cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Камп’ютарная лінгвістыка
Падыход развіцця
Дзеля праверкі лінгвістычных тэорый з выкарыстаннем робатаў таксама была змадэліравана i здольнасць дзяцей развіваць сваю мову. Запраграмаваная навучацца, як дзеці, мадэль была зроблена на аснове мадэлі афардэнса («магчымасцяў выкарыстання»), у якой была створана адпаведнасць паміж дзеяннямі, успрыманнямі і эфектамі, пасля злучанымі з вымаўленчымі словамі. Важна адзначыць, што гэтыя робаты былі здольны набыць адпаведнасці «слова-значэнне» без неабходнасці прыцягнення граматычнай структуры, што значна спрашчае працэс навучання і пралівае святло на інфармацыю, якая пашырае сучаснае разуменне моўнага развіцця. Важна адзначыць, што гэтая інфармацыя можа быць праверана толькі дасведчаным шляхам, выкарыстоўваючы вылічальны падыход.
У час, калі нашае разуменне моўнага развіцця асобы на працягу жыцця пастаянна паляпшаецца (у першую чаргу, з выкарыстаннем нейронавых сетак і навучання рабатызаваных сістэм), трэба мець на ўвазе, што і самі мовы з цягам часу змяняюцца і развіваюцца. Вылічальныя падыходы да разумення гэтай з’явы раскапалі вельмі цікавую інфармацыю. Выкарыстоўваючы дынаміку Price Equation і Pólya urn, даследчыкі стварылі сістэму, якая не толькі прадказвае будучую моўную эвалюцыю, але і дае ўяўленне пра гісторыю эвалюцыі моў сучасных. Гэтае намаганне мадэлявання дасягаецца з дапамогай камп’ютарнай лінгвістыкі, што ў адваротным выпадку было б немагчыма.
Відавочна, што разуменне моўнага развіцця ў арганізме чалавека, а таксама на працягу эвалюцыйнага часу было фантастычна палепшана з-за дасягнення ў вобласці камп’ютарнай лінгвістыкі. Магчымасць мадэляваць і мадыфікаваць сістэмы па жаданні дае навуцы этычны метад праверкі гіпотэз, які ў іншым выпадку мог бы быць недасягальным.
Структурны падыход
Для таго, каб стварыць найлепшыя вылічальныя мадэлі мовы, вырашальнае значэнне мае разуменне структуры мовы. З гэтай мэтай, англійская мова была старанна вывучана з выкарыстаннем вылічальных падыходаў, каб лепш зразумець, як працуе мова на структурным узроўні. Адной з самых важных частак для вывучэння лінгвістычнай структуры з’яўляецца наяўнасць вялікіх моўных карпусоў або ўзораў. Гэта дае камп’ютарным лінгвістам дадзеныя, неабходныя для запуску сваіх мадэляў і атрымання больш глыбокага разумення асноўных структур, прысутных у велізарнай колькасці дадзеных, якія змяшчаюцца ў любой мове. Адзін з найбольш цытуемых ангельскіх моўных карпусоў — гэта Penn Treebank. Вытворны ад неабсяжна розных крыніц, такіх як камп’ютарнае кіраўніцтва IBM і расшыфраваныя тэлефонныя размовы, гэты корпус утрымлівае больш за 4,5 мільёна слоў амерыканскага-ангельскай мовы. Гэты корпус быў галоўным чынам анатаваны з выкарыстаннем часткамоўнай разметкі і сінтаксічнага брэкецінга.
Былі распрацаваны таксама і тэарэтычныя падыходы да структуры моў. Гэтыя працы дазваляюць вылічальнай лінгвістыцы мець фрэймворк, у рамках якога выпрацаваныя гіпотэзы значна пашыраць разуменне мовы. Адно з першых тэарэтычных палажэнняў па інтэрналізацыі граматыцы і структуры мовы прапанавала два тыпа мадэляў. У гэтых мадэлях, правіла альбо патэрны павялічваюць сваю моц з частатой іх сустрэчы. Гэтая праца таксама стварыла пытанне для камп’ютарных лінгвістаў: як жа дзіця вывучае спецыфічную і нестандартную граматыку (нармальная форма Хомскага) без захрасання ў завучванні занадта агульных рэчаў? Тэарэтычныя намаганні, падобна гэтым, ставяць для даследаванняў мэту паглыбіцца ў ранейшае жыццё вобласці даследавання. Відавочна, гэта мае вырашальнае значэнне для роста гэтай вобласці.
Структурная інфармацыя аб мовах дазваляе адкрываць і рэалізаваць распазнанне падабенства паміж парамі тэкставых выказванняў. Напрыклад, нядаўна было даказана, што на падставе структурнай інфармацыі, прадстаўленай у мадэлі чалавечага дыскурсу, канцэптуальныя recurrence plots могуць быць выкарыстаны для мадэлявання і візуалізацыі тэндэнцый у дадзеных і таксама ствараць надзейныя меры падабенства паміж натуральнымі выказваннямі. Гэты метад з’яўляецца магутным інструментам для далейшага зандзіравання структуры чалавечага дыскурса. Без вылічальнага падыходу да гэтага пытання, вельмі складаная інфармацыя, якая прысутнічае ў дадзеных дыскурса заставалася б недаступнай для навукоўцаў.
Інфармацыя аб структурных дадзеных мовы даступна для ангельскай мовы, а таксама на іншых мовах (напрыклад, на японскай). Выкарыстоўваючы вылічальныя метады, былі прааналізаваны японскія карпусы сказаў. У сувязі з гэтым была выяўлена мадэль логнармальнай дыстрыбуцыі, дачыненая да даўжыні сказа. Хаця і дакладная прычына гэтай логнармальнасці застаецца невядомай, менавіта такога роду інтрыгуючая інфармацыя павінна быць раскрыта камп’ютарнай лінгвістыкай. У далейшым гэтая інфармацыя можа прывесці да важных адкрыццяў у дачыненні да структуры, якая ляжыць у аснове японскай мовы.
Без вылічальнага падыходу да структуры лінгвістычных дадзеных, значная частка даступнай сёння інфармацыі ўсё яшчэ была бы схавана пад гіганцкай колькасцю дадзеных якой-небудзь мовы. Камп’ютарная лінгвістыка дазваляе навукоўцам надзейна і эфектыўна аналізаваць вялізныя аб’ёмы дадзеных, ствараючы магчымасць для адкрыццяў, недаступных для большасці іншых падыходаў.
