cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Цімафей Сяргеевіч Калачоў
Трэнерская кар’ера
У чэрвені 2021 года стала вядома, што Калачоў далучыцца да трэнерскага штабу «Чайкі» з Песчанакопскага. Пакінуў клуб у чэрвені 2022 года. У снежні 2022 года вярнуўся ў трэнерскі штаб «Чайкі» ў якасці памочніка Ігара Сямшова.
Прызнанне
У снежні 2013 года быў прызнаны футбалістам года Беларусі. Названы найлепшым футбалістам Беларусі 2016 года.
Увеа (востраў, Уоліс і Футуна)
Геаграфія
Клімат трапічны пасатны. Сярэдняя тэмпература ў ліпені ад +21° C да +29° C, у студзені — ад +25° C да +31° C. Востраў Увеа знаходзіцца ў зоне ўздзеяння трапічных цыклонаў.
Увеа — даволі зялёны востраў. Пераважаюць культурныя насаджэнні, хмызнякі і рэшткі першароднага лесу. Фаўна прадстаўлена казуркамі, кажанамі, пацукамі, шматлікімі птушкамі. Навакольныя воды славяцца рыбнымі багаццямі.
Гісторыя
Палінезійцы насялілі востраў Увеа каля 1400 г. З сярэдзіны XV да XVIII ст. ён знаходзіўся пад кантролем танганцаў, якія пабудавалі на поўдні вострава каменную крэпасць Таліетуму і склалі вышэйшы пласт насельніцтва — алікі. 16 жніўня 1736 г. востраў быў адкрыты брытанскім мараплаўцам Сэмюэлем Уолісам.
Лансаротэ
Востраў Лансаротэ (Lanzarote) — востраў у складзе Канарскіх астравоў, правінцыі Лас-Пальмас. Плошча — 845,94 км², насельніцтва — 141 938 чалавек (2009). Падзяляецца на 7 муніцыпалітэтаў, самым густанаселеным з якіх з'яўляецца Арасіфэ — сталіца вострава.
Увеа (востраў, Уоліс і Футуна)
Гісторыя
У 1767 г. правадыр Манука з роду Такумасіва стварыў адзіную астраўную дзяржаву і прыняў манархічны тытул лавелуа. 5 красавіка 1887 г. каралева Амалія падпісала дагавор з Францыяй аб пратэктараце. У 1917 г. Увеа афіцыйна ўвайшоў у склад Францыі, хаця мясцовыя манархі здолелі захаваць значную частку прывілегій. У гады II Сусветнай вайны на востраве знаходзіліся амерыканскія і аўстралійскія ваенныя.
Лансаротэ
Назва вострава паходзіць ад імя генуэзскага купца Лансалота Малачэла, які наведаў востраў в XIV стагоддзі.
Увеа (востраў, Уоліс і Футуна)
Гісторыя
У 2005 г. паміж каралём Тамазі Кулімаетоке II і французскімі ўладамі адбыўся канфлікт, які скончыўся фактычным адхіленнем манарха ад улады. Пасля яго смерці 25 ліпеня 2008 г. каралём стаў Капіліеле Фаўпала.
Лансаротэ
Апісанне
Лансаротэ — самы паўночны і ўсходні з буйных астравоў Канраскага архіпелага. Ён вядомы як "востраў агнядышных гор.
Увеа (востраў, Уоліс і Футуна)
Інфраструктура
Найбуйнейшы населены пункт — адміністрацыйны цэнтр тэрыторыі Уоліс і Футуна, Мата-Уту. Астатнія паселішчы фактычна з'яўляюцца вёскамі. Большасць насельніцтва займаецца сельскай гаспадаркай і рыбалоўствам, якія пакуль не маюць вялікага камерцыйнага значэння. Мясцовыя ўлады імкнуцца развіваць турызм. У Мата-Уту працуе гандлёвы порт, на паўднёвым захадзе пабудаваны вялікі рыбалоўны порт. На поўначы вострава знаходзіцца міжнародны аэрапорт Хіхіфа.
Лансаротэ
Апісанне
Востраў знаходзіцца ў 140 км ад узбярэжжа Афрыкі і 1000 км ад матэрыковай Еўропы.
Габрыель дэ Мартылье
Луі Ларан Габрыель дэ Мартылье (фр. Louis Laurent Gabriel de Mortillet,  — ) — французскі антраполаг і археолаг, адзін з заснавальнікаў сучаснай навуковай археалогіі, стваральнік класіфікацыі каменнага веку; адзін з заснавальнікаў французскай школы антрапалогіі.
Нарадзіўся ў Мелане. Атрымаў адукацыю ў езуіцкім каллеж Шамберы і ў Парыжскай кансерваторыі. Па адукацыі — інжынер-геолаг. З 1847 года — уладальнік «La Revue independante». Удзельнік рэвалюцыі 1848 года, паплечнік П’ера-Жазефа Прудона. Пасля разгрому ў 1849 годзе радыкальна-дэмакратычнага руху быў прыгавораны да двух гадоў турмы і бег у Жэневу, затым пасяліўся ў П’емонце (у Савоі).
IC 2610
IC 2610 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Малы Леў.
Габрыель дэ Мартылье
Да таго Мартылье займаўся натуральнай гісторыяй, пераважна канхіялогіяй, асабліва наземнымі і прэснаводнымі смаўжамі. У эміграцыі ўзяўся за складанне геалагічнай карты Савоі, якая засталася нявыдадзенай, а таксама працаваў на збудаванні Ламбарда-Венецкай чыгункі. Адкрыццё ў гэты час (1854) у Швейцарыі палевых паселішчаў прыцягнула яго ўвагу да першабытнай археалогіі. У 1858 годзе ён даследаваў рэшткі палевых паселішчаў.
Вярнуўшыся ў 1864 годзе ў Францыю па амністыі, паступіў на службу ў Сен-Жэрменскі музей, дзе арганізаваў аддзел дагістарычных старажытнасцяў (Мартылье ўзначальваў гэты аддзел да 1885 года, калі быў абраны дэпутатам Нацыянальнага сходу). У 1864 годзе ён заснаваў першы археалагічны часопіс «Matériaux pour l’histoire naturelle et primitive de l’homme» («Матэрыялы па першабытнай гісторыі чалавека»); чатыры гады рэдагаваў яго і змясціў шмат сваіх артыкулаў і нататак па дагістарычнай археалогіі. У 1865 годзе, на з’ездзе Італьянскага таварыства прыродазнаўцаў у Спецыі, Мартылье прапанаваў заснаваць міжнародныя кангрэсы антрапалогіі і дагістарычнай археалогіі; у 1867 годзе адбыўся першы кангрэс у Парыжы. Разам з Полем Брака стаяў ля вытокаў французскай антрапалагічнай школы.
З 1875 года ён — прафесар дагістарычнай гісторыі ў Антрапалагічнай школе.
IC 2610
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Габрыель дэ Мартылье
Памёр у Сен-Жэрмен-ан-Ле, мэрам якога быў доўгі час.
Вогынь (гміна)
Во́гынь (Wohyń) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Радзыньскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вогыні. Плошча гміны складае 178,17 км². Станам на 2004 год у гміне Вогынь пражывалі 7335 чалавек, шчыльнасць — 41,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 16 салецтваў.
