cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Айртан Сена
Гібель Сены
Сярод экспертаў да гэтага часу няма адзінства наконт прычын аварыі. Выказваліся самыя розныя версіі: ад недастатковага прагрэву шын з прычыны праезду некалькіх кругоў за машынай бяспекі да імгненнай страты прытомнасці пілотам праз высокія перагрузкі. Найбольш распаўсюджанай версіяй, якая была прызнана верагоднай італьянскім судом, які праводзіў разбіральніцтва, з'яўляецца няспраўнасць рулявога кіравання. Рулявая калонка ў балідзе Сены была штучна падоўжаная з дапамогай трубчастай устаўкі (рулявы вал у калонцы быў разрэзаны, і ў месца разрэзу была ўстаўленая сталёвая трубка, якую абварылі па краі). Пасля аварыі гэтая ўстаўка апынулася зламанай па месцы зваркі, але ці адбылося гэта непасрэдна перад аварыяй (што прывяло да вылету баліда з трасы) або яна зламалася ад удару — эксперты гэтак і не здолелі вызначыць.
Існуе яшчэ адна версія. Паводле слоў некаторых відавочцаў, за некалькі секунд да вылету з-пад дна баліда выляталі іскры, што можа сведчыць аб яго кантакце з палатном. Калі дно баліда кранаецца палатна, то частку вагі машыны яно бярэ на сябе, пры гэтым сіла счаплення пакрышак рэзка зніжаецца. Так як да гэтага пакрышкі паспелі астыць за час язды за машынай бяспекі, то счэпныя якасці пакрышак у той момант былі занадта нізкімі.
У рукаве камбінезона Сены быў знойдзены запэцканы крывёю аўстрыйскі сцяг. Найхутчэй, Сена збіраўся прысвяціць сваю перамогу Ратцэнбергеру, які загінуў за дзень да гэтага, хоць нікому не сказаў пра гэта. Рэшткі машыны пасля судовага разбіральніцтва былі вернутыя камандзе «Вільямс» і, згодна з яе заявай, знішчаны.
Смерць Сены стала трагедыяй для многіх балельшчыкаў ва ўсім свеце — асабліва ў Бразіліі. Бразільскі ўрад абвясціў трохдзённую нацыянальную жалобу. У дзень пахавання Сены ў Сан-Паўлу жалобную працэсію суправаджалі некалькі мільёнаў чалавек. Адным з тых, хто нёс яго труну, быў даўні сапернік Сены Ален Прост. Сену пахавалі на бліз Сан-Паўлу.
Вынікі выступаў у Формуле-1
Тлустым шрыфтам абазначаныя этапы, на якіх гоншчык стартаваў з поула. Курсівам абазначаныя этапы, на якіх гоншчык меў хуткі круг.
Асабістае жыццё
У 1981 г. Айртан ажаніўся са сваёй даўняй сяброўкай — Ліліян ды Вашканселуш Соузай. У іх было шмат агульных інтарэсаў, некаторы час яны нават разам удзельнічалі ў гонках, але ўсё ж іх шлюб працягваўся нядоўга: у 1983 годзе яны развяліся. «Гэты шлюб быў памылкай», — казаў Сена пасля разводу, — «але яна вельмі добра гатавала». Да гэтага часу невядома, хто быў ініцыятарам разводу, але абодва прызнавалі, што Сена надаваў занадта вялікае значэнне гонкам і не мог спалучаць іх са шлюбам. Пасля гэтага ў яго было нямала раманаў, але да жаніцьбы справа больш не даходзіла.
У 1988 г. Айртан апынуўся ў цэнтры гучнага скандалу. Калі журналісты заўважылі, што Сена сябруе з Амерыку Жакоту Жуніёр, які быў асабістым сакратаром Сены і жыў у яго доме, у сусветнай прэсе папаўзлі чуткі пра гомасексуальнасць знакамітага гоншчыка. Пачалося ўсё з некалькіх выказванняў Нельсана Піке, апублікаваных у бразільскай прэсе. Як самы тытулаваны на той момант «прынц» «каралеўства аўтагонак», Нельсан адчуваў рэўнасць да шалёнай папулярнасці Сены ў Бразіліі (у 1987 годзе Піке выйграў трэці чэмпіёнскі тытул, а лепшым спартсменам Бразіліі быў названы 27-гадовы Айртан).
Аднойчы, размаўляючы з аглядальнікам «Jornal do Brazil», Нельсан параіў запытацца ў Сены, чаму той так холадна ставіцца да жанчын. «Сексуальныя перавагі — гэта яго праблемы, — дадаў Піке ўжо ў гутарцы з рэпарцёрам часопіса «Mansheti». — Але тое, што вы бачылі ў Імоле, гэтыя дзяўчынкі, якія цягнуцца да яго, спрабуюць яго схапіць, пацалаваць — усё гэта загадзя падрыхтаваная інсцэніроўка». Затым Піке падзяліўся сваімі падазрэннямі яшчэ з некалькімі выданнямі, ужо за межамі Бразіліі. У рэшце рэшт, справа дайшла да суда, выліўся грандыёзны скандал, і Піке вымушаны быў узяць свае словы назад.
Хоць вонкава Сена застаўся спакойны, гэтая гісторыя папсавала гоншчыку нямала крыві, і Айртан адпомсціў крыўдзіцелю ў яго ж манеры. У 1990 годзе ў сваім інтэрв'ю для «Playboy» Айртан расквітаецца з Нельсанам: «Гэтую кампанію развязалі, каб пакончыць са мной. Яны не змаглі перасягнуць мяне на трасе і цяпер лезуць у маё асабістае жыццё». Далей па прычынах, вядомым ім абодвум, Сена параіў Піке прытрымаць язык. «Я ведаў Катарыну, — заявіў Сена, кажучы пра жонку Нельсана бельгійку Катарыну Валянцін. І ведаў яе як жанчыну…»
Але каб канчаткова аднавіць сваю рэпутацыю, Сену быў патрэбны гучны раман. (мянушку Шуша, якая стала пазней эстрадным псеўданімам Марыі, яшчэ ў дзяцінстве прыдумаў для яе брат) была на тры гады маладзейшая за Сену. Яна была сёмым дзіцём у сям'і з маленькага гарадка, што непадалёку ад Бразіліа. Ужо ў 16 гадоў яна заключыла кантракт з мадэльным агенцтвам «Ford MA» ў Нью-Ёрку. У снежні 1982 года Шуша распранулася для здымак у бразільскім выданні часопіса «Playboy», а праз год дэбютавала ў кіно і на тэлебачанні. Да 1988 г. Шуша, у якой было ўжо ўласнае шоў на тэлебачанні, стала адной з найбольш вядомых прыгажунь Паўднёвай Амерыкі. Іх раман атрымаў агалоску пасля таго, як у канцы 1988 года Сена паслаў па Шушу асабісты самалёт.
Пазней пра іх сувязь гаварылі як пра хітры маркетынгавы ход, які прынёс абодвум па некалькі мільёнаў долараў. Шуша была адной з нямногіх жанчын Сены, пра якую Айртан часта казаў у сваіх інтэрв'ю. Пазней, ужо пасля разрыву, Сена прызнаўся, што падумваў нават ажаніцца з чароўнай бландзінкай і завесці дзяцей. Айртан заўсёды старанна пазбягаў гаворкі пра сямейнае шчасце, таму гэта заява была вартая многага. Магчыма, гэта звязана з няўдалым досведам першага шлюбу.
