cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Erechtites hieraciifolius
Erechtites hieraciifolius — від раслін сямейства, распаўсюджаны ў Паўночнай Амерыцы і Паўднёвай Амерыцы.
Віктар Міхайлавіч Мінко
Выстаўкі
Найбольш значныя выставачныя праекты Віктара Мінко:
Erechtites hieraciifolius
Апісанне
Аднагадовая трава, 30-200 см вышынёй. Сцябло моцна разгалінаванае. Ніжнія лісты з кароткім хвосцікам, даўгавата-ланцэтныя, па краі нераўнамерна-зубчастыя, знізу па жылках апушаныя; сярэднія і верхнія — сядзячыя, ахопліваюць сцябло. Кошыкі ў суквеццях-мяцёлках, 12-17 мм даўжынёй. Абгортка 1-радная або рэдка каля асновы з некалькімі дробнымі лістамі. Кветкі жоўтыя; краявыя — песцікавыя, ніткападобна-трубчастыя, па краі 3-5-зубчастыя, размешчаны ў некалькі шэрагаў; сярэднія — двухполыя, трубчастыя, 4-5-зубчастыя. Сямянкі 2-3 мм даўжынёй, карычневыя, коратка апушаныя, з чубком, які ў 4-5 разоў перавышае сямянку. Папус белы, 7-8 мм.
Распаўсюджанне
Ва Украіне від расце па ўзлесках, лясных высечках — у перадгор’ях Закарпацця, рэдкі. Заносная расліна ў Мукачаўскім раёне.
Садоўка (значэнні)
Садоўка — шматзначны тэрмін
IC 295
IC 295 — галактыка тыпу SB0-a (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Комар
Комар — прозвішча.
Актобэрфэст
Актобэрфэст (Кастрычніцкія народныя гулянні, Oktoberfest, сярод мюнхенцаў таксама вядомыя пад назвай «Wiesn» (на баварскім дыялекце — «луг»)) — фальклорны фестываль, які штогод праводзіцца ў Мюнхене (Германія), самае вялікае народнае гулянне ў свеце.
Свята пачынаецца ў другой палове верасня на Лузе Тэрэзы ў цэнтры Мюнхена, непадалёк ад Галоўнага вакзала, і працягваецца ў сярэднім 16-18 дзён. Свята адрозніваецца вялікай колькасцю піўных намётаў і разнастайных атракцыёнаў. Актобэрфэст прыцягвае кожны год каля 6 млн наведвальнікаў, якія прыязджаюць у Мюнхен з усіх частак Баварыі і Германіі, а таксама з іншых краін.
Актобэрфэст арганізуецца і праводзіцца адміністрацыяй Мюнхена. Да ўдзелу ў гэтым фестывалі дапускаюцца толькі Мюнхенскія бровары, якія вараць для яго адмысловае актобэрфэстаўскае піва з утрыманнем алкаголю 5,8-6,3 %, якое ў іншы час года звычайна называюць сакавіцкім або венскім.
NGC 540
NGC 540 (іншыя абазначэнні — ESO 542-12, NPM1G −20.0055, PGC 5410) — лінзападобная галактыка (SB0) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ісаклы
Ісаклы (Исаклы) — сяло ў Ісаклінскім раёне Самарскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр сельскага паселішча Ісаклы. Размешчана ў паўночна-ўсходняй частцы вобласці, на правым беразе ракі Сок, за 130—140 км ад горада Самара.
Праезд у раённы цэнтр Ісаклы ажыццяўляецца з федэральнай аўтадарогі М5 — «Урал», паміж 1144 км і 1145 км. Працягласць аўтадарогі да раённага цэнтра складае 14 км. Насельніцтва — 4360 чалавек (2021).
Габрыэл Мкртычавіч Сундукян
Габрыэл Мкртычавіч Сундукян (,  —, ) — армянскі пісьменнік, драматург, адзін з арганізатараў армянскага тэатра.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Тыфлісе ў багатай купецкай сям'і.
Усё жыццё быў на дзяржаўнай службе, даслужыўся да генеральскага чыну (сапраўдны стацкі саветнік).
Купкоўка
Купкоўка (Daćtylis) — род шматгадовых травяністых раслін сямейства.
Арэал
Распаўсюджаныя ў Еўразіі і Паўночнай Амерыцы. На тэрыторыі Беларусі 2 віды: і.
Экалогія
Добра расце на друзлых ўрадлівых глебах, не любіць празмернага ўвільгатнення. Расце па берагах рэк, на лугах, па абочынах дарог, некаторыя віды сустракаюцца ў цяністых лясах.
Плюсы (аграгарадок)
Плю́сы  — аграгарадок у Беларусі, на паўднёва-заходнім беразе возера Плюсы. Цэнтр сельсавета Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. Насельніцтва 255 чал. (2010). Знаходзяцца за 26 км на поўнач ад Браслава, за 15 ад чыгуначнай станцыі Краслава.
Гісторыя
У гістарычных крыніцах Плюсы ўпершыню згадваюцца ў XVI ст. пад назвай Перасвеціца. На думку гісторыка А. Зіміна, адсюль паходзіў дзяржаўны і грамадскі дзеяч І. Перасветаў. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) Плюсы ўвайшлі ў склад Браслаўскага павета Віленскага ваяводства. Паселішча было ўладаннем вялікіх князёў, цэнтрам невялікага нягродавага староства (дзяржавы, 8 валок), размешчаным на мяжы з Курляндыяй. Пад 1784 Плюсы згадваюцца як мястэчка («слабодка») з размешчаным побач панскім дваром. У XVIII ст. уладальнікі мясціны Сальмановічы збудавалі тут касцёл Святой Тройцы. У канцы XVIII ст. да касцёла належала 108 паселішчаў, у 1845 налічваліся 1544 вернікі.
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Плюсы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Браслаўскім павеце Віленскай губерні, з 1843 у Новааляксандраўскім павеце Ковенскай губерні. У 1854 тут утварылася яўрэйская земляробчая калонія.
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Плюсы апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Браслаўскага павета Віленскага ваяводства. Станам на 1931 у мястэчку было 27 гаспадарак, касцёл, сінагога, пошта, крамы.
У 1939 Плюсы ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 сталі цэнтрам сельсавета Відзаўскага раёна (з 1960 у Браслаўскім раёне). Статус паселішча панізілі да вёскі. Станам на 1998 тут было 110 двароў.
Інфраструктура
У Плюсах працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, амбулаторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта.
СМЕРШ
«СМЕРШ» (скарачэнне ад «СМЕРць Шпіёнам») — афіцыйная назва органаў савецкай ваеннай контрразведкі ў 1943—46 гадах.
Існавалі тры незалежныя органы:
Гісторыя
Паводле пастановы СНК СССР ад 19 красавіка 1943 года ўпраўленне асобых аддзелаў НКУС пераўтворана ў Галоўнае ўпраўленне контрразведкі «СМЕРШ» і перададзена ў падпарадкаванне Народнага камісарыята абароны СССР. Узначаліў ведамства Віктар Абакумаў, падпарадкаваны непасрэдна Сталіну.
Паводле пастановы Дзяржаўнага камітэта абароны ад 31 мая 1943 г. было створана таксама Упраўленне контрразведкі Народнага камісарыята ВМФ. Пры франтах і флатах дзейнічалі аддзелы контрразведкі «СМЕРШ».
