cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Генадзь Ільіч Мурамцаў
Творчасць
Цэльным і яркім было яго станковае партрэтнае мастацтва. Аўтар вялікай серыі псіхалагічных партрэтаў выдатных дзеячаў беларускай літаратуры. Мастак паказаў асабісты погляд на людзей, якія для яго ўяўляюць цікавасць не толькі як знакавыя фігуры свайго часу, але і як прыклады высокага маральнага духу і глыбокай унутранай эмацыянальнасці, што ў пластычных адносінах часта пераходзіць у яркую імпрэсіяністычную выразную фактуру. Партрэты Вітольда Бялыніцкага-Бірулі, Яўгена Чамадурава, Заіра Азгура, Віктара Грамыкі, Васіля Шаранговіча, Максіма Багдановіча, Янкі Купалы, Аркадзя Куляшова, Сяргея Дзяргая, Міхаіла Казінца, бацькі і маці; цыкл жаночых вобразаў, створаныя ў розныя гады, пачынаючы з канца 1950-х, даюць уяўленне аб пластычным таленце мастака.
Путнікі (Мінскі раён)
Пу́тнікі (, Путники) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лашанскага сельсавета.
HSL
HSL, HLS ці HSI (ад Hue, Saturation, Lightness (Intensity)) — колеравая мадэль, у якой колеравымі каардынатамі з’яўляюцца тон, насычанасць і светлата. Варта адзначыць, што HSV і HSL — дзве розныя колеравыя мадэлі (Lightness — светлата, што адрозніваецца ат яркасці).
Канвертаванне з RGB
,, альбо, у агульным выпадку, ,
, дзе: (R — чырвоны, G — зялёны, B — сіні).
Канвертаванне ў RGB
(прыведзенне ў інтэрвал [0,1])
Для кожнага колера c=R,G,B:
Радзівон Канстанцінавіч Шчадрын
Радзівон Канстанцінавіч Шчадрын  — расійскі кампазітар, піяніст, музычна-грамадскі дзеяч. Народны артыст СССР (1981). Член-карэспандэнт Баварскай акадэміі прыгожых мастацтваў (1976). Ганаровы член АМ ГДР (1983).
Біяграфія
Скончыў у 1955 годзе Маскоўскую кансерваторыю па класе кампазіцыі Ю. А. Шапорына і класе фартэпіяна Я. У. Фліера.
Творчасць
Працуе ў розных жанрах. Узбагаціў выразныя магчымасці музыкі, стварыў новы тып вакальна-інструментальных твораў, увёў прыёмы народнай манеры спеваў у акадэмічным жанры.
Дасягненні ў галіне музычнага тэатра звязаны з увасабленнем рускай літаратурнай класікі. Сярод твораў: оперы «» (пастаўлены ў 1961), «Мёртвыя душы» (пастаўлены ў 1977), балеты «» (пастаўлены ў 1960), «» (пастаўлены ў 1967, паводле оперы «Кармэн» Ж. Бізэ; у Дзяржаўным тэатры оперы і балета Беларусі паст. 1974), «» (пастаўлены ў 1972), 2 сімфоніі (1958, 1965), «Камерная сюіта» для камернага аркестра (1961; у тэатры оперы і балета Беларусі пастаўлены аднайменны балет, 1974), канцэрты для аркестра, творы для фартэпіяна, хары, музыка да спектакляў драматычнага тэатра, кінафільмаў, у т.л. «Нармандыя — Нёман», і інш.
Выступае як музычны крытык.
Узнагароды
Дзяржаўная прэмія СССР (1972). Ленінская прэмія (1984). Дзяржаўная прэмія Расіі (1992).
Дэваншыр
Дэ́ваншыр або Дэ́ван — графства ў паўднёва-заходняй Англіі. Насельніцтва — 1.102.000 чалавек (11-е месца сярод неметропольных графстваў, дадзеныя 2004 г.). Сталіца — Эксетэр, найбуйнейшы горад — Плімут. У склад графства ўваходзіць востраў Ланды.
У Дэваншыры вырошчваюць бульбу, збожжавыя, гародніну; землі багаты волавам, меддзю (звыш 35000 тон штогод), марганцам, жалезам, срэбрам, каменным вуглём, мармурам, сланцамі і рознымі гатункамі гліны. Вельмі развіты рыбалоўства і караблебудаванне. Шмат гаваняў, асабліва на паўднёвым беразе.
Гісторыя
Дэван стаў адной з першых абласцей Англіі, заселеных у канцы апошняга ледавіковага перыяду. Каля 6000 гадоў да н.э. першыя паляўнічыя і збіральнікі пасяліліся ў раёне Дартмура, яны высеклі большую частку дубовых лясоў, якія раслі на тэрыторыі цяперашніх балот. Ад тых часоў у Дартмуры засталося 500 неалітычных стаянак.
У 43 годзе нашай эры рымляне прыйшлі на паўднёва-заходні паўвостраў Англіі, а да 55 года яны акупавалі ўвесь рэгіён, які засялялі (паводле даследаванняў гісторыка Вільяма Кэмдэна) думноніі — кельцкае племя, ад імя якога і пайшла назва «Дэван». Рымляне пратрымалі будучае графства пад акупацыяй 250 гадоў. Аднак яно не так моцна паддалося рымскаму ўплыву, як суседнія Дорсет і Сомерсет, галоўным чынам рымскія сляды выяўляюцца ў цяперашняй сталіцы Эксетэры і горадзе Топшэме, заснаваным рымлянамі ў якасці марскога порта.
Прыкладна ў 410 годзе н. э. рымляне пакінулі Дэван, а на аснове рымскіх паселішчаў утварылася брыцкая дзяржава Думнонія. У сярэдзіне IX стагоддзя яе паглынуў Уэсекс.
З часоў нарманскага заваявання Англіі Дэван служыў арэнай шматлікіх грамадзянскіх канфліктаў і ваенных дзеянняў — уключаючы вайну Пунсовай і Белай ружы, паўстанне самазванца Перкіна Варбека ў 1497 годзе, Заходняе паўстанне (якое адбылося з-за рэфармацыі царквы) 1549 года, вядома ж, не абыйшла графства і Англійская рэвалюцыя. У 1688 годзе прыезд Вільгельма Аранскага пачаў Хвалебную рэвалюцыю ў Брыксеме.
Рабушкі
Рабу́шкі (, Рабушки) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лашанскага сельсавета.
Іўдзейская вайна (66—73)
Іўдзейская вайна (66—73) — антырымскае паўстанне ў Іўдзеі.
Выклікана злоўжываннямі рымскага пракуратара Флора. Паўстанне ўзначалілі рэлігійна-палітычныя групоўкі: зелоты, якія змагаліся супраць Рыма з пазіцый рэлігійнага фанатызму, і сікарыі — змагары супраць рабства і за сацыяльную роўнасць. Паўстанцы авалодалі Іерусалімам, уласна Іўдзеяй, Галілеяй і іншымі тэрыторыямі, адбілі першы карны паход рымлян (лістапад 66). Аднак у 67—68 моцнае рымскае войска на чале з Веспасіянам захапіла Галілею і большую частку Іўдзеі. Галілейскі палкаводзец Іосеф бен Матыт'яху (Іосіф Флавій) трапіў у палон і перайшоў на бок рымлян. Правадыр галілейскіх зелотаў Іаханан (Іаан) з Гісхалы са сваім атрадам прабіўся ў Іерусалім і там узначаліў кіраўнінтва паўстаннем. Пасля абвяшчэння Веспасіяна імператарам (69) на чале рымскага войска стаў яго сын Ціт, які выкарыстаў міжусобную барацьбу зелотаў з сікарыямі і ў жніўні 70 пасля 5 месяцаў аблогі захапіў Іерусалім. Рымляне поўнасцю разбурылі горад і храм. Палонныя, у т.л. Іаханан, былі ператвораны ў рабоў, правадыр сікарыяў Сімон бар Гіёра пакараны смерцю ў Рыме. У 73 рымляне захапілі апошнюю крэпасць сікарыяў Масаду.
