cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бітва пад Кірхгольмам
Поўную перамогу ў бітве ўзяло войска Рэчы Паспалітай. У выніку была знятая аблога Рыгі, і шведы адступілі з ужо занятых імі земляў Інфлянтаў. Аднак, з-за памылак вышэйшага камандавання Рэчы Паспалітай перамога, пры ўсёй сваёй значнасці, не мела карысных стратэгічных наступстваў.
Бітва ўваходзіць у лік вядомых поўных перамог, вядомых перамог меншымі сіламі, у лік значных перамог войска ВКЛ (бач сілы бакоў) і ў лік бітв, дзе вырашальную ролю адыграла гусарыя.
Гістарычная спадчына бітвы з’яўляецца прадметам спрэчкі польскіх, літоўскіх і беларускіх гісторыкаў.
Перад падзеямі
Галоўнаю падставай бітвы была шведская аблога Рыгі (з 23.9.1605), узяцце якой дазволіла б шведам амаль без перашкод заняць Інфлянты цалкам.
Марш на Рыгу
Гетман Я. К. Хадкевіч сабраў войска РП у табары пад Дорпатам, і раніцай 25 верасня вывеў войска фарсіраваным маршам на Рыгу. Двудзённы 80-кіламетровы марш скончыўся вечарам 26 верасня недалёка ад Кірхгольма, і быў сам сабою беспрэцэдэнтным дасягненнем, асабліва для войска, у складзе якога былі пяхота і артылерыя, і якое рухалася, між іншым, па цяжкапраходных лясных дарогах.
Шведскі марш
Шведы прыбылі пад Рыгу 2 шляхамі: на караблях і маршам з Парнавы па ўзбярэжжы пад прыкрыццём карабельнай артылерыі. Шведскі кароль даведаўся 26 верасня пра надыход войска РП і асабіста, і насуперак думцы многіх шведскіх камандзіраў, вывеў, у ноч на 27 верасня, амаль усё сваё войска насустрач Хадкевічу, пакідаючы пад Рыгай толькі невялікую сілу для падтрымання аблогі. Адзначаецца, што моцны лівень апоўначы моцна змучыў шведскае войска на маршы.
Шведскае войска
Распаўсюджанай ацэнкай колькасці шведскага войска пад Кірхгольмам з’яўляецца 11 тыс. Таксама існуюць ацэнкі колькасці шведскага войска, роўныя ці амаль роўныя колькасці ўсяго шведскага войска пад Рыгай (12—14 тыс.). У гістарыяграфіі замацаваны розныя меркаванні пра суадносіны шведскай пяхоты і конніцы: 7,8 тыс. і 2,2 тыс., 6 тыс. і 5 тыс., 11 тыс. і 3 тыс.
Вядома, што на полі бітвы шведскае войска арганізацыйна складалася з 13 батальёнаў (рэгіментаў) пяхоты і 11 эскадронаў конніцы, з 11 гарматамі. Пяхота была як наёмнай, арганізаванай на 2/3 з мушкецёраў і на 1/3 з пікінёраў, так і шведскай, у якой пікінёраў было значна меней. Конніца складалася з райтарыі.
Войска Рэчы Паспалітай
У войску РП пяхота і конніца складалі, паводле розных ацэнак, прыблізна 1000—1300 і 2900—2500, адпаведна. Большасць з іх складалі прадстаўнікі ўласна ВКЛ, былі таксама і атрады польскіх добраахвотнікаў. Асноўнай ударнай сілай войска РП была гусарыя, якой было да 1,7—2,1 тыс. Амаль перад бітвай падыйшлі курляндскія падмацаванні — 300 райтараў. Мелася 7 гармат.
Бітва
Раніцай 27 верасня абодва войскі занялі зручныя для абароны пазіцы. Шведы стаялі фронтам шырынёй да 800 м на ўзгорку за ручаём, з апорай левага крыла на балоцістую мясцовасць, а правага — на ўзгорак і вёску Кірхгольм. Іх сілы былі пастаўленыя ў 4 лініі, лініі пяхоты і кавалерыі па чарзе. Перад першай лініяй была выстаўлена артылерыя.
Войска РП стаяла на процілеглым узгорку, абапіраючыся левым крылом на ўмацаваны табар над Дзвіной. Я. К. Хадкевіч так паставіў свае войскі, каб скрыта ад праціўніка забяспечыць значную колькасную перавагу, асабліва ў гусарыі, на сваім левым крыле. Апроч таго, Хадкевіч загадаў сваім атрадам стаяць як мага цясней, каб здавалася, што іх яшчэ меней, чым было. 5 гармат былі пастаўлены з пяхотай у першай лініі, рэшта артылерыі была пакінутая ў табары. Пасля шыхтоўкі гетман вывеў на далёкі пагорак частку табарнай чэлядзі і распаўсюдзіў чутку аб падыходзе падмацаванняў з ВКЛ. Моцны вецер быў са спіны войска ВКЛ і гнаў у вочы шведскіх мушкецёраў пясок, для ўзмацнення эфекту чэляднікі спецыяльна палілі вогнішчы і ламалі борці чым выключылі магчымасць прыцэльнай стральбы.
Праціўнікаў падзяляла каля да 1,5 км нізіны, якую дзяліла высахлае старое рэчышча Дзвіны з невялікім ручаём. Каб выцягнуць шведаў з іх абароннай пазіцыі, Хадкевіч з раніцы высылаў на поле гарцоўнікаў, але да палудня сітуацыя не мянялася. Тады Хадкевіч ужыў ваенную хітрасць, загадаўшы гарцоўнікам уцякаць з поля так, каб гэта выглядала як агульнае адступленне ўсяго войска.
Карл IX няправільна ацаніў сітуацыю і загадаў наступаць першым дзвюм лініям (7 батальёнаў пяхоты ад Ленартсанам, 6 эскадронаў райтарыі пад Брантам (злева) і Мансфельдам (справа)) наступаць на пазіцыі сіл РП. Такім чынам, шведскае войска раздзялілася на дзве аддаленыя часткі, і войскі РП атрымалі магчымасць змагацца толькі з паловай шведаў за раз.
Перайшоўшы ручай, шведы пачалі падымацца на ўзгорак, і былі сустрэты стралковым і артылерыйскім агнём. Пяхота затрымалася, і была атакавана гусарскімі харугвамі Вінцэнта Войны (300 гусараў) і курляндскімі райтарамі Кетлера (300 райтараў). Злева шведскую пяхоту абыйшла ўдарная групіроўка (гуф) Тамаша Дубровы (900 гусараў) і ў сустрэчным баі разбіла райтарыю Мансфельда, якая прыкрывала тыл пяхоты. Скіраваўшы ў пагоню за разбітымі райтарамі лёгкія харугвы, Т.Дуброва павярнуў свой гуф на пяхоту. Амаль адначасова на правым крыле гуф Яна Пятра Сапегі (700 гусараў) здолеў разбіць і пагнаць колькасна мацнейшую райтарыю Бранта (1200 райтараў). Тымчасам, гуфы Войны і Кетлера вязалі боем шведскую пяхоту.
Такім чынам, шведы трапілі ў цяжкае становішча: палова іх конніцы была разбітая, а палова пяхоты трапіла ў акружэнне з трох бакоў. Тады Карл IX скіраваў супраць гуфа Я. П. Сапегі рэшту сваёй кавалерыі, з 4-й лініі, а адагнаная райтарыя Бранта здолела затрымацца, упарадкавацца і ўдарыла на гуф Я. П. Сапегі з фланга.