У канцы 1943 года — першай палове 1944 года на тэрыторыі Беларусі дзейнічалі аддзелы контрразведкі «СМЕРШ» 1-га, 2-га, 3-га Беларускіх і 1-га Прыбалтыйскага франтоў (з кастрычніка 1943 пачалося фарміраванне Беларускай ваеннай акругі і яе органаў «СМЕРШ»). У студзені 1945 г. БВА перайменавана ў Беларуска-Літоўскую ваенную акругу (БЛВА), а органы контрразведкі — у аддзелы «СМЕРШ» БЛВА (з ліпеня 1945 г. Мінская і Баранавіцкая ваенныя акругі).
У сакавіку 1946 г. створана 3-е Галоўнае Упраўленне (ваенная контрразведка) Міністэрства дзяржаўнай бяспекі СССР, а ў ваенных акругах, у тым ліку БВА (акруга адноўлена ў сакавіку 1946 г.) — асобыя аддзелы.
Дзейнасць
Органы «СМЕРШа» вялі барацьбу са шпіёнамі, дыверсантамі, тэрарыстамі, спынялі дзейнасць зарубежных разведак у часцях і установах Чырвонай Арміі, выконвалі іншыя спецыяльныя заданні.
Адным з напрамкаў работы СМЕРШа было цэнтралізаванае кіраванне зафронтавай дзейнасцю: каардынацыя падрыхтоўкі агентуры для выканання задач за лініяй фронту, аналіз матэрыялаў аб рабоце органаў і школ разведкі нацыстаў, іх асабістым складзе. Гэтым займаўся 4-ы аддзел ГУКР СМЕРШ.
Па афіцыйных дадзеных з 1 кастрычніка 1943 па 1 мая 1944 савецкай контрразведкай у тыл немцаў было перакінута 345 агентаў, у тым ліку 50 перавербаваных нямецкіх разведчыкаў.
З 1943 года да канца вайны цэнтральным апаратам ГУКР СМЕРШ НКА СССР і яго франтавымі ўпраўленнямі актыўна праводзіліся радыёгульні, у ходзе якіх на савецкую тэрыторыю ўдалося выманіць некалькі соцень кадравых супрацоўнікаў і агентаў нямецкай разведкі, а таксама захапіць дзясяткі тон грузаў.
Акрамя таго, дзейнасць ГУКР СМЕРШ таксама ўключала фільтрацыю салдат, якія вярталіся з палону, а таксама папярэднюю зачыстку прыфрантавой паласы ад нямецкай агентуры і антысавецкіх элементаў (сумесна з войскамі НКУД па ахове тылу дзеючай арміі і тэрытарыяльнымі органамі НКУД). СМЕРШ прынімаў актыўны ўдзел у вышуку, затрыманні і вядзенні следства па справах савецкіх грамадзян, якія ўдзельнічалі ў антысавецкіх узброеных групах, якія ваявалі на баку Германіі, такіх як Руская вызваленчая армія.
Барад-дур
Барад-дур быў сталіцай Мордара — там неадлучна знаходзіўся сам Саўран і адтуль жа ён кіраваў сваімі ўладаннямі. Намеснікам у Барад-дур быў Вяшчальнік Саўрана.
СМЕРШ
У мастацтве
Дзякуючы мноству навукова-публіцыстычных артыкулаў, літаратурных твораў і мастацкіх фільмаў, найбольш вядомы «Смерш» Наркамата абароны СССР.
Сазоны
Сазо́ны (, Сазоны) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каранёўскага сельсавета.
Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Бялкоўшчынскага сельсавета.
Керэтара
Керэтара (Estado Libre y Soberano de Querétaro) — адзін з трыццаці аднаго штатаў у цэнтральнай частцы Мексікі. Плошча — 11,684 км². Насельніцтва складае 1,827,937 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр — горад Сант’яга-дэ-Керэтара.
Лазаніца звычайная
Лазані́ца звычайная (Lysimachia vulgaris) — від Кветкавых раслін роду. Раней гэты род уваходзіў у сямейства, аднак у Сістэме класіфікацыі APG III (2009) гэта сямейства было скасавана, цяпер гэты род ставіцца да сямейства.
Назва
Беларускамоўныя назвы: лазаніца звычайная, лазаніца, вярбішнік, жаўточнік, жывотнік, кішок, чароп , мятнушка, ударнік
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна. Карэнішча паўзучае, з доўгімі падземнымі парасткамі. Сцябло простае або разгалінаванае, 150—200 см вышынёй, прамастаячае. Лісце супраціўнае, на кароткіх чаранках, ланцэтнае або яйкападобна-ланцэтнае, з суцэльным краем, па 3—4 у кольцах. Кветкі абодваполыя, у густых пірамідальна-мяцёлкавых суквеццях. Плод — каробачка. Квітнее ў чэрвені — ліпені.
Распаўсюджванне
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўразіі і Паўночнай Афрыкі (Алжыр). Расце на вільготных месцах, сярод хмызнякоў, на балотах, па берагах рэк і азёр.
Нарыхтоўка і захоўванне
Выкарыстоўваюць траву, сабраную падчас цвіцення расліны. Сушаць, разаслаў тонкім пластом на адкрытым паветры ў цені або на гарышчы. Захоўваюць у папяровых мяшках.
Хімічны склад
Лазанiца звычайная змяшчае дубільныя рэчывы, сапаніны, аскарбінавую кіслату (у лісці — да 1150 мг%, у кветках — да 880 мг%).
Фармакалагічныя ўласцівасці і выкарыстанне
Настой травы лазанiцы звычайнай мае бактэрыцыдныя, звязальныя і супрацьзапаленчыя ўласцівасці. Галенавыя прэпараты лазанiцу звычайную ўжываюць як звязальны сродак пры паносах, гастрыце, розных крывацёках, жаўтусе, сутаргах, агульнай слабасці і цынзе, таксама як сродак, якое паскарае гаенне ран.
Водныя выцяжкі з расліны, у залежнасці ад пратраў, даюць жоўтую, зялёную, карычневую і чорную фарбы. Меданос.
Прудок (гарадзішча)
У 1880-я гг. трапіла ў поле ўвагі археолага-аматара М. М. Філонава. Дылетанцкі характар праведзеных ім раскопак негатыўным чынам адбіўся на стане археалагічнага помніка. Выяўленыя ўпрыгожанні (буршытнавыя пацеркі, срэбныя колцы) не атрыбутаваліся.
Мяркуецца, што гарадзішча займала мыс памерамі 1000×500 м, было ўмацавана валам і ровам. Культурны слой складаў каля 0,5 м. Знойдзеная ляпная і ганчарная кераміка захоўвалася ў Гомельскім абласным краязнаўчым музеі. Пасяленне старажытнага часу адносяць да носьбітаў мілаградскай археалагічнай культуры.
Белітунг
Беліту́нг (Belitung) — адзін з двух найбуйнейшых астравоў інданезійскай правінцыі Бангка–Белітунг. Плошча - 4 478 км². Насельніцтва (2008 г.) - 135 000 чал.
Геаграфія
Востраў Белітунг месціцца ў заходняй частцы Інданезіі, у 92 км на ўсход ад вострава Бангка, у 352 км на паўночны ўсход ад Джакарты і ў 9600 км на паўднёвы ўсход ад Мінска.
