cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Калышкаўскі сельсавет
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Калышкаўскі (Калышанскі) сельсавет у складзе Лёзненскага раёна Віцебскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Лёзненскім раёне БССР. У 1935 годзе ўзбуйнены за кошт тэрыторыі скасаванага Калышкаўскага нацыянальнага яўрэйскага сельсавета. З 20 лютага 1938 года ў складзе Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Яськаўшчынскага сельсавета.
Чыставусавыя
Чыставусавыя, асмундавыя (Osmundaceae) — адно са старажытнейшых сямействаў цяпер жывучых папарацей.
Апісанне
Віды асмундавых — шматгадовыя расліны з масіўнымі і, звычайна, кароткімі прамастаячымі сцябламі з каронамі буйных лістоў. Сцёблы асмунды кароткія і звычайна прамастаячыя, але ў некаторых відаў на сухіх глебах — узыходзячыя.
Расліны гэтай сям’і характарызуюцца прысутнасцю пераходных форм ад дрэвападобных да тыповых травяністых раслін.
Віды
Рэшткі раслін, з большай ці меншай упэўненасцю аднесеных да асмундавых, сустракаюцца ў адкладаннях позняга карбону. У пермскім перыядзе знойдзены дакладныя рэшткі асмундавых, якія характарызаваліся прымітыўнай арганізацыяй, мелі пратастэлічную будову сцябла. Часам іх росквіту была мезазойская эра, але, пачынаючы ўжо з позняга дэвону, яны выконваюць усё меншую ролю ў раслінным покрыве Зямлі і сустракаюцца ўсё радзей. У цяперашні час гэта сямейства налічвае 4-5 родаў, у т. л.:, і. Відаў налічваецца, верагодна, не больш 20, хоць іншы раз указваюць да 30. У флоры Рэспублікі Беларусь асмундавыя прадстаўлены адным відам —.
Вялікая Слепня
Вялі́кая Сле́пня — колішняя вёска на рацэ Слепня, з 1959 года ў складзе Мінска.
Гісторыя
У 1582 годзе Слепня — сяло ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, уласнасць Мікалая Радзівіла Рудага. У 1586 годзе сяло Смалявіцкай воласці, шляхецкая ўласнасць, панскі двор, карчма, гаць, 8 валок зямлі. У 1599 годзе згадваецца як сяло. У 1791 годзе Слепня — карчма маёнтка Слабодка Каралішчавіцкай парафіі, уласнасць каталіцкай царквы.
У 1897 годзе Вялікая Слепня — вёска Сеніцкай воласці Мінскага павета, 9 двароў, 76 жыхароў; Слепня — урочышча, 4 двары 19 жыхароў, карчма, у фальварку двор, 7 жыхароў.
У 1917 годзе ў вёсцы Вялікая Слепня 19 двароў, 109 жыхароў, у вёсцы Слепня 200 двароў, 370 жыхароў, у маёнтку Слепня 148 жыхароў, пазней зліліся ў адну вёску Вялікая Слепня. Цэнтр Сляпянскага сельсавета Мінскага раёна. У 1935 годзе Маскоўская шаша падзяліла вёску на дзве няроўныя часткі: паўночная была ў некалькі разоў большая за паўднёвую. У 1959 годзе ўключаная ў межы горада Мінска, Першамайскі раён (цэнтр сельсавета быў перанесены ў вёску Зялёны Луг). Гарадскія вуліцы атрымалі назвы вуліца Вялікая Слепня, 1-ы, 2-гі, 3-і, 4-ы, 5-ы, 6-ы Сляпянскія завулкі.
У сувязі з інтэнсіўнай забудовай жылога раёна Усход, якая пачалася ў 1966 годзе, забудова асноўнай паўночнай часткі вёскі была знесеная. Пара дзясяткаў дамоў паўднёвай часткі была знесеная ў 2003 годзе перад пачаткам будаўніцтва новага будынка Нацыянальнай бібліятэкі Рэспублікі Беларусь.
Ігар Яўгенавіч Карнялюк
І́гар Яўге́навіч Карнялю́к (, Брэст, БССР) — савецкі і расійскі, і музыкант.
Біяграфія
Пасля 8-га класа, у 1977, паступіў у Брэсцкае музычнае вучылішча на тэарэтыка-кампазітырскае аддзяленне. Але ўжо праз год з’ехаў у Ленінград, дзе паступіў у музычнае вучылішча пры Ленінградскай кансерваторыі імя М. А. Рымскага-Корсакава, якое скончыў у 1982. У 1987 скончыў Ленінградскую кансерваторыю па класе кампазіцыі. Як кампазітар Карнялюк фармаваўся на творчасці Queen, «Могучей кучки». З 1985 па 1988 працаваў музычным кіраўніком Ленінградскага тэатра «Буф» і пісаў для яго музыку. У 1985 адбыўся фанаграфічны дэбют кампазітара: фірма «Мелодыя» выпусціла міньён «Мальчик с девочкой дружил» у выкананні А. Асадуліна. У 1988 Карнялюк пачынае сольную кар’еру ў тэлепраграме «Музычны рынг», упершыню выходзіць у фінал конкурсу «Песня году».
Ігар Карнялюк з’яўляецца аўтарам музыкі да фільмаў «Бандыцкі Пецярбург», «Майстар і Маргарыта», «Неба і зямля», «Легенда пра Тампука», «Ідыёт», «Расійскі пераклад», «Тарас Бульба».
Песні
Ігар Карнялюк — аўтар больш за 200 папулярных песняў. Як кампазітар і аўтар-выканаўца Ігарь напісаў музыку і выканаў наступныя песні:
Дыскаграфія
Дыскі з песнямі Ігара Карнелюка:
Акадэмія тэатральнага мастацтва імя Аляксандра Зельвяровіча ў Варшаве
Акадэмія тэатральнага мастацтва імя Аляксандра Зельвяровіча ў Варшаве (Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie) — польская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова мастацкага профілю з сядзібай у Варшаве.
Гісторыя
Установа была заснавана ў 1946 годзе, працягваючы традыцыі Дзяржаўнага інстытута тэатральнага мастацтва. Першы копус вучэльні знаходзіўся ў Лодзі. У 1949 годзе навучальная ўстанова была пераведзена ў Варшаву. З 1955 года сядзіба акадэміі знаходзіцца ў будынку XVIII стагоддзя Collegium Nobilium на вуліцы Мядовай. У 1955 годзе ўстанове было прысвоена імя Аляксандра Зельвяровіча, а праз сем гадоў яна атрымала статус акадэмічнай вышэйшай навучальнай установы. Пасля пераезду ў 1949 годзе з Лодзі ў Варшаву рэктарам акадэміі стаў Ян Крэчмар, які займаў гэтую пасаду да 1967 года. У 1970-1981 гадах рэктарам школы быў Тадэвуш Ламніцкі. Функцыі рэктара таксама выконвалі Анджэй Лапіцкі і Ян Энглерт. На працягу іх кадэнцый была адноўлена былая сцэна канвінкта піяраў, якая атрымала назву ТЭАТР Collegium Nobilium. У цяперашні час тут ставяцца дыпломныя спектаклі акцёрскага аддзялення.
