cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ватыканская апостальская бібліятэка
Развіццё з XVI стагоддзі
Напачатку XVII стагоддзя, пры Папе Паўлу V пад захоўванне архіўных дакументаў быў выдзелены асобны будынак. Так пачалася гісторыя Сакрэтнага архіва, размешчанага за брамай Св. Ганны. У XVII стагоддзі ўзнікла традыцыя перадаваць у Ватыканскую бібліятэку прыватныя калекцыі і каралеўскія зборы. Так, фонды бібліятэкі значна папоўніліся ў 1623 годзе, калі курфюрст Баварыі Максіміліян I падарыў Папе Рыгору XV вялікую частку захопленай ім Гайдэльбергскай бібліятэкі (так званая Bibliotheca Palatina — Палацінская бібліятэка) у знак падзякі за дапамогу ў Трыццацігадовай вайне. У 1815 годзе з Палацінскай бібліятэкі былі вернутыя ў Гайдэльберг 38 лацінскіх і грэчаскіх манускрыптаў, а таксама манускрыпты па гісторыі горада на нямецкай і лацінскай мовах. У 1657 годзе пры Папе Аляксандры VII у Ватыкан з Урбіна была пераведзена так званая Урбінская бібліятэка, якая ўяўляла сабой багатую калекцыю рукапісаў эпохі Адраджэння (1767 тэкстаў на латыні, 165 на грэчаскай, 128 на іўрыце і арабскай ), заснаваную герцагам Урбіна Федэрыга да Мантэфельтра. У 1689 годзе калекцыя папоўнілася зборам шведскай каралевы Крысціны (Аляксандраўскае аддзяленне). Каралева правяла апошнія гады жыцця ў Рыме і адпісвала свой збор (часткова сабраны яе бацькам у паходах на Германію і Польшчу, аднак вялікая частка была сабрана ёю падчас знаходжання ў Фантэнбло ) кардыналу Дэчыа Ацаліні, пляменнік якога Пампеа прадаў у 1690 годзе кнігі Папе Аляксандру VIII. Папа пакінуў частку калекцыі ў сваю чаргу свайму пляменніку кардыналу П'етра Атабоні. Кнігі каралевы Крысціны, у складзе якіх збор «Атабаніяна» (Fondi Ottoboniano; 3394 лацінскіх і 473 грэчаскіх манускрыпта), а таксама збор «Капаніяна» (Capponiano; 288 рукапісаў са збору фларэнційскага маркіза Алесандра Капоні (Alessandro Capponi) папоўнілі ў 1759 годзе фонды бібліятэкі. У 1715 годзе Кліментам XI была арганізавана экспедыцыя ў Сірыю і Егіпет, якую ўзначаліў Іосіф Асемані. За два гады працы ў манастырах Нітрыйскай пустыні, Каіры, Дамаску, Ліване ім было сабрана каля 150 найкаштоўных манускрыптаў, якія папоўнілі збор Ватыканскай бібліятэкі. Папа Клімент XIII далучыў усю калекцыю братоў Асемані, якая складала ў тым ліку 202 сірыйска-халдзейскіх, 180 арабскіх і 6 турэцкіх манускрыптаў.
Напалеонаўскія войны сталі фатальнымі для збораў бібліятэкі: у 1797 годзе 500 манускрыптаў былі канфіскаваны французскай дырэкторыяй. Аднак у 1815 годзе вялікую частку вывезенага, за выключэннем 36 манускрыптаў, атрымалася вярнуць у Ватыкан.
Бібліятэка ў XIX і XX стагоддзях
З абраннем Папай Льва XIII пачалася мадэрнізацыя бібліятэкі: адкрылася чытальная зала для друкарскіх кніг, заснавана лабараторыя па рэстаўрацыі манускрыптаў, былі ўведзены правілы каталагізацыі манускрыптаў, якія дзейнічаюць і дагэтуль. У 1891 годзе Папа набыў калекцыі графаў Баргезэ: каля 300 скруткаў старой Авіньёнскай бібліятэкі, а ў 1902 годзе за 525 тысяч франкаў архівы кардынала Франчэска Барберыні (Fondo Barberiniano): 10041 лацінскіх, 595 грэчаскіх і 160 усходніх рукапісаў разам са старымі кніжнымі паліцамі ; пазней Codices Reginæ, Capponiani, Urbinates, Ottoboniani (3394 лацінскіх і 472 грэчаскіх манускрыпта), збор Сіксцінскай капэлы — Fondo della Capella Sistina (калекцыя па гісторыі музыкі). Пасля Першай сусветнай вайны былі ўведзены адзіныя нормы каталагізацыі друкарскіх выданняў («Norme per il catalogo degli stampati»).
Пры Аапе Яне XXIII было набыта некалькі калекцый, у тым ліку італьянскія рукапісы са збору Тамара дэ Марыні (Tammaro de Marini), калекцыя драматычных твораў на персідскай мове і эфіопскіх манускрыптаў вучонага Энрыка Чэрулі (Cerulli Persiani і Cerulli Etiopici), а таксама Вісконці і Мацучэлі (Visconti, Mazzucchelli), у 1922 годзе — Расіяна (Rossiana; па імі яе гаспадара, рымскага двараніна Джавані Франчэска дэ Росі; 1195 манускрыптаў, 6 тысяч рэдкіх выданняў, 2139 інкунабул).
У 1923 годзе да бібліятэкі была далучана Бібліятэка Кіджы (Biblioteca Chigiana; 33 тысяч адзінак, сабраных пераважна Флавіа Кіджы з Сіены), у 1926 годзе — збор Фераёлі (Fondo Ferraioli) (885 манускрыптаў і 100 тысяч аўтографаў, усяго больш 40 тысяч адзінак), у 1940 годзе — архіў сабора Святога Пятра (Fondo Archivio del Capitolo di San Pietro) і апошні буйны збор манускрыптаў, грамат і аўтографаў італьянскага гісторыка Федэрыка Патэты (Fondo Patetta, які змяшчае ў тым ліку рукапісы па гісторыі П’емонта), у 1953 — архіў княжацкага сямейства Распільёзі.
Задачы Ватыканскай бібліятэкі
Усе асноўныя функцыі і задачы бібліятэкі, апісаныя ў буле «Ad decorem militantis Ecclesiae» Папы Сікста IV ад 15 чэрвеня 1475 года, працягваюць дзейнічаць і ў наш час:
Іль-дэ-Па
Іль-дэ-Па (Île des Pins, канак.: Kunyié) — востраў у Ціхім акіяне. Уваходзіць у склад Новай Каледоніі. Плошча — 130 км². Насельніцтва (2009 г.) — 1969 чал.
Геаграфія
Іль-дэ-Па — гэта нават не востраў, а маленькі архіпелаг, які складаецца непасрэдна з вострава Іль-дэ-Па і суседніх невялікіх астравоў, аддзеленых ад асноўнага вузкімі пралівамі. Усе яны маюць адзіны падводны фундамент, які з’яўляецца працягам Новай Каледоніі. Геалагічная будова Іль-дэ-Па таксама блізкая да новакаледонскай. Найвышэйшы пункт — пік Н’га (262 м). Частку ўзбярэжжа атачае каралавы рыф. Глебы насычаны жалезам, але бедныя на крэмній, кальцый, калій і фосфар, неабходныя для нармальнага росту большасці раслін.
Ватыканская апостальская бібліятэка
Задачы Ватыканскай бібліятэкі
У задачы і абавязкі бібліятэкі ўваходзяць:
Іль-дэ-Па
Геаграфія
Іль-дэ-Па знаходзіцца ў 49,4 км на паўночны ўсход ад Новай Каледоніі, у 1608 км на усход ад Аўстраліі, у 16839 км ад Парыжа, у 15203 км ад Мінска.
