cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Насельніцтва Аўстраліі
Дэмаграфія
Летам 2018 года інфармацыйнае агенства АВС паведаміла, што насельніцтва Аўстраліі дасягнула 25 млн.чал. У адрозненні ад большасці развітых краін свету, для Аўстраліі характэрны дадатны натуральны прырост, які ў 2018 склаў 4,7 на 1000 чалавек. Прыкладна такое ж значэнне і міграцыйнага прыросту дае агульны тэмп росту насельніцтва ў 1 % штогод. Тым не менш, і ў Аўстраліі назіраецца старэнне насельніцтва: доля дзяцей і падлеткаў да 15 гадоў складае 17,75 %, ўзрост сярэдняга аўстралійца — 38,8 гадоў. Для Аўстраліі характэрны адзін з найвышэйшых у свеце паказчыкаў працягласці жыцця (82,2 гады).
Этнічны склад
Гісторыя абумовіла перавагу імігрантаў і іх нашчадкаў над карэнным насельніцтвам — у асноўным гаворка ідзе аб перасяленцах з Вялікабрытаніі і Ірландыі, а таксама імігрантах з іншых еўрапейскіх краін. У канцы ХХ - пач. ХХІ стагоддзя ў патоку мігрантаў асаблівую магутнасць набыла азіяцкая плынь, большая часка мігрантаў цяпер прыязджае з Кітая, Філіпін, Індыі. Па-за межамі Аўстраліі нарадзілася 26 % яе сённяшніх жыхароў, прычым у Вялікабрытаніі — усяго 3,9 %. Паводле перапісу 2016 года 5,6 % жыхароў Аўстраліі маюць кітайскае паходжанне, 2,8 % — індыйскае. Таксама ў Аўстраліі пражывае каля 80 тыс. рускіх, больш за 40 тыс. украінцаў, больш за 20 тыс. армян, больш за 40 тыс. латышоў, літоўцаў і эстонцаў.
Карэннае насельніцтва
Абарыгены з'явіліся ў Аўстраліі 60 тыс. гадоў таму і напярэдадні прыбыцця Джэймса Кука стракатай групай плямёнаў — каля 250 моваў! — засялялі ўвесь кантынент. У наш час абарыгены захавалі традыцыйны лад жыцця ў Паўночнай тэрыторыі, аднак усё большая іх колькасць жыве ў гарадах. Перапіс 2016 налічыў каля 650 тыс. карэнных жыхароў, або 2,8 %, і гэта амаль удвая больш, чым на пачатку ХХІ ст.. Справа ў тым, што раней абарыгены падвяргаліся дыскрымінацыі і адносіцца да карэннай супольнасці часта было невыгадна ў плане пошуку працы або магчымасцяў адукацыі.
Мовы
Па дадзеных перапісу 2016 года, англійская мова з'яўляецца адзінай гутарковай мовай для амаль 72,7% насельніцтва. Наступнымі найбольш распаўсюджанымі мовамі, на якіх размаўляюць дома, з'яўляюцца дзве формы кітайскай: мандарын (2,5 %) і кантонская (1,2%), арабская (1,4 %), в'етнамская (1,2%) і італьянская (1,2%). Значная частка мігрантаў першага і другога пакалення двухмоўная.
Рэлігійны склад
Аўстралія — секулярызаваная краіна, аднак рэлігія ў грамадстве тут мае немалое значэнне, падчас перапісу 2016 толькі 30 % аўстралійцаў заявілі аб сваёй абыякавасці да рэлігіі. 55 % жыхароў краіны — хрысціяне (дзве пятых — каталікі, тры пятых — пратэстанты, у тым ліку англікане); па 2,5 % складаюць мусульмане і будысты, яшчэ 2 % — індуісты.
Размяшчэнне і рассяленне насельніцтва
Аўстралія адносіцца да ліку найбольш слабазаселеных краін свету, па паказчыку шчыльнасці насельніцтва (3,3 чал/кв.км.) апярэджваючы толькі Манголію і Намібію. У адпаведнасці з картай выпадзення ападкаў найгусцей заселеныя ўсходняе ўзбярэжжа, а таксама паўднёва-ўсходні і паўднёва-заходні куткі кантынента. Аўстралія — вельмі ўрбанізаваная нацыя — удзельная вага гарадскога насельніцтва тут дасягае 86 %. Найбуйныя гарады: Сідней (5,1 млн. чал.), Мельбурн (4,9 млн. чал.), Брысбен (2,4 млн. чал.), Перт (2 млн. чал.), Адэлаіда (1,33 млн. чал.), Канбера (410 тыс. чал.). Для ўсіх вялікіх гарадоў характэрны рост насельніцтва ў асноўным за кошт міграцыйнага складніка. А хутчэй за ўсіх растуць Мельбурн і Брысбен.
Катон-Карагай
Катон-Карагай — сяло ў Катон-Карагайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Катон-Карагайскай сельскай акругі. Код КАТА — 635443100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 5900 чалавек (2960 мужчын і 2940 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 3869 чалавек (1866 мужчын і 2003 жанчыны).
Мхерына 2
Мхе́рына 2 (, Мхерино 2) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Халопеніцкага сельсавета.
Агат — электрамеханічны завод
«Ага́т — электрамехані́чны заво́д» («Агат — ЭМЗ») — дзяржаўнае прамысловае прадпрыемства Беларусі, заснаванае ў снежні 1952 года ў якасці завода № 864. Завод знаходзіцца ў Першамайскім раёне Мінска па Валгаградскай вуліцы, д. 6. Галаўная сядзіба размяшчаецца побач на праспекце Незалежнасці, д. 117, корп. 3.
На 2019 год прадпрыемства вырабляла для Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь і іншых ваенных ведамстваў краіны: перасоўныя вузлы сувязі, радыёрэлейныя станцыі, 3 віды рухомых пунктаў кіравання — 1) самалётамі, 2) радыёлакацыйнай ротай, 3) зенітнай ракетнай брыгадай; машыны начальніка штаба дывізіёна, кантэйнерныя фургоны адмысловага прызначэння, рулявыя машынкі, кросавыя і цепларэгуляваныя шафы, універсальныя мачты, вымяральныя спадарожнікавыя блокі і аптычныя стойкавыя кросы. На прадпрыемстве працавалі прадстаўніцтвы Міністэрстваў абароны Беларусі і Расіі. Таксама «Агат — электрамеханічны завод» пастаўляў электратэхніку на машынабудаўнічыя прадпрыемствы Беларусі : «Мінскі аўтамабільны завод», «Мінскі трактарны завод», «БелАЗ» (Жодзіна) і «Гомсельмаш». За мяжу пастаўкі ажыццяўляліся на 6 аўтазборачных прадпрыемстваў 4 краін Еўропы: у Венгрыю на «Хабі» (Кішкунгалаш, павет Бач-Кішкун), Польшчу на «Пронар» (Нарва, Падляскае ваяводства), Украіну на «Крамянчуцкі аўтамабільны завод» (Палтаўская вобласць) і Расію на «КамАЗ» (Набярэжныя Чаўны, Татарстан), «Паўлаўскі аўтобус» (Ніжагародская вобласць) і «Урал» (Міяс, Чалябінская вобласць). На прадпрыемстве налічвалася 10 цэхоў: механічны, слясарна-каркасны, гальванічна-малярных пакрыццяў, зборачна-мантажны, інструментальны, сродкаў механізацыі і аўтаматызацыі, рамонтна-механічны, электрычны, транспартны, сантэхнічных і вентыляцыйных сістэм.