Аўтаномнае тэрытарыяльнае ўтварэнне з асаблівым прававым статусам Прыднястроўе
Аўтаномнае тэрытарыяльнае ўтварэнне з асаблівым прававым статусам Прыднястроўе (Unitatea teritorială autonomă cu statut juridic special Transnistria, Автономне територіальне утворення з особливим правовим статусом Придністров'я, Автономное территориальное образование с особым правовым статусом Приднестровье) — фармальна існая ў сістэме адміністрацыйнага дзялення Малдовы аўтаномная адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка, размешчаная ўздоўж усходняга берага ракі Днестр на частцы тэрыторыі, кантраляванай непрызнанай Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікай. Была заснаваная законам № 173 ад 22 ліпеня 2005 года «Аб асноўных палажэннях асаблівага прававога статусу населеных пунктаў левабярэжжа Днястра (Прыднястроўя)».
Тэрыторыі, якія аспрэчваюцца ПМР, але знаходзяцца пад кантролем малдаўскіх уладаў, у гэтае азначэнне не ўключаюцца, яны належаць да Дубасарскага, Каўшанскага і Новааненскага раёнаў Малдовы. Таксама са складу ўтварэння выключаны муніцыпій Бендэры, але ўваходзіць муніцыпій Ціраспаль.
Паводле Закону аб адміністрацыйна-тэрытарыяльнай сістэме Рэспублікі Малдова 2001 года (дадатак 5) у склад адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак левабярэжжа Днястра, якім могуць быць нададзены асаблівыя формы і ўмовы аўтаноміі, уваходзяць 147 населеных пунктаў. У тым ліку: 1 муніцыпій (Ціраспаль), 9 гарадоў, 2 населеныя пункты, якія ўваходзяць у склад гарадоў, 69 сёлаў і камун, у склад якіх уваходзяць 135 населеных пунктаў.
IC 3100
IC 3100 — галактыка тыпу E? (эліптычная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Будзімір
Будзімі́р (ад асноў са значэннем будзі, будзіць і мір) — мужчынскае імя славянскага паходжання.
Імяніны: 16 сакавіка.
Eurynome
Eurynome — род крабаў сямейства. Іх панцыры пакрытыя мноствам выступаў. Марскія ўсяедныя крабы.
Розіўскі раён
Розіўскі раён (Розівський район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Запарожскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Розіўка (Розівка).
Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 7 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу, 2 пасёлкі сельскага тыпу і 25 сёлаў.
Фёдар Іосіфавіч Вольфсан
Фёдар Іосіфавіч Вольфсан ( — ) — савецкі навуковец, доктар геолага-мінералагічных навук, прафесар, першаадкрывальнік уранавых радовішчаў.
Біяграфія
Нарадзіўся 13 лістапада 1907 года ў в. Сідаравічы Магілёўскага павета Магілёўскай губерні ў яўрэйскай сялянскай сям’і.
Атрымаў сярэднюю адукацыю (1924). Працаваў у гаспадарцы бацькоў і адначасова вёў заняткі ў хаце-чытальні, складаўся ў камітэце сялянскай беднаты.
Па камсамольскім кірунку паступіў на геолагаразведачны факультэт Ленінградскага горнага інстытута. Пасля яго заканчэння (1930) пакінуты ў аспірантуру. Адразу выехаў ад Геалагічнага камітэта ў якасці начальніка стацыянарнай Такелійскай геолагавыведнай партыі. У 1931 годзе сумесна са штатам партыі пераведзены ў Сярэдазразведку, ў 1932 годзе перайшоў у штат Галоўгорхімпрама, працаваў на рудніку галоўным геолагам і тэхнічным кіраўніком.
У канцы 1932 года па запрашэнні акадэмікаў А. Я. Ферсмана і Дз. І. Шчарбакова паступіў у аспірантуру Ламаносаўскага інстытута Акадэміі навук СССР. У 1933—1938 гадах кіраўнік пошукавага атрада сярэднеазіяцкай экспедыцыі АН СССР і групы Мугаджарскай экспедыцыі. За гэты перыяд адкрыты радовішчы металаў: Наўгарзанскае флюарытавае, Лашкерэкскае і Гаўскае поліметалічныя, Кансайскія залатарудныя і некалькі іншых. У 1935 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Такелийское полиметаллическое месторождение».
У 1938—1944 гадах займаўся вывучэннем структур поліметалічных радовішчаў Цэнтральнага Казахстана, Алтая і Паўночнага Каўказа, у 1945—1950 гадах — геалагічных структур рэдкаметальных радовішчаў Сярэдняй Азіі. У 1946 годзе абараніў доктарскую дысертацыю. У 1948—1950 гадах дырэктар Геалагічнай станцыі АН СССР.
Адначасова з 1938 года выкладаў у Маскоўскім інстытуце каляровых металаў і золата імя М. І. Калініна (МІКМіЗ). У 1952—1955 гадах яго штатны прафесар кафедры карысных выкапняў, чытаў курс «Рудныя радовішча і структуры рудных радовішчаў». У гэты ж перыяд праводзіў навуковыя даследаванні на Каўказе і Усходнім Забайкаллі па дамове з прамысловымі арганізацыямі.
З 1955 года зноў працаваў у ІГЕМ АН СССР, у 1959 годзе прызначаны на пасаду начальніка Экспедыцыі № 1 СССР (Лабараторыя радыёгеалогіі), якой кіраваў да 1987 года.
Адначасова вёў педагагічную дзейнасць у МІКМіЗе (да 1963 года), у Маскоўскім геолагаразведачным інстытуце і Універсітэце дружбы народаў (да 1988).
Арцюх
Арцю́х — славянскае прозвішча.
Марчыяна-дзі-Леўка
Марчыяна-дзі-Леўка (Morciano di Leuca) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лечэ.
Насельніцтва складае 3496 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 269 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 73040. Тэлефонны код — 0833.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Жабінкаўскі сельсавет
Жа́бінкаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — горад Жабінка (не ўваходзіць у сельсавет).
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Жабінка. 16 красавіка 1952 года Жабінка набыла статус гарадскога пасёлка, сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Жабінкаўскага пассавета.
З 8 жніўня 1959 года гарадскі пасёлак Жабінка і Жабінкаўскі пассавет у складзе Камянецкага раёна, з 25 снежня 1962 года — у складзе Кобрынскага раёна, з 4 студзеня 1965 года гарадскі пасёлак Жабінка з населенымі пунктамі (Абрамавічы, Здзітава, Курпічы, Малая Жабінка, Мышчыцы, Навасады, Нагараны, Непакойчыцы, Пуцішча, Пшанаі, Салейкі і Сцяброва), якія знаходзіліся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Жабінкаўскага пассавета, — у складзе Брэсцкага раёна, з 30 ліпеня 1966 года — у складзе адноўленага Жабінкаўскага раёна. 19 верасня 1967 года ў склад Жабінкі ўключаны вёскі Абрамавічы, Малая Жабінка, Мышчыцы і пасёлак цукровага завода. Пасля набыцця Жабінкай статуса горада 23 снежня 1970 года пассавет рэарганізаваны ў гарсавет. 22 снежня 1999 года ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Жабінкаўскага гарсавета перададзена вёска Рачкі.
2 сакавіка 1998 года Жабінкаўскі сельсавет адноўлены. 11 мая 2012 года да сельсавета далучана частка скасаванага Якаўчыцкага сельсавета (населеныя пункты Бабры, Вялікія Якаўчыцы, Залуззе, Панцюхі, Пруск). 9 лістапада 2017 года ў склад Жабінкі ўвайшлі вёскі Здзітава, Курпічы, Сцяброва, Шчэглікі.
Колькасць двароў — 556, колькасць жыхароў — 1352 (2011).