Зараз у цяжкім становішчы апынуўся гуф Я. П. Сапегі. Тады Я. К. Хадкевіч, бачачы, што Карл IX ужо не мае рэзерваў, скіраваў свой рэзервны гуф Тэадора Ляцкага (200 гусараў) шырокім абыходным рухам, каб ударыць з флангу па райтарыі, якая білася з гуфам Я. П. Сапегі. Атака ўдалася, райтарыя была разбітая і хутка пачала ўцякаць.
Пасля гэтага гусарыя Я. П. Сапегі і Т.Ляцкага і гетмана ВКЛ атакавала левы фланг 1-й лініі шведскай пяхоты, якая ўсё яшчэ абаранялася, і разбіла шведскія баявыя парадкі, прымусіўшы ўцякаць і пяхоту.
На гэтым лёс бітвы быў вырашаны. Шведы кінуліся ў агульнае бегства, за імі гналіся і секлі на працягу 9 км. Сам Карл IX з рэшткамі войска ледзьве здолеў уцячы на карабліі і адплысці. Войска РП узяло 60 сцягоў і 11 гармат.
Страты бакоў
Страты шведаў былі нечувана вялікімі, і дасягалі 9 тыс. ч. (82 % асабістага складу) Страты войска РП былі, наадварот вельмі малымі, і складалі 100 ч. забітымі і 200 ч. параненымі. Рэшткі шведаў ці адплылі ў Швецыю, ці адышлі да Парнавы. Войскі ВКЛ, якія хранічна не атрымоўвалі аплаты за службу і галадалі, аб’явілі канфедэрацыю і зышлі з тэатру баявых дзеянняў у Брэсцкую і Гродзенскую эканомію.
Цікавыя факты
Згадваецца ў п’есе Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча «Пінская шляхта».
Cymolomia hartigiana
Cymolomia hartigiana — від молі з сямейства ліставёрткі. Сустракаецца ад Паўночнай і Цэнтральнай Еўропы да ўсходняй Расіі, Кітая, Карэі і Японіі.
Размах крылаў складае 14-18 мм. Лёт імага з мая па жнівень. Існуе адно пакаленне ў год.
Лічынкі сілкуюцца на і.
Лэаніўка (Сэмэніўскі раён)
Лэаніўка (Леоні́вка) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сэмэніўскай гарадской абшчыны.
Вохма (рака)
Вохма (Во́хма) — рака ў Кастрамской і часткова Валагодскай абласцях Расіі, правы прыток ракі Вятлугі (басейн Волгі). Даўжыня — 219 км, плошча басейна — 5560 км².
Найбуйнейшыя прытокі — Каруг, Ірдом (левыя); Пянома, Воч (правыя). За 5 км ад ракі размешчаны буйны пасёлак Вохма — цэнтр Вохамскага раёна Кастрамской вобласці.
Вохма пачынаецца з балотаў глухога ненаселенага рэгіёна ляснога Заволжжа практычна на мяжы з Валагодскай вобласцю.
У вярхоўях рака цячэ па лесе, берагі моцна забалочаныя, аднак паступова павышаюцца і становяцца стромкімі, часам абрывістымі. Вохма робіцца паўнаводнай, пасля ўпадзення справа Вочы шырыня павялічваецца да 60 метраў, глыбіня каля двух метраў, хуткасць цячэння невялікая.
Біз Стоўн
Ісаак «Біз» Стоўн (нарадзіўся 10 Сакавік 1974 г.) - адзін з заснавальнікаў і крэатыўны дырэктар Twitter, а таксама дапамог стварыць і запусціць Xanga, Blogger, Odeo і Obvious. Апублікаваў дзве кнігі па працы з блогамі: Blogging: Genius Strategies for Instant Web Content (New Riders, 2002) і Who Let The Blogs Out? (St Martins, 2004).
Джэк Дорсі і Стоўн напісалі прататып Twitter прыкладна за два тыдні. Стоўн - жыхар Берклі, штат Каліфорнія. Скончыў сярэднюю школу Wellesley High School ў Уэлслі, штат Масачусэтс. З'яўляецца веганов.
Бэз 'Gaizinkalns'
Бэз 'Гайзінькалнс' (Syringa 'Gaizinkalns') — сорт роду.
Выкарыстоўваецца як дэкаратыўны лістападны куст з пышнымі кветкамі.
Гісторыя
Гэты сорт з’яўляецца вынікам працы селекцыянера з Латвіі П. Упіціса. Атрымаў сваё імя па назве пагорка Гайзінькалнс, самай высокай кропкі Латвіі. Яна знаходзіцца на паўднёвым усходзе ад Рыгі, яе вышыня 311 метраў.
У культуры
Светлалюбны, расце на добра дрэнаваных глебах.
Выкарыстанне
Добры для пасадак, таксама рэкамендуецца ў групе.
Шаўкат Азіз
Шаўкат Азіз (нар., Карачы) — пакістанскі дзяржаўны дзеяч. Быў міністрам эканомікі і прэм’ер-міністрам Пакістана.
Атрымаў пачатковую адукацыю ў сваім родным горадзе, закончыў каледж у Равалпіндзі ў 1967 годзе. У 1969 годзе Шаўкат пачаў сваю кар’еру ў якасці банкаўскага работніка ў Карачы, шмат падарожнічаў. Быў у розных краінах: Грэцыі, ЗША, Вялікабрытаніі, Малайзіі і Сінгапуры. Стаў прэзідэнтам Citibank. 30 гадоў жыцця правёў у сферы глабальных фінансавых аперацый.
Быў прызначаны міністрам фінансаў ва ўрадзе Пакістана ў лістападзе 1999 года, неўзабаве пасля таго як пакістанская армія здзейсніла ваенны пераварот. Як міністр фінансаў, Шаўкат дамогся вялікіх поспехаў у росквіце эканомікі краіны. Яму пашырылі паўнамоцтвы, і ён стаў адказным за кіраванне фінансаў, эканомікай, статыстыкай, планаваннем. Азіз таксама з’яўляўся старшынёй Эканамічнага каардынацыйнага камітэта ў Кабінеце Міністраў, старшынёй Выканаўчага камітэта Нацыянальнага эканамічнага савета і Старшынёй урадавага камітэта па прыватызацыі. Стаў сенатарам ў 2002 годзе.
Мешхед
Мешхед — другі горад у Іране пасля Тэгерана паводле колькасці насельніцтва. Знаходзіцца ў даліне ракі Кешэфруд. Адміністрацыйны цэнтр астана Харасан. Чыгуначная станцыя, вузел аўтадарог. Аэрапорт. Гандлёва-прамысловы цэнтр.
Насельніцтва
2 772 287 жыхароў (2011). Каля 95 % насельніцтва — персы.
Геаграфія і клімат
Плошча горада і яго наваколляў перавышае 27000 квадратных кіламетраў. Ён размешчаны прыблізна ў дзевяцістах кіламетрах ад сталіцы Ірана, Тэгерана, на паўночным усходзе краіны. Знаходзіцца недалёка ад горных мясцовасцей Хезер-Дары і Гарэ-Даг на вышыні прыблізна 980 метраў.
Прамысловасць
Тэкстыльная, дрэваапрацоўчая, цэментная, харчасмакавая, гарбарная, металаапрацоўчая. Дыванаткацтва.
Смалякоў
Смалякоў — прозвішча, тапонім.
