cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Другая сусветная вайна
Уварванне ў Польшчу
28 верасня немцы занялі Варшаву. У гэты ж дзень у Маскве быў падпісаны Дагавор аб дружбе і мяжы паміж СССР і Германіяй, які ўсталяваў лінію размежавання паміж нямецкімі і савецкімі войскамі на тэрыторыі былой Польшчы прыкладна па «лініі Керзона». 6 кастрычніка капітулююць апошнія падраздзяленні польскай арміі. Частка заходніх польскіх земляў пераходзіць у склад Трэцяга рэйха. Гэтыя землі падлягалі так званай «германізацыі». Польскае і яўрэйскае насельніцтва дэпартуюць адсюль у цэнтральныя раёны Польшчы, дзе ствараецца генерал-губернатарства. Праводзяцца масавыя рэпрэсіі супраць польскага народа. Самым цяжкім становіцца становішча яўрэяў, якіх сагналі ў гета.
Тэрыторыі, якія адышлі ў зону ўплыву СССР, былі ўключаны ў склад Украінскай ССР, Беларускай ССР і незалежнай на той момант Літвы. На тэрыторыях, далучанных да СССР, усталявалася Савецкая ўлада, праводзіліся сацыялістычныя пераўтварэнні (нацыяналізацыя прамысловасці, калектывізацыя сялянства), што суправаджаецца масавымі дэпартацыямі і рэпрэсіямі прадстаўнікоў буржуазіі, памешчыцтва, заможных сялян, часткі інтэлігенцыі.
6 кастрычніка 1939 года, пасля заканчэння ўсіх ваенных дзеянняў, Гітлер выступіў з прапановай аб скліканні мірнай канферэнцыі пры ўдзеле ўсіх найбуйнейшых дзяржаў дзеля ўрэгулявання наяўных супярэчнасцей. Францыя і Вялікабрытанія заявілі, што пагадзяцца на канферэнцыю, толькі калі немцы неадкладна выведуць свае войскі з Польшчы і Чэхіі і вернуць гэтым краінам незалежнасць. Германія адхіліла гэтыя ўмовы, і ў выніку мірная канферэнцыя так і не адбылася.
Савецка-фінская вайна
30 лістапада 1939 года СССР урываецца ў Фінляндыю. 14 снежня за развязванне вайны СССР быў выключаны з Лігі Нацый. Са снежня па люты савецкія войскі ў складзе 15 савецкіх стралковых дывізій прадпрымалі мноства спробаў прарваць «Лінію Манергейма», якую абаранялі 15 пяхотных дывізій фінаў. Катастрофай у Суомусалмі сканчваецца спроба разрэзаць тэрыторыю Фінляндыі і выйсці на Оўлу.
У далейшым ішло бесперапыннае нарошчванне сіл Чырвонай Арміі на ўсіх напрамках. Вялікабрытанія і Францыя прымаюць рашэнне падрыхтаваць дэсант на Скандынаўскую паўвостраў, каб не дапусціць захопу Германіяй радовішчаў шведскай жалезнай руды і адначасова забяспечыць шляхі будучага перакідання сваіх войскаў на дапамогу Фінляндыі. Аднак Швецыя і Нарвегія, імкнучыся захаваць нейтралітэт, катэгарычна адмаўляюцца прыняць на сваёй тэрыторыі англа-французскія войскі.
За час савецка-фінскай вайны фінамі быў вынайдзены «Кактэйль Молатава».
Еўрапейскі бліцкрыг
У канцы 1939—пачатку 1940 у кіравальных колах Вялікабрытаніі і Францыі існавала думка, што вайну можна выйграць, не пачынаючы шырокамаштабных ваенных дзеянняў, а толькі трымаючы эканамічную блакаду Германіі. Меркавалася, што час працуе супраць Германіі. Аднак, з аднаго боку, саюзніцкія ацэнкі магчымасцей Германіі былі моцна заніжаныя, з іншага, эмбарга парушалі Італія і СССР (якія ў той час фармальна не былі «ў стане вайны»).
Распрацоўваліся і сілавыя варыянты блакады. Напрыклад, каб адрэзаць Германію ад паставак высокаякаснай шведскай жалезнай руды, Чэрчыль (у той час яшчэ не прэм’ер-міністр) прапаноўваў паслаць брытанскі флот у Балтыйскае мора, потым прапанаваў мінную блакаду або захоп порту Нарвік нейтральнай Нарвегіі (але гэты праект быў адхілены ). Французы прапаноўвалі «пазбавіць Германію каўказскай нафты» і адначасна аслабіць Савецкі Саюз, разбамбіўшы нафтаздабыўныя комплексы Баку. Гэты праект быў цалкам нерэальным, бо не ўлічваў шэрагу ваенна-тэхнічных фактараў, і скончыўся адзінкавым пралётам французскага самалёта-разведніка.
Кіраўніцтва Германіі ў пачатку вайны лічылі нейтралітэт Нарвегіі і Швецыі карысным для сябе, і былі ўстрывожаны магчымасцю ўмяшальніцтва саюзнікаў у Фінляндыю і Нарвегію. Гітлер загадаў распрацаваць захоп Нарвегіі і Даніі 1 сакавіка 1940. Тым часам, пасля змены французскага ўрада Э. Даладзье на ўрад прыхільнікаў актыўных ваенных і дыпламатычных дзеянняў на чале з П. Рэйно, і пасля страты саюзнікамі прэстыжу з-за іх заяўленага, але няздзейсненага ўмяшальніцтва ў Польшчы, быў актывізаваны план саюзніцкага ўмяшальніцтва ў Нарвегію. Мініраванне нарвежскіх водаў пачалося 8 красавіка 1940, і быў падрыхтаваны саюзніцкі экспедыцыйны корпус, для магчымай абароны супраць нямецкай арміі. Аднак, нямецкае камандаванне апярэдзіла дзеянні саюзнікаў «на 24 гадзіны», і брытанскі ўрад Н. Чэмберлена пайшоў у адстаўку, а прэм’ер-міністрам стаў У. Чэрчыль.
9 красавіка 1940 года Германія ўрываецца ў Данію і Нарвегію. У Даніі немцы марскім і паветраным дэсантамі безьперашкодна займаюць усе найважнейшыя гарады і за некалькі гадзін знішчаюць дацкую авіяцыю. Пад пагрозай бамбардзіровак грамадзянскага насельніцтва дацкі кароль Крысціян X вымушаны быў падпісаць капітуляцыю і аддаць загад арміі аб здачы зброі.
У Нарвегіі немцы 9—10 красавіка захопліваюць галоўныя нарвежскія парты Осла, Тронхейм, Берген, Нарвік. 14 красавіка англа-французскі дэсант высадзіўся пад Нарвікам, 16 красавіка — у Намсусе, 17 красавіка — у Ондальснесе. 19 красавіка саюзнікі разгортваюць наступ на Тронхейм, але церпяць няўдачу і ў пачатку мая вымушаны вывесці свае сілы з цэнтральнай Нарвегіі. Пасля шэрагу баёў за Нарвік саюзнікі ў пачатку чэрвеня таксама эвакуіруюцца з паўночнай частцы краіны. 10 чэрвеня 1940 года капітулююць апошнія часці нарвежскай арміі. Нарвегія аказваецца пад кіраваннем нямецкай акупацыйнай адміністрацыі (Рэйхскамісарыят), у той час калі Данія, абвешчаная нямецкім пратэктаратам, змагла захаваць частковую самастойнасць ва ўнутраных справах.
Пасля акупацыі Даніі брытанскія і амерыканскія войскі, каб не дапусціць уварванне Германіі на дацкія некантынентальныя ўладанні, акупавалі яе заморскія тэрыторыі, якія маюць важнае стратэгічнае значэнне — Фарэрскія астравы, Ісландыю і Грэнландыю.
