cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Радыска
Біялагічныя асаблівасці
Адна- і двухгадовыя караняплодныя травяністыя расліны. Караняплоды (7—20 г), круглыя, канічныя, верацёнападобныя, белага, чырвонага, фіялетавага колеру, маюць у сабе ў сярэднім 4,7—9 % сухіх рэчываў, 0,8—4 % цукраў, 0,8—1,3 % бялку, 25—30 мг% аскарбінавай кіслаты, мінеральныя рэчывы. Корань стрыжнёвы, лісце (4—6) рассечанае, сабранае ў разетку, мае 50—60 мг% аскарбінавай кіслаты, ужываецца як салата. Кветкі белыя, ружовыя або светла-бэзавыя, суквецце — гронка. Плод — стручок. У радысцы шмат вітамінаў (тыямін, рыбафлавін, нікацінавая кіслата).
Агратэхніка
На Беларусі вырошчваецца аднагадовая форма радыскі.
Радыска — холадаўстойлівая, скараспелая расліна. Насенне прарастае пры 2—3 °C цяпла, усходы вытрымліваюць замаразкі да −2—3 °C, дарослыя да −4—5 °C. Аптымальная тэмпература для росту радыскі 18—20 °C цяпла. Пры большай тэмпературы і недахопе вільгаці караняплоды становяцца цвёрдыя, з пустотамі ўнутры і з горкім смакам. Таму пасля з'яўлення ўсходаў радыску трэба добра і раўнамерна паліваць.
Пад яе адводзяць урадлівыя, рыхлыя, сугліністыя і супясчаныя, а таксама акультураныя тарфяныя глебы. Папярэднікамі могуць быць многія агароднінныя расліны, акрамя капусты, рапсу і іншых крыжакветных культур. Лепшыя папярэднікі — агуркі, памідоры, бульба, пад якія былі ўнесены арганічныя ўгнаенні. Пад радыску выбіраюць участкі, якія рана вызваляюцца ад снегу. Сеюць з вясны, з інтэрваламі 10—15 дзён, каб забяспечыць яе спажыванне на больш працяглы перыяд. Высяваюць у баразёнкі, з адлегласцю ў радках 8—10 см на глыбіню 1,5—2 см.
Спажыванне
У ежу спажываюць сырую. Караняплоды маюць дыетычнае значэнне, як крыніца лёгказасваяльных вітамінаў і мінеральных солей.
Ядвіга Эдуардаўна Скарабагатая
Ядвіга Эдуардаўна Скарабагатая (нар., в. Вікшняны Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці) — беларуская спартсменка, пераможца і неаднаразовы прызёр Паралімпійскіх гульняў, чэмпіянатаў свету і Еўропы, заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь. Узнагарождана медалём «За працоўныя заслугі» і Ордэнам Пашаны. У 2014 годзе Ядвіга Скарабагатая была сцяганосцам зборнай каманды Беларусі на Паралімпійскіх гульнях у Сочы.
Біаграфія
У сувязі з праблемамі са зрокам, бацькі былі вымушаны аддаць Ядвігу ў Правамастоўскую школу-інтэрнат для дзяцей са слабым зрокам. У школе дзяўчынка стала займацца спортам: спачатку лёгкай атлетыкай, потым лыжным спортам. У дарослым узросце яны разам пераехалі ў Гродна, дзе працавалі на на заводзе «Фільтр» аб’яднання «БелТІЗ» і працягвалі займацца спортам.
Першая замежная камандзіроўка была ў Польшчу. Яна ўвайшла ў зборную каманду Гродзенскай вобласці ад Беларускага таварыства інвалідаў па зроку.
Паралімпійскі дэбют адбыўся ў Атланце ў 1996 годзе, дзе яна заваявала «бронзу» ў кіданні дзіды.
У 2017 годзе вышла кніга гродзенскай пісьменніцы Ірыны Фамянковай «Встречный ветер. Повесть о Ядвиге Скоробогатой».
Палітычныя погляды
Падпісала адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.
Вечарніцы і Апантаны
«Вечарніцы і Апантаны» — другі зборнік паэзіі В. Дуніна-Марцінкевіча, выдадзены ў Мінску ў 1855 годзе. У яго ўвайшлі вершаваная аповесць «Вечарніцы» (1855 г.), якая складаецца з дзвюх частак: Вечарніца 1 «Дурны Зміцер, хоць хітры» (у першавыданні гэтага загалоўка няма) і Вечарніца 2 «Стаўроўскія дзяды» на беларускай мове і меладрама ў пяці карцінах «Апантаны» (1855 г.) на польскай мове.
Крыніцай для вершаванай аповесці «Вечарніцы» паслужыў беларускі фальклор. Расказваецца пра тое, што ў хаце старога дзеда Ананія любяць збірацца на вячоркі («вечарніцы») моладзь і сталыя людзі, каб паслухаць казкі гаспадара. Сюжэты цесна пераплецены з народнымі казкамі, анекдотамі, паданнямі. Падзеі ў Вечарніцы 1 адбываюцца ў Мінску і яго блізкім наваколлі, Вечарніца 2 пераносіць чытача ў далёкае мінулае, калі ў Лагойску, паводле падання, княжыў добры князь Грамабой.
У меладраме «Апантаны» аўтар высмейвае графаманства, бяздушнасць і фарысейства, няшчырасць у каханні.
Крываносы
Назву Крывано́сы маюць:
Лінднер
Лінднер — прозвішча.
Кёлер
Кёлер (Köhler) — прозвішча нямецкага паходжання, распаўсюджана на тэрыторыі нямецкамоўных краін, таксама трапляецца ў Расіі.
Камандная адказнасць
Камандная адказнасць (таксама правіла Ямасіты, правіла Медына і адказнасць вышэйшага камандавання) — прынцып ваеннага права, які сцвярджае адказнасць камандуючых асоб за ваенныя злачынствы падначаленых.
Прынцып «каманднай адказнасці» быў упершыню згаданы ў Гаагскіх канвенцыях 1899 і 1907 гадоў і быў ўпершыню ўжыты Вярхоўным судом Германіі ў ходзе Лейпцыгскіх працэсаў па ваенных злачынствах Германіі пасля Першай сусветнай вайны ў 1921 годзе.
«Правіла Ямасіты» абапіраецца на прэцэдэнт, створаны Вярхоўным Судом Злучаных Штатаў у справе японскага генерала Тамаюкі Ямасіты. Ён быў падвергнуты судоваму пераследу ў 1945 годзе за бесчалавечную жорсткасць, праяўленую яго войскамі на Філіпінах падчас Другой сусветнай вайны на Ціхаакіянскім тэатры. Ямасітыта быў абвінавачаны ў «злачыннай халатнасці і невыканання свайго доўгу камандзіра, якія выявіліся ў адсутнасці кантролю за дзеяннямі сваіх падначаленых, што дазволіла ім здзяйсняць ваенныя злачынствы».
«Правіла Медына» прынята ў 1971 годзе ў ходзе судовага працэсу капітана арміі ЗША Эрнэста Медына ў сувязі з масавым забойствам жыхароў вёскі Сангмі падчас В’етнамскай вайны. Правіла абвяшчае, што камандзір, які ведаў аб парушэнні правоў чалавека сваімі падначаленымі або аб здзяйсненні імі ваенных злачынстваў, але не прыняў мер па спыненні такіх дзеянняў, павінен несці крымінальную адказнасць. Пры гэтым сам Медына быў апраўданы па ўсіх пунктах абвінавачвання.
