cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уілмінгтан (Паўночная Караліна)
Да канца XIX стагоддзі горад быў найбуйным у Паўночнай Караліне; пры гэтым ён быў пераважна населены цемнаскурым насельніцтвам. Аднак у 1898 годзе белыя прыхільнікі Дэмакратычнай партыі ўчынілі тут пераварот супраць мясцовай улады і разню некалькіх дзясяткаў афраамерыканцаў.
У горадзе да 1961 года размяшчалася штаб-кватэра чыгуначнай кампаніі Atlantic Coast Line Railroad.
У 1993 годзе недалёка ад горада была пабудавана дэкарацыя горада яшчарак для фільма «Супер Браты Марыё» з Бобам Хоскінсам.
Зімой 2013 года ў горадзе здымалі серыял «Пад купалам» паводле аднайменнага рамана Стывена Кінга.
Ласла Біра
Ласла Ёжэф Біра (, Ladislao José Biro;,  —  , ) — журналіст і вынаходнік сучаснай шарыкавай ручкі (1931).
Біяграфія
Бацька Ласла — Мозэш Мацьяш Швайгер (Schweiger Mózes Mátyás), з-за палітыкі мадзьярызацыі, неўзабаве па нараджэнні сына змяніў прозвішча на Біра. З 1938 года Ласла жыў у Парыжы, а з 1943 — у Аргенціне. Працаваў журналістам, таксама яго цікавіў жывапіс.
Вынаходства
Ласла заўважыў, што чарніла, ужыванае для друку газет, сохне хутка і не пакідае плям, ён паспрабаваў выкарыстаць гэтае чарніла для пёравай ручкі, але не атрымалася, бо чарніла было занадта густое. У супрацоўніцтве са сваім братам Георгіем (Дзьёрдзем), які быў хімікам, Ласла прыдумаў новы тып ручак, дзе выкарыстаны шарык, які пры руху ручкі па паверхні круціцца і пераносіць чарніла на ліст.
З-за недасканаласці патэнтнай сістэмы Біра здолеў зарэгістраваць патэнт на шарыкавую ручку толькі ў Венгрыі і Аргенціне.
Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі
Белару́скі дзяржа́ўны ўніверсітэ́т інфарма́тыкі і радыёэлектро́нікі (да 1993 г. — Мінскі радыётэхнічны інстытут, МРТІ) — вядучая навучальная ўстанова Рэспублікі Беларусь па падрыхтоўцы інжынерных і навуковых кадраў у галіне інфарматыкі і радыёэлектронікі.
Комплекс будынкаў універсітэта складаецца з трох карпусоў па вул. Петруся Броўкі і двух на перасячэнні вуліц Гікалы і Платонава.
Гісторыя
Заснаваны 15 сакавіка 1964 года пад назвай Мінскі радыётэхнічны інстытут (МРТІ). МРТІ пачынаўся з двух факультэтаў дзённага навучання — радыётэхнічнага і факультэта аўтаматыкі і вылічальнай тэхнікі, а таксама агульнатэхнічнага факультэта ў складзе двух аддзяленняў — вячэрняга і завочнага. Першым рэктарам МРТІ стаў член-карэспандэнт Акадэміі навук БССР, доктар тэхнічных навук Іван Сідаравіч Кавалёў. Ён знаходзіўся на пасадзе рэктара з 1964 па 1973 год.
З 8 лютага 1973 года па 30 чэрвеня 2000 года рэктарам Мінскага радыётэхнічнага інстытута быў Віктар Макаравіч Ільін — кандыдат тэхнічных навук, прафесар, заслужаны работнік вышэйшай школы БССР, акадэмік Міжнароднай акадэміі навук вышэйшай школы. У 1975 годзе МРТІ быў прызнаны найлепшым ВНУ ва Усесаюзным аглядзе ўкаранення дасягненняў навукі і тэхнікі ў народнай гаспадарцы, у 1976 годзе стаў пераможцам Усесаюзнага грамадскага агляду выкарыстання вынаходак з уручэннем дыплома УЦСПС, у 1978 годзе прысуджана 1-е месца і пераходзячы Чырвоны Сцяг Міністэрства вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі СССР і ЦК прафсаюза работнікаў асветы, вышэйшай школы і навуковых устаноў за поспехі ў працы.
У пачатку 1990-х гадоў Мінскі радыётэхнічны інстытут стаў найбуйнейшай ВНУ краіны, на долю якога прыпадала да 95 % студэнтаў радыётэхнічнага профілю.
Загадам Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь № 365 ад 16 жніўня 1998 г. універсітэт вызначаны базавай ВНУ рэспублікі ў галіне інфарматыкі, радыётэхнікі і электронікі.
У 1993 годзе пастановай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь пераўтвораны ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі.
З 2 кастрычніка 2000 года рэктарам універсітэта прызначаны Міхаіл Паўлавіч Батура — доктар тэхнічных навук, прафесар, акадэмік Міжнароднай акадэміі навук вышэйшай школы, заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь.
З 24 мая 2018 года рэктарам БДУІР стаў Вадзім Анатольевіч Богуш.
Падзеі 2020 года
Пасля масавых фальсіфікацый на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, жорсткага разгону акцый пратэстаў, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, шматлікія студэнты ўніверсітэта падтрымалі пратэсты. 26 кастрычніка па закліку Святланы Ціханоўскай яны далучыліся да агульнанацыянальнай забастоўкі. 27 кастрычніка Аляксандр Лукашэнка запатрабаваў адлічваць усіх студэнтаў і звальняць выкладчыкаў, якія прымаюць удзел у несанкцыянаваных акцыях.
27 кастрычніка выкладчыкі і супрацоўнікі ўніверсітэта апублікавалі відэазварот, дзе запатрабавалі правядзення новых, сумленных і свабодных, выбараў, вызвалення ўсіх палітвязняў, а таксама асудзілі гвалт, пераслед студэнтаў і супрацоўнікаў ВНУ. У той жа дзень 37 супрацоўнікаў універсітэта, з якіх 25 з факультэта камп’ютарных сістэм і факультэта камп’ютарнага праектавання, далучыліся да бестэрміновага страйку. Станам на 29 кастрычніка больш за 140 супрацоўнікаў БДУІР далучыліся да патрабаванняў, агучаных у відэазвароце.
Дэкан Факультэта камп’ютарных сістэм і сетак Марына Лукашэвіч адмовілася падпісваць загад аб адлічэнні студэнтаў свайго факультэта і напісала заяву на звальненне па ўласным жаданні. Таксама, па ўласным жаданні сышоў прарэктар па вучэбнай працы ўніверсітэта Валерый Прыткоў.
Дзейнасць
Універсітэт рыхтуе інжынерныя кадры па двух напрамках адукацыі, 30 спецыяльнасцях і 25 спецыялізацыях у галіне вылічальнай тэхнікі, праграмнага забеспячэння інфармацыйных тэхналогій, інфарматыкі, інфармацыйнага забеспячэння аўтаматызаваных сістэм, штучнага інтэлекту, аўтаматычнага кіравання, радыётэхнікі, радыёэлектронных сістэм, мікраэлектронікі, тэлекамунікацый, праектавання радыёэлектронных і электронна-вылічальных сродкаў, электроннага апаратабудавання, медыцынскай электронікі, тэхнічных сродкаў бяспекі, метралогіі, стандартызацыі і сертыфікацыі, эканомікі. На 10 факультэтах і 35 кафедрах па дзённай, вячэрняй, завочнай і дыстанцыйнай формах навучання займаецца больш за 15 тысяч студэнтаў, у тым ліку каля 350 — з краін далёкага і блізкага замежжа. У 2001 г. адчынена магістратура, вядзецца падрыхтоўка магістраў па 27 спецыяльнасцях. Падрыхтоўка навуковых кадраў вышэйшай кваліфікацыі для рэспублікі і іншых краін праводзіцца ў аспірантуры і дактарантуры. Працуюць шэсць доктарскіх саветаў па абароне дысертацый, якія ахопліваюць 13 тэхнічных і 2 фізіка-матэматычныя спецыяльнасці.