Складзены пераважна крышталічнымі пародамі. Гранітныя скалы і ўзгоркі ў цэнтры вострава ўзвышаюцца да 500 м. Пераважаюць пясчаныя і алювіяльныя глебы, россыпы асадкавых парод. На Белітунге здабываюць волава і буры вугаль.
Клімат экватарыяльны вільготны. Сярэднегадавая колькасць ападкаў каля 3000 мм.
Гісторыя
Карэннымі насельнікамі вострава лічацца малайцы-белітунг (Urang Belitong), якія перасяліліся сюды ў XVII ст., займаліся сельскай гаспадаркай і рыбалоўствам. Да пачатку XIX ст. востраў фармальна належыў султану Палембанга. У рэчаіснасці, мясцовыя малайскія абшчыны ўзначальвалі шаманы-дукун. У 1812 г. быў далучаны да валоданняў Брытанскай Ост-Індскай кампаніі, у 1824 г. перададзены Нідэрландам.
Галандцы адкрылі на Белітунге радовішчы волава. Для яго здабычы ў 1850 г. была створана "Кампанія Білітон" (Billiton Maatschappij), якая да 1958 г. фактычна з'яўлялася галоўным адміністратарам. Для працы на радовішчах прыцягваліся закантрактаваныя кітайскія рабочыя.
У 1949 г. Белітунг увайшоў у склад Інданезіі. У 1958 г. мясцовая прамысловасць была нацыяналізавана. Дзяржава спрыяла перасяленню беззямельных сялян з Суматры, Мадуры і Балі. У 2000 г. была створана правінцыя Бангка–Белітунг.
Эканоміка
Асновай эканомікі з'яўляюцца здабыча волава і бурага вугалю, а таксама сельская гаспадарка. Рыбалоўства мае дадатковае значэнне. У адрозненні ад суседняга вострава Бангка, Белітунг пакуль застаецца найменей развітай часткай Заходняй Інданезіі. Тут амаль не пашыраны турызм. У многіх частках вострава няма водаправодаў і электрычнасці.
Леткаўшчына (Слуцкі раён)
Ле́ткаўшчына (, Летковщина) — аграгарадок у Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грэскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Маяцкага сельсавета.
Раніца
Раніца — пачатак, першая палова дня ад усходу сонца (світання) да поўдня. У кожнай геаграфічнай зоне, кліматычным поясе і ў кожны сезон раніца характарызуецца пэўным наборам параметраў. Раніцай людзі прачынаюцца і адпраўляюцца працаваць, што стварае своеасаблівы каларыт.
Аэрапорт Мюнхен
Міжнародны аэрапорт Мюнхен імя Франца Ёзёфа Штраўса (Flughafen München «Franz Josef Strauß») — міжнародны аэрапорт, размешчаны ў Верхняй Баварыі ў акругах Фрайзінг і Эрдзінг ў мясцовасці Эрдзінгер Моос. Аэрапорт названы імем былога прэм’ер-міністра Баварыі Франца Ёзефа Штраўса. Аэрапорт быў пабудаваны, каб забяспечыць перавозку ўзрастаючага патоку пасажыраў, бо аэрапорт Мюнхен-Рым ужо не спраўляўся з гэтымі задачамі, уведзены ў эксплуатацыю 17 траўня 1992 года.
Аэрапорт Мюнхен — другі ў Германіі, пасля аэрапорта Франкфурта-на-Майне, па колькасці абслугоўваных пасажыраў. На ўнутраных паветраных лініях ён абслугоўвае больш за 9 мільёнаў пасажыраў — больш за ўсіх у Германіі. З’яўляецца базавым для нямецкай нацыянальнай кампаніі «Люфтганза».
Рагазуб
Рагазуб (Neoceratodus forsteri) — прэснаводная дваякадыхальная рыба, эндэмік Аўстраліі.
Апісанне
Цела выцягнутае (даўжыня да 175 см), сціснутае з бакоў; маса да 10 кг. Плаўнікі мясістыя. Сустракаецца на паўночным усходзе Аўстраліі (штат Квінсленд); засяляе вадаёмы з павольным цячэннем, моцна зарослыя воднымі раслінамі. Для дыхання атмасферным паветрам перыядычна падымаецца да паверхні вады. У засушлівы перыяд можа выжываць у ямах з захаванай вадой. Корміцца беспазваночнымі.
Рэдкі від; вылаў забаронены.
NGC 541
NGC 541 (іншыя абазначэнні — UGC 1004, MCG 0-4-137, ZWG 385.128, ARP 133, DRCG 7-34, PGC 5305) — галактыка ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Бытавы жанр
Бытавы жанр — жанр выяўленчага мастацтва, прысвечаны паўсядзённаму прыватнаму і грамадскаму жыццю, звычайна сучаснаму мастаку. Да бытавага жанру адносяцца бытавы (жанравы) жывапіс, графіка і скульптура, пераважна невялікіх памераў. Бытавыя сцэны, вядомыя яшчэ са старажытных часоў, вылучыліся ў асобны жанр мастацтва толькі ў феадальную эпоху. Росквіт бытавага жанру Новага часу звязаны з ростам дэмакратычных і рэалістычных мастацкіх тэндэнцый, са зваротам мастакоў да народнага жыцця і працоўнай дзейнасці простых людзей, з пастаноўкай у мастацтве важных сацыяльных пытанняў.
Баранавічы-Паўночныя
Бара́навічы-Паўночныя (, Барановичи-Северные)  — станцыя Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчана ў горадзе Баранавічы; на лініі Баранавічы-Палескія — Ліда, паміж станцыяй Баранавічы-Палескія і станцыяй Дамашэвічы.
Раніца (значэнні)
Раніца — пачатак, першая палова дня.
IC 296
IC 296 — галактыка тыпу SB0-a (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сакалы (Пастаўскі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Груздава Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Распыляльнік фарбы
Распыляльнік фарбы ці аэрограф — невялікі пнеўматычны інструмент, пульверызатар, які распыляе фарбу ці чарніла. Аэрограф (аirbrush) — у перакладзе з англійскага азначае «паветраны пэндзаль») — прыстасаванне для нанясення вадкага матэрыялу шляхам пнеўматычнага распылення. Вонкава аэрограф вельмі нагадвае аўтаручку, зверху, збоку ці знізу прымацавана невялікая ёмістасць для эмаляў, куды пад ціскам падаецца паветра.
Праца пнеўматычнага распыляльніка (аэрографа) складаецца ў наступным: струмень паветра пад ціскам вышэй атмасфернага, праходзячы праз вузкую адтуліну, утварае струмень, пры гэтым за кошт таго, што паветра рухаецца з вялікай хуткасцю, у каляструменевай зоне ўзнікае вобласць разрэджання — нізкі вакуум.
Місьёнес (правінцыя)
Місьёнес (ісп.: Misiones) — правінцыя ў паўночна-ўсходняй частцы Аргенціны, у Аргенцінскай Месапатаміі, на мяжы з Парагваем і Бразіліяй. На поўдні мяжуе з правінцыяй Карыентэс.
