cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Распад Аўстра-Венгерскай імперыі
Распад Аўстра-Венгерскай імперыі — буйная геапалітычная падзея, якая адбылася ў выніку нарастання ўнутраных сацыяльных супярэчнасцей і адасаблення розных частак імперыі. Першая сусветная вайна, неўраджай 1918 года і эканамічны крызіс паслужылі падставай да распаду дзяржавы.
17 кастрычніка парламент Венгрыі скасаваў унію з Аўстрыяй і абвясціў незалежнасць краіны, 28 кастрычніка ўтварылася Чэхаславакія, услед за ёй 29 кастрычніка з'явілася Каралеўства Сербаў, Харватаў і Славенцаў, 3 лістапада незалежнасць абвясціла Заходне-Украінская народная рэспубліка, 6 лістапада ў Кракаве было абвешчана аб аднаўленні Польшчы. Таксама ў ходзе распаду імперыі ўзніклі Тарнабжэгская рэспубліка, Гуцульская рэспубліка, Руская Народная Рэспубліка лемкаў, Усходне-Лемкаўская рэспубліка, Рэспубліка Прэкмур'е, Венгерская Савецкая Рэспубліка, Славацкая Савецкая Рэспубліка, Рэспубліка Банат, Рэспубліка Фіуме.
Пасля распаду Аўстра-Венгрыі на яе былой тэрыторыі паўстала некалькі унітарных этнакратычных дзяржаў, вялікая частка якіх існуе і ў наш час. Астатнія тэрыторыі, населеныя падзеленымі народамі, трапілі ў склад ужо існуючых ці новаўтвораных дзяржаў. Юрыдычна распад імперыі быў аформлены ў Сен-Жэрменскім дагаворы з Аўстрыяй, які таксама выступаў у якасці мірнага дагавора пасля Першай сусветнай, і ў Трыянонской дамове з Венгрыяй.
Прычыны
Габсбургская манархія, якая займала шырокую тэрыторыю ў Еўропе і якая ўключала ў сябе каля 20 народаў, да пачатку XX стагоддзя вельмі аслабла знутры праз паўвекавыя нацыянальныя спрэчкі і канфлікты практычна ва ўсіх сваіх рэгіёнах. У Галічыне адбывалася супрацьстаянне палякаў і ўкраінцаў, у Трансільваніі — румын і венграў, у Сілезіі — чэхаў і немцаў, у Закарпацці — венграў і ўкраінцаў; баснійцы, сербы і харваты змагаліся за незалежнасць на Балканах і г. д.
З развіццём капіталізму і ростам колькасці прадпрыемстваў фармаваўся сярэдні рабочы клас, які заняўся адстойваннем інтарэсаў таго народа, да якога ён належаў. Такім чынам, з кожным годам на ўскраінах імперыі расла небяспека сепаратызму. У 1848—1849 гадах паняволеных народы ўжо зрабілі спробу здабыць незалежнасць, у многіх рэгіёнах імперыі разгарнуліся ваенныя дзеянні. Нават Венгрыя распачала спробу аддзяліцца ад Габсбургскай манархіі, аднак пасля вайны была зноў ўключана ў склад імперыі.
Пасля правалу рэвалюцыі становішча ў краіне толькі пагоршылася, хоць цяпер супрацьстаянне народаў вылілася ў палітычныя дэбаты і прапаганду нацыянальных ідэй. Толькі часам адбываліся ўзброеныя сутыкненні, якія душыліся імперскімі войскамі. У 1867 годзе, з прыняццем новай агульнаімперскай канстытуцыі і падпісаннем Аўстра-венгерскага пагаднення, Аўстра-Венгрыя аслабла яшчэ больш, так як дзялілася на дзве часткі: Аўстрыю і Венгрыю. Абедзве зараз атрымалі права мець уласныя арміі, парламенты, прадстаўнічыя ўстановы і г. д., а ўласны бюджэт у кожнай частцы імперыі існаваў ужо да прыняцця новай канстытуцыі. Уласны парламент атрымала Боснія і Герцагавіна (ёй таксама належала частка бюджэту).
Доўгі час імперыяй правіў Франц Іосіф, які сабраў вакол сябе прыхільнікаў-інтэрнацыяналістаў, што не дазваляла Аўстра-Венгрыі распасціся на шэраг унітарных і нацыянальна аднародных дзяржаў. Аднак і ў кіруючай эліце намеціліся рознагалоссі, якія з часам перараслі ў недавер і адкрытае супрацьстаянне паміж чыноўнікамі розных нацыянальнасцяў, нават эрцгерцаг Франц Фердынанд заразіўся нянавісцю да венграў як да нацыянальнасці, усяляк звужаючы іх правы і дапамагаючы народам, якія спрадвеку жылі побач з імі. Нецярпімасць Франца Фердынанда да венгерскай паловы імперыі вылілася ў фразу «Яны мне антыпатычны, хоць бы проста з-за мовы», якую ён вымавіў пасля чарговай беспаспяховай спробы вывучыць венгерскую мову.
У такіх умовах магутны бюракратычны апарат, які ў тры разы перавышаў колькасць аўстра-венгерскай арміі, пачаў «нацыяналізацыю» мясцовай улады па нацыянальнай і рэлігійнай прыкмеце, якая не праходзіла без кровапраліцця. Цяпер ідэі сепаратызму праніклі ва ўсе пласты грамадства, толькі буйная буржуазія падтрымлівала імператара і жадала цэласнасці імперыі, спадзяючыся на Франца Іосіфа як на выратавальніка Аўстра-Венгрыі. Сам Франц-Іосіф выдатна разумеў, што распаду яму ў адзіночку не стрымаць, таму наракаў на сваю бязвыхаднасць. «Маё няшчасце, што я не магу знайсці дзяржаўнага дзеяча» — казаў ён. Франц Фердынанд, нягледзячы на сваю непрыязнасць да венграў, рабіў спробы ператварыць імперыю ў федэрацыю, якія, аднак, скончыліся беспаспяхова умяшаннем імператара, які баяўся страціць усю паўнату ўлады.
Сабах
Сабах (Sabah, negeiri di bawah bayu, джаві:سابه; код: SBH) — штат, знаходзіцца ва Усходняй Малайзіі і з'яўляецца другім па велічыні штатам Малайзіі, завецца таксама Negeri di bawah bayu, што азначае «Краіна ніжэй вятроў». Раней, быўшы брытанскай калоніяй, зваўся Брытанскае Паўночнае Барнэа  , пазней атрымаў статус штата Малайскай федэрацыі. На захадзе мяжуе з іншым малайзійскім штатам на востраве Калімантан — Саравакам. На поўдні мае граніцу з Інданезіяй. Адміністрацыйны цэнтр — горад Кота-Кінабалу.
Геаграфія
Паўночна-заходнія берагі Сабаха абмывае шырокае Паўднёва-Кітайскае мора, паўночна-усходнія і паўднёва-усходнія берагі абмываюць невялікія міжастравыя моры — Сулу і Сулавесі. Берагавая лінія Сабаха зрэзана і ўтварае шэраг закрытых плыткіх, зручных для плавання бухт. Сярод іх бухты Бруней — на захадзе, Муруд — на поўначы, Лабук і Дарвел — на ўсходзе. Месцамі берагавая лінія прымае шхерны характар. Ва ўзбярэжжы мораў Сулу і Сулавесі шмат водмеляў, невялікіх астраўкоў і каралавых рыфаў, што абцяжарваюць суднаходства. Найболей значнымі астравамі з'яўляюцца Себатык, які Сабах палавініць з Інданезіяй, а таксама Бангі, Джамбанган, Малавалі, Тымбун-Мата, Бум-Бум.