IC 923
IC 923 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор'і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Рабер Жорж Нівель
Рабе́р Жорж Ніве́ль (Robert Georges Nivelle;, Цюль, Францыя — , Парыж) — французскі дывізіённы генерал (23 снежня 1915), галоўнакамандуючы французскай арміяй падчас Першай сусветнай вайны, прыхільнік агрэсіўнай наступальнай тактыкі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Цюле ў сям'і француза і англічанкі.
У 1878 годзе скончыў Політэхнічную школу, атрымаў званне падлейтэнанта артылерыі, пасля чаго служыў у Індакітаі, Алжыры і Кітаі.
У снежні 1913 года атрымаў званне палкоўніка.
Удзельнічаў у адбіцці эльзаскага наступлення нямецкіх войскаў (1914), першай бітве на Марне і ў першай бітве на Эне, у кастрычніку 1914 года атрымаў званне брыгаднага генерала.
Падчас Вердэнскай бітвы 1916 года Нівель быў галоўным памочнікам Петэна і праявіў свой палкаводчы талент, камандуючы французскімі войскамі падчас узяцця форта Дуамон (Douaumont). Неўзабаве Нівель стаў камандуючым Вердэнскага сектара.
13 снежня 1916 года французскі прэм'ер-міністр Арыстыд Брыян прызначыў Нівеля галоўнакамандуючым французскай арміяй; Нівель распрацаваў план разгрому германскіх войскаў, галоўнай часткай якога было наступленне французскай арміі ў раёне выступу Арас — Суасон — Рэймс. Ён сцвярджаў, што масіраваны ўдар па нямецкай лініі прывядзе да перамогі Францыі на працягу 48 гадзін. Нівель распавядаў аб сваім плане любому, хто цікавіўся ім, у тым ліку журналістам, у выніку чаго аб плане даведалася нямецкае камандаванне і элемент нечаканасці быў страчаны.
Лічыцца, што Нівелю належыць легендарная фраза Но пасаран, якую ён прамовіў падчас Вердэнскай бітвы ў 1916 годзе.
Рыалуната
Рыалуната (Riolunato) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Эмілія-Раманья, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Модэна.
Насельніцтва складае 734 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 16 чал./км². Займае плошчу 45 км². Паштовы індэкс — 41020. Тэлефонны код — 0536.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Шастой (сяло)
Шастой — сяло ў Курмангазінскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Орлы. Код КАТА — 234649300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 289 чалавек (134 мужчыны і 155 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 198 чалавек (97 мужчын і 101 жанчына).
Ліскіўшчына (Сэмэніўскі раён)
Ліскіўшчына (Лісківщи́на) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сэмэніўскай гарадской абшчыны.
Мечнікаў
Мечнікаў — рускае прозвішча.
Кандзібор
Кандзібо́р (, Кандибор)  — раз'езд Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Брэсцкай вобласці. Размешчаны ў паўночнай частцы горада Брэста.
Польгайм
Польгайм (Pohlheim) — горад у Германіі, у зямлі Гесэн. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Гісен. Уваходзіць у склад раёна Гісен. Насельніцтва складае 18 146 чалавек (на 30 чэрвеня 2009 года). Займае плошчу 38 км². Афіцыйны код 06 5 31 014.
Пышчуг
Пышчуг (Пы́щуг) — сяло ў Кастрамской вобласці Расіі, на рацэ Пышчуг (прыток Вятлугі), адміністрацыйны цэнтр Пышчугскага раёна і Пышчугскага сельскага паселішча. Сяло размешчана за 365 км на паўночны ўсход ад абласнога цэнтра Кастрамы. Да бліжэйшай чыгуначнай станцыі ў горадзе Шар’я — 64 кіламетры. Траса Р157 вядзе ў гарады Шар’я і Нікольск, аўтадарогамі Пышчуг таксама звязаны з вёскамі Павіна і Георгіеўскае.
Барбакан
Барбакан (Barbakane) — перадбрамнае ўмацаванне з унутраным дваром і баявой галерэяй па перыметры звычайна цыліндрычнае або падковападобнае ў плане. Элемент абарончай сістэмы сярэднявечнага замка ці горада.
У сістэме ўмацаванняў барбакан распаўсюдзіўся ў познім сярэднявеччы. Мог будавацца непасрэдна каля брамы, або асобна і злучацца з ёй сценамі. У адрозьненні ад барбакана перадбрам’е было менш развіта і мела меншыя памеры.
У абарончай архітэктуры Вялікага княства Літоўскага барбакан не сустракаецца. З відаў перадбрамных умацаванняў былі больш папулярны вынесеныя перад брамамі магутныя цыліндрычныя вежы (прыкладам перад Вострай брамай ў Вільнюсе) ці перадбрам'і (Мірскі замак, Рудніцкая брама ў Вільнюсе).
Сельскагаспадарчая тэхніка
Сельскагаспадарчая тэхніка — шырокі спектр тэхнічных сродкаў, прызначаных для павышэння прадукцыйнасці працы ў сельскай гаспадарцы шляхам механізацыі і аўтаматызацыі асобных аперацый або тэхналагічных працэсаў. У сельскай гаспадарцы тэхніка звычайна выкарыстоўваецца на сельскагаспадарчых аб'ектах і прадпрыемствах. Для пастаяннага выкарыстання сельскагаспадарчай тэхнікі для сельскагаспадарчых патрэбаў ствараюцца сельскагаспадарчыя базы, якія адказваюць за базаванне, выкарыстанне і рамонт сельскагаспадарчай тэхнікі, а таксама за ўтрыманне свойскіх жывёл, нарыхтоўку кармоў і рынкавы продаж на іншых больш дробных сельскагаспадарчых аб'ектах. Найбольш прасунутымі ў гэтым плане з'яўляюцца Базы ТОЗ, асноўнай мэтай якіх з'яўляецца базаванне і выкарыстанне сельскагаспадарчай тэхнікі і прасунутая апрацоўка сельскагаспадарчых угоддзяў. Кіраванне Базамі ТОЗ адбываецца дзякуючы Таварыствам па сумеснай апрацоўцы зямлі, якія таксама з'яўляюцца і ўласнікамі іншых сельскагаспадарчых баз. Часцей за ўсё сельскагаспадарчыя базы называюцца па назве населенага пункта, побач з якім яны размяшчаюцца, або па размяшчэнню ад якога-то вылучаецца геаграфічнага аб'екта.
Пасяўная і пасадачная тэхніка
<references group="Трактора" />
Вытворцы сельгастэхнікі
У свеце найбуйнейшымі вытворцамі сельгастэхнікі з'яўляюцца:
Выпускам зернеачышчальных машын ОВС-25 і зернеметальнікаў ЗМ-60 займаецца размешчаны на Украіне завод сельгасмашын, а ў Расіі завод Варонежсельмаш заснаваны ў 1917 годзе.
Выпускам камбайнаў у СССР займаліся таксама Таганрогскі завод па вырабу камбайнаў, Тульскі камбайнавы завод.
Дзік Костала
Дзік Костала (Dick Costolo) — былы CEO кампаніі Twitter з кастрычніка 2010 года па чэрвень 2015 года і яе былы COO. Заняў пасаду CEO пасля таго, як яе пакінуў Эван Уільямс у кастрычніку 2010 года.
Біяграфія
Скончыў Мічыганскі ўніверсітэт са ступенню бакалаўра і Каліфарнійскі ўніверсітэт у Берклі са ступенню магістра ў галіне камп’ютарных навук.
