cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дарніцкі раён (Кіеў)
Прамысловасць
У Дарніцкім раёне працуюць 35 прамысловых прадпрыемстваў. У тым ліку па галінах: 3 прадпрыемствы па вытворчасці будаўнічых матэрыялаў; 16 прадпрыемстваў машынабудавання і металаапрацоўкі; 5 прадпрыемстваў хімічнай прамысловасці; 5 харчовай і 2 прадпрыемствы лёгкай прамысловасці. Чатыры прадпрыемствы іншых галін прамысловасці. Трыццаць будаўнічых арганізацый фармуюць.
Транспарт і сувязь
У раёне функцыянуе 15 прадпрыемстваў аўтамабільнага транспарту; 7 прадпрыемстваў чыгуначнага транспарту; 8 трамвайных маршрутаў і 15 аўтобусных; 23 таксаматорныя маршруты. На тэрыторыі Дарніцкага раёна знаходзяцца 7 станцый Кіеўскага метрапалітэна (Славутыч, Асакаркі, Пазнякі, Харкаўская, Вырліца, Барыспальская, Чырвоны хутар). Чыгуначная станцыя «Дарніца», 31 гаражна-будаўнічы кааператыў, 28 стаянак аўтамабіляў. Ёмістасць тэлефонных станцый складае 98 000 абанентаў. На тэрыторыі раёна знаходзяцца 11 паштовых аддзяленняў Укрпошты.
Гандаль
У Дарніцкім раёне горада Кіева працуе 157 харчовых крамы, 106 нехарчовых, 137 прадпрыемстваў грамадскага харчавання. Акрамя таго функцыянуе восем рынкаў і 2 гандлёвыя пляцоўкі. 213 прадпрыемстваў бытавога абслугоўвання насельніцтва. 19 аўтазаправачных станцый і чатыры станцыі тэхнічнага абслугоўвання.
Пётр Пятровіч Шарыпа
Пётр Пятровіч Шарыпа (, в. Арашкі Аршанскага раёна Віцебскай вобласці —, Мінск) — беларускі жывапісец, педагог.
Скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага педагагічнага інстытута (1965), Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (1974). Сябар Беларускага саюза мастакоў (з 1984).
Дзяцінства
Пётр Шарыпа нарадзіўся 21 красавіка 1942 года ў вёсцы Арашкі на Віцебшчыне. Бацька будучага мастака загінуў на фронце. Маці працавала ў калгасе даяркай. У Арашках Пётр скончыў пачатковую школу.
У сярэднюю школу пайшоў у гарадскім пасёлку Арэхаўск, куды яго ўзялі да сябе дзядзька з цёткай. Настаўніцай малявання там была Ніна Дзям'янаўна Афанасьева, паходжаннем са старажытнага рускага дваранскага роду, у 1930-я гады высланая з Ленінграда. Мастак пісаў ва ўспамінах: "Яе кватэра была па суседству з намі… На сценах — фотаздымкі людзей у даўняй афіцэрскай форме, з тварамі, так непадобнымі да нашых сучаснікаў. Але галоўнае — кнігі, неверагодна шмат кніг — у шафах, у скрынях, кнігі старыя, дзевятнаццатага стагоддзя, і выдадзеныя нядаўна, дарэвалюцыйныя часопісы… У той час я многа хварэў, увесь дзевяты клас праляжаў у ложку, і кнігі былі маім жыццём." Некаторы час захапляўся капіраваннем алейнымі фарбамі каляровых рэпрадукцый з часопісу «Огонёк». Да школьных гадоў адносяцца таксама першыя малюнкі з натуры алоўкам, эцюды акварэллю.
Маладосць
У 1960-м годзе паступіў на мастацка-графічны факультэт Віцебскага педагагічнага інстытута. Загадчыкам кафедры тады быў Валянцін Дзежыц, курсам кіраваў Іван Сталяроў. Скончыўшы інстытут ў 1965-м годзе, Пётр Шарыпа нядоўгі час настаўнічаў у вёсцы. У 1966 годзе прыехаў у Мінск. З 1966 па 1968 год выкладаў у школе № 24, у Мінскім педагагічным вучылішчы.
У 1968 годзе Пётр Шарыпа паступіў у Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут на аддзяленне станковага жывапісу. Там яго педагогамі былі такія прызнаныя майстры, як Хаім Ліўшыц, Натан Воранаў, Пётр Крохалеў. Дыпломнай працай маладога мастака кіраваў Май Данцыг.
Сталасць
У 1972 годзе ажаніўся з будучай настаўніцай матэматыкі, Лазарук Людмілай Анатольеўнай, пляменніцай доктара філалагічных навук, прафесара М. А. Лазарука. У 1973 годзе нарадзілася дачка Алена.
У 1990 годзе стаў сябрам суполкі «Пагоня», што была створана ў тым жа годзе пры Беларускім саюзе мастакоў.
З 1974 па 2012 год Пётр Шарыпа выкладаў у Рэспубліканскай школе-інтэрнаце па музыцы і выяўленчым мастацтве імя I. В. Ахрэмчыка (цяпер ДУА «Гімназія-каледж мастацтваў імя І. В. Ахрэмчыка»). Пад яго кіраўніцтвам на мастацкім аддзяленні школы выходзіла газета «Спадчына», якая апавядала пра найбольш значныя падзеі і знакамітых асоб беларускай гісторыі.
Вучнямі Пятра Шарыпы былі такія вядомыя мастакі, як Алесь Пушкін, Аляксандр Сільвановіч, Уладзімір Лавецкі, Наталля Белаокая, Ларыса Журавовіч. У 1990 годзе Алесь Пушкін намаляваў партрэт настаўніка разам з іншымі выкладчыкамі ў сваёй дыпломнай працы — роспісу фае актавай залы Гімназіі-каледжа мастацтваў імя І. В. Ахрэмчыка.
Творчасць
Працаваў у розных жанрах станковага жывапісу: партрэт, тэматычная карціна, пейзаж, нацюрморт.
У пейзажным жанры працягваў і развіваў лепшыя традыцыі беларускага пленэрнага жывапісу. Для твораў Пятра Шарыпы характэрны абвостранае пачуццё колеру, дакладная перадача стану прыроды, які імкліва мяняецца. Стварыў серыі краявідаў роднай Аршаншчыны, Браслаўшчыны, пейзажы з помнікамі архітэктуры Полацка, Гальшан, Пінска, Мядзеля. Па матэрыялах эцюдаў былі напісаны палотны лірыка-эпічнага і гістарычнага гучання, такія як «Нясвіж» (1976), «Вясна» (1985), «Старыя дрэвы» (1986), «Браслаўшчына» (1986), «Гальшаны. З вякоў мінулых» (1990).
У тэматычнай карціне Пётр Шарыпа часта выкарыстоўваў этнаграфічна-фальклорныя матывы («Светлы дзень» (1982), «Ля вакна» (1982), «Ядвіся» (1980-я)). Такія палотны, як «Песня маці» (1982), «Развітанне з роднай вёскай» (1992) нясуць у сабе лірыка-філасофскі змест, роздум пра лёс Радзімы. Перажыванні, звязаныя з Вялікай Айчыннай вайной, знайшлі ўвасабленне ў творах «Лісты бацькі» (1977), «Цяжкія гады» (1985).
Творы захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Гісторыка-культурным музеі-запаведніку «Заслаўе», Аршанскай гарадской мастацкай галерэі В. А. Грамыкі, Беларускім дзяржаўным музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, фондах Беларускага саюза мастакоў, у прыватных калекцыях Беларусі і замежжа.
Выстаўкі
Удзельнічаў у мастацкіх выстаўках з 1974 года.
З 8 па 26 чэрвеня 2022 года ў мастацкай галерэі Міхаіла Савіцкага працавала персанальная выстаўка жывапісу Пятра Шарыпы, прымеркаваная да 80–годдзя з дня нараджэння мастака.
