cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Віктар Отан Каліноўскі
Навуковая дзейнасць
3 1857 падтрымліваў навуковыя сувязі з у Львове, з яе супрацоўнікам, а потым дырэктарам, дапамагаў яму ў выданні спадчыны гетмана Станіслава Жалкеўскага, навуковай працы «».
Падчас працы ў Публічнай бібліятэцы складаў генеалагічныя даведкі для прыватных асоб, даследаваў гісторыю ВКЛ, антыпрыгонніцкіх сялянскіх рухаў на Беларусі і Украіне. Падрыхтаваў да друку на рускай мове манаграфію «Уманская разня» пра украінскіх сялян у г. Умань (цяпер Чаркаская вобласць, па невядомых прычынах праца не выйшла ў свет). Складальнік «Каталога калекцыі Жэготы Анацэвіча» (СПб., 1859), дзе апісаў першакрыніцы і ў каментарыях выказаў свае погляды па пытаннях беларускай і польскай гісторыі.
Сабраў унікальную бібліятэку, якая налічвала больш за 5000 рукапісаў і кніг, прысвечаных галоўным чынам гісторыі ВКЛ.
Мілэйкава
Мілэ́йкава (, Милейково) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета.
Бяжаніцы
Пасёлак размешчаны паблізу ракі Льста (басейн ракі Вялікай) і возера Дубец. Знаходзіцца на аўтадарозе Пскоў — Вялікія Лукі: за 180 км на паўднёвы ўсход ад Пскова і за 82 км на паўночны захад ад Вялікіх Лук. Чыгуначная станцыя (Сушчова) на лініі Дно — Навасакольнікі.
NGC 3808A
NGC 3808A (іншыя абазначэнні — UGC 6643, IRAS11381+2243, MCG 4-28-20, Arp 87, ZWG 127.25, VV 300, PGC 36228) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Леў.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога і быў дададзены пазней. Ён таксама ўключаны ў атлас пекулярных галактык.
Іванаўскія Агароднікі
У 1924—1939 гадах цэнтр Івана-Агародніцкага сельсавета.
Райса Леал
Райса Леал (Rayssa Leal; ) — бразільская, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2020 года ў жаночых спаборніцтвах па скейтбордынгу ў дысцыпліне «стрыт».
Інава (возера)
Інава — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Вята. Знаходзіцца за 13 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад Браслава, каля вёскі Інава. Належыць да групы Абстэрнаўскіх азёраў.
Плошча паверхні возера складае 1,27 км². Найбольшая глыбіня возера 9 м. Даўжыня 2,24 км, найбольшая шырыня 0,9 км, даўжыня берагавой лініі 6,8 км. Аб'ём вады ў возеры складае 6,6 млн м³, плошча вадазбору 12 км². Схілы катлавіны маюць вышыню 3—5 метраў. Схілы разараныя, на поўначы схілы дасягаюць вышыні 25—30 метраў і знаходзяцца пад хмызняком. Берагі возера нізкія на захадзе, месцамі зліваюцца з схіламі, забалочаныя. Мелкаводдзе Інава вузкае і пясчанае, глыбакаводная зона высланая глеем. Возера зарастае слаба. Шырыня прыбярэжнай паласы надводнай расліннасці складае да 5 метраў, у асобных месцах — да 35 метраў. З Інава на ўсходзе выцякае ручай у возера Укля.
У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, гусцяра, плотка, краснапёрка, мянтуз, акунь і іншыя віды рыб.
NGC 510
NGC 510 — падвойная зорка ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Лаўрэнцій Іванавіч Зізаній
Біяграфія
Паводле адных звестак паходзіў з дробнамаянтковай шляхты Трокскага ваяводства, паводле другіх — з мястэчка Тустынь на Валыні. Адукацыю атрымаў у Астрожскай школе на Валыні. Вядома, што ў 1592—1595 гады ён выкладаў у Львоўскай брацкай школе, працаваў выкладчыкам у Брэсцкай (1592—1595), Віленскай (1595—1597) брацкіх школах. Калі быў у Брэсце, падрыхтаваў вучэбныя кнігі «Азбука з Лексісам» і «Грамматіка словенска совершенного искусства осми частиі слова…» (Вільня, 1596), якія прынеслі яму славу і аўтарытэт вучонага-лінгвіста.
«Грамматіка словенска…»
12.2.1596 у друкарні Віленскага Святадухаўскага брацтва выдадзена «Грамматіка словенска…». Яна складаецца з уводзін, арфаграфіі, этымалогіі, прасодыі. Сінтаксіс даецца невялікімі часткамі ва ўсіх раздзелах. У кнізе на кожнае правіла прыведзена шмат прыкладаў і практыкаванняў для замацавання навучальнага матэрыялу. На першых старонках вучням тлумачыцца неабходнасць свецкіх ведаў. «Граматыку словенску совершенного искуства осми частій слова…» 3ізаній лічыў тым падмуркам, на якім можа трымацца далейшае вывучэнне розных навук. Імкнучыся па-філасофску асэнсаваць ролю граматыкі як навукі ў сярэдневяковай сістэме ведаў, 3ізаній раскрываў арганічную сувязь граматыкі з рыторыкай, філасофіяй і багаслоўем, праяўляў цікавасць да розных філасофскіх праблем, якія бралі свой пачатак ад антычных вучоных, звяртаўся да спадчыны Арыстоцеля, Эпікура, Катона Старэйшага і інш. Вывучэнне антычнасці ўзбагачала светапогляд вучонага-педагога, давала магчымасць па-новаму падысці да вырашэння розных праблем.
Выданне «Грамматіки…» замацавала агульнаграмадскую думку пра неабходнасць вывучэння «сямі вольных мастацтваў». падкрэслівала іх вялікую ролю ў развіцці адукацыі. Гэтым 3ізаній звярнуў на сябе ўвагу многіх князёў, якія імкнуліся даць добрую адукацыю сваім дзецям. Там ён пераклаў і адрэдагаваў «Беседы Св. Иоанна Златоуста на Посланне Св. апостола Павла» (Кіеў, 1623), «Толкованія на Апокаліпсіс Св. Андрэя Кесарыйскага» (Кіеў. 1625). У прадмове да апошняй сучаснікі і калегі далі высокую ацэнку дзейнасці і ведам 3ізанія, адзначалі яго аўтарытэт як моваведа і прапаведніка.
«Катэхізіс»
19.2.1627 3ізаній вярнуўся ў Кіеў, дзе разам са слуцкім пратапопам А.Мужылоўскім павінен быў разгледзець кнігу М.Сматрыцкага «Апалогія». выдадзеную на польскай мове ў Львове. На Кіеўскім саборы 13.8.1628 3ізаній выклаў супраць аўтара кнігі 105 пунктаў абвінавачання, і М.Сматрыцкаму давялося прызнаць крытыку і пакаяцца. Апошняе ўпамінанне пра 3ізанія адносіцца да 8.2.1634 у Луцкай гарадской кнізе, дзе пазначана, што ён праз свайго дружбака М.Федаровіча звярнуўся да намесніка Луцкага староства М. Крынскага з нагоды юрыдычнага абгрунтавання яго права на маёмасць, адпісаную яму князем Я.Карэцкім. Сам 3ізаній на той час быў хворы і слабы. Гэты дакумент сведчыць, што 3ізаній быў небагаты чалавек, усё жыццё працаваў і жыў за кошт сваіх мецэнатаў.