Вытворчы падыход
Вытворчасць мовы з’яўляецца гэтак жа складанай як і ў прадастаўленні інфармацыі, так і ў неабходных навыках, якія ўпэўнены вытворца (fluent producer) павінен мець. Разуменне з’яўляецца толькі паловай праблемы камунікацыі. Іншая палова заключаецца ў тым, як сістэма прадукуе мову. І ў гэтай плыні камп’ютарная лінгвістыка зрабіла вельмі цікавыя адкрыцці. У адным знакамітым артыкуле, апублікаваным у 1950 годзе, Алан Цьюрынг прапанаваў магчымасць таго, што машыны могуць мець адзін дзень права на «падумаць». Як разумовы эксперымент, які б мог вызначыць, што такое думкі ў машынах, ён прапанаваў «тэст імітацыі», у якім чалавек мае толькі дзве тэкставыя размовы (адна — з чалавекам, а другая — з машынай, якая імітуе чалавечы адказ). Т’юрынг прапануе, што калі суб’ект не можа адрозніць размову паміж чалавекам і машынай, то можна зрабіць выснову аб тым, што машына здольная думаць. Сёння гэты тэст вядомы як тэст Цьюрынга, і ён застаецца ўплывовай ідэяй у вобласці штучнага інтэлекту. Адным з самых ранніх і найбольш вядомых прыкладаў камп’ютарнай праграмы, прызначанай для размовы з людзьмі, з’яўляецца праграма Эліза, распрацаваная Вейценбаум у MIT ў 1966 годзе. Праграма эмулявала так званага Роджэрскага псіхатэрапеўта, адказваючы на пісьмовыя заявы і пытанні, зададзеныя карыстальнікам. Яна апынулася здольнай зразумець, што ёй было сказана, адказваючы разумна, але на самой справе праграма проста ішла па паттэрну, які абапіраўся выключна на разуменне некалькі ключавых слоў у кожным сказе. Яе адказы былі згенерыраваны рэкамбінацыяй невядомых частак сказу вакол належным чынам перакладзеных версій вядомых слоў. Напрыклад, у фразе «Мне здаецца, што ты мяне ненавідзіш» Эліза разумее «ты» і «я», які адпавядае агульнаму паттэрну «вы [некаторыя словы] мяне», дазваляючы Элізе аднавіць словы «ты» і «я» да «я» і «ты» і адказаць «Што прымушае цябе думаць, я ненавіджу цябе?». У гэтым прыкладзе Эліза не разумее словы «ненавіджу», але гэта не патрабуецца для лагічнага адказу ў кантэксце гэтага віду псіхатэрапіі.
Некаторыя праекты ўсё яшчэ спрабуюць вырашыць праблему, якую ўпершыню паставілі камп’ютарныя лінгвісты як галоўную ў сваёй галіне. Тым не менш, метады сталі больш выдасканаленымі і разумнымі, і, такім чынам, вынікі, атрыманыя з дапамогай камп’ютарных лінгвістаў сталі больш карыснымі. У спробе палепшыць камп’ютарны пераклад, былі параўнованы некалькі мадэляў, у тым ліку схаваныя Маркаўскія мадэлі, метады згладжвання і іншыя. Знойдзенымі мадэлямі, падыходзячымі для стварэння найбольш натуральных перакладаў нямецкіх і французскіх слоў, былі ўдакладненая мадэль выраўноўвання з залежнасцю першага парадку і мадэль нараджальнасці. Пошук мадэляў і стварэнне алгарытмаў з’яўляецца спецыфічным для камп’ютарнай лінгвістыкі, але іх прымяненне значна палепшае разуменне таго, як прадукуецца і разумеецца мова камп’ютарам.
Значная праца таксама была зроблена ў стварэнні камп’ютарам мовы ў больш натуралістычнай манеры. Выкарыстоўваючы лінгвістычную інфармацыю ад чалавека, былі пабудаваны алгарытмы, здольныя змяніць стылізацыю сістэмы вытворчасці на аснове лінгвістычнага ўваходу ад чалавека, ці больш абстрактных фактараў, як ветлівасць або любыя з пяці асноўных аспектаў асобы. Гэтая праца карыстаецца вылічальным падыходам з дапамогай мадэляў ацэнкі параметраў для класіфікацыі вялізнага масіва моўных стыляў, прысутных у розных людзей, што ў выніку робіць узаемадзеянне «чалавек-камп’ютар» больш натуральнай.
Тэкст на аснове інтэрактыўнага падыходу
Многія з самых ранніх і найпростых мадэляў узаемадзеяння чалавека і камп’ютара, такія як ELIZA, напрыклад, уключаць у сябе тэкставы ўвод ад карыстальніка, каб генерыраваць адказ ад камп’ютара. З дапамогай гэтага метаду, словы, набраныя карыстальнікам, запускаюць камп’ютарнае распазнанне пэўных узораў і адпаведны адказ праз працэс, вядомы як keyword spotting.
Размова на аснове інтэрактыўнага падыходу
Нядаўнія тэхналогіі паставілі цвёрды акцэнт на маўленчых інтэрактыўных сістэмах. Гэтыя сістэмы (напрыклад, Siri аперацыйнай сістэмы IOS) працуюць на аналагічных распазнавальных методыках, што і тэкставыя, але ў дадзеным выпадку карыстальніцкі ўвод ажыццяўляецца праз распазнанне прамовы. Гэтая галіна лінгвістыкі ўключае апрацоўку прамовы карыстальніка ў выглядзе гукавых хваль і інтэрпрэтацыі акустыкі і моўных патэрнаў для дзеля далейшага распазнання.
Падыход разумення
Большая частка ўвагі сучаснай камп’ютарнай лінгвістыкі накіравана на разуменне. З распаўсюджваннем Інтэрнэту і багаццем лёгкадаступнай пісьмовай мовы, магчымасць стварыць праграму, здольную разумець чалавечую мову зараз мае шмат шырокіх і цікавых магчымасцяў (у тым ліку палепшаных пошукавых сістэм, аўтаматызаванага абслугоўвання кліентаў, а таксама анлайн-адукацыі).
Раннія працы ў разуменні ўключалі прымяненне Байесаўскай статыстыкі да задач аптычнага распазнавання сімвалаў, што было праілюстравана Бледсо і Броўнінгам у 1959 годзе. Тады шляхам вывучэння прыкладаў літар быў атрыманы вялікі слоўнік магчымых літар. Іншыя спробы прымянення Байесаўскай статыстыкі для аналізу мовы ўключаюць працы Мостэллера і Уоллес (1963), у якіх быў выкарыстаны аналіз слоў часопісаў The Federalist Papers з мэтай вызначэння іх аўтарства (мяркуецца, што Мэдысан, хутчэй за ўсё, з’яўляецца аўтарам большасці часопісаў).
У 1971 годзе Тэры Вінаград распрацаваў ранні рухавік апрацоўкі натуральнай мовы, здольны інтэрпрэтаваць натуральна пісьмовыя каманды ў асяроддзі, кіруемым простымі правіламі. Праграма моўнага разбору ў гэтым праекце мела назву SHRDLU. Яна была здольная выконваць у некаторым родзе натуральную размову з карыстальнікам, даючы ёй розныя каманды. Але ўсё гэта выконвалася толькі ў межах цацачнага асяроддзя, прызначанага для выканання дадзенай задачы. Гэтая серада складалася з блокаў рознай формы і колеру, і SHRDLU магла інтэрпрэтаваць такія каманды, як «Знайсці блок, які вышэй, чым той, які ты трымаеш у руках, і пакласці яго ў скрынку.» і задаваць такія пытанні, як: «Я не разумею, якую піраміду вы маеце на ўвазе.» у адказ на ўвод карыстальніка. Нягледзячы на ўражлівасць, гэты від апрацоўкі натуральнай мовы апынуўся значна больш складаным за межамі цацачнага асяроддзя. Падобным чынам NASA быў распрацаваны праект пад назвай Lunar. Ён даваў адказы на пісьмовыя пытанні аб геалагічным аналізе месяцовых парод, вернутых у выніку місій Апалонам. Такія сістэмы называюцца пытанне-адказнымі сістэмамі, альбо QA-сістэмамі.