Майстар кваліфікацый
Айртан Сена быў прызнаным майстрам кваліфікацый свайго часу. За сваю кар’еру ў Формуле-1 ён 65 разоў займаў у іх першыя месцы, што на той момант было рэкордам. Гэты рэкорд трымаўся і пасля смерці Сены на працягу 12 гадоў і быў перасягнуты Міхаэлем Шумахерам толькі ў 2006 годзе на, прычым Шумахеру спатрэбілася для гэтага правесці 236 Гран-пры, тады як Сена за ўсю сваю кар’еру ў Формуле-1 прыняў удзел толькі ў 162. Варта, аднак, заўважыць, што насуперак шырока распаўсюджанай памылцы, і па гэтым паказчыку Айртан не на першым месцы ў Формуле-1. Як мінімум трое пілотаў у гісторыі маюць адносныя вынікі (суадносіны поул і колькасці праведзеных гонак) лепш, чым у Сены. Так, правёў 52 Гран-пры і выйграваў першае месца на старце 29 разоў (55,8 %). Джым Кларк у 73-х праведзеных Гран-пры 33 разы займаў першую пазіцыю на старце (45,2 %). Альберта Аскары правёў 33 Гран-пры і пры гэтым 14 разоў стартаваў з поул-пазішн (42,4 %). У Сены гэты паказчык складае толькі 40,1 %. Адной з найбольш паказальных стала кваліфікацыя Гран-пры Манака ў 1988 годзе. Сена, ужо заваяваўшы першае месца на старце (усе астатнія гоншчыкі, якія маглі б апярэдзіць яго, ужо праехалі належную колькасць колаў), працягваў ехаць, паляпшаючы і паляпшаючы час на крузе, і, урэшце, больш чым на дзве секунды апярэдзіў усіх, уключаючы Алена Проста, які выступаў на такой жа машыне. Сена распавядаў:
Навасёлкі (Валеўскі сельсавет)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Валеўскага сельсавета.
Айртан Сена
Чалавек дажджу
Лічыцца, што ў Формуле-1 гонкі ў дажджавых умовах выраўноўваюць шанцы ўдзельнікаў: хуткасці значна памяншаюцца, таму перавага больш магутнага рухавіка або лепшай аэрадынамікі нівелюецца. Аднак Айртан Сена іменна ў гэтых умовах не раз дэманстраваў вялікую перавагу над іншымі гоншчыкамі. За шматлікія прыклады высокіх дасягненняў у дажджавых гонках спартыўныя журналісты і балельшчыкі далі Сену мянушку «Чалавек дажджу».
Сваю першую перамогу на трасе ў Эштарыле ў 1985 годзе Сена атрымаў таксама ва ўмовах моцнага дажджу, калі нават Ален Прост, які ішоў другім, не зладзіў з кіраваннем: яго разгарнула і кінула на сцяну. Другая гонка, у якой Сена атрымаў перамогу ў 1985 годзе — Гран-пры Бельгіі — таксама праходзіла ў дождж. Пасля Сена правёў нямала цікавых дажджавых гонак, якія запомніліся і экспертам, і балельшчыкам.
Адной з самых яскравых дажджавых гонак Сены стаў Гран-пры Еўропы 1993 года, які праходзіў на. Сена на «Макларэне» заняў у кваліфікацыі 4 месца, прапусціўшы наперад Алена Проста і Дэймана Хіла на «Вільямс» і Міхаэля Шумахера на «Бенетоне». У той момант лічылася, што балід «», на якім выступалі Прост і Хіл, моцна пераўзыходзіць «», на якім выступаў Сена, і шанцаў на перамогу ў гонцы ў «Макларэна» няшмат. Пэўныя эксперты лічаць, што «Вільямс FW15С» быў тэхнічна найбольш дасканалым балідам з тых, што хоць калі выступалі ў Формуле-1. Але гонка пачалася пры моцным дажджы, што зблытала ўсе прагнозы. Адразу пасля старта Хіл выціснуў Шумахера на вонкавы бок, а той, у сваю чаргу, выціснуў Сену, якому не было куды падзецца. У гэты момант, які стартаваў пятым, змог абыйсці па ўнутранай траекторыі і Сену, і Шумахера, пакінуўшы іх пятым і чацвёртым адпаведна. Аднак Сена спачатку перамясціўся на ўнутраны бок траекторыі і змог абыйсці Шумахера, а затым у хуткасным левым павароце нечакана заняў вонкавы бок, дзе больш нікога не было. Гэта рашэнне здавалася цалкам памылковым, але Сена ехаў па вонкавым баку настолькі хутка, што лёгка абагнаў Вендлінгера і паспеў заняць патрэбную пазіцыю перад наступным правым паваротам. Хутчэй за ўсё, счапленне з трасай на вонкавым баку было нашмат лепш, чым на ўнутраным, і Сена апынуўся адзіным гоншчыкам, хто змог прадбачыць гэта. Затым, праходзячы павароты значна хутчэй за «Вільямсы», ён абагнаў спачатку Хіла, а затым Проста, таму да канца першага круга ўжо быў на першым месцы. Многія эксперты пасля гонкі казалі, што гэта быў лепшы першы круг гонкі, які яны калі-небудзь бачылі. У далейшым дождж то спыняўся, то пачынаўся зноў, гоншчыкі пастаянна мянялі гуму, пры гэтым Сена некалькі разоў на працягу гонкі зацягваў змену гумы, працягваючы ехаць па мокрай трасе на сліках. У выніку на фінішы гонкі ў адным крузе з Сенам, які перамог, быў толькі Хіл, які адстаў ад Сены на 80 секунд.
Лепшы круг у гонцы атрымаўся не зусім звычайным: Сена праехаў праз, не спыняючыся, і зрабіў такім чынам лепшы круг: з-за асаблівасцей канфігурацыі трасы шлях праз піт-лэйн быў карацейшы, і, нягледзячы на ​​тое, што бразілец быў у гэты момант на дажджавой гуме, круг атрымаўся хутчэйшым за кругі, пройдзеныя перад гэтым на сліках па нармальнай траекторыі. У гэты момант Сена не толькі лідзіраваў, але і абганяў ўсіх астатніх удзельнікаў на круг, і, праязджаючы праз піт-лэйн, памахаў сваім механікам, што дало каментатарам падставу думаць, што гэта быў піжонскі жэст з боку бразільца. Але пасля гонкі Сена патлумачыў, што гэта выйшла выпадкова: ён збіраўся памяняць дажджавую гуму на слік, але, ужо згарнуўшы на піт-лэйн, заўважыў, што дождж пачаў ісці зноў, і вырашыў працягнуць гонку на дажджавой гуме. Павітаць механікаў, паводле яго слоў, было ў гэтай сітуацыі цалкам натуральным, а аб лепшым крузе ён наогул не думаў. Аднак FIA палічыла, што сітуацыя з такім лепшым кругам носіць абсурдны характар​​, і ўвяла абмежаванні хуткасці на піт-лэйн — 80 км/г, у далейшым яно было павялічана да 100 км/г на большасці трас.