Перад тым, як пачаць свой бізнэс, Дзік Костала выступаў у Чыкага як эстрадны комік. Затым ён працаваў некалькі гадоў інжынерам у кампаніі Andersen Consulting. Звольніўся, каб стварыць кансалтынгавы інтэрнэт-партал.
У 2004 годзе разам з Эрыкам Лунтам, Стывам Аляхоўскім і Мэтам Шобам запусціў сэрвіс FeedBurner. Пасля куплі сэрвісу кампаніяй Google у 2007 годзе, Костала стаў яе супрацоўнікам. У ліпені 2009 года ён пакінуў Google, а ў верасні заняў пасаду COO у кампаніі Twitter.
Інтэрнэт-крама
Інтэрнэт-крама (online-shop або e-shop — сайт, які ажыццяўляе гандаль праз сетку Інтэрнэт. Дазваляе карыстальнікам анлайн, праз уласны браўзер або мабільны дадатак, рабіць заказы на тавары і плаціць за іх. Прадажа пры гэтым ажыццяўляецца дыстанцыйна, што накладвае некаторыя абмежаванні на тавар, які прадаецца. Так, у некаторых краінах маецца забарона на інтэрнэт-гандаль алкаголем, зброяй, ювелірнымі вырабамі і іншымі таварамі (напрыклад, у Расіі забаронены дыстанцыйны продаж алкоголю, ювелірных вырабаў і іншых тавараў, свабодная рэалізацыя якіх забаронена або абмежавана ).
Леў Ільіч Мечнікаў
Леў Ільіч Мечнікаў (, Санкт-Пецярбург-) — расійскі географ і сацыёлаг. Брат І. І. Мечнікава. Адзін з аўтараў працы «Землеапісанне для народу» (Жэнева, 1868). У 1874-76 гг чытаў лекцыі ў Такійскім універсітэце і вывучаў Японію. З 1876 года быў памочнікам Э.Рэклю па стварэнні працы «Усеагульная геаграфія. Зямля і людзі». У 1881 годзе апублікаваў даследванне пра Японію, у 1889 — працу «Цывілізацыя і вялікія гістарычныя рэкі» (абодва на французскай мове), дзе выказаў тэорыю развіцця цывілізацый пад уплывам спрыяльных прыродных фактараў.
IC 924
IC 924 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор'і Дзева.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Фёдараўка (Полацкі раён)
Фёдараўка (, Фёдоровка) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Маласітнянскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Трудаўскога сельсавета.
Нея (прыток Унжы)
Нея (Не́я) — рака ў Кастрамской вобласці Расіі, працякае па тэрыторыі Чухламскага, Галіцкага, Антрапаўскага, Парфеньеўскага, Нейскага і Макар’еўскага раёнаў. Вусце ракі знаходзіцца за 33 км па правым беразе ракі Унжы. Даўжыня ракі складае 253 км, плошча вадазборнага басейна — 6060 км².
Па рацэ праходзіць маршрут воднага турызму. Паўночныя прытокі Неі мяжуюць з ручаямі і рэчкамі, якія ўпадаюць ў раку Сухану, якая ўпадае ў Паўночную Дзвіну. На берагах паўночных прытокаў практычна адсутнічаюць населеныя пункты. Вышыня вусця — 85 м над узроўнем мора.
На рацэ размешчаны горад Нея, а таксама сяло Парфеньева.
Плімут (Мантсерат)
Плі́мут (Plymouth) — адміністрацыйны цэнтр і адзіны порт залежнай брытанскай тэрыторыі Мантсерат.
З ліпеня 1995 года адбылася серыя вывяржэнняў вулкана Соўфрыерэ Хілз, у выніку якіх узнікла небяспека для чатырохтысячнага Плімута. 21 жніўня 1995 года на горад пасыпаўся вулканічны попел, і ў снежні жыхары былі эвакуіраваныя. Праз некалькі месяцаў людзі пачалі вяртацца, але 25 чэрвеня 1997 года, пад час чарговага вывяржэння загінула 19 чалавек, вулканічныя выкіды дасягнулі аэрапорта. Плімут зноў быў эвакуіраваны. Жнівеньскія вывяржэнні 1997 года зруйнавалі 80 % гораду. Пасля гэтага горад быў пакінуты, 2/3 насельніцтва вострава было эвакуіравана, паўднёвая частка Мантсерату была аб'яўленая закрытым раёнам, а адміністрацыя вострава пераехала ў Брэйдс, але юрыдычна Плімут застаўся адміністрацыйным цэнтрам вострава.
Пётр Васільевіч Макавецкі
Пётр Васільевіч Макавецкі (нар., в. Мянюцева, Сенненскага раёна, Віцебскай вобласці — ) — вучоны ў галіне авіяпрыборабудавання. Фізік, папулярызатар навукі. Кандыдат тэхнічных навук.
Біяграфія
Скончыў Сенненскую беларускую школу. У 1939 годзе паступіў у Ленінградскі горны інстытут. Праз год яго прызвалі на вайсковую службу. У гады Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у абароне Ленінграда.
У 1946 годзе паступіў на радыётэхнічны факультэт Ленінградскага інстытута авіяцыйнага прыборабудавання, пасля заканчэння якога застаўся тут працаваць выкладчыкам на кафедры «Радыётэхнічныя сістэмы».
Навуковая дзейнасць
Ім напісана каля 80 навуковых работ па акустыцы, тэлебачанні, радыёлакацыі.
Аўтар зборніка задач па фізіцы і астраноміі «Глядзі ў корань», які пяць разоў перавыдаваўся ў СССР, перакладзены на нямецкую, балгарскую, румынскую, чешскую, украінскую, латышскую, іспанскую мовы.
Эагр
Эагр (Οἴαγρος) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі бог аднайменнай ракі ў Фракіі, заступнік вінаробаў. Нашчадак тытана Атланта, муж музы Каліопы, бацька знакамітых музыкантаў Арфея і Ліна. У міфах пра Арфея часам атаясамляўся з Апалонам. У больш позніх сачыненнях маляваўся як паслядоўнік Дыяніса.
Віньёла (Эмілія-Раманья)
Віньёла (Vignola) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Эмілія-Раманья, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Модэна.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santi Nazario e Celso.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Раздзельны пункт
Раздзельны пункт — пункт, які дзеліць чыгуначную лінію на блок-участкі або перагоны.
Класіфікацыя
Да раздзельных пунктаў на чыгунцы, адносяцца:
Дзелячыя лінію на перагоны: Дзелячыя перагон на блок-участкі:
Прызначэнне
Раздзельныя пункты, найпростымі з якіх з'яўляюцца раз'езды і абгонныя пункты, служаць для скрыжавання, абгону цягнікоў, забяспечваюць бяспеку іх руху і павялічваюць прапускную здольнасць участкаў чыгунак. На станцыях акрамя таго ажыццяўляюцца аперацыі па прыёму, адпраўленню, фарміраванню і расфарміраванню (сартавальныя і ўчастковыя станцыі) цягнікоў, вырабляецца прыём-выдача грузаў, абслугоўванне пасажыраў, рамонт і абслугоўванне рухомага складу.
Мяжы
Кожны раздзельны пункт мае выразна устаноўленыя межы, якія адлучаюць яго ад прылеглых перагонаў. Межамі раздзельных пунктаў з'яўляюцца:
Літаратура
Железнодорожный транспорт: Энциклопедия / Гл. ред. Н. С. Конарев. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — 559 с. — ISBN 5-85270-115-7..
