cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Універсітэт Шопрана
Гісторыя
У 1949 годзе Парламент Венгрыі прыняў рашэнне аб стварэнні Універсітэта Мішкальца. У яго склад увайшлі кафедры горназдабыўной і металургічнай прамысловасці, пераведзеныя з Шопрана, а таксама нядаўна створаны факультэт машынабудавання. Факультэт лясной гаспадаркі дзейнічаў з 1952 года як Каледж лясной гаспадаркі. Пасля Венгерскай рэвалюцыі 1956 года значная група студэнтаў і выкладчыкаў пакінула Венгрыю. Многія з іх адправіліся ў Канаду, дзе ўтварылі аддзел Шопрана на факультэце лясной гаспадаркі пры Універсітэце Брытанскай Калумбіі.
З 1957 года пашырана адукацыйная прапанова на навукі аб драўніне, а ў 1962 годзе ўстанову перайменавалі ва ўніверсітэт лясной гаспадаркі і дрэваапрацоўчай прамысловасці. У 1996 годзе ён быў перайменаваны ва Універсітэт Шопрана. У 2000 годзе ўніверсітэт быў пашыраны і перайменаваны ва Універсітэт Заходняй Венгрыі. У 2008 годзе да ўніверсітэта далучыліся іншагароднія цэнтры ў гарадах Дзьёр і Мошанмадзяравар, а таксама ў Сомбатхей. У 2017 годзе універсітэт быў зноў перайменаваны і атрымаў сучасную назву.
Грэгары Пек
Грэгары Пек (Gregory Peck, 5 красавіка 1916 — 12 чэрвеня 2003) — амерыканскі акцёр, адзін з найбольш запатрабаваных галівудскіх зорак 1940-1960-х гадоў. Лаўрэат прэміі «Оскар» у намінацыі лепшы акцёр за ролю Атыкуса Фінча ў драме «Забіць перасмешніка» (1962). У 1999 годзе Пек заняў дванаццаты радок у спісе 100 найвялікшых зорак кіно па версіі Амерыканскага інстытута кінамастацтва.
Гінкга
Гінкга (Ginkgo) — манатыпны род голанасенных раслін сямейства гінкгавых, вядомы адзін від — гінкга двухлопасцевы (Ginkgo biloba). Старажытны рэлікт цеплалюбнай даледавіковай флоры (геалагічны ўзрост віду каля 50 млн гадоў).
Апісанне
Двухдомнае лістападнае дрэва вышынёй да 30—40 м і дыяметрам ствала каля 3 м. Кара шэрая, шурпатая. Крона светлая, пірамідальная або раскідзісіая. Лісце чаранковае, простае, арыгінальнай веерападобнай формы, з паўкруглай пласцінкай і характэрным жылкаваннем, светла-зялёнае, увосень — залаціста-жоўтае, сядзіць пучкамі на пакарочаных парастках, ападае на зіму. Спарафілы моцна рэдукаваныя, сабраны ў аднаполыя стробілы. Сперматазоіды рухомыя, са шматлікімі жгуцікамі (архаічная прыкмета). Семя (да 2—3 см), з мясістай вонкавай і цвёрдай унутранай абалонкай.
Мае парасткі двух тыпаў — падоўжаныя (аўксібласты) і пакарочаныя (брахібласты). На падоўжаных парастках лісты размешчаны адзіночна, на пакарочаных — сабраны пучкамі па 5—7. Анатамічная будова сцябла тыповая для хвойных: слабаразвіты асяродак, другасная драўніна пікнаксільная (шчыльная) з трахеід i асяродкавых прамянёў, камбій, кара.
Пашырэнне
У мезазоі гінкгавыя былі шырока распаўсюджаны на зямлі (Еўразія, Паўночная Амерыка, Паўднёвае паўшар’е). Выміранне гінкгавых пачалося з мелавога перыяду.
Пашыраны ў Паўднёва-Усходняй Азіі (Усходні Кітай, Японія), утварае лясы з іншымі дрэвамі. На тэрыторыі Беларусі рэдка вырошчваецца (з 1900 года) як дэкаратыўная расліна ў садах, парках і ў аранжарэях.
Асаблівасці біялогіі
Размнажаецца насеннем і чаранкамі. Светлалюбны, устойлівы да засухі, задымлення паветра, грыбковых і вірусных захворванняў від, рэдка пашкоджваецца насякомымі. Даўгавечны (да 1000 і больш гадоў).
Расліна двухдомная. Мужчынскае «суквецце» мікрастробіл мае выгляд каташка. Каташкі размешчаны на верхавіне скарочанага парастка. На восі каташка размешчаны мікраспарангіяфоры. Кожны мікраспарангіяфор нясе звычайна 2, радзей 3—7 мікраспарангіяў. Мікраспоры без паветраных мяшкоў. Мікраспоры прарастаюць у зарастак яшчэ ўнутры мікраспарангія. Прарастанне мікраспоры гінкга, працэс утварэння мужчынскага гаметафіта, апладненне, фарміраванне зародка і насення ў цэлым падобна на сагаўнікавыя.
Семязавязі ў колькасці двух развіваюцца на верхавіне скарочанага парастка. Кожная семязавязь акружана ў аснове кальцавым валікам.
Выкарыстанне
Дэкаратыўнае дрэва, прыдатнае для вырошчвання ў садах і парках. Лекавая расліна. Семя ядомае.
Лембарк
Ле́мбарк (Lębork, Lãbórg, Łebno, Lãbórch, Lauenburg in Pommern — Лаўэнбург) — горад на поўначы Польшчы, за 80 км ад Гданьска і 420 км ад Варшавы. Адміністрацыйны цэнтр Лямборскага павета Паморскага ваяводства, утварае гарадскую гміну. Займае плошчу 17,86 км², насельніцтва 35,5 тыс. чалавек (на 2018).
Гаёўка (Мёрскі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Язна Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Рубікон
Рубікон (Rubicō, Rubicone) — невялікая рака (даўжыня 29 км) на Апенінскім паўвостраве, упадае ў Адрыятычнае мора, на поўнач ад Рыміні. Да 42 г. да н. э. служыла мяжой паміж Італіяй і рымскай правінцыяй Цызальпійская Галія.
Дакладная ідэнтыфікацыя Рубікона з якой-небудзь з сучасных рэчак ускладнена тым, што з часоў антычнасці напрамкі цячэння рэк у гэтай мясцовасці значна змяніліся. У 1932 рака Ф'юмічына афіцыйна атрымала назву Рубікон.
Туніскі заліў
Геаграфія
З захаду ў заліў упадае рака Меджэрда. З усходу заліў абмежаваны мысам Эт-Тыб, які аддзяляе яго ад заліва Хамамет. Побач з мысам размешчаны астравы Зембрэта і Зембра. На поўнач знаходзіцца Туніскі праліў.
Мошанмадзьяравар
Мошанмадзьяравар (Mosonmagyaróvár) — горад у Венгрыі.
Гісторыя
У мінулым сённяшні горад складаўся з двух меншых гарадоў: Мадзьяравар і Мошан. У Сярэднявеччы сядзіба Мошанскага герцагства, якое ўваходзіла ў склад Венгерскага каралеўства, было перанесена з Мошана ў Мадзьяравар. Абодва гарады былі аб’яднаныя ў 1939 годзе. Падчас Венгерскага паўстання ў 1956 годзе ў горадзе адбыліся расправы з мірнымі жыхарамі.