Ватыканская апостальская бібліятэка
Залы бібліятэкі
Першапачаткова залы бібліятэкі Папы Мікалая V былі ўпрыгожаны фрэскамі Даменіка Гірландаё, Мелоца да Форлі і Антаніяца Рамана. З пашырэннем фондаў бібліятэка атрымала новы будынак, пабудаваны ў 1587 годзе Даменіка Фантана. З-за недахопу месца двухпавярховы будынак быў пабудаваны папярок двара Бельведэра, такім чынам разбурыўшы архітэктурную кампазіцыю позняга Рэнесансу працы Брамантэ.
Памяшканні бібліятэкі :
Іль-дэ-Па
Прырода
Іль-дэ-Па знакаміты сваімі лясамі з хвойнага дрэва араукарыя, ад якога ў 1774 г. і атрымаў сучасную назву (літаральна «востраў хвояў»). У нашы дні лясы захаваліся ў цэнтральнай і паўночнай частках асноўнага кавалка сушы. Астатні раслінны покрыў бедны, прадстаўлены пераважна хмызнякамі і травамі. Буйных дзікіх жывёл на Іль-дэ-Па няма, але ёсць птушкі, яшчаркі, грызуны.
Гісторыя
Да прыходу еўрапейцаў Іль-дэ-Па быў населены меланезійцамі кунье. Яны падзяляліся на 8 племянных аб’яднанняў, на чале якіх стаялі правадыры. Асноўнымі заняткамі тубыльцаў былі вырошчванне клубневых культур і рыбалоўства.
Ватыканская апостальская бібліятэка
Фонды
Залы бібліятэкі падзелены на наступныя аддзяленні : У бібліятэцы захоўваецца мноства папскіх актаў, так, напрыклад, каля 4000 тамоў са збору Чыгі (Fondi Chigiano).
Іль-дэ-Па
Гісторыя
У 1774 г. востраў быў адкрыты Джэймсам Кукам. У 1840 г. сюды прыбылі гандляры сандалавым дрэвам з Аўстраліі. У 1853 г. Іль-дэ-Па стаў часткай валоданняў Францыі. У 1872 г. французы заснавалі на ім турэмную калонію, дзе першымі зняволеннымі сталі ўдзельнікі паўстання Парыжскай камуны.
У наш час 95 % насельніцтва працягваюць складаць кунье. На востраве паспяхова развіваецца турызм. Мясцовае насельніцтва ў значнай ступені захоўвае традыцыйную культуру і сацыяльную арганізацыю.
Ватыканская апостальская бібліятэка
Манускрыпты
Збор манускрыптаў, усяго каля 50 тысяч, складаецца з закрытай (36 аддзяленняў) і адкрытай частак (16 аддзяленняў), якія, у сваю чаргу, падзелены па мовах манускрыптаў. Адкрытая частка носіць назву «Кодэксы Ватыкана» (Codices Vaticani), манускрыпты з закрытага аддзялення размеркаваны паводле іх паходжання.
Да буйныя зборам манускрыптаў адносяцца: калекцыі Барберыні (збор Папы Урбана VIII) складае каля 10 тысяч лацінскіх, грэчаскіх, усходніх манускрыптаў (Barberini Orientales) і інкунабул; у зборы Барджыяні захоўваюцца рукапісы на персідскай, турэцкай, армянскай, арабскай, грузінскай і іншых мовах.
Некаторыя вядомыя манускрыпты Ватыканскай бібліятэкі: Скрутак Ісуса; De arte venandi cum avibus — «Пра мастацтва палявання з птушкамі» Фрыдрыха II; Codex Vaticanus — адзін з самых каштоўных рукапісаў грэчаскай Бібліі, датаваны сярэдзінай IV стагоддзя, у X стагоддзі быў дададзены арнамент, а ў XV стагоддзі рукапіс быў часткова рэканструяваны ; Libri Carolini — Каралінгскія кнігі, зборнік у чатырох кнігах аспрэчанняў актаў VII Сусветнага Сабора, а таксама яго вучэння аб іконашанаванні, складзенае па наказе імператара Карла I Вялікага.
Старадаўнія рукапісныя тэксты: з паэтычнымі тэкстамі Вергілія: Vergilius Vaticanus — фрагменты пачатку V стагоддзя былі знойдзены каля 1400 года французскім пісцом, а ў XV стагоддзі ацалелыя часткі Ватыканскага Вергілія былі зноў сабраны ў кодэкс і вярнуліся ў Італію; Vergilius Romanus — фрагменты рукапісу (309 лістоў квадратнай формы, 33 х 33 см.), якія ўключаюць творы Вергілія з «Энеіды» і «Георгік» («Georgies»), па стылі і мастацкаму адлюстраванню (19 каляровых ілюстрацый), якія адносяцца меркавана да канца IV стагоддзя. Месца яго стварэння сапраўды не ўстаноўлена, магчыма, пачынаючы з IX стагоддзя да канца XV стагоддзя ён захоўваўся ў бібліятэцы манастыра Сен-Дэні. Ватыкану манускрыпт быў перададзены пры Папе Сіксце IV.
Рукапісы з творамі Цыцэрона, Тэрэнція, Гамера, Арыстоцеля, Еўкліда, папірус Бодмера — які змяшчае найстаражытнейшы тэкст Евангелляў ад Лукі і Яна, два экзэмпляра першадрукаванай Бібліі Гутэнберга, сярэдзіны XV стагоддзя; а таксама лісты Тамаша Аквінскага, Петраркі, Мікеланджэла, Рафаэля, некалькі лістоў Марціна Лютэра і Генрыха VIII.
Друкарскія кнігі
Друкарскія кнігі ў Ватыканскай бібліятэцы, размеркаваныя па раздзелах палеаграфіі, гісторыі, гісторыі мастацтва, а таксама класічнай, сярэднявечнай і рэнесанснай філалогіі, каталагізаваны і прадстаўлены ў сетцы Інтэрнэт з 1985 года. Каталог утрымлівае 10 тысяч назваў і ілюстрацый сучасных друкарскіх выданняў.
Першыя друкарскія кнігі ў бібліятэцы з'явіліся ў зборы Першай калекцыі (Prima Raccolta) 1620—1630 гг., пазней былі далучаны кнігі з калекцыі Барберыні, Палацінскай бібліятэкі, Цэладыяны (Zeladiana, па імі кардынала Франчэска Саверына Цэлада (Francesco Saverino Zelada)), бібліятэкі кардынала Май.
Іншыя калекцыі
У кабінеце медных гравюр (Gabinetto delle Stampe e dei Designi) размяшчаецца калекцыя малюнкаў і рэпрадукцый, у тым ліку 161 том (да 1793 года) з каля 32 тысячамі лістоў, адсартаваных па школах, і яшчэ 10 тысяч — па жанрах. У залах бібліятэкі, у музеях свецкага і рэлігійнага мастацтва бібліятэкі экспануюцца багатыя калекцыі артэфактаў. З 1744 года ў бібліятэку была перанесена калекцыя Папы Бенедыкта XIV, які набыў збор старажытных хрысціянскіх шкляных вырабаў кардынала Гаспарэ Карпенья, які збіраў старажытнасці ў катакомбах. Затым рушыла ўслед калекцыя каштоўных камянёў Веторы (Vettori). Пазней абедзве калекцыі сталі часткай музея рэлігійнага мастацтва бібліятэкі. У музеі таксама знаходзіцца калекцыя антычных медальёнаў з тонкай залатой праслойкай паміж пластамі шкла, якія адлюстроўваюць сямейныя пары, святых (асабліва часта сустракаецца выява апосталаў Пятра і Паўла), сцэны з Бібліі, а таксама свецкія тэмы, напрыклад, сцэны палявання. Многія з гэтых артэфактаў былі выяўлены ў катакомбах Рыма.
