cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вірсавія
У Старым Запавеце
Паводле біблейскай Кнігі Царстваў, Вірсавія была жанчынай рэдкай прыгожасці. Цар Давід, адпачываючы на даху свайго двара, убачыў унізе як купалася Вірсавія. Яе муж, Урыя Хетэянін, знаходзіўся ў той час удалечыні ад дома, на службе ў войску Давіда. Вірсавія не спрабавала спакусіць цара, пра што сведчыць біблейскі тэкст. Але Давід спакусіўся прыгожасцю Вірсавіі і загадаў, каб яе даставілі да яго. У выніку іх адносінаў яна зацяжарыла. Пазней Давід напісаў ваяводу, што быў над Урыяй ліст, у якім загадаў «паставіць Урыю там, дзе будзе самая моцная бітва, і няхай адступяць ад яго», каб ён быў забіты і памёр. Сапраўды, так і адбылося, і Давід пасля ажаніўся з Вірсавіяй. Іх першае дзіця пражыло ўсяго некалькі дзён. Давід пазней раскайваўся ў зробленым. Гэтая гісторыя паслужыла сюжэтам для многіх вядомых жывапісных палотнаў.
Пры ўсім сваім высокім становішчы самай каханай з жонак Давіда Вірсавія заняла месца ў цені і паводзіла сябе годным чынам. Давід вянчаў на царства пасля сябе Саламона, сына Вірсавіі. Вірсавія была мудрай жанчынай і заўсёды спадзявалася на Бога. У адносінах да Давіда яна стала маўклівай і кахаючай жонкай і добрай маці сваім дзецям (Саламону і Натану).
Мальмеўскі ўніверсітэт
Мальмеўскі ўніверсітэт (Malmö universitet) — шведская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Мальмё.
Агульная характарыстыка
Універсітэт з больш чым студэнтаў і каля  супрацоўнікаў (акадэмічных і адміністрацыйных) з’яўляецца дзявятым па велічыні ў Швецыі. Ён мае пагадненні аб абмене з больш чым 240 універсітэтамі-партнёрамі па ўсім свеце, і прыкладна траціна студэнтаў з’яўляюцца іншаземцамі.
Абарона Варшавы (1939)
Абарона Варшавы (8—28 верасня 1939) — абарона польскімі войскамі сталіцы краіны, горада Варшава, ад нямецкай арміі падчас Польскай кампаніі ў перыяд Другой сусветнай вайны.
Мальмеўскі ўніверсітэт
Агульная характарыстыка
Адукацыя ва ўніверсітэце факусуецца, сярод іншага, на міграцыі, міжнародных адносінах, паліталогіі, устойлівым развіцці, гарадскіх даследаваннях, а таксама новых медыя і тэхналогіях. Яна часта ўключае ў сябе элементы стажыроўкі і праектнай працы ў цесным супрацоўніцтве са знешнімі партнёрамі.
Абарона Варшавы (1939)
Падрыхтоўка да абароны
3 верасня ваенным міністрам Польшчы быў выдадзены ўказ у сувязі з прарывам нямецкай арміі ў Чэнстаховы. У пісьмовых указаннях гаварылася аб падрыхтоўцы абароны Варшавы з поўдня з-за прарыву нямецкіх танкаў, аб арганізацыі абароны мастоў і аб іх падрыве ў выпадку прарыву немцаў. На той час абарону Варшавы ўзначаліў генерал брыгады Валяр'ян Чума. 5 верасня ён атрымаў загад абараняць варшаўскія масты да прыбыцця генералаў Кутшэбы і Бартноўскага. Было перакінута пяць батальёнаў з артылерыяй, а таксама авіяцыйная брыгада.
Мальмеўскі ўніверсітэт
Агульная характарыстыка
Размешчаны ўніверсітэт у цэнтры горада. Універсітэт адыграў важную ролю ў пераўтварэнні Мальмё з прамысловага горада ў цэнтр адукацыі і навукі. Значная частка кампуса была пабудавана на тэрыторыі, якая да сярэдзіны 1980-х гадоў належала верфі, якая была ключавым элементам партова-прамысловай часткі горада.
Абарона Варшавы (1939)
Падрыхтоўка да абароны
У гэты ж дзень, 5 верасня 1939 года ў Варшаве пачалося фармаванне з добраахвотнікаў атрадаў Чырвонага крыжа, пажарных атрадаў і працоўных батальёнаў. Некалькі атрадаў было сфарміравана з рэзервістаў 36-га пяхотнага палка.
Мальмеўскі ўніверсітэт
Агульная характарыстыка
Нягледзячы на ​​тое, што гэтая ўстанова была заснавана як вышэйшая школа ў 1998 годзе, міністр вышэйшай адукацыі і навуковых даследаванняў Швецыі 1 студзеня 2018 года надаў ёй поўны статус універсітэта.
Абарона Варшавы (1939)
Падрыхтоўка да абароны
Аднак 6 верасня авіябрыгада была перакінута ў Брэст разам з часткай СПА горада, страціўшы 38 самалётаў (70% матчнасці) і заявіўшы 43 перамогі.
Раніцай 7 верасня 1939 года кіраўнік аддзела прапаганды галоўнага вайсковага камандавання польскага войска падпалкоўнік Р. Умястоўскі заклікаў усіх жыхароў сталіцы, якія жадалі са зброяй у руках змагацца супраць нямецкіх войскаў, пакінуць Варшаву, эвакуіравацца на ўсходні бераг Віслы і ўступаць у падраздзяленні польскага войска, якія знаходзіліся ва ўсходніх ваяводствах Польшчы. У выніку многія добраахвотнікі пакінулі Варшаву, гэта зменшыла колькасць чалавечых рэзерваў, якія засталіся ў распараджэнні ваеннага камандавання сталіцы.
Баі за Варшаву
Баі за Варшаву пачаліся 8 верасня. У гэты дзень войскі 4-й танкавай дывізіі 10-й арміі немцаў каля 17 гадзін уварваліся ў паўднёвую частку горада. Аднак сіламі польскіх атрадаў іх атакі былі адбіты. Спробы штурму былі паўтораны 9 і 10 верасьня. Ацаніўшы сілу абароны горада, нямецкае камандаванне 12 верасня адмовілася браць Варшаву з ходу і з мэтай яе аблогі замяніла 4-ю танкавую дывізію 31-й пяхотнай дывізіяй. 14 верасня ў выніку прасоўвання 3-й арміі немцаў кальцо акружэння вакол абаронцаў Варшавы замкнулася.
15 верасня немцы прапанавалі палякам у 12-гадзінны тэрмін здаць горад. 16 верасня быў пасланы нямецкі парламенцёр, але ён не быў прыняты, што азначала адмову ад здачы горада. 17 верасня польскае камандаванне звярнулася да немцаў з просьбай дазволіць эвакуяваць з горада мірнае насельніцтва. У сувязі з гэтым нямецкае камандаванне атрымала асабістую інструкцыю Гітлера."Эвакуацыю адхіліць, тэрмін прайшоў. Весці прапаганду па радыё, у выпадку намеру капітуляваць паведаміць пра гатовасць прыняць парламенцёраў."19 верасня камандуючы 8-й нямецкай арміі аддаў загад аб генеральным штурме. 22 верасня пачаўся штурм пры падтрымцы з паветра. 25 верасня ў налёце ўдзельнічала 1150 самалётаў люфтвафэ.
28 верасня польскае камандаванне было вымушана падпісаць акт аб капітуляцыі. Яшчэ праз тыдзень баявыя дзеянні ў Польшчы завяршыліся.