Галіна Міхайлаўна Ізергіна
Галіна Міхайлаўна Ізергіна (, г. Яранск, цяпер Кіраўская вобласць, Расія — ) — беларуская мастачка.
Біяграфія
Скончыла ў 1928 годзе Вяцкае мастацка-прамысловае вучылішча, у 1937 годзе — Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры Усерасійскай АМ у Ленінградзе. Вучылася ў А. Асьмёркіна, І. Бродскага. Удзельніца мастацкіх выставак з 1928 года.
Член Беларускага саюза мастакоў з 1940 года.
Творчасць
Працавала ў галіне станковага жывапісу. Асноўныя творы: палотны «Калгасны рынак», «3 рыбалкі», «Дзесяцікласніцы», «Угон моладзі ў рабства», «Камсорг школы», «За калаўротам», «Юныя дараванні», «Партрэт артысткі Э. Шапко», «Кветкі і фрукты»; пейзажы Міншчыны. Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Беларускім музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны.
NGC 6105
NGC 6105 (іншыя абазначэнні — MCG 6-36-13, ZWG 196.23, NPM1G +35.0367, KUG 1615+350B, PGC 57716) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Паўночная Карона.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Валь-дзі-Ніца
Валь-дзі-Ніцца (Val di Nizza) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 690 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 23 чал./км². Займае плошчу 30 км². Паштовы індэкс — 27050. Тэлефонны код — 0383.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Рыхард Лінднер
Рыхард Лінднер (Richard Lindner;,  — , ) — амерыканскі мастак нямецкага паходжання.
Біяграфія
У 1905 годзе сям’я пераехала ў Нюрнберг, дзе маці Лінднера была ўладальніцай вытворчасці гарсэтаў на заказ, а Рыхард Лінднер вырас і вучыўся ў Kunstgewerbeschule (школа мастацтваў і рамёстваў), цяпер Акадэмія прыгожых мастацтваў Нюрнберга. У 1924—1927 гадах жыў у Мюнхене і з 1925 года вучыўся там у Вышэйшай школе мастацтваў. У 1927 годзе Лінднер пераехаў у Берлін і прабыў там да 1928 года, калі вярнуўся ў Мюнхен, каб стаць арт-дырэктарам выдавецкай фірмы. Ён заставаўся ў Мюнхене да 1933 года, калі быў вымушаны бегчы ў Парыж. Апынуўшыся ў Парыжы, Лінднер стаў палітычна ангажаваным, шукаў кантактаў з французскімі мастакамі і зарабляў на жыццё камерцыйным мастаком. Калі ў 1939 годзе пачалася Другая сусветная вайна, ён быў інтэрнаваны і пазней служыў у французскай арміі.
Творчасць
Творы Лінднера бяруць на ўзбраенне гратэскава-карыкатурныя элементы новай аб’ектыўнасці 1920-х гадоў і спалучаюць іх з асляпляльнымі, яркімі каляровымі паверхнямі амерыканскага рэкламнага мастацтва. З дапамогай перабольшаных фігурных калажаў, робатападобных персанажаў паўсвету і падземнага свету Лінднер паказвае на тэндэнцыі адчужэння развітога грамадства і адлюстроўвае моманты заняпаду і крызісу ў сучасным гарадскім жыцці.
Фюзеляж
Фюзеля́ж (, ад fuseau — верацяно) — корпус лятальнага апарата. Звязвае паміж сабой крылы, апярэнне і (часам) шасі. Фюзеляж самалёта прызначаны для размяшчэння экіпажа, абсталявання і мэтавай нагрузкі. У фюзеляжы можа мясціцца паліва, шасі, рухавікі.
Канструкцыя самалёта тыпу лятаючае крыло, у патоўшчанай частцы якога месціцца ўсё, што звычайна размяшчаюць у фюзеляжы, разглядаецца асобна.
Агульныя звесткі
З'яўляючыся будаўнічай асновай канструкцыі самалёта, фюзеляж аб'ядноўвае з боку сілавога ўпарадкавання  самалёта ў адзінае цэлае ўсе яго часткі. Асноўным патрабаваннем да фюзеляжа з'яўляецца выкананне ім свайго функцыянальнага прызначэння ў адпаведнасці з прызначэннем самалёта і ўмовамі яго выкарыстання пры найменшай масе канструкцыі фюзеляжа.
Выкананне гэтага патрабавання дасягаецца:
Курчатаў (Казахстан)
Курчатаў (Курчатов) — горад абласнога падпарадкавання Абайскай вобласці Казахстана, размешчаны на левым беразе ракі Іртыш паміж гарадамі Семей і Паўладар. Былы цэнтр закрытага ў 1991 годзе Сяміпалацінскага ядзернага палігона. Названы ў гонар савецкага фізіка Ігара Курчатава, які бываў тут у працяглых працоўных камандзіроўках.
Фюзеляж
Нагрузкі, дзеючыя на фюзеляж
У палёце і пры пасадцы на фюзеляж дзейнічаюць наступныя нагрузкі: Пералічаныя нагрузкі з улікам прынцыпу Даламбера цалкам ураўнаважаныя на фюзеляжы.
З пункту гледжання будаўнічай механікі фюзеляж можна разглядаць як каробчатую бэльку, замацаваную на крыле і загружаную пералічанымі вышэй нагрузкамі. У любым сячэнні такой бэлькі дзейнічаюць вертыкальныя і гарызантальныя складнікі пераразальных сіл выгінальных момантаў, а таксама круцільны момант. У герметычных адсеках да гэтых нагрузак дадаюцца намаганні ад залішняга ўнутранага ціску.
Вонкавыя формы фюзеляжа
Найвыгаднейшай формай фюзеляжа з'яўляецца восевасіметрычнае цела кручэння з плаўным звужэннем ў насавой і хваставой частках. Такая форма забяспечвае мінімальную пры зададзеных габарытах плошчу паверхні, а значыць і мінімальную масу абшыўкі і мінімальны супраціў трэння фюзеляжа.
Круглае сячэнне цела кручэння выгадна па масе і ўздзеянню залішняга ціску ў гермакабінах. Аднак па кампанавальных і іншых меркаваннях ад такой ідэальнай формы даводзіцца адступаць. Так, шклянікі кабіны экіпажа, паветразаборнікі, антэны радыёлакатараў парушаюць плыўнасць абводаў і прыводзяць да павелічэння супраціву і масы фюзеляжа. Такі ж эфект дае і водступ ад плыўных формаў у хваставых адсеках фюзеляжа з мэтай павелічэння вугла перакульвання або для скарачэння пагрузачнага люка і рампы.
Папярочнае сячэнне фюзеляжа звычайна вызначаецца ўмовамі кампанавання грузаў, рухавікоў, пасажырскіх салонаў.
Канструктыўна-сілавыя схемы фюзеляжа
Выкарыстоўваемыя раней фюзеляжы ферменай канструкцыі непазбежна прайграюць бэлечным па масе канструкцыі ў сувязі з тым, што абшыўка ферменных фюзеляжаў цалкам выключаная з агульнай сілавой работы, успрымаючы толькі мясцовую паветраную нагрузку і з’яўляючыся, такім чынам, дадатковым канструктыўным элементам, якія павялічваюць масу канструкцыі. Прасторавая ферма абцяжарвае і кампанаванне грузаў у фюзеляжы. Усё гэта прывяло да таго, што ферменныя фюзеляжы ў цяперашні час цалкам выцесненыя бэлечнымі і іх ужыванне апраўдана толькі на лёгкіх ціхаходных самалётах «малой» авіяцыі. Таму ў далейшым ферменныя фюзеляжы не разглядаюцца.