Першапачатковыя спробы разумець гутарковую мову былі заснаваны на працы, праведзенай у 1960-я і 1970-я гады ў вобласці мадэлявання сігналу, дзе невядомы сігнал аналізуецца для пошуку мадэляў і распрацоўцы прагнозаў, заснаваныя на яго гісторыі. Пачатковы і ў некаторым сэнсе паспяховы падыход да прымянення такога роду сігнальнага мадэлявання для мовы быў дасягнуты з выкарыстаннем схаваных Маркаўскіх мадэляў, што падрабязна апісана Рабінер у 1989 годзе. Гэты падыход спрабуе вызначыць верагоднасць для адвольнага ліку мадэляў, якія могуць быць выкарыстаны пры стварэнні маўлення, а таксама пры мадэляванні верагоднасці для розных слоў, атрыманых ад кожнага з гэтых магчымых мадэляў.
Зусім нядаўна гэтыя віды статыстычных падыходаў былі ўжыты для больш складаных задач, такіх як, напрыклад, вызначэнне тэмы з выкарыстаннем ацэнкі Байесаўскіх параметраў, каб вывесці верагоднасць сустрэчы тых альбо іншых тэм у тэкставых дакументах.
Прымяненне
Сучасная камп’ютарная лінгвістыка часта з’яўляецца спалучэннем ведаў у такіх галінах, як інфарматыка, праграмаванне, матэматыка, статыстыка, структура мовы i апрацоўка натуральнай мовы. У сукупнасці гэтыя палі часцей за ўсё прыводзяць да стварэння сістэм, якія могуць распазнаваць маўленне і на аснове гэтага выконваць некаторыя задачы. Прыклады ўключаюць у сябе розныя прадукты ПЗ па распазнанню маўлення, такія як сістэма Siri ад Apple, інструменты для выпраўлення пісьмовых памылак, праграмы сінтэзу маўлення (якія часта выкарыстоўваюцца для дэманстрацыі вымаўлення альбо для дапамогі інвалідам), а таксама праграмы машыннага перакладу і вэб-сайты, такія як Google Translate і Word Reference.
Камп’ютарная лінгвістыка можа быць асабліва карысна ў сітуацыях, звязаных з сацыяльнымі медыя і Інтэрнэтам. Напрыклад, камп’ютарная лінгвістыка патрабуецца ў фільтрах для чатаў або ў пошуку на вэб-сайтах. Чат-аператары часта выкарыстоўваюць фільтры, каб ідэнтыфікаваць пэўныя словы або фразы, і не дазваляюць карыстальнікам іх адсылаць, калі лічаць іх непрыстойнымі. Іншы прыклад выкарыстання фільтраў прадстаўлены на вэб-сайтах. Школы выкарыстоўваюць фільтры, каб схаваць ад дзяцей вэб-сайты з пэўнымі ключавымі словамі. Ёсць таксама шмат праграм, у якіх бацькі выкарыстоўваюць так званы Бацькоўскі кантроль. Камп’ютарныя лінгвісты могуць таксама распрацоўваць праграмы, групы і арганізацыі кантэнту праз Майнінг сацыяльных медыя. Прыкладам гэтага з’яўляецца Twitter, у яком праграмы могуць групаваць твіты па тэме або ключавым словам. Камп’ютарная лінгвістыка таксама выкарыстоўваецца для пошуку дакументаў і кластарызацыі. Калі вы робіце пошук у Інтэрнэце, дакументы і вэб-сайты вяртаюцца на аснове частаты ўнікальных пазнак, адпаведных таму, што вы ўвялі ў пошукавую сістэму. Напрыклад, калі вы шукаеце «чырвоны, вялікі, чатырохколавы транспартны сродак» з мэтай знайсці фатаграфіі чырвонага грузавіка, пошукавая сістэма будзе знаходзіць патрэбную інфармацыю супастаўленнем слова «чатырохколавы» са словам «аўтамабіль».
Астатнія сферы
Камп’ютарная лінгвістыка можа быць падзелена на асноўныя напрамкі ў залежнасці ад тыпу мовы, якая апрацоўваецца (вусная ці тэкставая); і ад таго, які працэс выконваецца: аналіз мовы (распазнаванне) або сінтэз мовы (стварэнне).
Распазнаванне і сінтэз маўлення мае справу з тым, як гутарковая мова можа быць зразумета ці створана з дапамогай камп’ютараў. Парсінг і генерацыя з’яўляюцца падраздзяленнямі камп’ютарнай лінгвістыкі, звязаных адпаведна з расчляненнем мовы і складаннем яе разам. Машынны пераклад застаецца падраздзяленнем камп’ютарнай лінгвістыкі, якая займаецца перакладам паміж мовамі камп’ютарам. Магчымасць аўтаматычнага перакладу мовы, аднак, і дагэтуль застаецца надзвычай цяжкай задачай.
Спіс некаторых абласцей даследаванняў па камп’ютарнай лінгвістыцы:
Спадчына
Прадмет камп’ютарнай лінгвістыкі паўплываў на масавую культуру:
Вэцпіебалгскі край
Вэцпіебалгскі край (Vecpiebalgas novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Латвіі ў вобласці Відзэмэ. Край складаецца з пяці воласцяў, цэнтрам краю з'яўляецца пасёлак Вэцпіебалга.
Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 4781 чалавека. Плошча края — 542,5 км².
Ford Mustang
Ford Mustang — культавы аўтамабіль сегмента Pony Car вытворчасці Ford Motor Company.
Першае пакаленне (1964—1973)
Аўтамабіль дэбютаваў на Сусветным кірмашы ў Нью-Ёрку 17 красавіка 1964 года. Недарагі аўтамабіль са спартыўным знешнім выглядам і магутным рухавіком V8 з самага пачатку стаў хітом. Пазней з'явіліся версіі Boss, Mach I і Shelby.
2 сакавіка 1966 года быў прададзены 1 000 000-ы «Мустанг».
Да канца выпуску мадэль значна змянілася і вырасла ў памерах. Шматлікія энтузіясты разглядаюць мадэлі 1969–1973 гадоў як асобныя ад больш ранніх аўтамабіляў, але ўсе Мустангі з 1964 да 1973 года з'яўляюцца часткай сямейства першага пакалення.
Shelby GT350
Стварэнне першага Mustang дапрацаванага Кэралам Шэлбі пачалося ў жніўні 1964 года. Асноўнай задачай было павялічыць магутнасць рухавіка. Дзякуючы, сярод іншага, новаму ўпускному калектару і карбюратару магутнасць здолелі давесці да прыкладна 310 к.с. Аўтамабіль таксама атрымаў чатырохступеньчатую механічную каробку перадач. Машыны мелі кузаў белага колеру Wimbledon White з блакітнымі палосамі Guardsman Blue. Унутры было дэмантавана задняе сядзенне.
