cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Высакапілля
Падчас расійскага ўварвання ва Украіну знаходзіўся пад расійскай акупацыяй з 16 сакавіка да 4 верасня 2022 года.
Бораўна (вёска)
Гістарычныя звесткі
Да 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Лепельскага сельсавета.
Мылёва
Мылёва (, Мылёво) — хутар у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бакштаўскага сельсавета.
Раеўшчынскі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Маладзечанскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Вялікасельскага сельсавета
12 чэрвеня 1958 года цэнтр Вялікасельскага сельсавета перанесены ў вёску Раеўшчына, сельсавет перайменаваны ў Раеўшчынскі. 27 сакавіка 1959 года Раеўшчынскі сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Мясоцкага сельсавета.
Мацей Сулькевіч
Юнацтва
Мацей Сулькевіч нарадзіўся ў сям’і нашчадкавых шляхцічаў Віленскай губерні, паводле нацыянальнасці — беларускі татарын. Яго бацька, Аляксандр Сулькевіч, даслужыўся да чыну падпалкоўніка ў гусарскім палку.
Па заканчэнні вучылішча па першым разрадзе падпаручнік Сулькевіч быў накіраваны ў 6-ю артылерыйскую брыгаду. З 3 кастрычніка 1889 года паручнік Сулькевіч — слухач Мікалаеўскай акадэміі генеральнага штаба. У ліпені 1894 года за выдатныя поспехі ў навуках у акадэміі яму быў нададзены чын штабс-капітана.
Служба ў расійскім войску
20 ліпеня 1894 года Мацей Сулькевіч атрымаў званне капітана. Прадпісаннем камандуючага войскамі Адэскай ваеннай акругі № 5084 быў накіраваны ў штаб 7-га армейскага корпуса. У 1899 годзе атрымаў Ордэн Святога Станіслава. У тым жа годзе становіцца падпалкоўнікам. У 1902 годзе Мацей Сулькевіч выдаў у Адэсе на свае сродкі кнігу «Даследаванне паходжання і цяперашняе становішча літоўскіх татараў» польскага ўсходазнаўца, прафесара Пецярбургскага ўніверсітэта Антона Мухлінскага (1808—1877).
У 1903 годзе быў прызначаны начальнікам штабу 15-й пяхотнай дывізіі. 6 снежня 1903 года Сулькевіч атрымаў званне палкоўніка. Падчас руска-японскай вайны служыў у 8-м армейскім корпусе. Быў удзельнікам Мукдэнскай бітвы. У чэрвені 1905 прызначаны камандзірам 57-га пяхотнага Модлінскага палка. Быў узнагароджаны ордэнам Святой Ганны 2-й ступені з мячамі, ордэнам Святога Уладзіміра 4-й ступені з мячамі і бантам. 20 мая 1907 года ўзнагароджаны залатой зброяй з надпісам «За адвагу».
Увосень 1910 года Мацей Сулькевіч становіцца генерал-маёрам. Праз некаторы час прызначаны генерал-кватэрмайстарам штабу Іркуцкай ваеннай акругі. Быў узнагароджаны ордэнам Святога Уладзіміра 2-й і 3-яй ступеняў. У 1915 годзе быў узнагароджаны ордэнам Святога Станіслава 1-й ступені. 26 красавіка 1916 года Мацею Сулькевічу было нададзена званне генерал-лейтэнанта. У кастрычніку 1917 года афіцэр Генеральнага Штаба генерал-лейтэнант Сулькевіч быў вылучаны на пост камандзіра 1-га Мусульманскага корпуса, які планаваў сфарміраваць Часовы ўрад.
Крымскі краявы ўрад
У 1918 годзе Мацей Сулькевіч прыехаў у Крым, дзе 25 чэрвеня 1918 года стаў прэм’ер-міністрам, міністрам унутраных і ваенных спраў першага Крымскага краявога ўрада.
Мацей Сулькевіч прызначыў Асана Сабры Айвазава (1878—1938) паслом Крыма ў Асманскай імперыі і наладзіў сувязі з мусульманскімі краінамі, утворанымі на тэрыторыі Расійскай імперыі. Вядомы ў Крыме як Сулейман-паша. Імкнуўся склікаць Крымскі курултай (устаноўчы збор), які б абвясціў стварэнне крымскататарскай дзяржавы.
Пасля сыходу з Крыма нямецкіх акупацыйных войскаў урад Сулькевіча 15 лістапада 1918 года перадаў уладу другому Крымскаму краявому ўраду на чале з Саламонам Крымам.
Служба ў Азербайджане
У снежні 1918 года Мацей Сулькевіч прыбыў у Азербайджан, дзе быў вядомы як Мамед-бек. Камандаваў 1-м Мусульманскім корпусам. 26 сакавіка 1919 года загадам № 147 па ваенным ведамстве генерал-лейтэнант Сулькевіч быў прызначаны начальнікам Генеральнага штаба ўзброеных сіл Азербайджану. Мар’ям, жонка Мацея Сулькевіча, працавала ў школе для дзяўчын Гаджы Тагіева і была актыўным членам Дабрачыннай арганізацыі бакінскіх мусульманак. Мацей Сулькевіч згуляў вялікую ролю ў стварэнні ваеннага саюза паміж Грузіяй і АДР.
Расстрэл
У маі 1920 года Мацей Сулькевіч быў арыштаваны ВЧК. Апошнія дні перад расстрэлам ён правёў у Баілаўскай турме. 15 ліпеня Сулькевіч быў расстраляны за «контррэвалюцыйную дзейнасць». Мамед Эмін Расулзадзэ ўспамінае ў сваёй кнізе:
Палітыка Польшчы
Польшча — дэмакратычная парламенцка-прэзідэнцкая рэспубліка. Палітычная сістэма Польшчы аформлена ў Кастытуцыі 1997 года. Калі зрабіць экскурс у гісторыю, то Канстытуцыя 3 мая 1791 года была першай прынятай у Еўропе канстытуцыяй. Сённяшняя канстытуцыя гарантуе грамадзянам Польшчы абарону правоў чалавека, свабоду рэлігіі, слова і сходаў, мультыпартыйную сістэму, а таксама скасоўвае некаторыя камуністычныя ідэі з мэтай пабудовы рынкавай эканомікі. Згодна з Сусветным індэксам міру, Польшча ўваходзіць у лік 20 % найбольш мірных краін свету.
Заканадаўчая ўлада
Заканадаўчы орган — парламент, які завецца Нацыянальнай Асамблеяй. Дзве палаты парламента — Сейм (460 дэпутатаў) і Сенат (100 дэпутатаў). Дэпутаты Сейма абіраюцца па прапарцыйнай сістэме згодна з метадам Д'Онта. Для партый, за выключэннем партый нацыянальных меншасцей, усталяваны пяціадсоткавы парог. Сенат абіраецца адначасова з Сеймам, але па сістэме адноснай большасці. Дзве палаты парламента разам збіраюцца толькі ў трох выпадках: на ўрачыстай клятве новага Прэзідэнта, калі Прэзідэнт трапляе пад трыбунал і калі ён не можа выконваць сваіх абавязкаў.
Партыі
Найбольш значныя палітычныя партыі — Грамадзянская платформа, Права і справядлівасць, Саюз дэмакратычных левых сіл, Польская народная партыя, Рух Палікота. У бягучым складзе як Сейма, так і Сената абсалютную большасць мае партыя Права і Справядлівасць.
