cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Яўген Міхайлавіч Перлін
Яўген Міхайлавіч Перлін (нар., Карма, Гомельская вобласць) — беларускі тэлевядоўца.
Біяграфія
У 2012 годзе скончыў Інстытут журналістыкі БДУ па спецыяльнасці «журналістыка (друкаваныя СМІ)». З 2007 года сумяшчаў вучобу з працай на радыё і тэлебачанні. У Белтэлерадыёкампанію прыйшоў па запрашэнні дырэктара Агенцтва тэленавін у якасці вядучага праграмы «Навіны» і адразу заняў нішу вядучага ранішніх выпускаў. З 2009 па 2011 гг. рыхтаваў сюжэты для эканамічных праграм «Дзелавое жыццё», «Сфера інтарэсаў». Аўтар і вядучы праекта «Актуальнае інтэрв’ю» з кіраўнікамі топавых еўрапейскіх тэлевізійных аб’яднанняў.
У 2011 годзе вёў прамое ўключэнне з Солт-Лейк-Сіці (ЗША) для Нацыянальнай спартыўнай прэміі «Трыумф. Героям спорту». З 2011 года — афіцыйны вядучы (дыктар) на мерапрыемствах з удзелам прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь. З 2012 года — пастаянны каментатар Міжнароднага конкурсу песні «Еўрабачанне». Неаднаразова вёў прамыя ўключэнні з краін — гаспадынь конкурсу. З 2012 года — вядучы праграмы «Мытны саюз»/«Без межаў» (тэлеканал «Беларусь 24»). З 2014 года — вядучы ранішняга шоу «Добрай раніцы, Беларусь!».
Вядучы праграм «Макаёнка, 9».
У час жорсткага здушэння пратэстаў супраць фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў, 12 жніўня 2020 года ў сваім Фэйсбуку змясціў допіс з пытаннем «Што стала з маёй Беларуссю?», у якім заявіў пра свой сыход з канала :
Асабістае жыццё
Халасты.
Шэхер
Шэхер (Շեխեր, Şəkər) — сяло ў Мартунінскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Святлана Аляксандраўна Смірнова
Святлана Аляксандраўна Смірнова (, в. Паласня, Стаўбцоўскі раён, Мінская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1972 годзе. З 1972 года — архітэктар, старшы архітэктар у Белпрампраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года. Пражывае ў г. Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): блокі вытворчых цэхаў № 2, 3 з адміністрацыйна-бытавымі карпусамі БелАЗа ў Жодзіне (1972—1983), вытворчы корпус з адміністрацыйна-бытавымі памяшканнямі гадзіннікавага завода (1976), адміністрацыйна-бытавы і вытворчы карпусы базы механізацыі будтрэста № 4 (1977) у Мінску.
Канстанцін Вячаслававіч Сахараў
Канстанці́н Вячасла́вавіч Са́хараў (Константин Вячеславович Сахаров; 30 сакавіка года, горад Арэнбург, Расійская імперыя — 23 лютага 1941 года, горад Берлін, Германія) — Вядомы дзеяч Белага руху у Сібіры.
Комплекс школ з дадатковым навучаннем беларускай мовы ў Гайнаўцы
Гісторыя школы пачалася ў 1949 годзе. Яна атрымала назву "Пачатковая школа і Агульнаадукацыйны ліцэй з Беларускай мовай навучання ў Гайнаўцы".
З 1993 года школа выкарыстоўвае новы аб'ект.
Хнушынак
Хнушынак (Խնուշինակ, Khnushinak) — сяло ў Мартунінскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Кансерватыўная партыя (Нарвегія)
Партыя мае моладзевае крыло (Нарвежскія Маладыя кансерватары, нарв.Unge Høyre), заснаванае ў 1922 годзе, яго ўзначальвае з 2008 года Хенрык Асхеім.
Гісторыя
Кансерватыўная партыя Нарвегіі была заснавана ў 1884 годзе. Яе першым старшынёй быў Эміль Станг. З моманту свайго стварэння, Хейрэ была адной з найбуйнейшых палітычных партый Нарвегіі, а пачынаючы з 1920 года на шмат гадоў стала другой па велічыні партыяй краіны. Больш за 70 гадоў кансерватары былі самай вялікай несацыялістычнай партыяй Нарвегіі, пакуль у канцы 1990-х іх не апярэдзіла Партыя прагрэсу. У цяперашні час Хейрэ другая па велічыні партыя ў стортынгу, пасля Нарвежскай рабочай.
У перыяд паміж сусветнымі войнамі галоўнай мэтай партыі было стварэнне правацэнтрысцкага альянсу супраць росту рабочага руху і папулярнай Рабочай партыі. З 1950 па 2009 год партыя прыняла ўдзел у шасці ўрадах. У 1960-х гадах кансерватары ўваходзілі ў нацыянальныя ўрады (Кабінет Ёна Люнга з 28 жніўня па 25 верасня 1963 і Кабінет Пера Бортэна з 12 кастрычніка 1965 па 17 сакавіка 1971 г). У 1980-х гадах кансерватыўнай партыі атрымалася сфармаваць аднапартыйны ўрад меншасці (Першы кабінет Карэ Вілака, з 14 кастрычніка 1981 па 7 чэрвеня 1983), таксама ў 80-х яна двойчы станавілася удзельнікам трохпартыйных урадаў (Другі кабінета Карэ Вілака з 8 чэрвеня 1983 па 8 мая 1986 і Кабінет Яна Сюсэ з 16 кастрычніка 1989 па 3 лістапада 1990). У 2000-я гады кансерватары паўдзельнічалі ў працы Другога кабінета Х'еля Буневіка (19 кастрычніка 2001 года - 17 кастрычніка 2005 г).
У 2005 годзе партыя атрымала на выбарах найгоршы вынік за ўсю сваю гісторыю, але на выбарах 2009 палепшыла свае паказчыкі, а пасля іх быў зафіксаваны рост папулярнасці кансерватараў у апытаннях. У 2013 Хейрэ набрала каля 27%, тым самым зноў стаўшы другой партыяй, па колькасці месцаў у стортынгу.
Ксенія Раманюк
Ксенія Раманюк (нар. ) — беларуская плыўчыха. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Чэмпіёнка Беларусі на кароткай вадзе 2011 года ў камбінаванай эстафеце 4 × 50 м.
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2013 года ў камбінаванай эстафеце 4 × 50 м. Бронзавая прызёрка на дыстанцыі 200 м батэрфляем.
Чырвоны Бераг (Пухавіцкі раён)
Чырво́ны Бе́раг (, Чирвоный Берег) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блонскага сельсавета.
Гісторыя
Вёска ўтворана за часамі Беларускай ССР. Уваходзіла ў склад Навасёлкаўскага сельсавета, з 15 сакавіка 1982 года ў Пухавіцкім сельсавеце. Пазней у падпарадкаванні Пухавіцкага райвыканкама. З 2017 года ў Блонскім сельсавеце.