Шостае пакаленне (2014—2023)
Шостае пакаленне Mustang (завадскі код S550) дэбютавала 5 снежня 2013 года.
На аўтамабілі ўсталёўвалася некалькі рухавікоў: чатырохцыліндравы EcoBoost 2,3 л., V6 3,7 л., V8 5,0 л., атмасферны V8 5,2 л. прапанаваны для Shelby GT350 і версія гэтага матора з наддзіманнем для GT500.
У жніўні 2018 года з канвеера завода у Мічыгане сышоў 10-мільённы Mustang. Юбілейным стаў белы кабрыялет Mustang GT, абсталяваны 5,0-літровым рухавіком Coyote V8 (460 к.с.) агрэгатаваным з шасціступеньчатай механічнай каробкай перадач.
Мадэльны шэраг уключаў :
Сёмае пакаленне (2023)
14 верасня 2022 года быў паказаны Mustang сёмага пакалення.
Базавы Mustang мае чатырохцыліндравы рухавік з турбанаддзіманнем EcoBoost (2,3 л., 315 к.с.). Стандартны GT выдае 480 к.с., а дадатковая мадыфікацыя выхлапной сістэмы павялічвае яго магутнасць да 486 к.с. Mustang Dark Horse абсталяваны 5,0-літровым рухавіком V8 магутнасцю 500 к.с.
Другая кніга Царстваў
Друга́я кні́га Ца́рстваў (סֵפֶר שְׁמוּאֵל Сефер Шмуэль Бэт; Liber II Samuelis; Β' Βασιλειών) — кніга Старога Запавету, трэцяя ў раздзеле г. зв. ранніх прарокаў. У іўдзейскай Бібліі (Танаху) з’яўляецца часткай кнігі Самуіла, аднак у Септуагінце і праваслаўным каноне з практычных прычын кніга Самуіла была падзелена на дзве часткі, якія атрымалі назву I і II (агулам IV) кніг Царстваў. У каталіцкім і пратэстанцкім канонах называецца «Другой кнігай Самуіла».
Другая частка кнігі Самуіла выкладае гісторыю Ізраіля ад смерці прарока да канца царавання Давіда. Нягледзячы на тое, што Самуіл не згадваецца, аднак кніга атрымала такую назву, паколькі неаддзельна звязана з першай часткай. Аднак, у адрозненне ад першай часткі, другая кніга Самуіла больш крытычная да палітычных падзей і менш інфарматыўная наконт пытання веры. Складаецца з 24 раздзелаў.
Рукіна (Смаленская вобласць)
Рукіна (Рукино) — вёска ў Глінкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Балтуцінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Пілякальніс (Ігналінскі раён)
Піля́кальніс (Piliakalnis) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Размешчана за 1 км ад Сянас Дукштаса. Насельніцтва 4 чал. (2001 г.).
Беліца (Бярэзінскі раён)
Бе́ліца (, Белица) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярэзінскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ушанскага сельсавета.
Акбастау (Жанааркінскі раён)
Акбастау — сяло ў Жанааркінскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Ераліеўскай сельскай акругі. Код КАТА — 354453200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 171 чалавек (97 мужчын і 74 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 168 чалавек (98 мужчын і 70 жанчын).
Экстраліга
Экстраліга — спаборніцтва паміж найлепшымі прафесійнымі жаночымі футбольнымі клубамі Польшчы, якое праводзіцца ў межах чэмпіянату Польшчы па футболе. Праводзіцца з 1979 года.
Свяцілава (Смаленская вобласць)
Свяцілава (Свети́лово) — вёска ў Ельнінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Леанідаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Тэафіл Трызна
Тэафіл (Іван) Трызна (? — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
З роду Трызнаў герба «Газдава», сын Мікалая Трызны і Марыны Дарагастайскай.
Староста ваўкавыскі, ваявода берасцейскі (з 1642).
Быў жанаты з Ізабэлай, дачкой жамойцкага старосты Яна Альфонса Ляцкага за якой у пасаг атрымаў в. Гарнастаевічы.
Фішт
Фішт (Фишт, Фыщт) — горная вяршыня ў заходняй частцы Вялікага Каўказа, у вытоках рэк Белая і Пшэха (басейн Кубані), у Краснадарскім краі Расіі. Вышыня 2867 м. Складаецца з вапнякоў, у якіх развіты карст. На схілах шыракалістыя і цёмнахваёвыя лясы, вышэй — субальпійскія і альпійскія лугі, скалістыя выхады вапнякоў. Каравыя і вісячыя ледавікі.
Сядлецкі павет
Сядлецкі павет (Powiat siedlecki) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Мазавецкага ваяводства. Цэнтр павета — горад Седльцы. Займае плошчу 1603,22 км². Насельніцтва павета складае 81,5 тыс. чалавек (на 2018 год).
Армеа
Армеа (Ormea) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 1860 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 15 чал./км². Займае плошчу 124 км². Паштовы індэкс — 12078. Тэлефонны код — 0174.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Martino.
Стара-Ханіна
Стара-Ханіна (Старо-Ха́нино) — вёска ў Глінкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Балтуцінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Сцяг Крупак
Сцяг Крупак — сцяг горада Крупкі і Крупкага раёна.
Апісанне
Сцяг горада Крупкі і Крупскага раёна ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча залацістага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры асабовага боку якога — выява герба горада Крупкі.
NGC 4748
NGC 4748 (іншыя абазначэнні — MCG -2-33-34, IRAS12495-1308, PGC 43643) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Воран.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Браніслаў Рыльскі
Шляхціч з-пад Бельска. У 1863 ачоліў паўстанцкі атрад у Сямятычах, а адміністрацыйнымі справамі загадваў Станіслаў Сонгін. Сюды прыбыў таксама найактыўнейшы з падляскіх военачальнікаў Раман Рагінскі. 6-7 лютага адбылася найвялікшая бітва паўстання на Падляшшы, у якой прынялі ўдзел 3400—3500 паўстанцаў. Тым не менш, яны былі разбіты расійскімі войскамі і адышлі на ўсход, у Пружанскі павет.
каля вёскі Каралеўскі Мост атрад Рамана Рагінскага сутыкнуўся з расійскімі войскамі пад камандаваннем флігель-ад’ютанта Носціца і падпалкоўніка Вімберга. Атрымаўшы паражэнне, частка паўстанцаў вымушаная была адступіць назад у Польшчу, астатнія са стратамі схаваліся ў лесе. Аднак ужо назаўтра,, атрад паўстанцаў з 200 чалавек, узброеных ружжамі, пісталетамі, кінжаламі, захапіў мястэчка Шарашова, а наступнага дня без аніякага супраціву авалодаў Пружанай.
