cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Карэйцы
Сярод карэйцаў назіраецца нетыповая для іншых народаў аднастайнасць прозвішчаў — ва ўсёй папуляцыі ў актыўным ужытку прыблізна 250 прозвішчаў, этымалагічна звязаных з нацыянальнай гісторыяй і геаграфіяй. Большасць носьбітаў аднаго і таго ж прозвішча не з’яўляюцца крэўнымі сваякамі, але могуць належаць да аднаго і таго ж клану, ля вытокаў якога — агульны продак. Карэйскае імя звычайна двухскладовае, прозвішча — аднаскладовае. Жанчына, выходзячы замуж, пакідае сабе дзявочае прозвішча.
Асноўныя рэлігіі — вучэнне Канфуцыя, будызм, хрысціянства, шаманізм. Раней на Карэйскім паўвостраве панаваў будызм, але ў XIV стагоддзі ён страціў значэнне афіцыйнай рэлігіі. Вялікая колькасць карэйцаў, якія жывуць у КНДР, прытрымліваюцца атэістычных поглядаў.
Уладзімір Трафімавіч Кабуш
Уладзімір Трафімавіч Кабуш (нар. г. Дуброўна Віцебскай вобласці) — беларускі вучоны ў галіне педагогікі. Доктар педагагічных навук (2002), прафесар (1991). Акадэмік Расійскай акадэміі педагагічных і сацыяльных навук (2004).
Скончыў Мінскі педагагічны інстытут у 1970 г. З 1972 працуе ў навукова-даследчым інстытуце педагогікі, з 1978 — у Рэспубліканскім універсітэце ўдасканалення настаўнікаў Міністэрства асветы Беларусі (1979-92 г. — загадчык кафедры). З 1992 — дэкан факультэта, загадчык кафедры Інстытута павышэння кваліфікацыі кіруючых кадраў і спецыялістаў адукацыі. З 1997 працуе ў Акадэміі паслядыпломнай адукацыі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (у 1997-99 загадчык кафедры, у 1999—2003 — прарэктар). З 1995 г. — галоўны рэдактар часопіса «Праблемы выхавання».
Напісаў навуковыя працы па праблемах гуманізацыі і дэмакратызацыі выхаваўчага працэсу ў адукацыйных установах, тэарэтычных і метадычных асновах педагогікі ненасілля, развіцця дзіцячага руху ў сучаснай сацыякультурнай сітуацыі. Аўтар «Канцэпцыі перабудовы выхаваўчай работы ў сярэдняй агульнаадукацыйнай школе» (1991) і «Канцэпцыі гуманістычнага выхавання» (1998).
Уроцлаўскі сабор
Сабор Яна Хрысціцеля (Archikatedra św. Jana Chrzciciela) — каталіцкі кафедральны сабор ва Уроцлаве на востраве Тумскі.
Парк Піянераў (Смаленск)
Парк піянераў (Парк пионеров) — парк культуры і адпачынку ў Смаленску на скрыжаванні вуліц Барклая-дэ-Толі і Ісакоўскага. Вядомы таксама пад назвай Сасноўскі сад.
Уроцлаўскі сабор
Будынак пабудаваны ў гатычным стылі і з'яўляецца першым гатычным храмам на тэрыторыі Польшчы. Сабор знаходзіцца на месцы старой царквы. Гісторыя будынка сабора пачынаецца ў стагоддзі. Хор быў завершаны ў 1272 годзе, неф пабудаваны ў 1341 годзе. Фасад з дзвюма шпілямі вышынёй 98 м звернуты на захад. У 1951 годзе была праведзена рэканструкцыя.
Парк Піянераў (Смаленск)
На тэрыторыі парку размешчаны фантан, скульптурныя кампазіцыі ў выглядзе звяроў, а таксама кафэ і стралковы цір.
Уроцлаўскі сабор
Сабор з'яўляецца кафедры Уроцлаўскай архідыяцэзіі.
Парк Піянераў (Смаленск)
Гісторыя
У 1905 годзе ў комплекс Парку увайшоў ўчастак былога Шэінава бастыёна, на месцы якога збудаваны земляны вал з узнімальнай на яго вяршыню каменнай лесвіцай. Побач ўсталяваны памятны знак.
2005 годзе ў парку ўсталяваны манумент «Абпаленая кветка» у памяць пра маленькіх вязняў канцэнтрацыйных лагераў фашызму. Скульптура ўяўляе сабой выгляд шара з сплеценых разам дзіцячых тэл, а лісце кветкі — пліты з назвамі канцлагераў.
Уільям Стэндыш Ноўлс
Уільям Стэндыш Ноўлс (William Standish Knowles;, Тонтан, Масачусетс, ЗША — , Чэстэрфілд, Місуры, ЗША ) — амерыканскі хімік. Ноўлс быў адным з лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі па хіміі 2001 года. Ён падзяліў прыз з Рыёдзі Наёры і Карлам Бары Шарплесам за даследаванні, якія выкарыстоўваюцца ў фармацэўтычнай прамысловасці — стварэнне хіральных каталізатараў акісляльна-аднаўленчых рэакцый.
Адукацыя
Ноулс вучыўся ў школе Беркшыр у Шэфілдзе, штат Масачусетс. Пасля заканчэння быў прыняты ў Гарвардскі ўніверсітэт пасля здачы экзаменаў на калегію каледжа. Адчуваючы, што ён занадта малады, каб паступаць у каледж, Ноулс правёў год у Акадэміі Філіпса ў Андоверы, штат Масачусетс. У канцы года ён атрымаў сваю першую ўзнагароду па хіміі, школьную прэмію Бойлстана ў памеры 50 долараў.
Пасля навучальнага года ў падрыхтоўчай школе Ноўлс вучыўся ў Гарварде, дзе атрымаў спецыяльнасць па хіміі, засяродзіўшыся на арганічнай хіміі. Ён атрымаў ступень бакалаўра ў 1939 годзе і паступіў у Калумбійскі універсітэт у аспірантуру.
Нобелеўская прэмія
Ён падзяліў палову Нобелеўскай прэміі па хіміі ў 2001 годзе з Рыёдзі Наёры за «іх працу па хіральна каталізаваных рэакцыях гідрагенізацыі». Другая палова прэміі была прысуджана Карлу Бары Шарплесу за распрацоўку шэрагу каталітычных асіметрычных акісленняў. Ноўлс распрацаваў адзін з першых асіметрычнае гідрыраванне каталізатараў шляхам замены ахіральнага трыфенілфосфіна лігандаў у каталізатары Уілкінсан з хіральнымі фасфінавымі лігандамі. Гэты эксперыментальны каталізатар быў эфектыўным для энантыаселектыўнага сінтэзу, дасягнуўшы сціплага 15 % энантыамернага лішку. Ноулс таксама быў першым, хто ўжыў энантыаселектыўны металічны каталіз для прамысловага сінтэзу; падчас працы ў кампаніі Monsanto ён распрацаваў этап энантыаселектыўнай гідрагенізацыі для вытворчасці левадопы, выкарыстоўваючы ліганд DIPAMP.
Асабістае жыццё
Пасля выхаду на пенсію ў 1986 годзе Ноулс жыў у Чэстэрфілдзе, штат Місуры, прыгарадзе Сент-Луіса. На пенсіі ён аднаўляў мясцовыя травы прэрый на ферме ў 100 гектараў, якая дасталася яго жонцы. Ён быў жанаты на сваёй жонцы Нэнсі 66 гадоў і меў чацвёра дзяцей: Элізабет, Пітэра, Сары і Леслі Макінтайр. У яго таксама было чацвёра ўнукаў. Ноулс памёр у Чэстэрфілдзе 13 чэрвеня 2012 года ва ўзросце 95 гадоў. Раней яны з жонкай заяўлялі, што іх ферма будзе ахвяравана для пераўтварэння ў гарадскі парк пасля іх смерці.