Підгайнэ (Іванкіўскі раён)
Падгайнае ці Підгайнэ (Підга́йне) — вёска ў Іванкіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Кухарыўскага сельсавета.
Калумбія (Місуры)
Калумбія (Columbia) — пяты па велічыні горад штата Місуры, найбуйнейшы з гарадоў Сярэдняга Місуры. Насельніцтва горада, паводле ацэнак 2009, складала 102 324 чалавекі. Горад з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам акругі Бун.
Ушбулак (Куршымскі раён)
Ушбулак — аул у Куршымскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Маралдзінскай сельскай акругі. Код КАТА — 635257500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 876 чалавек (453 мужчыны і 423 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 538 чалавек (283 мужчыны і 255 жанчын).
Апоўзень у Шові (2023)
Прычынай трагедыі стаў выкліканы апоўзнем селевы паток у даліне ракі Бубісцкалі, які накрыў тэрыторыю вакол высакагорнага курорта «Сансет Шові». Пад вадой апынуліся дамы мясцовых жыхароў і катэджы курорта з адпачывальнікамі. Устаноўлена, што на захад ад ледніка Буба адбыўся абвал скальнага масіва, які, прыйшоўшы ў рух, сутыкнуўся з ледніком, выклікаўшы абвальванне яго часткі, што магло прывесці да разліву падлёдніковых вод, пасля чаго ўтвораны паток стаў рухацца з вялікай хуткасцю ў рэчышчы даліны.
Калымскае нагор’е
Калымскае нагор’е, Гыдан — нагор’е на паўночным усходзе Расіі, пераважна Магаданскай вобласці.
Даўжыня каля 1300 км ад хрыбта Сунтар-Хаята на ўсход і паўночны ўсход да даліны р. Малы Анюй і вытокаў р. Анадыр. Аддзяляе басейн ракі Калымы ад рэк басейна Ціхага акіяна. Складаецца з плато, сярэднегорных хрыбтоў і масіваў. Вышыня да 1962 м.
На заходнім схіле клімат рэзка кантынентальны. Сярэднія тэмпературы ліпеня 8—10 °C, студзеня −40 °C. Лета сухое. Усходні схіл наветраны, вільготны. Сярэдняя тэмпература ліпеня 4 °C, студзеня да −20 °C.
Рэд-Блаф
Рэд-Блаф (Red Bluff) — горад і акруговы цэнтр акругі Тэхейма, Каліфорнія. Па дадзеных Бюро перапісу насельніцтва ЗША, горад мае агульную плошчу 19,882 км ², з якіх 19,587 км ² — суша і 0, 295 км ² (або 1,48 % плошчы) — водная паверхня. Рэд-Блаф размешчаны за 48 км на поўдзень ад горада Рэдынг, за 64 км на паўночны захад ад Чыка.
Улі Хёнес
Ульрых (Улі) Хёнес (Ulrich (Uli) Hoeneß; нар., , Германія) — нямецкі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1974 у складзе нацыянальнай зборнай ФРГ.
Пасля завяршэння кар’еры працаваў генеральным менеджарам мюнхенскай «Баварыі».
Хокан Магнусан
Хокан Ма́гнусан (Hákon Magnússon, Håkan Magnusson;  — ) — кароль Швецыі (Хокан II) 1362—1363, кароль Нарвегіі (Хокан) з 1343 з дынастыі Фолькунгаў, сын Магнуса II Эрыксана, караля Швецыі і Нарвегіі, і Бланкі Намюрскай, дачкі Жана I, графа Намюра.
Біяграфія
У 1343 годзе кароль Швецыі Магнус II абвясціў свайго непаўналетняга сына Хокана каралём Нарвегіі. Аднак, аж да 1355 года рэальная ўлада ў Нарвегіі заставалася ў руках бацькі. Акрамя таго, у 1362 годзе Магнус забяспечыў выбары Хокана каралём Швецыі, падзяліўшы з ім уладу.
У 1363 годзе Магнус II заключыў дынастычны саюз з дацкім каралём Вальдэмарам Атэрдагам, зладзіўшы шлюб Хокана VI Нарвежскага з 11-гадовай дачкой Вальдэмара, Маргарытай (Маргрэтэ). Гэты шлюб азначаў сабой падначаленне Нарвегіі татальнаму дацкаму ўплыву, з якога пазней пасля «вырасла» Кальмарская унія трох паўночных каралеўстваў.
У тым жа 1363 годзе Магнус і Хокан былі выгнаны са Швецыі Альбрэхтам Мекленбургскім. Некалькі гадоў Хокан і Магнус вялі барацьбу з Альбрэхтам за Шведскі трон, але яна скончылася безвынікова; пасля паражэння каля Энчэпінга і паланення Магнуса, абодва яны адмовіліся ад прэтэнзій на шведскі прастол.
Шлюб і дзеці
Жонка: Маргарэтэ I (1353—1412) — каралева Даніі з 1387. Дзеці:
Трубчына
Трубчына (Трубчына) — вёска ў Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Першапачатковая назва вёскі, якая ўзнікла не пазней за XVI ст., — Трубчаны.
У гады смуты пачатку XVII ст. сяло было спустошана, а царква ў ім спалена.
Яхніўка (Іванкіўскі раён)
Яхнаўка ці Яхніўка (Яхні́вка) — вёска ў Іванкіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Кухарыўскага сельсавета.
Сукачы (Іванкіўскі раён)
Сукачы́ (Сукачі́) — вёска ў Іванкіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Ладыжыцкага сельсавета.
Другавіты
Другаві́ты (Δραγοβῖται, таксама распаўсюджаны назвы драгавіты, драгувіты, другавічы і інш.) — група славян (племя або аб'яднанне плямён) ва Усходняй і Паўднёвай Македоніі (тэрыторыя сучасных Балгарыі, Паўночнай Македоніі і Грэцыі) у VII — XII стст.
Гісторыя
Упершыню другавіты разам з іншымі славянскімі аб'яднаннямі ўзгадваюцца візантыйцамі пад 616 г. у сувязі з аблогай Салонікаў. Згодна тэксту "Цудаў Святога Дзмітрыя Салунскага", славяне былі накіраваны супраць Візантыі аварамі. Другавіты і іх саюзнікі зрабілі лодкі-кадаўбы і на іх спустошылі ўзбярэжжа Грэцыі і астравоў Эгейскага мора і толькі потым пачалі аблогу горада. Славян узначальваў правадыр Хатун або Хацон (Χατουν), паходжанне якога не вядома. Аднак аблога скончылася беспаспяхова, а сам правадыр трапіў у палон. Другавіты таксама ўдзельнічалі ў аблозе Салонікаў у 676 — 678 гг.