Адсюль частка паўстанцаў на чале са Станіславам Сангіным і Браніславам Рыльскім накіравалася назад на Сямятычы, аднак яны былі разбіты пад в. Рэчыца Пружанскага павета. Сангін у гэтым баі загінуў, а Рыльскі з 9 паўстанцамі трапіў у палон (паводле іншых звестак — забіты ).
Хацеева (Глінкаўскі раён)
Хацеева (Хоте́ево) — вёска ў Глінкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Балтуцінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Петрапаўлаўка
Петрапаўлаўка:
Сядлецкі Пачынак
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Сакалоўскі павет
Сакалоўскі павет (Powiat sokołowski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Мазавецкага ваяводства. Цэнтр павета — горад Саколаў Падляскі. Займае плошчу 1131,42 км². Насельніцтва павета складае 55 тыс. чалавек (на 2018 год).
Пілімас (Ігналінскі раён)
Пілі́мас (Pylimas) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана за 3 км ад Лінкмяніса. Насельніцтва 3 чал. (2001 г.).
Кнігі Самуіла
Кні́гі Самуі́ла (סֵפֶר שְׁמוּאֵל Сефер Шмуэль; Libri Samuelis; Σαμουήλ) — дзве кнігі Старога Запавету. У кананічнай іўдзейскай Бібліі (Танаху) восьмая, у Септуагінце і праваслаўным каноне з практычных прычын была падзеленая на дзве часткі, якія атрымалі назву I і II (агулам IV) кніг Царстваў.
Назва кнігі ў іўдзейскім каноне не азначае аўтарства Самуілам, а паказвае значнасць яго асобы сярод іншых, пра якіх распавядае кніга. Аўтарства невядомае, аднак лічыцца, што яна была пачата прарокам Самуілам, а пасля яго смерці працягнута яго паслядоўнікамі. Выкладае гісторыю Ізраіля ад нараджэння Саула да сканчэння царавання Давіда.
Раміз Алія
Раміз Алія (Ramiz Alia;, Шкодэр — , ) — албанскі палітык і дзяржаўны дзеяч, пераемнік Энвера Ходжы. Першы сакратар ЦК кіруючай кампартыі з 1985 па 1991 год. У 1991—1992 гадах — прэзідэнт Албаніі. Беспаспяхова спрабаваў ўзначаліць працэс албанскіх рэформаў. Пасля падзення камуністычнага рэжыму двойчы прыцягваўся да судовай адказнасці. Быў асуджаны да турэмнага зняволення. Вызвалены пасля змены ўлады ў 1997 годзе.
Сяліба (Смаленская вобласць)
Сяліба (Селиба) — вёска ў Ельнінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Леанідаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Ганцавічы (Любашаўскі сельсавет)
Га́нцавічы (, Ганцевичи) — вёска ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Любашаўскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Ганцавіцкага сельсавета.
Звіяд Гамсахурдыя
Звіяд Канстанцінавіч Гамсахурдыя (ზვიად კონსტანტინეს ძე გამსახურდია; года — ) —грузінскі грамадскі, палітычны і дзяржаўны дзеяч; пісьменнік, навуковец, дысідэнт, доктар філалагічных навук; Старшыня Вярхоўнага Савета Грузінскай ССР (1990—1991) і першы Прэзідэнт Грузіі (1991—1992).
Біяграфія
З’яўляўся адным з лідараў грузінскага нацыянальнага руху. Аўтарытарны стыль кіравання і нацыяналістычная палітыка былі адной з прычын распальвання Грузіна-паўднёваасяцінскага канфлікту і ўзнікнення ўнутрыпалітычнай нестабільнасці ў краіне. Звергнуты ў выніку перавароту, Гамсахурдыя ўзначаліў у Заходняй Грузіі Урад у выгнанні, дзе вылілася Грамадзянская вайна паміж цэнтральнай уладай і яго прыхільнікамі. Разгромлены і ва ўцёках ад урадавых войскаў, ён загінуў пры нявысветленых абставінах.
Жамарт
Жамарт — станцыя в Жанааркінскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Ераліеўскай сельскай акругі. Код КАТА — 354453400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва станцыі складала 70 чалавек (38 мужчын і 32 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у населеным пункце пражывалі 199 чалавек (114 мужчын і 85 жанчын).
Паезана
Паезана (Paesana) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Ясенак (Смаленская вобласць)
Ясенак (Ясенок) — вёска ў Глінкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Балтуцінскага сельскага паселішча.
Рымгайла
Рымгайла або Рымгайле (Rimgailė, Ringáilė; каля 1367 — паміж 1423 і 1430) — літоўская князёўна, дачка князя Кейстута, жонка Генрыха Мазавецкага з дынастыі Пястаў і малдаўскага гаспадара Аляксандра Добрага. Хрышчаная пад імем Ганна (у іншых крыніцах — Эльжбета).
Імя
Імя Рымгайле (Рымгайла, Рымгайля) з шэрагу старабалцкіх (старалітоўскіх) двухасноўных імёнаў, што дайшлі з індаеўрапейскай даўніны.
Другая аснова Gail-, з ёй вядома пад 60 сучасных літоўскіх антрапонімаў. Яна звязаная са старалітоўскім gailas «моцны», літ. gailus «гняўлівы», далей напрамую з індаеўрапейскім *ghoilo-s «моцны; няўрымслівы, жвавы».
Аснова Gail- была папулярная ў гэтым пакаленні Гедзімінавічаў, яна таксама ў імёнах стрыечных братоў Рымгайлі (сыноў Альгерда) Карыгайлы, Ягайлы, Швітрыгайлы (Свідрыгайлы). Гэта мела б сведчыць, што ў вялікакняскім асяроддзі пры імянаданні свядома практыкавалі вар’іраванне асноў з мэтай падтрымання цэльнасці і стабільнасці роду.
Імя Рымгайля адносілася да слою «ваярскіх» імёнаў, якія запанавалі ў раннелітоўскім іменніку разам з абсалютызацыяй ролі ваяроў у структуры грамадства, іх пачалі надаваць асобам як мужчынскага, так і жаночага полу. Дастасаванае да мужчынскага носьбіта, гэтае імя значыла «Трывалы і моцны».
Такога ж тыпу «ваярскія» імёны насілі таксама дачка князя Трайдзеня Гаўдзіманта (імя Гаўдзімант значыла «Слаўны (ваеннай) здабычай»), дачка князя Гедзіміна Айгуста (мужчынскае імя значыла «Звыклы да (ваенных) паходаў»).
Старалітоўскае двухасноўнае імя з «ваярскай» семантыкай мела таксама сястра Рымгайлі, іншая дачка Кейстута Міклоўса (другая аснова Klaus- ад klausyti «слухаць» са значэннем ваярскай славы, што далёка чутная).
Жыццяпіс
Дачка вялікага князя літоўскага Кейстута і яго жонкі Біруты, сястра вялікага князя Вітаўта.
Была сярод закладнікаў, адпраўленых Вітаўтам да рыцараў Тэўтонскага ордэна для атрымання дапамогі ў барацьбе з польскім каралём Ягайлам (сваім стрыечным братам) і яго намеснікам у Вялікім Княстве Літоўскім Скіргайлам у ходзе Грамадзянскай вайны 1389—1392 гадоў.