Алесь Мікалаевіч Белакоз
Алесь Мікалаевіч Белакоз (, в. Ляткі Ваўкавыскі павет, цяпер Мастоўскі раён Гродзенскай вобл. — ) — беларускі грамадскі дзеяч, музеязнаўца, настаўнік, краязнаўца.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і малазямельнага селяніна, які ў сярэдзіне 1920-х гг. едзіў на заробкі ў Бразілію, а па звароце пабудаваў на заробленыя грошы хату ў вёсцы Ляткі і адкрыў прыватную краму. Амаль усё жыццё Алесь Белакоз пражыў у сваёй вёсцы, якая з цягам часу злілася з буйнейшымі Гудзевічамі. Да нямецка-фашысцкай акупацыі паспеў скончыць 5 класаў гудзевіцкай няпоўнай сярэдняй школы. Калі ішла вайна, за настаўніцу яму была родная сястра Вера. У 1943 г. іх хату спалілі невядомыя, якія, па ўспамінах Белакоза, хлусліва выдавалі сябе за партызан. Бацьку забіла выбухам гранаты. Юны Алесь узяў гаспадарку на свае плечы.
Па вызваленні Беларусі ў кастрычніку 1944 г. уладкоўваецца ў восьмы клас ваўкавыскай школы, якую скончыў у 1947 г. Праз гады скардзіўся на тое, што ні ў Ваўкавыскім, ні ў Мастоўскім, ні ў Свіслацкім раёне тады не было ніводнай беларускамоўнай школы, якая б мела васьмігодку. Пасля няўдалай спробы паступіць у Мінскі медыцынскі інстытут адмаўляецца ад кар'еры лекара ды ідзе працаваць настаўнікам другіх і чацвёртых класаў у Гудзевіцкай школе, дзе раней вучыўся сам. З 1949 г. распачаў завочнае навучанне на беларускім аддзяленні Гродзенскага педагагічнага інстытута. Трохі раней (1948 г.) пачаў дысідэнцкую дзейнасць. Раскідваў з цягніка лістоўкі, што заклікалі змагацца за незалежную Беларусь, распаўсюджвай іх у Гродне. Ён і яго сябры цудам уніклі арышту, але ў выніку было затрымана шмат невінаватых людзей, і Белакоз пакінуў гэтую справу.
У час вучобы працаваў у розных школах: 1953-1954 — настаўнік пачатковых класаў у Струзе, 1954-1955 — выкладчык фізікі і матэматыкі ў Тупічанскай семігодцы, 1955-1959 — выкладчык беларускай, нямецкай моў у Радзявіцкай семігодцы. Пасля інстытута ў 1958 уладкаваўся выкладчыкам беларускай мовы і літаратуры ў Гудзевіцкай сярэдняй школе.
Яго захапляла праца з вучнямі і прага вывучэння беларускай гісторыі, мовы, культуры. У 1965 ён наладжвае перапіску вучняў з вядомымі беларускімі пісьменнікамі, арганізоўвае школьны кабінет беларускай літаратуры. Вучні захапіліся літаратурнай і даследніцкай дзейнасцю, іх працы пачалі друкавацца ў беларускіх газетах і часопісах.
У 1966 Б. разам з вучнямі выдаў першы нумар машынапіснага літаратурна-краязнаўчага альманаху «Праменьчык». Выданне выходзіла раз на два гады. Усяго да канца 1980-х выйшла 14 нумароў тыражом па 4 экзэмпляры.
За актыўную дзейнасць па збіранні нацыянальнай спадчыны і распаўсюджанні беларускай мовы неаднойчы адчуваў уціск з боку кіраўніцтва мясцовых аддзелаў адукацыі, а таксама КДБ. Супрацоўнікі апошняга нават папярэджвалі Белакоза яшчэ ў 1969: ''«Белорусский язык должен исчезнуть, а вы нам мешаете. Изменяйте своё отношение к этому языку, пропагандируйте русский»''. Аднак, нягледзячы на перашкоды, музей існаваў далей, нават пашыраўся.
З 1990 года Гудзевіцкі літаратурна-этнаграфічны музей мае статус дзяржаўнага і налічвае больш за 12 тысяч экспанатаў, сабраных Белакозам разам з вучнямі. Таленавіты настаўнік, ён распрацаваў спецыяльную методыку далучэння вучняў да літаратурна-краязнаўчага пошуку, музейнай справы і праз гэта да каштоўнасцей беларускай гісторыі і культуры.
Памёр года. Пахаваны ў вёсцы Гудзевічы на мясцовых могілках, побач з сястрой Верай.
Каларады
Калара́ды (Колора́ды, Колора́ди) — грэблівая назва прарасійскіх сепаратыстаў ва Украіне, калабарацыяністаў, баевікоў або наймітаў, якія падчас расійскай інтэрвенцыі ва Украіну 2014 года пазначалі сябе чорна-жоўтай (чорна аранжавай) паласатай «георгіеўскай стужкай». Знешне стужка нагадвае афарбоўку каларадскіх жукоў, з-за чаго атрымала назву «каларадская стужачка».
Лічыцца, што тэрмін «каларадская стужка» пусціў у абарот расійскі рэпарцёр, тэлевядучы і публіцыст Аляксандр Няўзораў. Ён лічыць яе сімвалам нацыстаў і ўласаўцаў, як і расійскі трыкалор. На яго думку, сімвал перамогі — чырвоны сцяг, а не разрэкламаваная георгіеўская стужка.
Андрэй Іларыёнаў сцвярджае, што «каларадаў» (як і цітушак, «казакоў» і чачэнскіх баевікоў) расійскія спецслужбы на сваім прафесійным жаргоне называюць «кансервамі».
Дзяснянскі раён
Дзяснянскі раён:
Ацаван
Ацава́н (Հացավան) — сяло ў марзе Катайк, у цэнтры Арменіі. Насельніцтва займаецца жывёлагадоўляй і раслінаводствам.
Калодзезь
Калодзезь — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 46 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 4 км на паўночны ўсход ад вёскі Вялікае Сітна, у басейне ракі Палата.
Плошча паверхні 0,08 км². Даўжыня 0,42 км, найбольшая шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 1,15 км.
Схілы катлавіны на захадзе і паўночным захадзе вышынёй да 15 м, на паўночным усходзе і ўсходзе 5—7 м (на поўдні невыразныя), пад лесам. Уздоўж берагоў нешырокая паласа (75—200 м) забалочанага лесу.
Іштван Запальяі
Іштван Запальяі (у латынізаваным варыянце Стэфан, Szapolyai István; ? — 23 снежня 1499, Папа) — венгерскі магнат, граф Сепеш, князь (ваявода) Трансільваніі, намеснік караля Венгрыі Мацьяша I у Сілезіі, Лужыцы і Аўстрыі, палацін Венгерскага каралеўства (1492—1499).
Уладальнік Спішскага Града, самага вялікага замка Славакіі з 1464 года.
Біяграфія
Прадстаўнік заможнага роду венгерскіх феадалаў Запальяі (Zapolyai, Szapolyai). Сын Уладзіслава Запальяі, уладальніка Шоймаша, малодшы брат Імрэ і Міклаша. Выхоўваўся ў замку Корвінаў — Хуньядзі пры двары Янаша Хуньядзі, а пазней яго сына Мацьяша I.
У 1453 годзе стаў гетманам Верхняй Венгрыі. У 1474—1481 гадах быў намеснікам караля Мацьяша Корвіна ў Сілезіі і Лужыцы, у 1473—1478 і 1486—1499 гг. — жупанам Трэнчынскім.
