cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Карпілаўка (Злынкаўскі раён)
Карпілаўка (Карпиловка) — вёска ў Злынкаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Спірыдонавабудскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У 1929—1939 і 1959—1988 — у Навазыбкаўскім; у 1939—1959 і з 1988 года па цяперашні час — у Злынкаўскім раёне.
У 1920—2005 гадах цэнтр Карпілаўскага сельсавета.
Эскадраны мінаносец Bombarde
Эскадраны мінаносец Bombarde — адзін з 20 эсмінцаў тыпу Arquebuse, пабудаваных для французскага флоту ў першым дзесяцігоддзі XX стагоддзя.
Бураковы колер
Бураковы колер (maroon, marron, каштан) — адценне чырвонага колера. Назва колеру паходзіць ад карэння бурака звычайнага.
Негледзячы на тое, что англійская і французская назва колеру паходзіць ад слова «каштан», бураковы і каштанавы ў беларускай мове зусім розныя колеры. Варта таксама ўлічваць, што ў шматлікіх краінах сінонімам колеру «бураковы» з'яўляецца «бардовы».
У табліцы прыведзены сінонімы па назве колеру ў розных мовах.
Сушчоўскі сельсавет
Сушчо́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чавускага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Сушчы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Чавускага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чавускім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 мая 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Благавіцкага сельсавета.
Гронінген
Гронінген:
Гронінген (правінцыя)
Гронінген (Groningen, Grinslan) — правінцыя на паўночным усходзе Нідэрландаў. Сталіца і найбуйны горад — Гронінген. Насельніцтва 575 тыс. чалавек (9-е месца сярод правінцый; дадзеныя 2005 г.).
Плошча 2967 км2 (уключаючы ваду, 7-е месца), у тым ліку сушы — 2336 (8-е месца).
Паланка (Тамашпільскі раён)
Паланка (Пала́нка) — вёска ў Тамашпільскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Тамашпільскай пасялковой абшчыны.
Пётр Антонавіч Акуцыёнак
Пётр Антонавіч Акуцыёнак (  — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір стралковага ўзвода 685-га стралковага палка 193-й стралковай дывізіі 65-й арміі Цэнтральнага фронту, Герой Савецкага Саюза (30.10.1943), малодшы лейтэнант.
Пылыпы-Барыўскі
Пылыпы-Барыўскі (Пилипи-Борівські) — вёска ў Тамашпільскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Тамашпільскай пасялковой абшчыны.
Пётр Антонавіч Акуцыёнак
Біяграфія
П. А. Акуцыёнак нарадзіўся 23 сакавіка 1923. У 1923 годзе скончыў сярэднюю школу. Працаваў масавіком у раённым Доме культуры. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны добраахвотна ўступіў у атрад па барацьбе з варожымі дыверсантамі. Затым пасля эвакуацыі працаваў у калгасе ў Ошскай вобласці Кіргізіі. З 1942 г. на фронце. У 1943 годзе скончыў ваеннае вучылішча.
Акуцыёнак П. А. загінуў у баі 15 кастрычніка 1943 г. Пахаваны ў брацкай магіле ў Лоеве.
Імператар Японіі
Імператар Японіі, Тэна, таксама Мікада ( tennō ці sumeragi, бел. нябесны валадар) — афіцыйны тытул манархаў Японіі. Ва ўмовах канстытуцыйнай манархіі пасля Другой сусветнай вайны Імператар выконвае пераважна прадстаўнічыя функцыі. Рэальнай ўладай у краіне валодае Прэм’ер-міністр.
Галоўная функцыя тэнна мае цэрэманіяльны характар, між іншым Імператар лічыцца галоўнай духоўнай асобай сінтаізму.
Як сведчыць легенда, імператары Японіі з’яўляюцца прамымі нашчадкамі багіні сонца Аматэрасу, спадчынай якой была Зямля. Багіня адправіла свайго ўнука Нінігі валадарыць Японскімі астравамі, якія стварылі яе бацькі. Калі Нінігі збіраўся пакінуць Неба, ад Аматэрасу ён атрымаў тры рэчы, якія павінны былі дапамагчы яму ў далёкім падарожжы: жалезнае люстэрка, каралі з каштоўных камянёў і меч. Атрымаўшы гэтыя рэчы, якім лёс наканаваў стаць рэгаліямі японскіх імператараў, прынц Нінігі спусціўся з Неба на вяршыню гары Такаціка на востраве Кюсю. Там ён знайшоў сябе жанчыну, ажаніўся і праз некаторы час перадаў рэгаліі свайму ўнуку Дзіму, першаму зямному Імператару Японіі.
Міхаіл Міхайлавіч Куіш
Міхаіл Міхайлавіч Куіш (нар., Брэст) — беларускі настаўнік і дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся 25 лютага 1956 года ў Брэсце.
Скончыў Брэсцкі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. С. Пушкіна па спецыяльнасці «Настаўнік фізікі».
Працоўную дзейнасць пачаў настаўнікам фізікі. Пасля службы ў радах Узброеных Сіл працаваў інструктарам аддзела прапаганды і агітацыі, камісарам абласнога штаба студэнцкага будаўнічага атрада Брэсцкага абкама ЛКСМБ, сакратаром камітэта ЛКСМБ асобнай воінскай часці, арганізатарам пазашкольнай і пазакласнай работы сярэдняй школы № 11, дырэктарам сярэдняй школы № 18, дырэктарам сярэдняй школы № 32 горада Брэста, намеснікам старшыні Брэсцкага гарвыканкама. Дырэктар установы адукацыі «Брэсцкі дзяржаўны каледж сувязі».
Выбіраўся дэпутатам Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў, членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.
IC 3380
IC 3380 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Германскі нацыянальны рух Ліхтэнштэйна
Германскі нацыянальны рух Ліхтэнштэйна (Volksdeutsche Bewegung in Liechtenstein, VDBL) — нацыянал-сацыялістычная партыя, якая дзейнічала ў Ліхтэнштэйне ў гады, папярэднія Другой сусветнай вайне. VDBL жадала далучэння Ліхтэнштэйна да Трэцяга рэйху, і асабліва актывізавалася пасля аншлюса Аўстрыі, жадаючы правесці Ліхтэнштэйн тым жа шляхам. Партыя распаўсюджвала свае ідэі праз газету «Der Umbruch». Лозунгам партыі быў «Liechtenstein den Liechtensteinern!» («Ліхтэнштэйн для ліхтэнштэйнцаў!»), які заклікаў людзей адмовіцца ад вернасці князю Францу Іосіфу II.
24 сакавіка 1939 — Германскі нацыянальны рух у Ліхтэнштэйне пад кіраўніцтвам Тэадора Шэдлера прадпрымае спробу дзяржаўнага перавароту. Мясцовыя сяляне разганяюць нацыстаў віламі і пажарным шлангам. Князь Франц Іосіф II Ліхтэнштэйнскі, герцаг Тропау і Ягерндорф, граф Рытберг, першы князь Ліхтэнштэйна, які пражывае ў сваёй дзяржаве (перанёс рэзідэнцыю з Вены ў 1938), працягнуў панаваць над дванаццаццю тысячамі сваіх падданых.