Селеніды
Селеніды — злучэнні селену з менш электраадмоўнымі элементамі. Вядомыя для металаў і неметалаў. Крышталічныя рэчывы часта з металічным бляскам. Па хімічных уласцівасцях блізкія да сульфідаў і тэлурыдаў. Маюць паўправадніковую або металічную электраправоднасць. Выкарыстоўваюць у фотарэзістарах і фотаэлементах (селенід цынку, кадмію, ртуці), у лазерах (селенід галію), як кампаненты сухіх антыфрыкцыйных змазак пры ўмовах высокага вакууму (напрыклад, у касмічных апаратах) і цвёрдых змазак вузлоў трэння машын, каталізатары ў арганічным сінтэзе (селенід малібдэну, вальфраму, ніобію), пігменты для фарбаў (селенід кадмію)
Джэксан Шольц
Біяграфія
Джэксан Шольц нарадзіўся ў 1897 годзе ў Б’юкенене (акруга Берыэн штата Мічыган), ЗША. Памёр ва ўзросце 89 гадоў у горадзе Дэлрэй-Біч, штат Фларыда, ЗША.
Спартыўная кар’ера
У 1920 годзе на Алімпійскіх гульнях у Антверпене ён заваяваў залаты медаль у эстафеце 4 × 100 м, а на дыстанцыі 100 м прыйшоў 4-м.
У 1924 годзе на Алімпійскіх гульнях у Парыжы ён заваяваў залаты медаль на дыстанцыі 200 м, і сярэбраны — на дыстанцыі 100 м, саступіўшы Гаральду Абрахамсу з Вялікабрытаніі (іх барацьба знайшла адлюстраванне ў фільме «Вогненныя калясніцы»).
У 1928 годзе на Алімпійскіх гульнях у Лондане Джэксан Шольц спачатку падзяліў на дыстанцыі 200 м 3-е месца з Хельмутам Кёрнігам з Германіі, але затым суддзі вырашылі, што яны на наступны дзень павінны здзейсніць яшчэ адзін забег. Шольц да таго часу ўжо пачаў адзначаць заканчэнне спаборніцтваў, і было відавочна, што на наступны дзень ён спаборнічаць не зможа, то ён адмовіўся ад барацьбы.
Баі за Энэргадар
Баі за Энэргадар — узброеныя сутыкненні паміж Узброенымі Сіламі Украіны і Узброенымі Сіламі Расійскай Федэрацыі за кантроль над горадам Энэргадарам і Запарожскай АЭС.
Храналогія
28 лютага Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі заявіла аб узяцці пад кантроль горада Энэргадара і тэрыторыі вакол Запарожскай АЭС. Аднак, у гэты ж дзень, мэр Энэргадара Дзмітрый Арлоў абверг гэтую інфармацыю, заявіўшы, што горад і АЭС знаходзяцца пад кантролем Украіны. Таксама, паводле слоў Арлова, 28 лютага расійская калона ваеннай тэхнікі толькі наблізілася да горада, але ў горад не зайшла.
3 сакавіка расійская калона ваеннай тэхнікі накіравалася ў напрамку Запарожскай АЭС. У гэты ж дзень пачаліся спробы штурму атамнай электрастанцыі. Падчас штурму АЭС узнік пажар у адміністрацыйным будынку. Пажар удалося ліквідаваць толькі 4 сакавіка, пасля таго як расійскія войскі захапілі станцыю.
З 4 сакавіка Энэргадар і Запарожская АЭС знаходзяцца пад расійскай акупацыяй. 2 красавіка ў Энэргадары прайшоў антырасійскі мітынг, які, па шэрагу паведамленняў, быў разагнаны расійскімі войскамі.
Канфесійная сітуацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім XVI—XVIII стагоддзяў
Кароткі агляд
XVI-XVIII характаразуюцца пераходам ад Сярэднявечча да Новага часу. Цягам гэтых стагоддзяў адбываюцца найбуйнейшы рух ідэй, войскаў, насельніцтва па ўсёй Еўропе, па сутнасці Еўропа пачынае жыць глабальным, агульнаеўрапейскім жыццём. Адбываюцца вялікія войны, у якія ўцягнуты кансорцыумы краін. Насельніцтва гарадоў пачынае дамінаваць над вясковым, ствараецца своеасаблівая гарадская культура, якая настойліва і актыўна падтрымлівае існаванне набажнасці і «упэўненай веры». З'яўляецца кнігадрукаванне, што паскарае абмен ідэямі і цыркуляцыю іх у агульнаеўрапейскім асяроддзі. Шырыцца і развіваецца адукацыя. У пошуках ведаў насельніцтва дасягае высокай ступені мабільнасці. Шырацца адукацыйныя візіты. Такі парадак спраў яшчэ больш павялічвае цыркуляцыю ідэй, тэхналогій, звычаяў і моды. Вялікая запатрабаванасць у адукацыі інстытуалізуе адукацыйныя ўстановы. Тое дае падставы для з'яўлення глабальных адукацыйных кансорцыумаў накшталт езуіцкіх калегіумаў, ці разнастайных ордэнаў, у тым ліку праваслаўных, ці пратэстанцкіх адукацыйных кааперацыі. Цяпер палеміка можа адбывацца не толькі ў прасторы царкоўнай кафедры ці полі бітвы, але і ў прасторы падручнікаў, адукацыйных праграм, палемічнай літаратуры, у тым ліку шэрагу перыодык.
Кропкі канфесійнай напружанасці
Узаемаадносіны паміж рознымі канфесіямі на беларускіх землях у XVI-XVIII стагоддзі характарызаваліся вялікай ступеню канкурэнцыі.
Хрысціянска-юдэская канфрантацыя
Яшчэ ў XIV стагоддзі князем Вітаўтам былі выдадзены два прывілеі, якія рэгламентавалі жыццё іўдзейскай супольнасці ў Вялікім Княстве Літоўскім, а таксама вызвалялі ад падаткаў іўдзейскія могілкі і сінагогі [28]. У ХIII ст. юдэі былі выгнаны з Францыі і Германіі, таму талерантныя законы Вялікага Княства Літоўскага не маглі не прывабіць гэты гандлёвы народ. Такім крокам, князь Вітаўт не толькі прывабіў сюды новую этнічную супольнасць (варта сказаць, што юдэі былі не адны. Вітаўт не грэбаваў ні чаркесамі, ні армянамі, ні татарамі), але і значна пашырыў гандлёвае саслоўе.
XVI стагоддзе прынесла высокія заваёвы талеранцыі. Талеранцыя стала адным з галоўных элементаў рэлігійнай палітыкі ВКЛ. Менавіта рэлігійная талеранцыя ставіліся ў якасці асновы грамадскага ладу ВКЛ, а замахі на талеранцыю інтэрпрытаваліся як замахі на дзяржаўны лад. Талеранцыя стала асноўным канструктам культуры, транслявалася ў кніжках, казаннях святароў, была асабовай і дзяржаўнай каштоўнасцю. Сыходзячы з неабходнасці захоўваць канфесійную цярпімасць у дзяржаве, прынцыпы талеранцыі леглі ў аснову статутаў Вялікага Княства Літоўскага, дзе апроч усяго іншага юдэям гарантаваліся прывілеі роўныя шляхце пры ўмове хрышчэння: «естли бы который жид або жидовка до веры християнское приступили, тогды кождая такая особа и потомство их за шляхтича почитаны быти мають” (Статут 1588 артыкул 7).
