cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Версальскі дагавор
Рэпарацый і абмежаванні на ўзброеныя сілы
3 кастрычніка 2010 года Германія апошнім траншам у 70 мільёнаў еўра завяршыла выплату рэпарацый, накладзеных на яе Версальскім мірным дагаворам (269 мільярдаў залатых марак — эквівалент прыкладна 100 тысяч тон золата). Выплаты спыняліся пасля прыходу да ўлады Гітлера, і былі зноў адноўленыя пасля Лонданскага дагавора 1953 года.
У адносінах да Расіі
Згодна з артыкулам 116 Германія прызнавала «незалежнасць усіх тэрыторый, якія ўваходзілі ў склад былой Расійскай імперыі да 1 жніўня 1914 года», а таксама адмену Брэсцкага міру 1918 года і ўсіх іншых дагавораў, падпісаных ёю з бальшавіцкім урадам. Артыкул 117 Версальскага дагавора ставіў пад сумнеў легітымнасць бальшавіцкага рэжыму ў Расіі і абавязваў Германію прызнаць усе дагаворы і пагадненні саюзных дзяржаў з дзяржавамі, якія «ўтварыліся або ўтвараюцца на ўсёй ці на часткі тэрыторый былой Расійскай імперыі».
Прытрымліванне дагавора
Пасля прыходу да ўлады нацыстаў абмежаванні, накладзеныя на Германію, належным чынам не кантралірваліся еўрапейскімі дзяржавамі або ж парушэнні іх наўмысна спускаліся Германіі з рук. У якасці прыкладаў можна прывесці рэмілітарызацыю Рэйнскай вобласці, аншлюс Аўстрыі, адрыньванне Судэцкай вобласці Чэхаславакіі і наступную акупацыю Чэхіі і Маравіі.
Меркаванні аб дагаворы
Умовы Версалькага мірнага дагавора многімі лічацца (Кейнсам ) выключна зневажальнымі і жорсткімі ў адносінах да Германіі. Лічыцца, што яго ўмовы прывялі да крайняй сацыяльнай нестабільнасці ўнутры краіны пасля пачатку сусветнага эканамічнага крызісу ў 1929 годзе, спрыялі папулярнасці ўльтраправых сіл і прыходу да ўлады нацыстаў (у 1933 годзе).
Шупыкы
Шупыкы (Шу́пики) — вёска ў Багуслаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2004
Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2004 (13-ы жаночы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе) — чэмпіянат Беларусі па футболе сярод беларускіх жаночых каманд 2004 года.
Яўген Іванавіч Фаміных
Яўген Іванавіч Фаміных (24 снежня 1906 — 22 мая 1977) — савецкі ваеначальнік, генерал-лейтэнант (з 27.06.1945), Герой Савецкага Саюза. Камандаваў 25-м танкавым корпусам, які раззброіў і паланіў армію Уласава.
Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2004
Бамбардзіры
Станам на 5 ліпеня 2004.
Яўген Іванавіч Фаміных
На службе ў Чырвонай Арміі
У лістападзе 1928 года прызваны ў Чырвоную Армію. У 1929 годзе скончыў палкавую школу 11-га чыгуначнага палка. У верасні 1930 года звольнены ў запас.
У маі 1931 г. зноў прызваны на службу і накіраваны на вучобу ў Саратаўскую бранятанкавую школу. З лістапада 1935 года — слухач. У маі 1941 года, пасля заканчэння вучобы, прызначаны камандзірам батальёна цяжкіх танкаў 45-га танкавага палка 23-й танкавай дывізіі ПрыбАВА.
Вялікая Айчынная вайна
Вайну сустрэў на Паўночна-Заходнім фронце, удзельнічаў у.
У жніўні 1941 года прызначаны камандзірам цяжкіх танкаў 56-га танкавага палка 28-й танкавай дывізіі. У канцы жніўня цяжка захварэў і быў адпраўлены ў шпіталь на лячэнне. Са снежня 1941 — выкладчык тактыкі 2-га Харкаўскага танкавага вучылішча.
Сістэмны аналіз
Сістэмны аналіз — метадалогія даследавання аб'ектаў пасродкам падання іх у якасці сістэм і аналізу гэтых сістэм. Сістэмы пры гэтым вылучаюцца зыходзячы з мэт даследавання. З аднаго боку сістэма разглядаецца як адзінае цэлае, з іншага — як сукупнасць элементаў. Прычым цэлае мае новыя, спецыяльныя ўласцівасці, якія адсутнічаюць у яго складнікаў элементаў (гэтая ўласцівасць называецца эмерджэнтнасць). Структура, уласцівасці і дынаміка сістэм пры сістэмным аналізе ўяўляюцца ў выглядзе мадэляў.
Яўген Іванавіч Фаміных
Вялікая Айчынная вайна
У кастрычніку таго ж года прызначаны начальнікам штаба 25-й танкавай брыгады. З лістапада 1942 года — камандзір 12-га асобнага гвардзейскага танкавага палка прарыву, з сакавіка 1943 года — начальнік штаба.
З ліпеня 1944 года — камандзір 29-га танкавага корпуса 5-й гвардзейскай танкавай арміі. Корпус асабліва вызначыўся ў танкавай, , , , , , Мінскай і наступальных аперацыях, пры вызваленні гарадоў: Кіраваграда, Звянігародка, Умань, Барысаў, Маладзечна, Вільнюс.
З 10 лістапада 1944 года і да канца вайны — камандзір 25-га танкавага корпуса 3-й гвардзейскай танкавай арміі. Пад камандаваннем Я. І. Фаміных корпус удзельнічаў у, і Берлінскай наступальных аперацыях, вызваленні гарадоў: Остраў, , Глогаў, Котбус,.
За ўмелае кіраўніцтва часцямі корпуса пры фарсіраванні ракі Одэр і ў наступе на берлінскім напрамку генерал-маёр Я. І. Фаміных быў удастоены звання Героя Савецкага Саюза.
12 мая 1945 года, у раёне горада Прагі, часткамі 25-га танкавага корпуса генерал-маёра Я. І. Фаміных быў узяты ў палон генерал Уласаў.
Пасляваенны час
З ліпеня 1945 па студзень 1947 года камандаваў 25-й танкавай дывізіяй ЦГВ, у якую быў ператвораны 25-й танкавы корпус. 27 ліпеня 1945 года, Я. І. Фаміных прысвоена званне генерал-лейтэнант танкавых войскаў.
У студзені 1949 года прызначаны камандуючым БТіМВ ЗакВО. З сакавіка 1953 года — 1-й намеснік начальніка Ваеннай акадэміі бранятанкавых войскаў імя І. В. Сталіна.
З лютага 1958 года — камандуючы 6-й гвардзейскай танкавай арміяй. З верасня 1960 года ў адстаўцы.
IC 4320
IC 4320 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 1673
NGC 1673 (іншае абазначэнне — ESO 55-SC34) — рассеянае скопішча ў сузор’і Сталовая Гара.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Шчэрбашынці
Шчэрбашынці (Щерба́шинці) — вёска ў Багуслаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Залатароўка (Смаленская вобласць)
Залатароўка (Золотарёвка) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Андрэйкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Навадвор’е (Чэрвеньскі раён)
Навадво́р'е (, Новодворье) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Раваніцкага сельсавета.
