cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Цмок
Цмок як нячысты дух
Часам цмока надзяляюць рысамі не пачвары, а дэмана, нячысціка. У некаторых мясцінах верылі, што цмок — гэта «змій страшэнны», які выпівае душу ў чалавека і жывёлы (высмоктвае). Чалавек слабее і памірае. Гэта цмок душу выпіў. У Рэчыцкім раёне распавядалі, што цмок — гэта такі «вужака», які прабіраецца ноччу ў хлеў да скаціны і выпівае яе малако, цмокаючы пры гэтым (адсюль і назва). Жыве ля ямін, на сметніках, у гушчары ліхатраўя. Каб пазбавіцца ад цмока, трэба злавіць яго ноччу і пасекчы лапатай. Цікава, што гэтае павер’е фактычна апісвае цмока ў выгядзе звычайнай змяі. Лічылася, што, калі знайсці яйка, знесенае чорным пеўнем, можна вынасіць яго пад пахай, і з яго вылупіцца цмок, які будзе адшукваць клады і прыносіць свайму гаспадару багацце. У некаторых падобных паданнях цмока называюць «вуж» (гл. Вужаў камень).
М. Я. Нікіфароўскі паведамляе, што цмок болей дагледжаны за іншых нячысцікаў, часта мыецца ў лазні. З-за асцярожнасці і прадбачлівасці жыве долей астатніх дэманаў. Часта чапляецца да простых вясковых людзей, але людзей сямейных не кранае. Іх расправа чакае тых, хто парушае грамадскія абавязкі.
У лукомскім паданні цмок выглядае «быццам чалавек», жыве ўнутры вялікага валуна (у валуна ёсць рэальны прататып, які існуе і сёння) і шые людзям адзенне. Часам ён ператвараецца ў вясёлку, размяшчаецца над лукомскім возерам і п’е адтуль ваду, якую перапампоўвае на неба, каб ішлі дажджы. Яму спадабалася дзяўчына, але тая не папярэдзіла цмока, калі пачалася навальніца. Мой спужаўся і паляцей над возерам. Але маланкі яго забілі. Адразу ж пачаліся бясконцыя дажджы, якія маглі затапіць усю зямлю. Толькі калі цела цмока было пахавана, дажджы скончыліся. Верагодна, тут прысутнічае рэшта старажытнага язычніцкага міфа аб змаганні Пяруна (бога-грамабоя) з нейкім зямным богам (верагодна, Вялесам), аб смерці апошняга і аб выкліканым смерцю парушэнні прыроднага балансу (патопе).
Народная традыцыя часам атоесамлівае цмока з самім Сатаной (Люцыпарам), галоўным дэманам, якога Бог скінуў з неба. Паводле фалькларыста А. Я. Багдановіча, анёлы пасадзілі Цмока-Дэмана ўнутр каменнай гары і прыкавалі мноствам цэпаў. Але чалавечыя грахі аднойчы раз’ядуць гэтыя цэпы, і Цмок-Сатана вырвецца на волю, каб разбурыць усе боскія стварэнні.
Цмокі ў сучаснай культуры фэнтэзі
Цмокі з'яўляюцца ўжо ў першых класічных творах фэнтэзі ("Конан з Кімерыі" Р. Говарда, "Хобіт" Дж. Р.Р. Толкіна, "Хронікі Нарніі" К. Льюіса). Вобраз цмока вар'іруецца ад добрай, мудрай істоты ("Хронікі мяшанкі" Андрэ Нортан і Мерсэдэс Лэкі, "Сага пра Элрыка" Майкла Муркока) да жорсткіх пачвар, часам нізкаінтэлектуальных ці зусім па-жывёльнаму неразумных (сусвет Забытых Каралеўстваў, сусвет The Elder Scrolls, сусвет Dragon Age, Міжзем’е Толкіна). Часцей за ўсё цмокі класіфіцыруюцца ў фэнтэзі паводле іх колераў: зялёныя, чорныя, чырвоныя, белыя і г.д., кожнаму тыпу адпавядае той ці іншы лад жыцця, характар, здольнасці. У "Сазе пра ведзьмака Геральта" Анджэя Сапкоўскага цмокі - разумныя істоты і чараўнікі, могуць прымаць нават аблічча чалавека. Яны амаль не прыносяць людзям шкоды, але нярэдка самі робяцца іх ахвярамі з-за сваёй каштоўнай скуры. У цыкле пра Земнамор'е Урсулы Ле Гуін цмокі - магутныя, па-злому мудрыя пачвары, якіх, аднак, можна падпарадкаваць сабе, ведаючы іх імя. У сусвеце гульняў Heroes of Might and Magic цмокі дзеляцца на лясных (зялёнага і залатога), на злосных падземных (чырвонага і чорнага), а таксама на звышмагутных лазурнага, чароўнага, крыштальнага і трохгаловага.
Навуковае тлумачэнне
Сёння няма агульна прынятай тэорыі наконт паходжання веры ў цмокаў (драконаў). Не знойдзена ніякіх пераканаўчых слядоў рэальнага існавання падобных істот у мінулым. Дыназаўры вымерлі за дзясяткі мільёнаў гадоў да ўзнікнення першых людзей і таму не маглі стаць правобразамі цмокаў. Мяркуецца, аднак, што ў якасці прататыпаў міфічнага цмока маглі выступаць каметы, стыхійныя катастрофы, а таксама рэальныя жывёлы. Таксама верагодна, што амаль інстынктыўны страх чалавека перад рэптыліямі, у прыватнасці перад змеямі, шмат тысяч гадоў таму нарадзіў веру ў гіганцкіх рэптылій-пачвар. Вера ў здольнасць цмока дыхаць агнём нарадзілася, відаць, ад назірання чалавека за падвоеным языком змяі.
Цмок звязаны з вадой (жыве ў балоце, у некаторых апавяданнях — у моры), але яго нутраная прырода — вогненная (як і іншыя легендарныя Змеі, ён зяхае агнём). Фактычна ён сумяшчае ў сабе несумесныя стыхіі — ваду, агонь, паветра (паводле некаторых версій, нават жыве на небе, сярод хмар). Адсюль, магчыма, увасабляе першасны, неструктураваны сусвет, дэміургічнае (творчае) раскладанне якога вядзе да ўзнікнення ўсяго існага.
Гл. таксама
Цмок у беларускай міфалогіі
Лаўцы (Навагрудскі раён)
Лаўцы́ (, Ловцы) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пятрэвіцкага сельсавета.
Банцавічы
Гісторыя
Вопіс парафій Лідскага дэканата 1784 года згадвае вёску Банцавічы ў Белагрудскай парафіі як уласнасць князя Станіслава Радзівіла.
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.
Да 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Мыцкага сельсавета, у 1972—1978 гадах — у складзе Крупаўскага сельсавета.
Крывіцкая раўніна
Крывіцкая раўніна — геамарфалагічны раён у Беларусі, размешчаны паміж Мінскім узвышшам і Свянцянскімі градамі. Марэнная раўніна з краявымі ледавіковымі ўтварэннямі выцягнута з паўднёвага захаду на паўночны ўсход на 80 км.