Сфера
Сфера (σφαῖρα — мяч) — замкнёная паверхня, геаметрычнае месца кропак у прасторы, роўнааддаленых ад дадзенай кропкі, званай цэнтрам сферы. Сфера таксама з'яўляецца целам кручэння, утвораным пры кручэнні паўакружнасці вакол свайго дыяметра. Плошча сферы ў градуснай меры з улікам зменлівасці значэння памераў дуг складае 41252.96 кв. градусаў.
Сфера з'яўляецца прыватным выпадкам эліпсоіда, у якога ўсе тры восі (паўвосі, радыусы) роўныя. Сфера з'яўляецца паверхняй шара.
Аб'ёмы цыліндру, упісанай у яго сферы, якая кранаецца яго асновы, і двух конусаў, якія маюць агульную вяршыню ў цэнтры асновы і асновы, роўныя асновам цыліндру, знаходзяцца ў суадносінах 1:2:3
Красны Луч (Пскоўская вобласць)
Красны Луч (Кра́сный Луч) — пасёлак гарадскога тыпу (з 1958) у Бяжаніцкім раёне Пскоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр сельскага паселішча муніцыпальнае ўтварэнне «Палістаўскае».
Размешчаны за 15 км ад чыгуначнай станцыі Сушчова ўчастка Дно — Навасакольнікі Кастрычніцкай чыгункі. За 204 км ад Пскова.
IC 268
IC 268 — галактыка тыпу SB? (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Крыніца (возера)
Крыні́ца — возера ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, за 6 км на поўнач ад горада Салігорск, за 0,4 км на паўночны ўсход ад вёскі Півашы, за 0,55 км на поўдзень ад шламасховішча 3 РУ. Адносіцца да басейна ракі Случ.
Катамарка (правінцыя)
Катамарка (ісп.. Provincia de Catamarca) — правінцыя Аргенціны, размешчаная на паўночным-захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр - Сан-Фернанда-дэль-Вале-дэ-Катамарка, звычайна скарачаецца да Катамарка. Насельніцтва правінцыі налічвае 334,568 чал. згодна з перапісам насельніцтва ў 2001 (INDEC), плошча правінцыі складае 102,602 км². Колькасць пісьменнага насельніцтва складае 95,5%. Суседнія правінцыі (па гадзіннікавай стрэлцы, пачынаючы з поўначы): Сальта, Тукуман, Сант'яга-дэль-Эстэр, Кордава і Ла-Рыёха. На захадзе мяжуе з Чылі.
Singer Corporation
Зінгер (Singer Corporation) — амерыканская карпарацыя, вытворца касмічнай і ваеннай тэхнікі, а таксама швейных машынак, электрапрыбораў, рухавікоў, мэблі і іншай прадукцыі.
Гісторыя
Заснавана ў 1851 годзе Ісаакам Мерытам Зінгерам і яго кампаньёнам Эдвардам Кларкам, як IM Singer & Co. У 1865 годзе пераназваная ў Singer Manufacturing Company, а ў 1963 — у The Singer Company. Карпарацыя паклала пачатак франчайзінгу, калі ў сярэдзіне XIX стагоддзя пачала заключаць з дыстрыб’ютарамі тавару (швейных машынак) пісьмовы дагавор на перадачу франшызы, якім перадавалася права на продаж і рамонт швейных машынак на пэўнай тэрыторыі ЗША. Першапачаткова асноўная вытворчасць была засяроджана ў штаце Нью-Ёрк, але ў цяперашні час знаходзіцца ў асноўным у Тэнэсі (у Ла-Верн за 30 км ад Нэшвіла). Штаб-кватэра кампаніі з 1908 г. размяшчалася ў горадзе Нью-Ёрк, у спецыяльна пабудаваным аднайменным небаскробе (Singer Building, вышыня — 187 м, 47 паверхаў), які быў разбураны ў 1968 годзе.
Герб Жыровіцаў
Герб Жыровіцаў — герб аграгарадка Жыровіцы Слонімскага раёна. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 373.
Гісторыя
Жыровіцы атрымалі ў 1652 годзе Магдэбургскае права ад караля і вялікага князя Яна Казіміра. Неўзабаве яны сталі буйным гандлёвым цэнтрам, які карыстаўся ўласным гербам: «у блакітным полі выява двух мужчынскіх постацей — правая стаіць на каленях, левая трымае ў працягнутых руках кнігу»
Верагодна, што на гербе намаляваны Ян Мялешка і Св. Іасафат Кунцэвіч. Шляхціч Рыгор Трызна, маршалак слонімскі, пазнаёміў ігумена Быценскага манастыра Іасафата Кунцэвіча з сваім праваслаўным суседам Янам Мялешкам, смаленскім кашталянам. Пад уплывам ераманаха Іасафата Ян Мялешка прыняў Унію і падараваў манахам Жыровіцы, дзе была царква з цудатворнай іконай Багародзіцы. Шляхціч Ян Мялешка разам з жонкай Ганнай з Фурсаў збудавалі ў Жыровічах манастыр і 29 кастрычніка 1613 годзе ўрачыста ўвялі туды Іасафата Кунцэвіча з яго манахамі. Іасафат Кунцэвіч стаў першым ігуменам Жыровіцкага манастыра.
Адзьва
А́дзьва (А́дзьва, ) — рака на паўночным усходзе Еўрапейскай частцы Расіі, у Ненецкай аўтаномнай акрузе і Рэспубліцы Комі, правы прыток ракі Уса (басейн Пячоры).
Герб Жыровіцаў
Апісанне
Сучасны герб Жыровіцаў уяўляе сабой барочны шчыт, у блакітным полі якога намаляваны дзве мужчынскія фігуры: правая ў белым адзенні, укленчаная, левая (Іасафат Кунцэвіч ) ў чорным адзенні з німбам над галавой, якая трымае ў працягнутых руках кнігу. У ніжняй частцы герба намаляваны залаты меч.
Адзьва
Даўжыня ракі 334 км. Плошча вадазбору 10 600 км². Сярэдні расход вады ў вусці складае 127 м³/с, аб’ём сцёку 4,008 км³/год. Рака бярэ пачатак з возера Ванюкты ў Вашуткіных азёрах, працякае па Вяліказямельскай тундры ўздоўж грады Чарнышова. Упадае ва Усу за 161 км ад яе вусця. Рака раўніннага тыпу, з меандруючым рэчышчам. Замярзае ў кастрычніку. Ледаход у маі. У зімовы час на рацэ ўтвараюцца наледзі.
Прытокі: Лыа-Ю, Вуч-Юра-Ю, Старык-Шор, Вялікая Нядэйта, Шэр-Нядэйта (Нядэйта-шор), Лёк-нядэйта, Чэрпа-Ю, Пымва-Шор (Пым-Ва-Ю), Неру-Ю, Пыжхор, Хаседа-Ю (Хаседаю), Харэта-Ю, Малваю, Салюкую і іншыя рэкі і ручаі. У басейне ракі азёры Ванюк-Ты, Сіраты, Сервэ-Ты і іншыя.
NGC 3808
NGC 3808 (іншыя абазначэнні — UGC 6643, ARP 87, MCG 4-28-21, VV 300, ZWG 127.25, PRC D-19, KCPG 297A, PGC 36227) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Дастаеўскія
Дастаеўскія — вялікалітоўскі шляхецкі род герба ўласнага («Радван» зменены), вядомы на Піншчыне з канца 15 стагоддзя. У 16 і 17 ст. перасяліліся на Валынь і ў Наваградскае ваяводства.