Кіцеж
Кі́цеж (па-руску: Китеж, фальклорныя варыянты: Китеж-град, град Китеж, Большой Китеж) — міфічны горад, які нібыта знаходзіўся ў паўночнай частцы Ніжагародскага края каля Уладзімірскага сяла на рацэ Люндзе. На месцы, дзе згодна з паданнем калісьці стаяў Вялікі Кіцеж (Большой Китеж), цяпер ляжыць возера Светлаяр.
Светлаярскі культ угрунтаваны на звестках «Кіцежскага Летапісца», што, як мяркуецца, быў створаны ў асяродку стараабраднікаў бегуноў у 80-90 гг. 18 стагоддзя.
На аснове матэрыялаў легенды і сярэднявечнай аповесці аб Пятры і Феўроніі створана лібрэта оперы М. А. Рымскага-Корсакава «Паданне аб нябачным горадзе Кіцежы і дзявіцы Феўроніі» («Сказание о невидимом граде Китеже и деве Февронии») (1907).
Паданне
Згодна з паданнем вялікі князь Уладзімірскі Юрый спачатку збудаваў на Волзе горад Малы Кіцеж. Пазней, перасёкшы колькі рэк, князь знайшоў прыгожыя мясціны на берагох возера Светлаяр, дзе ён пастанавіў збудаваць горад Вялікі Кіцеж. Мяркуецца, што назва горада пайшла ад княжацкага сяла Кідзекша (блізу Суздаля), знішчанага мангола-татарамі ў 1237 годзе.
Паваяваўшы некаторыя княства, хан Батый дазнаўся пра Кіцеж і загадаў захапіць яго. Неўзабаве быў захоплены Малы Кіцеж, і Юрый мусіў шукаць ратунку ў лясах ля Вялікага Кіцежа. Аднак ворагі змаглі выведаць таемныя сцежкі да возера Светлаяр, рушылі ў пагоню за Юр'ем і хутка дасягнулі гарадскіх сценаў. На іх здзіўленне, горад не меў ніякіх умацаванняў, а жыхары нават не збіраліся абараняцца і толькі маліліся. Горад быў атакаваны, але атаку давялося адразу ж спыніць, бо раптоўна з-пад зямлі заструменілі вадаграі, якія пачалі заліваць горад і яго захопнікаў. Нападнікам давялося адступіць, адно назіраючы за тым, як горад апускаўся ў возера. Апошняе, што яны бачылі, быў крыж на купале сабора. Урэшце на месцы горада засталіся толькі хвалі.
Гэтая легенда спарадзіла мноства неверагодных чутак, якія жывуць і сёння. Сцвярджаюць, што толькі тыя, хто чысты сэрцам і душой, знойдуць шлях у Кіцеж. Таксама распавядаюць, што ў пагоду калі-нікалі можна чуць гук званоў і людскія спевы, якія імкнуць з-пад водаў возера Светлаяр. Некаторыя кажуць, што зацятыя вернікі могуць бачыць агні рэлігійных працэсій і нават будынкі на дне возера. Возера Светлаяр іншым разам назваюць «рускай Атлантыдай».
Загадка Вацлава Ластоўскага
У аповесці Вацлава Ластоўскага «Лабірынты» аб фантастычным падземным горадзе пад Полацкам адзін з галоўных герояў згадвае: «Жыццё ў гэтых падзямеллях ідзе старое, даўняе. Вам жа хіба прыходзілася чуваць ад народа дый чытаць у так званай этнаграфічнай літаратуры аб праваліўшыхся гарадах, цэрквах, манастырах. Хіба ж вы не чулі аб невідомым горадзе Багоцку, во тут, каля Полацка? Другі такі горад, што каля Гомеля, апісаў рускі пісьменнік пад найменнем Кіцежа». Да канца незразумела, ці маем мы ў гэтым выпадку справу з мастацкай прыдумкай, ці з аўтарскім апераваннем нейкімі гістарычна-этнаграфічнымі дадзенымі, невядомымі сучасным даследчыкам.
Павел Сямёнавіч Кузьмін
Павел Сямёнавіч Кузьмін (Павел Семёнович Кузьмин; -) — савецкі марак-падводнік. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Камандзір падводнай лодкі «Щ-408» Балтыйскага флоту. Капітан-лейтэнант. Ганаровы член ордэна Брытанскай імперыі (MBE).
Віладасола
Віладасола (Villadossola) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вербана-Кузіа-Асола.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы апостал Варфаламей.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
NGC 1284
NGC 1284 (іншыя абазначэнні — MCG ?2-9-22, NPM1G ?10.0134, PGC 12247) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Павел Дзмітрыевіч Кузьмінскі
Павел Дзмітрыевіч Кузьмінскі (Па́вел Дми́триевич Кузьминский; 20 чэрвеня (2 ліпеня) 1840, Усць-Лабінск — 7 (20) красавіка 1900, ) — рускі інжынер, вынаходнік газавай турбіны.
Біяграфія
Скончыў ў 1864 годзе Марскі корпус у Санкт-Пецярбургу, служыў на флоце да 1884 года, быў карабельным інжынерам-механікам, старэйшым механікам Балгарскай флатыліі (Русэ, 1884—1885). Там жа ў Балгарыі выкладаў механіку ў земляробчым вучылішчы ў Руэ (1886—1888). Заснавальнік і першы распарадчык марской бібліятэкі і Ваенна-марскога музея ў Русэ (1884). Заснавальнік першага Балгарскага тэхнічнага таварыства (Русэ, травень 1885 года) і аўтар яго статута.
Працаваў на Балтыйскім суднабудаўнічым заводзе да 1894 года. Быў адным з арганізатараў стварэння паветраплавальнага аддзела Рускага тэхнічнага таварыства.
Цяпер, на доме, дзе жыў Павел Дзмітрыевіч ў 1893 годзе (6-я лінія Васільеўскга Вострава, 37), знаходзіцца мемарыяльная дошка з яго імем.
Ружынскі раён
Ружынскі раён (Ружинський район) — адміністрацыйная адзінка на паўднёвым усходзе Жытомірскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Ружын (Ружин).
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 31 сельскага саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу, 4 пасёлкі сельскага тыпу і 45 сёлаў.
Іванава (Вяземскі раён)
Іванава (Иваново) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Андрэйкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Свята-Троіцкая царква (Віцебск)
Віцебская Троіцкая царква на Пескаваціку. У адрозненне ад Свята-Троіцкага Маркава манастыра называлася ў народзе «Чорнай».
Гісторыя
Існавала ў XVIII — пачатку XX стст. у Віцебску. Пабудавана з дрэва ў 1761 г. на сродкі кашталяна Тадэвуша Агінскага на месцы старой царквы, вядомай па інвентарах з 1618 г. Належала цэху цаніннікаў.
У 1927 г. абрынуўся спарахнелы ад часу дах сяродкрыжжа. Ад гэтага часу храм не аднаўляўся.