Вярхоўнае камандаванне сухапутных войск (ОКХ) выношвала план акупацыі Францыі, Бельгіі, Нідэрландаў і Люксембурга яшчэ ў кастрычніку 1939. Задачай германскіх войскаў з’яўлялася разгром значнай часткі саюзніцкіх армій і захоп тэрыторыі Нідэрландаў, Бельгіі, Люксембурга і паўночнай Францыі, што павінна было забяспечыць правядзенне паспяховых паветраных і марскіх аперацый супраць Вялікабрытаніі, а таксама стварыць шырокую ахоўную зону для Рурскай вобласці. Гэты план нагадваў план графа А. фон Шліфена часоў Першай сусветнай вайны. Спачатку планавала ажыцявіць план 12 лістапада 1939, але потым дата была перанесена на студзень 1940. Саюзнікі меркавалі, што Германія захопіць Бельгію, так як лабавая атака на французскія прыгранічныя ўмацавання Мажыно была нерэальная. Французы, якія панеслі найцяжэйшыя страты ў Першай сусветнай вайне, не хацелі, каб на іх зямлі разгарнуліся новыя кровапралітныя бітвы. Таму было вырашана, што абарончыя баі павінны весціся ўздоўж ўмацаванняў «лініі Мажыно». Але не ўсе военачальнікі былі задаволены планам ОКХ, у т.л. і сам А. Гітлер. Таму, начальнікам штаба групы армій «А» Э. фон Манштэйнам былі зроблены некаторыя значныя змены: наступ праз Ардэны.
10 мая 1940 года нацысцкая Германія сіламі 135 дывізій урываецца ў Бельгію, Нідэрланды і Люксембург. 1-я група саюзных армій высоўваецца на тэрыторыю Бельгіі, але яны не паспяваюць на дапамогу Нідэрландам, паколькі нямецкая група армій «В» ажыццяўляе імклівы кідок у паўднёвую частку краіны і ўжо 12 мая захоплівае Ротэрдам. 15 мая Нідэрланды капітулююць. Галандскі ўрад Д. Я. дэ Гера і каралеўская сям’я выехалі ў Вялікабрытанію. Лічылася, што ў адплату за нечаканы для немцаў упарты супраціўленне нідэрландцаў, Гітлер ужо пасля падпісання акта аб капітуляцыі загадаў падвергнуць бамбаванням Ротэрдам, што не было выклікана ваеннай неабходнасцю і прывяло да велізарных разбурэнняў і ахвяр сярод мірнага насельніцтва. На Нюрнбергскім працэсе высветлілася, што бамбардзіроўка Ротэрдама адбывалася 14 мая, а ўрад Нідэрландаў капітуляваў толькі пасля бамбардзіроўкі і пагрозы бамбардзіровак Амстэрдама і Гаагі.
У Бельгіі нямецкія дэсантнікі 10 мая захапілі масты праз Альберт-канал, што дало магчымасць буйным нямецкім танкавым сілам фарсіраваць яго да падыходу саюзнікаў і выйсці на бельгійскую раўніну. 17 мая капітулюваў Брусель.
Але галоўны ўдар нанесла група армій «А». Акупаваўшы 10 мая Люксембург, тры танкавых дывізіі Гудэрыяна перасяклі паўднёвыя Ардэны і 14 мая пераправіліся праз раку Маас з захаду ад Седана. Адначасова танкавы корпус Г. Гота прарываецца праз цяжкапраходныя для цяжкай тэхнікі паўночныя Ардэны і 13 мая фарсіруе раку Маас на поўнач ад Дзінана. Нямецкая танкавая армада накіроўваецца на захад. Запозненыя атакі французаў, для якіх прарыў немцаў праз Ардэны аказваецца поўнай нечаканасцю, не ў стане стрымаць яе. Фартыфікацыйныя ўмацаванні, на якія ўскладаліся вялікія спадзяванні, выявіліся малакарыснымі. 16 мая часці Гудэрыяна дасягаюць Уазы; 20 мая яны выходзяць да ўзбярэжжа Па-дэ-Кале недалёка ад Абвіля і паварочваюць на поўнач у тыл саюзным войскам. 28 англа-франка-бельгійскіх дывізій аказваюцца ў апанаванні.
Спроба французскага камандавання арганізаваць 21—23 мая контрудар у Араса магла б быць паспяховай, але Гудэрыян коштам амаль цалкам знішчанага танкавага батальёна спыняе яе. 22 мая Гудэрыян адразае саюзнікам шляхі адступлення да Булоні, 23 мая — да Кале і выходзіць да Граўліна ў 10 кіламетрох ад Дзюнкерка, апошняга порта, праз які англа-французскія войскі маглі эвакуіравацца, аднак 24 мая ён вымушаны спыніць наступ на двое сутак па цяжкавытлумачальным асабістым загадзе Гітлера («Цуд пад Дзюнкеркам», па іншай версіі, прычынай прыпынку быў не загад Гітлера, а ўваход танкаў у зону дзеяння карабельнай артылерыі англійскага флоту, якая магла расстрэльваць немцаў практычна беспакарана). Перапынак дазволіў саюзнікам умацаваць абарону Дзюнкерка і пачаць аперацыю «Дынама» па эвакуацыі сваіх сіл морам. 26 мая нямецкія войскі прарываюць бельгійскі фронт у Заходняй Фландрыі, і 28 мая Бельгія насуперак патрабаванням саюзнікам капітулюе. Бельгійскі ўрад Ю. П’ерло выехаў у Францыю, потым у Вялікабрытанію; а кароль Леапольд III застаўся ў краіне ў якасці ваеннапалоннага. У той жа дзень у раёне Ліль немцы атачаюць буйную французскую групоўку, якая здаецца 31 мая. Частка французскіх войскаў і амаль уся англійская армія (224 тыс.) былі вывезены на брытанскіх караблях праз Дзюнкерк. Немцы захопліваюць усю брытанскую і французскую артылерыю і бронітэхніку, транспартныя сродкі, кінутыя саюзнікамі пры адступленні. Пасля Дзюнкерка Вялікабрытанія апынулася практычна бяззбройнай, нягледзячы на тое, што захавала асабісты склад арміі. Аднак некаторыя замежныя гісторыкі схільныя да думкі, што менавіта пад Дзюнкеркам Германія прайграла вайну. Французы лічылі, што Вялікабрытанія прыкладае мала намаганняў да абароны Францыі, напр., ашчаджае свае паветраныя сілы і экспедыцыйны корпус. Брытанцы лічылі, што важней працягваць вайну, а дзеля гэтага трэба захаваць сілы.
5 чэрвеня нямецкія войскі пачалі наступ на ўчастку Лан — Абвіль. Спробы французскага камандавання спешна закрыць пралом у абароне непадрыхтаванымі дывізіямі не маюць плёну. Французы прайграюць адну бітва за адной. Абарона французаў распадаецца, і камандаванне спешна адводзіць войскі на поўдзень.
