cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ламу (архіпелаг)
Прырода
На малых астравах захаваліся першародныя зарасці хмызнякоў-ксерафітаў, ліян і алоэ. Тут гняздуюць шматлікія птушкі. Мангры — прыбежышча марскіх чарапах, дзюгоняў і рыб.
На тэрыторыі архіпелага Ламу і суседніх землях (усяго 50 каралавых астраўкоў, каля 270 км²) створаны Нацыянальны марскі запаведнік Кіунга.
Гісторыя
Гісторыя архіпелага Ламу шчыльна звязана з лёсам усёй цывілізацыі суахілі. Ён быў паўночнай зонай тэрыторыі фарміравання гэтага народа. Ужо ў другой палове 1 тысячагоддзя н. э. Ламу з’яўляўся гандлёвым цэнтрам, адкуль у арабскія краіны і Індыю вывозіліся афрыканскія тавары. Акрамя золата і слановай косці, іншаземныя гандляры цікавіліся мясцовым жалезам. У гэты перыяд на ўзбярэжжы Афрыкі ўзнікла вялікая колькасць плавільняў. Значна пазней галоўнымі таварамі сталі чарнаскурыя рабы і спецыі.
Паводле летапіснай традыцыі, Ламу быў адным з месцаў, каланізаваных сірыйскімі арабамі на чале халіфа Абд аль-Маліка ібн Марвана, што прыбылі ва Усходнюю Афрыку ў 696 г. На архіпелагу ўтварылася два дзяржаўных фарміравання на астравах Ламу і Патэ. У 1204 г. на Патэ зацвердзілася арабская дынастыя Набхані. Яна кіравала да 1866 г. Сулейман Набхані, легендарны заснавальнік дынастыі, ажаніўся з дачкой суахілійскага ўладара і атрымаў у спадчыну валадарскі тытул фумамары. Яго нашчадак Умары ў сяр. XIV ст. захапіў значную частку ўзбярэжжа Ўсходняй Афрыкі. Ён садзейнічаў развіццю міжнароднага гандлю. У гэты час караблі суахілі дасягалі не толькі Індыі, але і Кітая. Мяркуецца, што ў XV ст. архіпелаг наведваў флот Чжэн Хэ. У 1441 г. з’явілася першае пісьмовая ўзгадка горада Ламу ў сувязі з наведваннем мясцовым суддзём Мекі.
У 1506 г. архіпелаг трапіў пад кантроль партугальцаў, якія захавалі мясцовыя дынастыі, аднак манапалізавалі прыморскі гандаль і такім чынам выклікалі эканамічны заняпад. У 1580-ых гг. жыхары архіпелага падтрымалі рэйды турэцкага флоту супраць партугальцаў, на што тыя адказалі крывавымі рэпрэсіямі супраць мясцовага насельніцтва. У XVII ст. кіраўнікі дзяржаў Ламу звярнуліся за падтрымкай да Аманскага султаната. У 1652 г. аманская эскадра выгнала хрысціян. У 1678 г. партугальцы разбурылі Патэ, але вярнуць кантроль у свае рукі не здолелі.
Пасля выгнання партугальцаў мясцовыя землі трапілі ў залежнасць ад Амана. Горад Ламу выступаў як галоўны саюзнік султана, таму карыстаўся значнымі прывілеямі. Гэта стымулявала хуткае развіццё рамяства і гандлю, а таксама значны культурны ўздым. У XVIII — XIX стст. асноўнай крыніцай прыбыткаў стаў гандаль рабамі.
У другой палове XVIII ст. Аман быў уцягнуты ў барацьбу супраць Ірана і Мамбасы. Жыхары Патэ выступілі на баку супернікаў Амана, што прывяло да ўзброеных сутыкненняў з горадам Ламу і дзвюх войнаў з арабамі, якія скончыліся толькі ў другой палове XIX ст. фактычнай паразай Патэ. Горад Ламу захаваў прыхільнасць да султаната нават пасля таго, як яго цэнтр перамясціўся з Амана ў Занзібар, што забяспечыла далейшы росквіт горада. У 1813—1821 гг. у Ламу была пабудавана крэпасць, якая захавалася да нашага часу.
У 1890 г. узбярэжжа сучаснай Кеніі трапіла пад пратэктарат Вялікабрытаніі. Архіпелаг Ламу быў фактычна зачынены для іншаземцаў. У 1907 г. было адменена рабства, што прывяло да новага эканамічнага заняпаду.
У 1963 г. астравы Ламу ўвайшлі ў склад незалежнай Кеніі.
У 2001 г. горад Ламу трапіў ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Інфраструктура
Архіпелаг Ламу ўваходзіць у склад аднайменнай акругі (district) Кеніі з цэнтрам у горадзе Ламу. Карэннымі жыхарамі з’яўляюцца суахілі, аднак у апошнія дзесяцігоддзі этнічны склад мясцовага насельніцтва значна павялічыўся за лік прадстаўнікоў прыбярэжных плямёнаў. Дамінуючая рэлігія — іслам.
Традыцыя заняткі — рыбалоўства, будаўніцтва лодак і земляробства. Апошняму перашкаджае нястача прэснай вады, для здабычы якой будуюцца назапашвальнікі дажджавой вільгаці джабія. Значную ролю ў эканоміцы адыгрывае турызм. Аднак пасля захопу на Ламу самалійскімі піратамі ў 2011 г. грамадзянкі Францыі колькасць замежных наведвальнікаў значна скарацілася.
Выкарыстанне аўтамабільнага транспарту на астравах абмежавана. Значна большую ролю адыгрывае марскі транспарт, у прыватнасці лодкі мясцовых жыхароў. На востраве Манда дзейнічае аэрапорт.
На архіпелагу існуе нястача медыцынскага персаналу. Распаўсюджаны малярыя і інфекцыйныя захворванні скуры.
Славутасці
Старыя кварталы таксама захаваліся ў паселішчах Сію, Фаза і Патэ на востраве Патэ. Каля Сію існуюць рэшткі яшчэ адной арабскай крэпасці. На востраве Манда — руіны XV — XVII стст.
Майшулі (археалагічныя помнікі)
Майшу́лі — археалагічныя помнікі — гарадзішча і курганны могільнік каля вёскі Майшулі Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці.
Зянон Кузьміч Ломаць
Зянон Кузьміч Ломаць (нар., в. Карабаны, Мядзельскі раён Мінскай вобласці, Беларуская ССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, у 2006—2010 гадах старшыня Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь.
Біяграфія
Скончыў Мінскі педагагічны інстытут, Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі, Мінскую вышэйшую партыйную школу.
Майшулі (археалагічныя помнікі)
Гарадзішча-сховішча «Салдатава гара»
Знаходзіцца за 0.3 км на ўсход ад вёскі, ва ўрочышчы Рацкі Бор. Належыць да культуры позняй штрыхаванай керамікі. Пляцоўка авальнай формы памерамі 52×40 м умацавана 3 шэрагамі валоў і равоў. З поўначы і ўсходу схілы стромкія, з захаду і поўдзеня маюць плаўны ўхіл. Шырыня вала каля асновы 4 м, па грэбені 2 м, шырыня рова 2 м.