Правінцыя была названая ў гонар місій езуітаў, якія знаходзіліся ў рэгіёне. З 15 місій у Аргенціне 11 размяшчаліся ў Місьёнес, чатыры з іх былі ўнесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА: Сан-Ігнасіа-Міні, Нуэстра-Сеньёра-дэ-Санта-Ана, Нуэстра-Сеньёра-дэ-Ларэта, Санта-Марыя-ла-Маёр.
Галоўнай славутасцю правінцыі з'яўляюцца вадаспады Ігуасу на поўначы правінцыі, на мяжы з бразільскім штатам Парана. Вадаспады Ігуасу таксама ўнесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА з 1984 года.
Мендзыжац Падляскі
Мендзы́жац Падля́скі (Międzyrzec Podlaski) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Бяльскага павета Люблінскага ваяводства. У часы расійскага панавання называўся Межырэчча (Межиречье). Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Мендзыжац Падляскі. Знаходзіцца ва паўночнай частцы ваяводства, на рацэ Кшна (Кросна).
Acanthopagrus bifasciatus
Acanthopagrus bifasciatus — від рыб сямейства.
Гэты від сустракаецца ў прыбярэжнай зоне Індыйскага акіяна: ад Чырвонага мора і Персідскага заліва да Паўднёвай Афрыкі на глыбінях ад 2 да 20 метраў.
Жывуць маленькімі групамі.
Марфалогія
Дасягаюць поўнага развіцця прыблізна з даўжыні 21,9 см (самцы) і 26,4 см (самкі).
Найбольшая даўжыня — 36,2 см; Найбольшы зарэгістраваны ўзрост — 19 гадоў.
Расійская акадэмія навук
Расійская акадэмія навук (РАН) — дзяржаўная акадэмія навук, вышэйшая навуковая арганізацыя Расійскай Федэрацыі, вядучы цэнтр фундаментальных даследаванняў у галіне натуральных і грамадскіх навук у краіне. Асноўнай мэтай дзейнасці Расійскай акадэміі навук з’яўляецца арганізацыя і правядзенне фундаментальных даследаванняў, накіраваных на атрыманне новых ведаў аб законы развіцця прыроды, грамадства, чалавека і спрыяльных тэхналагічнаму, эканамічнаму, сацыяльнаму і духоўнаму развіццю Расіі. Расійская акадэмія навук з’яўляецца некамерцыйнай навуковай арганізацыяй, створанай у форме дзяржаўнай акадэміі навук і выконваючай важныя канстытуцыйна-публічныя задачы па забеспячэнні дабрабыту і росквіту Расіі (Прэамбула Канстытуцыі РФ) і свабоды навуковай творчасці (арт. 44 Канстытуцыі РФ).
Аляксандр Алегавіч Шыманоўскі
Аляксандр Алегавіч Шыманоўскі (нар., Гомель) — беларускі спецыяліст у галіне дынамікі, трываласці машын і апаратуры, будаўнічай механікі. Доктар тэхнічных навук (2011), прафесар (2016).
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: дынаміка машин; камп’ютарнае мадэляванне; тэарэтычная механіка; механіка матэрыялаў.
Узнагароды
Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2013).
Хельгэ Гётрык Баклунд
Хэльгэ Гётрык Баклунд (, Тарту —, Упсала) — шведскі геолаг, мінеролаг і петрограф.
У 1902 годзе скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт, з 1908 года, атрымаўшы да гэтага ступень доктара філасофіі ў Вене, працаваў захавальнікам Геалагічнага музея Пецярбургскай Акадэміі навук, з 1918 года быў прафесарам геалогіі і мінералогіі ў Ілі (Фінляндыя). У 1924—1943 гадах — прафесар Упсальскага ўніверсітэта (Швецыя). У 1947 годзе абраны членам Шведскай Каралеўскай акадэміі навук.
Навуковая дзейнасць
Асноўныя навуковыя працы Баклунда напісаны ў галіне петраграфіі і тэктонікі скандынаўскіх краін і прыпалярных рэгіёнаў. Перагледзеў стратыграфію архейскіх парод Балтыйскага шчыта і ўстанавіў адзіны цыкл готакарэлід. У 1899—1901 гадах быў геолагам руска-шведскай экспедыцыі на Шпіцбергене, у 1904 — геолагам у рускай экспедыцыі ў паўночную частку Сібіры, у 1909 годзе — у паўночны Урал, ў 1911 годзе — у Туркестан. Даследаваў геалагічны будынак Алтая ў 1915 годзе, Палярнага Урала ў 1916, паўночнай Манголіі ў 1917. У 1911—1913 гадах у якасці дзяржаўнага геолага Аргенціны, даследаваў радовішчы волава ў Аргенціне і Балівіі.
Назарук
Назарук — прозвішча.
Allium oreoprasoides
Allium oreoprasoides — від травяністых раслін сямейства, эндэмік Казахстана.
ФК Блэкпул
«Блэкпул» (Blackpool Football Club) ― англійскі футбольны клуб з аднайменнага горада. Прадстаўляе правінцыю Ланкашыр. Заснаваны ў 1887 годзе. Хатнія гульні праводзіць на стадыёне «Блумфілд Роад» з 1901 года.
Замасць
За́масць (Zamość, Замостя) — горад на правах павета ў Польшчы, у паўднёва-ўсходняй частцы Люблінскага ваяводства, адміністрацыйны цэнтр Замойскага павета. З'яўляецца культурным, адукацыйным і турыстычным цэнтрам ваяводства. Па колькасці насельніцтва Замасць займае трэцае месца ў ваяводстве, але па плошчы займае 10-е месца. У 1992 годзе гістарычная частка горада была ўнесена ў сціс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Замасць стаіць на рацэ Лабунька. Адлегласць па прамой паміж гарадамі Замасць — Мінск 453 км, да Варшавы — 227 км.
ФК Блэкпул
Мае шэраг мянушак накшталт The Seasiders, The Pool і The Tangerines (мандарыны), апошняя мянушка з’явілася з-за колераў клубнай формы. Дэвіз клуба — «Прагрэс». Клуб мае лакальнае супрацьстаянне з клубам «Прэстан Норт Энд», што мае назва Заходняе Ланкашырскае дэрбі.
Замасць
Насельніцтва — 65 245 жыхароў (2014 год).
ФК Блэкпул
Найбольш значным дасягненнем з’яўляецца перамога ў фінале Кубка Англіі ў 1953 годзе ў гульні з «Болтан Уондэрэрс», калі «Блэкпул» прайграваў з лікам 1:3, але здолеў перамагчы 4:3, дзякуючы намаганням Стэнлі Мэцьюза.
Замасць
Гісторыя
Гарадскія правы Замасць атрымала ў 1580 годзе, згодна з прывілеем канцлера і вялікага гетмана Яна Замойскага. У XVII стагоддзі горад пачаў хутка развівацца. У 1648 годзе Замасць абложвалася казакамі Багдана Хмяльніцкага, а ў 1656 годзе шведскімі войскамі. Аднак захапіць горад не атрымалася. Пад час Паўночнай вайны Замасць была захоплена шведскімі і саксонскімі войскамі.
Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай горад трапіў у склад Аўстрыйскай імперыі (з 1772 года). У 1809 годзе Замасць была далучана да Варшаўскага герцагства. З 1818 года Замасць знаходзілася ў складзе Расійскай імперыі, дзе стала павятовым горадам Люблінскай губерні. У 1821 годзе адбылася мадэрнізацыя гарадской крэпасці, у выніку якой значна змяніўся знешні выгляд горада. Крэпасць стала важным пунктам ваеннай абароны пад час паўстання Тадэвуша Касцюшкі, які быў узяты расійскімі войскамі адным з апошніх.
Пад час Першай сусветнай вайны праз Замасць прайшла лінія чыгункі (1916 год). Пасля абвяшчння незалежнасці Польшчы ў 1918 годзе, тут адбылася камуністычнае паўстанне пад кіраўніцтвам маёра Ліса-Кулі. У 1920 годзе ў наваколлі Замасці былі разбіты савецкія войскі, якімі кіраваў Міхаіл Тухачэўскі.
У верасні 1939 года горад быў акупіраваны савецкімі войскамі, якія хутка перадалі горад пад уладу фашысцкай Германіі. На працягу Другой сусветнай вайны каля Замасці быў утвораны канцэнтрацыйны лагер, дзе загінулі каля 8 тыс. чалавек, а таксама лагер для савецкіх ваеннапалонных. 11 ліпеня 1944 года Замасць бала захоплена савецкімі войскамі.
З 1975 да 1998 года Замасць была цэнтрам Замойскага ваяводства, а з 1999 года стала павятовым горадам Люблінскага ваяводства.
Славутасці
Горад, які спраектаваў і пачаў будаваць архітэктар Б. Маранда ў 1579—1600 гадах, з'яўляецца прыкладам рэнесансавага горадабудаўніцтва. Быў пяцівугольны ў плане, абнесены кальцом бастыённых фартыфікацый (1587—1605; завершаны ў 1617—19, арх. А. дэль Аква; дабудаваны ў 1809—30) з брамамі, у т.л. (1588) і (1599). Уключае (1581—86, арх. Марацца; дабудаваны ў 1747—51, арх. Бэм'дэ Кавэ, і пасля 1831),  (1591—1600, арх. Марацца; 1639—51, арх. Я. Ярашэвіч, Я. Вольф, перабудавана ў XVIII і XIX ст., рэстаўрыравана ў 1937—38 і 1967—70),  (1638—48, арх. Ярашэвіч; перабудаваны ў 1752—61, арх. Бэм'дэ Кавэ, і ў XIX  ст.), калегіяту (1587—98), капліцы Замойскіх (1635, арх. Дж. Б. Фальконі; ),  (1618—31),  (каля 1610—20), камяніцы з аркадамі, у т.л. каля і  (16—17 ст.).
IC 297
IC 297 — галактыка тыпу NF (у працэсе пацверджання) у сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Борскае (Самарская вобласць)
Борскае (Бо́рское) — сяло ў Самарскай вобласці Расіі. Цэнтр Борскага раёна. Размешчана ва ўсходняй частцы Самарскай вобласці. Чыгуначная станцыя Непрык на лініі Кінель — Арэнбург. Насельніцтва — 8916 чалавек (2021).
NGC 542
NGC 542 (іншыя абазначэнні — MCG 6-4-22, ZWG 521.26, HCG 10D, PGC 5360) — спіральная галактыка (Sb) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Беларускія татары
Белару́скія тата́ры (татарск. tatarlar, татарлар), таксама гістарычна вядомыя пад назвамі лі́пкі і літо́ўскія тата́ры — народ цюркскага паходжання, роднай мовай якога стала беларуская, і мусульманскім веравызнаннем. Жыве ў Беларусі, Літве, Польшчы.
Назвы: татары, цяпер — беларускія татары, гістарычная — літоўскія татары (зрэдку — польскія татары). Саманазва — на аснове канфесоніму «мусульмане»: беларускія мусульмане, літоўскія мусульмане (зрэдку магчыма — польскія мусульмане).
Этнонімам «татары» ў часы ВКЛ сталі называць розных па паходжанні цюркамоўных імігрантаў. Беларускія татары паходзяць з крымскіх і ардынскіх татар (паўднёвае Паволжа), а таксама — з выхадцаў Паўночнага Каўказа.
Каралеўскі сад (Прага)
Каралеўскі сад — сад каля Пражскага Граду ў Градчанах у Празе. Плошча 3,6 Га. Аддзелены ад Граду Аленевым ярам. Заснаваны каралём Фердынандам I у стылі рэнесанс у 1534 годзе на месцы сярэднявечных вінаграднікаў.
Беларускія татары
Акрамя крымскіх татар-перасяленцаў рознага часу, за расійскім і савецкім часам беларускія татары ўключалі і асімілявалі мігрантаў з іншых татарскіх народаў (падобнае ўключэнне ў склад народу родаў і цэлых плямён самага рознага паходжання ўвогуле характэрна для ўзаемадзеяння цюркскіх народаў). Другі найбольш роднасны беларускімі татарам народ — караімы, якія разам з татарамі жылі ў Крыме, і разам з імі прыйшлі на Беларусь (у той жа час і [ў] выніку тых самых грамадскіх працэсаў), але захавалі пры гэтым сваю рэлігійную адметнасць.
Каралеўскі сад (Прага)
Сад прызначаўся для гадоўлі дрэў, не тыповых для Сярэдняй Еўропы. Так у Празе з'явіўся каштан, клён, ляшчына.
Беларускія татары
Гісторыя
Татары як асобная этнічная супольнасць фарміруецца не адразу, але не пазней 2-й паловы XVI ст. Першыя перасяленцы належалі да розных плямён, якія нярэдка адрозніваліся паміж сабой, гаварылі на незразумелых мовах (гэта адна з прычын іх хуткай асіміляцыі). Уласна татары складалі большасць, чым і тлумачыцца выбар саманазвы. Рашаючымі фактарамі аб’яднання цюркамоўных этнічных груп у агульную супольнасць «татары» сталі мусульманская вера і арабскаалфавітная літаратура, якую татары стваралі ў Беларусі на працягу многіх стагоддзяў.
Каралеўскі сад (Прага)
З часам у садзе было пабудавана мноства вядомых аб'ектаў. Гэта і летні палац каралевы Ганны, памяшканне для гульні ў мяч, скульптуры аўтарства Максіміліяна Брокафа і М. Бендла,.
Беларускія татары
Гісторыя
Беларускія татары стваралі асобныя татарскія харугвы (атрады), вядомыя асаблівыя татарскія гербы (у тым ліку «Татарская Пагоня»). Татары не былі завязаны з мясцовым насельніцтвам, з часоў Вітаўта складалі асабістую ахову князя, умовай іх пасялення і трымання зямлі была вайсковая служба, яны былі абавязаны асабіста з’яўляцца на вайну па патрабаванні князя. Татары маглі жаніцца на хрысціянках, але пачаткова не маглі валодаць сялянамі-хрысціянамі. Вялізная колькасць змяшаных шлюбаў прывяла да хрысціянізацыі і беларусізацыі шматлікіх татарскіх родаў (Глінскія, Багдановічы, Свяцкія, Якубовічы і інш.). Татары былі расселены вакол Вільні па стратэгічных кірунках: Коўна, Трокі, Нарач, Менск, Клецк, Наваградак, Іўе, Ліда, Гародня. Татары фармаваліся ў 8 (пазней 6) харугваў і кіраваліся ўласнай арыстакратыяй, нашчадкамі князёў (ханаў), мірзаў і ўланаў (шляхты). Іерархія родаў татарскіх князёў і мірзаў Вялікага Княства Літоўскага паводле старшынства выглядала наступным чынам: Пунскія і Астрынскія, Уланы, Найманы, Алчыны, Юшэньскія, Лоўчыцкія-Багатырэвічы, і вымерлыя да пачатку XVII ст. ханскія роды Клецкіх і Мсціслаўскіх. У 1631 годзе былі харугвы ўланская, найманская, крычынская (кандрыцкая), ялёрская, юшынская, ардынская (барынская).