Беніта Мусаліні
Беніта Мусаліні (поўнае імя — Беніта Амількарэ Андрэа Мусаліні — Benito Amilcare Andrea Mussolini, 29 ліпеня 1883 — 28 красавіка 1945) — італьянскі дыктатар (дучэ), палітык, лідар Нацыянальнай фашысцкай партыі, прэм’ер-міністр Італіі з 1922 да 1943. Адзін з найбольш вядомых дыктатараў XX стагоддзя. Вынаходнік тэрміна «фашызм».
Мусаліні нарадзіўся 29 ліпеня 1883 года ў вёсцы Прэдапіо ў рэгіёне Эмілія-Раманья. Мусаліні захапіўся сацыялістычнымі ідэямі і рэдагаваў некалькі перыядычных выданняў. Ён стаў даволі вядомым журналістам, аднак хутка ўвайшоў у канфлікт з кіраўніцтвам Сацыялістычнай партыі. З пачаткам Першай сусветнай вайны Італія засталася нейтральнай, і сацыялісты заклікалі ўрад весці мірную палітыку. Аднак Мусаліні, які быў галоўным рэдактарам газеты «Avanti!» (Наперад!), актыўна выказваўся за ўваход Італіі ў вайну. З-за гэтага ён быў выключаны з партыі. Мусаліні пачынае выпускаць газету «Del poppolo d’Italia» (Народ Італіі). У 1915 Мусаліні прызваны ў армію.
У 1919 Мусаліні стварае Італьянскі саюз барацьбы (Fasci italiani di combattimento), які ў 1921 пераўтвараецца ў Нацыянальную фашысцкую партыю. У кастрычніку 1922 ва ўмовах крызісу дзяржаўных інстытутаў улады НФП ажыццяўляе «марш на Рым», і кароль Віктар-Эмануіл III прызначае Мусаліні на пасаду прэм’ер-міністра. У той жа час, толькі з канца 20-х, калі быў усталяваны таталітарны рэжым, магчыма называць Мусаліні дыктатарам.
Падчас яго дыктатуры праводзіліся пераўтварэнні ў розных сферах жыцця. Курс італьянскай ліры быў паменшаны для выгады кампаній-экспарцёраў, прафсаюзы падпарадкоўваліся дзяржаве, адбываліся спробы індустрыалізацыі поўдня Італіі. Мусаліні бачыў сябе спадчыннікам старажытнарымскіх імператараў і актыўна выкарыстоўваў старажытнарымскую тэрміналогію і вобразы для падкрэслення гэтага. Таксама Мусаліні захапляўся спортам і прапагандаваў здаровы лад жыцця.
Даволі цесныя сувязі звязвалі Мусаліні з Адольфам Гітлерам, хаця Мусаліні не захапляўся расавымі ідэямі і антысемітызмам нацыянал-сацыялістаў і першапачаткова лічыў менавіта сябе лідарам у параўнанні з Гітлерам. Мусаліні, аднак, крытычна ставіўся да аншлюса Аўстрыі Германіяй, таму што Аўстрыя служыла буферам паміж Італіяй і Германіяй.
У красавіку 1945 Мусаліні быў схоплены італьянскімі партызанамі з Камітэта Нацыянальнага Вызвалення. 28 красавіка 1945 Мусаліні быў расстраляны па загаду камуністычнай фракцыі ў КНВ. Яго цела было павешана ўніз галавой, а потым закапана ў могільніку для бедных. У 1946 неафашысты выкапалі труп Мусаліні і перазахавалі яго ў Прэдапіо, побач з сям’ёй.
Унучка Мусаліні Алесандра Мусаліні была старшынёю саюза Грамадзянская альтэрнатыва.
Песа
Песа (peso — літаральна «вага», «фунт», ад pensum пенсум — «узважаны» < pensare) — сучасная грашовая адзінка і манета сярэднявечнай і сучаснай Іспаніі (вядомая іспанская песета да замены яе на еўра), а таксама сучасных дзяржаў, некалі былых іспанскімі каланіяльнымі валадарствамі: Балівіі, Гвінеі-Бісау, Дамініканскай Рэспублікі, Калумбіі, Кубы, Мексікі, Парагвая (цяпер гуарані), Філіпін, Чылі, раней Аргенціны (цяпер аўстрале), Уругвая.
1 песа звычайна дзеліцца на 100 сентава (за выключэннем Уругвая, дзе 1 песа роўны 100 сентысіма).
Гісторыя
Песа — срэбная манета, якая выкарыстоўвалася ў іспанскіх калоніях у Амерыцы, чаканілася з 1497 г. Нягледзячы на гутарковую распаўсюджанасць слова, яно з’явілася на грашовых банкнотах у Іспаніі толькі ў 1864 годзе, таму правільней зваць іспанскія каланіяльныя грошы рэаламі, адкуль паходзіць сучасны бразільскі рэал, бо ў 1580—1640 гг. Бразілія таксама была іспанскім валоданнем.
Патака, мелая знак(圓) — грашовая адзінка, эквівалентная песа у партугаламоўным Макао.
Хваляванні ў Гомелі (1903)
Хваляванні ў Гомелі адбыліся 29 і 31 жніўня 1903 года на нацыянальна-рэлігійнай глебе. Аўтар кнігі пра цараванне Мікалая ІІ С. Ольдэнбург лічыў іх часткай хваляванняў, што ахапілі Расію ў 1903 годзе ў форме яўрэйскіх пагромаў. На некаторых сайтах рускіх нацыяналістаў гэта падзея разглядаецца як «рускі пагром ў Гомелі» са спасылкай на трактоўку гэтых падзей А. Салжаніцыным. Хваляванні выразіліся ў сутыкненнях, бойках і перастрэлках паміж іўдзеямі і праваслаўнымі, у выніку чаго былі забітыя і параненыя з абодвух бакоў.
Хроніка падзей
29 жніўня на рынку Гомеля адбылася бойка паміж рабочымі праваслаўнага і яўрэйскага паходжання, ў якой, паводле версіі саюза «Вызваленне», перамаглі яўрэі. Распаўсюджана інфармацыя аб масавых забоўствах ў той дзень, але судом была пацверджана смерць забітага ўдарам у шыю сяляніна Фёдара Сілкова.
31 жніўня група праваслаўных рабочых прыйшлі ў яўрэйскі квартал, каб адпомсціць за бойку і пачалі пагром, на які яўрэі адказалі самаабаронай з выкарыстаннем агнястрэльнай зброі. Да армейскіх злучэнняў, якія вярталіся ў Гомель, дайшлі чуткі, што «яўрэі рэжуць рускіх» і армія спыніла процістаянне збройным чынам.
У выніку канфлікта па версіі Ольдэнбурга былі забіты 4 праваслаўных і 2 яўрэі, паранены 5 праваслаўных і 9 яўрэяў, таксама 140 дамоў яўрэйскага квартала пацярпелі ад пагромаў. Іншыя крыніцы гавораць, што за ўвесь час хваляванняў было "забіта 4 хрысціяніна і 4 яўрэя, паранена 7 хрысціян і 8 яўрэяў, з якіх адзін памёр ".
Суд
Суд над удзельнікамі (44 праваслаўнымі і 36 іўдзеямі) адбыўся з кастрычніка 1904 г. (па іншых версіях з кастрычніка 1905 г.) па лістапад 1906 г. Большасць падсудных была апраўдана, астатнія атрымалі да 5 месяцаў зняволення.
Злоты
Злоты (złoty, што літаральна азначае «залаты») — грашовая адзінка Польшчы, а раней — Рэчы Паспалітай.
