cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шчамяліца мякенькая
Шчамяліца мякенькая, медуніца мякенькая (Pulmonaria mollis) — кветкавая расліна роду сямейства.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна з прамастойным, у верхняй частцы ліпкім ад залозістых валаскоў сцяблом вышынёй 20—40 см і кароткім тоўстым карэнішчам з пучком шнурападобных прыдатачных каранёў. Лісце простае, суцэльнае, з гладкім краем і завостранай верхавінкай. Прыкаранёвае лісце буйное, эліптычнае, мяккаапушанае, рэзка звужана ў крылаты чаранок; сцябловае — сядзячае, прадаўгаватае, у шмат разоў вузейшае і карацейшае за прыкаранёвае. Кветкі буйныя з фіялетава-сінім або блакітным вяночкам, з пяццю пялёсткамі, сабраны ў густыя завіткі. Плод — яйкападобны, амаль голы арэшак.
Пашырэнне
Лесастэпавы сярэднееўрапейскі і сібірскі від. У Беларусі знаходзіцца ў ізаляваных лакалітэтах еўрапейскага эксклава. Месцы росту: шыракалістыя і хвойна-шыракалістыя лясы на ўзгорках, лясныя паляны, горныя хмызнякі, берагі рэк і ручаёў. Расце невялікімі групамі або адзінкавымі экземплярамі.
Ахоўваецца на тэрыторыі Беларусі і шэрагу рэгіёнаў Расіі.
Асаблівасці біялогіі
Цвіце ў красавіку—маі, пладаносіць у маі—чэрвені. Размнажаецца насеннем і вегетатыўна. Святлолюбівая, ценевынослівая расліна, мезафіт і мезатроф.
Выкарыстанне
Дэкаратыўная, лекавая і меданосная расліна.
Казялужжа
Казялу́жжа (, Козелужье) — вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Судкоўскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 3 км захад ад горада Хойнікі, за 106 км ад Гомеля.
Вялікае Княства Літоўскае
Найранейшая на сёння пісьмовая згадка пра вёску Казялужжа Мазырскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага сустрэтая у судовым дэкрэце ад 9 мая 1618 года аб выданні збеглых адтуль, а таксама з Юравічаў і Небытава ў Хойнікі альбо Новы Харленж да сужэнцаў Мікалая і Гальшкі Харлінскіх падданых маці і сына Гальшкі з Гулевічаў і Міхала Лозкаў. Відавочна, калі ў размежаванні Кіеўскай зямлі Кароны і Мазырскага павета Вялікага Княства Літоўскага ў снежні 1621 — студзені 1622 года паны камісары пацвярджалі прыналежнасць двара і сяла Загалле «ze wszystkiemi wsiami, gruntami jmci Łozki, marszałka mozyrs.» да Мазырскага павета, дык сярод тых вёсак уважаліся і Казялужы.
У XVII—XVIII стагоддзях вёска належала да Загальскага староства. Паводле рэвізіі 1716 года wieś Koziełuży складалі два дымы, гаспадары якіх Сцяпан Аніска і Яцка Аніска плацілі старосце князю Дамініку Яну Шуйскаму 5 злотых чыншу і даніны мядовай паўтары бельцы.
Згодна з запісам ў кнігах Юравіцкага касцёла Нараджэння Найсвяцейшай Панны Марыі, 18 сакавіка 1785 года настаяцель царквы ў Загаллі, віцэ-дэкан мазырскі а. Дыянізы Крэткоўскі ахрысціў Эдварда, сына законных сужэнцаў Яна і Антаніны з Кузьмінскіх Парыкевічаў, эканомаў фальварку Казялужскага. Сярод кумоў быў губернатар Загальскага староства Юзаф Букаты.
Расійская імперыя
Як вынікае з матэрыялаў шляхецкай рэвізіі 1811 года, Загальскага казённага маёнтка на той час выступаў абшарнік Тадэвуш Солтан. У ходзе рэформы П. Д. Кісялёва ў межах названага маёнтка, да якога належала і Казялужжа, была ўтворана воласць з управай, згаданая ў 1848 годзе. . На 1850 год у вёсцы 31 двор, 187 жыхароў. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засведчана, што 246 жыхароў Казялужжа абодвух полаў былі прыхаджанамі Загальскай Свята-Троіцкай царквы, 54 казялужцы з’яўляліся парафіянамі Юравіцкага касцёла Нараджэння Найсвяцейшай Панны Марыі.
У парэформенны перыяд Казялужжа належала да Хойніцкай воласці. На пачатак 1870 года тут — 119 мужчынскіх душ з былых дзяржаўных сялян і 13 душ аднадворцаў, прыпісаных да Казялужскага сельскага таварыства. Згодна са звесткамі на 1876 і 1879 гады, Казялужжа — у прыходзе Загальскай царквы.
Паводле перапісу 1897 года ў Казялужжы было 92 двары, 548 жыхароў, дзейнічалі капліца, хлебазапасны магазін. На 1909 год у вёсцы налічвалася 103 двары з 575 жыхарамі.
Найноўшы час
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Казялужжа ў складзе Хойніцкай воласці Рэчыцкага павета, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.
1 студзеня 1919 года, згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР. Паводле запіскі «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», на 8 снежня 1920 года і на 15 красавіка 1921 года ў Казялужскай школе першай ступені (г. зн. пачатковай) было адпаведна 40 і 73 вучні.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года вёска Казялужжа — цэнтр Казялужскага сельсавета ў Хойніцкім раёне Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Небытаўскага сельсавета. У 1930 годзе налічвалася 147 двароў з 689 жыхарамі. У 1931 годзе тут арганізаваны калгас. З 20 лютага 1938 года — у складзе Палескай вобласці з цэнтрам у Мазыры.
У Вялікую Айчынную вайну на франтах загінулі 78 вяскоўцаў.
30 чэрвеня 1966 года цэнтр Небытаўскага сельсавета Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці перанесены ў вёску Казялужжа, сельсавет перайменаваны ў Казялужскі.
У 1997 годзе ўзведзены новы мураваны будынак сярэдняй школы. Дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, крама.
1 снежня 2009 года Казялужскі сельсавет скасаваны, Казялужжа перададзена ў склад Велікаборскага сельсавета.
Рэзкі
Рэ́зкі (, Резки) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Холстаўскага сельсавета.
Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Гарадзецкага сельсавета.
Лубянка (Быхаўскі раён)
Лубя́нка (, Лубянка) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Холстаўскага сельсавета.
Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Гарадзецкага сельсавета.
Сяліба (Быхаўскі раён)
Сялі́ба (, Селиба) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Холстаўскага сельсавета.
Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Гарадзецкага сельсавета.
Сядзіба з Агароднікаў
Сядзіба з в. Агароднікі Слуцкага раёна Мінскай вобласці пачатку XX стагоддзя, дзе прадстаўлена ў экспазіцыі «Цэнтральная Беларусь».
Целяшы (Браслаўскі раён)
Ліквідаваны ў 2013 годзе.
Сядзіба з Агароднікаў
Архітэктура
Хата — зрубная пабудова, рубленая з бруса ў просты вугал з астаткам. Столь дашчаная, падлога земляная, падмурак штандарны. Экспазіцыя традыцыйнага інтэр'ера хаты прысвечана тэме прадзіва і ткацтва, сенцы — дрэваапрацоўчым рамёствам.
Сені — памяшканне, утворанае дзвюма сценкамі з кругляка, закінутага ў шулы. Столь суцэльная, дашчаная. Падлога земляная.
Клець — зрубная пабудова, рубленая з бярвёнаў у просты вугал з астаткам. Перакрыцце скляпеністае з закотам. Закот пакладзены не суцэльным накатам, а з прамежкамі. Столь па папярочных бэльках. Дах на козлах. Падлога з дошак.
Паветка ўтворана тарцовымі сценамі сенечак і клеці і сценкай, закінутай у шулы паміж імі. Дах двухсхільны. Прагон страхі абапіраецца на сценку клеці, з другога боку на саху.
Прыістопка — трысцен, прыбудаваны да істопкі праз шулы. Рублены з кругляка, вугал просты з астаткам. Падлога земляная. Столь дашчаная. Падмурак мураваны.
Істопка зрублена з круглых бярвёнаў у просты вугал з астаткам. Падлога земляная. Столь дашчаная. Справа ад уваходу маецца ачаг з камянёў для ацяплення. Падмурак мураваны.
Нафі Рыгоравіч Джусойты
Нафі Рыгоравіч Джусойты (асец. Нафи Джусойты; нар., в. Ногкаў, Паўднёвая Асеція) — асецінскі пісьменнік і літаратуразнаўца, доктар філалагічных навук (1968).
Паэтычны дэбют — зборнік «Сэрца салдата» (1949), у якім выяўлены складаны свет думак, пачуццяў, душэўных перажыванняў савецкага воіна ў гады ваенных выпрабаванняў. У кнігах паэзіі «Лірыка» (1955), «Думы Асеціі» (1959), «Безыменная кніга» (1967), гістарычных раманах «Кроў продкаў» (1965), «Дванаццаць ран як адна…» (1970), «Слёзы Сырдона» (1979), п'есе ў вершах «Світальная зара» (1977), аповесці «Сонцаварот» (1965) — мінулае і сучаснае асецінскага народа, складаныя чалавечыя лёсы, хараство роднай зямлі.
Даследуе гісторыю асецінскай літаратуры. Займаецца вывучэннем і падрыхтоўкай да друку твораў класікаў асецінскай літаратуры, а таксама перакладае на асецінскую мову рускіх, украінскіх, грузінскіх пісьменнікаў (у тым ліку пераклаў «Яўгенія Анегіна» А. Пушкіна). Пераклаў на асецінскую мову асобныя творы Я. Купалы. На беларускую мову асобныя творы Н. Джусойты пераклаў Г. Кляўко.
Літаратурная прэмія імя К. Хетагурава 1979.
Устронь (Браслаўскі раён)
Устро́нь (, Устронь) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Слабодка Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2004 года ўваходзіў у склад Друйскага сельсавета.
Федарынкі
Федары́нкі (, Федоринки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Васточнае
Васто́чнае (, Восточное) (да 30 ліпеня 1964 года Я́звы ) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Чарнаборскага сельсавета.
Да 5 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Глухскага сельсавета.
Чарняўшчына (Браслаўскі раён)
Чарня́ўшчына (, Чернявщина) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах засценак у складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства.
Глухі
Глу́хі (, Глухи) — аграгарадок у Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Чарнаборскага сельсавета.
Знаходзіцца за 17 км у напрамку на паўночны захад ад Быхава, за 40 км ад Магілёва, каля ракі Грэза.
Чэрнева (Браслаўскі раён)
Чэ́рнева (, Чернево) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Пагонны двор з Садавічаў
Пагонны двор пачатку ХХ стагоддзя з вёскі Садавічы Капыльскага раёна Мінскай вобласці. Перанесены ў Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту ў в. Азярцо, дзе прадстаўлена ў экспазіцыі «Цэнтральная Беларусь».
Чэрнева (Браслаўскі раён)
Гісторыя
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Друйскага сельсавета.
Пагонны двор з Садавічаў
Гісторыя
Дом пабудаваў Платон Гуцановіч (1850-я гг. — 1944-45), які ў самым пачатку XX стагоддзя з’ехаў на заробкі ў Амерыку. У Чыкага засталіся яго старэйшыя дзеці, сам Платон вярнуўся на радзіму, пабудаваў дом. У Платона і яго жонкі Ульяны было шаснаццаць дзяцей, з якіх выжыла восем. Двор пачаў будавацца ў пачатку XX ст., але гаспадарчыя пабудовы ў канцы пагону былі прыбудаваны толькі ў канцы 1930-х гадоў.
Архітэктура
З’яўляецца прыкладам пагоннай забудовы на канчатковым этапе свайго развіцця: жылыя і шматлікія гаспадарчыя пабудовы выцягнуты на 36 м і знаходзяцца пад агульнай двухсхільнай страхой. Яны ствараюць цэласны ансамбль, які ўражвае аб’ёмным адзінствам і ўпарадкаванасцю пабудоў.
Галоўнае звяно мае схему: хата — сені — сенцы — клець — істопка — камора. Жыллё і сумежныя з ім памяшканні ўтвараюць развітую па функцыянальных сувязях планіроўку. Да жылога звяна далучаецца шэраг гаспадарчых памяшканняў для розных відаў свойскай жывёлы, захоўвання інвентару, дроў, сена. Зрубы хаты з абчасаных на два канты бярвёнаў, астатнія памяшканні — з дыляў. Страха мае саламянае пакрыццё. Над шчытом схілы прыкрываюць дошкі — ветраніцы з разьбяным вільчыкам. Шчыт пераходзіць у застрэшак, апорная жэрдка якога ўпрыгожана разьбяным паяском.