Асноўная тэрыторыя прадстаўлена слабахвалістай марэннай раўнінай сожскага ўзросту з адноснымі вышынямі 5-7 м. Паверхня разнастаіцца камавымі ўзгоркамі, тэрмакарставымі западзінамі. Распаўсюджаны лагчыны расталых ледніковых вод. На паўднёвым захадзе раёна размешчаны марэнныя грады, утвораныя ў ашмянскую стадыю сожскага ледавіка. Рэльеф тут прадстаўлены ўзгорыста-хвалістай паверхняй з адноснымі вышынямі 20-25 м. Схілы рачных далін зрэзаны эразійнымі ірвамі і невялікімі ярамі. Пераважныя вышыні ў межах раёна 175—200 м, максімальная адзнака 223 м (в. Івашынавічы). Глыбіня расчлянення каля 5 м/км², павялічваецца на паўднёвым захадзе да 10 м/км², гушчыня расчлянення 0,2-0,3 км/км².
Раён належыць басейну р. Віліі. Найбольш значная р. Сэрвач (прыток Віліі), рэчышча якой каналізавана, глыбіня ўрэзу 10-15 м. У верхнім цячэнні рака ўпадае ў воз. Сэрвач, катлавіна яго круглявая, схілы спадзістыя, прыбярэжная зона забалочаная.
Набу
Набу́ (𒀭𒀝) — старажытны месапатамскі бог пісьма і мудрасці.
Паходжанне
Імя Набу паходзіць ад семіцкага кораня n_b і можа быць перакладзена як «вяшчун». Цэнтрам яго шанавання з’яўлялася горад Барсіпа ў Вавілоніі. Але яшчэ ў эпоху Хамурапі ён не ўзгадваўся ў пісьмовых крыніцах. Мяркуецца, што вавіланяне запазычылі яго культ у Эбле, а афіцыйны характар ён набыў толькі ў эпоху касіцкай дынастыі.
Функцыі
Набу разглядаўся як сын і пісец бога Мардука, а таксама як бог-заступнік горада Барсіпа каля Вавілона. Лічылася, што ён апекаваў пісцоў, настаўнікаў, астролагаў, сімвалізаваў сабою мудрасць.
Шанаванне
Галоўным цэнтрам шанавання Набу ў Месапатаміі быў горад Барсіпа, дзе ён лічыўся богам-заступнікам. Штогод барсіпцы арганізоўвалі свята ў гонар шлюбу Набу з Ташмету. Акрамя таго, культ Набу быў шчыльна звязаны з культам Мардука ў суседнім Вавілоне. Заканчэнне навагодняга свята акіту суправаджалася сакральнай працэсіяй на чале статуі Набу з Барсіпы ў Вавілон. Барсіпскі храм Эзіда, прысвечаны гэтаму богу, дзейнічаў да сярэдзіны 1 тысячагоддзя да н. э.
У 1 тысячагоддзі да н. э. другім важным цэнтрам шанавання Набу стаў асірыйскі горад Німруд, дзе у яго гонар быў узведзены асобны храм. Сведчанні шанавання Набу таксама былі знойдзены на востраве Элефанціна на Ніле. Набу пад імям Нэво ўзгадваўся ў біблейскіх кнігах прарока Ісаі і прарока Ераміі. У эпоху элінізму як бог-прарок атаесамляўся з Апалонам.
Сімвалам Набу з’яўляўся вертыкальны клін для запісаў, часам разам з выявай глінянай таблеткі.
Машукі
Машукі́ (, Машуки) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Галынкаўскага сельсавета.
Першая пісьмовая згадка: 1552
Ілек (Арэнбургская вобласць)
Ілек (Иле́к) — сяло ў Арэнбургскай вобласці Расіі, за 128 км на захад ад Арэнбурга, адміністрацыйны цэнтр Ілецкага раёна і Ілецкага сельсавета. Насельніцтва ў 2019 годзе, паводле звестак мясцовай паліцыі, складае 11 тыс. чалавек. Плошча тэрыторыі вёскі — каля 35 км².
295
295 — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 295 год нашай эры, 295 год 1 тысячагоддзя, 95 год III стагоддзя, 5 год 10-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 6 год 290-х гадоў.
Спіс аб’ектаў PGC (813001—814000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (813001—814000)
Пінега
Пі́нега (Пи́нега)  — рака ў Архангельскай вобласці Расіі, правы прыток ракі Паўночная Дзвіна (басейн Белага мора).
Даўжыня ракі 779 км. Плошча вадазбору 42 600 км². Сярэдні расход вады 412 м³/с. Сярэдні шматгадовы сцёк 13,571 км³/год. Утвараецца зліццём рэк Белая і Чорная. Працякае ў шырокай даліне. У верхнім цячэнні шырыня рэчышча да 20 м. У ніжнім цячэнні Пінега збліжаецца з ракой Кулой (Сотка), з якой злучаецца каналам. Замярзае ў другой палове кастрычніка. Ледаход у першай палове мая. Рака сплаўная. Сярод прытокаў: Выя, Юла, Пакшэньга, Пюла, Шуйга, Сура, Ілеша, Нюхча, Шоча, Ёжуга, Чуплега.
Каля ракі пасёлкі Пінега і Карпагоры.
Параман
Парама́н — частка аблачэння праваслаўнага ці ўніяцкага манаха малой схімы — невялікі чатырохвугольны плат з выявай крыжа. Носіцца на целе пад адзеннем на шнурках, прышытых па вуглах. Параман называецца вобразам і знакам Крыжа Гасподняга.
Галубіна (значэнні)
Галубіна — тапонім:
Пароеўка
Паро́еўка (, Пороевка) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Антонаўскага сельсавета.
Да 4 чэрвеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Антонаўскага сельсавета, да 23 снежня 2009 года — у склад Дужаўскага сельсавета.
Амель
Амель (ням. Amel) — рака ў Бельгіі.
Знаходзіцца на ўсходзе краіны, працякае па правінцыі Льеж. Плошча басейна ракі складае 1077 км ². Агульная даўжыня ракі 93 км. Яна з’яўляецца правым прытокам ракі Урт.
Рачная сістэма ракі — Маас.
296
296 — высакосны год, пачаўся ў сераду. 296 год нашай эры, 296 год 1 тысячагоддзя, 96 год III стагоддзя, 6 год 10-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 7 год 290-х гадоў.
Мінія
Мінія (Minija) — рака ў Літве, правы прыток Нёмана. Даўжыня — 202 км, вадазбор — 2942 км².
Пачынаецца на Жамайцкім узвышшы, у вусці паблізу Куршскага заліва ўпадае ў дэльту Нёмана.
Бельскія (Лідскі раён)
Бе́льскія (, Бельские) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзітвянскага сельсавета.
Да 1978 года вёска ўваходзіла ў склад Крупаўскага сельсавета.
Поручы
По́ручы — частка богаслужэбнага аблачэння праваслаўнага і ўніяцкага духавенства; шырокія палосы са шчыльнага матэрыялу з выявай крыжа пасярэдзіне, абшытыя па краях стужкай іншага адцення. Ахопліваючы руку ў запясці, поручы злучаюцца з унутранага боку рукі з дапамогай шнурка. Поручы апранаюцца на абодва рукавы і абазначаюць сабой Божую сілу, моц і мудрасць, якія дае Бог святарам для выканання Таінстваў.
Валжанка
Валжа́нка (Arúncus) — род кветкавых раслін сямейства ружавых. Каля 10 відаў.
Батанічнае апісанне
Двухдомныя шматгадовыя травяністыя расліны або кусты з галінастым сцяблом вышынёй да 2 м і тоўстым дравяністым карэнішчам. Лісце двойчы-, тройчыперыстае, пілавата-зубчастае, на доўгіх чаранках. Кветкі дробныя, белыя або крэмавыя, у коласападобных гронках, сабраных у буйную раскідзістую мяцёлку. Плод — шматлістоўка. Дэкаратыўныя, лекавыя і меданосныя расліны.