Амаль уся прастора Сабаха, з выняткам вузкага берагавога беражка, займае невысокае пласкагор'е, што пераходзіць на захадзе ў горны хрыбет Крокер. У паўночнай частцы гэтага хрыбта знаходзіцца найвышэйшая вяршыня Малайзіі і ўсёй Паўднёва-Усходняй Азіі — гара Кінабалу (4 095 м).
Самая працяглая і паўнаводная рака Сабаха — Кінабатанган (560 км). У сваёй верхняй і сярэдняй плыні яна працякае па вузкай даліне, пераразаючы цэнтральную частку пласкагор'я. Кінабатанган, а таксама Сегама, Лабук і Сугут цякуць з захаду на ўсход і ўпадаюць ў мора Сулу. У Паўднёва-Кітайскае мора пускаецца толькі адна больш-менш значная рака — Падас. У раёне дэльты, пры ўпадзенні ў заліў Бруней, ад яе адлучаецца правае рукаво Кліяс, утвараючы нізінную забагненую востраў.
Клімат Сабаха экватарны, увесь час гарачы і вільготны. У горах клімат робіцца больш умераным, а на вялікай вышыні нават халаднаватым. Ападкаў у год вывальваецца ад 3750 мм на раўнінах да 5000 мм у горах.
Гісторыя
Сабах быў заняты англічанамі ў 1881 і стаў пратэктаратам. У 1946 была ўтворана брытанская каронная калонія Брытанскае Паўночнае Барнэа, а ў 1963 Сабах увайшоў у склад Малайскай Федэрацыі.
Адміністрацыйнае дзяленне
Штат падзяляецца на 5 раёнаў:
Насельніцтва і этнічны склад
Многія жыхары Сабаха маюць часткова партугальскае паходжанне. Пашыраны імёны Фернанда, Гомес, Радрыгес. Сабахские фестывалі часам напамінаюць бразільскія.
Насельніцтва Сабаха складае каля дзвюх з паловай мільёнаў, афіцыйна прынята вылучаць 32 этнічныя групы. Найбольшая не-тубыльная этнічная група — кітайцы, складае 20 % насельніцтва. З мясцовых этнічных груп найбольшая — (каля 25 % насельніцтва); далей ідуць баджа (15 %) і  (3 %).
Каля 700 тыс. чалавек на Сабаху — філіпінцы, якія пракраліся сюды за кошт адсутнасці строгага кантролю за іміграцыяй і аховы мяжы. Паколькі мясцовы ўрад не прызнае наяўнасць у Сабаху нелегальных імігрантаў, філіпінцы ўжо ўкараніліся, займаючы працоўныя месцы ў будаванні і беручы ўдзел у камерцыйнай дзейнасці.
Малайская мова — агульная для ўсіх этнічных груп, у Сабаху прыняты сабахскі дыялект, што адрозніваецца інтанацыямі, і падобны па вымаўленні на інданезійскую мову. Шырока пашыраны англійская, кітайская (паўночнакітайская і хаку). Кадазан-дусун, баджа, мурут і малыя народы гавораць на сваіх мовах.
Спрэчка з Філіпінамі
Філіпіны прэтэндуюць на ўсю тэрыторыю Сабаха, абяцаную султанам Барнэа султанату Сулу ў 1703 за вайсковую падтрымку
Галіна Іванаўна Захаркіна
Галіна Іванаўна Захаркіна (нар. 28 ліпеня 1946, г. Варонеж, Расія) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1983), дацэнт (1983).
Біяграфія
Нарадзілася 28 ліпеня 1946 года ў Варонежы. Руская па нацыянальнасці. Бацька — ваенны, калі Галіне было шэсць гадоў, яго перавялі ў Беларусь. Маці — ветэран працоўнага фронту, у час Вялікай Айчыннай вайны сямнаццацігадовай дзяўчынкай працавала вадзіцелем грузавой машыны. Галіна скончыла сярэднюю школу № 12 горада Бабруйска. Займалася ў кружцы малявання ў гарадскім Доме піянераў і школьнікаў.
З першага разу паступіць ў Беларускі політэхнічны інстытут на спецыяльнасць «Архітэктура» не ўдалося. Працавала на Бабруйскім заводзе РТВ. Ёй прапаноўвалі мэтавае навучанне па спецыяльнасці «Хімія», але яна адмовілася і з другога разу паспяхова паступіла на архітэктуру.
Скончыла ў 1970 годзе архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута. У 1970—1972 гадах па размеркаванні працавала асістэнткай кафедры архітэктуры ў Брэсцкім інжынерна-будаўнічым інстытуце. Тут пазнаёмілася Юрыем Бакаліным, які працаваў на кафедры фізікі і займаўся тэхналогіямі шклаэмалевых пакрыццяў. Ён пісаў дысертацыю на сушуканне ступені доктара тэхнічных навук і звярнуўся да загадчыка кафедры з просьбай даць яму ў памочнікі архітэктара, бо для яго было важна ўлічыць архітэктурнае бачанне прымянення гэтага матэрыялу ў архітэктуры і будаўніцтве. У памочніцы была выбрана Захаркіна. Праз два гады працы ў інстытуце ёй вылучылі месца для паступлення ў мэтавую аспірантуру. Скончыла аспірантуру ў 1975 годзе, абараніўшы дысертацыю «Праектаванне і прымяненне архітэктурна-будаўнічых вырабаў з эмаляванага металу».
З 1975 года па размеркаванні ў Полацкім дзяржаўным універсітэце, дзе пазнаёмілася з будучым мужам Леанідам Фёдаравічам Калмыкавым. Дацэнт кафедры будаўнічых канструкцый, з 2003 года на кафедры архітэктуры, у 2003—2014 — загадчыца кафедры.
Навуковыя інтарэсы: архітэктурнае праектаванне; рэканструкцыя будынкаў і збудаванняў.
Сям’я
У шлюбе з Леанідам Фёдаравічам Калмыкавым (пам. 1994), кандыдатам тэхнічных навук.
Ніна (Ірландыя)
Ніна — (малы) горад у Ірландыі, адміністрацыйны цэнтр графства Паўночны Тыперэры (правінцыя Манстэр), а таксама яго найбуйнейшы горад. Горад вельмі папулярны сярод аматараў воднага спорту. Мясцовая чыгуначная станцыя была адкрыта 5 кастрычніка 1863 года. Насельніцтва — 7751 чалавек (перапіс 2006 года).
Айзкраўкльскі край
Край быў утвораны ў 2001 годзе ў складзе Айзкраўкльскага раёна. З 1 ліпеня 2009 года па заканчэнні латвійскай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы з'яўляецца асобнай адміністрацыйнай адзінкай.
Ключнікава
Клю́чнікава — рака ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Адроў (басейн Дняпра). Даўжыня 8,8 км. Пачынаецца за 0,8 км ад паўднёва-заходняй ускраіны вёскі Наваселле, вусце ў межах горада Барань. Рэчышча каналізаванае на працягу 5,5 км ад вытоку.
IC 2595
IC 2595 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Секстант.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Глендэйл (Каліфорнія)
Глендэйл (Glendale) — горад на захадзе ЗША, штат Каліфорнія; паўночны прыгарад Лос-Анджэлеса. 135 тыс. жыхароў (1970). Разнастайная прамысловасць (15 тыс. занятых), вядучая галіна — авіяракетная.