Інтэр’ер хаты пачынаецца з шырокай пабеленай печы з камінчыкам збоку. Падлога ў хаце глінабітная. У доме экспануецца вялікая колькасць рэчаў, звязаных з сям’ёй Гуцановічаў.
У гаспадарчай пабудове сядзібы прадстаўлена для агляду калекцыя ступ.
Чараўнік зеленакветкавы
Чараўнік зеленакветкавы (Platanthera chlorantha) — від шматгадовых травяністых раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна з 2 прадаўгавата-яйкападобнымі клубнямі і прамым голым сцяблом вышынёй 30—60 см.
У ніжняй частцы сцябла 2 буйныя (даўжынёй 8—18 см), прадаўгавата-адваротнаяйкападобныя або эліптычныя, голыя глянцавыя лісты, звужаныя ў крылатыя чаранкі; вышэй іх — 1—3 дробныя ланцэтныя лісцікі.
Плод — сухая каробачка.
Пашырэнне
Сярэднееўрапейскі прэбарэальны рэліктавы від. Агульнае распаўсюджванне: Скандынавія і Атлантычнае ўзбярэжжа Еўропы, Цэнтральная і Усходняя Еўропа, заходняе Міжземнамор’е, Балканы і Малая Азія, Закаўказзе.
У Беларусі знаходзіцца ў асобных лакалітэтах і астраўных участках росту на паўночнай і паўночна-ўсходняй мяжы арэала. Месцы росту: шыракалістыя і хвойна-шыракалістыя лясы. Расце асобнымі экземплярамі або невялікімі групамі.
У Расіі распаўсюджана ў еўрапейскай часткі Расіі (Ладажска-Ільменскі, Верхне-Волжскі, Волжска-Данскі раёны ) і на Каўказе (Перадкаўказзе і Дагестан ).
Расце па лісцяных і змяшаных лясах, хмызняках (у Крыме і на Каўказе асабліва часта ў букавых лясах ).
Асаблівасці біялогіі
Цвіце ў чэрвені-ліпені (па іншых дадзеных, у маі — чэрвені ), пладаносіць у жніўні. Размнажэнне насеннае.
Выкарыстанне
Дэкаратыўная і лекавая расліна.
Клубні чараўніка зеленакветкавага, як і клубні ятрышнікаў, ужываюцца ў медыцыне пад імем «салепу».
Клівы
Клівы́ (, Кливы) — вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Судкоўскага сельсавета.
Вялікае Княства Літоўскае
У рэвізіі Мазырскага староства 1560 года мяжа сяла Загалля і Клевоў вызначана наступна: «ад мяжы Алексіцкай ад рэчкі Рабца балотам Чарнышоўскім (Чорнаўшчынскім?) да мосту Каравога, ад мосту ў Мутніцы да мяжы Нямірчай, вострава Супорнага, ад Супорнага да селішча Настолля, ад таго селішча да Гала Калінкі [Галынкі ], ад Калінкі (Галынкі) да балота Сновага [Цесновага ], тым балотам у рэчку Рабец... Шырыня грунту ад рэчкі Рабец да селішча Настолля ўздоўж на паўтрэці мілі, а ўпоперак да Каменкі да Прозічы на мілю». Засведчана, што ловаў звярыных, акрамя асобных пераходаў, няма. І што падданыя тых сёл супольна з баярынам Стафанам маюць астравы Ляды, Сычоў і Вастровіч з бортнымі дрэвамі, з якіх даніну плацяць. Тое, відавочна, і было найранейшай згадкай пра Клівы (Клевы) ў пісьмовых крыніцах. Жніўнем 1563 года датаваны рэестр раздачы каралём Жыгімонтам Аўгустам маёнткаў шляхце, якая пазбавілася сваіх уладанняў у Полацкім ваяводстве, акупаваным войскамі цара Івана Грознага. У ім сказана: «Павлу а Давыду Есманомъ у волости Мозырскои — село Загале, Клевцы».
Надалей у прывілеі Давыду Есману, датаваным 25 днём лютага 1585 года, кароль Стэфан Баторый, зважаючы на тое, што пан Давыд «на служъбахъ господаръскихъ… под Полоцкомъ, под Луками и под Псковом з нелитованьемъ здоровъя своего, не жалуючы утраты маетъности своее противъ непрыятелю нашому великому князю московскому статечъне и мужъне застановялъсе», падараваў шляхцічу «до жывота его», акрамя іншых добраў, «село Клевы, которое в першой данине отъ насъ г(о)с(по)д(а)ра маетъ, в немъ дымовъ двадцать шест» «у волости старостъва Мозырского, пры селе Загальи».
Да Люблінскай уніі 1569 года Клівы адміністрацыйна належалі да Мазырскага павета Кіеўскага ваяводста, пасля — да Мазырскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.
У XVII—XVIII стагоддзях вёска ўваходзіла ў Загальскае староства. Паводле рэвізіі 1716 года wieś Klewy складалі шэсць дымоў: гаспадары Іван Скопіч, Кірыла Малыш, Сцяпан Гладчанка, Антон Чэркас, Гаўрыла Бачэнка, Апанас Лук’яненка плацілі старосце князю Дамініку Яну Шуйскаму, акрамя дзякла, чыншу 7 злотых, 15 грошаў, даніны мядовай 14 бельцаў.
Расійская імперыя
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Клівы апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1796 года — у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага Рэчыцкага павета Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года Мінскай губерні Расійскай імперыі. На 1795 год вёска Клевы, як і 12 іншых паселішчаў Загальскага староства, належала «малолетнему Станиславу Бужинскому по жизни его», але была ў арэндзе ў суддзі Вінцэнція Жука. Тады ў ёй налічвалася 19 двароў, 51 жыхар мужчынскага і 42 жаночага полу.
Як вынікае з матэрыялаў шляхецкай рэвізіі 1811 года, Загальскага казённага маёнтка на той час выступаў абшарнік Тадэвуш Солтан. У ходзе рэформы П. Д. Кісялёва ў межах названага маёнтка, да якога належалі і Клівы, была ўтворана воласць з управай, згаданая ў 1848 годзе. На 1850 год у вёсцы 20 двароў, 136 жыхароў. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засведчана, што 129 жыхароў вёскі Клівы абодвух полаў былі прыхаджанамі Загальскай Свята-Троіцкай царквы, а 33 жыхары з'яўляліся парафіянамі Юравіцкага касцёла Нараджэння Найсвяцейшай Панны Марыі.