У той жа час, эканамічны ўздым XVI стагоддзя прывёў да буйнага росту феадальнай гаспадаркі. Пераарынтаваўшыся на павялічэнне багацця праз эканамічную дзейнасць, магнаты Вялікага Княства пачалі актыўна выкарыстоўваць іўдзейскі рэсурс. Апроч заахвочвання іўдзеяў да ўдзелу ў сваіх эканамічных манаполіях, такіх як продаж алкаголю і карчмарства, юдэям даваліся ў арэнду магнацкія маёнткі. Юдэі маглі займацца ліхвярствам, а таму лёгка пазычалі і прымалі грошы, што ўзбагачала абодва бакі. Апроч магнатаў, самі хрысціянскія цэрквы не грэбавалі даваць у арэнду юдэям царкоўныя землі, здаваць ім царкоўную маёмасць, пазычаць і крэдытаваць іўдзеяў. Такі стан рэчаў не мог не адбіцца на стаўленні хрысціянскіх канкурэнтаў да такой экстэнсіўнай сеткі эканамічнай кааперацыі магнатаў, царквы і іўдзеяў. Значна ўзбуйнеўшае насельніцтва гарадоў, пагатоў якое карысталася магдэбургскім правам, было незадаволена такой палітыкай стасоўна іўдзеяў.
Па-першае, гарады, якія карысталіся самакіраваннем знаходзіліся ў канкурэнцыі, як да магнатаў, так і да іўдзеяў. Па-другое, і што яшчэ больш істотна, гарадскія эліты былі заахвочаны ў працэс падначалення царквы гарадской рэлігійнай супольнасці з аднаго боку, і выбудовы новай культуры з другога. Іншымі словамі, гарадская хрысціянская супольнасць знаходзілася як у эканамічнай, так і ў духонай канкурэнцыі з тымі, хто спансаваў і ачольваў іўдзеяў. Негатыўнае стаўленне да іўдзеяў выявілася ў сегрэгацыі гарадской супольнасці і яе рэлігійных паглядаў ад іўдзеяў, і ўсімі тымі культурнымі кодамі, якія выяўлялі іх заступнікі.
Пад канец XVI ст. рэлігійныя супярэчнасці ўзраслі. Часта юдэі абвінавачваліся з боку гарадской супольнасці ў рытуальным выкарыстанні хрысціянскай крыві, а таксама ў рытуальных забойствах хрысціянскіх дзяцей. Апроч гэтага, юдэі стала пачалі асацыявацца з рэлігійнай пагрозай для праваслаўных. Так, яшчэ ў 1539 годзе, Львоўскае брацтва выдае антыіўдзейскі памфлет Мілеція Пігаса. Прычым на стаўленні да іўдзеяў з боку праваслаўных святароў, актыўна ўплывала гарадская грамада. У часы, калі праваслаўная іерархія была знішчана, а гарадскія эліты адказвалі як за падрыхтоўку праваслаўных святароў, так і за іх эканамічнае забеспячэнне, мяшчанскі пагляд на іўдзеяў цалкам зліўся са святарскім паглядам.
Не лішне згадаць, што кааперацыя шляхты з юдэямі не абмяжоўвалася эканамічным супрацоўніцтвам. Масавае захапленне містычнымі вучэннямі і магіяй у XVIII ст. выявілася і ў абвінавачваннях да шляхты, што тая спавядае іўдаізм, ладзіць іўдзейскія рэлігійныя практыкі. Адметным з'яўляецца абвінавачванне ў юдэйстве Марціна Радзівіла, што наклалася на спраўджаныя чуткі пра вялікі гарэм князя і містычныя практыкаванні ў яго замку. Абвінавачванне ў юдэйстве стала наследуюмым абвінавачваннем, якое наступнічала маральнай дэградацыі і распуснаму ладу жыцця.
Казакі, як абаронцы хрысціянства (у першую чаргу ад мусульманаў Крымскага паўвострава і Турцыі), пераарыентаваўшыся на вайну з афіцыйнай уладай Рэчы Паспалітай пачалі выбудоўваць канфесійную ідэнтычнасць на тых, каго гэтая іерархія падтрымлівала. Так падсумоўвае юдэяскія крыўды праваслаўны летапіс: «В городах зась от жидов тая била кривда, же неволно козакові в дому своем жадного напитку на потребу свою держати, не тилко меду, горілки, пива але і  браги. А то леда шевлюга, леда жид богатится, по килка цутов коней справляет, вимишлаючи чинши великие, воловщини, дуди, осип, мірочки, сухіе, з жорнов плату інное, отнимае фолварков» (Летапис Самовицця).
Тая ж тэндэнцыя працягнулася і пазней. Падчас Руска-Польскай вайны юдэямі адкупляліся ад рускіх войскаў і тыя забівалі іх з вялікай ахвотай. Так апісваюцца дзеянні маскоўскіх войскаў у дачыненні да іўдзеяў пасля захопу Смаленска: «Бязлітасным быў да габраяў. На загад цара ўсіх іх сабралі разам і запатрабавалі хрысціцца. Тых, хто прыняў праваслаўе, пакінулі жыць, астатніх жа пасадзілі ў драўляныя дамы і спалілі». У той жа час, менавіта тады іўдзейскія збройныя атрады пачынаюць заахвочвацца для абароны гарадоў, што яшчэ больш адбіваецца на стаўленні да іх з боку заваёўнікаў.
Ужо пад канец XVII на пачатку XVIII ст.ст. каталіцкая царка Рэчы Паспалітай пачынае карэктаваць свой курс. Калі раней яна была ў апазіцыі да прыціснення іўдзеяў, забараняла абвінавачваць іх у чараўніцтве і выкарыстанні хрысціянскай крыві, то з канца XVII ст. усё часцей пачынае быць ублытана ў ганебныя працэсы над юдэямі. Так, напрыклад, вядомы эпізод з біскупам Сандомера Стэфанам Жукоўскім, які наўпростава быў ублытаны ў падбухторванні ўчыніць суд над юдэямі. «У 1698, калі знайшлі цела дзяўчынкі ў царкве, то муніцыпальны суд Сандомера вырашыў, што смерць наступіла натуральным чынам. Маці, якая сказала, што паклала цела ў царкве, бо не магла сабе дазволіць пахаванне, была вырачана да трох дзён у турме. Аднак у інстанцыі кракаўскага біскупа, прычына была перазацверджана і маці абвінаваціла юдэя пад імем Берэк і яго жонку ў катаваннях, па-першае, у заборы крыві з цела, і затым у самім забойстве яе дачкі па-другое (пераклад з англіскай)». Той жа святар выдаў надзвычай уплывовыя кнігі, якія не проста заахвочвалі да прыціснення іўдзеяў, але і наўпростава заклікалі да іх культурнай і сацыяльнай ізаляцыі.