AllMusic
AllMusic (у мінулым All Music Guide, у перакладзе з англійскай — «гід па ўсёй музыцы», прамаўляецца ол мьюзик гайд) — буйная анлайнавая музыкальная база даных, належыць арганізацыі All Media Guide, нароўні з All Movie Guide і All Game Guide. Заснавана ў 1991 годзе Майклам Эрлевайнам і матэматыкам Уладзімірам Багданавым.
Інтэрнэт-партал працуе з 1995 года. На ім прадстаўлена інфармацыя пра жанры музыкі, музыках і гуртах, а таксама інфармацыя пра выхад альбомаў і прафесійныя рэцэнзіі.
Маршалкі Беластоцкай акругі
Спіс маршалкаў дваранства Беластоцкай акругі.
Вішанкі (Злынкаўскі раён)
Вішанкі (Вишенки) — пасёлак у Злынкаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Спірыдонавабудскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У 1920—2005 гадах у складзе Карпілаўскага сельсавета.
Манджуфі-Мелія
Манджуфі-Мелія (Mongiuffi Melia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сіцылія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Месіна.
Насельніцтва складае 755 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 31 чал./км². Займае плошчу 24 км². Паштовы індэкс — 98030. Тэлефонны код — 0942.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Себасцьян.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Глобынскі раён
Глобынскі раён (Глобинський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Палтаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Глобынэ (Глобине).
Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 44423 чалавекі, плошча — 2500 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 1 пасялковага і 25 сельскіх саветаў.
Азярышча (Злынкаўскі раён)
Азярышча (Озерище) — пасёлак у Злынкаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Спірыдонавабудскага сельскага паселішча.
Глобынскі раён
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 1 пасёлак сельскага тыпу і 92 сяла.
Азярышча (Злынкаўскі раён)
Гісторыя
Згадваецца з 1920-х гадоў; да Вялікай Айчыннай вайны пераважала ўкраінскае насельніцтва.
У 1920—2005 гадах у складзе Карпілаўскага сельсавета.
Ракава (Тамашпільскі раён)
Ракава (Ра́кова) — вёска ў Тамашпільскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Тамашпільскай пасялковой абшчыны.
Яроній Аляксеевіч Татараў
Яроній Аляксеевіч Татараў (7 лістапада 1902 вёска Новы Крупец, Добрушскі раён — 23 снежня 1982) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Палескай вобласці.
Біяграфія
Член КПСС з 1929 года. З 1928 года на савецкай, гаспадарчай і партыйнай рабоце, з 1940 года сакратар Замбраўскага РК КП(б)б. З 1941 годаў распараджэнні ЦК КП(б)Б. У партызанах з мая 1942 года: упаўнаважаны ЦК КП(б)Б, у ліпені — кастрычніку1943 года камісар 37-й Ельскай партызанскай брыгады, адначасова ў красавіку — жніўні 1943 года член Палесскага падпольнага абкама КП(б)Б, у лістападзе 1943 — ліпені 1944 гадоў, камісар 123-й Акцябрскай партызанскай брыгады імя 25-годдзя БССР, адначасова ў лістападзе 1943 — чэрвені 1944 гадоў сакратар Акцябрскага падпольнага РК КП(б)Б. У 1944—1959 гадах на партыйнай і гаспадарчай рабоце ў Гродне.
Галавенчыцкі сельсавет
Галаве́нчыцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чавускага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Галавенчыцы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Чавускага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чавускім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Антонаўскага сельсавета.
Марозава (Рослаўльскі раён)
Марозава (Морозово) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сыракоранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Марозава абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Крапівенскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць аўтадарога.
Паловец
Пало́вец — рака ў Віцебскім і Лёзненскім раёнах Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Гарна (басейн Заходняй Дзвіны).
Даўжыня ракі 21 км. Плошча вадазбору 158 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,2 м/км. Пачынаецца за 1 км на захад ад вёскі Куракі Лёзненскага раёна, цячэ ў межах Віцебскага ўзвышша. Вусце за 0,4 км на поўнач ад вёскі Сцяпная Віцебскага раёна. У верхнім цячэнні называецца Чарна. Рэчышча на працягу 7,5 км уверх ад вусця каналізаванае.
IC 3381
IC 3381 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ражняціўка (Тамашпільскі раён)
Ражняціўка (Рожня́тівка) — вёска ў Тамашпільскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Тамашпільскай пасялковой абшчыны.
Грузавы вагон
Да вагонаў грузавога парку адносяцца: крытыя вагоны, паўвагоны, вагоны-цыстэрны, думпкары, хоперы, платформы, фітынгавыя платформы, вагоны бункернага тыпу, транспарцёры, аўтамабілявозы, вагоны-кенгуру (для перавозкі аўтамабільных паўпрычэпаў), ізатэрмічныя, вагоны-леднікі, рэфрыжэратарныя, вагоны-тэрмасы.
На раннім этапе развіцця чыгуначнага транспарту большасць грузавых вагонаў былі ўсяго трох асноўных тыпаў: крытыя вагоны, паўвагоны і платформы. З цягам часу з’явіліся спецыялізаваныя вагоны для перавозкі таго ці іншага грузу, так з’явіліся вагоны-цыстэрны і аўтамабілявозы, хоперы для перавозкі сыпкіх грузаў (збожжа, цэмент, мінеральныя ўгнаенні), вагоны-леднікі, а затым і рэфрыжэратарныя вагоны, вагоны для перавозкі жывёлы і птушкі, жывой рыбы.
Першыя вагоны былі двухвоснымі або трохвоснымі і не мелі калясак. На 2010 год большасць вагонаў чатырохвосныя, але таксама даволі шырока распаўсюджаныя шасці — і васьмівосныя. Двухвосевыя вагоны амаль паўсюдна былі канфіскаваныя з эксплуатацыі ў 1950-я гады. Першыя грузавыя цягнікі мелі максімальную хуткасць каля 30 км/ч, але з увядзеннем аўтаматычнага тормазу і з з’яўленнем магутных лакаматываў хуткасці цягнікоў значна ўзраслі. Сёння ў многіх краінах грузавыя цягнікі маюць максімальна дазволеную хуткасць 120 км/г, хоць у Расіі тэхнічная хуткасць грузавых цягнікоў не перавышае 90 км/г, а сярэдняя хуткасць яшчэ ніжэй.
Сучасныя грузавыя вагоны абсталёўваюцца транспондэрамі, якія дазваляюць вызначаць праходжанне вагонам кантрольных кропак па шляху руху, спрашчаць ўлік на сартавальных станцыях, у канчатковым рахунку паскараючы дастаўку грузаў. Нягледзячы на разнастайнасць тыпаў і канструкцый вагонаў, асноўная яго канструкцыя практычна аднолькавая. Вагон складаецца з рамы, кузава, калясак, счэпных прылад (аўтасчэпкі таго ці іншага віду або вінтавой збруі, у залежнасці ад краіны), тармазной сістэмы.
Кажанаўка (Злынкаўскі раён)
Кажанаўка (Кожановка) — вёска ў Злынкаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Спірыдонавабудскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Узгадваецца з XVIII стагоддзя як рудня; да Першага падзелу ўваходзіла ў склад Рэчы Паспалітай. Пазней — у Магілёўскай (з 1919 — Гомельскай) губерні, у тым ліку з 1861 года — у складзе Стараюркавіцкай воласці Гомельскага павета.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
З 1923 года ў Чуравіцкай воласці Навазыбкаўскага павета; у 1929—1932 у Чуравіцкім раёне, у 1932—1939 і 1959—1988 — у Навазыбкаўскім; у 1939—1959 і з 1988 года па цяперашні час — у Злынкаўскім раёне.
