cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алан Елізбаравіч Дзагоеў
Міжннародная кар’ера
29 верасня 2008 года Алан Дзагоеў атрымаў першы выклік у нацыянальную зборную.
Клубныя
ЦСКА
NGC 4698
NGC 4698 (іншыя абазначэнні — UGC 7970, MCG 2-33-24, ZWG 71.45, VCC 2070, IRAS12458+0845, PGC 43254) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Джордж Майнат
Джордж Ры́чардс Ма́йнат (George Richards Minot) (2 снежня 1885, Бостан, Масачусетс (ЗША) — 25 лютага 1950) — амерыканскі патафізіёлаг і гематолаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне у 1934 годзе (сумесна з Джорджам Уіплам і Уільямам Мёрфі) «за адкрыцці, звязаныя з ужываннем печані ў лячэнні перніцыёзнай анеміі».
Паюодупіс (Ігналінскі раён)
Паюо́дупіс (Pajuodupis) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дзіджасаліскай сянюніі. Размешчана за 10 км ад Дзісны. Насельніцтва 3 чал. (2001 г.).
Ашысу
Ашысу — сяло ў Бухар-Жыраўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Шэшэнкарынскай сельскай акругі. Код КАТА — 354071200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 193 чалавекі (100 мужчын і 93 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 108 чалавек (59 мужчын і 49 жанчын).
Лісітнік
Лісі́тнік (, Лиситник) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пагосцкага сельсавета.
Кейка Фухіморы
Кейка Фухіморы (Keiko Fujimori; нар., Ліма, Перу) — перуанскі палітык.
Panarthropoda
Panarthropoda — вялікая клада жывёл, у якую ўваходзяць тыпы членістаногіх, аніхафор і ціхаходак. Разам з нематодамі і іншымі відамі адносіцца да надтыпу ліняючых (Ecdysozoa). Panarthropoda характарызуюцца сегментаваным целам з парнымі канечнасцямі, якія заканчваюцца кіпцюрамі, і брушным нервовым ланцужком.
Філагенез
, якая паказвае сямейныя адносіны Panarthropoda :
Геаграфія Руанды
Займае плошчу 26.338 км².
Агульная даўжыня дзяржаўнай мяжы складае 893 км: з Бурундзі — 290 км, Дэмакратычнай Рэспублікай Конга — 217 км, Танзаніяй — 217 км, Угандай — 169 км.
Самая высокая кропка — вулкан Карысімбі (en: Mount Karisimbi, 4507 м), самая нізкая — рака Русізі (en: Ruzizi River, 950 м).
Арлова (Духаўшчынскі раён)
Арлова (Орлово) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Смалярка
Смаля́рка (, Смолярка) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сакалоўскага сельсавета.
Мальяна-Альпі
Насельніцтва складае 2188 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 68 чал./км². Займае плошчу 32 км². Паштовы індэкс — 12060. Тэлефонны код — 0174.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Бітва за Багдад (2003)
Бітва за Багдад — вырашальная бітва пачатковага этапу Іракскай вайны, падчас якой амерыканскія войскі авалодалі Багдадам, вымусіўшы прэзідэнта Садама Хусейна бегчы з горада і канчаткова дэзарганізаваўшы тым самым іракскую армію.
Перадгісторыя
Да пачатку вайны ў Багдадзе чакаўся найбольш жорсткі супраціў. На думку аднаго з ваенных аналітыкаў, чакалася фарміраванне пяці кольцаў абароны вакол сталіцы. Меркавалася, што два знешніх кальца будуць падтрымліваць радавыя ваенныя часці, а ўнутры будуць тры кольцы з самых адборных атрадаў, што разам з іншымі фактарамі дазволіла б зацягнуць уварванне. Амерыканскае ваеннае камандаванне адводзіла да трох месяцаў на ўзяцце Багдаду, а страты нават па самых аптымістычных падліках павінны былі скласці не менш за 3 тысячы загінуўшых і параненых салдат.
Першыя бамбардзіроўкі Багдаду пачаліся ў першы дзень ўварвання кааліцыі ў Ірак — 19 сакавіка 2003 года. За тры дні бамбёжак кааліцыя правяла 1700 самалёта-вылетаў (504 — з выкарыстаннем крылатых ракет).
Амерыканскія афіцыйныя асобы заявілі, што іх войскі вядуць перастрэлкі з двума групамі Рэспубліканскай гвардыяй Ірака на паўднёвай ускраіне горада. Генерал-маёр Віктар Рэнуарт заявіў, што кааліцыйныя сілы могуць рушыць на Багдад у любы момант, адрасаваўшы гэтыя словы Садаму Хусейну. Газета The Guardian паведамляла, што амерыканйы занялі два прэзідэнцкія палацы. Армія таксама акружыла Міністэрства інфармацыі і іншыя ключавыя ўрадавыя будынкі.
24 сакавіка генерал арміі ЗША ў адстаўцы Бары Маккефры сказаў у інтэрв’ю BBC-News: «калі [іракцы] на самай справе вырашаць змагацца, то бітва будзе жорсткай, і трэба быць гатовымі да прыкладна 3000 ахвяр».
Сілы бакоў
Штурм Багдаду вёўся сіламі 1-й дывізіі марской пяхоты ЗША і 3-й механізаванай дывізіі, абсталяванай танкамі М1 Абрамс, БМП «Брэдлі» і бронетранспарцёрамі M113. Гэтыя сілы былі падтрыманы амерыканскімі і брытанскімі самалётамі B-52, Harrier GR7 і A10 Warthogs. Ім супрацьстаялі 36 000 салдат Рэспубліканскай гвардыі Ірака, якія ўмацаваліся ў крузе бункераў у 30 мілях ад Багдаду, пры падтрымцы танкаў Т-72 «Asad Babil» і цяжкай артылерыі.
Аэрапорт
Раніцай 3 красавіка 2003 года амерыканскія войскі рушылі на Міжнародны аэрапорт «Садам» на паўднёва-заходняй ускраіне горада. Пасля некалькіх гадзін бою першая брыгада 3-й механізаванай дывізіі здолела ўзяць яго пад свой кантроль. Аэрапорт стаў асновай амерыканскай лагістыкі ў Іраку на працягу наступных сямі гадоў. Перад усходам сонца 4 красавіка амерыканцы выпрабавалі жорсткую контратаку іракскіх войск, якую ўдалося адлюстраваць пасля падыходу танкаў.
Аперацыя «Thunder Run»
5 красавіка ў горадзе пачаліся першыя кароткачасовыя танкавыя рэйды, сустрэтыя жорсткім вулічным супрацівам.
Праз два дні 2-я брыгада 3-й механізаванай дывізіі зноў прайшла па той жа трасе. На гэты раз пазіцыі іракцаў былі моцна ўмацаваны, але палкоўнік Дэвід Перкінс, камандзір брыгады, у гэты раз, нечакана для іракцаў, згарнуў на ўсход, ва ўрадавыя кварталы, а не на захад, у бок аэрапорта, як у першы раз. 2-я брыгада лёгка ўзяла пад кантроль так званую «зялёную зону» і ўмацавалася перад кідком да цэнтра горада.