Сафія Леанідаўна Смірнова
Сафія Леанідаўна Смірнова (нар., Растоў-на-Доне) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1969 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): генпланы, ПДП цэнтраў і жылых раёнаў Гродна (1969, 1970, 1971, 1975, 1978, 1979, 1982), Ліды (1972, 1974), Мсціслава (1974, 1976), Крычава (1976, 1980, 1983), Навагрудка (1977, 1986), Чачэрска (1980, 1982), ПДП жылога раёна Магілёва (1970, 1976), праекты размяшчэння будаўніцтва на чарговыя пяцігодкі ў Магілёве (1975), Гродне (1978), праекты рэгенерацыі гістарычнай забудовы Мсціслава (1985), Навагрудка (1987).
Каэфіцыент варыяцыі
Каэфіцые́нт варыя́цыі (coefficient of variation, коэфициенты вариации) — гэта нармалізаваны паказчык размеркавання функцыі імавернасцей або шчыльнасці імавернасцей.
Вызначэнне
Каэфіцыент варыяцыі паказвае ступень зменлівасці ў пэўнай выбарцы ў дачыненні да сярэдняга арыфметычнага гэтай выбаркі.
З-за таго, што каэфіцыент варыяцыі з’яўляецца паказчыкам, які можа прымаць толькі неадмоўныя значэнні, то і вылічаны ён можа быць толькі для даных, вымераных на. Нельга вылічыць каэфіцыент варыяцыі для даных на.
Вольга Стафаняк
Вольга Стафаняк (нар. ) — беларуская плыўчыха. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Бронзавая прызёрка чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2011 года ў камбінаванай эстафеце 4 × 50 м.
Аўсатаг
Аўсатаг (Հավսաթաղ), Алмалыг (Almalıq) — сяло ў Шаўмянаўскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
1995 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1995 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Цагельня (Пухавіцкі раён)
Цаге́льня (, Цагельня) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блонскага сельсавета.
Гісторыя
Спачатку тут была майстэрня для вытворчасці цэглы, таму паселішча атрымала такую назву. У XIX стагоддзі засценак у Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні, адносіўся да маёнтка Каменны Брод, ва ўладанні Асоўскіх. У 1909 годзе аднаселле.
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы.
З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Маёмасць нацыяналізаваная. У пачатку 1930-х вёска, працаваў цагельны завод.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.
У Навасёлкаўскім сельсавеце, з 15 сакавіка 1982 года ў Пухавіцкім сельсавеце. Пазней у падпарадкаванні Пухавіцкага райвыканкама. З 2017 года ў Блонскім сельсавеце.
Гаспадарчая вуліца (Гродна)
Гаспадарчая вуліца — вуліца ў Гродне, Беларусь. Размешчана паміж вуліцамі Максіма Горкага і Дзяржынскага і паралельнай ім, бярэ пачатак ад скрыжавання вуліц А. І. Дубко і Пушкіна і ідзе ў паўночным кірунку да скрыжавання з вуліцай Мясніцкай.
Анятова
Анято́ва (, Анетово) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рудзенскага сельсавета.
Пад уладай Расійскай імперыі
На пачатку XX ст. вядама як маёнтак Дукорскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
У канцы чэрвеня 1941 года вёска акупаваная нямецкімі войскамі. У ліпеня 1944 года вёска вызваленая.
2015 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
2015 год пачаўся з падзей, якія пакідаюць прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Акнаберд
Акнаберд (Ակնաբերդ), Умудлу (Umudlu) — сяло ў Шаўмянаўскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Дадзіванк
Дадзіванк (Դադիվանք) — сяло ў Шаўмянаўскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Джозеф Мускат
Джозеф Мускат (Joseph Muscat, 22 студзеня 1974, П’ета, Мальта) — мальтыйскі палітык і дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Джозеф Мускат нарадзіўся ў прыгарадзе сталіцы Мальты Валеты П’еце 22 студзеня 1974 года. У 1996 годзе ён скончыў Мальтыйскі ўніверсітэт па спецыяльнасці паліталогія. Спецыяльнасць менеджмент вывучаў у Брыстальскім універсітэце.
Мускат працаваў журналістам на радыёстанцыі Лейбарысцкай партыі. У канцы XX стагоддзя Джозеф Мускат узначаліў маладзёжную арганізацыю Лейбарысцкай партыі. З 2001 па 2004 год ён рэдагаваў партыйны друк у інтэрнэце. Стаў дэпутатам парламента. Пасля паражэння лейбарыстаў на парламенцкіх выбарах 2008 года лідар партыі Альфрэд Сант сышоў у адстаўку. Мускат узначаліў Лейбарысцкую партыю, перамогшы дарэчы цяперашняга прэзідэнта Мальты Джорджа Абелу. Ён таксама з 2008 года стаў лідарам апазіцыі ў парламенце краіны.
Урад Лоўрэнса Гонці пацярпеў паражэнне пры галасаванні па бюджэце 2013 года, што аналагічна вотуму недаверу ўраду. Гонці абвясціў пра роспуск Палаты прадстаўнікоў Парламента 7 студзеня і прызначэнне выбараў на 9 сакавіка. Перамогу на гэтых выбарах атрымала Лейбарысцкая партыя Мальты, набраўшы каля 55 % галасоў выбаршчыкаў.
Пасля гэтага 11 сакавіка 2013 года Джозеф Мускат быў прызначаны прэм’ер-міністрам краіны. Праз 15 гадоў лейбарысты вярнуліся да ўлады ў парламенце краіны.
Сям’я
Джозеф Мускат жанаты і мае дзвюх дочак-блізнятак.
Май-Брыт Мозер
Май-Брыт Мозер (May-Britt Moser; нар., Фаснавог) — нарвежскі нейрабіёлаг.
Біяграфія
Скончыла ў 1992 годзе ўніверсітэт Осла. Разам са сваім мужам Эдвардам Мозерам вядомая дзякуючы працам у галіне прасторавай арыентацыі і прасторавай памяці. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (2014).
Ян Вэнжык
Ян Вэ́нжык (Вонжык) (Jan Wężyk; 1575, Воля Вэнжыкова — 27 мая 1638, ) — рымска-каталіцкі і дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай, біскуп пшамысльскі (1619—1624), архібіскуп пазнаньскі (1624—1627), архібіскуп гнезненскі і прымас Польшчы (1627—1638), інтэррэкс, часовы глава Рэчы Паспалітай у перыяд міжкаралеўя (1632—1633), каралеўскі сакратар, духоўны пісьменнік. Доктар абодвух правоў.
Біяграфія
Па вяртанні ў Польшчу хутка падняўся па кар'ернай лесвіцы духоўнай іерархіі. Быў архідыяканам Любліна, канонікам у Кракаве, прарэктарам сандамірскім.
З 1614 — архідыякан у Варшаве. Служыў сакратаром караля Жыгімонта III Вазы, спецыялізаваўся на італьянскіх справах.
У 1619 г. быў прызначаны біскупам пшамысльскім, у 1624 — біскупам пазнаньскім, у 1626 г. стаў гнезненскім архібіскупам і прымасам Рэчы Паспалітай, і ў гэтым сане заставаўся да сваёй смерці ў 1638 г. На гэтай важнай пасадзе ён прымаў дзейны ўдзел і ў палітычным жыцці дзяржавы. Быў актыўным праціўнікам караля Жыгімонта III у справе абрання на маскоўскі прастол яго сына каралевіча Уладзіслава IV.