Товада
Товада (十和田湖) — самае буйное кратарнае возера на востраве Хонсю, Японія. Размешчана на вышыні 400 м над узроўнем мора ў нацыянальным парку на мяжы прэфектур Аомары і Акіта. Сценкі кальдэры дасягаюць у некаторых месцах вышыні 1 000 м і дасягаюць вяршыні на вулкане Товада на вышыні 1 159 м. Ярка сіні колер возера з’яўляецца вынікам чыстай вады і вялікай глыбіні возера (326,8 м — трэцяе па глыбіні возера Японіі). Бачнасць складае 15 м. Плошча возера — 61,0 км², яго аб’ём складае 4,19 км³, а перыметр — 46 км. З возера выцякае рака Аірасэ.
Возера штогод наведвае каля 3 мільёнаў турыстаў. Яно прыдатна для купання і з’яўляецца ўпадабаным месцам адпачынку падарожнікаў. Тут маюцца шматлікія гатэлі і пансіянаты. Познім летам тут праходзіць агульнае свята трох прэфектур Кунідзанкай-мацуры. Па возеры курсуюць некалькі разоў у дзень паромы і прагулачныя катары.
Пецярбург Дастаеўскага
Пецярбург Дастаеўскага — вобраз горада Санкт-Пецярбурга, створаны ў кнігах знакамітага пісьменніка.
Упершыню Пецярбург Дастаеўскага як феномен разгледжаны ў аднайменнай кнізе М. П. Анцыферава.
Асноваю для стварэння вобраза горада паслужылі як пецярбурскія адрасы Ф. М. Дастаеўскага і яго атачэння, так і іншыя вуліцы, плошчы і дамы, якія сталі героямі яго кніг (асабліва рамана «Злачынства і пакаранне»). Да апошніх можа залічыць, напрыклад:
Пецярбург Дастаеўскага з'яўляецца аднім з найпапулярнейшых пешаходных экскурсійных маршрутаў у Санкт-Пецярбургу.
Лестэршыр
Лестэршыр —  графства ў цэнтральнай Англіі. Назва паходзіць ад найбольшага горада Лестэр, які гістарычна з'яўляецца сталіцай графства, хоць насамрэч горад мае асобнае ад астатняга Лэстэршыра кіраўніцтва. Графства мяжуе з Дэрбішырам на паўночным захадзе, з Нотынгемшырам на поўначы, Рутлендам на ўсходзе, Уорвікшырам на паўднёвым захадзе, Стафардшырам на захадзе, Лінкальншырам на паўночным усходзе, і з Нортгемптаншырам на паўднёвым усходзе.
Муніцыпалітэт графства знаходзіцца ў Гленфілдзе, прыкладна за 5 км на паўночны захад ад цэнтру Лэстэра. Тут знаходзіцца Савет графства Лестэршыр і адміністрацыя графства.
Насельніцтва 640,800 чалавек (16-е месца сярод неметрапольных графстваў; даныя 2007 г.).
Геаграфія
Агульная плошча тэрыторыі 2156 км² (28-е месца); тэрыторыя адміністрацыйнай вобласці — 2083 км² (20-е месца).
Шугайлава
Шугайлава — тапонім.
Сабіна Бергман-Поль
Сабіна Бергман-Поль (Sabine Bergmann-Pohl; нар. 20 красавіка 1946, Айзенах) — нямецкі палітык, сябра партыі Хрысціянска-дэмакратычны саюз.
5 красавіка 1990 г. стала Старшынёй Народнай Палаты ГДР, і, паколькі Дзяржаўны Савет ГДР быў скасаваны, кіраўніком ГДР. Апошні чалавек, які ўзначальваў ГДР. Пасля аб’яднання Германіі заняла пасаду міністра па спецыяльных пытаннях ва ўрадзе Гельмута Коля ў 1990—1991. Пазней з’яўлялася парламенцкім сакратаром Міністэрства аховы здароўя ў 1991—1998. Пасля прыходу да ўлады сацыял-дэмакратаў заставалася дэпутатам Бундэстага, які пакінула ў 2002 годзе.
Таемнае жыццё Уолтэра Міці
«Таемнае жыццё Уолтэра Міці» (The Secret Life of Walter Mitty) — прыгодніцкі мастацкі фільм рэжысёра Бэна Стылера, які выканаў у сваёй стужцы галоўную ролю. Экранізацыя аднайменнага расказу Джэймса Цёрбера. Рэмейк фільма 1947 года рэжысёра Нормана Маклаўда.
Стужка выйшла на экраны (ЗША) 25 снежня 2013 года.
Прэм'ера ў беларускай агучцы адбылася 27 красавiка 2018.
Сюжэт
Сюжэт аповеда перанесены ў XXI стагоддзе, сучасную рэчаіснасць. Уолтар Міці — супрацоўнік аддзела ілюстрацый часопіса Life. Уолтар рана страціў бацьку і ў яго засталіся маці і крыху шалапутная сястра. Яго праца — суцэльная руціна, хоць у сваіх марах ён выносіцца вельмі далёка. Ён перажывае фантастычныя прыгоды, уяўляе сябе касманаўтам, вандроўнікам ці захапляльным Казановам. Уолтар закаханы ў сваю новую калегу, бухгалтара Шэрыл Мелхоф, але ён не развязваецца зрабіць крок да яе, толькі марачы пра гэта.
Гаспадарамі часопіса прынята рашэнне пра тое, што будучы выпуск будзе апошнім друкаваным, далей часопіс будзе толькі ў «лічбе». Як вынік, ідуць вялікія скарачэнні. На вокладку павінна пайсці фатаграфія Шона О’Конала, які з'яўляецца лепшым фатографам часопіса, які дагэтуль здымае на плёнку. Але ў дасланых негатывах не хапае гэтага самага ўнікальнага кадра. Адзіны шанец знайсці фатаграфію — знайсці самага Шона. Уолтар развязваецца адправіцца ў доўгае вандраванне: у Грэнландыю, Ісландыю, Гімалаі. Са свету мрояў Ўолтар пераносіцца ў рэальнасць і паступова пазнае, што такое жыццё..
Наталля Львоўна Сакалова
Ната́лля Льво́ўна Сакало́ва (нар., ) — расійская біятланістка. У біятлоне з 1996 года, член нацыянальнай каманды Беларусі з 2004 года, з сезона 2007—2008 стала зноў выступаць за зборную Расіі.
Трэнер — А. А. Брылоў
Летні біятлон
Чатырнаццаціразовая чэмпіёнка свету (самая тытулаваная спартсменка у гэтай разнавіднасці біятлона; мае неафіцыйную мянушку «Каралева летняга біятлону»).
Рэпіна (Санкт-Пецярбург)
Рэпіна (Ре́пино, да 1948 года — Куокала, Kuokkala) — пасёлак у Расіі, унутрыгарадское муніцыпальнае ўтварэнне ў складзе Курортнага раёна горада федэральнага значэння Санкт-Пецярбурга. 2478 чал (перапіс 2010). Аднайменная платформа на чыгуначнай лініі Санкт-Пецярбург — Выбарг — Хельсінкі.
Свята-Петра-Паўлаўская царква
Свята-Петра-Паўлаўская царква — назва шэрагу праваслаўных храмаў, асвячоных у гонар апосталаў Пятра і Паўла.
Шасцярні
Шасцярні — тапонім.
Спіс аб’ектаў PGC (1753001—1754000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1753001—1754000)
Акадэмія прыгожых мастацтваў у Варшаве
Акадэмія прыгожых мастацтваў у Варшаве (Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie) — польская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова мастацкага профілю з сядзібай у Варшаве.