Калекцыя манет і медалёў (Gabinetto Numismatico) была адчынена ў 1555 годзе, аднак самы вялікі ўклад у збор зрабіў Папа Бенедыкт XIV, які набыў велізарную калекцыю грэчаскіх і рымскіх манет кардынала Алесандра Альбані, якая па сваіх памерах саступае толькі калекцыі караля Францыі. Збор увесь час папаўняўся новымі экспанатамі (напрыклад, калекцыяй Ранчы ў 1901 г.). У наш час складаюцца электронныя каталогі для ордэнаў, манет і манускрыптаў.
Кіраванне
Булай «Ad decorem militantis Ecclesiae» 1475 года Папа Сікст IV таксама афіцыйна прызначыў персанал для кіравання бібліятэкай і рэгулярнае дараванне. Першым афіцыйным кардыналам-бібліятэкарам (Prottettore della Biblioteca Vaticana) стаў у 1548 годзе Марчэла Чэрвіні Marcello Cervini).
Папа Леў XIII перадаў паўсядзённыя абавязкі па кіраванні бібліятэкай з рук кардынала-бібліятэкара прафесійным спецыялістам: прэфекту, намесніку і перапісчыкам. У бібліятэцы працавалі шэсць пастаянных перапісчыкаў (scriptores — па асноўных мовах манускрыптаў, прадстаўленых у бібліятэцы) і пяць — на здзельнай аснове, у абавязкі якіх у тым ліку ўваходзіла навуковае развіццё адпаведных аддзяленняў.
У наш час на чале бібліятэкі стаіць кардынал-бібліятэкар, у штат бібліятэкі таксама ўваходзяць прэфект (па тэхнічных і навуковых пытаннях), намеснік прэфекта, кіраўнікі аддзяленнямі і асобнымі калекцыямі (напрыклад, калекцыяй манет і медаляў), сакратар і казначэй. Таксама існуе савет, які кансультуе кардынала-бібліятэкара і прэфекта па важных пытаннях дзейнасці бібліятэкі.
Захаванне фондаў
У XIX стагоддзі ў бібліятэцы ўпершыню пачаліся працы па рэпрадукцыі манускрыптаў з дапамогай факсіміле: фрагментаў Вергілія, манускрыптаў Дантэ і Петраркі. Аднак запатрабаванне ў ахове і захаванні багатых збораў Папаў адчувалася ўжо з моманту ўзнікнення бібліятэкі. Так у буле Папы прызначаліся адказныя за захаванне збораў і абарону ад насякомых, волкасці і пылі. У 1555 годзе Папа Павел IV афіцыйна ўвёў пасаду рэстаўратара.
З часам стан манускрыптаў стаў пагаршацца таксама з-за карозіі чарніў. Па ініцыятыве Францыска Эрле, прэфекта бібліятэкі (1895—1914 гады), у 1898 годзе была арганізавана міжнародная канферэнцыя, на якой абмяркоўваліся новыя метады рэстаўрацыі рукапісаў. Новая лабараторыя па рэстаўрацыі была заснавана ў 1890 годзе пры Папе Льве XIII (сёння лабараторыя знаходзіцца ў музеі К'ярамонці). У сучаснай лабараторыі кожная фаза рэстаўрацыйных прац суправаджаецца складаннем дакладных карт і лічбавых фатаграфій.
Наведванне бібліятэкі
Адкрыты доступ да фондаў бібліятэкі для навукова-даследчай працы гарантуецца Латэранскімі пагадненнямі, фармальнасці наведвання фондаў устанаўлівае Ватыкан. Штодня яе могуць наведаць у сярэднім 150 вучоных і спецыялістаў.
Пры сакратарыяце бібліятэкі дзейнічае аддзяленне па допуску да фондаў бібліятэкі: вучоных, выкладчыкаў універсітэтаў і ВНУ, студэнтаў, якія працуюць над доктарскімі дысертацыямі.
Бюро па рэпрадукцыях і правах займаецца запытамі на капіраванне для навуковых і навучальных мэт, публікацый, выставак, Інтэрнэту, выкарыстанне ў аўдыё- і відэаматэрыялах. У бюро працуюць два аддзяленні: паслугі прыватнага карыстання і іншыя паслугі.
Фоталабараторыя бібліятэкі можа вырабіць фотакопіі друкарскіх кніг (толькі надрукаваных у 1601—1990 гадах), чорна-белыя фатаграфіі, мікрастужкі, кампакт-дыскі з мікрастужак.
Пасля 400 гадоў эксплуатацыі памяшканняў, 17 ліпеня 2007 года яны былі зачынены на тэрміновую рэстаўрацыю, падчас якой былі ўмацаваны падлогі, устаноўлены ліфты і новая сістэма кандыцыяніравання. Пасля рамонту яна была зноў адкрыта 20 верасня 2010 года.
Мёз-Аргонскае наступленне
Мёз-Арго́нская апера́цыя, таксама Мёз-Арго́нскі на́ступ (Meuse-Argonne Offensive) або Наступ у Аргонскім лесе (Battle of the Argonne Forest) (26 верасня — 11 лістапада 1918) — наступальная аперацыя саюзных войскаў у ходзе Стодзённага наступлення Антанты на Заходнім фронце. Найбуйнейшая і адна з самых кровапралітных ваенных аперацый у гісторыі ЗША падчас Першай сусветнай вайны.
Мёз-Аргонская аперацыя праводзілася адначасова з агульным наступам саюзнікаў на ўсім 490-км фронце ад мора да Мозеля. Галоўны ўдар наносіўся сіламі Амерыканскіх экспедыцыйных сіл генерала Першынга ў накірунку на Мезьер. Мэтай наступу амерыканскіх войскаў вызначаўся абход сістэмы нямецкіх абарончых палос і блакаванне цэнтра імперскай нямецкай арміі з Германіяй на поўдзень ад Ардэн.
Агульная сітуацыя на Заходнім фронце
З завяршэннем Сен-Міельскай аперацыі першая частка плана саюзнага камандавання на другую палову кампаніі 1918 г. была выканана.
Агульная стратэгічная абстаноўка на франтах Першай сусветнай вайны шмат у чым палепшылася на карысць Антанты. Заходнім саюзнікам удалося дасягнуць рашучай перавагі ў сілах над Германіяй. У верасні 1918 года войскі Антанты на Заходнееўрапейскім тэатры мелі 211 пяхотных і 10 кавалерыйскіх дывізій супраць 190 нямецкіх пяхотных дывізій. Да канца жніўня колькасць амерыканскіх войскаў у Францыі ўжо складала каля 1,5 млн мужчын, а да пачатку лістапада перавысіла 2 млн чалавек.
Адначасова, на фоне разгортвання наступальных аперацый Антанты стан нямецкай арміі станавіўся ўсё больш жахлівым. У канцы лета 1918 года большасць дывізій прымалі ўдзел у баях ужо па 2-3 разы і былі абяскроўленымі, у ротах заставалася па 40-80 байцоў, усё мацней давала аб сабе ведаць поўная адсутнасць танкаў і недахоп сродкаў супрацьтанкавай абароны для барацьбы з найноўшай зброяй. Дысцыпліна на фоне росту рэвалюцыйнай прапаганды катастрафічна падала. Сярод нямецкіх салдат і матросаў, усё часцей гучалі заклікі заклікі скончыць вайну.
