cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Юрый Яўгенавіч Дзямідчык
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы прысвечаны вывучэнню малекулярна-генетычных механізмаў патагенезу карцыном шчытападобнай залозы і яечнікаў, распрацоўцы новых метадаў дыягностыкі, лячэння і прагназавання ў анкалогіі. Даследаваў патагенез і клінічныя плыні раку шчытападобнай залозы, выканаў цыкл работ па ўдасканаленні лячэння гэтага захворвання. Прапанаваў новыя спосабы дыягностыкі дадзенага новаўтварэння, заснаваныя на аналізе экспрэсіі маркерных генаў у матэрыяле аспірацыйнай біяпсіі. Распрацаваў метады лячэння хворых з рэфрактэрнымі да цытастатыкаў формамі метастатычнага медулярнага раку шчытападобнай залозы і абгрунтаваў выкананне медыястынальных лімфадысекцый у дадзенай катэгорыі пацыентаў. Стварыў комплексную тэхналогію аднаўлення брушной сценкі з выкарыстаннем клетачнай аўтатрансплантацыі мезенхімальных ствалавых клетак з тлушчавай тканіны ў пацыентаў з пасляаперацыйнымі вентральнымі кіламі вялікіх і гіганцкіх памераў.
Аўтар больш за 500 навуковых прац, у тым ліку 15 манаграфій (і даведнікаў).
Дамінік Савіо
Дамінік Савіо (, Рыва-прэса-К’еры, Італія —, Кастэльнуова-Дон-Боска) — каталіцкі святы.
Біяграфія
У сямігадовым узросце прыняў Першую св. Камунію і ўжо тады напісаў, што хоча, каб яго сябрамі былі Езус і Марыя і што для яго лепш памерці, чым зграшыць.
Юнак вёў духоўнае жыццё і асабліва ўшаноўваў Багародзіцу і Найсвяцейшы Сакрамэнт. Заснаваў Таварыства Беззаганнага Зачацця, для якога сам напісаў прыгожы статут.
Улетку 1856 года выбухнула эпідэмія халеры. Дон Боско прапанаваў найбольш смелым са старэйшых вучняў дапамагаць пакінутым людзям. Сярод дабравольцаў быў і Дамінік Савіо. У выніку ён таксама захварэў і быў вымушаны вярнуцца ў сям’ю, якая жыла ў Мандоніо. Там Дамінік Савіо памёр.
Кананізаваны ў 1954 годзе, а яго рэліквіі ўшаноўваюцца ў базыліцы Марыі Успамогі хрысціянаў у Турыне.
Пракельцкая мова
Праке́льцкая мова — прамова (мова-продак), якая лічыцца продкам моў кельцкай галіны індаеўрапейскай сям'і моў, і, у сваю чаргу, стала асобнай філіяцыяй пасля распаду праіндаеўрапейскай мовы. Не з'яўляецца пісьмова засведчанай, аднаўляецца праз звесткі і метады параўнальна-гістарычнай лінгвістыкі.
Некаторымі мовазнаўцамі ўключаецца ў склад заходнеіндаеўрапейскай супольнасці, да якіх належалі таксама прагерманская, праіталійская і прабалта-славянская мовы. Дакладныя зносіны між гэтымі мовамі ў рамках гіпатэтычнай супольнасці застаюцца дыскусійнымі. На ўзор такіх індаеўрапейскіх моў, як тахарскія, італійскія, германскія, старажытнагрэчаская і некаторыя іншыя, уяўляла сабой мову з тыпова «кентумнымі» рысамі.
Рэканструкцыя пракельцкай мовы ўскладняецца рознай наяўнасцю звестак адносна дзвюх груп кельцкай галіны, астраўной і кантынентальнай. Усе кантынентальныя кельцкія мовы з'яўляюцца вымерлымі; у той час як іх пісьмовыя помнікі даюць добрае ўяўленне пра фаналогію і, часам, пра марфалогію, рэканструкцыя іх сінтаксісу падааецца цяжкасцям з прычыны малой колькасці вядомых пісьмовых помнікаў. Некаторыя поўныя сказы знаходзяцца ў пісьмовых сведчаннях гальскай і кельтыберскай моў, але найстарэйшай істотнай кельцкай літаратурай лічацца ўзоры пісьма старажытнаірландскай мовы — самай ранняй з засведчаных астраўных моў.
Мажлівыя носьбіты
Найранейшай археалагічнай культурай, прадстаўнікі якой могуць атаясамлівацца з носьбітамі пракельцкай мовы і якая можа быць абгрунтаваная ў гэтай якасці, з'яўляецца культура палёў пахавальных урнаў, якая існавала ў Цэнтральнай Еўропе з апошняе чвэрці II тыс. да н.э. З раннімі кельтамі таксама звязваецца гальштацкая культура, якая існавала перадусім на тэрыторыях сучасных Швейцарыі і Аўстрыі каля ІХ ст. да н.э. ужо ў часы Жалезнага веку
Фаналагічныя змены
Змены, што адбыліся ў гэты перыяд, падзяляюць таксама шэраг іншых галін індаеўрапейскай сям'і.
Рэканструкцыя
Аналагічна іншым рэканструяваным прамовам, адносна пракельцкай мовы лінгвісты рэканструююць фанетыку і фаналогію (гукавы лад), для чаго прыцягваюцца звесткі па праіндаеўрапейскай мове, а таксама прамовах, якія існавалі поруч з пракельцкай, захаваных пісьмовых помніках вымерлых кельцкіх моў і сучасных кельцкіх моў.
Для пракельцкай мовы рэканструюецца наступны лад зычных гукаў:
У адрозненне ад праіндаеўрапейскай мовы ў пракельцкай мове знікла прыдыханне як сродак супрацьпастаўлення зычных фанем, праз што, такім чынам, звонкія прыдыхальныя выбухныя *bʰ, *dʰ, *gʰ/ǵʰ у пракельцкай мове зліліся з *b, *d, *g/ǵ. Звонкі прыдыхальны лябіявелярны *gʷʰ не зліўся з *gʷ, аднак апошні ў пракельцкай зліўся з *b, тады як адбыўся пераход *gʷʰ > *gʷ. Узоры дадзеных пераход прасочваюцца на *gʷen- «жанчына» > ст.-ірл. ben, benyw, але PIE *gʷʰn̥- «забіваць, параніць» > ст.-ірл. gonaid, валійск. gwanu.
Праіндаеўрапейскі *p быў страчаны ў пракельцкай пераўтварыўся напачатку ў *ɸ, пасля чаго перайшоў у *h (што можна прасачыць на тапоніме Герцынія, у выпадку, калі ён мае кельцкую этымалогію) і ўрэшце быў страчаны ў ініцыяльнай і інтэрвакальнай пазіцыях. Лёс *ɸ у іншых пазіцыях стаў іншым: так, сцячэнні *ɸs, *ɸt перайшлі ў *xs, *xt адпаведна ў пракельцкі перыяд, PIE *sp- у старажытнаірландскай перайшло ў s (у сваю чаргу, праз леніцыю f-) і брыцкае f. Тэзіс аспрэчваецца паводле Схрэйвера, які мяркуе, што між гэтым пераходам існаваў прамежкавы этап з існаваннем *sɸ-, у якім *ɸ захоўвала статус незалежнай фанемы да самага расаду праастраўной кельцкай мовы на гайдэльскія і брыцкія ; паводле Мак-Кона *sp- захаваўся ў пракельцкай мове і, сыходзячы з гэтага, пераходу *p > *ɸ перад *s не існавала. Падобным чынам праце закон Грыма ў германскіх мовах.