Арэал
Пашыраны ва ўмераных абласцях Паўночнага паўшар’я, пераважна ў горных раёнах. Рэлікты трацічнай тургайскай флоры.
На тэрыторыі Беларусі ў заходніх і цэнтральных раёнах трапляецца валжанка звычайная, або двухдомная (Aruncus vulgaris).
Віды
У род уваходзяць 1—4 ці больш відаў, межы паміж якімі размыты. Нярэдка ўсе яны аб’ядноўваюцца ў адзін паліморфны від — A. dioicus.
Паліца (аблачэнне)
Па́ліца (ἐπιγονάτιον) — частка багаслужбовага аблачэння візанта-праваслаўнага і грэка-каталіцкага архіерэя, протапрэсвітара, архімандрыта, ігумена ці, у якасці ўзнагароды, прэсвітара. Уяўляе сабой ромб з тканіны з крыжом пасярэдзіне, які прышываецца за востры вугал на стужцы каля правага сцягна (калі духоўная асоба мае набедранік, то ён носіцца на левым баку).
Гісторыя і паходжанне
Паходжанне паліцы прасочваецца да практыкі візантыйскіх імператараў ўзнагароджваць цырыманіяльнымі мячамі сваіх ваеначальнікаў у знак прызнання іх доблесці ў абароне імперыі. Узнагарода такімі мячамі часта суправаджаліся ўзнагародай насцягнавымі шчытамі, якія падвешваліся да пояса і абаранялі нагу ад сінякоў, выкліканых пастаянным ударам мяча аб сцягно. Магчыма таксама, што паліца пайшла ад табліёнаў. Ёсць таксама тэорыя, што паліца паходзіць ад арнаментаваных насовак і вылучалася ў асобнае башаслужбовае аблачэнне ў XII стагоддзі. Калі браць за ўвагу апошнюю тэорыю, тады можна сказаць, што праваслаўная і грэка-каталіцкая паліца мае свой аналаг у рыма-каталікоў — субцынкторый (да II Ватыканскага Сабора (XXI Сусветны Сабор у каталіцкай традыцыі) выкарыстоўваўся ў літургічным аблачэнні Архіепіскапа Мілана і Папы).
У старажытнасці паліца была частай толькі епіскапскага аблачэння, потым у грэчаскай і, пасля Берасцейскага царкоўнага сабора, у славянскай (праваслаўнай і візанта-каталіцкай) традыцыях была засвоеная і архімандрытамі і протапрэсвітарамі. З XVIII стагоддзя як узнагароду яе моглі атрымліваць ігумены і протапрэсвітары.
Выкарыстанне і сімвалізм
У славянскай грэка-каталіцкай і рускай праваслаўнай традыцыі паліца — часцей узнагарода за добрую і доўгую службу, а ў грэчаскай традыцыі (Балгарская Грэка-Каталіцкая Царква, Эладская Праваслаўная Царква, Грэчаская Каталіцкая Царква і інш.) — паліца даецца ў якасці ўзнагароды за атрыманне навуковай ступені.
У сімвалічным значэнні паліца, як і набедренник, мае той сэнс духоўнага мяча, то бок Слова Божага, Якім заўсёды павінен быць узброены пастыр. Але ў параўнанні з набедранікам паліца належыць да больш высокага ўзроўню, так як сімвалізуе яшчэ і край рушніка, якім Ісус Хрыстос амываў ногі вучням. Кажуць таксама, што паліца выкарыстоўвалася для перавозкі дакументаў, якія тычацца становішча чалавека ў царкве. Такія дакументы, якія сведчаць прысвячэнне і званне, будуць найбольш дарэчныя падчас падарожжа. Нашэнне іх на Літургіі было сімвалам нясення сваёй улады здзяйсняць Літургію.
Падчас Таінства Святарства, прэсвітар або дыякан тройчы робіць крыжовы ход вакол алтара, пасля кожнага кола ён схіляецца перад епіскапам і цалуе яго паліцу і правую руку. Акрамя таго, у некаторых багаслужбовых традыцыях, калі епіскап здзяйсняе хіратэсію, такую як пастаўленне ў іпадыяканы, ён кладзе сваю паліцу на галаву кандыдата, калі ён прамаўляе малітву.
У армянскім абрадзе ёсць таксама аналаг паліцы, які называецца «гонкер», але насіць яго мае права толькі патрыярх, як напрыклад патрыярх-каталікос Армянскай Каталіцкай Царквы. Вобраз Святога Власія Севасційскага ёсць у армяна-каталіцкім прыходзе Сан-Мікола-так-Таленціна ў Рыме, дзе адлюстраван святы ў гонкеры.
Малітва пры апрананні
Апрануўшы сваю паліцу, святар моліцца:
Тэарэма Нётэр
Тэарэма Эмі Нётэр сцвярджае, што кожнай неперарыўнай сіметрыі фізічнай сістэмы адпавядае некаторы закон захавання.
Так, закон захавання энергіі адпавядае аднароднасці часу,
закон захавання імпульсу — аднароднасці прасторы,
закон захавання моманту імпульсу — ізатрапіі прасторы,
закон захавання электрычнага зараду — калібровачнай сіметрыі і г. д.
Тэарэма звычайна фармулюецца для сістэм, якія валодаюць функцыяналам дзеяння, і выражае сабой інварыянтнасць лагранжыяна адносна некаторай неперарыўнай групы пераўтварэнняў.
Тэарэма ўстаноўлена ў працах навукоўцаў Гётынгенскай школы Д. Гільберта, Ф. Клейна і Э. Нётэр. У найбольш распаўсюджанай фармулёўцы была даказана Эмі Нётэр ў 1918 годзе.
Класічная механіка
Кожнай аднапараметрычнай групе дыфеамарфізмаў g^s(q_i), якія захоўваюць функцыю Лагранжа, адпавядае першы інтэграл сістэмы, роўны
У тэрмінах інфінітэзімальных пераўтварэнняў, хай інфінітэзімальнае пераўтварэнне каардынат мае выгляд і функцыя Лагранжа інварыянтная адносна гэтых пераўтварэнняў, гэта значыць Тады ў сістэмы існуе першы інтэграл, роўны Тэарэму можна абагульніць на выпадак пераўтварэнняў, якія закранаюць таксама і час, калі прадставіць яе рух як працэс, што залежыць ад некаторага параметра \tau, прычым у працэсе руху t=\tau. Тады з пераўтварэнняў вынікае першы інтэграл
Тэорыя поля
Няхай аднапараметрычная група g^s дыфеамарфізмаў прасторы патэнцыялаў захоўвае функцыю Лагранжа, тады захоўваецца вектар
званы вектарам патоку Нётэр. Па індэксах, якія паўтараюцца, падразумяваецца падсумоўванне,. Сэнс захавання вектара патоку Нётэр ў тым, што
таму паток J праз любую замкнёную паверхню ў прасторы каардынат роўны 0. У прыватнасці, калі вылучыць сярод каардынат адну, званую часам, і разгледзець гіперплоскасці пастаяннага часу, то паток J праз такую ​​гіперплоскасць пастаянны ў часе, пры ўмове досыць хуткага змяншэння поля на бесканечнасці і некампактнай гіперпаверхні, каб паток вектара праз бакавую мяжу вобласці прасторы паміж дзвюма гіперпаверхнямі быў роўны 0. У класічнай тэорыі поля такой уласцівасцю валодае, напрыклад, тэнзар энергіі-імпульсу для электрамагнітнага поля. У вакууме лагранжыян поля не залежыць яўна ад каардынат, таму паяўляецца велічыня, якая захоўваецца і звязваецца з патокам энергіі-імпульсу.