Хваянаўка
Хвая́наўка (, Хвояновка) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дзмітровіцкага сельсавета.
Палеміка
Палеміка (πολεμικά ад, "варожасць") — стан спрэчкі пры абмеркаванні або вырашэнні праблем. Разам з гэтым паняццем выкарыстоўваюцца: дэбаты і дыскусіія.
Паходжанне тэрміна «палеміка»
Тэрмін «палеміка» паходзіць ад старажытнагрэчаскага «polemikos» - ваяўнічы, варожы. Больш дакладнае азначэнне палемікі можна знайсці ў энцыклапедычным слоўніку, дзе гаворыцца, што палеміка — вострая дыскусія па любым спрэчным пытанні. Гэта не звычайная спрэчка, а публічная дыскусія, у якой адбываецца супрацьстаянне, супрацьстаянне бакоў, ідэй і поглядаў. Такім чынам, спрэчка — барацьба прынцыпова супрацьлеглых меркаванняў па тым ці іншым пытанні; публічная спрэчка з мэтай абароны, адстойвання сваіх поглядаў, а таксама абвяржэння меркавання апанента.
Адрозненне і падабенства паміж палемікай і дыскусіяй
Палеміка адрозніваецца ад дыскусіі сваёй мэтанакіраванасцю. Удзельнікі дыскусіі, супастаўляючы супярэчлівыя меркаванні, імкнуцца прыйсці да адзінага меркавання, знайсці агульнае рашэнне, устанавіць ісціну. Такім чынам, мэтай дыскусіі з'яўляецца перш за ўсё пошук агульнай згоды, таго, што аб'ядноўвае розныя погляды, затым галоўная задача палемікі — зацвярджэнне адной з супрацьлеглых пазіцый. І мэта палемікі — атрымаць перамогу над апанентам, пацвердзіць уласную пазіцыю. У палеміцы ёсць пэўны дух спаборніцтва, таму і палеміка — навука і мастацтва пераканання. Гэта значыць, што гэта разнавіднасць спрэчкі, якая адрозніваецца тым, што асноўныя намаганні спрачаюцца бакоў накіраваны на пацвярджэнне свайго меркавання па абмяркоўваецца пытанні. Разам з дыскусіяй палеміка з'яўляецца адной з найбольш распаўсюджаных форм спрэчкі. Яе набліжаюць да дыскусіі наяўнасць дастаткова пэўнага тэзіса, які з'яўляецца прадметам рознагалоссяў, вядомая змястоўная звязнасць, якая прадугледжвае ўвагу да аргументаў супрацьлеглага боку, парадак спрэчных выступленняў, пэўная абмежаванасць прыняцця, з дапамогай якіх абвяргаецца супрацьлеглы бок і абгрунтоўваюцца ўласныя погляды.
Асноўныя прынцыпы палемікі
Як трэба весці палеміку, каб яна была карыснай і прадуктыўнай? Для гэтага неабходна асвоіць асноўныя прынцыпы яго кіравання. Першы прынцып — сумленнасць і прынцыповасць. Ні ў якім разе нельга скажаць пазіцыю апанента. Гэтым вы падрываеце ўпэўненасць слухачоў ва ўласнай пазіцыі. Неабходна ўмець вызначаць сапраўдныя і слушныя пазіцыі апанента і ўмець іх крытыкаваць. Другі прынцып - выкарыстанне эмоцый. Без чалавечых эмоцый не было і не можа быць пошуку праўды. Але нельга быць у палоне эмоцый, гэта значыць аддаваць перавагу пачуццям над розумам. Прынцып трэці — выяўленне неадпаведнасці і супярэчлівасці ў поглядах апанента, аднабаковасці яго пазіцый. Калі аратар глыбока і поўнасцю перакананы ў праўдзівасці сваёй пазіцыі, ён павінен выявіць памылковасць пазіцыі апанента: прадэманстраваць слухачам, чаму яна памылкова здаецца ім правільнай; паказаць, наколькі апанент змог зрабіць сваю пазіцыю звонку пераканаўчай і лагічнай. Чацвёрты прынцып таксама заключаецца ў выкарыстанні гумару, іроніі, сарказму, сатыры. Высмейванне суперніка — дапушчальная мера падчас палемічнай размовы. Аднак яго выкарыстанне патрабуе захавання некаторых патрабаванняў.
Патрабаванні да выкарыстання гумару, іроніі, сарказму, сатыры
Па-першае, ні гумар, ні іронія, ні сарказм не заменяць лагічнай крытыкі і раскрыцця пазіцый апанента. У палеміцы сарказм, гумар, жарт над апанентам павінны выкарыстоўвацца ў спалучэнні з усімі іншымі сродкамі выяўлення і крытыкі пазіцыі апанента. Па-другое, як у ходзе палемікі наогул, так і ў выкарыстанні гумару неабходны такт. Гумар трэба рабіць тактоўна, не закранаючы годнасці асобы. Пералічаныя прынцыпы з'яўляюцца абавязковымі пры вядзенні любой палемікі, але гэта зусім не азначае, што імі вычэрпваюцца ўсе парады і сцвярджэнні. Кожны раз палеміка патрабуе, як само сабой зразумела, сваіх адмысловых сродкаў, сваёй метадалогіі.
Галоўны чыгуначны вакзал (Львоў)
Галоўны чыгуначны вакзал, Львоў-Галоўны або «Двірэц» (Головний залізничний вокзал, Львів-Головний, «Двірець») — адзін з львоўскіх вакзалаў, які абслугоўвае ўсе цягнікі далёкага паведамлення, а таксама прыгарадныя цягнікі Краснянскага, Рава-Рускага, Сакальскага і Луцкага напрамкаў. Гэта першы вакзал на тэрыторыі Украіны. Размешчаны ў 3 км ад цэнтра горада на паўднёвы захад на лініі галоўнага еўрапейскага водападзелу на вышыні 316 м над узроўнем мора.
Агульная характарыстыка
Сёння ў будынку вакзала знаходзяцца: 1 касавая зала, 6 залаў чакання рознага ступеня камфорту, VIP-зала, зала афіцыйных дэлегацый, 3 бара, рэстаран, цырульня, газетныя і аптэчныя кіёскі, пакоі адпачынку. Вакзал мае 5 перонаў, 8 пуцей (па адным пуці каля першага і пятага перонаў і па два ў другога, трэцяга, чацвёртага перонаў). Выхад на перроны забяспечваюць тры падземных пераходы, а да першага перона, акрамя іх, яшчэ два знешніх выхады. Над усімі перонамі вакзала знаходзіцца металічна-шкляны дах (дэбаркадар).
Арачныя перакрыцці пероннага дэбаркадару ўтвараюць клёпаныя са сталі фермы вялікага радыусу, якія запоўненыя браняваным шклом. Агульная даўжыня канструкцыі - 159 м, шырыня - 69 м. металічныя элементы каркаса выраблены на камбінаце "Вітковіцы" ў Астраве (сучасная Чэхія).
Гісторыя
У 1841 годзе ўрад Аўстрыйскай імперыі зацвердзіў праграму развіцця чыгунак, якой, сярод іншага, было прадугледжана будаўніцтва чыгунак у Каралеўстве Галіцыі і Ладамерыі. Лінія з Вены ў Львоў павінна была быць пабудавана да 31 снежня 1863 года. Пасля гэтага горад павінен быў быць злучаны з Бродамі, Чарнаўцамі і іншымі гарадамі правінцыі.