10 чэрвеня Італія аб’яўляе вайну Вялікабрытаніі і Францыі. Італьянскія войскі ўрываюцца ў паўднёвыя раёны Францыі, аднак далёка прасунуцца не змаглі. У той жа дзень французскі ўрад эвакуіруецца з Парыжу. 11 чэрвеня немцы перапраўляюцца праз Марна ў Шато-Цьеры. У. Чэрчыль, Эдуард Вуд, 1-ы граф Галіфакс і Уільям Эйткен, 1-ы барон Бівербрук у апошні раз, і безвынікова, сустракаліся з П. Рэйно 13 чэрвеня 1940 у Туры, спрабуючы дамагчыся пераходу французскага флоту ў брытанскія парты. Апошняя спроба ўтрымаць саюз ад распаду, прапануючы «непарушны саюз дзвюх краін», была зроблена 16 чэрвеня 1940, але французы ад гэтага адмовіліся. 14 чэрвеня нямецкія войскі без бою ўступаюць у Парыж, а праз два дні выходзяць у даліну Роны. 16 чэрвеня маршал Петэн фарміруе новы ўрад Францыі, які ўжо ў ноч на 17 чэрвеня звяртаецца да Германіі з просьбай аб перамір’і. 18 чэрвеня французскі генерал Шарль дэ Голь, які збег у Лондан, заклікае французаў працягваць супраціўленне. 21 чэрвеня немцы, не сустракаючы ўжо практычна ніякага супраціўлення, дасягаюць Луары на ўчастку Нант — Тур, у той жа дзень іх танкі займаюць Ліён.
22 чэрвеня ў Камп’ене ў тым жа вагоне, у якім была падпісана капітуляцыя Германіі ў 1918, было падпісана Камп’енскае перамір’е 1940, па якім Францыя згаджалася на акупацыю большай часткі сваёй тэрыторыі, дэмабілізацыю амаль усяго сухапутнага войска і інтэрнаванне ВМФ і авіяцыі. У свабоднай зоне ў выніку дзяржаўнага перавароту 10 ліпеня ўсталёўваецца аўтарытарны рэжым Вішы, які ўзяў курс на цеснае супрацоўніцтва з Германіяй. Нягледзячы на ​​ваенную слабасць Францыі, паражэнне гэтай краіны было настолькі раптоўным і поўным, што не паддавалася ніякаму рацыянальнаму тлумачэнню. Перамір’е не было прызнана часткай палітычных дзеячаў і ваенных. Значнай постаццю сярод іх быў Ш. дэ Голь, які ўцёк у апошні момант у Вялікабрытанію, і адтуль звярнуўся па радыё са зваротам да французаў працягваць барацьбу: «Францыя прайграла бітву, але не вайну». Брытанскі ўрад прызнаў дэ Голя кіраўніком сіл Свабоднай Францыі, якая проціпастаўлялася ўраду Вішы.
Галоўнакамандуючы ВМС вішыцкай Францыі Франсуа Дарлан аддаў загад аб адводзе ўсяго французскага флоту да берагоў Французскай Паўночнай Афрыкі. Паводле абяцання А. Гітлера, французскі флот заставаўся ў французскіх руках. Але небяспека захопу яго немцамі была рэальнай. У Вялікабрытаніі не ведалі пра дырэктыву ад 24 чэрвеня 1940 Ф. Дарлана на патапленне флоту ў выпадку такой небяспекі, і, відавочна, не сталі б спадзявацца ані на яе, ані на абяцанне А. Гітлера. З-за асцярогі, што ўвесь французскі флот можа патрапіць пад кантроль Германіі і Італіі, 3 ліпеня 1940 года брытанскія ваенна-марскія сілы і авіяцыя ў рамках аперацыі «Катапульта» нанеслі ўдары па французскіх караблях у Мерс-эль-Кебіры. Да канца ліпеня брытанцы знішчылі альбо нейтралізавалі амаль увесь французскі флот. Урад вішыцкай Францыі не абвясціў вайны, але разарваў дыпламатычныя зносіны з Вялікабрытаніяй.
Далучэнне Прыбалтыкі, і анэксія Бесарабіі і Паўночнай Букавіны да СССР
Пасля ўводу на тэрыторыю Прыбалтыкі дадатковых часцей Чырвонай Арміі, у сярэдзіне ліпеня 1940 года ў Эстоніі, Латвіі і Літве, ва ўмовах значнай савецкай ваеннай прысутнасці, праводзяцца безальтэрнатыўныя выбары ў вярхоўныя органы ўлады. Камуністычна настроеныя партыі былі адзінымі партыямі, дапушчанымі да выбараў. У сваіх перадвыбарных праграмах яны ні словы не згадвалі пра планы далучэння да СССР. 21 ліпеня 1940 года зноў абраныя парламенты, у складзе якіх апынулася прасавецкі настроеная большасць, абвяшчаюць стварэнне савецкіх сацыялістычных рэспубалік і накіроўваюць Вярхоўным Савеце СССР прашэння пра ўступ у Савецкі Саюз. 3 жніўня Літоўская ССР, 5 жніўня — Латвійская ССР, а 6 жніўня — Эстонская ССР былі прыняты ў склад СССР.
27 чэрвеня 1940 года ўрад СССР накіроўвае румынскаму ўраду дзве ўльтыматыўныя ноты, патрабуючы вяртання Бесарабіі і перадачы СССР Паўночнай Букавіны ў якасці «пакрыцця той велічэзнай шкоды, якая была нанесена Савецкаму Саюзу і насельніцтву Бесарабіі 22-гадовым панаваннем Румыніі ў Бесарабіі». Бесарабія была далучана да Расійскай імперыі ў 1812 годзе пасля перамогі над Турцыяй у Руска-турэцкай вайне 1806—1812 гадоў; у 1918 годзе, скарыстаўшыся грамадзянскай вайной на тэрыторыі былой Расійскай імперыі, Румынія ўвяла войскі на тэрыторыю Бесарабіі, а потым уключыла яе ў свой склад. Букавіна ніколі не ўваходзіла ў склад Расійскай імперыі (гістарычна амаль уся Букавіна, акрамя яе паўднёвай часткі, прыналежалі Русі ў X—XI стагоддзях), але была населена пераважна ўкраінцамі. Румынія, не разлічваючы на падтрымку з боку іншых дзяржаў у выпадку вайны з СССР, была вымушана пагадзіцца на задавальненне гэтых патрабаванняў. 28 чэрвеня Румынія выводзіць свае войскі і адміністрацыю з Бесарабіі і Паўночнай Букавіны, пасля чаго туды ўводзяцца савецкія войскі. 2 жніўня на частцы тэрыторыі Бесарабіі і частцы тэрыторыі былой Малдаўскай АССР утворана Малдаўская ССР. Поўдзень Бесарабіі і Паўночная Букавіна былі ўключаны ў склад Украінскай ССР.
Бітва за Брытанію
У канцы мая 1940, пасля прайгранай кампаніі ў Францыі, у брытанскіх вярхах існавала думка (Э. Галіфакс, Н. Чэмберлен) пра магчымасць падпісання міру з Германіяй. Аднак, такія дзеячы, як У. Чэрчыль, Грынвуд, Этлі, рашуча выступілі супраць. У сваю чаргу, Германія не спяшалася рабіць рашучых ваенных крокаў супраць Вялікабрытаніі, мяркуючы, што тая, пазбаўленая кантынентальнага саюзніка, выйдзе з барацьбы. Апроч таго, А. Гітлер лічыў самым пажаданым для Германіі мір менавіта з Вялікабрытаніяй, што стварала б буферную зону на захадзе Еўропы, і практычна ліквідавала б ваенную пагрозу Германіі з гэтага боку. А. Гітлер выступіў з прамовай у рэйхстагу 19 ліпеня 1940, заклікаючы Вялікабрытанію да «розуму і здаровага сэнсу», не прапануючы, аднак, умеркаваных умоў, а толькі пагражаючы Брытаніі «бясконцымі пакутамі і няшчасцямі» ў выніку адмовы. Чэрчыль у пачатку жніўня 1940, сфармуляваў патрабаванні Вялікабрытаніі да Германіі — вярнуць усе ваенныя тэрытарыяльныя здабыткі, і даць гарантыі непаўтарэння падобнага, дзеля таго, каб Вялікабрытанія наогул пачала размовы. Мэта Вялікабрытаніі, такім чынам, вызначылася як «безагаворачная капітуляцыя Германіі».