Дыферэнцыяльныя ўраўненні
Хай маецца варыяцыйная задача з функцыяналам дзеяння. Тут L — лагранжыян, x — незалежныя зменныя, u — залежныя зменныя, гэта значыць функцыі ад x. L можа залежаць таксама і ад вытворных u па x, не абавязкова толькі першага парадку.
Варыяцыйная задача для такога функцыянала прыводзіць да дыферэнцыяльных ураўненняў Эйлера — Лагранжа, якія можна запісаць у выглядзе
— вытворная функцыі u^{\alpha} па зменнай x_i. Шматкроп’е азначае, што калі L залежыць ад вытворных парадку вышэй першага, то трэба дадаць адпаведныя складнікі ў \mathrm{E}. У кампактным запісе, дзе J — мультыіндэкс. Сумаванне вядзецца па ўсіх складніках такіх, што вытворная ўваходзіць у L.
Тэарэма Нётэр звязвае так званыя варыяцыйныя сіметрыі функцыянала S з законамі захавання, якія будуць выконвацца на рашэннях ураўненняў Эйлера — Лагранжа.
Законы захавання
Закон захавання для сістэмы дыферэнцыяльных ураўненняў — гэта выраз выгляду
Трывіяльнымі законамі захавання называюцца законы захавання,
Калі для двух законаў захавання з функцыямі \vec P і \vec R рознасць дае трывіяльны закон захавання, такія два закона захавання называюцца эквівалентнымі.
Кожны закон захавання эквівалентны закону захавання ў характарыстычнай форме — гэта значыць такому, для якога
дзе \Delta — выразы, якія ўваходзяць у вызначэнне сістэмы дыферэнцыяльных ураўненняў:. Для апісанага выпадку і
Q_\alpha залежаць ад u, x і вытворных u па x і называюцца характарыстыкамі закона захавання.
Варыяцыйныя сіметрыі
«Абагульненае» разумеецца ў тым сэнсе, што \xi і \varphi могуць залежаць не толькі ад u і x, але і ад вытворных u па x.
Азначэнне: \vec v называецца варыяцыйнай сіметрыяй функцыянала S, калі існуе набор функцый такі, што
У формуле для працягу неабходна браць, акрамя \vec v, складнікі з такімі, для якіх u^\alpha_J ўваходзяць у L або, у агульным выпадку, у той выраз, на які працяг дзейнічае.
Сэнс вызначэння варыяцыйнай сіметрыі заключаецца ў тым, што \vec v — гэта інфінітэзімальныя пераўтварэнні, якія ў першым парадку мяняюць функцыянал S такім чынам, што ўраўненні Эйлера — Лагранжа пераўтвараюцца ў эквівалентныя. Справядлівая
тэарэма: калі \vec v з’яўляецца варыяцыйнай сіметрыяй, то \vec v з’яўляецца (абагульненай) сіметрыяй ураўненняў Эйлера — Лагранжа:
Характарыстыкі вектарных палёў
Набор функцый (у абазначэннях, дадзеных вышэй) завецца характарыстыкай вектарнага поля \vec v. Замест \vec v можна браць вектарнае поле
якое называецца эвалюцыйным прадстаўніком \vec v.
\vec v і \vec v_Q вызначаюць па сутнасці адну і тую ж сіметрыю, таму, калі вядомыя характарыстыкі Q_\alpha, можна лічыць, што тым самым зададзена і сіметрыя. Працяг \vec v_Q вызначаецца аналагічна працягу \vec v, але фармальна прасцей, бо не трэба асобна ўлічваць ўклад ад \xi.
Тэарэма Нётэр ўстанаўлівае сувязь паміж характарыстыкамі законаў захавання і характарыстыкамі вектарных палёў.
Тэарэма Нётэр
Абагульненае вектарнае поле \vec v вызначае групу сіметрыі функцыянала S у тым і толькі ў тым выпадку, калі яго характарыстыка \vec Q з’яўляецца характарыстыкай закона захавання для адпаведных ураўненняў Эйлера — Лагранжа.
Законы захавання
У класічнай механіцы законы захавання энергіі, імпульсу і моманту імпульсу выводзяцца з аднароднасці/ізатропнасці лагранжыяна сістэмы — лагранжыян (функцыя Лагранжа) не мяняецца з часам сам па сабе і не змяняецца пераносам або паваротам сістэмы ў прасторы. Па сутнасці, гэта азначае тое, што пры разглядзе нейкай замкнёнай у лабараторыі сістэмы будуць атрыманы адны і тыя ж вынікі незалежна ад размяшчэння лабараторыі і часу правядзення эксперыменту. Іншыя сіметрыі лагранжыяна сістэмы, калі яны ёсць, ці адпавядаюць іншым велічыням, што захоўваюцца ў дадзенай сістэме (інтэграле руху); напрыклад, сіметрыя лагранжыяна гравітацыйнай і кулонаўскай задачы двух цел прыводзіць да захавання не толькі энергіі, імпульсу і моманту імпульсу, але і вектара Лапласа — Рунге — Ленца.
Нацыянал-бальшавізм
Нацыянал-бальшавізм — палітычная ідэалогія, якая была развіта рускімі філосафамі Эдуардам Лімоновым і Аляксандрам Дугіным у 1990-я гады. Сам тэрмін «нацыянал-бальшавізм» быў уведзены рускім эмігрантам Мікалаем Устрялавым у 1921 годзе. Акрамя Расіі, ідэалогія нацыянал-бальшавізму была распаўсюджана ў Германіі.
Сама ідэалогія з’яўляецца сінтэзам ідэй камунізму і нацыяналізму.
Гісторыя нацыянал-бальшавізму
Першапачаткова, Мікалай Устрялаў і іншыя рускія палітычныя эмігранты бачылі нацыянал-бальшавікоў, як рускіх кансерватараў, якія прызналі бальшавікоў як стваральнікаў моцнай расійскай дзяржавы (частка генералітэту царскай арміі на чале з А. Брусілавым, манархістамі Пурышкевічам і Шульгіным і г.д.). З цягам часу нацыянал-бальшавізм змяніўся і прыняў іншае аблічча ў Германіі.
Пасля рускіх палітычных эмігрантаў тэорыю аб нацыянал-бальшавізме пачаў развіваць нямецкі сацыял-дэмакрат Эрнст Нікіш, які быў выгнаны з СДПГ за свой нацыяналізм. Потым Нікіш уступіў у маленькую партыю — Сацыялістычную партыю Саксоніі, якую звярнуў у сваі ідэі. Нікіш і яго паслядоўнікі называлі сябе «нацыянал-бальшавікамі», падкрэсліваючы як нацыянальны, так і сацыяльны характар сваёй барацьбы. У нацыянал-бальшавіцкай ідэалогіі артадаксальна-марксісцкая ідэя «пралетарскай арганізацыі класа» саступае месца ідэі «пралетарскай арганізацыі ўсяго народа», што павінна было прывесці да вызвалення «ўсяго народа», «нацыянальнага цэлага». Нацыянал-бальшавікі настойвалі на сацыяльнай рэвалюцыі, закліканай вызваліць нямецкі працоўны клас ад панавання эксплуататараў, але пры гэтым падкрэслівалі, што сацыяльная рэвалюцыя можа ажыццявіцца толькі ў кантэксце нацыянальнай рэвалюцыі і толькі ў тым выпадку, калі яна паставіць сваёй палітычнай задачай стварэнне прынцыпова новага тыпу дзяржавы. У 1930 год Нікіш апублікаваў сваю праграму, у якой было пералічана «6 пунктаў нямецкага пратэсту»: супраць «ідэяў 1789 года», супраць індывідуалізму, капіталізму, марксізму, парламентарызму, супраць Захаду як радзімы гэтых ідэй, супраць варварскага азіяцкага бальшавізму. Палітычная частка праграмы складалася з наступных тэзісаў: «павярнуцца тварам да Усходу і яго пазітыўных каштоўнасцяў, ажыццявіць неабходны выхад з сусветнай капіталістычнай гаспадаркі, арганізаваць прымусовае перасяленне з гарадоў у вёску, стварыць перадумовы для сялянскага жыцця, адмовіцца ад ідэі гуманізму, адмовіцца ад прыватнай уласнасці, замест яе выхоўваць пачуццё абавязку і служэння народу і дзяржаве».