У 1858 годзе Імператарска-каралеўскае прывілеяванае таварыства галіцкіх чыгунак імя Карла Людвіга атрымала канцэсію на будаўніцтва вакзала ў Львове. Будаўніцтва вялося на забалочаным узгорку на плошчы 67 моргаў. Адкрыццё вакзала адбылося адначасова з адкрыццём руху па Галіцкай чыгунцы імя Карла Людвіга на ўчастку Пярэмышль — Львоў 4 лістапада 1861 года. У 14:30 прыбыў першы цягнік у складзе паравозу, двух пасажырскіх вагонаў і чатырох платформаў. 24 лістапада дырэкцыя чыгункі атрымала дазвол на рэгулярны рух цягнікоў са Львова ў Вену і Кракаў.
У 1866 годзе адкрыты рух у Чарнаўцы, ў 1869 годзе — да Бродаў і мяжы з Расійскай імперыяй, у 1881 годзе — у Цярнопаль і Підвалачыск.
Будынак вакзала быў 70 сажняў даўжынёй і 10 сажняў шырынёй. У памяшканні размяшчаліся залы чакання для пасажыраў усіх класаў, рэстаран, кафэ, канторы тэхнічных службаў і паліцыі, каса багажнага аддзялення, паштовае аддзяленне. Ля будынка вакзала былі размешчаны два павільёна для кантор і памяшканняў служачых, вагоннае дэпо, казарму для наглядчыкаў і чыгуначных рабочых, рамонтныя майстэрні, склады. Персанал вакзала складаў 38 чалавек: начальнік, 26 служачых, 10 наглядчыкаў і лекар.
З пабудовай Чарнавіцкага вакзала (да сёняшняга часу не захаваўся) на вул. Гарадоцкай паміж імі ўзнікла канкурэнцыя. Пасля іх функцыі былі падзеленыя: Чарнавіцкі вакзал прымаў цягнікі з Кракава, галоўны - з Чарнаўцоў.
У 1892 годзе чыгунка стала ўласнасцю дзяржавы. Гэта паскорыла прыток інвестыцый, адпаведна, і будаўніцтва новых ліній. Паўстала пытанне аб будаўніцтве ў Львове новага чыгуначнага вакзала, бо існуючы не спраўляўся з новым пасажырапатокам. У 1899 годзе быў зацверджаны праект аўтарства Уладзіслава Садлоўскага, выкананы ў 1898 годзе на падставе матэрыялаў дырэктара чыгункі Людвіка Вежбіцкага. Будаўніцтва пачалося ў 1902 годзе на месцы старога галоўнага вакзала. Будаўнічыя работы выконвала фірма Івана Лявінскага, Альфрэда Захарэвіча і Юзафа Сасноўскага. Галоўны ўваход і дэбаркадар выкананы па праекце інжынера Я. Зелянеўскага. Інтэр'еры залаў чакання 1 і 2 класаў спраектаваў А. Захарэвіч, інтэр'еры залаў чакання 3 класа, рэстарана і сталовай спраектавалі Т. Абмінскі і А. Лушпінскі. Франтон будынка ўпрыгожылі скульптурамі А. Попеля і П. Війтавіча: жанчына сімвалізуе чыгунку і гандаль, мужчына — прамысловасць і горад Львоў. Асноўным элементам афармлення галоўнага вестыбюля быў вітраж "Архангел Міхаіл" з панарамным выглядам Львова на фоне.
Вакзал быў адкрыты 26 сакавіка 1904 года. Пасля адкрыцця ён быў адным з самых сучасных у Еўропе. 20 чэрвеня 1915 года вакзал падпалілі адыходзячыя войскі Расійскай імперыі. Збудаванне таксама значна пацярпела падчас польска-ўкраінскай вайны 1918-1919 гадоў. У выніку былі знішчаныя першапачатковыя інтэр'еры і цэнтральны партал вакзала. Пасля замацавання Львова за Польшчай пачаліся работы па аднаўленні вакзала пад кіраўніцтвам архітэктара Генрыка Зарэмбы. У 1923 годзе на фасадзе і ўнутры будынка ўстаноўлена некалькі кампазіцый Пятра Вайтовіча. Перабудова вакзала завяршылася толькі ў 1930 годзе.
Вакзал моцна пацярпеў ад бамбаванняў падчас Другой сусветнай вайны, якім ён падвяргаўся ўжо з першага дня вайны - 1 верасня 1939 года. Поўнае пасляваеннае аднаўленне завяршылася толькі ў 1957 годзе. У 2003 годзе, да 100-годдзя пабудовы, вакзал быў адрэстаўраваны.
Уладзімір Лявонавіч Комар
Уладзімір Лявонавіч Комар (укр. Володимир Леонович Комар; нар. 24 красавіка 1964 Слабада-Балехаўская Украінская ССР) — украінскі гісторык, доктар гістарычных навук, прафесар. Вядучы знаўца пытання польскага праметэізму.
Біяграфія
Паступіў у Івана-Франкоўскі дзяржаўны педагагічны інстытут ім В. Стэфаніка, які скончыў у 1992 г., у 1997 г. паступіў у аспірантуру Прыкарпацкага ўніверсітэта імя Васіля Стэфаніка. У 1998 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму: «Украінскае пытанне ў нацыянальнай палітыцы Польшчы (1935-1939 гг.)».
Працаваў у Прыкарпацкім нацыянальным універсітэце імя Васіля Стэфаніка лабарантам, пазней — асістэнтам і старшым выкладчыкам, пазней — дацэнтам кафедры гісторыі славян, загадчыкам аддзела навуковай і вучэбна-метадычнай дзейнасці ўніверсітэта. Абараніў доктарскую дысертацыю на тэму: «Канцэпцыя Праметэя ў палітыцы Польшчы (1921-1939)» у 2011 г. па спецыяльнасці 07.00.02 — сусветная гісторыя.
У 2002 г. атрымаў атэстат дацэнта, а ў 2012 г. — прафесара кафедры гісторыі славян. Двойчы, пачынаючы з 2006 г., паспяхова абіраўся на пасаду загадчыка кафедры гісторыі славян, якую ўзначальвае і сёння (15 сакавіка 2021 г. кафедра была перайменавана ў кафедру гісторыі Цэнтр. і Усх. Еўропа і спецыяльныя галіны гістарычнай навукі).
Член рэдакцыйных калегій украінскіх і замежных навуковых часопісаў. Уладзімір Лявонавіч з'яўляецца членам спецыялізаваных вучоных саветаў па абароне дысертацый Украіны. Прафесар Комар таксама ўваходзіць у камісію Нацыянальнай акадэміі навук Украіны па вывучэнні ўкраінска-польскіх гісторыка-культурных сувязяў. Праходзіў навуковыя стажыроўкі ва Украіне і за мяжой — у вядучых еўрапейскіх установах, у прыватнасці: Ягелонскім і Варшаўскім універсітэтах, а таксама Літаратурна-навуковым інстытуце і Польскай бібліятэцы ў Парыжы.
Сфера навуковых інтарэсаў: гісторыя Польшчы, палітычная думка і міжнародныя адносіны ў Польшчы 1918-1939 гг., украінска-польскія адносіны, праблемы ўкраінска-польскіх адносін 1919-1945 гг.
NGC 6337
NGC 6337 (іншыя абазначэнні — PK 349-1.1, ESO 333-PN5, AM 1718-382) — планетарная туманнасць у сузор’і Скарпіён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Маскоўская (станцыя метро, Мінск)
Маскоўская  — станцыя Маскоўскай лініі Мінскага метрапалітэна. Знаходзіцца паміж станцыямі «Усход» і «Парк Чалюскінцаў». Пабудавана па праекце архітэктараў Л. Пагарэлава, Л. Кустовай, Ю. Івахнішыным, мастакоў У. Стальмашонка і В. Даўгалы. Адкрыта 30 чэрвеня 1984 года ў складзе першай чаргі мінскага метро.
