cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Міхаіл Фёдаравіч Казлоў
Біяграфія
З 1993 года камандаваў 7-й танкавай арміяй. З 1997 па 2001 год, да выхаду ў адстаўку, быў начальнікам Галоўнага штаба Узброеных Сіл, адначасова — першы намеснік Міністра абароны Рэспублікі Беларусь.
Бранісловас Лубіс
Бранісловас Лубіс (Bronislovas Lubys;, Плунге — , Друскінінкай) — літоўскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Літвы ў 1992-1993 гадах.
У 1963 годзе скончыў Каўнаскі політэхнічны інстытут, у 1979 годзе атрымаў у гэтай ВНУ навуковую ступень кандыдата хімічных навук. У 1980-я гады быў выкладчыкам універсітэта. З 1963 года быў прафесійна звязаны з азотнай кампаніяй «Азотас» у Ёнава, быў галоўным інжынерам, а з 1985 года — генеральным дырэктарам. У 1990 годзе абраны ў Вярхоўны Савет Літоўскай ССР, пераўтвораны затым у Сейм Літоўскай Рэспублікі. 11 сакавіка таго ж года ён быў у ліку тых, хто падпісаў Акт аб аднаўленні Літоўскай дзяржавы. Працаваў у парламенце да 1992 года.
Пустальга звычайная
Звычайная пустальга [Falco tinnunculus], драпежная птушка з атрада сокалападобных (Falconiformes) сямейства сакаліных (Falconidae), самая распаўсюджаная драпежная птушка Цэнтральнай Еўропы пасля звычайнага канюка. Птушка 2007 года ў Германіі, сімвал САПР (Саюз аховы прыроды Расіі) 2002 года. Добра вядомая птушка, таму што ахвотна селіцца ў гарадах і лятае адметным чынам.
Этымалогія назвы
Навуковая назва tinnunculus (літар. гучны, зыклівы.) паходзіць ад голасу звычайнай пустальгі, які нагадвае гукі «ці, ці, ці, ці». Тон і хуткасць голасу мяняецца ў залежнасці ад абставін.
Звычайная назва Паходжанне невядома. У іншых мовах птушку называюць паводле яе іншых адметнасцяў. Напрыклад, нямецкае Turmfalke (літар. вежавы сокал) паходзіць ад таго, што звычайная пустальга ахвотна гняздуецца ў будынках, аддаючы перавагу іх верхняй частцы. Дыялектна-рэгіянальныя нямецкія назвы Rüttelfalke і Rüddelgeier (напрыклад, сокал-трапятун) перадаюць характэрныя асаблівасці палёту. Назвы сценавы, кафедральны і царкоўны сокал (ням. Mauerfalke, Domfalke, Kirchfalke) сведчаць аб найбольш тыповых месцах гнездавання на тэрыторыі паселішчаў чалавека. Сустракаецца ў нямецкай мове і назва галубіны шуляк (Taubensperber), што аднак з’яўляецца некалькі памылковай інтэрпрэтацыяй харчавальнага спектра птушкі. У адрозненні ад сапсана, галубы толькі ў выключных выпадках становяцца здабычай звычайнай пустальгі, у першую чаргу з-за значных памераў голуба.
Кедровы (Томская вобласць)
Кедровы (Кедровый) — горад (з 1987) у Расіі, абласнога падпарадкавання Томскай вобласці. Насельніцтва 2.7 тыс. чал. (2007). Заснаваны ў 1982 годзе.
Пустальга звычайная
Этымалогія назвы
У Беларусі, Украіне, Расіі сустракаецца таксама і назва «трасучка», якая паходзіць ад характэрнага палёту птушкі, калі яна трасецца, трапечацца ў паветры ў пошуках здабычы.
Кедровы (Томская вобласць)
Горад размешчаны ў даліне ракі Чузік (басейн ракі Об), за 480 км на захад ад Томска.
Пустальга звычайная
Пер’е
Афарбоўка пер’я звычайнай пустальгі яскрава палавы дымарфізм. Асабліва адметная розніца афарбоўкі пер’я галавы самцоў і самак. Галава самца светла-шэрая, у самкі іржава-бурага колеру. Далей, на рыжа-бурай спіне самца размешчаны невялікія чорныя і часткова ромбавідныя плямы. Верхнія крыючыя хваста, задняя спіна і хваставое пер’е аднолькавага светла-шэрага колеру. Канец з кантрасным пераходам у чорны колер, а затым у белую кайму. Ніжняя частка светла-крэмавая, у выключных выпадках з лёгкімі рыжаватымі плямамі і палоскамі. Ніжняя частка жывата і ніжнія крыючыя крылаў амаль белага колеру.
Кедровы (Томская вобласць)
Нафтагазаздабыча.
Пустальга звычайная
Пер’е
У дарослай самкі па спіне праходзяць падоўжныя цемнаватыя палосы. У адрозненні ад самца хвост таксама рыжы, з некалькімі падоўжнымі кантраснымі палоскамі. У ніжняй частцы пер’е самак значна цямнейшае чым у самцоў, з больш адметнымі плямінамі. Афарбоўка пер’я маладых птушак адпавядае каляроваму спектру самкі, але крылы выглядаюць больш скругленымі і карацейшымі чым у дарослых экзэмпляраў. Акрамя таго, акантоўка іх контурнага пер’я (Remiges primarii) значна святлейшая. Васкавіца і радужына ў дарослых асобін жоўтыя, у маладых птушак ад светла-сіняга да жаўтавата-зялёнага колеру.
У прадстаўнікоў абодвух палоў хвост закруглены, таму што вонкавыя пёры хваста карацейшыя за сярэдняе хваставое пер’е. У дарослых птушак аканечнасці крылаў даходзяць канца хваста. Ногі жоўтыя, кіпцюры чорныя.
Будова цела
Звычайная пустальга, тыпова для сокалаў, мае 15 шыйных пазванкоў, што дазваляе птушцы паварочваць шыю на 180°. Без павароту галавы звычайная пустальга мае погляд прыблізна ў 220°.
Велічыня цела і размах крылаў моцна вар’іруюць у залежнасці ад падвіду і індывідуума. У самцоў шырока распаўсюджанага ў Еўропе падвіду Falco tinnunculus tinnunculus звычайна сярэдняя даўжыня цела дасягае 34,5 см, у самак 36 см. Размах крылаў самца складае ў сярэднім амаль 75 см, і адпаведна 76 см у самак.
Пры ўмовах нармальнага развіцця і харчавання сярэдняя вага самцоў складае прыблізна 200 г, самкі важаць на 20 г больш. Звычайна вага самца застаецца нязменнай на працягу года, у самак жа значныя перапады; найбольшай вагі самкі дасягаюць у перыяд кладкі яек, калі могуць важыць, пры ўмове нармальнага харчавання, болей за 300 г. У буйнейшых (цяжэйшых) самак большая кладка і больш удала гадуецца патомства.
Палёт
Хуткасць палёту звычайнай пустальгі можа дасягаць 60 км/г.
Голас
Пры даследаваннях былі выяўлены 11 розных галасавых адценняў у самак і больш за 10 у самцоў. Крыкі ўмоўна падзяляюцца на некалькі тыпаў, пры гэтым вышыня, тон, моц і частата крыку мяняюцца залежна ад сітуацыі. Самцы і самкі змяняюць галасавое адценне, напрыклад, у час вывядзення патомства. У самак гэта асабліва прыметна ў такавальны перыяд альбо калі яна падае сігнал самцу аб недахопе корму ў перыяд выседжвання птушанят.
