cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Суэцкі канал
Сучаснасць
Пасля адмовы Вялікабрытаніі і ЗША ад падтрымкі будаўніцтва Асуанскай плаціны па чынніку імкнення Егіпту закупляць зброю ў СССР, Прэзідэнт Гамаль Абдель Насер нацыяналізаваў канал. Гэта прывяло да ўварвання брытанскіх, французскіх і ізраільскіх войскаў і пачатку тыднёвай Суэцкай вайны 1956 гады. Канал быў часткова разбураны, частка караблёў патопленая, у выніку суднаходства было зачынена да красавіка 1957 гады, пакуль канал не быў расчышчаны з дапамогай ААН. Міратворчыя сілы ААН (UNEF) былі ўведзеныя для падтрымання статуту Сінайскага паўвострава і Суэцкага канала як нейтральных тэрыторый.
Ісігакі
Геаграфія
Клімат трапічны вільготны. У студзені сярэдняя тэмпература трымаецца каля 18,3°C. У ліпені дасягае 29,3°C. У сярэдзіне мая пачынаецца вільготны сезон. Ён цягнецца ад 2 да 4 тыдняў. Перыяд з ліпеня да лістапада лічыцца сезонам тайфунаў.
Прырода
Каля 20% паверхні вострава Ісігака пакрыты лясамі і хмызнякамі, 15% — лугамі, 20% заняты пад сельскагаспадарчую вытворчасць. Дубовыя лясы Ісігакі падзяляюцца на вільготныя на ўзроўні ад 200 м над паверхняй акіяна і сухія — на ўзбярэжжы і ў нізінах. Распаўсюджаныя прадстаўнікі флоры — дуб, элеакарпус, фікус, карычнае дрэва, камелія, некалькі відаў пальм, хвоі і інш. Жывёльны свет сушы прадстаўлены рознымі відамі птушак, казурак, бруханогіх малюскаў, змеямі, яшчаркамі, жабамі. У лясах сустракаюцца здзічэлыя свінні, пацукі, кажаны.
Суэцкі канал
Цяперашні час
Канал не мае шлюзаў з-за адсутнасці перападу ўзроўня мора і ўзвышшаў. Канал дазваляе праходзіць гружаным караблям з водазмяшчэннем да 150,000 тон. Максімальная дапушчальнае ўляганне карабля складае 16 метраў. Плануецца завяршыць да 2010 года дноупаглыбляльные працы, якія дазволяць праходзіць супертанкерам з уляганнем да 22 метраў. У цяперашні час супертанкеры могуць зліць частку грузу на судны, прыналежныя каналу, і заліць зваротна на іншым канцы канала. Канал мае адзін фарватар і некалькі ўчасткаў для разыходжання караблёў.
Ісігакі
Гісторыя
Востраў Ісігакі населены рукюйцамі, якія размаўляюць на мове яеяма. Відавочна, продкамі сучасных астравіцян былі аўстранезійцы — выхадцы з Тайваня і дзёмонцы — карэнныя насельнікі Японскіх астравоў. У XVI - XIX стст. Ісігакі ўваходзіў у склад дзяржавы Рукю. У 1771 г. моцна пацярпеў ад цунамі. У 1879 г. далучаны да Японіі. У міжваенны час з'яўляўся важным цэнтрам вытворчасці цукру і рысу. Мясцовыя жыхары прымалі актыўны ўдзел у II Сусветнай вайне. У 1945 г. акупаваны арміяй ЗША. Амерыканскія ваенныя ўлады канчаткова перадалі кантроль Японіі над востравам толькі ў 1972 г. У нашы дні вядомы дзякуючы развіццю турызма.
Суэцкі канал
Цяперашні час
Егіпецкае Кіраванне Суэцкага Канала (Suez Canal Authority, SCA) паведаміла, што па выніках 2003 праз канал прайшло 17224 карабля. Каля 8 % сусветных марскіх зносін праходзіць праз канал. Праход займае ад 11 да 16 гадзін.
Злучэнне паміж берагамі
З красавіка 1980 года ў раёне горада Суэц функцыянуе аўтамабільны тунэль (Tunnel), які праходзіць пад дном Суэцкага канала і злучае Сінай і кантынентальную Афрыку. Акрамя тэхнічнай дасканаласці, якая дазволіла стварыць такі інжынерны «цуд», дадзены тунэль прыцягвае сваёй манументальнасцю, мае велізарнае стратэгічнае значэнне, і па праве можа лічыцца славутасцю Егіпту.
9 кастрычніка 2001 г. у Егіпце быў адчынены новы мост на аўтатрасе, якая злучае гарады Порт-Саід і Ісмаілія. У цырымоніі адкрыцця моста прыняў удзел прэзідэнт Егіпту Хосні Мубарак.
Гэты будынак стаў самым высокім у свеце падвесным мастом. Вышыня моста складае 70 метраў. Будаўніцтва працягвалася 4 гады, у ім прымалі ўдзел адна японская і дзве егіпецкія будаўнічыя кампаніі.
Цікавыя факты
На адкрыцці Суэцкага канала прысутнічалі імператрыца Францыі Яўгенія (жонка Напалеона III), імператар Аўстра-Венгрыі Франц Іосіф I з міністрам-прэзідэнтам венгерскага ўрада Андрашы, галандскі прынц з прынцэсай, прускі прынц. Ніколі раней Егіпет не ведаў такіх імпрэз і не прымаў такую колькасць высокіх еўрапейскіх гасцей. Імпрэза доўжылася сем дзён і абыйшлася хедыву Ісмаілу ў 28 мільёнаў залатых франкаў. І толькі адзін пункт праграмы імпрэзы не быў выкананы: вядомы італьянскі кампазітар Джузэпэ Вердзі не паспеў скончыць замоўленую для гэтага мерапрыемства оперу «Аіда», прэм'ера якой павінна была ўзбагаціць цырымонію адкрыцця канала. Замест прэм’еры ў Порт-Саідзе быў устроены вялікі святочны баль. (Крыніца: Гальский Д. Вялікія авантуры.— М.: Прагрэс, 1986.— З.231-234.).
Разцы
Разцы (Dentes incisivi) — зубы для адкусвання ежы.
Разцы адносна вострыя і размешчаны ў пярэдняй частцы сківіцы. Чалавек у верхняй і ніжняй сківіцы мае па двы цэнтральныя і два бакавыя разцы, з якіх два цэнтральныя верхняй сківіцы буйнейшыя. Іклы і разцы — пярэднія зубы. У розных відаў сысуноў разцы на працягу эвалюцыі зведалі розныя ператварэнні. У сланоў, напрыклад, верхнія разцы ўтвараюць біўні. У грызуноў і зайцападобных разцы маюць асаблівае значэнне, гэта адна з галоўных адметнасцей тых атрадаў. У жвачных у верхняй сківіцы няма разцоў, а проціпастаўленай перашкодай для разцоў ніжняй сківіцы служыць паднябенне.
Эмерык Адамовіч
Эмерык Адамовіч (Emeryk Adamowicz;, Мінск, Расійская імперыя — (?), Мінск) — мінскі мастак і фатограф.
Біяграфія
Сын Леапольда.