Сям'я
Быў у шлюбе з Ядвігай Тэшынскай (з Пястаў). Ад гэтага шлюбу нарадзіліся:
Глінскія (возера)
Глінскія — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 45 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 3,7 км на паўночны ўсход ад вёскі Вялікае Сітна, у басейне ракі Сосніца.
Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,24 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,62 км.
Размешчана сярод лесу. Схілы катлавіны невыразныя, уздоўж заходняга берага озавая града вышынёй 15 м.
Міхаіл Барысаў
Міхаіл Барысаў:
Люта
Назву Люта маюць:
Герб Мар’інай Горкі
Герб Мар’інай Горкі — геральдычны знак горада Мар’інай Горкі, Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці Беларусь.
Апісанне
Герб Мар’інай Горкі зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 22 ліпеня 2000 г. № 42. Аўтар герба: А. А. Шпунт. Мастак: І. А. Шпунт.
На шчыце ў блакітным полі «іспанскага» шчыта на сярэбраным воблаку ў залатой мандорле Багародзіца ў чырвона-блакітных адзеннях з белым покрывам.
Гісторыя
Герб раёна супадае з гербам горада Мар’іна Горка. Паходжанне назвы горада Мар’іна Горка сыходзіць у дахрысціянскія часы. Па легендзе, на ўзвышшы, якое калісьці знаходзілася на месцы сучаснага горада, стаяла паганская бажніца. Тут ушаноўвалі нарачонай Сонца, багіні-маці, заступніцы дзіцянараджэння Мары. Шмат гадоў праз, у 1874, у Мар’інай Горцы — вёсцы Ігуменскага павета Мінскай губерні — была пабудавана царква Раства Найсвяцейшай Багародзіцы. Храм быў вядомы даўнейшым абразом «Матка Боская», асабліва ўшанаванай мясцовымі жыхарамі. Свята праваслаўнай царквы Покрыва Найсвяцейшай Багародзіцы адзначаецца 1 кастрычніка. Ён быў усталяваны ў памяць падзеі, якая адбылася ў Канстанцінопалі ў сярэдзіне X ст. Імперыя вяла ў той час вайну з сарацынамі, і гораду пагражала смяротная небяспека. У азначаны дзень Святы Андрэй Юродзівы і яго вучань Епіфаній, знаходзячыся ва падчас усяночнага трывання, убачылі на паветры Маці Божую з процьмай святых, якая малілася пра мір і распасцерла сваё покрыва (амафор) над хрысціянамі. Грэкі падбадзёрыліся, і сарацыны былі адбіты. Царкоўнаму набажэнству ў гэты дзень нададзена асаблівая веліч. У гонар Покрыва Боскай Маці існуе акафіст.
Дэлійскі султанат
Дэлійскі султанат (, दिल्ली सल्तनत, দিল্লীর সুলতান) — першая буйная мусульманская дзяржава на тэрыторыі сучаснай Індыі, якая існавала ў паўночнай частцы краіны ў 1206—1526 і 1539—1555, заснаваная цюркамі. У гэты перыяд упершыню сталіцай дзяржавы стаў Дэлі. Таксама ўпершыню ў гісторыі мільёны індусаў апынуліся пад уладай монатэістаў. Афіцыйнай мовай Дэлійскага султаната была фарсі.
Гісторыя
Ля вытокаў султаната стаялі Гурыды — выхадцы з афганскай вобласці Гор. У канцы XII стагоддзя Мухамад Гуры, які зрабіў сваёй сталіцай Лахор, падвяргаў паўночны захад Індыі рэгулярным набегам. Яго палкаводзец Кутб-уд-Дзін Айбек, які авалодаў Індыяй пасля перамог пры Тараоры (1192) і Чанадавары (1194), пасля смерці свайго заступніка аддзяліўся ад Лахора і абвясціў сябе дэлійскім султанам.
Першыя султаны, быўшы цюркамі, культурна і палітычна імкнуліся да іранамоўнага свету, аднак трэці султан Ілтутміш замацаваў за сабой стратэгічныя пункты Паўночнаіндыйскай раўніны і канчаткова абгрунтаваўся ў Дэлі. Пасля 30 гадоў міжусобіц, якія рушылі ўслед за яго смерцю ў 1236 г., на прастол узышоў Гіяс уд-Дзін Балбан, якому прыйшлося абараняць султанат ад ваяўнічых раджпутаў і нашэсця манголаў.
На зыходзе XIII стагоддзя Дэлійскі султанат дасягнуў вяршыні сваёй магутнасці. Султан Ала уд-Дзін Хальджы скарыў Гуджарат (каля 1297) і Раджастхан (1301-12) і абараніў свае ўладанні ад нашэсця чагатаяў з Маверанахра. Распачатае ім і яго спадчыннікамі прасоўванне на поўдзень стварыла перадумовы для распаду дзяржавы. Пры султане Мухамадзе Туглаку, які перанёс сталіцу з Дэлі на Дэкан, армія мусульман зайшла на поўдзень далей, чым калі б там ні было, — аж да Мадурая, дзе імі быў заснаваны Мадурайскі султанат.
Туглак паспрабаваў вырашыць праблему кіравання разнастайнымі абласцямі шляхам будаўніцтва другой сталіцы дзяржавы на поўдні, у Даўлатабадзе. Гэта прадпрыемства правалілася, і ўжо ў 1347 годзе дэканская арыстакратыя перастала прызнаваць уладу дэлійскага манарха. З земляў, якія аддзяліліся ад Дэлі, утварыўся Бахманідскі султанат. Апошнім ударам па дзяржаве Туглакідаў стала спусташэнне Дэлі Тамерланам у 1398-99 гг. Пасля гэтага султанат заставаўся ўсяго толькі рэгіянальнай палітычнай сілай.
Апошні ўздым султаната назіраўся пасля прыходу ў 1451 годзе да ўлады ў Дэлі афганскай дынастыі Ладзі. У гэтыя гады ў Паўночную Індыю лінулі хвалі перасяленцаў з паўночнага захаду. У 1526 годзе султанат паў пад ударам чарговага прышэльца з паўночнага захаду — Бабура, які заснаваў імперыю Вялікіх Маголаў. Пасля яго смерці Шэр-шах Суры на кароткі час аднавіў султанат са сталіцай у Дэлі і распачаў спробу яго рэфармавання, аднак спадчыннікі Шэр-шаха нічога не змаглі супрацьпаставіць націску Вялікіх Маголаў.
Спіс аб’ектаў PGC (2049001—2050000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2049001—2050000)
Дэлійскі султанат
Гісторыя
У 14 стагоддзі султанат падтрымліваў гандлёвыя кантакты з Усходняй Еўропай. На тэрыторыі Расіі і Украіны вядомыя знаходкі некалькіх дзясяткаў залатых і некалькіх медных манет, адчаканеных у Дэлі (галоўным чынам знаходкі ў Крыме, Паволжы і на Паўночным Каўказе).
Алаіс Гітлер
Алаіс Гітлер (Alois Hitler;, Штронес — , ) — аўстрыйскі мытны чыноўнік, бацька і стрыечны дзед (па лініі маці) Адольфа Гітлера.
Паходжанне
Алаіс Шыкльгрубер нарадзіўся 7 чэрвеня 1837 года ў вёсачцы пад Дэлерсхаймам у 42-гадовай незамужняй сялянкі Марыі Ганны Шыкльгрубер. Дзіця атрымала прозвішча сваёй маці, бо ў дакуменце аб хрышчэнні дзіцяці поле з імем бацькі не было запоўнена і стаяла пазнака «незаконнанароджанае».