Міхаіл (Галубовіч)
Міхаі́л (свецкае імя Міхаіл Аляксеевіч Галубовіч;, Літоўская губерня — ) — уніяцкі, потым праваслаўны царкоўны дзеяч. Доктар багаслоўя і царкоўнага права.
Біяграфія
Скончыў Віленскую галоўную семінарыю. З 1828 выкладаў у Літоўскай духоўнай семінарыі ў Жыровічах, потым служыў у Літоўскай уніяцкай духоўнай кансісторыі, быў архімандрытам Быценскага кляштара базыльян.
З 1839 г. вікарны епіскап пінскі (з 1840 г. брэсцкі), з 1848 г. епіскап, у 1853—68 гг. архіепіскап мінскі.
У 1860-х гг. царскі ўрад, у мэтах распалячвання касцёла, стаў ініцыяваць магчымасці пераводу яго на рускую мову, група каталіцкіх святароў з Віцебшчыны звярнулася з просьбай аб дазволе перакладу на беларускую мову казанняў, але такі дазвол не быў атрыманы. У сувязі з гэтым сваю пазіцыю агучыў епіскап Галубовіч :
Аўтар перакладу на польскую мову праваслаўнага катэхізіса для былых уніяцкіх святароў, якія не ведалі або дрэнна ведалі рускую мову.
У сваім «Дыярыушы» апісаў свае пастарскія наведванні цэркваў Беларусі, у тым ліку цэркваў у Станькаве, Койданаве, Віцкаўшчыне, Вязані, сустрэчы з графамі Чапскімі, панамі Багдашэўскімі і інш.
Памёр года. Пахаваны, згодна з яго завяшчаннем, пад алтаром Яўленскай царквы Жыровіцкага манастыра.
На працягу свайго жыцця Міхаіл Галубовіч сабраў багатую калекцыю карцін, якую пасля сваёй смерці адпісаў заснаванаму ім жаночаму вучылішчу ў Жыровіцах. У Жыровіцах захаваўся драўляны дом, у якім ён жыў.
Таганрог
Таганрог (Таганрог) — горад (з 1775 года) у Расіі, у Растоўскай вобласці, марскі порт. Насельніцтва 264,4 тыс. чалавек (2007). Заснаваны ў 1698 годзе.
Геаграфія
Горад размешчаны на беразе Азоўскага мора ў Таганрогскім заліве на паўднёва-усходняй частцы Міускага паўвострава. Старая частка горада размешчана на мысу Тагані Рог. Горад размешчаны на раўніннай, хвалепадобнай мясцовасці, узвышаючыся над узроўнем мора на вышыню прыкладна да 75 м. У чарце горада працякаюць два ручая: у раёне гаю Дубки па балке Вялікая Чарапаха і па балке Малая Чарапаха.
Эканоміка
Таганрог — важны прамысловы цэнтр Поўдня Расіі. Буйнейшае прадпрыемства — Таганрогскі металургічны завод: вытворчасць сталі, сталёвых труб для нафтавай і газавай прамысловасці, тавараў народнага спажывання. У горадзе развітая машынабудаўнічая прамысловасць: завод «Чырвоны кацельшчык» (вытворчасць кацельнага абсталявання для электрастанцый), «Прэсмаш» (кавальна-прэсавае абсталяванне), «Вібрапрыбор», камбайнавы (выпуск збожжаўборачных камбайнаў), гандлёвага абсталявання, электратэрмічнага абсталявання, «Прыбой», суднарамонтны, «ТАГАЗ» (зборка легкавых і камерцыйных аўтамабіляў маркі Hyundai) і г. д. Ёсць шэраг прадпрыемстваў абароннай прамысловасці.
Таксама ёсць шэраг прадпрыемстваў хімічнай (заводы — «Тэрмапласт», лакафарбавы), лёгкай (гарбарня і іншыя) і харчовы (рыбны, мясны, кандытарскі, мукамольна-крупяны заводы) прамысловасці. У Таганрозе знаходзіцца штаб-кватэра аднаго з кіроўных экспарцёраў збожжа, аграпрамысловай кампаніі «Югтранзитсервис».
Антаніна Васілеўна Ярыгіна
Біяграфія
Антаніна Васілеўна Ярыгіна нарадзілася 8 сакавіка 1908 года ў Кіеве.
У 1924 годзе скончыла Кіеўскую балетную студыю педагога.
У 1929 годзе вучылася ў класе ўдасканалення пры Ленінградскім харэаграфічным вучылішчы (педагогі Агрыпіна Якаўлеўна Ваганава і Л. П. Герт).
У 1926—1946 гадах працавала ў тэатрах оперы і балета гарадоў Адэсы, Кіева (Кіеўская опера, з 1924 па 1932 і з 1936 па 1941 гады), Тбілісі, Харкава (салістка Харкаўскага тэатра оперы і балета імя М. В. Лысенкі, 1923—1926), Львова. Танцу балярыны была ўласцівая акцёрская выразнасць, імклівасць кручэнняў і тэхнічная завершанасць.
У 1954—1965 гадах Антаніна Васілеўна Ярыгіна працавала балетмайстрам Кіеўскага тэатра оперы і балета імя Т. Шаўчэнкі.
У розныя гады Антаніна Васілеўна працавала выкладчыкам Адэскай харэаграфічнай студыі (1932—1935), Кіеўскага харэаграфічнага вучылішча (1946—1951) і Кіеўскага тэатральнага інстытута (1951—1972). Яе вучаніцамі былі балерыны Л. А. Пятрэнка, В. Ф. Каліноўская, Н. Д. Рудэнка і інш.
Творчасць
Сярод вядомых партый Лілея («Лілея» К. Данькевіча), Святлана («Святлана» ), Тао Хоа («Чырвоны мак» Р. Гліэра), Кітры («Дон Кіхот» Л. Мінкуса) і інш.
Стытычава
Стыты́чава (, Стытычево) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Плешчыцкага сельсавета.
Гісторыя
Да 9 чэрвеня 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Плешчыцкага сельсавета, пасля — у склад Вулькаўскага сельсавета.
Карэйскі паўвостраў
Карэйскі паўвостраў — паўвостраў ва ўсходняй частцы Азіі паміж Японскім морам на ўсходзе, Карэйскім пралівам і пралівам Чэджу на поўдні і Жоўтым морам на захадзе.
Плошча каля 150 тыс. км², даўжыня прыблізна 600 км. Рэльеф пераважна горны. Вышэйшая кропка — гара Пэктусан на мяжы КНДР і Кітая, вышыня 2744 м.
Берагі Японскага мора пераважна гарыстыя і прамалінейныя, узбярэжжа Карэйскага праліва і Жоўтага мора ў асноўным раўніннае, мае шмат бухтаў і заліваў, побач знаходзяцца Карэйскі архіпелаг і востраў Чэджуда.
Міхаіл Фёдаравіч Кудзінаў
Міхаіл Фёдаравіч Кудзінаў (, с. Валыншына, цяпер Бялоўскі раён, Саратаўская вобласць —, Мінск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Ленінградскі інстытут інжынераў камунальнага будаўніцтва ў 1937 годзе. Член Саюза архітэктараў СССР з 1938 года. Член КПСС з 1940 года. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Працаваў кіраўніком архітэктурна-планіровачнай майстэрні Саратаўскага гарвыканкама, галоўным архітэктарам Сочы, начальнікам Упраўлення ўпаўнаважанага Савета Міністраў СССР па курорце Сочы—Мацэста, у Сачгарпраекце, з 1956 года — галоўным архітэктарам праектаў, кіраўніком майстэрні ў Белдзяржпраекце, Мінскпраекце, з 1969 па 1982 гады — старшым навуковым супрацоўнікам у БелНДІПгорадабудаўніцтва.