Турское
Турско́е (, Турское) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Веляміцкага сельсавета.
Загураў
Загураў (Zagórów) — горад у Польшчы. Размешчаны за 240 км на захад ад Варшавы і за 80 км на ўсход ад Познані. Уваходзіць у склад Слупэцкага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Загураў. Займае плошчу 3,44 км². Насельніцтва 3,1 тыс. чалавек.
Ліёнскі заліў
Ліёнскі заліў (Golfe du Lion, Gulf of Lion) — заліў Міжземнага мора ў паўднёвага ўзбярэжжа Францыі.
Амурскае коркавае дрэва
Аксаміт амурскі, Амурскае коркавае дрэва (Phellodendron amurense) — лістападнае дрэва сямейства рутавых.
Батанічнае апісанне
Вышыня да 25 м. Ствол укрыты слоем корку. Лісце чараньковае, няпарнаперыстае. Кветкі зеленаватыя, у мяцёлчатых суквеццях. Плод — чорная, ягаднападобная касцянка.
Арэал
Радзіма — Кітай, Далёкі Усход Расіі.
На Беларусі інтрадукаваны ў канцы ХІХ ст. Вырошчваецца ў садах, парках, прысадах уздоўж дарог. У сярэдзіне ХХ ст. ўведзены ў лясную культуру ў Брэсцкай вобласці.
Выкарыстанне
Можа даваць прамысловую сыравіну: корак, драўніну, фарбы, таніны.
Глыбокі Поўдзень
Глыбокі ці Далёкі Поўдзень — абазначэнне геаграфічных і культурных рэгіёнаў на поўдні ЗША. Гістарычна склалася, што ён адрозніваецца ад «Верхняга поўдня» як штаты, якія больш за ўсё залежылі ад плантацыйнага тыпу сельскай гаспадаркі падчас перыяду Грамадзянскай вайны ў ЗША. Глыбокі Поўдзень таксама завуць Ніжні Поўдзень ці Баваўняныя штаты. У першую чаргу тэрмін адносіцца да штатаў Алабама, Джорджыя, Луізіяна, Місісіпі і Паўднёвая Караліна. У меншай ступені гэта адносіцца да Тэхаса, Фларыды і Тэнесі.
Гатаўшчына (Мёрскі раён)
Га́таўшчына (, Гатовщина) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Завуццеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Язна Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Горная Рута
Го́рная Ру́та (, Горная Рута) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
Да 16 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Паланаеўскага сельсавета.
Залаты компас
«Залаты компас» (The Golden Compass) — экранізацыя фантастычнай казкі Філіпа Пулмана, лаўрэат прэміі Оскар у намінацыі «Лепшыя візуальныя эфекты». «Залаты компас» з’яўляецца амерыканскім варыянтам назвы першай часткі трылогіі «Цёмныя пачаткі»; ва ўсім астатнім свеце кніга была выдадзена пад назвай «Паўночнае ззянне» (Northern lights).
Сюжэт
«Залаты компас» распавядае пра пачатак прыгод незвычайнай дзяўчынкі Ліры Белаква ў свеце, дзе ведзьмы кіруюць нябёсамі Поўначы, дзе белыя мядзведзі — самыя адважныя воіны, і дзе ў кожнага чалавека ёсць свой персанальны «дэйман» — жывёла, якая суправаджае чалавека ўсё яго жыццё, і дзе навука, тэалогія і магія цесна звязаны паміж сабой.
Тым часам у краіне пачынаюць знікаць маленькія дзеці. Сярод Оксфардскіх дзяцей праходзіць слых, што за гэытмі падзеямі стаіць магутная арганізацыя — Жрацы, якія з’яўляюцца Ахвярным Саветам. У гэты ж момант у Оксфардзе аб’яўляецца загадкавая і ўплывовая місіс Колтэр, якая бярэ Ліру пад сваю апеку. У пэўны момант Ліра даведваецца, што Місіс Колтэр уваходзіць у нейкі Ахвярны Савет і датычная да знікнення дзяцей.
Ліра збягае ад місіс Колтэр і трапляе да цыганаў, якія больш за іншых пацярпелі ад дзейнасці Савета. Адначасова Ліра высвятляе, што ў будынку пад назвай Больвангар рыхтуецца нешта страшнае, там жа знаходзяцца і выкрадзеныя дзеці і сярод іх лепшы сябар Ліры — Роджэр. Ліра разам з цыганамі адпраўляецца на Поўнач, каб адшукаць і выратаваць няшчасных дзяцей. На дапамогу да дзяўчынкі прыходзяць клан паўночных ведзьмаў пад правадырствам цудоўнай Серафіны Пекалы і велізарны браніраваны мядзведзь — Ёрэк Бірнісанам. На шляху іх стаяць злавесная місіс Колтэр і армія яе памагатых, якія ахоўваюць Больвангар.
Свет Ліры
Свет Ліры — гэта паралельны свет з элементамі стымпанку, вельмі падобны на рэальны свет пачатку XX стагоддзя. Напрыклад, геаграфія: тыя ж акіяны, ёсць Брытанія, Нарвегія, паўночны полюс. У свеце Ліры частка душы чалавека жыве асобна ад цела ў выглядзе дэймана — гаворачай жывёлы, якая суправаджае чалавека ўсё яго жыццё не толькі духоўна, але і фізічна. Дэйман дзіцяці можа змяняцца, прымаючы форму тых жывёл, якія блізкія дзіцяці па духу. Але калі дзіця вырасце, дэйман прымае форму нейкай адной жывёлы ў адпаведнасці з характарам свайго гаспадара. Сувязь паміж чалавекам і дэйманам незвычайна моцная, любое ўмяшанне ў іх адносіны катэгарычна забараняецца. Пры смерці чалавека яго дэйман імгненна ператвараецца ў пыл. Чалавек без дэймана ў свеце Ліры лічыцца калекай.
Асака ілжывая сыць
Асака ілжывая сыць (Carex pseudocyperus) — кветкавая расліна, від роду сямейства.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй да 80 см. Лісце з гладкім краем, шыза-зялёнага колеру даўжэй, чым сцеблы. Каласкоў 3−6, яны збліжаныя, жаночыя каласкі даўжынёй да 6 см. Лускавінкі, якія пакрываюць кветкі, ланцэта-шылападобныя, зялёныя. Плод — арэшак. Цвіце ў маі.
Шырока распаўсюджаны від. Расце на балотах, берагах вадаёмаў, забалочаных лясах. Ценевынослівая расліна, гіграфіт і эўтроф.
Арнсберг
Арнсберг (Arnsberg) — горад у Германіі, у федэратыўнай зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія, які ў Сярэднявеччы служыў цэнтрам аднайменнага графства.
Падначалены адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Хохзаўэрланд. Насельніцтва — 74 227 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча 193,39 км². Афіцыйны код — 05 9 58 004.
Горад падзелены на 15 раёнаў.
Ударная хваля
Ударная хваля — паверхня разрыву, якая рухаецца ўнутры асяроддзя, пры гэтым ціск, шчыльнасць, тэмпература і скорасць адчуваюць скачок. Часта блытаюць з паняццем «хваля ад удару», гэта не адно і тое ж, у другім выпадку не самі параметры адчуваюць скачок, а іх вытворныя.