Закі Нуры
Закі НУРЫ, сапр.: Закій Шарафутдзінавіч НУРУТДЗІНАЎ (Зәки Нури;, в. Татарскія Цюкі, цяпер Буінскага раёна Татарстану — ) — татарскі паэт.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў Лубянскі лясны тэхнікум (1941), працаваў па атрыманай спецыяльнасці на Далёкім Усходзе і ў Чувашыі. У маі 1941 года прызваны ў Чырвоную Армію. Служыў артылерыстам наводчыкам, у пачатку Вялікай Айчыннай вайны знаходзіўся на заходняй мяжы СССР. Трапіў у акружэнне, удзельнічаў у арганізацыі партызанскага руху. У атрадзе К. Заслонова быў падрыўніком, затым начальнікам разведкі. Пасля вызвалення Беларусі Закі Нуры працаваў у Оршы намеснікам старшыні гарвыканкама (1944—1946).
Па вайне вярнуўся ў Татарыю, працаваў па даваеннай спецыяльнасці — кіраваў лесабазай і леспрамгасам. Член КПСС з 1948. У 1949 перайшоў на журналісцкую і літаратурную працу. Працаваў намеснікам рэдактара рэспубліканскай маладзёжнай газеты ў Казані, загадчыкам рэдакцыяй юнацка-дзіцячай літаратуры Таткнігавыдата, галоўным рэдактарам літаратурнага часопіса «Казан утлары». У 1957—1968 адказны сакратар, у 1971—1974 старшыня праўлення Саюза пісьменнікаў Татарыі, у 1971—1975 адзін з сакратароў праўлення Саюза пісьменнікаў СССР. Заўсёды вылучаўся актыўнай грамадскай пазіцыяй, дэпутат і член Прэзідыума Вярхоўнага Савета ТАССР 7—8-га скліканняў, член Казанскага гарадскога камітэта КПСС.
Хопі (мова)
Хо́пі (саманазва: Hopílavayi) — паўночная юта-ацтэкская мова, родная мова народа хопі. У 2010 г. на ёй размаўлялі 6780 чалавек у ЗША.
Закі Нуры
Біяграфія
Пасля смерці Закі Нуры, дакументы паэта ў 1997 г. былі перададзены яго ўдавой на захоўванне ў ЦДА ГПД Рэспублікі Татарстан.
Арманда Дыяз
Біяграфія
Пасля вайны віцэ-прэзідэнт Ваеннага савета і ваенны міністр Італіі, затым выйшаў у адстаўку.
Хопі (мова)
Мова хопі звычайна падзяляецца на 4 гутарковыя дыялекты, аднак унутраныя адрозненні не вельмі істотныя. Існуе некалькі варыянтаў пісьма на аснове лацінкі.
Закі Нуры
Творчасць
Дэбютаваў вершамі ў 1937 годзе (газета «Яшь ленинчы») падчас вучобы ў Лубянскім лясным тэхнікуме. Паэзія Закі Нуры шматгранная — патрыятычныя вершы, любоўная лірыка, гумар, творы для дзяцей. Шмат вершаў прысвечана вайне і людзям на вайне: паэмы «Дарога славы» (1949) і «Узыходжанне» (1956), зборнікі вершаў «Мы жывём на Волзе» (1951, руск. перакл. 1956), «Шчырая размова» (1955), «Поглядам прамым» (1963), «Гады і дарогі» (1971) і інш. Аўтар зборніка апавяданняў пра партызанскую вайну «І мёртвыя помсцілі» (1962). На многія вершы Закі Нуры напісаны песні. Творы перакладзены на многія мовы.
Хопі (мова)
У нашы дні мова хопі вывучаецца ў школах рэзервацыі хопі, на ёй выдаюцца слоўнікі, дзіцячая літаратура.
Закі Нуры
Творчасць
Пераклаў на татарскую мову вершы ўкраінскіх, узбекскіх, якуцкіх і літоўскіх паэтаў, творы Н. А. Някрасава, У. У. Маякоўскага і інш.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 2-й ступені, «Знак Пашаны», Дружбы народаў, медалямі. У сувязі з 30-годдзем Перамогі Закі Нуры прысвоена званне Ганаровага грамадзяніна г. Оршы. Заслужаны работнік культуры РСФСР (1983).
Новая Лешча
Но́вая Ле́шча (, Новая Леща) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Славенскага сельсавета.
Кастрама (значэнні)
Кастрама:
Фрэнсіс Форд (акцёр)
Фрэнсіс Джозэф Фіні (Francis Joseph Feeney; 14 жніўня 1881, Портленд, Мэн, ЗША — 5 верасня 1953, Лос-Анджэлес, Каліфорнія, ЗША) — амерыканскі кінаакцёр, пісьменнік і кінарэжысёр.
Асабістае жыццё
Ён быў настаўнікам і старэйшым братам кінарэжысёра Джона Форда.
Рэльеф (скульптура)
Рэлье́ф — від выяўленчага мастацтва, адзін з асноўных відаў скульптуры, у якім усё адлюстраванае ствараецца з дапамогай аб'ёмаў, выступае над плоскасцю фону. Выконваецца з ужываннем скарачэнняў у перспектыве, звычайна разглядаецца франтальна. Рэльеф такім чынам супрацьпастаўлены круглай скульптуры. Фігурная або арнаментальная выява выконваецца на плоскасці з каменя, гліны, металу, дрэва з дапамогай лепкі, разьбы і чаканкі.
У залежнасці ад прызначэння адрозніваюцца архітэктурныя рэльефы (на франтонах, фрызах, плітах).
Віды рэльефу:
Тама
Тама — шматзначны тэрмін.
Фіні
Назву Фіні (Feeney) маюць:
Ласэвачка
Ласэвачка (Лосе́вочка) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сэмэніўскай гарадской абшчыны.
Марыс Кантэн дэ Латур
Біяграфія
Ва ўзросце дзевятнаццаці год пакінуў свой ​​родны горад, Сен-Кент, і з'явіўся ў Парыжы, дзе вучыўся ў пасрэднага жывапісца Дзюпуша і ў некаторых іншых мастакоў. Праз некалькі гадоў пасля таго адправіўся ў Рэймс і Камбрэ, выпадкова набыў прыхільнасць да сябе англійскага пасланца пры французскага двары, які ўзяў яго з сабой у Егіпет, і працаваў там настолькі паспяхова, што вярнуўся ў Парыж з прыстойнай сумай грошай і рэпутацыяй майстэрскага «англійскага» жывапісца.
Аляксей Аляксеевіч Наседкін
Аляксе́й Аляксе́евіч Насе́дкін (, в. Маўрына, Растоўскі павет, Яраслаўская губерня (па іншых звестках у Маскве) — ) — Народны камісар унутраных спраў БССР (1938).
Біяграфія
Рускі. Адукацыя вышэйшая. Скончыў Інстытут чырвонай прафесуры. Пасля выключэння за няплату з Маскоўскага камерцыйнага вучылішча (1913 год) працаваў электраманцёрам у Маскоўскім электрычным таварыстве і на фабрыцы «Флетчэр», прымаў удзел у Кастрычніцкім паўстанні ў Маскве ў 1917 годзе ў складзе атрада барацьбы з юнкерамі.
У 1918—1920 гадах служыў у Чырвонай Арміі. Удзельнік ліквідацыі Мамантаўскага рэйду і задушэння сялянскіх паўстанняў на Тамбоўшчыне, затым — начальнік кулямётнай каманды атрада спецыяльнага прызначэння, камандзір кулямётнай школы. У 1923—1926 гадах працаваў у партыйных органах Масквы.