Пасля заканчэння Акадэміі мастацтваў у Санкт-Пецярбургу ён атрымаў пасведчанне выкладчыка малявання і чыстапісання. Працаваў у Бабруйскім 5-класным дваранскім павятовым вучылішчы (з 1840 года), з 1844-га — у Дынабургскай гімназіі (сучасны Даўгаўпілс, Латвія), а потым, у 1851 г., вярнуўся ў родны Мінск і стаў выкладаць маляванне ў Мінскай губернскай гімназіі.
27 жніўня 1860 г. мінскі карэспандэнт газеты «Kurier Wileński» апісаў дзейнасць Эмерыка Адамовіча:"Настаўнік каліграфіі і малюнку ў Мінскай гімназіі п. Эмерык Адамовіч тры гады таму адкрыў літаграфічную майстэрню, а праз год — і друкарню. Першапачаткова літаграфічная майстэрня вырабляла толькі этыкеткі для вінакурняў, цыгарных фабрык і аптэк, сёння, пад старанным кіраўніцтвам заснавальніка, яна карпатліва і дакладна вырабляе глобусы розных памераў на польскай і рускай мове; прыгожыя гравюры да Бібліі, якую неўзабаве надрукуе п. Адамовіч для народу і дзяцей, і ўвогуле, кожны дзень адкрытая і падтрымліваецца ў парадку. Друкарня ўжо пачынае выдаваць Біблію, першы друкарскі выраб у творчасці п. Адамовіча."У 1864-м ён афіцыйна пакінуў сваю службу ў гімназіі, каб цалкам прысвяціць сябе фатаграфаванню.
Стварыў майстэрню ва ўласным доме, што на вуліцы Шырокай (сучасная вуліца Куйбышава). Працаваў у ёй сам Эмерык Адамовіч з памочнікам. У майстэрні меўся адзін апарат. Усё неабходнае для вырабу «фатаграфічных картак, партрэтаў і груп рознай велічыні» закупляў у Санкт-Пецярбургу і Мінску.
Адзін з першых, хто засвоіў у Мінску стэрэафатаграфію. Здымкі рабіліся пры дапамозе спецыяльнай камеры з двума аб’ектывамі. Стерэапары наклейваліся на кардон і для атрымання эфекту аб’ёму змяшчаліся ў спецыяльны апарат. Асноўную масу сюжэтаў для стэрэафотаздымкаў складалі віды Мінска.
У 1879-м (і да закрыцця студыі ў 1894 годзе) правы ўласнасці пераходзяць да жонкі фатографа Жазэфіны (у дзявоцтве Шрэтэр). У гэтым жа самым доме па Шырокай вуліцы працаваў друкарскі завод Адамовічаў, які спецыялізаваўся на вырабе этыкетак для тытунёвай фабрыкі, бланкаў атэстатаў для Мінскай гімназіі, геаграфічных карт, нот і іншай друкарскай прадукцыі, а таксама жывапісная майстэрня Ягора Зотава, што вырабляла абразы.
Адзін з сыноў Эмерыка Адамовіча — Багуслаў (1870—1944) — стаў знакамітым польскім паэтам, пісьменнікам, мастаком.
Троіцкае (Духаўшчынскі раён)
Троіцкае (Троицкое) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Загаранкаўскі сельсавет
Загара́нкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Загаранкі.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Круглянскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Круглянскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Шклоўскага раёна БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Круглянскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. З 16 верасня 1959 года ў складзе Бялыніцкага раёна. 11 красавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ляснянскага сельсавета.
NGC 4709
NGC 4709 (іншыя абазначэнні — ESO 323-3, MCG -7-26-56, AM 1247-410, DRCG 56-28, DCL 282, PGC 43423) — эліптычная галактыка (E1) ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мацей Стрыйкоўскі
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду. У 1561 годзе скончыў прыхадскую школу ў Бжэзінах. У 1567—1570 гадах вучыўся ў Кракаўскай акадэміі. Большую частку жыцця правёў у Вялікім Княстве Літоўскім. Служыў у вялікалітоўскім войску, магчыма, удзельнічаў ва ўзяцці Улы (жнівень 1568) і абароне Віцебска (верасень 1568). У 1572—1574 гадах служыў у віцебскім гарнізоне пад начальствам Аляксандра Гваньіні, у гэты час пачаў працу над гісторыяй Вялікага Княства Літоўскага. Пад канец службы здзейсніў падарожжа па Заходняй Дзвіне. У 1574 годзе прыняў пасвячэнне на капелана. У 1574—1575 гадах быў у складзе пасольства А. Тарноўскага ў Асманскую імперыю. У 1576—1578 гадах жыў пры двары Алелькавічаў у Капылі і Слуцку. У 1579 года з пратэкцыі Мельхіёра Гедройца стаў канонікам Жамойцкім (у Медніках) і пробашчам у Юрбарку. Найбольш вядомая праца — Хроніка Польская, Літоўская, Жамойцкая і ўсёй Русі (1582).
Творчасць
У 1574 годзе Мацей Стрыйкоўскі выдаў сваю першую паэму — «Ганец цноты». У 1577 годзе ім напісана другая паэма, якая не была надрукавана — «Пра пачаткі і справы рыцарскія слаўнага народа літоўскага». Паэма апісвала падзеі з гісторыі Вялікага Княства Літоўскага і абапіралася на «Хроніку Быхаўца». Наступнай паэмай Стрыйкоўскага стала «Бітва на Уле», якая была прысвечана разгрому маскоўскага войска. Аўтар удакладняе сюжэт пра смерць маскоўскага ваяводы Шуйскага ад рукі простага беларускага селяніна: гэты селянін затым быў пакараны гетманам Радзівілам за рабаўніцтва забітага.
У 1578 годзе ў Кракаве выйшла праца Аляксандра Гваньіні «Хроніка Еўрапейскай Сарматыі». Мацей Стрыйкоўскі абвінаваціў Гваньіні — свайго колішняга камандзіра — у плагіяце. Сучасныя спецыялісты не падтрымліваюць гэтае абвінавачванне. Сапраўды, Гваньіні шмат запазычыў у Стрыйкоўскага, у яго творы сустракаецца вялікая колькасць цытат. Аднак у тыя часы цытаванне папярэднікаў было нормай, а «Хроніка…» змяшчала таксама ўласныя напрацоўкі Гваньіні. Працай жыцця Мацея Стрыйкоўскага стала «Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі», выдадзеная ў 1582 годзе. Аўтар грунтаваўся як на вядомых, так і страчаных да цяперашняга часу летапісы, выкарыстоўваў дакументы з архіваў сваіх апекуноў — магнатаў Хадкевічаў, Алелькавічаў. Стрыйкоўскі імкнуўся аб’яднаць два гістарычныя міфы шляхты Рэчы Паспалітай — польскі «сармацкі» (пра паходжанне шляхты ад сарматаў) і літоўскі «рымскі» (пра прыбыццё жамойцкай шляхты з Рыма). Сумяшчэнне адбылося наступным чынам, на думку аўтара, група шляхты, якая прыбыла з Рыма, сустрэлася з мясцовым сармацкім насельніцтвам і была ім асімілявана.
Мацей Стрыйкоўскі напісаў першую надрукаваную хроніку Вялікага Княства Літоўскага і стаў першым гістарыёграфам Вялікага Княства Літоўскага. Працяглы час яго не лічылі вартым даверу аўтарам. Зараз яго творы прызнаны сур’ёзнымі і важнымі гістарычнымі крыніцамі, а сам ён — сапраўдным храністам, прадаўжальнікам працы летапісцаў.
