cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нікаля Сансон
Нарадзіўся 20 снежня 1600 года ў Абвілі. Даваў урокі геаграфіі каралям Францыі Людовіку XIII і Людовіку XIV. Кароль Францыі Людовік XIII прызначыў яго прыдворным картографам і членам дзяржаўнага савета, а калі аднойчы прыехаў у Абвіль, то пажадаў спыніцца ў небагатай хаце Сансона. Актыўную дзейнасць пачаў з 1627 года, склаўшы карту Францыі. Сваю першую карту «Postes de France» апублікаваў у 1632 годзе.
Карты і атласы створаныя ім, выдаваліся з 1654 да 1676 года. Пасля яго смерці 7 ліпеня 1667 года ў Парыжы справа была працягнута яго сынамі (таксама сталымі каралеўскімі картографамі) Гіёмам Сансонам (1633—1703) і Адрыянам (1639—1718) у партнёрстве з іншымі картографамі; старэйшага сына Нікаласа ён страціў у 1648 годзе падчас Фронды.
Карпыліўка (Народыцкі раён)
Карпыліўка (Карпи́лівка) — вёска ў Народыцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Народыцкая пасялковая абшчына.
Міхаіл Барысавіч Кандраценка
Біяграфія
34 гады адпрацаваў на ўчастку «20 гадоў Кастрычніка» торфапрадпрыемства «Дабееўскі Мох», з іх 22 года — машыністам торфаздабыўнай машыны. Адрозніваўся высокім прафесійным майстэрствам, дысцыплінаванасцю, непрымірымасцю да праяў безгаспадарлівасці.
Стрык памідораў
Эпідэміялогія
Вірус у полі перадаецца пры пасынкаванні раслін. Прыкметы хваробы — ніткападобнасць лісця, плямістая, маршчакаватая і палоскавая мазаічнасць.
Ахова раслін
Меры барацьбы: абеззаражванне насення, выдаленне і знішчэнне хворых раслін пры вырошчванні рассады і пасля высадкі яе ў полі (праз 15-20 сутак), знішчэнне пустазелля, ізаляцыя ад пасадак бульбы не менш як на 1 км. У закрытым грунце перспектыўная вакцынацыя раслін слабапатагеннымі штамамі віруса табачнай мазаікі.
Міхаіл Барысавіч Кандраценка
Біяграфія
У 1964 годзе ён быў прыняты ў члены КПСС.
Значнымі працоўнымі дасягненнямі праславіўся Міхаіл Барысавіч на працягу трох пяцігодак. За гады 8-й пяцігодкі, у прыватнасці, ён пры плане 28,9 тыс., здабыў 33 тыс. тон торфу і зэканоміў 15 тыс. кілават гадзін электраэнергіі. За працоўную доблесць у 8-й пяцігодцы былому воіну-франтавіку Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 20 красавіка 1971 года прысвоена высокае званне Героя Сацыялістычнай Працы
Калыніўка (Народыцкі раён)
Калыніўка (Кали́нівка) — вёска ў Народыцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Народыцкая пасялковая абшчына.
Сучасны стан
У адпаведнасці з пастановай Кабінета міністраў Украіны ад 23 ліпеня 1991 вёска была ўнесена ў пералік населеных пунктаў, якія падлягаюць абавязковаму адсяленню ў выніку радыеактыўнага забруджвання пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС. Большасць жыхароў вёскі пакінулі яго, цяпер у вёсцы пражывае ўсяго некалькі сем’яў.
Дручанская вуліца (Наваполацк)
Дручанская вуліца (, Дручанская улица) — вуліца ў Наваполацку.
Апісанне
Размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы горада ў раёне катэджнай забудовы (т.зв. пасёлак «Паліміраўскі») на поўдзень ад 8-га мікрараёна. Цягнецца з поўначы на поўдзень ад вуліцы Залюхаўскай да вуліцы Траецкай, перасякаючы вуліцы Сасноўку і Паліміраўскую. Працягласць вуліцы складае каля 700 метраў.
Узнікла ў 1990-х — пачатку 2000-х гадоў у выніку актыўнага будаўніцтва заводам «Палімір» для сваіх супрацоўнікаў двухпавярховых блакаваных панэльных дамоў сядзібнага тыпу на дзве сям’і. Дамы мелі люстэркавае планаванне і ўваходы з процілеглых бакоў дома. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца.
IC 4599
IC 4599 — галактыка тыпу PN (планетарная туманнасць) ў сузор’і Скарпіён.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Задняе (возера, Лепельскі раён)
За́дняе возера — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Эса, за 6 км у напрамку на поўдзень ад горада Лепель.
Плошча паверхні возера 0,26 км². Даўжыня 1 км, найбольшая шырыня 0,42 км, даўжыня берагавой лініі 2, 6 км. Плошча вадазбору 32,6 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны дасягаюць вышыні 15 м. Берагавая лінія звілістая. На поўначы ў задняе упадае ручай з возера Доўгае, на поўдні выцякае ручай у раку Эса.
У возеры водзяцца лешч, шчупак звычайны, плотка, краснапёрка, лінь, ялец, судак, акунь і іншыя рыбы. Каля возера паляўніча-рыбалоўная база.
ФК Слонім-2017
«Слонім-2017» — беларускі футбольны клуб з горада Слонім. У цяперашні час выступае ў Першай лізе чэмпіянату Беларусі.
«Белтрансгаз»
Клуб быў заснаваны ў 2009 годзе пад назвай «Белтрансгаз». Галоўным спонсарам стала слонімскае ўпраўленне магістральных газапровадаў.
Новаствораны клуб адразу перамог у чэмпіянаце Гродзенскай вобласці, а на наступны год заявіўся ў Другую лігу чэмпіянату Беларусі. У 2011 клуб доўгі час змагаўся за выхад у Першую лігу, але заняў трэцяе месца. У сезоне 2012 клуб датэрмінова гарантаваў сабе месца ў Першай лізе, заняўшы ў выніку другое месца.
Клуб меў агульны стадыён з іншым слонімскім футбольным клубам, «Камунальнікам». У 2011 «Камунальнік» вылецеў у Другую лігу, і два гады (да выхаду «Белтрансгаза» ў Першую лігу) існавала «слонімскае дэрбі».
«Слонім»
Пасля выхаду «Белтрансгаза» ў Першую лігу было ўзнята пытанне аб мэтазгоднасці існавання ў горадзе двух футбольных клубаў. У выніку, у студзені 2013 «Белтрансгаз» быў рэарганізаваны шляхам аб'яднання з «Камунальнікам». Клуб атрымаў назву «Слонім» і месца ў Першай лізе. Ігракі і трэнерскі штаб ў асноўным перайшлі з «Белтрансгаза», але заснавальнікам клуба стала не прадпрыемства «Белтрансгаз», а Слонімскі райвыканкам.
Амаль увесь сезон 2013 каманда правяла ўнізе табліцы. «Слонім» 13 разоў згуляў унічыю — болей за ўсіх у чэмпіянаце. Толькі пад канец турніру каманда стала трывала набіраць ачкі, але ўзняцца вышэй канкурэнтаў не змагла. У выніку — 13 месца.
Перад сезонам 2014 каманду пакінулі амаль усе асноўныя ігракі. Замест іх склад «Слоніма» утварылі мясцовыя футбалісты, а таксама ігракі, якія апынуліся незапатрабаванымі ў сваіх клубах. У выніку «Слонім» амаль адразу апынуўся ў канцы табліцы, дзе доўгі час змагаўся з пінскай «Хваляй» за захаванне прапіскі ў Першай лізе. Увосень 2014 «Слонім» выступаў паспяхова, што дазволіла камандзе за некалькі тураў да фінішу выратавацца ад вылету ў Другую лігу, але вышэй 15-га месца ўзняцца яна так і не здолела.