Новы злоты
Пасля дэнамінацыі 1995 года, калі намінал злотых быў паменшаны ў 10 000 раз, сталі выкарыстоўваць назву «новы злоты» (зрэшты, «старыя» злотыя таксама зваліся новымі, калі іх увялі ў 1950 г, пасля папярэдняй дэнамінацыі).
У цяперашні час у звароце знаходзяцца:
З 2004 Нацыянальны банк Польшчы выпускае серыю юбілейных манет вартасцю ў 2 і 10 злотых, прысвечаных польскаму злотаму ;
Будучыня злотага
У 2004 г. Польшча ўступіла ў Еўрасаюз, так што плануецца пераход на еўра. Аднак для гэтага неабходна выканаць патрабаванні Еўрапейскага цэнтральнага банка, якім эканоміка краіны пакуль не адпавядае.
Уладзімір Антонавіч Піліповіч
Уладзімір Антонавіч Піліпо́віч (, вёска Слабада, Мазырскі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі вучоны ў галіне лазернай фізікі і аптычнай апрацоўкі інфармацыі, доктар фізіка-матэматычных навук (1972), прафесар (1977), акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1980; член-карэспандэнт з 1977).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт у 1954 годзе. З 1957 года малодшы навуковы супрацоўнік Інстытута фізікі АН БССР, з 1971 па 1973 год з’яўляўся загадчыкам Лабараторыі электронікі Акадэміі навук БССР, а ў 1973—1998 гадах — дырэктарам Інстытута электронікі НАН Беларусі. З 1998 года — ганаровы дырэктар Інстытута электронікі, адначасова ў 1983—1987 гадах — галоўны вучоны сакратар Акадэміі навук БССР. З 2008 года — галоўны навуковы супрацоўнік Інстытута фізікі імя Б. І. Сцяпанава Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Навуковая дзейнасць
Вынікі яго даследаванняў і распрацовак адлюстраваны больш чым у 400 навуковых працах, у тым ліку ў 3 манаграфіях, 231 навуковых артыкулах і 165 аўтарскіх пасведчаннях і патэнтах на вынаходства. У галіне лазернай фізікі і аптычнай апрацоўкі інфармацыі В. А. Піліповічам створана прызнаная навуковая школа, сярод яго вучняў 3 дактары і 32 кандыдаты навук.
На працягу многіх гадоў ён з’яўляўся членам шэрагу навуковых і навукова-тэхнічных саветаў і секцый Акадэміі навук СССР, Дзяржкамітэта СССР па інфарматыцы і вылічальнай тэхніцы МПП СССР, ВАК СССР, камісій Прэзідыума Савета Міністраў БССР па пытаннях навукова-тэхнічнага прагрэсу і інш.
Лівонія
Ліво́нія, Ліфля́ндыя, ці Інфля́нты (Livonia, Livland, Līvõmō, Liivimaa, Livonija — «зямля ліваў») — гістарычная назва зямель усходняй Балтыі (сучасных Латвіі і Эстоніі). Назву далі нямецкія каланісты ад наймення фіна-вугорскіх плямёнаў — ліваў, што жылі на ўзбярэжжы Рыжскага заліва ў вусці Дзвіны і Гаўі.
Беларускія назвы Ліфлянты, Інфлянты і Ліфлянцкая (Інфлянцкая) зямля паходзяць ад нямецкай — Ліфлянд.
Азначэнне
На мяжы XII і XIII ст. пад Лівоніяй разумелася выключна вобласць рассялення ліваў: землі па паўночным баку Дзвіны, прыбярэжныя тэрыторыі Рыжскага заліва, на поўдні — землі куршаў (Курляндыя); з 2-й чвэрці XIII ст. да 1461 года разумелася ўжо ўся тэрыторыя сучасных Латвіі і Эстоніі, заваяваная нямецкімі каланістамі. У сучаснай Латвіі ўжываецца для абазначэння часткі выключна яе ўласнай тэрыторыі.
X—XIII стст.
У выніку нямецкай каланізацыі ў XIII ст. у Лівоніі ўтварылася канфедэрацыя 5 духоўна-феадальных дзяржаў (Інфлянцкі ордэн, Рыжскае архібіскупства, Дэрпцкае, Эзель-Вікскае і Курляндскае біскупствы), якія ўмоўна знаходзіліся пад уладай Папы Рымскага і Свяшчэннай Рымскай імперыі.
Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая (1558—1772)
Інфлянцкая вайна (1558-1582) і захоп Швецыяй поўначы Эстоніі схілілі вялікага магістра Інфлянцкага ордэна Готхарда Кетлера да падпісання 5 сакавіка 1562 года Дагавора аб падпарадкаванні Вялікаму Княству Літоўскаму. У выніку Готвальд Кетлер стаў ленным курляндскім і земгальскім князем, а таксама часовым кіраўніком правабярэжнага Задзвінскага княства. 26 снежня 1566 года Гарадзенскі сойм ВКЛ уключыў у склад дзяржавы землі былога ордэна пад назвай Інфлянцкае княства з наданнем яму герба. Люблінскі сойм абвясціў княства сумесным уладаннем з Польскім каралеўствам. У 1582 годзе Стэфан Баторый выдаў «Інфлянцкую канстытуцыю», якою падзяліў княства на Вендэнскі, Дорпацкі і Парнаўскі прэзідыяты. У 1589 годзе Жыгімонт Ваза перайменаваў «ардынацыяй» прэзідыяты ў ваяводствы. У выніку вайны 1600-1629 гадоў Швецыя захапіла поўдзень Эстоніі і захад Латвіі (Відземе). Рэч Паспалітая прызнала заваяванне паводле Аліўскага міру 1660 года. Варшаўскі сойм 1667 года ператварыў астатнюю частку Інфлянцкага княства ў Інфлянцкае ваяводства з цэнтрам у Дынабургу без падзелу на паветы.
Расійская імперыя (1721—1918)
Па Ніштацкім мірным дагаворы 1721 года былая шведская Ліфляндыя ўвайшла ў склад Расійскай імперыі як Ліфляндская губерня. У 1772 годзе Расійская імперыя захапіла Інфлянцкае ваяводства Рэчы Паспалітай. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі паўднёвая частка Ліфляндскай губерні была аб'яднана з Латвіяй, а паўночная частка — з Эстоніяй. Насельніцтва — латышы, эстонцы.
Саеўшчына
Сае́ўшчына (, Саевщина) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лашанскага сельсавета.
Нячаеў
Нячаеў — прозвішча.
Альчыдэ дэ Гасперы
Альчыдэ дэ Гасперы (Alcide De Gasperi;, Трэнта — ) — італьянскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Скончыў Венскі ўніверсітэт. У 1919-26 член Нацыянальнага савета каталіцкай італьянскай Народнай партыі, у 1923-26 яе сакратар. У 1921 абраны дэпутатам у парламент, у 1926 пазбаўлены фашыстамі дэпутацкага мандата за ўдзел у Авенціскім блоку. У 1930-44 быў сакратаром Ватыканскай бібліятэкі. У 1944-46 палітычны сакратар Хрысціянска-дэмакратычнай партыі (створанай ў 1943 на базе былой Народнай партыі), у 1946-53 старшыня Нацыянальнага савета гэтай партыі. З снежня 1945 года па ліпень 1953 старшыня Савета міністраў Італіі.
Селішчы (Мінскі раён)
Се́лішчы (, Селищи) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лашанскага сельсавета.
Аляксандр Аляксандравіч Фадзееў
Аляксандр Аляксандравіч Фадзееў (партыйны псеўданім — Булыга; 11 [24] снежня 1901, Кімры — 13 мая 1956, Перадзелкіна) — рускі савецкі пісьменнік і грамадскі дзеяч,, ваенны карэспандэнт. Лаўрэат Сталінскай прэміі першай ступені (1946). Член РКП (б) з 1918 года; з 1939 года — член ЦК ВКП(б).