Гісторыя
У 1816 годзе ў Варшаўскім універсітэце было створана аддзяленне выяўленчых мастацтваў. Пасля закрыцця Варшаўскага універсітэта ў 1831 годзе рускія ўлады стварылі ў 1844 годзе Школу прыгожых мастацтваў. Яе слухачы прымалі актыўны ўдзел у патрыятычных маніфестацыях 1860-1861 гадоў і ў Студзеньскім паўстанні, якое выклікала яе закрыццё ў 1864 годзе. У 1865 годзе яна была адроджана як клас малявання. Клас малявання быў ператвораны ў 1920 годзе ў Гарадскую школу дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва і жывапісу ў Варшаве. У 1904 годзе зноў была створана Варшаўская школа прыгожых мастацтваў, прафесарамі якой быў сярод іншых Фердынанд Рушчыц. У 1932 годзе школа была ператворана ў Акадэмію прыгожых мастацтваў. Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны навучальная ўстанова была адроджана, а ў 1950 годзе аб'яднана з Вышэйшай школай выяўленчага мастацтва - прадаўжальнікам традыцый Гарадской школы дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва і жывапісу. У той час яна насіла назву Акадэміі мастацтваў. У 1957 годзе ёй зноў прысвоілі назву Акадэміі прыгожых мастацтваў.
Калышкаўскі нацыянальны яўрэйскі сельсавет
Калы́шкаўскі нацыянальны яўрэйскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лёзненскага раёна БССР. Цэнтр — вёска Калышкі.
Утвораны ў 1926 годзе як Калышкаўскі (Калышанскі) нацыянальны яўрэйскі сельсавет у складзе Лёзненскага раёна Віцебскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Лёзненскім раёне БССР. У 1935 годзе скасаваны, тэрыторыя далучана да Калышкаўскага сельсавета.
Антон Паўлавіч Яленскі
Паходжанне і сям'я
Належаў да каталіцкага шляхецкага роду Яленскіх гербу «Корчак», прадстаўнікі якога мелі значныя маёнткі ў Новагародскім ваяводстве і Мазырскім павеце ВКЛ, дзе і займалі высокія земскія пасады.
Нарадзіўся ў сям'і буйнога землеўласніка Мазырскага павета Мінскай губерні Паўла Янавіча Яленскага (1776—1842) і Барбары Лянкевіч, якая таксама як і Яленскія паходзіла з роду рэгіянальнай эліты Мазырскага павета ВКЛ. Бацька Павел валодаў у Мазырскім павеце маёнткамі Жыткавічы, Людзяневічы і Капаткевічы (ленны маёнтак), у якіх у 1814 налічвалася 742 рэвізскія душы, а ў 1835 — 1 001 рэвізская душа, і служыў па выбары шляхты Мазырскага павета на пасадзе мазырскага павятовага харунжага (1811—1812), старшыні мазырскага павятовага гранічнага (межавага) суда (1814—1817), старшыні мазырскага павятовага суда (1817—1820) і старшыні мазырскага грамнічага апеляцыйнага суда. У 1826 упамінаецца, што Павел Яленскі валодаў і маёнткам Дудзічы (285 душ, 97 двароў) у Рэчыцкім павеце — па пераўступленаму закладному праву ад маянткоўцаў Бабруйскага павета Алаіза і Людвіка Быкоўскіх, выданаму і прызнанаму 6 лютага 1823. Павел Яленскі таксама быў членам масонскіх лож, створаных у пачатку XIX ст. на беларускіх землях.
Родным братам Антона быў Ян Паўлавіч Яленскі (1809—пасля 1848), які прымаў удзел у паўстанні 1830—1831 гадоў: паехаў служыць у апалчэнні паўсталай арміі Царства Польскага, у бітве з расійскімі войскамі быў узяты ў палон, але, у канечным выніку, паводле манаршага распараджэння яму было дадзена дараванне. У 1833—1838 Ян Паўлавіч Яленскі, разам з Напалеонам Феліксавічам Яленскім, быў членам таемнага таварыства дваран у Мазырскім павеце, якое было створана па ініцыятыве Д. Булеўскага, эмісара князя Адама-Ежы Чартарыйскага, які ўзначальваў «арыстакратычную партыю» польска-ліцвінскай эміграцыі ў Парыжы. Пасля арышту і следства ў Вільні ў 1838 Ян Яленскі быў прылічаны да чацвёртай катэгорыі дзяржаўных злачынцаў і асуджаны на высылку па пастаяннае месца жыхарства «у аддаленыя губерні» пад паліцэйскі нагляд без пазбаўлення дваранскага статусу і з мажлівасцю карыстацца прыбыткамі належачых яму маёнткаў. Цікава, што ў 1839, падчас следства над Янам Яленскім у Вільні, бацька Павел Яленскі прасіў вызваліць сына ад адказнасці, бо Ян шмат год хварэе «меланхоліяй» і з такой хваробай не можа быць дзейным удзельнікам таемнага таварыства. Да зварота было дададзена пісьмовае сведчанне доктара медыцыны і хірургіі стацкага саветніка Спасовіча, які сцвярджаў, што ў 1828 лячыў Яна Яленскага, які доўга пакутаваў «вар'яцтвам розуму рознапрадметным (mania vagans)». Яшчэ адно сведчанне, дзе сцвярджалася, што Ян Яленскі «пакутваў вар'яцтвам розуму», даў доктар медыцыны і хірургіі Мяноўскі. Напэўна, гэта быў для бацькі спосаб пазбегнуць адказнасці для сына.
Антон Яленскі ажаніўся з Сабінай Леапольдаўнай Дыбоўскай (1820—1912), дачкой сярэднезаможнага шляхціца Мінскага павета Леапольда Тадэвушавіча Дыбоўскага і Ганны Янаўны з Яленскіх, і меў дзевяць дзяцей (Браніслава, Вітальда, Паўла, Марыяна, Эдварда, Адама, Рамуальда, Эмілію і Казіміру).
Быў стрыечным братам Напалеону Феліксавічу Яленскаму (1810—1883), маянткоўцу Мазырскага павета, аднаму з кіраўнікоў паўстання 1863—1864 гадоў.
Службовая дзейнасць у Мазырскім павеце
Валодаў роднай польскай мовай, а таксама рускай, беларускай і французскай. Маючы толькі хатнюю адукацыю, Яленскі сваю службу пачаў і працягваў у родным павеце: 23 сакавіка 1837 паступіў на службу канцылярыстам мазырскага павятовага суда, 26 лістапада 1840 па ўласным прашэнні перамешчаны ў тым жа званні канцылярыста ў штат канцылярыі мазырскага павятовага маршалка (якім быў у 1838—1841 яго сваяк Вінцэнт Ігнатавіч Лянкевіч), 29 снежня 1839 атрымаў чын калежскага рэгістратара са старшынствам, а 8 мая 1843 па ўласным прашэнні звольнены са службы, што, у тым ліку, было выклікана смерцю бацькі. Быў у адпуску з 5 ліпеня 1842 на 2 месяцы (у Санкт-Пецярбургу).
Пасля смерці бацькі Антон Яленскі быў уласнікам маёнтка Капаткевічы і часткі маёнтка Людзяневічы ў Мазырскім павеце, дзе ў 1844—1850 мелася паводле рэвізіі 856 рэвізскіх душ і каля 5 000 дзесяцін зямлі, маёнтка Дунайчыцы ў Слуцкім павеце (каля 1 500 дзесяцін), і маёнтка Акніста ў Вількамірскім павеце Ковенскай губерні (каля 2 000 дзесяцін). Купіў прыватны дом у Вільні, дзе выхоўваліся яго дзеці.