Быў вядомы і як царкоўны пісьменнік. З сачыненняў яго найбольш вядомыя:
Лістападаўская рэвалюцыя
Лістападаўская рэвалюцыя (Novemberrevolution), або Германская рэвалюцыя — грамадзянскі канфлікт, які пачаўся ў Германскай імперыі ў канцы Першай сусветнай вайны і прывёў да змены імперскага ўрада на рэспубліку. Рэвалюцыйны перыяд працягваўся з лістапада 1918 года да ўсталявання ў жніўні 1919 года рэспублікі, якая пазней стала вядомай як Веймарская рэспубліка.
Карані рэвалюцыі ляжаць у паразе Германіі ў Першай сусветнай вайне і сацыяльнай напружанасці, якая з'явілася неўзабаве пасля гэтага. Першыя акты рэвалюцыя былі выкліканы палітыкай вярхоўнага камандавання нямецкімі узброенымі сіламі і адсутнасцю яго каардынацыі з ваенна-марскім камандаваннем. Ва ўмовах паразы, ваенна-марское камандаванне настойвала на спробе паскорыць пераломную бітву супраць Брытанскага каралеўскага флота і пачаць яе 24 кастрычніка 1918 года, але бітва наогул не адбылася. Замест таго, каб падпарадкоўвацца загадам і пачаць падрыхтоўку для барацьбы з брытанцамі, нямецкія матросы ўзначалілі паўстанні ў марскіх партах Вільгельмсхафена 29 кастрычніка і Кіля ў пачатку лістапада. Гэтыя выступы распаўсюдзілі дух грамадзянскіх беспарадкаў у Германіі, што ў канчатковым выніку прывяло да абвяшчэння рэспублікі 9 лістапада. Неўзабаве пасля гэтага імператар Вільгельм II адрокся ад прастола і пакінуў краіну.
Рэвалюцыянерам, натхнёным ідэямі сацыялізму, не ўдалося перадаць уладу «саветам», як гэта зрабілі бальшавікі ў Расіі, бо кіраўніцтва Сацыял-Дэмакратычнай Партыі Германіі (СДПГ) было супраць іх стварэння. Замест гэтага, СДПГ стварылі нацыянальны сход, які павінен быў стаць асновай парламенцкай сістэмы кіравання. Баючыся пачатку татальнай грамадзянскай вайны ў Германіі паміж рабочымі і рэакцыйнымі кансерватарамі, СДПГ не планавала цалкам пазбавіць былыя вышэйшыя класы Германіі ўлады і прывілеяў. Замест гэтага, яна імкнулася інтэграваць іх у новую сацыяльна-дэмакратычную сістэму. У гэтым пачынанні СДПГ шукалі саюза з Вярхоўным камандаваннем узброенымі сіламі. Гэта дазволіла арміі і фрайкарам (нацыялістычным апалчэнцам) сілай задушыць паўстанне крайне левых спартакістаў 4–15 студзеня 1919 года. Таксама саюз палітычных сілаў паспяхова задушыў паўстанні крайне левых у іншых частках Германіі, у выніку чаго сітуацыя ў краіне была цалкам улагоджана пазней у 1919 годзе.
Гісторыя
Пачалася рэвалюцыя з матроскага паўстання ў Вільгельмсхафене і Кілі, і праз некалькі дзён ахапіла ўсю Германію. 9 лістапада 1918 года кайзер Вільгельм II пад ціскам начальніка генштаба Гронера, які лічыў працяг ваенных дзеянняў бессэнсоўным, быў вымушаны прыняць рашэнне бегчы з краіны (афіцыйна ён адрокся ад прастола 28 лістапада ў Нідэрландах). Апоўдні 9 лістапада 1918 года Германія была абвешчана рэспублікай. Да ўлады прыйшлі прадстаўнікі сацыял-дэмакратычнай партыі (СДПГ).
Камуністы пад кіраўніцтвам Карла Лібкнехта і Розы Люксембург, якія патрабавалі далейшага разгортвання рэвалюцыі і абвяшчэння ў Германіі савецкай улады, паднялі мяцеж у студзені 1919 года супраць сацыял-дэмакратаў. Узнікла рэальная небяспека грамадзянскай вайны. Мяцеж здушылі атрады фрайкора пад кіраўніцтвам Г. Носке, Лібкнехт і Люксембург былі забіты без суда.
У Баварыі рэвалюцыя прывяла да ўзнікнення незалежнай Баварскай (кіраўнік Курт Эйснер), а затым Баварскай Савецкай рэспублікі (кіраўнік Эрнст Толер), якая таксама была разгромлена арміяй і атрадамі фрайкора.
Фармальна рэвалюцыя завяршылася 11 жніўня 1919 года, калі прэзідэнт рэспублікі Эберт падпісаў Веймарскую канстытуцыю.
Вуліца Старая Альшанка
Вуліца Старая Альшанка — вуліца ў Гродне, Беларусь. Размешчана ў Кастрычніцкім раёне за ААТ «Хімвалакно». Вуліца знаходзіцца на тэрыторыі былой вёскі Вялікая Альшанка, уключанай у гарадскія межы Гродна.
Назва вуліцы прысвоена Гродзенскім гарадскім Саветам дэпутатаў 17 лютага 2012 года.
Істысу (Кельбаджарскі раён)
Істысу (İstisu) — пасёлак у Кельбаджарскім раёне Азербайджана.
Ехегнут (Шаўмян)
Ехегнут (Եղեգնուտ), Камышлы (Qamışlı) — сяло ў Шаўмянаўскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Эдвард Мозер
Эдвард Мозер (Edvard Moser; нар., Олесун) — нарвежскі нейрабіёлаг.
Біяграфія
Скончыў у 1992 годзе ўніверсітэт Осла. Разам са сваёй жонкай Май-Брыт вядомы дзякуючы працам у галіне прасторавай арыентацыі і прасторавай памяці. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (2014).
Астравы (Пухавіцкі раён)
Пад уладай Расійскай імперыі
У канцы 18 ст. – вёска Ігуменскага павета Мінскай губерні.
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.
У канцы чэрвеня 1941 года вёска акупавана нямецкімі войскамі. У ліпеня 1944 года вызвалена.
Сто гадоў адзіноты
Сто гадоў адзіноты (Cien años de soledad) — раман калумбійскага пісьменніка Габрыэля Гарсія Маркеса, напісаны ў жанры магічнага рэалізму. Упершыню выдадзены у Буэнас-Айрэсе ў чэрвені 1967 года тыражом 8000 экзэмпляраў. Раман атрымаў прэмію Ромула Гальегаса. На сённяшні дзень прададзена больш за 30 млн экзэмпляраў, раман перакладзены на 35 моў свету. «Сто гадоў самоты» — адзін з самых чытаных і перакладаных твораў на іспанскай мове. Адзначаны як другі па важнасці твор па-іспанску пасля «Дон Кіхота» Мігеля Сервантэса.
Кампазіцыя
Кніга складаецца з 20 раздзелаў, у якіх апісваецца гісторыя сям'і Буэндзіа з часоў заснавання горада Маконда, калі першыя Буэндзіа пасяліліся на чароўных землях, да смерці апошняга з роду, якая суправаджаецца руйнаваннем усяго горада. Уся гісторыя сям'і быццам бы ідзе па кругу: з кожным пакаленнем узаемаадносіны ў сям'і і з наваколлем застаюцца такімі ж як і былі, мяняюцца толькі людзі, нават імёны ў сям'і паўтараюцца зноў і зноў, выклікаючы блытаніну. На працягу кнігі горад Маконда квітнее, а разам з ім і сям'я Буэндзіа, а потым прыходзіць у заняпад. Эканамічны, палітычны і сацыяльны стан горада непасрэдна ўплывае на сітуацыю ў сям'і, ствараючы замкнёнае кола.