SRGB
sRGB ужывае асноўныя колеры, апісаныя стандартам BT.709, аналагічна студыйным маніторам і HD-тэлебачанню, а таксама гама-карэкцыю, аналагічна маніторам з электронна-прамянёвай трубкай. Такая спецыфікацыя дазволіла sRGB дакладна адлюстроўвацца на звычайных CRT-маніторах і тэлевізарах, што стала ў свой час асноўным фактарам, што паўплываў на прыняцце sRGB у якасці стандарту.
У аднозненні ад большасці іншых колеравых прастор RGB, гама ў sRGB не можа быць выражана адным лікам, бо функцыя карэкцыі складаецца з лінейнай часткі каля чорнага колеру, дзе гама роўная 1.0, і нелінейнай часткі да значэння 2.4 уключна. Прыблізна можна лічыць, што гама роўная 2.2. Гама можа змяняцца ад 1.0 да 2.3.
Тэхнічнае апісанне стандарту
Для пераводу лінейных значэнняў з прасторы XYZ у sRGB выкарыстоўваецца наступная матрыца:
Тут, і  вызначаны ў дыяпазоне [0,1]. Каардынаты белага пункту, такім чынам, складаюць (X,Y,Z = 0.9505, 1.0000, 1.0890).
Луі дэ Геер
Луі дэ Геер (Louis Gerhard De Geer af Finspång;, Фінспанг - , Труэдсторп) — шведскі дзяржаўны дзеяч, барон. Па адукацыі юрыст. У 1858-70 міністр юстыцыі; ў 1876-1880 першы шведскі прэм'ер-міністр і адначасова ў 1876-79 міністр юстыцыі. Распрацаваў і ў 1863 ўнёс у рыксдаг праект стварэння двухпалатнага, але бессаслоўнага парламента замест 4-саслоўнага.
Стрэшна (возера, басейн Абалянкі)
Стрэ́шна — бяссцёкавае возера ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Абалянка, за 1 км на паўночны захад ад вёскі Варашылы.
Плошча паверхні возера 0,1 км². Даўжыня 0,43 км, найбольшая шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 1,22 км. Катлавіна возера авальнай формы. Схілы катлавіны вышынёй 10—13 метраў. Берагавая лінія слабазвілістая.
Новагебрыдскі жолаб
Новагебры́дскі жолаб — глыбакаводны жолаб у паўднёва-заходняй частцы Ціхага акіяна.
Знаходзіцца ў напрамку на захад і поўдзень ад астравоў Новыя Гебрыды. Даўжыня складае 870 км (каля 1200 км ), сярэдняя шырыня — 29 км. Плошча каля 84 000 км². Глыбіні да 7633 м.
Стрэшна (возера, басейн Лучосы)
Стрэ́шна — бяссцёкавае возера ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Лучоса ў напрамку на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Багушэўск, прыкладна за 1 км на поўнач ад вёскі Шчытоўка.
Плошча паверхні возера 0,18 км², даўжыня 0,88 км, найбольшая шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 2,5 км. Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з захаду на ўсход. Схілы катлавіны стромкія, вышынёй 10—15 метраў. На захадзе возера вузкі заліў. Берагі возера зліваюцца са схіламі катлавіны.
Каля возера праходзіць аўтамабільная дарога (Віцебск — Орша).
Рыа Фердынанд
Рыа Гэвін Фердынанд (Rio Gavin Ferdinand; нар., Лондан, Англія) — англійскі футбаліст, які скончыў прафесійную кар’еру; гуляў на пазіцыі абаронцы. Быў іграком нацыянальнай зборнай Англіі, за якую правёў больш за 80 матчаў і прыняў удзел у трох чэмпіянатах свету ў яе складзе. Перш за ўсё вядомы як ігрок «Манчэстэр Юнайтэд», у якім правёў больш за 10 гадоў.
Біяграфія
З 2002 на працягу доўгага часу выступаў за «Манчэстэр Юнайтэд», з якім 6 разоў станавіўся чэмпіёнам Англіі. Улетку 2014 года перайшоў у «Куінз Парк Рэйнджэрс». У чэрвені 2015 года абвясціў аб завяршэнні прафесійнай кар’еры.
Нацыянальная зборная
Свой першы матч за нацыянальную зборную ён згуляў супраць каманды Камеруна ў 1997 годзе, стаўшы на той момант самым маладым абаронцам, які згуляў за зборную Англіі.
Дасягненні
«Манчэстэр Юнайтэд»:
Асабістае жыцццё
Яго брат Энтан Фердынанд і кузен Лес Фердынанд таксама з’яўляюцца футбалістамі.
Аляксандр Фёдаравіч Літвіноўскі
Аляксандр Фёдаравіч Літвіноўскі (нар., Мінск) — беларускі кампазітар.
Біяграфія
Скончыў у 1987 годзе Беларускую кансерваторыю (клас Дз. Смольскага). З 1987 года рэдактар музычнага вяшчання Беларускай тэлерадыёкампаніі.
Член Беларускага саюза кампазітараў з 1991 года.
Творчасць
Для яго творчасці характэрны цікавасць да беларускай тэматыкі, жанравая вынаходлівасць, полістылістыка. Сярод твораў: містэрыя «Францыск» для баса і аркестра (1990; тэкст прадмоў і каментарыяў Ф. Скарыны да «Бібліі»), Грыгарыянская меса (Missa ordinarium, 1994), кантаты «Вяселле» (1987) і «Зборная суботка» (1988) на народныя словы, «Да Маці Божай» (1996), «Stabat Mater» (1997), «Песні на Божае нараджэнне» (1998); сімфонія (1986), сімфанічная фрэска «Крэва» (1987), «Concertino bагоссо» для струннага аркестра (1988), п’есы «Zbieg» для флейты, габоя, віяланчэлі і фартэпіяна, «Wir» для 4 валторнаў, «Пастараль» і «Ul» для струннага квінтэта, сюіта «Intavolatura» для гітары; «Filix» для флейты і гітары; цыклы рамансаў на вершы Я. Купалы, А. Пушкіна, С. Ясеніна і інш.; электронныя кампазіцыі; апрацоўкі зборніка інструментальнай музыкі 17 ст. «Віленскія табулатуры» (1991).
Слабада (Лашанскі сельсавет)
Слабада́ (, Слобода) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лашанскага сельсавета.
У 1924—1981 гадах цэнтр Слабадскога сельсавета.
Свята-Пакроўская царква (Чыжэвічы)
Свята-Пакроўская царква́ — праваслаўны храм у Чыжэвічах (Салігорскі раён). Помнік архітэктуры рэспубліканскага значэння.
Гісторыя і будаўніцтва храма
У 1861 годзе, ужо ў часы праўлення Аляксандра II, у час паўсюднай адмены прыгоннага права, была ўзведзена званіца з 12 званамі. Вышыня званіцы — 27 метраў. З прыростам колькасці вернікаў у 1885 годзе храм зведаў яшчэ адну перабудову. Аднак праз некаторы час паўстала пытанне новага будаўніцтва і ў 1911 годзе быў праведзены чарговы рамонт.
У 1913 настаяцелем Свята-Пакроўскай царквы стаў Іаан Панкратовіч, ён быў апошнім настаяцелем перад закрыццём храма ў 1934 годзе савецкімі ўладамі. Іканастас XIX стагоддзя быў спалены на цэнтральнай плошчы перад храмам. Таемна ад уладаў, протаіерэй Іаан працягваў несці сваю службу, а таксама заклікаў сваіх вернікаў выказваць цвёрдую нязгоду з дзеяннямі ўладаў і падпісацца за аднаўленне набажэнстваў, за што быў арыштаваны. У кастрычніку 1934 года протаіерэй Іаан быў расстраляны ў горадзе Слуцку.