Алаіс, будучы банкартам, да 1876 года насіў прозвішча сваёй маці Марыі Ганны Шыкльгрубер (Schicklgruber). Праз пяць гадоў пасля нараджэння Алаіса Марыя Шыкльгрубер выйшла замуж за млынара Ёгана Георга Гідлера (Hiedler), які правёў усё жыццё ў беднаце і не меў уласнага дому. У 1876 годзе тры чалавекі пасведчылі, што памерлы ў 1857 годзе Гідлер быў бацькам Алаіса, што дазволіла апошняму змяніць прозвішча. Змена напісання прозвішча на «Гітлер» меркавана была выклікана апіскай святара пры запісе ў «Кнігу рэгістрацыі нараджэнняў». Сучасныя даследчыкі лічаць імаверным бацькам Алаіса не Гідлера, а яго брата Ёгана Непамука Гютлера, які ўзяў Алаіса да сябе ў дом і гадаваў яго.
Даследаванне асобы
На думку вядомага філосафа і псіхолага Эрыха Фрома, выкладзенай у яго знакамітай манаграфіі «», Алаіс Гітлер быў фігурай значна менш сімпатычнай, чым яго жонка Клара. У той жа час Фром называе яго «жыццялюбам», адзначаючы яго працавітасць, цярпімасць і лібералізм, а яго прыхільнасці да алкаголю і жанчын лічыць умеранымі. Нягледзячы на ​​яго шматлікія недахопы, спробы адлюстраваць Алаіса жорсткім тыранам і растлумачыць характар ​​Адольфа Гітлера цяжкім дзяцінствам і жорсткасцю бацькі не адпавядаюць рэчаіснасці.
Турэнь
Турэ́нь (Touraine) — былая правінцыя Францыі са сталіцай у горадзе Туры.
Падчас палітычнай рэарганізацыі тэрыторыі Францыі у 1790 годзе, тэрыторыя Турэні была падзелена паміж дэпартаментамі Эндр і Луара (Indre-et-Loire), Луар і Шэр (Loir-et-Cher) і Эндр (Indre).
Зямля Раберцінаў
У IX стагоддзі Турэнь разам з суседнімі тэрыторыямі была вылучана Карлам II у кіраванне Роберту Моцнаму, продку Капетынгаў. Пасля знаходжання ў складзе земляў Гуга Абата зноў вярнулася да Раберцінаў.
Зямля графаў Анжу і Блуа
Далей землі Турэні ў якасці віконцтва падаваліся Раберцінамі сваім васалам: першай Анжуйскай дынастыі Інгельгерынгаў, затым графам дэ Блуа. З 941 года Турэнь утварыла асобнае графства, прадмет суперніцтва графаў Анжу і Блуа, якія сталі ў X стагоддзі фактычна незалежнымі феадаламі і магутнымі супернікамі новай дынастыі Капетынгаў у цэнтральнай Францыі. Большая частка Турэні і графскі тытул у выніку заставаліся належаць графам дэ Блуа.
Цібо III, граф дэ Блуа, атрымаўшы ў 1037 годзе графскую карону, адмовіўся прыносіць васальную прысягу каралю Францыі Генрыху I і падняў мяцеж супраць яго. У адказ той, як вярхоўны сюзерэн, перадаў Турэнь у 1040 годзе графу Анжу. Вайна скончылася перамогай Жафруа II Мартэла, графа Анжуйскага, і заняццем ім у 1044 годзе Тура.
Зямля Плантагенетаў
У 1060 годзе Турэнь разам з Анжу перайшла па жаночай лініі роду графаў Гацінэ, якія атрымалі пазней імя Плантагенетаў і сталі каралямі Англіі, герцагамі Нармандыі і Аквітаніі.
Зямля французскай кароны
У 1204 годзе Філіп II Аўгуст далучыў Турэнь сярод іншых уладанняў англійскага караля да земляў французскай кароны. У 1360 годзе Турэнь збудавана ў герцагства і неаднаразова аддавалася ў леннае валоданне французскім прынцам у якасці апанажу. У 1584 годзе, пасля смерці Францыска Алансонскага, брата Генрыха III, канчаткова далучана да французскай кароны.
Паўднёва-Германскі манетны саюз
Паўднёва-Германскі манетны саюз (Süddeutsche Münzverein) — манетны саюз, створаны ў 1837 годзе ў адпаведнасці з Мюнхенскім манетным дагаворам (Münchener Münzvertrag), які падпісалі дзяржавы паўднёвай і часткі цэнтральнай Германіі. Саюз быў закліканы забяспечыць уніфікацыю грашовых сістэм удзельнікаў дагавора.
Гісторыя саюза
Паводле гэтага дагавора, каралеўствы Баварыя, Вюртэмберг, герцагствы Насау, Бадэн, Гесэн, а таксама вольны горад Франкфурт у 1837 годзе ўніфікавалі свае грашовыя сістэмы. У 1838—1839 гадах да саюза далучыліся Саксен-Мейнінген, Гогенцолерн-Зігмарынген, Гогенцолерн-Хехінген, Гесэн-Гомбург і Шварцбург-Рудальштат.
Асноўнай разліковай вагавай адзінкай, паводле дагавора, была прынята кёльнская марка чыстага срэбра (233,855 г). Манетная стапа складала 24,5 гульдэна з адной кёльнскай маркі. Адпаведна, 1 гульдэн утрымліваў каля 9,5 г чыстага срэбра. Разменнай манетай стаў крэйцар. 60 крэйцараў складалі 1 гульдэн. У сваю чаргу розныя дзяржавы, якія ўваходзілі ў манетны саюз, чаканілі вытворныя крэйцара — і  крэйцара, пфенігі і гелеры.
Большасць нямецкіх дзяржаў, якія не ўвайшлі ў Паўднёва-Германскі манетны саюз, у 1838 годзе падпісалі Дрэздэнскі манетны дагавор. Такім чынам на тэрыторыі Германскага мытнага саюза адначасова функцыянавалі дзве грашовыя сістэмы. Асноўнай грашовай адзінкай дрэздэнскага манетнага саюза стаў талер. Паміж талерам і гульдэнам усталяваўся выразны абменны курс. 2 талеры прыраўноўваліся да 3,5 гульдэнаў. Адпаведна, 1 талер паўночнагерманскіх дзяржаў абменьваўся на 1 гульдэн 45 крэйцараў.
Мюнхенскі манетны дагавор страціў сваю сілу пасля ўвядзення адзінай валюты аб’яднанай пасля франка-прускай вайны ў 1871 годзе Германскай імперыі — залатой маркі. Пасля аб’яднання 1 гульдэн абменьваўся на 1 марку 71 пфеніг.
Кабея лазячая
Кабея лазячая (Cobaea scandens) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая паўкустовая расліна з учэпістым або павойным сцяблом даўжынёй да 4 м. Лісце перыста-складанае, заканчваецца вусікам для прымацавання да апоры. Кветкі светла- ці цёмна-фіялетавыя, званочкавыя, дыяметрам да 6—8 см, з доўгімі тычынкамі і песцікам. Плод — каробачка.
Арэал і экалогія
Радзіма — трапічныя раёны Паўночнай Амерыкі (Мексіка). Натуралізавалася на тэрыторыі Паўднёвай Амерыкі, трапічных раёнаў Азіі (Філіпіны), Новай Зеландыі.
Сонцалюбівая і цеплалюбная. Размнажаецца насеннем і парасткамі. Ва ўмовах Беларусі цвіце з канца ліпеня да замаразкаў. Прыдатная для дэкарыравання альтанак, верандаў, балконаў, агароджаў на сонечным баку.
Ацашэн
Ацашэ́н (Հացաշեն) — сяло ў марзе Арагацотн, на захадзе Арменіі. Размешчана за 13 км на паўночны захад ад горада Таліна. За 6 км на паўднёвы ўсход размешчана сяло Арэг, за 5 км на захад размешчана сяло Сарык, за 5 км на поўнач размешчана сяло Цамакасар, а за 10 км на ўсход размешчана сяло Мастара.