Гукі, якія нагадваюць «ці, ці, ці» альбо «кі, кі, кі» — прыкмета ўзбуджэння, чуваць іх у першую чаргу тады, калі птушка занепакоена ў гняздзе. Варыянты гэтага крыку сустракаюцца і незадоўга да перадачы здабычы самцом у гняздо з самкай.
Гл. таксама [http://ecoclub.nsu.ru/raptors/species/songs/falco_tinnunculus.mp3 Голас звычайнай пустальгі (фармат mp3), працягласць 1 мін. 12 сек.]
Распаўсюджанасць
Звычайная пустальга — шырока распаўсюджаная птушка ў Еўропе, Азіі і Афрыцы, дзе засяляе практычна ўсе кліматычныя зоны палеарктычнага, эфіопскага, і арыентальнага рэгіёнаў. У межах жыццёвага арэалу адрозніваюць шэраг падвідаў звычайнай пустальгі, але дакладную іх колькасць вызначыць цяжка, бо не існуе адзінай думкі вучоных па падвідавай класіфікацыі. Наступныя акрэсленні падвідаў пераважна паводле П’ехокі (1991):
Зімоўка
Пры дапамозе кальцавання птушак былі высветлены асноўныя рысы пералётных паводзінаў звычайнай пустальгі. З шматлікіх знаходак кольцаў вядома, што звычайная пустальга можа паводзіць сябе і як пералётная, і як аселая, і як качэўная птушка. Пералётныя паводзіны птушкі змяняюцца пераважна ў залежнасці ад колькасці ежы ў адпаведным жыццёвым арэале.
Птушкі, якія гняздуюцца ў Скандынавіі або краінах Прыбалтыкі, адлятаюць у большасці выпадкаў у вырай ў Паўднёвую Еўропу. Тады, калі градацыя палявой мышы надзвычай высокая, і, адпаведна, пошукі корму птушку не турбуюць, яна застаецца на зімоўку ў месцы свайго гнездавання. Так, напрыклад, нават на паўднёвым захадзе Фінляндыі назіраліся выпадкі, калі звычайная пустальга заставалася зімаваць і не адлятала ў вырай, таксама як касматаногі канюк і звычайны канюк. У выніку падрабязных даследаванняў высветлілася таксама, што птушкі, якія гняздуюцца ў Цэнтральнай Швецыі адлятаюць у вырай у Іспанію, часткова ў Паўночную Афрыку. Птушкі ж, якія гнездзяцца ў Паўднёвай Швецыі, адлятаюць у вырай перш усяго ў Польшчу, Германію, Бельгію і Паўночную Францыю.
Звычайныя пустэльгі, якія гнездзяцца ў Германіі, Нідэрландах і Бельгіі, з’яўляюцца аселымі і качэўнымі птушкамі. Толькі невялікая колькасць індывідаў адважваецца на далёкую вандроўку і зімуе ў рэгіёнах, у якія адлятаюць птушкі з Скандынавіі. Птушкі Паўночнай Азіі і Усходняй Еўропы адлятаюць на паўднёвы ўсход, пры гэтым малодшыя асобіны відавочна адлятаюць значна далей, выбіраючы за свае зімовыя кватэры побач з Паўднёвай Еўропай таксама Афрыку, дзе яны дасягаюць тэрыторый, якія мяжуюць альбо пераходзяць у трапічныя джунглі. Звычайныя пустэльгі, якія гнездзяцца ў еўрапейскай частцы Расіі, адлятаюць у вырай таксама і ва ўсходнія рэгіёны Міжземнамор’я.
Зімавальныя тэрыторыі азіяцкіх папуляцый прасціраюцца ад прыкаспійскіх тэрыторый і паўднёвай Цэнтральнай Азіі да Ірака і паўночнага Ірана. Сюды таксама адносіцца і паўночная частка пярэдняй Індыі. Таксама і азіяцкія папуляцыі з’яўляюцца аселымі і качэўнымі птушкамі, калі жыццёвы арэал забяспечвае неабходную колькасць здабычы ў зімовы перыяд.
Пералётныя паводзіны
Звычайная пустальга з’яўляецца т.зв. шырокафронтнай пералётнай птушкай, не трымаючыся традыцыйных пералётных маршрутаў. Гэтыя птушкі звычайна адлятаюць у вырай паасобку, а не групамі. Так, напрыклад, у 1973 годзе над Гібралтарскім пралівам сярод каля 210 тыс. сокалападобных праляцела 121 тыс. звычайных асаедаў, у той жа час звычайных пустэльгаў было ўсяго толькі 1237. Гэтыя лічбы сведчаць, па-першае, аб тым, што шырокараспаўсюджаная ў Еўропе звычайная пустальга толькі ў невялікай колькасці адлятае ў вырай у Афрыку, і, па-другое, аб тым, што праз Міжземнамор’е гэтыя птушкі пралятаюць больш шырокім фронтам.
Падчас пералёту звычайныя пустэльгі лятуць адносна нізка і звычайна на вышыні ад 45 да 100 метраў. Пералёт птушка працягвае нават пры неспрыяльным надвор’і, бо, у адрозненне ад іншых сокалападобных, звычайная пустальга не залежыць ад спрыяльнай тэрмікі. Таму птушка перасякае нават Альпы, што амаль што немагчыма для, напрыклад, звычайнага канюка, які здольны на гэта толькі ў выключных выпадках. Падчас пералёту над Альпамі звычайная пустальга карыстаецца пераважна пераваламі, але пралятае таксама і над вяршынямі і леднікамі.
Тыповыя жыццёвыя арэалы
Звычайная пустальга адносіцца да відаў, якія лёгка адаптуюцца да навакольных умоў, таму жыццёвыя арэалы птушкі вельмі разнастайныя. Птушка звычайна не селіцца ў густых закрытых лясных масівах, а таксама на бяздрэўных сцяпных ландшафтах. У Цэнтральнай Еўропе звычайна пустальга даволі распаўсюджана ў культурных ландшафтах, і можа жыць практычна ў любым месцы, у непасрэднай блізкасці да якой ёсць край лесу або адкрытыя тэрыторыі, парослыя дрэвамі. Для палявання птушцы трэба адкрытыя плошчы з нізкай расліннасцю. Там, дзе няма дрэў, звычайная пустальга сядае на слупы высакавольтных электрычных ліній. З 1950-х гадоў вядомы нават адзіны выпадак, калі птушка гняздзілася на Аркенійскіх астравах на тэрыторыі, дзе зусім няма расліннасці.
Ферара (правінцыя)
Ферара (італ. Provincia di Ferrara) — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Эмілія-Раманья. Цэнтр - горад Ферара.
Пустальга звычайная
Тыповыя жыццёвыя арэалы
Акрамя існавання адпаведнага месца для гнездавання, вырашальным крытэрыем у выбары жыццёвага арэалу звычайнай пустальгі з’яўляецца дастатковая колькасць магчымай здабычы. Калі корму хапае, птушка праяўляе вялікую прыстасаванасць да ландшафтаў з амаль што любым вышынным дыяпазонам. Так, напрыклад, у Гарцы і ў Рудных гарах існуе прамая залежнасць паміж прысутнасцю асноўнай здабычы птушкі, палявой мышы, і вышынным дыяпазонам, на якім сустракаецца звычайная пустальга. У Гарцы, пачынаючы з вышынь ~600 м, птушка сустракаецца ўсё радзей, а вышэй за 900 м амаль не бывае. У Альпах жа, дзе ў птушкі істотна іншы спектр здабычы, за паляваннем драпежніка можна назіраць на альпійскіх лугах нават на вышыні 2 000 метраў. На Каўказе птушка сустракаецца на вышынях да 3 400 метраў, на Паміры на вышыні звыш 4 000 метраў. У Непале пустальгу можна ўбачыць як у даліннай мясцовасці, так і на вышыні звыш 5 000 метраў. У Тыбеце птушку неаднойчы заўважалі ў высакагорных зонах на вышыні да 5 500 метраў.