Другое дыханне нацыянал-бальшавізм атрымаў у 1990-х гадах у Расіі, дзе яго развівалі філосафы Эдуард Лімонаў і Аляксандр Дугін, якія пазней стварылі Нацыянал-бальшавісцкую партыю.
Нацыянал-бальшавізм у Беларусі
На цяперашні час у Беларусі існуе толькі адна нацыянал-бальшавісцкая арганізацыя — Беларускае аддзяленне НБП. Гэты палітычны рух не мае афіцыйнай рэгістрацыі ў Міністэрстве Юстыцыі Рэспублікі Беларусь і знаходзіцца ў апазіцыі дзеючаму ўраду. Таксама арганізацыя Аўтаномныя нацыянал-бальшавікі праводзіць некаторыя акцыі на тэрыторыі Беларусі, але невядома, ці ёсць у іх беларускае аддзяленне.
Руская мова
Ру́ская мова (саманазва: русский язык) — усходнеславянская мова славянскае галіны ў складзе індаеўрапейскай моўнай сям’і.
Руская мова родная для 167 мільёнаў чалавек, з якіх каля 137 мільёнаў пражывае ў Расіі. Руская мова з’яўляецца дзяржаўнай мовай у Расіі, Беларусі (побач з беларускай мовай), афіцыйнай мовай у Казахстане (побач з казахскай мовай у якасці дзяржаўнай), Кыргызстане (побач з кiргiзскай мовай у якасці дзяржаўнай). Руская мова з’яўляецца таксама афіцыйнай у непрызнаных утварэннях Абхазія, Паўднёвая Асеція і Прыднястроўе, а таксама ў аўтаномнай Гагаузіі (Малдова).
Арфаграфія
З часоў апошняй рускае арфаграфіі ў 1918 годзе ў склад рускага алфавіта ўваходзяць 33 літары. З іх 10 літар выкарыстоўваюцца для перадачы галосных гукаў: а, е, ё, и, о, у, ы, э, ю і я (пры гэтым дадзеных літар менш у параўнанні з колькасцю ўласна галосных). Астатнія 23 літары перадаюць зычныя гукі, пры гэтым літары ъ і ь выкарыстоўваюцца не для адлюстравання асобных самастойных гукаў, а з’яўляюцца індыкатарамі цвёрдасці альбо мяккасці наяўных зычных (больш падрабязная інфармацыя ў артыкуле: руская фанетыка). Арфаграфія рускае мовы мае досыць архаічны характар (не адлюстроўваюцца змены ненаціскных галосных, аглушэнне фінальных зычных, выпадзенне зычных і г.д.), яе гісторыя налічвае некалькі стагоддзяў, сама арфаграфія засноўваецца пераважна на этымалагічным прынцыпе.
Асноўныя рысы
Руская мова адносіцца да індаеўрапейскае сям’і моў. Унутры гэтай сям’і яна ўваходзіць у славянскую галіну. Руская мова традыцыйна адносіцца да ўсходнеславянскай групы моў і ўтварае з беларускай і ўкраінскай мовамі дыялектны кантынуум.
Гісторыя рускае мовы прасочваецца прынамсі з канца першага тысячагоддзя н.э., калі славянскія плямёны Усходняй Еўропы пачалі засяленне сучасных паўднёва-заходніх рэгіёнаў Расіі. Праз пэўны час з праславянскае мовы вылучаецца сукупнасць дыялектаў, на аснове якіх развіваецца літаратурная мова, вядомая ў лінгвістыцы і гістарыяграфіі пад тэрмінам старажытнаруская мова. Славянскія гаворкі Маскоўскага княства і некаторых іншых суседніх пазней пачынаюць развівацца ў рускую мову, у той час як прыкладна з ХІІІ ст. на землях ВКЛ развіваецца ўласная народная мова і яе літаратурны стандарт (гл. старабеларуская мова).
Лексіка
Кантакты насельніцтва цэнтральнай Расіі з грэчаскамоўнай літаратурай і суседнімі цюркскімі дзяржавамі становяцца прычынай узбагачэння рускай лексікі элінізмамі і цюркізмамі (якія часам пранікалі і на ўзровень карэннай лексікі, але іх уплыў неістотны). Нягледзячы на частае асвятленне ў публіцыстыцы, а таксама гістарычныя кантакты, доля запазычанняў фіна-ўгорскага паходжання вельмі малая і адносіцца найперш да дыялектызмаў або да спецыфічных культурных паняццяў (тайга, тундра). З XVIII—ХІХ стст. у рускую мову пранікае вялікая колькасць галіцызмаў (французскія запазычанні) і германізмаў (з нямецкай мовы), частата іх тагачаснага выкарыстання залежала ад функцыянальнага стылю мовы ці адукаванасці носьбіта. Вядомы запазычанні з іншых славянскіх моў, але іх уплыў адносіцца ў асноўным толькі да адпаведных культурных рэалій. Як і ў іншых шматлікіх славянскіх мовах, у лексіку рускай мовы ўваходзяць інтэрнацыяналізмы англійскага, лацінскага і грэчаскага паходжання.
Урэшце, абсалютная большасць лексікі сучаснай рускай мовы мае славянскую этымалогію.
Фанетыка, фаналогія
Гукавы лад рускай мовы вылучаецца наяўнасцю сінкопы (выпадзення) галосных, леніцыі (аслабленне вымаўлення зычнага) і апакопы (выпадзенне якіх-небудзь канчатковых гукаў ці спалучэнняў). Распаўсюджаны пераход ненаціскнога о, а і многіх іншых галосных у  або, што амаль не распаўсюджана ў іншых усходнеславянскіх. Як і ў іншых усходнеславянскіх, адзначаецца аглушэнне фінальных зычных і сэнсаадрознівальная роля палаталізацыі зычных (напрыклад, плот, але плоть). З прычыны архаічнасці рускай арфаграфіі ўсе дадзеныя рысы, акрамя апошняй, не адлюстроўваюцца на пісьме (напрыклад, шва пазначаецца як о або а ў залежнасці ад паходжання ў корані слова, напрыклад, молоко).
Марфалогія, сінтаксіс
Марфалогія ў цэлым блізкая іншым усходнеславянскім мовам, хоць і мае свае адметнасці. Сінтаксіс праяўляе значна большае падабенства.