Да 1942 года будынак царквы выкарыстоўваўся савецкімі ўладамі ў якасці збожжасховішча, а ў гады Вялікай Айчыннай вайны, па просьбе прыхаджан, камендант Слуцка дазволіў зноў адкрыць храм, і ў ім пачалі праводзіцца ранейшыя набажэнствы. Пасля заканчэння вайны, у 1945 годзе, у Свята-Пакроўскі храм былі дастаўлены званы і астатняе начынне са Старобінскай Свята-Мікольскай царквы. У 1986 намаганнямі прыхаджан і протаіерэя Мікалая храм быў значна рэстаўраваны. У 1988 рэканструкцыю праводзіў інстытут «Белспецпраектрэстаўрацыя». Узначальвалі рэканструкцыю архітэктары А. Кандратаў і М. Лук'янчык. 7 кастрычніка 1990 года ўпершыню за ўвесь час існавання храма яго наведаў кіраўнік Беларускай Праваслаўнай царквы ўладыка Філарэт. З 1992 па 1995 год на тэрыторыі двара храма вялося будаўніцтва хрысцільнага храма ў гонар Іаана Прадцечы, таксама быў пабудаваны адміністрацыйны будынак, які выкарыстоўваецца ў якасці бібліятэкі і для заняткаў нядзельнай школы. Будынак храма з'яўляецца помнікам драўлянага дойлідства рэспубліканскага значэння і ўваходзіць у лік самых старажытных драўляных храмаў на тэрыторыі Беларусі.
Архітэктура храма
Свята-Пакроўскі храм уяўляе сабой тыповую пабудову XIX стагоддзя. Гэта будынак з яруснай структурай, ёсць бакавыя прыбудовы з дадатковымі ўваходамі. Усе прыбудовы пакрытыя двухсхільным дахам. Да пяціграннай алтарнай часткі прылягае рызніца, а ўваходная частка аформлена бабінцом, з простым навесам у выглядзе трохвугольнага франтонa на нешырокіх калонах. Вышыня будынка — 19 метраў, шырыня — 9 метраў, даўжыня — 30 метраў. Падмурак бетонны, падлогі дашчаныя. Верхнія ярусы званіцы васьмігранныя. Сцены галоўнага аб'ёму зальнай часткі будынка скончаны шатрамі і купаламі, звонку сцены абабітыя гарызантальнай шалёўкай. Вялікія аконныя праёмы прамавугольныя з карнізамі, знаходзяцца пад столлю па ўсім перыметры. Усходняя частка будынка — алтар, які ад цэнтральнай часткі адасоблены радамі абразоў — іканастасам. У цэнтры алтара знаходзіцца пасад, справа — дзяканнік, злева — ахвярнік. Архітэктурная кампазіцыя будынка народнага дойлідства з рысамі класіцызму і рэтраспектыўна-рускага стылю. Столь мае плоскую паверхню, але ў яе цэнтральнай частцы чацвярык другога яруса пераходзіць у васьмярык пры дапамозе ветразя, традыцыйнага элемента купальнай канструкцыі, менавіта ён забяспечвае плаўны пераход ад квадратнай падкупальнай часткі да непасрэдна купалу і яго барабану. Над уваходамі знаходзяцца хоры, а на ўзроўні другога яруса былі пабудаваныя адкрытыя балконы для музыкантаў і спевакоў. Першапачаткова гэтыя балконы прызначаліся для заможных і вышэйшых слаёў грамадства, для папячыцеляў храма, якія ахвяравалі грошы на яго ўтрыманне.
Храм у вайне 1812 года
Гісторыя Свята-Пакроўскага храма цесна звязана з падзеямі вайны 1812 года. «На месцы гэтым зімой 1812 партызаны-апалчэнцы, якія базаваліся пры Пакроўскім храме пад камандаваннем князя Вітгенштэйна і памешчыка Корсака, паланілі атрад французскіх драгунаў пад камандаваннем Мішэля Дзюпона». Гэтыя словы выбітыя на памятным камяні, што ўсталяваны недалёка ад храма. 12 снежня 2010 года на тэрыторыі храмавага комплексу ваенна-патрыятычныя клубы горада Мінска і горада Барысава паказалі рэканструкцыю батальнай сцэны 1812 года.
Нядзельная школа
Заняткі ў нядзельнай школе пры Свята-Пакроўскім храме праводзяцца па нядзелях на працягу ўсяго навучальнага года, курс навучання — 5 гадоў. Нядзельная школа налічвае каля 200 выхаванцаў розных узростаў, пачынаючы з 7 гадоў. Для тых, хто жадае працягнуць навучанне па заканчэнні нядзельнай школы, існуе маладзёжная група. Кіруе школай протаіерэй Дзімітрый Васільеў, які навучае як вучняў, так і настаўнікаў. У даступнай для дзяцей форме настаўнікі нядзельнай школы апавядаюць пра Бога, пра нормы хрысціянскай маралі, даюць дзецям веды па пытаннях этыкі, маралі, духоўнасці.
Партрэт Якуба Генрыка Флемінга (Нясвіжская партрэтная галерэя)
Партрэт Якуба Генрыка Флемінга, дзяржаўнага і вайсковага дзеяча Рэчы Паспалітай і Саксоніі, які атрыбутуецца мастаку Луі дэ Сільвестру. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь.
Гісторыя
Паходзіць з калекцыі Радзівілаў у Нясвіжы (№ 37, 11; да 1941). Захоўваўся ў Дзяржаўнай карціннай галерэі БССР да 1941 года, фондах Дырэкцыі выставак і панарам у Маскве (1960), у Дзяржаўным мастацкім музеі БССР (з 1963).
Рэстаўрыраваны ў Дзяржаўным мастацкім музеі БССР М. М. Куйчыкам у 1965—1966 гадах у Мінску.
Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі (Мінск).
Апісанне
На партрэце Якуб Генрык паказаны ў парадным паўдаспеху з чорнага бліскучага металу з пазалочанымі берагамі і цёмна-зялёнымі шаўковымі кантамі. Аб тым, што паўдаспех парадны, сведчаць выкладзенае пад шыяй белае карункавае жабо і карункавыя манжэты сарочкі. На плечы накінуты ружовы плашч, прышпілены да даспеха на левым плячы. Правая рука абапіраецца на дзяржанне мяча, які ляжыць на стале каля шлема-шышака.
П’ер дэ Гейтэр
П’ер дэ Гейтэр (Pierre Degeyter;, , Бельгія — , Сен-Дэні, каля Парыжа) — французскі кампазітар. Аўтар музыкі міжнароднага пралетарскага гімна «Інтэрнацыянал». З 1920 года член Французскай кампартыі. Па прафесіі мэбельшчык.
Нарадзіўся ў сям’і рабочага, перасяліўся пазней у Францыю. З дзяцінства працаваў на прадпрыемствах Ліля. Спяваў у хоры, вывучаў тэорыю музыкі, навучаўся ігры на музычных інструментах. Далучыўся да рэвалюцыйнага руху. Быў хормайстрам пеўчага таварыства «Працоўная ліра», арганізаванага лільскім аддзяленнем Працоўнай партыі. Для гэтага таварыства ў 1888 годзе напісаў музыку на вершы Э. Пацье «Інтэрнацыянал».
Шэнан Мак-Калум
Шэнан Мак-Калум (нар., ЗША) — амерыканская баскетбалістка, абаронца.
Кар’ера
Пачала сваю баскетбольную кар'еру ў сярэдняй школе Уайтвіля, Паўночная Караліна ў 2005 годзе. Праз год працягнула сваю кар'еру ў школе Патэрсана акруга Ленуар. Потым былі 3 гады ў складзе студэнцкай каманды Шарлот, дзе амерыканка змагла замацавацца ў якасці гульца стартавай пяцёркі. Пасля перадсезоннай падрыхтоўкі і з «Атлантай Дрым» абаронца перабралася ў швейцарскі «Рыва баскет».
У лютым 2019 года падпісала кантракт з баскетбольным клубам «Цмокі-Мінск».
Сукавічы
Су́кавічы (, Суковичи) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лашанскага сельсавета.
