cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кэці Бэйкер
Кэтрын Уітан Бэйкер (Katherine Whitton Baker; 8 чэрвеня 1950, Мідлэнд, Тэхас, ЗША) — амерыканская акцёрка тэатра, кіно і тэлебачанне, найбольш вядомая працамі ў фільмах:  (1990),  (1999),  (2003),  (2005),  (2007),  (2008), «Ратуючы містэра Бэнкса» (2013),  (2015). Ўладальніца прэміі «Залаты глобус» (1994), трох  за найлепшую жаночую ролю ў драматычным тэлесерыяле (1993, 1995, 1996), прэміі «Нацыянальнага таварыства кінакрытыкаў ЗША» за найлепшую жаночую ролю другога плана (1987) і прэмія «Гільдыі кінаакцёраў» за найлепшую жаночую ролю ў драматычным тэлесерыяле (1994).
Сацыял-дэмакратычны саюз Македоніі
Сацыял-дэмакратычны саюз Македоніі (Социјалдемократски сојуз на Македонија) — палітычная партыя Македоніі. Правапераемнік Саюза камуністаў Македоніі-Партыі дэмакратычных пераўтварэнняў.
Выступае за сацыяльную і нацыянальную эмансіпацыю грамадзян, стварэнне грамадства сацыяльнай справядлівасці з дэмакратычнай прававой дзяржавай, эфектыўнай рыначнай эканомікай і далучэнне да працэсаў еўрапейскай і атлантычнай інтэграцыі. У вобласці гаспадаркі заклікае да эканамічнай дэмакратыі, абароны права на працу і раўнапраўя гаспадарчых суб’ектаў.
Кэці Бэйкер
Біяграфія
Кэтрын Бэйкер нарадзіўся 8 чэрвеня 1950 года ў горадзе Мідлэнд, штат Тэхас. Вырасла ў штаце Нью-Мексіка, у сям'і квакера Джона Сіванда Бэйкера, геолага і педагога, і яго жонкі Элен Андрэ.
Яна вывучала акцёрскае майстэрства ў. У 1977 годзе яна атрымала ступень бакалаўра ў Каліфарнійскім універсітэце у Берклі.
Сацыял-дэмакратычны саюз Македоніі
Гісторыя
У якасці асобнай палітычнай партыі СДСМ была створана 21 красавіка 1991 на 11 Кангрэсе Саюза камуністаў Македоніі—Партыі дэмакратычных пераўтварэнняў, па ініцыятыве старшыні ЦК СКМ—ПДП. 23 лютага 1991 ЦК СКМ—ПДП прыняў рашэнне змяніць назву партыі на СДСМ.
7 чэрвеня 2009 СДСМ на з’ездзе ў Охрыдзе зацвердзіў новы сімвал партыі.
Кэці Бэйкер
Біяграфія
Бэйкер пачала сваю кар'еру ў тэатры, а ў 1983 годзе дэбютавала ў кіно ў драматычным фільме. За сваю кар'еру яна згуляла у 112 фільмах і серыялах.
Асабістае жыццё
Сёння яна жыве ў Паўднёвай Каліфорніі са сваім другім мужам, рэжысёрам і прадзюсарам Стывенам Робманам, за якога яна выйшла замуж у 2003 годзе. У яе ёсць сын і дачка ад першага мужа Дональда Камільеры.
Царства (біялогія)
Царства (regnum) — іерархічная ступень навуковай класіфікацыі біялагічных відаў. Таксон самага высокага ўзроўню сярод асноўных.
Гістарычна выдзялялася 5 царстваў жывых арганізмаў: жывёлы, расліны, грыбы, бактэрыі, вірусы. З 1997 года да іх далучаюць яшчэ 2 царствы: пратысты і археі. З 1998 выдзяляюць царства храмісты.
У 1969 годзе прапанавана класіфікацыя з пяццю царствамі, якая карыстаецца папулярнасцю і цяпер. Яна засноўваецца на адрозненнях арганізмаў у жыўленні — прадстаўнікі царства раслін шматклетачныя аўтатрофы, жывёлы — шматклетачныя гетэратрофы, грыбы — шматклетачныя сапратрофы. Царствы пратыстаў і бактэрый складаюцца з аднаклетачных і прасцейшых арганізмаў. Усе пяць царстваў падзелены на надцарства эукарыёты і пракарыёты, у залежнасці ад таго, ці маюць клеткі гэтых арганізмаў ядро.
Ала Канстанцінаўна Лявонава
Ала Канстанцінаўна Ляво́нава (нар., Менск) — беларускі мастацтвазнавец. Кандыдат мастацтвазнаўства (1973).
Біяграфія
Скончыла ў 1960 годзе БДУ. З 1961 года ў ІМЭФ АН Беларусі, з 1993 года ў навукова-метадычным цэнтры «Гульні і цацкі».
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па старажытнай беларускай скульптуры, сучасным беларускім народным мастацтве. Адзін з аўтараў артыкулаў для «Гісторыі мастацтва народаў СССР» (т. 9, М., 1982), «Гісторыі беларускага мастацтва» (т. 1—3, 1987—1989), зборнікаў «Помнікі старажытнабеларускай культуры» (1984), «Помнікі культуры. Новыя адкрыцці» (1985) і інш.
Рыбніцкі павет
Рыбніцкі павет (Powiat rybnicki) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Сілезскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Рыбнік. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 223,64 км². Насельніцтва павета складае 77,5 тыс. чалавек.
Клічаўскі дзяржаўны аграрна-тэхнічны каледж
Клічаўскі дзяржаўны аграрна-тэхнічны каледж — каледж у г.Клічаў, створаны 1963. Займаецца падрыхтоўкай кадраў у галіне сельскай гаспадаркі.
Гісторыя
У 1963 году быў створаны Магілёўскі тэхнікум механізацыі сельскай гаспадаркі.
У 1974 годзе на базе Магілёўскага тэхнікума механізацыі сельскай гаспадаркі і саўгасаў «Зара» і «Красінскі» быў утвораны Магілёўскі саўгас-тэхнікум, які ў красавіку 1998 года быў рэарганізаваны ў Клічаўскі сельскагаспадарчы тэхнікум і саўгас «Ольса», а 30.12.1999 года ператвораны ў Клічаўскі аграрна-тэхнічны каледж.
NGC 6807
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вядомыя асобы Крычава
Вядомыя ўраджэнцы Крычава:
Тарнагурскі павет
Тарнагурскі павет (Powiat tarnogórski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Сілезскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Тарноўске Гуры. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 644,19 км². Насельніцтва павета складае 139,8 тыс. чалавек.
Рудня-Каменскі сельсавет
Ру́дня-Ка́менскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лоеўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Рудня-Каменка.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Дзятлавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Лоеўскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Папоўскага сельсавета.
Сяродбор’е
Сяродбо́р'е (, Середборье) — вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дварэцкага сельсавета.
Рыгор Сяргеевіч Пінчук
Біяграфія
Нарадзіўся 11 студзеня 1912 года ў сяле Лоеў, цяпер гарадскі пасёлак Гомельскай вобласці у сям'і рабочага. Беларус. Скончыў 7 класаў. Працаваў матросам рачнога флота, а потым чарнарабочым спачатку ў ланцуговым, а потым у механічным цэхе завода «Сатурн» у Днепрапятроўске. У 1930 годзе паступіў у Днепрапятроўскі чыгуначны тэхнікум. Вучыўся без адрыву ад вытворчасці. Быў сакратаром бюро камсамола тэхнікума і старшынёй цэхавага камітэта прафсаюза на заводзе. Пасля заканчэння тэхнікума паступіў на электрафакультэт Транспартнага інстытута.