Багданаўскі сельсавет (Валожынскі раён)
Багда́наўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Валожынскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Багданаў.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Валожынскага раёна Маладзечанскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Ігнатаўскага і Войштавіцкага сельсаветаў. Цэнтр — вёска Багданава. 26 ліпеня 1957 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ластаянцаўскага сельсавета. 3 красавіка 1959 года ў склад сельсавета з Яхімаўшчынскага сельсавета Юрацішкаўскага раёна перададзены 26 населеных пунктаў (вёскі Багданцы, Барэйкаўшчына, Вайгяны, Вораўшчына, Галубіцкаўшчына, Гаяўцы, Іванішкі, Ладзецяняты, Макары, Чырвоная Горка, Чырвоная Горка 2-я, хутары Альтарыя, Букаты, Забалаць, Зенькаўшчына, Зузанполь, Касоўшчына, Людымы, Масцішча, Мокры Янаў, Палішчы, Праца, Рапушыха, Сяргееўка, Тракуціха і Якунька). З 20 студзеня 1960 года сельсавет у складзе Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці. З 13 лютага 1960 года ў складзе Ашмянскага раёна, у склад сельсавета з Яхімаўшчынскага сельсавета перададзены 12 населеных пунктаў (Гнілуха, Дзедава Балота, Добавічы, Клім, Магенцы, Мазоліха, Малы Гаст, Моргавічы, Родзеўшчына, Саманіны, Самароднікі і Чорны Луг). З 25 снежня 1962 года ў складзе Іўеўскага раёна. З 6 студзеня 1965 года, за выключэннем 24 населеных пунктаў (Альтарыя, Багданцы, Барэйкаўшчына, Вораўшчына, Галубіцкаўшчына, Гаст, Гаяўцы, Гнілуха, Добавічы, Дубаносіха, Залясоўшчына, Касоўшчына, Клім, Ладзецяняты, Магенцы, Мазоліха, Макары, Моргавічы, Родзеўшчына, Рудая, Саманіны, Самароднікі, Сяргееўка і Чорны Луг), у Валожынскім раёне Мінскай вобласці. 25 мая 1967 года ў склад новаўтворанага Падбярэзскага сельсавета перададзены 21 населены пункт (вёскі Алянава, Анцэлеўшчына, Бабры, Вароні, Вуглы, Галянова, Гірбінята, Грушоўшчына, Добрая Зямля, Дуды, Ластаянцы, Мяхі, Падбярэзь, Поці, Пуні, Радзюкі, Руднікі, Рэўкі, Сіняя Гара, Тупчы, Шальціны). 21 студзеня 1969 года цэнтр сельсавета перанесены ў пасёлак Багданаў. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета налічвалася 35 населеных пунктаў. 28 мая 2013 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Вішнеўскага сельсавета.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1477 чалавек, з іх 95,9 % — беларусы, 2,0 % — рускія.
Склад
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 27 населеных пунктаў: аграгарадок Багданаў, вёскі Альшанка, Багданава, Беразніца, Букаты, Вайганы, Войштавічы, Гута, Данілкі, Дзесятнікі, Доўкневічы, Зарэчная, Іванішкі, Ігнатава, Каралінова, Коцеўшчына, Людымы, Люташ, Масцішча, Наркаўшчына, Пічоўшчына, Праца, Рымавічы, Сантокі, Селішчы, Чырвоная Горка, Яхімаўшчына.
У 1976 годзе скасаваны вёскі Зенькаўшчына і Палішчы.
Мужыкава (Рослаўльскі раён)
Мужыкава (Мужиково) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сыракоранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Крапівенскага сельскага паселішча.
Аверэйсел
Аверэйсел (Overijssel) — правінцыя на ўсходзе Нідэрландаў. Сталіца — Зволе, найбуйны горад — Энсхедэ. Насельніцтва 1,109 млн чалавек (7-е месца сярод правінцый; дадзеныя 2005 г.).
Грамадства спажывання
Грамадства спажывання (consumer society) — метафара, якая абазначае сукупнасць грамадскіх дачыненняў, што склаліся на аснове прынцыпу індывідуальнага спажывання. Грамадству спажывання ўласцівае масавае спажыванне матэрыяльных выгодаў і ўтварэнне адпаведнай сістэмы каштоўнасцей і ўсталёвак. Павелічэнне колькасці людзей, якія падтрымліваюць каштоўнасці грамадства спажывання, з’яўляецца адной з рысаў сучаснага чалавецтва.
Мяркуецца, што гэты паняцце з’явіўся ва ўжытку на Захадзе да 1920 года або пасля Другой сусветнай вайны. Паняцце «спажывецтва» (анг. consumerism) прыйшоў ва ўжытак паралельна з ім.
Вывучэннем і крытыкай грамадства спажывання, у т. л. да з’яўлення самога панятку, займалася вялікая колькасць мысляроў і навукоўцаў. Сярод іх Торстэйн Веблен, Карл Менгер, Венс Пекард, Жан Бадрыяр (у т. л. ў творы «Грамадства спажывання: міфы і пабудовы» 1970 г.), Эрых Фром, Джон Гэлбрэйт. З матэрыялістычнага гледзішча грамадства спажывання з’яўляецца ў выніку пашырэння капіталістычных стасункаў, якое суправаджаецца бурным эканамічным і тэхналагічным развіццём. Лічыцца, што капіталізм выклікае такія сацыяльныя змены, як рост прыбыткаў насельніцтва, які істотна змяняе структуру спажывання; зніжэнне працягласці працоўнага дня і павелічэнне вольнага часу; нарэшце, размыванне класавай структуры і індывідуалізацыя спажывання.
З ідэалістычнага гледзішча грамадства спажывання з’яўляецца эканамічнай праекцыяй палітычнай ідэі ўсеагульнай роўнасці. Сама ж ідэя роўнасці, як лічыцца, вынікае са старэння і заняпаду цывілізацыі і згубы ёй якіх-небудзь мараў і мэтаў высокага парадку. Паколькі ў адсутнасць супольных мэтаў натуральная еднасць грамадства немагчымая, то для захавання цэласнасці апошняга пачынаюць ужывацца палітычныя тэхналогіі, найперш прапаганда роўнасці і індывідуалізму.
У спажыванні, якое выходзіць за межы барацьбы за фізічнае існаванне, у рознай ступені ўдзельнічае пераважная большасць насельніцтва. За апошнія 40 год XX ст. асабістыя расходы на тавары і паслугі ва ўсім свеце павялічыліся больш як у чатыры разы ― з 4,8 млрд долараў у 1960 годзе да 20 млрд у 2000 годзе.
Гандаль і сфера абслугоўвання, фінансы
Вядучую ролю пачынаюць граць буйныя гандлёвыя цэнтры і супермаркеты, а роля дробных крамаў значна змяншаецца. Шырока распаўсюджваецца «шопінг», які становіцца папулярнай формай баўлення часу і самамэтай — калі тавары набываюцца не ў сувязі з практычнай неабходнасцю, а ў нейкай ступені для маральнага задавальнення, «пакупка дзеля пакупкі».