Задума аперацыі
Агульнай задумай саюзнікаў меркавалася нанясенне амаль усімі наяўнымі на Заходнім фронце сіламі адначасовых магутных удараў у адным кірунку.
Галоўны ўдар на заходнім беразе Мааса наносілі 1-я амерыканская (15 пяхотных, 1 французская кавалерыйская дывізіі) і 4-й французскай (27 пяхотных, 2 кавалерыйскія дывізіі) арміі па абодва бакі ад Аргонскага лесу ў напрамку на Мезьер.
Другі ўдар планаваўся на фронце паміж Сен-Кантен і Камбрэ сіламі 1-й, 3-й і 4-й брытанскіх армій у складзе 45 пяхотных і 3 кавалерыйскіх дывізій. Пры падтрымцы з правага флангу 1-й французскай арміі (14 пяхотных дывізій) брытанскія войскі павінны былі прасунуцца да Валансьена, Салему, Ле-Като, Васіньі.
Нарэшце, на паўночным флангу, паміж марскім узбярэжжам і ракой Лее, пераходзілі ў наступ 29 пяхотных і 4 кавалерыйскія дывізіі Фландрскай групы армій пад камандаваннем бельгійскага караля Альберта.
Першая фаза баёў (26 верасня — 3 кастрычніка)
У 5 гадзін 30 хвілін 26 верасня 1918 года, пасля дзесяцігадзіннай артылерыйскай падрыхтоўкі, 4-я французская армія, а праз пяць хвілін, пасля трохгадзіннай артпадрыхтоўкі, і 1-я амерыканская армія генерала Д. Першынга пад прыкрыццём агнявога вала і пры падтрымцы самалётаў і танкаў пачалі штурм нямецкіх пазіцый на фронце ад г. Сюіп да Мааса працягласцю каля 90 км. Абарону на гэтым участку фронту трымалі ўсяго 13 нямецкіх пяхотных дывізій.
У першы ж дзень наступу амерыканцы ўклініліся сваім цэнтрам углыб баявых парадкаў нямецкіх войскаў на 6-9 км. Пры гэтым фарміраванне V і III карпусоў змаглі дасягнуць пэўных мэтаў і выйсці на запланаваныя рубяжы, у той час, як 79-я дывізія не змагла авалодаць Манфакон-д’Аргон і вяла баі ў прадмесце мястэчка, 28-ю пад супрацівам нямецкіх войскаў спынілася і залягла, а 91-я пяхотная дывізія ўзяла Эпінанвіль, але адышла. 37-я пяхотная дывізія, не маючы баявога вопыту і з дрэннай падрыхтоўкай, дарэмна спрабавала захапіць Манфакон-д’Аргон з іншага флангу, аднак беспаспяхова.
На іншых напрамках на захад ад г. Маас і ў Аргонскім лесе, іх атакі былі беспаспяховымі. Вынікі першага дня наступлення ў 4-й французскай арміі таксама былі нязначныя, яе падраздзялення прасунуліся ўсяго на 3-4 км.
79-я амерыканская дывізія ў рэшце рэшт узяла Манфакон-д’Аргон, 35-я пяхотная захапіла пасёлак Бальні, вышыню 218 і Шарпантры, прасунуўшыся далей за ўсіх іншых фарміраванняў ЗША. 29 верасня немцы ўвялі ў бой шэсць пяхотных дывізій рэзерву, спрабуючы магутным ударам з фронту збіць наступ амерыканцаў. 5-я Гвардзейская і 52-я пяхотныя дывізіі з ходу контратакавалі падраздзяленні 35-й амерыканскай дывізіі, якія былі вымушаныя пры недахопе боепрыпасаў і харчавання, перайсці да абароны. Спачатку немцам удалося дасягнуць пэўнага поспеху, але падраздзялення амерыканскай арміі хутка арганізаваліся і пры падтрымцы артылерыі змаглі спыніць контратаку кайзераўскіх войскаў. У гэтым баі браў удзел будучы Прэзідэнт ЗША, афіцэр артылерыйскай батарэі «D» 129-га палка палявой артылерыі Г. Трумэн.
Баі на першых рубяжах нямецкай абароны працягваліся да 3 кастрычніка, паступова напал гэтых сутычак падаў.
Другая фаза (4 — 28 кастрычніка)
У ходзе кастрычніцкіх баёў адбылася сітуацыя, калі адзін з батальёнаў 77-й дывізіі далёка вырваўся наперад і быў акружаны нямецкімі фарміраваннямі ў лесе. Сумеснымі намаганнямі падраздзяленняў 28-й і 82-й пяхотных дывізій батальён быў вызвалены з акружэння.
Амерыканскія войскі працягвалі спробы наступу, спрабуючы прарваць лінію Крымгільдзі ў сістэме абарончых рубяжоў Гіндэнбурга. Да канца кастрычніка амерыканцы змаглі рушыць наперад на адлегласць да 15 км ад зыходнай мяжы і ў канцы практычна вызвалілі Аргонскі лес ад падраздзяленняў праціўніка. Французы, надыходзячыя на флангу, прарваліся да ракі Эна.
У гэтых баях ваеннаслужачы 82-й пяхотнай дывізіі Альвін С. Ёрк стаў знакамітым, калі адзін атакаваў кулямётны разлік немцаў, і знішчыў 20 ворагаў, захапіўшы ў палон 132 салдата праціўніка. За гэты подзвіг ён быў ганараваны Медалём Пашаны.
Трэцяя фаза (28 кастрычніка — 11 лістапада)
На гэтым этапе Амерыканскія экспедыцыйныя сілы перафармавалі на дзве арміі: 1-ю і 2-ю. 1-я армія пад камандаваннем генерала Х. Лігета працягвала наступаць у напрамку чыгункі, што праходзіла Карыньян-Седан-Мезьер паблізу бельгійскай мяжы. Адначасова 2-я армія генерал-лейтэнанта Р. Буларда наступала на ўсход ад Меца.
На гэтым этапе бітвы ім супрацьстаялі рэшткі 31-й нямецкай дывізіі, якія панеслі вялікія страты ў папярэдніх баях. Амерыканцам удалося прарвацца да Бюзансі і, такім чынам, паспрыяць французскай арміі фарсіраваць Эну. У далейшым французскія войскі прарваліся і авалодалі Ле-Шэн. Пасля саюзнікі вызвалілі Седан, важны транспартны вузел на поўначы Францыі, захапілі панавальныя вышыні на гэтым кірунку.
11 лістапада нямецкае камандаванне абвясціла аб капітуляцыі і ваенныя дзеянні на фронце спыніліся.
Вынік
Мёз-Аргонская аперацыя стала найбуйнейшай бітвай у гісторыі ЗША. Амаль 1,2 млн амерыканскіх салдат прынялі ўдзел у гэтай 47-дзённай кампаніі. Амерыканская армія панесла каласальныя страты, больш чым 117 000 воінаў аддалі сваё жыццё ў зацятых баях на поўначы Францыі. Арміі ЗША прыйшлося пераадольваць дасканалую, добра падрыхтаваную сістэму абарончых пазіцый і рубяжоў кайзераўскай арміі ва ўмовах складанай лясістай мясцовасці.
IC 3623
IC 3623 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Манасцір (Італія)
Насельніцтва складае 4496 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 142 чал./км². Займае плошчу 32 км². Паштовы індэкс — 9023. Тэлефонны код — 070.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы апостал Пётр.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Жан II (герцаг Брабанта)
Жан II Брабанцкі па мянушцы Ціхі (Jean II de Brabant;  —, Тэрвюрэн, Фламандскі Брабант) — герцаг Брабанта і Лімбурга з 1294 года. Яго бацькам быў Жан I, які перадаў яму свае тытулы, а маці — Маргарыта Фландрская.