Відавочна, пасля паражэння ад візантыйцаў яны не пакінулі Македонію або зноў перасяліліся сюды да сярэдзіны IX ст. У дачыненні да X ст., другавіты ўзгадваліся як жыхары зямель ад Верыі да Скоп'я. У 879 г. было створана епіскапства Другавіція (Δρουγουβιτεία). У XII ст. прадстаўнікі другавіцкай царквы ўзгадваліся як пасланцы да катараў.
Дачыненне да царкоўнаславянскай мовы
Другавіты прысутнічаюць у дыскусіях вакол дзейнасці візантыйскіх праваслаўных місіянераў Кірыла і Мяфодзія, якія стварылі царкоўнаславянскую мову на аснове славянскіх дыялектаў, распаўсюджаных каля Салонікаў. Паколькі другавіты ўзгадваюцца ў крыніцах як суседняе племя ў дачыненні да гэтага горада, то мяркуецца, што менавіта іх гаворка легла ў аснову царкоўнаславянскай.
Другавіты і дрыгавічы
Некаторыя даследчыкі лічаць, што македонскія другавіты і славяне-дрыгавічы, якія прыкладна ў той жа перыяд насялялі землі паўднёвай і цэнтральнай Беларусі маюць адзінае паходжанне.
У беларускай нацыянальнай гістарыяграфіі першым на падабенства іх назваў звярнуў увагу М. Ф. Доўнар-Запольскі. Хаця ні ў той, ні ў сённяшні час не існуе ніякіх археалагічных і лінгвістычных пацверджанняў адзінага паходжання або блізкасці гэтых славянскіх аб'яднанняў, ён напроста атаясамляў іх і лічыў, што другавіты падобна іншым славянам паходзілі з тэрыторыі Беларусі і апынуліся на поўдні ў выніку міграцыі. Пазнейшыя гісторыкі адышлі ад тэорыі аб беларускіх землях як прарадзіме славян, аднак лічылі адзінства другавітаў і дрыгавічоў да эпохі перасялення народаў верагодным. М. І. Ермаловіч адкрыта выказваўся за ўжыванне агульнай назвы. Ён разгледзеў розныя формы напісання наймення другавітаў і прыйшоў да высновы: "...больш правільнай формай гэтай назвы трэба лічыць «драгавічы». І вельмі шкада, што ў беларускай навуковай літаратуры ўкаранілася яўна няправільная форма «дрыгавічы»".
Супраць гіпотэзы адзінага паходжання другавітаў і дрыгавічоў выступае частка даследчыкаў і папулярызатараў гісторыі, якія лічаць, што найменне славянскіх аб'яднанняў на тэрыторыі Беларусі паходзіць з балтыйскіх моў (М. М. Чарняўскі, М. Ф. Піліпенка, У. А. Арлоў і інш.). Звычайна яны спасылаюцца на наяўнасць элементаў балцкай культуры ў дрыгавічоў. Але гэта таксама не з'яўляецца прамым доказам іх здагадкі.
Васілевіцкі сельсавет (Гродзенскі раён)
Васіле́віцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Васілевічы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Соніцкі сельсавет у складзе Сапоцкінскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Сонічы. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці, з 10 сакавіка 1959 года ў Гродзенскім раёне. 1 верасня 1959 года ў склад Сапоцкінскага пассавета перададзена вёска Асочнікі. 1 жніўня 1966 года ў склад Сапоцкінскага пассавета перададзены вёскі Калеты, Пясчаны, Радзівілкі і Чарток, з Сапоцкінскага пассавета перададзены вёскі Васілевічы, Каўняны, Кодзеўцы, Навасады, Самборы, Шадзінцы і Шынкаўцы, сельсавет перайменаваны ў Васілевіцкі, цэнтр перанесены ў вёску Васілевічы. 16 сакавіка 1987 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Сапоцкінскага пассавета.
Сент-Джозеф (Місуры)
Сент-Джозеф (Saint Joseph) — горад у паўночна-заходняй частцы штата Місуры, ЗША. З’яўляецца акруговым цэнтрам і самым буйным горадам акругі Б’юкенен штата Місуры. 8-ы па велічыні горад штата Місуры. Знаходзіцца на рацэ Місуры. За 70 км на поўдзень ад Сент-Джозефа знаходзіцца горад Канзас-Сіці, за 190 км на паўночны захад — Омаха. Насельніцтва — 76 780 чалавек (на 2010 год).
Катынь (сяло)
Катынь (Катынь) — сяло ў Смаленскай вобласці Расіі, прыкладна за 18 км на захад ад сучаснага цэнтра Смаленска. Адміністрацыйны цэнтр Катынскага сельскага паселішча.
Катынь атрымала вядомасць як месца масавага забойства польскіх палонных афіцэраў і савецкіх грамадзян органамі НКУС, а таксама ў сувязі з катастрофай у 2010 годзе самалёта, на борце якога знаходзілася польская дэлегацыя на чале з Прэзідэнтам Рэспублікі Польшча, які ляцеў наведаць мемарыял «Катынь» з нагоды 70-годдзя Катынскага расстрэлу.
Назва
Існуе тры версіі ўзнікнення назвы:
Славутасці
На паўднёвы ўсход ад Катыні знаходзіцца Катынскі лес, размешчаны побач з Гнёздава і вядомы як адно з месцаў Катынскага растрэлу — масавых растрэлаў і пахаванняў палонных польскіх афіцэраў, а таксама савецкіх грамадзян.
Серафім Татарын
Серафім Лук’янавіч Татарын (13 лютага 1903, в. Вострава, Слонімскі павет, цяпер Зэльвенскі раён - 1988)  - актыўны дзеяч у Заходняй Беларусі, арганізатар гурткоў ТБШ у Слонімскім павеце, адказны рэдактар беларускай газеты «Наша праўда», удзельнік Другой сусветнай вайны, педагог, вязень польскіх і савецкіх лагераў.
Вільям Шыракі
Вільям Шыракі (, 31 травеня 1902, Браціслава, Аўстра-Венгрыя — 6 кастрычніка 1971, Прага, ЧССР) — чэхаславацкі дзяржаўны і палітычны дзеяч, в. а. прэзідэнта ЧССР (1957), прэм’ер-міністр ЧССР (1953—1963).
Серафім Татарын
Ранняе жыццё
Серафім Татарын нарадзіўся 13 лютага 1903 года ў вёсцы Вострава Слонімскага павета (цяпер Зэльвенскі раён) у сям’і селяніна-серадняка, які меў траціну ўчастка зямлі: 6 дзесяцін ворыва і лугу. У 1914 годзе закончыў тры класы царкоўнапрыходскай школы ў вёсцы Вострава, а пасля займаўся ў духоўным вучылішчы ў Жыровічах. У гады Першай сусветнай вайны сям’ю Татарыных выгналі рускія казакі ў бежанства ў Расію. Жылі ў Ніжнім Ноўгарадзе, дзе Серафім закончыў тры класы духоўнага вучылішча. А пасля рэвалюцыі ў Расіі (1917), вучыўся ў савецкай школе, а потым працаваў у аддзеле сацыяльнага забеспячэння. Потым Татарыны вырашылі вярнуцца ў Беларусь.