Характар Сены
На трасе Сена быў звышмэтанакіраваным і заўсёды імкнуўся перамагчы, нярэдка пілатаваў машыну на мяжы магчымага. Многія лічылі яго стыль кіравання занадта небяспечным і казалі, што для яго перамога важней за жыццё. Калі аднойчы Сена прызнаўся, што верыць у Бога, Ален Прост сказаў, што Сена, найхутчэй, думае, што Бог дапамагае яму пілатаваць машыну, і таму паводзіць сябе на мяжы вар'яцтва. таксама казаў:
Сам Сена прызнаваў, што імкнецца ў кожнай гонцы дасягнуць межаў уласных магчымасцей, але казаў, што галоўнае для яго не перавага над іншымі, а пазнанне самога сябе.
З іншага боку, некаторыя лічылі, што дзеля перамогі ў гонцы Сена быў гатовы на многае, у тым ліку нават на непрыстойныя ўчынкі. У сувязі з гэтым асабліва часта згадвалася сутыкненне з Аленам Простам у канцы сезона года. Хадзілі чуткі, што перад гэтай гонкай Сена ў кулуарнай абстаноўцы боксаў сказаў, што калі Ален увойдзе першым у першы паварот, то ён там і застанецца — што і здарылася ў гонцы. Характэрна, што іншы вядомы гоншчык Формулы-1, Міхаэль Шумахер, пасля пастаянных эпізодаў уласных неспартыўных паводзін — на Гран-пры Еўропы ў 1997 годзе ў Херэсе (сутыкненне з галоўным праціўнікам Жакам Вільнёвам, пасля якога апошні, аднак, застаўся на трасе) — заяўляў у прэсе, што калі гэта рабіў Айртан Сена, то гэта была звычайная практыка, а калі так робіць ён сам, то ўсё лічаць гэта парушэннем прынцыпаў «сумленнай гульні».
Сена бываў запальчывы і здзяйсняў часам неабдуманыя ўчынкі ў дачыненні да гоншчыкаў, якія, як яму здавалася, некарэктна паводзілі сябе з ім у гонках. Так, напрыклад, у 1993 годзе, пасля таго як абагнаў яго, каб выйсці з ліку адстаючых на круг, і пры гэтым перашкодзіў бразільцу, той задумаў высвятленне адносін з Ірвайнам, якое скончылася рукапрыкладствам.
У той жа час, калі справа не датычылася барацьбы на трасе, Сена не раз дапамагаў іншым гоншчыкам. У 1992 годзе на трасе Спа, дзе праходзіў Гран-пры Бельгіі, падчас суботняй кваліфікацыі трапіў у цяжкую аварыю на прамой вяртання, дзе ўсе гоншчыкі ехалі на вельмі высокай хуткасці. Сена, убачыўшы гэта, спыніў сваю машыну, вылез з яе і з рызыкай для жыцця пабег да разбітай машыны Кама, паспеўшы адключыць на ёй электрасілкаванне да таго, як пачаўся пажар. У 1993 годзе на той жа трасе ў Спа, калі падчас свабодных заездаў на вялікай хуткасці ўрэзаўся ў сцяну ў цяжкім павароце, Сена пакінуў сваю машыну, каб дапамагчы пацярпеламу пілоту.
Асабістыя адносіны з гоншчыкамі ў Сены складваліся па-рознаму. З некаторымі яны былі вельмі напружаныя: у прыватнасці, з Аленам Простам і Нельсанам Піке, справа даходзіла да вельмі вострых узаемных выказванняў у адрас адзін аднаго. Айртан амаль адкрыта сцвярджаў пра сваю блізкую сувязь з жонкай Нельсана (пры гэтым людзі, якія ведалі іх абодвух, сцвярджалі, што гэта была няпраўда). Дзеля справядлівасці варта адзначыць, што вайну паміж Сенам і Піке пачаў Піке. Айртан быў маладзейшым і яшчэ нават ані разу не быў чэмпіёнам свету, але на радзіме, у Бразіліі, яго любілі больш і ў 1987 годзе назвалі найлепшым спартсменам сваёй краіны, і гэта нават нягледзячы на тое, што Піке ў тым жа годзе стаў ужо трохразовым чэмпіёнам свету ў Формуле-1. І Піке, вядомы сваім вострым і бязлітасным языком, стаў распаўсюджваць пра Сену чуткі, якія ганьбавалі яго.
У той жа час іншыя гоншчыкі — Рубенс Барыкела, — былі блізкімі сябрамі Сены.
Па-за межамі трасы Сена адрозніваўся мяккім характарам, быў гуманістам і рэлігійным чалавекам. Ён быў вельмі абаяльны, за што яго любілі і журналісты, і балельшчыкі ва ўсім свеце. Многія з тых, хто мелі зносіны з ім, казалі, што яго ўсмешка і голас аказвалі амаль гіпнатычнае дзеянне.
Сена ахвяраваў мільёны долараў на барацьбу з беднасцю ў Бразіліі і завяшчаў для той жа мэты ўвесь свой капітал (які на момант яго смерці ацэньваўся прыкладна ў 400 мільёнаў долараў). Пры жыцці Айртан не любіў казаць пра гэта публічна, і пра яго ахвяраванні стала вядома толькі пасля яго смерці.
, у камандзе якога Сена правёў свой ​​апошні сезон, казаў пра яго:
Дэйман Хіл, апошні напарнік Сены па камандзе, сказаў у адным са сваіх інтэрв'ю:
Пасля смерці
Незадоўга да смерці Айртан Сена стварыў дабрачынны фонд Ayrton Senna Foundation, мэтай якога была дапамога бедным маладым людзям у Бразіліі і ў іншых краінах. Пасля смерці Сены, па яго завяшчанні, у гэты фонд увайшоў увесь яго капітал. Таму і ў нашы дні імя Сены для мільёнаў людзей у свеце звязана з надзеямі на лепшае жыццё.
Для тых, хто ведаў Сену, ён застаецца прыкладам высокага прафесіяналізму, які спалучаўся з чалавечнасцю і харызмай. Многія з вядомых у Формуле-1 людзей, якія шмат чаго зрабілі для яе развіцця:, Рон Дэніс, ,  і іншыя — казалі ў сваіх інтэрв'ю, што лічаць іменна Сену найлепшым гоншчыкам усіх часоў, і не толькі праз паказаныя ім вынікі ў гонках, але і праз той уплыў, які ён аказваў і працягвае аказваць. Цікава, што праз некалькі гадоў пасля смерці Сены Берні Эклстоўн сказаў, што пасля яшчэ некалькіх перамог Шумахера пра Сену, як і пра Проста і іншых гоншчыкаў, якія ўжо не выступаюць, хутка забудуцца, аднак пазней змяніў сваё меркаванне.
Заваяваўшы званне чэмпіёнаў свету па футболу ў 1994 годзе, бразільская зборная разгарнула на полі плакат і прысвяціла гэты тытул Айртану Сену.
У 2000 годзе ў Бразіліі было праведзена сацыялагічнае апытанне, у якім бразільскім грамадзянам прапанавалі назваць найлепшага бразільца за ўсю гісторыю краіны. Вынікі апытання паказалі, што найвялікшым з бразільцаў лічыцца Айртан Сена, нягледзячы на тое, што ў той час былі вядомыя нямала выдатных бразільцаў (напрыклад, Пеле).