Гісторыя
1 снежня 1952 года Міністэрства суднабудаўнічай прамысловасці СССР зацвердзіла Загад № 001293 «Аб частковым увядзенні ў дзеянне завода № 864» у Мінску (Беларуская ССР), які будавалі з 1 чэрвеня 1950 года ў пойме ракі Сляпянкі поруч з Маскоўскай шашой. Загадам прадугледжвалася вытворчасць электраэлементаў, радыёлакацыйных антэнаў і прывадных прылад да іх. У чэрвені 1953 года запрацавалі інструментальны цэх, дзе выраблялі мацавальна-заціскныя прылады, і рамонтна-механічны цэх, дзе выпускалі абсталяванне. З ліпеня 1953 года адчынілі нарыхтоўчую майстэрню і яшчэ 4 цэхі: гальванічны, дрэваапрацоўчы, зборачны і механічны. Да снежня 1953 года запусцілі ліцейны і транспартны цэхі. Да канца 1953 года сабралі 23 адзінкі абсталявання. Транспартны цэх меў 16 аўтамашынаў і 2 аўтапрычэпы. 1 студзеня 1954 года завод № 864 пусцілі цалкам і з яго на завод № 866 перадалі вытворчасць тумблераў, пераключальнікаў, вярчэльных трансфарматараў і хваляводаў. Завод стаў вырабляць баявыя інфармацыйныя пасты «Планшэт» для эскадранага мінаносца і радыёлакацыйныя станцыі (РЛС) «Створ» для рыбалоўнага судна. У 1954 годзе здалі ўсе вытворчыя і дапаможныя карпусы завода. У корпусе № 1 размясцілі асноўную вытворчасць, ТП-1, склады гатовых вырабаў і металаў, кампрэсарную, буфет і 3 лабараторыі: асаблівага канструктарскага бюро (АКБ), вымяральную і завадскую. У корпусе № 3 запрацавалі ліцейны і тэрмічны цэхі. У корпусе № 5 — заводакіраўніцтва і вечаровую школу. У корпусе № 5Б — сталовую. У копусе № 6 — дрэваапрацоўчы цэх і склад інструментальнай гаспадаркі.
1 кастрычніка 1956 года Мінскі электрамеханічны завод (МіМЗ) перадалі Міністэрству радыётэхнічнай прамысловасці. На той час АКБ завода мела 8 падраздзяленняў: макетную майстэрню, бюро нармалізацыі і стандартызацыі, 2 лабараторыі — радыётэхнічную і электраэлементаў, а таксама 3 аддзелы: праектна-канструктарскі, тэхналагічны і тэхдакументацыі. АКБ удзельнічала ў распрацоўцы РЛС «Створ» і партовай РЛС «Раскат». У лістападзе 1966 года АКБ выпрабавала сістэму «Цэнтр-1» для грамадзянскай авіяцыі і паветранага войска. У 1967 годзе на заводзе распрацавалі прыладу «Сігнал», якая разам з сістэмай «Паветра» стала асноўным вырабам. У 1978 годзе ў цэху № 4 стварылі ўчастак фрэзэрных станкоў з лічбавым праграмным кіраваннем (ЛВК), у цэху № 3 — участак электраэразійнай апрацоўкі, у цэху друкаваных платаў — участак свідравання. У 1986 годзе ў Мінску стварылі навукова-вытворчае аб’яднанне (НВА) «Агат», у склад якога ўключылі Мінскі электрамеханічны завод. У ліпені 1989 года завод узвёў 7-павярховы станаторый «Лазурны» на 150 месцаў каля пасёлка Ждановічы Мінскага раёна. У 1989 годзе Мінскі электрамеханічны завод пачаў пастаўляць свае вырабы за мяжу.
У 1991 годзе ў цэху № 4 працавала 54 станкі з праграмным кіраваннем, 7 прамысловых робатаў і 8 гнуткіх вытворчых модуляў. У 1994 годзе стварылі аддзел маркетынгу. У 1999 годзе вытворчасць грамадзянскіх вырабаў дасягнула амаль паловы ад агульнай вытворчасці. 30 снежня 2003 года быў заснаваны Дзяржаўны ваенна-прамысловы камітэт Рэспублікі Беларусь, якому перадалі «Мінскі электрамеханічны завод». 21 верасня 2011 года ў Дзяржаўны рэестр холдынгаў за № 31 уключылі «Геаінфармацыйныя сістэмы кіравання», у склад якіх увайшло ААТ «Агат — электрамеханічны завод».
Вырабы
На 2019 год ААТ «Агат — электрамеханічны завод» вырабляла: Для Узброеных сіл «Агат — электрамеханічны завод» выпускаў: радыёрэлейныя станцыі, перасоўныя вузлы сувязі і 4 віды рухомых пунктаў кіравання: 1) летакамі, 2) радыёлакацыйнай ротай, 3) зенітнай ракетнай брыгадай, аснашчанай ЗРК «Бук» і «С-300», 4) паветраным войскам і войскамі супрацьпаветранай абароны.
Міжнародныя санкцыі
17 снежня 2020 года ААТ «Агат — электрамеханічны завод» было ўнесена ў чорны спіс Еўрасаюза. Паводле рашэння ЕС, завод як частка Дзяржаўнага ваенна-прамысловага камітэта карыстаецца асацыяцыяй і падтрымкай рэжыму Лукашэнкі і вырабляе бар’ерную сістэму «Рубеж», якая ўжывалася для здушэння пратэстаў у Беларусі па выніках прэзідэнцкіх выбараў 9 жніўня 2020 года, што робіць яго адказным за рэпрэсіі супраць грамадзяскай супольнасці і дэмакратычнай апазіцыі. Таксама прадпрыемства ў свой санкцыйны спіс уключылі Вялікабрытанія і Швейцарыя. 26 студзеня 2021 года да снежаньскага пакета санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя.
2 снежня 2021 года Міністэрства фінансаў ЗША ўключыла «Агат» у амерыканскі санкцыйны спіс. У той жа дзень прадпрыемства трапіла ў санкцыйны спіс Канады.
З 2022 года знаходзіцца пад санкцыямі Новай Зеландыі, Японіі, Украіны.
Каменшчына (Смаленскі раён)
Каменшчына (Каменщина) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Міхноўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 12 жыхароў (2007).
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Марцінус Велтман
Марцінус Велтман (нар., Валвейк, Нідэрланды) — нідэрландскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1999) (сумесна з Герардам 'т Хоафтам).