Творчасць
У складзе аўтарскіх калектываў распрацоўваў генплан, праекты санаторных карпусоў, жылых дамоў у Саратаве, Сочы, Краснадары (1939—1941, 1946—1956), генплан (1961—1965), ПДП цэнтра (1963), праект планіроўкі і забудовы мікрараёна па вул. Валгаградскай (1966) у Мінску, схемы раённай планіроўкі абласцей БССР (1975).
Хакейная Ліга чэмпіёнаў
Хакейная Ліга чэмпіёнаў (Champions Hockey League) — спаборніцтва еўрапейскіх хакейных клубаў, заснаванае ў 2013 годзе. Арганізаваны пад эгідай Міжнароднай федэрацыі хакея з шайбай (IIHF).
Амундсен
А́мундсен (Amundsen) — нарвежскае прозвішча. Вядомыя носьбіты:
Ясіль (Карагандзінская вобласць)
Ясіль — сяло ў Асакараўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр сельскай акругі Ясіль. Знаходзіцца прыкладна за 17 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра, пасёлка Асакараўка. Код КАТА — 355647100.
Адэон (тэатр)
Тэатр «Адэон» (Théâtre de l’Odéon, поўная сучасная назва — Odéon-Théâtre de l'Europe) — адзін з шасці французскіх нацыянальных тэатраў.
Месцазнаходжанне
Тэатр месціцца ў будынку №2 па Rue Corneille (вуліца Карнеля) і знаходзіцца ў шостай акрузе Парыжа, на левым беразе Сены, побач з Люксембургскім садам. Бліжэйшая да тэатра станцыя метро — Odéon (Адэон).
Паходжанне назвы
Назва «Адэон» паходзіць ад старажытнагрэчаскага слова «odeum» і абазначае "месца для музычных паказаў і спаборніцтваў".
Адкрыццё
Будынак тэатра быў пабудаваны ў перыяд паміж 1779 і 1782 гадамі ў парку пры былым асабняку Кандэ ў стылі класіцызму па праекту Шарля дэ Ваі і Мары-Жазэфа Пейра ў якасці часовага памяшкання для тэатра Камеды Франсэз. Тэатр «Адэон» быў адкрыты каралевай Марыяй Антуанетай 9 красавіка 1782 года. У 1784 годзе тут адбылася прэм'ера п'есы П'ера Бамаршэ «Вар'яцкі дзень, або Вяселле Фігаро».
Падчас Вялікай Французскай рэвалюцыі тэатр спачатку зачынілі, а пасля зноў адкрылі ў якасці палітычнай трыбуны.
Другі і трэці будынкі
У 1808 годзе пасля рэканструкцыі, праведзенай Жанам-Франсуа Шальгрэнам (архітэктарам Трыумфальнай аркі), тэатр афіцыйна змяніў назву на «Тэатр Імператрыцы» (Théâtre de l'Impératrice), але жыхары горада па-ранейшаму працягвалі называць яго Адэонам. Будынак быў зруйнаваны падчас пажару ў 1818 годзе.
Трэці будынак, які спраектаваў П'ер Тама Барагэ і які захаваўся да нашых дзён, быў адкрыты ў верасні 1819 года.
У 1960-я падчас кіраўніцтва Жана Баро менавіта ў Адэоне ўпершыню ў Парыжы былі пастаўлены п'есы Сэмюэла Бэкета, Эжэна Іанэска, Жана Жэнэ. У той час Адэон меў афіцыйную назву «Тэатр Францыі».
Сучаснасць
У 1990 годзе Адэон атрымаў назву «тэатр Еўропы». З'яўляецца чальцом Саюза тэатраў Еўропы. Акрамя свайга прамога прызначэння, тэатр таксама выконвае ролю музея тэатральнага мастацтва.
Да 2011 года пасаду дырэктара тэатра паспяхова занімаў Аліўе Пі, але, згодна з пастановай ураду, ён быў звольнены. Цяперашні дырэктар тэатра — Люк Бонды (з сакавіка 2012 года).
Манькава (значэнні)
Манькава — тапонім:
Кастыльёле-д’Асці
Кастыльёле-д'Асці (Costigliole d'Asti) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 5981 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 162 чал./км². Займае плошчу 37 км². Паштовы індэкс — 14055. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santuario della Santa Casa.
Вейіне (Ігналінскі раён)
Вейі́не (Vėjinė) — хутар у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Казіцішкіса. Насельніцтва 4 чал. (2001 г.).
Вуліца 17 верасня
Вуліца 17 верасня — назва вуліц у Беларусі і Украіне ў гонар уз’яднання Заходняй і Усходняй Беларусі, Заходняй і Усходняй Украіны ў 1939 годзе.
Кёнігслутэр-на-Эльме
Кёнігслутэр-на-Эльме (Königslutter am Elm) — горад у Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія.
Уваходзіць у склад раёна Хельмштэт. Насельніцтва складае 16 214 чалавек (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 130,58 км². Афіцыйны код — 03 1 54 013.
Горад падзелены на 18 гарадскіх раёнаў.
Дом па вуліцы Леніна, 5 (Мінск)
Дом па вуліцы Леніна, 5 — жылы дом у Мінску, уваходзіць у ансамбль забудовы вуліцы Леніна. Пабудаваны ў 1947—1954 гг. з цэглы па праекце архітэктара Г. Заборскага.
Архітэктура
Вырашаны ідэнтычна дамам 3, 4, 6 і 8. Пяціпавярховы будынак завершаны развітымі карнізамі на фігурных кранштэйнах, накрыты вальмавымі дахамі, якія падкрэслены дэкаратыўным парапетам-балюстрадай. Першы паверх, дзе размешчаны прадпрыемствы гандлю і бытавога абслугоўвання, вырашаны ў выглядзе аркатурнай каланады з ружова-шэрага граніту. У пралётах паміж калонамі — вялікія арачныя аконныя праёмы. Сцены верхніх жылых паверхаў абліцаваны тэракотавай пліткай. 2-і і 3-і паверхі падзелены развітай гарызантальнай цягай з фрызам з буйных тэракотавых плітак, аздобленых раслінным арнаментам. 3-і і 4-ы паверхі аформлены навяснымі балконамі і ордарным дэкорам.
Злучаны з домам № 3 дадатковым аб’ёмам з арачным праездамі. Верхнія паверхі дадатковых аб’ёмаў заглыблены і завершаны трохвугольнымі шчытамі з дэкаратыўнымі вазамі. На іх фасадных плоскасцях багаты ляпны дэкор.
NGC 4898-1
NGC 4898-1 (іншыя абазначэнні — MCG 5-31-82, ZWG 160.248, DRCG 27-121, PGC 44736) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Старэйшыя магістраты
Старэ́йшыя магістра́ты (Magistratus majores) — старэйшыя афіцыйныя асобы ў старажытным Рыме ў часы Рэспублікі: консулы, прэтары, дыктатары, праконсулы, прапрэтары, прэфекты гарадскі прэтарыянскі і цэнзары. З'яўляліся носьбітамі імперыі.
Пазітроній
Пазітро́ній — звязаная сістэма часціц, электрона і пазітрона. Падобны на, дзе пратон заменены пазітронам.
Мае масу, роўную дзвюм электронным, а памеры ўдвая большыя за памеры атама вадароду. Утвараецца пры сутыкненнях павольных пазітронаў з атамамі рэчыва. У залежнасці ад узаемнай арыентацыі спінаў электрона і пазітрона адрозніваюць ортапазітроній (спіны часціц паралельныя; час жыцця
τ= 1,4
с; распадаецца на 3 [[гама-квант|
γ
-кванты]]) і парапазітроній (антыпаралельныя;
τ=1,25
с; распадаецца на 2
-кванты).