Часопіс двойчы пасля смерці Сены, у 1997 і 2004 гадах, праводзіў апытанні экспертаў для вызначэння найлепшых гоншчыкаў за ўсю гісторыю Формулы-1. У апытаннях прынялі ўдзел 77 экспертаў, кожны з якіх павінен быў назваць 10 гоншчыкаў, якіх ён лічыць найлепшымі, затым вынікі складалі, і спіс са ста найлепшых гоншчыкаў публікаваўся ў часопісе. Па выніках абодвух апытанняў Сена займаў першыя месцы, апярэджваючы такіх вядомых гоншчыкаў, як Міхаэль Шумахер, Ален Прост, Хуан Мануэль Фанхія і Джым Кларк. Пасля публікацыі вынікаў апытання 2004 года рэдакцыя часопіса атрымала мноства гнеўных лістоў ад прыхільнікаў Міхаэля Шумахера, які меў у той час шэсць чэмпіёнскіх тытулаў — аўтары лістоў лічылі, што першае месца можа належаць толькі Шумахеру. У адным з наступных нумароў часопіса былі апублікаваныя некалькі такіх лістоў і тлумачэнні, у якім адзначалася, што эксперты ацэньвалі не лік тытулаў, перамог ці ачкоў, а маштаб асобы гоншчыка.
У тым жа годзе на дзесяцігоддзе смерці Сены ў Бразіліі выйшла кніга Эрнэста Радрыгеса Ayrton, the Hero Revealed (у партугальскім варыянце Ayrton, o Herói Revelado), у якой апісваліся жыццё і кар'ера Сены, уключаючы невядомыя раней падрабязнасці.
21 красавіка 2004 года перад Гран-пры Сан-Марына на стадыёне ў Імоле быў праведзены футбольны матч, прысвечаны памяці Айртана Сены. У гэтым матчы прынялі ўдзел зборная Бразіліі, складзеная з гульцоў-пераможцаў чэмпіянату свету па футболу 1994 года, і каманда, складзеная з вядомых гоншчыкаў Формулы-1 (Міхаэль Шумахер, Фернанда Алонса, Рубенс Барыкела і іншыя). На матч было прададзена больш за 7000 квіткоў, усе прыбыткі пайшлі ў фонд Ayrton Senna Foundation.
Імем Сены названыя мноства вуліц у розных гарадах Бразіліі, шашы ў правінцыі Сан-Паўлу, а таксама два бразільскіх аўтадромы (блізу гарадоў Каруару і Ландрына), на якіх праходзяць этапы бразільскіх і паўднёваамерыканскіх гоначных чэмпіянатаў. Першая шыкана на, дзе звычайна праходзіць адзін з этапаў чэмпіянату Формулы-1, таксама носіць імя Сены («S» do Senna). Таксама яго імем названа мноства паваротаў і на іншых аўтадромах. Так, у Аўстраліі на імем Сены названы адзін з апошніх паваротаў. А ў Канадзе яго імем названая першая шыкана.
Праз некаторы час паварот «Тамбурэла» згладзілі і знеслі бетонную сцяну, стварыўшы там глыбокую жвіровую пастку. У 1996 годзе там быў усталяваны помнік Айртану Сену: на высокім подыуме ён сядзіць, звесіўшы ногі, у камбінезоне пілота і глядзіць пагардліва на трасу, якая стала для яго апошняй.
У маі 2009 года пачала здымкі дакументальнага фільма пра Айртана Сену. У кастрычніку 2010 года фільм «» рэжысёра выйшаў на экраны, а 5 ліпеня 2011-га г. з'явілася выданне на DVD.
Уладзіміраўка (Хоцімскі раён)
Уладзі́міраўка (, Владимировка) — былая вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Бярозкаўскага сельсавета.
Ліквідавана ў 2018 годзе.
Дасліднэ (Носіўскі раён)
Дасліднэ (Дослідне) — вёска ў Носіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Носіўскай гарадской абшчыны.
Цугшпіцэ
Чыгунка і лінныя дарогі
На вяршыню можна даехаць на цягніку Баварскага Цугшпіцбана з боку Германіі, і на канатнай дарозе Цірольскага Цугшпіцбана з боку Аўстрыі.
Баварская лінія ідзе ад горада Гарміш-Партэнкірхен, пабудавана ў 1928—1930 гады.
З боку даліны на вяршыню вядуць яшчэ дзве канатныя дарогі.
NGC 7789
NGC 7789 (іншае абазначэнне — OCL 269) — рассеянае скопішча ў сузор’і Касіяпея.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сімпсан
Сі́мпсан (Simpson Desert) — пясчаная пустыня ў цэнтральнай частцы Аўстраліі. Названа ў гонар прэзідэнта геаграфічнага таварыства Аўстраліі Алена Сімпсана ў 1929 годзе.
Межы: на поўдні — возера Эйр, на поўначы — рака Маршал, на захадзе — рака Фінк, на ўсходзе — мяжа штата Квінслэнд. Агульная плошча каля 300 тыс. кв. км. Утворана за кошт старажытнага пясчанага алювію шматлікіх рэк, якія сцякалі з хрыбтоў Макдонел і Масгрэю, перавеяныя ў перыяды сухога клімата. Харакэрызуецца моцнай засушлівасцю. У паўднева-ўсходняй часцы размешчаны шэраг азёр (напрыклад, возера Міранпонгапонгуна). Пустыня багата падземнымі водамі. Дзейнічае нацыянальны парк Сімпсан-Дэзерт.
Інгрыд Тулін
Інгрыд Тулін (Ingrid Thulin;  — ) — шведская актрыса тэатра і кіно, рэжысёр, сцэнарыст.
Біяграфія
З сярэдзіны 50-х гадоў гуляла ў тэатры, дзе выканала мноства разнапланавых роляў класічнага і сучаснага рэпертуару. Характэрная праца Тулін ў «Пер Гюнт» Г. Ібсена, пастаўленым Інгмара Бергманам ў стакгольмскім «Драматэне», а таксама іх сумесныя працы ў тэатры горада Мальмё.
У кіно Тулін дэбютавала ў 1948 г. З ранніх работ характэрная ролю ў фільме «Суддзя» класіка шведскага кіно Альфа Шоберга. У 1950-1980-х гадах згуляла галоўныя і другарадныя ролі больш чым у 70 кіна-і тэле-фільмах самых разнастайных жанраў: ад меладрам да фільмаў жахаў.
Скаршэвы
Скаршэвы (Skarszewy, Schöneck in Westpreußen — Шэнек-ін-Вестпройсен) — горад на поўначы Польшчы. Уваходзіць у склад Старагардскага павета Паморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Скаршэвы. Размешчаны за 40 км на поўдзень ад цэнтра Гданьска і за 345 км ад Варшавы. Займае плошчу 11,96 км², насельніцтва 7,1 тыс. чалавек (на 2019).
Дом Орды
Дом Орды — будынак у гістарычным цэнтры Пінска, размешчаны па адрасе вуліца Леніна, 38-40, на рагу з вуліцай Бутрымовіча.
Гісторыя
Пабудаваны ў канцы XIX стагоддзя (па некаторых звестках у пачатку ХХ стагоддзя ) у эклектычным стылі для, нявесткі Напалеона Орды.
З 25 студзеня па 5 сакавіка 1919 года ў гэтым доме знаходзіўся штаб 2-га савецкага Паўстанцкага Палескага палка пад камандаваннем Фёдара Казубоўскага, які вызваліў Пінск ад кайзераўскіх акупантаў, пра што сведчыць памятная таблічная на будынку. У міжваенны перыяд тут размячалася бібліятэка Орды, якая налічвала больш за 1400 кніг.