Пасля перапынку ў службе і заняцця гаспадаркай ва ўласным маёнтку, 29 сакавіка 1844 быў выбраны шляхтай Мазырскага павета на пасаду дэпутата па наглядзе за правільным продажам гарачых напояў у Мазырскім павеце, а 23 верасня 1844 — пераабраны падчас дваранскіх выбараў у Мінску на тую ж пасаду і адначасова «кандыдатам» (намеснікам) на пасаду мазырскага павятовага маршалка, якім тады з'яўляўся ў 1844—1847 Юліян Францавіч Кеневіч. Быў у адпуску з 10 лютага 1845 на 28 дзён у Віленскай губерні, з 4 ліпеня 1846 на 8 дзён і 27 мая 1847 на 28 дзён — у Валынскай губерні.
У верасні 1847 у Мінску на дваранскіх выбарах губернскае дваранства (пасля прапановы Эміля Паўлавіча Аскеркі, Антона Паўлавіча Яленскага і Сабеслава Юзафавіча Бярновіча) выступіла з рэзалюцыяй пра жаданне скасавання прыгону, што сустрэла рэзкую адмоўную рэакцыю царскіх улад. На тых жа дваранскіх выбарах 23 верасня 1847 у Мінску пасля Кеневіча мазырскім павятовым маршалкам быў выбраны Атон Ігнатавіч Горват на 3 гады і зацвержданы на гэтай пасадзе мінскім губернатарам (1844—1850) Аляксеем Васільевічам Сямёнавым (1799—1864). Паводле балаціроўкі калежскі сакратар Атон Горват атрымаў усе 24 абіральныя балы (галасы), а яго канкурэнты калежскі рэгістратар Антон Паўлавіч Яленскі — 22 абіральныя балы і 2 неабіральныя, адстаўны паручнік Казімір Тадэвушавіч Замайскі — 19 абіральных і 5 неабіральных балаў (галасоў). Пасаду мазырскага павятовага маршалка Горват не займаў, бо быў выбраны дваранамі губерні на тых жа дваранскіх выбарах у 1847 на пасаду мінскага губернскага маршалка (губернскага прадвадзіцеля) і зацверджаны 30 верасня 1847 на гэтай пасадзе губернатарам. На вакансію мазырскага павятовага маршалка быў зацверджаны не наступны першы кандыдат Антон Яленскі (не меў адпаведнай 10-гадовай выслугі на кароннай службе), а другі кандыдат на гэту пасаду (паводле выбару дваранства ад 23 верасня 1847) Казімір Тадэвушавіч Замайскі, які 24 красавіка 1848 (з-за разладжанага здароўя паводле ўласнага прашэння ад 3 студзеня 1848) быў звольнены з гэтай пасады.
На экстраардынарных дваранскіх выбарах у Мазыры 29 мая 1848 павятовае дваранства выбрала калежскага рэгістратара Антона Паўлавіча Яленскага ўсімі 12 абіральнымі баламі на пасаду мазырскага павятовага маршалка. Аднак мінскі губернатар (1844—1850) Аляксей Васільевіч Сямёнаў (1799—1864) 13 верасня 1848 не зацвердзіў гэты выбар дваран, бо Яленскі не праслужыў належных поўных 10 год на кароннай службе для заняцця такой пасады як павятовы маршалак, а іншыя кандыдаты падчас выбараў — калежскі асэсар Юзаф Андрэевіч Снядэцкі (атрымаў 10 абіральных і 2 неабіральных балаў) і былы член мазырскага павятовага камітэта па наглядзе за правільным продажам гарачых напояў Ян Антонавіч Лянкевіч (7 абіральных і 3 неабіральных балы) — не могуць быць выбраны, бо Снядэцкі не прадставіў свой фармулярны спіс аб службе, а Лянкевіч знаходзіўся пад следствам. Сямёнаў прасіў мінскага губернскага маршалка (1847—1853) Атона Ігнатавіча Горвата (1809—1894) аб распараджэнні правесці новыя выбары ў Мазыры для выбрання кандыдатаў на гэту пасаду. На што Горват паведаміў губернатару, што прызначыў выбары мазырскага павятовага маршалка на 15 студзеня 1849, а пакуль выконваў у 1847—1850 абавязкі маршалка мазырскі павятовы суддзя Лаўрэнцій Яўхімавіч Богуш. Дарэчы, Атон Горват быў блізкім сваяком Яленскага, бо сястра апошняга Ганна Паўлаўна Яленская стала жонкай Станіслава Ігнатавіча Горвата (1804—пасля 1876), рэчыцкага павятовага маршалка (1863—1872), роднага брата Атона Горвата.
Аднак пасада мазырскага павятовага маршалка заставалася вакантнай да студзеня 1852, а па сутнасці да 14 мая 1852. На чарговых дваранскіх выбарах у Мінску 11 снежня 1850 на пасаду мазырскага павятовага маршалка на кадэнцыю 1850—1853 дваранамі павета зноў быў выбраны Антон Паўлавіч Яленскі. У ходзе галасавання, у якім удзельнічаў 21 дваранін (некаторыя дваране па пісьмовай даверанасці мелі права галасаваць за іншых), галасы сярод трох кандыдатур размеркаваліся наступным чынам: 1) калежскі рэгістратар Антон Паўлавіч Яленскі атрымаў 21 абіральны і 5 неабіральных балаў (быў выбраны маршалкам); 2) адстаўны паручнік кірасірскага палка Казімір Тадэвушавіч Замайскі атрымаў 19 абіральных і 7 неабіральных балаў (выбраны першым кандыдатам на пасаду мазырскага павятовага маршалка); 3) былы мазырскі павятовы харунжы Антон Юзафавіч Яблонскі атрымаў 17 абіральных і 9 неабіральных (выбраны другім кандыдатам на пасаду мазырскага павятовага маршалка). Яленскі выканаў прысягу для заступлення на пасаду. Аднак у сакавіку 1851 віленскі ваенны генерал-губернатар (1850—1855) Ілля Гаўрылавіч Бібікаў, разглядзеўшы прадстаўленыя фармулярныя спіскі аб службе, не зацвердзіў канчаткова Яленскага на пасадзе маршалка як не праслужыўшага 10 год абавязковай кароннай службы, а зацвердзіў наступную кандыдатуру — Казіміра Замайскага, які такую выслугу меў. Гэтая акалічнасць стала прычынай шматмесячнай цяганіны па вызначэнні мазырскага павятовага маршалка.
У маі 1851 у сваім лісце віленскаму ваеннаму генерал-губернатару Бібікаву Казімір Замайскі выказваўся, што не можа прыняць пасаду з-за хваробы (пра якую ён ужо паведамляў генерал-губернатару ў 1847), недахопу сродкаў выхоўваць сваіх дзяцей і малазаможнасці, каб адпавядаць выгляду і званню павятовага маршалка. 14 чэрвеня 1851 мінскі губернскі маршалак Атон Горват паведаміў віленскаму ваеннаму генерал-губернатару, што ў Мазырскім павеце (акрамя Змайскага, які не жадае заступаць на пасаду павятовага маршалка) няма ў цяперашні час іншых дваран, якія б адпавядалі патрабаванням закона аб 10-гадовай кароннай службе, і прасіў, каб для Мазырскага павета, які ўжо на працягу трох год з'яўляецца дрэнным у адміністрацыйных адносінах, была зроблена паблажка і каб быў зацверджаны на пасадзе маршалка Антон Паўлавіч Яленскі. Але генерал-губернатар 21 ліпеня 1851 адхіліў прапанову Горвата аб зацвярджэнні Яленскага і загадаў прапанаваць Замайскаму неадкладна заступіць на пасаду, хоць і даць мажлівасць апошняму падаць просьбу аб звальненні. У выніку, 13 лістапада 1851 Атон Горват прасіў выконваючага абавязкі мазырскага павятовага маршалка мазырскага павятовага суддзю правесці новыя выбары кандыдатаў на пасаду мазырскага павятовага маршалка.