Выканаўчая ўлада
Выканаўчую ўладу ажыццяўляе Прэзідэнт, які абіраецца на 5 гадоў прамым галасаваннем, і Савет міністраў на чале з Прэм'ер-міністрам (як правіла, з правячай кааліцыі ў Сейме). Кабінет прызначаецца Прэзідэнтам па прапанове Прэм'ер-міністра. У траўні 2015 палякі абралі Прэзідэнтам Анджэя Дуду. Пасаду Прэм'ера ў 2017 заняў Матэвуш Маравецкі (абодва прадстаўляюць партыю Права і Справядлівасць).
Судовая ўлада
Судовая галіна грае важную ролю ў прыняцці рашэнняў. Яе галоўныя інстытуты ўключаюць Вярхоўны суд (Sąd Najwyższy); Вярхоўны Адміністрацыйны суд (Naczelny Sąd Administracyjny); Канстытуцыйны Трыбунал (Trybunał Konstytucyjny); і Дзяржаўны Трыбунал (Trybunał Stanu).
Знешняя палітыка
У ХХІ стагоддзі Польшча пашырыла свой удзел у міжнародным супрацоўніцтве — як з суседзямі па ЕС і астатняй Еўропе, так і з краінамі ў іншых частках свету. Польшча актыўна абараняе правы этнічных палякаў на прасторах былога СССР.
Пасля распаду сацлагера Польшча стала на шлях супрацоўніцтва са старымі і новымі суседзямі. У 1994 годзе Польшча стала асацыяваным членам ЕС, у сакавіку 1999 уступіла ў НАТА, у траўні 2004 стала паўнавартым сябрам Еўрапейскага Саюза. У Еўрапарламент Польшча дэлегуе 51 дэпутата. Таксама Польшча з’яўляецца членам Шэнгенскага пагадненне, Вышаградскай групы, Веймарскага трохвугольніка, Савета Еўропы, АБСЕ, Савета дзяржаў Балтыйскага мора. Разам з Украінай Польшча правяла Чэмпіянат Еўропы па футболе 2012 года. Заходні палітычны вектар пагоршыў адносіны Польшчы з Расіяй.
Адносіны з Беларуссю
Дыпламатычныя адносіны паміж краінамі былі ўсталяваныя 2 сакавіка 1992 года. 23 чэрвеня 1992 года старшыня Вярхоўнага Савета Беларусі Станіслаў Шушкевіч падпісаў у Варшаве Дагавор аб добрасуседстве і супрацоўніцтве на 15 год, паводле якога бакі пацвердзілі граніцу, якая існавала паміж абедзвюма дзяржавамі.
У 1992 годзе ў Мінску было адкрыта пасольства Польшчы, а ў 1993 годзе было адкрыта пасольства Беларусі ў Варшаве. Паслом Польшчы ў Беларусі з 2018 года з’яўляецца Артур Міхальскі. З 12 лютага 2019 года паслом Беларусі ў Польшчы з'яўляецца Уладзімір Чушаў. "Гэта не чужы нам народ," — нагадаў Уладзіміру Чушаву прэзідэнт Беларусі. Дзейнічаюць два генеральных консульства Беларусі — у Беластоку і Гданьску, а таксама консульства ў Бяла-Падлясцы і часовы пункт консульскага прыёму ў Аўгустове. У Беларусі, акрамя пасольства, працуюць два генеральных консульства — у Гродне і Брэсце.
1 кастрычніка 2003 года ў сувязі з уваходам у Еўрапейскі Саюз польскі ўрад увёў візавы рэжым для беларускіх грамадзян. 18 студзеня 2011 года МЗС Польшчы забараніў ўезд у краіну А. Лукашэнку і шэрагу беларускіх чыноўнікаў за падаўленне акцыі пратэсту 19 снежня 2010 і наступны пераслед апазіцыі.
Адміністрацыйны падзел
Паводле апошняга адміністрацыйнага падзелу (1999), Польшча падзяляецца на 16 ваяводстваў:
Ваяводствы адпавядаюць і названы паводле гістарычных рэгіёнаў краіны. Самае маленькае ваяводства — Апольскае (менш за 10 000 км²), самае вялікае — Мазавецкае (больш за 35 000 км²). Мясцовая ўлада дзеліцца паміж ваяводам, якога прызначае дзяржава, і рэгіяналнай палатай (сеймікам), абіранай народам. На чале сеймікаў стаяць маршалкі. Ваяводствы дзеляцца на паветы (іх 360), паветы — на гміны (іх 2,478). Вялікія гарады ў адміністрацыйным плане адначасова з'яўляюцца і паветамі, і гмінамі.
Доўгае (возера, Шчучынскі раён)
До́ўгае возера — возера ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці у басейне ракі Бярвенка, за 34 км у напрамку на паўночны захад ад Шчучына, каля вёскі Арлова Гара.
Гарадзінец
Гарадзі́нец (, Городинец) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Горскага сельсавета.
Навінкі (Іўеўскі раён)
Наві́нкі (, Новинки) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бакштаўскага сельсавета.
Велікасельскі сельсавет (Маладзечанскі раён)
Велікасе́льскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маладзечанскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Вялікае Сяло.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Маладзечанскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Раеўшчынскага сельсавета. 3 жніўня 1954 года ў склад сельсавета з Рэдзькавіцкага сельсавета Ільянскага раёна перададзены вёскі Кутляны і Самалі. 12 чэрвеня 1958 года ў склад Насілаўскага сельсавета перададзены 9 населеных пунктаў (Бушавіца, Вялікае Сяло, Гаравіны, Зарэчча, Лісава, Мыслевічы, Рагазы, Цівідаўка і Шнуры), цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Раеўшчына, сельсавет перайменаваны ў Раеўшчынскі.
Фізіка Арыстоцеля
Грэчаскі філосаф Арыстоцель (384 да н. э. — 322 да н. э.), вучань Платона, распрацаваў мноства фізічных тэорый і гіпотэз, грунтуючыся на ведах таго часу. Уласна і сам тэрмін «фізіка» быў уведзены Арыстоцелем.
Пісьмовыя працы Арыстоцеля адносіліся да двух відаў: «экзатэрычныя» — складанні для шырокай публікі, якія складаюцца ў асноўным з дыялогаў на розныя тэмы; і «эзатэрычныя» — лекцыйныя курсы і навуковыя трактаты. Уласна да фізікі ставяцца сачыненні, названыя «Фізіка», «Аб небе», «Пра ўзнікненне і знішчэнне», «Метэаралогіка». Філасофскія працы Арыстоцеля, сабраныя і адрэдагаваныя Андронікам Радоскі ў кнізе пад назвай «Метафізіка», звычайна не адносяць да фізікі, тым не менш у іх утрымліваюцца развагі аб прасторы, руху і матэрыі і інш.
Яго творы тлумачацца неадназначна: з аднаго боку ў яго школе развіваюцца эмпірычныя ідэі і спецыялізацыя; аднак з іншага боку творы тлумачацца ў моцна платонаўскім духу.
Фізіка Арыстоцеля заснавана на вучэнні аб чатырох элементах (чатырох стыхіях). У працах Арыстоцеля вядзецца гаворка пра адносіны паміж гэтымі стыхіямі, іх развіцці, як яны ўвасабляюцца ў з'явах прыроды і да т.п.