На войны ў пачатку XVI ст. вялікалітоўскія татары выстаўлялі каля 2000 коней. Татары складалі асобны род лёгкай кавалерыі з апісанымі камплектамі ўзбраення і стандартным забеспячэннем службы. Коні, кальчугі (сцёганыя лямцавыя халаты), шлемы-місюркі, шаблі, сагайдакі (лук і стрэлы), кароткія коп’і, зрэдку агнястрэльная зброя. У 1715—1717 гадах — 8 рот вялікалітоўскі татараў палка Аляксандра Улана (Асаньчуковіча) выступілі на баку Аўгуста ІІ Саса і дапамаглі яму ўтрымаць каралеўскі сталец. У падзяку за гэта кароль паставіў іх на дзяржаўнае утрыманне (жолд) варшаўска-дрэзданскага двара і ў сусветным вайсковым пераліку з’явіўся новы від кавалерыі — уланы, у камплект узбраення якіх уваходзілі: конь, кароткі агнястрэл, пікі, шаблі.
Татары ў гарадах сяліліся кампактна вуліцамі і кварталамі (Татарскія вуліцы, Татарскія канцы (у Мінску — Татарская слабада і Татарскія гароды).
У ВКЛ татары-перасяленцы не былі аднароднымі ў сацыяльных, саслоўных і маёмасных адносінах і дзяліліся на катэгорыі і сацыяльныя групы. Напрыклад, былі ваеннаслужылыя татары, якія ў сваю чаргу падзяляліся на гаспадарскіх, панскіх і татар-казакоў. Існаваў падзел таксама на знатных і простых татар. Татарская знаць складалася з князёў, мурзаў і ўланаў. На самым версе стаялі царэвічы і князі з ханскіх радоў Арды ці Крыма. Сацыяльнае і саслоўнае становішча імігрантаў захоўвалася і на новай радзіме.
Асноўныя заняткі татар — вайсковая служба, садоўніцтва, рымарства, жывёлагадоўля, гарбарства.
Пазней, за расійскім і савецкім часам (XIX—XX стст.) замест крымскіх татар (якіх стала мала ў выніку скарэння Крыма, учыненага рускімі генацыду канца XVIII ст. і выгнання крымскіх татараў у Турцыю), у Беларусь перасяляліся прадстаўнікі іншых татарскіх народаў, у першую чаргу з Татарстана.
Саманазва
Назва татары беларускім татарам добра вядомая, але выкарыстоўваецца з неахвотай і пераважна ў міжэтнічных зносінах, бо атаясамліваюцца з качэўнікамі Крыму і Волгі (і іх нашчадкамі), якія маюць у вачах беларускіх татар нізкі сацыяльны статус і культурны ўзровень. Такім чынам, этнонім татары здаецца самім беларускім татарам зняважлівым і грэблівым, і ва ўнутраных зносінах паслядоўна замяняецца на назву па рэлігіі — мусульмане.
Пры больш-менш сталых кантактах беларускія татары часта ці папраўляюць «памылковую» назву, ці наўпрост просяць называць іх мусульманамі. (Згода беларускага татарына называцца татарынам сведчыць аб значнай асіміляцыі яго ў беларускае грамадства і сур’ёзным разрыве сувязі з татарскай этнічнай супольнасцю. Або — аб павышанай ветлівасці).
Беларускія мусульмане і татары. Самасвядомасць
Тым не менш, беларускія татары (ці — беларускія мусульмане, як яны самі сабе называюць) выразна адрознівалі сабе ад іншых татар. Пры гэтым [сябе] беларускія татары ставілі вышэй, мяркуючы свой лад жыцця, свае побытавыя звычкі, свае веды (як у свецкіх навуках, так і ў Каране) — лепшымі ад іншых цюркскіх народаў, якіх беларускія мусульмане і называлі словам татар. Татары, ва ўяўленнях беларускіх мусульман, бачыліся качэўнікамі, з прымітыўным ладам жыцця, брыдкімі побытавымі звычкамі, нізкім узроўнем ведаў. З усіх роднасных народаў за роўных прызнаваліся толькі туркі, мова каторых вывучалася найбольш дасведчанымі кніжнікамі поруч з арабскай. Цікава, што крымскія татары (з нашага гледзішча — роднасныя татарам беларускім) — прызнаваліся за «татар», з усімі адмоўнымі «татарскімі» звычкамі (адпаведна і крымская мова — не мела пашаны і не вывучалася). Хутчэй за ўсё такое процістаўленне ўзыходзіць да старадаўніх міжродавых процістаўленняў (у прыватнасці — барацьбы белай і чорнай косці) у час палітычнай барацьбы за ўладу ў Крымскім ханстве.
Аднак азначанае процістаўленне беларускіх мусульман татарамі было зусім не абсалютнае: беларускія татары сістэматычна асімілявалі татар-перасяленцаў з Крымскага ханства, якіх было нямала на ўсім працягу гісторыі Вялікага Княства. Пры гэтым татары вельмі хутка станавіліся «беларускімі мусульманамі» і засвойвалі іх культуру — уключна са стаўленнем да «татар».
Сляды гэтых поглядаў захаваліся праз увесь перыяд расійскага панавання (з савецкім часам уключна), прынамсі — у выглядзе адмаўлення саманазвы «татары». Але ў наш час саманазва па рэлігіі «мусульмане», нават з прыстаўкай «беларускія» — адзнака культурнай адсталасці, уласцівая мусульманам розных краін: у той жа Турцыі адсталыя сяляне «не ведаюць», што яны туркі, і лічаць сабе проста «мусульманамі». Вынік таго, што культурны ўзровень беларускіх татар увесь гэты час занепадаў (так, ужо ў XIX стагоддзі перасталі пісацца кітабы, у савецкі час — зачыніліся медрэсэ), і беларускія татары між іншых мусульман са стану самых перадавых апусціліся да стану самых адсталых.
Аднак стварэнне кітабаў у XIX ст. не толькі не спынілася, а наадварот, менавіта з XIX ст. сённяшняя кітабістыка мае больш за ўсё кітабаў, прычым вялікіх па аб’ёме і выкананых рознымі перапісчыкамі. Таму вывад аб «заняпадзе культурнага ўзроўню» татар варта перагледзець або пашукаць іншых аргументаў.
У гэты ж час узровень татар (і іх флагмана — казанскіх татар) — несупынна рос. У выніку, у час перабудовы адраджэнне мусульманскага рэлігійнага жыцця не магло быць ажыццёўленае без дапамогі Казані і прывяло да сталай арыентацыі на яе. Улічваючы ж, што звычайная асіміляцыя татар беларусамі ішла сваім ходам, і большая частка цяперашніх татар Беларусі — нядаўнія (апошніх двух стагоддзяў) мігранты з Расіі, якіх у той ці іншай ступені ахапіла татарская нацыянальная культура і татарская палітычная прапаганда, не будзе нічога дзіўнага, калі назва «татары» упершыню стане саманазвай беларускіх татар.