Расійскі рубель
Расійскі рубель (рубль) — грашовая адзінка ў Расійскай Федэрацыі. Складаецца са 100 капеек копейка.
Па адной з версій, слова «рубель» як грашовая адзінка адбываецца ад слова секчы (рубить). Гістарычна паняцце «рубель» узнікла ў XIII стагоддзі ў Ноўгарадзе, дзе пад «рублём» разумелася адна з частак рассечанай напалову грыўні (злітак срэбра масай каля 200 грам). Па іншай версіі назва было атрымана з-за шва на рабры злітка, абумоўленага асаблівасцямі тэхналогіі, па якой срэбра залівалася ў форму ў два прыёму. Корань «руб» азначае бок, аблямоўка, шво. Такім чынам, тэрмін рубель разумеў «злітак са швом». На карысць апошняй версіі гавораць даследаванні, па якіх вага грыўні срэбра і рубля быў аднолькавы.
Упершыню назва рубель сустракаецца ў ноўгарадскай берасцяной грамаце, датаванай 1281—1299 годам. У XIII стагоддзі рубель уяўляў сабою срэбны злітак даўжынёй да 20 см і вагай прыкладна 200 г, які адсякаўся ад шыйнай грыўні. Арабскі падарожнік XIV стагоддзя Ібн Батута вызначаў каштоўнасць рубля ў 5 арабскіх унцый. З пачаткам чаканкі срэбнай дзеньгі ў XV стагоддзі рубель ператварыўся ў злічальную грашовую адзінку і стаў роўны ста дзеньгам. Рэальнымі грашовымі адзінкамі служылі наўгародкі і маскоўкі, а затым — капейкі і грошы. Рубель у XVI стагоддзі быў роўны 100 капейкам, або 200 дзеньгам.
З 1704 пачалася рэгулярная чаканка срэбнага рубля масай 28 г. Чаканіліся таксама медныя і залатыя рублі. У 1769—1849 існаваў разлік на рублі срэбрам і рублі асігнацыямі, якія адрозніваліся па кошце. У 1897 асноўнай грашовай адзінкай становіцца залаты рубель, эквівалентны 0,774235 г золата.
Арыгінальны знак для знака рубля існаваў у Расіі яшчэ ў XVII стагоддзі, і яго можна сустрэць у кнігах XVI—XVIII стагоддзяў. Знак складаўся з надрадковых літар Р і Ў, прычым Р была звернутая на 90° супраць вартавы стрэлкі, а Ў пісалася па-над ёй; у цэлым, знак нагадваў крыж або лічбу 7. Знак размяшчаўся над сумай, да якой ставіўся. Зараз графічнае абазначэнне для рубля ў выглядзе знака пакуль адсутнічае, але законам «Аб цэнтральным банке Расійскай Федэрацыі» замацавана неабходнасць яго распрацоўкі.
Пасля 1991 года валютай Расійкай Федэрацыя застаўся рубель. У 1998 годзе была праведзена дэнамінацыя (рублі абменіваліся ў суадносінаў 1000:1), зменены дызайн купюр і манет. У цяперашні час рубель не мае залатога эквівалента.
Іпаліт Фёдаравіч Багдановіч
Іпаліт Фёдаравіч Багдановіч ( — ) — рускі паэт.
Галоўны твор — паэма «Душачка» (1778), стылізаваная пад рускія народныя казкі, уразіла сучаснікаў навізной зместу і лёгкасцю верша. Паэма напісана на падставе аповесці Ж. дэ Лафантэна «Каханне Купідона і Псіхеі». Іншыя сачыненні: п'есы «Радасць Душачкі» і «Славяне», зборнік «Рускія прыказкі», нарысы «Гістарычныя рысункі Расіі».
Людвіг фон Лібенцэль
Людвіг фон Лібенцэль (Ludwig von Liebenzell) — брат-рыцар Тэўтонскага ордэна, комтур рагнітскі (1294—1300), комтур шлохаўскі (1321); военачальнік, дыпламат і прапаведнік.
Біяграфія
Паходзіў з рыцарскага роду з Лібенцэля, паблізу Кальва ў паўночным Шварцвальдзе. Пётр з Дусбурга называе яго высакародным і з юнацтва загартаваным у ваеннай справе, шматкроць згадвае ў сваёй «Хроніцы зямлі Прускай», адпаведна згадвае яго і Мікалай фон Ерошын у рыфмаванай нямецкамоўнай версіі гэтай хронікі.
У 1280 годзе, падчас рэйду прускага ландмайстра Мангольда фон Штэрнберга ў ятвяжскую воласць Красіма, Людвіг фон Лібенцэль трапіў у палон да ятвяжскага князя Команта, у тым жа баі загінуў тапіаўскі комтур Ульрых Баўвар і яшчэ чатыры чалавекі. Комант ацаніў здольнасці і адвагу Лібенцэля, ставіўся да яго з павагай, у іх склаліся добрыя адносіны.
Неўзабаве Комант узяў Людвіга на пір, дзе сабраліся ятвяжскія нобілі і адзін з іх, незадаволены прысутнасцю немца, выказваў абразы у яго бок. Нягледзячы на статус палоннага, Лібенцэлю дазволілі паядынак і ён забіў ятвяга. Потым Комант адпусціў Лібенцэля ў Ордэн.
У 1283 годзе Людвіг браў удзел у рэйдзе вялікага маршала Конрада фон Тырберга малодшага на ятвяжскую воласць Сілія (Зліна). Паход быў паспяховы, але цяжка параненага Лібенцэля пакінулі ў снезе, ятвягі знайшлі яго, узялі ў палон, вылекавалі і аддалі пад нагляд нобілю Кантэгерду.
Немцы лічылі Людвіга зніклым без вестак, тым часам ён пасябраваў з Кантэгердам і пераканаў яго прыняць хрысціянства разам з падданымі. Лібенцэль вярнуўся ў ордэнскія ўладанні і прывёў з сабой Кантэгерда і 1600 яго падданых для хрышчэння.
У 1294 годзе Людвіга прызначылі комтурам рагнітскім. Адразу па прызначэнні здзейсніў некалькі паспяховых рэйдаў у землі Вялікага княства Літоўскага. У Аўкштоце пад яго кіраўніцтвам быў знішчаны горад Рамена, які літоўцы лічылі святым. У жамойцкай воласці Паграўда нанёс паразу мясцовым жыхарам і, напэўна, сагнаў шмат коней, бо паграўдцы доўга адчувалі іх нястачу.
У баявых дзеяннях Лібенцэля ў воласці Вайкен загінула шмат мясцовых нобіляў. У выніку ўсе літоўцы, якія жылі на беразе Нёмана ад ракі Нары (напэўна, Нярыса — Віліі) да зямлі, заключылі мір з Ордэнам, абавязаліся выплачваць штогадовую даніну і браць удзел у паходах супраць Вялікага княства Літоўскага.
Пра дзейнасць Лібенцэля пасля 1300 года крыніцы не згадваюць. Вядома толькі, што ў 1321 годзе ён быў комтурам шлохаўскім.
Люткі (значэнні)
Люткі
Аляксей Паўлавіч Болатаў
Аляксей Паўлавіч Болатаў, ( — ) — выбітны рускі геадэзіст. Прафесар геадэзіі і тапаграфіі Акадэміі Генштаба (1832). Аўтар капітальных работ, якія адыгралі вялікую ролю ў падрыхтоўцы геадэзістаў і тапографаў і ў развіцці метадаў геадэзічных прац у Расіі. Болатаў распрацаваў адну з шкал малюнка рэльефу на планах і картах рыскамі.
Бабылі
Бабылі, кутнікі, каморнікі — на Русі ў XV—XVIII ст. збяднелыя людзі, залежныя ад уладальнікаў зямлі. Яны займаліся рамёствамі, земляробствам, дробным гандлем і промысламі, працавалі па найму. Бабылі не неслі дзяржаўнага цягла, але плацілі свайму ўладальніку лягчэйшы чынш — бобылыцыну. У 1679 па сваім статусе бабылі былі прыраўняныя да сялян.