З 1964 года ў Глендэйле размяшчаецца міжнародная штаб-кватэра International Karate Association.
З 2003 года ў Глендэйле размяшчаецца міжнародная штаб-кватэра фонду «Дарога да шчасця».
Таксама Глендэйл вядомы як горад, дзе ў 1945 годзе з’явілася першае ў свеце кафэ-марожанае Baskin Robbins.
Кампазітнае відэа
Кампазітнае відэа — поўны колерны аналагавы відэасігнал у зыходнай паласе відэачастот, перадаваны без гукавага суправаджэння праз адзін канал (кабель).
У склад такога відэасігнала ўваходзяць сігналы яркасцм, колернай паднясучай, гашэння і сінхранізацыі (радковы, кадравы і колерны), таму ў замежных крыніцых ён часам пазначаецца абрэвіятурай CVBS (Color, Video, Blanking and Sync). Паняцце таксама ужываецца ў відэаінтэрфейсах, прызначаных для перадачы такога сігнала, і фарматам відэазапісу, у якіх сігналы яркасці і колернасці запісваюцца адной групай відэагаловак на агульныя дарожкі.
Тыпы злучэнняў
Асноўным тыпам случэння для перадачы кампазітнага відэасігналу CVBS паміж прафесійнымі прыладамі апрацоўкі і запісу выяваў з'яўляецца кааксіяльны кабель з раздымамі тыпа BNC. У побытавых прыладах для перадачы такога ж сігналу належыць кабель з больш таннымі і зручнымі ва ўжыванні раздымамі тыпу RCA. Бытавыя шнуры для кампазітнага відэасігналу рэдка маюць кааксіяльную канструкцыю, а колер адпаведнага раздыма ў большасці выпадкаў жоўты.
Гук у перадаецца асобнымі правадамі стандартаў, адпаваядаючых прафесійнаму Гуказапісу. У бытавых прыладах гук таксама перадаецца асобным кабелем з раздымамі RCA белага (для монафанічнай фанаграмы) ці чырвонага і белага колераў. Часта для перадачы кампазітнага відэа і гуку ў бытавой тэхніцы ўжываюцца камбінаваны шматжыльны кабель з асобнымі гукавымі і відэараздымамі.
Кампазітны відэазапіс
Першыя каляровыя відамагнітафоны фармату Q і больш познія запісвалі на магнітную стужку кампазітны відэасігнал без зменаў. На лазердыск таксама запісваецца непасрэдна кампазітны відэасігнал. Са з'яўленнем фарматаў запісу, заснаваных на відэакасетах, для запісу пачаў выкарыстоўвацца зменены кампазітны сігнал, у якім спектр паднясучай перанесены ў ніжэйшую частотную вобласць. Гэта звязана з немагчымасцю непасрэднага запісу высокачастотнай паднясучай у фарматах з нізкай адноснай хуткасцю галоўка/стужка. Для пераносу спектра паднясучай на ўваходзе відэамагнітафона адбываецца яе выдзяленне з кампазітнага відэасігналу з наступным адваротным змешваннем і сумесным запісам адной групай відэагаловак. Падчас прайгравання сігнал з магнітнай стужкі зноў раздзяляецца для адваротнага пераносу спектра, а потым сігналы яркасці і колернасці зноў аб'ядноўваюцца для атрымання стандартнага кампазітнага сігнала. Нягледзячы на гэтыя адрозненні, усе фарматы відэазапісу, у якіх кампазітны відэасігнал запісваецца адной групой галовак, завуцца кампазітнымі. Гэта датычыцца і аналагавага і лічбавага відэазапісу. У вяшчальных лічбавых фарматах D-2 і D-3 на стужку запісваецца агульны струмень відэаінфармацыі, у які кадуецца кампазітны відэасігнал.
Раздзяленне и наступнае змешванне сігналаў яркасці і колернасці з кожным запісам і прайграваннем прыводзяць да нарастання так званых скрыжаваных перашкод з-за недасканаласці раздзяляльных фільтраў. Таму наступнае ўдасканальванне відэазапісу прывяло да з'яўлення кампанентных фарматаў з раздзельным запісам сігналаў яркасці і колерарознасці рознымі групамі магнітных галовак на асобныя дарожкі. Адным з першых кампанентных фарматаў стаў прафесійны фармат Betacam. Першы ў свеце фармат лічбавага відэазапісу D-1, як і Digital Betacam, таксама быў кампанентным, з раздзельным запісам яркаснага і колерарознаснага сігналаў па стандарту МККР 4:2:2. Разам з кампанентнымі фарматамі з'явіліся і кампанентныя відэаінтэрфейсы, якія перадаюць сігнал праз асобныя каналы, напрыклад S-Video. У цяперашні час, калі магнітны відэазапіс састарэў, паняцце «кампазітнае відэа» значыць толькі кшталт відэаінтэрфейса. Многія відэапрылады, у тым ліку відэакарткі камп’ютараў абсталёўваюцца адначасова як кампазітным, так і разнастайнымі кампанентнымі відэавыхадамі і ўваходамі. Нягледзячы на недахопы, кампазітная перадача відэа стандартнай выразнасці застаецца самай распаўсюджанай тэхналогіяй, і кампазітынмі ўваходамі і выхадамі абсталёўваецца большасць прылад.
Недахопы
Ужыванне кампазітнага відэасігнала ў працэсе відэавытворчасці дазваляе абысціся адзіным каналам сувязі і спрасціць злучэнне паміж прыладамі. Аднак сумесная перадача сігналаў яркасці і колернасці патрабуе іх раздзялення у кожнай прыладзе, пры якой непазбежна з'яўленне ўзаемных перашкодаў, якія пагаршаюць якасць выявы. Таму ў сучасным прафесійным студыйным абсталяванні ўжываецца асобная перадача яркасці і колернасці з дапамогай кампанентных інтэрфейсаў. Развіццё бытавой відэатэхнікі і павышэнне патрабаванняў да якасці відэа прывяло да распаўсюджвання кампанентных ліній перадачы паміж бытавымі прыладамі. Еўрапейскі інтэрфейс SCART дазваляе перадаваць не толькі кампазітны, але і кампанентны відэасігнал, таксама, як і S-Video, які атрымаў распаўсюджванне ў побытавай відэатэхніцы і камп’ютарах. Асобная перадача аналагавага відэа адбываецца праз інтэрфейса VGA, які таксама з'яўляецца кампанентным. У адрозненні ад кампанентнага, кампазітнае відэа прыдатна толькі для перадачы сігнала тэлебачання стандартнай выразнасці.
Мадуляцыя
Кампазітны відэасігнал прыдатны для непасрэднай выдачы ў тэлевізійны эфір пасля мадуляцыі нясучай частатой, адпаведнай пэўнаму вяшчальнаму каналу. Гэта ўжывалася не толькі на тэлебачанні, але і ў бытавых відэапрыладах, такіх як відэамагнітафоны, старыя гульнявыя прыстаўкі і хатнія камп’ютары. Такі мадулятар, які пераўтварае кампазітны сігнал у адзін з вяшчальных каналаў (звычайна 3-і ці 4-ы у Паўночнай Амерыцы альбо 36-ы у Еўропе), усталёўваўся непасрэдна ў прыладу, але мог быць і вонкавым. Атрыманы сігнал эфірнай частаты акрамя выява змяшчае гукавае суправаджэнне, прамадуляванае асобнай нясучай гука ў адпаведнасці з пэўным вяшчальным стандартам. Мадуляцыя дазваляе злучаць адным кабелем відэапрыладу з бытавымі тэлевізарамі, не абсталяванымі кампазітным відэаўваходам, і праглядаць відэа з гукам з дапамогай цюнера праз антэнный уваход. У выніку мадуляцыі і наступнай дэмадуляцыі сігнала прымачом назапашваюцца хібы і страты, які пагаршаюць чякасць выява, таму «высокачастотнае» злучэнне з распаўсюджваннем тэлевізараў, абсталяваных асобнымі відэаўваходамі, паступовы сышло з ужывання.