У гальскай і брыцкіх мовах зычны *p узнікнуў як новы рэфлекс праіндаеўрапейскай *kʷ (напрыклад, гальск. petuar[ios], валійск. pedwar, але ст.-ірл. *cethair і quattuor «чатыры»). Сыходзячы з гэтага, шэраг лінгвістаў аспрэчвае класіфікацыю кельцкіх моў як падзел на астраўныя і кантынентальныя і прапаноўвае падзел кельцкіх моў на Q-мовы (гайдэльскія, кельтыберскія) і P-мовы (брыцкія, амаль усе кантынентальныя). Аднак просты падзел паводле крытэру захавання *kʷ можа апынуцца неабгрунтаваным з прычыны таго, што гэты варыянт класіфікацыі не адлюстроўвае сведчанні старажытных кантынентальных моў, вялікая колькасць нечаканых, але паслядоўных інавацый сведчаць супраць падзелу на Q- і P-мовы (напрыклад, у гальскай мове, якая традыцыйна адносіцца да P-кельцкіх, зафіксаваныя лексемы відавочнага Q-паходжання). Варта адзначыць, што аргументы, якія сведчаць супраць падзелу на Q- і P-мовы могуць з'яўляцца вынікам узаемных кантактаў між астраўнымі і кантынентальнымі мовамі або адлюстроўваць агульны субстратны ўплыў.
Q-кельцкія мовы могуць мець запазычванні з тыповым на месцы *kʷ, пры гэтым у архаічнаірландскай мове пры працэсе запазычвання з валійскай мовы апошняя выкарыстоўвалася праз нястачу  у архаічнаірландскай:
Пазней у гайдэльскіх мовах назіраўся працэс запазычвання словаў з захаваннем гэтай зычнай (напрыклад, лац. osculum pacis «пацалунак міру» > póg «пацалунак»).
Рэканструяваны для пракельцкай мовы лад галосных шмат у чым супадае з рэканструяваным для праіндаеўрапейскай мовы (паводле Мее). Прысутнічалі манафтонгі і дыфтонгі.
Манафтонгі:
! rowspan="2" | ! colspan="2" | Пярэдняга шэрагу ! colspan="2" | Сярэдняга шэрагу ! colspan="2" | задняга шэрагу ! доўгія ! кароткія ! доўгія ! кароткія ! доўгія ! кароткія ! Верхняга ўздыму ! Сярэдняга ўздыму ! Ніжняга ўздыму
Дыфтонгі:
Аляксандр Калам
Аляксандр Калам (Alexandre Calame;, Вевэ — , ) — швейцарскі мастак. Эпічныя, пераважна альпійскія пейзажы мелі вялікую папулярнасць у XIX стагоддзі і аказалі значны ўплыў на далейшае развіццё пейзажнага жанру.
Жыццё і творчасць
Нарадзіўся ў сям’і разьбяра па мармуры. З 15 гадоў працаваў у банку. Маляваць пачаў яшчэ ў юнацтве, пераважна пейзажы Швейцарыі. У 1829 годзе, пры фінансавай падтрымцы свайго працадаўцы, банкіра Дыядаці, бярэ ўрокі ў мастака Франсуа Дзідэ. Праз некалькі месяцаў навучання Калам вырашаецца прысвяціць сваё жыццё мастацкай творчасці.
Пракельцкая мова
Марфалогія
У мэтах аднаўлення марфалагічнага ладу пракельцкай мовы выкарыстоўваюцца звесткі марфалагічных прыкметаў сучасных кельцкіх моў, асабліва вымерлых кантынентальных моў, якія нярэдка могуць паказваць большую архаічнасць у параўнанні з сучаснымі кельцкімі.
Аляксандр Калам
Жыццё і творчасць
Пачынаючы з 1835 года жывапісец выстаўляе свае лясныя і горныя пейзажы ў Берліне і ў Парыжы, дзе яны знайшлі вялікую колькасць прыхільнікаў (асабліва ў Германіі). У 1842 годзе экспануе ў Парыжы пяць сваіх палотнаў («Манблан», «Юнгфрау», «Брыенцкае возера», «Монтэ Роза» і «Монт Сервен»). У 1844 годзе мастак здзяйсняе вандраванне па Італіі, наведвае Рым і Неапаль, дзе робіць шматлікія замалёўкі і піша некалькі карцін. Нягледзячы на ​​тое, што Калам быў вельмі паспяховы ў перадачы паўднёвай прыроды, галоўнай яго тэмай заставаўся горны ландшафт Швейцарыі.
Адметнай асаблівасцю творчасці жывапісца з’яўлялася вельмі частае адлюстраванне ў чатырох пейзажах чаргаванне чатырох пор года або сутак. Вялікай папулярнасцю карысталіся таксама зробленыя А. Каламам літаграфіі, гравюры і мастацкія мініяцюры, прысвечаныя швейцарскай прыродзе.
Пракельцкая мова
Назоўнік
У марфалагічнай структуры назоўнікаў і прыметнікаў рэканструяванай пракельцкай мовы не прасочваецца прыкметных адрозненняў у параўнанні з праіндаеўрапейскай мовай. Як лічыцца, у пракельцкай мове назоўнік мог адрознівацца паводле трох радоў, трох лікаў і пяці-васьмі склонаў.
Існаваў мужчынскі, жаночы, ніякі рады; адзіночны, парны, множны лікі.
Колькасць склонаў у пракельцкай мове з'яўляецца прадметам дыскусій. У той час як у старажытнаірландскай мове прадстаўлена пяць склонаў, адносна кантынентальных мяркуецца, што іх пісьмовыя помнікі адлюстроўваюць наяўнасць васьмі склонаў: назоўнага, роднага, давальнага, вінавальнага, творнага, месны, клічнага склонаў і аблатыву.
Як мяркуецца, існавала прынамсі дзевяць тыпаў асноваў слова: *o-аснова, *ā-аснова, *i-аснова, *u-аснова, зубныя асновы, велярныя асновы, насавыя асновы, *r-аснова, *s-аснова. Для словаў кожнага тыпу асноваў быў характэрны ўласны тып скланення.
Дзеяслоў
Параўнанне парадыгмаў змен дзеяслову ў старажытнаірландскай і гальскай мовах сведчыць пра рознае развіццё дзеяслову ў кантынентальных і кельцкіх мовах. Імаверна, звесткі гальскай, кельтыберскай і астраўных кельцкіх моў адлюстроўваюць наяўнасць у пракельцкай мове трох ладоў:
Хутчэй за ўсё, пракельцкай мове была ўласцівая наяўнасць чатырох часоў, сведчанні пра што здабываюцца дзякуючы таксама звесткам вымерлых кельцкіх моў.