6 красавіка на выездзе з горада была абстраляная калона расійскіх дыпламатаў, якая накіроўвалася ў Дамаск.
7 красавіка жорсткія баі праходзілі ўздоўж шашы 8, абарона якой для амерыканскіх войск забяспечвала магчымасць прасоўвання ўглыб горада. Тут іракцы, па заяве ЗША, страцілі 350—500 чалавек. Амерыканскія танкі і механізаваныя падраздзяленні прыйшлі на дапамогу сваім. Да канца бою іракская ракета выбухнула сярод прыпаркаваных транспартных сродкаў у штаб-кватэры 2-й брыгады, забіўшы двух салдат і двух журналістаў, параніўшы 15 чалавек і знішчыўшы 17 транспартных сродкаў.
Палац Тартар
7 красавіка быў узяты штурмам прэзідэнцкі палац на беразе Тыгра, і на гэты раз было вырашана не вяртаць войскі на пазіцыі вакол горада, як 3—6 красавіка, а застацца ў цэнтры. Пры гэтым 7 красавіка Міністэрства інфармацыі Ірака паведамляла, што ніякай амерыканскай арміі ў горадзе няма.
На працягу некалькіх гадзін пасля захопу Палаца Садама і трансляцыі тэлерэпартажаў пра гэта амерыканскія войскі загадалі іракскім сілам у Багдадзе здацца, ці горад выпрабуе поўнамаштабную атаку. Іракскія ўрадавыя чыноўнікі альбо зніклі, альбо прызналі паражэнне.
Мост Джумхурыя
8 красавіка каля 500 іракцаў правялі жорсткую контратаку праз мост Джумхурыя, прымусіўшы частку войск ЗША на заходнім баку Багдаду адступіць, але іракцы страцілі каля 50 чалавек, і падчас атакі ў адказ былі рассеяны.
Завяршэнне баёў
У гэты ж дзень Багдад быў афіцыйна заняты кааліцыйнымі сіламі. 10 красавіка ўвечары амерыканская армія пачала штурм бункера, які суправаджаўся гранатамётным агнём і жорсткімі авіяўдарамі, аднак ні сам Садам, ні іншыя члены верхавіны Баас схоплены не былі. Пасля гэтага пакінуты лаяльным Хусейну поўнач Багдаду цягам двух дзён падвяргаўся масіраваным артабстрэлам і бамбардзіроўкам. Да поўдня 12 красавіка амерыканцы цалкам авалодалі горадам.
Многія іракцы святкавалі падзенне Садама знішчэннем яго партрэтаў і статуй. Сімвалічным пунктам у бітве стаў знос бронзавай статуі Садама на плошчы Фірдаўс.
Марадзёрства
У Нацыянальным музеі Ірака многія з 170000 неацэнных артэфактаў былі альбо скрадзены, альбо пашкоджаны. 14 красавіка Нацыянальная бібліятэка Ірака і нацыянальныя архівы былі спалены, знішчаны тысячы рукапісаў.
На працягу васьмі дзён пасля ўварвання толькі 5% ад 700 жывёл у заапарку Багдаду выжылі. Гэта было вынікам крадзяжу некаторых жывёл для пражытка людзей і голаду жывёл. Выжылі ў асноўным буйныя жывёлы, такія як львы, тыгры і мядзведзі.
Наканечнік
Наканечнікі — элемент ручной кідальнай зброі. Вырабляліся з каменю, косці, дрэва, металу. Мацаваліся да канца дрэўка дзіды, кап’я, стралы, суліцы і інш. Мацавалі наканечнікі да дрэўка рэчывам, якое звязвае (смала, бярозавы вар і інш.).
Першыя наканечнікі вядомы з эпохі верхняга палеаліту. Найбольш наканечнікі сустракаюцца на помніках эпох мезаліту, неаліту, бронзы. Форма і памеры наканечнікаў розныя і залежаць ад таго, у які час іх выраблялі і да якой культуры яны належаць.
Яраслаў Часлававіч Раманчук
Ярасла́ў Часла́вавіч Раманчу́к (нар. 10 студзеня 1966, Сапоцкін, Гродзенскі раён, Гродзенская вобласць, Беларусь) — беларускі, аўтар кніг па эканоміцы і рэформах у краінах постсавецкай прасторы, кіраўнік эканамічных рэформ Офіса простых рашэнняў і вынікаў (Кіеў), прэзідэнт Навукова-даследчага цэнтра Мізэса (Мінск), заснавальнік беларускай школы ліберальнага ўстойлівага развіцця. Кансультант па эканоміцы бізнесу, улады і НДА ва Украіне.
Спецыялізуецца па рэформах эканомікі на постсацыялістычнай прасторы. Лаўрэат міжнародных прэмій за кнігі аб феномене эканамічнага цуду і сістэмных рынкавых рэформаў для пераходных краін. Аўтар звыш 6500 публікацый на эканамічную тэму ў розных друкаваных і электронных выданнях Беларусі, Расіі, Украіны, ЗША, Польшчы ды іншых краін. Аўтар 13 кніг па эканоміцы, рэформах, транзіце ад дзяржплана да свабоднага рынку.
Быў кандыдатам у прэзідэнты Беларусі на выбарах 2010 года. Паводле афіцыйных звестак заняў 3-е месца.
У 2021 годзе вымушаны пакінуць Беларусь і з таго часу стала пражывае і працуе ва Украіне.
Біяграфія
Скончыў Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт, аспірантуру Рэспубліканскага інстытута вышэйшай школы пры Беларускім дзяржаўным універсітэце, кафедра эканамічных вучэнняў.
Акрамя базавай адукацыі ў лістападзе-снежні 1995 года скончыў Інстытут эканамічнага развіцця Міжнароднага банка рэканструкцыі і развіцця (г. Мінск, Беларусь) па спецыялізацыі мікра- і макраэканоміка.
У перыяд з 1998 года па 2003 год навучаўся ў наступных установах: Універсітэт штата Каларада (ЗША), Універсітэт штата Вермонт (ЗША), Універсітэт Брыціш Каламбія (Канада), Універсітэт Каліфорніі ў Лос-Анджэлес (ЗША), Bentley College (Бостан, ЗША). У 2002 годзе стажыраваўся ў ЗША па тэме «Глабалізацыя і сусветны гандаль. Роля СГА» і ў Школе Сусветнага банка па пенсійнай рэформе (Польшча). У ліпені 2005 года скончыў Першы Міжнародны летні інстытут дзяржаўнага кіравання Сусветнага банка (Латвія).
Свабодна валодае беларускай, польскай, англійскай і рускай мовамі, а таксама украінскай і французскай мовамі.
Працоўную дзейнасць пачаў з выкладчыка. Працаваў галоўным спецыялістам Камісіі па эканамічнай палітыцы і рэформам Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 13-га склікання.
Ісак Натанавіч Віннікаў
Ісак Натанавіч Віннікаў (26.11 (8.12)., — ) — савецкі ўсходазнавец, этнограф, мовазнавец і лексікограф, адзін з буйнейшых даследчыкаў моў і культур семіцкіх народаў. Доктар філалагічных навук (1941), прафесар (1946).