<«Станіслаў Панятоўскі, будучы Кроль Станіслаў II, у размове з юдэям у Амстэрдаме недзе ў 1753, выразіў сваю незадаволенасць на дзеянні біскупа Кіева, Каетана Солтыка, які кінуў на смерць 11 іўдзеяў. І 11 іўдзеяў былі сапраўды закатаваны ў Жытоміры ў Траўні 1753 (пераклад з англіскай)»ref>Hundert, G.D. Jews in Poland-Lithuania in the Eighteenth Century: A Genealogy of Modernity Edition: illustrated. Published by University of California Press, 2004.-p. 72 . Больш таго, менавіта ў прамежку паміж пачаткам XVII і сярэдзінай XVIII колькасць абвінавачванняў іўдзеяў значна павялічылася. XVII-XVIII стст. сталі перыядам актыўных захадаў па ахрышчэнню іўдзеяў як з боку праваслаўя так і з боку каталіцтва. Так, пад час Руска-Польскай вайны пасля ўзяцца Смаленска ўсіх юдяў якія прынялі праваслаўе адагналі ў Маскву, а тых, хто адмовіўся вынішчылі. Пад час казацкіх паўстанняў равін Ганновер сведчыць пра сотні выпадкаў ахрышчэння іўдзеяў. Згадваецца пра «сотні людзей, якія пад прымусам перайшлі ў хрысціянства, апроч жанчын з якімі ажаніліся казакі (пераклад з украінскай). Каталіцтва прымала менш брутальныя, але не менш шырокія захады па заахвочванню іўдзеяў прыняць хрысціянства. З канца XVII стагоддзя каталіцкія прапаведнікі актыўна чытаюць казанні ў іўдзейскіх сінагогах, а дужа часта з дапамогай манаскіх ордэнаў гвалтоўна ахрышчваюць іўдзеяў. «Святар, Юзеф Сцяпан Турчыновіч (памёр у 1742), зафундаваў жаночы манастыр (Кангрэгацыя Марыі Віты) на Літве ў 1737, асноўнай місіяй якога, было ахрышчэнне іўдзейскіх жанчын. У дадатку да іх штабкватэры ў Віленскай царкве ён усталяваў 17 малых манастыроў, членаў якіх агітавалі красць людзей і хрысціць іўдзейскіх дзяцей. (пераклад з ангійскай)». Апроч гэтага, цягам "Чатырохгадовага сойма» актыўна абмяркоўваліся варыянты ад татальнага ахрышчэння іўдзеяў, да поўнага іх выгнання з тэрыторыі Рэчы Паспалітай (пераклад з англійскай).
Усе гэтыя захады знайшлі сваю рэалізацыю ў татальнай сегрэгацыі хрысціян ад іўдзеяў. Так, напрыклад, праваслаўным забаранялася набываць у іўдзеяў мяса, а праваслаўным жанчынам быць у іх кухаркамі і павітухамі. Каталікам забаранялася служыць у іўдзейскіх сінагогах, спаць у іўдзейскіх дамах, гадаваць іўдзейскіх дзяцей, размаўляць з юдэямі, ахоўваць іўдзейскія могілкі. Юдэям забаранялася без дазволу ствараць новыя і чыніць старыя сінагогі, маліцца ў жылых дамах. Рабіць гучныя гукі пад час святаў і вяселля, а таксама наймаць хрысціян для ўдзелу ў свяце Пурым.
Такая сегрэгацыя прывяла да крышталізацыі хрысціянскай і іўдзейскай ідэнтынчасці. Рэлігійнасць пачала выражацца праз негатыўнае стаўленне да іншых канфесій. Ужо цягам XVIII стагоддзя пад уплывам Асветніцкай думкі сегрэгацыя пачынае замяняцца на грамадзянскае зліццё канфесій і гамагенезацыю грамадства. Менавіта тады, грамадзянства Польшчы пачало асацыявацца з прыналежнасцю да каталіцтва.
Хрысціянска-мусульманская канфрантацыя
Складаныя стасункі хрысціян з мусульманамі маюць доўгую гісторыю і часцей за ўсё такія стасункі насілі негатыўны характар. Іслам у Еўропе лічыўся варожым іншым. Па сутнасці, гэта тая рэлігія якая захапіла Боскую труну, святы горад Іерусалім, а таму была небяспекай не проста для палітычнага дабрабыту Еўропы, але была небяспечна культурнаму і ментальнаму ўніверсуму еўрапейскай цывілізацыі.
У стасунку да Вялікага Княства Літоўскага дачыненні да ісламу носяць амбівалентны характар. З аднаго боку, ад часоў Вітаўта ў Літве пражывала вялікая татарская грамада, члены якой займаліся ваеннай дзейнасцю, а правы іх былі прыроўнены да шляхты. Валадары Літвы часта аб'ядноўваліся з крымскімі татарамі і татарамі залатой арды супраць Маскоўскага царства. У той жа час, Крымскае ханства як само па сабе, так і патрапіўшы пад пратэктарат Турцыі ўяўляла сталую небяспеку з поўдня. Ставячы пад пагрозу стратэгічны выхад да Чорнага мора, мусульмане ў дадатак з'яўляліся вялікай небяспекай з паўднёвага фланга пры ўмове вайны з Масквой.
Апроч згаданых пазіцый была яшчэ адна, надзвый істотная. Крымскія татары, маючы адносна талерантны, у рэлігійным плане, менталітэт з'яўляліся найвялікшай грамадой якая зарабляла гандлем рабоў і рабаваннем гарадоў. Патрапіць у татарскую няволю, асацыявалася з патрапленнем у няволю Егіпецкую. Паланенне хрысціян асацыявалася не проста з вынікам ці рэзультатам баявых дзеянняў, але нішто іншае як рэлігійная вайна, сэнсам якой ёсць не абагачэнне, але перамога пэўнай рэлігіі. Бяручы пад увагу, што гандаль нявольнікамі быў адным з галоўных артыкулаў татарскага бюджэту, робіцца зразумелым, што кожнае татарскае ўварванне суправаджалася вялікімі стратамі насельніцтва ВКЛ.
Чарнаборскі сельсавет
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Балонавасялецкі сельсавет у складзе Чачэвіцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Балонаў Сялец. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэвіцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Быхаўскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. У канцы 1930-х гадоў на тэрыторыі сучаснага Чарнаборскага сельсавета існавалі вёскі Новая Залатва, пасёлкі Мясцова-Цэнтральны, Кісялёўка, Калініна, Забор’е, Громава, Стары Сад, Заброддзе, Чырвоны Араты, Майдан, Смалякі, Замосцішча, Краснагор’е, Магілёўка, Мярлогі, Загор’е, Наўмята, Новы Свет, Вільня, якія зараз не існуюць. Адны з іх аб’ядналіся з суседнімі населенымі пунктамі, жыхары другіх перасяліліся ў іншыя месцы. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Кучынскага сельсавета, 11 красавіка 1960 года — тэрыторыя скасаваных Глухскага і Чачэвіцкага сельсаветаў і частка скасаванага Гарадзецкага сельсавета (11 населеных пунктаў: Вільня, Галькоўка, Дача, Залатва, Зялёны Гай, Красная Зорка, Кузнецкі, Падрабінкі, Пралетарскі, Студзёнка і Школьны). 5 красавіка 1963 года ў склад зноў утворанага Гарадзецкага сельсавета перададзены 2 населеныя пункты (Гута і Замошша). 15 студзеня 1965 года ў склад зноў утворанага Глухскага сельсавета перададзены 27 населеных пунктаў (Аэрадром, Васточнае, Вільня, Галькоўка, Глухі, Гроні, Дача, Заброддзе, Залатва, Зарэчча, Зарэцкі, Званцоўка, Зялёны Гай, Красная Зорка, Круглая Ніва, Кузнецкі, Міжказённае, Новая Слабодка, Падрабінкі, Пралетарскі, Пралетарыя, Селішча, Скрыпель, Сланеўшчына, Студзёнка, Уенск і Ямішча). 18 лютага 1972 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Чорны Бор, сельсавет быў перайменаваны ў Чарнаборскі. 27 чэрвеня 2007 года скасавана вёска Барсукі. 5 снежня 2011 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Глухскага сельсавета (10 населеных пунктаў: аграгарадок Глухі, вёскі Васточнае, Заброддзе, Званцоўка, Новая Слабодка, Сланеўшчына, Студзёнка, Ямішча, пасёлкі Селішча і Уенск). 27 верасня 2013 года скасаваны пасёлак Уенск.