Дзеяслоў мог утварацца шляхам дадання суфіксаў да дзеяслоўнай асновы. Аснова магла быць тэматычнай (з галоснай, якая развілася ў выніку праіндаеўрапейскага аблаўту) або атэматычнай (безь яе), склады ў аснове маглі быць закрытымі і адкрытымі.
Гісторыя
Шэраг мовазнаўцаў высоўваюць гіпотэзы пра асаблівае збліжэнне італійскіх і кельцкіх моў у рамках індаеўрапейскай сям'і, з-за чаго пастулюецца пра адасабленне з праіндаеўрапейскай мовы спачатку праіталійска-кельцкай мовы, з якой ужо адбылося вылучэнне пракельцкай. Гіпотэза крытыкуецца, паколькі агульныя рысы могуць тлумачыцца моўнымі кантактамі між носьбітамі моў.
Колас (Буда-Кашалёўскі раён)
Ко́лас (, Колос) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Шырокаўскага сельсавета.
Размяшчэнне
У 20 км на ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель).
Гідраграфія
На ўсходзе, поўначы і захадзе меліярацыйныя каналы.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу, уздоўж вясковай дарогі.
Гісторыя
Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. Найболей актыўная забудова даводзіцца на 1920-я гады. У 1926 годзе ў Ліпскім сельсавеце Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі. У 1929 годзе жыхары мястэчка ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Камінтэрн» (цэнтр — вёска Шырокае).
Святлана Уладзіславаўна Чэкан
Святлана Уладзіславаўна Чэкан (,, РСФСР) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V і VI скліканняў.
Біяграфія
Скончыла Беларускі тэхналагічны інстытут імя С. М. Кірава, інжынер-тэхнолаг; Гомельскі кааператыўны інстытут, эканаміст-менеджар.
Працавала статыстыкам раённага камітэта ЛКСМБ г. Хойнікі Гомельскай вобласці; адказным сакратаром праўлення раённай арганізацыі Добраахвотнага таварыства аматараў кнігі; старшынёй прафсаюзнага камітэта, намеснікам старшыні праўлення, начальнікам аддзела кадраў райпо г. Хойнікі; першым намеснікам старшыні праўлення райпо г.п. Брагіна; начальнікам упраўлення кадраў, ідэалагічнай і арганізацыйна-кааператыўнай работы аблспажыўсаюза г. Гомеля; старшынёй праўлення Брагінскага райпо.
У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання. З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.
Асабістае жыццё
Замужам, мае сына.
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па хакеі з шайбай 1999/2000
Чэмпіянат Беларусі па хакеі з шайбай 1999/2000 — 8-ы сезон мацнейшага дывізіёна чэмпіянату Беларусі па хакеі з шайбай. Сезон пачаўся 4 верасня 1999 і скончыўся 9 красавіка 2000 года. У турніры прынялі ўдзел 4 клубы з Беларусі.
Бастыда-дэ-Досі
Басціда-де-Досі (Bastida de' Dossi) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 183 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 107 чал./км². Займае плошчу 2 км². Паштовы індэкс — 27050. Тэлефонны код — 0383.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Чурылы
Чуры́лы (, Чурилы) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Негарэльскага сельсавета.
Лабуан-Баджа
Лабуан-Баджа (Labuan Bajo) — горад на паўночным захадзе вострава Флорэс у інданезійскай правінцыі Усходняя Нуса-Тэнгара. Насельніцтва (2021 г.) — 6 973 чал.
Лабуан-Баджа месціцца за 1448 км на паўднёвы ўсход ад Джакарты, сталіцы Інданезіі. Назва значыць прыбярэжную вёску баджа. Прадстаўнікі баджа сапраўды складаюць значную частку насельніцтва, займаюцца рыбалоўствам і транспартыроўкай па моры. Аднак большасць мясцовых жыхароў — мангарай.
Лабуан-Баджа — важны сельскагаспадарчы, транзітны і турыстычны цэнтр правінцыі Усходняя Нуса-Тэнгара. Ён дае 44% рэгіянальнага ўнутранага прадукту. Лабуан-Баджа з'яўляецца галоўным адпраўным пунктам для наведвальнікаў Нацыянальнага парка Камода. Вакол горада існуе некалькі пляжаў, марская пячора, вадаспад. Працуюць мясцовы порт і міжнародны аэрапорт Камода.
Андрэй Антонавіч Парцянка
Андрэй Антонавіч Парця́нка ( — ) — удзельнік Савецка-фінляндскай і Вялікай Айчыннай войнаў, Герой Савецкага Саюза (1945, пасмяротна).
Біяграфія
А. А. Парцянка нарадзіўся ў вёсцы Дуброўка Магілёўскай губерні (зараз у Мінскай вобласці Беларусі). Працаваў у калгасе. У 1939—1940 гг. праходзіў службу ў Чырвонай Арміі. Пасля звальнення са службы жыў у вёсцы Карэннае Венгераўскага раёна Новасібірскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну на фронце з ліпеня 1941 г. У баях пад Смаленскам быў паранены і трапіў у палон. Уцёк з палону на тэрыторыі Беларусі, прабраўся ў родную вёску і потым пайшоў у партызаны. Быў кулямётчыкам, мінёрам, разведчыкам у 1-й Беларускай партызанскай брыгадзе. Пасля цяжкага ранення ў канцы 1943 г. быў вывезены на Вялікую зямлю. Пасля лячэння ў шпіталі ў Смаленску А. А. Парцянка быў зноў прызваны на вайсковую службу. Удзельнік баёў на 1-м Прыбалтыйскім фронце са снежня 1944 г.
Кулямётчык малодшы сяржант А. А. Парцянка вызначыўся у баях на тэрыторыі Усходняй Прусіі. 29 студзеня 1945 г. з групай байцоў пераправіўся цераз заліў Курыш Хаф (Куршскі заліў), на касе Курыш Нерунг удзельнічаў у адбіцці 6 контратак праціўніка. Застаўшыся адзін з разліку, агнём з адкрытай пазіцыі садзейнічаў адбіццю контратакі праціўніка. Загінуў у гэтым баі.
Пахаваны на хутары Алексіне (за 10 км ад Клайпеды).
Мія Сяргееўна Міткевіч
Мія Сяргееўна Міткевіч (нар. ) — менеджэрка ў сацыяльна-культурнай сферы з Мінску, арт-дырэктарка івэнт-агенцтва Nuestro Amor. Палітычная зняволеная, абвінавачаная падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.
Біяграфія
Мія Міткевіч нарадзілася 31 снежня 1991. Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў, пазней атрымала другую вышэйшую адукацыю ў Маскоўскім дзяржаўны інстытуце культуры і мастацтваў. Працавала харэографам ў адным з фізкультурна-аздараўляльных цэнтраў Мінска, пасля стала займацца арганізацыяй арт-праектаў, заснавала свой бізнес, звязаны з кінавытворчасцю. Мія Міткевіч была аўтарам петыцыі, у якой прасіла звярнуць увагу на справу братоў Косцевых, па якой быў вынесены прысуд у выглядзе смяротнага пакарання, і змяніць смяротнае пакаранне на іншую меру. Піша вершы.