Асноўныя пастулаты фізікі Арыстоцеля:
Касмалогія
Аб'ядноўваючы і сістэматызуючы даступныя веды аб прыродзе, Арыстоцель стварыў сваю фізіка-касмалагічную карціну свету. Касмалогіі ён прысвяціў асобную кнігу «Аб небе».
Сусвет ўяўляецца бесперапыннай, паколькі лічылася, што ўсё цела можна дзяліць на часткі да бясконцасці. Са спасылкай на піфагарэйцаў Арыстоцель апісвае неабходнасць і дастатковасць трох вымярэнняў для ўсіх цел.
Тэлеалогія
Для тлумачэння ўсягр існуючага ў Сусвеце Арыстоцель прапануе выкарыстоўваць прынцып грэчаскай філасофіі — чатыры асноватворных пачатку: форма, матэрыя, прычына і мэта. Апошні прынцып — мэта — прыўнесла ў фізіку Арыстоцеля тэлеалогія. У сваіх творах ён знаходзіць у кожным аб'екце сусвету мэтазгоднасць, што значна адрознівае яе ад сучаснай фізікі. Але ў адрозненне ад Платона, Арыстоцель паказвае на несвядомы характар ​​мэтазгоднасці ў прыродзе. Агульная мэта свету і ўсяго сусветнага працэсу, на думку Арыстоцеля, ёсць Бог. Богам ён таксама называе першарухавік, ідэальнае пачатак, парадкуюцца матэрыяльны свет.
Агнеса Чэшская
Святая Агнеса Чэшская, Агнеса Пражская, Анежка Чэшская (Svatá Anežka Česká, Agnes de Bohemia); нарадзілася каля 1211, Прага, памерла 2 сакавіка 1282, Прага — каталіцкая святая, манашка-кларысінка, дачка караля Чэхіі Пржэмысла Отакара I, паплечніца святой Клары Асізскай.
Біяграфія
Агнеса была малодшай з дзяцей караля Пржэмысла Отакара I, яе маці была венгерская прынцэса Канстанцыя, сястра караля Венгрыі Андраша II. Такім чынам, іншая знакамітая святая францысканскага ордэна Лізавета Венгерская, дачка Андраша, даводзілася Агнесе стрыечнай сястрой.
У трохгадовым узросце прынцэса Агнеса быў заручана з Баляславам, сынам князя Сілезіі Генрыха I Барадатага, што ў той перыяд было звычайнай практыкай. Пасля гэтага была адпраўлена ў цыстэрцыянскі кляштар у Тшэбніцы, дзе яна атрымала асновы адукацыі. Пасля смерці Баляслава яе зноў заручылі з Генрыхам, сынам імператара Фрыдрыха II, але з-за палітычных інтрыг гэта вяселле не адбылося.
Аднак затым рукі прынцэсы папрасіў сам Фрыдрых. Вацлаў I, брат Агнесы, які ўзыйшоў на чэшскі прастол, даў згоду на гэты шлюб, аднак сама прынцэса рашуча яму запрацівілася і заявіла пра намер прысвяціць жыццё Богу. Умяшанне папы Грыгорыя IX дапамагло Агнесе пазбегнуць замужжа. Імператар Фрыдрых з гэтай нагоды сказаў: «Калі б яна пакінула мяне дзеля простага смяротнага, я б даў ёй адчуць сілу майго гневу, але я не магу быць абражаным, калі яна мне аддала перавагу Цару Нябеснаму».
Каля 1234 года Агнеса заснаваў у Празе на зямлі падараванай яе братам-каралём жаночы кляштар кларысінак (жаночай галіны францысканцаў), у які ўступіла сама, і мужчынскі францысканскі кляштар. Агнеса надаваў вялікую ўвагу дабрачыннасці, на свае сродкі пабудавала ў Празе бальніцу для бедных і нават пасля таго, як яе абралі ігуменняй кляштара, працягвала даглядаць хворых. Стараннямі Агнесы пражскі манастыр кларысінак стаў адным з галоўных цэнтраў распаўсюджвання францысканскіх ідэй ва Усходняй Еўропе. Агнеса вяла перапіску з заснавальніцай ордэна Св. Кларай Асізскай, якая ўсяляк падтрымлівала Агнесу ў яе дзейнасці.
Ушанаванне
Беатыфікавана ў 1874 годзе папам Піем IX, кананізавана папам Янам Паўлам II у 1989 годзе. Каталіцкая царква адзначае яе памяць 2 сакавіка.
Агнеса лічыцца адной са святых заступніц Чэхіі, яе партрэт прысутнічаў на чэшскай купюры ў 50 крон, якая выйшла з абарачэння.
Гарадчэвічы
Гарадчэ́вічы (, Городчевичи) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Горскага сельсавета.
Да 16 ліпеня 1954 года цэнтр Палянскага сельсавета.
Навусць
На́вусць (, Наусть) — хутар у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бакштаўскага сельсавета.
Шарнір
Шарнір (charnière, ад cardo — кручок, пятля) — рухомае злучэнне дэталей, якое ўтварае кінематычную вярчальную пару і дазваляе вярчэнне толькі вакол агульнай восі (цыліндрычны шарнір) або пункта (шаравы шарнір). Шаравыя шарніры ў машынах часта замяняюць карданнымі шарнірамі.
Шарнірныя механізмы бываюць плоскія (найбольш пашыраныя) і прасторавыя. Яны дазваляюць атрымаць складаны рух рабочага органа машыны без выкарыстання спецыяльных прыстасаванняў (напр., злучальных звёнаў у кулачковых механізмах). Служаць перадатачнымі або накіроўнымі механізмамі ў тэхналагічных машынах, прыладах, сродках робататэхнікі.
Новае Козінава
Но́вае Ко́зінава (, Новое Козиново) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бакштаўскага сельсавета.
Эдуард Гібан
Біяграфія
Эдвард Гібан нарадзіўся ў 1737 годзе ў горадзе Путні, графства Сурэй. Сын Эдуарда Гібана і Джудзіт Гібан. У яго было шэсць братоў і сясцёр, якія ўсе памерлі ў дзяцінстве. Выхоўваўся дома, а таксама наведваў прыватныя школы, у 1748—1750 вучыўся ў Вэстмінстэр-скул. Слабое здароўе перашкаджала наведванню школ, таму Эдуард атрымаў адукацыю ў асноўным самастойна, з кніг. Хлопчык захапляўся вандраваннямі, прычым пазнаёміўся вельмі грунтоўна і з гісторыяй Усходу. Вынікам гэтага знаёмства была спроба на 16 годзе жыцця напісаць «Стагоддзе Сезастрыса».
У 1752 годзе, каб палепшыць сваё здароўе, ва ўзросце 15 гадоў Гібан быў накіраваны сваім бацькам у каледж Магдалены ў Оксфардзе. Тут ён пачаў займацца тэалогіяй і пад уплывам гэтых заняткаў перайшоў з англіканства ў каталіцтва — крок, які азначаў развітанне з Оксфардам і дзяржаўнай кар'ерай. Занепакоены бацька адаслаў яго ў Лазану (Швейцарыя) на апеку пратэстанцкага пастара Даніэля Павіяра, дзе ён пражыў пяць гадоў. У Швейцарыі Гібан адрокся ад каталіцтва, напісаў большую частку сваёй першай кнігі, завязаў сяброўскія адносіны з Жоржам Дэвердзю і закахаўся ў Сюзану Кюршо, але вымушаны быў з ёю расстацца, сустрэўшы адмоўнае стаўленне бацькі.