Шылінг
Шылінг (schilling, scilling, scylling, shilling) — агульная назва шэрагу заходнееўрапейскіх манет, а таксама грашовая адзінка шэрагу краін XX стагоддзя. Адсюль паходзяць назвы старажытнарускіх манет «шэлег» і «склязь».
Траін II
Тра́ін II (Thráin II, 2644—2850 ТЭ) — у легендарыуме Дж. Р. Р. Толкіна гном, які быў сынам і спадчыннікам Трора, Караля Пад Гарой, і бацькам Торына Дубашчыта, Фрэрына і, адзінай згаданай па імі ў творах Толкіна жанчыны-гнома, Дыс. Упершыню згадваецца ў «Хобіце, або Туды і назад», а больш поўна яго гісторыя прыводзіцца ў «Няскончаных паданнях». Пасля смерці бацькі вандраваў і быў схоплены Некрамантам Дол-Гулдура, дзе ў яго быў адабраны апошні з Сямі Пярсцёнкаў.
Шылінг
Германізаваная назва соліда. Спачатку быў толькі грашова-падліковай адзінкай, прыраўнаваны да 12 дэнарыяў. Як манета, шылінг чаканіўся ў Германіі з XIV стагоддзя, у Даніі і Нідэрландах — з XV, у Англіі — з XVI стагоддзя.
Чаканеная ў Германіі ў XIV стагоддзі манета ў 1 шылінг мела вагу 1,39 г срэбра. У Вюртэмбергу чаканка шылінга спынена пасля Трыццацігадовай вайны, у Вюрцбургу — у 1803 годзе, у Любеку — у 1789, у Гамбургу — у 1855 (1/48 талера, з 1725 года — з наміналам «шылінг»). У XVII—XIX стст. чаканіліся кратныя шылінгі: 32, 16, 12, 8 і 4 шылінгі.
Траін II
Этымалогія
Траін — імя аднаго з гномаў у старанарвежскай паэме «». Яго імя азначае «настойлівы, упарты» і паходзіць ад дзеяслова «thra», які азначае «моцнае жаданне».
Штурава
Штурава (Štúrovo, Párkány, Gockern, Ciğerdelen) — горад у Славакіі, размешчаны на Дунаі. Насельніцтва — 11 172 чалавекі (2005).
Шылінг
У 1559—1810 гадах чаканіліся брандэнбургска-прускія манеты ў 2 і 1/2 шылінга з нізкапробнага срэбра, затым білону і з 1790 года — з медзі.
У Англіі кароль Генрых VII упершыню адчаканіў шылінг (тады гэта манета звалася тэстон) у 1502 годзе. Манета атрымала сваю канчатковую назву ў часы Эдуарда VI.
Шылінг заставаўся ў хаду ў Англіі аж да 1971 года. Чаканіліся таксама манеты ў 2 шылінга: першапачаткова сярэбраныя, з 1947 года — медна-нікелевыя (некаторы час манета ў 2 шылінга звалася флорын).
Траін II
Біяграфія
Траін і яго клан беглі, калі дракон Смог апусціўся на Эрэбар і завалодаў каралеўствам. Траін узяў з сабой карту, на якой быў паказаны сакрэтны ўваход у Эрэбар. Неўзабаве пасля гэтага Трор перадаў адзіную каштоўнасць, якая засталася ў яго — свой Пярсцёнак улады — Траіну і адправіўся ў Морыю. Даведаўшыся пра смерці бацькі ад рук правадыра оркаў Азога, Траін адправіў пасланні ў каралеўствы шасці іншых Гномчыных Кланаў. Яны адгукнуліся на заклік, таму што Азог апаганіў цела Трора — абраза спадчынніка найстарэйшага з Прабацькоў закранула за жывое ўсіх гномаў. Гномы выйшлі пераможцамі з вайны гномаў і оркаў, але іх страты былі цяжкімі, асабліва ў бітве за Азанулбізар, дзе Азог быў абезгалоўлены. Пасля перамогі кульгавы Траін паспрабаваў увайсці ў Морыю, але Даін II Жалезнастоп спыніў яго, прарочачы, што нейкая іншая сіла павінна з’явіцца да таго, як род Дурына зможа вярнуцца ў Морыю. А пакуль на ім ляжыць Праклён Дурына.
Штурава
Штурава знаходзіцца насупраць венгерскага горада Эстэргам. Мост Марыі Валерыі, знішчаны ў 1944 і адноўлены ў 2001 годзе, злучае два населеных пункты.
Траін II
Біяграфія
Пасля Траін і Торынаў абгрунтаваліся ў горах Эрэд Луін, дзе яны пасяліліся ў старых гномчыных шахтах і сяк-так там існавалі. Траін усё яшчэ захоўваў адзін з Сямі Пярсцёнкаў, які перадаваўся з пакалення ў пакаленне па лініі Дурына, але яно не магло хутка зрабіць іх ізноў багатымі, паколькі капальні былі амаль вычарпаны.
З узростам ён стаў апантаны злосцю свайго кольца, і прага да золата захапіла яго сэрца. Ён пакінуў Торына ў Пустазем’і, вырашыўшы вярнуцца ў Эрэбар, але ён быў схоплены і пасаджаны ў вязніцу ў Дол-Гулдуры ў паўднёвай частцы Ліхалесся. Там апошні з Пярсцёнкаў гномаў быў адабраны ў яго, а сам ён быў кінуты ў падзямелле паміраць.
Штурава
Назва
Да 1948 года горад быў вядомы пад назвай «Паркан» (Parkan). Цяперашняя назва была нададзена пасля Другой сусветнай вайны ў гонар лідара славацкага нацыянальнага руху Людавіта Штура. У 1991 годзе рабіліся спробы вяртання старое назвы праз рэферэндум, аднак, незважаючы на факталагічную абгрунтаванасць, урад адмовіўся змяняць назву гораду.
Гісторыя
Горад быў заселены яшчэ ў дагістарычныя часы, дзякуючы свайму спрыяльнаму размяшчэнню. Гэта быў пункт рачных пераправаў, які з’яўляўся часткай сістэмы рымскіх лімесаў пад назвай Аванум (Avanum) у часе рымскага панавання. Горад упершыню згадваецца ў 1075 годзе як «Kakath». У 1189 годзе ў горадзе прыпыняецца з сваім войскам Фрыдрых I Барбароса, які рушыў да Палесціны. У XVI стагоддзі, пасля заваёвы туркамі Буды ў 1541 годзе, горад, разам з Эстэргамам, быў акупаваны Асманскай імперыяй і стаў прымежным населеным пунктам. За гэтым паследвалі шматлікія беспаспяховыя спробы адваявання горада ад туркаў, пакуль у 1683 годзе вялікі князь літоўскі і кароль польскі Ян III Сабескі не разбіў турэцкае войска ў бітве пад Парканамі.
Траін II
У экранізацыі Пітэра Джэксана
Траін з’яўляецца ў «Нечаканым падарожжы», разам з Торынам ён сустракае Смога ля галоўных варотаў, але дракон з лёгкасцю спраўляецца з гномамі і разбурае вароты. Пасля гэтага паранены Траін з Торынам і разам з іншымі гномамі бяжыць з Эрэбара. Траін таксама прыняў удзелы ў Бітве пры Азанулбізары, але ўжо паказанай у «Пустэчы Смога», пасля таго, як Азог забіў Трора і падняў яго галаву, Траін заклікаючы сына не ўступаць у бой з Азогам, а вырашае сам біцца з ім. Азог перамагае і Траіна, але калі збіраецца забіць таго, бачыць на яго пальцы адзін з сямі пярсцёнкаў гномаў і, адрэзаўшы Траіну палец з ім, бярэ таго ў палон. Пазней, калі Гэндальф прыйшоў у Дол-Гулдур, Траін пад дзеяннем чараў напаў на таго, але пасля Гэндальф сваімі чарамі вярнуў Траіну памяць. Траін, які пачаткаў усё ўспамінаць, затым распавядае пра ўсё Гэндальфу, той у сваю чаргу распавядае пра Торына і пра яго паход да Эрэбара, ад чаго Траін прыходзіць у лютасць, кажучы, што Торыну нельга ўваходзіць у гару і, што дракон і Саўран заадно. Пасля гэтых слоў Гэндальф і Траін бягуць з Дол-Гулдура, але іх сустракае Азог і нападае на Гэндальфа. Ім удаецца збегчы ад яго і, калі яны амаль дабеглі да моста, перад імі з’явіўся Саўран. У апошнія імгненні Траін гаворыць Гэндальфу, каб б той перадаў Торыну, што ён любіць яго, а пасля Саўран забірае яго.