З’яўляецца развітая сістэма крэдытавання, банкаўскія карткі, карткі сталых пакупнікоў і г. д. Усё гэта паскарае працэс прымання рашэння пры пакупках. Сістэма крэдытавання ператвараецца ў аснову кіравання грамадствам, калі дабрабыт засноўваецца на рэчах, набытых у крэдыт, і залежыць ад стабільнага заробку. Апроч сваіх крэдытаў спажывец аплочвае частку крэдытаў вытворцаў і рэалізатараў, закладзеную ў цэны. Згодна з даследаваннямі, праведзенымі супрацоўнікамі сістэмы банкаў JAK (Швецыя), у Германіі да 1993 года сярэдні «крэдытны» складнік ад агульнага кошту тавараў і паслуг дасягнуў 50 %. У 2000 годзе 80 % насельніцтва, набываючы тавары, у выніку выплочвалі за «крэдытны» складнік больш за 50 % ад сумы. Для 10 % гэтая нагрузка склала крыху менш за 50 % і толькі для астатніх 10 % пакупнікоў дадатковыя накруткі былі менш за 30 % ад канчатковага кошту пакупкі.
Істотна змяняецца структура цэнаў на тавары і паслугі. Найчасцей яна ўключае сімвалічную цану за гандлёвую марку («брэнд»), калі тавары вядомых фірм могуць каштаваць у разы даражэй за аналагі, якія нічым ад іх не адрозніваюцца.
Становіцца модна быць знешне маладым і здаровым, асабліва сярод эліты. З’яўляецца так званая «індустрыя прыгажосці». Шырока распаўсюджваюцца працэдуры амаладжэння і пластычныя аперацыі. Фізкультура і спорт праходзяць працэс камерцыялізацыі. Прафесійныя спартыўныя клубы робяцца вытворцамі відовішчаў і пакупнікамі спартсменаў. Доступ да заняткаў фізкультурай робіцца рыначнай паслугай.
Вытворчасць
Калі пры капіталізме як такім мэтай прадпрыемстваў з’яўляецца атрыманне фінансавага прыбытку і гэтай мэце падпарадкоўваецца ўсё астатняе, то для грамадства спажывання гэта праяўляецца ў скрайніх формах.
Напрыклад, вытворца не зацікаўлены ў тым, каб прадаваць дасканалыя і надзейныя тавары, якія могуць служыць доўгія гады. Чым хутчэй састарэе пакупка — як фізічна, так і маральна — тым хутчэй будзе куплены новы аналагічны тавар. Адпаведна, вытворца больш зацікаўлены ў пастаяннай рэкламе і павярхоўных, знешніх зменах у сваёй прадукцыі, чым у яе сапраўдным удасканаленні. Попыт можа стварацца штучна: распрацоўваецца тавар, які не з’яўляецца сапраўды патрэбным для людзей, але сродкамі рэкламы навязваецца яго збыт. Гэтак «прапанова нараджае попыт», а не наадварот.
Змяншаецца матывацыя для тых, хто хацеў бы ствараць складаныя навукаёмкія вырабы, напрыклад, для патрэбаў касмічных даследаванняў, навукі або войска: складанае і спецыялізаванае вырабляецца доўга і ў невялікай колькасці асобнікаў і не прадаецца з вялікай нацэнкай. У той час як на буйнасерыйных простых вырабах з нізкім сабекоштам зарабіць можна хутка і шмат. Такім чынам грамадства схільнае не падтрымліваць высокі ўзровень навукі і тэхнікі па-за вобласцю спажывецкіх тавараў.
Развітыя грамадствы спажывання завозяць танную працоўную сілу і карыстаюцца сыравінай і таннымі таварамі краін трэцяга свету. Пераносячы ў іх прамысловыя магутнасці, развітыя краіны выкарыстоўваюць трэці свет як калоніі і пляцоўкі для размяшчэння экалагічна небяспечных вытворчасцей, чым выклікаюць пэўнае незадавальненне ў тамтэйшых элітаў, але і адначасова спрыяюць прамысловаму развіццю.
З паскарэннем тэмпаў вытворчасці і хуткім маральным і фізічным старэннем рэчаў адбываецца хуткае накопліванне вялікай колькасці смецця, якое не паспявае перапрацоўвацца натуральным чынам. Выкарыстоўваецца ўсё большая колькасць прыродных рэсурсаў, шмат з якіх з’яўляецца неаднаўляльнымі.
Масавая камунікацыя
Рэвалюцыя ў сферы камунікацый (распаўсюджанне інтэрнэту і мабільнай сувязі) прыводзіць да ўзнікнення новай інфармацыйнай прасторы і пашырэння сферы стасункаў. Пры гэтым дасяг да гэтай сферы і ўдзел у стасунках становіцца платнай паслугай, немагчымай без наяўнасці трэціх асоб (правайдара).
Апалагеты грамадства спажывання сцвярджаюць, што сацыяльная абстаноўка стабілізуецца праз магчымасць пастаяннага знаходжання індывідаў у віртуальнай сацыяльнай рэальнасці. Апошняе стала тым больш дасяжным дзякуючы хуткаму распаўсюджанню мабільных прылад, валоданне якімі надае ўладальніку ілюзорна прэстыжны статус. Баўленне часу ў віртуальнай прасторы адначасова і дазваляе ўяўляць сябе важкай часткай грамадства, і дзейнічае як наркотык.
Рэлігія і культура
За кошт змены прыярытэтаў у зацікаўленасцях людзей змяншаюцца адрозненні паміж імі ў культурным і рэлігійным жыцці. Адбываецца размыванне ідэнтычнасці і рэлігіі як такіх і нівеляванне памкненняў людзей да ўзроўню спажывецкай мары. Таксама адбываецца некаторае сацыяльнае ўроўніванне бяднейшага і багацейшага насельніцтва: за кошт крэдытаў памяншаецца знешняя розніца паміж іхнімі магчымасцямі спажываць.
Лічыцца, што гэта, як і знаходжанне ў віртуальнай сацрэальнасці, павінна зніжаць сацыяльную напружанасць унутры шматканфесійнага і рознага ў ступені матэрыяльнай забяспечанасці грамадства, але на практыцы ўзроўні злачыннасці, гвалту і нецярпімасці не змяншаюцца.
Культура, сярод іншага, уключае мову і нейкія ўстойлівыя ўяўленні пра прыўкраснае (эстэтыку). Віртуальная сацыяльная рэальнасць часткова прымітывізуе мову. Мода размывае эстэтыку, дазваляе чалавеку не працаваць над развіццём уласнага густу, а карыстацца прапанаванымі шаблонамі. Вытворцам адзення трэба прадаваць шмат, таму выгадна ўвесь час мець новыя павевы моды. У грамадстве спажывання адсталы ад моды чалавек адчувае сябе сімвалічна бедным. Такім чынам дэградуюць адны з падставовых складнікаў культуры.
Праз размыванне рэлігіі і ідэнтычнасці як такіх змяншаецца здольнасць грамадства да супольнай, узгодненай дзейнасці ў межах вялікіх праектаў. Пастаяннае знаходжанне пад наркатычным уздзеяннем «шопінгу» і віртуальнай сацыяльнай рэальнасці выхоўвае грамадзян, не схільных да даследавання свету і самаўдасканалення.