Біяграфія
Марцінус Велтман быў чацвёртым з шасці дзяцей у сям'і дырэктара пачатковай школы ў Валвейку - горадзе на поўдні Нідэрландаў. Пасля заканчэння школы ў 1948 г. ён пачынае вывучаць фізіку ва ўніверсітэце Утрэхта. У 1953 г. абараніў пераддыплом з сярэдняй адзнакай. Пасля атрымання дыплома ў 1956 да 1959 гг. ён праходзіць трохгадовую ваенную службу. Пасля вайсковай службы ён паступае ў аспірантуру па тэарэтычнай фізіцы пад кіраўніцтвам Леона ван Хова. У 1961 г. пераязджае ў Жэневу, бо яго навуковы кіраўнік ўзначаліў там тэарэтычнае аддзяленне ЦЕРНа. У 1963 г. ён абараняе дысертацыю. Пасля гэтага ён правёў некалькіх месяцаў у ЦЕРН, назіраючы за нейтрына эксперыментамі, і затым перайшоў у лабараторыю SLAC ў Стэнфардскім універсітэце. Аднак ужо праз некалькі месяцаў ён вяртаецца ў ЦЕРН. У 1968 г. ён пераязджае ў горад Утрэхт і займае кафедру, якая вызвалілася пасля сыходу яго былога навуковага кіраўніка на пенсію. За год, праведзены ва ўніверсітэце Мічыгана, ён вырашае пераехаць у ЗША, куды перасяляецца восенню 1981 г. у горад Эн Арбар. У 1996 г. ён выходзіць на пенсію і жыве з тых часоў у Білтховене ў Нідэрландах. У 1960 г. ён пабраўся шлюбам з Анікэ і ў іх нараджаюцца адна дачка (Хелен, 1961 г.) і два сыны (Хуга, 1966 г. і Мартэйн, 1971 г.)
Фенсал (Тытан)
Фенсал (Fensal) — мясцовасць на спадарожніку Сатурна Тытане, якая мае цёмны колер на мультыспектральных здымках. Каардынаты — 5°N, -30°W. Мясцовасць Фенсал была выяўленая на радыёлакацыйных здымках касмічнага апарата Касіні. Названая імем хорама ў нарвежскай міфалогіі. Назва атрымала афіцыйнае зацвярджэнне ў 2006 годзе.
Глыбаўскі сельсавет (Рэчыцкі раён)
Глы́баўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска) Глыбаў.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1152 чалавекі, з іх 94,8 % — беларусы, 4,2 % — рускія, 0,6 % — украінцы.
Генадзь Іванавіч Братчыкаў
Генадзь Іванавіч Братчыкаў (, в. Міхееўка, Кудымкарскі раён, Пермскі край —, Польшча) — маёр Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік баёў на Халхін-Голе і Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).
Катынь-Пакроўская
Катынь-Пакроўская (Катынь-Покровская) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Міхноўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 13 жыхароў (2007).
Генадзь Іванавіч Братчыкаў
Біяграфія
Генадзь Братчыкаў нарадзіўся 10 сакавіка 1914 года ў сям'і служачага. Пасля смерці бацькі ў 1919 годзе разам з сям'ёй пераехаў у горад Усолле. З 1930 года пражываў у пасёлку Бярэзнікі, у 1932 годзе скончыў дзевяць класаў мясцовай школы. У лістападзе 1939 года быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію, служыў на Далёкім Усходзе. Браў удзел у баях на Халхін-Голе ў 1939 годзе. У 1940 годзе ўступіў у ВКП(б). З мая 1941 года быў слухачом Ваеннай акадэміі імя Фрунзе. У 1942 годзе скончыў яе двухгадовы паскораны курс. З чэрвеня 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны, служыў у разведвальных падраздзяленнях. Браў удзел у Сталінградскай бітве, ваяваў у складзе 63-й арміі, 1-й і 3-й гвардзейскай армій. З 1943 года маёр Генадзь Братчыкаў быў сакрэтным супрацоўнікам 2-га агентурнага аддзялення разведадзела штаба Цэнтральнага (пасля — Беларускага і 1 -га Беларускага франтоў) .
Катынь-Пакроўская
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 19 км на захад ад Смаленска, за 0,5 км на поўдзень ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Дняпро. За 2 км на паўночны ўсход ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Катынь на лініі Масква — Мінск.
Генадзь Іванавіч Братчыкаў
Біяграфія
У сакавіку 1943 года Братчыкаў на чале групы з шасці разведчыкаў быў закінуты ў тыл праціўніка для выканання спецзадання. Група праводзіла выведвальную працу ў раёне гарадоў Чарнігаў, Шчорсы і Ноўгарад-Северскі сумесна з партызанскімі атрадамі, забяспечыўшы камандаванне важнымі разведдадзенымі напярэдадні Курскай бітвы. У кастрычніку 1943 года група вярнулася назад праз лінію фронту. У снежні 1943 года быў другі раз закінуты ў тыл. Яго група дзейнічала ў раёне Гомеля, Баранавічаў, Ваўкавыска, Слоніма, Бярозы, Ружан, Млавы, Плоньска, Рыпіна.
Катынь-Пакроўская
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Генадзь Іванавіч Братчыкаў
Біяграфія
Да кастрычніка 1944 года разведчыкі Братчыкава перадалі камандаванню 1-га Беларускага фронту 450 разведданясенняў, якія ў ліку іншых дапамаглі паспяхова завяршыць Беларускую і Вісла-Одэрскую аперацыі. Група прайшла па занятай праціўнікам тэрыторыі больш за адну тысячу кіламетраў. У кастрычніку 1944 года Братчык быў прадстаўлены камандаваннем да звання Героя Савецкага Саюза. 10 снежня 1944 Братчыкаў загінуў у баі. Пахаваны ў польскім населеным пункце Бежунь Журомінскага павета Цехануўскага ваяводства, на магіле ўстаноўлены помнік.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» маёр Генадзь Братчыкаў пасмяротна быў удастоены высокага званне Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна, Чырвонага Сцяга і ордэнам ПНР «Крыж Грунвальда» 2—й ступені. У памяць аб Братчыкаве устаноўлены мемарыяльныя дошкі у Кудымкары і Бярэзніках. У гонар Братчыкава названа вуліца ў Кудымкаре, у школе № 26 створаны музей Героя.
Катынь-Пакроўская
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Палтаўскі ўніверсітэт эканомікі і гандлю
Гісторыя
Сваю дзейнасць універсітэт распачаў у 1961 г. як вучэбна-кансультацыйны пункт, з 1968 г. — як факультэт, а неўзабаве з 1970 г. - як філіял Львоўскага гандлёва-эканамічнага інстытута. У 1974 г. была прынята пастанова Савета Міністраў СССР, якою прадугледжвалася стварэнне Палтаўскага кааператыўнага інстытута.
Пасля атрымання Украінай незалезнасці ў 1991 г. інстытут быў падпарадкаваны Цэнтральнаму саюзу спажывецкіх таварыстваў Украіны (Укаапсаюзу). У наступным 1992 г. старшыні праўленняў Укаапсаюза, Крымскага рэспубліканскага спажыўсаюза і 24 абласных саюзаў спажывецкіх таварыстваў Украіны падпісалі ўстаноўчы дагавор аб стварэнні сумеснай вышэйшай навучальнай установы "Палтаўскі кааператыўны інстытут".