Прынцэса Айко
Айко, прынцэса Тосі (Тосі-но-мія Айко Найсіно; нар. 1 снежня 2001, Токіа) — дачка 126-га імператара Японіі Нарухіта і імператрыцы Масако.
Біяграфія
Айко нарадзілася 1 снежня 2001 года ў 14:43 па стандартным японскім часе ў Токіа. Іерогліфы яе імя азначаюць: «любоў» і «дзіця» — «дзіця любові». Айко таксама носіць імперскі тытул прынцэсы Тосі (敬宮), што значыць: «чалавек, які паважае іншых». Калі яна выйдзе замуж за простага чалавека, ёй прыйдзецца адмовіцца ад гэтага тытула. Імператарскі Сямейны Закон 1947 года адмяніў японскае дваранства; і, згодна з палажэнням гэтага закона, колькасць «афіцыйных» членаў у імператарскай сям’і абмежавана нашчадкамі Імператара Тайсё.
Пустальга звычайная
Звычайная пустальга ў гарадскіх ландшафтах
Звычайная пустальга таксама ахвотна селіцца ў межах вялікіх і малых гарадоў. Відавочна, што тэрыторыі палявання і месца гнездавання для птушкі не абавязкова павінны быць ідэнтычнымі. Пустальга, якая гняздзіцца ў межах горада, павінна пакрываць вялікія дыстанцыі, каб здабыць сваіх традыцыйных мышэй. Так, напрыклад, птушкі, якія жывуць у Фрауэнкірхскай вежы ў Мюнхене, па кожную здабытую мыш мусяць пралятаць найменей 3 км. Даследаванні паказалі, што звычайная пустальга можа вытрымліваць пяцікіламетровую адлегласць да сваіх паляўнічых месцаў. У некаторых птушак, якія гняздзяцца ў гарадах, назіраюцца перамены ў формах палявання, а таксама ў спектры здабычы. Больш падрабязная інфармацыя аб той з’яве змешчана ў частцы артыкула формы палявання.
Прынцэса Айко
Біяграфія
У парушэнне традыцый, яе імя было абрана яе бацькамі, а не імператарам. Яно было ўзята з вучэння кітайскага філосафа Мэн-цзы. Ён лічыць, што «чалавек, які любіць іншых, будзе любімы іншымі, і чалавек, які паважае іншых, будзе заўсёды паважаны іншымі».
Пустальга звычайная
Звычайная пустальга ў гарадскіх ландшафтах
Адначасова гарады небяспечныя для птушак. Звычайныя пустэльгі рэгулярна трапляюць у аўтамабільныя аварыі альбо разбіваюцца аб шкленне сучасных дамоў. Акрамя таго, калі-нікалі маладыя птушкі выпадаюць з гнездавых ніш і моцна аслабеўшы трапляюць на спецыяльныя станцыі. Так, берлінская даследчая група штогод даглядае і апякае каля 50 птушак на дзвюх станцыях па ахове звычайнай пустальгі.
Здабыча
Гарадскія папуляцыі звычайнай пустальгі палююць пераважна на вераб’ёў і іншых дробных птушак. На адкрытых ландшафтах у дзённы рацыён птушкі ўваходзяць найперш невялікія млекакормячыя: палявыя мышы, рыжыя палёўкі, землярыйкі, паўхі ды іншыя палёўкавыя. Дамінантнае месца той ці іншай здабычы ў рацыёне звычайнай пустальгі вызначаецца ў першую чаргу лакальнымі ўмовамі адпаведнага жыццёвага арэалу. Так, у выніку навуковых даследаванняў было выяўлена, што пустэльгі, якія насяляюць востраў Амрум, кормяцца пераважна вадзянымі палёўкамі (Arvicola terrestris). У Паўднёвай Еўропе звычайная пустальга палюе і на казюрак — конікаў і жукоў, а таксама на рэптылій, напр., яшчарак. Калі значна паніжаюцца папуляцыі дробных сысуноў, на гэтую здабычу пераходзяць таксама і птушкі, якія насяляюць Цэнтральную Еўропу. Маладыя птушкі, якія толькі пачынаюць вучыцца лятаць, кормяцца спачатку казюркамі і толькі набыўшы неабходны вопыт і сілу, пачынаюць весці паляванне на дробных сысуноў.
Прынцэса Айко
Біяграфія
Прынцэса Тосі (ці прынцэса Айко, як яна больш вядомая) пачала сваю афіцыйную адукацыю ў дзіцячым садзе Гакусюін ў красавіку 2006 года і скончыла яго ў сакавіку 2008 года. У красавіку 2008 года прынцэса Айко паступіла ў пачатковую школу Гакусюін, а ў красавіку 2014 года — у сярэднюю школу Гакусюін.
Пустальга звычайная
Здабыча
Дзённы рацыён, які звычайна трэба здаровай птушцы, адпавядае 25 % масы яе цела. У выніку анатаміравання загінуўшых птушак было выяўлена, што ў страўніку звычайнай пустальгі ў сярэднім знаходзіцца каля дзвюх напалову ператраўленых мышэй.
Прынцэса Айко
Біяграфія
Заўзятарка сумо, яна наведала ў першы раз басё ў верасні 2006 года разам са сваімі бацькамі.
Пустальга звычайная
Формы палявання
Паводле паводзін у час палявання звычайную пустальгу можна аднесці да так званых захопнікаў: cхапіўшы здабычу, птушка ўтрымлівае яе кіпцюрамі, а затым дабівае каршнём (моцным ударам) па патыліцы, прабіваючы яе дзюбай альбо ломячы шыю ахвяры. Такая форма палявання, якая пераважае пры паляванні на мелкіх сысуноў, з’яўляецца тыповай для ўсіх сокалападобных.
Прынцэса Айко
Біяграфія
Прынцэса Айко любіць пісаць і часам стварае сцэнарыі для п’ес. Таксама спявае і грае на музычных інструментах — фартэпіяна і скрыпцы.
Пустальга звычайная
Формы палявання
Паляванне з паветра — адна з формаў палявання звычайнай пустальгі, якая практыкуецца птушкай толькі пры асаблівых умовах. Выкарыстоўваецца пераважна гарадскімі папуляцыямі для нечаканага нападу на касякі альбо вялікія групы пеўчых птушак, а таксама на сельскагаспадарчых мурагах, дзе адначасова збіраецца даволі вялікая колькасць дробных птушак. Некаторыя асобіны з гарадскіх папуляцый пад прымусам знешніх умоў перайначваюць свае тыповыя паляўнічыя звычкі і палююць пераважна альбо выключна на птушак, каб выжыць у ўрбанізаваных жыццёвых арэалах. Прынамсі некаторыя рэгулярна палююць акрамя гэтага на маладых птушанят у гнёздах здзічэлых свойскіх галубоў.