Зянон Кузьміч Ломаць
Біяграфія
Працаваў інструктарам Мядзельскага райкама ЛКСМБ, Мінскага абкама ЛКСМБ, першым сакратаром Уздзенскага райкама ЛКСМБ.
Узнагароды
Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі».
Майшулі (археалагічныя помнікі)
Гарадзішча-сховішча «Салдатава гара»
Адкрыў і абследаваў у 1892 годзе Ф. В. Пакроўскі, абследавалі ў 1977 годзе В. І. Шадыра і Л. У. Дучыц. Культурны пласт не быў выяўлены. У 2003 годзе С. Дз. Дзярновіч і А. М. Плавінскі даследавалі 12 м² і выявілі культурны пласт 0.24—0.63 м, дзе былі выяўлены фрагменты жалезнага сярпа і ляпная штрыхаваная кераміка.
Матэрыялы раскопак захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі Нацыянальнай Акадэміі Навук Беларусі.
Курганны могільнік
Знаходзіцца за 0.5 км на поўдзень ад гарадзішча, у лесе Рацкі Бор. Належаў балта-славянскаму насельніцтву. Уяўляе сабой 20 курганоў (большасць з іх пашкоджаны) вышынёй 1 м, дыяметрам 5—6 м.
Адкрыў і абследаваў у 1892 годзе Ф. В. Пакроўскі. На той час могільнік складаўся з трох курганных груп, 113 круглых і авальных насыпаў дыяметрам да 11.4 м і вышынёй да 1.5 м.
У 1983 годзе Л. У. Дучыц і В. І. Шадыра раскапалі 3 насыпы, у 1990 годзе Л. У. Дучыц даследавала яшчэ 3 курганы. У аснаванні курганоў — попельная праслойка. Пахавальны абрад — трупаспаленне па-за межамі курганоў у 16 насыпах, у трох насыпах — інгумацыя. Рэшткі крэмацый змешчаны ў мацерыковых ямках, на гарызонце, у насыпах і на вяршыне.
Адзін з курганоў, якія раскапаў Ф. В. Пакроўскі, належаў да культуры пскоўскіх доўгіх курганоў, датуецца па знойдзенай B-падобнай спражцы V—VI стагоддзямі. Астатнія курганы адносяцца да культуры смаленска-полацкіх доўгіх курганоў IX — пачатку XI стагоддзяў.
Знойдзены В-падобная спражка, наканечнік дзіды, шкляныя пацеркі, падковападобная фібула, спіральныя пранізкі, трапецападобныя падвескі, бронзавыя бразготкі, срэбны пярсцёнак, жалезныя нажы і спражкі, ляпны посуд і інш.
Пры пахаваннях па абраду інгумацыі (канец X — пачатак XI стагоддзяў) былі знойдзены сякера, дзіды, нож, фрагмент крэсіва, бронзавыя падковападобныя фібулы, ляпны гаршчок.
Матэрыялы раскопак Ф. В. Пакроўскага захоўваюцца ў Нацыянальным музеі Літвы, Інстытуце гісторыі Нацыянальнай Акадэміі Навук Беларусі, Л. У. Дучыц і В. І. Шадыры — у Браслаўскім раённым аб’яднанні музеяў.
Крысцін Армстранг
Крысцін Армстранг (Kristin Armstrong; нар. г.) — амерыканская велагоншчыца, трохразовая алімпійская чэмпіёнка ў паасобнай шашэйнай гонцы (2008, 2012, 2016).
Біяграфія
Армстронг нарадзілася ў Мемфісе, штат Тэнесі. Дзяцінства правяла ў Тэнесі і ў Каліфорніі. Вучылася ў сярэдняй школе ў Хавелоке (штат Паўночная Караліна) і за мяжой у Акінаве (Японія), дзе скончыла сярэднюю школу ў 1991 годзе. Па заканчэнні школы паступіла ў Айдахскі ўніверсітэт, дзе яна гуляла ў камандзе «Айдахскія вандалы», а таксама была сябрам жаночага клуба Kappa Kappa Gamma. Армстранг атрымала ступень бакалаўра па спартыўнай фізіялогіі ў 1995 годзе. У цяперашні час жыве ў Бойсэ (штат Айдаха).
NGC 5039
NGC 5039 (іншае абазначэнне — PGC 46064) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Леў II
Леў II (Λέων Β′) (каля 467—) — візантыйскі імператар у 473—474 гадах (аднаасобна ў 474).
Біяграфія
Леў II быў сынам Зянона і Арыядны, дачкі Льва I Макелы. 25 кастрычніка (?) 473 года імператар Леў I Макела абвясціў свайго ўнука імператарам і суправіцелем. Пасля смерці дзеда ў студзені 474 года Леў II заставаўся аднаасобным кіраўніком Усходняй Рымскай Імперыі каля трох тыдняў. Аднак па намове сваёй бабкі Эліі Верыны і маці Арыядны, 9 лютага саступіў візантыйскі трон свайму бацьку Зянону і стаў яго суправіцелем.
Аднак ён кіраваў усяго няпоўных дзесяць месяцаў і памёр ад хваробы 17 лістапада 474 года ва ўзросце каля сямі гадоў. Шырока хадзілі чуткі, што ён мог быць атручаны Арыяднай ці Зянонам.
Яшчылан
Яшчылан ( — літ. «зялёныя камяні») — былы горад цывілізацыі мая.
Агульныя звесткі
Размешчаны на рацэ Усумасінце на тэрыторыі сучаснага штата Ч’япас у Мексіцы. Яшчылан вядомы вялікай колькасцю скульптур.
У старажытнасці горад, відаць, называўся Ісанканак (Izancanac). Часам упамінаецца пад назвамі Менчэ (Menché) і «горад Ларыяра» (Ciudad Lorillard) у гонар П’ера Ларыяра, які фінансаваў экспедыцыю па землях цывілізацыі мая.
Архітэктура
Яшчылан вядомы сваёй манументальнай архітэктурай і прыгожай скульптурай. Іменна гэта прыцягвае да яго турыстаў. У цэнтры Яшчылана размяшчаліся некалькі плошчаў і акропаль. У цэлым у цэнтры горада было да 160 будынкаў. Аб раннекласічным абліччы Яшчылана амаль нічога не вядома, самым раннім вядомым манументам Яшчылана з’яўляецца Стэла 27, яна была пастаўлена прыкладна 18 кастрычніка 514 года царом Таб-Баламам I і адноўлена ў позні класічны перыяд. Стэла 27 з’яўляецца ўнікальным прыкладам аднаўлення ў познекласічным перыядзе пашкоджанай раней стэлы.
Яшчылан у старажытнасці
Ят-Балам, заснавальнік дынастыі, узышоў на прастол 2 жніўня 320 года, калі Яшчылан быў невялікім горадам. Горад-дзяржава паступова рос і ператварыўся ў рэгіянальны цэнтр, а дынастыя правіла да пачатку IX стагоддзя. Найбольшага ўплыву горад дасягнуў пры кіраванні цара па імені Іцамнах-Балам III, які памёр ва ўзросце 62 гадоў у 742 годзе.