У сезоне 2015 «Слонім» здолеў умацавацца шэрагам вопытных ігракоў, дзякуючы чаму скончыў сезон на 9-м месцы, аднак у наступным сезоне апусціўся на 11-е.
«Слонім-2017»
У пачатку 2017 года новым трэнерам каманды стаў Вячаслаў Царук, які заняў месца нязменнага да таго рулявога сланімчан Аляксея Шубянка. Неўзабаве стала таксама вядома пра пераймевананне клуба ў «Слонім-2017». Пад кіраўніцтвам новага трэнера слонімскі паспяхова пачаў сезон 2017. Атрымаўшы некалькі перамог над фаварытамі, каманда скончыла першую палову сезона на трэцім месцы. Аднак, у жніўні 2017 года Вячаслаў Царук пакінуў пасаду галоўнага трэнера «Слоніма-2017», і другую палову чэмпіянату клуб правёў значна горш, апусціўшыся на выніковае 11-е месца.
Сезон 2018 каманда правяла роўна, знаходзячыся ў сярэдзіне табліцы, і ў выніку скончыла сезон на сёмым месцы. Першая палова сезона 2019 атрымалася для слонімскай каманды няўдалай, добра была пачата другая палова чэмпіянату, аднак хутка вынікі зноў пагоршыліся, у выніку «Слонім-2017» стаў трынаццатым. У 2020 годзе слонімская каманда амаль увесь час ішла ў сярэдзіне табліцы і скончыла сезон восьмай. У 2021 годзе ў камандзе гулялі пераважна маладыя футбалісты, многія з якіх былі ўзятыя ў арэнду ў іншых клубах. Няблага пачаўшы сезон, каманда неўзабаве апусцілася ўніз, а пасля апынулася на апошнім 12-м радку, дзе засталася да канца турніру. З-за планаванага пашырэння лігі, аднак, апошняя каманда не выбывала ў Другую лігу, і «Слонім-2017» застаўся ў Першай лізе.
У пачатку 2022 года новым галоўным трэнерам стаў Ігар Латаш. Каманда дрэнна пачала чэмпіянат і доўгі час ішла на апошнім радку, аднак у другой палове сезона вынікі палепшыліся, і ў выніку «Слонім-2017» фінішаваў 11-м з 13.
Цяперашні склад
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Клачкы (Народыцкі раён)
Клачкы (Клочки́) — вёска ў Народыцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Народыцкая пасялковая абшчына.
Алег Уладзіслававіч Роман
Алег Уладзіслававіч Ро́ман (Олег Владиславович Роман;  — ) — вучоны ў галіне парашковай металургіі, доктар тэхнічных навук (1972), прафесар (1972), акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1991), Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі БССР (1976).
Навуковая і грамадская дзейнасць
А. У. Роман з’яўляецца пачынальнікам і кіраўніком развіцця парашковай металургіі ў Беларусі. Па яго ініцыятыве і пад яго кіраўніцтвам створаны шэраг навуковых і вытворчых прадпрыемстваў, у т.л. 3 навукова-даследчых інстытуты, Маладзечанскі завод парашковай металургіі. Вучонаму належаць навуковыя працы па тэорыі металаў, тэорыі фармавання і ўшчыльнення парашковых матэрыялаў, спосабам атрымання металакерамічных вырабаў і інш.
З’яўляецца аўтарам больш за 340 навуковых прац, у т.л. 8 манаграфій, больш за 350 артыкулаў і дакладаў, больш за 60 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў на вынаходніцтвы.
Па ініцыятыве вучонага ў Індыі створаны цэнтр парашковай металургіі. Таксама ён з’яўляўся старшынёй таварыства дружбы «Беларусь — Індыя».
Узнагароды і прэміі
У 2002 годзе на канферэнцыі Нацыянальнай асацыяцыі індыйскіх інжынераў у Дэлі А. У. Роман названы «Лепшым замежным інжынерам 2000 года».
Бэла Розенфельд
Бэла Розенфельд (Бэлла Розенфельд-Шагал,,  — , ) — жонка мастака Марка Шагала, пісьменніца.
Біяграфія
Паходзіла з заможнай яўрэйскай сям’і, была восьмым дзіцем. Бацькі трымалі ювелірную краму. Бацька Саламон вывучаў тору, маці займалася гандлёвымі справамі. Нягледзячы на патрыярхальны лад жыцця сям’і Розенфельдаў, іх погляды былі досыць шырокія — Бэле далі магчымасць атрымаць свецкую адукацыю. Яна вучылася ў Маскве на Вышэйшых жаночых курсах, цікавілася літаратурай, тэатрам.
У 1909 годзе ў гасцях сваёй сяброўкі Тэі Брахман Бэла пазнаёмілася з маладым мастаком Маркам Шагалам. Бэла ўбачыла ў ім талент і цвёрдасць духу. Пазней ён пісаў: «Доўгія гады яе каханне асвятлялі ўсё, што я рабіў». Пасля вяртання М.Шагала з Парыжа, 25 ліпеня 1915 года яны ажаніліся. Бэла стала першай жонкай і музай мастака.
Постаць Бэлы ў творчасці Шагала
Любоўная тэма ў творчасці Шагала нязменна звязаная з выявай Бэлы. З палотнаў усіх перыядаў творчасці, уключаючы позні (пасля смерці Бэлы) на нас глядзяць яе чорныя вочы. Яе рысы пазнавальныя ў тварах амаль усіх намаляваных ім жанчын. («Блакітныя палюбоўнікі» 1914 г., «Ружовыя палюбоўнікі» 1916 г., «Шэрыя палюбоўнікі» 1917 г., «Акрабатка» 1930 г.) Характэрны для жывапісу Шагала матыў палёту, адрыва ад рэальнасці — часта звязаны з тэмай кахання. Часцяком, каханне на палотнах Шагала — гэта іх сумесны з Бэлай палёт. («Дзень нараджэння» 1915 г., «Над горадам» 1914—1918 г.)
Такі характэрны для творчасці Марка Шагала матыў, як вяселле, пэўна, найбольш адкрывае адносіны мастака да сваёй жонкі. У творчасці Шагала рэальнасць нязменна яднаецца са светам містычнага, таму асаблівае значэнне для мастака маюць архетыпічныя сітуацыі — смерць, нараджэнне, вяселле. Фігура нявесты — чорнавалосай жанчыны ў белай сукенцы — заўсёды паветраная і бязважкая, у яе глыбокіх чорных вачах — далучанасць да таямніцы светабудовы. Гэта выява рэалізаванай жаноцкасці, будучай жонкі і маці. («Вяселле» 1918 г., «Маладыя на Эйфелевай вежы» 1939 г., «Мастак над Віцебскам» 1982—1983 г., «Мастак і яго нявеста», 1980 г., «Вясельныя агні» 1945 г.) Бэла сканала ад сепсісу ў амерыканскім шпіталі 2 верасня 1944 года.
Раіса Ільінічна Дарафеенка
Раіса Ільінічна Дарафеенка (, в. Старынцы, Віцебскі раён, Віцебская вобласць — ) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы.