Бэлечныя фюзеляжы дзеляцца на тры віды:
Падоўжны набор бэлечнага фюзеляжа складаецца з ланжэронаў і стрынгераў. Ланжэрон адрозніваецца ад стрынгера формай і большай плошчай папярочнага сячэння. Абшывачны фюзеляж падоўжнага набору не мае. Папярочны набор фюзеляжа складаецца са шпангоўтаў, якія забяспечваюць захаванне пры дэфармацыях загаданай формы папярочнага сячэння абалонкі і перадачу на абшыўку размеркаваных і засяроджаных нагрузак. У месцах прыкладання да фюзеляжа вялікіх засяроджаных сіл ўсталёўваюцца ўзмоцненыя шпангоўты.
У бэлечных фюзеляжах пераразальная сіла любога кірунку цалкам ўспрымаецца абшыўкай, у якой узнікае паток датычных высілкаў. Закон размеркавання гэтых высілкаў па контуры абалонкі залежыць ад кірунку вонкавай нагрузкі і ад формы папярочнага сячэння фюзеляжа.
Круцільны момант таксама цалкам ўспрымаецца абшыўкай. Паток датычных высілкаў у гэтым выпадку раўнамерна размеркаваны па перыметры абалонкі, якая мае, як правіла, аднозамкнёны контур папярочнага сячэння. Ўспрыманне выгінальных момантаў фюзеляжа вызначаецца тыпам бэлечнага фюзеляжа. У месцах выразаў у абалонцы (у пройме) ўсталёўваюцца сілавыя акантоўкі, якія забяспечваюць перадачу ўсіх высілкаў у зоне выраза.
Ланжэроны і стрынгеры
Падоўжныя элементы каркаса, якія праходзяць звычайна па ўсёй даўжыні фюзеляжа. Сумесна з абшыўкай яны ўспрымаюць нармальныя высілкі пры выгібе фюзеляжа. Простыя стрынгеры і ланжэроны звычайна вырабляюцца з прэсаваных або гнутых профіляў рознага сячэння. Стрынгеры размяркоўваюць нагрузку раўнамерна па абшыўцы, ланжэроны ў сваю чаргу забяспечваюць агульную калянасць (цвёрдасць) канструкцыі.
Калі вялікія нагрузкі, то могуць выкарыстоўвацца складовыя ланжэроны, складаемыя з некалькіх злучаных між сабой профіляў.
Для акантоўкі вялікіх проймаў у фюзеляжы часта выкарыстоўваюцца ланжэроны каробчатага сячэння — бімсы, складаемыя з прэсаваных профіляў звязаных паміж сабой сценкамі і абшыўкай
Шпангоўты
Папярочныя элементы набору. Дзеляцца на нармальныя і ўзмоцненыя. Нармальныя забяспечваюць захаванне формы папярочнага сячэння фюзеляжа. Ўзмоцненыя шпангоўты ўсталёўваюцца ў месцах перадачы на ​​фюзеляж вялікіх засяроджаных нагрузак. На іх размяшчаюцца стыкавыя вузлы агрэгатаў, вузлы мацавання грузаў, рухавікоў, буйнога абсталявання, перагародкі гермаадсекаў і г. д. Сілавыя шпангоўты могуць ўсталёўвацца на межах вялікіх проймаў у фюзеляжы. Нармальныя шпангоўты звычайна маюць рамную канструкцыю і вырабляюцца штампаваннем або фрэзераваннем.
Узмоцненыя шпангоўты выконваюцца ў выглядзе замкнёнай рамы звычайна двухтаўровага або швелернага сячэння. Рама шпангоўта размяркоўвае вонкавую нагрузку па перыметры абшыўкі, паток датычных высілкаў у якой з’яўляецца апорнай рэакцыяй для рамы. Сама рама працуе на выгіб, які ў асноўным вызначае яе сячэнне. Акрамя, у любым сячэнні рамы дзейнічаюць пераразальная і нармальная сілы. Канструктыўна такая рама вырабляецца зборнай або маналітнай. У месцах усталёўкі перагародак сілавы шпангоўт цалкам зашываецца сценкай, падмацаванай вертыкальнымі і гарызантальнымі профілямі, або сферычнай абалонкай з радыяльна размешчанымі падмацавальнымі элементамі.
Абшыўка
Вырабляецца з металічных лістоў, фармуемыя па профілю паверхні фюзеляжа часцяком з прыклёпванем стрынгераў і затым мацуюцца да каркаса (шпангоўтаў). Стыкі лістоў месцяцца на падоўжных і папярочных элементах каркаса. Магчыма, асабліва для абшывачных фюзеляжаў, ужыванне маналітных абрэбраных панэляў і слаістай абшыўкі з лёгкім, звычайна сотавым, запаўняльнікам. У апошні час атрымлівае распаўсюджванне абшыўка з кампазіцыйных матэрыялаў.
Злучэнне элементаў каркаса і абшыўкі
Магчыма тры спосабы злучэння абшыўкі з каркасам:
Сотападобная абшыўка мацуецца да шпангоўтаў. Яна складаецца з дзвюх металічных панэляў і асяродка. Сотавая канструкцыя — шасцікутнага выгляду матэрыял, зроблены з металу. У асяродку знаходзіцца клей, што дазваляе не выкарыстоўваць заклёпванні. Такая канструкцыя мае высокі супраціў дэфармацыі і здольная перадаваць напружанне па ўсёй сваёй паверхні.
Стыкавыя злучэнні адсекаў фюзеляжа
Стыкі адсекаў фюзеляжа бэлечна-ланжэроннай схемы робяцца з дапамогай стыкавых вузлоў, змешчаных толькі на ланжэронах — пунктавы стык. Канструктыўна для гэтага выкарыстоўваюцца вузлы тыпу «вуха-відэлец» або вузлы фітынгавай схемы.
Бэлечна-стрынгерныя фюзеляжы стыкуюцца прынцыпам контурнага стыку са змяшчэннем стыкавых фітынгаў па ўсім перыметры стыкавага шпангоўта з абавязковай сілавой сувяззю абшыўкі і ўсіх стрынгераў стыкуемых частак фюзеляжа. Бэлечна-абшывачныя фюзеляжы звычайна злучаюцца фланцавым стыкам, якія забяспечваюць сілавую сувязь абшывак стыкуемых частак па ўсім контуры. Гэта па сутнасці контурны стык з адзіным стыкавым элементам — кутка, паласы і г. д.
Мацаванне агрэгатаў самалёта да фюзеляжа
Вузлы мацавання агрэгатаў да фюзеляжа ўсталёўваюцца на ўзмоцненых шпангоўтах, якія выконваюць ролю жорсткага дыска, забяспечваючы размеркаванне засяроджаных нагрузак па ўсім перыметры абалонкі фюзеляжа. Каб перадаць засяроджаныя нагрузкі падоўжнага напрамку, стыкавыя вузлы агрэгатаў павінны быць звязаныя з узмоцненымі падоўжнымі элементамі фюзеляжа. Для памяншэння масы канструкцыі фюзеляжа заўсёды пажадана памяншаць лік узмоцненых шпангоўтаў, размяшчаючы на адным шпангоўце вузлы мацавання некалькіх агрэгатаў.