Падчас свайго кіравання Жан II узвёў Берсельскі замак (1300—1310) у мястэчку Берсел (Фландрыя), які стаў часткай паласы ўмацаванняў горада Бруселя ў неспакойныя гады пазнейшых эпох. Яго месца заняў сын Жан III.
Чуйская вобласць
Чу́йская вобласць (Чүй облусу, Чуйская область) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Кыргызстана, вобласць. Размешчаная ў цэнтры паўночнай часткі краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Бішкек (таксама з’яўляецца сталіцай Кыргызстана і мае статус горада рэспубліканскага падпарадкавання, не ўваходзячы ў склад вобласці).
Мяжуе з Таласкай, Джалал-Абадскай (з абедзвюма — на паўднёвым захадзе), Нарынскай (на поўдні) і Ісык-Кульскай (на паўднёвым усходзе) абласцямі. На поўначы і паўночным захадзе праходзіць мяжа Кыргызстана з Казахстанам.
Аляксандраў
Аляксандраў — прозвішча і тапонім.
Высакапільскі раён
Высакапільскі раён (Високопільський район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Херсонскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Высакапілля (Високопілля).
Утвораны ў 1928 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 15219 чалавек, плошча — 701 км². Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 пасёлкі гарадскога тыпу і 34 вёскі.
M56 (аб’ект Месье)
M56 (каталог Месье) — шаравое скопішча ў сузор'і Ліры. Адкрыта 23 студзеня 1779 г. Шарлем Месье.
Найяркія зоркі М56 маюць бачную зорную велічыню 13.
Клюні
Клюні́ (Cluny) — былое бенедыкцінскае абацтва ў Верхняй Бургундыі, недалёка ад Макона.
Гісторыя
У верасні 909 года герцаг Аквітаніі Гільём I Набожны заснаваў на базе сваёй вілы Клюні бенедыкцінскі кляштар святых Пятра і Паўла. Першым настаяцелем стаў абат Бернон.
Адметнай рысай Клюні было тое, што кляштар быў выняты з-пад улады як свецкіх кіраўнікоў, так і мясцовага біскупа і падпарадкоўваўся непасрэдна Папе. Неўзабаве кляштар, у якім выконваўся строгі бенедыкцінскі статут, стаў на чале невялікі кангрэгацыі з сямі кляштароў. Другім настаяцелем кляштара быў святы Адон Клюнійскі, які стаў адной з галоўных дзеючых асоб Клюнійскай рэформы. У 931 годзе Папа Ян XI дараваў абату Адону прывілей прымаць пад сваю юрысдыкцыю кляштары, якія праводзілі ў сябе Клюнійскую рэформу, сутнасць якой складалася ў адраджэнні строгага духоўнага і аскетычнага жыцця ў перыяд заняпаду манаства. Гэты прывілей спрыяў хуткаму росту кангрэгацыі з цэнтрам у Клюні, нягледзячы на магутнае процідзеянне французскага епіскапата, які не жадаў губляць кантроль над французскімі кляштарамі. Пры абаце Адылоне (994—1049) да Клюні адносілася ўжо большая частка французскіх і бургундскіх кляштараў. Пры настаяцелях Гуга Клюнійскім (1049—1109) і Пятры Вялебным (1122—1157) само абацтва дасягнула росквіту, а кангрэгацыя перасягнула межы сучаснай Францыі, клюнійскія кляштары з'явіліся ў Італіі, Іспаніі, Англіі, Германіі і Польшчы, а агульны лік іх набліжаўся да 2000.
Кляштар карыстаўся вялікім уплывам і аўтарытэтам у грамадстве. Абаты Клюні аказвалі істотны ўплыў на рэлігійную і свецкую палітыку. З абацтва выйшла 12 кардыналаў і некалькі Пап, у тым ліку Папа Рыгор VII, ініцыятар Грыгарыянскай рэформы, якая шмат у чым базіравалася на падмурку Клюнійскай рэформы. З першых дзевяці настаяцеляў Клюні пяцёра былі прылічаны да ліку святых. У Клюні строга сачылі за дысцыплінай, надавалі вялікае значэнне аскетызму. Асаблівая ўвага надавалася поўнай глыбокай пашане здзяйсненню літургіі, працяглым малітвам. Паколькі ў абацтве заахвочвалася маўчанне, у Клюні выпрацавалася асаблівая мова жэстаў. У XII стагоддзі манастырская бібліятэка налічвала 570 манускрыптаў і была адной з самых вялікіх у Еўропе.
Першы храм абацтва (Клюні I) быў пабудаваны пры абаце Берноне ў 927 годзе. У канцы X стагоддзя пры абатах Маёлі і Адылоне царква была цалкам перабудавана (Клюні II). Гіганцкая базіліка, вядомая як Клюні III, была збудавана ў 1088—1095 гадах і аказала моцны ўплыў на раманскі стыль у архітэктуры. Даўжыня базілікі складала 187 м, вышыня — 30 метраў, што рабіла яе самай вялікай царквой Еўропы аж да будаўніцтвы Сабора Святога Пятра.
З XIII стагоддзя пачаўся паступовы заняпад абацтва, выкліканы фінансавымі праблемамі, паслабленнем манастырскіх нораваў і ўзвышэннем іншых манаскіх ордэнаў, у першую чаргу цыстэрцыянцаў, іншай рэфарматарскай галіны бенедыкцінцаў, і зноў створаных жабрацкіх ордэнаў. У 1516 годзе кароль Францыі дамогся права прызначаць абатаў Клюні, што прывяло да яшчэ большага заняпаду кляштара. У 1562 годзе Клюні быў цалкам разрабавана гугенотамі.
Абацтва Клюні было зачынена пасля Вялікай французскай рэвалюцыі ў 1790 годзе, трыма гадамі пазней спалена і разрабавана сялянамі. У 1798 годзе рэшткі абацтва былі прададзены і некалькі дзесяцігоддзяў выкарыстоўваліся як каменяломня. Да нашых дзён захавалася толькі каля 10 % працэнтаў базілікі Клюні III, у тым ліку паўднёвая званіца. Захаваныя пабудовы былі рэстаўраваны ў XX стагоддзі. У наш час у будынках абацтва размяшчаецца навучальная ўстанова — клюнійскі цэнтр Нацыянальнай вышэйшай школы мастацтваў і рамёстваў.
IC 3624
IC 3624 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Флэтайран-білдынг
«Флэтайран-білдынг» (Flatiron Building; вядомы таксама пад назвай «Прас») — небаскроб на Манхэтэне, у Нью-Ёрку, размешчаны на месцы перакрыжавання Брадвея, Пятай авеню і 23-й Усходняй вуліцы. Назва перакладаецца з англійскай як «Прас» з-за яго формы, якая нагадвае прас.
Аўтар праекта - Дэніел Бернхэм. Будаўніцтва 82-метровага будынка было скончана ў 1902 годзе. У той час «Флэтайран-білдынг» стаў адным з самых высокіх будынкаў у Нью-Ёрку. Першапачаткова будынак называўся «Фулер-білдынг», і толькі ў 1930-я гады атрымаў цяперашнюю назву. Сёння «Флэтайран-білдынг» - адзін з сімвалаў «Вялікага яблыка».