Яраслаў Часлававіч Раманчук
Біяграфія
Студзень 1997 — май 2002 гг. — эканамічны аглядальнік, затым намеснік галоўнага рэдактара, выканаўчы дырэктар штотыднёвіка «Белорусская газета».
Ісак Натанавіч Віннікаў
Біяграфія
У 1916-1922 гг. працаваў у сістэме народнай асветы. Скончыў Ленінградскі ўніверсітэт (1925), дзе і працаваў (у 1938-1942, 1945-1949 загадчык кафедры этнаграфіі, у 1945-1949 загадчык кафедры асірыялогіі і гебраістыкі). Адначасова ў 1929-1943 гг. навуковы супрацоўнік Інстытута этнаграфіі АН СССР (у 1941-1942 дырэктар). У 1943-1953 гг. старэйшы навуковы супрацоўнік Інстытута ўсходазнаўства АН СССР. Навуковыя працы па агульнай і семіцкай этнаграфіі, семіцкай эпіграфіцы, лексікалогіі і лексікаграфіі, арабскай філалогіі і дыялекталогіі.
Яраслаў Часлававіч Раманчук
Біяграфія
З лютага 2002 года прэзідэнт «Навукова-даследчага цэнтра Мізэса».
Ісак Натанавіч Віннікаў
Навуковая дзейнасць
Вывучаў вераванні даісламскіх арабаў. Даследаваў бухарскі і кашкадар'інскі дыялекты (1936-1944), мову, фальклор і побыт арабаў Сярэдняй Азіі. Расшыфраваў, пераклаў і забяспечыў заўвагамі неапублікаваныя рукапісы К. Маркса (1941). У 1950-я гг. ажыццявіў дэшыфроўку і ўсебаковы філалагічны аналіз помнікаў фінікійскай і арамейскай пісьменнасці. Стварыў першы слоўнік фінікійскіх пунічных надпісаў з ІХ ст. да н.э. па II ст.н.э. (1958-1965), слоўніка і канкарданса помнікаў палесцінска-арамейскай мовы (1960).
Яраслаў Часлававіч Раманчук
Біяграфія
З 1997 года па снежань 2005 года вядучы эксперт Аналітычнага цэнтра «Стратэгія», а з 2006 года па 2021 год яго выканаўчы дырэктар.
Пасля таго як 14 ліпеня 2021 года ў Беларусі прайшлі масавыя ператрусы ў праваабарончых і іншых грамадскіх арганізацыях, ён пакінуў краіну і пераехаў ва Украіну.
З жніўня 2021 года кіраўнік эканамічных рэформаў Офіса простых рашэнняў і вынікаў (Кіеў, Украіна).
Жанаты, мае 2-х сыноў.
Эканамічная дзейнасць
Вядомы прадстаўнік і папулярызатар аўстрыйскай эканамічнай школы на постсавецкай прасторы. Эксперт па праблемах сістэмных сацыяльна-эканамічных трансфармацый. Эксперт па праблемах еўрапейскай інтэграцыі і супрацоўніцтва краін на постсацыялістычнай прасторы. Аўтар канцэпцыі інтэграцыі Беларусі ў ЕС. Аўтар Антыкарупцыйнай праграмы Беларусі і іншых канцэптуальных дакументаў. Аўтар эканамічнай часткі праекта Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь «Як абараніць чалавека ад дзяржавы».
Ва Украіне прадставіў эканамічныя праграмы «Украіна — новы Захад. Эканоміка $ 500 мільярдаў для 50 млн украінцаў да 2030 года» і «Эканоміка ваеннага часу. Што рабіць».
У студзені 2009 года працаваў у складзе міжведамаснай рабочай групы пры Савеце міністраў Рэспублікі Беларусь для выпрацоўкі плана дзеянняў па развіццю краінавага маркетынгу Рэспублікі Беларусь.
У красавіку 2009 года кніга Раманчука «У пошуках эканамічнага цуду. Урокі для Беларусі» атрымала Гран-пры міжнароднай прэміі імя сэра Энтані Фішэра ад Фонду эканамічных даследаванняў Атлас у катэгорыі «Маладыя інстытуты».
Быў старшынёй Рабочай групы па выпрацоўцы Нацыянальнай платформы бізнесу Беларусі ў 2006—2019 гадах. За гэты час было распрацавана і прынята 13 дакументаў. Аўтар альтэрнатыўнага законапраекта аб бюджэце, падатковай сістэме, канцэпцыі пенсіённай і адміністрацыйнай рэформы, альтэрнатыўнага законапраекта аб прыватызацыі, а таксама рэформы сістэмы аховы здароўя.
У кастрычніку 2016 — лютым 2018 года член Рабочай групы ўрада па выпрацоўцы Стратэгіі развіцця прадпрымальніцтва, членам прэзідэнцкага Савета па развіццю прадпрымальніцтва Беларусі і членам Рабочай групы ўрада па рэфармаванні падатковай сістэмы.
У 2014—2019 гадах — кансультант бізнес-супольнасцей Туніса, Алжыра, Узбекістана, Азербайджана, Прыднястроўя па рэформе дзелавога клімату.
Член, лаўрэат штогадовай узнагароды Свабоды ISIL 2003 года, Лаўрэат прэмій (2006—2007), лаўрэат прэміі імя сэра  ў 2006 годзе і  ў 2007 годзе за кнігі «Беларусь: дарога ў будучыню» і «Бізнес Беларусі: у крузе першым». Першы беларус — удзельнік міжнароднай асацыяцыі Таварыства «Мон Пелерын». Узнагароджаны прэміяй «Найлепшы адвакат свабоды ва Украіне ў 2021 годзе», якая прысуджаецца Ayn Rand Center in Ukraine. 24 лютага 2022 года павінен быў выступаць перад украінскімі палітыкамі і экспертамі і прэзентаваць уласную эканамічную праграму «Украіна — новы Захад. Эканоміка $500 мільярдаў для 50 млн украінцаў да 2030 года». Аднак праз распачатае ўварванне Расіі ва Украіну прадстаўленне праграмы было адкладзена на нявызначаны час.
У сакавіку 2022 года прадставіў украінцам эканамічную праграму «Эканоміка ваеннага часу. Што рабіць».
У маі 2023 года ва Украіне выйшла новая кніга Яраслава Раманчука «Новы Захад. Украінская мара». У ёй прадстаўлена пакрокавая праграма па эканамічных зменах, якія неабходныя Украіне, каб стаць паспяховай і багатай краінай. Кніга выдана пры падтрымцы заснавальнікаў кампаніі «Нова Пошта» Вячаслава Клімава і Уладзіміра Паперашнюка.
Палітычная дзейнасць
З красавіка 2000 года — намеснік старшыні Аб’яднанай грамадзянскай партыі (Беларусь). Абавязкі: міжнародныя адносіны, выпрацоўка эканамічных праграм і законапраектаў, а таксама стратэгіі развіцця краіны. Аўтар альтэрнатыўнага законапраекта аб бюджэце, падатковай сістэмы, канцэпцыі пенсіённай, адміністрацыйнай рэформы, альтэрнатыўнага законапраекта аб прыватызацыі, ваеннай рэформе, а таксама рэформе сістэмы аховы здароўя.