У складзе інстытута ў канцы 1990-х гг. было 7 факультэтаў, 24 кафедры, цэнтр сувязяў з вытворчасцю, цэнтр камп'ютарных тэхналогій, вучэбна-вытворчы камбінат грамадскага харчавання. Колькасць студэнтаў на 1 кастрычніка 2000 г. склала 5113 чал., у тым ліку на дзённай форме навучання – 2173 чал., на завочнай – 2940 чал. Навучанне забяспечвалі 315 выкладчыкаў, з іх 37 дактароў навук і прафесараў, 159 кандыдатаў навук і дацэнтаў.
6 снежня 2000 г. Кабінет Міністраў Украіны падтрымаў прапанову Цэнтральнага саюза спажывецкіх таварыстваў Украіны аб стварэнні на базе Палтаўскай кааператыўнага інстытута Палтаўскага ўніверсітэта спажывецкай кааперацыі Украіны. 21 траўня 2001 г. праўленнем Цэнтральнага саюза спажывецкіх таварыстваў Украіны прынята пастанова "Аб стварэнні Палтаўскага ўніверсітэта спажывецкай кааперацыі Украіны".
На пачатак 2009 г. значна павялічыліся аб'ёмы набору студэнтаў на ўсе спецыяльнасці дзённай (да 2771 чал.) і завочнай (да 6141 чал.) формаў навучання. Агульная колькасць студэнтаў склала 15045 чал., у тым ліку па дзённай форме - 4933 чал. Колькасць навукова-педагагічнага персаналу ўзрасла да 577 чал., з іх дактароў навук, прафесараў - 66 чал., кандыдатаў навук, дацэнтаў – 356 чал.
У красавіку 2010 г. у адпаведнасці з пастановай праўлення Укаапсаюза ад 1 лютага 2010 г. "Аб змене назвы Палтаўскага ўніверсітэта спажывецкай кааперацыі Украіны" і загаду Міністэрства адукацыі і навукі Украіны ад 29 сакавіка 2010 г. "Аб зацвярджэнні Статута Палтаўскага ўніверсітэта эканомікі і гандлю» універсітэт змяніў назву на "Вышэйшая навучальная ўстанова Укаапсаюза "Палтаўскі універсітэт эканомікі і гандлю".
Хорст Штормер
Хорст Людвіг Штормер (Horst Ludwig Störmer;, Франкфурт-на-Майне) — нямецкі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1998) (сумесна з Робертам Лафлінам і Дэніелам Цуі) «за адкрыццё новай формы квантавай вадкасці з узбуджэннямі, якія маюць дробны электрычны зарад».
Крастоўка (Смаленскі раён)
Крастоўка (Крестовка) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Піянерскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 11 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 23 км на паўднёвы захад ад Смаленска, за 23 км на поўдзень ад аўтадарогі Арол — Віцебск. За 28 км на поўнач ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Дачная-2 на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Гірнава
Назву Гі́рнава маюць:
Свен III Гратэ
Пасля адрачэння Эрыка III ад прастола ў 1146 годзе Свен быў абраны каралём Зеландыі і наступныя некалькі гадоў змагаўся з Кнудам V, які ў той час кіраваў у Ютландыі. Разам з іншым братам Вальдэмарам I у 1151 годзе вымусіў Кнуда V бегчы з Даніі ў Свяшчэнную Рымскую імперыю, дзе ён папрасіў дапамогі ў імператара. Умяшанне Фрыдрыха I дазволіла Кнуду стаць суправіцелем, Свен стаў «старэйшым каралём».
Жорсткія манеры і прагерманская арыентацыя Свена прывялі да незадаволенасці народа, і ў 1154 годзе ён быў зрынуты Кнудам V пры падтрымцы Вальдэмара I, які перайшоў на бок Кнуда. Пасля некалькіх гадоў выгнання ў 1157 годзе вярнуўся на радзіму і дамогся прымірэння з братамі. Данія былі падзелена на тры часткі, і Свен стаў кіраўніком Сконэ.
Падчас святкавання прымірэння ў Роскіле 9 жніўня 1157 года спрабаваў забіць двух іншых суправіцеляў (т.з. «Крывавы баль у Роскіле»). Кнуд V быў забіты, а Вальдэмар I бег у Ютландыю. 23 кастрычніка ён перамог Свена ў бітве і забіў яго пры спробе ўцячы на пустцы Гратэ, каля Вібарга (адсюль і яго мянушка).
Жана-Ульга
Жана-Ульга — сяло ў Катон-Карагайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Катон-Карагайскай сельскай акругі. Код КАТА — 635443200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 594 чалавекі (299 мужчын і 295 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 444 чалавекі (232 мужчыны і 212 жанчын).
Гірнава (возера)
Гі́рнава — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 9 км на поўнач ад горада Браслаў, за 1 км на паўночны захад ад вёскі Дудалі, на поўнач ад возера Струста, у басейне ракі Друйка.
Плошча паверхні 0,01 км². Даўжыня 0,17 км, найбольшая шырыня 0,075 км. Максімальная глыбіня 6 м, сярэдняя 2,86 м. Аб’ём вады 0,03 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 0,4 км.
Размешчана сярод забалочанага лесу. Схілы катлавіны на поўдні вышынёй да 2 м.
Падалец
Пада́лец (, Подалец) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Халопеніцкага сельсавета.
Да 26 жніўня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Слабадскога сельсавета.
Lego City Undercover
Lego City Undercover — прыгодніцкая відэа гульня, распрацаваная «TT Fusion» для «Wii U». Гульня была выпушчана 18 сакавіка 2013 года ў Паўночнай Амерыцы, у Еўропе і Аўстраліі 28 сакавіка 2013 года і ў Японіі — 25 ліпеня 2013 года. Прэквел, «Lego City Undercover: The Chase Begins» быў распрацаваны для «Nintendo 3DS». У адрозненні ад папярэдніх назваў «Lego», распрацаваных «Traveller’s Tales», якія былі заснаваныя на розных ліцэнзіях, гульня заснавана на брэндзе «Lego City» і з’яўляецца першай гульнёй «Lego», якая выйдзе ў «Nintendo». Гэта была і першая гульня «Lego», якая ўпершыню выйшла на «Wii U» і «Nintendo Switch».
Дэніел Цуі
Дэніел Чы Цуі (нар., правінцыя Хэнань, Кітай) — амерыканскі фізік кітайскага паходжання. Займаўся даследаваннямі ў вобласці электрычных уласцівасцяў тонкіх плёнак, мікраструктуры паўправаднікоў і фізікі цвёрдага цела. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1998) (сумесна з Робертам Лафлінам і Хорстам Штормерам) «за адкрыццё новай формы квантавай вадкасці з узбуджэннямі, якія маюць дробны электрычны зарад».
Кабырга (Усходне-Казахстанская вобласць)
Кабырга — сяло ў Катон-Карагайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Катон-Карагайскай сельскай акругі. Код КАТА — 635443300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 310 чалавек (165 мужчын і 145 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 246 чалавек (130 мужчын і 116 жанчын).