Паводле перапісу 1897 года — 58 двароў, 298 жыхароў. На 1909 год у Клівах налічваўся 61 двор з 362 жыхарамі.
Найноўшы час
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Клівы ў складзе Хойніцкай воласці Рэчыцкага павета, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.
1 студзеня 1919 года, згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР. Паводле запіскі пад назвай «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда» на 15 красавіка 1921 года ў Клівах працавала школа першай ступені (пачатковая) з 54 вучнямі.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года Клівы — цэнтр сельсавета ў Хойніцкім раёне Рэчыцкай акругі. З 9 чэрвеня 1927 года — у складзе Гомельскай акругі. На 1930 год у вёсцы было 103 двары з 543 жыхарамі. У 1931 годзе арганізаваны калгас «Баявік», працавалі торфараспрацоўчая арцель (з 1926) і кузня. 23 жніўня 1937 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Паташынскага нацыянальнага польскага сельсавета, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Загалле, сельсавет перайменаваны ў Загальскі. З 20 лютага 1938 года — у Палескай вобласці.
У гады Вялікай Айчыннай вайны на франтах загінулі і прапалі без вестак 84 вяскоўцы. Відавочцамі засведчаныя расстрэлы і вываз у Германію дзесяткаў жыхароў Клівоў, што апынуліся пад акупацыяй.
Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Казялужскага сельсавета.
Заброддзе (Чарнаборскі сельсавет)
Забро́ддзе (, Забродье) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Чарнаборскага сельсавета.
Да 5 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Глухскага сельсавета.
Небытаў
Не́бытаў (, Небытов) — вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Судкоўскага сельсавета.
Вялікае Княства Літоўскае
Найранейшую пакуль пісьмовую згадку пра вёску Небытаў Мазырскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага сустракаем у судовым дэкрэце ад 9 мая 1618 года аб выданні збеглых адтуль, а таксама з Юравічаў, Козіх Лозаў (Лужаў) у Хойнікі альбо Новы Харленж да суджэнцаў Мікалая і Гальшкі Харлінскіх падданых маці і сына Гальшкі з Гулевічаў і Міхала Лозкаў.
Расійская імперыя
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Небытаў апынуўся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1796 года ў складзе ўпарадкаванага Рэчыцкага павета Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года Мінскай губерні Расійскай імперыі. На 1795 год вёска разам з цэлым Загальскім староствам належала «малолетнему Станиславу Бужинскому по жизни его», але была ў арэндзе ў суддзі Вінцэнція Жука. Тады ў ёй налічвалася 24 двары, 72 жыхары мужчынскага і 62 жаночага полу. У 1834 годзе 18 двароў, 90 жыхароў. У 1850 годзе ў Небытаве 21 двор, 124 жыхары, уласнасць казны. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело] : 1857 г.» засведчана, што 127 жыхароў абодвух полаў з вёскі Небытаў былі прыхаджанамі хойніцкай Свята-Пакроўскай царквы, 9 небытоўцаў-мужчын і 7 жанчын з'яўляліся парафіянамі Астраглядаўскага касцёла Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі.
У парэформенны перыяд Небытаў належаў да Хойніцкай воласці. На пачатак 1870 года тут 47 мужчынскіх душ былых дзяржаўных сялян, прыпісаных да Небытаўскага сельскага таварыства, 9 аднадворцаў, прыпісаных да Хойніцкай воласці. Згодна са звесткамі на 1876 і 1879 гады, Небытаў заставаўся ў прыходзе Хойніцкай царквы. Паводле перапісу 1897 года 57 двароў, 284 жыхары, капліца, хлебазапасны магазін, у Хойніцкай воласці. У 1909 годзе ў вёсцы налічваўся 61 двор, 402 жыхары, побач у аднайменным урочышчы 1 двор з 5 жыхарамі, смалакурня.
Найноўшы час
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага мірнага дагавора з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Небытаў у складзе Хойніцкай воласці, аднак, апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы».
1 студзеня 1919 згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі Хойніцкая воласць увайшла ў склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, аднак 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі была далучаная да РСФСР. Згодна з дакументам «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», на 15 красавіка 1921 года ў Небытаве працавала пачатковая школа з 28 вучнямі.
З 8 снежня 1926 да 16 ліпеня 1954 года і з 16 красавіка 1959 да 30 чэрвеня 1966 года вёска была цэнтрам Небытаўскага сельсавета Хойніцкага раёна Рэчыцкай, з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай акругі, З 20 лютага 1938 года Палескай вобласці з цэнтрам у Мазыры, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. На 1930 год 102 двары, 661 жыхар. У 1931 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная змена», працавала кузня. 62 вяскоўцы загінулі на франтах Вялікай Айчыннай вайны.
Паводле перапісу 1959 года ў Небытаве 763 жыхары, у складзе саўгаса «Хойніцкі» з цэнтрам у Казялужжы, працавалі аддзяленне сувязі, клуб, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт. У 1954/55 навучальным годзе дзейнічала сямігадовая школа.
Званцоўка
Званцо́ўка (, Звонцовка) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Чарнаборскага сельсавета.
Небытаў
Найноўшы час
Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Казялужскага сельсавета.
Дэндробіум адзіны
Дэндробіум адзіны (Dendrobium unicum) — від шматгадовых травяністых раслін роду сямейства Архідныя.
Батанічнае апісанне
Мініяцюрныя сімпадыяльныя лістападныя расліны.
Псеўдабульбы верацёнападобныя, каля 25 см даўжынёй.
Лісце даўгаватае, даўжынёй каля 6 см.
Кветканосы з'яўляюцца з верхніх вузлоў псеўдабульб.
Кветкі каля 3-5 см у дыяметры, шчыльныя, аранжавыя, губа светла-аранжавая з добра прыкметнымі цёмна-аранжавымі жылкамі. Інфармацыя аб водары кветак супярэчлівая, згодна з аднымі крыніцамі нагадвае пах дзіцячых васковых крэйд, згодна з іншым мандарына.
Арэал і экалогія
Эпіфіт (на дрэвах і хмызняках), радзей літафіт у вечназялёных, паўлістападных і лістападных лясах, на вышынях ад 800 да 1550 метраў над узроўнем мора.
Культываванне
Тэмпературная група — цёплая.
Пасадка на блок пры наяўнасці высокай адноснай вільготнасці паветра і штодзённага паліву, а таксама ў гаршчок або кошык для эпіфітаў. Субстрат не павінен перашкаджаць руху паветра. Склад субстрата — хваёвая кара сярэдняй і буйной фракцыі. Паліў па меры высыхання субстрата.