Мацаванне крыла і стабілізатара
Прынцыповай асаблівасцю стыку крыла з фюзеляжам з'яўляецца спосаб ўраўнаважвання выгінальных момантаў кансоляў крыла ў гэтым стыку. Найбольш рацыянальным лічыцца ўраўнаважванне выгінальных момантаў левай і правай кансолі крыла на цэнтраплане прапушчаным праз фюзеляж. Для ланжэроных крылаў з гэтай мэтай досыць прапусціць праз фюзеляж толькі ланжэроны, на якіх і адбудзецца ўраўнаважванне выгібу.
Для кесонных і манаблочных крылаў праз фюзеляж абавязкова павінны прапускацца цалкам усе сілавыя панэлі крыла.
У тым разе, калі з  кампанавальных прычын пропуск праз фюзеляж сілавых элементаў крыла немагчымы, замыканне выгінальных момантаў злева і справа павінна выконвацца на сілавых шпангоўтах фюзеляжа. Такое рашэнне ўжываецца толькі для ланжэронных крылаў, у якіх лік ланжэронаў невялікі. Кесонныя і манаблочныя крылы патрабуюць вялікай колькасці сілавых шпангоўтаў для замыкання сілавых панэляў, што канструктыўна выканаць вельмі цяжка. У гэтым разе варта адмовіцца ад названых сілавых схем крыла і перайсці на ланжэронную схему.
Мацаванне стабілізатара да фюзеляжа прынцыпова нічым не адрозніваецца ад схемы стыкоўкі крыла. Вось кручэння кіраванага стабілізатара звычайна замацоўваецца на адным або двух сілавых шпангоўтах фюзеляжа.
Мацаванне кіля
Калі дазваляюць умовы кампанавання, то выкарыстоўваецца «мачтавая» закладка ланжэрона ў двух пунктах, разнесеных па вышыні сілавога шпангоўта. Стрэлападобны ланжэрон кіля мае злом ў пункце перасячэння з сілавым шпангоўтам, што патрабуе абавязковай усталёўкі ў гэтым перасячэні бартавой узмоцненай нервюры або ўзмоцненай бэлькі на фюзеляжы. Ад іх можна пазбавіцца, калі сілавы шпангоўт паставіць нахільна да восі фюзеляжа так, каб яго плоскасць з'яўлялася працягам плоскасці сценкі ланжэрона кіля. Але такое рашэнне выклікае значныя тэхналагічныя цяжкасці пры вырабе нахільнага шпангоўта і зборцы фюзеляжа.
Мацаванне шасі і рухавікоў да фюзеляжа
Мацаванне рухавікоў да фюзеляжа ажыццяўляецца як унутры да ўзмоцненых элементаў каркаса, так і звонку на спецыяльных пілонах. Мацаванне пілонаў да фюзеляжа падобна мацаванню стабілізатара або крыла.
Проймы (выразы) ў фюзеляжы
Проймы пад дзверы, вокны, шклянікі кабіны пілота, люкі, нішы шасі, баявой нагрузкі парушаюць замкнёнасць контуру абалонкі фюзеляжа і рэзка зніжаюць яе круцільную і выгібную калянасць і трываласць. Кампенсаваць гэтыя страты можна шляхам стварэння па контуры проймы дастаткова жорсткай рамнай акантоўкі. Пры малых памерах проймы такая акантоўка ствараецца ў выглядзе маналітнай канструкцыі, якую атрымліваюць штампаваннем з ліста або іншымі спосабамі вырабу.
Вялікія проймы акантоўваюць па тарцах сілавымі шпангоўтамі, а ў падоўжным напрамку ўзмоцненымі ланжэронамі або бімсамі, якія не павінны заканчвацца на межах проймы, а працягвацца за сілавыя шпангоўты, забяспечваючы жорсткую закладку гэтых падоўжных элементаў.
Мацаванне шасі выконваецца да ўзмоцненых шпангоўтаў і падоўжных бэлек у ніжняй частцы фюзеляжа. Абшыўкі кіля і фюзеляжа звычайна злучаюцца стыкоўным кутком па контуры кіля.
Гермаадсекі
У гермакабінах пры палёце на вялікіх вышынях падтрымліваецца залішні ціск да 40-60 кпа. Найбольш рацыянальнай формай гермаадсека, якая забяспечвае яго мінімальную масу, з'яўляецца сфера або трохі саступаючы ёй па выгоднасці цыліндр са сферычным дном. Шпангоўт у стыку цыліндра са сферычным сегментам за кошт пералому абшыўкі адчувае досыць вялікія сціскальныя нагрузкі і павінен быць узмоцнены. Абшыўка ў такіх адсеках пры нагружэнні залішнім ціскам цалкам пазбаўлена ад выгібных дэфармацый і працуе толькі на расцяг.
Аднак, з  кампанавальных меркаванняў часам даводзіцца адступаць ад гэтых рацыянальных формаў, што непазбежна прыводзіць да павелічэння масы канструкцыі. Плоскія і блізкія да іх панэлі для забеспячэння неабходнай выгібнай калянасці пры ўспрыманні залішняга ціску павінны мець дастаткова магутны падмацунак ў выглядзе падоўжных і папярочных рэбраў (бэлек) або вырабляцца ў выглядзе трохслойных канструкцый.
У канструкцыях герметычных адсекаў павінна быць забяспечана надзейная герметызацыя па ўсіх заклёпкавых і балтавых швах. Герметызацыя швоў забяспечваецца пракладваннем паміж злучанымі элементамі адмысловых стужак, насычаных герметыкам, вымазваннем швоў невысыхаючай абкітоўкай, пакрыццём швоў вадкім герметыкам з наступнай гарачай сушкай. У месцах стыку лістоў абшыўкі выкарыстоўваюцца шматрадковыя заклёпкавыя швы з малым крокам заклёпванняў.
З дапамогай адмысловых гермавузлоў забяспечваецца ўшчыльненне вывадаў праводкі кіравання, трубаправодаў, электравітак і г. д.
Асаблівая ўвага надаецца герметызацыі шклянікаў, люкаў, дзвярэй, вокнаў, што забяспечваецца адмысловымі ушчыльняльнымі прыстасаваннямі ў выглядзе гумовых стужак, вітак, пракладак, надзіманых трубак.
Абарона Барысава (1941)
Абарона Барысава — баявыя дзеянні 1-й Маскоўскай дывізіі Чырвонай Арміі ўздоўж шашы Мінск-Масква з 30 чэрвеня па 10 ліпеня 1941 года. З'яўляецца прыкладам паспяховай рухомай абароны ў першы перыяд Вялікай Айчыннай вайны. Паспяховыя дзеянні дывізіі дазволілі затрымаць прасоўванне ўдарных частак вермахта на Маскву і далі магчымасць разгарнуць абарону другога стратэгічнага эшалона РСЧА ў верхнім цячэнні Дняпра.
Краснагорск (Буда-Кашалёўскі раён)
Размяшчэнне
За 20 км на ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 29 км ад Гомеля.
Гідраграфія
На поўначы, захадзе і поўдні меліярацыйныя каналы.
Гісторыя
Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1930 годзе арганізаваны калгас, працавала арцель па здабычы торфу. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 20 двароў, 12 жыхароў вёскі загінулі на фронце. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Камінтэрн» (цэнтр — вёска Шырокае). Да 1966 года пасёлак уваходзіў у склад Акцябрскага сельсавета.