Дыялекты
Традыцыйна ў складзе рускае мовы вылучаюць дзве дыялектныя групы — паўднёвую і паўночную, якія дзеляцца на дыялекты, дыялекты, у сваю чаргу, распадаюцца на асобныя гаворкі, арэал якіх абмежаваны групай вёсак ці паселішчаў. У расійскім мовазнаўстве дасавецкага перыяду пераважалі погляды, згодна з якімі ўласна руская мова складала т.зв. вялікарускую гаворку «рускае мовы», сам жа тэрмін руская мова (русскій языкъ) уключаў у сябе не толькі ўласна рускую мову (вялікарускую гаворку), а таксама беларускую ды ўкраінскую мовы, якія зніжаліся да статуса гаворак рускае мовы (у шырокім паняцці). Падобных канцэпцый таксама прытрымліваліся мовазнаўчыя школы заходніх краін, але з развіццём мовазнаўства і гістарыяграфіі такія погляды былі прызнаны састарэлымі.
У мовазнаўстве СССР існавала тэндэнцыя вызначэння меж дыялектаў рускае мовы з дыялектамі іншых усходнеславянскіх моў на аснове выключна меж саюзных рэспублік, БССР і УССР з РСФСР; такая практыка захоўваецца і ў сучасных рускіх даследаваннях па рускай мове. У часы Расійскай імперыі дыялекты захаду і поўдня сучаснай Расіі практычна паўсюдна адносіліся да беларускіх і ўкраінскіх дыялектаў (то бок, дыялекты Смаленшчыны, Браншчыны, Туда, Кубані і г.д.). У цяперашняй рускай мовазнаўчай практыцы гэтыя дыялекты, як і ў часы СССР, лічацца дыялектамі рускай мовы, ва Украіне, краінах Захаду і (часам) у Беларусі — адпаведна дыялектамі беларускае ці ўкраінскае моў.
Дыялекты рускае мовы, за выключэннем дыялектаў беларускае мовы на захадзе Расіі і дыялектаў украінскае мовы на поўдні, умоўна дзеляцца на гаворкі ранняга і позняга фарміравання. Першыя ўключаюць у сябе дыялекты цэнтральнай Расіі, на аснове якіх спрадвеку фарміравалася руская мова, другія — дыялекты паўночнай Расіі, Каўказа, Сібіры, Далёкага Усходу і дыяспары, якія фарміраваліся па засяленні этнічнымі велікарусамі тых ці іншых тэрыторый. Усе дыялекты рускае мовы з’яўляюцца ўзаемназразумелымі.
Некаторыя гаворкі на захадзе і поўдні Расіі дэманструюць пэўныя пераходныя рысы між беларускай і ўкраінскай мовамі адпаведна.
Літаратурная руская мова заснавана на гаворках цэнтральнае Расіі, якія належаць да паўднёвых дыялектаў. Асобным чынам вылучаюць таксама маўленне жыхароў Масквы і Санкт-Пецярбурга, якія адрозніваюцца галоўным чынам у лексіцы, радзей — у фанетыцы.
Калгуеў
Калгуеў — востраў у Паўночным Ледавітым акіяне, на ўсходзе Баранцава мора. Адносіцца да Архангельскай вобласці.
Апісанне
Плошча вострава складае 3495,5 км². Калгуеў узвышаецца на 76 м над морам і размешчаны ў 75 км ад мацерыка.
Складзены з пясчана-гліністых адкладаў. Паверхня ўзгорыстая, з марэннымі ўзгоркамі; паўднёвая частка вострава — плоская раўніна. Шмат азёр і балот.
На Калгуеве жывуць 200 чалавек, пераважна ненцы, якія займаюцца аленегадоўляй. Акрамя таго, на Калгуеве здабываецца нафта. Адзіны пасёлак на Калгуеве — Бугрыно.
Анук Эмэ
Біяграфія
Выхоўвалася ў яўрэйскай сям'і акцёраў, дачка Анры Дрэйфуса і Жэнеўевы Сарэя. Акцёрскаму майстэрству і танцам вучылася ў драматычнай школе Bauer-Therond. Здымалася ў кіно з 14 гадоў, але атрымала вядомасць праз 12 гадоў, сыграўшы Жанну Эбютэрн — сяброўку Амедэа Мадыльяні ў фільме «Манпарнас, 19». Актрысу заўважыў Федэрыка Феліні і запрасіў яе здымацца ў карціны — «Салодкае жыццё» і «Восем з паловай». У 1961 годзе выканала галоўную ролю ў кінематаграфічным дэбюце Жака Дэмі — музычным фільме «Лола». Аднак для мільёнаў гледачоў па ўсім свеце Анук Эмэ — у першую чаргу, Жанчына з фільма Клода Лелюша «Мужчына і жанчына» (1966). За гэту ролю яна атрымала «Залаты глобус», і была намінавана на «Оскар» за лепшую жаночую ролю. У 1969—1975 гадах у кіно не здымалася. З 1949 па 1978 гг. была чатыры разы замужам: Эдуард Зэмерман, Нікас Папатакіс, П'ер Барух, англійскі акцёр Альберт Фіні. Экс-мачаха англійскага фолк-музыканта Саймана Фіна. У 1980 годзе роля Эмэ ў італьянскім фільме «Скачок у пустэчу» была адзначана прызам Канскага фестывалю. Часопіс Empire змясціў яе ў спіс «100 самых сексуальных зорак у гісторыі кінематографа».
Пожанькі Вялікія
По́жанькі Вялі́кія (, Поженьки Великие) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Туркоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мікалаёва Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Лагішынская раўніна
Лагішынская раўніна — геамарфалагічны раён Палескай нізіны, на паўднёвым захадзе Беларусі.
Тэрыторыя мяжуе з Нараўска-Ясельдзінскай нізінай на поўначы, Люсінаўскай раўнінай на захадзе, прымыкае да далін рэк Ясельда, Прыпяць, Бобрык і краявых утварэнняў раўніны Загароддзе. Выцягнута ў субшыротным напрамку на 45 км, шырыня 15-25 км.
Сучасны рэльеф утвораны дзейнасцю прыпяцкага ледавіка. Асноўную частку тэрыторыі займае водна-ледавіковая раўніна. Яна ўскладняецца комплексамі краявых ледавіковых утварэнняў каля населеных пунктаў Лагішын, Мокрая Дуброва, Сташаны, Юзафіны, Краглевічы. На захад ад пасёлка Лагішын знаходзіцца максімальная адзнака рэльефа (174 м), што адпавядае паўднёвай мяжы старажытнага ледавіковага комплексу.
297
297 — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 297 год нашай эры, 297 год 1 тысячагоддзя, 97 год III стагоддзя, 7 год 10-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 8 год 290-х гадоў.
Падзеі
Пікты пераходзяць Вал Адрыяна. Вайна Канстанцыя на поўначы з піктамі
Аптычная сістэма
Аптычная сістэма (optical system) — сукупнасць аптычных элементаў (праламляльных, адлюстроўваючых, дыфракцыйных і т. п.), створаная для пераўтварэння светлавых пучкоў (у геаметрычнай оптыцы), радыёхваль (у радыёоптыцы), зараджаных часціц (у электроннай і іоннай оптыцы)
Аптычная схема — графічнае прадстаўленне працэсу змянення святла ў аптычнай сістэме.
Аптычны прыбор (optical instrument) — канструктыўным вобразам аформленая для выканання канкрэтнай задачы аптычная сістэма, якая складаецца, прынамсі, з аднаго з базавых аптычных элементаў. У склад аптычнага прыбора могуць уваходзіць крыніцы святла і прыёмнікі выпраменьвання. У іншай фармулёўцы, Прыбор называюць аптычным, калі хоць бы адна яго асноўная функцыя выконваецца аптычнай сістэмай.