Мікалай Цярэнцьевіч Палякоў
Мікалай Цярэнцьевіч Палякоў (нар. ; вёска Рабяткі, Чавускі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі скульптар, член Саюза мастакоў Беларусі.
Біяграфія
Сконсыў Маскоўскі мастацкі інстытут імя В. Сурыкава ў 1962 годзе. Аўтар станковай і манументальнай скульптуры, партрэтаў: дзяржаўнага дзеяча Беларусі С. В. Прытыцкага (1965), Герояў Савецкага Саюза Т. М. Барамзіной (1964, 1975), Б. С. Акрэсціна (1965), В. І. Цемчука (1984), двойчы Героя Савецкага Саюза П. Я. Галавачова (1985), беларускіх паэтаў Я. Купалы (1959, 1969), П. Труса (1968), рускага паэта А. Блока (1967), кампазіцыі «Раніца» (1964) і інш.; помнікаў Герою Савецкага Саюза М. Ф. Сільніцкаму (1964, арх. В. Занковіч) у вёсцы Платы Віцебскага раёна, піянеру-герою М. Казею (1965) у горадзе Быхаў Магілёўскай вобласці.
Гута (Бярэзінскі раён)
Гу́та (, Гута) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Паплаўскага сельсавета.
Гаўрылаў-Ямскі раён
Гаўрылаў-Ямскі раён (Гаврилов-Ямский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Яраслаўскай вобласці Расійскай Федэрацыі.
Адміністрацыйны цэнтр — горад Гаўрылаў-Ям.
Геаграфія
Плошча — 1120 км² (16-е месца сярод раёнаў). Раён мяжуе на поўначы з Яраслаўскім і Някрасаўскім, на поўдні і захадзе — з Растоўскім, на паўночным захадзе — з Барысаглебскім раёнамі Яраслаўскай вобласці, а таксама з Кастрамской вобласцю на ўсходзе і з Іванаўскай вобласцю на паўднёвым усходзе.
Агульная плошча водных рэсурсаў 851 га (у тым ліку рэкі — 263 га). Асноўныя рэкі — Котарасль, Лахасць.
Гісторыя
Раён утвораны ў 1929 годзе. 17 сакавіка 1944 года частка тэрыторыі Гаўрылаў-Ямскага раёна была перададзена ў новыя Бурмакінскі і Курбскі раёны. 22 лістапада 1957 года да Гаўрылаў-Ямскага раёна была далучана частка тэрыторыі скасаванага Курбскага раёна, а 6 сакавіка 1959 года — частка тэрыторыі скасаванага Бурмакінскага раёна.
Плесавіца
Плесаві́ца — рака (ручай) у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Друйка (басейн Заходняй Дзвіны).
Даўжыня 11 км. Плошча вадазбору 27 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,6 м/км. Выцякае з возера Опліса за 1 км на ўсход ад вёскі Пустошка, вусце каля аграгарадка Друйск. Цячэ ў межах Браслаўскай грады. Азёрнасць вадазбору каля 2,5 %. У басейне Плесавіцы возера Лінок.
Тур’е (Смаленская вобласць)
Тур’е (Турье) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Нарвежская лютэранская царква
Нарвежская лютэранская царква (НЛЦ), Царква Нарвегіі (ЦН) (Den norske kirke, Den norske kyrkja, Norgga girku, Nöörjen gærhkoe) — найбуйнейшая рэлігійная суполка ў Нарвегіі, адносіцца да пратэстанцкай канфесіі лютэранскага толку. Абшчына стала набыла статус дзяржаўнай у Нарвегіі пасля расколу большасці дацка-нарвежскага рыма-каталіцкага духавенства з Каталіцкай Царквой, а кароль Дацка-нарвежскай уніі стаў кіраўніком нарвежскай і дацкай хрысціянскай абшчыны з 1537 года. Гістарычна царква была адным з галоўных інструментаў каралеўскай улады і афіцыйнай улады, а таксама важнай часткай дзяржаўнага кіравання; мясцовае самакіраванне грунтавалася на прыходах са значнай афіцыйнай адказнасцю, якую нёс пастар. З даты ўтварэння і да 1814 года, Нарвежская лютэранская царква фактычна была часткай Дацкай лютэранскай царквы.
У ХІХ і ХХ стагоддзях яна паступова саступіла большасць адміністрацыйных функцый свецкай уладзе. Сучасная канстытуцыя Нарвегіі апісвае абшчыну як «народную царкву» краіны і патрабуе, каб кароль Нарвегіі быў яе сябрам. Гэта, безумоўна, самая вялікая рэлігійная арганізацыя ў Нарвегіі; да сярэдзіны ХІХ стагоддзя, дзяржаўная НЛЦ мела амаль поўную манаполію на рэлігію ў Нарвегіі. Гэта была адзіная законная рэлігійная арганізацыя ў Нарвегіі, сяброўства ў якой было абавязковым для кожнага подданага каралеўства, і нікому, акрамя пастараў дзяржаўнай царквы, не дазвалялася склікаць рэлігійныя сходы. Пасля прыняцця Закона «Аб раскольніках» 1845 года, дзяржаўная царква захавала сваё юрыдычна прывілеяванае становішча, у той час як рэлігійным суполкам меншасцей, такім як каталікі, было дазволена заставацца ў Нарвегіі і па закону называцца «раскольнікамі». Царкоўныя служачыя былі дзяржаўнымі службоўцамі з часоў расколу з Рымам да 2017 года, калі абшчына стала юрыдычнай асобай, асобнай ад дзяржаўнай адміністрацыі. Нарвежская лютэранская царква канкрэтна згадваецца ў канстытуцыі 1814 года і падпадае пад дзеянне закона «Аб царкве». Па закону, камуны абавязаны падтрымліваць дзейнасць прыходаў і ўтрымліваць культавыя будынкі і двары. Іншыя рэлігійныя абшчыны маюць права на той жа ўзровень дзяржаўных субсідый, што і НЛЦ.
Сёння Нарвегія з’яўляецца адной з 9 краін Еўропы (і адна з 4 (не ўлічваючы Андору) краін у Еўропе, дзе кіраўнік дзяржавы адначасова з’яўляецца кіраўніком царквы), дзе няма падзелу дзяржавы і царквы і такім чынам, Нарвегія не з’яўляецца свецкай дзяржавай, хаця фармальна з 2017 года ролю манарха замяніў епіскап-прэсэс і рэлігія аддзялілася ад дзяржавы.
Па стане на 2015 год, Нарвежская лютэранская царква налічвала каля 1200 пастараў, сярод якіх каля 25 % — жанчыны (жанчын пачалі ставіць у пастары з 1961 года), 11 дыяцэзій, 106 пробстваў (дэканатаў), каля 1600 цэркваў і капліц і каля 1200 дзеючых прыходаў.