Метакса
Метакса (Μεταξά) — гэта грэчаскі моцны алкагольны напой (брэндзі), створаны Спірасам Метаксасам ў 1888 годзе. Па сутнасці, «Метакса» з'яўляецца сумессю вінаграднага брэндзі і вінаграднага віна з дадаткам травянога настою.
Казлоўшчынскі парк
Казлоўшчынскі парк — помнік садова-паркавага мастацтва 2-й паловы 19 стагоддзя. Закладзены ў в. Казлоўшчына Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці.
Плошча 15 га. Займае раўнінны прамавугольны ўчастак. Цэнтр кампазіцыі — сядзібны дом (разбураны ў 1914). Перад галоўным фасадам быў парадны двор з манументам y цэнтры (захаваўся пастамент) і гаспадарчымі пабудовамі па баках.
Садова-паркавая тэрыторыя падзелена на 2 амаль роўныя часткі, злучаныя алеяй па восі сіметрыі кампазіцыі. Паўночная частка абмежавана з трох бакоў алеямі граба звычайнага і падзелена рэгулярнай сеткай дарожак на 8 прамавугольных участкаў з пасадкамі пладовых дрэў. Паўднёвая частка пад пладовым садам і ахоўнымі пасадкамі. У парку пераважна мясцовыя пароды дрэў.
Холстаўскі сельсавет
Хо́лстаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Мокрае.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Мокраўскі (Макранскі) сельсавет у складзе Быхаўскага раёна Магілёўскай акругі БССР з цэнтрам у вёсцы Мокрае. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Быхаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 11 красавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Ямніцкага сельсавета.
4 чэрвеня 1965 года Мокраўскі сельсавет утвораны зноў у складзе 18 населеных пунктаў (Зарэчча, Лапша, Людкоў, Мазкі, Малінаўка, Мокрае, Падклённе, Падлессе, пасёлак РТМС, пасёлак цагельнага завода, Пянюгі, Сапяжынка, Сушчоў, Сядзібка, Сядзіч, Трасцівец, Холстава і Хутар), якія ўваходзілі ў склад Ямніцкага сельсавета, з цэнтрам у вёсцы Мокрае. 18 сакавіка 1966 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Холстава, сельсавет перайменаваны ў Холстаўскі. 23 снежня 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Гарадзецкага сельсавета (6 населеных пунктаў: Брасавінка, Гарадзец, Замошша, Лубянка, Рэзкі, Сяліба), 20 лістапада 2013 года — тэрыторыя скасаванага Баркалабаўскага сельсавета (10 населеных пунктаў: аграгарадок Баркалабава, вёскі Бароўка, Барсукі, Дальняе Ляда, Залахвенне, Касічы, Ліпаўка, Рэкта, Сарочына і Хадуцічы). 17 ліпеня 2016 года цэнтр сельсавета быў перанесены з вёскі Холстава ў аграгарадок Мокрае.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1782 чалавек, з іх 95,4 % — беларусы, 3,6 % — рускія, 0,8 % — украінцы.
Былыя населеныя пункты
У канцы 1930-х гг. на тэрыторыі сучаснага Холстаўскага сельсавета існавалі пасёлкі Востраў, Забавы, Чычылаўка.
IC 2596
IC 2596 — галактыка тыпу SBab ў сузор’і Кіль.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вісліца (гміна)
Віслі́ца (Wiślica) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бускага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вісліцы. Плошча гміны складае 100,32 км². Станам на 2010 год у гміне Вісліца пражывалі 5 631 чалавек, шчыльнасць — 56 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 20 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 23 населеныя пункты.
Парытэтбанк
Адкрытае акцыянернае таварыства «Парытэтбанк» (ААТ «Парытэтбанк») — камерцыйны банк у Рэспубліцы Беларусь.
Нарматыўны капітал — 95 528.6 тыс. бел. руб. (па стане на 01.07.2017).
Асноўны акцыянер — Расім Ісмаілаў.
У лістападзе 2022 года банк быў даданы ў санкцыйны спіс Канады.
Патрык Раян
Патрык Раян ( — ) — амерыканскі лёгкаатлет ірландскага паходжання. На Алімпійскіх гульнях 1920 года выйграў залаты медаль у кіданні молата з вынікам 52,875 метраў і сярэбраны медаль у кіданні вагі ў 56 фунтаў.
Выйграў чэмпіянат Ірландыі ў кіданні молата 11 разоў. У 1910 годзе эміграваў у ЗША, дзе пачаў працаваць у паліцыі Нью-Ёрка. 17 жніўня 1913 года на спаборніцтвах у Нью-Ёрку ўсталяваў першы афіцыйны сусветны рэкорд у кіданні молата — 57,77 м. Усяго ж 7 разоў станавіўся чэмпіёнам ЗША ў кіданні молата і 2 разы чэмпіёнам ЗША ў кіданні вагі ў 56 фунтаў. Падчас Першай сусветнай вайны ён уступіў у армію ЗША і служыў у Францыі. У 1924 годзе ён вярнуўся ў Ірландыю.
Банк БелВЭБ
Адкрытае акцыянернае таварыства «Белзнешэканомбанк» (ААТ «Банк БелВЭБ») — камерцыйны банк у Рэспубліцы Беларусь. З’яўляецца даччыным банкам расійскага ўрадавага «Знешэканомбанка» ў Беларусі. 97,52 % у статутным фондзе ААТ належыць дзяржаўнай карпарацыі РФ «Банк развіцця і знешнеэканамічнай дзейнасці (Знешэканомбанк)». Заснаваны ўрадам Беларусі ў 1991 годзе. Мае 24 філіялы, з якіх 6 у сталіцы, 5 у абласных цэнтрах, 13 у іншых гарадах, а таксама 3 цэнтры банкаўскіх паслуг. Сярод уласных даччыных прадпрыемстваў мае:
Статутны фонд на 12 студзеня 2010 года складаў 605 млрд рублёў. З 1994 года абслугоўвае аплатныя карткі MasterCard, з 1995 года — і карткі Visa.
Міжнародныя санкцыі
22 лютага 2022 года Банк БелВЭБ быў унесены ў спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША як даччыная арганізацыя расійскага банка ВЭБ. Санкцыі ЗША былі ўведзены супраць Расіі за прызнанне самаабвешчаных ДНР і ЛНР.
З красавіка 2023 года банк знаходзіцца пад санкцыямі Канады.
Пенап’едзімантэ
Насельніцтва складае 548 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 12 чал./км². Займае плошчу 47 км². Паштовы індэкс — 66010. Тэлефонны код — 0871.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Antonio, Santa Brigida, San Rocco.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Айзпуцкі край
Айзпуцкі край (Aizputes novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Латвіі, у рэгіёне Курзэмэ. Край складаецца з пяці валасцей і горада Айзпутэ, які з'яўляецца цэнтрам краю. Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года склала 10452 чалавек. Плошча краю займае 640,2 км ².