Тэрмадынаміка ударных хваль
З макраскапічнага пункту гледжання ударная хваля ўяўляе сабой ўяўную паверхню, на якой тэрмадынамічныя велічыні асяроддзя (якія, як правіла, змяняюцца ў прасторы неперарыўна) адчуваюць неадольныя асаблівасці: канечныя скачкі. Пры пераходзе цераз фронт ударнай хвалі змяняюцца ціск, тэмпература, шчыльнасць рэчыва асяроддзя, а таксама скорасць яго руху адносна фронту ўдарнай хвалі. Усе гэтыя велічыні змяняюцца не незалежна, а звязаны з адной-адзінай характарыстыкай ударнай хвалі, лікам Маха. Матэматычнае ўраўненне, якое звязвае тэрмадынамічныя велічыні да і пасля праходжання ударнай хвалі, называецца ўдарнай адыябатай, або адыябатай Гюгоніа.
Ударныя хвалі не валодаюць уласцівасцю адытыўнасці у тым сэнсе, што тэрмадынамічны стан асяроддзя, якое ўзнікае пасля праходжання адной ударнай хваляй нельга атрымаць паслядоўным прапусканнем двух ударных хваль меншай інтэнсіўнасці.
Паходжанне ударных хваль
Гук прадстаўляе сабой ваганні шчыльнасці асяроддзя, якія распаўсюджваюцца ў прасторы. Ураўненне стану звычайных асяроддзяў такое, што ў вобласці павышанага ціску скорасць гуку (гэта значыць скорасць распаўсюджвання ўзбурэнняў) узрастае (гэта значыць гук з’яўляецца нелінейнай хваляй). Гэта непазбежна прыводзіць да з’явы «перакульвання» рашэнняў, якія і спараджаюць ударныя хвалі.
У сілу гэтага механізму, ударная хваля ў звычайным асяроддзі — гэта заўсёды хваля сціску.
Апісаны механізм прадказвае непазбежнае ператварэнне любой гукавой хвалі ў слабую ўдарную хвалю. Аднак у паўсядзённых умовах для гэтага патрабуецца занадта вялікі час, так што гукавая хваля паспявае затухнуць раней, чым нелінейнасці становяцца прыкметныя. Для хуткага ператварэння вагання шчыльнасці ва ўдарную хвалю патрабуюцца моцныя пачатковыя адхіленні ад раўнавагі. Гэтага можна дабіцца альбо стварэннем гукавой хвалі вельмі вялікай гучнасці, альбо механічна, шляхам калягукавога руху аб’ектаў у асяроддзі. Менавіта таму ударныя хвалі лёгка ўзнікаюць пры выбухах, пры каля- і звышгукавых рухах цел, пры магутных электрычных разрадах і г. д.
Мікраскапічная структура ударнай хвалі
Шырыня ўдарных хваль вялікай інтэнсіўнасці мае велічыню парадку даўжыні свабоднага прабегу малекул газу (больш дакладна — ~ 10 даўжынь свабоднага прабегу, і не можа быць менш за дзве даўжыні свабоднага прабегу; дадзены вынік атрыманы Чэпменам ў пачатку 1950-х). Так як у макраскапічнай газадынаміцы даўжыня свабоднага прабегу павінна разглядацца роўнай нулю, чыста газадынамічныя метады непрыдатныя для даследаванняў унутранай структуры ўдарных хваль вялікай інтэнсіўнасці.
Для тэарэтычнага вывучэння мікраскапічнай структуры ўдарных хваль прымяняецца кінетычная тэорыя. Аналітычна задача аб структуры ўдарнай хвалі не вырашаецца, але ўжываецца шэраг спрошчаных мадэлей. Адной з такіх мадэлей з’яўляецца мадэль Тама-Мота-Сміта.
Лідзія Сцяпанаўна Навахацкая
Біяграфія
Працавала ў Беларускім савецкім тэатры (1918), Першым таварыстве беларускай драмы і камедыі (1919). 3 1920 года ў БДТ (дакладна вядома пра яе ўдзел у спектаклях да 1930).
Творчасць
Выконвала гераічныя і характарныя ролі. Сярод роляў: Паўлінка (аднайменная п’еса Я. Купалы), Марыся («Ганка» У. Галубка), пані Зубкоўская («Панскі гайдук» Н. Бываеўскага), Кавецкая («Над Нёманам» М. Грамыкі), Параска («На Купалле» М. Чарота), Малання, Домна, Наста («Кар’ера таварыша Брызгаліна», «Перамога», «Запяюць верацёны» Е. Міровіча), Ніколь («» Мальера), Лаксандра («Мост» Я. Рамановіча) і інш.
Тлемсен (правінцыя)
Тлемсен — адзін з сарака васьмі вілаяў у Алжыры, які знаходзіцца на паўночным захадзе краіны. Правінцыя мяжуе з Марока на захадзе. Адміністрацыйны цэнтр — Тлемсен. Плошча — 9 061 км², насельніцтва 945 525 (на 2008 год).
Тракадэро
Тракадэро (Trocadéro) — раён у 16 акрузе Парыжа, на беразе Сены, месца размяшчэння палаца Шаё.
Назва паходзіць ад вострава Тракадэро ў Кадыскім заліве каля паўднёвага ўзбярэжжа Іспаніі, дзе ў 1823 французскія войскі перамаглі ў бітве з ліберальнымі рэвалюцыянерамі і дапамаглі іспанскаму каралю аднавіць манархічны лад.
У 1867 узгорак Шаё ў раёне Тракадэро стаў месцам правядзення Сусветнай выстаўкі. Да Сусветнай выстаўкі 1878 тут быў пабудаваны палац Тракадэро для пасяджэнняў міжнародных арганізацый падчас выстаўкі. У 1937 палац Тракадэро быў знесены і заменены палацам Шаё, які захаваўся да нашых дзён.
Паміж палацам Шаё і берагам Сены размясціліся сады Тракадэро, галоўнай рысай якіх з'яўляецца так званы Варшаўскі фантан — доўгі басейн з дванаццацю 12-метровымі фантанамі, дваццацю чатырма меншымі фантанамі і дзесяццю воднымі аркамі.
Ясень пенсільванскі
Ясень пенсільванскі (Fraxinus pennsylvanica) — дрэва, від роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Пупышкі бурага колеру. Галоўны стрыжань ліста і ніжняя частка лісточкаў войлочна апушенныя або голыя. Лісце мае 4-8 лісточкаў, даўжыня 10-40 см. Лісточкі моцна адрозніваюцца па форме: даўжынёй 4-13 см і шырынёй 2-8 см, размешчаны на кароткіх чарошачках або сідзячыя, форма авальная або прадаўгаватая, вярхушка часцей за ўсё выцягнутая, боку суцэльныя альбо з невялікімі зубчыкамі.
Кветкі апыляюцца ветрам, аднаполыя. Суквецце — мяцелка даўжынёй 5-20 см. Кубачак калакольчаты, з правільнымі зубчыкамі, няшчыльна прыжатая яго да плоду. Колькасць тычынак — 2.
Завязь верхняя, з двума гнёздамі. Песцік кароткі. Лычык двухлопасцевы. Плод — крылатка, лопатчатая, паступова пашыраецца ад падставы, даўгавата-эліптычнай формы, зверху закругленая або трохі завостраная, даўжынёй 3-7 см, шырынёй 0,5-1,2 см, у ніжняй палове крылы адсутнічаюць. Арэшак карацей крылаткі. Цвіценне адбываецца ў чэрвені. Плоданасіць у жніўні.