Быў вылучаны кандыдатам у дэпутаты Палаты прадстаўнікоў па спісе Аб’яднаных дэмакратычных сіл на выбарах, якія адбыліся 28 верасня 2008 года, выбары прайграў. Паводле экзіт-полу, праведзенага незалежнымі сацыёлагамі, ён набраў каля 65 % галасоў, але ўлады сфальсіфікавалі вынікі.
Адзін з распрацоўнікаў Антыкрызіснай платформы Аб’яднаных дэмакратычных сіл у Рэспубліцы Беларусь.
31 траўня 2010 года ад імя Аб’яднанай грамадзянскай партыі быў вылучаны кандыдатам у прэзідэнты Беларусі на выбары 2010 года. Як кандыдат у прэзідэнты прэзентаваў праграму «Мільён новых працоўных месцаў для Беларусі». Рэйтынг Раманчука па сацыялагічных даследаваннях з чэрвеня па лістапад складаў ад 1,0 да 8,2 %. Падчас афіцыйнага экзіт-полу рэйтынг Раманчука складаў 3,36 працэнты. Паводле афіцыйна заяўленых вынікаў выбараў прэзідэнта Раманчук набраў 1,98 працэнты галасоў выбаршчыкаў.
17 красавіка 2011 года выйшаў з Аб’яднанай грамадзянскай партыі і завяршыў палітычную дзейнасць.
Інфармацыйная дзейнасць
Сталы госць вядучых медыя і каналаў у сацыяльных сетках Украіны, Беларусі, ЗША, Польшчы і іншых краін Еўрасаюза.
Стэнабіёнты
Стэнабіёнты (ад στενός — «вузкі» і βίον — «які жыве») — жывыя арганізмы, якія існуюць у адносна пастаянных умовах навакольнага асяроддзя.
Стэнабіёнты вытрымліваюць толькі невялікія ваганні тэмпературы, салёнасці, вільготнасці, гідрастатычнага або атмасфернага ціску, хімічнаму складу глебы і да т. п. Стэнабіётнасць абмяжоўвае магчымасць рассялення і абумоўлівае лакальнае распаўсюджванне відаў, вядзе да нізкай экалагічнай валентнасці.
18-я армія (Германская імперыя)
18-я а́рмія (18. Armee / Armeeoberkommando 18 / A.O.K. 18) — воінскае аб’яднанне армейскага узроўню Імперскай Германскай Арміі падчас Першай сусветнай вайны. Была сфармавана 22 снежня 1917 года ў Францыі на базе групы армій Войрша. Удзельнічала толькі ў баявых дзеяннях на Заходнем фронце.
Гісторыя баявых дзеянняў
18 армія была адной з трох армій (разам з 17-й і 19-й), якія былі ўтвораныя ў канцы 1917 (пачатку 1918) года з войскаў, якія былі перакінутыя з Усходняга фронту. Яны павінны былі прыняць удзел у Вясновым наступленні Людэндорфа. Германцы адчувалі, што гэта адзіны шанц перамагчы перад тым, як прыбудзе вялікая армія з неабмежаванымі рэсурсамі са ЗША. Яны таксама мелі часовую перавагу над супернікам у 50 дывізій, якія яны змаглі зняць з Усходняга фронту пасля падпісання Брэсцкага міру.
Стэнабіёнты
У адносінах да тэмпературы вылучаюць стэнатэрмныя арганізмы, да салёнасці — стэнагалінныя арганізмы, да гідрастатычнага ціску — стэнабатныя арганізмы, да корму — стэнафагі, да месца пражывання — стэнатопныя арганізмы і інш.
18-я армія (Германская імперыя)
Гісторыя баявых дзеянняў
Пад канец вайны ўваходзіла ў склад групы армій кронпрынца.
Стэнабіёнты
Да стэнабіёнтаў адносяцца паразіты і сімбіёнты, здольныя існаваць толькі сумесна з прадстаўнікамі аднаго пэўнага віду, многія жывёлы акіянічных глыбінь (напрыклад, скаты, глыбакаводныя рыбы віду ), насельнікі вільготных трапічных лясоў (напрыклад, калібры, якія харчуюцца нектарам пэўнага віду раслін), высакагорных раёнаў, пячор, ізаляваных акіянічных астравоў і кантынента Аўстралія (напрыклад, каала, якая харчуецца лісцем пэўнага віду эўкаліптаў, яхідна, качканосы) і інш.
18-я армія (Германская імперыя)
Камандуючыя
18-я армія увесь свой час існавання была пад камандаваннем генерала ад інфантэрыі Оскара фон Гуцьера.
Какаду насаты
Насаты какаду, таксама усходняя насатая карэла (Cacatua tenuirostris, сін. Kakatoe tenuirostris) — птушка сямейства какаду.
Андрэй Андрэевіч Вазнясенскі
Андрэ́й Андрэ́евіч Вазнясе́нскі (, Масква —, Масква) — рускі паэт, празаік, мастак, архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут (1957). Выступіў з вершамі ў 1958 годзе. Паэма Вазнясенскага «Майстры» (1959) прыцягнула ўвагу свежасцю мовы, перакананасцю ў высокім пакліканні мастацтва. Зборнік «40 лірычных адступленняў з паэмы „Трохвугольная груша“» (1962), у асноўным прысвечаны ўражанням паэта ад паездкі ў ЗША.
Паэзія Вазнясенскага адрознівалася вострым пачуццём сучаснасці, дынамічнасцю верша, ускладненай, часта парадаксальнай, асацыятыўнай вобразнасцю, мудрагелістай гульнёй алітэрацый.
На беларускую мову пераклаў Рыгор Барадулін (зборнік «Небам адзіным», 1980).
Пакалькішке
Пака́лькішке (Pakalkiškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Відзішкескай сянюніі. Размешчана за 7 км ад Рымшэная. Насельніцтва 1 чал. (2001 г.).
Песнева
Песнева (Песнево) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
ЖФК Хекен
«Хекен» (BK Häcken FF — Bollklubben Häcken Fotbollsförening) — жаночы футбольны клуб з горада Гётэбарг. Утвораны ў 1970 годзе. У цяперашні час гуляе ў першай па рангу лізе Швецыі — Дамалсвенскане.
Акбел
Акбел — сяло ў Бухар-Жыраўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Акбелскай сельскай акругі. Код КАТА — 354073100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 979 чалавек (482 мужчыны і 497 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 625 чалавек (324 мужчыны і 301 жанчына).
ЖФК Быдгашч
«Быдгашч» (KKP Bydgoszcz) — польскі жаночы футбольны клуб з горада Быдгашч.
Гісторыя
У 2002 годзе ў шматсекцыйным спартыўным клубе «Брда Быдгашч» была створана жаночая футольная секцыя. У сувязі з фінансавымі праблемамі 24 жніўня 2007 года секцыя была перадана новастворанаму клубу «Голдэн Гол Быдгашч», сам клуб «Брда» быў ліквідаваны ў 2008 годзе.
17 чэрвеня 2020 года адбылося аб’яднанне двух футбольных клубаў — Жаночы футбольны клуб «Быдгашч» і футбольны клуб «Sportis Social» і ўключэне ў структуры «Sportis SFC».