Край быў утвораны 1 ліпеня 2009 года па заканчэнні латвійскай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы з часткі Ліепайскага раёна.
Aextoxicon
Род уключае адзіны від, Aextoxicon punctatum.
Aextoxicon punctatum — буйное вечназялёнае дрэва, якое расце ў Чылі і Аргенціне (Вальдыўскія і Магеланавы лясы).
Неверагодны містар Фокс (фільм)
«Невераго́дны мі́стар Фокс» (Fantastic Mr. Fox) — лялечны мультфільм Уэса Андэрсана, зняты па аднайменнай кнізе Роальда Даля. Гэта першы мультыплікацыйны фільм Андэрсана. Прэм’ера фільма адбылася 14 кастрычніка 2009 года ў межах Лонданскага кінафестывалю. Займае 15 месца ў спісе самых касавых лялечных мультфільмаў.
Галоўных персанажаў агучвалі: Джордж Клуні, Мэрыл Стрып, Джэйсан Шварцман, Біл Мюрэй і Уілем Дэфо. У 2010 годзе мультфільм быў намінаваны на «Оскар» у катэгорыях «Найлепшы саўндтрэк» і «Найлепшы анімацыйны поўнаметражны фільм».
Створаны ўручную ў характэрнай аўтарскай манеры Уэса Андэрсана анімацыйны фільм расказвае пра незвычайнага бацьку лісінай сям’і. Адбіваючыся ад нападкаў раз’юшаных яго выхадкамі фермераў, містар Фокс сустракае прыгоды, у якіх яму трэба не толькі аднавіць сваё добрае імя, але і выратаваць сваю сям’ю.
Беларуская агучка
Пераклад і агучка стужкі на беларускую мову былі выкананы ў 2012 годзе камандай «Кінаконг». 22—25 лістапада 2018 года беларускі пераклад быў паказаны ў кіно.
Барадулін
Барадулін — прозвішча.
Пётр Аляксандравіч Скіба
Біяграфія
Скончыў Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут (спецыяльнасць «Фізіка. Матэматыка», 1969). Працаваў у сярэдняй школе Магілёва і Магілёўскай вобласці, Інстытуце прыкладной оптыкі АН Беларусі (Магілёў; з 1971, вядучы навуковы супрацоўнік), Магілёўскім дзяржаўным універсітэце харчавання (1996—2004, кафедра фізікі, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: структурна-фазавыя змяненні шклопадобных і полікрысталічных аксідных матэрыялаў функцыянальнага прызначэння пры ўздзеянні лазернага выпраменьвання, нізкатэмпературнай плазмы і электрычных палёў; распрацоўка новых тэхналогій і абсталявання для лазернага фарміравання мікрааптычных элементаў у інтэгральнай оптыцы і мікраэлектроніцы.
Спіс вуліц Слуцка
У гэтым спісе прыведзены вуліцы, завулкі, плошчы, праспекты, праезды, тупікі, набярэжныя Слуцка.
Віснеў (гміна)
Ві́снеў (Wiśniew) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сядлецкага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вісневе. Плошча гміны складае 125,87 км². Станам на 2004 год у гміне Віснеў пражывалі 5907 чалавек, шчыльнасць — 46,9 чал./км².
Раду IV Вялікі
Ра́ду IV Вялікі (Radu cel Mare; 1467 — 1508) — гаспадар Валахіі (верасень 1495 — красавік 1508) з дынастыі Басарабаў-Дракулешці.
Біяграфія
У верасні 1495 г. пасля смерці свайго бацькі Улада IV Манаха (Кэлугэрула) заняў валашскі гаспадарскі прастол. Быў жанаты на прынцэсе Каталіне Чарноевіч (Catalina Crnojević) з Зэты (Чарнагорыя). Супрацоўнічаў з буйнымі баярамі Алтэніі з роду Краявеску, стварыўшы для іх пасаду бана Краёвы. Дамогся цэнтралізацыі дзяржаўнага апарату. Падпарадкаваў царкву дзяржаве. Быў васалам Порты, штогод ездзіў у Стамбул для прынясення прысягі і выплаты даніны. Падтрымліваў сяброўскія адносіны з Малдаўскім княствам, Польшчай і Венгрыяй. Пачаў кнігадрукаванне ў Валахіі (1508), за што прызнаны Вялікім.
У красавіку 1508 г. пасля смерці Раду Вялікага валашскі прастол заняў яго стрыечны брат Міхня Злы (Рэу) — сын яго дзядзькі Улада III Цэпеша.
Арцём Цэгельскі
Арцём Цэгельскі (Артемій Цегельський;  — снежань ) — грэка-каталіцкі святар, грамадскі дзеяч.
Біяграфія
Скончыў «галоўную» гімназію ў Львове (1932) і адначасова Духоўную акадэмію і Вышэйшы музычны інстытут імя Мікалая Лысенкі (1938). Яшчэ падчас багаслоўскага навучання Арцём Цэгельскі арганізоўваў сімфанічны аркестр Духоўнай акадэміі. У 1939—1941 гадах артыст аркестра Львоўскага тэатра оперы і балета.
IC 2597
IC 2597 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Лідзія Мельнік
Лідзія Мельнік (дзявочае Несцяровіч) (16 чэрвеня 1930) — дзяячка беларускага нацыянальнага супраціву, сябра глыбоцкай групы беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП).
Біяграфія
Нарадзілася 16 чэрвеня 1930 г. на хутары Стафанполь Дзісенскага павета (Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка, цяпер Мёрскі раён Віцебскай вобласці). Бацькі мелі кавалак зямлі і былі заможнымі, таму пасля савецкай акупацыі ў верасні 1939 г. яны ўважаліся за «кулакоў»: на сям'ю абрынуліся вялізныя падаткі, а бацька быў на нейкі час арыштаваны. Пачатковую адукацыю Лідзія Мельнік атрымала ў савецкай вясковай школе, пра што ўспамінала так: «Нярэдка ў школу завітвалі правяральшчыкі, упаўнаважаныя. Перад імі настаўнікі наагул стараліся і прозвішча майго не называць, а калі іншы раз без гэтага нельга было, то якія позіркі я заўважала на сабе, як выразна пераглядваліся між сабой дарослыя». Пасля акупацыі немцамі сям'я пераехала ў Дзісну. Лідзія Мельнік скончыла сёмы класы, вытрымала экзамены і паступіла ў першую падрыхтоўчую клясу Глыбоцкай прагімназіі, якая толькі што адчынілася: «І ў школе ў Дзісне, і ў прагімназіі, дзе я змагла правучыцца толькі год, я па-сапраўднаму адчула, што я беларуска, жыву ў Беларусі, што ў маёй Радзімы даўнія карані, у нас багатая спадчына. Я толькі ўваходзіла ў жыццё, а ўжо ўва мне абуджаўся — кажучы словамі Максіма Багдановіча — «за краіну радзімую жах».