Распаўсюджанне
Ясень пенсільванскі распаўсюджаны ў паўднёвых правінцыях Канады, а таксама ў усходніх і цэнтральных штатах ЗША.
Картузы (горад)
Картузы (Kartuzy, Karthaus — Картгаус) — горад на поўначы Польшчы, за 30 км ад Гданьска і 420 км ад Варшавы. Адміністрацыйны цэнтр Картузскага павета Паморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Картузы. Займае плошчу 6,8 км², насельніцтва 14,5 тыс. чалавек (на 2018).
Александроў (вёска, Магілёўскі раён)
Александро́ў (, Александров) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Семукацкага сельсавета. Размешчана за 49 км на захад ад Магілёва, за 3 км ад чыгуначнай станцыі Семукачы на лініі Магілёў—Асіповічы. Рэльеф раўнінны, на захад мяжуе з лесам, цячэ р. Друць (прыток р. Дняпро). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Семукачы і далей па шашы Магілёў—Бабруйск.
Пад уладай Расійскай імперыі
У 1897 годзе ў Расійскай імперыі, хутар Аляксандрава ў Гарадзішчанскай воласці Быхаўскага павета Магілёўскай губерні.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. З 1919 года ў Гомельскай губерні. РСФСР.
У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 20 жніўня 1924 года ў Вялікабялевіцкім сельсавеце Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1929 годзе арганізаваны калгас «І Мая», мелася кузня.
У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У час акупацыі ў вёсцы дзейнічала падпольная камсамольская арганізацыя. З 16 ліпеня 1954 года ў Семукацкім, з 22 ліпеня 1960 года ў Вендаражскім, з 4 чэрвеня 1965 года зноў у Семукацкім сельсаветах. У 1990 годзе ў складзе саўгаса «Бялевічы» (цэнтр — в. Бялевічы). Працавалі фельчарска-акушэрскі пункт, магазін, аддзяленне сувязі.
Планіроўка
Планіровачна складаецца з прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, ад якой на поўнач адыходзіць кароткая прамалінейная вуліца. Забудавана двухбакова, шчыльна традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. На паўночна-ўсходняй ускраіне — гаспадарчы сектар.
Фамагуста (заліў)
Заліў Фамагуста — размешчаны на паўднёва-ўсходнім узбярэжжы Кіпра. Ён названы ў гонар горада Фамагуста, які знаходзіцца амаль у самым цэнтры заліва і з’яўляўся самым буйным портам Кіпра аж да 1974 года. Старажытны горад-дзяржава Саламін таксама знаходзіцца на беразе заліва, на поўнач ад Фамагусты. У заліў Фамагуста ўпадае найбуйнейшая рака Кіпра Педыэас.
Сейненскае паўстанне
Сейненскае паўстанне - (польск.: Powstanie sejneńskie, літ.: Seinų sukilimas) польскае паўстанне ў этнічна змяшанай зоне ў наваколіцах горада Сейны (літ.: Seinai) супраць літоўскіх уладаў у жніўні 1919, калі нямецкія войскі, якія займалі тэрыторыю падчас Першай сусветнай вайны, адступілі з раёна і адміністрацыйнае кіраванне было перададзена літоўцам. Спрабуючы прадухіліць узброены канфлікт паміж Польшчай і Літвой, Антанта прапанавала дэмаркацыйную лінію, вядомую як Лінія Фоша. Згодна з лініяй Фоша шмат спрэчных тэрыторый Сувалкіі пераходзілі пад уладу Польшчы з вывадам літоўскага войска з гэтых тэрыторый. Літоўцы адступілі з некаторых абласцей, але адмовіліся пакінуць Сейны. Польскія нерэгулярныя войскі пачалі паўстанне 23 жніўня 1919 і неўзабаве атрымалі падтрымку ад рэгулярнага польскага войска. Пасля некалькіх сутычак, польскія войскі захапілі Сейны і літоўцы адступілі за лінію Фоша.Паўстанне не вырашыла памежны канфлікт паміж Польшчай і Літвой на этнічна змешанай Сувальшчыне. Абодва бакі выкарыстоўвалі адзін супраць аднаго рэпрэсіўныя меры. Канфлікт ўзмацніўся ў 1920 годзе падчас польска-літоўскай вайны. Сейны пераходзілі то да Польшчы, то да Літвы пакуль у кастрычніку 1920 не было падпісана Сувальскае пагадненне, якое пакінула Сейны на польскім баку. Паўстанне падарвала планы польскага лідара Юзэфа Пілсудскага, які планаваў дзяржаўны пераварот у Літве, каб замяніць літоўскі ўрад на прапольскі кабінет, які пагодзіцца на саюз з Польшчай (прапанаванае Міжмор’е). Дзяржаўны пераварот быў прадухілены. Сейны Паўстанне заахвоціла літоўскую інтэлігенцыю актывізаваць расследаванне польскай дзейнасці ў Літве. Ваенныя дзеянні ў Сейнах сталі кропкай напружання ў польска-літоўскіх міжваенных адносінах.
У рэшце рэшт, Польшча і Літва дамовіліся аб новай мяжы, якая пакідала Сейны на польскім баку. Польска-літоўская мяжа ў Сувальшчыне захавалася з тых часоў (за выключэннем перыяду Другой сусветнай вайны).
Асматычны ціск
Асматы́чны ціск, дыфу́зны ціск — тэрмадынамічны параметр, лішкавы гідрастатычны ціск раствору, які перашкаджае дыфузіі растваральніку праз паўпранікальную перагародку (напрыклад, праз клетачную мембрану). Характарызуе імкненне раствору да зніжэння канцэнтрацыі пры сутыкненні з чыстым растваральнікам. Роўны лішкаваму вонкаваму ціску, які патрэбна прыкласці з боку раствору, каб спыніць осмас.
Асматычны ціск абумоўлены змяншэннем хімічнага патэнцыялу растваральніку ў прысутнасці растворанага ў ім рэчыва. Вымярэнні асматычнага ціску пачаў нямецкі батанік і хімік В. Пфефер (Wilhelm Friedrich Philipp Pfeffer) у 1877 годзе ў растворы трысняговага цукру. Па яго даных хімік Я. Х. Вант-Гоф (Jacobus Henricus (Henry) van 't Hoff) ў 1887 годзе выявіў супадзенне формы залежнасці асматычнага ціску ад канцэнтрацыі цукру ў растворы з законам Бойля-Марыота для ідэальнага газу.
Асматычны ціск адыгрывае важную ролю ў жыццядзейнасці жывых клетак і арганізмаў. Адноснае пастаянства асматычнага ціску забяспечваецца водна-салявым абменам (осмарэгуляцыя).
Вымярэнне асматычнага ціску выконваюць з дапамогай асмометраў статычным і дынамічным метадамі. Велічыня асматычнага ціску можа дасягаць некалькіх МПа.
Пюсі (станцыя)
Пюсі (Püssi) — чыгуначная станцыя ў Эстоніі. Знаходзіцца ў горадзе Пюсі на лініі Талін — Нарва.
Дольная Рута
До́льная Ру́та (, Дольная Рута) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Дальняруцкага сельсавета. Да 16 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Паланаеўскага сельсавета.