Агульныя звесткі
У аптычных прыборах не ўсе дэталі, якія ўзаемадзейнічаюць са святлом, з’яўляюцца аптычнымі, спецыяльна прызначанымі для яго змянення. Такімі неаптычнымі дэталямі ў аптычных прыборах з’яўляюцца аправы лінз, корпус і т. п.
Сукупнасць бязладна раскіданых аптычных дэталей не ўтварае аптычнай сістэмы.
Звычайна пад аптычнымі сістэмамі разумеюць сістэмы, якія пераўтвароўваюць электрамагнітнае выпраменьванне ў бачным ці блізкім дыяпазонах (ультрафіялетавы, інфрачырвоны). У такіх сістэмах пераўтварэнне пучкоў святла адбываецца за кошт праламлення і адлюстравання святла, яго дыфракцыі (якая з’яўляецца прыватным выпадкам з’явы інтэрферэнцыі (пры неабходнасці ўліку абмежавання працягласці хвалевых франтоў), паглынання і ўзмацнення інтэнсіўнасці святла (у выпадку выкарыстання квантавых узмацняльнікаў).
Тыпы і разнавіднасці аптычных сістэм вельмі разнастайныя, аднак звычайна вылучаюць паказваючыя аптычныя сістэмы, якія складаюць аптычны відарыс, і асвятляльныя сістэмы, якія пераўтвараюць светлавыя пучкі ад крыніц святла.
Базавыя аптычныя элементы
Таксама называюцца аптычнымі дэталямі. Гістарычна такімі элементамі з’яўляліся:
У XIX стагоддзі гэтая тэтрада была дапоўнена палярызатарамі і дыфракцыйнымі элементамі (дыфракцыйная рашотка, эшалон Майкельсона).
У XX стагоддзі з’явіліся:
298
298 — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 298 год нашай эры, 298 год 1 тысячагоддзя, 98 год III стагоддзя, 8 год 10-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 9 год 290-х гадоў.
Раса (аблачэнне)
Ра́са — верхняе адзенне праваслаўных і ўніяцкіх прадстаўнікоў духавенства і манаства, доўгае да пят, шырокае, з шырокімі рукавамі, чорнага колеру.
Філы (спускальны апарат)
«Філы» (Philae) — рабатызаваны спускальны апарат Еўрапейскага касмічнага агенцтва, які суправаджаў касмічны апарат «Разета» да моманту пасадкі на камету Чурумаў — Герасіменка (67P) цягам больш як дзесяцігадовага палёту ад Зямлі. 12 лістапада 2014 спускальны апарат упершыню ў гісторыі прызямліўся на ядро каметы. З дапамогай сваіх інструментаў КА «Філы» павінен зрабіць здымкі з паверхні каметы і правесці першы аналіз на камеце з мэтай высвятлення яе складу. Пасадка і дзейнасць апарата ажыцяўляецца з Цэнтра кіравання палётамі ў нямецкім Дармштаце.
Назва пасадачнага модуля паходзіць ад вострава Філы на Ніле, дзе быў выяўлены з двухмоўным надпісам, які разам з Разецкім каменем стаў ключом для расшыфравання егіпецкіх іерогліфаў.
Allium calyptratum
Allium calyptratum — від травяністых раслін сямейства, распаўсюджаны ў паўночнай Сірыі і паўднёвай Турцыі.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў паўночнай Сірыі і паўднёвай Турцыі; распаўсюджанне ў Ліване і Ізраілі няпэўнае.
Расце ў горных раёнах пад полагам хвойных лясоў.
Пагрозы
Няма інфармацыі пра пагрозы для гэтага віду, аднак, як горны від, ён можа быць уразлівы да выпасу свойскай жывёлы, што з’яўляецца агульнай пагрозай у горных раёнах гэтага рэгіёну.
Аляксандр Сямёнавіч Шышкоў
Аляксандр Сямёнавіч Шышкоў (Алекса́ндр Семёнович Шишко́в; 9 [20] сакавіка 1754,  — 9 [21] красавіка 1841, ) — рускі пісьменнік, літаратуразнаўца, філолаг, мемуарыст, ваенны і дзяржаўны дзеяч, адмірал (1824). Дзяржаўны сакратар і міністр народнай асветы. Адзін з вядучых расійскіх ідэолагаў часоў Айчыннай вайны 1812 года, вядомы кансерватар, ініцыятар выдання ахоўнага цэнзурнага статута 1826 года. Прэзідэнт літаратурнай Акадэміі Расійскай.
Варлен Леанідавіч Бечык
Біяграфія
Скончыў БДУ ў 1960. З 1972 навуковы супрацоўнік інстытуту літаратуры АН БССР, з 1981 намеснік галоўнага рэдактара выдавецтва «Мастацкая літаратура».
Творчасць
Друкуецца з 1959 года. Даследуе беларускую паэзію: праблемы яе грамадзянскасці і мастацкасці, пытанні майстэрства, асаблівасці творчых індывідуальнасцяў майстроў паэтычнага слова (артыкулы пра Я. Купалу, А. Куляшова, У. Хадыку, А. Дудара, П. Броўку, П. Панчанку, А. Пысіна, А. Вярцінскага, Р. Барадуліна і інш: зборнік літаратурна-крытычных артыкулаў «Свет жывы і блізкі», 1974; манаграфія «Беларуская савецкая лірыка», 1979, сумесна з М. Ярашам). Аналізуе і празаічныя творы беларускай літаратуры (артыкулы пра В. Быкава, І. Пташнікава, Я. Сіпакова, І. Хадановіча і іншых).
Зарэчча (Пухавіцкі раён)
Зарэ́чча (, Заречье) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блонскага сельсавета. Месціцца за 2 км на поўнач ад Мар’інай Горкі, 51 км ад Мінска, 6 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы, на рацэ Цітаўка.
Гісторыя
У канцы XVIII стагоддзя вёска ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні, шляхецкая ўласнасць, была карчма. У сярэдзіне XIX стагоддзя ўласнасць Асоўскага. У 1897 годзе былі аднайменныя вёска і ўрочышча, у Пухавіцкай воласці.
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы.
З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1939—1954 гадах цэнтр Блонскага сельсавета.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі. У ваколіцах вёскі дзейнічала савецкая партызанская брыгада «Полымя».
Таццяна Мікалаеўна Дашкевіч
Таццяна Мікалаеўна Дашкевіч (нар. 1968, Азярышча, Мінская вобласць) ― рускамоўная пісьменніца Беларусі.
Біяграфія
Дзяцінства прайшло ў Мінску. Бацька ― інжынер, маці ― урач. Пасля школы працавала ў саўгасе, у 1992 годзе скончыла Літаратурны інстытут ў Маскве. Вучылася ў паэтычным семінары Льва Ашаніна. Пасля інстытута некаторы час жыла ў Маскве, затым, выйшаўшы замуж за празаіка і барда Мікалая Шыпілава (1946—2006), з’ехала з ім дадому ў Мінск.
Друкавалася ў маскоўскіх і мінскіх газетах і часопісах: «Нёман», «Беларусь», «Наш современник», «Москва», «Молодая гвардия», «Літаратура і мастацтва», «Завтра» і інш.