Палярызаваны пазітроній, утвораны пазітронам, атрыманым пры бэта-распадзе, мае своеасаблівыя ўласцівасці: вектар яго спіна прэцэсіруе вакол напрамку магнітнага поля (тэарэтычна прадказана У. Р. Барышэўскім і эксперыментальна назіралася ў Інстытуце фізікі НАН Беларусі).
Уласцівасці і час жыцця пазітронія ў рэчыве адрозніваюцца ад характарыстык свабоднага пазітронія і вызначаюцца ўласцівасцямі рэчыва.
Выкарыстоўваецца для вывучэння фізіка-хімічных асаблівасцей рэчыва, напрыклад, хуткіх хімічных рэакцый атамарнага вадароду, працягласць працякання якіх параўнальная з часам жыцця пазітронія.
Уроцлаўскія гномы
Уро́цлаўскія гно́мы («красналюдкі») — назва бронзавых статуэтак-гномаў, што ўсталёўваюць ва Уроцлаве з 2001 года, колькасць якіх пастаянна расце. На дадзены момант з'яўляюцца адной з турыстычных славутасцей горада. Існуюць спецыяльныя экскурсіі і брашуры, якія дапамагаюць знайсці гэтых гномаў у горадзе, а таксама апісваюць індывідуальную гісторыю кожнага гнома.
Рэгулярна ўсталёўваюць новых гномаў, а таксама крадуць і ламаюць старых.
Прадгісторыя гэтых гномаў — у сімволіцы Аранжавай альтэрнатывы, падпольнай групы, а пазней хэпенінгавага руху, які дзейнічаў у некалькіх гарадах Польшчы, галоўным чынам ва Уроцлаве, у 1980-х гадах. Першыя намаляваныя гномы з'явіліся ва Уроцлаве па задумцы кіраўніка руху Вальдэмара Фідрыха (Маёра Фідрыха), а самай вядомай арганізаванай акцыяй стала Дэманстрацыя гномаў 1 чэрвеня 1987 г.
Станам на канец 2014 года налічвалася больш за 300 гномаў па ўсім горадзе.
Мішуты
Назву Мішу́ты маюць:
Localhost
(так званы, «лакальны хост», па сэнсу — гэты камп'ютар) — у камп’ютарных сетках стандартнае, афіцыйная зарэзерваванае, даменнае імя для прыватных IP-адрасоў (у дыяпазоне  — , RFC 2606). Для сеткі, якая складаецца толькі з аднаго камп'ютара звычайна выкарыстоўваецца толькі адзін адрас —, які ўсталёўваецца на адмысловы сеткавы інтэрфейс «унутранай пятлі» (loopback) у сеціўным пратаколе TCP/IP. У Unix-падобных сістэмах гэты інтэрфейс звычайна завецца « », дзе   — лік, альбо проста « ». Пры ўсталяванні злучэнняў у гэтай выраджанай «сетцы» прысутнічае толькі адзін камп'ютар, а сеціўныя пратаколы выконваюць функцыі пратаколаў міжпрацэснага ўзаемадзеяння.
Выкарыстанне адрасу  дазваляе ўсталёўваць злучэнні і перадаваць інфармацыю для праграм-сервераў, якія працуюць на тым самым камп'ютары, што і праграма-кліент, незалежна ад канфігурацыі апаратных сеткавых сродкаў камп'ютара (не патрабуецца сеткавая картка, мадэм, і іншае камунікацыйнае абсталяванне, інтэрфейс рэалізуецца з дапамогай драйвера псеўдапрылады ў ядры аперацыйнай сістэмы). Такім чынам, для працы кліент-серверных праграм на адным камп'ютары не патрабуецца вынаходзіць дадатковыя пратаколы і дапісваць праграмныя модулі.
Звычайна адрасу  адназначна супастаўляецца імя хосту « » ці « », апроч напрыклад: .test, .example, .invalid.(RFC 2606)
Цімкавічы (Валожынскі раён)
Ці́мкавічы (, Тимковичи) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавета.
Балотніца (значэнні)
Назву Бало́тніца маюць:
Музей гісторыі і культуры горада Наваполацка
Музей гісторыі і культуры горада заснаваны ў Наваполацку ў 1968 г.
Дзейнічаў на грамадскіх пачатках як гарадскі музей працоўнай славы. У кастрычніку 1973 музей стаў дзяржаўным і быў перайменаваны ў краязнаўчы. Першая экспазіцыя размясцілася ў адным з баракаў, узведзеных першабудаўнікамі горада. У 1987 музей быў зачынены на рэканструкцыю. У снежні 1996 у новым будынку прыняла першых наведвальнікаў экспазіцыя «Традыцыі і сучаснасць», якая расказвала пра ўзнікненне і развіццё народных рамёстваў і традыцый у Полацкім рэгіёне. У чэрвені 1998 музей атрымаў сучасную назву. Першым кіраўніком музея быў Р.В. Ціханаў. 3 1996 дырэктар Дз.П. Бароўская.
Фонды музея (2008) налічваюць каля 15 тыс. адз. захоўвання. Экспазіцыйная пл. 394 м². У верасні 2008 адкрылася новая стацыянарная экспазіцыя па гісторыі Наваполацка, прысвечаная 50-годдзю горада. 3 1984 працуе выставачная зала музея (у асобным памяшканні, пл. 150 м²), дзе праводзяцца выстаўкі жывапісу, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, разнастайныя зменныя выстаўкі, працуе салон-крама.
Літаратура
Музей гісторыі і культуры горада Наваполацка//Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. – Мн., 1999. – Т. 5. – С. 233.
Віталь Васілевіч Краўчанка
Віталь Васілевіч Кра́ўчанка (нар., г. п. Лоеў, Гомельская вобласць, Беларусь) — беларускі тэатральны рэжысёр, акцёр, педагог, радыёжурналіст. Сябра Беларускай гільдыі акцёраў кіно.
Біяграфія
У 1999—2000 гадах вучыўся ў Лоеўскім педагагічным вучылішчы (цяпер Лоеўскі дзяржаўны педагагічны каледж) на спецыялізацыі «Настаўнік пачатковых класаў». У 2001 г. скончыў Лоеўскую сярэднюю школу № 1. У 2006 г. скончыў акцёрскае аддзяленне Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (творчая майстэрня народнага артыста Беларусі, прафесара Валерыя Раеўскага і Заслужанага артыста Беларусі, прафесара Фамы Варанецкага). У 2009 г. скончыў курсы павышэння кваліфікацыі на тэму «Культура i тэхніка мовы радыёжурналіста ў эфіры» на базе Белдзяржтэлерадыёкампаніі. У 2016 г. скончыў рэжысёрскае аддзяленне Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (творчая майстэрня лаўрэата Дзяржаўнай прэміі РБ, Заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі, прафесара Мікалая Пінігіна).
З 2005 па 2011 гг. — акцёр Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя М. Горкага. У 2011—2012 гг. — акцёр Беларускага дзяржаўнага тэатра лялек. Супрацоўнічаў з незалежным KorniagTHEATRE («Спектакль № 7») і Тэатральным праектам Каці Агароднікавай («Піць, спяваць, плакаць»). У 2007—2010 гг. — працаваў выкладчыкам сцэнічнай мовы і майстэрства акцёра ў Дзіцячым музычным тэатры «Рэвю» Наталлі Раманавай і ў народным тэатры-студыі моды «Авантаж» пры Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце. У якасці акцёра і вядучага супрацоўнічаў з тэлеканаламі «Лад», «Беларусь-1», «Беларусь-2», «Беларусь-3». З 2008 г. працаваў на розных радыёстанцыях. Удзельнік шматлікіх міжнародных літаратурных і драматургічных лабараторый.
З 2019 па 2020 гг. — выкладчык кафедры майстэрства акцёра тэатральнага факультэта Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў.