Бронзавая птушка (фільм)
«Бронзавая птушка» (Бронзовая птица) — савецкі мастацкі тэлевізійны каляровы фільм, зняты рэжысёрам Мікалаем Калініным на кінастудыі «Беларусьфільм» у 1974 годзе і па матывах аднайменнай аповесці Анатоля Рыбакова.
Раіса Ільінічна Дарафеенка
Біяграфія
За дасягнутыя поспехі ў працы ў 1966 года узнагароджана ордэнам Леніна і залатым медалём «Серп і Молат». У тым жа годзе прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.
Бронзавая птушка (фільм)
Сюжэт
Дзеянне фільма адбываецца ў пачатку 1920-ых гадоў у Маскоўскай губерні. Галоўныя героі летам адпраўляюцца ў піянерскі лагер, разбіты ў раёне старадаўняга маёнтка графаў Карагаевых. Побач з лагерам знаходзіцца асабняк, да рэвалюцыі належаў роду, яго веранду ўпрыгожвае бронзавая скульптура птушкі. У асабняку пражывае пажылая ахмістрыня Соф'я Паўлаўна. З родам Карагаевых звязана легенда, згодна з якой стары граф схаваў дзесьці ў ваколіцах маёнтка скарб і брыльянт Сансі.
Раіса Ільінічна Дарафеенка
Біяграфія
Вырасціла 3 дзяцей. Памерла 6 мая 2000 года пасля працяглай хваробы.
Аранг-Лаўт
Аранг-лаўт (Orang Laut, літаральна "людзі мора") — аўстранезійскі народ на поўдні паўвострава Малака, поўначы Суматры, астравах Рыау і Сінгапур. З-за вандроўнага ладу жыцця ў лодках іх часцяком клічуць марскімі цыганамі або марскімі качэўнікамі. Агульная колькасць (2000 г.) - каля 6 600 чал.
Гісторыя
Упершыню аранг-лаўт былі апісаны кітайскімі вандроўнікамі ў XIV ст. У малайскай гістарычнай традыцыі з'яўленне аранг-лаўт адносяць да часоў існавання дзяржавы Шрывіджая. У XX ст. высоўвалася гіпотэза аб паходжанні аранг-лаўт, баджа і мокен ад старажытных аўстралоідаў, але яна не знайшла падтрымкі і была аспрэчана генетыкамі. Мяркуецца, што аранг-лаўт паходзяць ад розных груп аўстранезійцаў, што насялялі Малакскі праліў. Па мове і культуры яны блізкія да малайцаў.
У XVI - XVII стст. сярод аранг-лаўт вылучыўся пласт дробных феадалаў. Так, правадыр аранг-лаўт Сінгапура меў тытул "раджа краіны праліваў". У XVIII ст. аранг-лаўт знаходзіліся пад патранажам султанаў Джохар-Бару. Розныя плямёны спецыялізаваліся на пэўных занятках, служылі грабцамі, перавозілі грузы, займаліся рамяством, пірацтвам і г. д.
У XX ст. са з'яўленнем незалежных дзяржаў Інданезія, Малайзія і Сінгапур аранг-лаўт апынуліся ў розных умовах існавання. Улады Сінгапура і Інданезіі праводзілі наўмысную палітыку асіміляцыі. У выніку аранг-лаўт Сінгапура практычна зліліся з малайскай абшчынай. Рэформы ў Інданезіі спрыялі разбурэнню традыцыйных сацыяльных сувязяў. У Малайзіі асіміляцыя аранг-лаўт адбывалася праз шлюбы з малайцамі і зменамі ладу жыцця.
Асаблівасці культуры
Аранг-лаўт падзяляюцца на "плямёны" suku, што насяляюць пэўны рэгіён узбярэжжа. Усяго вядома 29 такіх груп, але многія з іх у нашы дні не існуюць. Усе аранг-лаўт займаліся рыбалоўствам і здабычай водарасцяў, але ў suku магла быць пэўная спецыялізацыя, якая вызначала адносіны з суседнімі народамі. У XVII - XIX стст. многія suku займаліся пірацтвам.
Традыцыйна аранг-лаўт жывуць у драўляных лодках каля 1,7 м у шырыню і 6 - 7,5 м у даўжыню, якія будуюць самі. У лодках абавязкова маецца падстрэшак. Звычайна адна лодка ўмяшчае ўсю нуклеарную сям'ю, але вялікія сем'і маюць некалькі лодак. Сем'і аб'ядноўваюцца ў сваяцкія групы, што перамяшчаюцца ўздоўж берага. Адносіны паміж сваякамі ўключаюць абавязковую ўзаемадапамогу. Прадстаўнікі іншых народаў часцяком жэняцца на жанчынах аранг-лаўт, каб у якасці сваякоў карыстацца іх падтрымкай. У XVI - XVIII стст, калі гандаль, пірацтва і служба пэўнаму манарху прыносілі значныя прыбыткі, вылучыўся пласт правадыроў, што ўваходзілі ў сваяцкія адносіны з прывілігіраванымі сем'ямі іншых народаў, бралі гучныя тытулы і эксплуатавалі суайчыннікаў.
Другі тып паселішчаў, здаўна вядомы аранг-лаўт, — вёскі на па́лях. Яны выкарыстоўваліся для доўгатэрміновага пражывання. У нашы дні большасць аранг-лаўт жывуць у прыбярэжных вёсках, часцяком разам з малайцамі, таму актыўна пераймаюць іх традыцыі.
Фальклор аранг-лаўт вядомы гістарычнымі паданнямі, а таксама песнямі. Сумесныя спевы садзейнічаюць гуртаванню абшчыны, а таксама сацыялізацыі маладых чальцоў.
IC 4600
IC 4600 — галактыка тыпу S0-a (спіральная галактыка) ў сузор’і Скарпіён.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 1989
NGC 1989 (іншыя абазначэнні — ESO 423-21, MCG -5-14-4, AM 0532-304, PGC 17464) — галактыка ў сузор’і Голуб.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вайна Аўгсбургскай лігі
Вайна Аўгсбургскай лігі, вядомая таксама як вайна Вялікага альянсу, вайна за Пфальцкую спадчыну, вайна за Англійскую спадчыну, Арлеанская вайна і Дзевяцігадовая вайна — вайна паміж Францыяй і Аўгсбургскай лігай у 1688—1697 гадах. Вайна ішла не толькі ў кантынентальнай Еўропе, але і ў Паўночнай Амерыцы (Вайна караля Вільгельма), а таксама ў Ірландыі (Вайна двух каралёў), Шатландыі (Якабіцкае паўстанне ў 1689—1690 гадах) і Гвінеі (сутычкі французаў з галандцамі і брандэнбуржцамі).
Перадгісторыя
У 1685 годзе памёр пфальцкі курфюрст Карл II з дынастыі Вітэльсбахаў. Яго сястра Лізелота была ў шлюбе з герцагам Арлеанскім, братам французскага караля Людовіка XIV. Людовік XIV, паспяхова скончыўшы ў 1679 годзе Німвегенскім мірам Галандскую вайну, стаў яшчэ больш магутным; гэтую магутнасць ён працягваў накіроўваць на ўзмацненне Францыі на шкоду суседнім дзяржавам. Смерць курфюрста дала падставу Францыі прэтэндаваць на большую частку Курпфальца, хоць у свой час, пры заключэнні шлюбнага кантракту, Лізелота адмовілася ад прэтэнзій на гэтыя землі.