Прававая аснова
Некалькі канстытуцыйных палажэнняў згадваюць або ўступаюць у сілу для нарвежскіх лютэран. Найбольш важным з’яўляецца 16 раздзел канстытуцыі, у якім гаворыцца: «Царква Нарвегіі, Евангеліцка-лютэранская царква, застаецца нацыянальнай царквой Нарвегіі і падтрымліваецца дзяржавай». Абшчына дадаткова рэгулюецца некалькімі законамі, дзе закон «Аб нарвежскай царкве» з’яўляецца найбольш цэнтральным. У адпаведнасці з 1 раздзелам, мэтай з’яўляецца «стварэнне ўмоў для актыўнага ўдзелу і пастаяннага абнаўлення Евангеліцка-лютэранскай царквы ў Нарвегіі». Закон рэгулюе, сярод іншага, сяброўства, адміністрацыйныя органы царквы на мясцовым, рэгіянальным і цэнтральным узроўнях, маёмасныя адносіны і кіраванне царкоўнымі будынкамі і шмат іншага.
Правілы сяброўства і прыналежнасці
Сяброўства ў Нарвежскай лютэранскай царкве юрыдычна звязана з хрышчэннем у адпаведнасці з § 3 «Закона аб царкве» 1996 года. Каб быць сябрам нарвежскай лютэранскай абшчыны, чалавек павінен быць ахрышчаны і, альбо пражываць у Нарвегіі, альбо быць подданым Нарвегіі, якія пражываюць за мяжой. Асобы, ахрышчаныя ў іншай лютэранскай абшчыне ці ў іншай хрысціянскай канфесіі, могуць стаць сябрамі нарвежскай царкоўнай абшчыны пасля залічэння. Нельга быць адначасова сябрам НЛЦ і іншай канфесіі. Дзеці залічваюцца ў Нарвежскую лютэранскую царкву з нараджэння, калі абодва бацькі з’яўляюцца сябрамі або калі адзін з бацькоў з’яўляецца сябрам і не пазначана, што дзіця не павінен лічыцца прадстаўніком іншай супольнасці. Калі дзіця дасягае 18-гадовага ўзросту без хрышчэння, яно больш не абавязана належаць да нарвежскай лютэранскай царкоўнай абшчыны. Дзеці, якія належаць да нарвежскіх лютэран, але не ахрышчаныя, уключаюцца ў рэестр сябраў НЛЦ як тыя, хто ёй прыналежаць, але не тыя, хто з’яўляюцца яе сябрамі.
Сябры царкоўнай абшчыны, якія пражываюць у Нарвегіі, належаць да прыходу, які тэрытарыяльна належыць месцу, дзе подданы пражывае. Усе дарослыя ахрышчаныя сябры абшчыны маюць права голасу і маюць права ўдзельнічаць у царкоўных выбарах. Узрост для галасавання складае 15 гадоў, з 2011 года — 18 гадоў (2011). У асаблівых выпадках можа быць пададзена заява аб перадачы права голасу і права на ўдзел у выбарах у іншы прыход.
Залічэнне і ўваход у нарвежскае лютэранства ажыццяўляюцца шляхам асабістага кантакту з мясцовым прыхадским офісам (царкоўным бухгалтарам) па месцы жыхарства. 15 жніўня 2016 года было запушчана электроннае рашэнне для праверкі членства і рэгістрацыі або вываду сродкаў. Гэта рашэнне прывяло да таго, што большасць аперацый уводу і вываду сродкаў зараз адбываецца менавіта такім чынам. Асоба, якая рэгіструецца ў нарвежскай лютэранскай абшчыне, або выходзіць з яе, павінна быць ахрышчана і павінна даць інфармацыю пра імя і месца жыхарства, Нацыянальны ідэнтыфікацыйны нумар, месца хрышчэння і дату, калі дастасавальна, а таксама імя і нацыянальны ідэнтыфікацыйны нумар усіх дзяцей ва ўзросце да 15 гадоў, якія суправаджаюць аднаго з бацькоў.
Залічэнне і выхад з лютэранскай абшчыны Нарвегіі рэгулюецца «Законам аб царкве» § 3 і правіламі аб залічэнні ў Нарвежскую лютэранскую царкоўную абшчыну і выхадзе з яе (4 студзеня 2006 года).
Калі ў 1998 годзе быў створаны цэнтральны царкоўны рэестр, нацыянальны рэестр выкарыстоўваўся ў якасці асновы для рэестра сябраў абшчыны ў Нарвегіі. Пасля пратэстаў, 75 000 сябраў былі выдаленыя пасля крыжаванай праверкі спісаў сябраў у іншых рэлігійных і рэлігійных супольнасцях. Пазіцыя нарвежскай лютэранскай царкоўнай абшчыны заключаецца ў тым, што «менавіта хрышчэнне дае сяброўства ў царкве».
Царкоўныя прыходы
Нарвежская лютэранская царква мае геаграфічна спецыфічную канцэпцыю царкоўнасці і складаецца з прыхадскіх цэркваў. Акрамя гэтай базавай структуры, ёсць некаторыя выключэнні: глухія цэрквы (прыходы, дзе адбываюцца службы для глухіх) геаграфічна не размежаваны. Тое ж самае адносіцца і да саамскай суполцы ў паўднёвай саамскай моўнай зоне. У НЛЦ таксама праходзяць судовыя працэсы з так званымі выбарчымі цэрквамі, дзе сябрам абшчыны прадастаўляецца магчымасць сфармаваць «асабісты прыход» (гарадская царква Санднэсе).
Епархія-дэканат
Нарвежская лютэранская царква з’яўляецца епіскапальна-сінадальнай царкоўнай абшчынай і падзелена на 11 епархій і, з 2 кастрычніка 2011 года — з’яўляецца зонай назірання за епархіямі з боку епіскапаў (Нідараскі пробашчы кафедры ў цэнтры ў Тронхейме).
Дыяцэзіі згадваюцца ў адпаведнасці з гістарычным рангам першых пяці епархій, у залежнасці ад узросту:
Саамскае царкоўнае жыццё і глухія цэрквы
Саамскае царкоўнае жыццё. Саамскі царкоўны савет нясе нацыянальную адказнасць за царкоўнае жыццё саамаў. У трох самых паўночных епархіях ён абіраецца прадстаўніком саамскай суполкі ў епархіяльным савеце. Епархія Нідараса нясе асаблівую адказнасць за царкоўнае жыццё саамаў. Стратэгічны план на 2011 савет пастанавіў: Біблія, набажэнствы, псалмы і вывучэнне саамскіх моў з’яўляюцца прыярытэтнымі абласцямі ў царкоўным жыцці саамаў. Саамскі царкоўны савет удзельнічае ад імя Нарвежскай лютэранскай царквы.
Цэрквы глухіх клапоціцца аб працы Нарвежскай лютэранскай царквы для глухіх і слаба чуючых. Глухая царква арганізавана з 5 глухіх прыходаў, якія разам ахопліваюць усю краіну. Пастары для глухіх арганізаваны ў асобную суполку, у той час як гэтыя прыходы арганізаваны ў агульны савет глухіх цэркваў. Глухія цэрквы маюць прадстаўніка ў епархіяльным савеце Осла.
Маёмасныя адносіны
«Закон аб царкве» 1897 года пацвердзіў, што нават будынак царквы належыць НЛЦ, за выключэннем некаторых музейных цэркваў і будынкаў, якія належаць Асацыяцыі культурнай спадчыны. Могілкі маюць тую ж ўласнасць, што і будынак. Асобны муніцыпалітэт звычайна адказвае за тэхнічную эксплуатацыю і фінансаванне царкоўных будынкаў і могілак, звязаных з Нарвежскай лютэранскай царквой, у той час як нагляд і кіраванне (пасля 1996 года) ўскладзены на ўласныя органы царквы і генеральнага мэнэджара (царкоўную ахову). Нарвежскі ўрад практычна не валодае царкоўнымі будынкамі, за выключэннем царквы замка Акерсхус і царквы на Шпіцбергене. Сабор Ниідараса таксама можна лічыць дзяржаўнай уласнасцю, паколькі рэстаўрацыйныя працы з 1869 года фінансаваліся непасрэдна з дзяржаўнага бюджэту.