У прастамоўі слова «бабыль» азначае згалелы, адзінокі, бяздомны чалавек.
Напярэдадні рэформы 1861 агароднікі і бабылі былі самімі беднымі прыгоннымі сялянамі. У 1848 у Віленскай і Мінскай губернях іх было адпаведна 6,9 % і 9 % ад памешчыцкіх сялян, у Гродзенскай губерні ў 1858 — 4,5 %.
Сялец (вёска, Мінскі раён)
Сяле́ц (, Селец) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лашанскага сельсавета.
Крыжаўзвіжанская царква (Магілёў)
Крыжаўзвіжанская царква (у літаратурных крыніцах вядома як Барысаглебская царква) — праваслаўная царква ў Магілёве па адрасе зав. Брусава, 2. Уведзена ў XVII ст. як жылы дом, які ў XIX ст. быў перабудаваны пад царкву. Першапачаткова – 1-павярховы квадратны ў плане будынак, падзелены сцяной на 2 рознавялікія памяшканні. Меў рысы дэкору, характэрныя XVII ст., так атынкаваныя фасады былі дэкарыраваны раслінным арнаментам, які нагадваў беларускія матывы, фрэскамі на паўднёвай сцяне, шырокі карнізам, які апярэзваў па перыметры будынак. У XIX ст. палавіна ўсходняй сцяны перароблена ў 3-гранную апсіду, да заходняй сцяны прыбудавана 2-ярусная званіца з шатровым дахам і цыбулепадобнай галоўкай, першы ярус яе вырашаны як тамбур, у другім размешчаны званы. На вільчыку ўведзены галоўны драўляны барабан (васьмярык на чацверыку). Перабудова надала будынку рысы барока і псеўдарускага стылю. Інтэр'ер асіметрычны.
Іван Мікіціч Болцін
Іван Мікіціч Болцін ( — ) — рускі гісторык і грамадскі дзеяч, удзельнічаў у публікацыі гістарычных помнікаў — падрыхтаваў выданне «Доўгай рэдакцыі „Рускай Праўды“ на аснове некалькіх спісаў» (1792). У «Нататках на гісторыю старажытнай і цяперашняй Расіі г. Леклерка» (тт. 1-2, 1788—1794) выкрываў французскага аўтара ў невуцкім і нядобрасумленным асвятленні рускай гісторыі. Вёў палеміку з М. М. Шчарбатавым: «Адказ генерал-маёра Болціна на ліст Шчарбатава, выдумшчыка Расійскай гісторыі» (1789), «Крытычныя нататкі на першы і другі томы гісторыі князя Шчарбатава» (1793—1794). Выступаў з крытыкай нарманскай тэорыі.
Вук Рашавіч
Вук Рашавіч (Вук Рашовић; нар., , ФРГ) — сербскі футболіст (абаронца) і трэнер. У цяперашні час з’яўляецца галоўным трэнерам саудаўскага клуба «Аль-Фейха».
Клубная кар’ера
У Расію патрапіў пасля таго, як футбольны менеджар Андрэй Чарнышоў, які прадстаўляў інтарэсы «Партызана» ў Расіі, паказаў Аляксандру Тарханаву касеты з гульнямі Вука. Пачаліся перамовы, якія скончыліся 11 снежня 2002 года падпісаннем кантракту з самарскімі «Крыламі Саветаў».
Міжнародная кар’ера
Правёў за зборную Саюзнай Рэспублікі Югаславіі 5 матчаў.
Трэнерская кар’ера
Пасля заканчэння кар’еры футбаліста стаў футбольным трэнерам. У якасці галоўнага трэнера ўзначальваў сербскія «Тэлеоптык» і «Партызан».
Увосень 2014 пачаў працаваць у структуры мінскага «Дынама». У снежні стала вядома, што Вук прызначаны спартыўным дырэктарам клуба. У якасці спартыўнага дырэктара кіраваў камплектацыяй да сезону 2015, у многім дзякуючы Рашавічу ў «Дынама» з’явіліся балканскія легіянеры — Фатас Бечырай і Нусмір Фаіч.
Андрэй Міхайлавіч Самсон
Андрэй Міхайлавіч Самсо́н ( — ) — вучоны, фізік, доктар фізіка-матэматычных навук (1972), прафесар (1977).
Вук Рашавіч
Трэнерская кар’ера
30 красавіка 2015 года, пасля адстаўкі Душана Угрына, быў прызначаны выканаўцам абавязкаў галоўнага трэнера дынамаўцаў. 11 мая быў зацверджаны галоўным трэнерам каманды. Пасля няўдалага старту дынамаўцаў у чэмпіянаце здолеў выйсці на другі радок у чэмпіянаце Беларусі, а таксама прывёў «Дынама» да выхаду ў групавы раўнд Лігі Еўропы.
Андрэй Міхайлавіч Самсон
Біяграфія
Нарадзіўся ў Давыд-Гарадку (Столінскі раён, Брэсцкая вобласць, Беларусь). У 1955 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт і працаваў у Інстытуце фізікі Акадэміі навук БССР, дзе ў 1973—1996 гадах займаў пасаду загадчыка лабараторыі.
Вук Рашавіч
Трэнерская кар’ера
15 ліпеня 2016 года, пасля нічыі ў матчы Лігі Еўропы супраць «Сент-Патрыкс Атлетык» (1:1), быў звольнены з пасады галоўнага трэнера дынамаўцаў.
У снежні 2016 года ўзначаліў сербскі клуб «Напрэдак». У маі 2017 года перабраўся ў Саудаўскую Аравію, стаўшы галоўным трэнерам клуба «Аль-Файсалі». З лета 2018 года працаваў у ААЭ ў клубе «Аль-Зафра», а з верасня 2020 года ў «Аль-Вахдзе». Пакінуў «Аль-Вахду» ў сакавіку 2021 года.
Летам 2021 года ўзначаліў саудаўскую «Аль-Фейху».
Сялец (пасёлак, Мінскі раён)
Сяле́ц (, Селец) — пасёлак у Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лашанскага сельсавета.
Наталля Алегаўна Марчанка
Біяграфія
Уваходзіла ў склад жаночай зборнай Беларусі па баскетболе, якая ўзяла бронзу чэмпіянату Еўропы па баскетболе сярод жанчынаў 2007 года, а таксама была прызнаная яго найлепшай разыгрываючай. Удзельніца Летніх Алімпійскіх гульняў 2008.
Грамадская дзейнасць
18 жніўня 2020 года падпісала адкрыты ліст прадстаўнікоў спартыўнай галіны Беларусі з патрабаваннем прызнаць несапраўднымі вынікі прэзідэнцкіх выбараў 2020 года.
Дэгустацыя
Дэгустацыя (ад degustatio - пакаштаваць) — ацэнка харчовых і смакавых прадуктаў (і тытуню) і іх паўфабрыкатаў, а таксама расліннай сыравіны - вінаграда, пладоў арганалептычным шляхам - зрокам, нюхам, смакам. Асаблівае значэнне мае дэгустацыя ў вінаробстве пры ацэнцы якасці, камерцыйнай і спажывецкай каштоўнасці віна, а таксама ў вытворчым працэсе. Пры дэгустацыі чаю вызначаюць знешні выгляд сухога чаю, афарбоўку (колер) настою, водар і смак настою, выгляд разваранага лісця. У тытуні ацэньваецца водар, смак, моцнасць, прысутнасць у дыме алеістых рэчываў.