У органах дзяржаўнай бяспекі з 1927 года. Супрацоўнік ЭКУ АДПУ пры СНК СССР, памочнік начальніка ЭКА і па сумяшчальніцтве начальнік пажарна-тэхнічнай інспекцыі ПП АДПУ пры СНК СССР па Маскоўскай вобласці. У 1934 годзе — начальнік ЭКА УДБ УНКУС СССР па Куйбышаўскай вобласці, з 1935 года — намеснік начальніка ЭКА УДБ УНКУС СССР па Маскоўскай вобласці і ў 1937 годзе — начальнік УНКУС СССР па Смаленскай вобласці. З 22 мая па 16 снежня 1938 года — народны камісар унутраных спраў БССР.
Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі. Арыштаваны 16 снежня 1938 года.
Пастановай Ваеннай Калегіі Вярхоўнага суда СССР ад 15 студзеня 1940 года прыгавораны па артыкулах 58-1 і 58-11 КК РСФСР да ВМП. Прыгавор прыведзены ў выкананне ў Маскве 26 студзеня 1940 года. Не рэабілітаваны.
Фульда (раён)
Фульда (Landkreis Fulda) — раён у Германіі. Цэнтр раёна — горад Фульда. Раён уваходзіць у зямлю Гесэн. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Касель. Займае плошчу 1380 кв. км. Насельніцтва 217,4 тыс. чал. (2010). Шчыльнасць насельніцтва 157 чалавек/кв.км. Афіцыйны код раёна 06 6 31.
Раён падзяляецца на 23 абшчыны.
Лосіўка (Сэмэніўскі раён)
Лосіўка (Ло́сівка) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сэмэніўскай гарадской абшчыны.
Мурыгіна
Мурыгіна — тапонім.
Каптагай (Атыраўская вобласць)
Каптагай — сяло ў Курмангазінскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Каптагайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 49 км на заход ад сяла Ганюшкіна. Код КАТА — 234651100.
Дэмбрава
Дэ́мбрава (, Демброво) — аграгарадок у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці, на рацэ Спушанка. Уваходзіць у склад Дэмбраўскага сельсавета. Насельніцтва 678 чал. (2010).
Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Дзебрава ўпамінаецца ў XVI ст. як шляхецкае ўладанне ў Лідскім павеце Віленскага ваяводства, да 1531 года належала вялікаму пісару літоўскаму Копацю Васілевічу.
Каптагай (Атыраўская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 853 чалавекі (403 мужчыны і 450 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 836 чалавек (415 мужчын і 421 жанчына).
Дэмбрава
Вялікае Княства Літоўскае
У XVII ст. атрымала статус мястэчка, у якім Міхал і Крысціна Рынвіды заснавалі місію езуітаў (падпарадкоўвалася Гродзенскаму езуіцкаму калегіуму), быў касцёл і парафія. Кароль Ян Казімір Ваза перадаў місіі фальварак Аплейкі. Дэмбраўскія манахі займаліся ліхвярствам.
Мурыгіна (Кіраўская вобласць)
Мурыгіна (Муры́гино) — пасёлак гарадскога тыпу ў Юр’янскім раёне Кіраўскай вобласці Расіі. Пасёлак размешчаны на правым беразе ракі Вяткі, пры ўпадзенні ў яе ракі Мядзянкі. Мурыгіна знаходзіцца за 25 км ад горада Кірава і 65 км ад раённага цэнтра — пасёлка гарадскога тыпу Юр’і.
Дэмбрава
Пад уладай Расійская імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Дэмбрава апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Лідскім павеце Віленскай губерні. У 1804 у мястэчку працавала вучэльня.
Мурыгіна (Кіраўская вобласць)
Вёска Мурыгіна вядомая з 1785 года. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1938 года. У 1941—1958 гадах Мурыгіна — цэнтр Мядзянскага раёна.
Дэмбрава
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 згодна з Трэцяй Устаўной граматай Дэмбрава абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 у адпаведнасці з пастановай I з'езду КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР. Паводле Рыжскім мірным дагаворам (1921) Дэмбрава апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стала цэнтрам гміны Лідскага павета Навагрудскага ваяводства. У гэты час існавалі аднайменныя мястэчка (37 двароў) і фальварак.
У 1939 Дэмбрава ўвайшла ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 стала цэнтрам сельсавета Шчучынскага раёна. Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1940 тут быў 51 двор, няпоўная сярэдняя школа, вадзяны млын, фельчарскі і акушэрскі пункты, тэлефон; фальварак лічыў 6 дамоў. На 1964 у Дэмбраве 81 двор, сярэдняя школа, крама, кавярня, пошта, бальніца і ферма, на 1997 — 204 двары, на 1 студзеня 2001 — 195 двароў.
Інфраструктура
У Дэмбраве працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, бальніца, пошта.
Дронаў
Дронаў — рускае прозвішча.
Бабовікі
Бабо́вікі (, Бобовики) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Палатоўскага сельсавета.
Капліца (прыпыначны пункт)
Каплі́ца (, Каплица)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчаны на паўночна-заходняй ускраіне вёскі Путрышкі, за 2,4 км на поўнач ад вёскі Малая Капліца, за 3,4 км на паўночны ўсход ад вёскі Вялікая Капліца; на лініі Узбераж — Гродна, паміж прыпыначнымі пунктамі Багушоўка і Палескі Парк.
IC 925
IC 925 — галактыка тыпу E? (эліптычная галактыка) у сузор'і Вялікая Мядзведзіца.
Казанава
Казанава — тапонім.
Лубня (Сэмэніўскі раён)
Лубня (Лу́бня) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сэмэніўскай гарадской абшчыны.
Талачынскае благачынне
Талачынскае благачынне, Талачынская благачынная акруга — акруга ў Віцебскай і Аршанскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае прыходы Талачынскага раёна Віцебскай вобласці.
Благачынныя настаяцелі
Протаіерэй Аляксандр Лазука.
Герман Джозеф Мёлер
Герман Джозеф Мёлер (Малер) (Hermann Joseph "H. J." Muller;,  — , Індыянапаліс) — амерыканскі генетык, вучань Томаса Ханта Моргана, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1946). Найбольш вядомы сваімі працамі ў галіне мутагеннага дзеяння рэнтгенаўскіх прамянёў і радыкальнымі палітычнымі поглядамі. Член-карэспандэнт АН СССР (1933—1949, з 1990). 24 верасня 1948 г. накіраваў у адрас АН СССР ліст з адмовай ад звання ў знак пратэсту супраць пераследу генетыкі ў СССР, у студзені 1949 года быў пазбаўлены звання; ў 1990 годзе званне адноўлена.
Кіслаўка
Кіслаўка — тапонім.
8 мая
8 мая (8 траўня) — сто дваццаць восьмы (сто дваццаць дзевяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Сянна (рака)
Сянна́ — рака ў Чэрыкаўскім і на мяжы Чэрыкаўскага і Краснапольскага раёнаў Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Сож (басейн Дняпра).
Назва
Назва Сянна балцкага паходжання.
Такога ж паходжання і назва другой ракі Сянна (на Падняпроўі ля Магілёва), Сенета (прыток Жыздры на Верхнім Павоччы), возера Сенніца (у вярхах ракі Ловаць).