Івана-Франкоўскі нацыянальны медыцынскі ўніверсітэт
Івана-Франкоўскі нацыянальны медыцынскі ўніверсітэт — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Івана-Франкоўску.
Агульная характарыстыка
Івана-Франкоўскі нацыянальны медыцынскі універсітэт (на той час яшчэ Станіславаўскі дзяржаўны медыцынскі інстытут) заснаваны 6 кастрычніка 1945 года. На той час у інстытуце налічвалася 395 студэнтаў і 47 выкладчыкаў, сярод якіх было толькі некалькі дактароў і кандыдатаў навук, функцыянавала 14 тэарэтычных і 2 клінічныя кафедры. Ужо праз 10 гадоў у ВНУ стала 12 прафесараў, дактароў навук, а колькасць студэнтаў перавысіла 1 000 чалавек. Пасля універсітэт вылучыў медыцынскі, стаматалагічны, фармацэўтычны факультэты і факультэт паслядыпломнай адукацыі, а з 1994 года рыхтуе таксама сямейных лекараў, навучае замежных студэнтаў, праводзіць перадатэстацыйную падрыхтоўку лекараў розных спецыяльнасцяў. Пачынаючы з 1945 года падрыхтавана больш за 16 000 лекараў, 5 тысяч з іх працуюць менавіта ў Івана-Франкоўскай вобласці.
Дацэнка
Дацэнка — украінскае прозвішча.
Гурнаўшчына
Назву Гу́рнаўшчына маюць:
NGC 6106
NGC 6106 (іншыя абазначэнні — UGC 10328, MCG 1-41-16, ZWG 52.1, IRAS16163+0731, PGC 57799) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Валеджа
Валеджа (Valeggio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 214 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 24 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 27020. Тэлефонны код — 0384.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Марцінавічы (Дзяржынскі раён)
Марці́навічы (, Мартиновичи) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзямідавіцкага сельсавета.
Да 8 красавіка 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Вертнікаўскага сельсавета.
Міхаіл Іванавіч Мінаеў
Міхаіл Іванавіч Мінаеў (, с. Крупец, Зяметчынскі раён, Пензенская вобласць, Расія — ) — спецыяліст у галіне радыётэхнікі. Доктар тэхнічных навук (1990), дацэнт (1976).
Біяграфія
Скончыў Ваенна-марское авіяцыйнае вучылішча ў г. Мікалаеве (1947), Ленінградская ваенна-паветраная інжынерная акадэмія імя А. Ф. Мажайскага (1956), Усесаюзны навукова-даследчы інстытут радыёапаратуры, г. Ленінград (аспірантура, 1964). Працаваў ва Авіяцыйнай эскадрыллі, Далёкі Усход (1947—1950, начальнік сувязі); Навукова-даследчым інстытуце магутнага радыёпрыборабудавання, г. Ленінград (1956—1960); Мінскмі радыётэхнічным інстытуце (з 1967, кафедра радыёперадаючых устройстваў і радыётэхнічных сістэм, з 1969 — дацэнт, з 1991 — прафесар кафедры радыётэхнічных сістэм).
Навуковыя інтарэсы: даследаванні многачастотных рэжымаў работы прыбораў звышвысокіх частот; распрацоўка радыёперадаючых устройстваў радыёлакацыйных станцый.
Узнагароды
Медалі «За баявыя заслугі», «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», значком «Ганаровы радыст СССР» і інш.
Леанід Іванавіч Лазоўскі
Леанід Іванавіч Лазоўскі (1938—1998) — беларускі альпініст, адзін з заснавальнікаў альпінізму ў Беларусі. Майстар спорту СССР, Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь.
Біяграфія
Леанід Лазоўскі нарадзіўся ў 1938 годзе ў Светлагорску.
У 1982 годзе першым з беларусаў атрымаў званне «Снежны барс» за заваяванне ўсіх «сямітысячнікаў» СССР.
Джон Лінел
Джон Лінел (John Linnell;, Блумсберы, цяпер Лондан — , Рэдхіл, Сурэй) — англійскі мастак-пейзажыст.
Жыццё і творчасць
Бацька Джона быў разьбяром па дрэве і пазалотчыкам. У 10 гадоў Джон маляваў і прадаваў партрэты крэйдай і алоўкам. Першыя ўрокі атрымаў ад Бенджаміна Уэста. Вывучаў жывапіс пад кіраўніцтвам мастака Джона Варлі. У 1805 годзе ён быў прыняты ў Каралеўскую акадэмію мастацтваў. Быў блізкі з групай мастакоў, якія называлі сябе «Старажытныя» («The Ancients»). Найбольш цікавыя яго працы, амаль выключна пейзажы, зробленыя ў перыяд з 1824 па 1838 год. Першапачаткова знаходзіўся пад творчым уплывам Томаса Гейнсбара, пазней выпрацаваў свой уласны мастацкі стыль. Асноўную ўвагу мастак на сваіх палотнах надаваў выяве неба, аблокаў, гульні святлаценю. Многія творы Дж. Лінела захоўваюцца ў карцінных галерэях Лондана — такіх, як музей Паўднёвага Кенсінгтана, у Нацыянальнай галерэі (палатна «Дрывасек» і «Ветрак») і інш.
Сыны мастака, Томас і Уільям Лінелы, таксама былі пейзажыстамі.
Маскавіца (рака)
Маскаві́ца — рака ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Бярэзіна (басейн Дняпра). Даўжыня 7,4 км. Пачынаецца з возера Маскавіца, вусце за 3 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Беразіно. Рэчышча каналізаванае на працягу 5 км (ад вытоку да аўтадарогі в. Беразіно — г. Лепель). Цячэ па забалочаным лесе на поўначы Бярэзінскага біясфернага запаведніка.
Савельеў
Савельеў — прозвішча.
NGC 6107
NGC 6107 (іншыя абазначэнні — UGC 10311, MCG 6-36-14, ZWG 196.24, KUG 1615+350C, PGC 57728) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Паўночная Карона.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Антыпірэн
Антыпірэн (ад  — прыстаўка, якая азначае супрацьдзеянне, і  — агонь) — кампанент, дадаваны ў матэрыялы арганічнага паходжання з мэтай забеспячэння супрацьпажарнай абароны.
Уласцівасці
Антыпірэны запавольваюць узгаранне і гарэнне ў сувязі з тым, што ўтрымліваюць запавольнікі гарэння (фасфаты амонію, бору, хларыд амонію), сінергісты (рэчывы, якія ўзмацняюць дзеянне асноўнага запавольніка) і стабілізатары, якія абмяжоўваюць расход запавольніка.
Спосаб ўвядзення антыпірэнаў залежыць ад тыпу матэрыялу, які абараняецца. Так, драўніну прапітваюць растворам антыпірэну або наносяць на яе паверхню фарбу, якая змяшчае антыпірэн. У сінтэтычныя палімеры антыпірэны могуць быць уведзеныя на стадыі іх атрымання, пры наступнай перапрацоўцы або ў гатовы выраб.
Антыпірэн часцей за ўсё сустракаецца ў продажы ў выглядзе воднага раствора або парашка.