У Чырвонай Арміі са снежня 1934 года. У 1936 годзе скончыў Варашылаўградскую ваенна-авіяцыйную школу лётчыкаў. Служыў у бамбардзіровачнай авіяцыі Балтыйскага флота. Член ВКП(б) з 1939 года.
Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гадоў.
2 студзеня 1940 года падчас вяртання з разведвальнага палёту, над востравам Суурсаары, самалёт лейтэнанта Рыгора Пінчука быў атакаваны фінскім знішчальнікам. Савецкая крылатая машына атрымала сур'ёзныя пашкоджанні і загарэлася. Але лётчк усё-такі здолеў пасадзіць яе на лёд. Экіпаж лейтэнаната Пінчука, які здзейсніў вымушаную пасадку ў зоне дзеяння фінскіх берагавых гармат, перадаў камандаванню важныя разведвальныя дадзеныя. Неўзабаве быў знойдзены і вывезены лятаючай лодкай МБР-2 капітана А. А. Губрыя з 18-й эскадрыллі ВПС Чырванасцяжнага Балтыйскага флоту на свой аэрадром.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 7 лютага 1940 года за ўзорнае выкананне заданняў камандавання і паказаныя падчас гэтага мужнасць і гераізм, лейтэнанту Пінчуку Рыгору Сяргеевічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка».
Пасля заканчэння савецка-фінляндскай вайны вярнуўся на Чарнаморскі флот камандзірам звяна ў 40-ы бамбардзіровачны авіяцыйны полк. У канцы 1940 года быў адкамандзіраавны на вучобу ў Ваенна-маркую акадэмію, якую скончыў у 1942 годзе.
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з 1942 года. У складзе Ваенна-паветраных сіл Чырванасцяжнага Балтыйскага флота камандаваў эскадрылляй 35-га штурмавога авіяцыйнага палка, быў камандзірам па аператыўнай частцы 11-га авіяцыйнага палка.
Узнагароджаны ордэнам Леніна, медалямі.
Імянем Героя названа вуліца ў гарадскім пасёлку Лоеў Гомельскай вобласці.
Ламберт Спалецкі
Ламберт Спалецкі (каля 875/880 — 15 кастрычніка 898) — сын Гвіда III і Агельтруды, дочкі князя Беневента Адэльхіза. Кароль Італіі (891 — 898) і імператар (892 — 898), а таксама герцаг Спалета (894 — 898) і маркграф Камерына (894 — 898). Натхніцель і ўдзельнік Трупнага сінода (897).
Біяграфія
На асамблеі ў Павіі ў маі 891 года Гвіда дамогся каралеўскага тытула для свайго сына Ламберта, якому тады было каля дванаццаці гадоў. Прыкладна ў той жа час, 30 красавіка 892 года, новы Папа Фармоз каранаваў у Равене Ламберта імператарскай каронай і ён стаў суправіцелем свайго бацькі.
Пасля смерці бацькі Ламберт у студзені 895 года заняў Павію, апярэдзіўшы Берэнгара I Фрыульскага. Карыстаючыся падтрымкай Папы Фармоза, які расчараваўся ў Арнульфе Карынтыйскім, ён карыстаўся падтрымкай сваіх васалаў. Але ў 895 годзе ён дазволіў маці ўцягнуць сябе ў авантуру з адваяваннем княства Беневента для Гвіда IV, маркграфа Спалета, у Візантыі. Гэты паход, распачаты ў жніўні 895 года, выклікаў незадаволенасць Папы, які зноў звярнуўся з заклікам да Арнульфа Карынтыйскага, які ў кастрычніку ўварваўся ў Італію. Пры гэтым з Арнульфам дамовіўся аб дапамозе і імператар Візантыі Леў VI, які заключыў саюз таксама з каралём Ніжняй Бургундыі Людовікам III. У лютым 896 годзе Арнульф заняў Рым, дзе каранаваўся імператарскай каронай. Каралева Агельтруда бегла з Рыма ў Спалета, Ламберт з'ехаў туды яшчэ раней для арганізацыі абароны. Арнульф выступіў следам, але нечакана яго разбіў параліч, у выніку чаго германская армія вярнулася ў Баварыю. Праз некаторы час, 4 красавіка 896 года, памёр Папа Фармоз.
У маі 898 года Папа Ян IX на сінодзе ў Равене ануляваў каранацыю Арнульфа і падтрымаў Ламберта. А ў жніўні ўспыхнула паўстанне маркграфа Тасканы Адальберта II. Ламберт выступіў супраць мяцежніка і яму ўдалося захапіць Адальберта. Ён быў адпраўлены ў Павію чакаць суду. Але 15 кастрычніка на паляванні Ламберт зваліўся з каня і загінуў. З яго смерцю род загас, паколькі яго кузен, маркграф Гвіда IV, памёр годам раней.
Бостанскае чаяпіцце
Бостанскае чаяпіцце (Boston Tea Party) — напад змагароў за незалежнасць паўночнаамерыканскіх калоній Вялікабрытаніі на чале з С. Адамсам на 3 караблі Брытанскай Ост-Індскай кампаніі ў порце Бостана, які адбыўся 16 снежня 1773 г. Першапачаткова гэта падзея мела назву «акцыя супраць чаю» ці «знішчэнне чаю». У выніку нападу была знішчана буйная партыя чаю, прывезенага на продаж у Амерыку. Распаўсюджана думка, што Бостанскае чаяпіцце было выклікана выключна высокімі падаткамі на карысць брытанскай кароны, але на сітуацыя была больш складанай.
Напружанасць адносін калоній і метраполіі напярэдадні «чаяпіцця»
Пасля некаторых уступак парламента Вялікабрытаніі заставаліся нявырашанымі яшчэ пэўныя праблемы. Адна з іх — кантрабанда чаю ў калоніі. Паколькі чай у тыя часы быў даступны ў асноўным матэрыяльна забяспечаным амерыканцам, большасць насельніцтва калоній праблема кошту чаю не закранала ўвогуле. Але акрамя падаткаў існавала і праблема эмбарга на англійскі чай, якое увяло самакіраванне калоній і якое фактычна не дзейнічала. Таму нелегальны ўвоз чаю ў калоніі быў прыбытковым бізнесам. Каб пакласці канец нелегальнаму гандлю, урад Брытаніі даў Ост-Індскай кампаніі манапольнае права беспасрэднага гандлю чаем у калоніях Паўночнай Амерыкі. Зразумела, цэны на чай упалі, і кантрабанда стала немагчымай. Сітуацыяй вырашылі скарыстацца змагары за незалежнасць калоній, якія лічылі, што імпарт таннага англійскага чаю ў калоніі можа прывесці да прымірэння паміж каланістамі і ўрадам метраполіі і ізаляцыі прыхільнікаў незалежнасці ад усяго грамадства.