У 1392 годзе выйшла замуж за, пасланага Ягайлам да Вітаўта для абмеркавання ўмоў спынення грамадзянскай вайны, пры гэтым Генрых адмовіўся ад. Неўзабаве Генрых памёр, прычым гісторык Ян Длугаш падазраваў Рымгайлу ў датычнасці смерці мужа, што не пацвярджаюць сучасныя даследчыкі.
На думку некаторых гісторыкаў была жонкай (1394—1399), гаспадара Малдаўскага княства, і Мірчы I Старога (пасля 1399—1418), гаспадара Валахіі.
Пасля смерці Мірчы, якая здарылася ў 1418 годзе, выйшла замуж за малдаўскага гаспадара Аляксандра Добрага. Аднак ужо ў 1421 годзе адбыўся іх развод, на думку гісторыкаў, гэта азначала пагаршэнне літоўска-малдаўскіх адносін. Пры разводзе Рымгайле нададзены ў пажыццёвае валоданне гарады Сірэт і Волхавец і прызначана штогадовае забеспячэнне ў 600 дукатаў.
Бярозаўка (Бярэзінскі сельсавет)
Бяро́заўка (, Берёзовка) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярэзінскага сельсавета.
Уладзіслаў Віктар Акінчыц
Уладзісла́ў Ві́ктар Акі́нчыц (, Заблудаўская парафія  — 31 жніўня 1891, Малмыж, Пермская губерня, Расійская імперыя) — лекар, паўстанец 1863 года. Брат Людвіка Акінчыца.
Біяграфія
Сын Тадэвуша Акінчыца, брата паўстанцаў 1831 года Фелікса і Людвіка.
Уладзіслаў Акінчыц за ўдзел у паўстання 1863 года быў высланы ў Малмыж на Урале. У хуткім часе вярнуўся на радзіму ў Сялец Пружанскага павета, дзе каля 1870 года ажаніўся. Тут сама ў 1873 у іх сям’і нарадзіўся сын, вядомы польскі інжынер-тэхнолаг Тадэвуш Мар’ян Акінчыц.
NGC 4749
NGC 4749 (іншыя абазначэнні — UGC 8006, MCG 12-12-20, ZWG 335.26, IRAS12493+7154, PGC 43527) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вільгельм V Аранскі
Вільгельм (Вілем) V (Willem V Batavus;  — ) — прынц Аранскі і Насау-Дыцкі, апошні штатгальтар Нідэрландаў (1751-95).
Біяграфія
Вільгельм V быў сынам Вільгельма IV Аранскага і Ганны Гановерскай — дачкі брытанскага караля Георга II. У год смерці бацькі яму было ўсяго тры гады, і на працягу наступных васьмі гадоў рэгенцтва знаходзілася ў руках маці. Пасля смерці Ганны ў 1759 г. рэгенцтва перайшло да бабулі, Марыі Луізы Гесэн-Касельскай, затым у 1765 годзе — да герцага Людвіга Эрнста Браўншвайг-Люнебургскага (дзевера Ганны Леапольдаўны).
У 1766 годзе Вільгельм Батавус (яго поўнае імя) быў абвешчаны паўналетнім, аднак у першыя часы належыў на саветы герцага Браўншвайг-Люнебургскага і сваёй сястры Караліны. У 1767 годзе ў Берліне адбылося яго вяселле з прынцэсай Вільгельмінай — пляменніцай Фрыдрыха Вялікага. Пасля гэтага да ліку яго шматлікіх саветнікаў дадаліся прускія агенты.
У сваёй знешняй палітыцы Вільгельм спачатку арыентаваўся на Англію, паколькі быў звязаны з Гановерамі сувяззю блізкага сваяцтва. Безгрунтоўнасць гэтай палітыкі была прадэманстравана ў 1780 годзе, калі, скарыстаўшыся надуманай падставай, англічане развязалі супраць галандцаў чацвёртую вайну. Зневажэннем штатгальтара не прамінула скарыстацца партыя патрыётаў, якая запатрабавала ад яго неадкладных дзяржаўных пераўтварэнняў.
Батаўская рэвалюцыя вымусіла Вільгельма пакінуць сваю сталіцу ў руках патрыётаў і пераехаць з сям'ёй і прыдворнымі ў загарадны палац Хет Лоа. Яго жонка спрабавала вярнуцца ў Гаагу, але пры ўездзе ў горад была затрымана патрыётамі. Прускі кароль палічыў гэта асабістай абразай і паслаў армію, каб выдушыць непрыяцеляў штатгальтара на поўнач Францыі (1787). Вярнуўшыся ў Гаагу, Вільгельм аднавіў сваю кансерватыўную палітыку, якая выклікала ўсё большае адарванне ад падданых. У 1794 годзе ў Нідэрланды ўвайшла французская рэвалюцыйная армія, да якой далучыліся патрыёты. 19 студзеня 1795 года штатгальтар бег у Англію, а 23 лютага ён быў скінуты з пасады штатгальтара.
Даведаўшыся пра стварэнне на яго спадчынных землях Батаўскай рэспублікі, Вільгельм V у 1802 годзе пакінуў Лондан і пераехаў у Насау, дзе правёў апошнія гады свайго жыцця. Яго старэйшы сын Вільгельм пасля звяржэння Напалеона вярнуўся ў Нідэрланды як першы кароль гэтай дзяржавы. Прах Вільгельма V быў перанесены ў сямейную пахавальню Аранскай дынастыі ў Дэлфце ў 1958 годзе.
Рыгор Міхайлавіч Служыцель
Рыгор Міхайлавіч Служыцель (нар. 8 ліпеня 1983, Масква, СССР) — расійскі пісьменнік і акцёр. Лаўрэат прэміі 2019 года за свой дэбютны раман «Дні Савелія».
Адукацыя
У 12 гадоў Рыгор Служыцель паступіў у Маскоўскую міжнародную кінашколу, якую скончыў у 1999 годзе. У 15 гадоў паступіў у «Шчукінскае вучылішча», аднак пасля быў адлічаны. У 17 гадоў некалькі месяцаў працаваў у «Новай газеце», дзе дапамагаў рабіць стужку навін. У 2005 годзе скончыў рэжысёрскі факультэт ДІТМа (майстэрня Сяргея Женовача).
Кар’ера акцёра і музыканта
З 2005 года Рыгор Служыцель з’яўляецца акцёрам тэатра «Студыя тэатральнага мастацтва». Таксама ён сыграў некалькі эпізадычных і другарадных роляў у серыялах і кароткаметражных фільмах. З’яўляецца салістам музычнай кавер-групы «O’Casey».
Кар’ера пісьменніка
Вядомасць Рыгору Служыцелю прынёс дэбютны раман «Дні Савелія», выдадзены ў 2018 годзе, у якім паказана жыццё ў сучаснай Маскве вачыма галоўнага героя, вулічнага ката Савелія. У 2019 годзе кніга заняла другое месца ў галасаванні журы прэміі «Вялікая кніга», а таксама заваявала спецыяльны прыз «Выбар чытачоў» прэміі «Ясная Паляна». Праз год раман заняў першае месца ў літаратурнай намінацыі Маскоўскай Арт-прэміі.