Яшчылан быў важным горадам цывілізацыі мая ў класічны перыяд і дамінаваў у вобласці Усумасінты, падпарадкаваўшы сабе такія гарады, як Банампак (Царства Шукальнах). Працяглы час быў сапернікам горада П’едрас-Неграс на тэрыторыі сучаснай Гватэмалы і некаторы час — таксама Тыкаля.
Сапернічаў з Паленке, супраць якога вёў вайну ў 654 годзе.
Сучасны Яшчылан
Першае сучаснае ўпамінанне пра руіны змяшчаецца ў паведамленні Хуана Галінды 1833 года. Вывучэнне горада пачалося ў апошнія гады XIX ст., калі ўпершыню былі апублікаваны яго зарысоўкі і фатаграфіі.
Доступ к Яшчылану спалучаны з цяжкасцямі — да нядаўняга часу ў радыусе 150 км ад яго не існавала шашэйных дарог. Да горада можна было дабрацца толькі на лодцы або на невялікім самалёце. З тых часоў, як у 1990-я гады мексіканскі ўрад пабудаваў шашу ўздоўж мяжы з Гватэмалай, Яшчылан сталі наведваць турысты. Існуюць два маршруты. Першы: ад Паленке па Паўднёвай прыгранічнай шашы да Чанкалы, адтуль павярнуць на Франтэра-Карасаль, размешчаную побач з Яшчыланам і далей па рацэ Усумасінце. Другі: самалётным рэйсам з Паленке, Акасінга ці Камітана.
Грабаўка (рака)
Гра́баўка — рака ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Церуха (прыток ракі Сож, басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 10 км. Плошча вадазбору 29 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8 м/км. Пачынаецца за 0,8 км у напрамку на поўнач ад вёскі Жураўлёўка, вусце за 1,5 км на поўдзень ад вёскі Грабаўка (у вёсцы на рацэ плаціна і сажалка). Вадазбор у межах Гомельскага Палесся. Рэчышча Грабаўкі каналізаванае ў верхнім і ніжнім цячэнні.
Археалагічныя даследаванні ў Гнесічах і Лаўрышаве
Археалагічныя даследаванні ў Гнесічах і Лаўрышаве — навуковыя абследаванні і раскопкі, якія вядуцца перыядычна з 1971 г. з мэтай выяўлення і вывучэння першапачатковага селішча Свята-Елісееўскага Лаўрышаўскага мужчынскага манастыра і іншых помнікаў археалогіі ў вёсках Гнесічы і Лаўрышава і вакол іх (Шчорсаўскі сельскі Савет, Навагрудскі раён, Гродзенская вобласць).
Паводле Галіцка-Валынскага летапісу, каля 1260 года сын першага вялікага князя Вялікага княства Літоўскага Міндоўга — Войшалк (вялікі князь літоўскі ў 1264—1267) — заснаваў манастыр «на рацэ на Нёмане, паміж Літвой і Наваградкам, і там жыў». Згодна царкоўнаму паданню, манастыр быў заснаваны ў сярэдзіне XIII ст. прападобным ігуменам Елісеем. Лаўрышаўскі манастыр з'яўляўся адным з важнейшых духоўных цэнтраў беларускіх зямель з часу ўтварэння ВКЛ.
Месцазнаходжанне манастыра з XVI ст. вядома па дакументах. Ён размяшчаўся ў в. Лаўрышава, ля р. Валоўка (левы прыток р. Нёман). Каля 1775 г. у манастыры была пабудавана Свята-Успенская царква, якая існуе і ў наш час. У 1836 г. манастыр быў зачынены, а ў 1913 — 1915 гг. і затым у 2007 г. адноўлены ля суседняй в. Гнесічы. Разам з тым, народнае паданне звязвае і заснаванне манастыра ў XIII ст. з мясцовасцю ля Гнесічаў.
Каля Гнесічаў першае абследаванне правёў археолаг М. А. Ткачоў (1971), ён выявіў стаянку каменнага веку; а ў 1988 г. археолаг А. М. Кушнярэвіч знайшоў падмуркі манастырскай царквы пачатку XX ст.
Археалагічныя абследаванні ў Лаўрышаве пачаў у 1990 г. А. К. Краўцэвіч, які зрабіў выснову: «На падставе здабытага падчас раскопак археалагічнага матэрыялу можна сцвярджаць, што мы знайшлі культурны слой Лаўрышаўскага манастыра […]. Нельга выключаць верагоднасць таго, што старажытны Лаўрышаўскі манастыр з самага пачатку знаходзіўся на гэтым месцы […]. Такому меркаванню спрыяюць знаходкі XIV — XV стст.»
У 2011—2016 гадах раскопкі ў гэтым жа месцы праводзілі Лаўрышаўскія археалагічныя экспедыцыі, якія складаліся з добраахвотнікаў, пад навуковым кіраўніцтвам доктара гістарычных навук, прафесара гісторыі С. Я. Рассадзіна. Па выніках даследаванняў ім была зроблена выснова, што манастыр дзейнічаў на гэтым месцы з часу заснавання ў XIII ст.
Лукавец (Хіславіцкі раён)
Гісторыя
У 1830—1840-х гадах у вёсцы была царква. У 1857 годзе пра існаванне царквы ў Лукаўцы ўжо не згадваецца, а сама вёска «пры рэчцы Лукаўчык» мела насельніцтва ў 143 прыхаджаніна абодвух полаў, «беларускага племені» і «памешчыцкага ведамства».
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Лукавец абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Лукавец не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Акрамегалія
Акрамега́лія (ад ἄκρος — канечнасць і μέγας — вялікі) — хвароба, якая характарызуецца празмерным ростам рук, ступняў і асабліва касцей твару, што прыводзіць да развіцця масіўнай ніжняй сківіцы і цяжкіх надброўяў.
Выклікаецца залішняй  пры ацыдафільнай пухліне гіпофіза. Лішкі самататрапіну выклікаюць таксама гіпафізарны дыябет, абумоўлены тармажэннем сакрэцыі інсуліну. Акрамегалія назіраецца ў маладым узросце, развіваецца паступова, доўгія гады. Суправаджаецца болем галавы, палавой слабасцю, спыненнем менструацый,.
Лячэнне: рэнтгенаўскае апрамяненне, хірургічнае выдаленне пухліны.
Сакырычы
Сакырычы (Соки́ричі) — вёска ў Ківэрцаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ківэрцаўскай гарадской абшчыны.
Вячаслаў Аляксандравіч Малафееў
Вячасла́ў Алякса́ндравіч Малафе́еў (Вячеслав Александрович Малафеев; нар., Ленінград) — расійскі футбаліст, брамнік. На працягу ўсёй кар’еры выступаў за пецярбургскі «Зеніт». Заслужаны майстар спорту Расіі (2008). З 2003 по 2012 год ігрок зборнай Расіі. У канцы футбольнай кар’еры заняўся бізнесам, уладальнік агенцтва нерухомасці.