Архітэктура
Будынак двухпавярховы, складаецца з 2 частак, аб’яднаных адзіным праездам. Вугал дома на скрыжаванні вуліц зрэзаны і вылучаны гранёным эркерам, які навісае пад уваходам. У завершы вугла — фігурны шчыт у форме какошніка, дэкарыраванага філёнгамі і арнаментам з цаглянай муроўкі. Пластыку фасадаў узбагачаюць фігурныя ліштвы акон, лапаткі, філёнгі, пінаклі, руст. Уваходны рызаліт завершаны ступеньчатым атыкам.
Тамерлан
Тамерлан, таксама Ціму́р, Амір Ціму́р, Тэмурле́нг, Цімур Кульгавы, Жалезны кульга (تیمور, літаральна: жалеза, — ) — сярэднеазіяцкі дзяржаўны дзеяч і палітык, заснавальнік дынастыі Цімурыдаў, эмір 1370—1405 гадоў. Сам не будучы нашчадкам Чынгісхана, Цімур усё жыццё панаваў праз падстаўных ханаў-нашчадкаў, якія фактычна былі марыянеткамі ў яго руках. Сталіцай сваёй імперыі Цімур абраў горад Самарканд. Ён спрыяў развіццю навукі і культуры, асабліва шмат увагі надаючы будаўніцтву палацаў, мячэцей, маўзалеяў. Валодаючы выдатнымі арганізатарскімі і ваеннымі здольнасцямі, ён здолеў сфарміраваць шматлікае, дысцыплінаванае і добра ўзброенае войска.
Імя
Поўнае імя Цімура было Цімур ібн Тарагай Барлас تيمور ابن ترغيى برلس (Tāāmūūr ibn Tāraġaiyi Bārlās) — Цімур сын Тарагая з Барласаў) у адпаведнасці з арабскай традыцыяй (алам-насаб-нісба). У чагатайскай і мангольскай мовах Temür ці Цемір значыць «жалеза». У сярэдневяковых рускіх летапісах яго называлі Темир Аксак.
Не будучы Чынгізідам, Цімур фармальна не мог насіць ханскі тытул, таму заўсёды называўся толькі эмірам (важаком, правадыром). Аднак, парадніўшыся ў 1370 годзе с домам Чынгізідаў, ён узяў імя Цімур Гурган (Tāāmūūr Gurkānī, (تيموﺭ گوركان), Gurkān — іранскі варыянт мангольскага күрүгэн ці хүргэн, «зяць»). Гэта значыла, што Цімур з'яўляецца сваяком Чынгізідаў і можа свабодна жыць і дзейнічаць у іхніх дамах.
У розных персідскіх крыніцах часта сустракаецца іранская мянушка Цімур-э Лянг (Tāmūūr-ē Lāng, تیمور لنگ) «Цімур Кульгавы», гэта імя, верагодна, разглядалася ў той час як пагардліва-зняважлівае. Яно перайшло ў заходнія мовы (Tamerlan, Tamerlane, Tamburlaine, Timur Lenk) і ў беларускую, дзе не мае ніякага негатыўнага адцення і ўжываецца нараўне з першапачатковым «Цімур».
Веды і мова
Цімур быў цюркам з племені барласаў, мангольскага па імені і паходжанню, але ва ўсіх практычных сэнсах цюркскага на той час. Роднаю моваю Цімура была цюркская (чагатайская), хаця, магчыма, у некаторай ступені ён валодаў і персідскаю дзякуючы культуранаму наваколлю, у якім жыў. Ён амаль напэўна не ведаў мангольскай, хоць мангольскія тэрміны не зусім яшчэ зніклі з дакументаў і сустракаліся на манетах».
Пры паходзе супраць Тахтамыша ў 1391 годзе Цімур загадаў выбіць каля гары Алтын-Чуку надпіс на чагатайскай мове уйгурскімі літарамі — 8 радкоў і тры радкі на арабскай мове, якія ўтрымліваюць каранічны тэкст. У гісторыі гэты надпіс вядомы пад назваю "Карсакпайскі надпіс Цімура". У цяперашні час камень з надпісам Цімура захоўваецца і выстаўляецца ў Эрмітажы ў Санкт-Пецярбургу.
Цімур любіў гутарыць з навукоўцамі, асабліва слухаць чытанне гістарычных твораў. Сваімі ведамі ў гісторыі ён здзівіў сярэдневяковага гісторыка, філосафа і мысліцеля Ібн Хальдуна. Расказамі пра доблесці гістарычных і легендарных герояў Цімур карыстаўся, каб узняць дух сваіх воінаў.
Па даных Алішэра Наваі, Цімур хоць і не пісаў вершаў, але вельмі добра знаў і паэзію, і прозу, і ўмеў дарэчы прывесці належны бейт.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Ходжа-Ільгар/Кешы ля Шагрэсабза (цяпер Кашкадар'інская вобласць, Узбекістан). Паходзіў з атурэчанага мангольскага племені барласаў. Сын бека Тарагая. У 1362 годзе паступіў на службу да мангольскага хана Таглук-Цімура, які захапіў уладу ў Маверанахры, і быў прызначаны кіраўніком Кашкадар'інскага вілаята. Пасля прызначэння кіраўніком Маверанахра Ільяс-Хаджы, Тамерлан адасобіўся і стаў самастойным уладаром. Уклаў саюз з кваладаром Балха і Самарканда эмірам Хусейнам і пачаў доўгую барацьбу супраць Ільяса-Хаджы і яго бацькі. У 1362 годзе пад час адной з сутычак Тамерлан быў паранены ў нагу і з таго часу кульгаў (адсюль мянушка).
У 1370 годзе Цімур сам захапіў уладу над Маверанахрам і прыняў тытул вялікага эміра. Потым скінуў з прастола і забіў эміра Хусейна, ажаніўся з яго ўдавой і прыняў тытул «гурхан» (па-чагатайску азначае «зяць» дому Чынгісхана). Цімур, не будучы нашчадкам Чынгісхана, усё жыццё правіў праз падстаўных ханаў-чынгісідаў (нашчадкаў Чынгісхана), якія былі марыянеткамі ў яго руках. Сталіцай дзяржавы Цімура стаў горад Самарканд. Цімур спрыяў развіццю навукі і культуры, асабліва шмат увагі надаючы будаўніцтву палацаў, мячэцей, маўзалеяў. Валодаючы выдатнымі арганізатарскімі і ваеннымі здольнасцямі, сфарміраваў вялікае, дысцыплінаванае і добра ўзброенае войска.
У выніку шматлікіх ваенных паходаў Цімур захапіў і далучыў да сваёй дзяржавы амаль усе абшары тагачаснага іранамоўнага свету за выключэннем Паўночнай Індыі: у 1381 годзе заваяваў Харасан, 1384 — Гурхан, 1385 — Паўночны Іран, 1386 — Азербайджан, 1387 — Ісфахан. Паходы Цімура мелі захопніцкі характар. У 1376—1377 гадах Цімур падтрымаў хана Гіясэдзіна Тахтамыша ў барацьбе за сынгацкі пасад, пасля чаго апошні, аб'яднаўшы Белую і Сінюю Орды, стаў сапернікам Цімура. У выніку трох вялікіх паходаў супраць Тахтамыша (1389, 1391, 1394—1396) Цімур разграміў Залатую Арду, разрабаваў яе сталіцу Сарай аль-Джадзід (Сарай Берке), гарады Хаджы-Тархан (Астрахань), Азак (Азоў) і іншыя. Тахтамышава войска атрымала прытулак у Вялікім Княстве Літоўскім. Пад час апошняга паходу войскі Цімура двойчы набліжаліся да Вялікага Княства Літоўскага: аднаго разу, пераследуючы эміраў Тахтамыша, дайшлі да Дняпра; пазней войска Цімура ўвайшлі на Крымскі паўвостраў. У 1398—1399 гадах здзейсніў паход у Індыю, дзе захапіў Дэлі і іншыя гарады. У 1399—1400 гадах войскі Цімура захапілі і зруйнавалі Халеб і Дамаск у Сірыі. У 1400 годзе распачаў вайну супраць турэцкага султана Баязіда І Йылдырыма («Маланкавага»). У 1402 годзе пад час выправы ў Малую Азію пад Анкарой Цімур разграміў турэцкае войска, узяў у палон султана і яго двух сыноў.