Гэтыя назвы паходзяць ад балцкага гідранімічнага кораня Sain-. Балцкія аналагі — літоўскія Sainas, Seina, прускія Sayn, Seynicz. Звязана з літоўскім at-sainus «павольны, неахайны, лянівы». Далей да аднаго са значэнняў індаеўрапейскага *sei- : si- «слабець; вялы, слабы, лянівы; апускацца, пагружацца» (> «ціхі, спакойны»).
Ад кораня Sin-, які з’яўляецца варыянтам кораня Sain-, паходзяць рачныя назвы Сінія (прыток бярэзінскай Свіслачы), *Сін-пала (на Верхнім Падняпроўі), *Сін-бала (на Верхнім Павоччы). Апошнія дзве значаць «Павольная балацінная (рака)». Паблізу ракі *Сін-бала працякае ручай «Ленивой», назва якога калькіруе значэнне першай асновы ў назве.
Такая ж матывацыя і ў назвах прыпяцкай ракі Лебажода «Павольная рака» (першая аснова назвы ад літоўскага lebti «гультаяваць», lebeda «гультай, цямця-лямця»), нёманскай ракі Лебяда.
Корань аформлены з падваеннем -нн- таксама ў назвах рэк Лонна (тройчы на Падзвінні), Клінна (прыток сожскай Іпуці).
Значэнне рачной назвы Сянна можна перадаць як «Ціхая (рака)».
Водаапісанне
Даўжыня ракі 59 км. Плошча вадазбору 543 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 3,4 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 м/км.
Пачынаецца на ўсходняй ускраіне вёскі Кліны, вусце за 3 км на паўночны захад ад былой вёскі Ушакі. Цячэ пераважна ў межах Аршанска-Магілёўскай раўніны. Даліна трапецападобная, шырынёй ад 0,3 км у вярхоўі да 1 км у ніжнім цячэнні. Пойма двухбаковая (шырыня ў вярхоўі 30—60 м, у ніжнім цячэнні 300—500 м), месцамі адкрытая, лугавая. Рэчышча ад вытоку на працягу 15,8 км каналізаванае, у ніжнім і сярэднім цячэнні звілістае і моцна звілістае. Шырыня рэчышча 5—10 м, ніжэй вёскі Пільня Чэрыкаўскага раёна пашыраецца да 17 м, у ніжнім цячэнні звужаецца да 5—6 м. Берагі стромкія.
Рака выкарыстоўваецца ў якасці водапрыёмніка меліярацыйных каналаў.
Асноўныя прытокі: Сененка, Расамаха, Тур’я (злева) і До́машня, Рэкта (справа).
Луб’янэ
Луб’янэ (Луб'яне) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сэмэніўскай гарадской абшчыны.
Бланкі
Бланкі ці бланкаванне: 1) сценка баявой галерэі з байніцамі для стральбы, 2) Зубчастае завяршэнне каменнай сцяны альбо вежы, з-за якой вёўся агонь.
Лёд
Лёд — вада ў цвёрдым стане. Адрозніваюць аморфны лёд і 10 яго крышталічных мадыфікацый. У прыродзе вядома адна форма лёду — са шчыльнасцю 0,92 г/см³, цеплаёмістасцю 2,09 кДж пры 0 °C, цеплынёй плаўлення 334 кДж/кг. Лёд празрысты, у тонкім слоі бясколерны, у вялікай масе блакітнаваты. Звычайна чысцейшы за ваду, аднак можа мець механічныя прымесі — цвёрдыя часцінкі, кропелькі раствораў, бурбалкі газу. Лёд бывае атмасферны (снег, іней, град), водны (сала, ледзяное покрыва, ледзяныя іголкі, донны лёд), падземны (утварае зімовае прамярзанне глеб і вечную мерзлату) і ледавіковы. Адно з самых пашыраных цвёрдых цел на зямной паверхні (каля 30 млн.км³). Займае вялікія прасторы ў Антарктыдзе (мацерыковы лёд), Арктыцы (марскі лёд), у горных раёнаў (ледавікі), у абласцях пашырэння вечнай мерзлаты.
Зафарула Хан Джамалі
Зафарула Хан Джамалі (, Карачы —, Равалпіндзі, Пакістан) — пакістанскі дзяржаўны дзеяч. Быў 13-м прэм’ер-міністрам Пакістана і старшынём Фэдэрацыі хакею Пакістана.
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Дэра-Мурад-Джамалі, правінцыя Белуджыстан Пасля таго як атрымаў пачатковую адукацыю, паступіў у Lawrence College. Пазней атрымаў ступень магістра па гісторыі ва ўрадавым каледжы горада Лахор.
Джамалі быў адным з прэтэндэнтаў на прэм’ерства пасля выбараў 1985 года. Іншымі прэтэндэнтамі на месца прэм’ер-міністра былі Мухамад Хан Джунеджа і Ілахі Сумро. Генерал Мухамед Зія-уль-Хак прыняў рашэнне прызначыць Джунеджа на пасаду прэм’ер-міністра. Джамалі прызначылі на пасаду міністра водных рэсурсаў і энергетыкі.
З 1975 па 2000 год ён шмат падарожнічаў па Еўропе, ЗША, Аўстраліі, Афрыцы, Далёкім і Блізкім Усходзе. Джамалі прадстаўляў Пакістан у сесіі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый у 1980 і 1991 гадах.
Анцола-дэл’Эмілія
Анцола-дэл'Эмілія (Anzola dell'Emilia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Эмілія-Раманья, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Балоння.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Pietro e San Paolo.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Новыя Стайкі
Но́выя Ста́йкі (, Новые Стайки) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Александрыйскага сельсавета.
Лахі
Лахі:
Selagia spadicella
Selagia spadicella — від матылёў сямейства агнёвак.
Апісанне
Размах крылаў складае 23-28 мм. Лёт імага з ліпеня па верасень.
Лічынкі харчуюцца на верасе і відах роду дуброўнік.
Арэал
Від сустракаецца ў большай частцы Еўропы (за выключэннем Ірландыі, Вялікабрытаніі, Партугаліі, Іспаніі і Славеніі), а таксама ў Турцыі і Паўночнай Афрыцы (уключаючы Марока).
Мёнхенгладбах
Мёнхенгладбах — горад на захадзе Федэратыўнай Рэспублікі Германія, у Ніжнерэйнскім рэгіёнезямлі Паўночны Рэйн - Вестфалія. Насельніцтва 258,8 тыс. чалавек (2009); ў 2000 г. - 263700. Горад знакаміты сваёй футбольнай камандай Барусія Мёнхенгладбах. Гарадскія правы з 1356 года. Вузел чыгунак і аўтадарог.
Еўлашы (Шчучынскі раён)
У 1940—1954 гадах цэнтр Еўлашоўскага сельсавета. У 1954—1976 гадах у складзе Лядскага сельсавета.
Бочка (архітэктура)
Бочка – дах у форме паўцыліндра з павышанным і завостраным верхам, які ўтварае на фасадзе кілепадобны франтон. Перасячэньне двух бочак утварае крыжовую бочку ці кубаватае пакрыццё.
Маржак
Маржак (Mařák) — чэшскае прозвішча.
Synaphe punctalis
Synaphe punctalis — гэта від молей сямейства агнёвак. Насяляе ў Еўропе.
Апісанне
Размах крылаў складае 22-27 мм. Лёт імага ў адным пакаленні з чэрвеня па жнівень.
Вусені харчуюцца на імхах.