«Чаяпіцце» і яго наступствы
16 снежня 1773 года на 3 караблі Брытанскай Ост-Індскай кампаніі ў порце Бостана ўзышлі некалькі дзесяткаў чалавек, некаторыя былі пераапрануты ў індзейцаў. На чале групы быў адзін з лідараў змагароў за незалежнасць паўночнаамерыканскага кантынента Самюэль Адамс. Яны выкінулі ў мора некалькі соцень вялікіх скрыняў з чаем. Ніхто не быў забіты падчас гэтай падзеі, пазней атрымаўшай назву «Бостанскае чаяпіцце», але кампанія панесла значныя фінансавыя страты, і афіцыйна заявіла парламенту Вялікабрытаніі, што калі такія напады будуць ажыццяўляцца далей, увесь свет будзе ведаць, што брытанскі ўрад не кантралюе сітуацыю ў калоніях. Урад метраполіі загадаў кіраўніцтву калоніі Масачусетс пакараць злачынцаў і выплаціць Ост-Індскай кампаніі кампенсацыю за знішчаны тавар, а брытанскі флот заблакіраваў порт Бостана. Таксама былі выдадзены некалькі абмежавальных заканадаўчых актаў, якія, сярод іншага, забаранялі публічныя сходы, абмяжоўвалі мясцовае самакіраванне і дазвалялі прымусовае кватэраванне брытанскіх войскаў у прыватных дамах амерыканцаў. Нечакана для ўрада Брытанскай імперыі, Масачусетс не застаўся ў ізаляцыі, бо астатнія 12 англамоўных паўночнаамерыканскіх калоніі падтрымалі бостанцаў і пратэставалі супраць блакады горада і іншых рэпрэсіўных актаў.
У выніку напружанасць паміж калоніямі і метраполіяй, якая паміж 1770 і 1773 гг. пачала сціхаць, узмацнілася да такой ступені, што многія лаяльныя да брытанскай кароны каланісты пачалі аб’ядноўвацца вакол змагароў за незалежнасць калоній. Многія іншыя змагары за незалежнасць асудзілі знішчэнне маёмасці Кампаніі. Праз некалькі гадоў гэта напружанасць прывяла да сутыкненняў паміж войскамі караля і апалчэнцамі з ліку каланістаў, якія перараслі ў 1-ю вайну за незалежнасць (1775—1783) вядомую яшчэ як «Амерыканская рэвалюцыя» (англ. the American Revolution) і ўзнікнення новай краіны свету — Злучаных штатаў Амерыкі
Вуліца Герцэна (Мінск)
Вуліца Герцэна (ранейшыя назвы — (Малая) Бернардзінская, пасля 1866 года Мала-Манастырская, Стара-Манастырская)  — вуліца ў Цэнтральным раёне Мінска. Размешчана ў гістарычным раёне Верхні Горад.
Гісторыя
Першапачаткова з боку Бернардзінскай вуліцы тэрыторыя кляштара была абмежавана высокай мураванай сцяной, якая праходзіла ад Рыначнай плошчы да перакрыжавання з Зыбіцкай вуліцай. Толькі ў тым месцы, дзе сцяна падыходзіла да гандлёвых радоў, існавала вялікая мураваная брама з драўлянымі варотамі. У канцы XIX — пачатку XX стагоддзя, калі большая частка тэрыторыі былога кляштара выкарыстоўвалася пад пажарнае дэпо, частка старажытнай мураванай сцяны кляштара была разабрана, а на яе месцы ўзведзены мураваны аднапавярховы жылы дом і некалькі гаспадарчых пабудоў.
У пісьмовых крыніцах захаваліся звесткі аб тым, што ў XVII-XVIII стагоддзях вуліца Бернардзінская была забрукавана, і яе старажытны брук захаваўся да 2-й паловы XX стагоддзя.
Першыя звесткі аб існаванні мураванай забудовы на паўднёва-ўсходнім баку вуліцы Бернардзінскай сустракаюцца ў архіўных дакументах, пачынаючы з XVIII стагоддзя.
Пасля 1865 года гэта вуліца атрымала назву Малая Манастырская, а ў дакументах канца XIX — пачатку XX ст. яна згадваецца як Мала-Манастырскі завулак.
Размяшчэнне
Вуліца Герцэна размешчана паміж вуліцай Кірыла і Мяфодзія і Музычным завулкам. Пачынаецца ад плошчы Свабоды, з паўднёвага ўсходу прымыкае вуліца Энгельса, з усходу — Музычны завулак, завяршаецца скрыжаваннем з вуліцай Зыбіцкай. Да скрыжавання з Музычным завулкам арыентавана з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, далей цягнецца на поўнач. Працягласць больш за 150 м.
Забудова
У аздобе жылых дамоў па вуліцы Герцэна праявіліся рысы класіцызму і эклектызму.
Уільям Вікры
Уільям Спенсер Вікры (William Spencer Vickrey,, Вікторыя, Брытанская Калумбія, Канада — , Харысан, штат Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі эканаміст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (1996).
Біяграфія
Скончыў Ельскі ўніверсітэт у Нью-Хейвене. Атрымаў ступень доктара ў 1947 годзе ў Калумбійскім універсітэце. Працаваў у розных дзяржаўных установах, у тым ліку і ў казначэйстве. У 1958 годзе стаў прафесарам, а ў 1964 годзе — дэканам эканамічнага факультэта Калумбійскага ўніверсітэта. Кансультаваў дзяржаўныя арганізацыі, быў дырэктарам Нацыянальнага бюро эканамічных даследаванняў у 1973—1977 гадах. З 1979 года быў ганаровымі прафесарам Калумбійскага ўніверсітэта. Памёр Вікры ў Харысане (штат Нью-Ёрк) 11 кастрычніка 1996 праз некалькі дзён пасля аб’яўлення аб прысуджэнні яму Нобелеўскай прэміі па эканоміцы.
Лаўрэат прэміі Ф. Сейдмана (1992).
NGC 6808
NGC 6808 (іншыя абазначэнні — PGC 63578, ESO 73-3, IRAS19385-7045) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Міхаіл I Рангавэ
Міхаіл I Рангавэ (? — 844) — візантыйскі імператар, які кіраваў у 811—813 гадах.
Біяграфія
Міхаіл быў сынам начальніка Эгейскага флоту Феафілакта Рангавэ. Пасля таго, як ён ажаніўся з Пракопіяй, дачкой імператара Нікіфара I, атрымаў пасаду курапалата ў 802 годзе. Калі Пракопія не змагла пераканаць свайго хворага брата імператара Стаўракія назваць Міхаіла сваім пераемнікам, той у кастрычніку 811 годзе пры дапамозе сваіх прыхільнікаў захапіў уладу, зрынуўшы Стаўракія. Па словах Феафана, Міхаіл быў добрым, але не ўмелым у кіраванні і па-рабску адданы Феактысту і іншым военачальнікам. Міхаіл пакінуў умераныя падаткі, усталяваныя Нікіфарам, а таксама шчодра раздаваў грошы арміі, царкве і народу.
У 812 годзе Міхаіл пачаў перамовы з каралём франкаў Карлам і прызнаў таго імператарам. У абмен на гэта прызнанне Венецыя была вернута ў склад Візантыйскай імперыі. На яго долю выпала цяжкая вайна з балгарамі, распачатая яго цесцем. У 812 годзе балгары ўзялі Месемврыю, падышлі да сцен Канстанцінопаля, але былі адбіты. 22 чэрвеня 813 года рамейскае войска сустрэлася з балгарскім ханам Крумам пад Версінікамі, непадалёк ад Андрыянопаля, і пацярпела ад яго разгромнае паражэнне, прычым грэкі пусціліся наўцёкі раней, чым балгары паспелі на іх напасці. Праклінаючы баязлівасць воінаў, Міхаіл вярнуўся ў Канстанцінопаль. На чале арміі ён пакінуў свайго вайскавода, Льва Армяніна. Даведаўшыся ў хуткім часе, што той абвясціў сябе імператарам краіны, Міхаіл неадкладна склаў з сябе ўладу і пастрыгся ў манахі. Ён сканаў 11 студзеня 844 года.