Пераход да лютэранства
Лютэранства прыйшло ў Данію-Нарвегію ў 1536—1537 гадах. Гэта адбылося ў выніку прыняцця каралём Крысціянам III лютэранства. У 1537 годзе ён прымусіў усё рыма-каталіцкае духавенства аніі-Нарвегіі перайсці ў лютэранства, а тых, хто адмаўляўся гэта рабіць, пераследвалі (за некаторымі выключэннямі). Такім чынам новаўтвораная Нарвежская лютэранская царква стала афіцыйнай рэлігіяй каралеўства. Каталіцкія багаслужбы былі забаронены, але манахам у каталіцкіх манастырах дазвалялася працягваць закрытае служэнне, як і раней. Манастырам не дазвалялася прымаць новых кандыдатаў, таму ў рэшце рэшт яны апусцелі. Вядома, што ў некаторых месцах у Рагалане і Хордалане ў 1550-х гадах з’явіліся новыя каталіцкія святары, а таксама былі больш арганізаваныя суполкі Каталіцкай Царквы, у рамках контррэфармацыі.
Рыма-каталіцкая архіепархія Нідароса была скасаваная, а епіскапы замененыя лютэранскімі суперінтэндантамі, таму афіцыйная Рыма-Каталіцкая Царква стала лютэранскай за адносна кароткі час. Сярод насельніцтва ў цэлым прайшло шмат часу, перш чым лютэранства стала дамінуючай формай веры. Людзі не былі падрыхтаваны да такіх змен, улічваючы, што ніхто а ні якай катэхізацыі не праводзіў. Таму каталіцкія звычаі заставаліся жывымі доўгі час — у некаторых месцах аж да XIX стагоддзя, а некаторыя вернікі нават да гэтага часу умалі, што ніякага расколу не было і яны як былі ў Царкве, так і засталіся. Адным з прыкладаў з’яўляецца драўляная царква ў Ролдале, дзе практычна да сярэдзіны ХІХ стагоддзя заставаліся распяцці, іконы і нават праводзіліся багаслужбы ў гонар гэтых ікон (сёння таксама лютэранская суполка дазволіла каталікам рабіць у гэтую царкву паломніцтва).
Больш за палову ўсёй зямлі ў Нарвегіі былі царкоўнымі землямі, калі ў краіну прыйшло лютэранства. Гэта было закладзена дзяржавай, а пазней асноўная частка была прададзеная буржуазіі. З-за пераходу Даніі-Нарвегіі да лютэранства, кароль змог атрымаць усю ўладу над царквой. Царкоўная абшчына не мела незалежнай ўлады і была часткай ўрада дзяржавы, такім чынам, сярод хрысціян Нарвегіі, духоўная ўлада Папы і епіскапаў замянілася на абсалютную ўладу свецкага кіраўніка дзяржавы. Па царкоўнаму ардананс 1537 года, ўсталёўвалася адрозненне паміж царкоўным указам і ўказам караля. Царкоўная абшчына нясе адказнасць за пропаведзь слова Божага і здзяйсненне абрадаў, у той час як кароль нясе адказнасць за стварэнне рамак і меж для гэтага. Кароль разглядаў прыняцце законаў аб царкоўнай дзейнасці як сваю місію, якая па-ранейшаму ўжываецца ў нарвежскім заканадаўстве.
Пасля пераходу
У выніку распаўсюджання лютэранства, ўлада над царквой ўсё часцей пераходзіла да караля. Гэта скончылася увядзеннем абсалютнай манархіі ў 1660 годзе. На працягу наступных двухсот гадоў царкоўнай абшчынай кіравалі дзяржаўныя органы, якія адначасова былі царкоўнымі органамі. пастары і епіскапы былі службовымі асобамі, прызначанымі каралём. Згодна з Торкільдсэнам, царкоўны піетызм быў інтэграваны ў ідэалогію абсалютызму Крысціяна VI. Дацкі кароль павінен быў пераўтворваць усё насельніцтва ў набажных хрысціян, у тым ліку праз катэхізацыю і канфірмацыю. Падпарадкаванне ўладам таксама заахвочвалася праз лютэранскую царкву, увасобленую ў рытаўльнай кнізе 1685 года: пастары павінны былі «заклікаць аўдыторыю да самага нізкага паслушэнства, каб высмеяць караля». У тлумачэнні Генрыка Пантопідана да Катэхізіса Лютэра таксама паказвалася, што подданыя павінны былі ахвотна падпарадкоўвацца ўсім магістратам. У 1741 годзе быў прыняты закон «Канвенцыі аб забароне пропаведзяў і царкоўных сходаў», арганізаваных вернікамі.
Калі ў 1814 годзе была прынятая Канстытуцыя, лютэранства стала дзяржаўнай рэлігіяй, якой яна заставалася да 21 мая 2012 года.
Выбары ў Нацыянальны сход у Эйдсволе і ў першы парламент у 1814 годзе праходзілі ў асноўным у цэрквах (пасля службы) і пад эгідай пастараў.
Унія са Швецыяй 1814—1905 гадоў паўплывала на лютэранскую царкоўную абшчыну ў Нарвегіі не так, як унія з Даніяй у 1536—1814 гадах. Адным з міністэрстваў, створаных у Хрысціяніі пасля распаду дацка-нарвежскага каралеўства ў 1814 годзе, было Міністэрства царквы і выкладання. Дзяржаўная царква была важнай часткай нацыянальнага будаўніцтва ў ХІХ стагоддзі, і, згодна з Торкільдсэнам, нацыя і царква лічыліся супадальнымі памерамі. У ХІХ стагоддзі, у той жа час, традыцыйная магістратура (у асобе Гісля Джонсана) уступіла ў канфлікт з нацыяналізмам, сварку, якую Джонсан прайграў, згодна з Торкільдсэнам.
У ХІХ стагоддзі у Нарвежскай лютэранскай царкве назіраўся рэфарматарскі рух, асабліва ўлічваючы ролю міран у царкве. Гэта прывяло, сярод іншага, да ўвядзення сходаў прыходаў ў 1873 годзе. З таго ж года таксама праводзіліся неафіцыйныя агульнанацыянальныя сустрэчы з прадстаўнікамі ўсіх епархій.
Закон для сходаў быў адменены ў 1842 годзе па адбітках хаўгіянцаў, а ў 1845 годзе парламент прыняў закон аб нязгодзе. Пасля гэтага было створана мноства хрысціянскіх асацыяцый.