Мосарскі сельсавет
Назву Мо́сарскі сельсавет маюць:
Серафім Татарын
Ранняе жыццё
Летам 1920 года бацька Серафіма купіў каня і воз, і яны паехалі на Беларусь. Да роднай вёскі Вострава дабраліся ў верасні. Але вёска ўжо была пад уладай Польшчы. Прыехаўшы ў роднае мястэчка, Серафім Татарын уладкаваўся працаваць вольнанаёмным настаўнікам у суседнюю вёску Лабзова, дзе выкладаў беларускую і рускую мовы. Але гэта працягвалася нядоўга, бо школа хутка была закрытая. Дзяцей загадалі вучыць толькі па-польску. У роднай і суседніх вёсках Серафім Татарын вылучаўся сярод аднагодкаў сваёй адукаванасцю і пэўным жыццёвым вопытам. Серафім Татарын пазнаёміўся і падтрымліваў сувязі са слонімскімі актывістамі Паўлам Крынчыкам, Феакцістам Міско, Якубам Міско, часта бываў у Вільні, дзе пасябраваў з Рыгорам Шырмам, Максімам Танкам, Браніславам Тарашкевічам. Аднойчы Рыгор Шырма запытаўся: «Серафім, хочаш надалей вучыцца? Станавіся рэдактарам газеты «Наша праўда». Але папярэджваю, што можа быць некалькі канфіскацый газеты, таму, каб не арыштавалі, давядзецца ўцякаць». Татарын стаў адказным рэдактарам газеты «Наша праўда». За яго подпісам выйшла ў свет 19 яе нумароў, з якіх былі канфіскаваны №№ 3, 6 і 12, а ўсяго выйшла ў свет 49 нумароў. Улады збіралі абвінаваўчыя матэрыялы на рэдактара-выдаўца, а дэфензіва выбірала зручны момант для арышту. Прыйшлося часова пакінуць Вільню. Пасля разгрому Беларускай сялянска-рабочай грамады ў Заходняй Беларусі пачалі стварацца гурткі Таварыства беларускай школы (ТБШ). Усюды актыўна беларусы адкрывалі бібліятэкі-чытальні, ставілі спектаклі, чыталіся лекцыі (не заўсёды на гэта палякі давалі дазвол).
Дзейнасць ТБШ
Серафім Татарын у роднай вёсцы Вострава разам са сваімі аднавяскоўцамі пачаў актыўна будаваць Народны дом. Дапамогу яму і вяскоўцам нават аказвалі беларусы-востраўцы, якія жылі ў Амерыцы. З 1890 па 1912 гады толькі з адной вёскі Вострава Слонімскага павета ў пошуках лепшай долі выехалі каля 100 чалавек. Там быў і родны брат Серафіма — Андрэй Татарын. Серафім напісаў яму пра тое, што яны вырашылі пабудаваць у Востраве Народны дом. Напісаў пісьмо-зварот да востраўцаў, якія жылі ў Амерыцы. Брат там зачытаў пісьмо. І рабочыя-беларусы пачалі збіраць долары і дасылаць у Вострава на будаўніцтва Народнага дома. Першы раз даслалі 63 долары, потым — 80. А трэці раз прыслалі ажно 100. Усе гэтыя грошы з падпіснымі лістамі паступілі ў гурток ТБШ вёскі Вострава.
Народны дом у вёсцы Вострава
Пры гуртку ТБШ у Востраве працавалі драматычны і харавы гурткі. Ставілі беларускія спектаклі, гастралявалі з імі ў суседніх вёсках, наладжвалі канцэрты, лекцыі, сустрэчы. Пад восень 1927 года Серафіма Татарына выклікалі ў Слонім на допыт пасля канфіскацыі нумароў газеты «Наша праўда». Быў аддадзены пад нагляд паліцыі. Восенню 1928 года ў Слоніме быў праведзены павятовы з’езд ТБШ. На ім было выбрана новае кіраўніцтва. Старшынёй абралі Сямёна Жыткевіча, а намеснікам — Серафіма Татарына. У сакавіку 1929 года былі закрытыя ўсе гурткі ТБШ у Слонімскім павеце. У вёсцы Вострава дзейнічала бібліятэка, якая налічвала 1000 кніг. Закрываючы яе, паліцыя захапіла ўсе кнігі. Уцалелі толькі тыя, якія былі на руках у чытачоў. Былі ліквідаваны ўсе гурткі ТБШ ва ўсім Навагрудскім ваяводстве. Серафім Татарын хутка пераязджае ў Наваградак, дзе актыўна працуе сакратаром павятовага сакратарыята клуба «Змаганне».
Увязненне
29 жніўня 1929 года ў Вільні праходзіў сход пасольскага клуба «Змаганне» і яго шаснаццаці павятовых сакратарыятаў. Наляцела паліцыя. Дэлегатаў сходу арыштавалі. Каля двух тыдняў трымалі ў Віленскай турме на Лукішках, затым паліцыя развезла ўсіх па дамах пад распіску бацькоў. У хуткім часе Серафім Татарын зноў прыехаў у Наваградак і працягваў працаваць у сакратарыяце. 5 снежня 1929 года яго арыштавалі і пасадзілі на год у турму. 5 снежня 1930 года юнак выйшаў на волю, 8 снежня — прыехаў у Вострава, а 9 снежня зноў яго арыштавалі і пасадзілі за беларускасць на 6 гадоў. Кайданкі, пабоі, пераводы з турмы ў турму, галадоўкі, няспынная барацьба за правы палітычных зняволеных…
Макарыўка (Іванкіўскі раён)
Мака́раўка ці Мака́рыўка (Мака́рівка) — вёска ў Іванкіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Макарыўскага сельсавета.
Серафім Татарын
Картуз-Бярозаўскі лагер
5 студзеня 1936 года Татарына вызвалілі па амністыі. Серафім Татарын вырашыў ажаніцца. Але 25 красавіка, за тыдзень да вяселля, яго зноў арыштоўваюць і саджаюць у Картуз-Бярозаўскі канцлагер, дзе рэжым быў надзвычай жорсткі. «Аднойчы, — часта ўспамінаў Серафім Лук’янавіч, — упрэглі мяне з двума палітзняволенымі замест коней у барану. Шляя, якую адзелі на нас, была з дроту, які балюча ўпіваўся ў цела. Пот, слёзы крыўды і нянавісці засцілалі вочы…» У Картуз-Бярозе Серафім Татарын прабыў 14 месяцаў.
Рэпрэсіі НКУС
Вярнуўшыся дамоў, ён працаваў на бацькавай гаспадарцы. Але ў гісторыі Бацькаўшчыны адбываецца важная падзея — аб’яднанне Заходняй Беларусі з Усходняй. Літаральна 17 верасня 1939 года на першым вольным мітынгу Серафіма выбіраюць старшынёй Часовага валаснога сялянскага камітэта ў вёсцы Дзярэчын. Але НКУС «убачыў» у асобе Татарына замаскіраванага класавага ворага. І 11 кастрычніка 1939 года органы НКУС яго арыштавалі як «польскага шпіёна» і за тое, што ён працаваў у контррэвалюцыйных арганізацыях — БСРГ, ТБШ, «Змаганні», і прыгаварылі да 10 гадоў ППК. Ён быў этапаваны ў Іўдэльскі канцлагер НКУС Свярдлоўскай вобласці Расіі. А 13 красавіка 1940 года арыштавалі ўсю сям’ю (жонку і траіх дзяцей) і вывезлі на поўнач Казахстана. Умовы жыцця там былі даволі складаныя: клімат улетку сухі, спякотны, зімою — вялікія маразы, завеі. Працавалі шмат, заробкі былі мізэрныя, на дзень атрымлівалі толькі па два вядры вады.