Тамерлан (Амір Тэмур) лічыцца адным з нацыянальных герояў Узбекістана.
Цікавыя факты
Згодна з крыніцамі, Цімур захапляўся гульнёю ў шахматы (а дакладней, у шатрандж).
У башкірскай міфалогіі ёсць старажытнае паданне пра Тамерлана. Згодна з ім, іменна па загаду Тамерлана ў 1395-1396 гадах быў пабудаваны маўзалей Хусейн-бека — першага распаўсюджвальніка ісламу сярод башкірскіх плямён, бо военачальнік, выпадкова знайшоўшы магілу, вырашыў аддаць вялікую пашану яму як чалавеку, які распаўсюджваў мусульманскую культуру. Паданне пацвярджаюць шэсць магіл князёў-военачальнікаў каля маўзалея, якія загінулі па невядомых прычынах разам з часткай войска ў час зімняй стаянкі. Аднак, хто іменна загадаў пабудаваць, Тамерлан ці адзін з яго генералаў, дакладна невядома. Цяпер маўзалей Хусейн-бека знаходзіцца на тэрыторыі пасёлка Чышмы Чышмінскага раёна рэспублікі Башкартастан.
Асабістыя рэчы Цімура воляю гісторыі апынуліся раскіданымі па розных музеях і прыватных калекцыях. Напрыклад, так званы Рубін Цімура, які ўпрыгожваў ягоную карону, цяпер захоўваецца ў Лондане.
У пачатку ХХ стагоддзя меч Цімура захоўваецца ў Тэгеранскім музеі.
Рамелеўшчына
Раме́леўшчына (, Рамелевщина) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Новапагосцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах фальварак у складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Allium barsczewskii
Allium barsczewskii — від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны ў Заходніх Гімалаях, Заходняй і Сярэдняй Азіі.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Заходніх Гімалаях, Заходняй і Сярэдняй Азіі — Джаму і Кашмір (Індыя), паўночны ўсход Ірана, Афганістан, Пакістан, Казахстан, Кыргызстан, Таджыкістан, Узбекістан.
Сілы аператыўнай падтрымкі
Сілы аператыўнай падтрымкі, САП (таксама Сілы хуткай падтрымкі, СХП ; قوات الدعم السريع) — суданская ваенізаваная арганізацыя. Раней падпарадкоўвалася ўраду краіны.
22 мая
22 мая (22 траўня) — сто сорак другі (сто сорак трэці ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Сілы аператыўнай падтрымкі
Фарміраванне знаходзілася ў падпарадкаванні Нацыянальнай службы разведкі і бяспекі, хоць у ваенных аперацыях у Дарфуры САП кіравалі вайскоўцы. Падчас палітычнага крызісу 2019 года іх атрады прыцягваліся для падаўлення пратэстаў. Разам з іншымі сілавымі структурамі САП 3 чэрвеня зладзілі масавае забойства апазіцыянераў у Хартуме.
У красавіку 2023 года арганізацыя ўступіла ва ўзброены канфлікт з дзеючым урадам.
Некаторыя крыніцы памылкова называюць САП спецназам, але на самой справе яны з’яўляюцца лёгкай мабільнай пяхотай.
Чарніца (прыток Бярэзіны, басейн Нёмана)
Чарні́ца — рака ў Беларусі, у Валожынскім раёне Мінскай вобласці і Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Заходняя Бярэзіна (басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 22 км. Плошча вадазбору 207 км². Вадазбор у межах Лідскай раўніны і Верхнянёманскай нізіны. Пачынаецца за 2 км у напрамку на ўсход ад вёскі Вайганы (Валожынскі раён), цячэ ў межах Лідскай раўніны. Упадае ў Бярэзіну за 1,5 км у напрамку на поўдзень ад хутара Будзішча. Рэчышча на працягу 19,2 км каналізаванае. У вярхоўі перасыхае.
Дэмбраўскі сельсавет
Дэ́мбраўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Дэмбрава.
Іржавэць (Носіўскі раён)
Іржавэць (Іржа́вець) — вёска ў Носіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Носіўскай гарадской абшчыны.
Дэмбраўскі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Шчучынскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Востраўскага сельсавета. З 23 мая па 25 снежня 1962 года ў складзе Скідзельскага раёна. 26 кастрычніка 1965 года ў склад Каменскага сельсавета перададзена вёска Пратасаўшчына. 12 сакавіка 1973 года ў склад сельсавета з Лядскага сельсавета перададзены вёскі Багушы, Навасёлкі, Пісклюкі, Рыча, Рыча Дзяржаўная, Шарупы і Шынкаўцы. У 1976 годзе з Лядскага сельсавета перададзены вёскі Агульс, Балі, Барысаўка, Вайкалы, Вароны, Доўгая, Еўлашы, Кузьмы, Кухары, Слонна, Чапаеўка, хутары Пятрэлеўшчына і Лядск Высокі. 22 лістапада 2021 года скасавана вёска Бэрнікі.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1913 чалавек, з іх 68,7 % — беларусы, 25,0 % — палякі, 4,9 % — рускія.
Седэрчэпінг (камуна)
Камуна Седэрчэпінг (Söderköpings kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Эстэргётланд у цэнтральнай Швецыі. З усходу амываецца водамі возера Балтыйскага мора.
Седэрчэпінг 151-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Седэрчэпінг.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 14 105 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 5 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Янава (Хоцімскі раён)
Я́нава (, Яново) — пасёлак у Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Акруга Вільня (Армія Краёва)
Акруга Вільня — тэрытарыяльная адзінка Арміі Краёвай і яе папярэднікаў, кодавыя назвы: «245», «Мёд», «240», «Вяно», «Ягпды».
Акруга была самастойнай адзінкай, непасрэдна падпарадкоўвалася Галоўнаму штабу ZWZ/AK, ахоплівала тэрыторыю былога Віленскага ваяводства ў межах 1939 года. У яе склад уваходзіла таксама Сярэднелітоўскі (Ковенскі) падраён. Камандзірам раёна быў падпалкоўнік Нікадзім Сулік (псеўд. «Ёдка»), а пасля арышту ў красавіку 1941 г. маёр/падпалкоўнік Аляксандр Кжыжаноўскі (псеўд. «Воўк»). Начальнікам Кедыўскага раёна быў ціхацемны паручнік Адам Борычка (псеўд. «Брона», «Тонько»), які пасля прыбыцця, з сярэдзіны жніўня 1943 г., перайшоў у лясныя падраздзяленні маёра Казіміра Радзікоўскага (псеўд. «Домбек»). У раёне дзейнічала больш за 30 дыверсійна-партызанскіх цэнтраў. З 1 жніўня 1943 года камандаванне акругі мела сувязь са штабам галоўнакамандуючага ў Лондане, дзякуючы працы ўласнай радыёстанцыі пад кодавай назвай «Ванда 19».