Амаль усе сказы рамана пабудаваны ўскоснай мовай; простая мова і дыялогі амаль не выкарыстоўваюцца.
Гісторыя напісання
Раман «Сто гадоў адзіноты» быў напісаны на працягу 18 месяцаў, паміж 1965 і 1966 гадамі ў Мехіка. Арыгінальная ідэя гэтага твора з'явілася ў 1952 годзе, калі аўтар наведаў свой родны гарадок Аракатака разам са сваёй маці. Свой новы раман Маркес планаваў назваць «Дом», але ў выніку перадумаў, каб пазбегнуць аналогіі з раманам «Вялікі дом» Альвара Самудзіа.
Сюжэт
Падзеі адбываюцца ў выдуманым горадзе Маконда, які заснаваў Хасэ Аркадзіа Буэндзіа, імпульсіўны лідар, зацікаўлены таямніцамі сусвету, якія адкрываў перад ім цыган Мелькіядэс, перыядычна прыходзячы ў гарадок. Паступова паселішча расце, і ўрад пачынае цікавіцца Маконда і дасылае туды кіраўніцтва, але Хасэ Аркадзіа Буэндзіа захоўвае за сабой ўладу, перацягнуўшы на свой бок новага мэра. У краіне пачынаецца грамадзянская вайна. Палкоўнік Аўрэліана Буэндзіа, сын Хасэ Аркадзіа Буэндзіа, збірае групу добраахвотнікаў і ідзе змагацца супраць кансерватыўнага рэжыму. Пакуль палкоўнік удзельнічае ў ваенных дзеяннях, Аркадзіа, яго пляменнік, бярэцца кіраваць горадам і робіцца жорсткім дыктатарам. Праз 8 месяцаў яго праўлення кансерватары захопліваюць горад і расстрэльваюць Аркадзіа. Вайна доўжыцца два дзясяткі гадоў, то заціхаючы, то запальваючыся з новай сілай. Палкоўнік, стомлены бессэнсоўнай барацьбой, падпісвае перамір'е і вяртаецца дадому. У гэты час у Маконда прыбывае бананавая кампанія разам з тысячамі мігрантаў і іншаземцаў; горад пачынае квітнець, і адзін з прадстаўнікоў роду Буэндзіа — Аўрэліана Другі хутка становіцца самым заможным чалавекам у горадзе: дзякуючы сваёй сувязі з палюбоўніцай, яго быдла магічна хутка памнажаецца. Пад час бананавай кампаніі ў сувязі з дрэннымі ўмовамі працоўныя бастуюць, і аднойчы Нацыянальная армія расстрэльвае мірную дэманстрацыю ў 3 тыс. чалавек, грузіць мёртвых ў вагоны і скідае ў мора. Але, на дзіва, ніхто ў горадзе не прызнае, што была дэманстрацыя і былі забіты рабочыя, у рэшце рэшт жыхары Маконда нават адмаўляюць бананавую кампанію, а пазней — існаванне палкоўніка Аўрэліяна. Пасля гэтых падзей у горадзе амаль пяць гадоў не сканчаецца дождж. У хуткім часе нараджаецца перадапошні прадстаўнік роду Буэндзіа — Аўрэліяна Вавілонья. Ва ўзросце 120 гадоў памірае Урсула, жонка Хасэ Аркадзіа Буэндзіа, заснавальніка горада і роду, пахаваўшы перад гэтым мужа, сыноў, дачок і большую частку ўнукаў і праўнукаў. Маконда ператвараецца ў пустыннае месца, у якім не родзіць скаціна, а будынкі руйнуюцца і зарастаюць пустазеллем. Аўрэліяна Вавілонья ў хуткім часе застаецца адзін у доме Буэндзіа, дзе ён вывучае рукапісы цыгана Мелькіядэса. На пэўны час ён закідвае справу з-за жарсткага рамана са сваёй цёткай Амарантай Урсулай. Калі яна памірае пры родах, а іх сын (які нарадзіўся з парасячым хвастком) з'едзены мурашамі, Аўрэліяна нарэшце расшыфроўвае рукапісы. Ён разумее, што ўсе старонкі — гэта гісторыя роду Буэндзіа, прадказаная да дробязей цыганам Мелькіядэсам за сто год да гэтага. Аўрэліяна чытае пра сябе, шукаючы прадказання аб сваёй смерці, апошняга з роду Буэндзіа. У гэты час дом і горад трапляюць у смерч, і калі хлопец дачытвае апошнія словы рукапісу, канчаткова знікаюць пад сілай урагану.
Свята-Петра-Паўлаўская царква (Віцебск)
Віцебская Петрапаўлаўская царква знаходзілася ў Задзвінскай частцы горада Віцебска, у раёне сучаснай вуліцы Кастрычніцкай.
Гісторыя
Мураваная царква пабудавана ў 1780 годзе на месцы папярэдняй драўлянай, непадалёку ад якой знаходзіліся 2 мураваныя філіяльныя царквы: Срэценская і Міхайлаўская (на беразе Заходняй Дзвіны, на іх месцы былі пабудаваны правіянцкія магазіны). У 1799г. у новую мураваную царкву былі пераведзены манахі базыльянскага манастыра. У 1839 г. Петрапаўлаўская царква з'яўлялася самым вялікім з прыходскіх храмаў горада.
У пачатку XX стагоддзя над дзвярыма будынка быў надпіс, што ён пабудаваны ў 1780 г. з дабраславення ўніяцкага архібіскупа І. Лісоўскага на месцы старадаўняй Петрапаўлаўскай царквы.
Пашкоджана ў 1944 годзе.
Галоўны фасад храма фланкіраваўся дзвюма трох'яруснымі вежамі, бакавыя рытмічна чляніліся 16 вялікімі аконнымі праёмамі. Інтэр’ер быў пакрыты размалёўкай XVIII ст. У 1945 яшчэ захоўваліся 18 кампазіцый, размешчаных на бакавых сценах і не перакінутых праз пілоны арках галоўнага нефа.
Каранёвыя атожылкі
Каранёвыя атожылкі — даданыя пупышкі, якія ўтвараюцца ў перыцыкле кораня, якія развіваюцца ў даданыя парасткі. Ля асновы даданых парасткаў фармуюцца ўласныя карані. Каранёвыя атожылкі шырока выкарыстоўваюцца ў садаводстве і характэрныя для такіх раслін, як асіна, таполя, бэз, барбарыс, вішня, сліва.
Кумган
Кумган — пасудзіна ў форме жбана з вузкім горлам і доўгім носікам, які меў накрыўку і ручку. Выкарыстоўваўся для захоўвання віна, воцату і інш. вадкасцяў. Найбольш пашыраны на ўсходніх землях. Упамінаецца ў рускіх пісьмовых крыніцах XVI — XVII стст. У вялікай колькасці знойдзены ў пластах XV — XVI стст. пры раскопках Масквы, XVI — XVII стст. пры раскопках Смаленска. На тэрыторыі Беларусі ў час раскопак Мінскага старажытнага пасада знойдзены зялёнапаліваны носік кумгана, у Віцебску — носік чорнаглянцаванага кумгана. Для Беларусі кумган з’яўляецца запазычаным посудам або завезеным у выніку гандлёвых зносін.