Этнічныя працэсы
Склад беларускіх татар быў нестабільны. З аднаго боку, ішла інтэнсіўная асіміляцыя праз шлюбы, пераважна са шляхтай, пры гэтым адбывалася змена канфесійнай прыналежнасці на хрысціянскую (часткова — натуральным чынам, пазней — па патрабаванні абмежавальных законаў прынятых у Рэчы Паспалітай з падачы палякаў). Акрамя таго, татарскія харугвы неслі вялікія ваенныя страты. Вядомыя выпадкі, калі харугвы гінулі ў поўным складзе[]. У выніку, па разліках некаторых даследчыкаў[], поўная асіміляцыя ўсіх татар займала ў Беларусі каля ста год і працэс неаднойчы паўтараўся (што прывяло да з’яўлення шляхецкіх родаў, што не мелі сабе за татар, але выводзілі ад татар свой радавод). Тым не менш, беларускія татары ніколі не знікалі, бо іх склад сістэматычна папаўняўся, пераважна з Крымскага ханства, як перасяленцамі (звычайна — бежанцамі пры палітычных звадах у Ханстве), так і ваеннапалоннымі (ў час шматлікіх крымскіх набегаў і войнаў з Крымам).
Беларускія татары (ці — беларускія мусульмане) выразна адрознівалі сабе ад іншых татар. Інакш кажучы, беларуска-татарскі этнас захоўваў сваю ідэнтычнасць, нягледзячы на тое, што адыгрываў у сістэме беларускіх этнасаў ролю дэмаграфічнага буферу для асіміляцыі цюркаў беларусамі.
Цяперашні стан беларускіх татар адрозны тым, што хаця за расійскім і савецкім часам (XIX—XX стст.) працягваліся тыя ж працэсы перасялення ў Беларусь і наступнай асіміляцыі, але замест крымскіх татар (якіх стала мала ў выніку скарэння Крыма, учыненага расіянамі генацыду канца XVIII ст. і выгнання крымскіх татар у Турцыю), у Беларусь перасяляліся прадстаўнікі іншых татарскіх народаў. Акрамя таго, з пачатку XX ст., яны падпадалі пад дзеянне татарскай палітычнай прапаганды і татарскай нацыянальнай культуры, элементы якіх прыносілі з сабой. Яны не былі асіміляваныя беларускімі татарамі і не засвоілі іх культуры. Звычайна гэтыя татары асіміляваліся наўпрост у беларусы (і многія мігранты XIX стагоддзя, хаця і пішуцца татарамі, але страцілі сувязь з татарскай супольнасцю). Але нацыянальнае і рэлігійнае адраджэнне з 1990-х гадоў дазволіла татарскім мігрантам звязацца, і гэтая сувязь будуецца на новай глебе — на глебе татарскай нацыянальнай культуры, сувязі з Татарстанам, вывучэння татарскай мовы, прызнання сабе татарамі. Такім чынам, у Беларусі з татар рознага паходжання складаецца дыяспара Татарстана. Гэтыя татары жывуць у Беларусі, але беларускімі татарамі не становяцца, хаця і звязаныя з імі рэлігіяй і афіцыйнай назвай (афіцыйна ўсе татары ў Беларусі маюцца за адзін народ). Наадварот, варта чакаць, што ў цяперашняй сітуацыі асіміляцыя пойдзе ў адваротны бок: рэшткі «беларускіх мусульман», якіх будзе рабіцца ўсё менш — з-за натуральнай асіміляцыі беларусамі, будуць паглынутыя культурнейшай, палітычна арганізаванай, грашавітай дыяспарай Татарстана. Адзінай перашкодай гэтаму працэсу можа стаць тое, што далейшай міграцыі ўсходніх татар у Беларусь перашкаджае дзяржаўная мяжа з Расіяй, што з часам можа прывесці да размывання і асіміляцыі самой дыяспары Татарстана.
Дэмаграфія
У 1897 г. адносна кампактныя групы татараў жылі ў Мінскім (1217 чал.), Навагрудскім (874), Гродзенскім (813), Ігуменскім (766), Слуцкім (692), Брэсцкім (480), Кобрынскім (252), Пружанскім (183), Слонімскім (178), Віленскім (137) паветах.
Па перапісе 1970 г. сярод татараў Беларусі лічылі роднай мовай татарскую больш за 24 %, беларускую — больш за 34 %. Па стане на 1999 г. татараў на Беларусі было каля 13 тыс. чал. Самая вялікая іх супольнасць у Іўі.
Культура беларускіх татар
Беларускія татары доўгі час захоўвалі самабытныя рысы вядзення гаспадаркі, у хатнім побыце, адзенні, фальклоры. Даследчыкі татарскай культуры адзначалі такія характэрныя рысы татар, як сумленнасць, гасціннасць, акуратнасць. Жанчыны-татаркі вылучаліся сціпласцю і цнатлівасцю. У хатах беларускіх татараў было заўсёды чыста, сядзібы ўпрыгожвала мноства кветак. Пры апісанні побыту клецкіх татар этнограф П. М. Шпілеўскі адзначаў, што татары вядуць жыццё працалюбівае, ні ігрышчаў, ні танцаў: заўсёдная цішыня і спакой пануюць паміж імі.
Adenophora golubinzevaeana
Adenophora golubinzevaeana — травяністая расліна, від роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй да 120 см.
Лісце чарговае, сядзячае.
Суквецце — друзлая гронка. Кветкі фіялетавыя.
Плод — каробачка.
Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
Эндэмік Сібіры. Сустракаецца на лугах і ў зарасніках кустоў.
Апісаны з ракі Аскіз.
Слабсны
Сла́бсны (, Слабсны) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каранёўскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Слабененскага сельсавета. Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Бялкоўшчынскага сельсавета.
Андрэй Аляксеевіч Асташоў
Андрэй Аляксеевіч Асташоў (нар., г. Ліда, Гродзенская вобласць) — беларускі скульптар.
Біяграфія
У 1990 г. скончыў Мінскае мастацкае вучылішча, у 1997 — Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў (кафедра скульптуры). Удзельнік рэспубліканскіх і міжнародных выставак і пленэраў з 1995 года.
Член Беларускага саюза мастакоў з 1999 года.
Жыве і працуе ў Мінску.
Творчасць
Сярод твораў: скульптуры «Выкраданне ў Еўропу», «Адраджэнне міфа», «Развітанне з небам», «Лялечнае вяселле», «Дзяўчына і гном» (усе Мінск).
Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва (Мінск), Музеі мастацтваў (Малага, Іспанія), у прыватных зборах у Беларусі і за яе межамі.
Максім Леанідавіч Лотыш
Максім Лотыш (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Слонім-2017».