Дыктатар
Дыкта́тар (ад лат.: dicto — дыктую, загадваю):
Рымскія дыктатары
У Старажытным Рыме працэдура прызначэння дыктатара адбывалася наступным чынам: сенат выносіў так званы «надзвычайную сенатусконсульт (пастанову)», якая выяўлялася ў формуле: «Хай консулы прымуць меры, каб дзяржава ня зведала шкоды». Пасля гэтага консулы называлі імя дыктатара і адразу распускалі сваіх ліктараў, якія ўсе пераходзілі да дыктатара (дыктатару меў 24 ліктара, тады як консулам — па 12); такім чынам яны апыналіся перад дыктатарам радавымі грамадзянамі, і ён меў над імі права жыцця і смерці, як і над усімі грамадзянамі, акрамя народных трыбунаў. Па прызначэнні, дыктатар выбіраў сабе памагатага — «начальніка конніцы».
Дыктатар валодаў усёй паўнатой дзяржаўнай улады. Пры прызначэнні дыктатара да яго тытулу заўсёды дадавалася прычына яго абрання (напрыклад, дыктатар, які абраўся на выпадак ваеннай небяспекі, — Dictator rei gerundae causa, г. зн. дыктатар для вядзення вайны).
На прысуд дыктатара да IV стагоддзя да н.э. нельга было падаць апеляцыю народнаму сходу (каміцыі).
Звычайна дыктатару падпарадкоўваліся ўсе службовыя асобы, уключаючы консулаў.
Першапачаткова на пасаду дыктатара маглі прызначацца толькі патрыцыі, але з 356 да н.э. — таксама плебеі.
Часам дыктатар абіраўся для выканання якога-небудзь аднаго даручэння, напрыклад, «дыктатар для забіцця цвіка» (рэлігійны рытуал падчас свята).
У перыяд позняй рэспублікі, пры Суле і Цэзару, прызначаных дыктатарамі без абмежавання тэрміну (dictator perpetuus), пасада дыктатара набыла манархічны характар.
Была адмененая ў 44 да н.э. Маркам Антоніем.
Новы і найноўшы час
У Новы час (асабліва з эпохі Французскай рэвалюцыі) тэрмін, пад уплывам класічных рэмінісцэнцый, адраджаецца, пазначаючы кіраўніка, які атрымаў неабмежаваную ўладу ў надзвычайнай сітуацыі. У слоўніку замежных слоў (1954) зафіксавана ўжыванне слова ў пераносным значэнні: «Асоба, надзеленая неабмежаванай уладай у якой-небудзь вобласці кіравання або гаспадаркі»).
Неабмежаваная ўлада не азначае, што дыктатар аднаасобна прымае ўсе прынцыповыя рашэнні, бо гэта фізічна немагчыма. Таксама варта адзначыць, што пры ім могуць быць (і часта бываюць) дарадчыя органы, фармальна надзеленыя вышэйшымі ўладнымі паўнамоцтвамі. Аднак ва ўмовах дыктатуры любыя такія органы выдаюць свае пастановы і ўказы паводле волі дыктатара.
Ленін быў дыктатарам падчас усталявання дыктатуры пралетарыяту, якая вылілася затым у асабістую дыктатуру Сталіна, наступныя кіраўнікі Савецкага Саюзу не з’яўляюцца дыктатарамі з прычыны таго, што іх асабістая ўлада была абмежаваная і ўсе важныя дзяржаўныя пытанні прымаліся калегіяльна на пасяджэннях палітбюро.
Англа-занзібарская вайна
Англа-занзібарская вайна — узброены канфлікт між Злучаным Каралеўствам і Занзібарскім султанатам, які адбыўся 27 жніўня 1896. Вайна цягнулася 38-45 хвілін, стаўшы найкарацейшай вайной у гісторыі. Непасрэднай прычынай стала смерць прабрытанскага султана Хамад ібн Тувайні 25 жніўня 1896 і ўзыход на прастол Халіда ібн Баргаша. Брытанскія ўлады разлічвалі, што новым султанам стане больш лаяльны Хамуд ібн Мухамад. Паводле дагавора 1886 года на атрыманне пасады султана патрабаваўся дазвол брытанскага консула, чаго ў выпадку з Халідам не было зроблена. Гэты факт і стаў casus belli, пасля якога брытанцы выставілі ультыматум з патрабаваннем да Халідавых войскаў сысці з султанавага палаца. У адказ Халід ібн Баргаш склікаў сваю гвардыю і забарыкадаваўся ўнутры.
Тэрмін ультыматыму скончыўся а 09:00 гадзіне 27 жніўня паводле мясцовага часу. Да гэтай пары брытанцы сабралі ў затоцы тры крэйсеры, дзве кананеркі, 150 марпехаў і маракоў, 900 занзібарцаў. Палац султана абаранялі каля 2800 занзібарцаў, па большасці набраных з грамадзянскага насельніцтва, а таксама гвардыі, слугаў і рабоў. Абаронцы мелі некалькі гармат і кулямётаў. Каралеўскім флотам камандаваў контрадмірал Гары Роўсан, занзібарскую абарону ўзначальваў брыгадны генерал арміі Лойд Мэцьюс, першы міністр Занзібара. А 09:02 брытанцы пачалі бамбардзіроўку палаца, падпалілі яго і абясшкодзілі артылерыю. На моры адбылася сутычка, у якой брытанцы патапілі каралеўскую яхту занзібарцаў HHS Glasgow і два меншыя судны. А 09:40 перастрэлка спынілася, калі з палаца быў скінуты занзібарскі сцяг.
Войскі султана Халіда страцілі 500 чалавек забітымі і параненымі, у брытанцаў быў паранены толькі адзін марак.
Султан Халід ібн Баргаш, які бег з палаца, атрымаў прытулак у германскім пасольстве. З прычыны таго, што новы ўрад Занзібара, неадкладна сфарміраваны брытанцамі, зацвердзіў яго арышт, атрад Каралеўскай марской пяхоты бесперапынна дзяжурыў каля агароджы пасольства, каб арыштаваць былога султана ў той момант, калі ён выйдзе за межы тэрыторыі пасольства.
Каб эвакуіраваць былога султана, нямецкаму боку прыйшлося пайсці на хітрасць. 2 кастрычніка 1896 года ў порт прыйшоў нямецкі крэйсер «Арлан» (Seeadler). Шлюпка з крэйсера была дастаўлена на бераг, затым на плячах германскіх матросаў прынесена да дзвярэй пасольства, дзе ў яе сеў Халід ібн Баргаш. Пасля гэтага шлюпку тым жа чынам аднеслі да мора і даставілі на крэйсер. Юрыдычна, паводле прававых нормаў, якія дзейнічалі тады, шлюпка лічылася часткай карабля, да якога яна прыпісана і незалежна ад месцазнаходжання была экстэрытарыяльная. Такім чынам, былы султан, які знаходзіўся ў шлюпцы, фармальна ўвесь час знаходзіўся на германскай тэрыторыі.