Паходжанне роду
Даніла Іванавіч Ірцішчавіч у 1506 годзе атрымаў ад пінскага князя Фёдара Іванавіча Яраславіча грамату на маёнтак Палкоцічы і на частку вёскі Дастоева ў Пінскім павеце на паўночны ўсход ад Пінска, паміж рэкамі Пінай і Ясельдай. На попіс войска ў 1528 ставіў 1 конніка. Даніла Іванавіч меў сыноў Івана Данілавіча (у 1522 валодаў зямлёй у сяле Ляхавічы) і Сямёна Данілавіча Ірцішчавіча (упамінаецца ў 1566). Сыны першага з іх — Сасін Іванавіч Дастаеўскі і Фёдар Іванавіч Даніловіч-Дастаеўскі, вядомы на попісах 1567 і 1565 гадоў. Сасін у 1567 ставіў 1 конніка ў войска ВКЛ, а Фёдар — «2 кони — збройна, по гусарску, а драба з лучъницою на кони», служыў ён у князя Андрэя Курбскага. Пасля прозвішча Дастаеўскія замацавалася за іх нашчадкамі. Найбольш вядомы прадстаўнік роду — Фёдар Дастаеўскі (1821—1881), рускі пісьменнік.
Радавод Фёдара Дастаеўскага
Рыгор (Міхаіл?) └─> Андрэй (1756-каля 1819), уніяцкі, пасля праваслаўны свяшчэннік у вёсцы Войтаўцы (цяпер Украіна) ├─> Міхаіл (1787-1839), медык ∞ Марыя Фёдараўна Нячаева (1800-1837), з купецкага роду │         ├─> Міхаіл (1820−1864), пісьменнік ∞ Эмілія Фёдараўна фон Дытмар │         │         ├─> Марыя (1844—1888) │         │         ├─> Кацярына (1853—1932) │         │         └─> Варвара (1854—1864) │         ├─> Фёдар (1821-1881), пісьменнік; ∞ 1) Марыя Дзмітрыеўна (1824-1864); ∞ 2) Ганна (1846-1918), дачка Рыгора Іванавіча Сніткіна │         │          ├─> Любоў (1869—1926) │         │          ├─> Соф'я (6 сакавіка-24 траўня 1868) │         │          ├─> Фёдар (1871-1922) │         │          └─> Аляксей (1875-16 траўня 1878) │         ├─> Варвара (1822—1893) │         ├─> Андрэй (1825—1897), архітэктар ∞ (1850) Домніка Іванаўна Федарчэнка (1825—1887) │         │          ├─> Аляксандр (1857-[1894]), гістолаг │         │          ├─>Андрэй (1863—1933), географ │         │          ├─>Варвара  (1858—1935) │         │          └─>Яўгенія (1853—1919) │         ├─> Вера (1829—1896) │         ├─> Любоў (1829), блізня Веры, памерла праз некалькі дзён пасля нараджэння │         └─> Аляксандра (1835—1889) ├─> Леў ├─> Ганна ├─> Канстанцыя ├─> Тэкля ├─> Марыя └─> Лукер'я
Міхаіл Васілевіч Дарашэвіч
Міхаі́л Васі́левіч Дарашэ́віч (, — ) — беларускі савецкі вучоны-геадэзіст і дзеяч народнай адукацыі. Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі БССР (1954), прафесар (1961). Член КПСС з 1946 года.
Біяграфія
З сям'і служачых. Удзельнік Грамадзянскай вайны. Скончыў Беларускую сельгасакадэмію (1927).
Allium monophyllum
Allium monophyllum — від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны ў паўночна-ўсходнім Іране і паўднёвым Туркменістане.
Міхаіл Васілевіч Дарашэвіч
Біяграфія
У 1928—1929 гадах працаваў у Наркамаце земляробства БССР. З 1930 года на навукова-педагагічнай рабоце ў ВНУ і НДІ Беларусі. Загадчык кафедры геадэзіі (1933—1941, 1945—1959), дырэктар (1947—1959) Беларускага політэхнічнага інстытута.
У 1959—1968 гадах міністр вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі БССР.
Allium monophyllum
Апісанне
Цыбуліна адна, шарападобная, ≈ 1.5 см у дыяметры; вонкавыя абалонкі шэра-чорныя. Сцябліна амаль да парасоніка загорнута ў ліставыя похвы. Лісток адзін, ланцэтны, 4-11 мм шырынёй. Лісточкі калякветніка 5-6 мм даўжынёй.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў паўночна-ўсходнім Іране і паўднёвым Туркменістане.
Міхаіл Васілевіч Дарашэвіч
Біяграфія
Узнагароджаны Ордэнам Леніна, 3 ордэнамі, медалямі.
Ігар Феліксавіч Мартынаў
Ігар Феліксавіч Мартынаў (нар., Віцебск) — беларускі ваенны і палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. З’яўляецца членам грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз афіцэраў» і рэспубліканскага грамадскага аб’яднання «Белая Русь».
Міхаіл Васілевіч Дарашэвіч
Ушанаванне памяці
Яго імём названа адна з вуліц Мінска.
Ігар Феліксавіч Мартынаў
Біяграфія
Скончыў Алма-Ацінскае вышэйшае агульнавайсковае каманднае вучылішча імя Маршала Савецкага Саюза І. С. Конева, камандна-штабны факультэт Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь.
Праходзіў ваенную службу на пасадах камандзіра разведвальнага ўзвода, разведвальнай роты, начальніка штаба — намесніка камандзіра асобнага разведвальнага батальёна, камандзіра асобнага разведвальнага батальёна, начальніка аддзела Галоўнага разведвальнага ўпраўлення Генеральнага штаба Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь, ваеннага камісара Віцебскай вобласці.
З’яўляўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь шостага і сёмага склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам «За службу Радзіме» III ступені, 15 медалямі СССР і Рэспублікі Беларусь, у тым ліку медалём «За бездакорную службу» II і III ступені, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
Фукуок
Фукуо́к (Phú Quốc) — найбуйнейшы востраў В’етнама. Месціцца на паўночным усходзе Сіямскага заліва. Агульная плошча — 583,23 км². Насельніцтва (2003) — 79 800 чал.
Геаграфія
Востраў Фукуок быў сфарміраваны ў позні мелавы перыяд (каля 72 млн гадоў таму) у выніку субдукцыі (гл. Тэктоніка пліт). З-за вагання ўзроўню сусветнага акіяна на працягу розных геалагічных перыядаў ён складаў адзінае цэлае з азіяцкім кантынентам. Аднак каля 10 тысяч гадоў таму ўзровень акіяна павысіўся, і Фукуок апынуўся адрэзаным ад сушы.
Значную частку поўначы вострава займае горны хрыбет Дзевяноста Дзевяці Пікаў. Ён з’яўляецца працягам горнай грады Паўднёвай Камбоджы. Найвышэйшы пункт — пік гары Цюа (або Бож’яй гары). Ён дасягае 603 м над узроўнем мора. Астатняя частка вострава пагорыстая. Берагі нізкія, пясчаныя, толькі ў некалькіх месцах скалістыя. На заходнім узбярэжжы вылучаецца Доўгі пляж (Труонг), які з’яўляецца асноўным месцам прыцягнення для турыстаў. Рачная сетка даволі густая. У горнай мясцовасці з-за перападаў вышынь рэкі ўтвараюць некалькі невысокіх вадаспадаў. У нізінах рэдка сустракаюцца забалочаныя ўчасткі.