Клубная кар’ера
Выхаванец футбольнага клуба «Мінск», дзе добра заявіў аб сабе на юнацкім узроўні, стаўшы ў 2017 годзе найлепшым бамбардзірам першынства Беларусі да 16 гадоў з 27 мячамі. Таксама ў 2017 годзе пачаў выступаць за дубль «Мінска». У лістападзе і снежні 2017 года знаходзіўся на праглядзе ў кракаўскай «Вісле», а ў лютым 2018 года перайшоў у брэсцкае «Дынама» , дзе таксама стаў гуляць за дубль. Дэбютаваў у асноўнай камандзе «Дынама» 29 ліпеня 2018 года, калі выйшаў на замену ў другім тайме матча Кубка Беларусі супраць «Клецка» (2:2, па пенальці 2:1), у гэтым матчы выступалі пераважна рэзервісты брэсцкага клуба.
У сезоне 2020 стаў часцей прыцягвацца да асноўнага складу. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 23 кастрычніка 2021 года, выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы супраць «Іслачы» (1:0). У сезоне 2022 не выхадзіў на поле, толькі часам заставаўся на лаўцы запасных. У чэрвені 2022 года па пагадненні бакоў пакінуў брэсцкі клуб.
Куравай
Куравай, таксама Астрагал (Astragálus) — буйны род раслін сямейства Бабовыя (Fabaceae), які ўключае больш за 1600 відаў.
Максім Леанідавіч Лотыш
Клубная кар’ера
У ліпені 2022 года стаў іграком «Слоніма-2017», дзе замацаваўся ў стартавым складзе. У лютым 2023 года падпісаў новы кантракт з клубам.
Куравай
Батанічнае апісанне
Род Куравай — адзін з найбольш паліморфных (разнастайных) родаў. Асноўныя жыццёвыя формы — невялікія кусты, паўкусты, травы.
Арэал
На тэрыторыі Беларусі 4 віды :
1145
1145 — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 1145 год нашай эры, 145 год 2 тысячагоддзя, 45 год XII стагоддзя, 5 год 5-га дзесяцігоддзя XII стагоддзя, 6 год 1140-х гадоў.
Барбароў (станцыя)
Барбаро́ў (, Барбаров)  — станцыя Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчана ў горадзе Мазыры.
Кінтана-Роа
Кінтана-Роа (Estado Libre y Soberano de Quintana Roo) — адзін з трыццаці аднаго штатаў у цэнтральнай частцы Мексікі. Плошча — 42,361 км². Насельніцтва складае 1,325,578 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр — горад Чэтумаль.
Старыя Васілішкі
Стары́я Васілі́шкі (, Старые Василишки, Stare Wasiliszki) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавета.
Размешчана ў 21 км паўночны ўсход ад раённага цэнтра — горада Шчучына, і ў 70 км ад абласнога цэнтра — горада Гродна.
Вядомыя асобы
У вёсцы ў 1939 годзе нарадзіўся Чэслаў Выдрыцкі — вядомы польскі спявак, які выступаў пад псеўданімам Чэслаў Немен.
NGC 543
NGC 543 (іншыя абазначэнні — MCG 0-4-138, ZWG 385.130, DRCG 7-53, PGC 5311) — галактыка ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Маяк (Слуцкі раён)
Мая́к (, Маяк) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Грэскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Маяцкага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 14 км у напрамку на поўнач ад горада Слуцк, за 100 км ад Мінска.
Астравіта (возера, Ушацкі раён)
Астраві́та — возера ў Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 25 км на паўночны ўсход ад Ушачаў, за 2 км на паўночны ўсход ад возера Бярозаўскае.
Возера знаходзіцца ў басейне ракі Тураўлянка. Плошча Астравіты складае 0,35 км². Найбольшая глыбіня возера — 7,7 м. Даўжыня возера — 1,22 км, найбольшая шырыня — 0,5 км. Плошча вадазбору возера — 6,85 км².
Схілы катлавіны возера маюць вышыню 10—15 м, разараныя. Берагі возера пясчаныя. На поўначы і на захадзе берагі сплавінныя.
Возера злучанае ручаямі з азёрамі Плацішна і Плесна. На паўночным беразе возера вёска Кавалёўшчына.
Завочны факультэт БелДУТ
Завочны факультэт — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту‎.
Гісторыя
Гісторыя факультэта пачынаецца ў 1953 годзе, калі быў заснаваны вячэрні факультэт (першапачаткова называўся вячэрнім аддзяленнем). У 1958 годзе ўтвораны завочны факультэт. У 1988 годзе вячэрні і завочны факультэты аб’яднаны ў факультэт безадрыўнага навучання. У 1992 годзе выпуск інжынераў па вячэрняй форме навучання спынены і падрыхтоўка спецыялістаў ажыццяўляецца толькі па завочнай форме. З 16 кастрычніка 2012 года факультэт безадрыўнага навучання перайменаваны ў завочны факультэт.
Студзянец (Каранёўскі сельсавет)
Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Бялкоўшчынскага сельсавета.
Глізаль
Лесіроўка (ад ням. Lasierung — глазура), глізаль ці глейз (ад англ. Glaze — глазура, глянец) — тэхніка атрымання глыбокіх пералівістых колераў за кошт нанясення напаўпразрыстых фарбаў па-над асноўным колерам. Лесіровачнымі завуцца адмысловыя напаўпразрыстыя фарбы, якія выкарыстоўваюцца ў будаўніцтве і прамысловым дызайне.
У жывапісе
Асноўная назва тэхнікі ў беларускай мове — лесіроўка. Выкарыстоўваецца для стварэння глыбокага, складанага колеру шляхам нанясення напаўпразрыстых пластоў алейнай фарбы па-над асноўным колерам. Выкарыстоўвалася і як фінішная апрацоўка карцін мастакамі з XVI стагоддзя.
Акністае
Акністае — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці, за 15 км на паўднёвы ўсход ад горада Мёры, на поўдзень ад возера Белае, у басейне ракі Волта.
Плошча паверхні 0,01 км². Даўжыня 0,17 км, найбольшая шырыня 0,13 км. Даўжыня берагавой лініі 0,4 км.
Знаходзіцца на балоце Мох у межах ландшафтнага заказніка Ельня. Берагі забалочаныя, тарфяністыя. На поўначы злучана ручаём з возерам Жучына.
IC 298
IC 298 — галактыка тыпу RK1 у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вакаяма (горад)
Вакая́ма (和歌山市) — цэнтральны горад Японіі, адміністрацыйны цэнтр прэфектуры Вакаяма.
У горадзе сканцэнтравана 40 % насельніцтва прэфектуры. Насельніцтва горада расце нягледзячы на тое, што фірма Sumitomo Steel перамясціла значную частку сваёй актыўнасці ў Кітай.
Горад быў заснаваны 1 красавіка 1889 года.
Вакаяма падзелена на дзве часткі ракой Кінакава. На поўначы мяжы горада падыходзяць да прэфектуры Осака. Горад знакаміты крэпасцю, пабудаванай на гары Тарафусу, адкуль падчас перыяду Эда кіраваў Такугава Ёсімунэ, восьмы сёгун роду Такугава.
Гарады-пабрацімы
Вакаяма з'яўляецца горадам-пабрацімам наступных гарадоў:
Салаўіха
Салаўі́ха (, Соловьиха) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Лучай Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Дунілавіцкага сельсавета, да 27 снежня 1985 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Варапаеўскага пассавета , да 27 верасня 1991 года ўваходзіла ў склад Юнкаўскага сельсавета.