11 жніўня
11 жніўня — дзвесце дваццаць трэці (дзвесце дваццаць чацвёрты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Донбе (гміна, Велікапольскае ваяводства)
До́нбе (Dąbie) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кольскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Донбі. Плошча гміны складае 130,04 км². Станам на 2009 год у гміне Донбе пражывалі 6492 чалавекі, шчыльнасць — 50 чал./км².
Аб’еднанэ (Ноўгарад-Сівэрскі раён)
Аб’еднанэ (Об'єдна́не) — вёска ў Ноўгарад-Сівэрскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Лександ (камуна)
Камуна Лександ (Leksands kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Даларна ў цэнтральнай Швецыі.
Лександ 76-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Лександ.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 158 181 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 8 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Свята-Успенская царква (Германавічы)
Свята-Успенская царква — праваслаўны храм, знаходзіцца ў цэнтры аграгарадка Германавічы, на правым беразе ракі Дзісна. Пабудавана ў 1900 годзе з дрэва як стараверская.
Інтэр’ер
Абразы ХІХ ст.: «Успенне Багародзіцы», «Маці Божая Адзігітрыя», «Жыццё Ільі Прарока», «13 святаў», «Раство Прасвятой Багародзіцы», «Тройца новазапаветная», «Святы Мікола».
Гусакі (Мёрскі раён)
Гусакі́ (, Гусаки) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Завуццеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мікалаёва Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Малінаўскага сельсавета.
Дынастыя Канстанціна
Дынастыя Канстанціна — неафіцыйная назва сямейства, якое кіравала Рымскай імперыяй ад Канстанцыя I Хлора (305) да смерці Юліяна Адступніка ў 363 годзе. Назву дынастыя атрымала па імі яе найбольш вядомага прадстаўніка, Канстанціна I Вялікага, які стаў аднаасобным кіраўніком імперыі ў 324 годзе. Дынастыя таксама называецца Новыя (ці Другія) Флавіі, бо кожны член дынастыі дадаваў да свайго імя імя Флавіяў, як і кіраўнікі першай дынастыі Флавіяў I стагоддзя.
Дрэва
Курсівам пазначаны:
Іскавая заява
Іскавая заява — дакумент, знешняя форма выразы іска.
Патрабаванні, якія прад’яўляюцца да іскавай заявы
У іскавай заяве павінны быць указаны:
Іскавая заява падпісваецца пазоўнікам або яго прадстаўніком пры наяўнасці ў яго паўнамоцтваў на падпісанне заявы і прад’яўленне яго ў суд.
Неварская мова
Неварская мова (невары, Непал-бхаса, саманазва: Newah Bhaye, नेपाल भाषा / newa bhæ: /) — адна з важных моў Непала (шостая па колькасці носьбітаў). Першапачаткова мова неварцаў - аўтахтоннага насельніцтва даліны Катманду, якая і звалася раней Непал і дзе знаходзіцца сталіца Непала. Распаўсюджаная ў даліне Катманду ў цэнтральнай частцы Непала (зона Багмаці). Агульная колькасць носьбітаў каля 850 тыс. чал., У тым ліку ў Непале 825 тыс. чал. (2001, перапіс), у Індыі каля 14 тыс. чал. (2007, ацэнка).
Адносіцца да тыбета-бірманскай падсям'і сіна-тыбецкай сям'і, унутры якой утварае асобную галіну разам з блізкароднаснымі мовамі — усходне-неварскай і бадзікхел-пахары. Уваходзіць таксама ў арэальнае паняцце «гімалайскіх моў».
11 кастрычніка
11 кастрычніка — дзвесце восемдзесят чацвёрты (дзвесце восемдзесят пяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Heroes (альбом Sabaton)
Heroes (англ. "Героі ") — сёмы студыйны альбом шведскай паўэр-метал групы Sabaton, выпушчаны 16 мая 2014. Гэта першы альбом групы ў новым складзе з гітарыстамі Крысам Роландам і Тобэ Энглундам, а таксама з новым барабаншчыкам Ханесам Ван Дау. Прадзюсаваннем альбома займаўся Петэр Тэктгрэн (Abyss Studios). Першы сінгл  To Hell and Back  з гэтага альбома быў выпушчаны з дапамогай лічбавай дыстрыбуцыі 28 сакавіка 2014 і даступны на iTunes, Nuclear Blast, Amazon і Google Play. Другі сінгл  Resist And Bite  быў таксама выпушчаны з дапамогай лічбавай дыстрыбуцыі 2 мая 2014, даступны на iTunes, Nuclear Blast і Amazon.
Пэр Сундстром сказаў пра канцэпцыю альбома: «''Добра, я думаю гэта ідэальная канцэпцыя для групы Sabaton. Мы вырашылі пісаць аб некаторых асобах замест вялікіх бітваў. Асобы, пра якіх мы думалі, звычайна выходзяць за рамкі доўгу, кідаюць сябе на цяжкія выпрабаванні дзеля дабра іншых''».
Бонусныя трэкі
Прысутнічаюць толькі на абмежаваным выданні альбома
Сігрыд Ертэн
Сігрыд Ертэн (Sigrid Hjertén; 27 кастрычніка 1885 — 24 сакавіка 1948) — шведская мастачка. Лічыцца галоўнай фігурай шведскага мадэрнізму. Малявала карціны на працягу 30 гадоў, прыняла ўдзел у 106 выставах.
Біяграфія
Сігрыд нарадзілася ў Сундсвале ў 1885 годзе. Вучылася ва ўніверсітэцкім каледжы мастацтваў, рамёстваў і дызайну ў Стакгольме, дзе атрымала прафесію выкладчыка малявання. У 1909 годзе на адной з вечарынак мастацкай студыі Сігрыд сустрэла свайго будучага мужа Ісаака Груневальда, які вучыўся ў Парыжы ў Анры Маціса. Груневальд пераканаў Ертэн, што яе прызванне — быць мастачкай. У тым жа 1909 Сігрыд паступіла ў Акадэмію Маціса. У той час казалі, што яна стала лепшай яго вучаніцай, дзякуючы тонкаму пачуццю колера.
Падчас вучобы Анры Маціс і Поль Сезан вучылі Сігрыт абыходзіцца з колерам. У сваіх карцінах яна спрабавала дамагчыся таго ж эфекту, выкарыстоўваючы кантрасныя каляровыя палі і спрошчаныя контуры, каб зрабіць малюнак максімальна выразным. Ертэн імкнулася знайсці формы і колеры, якімі можна перадаць эмоцыі.
Праз паўтара года навучання Сігрыд вярнулася ў Швецыю. У 1912 яна ўдзельнічала ў групавой выставе ў Стакгольме, што стала яе дэбютам як мастачкі. У наступныя дзесяць гадоў яна прыняла ўдзел у многіх выставах як у Швецыі, так і за мяжой, у прыватнасці ў Берліне ў 1915 годзе, дзе атрымала добры прыём.
Паміж 1920 і 1932 гадамі Сігрыд з сям'ёй жыла ў Парыжы і ў пошуках натхнення шмат падарожнічала па французскіх і італьянскіх вёсках. Гэта быў перыяд адноснай гармоніі ў жывапісу Ертэн, але колькасць выстаў аказалася невялікай. Яе муж часта бываў у Стакгольме, дзе зрабіў бліскучую кар'еру. У канцы 1920-х Сігрыд ўсё часцей пакутавала ад розных псіхасаматычных захворванняў, скардзілася на адзіноту, у карцінах з'яўляюцца халодныя і цемныя таны.