Пасля капітуляцыі Францыі Германія прапануе Вялікабрытаніі скласці мір, аднак атрымлівае адмову. 16 ліпеня 1940 А. Гітлер выдае дырэктыву пра захоп Вялікабрытаніі пад кодавай назвай «Марскі леў». Аднак камандаванне нямецкіх ВМС і сухапутных сіл, спасылаючыся на моц брытанскага флоту і адсутнасць у вермахту досведу дэсантных аперацый, патрабуе ад ВПС спачатку забяспечыць панаванне ў паветры. Са жніўня немцы пачынаюць бамбаванні Вялікабрытаніі з мэтай падарваць яе ваенна-эканамічны патэнцыял, дэмаралізаваць насельніцтва, падрыхтаваць уварванне і ў канчатковым рахунку прымусіць яе да капітуляцыі. Люфтвафэ і ВМС здзяйсняюць сістэматычныя напады на англійскія караблі і канвоі ў Ла-Маншы. З 4 верасня нямецкая авіяцыя прыступае да масіраваных бамбардзіровак англійскіх гарадоў на поўдні краіны: Лондан, Рочэстэр, Бірмінгем, Манчэстэр.
Бітвы ў Афрыцы, Міжземнамор’і і на Балканах
Пасля падзення Францыі ў Міжземнамор’і заставаліся брытанскія флот і армія, якая стаяла ў Егіпце дзеля абароны Суэцкага канала. З шэрагу прычын брытанскія ўлады жадалі ўтрымліваць брытанскую прысутнасць у Міжземнамор’і, не зважаючы на патрэбныя дзеля гэтага траты, і нават ахвяруючы ваеннымі інтарэсамі ў іншых рэгіёнах. Сярод прычын называліся: утрыманне суднаходства праз Міжземнае мора і Суэцкі канал (хоць пасля ўступлення Італіі ў вайну такое суднаходства і так было спынена, да 1943), намер не прапусціць немцаў да нафты Іраку і Ірану (хоць немцы і не мелі намеру такога руху). Больш важлівымі былі надзеі брытанцаў зрабіць сваімі саюзнікамі каланіяльныя ўладанні Францыі ў Заходняй Афрыцы і Турцыю, але і гэтыя надзеі не спраўдзіліся. Нарэшце, брытанцы не жадалі траціць магчымасці ўдару, з цягам часу, у «мяккае чэрава Еўропы» ― Балканы. Пасля таго, як пачатковыя нямецкія планы перадачы Салонікаў ад Грэцыі да Балгарыі былі адкінуты, і пасля таго, як Грэцыя адмовілася ад пасрэдніцтва Германіі ў перагаворах між ёй і Італіяй (снежань 1940), быў укладзены план акупацыі ўсёй Грэцыі. У гэтым Германія разлічвала на дапамогу Балгарыі. Са студзеня 1941 на Балгарыю чыніўся ціск, і краіна ўвайшла ў Траісты пакт. Германскія войскі ўвайшлі на тэрыторыю Балгарыі 1 сакавіка 1941.
Германія, са свайго боку, разглядала магчымасць захопу Гібралтару і Паўночнай Афрыкі, і А. Гітлер спрабаваў далучыць да гэтай кампаніі Франка і Петэна (сустрэчы ў Андаі, кастрычнік 1940). Франка адмовіўся, а Петэн быў прыхільнікам гэтай ідэі, разлічваючы на пераход Францыі са стану пераможаных у саюзнікі пераможцаў. Аднак, маючы на ўвазе верагодныя канфлікты з-за дзяльбы тэрыторый, і магчымае ўмяшальніцтва амерыканцаў, якое прывяло б да страты зручнай нейтральнасці Канарскіх і Азорскіх а-воў, такую кампанію адклалі, а пасля нападу на СССР і не разглядалі.
Пасля капітуляцыі Францыі адміністрацыі некаторых французскіх калоній адмовіліся прызнаць вішыскі ўрад. У Лондане генерал Шарль дэ Голь сфарміраваў рух «Змагарная Францыя», які не прызнаў ганебную капітуляцыю. Брытанскія ўзброеныя сілы разам з атрадамі «Змагарнай Францыі» пачынаюць барацьбу з вішыскімі войскамі за кантроль над калоніямі. Да верасня ім атрымліваецца мірным шляхам усталяваць кантроль практычна над усёй Французскай Экватарыяльнай Афрыкай. 27 кастрычніка ў Бразавіле ўтвораны вышэйшы орган кіравання французскімі тэрыторыямі, занятымі войскамі Дэ Голя, — Рада абароны Імперыі. 24 верасня брытанскія войскі і часці «Змагарнай Францыі» трываюць паражэнне ад вішыскіх войскаў у Сенегале (Дакарская аперацыя). Аднак у лістападзе ім атрымліваецца захапіць Габон (Габонская аперацыя).
У лістападзе 1940 года англійская авіяцыя наносіць удар па італьянскім флоце ў Таранта, што вельмі абцяжарвае марскія перавозкі грузаў для італьянскіх войскаў у Паўночную Афрыку. Скарыстаўшыся гэтым, 9 снежня 1940 года англійскія войскі пераходзяць у наступ у Егіпце, у студзені займаюць усю Кірэнаіку і да лютага 1941 года выходзяць у раён Эль-Агейла.
Напачатку студзеня англічане прадпрымаюць таксама наступ ва Усходняй Афрыцы. Адбіўшы 21 студзеня ў італьянцаў Касалу, яны ўрываюцца з Судана ў Эрытрэю, захопліваюць Керэн (27 сакавіка), Асмеру (1 красавіка) і порт Масава (8 красавіка). У лютым брытанскія войскі з Кеніі пранікаюць у Італьянскае Самалі; 25 лютага яны займаюць порт Магадзіша, а затым паварочваюць на поўнач і ўступаюць у Эфіопію. 16 сакавіка англійскі дэсант высаджваецца ў Брытанскім Самалі і неўзабаве наносіць там паражэнне італьянцам. Разам з англійскімі войскамі ў Эфіопію прыбывае зрынуты італьянцамі ў 1936 годзе імператар Хайле Селасіе. Да англічанін далучаюцца шматлікія атрады эфіопскіх партызан. 17 сакавіка брытанскія і эфіопскія войскі займаюць Джыджыгу, 29 сакавіка — Харар, 6 красавіка — сталіцу Эфіопіі Адыс-Абебу. Італьянская каланіяльная імперыя ва Усходняй Афрыцы спыняе існаванне. Рэшткі італьянскіх войскаў працягваюць супраціўленне на тэрыторыі Эфіопіі і Самалі да 27 лістапада 1941 года.
Са студзеня 1941 брытанскі ўрад разглядаў магчымасць ваеннага ўмяшання ў Грэцыю. Такое ўмяшанне было палітычна прывабным для брытанцаў, якія далі Грэцыі ў свой час гарантыі бяспекі, і стваралі тэарэтычныя магчымасці для ажыццяўлення чэрчылеўскага плану балканскай антынямецкай кааліцыі (Турцыя, Грэцыя, Югаславія). Войскі і авіяцыю дзеля высадкі ў Грэцыі брытанцы забралі з Паўночнай Афрыкі, пакідаючы там мінімум сіл, а свой паспяховы наступ у Паўночнай Афрыцы спынілі, не давёўшы да канца (сярэдзіна лютага 1941). Высадка ў Грэцыі пачалася 7 сакавіка 1941. У сакавіку 1941 года ў марской бітве каля астравы Крыт англічане наносяць чарговую паражэнне італьянскаму флоту. 9 сакавіка італьянскія войскі прадпрымаюць новы наступ супраць грэкаў, аднак падчас шасцідзённых бязлітасных баёў яны трымаюць поўную паражэнне і да 26 сакавіка вымушаны адысці на зыходныя пазіцыі. Таксама на Балканах Германія разлічвала на спрыяльны нейтралітэт Югаславіі, якую, пасля моцнага нямецкага дыпламатычнага ціску ў сакавіку 1941, удалося схіліць да ўваходжання ў склад краін Восі (25 сакавіка 1941), і атрымаць магчымасць пропуску войскаў праз яе тэрыторыю, хоць і не праз югаслаўскую чыгунку.