З лютага 2021 года — мастацкі кіраўнік Гомельскага гарадскога маладзёжнага тэатра.
Акцёрскія працы
'''Тэатр-студыя імя Е. Міровіча (Студэнцкі тэатр Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў)'''
Беларускі дзяржаўны тэатр лялек (2011—2012)
KorniagTHEATRE (2011—2013)
Тэатральны праект Каці Агароднікавай (2011—2013)
Кіно
Фільмаграфія
Радыё
2015 — Радыё «Беларусь»
2010 — Першы нацыянальны канал Беларускага радыё
2008-2009 - «Радиус FM»
2008 - NETradio
2007, 2008, 2010—2011 - Радыё «Минск»
2007-2008 - Радыё «Рокс-М»
Тэлебачанне
Тэлеканал «Беларусь-2»
Тэлеканал «ЛАД»
Тэлеканал «Беларусь-1»
Урэчча
Назву Урэ́чча маюць:
Шоу Трумана
«Шоу Трумана» (The Truman Show) — амерыканскі псіхалагічны камедыйна-драматычны фільм 1998 года рэжысёра Пітэра Уіра па сцэнарыі. Прадзюсіравалі карціну, , ,. Галоўныя ролі ў фільме выканалі Джым Керы,, Эд Харыс, , , , ,.
Труман Бёрбанк жыве ў невялікім амерыканскім мястэчку, ездзіць на працу, сустракаецца з дзяўчынай, адпачывае з сябрамі, глядзіць навіны і не заўважае нічога падазронага. Тым часам, усе свае трыццаць гадоў добрапрыстойны грамадзянін знаходзіцца пад прыцэлам схаваных тэлекамер, якія транслююць яго жыццё «ў прамым эфіры без купюр 24 гадзіны ў суткі, 7 дзён у тыдзень для тэлегледачоў усёй Зямлі». Яго свет — вялізны павільён, населены акцёрамі. Ён сам — толькі марыянетка ў руках стваральніка-тэлемагната. Але аднойчы герой самага рэйтынгавага ў свеце рэаліці-шоу пачынае падазраваць нядобрае.
Першапачатковы сцэнарый Нікала быў больш падобным на навукова-фантастычны трылер, падзеі якога разгортваліся ў Нью-Ёрку. Скот Рудзін набыў сцэнарый і арганізаваў вытворчасць у «Paramount Pictures». На пасаду рэжысёра разглядаўся, аднак пазней рэжысёрскае крэсла было аддадзена Пітэру Уіру. Нікалу давялося шматразова перапісваць сцэнарый, пакуль рэжысёр не палічыў фільм гатовым да здымкаў. Дзеля ўдзелу Джыма Кэры, абранага на галоўную ролю ў фільме, пачатак здымкаў давялося перанесці на год. Большая частка здымак праходзіла ў, штат Фларыда. Па папярэдняй ацэнцы «Paramount Pictures» фільм павінен быў каштаваць 80 млн долараў, але рэжысёру ўдалося скараціць бюджэт карціны да 60 млн.
Сусветная прэм’ера «Шоу Трумана» адбылася 1 чэрвеня 1998 года ў Лос-Анджэлесе, 5 чэрвеня фільм быў выпушчаны ў пракат па ўсёй Паўночнай Амерыцы. Кінастужка мела фінансавы поспех, сабраўшы ў сусветным пракаце 264 млн долараў. Фільм атрымаў прызнанне сярод крытыкаў і быў удастоены шматлікіх узнагарод, сярод якіх 3 прэміі «BAFTA», 3 прэміі «Залаты глобус» і 3 намінацыі на прэмію «Оскар».
«Шоу Трумана» разглядаюць, як даследаванне, экзістэнцыялізму, , рэлігіі, , і. Фільм апісваюць, як, што змяшчае элементы , , , , сатыры і.
Сюжэт
Труман Бёрбанк (Джым Керы) — трыццацігадовы малады чалавек, які працуе страхавым агентам. Ён жанаты, жыве ва ўтульным гарадку Сіхэвэн, ходзіць у офіс, бавіць час з лепшым сябрам і нават не здагадваецца, што на самай справе ён зорка самага папулярнага ў свеце рэаліці-шоу. Усе свае трыццаць гадоў ён знаходзіцца пад прыцэлам схаваных тэлекамер, якія назіраюць за кожным яго рухам і трансліруюць яго жыццё «ў прамым эфіры без купюр 24 гадзіны ў суткі, 7 дзён у тыдзень для тэлегледачоў усёй Зямлі». Яго родны горад — на самай справе вялізарны здымачны павільён, а людзі навокал — нанятыя акцёры. Сам ён — толькі марыянетка ў руках стваральніка-тэлемагната Крыстафа, які імкнецца схапіць шчырыя эмоцыі Трумана і прадставіць гледачам блізкага ім абывацеля.
Труман быў зоркай шоу з самага нараджэння, і студыя афіцыйна ўсынавіла яго. Каб перашкодзіць Труману зразумець, у якім свеце ён жыве, Крыстаф дбайна прапрацоўваў свет Сіхэвэна і прадумваў сцэнарыі, пакліканыя ўтрымаць Трумана ў родным горадзе. Калі падлеткам Труман загарэўся прагай падарожжаў і першаадкрывальніцтва, Крыстаф пайшоў на сюжэтны ход са «смерцю» бацькі Трумана ў моры на вачах у сына. Гэта выклікала ў хлопчыка. Фільмы і шоу на тэлебачанні Сіхэвэна таксама перасцерагалі ад падарожжаў і прыгод, апяваючы пры гэтым ціхае правінцыяльнае жыццё. Тым не менш, Крыстаф не мог прадбачыць усе дзеянні Трумана. У студэнцкія гады па сцэнарыі Крыстафа Труман мусіць закахацца ў аднакурсніцу Мэрыл і ажаніцца з ёй, але хлопец з першага позірку ўлюбляецца ў Сільвію,. Сімпатыя аказваецца ўзаемнай, але Сільвія, ведаючы, што прадзюсары шоу не дапусцяць іх стасункаў, спрабуе адкрыць Труману праўду. У той жа дзень дзяўчыну прыбіраюць з праекта. Неўзабаве Труман пабіраецца шлюбам з Мэрыл, але патаемна ён працягвае марыць аб жыцці з Сільвіяй. З гэтай мэтай ён імкнецца паехаць на Фіджы, куды, як яму сказалі, пераехала сям’я дзяўчыны. Тым часам у рэальным жыцці Сільвія далучаецца да групы актывістаў, якія імкнуцца адмяніць шоу і вызваліць Трумана.
Труман спрабуе трапіць на самалёт да Фіджы, але апынаецца, што ўсе білеты раскуплены на месяц наперад. Спроба сесці на аўтобус да Чыкага сканчваецца паломкай апошняга. Тады, не сказаўшы нічога Мэрыл, Труман замыкае яе ў машыне разам з сабой і выпраўляецца ў падарожжа сваім ходам. Угаворы жонкі вярнуцца не спыняюць яго. Тады на дарогу сінхронна выязджае мноства аўтамабіляў, утвараючы корак. Труман робіць выгляд, што адмовіўся ад свайго намеру, але праз хвіліну вяртаецца і знаходзіць дарогу пустой. Наступнай перашкодай уцёкам становіцца мост праз праліў, аквафобія не дазваляе герою праехаць над вадой. Зачыніўшы вочы, Труман прымушае Мэрыл узяцца за руль, і пара пераадольвае мост. Затым героі праязджаюць праз «лясны пажар», а неўзабаве пасля гэтага Трумана спыняе патруль, які папярэджвае, што далей зона «ядзернай аварыі». Паліцэйскі прагаварваецца, назваўшы Трумана па імені, і той прадпрымае адчайную спробу ўцячы праз лес. Аднак яму гэта не ўдаецца, яго ловяць людзі ў супрацьрадыяцыйных скафандрах.