Архітэктура
Вырашана ў традыцыях Віцебскай школы дойлідства. Пяцізрубны храм крыжова-цэнтрычнай кампазіцыі. Цэнтральны васьмігранны зруб быў завершаны светлавым васьмярыком і накрыты пакатым шатром, які пераходзіў у невялікі купалок з галоўкай, 4 прамавугольныя ў плане зрубы, арыентаваныя па баках свету, былі накрыты двухсхільнымі дахамі з трохвугольнымі франтонамі на тарцах. Да царквы прылягалі вялікая шматгранная ў плане абходная галерэя, двух'ярусная званіца з пакатым шатром пры ўваходзе (з захаду) і невялікія прыбудовы рызніц па баках алтарнага зруба (з усходу). Сцены былі вертыкальна ашаляваны дошкамі з нашчыльнікамі.
У мастацтве
Царкву ў розны час малявалі Дзмітрый Струкаў і Яфім Мінін.
Laportea
Laportea — род раслін сямейства. Прадстаўнікі травяністыя, аднагадовыя або шматгадовыя. Як і ў многіх іншых відаў сямейства, у іх ёсць пякучыя валасінкі. На адной і той жа расліне ёсць пякучыя і не пякучыя валаскі. Род названы ў гонар французскага натураліста.
Віды
На жнівень 2020 года па базе спіс роду ўключае 36 відаў :
Балдырганлы
Балдырганлы (Baldırğanlı) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
Эліяс Джэймс Коры
Эліяс Джэймс Ко́ры ( Elias James Corey;, Метуен, штат Масачусетс, ЗША) — амерыканскі хімік-арганік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1990).
Біяграфія
Скончыў Масачусецкі тэхналагічны інстытут (1950). З 1954 года працуе ў Гарвардскім універсітэце, з 1959 года прафесар.
Навуковыя працы па тэорыі і методыцы арганічнага сінтэзу. Распрацаваў прынцыпы рэтрасінтэзнага аналізу і простыя агульныя метады атрымання складаных біялагічна актыўных рэчываў. Сінтэзаваў гіберэлавую кіслату.
Людміла Іосіфаўна Сцефановіч
Людміла Іосіфаўна Сцефановіч (нар. , Мінск) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (2013), дацэнт (2009), прафесар.
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (спецыяльнасць «Бухгалтарскі ўлік», 1980), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (спецыяльнасць «Дзяржаўнае кіраванне», 2002), Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Англійская мова», 2005), Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт (аспірантура, спецыяльнасць «Бухгалтарскі ўлік, статыстыка», 2005; дактарантура, 2013). Працавала ў Нацыянальным банку Рэспублікі Беларусь (1980—2015), Беларускім дзяржаўным універсітэце (эканамічны факультэт, кафедра банкаўскай эканомікі, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: банкаўская справа; фінансы і крэдыт; бухгалтарскі ўлік і справаздачнасць у банках; фінансавая справаздачнасць; аналіз дзейнасці банкаў; безнаяўныя разлікі; рознічныя плацяжы; лічбавы банкінг.
Узнагароды
Нагрудны знак «Ганаровы работнік банкаўскай сістэмы Беларусі» (2008), ганаровыя граматы Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (2010), Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь (1997, 2005, 2015), падзякі Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь (1997, 1999, 2000).
Случ (прыток Прыпяці)
Случ, Паўночная Случ — рака ў Мінскай, Гомельскай, на мяжы Гомельскай і Брэсцкай абласцей Беларусі, левы прыток ракі Прыпяць.
Гідраграфія
Даўжыня ракі 197 км. Вадазбор 5470 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 22,4 м³/с. Агульнае падзенне ракі 46,6 м. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,24 м/км.
Пачынаецца ў межах Капыльскай грады на вышыні 166 м над узроўнем мора за 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Крывая Града Слуцкага раёна, цячэ па заходняй частцы Цэнтральнабярэзінскай раўніны і па Прыпяцкай нізіне ў межах Салігорскага, Жыткавіцкага і па мяжы Жыткавіцкага і Лунінецкага раёнаў. Вусце за 6 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Запроссе Лунінецкага раёна. Веснавое разводдзе пачынаецца ў сярэдзіне сакавіка, заканчваецца ў пачатку мая.
Даліна Случы ў верхнім цячэнні невыразная, ніжэй трапецападобная; шырыня яе 0,5—1,5 км у верхнім, 1,5—2,5 км у сярэднім і ніжнім цячэнні, у вусці пашыраецца да 6 км і зліваецца з далінай Прыпяці. Пойма пераважна двухбаковая, зрэдку чаргуецца па берагах; у вярхоўі яе шырыня 100—400 м, ніжэй 1—1,2 км, у вусці 4—5 км. Вышэй гарадскога пасёлка Старобін на Случы створана Салігорскае вадасховішча, каля вёскі Рудня — Руднянскае (Рудня).
Рэльеф раўнінны. Лясы і балоты займаюць больш за 70 % плошчы вадазбору. Забалочанасць каля 45 %. Азёрнасць менш за 1 %. Берагі пераважна стромкія або абрывістыя.
Рэчышча ў верхнім цячэнні шырынёй 6—25 м, да Салігорскага вадасховішча на працягу 71 км каналізаванае, ад вадасховішча да вусця ракі Морач мелкае, ніжэй — звілістае (шырыня 20—40 м), свабодна меандруе.
Водны рэжым
Веснавое разводдзе пачынаецца ў сярэдзіне сакавіка, сканчваецца ў пачатку мая. Сярэдняя вышыня над межанным узроўнем ад 1,8 м у вярхоўі да 2,4 м у нізкай плыні. Замярзае ў канцы снежня, крыгалом у канцы сакавіка. Веснавы ледаход у вярхоўі 8 дзён, у нізоўі 3 дні. Каля вёскі Ленін Жыткавіцкага раёна (45 км ад вусця) найбольшы расход вады 576 м³/с (1958), найменшы — 2,16 м³/с (1971). Рэжым ракі вывучаўся на 7 пастах, з якіх пасты ў вёсках Кляпчаны, Ленін дзейнічаюць і ў наш час.
Асноўныя прытокі
Шматлікія меліярацыйныя каналы.
На рацэ
Гарады: Слуцк. Гарадскія пасёлкі: Старобін. Вадасховішчы: Салігорскае, Руднянскае.
Сямён Ісакавіч Чубукоў
Сямён Ісакавіч Чубукоў (1 студзеня 1907, в. Кузьмінічы, Магілёўская вобласць — 29 чэрвеня 1983, Таганрог) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір 262-га танкавага батальёна (70-я танкавая брыгада, 5-ы танкавы корпус, ), маёр. Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
Нарадзіўся 7 студзеня 1907 года ў вёсцы Кузьмінічы Расійскай імперыі, цяпер Чавускага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі, у сям’і селяніна. Беларус.
У пачатку 1920-х гадоў разам з бацькамі пераехаў у вёску Бярозаўка Вяліка-Улуйскай воласці Ачынскага павета. Скончыў сярэднюю школу. Працаваў брыгадзірам у камуне Ачынскага раёна Краснаярскага краю.
У Чырвонай Арміі з 1929 года. Член ВКП(б)/КПСС з 1931 года. У 1939 годзе скончыў курсы малодшых лейтэнантаў, у 1940 — курсы «Стрэл».