Палітычны пераслед
Мія Міткевіч была затрымана 19 студзеня 2021, ёй было прад'яўлена абвінавачванне па артыкуле 130 Крымінальнага кодэксу (Распальванне расавай, нацыянальнай, рэлігійнай альбо іншай сацыяльнай варожасці або розні). Падставай для затрымання сталіся тры допісы ў сацсетке vkontakte. Да суда ўтрымлівалася ў СІЗА г. Мінска на вул.Валадарскага.
21 траўня 2021 Мінскі гарадскі суд (суддзя Шылько Алена Мікалаеўна) асудзіў Мію Міткевіч да трох гадоў калоніі агульнага рэжыма, менавіта столькі запатрабаваў раней пракурор Александр Рамановіч, які падчас спрэчак заявіў, што "Мія Міткевіч з'яўляецца радыкальна настроенай у адносінах да дзеючай улады асобай, гатовай рэзаць, гвалціць і гэтак далей".
27 траўня 2021 шэрагам беларускіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЭН-цэнтр, была прызнана палітычнай зняволеннай.
Падчас разгляду аперяцыйнай скаргі была пераведзена ў СІЗА г.Жодзіна. Падчас этапу і пазней у СІЗА Жодзіна сутыкнулася з фізічным гвалтам, дзяўчыне выбілі плячо, білі дручком па нагах, пачаліся праблемы са здароўем.
Вырак адбывае у папраўчай калоніі №4 у Гомелі.
Ланін (значэнні)
Ланін — прозвішча.
Генеральны камісарыят «Беларусь»
Генеральны камісарыят «Беларусь» (Generalkommissariat Weißruthenien) — вышэйшы орган акупацыйнай цывільнай адміністрацыі на тэрыторыі генеральнай акругі «Беларусь». Першапачаткова размяшчаўся ў будынку на плошча Свабоды, у чэрвені 1943 года пераехаў у дабудаваны будынак на цяперашняй вуліцы Карла Маркса.
Апісанне
Генеральны камісарыят «Беларусь» створаны ў канцы ліпеня-жніўні 1941 года. Складаўся з 5 галоўных аддзелаў: палітыкі, упраўлення, гаспадаркі, тэхнікі, працы (з 1944). Склад апарата камплектаваўся з прадстаўнікоў нямецкай нацыянальнасці. Да 1944 года ў ім былі дзевяць аддзелаў:
Кіраўніком Генеральнага камісарыята Беларусь з 1 верасня 1941 быў былы гаўляйтар НСДАП з Брандэнбурга Вільгельм Кубэ. 22 верасня 1943 года Кубэ быў забіты ў выніку замаху, арганізаванага партызанамі, і яго пасаду часова заняў намеснік Вышэйшага начальніка СС і паліцыі Цэнтральнай Расіі, групенфюрар СС Курт фон Готберг (27 верасня 1943  — чэрвень 1944). Дэ-факта да 30 сакавіка 1944 года Генеральны камісарыят кіраваўся з Рыгі.
Генеральнаму камісарыяту непасрэдна падпарадкоўваліся абласныя камісарыяты, гарадскі камісарыят Менска, сілы паліцыі, бяспекі і СД. Яму падпарадкоўваліся пяць галоўных камісарыятаў (гаўпткамісарыяты), пяць гарадскіх (штаткамісарыяты) і 37 раённых (гебітскамісарыяты) :
Генеральны камісарыят «Беларусь» ажыццяўляў палітыку, скіраваную на найбольш эфектыўнае выкарыстанне эканамічнага патэнцыялу, людскіх і матэрыяльных рэсурсаў акупаванай тэрыторыі ў інтарэсах нацысцкай Германіі, праводзіў розныя палітычныя і ідэалагічныя мерапрыемствы, асабліва ў рамках палітыкі вайсрутэнізацыі.
Кіраўніцтва Генеральнага камісарыята мела дачыненне да злачынстваў супраць грамадзянскага насельніцтва, у тым ліку і да знішчэння яўрэяў: так, яно складала спісы жыхароў яўрэйскага паходжання і падавала іх генералу вермахта, барону, які кіраваў масавымі расстрэламі. Некаторыя з членаў Генеральнага камісарыята не праследваліся: пасля вайны глава аддзела сельскай гаспадаркі і харчу спакойна заняў пасаду сацыяльнага міністра ў Ніжняй Саксоніі, лічачы, што не здзейсніў нічога супрацьпраўнага, «змяніўшы пісталет-кулямёт на пяро».
Спыніў сваё існаванне ў чэрвені 1944 года пасля вызвалення Беларусі савецкімі войскамі.
Мікалай Іванавіч Крылоў
Мікала́й Іва́навіч Крыло́ў (, сяло Галяеўка Тамалінскай воласці Балашоўскага павета Саратаўскай губерні, цяпер — вёска Вішнева Тамалінскага раёна Пензенскай вобласці —, Масква) — савецкі военачальнік, двойчы Герой Савецкага Саюза, Маршал Савецкага Саюза.
Тэхаскі дзяржаўны ўніверсітэт
Тэхаскі дзяржаўны ўніверсітэт (Texas State University) — дзяржаўны ўніверсітэт, знаходзіцца ў г. Сан-Маркас, Тэхас, ЗША. Заснаваны ў 1899 годзе як Паўднёва-заходняя тэхаская дзяржаўная нармальная школа, у якасці ўніверсітэта ўстанова адкрыла свае дзверы для 303 студэнтаў у 1903 годзе, універсітэт стаў пятым па велічыні ўніверсітэтам у штаце Тэхас. Складаецца з 10 каледжаў і каля 50 школ і ведамстваў па некалькіх дысцыплінах. Прэзідэнт Ліндан Джонсан скончыў універсітэт у 1930 годзе — адзіны ўніверсітэт у Тэхасе, які мае прэзідэнта Злучаных Штатаў у якасці выпускніка. Асноўны кампус штата Тэхас займае ўчастак 1,85 км² пагорыстай зямлі ўздоўж ракі Сан-Маркас.
NGC 6008B
NGC 6008B (іншыя абазначэнні — MCG 4-37-54, ZWG 136.112, ARAK 488, PGC 56301) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Вяльмоў
Вяльмо́ў (, Вельмов) — былы пасёлак у Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Камарынскага пасялковага савета.
Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (14 сем'яў) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. Ліквідаваны 20 жніўня 2008 года.
Транспартная сістэма
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Камарын — Брагін.
Планоўка складаецца з прасталінейнай вуліцы мерыдыянальнай арыентацыі. Забудавана рэдка драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Вядомая з пачатку XX стагоддзя. У 1908 годзе сяліба ў Савіцкай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні.
У 1930 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у чэрвені 1943 года нямецкія акупанты цалкам спалілі вёску і забілі 20 жыхароў (пахаваны ў магіле ахвяр фашызму на паўднёвай ускраіне).
Паводле перапісу 1959 года ў складзе калгаса «Ленінскі шлях» (цэнтр — вёска Калыбань).
Да 8 студзеня 1987 года пасёлак уваходзіў у склад Калыбанскага сельсавета, да 13 снежня 1991 года — у склад Гдзенскага сельсавета, пасля — у адміністрацыйным падпарадкаванні Камарынскага пассавета.
Чыжоўскія могілкі
Чыжоўскія могілкі — адны з абмежавана дзеючых могілак горада Мінска.