Прынцэса Айко
Спрэчкі
Нараджэнне прынцэсы Айко дало штуршок ажыўленым спрэчкам у Японіі адносна таго, ці павінна дзеючая сістэма атрымання ў спадчыну па мужчынскай лініі, выкладзеная ў Законе Імператарскага Дома 1947 года, быць змененая ў бок першародства, што дазволіла б жанчыне атрымаць у спадчыну Хрызантэмавы Трон, нават пры наяўнасці ў яе малодшага брата. Хоць у імператарскіх хроніках японскай гісторыі знаходзяць восем кіруючых імператрыц, іх пераемнікі часта выбіраліся сярод мужчын, якія паходзілі па крыві з Імператарскага Дома. З прычыны гэтага некаторыя кансерватыўныя навукоўцы даказваюць, што жаночае панаванне было часовым, і традыцыя атрымання ў спадчыну трона толькі па мужчынскай лініі павінна падтрымлівацца і ў 21-м стагоддзі. Імператрыца Гэмэй, трон якой наследовала яе дачка Імператрыца Гэнсё, застаецца адзіным выключэннем.
Пустальга звычайная
Формы палявання
Часам маладыя птушкі на свежаўзараных палях капаюць зямлю нагамі і збіраюць дажджавых чарвякоў.
Аптымізацыя энергазатрат: параўнанне форм палявання
Седзячы альбо падпільноўваючы звычайная пустальга палюе пераважна зімой. Так, у Вялікабрытаніі ў снежні і ў студзені на форму палявання седзячы прыходзіцца каля 85 %, на паляванне ў паветры толькі каля 15 % агульнага паляўнічага часу. З мая па жнівень на абедзве формы палявання птушка адводзіць прыблізна аднолькавы час. Пры гэтым форма седзячы значна менш удалая ў параўнанні з іншай; адпаведна статыстыцы, толькі 9 % ад агульнай колькасці рыўкоў на патэнцыяльную здабычу былі ўдалымі зімой і 20 % улетку. Пры паляванні з паветра 16 % рыўкоў на здабычу канчаюцца ўдала зімой і каля 21 % летам. Аднак рашучым фактарам у змене формы палявання з’яўляюцца энергетычныя затраты птушкі, звязаныя з трапятлівым палётам у час палявання. Улетку энергетычныя затраты на здабычу кожнай мышы аднолькавыя для дзвюх формаў палявання. Аднак зімой колькасць затрачанай энергіі на здабычу адной мышы са становішча седзячы складае толькі палову затрат для палявання з паветра, нават калі ўдаласць першай паляўнічай формы значна ніжэйшая. Са зменай формы палявання звычайная пустальга аптымізуе свае энергетычныя затраты.
Прынцэса Айко
Стрыечны брат
Планы па змене закона аб атрыманні ў спадчыну трона па мужчынскай лініі былі адкладзеныя пасля таго, як у лютым 2006 года было абвешчана, што брат бацькі, прынц Акісіна (Фуміхіта), і яго жонка, прынцэса Кіка, чакаюць нараджэння іх трэцяга дзіцяці. 6 верасня 2006 года прынцэса Кіка нарадзіла сына, прынца Хісахіта, які стаў трэцім у парадку атрымання ў спадчыну Хрызантэмавага Трона згодна з гэтым законам, пасля яго дзядзькі, наследнага прынца Нарухіта, і яго бацькі, прынца Акісіна (Фуміхіта). Нараджэнне прынца забяспечыла першага мужчынскага нашчадка, які быў народжаны ў імператарскай сям’і за апошнія 41 год. 3 студзеня 2007 прэм’ер-міністр Сіндза Абэ заявіў, што здымае прапанову аб змене Закона Імператарскага Дома. Таму, здаецца, усё менш верагодным, што палажэнні аб пераходзе ў спадчыну прастола будуць зменены, для таго, каб дазволіць стрыечнай сястры Хісахіта, прынцэсе Айко, стаць кіруючай Імператрыцай. Калі прынцэса стане кіруючай Імператрыцай, у выпадку калі законы будуць зменены, то ў будучыні і іншыя прынцэсы Імператарскай Дома змогуць заняць імператарскі трон.
Пустальга звычайная
Такаванне
За такавальным палётам звычайнай пустальгі ў Цэнтральнай Еўропе можна назіраць з сакавіка па красавік. Самцы выконваюць пры гэтым рыўковыя махі крыламі ў паветры, амаль што пераварочвацца ўздоўж і потым імгненна саслізгваюць у піке. Гэтыя палёты, галоўная мэта якіх — пераважна заява правоў птушкі на сваю тэрыторыю, суправаджаюцца ўзбуджанымі заклікамі самца.
Прынцэса Айко
Стрыечны брат
У 2001 годзе Аўстралійскім манетным дваром у Перце была выпушчаная накладам 300 асобнікаў сярэбраная манета якасцю пруф, вагой 1 кілаграм, прысвечаная нараджэнню прынцэсы Айко — першага дзіцяці прынца Нарухіта і прынцэсы Масако.
Пустальга звычайная
Такаванне
Заклікае да спаравання пераважна самка, якая знаходзіць сабе прытулак у аблюбаваным самцом жыццёвым арэале ў час такавання, і падае яму сімвалічныя знакі голасам, запрашаючы да спароўвання. Пасля спаравання самец ляціць да выбранага ім месца гнездавання і зазывае туды самку голасам (гукі, якія нечым нагадваюць яснае, высакаватае «цык»). У самім гняздзе назіраюцца два розныя тыпы такавальных паводзін, адзін з якіх пераходзіць у другі. Няспынна выкрыкваючы сваё «цык» самец прыладжваецца ў гняздзе, нібыта збіраючыся класці яйкі і выседжваць птушанят, клапатліва грабецца ў гняздзе кіпцюрамі і пашырае гнездавое паглыбленне. Калі на акрайку гнязда з’яўляецца самка, самец раптоўна выпростваецца ў гняздзе ва ўзбуджаным стане. Пры гэтым ён звычайна трымае ў дзюбе спецыяльна прыгатаваную ім раней здабычу, прапаноўваючы яе самцы.
Месцы гнездавання
Звычайная пустальга гнездіцца пераважна на скалах, аддаючы перавагу шчылінам і невялікім пячорыстым паглыбленням у скале. Як і іншыя сокалы, звычайная пустальга не будуе гнёзды самастойна. У рэгіёнах з адсутнасцю альбо невялікай колькасцю скал звычайная пустальга займае гнёзды іншых птушыных відаў, напрыклад, варон. Звычайна пустальзе не хапае сілы, каб прагнаць варон з іх свежапабудаваных гнёздаў, таму птушцы не застаецца нічага іншага як займаць старыя шматгадовыя альбо пакінутыя гнёзды. Сустракаліся таксама выпадкі, калі звычайная пустальга зганяла з наседжаных гнёздаў здзічэлых свойскіх галубоў. Селіцца таксама і на адкрытых ландшафтах, некаторыя індывідуумы гняздзяцца ў дуплах дрэў.
Звычайная пустальга ўрбанізаваных раёнаў выкарыстоўвае для гнездавання разнастайныя паглыбленні рэльефу будынкаў і сценавыя нішы, гняздзіцца таксама на царкоўных вежах і высотных дамах. Перавагу ў апошнім выпадку птушка аддае верхняй частцы вертыкальнай структуры будынкаў, тым самым значна памяншаючы ўласную небяспечнасць.
Калі колькасць корму ў адпаведным жыццёвым арэале больш чым дастатковая, звычайныя пустэльгі, таксама як і стэпавая пустальга, збіраюцца ў даволі вялікія гнездавальныя калоніі. Так, у Эрдынскіх забалочаных мясцінах непадалёк ад Мюнхена ў 1930-х адначасова гнездаваліся 20 пар гракоў і 15 гнездавальных пар звычайнай пустальгі ў незвычайнай блізасці адной пары ад другой. Пры гэтым звычайныя пустэльгі карысталіся пакінутымі альбо старымі гнёздамі шэрай вароны. Да жорсткай абароны свайго гнязда пустальга пераходзіць толькі пры вельмі блізкім набліжэнні да гнязда.