Труман становіцца прыгнечаным і агрэсіўным, чарговая гутарка з «жонкай» ператвараецца ў сварку. Не ведаючы, як адказаць Труману на яго падазрэнні і спалохаўшыся яго агрэсіі, Мэрыл не вытрымлівае і крычыць у камеру, просячы аб дапамозе. Раптам з’яўляецца лепшы сябар Трумана Марлан. Мэрыл зрываецца і крычыць, што не можа так больш працаваць. Марлан адводзіць Трумана папіць піва і спрабуе яго супакоіць і падтрымаць. Ён тлумачыць, што Труман усё сабе напрыдумляў, аднак у адным быў правы — яго бацька сапраўды жывы. Адбываецца кранальная сцэна ўз’яднання бацькі і сына пасля 22 гадоў расставання.
Тым не менш усё гэта сцэнарый Крыстафа: Марлан гаворыць словы, што яму перадаюць па радыёсувязі, а драматычнае вяртанне бацькі зрэжысіравана да кожнай дробнай дэталі, каб выглядаць максімальна эфектна. Пакуль шчаслівы Труман спіць Крыстаф дае інтэрв’ю, у якім гаворыць, што крызіс у жыцці Трумана завершаны. Доўгая адсутнасць бацькі Трумана будзе патлумачана амнезіяй. Далей па сцэнарыі Мэрыл пакіне Трумана, а на яе месца ўжо падрыхтавана новая гераіня, у якую Труману належыць закахацца. Крыстаф спадзяецца, што яму ўдасца арганізаваць першае ў гісторыі тэлезачацце. Адказваючы на званкі тэлегледачоў, Крыстаф сутыкаецца з Сільвіяй, якая абвінавачвае Крыстафа ў хлусні і крывадушнасці, на што Крыстаф адказвае, што даў Труману ўсё, што можа жадаць чалавек, а было б у таго сапраўднае жаданне дазнацца праўду — ён даўно б гэта зрабіў.
На наступны дзень Труман, здаецца, вяртаецца да звыклага ладу жыцця. Ён займаецца паўсядзённымі справамі і нават прызначае працоўныя сустрэчы на будучыню. Усё гэта, аднак, аказваецца планам для ўсыплення пільнасці назіральнікаў. Уначы Труман збягае з дому, пакінуўшы ў ложку цацку і запіс свайго храпу. Калі пабег выяўляецца, на пошукі Трумана адпраўляецца ўся масоўка, а Крыстаф упершыню за доўгія гады прыпыняе паказ шоу. Вонкавы свет замірае ў чаканні навін. Зразумеўшы, што ў цемры Трумана не знайсці, Крыстаф вырашае «ўключыць» сонца. Аднак і гэта не дапамагае пошукам. Тады Крыстафу прыходзіць думка пашукаць Трумана ў моры. Неўзабаве ўцекача знаходзяць на яхце, якая кіруецца да мяжы здымачнага павільёна, — і трансляцыя аднаўляецца. Каб спыніць Трумана, Крыстаф дае ўказанне зрабіць шторм, але напалохаць Трумана не ўдаецца. У самы разгар буры ён крычыць у нябёсы, што спыніць яго можна толькі забіўшы. Крыстаф загадвае ўзмацніць шторм да максімальнага ўзроўню. Калі яхта амаль перакульваецца, а Труман пачынае захлынацца, Крыстаф спыняе буру. Мора супакойваецца, на небе выходзіць сонца і Труман працягвае плаванне, пакуль бушпрыт лодкі не пратыкае дэкарацыю, афарбаваную ў колер неба. Труман спрабуе прабіцца скрозь сцяну, затым знаходзіць лесвіцу, якая вядзе выхаду з павільёна. Калі Труман адчыняе дзверы, Крыстаф спрабуе спыніць яго: ён уключае гучную сувязь і звяртаецца да Трумана, прапаноўваючы пагаварыць. Ён прадстаўляецца стваральнікам шоу, у якім Труман — галоўная зорка. Рэжысёр тлумачыць герою, што ў вонкавым свеце яго чакаюць толькі крывадушнасць і хлусня, а ў Сіхэвэне ён можа жыць у бяспецы. У адказ Труман толькі карцінна развітваецца з тэлегледачамі і выходзіць з павільёна. Тэлегледачы цешацца перамозе Трумана, а Сільвія спяшаецца на сустрэчу да каханага. Двое паліцэйскіх абмяркоўваюць, што б яшчэ паглядзець па тэлевізары.
Задума і пошук рэжысёра
завяршыў аднастаронкавае апісанне фільма пад назвай «Шоу Малькальма» ў маі 1991 года. Арыгінальны чарнавік больш нагадваў навукова-фантастычны трылер, а падзеі разгортваліся ў Нью-Ёрку. Нікал заявіў: «''Я думаю, што кожны ў пэўны момант сумняваецца ў сапраўднасці свайго жыцця. Гэта як калі дзеці пытаюцца, ці ўсыноўлены яны''». Восенню 1993 года прадзюсар Скот Рудзін набыў сцэнарый за крыху больш чым 1 мільён долараў. Кампанія «Paramount Pictures» пагадзілася займацца дыстрыбуцыяй фільма. Здзелка прадугледжвала, што Нікал дэбютуе ў гэтым праекце ў якасці рэжысёра, хоць кіраўнікі «Paramount» палічылі, што прыблізны бюджэт у 80 мільёнаў долараў будзе для яго занадта высокім. Да таго ж, «Paramount» жадалі запрасіць на пасаду рэжысёра знакамітасць першай велічыні, а Нікалу прапанаваць грошы, каб ён саступіў рэжысёрскае крэсла. Перамовы вяліся з пакуль у сакавіку 1994 года ён не пакінуў «United Talent Agency». Сярод рэжысёраў, якія разглядаліся пасля сыходу Дэ Пальмы, былі Цім Бёртан,, , Дэвід Кроненберг , , Стывен Спілберг. Аб сваім жаданні зрэжэсіраваць карціну заяўляў і Браян Сінгер, аднак «Paramount» вырашылі на карысць больш дасведчанага рэжысёра Пітэра Уіра, з якім і падпісалі кантракт у пачатку 1995 года.
Праца над сцэнарыем
Уір хацеў, каб фільм атрымаўся больш смешным, адчуваючы, што сцэнарый Нікала занадта змрочны. Ён заявіў: «''Там, дзе [Нікал] зрабіў яго прыгнятальным, я мог бы зрабіць яго светлым. Гэта дапамагло б пераканаць гледачоў, што яны могуць глядзець падобнае шоу 24/7''». Нікал напісаў шаснаццаць чарнавікоў сцэнарыя, перш чым Уір палічыў сцэнарый гатовым да здымак. Пазней у 1995 годзе Джым Кэры пагадзіўся на ролю, але з-за занятасці ў фільмах «'» і «'» не мог прыступіць да здымкаў раней, чым праз год. Уір палічыў, што Кэры ідэальна падыходзіць для гэтай ролі, і вырашыў пачакаць яшчэ год, а не шукаць іншага акцёра.
Здымачны працэс
Падбіраючы месца для здымкаў, Уір даследаваў розныя лакацыі ва Усходняй Фларыдзе, але застаўся незадаволены краявідамі. Ён ужо паспеў зарэзерваваць на «Universal Studios» для здымак Сіхэвэна, калі яго жонка Вэндзі Стайтс пазнаёміла яго з  Сісайд, штат Фларыда. У Сісайдзе тут жа адкрыліся прэпрадакшн офісы, месца здымак большасці сцэн было перанесена сюды. Сцэны дома Трумана былі зняты ў рэзідэнцыі, якая належала сям’і Гец, у якую ўваходзілі сенатар штата Фларыда і будучы прадстаўнік ЗША. Іншыя сцэны былі зняты на «Paramount Studios» у Лос-Анджэлесе, Каліфорнія. Карціны Нормана Рокуэла і паштоўкі 1960-х гадоў выкарыстоўваліся ў якасці натхнення для дызайну фільма. Уір, і  спецыяльна для фільма займаліся вывучэннем метадаў.