На франтах Вялікай Айчыннай вайны з мая 1942 года. Камандзір 262-га танкавага батальёна маёр Сямён Чубукоў вызначыўся ў Курскай бітве. 12 ліпеня 1943 года яго батальён першым фарсіраваў раку Выцебець і, умела ўзаемадзейнічаючы са стралковымі падраздзяленнямі, вызваліў раённы цэнтр сяло Ульянава, вёску Крапіўна і іншыя населеныя пункты Калужскай вобласці. Быў паранены, але не пакінуў поля бою.
У 1944 годзе скончыў Курсы ўдасканалення афіцэрскага складу, у 1948 — Вышэйшую афіцэрскую школу бранятанкавых і механізаваных войскаў. З 1954 года падпалкоўнік Чубукоў — у запасе.
З 1959 па 1974 год працаваў газааператарам на Таганрогскім металургічным заводзе.
Жыў і працаваў у Таганрогу.
Памёр 29 чэрвеня 1983 года, пахаваны ў Таганрозе.
NGC 1676
NGC 1676 (іншае абазначэнне — ESO 55-SC36) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Яцюкы
Яцюкы (Яцюки́) — вёска ў Багуслаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
IC 4321
IC 4321 — галактыка тыпу Sab (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Генры Філдынг
Генры Філдынг (Henry Fielding, 22 красавіка 1707 — 8 кастрычніка 1754) — англійскі пісьменнік, найбуйнейшы прадстаўнік англійскага і еўрапейскага Асветніцтва.
Біяграфія
У 1726 Філдынг атрымаў адукацыю ў арыстакратычным Ітанскім каледжы, дзе напаткаў свайго будучага пажыццёвага член Уільяма Піта. Яго сястра, Сара Філдынг, таксама здзейснілася ў ролі пісьменніцы. Пасля недарэчнага здарэння з маладой кабетай, з-за якога яму пагражалі праблемы з законам, ён пераезджае ў Лондан, дзе і пачынаецца яго літаратурная кар'ера.
У 1728 ён піша сваю камедыю «Каханне ў розных масках» (Love in Several Masques), якую ставяць у аднім з двух найлепшых тэатраў горада. Праз некаторы час, Філдынг едзе ў Лейдэнскі ўніверсітэт, каб вучыць класічныя мовы і юрыспрудэнцыю, аднак з-за недахопу грошай мусіў вярнуцца зваротна ў Лондан і пачаць працаваць пісьменнікам у тэатры.
Пасля вяртання ў Англію, Філдынгу здаецца, што ён знайшоў сябе ў драматургіі. Яго наступнай камедыяй стала п'еса «Франт з Тэмпла» (1730), дзе распавядаецца аб студэнце-прайдзісвеце, які пасылае дадому вялізарныя рахункі на свечы, чарнілы, пёры, чым выклікае жах у сваіх бацькоў. Яны пачынаюць пужацца, каб ён не звар'яцеў ад упартых заняткаў. У тым жа годзе выходзіць камедыя «Палітык з кавярні, альбо суддзя ў пастцы» — прыклад даволі смелай сацыяльнай сатыры.
Жанравы пераход Філдынга ад камедыі гумараў да фарса сімвалізуе камедыя «Аўтарскі фарс» (1730), якая паставіла пісьменніка ў шэраг вядучых драматургаў Англіі.
Па-сапраўднаму вялікай падзеяй у творчасці Філдынга стала яго другая камедыя — «Трагедыя трагедый, альбо Жыццё і смерць Хлопчыка-з-пальчык Вялікага» (1731) (да якой Уільям Хогарт распрацаваў франтыспіс). Дзеянне адбываецца пры двары караля Артура, дзе вялікі герой Хлопчык-з-пальчык перамагае ворагаў, дабіваецца кахання волатак і прынцэс, але ў канцы загінае, будучы зьедзеным рудой каровай. П'еса карысталася вялікім поспехам сярод гледачоў і нават атрымала слова ўхвалы ад Джонатана Свіфта.
Закон аб тэатральнай цэнзуры 1737 года быў вынікам працы Філдынга гэткага перыяду. Апошняй кропляй цярпення Уолпола была поўна сатырычнай зьедлівасці п'еса «Прысвячэнне публіцы» (The Vision of the Golden Rump), пасля якой ён унёс у абедзве палаты парламанту прыняты неўзабаве законапраект аб тэатральнай цэнзуры. Відавочна, што пасля прыняцця такога закону, ставіць п'есы ў жанры палітычнай сатыры было ўжо фактычна немагчыма. У такіх варунках, Філдынгу нічога не заставалася, як пакінуць тэатр і пачаць ізноў працаваць у плыні юрыспрудэнцыі. Каб пракарміць сваю жонку і двое дзяцей, Філдынг пачынае займацца адвакацкай дзейнасцю. У гэты час ён піша свае апавядальныя творы.
Звярнуўся да жанру рамана. У сацыялна-палітычным рамане-памфлеце з рысамі пікарэскі «Гісторыя жыцця нябожчыка Джонатана Уайльда Вялікага» (нап. каля 1739) традыцыі сатыры Дж. Свіфта. Раман «Гісторыя прыгод Джозефа Эндруса яго сябра Абраама Адамса» (1742) задуманы як пародыя на раман «Памела» С. Рычардсана. Наватарскай стала яго «камічная эпапея ў прозе» (т.зв. раман вялікай дарогі) «Гісторыя Тома Джонс, знайдыша» (1749), у якой чалавечы лёс паказаны на шырокім сацыяльным фоне шляхам спалучэння шырокай эпічнасці з камернасцю і лірычнасцю, сур’ёзнасці з мяккім інтэлектуальным гумарам і вострай сатырай. Яго мастацкай манеры ўласціва «змяшаная паэтыка», перапляценне тэндэнцый асветніцкага класіцызму, барока, ракако і сентыменталізму (рысы апошняга ў рамане «Амелія», 1752).
Кіева (Смаленская вобласць)
Кіева (Киево) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Андрэйкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Новы Пуць (Чэрвеньскі раён)
Но́вы Пуць (, Новый Путь) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Раваніцкага сельсавета.
Механіка вярчальнага руху цвёрдага цела
Механіка вярчальнага руху цвёрдага цела вывучае вярчальны рух абсалютна цвёрдага цела. Паняцці механікі вярчальнага руху па многіх аспектах паўтараюць тыя, што ёсць у механіцы матэрыяльнага пункта. Гэта дэманструе наступная табліца:
Гайваран (Валодарскі раён)
Гайваран (Га́йворон) — вёска ў Валодарскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
NGC 1285
NGC 1285 (іншыя абазначэнні — MCG -1-9-26, IRAS03154-0728, PGC 12259) — галактыка ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Суверэнная дзяржава
Суверэнная дзяржава — дзяржава з вызначанай тэрыторыяй, на якой яна ажыццяўляе ўнутраны і знешні суверэнітэт, нязменнасць насельніцтва, урад, незалежнасць ад іншых дзяржаў і ўплываў, і магчымасць уваходзіць у стасункі з іншымі суверэннымі дзяржавамі. Урад суверэннай дзяржавы ўтрымлівае прававы тытул па ўсёй унутранай маёмасці. Таксама гэтае азначэнне разумее пад сабой дзяржаву, якая не з'яўляецца залежнай або суб’ектам у дачыненні іншай дзяржавы. У абстрактных тэрмінах суверэнная дзяржава не можа існаваць без прызнання іншымі суверэннымі дзяржавамі, непрызнаным дзяржавам часцяком цяжка ажыццяўляць дыпламатычныя адносіны з іншымі суверэннымі дзяржавамі.