У 1758 годзе Гібан паступіў капітанам у англійскае войска, набранае з нагоды Сямігадовай вайны. Знаёмства з ваеннай справай адбілася пасля ў яго прафесійных апісаннях паходаў Юліяна, Велісарыя і Нарсеса.
У 1760—1762 гадах Гібан служыў у падраздзяленні самаабароны ў Паўднёвым Гэмпшыры. Яго першая кніга — «Эцюд аб вывучэнні літаратуры» (Essai sur l'étude de la litérature) была апублікавана ў 1761 годзе. Гібан вёў дзённік (выдадзены Д.Лоу ў 1929 годзе пад назвай «Дзённік Гібана да 1763 года»). Калі ў 1763 годзе Сямігадовая вайна была скончана, ён адправіўся ў Парыж, а затым у Лазану. Дзённік, які ён вёў у той час, быў апублікаваны Ж.Банарам ў 1945 годзе («Дзённік Гібана ў Лазане», Le Journal de Gibbon à Lausanne). Затым будучы гісторык адправіўся ў Італію, дзе задумаў напісаць вялікую працу па гісторыі Рыма.
У чэрвені 1765 года, Гібан вярнуўся ў дом свайго бацькі, дзе і заставаўся там да смерці апошняга ў 1770 годзе. У гэты перыяд Гібан робіць першыя спробы ў напрамку напісання гісторыі. Яго першае гістарычнае апавяданне вядома як «Гісторыя Швейцарыі», якое не было апублікавана і скончана. Тым не менш, пасля смерці Гібана былі выяўлены яго працы па гісторыі Швейцарыі і апублікаваны лордам Шэфілдам ў 1815 годзе.
У 1770 Гібан апублікаваў ананімна «Крытычныя заўвагі да шостай кнігі Энеіды» (Critical Observations on the Sixth Book of the Aeneid).
Памёр Гібан 16 студзеня 1794 года ва ўзросце 56 гадоў у Лондане. Пахаваны ў маўзалеі Шэфілдаў.
«Гісторыя заняпаду і разбурэння Рымскай імперыі»
«Гісторыя заняпаду і разбурэння Рымскай імперыі» Э. Гібана — самая знакамітая кніга па гісторыі позняга Рыма. Напісанню працы папярэднічаў доўгі працэс назапашвання інфармацыі. У 1776 годзе з'явіўся першы том працы. Поспех яго быў незвычайны — першае выданне разышлося за некалькі дзён. Наступныя тамы гісторыі Э. Гібана, якія змяшчалі главы пра хрысціянства, у якіх былі адлюстраваны асабістыя рэлігійныя погляды аўтара ў духу XVIII стагоддзя, узнялі цэлую буру, асабліва сярод італьянскіх каталікоў. Публікацыя сёмага тома «Гісторыі» ў 1788 годзе азначала завяршэнне гэтай грандыёзнай працы.
Першы том прысвечаны перыяду рымскай гісторыі ад стагоддзя Антанінаў да аб'яднання Канстанцінам Вялікім імперыі. У ім апісваецца не толькі жыццё і дзейнасць імператараў Марка Аўрэлія, Каракалы, Эліягабала — аўтар малюе маштабныя карціны паўсядзённага жыцця і нораваў германцаў, персаў, італійцаў.
У другім томе сваёй працы Э. Гібан звяртаецца да бурнай гісторыі Рымскай імперыі першай паловы IV ст. Аўтар бліскуча апісвае эвалюцыю хрысціянства, стаўленне да яго рымскай дзяржавы, рэформы, праведзеныя імператарамі, і, нарэшце, трыумф новай рэлігіі.
У трэцім томе Эдвард Гібан малюе яркую карціну эпохі, якая папярэднічала канчатковаму падзенню некалі магутнай Рымскай імперыі. Абапіраючыся на шматлікія творы язычніцкіх і хрысціянскіх пісьменнікаў IV—V стст., гісторык стварае вобразы выдатных палітычных, дзяржаўных і рэлігійных дзеячаў таго часу, па-майстэрску апісвае і бытавую гісторыю імперыі, і паўсядзённае жыццё варвараў.
Ад бітвы на Каталаўнскіх палях і смерці Атылы да з'яўлення лангабардскага каралеўства на землях Італіі — такі адрэзак еўрапейскай гісторыі стаў прадметам чацвёртага тома. Падзенне Рымскай імперыі, яго прычыны, перанос цэнтра жыцця на ўсход, у Візантыю, імператар Юстыніян, яго жонка, партыі цырка, паўстанне Ніка, каланізацыя германцамі Брытаніі — асноўныя сюжэты гэтай кнігі.
У пятым томе працы англійскага гісторыка прадметам даследавання з'яўляецца эпоха найвышэйшага росквіту і якасных змен у гісторыі краін Еўропы і міжземнаморскага басейна ў VI—VIII ст., праўленне Юстыніяна і афармленне зводу рымскага права, развіццё хрысціянскай дагматыкі і барацьба з ерасямі, іканаборства, з'яўленне Мухамеда і зараджэнне ісламу.
У шостым томе Э. Гібан працягвае аднаўленне маштабнага палатна еўрапейскай гісторыі VII—XI стст., паказваючы тыя падзеі і гістарычныя тэндэнцыі, якія вызначылі далейшае развіццё міжнародных адносін і ўнутранай гісторыі еўрапейскіх дзяржаў на бліжэйшыя некалькі сотняў гадоў — арабскія заваёвы, крыжовыя паходы, набегі нарманаў на Паўднёвую Еўропу.
Апошні — сёмы том гістарычнай эпапеі Э. Гібана прысвечаны фінальнаму этапу гісторыі Візантыйскай імперыі, які завяршыўся падзеннем Канстанцінопаля і заваяваннем часткі Еўропы турэцкімі захопнікамі.
Глінніца
Глі́нніца (, Глинница) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Горскага сельсавета.
Медна
Ме́дна (, Медна) — аграгарадок у Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Знаменскага сельсавета. Размешчана за 20 км на поўдзень ад Брэста, 16 км ад чыгуначнай станцыі Дубіца, на р. Спанаўка (прыток р. Заходні Буг). Транспартныя сувязі па аўтадарозе Брадзяцін—Знаменка.
Цэнтр адкрытага акцыянернага таварыства «Птушкафабрыка Медна».
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядома з XVI стагоддзя як маёнтак — шляхецкая ўласнасць у Берасцейскім павеце Троцкага, з 1566 года — Берасцейскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, у Слонімскай, з 1797 года — у Літоўскай, з 1801 года — у Гродзенскай губернях.
У 1849 годзе вёска — цэнтр аднайменнага маёнтка, якім валодаў граф Браніцкі. У гэтым жа годзе на сродкі мясцовых жыхароў і аканома маёнтка Кавалеўскага пабудавана драўляная праваслаўная царква. У кастрычніку 1872 года сяляне вёскі Медна адмовіліся ўдзельнічаць у каморніцкіх работах па размежаванні сваіх надзелаў з уладаннямі князя Баратынскага і аказалі пры гэтым упартае супраціўленне. У 1886 годзе сяло — цэнтр Мяднянскай воласці. Працаваў валасны сельскі фельчарскі пункт, размяшчаліся ўчасткі: міравых пасрэднікаў, судова-міравой акругі, судовых следчых. Раз у год дзейнічаў прызыўны ўчастак па воінскай павіннасці. Участак паліцэйскіх ураднікаў Мяднянскай воласці знаходзіўся ў в. Чэрні. У воласці налічвалася 8 сельскагаспадарчых таварыстваў.
Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польшчы, цэнтр Мяднянскай гміны Брэсцкага павета Палескага ваяводства.
З 1939 года ў складзе БССР. З 12 кастрычніка 1940 года цэнтр Меднаўскага сельсавета. У Вялікую Айчынную вайну 25 лютага 1943 года фашысты спалілі вёску (212 двароў), загубілі 126 жыхароў; усяго за гады акупацыі ў Медна знішчана 316 чалавек. 20 снежня 1974 года цэнтр Меднаўскага сельсавета перанесены ў Знаменку, сельсавет перайменаваны ў Знаменскі.
У 2010 годзе Медна набыла статус аграгарадка.
Адукацыя
У аграгарадку працуе дзіцячы садок і сярэдняя агульнаадукацыйная школа з вывучэннем нямецкай мовы.
У сярэдняй школе працуе адзіны ў Беларусі настаўнік са стратай зроку, які выкладае вучням грамадазнаўства.
Вясной 2017 года сярэдняя школа аг. Медна аказалася ў цэнтры скандалу, калі бацька аднаго з вучняў абвінаваціў настаўніка матэматыкі Вячаслава Бая, настаўніка фізікі і інфарматыкі Андрэя Пальчука, намесніка па вучэбнай частцы Ірыну Вальчук ў абразах і катаваннях малалетніх вучняў, а дырэктара ўстановы адукацыі Дзмітрыя Растаргуева ў замоўчванні гэтых проціпраўных дзеянняў.
Эканоміка
Цэнтр адкрытага акцыянернага таварыства «Птушкафабрыка Медна».
Прадпрыемства вырабляе птушкагадоўчую прадукцыю, у асартыменце якой — мяса куранят бройлераў поўнага трыбушэння, субпрадукты птушкі, паўфабрыкаты.
У аграгарадку размяшчаецца аддзяленне № 100/194 Беларусбанку.
Прырода
Аграгарадок Медна ўваходзіць у адзіную ў Еўропе раўнінную трохбаковую ахоўную тэрыторыю — біясферны рэзерват «Прыбужскае Палессе», — якой у 2004 годзе ўручаны дыплом ЮНЕСКА.
Паташня (Іўеўскі раён)
Пата́шня (, Поташня) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бакштаўскага сельсавета.
Пасілінгва
Пасілінгва (ад грэцкага pas - весь, усякі + лацінскага lingua - мова) - праект міжнароднай штучнай мовы, распрацаваны прафесарам Паўлем Штэйнерам у Нойвідзе ў 1885 годзе. Адзін час мова лічылася сур'ёзным канкурэнтам валапюку, але з-за складанай граматыкі распаўсюджання так і не атрымала.
Алфавіт
У алфавіце 31 літара: Таксама ёсць два дыграфа: ch i sch.
Артыкль
Нявызначэны артыкль: unu (м.), une (ж), una (с.). Вызначаны артыкль: to (м.), te (ж.), ta (с.). Артыклі могуць скланяцца. Напр., to (назоўны), tode (родны), toby (давальны), ton (вінавальны). Таксама яны могуць мець форму адзінага і множнага ліка.
Назоўнікі
Назоўнікі змяняюцца паводле склонаў, лікаў, і родаў. Склонаў усяго 4, як у нямецкай мове. Канчаткі: жаночы род -e (femine - жанчына), сярэдні род _a (канкр. cita -горад), ці u (абстр. modestiu - сціпласць);
Прыметнікі
Прыметнікі ўтвараюцца часцей за ўсё пры дапамозе суфікса -blo-.
Лічэбнікі
Прыклады з лічэбнікамі: 1 - una, 2 - dua, 3 - quadra, 5 - quinqua, 6 - sexa, 7 - septa, 8 - octa, 9 - nova, 10 - deka.
Дзеясловы
Дзеясловы маюць чатыры формы сппражэння, і таксама 3 формы часа: 1) mi morter - я паміраю, 2) mi mortefer - я памёр, 3) mi morterer - я памру.
Слоўнікавы склад
Большая частка словаў запазычана з нямецкай, англійскай, французскай і лацінскай моў. Многія паняцці мелі сінонімы з асновамі з двух розных моў. Напрыклад bono i guto у сэнсе "добра", deo i gotto у сэнсе "бог".
Пацавічы (Бакштаўскі сельсавет)
Па́цавічы (, Пацевичи) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бакштаўскага сельсавета.
Мясоцкі сельсавет
Мясо́цкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Выверы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Маладзечанскага раёна Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Мясата. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 27 сакавіка 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Раеўшчынскага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Мінскай вобласці. 9 жніўня 1960 года ў склад Красненскага сельсавета перададзены вёскі Канчаны, Касцюшкі і Ракуцёўшчына. У 1974 годзе на тэрыторыі сельсавета ўзнік пасёлак Сасновы Бор. У 1987 годзе скасаваны хутар Грэбенева. 28 мая 2013 года ў склад сельсавета з Цюрлёўскага сельсавета перададзена вёска Шнуры. 23 кастрычніка 2015 года цэнтр сельсавета перанесены ў аграгарадок Выверы.
Гоф Уітлэм
Эдвард Гоф Уітлэм, AC, QC (Edward Gough Whitlam; нар. года, К'ю, прыгарад Мельбурна), найбольш вядомы як Гоф Уітлэм  (Gough Whitlam) — аўстралійскі палітык, дваццаць першы прэм'ер-міністр Аўстраліі. Уітлэм прывёў Аўстралійскую лейбарысцкую партыю да ўлады падчас выбараў 1972 года і захаваў уладу пасля выбараў 1974 года. Заставаўся прэм'ер-міністрам да звальнення генерал-губернатарам Джонам Керы ў разгар аўстралійскага канстытуцыйнага крызісу 1975 года. Адзіны прэм'ер-міністр Аўстраліі, вызвалены ад пасады генерал-губернатарам краіны.
Уітлэм упершыню ўвайшоў у склад парламента ў 1952 годзе як член Палаты прадстаўнікоў ад Аўстралійскай лейбарысцкай партыі. У 1960 годзе ён быў абраны намеснікам лідара партыі, а ў 1967 годзе, пасля адстаўкі Артура Калвела, стаў першай асобай у партыі і адначасова лідарам апазіцыі. Нягледзячы на тое, што на выбарах 1969 года партыя пацярпела паразу, у 1972 годзе выбары былі выйграныя і Уітлэм заняў пасаду прэм'ер-міністра Аўстраліі.
Падчас знаходжання ва ўладзе ўрад Уітлэма правёў шэраг палітычных і эканамічных рэформаў - адмену смяротнага пакарання і ўсеагульнага вайсковага абавязку, прадастаўленне ўсеагульнага медыцынскага абслугоўвання і ўвядзенне бясплатнага навучання ў ВНУ, рэалізацыю праграм юрыдычнай дапамогі. Партыя зноў выйграла выбары ў 1974 годзе, аднак з памяншэннем падтрымкі з боку выбаршчыкаў. У лістападзе 1975 года ў ходзе палітычнага крызісу, выкліканага процідзеяннем апазіцыі ў парламенце краіны, Уітлэма звольніў генерал-губернатар Аўстраліі Джон Кер.
Горкі (Лепельскі раён)
Го́ркі (, Горки) — аграгарадок у Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Горскага сельсавета.