Здымкі адбываліся са снежня 1996 года па красавік 1998 года.
Музычнае суправаджэнне
Саўндтрэк да фільма «Шоу Трумана» напісаў, некаторыя кампазіцыі саўндтрэка належаць Філіпу Гласу , у тым ліку чатыры кампазіцыі з яго ранейшых прац («'», «'», «»). Глас таксама з’яўляецца ў невялікім камэа ў фільме, адыгрываючы ролю адказнага за музыку ў «Шоу Трумана».
Немец па нацыянальнасці, Буркхард Дальвіц з 1979 года жыў і працаваў у Аўстраліі. Пішучы музыку для мясцовага тэлебачання і кіно, ён перыядычна рассылаў свае апошнія саўндтрэкі буйным прадзюсарам. Пасля завяршэння саўндтрэка да аўстралійскага навукова-фантастычнага фільма «» ён даслаў адну з копій на офіс вядомага аўстралійскага рэжысёра Пітэра Уіра, які якраз у гэты час вярнуўся на радзіму пасля завяршэння здымак «Шоу Трумана». Падбіраючы музыку для кінастужкі, рэжысёр звярнуў увагу на саўндтрэк Дальвіца і прапанаваў яму працу.
Альбом быў выпушчаны 2 чэрвеня 1998 года лэйблам «».
Узнагароды
Паводле рэсурса «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 40 кінаўзнагародамі і яшчэ 69 намінацыямі. Сярод найбольш значных узнагарод 3 прэміі «BAFTA», 3 прэміі «Залаты глобус» і 3 намінацыі на прэмію «Оскар».
Геаграфія Аландскіх астравоў
Аландскія астравы — архіпелаг у Балтыйскім моры на ўваходзе ў Батнічны заліў, аўтаномія ў складзе Фінляндыі, якая населена фінскімі шведамі і мае спецыяльны дэмілітарызаваны і монамоўны статус. Уяўляюць сабой 60 заселеных астравоў і больш за 6400 незаселеных.
Колькасць насельніцтва на 31 студзеня 2012 года 28 361 чалавек, адзіны горад Марыехамн.
Агульная плошча — 13 324 км² (89 % з якіх — водная паверхня). Агульная плошча астравоў 1481 км². Самы буйны — востраў Аланд (плошча 685 км²).
Клімат
Клімат на астравах умераны, марскі, прахалодны. Сярэдняя тэмпература самага халоднага месяца каля −4 °C, а самага цёплага (ліпеня) — ад +14 °C да +16 °C. Увесну паветра праграваецца істотна даўжэй, чым на кантыненце, але ўвосень Балтыйскае мора, якое аддае цяпло, робіць восень мяккай і працяглай. Ледастаў звычайна адбываецца ў сярэдзіне студзеня, а сход лёду пачынаецца ў другой палове красавіка — пачатку мая.
Астравы з’яўляюцца адным з самых сонечных рэгіёнаў сярод Паўночных краін. Гадавая колькасць ападкаў складае 550 мм.
Андрэй Макаёнак
Андрэй Ягоравіч Макаёнак (, в. Борхаў,, Гомельская вобласць — ) — беларускі драматург. Народны пісьменнік БССР (1977).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў Журавіцкую сярэднюю школу (1938), працаваў масавіком у раённым Доме культуры. У 1939 годзе быў прызваны ў Чырвоную Армію. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у баях на Крымскім фронце. Пасля цяжкага ранення (1942) дэмабілізаваны. Працаваў у Акаурцкай сярэдняй школе Грузіі (1942—1943), сакратаром Журавіцкага райкама камсамола (1944, цяпер у складзе Рагачоўскага раёна), Гродзенскага гаркама камсамола (1945), загадчыкам партыйнага кабінета Магілёўскага чыгуначнага вузла (1945—1946), памочнікам сакратара Журавіцкага райкама партыі (1946—1947). У 1949 скончыў Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КПБ. У 1949—1953 — загадчык аддзела прозы часопіса «Вожык», у 1966—1978 — галоўны рэдактар часопіса «Нёман». Як член дэлегацыі БССР у 1965 удзельнічаў у рабоце XX сесіі Генеральнай Асамблеі ААН. Дэпутат ВС БССР (1971—1982). Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1949).
Творчасць
Сацыяльна-палітычнай накіраванасцю вызначаюцца наватарскія п’есы «Зацюканы апостал» (паст. 1971) і «Трыбунал» (паст. 1970), якія засведчылі значную эвалюцыю ў выяўленчай манеры аўтара. Сатырычная камедыя-памфлет «Зацюканы апостал», насычаная прыёмамі сцэнічнай умоўнасці, часам з падкрэсленым ігнараваннем праўдападобнасці, вызначаецца своеасаблівасцю мастацкай тыпізацыі, гранічнай абагульненасцю персанажаў, не трацячы пры гэтым мастацкай канкрэтнасці. У трагікамедыі «Трыбунал», блізкай да традыцый народнай драмы, Андрэй Макаёнак спалучыў нізкае з узвышаным, фарсавае з трагедыйным. Упершыню ў беларускай драматургіі высокая героіка ўвасоблена ў камедыйным жанры. У пошуках новых жанравых і структурна-кампазіцыйных форм А. Макаёнак прыйшоў да камедыі-рэпартажу «Таблетку пад язык» (паст. 1973), да складанай у жанравых адносінах камедыі «Кашмар» (паст. пад назвай «Святая прастата» ў 1976), якая падкупляе клопатам пра ўсталяванне разумных сацыяльна-палітычных узаемаадносін, гуманістычным пафасам.
У канцы 1970 — пач. 1980-х г. на сцэне з’явіліся трагікамедыя «Пагарэльцы» (нап. 1966, апубл. 1980, паст. ў 1981) і камедыя «Верачка»(аўтарскае вызначэнне: сентыментальны фельетон, паст. ў 1979), якія адкрылі новыя грані драматургічнага таленту А. Макаёнка. У «Пагарэльцах», прысвечаных выкрыццю прыстасавальніцтва, апалітычнасці, шкурнцтва, аўтар адмовіўся ад традыцыйнай сюжэтна-кампазіцыйнай структуры твора, даў толькі «пралог і эпілог адной трагікамічнай гісторыі». Камедыя «Верачка» напісана ў больш звыклых, хоць і не кананічных жанравых формах; у эмацыянальным ладзе яе дамінуе мяккая, сцішаная танальнасць. Лірычныя моманты ёсць і ў п’есах «Лявоніха на арбіце», «Таблетку пад язык», «Кашмар», але прысутнічаюць там пераважна ў аўтарскіх рэмарках-пралогах.
Апошні закончаны твор А. Макаёнка — трагікамедыя «Дыхайце эканомна» (апубл. 1983) — п’еса-прытча, у якой аб’ектам аўтарскага асэнсавання стала найважнейшая агульначалавечая праблема захавання Зямлі ад тэрмаядзернай катастрофы.
Аўтар кінааповесці «Твой хлеб» (1956), сцэнарыяў фільмаў «Шчасце трэба берагчы» (1958), «Кандрат Крапіва» (1961), «Рагаты бастыён» (1975), тэлефільма «Пасля кірмашу» (1973).
Пераклаў п’есы «Дабракі» Л. Зорына, «Я, бабуся, Іліко і Іларыён» Н. Думбадзэ і Р. Лордкіпанідзэ, «Чацвёрты» К. Сіманава і інш.