Падчас вегетацыі паліў багаты. Перыяд супакою з восені па вясну. У гэты час скарачаюць паліў і зніжаюць тэмпературу паветра.
Асвятленне: яркае рассеянае (FC = 1500—2000).
Цвіце ў лютым-кастрычніку.
Ахова
Адносіцца да ліку ахоўных відаў (II прыкладанне CITES).
Новая Слабодка (Быхаўскі раён)
Но́вая Слабо́дка (, Новая Слободка) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Чарнаборскага сельсавета.
Да 5 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Глухскага сельсавета.
Шаркелі
Ша́ркелі (, Шаркели) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Шафранова
Шафрано́ва (, Шафраново) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах фальварак, пазней вёска ў складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Хлеў з Солана
Хлеў пачатку XX стагоддзя з в. Солан Старадарожскага раёна Мінскай вобласці. Перанесены ў Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту ў в. Азярцо, дзе прадстаўлена ў экспазіцыі «Цэнтральная Беларусь». Размешчана адразу за хатай з Ісерна.
Гісторыя
Хлеў быў пабудаваны селянінам Аляксеем Кадушкіным. У асобнай загарадцы злева ад уваходу стаяў конь, справа захоўвалася неабмалочанае жыта. Прамежак пасярэдзіне хлява выкарыстоўваўся як ток. У 1928 г. унутраная планіроўка хлява была зменена. Злева ад уваходу, дзе раней стаяў конь, зроблены загарадкі для каровы і парасят, справа — для цяляці і саломы. У 1934 г. заменена саламяная страха. У 1956 г. хлеў накрыты гонтавым дахам. Затым у пачатку 1980-х гг. пабудову накрылі толем.
Архітэктура
Хлеў уяўляе зрубную пабудову, прамавугольную ў плане. Падмурак каменны. Зруб з кругляка, вугал «у чашку» з астаткам. Задняя падоўжная сцяна мае камбінаваную вяночна-слупавую канструкцыю. Страха двухсхільная, накрыта саломай, мае кроквенную сістэму.
Гумно з Лучнікоў
Гісторыя
Гэты помнік уяўляе сабой рэканструкцыю гумна, якое пабудаваў селянін Васіль Крот у 1927 годзе. Рэканструкцыя помніка зроблена ў 1986 годзе паводле даследванняў этнографаў у 1920-я гады на чале з Н. І. Лебедзевай.
Архітэктура
Гумно ўяўляе сабой васьмігранны ў плане зруб з дваімі варотамі і вуглавым праездам. Накрыты высокім конусападобным саламяным дахам, які трымае каркасная канструкцыя на чатырох слупах, злучаных доўгімі бэлькамі. На іх стаяць «дзядкі», звязаныя цэнтральнай шлегай — асновай вільчыка. На шлегу навешаны жэрдкі з крукамі, ніжнія канцы якіх абапіраюцца на верхні вянок сцен. Страха накрыта чаротам. Уязныя вароты дашчаныя з дзвюх палавін. Уздоўж сцен — застаронкі з дыляў для неабмалочаных снапоў, паміж імі ток — рабочая частка гумна.
Хата з Ісерна
Гісторыя
Сенцы і клець сядзібы былі пабудаваны ў 1880—1890 гадах Ціханам Горбачам, а хата зрублена Еўдакімам Самусевічам у пачатку ХХ стагоддзя. У хаце жылі Раман Арцёмавіч Трухан з жонкай Ірынай (у дзявоцтве — Самусевіч). Сенцы і клець аддаў свайму сыну Раману Арцём Трухан, а хату пабудаваў зяцю Еўдакім Самусевіч. Гэта першы помнік, адрэстаўраваны ў музеі ў 1984 годзе.
Архітэктура
З'яўляецца прыкладам лінейнай (пагоннай) забудовы на пачатковым этапе яе развіцця. Трохкамерная зрубная пабудова (хата + сенцы + клець). Хата пастаўлена без падмурка, замест яго — ніжні вянок з дубу. Страха двухсхільная, накрытая саломай. Франтон вынесены наперад, вертыкальна ашаляваны. У хаце справа ад уваходу печ на драўляным падрубе. Сенцы ўлетку маглі выкарыстоўваць як жылое памяшканне. Інтэр'ер хаты традыцыйны: печ, па дыяганалі чырвоны кут з абразамі, уздоўж сцен — шырокія лавы, насціл з дошак «на козлах» — пол — месца для адпачынку. Насупраць вусця печы — бабін кут з паліцай для посуду.
Клець прызначана для захоўвання прадуктаў і вопраткі і размешчана на двух узроўнях. Другі ўзровень — вышкі — навісае над сенцамі. Над вышкамі зроблена дадатковая скляпеністая страха «закот» з бярвёнаў, пакладзеных шчыльна ў выглядзе аркі. Столь у хаце з дошак на папярочных бэльках. У канструкцыі хаты шмат архаічных элементаў: кладка ў зрубе сцен драчкай уверх.
Паташня (Хойніцкі раён)
Пата́шня (, Поташня) — вёска ў Беларусі, у Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Судкоўскага сельсавета.
Гісторыя
Аколіцы Паташня і Сачкоў (Шацкоў, Шачкоў), іх насельнікі з ліку чыншавай шляхты на зямлі Загальскага староства, якое трымаў часовы ўладальнік пан Тадэвуш Солтан, прысутныя таксама ў шляхецкай рэвізіі 1811 года. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засведчана, што 109 жыхароў «Слободки Поташни» былі парафіянамі Юравіцкага касцёла Нараджэння Найсвяцейшай Панны Марыі.
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Паташня ў складзе Хойніцкай воласці, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.
1 студзеня 1919 згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі Хойніцкая воласць увайшла ў склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, аднак 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі была далучаная да РСФСР. Згодна з дакументам «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», на 8 снежня 1920 і на 15 красавіка 1921 года ў Паташні працавала школа першай ступені адпаведна з 20 і 37 вучнямі.