Пацярпеўшы поўную паражэнне на ўсіх франтах, Беніта Мусаліні вымушаны прасіць дапамогі ў А. Гітлера. У лютым 1941 года ў Лівію прыбывае нямецкі экспедыцыйны корпус пад камандаваннем генерала Э. Ромеля. 31 сакавіка 1941 года італа-нямецкія войскі пераходзяць у наступ, адбіваюць у англічанін Кірэнаіку і выходзяць да меж Егіпту, пасля чаго фронт у Паўночнай Афрыцы стабілізуецца да лістапада 1941 года. Ва Усходняй Афрыцы італьянцы былі разбітыя, іх апошнія войскі там здаліся 19 мая 1941. Урад ЗША зняў статус ваеннай зоны з Чырвонага мора, і амерыканскія судны пачалі давозіць грузы да Суэцкага канала. Каб прадухіліць магчымае ўступленне ў вайну Турцыі, брытанскія войскі разам з сіламі Свабоднай Францыі захапілі падкантрольную ўраду Вішы Сірыю (8 чэрвеня―14 ліпеня 1941), устанавілі там саюзніцкі акупацынйы рэжым.
Хутка пасля падпісання Югаславіяй Траістага пакту, югаслаўскія ваенныя, незадаволеныя гэтым, учынілі вайсковы пераварот (27 сакавіка 1941). Новы ўрад выйшаў з пакту. Германскія войскі, якія рыхтаваліся да нападу на СССР, былі павернуты на Югаславію, і Германія пачала сваю балканскую кампанію адначасным нападам на Грэцыю і Югаславію (6 красавіка 1941). Югаслаўскія войскі супраціўляліся да 17 красавіка 1941. Падзенне Югаславіі пагоршыла і стратэгічную сітуацыю ў Грэцыі. Грэчаскія войскі ў Эпіры здаліся 21 красавіка 1941, нямецкія войскі ўступілі ў Афіны 27 красавіка 1941. Брытанскі экспедыцыйны корпус быў эвакуіраваны 26—28 красавіка 1941, значная яго частка ― на востраў Крыт (заняты брытанцам з 1 лістапада 1940).
Пасля падзення Францыі і Галандыі, і ва ўмовах паветрана-марской блакады Вялікабрытаніі, на Далёкім Усходзе стварыўся вакуум улады. Без падтрымкі сваіх метраполій засталіся Французскі Індакітай і Галандская Вест-Індыя, брытанскія ўладанні на Малайскім паўвостраве.
Японскія ваенныя і палітычныя ўлады, пастанавіўшы, пра «паўднёвы» кірунак экспансіі, не жадалі, аднак, вайны з ЗША. Пры гэтым, японскае бачанне будучых дзеянняў ЗША разыходзілася з нямецкім, і японцы лічылі, што менавіта іх ваенныя поспехі на Далёкім Усходзе могуць прымусіць ЗША пайсці на пагадненне аб падзеле сфераў уплыву і звярнуць увагу на Атлантыку і Еўропу.
Так, у верасні 1940 японцы вымусілі французскі ўрад Вішы згадзіцца на «ахоўную» акупацыю партоў Французскага Індакітая (у 1941 ― і тэрыторыі), якія былі ў далейшым выкарыстаны японцамі для баявых дзеянняў супраць Паўднёвага Кітая, а з лістападу 1940 ― і для перагрупіроўкі войскаў, прызначаных для ўварвання ў Філіпіны і Галандскую Ост-Індыю.
ЗША меркавалі, што падтрымка імі Вялікабрытаніі з’яўляецца абсалютна неабходнай, і, хоць быўшы тады нейтральнай краінай, дапамагалі Вялікабрытаніі ваеннымі рэсурсамі. З Японіяй ЗША жадалі падпісаць пагадненне. Аднак, разуменне такога пагаднення амерыканцамі было практычна процілеглым японскаму, закладаючы, напрыклад, сыход Японіі з усяго Кітая, апроч Маньчжурыі, аднаўленне палітыкі «адчыненых дзвярэй». Пры гэтым, Рузвельт, насупор спадзяванням японцаў, імкнуўся да пагаднення так, што ўзмацняў амерыканскі фінансавы і эканамічны ціск на Японію пры кожным яе ваенным ажыўленні на Далёкім Усходзе ўзмацняўся, што, у выніку, прывяло да дыпламатычнага тупіка.
У канцы сакавіка—1 чэрвеня 1941 адбываліся антыбрытанскія ваенныя выступленні ў Іраку, інспіраваныя Германіяй, якія, аднак, скончыліся паразай пранямецкіх сіл.
Змены ў складзе кааліцый
Паступова пачынае пераглядаць свой знешнепалітычны курс урад ЗША. Ён усё больш актыўна падтрымлівае Вялікабрытанію, становячыся яе «неваюючым саюзнікам» (гл. Атлантычная хартыя). У маі 1940 года Кангрэс ЗША сцвярджае суму ў 3 млрд долараў на патрэбы войска і флоту, а ўлетку — у 6,5 млрд, у тым ліку 4 млрд на будаўніцтва «флоту двух акіянаў». Павялічваюцца пастаўкі ўзбраення і рыштункі для Вялікабрытаніі. 2 верасня 1940 ЗША перадаюць Вялікабрытаніі 50 эсмінцаў у абмен на арэнду 8 ваенных баз у англійскіх калоніях у Заходнім паўшар’і. Паводле прынятага кангрэсам ЗША 11 сакавіка 1941 года закону пра перадачу ваенных матэрыялаў ваюючым краінам у пазыку ці ў арэнду (гл. Ленд-ліз), Вялікабрытаніі асігнавана 7 млрд долараў. Пазней ленд-ліз распаўсюджваецца на Кітай, Грэцыю і Югаславію. Паўночная Атлантыка абвешчана «зонай патруліравання» ваеннага флоту ЗША, які адначасова прыступае да канваіравання гандлёвых судоў, якія накіроўваюцца ў Вялікабрытанію.
Тым часам, пасля правалу аперацыі па захопу Вялікабрытаніі, Гітлер вырашыў далучыць да вайны супраць Вялікабрытаніі СССР, з якім былі ўсталяваны сяброўскія адносіны год назад. У перамовах 12 і 13 кастрычніка 1940 года нямецкія дыпламаты прапануюць СССР далучыцца да ў надзеі, што Савецкі Саюз прыме ўдзел у стварэнні магутнага «Кантынентальнага блока» (Gewaltigen Kontinentalblock). У выпадку згоды, свет быў бы падзелены так, што Германія атрымлівала б Еўропу, Італія ― Міжземнамор’е, Японія ― Далёкі Усход, СССР ― Іран і Індыю, што ў канчатковым рахунку прывядзе да капітуляцыі Вялікабрытаніі і яе саюзнікаў.
Нямецкім Генеральным штабам яшчэ да перамоў быў 13 ліпеня складзены план ваенных дзеянняў супраць СССР. Тады Гітлеру стала ясна, што Англія сур’ёзна разлічвае на дапамогу з боку СССР. Таксама да 12 лістапада Гітлерам было падпісана ўказанне (Weisung Nr.18), паводле якога ўсе аддадзеныя раней вусновыя распараджэнні пра падрыхтоўку да вайны, павінны былі выконвацца, незалежна ад вынікаў перамоў.