Склад каманды
Станам на ліпень 2022‎ года.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Какаду ружовы
Ружовы какаду, таксама гала (Eolophus roseicapilla, сін. Eolophus roseicapillus, Kakatoe roseicapillus) — птушка сямейства какаду. Адзіны від рода.
Прохар Іванавіч Жукаў
Прохар Іванавіч Жу́каў ( — ) — беларускі вучоны ў галіне іхтыялогіі і аховы прыроды. Доктар біялагічных навук (1968), прафесар (1969).
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Альшоў 1 Рослаўскага павета Смаленскай губерні (зараз у Магілёўскай вобласці Беларусі). Скончыў у 1937 годзе Усесаюзны зоатэхнічны інстытут пушнасыравіннай гаспадаркі. Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гг., Вялікай Айчыннай вайны. 3 1951 г. працаваў у аддзеле заалогіі і паразіталогіі АН БССР. У 1967—1977 гг. дырэктар Беларускага НДІ рыбнай гаспадаркі.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па іхтыялогіі, рыбнай гаспадарцы, ахове прыроды.
NGC 4699
NGC 4699 (іншыя абазначэнні — MCG -1-33-13, UGCA 301, IRAS12464-0823, PGC 43321) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мацвей Кузьміч Любаўскі
Мацвей Кузьміч Любаўскі — рускі гісторык, выкладчык Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта, акадэмік АН СССР. Аўтар прац па гісторыі ВКЛ, гісторыі заходніх славян, гістарычнай геаграфіі Расійскай імперыі.
Біяграфія
Мацвей Кузьміч Любаўскі нарадзіўся 1(14) жніўня ў вёсцы Вялікія Можары Сапажкоўскага павета, Разанскай губерні ў сям’і дзячка.
Першапачатковую адукацыю ён атрымаў ад свайго дзеда, які навучаў унука царкоўнай азбуцы і чытанню. Дзядзька Мацвея, святар вёскі Меншыя Можары, вучыў яго арыфметыцы і граматыцы. У 1870 годзе Любаўскі паступае ў Сапажкоўскае духоўнае вучылішча, а ў 1874 годзе працягвае навучанне ў Разанскай духоўнай семінарыі. Пасля выдатнага яе заканчэння Любаўскі едзе ў Маскву.
Спрыт і працавітасць дапамаглі яму ўладкавацца на новым месцы і ў 1878 годзе паступіць на гісторыка-філалагічны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта. На юнака тады мелі ўплыў выкладчык рускай гісторыі Папоў, дацэнт кафедры рускай гісторыі Ключэўскі і выкладчык усеагульнай гісторыі Гер’е. У 1882 годзе пад кіраўніцтвам Ніла Папова Любаўскі стварае працу «Дворяне и дети боярские в Московском государстве», за якую атрымлівае званне кандыдата, залаты медаль і прэмію імя Ісакава.
У верасні 1886 года Мацвей Любаўскі ўладкоўваецца настаўнікам гісторыі ў прыватную гімназію. З 1887 года дае ўрокі геаграфіі ў 2-й жаночай гімназіі і Марыінскім вучылішчы. У 1892 годзе ён надрукаваў дысертацыю «Областное деление и местное управление Литовско-Русского государства ко времени издания первого Литовского Статута». Гэтая фундаментальная праца па Вялікім Княстве Літоўскім была прысвечана памяці Н. Папова.
31 траўня 1894 года Любаўскі атрымаў званне магістра і месца ў Маскоўскім універсітэце, дзе працаваў да 1930 года.
У 1908 годзе Любаўскі абраны дэканам гісторыка-філалагічнага факультэта. На той час прыпаў новы рэвалюцыйны ўздым, і міністр народнай асветы Касо забараніў любыя студэнцкія зборы, акрамя навуковых. Мацвей Кузьміч, прыхільнік «партыі 17 кастрычніка», спрабаваў спыніць выкладчыкаў, што ішлі ў адстаўку ў знак пратэсту, бараніў студэнтаў. Мерапрыемствы, скіраваныя на захаванне ладу ва ўніверсітэце, узнялі аўтарытэт вучонага. У 1911—1917 гадах ён двойчы быў абраны на рэктара.
З прац Любаўскага ў гэты час трэба адзначыць «Очерк истории Литовско-Русского государства до Люблинской унии включительно» (1910), што стаў адным з падмуркаў далейшых даследванняў на гэтую тэму і быў прызнаны важкім унёскам у гістарычную навуку сучаснымі яму і пазнейшымі гісторыкамі, у прыватнасці Пашутам; і «Историю западных славян» (1917).
Любаўскі адмоўна ставіўся да бальшавіцкай рэвалюцыі, але і ў гэты цяжкі час працягваў чытаць лекцыі ва ўніверсітэце, клапаціўся пра вывучэнне і захаванне архіўных матэрыялаў. За дасягненні ў архіўнай справе і свае ранейшыя даследаванні Любаўскі ў 1929 годзе атрымаў званне Акадэміка Навук СССР.
У 1930 годзе Мацвей Любаўскі разам з іншымі вучонымі быў рэпрэсаваны па «справе акадэміка Платонава» і на 5 гадоў сасланы ва Уфу. Нават там Любаўскі працягваў сваю дзейнасць і вывучаў гісторыю Башкірыі. 22 кастрычніка 1936 года ён памёр.
У 1967 годзе гісторык быў рэабілітаваны і адноўлены ў званні Акадэміка.
Сям’я
У 1891 годзе ажаніўся з Наталляй Валярыянаўнай Зызыкінай, выпускніцай прыватнай гімназіі Вінаградскай, дзе ён быў настаўнікам. З ёю нарадзіў 6 дзяцей.
Касцёл Святога Антонія Падуанскага (Дварэц)
Касцёл Святога Антонія Падуанскага ці Касцёл Божага Цела — каталіцкі храм у в. Дварэц Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Помнік архітэктуры неабарока.
Гісторыя
Будаўніцтва манументальнага храма абумоўлівалася тым, што папярэдні, пасля шматлікіх рамонтаў (1882, 1895 гг.), не задавальняў парафію і пасля царскага талерантнага ўказа з боку ўлад не чынілася перашкод на пабудову новага. Пасля шматгадовага заняпаду ў савецкі час храм адноўлены і адкрыты ў 1989 годзе.
Архітэктура
На паўночна-ўсходняй ускраіне вёскі. Пабудаваны ў 1904 годзе з цэглы. Двухвежавая трохнефавая базіліка. Цэнтральны неф накрыты двухсхільным дахам, бакавыя — аднасхільнымі. Галоўны заходні фасад дэкарыраваны рустам, філёнгамі, ліштвамі арачных праёмаў, лучковымі франтонамі, карнізам. У завяршэнні фасада 2 бакавыя вежы з фігурнымі купаламі. Цэнтральны шчыт з паўцыркульным франтонам і бакавымі валютамі. Усе элементы дэкору і архітэктурныя абломы выкананы цаглянай муроўкай без тынкоўкі. Унутраная прастора падзелена на нефы, перакрыцці скляпеністыя.
Рыгор Рыгоравіч Будзько
Біяграфія
Скончыў у 1957 годзе Львоўскі політэхнічны інстытут. 3 1957 года працаваў у Гродзенскім аблпраекце, з 1961 у інстытуце «Брэстграмадзянпраект» (галоўны архітэктар праектаў), з 1979 галоўны архітэктар інстытута «Брэстсельбудпраект».