З 8 снежня 1926 да 23 жніўня 1937 года цэнтр Паташненскага нацыянальнага польскага сельсавета (да 30 снежня 1927 года — Паташненскі сельсавет) Хойніцкага раёна Рэчыцкай, з 9 чэрвеня 1927 да 26 ліпеня 1930 года Гомельскай акругі БССР. У 1920—1930-х гадах існавалі вёскі Паташня і Новая Паташня. У запісцы пад назвай «Сведения о польских населённых пунктах Гомельского округа», пазначанай 1929 годам, згаданая і Паташня, у якой 100% жыхароў складалі каталіцкія альбо «польскія» сем'і (60 сямей, 312 душ). Згодна з «Арыентыровачным плянам калектывізацыі польскіх вёсак на Гомельшчыне 1929/1930 году», у Паташні меркавалася арганізаваць машыннае, малочнае і жывёлагадоўчае таварыствы. У 1930 годзе меліся школа, хата-чытальня. У 1931 годзе арганізаваны калгас «ОСОАВИАХИМ», працавала кузня. У гады Вялікай Айчыннай вайны дзейнічала патрыятычнае падполле (кіраўнік Юліян Мечыслававіч Цішкевіч). 26 жыхароў загінулі на фронце. Паводле перапісу 1959 года 419 жыхароў. Вёска ў складзе саўгаса «Хойніцкі» (цэнтр в. Казялужжа).
Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Казялужскага сельсавета. У 2009 годзе перададзена ў склад Дварышчанскага сельсавета, які тады ж быў перайменаваны ў Судкоўскі сельсавет.
Анісімавічы (Браслаўскі раён)
Ані́сімавічы (, Анисимовичи) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мяжанскага сельсавета.
Гісторыя
У 1938 годзе вёска Браслаўскага павета Віленскага ваяводства.
Archive.is
archive.is (раней archive.today) — некамерцыйная арганізацыя, дата-цэнтр якой размешчаны ў Нор-Па-дэ-Кале. Ёй належыць аднайменны сайт, які захоўвае інтэрнэт-старонкі ў рэжыме анлайн. Сайт пазіцыянуе сябе як часовую капсулу, у якой захоўваецца змесціва сусветнай павуціны, што адлюстравана на лагатыпе archive.is. У адрозненне ад WebCite, archive.is ўмее захоўваць не толькі статычныя вэб-старонкі з кароткім URL, але і старонкі, якія генеруюцца Вэб 2.0-праектамі, да якіх адносяцца, напрыклад, карты Google. Акрамя таго, для захавання запытанай старонкі ў archive.is не патрабуецца рэгістрацыя. Па запыце праваўладальнікаў archive.is можа выдаляць архіўныя старонкі, якія парушаюць выключныя правы.
archive.is не індэксуе Інтэрнэт у цэлым, як гэта робіць Архіў Інтэрнэту, але па запыце карыстальніка сайт захоплівае тэкставае змесціва HTML-старонак і растравых малюнкаў, і змест кадраў, захоўваючы пры гэтым CSS-стылі і некаторыя джава-скрыпты. Паколькі захаванымі могуць аказацца старонкі, уладальнікі якіх спецыяльна ўстаўляюць у зыходны код забароны індэксацыі пошукавымі сайтамі, і адзіны спосаб абараніць сайт ад архівавання archive.is — зрабіць вэб-старонку недаступнай для прагляду ананімным карыстальнікам, вэб-сэрвіс часта падвяргаўся крытыцы за гранічную адкрытасць. Гэта ж ўласцівасць дазваляе выкарыстоўваць archive.is для абыходу блакаванняў пры немагчымасці прагляду старонак у звычайным парадку. Па параўнанні з вышэйзгаданым Архівам Інтэрнэту archive.is не ўмее захоўваць PDF-дакументы і музычныя файлы.
Выкарыстанне сэрвісу хактывістамі
Зафіксаваныя выпадкі выкарыстання archive.is такімі хактывістамі як, Геймергейт, Джуліанам Асанжам і Сырыйскай электроннай арміяй для захавання доказаў, выкладзеных у сусветную сетку раней і пасля аддаленых.
Блакавання archive.is
21 ліпеня 2015 года аператары archive.is заблакавалі доступ да сэрвісу з усіх фінскіх IP-адрасаў, заявіўшы ў сваім афіцыйным Твітэры, што яны зрабілі гэта для дээскалацыі канфлікту з фінскім урадам, аднак дадатковай інфармацыі аб прэтэнзіях да рэсурсу не было.
Archive.is не даступны таксама з Кітаю, Казахстана, Ірана і Расіі. У Расіі сайт даступны толькі па пратаколе http, доступ па пратаколе https блакуецца урадавым фаерволам. У Кітаі (за выключэннем Ганконга і Макао) насупраць, сайт даступны толькі па пратаколе https, а доступ па пратаколе http заблакаваны.
OpenDNS блакуе сайт, лічачы яго разнавіднасцю проксі-ананімайзэр.
Кальман Калачай
Кальман Калачай (Kálmán Kalocsay, Kalomano Kaloĉajo;  — ; Псеўданімы: Kopar, Alex Kay, Malice Pik, C.E.R. Bumy, Peter Peneter, -y, K. Stelov) — венгерскі паэт і перакладчык на эсперанта, тэарэтык граматыкі і словаўтварэння эсперанта. Венгр паводле нацыянальнасці. Эсперанцкай літаратуразнаўчай традыцыяй прызнаны найбольш значным паэтам на эсперанта.
Біяграфія
К. Калачай нарадзіўся 6 кастрычніка 1891 года ў мястэчку Абаўйсанта. Яго бацька быў юрыстам, маці памерла маладой у 1893 годзе.
У 1914 годзе, калі ён быў яшчэ студэнтам медыцынскага ўніверсітэта, К. Калачай пайшоў на фронт, дзе знаходзіўся каля трох гадоў. Паралельна з армейскай службай ён працягваў вучобу, атрымаўшы дыплом урача ў маі 1916 года. З 1920 года і да пенсіі (у 1966 годзе) працаваў урачом-інфекцыяністам (у некаторых крыніцах ягоная спецыяльнасць памылкова пазначана як хірургія) у будапешцкай бальніцы Святога Ласла. Нягледзячы на значныя поспехі ва ўрачэбнай і навуковай дзейнасці (абараніў доктарскую дысертацыю; пад канец кар'еры займаў высокія пасады, меў некалькі дзяржаўных узнагарод), большую частку сваёй энергіі ён накіроўваў на эсперанта-дзейнасць.
К. Калачай памер 27 лютага 1976 года ў Будапешце. Быў пахаваны ў сямейным склепе ў мястэчку Марыабешнё (Máriabesnyő).