Рэйхскамісарыят Остланд
Рэйхскамісарыят Остланд (Reichskommissariat Ostland) — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне нацысцкай Германіі ва Усходняй Еўропе, якое ўключала ў сябе заходнюю частку Беларусі (без Гродзенскага і Брэсцкага рэгіёнаў), краіны Прыбалтыкі і асобныя тэрыторыі паўночна-ўсходняй Польшчы. Існаваў з 1 верасня 1941 па 1944.
Плошча — 512 тыс. км². Насельніцтва — 19,3 млн чалавек. Адміністрацыйны цэнтр — Каўнас (да жніўня 1941), Рыга (да восені 1944), Берлін (да мая 1945).
Узначальваў «Остланд» да восені 1944 Г. Лозе, пазней Э. Кох. Складаўся з 4 генеральных акруг: Беларусь, Латвія, Літва, Эстонія. Межы акруг не заўсёды супадалі з межамі савецкіх рэспублік: так да акругі Літва былі далучаны паўночна-заходнія раёны Вілейскай вобласці, генеральная акруга Беларусь складала толькі 1/3 тэрыторыі БССР. Апарат кіравання «Остланда» будаваўся на ўзор Рэйхсміністэрства акупіраваных усходніх тэрыторый з некалькіх галоўных аддзелаў, у т.л. палітыкі, культуры. Галоўны друкаваны орган — «Deutsche Zeitung im Ostland» («Нямецкая газета ў Остландзе»), выдавалася штодзень у Рызе.
Луі ван Лінт
Луі ван Лінт (Louis Van Lint;,  — ) — бельгійскі жывапісец.
Ван Лінт вучыўся ў Акадэміі прыгожых мастацтваў у Сен-Жос-тэн-Нодэ, Брусель.
Трудніца
Тру́дніца — рака ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Даўжыня 3 км. Выцякае з возера Страднае з паўночнага ўсходу, за 0,9 км на паўднёвы захад ад вёскі Лісна, упадае ў возера Бузянка з захаду, за 1,3 км на паўднёвы ўсход ад той жа вёскі.
Луі ван Лінт
Пачаў маляваць у стылі экспрэсіянізму. Пасля далучэння да бельгійскай мастацкай групы «La Jeune Peinture Belge» у 1945 годзе ён пачаў працаваць у больш абстрактным рэчышчы. Праз П’ера Алешынскага ён уступіў у кантакт з рухам CoBrA. У пачатку 1950-х гадоў ён выстаўляўся разам з некалькімі мастакамі CoBrA. Аднак Ван Лінт ніколі не прымаў блізкага ўдзелу ў гэтым руху.
З сярэдзіны 1950-х гадоў яго стыль ператварыўся ў маляўнічы і цёплы абстракцыянізм.
Красная Плошчадзь
Кра́сная Пло́шчадзь (, Красная Площадь) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Крыўскага сельсавета.
Размяшчэнне
У 20 км на поўдзень ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 26 км ад Гомеля.
Транспартная сетка
Побач аўтадарога Жлобін — Гомель. Планоўка складаецца з прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1930 годзе жыхары мястэчка ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе калгаса імя М. І. Калініна (цэнтр — вёска Івольск).
Да 1 снежня 2009 года пасёлак уваходзіў у склад Івольскага сельсавета.
Вале-Салімбенэ
Вале-Салімбенэ (Valle Salimbene) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 1350 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 193 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 27010. Тэлефонны код — 0382.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Юзаф Свяжыньскі
Юзаф Свяжыньскі (Józef Świeżyński; 19 красавіка 1868 — 12 лютага 1948) — польскі палітык, урач, прэм’ер-міністр Каралеўства Польскага.
Біяграфія
Нарадзіўся ў памешчыцкай сям’і. Паступіў на медыцынскі факультэт Варшаўскага ўніверсітэта. У 1893 годзе пасля заканчэння ВНУ выехаў у Германію, дзе працаваў у медыцынскіх установах Берліна і Гесэна. У тым жа годзе ажаніўся. Пасля вяртання ў Польшчу працаваў лекарам у Варшаве, але з-за кепскага здароўя жонкі вымушаны быў пераехаць на радзіму жонкі. У 1908 годзе набыў маёнтак і быў абраны ў Дзяржаўную думу Расійскай імперыі, у якую двойчы пераабіраўся. Пасля пачатку Першай сусветнай вайны пачаў дапамагаць пацярпелым і ветэранам вайны. У 1919 годзе стаў прэзідэнтам Польскага таварыства «Асвета», якое ўзначальваў да 1933 года. За грамадскую і асветніцкую дзейнасць у 1924 годзе ўзнагароджаны ордэнам Адраджэння Польшчы. Падчас Другой сусветнай вайны ўдзельнічаў у падпольнай дзейнасці. У 1944 годзе пасяліўся ў Сандаміры, дзе і памёр у 1948 годзе.
Палітыкай захапіўся яшчэ ў вучэльне і ўдзельнічаў у дзейнасці падпольнага Саюза польскай моладзі «Zet». У 1893 годзе ўступіў у Нацыянальную лігу. У 1906—1915 гадах тройчы абіраўся дэпутатам Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі (I, III, IV скліканняў). 23 кастрычніка 1918 года быў прызначаны прэм’ер-міністрам Каралеўства Польскага. У першыя дні свайго праўлення ён распачаў крокі да ўмацавання незалежнасці, якая была абвешчана 7 кастрычніка 1918 года. Акрамя таго, ён адстойваў пазіцыю аб неадкладным стварэнні Узброеных Сіл як элемента дзяржаўнай незалежнасці і суверэнітэту. На хвалі падтрымкі немцамі ўступіў ў канфлікт з Юзафам Пілсудскім, які дамагаўся пасады ваеннага міністра. Кабінэт Свяжыньскага не вельмі падтрымлівалі актывісты Нацыянальнай лігі, якія выступалі супраць яго прызначэння. Каб атрымаць шырокую сацыяльную базу падтрымкі, 3 лістапада Свяжыньскі абвяшчае дэкрэт аб адмежаванні ад Рэгенцкай рады і абвяшчэнні Нацыянальнага ўрада. Такія крокі прыводзяць да канфлікту з манархістамі і левымі партыямі. Дэ-факта спроба захапіць уладу і дыстанцыявацца ад манархістаў і сацыялістаў прывяла да адстаўкі ўсяго кабінета. У першыя гады незалежнасці ўдзельнічаў у распрацоўцы канстытуцыі Польшчы, пасля чаго канчаткова пакінуў палітыку.
Універсітэт Караля Данілы
Універсітэт Караля Данілы — украінская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Івана-Франкоўску.
Агульная характарыстыка
У 1997 годзе заснавана прыватная вышэйшая навучальная ўстанова "Івана-Франкоўскі інстытут права, эканомікі і будаўніцтва". Пачынаў сваю дзейнасць інстытут з арандаванага памяшкання на 500 м2 з 300 студэнтамі і 4 спецыяльнасцямі. У 2007 годзе універсітэт быў перайменаваны ў Івана-Франкоўскі ўніверсітэт права імя Караля Данілы Галіцкага. З мая 2017 года вучэльня называецца Універсітэтам караля Данілы. За дваццаць гадоў дзейнасці ўніверсітэт скончылі больш за 20 тысяч студэнтаў.
На сённяшні дзень Універсітэт караля Данілы рыхтуе спецыялістаў у галіне правазнаўства, эканомікі, архітэктуры, будаўніцтва, дызайну, IT-тэхналогій, журналістыкі, музычнага мастацтва і багаслоўя.