На перамовах у Берліне 12 лістапада Вячаслаў Молатаў падкрэсліў, што Савецкі Саюз слаба зацікаўлены ў праяве актыўнасці ў Азіі і не супраць далучыцца да «Пакта Восі» як партнёр, але пры ўмовах далучэння да сферы інтарэсаў СССР, акрамя Ірану, яшчэ Фінляндыі, Румыніі, Балгарыі і астатніх краін Балканскага паўвострава, а таксама Турцыі, і дазволіць працяглую прысутнасць савецкіх войскаў на пралівах Басфор і Дарданэлы. Гітлер стараўся зменшыць апетыты СССР, матывуючы гэта тым, што Фінляндыя істотна для Германіі пастаўкамі нікеля, а Румынія — нафтай, замест гэтага СССР прапаноўваўся Бліжэйшы Усход, Індыя і Іран. У выніку перамовы скончыліся 14 лістапада нічым і ў «халоднай атмасферы».
25 лістапада Сталін змякчыў патрабаванні, паказаўшы, што ўмовай уступа СССР у пакт з’яўляецца згода на аб’яву зонай інтарэсаў СССР Фінляндыі, Балгарыі, а таксама правы на стварэнне апорных пунктаў у Турцыі. Але нямецкі бок не адказаў наогул.
Пасля гэтага Гітлер сцвярджае план нападу на СССР. Для гэтых мэт Германія пачынае шукаць сабе саюзнікаў ва Усходняй Еўропе. 20 лістапада да Траістага саюза далучаецца Венгрыя, 23 лістапада — Румынія, 24 лістапада — Славакія, у 1941 годзе — Балгарыя, Фінляндыя і Іспанія. 25 сакавіка 1941 года да пакта далучаецца Югаславія, аднак 27 сакавіка ў Бялградзе адбываецца ваенны пераварот, і да ўлады прыходзіць урад Сімавіча, якое аб’яўляе каралём юнага Пятра II і абвяшчае нейтралітэт Югаславіі. 5 красавіка Югаславія падпісвае з СССР дагавор пра дружбу і ненапад. З прычыны непажаданага для Германіі развіцця падзей, Гітлер прымае рашэнне пра правядзенне ваеннай аперацыі супраць Югаславіі і дапамогу італьянскім войскам у Грэцыі.
NGC 2881-1
NGC 2881-1 (іншыя абазначэнні — MCG -2-24-21, VV 293, ARP 275, PGC 26747) — галактыка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Xylariales
Сістэматыка
Роды, якія не якія ўваходзяць у састаў якога-небудзь сямейства парадку Xylariales (Incertae sedis):
Выбарг
Вы́барг (Выборг, Viipuri, Viborg, Wiborg) — горад (з 1403 года) ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Выбаргскага муніцыпальнага раёна Ленінградскай вобласці. Горад знаходзіцца на беразе Выбаргскага заліва.
Колькасць насельніцтва — 80896 чал. (2013), плошча — 160,847 км², другі паводле насельніцтва горад Ленінградскай вобласці (пасля Гатчыны). Да 1940 года гэта быў другім па велічыні горадам Фінляндыі. Сярод славутасцяў — Выбаргскі замак, бібліятэка Алвара Аалта, парк Манрэпо. Усяго ў Выбарзе знаходзіцца больш 300 розных помнікаў: архітэктурных, гістарычных, скульптурных, археалагічных, садова-паркавага мастацтва.
Гісторыя
У 1293 падчас аднаго з крыжовых паходаў у зямлю, населеную карэламі, па рашэнні рэгента шведскага караля Торгільса Кнутсана на Замкавым востраве заснаваны магутны замак, які атрымаў назву Выбарг, ён заставаўся непрыступным да 1710 года. Наўгародская рэспубліка ў 1294 асадзіла Выбарг, але ўзяць яго не змагла. Беспаспяховым быў і ваенны паход супраць шведаў ў 1322 годзе.
У 1403 годзе горад-крэпасць Выбарг быў ураўнаваны ў статусе горада з горадам Упсала: шведскі кароль Эрык Памеранскі дараваў яму роўныя гарадскія прывілеі, у тым ліку і гандлёвыя, дзякуючы якім горад хутка ператварыўся ў буйны гандлёвы цэнтр. Горад часта наведвалі нямецкія купцы з гарадоў ганзейскага гандлёвага саюза. Выбарг стаў цэнтрам лена.
На першую палову 1918 прыпадаюць пераломныя падзеі ў лёсе горада — пасля абвяшчэння незалежнасці, у студзені 1918 года ў Фінляндыі пачалася грамадзянская вайна, і Выбарг стаў адным з галоўных цэнтраў чырвоных фінаў. 29 красавіка апошнія чырвоныя атрады паўсюдна былі разбітыя.
У незалежнай Фінляндыі Выбарг захаваў свой статус другога гарады краіны і цэнтра культурнага і грамадскага жыцця Усходняй Фінляндыі. Тут функцыянавалі філіялы ўсіх буйных фінскіх партый: сацыял-дэмакратычнай, Аграрнага саюза і іншых. Горад з’яўляўся адным з найважнейшых гандлёвых і транспартных цэнтраў краіны. Працавала мноства адукацыйных, культурных, спартыўных устаноў, дзейнічала вялікая колькасць храмаў і консульстваў.
У 1929 годзе гарадскі архітэктар Ота-Івары Меўрман распрацаваў горадабудаўнічы план Вялікага Выбарга, асноўныя ідэі якога рэалізоўваліся да 1970-х гадоў. У Выбарзе былі пабудаваны шматлікія важныя грамадскія будынкі: мастацкі музей і школа (1930 год), акруговы архіў (1933 год), новая гарадская бібліятэка (1935). Да 1930-х гадоў цэнтр дзелавога жыцця горада перамясціўся з раёна Лінойтус (тэрыторыя былой Выбаргскай крэпасці) у раёны Салакалахты і Рэпала, бліжэй да чыгуначнага вакзала.
Клімат
Клімат горада марскі з пераходам да кантынентальнага. Зіма ўмерана мяккая, лета ўмерана цёплае, што для такой геаграфічнай шыраты тлумачыцца уплывам Гальфстрыму. Пры гэтым максімальная тэмпература, зарэгістраваная ў Выбарзе, складае 34,6 °C, а мінімальная −38 °C.
У цэлым клімат Выбарга больш халодны, чым клімат размешчанага на больш нізкай шыраце Санкт-Пецярбурга, а самы халодны месяц — люты. Сярэднегадавая тэмпература 4,8 °C (для Пецярбурга 5,8 °C).
Ападкаў выпадае больш летам, восенню і зімой, істотна менш — вясной. Гадавая колькасць ападкаў 677 мм, у зімовы перыяд выпадаюць пераважна ў выглядзе снегу. Сярэднегадавая адносная вільготнасць паветра — 80 %. Пераважаюць паўночна-заходнія вятры. Сярэднегадавая хуткасць ветру — 3,4 м/с.
Транспарт
У горадзе дзейнічаюць 12 гарадскіх аўтобусных маршрутаў. У 2009 годзе яны перавезлі амаль 2,7 млн чалавек; пасажыраабарот склаў каля 8.500.000 пас/км. Прыгарадныя і міжгароднія аўтобусы адпраўляюцца з Выбаргскага аўтавакзала па ўсім Выбаргскім раёне, на Санкт — Пецярбург. Ёсць некалькі транзітных маршрутаў у Фінляндыю. Аўтобусы паведамленнем Выбарг — Санкт-Пецярбург прыходзяць да аўтастанцыі «Парнас» у аднайменнай станцыі метро і «Паўночная» (станцыя метро Дзявяткіна), кошт праезду складае 210 рублёў.