Арыгінальная паэзія
Як паэт ён стаў вядомы пасля выдання некалькіх паэтычных зборнікаў на эсперанта: «Mondo kaj koro» («Свет і сэрца», 1921), «Rimportretoj» («Рыфмаваныя партрэты», 1931) і асабліва «Streĉita kordo» («Напятая струна», 1931), які быў прызнаны адным з лепшых паэтычных зборнікаў на эсперанта. Яму таксама належыць знакаміты зборнік эратычных санетаў «Sekretaj sonetoj» («Сакрэтныя санеты», 1932, падпісаны псеўданімам Peter Peneter). Акрамя гэтых найбольш знакамітых твораў, яго пяру належаць зборнікі «Izolo» («Ізаляцыя», быў апублікаваны ў 1939, але яго распаўсюджванню перашкодзіла Другая сусветная вайна: амаль увесь тыраж згарэў, па захавалым экзэмпляры зборнік быў перавыдадзены ў 1977), «Ezopa saĝo» («Эзопава мудрасць», 1956; паэтычныя пераказы баек Эзопа); ужо пасля смерці паэта была выдадзена кніга «La dek du noktoj de satano» («Дванаццаць начэй д'ябла», 1990; гэты твор нярэдка разглядаецца як найбольш выдатны эратычны твор на эсперанта), зборнік вершаў «Versoj oni ne aĉetas» («Вершамі не гандлююць», 1922) і некалькі невялікіх анталогій яго паэзіі.
У паэзіі Калачай быў прыхільнікам класічных мадэляў і цвёрдых форм, некаторыя з каторых былі ўведзены ў эсперанта-паэзію менавіта ім. Нягледзячы на тое, што згодна з яго прызнаннем, ён быў далёкі ад паэзіі «звернутай да інтэлекту менш, чым да іншых сфер», ягоная паэзія вельмі насычана эмацыянальна.
Пры тым, што адносна форм Калачай быў кансерватарам, адносна паэтычнай мовы ён дзейнічаў як смелы наватар: яго схільнасць да ўзбагачэння эсперанта шляхам увядзення невытворных сінонімаў (напрыклад, такія эсперанцкія словы, створаныя з дапамогай прыстаўкі адмаўлення mal- як mallonga [кароткі], malami [ненавідзець], maljuna [стары] замяняліся безпрыстаўкавымі словамі kurta, hati olda) ухвалялі далёка не ўсе. Па гэтым пытанні з Калачай палемізавалі прыхільнікі «простага» эсперанта (у тым ліку ягоны зямляк Дзьюла Багі). Зараз, тым не менш, гэтая палеміка ў эсперанта-грамадстве разглядаецца толькі з гістарычнага боку, а амаль усе новатворы Калачаі сталі арганічнай часткай сучаснага эсперанта.
К. Калачай значна ўплыў на развіццё эсперанта-паэзіі яшчэ і тым, што быў рэдактарам часопіса «Літаратурны свет» («Literatura mondo»; выдаваўся з перапынкамі ў 1922—1949), які задаваў тон развіццю ўсёй літаратуры на эсперанта ў міжваенны перыяд. Вакол яго сфарміравалася асобная, так званая «Будапешцкая» паэтычная школа (Budapesta skolo).
Пераклады
К. Калачай пераклаў на эсперанта мноства паэтычных твораў з розных моў свету. Да найбольш выдатных яго дасягненняў крытыкі адносяць пераклад паэмы «Трагедыя чалавека» венгерскага пісьменніка Імрэ Мадача («La tragedio de l' homo», пераклад выдадзены ў 1924 годзе; у 1965 годзе выйшла дапрацаванае выданне) і пераклад першай часткі Боскай камедыі Дантэ Аліг’еры («Infero», выд. 1933). Заслугоўвае згадкі таксама анталогія «Tutmonda sonoro» («Сусветны звон»), у якую ўвайшлі паэтычныя пераклады з 30 моў.
У сваіх перакладах Калачаі прытрымліваўся тых жа прынцыпаў, што і ў арыгінальнай паэзіі, актыўна распрацоўваў вы́разныя здольнасці эсперанта. Акрамя паэзіі ён перакладаў і прозу, але яго празаічныя пераклады не мелі такой адметнасці, як паэтычныя.
Унёсак у эсперанталогію
К. Калачай актыўна займаўся вывучэннем эсперанта як моўнай сістэмы. Ён з'яўляецца аўтарам (ці сааўтарам) шматлікіх артыкулаў ці кніг па граматыцы і стылістыцы эсперанта; значна распрацаваў тэорыю эсперанцкага словаўтварэння (базу для якой заклаў Рэнэ дэ Сасюр). Яго аўтарытэт як граматыка і эсперантолага быў агульнапрызнаным: вельмі доўгі час ён быў членам арганізацый-рэгулятараў эсперанта: моўнага Камітэта (1922—1948) і Акадэміі эсперанта (1949—1976).
Сярод самых значных эсперанталагічных твораў Калачай трэба згадаць:
Асноўныя творы
У ніжэйпрыведзеным спісе прадстаўлены найбольш вядомыя і/або знакавыя творы К. Калачая. Указаны толькі год першага выдання, але многія з яго твораў шматразова перавыдаваліся.
Ушанаванне памяці К. Калачая
Імем К. Калачая названы вуліцы ў гарадах Абаўйсанта і Мішкальц; у горадзе Марыабешнё ў яго гонар усталяваны дзве мемарыяльныя дошкі. У яго родным горадзе яму ўсталяваны бронзавы бюст, створаны і дзейнічае Памятны Пакой.
У 1991 годзе было створана міжнароднае Таварыства сяброў доктара К. Калачай (Amika Societo de d-ro K. Kalocsay), якое займаецца перавыданнем яго твораў, дапаўненнем бібліяграфіі і інфармацыйнай дзейнасцю.
Селішча (Быхаўскі раён)
Се́лішча (, Селище) — пасёлак у Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Чарнаборскага сельсавета.
Да 5 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Глухскага сельсавета.
Асінаўка (Браслаўскі раён)
Асі́наўка (, Осиновка) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мяжанскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіў у склад Зарачскага сельсавета.
Веляцін
Веляці́н (, Велетин) — аграгарадок у Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Паселіцкага сельсавета.
Вялікае Княства Літоўскае і Каралеўства Польскае
Ці не ўпершыню Веляцін згаданы ў дакуменце ад 6 кастрычніка 1541 года з запісам аб узаемных саступках грунтоў у Брагінскім маёнтку князя Аляксандра Міхайлавіча Вішнявецкага і ў Астраглядаўскім маёнтку князя Дзмітрыя Раманавіча Відыніцкага (Любецкага) з жонкай Феннай Палазовічаўнай. Належаў князю Вішнявецкаму. Месціўся ў Кіеўскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага, з сярэдзіны 1569 года — Каралеўства Польскага.