Вывядзенне птушанят
У кладцы двухгадовых асобін звычайна ад 3 да 6 яек, з’яўляюцца пераважна з сярэдзіны красавіка. Яйкі, ад жаўтаватага да аліўкава-зялёнага колеру, маюць вялікую колькасць рыжых цёмных плямаў, даўжыня яек — ад 3,4 да 4,4 сантыметраў. Кладкі час ад часу разрабоўваюць шэрыя вароны і іншыя птушкі. Аднак самая вялікая небяспекая — аб’ектыўная немагчымасць для самца забяспечыць неабходнай колькасцю здабычы самку, якая сядзіць у гняздзе з кладкай, у выніку чаго самка мусіць пакідаць гняздо альбо наогул адмовіцца ад далейшага выседжвання патомства. Выседжванне пачынаецца незадоўга перад кладкай яек ці адразу пасля.
Птушаняты вылупляюцца звычайна пасля 27-29 дзён з моманту кладкі. У першыя дні самка вельмі пільна даглядае маладое патомства і пакідае гняздо толькі на вельмі кароткі час, які неабходны для таго, каб самец перадаў самцы здабычу. Калі гэта мышына, птушаняты атрымліваюць ад маці лепшыя часткі — мускульнае мяса, сама ж самка корміцца скурай альбо кішкамі. Калі птушаняты дасягаюць двухтыднёвага ўзросту, самка пачынае пакідаць гняздо і бацькі кормяць маладое патомства незалежна адно ад аднаго. У гэтым узросце маленькія птушаняты пачынаюць упершыню станавіцца на ногі. Птушаняты незвычайна хутка дасягаюць вялікай масы цела. Так, ужо ў трохтыднёвым узросце, вага цела маладой птушкі прыблізна адпавядае масе дарослай птушкі. Сваю першую вопратку — пух, птушаняты змяняюць на адзенне маладой птушкі толькі ў чатырохтыднёвым узросце.
Працягласць жыцця
Узрост найстарэйшых птушак на свабодзе, вызначаны па кальцаванні,16 гадоў. Верагоднасць таго, што маладая птушка перажыве аднагадовы ўзрост, складае аднак усяго 50 працэнтаў. Высокая смяротнасць адзначаецца ў студзені і ў лютым, калі як маладыя, так і дарослыя птушкі паміраюць ад голаду. Прычына гэтага ў неспрыяльных умовах надвор’я, якое замінае птушцы здабываць неабходную колькасць корму.
Звычайная пустальга ў Беларусі
На тэрыторыі Рэспублікі Беларусь звычайная пустальга абносіцца да ахоўных відаў і ўваходзіць у «Чырвоную кнігу» краіны (пачынаючы з другога выдання). На Беларусі звычайная пустальга ахоўваецца ў біялагічным заказніку «Званец», сустракаецца ў нацыянальным парку «Нарачанскі», арніталагічным заказніку «Дымаўшчына» на Віцебшчыне, у Прыпяцкім запаведніку, Белавежскай пушчы, заказніку «Налібоцкая пушча». На тэрыторыі Мінскага ўзвышша назіраецца дастаткова рэдка, але практычна ва ўсіх раёнах. Уваходзіць у склад палявога арнітакомплексу Брэстчыны: у Брэсцкім і Івацэвіцкім раёнах колькасць асобін звычайнай пустальгі на квадратны кіламетр летам на перыяд 1990—2003 года скдадала 3,4 ас./км². Вядомыя таксама рэдкія выпадкі зімавання птушкі на Брэстчыне (0,1 ас./км² за той жа перыяд). Птушка насяляе ў Беларусі таксама і гарадскія тэрыторыі. Так, напрыклад, у Мінску звычайная пустальга — адзін з заўважаных у сталіцы 34-х ахоўных відаў птушак другога выдання Чырвонай кнігі.
Звычайная пустальга — птушка года Беларусі 2010.
Звычайная пустальга ў літаратуры
Віталій Біянкі: «Мышаня Пік» Надзвычай дакладнае апісанне паводзін птушкі даецца ў дзіцячай аповесці «Мышаня Пік» рускага аўтара Віталія Біянкі ў частцы «Хвост-чаплялка і поўсць-нявідка» (вытрымка са скарачэннямі): «''… Трасучка — птушка велічынёй з галуба, толькі танчэйшая, — нерухома вісела ў пустым паветры, быццам падвешаная да неба на вяроўчыне. Толькі крылы ў яе крыху трэсліся, ды галаву яна варочала з боку ў бок. Ён і не ведаў, якія зоркія вочы ў трасучкі… Пік тады толькі зразумеў небяспеку, калі трасучка раптам кінулася і стралой паляцела на яго. Уцякаць было позна. У мышонка ад перапуду адняліся ногі. Ён грудзьмі ўціснуўся ў зямлю і затаіўся. Трасучка даляцела да яго і раптам завісла ў паветры, ледзь бачна трапечучы вострымі крыламі…''»
Запрудскі замак
Запрудскі замак — помнік абарончага дойлідства XIV—XVII ст. Размешчаны каля в. Запруды (Кобрынскі раён).
Апісанне
Замак складаўся з палаца (не захаваўся) і абарончых умацаванняў: земляных валоў з частаколам наверсе і вадзяных равоў. У плане равы і валы нагадваюць упісаныя адзін у адзін прамавугольнікі, якія з усходу мелі бакі ў выглядзе паўдуг, што зыходзіліся ў месцы ўезду ў замак. Валы з гэтага боку згладжаныя. Захаваліся валы вышынёй 1,5—2 м і шырынёю у аснове да 4 м. Равы маюць глыбіню да 2,5 м і шырыню каля 5 м.
Пустальга звычайная
Звычайная пустальга ў літаратуры
Бары Хайнс: «Пустальга для прыслужніка» (A Kestrel for a Knave) У 1968 годзе брытанец Бары Хайнс апублікаваў кнігу «Пустальга для прыслужніка». Сюжэт адбываецца ў Барнслі ў Ёркшыры. Галоўны герой — Білі Каспер, малады хлопец з рабочага класа, адзіныя шчаслівыя моманты жыцця якога — час, які ён праводзіць з пустальгой Кэс. У творы шмат эпізодаў, у якіх апісана птушка і яе паводзіны. Трагічны канец. Трохі пазней, у 1969 годзе, па сюжэту твора ў Вялікабрытаніі было пастаўлена кіно «Кэс». ''Гл. таксама'' Фотаздымкі з фільма
Лімпопа
Лімпопа мае наступныя значэнні:
Тварычаўка
Твары́чаўка (, Творичевка) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Крынічнага сельсавета.
Знаходзіцца каля аўтадарогі Мазыр — Новая Рудня. За 9 кіламетраў ад горада і 16 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Мазыр, 142 кіламетры ад Гомеля.
У 1926—1937 годзе цэнтр Тварычаўскага нацыянальнага польскага сельсавета.
Сенегал (рака)
Сенега́л (Fleuve Sénégal) — рака ў Заходняй Афрыцы, утварае натуральную мяжу паміж дзяржавамі Сенегал і Маўрытанія.
Гранатавы колер
Грана́тавы ко́лер — адценне сіняга колеру. Назва колера паходзіць ад назвы мінерала граната. Назва колеру паходзіць з польскай мовы — «granatowy», а там ў сваю чаргу колер бярэ такую назву з лацінскай мовы — «granatum».