Лахцеева
Лахцеева (Лахтеево) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Піянерскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 16 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 13 км на паўднёвы захад ад Смаленска, за 12 км на поўдзень ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Мошны. За 19 км на поўнач ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Дачная-1 на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Аблога Парыжа (1870)
Аблога Парыжа — аблога французскай сталіцы прускімі войскамі падчас франка-прускай вайны, якая доўжылася з 19 верасня 1870 года па 28 студзеня 1871 года. У гэтай ваеннай аперацыі было задзейнічана 590 000 салдат, яна з’яўляецца самай буйной за ўсю гісторыю XIX стагоддзя.
Падрыхтоўка да аблогі
У жніўні 1870 года 3-я пруская армія на чале з наследным прынцам Фрыдрыхам Прускім (будучым імператарам Фрыдрыхам III) рушыла ў бок Парыжа. Французскія сілы ў суправаджэнні Напалеона III былі разгорнутыя на дапамогу арміі, акружанай прусамі пры. Гэтыя сілы былі разгромлены ў, і дарога на Парыж засталася адкрытай. Асабіста ўзначальваючы прускія войскі, кароль Прусіі Вільгельм I разам са сваім начальнікам штаба Гельмутам фон Мольтке ўзяў 3-ю армію і новую прускую армію Маас пад кіраўніцтвам наследнага прынца і рушыў на Парыж практычна без супраціўлення. У Парыжы губернатар і галоўнакамандуючы абаронай горада генерал сабраў сілы з 60 000 рэгулярных салдат, якім удалося ўцячы з Седана пад кіраўніцтвам  або якія былі сабраныя з дэпо. Разам з 90 000 Mobiles (Тэрытарыялаў), брыгадай з 13 000 марскіх маракоў і 350 000 Нацыянальнай гвардыі, патэнцыйныя абаронцы Парыжа налічвалі каля 513 000 чалавек. Прымусова залічаныя нацгвардзейцы, аднак, не былі абучаныя. У іх было 2150 гармат плюс 350 у запасе і 8 000 000 кг пораху. Французы чакалі, што вайна будзе весціся пераважна на нямецкай зямлі; толькі пасля паражэнняў і  улады пачалі прымаць сур’ёзныя меры па арганізацыі абароны Парыжа. Быў сфарміраваны камітэт пад кіраўніцтвам, якому быў выдзелены бюджэт у 12 мільёнаў франкаў на ўмацаванне абароны. Вакол горада былі пастаўлены бар’еры, 12 000 рабочых былі заняты для рыцця земляных валоў, быў размешчаны праз Сену, а некалькі падыходыў да горада былі закладзеныя мінамі з электрычным спрацоўваннем. Былі расчышчаны лясы і дамы для паляпшэння бачнасці агню, разрываліся дарогі, перакрыты чыгуначныя і гужавыя пад’езды да горада. Парыжскія катакомбы былі зачыненыя разам з некаторымі кар’ерамі і раскопкамі за межамі горада, каб забараніць прусам доступ да ўваходу.
Аблога
Прускія войскі хутка дасягнулі Парыжа, і 15 верасня Мольтке аддаў загад аб стварэнні горада. Армія наследнага прынца Альберта без супрацьдзеяння наблізілася да Парыжа з поўначы, адначасова наследны прынц Фрыдрых рушыў з поўдня. 17 верасня сілы пад камандаваннем Вінуа напалі на армію Фрыдрыха каля, імкнучыся выратаваць там склад запасаў, але ў рэшце рэшт яна была адкінута артылерыйскім агнём. Чыгунка да Арлеана была перарэзана, і 18-га Версаль быў узяты. Да 19 верасня акружэнне было завершана, і аблога афіцыйна пачалася. Адказным за кіраўніцтва аблогай быў генерал (пазней фельдмаршал).
Канцлер Прусіі Ота фон Бісмарк прапанаваў абстрэльваць Парыж, каб забяспечыць хуткую капітуляцыю горада і зрабіць бессэнсоўнымі ўсе намаганні Францыі па вызваленні горада, але нямецкае вярхоўнае камандаванне на чале з каралём Прусіі адхіліла прапанову па настойванні генерала фон Блюменталя, на той падставе, што бамбардзіроўка закране мірных жыхароў, парушыць правілы баявых дзеянняў і накіруе меркаванне трэціх асоб супраць немцаў, не паскараючы канчатковую перамогу. Таксама сцвярджалася, што хуткая капітуляцыя Францыі пакіне новыя французскія арміі непераможнымі і дазволіць Францыі аднавіць вайну неўзабаве пасля гэтага. Новыя французскія арміі трэба было б спачатку знішчыць, а Парыж замарыць голадам і вымусіць капітуляваць.
Трашу мала верыў у здольнасці Нацыянальнай гвардыі, якая складала палову сіл, якія абаранялі горад. Такім чынам, замест таго, каб зрабіць якую-небудзь істотную спробу прадухіліць інвестыцыі немцаў, Трашу спадзяваўся, што Мольтке паспрабуе ўзяць горад штурмам, і французы змогуць спадзявацца на абарону горада. Яна складалася з 33 км (21 мілі) і кальца з шаснаццаці асобных фартоў, усе з якіх былі пабудаваны ў 1840-х гадах. Мольтке ніколі не меў намеру нападаць на горад, і гэта зрабілася відавочным неўзабаве пасля пачатку аблогі. Трашу змяніў свой план і дазволіў выступіць супраць прусаў на захад ад Сены. 30 верасня Вінуа з 20 000 салдат і быў моцна адбіты 3-й арміяй. Затым 13 кастрычніка 2-й баварскі корпус быў выбіты з, але французы былі вымушаныя адступіць перад прускай артылерыяй.
Генерал камандаваў самай моцнай крэпасцю на поўначы ад Парыжа ў Сен-Дэні.
29 кастрычніка дэ Бельмар без загаду напаў на прускую гвардыю ў і захапіў горад. Гвардыя была мала зацікаўлены ў тым, каб вярнуць свае пазіцыі ў Ле Буржэ, але наследны прынц Альберт усё роўна загадаў вярнуць горад. У прускай гвардыі ўдалося вярнуць горад і ўзялі ў палон 1200 французскіх салдат. Пачуўшы аб капітуляцыі французаў і паразе пад Ле Буржэ, маральны дух у Парыжы пачаў падаць. Жыхары Парыжа пачалі пакутаваць ад наступстваў нямецкай блакады. 31 кастрычніка, у дзень, калі ўрад пацвердзіў капітуляцыю Меца, і праз дзень пасля таго, як было абвешчана аб вяртанні Ле Буржэ, раз’юшаны натоўп аблажыў і ўварваўся ў «», узяўшы Трашу і яго кабінет у закладнікі. Лідэры паўстанцаў (у тым ліку, , ) спрабавалі зрынуць урад Трашу і сфармаваць новы на чале, але яны не змаглі прыйсці да пагаднення. Тым часам батальёны лаяльных Нацыянальнай гвардыі на чале з і атрад Mobiles на чале з прэфектам паліцыі Эдмонам Адамам рыхтаваліся вярнуць будынак. Перамовы паміж бакамі завяршыліся мірнай эвакуацыяй будынка паўстанцамі рана раніцай 1 лістапада і вызваленнем закладнікаў. Нягледзячы на тое, што не абяцаў ніякіх рэпрэсій супраць рэвалюцыянераў, урад паспяшаўся арыштаваць і пасадзіць у турму. У надзеі падняць баявы дух 30 лістапада Трашу распачаў найбуйнейшую атаку з Парыжа, хоць надзеі на прарыў не было. Тым не менш ён паслаў з 80 000 салдат супраць прусаў у,  і. У французам удалося захапіць і ўтрымаць пазіцыі ў Крэтэі і Шампіньі. Да 2 снежня Вюртэмбергскі корпус вярнуў Дзюкро ў абарону, і бітва была скончана да 3 снежня.