Лаўрэат літаратурнай прэміі імя Андрэя Платонава «Разумнае сэрца» (1996) і прэміі «Імперская культура» ў намінацыі «Музычнае мастацтва» за кнігу серыі «ЖЗЛ» «Аляксей Фацьянаў» (Масква, 2004). Лаўрэат тэлеконкурсу «Залаты грамафон» (2000), дыпламант кінафестывалю «Барадзінская восень». За духоўную дзейнасць узнагароджана граматай Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі.
Сябра Саюза пісьменнікаў Расіі (1993) і Саюза пісьменнікаў Беларусі (2006).
Удзельнічае ў духоўна-асветніцкіх фестывалях, выступае з канцэртамі ў Беларусі і Расіі.
Ініцыятар узвядзення Свята-Мікольскай царквы у вёсцы Валяр’янава Мінскага раёна, з’яўляецца старастай гэтай парафіі.
Творчасць
Таццяна Дашкевіч вядомая ў першую чаргу як аўтар дзіцячых кніжак і аўтарскіх песянь пад гітару. Аўтар дыск-альбомаў «Адвядзі мяне ў храм», «Вясковы анёл» (выпушчаны Беларускай праваслаўнай царквой), «Мама», «Дзве рыбкі».
Вершы Таццяны Дашкевіч адрозніваюцца натуральнасцю інтанацыі, адчуваннню, лірычнай мелодыкай. З 2000 года пачынае пісаць кнігі для дзяцей, выдадзена больш за 20. Праваслаўныя выдавецтва ахвотна выдаюць яе дзіцячыя кнігі.
Раман-Віна
Рама́н-Віна́ (, Роман-Вина) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Антонаўскага сельсавета.
Да 4 чэрвеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Антонаўскага сельсавета, да 23 снежня 2009 года — у склад Дужаўскага сельсавета.
Найлепшая прапанова
«Найле́пшая прапано́ва» (La migliore offerta) — драма кінарэжысёра Джузэпэ Тарнаторэ. Галоўныя ролі ў фільме выканалі Джэфры Раш, Джым Сцёрджэс, Сільвія Хукс і Дональд Сазэрленд. Прэм’ера фільма адбылася 1 студзеня 2013 года.
Фільм быў названы своеасаблівым пераасэнсаваннем «Галавакружэння» Альфрэда Хічкока і, нягледзячы на неадназначнае прыняцце кінастужкі прэсай, у агульным фільм атрымаў станоўчыя водгукі крытыкаў, якія асаблівым чынам адзначылі акцёрскую ігру Джэфры Раша. Стужка была ўзнагароджана мноствам пераважна італьянскіх кінапрэмій.
Сюжэт
Пажылы аўкцыяніст, калекцыянер карцін вечна самотны Вёрджыл Олдман атрымлівае замову на ацэнку старадаўніх рэчаў ад таямнічай кліенткі Клэр, якая хварэе на агорафобію і за апошнія дванаццаць год ні разу не выходзіла са свайго асабняка. Па меры працы ў яе доме Вёрджыл не толькі раскрывае таямніцу раскіданых паўсюль дзіўных шасцярэнек і механізмаў, але і паступова ўлюбляецца ў саму гаспадыню. Заваяваць сэрца дзяўчыны яму дапамагаюць парады сяброў: маладога механіка і знаўцы жанчын Роберта і мастака Білі, саўдзельніка Олдмана ў афёрах з карцінамі. Аднак неўзабаве Вёрджылу прыйдзецца правесці пераацэнку сваіх каштоўнасцяў і па-новаму зірнуць на сваё жыццё.
Стварэнне
Сюжэт быў задуманы Тарнаторэ за дваццаць год да выхада фільма, але стварэнне фільма было адкладзена. Тарнаторэ запрасіў у праект Джэфры Раша яшчэ на этапе напісання сцэнарыя, бо толькі яго ўяўляў у вобразе Вёрджыла. Рэжысёр назваў яго «сінтэзам Марлана Бранда і Марчэла Мастраяні».
Аналіз
Першыя тры чвэрці фільма час у ім рухаецца строга лінейна. Калі ж Олдман выяўляе знікненне карцін, сцэны яго адчаю пачынаюць перамяжоўвацца з успамінамі пра мімалётнае шчасце. Змяняецца і месца дзеяння: абагулены заходнееўрапейскі горад змяняецца ў фінале яркай самабытнай Прагай, дзе Олдман наведвае астранамічны гадзіннік (Пражскія куранты) і рэстаран, пра які яму распавядала Клэр.
Апрача шматлікіх адсылак да твораў выяўленчага мастацтва, крытыкі бачаць у «Найлепшай прапанове» няяўныя цытаты з фільмаў «Афёра», «Галавакружэння» і «Асноўны інстынкт».
Елка еўрапейская
Елка еўрапейская, Елка звычайная  (Picea abies), вечназялёнае дрэва роду елка сямейства хваёвых.
Назва
Елка звычайная, ёлка, елка , ялуга.
Батанічнае апісанне
Вышыня дрэў 30—35 м (часам да 45—52 м), дыяметр да 100—150 см. Кара шэрая, адслойваецца ў старых дрэў тонкімі лускавінкамі. Каранёвая сістэма паверхневая, таму пры моцным ветры дрэвы нярэдка выварочваюцца з каранямі. Крона густая, конусападобная. Ігліца цёмна-зялёная, чатырохгранная, завостраная, 1—2,5 см даўжынёй.
Жаночыя шышкі напачатку чырвоныя, пазней бурыя, блішчастыя, выцягнутыя, яйкападобныя; мужчынскія шышкі дробныя, чырвоныя або жоўта-зялёныя, 10–15 см даўжынёй і 3–4 см шырынёй; насенныя лускавіны ромбападобныя, наверсе зубчастыя.
Пашырэнне
Ценевынослівае дрэва. Расце на свежых гліністых, сугліністых і супясчаных глебах. Лесаўтваральны від у таежнай зоне Еўропы.
Шырока распаўсюджана на паўночным усходзе Еўрапейскай часткі Расіі, па ўсёй Сібіры (за выключэннем тундравых раёнаў) і далей да ўзбярэжжа Ахоцкага мора і сярэдняга цячэння Амура.
На Беларусі елка еўрапейская пашырана ў паўночнай і цэнтральнай частках, дзе ўтварае яловыя лясы. На поўдні трапляецца рэдка: на Палессі вядома 32 астраўныя ўчасткі, 3 з іх у Маларыцкім і Брэсцкім раёнах, дзе расце карпацкая форма елкі еўрапейскай.
Інтрадукавана ў Паўночнай Амерыцы.
Асаблівасці біялогіі
Елка адрозніваецца высокай ценевынослівасцю, марозаўстойлівая, трывае залішняе ўвільгатненне, але церпіць ад засух, позніх веснавых і ранніх восеньскіх замаразкаў, задымленасці і сухасці паветра. Цвіце елка ў маі-чэрвені, шышкі выспяваюць восенню.
Жыве 250–300, рэдка да 450 год.
Значэнне і выкарыстанне
Драўніна выкарыстоўваецца ў будаўніцтве, цэлюлознай прамысловасці. Елка часта сустракаецца ў ахоўных насаджэннях уздоўж дарог.
Сінонімы
Паводле The Plant List на 2013 год, у сінаніміку віду ўваходзяць :
Ленапэ
Ленапэ (саманазва: Lenni-Lenape), болей вядомыя як дэлавары (Delawares) — алганкінскі народ, карэнныя насельнікі ЗША. У нашы дні жывуць пераважна ў штатах Аклахома і Вісконсін. Агульная колькасць (2010 г.) — 18 264 чал.