У канцы ХІХ стагоддзя, царкоўная мова пачала паддавацца нападам. Дбайнае вывучэнне Ландстадам мовы ў зборніку гімнаў (1869) выклікала шэраг негатыўных рэакцый. Антон Хрысціян Банг атрымаў перакладзеную версію «Каляднай гісторыі», у той час як Эліяс Блікс выпусціў «Некалькі псальмаў, старых і новых» (1869). На Раство 1884 года гэта быў адзін з гімнаў Блікса, упершыню выкананы ў нарвежскай царкоўнай абшчыне. Гэта адбылося ў царкве Лордаля і без афіцыйнага дазволу. У 1892 годзе гімны былі дазволеныя на нецаркоўных землях, калі гэтага хацела кангрэгацыя. З 1908 года з’явілася паўнатэкставая і дапоўненая кніга на ландсмоле. Менавіта Моладзевая каманда Нарвегіі і Нарвежская асамблея прасоўвалі ідэі выкарыстання гэтага ў цэрквах. Пастар Ёхан Эйнар Унгер быў першым, хто прапаведаваў аб выкарыстанні гэтага ў цэрквах, у той час як Андэрс Хоўдэн быў першым, хто паслядоўна выкарыстоўваў тэрытарыяльныя пытанні ў сваім пастарстве — упершыню ў Ёсце ў 1890 годзе. Менавіта гэтыя псальмы дапамаглі перавесці нюношк на царкоўную мову псальм Блікса «Бог сігне, наша каштоўная Айчына» стаў асабліва папулярным і ў 1905 годзе стаў нацыянальным гімнам. Затым рашэнне парламента ад 7 чэрвеня было зачытана з усіх кафедраў краіны 11 чэрвеня 1905 года вернікі спантанна ўсталі і праспявалі гімн Блікса.
Нарвежская лютэранская царква пад час Другой сусветнай вайны
У гады вайны адбылося часовае разыходжанне паміж дзяржавай і рэлігіяй. Царква цалкам дыстанцыявалася ад нацысцкага кіраўніцтва з 9 красавіка 1940 года, але канчатковае разыходжанне паміж Нарвежскай лютэранскай царквой і дзяржавай наступіла толькі ў 1942 годзе, калі нацысцкае кіраўніцтва вырашыла, што прызначэнне Відкуна Квіслінга кіраўніком дзяржавы будзе адзначана святочнай службай у кафедральным саборы Нідараса. Епіскапы на чале з епіскапам Осла Эйвіндам Берггравам напісалі ліст аб ціску на царкву, у якім яны склалі дзяржаўныя паўнамоцтвы. Гэта прывяло да інтэрнавання ўсіх епіскапаў і асобных пастараў да канца вайны. Каля 90 % пастараў Нарвежскай лютэранскай царквы рушылі ўслед прыкладу епіскапаў і парвалі з дзяржаўнай уладай. Гэта ў невялікай ступені паўплывала на мясцовае царкоўнае жыццё, паколькі пастары ўсё яшчэ здзяйснялі царкоўныя дзеянні, такія як хлебапрыламленне, пахаванне і таму падобнае. У месцах, дзе былі пранацысцкія пастары, людзі ў асноўным трымаліся далей ад царквы, у той час як колькасць цэркваў у іншых месцах значна ўзрасла ў гады вайны.
Цэнтральнай асобай у царкоўнай барацьбе быў Эйвінд Бергграў. Ён таксама сфармаваў важны саюз паміж духавенствам, вернікамі і свабоднымі цэрквамі. Іншымі ключавымі фігурамі ў царкоўнай барацьбе былі прафесар Оле Халесбі з парафіяльнага факультэта і кіраўнік свецкіх Людвіг Хоўп.
Назва Нарвежскай лютэранскай царквы
«Царква Нарвегіі» — найбольш распаўсюджаная публічная назва дзяржаўнай рэлігіі. Назва была ўключана паступова. Упершыню яна была выкарыстана ў афіцыйным кантэксце ў назве сімвалічнай эмблемы нарвежскай царквы, якая была апублікавана ў 1859 годзе. Яна таксама выкарыстоўвалася ў 1889 годзе ў Альтербогу для Нарвежскай лютэранскай царквы і ў 1911 годзе пры стварэнні нарвежскай лютэранскай арганізацыі з грамадскай царкоўнай камісіяй 1908 года. У тэкстах законаў гэта назва ўвайшла ва ўжыванне ў 1926 годзе ў законе аб прызначэнні епіскапаў НЛЦ. Пазней грамадскасць выкарыстала гэта абазначэнне для дзяржаўнай царкоўнай абшчыны, як, напрыклад, у законе аб арганізацыі Нарвежскай лютэранскай царквы ад 1953 года і ў законе ад 7 чэрвеня 1996 года № 31, які тычыцца НЛЦ (царкоўнае права). § 16 Канстытуцыі мае назву «Царква Нарвегіі» пасля ўнясення паправак у канстытуцыю ў 2012 годзе.
Адметныя асаблівасці нарвежскага царкоўнага жыцця
Нарвегія ў царкоўным плане з’яўляецца адной з самых аднародных суполак у свеце. У нешматлікіх краінах, калі наогул у якой-небудзь, ёсць такі вялікі адсотак насельніцтва, які з’яўляецца сябрам адной і той жа дэнамінацыі. Гэтая адметная рыса застаецца нягледзячы на секулярызацыю і пры росце рэлігійнага і культурнага плюралізма. У канстытуцыі адзначаецца, што «Евангеліцка-лютэранская рэлігія застаецца дзяржаўнай рэлігіяй дзяржавы…». Хоць царкоўная абшчына і ўдзельнічала ў працэсах змяненняў у грамадстве ў цэлым і характарызавалася імі, фундаментальнае адзінства паміж царкоўнай грамадой і людзьмі праходзіць ужо амаль на працягу 5 стагоддзяў.
Нарвегія атрымала хрысціянства ў асноўным англійскіх рыма-каталіцкіх месіянераў, але са з’яўленням пратэстантызму сувязь з нямецкай лютэранскай тэалогіяй, культурай і духоўным жыццём стала дамінуючай. Гэта пакінула сляды ў службе, псалмапеніі і ў багаслоўскім утварэнні пастара. Акрамя таго, піетызм, які праз міжцаркоўны міжусобны рух, пакінуў моцныя сляды ў нарвежскім царкоўным жыцці, што з’яўлялася спадчынай лютэранска-нямецкага духоўнага жыцця. Аднак у канцы ХІХ стагоддзя хрысціянства сярод свецкіх нізкай царквы знаходзілася пад моцным уплывам рэлігійных рухаў, якія ўзніклі ў Англіі, Злучаных Штатах і Швецыі. Напрыклад, гімны і песні ў дамах малітвы насілі зусім іншы характар, чым нямецкія харалы, якія спявалі ў дзяржаўнай царкоўнай грамадзе. Нарвежская царкоўнае жыццё ў ХХ стагоддзі характарызавалася паступовым зліццём дзяржаўна-царкоўнай культуры і спадчыны нізкацаркоўнага адраджэння.
Асаблівасцю нарвежскага царкоўнага жыцця з’яўляецца багатая калекцыя гімнаў. Збольшага гэта звязана з пачаткам распаўсюджвання пратэстантызма, дзе харалы былі адным з найбольш важных праяў народнага ўдзелу ў публічных набажэнствах; збольшага з-за іх гістарычных адносін з дацкімі лютэранамі, якія звязвалі іх з падаткам на гімны, які былі прадстаўлены такімі буйнымі паэтамі, як Томас Кінга, Ханс Адольф Брорсан, Мікалай Фрэдэрык Северын Грундтвіг і Бернхард Северын Інгеман; збольшага з-за таго, што Нарежская лютэранская царква нават стварыла вялікі конкурс паэтаў псалмоў, якія былі вядомымі ва ўсім свеце. У першую чаргу сярод іх Магнус Броструп Ландстад, Эліяс Блікс, а ў найноўшы час Свейн Элінгсен і Эйвінд Шэе.