19 студзеня была зроблена каля замку Бюзенваль у  недалёка ад прускай штаб-кватэры, на захад ад Парыжа. Наследны прынц лёгка адбіў атаку, нанёсшы больш за 4000 страт, пры гэтым пацярпеўшы крыху больш за 600. Трашу падаў у адстаўку з пасады губернатара і пакінуў генерала са 146 000 абаронцаў.
Падчас аблогі адзіным кіраўніком дыпламатычнай місіі буйной дзяржавы, які застаўся ў Парыжы, быў міністр ЗША ў Францыі Эліяху Б. Уошберн. Як прадстаўнік нейтральнай краіны, Уошберн змог адыграць унікальную ролю ў канфлікце, стаўшы адным з нямногіх каналаў сувязі ў горад і з горада на працягу большай часткі аблогі. Ён таксама ўзначаліў шлях у аказанні гуманітарнай дапамогі замежным грамадзянам, у тым ліку этнічным немцам.
Бамбардзіроўка
У студзені, па радзе Бісмарка, немцы выпусцілі на горад каля 12 000 снарадаў на працягу 23 начэй, спрабуючы зламаць маральны дух Парыжа. Нападу на горад папярэднічала бамбардзіроўка паўднёвых фартоў з Шатыёнскіх вышынь 5 студзеня. У той дзень гарматы фортаў і Ванв маўчалі, што дазволіла прускай артылерыі перасунуцца на 750 ярдаў бліжэй да Парыжа. Гэта мела вырашальнае значэнне, бо з папярэдняга становішча гарматы былі здольныя дасягнуць толькі ўскраін горада. У той жа дзень на Левы бераг упалі першыя снарады.
Прускія артылерысты нацэлілі свае гарматы пад максімальна магчымыя вуглы і павялічылі зарады, каб атрымаць беспрэцэдэнтную далёкасць. Нягледзячы на тое, што снарады дасягнулі моста Нотр-Дам і вострава Сен-Луі, ніводзін не дабраўся да Правага берага. Да 20 000 бежанцаў збеглі з Левабярэжжа, што ўзмацніла і без таго перагружаныя харчовыя запасы правабярэжных акругаў. Купалы Пантэона і Дома Інвалідаў былі частымі мішэнямі артылерыстаў, і ў выніку асабліва пацярпелі ваколіцы гэтых будынкаў. Снарады таксама трапілі ў бальніцу і тэатр Адэон (тады выкарыстоўваўся як шпіталь), што прымусіла некаторых меркаваць, што прусакі наўмысна нацэліліся на бальніцы. Мольтке ў адказ на скаргу Трашу на гэты конт адказаў, што спадзяецца ў хуткім часе перасунуць артылерыю бліжэй, каб яго артылерысты маглі лепш ідэнтыфікаваць сцягі Чырвонага Крыжа.
Каля 400 чалавек загінулі або былі параненыя ў выніку бамбардзіроўкі, якая «мала паўплывала на дух супраціўлення ў Парыжы». заявіў: «Французы 1870 года — гэта сыны тых галаў, для якіх бітвы былі святам». У рэчаіснасці ўзровень разбурэння не адпавядаў таму, што чакалі прусы. Снарады часта наносілі невялікія пашкоджанні будынкам, у якія яны трапілі, і многія падалі на адкрытых месцах удалечыні ад людзей. Англійскі аглядальнік Эдвін Чайлд пісаў, што «ўсё больш і больш пераконваўся ў немагчымасці эфектыўнай бамбардзіроўкі Парыжа, дамы будуюцца з такіх цвёрдых каменных блокаў, што іх можна разбураць толькі па частках. Адна бомба проста выцясняе адзін камень, нягледзячы на іх вялізную вагу…»
Капітуляцыя
25 студзеня 1871 года Вільгельм I загадаў Мольтке кансультавацца з Бісмаркам па ўсіх будучых аперацыях. Бісмарк неадкладна загадаў бамбіць горад з буйнакаліберных асадных гармат. Гэта стала прычынай капітуляцыі горада 28 студзеня 1871 года.
Таемныя перамовы аб перамір’і пачаліся 23 студзеня 1871 года і працягваліся ў Версалі паміж і Бісмаркам да 27-га. З французскага боку была заклапочанасць, што Нацыянальная гвардыя паўстане, калі навіна аб капітуляцыі зробіцца публічнай. Парада Бісмарка была наступнай: «Выклікайце паўстанне, пакуль у вас яшчэ ёсць армія, з дапамогай якой можна яго задушыць». Канчатковыя ўмовы, на якіх былі ўзгодненыя, заключаліся ў тым, што французскія рэгулярныя войскі (менш адной дывізіі) будуць раззброены, Парыж выплаціць кампенсацыю ў памеры дзвесце мільёнаў франкаў, а ўмацаванні па ўсім перыметры горада будуць здадзены. Узамен перамір’е было падоўжана да 19 лютага.
Трыццаць тысяч прускіх, баварскіх і саксонскіх войскаў правялі кароткі парад перамогі ў Парыжы 1 сакавіка 1871 года, і Бісмарк ушанаваў перамір’е, адправіўшы ў горад цягнікі з прадуктамі. Нямецкія войскі адышлі праз два дні, каб заняць часовыя лагеры на ўсход ад горада, каб быць выведзеныя адтуль, калі Францыя выплаціць узгодненую. Пакуль парыжане чысцілі вуліцы, «забруджаныя» трыумфальным уваходам, за час кароткай і сімвалічнай акупацыі горада не адбылося сур’ёзных інцыдэнтаў. Часткова гэта адбылося таму, што немцы пазбягалі такіх раёнаў, як Бельвіль, дзе, як паведамляецца, варожасць была высокай.
Паветраная пошта
была адзіным сродкам, з дапамогай якога ажыццяўлялася сувязь з абложанага горада з астатняй часткай Францыі. Выкарыстоўваць паветраныя шары для перавозкі пошты ўпершыню прапанаваў фатограф і паветраплавальнік Фелікс Надар, які заснаваў Compagnie des Aérostatiers з адным паветраным шарам «Нептун» для выканання прывязных узлётаў для назіранняў. Аднак прускае акружэнне горада зрабіла гэта бессэнсоўным, і 17 верасня Надар напісаў у Савет абароны Парыжа і прапанаваўшы выкарыстоўваць паветраныя шары для сувязі са знешнім светам: з падобнай прапановай выступіў і паветраплавацель.