Штурава
Гісторыя
Падчас кіравання Марыі Тэрэзіі горад аднавіўся ў сваіх правах (1740) і набыў статус адміністрацыйнага цэнтра.
У 1850 годзе Парканы сталі чыгуначнай станцыяй на лініі Прэсбург — Будапешт. У 1895 годзе быў узведзены мост Марыі Валерыі.
Пасля Першай сусветнай вайны горад стаў прымежным пунктам з Чэхаславакіяй. У 1938 годзе ў выніку Першага венскага арбітражу ізноў стаў часткай Венгрыі. У 1944—1945 гадах акупаваны войскамі СССР. Падчас нямецкага адступлення мост Марыі Валерыі знішчаецца ў другі раз (першы раз быў у 1919 годзе).
Пасля Другой сусветнай вайны горад быў пераданы Чэхаславакіі. У 1948 годзе перайменаваны ў Штурава. Раней незалежныя вёскі Нана і Обід былі далучаны да горада ў 1960 і 1972 гадах, адпаведна. Штурава перастаў быць раённым цэнтрам і ў 1960 увайшоў у раён Нове-Замкі.
У пасляваенны час горад зведаў імклівую індустрыялізацыю. У 1968 годзе быў адкрыты найбуйнейшы завод з назвай «Juhoslovenské celulózky a papierne», на якім працавала каля 4000 чалавек. У 1978 годзе быў адкрыты курорт гарачых крыніц «Vadaš». Мясцовая чыгуначная станцыя стала другой паводле памеру ў Славакіі.
Пасля Аксамітнай рэвалюцыі муніцыпалітэты Нана (1990) і Обід (1998) сталі ізноў асобнымі вёскамі. У 2001 годзе мост Марыі Валерыі быў адноўлены ў трэці раз, што паспрыяла развіццю мясцовай эканомікі.
Мяжа
Да 21 снежня 2007 года, калі Славакія і Венгрыя сталі часткай Шэнгенскай зоны, Штурава быў буйным пунктам перасячэння мяжы паміж дзвюма краінамі цераз мост Марыі Валерыі да Эстэргама, размешчанага на венгерскім баку Дунаю. Мост мае 500 метраў у даўжыню і названы ў гонар эрцгерцагіні аўстрыйскай Марыі Валерыі (1868—1924), трэцяй дачкі імператара Франца Іосіфа I Лізаветы Баварскай.
Першапачаткова мост быў адкрыты 28 верасня 1895 года і руйнаваўся двойчы. 22 ліпеня 1919 года мост быў упершыню знішчаны шляхам падрыву яго першай апоры на заходнім баку. У 1922 годзе мост быў адноўлены і ў 1926 цалкам рэканстряваны. Падчас Другой сусветнай вайны, адступаючыя нямецкія войскі ўзарвалі мост 26 верасня 1944 года разам з іншымі мастамі каля Эстэргама.
Дзесягоддзі зацятага непаразумення паміж камуністычнымі ўрадамі Венгрыі і Чэхаславакіі прадвызначылі няздольнасць аднаўлення канструкцыяў моста да яго канчатковага аднаўлення 11 кастрычніка 2001 года. Палову грашовых выдаткаў у памеры 10 млн еўра пакрыў грант Еўрапейскага Саюза ў межах праекту EU PHARE для краін-кандыдатаў на ўступленне ў ЕС.
Штурава таксама быў істотным чыгуначным пунктам перасячэння славацка-венгерскай мяжы на лініі Браціслава-Будапешт.
Дэмаграфія
Паводле перапісу 2001 года колькасць насельніцтва горада налічвае 11 708 чалавек. Нацыянальны склад: 68,7 % — венгры, 28,1 % — славакі.
Рэлігійны склад: 77,18 % — рыма-каталікі, 16,45 % — людзі без прыналежнасці да рэлігіі і 1,36 % — евангелісты.
Радзіма (кінатэатр, Магілёў)
«Радзіма» — шырокаэкранны кінатэатр у Магілёве, размешчаны ў цэнтры горада, па Ленінскай вуліцы, 47.
Будынак кінатэатра пабудаваны ў 1939 годзе па праекце архітэктара У. Вараксіна. У час Вялікай Айчыннай вайны разбураны, у 1944 годзе адноўлены, у 1972 годзе рэканструяваны. Праводзяцца рэтраспектыўныя і тэматычныя паказы кінастужак. Пры кінатэатры працаваў кінаклуб выхаднога дня.
Архітэктура
Адзін з першых у беларускім савецкім дойлідстве будынкаў, у якім выкарыстаны класічныя формы і дэкор. Замыкае перспектыву Камсамольскага сквера з боку вуліцы Першамайскай. Кампактны цагляны будынак мае ў плане форму выцягнутага прамавугольніка. Галоўны фасад вырашаны ў выглядзе 4-калоннага порціка. На падоўжнай восі аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі паслядоўна размешчаны касавы вестыбюль, двухсветлавое прасторнае фае і глядзельная зала на 550 месцаў. На антрэсольным паверсе невялікая канцэртна-лекцыйная і чытальная залы, буфет.
Пустое
Пустое — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 46 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 3 км на паўночны ўсход ад вёскі Вялікае Сітна, за 0,3 км на паўночны захад ад возера Сітна, каля заходняга берага возера Глыбокае, у басейне ракі Палата.
Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,18 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,5 км.
Схілы катлавіны стромкія, вышынёй да 15 м. Возера размешчана сярод лесу. На ўсходзе кароткай пратокай злучана з возерам Глыбокае.
Качарышка
Качарышка — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 46 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 3,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Вялікае Сітна, у басейне ракі Палата.
Плошча паверхні 0,006 км². Даўжыня 0,14 км, найбольшая шырыня 0,05 км. Даўжыня берагавой лініі 0,32 км.
Знаходзіцца сярод балота, парослага хмызняком.
Галоўны корпус МДУ імя А. А. Куляшова
Галоўны корпус МДУ імя А. А. Куляшова — будынак у Магілёве, размешчаны па вуліцы Касманаўтаў, 1, на рагу з вуліцай Якубоўскага. Галоўны корпус інстытута пабудаваны ў 1967 годзе па праекце архітэктара А. Кучарэнкі.
Архітэктура
5-павярховы прамавугольны ў плане будынак, у якім размешчаны рабочыя і навучальныя кабінеты, бібліятэка, дапаможныя памяшканні. Аб’ёмы спартыўнай і глядзельнай зал на 800 месцаў арганічна ўпісаны ў асноўны аб’ём. Фасады вырашаны ў простых і лаканічных архітэктурных формах з выкарыстаннем магутных вертыкальных пілонаў, якія разам з парталам галоўнага ўваходу надаюць будынку манументальнасць.
Львоўскі раён
Львоўскі раён (Львівський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Львоў.
Утвораны 17 ліпеня 2020 года ў рамках заканчэння рэформы дэцэнтралізацыі.