У 1932 годзе Ертэн вырашыла вярнуцца ў Стакгольм, але патрапіўшы ў Швецыю, яна на час апынулася ў псіхіятрычным шпіталі з сімптомамі шызафрэніі. Стан мастачкі часам паляпшаўся, і наступныя два гады, з 1932 па 1934, яе творчы талент раскрыўся з максімальнай сілай.
У канцы 1930-х гадоў Сігрыд пакутавала ад абвастрэнняў псіхічнага захворвання, з дыягнаставанай шызафрэніяй яе змясцілі ў псіхіятрычную бальніцу, дзе мастачка правяла астатнюю частку жыцця.
Агульная колькасць карцін, створаных Сігрыд Ертэн, складае крыху больш за 500.
NGC 7469
NGC 7469 (іншыя абазначэнні — PGC 70348, UGC 12332, IRAS23007+0836, MCG 1-58-25, ARP 298, ZWG 405.26, KCPG 575A) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дворыца (Мёрскі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мікалаёва Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Малінаўскага сельсавета.
Нурэкскае вадасховішча
Нурэкскае вадасховішча — вадасховішча на рацэ Вахш, у Таджыкістане. Утворана плацінай аднайменнай ГЭС. Запаўненне з 1972 года. Плошча 98 км², аб'ём 10,5 км³, даўжыня 70 км, найбольшая шырыня 1 км. Сезоннае рэгуляванне сцёку; праектнае ваганне ўзроўню вады 53 м. Выкарыстоўваецца для арашэння.
Александроў (пасёлак)
Гісторыя
У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. З 16 ліпеня 1954 года ў Семукацкім сельсавеце, з 22 ліпеня 1960 года ў Бокатаўскім сельсавеце, з 4 чэрвеня 1965 года зноў у Семукацкім сельсавеце. У 1990 годзе ў складзе саўгаса «Колас» (цэнтр — в. Семукачы).
Планіроўка
Планіровачна складаецца з кароткай прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай двухбакова традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Асавая (Столінскі раён)
Асава́я (, Осовая) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Відзіборскага сельсавета.
Гісторыя
У 1940—1959 гг. цэнтр Асаўскога сельсавета.
У 1648 годзе Карповічы пабудавалі драўляны касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі. Касцёл быў знішчаны савецкімі ўладамі ў 1968 годзе. У 1993—1999 гады касцёл аднаўляецца з цэглы, у ліпені 1999 года кардыналам Казімірам Свёнтакам здзейснена яго кансэкрацыя.
Пчолы з Маліі
Пчолы Маліі (Χρυσό κόσμημα των μελισσών) — залаты кулон мінойскага перыяду, знойдзены ў Маліі на Крыце. Цяпер знаходзіцца ў  (Inv.-Nr.: AMI 559).
Апісанне
Упрыгажэнне было створана паміж 1800 і 1700 да н.э. прадстаўнікамі Мінойскай цывілізацыі і лічыцца шэдэўрам  .
Ілья Барысавіч Катунін
Ілля Барысавіч Катунін (17 лістапада 1908 — 23 красавіка 1944) — савецкі ваенны лётчык, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
Пасля заканчэння сярэдняй школы працаваў слесарам на станкабудаўнічым заводзе. Праходзіў службу ў ваенна-марскім флоце з 1932 па 1934 гг. У 1934 г. скончыў.
З 1934 г. — пілот-інструктар бежыцкага аэраклуба, потым начальнік лётнай часці Бранскага аэраклуба. У дзеючую армію накіраваны вясной 1943 г., у Паўночнага флота, які дыслацыраваўся ў Запаляр'і. Здзейсніў 12 баявых вылетаў.
23 красавіка 1944 г. для знішчэння варожага канвоя ў Варанген-фіордзе (Паўночная Нарвегія) выляцела васьмёрка «ілаў» пад прыкрыццем 14 знішчальнікаў. Групу вёў парторг эскадрыллі капітан І. Б. Катунін. У раёне Вардзё яго штурмавікі дакладна выйшлі на караван, які складаўся з 8 транспартаў і 20 караблей аховы, сярод якіх было 6 мінаносцаў. Знішчальнікі прыкрыцця звязалі боем гітлераўскія самалёты, а штурмавікі Катуніна, якія прарваліся праз шчыльны зянітны агонь, накіраваліся да транспартаў.
Вядучы пайшоў у атаку на галаўны транспарт. Раптоўна яго Іл-2 быў падбіты і загарэўся. Капітан Катунін увёў машыну у піке на вышыні 1300 метраў і накіраваў яе ў транспарт. Адбыўся моцны выбух, і карабель ворага ў 3000 брута рэгістравых тон затануў.
Мемарыяльныя месцы
Бюст І. Б. Катуніна, усталяваны ў пасёлку на Алеі Герояў каля
Сацыялістычны рэалізм
Сацыялістычны рэалізм, сацрэалізм — асноўны мастацкі метад, які выкарыстоўваўся ў мастацтве Савецкага Саюза пачынаючы з 1930-х гадоў, дазволены, або рэкамендаваны, або навязаны (у розныя перыяды развіцця краіны) дзяржаўнай цэнзурай, таму і цесна звязаны з ідэалогіяй і прапагандай. Ён быў афіцыйна ўхвалены з 1932 года партыйнымі органамі ў літаратуры і мастацтве. Паралельна яму існавала неафіцыйнае мастацтва СССР.
Для твораў у жанры сацыялістычнага рэалізму характэрна падача падзей эпохі, «дынамічна зменлівых у сваім рэвалюцыйным развіцці». Ідэйнае ўтрыманне метаду было закладзена дыялектыка-матэрыялістычнай філасофіяй і камуністычнымі ідэямі марксізму (марксісцкая эстэтыка) у другой палове XIX—XX стст. Метад ахопліваў усе сферы мастацкай дзейнасці (літаратуру, драматургію, кінематограф, жывапіс, скульптуру, музыку і архітэктуру). У ім сцвярджаліся наступныя прынцыпы:
Партрэт Аўгуста Фердынанда Прускага
«Партрэт Аўгуста Фердынанда Прускага» — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў 1790-я гг. Месцазнаходжанне невядома.
Намаляваны Аўгуст Фердынанд Прускі, малодшы сын прускага караля Фрыдрыха Вільгельма І і Сафіі Даратэі Прускай, бацька, жонкі Антонія ІІІ Генрыха Радзівіла. На партрэце бачны ўзнагароды — ордэн Чорнага Арла і ордэн Ганаровага легіёна. Партрэты Гогенцолернаў апынуліся ў Нясвіжы дзякуючы Луізе Прускай. Паходжанне партрэта на фота ў Архіве галоўных старажытных актаў у Варшаве з нясвіжскіх збораў падцвярджаецца як вопісамі, так і прымацаванай на раме таблічкай з імем і гадамі жыцця партрэтаванага. Аналагічныя таблічкі з імёнамі і датамі былі на іншых партрэтах у Нясвіжы.
Пасля 1939 г. партрэт трапіў у Мінск, адкуль, верагодна, вывезены ў Германію ў 1944 г. Сучаснае месцазнаходжанне невядома. Амаль ідэнтычны вобраз князя, створаны Іаганам Генрыхам Шрэдэрам, знаходзіцца ў палацы Шарлотэнбург (Берлінскія дзяржаўныя музеі).