Першы запуск паветранага шара быў ажыццёўлены 23 верасня з дапамогай «Нептуна», які перанёс 125 кг (276 фунтаў) пошты ў дадатак да пілота. Пасля трохгадзіннага палёту ён прызямліўся ў Краконвіле за 83 км (52 мілі) ад Парыжа. Пасля гэтага поспеху была створана звычайная паштовая служба са стаўкай 20 сантымаў за ліст. Былі створаны дзве майстэрні па вытворчасці паветраных шароў, адна пад кіраўніцтвам Надара ў танцавальнай зале (пазней перанесена на Паўночны вакзал), і другая пад кіраўніцтвам Гадара на. Было зроблена каля 66 палётаў на паветраным шары, а адзін выпадкова паставіў сусветны рэкорд далёкасці, калі апынуўся ў Нарвегіі. Пераважная большасць з іх дасягнула поспеху: толькі пяцёра былі захоплены прусамі, а трое прапалі без вестак, магчыма, апынуліся ў Атлантычным акіяне або Ірландскім моры. Колькасць перавезеных лістоў ацэньваецца прыкладна ў 2,5 мільёна. Некаторыя паветраныя шары таксама перавозілі пасажыраў, у першую чаргу Леона Гамбета, ваеннага міністра ў новым урадзе, які быў вывезены з Парыжа 7 кастрычніка. Аэрастаты таксама пераносілі з Парыжа, якія выкарыстоўваліся для. Гэта быў адзіны сродак, з дапамогай якога камунікацыя абложанага горада ажыццяўлялася з астатняй Францыяй. Спецыяльна пракладзены тэлеграфны кабель на рэчышчы Сены быў знойдзены і перарэзаны прусамі 27 верасня, кур’еры, якія спрабавалі прабіцца праз нямецкія лініі, былі амаль усе перахопленыя, і хоць спрабавалі іншыя метады, у тым ліку спробы выкарыстоўваць паветраныя шары, сабак і каністры з паведамленнямі, якія плылі па Сене, усе яны былі беспаспяховымі. Галубоў даставілі на базу, спачатку ў Тур, а потым у Пуацье, дзе яны былі накормленыя і адпачылі, і потым былі гатовыя да зваротнага шляху. Тур знаходзіцца прыкладна за 200 км (120 міль) ад Парыжа і Пуацье прыкладна за 300 км (190 міль). Перад вызваленнем іх загрузілі дэпешамі. Першапачаткова галубіная пошта выкарыстоўвалася толькі для афіцыйных паведамленняў, але 4 лістапада ўрад абвясціў, што прадстаўнікі грамадскасці могуць адпраўляць паведамленні, якія абмяжоўваліся дваццаццю словамі з платай у 50 сантымаў за слова.
Затым яны былі скапіяваныя на аркушы кардона і сфатаграфаваны М. Берсвілем, фатографам з Тура. Кожны аркуш змяшчаў 150 паведамленняў і быў выраблены ў выглядзе адбітка памерам каля 40 на 55 мм (1,6 на 2,2 цалі): кожны голуб мог несці дзевяць такіх адбіткаў. Фатаграфічны працэс быў дадаткова ўдасканалены, каб можна было перавозіць больш: Дагрон са сваім абсталяваннем быў вывезены з Парыжа 12 лістапада на трапна названым паветраным шары «», ледзь пазбегнуўшы захопу прусамі. Працэс фатаграфавання дазволіў адпраўляць некалькі копій паведамленняў, так што, хоць толькі 57 з 360 выпушчаных галубоў дасягнулі Парыжа, больш за 60 000 з 95 000 адпраўленых паведамленняў былі дастаўлены. (некаторыя крыніцы даюць значна большую лічбу — каля 150 000 афіцыйных і 1 мільён прыватных паведамленняў, але гэтая лічба вызначаецца шляхам падліку ўсіх копій кожнага паведамлення.)
Наступствы
У канцы аблогі Вільгельм I быў абвешчаны імператарам Германіі 18 студзеня 1871 года ў Версальскім палацы. Каралеўствы Баварыя, Вюртэмберг і Саксонія, землі Бадэн і Гесэн, вольныя гарады Гамбург і Брэмен былі аб’яднаны з Паўночнагерманскім саюзам для стварэння Германскай імперыі. Папярэдняя мірная дамова была падпісана ў Версалі, а канчатковая мірная дамова, Франкфурцкі мір, была падпісана 10 мая 1871 года. Ота фон Бісмарк змог замацаваць Эльзас-Латарынгію ў складзе Германскай імперыі.
Працяглая прысутнасць нямецкіх войскаў на межах горада выклікала гнеў парыжан, потым узнікла крыўда на французскі ўрад, і ў сакавіку 1871 года парыжскія рабочыя і члены нацыянальнай гвардыі паўсталі і стварылі Парыжскую камуну, радыкальны сацыялістычны ўрад, які праіснаваў да канца мая таго ж года.
Яўген Анатолевіч Чумак
Яўген Чумак (нар., Глухіўці, Украіна) — украінскі футбаліст, паўабаронца.
Клубная кар’ера
Яўген Чумак нарадзіўся ў Глухіўцах, Вінніцкая вобласць. Ва ўзросце 6 гадоў бацька адвёз Яўгена ў Кіеў, дзе ён пачаў займацца футболам у ДЮФШ «Дынама» пад кіраўніцтвам Аляксандра Шпакава. Пасля некалькіх гадоў выступаў у атацы, трэнеры вырашылі перавесці Чумака на пазіцыю флангавага паўабаронцы, а ва ўзросце 14 гадоў адправілі яго бліжэй да цэнтра поля. За некалькі гадоў да выпуску з акадэміі Яўген перайшоў у шэрагі сталічнага РВВФК, дзе трэніраваўся пад кіраўніцтвам Аляксандра Каліны і Дзмітрыя Сямчука.
У 2012 годзе Чумак вярнуўся ў сістэму кіеўскага «Дынама», стаўшы адным з ключавых ігракоў юнацкай каманды Валянціна Бялькевіча, якая атрымала залатыя ўзнагароды першынства Украіны да 19 гадоў. Тады ж Яўгена сталі прыцягваць у моладзевую каманду «Дынама». На працягу наступнага сезона ён стаў адным з ключавых ігракоў дынамаўскага дубля.
26 лютага 2015 года Яўген Чумак дэбютаваў у складзе першай каманды «Дынама», з’явіўшыся на поле ў матчы Лігі Еўропы 2014/15 супраць французскага «Генгама». 1 сакавіка таго ж года ён дэбютаваў у складзе каманды ў розыгрышы ўкраінскай Прэм’ер-лігі, адзначыўшыся забітым мячом у браму харкаўскага «Металіста» ўжо праз 10 хвілін пасля з’яўлення на полі.
У пачатку сезона 2015/16 перайшоў на правах арэнды у склад ужгарадскай «Гаверлы». У сакавіку 2016 года далучыўся да «Дынама-2», але неўзабаве апынуўся ў складзе беларускага клуба «Тарпеда-БелАЗ» , дзе стаў трывалым іграком асновы. У чэрвені 2016 года пакінуў жодзінскі клуб.