Праз год сям’ю Татарына перавезлі ў Кустанайскую вобласць на будаўніцтва чыгункі. Працавалі ў кар’еры, капалі і ссыпалі зямлю. Там адпрацавалі тры гады. І ў 1945 года жонку і дзяцей Серафіма Татарына перавезлі ў Кіеў, адкуль іх забраў сам Серафім Татарын, які ўжо быў вызвалены з лагераў, ваяваў на фронце, атрымаў раненне. Але пасля вайны знайшоў сям’ю і забраў усіх на Зэльвеншчыну.
Цітоўка (Бранскі раён)
Цітоўка (Титовка) — вёска ў Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Узнікла ў XVII ст.
Малінны жук звычайны
Малінны жук звычайны (Byturus tomentosus) — від.
Цітоўка (Бранскі раён)
Гісторыя
Першапачаткова вёска называлася Цітова, па назве пусткі, на месцы якой утварылася.
У 1930 годзе створаны калгас імя Карла Маркса. У 1943 годзе, пасля вызвалення раёна ад захопнікаў, у вёсцы адроджаны калгас. У 1960 годзе заснавана бібліятэка. У 1964 да Цітоўкі далучана сяло Альшаніца. У 1966 годзе пабудавана Цітоўская васьмігадовая школа.
Кароўка (значэнні)
Кароўка — шматзначнае слова
Малінны жук звычайны
Апісанне
Даўжыня цела дарослых насякомых (імага) 3,8-4,3 мм. Цела шаравата-чорнае, рэдка ўсё цела рыжае, у шэрых або жоўтых густых валасінках. Краі пярэдняспінкі і вяршыня брушка звычайна чырванаватыя.
Экалогія
Жукі наведваюць кветкі маліны звычайнай, лічынкі развіваюцца ўнутры ягад.
Жукі зімуюць у глебе на глыбіні 5-10 см паблізу кустоў маліны. Па заканчэнні зімоўкі сілкуюцца тычачкамі і песцікамі кветак розных раслін, а затым пераходзяць на маліну, ядучы маладыя лісце і выгрызаючы змесціва бутонаў. Яйцакладка ажыццяўляецца на маладыя лісточкі, а затым у маладыя кветкі. Лічынкі сілкуюцца пладаложам, а часам і касцяніцай, з-за чаго ва ўжытку ягады называюць «чарвівыя». Акукліванне лічынак адбываецца ў глебе
Сарыален (Куршымскі раён)
Сарыален (, да 199? г. — Раздольнае) — аул у Куршымскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Сарыаленскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 14 км на ўсход ад раённага цэнтра, сяла Курчум. Код КАТА — 635259100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1101 чалавек (563 мужчыны і 538 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 985 чалавек (497 мужчын і 488 жанчын).
Мала Макарыўка
Ма́лая Мака́раўка ці Мала́ Мака́рыўка (Мала́ Мака́рівка) — вёска ў Іванкіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Макарыўскага сельсавета.
Малачай (значэнні)
Малачай
Ліпскі сельсавет
Назву Лі́пскі сельсавет маюць:
Расійская Імператарская археалагічная камісія
Расійская Імператарская археалагічная камісія — цэнтральная археалагічная ўстанова Расійскай імперыі ў 1859 — 1919 гг.
Гісторыя Археалагічнай камісіі
Заснавана 2 лютага 1859 г. па прадстаўленні графа С. Р. Строганава на аснове Камісіі для расследавання старажытнасцей (якая існавала з 1850 г. пад старшынствам Л. А. Пяроўскага), і падпарадкоўвалася Міністэрству Імператарскага двара і надзелаў. З 1889 г. дазваляла і кантралявала раскопкі на дзяржаўных, гарадскіх і сялянскіх землях (на памешчыцкія землі яе правы не пашыраліся). Праводзіла вялікую работу па зборы помнікаў старажытнасці, іх ахове і рэстаўрацыі, у т. л. на тэрыторыі беларуска-літоўскіх губерняў.
У 1918 рэарганізавана, пасля ліквідацыі яе функцы і перададзена Расійскай (з 1926 г. Дзяржаўнай) акадэміі гісторыі матэрыяльнай культуры, з 1959 г. Інстытут археалогіі АН СССР, з 1991 г. Інстытуту гісторыі матэрыяльнай культуры РАН.
Ціганава
Ціганава (Тига́ново) — вёска ў Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Да пачатку ХХ ст. былі развіты рамёствы (вытворчасць колаў, лодак, кошыкаў і іншага).
Юрый Георгіевіч Амбразевіч
Ю́рый Георгіевіч Амбразе́віч (нар., Мінск) — беларускі дыпламат.
Біяграфія
Нарадзіўся 25 лютага 1975 года ў Мінску.
У 1997 годзе скончыў з адзнакай юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
На дыпламатычнай службе з 1997 года, працаваў у дагаворна-прававым упраўленні МЗС Беларусі. Працаваў у пасольствах Беларусі ў Бельгіі і Люксембурге, прадстаўніцтвах Беларусі пры НАТА і ЕС.
У 2012 годзе быў прызначаны начальнікам галоўнага ўпраўлення шматбаковай дыпламатыі МЗС Беларусі.
З 27 жніўня 2015 года стаў Пастаянным прадстаўніком пры аддзяленні Арганізацыі Аб’яднаных Нацый і іншых міжнародных арганізацыях у горадзе Жэневе, змяніўшы на гэтай пасадзе зышоўшага ў адстаўку Міхаіла Хвастова.
10 лютага 2022 года прызначаны намеснікам Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь.
Валодае беларускай, рускай, англійскай і французскай мовамі.
Сям’я
Жанаты, мае двух дзяцей.
Нові Макалэвычы
Но́выя Макале́вічы ці Но́ві Макалэ́вычы (Но́ві Макале́вичі) — вёска ў Іванкіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Макарыўскага сельсавета.
Каспля-1
Каспля-1 (Каспля-1) — сяло ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 33 км на паўночны захад ад Смаленска на аўтадарозе Смаленск — Невель, па абодвух берагах ракі Каспля. Рака дзеліць паселішча на дзве часткі Каспля-1 і Каспля-2. Насельніцтва — 592 жыхара (2007). Адміністрацыйны цэнтр Касплянскага сельскага паселішча.
Кансервы
Кансервы — харчовыя прадукты расліннага або жывёльнага паходжання, якія прайшлі адпаведную апрацоўку і змешчаны ў герметычную тару для працяглага захоўвання.
Бываюць мясныя (натуральныя, кулінарна апрацаваныя, у выглядзе паштэтаў, фаршаў, каўбас, субпрадуктаў), мяса-раслінныя (мяса з гарохам, фасоляй, капустай і інш.), рыбныя (у тым ліку прэсервы), малочныя, агароднінныя (закусачныя, для першых і другіх страў) і фруктовыя.
Тэхейма (акруга)
Тэхейма (Tehama County) — акруга ў паўночнай частцы амерыканскага штата Каліфорнія. Акруговы цэнтр — горад Рэд-Блаф, які з’яўляецца адначасова і найбуйнейшым горадам акругі. Тэхейма быў утвораны з тэрыторый акруг Б’ют, Калуса і Шаста ў 1856 годзе. Акруга атрымал назву ад аднайменнага горада.