Даніэль Бомберг
Даніэль Бомберг (Daniel van Bomberghen; паміж 1470 і 1480,, Бургундскія Нідэрланды — , , Сямнаццаць правінцый) — яўрэйскі першадрукар эпохі Рэнесансу.
Біяграфія
Паводле паходжання — галандзец з каталіцкай сям'і, яго сваякі пераехалі ў Антверпен з Харлема, яны займаліся гандлем тканін, пераважна, з Італіяй. Яго бацька — Карнеліус ван Бомберген — меў пэўны вопыт у друкарскай справе і ў 1496 годзе ўдзельнічаў у выданні першага Антверпенскага брэвіярыя, які быў надрукаваны ў Венецыі. Ён аддаў сына на навучанне ў Лувенскі ўніверсітэт, пасля яго заканчэння Даніэль у 1516 годзе сам перабраўся ў Венецыю. Іўрытам і яўрэйскай літаратурай ён зацікавіўся, навучаючыся ў Фелікса Працкага — хрышчонага яўрэя.
У Венецыі ён стварыў усе свае знакамітыя друкаваныя працы на іўрыце — усяго каля 230. Ім рухалі, перш за ўсё, фінансавыя меркаванні — у Італію перабіралася мноства яўрэяў з Іспаніі і Партугаліі, якія мелі патрэбу ў рэлігійнай літаратуры. Першае яго вядомае выданне — рабіністычная Біблія з каментарыямі «Мікраёт Гедалот» (1516—1517). У 1524—1525 гадах у свет выйшла «Вялікая Біблія Бомберга», заснаваная на масарэцкім тэксце Аарона бен Ашэра, які ў сваю чаргу быў заснаваны на аўтарытэце Майманіда. Паралельна Бомберг быў рэдактарам і выдаўцом поўнага 12-томнага выдання Талмуда (першае выданне 1520—1523 гадоў, другое завершана ў 1531 годзе), заклаўшы стандарт выданняў рэлігійнай літаратуры на іўрыце. Дагэтуль любое выданне Талмуда выкарыстоўвае разбіццё на старонкі па выданні Бомберга. Доўгі час гэта было адзінае выданне, свабоднае ад цэнзурных уставак і выняткаў. Гэта выданне атрымала ўхваленне Папы Рымскага Льва X, акрамя таго, Бомберг не пераследваўся ўладамі і інквізіцыяй, якая знішчала працы яўрэйскіх друкароў. Карыстаючыся павагай сярод яўрэйскай абшчыны Італіі, дзе пражывала большасць чытачоў яго выданняў, Бомберг у 1549 годзе вярнуўся ў Фландрыю, дзе і сканаў праз чатыры гады.
Пасля смерці Бомберга, яго спадчыннікі прадалі яўрэйскія друкарскія шрыфты Х. Плантэну, яны выкарыстоўваліся пры выданні «Бібліі Паліглоты».
Гісторыя Лёвенскага ўніверсітэта да падзелу
Гісторыя Лёвенскага ўніверсітэта да падзелу (Universitas lovaniensis) — гісторыя самага першага і самага вядомага ўніверсітэта Бельгіі, якая ўключае гісторыю старога Лёвенскага ўніверсітэта і Лёвенскага каталіцкага ўніверсітэта, які ўзнік у ім пазней. Адкрыццё Лёвенскага ўніверсітэта санкцыянаваў у 1425 годзе Папа Рымскі Марцін V па хадайніцтве герцага Жана IV Брабанцкага.
З прыходам французаў у 1797 годзе Лёвенскі ўніверсітэт спасціг лёс усіх рэгіянальных універсітэтаў Францыі: ён быў скасаваны. Адроджаны мясцовым епіскапствам у 1834 годзе ў г. Мехелен, у наступным годзе пераехаў у Лёвен, усталяваўшы такім чынам пераемнасць з навучальнай установай дарэвалюцыйнага часу. Мовай выкладання доўгі час была латынь, у XIX стагоддзі латынь і французская, з 1930 года — французская і нідэрландская.
Пасля 1968 года ўніверсітэт падзяліўся. З-за пратэстаў фламандцаў франкамоўны паток вымушаны быў пакінуць горад Лёвен і заняў новы студгарадок ужо на тэрыторыі Валоніі.
Новыя ўніверсітэты
У канцы крызісу 1968 года ўніверсітэт падзяляецца на дзве асобныя галіны:
Ацык (Армавір)
Ацы́к (Հացիկ) — сяло ў марзе Армавір, на захадзе Арменіі. Размешчана на ўчастку чыгункі Армавір — Гюмры, за 7 км на паўночны захад ад горада Армавір і за 3 км ад сяла Аракс.
Сяло было заснавана ў 1933 г. і у 1940 г. названа ў гонар Клімента Варашылава, потым з 1963 па 1991 гг. мела назву Наіры, і толькі пасля гэтага атрымала сучасную назву.
Рыстунец
Рыстунец — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 48 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 4 км на паўночны ўсход ад вёскі Вялікае Сітна, у басейне ракі Палата.
Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,2 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,55 км.
Схілы невыразныя. Вакол возера балота, на паўднёвым усходзе прымыкае лес. Сцёк праз меліярацыйную канаву ў возера Макачы.
Мурашка-амазонка
Мурашка-амазонка (Polyergus rufescens) — від мурашак.
Апісанне
Рабочыя асобіны даўжынёй 5,5-6 мм, цела карычнева-чырвонае, з чорнымі адтапыранымі валаскамі. Мандыбулы шаблепадобныя. Самкі даўжынёй 8-9,5 мм, карычнявата-чырвоныя, самцы 6-7,5 мм, чорныя.
Пашырэнне
Пашырэнне: Сярэдняя і Усходняя Еўропа, стэпавая зона Заходняй Сібіры. У Беларусі праходзіць паўночная мяжа арэала.
Месцы пражывання: умерана вільготныя хвойныя і лісцевыя лясы. Мурашнікі робяць на ўзлесках, прасеках, разрэджаных участках лясных біятопаў. Пазбягаюць участкаў моцнага зацянення і зусім адкрытых месцаў.
Рудзенькія
Рудзенькія — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 47 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 3,4 км на паўночны ўсход ад вёскі Вялікае Сітна, у басейне ракі Палата.
Плошча паверхні 0,45 км². Даўжыня 0,2 км, найбольшая шырыня 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,45 км.
Знаходзіцца сярод балота.
Эда (горад)
Эда (江戸) — старая назва Токіа, сучаснай сталіцы Японіі, да 1868 года. Цяпер так называюць старую цэнтральную частку Токіа паблізу замка Эда.
Гісторыя
Першая згадка пра Эда датуецца 1457 годам, калі мясцовы уладальнік Ода Дакан загадвае узвесці ля берагоў сучаснага Такійскага заліва невялікі замак у рыбацкім пасёлку Эда.
Пры рэстаўрацыі Мэйдзі (1868) рэзідэнцыя  імператара была перамешчаная ў Эда, а сам горад атрымаў новую назву «Токіа» (東京, "ўсходняя сталіца ").
У 1943 годзе Токіа абвешчаны афіцыйнай сталіцай краіны.
Санькова-Мядзвежжа
Санько́ва-Мядзве́жжа — невялікі (плошча 454 га, 4,5 км²) эксклаў Расійскай Федэрацыі на тэрыторыі Беларусі. Размешчаныя на ўсходзе Добрушскага раёна закінутыя вёскі Санькова і Мядзвежжа юрыдычна ўваходзяць у склад Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
У пачатку XX стагоддзя некалькі сялян з Бранскай вёскі Дабрадзееўка, размешчанай на вельмі беднай зямлі, адправіліся на заробкі ў Злучаныя Штаты Амерыкі. Адпрацаваўшы тры гады шахцёрамі ў Пенсільваніі, яны вярнуліся дахаты перад Першай сусветнай вайной, і купілі землі (Мядзвежую Дуброву і Саніну паляну) у беларускага памешчыка Шведава. Паступова, сяляне асвоілі зямлю, пабудаваўшы пару дзясяткаў гаспадарак.