У ліпені 2016 года быў аддадзены ў арэнду «Зорцы» з Крапыўныцкага, аднак ужо ў жніўні пакінуў каманду. У верасні 2016 года падпісаў двухгадовы кантракт з львоўскімі «Карпатамі», але ў студзені 2017 года пакінуў каманду.
У сакавіку 2017 года прыбыў на прагляд у магілёўскі «Дняпро» і ў выніку падпісаў кантракт. У складзе магілёўскага клуба стаў трывалым іграком асновы, у 14 матчах адзначыўся трыма галамі. У ліпені 2017 года «Дняпро» па пагадненні бакоў разарваў кантракт з паўабаронцам.
У другой палове 2017 года заставаўся без клуба, а ў сакавіку 2018 года стаў іграком чарнігаўскай «Дзясны». Дапамог «Дзясне» выйсці ў Прэм’ер-лігу, пасля чаго ў ліпені 2018 года пакінуў каманду.
У пачатку 2019 года далучыўся да грузінскага клуба «Шэвардэні-1906», а ў ліпені таго ж года перайшоў ва ўзбекскі «Бунёдкар». У 2020—2021 гадах выступаў за ўзбекскі «Металург» з Бекабада, а ў ліпені 2021 года стаў іграком казахстанскага «Турана» з Туркестана. У студзені 2022 года зноў адправіўся ва Узбекістан, далучыўшыся да самаркандскага «Дынама», гуляў там да канца 2022 года.
Міжнародная кар’ера
У 2012 годзе пачаў прыцягвацца да матчаў юнацкай зборнай Украіны. Прымаў удзел у юніёрскім чэмпіянаце Еўропы 2014, які адбыўся ў Венгрыі. Украінская каманда не змагла выйсці з групы, прайграўшы толькі будучым трыумфатарам спаборніцтваў — зборнай Германіі, а сам Чумак з’яўляўся на поле ва ўсіх трох паядынках зборнай, занёсшы ў свой пасіў адну жоўтую картку.
Кавалеўка (Смаленскі раён)
Кавалеўка (Ковалевка) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прыгорскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 232 жыхары (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 3 км на паўднёвы ўсход ад Смаленска, за 0,5 км на поўдзень ад аўтадарогі Арол — Віцебск. За 8 км на ўсход ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя на лініі Смаленск — Рослаўль.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Лі Цуньсюй
Лі Цуньсюй (2 снежня 885 — 15 мая 926) — заснавальнік і першы імператар.
Біяграфія
Паходзіў з племені чжуюэ. Быў сынам генерала, які знаходзіўся на службе дынастыі Тан і правадыра чжуюэ. Той спачатку зваўся Чымін і вызначыўся падчас падаўлення паўстання, а потым спрабаваў захапіць уладу ў паўночных правінцыях, за што атрымаў прозвішча Лі.
Лі Цуньсюй лічыцца самым ваяўнічым кіраўніком ўсяго перыяду Пяці дынастый і дзесяці дзяржаў. Пасля смерці бацькі ён атрымаў у спадчыну тытул прынца Цзінь. Валоданні, што ён атрымаў у спадчыну знаходзіліся ў стане заняпаду, таму Цзінь не магла супрацьстаяць ваеннай моцы Позняй Лян, заснавальнік якой,, захапіў танскі трон. Аднак Лі Цуньсюй павольна аднавіў сваю дзяржаву, прыняўшы шэраг заваяванняў і саюзаў, каб захапіць як мага больш зямель на поўнач ад Хуанхэ, перш чым пачаў маштабную кампанію супраць Позняй Лян.
923 года Лі Цуньсюй заваяваў Познюю Лян і абвясціў сябе імператарам новай дынастыі — Позняй Тан, якую асабіста ён лічыў Адноўленай Тан. Сталіца была вернута ў старую ўсходнюю танскую сталіцу, горад Лаян. У цэлым Позняя Тан, як і ўсе дзяржаўныя ўтварэнні перыяду Пяці дынастый і дзесяці дзяржаў, мела кароткую гісторыю — яна праіснавала трынаццаць гадоў.
Сам Лі Цуньсюй пражыў усяго тры гады пасля заснавання дынастыі. Ён быў забіты падчас афіцэрскага паўстання 926 года на чале з. Трон па яго смерці атрымаў у спадчыну яго прыёмны брат Лі Сіюань.
Канстанцін Іванавіч Баландзін
Канстанцін Іванавіч Баландзін (, в. Крошын, Баранавіцкі раён, Брэсцкая вобласць — ) — прафесар кафедры гісторыі беларускай дзяржаўнасці Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта, кандыдат гістарычных навук (1978), дацэнт (1983).
Біяграфія
Нарадзіўся 20 сакавіка 1946 года ў вёсцы Крошын Баранавіцкага раёна ў сям’і рабочых. Скончыў школу № 53 у Баранавічах (1963), гістарычны факультэт Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. М. Горкага па спецыяльнасці «Гісторыя» ў 1969 годзе.
У 1976 годзе скончыў аспірантуру Беларускага політэхнічнага інстытута і ў наступным годзе пад кіраўніцтвам прафесара А. Я. Журава абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Дзейнасць камсамола Беларусі па павышэнні культурнага ўзроўню рабочай моладзі (1959—1965 гг.)», пасля чаго атрымаў навуковую ступень кандыдата гістарычных навук (1978).
К. І. Баландзін у 1976 годзе прыступіў да працы на кафедры «Гісторыя, сусветная і айчынная культура» факультэта тэхналогій кіравання і гуманітарызацыі ў БПІ, у 1981—1983 гадах — намеснік сакратара парткама па ідэалагічнай рабоце, з 1983 года — дацэнт, у 1993—2009 гадах узначальваў кафедру. Адзін з ініцыятараў адраджэння студэнцкіх атрадаў у БНТУ.
Адначасова ў 2000—2002 гадах — прарэктар па навучальнай рабоце, у 2002—2010 гадах — прарэктар па навучальнай і інфармацыйна-аналітычнай рабоце БНТУ, з 2010 года — намеснік дырэктара па навучальнай рабоце Рэспубліканскага інстытута інавацыйных тэхналогій.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: гісторыя Беларусі, беларускай культуры, культуралогія, методыка выкладання, праблемы моладзі. Мае больш за 110 навуковых і навучальна-метадычных публікацый, у тым ліку з грыфам Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, УМА: «Культуралогія» (2004, 2010), «Гісторыя БНТУ» (2010), «Гісторыя культуры Беларусі» (2014), «Гісторыя Беларусі» (2015) і інш.
Станоўчыя водгукі атрымала кніга «Гісторыя культуры Беларусі», у якой прасочваецца сістэмная рэканструкцыя гісторыі культуры Беларусі са старажытных часоў да найноўшага часу. Сярод дзевяці раздзелаў першыя пяць ахопліваюць дасавецкі перыяд, наступныя тры — час з 1917 па 1985 года, апошні — перабудову і постсавецкі час.