Клімат
Клімат суб’экватарыяльны пасатны. Сярэдняя тэмпература найбольш цёплых месяцаў, красавіка і мая, — +24 — 34° C, сярэдняя тэмпература кастрычніка і лістапада — +22 — 34° C. З мая да кастрычніка цягнецца сезон мусонаў. У жніўні сярэдняя колькасць ападкаў дасягае 398 мм, у той час як у самы сухі месяц люты — 36 мм. Агульнагадавая сярэдняя колькасць ападкаў — 2321 мм.
Прырода
Дзякуючы абмежаванаму вядзенню сельскай гаспадаркі, на востраве Фукуок захаваліся першародныя лясы, прычым некалькіх тыпаў — мангры, прыбярэжныя і горныя. На востраве знойдзена 1164 відаў вышэйшых раслін, у тым ліку 23 віды архідэй і 12 другіх відаў рэдкіх раслін, а таксама 208 відаў жывёл, у тым ліку 28 відаў сысуноў, 119 відаў птушак, 47 відаў паўзуноў і 14 відаў амфібій. Сярод рэдкіх жывёл вылучаюцца некалькі відаў прыматаў і птушкі-насарогі.
Для аховы прыроды Фукуока быў створаны нацыянальны парк, які ў наш час займае значную частку вострава (31 422 га). Частка ўзбярэжжа і навакольных марскіх прастораў уваходзіць у склад біясфернага запаведніка К’ензянг.
Гісторыя
У канцы XVII ст. востраў Фукуок быў населены невялікай групай бежанцаў з Паднёвага Кітая, якія заняліся на ім земляробствам і гандлем. У гэты перыяд Фукуок фармальна ўваходзіў у склад кхмерскай дзяржавы і меў назву Кох-Трол (កោះត្រល់). Да 1700 г. Ма Джыу (鄚玖), кіраўнік кітайскай абшчыны, фактычна стварыў самастойную дзяржаву Канкаа або Пема з цэнтрам у Хацьене. У 1708 г. ён прызнаў сваю васальную залежнасць ад В’етнама. Кхмерскія каралі ніколі не прызнавалі згубы гэтай зямлі, пра што паведамлялі французам у 1856 г.
У 1863 г. Фукуок трапіў у склад французскіх каланіяльных валоданняў у Індакітаі. Тут былі створаны плантацыі какосаў і духмянага перцу. Пасля II Сусветнай вайны Фукуок перайшоў у склад Паўднёвага В’етнама. Падчас В’етнамскай вайны ў ім дзейнічала турма для палітычных вязняў. Да сярэдзіны 1970-ых гг. яго насельніцтва складала каля 5 тысяч чал.
У 1975 г. урад Пол Пота зрабіў спробу вярнуць Фукуок у склад Камбоджы. Востраў знаходзіўся пад акупацыяй да 1976 г. Пры гэтым некалькі сотняў астравіцян сталі ахвярамі рэпрэсій. Пасля далучэння да аб’яднанага В’етнама ўлады стымулявалі працэс перасялення, развіцця рыбалоўства і прамысловасці. У 1982 г. урад Кампучыі фактычна прызнаў Фукуок в’етнамскай тэрыторыяй.
Інфраструктура
На востраве Фукуок каля 10 населеных пунктаў. Статус горада маюць толькі Дуонг-Донг на захадзе вострава, які выконвае функцыі мясцовага адміністрацыйнага цэнтра, і Ан-Тхой на поўдні.
Эканоміка
Асновай эканомікі вострава Фукуок здаўна з’яўляліся рыбалоўства і земляробства. Разнастайная Рыба, вылаўленая астравіцянамі, часткова перапрацоўваецца на месцы. Дзейнічае прадпрыемства па вытворчасці рыбнай падлівы, вельмі папулярнай у В’етнаме і суседніх краінах Паўднёва-Усходняй Азіі. Адыходы вытворчасці выкарыстоўваюцца ў якасці ўгнаення ў сельскай гаспадарцы. Акрамя таго, Фукуок славіцца сваімі кальмарамі і іншымі морапрадуктамі. На востраве дзейнічае некалькі прадпрыемстваў па вырошчванню жэмчугу.
З камерцыйных галін земляробства асабліва вылучаецца вырошчванне духмянага перцу. Ён быў завезены французскімі плантатарамі ў XIX ст. з Кітая. У наш час перачныя плантацыі займаюць 471 га, хаця яшчэ ў канцы XX ст. іх плошча была большай амаль у 2,5 разы.
У апошнія гады значную ролю ў эканоміцы вострава адыгрывае турызм. Фукуок прыцягальны сваімі чыстымі пляжамі, якія часам называюць найбольш прыгожымі ў свеце, а таксама адносна добра захаванай першароднай прыродай. Для палягчэння наведвання Фукуока ўлады В’етнама дазваляюць бязвізавы ўезд на востраў турыстам, што накіроўваюцца сюды з Камбоджы і Таіланда.
Культура
Культурнае аблічча Фукуока значна змянілася пасля сярэдзіны 1970-ых гг., калі ўлады аб’яднанага В’етнама стымулявалі працэс перасялення. Большасць сучасных жыхароў вострава — выхадцы з дэльты Меконга. Сярод іх немала будыстаў і прыхільнікаў рэлігіі каадай.
Стругі Красныя
Стругі Красныя (Стру́ги Кра́сные) — пасёлак гарадскога тыпу ў Пскоўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Струга-Красненскага раёна і гарадскога паселішча муніцыпальнае ўтварэнне «Стругі Красныя». Размешчаны за 68 км на паўночны ўсход ад Пскова. Чыгуначная станцыя на лініі Луга — Пскоў. Праз пасёлак працякае малая рака Шчыроўка (прыток Курэі).
Аблуква
Аблуква — возера ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці, за 12,5 км на паўднёвы захад ад горада Жыткавічы, за 1,7 км на поўнач ад горада Тураў. Адносіцца да басейна ракі Прыпяць (фактычна знаходзіцца ў яе пойме).
Возера старычнага тыпу. Злучана на захадзе шырокай пратокай з возерам Шырокае, на поўдні вузкай пратокай з возерам Бабінец і праз яго з ракой Прыпяць. Мясцовасць градава-ўзгорыстая, месцамі балоцістая, часткова пад хмызняком і рэдкалессем. На поўнач ад возера знаходзіцца вялікі лясны масіў.
Назва звязана з геаграфічным тэрмінам «блоква», «блуква» — нізіна, які зафіксаваны ва ўкраінскіх гаворках, «блук» — выган.
Анатоль Іванавіч Зінчанка
Анатоль Іванавіч Зінчанка (нар., пасёлак Шчаглоўка, Данецкая вобласць, Украіна) — беларускі вучоны ў галіне мікрабіялогіі і біятэхналогіі. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2000). Доктар біялагічных навук (1993 г.). Навуковыя працы па трансфармацыі нуклеінавых кіслот і іх кампанентаў ферментамі мікраарганізмаў, заканамернасцях біясінтэзу і інш.
Кратон
Крато́н (ад kratos — сіла, моц) — кансалідаваны ўчастак зямной кары, няздольны да пераўтварэння пад уплывам альпінатыпнай складкавасці.
Вылучаюць паднятыя кратоны — масівы пераважна сіялічнага (Si, Al) складу (старажытныя платформы), і апушчаныя кратоны — масівы з сіматычнай (Si, Fe, Mg) асновай (пераважна вобласці дна акіянаў).
Тэрмін уведзены нямецкім геолагам Г. Штыле ў 1940 (замест прапанаванага ў 1928 аўстрыйскім геолагам Л. Коберам «кратаген»), ужываецца ў геалагічнай і геаграфічнай літаратуры.