Канфесійная сітуацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім XVI—XVIII стагоддзяў
Хрысціянска-мусульманская канфрантацыя
Перамога над татарамі спрыяла мірнаму існаванню паўднёвых межаў ВКЛ, але ўжо ў сярэдзіне XVI стагоддзя дзякуючы турэцкаму імператару Селіму Выдатнаму сітуацыя кардынальна змяняецца. Цягам дзесяцігоддзя падаюць Сербія, а за тым і Венгрыя. Актывізаваўшы свае стасункі з Крымскім ханствам, Турцыяй былі здзейснены шэраг глыбокіх паходаў на Украіну. Паўстала трывалая неабходнасць абараняць мяжу. «На першы час рэалізоваўлася старая ідэя аб утрыманні сталага войска наёмнікаў на паўднёвых межах, дзякуючы намаганнямі вялікага гетмана Яна Тарноўскага. Набегі на польскія тэрыторыі былі спынены, і хутка літоўскі гетман Астрожскі бараніў літоўскія памежныя землі». (Пераклад з англійскай – С.Д.) Тады ж упершыню згадваюцца казакі. Яны сяліліся на памежных паўднёвых тэрыторыях, для абароны мяжы ад мусульманскіх нашэсцяў. Гэтыя пасяленцы, якія этнічна належылі як да палякаў, так і да літоўцаў, аб'ядноўваліся ў збройныя атрады для абароны сваёй уласнасці. Літоўскі сойм зацвердзіў магчымасць набіраць казакоў для службы ў літоўскае войска, так званы рэестр. Тады ж была створана Дняпроўская флатылія для абароны тэрыторый ніжэйшага цячэння Дняпра.
Ужо пад канец XVI стагоддзя казакі асацыяваліся з абаронцамі хрысціянскай веры ад мусульманскіх нападаў. Пра гэта сведчыць адмысловая місія Папскага эмісара Аляксандра Кармуловіча, які ствараў антыасманскую кааліцую, дзе казакі павінны былі іграць адну з асноўных ролей. Папа звяртаўся да казакаў, як да адданых хрысціян, прычым лісты былі складзены так, што яны тычыліся як каталікоў, так і праваслаўных.
Чарнаборскі сельсавет
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (35 населеных пунктаў) — 1713 чалавек, з іх 95,4 % — беларусы, 2,9 % — рускія, 1,3 % — украінцы.
Сан-Марціна-сула-Маручына
Сан-Марціна-сула-Маручына (San Martino sulla Marrucina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Абруца, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру К'еці.
Канфесійная сітуацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім XVI—XVIII стагоддзяў
Хрысціянска-мусульманская канфрантацыя
Тады ж актыўна дзейнічаў Кіеўскі каталіцкі епіскап Юзеф Вер'інскі, які стварыў канцэпцыю антыатамманскай барацьбы на пачатках рэлігійнага адзінства каталікоў і праваслаўных. Ён напісаў шэраг «Турцык» - палемічных твораў, у якіх ён заклікаў караля змагацца з Турцыяй, і для гэтага засяліць стэпавую Украіну. Апроч гэтага ён быў аўтарам праекту казацкай аўтаноміі на левым беразе Дняпра для абароны Літвы ад татарскіх нападаў. Свае ж антыасманскія праекты ён уважаў як крокі да стварэння рэлігійнай уніі паміж праваслаўнымі і каталікамі на аснове агульнахрысціянскай салідарнасці ў вайне з іншаверцамі.
Сан-Марціна-сула-Маручына
Насельніцтва складае 1035 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 147 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 66010. Тэлефонны код — 0871.
Джон Эванс Ата Мілс
Джон Эванс Ата Мілс (John Evans Atta Mills; 21 ліпеня 1944, Тарква — 24 ліпеня 2012, Акра) — Прэзідэнт Ганы з 7 студзеня 2009 па 24 ліпеня 2012, быў абраны 7 снежня 2008 г. На выбарах набраў 50,23 %, апярэдзіўшы свайго апанента Нана Акуфа-Ада менш чым на 0,5 %. C 7 студзеня 1997 г. па 7 студзеня 2001 года — віцэ-прэзідэнт Ганы.
Сан-Марціна-сула-Маручына
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Іосіф Абручнік.
Канфесійная сітуацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім XVI—XVIII стагоддзяў
Хрысціянска-мусульманская канфрантацыя
Не лішне згадаць і тое, што казакі змагаліся з турэцка-татарскімі сіламі не толькі на сушы, але і на моры. Рабаўнічыя набегі казакаў знаходзіліся цалкам у рэчышчы агульнапірацкай барацьбы паміж хрысціянскімі і мусульманскімі карсарамі Міжземнамор'я. Калі каталіцкія піраты рабавалі турэцкія караблі ў Міжземным моры, то казакі рабілі тое ж на Чорным. «І сапраўды, заходнееўапейскія аўтары XVII стагоддзя вызначалі пэўныя паралелі паміж запарожскімі казакамі і мальтыйскімі рыцарамі. Запарожскія казакі, хоць і не хадзілі паходамі на Міжземнае мора, былі безпасярэдне знаёмыя з барацьбой хрысціянскіх і мусульманскіх карсараў у тым рэгіёне» (пераклад з уркаінскай – С.Д.) Так, пасля паспяховага паўстання Івана Сулімы на асманскім флоце, той быў прыняты Папам Рымскім і быў узнагароджаны адмысловым медалем.
Джон Эванс Ата Мілс
Публікацыі
Мілз апублікаваў дзясяткі публікацый, уключаючы:
Канфесійная сітуацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім XVI—XVIII стагоддзяў
Хрысціянска-мусульманская канфрантацыя
Варта зазначыць, што калі казакі лічыліся пэўным шчытом Літвы, а затым і Рэчы Паспалітай ад турэцка-татарскай экспансіі, то сама Польска-Літоўская дзяржава асацыявалася з памежнай абарончай сцяной хрысціянскага свету ад варожых нападаў няверных. Тая ж стратэгія ўважалася вернай для прыцягванне праваслаўных і пратэстантаў для барацьбы з асманамі. Мусульманская небяспека і патрэба ў аб'яднанні паміж хрысціянскімі краінамі для абароны хрысціянскай цывілізацыі асенсоўвалася як найвялікшы экумінічны штуршок. Гэтыя захады часткова рэалізаваліся ў рэзультатах Фларэнційскага сабора, дзе аб'яднанне грунтавалася на агульнахрысціянскім адзінстве супраць мусульманска-турэцкай агрэсіі. У той жа час, Фларэнційскі сабор зрабіўся прамой крыніцай Берасцейскай рэлігійнай уніі.
Франсуа-Андрэ Мішо
Франсуа-Андрэ Мішо (François André Michaux) — французскі батанік. Сын французскага батаніка (1746—1802). Напісаў «Histoire des arbres forestiers de l’ouest Amérique septentrionale» (Парыж, 1810-13), «Voyage à l’ouest des Monts Alléghauys» (1804) і інш.