Адукацыя
Развіццё дзяржавы і грамадства ўяўляе сабой падвойны працэс. Для функцыянавання грамадства спажывання дастаткова толькі тонкай праслойкі людзей, якія б забяспечвалі кіраванне і падтрымлівалі грамадства ў «працоўным» стане. Да іх выстаўляюцца павышаныя патрабаванні. Астатняя, большая частка грамадства займаецца тым, што забяспечвае бесперапынную працу тэхнікі. Патрабаванні да такіх людзей зніжаюцца. Такім чынам агульная базавая адукацыя пераходзіць ад вывучэння законаў работы Сусвету ў цэлым да механічнага завучвання асобных дэталяў або неістотнай інфармацыі. Асноўнай мэтай індывіда робіцца спажыванне, а старанная праца, вучоба, павышэнне кваліфікацыі ўяўляе сабой толькі другасны сродак дасягнення гэтай мэты.
Гэткім чынам губляючы культуру, рэлігію, адукацыю і навуку, грамадства па сутнасці рухаецца назад да першабытнага статку, у якім кожны індывід спрабуе сцвердзіць сваю важнасць за кошт візуальных сімвалаў грамадскага статусу.
Доктар фізіка-матэматычных навук РАН Уладзімір Арнольд пісаў:
У Беларусі
Беларускае грамадства пасля дваццаці гадоў постсавецкай незалежнасці мае высокі патэнцыял ператварэння ў грамадства спажывання і ідзе гэтым шляхам. Ператварэнню спрыяюць пералічаныя ніжэй чыннікі.
Яланэць (Тамашпільскі раён)
Яланэць (Яла́нець) — вёска ў Тамашпільскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Тамашпільскай пасялковой абшчыны.
ISO 3166-2:LI
ISO 3166-2:LI стандарт Міжнароднай арганізацыі па стандартызацыі, які вызначае геакоды. З'яўляецца падмноствам стандарту ISO 3166-2, якія адносяцца да Ліхтэнштэйна. Стандарт ахоплівае адзінаццаць абшчын. Кожны код складаецца з дзвюх частак: кода ISO 3166-1 для Ліхтэнштэйна — LI і двухсімвальнага нумара, запісаных праз злучок.
Геакоды абшчын Ліхтэнштэйна з'яўляюцца падмноствам кодаў дамена верхняга ўзроўню — LI, прысвоенага Ліхтэнштэйну ў адпаведнасці са стандартамі ISO 3166-1.
Геакоды першага ўзроўню для Ліхтэнштэйна
Геакоды 11 абшчын адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Ліхтэнштэйна.
Бразілія
Бразі́лія (Brasil), Федэраты́ўная Рэспу́бліка Бразі́лія (República Federativa do Brasil, )  — найбуйнейшая краіна Паўднёвай Амерыкі і Лацінскай Амерыкі; пятая краіна свету паводле плошчы, шостая паводле колькасці насельніцтва. Бразілія мяжуе з усімі краінамі Паўднёвай Амерыкі за выключэннем Эквадора і Чылі. Сталіца — горад Бразіліа, найбуйнейшы горад — Сан-Паўлу. Дзяржаўная мова — партугальская. Гэта адзіная партугаламоўная краіна на амерыканскім кантыненце і найбуйнейшая лузафонная краіна свету.
Для Бразіліі характэрны надзвычайная разнастайнасць прыродных умоваў і багацце прыродных рэсурсаў (мінеральных, водных, лясных, агракліматычных). Гіганцкая экасістэма экватарыяльных лясоў Амазоніі робіць Бразілію сусветным лідарам паводле біяразнастайнасці. Зрэшты, тэмпы абязлесення тут таксама адныя з найвышэйшых у свеце.
Бразільская эканоміка лічыцца восьмай у свеце і паводле намінальнага ВУП і паводле ВУП па пакупніцкай здольнасці. Краіна адносіцца да групы ключавых краін, што развіваюцца. Таксама эканамісты ставяць Бразілію ў шэраг новых індустрыяльных краін. Грашовая адзінка — бразільскі рэал. Бразілія — індустрыяльна-аграрная дзяржава. Ключавое значэнне ў эканоміцы маюць такія галіны прамысловасці як машынабудаванне (аўтамабілі, самалёты), гідраэнергетыка, металургія. Важную ролю працягвае адыгрываць сельская гаспадарка: краіна з’яўляецца адным з галоўных збожжавых раёнаў Амерыкі; займае першае месца ў свеце па сборы кавы, цукровага трыснягу, апельсінаў; пагалоўю прадукцыйнай буйной рагатай жывёлы.
Бразілія — дзяржава-заснавальніца ААН, Лацінскага саюза, Арганізацыі ібера-амерыканскіх дзяржаў, Меркасур, Саюза паўднёваамерыканскіх нацый, а таксама адна з дзяржаў BRICS.
Этымалогія
Хутчэй за ўсё слова "Бразілія" паходзіць ад назвы дрэва паў-бразіл (інакш - цэзальпінія яжовая, пернамбукавае дрэва), якое на момант прыбыцця партугальцаў было шырока распаўсюджана сярод узбярэжнай расліннасці. Частка "бразіл" з партугальскай азначае "чырвоны, як вугольчык", паколькі драўніна паў-бразіл дае натуральны чырвоны фарбавальнік, што знайшоў попыт у еўрапейскіх тэкстыльных мануфактур. Доўгі час драўніна з'яўлялася галоўнай экспартнай прадукцыяй новай калоніі (дрэвы высякаліся індзейцамі тупі і абменьваліся на еўрапейскія тавары). Такім чынам, назва краіны паўстала ў мараплаўча-гандлярскім асяроддзі і паступова выцясніла афіцыйную "Зямлю святога крыжа" (Terra da Santa Cruz). Іншыя гістарычныя назвы Бразіліі адсылалі да пальмаў ды папугаяў.
Геаграфічнае становішча
Бразілія займае амаль што палову Паўднёваамерыканскага кантынента (калі дакладна, 47,3 %). Аточаная Атлантычным акіянам з усходу, Бразілія мае берагавую лінію працягласцю 7,5 тыс. км. Менавіта ў Бразіліі знаходзіцца крайні ўсходні пункт мацерыка — мыс Кабу-Бранку. Бразілія мяжуе з усімі краінамі Паўднёвай Амерыкі — з Венесуэлай, Гаянай, Сурынамам і Французскай Гвіянай на поўначы, з Калумбіяй на паўночным захадзе, з Балівіяй і Перу на захадзе, з Аргенцінай і Парагваем на паўднёвым захадзе і з Уругваем на поўдні — за выключэннем Эквадора і Чылі.
Найбольш значныя астравы: Маражо ў дэльце Амазонкі; ў Атлантычным акіяне: Фернанду-ды-Наронья, Рокас, Сан-Педру-і-Сан-Паўлу, Санта-Катарына, Абральёс і інш.