Клубная
У 2003 годзе Малафееў разам з «Зенітам» заняў другое месца ў чэмпіянаце, атрымаўшы прыз «Варатар года» імя Льва Яшына і трапіў у спіс 33 найлепшых футбалістаў чэмпіянату Расіі. Два раўнацэнныя варатары «Зеніта», Каміл Чантафальскі і Малафееў, стала змагаліся за месца ў асноўным складзе. У 2005 годзе, зарабіўшы выдаленне ў кубкавым матчы супраць ЦСКА, Вячаслаў надоўга стаў другім варатаром. У сваю чаргу, у пачатку 2006 года Чантафальскі быў выдалены ў матчы Кубка УЕФА супраць «Русенборга», і Малафееў у выніку згуляў у тым годзе 36 гульняў, прапусціўшы ў іх 30 мячоў і зноў трапіўшы ў спіс 33 найлепшых футбалістаў чэмпіянату.
Міжнародная
З 2000 году Вячаслаў прыцягваўся да збораў нацыянальнай зборнай Расіі. У лістападзе 2003 года Вячаслаў згуляў свой ​​першы матч за зборную Расіі, калі Расія праводзіла другую стыкавую гульню супраць зборнай Уэльса.
Клубныя
Зеніт
Міжнародныя
Расія
Асабістае жыццё
Вячаслаў з’яўляецца ўдаўцом, яго жонка Марына Малафеева, былы прадпрымальнік, загінула ў аўтамабільнай аварыі 17 сакавіка 2011 года. Разам з Марынай у Вячаслава маюцца двое дзяцей — дачка Ксенія (2003) і сын Максім (2006).
Рагаля (герб)
Рага́ля (Rogala) — прыватнаўласніцкі герб, вядомы з сярэдзіны XIII ст. Гербам карысталася больш за 150 родаў Беларусі, Украіны, Літвы і Польшчы, у т.л. Ажахоўскія, Завадскія, Іваноўскія, Красіцкія.
Гісторыя
Паданне спылаецца на выпадак у 1109 годзе, падчас вяртання з паходу на Прусію і Памеранію, польскі князь Баляслаў Крывавусны спыніўся каля вёскі Раські для адпачынку. Падчас палявання, на прыбліжанага князю рыцара Біберштэйна наляцеў раз’ятраны буйвал. Біберштэйн не разгубіўшыся, схапіў жывёлу за рог і так сціснуў у руцэ, што той зламаўся. Гэта бачыў Баляслаў і дазволіў рыцару дадаць да яго герба з аленевым рогам рог буйвала.
Апісанне
Шчыт герба падзелены вертыкальна папалам, у 1-м, чырвоным полі сярэбраны аленевы рог з 4 адросткамі, у 2-м, сярэбраным полі чырвоны буйвалавы рог; клейнод — над прылбіцай з каронай такія ж самыя рогі.
Будзінскі
Будзінскі — прозвішча.
Фругарола
Фругарола (Frugarolo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 1970 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 72 чал./км². Займае плошчу 27 км². Паштовы індэкс — 15065. Тэлефонны код — 0131.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Felice.
Кляштар Баталья
Кляштар Санта-Марыя да Віторыя (Santa Maria da Vitória na Batalha) — дамініканскі кляштар у партугальскім горадзе Баталья (акруга Лейрыя). Занесены ў Спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Узвядзенне кляштара пачалося ў інтэрнацыянальным гатычным стылі ў 1385 г. па зароку караля Жуана I у знак падзякі Дзеве Марыі за здабытую каралём перамогу над кастыльцамі ў бітве пры Алжубароце. Шэсць наступных каралёў працягнулі будаўніцтва кляштара і знайшлі тут апошні супакой; у іх ліку — Дуартэ I і прынц Генрых Мараплавец. Будаўніцтва спынілася толькі ў 1517 годзе, калі асноўныя сілы былі перакінуты на ўзвядзенне манастыра іеранімітаў у Белене. У XIX стагоддзі ў Батальі праводзіліся маштабныя аднаўленчыя працы, а ў 1980 г. тут быў адкрыты нацыянальны музей.
Грабаўка
Назву Гра́баўка маюць:
Суск (Ківэрцаўскі раён)
Суск (Суськ) — вёска ў Ківэрцаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ківэрцаўскай гарадской абшчыны.
Тон Дык Тханг
Тон Дык Тханг (Tôn Đức Thắng;, правінцыя Лангсюен, Французскі Індакітай — , , В’етнам) — другі і апошні прэзідэнт Паўночнага В’етнама і першы прэзідэнт Сацыялістычнай Рэспублікі В’етнам. Старшыня Нацыянальнага камітэта айчыннага фронту В’етнама. Лаўрэат Міжнароднай Сталінскай прэміі «За ўмацаванне міру паміж народамі» 1955 года.
Жыткавіцкая нізіна
Жыткавіцкая нізіна — геамарфалагічны раён у Беларусі размешчаны ў цэнтральнай частцы Палесся, ад вусця ракі Бобрык да зліцця рэк Морачы і Случы. З поўдня абмежавана далінай Прыпяці, а з поўначы Слуцка-Арэскай нізінай.
У морфаструктурным плане раён адпавядае Мікашэвіцка-Жыткавіцкаму выступу фундамента, прыўзнятаму да 104—117 м. Магутнасць антрапагенавых адкладаў 10-60 м. Увесь геамарфалагічны комплекс знаходзіцца ў адпаведнасці са структурна-тэктанічнымі асаблівасцямі тэрыторыі. Даліны выражаны ў рэльефе, з дыферэнцыяцыяй нізкага і высокага поймавых узроўняў. З памяншэннем шырыні далін павялічваецца глыбіня ўрэзу. Будова рэльефу сведчыць аб сучасных дадатных рухах і прымеркаванасці далін да адносна апушчаных участкаў. Максімальная вышыня тэрыторыі ў паўночнай частцы — 184 м. Сярэднія вышыні вагаюцца ў межах 140—150 м, паніжаючыся ў рачных далінах да 135 м. Глыбіня расчлянення 3-5,2 м/км², гушчыня не перавышае 0,2-0,3 км/км².
Параф’янава (Параф’янаўскі сельсавет)
Параф’я́нава (, Парафьяново) — аграгарадок у Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Цэнтр Параф’янаўскага сельсавета. Чыгуначная станцыя на лініі Полацк — Маладзечна.
Жыткавіцкая нізіна
Сучасныя тэхнагенныя працэсы звязаны са здабычай карысных выкапняў. Распрацоўка граніту адбываецца на Мікашэвіцкім кар’еры, глыбіня якога перавышае 100 м, памер у папярэчніку 1200 м.
Параф’янава (Параф’янаўскі сельсавет)
Гісторыя
У 1920-1939 гадах — цэнтр Параф'янаўскай гміны Віленскага ваяводства.
У час Вялікай Айчыннай вайны на станцыі Параф’янава немцы стварылі базу са складамі харчавання, вопраткі, будаўнічых матэрыялаў, паліва, боепрыпасаў. 31 мая 1942 года акупанты загубілі 270 жыхароў паселішча пры станцыі. Вызвалена 2 ліпеня 1944 года.
Пасля вайны паселішча пры станцыі стала значным, з 1959 года — цэнтр Параф’янаўскага сельсавета. Тым часам у старой вёсцы Парфенава пасля вайны жыло 250 чалавек, з 1959 года яна перададзена ў склад Сітцаўскага сельсавета і адміністрацыйным цэнтрам не з’яўляецца. Такім чынам, з 1959 года паселішча пры станцыі (мела статус вёскі) Параф’янава і старая вёска Параф’янава знаходзяцца ў розных сельсаветах.