Адроўка
Адро́ўка (, Адровка)  — прыпыначны пункт Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчаны за 0,9 км на паўночны захад ад вёскі Сялец; на лініі Орша-Цэнтральная — Лепель, паміж станцыяй Смальяны і прыпыначным пунктам Міхнава.
Навасёлкі (Крэўскі сельсавет)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета.
Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Ардашынскага сельсавета.
Івань
Іва́нь (, Ивань) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Кіраўскага сельсавета.
IC 269
IC 269 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кунья (Пскоўская вобласць)
Кунья (Ку́нья) — рабочы пасёлак (з 1966) на паўднёвым усходзе Пскоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Куньінскага раёна і Куньінскай воласці. Утварае гарадское паселішча Кунья. Размешчаны на берагах ракі Лусня, якая ўпадае ў раку Кунья. Знаходзіцца за 348 км на паўднёвы ўсход ад Пскова і за 30 км на паўднёвы ўсход ад Вялікіх Лук; ляжыць на аўтамабільнай дарозе М9 «Балтыя». Чыгуначная станцыя на лініі Ржэў — Вялікія Лукі Кастрычніцкай чыгункі.
Мухавец (аграгарадок)
Гісторыя
З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 164 вяскоўцы. У кастрычніку 1948 года арганізаваны калгас імя В. П. Чкалава, у які ўключана 26 гаспадарак з 32. З 20 верасня 1971 года цэнтр сельсавета.
Інфраструктура
Цэнтр дзяржаўнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Племзавод „Мухавец“».
Ёсць амбулаторыя, лясніцтва, сярэдняя школа, клуб, бібліятэка, яслі-сад, аддзяленне сувязі, кемпінг, гасцініца, сталовая, прамтаварны і прадуктовы магазіны.
Мікола Аляхновіч
Мікола (Мікалай Мікалаевіч) Аляхно́віч (, Барысаў, Мінская вобласць —, Ленінград) — беларускі літаратурны крытык.
Біяграфія
Нарадзіўся 21 красавіка 1903 года ў Барысаве ў сям’і служачага. У 1920 годзе скончыў 8 класаў Барысаўскай мужчынскай гімназіі. У 1921—1924 гадах вучыўся на медыцынскім факультэце. У 1930 годзе скончыў літаратурна-лінгвістычнае аддзяленне педагагічнага факультэта БДУ. У 1925—1930 гадах працаваў настаўнікам. У 1925—1927 гадах кіраваў Барысаўскай філіяй «Маладняка». У 1930—1932 гадах быў аспірантам Інстытута літаратуры і мастацтва АН БССР, а ў 1932—1934 гадах працаваў там навуковым супрацоўнікам. У гэты ж час працаваў выкладчыкам Мінскага вышэйшага педінстытута.
У 1936 годзе быў рэпрэсаваны. Адбываў ссылку на Калыме з 1938 па 1942 гады. На пасяленні ў Іркуцкай і Карагандзінскай абласцях працаваў урачом. У 1957 годзе быў рэабілітаваны, жыў у Ленінградзе. Памёр 9 красавіка 1959 года.
Творчасць
Друкавацца пачаў у 1919 годзе, як крытык выступаў з 1926 года. Аўтар артыкулаў і рэцэнзій пра творчасць А. Александровіча, М. Багдановіча, М. Зарэцкага, Я. Коласа, Р. Мурашкі, П. Труса, Я. Скрыгана, А. Пушкіна, М. Горкага і інш.
Карпавічы (Пастаўскі раён)
Ка́рпавічы (, Карповичи) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Лучай Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Дунілавіцкага сельсавета, да 27 снежня 1985 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Варапаеўскага пассавета , да 27 верасня 1991 года ўваходзіла ў склад Юнкаўскага сельсавета.
Віталь Валер’евіч Трубіла
Віталь Трубіла (нар., ) — беларускі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі (2011—2014).
Клубная кар’ера
Выхаванец брэсцкага футбола, хутка апынуўся ў Мінску, а ў 2006—2012 гадах гуляў у Чэхіі.
У жніўні 2012 года вярнуўся ў Беларусь, падпісаўшы кантракт з мінскім «Дынама». У мінскім клубе стаў выступаць на пазіцыі левага абаронцы. З’яўляўся на полі нерэгулярна: многа прапускаў праз траўмы, прайграваў канкурэнцыю за месца ў аснове Дзмітрыю Молашу. У выніку па заканчэнні сезона 2013 пакінуў мінскі клуб.
У студзені 2014 года падпісаў кантракт з «Гомелем». Спачатку гуляў на пазіцыі левага абаронцы, але хутка страціў месца ў аснове. Пазней, у жніўні 2014 года, быў выстаўлены гомельскім клубам на трансфер і перастаў з’яўляцца нават на лаўцы запасных. У снежні 2014 года кантракт з «Гомелем» быў разарваны. У студзені 2015 года некаторы час трэніраваўся з брэсцкім «Дынама». Пазней прыбыў на прагляд у саратаўскі «Сокал», з якім у лютым 2015 года падпісаў кантракт. У складзе «Сокала» стаў пастаянным іграком асновы, у 12 матчах зрабіў тры галявыя перадачы. Па заканчэнні сезона, аднак, не атрымаў прапановы аб падаўжэнні кантракта.
6 ліпеня 2015 года было абвешчана аб пераходзе Трубілы ў салігорскі «Шахцёр». Аднак Віталь спачатку заставаўся на лаўцы запасных і толькі з кастрычніка замацаваўся ў стартавым складзе на пазіцыі левага абаронцы.
У студзені 2016 года падпісаў кантракт з футбольным клубам «Мінск». У складзе «Мінска» замацаваўся ў якасці асноўнага левага абаронцы. У студзені 2017 года падоўжыў пагадненне са сталічным клубам яшчэ на год. У сезоне 2017 працягваў выступаць у аснове мінчан, толькі ў маі і з кастрычніка не гуляў праз траўмы. У снежні 2017 года пакінуў сталічны клуб.
У лютым—сакавіку 2018 года рыхтаваўся да новага сезона з «Крумкачамі», аднак пасля ўзнікнення ў клуба праблем з атрыманнем ліцэнзіі на ўдзел у Вышэйшай лізе ў сакавіку 2018 года далучыўся да «Слуцка», з якім неўзабаве падпісаў кантракт. Сезон 2018 пачынаў на лаўцы запасных, а з мая замацаваўся ў стартавым складзе каманды. У снежні 2018 года падоўжыў кантракт са «Слуцкам». У сезоне 2019 заставаўся іграком асновы, толькі ў красавіку і маі не гуляў з-за траўмы.
У снежні 2019 года падпісаў новае пагадненне з клубам. У сезоне 2020 з’яўляўся на полі нерэгулярна. У снежні 2020 года пакінуў «Слуцк» і неўзабаве абвясціў аб завяршэнні кар’еры.
Міжнародная кар’ера
У студзені 2005 года выступаў за моладзевую зборную Беларусі на турніры ў Досе, але больш у моладзевую каманду не ангажаваўся.
У 2011 годзе дэбютаваў за нацыянальную зборную. Галоўны трэнер Георгій Кандрацьеў стаў пастаянна выклікаць Трубілу ў зборную, нават нягледзячы на тое што ён не мог замацавацца ў аснове мінскага «Дынама».
Грамадзянская пазіцыя
Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.