Адкрыты для пахаванняў у 1965 годзе, абмежаваны ў 1988 годзе. Плошча: 141,7 га. Знаходзяцца ў мікрараёне «Чыжоўка». Вядомы таксама пад мянушкай «Чыжоўка 8» як неіснуючы восьмы мікрараён жылога раёна «Чыжоўка».
Сярод вядомых пахаванняў — цыганскія магілы і пахаванні савецкіх вайскоўцаў, загінулых у Афганістане. Сюды перанесены два пахаванні асоб, верагодна забітых падчас Курлоўскага расстрэлу 1905 года: Ілля Ісаакавіч Файнберг (справавод Лібава-Роменскай чыгункі) і Абрам-Лейба Гур(э)віч.
Таксама на гэтых могілках пахаваны некаторыя ахвяры трагедыі на Нямізе (1999), у гонар якіх усталяваны некалькі мемарыялаў.
Да могілак ходзіць аўтобус №94С. Яго канцавы прыпынак знаходзіцца каля ўвахода.
Жан-Батыст дэ ла Саль
Жан-Батыст дэ ла Саль (, Рэймс, Францыя —, Руан) — каталіцкі святы і святар.
Біяграфія
У 1678 годзе стаў святаром, а ўжо праз год заснаваў у родным горадзе бясплатную школу для хлопчыкаў з ніжэйшых сацыяльных слаёў. Праз нейкі час святы адмовіўся ад пасады каноніка, якая давала пэўны даход, раздаў сваю маёмасць бедным і заснаваў законную супольнасць Братоў Хрысціянскіх Школаў.
Дзякуючы іх дзейнасці быў закладзены пачатак існавання базавай школы ў Францыі, заснаваныя нядзельныя школы для працуючай моладзі, рэальныя вучэльні і настаўніцкія семінарыі.
Памёр 7 красавіка 1719 года, пакінуўшы пасля сябе шматлікія духоўныя і педагагічныя працы. У наш час заснаваная ім супольнасць з’яўляецца адной з найбольшых у свеце. Святы Жан Батыст лічыцца апекуном хрысціянскага навучання, настаўнікаў і выхавацеляў.
Тыранскі політэхнічны ўніверсітэт
Тыранскі політэхнічны ўніверсітэт (Universiteti Politeknik i Tiranës) — грамадскі ўніверсітэт, размешчаны ў Тыране, сталіцы  Албаніі.
Палад Бюльбюль аглы
Палад Бюльбюль аглы (азерб. Polad Bülbüloğlu, імя пры нараджэнні — Палад Муртуза аглы Мамедаў; нар. года, ) — азербайджанскі эстрадны спявак (лірычны тэнар), кампазітар, педагог, акцёр, доктар мастацтвазнаўства, прафесар (2000); дыпламат, палітычны і грамадскі дзеяч.
Лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола Азербайджанскай ССР (1970), заслужаны дзеяч мастацтваў Азербайджанскай ССР (1973), народны артыст Азербайджанскай ССР (1982), народны артыст Туркменістана (2017), заслужаны чалавек Малдовы (2005). Сын азербайджанскага опернага спевака, народнага артыста СССР Бюльбюля.
Міністр культуры Азербайджанскай ССР (1988—1991), міністр культуры Азербайджанскай Рэспублікі (1991—2006), дэпутат Нацыянальнага сходу Азербайджана (Мілі меджліса), Надзвычайны і Паўнамоцны пасол Азербайджана ў Расіі (з 2006 года па цяперашні час).
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе — трэці (пасля Вышэйшай і Першай ліг) дывізіён чэмпіянату Беларусі па футболе.
Спаборніцтва
У Другой лізе каманды вядуць барацьбу за выхад у Першую лігу. У сезоне 2014 фармат Другой лігі быў зменены ў выніку пашырэння лігі з 13 да 24 клубаў. Чэмпіянат стаў двухэтапным: на першым клубы праводзяць двухкругавы турнір, пасля чаго па чатыры найлепшыя каманды складаюць «фінальную групу». Пры гэтым набраныя на групавым этапе ачкі захоўваюцца, а каманды групы «А» гуляюць толькі з камандамі групы «Б». Тры прызёры атрымліваюць права выступаць у наступным сезоне ў Першай лізе. Каманды, якія занялі ніжэйшыя месцы на першым этапе, гуляюць паміж сабой па два стыкавых матчы па схеме А5 — Б5 і вызначаць выніковыя месцы ў турнірнай табліцы з дзявятага і ніжэй.
У 2016 годзе, з-за скарачэння колькасці ўдзельнікаў, чэмпіянат зноў перайшоў на звычайную сістэму ў два кругі. У 2020 года Другая ліга вярнулася да схемы з дзвюма групамі і фінальным турнірам, толькі ў фінале прымалі ўдзел 6 каманд.
У 2021 годзе адбылася істотная змяненне фармату турніру, Другая ліга была аб’яднана з чэмпіянатамі абласцей, якія сталі фактычна папярэднім раўндам да агульнарэспубліканскага фінальнага этапу, пераможцы якога вызначаліся праз плэй-оф.
Кахоўка (Паўладарская вобласць)
Кахоўка  — былое сяло ў Шчарбакцінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Скасавана 22 лістапада 2017 года. Уваходзіла ў склад Назараўскай сельскай акругі. Код КАТА — 556849200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 88 чалавек (39 мужчын і 49 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 59 чалавек (27 мужчын і 32 жанчыны).
Ангіёма
Ангіёма ( — «сасудзістая пухліна») — пухліна, якая складаецца амаль выключна з новаўтвораных крывяносных сасудаў (сапраўдная ангіёма), або лімфатычных прастор (лімфангіёма). Сапраўдная ангіёма сустракаецца ў двух відах - у выглядзе простай ангіёмы і ў выглядзе пяшчэрнай сасудзістай пухліны.
Простая ангіёма ўяўляе плоскую або злёгку выпуклую пухліна цёмна-вішнёвага да сталёва-сіняга колеру, якая складаецца з пашыраных, ізвітых і згорнутых накшталт лейцара валасных сасудаў. Гэта большай часткай прыроджаныя пухліны, вядомыя пад назвай родных плям. Назіраюцца пераважна на лбе і шчоках і могуць дасягнуць велічыні далоні. Пяшчэрныя ангіёма ўяўляюць напружаныя, пульсавалыя пухліны цёмна-барвовага колеру, падобныя на тыповыя набраклыя тканкі цела. Будова іх такая, што ў іх шырокія пяшчэрныя паражніны кроў прыводзіцца вельмі вузкімі артэрыямі і адводзіцца з іх шырокімі венамі. Сустракаюцца пераважна ў печані пажылых людзей, а таксама ў тлушчавай тканцы вачніцы і ў костках.
Уладзімір Алегавіч Чаравач
Уладзімір Алегавіч Чаравач (, г. ) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Біяграфія
Нарадзіўся 11 студзеня 1959 года ў г. Гродне.
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт, юрыст.
Працаваў на гродзенскіх заводах гандлёвага машынабудавання і «Радыёпрыбор» на рабочых спецыяльнасцях; суддзёй, старшынёй суда Кастрычніцкага раёна г. Мінска.