Пад маркай абароны інтарэсаў жонкі свайго брата Людовік загадаў дафіну з 80 000 арміяй перайсці Рэйн. Гэты крок падвяргаў небяспекі нямецкія землі і прыводзіў да ўзмацнення Францыі ў Цэнтральнай Еўропе, таму прынц Вільгельм Аранскі, непрымірымы і найбольш магутны праціўнік Людовіка, утварыў 9 ліпеня 1686 года Аўгсбургскую лігу, да якой далучыліся імператар і найважнейшыя нямецкія князі і вобласці, а таксама Швецыя і Італія. Саюзнікі патрабавалі перадаць курфюрства наступнаму па старшынстве пфальцграфу з ліку Вітэльсбахаў — Філіпу Вільгельму Нойбургскаму.
Ход вайны
Пачынаючы баявыя дзеянні, кароль-сонца рабіў стаўку на тое, што аўстрыйцы ўгразлі ў Вялікай Турэцкай вайне, а Вільгельм Аранскі вышэй за ўсяго заклапочаны звяржэннем Сцюартаў з англійскага прастола. Аднак яго разлік не апраўдаўся — пасля перамогі пры Мохачы Габсбургі хутка завяршылі баявыя дзеянні на ўсходзе і сталі перакідваць свае сілы на захад, а Славутая рэвалюцыя бяскроўна прынесла Вільгельму англійскую і шатландскія кароны.
У 1689 годзе, дзякуючы старанням прынца Аранскага, ланцуг варожых дзяржаў, што акружала Людовіка XIV, стала яшчэ паўнешай. Еўрапейскія дзяржавы, акрамя Расіі, Рэчы Паспалітай, Партугаліі і Турцыі, далучыліся да лігі, таму апошняя атрымала назву Вялікага Саюза. Тым не менш, Людовік не падаў духам і выставіў 3 арміі: на правым флангу, на Рэйне, абапіраючыся на Філіпсбург і Майнц; на Мозелі і Маасе, абапіраючыся на Мон-Раяль і Люксембург, стаяў Буфлер; на левым флангу ў Фландрыі — Юм’ер і рэзервовы корпус Бюсі ў Латарынгіі павінен быў падтрымліваць далейшыя аперацыі.
Саюзнікі супрацьпаставілі Людовіку таксама 3 арміі: на правым флангу ў Нідэрландах — прынц Вальдэн з галандскімі, іспанскімі і нямецкімі войскамі, якія былі на ўтрыманні ў галандцаў; у цэнтры, на ніжнім Рэйне, курфюрст Фрыдрых III Брандэнбургскі з брандэнбургскімі, мюнстэрскімі і галандскімі войскамі, з мэтай выцесніць непрыяцеля з ніжняга Рэйна; на левым флангу, на верхнім Рэйне, курфюрст баварскі Максіміліян II і герцаг Карл V Латарынгскі з імператарскімі і імперскімі войскамі, з мэтай прыкрыць Швабію і Франконію і для авалодання заваяванымі французамі гарадамі, асабліва Майнцам.
Лувуа лічыў, што спусташэнне шырокай прыгранічнай паласы з’яўляецца лепшай абаронай супраць нападу, і французскія генералы атрымалі адпаведныя ўказанні для спусташэння Пфальца. Гэтыя варварствы павялічылі раздражненне саюзнікаў. 14 лютага адбылося абвяшчэнне вайны. Войскі саюза накіраваліся да Рэйна і вымусілі французаў пакінуць правы бераг, заняўшы Кёльн, Трыр і Лютых і разбіўшы маршала Юм’ера каля Валькура; герцаг Латарынгскі авалодаў Майнцам і Бонам. У красавіку пачатку ваенныя дзеянні Іспанія, у чэрвені — Англія. Тым не менш, французскі флот у ліпені атрымаў перамогу над англа-галандскім, а 1 ліпеня маршал Люксембург разбіў армію саюзнікаў пры Флёрусе.
Вільгельм Аранскі тым часам быў заняты ўціхамірваннем паўстання ў Ірландыі і спрэчкамі з галандскімі генеральнымі штатамі. Францыя арганізавала экспедыцыю ў Ірландыю для падтрымкі антыанглійскага паўстання, аднак бітва на рацэ Бойн (1690) хутка развеяла ілюзіі французаў наконт магчымасці англійскага нейтралітэту ў кантынентальнай кампаніі. Разам з тым спусташэнні і бясчынствы, учыненыя французамі ў Пфальцы, перапалохалі дробных нямецкіх князёў, якія рашылі, што іх вобласці стануць наступнай мішэнню французаў.
Баявыя дзеянні ў Іспанскіх Нідэрландах і на поўначы Італіі насілі выматвальны характар і складаліся са знясільваючых манеўраў, разведзеных зацяжнымі, старанна падрыхтаванымі аблогамі. У чэрвені 1692 года маршалы Люксембург і Вабан авалодалі Намюрам і атрымалі 3 жніўня перамогу пры Стэнкерку, на поўнач ад Монса. У гэтых умовах найважнейшая роля належала не столькі палкаводцам, колькі мастацтву ваенных інжынераў накшталт Вабана і Кухарна. Адначасова французскі флот, хоць ён і быў большы за аб’ядны флот Англіі і Галандыі, панёс шэраг адчувальных паражэнняў (у тым ліку каля мыса Барфлёр 29 мая 1692 года).
У пачатку 1693 года вяліся толькі марскія аперацыі, удалыя для Францыі, што ж тычыцца сухапутных, то Вільгельм 29 ліпеня прайграў важную бітву пры Неервіндэне, не змог уварвацца ў Фландрыю і паспеў толькі ўзяць Юі. На Рэйне, з прычыны недахопу грашовых сродкаў і нязгоды германскіх князёў, працягвалася ранейшая бяздзейнасць.
У 1694 год пачаліся мірныя перамовы, але беспаспяхова, пасля чаго Вільгельм злічыў неабходным аслабіць Людовіка для аднаўлення спакою ў Заходняй Еўропе. Французскія каперы, якія распачалі сваю дзейнасць у 1691 годзе пад начальствам Жана Бара, працягвалі шкодзіць галандскаму гандлю. Сухапутныя дзеянні ішлі млява. У Германіі маркграф Бадэнскі Людвіг Вільгельм быў вымушаны перайсці да абароны; хоць французы і не змаглі авалодаць яго пазіцыямі, але і саюзнікі не былі ў стане трывала замацавацца ў Эльзасе. Галоўныя сілы абодвух бакоў знаходзіліся ў Нідэрландах, дзе французскімі войскамі камандавалі дафін Людовік і Люксембург, а саюзнымі — Вільгельм Аранскі; апошні сабраў войскі на рацэ Дзіль і намерваўся накіраваць удар на французаў, якія ўмацаваліся паміж Шэльдай і Лісам, з мэтай затым рушыць для аблогі Дзюнкерка; аднак, перамяшчэнні французскіх войскаў парушылі планы Вільгельма.
У 1695 годзе Вільгельм узяў Намюр на вачах у французскай арміі Буфлера, але апошні авалодаў Дзінанам і бамбардзіраваў Брусель. Англа-галандскі флот адказаў бамбардзіраваннем некалькіх французскіх портаў. Найбольш здольны з французскіх палкаводцаў, Люксембург, памёр, яго месца заняў Вільруа. Людовік быў стомлены вайною, якая заставалася безвыніковай, фінансы вычарпаліся, лепшыя генералы памерлі, у тым ліку Лувуа (1691 год); ён другі раз прапанаваў мір, але безвынікова. Ваенныя дзеянні ў Нідэрландах і на Рэйне працягваліся ў 1696 і 1697 гадах, але вяліся так млява, што, акрамя захопаў магазінаў, не было ніводнага сур’ёзнага прадпрыемства. Саюзныя флоты спусташалі берагі Францыі, каперы апошняй шкодзілі гандлю саюзнікаў.