Томас Геслер
Томас Ге́слер (Thomas Häßler; нар., Заходні Берлін) — нямецкі футбаліст, паўабаронца. Чэмпіён свету 1990 у складзе нацыянальнай зборнай ФРГ.
Казарма 368 км
Казарма 368 км (Казарма 368 км) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прыгорскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 10 км на паўднёвы ўсход ад Смаленска, за 6 км на ўсход ад аўтадарогі Арол — Віцебск. За 1,5 км на поўнач ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя на лініі Смаленск — Рослаўль.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Сцяпан Міхайлавіч Міско
Сцяпан Міхайлавіч Міско (Місько) (, в. Чамяры,  — ) — кандыдат мастацтвазнаўства, культуролаг, вывучаў гісторыю тэатра ў Беларусі.
Ранняе жыццё і адукацыя
Сцяпан Міско нарадзіўся 18 студзеня 1930 года ў вёсцы Чамяры Слонімскага павета. Вучыўся ў мясцовай пачатковай школе, пасля скончыў школу № 1 Слоніма і Мінскі інстытут замежных моваў. Пасля заканчэння інстытута Сцяпан Міско вярнуўся ў Слонім. У пасёлку Альберцін (цяпер мікрараён Слоніма) у сярэдняй школе шэсць гадоў выкладаў французскую, нямецкую, беларускую і рускую мовы.
У 1958 годзе паступіў у аспірантуру Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. Затым працаваў у гэтым інстытуце (завочна вучыўся ў дактарантуры на кафедры тэатра народаў СССР у Маскоўскім інстытуце тэатральнага мастацтва. У 1962 годзе ў Кіеве ў Максіма Рыльскага абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Вытокі беларускага народнага тэатра». Апублікаваў больш за сотню артыкулаў у рэспубліканскіх газетах, часопісах, зборніках і альманахах, прысвечаных беларускаму тэатру, літаратуры, жывапісу, музыцы. Напісаў доктарскую дысертацыю на тэму «Беларускі тэатр ад вытокаў да першай паловы XVIII стагоддзя», але абараніць яе Сцяпан Міско не паспеў.
Пераслед з боку КДБ і КПБ
У 1974 годзе быў звольнены з працы з Акадэміі навук БССР, дзе працаваў старшым навуковым супрацоўнікам. Сведчанні Міско:''«Нас выгналі тады за „неправильные взгляды по национальному вопросу“, — расказаў неяк мне Сцяпан Міхайлавіч. — Выгналі мяне, Міколу Прашковіча з Інстытута літаратуры, Валянціна Рабкевіча з БелСЭ, Алеся Каўруса з Інстытута мовазнаўства, Міхася Чарняўскага з Інстытута гісторыі. Патраслі некаторых хлопцаў і ў Гародні. Мяне трымалі ў КДБ роўна 6 дзён і ўсё вялі допыт. Зрэдку адпускалі паесці, а пасля зноў дапытвалі. А пасля, як п’яніцу, адправілі на 10 дзён спачатку ў медвыцвярэзнік, а пасля — убіраць смецце і працаваць на Мінскім маторным заводзе. А потым адпусцілі…»''
Віна Сцяпана Міско, паводле інфармацыі КДБ, заключалася ў нацыяналістычнай пазіцыі (фактычна ў тым, што ў сваіх публікацыях у перыядычным друку і ў публічных выступленнях на з’ездах творчай інтэлігенцыі, Сцяпан Міско адстойваў правы беларускай мовы, казаў пра яе нераўнапраўнае становішча ў БССР). Міско прымаў актыўны ўдзел на старонках газеты «Літаратура і мастацтва» і часопіса «Нёман» у дыскусіях пра лёс нацый і моў, дзе практычна раскрытыкаваў афіцыйную канцэпцыю таталітарнага рэжыму пра зліццё моў як беспадстаўную і псеўданавуковую. Сцяпан Міско крытыкаваў вядучых артыстаў Беларускага Акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы, якія дрэнна гаварылі па-беларуску на сцэне. Па ўспамінах Міско, самае галоўнае тады для КДБ было арганізаваць нацыяналістычную групоўку.
Міско выклікалі на бюро ЦК КПБ перад пленумам 1974 года. Першы сакратар ЦК КПБ Пётр Машэраў расказваў Міско пра «адзіны савецкі народ», пра «адну мову» і г.д. А потым пачаў крычаць на яго: ''«Нашёлся свядомый белорус. Поживёшь два года без работы, вот посмотрим, как ты запоёшь… Ты думаешь, если бы ты стал руководителем республики, так сразу все и заговорили бы на белорусском языке…»'' Сцяпан Міско працягваў адстойваць свае погляды. Пасля размовы з Машэравым у бюро ЦК КПБ ён не мог на працягу 2 гадоў уладкавацца на працу. Тады ўладкаваўся ў Дзяржаўны музей БССР. А перад пенсіяй — працаваў намеснікам галоўнага рэдактара ў выдавецтве «Універсітэцкае».
Цешанечы
Цешанечы (Тешенечи) — вёска ў Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Назва гэтага старажытнага сяла звязана, хутчэй за ўсё, са славянскім імем Уцеша і адносіцца да часу ўваходжання Браншчыны ў склад Вялікага княства Літоўскага.
У 1895 была адкрыта земская школа.
У 1964 да вёскі далучаны пасёлак Пачынак.
Рымвідас Пятраўскас
Рымвідас Пятраўскас (Rimvydas Petrauskas; нар. 21 кастрычніка 1972, Вільнюс) — літоўскі гісторык; прафесар (2010), правадзейны член Акадэміі навук Літвы, з 1 красавіка 2020 года рэктар Вільнюскага ўніверсітэта (абраны 22 студзеня 2020 года).
Леў Абрамавіч Плоткін
Леў Абрамавіч Плоткін (,  —, ) — савецкі літаратуразнавец, літаратурны крытык, Доктар філалагічных навук, прафесар, член Саюза пісьменнікаў СССР (1934).
Рымвідас Пятраўскас
Біяграфія
Скончыў віленскую 44-ю сярэднюю школу (1990). У 1990—1997 гадах вучыўся на гістарычным факультэце Вільнюскага ўніверсітэта; магістр гісторыі.
Леў Абрамавіч Плоткін
Біяграфія
Скончыў літаратурнае аддзяленне педагагічнага факультэта Варонежскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1930). Асістэнт, дацэнт кафедры рускай літаратуры Варонежскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута, дзе абараніў кандыдацкую дысертацыю (1934). Вучобу ва ўніверсітэце сумяшчаў з працай у газеце «Камуна» (адзін час рэдагаваў літаратурны дадатак да яе — «Тыдзень»). Актыўны ўдзельнік літаратурна-грамадскага жыцця Варонежа. Удзельнічаў у арганізацыі часопіса «Пад'ём» (1931), быў членам яго рэдакцыйнай калегіі і сталым аўтарам.
Менталітэт краба
Менталітэт краба (англ. Crab Mentality, часам ужываецца назва crab bucket theory — «тэорыя вядра з крабамі») – паняцце, якое азначае «блізарукае мысленне» (short-sighted thinking, myopic thinking), яно вызначае ўчынкі чалавека на падставе прынцыпу: «If I can’t have it, neither can you» — «ні сам ні гам – ні другому не дам» або «ні сабе – ні людзям».
Леў Абрамавіч Плоткін
Біяграфія
З 1936 жыў у Ленінградзе. З 1938 г. намеснік дырэктара, у 1949—1971 гг. прафесар кафедры савецкай літаратуры Ленінградскага дзяржаўнага універсітэта.