Слова «краіна» часцяком у побыце выкарыстоўваецца для абазначэння суверэнных дзяржаў, аднак першапачаткова такія назвы абазначаюць толькі геаграфічны рэгіён, а затым яго значэнне стала распаўсюджвацца на суверэнную дзяржаву, якая кіруе геаграфічным рэгіёнам.
Казуліна (Смаленская вобласць)
Казуліна (Козу́лино) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Андрэйкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Увядзенская царква (Віцебск)
Віцебская Увядзенская царква. Існавала ў XVII ст. на тэрыторыі Узгорскага замка, знаходзілася за ратушай на старажытных могілках. У будынку адлюстраваны традыцыі Віцебскай школы дойлідства. Драўляны храм складаўся з 3 аб’ёмаў: двух’яруснага цэнтральнага чацверыковага, завершанага чатырохсхільным дахам, гранёнай апсіды з шатровым дахам, чацверыковай званіцы, завершанай ізбіцай і шатровым дахам з купалам (фланкіравала галоўны фасад з паўночнага захаду і мела самастойны ўваход). Усе дахі ўвянчаны купальнымі галоўкамі на светлавых барабанах. Выява царквы змешчана на «Чарцяжы места Віцебска 1664 года». Разабрана каля 1775 г. ў сувязі з перапланіроўкай Ратушнай плошчы.
IC 4322
IC 4322 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 1678
NGC 1678 (іншыя абазначэнні — MCG 0-13-19, ZWG 394.20, PGC 16179) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Арыён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кіран Дэсаі
Кіран Дэсаі (Kiran Desai; ) — індыйская пісьменніца. Лаўрэат Букераўскай прэміі 2006 года за раман «Спадчына спустошаных».
Біяграфія
Кіран Дэсаі нарадзілася ў Нью-Дэлі, Індыя, і жила там да 14 гадоў. Потым яна з маткаю адзін год жыла ў Англіі, а пасля пераехала ў Злучаныя штаты, дзе вывучала творчасць пісьменнікаў у Бенінгтанскім каледжы, ва Універсітэце Холінса і ў Калумбійскім універсітэце.
У студзені 2010 года Нобелеўскі лаўрэат Архан Памук паведаміў, што знаходзіцца ў рамантычных стасунках з Дэсаі. .
Творчасць
Па ўласных словах аўтара значны ўплыў на яе як пісьменніцу аказала яе маці Аніта Дэсаі.
Ганна Аляксандраўна Бідная
Ганна Аляксандраўна Бідная (нар. ) — беларускі вучоны, гісторык, выкладчык. Спецыялістка па гістарычнай думцы Вялікага Княства Літоўскага другой паловы XVI — пачатку XVII стагоддзяў. Кандыдат гістарычных навук (2009).
Біяграфія
Нарадзілася года.
Малекулярная будова рэчыва
Малекуля́рная будо́ва рэ́чыва палягае ў тым, што любое рэчыва складаецца з дробных (мікраскапічных) часціц, якія называюцца малекуламі. Фізічныя ўласцівасці рэчыва абумоўлены ўласцівасцямі яго малекул і ўзаемадзеяння між імі.
Ганна Аляксандраўна Бідная
Біяграфія
Скончыла ў 1999 годзе філалагічны факультэт ГрДУ імя Я. Купалы па спецыяльнасці «класічныя мовы і антычная літаратура», у 2007 годзе — аспірантуру пры кафедры ўсеагульнай гісторыі ГрДУ імя Я. Купалы. Абараніла ў 2009 годзе кандыдацкую дысертацыю «Генезіс гістарычнай навукі ў Вялікім Княстве Літоўскім і фарміраванне гістарычнай свядомасці грамадства (XVI — пачатак XVII стст.)».
Малекулярная будова рэчыва
Першым вучоным, хто выказаў гіпотэзу аб малекулярнай будове рэчыва, быў Дэмакрыт. На сёння малекулярная будова рэчыва атрымала мноства пацверджанняў і не выклікае сумневу.
Ганна Аляксандраўна Бідная
Біяграфія
З 1999 года працуе ў ГрДУ імя Я. Купалы: лабарантка, выкладчыца кафедры класічнай філалогіі, выкладчыца кафедры англійскай філалогіі, выкладчыца кафедры агульнага і славянскага мовазнаўства, начальніца аддзела па працы з замежнымі студэнтамі і акадэмічнай мабільнасці Цэнтра інтэрнацыяналізацыі адукацыі.
Навуковая дзейнасць
Вывучае класічную філалогію, неалатыністыку, гістарычныя творы Вялікага Княства Літоўскага XVI — пачатку XVII стагоддзяў, сярэднявечную гістарыяграфію Беларусі.
Валодарка
Валодарка (Воло́дарка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Кіеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Валодарскага раёна.
Корабава (Андрэйкаўскае сельскае паселішча)
Корабава (Коробово) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Андрэйкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Вілетэ
Вілетэ (Villette) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вербана-Кузіа-Асола.
Насельніцтва складае 259 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 37 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 28030. Тэлефонны код — 0324.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Рох.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Гекатэй Абдзерскі
Гекатэй Абдзерскі (IV—III стст. да н.э.) — старажытнагрэчаскі гісторык, які жыў у Егіпце пры Пталамея I. Відаць, Гекатэй прыналежаў да ліку тых навуковых іянійскіх грэкаў, якія накіраваліся на Усход неўзабаве пасля паходу Аляксандра Македонскага. Гекатэй Абдзерскі — аўтар некалькіх прац, у тым ліку «Гісторыі Егіпту» — своеасаблівы філасофскай утопіі. У «Гісторыі Егіпту» Гекатэй Абдзерскі апісваў гарманічную дзяржаву на ачле з царом-дабрадзеем і жрацамі — захавальнікамі мудрых законаў. Гекатэй Абдзерскі узнімаў значэнне егіпецкай культуры і сцвярджаў, шт ўся культура старажытнасці выйшла з Егіпту.
Равал
Равал (جھیل راول) — вадасховішча ў Пакістане, забяспечвае вадой гарады Равалпіндзі і Ісламабад. Утворана ракой Каранг. Плошча — 8,8 км². Тэрыторыя вакол вадасховішча добраўпарадкавана садамі, месца для адпачынку. З самага высокага пункту ў садзе адкрываецца панарамны від на Рава, пагоркі Маргала і Мара, гарады Равалпіндзі і Ісламабад.
Ратайчыцы
Рата́йчыцы (, Ратайчицы) — вёска ў Беларусі, у Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Ратайчыцкага сельсавета.
Геалогія
Ад вёскі паходзіць назва Ратайчыцкай світы, мясцовага стратыграфічнага падраздзялення верхняга пратэразою Беларусі, якое ўтварае большую сярэднюю частку валынскай серыі венду, уключае вулканічныя і вулканагенныя асадкавыя пароды.
Гісторыя
Летам 1906 года адбылося антыкулацкае выступленне. Сяляне вёскі Кустынь сумесна з сялянамі вёсак Ратайчыцы і Рудаўцы Берасцейскага павета выгналі з маёнтка Трасцянец групу кулакоў, якія купілі гэты маёнтак за 115 тыс. рублёў.