Пасля аперацыі «Востра Брама» 17 ліпеня 1944 г. аддзелы НКУС пачалі раззбройванне жаўнераў Арміі Краёвай на Віленшчыне: Арыштавана 7924 чалавекі, у тым ліку брыг. Аляксандр Кшыжаноўскі («Воўк») і 650 афіцэраў і падафіцэраў, не менш за 60 былі забітыя, каля 6000 зняволеныя ў лагеры «Меднікі». Больш за год у раёне працягваліся баі супраць РСЧА.
Акруга Вільня Арміі Краёвай была ўзнаўлена ў пасляваеннай Польшчы як экстэрытарыяльная адзінка падпаручнікам Антоні Аляхновічам (псеўд.Пагарэцкі), якому падпарадкоўваліся 5-й і 6-й Віленскія брыгады Арміі Краёвай, рэканструяваных на Падляшшы і ў Борах Тухольскіх маёрам Зыгмунта Сендзялажа (псеўд. Лупашка). Абодва яны былі забітыя ў варшаўскай турме на вул. Ракавецкая.Акруга была ліквідавана ў 1948 годзе, але апошнія лясныя групы з 6-й Віленскай брыгады Арміі Краёвай ваявалі да 1952 года.
Партызанскія фармаванні
Першае пастаяннае партызанскае фармаванне ў акрузе было створана ў сакавіку 1943 года (камандаваў 2-й лейтэнант Антоні Буржынскі (псеўд. Кмічыч)) якое праз некалькі месяцаў атрымла статус брыгады (300 жаўнераў). 26 жніўня 1943 года брыгада была запрошана савецкім камандзірам брыгады ім. Варашылава на перамовы на базе на Нарачы. Савецкі бок арыштаваў, раззброіў жаўнераў польска брыгады, а затым забілі каля 80 партызан.
У верасні 1943 г. фармаванне было адноўлена капітанам Зыгмунтам Шэндзеларам (псеўд. Лупашка). Былі створаны і іншыя падраздзяленні: Cichociemny (лейт. Адам Борыцкі псеўд. Тонька), Н.Н. (паручнік Грацыян Фруг псеўд. Шчэрбец). У канцы 1943 г. адзінкі пачалі пераўтварацца ў партызанскія брыгады Арміі Краёвай: Падраздзяленне «Szczerbiec» у 3-ю брыгаду, падраздзяленне «Łupaszka» у 5-ю брыгаду, падраздзяленне «Tońka» стала адпраўным пунктам 6-й брыгады, падраздзяленне «Żuk» у 7-ю брыгаду, падраздзяленне «Nietoperz» стала ядром 13- й брыгады Брыгада. У раёне дзейнічала 16 партызанскіх брыгад і 10 меншых злучэнняў з агульнай колькасцю каля 10 тыс.
У красавіку 1944 г. быў створаны Штаб палявых злучэнняў, утвораны тры партызанскія групы з інспектаратамі: «А» (Вільня-Троцкі), «БК» (Браслаў-Паставы) і «Ф» (Ашмяна-Маладзечна). У першай палове 1944 г. Армія Краёва правяла каля ста некалькіх дзесяткаў значных баявых дзеянняў супраць нямецкага акупанта.
Дзейнасць у 1939 г.
Праз кс. Казіміра Кухарскага, яны наладзілі сувязь са стыхійна ўзнікаючымі падпольнымі арганізацыямі. 28 снежня 1939 г. была створана акруга Вільня СЗП, якая ўвабрала ў сябе ўсе падпольныя арганізацыі Віленшчыны.
Ужо ў студзені 1940 г. СЗП была перайменавана ў Саюз узброенай барацьбы. Акруга Вільня ZWZ непасрэдна падпарадкоўвалася галоўнакамандуючаму ZWZ у Парыжы генералу Казіміру Саснкоўскаму. Сувязь падтрымлівалася праз каўнасскую базу, а потым і стакгольмскую базу «Ганна».
Арганізацыя СЗП-СУБ на пачатку 1940 г.
Камандуючы ваяводскім камандаваннем (з мая 1940 г.)
У студзені 1943 г. быў скасаваны падзел акругі на «Двор» і «Поле». З гэтага часу акруга была падзелена на гарнізон горада Вільні і Інспектараты.
Пад нямецкай акупацыяй
У адпаведнасці з дэкрэтам Гітлера ад 17 ліпеня 1941 г. «Адміністраванне тэрыторый на Усходзе» Віленшчына і Літва былі вызначаны да Генеральнай акругі Літва. Былі створаны два гебітскамісарыяты: Вільня-Штадт пад кіраўніцтвам Крайсляйтэра НСДАП Ганса Хінгста і Вільня-Ланд пад кіраўніцтвам оберштурмфюрэра СС Хорста Вульфа. Побач з нямецкім гестапа, службамі бяспекі і паліцыяй былі створаны літоўскія аналагі, у тым ліку палітычная Саўгума.
Вільня-Штадт атрымала кодавую назву «Сядзіба», а Вільня-Ланд атрымала кодавую назву «Поле». Камендантам «Поля» быў паручнік Чэслаў Дэбіцкі «Чуды», і начальнік штаба Мечыслаў Патоцкі «Камень».14 лютага 1942 г. Саюз узброенай барацьбы быў перайменаваны ў Армію Крайовую. Увесну падпалкоўнік Любаслаў Кшэшоўскі «Людвік» і кап. Тэадор Цэтыс «Слаў», згодна з кіруючымі ўказаннямі Галоўнага штаба была рэарганізавана Віленская акруговая ўправа Арміі Краёвай.
Інспектаратуры рэгіянальныя
У чэрвені 1942 г. замест ранейшага падзелу на «Двор» і «Поле» былі ўведзены Інспектаратуры. Акруговыя інспектаратуры падзяляліся на акругі, якія па даваенным польскім адміністрацыйным падзеле супадалі з паветамі.
Падрыхтоўка да навальніцы
У красавіку 1944 г. на аснове арганізацыйнага распараджэння Акруговага штаба на базе інспектаратур былі створаны штабы партызанскіх атрадаў. 6 чэрвеня было створана Камандаванне партызанскімі злучэннямі акругі.
Кіраўніцтва
Партызанскія атрады:
Энгельберт Хумпердынк
Энгельберт Хумпердынк (Engelbert Humperdinck;, , Рэйнская вобласць, Каралеўства Прусія — , , свабодная дзяржава Мекленбург-Штрэліц у Веймарскай рэспубліцы) — нямецкі кампазітар.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і Густава Хумпердынка (1823—1902), выкладчыка Зігбургскай гімназіі. З дзіцячых гадоў захапляўся музыкай, пачаў сачыняць дзіцем. У 1867 годзе напісаў зінгшпілі «Жамчужына» і «Клаўдзіна фон Віла Бэла». У 1869 годзе спяваў у царкоўным хоры ў Падэрборне. У 1872—1876 гадах вучыўся ў Кёльнскай кансерваторыі ў Фрыдрыха Гернсхайма, потым у 1877—1879 гадах у Мюнхенскай каралеўскай школе музыкі ў Ёзэфа Райнбергера. Таксама браў прыватныя ўрокі ў Франца Лахнера. У 1879 годзе жыў у Рыме ў якасці лаўрэата прэміі Мендэльсона. Затым падарожнічаў па Італіі, Францыі і Іспаніі і два гады выкладаў у кансерваторыі Вялікага тэатра «Лісеа» у Барселоне. У 1887 годзе ён вярнуўся ў Кёльн.