Знаходзіцца за 13 км у напрамку на ўсход ад горада Лепель, за 123 км ад Віцебска, за 3 км ад чыгуначнай станцыі Заслонава, на аўтамабільнай дарозе , за 4 км ад аўтамабільнай дарогі.
Фізіка (Арыстоцель)
Фізіка (Φυσικά) - фундаментальны трактат Арыстоцеля, які заклаў асновы фізікі як навукі (у дакласічнам, даньютаныяскам сэнсе). Трактат складаецца з 8 кніг. Фізіка ўпершыню разглядаецца не як вучэнне аб прыродзе (Φύση), а як навука аб руху (κίνησις), катэгорыя якога мае на ўвазе час, пустэчу і месца.
Змест
У першай кнізе Арыстоцель палемізуе з элеатамі (Парменід і Меліс), якія сцвярджалі немагчымасць руху, бо, на іх думку, з нічога нішто не ўзнікае. Арыстоцель у канцы кнігі як раз дапускае ўзнікненне сутнасці з не-сутнасці, для абгрунтавання гэтай тэзы ён уводзіць адрозненне паміж магчымасцю і рэчаіснасцю, а таксама паміж формай і матэрыяй.
У другой кнізе Арыстоцель звяртаецца да прыроды і даказвае, што ў прыродзе ўтрымліваюцца пачаткі руху і спакою. Ён проціпастаўляе яе мастацтву і бачыць у ёй пачатку матэрыі і формы. Далей ён выкладае вучэнне аб чатырох прычынах і аддзяляе выпадковае ад самаадвольнага.
У трэцяй кнізе Арыстоцель пераходзіць да асноўнага зместу, атаясамляючы прыроду з рухам, пасля чаго менавіта рух (κίνησις) становіцца асноўнай тэмай яго развагі. Рух з'яўляецца пераходам магчымасці ў рэчаіснасць і цесна звязана з паняццямі часу, месца і пустаты. Арыстоцель заканчвае кнігу разглядам бясконцасці.
У чацвёртай кнізе Арыстоцель разглядае перасоўванне як асноўны від руху, важным фактарам якога з'яўляецца месца. Пустку (κενόν) і хаос ён таксама разглядае як разнавіднасці месцы (τόπος). Аднак пустку Арыстоцель не лічыў сапраўды існуючай. Любое месца характарызуецца трыма вымярэннямі: даўжынёй, шырынёй і глыбінёй. Пры гэтым Арыстоцель адрознівае целы (σῶμα) і месца, паколькі цела можа знішчыць, а месца не. Гранічным месцам усіх рэчаў з'яўляецца неба, якое атаясамліваецца з Сусветам. Таксама Арыстоцель заўважае, што простыя элементы валодаюць імкненнем: так агонь імкнецца ўверх, а зямля - ​​уніз. Заканчвае 4 кнігу Арыстоцель разважаннем пра час. Ён абвяргае тых, хто атаясамлівае час з рухам, паколькі рух можа павялічвацца або запавольвацца, тады як час заўсёды пастаянна, тым не менш, калі няма перамены, то няма і руху. «Час ёсць лік руху» (ὁ χρόνος ἀριθμός ἐστιν κινήσεως), заяўляе Арыстоцель (IV, 11).
У шосты кнізе Арыстоцель сцвярджае бесперапыннасць часу і завочна палемізуе з гэтай нагоды з Зянонам. Ён сцвярджае, што рух існуе, акрамя таго існуе бясконцая рух, калі яно ідзе па крузе.
У сёмай кнізе Арыстоцель сцвярджае існаванне першарухавіку, паколькі ўсякае рух павінен чымсьці ініцыявацца. Першы рух Арыстоцель называе перамяшчэннем (φορᾶς) і налічвае 4 яго выгляды: прыцягненне, штурханне, нясенне, кручэнне.
У восьмы чале Арыстоцель ставіць пытанне пра вечнасць руху і прыходзіць да парадоксаў. Тым не менш, ён мяркуе, што ў прычынай вечнага кругавога руху неабходна павінен быць нерухомы першарухавік (πρώτως κινοῦν). Пры гэтым першарухавіку варта быць адзіным і вечным. Кругавы рух (κυκλοφορία) Арыстоцель называе першасным і больш дасканалым, чым прамалінейны.
Залессе (Лепельскі раён)
Зале́ссе (, Залесье) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Горскага сельсавета.
Да 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Лепельскага сельсавета.
Перуч 1
Пе́руч 1 (, Перучь 1) — хутар у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бакштаўскага сельсавета.
Зорніца
Зо́рніца (, Зорница) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Горскага сельсавета.
Запарожскі нацыянальны ўніверсітэт
Запарожскі нацыянальны ўніверсітэт (Запорізький національний університет) — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Запарожжы.
Гісторыя
11 жніўня 1930 г. Саўнаркам УССР зацвердзіў пералік інстытутаў, сярод якіх пад нумарам 27 значыўся Запарожскі інстытут народнай адукацыі. Праз год інстытут народнай адукацыі перайменавалі ў педагагічны інстытут прафесійнай адукацыі, а ў 1933 г. ён атрымаў новую назву – Запарожскі дзяржаўны педагагічны інстытут. У 1982 г. на базе Запарожскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута быў створаны Запарожскі дзяржаўны ўніверсітэт. 16 жніўня 1985 г. ён быў ператвораны ў класічны ўніверсітэт. 24 снежня 2004 г. Указам Прэзідэнта Украіны Запарожскаму дзяржаўнаму ўніверсітэту быў нададзены статус нацыянальнага.
Рэйтынг
У ліпені 2016 г. універсітэт па версіі міжнароднага рэйтынгу Webometrics заняў 22 месца сярод украінскіх ВНУ. Вышэйшай пазіцыі не прадэманстраваў ні адзін універсітэт вобласці. Па паказчыках міжнароднага рэйтынгу Webometrics Ranking of world's Universities у студзені 2017 г. універсітэт заняў 14 пазіцыю сярод украінскіх ВНУ і 3234 месца ў агульным сусветным рэйтынгу. У студзені 2018 г. універсітэт заняў 11 пазіцыю з 392 магчымых у рэйтынгу паказчыкаў уступнай кампаніі сярод ВНУ Украіны, які апублікавала інфармацыйная сістэма «ОСВІТА.UA». У жніўні 2018 г. універсітэт заняў 12 пазіцыю сярод украінскіх ВНУ па паказчыках летняга рэйтынгу Webometrics Ranking of World's Universities. У ліпені 2018 г. паводле звестак партала IGotoWorld.com ЗНУ ўвайшоў у спіс 12 самых прыгожых універсітэтаў Украіны. Паводле рэйтынгу сусветных універсітэтаў па ўзроўні іх прысутнасці ў інтэрнэт-сеткі ад Webometrics Ranking of world's Universities універсітэт у 2018 г. упэўнена ўвайшоў у ТОП-15 украінскіх устаноў вышэйшай адукацыі, заняўшы 11 радок. Паводле рэйтынгу Ukrainian University Ranking 2019, універсітэт заняў 20 месца. У 2019 г. па дадзеных адукацыйнага рэсурсу «Освіта.UА", які апублікаваў кансалідаваны рэйтынг устаноў вышэйшай адукацыі Украіны, універсітэт заняў 56 месца. Па дадзеных Інфармацыйнай сістэмы "Освіта.UA" ЗНУ ўвайшоў у топ-20 украінскіх вышэйшых навучальных устаноў па колькасці пададзеных заяў у 2019 г., заняўшы 11 месца ў рэйтынгу.