У 1944 г. пасля другога прыхода саветаў пайшла вучыцца ў дзявяты клас Глыбоцкай сярэдняй школы, пра што ўспамінала так: «У верасні 1944 у Глыбокім адчыніліся дзве сярэднія школы: адна беларуская і адна расейская. Я пайшла, зразумела, у беларускую дзесяцігодку. Але беларускай нашая школа была болей па назве. Большасць прадметаў выкладалася па-расейску». Пад час вучобы тут зблізілася з сяброўкай яшчэ па Глыбоцкай прагімназіі Марыяй Бабіч, якая вучылася ў Глыбоцкай педагагічнай навучальні разам з Васілём Мядзельцам, Антонам Фурсам і іншымі патрыётамі, якія потым заклалі ў вучнёўскім асяродку падпольную моладзевую арганізацыю Саюз беларускіх патрыётаў. Лідзія Мельнік была адной з першых, з каго пачыналася Глыбоцкая група СБП і на яе кватэры сябры прымалі прысягу на вернасць Беларусі.
У лютым 1947 года савецкія спецслужбы пачалі арышты сябраў Саюза беларускіх патрыётаў, да чаго спрычынілася здрада: да пастаўскай групы СБП увайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, выдаўшы сябе за сябра антысаветчыка, і падштурхоўваў да тэрарызму. Лідзія Мельнік была арыштаваная 10 сакавіка 1947 г. і асуджаная 16 чэрвеня 1947 г. на 8 гадоў савецкіх канцлагераў і 5 гадоў пазбаўлення праў. Праз некалькі месяцаў пасля суду трапіла да Кемераўскай вобласці ў лагер ЧСМР, дзе пераважна знаходзіліся вязні з ліку сваякоў «ворагаў народу і здраднікаў радзімы». Пра гэта Лідзія Мельнік успамінала так: «Я ўжо наперад ведала: мяне пашлюць валіць лес. Настроеная была прыняць найгоршае. Але, на здзіўленне, мне выпала працаваць на швейнай фабрыцы, у цэху шырспажыву». У верасні 1949 г. была вывезеная ў Казахстан, дзе недалёка ад Караганды працавала на цагельнай фабрыцы. У 1953 г. была пераведзеная ў «Карлаг».
Была датэрмінова вызваленая 4 лістапада 1954, па выхадзе на волю пасялілася ў пасёлку Кулагір пад Карагандой (Казахстан), дзе працавала ў дзіцячым садку.
Брала ўдзел у напісанні артыкулу ўспамінаў у кнізе «Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў». Пра свае мінулае Лідзія Мельнік успамінае так: «Калі нават не дасць лёс скончыць сваю жыццёвую дарогу там, дзе я хацела б, дзе яна пачыналася - на роднай зямлі, маёй апошняй думкай я буду з Табой, дарагая мая Маці-Беларусь!».
Каршункі
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Аранская вуліца
Этымалогія
Назва вуліцы паходзіць ад назвы гістарычнага прадмесця Мінска Араны.
Мыкалаіў (Львоўская вобласць)
Мікалаеў ці Мыкалаіў (Миколаїв) — горад раённага значэння ў Львоўскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Мыкалаіўскага раёна.
Гісторыя
У 1570 г. кароль Жыгімонт Аўгуст даў грамату шляхцічу Мікалаю Тарло на заснаванне горада. У гонар заснавальніка горад і атрымаў назву.
У той час галоўнымі заняткамі насельніцтва былі земляробства, жывёлагадоўля, рамяство і гандаль. Паводле каралеўскага прывілея ў горадзе 2 разы на год праводзіліся кірмашы, а раз на тыдзень — па аўторках — таргі. Мікалаеўскія рамеснікі аб'ядноўваліся ў цэхі. У канцы XVI ст. былі цэхі ганчароў, шаўцоў, пекараў, бойшчыкаў.
У 1599 г. пачалося паўстанне жыхароў горада. Паўстанцы напалі на гарадскую ратушу, захапілі гарадскіх старшын і шляхціца і адсеклі ім галовы. З гэтых часоў на краі горада ёсць магіла з памятным крыжам, у якой пахаваны шляхціц Адам Рзецкі.
На працягу XV-XVIII ст. велізарную шкоду насельніцтву нанеслі рабаўніцкія напады татараў. У 1498 г. атрадамі крымскага хана былі спалены вёскі Развадзіў, Драгавіж, Верын, Вусце і іншыя.
Вялікую шкоду насельніцтву горада і навакольных сеёлаў быў нанесены ў 1620 г. - пасля таго, як польскае войска было разгромлена пад Цэцэрай у Малдавіі, іх разрабавалі татарскія атрады.
Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 г. горад увайшоў у склад Аўстрыйскай імперыі. Урад дапамагаў перасяленню нямецкіх каланістаў на гэтыя землі. Так на землях вёскі Дабраны была заснавана нямецкая калонія Дорнфельд (цяпер сяло Цернаполле), а ў Красаве — калонію Рэйхенбах.
У 1773 г. Драгавіжскае староства, у якое ўваходзілі Мікалаеў і 9 вакольных сёлаў, было ўнесена ў роспіс дзяржаўных маёнткаў і ацэнена ў 153 180 залатых рымскіх. У 1820 г. гэта староства купіў граф Станіслаў Скарбэк за 178 630 залатых рымскіх. Ён стаў фактычным гаспадаром Мікалаева. Цяпер жыхары горада павінны былі плаціць як дзяржаўныя падаткі, так і плацяжы на карысць графа за тое, што карысталіся зямлёй, пашнямі, борцямі. Жыхары прадмесцяў павінны былі выконваць паншчыну.
У 1914 г. аўстрыйцы праводзяць будаўніцтва ўмацаванняў па лініі Раздзіл-Верын-Мікалаеў-Драгавіж. Будаўніцтва крэпасці на ўскраіне Мікалаева, якая павінна была прыкрываць дарогі на Карпаты, спынілася пасля выяўлення гэтага факту рускай выведкай. У цяперашні час яшчэ можна знайсці падземныя хады, прасечаныя ў скале.
У ходзе Першай сусветнай вайны ў канцы жніўня 1914 г. Мікалаеў занялі надыходзячыя рускія войскі Паўднёва-Заходняга фронту.
Пасля распаду Аўстра-Венгерскай імперыі ў пачатку лістапада 1918 г. ў Галічыне была абвешчаная Заходне-Украінская Народная Рэспубліка. Мікалаеў ад польскіх войскаў абараняла Львоўская брыгада Украінскай Галіцкай Арміі, якой камандаваў А. Бізанц. 18 мая 1919 г. Мікалаеў быў заняты польскімі войскамі. У жніўні 1920 г. часткі першай Коннай арміі РККА ўступілі ў Мікалаеўшчыну. Чырвонаармейцы выбілі палякаў з чыгуначнай станцыі Мікалаеў-Драгавіж і захапілі вялікія трафеі.
У адпаведнасці з падпісаным 18 сакавіка 1921 г. Рыжскім мірным дагаворам горад застаўся ў складзе Польшчы.
У 1920-я - 1930-я гг. тут развівалася дробная прамысловасць, вытворчасць вапна, кафлі, цэглы, ганчарнага посуду.
14 лістапада 1939 г. Мікалаеў увайшоў у склад УССР, былі нацыяналізаваныя вапна-кафляны завод, рамесныя майстэрні, млыны, крамы, пякарні. У студзені 1940 г. быў створаны Мікалаеўскі раён у складзе Драгобыцкай вобласці. З лютага 1940 г. пачаў працаваць выканкам раённага Савета дэпутатаў працоўных.
Увесну 1940 года паміж Драгавіжам, Развадавам і Мікалаевам пачалося будаўніцтва цэментнага завода. Гэтаму аказвалі садзейнічанне багатыя паклады вапняку і гліны.