Сенегал (рака)
Назва ракі паходзіць ад назвы берберскага племя сенега, якое жыве на яе берагах.
Гранатавы колер
У англійскай мове колер мае назву, як «navy blue», што можна перакласці, як «колер сіняга мора». Гэта можа быць звязана з тым, што гранатавы колер звычайна выкарыстоўваецца пры афарбоўцы формы флоту.
Колер набыў папулярнасць у сярэдзіне 1980-х гадоў з-за таго, што быў асноўным колерам сіняга спектру, які выкарыстоўваўся ў гульнявых прыстаўках.
Сенегал (рака)
Апісанне
Рака пачынаецца на горным масіве Фута-Джалон пад назвай Бафінг да зліцця з ракой Бакой. Даўжыня ракі — каля 1970 км (1430 км ад вытоку ракі Бафінг ). Плошча басейна складае 419 575 (441 000 )км² і гадавы сцёк вады ў Атлантычны акіян вагаецца ад 5 м³/с (у маі) да 2090—5000 м³/с (у жніўні—верасні). Агульны гадавы сцёк каля 23 км³. У верхнім цячэнні на рацэ шмат парогаў і вадаспадаў. Далей рака працякае па раўніннай мясцовасці. Упадае ў Атлантычны акіян, утвараючы дэльту плошчай каля 1500 км². У вусці ракі пясчаны востраў (бар), на якім знаходзіцца горад і порт Сен-Луі. Галоўныя прытокі: Фалем, Каракаро і Гаргол. Пясчаны востраў у вусці ракі перашкаджае заходу ў яе акіянічных суднаў. У перыяды разводдзя рака суднаходная на працягу 888 км ад вусця да горада Каес, пасля спаду вады на 283 км (да горада Падор). На рацэ маюцца ГЭС, яе вада выкарыстоўваецца на арашэнне.
Каля ракі гарады Бафулабэ, Каес, Падор, Матам, Бакель.
Гранатавы колер
Этымалогія
Назва колера ў беларускую мову прыйшла з польскай мовы. Некаторыя даследчыкі мяркуюць, што да таго як трапіць у беларускую мову, у слове ўжо адбыліся змены ў значэнні. Атрымаўся так званы пераход паняццяў: першапачаткова гранатавым колерам называлі сучасны бураковы колер (цёмна-чырвоны). Гранатавым пачалі называць сучасны бардовы колер, але пераход панццяў працягнуўся. Гранатавы перастаў быць цёмна-чырвоным-фіялетавым (бардовым), а стаў назвай для цёмна-сіняга колеру.
Хутчэй за ўсё назва колера пранікла ў беларускую мову у 1920-я гады, калі Заходняя Беларусь была часткай Польшчы.
Сучаснае выкарыстанне колера
У Савецкі час назва колеру амаль што не вымерла. Рэальным этапам вяртання гранатавага колера ў беларускую мову адбылося ў сярэдзіне 1980-х гадоў, калі ў эканоміцы і сацыяльным жыцці адбыліся карэнныя пераломы. Масавая камп’ютарызацыя вымусіла людзей вярнуць у мову назву колеру, з-за таго, што гранатавы колер быў адным з першапачатковых 16 HTML / CSS колераў для стандартызаванага камп’ютэрнага дысплея ў канцы 1980-х гадоў.
Сёння колер выкарыстоўваецца часта пры афарбаванні тканіны. З гранатавай тканіны вырабляюць звычайна пінжакі.
1969 год у гісторыі астраноміі
1969 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Выбух газу ў Іньчуані (2023)
21 чэрвеня 2023 года адбыўся выбух газу ў рэстаране барбекю Fuyang (富洋烧烤店), раён Сінцін, правінцыя Іньчуань, Нінся-Хуэйскі аўтаномны раён Кітая. 31 чалавек загінуў і сем атрымалі раненні. Выбух стаў самым смяротным у краіне з 2019 года, калі падчас аналагічнага здарэння на хімічным заводзе ва ўсходняй правінцыі Цзянсу загінулі 78 чалавек.
Здарэнне
Выбух адбыўся каля 20:40 па мясцовым часе. У будынку пачаўся пажар, а вуліцу ўсыпала аскепкамі шкла і іншым смеццем. На месца накіраваліся больш за 100 пажарных і 20 адзінак тэхнікі. Сярод ахвяр былі старшакласнікі і пенсіянеры, большасць з якіх загінулі ў выніку ўдыхання дыму. Загінуў як мінімум 31 чалавек. Таксама пацярпелі сем чалавек, адзін у цяжкім стане.
За гадзіну да гэтага супрацоўнік рэстарана выявіў пах уцечкі. Пасля гэтага ён заўважыў пашкоджаны клапан на баку са звадкаваным газам, але было ўжо позна.
Наступствы
Генеральны сакратар Камуністычнай партыі Сі Цзіньпін заклікаў прыкласці максімум намаганняў для аказання медыцынскай дапамогі пацярпелым і ўзмацнення мер бяспекі.
Рабкава (Смаленская вобласць)
Рабкава (Рябково) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
NGC 3063
NGC 3063 — падвойная зорка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Фарлі-Чэзена (правінцыя)
Фарлі́-Чэзе́на (Provincia di Forlì-Cesena) — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Эмілія-Раманья. Цэнтр — горад Фарлі.
Зараслава Камінская
Зараслава Камінская (нар., ) — беларуская пісьменніца.
Біяграфія
Скончыла факультэт журналістыкі БДУ. Працавала пазаштатным карэспандэнтам газеты «Хімік». Друкавалася ў часопісах «Дзеяслоў», «Маладосць». Навучалася ў Школе маладога пісьменніка пры Саюзе беларускіх пісьменнікаў. Жыве ў Мінску, працуе ў галіне рэкламы.
Мужчынская зборная Харватыі па гандболе
Гісторыя
Да 1991 года харвацкія гандбалісты выступалі ў складзе зборнай Югаславіі. Першы матч незалежнай Харватыі адбыўся 14 студзеня 1991 супраць зборнай Японіі і скончыўся з лікам 23:23.
Нерухомасць
Нерухомасць — від маёмасці, якая прызнана ў заканадаўчым парадку нерухомай.
Да нерухомасці паводле паходжання адносяцца зямельныя ўчасткі, участкі нетраў і ўсё, што трывала звязана з зямлёй, гэта значыць аб’екты, перамяшчэнне якіх без неадпаведнай шкоды іх прызначэнню немагчыма, у тым ліку будынкі, збудаванні, аб’екты незавершанага будаўніцтва.
У англа-саксонскай прававой сістэме нерухомасць падзяляецца на «real-estate» — нерухомасць як аб’екты матэрыяльнага свету (будынкі, збудаванні, зямельныя ўчасткі і г.д.) і «real-property» — маёмасныя правы на аб’екты нерухомасці.
Нерухомасць можа з’яўляцца прадметам лізінгу. Заклад нерухомасці, роўна як і атрыманне крэдыту пад заклад нерухомасці, прынята зваць іпатэкай.
У Рэспубліцы Беларусь сістэма дзяржаўных арганізацый у галіне дзяржаўнай рэгістрацыі складаецца з: спецыяльна ўпаўнаважанага органа дзяржаўнага кіравання Рэспублікі Беларусь у галіне дзяржаўнай рэгістрацыі, падпарадкаванага Ураду Рэспублікі Беларусь (Дзяржкаммаёмасць), рэспубліканскай арганізацыі па дзяржаўнай рэгістрацыі (ГУП «Нацыянальнае кадастравае агенцтва»), тэрытарыяльных арганізацый па дзяржаўнай рэгістрацыі. Рэгістратар рэспубліканскай арганізацыі па дзяржаўнай рэгістрацыі ажыццяўляе рэгістрацыйныя дзеянні ў адносінах да прадпрыемства як маёмаснага комплексу ў парадку, устаноўленым Урадам Рэспублікі Беларусь.