Качановічы
Назву Качано́вічы маюць:
NGC 6108
NGC 6108 (іншыя абазначэнні — MCG 6-36-15, ZWG 196.25, KUG 1615+352A, PGC 57734) — галактыка ў сузор’і Паўночная Карона.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кібы
Назву Кібы́ маюць:
Экасістэма
Экасістэма — комплекс са згуртавання жывых арганізмаў і нежывых кампанентаў асяроддзя іх пражывання, звязаных паміж сабой абменам рэчыва і энергіі.
Паняцце экасістэмы
Тэрмін «экасістэма» ўпершыню быў прапанаваны англійскім эколагам А. Тэнслі ў 1935 годзе. Ён разглядаў экасістэмы як асноўныя структурныя адзінкі прыроды на планеце Зямля.
Гнілы пень з беспазваночнымі, грыбамі і бактэрыямі, якія насяляюць яго, уяўляе сабой экасістэму невялікага маштабу (мікраэкасістэма). Возера з воднымі і каляводнымі арганізмамі з'яўляецца экасістэмай сярэдняга маштабу (мезаэкасістэма). А мора з яго разнастайнасцю водарасцей, рыб, малюскаў, ракападобных — экасістэма буйнога маштабу (макраэкасістэма).
Характэрнай прыкметай экасістэм з'яўляецца наяўнасць у іх абмену рэчывам і энергіяй паміж жывым і нежывым кампанентамі. Экасістэмы маюць розную ступень складанасці, розныя маштабы, яны могуць быць натуральнымі (прыроднымі) і штучнымі (створанымі чалавекам). У якасці асобных экасістэм могуць разглядацца кропля вады з лужыны з мікраарганізмамі, балотная купіна з яе «насельніцтвам», возера, луг, пустыня і, нарэшце, біясфера — экасістэма самага высокага рангу. Значыць, экасістэма не мае пэўнай размернасці. Экасістэмай можна назваць любы біягеацэноз.
Структура экасістэмы
Кансументы, або спажыўцы, — гетэратрофныя арганізмы, якія спажываюць жывое арганічнае рэчыва і перадаюць энергію, якая ў ім утрымліваецца, па харчовых ланцугах. Да іх адносяцца большасць жывёл, насякомаедныя расліны, расліны-паразіты. У залежнасці ад віду арганічнага рэчыва, якое спажываецца, кансументы падзяляюцца на парадкі. Арганізмы, якія спажываюць прадуцэнтаў, называюцца кансументамі I парадку. Да іх адносяцца раслінаедныя жывёлы (конікі, саранча, грызуны, парна- і няпарнакапытныя жывёлы) і расліны-паразіты. Кансументаў I парадку спажываюць кансументы II парадку, якія прадстаўлены драпежнымі жывёламі і насякомаеднымі раслінамі. Кансументамі III і наступных парадкаў з’яўляюцца больш буйныя драпежныя жывёлы. Колькасць парадкаў кансументаў у экасістэме абмежавана і вызначаецца аб’ёмам біямасы, створанай прадуцэнтамі.
Рэдуцэнты, або разбуральнікі — гетэратрофныя арганізмы, якія расшчапляюць адмерлае арганічнае рэчыва любога паходжання да мінеральнага. Утворанае мінеральнае рэчыва назапашваецца ў глебе і ў далейшым паглынаецца прадуцэнтамі. У экалогіі адмерлае арганічнае рэчыва, уключанае ў працэс гніення, называецца дэтрытам. Дэтрыт — адмерлыя рэшткі раслін і грыбоў, трупы і экскрэменты (неператраўленыя рэшткі корму) жывёл з бактэрыямі, якія ў іх знаходзяцца.
Працэс гніення дэтрыту ідзе ў тры этапы: механічнае драбненне, гуміфікацыя (утварэнне перагною), мінералізацыя. У залежнасці ад этапу гніення, якое ажыццяўляюць рэдуцэнты, іх падзяляюць на тры парадкі. Рэдуцэнты I парадку (механічныя разбуральнікі) ажыццяўляюць механічнае драбненне дэтрыту і падрыхтоўваюць субстрат для біялагічнага гніення. Да іх адносяцца сапратрофныя жывёлы (дэтрытафагі): макрыцы, некаторыя кляшчы, мнаганожкі, нагахвосткі, жукі мерцвяеды, некаторыя насякомыя і іх лічынкі, чэрві. Рэдуцэнты II парадку (гуміфікатары) часткова раскладаюць дэтрыт, ператвараючы яго ў гумус (перагной). Імі з’яўляюцца грыбы, гетэратрофныя пратысты, буйныя бактэрыі. Рэдуцэнты III парадку (мінералізатары) забяспечваюць поўнае раскладанне гумусу да мінеральных рэчываў. Да іх адносяцца глебавыя бактэрыі памерам менш за 0,1 мм. Менавіта іх часта называюць сапраўднымі рэдуцэнтамі. Прадстаўнікі ўсіх парадкаў рэдуцэнтаў, адміраючы, таксама ўтвараюць дэтрыт.
Роля рэдуцэнтаў у прыродзе вельмі вялікая. Без іх у біясферы збіраліся б адмерлыя арганічныя рэшткі, а мінеральныя рэчывы, неабходныя прадуцэнтам, вычарпаліся.
Машніца (Дзяржынскі раён)
Машні́ца (, Мошница) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзямідавіцкага сельсавета.
Dorcus parallelipipedus
Dorcus parallelipipedus — від жукоў сямейства.
Апісанне
Самец даўжынёй ад 22 да 32 мм з мандыбуламі, а без — ад 19 да 26 мм; самка даўжынёй ад 16 да 23 мм. Вочы амаль цалкам падзеленыя шчокавымі выступамі. Булава вусікаў 4-членікавая. Пярэднія галёнкі зверху з падоўжнымі кілямі або баразёнкамі. Верхнія сківіцы самцоў толькі нязначна даўжэйшыя, чым у самкі. Афарбоўка цела аднатонная, чорная.
Арэал
Шырока распаўсюджаны ў Еўропе, Паўночна-Заходняй Афрыцы, на Каўказе і ў Заходняй Азіі. На паўночным усходзе арэал даходзіць да ракі Урал, дзе, відавочна, від ужо вельмі рэдкі. Паўднёвая мяжа арэала праходзіць па беразе Чорнага мора Крыма і Каўказа, захоплівае Турцыю, Паўночны Іран, Марока. У Татарстане сустракаецца па ўсёй тэрыторыі рэгіёну, таксама жыў у Волга-Камскай пойме да ўтварэння Куйбышаўскага вадасховішча.
Экалогія і месцапражыванні
Сустракаецца паўсюдна ў лясной зоне, у стэпах прымеркаваны таксама да сістэмы лесапалос. Жыве ў змешаных і шыракалістых лясах. Час лёту — красавік-кастрычнік. Жукі сустракаюцца на кары дрэў, у трухлявых пнях і дуплах.
Размнажэнне
Лічынкі развіваюцца ў мёртвай і гнілой драўніне, , , радзей — , , , і. Максімальная даўжыня лічынкі да 58 мм. Галава з 2 амаль правільнымі радамі шчацінак на цемені. Мандыбулы гладкія.
Ахова
Ахоўваецца ў Латвіі (уключаны ў 2-ю катэгорыю), Швецыі (уключаны ў 2-ю катэгорыю). Занесены ў Чырвоную кнігу Казахстана.