Вядомыя асобы
У 1920-х гадах у вёсцы працаваў настаўнікам Адам Трыпус.
Палядкі (Чэрвеньскі раён)
Паля́дкі (, Полядки) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Раваніцкага сельсавета.
Леся Украінка
Ле́ся Украі́нка (Леся Українка; сапраўднае імя Лары́са Пятро́ўна Ко́сач-Кві́тка, Лариса Петрівна Косач-Квітка;  — ) — украінская паэтэса і пісьменніца, перакладчык, культурны дзеяч. Пісала ў самых разнастайных жанрах: паэзіі, лірыцы, эпасе, драме, прозе, публіцыстыцы. Таксама працавала ў галіне фалькларыстыкі (220 народных мелодый запісана з яе голасу) і актыўна ўдзельнічала ва ўкраінскім нацыянальным руху.
Вядомая дзякуючы сваім зборнікам вершаў «На крылах песень» (1893 г.), «Думы і мары» (1899 г.), «Водгукі» (1902 г.), паэм «Старая казка» (1893 г.), «Адно слова» (1903 г.), драм «Баярыня» (1913 г.), «Касандра» (1903—1907 гг.), «У катакомбах» (1905 г.), «Лясная песня» (1911 г.) і інш.
Паходжанне
Маці, Вольга Пятроўна Драгаманава-Косач — пісьменніца, тварыла пад псеўданімам Алена Пчолка (яе паэзію і апавяданні для дзяцей на ўкраінскай мове добра ведалі ва Украіне), была актыўнай удзельніцай жаночага руху, выдавала альманах «Першы вянок». Бацька — высокаадукаваны памешчык, які вельмі любіў літаратуру і жывапіс. Дзіцячыя гады прайшлі на Валыні: у Наваград-Валынскам (1871 г. — вясна 1879 г.), Луцку, у сяле Калодзежнае, што пад Ковелем.
У доме Косачаў часта збіраліся пісьменнікі, мастакі і музыкі, праводзіліся вечарыны і хатнія канцэрты. Дзядзька Лесі (так яе называлі ў сям’і, і гэта хатняе імя стала літаратурным псеўданімам) — Міхаіл Драгаманаў — быў вядомым вучоным, грамадскім дзеячам, які перад эміграцыяй у Францыю і Балгарыю супрацоўнічаў з І. Франком. Яму належыць адна з вядучых роляў у фарміраванні пляменніцы ў адпаведнасці са сваімі сацыялістычнымі перакананнямі, ідэаламі служэння радзіме, ён жа дапамагаў ёй як літаратурны крытык і фалькларыст.
Біяграфія
Ларыса Косач нарадзілася ў горадзе Наваград-Валынскім.
Леся Украінка і яе брат Міхаіл (у сям’і іх называлі агульным імем — «Мішалося») вучыліся ў прыватных настаўнікаў. Рана (у 4 гады) навучылася чытаць. У студзені 1876 А. П. Косач з дзецьмі Міхаілам і Ларысай прыехалі ў Кіеў, каб развітацца з М. П. Драгаманавым перад яго вымушанай эміграцыяй.
Улетку таго ж года А. П. Косач разам з Лесяй і Міхаілам адпачываюць у вёсцы Жабарыцэ. Тут Леся ўпершыню пачула апавяданні маці пра Маўку.
У 6 гадоў Леся пачала вучыцца вышываць.
У 1878 годзе бацькі Лесі паехалі на сусветную выставу ў Парыж, дзе сустракаліся з М. П. Драгаманавым. У гэты час даглядаць за дзецьмі прыязджае Алена Антонаўна Косач, сястра Лесінага бацькі. Сяброўства з «цёткай Алею» пакінула прыкметны след у жыцці і творчасці паэткі.
7 (19) лістапада таго ж года загадам міністэрства ўнутраных спраў П. А. Косач пераведзены на працу ў Луцк.
У сакавіку 1879 года арыштавалі Алену Антонаўну Косач, цётку Лесі, за ўдзел у замаху на шэфа жандараў Дрэнтельна, пазней яе выслалі ў Аланецкую губерню, а ў 1881 г. саслалі ў Сібір на 5 гадоў (у г. Ялутароўск Цюменскай вобл., а затым у г. Цюмень) Даведаўшыся пра гэта, Леся ў канцы 1879 г. ці ў пачатку 1880 г. напісала сваю першую паэзію — «Надзея».
Улетку 1880 года Аляксандра Антонаўна Косач-Шыманоўская, цётка Лесі, з двума сынамі пераязджае ў Луцк, жыве ў сям’і Косачаў. Прычынай пераезду стаў арышт і высылка ў Сібір яе мужа Барыса Шыманоўскага. «Цётка Саша» — першая Лесіна настаўніца музыкі. Да яе Леся захоўвала ўсё жыццё пачуццё вялікай падзякі.
6 (18) студзеня Леся вельмі прастудзілася, так пачалася цяжкая хвароба.
У гэтым жа годзе А. П. Косач павезла Міхаіла, Лесю, Вольгу ў Кіеў для навучання пад кіраўніцтвам прыватных настаўнікаў. Міхаіл і Леся пачалі вучыцца па праграме мужчынскай гімназіі, там Леся бярэ ўрокі гульні на фартэпіяна ў жонкі Лысенкі — Вольгі Аляксандраўны О’Конар.
А тым часам Леся з братам Міхаілам жывуць у Кіеве, вучацца ў прыватных настаўнікаў, у прыватнасці вывучаюць грэчаскую і лацінскую мовы.
Улетку 1883 года Лесі дыягнаставалі туберкулёз костак, у кастрычніку гэтага ж года прафесар А. Рынек аперыраваў ёй левую руку, выдаліўшы падчас аперацыі косткі, пашкоджаныя туберкулёзам. У снежні Леся вяртаецца з Кіева ў Калодзежнае, стан здароўя паляпшаецца, з дапамогай маці Леся вывучае французскую і нямецкую мовы.
29 мая (10 чэрвеня) 1882 года нарадзілася сястра Аксана, 22 жніўня (2 верасня) 1884 года — брат Мікалай.
Пачынаючы з 1884 года, Леся актыўна піша вершы («Ландыш», «Сафо», «Лета чырваней прайшло» і інш.) і публікуе іх у часопісе «Зара». Менавіта ў гэтым годзе з’явіўся псеўданім «Леся Украінка».
Сардэчная дружба аб’ядноўвае Ларысу з яе старэйшым братам Міхаілам. Па неразлучнасці ў сям’і іх называлі агульным імем «Мішалося», пазней Ларысу пераназвалі ў сям’і на Лесю.
Гапліты
Гапліты (грэч. hoplitai цяжкаўзброеныя пешцы) — від цяжкай пяхоты ў Старажытнай Грэцыі ў 5 — 4 ст. да н.э. Найлепшая, найбольш вывучаная частка пяхоты. Аснова войска Аляксандра Македонскага. Зброя — доўгая (2—3 м) дзіда і кароткі меч. Засцерагальнае ўзбраенне — шлем, панцыр, набедраныя і нажныя латы, шчыт.
Адзін з асноўных баявых парадкаў — фаланга.