Літва на Алімпійскіх гульнях
Нацыянальны алімпійскі камітэт Літвы быў створаны ў 1924 годзе і тады ж зборная гэтай краіны прыняла ўдзел у VIII летніх Алімпійскіх гульнях у Парыжы. У складзе каманды было 13 чалавек: 11 футбалістаў і 2 веласіпедысты. У 1928 годзе літоўская зборная бярэ ўдзел ва II зімовай Алімпіядзе ў Санкт-Морыцы (1 канькабежац) і ў IX летніх Гульнях у Амстэрдаме. На ўсіх гэтых Алімпіядах літоўская зборная засталася без узнагарод.
Пасля другога здабыцця Літвой незалежнасці літоўскі НАК быў адноўлены ў 1989 і прызнаны Міжнародным алімпійскім камітэтам у 1991 годзе. У 1992 годзе Літва прыняла ўдзел у XVIII зімовых Алімпійскіх гульнях у Альбервілі і ў XXV летніх Алімпійскіх гульнях у Барселоне і з тых часоў бралі ўдзел ва ўсіх Алімпіядах. Усяго, за час выступлення ў якасці незалежнай каманды, спартсмены Літвы заваявалі 16 алімпійскіх медалёў, з якіх 4 залатыя, 4 сярэбраныя і 8 бронзавых. Найбольшую колькасць медалёў заваявалі літоўскія лёгкаатлеты. Двухразовым алімпійскім чэмпіёнам стаў Віргіліус Алекна (кіданне дыска). Усе медалі былі атрыманы на летніх Алімпіядах.
Вільгельм Гронер
Карл Эдуа́рд Вільге́льм Гро́нер (Karl Eduard Wilhelm Groener; 22 лістапада 1867,  — 3 мая 1939, Борнштэт, цяпер у складзе Патсдама) — нямецкі дзяржаўны і ваенны дзеяч.
З 1884 года служыў у вюртэмбергскай арміі, у 1893—1897 года наведваў Ваенную акадэмію, затым на службе ў Генеральным штабе (1899), з 1912 года — начальнік аддзела чыгунак. Падчас Першай сусветнай вайны зрабіў ваенную кар’еру, з кастрычніка 1918 года змяніў Эрыха Людэндорфа на пасадзе першага генерал-кватэрмайстара. Заключыўшы пагадненне з Фрыдрыхам Эбертам, змагаўся з развіццём рэвалюцыі ў Германіі. У 1920—1923 гадах міністр шляхоў зносін, у 1928—1932 гадах міністр абароны, у 1931—1932 гадах міністр унутраных спраў, затым у адстаўцы.
Віла
Ві́ла (villa) — вялікі загарадны дом, сядзіба.
У Старажытным Рыме віламі называлі сельскія пабудовы або маёнткі землеўладальнікаў. У эпоху імперыі вілы ператварыліся ў цэнтры аграрнай вытворчасці, часам месцы жыцця і адпачынку арыстакратаў. У сярэднявечнай Брытаніі пад тэрмінам "віла" вызначаліся замкнёныя памешчыцкія гаспадаркі, дзе залежныя сяляне-віланы знаходзіліся пад юрысдыкцыяй свайго пана і за карыстанне яго зямлёй адпрацоўвалі на памешчыцкім надзеле. У Францыі, Іспаніі і Партугаліі вілы разглядаліся адначасова як маёнткі і вёскі.
У рэнесанснай Таскане віламі называлі ўмацаваныя загарадныя сямейныя рэзідэнцыі, якія ў XIV - XVI стст. прыйшлі на змену родавым замкам. Паступова ў Італіі сфарміраваліся пэўныя архітэктурныя стылі такіх пабудоў. У XVIII - пачатку XX стст. будаўніцтва віл было запатрабавана ў Вялікабрытаніі, Францыі і Германіі, адкуль мода на іх распаўсюдзілася па ўсім свеце. Розныя стылі будаўніцтва віл паўплывалі на архітэктуру іншых відаў сельскіх жытлаў.
Іван Андрэевіч Вятохін
Іван Андрэевіч Вято́хін (, г. Жырнаўск, Валгаградская вобласць — ) — беларускі фізіёлаг. Член-карэспандэнт АН БССР (1947), доктар біялагічных навук (1940), прафесар (1926).
Біяграфія
Скончыў Казанскі ўніверсітэт у 1911 годзе і працаваў у ім да 1927 года выкладчыкам. У 1927—1936 гг. загадчык кафедры нармальнай фізіялогіі Пермскага ўніверсітэта, у 1936—1941 гг. і з 1944 года — Мінскага медыцынскага інстытута. Адначасова ў 1936—1948 гг. прафесар БДУ, у 1937—1941 — дырэктар Інстытута тэарэтычнай і клінічнай медыцыны АН БССР.
Прафесар Іван Андрэевіч Вятохін у гады Вялікай Айчыннай вайны працаваў у электракардыаграфічным кабінеце. Яму нярэдка атрымоўвалася даць ілжывае заключэнне пра наяўнасць тых ці іншых захворванняў. Пасля трапіў у партызаны.
Навуковая дзейнасць
Менавіта І. А. Вятохін апісаў фенамен кругавой узрушанасці ў цягліцавым кольцы (правобраз re-entry). Даследаваў нервовыя механізмы рэгуляцыі функцый сардэчна-сасудзістай сістэмы,.
Аўтар больш за 60 работ.
Узнагароды
Узнагароджаны медалямі — «Партызану Айчыннай вайны» і «За працоўную доблесць».
Барадуліна
Назву Бараду́ліна маюць:
Якаў Сямёнавіч Смальгоўскі
Якаў Сямёнавіч Смальгоўскі (, Фергана, Узбекская ССР) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1960 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, у 1968 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. З 1964 года — тэхнік-архітэктар — галоўны архітэктар праектаў у Белдзяржпраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1971 года. Член КПСС з 1963 года. Пражывае ў г. Мінск.
Парк Моладзі (Баранавічы)
Парк натхнёны перамогай — парк горада Баранавічы.
Гісторыя
1 мая 2015 быў адкрыты парк Моладзі. У горадзе з'явіўся самы малады парк — «Натхнёныя Перамогай». За гэты зусім кароткі перыяд ён паспеў стаць па-сапраўднаму моладзевым і вельмі запатрабаваным, дзесяткі гараджан аддаюць перавагу праводзіць тут вольны час. І гэта нядзіўна: у парку можна не толькі шпацыраваць па цяністых алеях і атрымліваць асалоду ад арт-аб'ектах, але і адпачываць актыўна.
Першымі аблюбавалі новы парк веласіпедысты: Вяло-ліжероллерная траса даўжынёй два кіламетры з выдатным дарожным пакрыццём дае магчымасць разагнацца на поўную магутнасць. Траса ніколі не пустуе: нават у буднія дні тут ездзяць аматары двухколавага транспарту. Карыстаецца попытам у молоджі і пляцоўка для скейтбардыстаў .Практическі кожны дзень маладыя людзі адточваюць сваё майстэрства валодання дошкай на колах. Пляцоўка ўжо станавілася месцам правядзення спаборніцтваў аматараў скейтбордынгу з усёй Беларусі.