Згодна з актам аб раздзеле маёнтку Брагін 1574 года паміж князямі-братамі Міхаілам і Аляксандрам Аляксандравічамі Вішнявецкімі «Село Велетин з бояры путными, з людми заседелыми и незаседелыми, з даню грошовою и медовою, з кгрунты, дубровами, чертежами, полями и сеножатми» дасталося князю Аляксандру. З падатковага рэестру Кіеўскай зямлі 1581 года вядома, што Веляцін належаў удаве княгіні Аляксандры з дому Капустаў Вішнявецкай і было ў ім восем двароў сялян-агароднікаў, з якіх выбіралася па 4-6 грошаў. Працягвалі тут жыць і баяры путныя.
Потым да 1622 года часткай Брагінскіх добраў з вёскай Веляцін валодаў князь Адам Аляксандравіч Вішнявецкі, у якога ў 1603 годзе знаходзіўся на службе будучы самазванец на расійскім пасадзе Ілжэдзмітрый I. З 1641 года Веляцін перайшоў ва ўласнасць князя Іераміі Міхала, які зноў аб’яднаў Брагінскі маёнтак малодшай галіны роду Вішнявецкіх у адных руках. Пасля яго смерці ў 1651 годзе вёска пэўны час была ўладаннем сына, будучага караля Міхала Карыбута, але апошні саступіў яе маці княгіні Грызельдзе Канстанцыі з роду Замойскіх Вішнявецкай. Каля 1672 года Брагінскія добра дасталіся пляменніку княгіні пану Станіславу Канецпольскаму, а ў 1682 годзе, паводле тэстамэнта, — яго родзічу пану Яну Аляксандру Канецпольскаму, ваяводзічу бэлзскаму. Пад 1687 годам у справе Оўруцкага гродскага суда Веляцін названы сярод паселішчаў, зруйнаваных шматмесяцовым пастоем казакоў палкоўніка Войска Запарожскага Паўла Апостала Шчуроўскага. У кожным з чатырох двароў тут карміўся адзін казак са сваім канём
Пасля смерці ў 1719 годзе серадзкага ваяводы Яна Канецпольскага і працяглага (яшчэ і пры жыцці дзедзіча) знаходжання ў заставе ў паноў Сілічаў, каля 1733 года Веляцін стаў уласнасцю князя Міхала Сервацыя са старэйшай галіны роду Вішнявецкіх, які менавіта тады ўпершыню падпісаўся «графам на Брагіне». Праз дзесяць гадоў як спачыў князь Міхал, у 1754 годзе, Брагінскі маёнтак (у тым ліку Веляцін) быў куплены ў яго дачкі княгіні Эльжбеты Вішнявецкай Міхалавай Замойскай панам Францам Антоніем Ракіцкім, ашмянскім войскім. Нашчадкі апошняга валодалі ім яшчэ і ў другой палове XIX стагоддзя.
Перапісы яўрэйскага насельніцтва 1765, 1778 і 1784 гадоў засведчылі пражыванне ў Веляціне адпаведна 11, 4 чалавек (głow), прыналежных да Брагінскага кагала, і хрысціяніна (пагалоўшчыне не падлягаў). Магмыма, выбух гайдамацка-сялянскай Каліеўшчыны ў 1768 годзе паўплываў на колькасць яўрэяў у вёсцы, роўна як і на прыняцце адным з іх (напэўна, галавой сямейства) хрысціянства.
Расійская імперыя
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Веляцін — у межах Чарнігаўскага намесніцтва, з 1796 года ў складзе адноўленага Рэчыцкага павета Чарнігаўскай, потым Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года Мінскай губерні Расійскай імперыі. У крыніцы, заснаванай на звестках рэвізіі 1795 года, сказана што вёска Веляцін была ў заставе ад Людвіка Прозара ў пана суддзі оўруцкага Міхала Паўшы, хоць уласнікамі яго з’яўляліся графы Ракіцкія ; гэткая падвойная застава, надта пашыраная ў Рэчы Паспалітай і ў дарэформавай Расійскай імперыі.
У парэформенны перыяд Веляцін – у Мікуліцкай воласці. Згодна са звесткамі на 1876 і 1879 гады, Веляцін заставаўся ў прыходзе Мікуліцкай царквы. 29 мая 1881 года ў выніку пажару згарэла 57 двароў. На 1909 год у вёсцы Веляцін налічвалася 80 двароў 602 жыхары.
Найноўшы час
1 студзеня 1919 г., згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.
Пасля другога ўзбуйнення БССР, з 8 снежня 1926 года да 30 снежня 1927 года Веляцін — цэнтр сельсавета Хойніцкага раёна Рэчыцкай, з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай акругі. У пачатку 1930 года тут створаны калгас «Бальшавік», працавалі вятрак, кузня. У гады Вялікай Айчыннай вайны на фронце і ў партызанскай барацьбе загінулі 99 вяскоўцаў. Паводле перапісу 1959 года 862 жыхары, цэнтр калгаса «Бальшавік». Існавалі 9-гадовая школа, дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, дзіцячы садок, аддзяленне сувязі, крама, швейная майстэрня.
Бульбафілум найпрыгажэйшы
Бульбафілум найпрыгажэйшы (Bulbophyllum ornatissimum) — від шматгадовых травяністых раслін роду сямейства Архідныя.
Сланеўшчына
Слане́ўшчына (, Слоневщина) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Чарнаборскага сельсавета.
Да 5 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Глухскага сельсавета.
Баярунішкі
Баяру́нішкі (, Боярунишки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мяжанскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Зарачскага сельсавета.
Ямішча (Быхаўскі раён)
Я́мішча (, Ямище) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Чарнаборскага сельсавета.
Да 5 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Глухскага сельсавета.
Студзёнка (Быхаўскі раён)
Студзёнка (, Студёнка) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Чарнаборскага сельсавета.
У 1924—1954 гадах цэнтр Студзёнкаўскага сельсавета. Да 11 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Гарадзецкага сельсавета, да 15 студзеня 1965 года — у склад Балонавасялецкага сельсавета , да 5 снежня 2011 года — у склад Глухскага сельсавета.
Братняя Гара
Бра́тняя Гара́ (, Братняя Гора) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мяжанскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Уенск
Уе́нск (, Уенск) — былы пасёлак у Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіў у склад Чарнаборскага сельсавета.