Падтрымка царкоўнай грамады людзьмі мае шмат парадаксальных асаблівасцяў. Падтрымка царкоўных службаў у некаторых частках краіны вельмі нізкая, у іншых частках краіны яна ўсё яшчэ вельмі высокая. Лакальныя варыяцыі могуць быць вялікімі. Аднак удзел у царкоўных мерапрыемствах, звязаных з вялікімі падзеямі ў жыцці, усё яшчэ вельмі вялікі, хоць і памяншаецца. Хоць большасць не мае цесных або актыўных адносін са сваёй абшчынай, прысутнасць Нарвежскай лютэранскай царквы па-ранейшаму ўспрымаецца як вельмі важнае для пераважнай большасці. Царкоўныя пажары неаднаразова паказвалі, якая моцная сувязь ўсё яшчэ існуе паміж людзьмі і царкоўнай абшчынай.
Падтрымка абшчыннай дзейнасці
У апошнія дзесяцігоддзі падтрымка царкоўнай дзейнасці зніжаецца. Доля ахрышчаных сярод усіх нованароджаных знізілася з 96,8 % у 1960 годзе да 73,9 % у 2006 годзе і далей да 55,3 % у 2016 годзе. Доля усіх 15-гадовых дзяцей, хто ідзе на абрад канфірмацыі знізілася з 93 % у 1960 годзе да 60 % у 2016 годзе. Доля ўсіх шлюбаў, заключаных у царкоўнай абшчыне, знізілася з 85,2 % у 1960 годзе да 33,4 % у 2016 годзе. Толькі доля пахавання засталася на высокім узроўні, 88,8 % усіх памерлых у 2016 годзе былі пахаваныя пад эгідай Нарвежскай лютэранскай царквы.
Кожны год колькасць тых, хто афіцыйна выходзіць з абшчыны перавышае колькасць тых, хто прыходзць. Змяненне колькасці міран шляхам Хрышчэння або смерці тут не ўключана. Колькасць выхадаў з абшчыны значна ўзрасла ў 1970-х і 1980-х гадах (на самым высокім узроўні 11 755 у 1978 годзе), затым зноў знізілася ў 1990-х гадах. У 2016 годзе назіраўся пік колькасці выхадаў, калі было зарэгістравана 41 024 выпадка, калі стала магчымым рэгістравацца і выходзіць праз інтэрнэт. Дзеці сябраў НЛЦ павінны былі быць ахрышчаны, каб стаць сябрамі абшчыны. Дзеці нехрышчаных сябраў лічацца сваякамі (але не паўнапраўнымі сябрамі) да дасягнення імі 18-гадовага ўзросту. Дастаткова, каб адзін з бацькоў быў сябрам абшчыны. Па дасягненні 15-гадовага ўзросту (рэлігійнага паўналецця) дзіця можа самастойна сысці з царкоўнай абшчыны.
У 2010 годзе на царкоўнай службе прысутнічала больш за 6,1 мільёна чалавек, і амаль 4,9 мільёна наведванняў царкоўных службаў у нядзелю і святочныя дні. У 2010 годзе ў Нарвежскай лютэранскай царкве было праведзена 65 652 царкоўных служб (па параўнанні з 72 982 ў 1994 годзе, 70 829 ў 1987 годзе і 69 727 у 2004 годзе). Сярэдні ўдзел у звычайных царкоўных службах у нядзельныя і святочныя дні (г. зн. не школьныя службы, шлюбы, звычайныя дні і г. д.) склала 93 чалавека (на 100 000 чалавек) у 2010 годзе (супраць 104,2 у 1994 годзе і 102,0 у 1987 годзе). Агульная колькасць наведванняў царкоўных служб паказвае умеранае зніжэнне за апошнія гады.
Іншыя дадзеныя з дзяржаўнай справаздачы НЛЦ за 2010 год паказваюць, што ў гэтым годзе канцэрты ў адным або некалькіх царкоўных будынках нарвежскіх лютэран наведалі 1,26 мільёна чалавек, а ў 1960 годзе хор рэгулярна збіраў 43571 спевака хору усіх узростаў.
Сяброўства
У канцы 2016 года 71,5 % насельніцтва былі сябрамі або прыхаджанамі Нарвежскай лютэранскай царквы. У канцы 2019 года доля складала 69 %, афіляваныя з’яўляюцца неахрышчаныя дзеці, якія былі зарэгістраваныя як афіляваныя, таму што адзін з бацькоў або абодва пазначаны ў якасці сябра. 1 студзеня 2021 года схема прыналежнасці змянілася, і пасля гэтага было афіцыйна выпісана каля 117 000 вернікаў.
Працэнт вернікаў у 2009 годзе быў самым нізкім у епархіі Осла — 64,7 %. Пасля Осла — епархія Агдэра и Тэлемарка набралі 78,3 %, а епархія Борга — 79,4 %. Самы высокі адсотак удзельнікаў быў у Сер-Холагалэне з 89,2 % і Мёрэ з 88,9 %.
У перыяд 2005—2009 гадоў колькасць выхадаў з Нарвежскай лютэранскай царквы падвоілася: 40 299 выхадаў супраць 20 491 у перыяд 2000—2004 гадоў.
У 2000 годзе Нарвежская лютэранская царква прызначыла першага адкрытага пастара-гея. У 2007 годзе большасць у генеральным сінодзе прагаласавала за прыняцце ў пастарства людзей, якія жывуць у аднаполых адносінах. У 2008 годзе стортынг прагаласаваў за ўсталяванне аднаполых грамадзянскіх саюзаў, і епіскапы дазволілі маліцца за аднаполыя саюзы. У 2014 годзе прапанаваная богаслужба для аднаполых саюзаў была адхіленая генеральным сінодам. Гэтае пытанне выклікала шмат хваляванняў у нарвежскай лютэранскай царкоўнай абшчыне, па прычыне чаго, шмат нарвежскіх лютэран зышло з абшчыны ў іншыя рэлігійныя суполкі ці Цэрквы. У 2015 годзе НЛЦ прагаласавала за дазвол аднаполых саюзаў. Рашэнне было ратыфікавана 11 красавіка 2016 года. Першая цэрымонія аднаполага саюза ў царкоўным будынку адбылася 1 лютага 2017 года адразу пасля паўночы.