Малыя архітэктурныя формы
Прадпрыемства «Аграпрамбудмаш» стварыла сапраўдныя творы мастацтваў — малыя архітэктурныя формы — лаўкі.
Бор (Пухавіцкі раён)
Бор (, Бор) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рудзенскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 26 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра, 6 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск-Асіповічы.
Назва
Заснавана каля лесу (бору), ад гэтага і выводзяць назву.
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
З канца чэрвеня 1941 г. да пачатку ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі.
Да 31 сакавіка 1977 года Бор уваходзіў у склад Цітвянскага сельсавета, пасля перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Рудзенскага пассавета.
Кнараван
Кнараван (Քնարավան) — сяло ў Шаўмянаўскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Канстанцін Іванавіч Сычоў
Канстанці́н Іва́навіч Сычо́ў (Константин Иванович Сычев; 17 верасня года, Вобласць Войска Данскога — 25 красавіка 1935 года, Парыж) — рускі ваеначальнік, генерал-маёр, адзін з кіраўнікоў Белага руху. Удзельнічаў у абароне Іркуцка ад паўстанцаў 22 снежня 1919 года — 5 студзеня 1920 года.
1997 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1997 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Перабудова
Перабудова (Перестройка) — агульная назва новага курсу савецкага партыйнага кіраўніцтва, сукупнасці палітычных і эканамічных змен, якія адбываліся ў СССР з 1987 па 1991 гады.
Гэты перыяд напроста злучаны з імем Генеральнага сакратара ЦК КПСС Міхаіла Гарбачова, які ініцыяваў вялікія, глыбокія, неадназначныя змены ва ўсіх сферах жыцця савецкага грамадства. Пачаткам перабудовы лічаць 1987 год, калі на студзеньскім пленуме ЦК КПСС перабудова была ўпершыню абвешчана новым кірункам развіцця дзяржавы.
World Open (снукер)
World Open — прафесійны рэйтынгавы снукерны турнір. З'явіўся ў календары мэйн-тура ў 1982 годзе як Professional Players Tournament, які праводзіўся ў Англіі. Праз два гады турнір быў перайменаваны ў Гран-пры, які праходзіў да 2009 года за выключэннем трох гадоўː у 2001, 2002 і 2003 гадах турнір называўся кубкам LG. З 2006 года Гран-пры стаў праводзіцца ў Шатландыі (два гады ў Абердыне і два гады ў Глазга). У 2010 годзе турнір з'явіўся ў каляндары мэйн-тура пад назвай World Open і таксама праходзіў у Глазга. З 2012 па 2014 World Open праходзіў у кітайскім горадзе Хайкоу, а ў сезоне 2016/2017 пасля перапынку ў два сезоны вярнуўся ў каляндар і праходзіць у горадзе Юйшань.
Па чатыры разы турнір выйгравалі шатландцы Стывен Хендры (1987, 1990, 1991, 1995) і Джон Хігінс (1994, 1999, 2005, 2008) а таксама Марк Уільямс з Уэльса (1996, 2000, 2003, 2018).
Лішкява
Лішкява (Liškiava), традыцыйная беларуская назва — Лішкаў, або Лішкава  — вёска ў Літве, на левым беразе ракі Нёман. Уваходзіць у склад Мерацкай сянюніі Варэнскага раёна Алітускага павета. Насельніцтва 65 чал. (2001). Знаходзіцца за 9 км ад Друскінінкая.
Гісторыя
У канцы XIV стагоддзя вялікі князь Вітаўт распачаў тут будову мураванага замка. Аднак пасля Грунвальдскай бітвы (1410) Лішкаў страціў сваё абарончае значэнне і замак застаўся недабудаваным. Гістарычна мясцовасць уваходзіла ў склад Гарадзенскага павета Троцкага ваяводства.
Першая царква ў Лішкаве з канца XVI стагоддзя да 1624 года была пратэстанцкай. У 1694 годзе войскі Уладзіслаў Юрый Касілаў з жонкай Крысцінай (з Гібеляў) заснавалі ў вёсцы кляштар дамініканцаў. У 1704—1741 гадах пры кляштары збудавалі мураваны касцёл Найсв. Тройцы.
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Лішкаў апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Сейненскім павеце. У 1796 расійскія ўлады скасавалі дамініканскі кляштар, касцёл працягваў дзейнічаць як парафіяльны.
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Лішкаў апынуўся ў складзе Літвы.
Бярозаўка (Пухавіцкі раён)
Гісторыя
Пад час Другой сусветнай вайны з канца чэрвеня 1941 г. да ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі.
Да 31 сакавіка 1977 года Бярозаўка ўваходзіла ў склад Цітвянскага сельсавета, пасля перададзена ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Рудзенскага пассавета.
Стары Новы год
Стары Новы год — Новы год па юліянскім каляндары (па старым стылі). Наступае ў ноч з 13 на 14 студзеня.
Словазлучэнне з'яўляецца аксюмаранам.
Неафіцыйнае свята, традыцыйна адзначаецца ў краінах, цэрквы якіх адзначаюць Каляды па юліянскім календары (7 студзеня). Адпаведна, дата наступлення «старога Новага года» адпавядае Новаму году па юліянскім календары.
Узнікненне свята звязана з тым, што Каляды, па каляндарнай традыцыі, павінны папярэднічаць Новаму году, а таксама з тым, што ў праваслаўнай царквы на грыгарыянскі новы год прыходзіцца Калядны пост, які выключаў пышныя застоллі і забавы.
Кратэт Мальскі
Кра́тэт Мальскі (Кратэт з Мала, Кратэт Маласкі — Κράτης Μαλλώτης; II стагоддзе да н.э., ? — каля 145 да н.э.) — старажытнагрэчаскі філосаф-стоік і граматык, глава пергамскай граматычнай школы, стваральнік мадэлі глобуса. Вядомы таксама пад імем Кратэт Пергамскі.
Жыццё і дзейнасць
Нарадзіўся верагодна ў малаазіяцкім горадзе Мале (Маласе), у Кілікіі. Атрымаў адукацыю ў Тарсе. Затым Кратэт жыў пры двары цара Атала II у Пергаме (адсюль мянушка «Пергамскі»), дзе заснаваў уласную граматычную школу.
Каля 167 года да н.э. Кратэт быў адпраўлены Аталам у Рым у якасці пасла. З-за хваробы (пералому нагі) ён быў вымушаны застацца ў Рыме на даволі працяглы час. Там ён чытаў лекцыі і вёў гутаркі, якія далі першы штуршок граматычным даследаванням (мовазнаўству і літаратуразнаўству) у старажытных рымлян.
Сачыненні
Ад шматлікіх сачыненняў Кратэта засталіся толькі загалоўкі і невялікія фрагменты. Галоўнай працай быў шырокі крытычны каментарый да Гамера («Выпраўленне Іліяды і Адысеі» — Διόρθωσις Ἰλιάδος καὶ Ὀδυσσείας). Яму таксама належалі каментарыі да Гесіёда, Еўрыпіда і Арыстафана; «Карціны» (Πίνακες) і іншыя сачыненні.