Леся Украінка
Біяграфія
Некаторы час Ларыса вучылася ў школе Аляксандра Мурашкі ў Кіеве. З гэтага перыяду засталася адна карціна, намаляваная алейнымі фарбамі. Пазней ёй прыйшлося атрымліваць адукацыю самастойна, у чым дапамагала маці.
Яна ведала многія еўрапейскія, у тым ліку і славянскія мовы: рускую, польскую, балгарскую і інш., а таксама старажытнагрэчаскую, лацінскую, што сведчыла аб яе высокім інтэлектуальным узроўні. Алена Пятроўна выхоўвала яе як моцнага чалавека, які не меў права да празмернага выказвання сваіх пачуццяў. След гэтай «paidei» можна знайсці ў кожным творы «самотнага мужчыны». Аб узроўні яе адукацыі можа сведчыць факт, што ў 19-гадовым узросце яна напісала для сваіх сясцёр падручнік «Старажытная гісторыя ўсходніх народаў» (надрукаваны ў Екацярынаславе ў 1918 г.). Украінка шмат перакладала (Гогаля, А. Міцкевіча, Г. Гейнэ, В. Гюго, Гамера і інш.).
Гісторыю кахання Лесі Украінкі часта пачынаюць з Сяргея Мяржынскага. Таямніца Лесі Украінкі і Вольгі Кабылянскай (захаваліся лісты Л. Косач) дапамагае ў разуменні Лесінага твора «Блакітная ружа» (1896 г.).
Вымушаныя неабходнасцю лячэння, падарожжы ў Германію, Аўстра-Венгрыю, Італію, Егіпет, неаднаразовыя знаходжанні на Каўказе, Адэшчыне, у Крыме ўзбагацілі яе ўражанні і спрыялі пашырэнню далягляду пісьменніцы.
У пачатку сакавіка 1907 г. Леся Украінка пераязджае з Калодзежнага ў Кіеў. А ў канцы сакавіка разам з К. Квіткай здзейсніла паездку ў Крым, дзе, у прыватнасці, пабывала ў Севастопалі, Алупцы і Ялце.
7 жніўня 1907 года Леся Украінка і Клімент Квітка афіцыйна аформілі шлюб у царкве і пасяліліся на вуліцы Вялікай Падвальнай (цяпер вул. Яраславаў вал), 32, кв. 11 у Кіеве. 21 жніўня яны разам адпраўляюцца ў Крым, дзе Квітка атрымаў пасаду ў судзе.
У гэты час Леся шмат працуе на літаратурнай ніве. 5 мая 1907 года яна завершыла драматычную паэму «Айша і Махамед», 18 мая канчаткова завяршыла паэму «Касандра», працу над якой пачала яшчэ ў 1903 г. 12 мая накіравала ў альманах «З няволі» (Волагда) драматычную паэму «На руінах». Выданне прызначалася для дапамогі палітычным сасланым. У верасні быў напісаны верш «За гарой зарніцы», працягнутая праца над творамі «У пушчы», «Мой Руфiн і Прысцыла».
Апошнія гады жыцця Л. Косач-Квіткі прайшлі ў падарожжах на лячэнне ў Егіпет і на Каўказ. Разам з мужам, Кліментам Квіткай, яна працавала над сходным фальклорам, інтэнсіўна апрацоўвала ўласныя драмы. На вестку аб цяжкім стане Ларысы Пятроўны ў Грузію прыехала яе маці. Так уласна ёй пісьменніца дыктавала праекты сваёй так і ненапісанай драмы «На берагах Александрыі». Сімвалічнае значэнне яе творчасці можна прачытаць у малітве дзяцей да Геліяса над манускрыптамі.
Памерла 19 ліпеня (1 жніўня) 1913 года ў горадзе Сурамі ва ўзросце 42 гадоў. Пахавана на Байкавых могілках у Кіеве (надмагільны помнік — бронза, граніт; скульптар Г. Л. Петрашэвіч; усталяваны ў 1939 годзе).
Паэзія
Пісаць паэзію Леся Украінка пачала рана — 9-гадовай дзяўчынай (верш «Надзея»). Леся напісала гэты першы ў сваім жыцці верш пад уплывам весткі пра лёс сваёй цёткі Лены Антонаўны Косач (у жаніцьбе Цясленка-Прыходзька), засланай за ўдзел у рэвалюцыйным руху. Упершыню надрукаваныя вершы «Ландыш» і « Сафо» былі прысвечаныя сваёй цётцы Аляксандры Судаўчыковай, выйшлі ў львоўскім часопісе «Зара» ў 1884 годзе. У 1885 годзе ў Львове выйшаў зборнік яе перакладаў з Мікалая Гогаля (выраблены ёю сумесна з братам Міхаілам).
Літаратурная дзейнасць Лесі Украінкі ажывілася з сярэдзіны васьмідзясятых гадоў, калі Косачы пераехалі ў Кіеў і ў асяроддзі сем’яў Лысенкі і Старыцкага яна ўвайшла ў літаратурны гурток «Плеяда». У 1892 годзе ў Львове выйшла «Кніга песень» Генрыха Гейнэ ў перакладах Лесі Украінкі (сумесна з М. Славінскім). Першы зборнік яе арыгінальных вершаў «На крылах песень» з’явіўся ў Львове (1893 г., другое выданне ў Кіеве ў 1904 г.), там жа выйшаў і другі зборнік «Думы і мары» (1899 г.), трэці «Водгукі» (1902 г.) — у Чарнаўцах.
Пасля таго Леся Украінка працавала цэлае дзесяцігоддзе і напісала больш за сотню вершаў, з якіх палова за яе жыццё не была надрукаваная.
У канон ўкраінскай літаратуры Леся Украінка ўвайшла найперш як паэт мужнасці і барацьбы. Тэматычна багатую яе лірыку некалькі ўмоўна (з прычыны ўзаемасувязі матываў) можна падзяліць на асабістую, пейзажную і грамадзянскую. Галоўныя тэмы яе ранніх лірычных вершаў: прыгажосць прыроды, любоў да роднага краю, асабістыя перажыванні, прызначэнне паэта і роля паэтычнага слова, сацыяльныя і грамадскія матывы. У першых творах яе прыкметны ўплыў Тараса Шаўчэнкі, Панцеляймона Куліша, Міхаіла Старыцкага, Генрыха Гейнэ, але і ў іх бачны выразны ўплыў Вольгі Пятроўны і Міхаіла Драгаманава (псеўданім — Украінец) на выбар яе матываў.
А ўжо верш «Contra spem spero» (1890 г.) характарызуе антычнае разуменне доблесці (arete), бліскучае валоданне міфалагічнымі ілюзіямі, аўтакрэацыя жанчыны-ваяра. Менавіта гэты аспект творчасці на доўгія гады вызначаў тонус навуковага «лесезнаўства». Такія асноўныя матывы паэтэчных твораў «Да таварышаў», «Таварышу на памяць», «Грэшніца», «Slavus-Sclavus», «Fiat nox», «Эпілог» і многіх іншых. Матыў свабоды паказваецца ў ёй у вельмі разнастайных фарбах: ад непакорнасці традыцыйнаму разуменню імперыі да індывідуальнага выбару modus vivendi, што азначае адкрыццё ісціны і служэнне ёй. Здрада на любой плоскасці тоесная з трагедыяй, з учынкам Медэі. Лірыка прагі і схаванага трыумфу, звязанага з немагчымасцю рэалізаваць сваю любоў, экспануе схему рыцарскай любові. Лірычная гераіня — рыцар, які спявае сваёй даме сэрца. Эратызм такіх вершаў як «Хацела б я цябе як плюшч абняць», «Твае лісты заўсёды пахнуць завялымі ружамі» — гэта містычныя дыфірамбы ў гонар чароўнай палюбоўніцы.