Сяргей Пятровіч Стрэнкоўскі
Біяграфія
У 1986 годзе з сярэбраным медалём скончыў сярэднюю школу № 5 г. Пiнска Брэсцкай вобласці. У 1987—1989 гадах праходзіў тэрміновую ваенную службу ў радах Савецкай Арміі. У 1989 годзе паступіў на гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага педагагічнага універсітэта імя Максім Танка, які скончыў у 1994 годзе з дыпломам з адзнакай. Атрымаў акадэмічную ступень бакалаўра адукацыі ў галіне гісторыі.
У 1993—1998 гадах намеснік дырэктара сярэдняй школы № 179 г. Мінска, у 1998—2003 гадах дырэктар сярэдняй школы № 199 г. Мінска. У 2003—2007 гадах начальнік упраўлення адукацыі Фрунзенскага раёна г. Мінска.
У 1999 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Гарадское самакіраванне ў вялікакняжацкіх уладаннях заходняй часткі Вялікага княства Літоўскага», у 2014 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па тэме «Гарадское самакіраванне на тэрыторыі Беларусі (канец XIV—XVIII ст.)» (2014).
З жніўня 2007 года працуе ў Мінскім гарадскім інстытуце развіцця адукацыі прарэктарам па вучэбна-метадычнай рабоце, з мая 2011 года — першым прарэктарам. З 1 верасня 2008 года з’яўляецца таксама прафесарам кафедры кіравання і эканомікі адукацыі Мінскага гарадскога інстытута развіцця адукацыі; з верасня 2018 года — прафесарам кафедры царкоўнай гісторыі і царкоўна-практычных дысцыплін Мінскай духоўнай акадэміі.
З’яўляецца намеснікам галоўнага рэдактара навукова-метадычнага часопіса «Вестник МГИРО»; членам саветаў па абароне дысертацый па гістарычных навуках пры БДУ і БДПУ імя Максіма Танка; экспертам Беларускага рэспубліканскага фонду фундаментальных даследаванняў.
Навуковая дзейнасць
Прадметам навуковых інтарэсаў з’яўляецца вывучэнне самакіравання дзяржаўных і прыватнаўласніцкіх гарадоў Вялікага княства Літоўскага, інстытуты прамой дэмакратыі гарадскіх суполак, карпаратыўнае самакіраванне цэхаў, гільдый і брацтваў, а таксама суполак нацыянальных меншасцяў, гісторыя Праваслаўнай Царквы. З’яўляецца аўтарам 6 манаграфій, 2 вучэбных дапаможнікаў, хрэстаматыі, больш за 120 артыкулаў па дадзенай тэматыцы.
Займаецца таксама пытаннямі менеджменту і нарматыўна-прававога рэгулявання ў сферы адукацыі, фінансава-гаспадарчай і планава-эканамічнай дзейнасці, кадравай палітыкі устаноў адукацыі, працы са зваротамі грамадзян ва ўстановах адукацыі, арганізацыі факультатыўных заняткаў, працы з адоранымі і высокаматываванымі дзецьмі, развіцця сістэмы дадатковай адукацыі дарослых у г. Мінску. З’яўляецца аўтарам (сааўтарам) каля 50 публікацый, шэрагу навучальных праграм для павышэння кваліфікацыі кіраўнікоў і спецыялістаў адукацыі па дадзенай тэматыцы.
Узнагароды
За добрасумленную працу і поспехі ў педагагічнай і кіраўніцкай дзейнасці ўзнагароджаны Ганаровай граматай упраўлення адукацыі адміністрацыі Фрунзенскага раёна г. Мінска, падзячнымі лістамі і Ганаровай граматай адміністрацыі Фрунзенскага раёна г. Мінска, Ганаровай граматай адміністрацыі Партызанскага раёна г. Мінска, падзякамі і Ганаровымі граматамі Камітэта па адукацыі Мінгарвыканкама, Падзякай старшыні Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта, Падзякай Мінгарвыканкама, Падзякай, Граматай і Ганаровай граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Падзякамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, юбілейным медалём «60 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», юбілейным медалём БПЦ «В память 500-летия Успенского Жировичского мужского монастыря», медалём Лідскай епархіі БПЦ «Преподобномученика Галактиона Лидского» другой ступені, памятным знакам «75 лет первого возрождения Минской духовной семинарии». З’яўляецца ўладальнікам Грантаў Мінгарвыканкама за распрацоўку адукацыйных праектаў «Арганізацыя адукацыйнай прасторы грамадска-гуманітарнага профілю», «Стварэнне рэгіянальнай сістэмы выяўлення, развіцця і падтрымкі адораных дзяцей», «Сістэма работы па фарміраванні здаровага ладу жыцця ва ўстановах адукацыі сталіцы».
Жан-Эцьен Ліятар
Жан-Эцьен Ліятар (Jean-Étienne Liotard;,  — , Жэнева) — швейцарскі мастак, майстар пастэлі, адзін з галоўных прадстаўнікоў арыенталізму, у прыватнасці, стылю «цюркры», у заходнееўрапейскім мастацтве XVIII стагоддзя.
Малады Ліятар старанна займаўся маляваннем, мініятурным і эмалевым жывапісам. У 1725 годзе ён прыбыў у Парыж, каб удасканальвацца ў мастацтве, і знайшоў сабе апекуна ў асобе маркіза Пюізье, які, прызначаны пасланцам у Неапаль, узяў яго туды з сабой. У 1736 годзе Ліятар пераехаў у Рым, дзе намаляваў мноства партрэтаў пастэллю, у тым ліку партрэты папы Клімента XII і некалькіх кардыналаў, што заклала аснову яго вядомасці. Схільнасць да прыгод захапіла яго на Усход. У Канстанцінопалі ён пражыў пяць гадоў, засвоіў мясцовыя звычаі, апрануўся туркам, што ў той час уяўлялася вельмі эксцэнтрычным, і ў гэтым выглядзе з’явіўся ў Вену, дзе імператар Франц I прыняў яго літасціва. Ён атрымаў мноства заказаў і выканаў партрэты Марыі Тэрэзіі (гравіраваны ў 1744 годзе Рэйнспергерам), многіх членаў імператарскага дома і прадстаўнікоў аўстрыйскай шляхты. Тут жа ён намаляваў пастэллю партрэт Ганны Бальдаўф (Anna Baltauf), які стаў вядомы пад назвай «Шакаладніца» (La belle chocolatière — «Цудоўная шакаладніца»; знаходзіцца ў Дрэздэнскай галерэі). Гэты партрэт неаднаразова капіяваўся і гравіраваўся.
Кікапу
Кікапу (саманазва: Kiikaapoa) — алганкінскі народ. Жывуць у Мексіцы і ЗША. Агульная колькасць (2016 г.) - 1600 чал.
Гісторыя
Першасным месцам рассялення кікапу быў рэгіён Вялікіх азёр. У першай трэці XVII ст. яны ўсталявалі сувязі з французскімі каланістамі, прымалі ўдзел у Бабровых войнах на баку Францыі. Аднак к канцу XVII ст. кошт на футра, якое складала аснову гандлю з еўрапейцамі, знізіўся. Кікапу моцна пацярпелі ад эпідэміі 1702 г. Сітуацыя яшчэ больш пагоршылася пасля Сямігадовай вайны, калі французскія калоніі ў Канадзе апынуліся пад уладаю Вялікабрытаніі.