Цікавая асаблівасць «Флэтайран-білдынг» заключаецца ў тым, што ён быў адным з першых вышынных будынкаў, канструкцыі якога мацаваліся на каркас з сталёвых бэлек.
Зборная Уэльса па футболе
Зборная Уэльса па футболе (Wales national football team) — нацыянальная футбольная каманда, якая прадстаўляе Уэльс у міжнародных спаборніцтвах па футболе. Заснавальнікам каманды выступае Футбольная асацыяцыя Уэльса. Зборная Уэльса ўзяла ўдзел у чэмпіянаце свету 1958 года, а ў 2016 годзе дэбютавала на чэмпіянаце Еўропы, дзе адразу ўзяла бронзавыя ўзнагароды. Станам на 9 мая 2016 года зборная займае 24-е месца ў рэйтынгу ФІФА, а ў рэйтынгу УЕФА станам на 13 лістапада 2015 года — 28-е.
Тэміртау (Кемераўская вобласць)
Тэміртау (Темиртау) — пасёлак гарадскога тыпу ў Таштагольскім раёне Кемераўскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Размешчаны недалёка ад чыгункі Новакузнецк — Таштагол, за 100 км ад Новакузнецка. Прыпынак на лініі Учулен — Тэнеш (Каштау). Станцыя на лініі (Ахпун) — Учулен. Аўтобусныя лініі на Таштагол, Новакузнецк, Каз, Мундыбаш.
Насельніцтва — 3915 чал. (2017).
Казахскі нацыянальны акадэмічны тэатр драмы імя М. А. Аўэзава
'''Казахскі нацыянальны акадэмічны тэатр драмы імя М. А. Аўэзава''' — драматычны тэатр у горадзе Алматы, Казахстан.
Змяшчае вялікую глядзельную залу на 1000 месцаў і эксперыментальны тэатр на 250 месцаў. Экстэр’ер і інтэр’ер будынка аформлены правільнымі лініямі ў традыцыйным стылі. Шэраг аднатыпных калон падкрэслівае галоўны фасад і робіць яго ўрачыстым і грандыёзным, што выдзяляе яго сярод іншых будынкаў вакол.
Помнік Мухтару Аўэзаву, усталяваны ў 1980 годзе, размешчаны перад тэатрам, паказвае фігуру пісьменніка, які сядзіць у крэсле, пагружаны ў свае думкі. Мухтар Аўэзаў быў празаікам і найбольш вядомы дзякуючы «Шляху Абая» — кнізе, якая прасочвае рост славы і папулярнасці Абая.
Рэпертуар тэатра прадстаўлен класічнымі і сучаснымі пастаноўкамі. Спектаклі ідуць на казахскай мове з сінхронным перакладам на рускую мову.
Міхаэль Эміль Закс
Міхаэль Эміль Захс ( — ) — нямецкі ландшафтны жывапісец.
Біяграфія
Вучыўся ў Шэера ў Вісбадэне, потым у Шыснера ў Карлсруэ і, нарэшце, у О. Ахенбаха ў Дзюсельдорфе. Жыў і працаваў у Партэнктрхене, у Баварыі, кіруючы мясцовай школай разьбы па дрэве. Яго ландшафты, якія адлюстроўваюць пераважна прырэйнскія мясцовасці і баварскія горы, адрозніваюцца паэтычнасцю абраных матываў і дакладнай перадачай прыроды.
Прусевіцкі сельсавет
Пру́севіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагойскага раёна Мінскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Прусевічы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Плешчаніцкага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мінскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Плешчаніцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Лагойскага раёна. 30 студзеня 1976 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Акалоўскага (15 вёсак: Востраў, Глебаўшчына, Губа, Далькавічы, Забалоцце, Капатніца, Крутая Гара, Падчарніца, Першамайская, Прусевічы, Раўнядзь, Рубеж, Станавішча, Тарасіно, Чарніца) і Задор’еўскага (вёскі Васількоўка і Шылы) сельсаветаў.
M57 (аб’ект Месье)
M57 (каталог Месье), туманнасць Пярсцёнак (Ring) — планетарная туманнасць у сузор'і Ліры.
Музеі (Сардзінія)
Музей (Musei) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Карбонія-Іглезіяс.
Насельніцтва складае 1504 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 74 чал./км². Займае плошчу 20 км². Паштовы індэкс — 9010. Тэлефонны код — 0781.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Ігнацій Лаёла.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Шаблыкінскі раён
Шаблы́кінскі раён (Шаблыкинский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Арлоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Шаблыкіна.
Геаграфія
Шаблыкінскі раён мяжуе з Хатынецкім, Урыцкім, Соскаўскім і Дзмітроўскім раёнамі, а таксама з Бранскай вобласцю. Плошча раёна складае 847,53 км².
Гісторыя
Шаблыкінскі раён быў утвораны 17 чэрвеня 1929 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.
Нурые Улвіе Меўлан Джывелек
Нурые Улвіе Меўлан Джывелек (Nuriye Ulviye Mevlan Civelek; 1893 — 9 красавіка 1964, Кырыкхан, Турцыя) — турэцкая абаронца правоў жанчын, суфражыстка, журналістка і заснавальніца першага фемінісцкага жаночага часопіса і арганізацыі па абароне правоў мусульманскіх жанчын у Турцыі. Часопіс ўпершыню апублікаваў фатаграфію жанчыны-мусульманкі.
Ранняя Біяграфія
Нурые Улвіе Едзіч нарадзілася ў 1893 годзе ў сям’і Сафіе Ханым і Махмута Едзіча, хутчэй за ўсё ў мястэчку Хаджывеліоба (Гёнен, Асманская імперыя). Па іншых крыніцах месцам яе нараджэння была Сірыя, а трэція паказваюць на Гёреме ў цэнтральнай Турцыі. Яе бацька быў заняты ў сельскай гаспадарцы. Ён быў чаркескага паходжання, будучы вымушаным пакінуць Паўночны Каўказ пасля заваёвы яго Расійскай імперыяй. З-за фінансавых праблем сям’я стала жыць у галечы і была вымушана адправіць сваю дачку ў палац Йылдыз ва ўзросце шасці гадоў. Там яна расла і вучылася палацавым правілам і манерам, а таксама рэлігіі. Па тагачаснай традыцыі яна выйшла замуж у 13 гадоў, у 1906 годзе. Яе муж, Хулусі-бей, быў прыёмным братам султана і памёр неўзабаве пасля вяселля.
Дзейнасць
Выкарыстоўваючы грошы, якія атрымала ў спадчыну ад свайго мужа, яна заснавала часопіс Жаночы свет (Kadınlar Dünyası), выкарыстоўваючы імя Нурые Улвіе, 4 красавіка 1913 года. 28 мая таго ж года яна стварыла Асманскае Таварыства па абароне правоў жанчын (Osmanlı Müdâfaa-i Hukuk-ı Nisvan Cemiyeti), з мэтай паляпшэння жаночай адукацыі і працаўладкавання, а таксама правядзення рэформы дрэс-кода. Хоць Асацыяцыя была ў першую чаргу арганізацыяй мусульманскі жанчын, у яе таксама ўваходзілі прадстаўнікі этнічных меншасцяў і еўрапейскія журналісты.
Першапачаткова часопіс выдаваўся штодня. Пасля сотага выпуску ён пачаў выходзіць на штотыднёвай аснове, а пасля 108-га выпуску (каля 7 верасня 1913 года) Нурые Улвіе стала падпісваць свае артыкулы як Улвіе Меўлан, узяўшы прозвішча свайго новага мужа, Рыфата Меўлана, журналіста і палітыка. Сярод персаналу выдання не было ніводнага аўтара-мужчыны, такім чынам Меўлан рэагавала на тое, што мужчыны не давалі жанчынам права ўдзелу ў грамадскай дзейнасці.