Гісторыя назвы
Станцыя знаходзіцца побач з Валгаградскай вуліцай. Першапачаткова яе таксама меркавалася назваць «Валгаградская». Але ў пачатку 1980-х гадоў ва ўлад Мінска з’явіўся праект пераназвання часткі Ленінскага праспекта, якая пачынаецца ад Валгаградскай вуліцы, у Маскоўскі праспект, і новая станцыя метро атрымала назву «Маскоўская». Парадокс складаецца ў тым, што праспект у выніку пераназываць так і не сталі, і, такім чынам, станцыя носіць назву неіснуючай магістралі.
Архітэктура
Станцыя калоннага тыпу, выканана са зборных жалезабетонных канструкцый. Тэма афармлення станцыі «Масква — сталіца Саюза СССР» раскрываецца архітэктурнымі сродкамі ў сінтэзе з манументальна-дэкаратыўным мастацтвам. Колеравая гама заснавана на кантрасце чырвонага, белага і залацістага. Тарцовая сцяна над уваходам у перонную залу ўпрыгожана пано з выявай крамлёўскіх курантаў. Пано на 2 пуцявых сценах з выявай гістарычна-архітэктурных помнікаў Масквы выканана ў тэхніцы фларэнційскай мазаікі. Сцены і калоны вестыбюля і пероннай залы абліцаваны белым мармурам. Калоны, цягі, элементы падвеснай столі аформлены паліраванай латунню. Падлога станцыі абліцавана цёмна-чырвоным паліраваным гранітам са светла-шэрым геаметрычным малюнкам.
Гільдыя Святога Лукі
Гільдыя Святога Лукі — назва сярэднявечных аб’яднанняў мастакоў у Еўропе, асабліва ў Нідэрландах. Аб’яднанні называліся ў гонар евангеліста Лукі, які лічыцца заступнікам мастакоў, ювеліраў, медыкаў, студэнтаў, хірургаў і мяснікоў.
Касагаш (Усходне-Казахстанская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1015 чалавек (527 мужчын і 488 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 981 чалавек (510 мужчын і 471 жанчына).
Ультыма
Насельніцтва складае 2959 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 14 чал./км². Займае плошчу 208 км². Паштовы індэкс — 39016. Тэлефонны код — 0473.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Часовы беларускі мясцовы нацыянальны камітэт случчыны
Часовы беларускі нацыянальны камітэт случчыны — орган мясцовага самакіравання ў Слуцку з мясцовых калабарантаў, створаны польскімі акупантамі ў 1919 годзе.
Ліквідаваны ў снежні 1920 года пасля сыходу са Слуцка польскіх акупантаў.
Чальцы
Старшыня — П. Жаўрыд.
Вынікі працы
Самакіраванне, культурна-асветніцкая праца, вярбоўка ў польскае войска і расійскае войска Балаховіча дабраахвотцаў.
Міраслаў Міхайлавіч Валашчук
Міраслаў Міхайлавіч Валашчук (укр. Мирослав Михайлович Волощук; нар. 2 ліпеня 1979 Чарганаўка Украінская ССРСССР) — украінскі гісторык, доктар гістарычных навук, прафесар.
Біяграфія
Міраслаў Міхайлавіч Валашчук нарадзіўся 2 ліпеня 1979 года ў вёсцы Чарганаўка Косаўскага раёна Івана-Франкоўскай вобласці Украінскай ССР (цяпер Украіна). З 1985 па 1992 год вучыўся ў ЗОШ в. Васкрасінцы Каламыйскага раёна Івана-Франкоўскай вобласці У 1992 годзе паступіў у Тэхнічны ліцэй № 14 г. Каламыя Івага-Франкоўскай вобласці, у верасні 1995 года паступіў на гістарычны факультэт Прыкарпацкага ўніверсітэта імя Васіля Стэфаніка.
З 2000 па 2003 год — аспірант кафедры сусветнай гісторыі. 30 верасня 2005 года абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму: «Ваенна-палітычныя адносіны Венгерскага каралеўства з Галіцкім і Галіцка-Валынскім княствам (канец XII—XIII стст.)», ужо праз 10 гадоў 26 мая 2015 г. абараніў доктарскую дысертацыю на тэму: «Русь» у Венгерскім каралеўстве (XI — другая палова XIV ст.): сацыяльна-палітычная роля, маёмасныя адносіны, міграцыі".
У верасні 2003 г. пачаў працаваць на кафедры сусветнай гісторыі ПНУ імя Васіля Стэфаніка. У верасні 2016 г. атрымаў званне прафесара кафедры сусветнай гісторыі ПНУ імя Васіля Стэфаніка, а таксама з 2018 г. запрошанага прафесара кафедры славацкай гісторыі Універсітэта Коменскага (Браціслава, Славакія). З 2006 па 2013 гг. быў кіраўніком студэнцкага гуртка «Крэпасці Валыні, Карпат» і Прыкарпацця сярэднявечча". У 2015 г. кафедра сусветнай гісторыі заснавала Цэнтр медыявістыкі.
З 2010 г. Валашчук Міраслаў Міхайлавіч з’яўляецца рэдактарам студэнцкага перыядычнага выдання «Студэнцкія гістарычныя сшыткі». Галоўны рэдактар ​​зборніка навуковых прац «Галіч» з 2016 г. Галоўны рэдактар ​​навукова-культурна-асветніцкага краязнаўчага часопіса «Галічына» з 2019 г., а таксама член рэдакцыйных калегій іншых айчынных і замежных перыядычных выданняў, у прыватнасці: «Studia Historica Europae Orientalis» (Мінск, Беларусь) (2017-2022), «Запіскі Львоўскага сярэднявечнага клуба» (Львоў, Украіна) (з 2017) «Україн. Даследаванні» (Івана-Франкоўск, Украіна) (з 2019 г.) etc.
Ачхой-Мартан
Ачхо́й-Марта́н (Ачхой-Мартан, ӏашхой-Марта, Тӏаьхьа-Марта) — горад (да 2023 года сяло) у Расіі, цэнтр Ачхой-Мартанаўскага раёна Чачні.
Назва
Назва паходзіць ад ракі Ачхой і больш вялікай ракі Мартанга, дзе знаходзіцца большая частка паселішча.
Размяшчэнне
Ачхой-Мартан знаходзіцца на захад ад горада Грозны на адлегласці каля 50 км. Праз паселішча цякуць рэкі Ачхой і Мартанга.
Гісторыя
Час заснавання невядомы. Напэўна існаваў у XIX стагоддзі. У 1944 годзе з-за высялення чачэнцаў паселішча было перайменавана ў Навасельскае. Пасля аднаўлення ЧІАССР і вяртання чачэнцаў сяло ізноў займела старую назву Ачхой-Мартан.
У лютым 2023 года сяло Ачхой-Мартан атрымала статус горада.
Насельніцтва
Насельніцтва каля 21 600 чалавек. Асноўным народам з’яўляюцца чачэнцы.
Прамысловасць
У паселішчы займаюцца земляробствам. Гэта асноўны занятак жыхароў. Ёсць жывёлагадоўля.
Ангельскае зелле
Анге́льскае зелле, ямайскі перац або пахучы перац, духмяны перац — прыправа, спецыя, якая вырабляецца з недаспелых і высушаных пладоў (цёмных ягад з двума зернямі) піментавага дрэва (Pimenta dioica -- Пімента двудомная, Пімента лекавая) роду Міртавых (Myrtaceae).