Дзеянні ў Паўночнай Італіі
Больш паспяхова французы вялі ваенныя дзеянні ў Італіі і на граніцах Іспаніі. У Італіі маршал Каціна камандаваў слабымі французскімі сіламі (18 000 чалавек), з прычыны чаго герцаг Савойскі Віктар Амадэй II, карыстаючыся перасечанай мясцовасцю П’емонта і выгоднымі абарончымі пазіцыямі, мог спадзявацца тут на поспех. Не маючы ні вопыту, ні ваенных здольнасцей, герцаг тым не менш вырашыў дзейнічаць наступальна. Рушыўшы ў 1690 годзе ад Турына да рацэ По, ён перайшоў яе і ўступіў з французамі ў бой пры манастыры Стафардзе. Каціна атрымаў поўную перамогу, авалодаў крэпасцю Сузаю і заняў Савою.
У 1691 годзе маршал Каціна аблажыў крэпасці Вілафранку, Ніцу, Кані і інш., але прынц Яўген прыбыў на дапамогу да герцага Савойскага і вымусіў французаў адступіць за раку По.
У 1692 годзе герцаг Савойскі, узмацніўшы армію саюзнікамі да 50 000, уварваўся ў французскую вобласць Дафінэ, узяў Амбрэн, спаліў некалькі гарадоў і перайшоў назад за Альпы.
У 1693 годзе ён аблажыў горад Піньероль, але прыбыццё маршала Каціны вымусіла яго адступіць. Пры Марсальі ён быў вымушаны ўступіць у бой. Каціна атакаваў яго спачатку з фронту, а затым ударам у левы фланг вырашыў зыход бітвы на сваю карысць. Пасля гэтага ў Італіі да канца вайны не адбылося нічога важнага. Страціўшы надзею на перамогу ў вырашальнай бітве, Людовік адкрыў сепаратныя перамовы з савойцамі, якія завяршыліся ў чэрвені 1696 года мірным дагаворам.
Дзеянні ў Іспаніі
У Іспаніі, — у Каталоніі і ў Пірэнеях, — хоць ваенныя дзеянні таксама не адрозніваліся рашучасцю, але ішлі на карысць французаў. Нарэшце, агульная знямога падштурхнула абодва бакі сабрацца на кангрэс у Рэйсвейку. Людовік задаволіў Нідэрланды саступкаю некалькіх крэпасцей; Англію — абяцаннем прызнаць Вільгельма яе каралём, імператара Леапольда — вяртаннем Фрайбурга і Брызаха, замест Страсбура, а для застрашвання Іспаніі загадаў герцагу Вандома дзейнічаць больш рашуча ў Каталоніі. Вандом аблажыў Барселону, разбіў іспанцаў, якія прыбылі на яе вызваленне, і 27 жніўня заняў горад. Карл II паспешна пагадзіцца на ўсе патрабаванні Людовіка.
Паўночнаамерыканскі фронт
У баявыя дзеянні былі ўцягнуты французскія пасяленцы Канады і брытанскія каланісты Новай Англіі, а таксама іх індзейскія саюзнікі. Індзейцы ў цэлым падтрымлівалі французаў. Вайна складалася з кровапралітных і маларэзультатыўных рэйдаў французскіх і англійскіх каланістаў, якія змагаліся галоўным чынам за кантроль над пушным гандлем з індзейцамі і раёнамі рыбалоўства вакол Акадыі (цяпер Новая Шатландыя) і Ньюфаўндленда.
Англічане захапілі Порт-Роял у Акадыі, але ім не ўдалося ўзяць Квебек. Французы пад камандаваннем графа Франтэнка паспяхова дзейнічалі ў бітве пры Скенектады каля Нью-Ёрка, але не змаглі авалодаць Бостанам.
Зыход
Пасля выхаду з вайны савойцаў астатнія члены Вялікага альянсу пагадзіліся сесці за стол перамоў. У верасні 1697 года быў падпісаны Рэйсвейкскі мірны дагавор. Паводле яго ўмоў Людовік XIV захоўваў за сабой Ніжні Эльзас і Страсбур, якія пераходзілі ў вечнае валоданне Францыі замест 20 гадоў, якія былі пастаўлены Рэгенсбургскім мірам 1684 г. Таксама каралю Францыі вярталіся Пандычэры і Акадыя, Сан-Дамінга было прызнана афіцыйна яго ўладаннем. Вярнуўшы Латарынгію яе законнаму ўладальніку, кароль Францыі захаваў за сабой крэпасці Лангві і Саарлуі, а таксама права праходу для сваіх войскаў. Францыя вяртала імперыі Філіпсбург, Кёль і Брыз, а таксама прызнала Вільгельма III каралём Англіі. Францыя атрымала піраву перамогу, і баланс 1697 года застаўся станоўчым для яе. Разам з тым пытанне аб успадкоўванні іспанскага прастола не быў вырашаны. Усяго праз 4 гады баявыя дзеянні паміж старымі праціўнікамі аднавіліся ў форме Вайны за іспанскую спадчыну.
Высновы
Дадзеная вайна адлюстроўвае ў сабе асаблівасці тагачаснага ваеннага мастацтва і поглядаў на вядзенне вайны, што панавалі тады. Магазінная сістэма забеспячэння войскаў, якая злучала ініцыятыву і свабоду дзеянняў палкаводца, не давала магчымасці імкнуцца да знішчэння жывой сілы непрыяцеля; неабходным следствам новай сістэмы харчу стала нязначнасць задач і абмежаванасць мэт, што зводзіліся да заняцця памежных абласцей, да захопу непрыяцельскіх магазінаў і да авалодання крэпасцямі. Вайна зводзілася да манеўраў. Не імкнучыся да рашучых дзеянняў, не дасягалі і рашучых вынікаў; войны цягнуліся гадамі, бескарысна вычэрпваючы сродкі краіны.
Военачальнік
Военачальнік — вышэйшы ваенны або ваенна-марскі начальнік (камандзір), на якога ўскладзены абавязкі кіравання войскамі, як у мірны так і у ваенны час.
У Старажытнай Грэцыі і асабліва Рыме, а таксама ў перыяд новай і найноўшай гісторыі (XVI—XX ст.) пад гэтым паняццем меліся на ўвазе военачальнікі — камандуючыя буйнымі ваеннымі аб'яднаннямі, колькасцю не менш за 20 000 — 30 000 чал. і якасці стратэга, што яны праяўляюць у сваёй каманднай дзейнасці.
У Узброеных сілах СССР военачальнікамі было прынята лічыць камандуючых войскамі франтоў, акругаў, камандуючых флатамі, арміямі і флатыліямі, членаў ваенных саветаў, начальнікаў штабоў і родаў войскаў гэтых аператыўных аб'яднанняў і г. д.
Паняцце «военачальнік» у шырокім разуменні з'яўляецца абагульняючым, у тым ліку для палкаводцаў і флатаводцаў. Аднак, у адрозненне ад вышэйпрыведзеных катэгорый, ваеначальнік не абавязкова адносіцца да ваенных лідараў, якія валодаюць талентам, які дазваляе ім з найбольшай эфектыўнасцю выкарыстоўваць наяўныя сілы і сродкі і менш або роўнымі сіламі наносіць паражэнне праўзыходзячым сілам праціўніка пры вядзенні баявых дзеянняў (бітваў або правядзення ваенных аперацый).