Брытанцы хутка паставілі на чале марыянетачнага ўрада султана Хамуда. Ад гэтага часу скончыў існаванне суверэнны Занзібарскі султанат і пачаўся перыяд пад брытанскім кантролем.
Ваенізаваная арганізацыя
Ваенізаваная арганізацыя — спецыяльны тэрмін, які выкарыстоўваецца ў нацыянальным заканадаўстве шэрагу дзяржаў і краін (з 1993 года ў Расіі і Беларусі) для абазначэння дзяржаўнага органа, які мае права набываць баявую ручную стралковую і іншую зброю. Пералік ваенізаваных арганізацый устанаўліваецца законам.
СССР
Слова «ваенізаваная» з’яўляецца наватворам у рускай мове, якое пачало ўжывацца ў СССР з сярэдзіны 20-х гадоў XX стагоддзя ў сувязі з пачаткам ваенізацыі краіны.
Ваенізаваная арганізацыя (СССР) — спецыяльны тэрмін, які выкарыстоўваецца ў заканадаўстве СССР з сярэдзіны 20-х гадоў XX стагоддзя для абазначэння дзяржаўных парамілітарных (паўваенных) фарміраванняў (арганізацый) і структурных парамілітарных падраздзяленняў дзяржаўных органаў (у тым ліку асаблівых узброеных атрадаў), пабудаваных па прынцыпе воінскіх падраздзяленняў. Асобы, якія паступілі на работу ў ваенізаваныя арганізацыі, ставіліся па сваім статусе да мілітарызаваных работнікаў, на якіх працоўнае заканадаўства не распаўсюджвалася і прыраўноўваліся па сваіх правах і абавязках да ваеннаслужачых, з улікам спецыфікі дзейнасці.
З 1924 года пачалі выкарыстоўвацца тэрміны:
З 3 студзеня 1930 года прымяняецца паняцце ваенізаваная пажарная арганізацыя.
З красавіка 1930 года ў складзе АДПУ дзейнічала ваенізаваная ахова ГУЛАГа, якая ажыццяўляла ахову зняволеных у лагерах і калоніях.
З 1931 года дзейнічаюць ваенізаваныя горнавыратавальныя часткі.
З 18 лютага 1966 года сталі стварацца ваенізаваныя падраздзяленні пазаведамаснай аховы пры органах міліцыі.
Беларусь
У заканадаўстве Беларусі пад ваенізаванымі арганізацыямі разумеюцца органы ўнутраных спраў, органы фінансавых расследаванняў Камітэта дзяржаўнага кантролю, органы і падраздзяленні па надзвычайных сітуацыях. Пры гэтым існуе сістэма ваенізаванай аховы.
Расійская Федэрацыя
У заканадаўстве Расійскай Федэрацыі з 1993 года выкарыстоўваецца спецыяльны тэрмін «дзяржаўная ваенізаваная арганізацыя», якім пазначаюць федэральныя дзяржаўныя органы (у тым ліку Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі), якія маюць на ўзбраенні баявую ручную стралковую і халодную зброю, прызначаныя для вырашэння баявых і аператыўна-службовых задач.
Пры гэтым з 1991 года ў Расіі да 1999 года (як прававы інстытут), фактычна да 2002 года працягвала дзейнічаць сістэма ведамаснай ваенізаванай аховы — спецыялізаваных дзяржаўных ведамасных узброеных парамілітарных падраздзяленняў, пабудаваных па прынцыпе воінскіх падраздзяленняў і прызначаных для аховы аб’ектаў інфраструктуры краіны, якія маюць важнае дзяржаўнае значэнне, а таксама грузаў і іншай маёмасці. Супрацоўнікі аховы ставіліся па сваім статусе да мілітарызаваных работнікаў, на якіх працоўнае заканадаўства не распаўсюджвалася і прыраўноўваліся па сваіх правах і абавязках да ваеннаслужачых, з улікам спецыфікі дзейнасці.
У 1999 годзе на базе ваенізаванай аховы была створана ведамасная ахова, у адпаведнасці з заканадаўствам не якая з’яўляецца парамілітарным фарміраваннем. Разам з тым па незразумелых прычынах для падраздзяленняў аховы камерцыйнай арганізацыі ФДУП «ахова» Расгвардыі (раней — ФДУП «ахова« МУС Расіі), створанай у 2005 годзе, прымяняецца словазлучэнне «ваенізаваныя і вартавыя падраздзяленні арганізацыі, падведамнай Федэральнаму органу выканаўчай улады, які ажыццяўляе функцыі па выпрацоўцы і рэалізацыі дзяржаўнай палітыкі і нарматыўна-прававым рэгуляванні ў сферы дзейнасці войскаў нацыянальнай гвардыі Расійскай Федэрацыі».
Існыя ў Расіі недзяржаўныя ваенізаваныя арганізацыі
З 1 студзеня 2010 года паняцце «прадпрыемствы, якія ажыццяўляюць прыватную дэтэктыўную і ахоўную дзейнасць» заменена на «арганізацыі, якія ажыццяўляюць прыватную ахоўную дзейнасць».
Таксама, у складзе «прыватных ахоўных прадпрыемстваў» («ПАП») існуюць «групы хуткага рэагавання» (ГХР)/«групы неадкладнага рэагавання» (ГНР) — мабільныя групы, якія ажыццяўляюць тэрміновы выезд па атрыманаму ў ПАП сігнале трывогі і прадпрымаюць неабходныя дзеянні.
Сігарова
Сігарова (Сигарево) — вёска ў Ельнінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Леанідаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Сцяг Клецка
Сцяг Клецка — сцяг горада Клецк і Клецкага раёна.
Апісанне
Сцяг горада Клецка і Клецкага раёна ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча залацістага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры пярэдняга боку якога — выява герба горада Клецк. Зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь 01.12.2011 № 564 і з’яўляецца афіцыйным геральдычным знакам.
Уяўляе сабою прастакутную палатніну з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з трох роўнавялікіх гарызантальных палос: верхняй — блакітнага, сярэдняй — жоўтага, ніжняй — чорнага колеру.
Хасэ Луіс Радрыгес Сапатэра
Хасе Луі́с Радры́гес Сапатэ́ра альбо скарочана Хасе Луі́с Сапатэ́ра (ісп.: José Luis Rodríguez Zapatero) (нарадзіўся 4 жніўня 1960) — іспанскі палітык, прэм'ер-міністр Іспаніі, Генеральны Сакратар кіруючай Іспанскай сацыялістычнай рабочай партыі.
Вярхоўскі раён
Вярхоўскі раён (Верховский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Арлоўскай вобласці Расіі.
Геаграфія
Вярхоўскі раён мяжуе з Навасільскім, Новадзеравенькаўскім, Красназоранскім, Лівенскім, Пакроўскім і Залегашчанскім раёнамі. Плошча раёна складае 1072,41 км².
Гісторыя
Вярхоўскі раён быў утвораны 30 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.