З 1912 года ў Выбарзе дзейнічала трамвайная сетка, праца якой спынялася толькі падчас ваенных дзеянняў у 1940, 1941 і 1944 гадах. Пасля ўваходжання Выбарга ў склад СССР трамвай працягваў дзейнічаць, але ў 1957 быў прызнаны стратным і зачынены.
Культура
Краязнаўчы музей.
Яўген Афнагель
Яўген Афнагель (нар. ) — беларускі грамадска-палітычны актывіст, палітычны зняволены.
Біяграфічныя звесткі
Каардынатар «Еўрапейскай Беларусі», быў адным са стваральнікаў і актыўным удзельнікам маладзёжнага руху «Зубр». За сваю апазіцыйную публічную дзейнасць неаднаразова падвяргаўся рэпрэсіям з боку дзеючай улады: штрафам, адміністратыўным арыштам, збіццю, запалохванням і ціску. Пасля падзеяў 2010 года Яўген Афнагель працяглы час быў вымушаны знаходзіцца ў эміграцыі, але вярнуўся ў выніку ў Беларусь, дзе працягнуў актыўную палітычную дзейнасць.
Яўген Афнагель быў затрыманы ў час пратэстаў у Беларусі 25 верасня 2020 года ў межах крымінальнай справы па ч. 2 арт. 293 Крымінальнага кодэкса («Удзел у масавых беспарадках»). Сілавікі выламалі дзверы ў кватэры, дзе ён пражываў. 1 кастрычніка Яўгену Афнагелю было прад’яўлена абвінавачанне. Ён утрымліваецца ў СІЗА-1 г. Мінска.
Суд над ім і шэрагам іншых палітычных актывістаў праходзіў у 2021 годзе ў закрытым рэжыме ў Магілёве. 25 мая Яўгену Афнагелю прысудзілі 7 гадоў зняволення за «арганізацыю масавых беспарадкаў». Столькі ж далі Паўлу Севярынцу, Андрэю Войнічу.
Паплаўка
Папла́ўка — рака ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Бярэзіна.
Даўжыня 10,8 км. Пачынаецца каля пасёлка Крынкі, вусце ў межах вёскі Красны Бераг. Рэчышча на працягу 4,2 км каналізаванае (ад вытоку да аграгарадка Паплавы). Каля аграгарадка Паплавы на рацэ створана сажалка (плошча 0,06 км²).
HMS C16
HMS C16 — брытанская падводная лодка тыпу С. Пабудавана ў 1907-1908 гадах кампніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 19 сакавіка 1908 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 5 чэрвеня 1908 года.
Падчас манеўраў у Севернам мора 14 ліпеня 1909 года, да поўдня ад, адбылася аварыя з удзелам HMS C17.
Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана ў, дзе была ўключана ў Дзесятую падводную флатылію. 16 красавіка 1917 года, недалёка ад Харвіча, лодка сутыкнулася з брытанскім эсмінцам HMS Melampus. Пасля сутыкнення лодка пагрузілася на дно на глыбіню 18 м. Экіпаж паспрабаваў выратавацца, затапіўшы лодку і паспрабаваўшы збегчы праз люк, які гэтак і не змаглі адкрыць, увесь экіпаж загінуў. C17 быў падняты з дна, адрамантаваны і зноў уведзены ў эксплуатацыю.
У 1921 годзе лодка была прададзена на металалом.
Гбарпалу
Гбарпалу (Gbarpolui) — адна з пятнаццаці акруг Ліберыі, якая размяшчаецца на захадзе краіны, мяжуе з Сьера-Леонэ. Адміністрацыйны цэнтр — Бапалу. Плошча — 9 685 км², насельніцтва складае 83 758 чалавек (на 2008 год).
Мачэрата (правінцыя)
Мачэра́та (Provincia di Macerata) — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Марке.
BMW G30
G30 — гэта сёмае пакаленне BMW «пятай» серыі, якое было прадстаўлена 13 лістапада 2016 года і выпускаецца з лютага 2017 года. Гэтае пакаленне прыйшло на змену кузавам F10.
Гісторыя мадэлі
Аўтамабіль пабудаваны на платформе «35up» (CLAR) разам з BMW 7 серыі пакалення G11, таму новая мадэль дадала ў габарытах. Таксама яна падобная знешне на флагман кампаніі BMW. У лютым 2017 года была прадстаўлена версія ў кузаве універсал (унутраны індэкс G31).
На аўтасалоне ў Шанхаі ў красавіку 2017 года BMW выключна для кітайскага рынку прадставіла седан G38 з падоўжанай колавай базай. Ён мае колавую базу на 133 мм даўжэй базавай версіі і вырабляецца кампаніяй BMW Brilliance Automotive Ltd. у Шэньяне.
21 жніўня 2017 года ў Кёльне быў прадстаўлены M5 (F90) на базе BMW G30. Яго публічная прэм’ера адбылася ў верасні 2017 года на міжнародным аўтасалоне ў Франкфурце-на-Майне, ён вырабляецца выключна як седан, пачынаючы з вясны 2018 годзе з цэнамі, пачынаючы з 117 900 еўра. Аўтамабіль камплектуецца V8 бітурбарухавіком 4,4л магутнасцю 600 к.с. і круцільным момантам 750 Нм ў дыяпазоне 1800-5600 аб/хв.
Аляксей Канстанцінавіч Ягудзін
Аляксей Канстанцінавіч Ягудзін (, Санкт-Пецярбург, Расія) — расійскі фігурыст. Алімпійскі чэмпіён 2002 года, чатырохразовы чэмпіён свету (1998, 1999, 2000 і 2002 гады), трохразовы чэмпіён Еўропы (1998, 1999, 2002), двухразовы пераможца фіналаў Гран-пры па фігурным катанні, двухразовы чэмпіён свету сярод прафесіяналаў і чэмпіён свету сярод юніёраў.
Валянцін Канстанцінавіч Давыдаў
Валянцін Канстанцінавіч Давыдаў (, в. Уласава, Валагодская вобласць, Расія — ) — беларускі артыст балета. Народны артыст Беларускай ССР (1964).
Біяграфія
Скончыў у 1954 годзе студыю класічнага танца пры. У 1956—1972 гадах саліст Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі, адначасова ў 1956—1967 педагог Беларускае харэаграфічнае вучылішча.
Творчасць
Характэрныя рысы выканальніцкай манеры Давыдаў — высакароднасць і чысціня пластычнай формы, пачуццё стылю, эмацыянальная насычанасць танца. Сярод партый: Мікалай («Мара» Я. Глебава), Андрэй («Падстаўная нявеста» Г. Вагнера), Алесь («Святло і цені» Г. Вагнера), Спартак, Гармодый («» А. Хачатурана), Прынц, Рамэа («Папялушка» і «Рамэа і Джульета» С. Пракоф’ева), Зігфрыд, Дэзірэ («Лебядзінае возера», «Спячая прыгажуня» П. Чайкоўскага), Франц («Блакітны Дунай» І. Штрауса), Ваалаў («» Б. Асаф’ева), Базыль («Дон Кіхот» Л. Мінкуса), Юнак («» на музыку Ф. Шапэна), Феб («» Ц. Пуні), Альберт («» А. Адана).
Гранд-Баса
Гранд-Баса (Grand Bassa) — адна з пятнаццаці акруг Ліберыі, якая размяшчаецца на поўдні краіны, мае выхад да Атлантычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтр — Б'юкенен. Плошча — 7 932 км², насельніцтва складае 224 839 чалавек (на 2008 год).
Лелюкі
Лелюкі́ (, Лелюки) — аграгарадок у Беларусі, у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лелюкінскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 16 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Іўе, за 164 км ад Гродна , за 22 км ад чыгуначнай станцыі Юрацішкі , за 120 кіламетраў ад Мінска.