Ягор Віктаравіч Лебядок
Ягор Віктаравіч Лебядок (нар. 17 красавіка 1982, Смалявічы) — беларускі ваенна-палітычны аглядальнік, фізік. Аўтар Telegram-канала пра ваенную бяспеку Беларусі, палітычны зняволены.
Біяграфія
Вучыўся ў Сярэдняй школе № 1 імя В. Ф. Купрэвіча ў Смалявічах. Скончыў фізічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 2004 годзе.
У 2004—2005 гадах працаваў інжынерам-тэхнолагам у ААТ «Інтэграл» (РУП «Завод Транзістар»). У 2005—2007 гадах праходзіў службу афіцэрам па прызыве ў 120-й Рагачоўскай асобнай механізаванай брыгадзе Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь на пасадзе камандзіра ўзвода.
З 2008 года малодшы навуковы супрацоўнік Інстытуце фізікі НАН Беларусі, з 2011 года — намеснік загадчыка лабараторыі оптаэлектронікі і галаграфіі.
У 2010 годзе абраны дэпутатам Смалявіцкага раённага Савета дэпутатаў 26-га склікання ад Жодзінскай выбарчай акругі № 1, кадэнцыя скончылася ў 2014 годзе. Для працы з выбаршчыкамі стварыў адмысловы сайт lebiadok.by.
З 2016 года працаваў загадчыкам лабараторыі оптыка-электроннага прыборабудавання ў Дзяржаўным навукова-вытворчым аб’яднанні «Оптыка, оптаэлектроніка і лазерная тэхніка» Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. У 2017 годзе завочна атрымаў другую вышэйшую адукацыю ў Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і права».
У 2019 годзе стварыў Тэлеграм-канал @Lebiadok — незалежны канал пра ваенную бяспеку Рэспублікі Беларусь.
У 2020 годзе падпісаў Зварот прадстаўнікоў навуковай грамадскасці Рэспублікі Беларусь у сувязі з падзеямі, якія адбыліся пасля 9 жніўня 2020 года.
Неўзабаве пасля выхаду ў газеце «СБ. Беларусь сегодня» артыкула «Кто опаснее, уличный отморозок или интеллектуальный? Оба» звольнены з Дзяржаўнага навукова-вытворчага аб’яднання «Оптыка, оптаэлектроніка і лазерная тэхніка».
У 2022 годзе стаў фігурантам крымінальнай справы. Згодна з яе матэрыяламі справы, Ягор Лебядок у красавіку і траўні 2022 года «ў мэтах забеспячэння дзейнасці публічнага дэструктыўнага канала, інфармацыйную прадукцыя якога суд прызнаў экстрэмісцкімі матэрыяламі, даў інтэрв'ю прадстаўніку названага канала на тэму правядзення ўзброенымі сіламі РФ спецыяльнай ваеннай аперацыі на тэрыторыі Украіны і ролі ў ёй Беларусі». 23 снежня ў Мінскім абласным судзе вынеслі прысуд Ягору Лебядку паводле ч. 1 і ч. 2 арт. 361-4 (садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці). Суддзя Алена Міснік прызначыла яму 5 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму.
Навукова-даследчыцкая дзейнасць, публіцыстыка
Аўтар 34 артыкулаў у часопісах і зборніках канферэнцый па фізіцы паўправаднікоў, лазернай фізіцы і оптаэлектроніцы
Як ваенна-палітычны аглядальнік з’яўляецца аўтарам артыкулаў і каментарыяў па ваеннай бяспецы і палітыцы ў Беларусі і ўсходнееўрапейскім рэгіёне для шэрагу СМІ і выданняў: Zerkalo.io, Наша Ніва , Радыё Свабода , Еўрарыдыё , Bloomberg , The Wall Street Journal ды іншых.
Allium montanostepposum
Апісанне
Кветаножкі даўжынёй 7-9 (10) мм; суквецце амаль шарападобнае ў перыяд цвіцення, шчыльнае.
Перыяд цвіцення: ліпень-жнівень.
Распаўсюджанне
Распаўсюджанне: Казахстан, Кітай — Сіньцзян, Расія — Алтай.
Насяляе стэпавыя групоўкі на камяністых схілах і рэдка на засоленай зямлі.
NGC 511
NGC 511 (іншыя абазначэнні — UGC 936, MCG 2-4-33, ZWG 436.37, IRAS01210+1101, PGC 5103) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Рыбы.
Шалонь
Шалонь (Шело́нь) — рака ў Пскоўскай і Наўгародскай абласцях Расіі. Даўжыня ракі — 248 км, плошча вадазборнага басейна — 9710 км². Расход вады за 59 км ад вусця 43,6 м³/с. Належыць да басейна Балтыйскага мора.
Буйныя прытокі — Мшага, Сітна, Удоха, Уза, Судома, Ільзна (злева), Калошка, Лямёнка, Люта, Шылінка, Палонка, Белка, Севера (справа).
Пісьмо
Пісьмо́, пі́сьменнасць — форма фіксацыі вуснай мовы, якая служыць для зносін паміж людзьмі на адлегласці і ў часе. У шырокім сэнсе, пісьмо — гэта ўсе графічныя элементы і правілы іх ужывання, з дапамогай якіх адзін чалавек можа запісаць нейкую інфармацыю, а другі яе прачытаць. Прычым паміж «пісьменнікам» і «чытачом» можа быць і час, і адлегласць.
Пісьмо выкарыстоўвае пэўную сістэму знакаў (малюнкаў, іерогліфаў, літар), і паводле аб’ёму значэння, якое перадае адзін знак, вызначаюцца 4 віды пісьма: рысуначнае (або піктаграфічнае; знак перадае агульны сэнс выказвання), ідэаграфічнае (знак перадае значэнне аднаго слова), складовае (або сілабічнае; знак перадае паслядоўнасць гукаў), літарна-гукавое (або фанаграфічнае; знак перадае адзін гук).
Вузей акрэсленыя адмены пісьма вызначаюцца паводле прыналежнасці да пэўных графічных сістэм (сучаснае індыйскае, японскае, карэйскае пісьмо; пісьмо на аснове арабскага, кірылічнага, лацінскага алфавітаў).
У сучасным свеце найбольш распаўсюджаныя сістэмы пісьма: лацінская (~30 % зямнога насельніцтва), кітайская (~25 %), індыйская (~20 %), славяна-кірылічная (~10 %), арабская (~10 %). Усімі іншымі сістэмамі карыстаецца ~5 % зямнога насельніцтва (1990).
Першыя спробы пісьмовай фіксацыі думак адносяцца да эпохі першабытнаабшчыннага ладу (каменнага веку, 8—6 тыс. да н.э.). Самым старажытным відам пісьма з’яўляецца піктаграфія (каля 4000 да н.э.), ідэаграфічнае пісьмо пачало фарміравацца неўзабаве (Старажытны Егіпет, каля 3200 да н.э.); складовае пісьмо — у 2 тыс. да н.э. (іншая думка — у Міжрэччы каля 3000 да н.э.; : клінапіс), і прыблізна тады ж (Фінікія, каля 1600 да н.э.) з’яўляюцца гукава-літарныя сістэмы пісьма.
Вывучэннем пісьма як асаблівай знакавай сістэмы займаюцца такія дысцыпліны, як граматалогія, эпіграфіка і палеаграфія.