Гісторыя
Упершыню з еўрапейцаў знойдзена іспанцамі ў канцы XV — пачатку XVI стагоддзяў на выспах Карыбскага мора і памылкова прынята за перац, з гэтага паходзіць іспанская (pimenta) і навуковая (Pimenta officinalis) назвы — перац. Дадавалася ацтэкамі ў шакалад. Шырокавядомай у Еўропе стала з канца XVII стагоддзя. Водарам нагадвае гваздзік і цынамон, а вастрынёй — перац, таму ў англійскай мове за прыправай замацавалася назва «all spice» («усе спецыі»).
Уласцівасці
Высушаныя ягады змяшчаюць 3,5 — 5 % эфірнага алею, у склад якога ўваходзяць эўгенол (60 — 80 %), метылеўгенол, экваліптол, ліналол і іншыя субстанцыі. Вырошчваюць пераважна ў Паўднёвай і Цэнтральнай Амерыцы, галоўныя экспарцёры да сённяшняга дня — Ямайка і Барбадас. Вялікія плантацыі знаходзяцца таксама ў Паўднёва-Усходняй Азіі.
Ужыванне
У кухні ўжываецца як прыправа да мясных страў, каўбас, марынадаў. Некалькі цэлых ці змеленых зярнят, дададзеных да тлустых соусаў, надаюць ім прыемны водар. Ужываецца таксама як прыправа да страў з гародніны і рыбы. Было прынята дадаваць ангельскае зелле ў дэсерты і печыва. Слынны бенедыктынскі лікёр (Benedictine Chartreuse), які выраблялі і ў бенедыктынскіх кляштарах у Вялікім Княстве Літоўскім, гатаваўся з ангельскім зеллем (традыцыя вырабу лікёру адноўлена ў Літве ў 2-й палове XX ст.). Эсэнцыю ангельскага зелля ўжываюць таксама ў касметычнай, парфумернай і фармацэўтычнай вытворчасці.
Савецкі энцыклапедычны слоўнік
«Саве́цкі энцыклапеды́чны сло́ўнік» («СЭС») — першы аднатомны ўніверсальны даведнік у СССР. Выдадзены ў Маскве выдавецтвам «Савецкая Энцыклапедыя». Выйшлі 4 выданні слоўніка: у 1979 годзе — першае (у 1981—1982 гадах — дадатковыя тыражы), у 1983 годзе — другое, у 1984 годзе — трэцяе (у 1985 годзе — дадатковы тыраж), у 1987 годзе — чацвёртае (у 1989 годзе — дадатковы тыраж).
Змяшчае каля 80 тысяч артыкулаў па пытаннях грамадска-палітычнага жыцця, эканомікі, навукі, тэхнікі, літаратуры і мастацтва. Побач з артыкуламі пра саюзныя і аўтаномныя рэспублікі, краі, вобласці, гарады Савецкага Саюза ўключана вялікая колькасць артыкулаў пра розныя краіны свету, найбольшыя замежныя гарады, змешчаны біяграфіі дзяржаўных, палітычных, ваенных і культурных дзеячаў усіх часоў і народаў. У выданне ўключаны 550 малюнкаў, фатаграфій і схем, 350 карт. Слоўнік паслужыў асновай для выдання «Вялікага энцыклапедычнага слоўніка», «Расійскага энцыклапедычнага слоўніка», «Новага энцыклапедычнага слоўніка». Перавыдаваўся за мяжой на англійскай, кітайскай і іншых мовах.
Капыльскі сельсавет
Капы́льскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Капыльскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — горад Капыль (не ўваходзіць у склад).
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Капыльскага раёна Слуцкай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка Капыль. 24 верасня 1926 года скасаваны ў сувязі з утварэннем Капыльскага местачковага Савета.
Зноў утвораны 24 мая 1960 года ў складзе Капыльскага раёна Мінскай вобласці БССР з цэнтрам у гарадскім пасёлку Капыль, з пералічэннем у яго склад 15 населеных пунктаў (Амерыка, Асмолы, Дусаеўшчына, Змаганне, Красны, Навасельцы, Нізкавічы, Новая Палянка, Раскошша, Стары Капыль, Чырвоная Горка, Юрздыка, Якусоўшчына, Янава і пасёлак саўгаса імя Дзяржынскага) са складу скасаванага Старакапыльскага сельсавета, 2 населеных пунктаў (Асавец і Падгорцы) са складу Слабада-Кучынскага сельсавета, 12 населеных пунктаў (Аношкі, Брацкі, Быкоўцы, Вусава, пасёлак Вусава, Выгода, Зарэчча, Каменшчына, Мажа, Чырвоны Партызан, Шастакі і Якубавічы) з адміністрацыйнага падпарадкавання Капыльскага пассавета, 14 населеных пунктаў (Аргелаўшчына, пасёлак цагельнага завода Андросаўшчына, Васілеўшчына, Вошкаты, Вялешына, Каменка, Мазалі, Мурыны, Навасады, пасёлак Навасады, Новая Кель, Скабін, пасёлак Скабін, Старая Кель) са складу скасаванага Вялешынскага сельсавета. 30 сакавіка 2016 года ў склад Слабада-Кучынскага сельсавета перададзены пасёлак Андросаўшчына.
Еўдакія Дзмітрыеўна Турчанінава
Еўдакія Дзмітрыеўна Турчанінава (у замужжы — Крахт; 2 (14) сакавіка 1870,  —, ) — расійская і савецкая актрыса, майстар мастацкага слова (чытальнік), педагог. Народная артыстка СССР (1943). Лаўрэат двух Сталінскіх прэмій l ступені (1943, 1948). Кавалер двух ордэнаў Леніна (1945, 1949).
Біяграфія
Нарадзілася ў Маскве. Вучылася ў драматычнай школе П. М. Няведкіна. У 1891 годзе скончыла драматычныя курсы пры Маскоўскім тэатральным вучылішчы (цяпер Вышэйшая тэатральнае вучылішча імя М. С. Шчэпкіна), дзе вучылася пад кіраўніцтвам А. П. Ленскага, і была прынята ў трупу Малога тэатра.
Асабліва ўдаваліся ролі, якія патрабуюць ўмення выканання народных песень і танцаў, яна валодала добрым голасам і вучылася спевам ў опернай спявачкі Э. К. Паўлоўскай (пасля заслужанай артысткі РСФСР).
Анчоусы
Анчоусы (Engraulis) — род пелагічных марскіх рыб з сямейства.
Класіфікацыя
Да роду анчоусаў адносяць 9 відаў :
Усе анчоўсы знаходзяцца ў некаторым адддаленні ад берагоў, ніколі не выходзячы ў адкрыты акіян; сустракаюцца пры тэмпературы вады ад 6 да 22 °C. Здзяйсняюць сутачныя (вертыкальныя) і сезонныя міграцыі. Максімальная даўжыня анчоўсаў не перавышае 20 см, але колькасць гэтых стайных рыб вельмі вялікая. Па агульнай масе ўсіх асобін яны займаюць першае месца сярод рыб, а па колькасці асобнікаў саступаюць толькі некаторым дробным глубоководным рыбка, у прыватнасці циклотонам (Cyclothone). Усе анчоўсы — планктафагі і гуляюць важную ролю ў марскіх трафічных ланцугах, у сваю чаргу, служаць ежай для драпежных рыб, дэльфінаў, кальмараў і марскіх птушак. Пладавітасць 20-30 тыс. ікрынак.