11 студзеня 1852 на з'ездзе дваран Мазырскага павета, якія прыбылі ў Мазыр для выбару павятовага маршалка, мазырскім павятовым маршалкам быў выбраны ўсё той жа Казімір Тадэвушавіч Замайскі, адстаўны паручнік і ўласнік маёнтка Пузічы (Пужычы) у Мазырскім павеце. У той жа дзень сабраныя дваране прынялі пастанову аб добраахвотнай складцы на неабходнае і прылічнае ўтрыманне выбранага на пасаду маршалка Казіміра Замайскага, прызначыўшы апошняму жалаванне з прыбыткаў маянткоўцаў (па 10 капеек срэбрам штогод з кожнай рэвізскай душы, якімі валодалі маянткоўцы Мазырскага павета, тэрмінам з 1852 па 1854), і з унёскам гэтага збору ў мазырскае павятовае казначэйства. Пастанову падпісалі Юзаф Андрэевіч Снядэцкі (ад імя сваёй жонкі), Геранім Антонавіч Кеневіч, Іпаліт Антонавіч Кеневіч, Антон Паўлавіч Яленскі (за сябе, сваю жонку і маці), Ігнат Тамашавіч Лянкевіч, Гунтэрман Герасімавіч Пясецкі, Даніэль Ігнатавіч Горват, Ян Антонавіч Лянкевіч, Людвік Рафалавіч Яленскі (па даверанасці ад Петранэлы Пятроўскай), Ігнат Яленскі, Шыман Камарніцкі, Аляксандр Тадэвушавіч Замайскі (брат Казіміра Тадэвушавіча Замайскага), Ян Васілеўскі, Станіслаў Францавіч Іпагорскі-Лянкевіч (па даверанасці ад пані М. Вішнеўскай), калежскі сакратар Дамінік Бярнардавіч Стоцкі, Мікалай Булгак, Лаўрэнцій Яўхімавіч Богуш.
4 красавіка 1852 мінскі губернатар выказаў згоду на прапанову дваран Мазырскага павета пра добраахвотнае ахвяраванне. І 14 мая 1852 Казімір Замайскі прыбыў у Мазыр, выканаў прысягу і заступіў на пасаду мазырскага павятовага маршалка. Аднак Мінская казённая палата 19 ліпеня 1852 паведаміла мінскаму губернатару (1850—1855) Фядоту Мікалаевічу Шкларэвічу (1799—?), што паводле правіл збору земскіх павіннасцей без асаблівага дазволу міністэрства фінансаў не могуць быць зроблены прылічэнні новых збораў да земскіх павіннасцей. Справу фінансавання Замайскага вырашыў віленскі ваенны генерал-губернатар Бібікаў, які 11 лістапада 1852 паведаміў мінскаму губернатару, што паводле 243 артыкула Звода законаў Т.III Уставы аб выбарах дваранству дазваляецца прызначаць ад сябе асобам, служачым па выбару дваранства, у выглядзе добраахвотнай дапамогі сталовыя ці падарожныя грошы, якія і пачалі выдаваць у 1852—1854 толькі пажадаўшыя дваране Мазырскага павета як добраахвотныя ахвяраванні для канцылярыі мазырскага павятовага маршалка. Пакуль доўжылася замінка з прызначэннем на пасаду, абавязкі мазырскага павятовага маршалка ў 1851—1852 выконвалі мазырскі вывадовы дэпутат Юзаф Ігнатавіч Кучынскі і засядацель мазырскага павятовага суда Акуліч.
Падчас чарговых дваранскіх выбараў у Мінску 30 верасня 1853 мазырскім павятовым маршалкам на кадэнцыю 1853—1856 зноў быў абраны зноў Казімір Тадэвушавіч Замайскі, а першым «кандыдатам» (намеснікам) — Антон Паўлавіч Яленскі. Аднак мінскі губернатар (1850—1857) Фядот Мікалаевіч Шкларэвіч не зацвердзіў Яленскага на гэтай пасадзе (зноў жа па прычыне адсутнасці 10-гадовай кароннай выслугі). Пазней, 28 жніўня 1855 Казімір Тадэвушавіч Замайскі, з'яўляючыся мазырскім павятовым маршалкам, стане хросным бацькам сыну Антона Яленскага Адаму, а пры хросце немаўлятка ксёндзом Іязафатам Пратыцкім у касцёле ў Капаткевічах, акрамя іншых сведкаў (Напалеон Яленскі, Дмітрый Еўдакімаў (Еўдакімовіч), Фабіяна Леапольдаўна Дыбоўская (сястра Сабіны з Дыбоўскіх Яленскай), Эмілія Лянкевіч, Сабін Лянкевіч), будзе прысутнічаць і жонка маршалка Мальвіна з Мархіа Замайская.
Грамадская дзейнасць у краіне
З 1840-х быў прыхільнікам «арыстакратычнай» партыі польска-ліцвінскай эміграцыі ў Францыі, якую ўзначальваў князь Адам-Ежы Чартарыйскі (1770—1861).
20 лістапада 1857 былі падпісаны першыя рэскрыпты расійскага імператара Аляксандра II на імя віленскага ваеннага генерал-губернатара (1855—1863) генерал-лейтэнанта Уладзіміра Іванавіча Назімава і санкт-пецярбургскага ваеннага генерал-губернатара (1854—1864) Паўла Мікалаевіча Ігнацьева (1797—1879), дзе была напісана праграма расійскага ўрада аб адкрыцці губернскіх камітэтаў па сялянскай справе (камітэтаў па падрыхтоўцы дваранамі праектаў сялянскай рэформы), што дало пачатак працы па вызваленні сялян ад прыгону і паставіла дваранства Віленскай, Ковенскай і Гродзенскай губерняў у авангард гэтага працэса. Пасля гэтага губернскія камітэты па сялянскай справе пачалі арганізоўвацца і ў іншых губернях, і пачалася актыўная праца дваран за распрацоўку мер і форм вызвалення сялян. 30 жніўня 1858 быў створаны Мінскі губернскі камітэт па сялянскай справе, на чале якога стаў мінскі губернскі маршалак (1853—1859) Людвік Антонавіч Слатвінскі, а намеснікам — Атон Ігнатавіч Горват, былы губернскі маршалак. У камітэт уваходзілі члены ад кожнага павета губерні. Антон Паўлавіч Яленскі ўвайшоў членам ад Мазырскага павета (разам з Напалеонам Феліксавічам Яленскім, Артурам Даніэлевічам Горватам і Геранімам Геранімавічам Кеневічам) у склад створанага 30 жніўня 1858 Мінскага губернскага камітэта па сялянскай справе. Як і многія маянткоўцы літоўска-беларускіх губерняў Расійскай імперыі, Яленскі выказваўся за скасаванне прыгону, але за вызваленне сялян без надання іх зямлёй. У канечным выніку гэтая прапанова дваран «заходніх губерняў» была адхілена царскім урадам — было вырашана вызваляць сялян з зямельным надзелам.