У 1926 годзе, калі вырашаліся адміністрацыйныя межы, паводле волі жыхароў, вёскі Санькова і Мядзвежжа былі аднесены да Бранскай вобласці РСФСР.
У час Другой сусветнай вайны жыхары вёсак удзельнічалі ў партызанцы. Калі захопнікі спалілі беларускую вёску Хаткі, што знаходзілася побач, яе жыхары былі прыняты жыхарамі вёсак Санькова і Мядзвежжа. Летам 1943 года абедзве вёскі былі таксама спаленыя нацыстамі.
Пасля вайны вёскі былі адбудаваны і існавалі да Аварыі на Чарнобыльскай АЭС. У красавіку 1986 года землі былі моцна забруджаныя радыенуклідамі і закінутыя. Цяпер на тэрыторыі ніхто не жыве, аднак мясцовая дарога выкарыстоўваецца кантрабандыстамі для ўвозу танных тавараў у Расію ў аб’езд мытні.
Стражы
Назву Стражы́ маюць:
Хамянкі
Назву Хамянкі́ маюць:
Чмель звычайны
Чмель звычайны (Bombus proteus) — від чмялёў.
Апісанне
Спінка пакрыта чорнымі або карычневымі валаскамі, часам з невялікай прымессю жоўтых або шэрых; трэці тэргіт брушка пакрыты чорнымі, а пяты аранжавымі або жоўтымі валаскамі, іншы раз з прымессю карычневых. На лбе ніжэй асновы вусікаў чорныя валаскі.
Пашырэнне
Пашырэнне: Цэнтральная і паўднёвая часткі Еўропы. Арэал уключае тэрыторыю Беларусі, трапляюцца адзінкавыя экземпляры.
Месцы пражывання: лугі лясной, лесастэпавай і стэпавай зон.
Асаблівасці біялогіі
Палітроф, але аддае перавагу раслінам сямейства астравых, у меншай ступені губакветных.
Пчала-цясляр
Пчала-цясляр звычайная (Xylocopa valga) — від пчол.
Апісанне
Самая буйная пчала ў фауне Беларусі. Цела (20-28 мм) чорнае, бліскучае, слабаапушанае. Крылы цёмныя з яркім фіялетавым адлівам. Галёнкі задніх ног у густых валасінках.
Пашырэнне
Пашырана ад поўначы Афрыкі і Еўропы праз Сярэднюю Азію, Казахстан да Манголіі ўлучна. У першай палове мінулага стагоддзя від рэгістраваўся па ўсёй тэрыторыі Беларусі, у апошні час рэгіструецца толькі на поўдні.
Жыве на ўзлесках старых лясоў, радзей у населеных пунктах з драўлянымі пабудовамі і старымі садамі.
Ахова
Від уключаны ў Чырвоныя кнігі Літвы, Украіны, Расіі.
Ашакан
Ашака́н (Օշական) — сяло ў марзе Арагацотн, на захадзе Арменіі. Размешчана за 6 км на паўднёвы захад ад горада Аштарак, за 2 км на паўднёвы ўсход ад сяла Воскеваз, за 5 км на паўночны захад ад сяла Сасунік і за 6 км ад сяла Дашт суседняга марзу Армавір. У сяле знаходзіцца дзіцячы рэабілітацыйны цэнтр «Ашакан».
Чмель чырванаваты
Чмель чырванаваты (Bombus ruderatus) — від чмялёў.
Апісанне
Цела даўжынёй да 3,5 мм. На спінцы паміж асновамі крылаў суцэльная папярочная перавязь з цёмных валаскоў. На пярэдняй частцы спінкі і шчыціку светлыя, на брушку самкі чорныя валаскі, тэргіты ў рабочых і самцоў пакрыты белымі валаскамі.
Пашырэнне
Пашырэнне: Сярэдняя і Паўднёвая Еўропа, Малая Азія. Мяркуюць, што ў паўднёвых раёнах Беларусі дастаткова звычайны, у паўночных вельмі рэдкі.
Месцы пражывання ва Усходняй Еўропе — астэпаваныя лугі і дзюны, парослыя злакамі і разнатраўем.
Асаблівасці біялогіі
Палітроф, але перавагу аддае раслінам сямействаў губакветных, у меншай ступені бабовых і астравых.
Мысліцель (скульптура)
«Мысліцель» (Le Penseur) — адна з самых вядомых скульптурных прац Агюста Радэна. Майстар працаваў над ёй у 1880—1882 гг. Арыгінал скульптуры экспануецца ў музеі Радэна у Парыжы.
Гісторыя
Па першапачатковай задумцы аўтара скульптура называлася «Паэт» і была часткай кампазіцыі «Брама пекла» па матывах «Боскай камедыі», дзе адлюстроўвала Дантэ, стваральніка адлітых у бронзе Радэнам карцін пекла. З часам задумка Радэна была ўскладнена, у прыватнасці вобраз Дантэ быў заменены ўніверсальным вобразам творцы. Прытрымліваючыся традыцыяў класічнай скульптуры Мікеланджэла, Радэн надзяліў свайго героя фізічнай сілай, аднак выканаў яго падкрэслена алегарычным, не маючым рэальных прататыпаў.
Мадэллю для скульптуры (як і для многіх іншых скульптур Радэна) паслужыў француз па імені (Jean Baud), мускулісты баксёр, які ў асноўным выступаў у Парыжы, у квартале чырвоных ліхтароў.
Упершыню «Мысліцель» быў публічна выстаўлены ў 1888 годзе ў Капенгагене. У 1902 годзе была адліта ў бронзе павялічаная да 181 см скульптура, якую ў 1904 Радэн выставіў у парыжскім Салоне. У 1906 бронзавы "Мысліцель" быў усталяваны ў Пантэоне. Пры гэтым Радэн, які выступаў на адкрыцці, заявіў, што "Мысліцель" з'яўляецца помнікам французскім працоўным. У 1922 годзе гэтую бронзу перанеслі ў музей Радэна у Гатэль Бірон.
Копіі
Існуе больш за 20 бронзавых і гіпсавых копій статуі ў розных гарадах па ўсім свеце. У прыватнасці, бронзавая копія скульптуры ўсталяваная на магіле скульптара ў Мёдоне, прыгарадзе Парыжа. Іншыя копіі ўстаноўлены каля брамы філадэльфійскага музея Радэна і каля брамы Калумбійскага універсітэта.
Іаган Іаахім Вінкельман
Іаган Іаахім Вінкельман (Johann Joachim Winckelmann, 9 снежня 1717,, Саксонія-Ангальт — 8 чэрвеня 1768, ) — нямецкі мастацтвазнавец, заснавальнік сучасных уяўленняў пра антычнае мастацтва і навуку археалогіі.
Адукацыя
Сын беднага шаўца, Вінкельман, нягледзячы на свае вельмі бедныя матэрыяльныя сродкі, скончыў у Берліне гімназію і наведваў універсітэт у Гале, дзе займаўся пераважна старажытнай славеснасцю.
Пасля гэтага ён быў даволі доўга дарэктарам у розных сямействах, затым вывучаў медыцыну ў Іенскім універсітэце; у 1743—1748 гг. ён працаваў у вучылішча пад Берлінам, затым паступіў у бібліятэкары да графа Бюнау, у Нетніцы. Тут будучы гісторык мастацтва жыў непадалёк ад Дрэздэна і меў магчымасць часта бачыць і вывучыць сабраныя там мастацкія скарбы. Яны ўзбудзілі ў ім гарачую любоў да класічнай старажытнасці і агіду да стылю ракако, які панаваў у тагачаснай нямецкай архітэктуры і пластыцы.