У 1890 годзе ён быў прызначаны прафесарам Кансерваторыі Хоха ў Франкфурце-на-Майне, выкладаў таксама ў вакальнай школе Юліуса Штокхаўзена. У ліку вучняў Хумпердынка — іспанскі кампазітар басконскага паходжання Андрэс Ісасі, кампазітар Леа Шпіс. Ён таксама выкладаў музыку сыну Рыхарда Вагнера, Зігфрыду.
Імя кампазітара выкарыстоўваецца ў якасці псеўданіма эстраднага спевака Арнольда Дорсі з сярэдзіны 1960-х гадоў.
Нязнанава
Нязна́нава (, Незнаново) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Валеўскага сельсавета.
NGC 7790
NGC 7790 (іншае абазначэнне — OCL 276) — рассеянае скопішча ў сузор’і Касіяпея.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Спецыялізаваная дзіцяча-юнацкая школа алімпійскага рэзерву № 11 (Мінск)
Спецыялізаваная дзіцяча-юнацкая школа алімпійскага рэзерву № 11, СДЮШАР па шахматах і шашках — дзяржаўная ўстанова Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларусь, якая размяшчаецца ў г. Мінску.
Будынак
Змяшчаецца ў будынку былой сінагогі Зальцмана.
Розенгайм
Розенгайм — горад у Баварыі (Германія), стаіць на зліцці рэк Ін і Мангфаль. Адміністрацыйны цэнтр раёна Розенгайм, але не з'яўляецца яго часткай.
Упершыню згадваецца ў 1234 годзе як рынак.
Насельніцтва горада складае каля 60000 жыхароў, з ваколіцамі - да 125 000. Розенгайм размешчаны на вышыні 446 м над узроўнем мора і займае плошчу 37,22 км ². Недалёка ад горада размешчана маляўнічае возера Кімзэе.
Кабылэшчына
Кабылэшчына (Кобиле́щина) — вёска ў Носіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Носіўскай гарадской абшчыны.
Allium barthianum
Allium barthianum — від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны ў Егіпце і Лівіі.
Апісанне
Сцёблы 15 см даўжынёй, сегменты калякветніка даўжынёй да 5 мм; лісце шырынёй 0.5-1 мм.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Егіпце і Лівіі.
Насяляе сухія камяністыя і жвіровыя месцы на невялікай вышыні.
Цяжкая атлетыка на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Спаборніцтвы па цяжкай атлетыцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года праводзіліся ў другім павільёне Рыасэнтра ў Рыа-дэ-Жанейра з 6 па 16 жніўня 2016 года. Каля 260 спартсменаў разыгралі 15 камплектаў медалёў у адпаведнасці са сваімі весавымі катэгорыямі.
Катэгорыі і каляндар
Спартсмены змагаліся ў трох сесіях:
22 сакавіка
22 сакавіка — 81-ы (82-і) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Васілёк ілжэплямісты
Васілёк ілжэплямісты (Centaurea pseudomaculosa) — кветкавая травяністая расліна роду сямейства.
Бродна
Бродна — тапонім:
Беневічы
Бе́невічы (, Беневичи) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ганчарскага сельсавета.
Гісторыя
Вынікі археалагічных раскопак паказваюць, што першае пасяленне людзей на месцы вёскі існавала ў першабытнаабшчынным часе, задоўга да ўтварэння вёскі. На паўночна-ўсходняй ускраіне знаходзіцца стаянка каменнага і бронзавага вякоў. Паблізу вёскі захаваўся таксама курганны могільнік, у якім 21 насып, 8 з іх доўгія.
Казары (Носіўскі раён)
Казары (Козари́) — вёска ў Носіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Носіўскай гарадской абшчыны.
NGC 7791
NGC 7791 — двойная зорка ў сузор’і Пегас.
Завужальскі сельсавет
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Холмецкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Холмецкага сельсавета.
Румішча
Румі́шча (, Румище) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Новапагосцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Новы Пагост, пазней у складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Гарчыца (значэнні)
Гарчыца
Янаполле
Янапо́лле (, Янополье) — вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Троіцкі мост (Санкт-Пецярбург)
Троіцкі мост (з 1918 па 1934 гады — мост Роўнасці, з 1934 па 1991 гады — Кіраўскі мост) — развадны мост цераз Няву ў Санкт-Пецярбургу. Злучае паміж сабой Петраградскі і 1-ы Адміралцейскі востраў. Трэці сталы мост цераз Няву (пасля Благавешчанскага і Ліцейнага), адзін з найпрыгажэйшых пецярбургскіх мастоў. У 1990 годзе ўключаны ў спіс аб’ектаў культурнай спадчыны Расіі рэгіянальнага значэння, знаходзіцца пад аховай дзяржавы. З 2005 года раскрыты развадны пралёт моста — адзін з сімвалаў свята выпускнікоў «Пунсовыя Ветразі».
Першы наплаўны мост пабудаваны ў 1803 годзе. У 1897—1903 гадах па праекце французскай фірмы «Баціньёль» і пры ўдзеле рускіх інжынераў збудаваны пастаянны металічны мост. Да ўзвядзення ў 1965 годзе моста Аляксандра Неўскага ён заставаўся самым доўгім у горадзе (582 м). У 1965—1967 гадах быў перабудаваны развадны пралёт, у 2001—2003 гадах праведзена рэканструкцыя моста.
Каробчынэ (Носіўскі раён)
Каробчынэ (Коро́бчине) — вёска ў Носіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Носіўскай гарадской абшчыны.
Замастоцкі сельсавет (Віцебскі раён)
Замасто́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Замасточча.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Чэрніцкі сельсавет у складзе Віцебскага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — маёнтак Чэрніца. 29 кастрычніка 1924 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Замасточча, сельсавет перайменаваны ў Замастоцкі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Віцебскім раёне БССР. З 15 лютага 1931 года ў складзе Багушэўскага раёна БССР. 8 ліпеня 1931 года ўключаны ў гарадскую рысу Віцебска. З 12 лютага 1935 года сельсавет у складзе адноўленага Багушэўскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года ў склад сельсавета з Пліскага сельсавета Бешанковіцкага раёна перададзена вёска Царкавішча. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 15 населеных пунктаў. 8 красавіка 2004 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Шапечынскага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 13 населеных пунктаў: вёскі Вялікая Чэрніца, Гаравыя, Замасточча, Лядзенкі, Лядзішча, Ляхі, Саўчанкі, Скрыдлева, Слабада, Стрыганцы, Уладзіміраўка, Чарнецкі Мох і Шылкі.
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 1987
13-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса была абвешчана 19 снежня 1987 года, цырымонія ўручэння адбылася 21 студзеня 1988 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «».
Транспарт у Маўрытаніі
Чыгункі
Адзіная чыгуначная лінія ў Маўрытаніі, званая «Дарога жалезнай руды», злучае Зуэрат, дзе вядуцца распрацоўкі жалезнай руды, з марскім портам Нуадзібу.
Авіятранспарт
Існуюць авіязносіны паміж буйнымі гарадамі.