У 1859 Антон Яленскі прымаў удзел у распрацоўцы маянткоўцамі літоўска-беларускіх губерняў праекта Літоўскага таварыства сельскай гаспадаркі. І 18 (30) мая 1860 падпісаў, у шэрагу іншых асоб, распрацаваны статут Літоўскага таварыства сельскай гаспадаркі. Дом Яленскага ў Вільні, дзе Яленскі жыў з 1861, быў пунктам спатканняў і сходаў групоўкі «белых» у літоўска-беларускіх губернях. У чэрвені 1861 па загаду віленскага ваеннага генерал-губернатара (1855—1863) Уладзіміра Іванавіча Назімава за ўдзел у перадпаўстанчым маніфестацыйным руху ў Віленскай губерні Яленскі быў высланы пад эскортам жандармерыі з Вільні ў Мінскую губерню ў распараджэнне мінскага губернатара з забаронай вяртання ў Вільню. У маі 1862 Яленскі таемна ўдзельнічаў у з'ездзе дваран літоўска-беларускіх губерняў у Вільні па стварэнні праектаванага Літоўскага земскага крэдытнага таварыства і ўвайшоў у склад яго часовага камітэта.
У падрыхтоўчы перыяд перад паўстаннем на таемным з'ездзе, адбытым у верасні 1862 у Вільні з удзелам прадстаўнікоў «моладзі» (так групоўка «белых» празвала безмаёнткавых членаў) быў выбраны таемны віленскі камітэт з «дарослых» (так празвалі членаў-маянткоўцаў) кіраўнікоў групоўкі «белых», куды разам з Антонам Яленскім увайшлі Якуб Гейштар (1827—1897), Аляксандр Уладзіслававіч Аскерка (1830—1911), граф Віктар Старжынскі (1826—1882), граф Станіслаў Міхалавіч Зіберг-Плятэр (нар. 1823), Францішак Дамінікавіч Далеўскі (1825—1904). Ад імя камітэту Яленскі ездзіў у лютым 1863 у Варшаву для ўзгаднення з варшаўскімі кіраўнікамі стасункаў адносна паўстання.
Пасля далучэння «белых» да паўстання 1863—1864 гадоў з лютага 1863 увайшоў членам у склад Аддзела кіраўніцтва правінцыямі Літвы, дзе загадваў касай, непасрэдна кіраваў паўстанцкай арганізацыяй Мінскай губерні, арганізоўваў распаўсюджанне падпольных выданняў. Браты яго жонкі Сабіны — Павел Леапольдавіч Дыбоўскі (1826—1885), вядомы партызан-паўстанец (псеўданім «Зарэмба»), і Эміль Леапольдавіч Дыбоўскі — таксама прынялі актыўны ўдзел у баявых дзеяннях у ходзе паўстання.
Адмовіўся падпісаць адрас вернападданства цару (вернападданы адрас да расійскага цара Аляксандра II), які падпісвала мясцовае дваранства ў 1863, і быў арыштаваны 1 чэрвеня 1863. Падчас следства на Яленскага далі паказанні некаторыя з яго падначаленых, таму Яленскі вырашыў прызнаць сваё членства ў Аддзеле кіраўніцтва правінцыямі Літвы, каб сваёй хлуснёй на следстве прыкрыць іншых вязненых сваіх таварышаў. Сваім прыкладам пацягнуў за сабой да прызнання ва ўдзеле ў таемнай арганізацыі «белых» арыштаванага старшыню Аддзела кіраўніцтва правінцыямі Літвы Якуба Гейштара.
Высылка ў Сібір і вяртанне на радзіму
Ва Усолі Яленскі меў вострыя звады з Якубам Гейштарам, якога вінаваціў у здрадзе таемнай арганізацыі ў ходзе паўстання, а Сабіна Яленская дапамагала хворым катаржнікам, атрымаўшы ад іх найменне «анёла».
Пасля вызвалення цяжка хворы Яленскі жыў у Кракаве, памёр у Вільні. Жонка Сабіна памерла ў маёнтку Акніста ў Вількамірскім павеце Ковенскай губерні.
IC 3101
IC 3101 — галактыка тыпу E? (эліптычная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Васіль Аляксандравіч Арцюх
Васі́ль Алякса́ндравіч Арцю́х (, в. Малышэвічы Гродзенская вобласць —, Калінінград ) — савецкі і расійскі военачальнік, генерал-лейтэнант, камандуючы берагавымі войскамі Балтыйскага флота ВМФ Расіі ў 2005—2008 гадах.
Біяграфія
Васіль Арцюх нарадзіўся 10 чэрвеня 1953 года ў вёсцы Малышэвічы Гродзенскай вобласці Беларускай ССР у сялянскай сям’і. Васіль быў дзявятым і апошнім дзіцём у сям’і, з дзяцінства марыў стаць ваеннаслужачым, хацеў служыць на падводнай лодцы, але не прайшоў медыцынскую камісію. Пасля школы Арцюх змог паступіць у Ташкенцкае вышэйшае агульнавайсковае каманднае вучылішча, хоць дрэнна валодаў рускай мовай. Сканчаў вучылішча ў званні старшага сяржанта, намесніка камандзіра ўзвода.
Пасля заканчэння вучылішча ў 1974 годзе Арцюх служыў у Германія, затым у Прыбалтыйскай, Далёкаўсходняй і Паўночна-Каўказскай ваенных акругах. Ён пачынаў афіцэрскую службу з пасады камандзіра мотастралковага ўзвода, затым быў камандзірам роты, начальнікам штаба-намеснікам камандзіра батальёна, камандзірам батальёна. У перапынках адвучыўся ў Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ.
Завяршыўшы навучанне ў Акадэміі ў 1987 годзе, Арцюх быў прызначаны камандзірам мотастралковага палка ў 11-й асобнай гвардзейскай арміі, затым займаў пасады намесніка камандзіра дывізіі і армейскага корпуса, у 1997—1998 гадах — камандзіра мотастралковай дывізіі. У 2000 годзе скончыў Ваенную акадэмію Генеральнага штаба Узброеных Сіл РФ, пасля чаго служыў начальнікам штаба-першым намеснікам камандзіра корпуса ў Паўночна-Каўказскім ваеннай акрузе. Затым быў начальнікам штаба-першым намеснікам камандуючага арміяй у ПКВА.
У студзені 2002 года Арцюх быў прызначаны на Балтыйскі флот, служыў на пасадзе начальніка штаба-першага намесніка камандуючага берагавымі войскамі. 3 чэрвеня 2005 года Указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі генерал-маёр Арцюх быў прызначаны камандуючым берагавымі войскамі-намеснікам камандуючага Балтыйскім флотам па берагавых войсках. У 2006 годзе Арцюху было прысвоена званне генерал-лейтэнант, 14 мая 2007 года Указам Прэзідэнта Расіі прысвоена ганаровае званне «Заслужаны ваенны спецыяліст Расійскай Федэрацыі». У 2008 годзе ён быў звольнены з шэрагаў Узброеных Сіл.
Калус
У біятэхналогіі калусам завуць недыферэнцыяваныя клеткі, якія з'яўляюцца татыпатэнтнымі і здольнымі таму даць пачатак цэлай расліне. З'яўляюцца аб'ектам генетычнай інжынерыі. У біялогіі раслін калусам завуць таксама клеткі, якія ўтвараюцца на ранавай паверхні расліны ў выглядзе акаркавенелай тканкі, якая ўзнікае ў выніку дзялення памежных з ранай клетак.