Характар
Як чалавек велікадушны і не срэбралюбівы, ён суцешыў і ўзнагародзіў усіх пакрыўджаных Нікіфарам, падарункамі прыцягнуў да сябе сенат і войска. Ён узбагаціў патрыцыяў, сенатараў, архірэяў, іерэяў, манахаў, ваенных і жабракоў як у сталіцы, так і ў правінцыях, так што скарбы, сабраныя імператарам Нікіфарам, былі растрачаны за некалькі дзён.
Макс фон Гаўзен
Макс фон Га́ўзен (Max Clemens Lothar Freiherr von Hausen;,  — , ) — германскі ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік.
Біяграфія
Пачатак Першай сусветнай вайны сустрэў на пасадзе камандзіра 3-й германскай арміі, з якой удзельнічаў у Пагранічнай бітве, войскі яго арміі прымалі ўдзел у знішчэнні каля 600 мясцовых жыхароў, у тым ліку і некалькіх жанчын з дзецьмі (аднаму з іх было ўсяго 3 тыдні), таксама ён адказны за разбурэнне Рэймса ў верасні 1914 года. Калі яго спыталі аб тым, як такія ўчынкі пасля будуць вядомы ў гісторыі, ён адказаў:
Пасля адыходу 2-й арміі пасля першай бітвы на Марне Гаўзен, апасаючыся, што яго левы фланг будзе агольвацца, выдаў загад на адыход. Пасля стабілізацыі фронта на рацэ Эне, 4 верасня ў сувязі з хваробаю яго змяніў на пасадзе камандуючага 3-й арміі генерал Карл фон Айнем. Больш Гаўзен не прымаў удзелу ў баявых дзеяннях і памёр неўзабаве пасля заканчэння Першай сусветнай вайны.
Гідразін
Гідразі́н (дыамід) H2N—NH2 — бясколерная, моцна гіграскапічная вадкасць з непрыемным пахам.
Малекула N2H4 складаецца з дзвюх групаў NH2, павернутых адна адносна аднае, што абумоўлівае палярнасць малекулы гідразіну, μ = 0,62 · 10−29 Кл · м. Змешваецца ў любых суадносінах з вадой, вадкім аміякам, этанолам; у непалярных растваральніках раствараецца дрэнна. Па ўстойлівасці гідразін значна саступае аміяку, бо сувязь N—N не вельмі трывалая.
Хімічныя ўласцівасці
Падобна аміяку гідразін праяўляе асноўныя ўласцівасці. Аднак з-за ўзаемнага адштурхвання свабодных электронных пар суседніх атамаў азоту гідразін з’яўляецца слабейшай асновай за аміяк:
Атрыманне
Па метадзе Рашыга яго атрымліваюць акісленнем аміяку гіпахларытам натрыю. Працэс працякае праз стадыю ўтварэння хлораміну:
У адну рэакцыю:
Іоны некаторых цяжкіх металаў, прыкладам Cu2+, нават пры канцэнтрацыі каля 10−5 моль/л каталізуюць раскладанне гідразіну па рэакцыі:
Для іх звязвання ў рэакцыйную сумесь дадаюць жэлацін. Часта аміяк замяняюць мачавінай:
Уладзімір Антонавіч Хамчаноўскі
Уладзімір Антонавіч Хамчано́ўскі ( — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (8 мая 1965 года, пасмяротна).
Гідразін
Атрыманне
Метад Баера. Ён адрозніваецца ад метаду Рашыга тым, што ўводзяць ацэтон, які злучае гідразін у арганічнае вытворнае (гідразон), тым самым выводзячы яго з рэакцыі. Выкарыстанне ацэтону дазваляе замяніць гіпахларыт на пераксід вадароду:
Таксічнасць
Гідразін і яго вытворныя — надзвычай таксічныя злучэнні для розных відаў жывёл і раслінных арганізмаў. Разбаўленыя растворы сульфату гідразіна згубна дзейнічаюць на насенне, марскія водарасці, аднаклетачныя і прасцейшыя арганізмы. У млекакормячых гідразін выклікае сутаргі. У жывёльны арганізм гідразін і яго вытворныя могуць пранікаць любымі шляхамі: пры ўдыханні пароў прадукту, праз скуру, праз стрававальны тракт.
Уладзімір Антонавіч Хамчаноўскі
Біаграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Пірагі Дубровенскага раёна. Пасля заканчэння сярэдняй школы вучыўся ў настаўніцкім інстытуце ў Оршы, які скончыў у 1939 годзе. Падчас Вялікай Айчыннай вайны са жніўня 1941 года камандзір падпольнай групы Расонскага патрыятычнага падполля. З красавіка 1942 года намеснік камандзіра партызанскага атрада імя Шчорса па разведцы. 19 снежня 1942 года з групай партызан каля вёскі Гліснаўка (Полацкі раён) трапіў у засаду. Загінуў у баі, прыкрываючы адыход таварышаў.
Пахаваны ў брацкай магіле гарадскога пасёлку Расоны.
Урэчча (Лунінецкі раён)
Урэ́чча (, Уречье) — былая вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Дварэцкага сельсавета.
Скасавана 27 снежня 2022 года.
Канстытуцыя Харватыі
Канстытуцыя Харватыі (Ustav Republike Hrvatske) — дзеючая Канстытуцыя Харватыі прынятая парламентам Харватыі 22 снежня 1990 года. Канстытуцыя замяніла сабой Канстытуцыю Сацыялістычнай рэспублікі Харватыя, якая дзейнічала ў СФРЮ. Парламент, які прыняў Канстытуцыю, быў абраны ў красавіку 1990 года на першых свабодных шматпартыйных выбарах. З прычыны, што Канстытуцыя была прынятая перад Калядамі, яна часам нефармальна называецца «Каляднай канстытуцыяй» (Božićni ustav). У 1997, 2000 і 2001 гадах у тэкст Канстытуцыі быў унесены шэраг змен, у прыватнасці, якія датычацца пераўтварэння двухпалатнага парламента ў аднапалатны і абмежавання ўлады Прэзідэнта краіны.
Структура
Канстытуцыя Рэспублікі Харватыя складаецца з васьмі частак (139 артыкулаў). Па Канстытуцыі 1990 года Харватыя з'яўлялася прэзідэнцка-парламенцкай рэспублікай, аднак пасля змяненняў 2000 і 2001 года ўрад краіны стаў падсправаздачны Палаце прадстаўнікоў Харвацкага сабора, што азначала пераход да парламенцкай формы кіравання. Складовай часткай Канстытуцыі, прынятай 22 снежня 1990, з'яўляюцца шэраг пазнейшых Канстытуцыйных законаў: "Аб правах і свабодах чалавека і правах этнічных і нацыянальных супольнасцяў або меншасцяў у Рэспубліцы Харватыя" (1991), "Аб супрацоўніцтве Рэспублікі Харватыя з Міжнародным судом ААН" (1996), "Аб Канстытуцыйным судзе Рэспублікі Харватыя" (1999).
Эгейская культура
Эгейская культура, Крыта-мікенская культура — умоўная агульная назва культур бронзавага веку в-ва Крыт (мінойскай), астравоў Эгейскага мора (кікладскай) і мацерыковай Грэцыі (эладскай, у тым ліку мікенскай).