Промысел
Анчоўсы — адна з найважнейшых груп прамысловых рыб. У 1970—1971 гг. іх штогадовы вылаў дасягнуў 12-14 млн. тон, з якіх 11-13 млн. тон прыпадалі на перуанскага анчоўса. У 1980-х гг. у сувязі з празмерным вылаве пры неспрыяльнай змене клімату запасы гэтага віду зменшыліся, але да 1990-м гг. амаль аднавіліся ў ранейшым аб'ёме. Істотную ролю ў здабычы гуляюць таксама еўрапейскі і японскі анчоўсы. Трапічныя віды маюць толькі мясцовае прамысловае значэнне. Ловяць анчоўсаў галоўным чынам кашальковыми невадамі.
Каштоўнасць анчоўсаў як аб'екта рыбалоўства ў значнай ступені вызначаецца высокай тлустасцю гэтых рыб. Так, азоўская хамса восенню пасля заканчэння нагула змяшчае 23-28 % тлушчу. Смакавыя якасці гэтых рыб вельмі высокія. Яшчэ ў антычны час міжземнаморскія анчоўсы высока цаніліся ў салёным выглядзе і для падрыхтоўкі падліўкі гарум; у Японіі і Карэі анчоўсы традыцыйна ўжываюцца ў ежу. Аднак анчоўсы ідуць у ежу далёка не ўсюды. Амаль увесь ўлоў перуанскага анчоўса, напрыклад, накіроўваецца на выраб рыбнай мукі для кармлення жывёлы і ўгнаенні палёў. Шмат трапічных анчоўсаў, а таксама японскага і каліфарнійскага анчоўса ідзе на корм для культывуюцца відаў рыб і на прынаду для тунцеловного промыслу.
Рагімантас Адамайціс
Біяграфія
Нарадзіўся 31 студзеня 1937 года (па іншых крыніцах — 31 сакавіка ) у Шаўляі.
У 1962—1963 гадах працаваў у Капсукскім драматычным тэатры (цяпер Марыямпале), у 1963—1967 гадах у Каўнаскага драматычнага тэатра. З 1967 года — акцёр Літоўскага дзяржаўнага акадэмічнага тэатра драмы ў Вільнюсе.
У 1988 годзе ўваходзіў у Ініцыятыўную групу Літоўскага руху за перабудову (Саюдзіс). Народны дэпутат СССР (1989—1991).
Памёр 20 чэрвеня 2022 года.
Творчасць
Мастацтва Адамайціс вызначаецца псіхалагічнай глыбінёй, тонкай іроніяй. За ролі Міндаўгаса, Мажвідаса («Міндаўгас», «Мажвідас» Ю. Марцінкявічуса), Йуна («Йун Габрыэль Боркман» Г. Ібсена) у тэатры атрымаў Дзяржаўную прэмію Літвы ў 1982 годзе. У кіно выявіліся яго моцны тэмперамент, здольнасць ствараць складаныя і супярэчлівыя характары: «Ніхто не хацеў паміраць», «Кароль Лір», «Гэта салодкае слова — свабода», «Кентаўры», «Аварыя», «Багач, бядняк» (два апошнія фільмы — тэлевізійныя).
Спіс народжаных у 2023 годзе
У гэтым спісе прадстаўлены спіс персон, якія нарадзіліся ў 2023 годзе.
Цярэсіны
Цярэ́сіны (, Тересины) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дзмітровіцкага сельсавета.
Андрэй Уладзіміравіч Мацук
Андрэй Уладзіміравіч Мацук (нар. 4 снежня 1978, Полацк) — беларускі, спецыяліст па Вялікім княстве Літоўскім XVIII ст. Доктар хабілітаваны ў галіне гісторыі (2021).
Біяграфія
Скончыў у 2001 годзе гісторыка-філалагічны факультэт Полацкага дзяржаўнага універсітэта.
У 2004 годзе скончыў аспірантуру Інстытута гісторыі НАН Беларусі. У 2005 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю «Барацьба магнацкіх груповак на беларускіх землях ВКЛ за палітычнае вяршэнства (1717—1763 гг.)».
Пасля абароны дысертацыі працаваў у Інстытуце гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, у 2005—2006 гадах — малодшы навуковы супрацоўнік, 2006—2010 — навуковы супрацоўнік, 2010—2019 — старшы навуковы супрацоўнік, 2019—2020 — вядучы навуковы супрацоўнік аддзела гісторыі Беларусі Сярэдніх вякоў і пачатку Новага часу.
Навуковая ступень доктара хабілітаванага нададзена рашэннем Навуковай рады Інстытута гісторыі імя Тадэвуша Мантэйфеля Польскай акадэміі навук у 2021 г.
Палітычны пераслед
24 верасня 2020 года схоплены паблізу ўласнага дома ў сувязі з удзелам у акцыях пратэсту супраць вынікаў выбараў прэзідэнта у Беларусі 9 жніўня 2020 года, абвінавачаны ў парушэнні ч.1 арт.23.34 КоАП Рэспублікі Беларусь і быў пакараны судом 13 соднямі адміністрацыйнага арышту. 23 лістапада ў эфір праграмы «Ідэя Х» на Еўрарадыё выйшаў запіс інтэрв’ю з ім Зміцера Лукашука і Максіма Гарунова. 26 лістапада пасля масавага звальнення з Інстытута гісторыі НАНБ падпісаў ліст да адміністрацыі з асуджэннем рэпрэсій і адмовіўся ад прапановы працягнуць кантракт у знак салідарнасці з тымі, каму раней паведамілі пра непрацягненне працоўных адносін з 1 студзеня 2021 г. .
11 снежня зноў быў затрыманы ва ўласным доме супрацоўнікамі Дэпартамента фінансавых расследаванняў Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь і адвезены ў. 14 снежня суд Маскоўскага раёна Мінска (суддзя — Таццяна Матыль   ) кіруючыся ч. 3 арт. 23.34 КоАП пакарала Мацука 15 соднямі адміністрацыйнага арышту за святкаванне 4 снежня з калегамі і суседзямі дня нараджэння ў двары дома, дзе стала пражывае. Адвакат даводзіў, што доказную базу абвінавачвання нельга будаваць толькі на двух фотаздымках і пытаў: «Чаму мой кліент не мог адзначыць свой дзень нараджэння ў двары свайго дома з суседзямі і сябрамі?». На гэта суддзя Матыль прамовіла, звяртаючыся да Мацука: «Інтэрнэтам карыстаецеся? Пра палітычную сітуацыю ў краіне ведаеце? Пра тое, што дваровыя чаяванні — гэта форма пратэсту, у курсе?», задавала пытанні: «Які заклік нясе плакат з надпісам „Дзякуй гісторыкам“?», «Хто купляў торты?», «Ці доўга яны стаялі?», «Ці маглі прысутныя на іх глядзець?». Выйшаў на волю 26 снежня 2020 г.
Навуковая дзейнасць
У сферу навуковых зацікаўленняў уваходзяць: унутрыпалітычнае становішча беларускіх зямель ВКЛ XVIII ст., асаблівасці будовы і функцыянавання парламенцкай сістэмы ВКЛ XVIII ст., заканамернасці і асаблівасці фарміравання і функцыянавання рэгіянальных павятовых эліт ВКЛ у XVIII ст., гісторыя дзяржавы і права, прававой і палітычнай думкі ВКЛ XVIII ст., дзяржаўныя інстытуты ВКЛ XVIII ст.