Адукацыя
ДУА «Параф’янаўская сярэдняя школа Докшыцкага раёна». Вядзе гісторыю з 1908 года, калі ў паселішчы пры станцыі адкрылі аднакласную школу для дзяцей чыгуначнікаў. З 1913 года школа стала двухкласнай. У 1921 годзе адкрылі польскую пачатковую школу, якую наведвала 25-30 вучняў. У 1939 годзе адкрыта савецкая пачатковая школа, яе планавалі рэарганізаваць у сярэднюю, але перашкодзіла вайна. Пасля вызвалення, у жніўні 1944 года, адкрыта сямігодка, якая з верасня 1947 года стала дзесяцігодкай.
NGC 5040-1
NGC 5040-1 (іншыя абазначэнні — MCG 9-22-31, ZWG 271.24, PGC 45945) — галактыка ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Родныя вытокі (газета)
Сучасны стан
Тыраж «Родных вытокаў» складае больш чым 3000 экзэмпляраў. У газеце надаецца ўвага розным бакам жыцця Докшыцкай зямлі, публікуюцца вершы маладых паэтаў, і грамадска значныя матэрыялы. Калектыў рэдакцыі складае 14 чалавек.
Успенскае (Карагандзінская вобласць)
Успенскае — сяло ў Шэцкім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Успенскай сельскай акругі. Код КАТА — 356477100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1335 чалавек (700 мужчын і 635 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1016 чалавек (540 мужчын і 476 жанчын).
Бэрэсцянэ
Бэрэсцянэ (Берестя́не) — вёска ў Ківэрцаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Цуманскай пасялковай абшчыны.
Порай (герб)
Порай (Poraj), таксама Ружа (Róża) — прыватнаўласніцкі герб, вядомы з сярэдзіны XIV ст., у Вялікім Княстве Літоўскім — пасля Гарадзельскай уніі 1413 года. Гербам карысталіся каля 250 родаў Беларусі, Украіны, Літвы і Польшчы, у т.л. Бярнацкія, Ваўжэцкія, Лiтвіцкiя, Гедройцы, Малдрыкі, Міцкевічы, Немаеўскія.
Ганна Паўлаўна Святлічная
Ганна Паўлаўна Сьветлічная (, Паўлаград, Днепрапятроўская вобласць, УССР —, Паўлаград, Днепрапятроўская вобласьць, Украіна) — украінская паэтэса. Член Саюза пісьменнікаў Украіны з 1962 года.
Біяграфія
Нарадзілася 20 красавіка 1939 года ў горадзе Паўлаград Днепрапятроўскай вобласці ў сям’і служачага.
З сямі гадоў, прыкаваная да ложка цяжкай хваробай, выхоўвалася самастойна. Яна рана пачала пісаць, паэзія была для яе адзінай суцяшэннем. У 1961 годзе выйшла яе першая кніга вершаў «Неходжанымі вясновымі сцежкамі». У наступным годзе Ганну Святлічную прынялі ў Саюз пісьменнікаў Украіны.
16 кніг вершаў, шматлікія публікацыі ў зборніках, часопісах «Радзіма», «Днепр», «Прапор», рэспубліканскіх і мясцовых газетах — вось творчая спадчына паэтэсы, якая заўчасна пайшла з жыцця ў 1995 годзе.
Яе біяграфія ў вершах. Яны перапоўнены думкамі, пачуццямі, перажываннямі, у іх увасобілася вельмі слабая фізічна, але моцная духам жанчына.
Яна памерла раніцай 11 лістапада 1995 года ва ўзросце 56 гадоў. У Паўлаградзе ў доме, дзе жыла Ганна Святлічная, адкрыты музей.
Малое Шкундзіна
Малое Шкундзіна (Малое Шкундино) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячэрскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 5 жыхароў (2007 год).
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Малое Шкундзіна абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Малое Шкундзіна не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
201-я расійская ваенная база
201-я Гатчынская ордэна Жукава двойчы Чырванасцяжная ваенная база (201-я Гатчинская ордена Жукова дважды Краснознамённая военная база) — ваенны аб’ект Узброеных сіл Расіі ў Таджыкістане, утвораны пасля перафарміравання 201-й мотастралковай дывізіі ў 2005 годзе.
На 2016 год налічвала 6 тысяч вайскоўцаў. Асноўны спосаб камплектавання — кантрактны. Адзін год службы тут лічыцца як 3 гады службы на тэрыторыі Расіі. Пры гэтым вайскоўцы ўсіх катэгорый атрымліваюць падвойнае грашовае забеспячэнне.
У склад базы ўваходзяць мотастралковыя, артылерыйскія, разведвальныя, зенітныя ракетныя і іншыя падраздзяленні, гэтак жа з верасня 2015 года ў склад злучэння ўвайшла авіягрупа. База з’яўляецца самым буйным воінскім злучэннем Расіі за яе межамі. Акрамя таго, яна мае два сваіх палігона, на якіх рэгулярна праводзіцца баявая падрыхтоўка.
Пры 201-й ваеннай базе дзейнічае свой радыётэлевізійны цэнтр з рэдакцыяй тэлебачання і радыёперадач «ТБ-201». Таксама выдаецца газета «Салдат Расіі».
Леў Паўлавіч Ахоцін
Леў Паўлавіч Ахоцін (1911, Чыта — 1948, Хабараўскі край) — член Вярхоўнага Савета Усерасійскай фашысцкай партыі, створанай эмігрантамі ў Маньчжурыі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Чыце у сям’і вайскоўца. У 1916 годзе бацька Л. П. Ахоціна — паручнік Ахоцін П. памёр. Маці Л. П. Ахоціна — Надзея Міхайлаўна ў 1919 годзе выйшла замуж за начальніка пляцоўкі чыцінскай паліцыі Аляксандра Пятровіча Мельнікава. У жніўні 1920 года сям’я эмігравала з РСФСР у Маньчжурыю.
У Харбіне ў 1932 годзе Л. П. Ахоцін упершыню ўбачыў К. У. Радзаеўскага падчас даклада ў Рускім клубе. У канцы 1933 годзе, быўшы студэнтам Харбінскага педагагічнага інстытута, уступіў у Рускую фашысцкую партыю і заставаўся яе членам да 1943 года. У 1934 годзе адбылося асабістае знаёмства Ахоціна з Радзаеўскім.
З 1935 года быў справаводам, а потым начальнікам канцылярыі УФП. У канцы 1936 года прызначаны начальнікам арганізацыйнага аддзела УФП. Жонка Ахоціна — Ніна Рыгораўна узначальвала Расійскі Жаночы Фашысцкі Рух.
Ахоцін з 1937 па 1943 год уваходзіў у склад Вярхоўнага Савета УФП.
7 верасня 1945 года Ахоцін быў арыштаваны супрацоўнікамі савецкай ваеннай контрвыведкі, а праз год асуджаны на адным працэсе з атаманам Рыгорам Сямёнавым, Канстанцінам Радзаеўскім і іншымі. Быў асуджаны на 15 гадоў катаржных работ.