Узнікла і развівалася ў ІІІ — ІІ тыс. да н.э. (XXX—XII ст. да н.э.). Зведала непасрэдны ўплыў культурных здабыткаў Блізкага Усходу (Старажытны Егіпет), але захавала сваю самабьггнасць; палітычнае, эканамічнае і культурнае жыццё мясцовых протадзяржаў развівалася ў палацавых гаспадарках гарадоў Крыта, Мікенаў, Троі, Піласа і інш. Яе гісторыя паводле вынікаў археалагічных даследаванняў англійскага археолага А. Дж. Эванса падзяляецца на 4 перыяды: раннемінойскі, ці дапалацавы (2600—2000 да н.э.); сярэднемінойскі, ці палацавы (2000—1700 да н.э.); сярэднемінойскі, ці новапалацавы (1700—1400 да н.э.); познемінойскі, ці пасляпалацавы (1400—1150 да н.э.).
Узнікненне гарадоў на Крыце адносіцца да пачатку II тыс. да н. э. Іх жыхары валодалі дастаткова развітымі будаўнічымі прыёмамі, выкарыстоўвалі бронзавыя прылады працы, выраблялі гліняны посуд, ювелірныя ўпрыгажэнні з золата, слановай косці, вырабных камянёў. У пачатку сярэднемінойскага перыяду фарміруюцца буйныя эканамічныя і культурныя цэнтры — Кнос і Фест. Для іх характэрна ўзвядзенне развітых жылых комплексаў, так званых «старых палацаў», дзе ўсе памяшканні групаваліся вакол вялікага двара. У выяўленчым мастацтве складваецца ідэал прыгожага чалавека. Для мужчыны гэта фігура з шырокімі плячамі, дужымі рукамі, тонкай таліяй. Жаночыя вобразы вызначаліся вытанчанасцю і зграбнасцю. Мастацкія творы пачалі стварацца прафесійнымі майстрамі, што адлюстроўваецца ў іх добрым тэхнічным выкананні.
Наступны перыяд, «новапалацавы», пачаўся пасля спусташальнага землетрасення, якое разбурыла практычна ўсе манументальныя помнікі на Крыце. Цяпер на падмурках старых будынкаў узводзяць новыя, значна большыя па памерах, двухпавярховыя, з багатым убраннем інтэр’ераў: у Кносе, Фесце, Маліі, у Ката-Закра, Агія-Трыадзе. Росквіт гаспадаркі і культуры найбольш старажытнай дзяржавы на Крыце адбыўся ў XVII—XVI ст. да н.э.
Сцены выкладваюць з каменных блокаў і цэглы, выкарыстоўваюць драўляныя калоны на каменных базах. Фарміруецца сістэма асвятлення светлавымі калодзежамі. У палацавых комплексах вылучаюцца жылая жаночая частка і групы парадна-прадстаўнічых памяшканняў. Аддзяляюцца збудаванні гаспадарчага прызначэння: склады, кладовыя, майстэрні. Будуюцца відовішчныя пляцоўкі з месцамі для гледачоў. Асаблівасцю архітэктуры палацаў Крыта з’яўляецца адсутнасць умацаванняў вакол іх. Гэта былі важныя цэнтры, у якіх канцэнтравалася палітычнае і рэлігійнае жыццё. Палацы аб’ядноўвалі таксама вытворчыя і гандлёвая сферы. Сумеснай працай многіх пакаленняў архітэктараў, земляробаў, рамеснікаў і рабоў быў пабудаваны суцэльны комплекс прыблізна з 300 памяшканняў — велічны трохпавярховы Кноскі палац, т. зв. Лабірынт. Залы і пакоі Кноскага палаца, знаходзячыся на розных узроўнях, злучаныя лесвіцамі і пераходамі, асветленыя і зацемненыя, стваралі ўражанне рухомасці, зменлівасці, не ўласцівай архітэктуры Старажытнага Усходу. Падобны палац быў у Фесце на поўдні Крыта.
Рэлігіяй крыцян было мнагабожжа: «Вялікая багіня» (захавалася статуэтка багіні, якая трымае змей), Мінатаўр і інш. Жывапіс прадстаўлены фрэскамі («гульня з быком», «кноская парыжанка» і інш.), расфарбаванымі рэльефамі на сценах («цар-жрэц»). У 1953 дэшыфраваны таблічкі лінейнага пісьма XVIII—XI ст. да н.э. (гл. Крыцкае пісьмо).
У Кносе, іншых гарадах Крыта, такіх, як Фера, Малія, Агіа-Трыада, былі выяўлены выдатныя творы дробнай пластыкі. Так, у Кносе ў тайніку знаходзіліся керамічныя статуэткі багінь або жрыц са змеямі, культ якіх, відаць, меў шырокае распаўсюджанне. Фігуры маладых жанчын падкрэслена вытанчаныя, пяшчотныя. Яны пышнагрудыя, у іх тонкія таліі, плаўныя згібы рук і торсаў, мудрагелістыя, высокія галаўныя ўборы. Па-свойму выразныя рэльефы з палаца Агіа-Трыады са сцэнамі барацьбы з быкамі, пластыка на рытуальных сасудах, тэракотавыя і бронзавыя статуэткі.
Разнастайнымі былі творы прыкладнога мастацтва, якія выконвалі рамеснікі крыцкіх гарадоў. Асобнае месца сярод іх займала распісная кераміка. У 1800—1700 г. да н. э. складваюцца адметныя стылі дэкарыравання сасудаў: «камарэс» (назва звязана з месцам першых знаходак у цэнтры Крыта) і «». Для першага характэрна выкарыстанне маляўнічых зігзагаў, спіраляў, завіткоў, кругоў, буйных разетак як паасобку, так і ў разнастайных спалучэннях. У іх аздобе прасочваюцца гарманічная ўраўнаважанасць буйных элементаў і свабоднага гладкага поля. У «марскім» стылі дамінуючымі былі стылізаваныя выявы малюскаў, рыб, васьміногаў, ракавін, медуз, каралаў, водарасцей. Напрыклад, на вазах з Гурніі і Палекастра (абедзве — каля 1600 да н.э.) паказаны васьміногі, шчупальцы якіх абвіваюць тулавы сасудаў і аб’ядноўваюць у адзіную кампазіцыю намаляваных тут жа іншых марскіх істот, што стварае ўражанне рухомага марскога асяроддзя.
У сярэдзіне II тыс. да н. э. крыцкія гарады былі захоплены плямёнамі, якія прыйшлі з мацерыка, — ахейцамі. Падзенне гэтых буйных цэнтраў старажытнай цывілізацыі, відаць, паскорыў выбух вулкана на востраве Ціра (Сантарын) каля 1450 да н.э.
3 XV—XIV ст. да н. э. цэнтр эгейскай культуры перамяшчаецца на поўдзень сучаснага Балканскага паўвострава — у Мікены, Тырынф, Аргас і Пілас. Аднак пачатак своеасаблівай культуры пелапанескіх гарадоў адносіцца да больш ранняга часу (XVII ст. да н.э.), калі на іх аказвалі моцнае ўздзеянне суседнія крыцкія калоніі. Насельніцтва ўсходняй часткі Пелапанеса складалі грэкі-ахейцы, суровы лад жыцця якіх вызначаўся асаблівай ваяўнічасцю. Відаць, таму іх гарады нагадваюць непрыступныя цытадэлі. Асабліва ўражваюць памеры сцен. Напрыклад, у Тырынфе іх таўшчыня дасягала да 17 м, вышыня — ад 18 да 20 м. Яны былі складзены з каменных блокаў-квадраў вагой ад 5 да 12 т. Унутры іх знаходзіліся галерэі і памяшканні ваеннага прызначэння з несапраўднымі скляпеністымі перакрыццямі. Археолагі, звярнуўшы ўвагу на тэхніку кладкі гэтых умацаванняў, назвалі яе «цыклапічнай». Магутныя сцены пелапанескіх гарадоў далі падставы старажытным грэкам стварыць легенду аб волатах-цыклопах, якія толькі і маглі ўзвесці такія крэпасці. Мікены і Тырынф былі пабудаваны на высокіх пагорках, якія атрымалі назву «акропаль», што азначала «верхні горад».
