cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Іосіф Львовіч Дорскі
Творчасць
Упершыню выступіў у друку ў 1928 г. з рэцэнзіяй у часопісе «Чырвоны сейбіт». З гэтага часу пачаў друкаваць рэцэнзіі з тэатральнай крытыкай, нарысы, напісаў «Нарыс гісторыі тэатра імя Я. Коласа» (1956). Праявіў сябе І. Дорскі і як драматург. Плённай стала сумесная работа з драматургам К. Губарэвічам. Аўтар п’ес: «Цэнтральны ход» пра партызанскую дзейнасць К. Заслонава (у сааўтарстве з К. Л. Губарэвічам, пастаўлены тэатрам імя Я. Коласа ў 1948 г.), найбольш вядомая лірычная камедыя — «Алазанская даліна» пра мірную працу калгаснікаў у першыя пасляваенныя гады (у сааўт. з К. Л. Губарэвічам, паст. тэатрам імя Я. Коласа ў 1949 г. і Палескім абласным драматычным тэатрам у 1950 г.), «Право на счастье» (паст. Дзяржаўным рускім драматычным тэатрам БССР імя М. Горкага ў 1956 г., тэатрам імя Я. Коласа — пад назвай «Шчасце»). П’еса «Алазанская даліна» карысталася папулярнасцю і на ўкраінскай сцэне: яе ставілі розныя вандроўныя драматычныя тэатры. П’еса «Права на шчасце»  бала перакладзена на рускую, украінскую мовы і неаднаразова ставілася ў тэатрах Мінска, Віцебска, Адэсы пад назвай «Шчасце». П’есы драматурга перадавалі энтузіязм людзей, іх імкненне да пераўтварэнняў, адлюстроўваючы разам з тым пэўныя грамадскія ілюзіі 1950-х гг.
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР (1946), медалём «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне» (1946). За сваю творчую дзейнасць быў узнагароджаны двума ордэнамі «Знак Пашаны» і медалямі, атрымаў званне заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі (1961).
Сям’я
У шлюбе з Марый Сяргееўнай Бялінскай (1906—1990), беларускай актрысай.
2002 год у гісторыі музыкі
2002 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Епіскопі
Епіскопі заснаваны ў 1953 годзе ў заходняй частцы Акратыры, яшчэ да абвяшчэння незалежнасці Кіпра. Менавіта ў Епіскопі часцей за ўсё праходзяць дэманстрацыі грэкаў-кіпрыётаў, якія пратэстуюць супраць размяшчэння на востраве ваенных баз.
2003 год у гісторыі музыкі
2003 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Мікола Гарошка
Мікола Гарошка (, в. Трашчыцы, Навагрудскі павет, Мінская губерня, цяпер Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць —, Нью-Ёрк, ЗША) — беларускі грамадскі дзеяч. Бацька Расціслава Гарошкі, стрыечны брат беларускага рэлігійнага дзеяча Льва Гарошкі.
Біяграфія
Нарадзіўся 4 траўня 1902 года ў вёсцы Трашчыцы Навагрудскага павета. Вучыўся ў сельскагаспадарчай школе ў мястэчку Мір, потым у Навагрудскай і Віленскай беларускіх гімназіях. У 1923 годзе, прагнучы працягнуць навучання, перабраўся ў Прагу, бо польскія ўніверсітэты не прымалі выпускнікоў беларускіх гімназій, каб пазбегнуць павялічэння ліку беларускай інтэлігенцыі ў Заходняй Беларусі.
Вучыўся ў Карлавым універсітэце ў Празе. Пасля вярнуўся на радзіму, адслужыў два гады ў польскім войску. Безвынікова намагаўся знайсці працу ў дзяржаўных установах Польскай Рэспублікі. Заснаваў у родных Трашчыцах спажывецкі кааператыў «Засеўкі», якая спачатку была сканцэнтраваная на вырабе літоўскіх сыроў, працаваў у ім старшынёй управы. Пры «Засеўках» быў арганізаваны тэатральны гурток, які са сваімі выступамі раз’язджаў па суседніх вёсках. Уся праграма тэатральнага гуртка, як і вядзенне кааператыву, адбываліся на беларускай мове. Дапамагаў адкрываць новыя спажывецкія кааператывы.