Канфесійная сітуацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім XVI—XVIII стагоддзяў
Хрысціянска-мусульманская канфрантацыя
У гэтым звязку ўяўляе цікавасць творчасць Сымона Старавольскага, які ў сярэдзіне XVII стагоддзя апяваў сармацкі міф. Гэты міф базаваўся на адмысловай абароне Польска-Літоўскай шляхтай еўрапейскай хрысціянскай цывілізацыі ад свету няверных. Так, у пантэон абаронцаў хрысціянства апроч польскіх каралёў, такіх як Стэфан Баторый, Баляслаў Храбры, былі залічаны Кіеўскі князь Уладзімір Вялікі, а таксама літоўская шляхта: Міхал Глінскі, князі Астрожскія. Нават у часы першых уварванняў казакоў на польска-літоўскія землі Старавольскі падзяляе ўсіх хрысціянскіх рыцараў на тры катэгорыі: правых, альбо рыма-каталікоў, ерытыкоў, ці пратэстантаў, і схізматыкаў, ці праваслаўных. Прычым праваслаўныя ўжо пачынаюць называцца самімі небяспечнымі. Такім чынам, паступова мусульманскі ўсход замяняецца праваслаўным усходам, абарона Еўропы замяняецца абаронай каталіцтва, а сапраўдным рыцарам пачынае заставацца толькі рыма-каталік.
Франсуа-Андрэ Мішо
Як і бацька, ён па даручэнні французскага ўрада займаўся пытаннем акліматызацыі ў Францыі каштоўных паўночна-амерыканскіх дрэў.
Сан-Марціна-сула-Маручына
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Аўцкі край
Аўцкі край (Auces novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Латвіі, у рэгіёне Земгале. Край складаецца з шасці воласцяў і горада Аўцэ, які з'яўляецца адміністрацыйным цэнтрам краю. Насельніцтва на 1 студзеня 2011 года склала 7345 чалавек. Плошча краю займае 517,8 км ².
Край быў утвораны 1 ліпеня 2009 года па заканчэнні латвійскай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы з часткі Дабельскага раёна.
Мадагаскарскае цячэнне
Мадагаскарскае цячэнне - цёплае паверхневае цячэнне Індыйскага акіяна каля ўсходніх і паўднёвых берагоў вострава Мадагаскар; галіна Паўднёвага Пасатнага цячэння.
Канфесійная сітуацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім XVI—XVIII стагоддзяў
Хрысціянска-мусульманская канфрантацыя
Як адказ на такія закіды ў хрысціянскай здрадзе выступае Іов Бярэцкі ў сваёй «Пратэстацыі». Па-першае, ён шмат звяртае ўвагі на немагчымасць хаўрусу паміж праваслаўнымі брацтвамі і туркамі, а па другое, кажа пра немагчымасць такога хаўрусу паміж туркамі і Масквой. Па-другое, «што Бог татар паклаў на землі, як маланкамі і перунамі, імі хрысціян навучае і карае, так і казакаў, нізоўя, запарожскіх і данскіх паклаў ён, як іншыя перуны і маланкі на моры і на зямлі, каб імі няверных туркаў і татараў палохаць і граміць» (Пераклад з украінскай – С.Д.).
Мадагаскарскае цячэнне
Накіравана на поўдзень і паўднёвы захад са скорасцю 2-3 км/гадз. Сярэдняя тэмпература вады на паверхні за год да 26°С. Салёнасць вады больш за 35‰. На паўднёвым захадзе часткова злучаецца з цёплым цячэннем мыса Іголкавага.
Канфесійная сітуацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім XVI—XVIII стагоддзяў
Хрысціянска-мусульманская канфрантацыя
Апроч цывілізацыйнага канфлікту, варта акрэсліць мусульманска-хрысціняскі канфлікт на лакальным узроўні. Татары былі той сілай, якая ў XVII ст. аб'ядноўвалася то з Масквой, то з казакамі дзеля ўварвання на тэрыторяю Рэчы Паспалітай. Татары патрабавалі вялікага палону, з імі расплачваліся іўдзейскім дабром і царкоўнымі каштоўнасцямі. Аб'яднанне казакаў з татарамі спарадзіла негатыўны тэрмін «налівайкаўцы», якім пад канец XVII ст. пазначаліся любыя праваслаўныя. Культуралагічна, тэрмін азначаў хрысціянскую ненадзейнасць, загану ў стасунку да дабрыні і чысціні рэлігійных памкненняў.
Такім чынам, рэлігійнае стаўленне Польска-Літоўскага саюза да мусульманства ў культуры XVI-XVIII ст.ст. насіла комплексны характар. Па-перашае, Польска-Літоўская дзяржава выбудоўвала сваю рэлігійную ідэнтычнасць у агульнаеўрапейскім рэчышчы. Гэтая ідэнтычнасць базавалася на міце абарончай сцяны хрысціянскай Еўропы ад мусульманскіх нападнікаў. Па-другое, мусульмане былі той знешняй пагрозай, якая аб'ядноўвала хрысціянскія канфесіі ўнутры дзяржавы. Па-трэцее, мусульмане былі заўсёды той сілай, якую выкарыстоўвалі хрысціянскія краіны для аслаблення сваіх канкурэнтаў. Іншымі словамі, мусульмане былі тым ворагам, з якім цяжка пайсці на саюз, але якога заўсёды можна выкарыстаць для аслаблення сваіх канкурэнтаў.
Праваслаўна-уніяцкая канфрантацыя
Афіцыйнае зацверджанне уніі не прывяло да сканчэння рэлігійнай барацьбы паміж паваслаўнымі, але ж яна толькі распачыналася. Адразу ўзнікла вялікая колькасць палемічнай літаратуры, якая выяўляла перавагі аднаго боку над другім. У той жа час, перавагі гэтыя лічыліся за перавагі канкрэтнага існавання непадзельнай царквы, само ж раздзяленне як у першых, так і ў другіх лічылася за згубу. На падтрымку каралеўскай улады уніі і забароны праваслаўным на рэалізацыю свайго рэлігійнага права Мілецій Сматрыцкі ў «Verifikatia newinnosci» піша: «Звады (праз унію) соймікі ў гомане і завірухах; усе суды ў замешальніцтве; соймы ў цяжкасцях; божы памазанец у дакучанні; невінныя людзі ў працэсах, у баніцыях, у карах, у вязніцах, у забойствах, у паклёпах. Звады царкоўнага друку, забарона набажэнстваў, дзяцей нехрышчэнне, старых без святасці цела і пісання; адным словам мовячы: знешне наша царква ў паклёпе, а ў сярэдзіне ў вагні, які хукта ідзе наперад, каб толькі Бог міласцю не бараніў! Нас знішчыць яны імкнуцца і самі гінуць! (пераклад з украінскай - С.Д.)