3 будынкаў Мікен, Тырынфа і Піласа лепш за ўсё вывучаны Піласкі палац. Гэта быў двухпавярховы комплекс з дакладнай сіметрычнай планіроўкай. У ім налічвалася некалькі дзясяткаў памяшканняў — залы параднага і культавага прызначэння, пакоі правіцеля, склады, майстэрні. Меўся таксама арсенал са зброяй. Акрамя ўсяго гэтага палац быў аснашчаны сістэмай водазабеспячэння і каналізацыі. Мікенскі палац, мяркуючы па дадзеных археалагічных раскопак, вызначаўся большай упарадкаванасцю, чым лабірынт у Кносе. Асновай яго была вялікая прамавугольная зала (мегаран) з ачагом пасярэдзіне і тронам правіцеля насупраць уваходу. Перакрыцці залы падтрымлівалі чатыры калоны. Такі тып будынка быў потым узяты грэкамі за аснову культавых збудаванняў.
Аб дойлідстве Тырынфа, Мікен і Піласа можна меркаваць таксама і на падставе пахаванняў, грабніц. Яны вядомы двух тыпаў: высечаныя ў скалістым грунце (шахтавыя магілы) і наземныя купальныя збудаванні (толасы). Самая вядомая грабніца, знойдзеная непадалёку ад Мікенскага акропаля, атрымала назву «Скарбніца Атрэя» па імені легендарнага цара Атрэя, бацькі Агамемнана, правіцеля Мікен (XIV ст. да н.э.). Такі тып пахавання ўзыходзіць да старажытных курганоў-магіл. Яе несапраўдныя скляпенні ўтвараюць кольцы каменных пліт, якія ссоўваюцца да цэнтра, навісаюць адна над адной і зыходзяцца ўверсе. Купал дыяметрам 14,5 м падымаўся на вышыню 13,2 м і быў упрыгожаны буйнымі пазалочанымі бронзавымі разеткамі. Масіўныя, з замкнутай, пазбаўленай натуральнага асвятлення ўнутранай прасторай толасы павінны былі сімвалізаваць замагільны свет, куды трапляў чалавек пасля смерці.
У шахтавых пахаваннях Мікен і Тырынфа знойдзена вялікая колькасць прадметаў побыту, зброі, ювелірных упрыгожанняў, рытуальных сасудаў — рытонаў, пахавальных масак. Большасць з іх — залатыя вырабы, дасканалыя па форме і тэхнічным выкананні. У асобных магілах былі знойдзены залатыя пахавальныя маскі, у якіх аб’ядналіся прыёмы тарэўтыкі і рэльефа. Іх роля заключалася хутчэй за ўсё ў тым, каб устанаўліваць мяжу паміж светам зямным і замагільным. Пры ўсім схематызме і ўмоўнасці выяў у іх рэльефах прасочваецца правобраз будучага скульптурнага партрэта. Шахтныя магілы з мноствам каштоўных рэчаў даследаваны нямецкім археолагам Генрыхам Шліманам.
Насценныя роспісы грэчаскіх палацаў маюць многа агульнага з жывапісам мінойскіх гарадоў. Аднак пры знешнім падабенстве сюжэтаў відавочны зусім іншыя адносіны да выяўлення і ацэнкі з’яў рэчаіснасці. Для кампазіцый характэрны завершаныя формы, сілуэтнасць, падкрэсленая дэкаратыўнасць, у вядомым сэнсе — схематычнасць. Іх вылучае рацыяналістычнасць трактовак, гэта прасочваецца нават у абранні сюжэтаў — сцэн паляванняў, баёў, урачыстых працэсій. Асабліва многа такіх выяў знойдзена ў палацы Тырынфа, тут яны не толькі знаходзіліся на сценах мегарана, але і ўтваралі дэкаратыўную аздобу падлогі.
Яшчэ адным цэнтрам старажытнай эгейскай цывілізацыі была Троя. Рэшткі гэтага горада знойдзены ў паўночна-заходняй частцы Малой Азіі. Знаходкі археолагаў дазваляюць параўноўваць мастацтва Троі з Мікенамі і Тырынфам. Паміж імі было многа агульнага — тая ж стрыманасць І суровасць архітэктуры, падобныя тыпы будынкаў, высокі ўзровень выканання дэкаратыўна-прыкладных твораў, невялікая колькасць скульптурных выяў.
На мяжы XIII—XII ст. да н.э. Крыта-мікенская культура і яе цывілізацыя перасталі існаваць пад ударамі плямён дырыйцаў. У сярэдзіне XIII ст. да н.э. на тэрыторыі Балканскага паўвострава адбыліся вялікія ваенныя дзеянні. Ахейскія плямёны разбурылі Трою, а ў хуткім часе плямёны дарыйцаў, іанійцаў, эалійцаў пакарылі Мікены, Тырынф, Пілас, захапілі Эгейскія астравы, дасягнулі Малаазіяцкага ўзбярэжжа. Гэта нанесла вялікі ўрон культуры. Былі страчаны прыёмы будаўніцтва, забыты тэхналогіі апрацоўкі металаў, навыкі пісьма, разбурана дзяржаўная структура мінойскага грамадства.
Нягледзячы на спусташэнні, культурная спадчына Крыта-Мікенскага свету стала асновай, на якой атрымала развіццё мастацтва Старажытнай Грэцыі, перш за ўсё ў так званыя «цёмныя стагоддзі» (XI—IX ст. да н.э.). Тады складваецца агульнагрэчаскі пантэон багоў, з’яўляецца міфалогія, выпрацоўваецца адзіная мова — фарміруюцца перадумовы мастацтва архаікі. Аб «цёмных стагоддзях» вядома толькі па творах Гамера, у якіх пераплятаюцца рэальныя гістарычныя падзеі і міфы.
NGC 6810
NGC 6810 (іншыя абазначэнні — PGC 63571, ESO 142-35, IRAS19393-5846) — галактыка ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Бенедыкт IV
Бенедыкт IV (Benedictus PP. IV; ?,  — ліпень ) — Папа Рымскі з 1 лютага 900 па ліпень 903. Нарадзіўся ў Рыме, належаў да партыі Папы Фармоза. Каранаваў імператарам Людовіка III Сляпога. Адлучыў ад царквы графа Фландрыі Балдуіна II, які арганізаваў забойства архібіскупа Рэймса Фулька. Пахаваны ў Рыме.
Септыманія
Септыманія (Septimania) — гістарычная вобласць на французскім узбярэжжы Міжземнамор'я, якая ляжыць паміж горнымі хрыбтамі Пірэнеяў і Севенаў, з аднаго боку, і далінамі Гароны і Роны, з іншага. Названа ў гонар Сёмага легіёна, ветэраны якога (septimani) былі надзелены Аўгустам землямі ў гэтай мясцовасці. У наш час уваходзіць у склад французскага рэгіёна Лангедок-Русільён.