У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровай граматай Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь, нагрудным знакам Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь «За адзнаку» II ступені, занесены ў Кнігу пашаны Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь.
Асабістае жыццё
Жанаты, мае дачку.
Бастыда-Панкарана
Басціда-Панкарана (Bastida Pancarana) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 983 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 73 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 27050. Тэлефонны код — 0383.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Краснабудскі
Краснабу́дскі (, Краснобудский) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.
Размяшчэнне
У 21 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 48 км ад Гомеля.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель. Планоўка складаецца з прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1929 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Чабатовічы» (цэнтр — вёска Чабатовічы).
Янаш Кадар
Янаш Кадар (,, Фіумэ, Аўстра-Венгрыя — , Будапешт, Венгерская Народная Рэспубліка) — венгерскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, фактычны кіраўнік Венгерскай народнай рэспублікі на пасту генеральнага сакратара Венгерскай сацыялістычнай працоўнай партыі (з 1956 па 1988 год); у 1956—1958 і 1961—1965 гадах таксама займаў пасаду прэм'ер-міністра ВНР. Перыяд яго кіравання, адзначаны лібералізацыяй палітычнага жыцця і даступнасцю тавараў народнага спажывання, атрымаў назву «».
Раннія гады
Янаш Кадар быў пазашлюбным дзіцём Барболы Чарманек, прыслужніцы славацка-венгерскага паходжання, ад салдата Янаша Крэцынгера, і дзяцінства будучага венгерскага лідара прайшло ў галечы.
Выхадзец цяпер харвацкай Рыекі (тады вольны горад Фіумэ) ў складзе Транслейтаніи, якая ўваходзіла ў склад Аўстра-Венгрыі, па тагачасных законах роднага горада быў зарэгістраваны пры нараджэнні пад італьянскім імем Джавані Чарманек.
У 1918 годзе ва ўзросце шасці гадоў перабраўся з маці у Будапешт. Як лепшы вучань класа ў пачатковай народнай школе атрымаў права задарма вучыцца ў Вышэйшым пачатковым гарадскім вучылішчы. Аднак з 14 гадоў ён быў змушаны пакінуць школу, быў дапаможным працоўным, а потым механікам у друкарні. У юнацкія гады захапляўся кнігамі, шахматамі і футболам. Ва ўзросце 16 гадоў Янаш Чарманек перамог на адкрытым шахматным турніры, уладкаваным цырульнікаў, і быў узнагароджаны венгерскім перакладам кнігі Фрыдрыха Энгельса «», якая, па яго ўласным прызнанні, заахвоціла ў яго цікавасць да марксізму і змяніла склад думак.
Перакананы сацыяліст, Чарманек па прапанове сябра дзяцінства Янаша Фенакеля ўступіў у верасні 1931 года ў ячэйку імя Свярдлова забароненай Федэрацыі камуністычнай працоўнай моладзі (KIMSZ), арганізацыі нелегальнай Кампартыі Венгрыі, атрымаўшы свой першы падпольны псеўданім — Барна («Шатэн»). Наступны псеўданім Чарманека — Кадар («Бондар») — у 1945 годзе афіцыйна стаў яго прозвішчам. У лістападзе 1931 года камсамолец робіцца і адным з «пяцісот адважных» — членаў Кампартыі, якія дзейнічалі ў цвёрдых умовах права-аўтарытарнага рэжыму.
Членства ў Кампартыі адбілася на лёсе Кадара: некалькі разоў ён затрымваўся харцісцкімі ўладамі па вінавачаннях у незаконнай агітацыі і нелегальнай палітычнай дзейнасці. У 1933 годзе сакратар ЦК Камсамола Кадар быў арыштаваны і асуджаны на два гады турэмнага зняволення. У турме арганізаваў галадоўлю, завошта быў перакладзены ў Сегед у турму строгага рэжыму Чылаг, дзе сустрэў сваёй будучыні палітычнага праціўніка Мацьяша Ракашы. Надалей Кадар прытрымліваўся лініі на  камуністаў у сацыял-дэмакратычныя арганізацыі, уступіў у 1935 годзе ў, прытым неўзабаве нават узначаліў ячэйку СДПВ у VI раёне Будапешта.
У час Другой сусветнай вайны Янаш Кадар быў актыўным удзельнікам руху Супраціву ў Чэхаславакіі, Венгрыі і Югаславіі. Знаходзячыся ў Венгрыі, ён выступіў адным з ініцыятараў стварэння антыфашысцкага Венгерскага Фронту. У 1941—1942 гадах уваходзіў у Пешцкі абласны камітэт Камуністычнай партыі Венгрыі; у 1942 годзе быў уведзены ў склад ЦК, а ў 1943 годзе абраны сакратаром ЦК КПВ. У красавіку 1944 года па даручэнні партыі выехаў у Югаславію, спадзеючыся ўсталяваць сувязь з мясцовымі камуністычнымі партызанамі, але быў арыштаваны як дэзерцір. У лістападзе 1944 года падчас этапавання ў Германію бег з цягніка.
У сваіх успамінах былы начальнік кіравання кадраў генерал-лейтэнант Н. У. Пупышаў паведамляе, што ў кастрычніку 1944 года ў тыл нямецкіх войскаў у Венгрыі «былі высаджаны 10 партызанскіх груп, у якія нароўні з нашымі ваярамі ўваходзілі і венгры. У краіну вярнуліся з Савецкага Саюза частка палітэмігрантаў, у тым ліку А. Апра і Я. Кадар».
3 красавіка 1964 года за асабісты ўнёсак у справу барацьбы з фашызмам у гады Другой сусветнай вайны Янашу Кадару Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» (№ 11218).
Паваенныя гады
Пасля падзення рэжыму і вызвалення Венгрыі ад нямецкіх акупантаў у красавіку 1945 года Янаш Кадар быў абраны дэпутатам Часовага нацыянальнага сходу, а таксама членам Палітбюро ЦК Венгерскай камуністычнай партыі (ВКП), а ў 1946 годзе — намеснікам генеральнага сакратара ЦК ВКП. Паралельна ў красавіку 1945 года — жніўні 1948 года ён быў сакратаром Будапешцкага гаркама партыі.
У сакавіку 1948 года старшыняваў у камісіі па аб'яднанні Камуністычнай і Сацыял-дэмакратычнай партыі ў Венгерскую партыю працоўных, а 5 жніўня 1948 года стаў міністрам унутраных спраў. У гэты час Кадар падтрымваў сталінісцкую мадэль сацыялізму і нават згуляў важную ролю ў арышце Ласла Райка, звінавачанага ў «цітаізме» і «антысавецкай дзейнасці».
Аднак Кадар ператварыўся ў патэнцыйнага праціўніка кіраўніка краіны Мацьяша Ракашы, выказваючыся ў карысць пашырэння асабістых праў і свабод грамадзянаў Венгрыі і абмежавання ракашысцкага тэрору. У чэрвені 1950 года перакладзены з пасады міністра ўнутраных спраў (яго наступнікам стаў ) на пасаду кіраўніка аддзелам партыйных і масавых арганізацый ЦК ВПТ, а ў красавіку 1951 года зняты і з гэтага паста.