На такія закіды ўніяты маглі адказаць больш істотнымі аргументамі, якія як мага лапей тлумачаць ту сітуацыю, якая склалася пад канец XVI ст. У сваім грунтоўным пастарскім слове «Справядлівае апісанне ўчынку і справы сінодавай і Абарона здейсненай згоды і лучнасці, якія сталі на сінодзе Брэсцкім у 1596 годзе» Іпацій Пацей піша наступнае: «А пра іншых, малодшых, калі яны супраць Уніі, пытаю: хто кім кіруе, ці Папы ўладыкамі або ўсё ж уладыкі Папам? Каму даручаны парадак па Божай царкве? Бо не да папоў і не да свецкіх асобаў прамаўляў Дух Святы «схіляйце сябе і ўвесь статак. Дух Святы паставіў вас епіскапамі, берагчы Царкву Госпада і Бога, якой аддаў кроў сваю» Іншымі словамі, Унія ўзнаўляла царкоўную іерархію і адасабляла ўладу свецкіх ад улады царкоўнай. Завіталі і некалькі чужаземцаў, грэкаў, якія ўсе разам, супольна з ерытыкамі, у госпадзе князя яго міласці, у даму прыватным – там, дзе звычайна адбываюцца ерэтычныя сходкі, - учынілі іншае кола» Іншымі словамі, Унія была скіравана не толькі на вяртанне ўлады царкоўнай іерархіі, але ж і з'яўлялася своеасаблівым адказам на новую небяспеку – пратэстантызм. Адметна, што пасля Берасцейскага сабора праваслаўныя з найбольшых пратэстанскіх ворагаў ператварыліся ў бліжэйшых саюзнікаў, утварыўшы з імі сваесабалівую пратэстанска-праваслаўную партыю, якая дабілася пэўных палітычных рэзультатаў. Прымаючы пад увагу, што як праваслаўе так і пратэстантызм цалкам залежылі ад свецкіх патронаў, то такі хаўрус не выклікае вялікіх супярэчнасцей. Завіталі і некалькі чужаземцаў, грэкаў, якія ўсе разам, супольна з ерытыкамі, у госпадзе князя яго міласці, у даму прыватным – там, дзе звычайна адбываюцца ерэтычныя сходкі, - учынілі іншае кола» Іншымі словамі, Унія была скіравана не толькі на вяртанне ўлады царкоўнай іерархіі, але ж і з'яўлялася своеасаблівым адказам на новую небяспеку – пратэстантызм. Адметна, што пасля Брэсцкага сабора праваслаўныя з найбольшых пратэстанскіх ворагаў ператварыліся ў бліжэйшых саюзнікаў, утварыўшы з імі сваесабалівую пратэстанска-праваслаўную партыю, якая дабілася пэўных палітычных рэзультатаў. Прымаючы пад увагу, што як праваслаўе так і пратэстантызм цалкам залежылі ад свецкіх патронаў, то такі хаўрус не выклікае вялікіх супярэчнасцей.
Асноўнай адукацыйнай сілай уніяцкай царквы з'яўляўся Базільянскі ордэн, таму дыдактычныя дапаможнікі гэтага ордэна і сталі асноўнай крыніцай маральнай тэалогіі уніяцкай царквы ў Рэчы Паспалітай XVII-XVIII ст. Члены гэтага Ордэна першапачаткова атрымалі адукацыю ў Рыме, таму ўплыў рымскай каталіцкай думкі на маральную тэалогію уніяцкай царквы стаў відавочным. Агульныя погляды на маральную тэалогію фармалізаваліся ў адукацыйныя інструктыўныя лісты, якія ўтрымлівалі ў сабе тлумачэнне спецыфічнай веры уніяцкай царквы інтэрпрэтацыі законаў Бога і царквы, а таксама тлумацца істотнасць сакрамантаў. Гэтыя інструкцыі былі накіраваны на паляпшэнне пастарскай працы, а таксама на інтэрпрэтацыю веры і законаў прэзентуючы ў форме катэхізісу. Такое разуменне законаў наўпростава вяло да ўвядзенне ва уніяцкую тэалогію практыку каталіцкай тэалогіі, якая ў XVII-XVIII ст.ст. актыўна карыстала арыстатылізм. У сувязі з гэтым у канцэптуальны апарат уніяцкай маральнай тэалогіі ўводзіцца паняцце катракту, які робіцца асноўным метадалагічным тэрмінам ва ўзаемадачыненнях людзей паміж сабой, з дзяржавай і з Богам. Дзякуючы гэтым акалічнасцям, на беларускай тэрыторыі Рэчы Паспалітай XVIII ст. і у пасляпятроўскай Расіі ўсталяваліся розныя дачыненні да ўлады. Калі на беларускіх тэрыторыях кіроўную ролю пачаў займаць сойм, які афармляў прававыя акты, то ў Расіі паноўнымі лічыліся канкрэтныя чыноўнікі на месцах, якія займаюцца выканаўчай дзейнасцю і ад добрай волі якіх залежыць дабрабыт усяго грамадства. Усё гэта не магло негатыўна ўздзенічаць на стаўленне маскоўскага праваслаўя да ўніяцтва. Як прыклад такога стаўлення можа служыць выпадак з Пятром І у Сафіскім саборы Полацка пад час Паўночнай вайны. У канцы чэрвеня 1705 г. Пётр І з шасцідзесяцітысячным войскам па дарозе на Вільню спыніўся ў Полацку, дзе прабыў месяц. «Аднойчы, праходзячы па горадзе з некалькімі сваімі прыдворнымі, Пётр І зайшоў у Сафійскі сабор, які стаў галоўным храмам беларускіх уніятаў. У гэты час некалькі святароў і манахаў праводзілі набажэнства, якое цар перапыніў, патрабуючы правесці яго па храме, на што згадзіўся адзін манах. Яшчэ ў часе свайго прыбывання ў Віцебску 1701 г. Пётр І загадаў пасекчы і папаліць уніяцкія абразы. Але яшчэ больш жахлівымі былі яго дзеянні ў Полацку. Зачэпкай да гвалтоўных дзеянняў Пятру І з'явіўся абраз з выявай І.Кунцэвіча, які яму не спадабаўся асабліва, і ён ударыў сваім цяжкім кулаком манаха, а калі той паваліўся, то быў яшчэ цажка паранены царскай шабляй. Услед за гэтым і служкі цара, якія суправаджалі яго, пачалі шаблямі біць святароў, у выніку чаго апроч аднаго, яны былі пасечаны да смерці... Не менш жорсткую кару панёс і сам сабор. Спачатку Сафійка падверглася абрабаванню, а пасля была ператворана ў склад і стайню для коней».
Варта дадаць, што менавіта ўніяцтва было той з асноўных прычын, якой абгрунтоўваліся як маскоўскія, так і казацкія ўварванні. Забарона уніі была не проста адной з мэтаў маскоўскіх інтэрвенцый, але ж асноўным папрокам Масквы да палітыцы Рэчы Паспалітай.
Першапачатковы сацыяльны падзел праваслаўнай паствы, які з'явіўся ад самага стварэння уніі збольшага захаваўся да ХІХ стагоддзя. Падтрымаўшы новую праваслаўную іерархію, гарады сталі асноўным аплотам праваслаўя, у той час як уніяцтва, шырачы свой уплыў сярод сялянства стала найбуйнешай канфесіяй Вялікага Княства. Гэты рэлігійны падзел выявіў разрыў не толькі ўнутры руска-літоўскага насельніцтва, але і сацыяльны падзел паміж гарадскім і вясковым насельніцтвам краіны, а таксама падзел палітычны, паміж уладай свецкай і ўладай царкоўнай.
Канфрантацыя паміж Рымскім і Грэчаскім узорамі хрысціянства
Пачынаючы ад пачатку XVI ст., канфрантацыя паміж прадстаўнікамі грэчаскага і рымскага ўзору хрысціянства толькі нарастала. Калі ў XVI ст. канфлікт працякаў у рэчышчы больш позняй традыцыі – знешнепалітычнай і ваеннай аргументацыі дзеяння – то ў пазнейшыя часы, пасля аб'яднання Вялікага Княства Літоўскага і Польскага каралеўства ў адну дзяржаву на Любленскім сойме 1569 года, канфрантацыя перамясцілася ў плоскасць барацьбы дамінуючага дзяржаўнага каталіцтва з рэлігійнымі дэсідэнтамі, у групу якіх уваходзіла і хрысціянства грэчаскага ўзору.