Перуч 2
Пе́руч 2 (, Перучь 2) — хутар у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бакштаўскага сельсавета.
Васіль Дзмітрыевіч Ліцвінка
Васіль Дзмітрыевіч Ліцвінка (, Верхні Церабяжоў,, БССР — ) — збіральнік і папулярызатар беларускага традыцыйнага фальклору, вучоны-фалькларыст, старшыня Саюзу фалькларыстаў Беларусі.
Біяграфія
Нарадзіўся 7 снежня 1941 года ў вёсцы Верхні Церабяжоў на Століншчыне. Пасля заканчэння сярэдняй школы выкладаў беларускую мову, літаратуру і спевы ў сямігодцы вёскі Лука на Століншчыне (1958—1960). Служыў у ваенна-марскім флоце СССР (1961—1964).
Вучыўся на філалагічным факультэце Белдзяржуніверсітэту (1964—1970). Падчас вучобы ўзначальваў студэнцкі клуб, ладзіў канцэрты самадзейных калектываў універсітэту, гастролі вядомых вакальна-інструментальных ансамбляў ва ўніверсітэце.
У 1971 годзе стварыў на філфаку першую ва ўніверсітэце лінгафонную лабараторыю. З верасня 1975 года перайшоў на выкладчыцкую работу на кафедру расійскай савецкай літаратуры філфаку, дзе выкладаў фальклор.
У 1981 годзе Васіль Ліцвінка разам з калегамі дамогся стварэння на філалагічным факультэце БДУ навукова-даследчай лабараторыі беларускага фальклору, якой кіраваў да выхаду на пэнсію ў 2005.
1987—2003 — аўтар і вядучы тэлепраграмы «Запрашаем на вячоркі». Уваходзіў у рэдакцыйны склад газеты «Балесы Полісся» (Галасы Палесся).
Абіраўся старшынёй Беларускага саюза фалькларыстаў на першым і другім з'ездах у 1992 і 1995 гадах. Віцэ-старшыня Таварыства беларускай школы. Кандыдат філалагічных навук.
Пасля выхаду на пэнсію ў 2006 планаваў стварыць у родных мясцінах на Століншчыне фальклорна-этнаграфічны цэнтр заходнепалескай традыцыйнай культуры, аднак раптоўная смерць зашкодзіла здзяйсненню планаў.
Пахаваны на могілках у роднай вёсцы.
Даследчая дзейнасць
З 1964 года займаўся збіраннем, даследаваннем рэгіянальнай спецыфікі, выданнем і папулярызацыяй фальклору, абрадава-святочнай і этнічнай культуры беларускага народа. Пераважна на Палессі фалькларыстам Ліцвінкам зроблена каля 200 тысяч тэкставых і 50 тысяч аўдыёзапісаў фальклору і матэрыялаў традыцыйнай культуры.
Падчас яго 15-гадовага супрацоўніцтва з 1987 па 2003 гады з Беларускім тэлебачаннем у рамках праграмы «Запрашаем на вячоркі» зроблены 246 відэафільмаў абрадава-святочнай культуры, сярод якіх — усе важнейшыя самабытныя фальклорна-этнаграфічныя з'явы Беларусі, а найбольшую каштоўнасць маюць святы і абрады Чарнобыльскага рэгіёна, многія з якіх знішчаны ў выніку глабальнай катастрофы.
Васіль Ліцвінка — аўтар 20 кніг і зборнікаў фальклору, больш 380 навуковых, вучэбна-метадычных і навукова-папулярных друкаваных работ.
Пад яго кіраўніцтвам навукова-даследчай лабараторыяй беларускага фальклору паспяхова выкананыя навукова-даследчыя праекты «Фальклор Беларускага Палесся», «Рэгіянальная спецыфіка беларускага фальклору», «Інтэрпрэтацыя і выкарыстанне фальклору ў вучэбна-выхаваўчым працэсе ВНУ», «Фальклор запаведных і памежных з Расіяй, Украінай, Польшчай і Літвой рэгіёнаў».
У 1970-я Рыгор Шырма паскардзіўся Васілю Ліцвінку, з якім яго звязвалі сяброўскія адносіны, на недахоп часу для напісання мемуараў. Тады Ліцвінка пачаў запісваць гутаркі з маэстра на магнітафонную стужку. За некалькі гадоў назапасілася 20 кіламетраў аўдыёзапісаў. На жаль, многае з гэтых запісаў не захавалася. Па выніках працы Васіль Ліцвінка падрыхтаваў зборнік артыкулаў Р. Р. Шырмы «Песня — душа народа» (1976; 2-е выд. 1993) з каментарамі, бібліяграфіяй, летапісам жыцця і творчай дзейнасці Шырмы, а ў 1984 абараніў у акадэмічным Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы кандыдацкую дысертацыю «Р. Р. Шырма — фалькларыст». Частка запісаў была апублікавана да 100-годдзя Рыгора Шырмы ў часопісе «Мастацтва» ў 1992 годзе.
Намагнічанасць
Тут, M - вектар намагнічанасці; m - вектар магнітнага моманту; V - аб'ём.
У агульным выпадку (выпадку неаднароднага, па тых ці іншых прычынах, асяроддзя) намагнічанасць выяўляецца як і з'яўляецца функцыяй каардынат.
Сувязь паміж M і напружанасцю магнітнага поля H ў дыямагнітных і парамагнітных матэрыялах звычайна лінейная (па меншай меры, пры не занадта вялікіх велічынях поля, што намагнічвае):
Магнітная індукцыя вызначаецца праз намагнічанасць як:
Дынаміка намагнічанасці
Залежныя ад часу паводзіны намагнічанасці становяцца важнымі, калі разглядаецца нанаразмерная і нанасекундная шкала часу намагнічанасці. Замест простага выраўноўвання з прыкладзеным полем, асобныя магнітныя моманты ў матэрыяле пачынаюць прэцэсіраваць вакол прыкладзенага поля і прыхадзіць ў адпаведнасць праз паслабленне, калі энергія перадаецца ў прасторавыя краты.
Прымяненне размагнічвання
Адно з ужыванняў размагнічвання - ліквідацыя непажаданых магнітных палёў. Прычынай гэтага з'яўляецца тое, што магнітныя палі могуць мець непажаданыя эфекты на розных прыладах. У прыватнасці магнітныя палі могуць паўплываць на электронныя прылады, такія як сотавыя тэлефоны або камп'ютары. Калі такая прылада будзе ўваходзіць у кантакт з іншымі, магчыма магнітнымі аб'ектамі, магнітныя палі павінны быць зменшаны для таго, каб абараніць электронныя прылады. Таму размагнічванне часам выкарыстоўваецца для падтрымання магнітных палёў ад пашкоджання электрычных прылад.
Фаіз Сарадж
Фаіз Мустафа аль-Сарадж (فائز السراج‎; 20 лютага 1960, Трыпалі) — лівійскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр урада нацыянальнай згоды Лівіі.
Біяграфія
Нарадзіўся 20 лютага 1960 года ў Трыпалі.
Пасля пачатку вайны ў Лівіі ў 2011 г. уваходзіў у камісію, якая займалася пытаннямі нацыянальнага прымірэння. У 2012 стаў дэпутатам Усеагульнага нацыянальнага кангрэса. У маі 2014 г. яму быў прапанавана пасада міністра жыллёва-камунальнай гаспадаркі, аднак Сарадж адмовіўся заняць яго, спаслаўшыся на «адсутнасць стабільнасці і бяспекі» ў краіне.