Народычы
Народычы (Наро́дичі) — пасёлак гарадскога тыпу ў Жытомірскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Народыцкага раёна і Народыцкай пасялковай абшчыны.
Дзявятага студзеня
«Дзевятае студзеня» (Девятое января) ― мастацкі фільм рэжысёра 1925 года. Цяпер фільм лічыцца часткова страчаным.
Сюжэт
1905 год. На Абухоўскім заводзе ў Пецярбургу адбываюцца хваляванні. Рабочыя выступаюць з патрабаваннем аднавіць на працы таварышаў, звольненых за заклік удзельнічаць у першамайскай дэманстрацыі. Выкліканая дырэкцыяй завода паліцыя ўчыняе расправу над працоўнымі. Але хваляванні не цішэюць. У розных частках краіны на заводах і фабрыках успыхваюць стачкі салідарнасці. Царскі ўрад вырашае здушыць працоўны рух. З гэтай мэтай ахранка стварае сваю арганізацыю сярод працоўных на чале з папом Гапонам…
Залюхаўская вуліца (Наваполацк)
Залюхаўская вуліца (, Залюховская улица) — вуліца ў Наваполацку.
Апісанне
Размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы горада ў раёне катэджнай забудовы (т.зв. пасёлак «Паліміраўскі») на поўдзень ад 8-га мікрараёна. Цягнецца з поўначы на поўдзень, перасякаючы вуліцы Сасноўку, Дручанскую і Паліміраўскую ў бок мясцовай аўтадарогі, якая спалучае Наваполацк з рэспубліканскай аўтадарогай Полацк — Глыбокае — граніца Літвы. Працягласць вуліцы складае каля 1 км.
Узнікла ў 1990-х — пачатку 2000-х гадоў у выніку актыўнага будаўніцтва заводам «Палімір» для сваіх супрацоўнікаў двухпавярховых блакаваных панэльных дамоў сядзібнага тыпу на дзве сям’і. Дамы мелі люстэркавае планаванне і ўваходы з процілеглых бакоў дома. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца.
Алег Уладзіміравіч Чысцік
Алег Уладзіміравіч Чысцік (, в. Клімаўка, Гомельскі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі аграглебазнавец, аграхімік. Доктар сельскагаспадарчых навук (1992), прафесар.
Біяграфія
Скончыў Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію (1969). Працаваў у інстытуце «Латдзіпразем» (г. Рыга, Латвія, з 1969, інжынер), Беларускім навукова-даследчым інстытуце глебазнаўства і аграхіміі (з 1970, навуковы супрацоўнік), Міжнародным дзяржаўным экалагічным універсітэце імя А. Д. Сахарава (Мінск, 1992—2012, дырэктар дэпартамента Міжнароднага вышэйшага каледжа, у 1999—2006 — загадчык кафедры экалагічнага маніторынгу, з 2006 — прафесар кафедры экалагічнага маніторынгу і менеджменту).
Навуковыя інтарэсы: фізіка-хімічныя асаблівасці эрадзіраваных глебаў, захаванне і абнаўленне іх урадлівасці; гарызантальная міграцыя радыенуклідаў у аграэкасістэмах і інш.
Узнагароды
Нагрудны знак «Выдатнік адукацыі».
Чорнае (возера, басейн Обалі)
Чорнае возера — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Обаль, на мяжы з Невельскім раёнам Пскоўскай вобласці Расіі.
Плошча паверхні возера 1,56 км². Даўжыня 2,83 км, найбольшая шырыня 0,78 км. Глыбіня возера дасягае 2,5 м, сярэдняя каля 1 м.
У возеры водзяцца шчупак, плотка, джгір, лінь і іншыя віды рыб.
Памалогія
Памалогія (ад лацінскага pomum — плод, пладовае дрэва і грэчаскага logos — слова, вучэнне, розум) — навука аб сартах пладовых і ягадных раслін, адгалінаванне батанікі.
Каштоўныя даследаванні факусуюцца пераважна на развіцці тэхналогій культывавання новых сартоў фруктовых дрэў, вывучэнні іх фізіялогіі. Мэтай памалогіі з’яўляецца вывядзенне дрэў з павышанай якасцю садавіны, паляпшэнне прадукцыйнасці дрэў, памяншэнне сродкаў на вытворчасць садавіны.
Памолаг  — знаўца памалогіі, то ёсць батанік, які займаецца вывучэннем сартоў пладовых і ягадных раслін з мэтай адбору (селекцыі) лепшых з іх для гаспадарчай гадоўлі ў розных рэгіёнах, пастаяннага паляпшэння асобных сартоў і сартавога складу садоў у цэлым, рацыянальнага выкарыстання іх у пладаводстве.
Заснавальнікам памалогіі лічыцца А. Ц. Болатаў. У канцы XIX стагоддзя ён апісаў 600 сартоў яблынь і груш і метадалогію навукі. Вырашальны ўплыў на развіццё навуковай памалогіі зрабілі ідэі карэннага паляпшэння і пераўтварэнні прыроды раслін І. У. Мічурына. Сучаснага зместу памалогіі як навуцы даў выбітны ўкраінскі навуковец-памолаг Л. П. Сімірэнка. Яго працы па пытаннях сортавывучэння, сортавыпрабавання і раянавання пладовых і ягадных культур атрымалі ўсеагульнае прызнанне. Цяпер у памалогіі асноўная ўвага надаецца параённаму вытворча-біялагічнаму вывучэнню сартоў, іх агратэхніцы, усебаковай характарыстыцы сорту.
Адна з першых ва Украіне памалагічных даследчых станцый заснавана ў 1913 годзе ў Крыме энтамолагам і фітапатолагам З. Макрэцкім.
Афрыканскі бародавачнік
Афрыканскі бародавачнік (Phacochoerus africanus) — від з сямейства свіней (Suidae) атрада парнакапытных, якія жывуць на большай частцы Афрыкі.
Апісанне
На першы погляд, бародавачнік нагадвае дзіка з крыху прыплюснутай, вельмі буйной галавой. Перш за ўсё кідаюцца ў вочы поўсць бародавак, размешчаных сіметрычна па перыметры пысы, а таксама выгнутыя, што дасягаюць даўжыні да 60 см, іклы. Бародаўкі, што растуць з прагрэсуючы узростам бародавачніка, з’яўляюцца выключна скурным утварэннем, закладзеным у эмбрыёне на генетычным узроўні і не маюць ні касцяной, ні мускульной асновы.
Скура звычайна шэрага колеру і з-за цёплага клімату Афрыкі больш тонкая, чым у еўрапейскіх суродзічаў. На шыі і на спіне ў бародавачніка маецца грыва. Хвост на кончыку мае своеасаблівым патаўшчэнне і пры небяспецы або ўцёках бародавачнік мае звычай падымаць яго ўверх, за што прысвоілі яму жартоўную мянушку «Радыё Афрыка». Дарослыя саміцы бародавачніка дасягаюць вагі да 70 кг, самцы да 100 кг, вышыня ў карку дасягае 65 см.
Рача-Лечхумі і Квема Сванеці
Рача-Лечхумі і Квема Сванеці (რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი) — край, адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Рэспублікі Грузія.
Цэнтр — горад Амбралауры.
Каласіўка (Народыцкі раён)
Каласіўка (Колосі́вка) — вёска ў Народыцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Народыцкай пасялковай абшчыны.