Права і справядлівасць
Права і справядлівасць (Prawo i Sprawiedliwość) — польская палітычная партыя.
Партыя была заснавана ў 2001 годзе, пасля таго як Лех Качыньскі быў звольнены з пасады міністра юстыцыі. Лідарам новастворанай партыі стаў сам Лех Качыньскі. У 2002 годзе Лех Качыньскі стаў прэзідэнтам Варшавы. У 2003 годзе на пасадзе лідара партыі Леха Качыньскага змяніў Яраслаў Качыньскі.
У 2005 годзе на прэзідэнцкіх выбарах прадстаўнік «Права і справядлівасці» і былы старшыня партыі Лех Качыньскі атрымаў перамогу. На прэзідэнцкіх выбарах у 2015 годзе кандыдат ад «Правы і справядлівасць» Анджэй Дуда таксама атрымаў перамогу на выбарах.
Жан Кузен Малодшы
Жан Кузен Малодшы (фр. Jean Cousin le Jeune;,  — , ) — французскі мастак.
Біяграфія
Сын вядомага жывапісца і скульптара Жана Кузена Старэйшага (каля 1490 — каля 1560), якога часта параўноўвалі з яго вялікім сучаснікам Альбрэхтам Дзюрэрам.
Кніга «Кіраўніцтва па партрэтным жывапісе» — адна з самых вядомых сярод анатомій для мастакоў, з’явілася лагічным працягам выдадзенай некалькі раней кнігі яго бацькі «Кіраўніцтва па перспектыве» (1560). Першы выпуск «Кіраўніцтва» адбыўся ў Парыжы ў 1595, яно было выдадзена Давыдам Леклеркам. Гравіраваў «Кіраўніцтва» Жан Леклерк ужо пасля смерці Жана Кузена Малодшага, яе неаднаразова выдавалі ў XVII стагоддзі і пазней.
Новапагосцкі сельсавет
Новапаго́сцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мёрскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Новы Пагост.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Мёрскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Воўкаўшчынскага сельсавета. 12 чэрвеня 1958 года ў склад Камянполлеўскага сельсавета пералічаны 15 населеных пунктаў (Баравыя, Бікераўшчына, Валентароўшчына, Галіеўшчына, Дзеверкі, Забор’е, Зялёнка, Каткаўшчына, Кублішчына, Лізаўшчына, Мацвееўцы, Моцеўкі, Струпкі, Церасполле і Чыжэўшчына), у склад Наўгародскага сельсавета — 6 населеных пунктаў (Антонаўцы, Бабаўшчына, Зацішша, Купчалёва, Стражнікі і Траццякі). З 20 студзеня 1960 года сельсавет у складзе Віцебскай вобласці. 17 снежня 1971 года ў склад сельсавета з Наўгародскага сельсавета перададзены 21 населены пункт (вёскі Вострава, Каланіцы, Краснае, Купчалёва, Руда, Стары Пагост, Юндзялова і хутары Альхоўка, Антонаўцы, Бабаўшчына, Дубоўка, Зацішша, Зялёнка, Кавалеўшчына, Пагнойкі, Падазер’е, Падмосце, Прамыслы, Старына, Траццякі, Шандзіна). 26 сакавіка 1973 года ў склад сельсавета з Дварнасельскага сельсавета былі пералічаны 9 населеных пунктаў (вёскі Белеўцы, Вусаўцы, Мілейкі, Наўгароды, Смолеўцы, хутары Карсакава, Падальхоўка, Пельнева, Шудзелеўшчына). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 105 населеных пунктаў. 11 лютага 1974 года да сельсавета далучана частка скасаванага Камянполлеўскага сельсавета (36 населеных пунктаў: вёскі Барсучына, Войткава, Гарані, Дзеверкі, Дзехцяры, Забор’е, Кацілава, Клётаў Двор, Кублішчына, Мазалева, Моцеўкі, Томкі, Чупукі-I і Чупукі-II, хутары Асавыя, Бараўкі, Бікераўшчына, Валентароўшчына, Востраў, Галіеўшчына, Дубашынскі Двор, Жміндзіна, Зарэцкія, Зялёнка-I, Клібаўшчына, Лізаўшчына, Любінова, Маласць, Масцішча, Мацвееўцы, Махіроўка, Пазнякі, Струпкі, Церасполле, Чаравік і Чыжэўшчына). 20 чэрвеня 2008 года скасаваны хутар Старына, 16 чэрвеня 2017 года — хутары Бікіраўшчына і Струпкі.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1928 чалавек, з іх 94,5 % — беларусы, 3,5 % — рускія, 1,4 % — палякі.
NGC 2881-2
NGC 2881-2 (іншыя абазначэнні — MCG -2-24-21, VV 293, ARP 275, IRAS09234-1146) — галактыка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Анастасія Ігараўна Віннікава
Анастасі́я Ві́ннікава (нар., г. Дзяржынск, Мінская вобласць, Беларусь) — беларуская спявачка. На «Еўрабачанні 2011» прадстаўляла Беларусь з песняй «I Love Belarus» («Я люблю Беларусь»). На конкурсе ў Дзюсельдорфе, Германія выступіла 12 мая. У фінал не прайшла.
Караліна Бадэнская
Біяграфія
Караліна нарадзілася 13 ліпеня 1776 года ў сям’і Карла Людвіга Бадэнскага і Амаліі Гесэн-Дармштацкай. Сястра-двайнятка Амаліі Бадэнскай. Прынцэса разглядалася ў нявесты герцагу Энгіенскага, французскаму прынцу крыві, але з прычыны палітычных праблем яе сям’я адмовілася ад шлюбу.
Анастасія Ігараўна Віннікава
Біяграфія
Спяваць пачала яшчэ ў тры гады ў дзіцячым садку. А ў 5 гадоў спявала ў гарадскім Доме культуры. Прымала ўдзел шматлікіх конкурсах і фестывалях, сярод якіх тэлевезійны дзіцячы конкурс «Усе мы родам з дзяцінства». Анастасія скончыла Дзяржынскую музычную школу по класу «харавое аддзяленне» і «фартэп’яна».
Караліна Бадэнская
Біяграфія
9 сакавіка 1797 года Караліна стала другой жонкай курфюрста Пфальц-Цвайбрукенскага Максіміліяна Баварскага. У 1806 годзе спыніла існаванне Свяшчэнная Рымская імперыя. Муж Караліны атрымаў тытул караля Баварыі. Караліна ж стала каралевай-кансорт. Каралеве Караліне было дазволена застацца ў пратэстанцкай рэлігіі і наведваць сваю царкву, што было адзіным выпадкам для каралеў Баварыі. Сваім дочкам Караліна спрабавала прышчапіць пачуццё доўгу і адказнасці.
Анастасія Ігараўна Віннікава
Біяграфія
Сярэднюю школу Анастасія скончыла с залатым медалём, пасля чаго паступіла на перакладчы факультэт Мінскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўніверсітэта. Анастасія прымала ўдзел у праектах ОНТ — «Эстрадны кактэль» і двойчы ў «Музычным суддзе». У 2009 годдзе яна стала фіналісткай конкурсу «Белазаўскі аккорд». У 2010 г. выступала на ўрачыстым прыёме з удзелам Аляксандра Лукашэнка ў Палацы Рэспублікі, прысвечанным навагоднім святам. Маладая спявачка выканала некалькі джазавых песень, і прэзідэнт заўважыў яе і нават пахваліў.
Караліна Бадэнская
Біяграфія
Караліна памерла 13 лістапада 1841 года, перажыўшы мужа на шаснаццаць гадоў. З прычыны таго, што каралева вызнавала пратэстанцкую рэлігію, пахаванне было вельмі сціплым.