Прырода
Бразілія займае тэктанічна спакойную ўсходнюю частку Паўднёвай Амерыкі, амаль цалкам лежачы на старажытнай Паўднёваамерыканскай платформе. Паўночная частка платформы ўкрыта магутным асадкавым покрывам, ёй адпавядае найвялікшая ў свеце Амазонская нізіна. У высока ўзнятых цэнтральнай і паўднёвай частках платформы крышталічныя пароды фундамента выходзяць на паверхню, ствараючы непаўторны рэльеф Бразільскага пласкагор’я, з вышынямі да 3 км над у.м.. З поўдня да пласкагор'я прымыкае невысокае лававае плато Параны. Бразільскія нетры надзвычай багатыя на рудныя рэсурсы: краіна ўваходзіць у тройку сусветных лідараў па запасах ніобію, жалезных руд, баксітаў.
Бразілія цалкам ляжыць у гарачым тэмпературным поясе Зямлі, сярэднегадавая тэмпература паўсюль (акрамя найвышэйшых пунктаў пласкагор’я) вышэй за 15°. Перавага вятроў з усходу і адсутнасць горных перашкод абумоўліваюць вялікую колькасць ападкаў на ўсёй тэрыторыі Бразіліі. Толькі на крайнім паўночным усходзе, у дажджавым ценю, размясцілася адносна засушлівая вобласць Каатынга. Амазонская нізіна ляжыць у экватарыяльным кліматычным поясе, гарачым і звышвільготным. Бразільскае пласкагор'е падзелена паміж субэкватарыяльным і трапічным паясамі: абодва гарачыя і вільготныя, з летнім максімумам ападкаў.
Відавая разнастайнасць бразільскай фаўны і флоры ўразіла яшчэ Мікалая Вавілава, які адзначаў, што нідзе ў свеце няма такога багацця пальмаў. Басейн Амазонкі заняты вільготнымі экватарыяльнымі лясамі (сельвай) — найвялікшым трапічным лесам на Зямлі. Самыя знакамітыя расліны сельвы: вікторыя рэгія, каўчуканос гевея, бразільскі арэх. Бразільскае пласкагор’е пакрыта пераменна-вільготнымі лясамі і саваннамі (мясцовая назва — кампас). У вобласці Каатынга, дзе сухі сезон больш працяглы, саванны набываюць ксерафітнае аблічча. На мяжы з Балівіяй у даліне ракі Парагвай разлеглася самая незвычайная балотная экасістэма тропікаў — Пантанал. Візітоўкамі бразільскай фаўны з’яўляюцца ягуар, браняносец, капібара, тукан, калібры і інш.
Гісторыя
Чалавек засяліў тэрыторыю сучаснай Бразіліі не менш як 11 000 гадоў таму, прынамсі, столькі даюць археолагі Лузіі — самым старым чалавечым парэшткам, знойдзеным у штаце Мінас-Жэрайс. Узрост керамікі, адшуканай у Амазоніі, складае 8000 гадоў — найстаражытнейшыя ўзоры ў Амерыцы — і гэта сведчыць аб тым, што ў Сельве ўжо тады існавала развітая культура. На момант прыбыцця еўрапейцаў — усходняе ўзбярэжжа Паўднёвай Амерыкі было адкрыта партугальскім мараплаўцам Педру Кабралам у 1500 — тэрыторыя сучаснай Бразіліі была заселена шматлікімі індзейскімі плямёнамі (групы тупі, гуарані, жэ) агульнай колькасцю каля 7 млн чалавек. Асноўнымі заняткамі індзейцаў былі паляванне, збіральніцтва, рыбалоўства, падсечнае земляробства. Паміж плямёнамі ішлі пастаянныя войны.
Педру Кабрал абвясціў адкрыты бераг партугальскімі ўладаннямі і на тры стагоддзі велізарная краіна стала калоніяй невялічкай Партугаліі. Аднак першае паселішча было заснавана толькі ў 1532 годзе, а сур'ёзна за каланізацыю Бразіліі партугальцы ўзяліся ў 1534, калі кароль Жуан III падзяліў узбярэжжа на 15 капітанстваў. Для зручнейшага кіравання калоніяй у 1549 капітанствы былі аб'яднаныя ў адзінае генерал-губернатарства. Каланізатары напачатку асвоілі ўзбярэжжа, пасля перадавыя атрады (бандэйранты) пачалі прасоўвацца ўглыб мацерыка і ўрэшце зайшлі далёка на захад ад "папскага мерыдыяна", што быў праведзены паміж партугальскімі і іспанскімі ўладаннямі ў Амерыцы. Нягледзячы на тое, што першыя 2 стагоддзі каланізацыі былі адзначаны бесперапыннай вайной з тубыльцамі, разрозненыя індзейскія плямёны не здолелі аказаць еўрапейцам сур'ёзнага супраціву. У сярэдзіне XVI стагоддзя акрэслілася міжнародная цукровая спецыялізацыя Бразіліі, на плантацыі трыснягу сталі завозіць афрыканскіх неграў з партугальскіх калоній (Ангола, Мазамбік) і не толькі. У канцы XVII пасля адкрыцця бандэйрантамі радовішчаў золата, на змену цукроваму буму прыйшла залатая ліхаманка, што прыцягнула яшчэ больш мігрантаў з Партугаліі і яе калоній.
Першай сур'ёзнай спробай дамагчыся незалежнасці слала ў 1788 г. "змова ў Мінас-Жэрайсе", хутка раскрытая ўладамі. Цягам наступных дзесяцігоддзяў натхняльнікам і ўскосным віноўнікам бразільскай незалежнасці стала Францыя: на пачатку XIX стагоддзя ідэі Вялікай Французскай рэвалюцыі наэлектрызавалі лацінаамерыканскае паветра свабодай, а каталізатарам дэкаланізацыі сталі напалеонаўскія войны ў Еўропе: у 1808 партугальскі каралеўскі двор уцёк з акупаванага французамі Лісабона ў Рыа-дэ-Жанейра. У 1815 статус краіны быў узняты да Аб'яднанага каралеўства з Партугаліяй. Афіцыйна Бразілія стала незалежнай дзяржавай у 1822 і абвясціла сябе імперыяй. Паводле канстытуцыі 1824 года Бразільская імперыя з'яўлялася ўнітарнай парламенцкай манархіяй. За 67 гадоў на бразільскім троне змянілася ўсяго два імператары Браганскай дынастыі, што насілі імя Пэдру. Знешняя палітыка ў эпоху Пэдру ІІ была паспяховай: у 1852 Бразілія перамагла Аргенціну ў Лаплацкай вайне і стала самай уплывовай дзяржавай кантыненту. У 1888 у краіне было адменена рабства. У 1889 у Рыа-дэ-Жанэйра адбыўся ваенны пераварот, у выніку якога Пэдру II быў зрынуты, а краіна была абвешчана прэзідэнцкай рэспублікай.