Філалогія
Кратэт быў адным з выдатных старажытнагрэчаскіх граматыкаў II стагоддзя да н.э.. Узначаленая ім пергамская граматычная школа супрацьстаяла александрыйскай школе граматыкаў, якую ўзначальваў Арыстарх Самафракійскі. Гэта тэарэтычнае разыходжанне мела месца як у сферы тэарэтычнай граматыкі, так і ў сферы інтэрпрэтацыі Гамера. Кратэт быў галоўным прадстаўніком алегарычнай тэорыі экзегезы, і настойваў на тым, што Гамер выражаў навуковыя ці філасофскія ісціны ў паэтычнай форме.
Касмаграфія
Кратэт займаўся таксама даследаваннем будовы зямнога шара. Паводле рымскіх крыніц каля 150 года да н.э. ён пабудаваў першы глобус. Высунутая ім ідэя чатырохчастковага глобуса прадвызначыла антычныя і заходнееўрапейскія ўяўленні пра свет аж да канца Сярэднявечча.
Суша падзелена на 4 кантыненты. Гэты падзел ствараюць сусветныя акіяны, які перасякаюцца пад прамым вуглом, адзін з якіх цягнецца ўздоўж экватара, а іншы злучае палюсы праз мерыдыян.
Вядомыя часткі свету (Азію, Афрыку і Еўропу) Кратэт назваў агульным імем «Айкумена». Кантынент, магчыма, размешчаны за Атлантычным акіянам, атрымаў імя «Перыайкумена», а недасягальныя з-за экватарыяльнага пояса спякоты часткі свету «Антайкумена» і «Кантынент антыхтонаў». Кратэт таксама прызнаваў, што поры года ў паўднёвым паўшар'і павінны быць процілеглыя порам года паўночнага паўшар'я.
Ігар Якаўлевіч Фраянаў
Біяграфія
У 1963 скончыў Стаўрапольскі педінстытут. 3 1966 лёс І. Фраянава непарыўна звязаны з Пецярбургскім універсітэтам.
Навуковая дзейнасць
Стварыў школу гісторыі Кіеўскай Русі, канцэпцыя якой вызначаецца шматгранным падыходам да асвятлення падзей. Паводле яе ў Кіеўскай Русі працэс класаўтварэння быў відавочным, але класавае грамадства ў 10—12 стст. тут яшчэ не склалася. Русь была краінай гарадоў-зямель, вечавога народаўладдзя, грамадовай самадзейнасці. У даследаваннях надаецца ўвага гісторыі гарадскіх грамадаў, набыццю імі дзяржаўнага характару, утварэнню гарадоў-дзяржаў ва ўсходніх славян у 11 — пачатку 13 стст. У іх дэталёва прааналізавана развіццё горада-дзяржавы ў Полацкай зямлі, прычым гарадамі-дзяржавамі акрамя Полацка лічацца таксама Менск, Ізяслаўль (Заслаўе), Лагойск, істотнае месца адводзіцца барацьбе Ноўгарада, Полацка і іншых гарадоў за незалежнасць у 11—12 стагоддзях.
Тыфон
Тыфон (Тыфаэй, Τυφῶν,, , эпіч. ) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі магутны велікан, якога парадзіла Гея; увасабленне вогненных сіл зямлі і яе выпарэнняў, з іх разбуральнымі дзеяннямі (імя Тыфон аднакаранёвае з дзеясловам τύφω, які азначае «дымець, чадзіць»).
Арсень Мікалаевіч Насонаў
Арсен Мікалаевіч Насонаў (27 жніўня 1898, Еўпаторыя — 23 красавіка 1965) — рускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1944).
Тыфон
З'яўленне
Сын Тартара і Геі, нарадзіўся ў Кілікіі (або сын Тартара і Тартары ). Або сын Геры, народжаны без бацькі, выгадаваны Піфонам. Або Кронас даў Геры два яйкі, памазаныя яго семем, якія яна закапала іх пад гарой Арым, і нарадзіўся Тыфон. Ад Яхідны Тыфон быў бацькам міфічных пачвар (Орфа, Цэрбера, Лернейскай гідры, Калхідскага Дракона, Немейскага льва і інш.), якія на зямлі і пад зямлёю пагражалі чалавечаму роду, пакуль Геракл не знішчыў большасць з іх (акрамя, Сфінкса, Цэрбера і Хімеры). Ад Тыфона пайшлі ўсе ветры-пуставеі, акрамя Нота, Барэя і Зефіру.
Арсень Мікалаевіч Насонаў
Біяграфія
Скончыў у 1922 годзе Петраградскі ўніверсітэт. Працаваў у Дзяржаўным Эрмітажы, потым у маскоўскай групе Гістарычна-археалагічнага інстытуту АН СССР, Інстытуце гісторыі АН СССР. Вывучаў гісторыю Русі эпохі феадалізму, гістарычную геаграфію, крыніцазнаўства.
Тыфон
Згадкі і бібліяграфія
У Іліядзе згадваецца пра барацьбу Тыфона з Зеўсам і пра знаходжанне яго ў падземных нетрах, у краіне арымаў або пад гарой Арымай (у Малой Азіі). Паводле некаторых даных, падзеі адбываліся ў Фрыгіі «Катакекаўмене».
Арсень Мікалаевіч Насонаў
Біяграфія
Выявіў і даследаваў больш за 1000 старажытных рукапісаў з летапіснымі тэкстамі, выдаў многія рускія летапісы. У працы «Руская зямля і ўтварэнне тэрыторыі старажытнарускай дзяржавы», якая выдадзеная ў 1951, даследаваў Полацкую, Тураўскую, Берасцейскую землі. Паводле яго меркаванняў, Літва ў 12 ст. размяшчалася на суседстве з Мінскам і плаціла даніну Полацку. Ён прааналізаваў працэс фарміравання і росту тэрыторыі Полацкай зямлі, прычыны барацьбы Полацка з Кіевам, а таксама выказаў меркаванне пра мясцовае паходжанне першага полацкага князя Рагвалода.
Тыфон
Згадкі і бібліяграфія
Паводле Гесіёда Тыфон — апошняе параджэнне Геі (Зямлі), зачатае ад Тартара. Пераўзыходзіў усіх істот ростам і сілай. Пачвара валодае неверагоднай сілай рук і ног і мае на патыліцы 100 драконавых галоў, з чорнымі языкамі і вогненнымі вачамі; з пашчаў яго вырываецца то звычайны голас багоў, то роў жудаснага быка, тое рыканне льва, то выццё сабакі, то рэзкі свіст, які аддаецца рэхам у горах.
Тыфон мог бы стаць валадаром над багамі і смяротнымі, але Зеўс уступіў з ім у барацьбу, ад якой зямля скалынулася, суша, мора і неба загарэліся, і нават жыхары падземнага царства закалаціліся. Паводле адной з версій, Мойры ашукалі Тыфона, пераканаўшы, што ён стане мацнейшым, калі з'есць няспелых пладоў.
Нарэшце, трапны ўдар маланкі спыніў апантанасць Тыфона, які быў зрынуты ў Тартар, яго полымя забіла з расколін Этны. І тут ён яшчэ не можа цалкам супакоіцца: калі ён варушыцца, адбываюцца землетрасенні і дзьмуць гарачыя ветры.