Член Саюза архітэктараў СССР з 1959 года. Пражывае ў г. Брэст.
Творчасць
Асноўныя работы: будынкі праектнага інстытута «Меліявадгас» у Пінску (1968), забудова цэнтральнай сядзібы саўгаса «Мухавецкі» Брэсцкага раёна (1969), жылы дом па вул. Маскоўскай (1966), ансамбль жылых дамоў па бульвары Касманатаў (1979) , праект мікрараёна Усход 3 (1978, усе ў сааўт.), галоўны корпус педагагічнага інстытута (1981) у Брэсце; Дом праектных інстытутаў (1969) і (1974) у Пінску; праект і забудова пас. Астрамечава, цэнтральнай сядзібы калгасаў «Памяць Ільіча» Брэсцкага (1980 /1981—1984 ) і «Белавежскі» Камянецкага раёнаў (1981, абодва ў сааўт.).
Біяграфія
Узнагароджаны Ганаровай граматай (1979) і Граматай (1985) Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР.
Міластава
Мі́ластава (, Милостово) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пагосцкага сельсавета.
Дзюба
Дзюба (rostrum) — орган птушак, утвораны падоўжанымі бяззубымі сківіцамі, апранутымі ў рагавы чахол - рамфатэкай. Функцыі дзюбы вельмі разнастайныя, што адлюстроўваецца ў разнастайнасці яе формаў. Служыць для схоплівання здабычы, яе раздзялення, для дотыку, нападу і абароны, перамяшчэння, для дзяўблення, капання, зандзіравання грунта, а таксама для складаных дзеянняў, звязаных з даглядам за апярэннем і пабудовай гнязда і інш.
Пятрышчава (Духаўшчынскі раён)
Пятрышчава (Петрищево) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
17-я армія (Германская імперыя)
17-я а́рмія (17. Armee / Armeeoberkommando 17 / A.O.K. 17) — воінскае аб’яднанне армейскага узроўню Імперскай Германскай Арміі падчас Першай сусветнай вайны. Была сфармавана 2 лютага 1918 года ў Францыі на базе 14-й арміі. Удзельнічала толькі ў баявых дзеяннях на Заходнем фронце.
Гісторыя баявых дзеянняў
17 армія была адной з трох армій (разам з 18-й і 19-й), якія былі ўтвораныя ў канцы 1917 (пачатку 1918) года з войскаў, якія былі перакінутыя з Усходняга фронту. Яны павінны былі прыняць удзел у Вясновым наступленні Людэндорфа. Германцы адчувалі, што гэта адзіны шанц перамагчы перад тым, як прыбудзе вялікая армія з неабмежаванымі рэсурсамі са ЗША. Яны таксама мелі часовую перавагу над супернікам у 50 дывізій, якія яны змаглі зняць з Усходняга фронту пасля падпісання Брэсцкага міру.
Пад канец вайны ўваходзіла ў склад групы армій Рупрэхта Баварскага.
Гл. таксама
Баявы расклад Германскай імперскай арміі ў 1918 годзе
Усевалад Боеў
Усевалад Мікалаевіч Боеў (? — ) — беларуска-расійскі грамадска-палітычны дзеяч, адвакат.
Манга (Італія)
Манга (Mango) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 1288 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 68 чал./км². Займае плошчу 19 км². Паштовы індэкс — 12056. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
ЖФК Лінчэпінг
«Лінчэпінг» (Linköpings FC — Linköping Football Club) — жаночы футбольны клуб з горада Лінчэпінг. Утвораны ў 2003 годзе. У цяперашні час гуляе ў першай па рангу лізе Швецыі — Дамалсвенскане.
Каляровая рэвалюцыя
Каляровая рэвалюцыя, таксама Аксамітная рэвалюцыя — змена кіруючых рэжымаў, якая ажыццяўляецца з пераважным выкарыстаннем метадаў негвалтоўнай палітычнай барацьбы (звычайна масавых вулічных акцый пратэсту). У навуковай супольнасці не заўсёды класіфікуецца як непасрэдна рэвалюцыя.
Stadler M110/M111
Stadler M110/M111 (Штадлер М110/М111) — тып электравагонаў метрапалітэна, які распрацаваны і выпускаўся з 2018 па 2020 год заводам Stadler Мінск для метрапалітэна Мінска. Вагоны мадэлі M110 — маторныя галаўныя, M111 — маторныя прамежкавыя.
Гісторыя стварэння і выпуску
У 2016 годзе КТУП «Мінскі метрапалітэн» арганізавала тэндар на пастаўку вагонаў метро для абслугоўвання будаванай трэцяй лініі метро. Тэндар выйграла даччынае падраздзяленне швейцарскай кампаніі Stadler Rail ЗАТ «Штадлер Мінск». У адпаведнасці з умовамі тэндара, кампанія павінна была паставіць 44 вагоны, з якіх будуць сфармаваны шэсць чатырохвагонных (для Зеленалужскай лініі) і чатыры пяцівагонных (для Аўтазаводскай лініі) саставаў. Сума кантракта, як вынікае з тэндарных дакументаў, склала 122.250.000 рублёў з ПДВ.
Планавалася, што Stadler M110/M111 у будучыні стануць заменай для састарэлых саставаў мадэлі «Нумарны» на Маскоўскай і Аўтазаводскай лініях, асабліва Аўтазаводскай, так як многія цягнікі на гэтай лініі набліжаюцца да тэрмінаў вычарпання свайго рэсурсу.
Уся інжынірынгавая праца гэтага праекта была выканана супрацоўнікамі менавіта «Штадлер Мінск». Група Stadler будуе метрацягнікі з 2012 года, аднак цягнік для Мінскага метро, не быў узяты з каталога — ён распрацаваны пад канкрэтныя тэхнічныя патрабаванні заказчыка. Stadler M110/M111 цалкам вырабляюцца на заводзе ў Фаніпалі.
У 2017 годзе паміж КТУП «Мінскі метрапалітэн» і ЗАТ «Штадлер Мінск» быў падпісаны дагавор пра пастаўку 10 саставаў з асінхронным цягавым прывадам у 2019—2020 гадах (6 саставаў у 2019 і 4 у 2020).
21 сакавіка 2022 года з’явіліся навіны пра планы Мінскага метрапалітэна па закупцы 19 новых электрацягнікоў для Зеленалужскай і Аўтазаводскай ліній. Аднак 22 сакавіка 2023 года завод «Метровагонмаш» і ДП «Мінскі метрапалітэн» падпісалі кантракт на пастаўку 7 чатырохвагонных электрацягнікоў «Москва-2020», якія будуць перавозіць пасажыраў пасля ўводу ў эксплуатацыю другога ўчастка трэцяй лініі Мінскага метро.
Агульныя звесткі
Вагоны Stadler M110/M111 прызначаны для перавозкі пасажыраў на лініях метрапалітэна з шырынёй каляі 1520 мм, электрыфікаваных кантактнай рэйкай напружаннем 750 В пастаяннага току. Цягнікі могуць эксплуатавацца як на падземных, так і на наземных участках ліній.