У 1894-1930 ва ўладзе знаходзіліся цывільныя. У гэты час Бразілія перахварэла на каўчукавую ліхаманку, перамагла Балівію ў вайне за Акры (1903, вайна стала ўскосным вынікам ліхаманкі), паўдзельнічала на баку Антанты ў Першай Сусветнай вайне, паспрабавала гуляць адметную ролю ў Лізе Нацый. У 1930 у выніку ваеннага перавароту да ўлады прыйшоў Жытуліу Варгас, які ўсталяваў дыктатарскі рэжым. У 1942 годзе Бразілія, пацярпелая ад нямецкіх падводных лодак, абвясціла вайну дзяржавам Восі і нават даслала экспедыцыйны корпус у Італію. Тым цікавей, што параза фашысцкіх рэжымаў стала адной з прычын падзення рэжыму Варгаса (у 1951-54 ён яшчэ пакіраваў краінай у якасці дэмакратычна абранага прэзідэнта, але быў зрынуты і скончыў жыццё самагубствам). У канцы 1950-х пры прэзідэнце Кубічэку быў спраектаваны, збудаваны і адкрыты горад Бразіліа — новая сталіца краіны. У 1964 чарговая ваенная хунта ажыццявіла чарговы пераварот і кіравала Бразіліяй да 1985, калі ўлада вярнулася да цывільнага ўрада. У 1988 пабачыла свет сённяшняя канстытуцыя Бразіліі.
Першае дэмакратычнае дзесяцігоддзе было прайшло ў няўдалых спробах пераадолець крызіс і пераняць інфляцыю. Прыняцце ў 1994 Плана Рэал і яго далейшае ажыццяўленне вылекавалі эканоміку Бразіліі. У 2002 пасаду прэзідэнта заняў сацыяліст Лула да Сілва, у 2006 ён быў пераабраны. У 2010 выбары выйграла Дылма Русеф — паплечніца Сілвы па Партыі працоўных. Здавалася, Бразілія трывала стала на дэмакратычныя рэйкі. Але бясконцая карупцыя, паліцэйскае беззаконне — усё гэта нікуды не знікла і пакрысе збіралася, каб прагрымець у сярэдзіне 2010-х вулічнымі пратэстамі, што ўрэшце прывяло да імпічменту Дылмы Русеф у 2016.
Палітычная сістэма
Паводле Канстытуцыі 1988 года Бразілія з'яўляецца прэзідэнцкай рэспублікай. Прэзідэнт і віцэ-прэзідэнт выбіраюцца разам на 4 гады, з магчымасцю перавыбараў. Прэзідэнт адначасова з'яўляецца лідарам дзяржавы і главой урада, у якім прызначае міністраў. Парламент — дзвюхпалатны Нацыянальны кангрэс: федэральны сенат (81 месца) і палата дэпутатаў (513 месцаў). Згодна з індэксам дэмакратыі (2017), Бразілія можа пахваліцца дэмакратычным палітычным рэжымам.
31 кастрычніка 2010 года прэзідэнтам была выбрана Дылма Вана Русеф, у 2014 яна была пераабрана на другі тэрмін. У 2016 Русеф быў аб'яўлены імпічмент, а часовым прэзідэнтам стаў віцэ-прэзідэнт Мішэл Тэмер. У лістападзе 2018 года адбыліся чарговыя выбары, у выніку якіх прэзідэнтам стаў лідар Сацыял-Ліберальнай партыі, былы вайсковец, капітан Жаір Балсанару.
На 2017 год, сілы партыя якія маюць прадстаўнікоў у палаце дэпутатаў парламенцта:
Замежная палітыка
Традыцыйна Бразілія была лідарам у лацінаамерыканскай супольнасці і мела вельмі паважную ролю ў сістэме калектыўнай бяспекі, а таксама эканамічнай кааперацыі паўднёвага паўшар’я. Сёння Бразілія з’яўляецца сябрам Міжамерыканскага дагавора ўзаемнай дапамогі, а таксама сябрам Арганізацыі амерыканскіх дзяржаў. Не так даўно Бразілія пачала надаваць высокі прыярытэт адносінам са сваімі паўднёва-амерыканскімі суседзямі і ўвайшла ў Амазонскі пакт, Асацыяцыю лацінаамерыканскай інтэграцыі і Меркасур. Адкрытым пытаннем бразільскай замежнай палітыкі з'яўляюцца некалькі неўрэгуляваных памежных спраў з Уругваем.
Адносіны з Беларуссю
Дыпламатычныя адносіны ўрады ўстанавілі 10 лютага 1992 года. У 2001 годзе ў Рыа-дэ-Жанэйра адкрылася генеральнае консульства Беларусі. У лістападзе 2010 года ў Бразіліа адкрыта Амбасада Рэспублікі Беларусь. У чэрвені 2011 года адкрыта амбасада Федэратыўнай Рэспублікі Бразілія ў Мінску.
21—22 сакавіка 2010 адбыўся афіцыйны візіт Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь А. Р. Лукашэнкі ў Бразілію. Кіраўнік беларускай дзяржавы сустрэўся з Прэзідэнтам Бразіліі Луісам Ігнасіу Лулам да Сілва. Па выніках сустрэчы прэзідэнты прынялі сумесную дэкларацыю.
Узброеныя сілы
Бразілія мае найбольшыя ў Лацінскай Амерыцы ўзброеныя сілы, якія з 1999 года падзяляюцца на тры роды войскаў: наземныя ўзброеныя сілы, марскі флот (Marinha do Brasil), у складзе якога паветраныя сілы і марская пяхота (Corpo de Fuzileiros Navais), а таксама паветраныя сілы (Forca Aerea Brasileira). Поўная колькасць войскаў складае 317 тыс. чалавек. У войска прызываюцца мужчыны ва ўзросце ад 19 гадоў. Падчас ваеннай дыктатуры (1964 - 1985) Бразілія праводзіла праграму стварэння ядзернай зброі, але пасля прыходу грамадзянскай улады праграма была закрыта.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Паводле канстытуцыі 1988 года Бразілія — федэратыўная рэспубліка; федэрацыю ўтвараюць сталічная федэральная акруга і 26 штатаў на першым узроўні; 5.564 муніцыпалітэтаў на другім узроўні. Штаты маюць аўтаномныя адміністрацыі на чале з губернатарамі і аднапалатныя заканадаўчыя органы; збіраюць свае ўласныя падаткі і атрымліваюць долю падаткаў, сабраных федэральным урадам. Ступень федэралізацыі ў Бразіліі меншая, чым, напрыклад, у ЗША: тое ж крымінальнае права тут адносіцца да федэральных кампетэнцый. Штаты згрупаваныя ў 5 рэгіёнаў: паўночны, паўночна-ўсходні, цэнтральна-заходні, паўднёва-ўсходні, паўднёвы. Выдзяленне рэгіёнаў, якія выкарыстоўваюцца пераважна ў статыстыцы, мела пад сабою выключна геаграфічны крытэрый.
Насельніцтва
Калі звярнуцца да гісторыі, то можна ўбачыць, што да 1930-х насельніцтва Бразіліі фарміравалася з большага за кошт іміграцыі, прычым да канца ХІХ ст. пераважала міграцыя з Партугаліі і яе калоній (Мазамбік, Ангола), а ў 1890-х-1920-х Бразілія дала прытулак больш як 4-м мільёнам мігрантаў з паўднёвай і ўсходняй Еўропы, а таксама — Японіі. У 1940-х поспехі медыцыны і яе паўсюднае пранікненне прывялі да скарачэння смяротнасці і дэмаграфічнага выбуху: у 1950-х-70-х штогадовыя тэмпы росту насельніцтва Бразіліі складалі 2,5-3 %.