Пісьмо з’яўляецца пашырэннем чалавечае мовы ў часе і прасторы. У IV стагоддзі да нашай эры складанасць гандлёвых адносін і адміністрацыйнага кіравання перавысілі здольнасці чалавечай памяці, і пісьмо стала больш найдзеным спосабам уліку і прадстаўлення ўзаемадзеянняў на пастаяннай аснове. Як у Месаамерыцы, так і ў Старажытным Егіпце пісьмо развівалася праз календары і палітычную неабходнасць запісу грамадскіх і прыродных падзей.
Графіка
гра́фіка (graphikē ад graphō пішу) — сукупнасць пісьмовых сродкаў (літарных і нялітарных), сістэма адносін паміж літарамі і гукамі, а таксама абрыс літар, знакаў.
Адна з асноўных задач графікі — устанаўленне адпаведнасцей паміж гукамі вуснай мовы і літарамі алфавіта, якія перадаюць на пісьме гукі мовы. Асноўнымі графічнымі сродкамі для гэтага з’яўляюцца літары, апроч іх, важную ролю адыгрываюць і нялітарныя знакі (апостраф, знак націску і інш.).
Ступень фанетычнай дасканаласці графічнай сістэмы вызначаецца тым, наколькі дакладна пісьмовыя знакі адпавядаюць гукам мовы. Ідэальнай графікі, у якой кожная літара адпавядала б асобнаму гуку, а кожны гук выражаўся б літарным знакам, быць не можа, з прычыны шматлікасці гукаў мовы. Таму ў кожнай мове дзейнічае закон эканоміі моўных сродкаў, у адпаведнасці з якім літарнымі знакамі абазначаюцца далёка не ўсе гукі.
Спосабы запісу інфармацыі
Уэлс сцвярджае, што пісьменнасць можа «зафіксаваць пагадненні, законы, запаведзі ў выглядзе дакументаў. Яна забяспечвае рост дзяржавы да памераў, якія перавышаюць старыя гарады-дзяржавы. Слова святара ці караля і яго гарантыі могуць выходзіць далёка за рамкі, акрэсленыя яго поглядам і позіркам, і можа ўздзейнічаць пасля яго смерці».
Лагаграмы
Лагаграма (словазнак) ўяўляе сабой запіс знакаў, якія адлюстроўваюць асобныя словы ці марфемы. Каб запісаць маўленне, патрабуецца вялікая колькасць словазнакаў, а каб вывучыць іх, спатрэбіцца шмат гадоў. Гэта з’яўляецца асноўнай заганай лагаграфічнага пісьма ў параўнанні з алфавітным. Аднак, пасля таго, як такая мова вывучана, праяўляецца яго галоўная перавага — хуткасць чытання. Ніводная сістэма пісьма не з’яўляецца цалкам лагаграфічнай: усе яны разам з лагаграмамі маюць фанетычныя кампаненты («лагасілабічныя» кампаненты ў выпадку кітайскага пісьма, клінапісу і пісьма мая, дзе сімвал можа азначаць марфему, склад альбо тое і другое; «лагакансанантныя» кампаненты ў выпадку іерогліфаў). Многія з іх уключаюць ідэаграфічныя кампаненты (кітайскія «радыкалы», іерагліфічныя «азначальнікі»). Напрыклад, у пісьме мая сімвал для «плаўніка» вымаўляецца «ка», і ён таксама выкарыстоўваецца для прадстаўлення склада «ка», незалежна ад таго, ці неабходна звярнуць увагу на вымаўленне лагаграмы або калі лагаграма адсутнічае. У кітайскім пісьме каля 90 % сімвалаў злучаюцца семантычным (сэнсавым) элементам, які называецца радыкалам, з сімвалам для абазначэння вымаўлення, які назваецца фанетычным. Аднак, фанетычныя элементы дапаўняюць лагаграфічныя элементы, а не наадварот.
Асноўнай лагаграфічнай сістэмай, якая выкарыстоўваецца ў цяперашні час, з’яўляюцца кітайскія іерогліфы, што выкарыстоўваюцца з некаторымі зменамі ў розных мовах Кітая, Японіі і, у меншай ступені, у карэйскай мове Паўднёвай Карэі. Іншы прыклад — класічнае «пісьмо і».
Складовае пісьмо
Складовае пісьмо ўяўляе сабой набор пісьмовых знакаў, якія прадстаўляюць (з той ці іншай ступенню дакладнасці) склады. Знак у складовым пісьме звычайна адлюстроўвае спалучэнне галосны-зычны, або проста адзін галосны гук. Але ў некаторых выпадках знакі адлюстроўваюць больш складаныя склады (напрыклад, зычны-галосны, ці проста адзін галосны гук).
Складовае пісьмо лепш за ўсё падыходзіць для моў з адносна простай структурай склада, такіх, як японская. З іншых моў, якія выкарыстоўваюць складовае пісьмо, можна назваць мікенскае лінейнае пісьмо Б, пісьмо чэрокі і ндзюка, крэольская мова Сурынама на аснове англійскай мовы, а таксама мова ваі ў Ліберыі. Большасць лагаграфічных сістэм маюць моцныя складовыя кампаненты. Эфіопскае пісьмо, хоць яно тэхнічна заснавана на альфавіце, мае злітныя зычныя і галосныя гукі, таму гэтае пісьмо вывучаецца так, быццам бы яно складовае.
Алфавіты
Алфавіт — гэта невялікі набор сімвалаў, кожны з якіх прыкладна прадстаўляе або гістарычна прадстаўляў гукі мовы. У ідэальным фоналагічным алфавіце фанемы і літары ідэальна адпавядаюць адно аднаму ў абодва бакі: той, хто піша можа прадказаць напісанне слова, ведаючы яго вымаўленне, а той, хто кажа можа прадказаць вымаўленне слова, ведаючы яго напісанне. Для беларускай мовы такі алфавіт распрацоўваў Карусь Каганец у сваім Праекце беларускай азбукі.
Мовы часта развіваюцца незалежна ад іх сістэмы пісьма. Пісьменнасці пазычваюцца для іншых моў, першапачаткова для іх не прызначаных, таму ступень адпаведнасці літар алфавіта моўным фанемам значна вагаецца ад адной да іншай мовы і нават ў межах адной мовы.
Кансанантна-складовае пісьмо
У большасці алфавітаў Індыі і Паўднёва-Усходняй Азіі галосныя пазначаюцца праз дыякрытычныя знакі або шляхам змянення формы галоснага. Такое пісьмо называецца абугіда. Некаторыя абугіды, такія як геэз і кры, вывучаюцца дзецьмі як складовыя, таму іх часта і адносяць да складовага пісьма. Аднак, у адрозненне ад сапраўднага складовага пісьма, у іх няма асобных знакаў для кожнага склада.
Часам тэрмін «алфавіт» абмяжоўваецца сістэмамі з асобных літар для зычных і галосных, напрыклад, лацінскі алфавіт, хоць абігуды і абджады таксама могуць адносіцца да алфавітаў. З гэтай прычыны грэчаскі алфавіт часта лічыцца першым алфавітам у свеце.
Гістарычны ўплыў сістэм пісьма
З’яўленне пісьма праводзіць мяжу паміж перадгісторыяй і гісторыяй: гісторыя пачынаецца з пісьменствам. Наскальныя малюнкі і петрогліфы дагістарычных народаў можна лічыць папярэднікамі пісьменства, яны не могуць разглядацца як пісьмо, бо яны не перадаюць непасрэдна мову.
Сістэмы пісьма заўжды развіваліся і змяняліся ў залежнасці ад патрабаванняў людзей, якія іх выкарыстоўвалі. Часам форма, размяшчэнне і значэнне некаторых асобных знакаў таксама змяняліся з цягам часу. Праглядаючы развіццё знакаў пісьма, можна даведацца пра патрэбы людзей, якія іх выкарыстоўвалі, а таксама пра змены гэтых патрабаванняў з часам.