Меўлан кіравала Жаночым светам да 1921 года. Падчас Вайны за незалежнасць Турцыі яе муж, які быў прыхільнікам курдскай незалежнасці, увайшоў у лік 150 непажаданых персон у Турцыі і быў высланы з краіны па заканчэнні вайны ў 1923 годзе. У 1927 годзе Меўлан развялася з ім і пачала ўтрымліваць дом-інтэрнат для навучэнцаў. У 1931 годзе яна выйшла замуж за студэнта-медыка, Алі Мухарэама Джывелека з Антыёхіі, які жыў з ёй у час вучобы на факультэце медыцыны. Пасля завяршэння яго навучання пара пакінула Стамбул і пераехала ў Кырыкхан (правінцыя Хатай).
Джывелек памерла 9 красавіка 1964 года ў Кырыкхане, пахавана на могілках Асры ў Антак’е.
Спадчына
Пасля яе смерці яе мужам была заснавана публічная бібліятэка ў 1967 годзе, якая носіць яе імя. Да 2004 годзе бібліятэка захоўвала больш за 9 000 кніг. У Кырыкхане адна з вуліц носіць яе імя, а на могілках, дзе яна пахаваная, яе муж усталяваў фантан у яе памяць. У 1967 годзе на гэтых жа могілках Турэцкі жаночы савет (Türkiye Kadınlar Konseyi) адкрыў мемарыяльную дошку, прысвечаную ёй.
Карлес Пучдэмон
Карлес Пучдэмон-і-Касамажа (Carles Puigdemont i Casamajó; нар., Амер) — каталонскі палітык. Прэзідэнт Жэнералітэту Каталоніі з 10 студзеня 2016 года да 28 кастрычніка 2017 года, калі пасада часова скасавана іспанскім урадам. Былы мэр Жыроны і прэзідэнт асацыяцыі муніцыпалітэтаў за незалежнасць Каталоніі.
Па прафесіі журналіст. Атрымаў адукацыю ва Універсітэце Жыроны.
Асабістае жыццё
З 2000 года Карлес Пучдэмон жанаты з румынскай журналісткай Марчэлай Тапор, шлюб заключаны ў Румыніі па праваслаўным абрадзе. У іх сям’і дзве дачкі — Магалі і Марыя. У 2017 годзе абедзве дзяўчынкі актыўна ўдзельнічалі ў кампаніі падтрымкі рэферэндума пра незалежнасць, што выклікала неадназначную рэакцыю ў іспанскай прэсе.
Ведае англійскую, французскую, румынскую, іспанскую і каталанскую мовы. Захапляецца новымі тэхналогіямі і сацыяльнымі сеткамі. У Twitter напісаў больш за 14 900 паведамленняў і мае больш за 415 тысяч падпісчыкаў.
Пестрыкаў
Пестрыкаў — прозвішча
Аляксееўка
Назву Аляксе́еўка маюць:
Спаск (Кемераўская вобласць)
Спаск (Спасск) — пасёлак гарадскога тыпу ў Таштагольскім раёне Кемераўскай вобласці Расіі. Размешчаны на рацэ Кондама, за 9 км ўніз па цячэнні ад Таштагола. Адміністрацыйны цэнтр Спаскага гарадскога паселішча. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1949 года. Спаск звязаны аўтамабільнай дарогай з Таштаголам.
Бінарны файл
Бінарны (двайковы) файл — у шырокім сэнсе: паслядоўнасць адвольных байтаў. Назва звязаны з тым, што байты складаюцца з біт, гэта значыць з двайковых (binary) лічбаў.
У вузкім сэнсе слова двайковыя файлы супрацьпастаўляюцца тэкставым файлам. Пры гэтым з пункту гледжання тэхнічнай рэалізацыі на ўзроўні апаратуры, тэкставыя файлы з'яўляюцца асобным выпадкам бінарных файлаў, у шырокім значэнні слова пад вызначэнне «бінарны файл» падыходзіць любы файл.
Часта бінарнымі файламі называюць выканальныя файлы і сціснутыя даныя, аднак некарэктна так абмяжоўваць гэты тэрмін.
Візуалізацыя
Для нагляднага ўяўлення бінарнага файла ён разбіваецца на кавалкі роўнага памеру, якія з'яўляюцца лічбамі, запісаныя ў шаснаццатковай сістэме, часам у васьмярковай, двайковай ці дзесятковай. Вызначаны памер кавалка можа быць роўны аднаму актэту, а таксама двум ці чатыром (у выпадку разбіцця на кавалкі па некалькі актэтаў выкарыстоўваецца характэрны для выбранай платформы парадак байтаў). Залежнасць дыяпазону лічбаў ад памеру кавалка паказана ў табліцы:
Нярэдка, акрамя лікавых значэнняў байтаў, выводзяцца гэтак жа сімвалы кодавай старонкі, напрыклад ASCII. Наступны прыклад паказвае г. з. класічны дамп (штоактэтна шаснаццатковае уяўленне па 16 актэтаў у радку, з друкавальнымі ASCII-сімваламі справа) пачатка PNG-файла лагатыпа Вікіпедыі: 00000000 89 50 4e 47 0d 0a 1a 0a  00 00 00 0d 49 48 44 52  |.PNG........IHDR| 00000010 00 00 00 87 00 00 00 a0  08 03 00 00 00 11 90 8f  |................| 00000020 b6 00 00 00 04 67 41 4d  41 00 00 d6 d8 d4 4f 58  |.....gAMA.....OX| 00000030 32 00 00 00 19 74 45 58  74 53 6f 66 74 77 61 72  |2....tEXtSoftwar| 00000040 65 00 41 64 6f 62 65 20  49 6d 61 67 65 52 65 61  |e.Adobe ImageRea| 00000050 64 79 71 c9 65 3c 00 00  03 00 50 4c 54 45 22 22  |dyq.e<....PLTE""| 00000060 22 56 56 56 47 47 47 33  33 33 30 30 30 42 42 42  |"VVVGGG333000BBB| 00000070  4b 4b 4b 40 40 40 15 15  15 4f 4f 4f 2c 2c 2c 3c  |KKK@@@...OOO,,,<| 00000080  3c 3c 3e 3e 3e 3a 39 39  04 04 04 1d 1d 1d 35 35  |<<>>>:99......55| 00000090  35 51 50 50 37 37 37 11  11 11 25 25 25 0d 0d 0d  |5QPP777...%%%...| 000000a0  27 27 27 1a 1a 1a 38 38  38 2a 2a 2a 08 08 08 20  |'''...888**... |  000000b0  20 20 17 17 17 2e 2e 2e  13 13 13 bb bb bb 88 88  |  ..............|
Чульман
Чульман — пасёлак гарадскога тыпу ў Нерунгрынскім раёне Якуціі. Размешчаны на рацэ Чульман, левы прыток ракі Тымптон. Праз пасёлак праходзяць Амура-Якуцкая чыгунка і федэральная аўтадарога «Лена». Аэрапорт. Радовішча вугалю, мінеральныя воды, велізарныя запасы пітной артэзіянскай вады, геатэрмальныя крыніцы. ЦЭЦ.
Насельніцтва — 8101 чал. (2017).
Восьмы канал
ЗАТ «8 КАНАЛ» — беларускі тэлеканал.