Агульная колькасць жыхароў Бразіліі на пачатак 2019 года складае 210 млн чалавек. Нягледзячы на тое, што за апошняе дзесяцігоддзе насельніцтва краіны павялічылася на 20 млн.чал, тэмпы росту яго колькасці моцна запаволіліся (0.71 % у 2018). На 1000 чалавек у 2018 нарадзілася 13,9, а памерла — 6,7 чалавек. Гэтыя лічбы сведчаць, што нараджальнасць значна скарацілася, а станоўчай дынаміка насельніцтва застаецца дзякуючы нізкай смяротнасці. За кошт падзення нараждальнасці (сумарны каэфіцыент нараджальнасці ў 2018 складае 1.75), доля маладога насельніцтва імкліва змяшаецца (0-14 гадоў — 22 % у 2018), аб чым сведчыць полава-ўзроставая піраміда. .
Расава-этнічны склад насельніцтва Бразіліі надзвычай стракаты. У бразільцах перамяшалася індзейская, афрыканская і еўрапейская кроў, і на колькі адсоткаў чорным або белым з'яўляецца бразілец, сказаць немагчыма. Тым не менш, падчас перапісу 2010 года 47,7 % жыхароў краіны назвалі сябе белымі (пры папярэднім перапісе белымі назвалі сябе больш за палову бразільцаў), 43 % — мулатамі або парда (у гэтую групу ўключаны і метысы і самба), 7,6 % — проста чарнаскурымі. Яшчэ 1,1 % бразільцаў маюць азіяцкае паходжанне, 0,4 % — карэннае насельніцтва (індзейцы); азіятаў і індзейцаў лучыць прыналежнасць да мангалоіднай расы. У 2007 Нацыянальны індзейскі фонд адзначыў, што ў Бразіліі пражываюць 67 некантактных (да якіх зусім не дакранулася сучасная цывілізацыя) індзейскіх плямёнаў — больш, чым ва ўсім астатнім свеце. Бразільская рэлігія сфармавалася на партугальскім каталіцкім субстраце з дамешкам афрыканскіх і індзейскіх рэлігійных традыцый, што прывяло да з'яўлення мноства сінтрэтычных культаў, самымі вядомымі з якіх сталі умбанда ды спірытуалізм Алана Кардэка. У ХХ - пач. ХХІ ст. у Бразіліі распаўсюджваецца пратэстантызм, і сёння 22 % бразільцаў — гэта пратэстанты (пяцідзесятнікі, евангелісты, баптысты).
Сярэдняя шчыльнасць насельніцтва складае 25 чал.на кв.км. Насельніцтва сканцэнтравана ў паўднёва-ўсходнім (86 млн.) і паўночна-ўсходнім (57 млн.) рэгіёнах, у той час як цэнтральны захад і поўнач Бразіліі, якія ахопліваюць 64 % плошчы разам маюць толькі 33 млн жыхароў, або 16 % насельніцтва краіны. Такі дысбаланс тлумачыцца слабай асвоенасцю Амазоніі (паўночны рэгіён) і цэнтральна-заходніх раёнаў Бразільскага пласкагор'я (цэнтральны захад), што тлумачыцца як прыроднымі прычынамі, так і гісторыяй асваення краіны. 87 % бразільцаў жыве ў гарадах. Буйнейшымі агламерацыямі з'яўляюцца Сан-Паўлу (21,65 млн), Рыа-дэ-Жанэйра (13,29 млн), Белу-Арызонты (5,97) — усе ў паўднёва-ўсходнім рэгіёне; Бразіліа (4,47), Порту-Алегры (4,1), Рэсіфі (4 млн). Сан-Паўлу канкуруе з Нью-Ёркам за званне найбуйнейшага горада Амерыкі. Рыа-дэ-Жанэйра з’яўляецца самым наведвальным горадам у паўднёвым паўшар’і.
Эканоміка
Эканоміка Бразіліі адносіцца да змешанага тыпу і адрозніваецца вялікай дыверсіфікацыяй. Дзякуючы багаццю рэсурамі, высокаму ўзроўню развіцця сельскай гаспадаркі, здабыўной і апрацоўчай прамысловасці і сектара паслуг, а таксама вялікай колькасці працаздольнага насельніцтва (107 млн, 6 месца ў свеце), па ўзроўні ВУП Бразілія значна абганяе любую іншую краіну Лацінскай Амерыкі, з'яўляючыся вядучай эканомікай у Меркасур. Цяпер краіна пашырае сваю прысутнасць на сусветных рынках. Хоць бразільская эканоміка дастаткова развітая, праблемы карупцыі, беднасці і непісьменнасці ўсё яшчэ з'яўляюцца значнымі перашкодамі для развіцця краіны. У 2008 годзе ў Бразіліі 25,9% насельніцтва пражывала за мяжой беднасці. Паводле дадзеных, атрыманых навукоўцамі бразільскага фонду вывучэння грамадскай думкі і сацыяльных даследаванняў імя Жэтуліу Варгаса, з 1994 па 2010 год узровень беднасці ў краіне ўпаў на 67,3%, прычым 50% ад гэтага падзення прыйшліся на апошнія 8 гадоў; сацыяльная няроўнасць у Бразіліі, такім чынам, дасягнула мінімальнага паказчыка за апошнія паўстагоддзя.
Па памерах ВУП па пакупніцкай здольнасці ў першай палове 2010-х Бразілія займала 7-е месца ў свеце. У 2014-2016 г. эканоміка Бразіліі зведала найгоршую за ўсю гісторыю рэцэсію, што суправаджалася палітычнымі скандаламі і грамадзянскімі пратэстамі. 2017 год прынёс станоўчыя вынікі: рост ВУП склаў 1 %, узровень інфляцыі ўпаў да гістарычнага мінімуму (2,9 %). У выніку рэцэсіі Бразілія была ссунута на восьмы радок Інданезіяй. Сёння абедзве новыя індустрыяльныя краіны дыхаюць у спіну Германіі і Расіі, што займаюць 5-6 пазіцыі. ВУП краіны ў 2018 годзе склаў $ 3,37 трлн ($ 16 112 на душу насельніцтва). 6,6 % ВУП прыходзіцца на сельскую гаспадарку і сумежныя з ёй лясную гаспадарку і рыбалоўства, прамысловасць і сфера паслуг складаюць 20,7 % і 72,7 % ВУП адпаведна.
Прамысловасць
Бразілія мае найбольш развіты прамысловы сектар у Лацінскай Амерыцы, які да рэцэсіі 2014-16 г. складаў траціну ВУП. Бразілія вырабляе разнастайную прадукцыю, ад аўтамабіляў, сталі і нафтапрадуктаў да камп'ютараў, самалётаў і спажывецкіх тавараў. Галоўнай галіной прамысловасці з'яўляецца машынабудаванне. Бразільскі канцэрн Эмбраер — трэці вытворца самалётаў у свеце, ягоная прадукцыя карыстаецца попытам і ў Беларусі. Па вытворчасці аўтамабіляў (2,7 млн у 2017) Бразілія займае 9 месца, пры гэтым краіна з'яўляецца чацвёртым у свеце аўтамабільным рынкам. Найбуйнейшымі індустрыяльнымі цэнтрамі краіны з'яўляюцца Сан-Паўлу, Рыа-дэ-Жанейра, Кампінас, Белу-Арызонты, Порту-Алегры.