Памёр у 1948 годзе на лесапавале ў Хабараўскім краі, адбыўшы там у зняволенні два гады з пятнаццаці.
Алег Георгіевіч Даўгяла
Алег Георгіевіч Даўгя́ла (—) — вучоны ў галіне тэрапіі. Доктар медыцынскіх навук (1968), прафесар (1972).
Біяграфія
А. Г. Даўгяла нарадзіўся ў горадзе Полацк Віцебскай вобласці. У 1955 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут, дзе працаваў з 1960 года. З 1971 года працаваў у Віцебскім медыцынскім інстытуце — загадчык кафедры (1971—1986).
Навуковая дзейнасць
А. Г. Даўгяла аўтар навуковых прац па зменах у печані ад ачаговай пнеўманіі, механізмах развіцця сардэчнай недастатковасці і ішэмічнай хваробы сэрца, распрацоўцы безлекавых метадаў прафілактыкі ішэмічнай хваробы і артэрыяльнай гіпертэнзіі і інш.
Сярод апублікаваных прац:
Сінагога (Фардон)
Сінагога ў Фардоне — мураваная сінагога, якая знаходзіцца ў раёне старага Фардона Быдгашча на скрыжаванні вуліцы Быдгашцкай і Пры Бажніцы. З’яўляецца адным з найважнейшых помнікаў Старога Фардона, які цудам ацалеў падчас нямецкай акупацыі (нацысты ўладкавалі ў ім кінатэатр, які працаваў да 1988 года).
Гісторыя
Першыя згадкі пра яўрэяў у Фордане адносяцца к канцу XVI стагоддзч. Першымі пасяленцамі былі яўрэі з суседняга Быдгашча, якім у 1555 годзе было загадана пакінуць горад.
У сярэдзіне XVII стагоддзя ў Фардоне ўжо існавалі сінагога і яўрэйскія могілкі.
Мураваная сінагога была пабудаваны ў 1827/1828 гадах, а ўведзены ў эксплуатацыю ў 1832 годзе.
Знамырыўка
Знамырыўка (Зна́мирівка) — вёска ў Ківэрцаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Цуманскай пасялковай абшчыны.
Сінагога (Фардон)
Гісторыя
Сінагога дзейнічала да 1939 года. Падчас Другой сусветнай вайны будынак быў часткова перабудаваны немцамі пад кінатэатр і тэатр і зноў адбудаваны ў 1940-х — пачатку 1950-х гадоў. Былі выбіты дадатковыя дзвярныя і аконныя праёмы, перабудаваны інтэр’ер. Да 1988 года тут працаваў кінатэатр «Вісла».
Спасылкі
Jedna z największych synagog w tej części województwa kujawsko-pomorskiego
Гарачыня на захадзе Паўночнай Амерыкі (2023)
У маі 2023 года заходнюю частку Паўночнай Амерыкі ахапіла гарачыня. Метэастанцыі зафіксавалі шэраг тэмпературных рэкордаў.
Ход падзей
12 мая ў сувязі з гарачынёй Нацыянальная метэаралагічная служба ЗША выпусціла рэкамендацыі для заходніх частак Арэгона і штата Вашынгтон. Міністэрства аховы навакольнага асяроддзя Канады выпусціла папярэджанні аб гарачыні ў паўночных раёнах Альберты і некаторых частках Брытанскай Калумбіі.
13 мая чатыры метэастранцыі пад Сіэтлам заявілі пра тэмпературныя рэкорды: Квілают — 90 F, SeaTac — 86 F, Алімпія і Хокіам — 89 F.
14 мая ў н. п. Скваміш, Брытанская Калумбія, зафіксавана рэкордна высокая тэмпература ў 35.5 C.
Тым часам у ЗША такія гарады, як Хакіам, Вашынгтон і Фларэнцыя, штат Арэгон, усталявалі месячныя тэмпературныя рэкорды ў 90 F. У Сіэтле зафіксавана адзнака ў 89 F. Юджын і Портленд паведамілі пра 94 F і 92 F адпаведна.
Уплыў
Гарачыня выклікала лясныя пажары ў Альберце. Яна таксама прывяла да хуткага раставання снегу на некаторых горных хрыбтах, такіх як Сьера-Невада, Скалістыя горы Каларада і Каскадны хрыбет, што стварыла небяспеку з-за паводак і апоўзняў. Так, 14 мая паводка ракі Огдэн вымусіла жыхароў Хантсвіла, штат Юта, эвакуіравацца, а частка дзяржаўнай дарогі 504 у акрузе Каўліц, штат Вашынгтон, была разбурана апоўзнем з Каскадных гор.
У Мексіцы тым часам ад гарачыні загінулі больш за 100 чалавек.
Абарона Гомеля (1941)
Абарона Гомеля — ваенная аперацыя, якая вялася войскамі 21-й арміі (генерал-лейтэнант М. Р. Яфрэмаў, генерал-маёр В. М. Гардоў) Цэнтральнага фронту і апалчэнцамі 12—19 жніўня у Вялікую Айчынную вайну; састаўная частка Смаленскай бітвы (1941).
Перадумовы
У пачатку жніўня нямецкае камандаванне перакінула ў раён Гомеля часткі 2-й палявой арміі, з раёна Смаленска — 2-ю танкавую групу Гудэрыяна; усяго пад Гомелем было 25 нямецка-фашысцкіх дывізій. 8 — 10 жніўня праціўнік уклініўся ў абарону 21-й арміі, прарваў яе на ўчастку Крычаў — Прапойск — Рэчыца і выйшаў на подступы да Гомеля. Разам з ваенным камандаваннем мабілізацыю сіл на абарону горада ўзначалілі Гомельскія абком і гарком КП(б)Б. Сфарміраваны Гомельскі полк народнага апалчэння, вакол горада выкапана 28 км траншэй, створаны мінныя палі, на вуліцах пастаўлены барыкады.
Баявыя дзеянні
12 жніўня 2-я нямецкая армія пачала штурм горада, нямецкая авіяцыя без перапынку бамбіла яго. Выключна цяжкія баі ішлі ў раёне вёсак Сямёнаўка і Пакалюбічы, дзе разам з савецкімі воінамі трымалі абарону апалчэнцы і байцы асобнага батальёна Гомельскага гарнізона (камандзір маёр М. С. Ісаеў). Савецкія войскі не толькі абараняліся, але і контратакавалі, 14 жніўня выбіўшы ворага з вёскі Сямёнаўка. Сустрэўшы ўпартае супраціўленне на гэтым напрамку, нямецкія войскі ўзмацнілі атакі на Гомель з паўночнага ўсходу і з боку Добруша. У раёне Веткі гітлераўцы фарсіравалі Сож і захапілі гарадскі пасёлак, аднак савецкія войскі затрымалі далейшы рух праціўніка і прычынілі яму значныя страты. Выкарыстаўшы перавагу ў сілах, 19 жніўня нямецкія войскі ўварваліся ў Гомель. На левым беразе Сажа, у Навабеліцы баі ішлі яшчэ трое сутак.
Памяць
У 1961 годзе ў гонар абаронцаў Гомеля ў вёсцы Пакалюбічы пастаўлены помнік.