Пры Каралінгах Септыманія лічылася даменам Аквітанскага каралеўства, аднак у 817 годзе вылучылася ў самастойнае герцагства (марку). Паступова назва Септыманія была выцеснена назвай Готыя. Праз некалькі дзесяцігоддзяў Готыя перайшла ў рукі графаў Тулузскіх і страціла палітычную самастойнасць.
Новазарэчанскі сельсавет
Новазарэ́чанскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Сябровічы.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Новае Зарэчча. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Шапатовіцкага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. У 1931 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў пасёлак Паўднёвы. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены перанесены ў вёску Сябровічы. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ленінскага сельсавета.
Бластакладыя
Бластакладыя (Blastocladia) — род грыбоў сямейства. Класіфікавана ў 1877 годзе.
Класіфікацыя
Да роду Blastocladia адносяць 34 відаў:
Левабярэжная (станцыя метро)
Левабярэжная (Лівобережна, ) — 9-я станцыя Кіеўскага метрапалітэна, размешчаная на Святошынска-Броварскай лініі паміж станцыямі «Гідрапарк» і «Дарніца». Была адкрыта 5 лістапада 1965 года.
Гісторыя
Адкрыта 5 лістапада 1965 года. Атрымала назву па найблізкага жылога масіву Левабярэжны. Пасажыраплынь - 52,6 тыс. чал./суткі.
У 1976 годзе для павелічэння прапускной здольнасці была праведзена рэканструкцыя станцыі - да парталаў-уваходаў прыбудаваны 2 вестыбюля.
4 кастрычніка 2011 года паблізу ад станцыі адкрыты прыпыначны пункт Левабярэжная гарадской электрычкі.
Канструкцыя
Станцыя знаходзіцца паміж паўночнай і паўднёвай паловамі Левабярэжнага масіва. Побач размешчаны тэатр драмы і камедыі на Левым беразе, гасцініца «Турыст», Левабярэжны паштамт.
Станцыя размешчана на эстакадзе, наземная адкрытага тыпу з астраўной платформай. Пасадачная платформа прычынена навесам, якія абапіраюцца на калоны, размешчаныя па цэнтры. Платформа злучаная ўваходамі з двума наземнымі вестыбюля-парталамі, прыбудаванымі да эстакадзе.
З вестыбюляў маюцца выхады на вуліцу Яўгена Сверсцюка.
Перасадка
Станцыя мае выхад да прыпыначнага пункта Левабярэжная,  Кіеўскай гарадской электрычкі.
У перспектывах развіцця Кіеўскага метрапалітэна прадугледжана што гэтая станцыя будзе перасадкавай на Сырэцка-Пячэрскую лінію і на Левабярэжную лінію (праектуемую).
Станцыя левабярэжная адзіная ў Кіеўскім метрапалітэне у якой будзе перасадка   на 2 іншыя лініі метро.
Рэжым працы
Адкрыццё - 05:35, закрыццё - 0:06. Адпраўленне першага цягніка ў накірунку:
Адпраўленне апошняга цягніка ў накірунку:
Яварова
Яваро́ва (, Яворово) — вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дварэцкага сельсавета.
Свята-Афанасьеўскі мужчынскі манастыр (Брэст)
Свята-Афанасьеўскі мужчынскі манастыр ― манастыр у Брэсце (былая вёска Аркадыя). Знаходзіцца на вуліцы Свята-Афанасьеўская, 39.
Гісторыя
На мяжы XIX—XX стагоддзяў на месцы смерці святога Афанасія Брэсцкага ў 1648 годзе была пабудавана Свята-Афанасьеўская царква. Пасля Другой сусветнай вайны храм быў закрыты.
У 1980 годзе пастановай Брэсцкага аблвыканкама храм быў перададзены ў вядзенне Праваслаўнай Царквы. Храм быў адноўлены і ў 1988 годзе ў ім адбылося першае набажэнства. У ліпені 1995 года храм наведаў патрыярх Алексій II і блаславіў адкрыццё мужчынскага манастыра.
Архітэктура
Царква — помнік народнага дойлідства з рысамі рэтраспектыўна-рускага стылю. Пабудавана з хваёвага бруса на падмурку. Выразнасць будынка дасягаецца падоўжна-восевым спалучэннем розных па памерах зрубаў выцягнутага бабінца з прытворам і крыжовай у плане малітоўнай залы, плаўным спалучэннем іх 2-схільных дахаў. Над сяродкрыжжам уздымаецца высокі гранёны шацёр з макаўкай. Макаўкамі завершаны і 3-вугольныя франтоны крылаў крыжа, апсіда і бабінец, што стварае партатыўнае маляўнічае залачонае 5-купалле. Па тыпу сялянскай хаты галоўны фасад завершаны 3-вугольным франтонам, ашаляваным «у вугал» і ахопленым разнымі падзорамі; па цэнтры франтона размешчаны абраз прападобнага Афанасія Філіповіча. Фасады ашаляваны гарызантальна, цокальная частка — вертыкальна. Уваход вылучаны 4-слуповым ганкам пад 2-схільным дахам. У інтэр’еры апсіда вылучана шырокай кілепадобнай аркай. 1-ярусны драўляны іканастас у неарускім стылі; царскія вароты, арачныя рамы абразоў размежаваны карынфскімі калонкамі, завершаны кілепадобнымі франтончыкамі. Галерэя хораў падтрымана бакавымі ўвагнутымі кранштэйнамі.
Псілотавыя
Найстаражытнейшая група вышэйшых раўнаспоравых раслін, якая, па ўсёй верагоднасці, бярэ пачатак непасрэдна ад рыніяфітаў і дажыла да нашых дзён. У сваёй эвалюцыі яны зайшлі далей за рыніяфітаў па шляху спецыялізацыі і ўяўляюць сабой замкнутую галіну эвалюцыі вышэйшых раслін.
Травяністыя шматгадовыя трапічныя расліны, ёсць эпіфіты. Сцёблы прамастойныя галінастыя, адыходзяць ад гарызантальнай падземнай часткі, падобнай на карэнішча. Сапраўдных каранёў няма. Лістападобныя прыдаткі не з'яўляюцца сапраўднымі лісцямі. Функцыю фотасінтэза выконваюць у асноўным сцёблы.
Споры ўтвараюцца на галінках і прарастаюць у цыліндрычнае галінастае ўтварэнне. Гэты «заростак» утварае гаметы, у архегоніі гаметы зліваюцца, а затым з зіготы ізноў развіваецца прамастойнае споравае пакаленне.
Шапатовіцкі сельсавет
Шапато́віцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Шапатовічы.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Новазарэчанскага сельсавета.
Надмагілле Паўла Сапегі і яго жонак
Надмагілле Паўла Сапегі і яго жонак — падканцлера вялікага літоўскага Паўла Сапегі і яго жонак з касцёла францысканцаў у в. Гальшаны Гродзенскай вобласці. У наш час захоўваецца ў Музеі старажытнабеларускай культуры. Выканана пасля 1635 года (год, калі памёр Сапега). Размяшчалася ў фундатарскай капліцы, у адным з крылаў трансепта.