Элемент эпасу, уласцівы шматлікім лірычным вершам Украінкі, знайшоў пазней ўвасабленне ў баладах, легендах, паэмах, напісаных на сюжэты сусветнай культуры, праектаваных на актуальныя праблемы свабоднага чалавека ў свеце заняволення («Самсон», «Роберт Брус, кароль шатландскі», «Віла-пасястра», «Адно слова» і інш.) і ролю паэта ў гэтай барацьбе («Старая казка», «Саул», «Арфея цуд»).
Драматургія
У другой палове 1890-х гадоў Леся Украінка звяртаецца да драматургіі. Першая яе драма «Блакітная ружа» (1896 г.) з жыцця ўкраінскай інтэлігенцыі распаўсюджвае тэматыку тагачаснай украінскай драмы ды паказвае пераважна жыццё сялянства. Філасофскі дыскурс драмы, накіроўваючы да творчасці Гаутпмана, прадстаўляе не толькі вар’яцтва як форму свабоды, але і пэўную тугу за целам.
Далей Леся Украінка, шырока выкарыстоўваючы тэмы і вобразы сусветнай літаратуры, развіла новы жанр — драматычную паэму.
Першая з іх — «Апантаная» (1901 г.). Канва біблейскай гісторыі Мірыям і Месіі трансфармуецца ў матыў Эраса і Танатаса, якія, быўшы самім увасабленнем жыцця, складаюць антытэзу да паставы Мірыям. Асаблівае месца ў яе творчасці займаюць драматычныя паэмы на тэмы вавілонскага палону пры аналогіі палону Украіны ў Расійскай імперыі («На руінах», «Вавілонскі палон», «У доме працы — у краіне няволі»). Сімвалічны сэнс гэтых паэм паэтка раскрыла у вершы «І ты калісьці змагалася, як Ізраіль, Украіна мая», дзе можна знайсці такія радкі: «Доўга яшчэ, Госпадзе, доўга мы будзем блукаць і шукаць роднага краю на сваёй зямлі?». Складаюць яны своеасаблівы ключ да разумення ладу няволі як абразу душы раба уласных стэрэатыпаў. Персанажы раб-егіпцянін і раб-яўрэй з паэмы «У доме працы — у краіне няволі» — гэта людзі, якія забыліся пра свае карані. Духоўная слепата становіцца вызначаным лейтматывам творчасці Лесі Украінкі.
У драматычнай паэме «Касандра» (1907 г.) пісьменніца развівае метафару чалавечай праўды і трагічнай ісціны, якую ўвасабляе галоўная гераіня. Дагаджальніцтва і пасіўнасць ўмеранай грамады дакарае паэтка у драматычнай паэме «У катакомбах» (1905 г.). Свабода стваральніка гэта не служба народу і яго утылітарным мэтам. Пакаранне за гэты ўчынак — немагчымасць тварыць далей. Матыў вышэйшага паклікання мастака, які ярка выяўляецца ўжо ў цыкле вершаў «Сем струн» у вершы «Fa» (фантазія, ты сіла чароўная) у дадзенай драме набываюць асаблівае абвастрэнне. У драме «Мой Руфiн і Прысцыла» светлы вобраз хрысціянкі супрацьпастаўлены грубай сіле імператарскага Рыма. Драматычная паэма «Баярыня» ў новым ракурсе выяўляе тэму свабоды. Выходзячы за схему матыву «ўкраінскага Рысарджымента», прадстаўленую ў інтэрпрэтацыі Д. Данцова, можна прачытаць фігуру Аксаны як вобраз чалавека, які не адкрыў, чым ёсць сапраўдная свабода ў яе антычнай хрысціянскай іпастасі.
Паэма «Оргія» ў пэўным сэнсе працягвае тэму папярэдняй драмы. Антычны фон падзей экспліцыруе вядучыя пытанні філасофіі. Кантраст паміж дыанізыйскім і апалінскім пачаткамі падкрэслівае фігуру спевака Антэя. Разумеючы, чым з’яўляецца мастацтва і яго роля ў гісторыі, ён выбірае смерць, пераносіць яго ў несмяротнасць.
Да выдатных твораў Лесі Украінскі належаць драмы «Каменны гаспадар» і «Лясная песня». Традыцыйная тэма сусветнай літаратуры знайшла ў драматычнай паэме «Каменны гаспадар» (1912 г.) цалкам арыгінальную трактоўку вобраза Дон Жуана. Жаноцкасць героя і мужчынская пастава Доны Ганны працягвае класічную традыцыю змены роляў, якая прыводзіць да сімвалічнай смерці Дон-Жуана. «Лясная песня» (1911 г.) — вяршыня творчасці Лесі Украінкі. У ёй паказаны канфлікт паміж высокім ідэалам і празаічнай дробязнай штодзённасцю. Галоўная гераіня драмы-феерыі Німфа не толькі паэтычны вобраз казачнай істоты, але і філасофскае абагульненне ўсяго прыгожага, вечна жывога. Цыклічнасць натуры супрацьпастаўляецца чалавечаму жыццю. І то ўласна натура перамагае, абыякавая да трагедый.
Ацэнкі творчасці
Выключна вялікае значэнне творчасці Лесі Украінкі ў гісторыі ўкраінскай літаратуры заключаецца ў тым, што яна ўзбагаціла ўкраінскую паэзію новымі тэмамі і матывамі; дасканала валодаючы катрэнамі і актавамі, санетамі і арыгінальнымі страфічнымі будынкамі, выкарыстоўваючы гексаметр, верлібр, пятыстопавы ямб і г. д., яна ўзбагацілі строфіку, рытміку і метрыку ўкраінскай паэзіі. На пераломе 19—20 стст., выкарыстоўваючы вандроўныя сюжэты сусветнай літаратуры, Леся Украінка стала ў авангардзе творчых сіл, якія выводзілі ўкраінскую літаратуру на шырокую арэну сусветнай літаратуры.
Яе творы выдаваліся шмат разоў. Навукова аб’ектыўным з’яўляецца выданне «Книгоспілка» (у 7 т. 1923—25 гг. і ў 12 т. 1927—30 гг.) з прафесійнымі прадмовамі М. Зерава, Б. Якубскага, М. Драй-Хмары, П. Руліна, Е. Ненадкевіча, О. Білецкага і іншых. Усе пазнейшыя выданні маюць наўмысныя цэнзурныя пропускі: у 5 т. (1951—56 гг.), у 10 т. (1963—65 гг.) і ў 12 т. (1975—79 гг.). Каштоўнае багатым біяграфічным і эпісталярным матэрыялам выданне А. Косач-Крывінюк «Леся Украінка. Храналогія жыцця і творчасці» (Нью-Ёрк, 1970 г.).