З 2004 г. з’яўляецца ўдзельнікам некалькіх міжнародных навукова-даследчых праектаў, якія былі рэалізаваны і рэалізуюцца пад кіраўніцтвам прафесара Генрыха Люлевіча (1950—2019) і прафесара Анджэя Рахубы. Сярод іх праекты выдання спісаў дэпутатаў Галоўнага Трыбунала ВКЛ, спісаў ураднікаў і саноўнікаў ВКЛ (Віленскае, Трокскае, Полацкае, Мсціслаўскае, Берасцейскае, Новагародскае (Навагрудскае) ваяводствы) (NPRH nr N N108 203536; NPRH nr 12H 11 0016 80; NPRH nr 11H 11 0036 80; NPRH nr 11H 18 0370 86), парламентарыяў ВКЛ на соймах Рэчы Паспалітай (NPRH nr 11H 18 0130 87), а таксама навуковы праект па выданні актаў новагародскага (навагрудскага) сойміка (NPRH nr 0057/NPRH2/H11/81/2012).
Аўтар больш за 120 навуковых прац.
Сям’я
Жанаты. Мае дачку і сына.
NGC 6338
NGC 6338 (іншыя абазначэнні — UGC 10784, MCG 10-24-116, ZWG 299.66, PGC 59947) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сцяг Паўночных Марыянскіх астравоў
Нацыянальны сцяг Садружнасці Паўночных Марыянскіх астравоў быў прыняты 1 ліпеня 1989 года. Апошняя змена сцяга датавана 1995 годам.
Значэнне элементаў
Сіні колер (асноўны) увасабляе Ціхі акіян, які абмывае астравы, «дорачы ім любоў і мір», зорка сімвалізуе Садружнасць. Калона з каменя — сімвал культуры нацыі. Вянок, сплецены з чатырох відаў экзатычных кветак (іланг-іланг, сеўр, анджа, тэйбва), з'яўляецца сімвалам туземнай культуры астравоў.
Юлія Аляксандраўна Высоцкая
Юлія Аляксандраўна Высоцкая (, Новачаркаск, Растоўская вобласць, РСФСР) — беларуская і расійская актрыса тэатра і кіно, тэлевядучая і кулінар; заслужаная артыстка Расійскай Федэрацыі (2018).
Біяграфія
Нарадзілася 16 жніўня 1973 года ў Новачаркаску Растоўскай вобласці РСФСР.
У 1990 годзе скончыла сярэднюю школу № 9 горада Баку. Потым скончыла акцёрскі факультэт Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (1995) і Лонданскую акадэмію музычнага і драматычнага мастацтва (1998).
Працавала ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы, дзе сыграла галоўныя ролі ў спектаклях «Безыменная зорка», «Лысая спявачка» і іншых.
Цяпер спектаклі з яе ўдзелам ідуць на сцэне Маскоўскага дзяржаўнага акадэмічнага тэатра імя Массавета.
З 2003 года па цяперашні час вядзе на тэлеканале «НТБ» суботнюю кулінарную перадачу «Ямо Дома!», а з 2010 года таксама ранішнюю праграму «Сняданак з Юліяй Высоцкай».
Вадэна
Вадэна (Vadena) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бальцана.
Насельніцтва складае 843 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 65 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 39051. Тэлефонны код — 0471.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Сухадолы (Дзяржынскі раён)
Сухадо́лы (, Суходолы) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабрынёўскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Рубілкаўскага сельсавета.
Насельніцтва Албаніі
Колькасць насельніцтва Албаніі — каля 3 млн. чал. Монаэтнічная краіна, 98 % насельніцтва складаюць албанцы. Краіна эміграцыі. Адна з дзвюх еўрапейскіх краін з пануючай роляй ісламу. Сталіца краіны, Тырана, — фінансава-прамыловы цэнтр з насельніцтвам у 800 тысяч з агульных 2,9 млн жыхароў Албаніі. Яшчэ з сацыялістычных часоў дзяржава дае сваім грамадзянам доступ да бясплатнай медыцыны і сярэдняй ды вышэйшай адукацыі.
Дэмаграфія
У ХХІ стагоддзі паказчык нараджальнасці памяншаецца, набліжаючыся да сярэднееўрапейскага. У 2018 на адну жанчыну прыходзілася 1,52 дзіцяці, што ніжэй чым у Францыі або Вялікабрытаніі, ды ўвогуле мала ў каго ў свеце менш. Амаль удвая ў 2008–2018 зменшылася дзіцячая смяротнасць. Сярэдняя працягласць жыцця моцна вырасла і ў 2018 складала 78,6 гадоў. Усё гэта дае падставу чакаць у бліжэйшыя дзесяцігоддзі старэння насельніцтва краіны.
Мовы
Дзяржаўная мова — албанская, якую падчас перапісу 2011 назвалі матчынай 98,8 % жыхароў краіны. Албанская мова ўтварылася ад зліцця двух дыялектаў — гегскага (паўночнага) і тоскскага (паўднёвага), на аснове апошняга. Дыялекты албанскай мовы дагэтуль адрозніваюць жыхароў поўначы і поўдня краіны. На рэгіянальным узроўні выкарыстоўваюца мовы этнічных меншасцей. Албанская грэчаская мова захавала некаторыя старажытныя асаблівасці, страчаныя сучаснай літаратурнай грэчаскай.
Канфесіі
Што тычыцца рэлігіі, то албанская Канстытуцыя дэкларуе свабоду веравызнання ў секулярнай дзяржаве. Паводле перапісу 2011, 59 % насельніцтва вызнае іслам пераважна суніцкага кірунку, 7 % складаюць праваслаўныя хрысціяне (або каля 15 % з ужо ўзгаданымі "недалічанымі" грэкамі), 10 % — каталікі. Мусульмане жывуць раўнамерна па ўсёй краіне, каталікоў больш на поўначы, праваслаўных — на поўдні. Цікава адзначыць, што ўсе галоўныя канфесіі паставілі пад сумнеў вынікі перапісу, скардзячыся, што іх "не далічылі". І гэта пры тым, што доля вернікаў у рэчаіснасці меншая з прычыны секулярызацыі ў сацыялістычны перыяд.
Размяшчэнне
Шчыльнасць насельніцтва падобная да сярэдняй па Балканскім паўвостраве і складае каля 100 чал/км². Больш густа заселеныя ўзбярэжжа і міжгорныя даліны, самая нізкая шчыльнасць характэрна для Паўночных Албанскіх Альпаў.
Гарады
Крыху больш за палову албанскага народа жыве у гарадах — 54 %, што надта мала нават для адносна аграрнай Паўднёвай Еўропы. Адміністрацыйным, культурным, эканамічным і прамысловым цэнтрам Албаніі з'яўляецца Тырана, насельніцтва агламерацыі якой перавышае 800 тысяч чалавек, у самой жа Тыране перапіс 2011 налічыў 418 тыс.чалавек. Іншыя буйныя гарады з колькасцю насельніцтва, большай за 100 тысяч жыхароў, уключаюць у сябе Дурэс (каля 300 тыс.), Влёру (каля 200 тыс.) і Эльбасан.
Медыянны ўзрост (2018)
агульны — 33,4 гады мужчыны — 32,9 гадоў жанчыны — 34,7 гадоў.
Прырост насельніцтва (2018)
+ 0,3 % ў 2018 годзе.
Пахмелле
Пахмелле, алкагольны абстынентны сіндром, у шырокім сэнсе — сіндром (постэфект), які абмяжоўвае жыццядзейнасць чалавека, і які з'яўляецца наступствам ужывання падвышаных доз алкагольных напояў.