Чэмпіянат Швецыі па футболе сярод жанчын
Вышэйшая ліга чэмпіянату Швецыі па футболе сярод жанчын — спаборніцтва паміж лепшымі жаночымі прафесійнымі футбольнымі клубамі Швецыі, якое праводзіцца ў межах чэмпіянату Швецыі па футболе сярод жанчын. Пераможца аб’яўляецца чэмпіёнам Швецыі па футболе сярод жанчын. Ліга фактычна заснавана ў 1973 годзе. З 1988 года ліга названа «Дамалсвенскан».
Спаборніцтва
У чэмпіянаце ўдзельнічаюць 12 каманд, якія гуляюць паміж сабой па 2 матчы: дома і ў гасцях. За кожную перамогу клубу налічваюцца тры пункты, за нічыю — адзін, за паражэнне — нуль. У канцы кожнага сезона 2 клуба з найменшай колькасцю ачкоў пераходзяць у лігу ніжэй — Элітэн, а з яе такая ж колькасць клубаў пераходзіць у вышэйшую лігу. Дзве лепшыя каманды атрымліваюць права на ўдзел у Лізе чэмпіёнаў УЕФА.
Пераможцы
Спіс пераможцаў чэмпіянату Швецыі (1973—1987) і Дамалсвенскана (1988—). З 1988 па 1992 гады існавала сістэма плэй-оф: чатыры лепшыя каманды рэгулярнага першынства гулялі ў паўфіналах і фінале.
Свята-Крыжаўзвіжанскі сабор (Магілёў)
Свята-Крыжаўзвіжанскі сабор, раней Барыса-Глебская царква — праваслаўны храм у Магілёве, размешчаны па адрасе завулак Брусава, 2, помнік эклетыкі.
Уладзімір Емяльянавіч Смялоўскі
Уладзімір Емяльянавіч Смялоўскі ( — ) — беларускі спецыяліст у галіне здабычы торфу. Кандыдат тэхнічных навук. Пісьменнік.
Навуковая дзейнасць
Супрацоўнік Інстытута торфу Акадэміі навук БССР. Кандыдацкая дысертацыя была прысвечана метадам паляпшэння воднага рэжыму распрацаваных тарфяных радовішчаў і абаснаванню напрамкаў іх выкарыстання. Удзельнічаў у напісанні шэрагу навуковых манаграфій.
Свята-Крыжаўзвіжанскі сабор (Магілёў)
Цагляная царква, часам званая Барыса-Глебскай, пабудавана на сродкі вернікаў у 1869 годзе. Закрыта пры савецкай уладзе. Зноў адкрыта з 1941 года і працяглы час заставалася адзіным дзейным храмам у Магілёве. У 1986 годзе царкву перайменавалі ў Свята-Крыжаўзвіжанскі сабор. Храм двухпрастольны: галоўны прастол — у памяць Узвіжання Жыватворчага Крыжа Гасподняга, другі — у імя святых Барыса і Глеба.
Уладзімір Емяльянавіч Смялоўскі
Навуковая дзейнасць
У 1988 годзе ў выдавецтве «Навука і тэхніка» выйшла яго кніга «Выработанные торфяные месторождения и их использование». У ёй аўтар прывёў уласную класіфікацыю тарфяных радовішчаў, прызнаную і пазнейшымі даследчыкамі.
Свята-Крыжаўзвіжанскі сабор (Магілёў)
Амаль квадратны ў плане 6-слупавы 3-нефавы крыжова-купальны храм. У паўночнай частцы размешчаны тры паўцыліндрычныя апсіды, якія нязначна выступаюць з асноўнага аб’ёму. Галоўны фасад увянчаны трыма франтонамі: у цэнтры лучковым, па баках трохвугольнымі. У архітэктурна-стылявой трактоўцы спалучаны рысы класіцызму (руставаныя пілястры па вуглах, прафіляваны карніз асноўнага аб’ёму) і маскоўскага культавага дойлідства XVII ст. (5-купалле, кілепадобныя завяршэнні закамараў і парталаў, абрыс ліштваў акон, какошнікі). У інтэр’еры чатыры крыжовыя ў плане слупы падтрымліваюць цыліндрычны барабан купала. Пры ўваходзе — два слупы, на якія апіраюцца хоры.
BMW E46
BMW E46 — чацвёртае пакаленне 3-й серыі BMW.
Гісторыя
Седан E46 з’явіўся ў 1998 годзе і замяніў папярэднюю мадэль E36 і быў распрацаваны пад кіраўніцтвам Крыса Бэнгла. Універсал і купэ пачалі вырабляцца ў 1999 годзе разам з новай распрацоўкай BMW — трансмісіяй Steptronic (была даступная на ўсіх мадэлях) і належыла да сярэдняга класа. Годам пазней у 2000 з’явіліся кабрыялет і M3, у 2001 пачалі прадавацца 3-дзверныя хэтчбэкі. Вырабляліся BMW E46 на галоўным заводзе ў Мюнхене, а таксама ў Лейпцыгу, Рэгенсбургу і Рослін (Паўднёвая Афрыка). Таксама выраблялася заводамі Brilliance Motors ў Шэньяне (Кітай) і Джакарце (Інданезія), Bavarian Auto Group ў горадзе 6 Кастрычніка (Егіпет) і Аўтатор у Калінінградзе (Расія).
Седан падвергнуўся рэстайлінгу ў канцы 2001 года. Машына атрымала новыя фары, бамперы і новыя, больш магутныя рухавікі. У сакавіку 2003 года абнавіліся кабрыялет і купэ, яны таксама атрымалі іншыя фары, бамперы і новыя колеры афарбоўкі кузава.
Магілёўская кафля
Магілёўская кафля – архітэктурна-дэкаратыўная кераміка XV – пачатку XX стст., якая выраблялася магілёўскімі цаніннікамі. Кафля канца XV – XVI стст. гаршковая, з круглым вусцем, некаторыя вырабы пакрытыя знутры зялёнай палівай. Кафля канца XVI – XX стст. каробчатая (тэракотавая, зялёная палівавая, паліхромная). У аздабленні паліхромнай кафлі XVII ст. выкарыстоўвалі белую, зялёную, блакітную, карычневую, жоўтую паліву. У канцы XVI – 1-й палове XVII стст. выраблялі кафлю з двухпрыступкавай рамкай на вонкавай пласціне.
BMW E46
Гісторыя
Першых з канвеера знялі хэтчбэкі Compact у 2004 годзе. У сярэдзіне 2005-га, у сувязі з пачаткам вытворчасці E90, седаны E46 таксама былі знятыя з выпуску, а ў канцы таго ж года скончыўся выпуск універсалаў. Выпуск E46 працягваўся ў кузаве купэ і кабрыялет, пакуль у канцы 2006 года іх не змянілі наступныя пакалення купэ E92 і кабрыялет E93. Новае пакаленне купэ M3 было прадстаўлена ў сакавіку 2007 года на Жэнеўскім аўтасалоне.
Магілёўская кафля
Паводле тыпаў і прызначэння падзяляецца на сценную, карнізную (простую, складаную і інш.), паясную, вуглавую, кафлі-перавсычкі, гарадкі (каронкі). У аздабленні пашыраны раслінны (выява букета кветак у вазе, дубовыя і лаўровыя лісты, бутон хмелю і інш.) і геаметрычны (зігзагі, сетка, «рыбіна луска» і інш.) арнаменты, сюжэтныя, зааморфныя, геральдычныя, міфалагічныя выявы (ільвы, арлы, грыфоны, анёлы, коннікі, гербы і інш.). У трактоўцы расліннага арнаменту, які часта спалучаўся з геаметрычным, адметны ўплыў маньерызму (вырабы канца XVI – 1-й паловы XVI стст.), барока (сярэдзіна – 2-я палова ХVII стст.).
BMW E46
Гісторыя
На ўсіх рынках E46 карыстаўся велізарным поспехам. Пры распрацоўцы новых машын сярэдняга класа вытворцы арыентаваліся менавіта на гэтую мадэль. Рэкордным для мадэлі стаў 2002 год, калі па ўсім свеце было прададзена 561 249 машын.