IC 4601
IC 4601 — галактыка тыпу RN+* ў сузор’і Скарпіён.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Бара (этнічная група)
Бара (малагас. Bara) — этнічная група малагасійцаў. Насяляюць паўднёвы Мадагаскар. Агульная колькасць (2022 г.) — 978 000 чалавек.
Згодна паданням бара, іх продкі прыйшлі на Мадагаскар з Усходняй Афрыкі. У XIX ст. стварылі два дзяржаўныя аб’яднанні, заваяваныя ў кан. XIX ст. французамі.
Галоўны занятак — жывёлагадоўля. Бара разводзяць зебу. Шырока распаўсюджана традыцыя крадзежа свойскай жывёлы дахалу. У мінулым юнакі бара нават арганізоўвалі ваенныя атрады для нападаў на суседзяў і згону чужых статкаў.
Сярод іншых малагасійцаў бара вядомы дзякуючы іх шаманам мпісікіды, якія лічацца добрымі лекарамі, чараўнікамі і празорцамі.
Размаўляюць на дыялекце малагасійскай мовы.
Большасць вернікаў бара спавядаюць хрысціянства (55 %). Разам з гэтым, шырока распаўсюджаны традыцыйныя рэлігійныя культы, у аснове якіх знаходзяцца культ продкаў і вера ў духаў прыроды хелу, а таксама іслам (7 %).
Дэкларацыя правоў чалавека і грамадзяніна
Дэкларацыя правоў чалавека і грамадзяніна — гэта юрыдычны дакумент, прыняты Устаноўчым Сходам Францыі падчас Вялікай французскай рэвалюцыі 26 жніўня 1789 г. Згодна гэтай дэкларацыі жыхарам краіны гарантаваліся правы на свабоду слова, рэлігіі, валодання маёмасцю і абароны ад праследавання без юрыдычна абгрунтаваных падстаў. На падставе гэтага і іншых гістарычных дакументаў таго часу складаліся больш познія акты міжнароднага права, якія пацвярджалі фундаментальныя свабоды і правы чалавека, напрыклад Усеагульная дэкларацыя правоў чалавека.
Тэкст Дэкларацыі
Такім чынам, з падтрымкай Узвышняга, Нацыянальная Асамблея прызнае і абвяшчае, наступныя правы чалавека і грамадзяніна.
Першы артыкул — Людзі нараджаюцца і жывуць свабоднымі і раўнапраўнымі. Сацыяльныя адрозненні маюць значэнне толькі калі спрыяюць агульнаму дабарабыту.
Артыкул 2 — Мэта кожнага палітычнага аб’яднання — абарона натуральных і неад’емных правоў чалавека, такіх як: свабода, маёмасць, бяспека і супраціўленне прыгнёту.
Артыкул 3 — Фундаментальнай асновай сувярэнітэту з’яўляецца Народ. Ні чалавек, ні група людзей, не могуць выходзіць за межы той улады, якую яму ці ім даў Народ для ажыццяўлення пэўнай мэты.
Артыкул 4 — Свабода азначае магчымасць чалавека рабіць усё, што не стварае праблем іншым людзям: так, ажыццяўленне натуральных правоў кожнага чалавека абмяжоўваецца толькі магчымасцю іншых грамадзян карыстацца тымі жа самымі правамі. Такія абмежаванні вызначаюцца выключна законам.
Артыкул 6 — Закон з’яўляецца выражэннем волі ўсяго грамадства. Кожны грамадзян мае права ўдзельнічаць у законатворчасці як асабіста, так і праз сваіх прадстаўнікоў. Закон павінен быць аднолькавым для ўсіх, як у абароне, так і ў пакаранні. Усе грамадзяне роўным чынам маюць права адпаведна сваім здольнасцям і талантам займаць дзяржаўныя пасады і атрымоўваць ганаровыя званні.
Артыкул 7 — Нікога нельга абвінаваціць, арыштаваць ці затрымаць, інакш як на падставе закона і ў вызначаных законам формах. Тыя, хто праводзяць у жыццё ці маюць намер ажыццявіць рашэнні, якія супярэчаць закону, мусяць быць пакаранымі; але кожны грамадзянін, якога выклікалі ці затрымалі ў імя закона, павінен абавязкова пакарыцца; той, хто супраціўляецца, сам сябе робіць вінаватым.
Артыкул 8 — Закон усталёўвае пакаранні толькі ў той ступені неабходнасці, якая відавочна і бясспрэчна, і ніхто не можа быць пакараны па-за межамі закона, які прыняты і абнародаваны адпаведным чынам і прымяняецца роўна да ўсіх грамадзян.
Артыкул 10 — Ніхто не павінен падвяргацца допыту на падставе ўласных поглядаў, у тым ліку рэлігійных, калі толькі выражэнне такіх поглядаў не парушае грамадскі парадак, усталяваны законам.
Артыкул 11 — Свабодны абмен думкамі і меркаваннямі — гэта адно з найбольш каштоўных правоў чалавека; кожны грамадзянін можа свабодна выказываць, пісаць і публікаваць свае думкі, за выключэннем адказнасці за злоўжыванне гэтым правам у сітуацыях, на якія распаўсюджваецца дзеянне закона.
Артыкул 12 — Гарантам аховы правоў чалавека і грамадзяніна служаць сілы грамадскай бяспекі, якія створаны дзеля агульнага дабрабыту, а не для карыстання на патрэбы тым, каму грамадства давярае гэтыя сілы.
Артыкул 13 — Для падтрымкі сіл грамадскай бяспекі і на расходы па кіраванні дзяржавай неабходны ўзнёскі ад грамадства, збор такіх узнёскаў павінен роўным чынам быць размеркаваны паміж асобнымі грамадзянамі адпаведна іх плацёжаздольнасці.
Артыкул 14 — Грамадзяне маюць права як самастойна, так і праз сваіх прадстаўнікоў вызначаць неабходнасць узнёска, даць на яго сваю згоду, назіраць за яго выкарыстаннем, вызначаць яго колькасць, падставу для яго збора і тэрмін дзеяння закона аб такім узнёску.
Сонечны сарас 113
Сонечны сарас 113 — серыя з 71 сонечнага зацьмення, якая пачалася 22 ліпеня 586 года і скончылася 28 жніўня 1848 года. Сонечныя зацьменні аднаго сараса паўтараюцца з перыядычнасцю раз у 18 гадоў 11 дзён і 8 гадзін.
Дэкларацыя правоў чалавека і грамадзяніна
Тэкст Дэкларацыі
Артыкул 15 — Грамадства мае права патрабаваць справаздачу ад усіх органаў дзяржаўнага кіравання.
Артыкул 16 — Кожнае грамадства, якое не гарантуе правы чалавека ці раздзяленне ўлад, лічыцца не маючым Канстытуцыі.
Артыкул 17 — Права на маёмасць свята і неад’емна, і яго можна пазбавіць толькі ў выпадках дзяржаўнай неабходнасці, зацверджаных законам, і пры ўмове абавязковай адпаведнай папярэдняй кампенсацыі за яе адчужэнне.