Яшчэ на пачатку XVI ст. вайна абвешчаная Маскоўскім князем Іванам III князю ВКЛ Аляксандру базавалася на рэлігійнай аргументацыі. Спачатку, праз «рэлігійную крыўду» на бок Масквы перайшлі праваслаўныя князі Сямён Бельскі і Сямён Мажайскі, што мела наступствам распачынанне вайны Масквой дзеля абароны праваслаўя ад наступу каталіцтва. [10:274]. Тады ж Вялікі князь Аляксандр, атрымаўшы дзве паразы ад маскоўскага войска, звяртаецца да сваіх братоў, польскага караля Яна-Альбрэхта і Чэска-Венгерскага Уладзіслава. «Так, Аляксандр просіць дапамагчы не столькі для выратавання дзяржавы, а больш для падтрымкі святой каталіцкай веры». Варта дадаць, што вялікім гетманам і ваяводам войска ВКЛ з'яўляўся заступнік праваслаўя Канстанцін Астрожскі. Па-пераше, тое падкрэслівае падначаленасць рэлігійных памкненняў канкрэтнаму палітычнаму моманту, а па-другое сведчыць аб разрозненні палітычнага і рэлігійнага ў XVI ст.
Канчаткова разабрацца ў гэткім кшалце рэлігійных стасункаў паміж Маской і Вільняй дае прыклад Транаццацігадовай вайны 1654-1667, калі як ад дзеянняў украінскіх казакаў так і ад уварвання маскоўскіх войскаў найбольш пацярпела праваслаўнае насельніцтва (Відавочна пасля іўдзейскага, якое знішчалася найперш). Пра гэта ж сведчыць і вялізарны палон, які захапіла Масква ў тую вайну. Так апісваецца захоп праваслаўнага Віцебска, які ў часы Іасафата Кунцэвіча паўстаў супраць уніі, за што быў пакараны вялікім штрафам і стратаю Магдэбургскага права: «17 лістапада, пасля 14 тыдняў аблогі, войска Пятра Шарамецева і казакі Васіля Залатарэнк і штурмам здабылі Віцебск і яго замкі, «з вялікімі стратамі, з захопам і пасячэннем шляхты..., мяшчан, паспольства і драгунаў». Частка абаронцаў прысягнула цару (200 шляхцічаў і каля тысячы мяшчан), іншыя ж, застаўшыся «вернымі і зычлівымі падданымі, мілуючы Айчыну», адмовіліся ад гэтага. Таму іх з сем'ямі забралі ў палон і разаслалі па розных гарадах Маскоўшчыны. Тыя, каго вывелі ў Казань, сведчылі, што ў трагічны дзень непрыяцель «нямала брацці нашай шляхты, мяшчан, паспольства, жаўнерства, драгунаў, нявестаў і дзетак малых, што каля матчыных грудзяў былі, дзядоў і баб у шпіталях без жаднае літасці, захапіўшы горад, высек». Тое ж тычыцца ваколіцаў Гомеля, дзе арудавалі праваслаўныя казакі, развіваючы паўднёвы кірунак уварвання дзеля хутчэйшага прасоўвання Маскоўскага войска. Не гледзячы на тое, што Гомель і ваколіцы былі праваслаўныя, апроч таго здаваліся без бою, былі парабаваны, а насельніцтва запалонена ці знішчана «которые городы и сдались,...Шклов, Копысь, Дубровня и иные городы, и тех городов всяких жилетских людей неволят, грабят и в полон емлют и до Москвы отвозят, и те де все городы иные разорены и опустошены; и Быховцы де, слыша то, все на том и положили, лутше де им в домех своих хотя помереть, нежели в неволю из воли самим себя отдавать» [Акты, относящиеся к истории Южной и Западной России. СПб., 1863. Т.3, 1863. Т.4; 1889. Т.14.]
Спусташальныя войны не маглі не адбіцца на агульным стане праваслаўных у XVI-XVIII ст.ст. Апроч таго, што да канца XVII ст. беларускія тэрыторыі за часы працяглага перыяду войнаў канца XVI - сярэдзіны XVII ст.ст. страцілі больш паловы свайго насельніцтва, яшчэ і адукацыя, якая была прадстаўлена езуітамі, была цалкам падначалена каталіцтву. Не надавала адзінства праваслаўным і унія, якая прынесла раскол у праваслаўную супольнасць, а гледзячы з таго, што галоўным прэарытэтам уніі было захаванне грэчаскага ўзору набажэнстваў, то можна амаль дакладна сцвердзіць, што ў якасці асноўнай формы рэлігійнай адрознасці да сярэдзіны XVII ст. з'яўлялася форма і кшталт набажэнства.
Такім чынам, далейшыя гады можна назваць паэтапным прасоўваннем канфесіяналізацыі, што стала вынікам глыбейшага адасаблення праваслаўнай і каталіцкай супольнасці. Гэты працэс знайшоў сваё выяўленне не толькі ў адасабленні адной супольнасці ад іншай па форме набажэнстваў, але і ў павялічэнні ролі іншых рэлігійных пытанняў, такіх як мова канфесіі, сімвал веры, кшталт царкоўнай іерархіі і д.п. Сыходзячы з таго, што ўніяцкія епіскапы досыць лёгка прынялі каталіцкі сімвал веры і дапусцілі існаванне чыстца, то канфесіяналізацыя, як працэс, можа быць вылучаны толькі ў пазнейшыя часы, а менавіта кан. XVII – XVIII ст.ст. Такім чынам, афармленне канфесіяналізацыі супадае па часе з трыумфам контррэфармацыі, прычым на землях, якія страцілі значную частку насельніцтва, і якое прытрымлівалася старых рэлігійных традыцый.
Канфесіялізацыя XVII-XVIII ст.ст. і дамінаванне каталіцкай царквы ў Польска-Літоўскай дзяржаве, а таксама забыццё на старыя рэлігійныя вольнасці спарадзіла глыбейшы духоўны раскол паіж хрысціянамі грэчаскага і рымскага ўзору. Так, наракаючы на дзеянні рыма-каталікоў праваслаўны святар Капусцінскі піша: «Чому всему присмотривши ся уважте, же вы христіане будучи, на христіан духовных накладаете таковыи тяжкости! Укаряте греков иж Турком дают подачки, завстыдайте ж ся, а рачей Бога убойте ся: вы христиане, а от духовных рускіх поборов, чиншов и повозов не вытягатей»!
Калі ў ранейшыя часы рэлігійная вайна тлумачылася рэлігійнымі аргументамі, то ў XVIII ст. рэлігійная палітыка стала вытворнай ад палітыкі дзяржаўнай. Ужо згаданы праект слугаваў не дзеля вырашэння рэлігійных мэтаў, а выключна дзеля палітычных «бяспека дзяржавы базуецца на адзінстве веры. Паколькі ў Польшчы і ў Вялікім Княстве Літоўскім такое адзінства парушана, то ўсе дзяржаўныя чыны і палякі павінны ўзяць на сябе абавязальніцтва грэчаскі ўзор, супрацьлеглы лацінскаму, усяляк вынішчаць пераследамі, уціскам, кпінамі і ўсім іншым зручным чынам»