Як СМІ, зарэгістраваны 19 жніўня 1996 года, прыступіў да вяшчання сваіх праграм 3 кастрычніка 1996 у 18:00. Хоць, па неафіцыйных дадзеных, ён вяшчаў яшчэ з пачатку 1990-х гадоў, паказваючы галівудскія баевікі ў дрэннай якасці, і з таго часу па цяперашні пазіцыянуецца як інфармацыйна-забаўляльны. Першапачаткова сігнал канала магчыма было прыняць толькі на самаробную антэну. У цяперашні час «8 канал» ажыццяўляе вяшчанне з 7:00 да 1:00 у буднія дні і з 7:01 да 0:00 — у выходныя. Кампанія ЗАТ «8 канал» займаецца вытворчасцю дакументальных фільмаў, тэлевізійных праграм, рэпартажаў, выпускаў навін і спансаваннем спартыўных мерапрыемстваў. Аснову тэлепраграм складаюць перадачы ўласнай вытворчасці, фільмы, дакументальныя цыклы, мастацкія серыялы для дзяцей і дарослых.
Транслюецца ў базавых аналагавых і лічбавых пакетах усіх асноўных кабельных аператараў па Рэспубліцы Беларусь, у аператараў IPTV і аператараў эфірнай лічбавай трансляцыі DVB-T2.
Тэлеперадачы канала выходзяць на рускай і беларускай мовах.
1 студзеня 2001 года на 8-метровым канале у Мінску было пачата вяшчанне тэлеканала СТБ. У гэтым жа годзе «8 канал» пабудаваў уласны тэлевяшчальны цэнтр: перадатчык, перадавальная антэна і мачта знаходзяцца ва ўласнасці кампаніі, і ў канцы снежня 2001 года канал аднавіў сваю працу на 11-мятровым канале ў сталіцы Беларусі.
Аналагавае вяшчанне
03.10.1996 — 15.05.2015
Ніжні Куранах
Ніжні Куранах — пасёлак гарадскога тыпу ў Алданском раёне Рэспублікі Саха (Якуція) Расіі. Размешчаны на беразе р. Вялікі Куранах. Насельніцтва 5641 жыхароў (2015). Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра 26 км. Горназдабываючы цэнтр. Праз пасёлак праходзіць Амура-Якуцкая аўтамагістраль. Дом Культуры, гімназія, сярэдняя агульнаадукацыйная, карэкцыйная і музычная школы, тры дзіцячыя садкі, спартыўны комплекс, установы аховы здароўя, гандлю і бытавога абслугоўвання. Заснаваны ў 1947 годзе.
Джэймс Б’юкенен
Біяграфія
Джэймс Б’юкенен прадстаўляў Пенсільванію ў Палаце прадстаўнікоў ЗША, а затым у Сенаце, пасля служыў у якасці пасла ў Расіі пры прэзідэнце Эндру Джэксане. Ён быў дзяржсакратаром пры прэзідэнце Джэймсе Ноксе Полку, і з’яўляецца на сённяшні дзень апошнім былым дзяржсакратаром, які стаў прэзідэнтам Злучаных Штатаў. Пасля адмовы Б’юкенена заняць месца ў Вярхоўным Судзе, прэзідэнт Франклін Пірс прызначыў яго паслом у Вялікабрытанію, у гэтай якасці ён удзельнічаў у распрацоўцы Маніфеста Остэнда.
Чумпхон (правінцыя)
Чумпхон (ชุมพร) — правінцыя на поўдні Тайланда, размешчана на ўзбярэжжы Сіямскага заліва. На поўначы мяжуе з правінцыяй Прачуапкхірыкхан, на поўдні — Суратані, на захадзе — правінцыяй Ранонг і М’янмай. Правінцыя размешчана на вузкім перашыйку Кра, які злучае паўвостраў Малака з кантынентам. На захадзе Чумпхон размешчаны ўзгоркі хрыбта Пхукет і яго працягу — ланцугі Тенасэрым, усходняя частка правінцыі больш раўнінная.
Джэймс Б’юкенен
Біяграфія
Бьюкенен быў вылучаны ў 1856 годзе кандыдатам Дэмакратычнай партыяй на пасаду прэзідэнта. На працягу большай часткі тэрміну Пірса, ён быў знаходзіўся ў Лондане ў якасці амбасадара ў Сэнт-Джэймсскім двары, і таму не ўдзельнічаў ў дэбатах сепаратыскай палітыкі, якія дамінавалі ў той час у краіне. Як прэзідэнта, ёго часта называлі «слабахарактарным чалавекам», ураджэнец Поўначы з сімпатый да Поўдня, ён змагаліся з Стывенам Дугласам для кіраванне Дэмакратычнай партыяй. Намаганні Бьюкенена для падтрымання міру паміж Поўначчу і Поўднем адмовілі абодва бакі, і паўднёвыя штаты аб’явілі пра сваё аддзяленне перад пачаткам грамадзянскай вайны. Бьюкенен лічыў, што такое аддзяленне незаконна, але весці вайну супраць сепаратыстаў таксама незаконна. Бьюкенен быў вядомы сваёй фразай: «Я не прызнаю ніякага гаспадара, акрамя закона».
Да таго часу, як ён пакінуў сваю пасаду грамадская думка была супраць яго, і Дэмакратычная партыя раскалолася. Бьюкенен некалі імкнуўся заняць ў гісторыі тое месца месца, што займаў Джордж Вашынгтон. Аднак, яго няздольнасць вызначыць свою пазіцыю ці наконт рабства і вайны-міру, калі краіна стала на краю грамадзянскай вайны, прывяла гісторыкаў да ацэнкі яго прэзідэнтства, як аднаго з самых горшых прэзідэнтаў у амерыканскай гісторыі. У наш час гісторыкі лічаць, што яго няздольнасць справіцца з сепаратызмам была самай горшай калі-небудзь зробленай прэзідэнтскай памылкай.
Бьюкенен, на сённяшні дзень, з’яўляецца адзіным прэзідэнтам з Пенсільваніі і адзіным прэзідэнтам, які быў ўсё сваё жыццё халасцяком. Ён быў апошнім прэзідэнтам, які нарадзіўся ў 18 стагоддзі.
Іда Аляксандраўна Гянко
Іда Аляксандраўна Гянко (1855 — ?) — піяністка і музычны педагог, чыё жыццё было звязана з Беларуссю.
Біяграфія
Нарадзілася ў 1855 годзе. Бацькі будучай піяністкі былі людзі адукаваныя, любілі музыку і літаратуру і гэтую любоў стараліся перадаць дачцы. Вучылася пад кіраўніцтвам лепшых рыжскіх музыкантаў і дасягнула значных поспехаў.
У 1880 годзе I. А. Гянко пераехала ў Пецярбург. Паспяхова здаўшы ўступныя экзамены, яна стала студэнткай кансерваторыі, вучаніцай вядомага французскага піяніста, кампазітара і педагога, прапагандыста творчасці Бетховена. Пад кіраўніцтвам Брасэна Гянко развучыла многія фартэпіянныя творы Бетховена, якія пазней склалі аснову яе канцэртнага рэпертуару.
Калі ў 1884 г. Брасэн раптоўна памёр, Іда Аляксандраўна перайшла ў клас выдатнай нямецкай піяністкі. Скончыўшы вучобу з сярэбраным медалём, I. А. Гянко пераехала ў Вільню. Тут пачалася яе самастойная творчая дзейнасць.
У Вільні Гянко пазнаёмілася са многімі мінскімі музыкантамі, якія часта выступалі там. Па іх запрашэнні таленавітая піяністка ў сакавіку 1889 года ўпершыню наведала Мінск, дзе яе выступленні цёпла сустрэлі слухачы, а ў сярэдзіне 1890-х гадоў яна пераехала ў Мінск на сталае жыхарства.