Матэрыялы і сродкі для пісьма
На працягу ўсёй гісторыі чалавецтва для пісьма выкарыстоўваліся многія прылады і матэрыялы, у тым ліку каменныя скрыжалі, гліняныя таблічкі, васкавыя таблічкі, велень, пергамент, папера, медныя пласціны, грыфелі, птушыныя пер’і, рознае чарніла, пэндзлі, алоўкі, ручкі і мноства іншых спосабаў літаграфіі. Ёсць гіпотэза, што інкі выкарыстоўвалі вузельчыкі на нітках, вядомыя як кіпу, у якасці пісьма.
Пазней шырокае распаўсюджанне ў якасці прылад для пісьма атрымалі пісальная машынка і розныя формы тэкставых працэсараў, а таксама праводзяцца даследаванні, у якіх параўноўваюцца сучасныя інструменты пісьма са старажытнымі ручкай і алоўкам.
Дзень энергетыка
Дзень энергетыка — прафесійнае свята ўсіх работнікаў энергетычнай прамысловасці, якая ахоплівае выпрацоўку, перадачу і збыт спажыўцам электрычнай і цеплавой энергіі.
Адзначаецца штогод 22 снежня ў шэрагу краін Садружнасці Незалежных Дзяржаў: Расійская Федэрацыя, Украіна, Беларусь , Арменія, Кыргыстан. У Казахстане прыпадае на трэцюю нядзелю снежня.
Не з’яўляецца выхадным днём.
Гісторыя свята
Упершыню прафесійнае свята Дзень энергетыка было уведзена ў Савецкім Саюзе Указ Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР ад 23 мая 1966 года ў памяць пра дзень прыняцця плана Дзяржаўнай электрыфікацыі Расіі на VIII Усерасійскім з’ездзе саветаў ў 1920 годзе.
Пазней, Указам Прэзідыўма Вярхоўнага Савета СССР № 3018-Х ад 1 кастрычніка 1980 года «Аб святочных і памятных днях», у рэдакцыі Указа Прэзідыўма Вярхоўнага Савета СССР № 9724-XI ад 1 лістапада 1988 года «Аб унясенні змяненаў у заканадаўства СССР аб святочных і памятных днях», Дзень энергетыка ў Савецкім Саюзе афіцыйна стаў адзначацца ў трэцюю нядзелю снежня. Дадзены ўказ выклікаў масавае непаразуменне і ігнараванне сярод энергетыкаў, якія ў пераважнай большасці сваёй працягвалі адзначаць сваё свята менавіта 22 снежня.
У Беларусі прафесійнае свята Дзень энергетыка пачаў адзначацца штогод 22 снежня згодна з Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь А. Лукашэнка № 479 ад 27 лістапада 1995 года «Аб устанаўленні свята — Дня Энергетыка» (страціў сілу). У цяперашні час дата святкавання не змянілася, але рэгулюецца яна Указам Прэзідэнта Беларусі № 157 ад 26 сакавіка 1998 года (у рэдакцыі ад 30 жніўня 2012 года) «Аб дзяржаўных святах, святочных днях і памятных датах у Рэспубліцы Беларусь».
Значэнне свята
Дзень энергетыка — дзень прызнання заслуг работнікаў энергетычнай прамысловасці ў эканамічным развіцці, ва ўдасканаленні і падтрыманні паўсядзённага жыцця насельніцтва. Характэрна, што прафесійнае свята энергетыкаў прыпадае на адзін з самых кароткіх светлавых дзён у годзе — дзень зімовага сонцастаяння, калі праца энергетыкаў найбольш прыкметная ў Паўночным паўшар’і.
NGC 3806
NGC 3806 (іншыя абазначэнні — UGC 6641, MCG 3-30-42, ZWG 97.54, PGC 36231) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) у сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Ванда Антонаўна Буцэвіч
Ванда Антонаўна Буцэвіч (, в. Рудзенск 2, Пухавіцкі раён - ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1951).
Біяграфія
З 1944 брыгадзір паляводчай брыгады, з 1949 звеннявая звяна па вырошчванню кок-сагызу ў калгасе «Маяк сацыялізму», з 1953 брыгадзір агародніцкай брыгады, у 1960-64 жывёлавод саўгаса «Рудзенскі» Пухавіцкага раёна. Званне Героя прысвоена за атрыманне высокіх ураджаяў кок-сагызу.
Кордава (правінцыя, Аргенціна)
Кордава (Córdoba) — правінцыя ў цэнтральнай частцы Аргенціны. Сталіца — горад Кордава.
Геаграфія
Кордава мяжуе з правінцыямі: Катамарка, Сант’яга-дэль-Эстэра, Санта-Фэ, Буэнас-Айрэс, Ла-Пампа, Сан-Луіс, Ла-Рыёха.
Выбранцы
У Польшчы пяхота з выбранцаў узнікла ў 1578 годзе па ініцыятыве караля Стафана Баторыя на ўзор вугорскай пяхоты, у Вялікім Княстве Літоўскім — у 1595 годзе. Выбіралі Выбранцаў у каралеўскіх маёнтках (1 чалавек ад 20 двароў). За сваю службу выбранцы і іх сем’і вызваляліся ад усіх падаткаў і павіннасцей, прывілеі выбранцаў («выбранецкае права») пашыраліся і на іх нашчадкаў.
У пачатку 17 стагоддзя ў войску Вялікага Княства Літоўскага было 12 рот выбранцаў (крыху больш за 1 тысячу чалавек). Яны ўдзельнічалі ў вайне Рэчы Паспалітай з Расіяй у 1609—1618 гадах. У першай палове XVII стагоддзя вялікалітоўскія магнаты стваралі атрады выбранцаў і ў прыватных войсках, набіраючы іх з дробнай шляхты, вольных людзей і сялян. За вайсковую службу выбранцы атрымлівалі «ў вечнасць» зямлю.
Слуцкія выбранцы
У 1868 годзе выбранцы, спрабуючы замацаваць свае правы на зямлю, патрабавалі вылучыць іх вёскі ў асобную воласць, не жадаючы быць у адной воласці з былымі прыгоннымі сялянамі, але міравы з’езд пасрэднікаў адмовіў ім, не жадаючы патураць «шляхецкай пагардзе да хлопства». У 1870 годзе выбранцы атрымалі люстрацыйныя акты на зямлю і ў 1871 годзе перайшлі на выкупныя плацяжы. Да пачатку 20 стагоддзя мелі спецыфічныя рысы побыту, некаторыя выбранцы, што захавалі граматы, былі адноўлены ў правах дваранства.
Герб Бабінавічаў
Герб Бабінавічаў — герб аграгарадка Бабінавічы Лёзненскага раёна. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 373.
Гісторыя
Гістарычны герб Бабінавічы атрымалі 16 жніўня 1781 года: «''у верхняй частцы тарчы частка гербу Магілёўскага: у залатым полі Расійскага герба: чорны двухгаловы арол, які выходзіць да палавіны, увенчаны трыма залатымі каронамі. у ніжняй — у блакітным полі 2 мачты з флюгерамі''»  — у знак таго, што ў ваколіцах горада нарыхтоўваўся карабельны лес. У гэты час у Бабінавічах існавалі прыстань і склад лесаматэрыялаў, што сплаўлялі адсюль рэкамі Лучоса і Дзвіна ў Рыгу.