Барыс Васільевіч Бокуць
Барыс Васільевіч Бокуць (, в. Сакольшчына, Мінская вобласць — ) — савецкі і беларускі фізік-тэарэтык, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1980), доктар фізіка-матэматычных навук (1973), прафесар (1975). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1978).
Біяграфія
Бокуць нарадзіўся ў вёсцы Сакольшчына (Уздзенскі раён Мінская вобласць) у сялянскай сям’і. У гады Вялікай Айчыннай вайны актыўна ўдзельнічаў у партызанскім руху, быў членам Уздзенскай падпольнай арганізацыі. Пасля вызвалення Беларусі ў 1944 далучыўся да дзеючай арміі, удзельнічаў у баях у складзе частак 2-га Беларускага фронта, быў цяжка паранены. Пасля заканчэння вайны паступіў на фізіка-матэматычны факультэт БДУ, які скончыў у 1952. Затым быў аспірантам кафедры тэарэтычнай фізікі. У 1955 годзе абараніў дысертацыю на сушуканне навуковай ступені кандыдата фізіка-матэматычных навук. C 1955 года Бокуць працаваў у Інстытуце фізікі АН БССР. У 1972 годзе абараніў дысертацыю на сушуканне навуковай ступені доктара фізіка-матэматычных навук У 1973 ён быў запрошаны на пасаду рэктара Гомельскага ўніверсітэта, якую займаў да 1988. Вярнуўшыся ў Мінск, да 1991 працаваў галоўным навуковым супрацоўнікам лабараторыі крышталяоптыкі Інстытута фізікі АН Беларусі. У 1991—93 Бокуць з’яўляўся саветнікам пры дырэкцыі інстытута. У 1975—80 ён абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР.
Навуковая дзейнасць
Асноўныя працы Бокуця прысвечаны пытанням электрадынамікі і крышталяоптыкі. Ім былі распрацаваны метады карэктнага рашэння межавых задач пры разглядзе гіратропных крышталёў натуральнага паходжання, а таксама спосабы вызначэння параметраў аптычнай актыўнасці крышталёў па характарыстыках палярызацыі святла, якое прайшло праз іх або была адлюстравана. Шэраг прац прысвечаны вывучэнню нелінейных уласцівасцей крышталёў. У прыватнасці, Бокуць вывучыў працэсы генерацыі гармонік (падвоеных, сумарных, рознасных частот) і вызначыў асаблівасці гэтага эфекту ў залежнасці ад аптычных уласцівасцей нелінейнага крышталя і параметраў падаючага выпраменьвання. Ім былі высветлены асноўныя характарыстыкі эфекту нелінейнай аптычнай актыўнасці і з’явы пандэраматорнага дзеянні магутнага святла на нелінейныя крышталі. У 1984 гэта дзейнасць была адзначана Дзяржаўнай прэміяй СССР.
Васіль Фёдаравіч Сумараў
Васі́ль Фё́даравіч Су́мараў (нар., Мінск) — беларускі жывапісец. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1981).
Біяграфія
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1965). У 1965—1990 гадах кіраўнік дзіцячай народнай студыі выяўленчага мастацтва пры Палацы культуры тэкстыльшчыкаў у Мінску. Працуе ў жанры тэматычнай карціны, пейзажа, нацюрморта. Карціны «Вяселле» (1972), «Ноч, у якую зацвіў кактус» (1975), «Сказанне пра Навагрудак» (1976), «Пакаянне» (1990), «Мелодыя» (1996), «Зіма ў Навагрудку» (1998), «Блакітная веранда» (2001).
Сям’я
Дочкі Васіля Сумарава — Дар’я і Кацярына — таксама прафесійныя мастакі-жывапісцы.
Будка
Будка:
Бастыённы замак
Бастыённы замак — абарончае збудаванне Новага часу, умацаванае з дапамогай бастыённых фартыфікацый рознага тыпу. Ад ранейшых замкаў бастыённыя замкі перанялі іх сацыяльную, вайсковую і адміністрацыйна-палітычную ролю, аднак значна адрозніваюцца ад іх прынцыпам арганізацыі абароны.
Азначэнне «бастыённы замак» або «zamek bastionowy», распрацаванае польскімі навукоўцамі, адначасова і вельмі слушнае, і, відаць, даволі простае па паходжанні: мадэрнізаваныя з дапамогай бастыённай сістэмы замкі атрымалі прыметнік «бастыённы». Бачна, з аднаго боку, вельмі моцная традыцыя замкавага будаўніцтва і трываласць наймення, з іншага боку — разуменне пэўнага адрознення новых «замкаў» ад ранейшых.
У архітэктурным плане між замкамі і замкамі бастыённымі мала агульнага: параўнайце Наваградскі замак і Гальшанскі замак, у адным выпадку прасла сцяны з пяццю вежамі і форбургам па перыметры і невялікі гатычны палац, прыбудаваны (sic) з унутранага боку адной з сценаў, у іншым — палац хаця і з некаторымі абарончымі рысамі, аднак цалкам аддзелены ад бастыённага абарончага комплексу. Такія назвы, як Нясвіжскі замак або Гальшанскі замак, варта лічыць традыцыйнымі, і пры дакладным узгадванні тыпу звяртаць увагу на іх адрознасць ад класічных феадальных замкаў.
IC 926
IC 926 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор'і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Балыкшы (Курмангазінскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 522 чалавекі (278 мужчын і 244 жанчыны). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 450 чалавек (257 мужчын і 193 жанчыны).
Гарлачык жоўты
Гарла́чык жоўты (Nuphar) — род кветкавых раслін сямейства гарлачыкавых.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя бессцябловыя травяністыя расліны з моцным тоўстым гарызантальным карэнішчам і плаваючым на паверхні вады авальна-зліптычным, вялікім глыбока-сэрцападобным скурыстым лісцем на доўгіх чаранках. Кветкі адзіночныя, двухполыя, жоўтыя ці аранжавыя, з моцным пахам, дыяметрам да 2—5 см, на доўгіх кветаножках, з 5 жоўтымі, знізу зялёнымі чашалісцікамі і шматлікімі пялёсткамі. Рыльца амаль лейкападобнае, з 10-20 прамянямі. Плод — падобная да гарлачыку (адсюль назва) шматнасенная сакавітая зялёная ягада.
Арэал і экалогія
Адрозніваецца больш за 10 відаў. Пашыраны пераважна ва ўмераным поясе Паўночнага паўшар’я; на Беларусі трапляюцца, і вельмі рэдкі. Растуць у азёрах, вадасховішчах, у рэках з павольнай плынню на глыбіні да 2 м, нярэдка ўтвараюць зараснікі. Вядомы міжвідавыя гібрыды.
Значэнне і выкарыстанне
Лекавыя, кармавыя і дэкаратыўныя расліны. Карэнішча мае ядавіты алкалоід нуфарын, крухмал, дубільныя і іншыя рэчывы.
Максымыхынэ
Максымыхынэ (Максими́хине) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сэмэніўскай гарадской абшчыны.
Машэвэ
Машэвэ (Маше́ве) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сэмэніўскай гарадской абшчыны.
Герань крывяна-чырвоная
Герань крывава-чырвоная (Geranium sanguineum) — від кветкавых раслін сямейства.
Назва
Герань крывяна-чырвоная, воўча стапа, дубровіца, мужчынскі залатнічок, дуброўка лясная , вцер.
Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
Расце на ўзлесках, у зарасніках кустоў, на сухіх схілах.
Значэнне
Лекавая расліна.