Апісанне
Надмагілле належала, відаць, да ярусных. Ад надмагілля захавалася толькі чатыры мармуровыя фігуры Сапегі і яго трох жонак жонкі. Яны ляжаць у свабодных позах, галовы пакояцца па падушках і абапіраюцца на левыя рукі. Сапега ў адзенні рыцара, ён павернуты да жонак, якія трымаюць у руках малітоўнікі. Фігуры велічныя, што падкрэсліваецца плаўнымі лініямі замкнёных контураў, драпіроўкай адзення, якая выяўляе пластыку некалькі падоўжаных форм. Твары поўныя спакою, яны існуюць быццам па-за часам, пазбаўлены эмоцый, выразна ўвасабляюць годнасць і знакамітасць. Выкананне фігур адзначаецца высокім майстэрствам. Скульптар добра ведаў магчымасці мармуру як матэрыялу і разнастайнай апрацоўкай прымусіў гучаць яго ў поўную сілу. Ён дасканала выявіў фактуру рыцарскага адзення Сапегі, футравай акаймоўкі і тканін вопраткі яго жонак. Цвёрды метал даспехаў Сапегі кантрасціруе з мяккай мадэліроўкай твару, буйнымі кольцамі барады і вусоў. Спалучэнне гладка апрацаваных плоскасцей з невысокім рэльефам стварае дадатковы дэкаратыўны эфект.
Сагаўнікавыя
Сагаўнікавыя, сагаўнікі (Cycadales) — парадак голанасенных раслін.
Апісанне
Сучасныя сагаўнікі — дрэвы з калонападобным сцяблом вышынёй да 6-20 м ці клубнепадобным, невысокім, схаваным у зямлі, вельмі нямногія эпіфіты на ствалах дрэў.
Лісты сагаўнікаў сцябловага паходжання, простаперыстыя, як у пальмаў, радзей двойчы- і тройчыперыстыя, да 2 м удаўжыню, цвёрдыя, вечназялёныя, у маладым стане слімакападобна загорнутыя, як у папарацей. Сцябло мае асяродак з крухмалам, за ім ідзе вузкае кальцо слаба развітай рыхлай драўніны, затым ідзе камбій, слой флаэмы і тоўстая кара. У кары маюцца слізевыя хады са сліззю (падабенства з мараціевымі папарацямі).
Корань сагаўнікаў доўгі, разгалінаваны. Для каранёвай сістэмы характэрным з'яўляецца наяўнасць бакавых паверхневых каранёў, якія растуць уверх. Паблізу паверхні зямлі ці крыху вышэй яны моцна разгаліноўваюцца, утвараюць каралападобныя ці клубне-падобныя скапленні, якія размяшчаюцца каля асновы ствала. У пратадэрме гэтых каранёў былі выяўлены сіне-зялёныя водарасці (Nostok punctiforme, Anabaena cycadae і інш.), азотфіксавальныя бактэрыі (Bacterium radicicola i Azotobacter sp.) і, нарэшце, гіфы слаба патагенных грыбоў, утвараючых фікаміцэтную эндатрофную мікарызу. Роля гэтых каранёў, верагодна, заключаецца ў забяспячэнні расліны азоцістымі злучэннямі. Спарангіяфоры сабраны ў стробілы.
Пашырэнне
Апісана каля 300 сучасных відаў. Сустракаюцца ў трапічных і субтрапічных абласцях.
Сагаўнікі з'яўляюцца рэшткамі некалі шырока распаўсюджанай групы раслін. Выкапнёвыя рэшткі сагаўнікаў (лісты і насенне) сустракаюцца ў адкладаннях раннепермскага перыяду. Па апошніх дадзеных сагаўнікавыя з‘явіліся ў познім карбоне, дасягнулі росквіту ў юрскім і мелавым перыядах і звязаны ў сваім паходжанні з насеннымі папарацямі, якіх яны нагадваюць многімі прыкметамі сваёй знешняй і ўнутранай арганізацыі.
Асаблівасці біялогіі
У большасці сагаўнікавых ёсць шышкі (стробілы). Яны адсутнічаюць толькі ў сагаўніка. У сагаўніка семязачаткі размяшчаюцца на жоўта-аранжавых перыстых мегаспарафілах у ніжняй іх частцы, на разгалі-наваннях, у колькасці 6 па 3 з кожнага боку мегаспарафіла. Семязачаткі дасягаюць 5-6 см удаўжыню.
Развіццё семязачатка адбываецца наступным чынам. На мегаспарафіле ўзнікае нуцэлус у выглядзе невялікага бугарка з аднолькавых клетак. Па меры яго росту ад асновы нуцэлуса вырастае інтэгумент. Ён моцны, трохслойны. Знешні і ўнутраны слаі мясістыя з праводзячымі пучкамі (васкулярызаваныя), а паміж імі — сярэдні камяністы слой. Інтэгумент не поўнасцю змыкаецца ўверсе і ўтварае мікропілі — пылкаўваход. У верхняй частцы нуцэлуса ў выніку аслізнення клетак узнікае пылковая камера са сліззю, кропелька якой выступае праз мікропіле.
У верхняй частцы нуцэлуса адасабляецца адна буйная клетка — мацярынская клетка мегаспор. Яна рэдукцыйна дзеліцца з утварэннем 4 гаплоідных мегаспор. Яны размяшчаюцца ланцужком адна над другой па вертыкалі. Тры верхнія мегаспоры адміраюць, а ніжняя прарастае і ўтварае жаночы зарастак (гаметафіт) — першасны эндасперм. Зарастак, такім чынам, знаходзіцца ўнутры семязачатка. На жаночым зарастку фарміруюцца два архегоніі. Архегоній складаецца з буйной яйцаклеткі, рана адміраючай брушной канальцавай клеткі і дзвюх шыйкавых клетак.
Над архегоніямі перыферычныя клеткі зарастка разрастаюцца і фарміруюць унутраную поласць, называемую археганіяльнай камерай. Паступова дно пылковай камеры разбураецца, і яна (пылковая камера) зліваецца з археганіяльнай камерай. Прарослая мікраспора сагаўніка трапляе на семязачатак і прыклейваецца да кропелькі слізі, якая выступае праз мікропіле семязачатка. Па меры падсыхання вадкасці пылінка ўцягваецца ў поласць, у так званую пылковую камеру. Тут пылінка пачынае прарастаць з утварэннем гаўсторыі, якая прарастае ў тканку нуцэлуса, паглынае спажыўныя рэчывы і вільгаць. Сперматагенная клетка дзеліцца і ўтварае 2 сперматазоіды памерам да 3-3,5 мм са шматлікімі (некалькі тысяч) жгуцікамі па спіралі. Гэта самыя буйныя сперматазоіды ў раслінным свеце. Унутры пылінкі ствараецца высокі тургарны ціск за кошт паглынання ёю вільгаці з клетак нуцэлуса. Гэта прыводзіць да разрыву гаўстарыяльнай трубкі. Пад вялікім ціскам слізь са сперматазоідамі выкідаецца на дно археганіяльнай камеры. Канальцавыя клеткі архегонія аслізняюцца. Гэта забяспечвае доступ сперматазоідаў да яйцаклеткі. Перыяд ад апылення да апладнення працягваецца 6-7 месяцаў. Зігота фарміруе ў верхняй частцы падвесак, ці суспензар, які прасоўвае зародак у тканку жаночага гаметафіта, багатага спажыўнымі рэчывамі. Зародак заканчвае сваё фарміраванне ў апалым насенні на працягу 1-2 гадоў. Ён складаецца з карэньчыка, сцяблінкі, пупышкі і ад 1 да 6, часцей 2 семядолей.
Семя без перыяду спакою прарастае.