Праявіна (Селязнёўскае сельскае паселішча)
Праявіна (Проявино) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Зямля Каралевы Мод
Плошча — каля 2 500 000 км². На значную частку яе тэрыторыі прэтэндавалі Нарвегія (з 1938) і Германія (з 1939).
У цяперашні час тэрыторыя падпадае пад дзеянне Дагавора аб Антарктыцы, які забараняе краінам любое яе выкарыстанне, акрамя навукова-даследчых работ. Названая ў гонар нарвежскай каралевы Мод (Поўнае імя Maud Charlotte Mary Victoria; 26 лістапада 1869 года — 20 лістапада 1938 г.).
Тканкавае дыханне
Тканкавае (клетачнае) дыханне — сукупнасць біяхімічных рэакцый, якія праходзяць у клетках жывых арганізмаў, у ходзе якіх адбываецца акісленне вугляводаў, ліпідаў і амінакіслот да вуглякіслага газу і вады. Вызваленая энергія запашваецца ў хімічных сувязях макраэргічных злучэнняў (АТФ і інш.) і можа быць выкарыстана па меры неабходнасці. Уваходзіць у групу працэсаў катабалізму. Аб фізіялагічных працэсах транспарціроўкі да клетак мнагаклетачных арганізмаў кіслароду і выдаленні ад іх вуглякіслага газу гл. артыкул Дыханне.
NGC 3064
NGC 3064 (іншыя абазначэнні — MCG -1-26-1, PGC 28638) — галактыка ў сузор’і Секстант.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Супрацьтанкавы ракетны комплекс
Супрацьтанкавы ракетны комплекс (СТРК) – комплекс ўзбраення, прызначаны для транспарціроўкі, захоўвання, пуску і навядзення супрацьтанкавых кіраваных ракет (СТКР). Паколькі СТКР з’яўляецца асноўным кампанентам СТРК, то часта, калі спецыяльнага ўказанні на такое іх стаўленне паміж сабой не патрабуецца, гэтыя тэрміны выкарыстоўваюцца ў якасці сінонімаў. Нярэдка сустракаецца выраз супрацьтанкавы кіраваны рэактыўны снарад (СТКРС), які аднак не тоесны супрацьтанкавай кіраванай ракеце, паколькі з’яўляецца толькі адной з яе разнавіднасцяў, а менавіта СТКР ствольнага запуску.
СТРК пастаянна ўдасканальваюцца, у сувязі з чым іх дзеляць на чатыры пакалення :
ЖФК Енісей Краснаярск
«Енісей» — расійскі жаночы футбольны клуб з горада Краснаярск, заснаваны ў 1989 годзе. Выступае ў чэмпіянаце Расіі сярод жанчын.
Асінаўка (Селязнёўскае сельскае паселішча)
Асінаўка (Осиновка) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Нельсан (Новая Зеландыя)
Нельсан (Nelson) — горад і самы маленькі па тэрыторыі рэгіён у Новай Зеландыі. Размешчаны на паўночным узбярэжжы Паўднёвага вострава. Насельніцтва горада-рэгіёна на 2008 год ацэньвалася ў 44 700 жыхароў. Плошча — 445 км².
Эпіталама
Эпітала́ма (ері — на, thalamos — шлюб, шлюбнае ложа) — урачыстая вясельная песня ў гонар жаніха і нявесты. Узнікла ў народным вясельным абрадзе ў Старажытнай Грэцыі і Рыме. Вядомыя эпіталамы Сапфо (VII ст. да н.э.), Катула (I ст. да н.э.). У Расіі да яе звярталіся В. Традзьякоўскі, I. Севяранін. Першую беларускую эпіталаму ў 1967 годзе напісаў У. Караткевіч.
Аляксандрас Абішала
Аляксандрас Абішала (Aleksandras Abišala; нар. года) — літоўскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Літвы ў 1992 годзе.
У 1978 годзе скончыў Вільнюскі ўніверсітэт па спецыяльнасці "Фізіка". Пасля два гады служыў у Савецкай Арміі. У пачатку 1980-х гадоў працаваў інжынерам у Каўнаскім політэхнічным інстытуце, а з 1981 года — галоўным інжынерам Навукова-даследчага інстытута радыёвымярэнняў.
У 1988 годзе ўключыўся ў дзейнасць руху Саюдзіс. У лютым 1990 года стаў дэпутатам Вярхоўнага Савета Літоўскай ССР, быў адным з падпісантаў Акта аб аднаўленні Літоўскай дзяржавы ад 11 сакавіка 1990 года. У 1991 годзе заняў пасаду міністра без партфеля. З 21 ліпеня па 2 снежня 1992 года — прэм'ер-міністр Літвы. У тым жа годзе ён адмовіўся ад палітычнай дзейнасці. У 1993 годзе пачаў кіраваць прыватнай кансалтынгавай кампаніяй.
Уашактун
Гісторыя
У старажытнасці горад называўся Сіаан К'аан (Siaan K'aan), гэта значыць «народжаны небам». Горад быў населены з дакласічнага перыяду, каля 900 г. да н. э. і на працягу ўсяго класічнага перыяду. Росквіт горада прыпадае на 500—900 гг. н.э.
Найбольш ранні надпіс на Стэле 9 адносіцца да 328 года, а найбольш позні, на Стэле 12 — да 899 года. Уашактун быў самым вялікім населеным пунктам на тэрыторыі Петэна і доўгі час лічыўся самым старажытным — да таго часу, пакуль не былі знойдзеныя Накбе і Эль-Мірадор, самыя старажытныя гарады культуры мая.
Як і многія іншыя гарады класічнага перыяду, Уашактун быў пакінуты ў пачатку X стагоддзя н.э. і быў схаваны джунглямі аж да адкрыцця ў 1930 годзе.
Сучасныя даследаванні
Археолагі называюць астранамічныя комплексы маяскіх гарадоў «Група Е» па той прычыне, што першы комплекс падобнага тыпу быў Групай будынкаў Е ў Уашактуне.
У горадзе выяўлены насценныя роспісы. Асабліва шмат іх было выяўлена ў жылым Будынку B XIII, які не захаваўся да цяперашняга часу, дзе былі прадстаўлены выявы на гістарычную тэму. Па шматколернасці выканання гэта адзін з найбольш дасканалых насценных роспісаў дакласічнага перыяду.
Пераносны зенітна-ракетны комплекс
Пераносны зенітна-ракетны комплекс (ПЗРК) — зенітная ракетная сістэма, прызначаная для транспарціроўкі і вядзення агню адным чалавекам. Дзякуючы невялікім памерах, ПЗРК лёгкамаскіраваная і мабільныя.
Першыя ўзоры ПЗРК з кіраванымі ракетамі паступілі на ўзбраенне ў канцы 1960-х гадоў, атрымаўшы масавае прымяненне падчас баявых дзеянняў араба-ізраільскай «вайны на знясіленне» ў 1969 годзе, — першымі комплексамі, выпрабаванымі ў баявой абстаноўцы, былі савецкія ПЗРК «Страла-2». З 1970-х гадоў ПЗРК актыўна прымяняюцца ў войнах і ваенных канфліктах па ўсім свеце рознымі партызанскімі і паўстанцкімі фарміраваннямі як досыць танны і эфектыўны сродак барацьбы з авіяцыяй.