Штум
Штум (Sztum, Stuhm) — горад на поўначы Польшчы, за 75 км ад Гданьска і 275 км ад Варшавы. Адміністрацыйны цэнтр Штумскага павета Паморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Штум. Займае плошчу 4,59 км², насельніцтва 10 тыс. чалавек (на 2018).
Наталля Васільеўна Несцер
Наталля Васільеўна Несцер (нар. года, Дзітва Лідскага р-на Гродзенскай вобл.) — беларускі філолаг, мовазнавец, педагог, кандыдат філалагічных навук, дацэнт.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзілася ў сям'і інжынераў. Скончыла ў 2000 годзе філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Класічныя мовы і літаратуры», атрымаўшы кваліфікацыю выкладчыка класічных моў і антычнай літаратуры, беларускай мовы і літаратуры. У 2005 годзе таксама скончыла навучанне ў аспірантуры гэтай жа ВНУ па спецыяльнасці «Літаратура народаў краін замежжа (англійская і амерыканская)». Згодам прайшла перападрыхтоўку ў Рэспубліканскім інстытуце вышэйшай школы. Стажыравалася на філалагічным факультэце Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. Ламаносава.
Дысертацыю на саісканне вучонай ступені кандыдата філалагічных навук па спецыяльнасцям «Літаратура народаў краін замежжа» абараніла 21 сакавіка 2008 года ў Беларускім дзяржаўным універсітэце. Тэма кандыдацкай дысертацыі: «Антычная традыцыя ў лірыцы Эзры Паўнда, 1910-1920-х гг.», навуковы кіраўнік — Ева Аляксандраўна Лявонава. У 2010 годзе Прэзідыум Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь прысвоіў ёй навуковае званне дацэнта.
У 2002-2003 гадах працавала выкладчыкам кафедры лацінскай мовы Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта ў Мінску. У 2000-2002 і з 2003 года працуе ў Полацкім дзяржаўным універсітэце. З'яўлялася выкладчыкам і старэйшым выкладчыкам кафедры сусветнай літаратуры і культуралогіі гісторыка-філалагічнага факультэта. Пэўны час з'яўлялася загадчыкам кафедры сусветнай літаратуры і замежных моў. Сёння працуе на пасадзе дацэнта кафедры славянскай філалогіі гуманітарнага факультэта Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Навуковая дзейнасць
Асноўныя навуковыя даследаванні прысвечаны пытанням методыкі выкладання рускай мовы як замежнай, выкарыстання аўдыявізуальных сродкаў (у тым ліку мультыплікацыі) у выкладанні моў замежнікам, творчасць Эзры Паўнда і яе сувязь з антычнай традыцыяй, пытанням антычнай літаратуры ў беларускіх перакладах, выданнях і даследаваннях і г.д.
Раксана
Раксана (Raoxšna,  — «сіяючая»,, Roxana), каля 342 — 309 года да н.э.) — бактрыйская княжна, жонка Аляксандра Македонскага.
Біяграфія
Раксана нарадзілася ў Бактрыі (усходняя частка Персідскай імперыі, сучасныя тэрыторыі паўночнага Афганістана, паўднёвых частак Таджыкістана і Узбекістана) і была дачкой мясцовага вяльможы Аксіарта (Ваксувадарва), які падчас набліжэння Аляксандра Вялікага адправіў жонак і дзяцей у непрыступную крэпасць, якая называлася Скала Сагдыяны. Але пад націскам македанян крэпасць здалася ў 327 да н.э. і ўсе яе прабывальнікі, уключаючы жонак і дзяцей Аксіарта, апынуліся палоннымі Александра. Грэчаскі пісьменнік Арыян так распавядае аб лёсе адной з паланянак: «''Адну з гэтых дачок звалі Раксана. Яна была дзяўчынай на выданне, і тыя, хто прымаў удзел у паходзе, паўтаралі, што яна была прыгажэйшай з жанчын, якіх яны бачылі ў Азіі, выключаючы адну толькі жонку Дарыя. Аляксандр закахаўся ў яе з першага позірка, але, хаця, яна была паланянкай, адмовіўся з-за гарачага пачучцця да яе ўзяць яе сілай, і аднёсся паблажліва да жаніцьбы з ёй''»
Абапіраючыся на гэтае пасведчанне, гісторыкі ацэньваюць узрост Раксаны ў 14-16 гадоў. Курцый піша, што Аляксандр заўважыў Раксану на раскошным банкеце, куды яе прывеў бацька разам з 30 іншымі знатнымі дзяўчынамі дзеля забавы цара. Світа цара выражала затоенае незадавальненне: «… Цар Азіі і Еўропы ўзяў сабе ў жонкі дзяўчыну, прыведзеную дзеля забавы на банкеце, з тым, каб ад яе нарадзіўся той, хто будзе кіраваць пераможцамі»
Акрамя палкага захаплення шлюб з Раксанай быў палітычным крокам Аляксандра. Плутарх каментуе: «І яго шлюб з Раксанай, прыгожай і квітнеючай дзяўчынай, у якую ён аднойчы закахаўся, убачыўшы яе ў карагодзе падчас банкета, як усем здалося, цалкам адпавядаў яго ідэе, бо шлюб гэты зблізіў Аляксандра з варварамі, і яны пранікліся давера да яго за тое, што ён паказаў найвялікшую ўстрыманасць, і не пажадаў незаконна авалодаць нават той адзінай жанчынай, якая пакарыла яго»
Раксана суправаджала Аляксандра ў яго паходзе ў Індыю і вяртанні ў Вавілон (326 — 324 г. да н.э.). Згодна з пазнейшым пасведчаннем, падчас індыйскага пахода памер нованароджаны сын Раксаны і Аляксандра. Пасля вяртання з пахода рамантычныя пачуцці Аляксандра да бактрыйскай княжны, магчыма, аслаблі, і ён ажаніўся са Стацірай, дачкой персідскага цара Дарыя і яшчэ адной персіянкай, царскага паходжання.
У 323 годзе да н.э. Аляксандр раптоўна памер, пакінуўшы Раксану цяжарнай, а праз месяц яна нарадзіла сына, назваўшы яго Аляксандрам. Застаўшыся без адзінага абаронцы, юная бактрыйка і немаўля Аляксандр апынуліся ў цэнтры палітычных інтрыг распадаючайся імперыі. Бактрыйская прынцэса не мела каторкі нораў, з адабрэння рэгента Пердыкі яна забіла Стаціру: Паводле слоў Плутарха:"Да мяжы раўнівая і моцна ненавідзеўшая Стаціру, яна пры дапамозе падробнага ліста заманіла Стаціру і яе сястру да сябе, абедзьвух забіла, кінула трупы ў калодзеж і засыпала зямлёй."
Пасля гібелі Пердыкі Раксана з сынам жылі ў македонскім горадзе Амфіпале пад апекай Антыпатра. Пасля яго смерці, магчыма, пасварыўшыся з Эўрыдыкай, жонкай намінальнага македонскага цара Філіпа Арыдэя, у 318 да н.э. яны перабраліся ў Эпір пад заступніцтва маці Аляксандра Вялікага Алімпіяды і разам з ёй увайшлі ў Македонію на чале войска. Македоняне захапляліся Аляксандрам Вялікім і убачыўшы яго маці, сына-спадкаемцу і жонку, яны уручылі ім, а дакладней Алімпіядзе, уладу над Македоніяй, якой тая не здолела распарадзіцца. Праз год сын Антыпатра Касандр аблажыў Алімпіяду ў Підне, каля яе знаходзіліся і Раксана з сынам.