Калусная тканка спрыяе зарастанню ран, зрастанню прышчэпак і г.д.
Адкрыццё цытакінінаў
Даследаванні праводзіліся на вырошчванні калуса, які ўтварыўся з ізаляванай тканкі стрыжня сцябла тытуню на пажыўным асяроддзі (Ф. Скуг і К. Мілер). Было паказана, што клеткі калуса ў стэрыльнай культуры праз пэўны час спыняюць дзяленне. Дзяленне клетак аднаўляла рэчыва кінетын, не знойдзенае ў раслінах. Аднак у раслінах былі знойдзены блізкія хімічныя злучэнні — цытакініны.
Усцінава
Усцінава — жаночая форма прозвішча Усцінаў, тапонім.
Дзяніс Аляксандравіч Марціновіч
Дзяніс Аляксандравіч Марціновіч (нар., , Беларусь) — беларускі гісторык, літаратурны і тэатральны крытык, журналіст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і пісьменніка Алеся Марціновіча. Мае брата Ягора, журналіста. Вучыўся ў Нацыянальным гуманітарным ліцэі імя Якуба Коласа. Скончыў Ліцэй Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (2004). Як пераможца рэспубліканскай алімпіяды па гісторыі быў залічаны без экзаменаў на гістарычны факультэт БДУ, які скончыў у 2009 годзе з чырвоным дыпломам. У 2010 годзе закончыў магістратуру, а ў 2013-м — аспірантуру БДУ па спецыялізацыі «ўсеагульная гісторыя». У 2015 годзе пад кіраўніцтвам прафесара Алега Яноўскага абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Становление советской высшей школы (1917 — середина 1930-х гг.)».
У 2010—2013 гадах з’яўляўся аглядальнікам газеты «Літаратура і мастацтва». З 2016 года — рэдактар партала TUT.BY.
Творчасць
Друкуецца з 1999 года. Піша на беларускай і рускай мовах.
Аўтар кніг: У іх даследуюцца асобы трынаццаці жанчын, якіх кахаў Уладзімір Караткевіч. Імёны некаторых з іх уведзены ў навуковы зварот упершыню.
Лейпясуа
Лейпясуа (Ле́йпясуо, Leipäsuo) — пасёлак у Краснасельскім сельскім паселішчы Выбаргскага раёна Ленінградскай вобласці Расіі. Былая фінская вёска, да 1939 года ўваходзіла ў склад воласці Муолаа Выбаргскай губерні Фінляндыі. З 1925 года дзейнічала народная школа.
Да 1939 года ў вёсцы Лейпясуа было каля 20 дамоў. У 1997 годзе ў пасёлку пражывалі 67 чалавек, у 2007 годзе — 59 чалавек.
Кратарнае возера
Кратарнае ці вулканічнае возера — возера, якое ўтвараецца пры напаўненні вадой вулканічнага кратара, кальдэры, маара ці ўдарнага кратара. З прычыны таго, што кратар мае, як правіла, форму круга і высокія сценкі, кратарнае возера мае мала прытокаў і амаль не мае сцёкаў. Звычайна кратар запаўняецца дажджавой вадой (у маараў — грунтавымі водамі) і дасягае раўнавагі дзякуючы прасочванню і выпарэнню. На працягу часу дзякуючы эрозіі можа ўзнікнуць наземны сцёк ці нават пратока, як напрыклад у возера Таўпа ў Новай Зеландыі, праз якую цячэ рака Вайката.
Вада ў вулканічным кратары часам мае хімічны састаў, які робіць немагчымым жыццё ў ёй. Прыкладамі такіх часцяком каляровых кіслотных азёр з'яўляюцца Рынкон дэ ла В'еха і Ірасу ў Коста-Рыцы. Утрыманне аксіду вугляроду таксама можа быць надзвычай высокім і стаць прычынай лімналагічнай катастрофы, такой, як катастрофа на возеры Ніёс у Камеруне.
Здзітава
Назву Здзі́тава маюць:
Тахоку
Тахоку, або Оу (東北地方) — рэгіён усходняй Японіі на востраве Хонсю. Цэнтр рэгіёна — прэфектура Міягі. У рэгіён уваходзяць 6 прэфектур: Акіта, Аомары, Іватэ, Міягі, Фукусіма і Ямагата.
Геаграфія
Рэгіён размешчаны на паўночным усходзе вострава Хонсю. На поўначы рэгіён Тахоку аддзелены ад вострава Хакайда пралівам Цугару. З захаду абмываецца Тахоку Японскім морам, а з усходу — Ціхім акіянам. На поўдні ён мяжуе з рэгіёнам Канто, а на паўднёвым захадзе — з рэгіёнам Цюбу. Мясцовасць пагорыстая ці гарыстая, пакрытая лясамі. Клімат вільготны, кантынентальны.
Кароткія звесткі
У цэлым Тахоку займае каля 18 % плошчы Японіі.
У старажытнасці зямлі рэгіёна засялялі аўтахтонныя плямёны эмісі. Яны былі заваяваны цягам VII—X стагоддзяў японскімі заваёўнікамі з дзяржаўнага ўтварэння Ямата. У VII стагоддзі японцы звалі рэгіён Тахоку правінцыяй Міціноку (道奥国, みちのくのく). Праз сто гадоў яе падзялілі на ўсходнюю правінцыю Муцу і паўднёва-заходнюю правінцыю Дэва. З тых часоў і да XIX стагоддзя сам рэгіён звалі Оў (奥羽地方, おううちほう) (Муцу-Дэўскі рэгіён) ці рэгіёнам Муцу (奥州, おうしゅう), па імі найбуйнейшай правінцыі рэгіёна. Назва «Тахоку», што даслоўна азначае «Паўночна-ўсходні», сталі выкарыстоўваць пасля рэстаўрацыі Мэйдзі 1868 года.
Тэмпы гаспадарчага развіцця рэгіёна Тахоку саступаюць тэмпам развіцця іншых рэгіёнаў краіны. У XI—XII стагоддзях назіраўся кароткачасовы ўзлёт пры кіраванні самурайскага роду Фудзівара. Аднак на працягу наступных стагоддзяў узмацнілася эканамічнае адставанне рэгіёна. Да XX стагоддзя насельніцтва Тахоку неаднаразова пакутавала ад голаду, найбуйнейшым з якіх быў голад Тэмпо 1833—1837 гг. Агульнанацыянальная індустрыялізацыя Японіі канца XIX стагоддзя практычна абышла рэгіён. У першай палове XX стагоддзя большасць прадпрыемстваў Тахоку належала да першаснага сектара эканомікі. Прамысловасць была пераважна здабыўной. Рэгіён пастаўляў ва ўрбаністычныя раёны Цэнтральнай Японіі харчаванне, вугаль, жалезную руду і рабочую сілу. Пасля Другой сусветнай вайны японскі ўрад правёў рэструктурызацыю гаспадаркі Тахоку, аднак доля першаснага сектара ў эканоміцы рэгіёну застаецца адной з найбуйнейшых у Японіі.
Шчыльнасць насельніцтва ніжэй, чым у сярэднім па Японіі. Найбуйнейшым горадам рэгіёна Тахоку з'яўляецца Сэндай. Іншымі буйнымі ўрбаністычнымі цэнтрамі з'яўляюцца прэфектурныя цэнтры Аомары, Марыёка, Акіта, Фукусіма і Ямагата, а таксама прамыслова-гандлёвыя цэнтры Хатынохэ, Карыяма і Івакі.