Фубінэ
Фубінэ (Fubine) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 1681 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 66 чал./км². Займае плошчу 26 км². Паштовы індэкс — 15043. Тэлефонны код — 0131.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святы Хрыстафор.
Уладзімір Іванавіч Смірноў (матэматык)
Уладзімір Іванавіч Смірно́ў (Владимир Иванович Смирнов;  — ) — расійскі і савецкі матэматык, акадэмік Акадэміі навук СССР (1943, член-карэспандэнт з 1932 года), Герой Сацыялістычнай Працы (1967).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу. У 1910 годзе скончыў Санкт-Пецярбургскі ўніверсітэт і застаўся працаваць у ім, з 1816 года — прафесар. У 1912—1930 гадах выкладаў у Пецярбургскім (Ленінградскім) інстытуце шляхоў зносін. Адначасова ў 1929—1935 гадах працаваў у Сейсмалагічным інстытуце на пасадзе загадчыка кафедры і ў Матэматычным інстытуце Акадэміі навук СССР. У 1931—1955 гадах працаваў у Інстытуце матэматыкі і механікі Ленінградскага дзяржаўнага інстытута. З 1937 года займаў пасаду дырэктара Інстытута матэматыкі і механікі.
Навуковая дзейнасць
Аўтар прац па тэорыі функцый рэчаіснага і камплекснага пераменнага, тэорыі дыферэнцыяльных ураўненняў, матэматычнай фізіцы, тэорыі пругкасці, гісторыі матэматыкі і інш. У шэрагу даследаванняў (сумесна з С. Л. Собалевым) распрацаваў новы метад рашэння некаторых задач тэорыі распаўсюджвання хваль у пругкіх асяроддзях з плоскімі межамі. Увёў паняцці абагульненых рашэнняў ураўненняў з прыватнымі вытворнымі і даў першае строгае вызначэнне абагульненых функцый. Разам з А. М. Калмагоравым прымалі ўдзел у работах па абароннай тэматыцы і займаўся распрацоўкай тэорыі стральбы.
Аўтар выдання:
Канаплічы
Канаплічы́ (, Конопличи) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Івянецкага сельсавета.
NGC 5040-2
NGC 5040-2 (іншыя абазначэнні — NPM1G +51.0230, PGC 3087263) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Аксон
Аксо́н (ад ἄξων — вось), нейрыт, восевы цыліндр — адростак нейрона, які праводзіць нерв. імпульсы ад цела нервовай клеткі да і залозістых клетак органаў, якія інервуюцца, або да іншых нейронаў. Ад кожнай нервовай клеткі адыходзіць адзін аксон дыяметрам у некалькі мікронаў, даўжынёй да 1 м і больш (у некаторых жывёл трапляюцца гіганцкія аксоны таўшчынёй да дзесятых доляў міліметра). Пачатковы сегмент аксона (бугарок) найбольш узбудлівы і з'яўляецца месцам генерацыі нервовых імпульсаў. Канцавыя разгалінаванні (тэрміналі) утвараюць сінаптычныя кантакты з іншымі нейронамі, мышцамі або залозістымі клеткамі. Хуткасць перадачы залежыць ад структуры і дыяметра аксона, ступені пакрыцця іх міэлінавай абалонкай. Пучкі акронаў і дэндрытаў утвараюць нервы.
Бронная слабада
У 1570 годзе цар Іван IV Грозны пасяліў тут яшчэ іншаземных майстроў-шабельнікаў, паланёных у час Інфлянцкай вайны 1558—1582 гадоў. Сярод іх былі і беларусы. У 1632 годзе налічвала 103 двары. Пазней у слабадзе паселены збройнікі, вывезеныя з Беларусі ў час вайны 1654—1667 гадоў. У выніку гэтага склад насельніцтва слабады да канца XVII стагоддзя змяніўся: тут не засталося ніводнага «бронніка», а жылі пераважна кавалі і збройнікі. Сярод іх беларускія майстры: пішчальнікі (Васіль Быхавец, Максім Іваноў і іншыя), шабельнікі (Рыгор Іваноў, Іван Анісімаў і іншыя), станочнікі (Максім Міхайлаў, Андрэй Трафімаў і іншыя). У 1672 годзе частка беларускіх майстроў пераведзена з Броннай слабады ў наваствораную Мяшчанскую слабаду.
Зброя беларускіх майстроў захоўваецца ў зборы агнястрэльнай зброі Крамлёўскай Аружэйнай палаты.
Першапачаткова Бронная слабада падпарадкоўвалася Прыказу Вялікага палаца, пазней — Збройнай палаце. Да нашых дзён захавалася царква Іаана Багаслова на Броннай (1652—65, 1694; Багаслоўскі завулак, 4). У XVIII стагоддзі слабоды былі скасаваны, на гэтай тэрыторыі пачалі будавацца дамы вяльможаў і ваенных. Назва слабады дайшла да нас у назвах Вялікай і Малой Бронных вуліц. Заняткі насельніцтва Броннай слабады замацаваліся ў назвах Палашоўскага завулка і кірмаша.
Кораб (герб)
Кораб (Korab) — прыватнаўласніцкі герб, вядомы ў Польшчы з сярэдзіны XIII ст. Гербам карысталіся каля 150 родаў Беларусі, Украіны, Літвы і Польшчы, у т.л. Ажэшкі, Дамброўскія, Дзяконскія, Ласкія, Русоцкія, Эйсманты.
Апісанне
У чырвоным полі залаты карабель з ільвінымі галовамі спераду і ззаду і мураванай вежай з зубцамі; клейнод — над прылбіцай з каронай такі ж карабель з вежай. Спачатку меў выяву карабля з мачтай і ветразем.
Кадышчэ
Кадышчэ (Кади́ще) — вёска ў Ківэрцаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Цуманскай пасялковай абшчыны.
Брытанская антарктычная экспедыцыя (1839—1843)
Брытанская антарктычная экспедыцыя 1839—1843 гадоў праходзіла пад камандаваннем Джэймса Роса на караблях «Эрэбус» і «Тэрор». Экспедыцыя тройчы перасякала Паўднёвы палярны круг, дасягнутыя вынікі не былі перасягнуты да пачатку стагоддзя. Апошняя палярная экспедыцыя, здзейсненая на ветразевых суднах. Даследаванні Антарктыкі пасля Роса аднавіліся толькі праз 30 гадоў.
Плотнікаў
Плотнікаў — прозвішча.
Сіндыкалізм
Сіндыкалізм — кірунак у рабочым руху, прадстаўнікі якога адмаўляюць палітычную барацьбу і ролю ў ёй рабочых партый, лічаць найвышэйшай формай арганізацыі рабачага класа прафесійныя саюзы, да якіх павінны перайсці сродкі вытворчасці. Прыхільнікі кірунку бароняць тактыку «прамога дзеяння» (сабатаж, байкот і ўсеагульны эканамічны страйк).
Дынастыя Львоў
Дынастыя Львоў ці Фракійская дынастыя складалася з пяці імператараў, якія кіравалі Усходняй Рымскай імперыяй з 457 па 518 гады, і часткамі Заходняй Рымскай імперыі — з 474 па 480 гады.