Прымаж Козмус
Прымаж Козмус (Primož Kozmus; нар., Нова-Места, Славенія) — славенскі лёгкаатлет, які спецыялізуецца ў кіданні молата. Алімпійскі чэмпіён, чэмпіён свету.
Біяграфія
На Алімпійскіх гульнях 2000 года ў Сіднеі не прайшоў кваліфікацыю, заняўшы ў ёй, з вынікам 68,83 м, толькі 38-е месца. На Алімпійскіх гульнях 2004 года ў Афінах, з вынікам 78,56 м, заняў 6-е выніковае месца. На Алімпійскіх гульнях 2008 года ў Пекіне заваяваў залаты медаль, перамогшы з вынікам 82,02 м.
На Алімпійскіх гульнях 2012 года ў Лондане стаў срэбным прызёрам, паказаўшы вынік 79,36 м, і больш за метр саступіўшы ў барацьбе за золата венгру Крысціяну Паршу.
На летніх чэмпіянатах свету заваяваў за сваю кар’еру па адным медалі ўсіх вартасцяў. Асабісты рэкорд (82,58 м) усталяваў 2 верасня 2009 года ў Цэле. Тройчы, у 2006, 2007 і 2008 гадах, прызнаваўся спартсменам года ў Славеніі.
Акнісцкі край
Акнісцкі край (Aknīstes novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Латвіі, у рэгіёне Селія. Край складаецца з трох валасцей і горада Акністэ, які з'яўляецца цэнтрам краю. Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года склала 3253 чалавек. Плошча краю займае 285 км ².
Край быў утвораны 1 ліпеня 2009 года па заканчэнні латвійскай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы з часткі Екабпілсскага раёна.
Уладзімір Мікалаевіч Тутурын
Уладзімір Мікалаевіч Тутурын ( — ?) — беларускі ўрач, спецыяліст па ўнутраных і нервных хваробах. Доктар медыцыны.
Дзяцінства і адукацыя
Нарадзіўся ў 1869 годзе. Скончыў Маскоўскі ўніверсітэт.
Прафесійная дзейнасць
Жыў і працаваў у Віцебску.
На службе па медыцынскай часці з 29 сакавіка 1894 года.
У 1905 годзе надворны саветнік У. Тутурын прызначаны памочнікам губернскага ўрачэбнага інспектара ўрачэбнага аддзялення Віцебскай губерні. З 24 кастрычніка 1908 года калежскі саветнік У. Тутурын заняў пасаду віцебскага губернскага ўрачэбнага інспектара і займаў яе прынамсі да 1914 года.
Грамадская дзейнасць
У 1910 годзе ўваходзіў у склад членаў Віцебскай археаграфічнай камісіі
Касавокасць
Касавокасць — стан вачэй, пры якім зрокавая лінія аднаго вока адхіляецца ад сумеснай кропкі фіксацыі (у бок носа — сыходная касавокасць, да скроні — разыходная касавокасць, радзей уверх ці ўніз). Касавокасць прыводзіць да страты бінакулярнага зроку.
Віды касавокасці
Адрозніваюць садружную і паралітычную касавокасць.
Пры садружнай касавокасці захоўваецца поўны аб'ём рухаў вочнага яблыка, вугал касавокасці пастаянны, дваенне адсутнічае. Бывае ад паніжэння зроку аднаго вока, анамалій рэфракцыі, ад парушэння акамадацыі і канвергенцыі, функцыям слабасці мышцаў вока, спадчыннай схільнасці да касавокасці. Часта пры касавокасці ўзнікае паніжэнне зроку ці слепата на адно вока.
Пры паралітычнай касавокасці абмежаваны ці адсутнічае рух вочных мышцаў, назіраецца дваенне адлюстравання (дыплапія), змена вугла касавокасці. Бывае ад паралічу або парэзу вочных мышцаў пры інфекцыйных хваробах і хваробах нервовай сістэмы.
Лячэнне
Пры садружнай касавокасці  — акуляры, спецыяльныя практыкаванні, хірургічнае лячэнне; пры паралітычнай — ліквідацыя асноўнай хваробы, хірургічнае.
Віснева (гміна)
Вісне́ва (Wiśniewo) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Млаўскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вісневе. Плошча гміны складае 99,31 км². Станам на 2004 год у гміне Віснева пражывалі 5281 чалавек, шчыльнасць — 53,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 16 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 16 населеных пунктаў.
Ян Вертонген
Ян Вертонген (Jan Vertonghen; нар., Сінт-Ніклас, Бельгія) — бельгійскі футбаліст, абаронца клуба «Андэрлехт» і нацыянальнай зборнай Бельгіі.
Раннія гады
Ян разам са сваімі двума братамі пачаў займацца футболам у дзіцячай камандзе ў вёсачцы Тылродэ, недалёка ад Сінт-Нікласа. Затым ва ўзросце 12 гадоў патрапіў у юнацкую каманду антверпенскага клуба «Жэрміналь Беерсхот». Менавіта адтуль, 15-гадовы Вертонген у 2003 годзе перайшоў у амстэрдамскі «Аякс». Улетку 2006 года Ян быў пераведзены галоўным трэнерам Хенкам тэн Катэ ў асноўны склад каманды. Афіцыйны дэбют Яна адбыўся 23 жніўня 2006 года ў матчы Лігі чэмпіёнаў 2006/07 супраць дацкага «Капенгагена». Вертонген у матчы выйшаў на замену на 61-й хвіліне, замяніўшы абаронцу Хедвігеса Мадура. Матч скончыўся гасцявой перамогай «Капенгагена» з лікам 0:2, і нягледзячы на ​​тое, што ў першым матчы «Аякс» перамог у гасцях 1:2, датчане выйшлі ў групавы этап Лігі чэмпіёнаў дзякуючы розніцы забітых і прапушчаных мячоў. 3 снежня 2006 года Вертонген дэбютаваў у Эрэдывізіі ў хатнім матчы супраць «Вілема II». 31 студзеня 2007 года Ян быў аддадзены ў арэнду ў клуб «РКК Валвейк», за які дэбютаваў 3 лютага ў гасцявым матчы супраць клуба НАК, дзе яго каманда саступіла з лікам 2:1.
«Тотэнхэм Хотспур»
12 ліпеня 2012 года сайт лонданскага «Тотэнхэма» паведаміў аб падпісанні кантракта з Вертонгенам. 29 верасня 2012 года Ян, у шостым туры чэмпіянату Англіі, забіў свой першы гол за «шпораў» у браму «Манчэстэр Юнайтэд».
Пасля васьмі гадоў у клубе, пакінуў «Тотэнхэм Хотспур» у якасці свабоднага агента ў ліпені 2020 года.
«Бенфіка»
У жніўні 2020 года падпісаў трохгадовы кантракт з «Бенфікай».
«Андэрлехт»
У верасні 2020 года перайшоў у брусельскі «Андэрлехт».
Міжнародная кар’ера
У сярэдзіне мая 2007 года Ян атрымаў выклік у асноўную зборную Бельгіі, разам з ім з моладзевай зборнай быў выкліканы Фарыс Аруна. У матчы супраць зборнай Партугаліі, які адбыўся 2 чэрвеня 2007 года ў Бруселі, Ян дэбютаваў у складзе зборнай, але бельгійцы дома саступілі з лікам 1:2.