Мухамед Наджыб аль-Рубаіф
Мухамед Наджыб аль-Рубаіф (محمد نجيب الربيعي) — іракскі дзяржаўны дзеяч. 14 ліпеня 1958 года заняў пасаду першага прэзідэнта Ірака, 8 лютага 1963 года быў зрынуты ў выніку ваеннага перавароту.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1904 годзе ў Іраку (правінцыі Асманскай імперыі). Разам з Абдэлем Керымам Касемам браў удзел у Рэвалюцыі 14 ліпеня. Каралю Фейсалу II і яго рэгенту Абдэлю Ілаху путчысты прапанавалі здацца. Кароль і ўся яго сям’я выйшлі з палаца, кожны з іх трымаў над галавой Каран. У той час як яны пакідалі палац, лейтэнант Абдэль Сатар аль-Абасі без загаду адкрыў агонь і расстраляў амаль усю каралеўскую сям’ю. Фейсал II сканаў пазней ад ран у бальніцы, куды яго даставілі. Пасля гэтых падзей Абдэль Керым Касель заняў пасаду прэм’ер-міністра Ірака, а Наджыб аль-Рубаіф стаў старшынёй Суверэннага савета. Падчас перавароту 8 лютага 1963 года Абдэль Касель быў забіты, а Наджыб аль-Рубаіф зняты з пасады. У 1965 годзе Мухамед Наджыб аль-Рубаіф памёр.
NGC 1990
NGC 1990 (іншае абазначэнне — LBN 940) — адбівальная туманнасць у сузор’і Арыён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ласкы
Ласкы (Ласки́) — вёска ў Народыцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Народыцкай пасялковай абшчыны.
Магот
Магот або Берберыйскі макак (Macaca sylvanus) — адзіная малпа, якая жыве ў дзікім выглядзе на тэрыторыі Еўропы (у Гібралтары). Акрамя таго, магот — адзіная макака, якая жыве не ў Азіі.
Магот — беcхвостая вузканосая малпа. Цела пакрыта густой бура-жоўтай поўсцю, часта з чырванаватым адценнем. Рост самцоў даходзіць да 75-80 сантыметраў, а вага — 13-15 кілаграмаў. Саміцы нашмат драбнейшыя. Да 4-5 гадоў маготы дасягаюць палаваспеласці, жывуць каля 20 гадоў.
Заграбіўка
Заграбіўка (Загра́бівка) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Марат Гумеравіч Ясавееў
Марат Гумеравіч Ясавееў (, Маладзечна, Мінская вобласць — ) — беларускі геолаг-гідрагеолаг. Доктар геолага-мінералагічных навук (1998), прафесар (2001).
Біяграфія
Скончыў Кіеўскі дзяржаўны ўніверсітэт (1971). Працаваў у Беларускім дзяржаўным інстытуце інжынерных пошукаў (з 1971), Інстытуце геалагічных навук НАН Беларусі (1975—1999), Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя М. Танка (2003—2016, дэкан факультэта прыродазнаўства, з 2006 — загадчык кафедры эканамічнай геаграфіі і аховы прыроды), Беларускім дзяржаўным універсітэце (1999—2003 — загадчык лабараторыі геаэкалагічных праблем, з 2016 — Міжнародны дзяржаўны экалагічны інстытут імя А. Д. Сахарава, прафесар кафедры экалагічнага маніторынгу і менеджменту факультэта маніторынгу навакольнага асяроддзя).
Узнагароды
Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь (1998).
Вышаград
Вы́шаград (Vyšehrad) — старажытная крэпасць (замак) і гістарычны раён Прагі. Размешчаны на ўзгорку над Влтавай на поўдзень ад цэнтра горада.
Крэпасць узведзена ў X стагоддзі. Традыцыйна лічыцца адным з першых цэнтраў чэшскай дзяржавы да ўзнікнення пабудаванага Пржэмыславічамі княжацкага Пражскага Града (пар. горад і Вышгарад у Кіеве, дзяцінец і Рурыкава гарадзішча ў Ноўгарадзе і іншыя падобныя «двайныя сістэмы» ў славянскіх гарадах). Лічылася раўнапраўнай з Пражскім Градам каралеўскай рэзідэнцыяй да часоў Карла IV (XIV стагоддзе). У 1420 узята гусітамі пад камандаваннем Яна Жыжкі. У межах горада з 1883.
У Вышаградзе размешчаныя гатычны сабор Свв. Пятра і Паўла, рэшткі старажытнай раманскай базілікі, а таксама найстарэйшы будынак Прагі — раманская ратонда Св. Марціна XI стагоддзя. Вышаградскія могілкі — месца пахавання знакамітых дзеячаў Чэхіі.
Фёдар Пятровіч Сянько
Фё́дар Пятро́віч Сянько́ (, в. Казлякевічы,, Навагрудскае ваяводства, Польшча — 23 красавіка 2020) — савецкі дзяржаўны і гаспадарчы дзеяч. Герой Сацыялістычнай Працы (1971). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1971). Член КПСС з 1958 года.
Біяграфія
Нарадзіўся 6 красавіка 1936 года ў весцы Казлякевічы Навагрудскага ваяводства (цяпер у, Брэсцкая вобласць). Беларус.
Прэзідэнт ЗАТ «Агратэхналогія» (Масква).
Уманскі нацыянальны ўніверсітэт садаводства
Уманскі нацыянальны ўніверсітэт садаводства — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова аграрна-тэхнічнага профілю са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Умань.
Гісторыя
За сваю шматгадовую гісторыю навучальная ўстанова зведала шэраг рэарганізацый:
Пасэсійныя сяляне
Катэгорыя пасэсійных сялян уведзена пры імператары Пятры I у 1721 г. У іх склад уваходзілі купленыя да прадпрыемстваў сяляне, «вечнаадданыя» (указ ад 1736 г.), казённыя фабрычныя рабочыя, перададзеныя ўладальнікам пасэсійных прадпрыемстваў. У XIX ст. ў лік пасэсійных сялян увайшлі т.зв. неадменныя работнікі, што замянілі сабой прыпісных сялян. У адрозненне ад звычайных прыгонных пасэсійным сялянам не дазвалялася пераводзіць на сельскагаспадарчыя работы, аддаваць у рэкруты; яны маглі падаваць чалабіцці ў Берг- і Мануфактур-калегіі, якім былі падсудныя. У той жа час іх жорстка эксплуатавалі: грубы пазаэканамічны прымус спалучаўся з грашовымі штрафамі і вылікамі. З развіццём капіталістычных адносін уладальнікі пасэсійных прадпрыемстваў імкнуліся пазбавіцца ад пасэсійных сялян (у 1840 г. яны атрымалі такое права) і замяніць іх паднявольную працу больш прадукцыйнай працай наёмных работнікаў. Катэгорыя пасэсійных сялян скасавана пасля сялянскай рэформы.
Іна Міхайлаўна Чурыкава
Іна Міхайлаўна Чурыкава (И́нна Миха́йловна Чу́рикова;, Белябей, Башкірская АССР, СССР — , Масква, Расія) — савецкая і расійская актрыса тэатра і кіно; народная артыстка СССР (1991), лаўрэат двух Дзяржаўных прэмій Расіі (1987, 1996). Уладальніца «Срэбнага мядзведзя» Берлінскага кінафестывалю (1984) у катэгорыі «Найлепшая жаночая роля» за фільм «Ваенна-палявы раман». Была замужам за Глебам Панфілавым.
Найбольш вядомыя ролі ў кіно і на тэлебачанні: «Марозка», «У агні броду няма», «Пачатак», «Той самы Мюнхгаўзен», «Васа», «Ваенна-палявы раман», «Рабро Адама», «Ідыёт» і «У крузе першым».
Леў Барысавіч Талалай
Леў Барысавіч Талала́й (, Магілёўская губерня — ) — беларускі паэт.