Айгыржал (Карагандзінская вобласць)
Айгыржал — сяло ў Шэцкім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Успенскай сельскай акругі. Код КАТА — 356477200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 354 чалавекі (188 мужчын і 166 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 191 чалавек (100 мужчын і 91 жанчына).
Актанавы лік
Акта́навы лік — умоўная колькасная характарыстыка  паліва для. Актанавы лік роўны колькасці ізаактану, актанавы лік якога прыняты за 100, у яго сумесі з н-гептанам, актанавы лік якога прыняты за 0. Для кожнага паліва падбіраецца эталонны эквівалент гэтай сумесі. Актанавы лік бензінаў можна павысіць на 4—15 адзінак дабаўкай да 0,1 %, напрыклад. Звычайна бензіны маюць актанавы лік 76—98.
Лыпнэ (Ківэрцаўскі раён)
Лыпнэ (Ли́пне) — вёска ў Ківэрцаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Цуманскай пасялковай абшчыны.
Агата Фёдараўна Турчынская
Агата Фёдараўна Турчынская (Ага́та Фе́дорівна Турчи́нська;, Кулікоў, Жалкоўскі павет, Галіцыя (цяпер Львоўскага раёна Львоўскай вобласці Украіны) — , ) — украінская паэтэса і празаік.
Біяграфія
Нарадзілася ў беднай сям’і. Рана асірацела. У 1915 годзе аказалася ў Кіеве. Выхоўвалася ў дзіцячым доме. У 1923 годзе скончыла трохгадовыя настаўніцкія курсы ім. Барыса Грынчанкі ў Кіеве, затым — Кіеўскую музычную школу, пазней у 1926 — Кіеўскі інстытут народнай адукацыі (зараз — Кіеўскі нацыянальны ўніверсітэт імя Тараса Шаўчэнкі). Працавала выхавальніцай у дзіцячым доме.
Член кіеўскай групы літаратурнай арганізацыі «Заходняя Украіна». А. Турчынская прымала актыўны ўдзел у грамадскай рабоце. З 1938 года — член Саюза пісьменнікаў Украіны.
У час Вялікай Айчыннай вайны знаходзілася ў эвакуацыі (1941—1943), працавала ў газеце «Туркменская іскра», інспектарам па справах мастацтваў Саўнаркама Туркменскай ССР, была намеснікам старшыні секцыі рускіх пісьменнікаў.
Пасля вызвалення Украіны ад нямецкіх акупантаў, вярнулася ў Кіеў.
NGC 5041
NGC 5041 (іншыя абазначэнні — UGC 8319, MCG 5-31-162, ZWG 160.168, KUG 1312+309, IRAS13122+3058, PGC 46046) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Агата Фёдараўна Турчынская
Біяграфія
Узнагароджана медалём «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.».
Скачкі ў ваду на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Спаборніцтвы па скачках у ваду на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года праводзіліся ў водным цэнтры імя Марыі Лэнк у Рыа-дэ-Жанейра з 7 па 20 жніўня 2016 года.
Беларусь перадусім!
Беларусь перадусім! — патрыятычны заклік-спокліч, скіраваны на абуджэнне нацыянальна-грамадзянскіх пачуццяў, кансалідацыю беларусаў у абарону свабоды, незалежнасці сваёй краіны, роднай мовы, усёй нацыянальнай культуры. Аднак гэты спокліч значна меней вядомы за «Жыве Беларусь!».
У мастацтве
Беларускі нацыянальны дзеяч у Заходняй Беларусі (Польскай Рэспубліцы) Альбін Стаповіч напісаў песню «Беларусь перадусім!», у якой была прыпеўка: Дык ці ў шчасьця дзень пагодны,
Ці у бурым дні благім
Знайма першы кліч народны:
Беларусь перадусім! Пазней гэтая песня стала гімнам Саюза беларускай моладзі і ўвайшла ў «Юнацкі сьпеўнік».
Крама нацыянальнай беларускай сімволікі «Мой модны кут» выпусціла серыю цішотак, на якіх, акрамя малюнка, напісаны спокліч «Беларусь перадусім».
Пясошанька
Пясошанька — рака ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Цяруха. Даўжыня 14 км. Пачынаецца за 2 км на паўночны захад ад вёскі Антонаўка, вусце на заходняй ускраіне вёскі Шутаўка. Рэчышча каналізаванае на працягу 8 км (ад вытоку да чыгункі Чарнігаў — Гомель).
Археолаг і гісторык А. А. Макушнікаў даказваў тоеснасць між Пясошанькай і летапіснай Пішчанню, на якой у 984 г. ваявода кіеўскага князя Уладзіміра Святаславіча Воўчы Хвост разбіў радзімічаў.
Мартынаўка (Хіславіцкі раён)
Мартынаўка (Мартыновка) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячэрскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 20 жыхароў (2007 год).
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Мартынаўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Мартынаўку не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена у ўерасні 1943 года.
Севярын Віславух
Севярын Віславух (Seweryn Wysłouch;, Пярковічы, цяпер Драгічынскі раён Брэсцкай вобласці Беларусі — , Уроцлаў) — гісторык, грамадскі дзеяч. Доктар габілітаваны (1937), прафесар (1945).
Біяграфія
Са шляхецкага роду Віславухаў. Да 11 гадоў навучаўся дома, пасля вучыўся ў прыватнай мужчынскай гімназіі Катчэ (Gimnazjum Katchego) ў Вільні на вуліцы Пясковай.
Падчас Першай сусветнай вайны і эвакуацыі гімназіі ў Расію ў 1915 годзе, вяртаецца ў родавы маёнтак Пярковічы, дзе разам з братамі дапамагаў бацьку ў кіраванні гаспадаркай. У 1920 годзе пайшоў разам з братамі ў войска, у якім служыў з 9 ліпеня 1920 па 14 красавіка 1923 года. Як шэраговы пяхоты ў складзе Літоўска-Беларускай дывізіі генерала Люцыяна Жалігоўскага ўдзельнічаў у баях за Гродна. Пасля польска-савецкай вайны працягваў службу ў войску, падчас якой скончыў Вайсковыя курсы матуральныя (Wojskowe Kursy Maturalne).
Скончыў універсітэт Стэфана Баторыя (1927) у Вільні, у 1927—1939 — выкладчык, навуковы супрацоўнік універсітэта Стэфана Баторыя. 30 чэрвеня 1927 года атрымаў ступень магістра права. Прыкладна ў гэты час выкладаў гісторыю Польшчы ў Віленскай беларускай гімназіі. У 1945—1946 гадах — загадчык кафедры гісторыі дзяржаўнага ладу Польшчы ў Лодзінскім універсітэце, з 1946 года — кафедры гісторыі дзяржавы і права Польшчы ва Уроцлаўскім універсітэце, у 1947—1955 гадах яго прарэктар, у 1956—1958 гадах — дэкан факультэта права і адміністрацыі.
Заснавальнік і дырэктар (1949—1953) Уроцлаўскага філіяла Заходняга інстытута, адзін з заснавальнікаў Сілезскага інстытута ў Аполе, у 1957—1960 — старшыня яго Навуковай рады.
Памёр 28 лютага 1968 года ва Уроцлаве.