Канцэпцыя вагонаў метро Stadler заснавана на прынцыпе модульнасці. На ўзроўні рухомага саставу модульны прынцып азначае магчымасць складання электрацягнікоў агульнай састаўнасцю ад чатырох да васьмі вагонаў.
Пры распрацоўцы новага рухомага саставу інжынеры «Штадлер Мінск» удзялілі асаблівую ўвагу колераграфічнаму рашэнню і знешняму дызайну вагонаў, каб стварыць арыгінальны і запамінальны вобраз, які асацыюецца з горадам Мінскам і Мінскім метрапалітэнам, а таксама падкрэсліць высокі тэхнічны ўзровень новых цягнікоў. У аснову каляровага рашэння ляглі колеры герба Мінска: сіні, белы і чырвоны. Для ўнутранага дызайну вагонаў метро характэрна ўжыванне светлых адценняў колераў, лаканічныя формы і цэласнасць прасторы.
Для забеспячэння кантролю і бяспекі руху, зніжэння расходу электраэнергіі і скарачэння інтэрвалаў руху электрацягнікі Stadler M110/M111 аснашчаны сістэмай аўтаматызаванага кіравання (аўтакіравання), якая забяспечвае энергааптымальны рух з выкананнем прызначанага графіка і гарантаваны прыпынак рухомага саставу на платформе з дакладнасцю ± 25 см ад устаноўленага месца.
Даўжыня 4-вагоннага метрацягніка складае 78,4 м, а 5-вагоннага — 97,65 м, максімальная шырыня вагона — 2650 мм, Вышыня — 3690 мм. Колькасць месцаў для сядзення — 168 і 212 адпаведна (з іх 8 адкідных); колькасць стаячых месцаў — 588 і 737 (пры норме 5 пас./ м²).
Дынамічныя паказчыкі цягніка такія: максімальная хуткасць на гарызантальным участку шляху пры намінальнай нагрузцы 8 чалавек на 1 м² — не менш за 80 км/г; канструкцыйная хуткасць — не менш за 90 км/г; максімальнае паскарэнне і максімальнае запаволенне — не менш за 1,3 м/с².
Метрацягнікіі Stadler маюць скразны праход уздоўж усяго саставу. Шырокія міжвагонныя праходы добра асветлены і абсталяваны зручнымі поручнямі. Сучлененая канструкцыя падае пасажырам неабходны ўзровень камфорту пры неабходнасці перахода паміж вагонамі і дадатковыя месцы для пасажыраў.
Кузаў вагона новых цягнікоў уяўляе сабой суцэльнаметалічную апорную канструкцыю з алюмініевых сплаваў з тэрмінам службы 50 гадоў. У канструкцыі кузава вагона закладзена прымяненне гукапаглынальных матэрыялаў, якія дазваляюць знізіць узровень шуму як у пасажырскім салоне, так і на працоўным месцы машыніста ў кабіне цягніка.
Прасторныя ўваходныя пляцоўкі забяспечваюць выдатныя ўмовы для хуткай пасадкі і высадкі пасажыраў, а для павышэння бяспекі зона каля дзвярэй выдзелена жоўтым колерам. Сядзенні ў салоне размешчаны падоўжна, з мацаваннем да бакавых сцен вагона.
Бяспека
Прыхільна-ссоўныя дзверы (па восем у кожным вагоне, па чатыры з аднаго боку) забяспечваюць эксплуатацыю цягніка на трэцяй лініі Мінскага метро, станцыі якой абсталяваны платформеннымі бар’ернымі агароджамі ДАС-САТ-М (гэтая абрэвіятура расшыфроўваецца як «дзверы аўтаматычныя станцыйныя для станцый адкрытага тыпу»). Прывад дзвярэй — пнеўматычны ці электрамеханічны, з забеспячэннем дэмпфавання пры адкрыцці/зачыненні. Канструкцыя прывада дзвярэй выключае іх самаадвольнае адкрыццё. Над кожным дзвярным праёмам усталявана светлавая і гукавая сігналізацыя.
Усе вокны дзвярэй і вокны знутры салона абсталёўваюцца антывандальнай абаронай ад нанясення драпін і надпісаў. Таксама ў антывандальным выкананні зроблены сядзенні ў салоне.
Сістэмы інфармавання, відэаназірання і сувязі
У кожным вагоне маюцца месцы для падзарадкі электронных дэвайсаў. Пасажырскі салон абсталяваны сістэмай кандыцыянавання паветра для забеспячэння камфорту. У столі замацаваны электронныя інфармацыйныя дысплэі, таксама прадугледжана электронная сістэма навігацыі над дзвярыма. Для сувязі з машыністам у зонах для людзей з абмежаванымі магчымасцямі і ў пераходах на зручнай вышыні размешчаны прылады сувязі «пасажыр-машыніст».
На кузаве галаўнога вагона ўсталяваныя лічбавыя відэакамеры вонкавага відэаназірання ўздоўж саставу, якія забяспечваюць неабходную кругагляднасць машыністу. У салоне кожнага вагона таксама ўстаноўлены па чатыры лічбавыя відэакамеры сістэмы відэаназірання.
Кабіна машыніста
Метрацягнік Stadler мае сучасную кабіну машыніста з эрганамічным пультам кіравання. Прадугледжана сістэма ацяплення, вентыляцыі і кандыцыянавання паветра. Канструкцыя лабавой часткі кузава забяспечвае машыністу неабходную агляднасць платформаў і тунэляў праз станцыйныя люстэркі і бачнасць з працоўнага месца ў становішчы седзячы і стоячы.
Яшчэ адна цікавая асаблівасць Stadler М110/М111 — галаўныя вагоны абсталяваны адкіднымі тэлескапічнымі трапамі з інтэграванымі ў іх прыступкамі для хуткай і бяспечнай эвакуацыі пасажыраў у надзвычайных сітуацыях. Трапы размешчаны ў лабавой частцы кузава справа ад машыніста. Канструкцыя трапа дазваляе прыводзіць яго ў працоўнае становішча адной асобай на працягу не больш за адну хвіліну.
Эксплуатацыя
Першы чатырохвагонны цягнік паступіў у электрадэпо Магілёўскае Мінскага метрапалітэна ў красавіку 2019 года.
З 4 лютага 2020 года пачалася эксплуатацыя першага цягніка з пасажырамі на Аўтазаводскай лініі ў чатырохвагонным выкананні.
З 6 лістапада 2020 года цягнікі сталі эксплуатавацца на новай Зеленалужскай лініі.
Станам на 2023 год усе 10 цягнікоў серыі прыпісаны да электрадэпо Магілёўскае (ЦЧ-2) і знаходзяцца ў рэгулярнай эксплуатацыі. На Зеленалужскай лініі выкарыстоўваюць чатырохвагонныя саставы. На Аўтазаводскай — пяцівагонныя.
Пакальнішкей (Ігналінскі раён)
Пакальні́шкей (Pakalniškiai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цвярачускай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Дзіеткаўшчызны. Насельніцтва 6 чал. (2001 г.).