Міжнароднае супрацоўніцтва
Нарвежская лютэранская царква з’яўляецца аўтаномнай лютэранскай дэнамінацыяй, але мае міжнародную прыналежнасць дзякуючы сяброўству ў:
Канфірмацыя
Канфірмацыя — гэта хадайніцтва, якое царкоўная абшчына прапануе таму, хто прыймае гэты абрад. Абрад канфірмацыі з’яўляецца змененым Таінствам Мірапамазання (Канфірмацыі) Каталіцкай Царквы рымскага абраду. «Канфірмацыя» азначае пацверджэнне і разумеецца як пацверджанне Хрышчэння. Тады менавіта Бог разумеецца як актыўны бок: менавіта Бог пацвярджае тое, што было абяцана канфірманту (той, хто атрымлівае абрад) пры хрышчэнні, а не канфірмант, які пацвярджае сваё ўласнае хрышчэнне. Лютэране адкінулі каталіцкае разуменне Мірапамазання як асобнага Таінства, але захавалі яго як падрыхтоўку да хлебапрыламлення (таксама абрад, які замяніў каталіцкае Таінства Еўхарыстыі). Аднак канфірмацыя больш не з’яўляецца абавязковай умовай для хлебапрыламлення. Канфірмацыя была зроблена ў 1736 годзе абавязковай для ўсіх лютэран у Нарвегіі, чым яна і была на працягу доўгага часу. Заканчэнне катэхізіса асабліва важна ў якасці навучання веры. Калі Нарвежская лютэранская царква практыкуе хрышчэнне немаўлятаў, навучанне Хрышчэнню адбываецца пасля хрышчэння, часта спачатку падчас канфірмацыі. Заканчэнню вучобы папярэднічае перыяд навучання, які з 1978 года звычайна складае восем месяцаў.
Споведзь
Лютэранская споведзь адрозніваецца ад каталіцкага тым, што гэта не з’яўляецца Таінствам Царквы і што для гэтага не абавязковы святар ці пастар. Любы лютэранін можа прыняць споведзь сам у сабе і атрымаць адпушчэнне грахоў. Лютар лічыў Святое Пісанне важным інструментам для вызнання сваіх грахоў і ў той жа час атрымання кіраўніцтва. У момант, калі Лютар канчаткова адвярнуўся ад Каталіцкай Царквы і вырашыў, што трэба ўтварыць новую царкоўную абшчыну, падумаў пра тое, каб здзейсніць пакаянне (Пісанне) у трэцім таінстве царквы. Святое Пісанне існуе ў Нарвежскай лютэранскай царкве, і ў апошнія гады ён усё часцей выкарыстоўваецца. У некаторых малітоўных дамах нават прапаноўваецца ўвесці спавядальні, але ў большасці месцаў найбольш падыходзячым месцам лічыцца кабінет пастара або ўласны дом Пісання. У межах лестадыянства, якое з’яўляецца рухам адраджэння ў некаторых лютэран, асабліва распаўсюджаным у Тромсе і Фінмарке, і якія кажуць, што споведзь вельмі важная і з’яўляецца неабходным умовай для ўдзелу ў абрадзе хлебапрыламлення.
Шлюб
Выходзячы з вучэння Лютэра, шлюб — гэта ў першую чаргу буржуазная справа, але ён павінен быць змацаваны царкоўнай цырымоніяй з хадайніцтвам аб заключэнні шлюбу. Пары, якія ўступілі ў шлюб з дапамогай грамадзянскай цырымоніі, могуць пасля атрымаць хадайніцтва аб заключэнні шлюбу з дапамогай асобнай царкоўнай цырымоніі.
Раней Нарвежская лютэранская царква лічыла шлюб невырашальным, але на працягу ХХ стагоддзя гэта змянілася, так што цяпер сярод пастараў ёсць меншасць, якая не дазваляе паўторны шлюб. Тыя пастары, якія не прымаюць паўторны шлюб, маюць права ў адпаведнасці з «Законам аб шлюбе» ўстрымлівацца ад прысвячэння адчужаных.
Рукапалажэнне
Пасвячэнне пастараў адбываецца на цырымоніі блаславення, якая выказвае пацверджанне таго, што чалавек варты і валодае неабходнымі ведамі для служэння ў якасці пастара. Менавіта епіскапы ставязь у пастары. Епіскапы бласлаўляюцца на асобнай цырымоніі ў сувязі з іх інаўгурацыяй, звычайна прадстаяцелямі епіскапскага сходу. Дыяканы, катэхеты, кантары не рукапалагаюцца, але ставяцца на служэнне епіскапу. Лютэранскі абрад рукапалажэння таксама з’яўляецца змененым каталіцкім Таінствам Хіратоніі.
Хлебапрыламленне
Абрад спажывання хлеба і віна ва ўзгадванне Тайнай Вячэры. У адрознанне ад каталіцкага Таінства Еўхарыстыі, адкуль пайшло лютэранскае хлебапрыламленне, лютэране не вераць у сапраўдную прысутнасць Хрыста (Цела і Кроў). Аднак ёсць кансерватыўныя накірункі сярод лютэран, якія прытрымліваюцца традыцыйнага для лютэран меркавання, што Хрыстос знаходзіцца некаторы час у хлебе і віне, што называецца «хлебапрылажэннем».
Хрышчэнне
Як і ва ўсіх хрысціян, Хрысшчэнне ў нарвежскіх лютэран з’яўляецца Таінствам, які дазваляе чалавеку афіцыйна далучыцца да супольнасці. Звычайна ў нарвежскіх лютэран гэтае Таінства робіць пастар і знешне яно выглядае як у рыма-каталікоў і ншых каталікоў заходніх абрадаў.
Багаслужбы
Гістарычнай асновай царкоўнай нарвежскай лютэранскай супольнасці з’яўляецца рыма-каталіцкая Імша. Паколькі амаль усе буйныя лютэранскія дэнамінацыі засноўвалі сваі набажэнствы на гэтай аснове, набажэнства нарвежскіх лютэран у асноўным мала адрозніваецца ад іншых буйных лютэран.
Асноўная структура нядзельнага набажэнства выглядае наступным чынам:
Больш падрабязная і спрошчаная схема «высокай богаслужбы» выглядае наступным чынам (некаторыя часткі прыведзены на лацінскай мове, як гэта прынята ў навуковым асяроддзі па літургіцы:
(Калі ёсць Хрышчэнне, яно ідзе разам з Апостальскім Сімвалам Веры і можа адбыцца ў гэтым месцы або пасля пропаведзі)
(Калі няма хлебапрыламлення, служба завяршаецца малітвай Гасподняй, дадатковым прынашэннем, бласлаўленнем і хвілінай маўклівай малітвы)
Служба святкуецца ў адпаведнасці з царкоўным годам, які ў Нарвежскай лютэранскай царкве пачынаецца з першай нядзелі Адвенту, і з тэмамі для кожнай нядзелі, названымі ў чытаннях на нядзелю. Яны чаргуюцца паміж двума тэкставымі радкамі з трыма чытаннямі для кожнай нядзелі, якія чаргуюцца гадамі адносна іншых. Царкоўны год дзеліцца на дзве асноўныя рубрыцы — святочнае паўгоддзе і непадзельнае паўгоддзе. Святочнае паўгоддзе ўключае ў сябе тры галоўныя святы — Нараджэнне Хрыстова, Пасха і Пяцідзесятніца, у той час як увесь час пасля Пяцідзесятніцы і да канца царкоўнага года складае безсвяточнае паўгоддзе.
Кожная частка літургічнага года, а таксама некаторыя асобныя нядзелі маюць сваі літургічныя колеры, якія былі запазычаныя з рыма-каталіцкай літургічнай практыцы:
Літургічныя колеры адлюстраваны ў літургічнай вопратцы (так званыя параменты), магчыма, таксама ў тэкстыльным упрыгожванні амвона і алтара.
Sounds of the Universe
«Sounds of the Universe» — дванаццаты альбом англійскага гурта Depeche Mode, выдадзены 17 красавіка 2009 на лэйбле Mute Records.