Экспромт (літаратура)
Экспро́мт (літаратура) — невялікі верш, складзены хутка, без доўгага папярэдняга абдумвання. З'яўляецца разнавіднасцю імправізацыі, пры якой вершы ўзнікаюць у  часе  іх  выканання. Вершы-экспромты ёсць  у Я. Коласа («Максіму  Танку.  Экспромтам»),  П. Пестрака («Закончана  дарога.  Экспромт»), Э. Акуліна («Экспромт») і інш.
Экафашызм
Экафашызм (экалагічны фашызм, зялёны фашызм) — праварадыкальная ахова навакольнага асяроддзя, якую прытрымліваюцца рухі неанацыстаў і неафашыстаў. Тэрмін таксама выкарыстоўваецца кансерватарамі ў якасці палітычнага эпітэта, каб дыскрэдытаваць экалагічную палітыку сваіх супернікаў.
Экапалітыка ў Трэцім Рэйху
Пакланенне перад прыродай было важнай тэмай для НСДАП. Нацысцкі ўрад шукаў шляхі для спрыяльнага вядзення лясной гаспадаркі, выдаваў законы аб ахове лесу і навакольнага асяроддзя.
У 1935 годзе ўрад прыняў закон «Аб абароне прыроды Рэйха», каб абараніць прыродны ландшафт ад празмернага эканамічнага развіцця, а таксама стварыць новыя запаведнікі.
Экапалітыка сучасных неафашыстаў
На экапалітыку неафашыстаў у дачыненні да навакольнага асяроддзя паўплывалі біялагічныя даследаванні. Іх канцэпцыя расавай гігіены разглядаецца як чыстка генетычнага фонду чалавецтва, гэтак жа як экалогія ачышчае навакольнае асяроддзе. Усе гэтыя паняцці маюць узаемасувязь, падкрэсліваецца важнасць іх характару.
Самая вядомая з усіх сённяшніх экафашысцкіх арганізацый — Лібертарыянская нацыянал-сацыялістычная партыя зялёных. Яе сцяг, свастыка на зялёным фоне, падкрэслівае сінтэз экалогіі і нацыянал-сацыялізму.
Фінмарк
Фінмарк (Finnmark, Finnmark, Finnmárkku) — самая паўночная і самая буйная адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (фюльке) каралеўства Нарвегія. Сталіца — горад Вадсё.
Фінмарк цалкам размешчаны за Паўночным Палярным кругам, абмываецца водамі Баранцава мора. Берагавая лінія парэзаная фіёрдамі, сярод якіх вылучаецца Варажскі заліў. Плошча рэгіёну — 48.618 км2 (большы за Данію). Каля 36 % Фінмарка занятая пласкагор'ем Фінмаркен. Фінмарк мяжуе з фюльке Тромсё на захадзе, з Фінляндыяй на поўдні і з Мурманскай вобласцю Расійскай Федэрацыі.
Бізон (напой)
Бізон (або BIZON) - энергетычны напой, створаны на Мінскім заводзе безалкагольных напояў. Пазіцыянуецца як першы беларускі энергетык, які не мае ў сваім складзе таўрыну. Разлічаны на мужчынскую аўдыторыю ўзростам ад 18 да 22 гадоў.
Аўтадафэ
Аўтадафэ́ (auto de fé, літаральна, — акт веры) — абвяшчэнне і выкананне прыгавору інквізіцыі — публічнае спаленне на вогнішчы асуджаных за ерась або грахі.
Бізон (напой)
Напой прадаецца ў чорнай пластыкавай бутэльцы аб'ёмам 0,375 літра.
Аўтадафэ
Першыя аўтадафэ праведзены ў 13 ст. ў Іспаніі, Партугаліі і іх калоніях. У канцы 15 ст. набылі характар масавага тэатралізаванага рытуальнага відовішча. У Іспаніі на працягу 1481—1808 гадоў спалена каля 35 тысяч чалавек. Апошняе аўтадафэ адбылося ў 1826 у Валенсіі.
Міхалова (Смаленская вобласць)
Міхалова (Михалово) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Селеўк I Нікатар
Селе́ўк I Ніка́тар (між 358 і 354 — 280 да н.э.) — цар сірыйскі (321—280 да н.э.), сын Антыёха. Заснавальнік дзяржавы Селеўкідаў.
Вызначыўся як военачальнік у час індыйскага паходу Аляксандра Македонскага. Пасля смерці Аляксандра забраў сабе Вавілон і прасунуў межы дзяржавы да самай Індыі. Заснаваў сталіцу Селеўкію (311 да н.э.). Пры пераходзе праз Гелеспонт для захопу Фракіі і Македоніі быў забіты Пталамеем Кераўнам. Быў абагоўлены яшчэ пры жыцці.
Верагоднай выявай Селеўка Нікатара прызнаецца бронзавы бюст з вілы Пізонаў у Геркулануме (магчыма, гэта копія статуі аўтарства Арыстадэма, пра якую піша Пліній), згодна з выявамі Селеўка на манетах Антыёха I і Філатэра.
Аляксейкава (Сафонаўскі раён)
Аляксейкава (Алексейково) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва – 11 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 20 км на паўночны ўсход ад горада Сафонава, за 3 км на поўнач ад аўтадарогі. За 9 км на паўднёвы ўсход ад вёскі чыгуначная станцыя Іздзешкава на лініі Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Прудкоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Металарэзны станок
Металарэзны станок — станок, прызначаны для памернай апрацоўкі металічных загатовак шляхам зняцця матэрыяла механічным спосабам.
Гісторыя металарэзных станкоў
Лічыцца, што гісторыя металарэзных станкоў пачынаецца з вынаходства супарта такарнага станка. Каля 1751 г. французскі інжынер і вынаходнік Жак дэ Вакансон стварыў станок са спецыяльнай прыладай для фіксацыі разца, у якім адсутнічаў непасрэдны ўплыў рукі чалавека на формаўтварэнне паверхні.
Класіфікацыя металарэзных станкоў
Станкі класіфікуюцца па мноству прыкмет.
Формаўтваральныя рухі
Для ажыццяўлення працэсу рэзання на металарэзных станках неабходна забяспечыць узаемасувязь формаўтваральных рухаў.
У металарэжучага станка ёсць прывад (механічны, гідраўлічны, пнеўматычны), з дапамогай якога забяспечваецца перадача руху рабочым органам: шпіндэлю, супарту і г. д. Комплекс гэтых рухаў завецца формаўтваральнымі рухамі. Іх класіфікуюць двума відамі:
1) Асноўныя рухі (рабочыя), якія прызначаны непасрэдна для ажыццяўлення працэсу рэзання:
а) Галоўны рух Dг — ажыццяўляецца з максімальнай хуткасцю. Можа перадавацца як загатоўцы (напрыклад у такарных станках) так і інструменту (напр. у свідравальных, шліфавальных, фрэзерных станках). Характар рухаў: круцільны ці паступальны. Характарызуецца хуткасцю — v (м/с).
б) Рух падачы Ds — ажыццяўляецца з меншай хуткасцю і таксама можа перадавацца і загатоўцы і інструменту. Характар руху: круцільны, кругавы, паступальны, перарывісты. Віды падач:
Селеўк II Калінік
Селеўк II Калінік (Σέλευκος Καλλίνικος, «Калінік» — «добрае пераможца», 265—225 да н.э.) — цар сірыйскі (246—225 да н.э.), сын Антыёха II і Лаадыкі. Бацька Селеўка II.