Рымвідас Пятраўскас
Біяграфія
З 1998 года працаваў у Вільнюскім універсітэце на кафедры гісторыі старажытнасці і сярэдявечча. Стажыраваўся ў Базельскім універсітэце, Вольным універсітэце Берліна, Грайфсвальдскім універсітэце, Ягелонскім універсітэце ў Кракаве, Інстытуце Гердэра ў Марбургу. У 2001 годзе ў Вільнюскім універсітэце абараніў доктарскую дысертацыю пра склад і структуру вялікалітоўскай арыстакратыі канца XIV—XV ст. .
Леў Абрамавіч Плоткін
Біяграфія
Аўтар каля 15 кніг, у тым ліку некалькіх кніг пра Д. І. Пісарава, літаратурна-крытычных нарысаў пра В. Панову (1962), Д. Граніна (1975). Пасмяротна выйшаў зборнік артыкулаў «Пісьменнік і эпоха» (Ленінград, 1981).
Менталітэт краба
Гэтая метафара ўжываецца для апісання канкурэнцыйных паводзін у сацыяльнай іерархіі грамадства. Аналогія з паводзінамі людзей у тым, што грамадскія групы і яго асобныя чальцы часта стараюцца мінімалізаваць дасягненні любога іншага чальца ў выпадку, калі ў таго атрымліваецца дасягнуць большага поспеху, чым іншым. Менталітэт краба разглядаецца, часам, як адзін з відаў псеўдарэвалюцыйнага мыслення. Класічнаю праяваю менталітэта краба з’яўляецца байкатаванне і ігнараванне паспяховых чальцоў грамадства.
Даследчык Jon E. Royeca прыводзіць шматлікія прыклады праяўлення дадзенага менталітэта ў брытанскай, амерыканскай, ірландскай, японскай, кітайскай, індыйскай і сінгапурскай культурах. У еўрапейскай літаратурнай традыцыі існуе аналаг «Crab Mentality», які звычайна ілюструецца выразам: «Сабака на сене ляжыць, сама не есць і скаціне не дае». Тут вядзецца гаворка пра чалавека, які перашкаджае іншым карыстацца тым, што для яго самога не мае аніякае каштоўнасці.
Рымвідас Пятраўскас
Біяграфія
З 2007 года — загадчык кафедры гісторыі старажытнасці і сярэдявечча гістарычнага факультэта ВУ; прафесар (2010). З 2012 па 2020 год — дэкан гістарычнага факультэта ВУ. Быў членам Савета па навуцы Літвы (2008—2013) і іншых экспертных органаў. З 2012 года член міжнароднай гістарычнай камісіі па даследаванні Нямецкага ордэна. З 2013 года член Навуковага таварыства ў Торуні (. Член рэдакцыйных калегій навуковых часопісаў і серыяльных выданняў (з 2006),  (з 2008),  (з 2009),  (з 2013),  (з 2015),  (з 2014),  (з 2016). Старшыня рэдакцыйнай калегіі серыі  (з 2015).
Мусійкы (Іванкіўскі раён)
Мусі́йкі ці Мусі́йкы (Мусі́йки) — вёска ў Іванкіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Мусійкыўскага сельсавета.
Рымвідас Пятраўскас
Біяграфія
У студзені 2020 года абраны 86-м рэктарам Вільнюскага ўніверсітэта; прыняў абавязкі 1 красавіка 2020 года, у 441-ю гадавіну заснавання ўніверсітэта.
Навуковая дзейнасць
Сфера навуковых зацікаўленняў — палітычная і сацыяльная гісторыя Вялікага Княства Літоўскага (XIII—XVI ст.) і рэцэпцыя сучасным грамадствам Сярэднявечча. Аўтар навуковых артыкулаў на англійскай, літоўскай, нямецкай, польскай, рускай мовах; падрыхтаваў да публікацыі і апублікаваў некалькі крыніц.
Спіс аб’ектаў PGC (1995001—1996000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1995001—1996000)
Бірлік (Куршымскі раён)
Бірлік — сяло ў Куршымскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Сарыаленскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 13 км на ўсход ад раённага цэнтра, сяла Курчум. Код КАТА — 635259300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 618 чалавек (324 мужчыны і 294 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 471 чалавек (239 мужчын і 232 жанчыны).
Мазырскі дрэваапрацоўчы камбінат
Мазырскі дрэваапрацоўчы камбінат (Мазырскі ДАК) — прадпрыемства ў Мазыры Гомельскай вобласці. Спецыялізуецца на выпуску піламатэрыялаў, паліўных брыкетаў, цеплаізаляцыйных пліт з драўнянага валакна БЕЛТЭРМА, а таксама продажы мэблі для жылых пакояў і офісаў у шырокім асартыменце. У наш час у склад Мазырскага дрэваапрацоўчага камбіната ўваходзяць Ельская мэблевая фабрыка і Ельскі леспрамгас. Прадпрыемства абсталявана сучасным абсталяваннем лесапілавання, вытворчасці цеплаізаляцыйных пліт, вытворчасці брыкетаў нямецкага і італьянскага паходжання. Пастаўлены пяць сушыльных камер, што дазваляе рэалізоўваць сухі піламатэрыял. Вытворчасць цеплаізаляцыйных пліт ажыццяўляецца на нямецкім абсталяванні фірмы «Siempelkamp». Вытворчая магутнасць лініі вытворчасці цеплаізаляцыйных пліт складае 200 000 м³ у год, лінія лесапілавання — 24 000 м³ у год. Пастаўлены два прэсы па вытворчасці паліўных брыкетаў.
Гісторыя
Заснаваны ў 1915 годзе як лесапільны завод. У 1924 годзе лесапільны завод пераўтварыўся ў завод «Пралетарый». У той час завод быў абсталяваны чатырма лесапільнымі рамамі. Колькасць рабочых складала каля 400 чалавек. У даваенныя гады завод, абсталяваны новай тэхнікай, быў сучасным па тых часах прадпрыемствам і адыграў вялікую ролю ў станаўленні лесапільнай і дрэваапрацоўчай прамысловасці ў Беларусі.
У гады Вялікай Айчыннай вайны ўсё тэхналагічнае абсталяванне было эвакуіравана ў распараджэнне трэста «Паўнзахлес», размешчанага ў горадзе Архангельску. У 1944 годзе на базе лесапільнага завода «Пралетарый» быў створаны Мазырскі дрэваапрацоўчы камбінат, які прызначаўся для вытворчасці брусчатых драўляных дамоў, элементаў зборных шчытавых дамоў і для задавальнення патрэбаў у піламатэрыялах, паркеце і дахавай дошчачцы. У 1945−1949 гадах былі пабудаваны новы будынак лесацэха з сартавальнай пляцоўкай, будынак пажарнага дэпо, сталовая і транспарцёр да біржы сыравіны.
Загадам Мінляспапердраўпрама СССР № 542/3 ад 31 мая 1949 года прадпрыемства змяніла профіль і пачалося развівацца як дрэваапрацоўчае, на прадпрыемстве вызначаўся масавы выпуск мэблі.
У 1954 годзе быў здадзены ў эксплуатацыю раскройна-нарыхтоўчы цэх разам з сушыльнай гаспадаркай, у 1955 годзе — мэблевы цэх са складам гатовай прадукцыі, у 1958 годзе — новы лесапільны цэх.