У 316 да н.э. Алімпіяда была пакарана смерцю дыядохам Касандрам, а Раксану з сынам зачынілі ў крэпасці Амфіпаля, пазбавіўшы царскіх прывілеяў.
Сын Раксаны падрастаў і мог неўзабаве прэтэндавць на трон, карыстаючыся славай бацькі і падтрымкай уплывовых ворагаў Касандра. Згодна з яго загадам 14-і гадовы хлопчык, ён жа намінальны македонскі цар Аляксандр IV, і яго маці Раксана былі патаемна забіты ў 309 до н.э.
У гонар Раксаны названы астэроід (317) Раксана, адкрыты ў 1891 годзе.
Свята-Ільінская царква (Шкунцікі)
Свята-Ільінская царква — праваслаўны храм на паўднёвай ускраіне вёскі Шкунцікі Шаркаўшчынскага раёна Віцебскай вобласці.
Гісторыя
Пабудавана ў 1825 годзе з цэглы як касцёл. Пераасвячона ў праваслаўную царкву пасля 1863 года.
Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.
Архітэктура
Помнік архітэктуры класіцызму, які ў 2-й палове XIX стагоддзя набыў рысы рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашаны прамавугольным у плане аб’ёмам пад 2-схільным дахам. Па баках да апсіды далучаны нізкія рызніцы пад 1-схільнымі пакрыццямі. Tpoxi пашыраны прытвор завершаны 2-яруснай васьмерыковай шатровай званіцай з макаўкай i 2 бакавымі цыбулепадобнымі галоўкамі на высокіх 8-гранных барабанах. Фасады крапаваны пілястрамі, алтарная сцяна ўмацавана бакавымі магутнымі контрфорсамі.
Інтэр’ер
Малітоўная зала перакрыта драўляным латковым скляпеннем. Над прытворам на 2 пілонах размешчаны хоры.
У іканастасе змешчаны абразы XIX стагоддзя: «Зняцце з крыжа», «Уваскрэсенне Хрыстова», «Святы Мікола», «13 святаў», «Уседзяржыцель на троне», «Хрыстос з гладышом».
Сорга
Апісанне
Налічвае 366 апісаных відаў, распаўсюджаных у трапічных, субтрапічных і часткова ва ўмераных паясах. 17 відаў паходзяць з Аўстраліі. 31 від сорга вырошчваюць як культурную расліну.
Выкарыстанне
Па пажыўных уласцівасцях збожжа і зялёная маса сорга амаль не саступаюць кукурузе, а па некаторых і пераўзыходзяць яе. Сорга папулярнае ў Азіі і Афрыцы як мука для выпечкі хлебных вырабаў і макарон. Збожжа таксама гатуецца як пап-корн, смажаннем на патэльні. З сорга робяць кашы, аладкі, лікёры і піва, асабліва для людзей з непераноснасцю глютэну. Патаку (соргавы мёд) атрымліваюць са сцёблаў цукровага сорга, які змяшчае да 18 % цукру. Гэтая культура багатая на вугляводы (61—68 %), бялкі (7,8—16,7 %), карацін, дубільныя рэчывы, вітаміны, якія іграюць важную ролю ў падвышэнні прадуктыўнасці жывёл. Валодае супрацьдыярэйнымі, або звязальнымі, і гамеастатычнымі ўласцівасцямі.
Усе сорга змяшчаюць таніны, а большасць змяшчае флаваноіды. Таніны душаць рост патагенных мікраарганізмаў, зніжаюць цікаўнасць жывёлы да з’ядання расліны. Збожжа сорга з’яўляецца адной з найлепшых крыніц флаваноідаў праантацыянідзіну. Агульнае змяшчэнне фенолу ў танінах і ў флаваноідах карэлюе з антыаксідантнай актыўнасцю. Антыаксідантная актыўнасць найбольшая ў сорга з цёмным каляплоднікам і пігментаваным насеннікам. Антыаксідантнай актыўнасцю сорга можна растлумачыць зніжэнне захворвання на некаторыя віды раку ў насельніцтва, якое ўжывае сорга. Антыаксіданты зніжаюць глікемічны індэкс і могуць памяншаць узровень халестэрыну ў крыві. Утрыманне фенолаў у некаторых відах сорга настолькі высокае, што звязванне бялкоў, вугляводаў і мінералаў можа знізіць іх біялагічную даступнасць. Гэты эфект можа быць часткова скасаваны апрацоўкай збожжа.
Салома выкарыстоўваецца як сыравіна для вытворчасці паперы, кардону, плеценых вырабаў, венікаў, ёю пакрываюць дахі, выкарыстоўваюць на паліва, для платоў. З сухіх сцёблаў некаторых відаў атрымліваюць чырвоную фарбу для апрацоўкі шкур.
Вырошчванне ў свеце
Сорга — пятая па значнасці збожжавая культура ў свеце. Мэтазгоднасць вырошчвання сорга ў засушлівых і паўзасушлівых рэгіёнах планеты абумоўліваецца яго ўніверсальнасцю і высокай прадуктыўнасцю.
Патрабаванні да цяпла для зерневага сорга вышэй за патрэбы кукурузы. Для прарастання яму трэба тэмпература ад 12 да 13 °C. Рост больш удалы пры тэмпературы вышэй за 15 °C, аптымальная тэмпература складае каля 32 °C. Перапады тэмпературы падчас цвіцення могуць знізіць ураджай збожжа. Сорга супрацьстаіць высокім тэмпературам значна лепей, чым нізкім. Ён здольны даволі працяглы час пераносіць засуху, а пасля спынення засухі аднаўляць рост. Патрабуе менш вады за кукурузу, каб утварыць кілаграм сухога рэчыва. Добра развіваецца на шчолачных глебах. Цукрыстыя сарты патрабуюць наяўнасці ў глебе карбанату кальцыя, які павялічвае змяшчэнне цукрозы ў сцёблах і лісці. Аддае перавагу лёгкім глебам, здольны расці на троху засоленых глебах.
Найбуйнейшымі экспарцёрамі ў свеце з’яўляюцца ЗША, Аргенціна і Аўстралія. У 2020 годзе сусветная ўрадлівасць склала каля 14,6 ц/га.
Асноўнымі спажыўцамі з’яўляюцца Злучаныя Штаты, Мексіка, Японія, Аргенціна і Усходняя Еўропа. Гэтыя краіны разам паглынаюць больш за 80 % сусветнай вытворчасці сорга ў кармавой форме.
Атрутнасць
На ранніх стадыях росту раслін некаторыя віды сорга могуць змяшчаць сінільную кіслату, хардэін і нітраты ў колькасці, смяротна небяспечнай для жывёл, якія пасвяцца. Расліны, якія цярпяць ад засухі або спёкі, таксама могуць змяшчаць таксічныя ўзроўні цыяніду і нітратаў на позніх стадыях росту.
Арліўка (Ноўгарад-Сівэрскі раён)
Арліўка (Орлі́вка) — вёска ў Ноўгарад-Сівэрскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.