Інтэнсіўнасць і працягласць гэтага сіндрома, гэтак жа як і колькасць ужытага алкаголю для дасягнення сіндрому, залежыць у першую чаргу ад індывідуальных асаблівасцяў арганізма і асабістага досведу ва ўжыванні алкаголю. Лічыцца, што пахмелле можа наступіць на працягу некалькіх гадзін пасля ўжывання алкагольных напояў, і доўжыцца да трох дзён.
Пахмелле можа мець наступныя сімптомы: сухасць у роце, ташната, рвота, галаўны боль, трэмар (дражанне ва ўсім целе), раздражняльнасць, пачырваненне вачэй, адчувальнасць да святла і шуму, болі ў канечнасцях, страта апетыту і дэпрэсія.
Егіндыбулак (Усходне-Казахстанская вобласць)
Егіндыбулак — былое сяло ў Аягозскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Скасавана 29 мая 2013 года. Уваходзіла ў склад Касагашскай сельскай акругі. Код КАТА — 633463200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 140 чалавек (71 мужчына і 69 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 32 чалавекі (18 мужчын і 14 жанчын).
Кабушкіна
Ка́бушкіна (, Кабушкино) — пасёлак у Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Велікалуцкага сельсавета. Размешчаны за 14 км на поўдзень ад Баранавічаў.
Гісторыя
Раней паселішча было вядома як вёска Торбалава.
У 1969 годзе вёска пераўтворана ў пасёлак, якому было нададзена прозвішча Героя Савецкага Саюза, ураджэнца суседняй вёскі Малахоўцы Івана Кабушкіна.
Да пасёлка далучана вёска Чарамошнік.
Англійская кухня
Англійская кухня — кухня, якая не карыстаецца ў наш час вялікай папулярнасцю ў свеце, але аказала пэўны ўплыў на фармаванне комплексу страў, уласцівых агульнаеўрапейскай кулінарыі (напрыклад: ростбіф, біфштэкс). Сярод арыстакратыі Рэчы Паспалітай асобныя стравы англійскай кухні пачалі распаўсюджвацца ў 2-ой пал. XVIII ст. (у гэты час распаўсюдзілася мова на портэр), спачатку пры пасярэдніцтве французскай кухні, пазней дзякуючы высокай рэпутацыі англійскай культуры ў эпоху прамысловай рэвалюцыі. У сяр. XIX ст. з Англіі прыйшла мода на нятлустую свініну (гл. бекон), гарбату (асабліва на адмысловы спосаб яе падачы, г.зв. гарбату па-англійску), сэндвічы, ром, пудынгі (асабліва плам-пудынг) і іншыя. У Англіі была вынайдзеная блізкая да сучаснай кухонная пліта, якая пачала распаўсюджвацца ў заможных дамах у 1830-х гг. пад назвай англійскай. Самастойная рэцэпцыя бел. шляхтай англійскіх звычаяў спынілася пасля падаўлення паўстання 1863–1864 гг.
У другой палове XX ст. Англія найбольш прычынілася да распаўсюджвання ў Еўропе кулінарных традыцый сваіх былых калоній (асабліва Індыі, напр. кары) ды інш. нееўрапейскіх краін (Кітая, Японіі) і сёння з’яўляецца самай касмапалітызаванай у гастранамічным сэнсе нацыяй у Еўропе. З уласна англійскіх традыцыйных страў захоўваюцца пудынгі, якія гатуюць і як асноўныя (мясныя, крупяныя, гароднінныя) і як дэсертныя (салодкія фруктовыя) стравы. Г.зв. чорны пудынг на самой справе з’яўляецца аналагам беларускай крывянкі. Папулярнай нац. стравай з’яўляецца вадкая аўсяная каша — порыдж, якую звычайна ядуць на сняданне. Англія мае развітую малочную гаспадарку, вырабляе некалькі славутых нацыянальных гатункаў сыроў (стылтан, уэнзлідэйл і інш.); на пач. XX ст. вялікую папулярнасць мела імпартаванае з Беларусі дзісенскае масла. Англічане спажываюць вельмі мала хлеба, але шмат рыбы і морапрадуктаў (асабліва любяць смажаную рыбу са смажанай бульбай, фіш энд чыпс), мяса нятлустых гатункаў (з соўсамі – мятным, кетчупам і г.д.). Найбольш папулярнымі стравамі у грамадскім харчаванні ў апошнія дзесяцігоддзі з’яўляюцца асарты з крэветак, стэйк гарні і шварцвальдскі вішнёвы торт.
Спіс аб’ектаў PGC (1925001—1926000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1925001—1926000)
Шклоўская ваенна-аператыўная група
Шклоўская ваенна-аператыўная група (Шклоўская ВАП, Ваенна-аператыўная група пры Шклоўскім падпольным райкоме КП(б)Б) — партызанскае злучэнне, якое дзейнічала на акупаванай тэрыторыі Шклоўскага, Бялыніцкага, Круглянскага, Талачынскага, Аршанскага раёнаў; таксама назва органа кіраўніцтва гэтым злучэннем. Уваходзіла ў Магілёўскае партызанскае злучэнне.
Створана ў жніўні 1943 года на базе 1-га, 5-га, 10-га, 15-га, 20-га, 25-га, 40-га партызанскіх атрадаў партызанскай брыгады «Чэкіст». У верасні 1943 года быў створаны 60-ы партызанскі атрад, у кастрычніку — 31-ы. У снежні 1943 года 15-ы і 40-ы атрады былі перададзены 8-й партызанскай брыгадзе.
Камандаванне
Кіраўніцтва ваенна-аператыўнай групай ажыццяўлялі сакратары падпольнага РК КП(б)Б Фёдар Іванавіч Букштынаў, А. У. Бай.
Чвіркі
Чві́ркі (, Чвирки) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дзмітровіцкага сельсавета.
Вальдаора
Вальдаора (Valdaora) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бальцана.
Насельніцтва складае 2798 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 58 чал./км². Займае плошчу 48 км². Паштовы індэкс — 39030. Тэлефонны код — 0474.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
NGC 6339
NGC 6339 (іншыя абазначэнні — UGC 10790, MCG 7-35-59, ZWG 225.92, IRAS17155+4053, PGC 60003) — спіральная галактыка з перамычкай (SBcd) ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Народны фронт Грузіі
Наро́дны фронт Гру́зіі — немарксісцкая палітычная арганізацыя ў Рэспубліцы Грузія. Заснаваная ў 1989 у Тбілісі. Старшыня арганізацыі — знакаміты грузінскі навуковец, прафесар Надар Натадзэ.
Курская вобласць
Курская вобласць — суб’ект Расійскай Федэрацыі, уваходзіць у склад Цэнтральнай федэральнай акругі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Курск. Курская вобласць мяжуе на паўночным захадзе з Бранскай, на поўначы — з Арлоўскай, на паўночным усходзе — з Ліпецкай, на ўсходзе — з Варонежскай, на поўдні — з Белгародскай абласцямі; на паўднёвым захадзе і захадзе мяжуе з Сумскай вобласцю Украіны. Утворана 13 чэрвеня 1934 года.
Шпратава
Шпратава (Szprotawa, Sprottau) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 470 км на захад ад Варшавы і за 50 км на поўдзень ад Зялёнай Гуры. Уваходзіць у склад Жаганьскага павета Любушскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Шпратава. Займае плошчу 10,95 км². Насельніцтва 12 тыс. чалавек.
Карабулак (Касагашская сельская акруга)
Карабулак — былое сяло ў Аягозскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Скасавана 29 мая 2013 года. Уваходзіла ў склад Касагашскай сельскай акругі. Код КАТА — 633463300.