Прэміі і ўзнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, «Знак Пашаны», Кастрычніцкай Рэвалюцыі і медалямі. Лаўрэат Літаратурнай прэміі імя Янкі Купалы (1962) за п’есу «Лявоніха на арбіце», Дзяржаўнай прэміі БССР імя Якуба Коласа (1974) за п’есы «Трыбунал» і «Таблетку пад язык».
Памяць
У Мінску на доме № 10 па Вайсковым завулку ў 1986 годзе ўстаноўлена мемарыяльная дошка (сілумін; скульпт. В. Занковіч).
Часовы ваенна-адміністрацыйны савет
Часовы ваенна-адміністрацыйны савет, ЧВАС (የኅብረተሰብአዊት ኢትዮጵያ ጊዜያዊ ወታደራዊ መንግሥት), таксама вядомы як Дэрг (ደርግ — савет, камітэт) — вышэйшы калегіяльны орган дзяржаўнай улады ў Эфіопіі ў 1974—1987 гадах.
Вышэйшы орган ЧВАС — з’езд. Ён абіраў Цэнтральны камітэт з 32 членаў і Пастаянны камітэт з 16 членаў, вызначаў асноўныя напрамкі ўнутранай і знешняй палітыкі, сцвярджаў бюджэты, планы развіцця, вызначаў задачы абароны, дзяржаўнай бяспекі, ратыфікаваў дагаворы, прымаў рашэнні аб стварэнні або ліквідацыі дзяржаўных органаў і грамадскіх арганізацый, аб’яўляў вайну ці надзвычайнае становішча, прызначаў або звальняў членаў ЧВАС і г. д. Цэнтральны Камітэт ЧВАС ажыццяўляў агульнае кіраўніцтва ўнутранай і знешняй палітыкай, а Пастаянны камітэт — палітыка-ідэалагічнае кіраўніцтва і кантроль над выкананнем праграмы нацыянальна-дэмакратычнай рэвалюцыі. Кіраўнік дзяржавы і ўрада — старшыня ЧВАС.
NGC 4898-2
NGC 4898-2 (іншыя абазначэнні — RB 94, DRCG 27-120, PGC 44741) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Жоўтае мора
Жоўтае мора (ад 黄海 — Xуанхай; 황해 — Хванхэ) — паўзамкнутае ускраіннае мора Ціхага акіяна ля ўсходняга ўзбярэжжа Азіі на захад ад Карэйскага паўвострава.
У Карэі таксама выкарыстоўваюцца назвы: Заходняе мора (서해 — Сахэ) — у Паўднёвай; Заходне-Карэйскае мора (조선서해) — Часансахэ) — у Паўночнай.
Плошча 417 тыс. км². Найбольшая глыбіня 106 м, сярэдняя 40 м. Буйнейшыя залівы: Бахайвань, Ляадунскі і Заходне-Карэйскі. У мора ўпадаюць рэкі Хуанхэ, Хайхэ, Ляахэ, Ялуцзян. Клімат умераны, мусонны. Сярэдняя тэмпература вады на паверхні: ніжэй 0 на ПнЗ і 6—8 °C (люты) на поўдні; ад 24 на поўначы да 28 °C на поўдні (жнівень). Паўночна-заходняя частка мора з лістапада да сакавіка замярзае. Салёнасць ад 30 ‰ і менш на паўночным захадзе да 33—34 ‰ на паўднёвым усходзе. Прылівы паўсутачныя, каля берагоў Карэі да 9 м, у іншых раёнах да 3—4 м. У моры водзяцца селядзец, марскі лешч, траска, вугор, мідыі, вустрыцы.
Бандары
Назву Бандары маюць:
Жоўтае мора
Найбольшыя парты ў Кітаі — Цяньцзінь, Інкоу, Цындаа, Далянь, Люйшунь, у Карэі — Інчхон.
Назва дадзена ад колера вады, які выклікаюць наносы кітайскіх рэк і ў меншай ступені пыльныя буры. Увесну жоўтыя пыльныя буры бываюць настолькі моцныя, што судам даводзіцца спыняць рух.
Давід
Паводле Старога Запавету, у юнацтве пасвіў авечак і вылучаўся добрай ігрой на арфе, дзякуючы гэтаму трапіў да двара цара Саўла для суцяшэння яго сваёй ігрой у час царскага сумнага настрою. Пасля Давід стаў царскім збраяносцам, а неўзабаве і зяцем цара Саўла. Перамога, атрыманая Давідам у адзінаборстве з філістымлянскім асілкам Галіяфам, зрабіла яго героем, але стала прычынай варожых да яго адносін цара Саўла, які быў схільны бачыць у ім свайго ворага і некалькі разоў хацеў забіць. Гэта вымусіла Давіда хавацца ад праследаванняў Саўла ў Паўднёвай Палесціны, дзе ён стаў на чале вольніцы, а потым паступіць на службу да філістымлянаў.
Пасля гібелі ў бітве з філістымлянамі Саўла і яго сыноў Давід быў абвешчаны царом Іудзеі, да якой ён потым далучыў тэрыторыю ізраільскіх плямёнаў, захапіў хананейскі горад Іерусалім, куды перанёс з Хеўрона сваю сталіцу, і стварыў моцнае цэнтралізаванае Ізраільска-Іўдзейскае царства, якое дасягнула межаў Егіпту. У выніку краіна і яе сталіца значна ўзмацнелі і ўзбагаціліся. У мэтах павялічэння аўтарытэту сталічнага горада Давід перанёс у Іерусалім г.зв. каўчэг запавету і ўвёў пры ім правільнае богаслужэнне. Ён правёў перапіс насельніцтва (каля 973 до н.э., не завершаны), устанавіў падаткі, апроч народнага апалчэння стварыў атрады целаахоўнікаў з іншаземцаў (крыцян і філістымлян).
Давід меў намер пабудаваць у сталіцы храм у гонар Яхве (: Першы іерусалімскі храм), аднак міжусобіцы паміж яго шматлікімі шлюбнымі і пазашлюбнымі нашчадкамі перашкодзілі яму ажыццявіць да канца гэту задуму. Пры жыцці Давід толькі паспеў сабраць у Іерусалім для пабудовы храма вялізныя сумы грошай у золаце і срэбры, рабочых і каменячосаў, нарыхтаваць шмат жалеза, медзі і кедравай драўніны. Пабудаваў жа гэты храм яго сын Саламон, які нарадзіўся ад Вірсавіі, якую Давід забраў у аднаго са сваіх воінаў — Урыі.
У яўрэйскім фальклоры Давід паказваецца смелым пераможцам асілка Галіяфа. Біблеістыка адмаўляе прыпісваемае Давіду рэлігіёзнай традыцыяй складанне псалмоў.
Свіслацкі разлом
Свіслацкі разлом — дыз'юнктыўнае парушэнне ў Свіслацкім, Ваўкавыскім, Зэльвенскім, Слонімскім і Івацэвіцкім раёнах Беларусі, аддзяляе Беларускую антэклізу ад Брэсцкай упадзіны.
Распасціранне субшыротнае, выцягнуты амаль на 140 км. З'яўляецца адным са звенняў субшыротных разломаў, якія абмяжоўваюць з поўначы Прыпяцкі прагін, Палескую седлавіну, Брэсцкую ўпадзіну.
Разлом скідавага тыпу. Па ім стромка зрушаны пароды крышталічнага фундамента, верхнепратэразойскія і ніжнепалеазойскія ўтварэнні. Вертыкальная амплітуда зрушэння парод ад дзясяткаў метраў на ўсходзе да 100—150 м на захадзе. Залажыўся разлом у раннім палеазоі, а найбольшая актывізацыя праявілася ў сілуры. Па глыбіні пранікнення, мяркуюць, коравы.