19 студзеня 2016 г. прэзідэнцкі савет Лівіі, размешчаны ў Тунісе, прызначыў Фаіза Сараджа прэм’ер-міністрам ўрада нацыянальнай згоды, закліканага аб’яднаць канфліктуючыя бакі.
Калі 4 красавіка 2019 года пачалася трыпалітанская аперацыя сіл фельдмаршала Хафтара, Ф. Сарадж часова збег у Туніс.
13 студзеня 2020 года ў Маскве павінна была прайсці сустрэча паміж Фаізам Сараджам і Халіфам Хафтарам, а таксама прадстаўнікамі іншых лівійскіх сіл, Фаіз адмовіўся весці перамовы з апанентам.
16 верасня Сарадж афіцыйна абвясціў аб сваім жаданні сысці ў адстаўку да канца кастрычніка і перадаць свае паўнамоцтвы новай выканаўчай улады. Раней, 28 жніўня, прэм’ер адправіў у адстаўку кіраўніка МУС Фатхі Башагу.
30 кастрычніка Сарадж заявіў, што адмаўляецца ад намераў пакінуць пасаду.
15 сакавіка 2021 года афіцыйна перадаў свае паўнамоцтвы часоваму ўраду на чале з Мухамедам Юнісам Манфі, абраным у лютым на Форуме лівійскага палітычнага дыялогу
Джон Мак-Івен
Джон Мак-Івен ( — ) — аўстралійскі палітык, васямнаццаты прэм'ер-міністр Аўстраліі.
Біяграфія
Першая спроба пачаць палітычную кар’еру была ў 1932 годзе, калі Мак-Івен прымаў удзел у выбарах у парламент штата Вікторыя ад аграрнай партыі.
У 1934 годзе Джон Мак-Івен стаў членам федэральнага парламента ад той жа аграрнай партыі. Ён заставаўся ў парламенце да 1970 года, прадстаўляючы паслядоўна акругі Эчука (1934—1937 гады), Інды (1937—1949 гады), Марэй (1949—1970 гады). За гэты час Мак-Івен займаў шэраг міністэрскіх пастоў. Ён быў міністрам унутраных спраў ва ўрадзе Джозефа Лаянса (1937—1939 гады), міністрам замежных спраў, а затым міністрам грамадзянскай авіяцыі ва ўрадзе Артура Фадэна (1940—1941 гады), міністрам камерцыі і сельскай гаспадаркі ва ўрадзе Роберта Мензіса (1949—1956 гады). У 1950-х гадах Мак-Івен прымаў актыўны ўдзел у заключэнні Аўстраліяй міжнародных гандлёвых пагадненняў, у выніку якіх Вялікабрытанія перастала быць дамінуючай фігурай у знешнегандлёвых адносінах краіны. Падчас Другой сусветнай вайны, з 1940 па 1945 гады Джон Мак-Івен быў ваенным саветнікам.
Уільям Мак-Мэхан
Уільям Мак-Мэхан ( — ) — аўстралійскі палітык, дваццаты прэм'ер-міністр Аўстраліі.
Біяграфія
Уільям Мак-Мэхан — першы з трох дзяцей В. Д. Мак-Мэхана. Яго маці, Мэры Элен Уолдэр, памерла, калі Уільяму было 4 гады. Выхаваннем дзіцяці займаўся дзядзька, Самуэль Уолдэр, які адзін час быў мэрам Сіднея. Пасля школы Мак-Мэхан паступіў у Сіднейскі ўніверсітэт, у якім вывучаў эканоміку і права. Працаваў салісітарам у юрыдычнай фірме. У 1939 годзе быў прызваны ў войска і да заканчэння Другой сусветнай вайны даслужыўся да маёра.
У 1965 Мак-Мэхан ажаніўся з Соняй Хопкінс. У іх нарадзілася трое дзяцей (адзін з іх — акцёр Джуліян Мак-Мэхан).
У сакавіку 1971 года Мак-Мэхан стаў прэм’ер-міністрам Аўстраліі. Асноўнымі пытаннямі знешняй палітыкі ў гэты час была адсутнасць дыпламатычных адносінаў з Кітаем і ўдзел у вайне ў В’етнаме, якая выклікала пратэсты ў краіне. Урад Мак-Мэхана адмовіўся прызнаць камуністычны рэжым у Кітаі. У кастрычніку 1971 Мак-Мэхан наведаў з візітам ЗША, дзе сустракаўся з Рычардам Ніксанам. 18 жніўня 1972 ён абвясціў аб пачатку вываду войскаў з В’етнама.
Петухова (Іўеўскі раён)
Петухо́ва (, Петухово) — хутар у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бакштаўскага сельсавета.
Межыца (Лепельскі раён)
Ме́жыца (, Межица) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Горскага сельсавета.
Караевічы
Кара́евічы (, Караевичи) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Горскага сельсавета.
Да 4 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Баброўскага сельсавета.
Алесь Камароўскі
Алесь Камароўскі (нар., в. Мікалаеўшчына, Стаўбцоўскі раён, Мінская вобласць) — беларускі пісьменнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і рабочага. Скончыў беларускае аддзяленне філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1970). Служыў у Савецкай Арміі камандзірам узвода (1970—1971). Быў загадчыкам аддзела Мінскай абласной бібліятэкі імя А. С. Пушкіна (1971—1973), навуковым супрацоўнікам Літаратурнага музея Якуба Коласа (1973—1976), працаваў загадчыкам аддзела ў Рэспубліканскім праўленні аматараў кнігі БССР (1976—1979), на Беларускім тэлебачанні (1979—1990). З 1990 г. — загадчык аддзела крытыкі і мастацтва часопіса «Маладосць». Сябра СП СССР (з 1988).
Творчасць
Дэбютаваў вершамі ў 1961 годзе (газета «Піянер Беларусі»). Аўтар кніг «Пачатак» (1975), «Зямля маіх надзей» (вершы і паэмы, 1988), аповесцей для дзяцей «Адкрытая тайна» (1979) і «Заварожаны мяч» (1989).
Марыя Андрэеўна Жыдовіч
Марыя Андрэеўна Жыдовіч (, Дукора — ) — беларускі мовазнавец. Доктар філалагічных навук (1958), прафесар (1960), Заслужаны дзеяч навукі БССР (1971).
Біяграфія
Скончыла Магілёўскі педагагічны тэхнікум (1930). Працавала педагогам ў Бярозаўскай сярэдняй школе Хоцімскага раёна. У 1934 годзе паступіла на філалагічны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута, затым скончыла аспірантуру Уральскага ўніверсітэта. У 1943 годзе прызначана выкладчыкам беларускай мовы БДУ, які працаваў на станцыі Сходня пад Масквой. З 1944 года дацэнт кафедры беларускай мовы БДУ, у 1951—1953 гадах — дэкан філалагічнага факультэта БДУ.
Дзейнасць
У 1957 годзе выдала падручнік «Курс сучаснай беларускай мовы: Марфалогія». У 1958 годзе абараніла доктарскую дысертацыю «Іменнае скланенне ў беларускай мове: Назоўнік. Ч. 1. Адзіночны лік». Даследавала гаворкі Цэнтральнай Беларусі.
Ярашэвіч
Ярашэвіч — беларускае прозвішча.