Дасягненні
Аякс:
Валавельскі сельсавет
Валаве́льскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Валавель.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў Драгічынскім раёне Пінскай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. Скасаваны 16 ліпеня 1954 года, тэрыторыя далучана да Літоўскага сельсавета.
Alright, Still
Alright, Still — дэбютны альбом Лілі Ален, які быў выдадзены ў Злучаным Каралеўстве 17 ліпеня 2006 лэйблам Regal Zonophone Records, 14 ліпеня 2006 у кантынентальнай Еўропе, 4 кастрычніка 2006 у Японіі, 30 студзеня 2007 у ЗША.
Спіс песень
<li>«Nan You’re a Window Shopper» (Clean Edit)(Лілі Ален, Іёла Бабалола, Дарэн Льюіс) — 2:58</li> <li>«Smile (Mark Ronson Version Revisited)» (Clean Edit) — 3:13</li> </ol>
<li>«Blank Expression» — 2:30 </li> </ol>
<li>«Cheryl Tweedy» — 3:15</li> <li>«Absolutely Nothing» — 4:02</li> </ol>
Кашанка
Кашанка — рака ў Мсціслаўскім і Чавускім раёнах Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Проня (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 39 км. Плошча вадазбору 146 км². Сярэдні расход вады ў вусці 0,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,5 ‰.
Пачынаецца за 1,3 км на поўнач ад вёскі Басценавічы Мсціслаўскага раёна, вусце каля вёскі Скварск Чавускага раёна. Цячэ па Аршанска-Магілёўскай раўніне.
Даліна ў вярхоўі невыразная, ніжэй скрынкападобная і трапецападобная; шырыня яе 150—300 м у верхнім цячэнні, 400—600 м у сярэднім, да 1,3 км у ніжнім. Схілы стромкія і ўмерана стромкія (вышыня 20 — 25 м), парэзаныя ярамі і далінамі дробных прытокаў, на вялікім працягу адкрытыя. Абалона перарывістая, шырынёй 100—300 м, месцамі да 800 м.
Рэчышча каналізаванае на працягу 4,4 км (паміж вёскамі Шыркі і Цярэні Мсціслаўскага раёна), на астатнім працягу звілістае. Шырыня ракі ў межань 1—5 м, месцамі да 10 м.
IC 2598
IC 2598 — галактыка тыпу Sa (спіральная галактыка) ў сузор’і Малы Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Крысціян Парш
Крысціян Парш (Krisztián Pars; нар., Сентготхард, Ваш) — венгерскі лёгкаатлет, кідальнік молата. Прадстаўляў сваю зборную на чатырох Алімпіядах — у 2004, 2008, 2012 і 2016 гадах. Сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 2011 у Тэгу і чэмпіянату свету 2013 года ў Маскве. Чэмпіён Еўропы 2012 года ў Хельсінкі і 2014 года ў Цюрыху. Чэмпіён Алімпійскіх гульняў 2012 года ў Лондане.
Свой асабісты рэкорд Парш усталяваў 13 верасня 2006 года ў Цэле, Славенія. Снарад, пушчаны спартсменам, даляцеў да адзнакі 82,45 м. Парш таксама валодаў сусветным рэкордам сярод юніёраў, кінуўшы молат вагай 6 кг на 81,35 м у 2001 годзе ў Сомбатхеі, Венгрыя.
Фурфурол
Уласцівасці
Фурфурол уяўляе сабой масляністую вадкасць жаўтаватага колеру (на паветры цямнее) з пахам свежага жытняга хлеба. Тэмпература плаўлення −38,7 °С, тэмпература кіпення 161,5 °C. Шчыльнасць 1,1594 г/см³ (пры тэмпературы 20 °C). Раствараецца ў вадзе, этаноле, дыэтылавым эфіры. Змешваецца з многімі арганічнымі растваральнікамі. Утварае азеатропныя сумесі з вадой, пентахлорэтанам і бромбензолам.
Атрыманне
Фурфурол можа быць атрыманы пры кіпячэнні з сернай кіслатой розных сельскагаспадарчых адходаў (сцёблы сланечніка, саломы, вотруб’я), а таксама драўніны. Пры гэтым адбываецца гідроліз геміцэлюлозы (аднаго з поліцукрыдаў клеткавых сценак расліны), утвараемыя пентозы (галоўным чынам, ксілоза) пад дзеяннем сернай кіслаты падвяргаюцца дэгідратацыі, якая вядзе да ўтварэння фурфуролу. Фурфурол адганяецца разам з парамі вады.
Выкарыстанне
Фурфурол выкарыстоўваецца ў якасці сыравіны ў вытворчасці фурану, сільвіну, фурфурылавага спірту, 1,3-бутадыену, фуранавых смолаў, лекавых сродкаў, фунгіцыдаў. Таксама выкарыстоўваецца ў працэсах ачысткі нафты і алеяў.
Міронаўка (рака)
Міро́наўка, Мазно́ўка — рака ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Аршыца (басейн Дняпра). Даўжыня 6,4 км. Пачынаецца каля паўднёвай ускраіны вёскі Стайкі, вусце на заходняй ускраіне пасёлка Высокае. Рэчышча ад вытоку каналізаванае на працягу 4,7 км.
Чарноевічы
Чарноевічы (Црнојевић) — сербская дынастыя, якая кіравала ў сярэдневяковай дзяржаве Зэта на тэрыторыі сучаснай Чарнагорыі.
Першапачаткова прадстаўнікі гэтага роду змагаліся з Балшычамі, якія кіравалі ў Зэце, а ў XIV-XV стст. самі ўсталі на чале гэтага княства. З другой паловы XV стагоддзя Чарноевічы адагрываюць ключавую ролю ў выжыванні Зэты пад асманскім націскам.
Нашчадкі Чарноевічаў жылі ў Венгрыі і Венецыі да сярэдзіны XVII стагоддзя.
Пытанне аб тым, ці належаў да роду Чарноевічаў патрыярх Сербскай праваслаўнай царквы Арсеній III Чарноевіч (1633—1706), які нарадзіўся непадалёк ад Цэцінэ, дагэтуль канчаткова не вырашана. Гэта ж адносіцца і да сербскіх сем'яў Чарноевічаў новага часу, напрыклад, да сербскага генерала Сямёна Чарноевіча, дачка якога была замужам за сенатарам Расійскай імперыі І. М. Мураўёвым-Апосталам.
Уладзімір Антонавіч Юрэвіч
Уладзімір Антонавіч Юрэвіч (нар., Магілёў) — беларускі фізік (лазерная фізіка). Доктар фізіка-матэматычных навук (1999), дацэнт (2008), прафесар.
Біяграфія
Скончыў Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут (спецыяльнасць «Матэматыка. Фізіка», 1972), Інстытут фізікі АН БССР (аспірантура, 1981). Працаваў у Інстытуце прыкладной оптыкі НАН Беларусі (1972—2001, інжынер-матэматык-праграміст, навуковы супрацоўнік), Магілёўскім дзяржаўным універсітэце (2002—2007, прафесар кафедры матэматычнага аналізу, інфарматыкі і вылічальнай тэхнікі), Беларускім дзяржаўным універсітэце харчовых і хімічных тэхналогій (з 2007, прафесар кафедры фізікі, з 2020 — кафедры хіміі). Навуковыя інтарэсы: лазерная оптыка і нелінейная спектраскапія.
Поджаф’ёрыта
Поджаф'ёрыта (Poggiofiorito) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Абруца, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру К'еці.
Насельніцтва складае 976 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 107 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 66030. Тэлефонны код — 0871.