Стэтаскоп
Стэтаскоп (стар.-грэч. Στηθοσκόπιο, з στῆθος «грудзі» + σκοπή «агляд») — прыбор для выслухвання шумоў ўнутраных органаў: лёгкіх, бронхаў, сэрца, сасудаў, кішачніка і інш. Уяўляе сабой трубку ў выглядзе тонкага пустога цыліндру з увагнутай ракавінай для вуха.
Гісторыя
Стэтаскоп вынайдзены ў 1816 годзе заснавальнікам дыягнастычнага метаду аўскультацыі Рэнэ Лаэнекам, французскім урачом, заснавальнікам навуковай дыягностыкі (галоўная праца: «De l’auscultation mediate», 1819).
Будзько
Будзько — прозвішча.
Багуслаў Адамовіч
Багуслаў Адамовіч (Bogusław Adamowicz; 13.01.1870, Мінск, Расійская імперыя — 1944, Варшава, Польшча) — пісьменнік, паэт і мастак. Прадстаўнік «Маладой Польшчы», сімвалізму, імпрэсіянізму, польскай патрыятычнай паэзіі і фантастычнай літаратуры жахаў.
Біяграфія
Яго бацька, Эмерык Адамовіч, выкладаў мастацтва ў мінскай гімназіі, а потым меў сваю фотастудыю ў Мінску.
Каля 1888 скончыў мінскую класічную гімназію. У 1890 быў адным з адказных за падпольную бібліятэку, створаную польскімі навучэнцамі.
1893 — дэбютаваў у варшаўскім «Głosie» (нумар 25) з вершамі «Сэрца» і «Паэты».
1895 — набыў у Соф’і Савіцкай кнігарню, дзе прадаваліся польскія і беларускія кнігі. Прыкладна ў 1897 годзе прадаў кнігарню наступным уласнікам.
1897 — знаходзіцца ў Варшаве, патрапляе ў кола літаратараў, куды яго ўвялі былыя таварышы па мінскай гімназіі — Юзаф Караль і Антоні Патоцкія.
Друкуе некалькі зборнікаў паэзіі: «Gra wyobraźni» (Кракаў, 1896), «Melodie» (Варшава-Мінск, 1897-98); «Tragedia krwi» (Кракаў, 1898), «Poezje. Seria I» (Варшава, 1899). У Кракаве знаёміцца са Станіславам Выспяньскім.
Увесну 1900 прыязджае ў Парыж. Пад настаўніцтвам Аляксандра Шарпенцье вучыцца ствараць мініяцюры і медальёны. Спрабуе займацца скульптурай.
Верагодна, сябры Адамовіча пераканалі паэта, каб ён сабраў сваю творчасць на сённяшні дзень. У любым выпадку наступны год у Парыжы, 1902, быў поўным літаратурным падзей. 13 лютага на вечары ў Польскім літаратурна-мастацкім коле ён чытае лекцыю да 100-годдзя з дня нараджэння Багдана Залескага. 8 сакавіка выступ паэта папярэднічаў самадзейнаму спектаклю «Варшавянка». 15 лістапада адбыўся вечар з нагоды 25-годдзя творчасці Канапніцкай. З уступным словам выступіў Антоні Патоцкі, а Адамовіч прачытаў некалькі сваіх твораў. Нарэшце, 16 снежня ў кавярні Вальтэр адбылася ўрачыстая вячэра з нагоды выдання зборніка вершаў Багуслава Адамовіча.
У 1904 перабіраецца ў Італію, дзе спачатку знаходзіцца ў Фларэнцыі, а потым на віле Сан-Джульяна ля Пізы рыхтуе пасмяротны 8-тамовы збор твораў Эльжбеты Басняцкай.
Напрыканцы 1904 вяртаецца ў Польшчу, у Дзікаўскім замку стварае мініяцюрны партрэт Сафіі Тарноўскай. У Кракаве супрацоўнічае з тэатрам Арнольда Шыфмана, дзе 9 студзеня 1907 па яго п’есе Леон Шылер ставіць спектакль «Danse du ventre» (Танец жывата).
Наведваў сяброў, у Брановіцах — сядзібу мастака Уладзіміра Тэтмайера. У 1908 у Чарковах намаляваў партрэт Марыі Раманы з Машынскіх Пуслоўскай.
У снежні 1910 вярнуўся ў Мінск. У нарысе «Вяртанне» (19 сакавіка 1911) пакінуў паэтычнае апісанне Мінска.
У 1911 бярэ ўдзел у мастацкай выставе ў Мінску, падрыхтаванай Фердынандам Рушчыцам (два эцюды, «Партрэт пана С.», «Галоўка»).
У 1914, падчас выбуху Першай сусветнай вайны, знаходзіцца ў Кіеве, дзе друкуе свой верш «Айчына», прысвечаны Яцэку Мальчэўскаму.
Ён уключаецца ў дзейнасць Таварыства па ахове помнікаў культуры і гісторыі, які паўстаў пры Цэнтральным грамадзянскім камітэце. Бярэ ўдзел у выставе польскіх мастакоў, арганізаванай 1-21 мая 1916 Таварыствам, выконвае функцыі кансерватара, рыхтуе артыкул па кансервацыі і рэстаўрацыі мастацкіх твораў.
У 1917 уключаецца ў палітычную актыўнасць, быў адным з ініцыятараў «Польскага дэмакратычнага сходу». 30 сакавіка арганізацыйны камітэт Польскага дэмакратычнага звязу выдаў дэкларацыю, дзе між іншым агучвалася"памкненне да гарманічнай супрацы з іншымі і нацыянальнасцямі ў адпаведнасці з прынцыпамі свабоды і дэмакратыі, на аснове прызнання асобнай прыроды гэтага раю і ў прыватнасці нацыянальнага беларускага руху, і паводле прынцыпа, што палякі тут з’яўляюцца карэнным народам з правам на самастойную ўсебаковую культуру."На мітынгу 1 красавіка 1917 Адамовіч вітаў беларускі рух і прадказваў яму светлыя перспектывы.
У 1918 па-ранейшаму працаваў кансерватарам пры Таварыстве аховы помнікаў, быў адным з ініцыятараў стварэння ў Мінску Таварыства сяброў навук (03.11.1918). Падчас бальшавіцкай улады працаваў кансерватарам у гарадскім музеі. Пасля заняцця Мінска польскімі войскамі ад 10 жніўня 1919 Адамовіч стаў галоўным рэдактарам узноўленай газеты «Goniec Miński». У нумары 57 (14 жніўня) Адамовіч апублікаваў першую частку артыкула «З гісторыі культуры Міншчыны», заснаванага, верагодна, на тэксце лекцыі, прачытанай Таварыствам сяброў навук у Мінску.
З новым прыходам бальшавіцкіх войскаў напрыканцы 1920 назаўжды пакідае родны горад і перабіраецца ў Варшаву.
Апошні перыяд яго жыцця — амаль чвэрць стагоддзя — найменш вядомы. У 1920 напісаў мініяцюрны партрэт Ігнацыя Дыгаса (цяпер у Тэатральным музеі ў Варшаве). Таксама ў 1920 апублікаваў 3 артыкулы ў выданні Крэсовай Стражы «L’Est Polonais»: пра Мінск (Minsk d’aujourd’hui et d’autrefois, № 1), пра пагромы яўрэяў ва Украіне і пра магчымасць новай вайны.