Пазней, калі грэкам сталі вядомыя вулканічныя ўласцівасці Кумскага берага ў Італіі, Ліпарскіх астравоў і Сіцыліі, волат Тыфон быў перанесены і ў гэтыя мясцовасці.
Паводле Эсхіла, пасля бітваў Зеўс паразіў яго маланкай і накінуў на яго гару Этну ў Сіцыліі і зрабіў вартавым Гефеста, які паставіў свае кавадлы ў яго на патыліцы.
У вытлумачэнні, Тыфон быў правадыром гігантаў у Фрыгіі, пераможаных Зеўсам. Паводле іншых, паражоны маланкай і шукаў сховішчы пад зямлёй, утварыўшы рэчышча ракі Аронт. «Меч Тыфея» згадвае Вергілій.
Яго лакалізуюць на гары Касій у Сірыі, сучасныя навукоўцы параўноўваюць яго з Ілуянкам.
Пазней Тыфон атаясамляўся з егіпецкім Сетам, богам Сірока, смерці, спусташэння, сонечнага і месяцавага зацьменняў і іншых няшчасцяў. Егіпецкае сузор'е Тыфона грэкі называлі Мядзведзем. Тыфонам умоўна называецца міфічная жывёла, у выглядзе якога (або мужчыны з яго галавой) малявалі старажытнаегіпецкага бога Сета — у яго гарбаты тонкі нос, загнутыя ўніз і прамыя доўгія, прамавугольныя на канцах, вушы, цвёрды як палка хвост, расшчэплены на канцы.
Паводле нейкага фрыгійскага сачынення, сын Эака (або Алкея), — унук Геракла.
Нор Геташэн
Нор Геташэн (Նոր Գետաշեն), Надзірханлы (Nadirxanlı) — сяло ў Шаўмянаўскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Юнацтва (стадыён, Мазыр)
«Юнацтва» — футбольны стадыён у Мазыры, Беларусь. З’яўляецца хатняй арэнай для футбольнага клуба «Славія», які выступае ў Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі. Умяшчальнасць адзінай трыбуны на стадыёне складае 5 133 месцы.
Гісторыя
Будаўніцтва стадыёна пачалося ў 1979 годзе, тады гэта быў стадыён сярэдняй школы № 3. Пазней спартыўная арэна выйшла на больш сур’ёзны ўзровень, на ёй стаў гуляць прафесійны футбольны клуб — МВКЦ (сучасная назва «Славія»).
З 1992 года стадыён «Юнацтва» стаў прымаць матчы чэмпіянату Беларусі па футболе. У маі 1996 пачаўся першы этап рэканструкцыі спартыўнага аб’екта: быў пабудаваны адміністрацыйны будынак, заасфальтаваныя бегавыя дарожкі, пашырана поле, а таксама з’явіліся першыя, тады яшчэ драўляныя, трыбуны. Другі этап рэканструкцыі праходзіў у 1997—1998 гадах. На трыбунах былі ўсталяваныя пластыкавыя сядзенні, быў узведзены адмысловы будынак з распранальнямі для футбалістаў і памяшканнем для суддзяў.
3 лістапада 1995 года за матчам мазырскага МВКЦ супраць мінскага «Дынама» на стадыёне «Юнацтва» назірала 19 500 гледачоў. Гэтая лічба па сёняшні дзень застаецца рэкорднай наведавальнасцю матчу чэмпіянату Беларусі па футболе.
Пердыта (спадарожнік Урана)
Пердыта (Perdita) — спадарожнік планеты Уран.
Першыя фатаграфіі Пердыты былі зробленыя апаратам «Вояджэр-2» у 1986 годзе, але яна не была выяўлена на гэтых здымках адразу. Толькі праз трынаццаць гадоў, у 1999 годзе, яе выявіў Эрых Каркошка падчас працы з архівам здымкаў «Вояджэра-2». Новы спадарожнік атрымаў часовае абазначэнне S/1986 U 10.
Аднак пацвярджальных назіранняў доўгі час выканаць не ўдавалася. Па гэтай прычыне ў 2001 годзе Міжнародны астранамічны саюз афіцыйна выключыў аб’ект S/1986 U 10 са спісу спадарожнікаў Урана.
Нарэшце, у 2003 годзе здымкі, зробленыя касмічным тэлескопам «Хабл», дазволілі распазнаць касмічнае цела ў тым месцы, дзе павінна была быць Пердыта, пацвердзіўшы такім чынам яе існаванне.
Арбіта Пердыты пралягае паміж арбітамі Белінды і Пака. Назіранні "Хабла" паказваюць, што Пердыта рухаецца вакол Урана не строга па законах Кеплера, а відавочна знаходзіцца ў арбітальным рэзанансе 43:44 з Беліндай. Таксама рух Пердыты блізкі да арбітальнага рэзанансу 8:7 з Разаліндай.
Пердыта належыць да групы Порцыі, якая таксама ўключае ў сябе Б'янку, Крэсіду, Дэздэмону, Джульету, Порцыю, Разалінду, Купідона і Белінду. У гэтых спадарожнікаў падобныя арбіты і фотаметрычныя ўласцівасці. За выключэннем арбіты, радыуса ў 15 км і геаметрычнага альбеда 0,08, пра Пердыту практычна нічога не вядома.
Маб (спадарожнік Урана)
Маб (Mab) — спадарожнік планеты Уран. Быў адкрыты 25 жніўня 2003 г. Маркам Шоўолтэрам і Джэкам Лісаўэрам з дапамогай касмічнага тэлескопа «Хабл». Услед за адкрыццём атрымаў часовае абазначэнне S/2003 U 1. Названы ад імя феі з англійскага фальклору, якая ўзгадваецца ў п’есе Шэкспіра «Рамэа і Джульета». Таксама пазначаецца як Уран XXVI.
Па прычыне, што гэты спадарожнік малы як па памеры, так і па адбівальнай здольнасці, ён не быў знойдзены на падрабязна даследаваных выявах, зробленых апаратам «Вояджэр-2» падчас яго праходжання каля Урана ў 1986 годзе. Пры гэтым Маб ярчэйшы ў параўнанні з іншым спадарожнікам, Пердытай, якая была адкрыта па фатаграфіях «Вояджэра-2» у 1999 годзе. Гэты факт заахвоціў навукоўцаў паўторна даследаваць старыя здымкі, і Маб была на іх выяўлена.
Памеры Маб вызначаны з малой дакладнасцю. Калі яна такая ж цёмная, як Пак, то яна мае 24 км у дыяметры. Калі ж яна так жа яркая, як суседняя Міранда, то па памерах саступіць нават Купідону, адпавядаючы па памерах самым дробным далёкім спадарожнікам Урана.
Маб абарачаецца на адной адлегласці ад Урана з нядаўна адкрытым пылавым кольцам R/2003 U 1. Памеры спадарожніка блізкія да аптымальных для ўтварэння пылу: больш буйныя спадарожнікі збіраюць ўласны пыл сілай гравітацыі, а ў больш дробных занадта малая плошча паверхні для падсілкоўвання кольца шляхам сутыкненняў з часціцамі кольца або метэароідамі. Аналагічныя кольцы не выяўлены для Пердыты і Купідона, верагодна, з-за таго, што Белінда збірае іх пыл.