У 1960 годзе на камбінаце была засвоена вытворчасць габляванага шпону, у 1962 годзе — сінтэтычных смолаў для клеяў, а ў лістападзе 1963 года быў здадзены ў эксплуатацыю першы ў БССР цэх па вытворчасці драўнянастружкавых пліт, абсталяваны айчынным абсталяваннем.
На базе Мазырскага дрэваапрацоўчага камбіната (ДАК) у студзені 1971 года было ўтворана аб’яднанне «Мазырдрэў». У склад аб’яднання ўвайшлі Ельская, Калінкавіцкая і Мазырская мэблевыя фабрыкі, а ў 1978 годзе — Ельскі і Тураўскі леспрамгасы.
Па рашэнні Устаноўчай канферэнцыі 28 сакавіка 1997 года падчас раздзяржаўлення і прыватызацыі дзяржаўнай уласнасці арэнднага вытворчага дрэваапрацоўчага аб’яднання «Мазырдрэў» было створана адкрытае акцыянернае таварыства «Мазырдрэў».
У 2008 г. ААТ «Мазырдрэў» было абвешчана банкрутам фінансавага стану з вымываннем абаротных сродкаў і павелічэннем закрэдытаванасці. 17 снежня 2008 года загадам канцэрна «Белляспаперпрам» створана ААТ «Мазырскі ДАК».
Крупскі (пасёлак)
Кру́пскі (, Крупский) — пасёлак у Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупскага сельсавета (з 2017 г. ).
Паталііўка
Паталі́еўка ці Паталі́іўка (Поталі́ївка) — вёска ў Іванкіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мусійкыўскага сельсавета.
Чайкоўскі (значэнні)
Чайкоўскі — прозвішча.
Каспля-2
Каспля-2 (Каспля-2) — сяло ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 33 км на паўночны захад ад Смаленска на аўтадарозе Смаленск — Невель, па абодвух берагах ракі Каспля. Рака дзеліць паселішча на дзве часткі Каспля-1 і Каспля-2. Насельніцтва — 884 жыхары (2007 год). Уваходзіць у склад Касплянскага сельскага паселішча.
Сент-Кітс
Сент-Кітс (Saint Kitts) або Сент-Крыстафер (Saint Christopher) — востраў у групе Паўночных Падветраных Малых Антыльскіх астравоў. Частка Федэрацыі Сент-Кітс і Невіс. На востраве размешчана сталіца дзяржавы — горад Бастэр. Плошча — 169 км². Насельніцтва — 39 200 чал. (2006 г.)
Геаграфія і прырода
Востраў Сент-Кітс знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы Карыбскага басейна. Уяўляе сабою два кавалкі сушы, выцягнутыя з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход, злучаныя перасмыкам (каля 610 м у шырыню). Паўночна-заходняя частка па плошчы значна пераўзыходзіць паўднёва-ўсходнюю. Агульная даўжыня — 31 км, найбольшая шырыня — 9,2 км. На паўднёвым усходзе Сент-Кітс аддзелены вузкім пралівам Нараўс (2,9 км) ад суседняга вострава Невіс.
Востраў уяўляе сабою ланцуг вулканаў. Найбольш старажытны месціцца на паўднёвым усходзе. Ён вывяргаўся прыкладна 2,5 млн гадоў таму. Перасмык, які злучае 2 часткі вострава, складаецца з 9 старажытных вулканаў, якія моцна пацярпелі ад эрозіі. У выніку пранікнення ў чары іх кальдэр марской вады ўтварыліся салёныя лагуны. Найбольшай з іх з’яўляецца Грэйт-Салт-Понд (Great Salt Pond, літаральна «Вялікая Салёная сажалка»). Вулканы паўночна-заходняй часткі адносна маладыя (1 — 2 млн гадоў), а таму больш высокія. Гара Ліамуіга — найвышэйшы пункт вострава Сент-Кітс. Гэта стратавулкан вышынёй да 1156 м, маладзейшы за 1 млн гадоў. Геолагі мяркуюць, што апошнія сур’ёзныя вывяржэнні на паўночным захадзе адбыліся больш за 40 тысяч гадоў таму.
Клімат трапічны вільготны. Сярэднегадавая тэмпература — каля +24-27° C. Дзякуючы сталым вятрам, сапраўды спякотнае надвор’е здараецца рэдка. Горы паўночнага захаду затрымліваюць шмат вільгаці. Тут выпадае да 1524 мм дажджу у год. На ўзбярэжжы — каля 406 мм. На паўднёвым захадзе пераважае пустынны ландшафт з ксерафітнымі хмызнякамі. У гарах растуць папарацевыя і шырокалісцевыя лясы. Бераг атачаюць пясчаныя пляжы і каралавыя рыфы.
Гісторыя
Каля 2100 гадоў таму Сент-Кітс быў населены індзейцамі, выхадцамі з Паўднёвай Амерыкі, якія займаліся рыбалоўствам і паляваннем і не ведалі керамікі. У канцы 1 тысячагоддзя н. э. іх выціснулі аравакі-ігнеры, культурна блізкія да таіна Вялікіх Антыльскіх астравоў. Яны развівалі сельскую гаспадарку. Незадоўга да прыходу еўрапейцаў Сент-Кітс заваявалі карыбы.
У 1493 г. востраў быў адкрыты Хрыстафорам Калумбам і атрымаў імя ў гонар Святога Хрыстафора. Фармальна Сент-Кітс быў далучаны да Іспаніі, але з-за супраціўлення карыбаў іспанцы не спяшаліся з каланізацыяй. У 1538 г. на востраве было створана французскае паселішча, аднак яно праіснавала вельмі кароткі час.
Сяло Барак батыра
Сяло Барак батыра — сяло ў Куршымскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Сарыаленскай сельскай акругі. Код КАТА — 635259400.
Аднаколерная залатая зубатая моль
Аднаколерная залатая зубатая моль (Micropterix calthella) — від лускакрылых з прымітыўнага сямейства  Micropterigidae.
Сяло Барак батыра
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1022 чалавекі (504 мужчыны і 518 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 788 чалавек (398 мужчын і 390 жанчын).
Сент-Кітс
Гісторыя
У 1623 г. англічане стварылі на Сент-Кітсе адну са сваіх першых калоній у Вест-Індыі. У 1625 г. французскія карсары са згоды англічан таксама заснавалі калонію. Аб’яднанне звычайна непрымірымых супернікаў было важным, пакольку яны сумесна ваявалі з карыбамі, што атакавалі еўрапейскія паселішчы з гор. У 1627 г. пасля вынішчэння значнай часткі індзейцаў каланісты заключылі паміж сабой пагадненне аб падзеле Сент-Кітса па горнай градзе. Але ў 1629 г. іспанцы разбурылі абедзьве калоніі. Пасля 1630 г. англічане здолелі вярнуцца. Для абароны сваіх уладанняў яны пабудавалі магутныя ўмацаванні. Асаблівае значэнне мела крэпасць Брымстоўн-Хіл, ператвораная ў наш час у нацыянальны парк. Да 1782 г. востраў некалькі разоў пераходзіў у рукі французаў.
Аднаколерная залатая зубатая моль
Біялагічнае апісанне
Даўжыня пярэдніх крылаў: 3,1—3,7 мм (самцы); 3,6—4,6 мм (самкі). Наведваюць кветкі раслін родаў, , , , , , і.