Кадар і паўстанне 1956 года
Прызначаны першым сакратаром аддзялення Венгерскай партыі працоўных (ВПТ) у індустрыйным XIII раёне Будапешта, Янаш Кадар неўзабаве робіцца адным з самых папулярных венгерскіх палітыкаў дзякуючы падтрымцы працоўных у пытаннях пашырэння самастойнасці прафсаюзаў, што дазваляе яму стаць членам урада Імрэ Надзя.
Аднак крывавыя сутычкі ў цэнтры Будапешта, самасуды над працаўнікамі органаў дзяржбяспекі і актыўнасць антыкамуністычных колаў у Венгрыі пераканалі Кадара ў тым, што сітуацыя выйшла з-пад кантролю, і адзіным выхадам будзе супраца з Савецкім Саюзам і іншымі дзяржавамі сацлагера. Таму 1 лістапада 1956 года Кадар і Ферэнц Мюніх з дапамогай савецкіх дыпламатаў пакінулі Венгрыю, а 2 лістапада 1956 года Кадар ужо вёў перагаворы з лідарамі краін АВД у Маскве. 4 лістапада 1956 года ва Ужгарадзе Кадар сустрэўся з Мікітам Сяргеевічам Хрушчовым і абмеркаваў з ім пытанні фармавання новага венгерскага ўрада. 7 лістапада 1956 года Кадар прыбыў у Будапешт услед за савецкімі войскамі, а на наступны дзень у 5:05 раніцы абвясціў пра пераход усёй улады ў краіне да ўзначаленага ім Рэвалюцыйнага рабоча-сялянскага ўрада.
Кадар, заняўшы пасты прэм'ер-міністра і лідара Венгерскай сацыялістычнай працоўнай партыі, створанай наўзамен былой ВПП, абвясціў 15 пунктаў сваёй праграмы, якія агадвалі захаванне сацыялістычнага і дэмакратычнага характару Венгерскай дзяржавы, захаванне яе суверэнітэту, спыненне вулічных баёў і аднаўленне парадку, падвышэнне жыццёвага ўзроўня насельніцтва, перагляд пяцігадовага плана ў інтарэсах працоўных, барацьба з бюракратыяй, развіццё венгерскіх традыцый і культуры, а таксама блізкая супраца з астатнімі сацыялістычнымі дзяржавамі, захаванне савецкага кантынгенту ў 200 000 вайскоўцаў і перамовы з АВД пра вывад войскаў з краіны.
Таксама Кадар заявіў, што ракашысцкі лозунг «Хто не з намі, той супраць нас» будзе заменены больш дэмакратычным — «Хто не супраць нас, той з намі», што мела на ўвазе шырокую амністыю ўдзельнікам паўстання. Імрэ Надзя, які схаваўся супольна з Дзьёрдзем Лукачам, Гезам Лашонцы і ўдавой Л. Райка Юліяй у пасольстве Югаславіі, таксама было абяцана, што яму будзе пададзена магчымасць свабодна пакінуць краіну. Тым не менш, калі былы прэм'ер 23 лістапада 1956 года выехаў з югаслаўскага пасольства, ён быў падманным шляхам арыштаваны і праз два гады пакараны смерцю. Кадар абмежаваўся толькі асуджэннем кіраўнікоў паўстання і не дазволіў органам дзяржбяспекі пачаць пераследы яе шараговых удзельнікаў, абвясціўшы апошнім амністыю.
Эпоха Кадара
Нягледзячы на цвёрды савецкі кантроль, Янаш Кадар здолеў за час свайго кіраўніцтва партыяй і дзяржавай ажыццявіць шэраг наватарскіх эканамічных рэформаў, што спрыялі лібералізацыі эканомікі і ўзросту ўзроўня жыцця насельніцтва, які працяглы час не саступаў гэтаму паказніку ў развітых заходніх краінах. Кадар ініцыяваў развіццё ў Венгрыі прыватнага сектара ў сельскай гаспадарцы і сферы абслугоўвання, ухіліўшы перашкоды для дробнага прадпрымальніцтва самазанятых і значна пашырыўшы правы занятых у калектыўных гаспадарках. Тым не менш, гаспадарчая рэформа 1968 года, закліканая павялічыць эфектыўнасць эканомікі, так і не дасягнула сваіх мэт, паколькі была паступова прыпынена пад уплывам падаўлення Пражскай вясны ў Чэхаславакіі. Заключаны ў 1973 годзе дагавор з СССР дазволіў краіне карыстацца таннымі савецкімі энерганосьбітамі. Савецкі Саюз быў галоўным імпарцёрам венгерскай прамысловай і сельскагаспадарчай прадукцыі.
У перыяд да канца 1980-х гадоў Венгрыя займала перадавыя месцы сярод сацыялістычных краін па шэрагу галін, у прыватнасці, у электроннай прамысловасці. Краіна выйшла на першае месца ў Еўропе па вытворчасці пшаніцы і мяса з разліку на душу насельніцтва, і на другое — па колькасці яек. У адрозненне ад большасці краін сацыялістычнага лагера, спажывецкі рынак у Венгрыі практычна не пацярпеў ад дэфіцытаў тавараў народнага спажывання, а крамы былі запоўнены недарагімі таварамі з усяго свету. Зваротным бокам эканамічнага дабрабыту Венгрыі быў рост знешняга абавязку, які, зрэшты, назіраўся і ў шэрага іншых краін Цэнтральна-Усходняй Еўропы. Дзякуючы рэфарматарскаму курсу Кадара Венгрыю сталі зваць «самым вясёлым баракам у сацыялістычным лагеры», а эканамічны лад у краіне — «гуляшызмам» («гуляш-камунізмам», «гуляшысцкім камунізмам» {{lang-hu|gulyáskommunizmus}}). У Венгрыі была найболей ліберальная цэнзура, грамадзяне карысталіся свабодным выездам за мяжу. Цяпер значная частка венгерскага грамадства мае настальгію па «часах Кадара» з іх высокай якасцю жыцця, якая была перакрэслена капіталістычнымі ператварэннямі пачатку 1990-х гадоў.
Пры Кадары Венгрыя выйшла ў лік сусветных лідараў па турызме. Колькасць турыстаў, якія наведвалі Венгрыю, узрасла ў дзясяткі разоў; у краіну прыязджалі турысты не толькі з Усходняй Еўропы і СССР, але і з Канады, ЗША і Заходняй Еўропы, якія прыносілі ў бюджэт Венгрыі значныя сумы. Венгрыя ўсталявала блізкія адносіны з {{нп3|краіны ў стадыі развіцця|краінамі ў стадыі развіцця|ru|Развивающиеся страны}}, прымаючы мноства замежных студэнтаў. Сведчаннем нармалізацыі адносін з Захадам стала вяртанне амерыканцамі Святой Кароны караля Іштвана I з Форт-Нокса на радзіму ў 1979 годзе. Апроч таго, Венгрыя ў канцы 1980-х стала адзінай сацыялістычнай краінай, якая валодала трасай «Формулы-1».
Кадар быў ссунуты са сваіх пастоў у маі 1988 года, перадаўшы кіраванне ВСРП Караю Гросу, і сканаў праз год, 6 ліпеня 1989 года.
Пасля смерці
Пахаваны на ў Будапешце — традыцыйным месцы пахавання выбітных дзеячаў венгерскай культуры, навукі і палітыкі.
У ноч на 2 мая 2007 года невядомымі вандаламі магіла Янаша Кадара, а таксама ўрна з пылам яго жонкі былі выкрыты, рэшткі выкрадзены. На склепе, што знаходзіцца каля магілы Кадара, быў пакінуты надпіс: «Забойцы і здрадніку няма месца ў святой зямлі!», што намякаў на радок з песні «Neveket akarok hallani» групы «». Прэм'ер-міністр Венгрыі Ферэнц Дзьюрчань у сваім адмысловым звароце заявіў наступнае: «У гэтага подлага і агіднага акта няма апраўдання. Гэта крымінальнае злачынства не мае ніякага дачынення да палітыкі і гісторыі. Яго засудзіць кожны нармальны, цывілізаваны чалавек».
Фонда
Фонда — прозвішча, тапонім.
NGC 6009
NGC 6009 (іншыя абазначэнні — ZWG 78.96, PGC 56312) — галактыка ў сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Зянон Мартынюк
Зянон Мартынюк (Zenon Martyniuk; нар., в. Грэдэлі, Беластоцкае ваяводства, ПНР) — польскі спявак дыска-пола, які паходзіць з польскіх беларусаў. Найбольшую славу меў у 1980—1990-я гады.
Творчасць
Песні запісваў на польскай мове ў дыска-пола. Выкарыстоўвае электронныя музычныя інструменты. Часта выступае на тэлебачанні «Пола-ТБ».
Танальнасць (музыка)
Танальнасць (tonalité, ад τόνος — напружванне, нацяжэнне; ад tonus тон) у вучэнні аб гармоніі:
Існуюць і іншыя азначэнні танальнасці. Некаторыя з іх апісаны ніжэй (гл.).
Агульная характарыстыка
Для гарманічнай танальнасці характэрны рэгулярныя змены мясцовых гарманічных цэнтраў, якія не адмяняюць цэнтральнага прыцягнення, а, наадварот, інтэнсіфікуюць яго. У разгортванні танальнасці вялікае значэнне мае музычны метр (ён задае месцазнаходжанне кансанансу і дысанансу) і метрычная экстрапаляцыя (чаканне заканамернага працягу на аснове дадзенага пачатку) у форме.
Танальнасць некарэлятыўна мадальнасці, паколькі некарэлятыўны асноўныя прыкметы мадальных і танальных ладаў. У танальнасці абавязкова кіруе цэнтр, а гукарадная аснова выконваецца ў рознай меры (напрыклад, гукарад гарманічнага мінору, меладычнага мажору адхіляецца ад асноўнай формы гукараду гэтых ладаў і т. п.). У мадальнасці гукарадная аснова абавязковая, а прыцягненні могуць быць (напрыклад, у шматгалоснай музыцы Машо і Ласо), а могуць і зусім адсутнічаць (напрыклад, у вялікім знаменным спеве праваслаўных).
Суадносіны танальнасцей
У мажорна-мінорнай музыцы танальнасці (у 2-м значэнні) шматстайна і складана ўзаемадзейнічаюць. Наступныя адносіны танальнасцей замацаваны тэрміналагічна: У англійскай тэрміналагічнай сістэме паралельныя танальнасці называюцца «роднаснымі» (relative keys, relative літаральна «суаднесеныя»), а аднайменныя — «паралельнымі» (parallel keys), што нярэдка спараджае блытаніну ў перакладах англійскай музычна-тэарэтычнай літаратуры на іншыя мовы.
Блізкасць танальнасцей
Пад «блізкасцю» танальнасцей маюцца на ўвазе суадносіны дзвюх танальнасцей, вызначаныя колькасцю і значэннем агульных акордаў (гэта значыць акордаў, якія складаюцца з гукаў, якія сустракаюцца ў абедзвюх танальнасцях). Блізкасць танальнасцей вызначаецца колькасцю агульных гукаў. Чым больш агульных гукаў, тым бліжэй адна танальцасць да другой.
У еўрапейскай тэорыі музыкі свае канцэпцыі блізкасці танальнасці прапанавалі вядучыя кампазітары і тэарэтыкі, напрыклад, Арнольд Шэнберг і М. А. Рымскі-Корсакаў. Паводле ж савецкага «брыгаднага» падручніка (1937-38), існуюць чатыры ступені блізкасці танальнасцей.
Ступень блізкасці танальнасцей абумоўлівае магчымасць і характар мадуляцыі.
Літарныя і складовыя пазначэнні танальнасцей
У беларускай традыцыі танальнасці пазначаюцца дваяк — беларускім складовым пазначэннем ступені дыятанічнага гукараду (гл. Сольмізацыя) або літарай лацінскай літарнай натацыі. У абодвух выпадках да пазначэння дадаецца слова, якое ідэнтыфікуе тып ладу — мажор (dur) або мінор (moll). У літарнай сістэме вялікія літары звычайна маюць на ўвазе мажор, маленькія мінор; таму часцяком (для сцісласці) другая частка пазначэння танальнасці апускаецца, напрыклад, абрэвіятура Es тлумачыцца як мі-бемоль мажор.
У табліцы ніжэй мажорныя і мінорныя танальнасці (усяго 30) размешчаны ў парадку кварта-квінтавага круга, пасля кожнага мажора ідзе паралельны яму мінор. Танальнасці ідуць ад бемольных да дыезных, таму ў апошняй графе для верхняй часткі табліцы паказаны лік бемоляў, а для ніжняй — дыезаў.
Да гісторыі тэрміна
Тэрмін «танальнасць» у сучасным сэнсе ўзнік у Францыі. Яго (tonalité) упершыню выкарыстаў Аляксандр Эт'ен Шарон у прадмове «Кароткі агляд гісторыі музыкі» да «Гістарычнага слоўніка музыкаў», апублікаванага ў 1810 г. . Паводле Шарона, танальнасць — гэта аб’яднанне танічных, дамінантавых і субдамінантавых акордаў, вядомых музыкам з часоў Ж. Ф. Рамо. Кастыль-Блаз (1821) апісваў танальнасць як «уласцівасць музычнага ладу, якая выяўляецца ў выкарыстанні яго істотных ступеней». Тэрмін tonalité таксама фігуруе ў «Курсе гармоніі» Ф. Жэслена (1826) і ў кнізе Еленспергера «Гармонія напачатку XIX стагоддзі» (1830). У шырокае ўжыванне тэрмін увайшоў дзякуючы высілкам Ф.-Ж. Фэціса, які вызначыў танальнасць як «сукупнасць абавязковых адносін паміж тонамі гукараду, узятымі паслядоўна ці ў адначасовасці» (1844). Хоць Фэціс настойваў на тым, што ідэя tonalité паўстала ў яго як адкрыццё пад дрэвам у Булонскім лесе цёплым вясновым днём 1831 года, насамрэч львіную частку сваёй тэорыі танальнасці і сам тэрмін tonalité ён запазычаў з (французскіх) прац пра музыку трох папярэдніх дзесяцігоддзяў. З часам значэнні і выяўленні танальнасці эвалюцыянавалі і відазмяняліся.