У сярэдзіне 1930-х гадоў займаўся ўзвядзеннам мастоў, спачатку быў пабудавыны мост цераз Нёман, пасля яшчэ адзін пад Кракавам, а затым яшчэ пяць. Мясцовым польскім уладам было выгадна трымаць Гарошку падалей ад родных месцаў, дзе ягоны ўплыў на мясцовых жыхароў быў непажаданым. Вярнуўся дадому ён толькі ў 1936 годзе. Узяў у арэнду маёнтак Мондзін, дзе аднавіў працэс вырабу літоўскіх сыроў, гаспадарка пачала даваць салідны прыбытак.
У 1939 годзе, з прыходам савецкай улады, маёнтак быў разрабаваны, усё абсталяванне і станкі зламаныя, самога Гарошку ад расстрэлу зберагло толькі заступніцтва сваіх людзей. Мікола Гарошка пераехаў у Навагрудак, дзе працаваў у лясной управе. А ў 1944 годзе з сям’ёй выехаў у Германію, у лагеры для перамешчаных асобаў, дзе — у адрозненне ад пераважнай бальшыні беларусаў — асабліва доўга не затрымаўся, бо брат Аляксандр і сястра Ганна, якія пераехалі ў ЗША ў міжваенны час, аформілі неабходныя паперы.
Адзін са стваральнікаў і кіраўнік БАЗА ў 1949—1952 і 1965—1967 гг. Першы старшыня Фундацыі імя П. Крэчэўскага (1964—1979). Сябра рэдкалегіі газеты «Беларус». Ад 1970 г. — сакратар Беларуска-амерыканскага рэспубліканскага клуба ў Нью-Ёрку. Заснаваў выдавецтва «Час», якое выдавала газету «Беларускі Час».
Сям’я
Меў сына доктара Расціслава Гарошку, які пасля смерці бацькі пераняў выданне і працягнуў будаўнічую працу.
Павел Восіпавіч Баброўскі
Павел Восіпавіч Баброўскі (, маёнтак Вака каля Вільні — ) — расійскі генерал ад інфантэрыі, сенатар, гісторык і этнограф.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1832 годзе ва ўніяцкай сям’і прафесара Віленскага ўніверсітэта, доктара філасофіі і магістра права Восіпа Кірылавіча Баброўскага, і Марыі Паўлаўны (у дзявоцтве Кунаховіч) з-пад Драгічына. Пляменнік славіста Міхаіла Баброўскага. Бацька неўзабаве памёр, і маці вымушаная была закласці маёнтак і з двума сынамі пераехала ў вёску Абруб каля Стараволі.
Пачатковую адукацыю атрымаў пад кіраўніцтвам свайго дзядзькі М. К. Баброўскага, вядомага вучонага. Вучыўся ў Пружанскім дваранскім вучылішчы i Полацкім кадэцкім корпусе (1844—49). Скончыў Дваранскі полк (Канстанцінаўскае ваеннае вучылішча, 1851), Мікалаеўскую акадэмію Генеральнага штаба (1857). У 1853—1854 удзельнічаў у вайне з Турцыяй, у 1869—1875 гадах на штабных пасадах. Быў начальнікам некалькіх юнкерскіх вучылішчаў, у 1875—1897 — начальнік Ваенна-юрыдычнай акадэміі. Стаўшы начальнікам Ваенна-юрыдычнай акадэміі, Баброўскі правёў у 1878 г. яе рэформу, шмат зрабіў для пераходу ад руцінай школы да навукова-адукацыйнай установу, якая адпавядала б сучасным патрабаванням, запрасіў у штат такіх юрыстаў, як Няклюдаў і Кавелін. У пач. 1890-х П. Баброўскі быў прызначаны сенатарам і прысутнічаў да самай смерці ў судовым дэпартаменце Сената, не пакідаючы сваіх навукова-літаратурных заняткаў. Ваенна-юрыдычная акадэмія абрала яго ганаровым членам. Быў сябрам-супрацоўнікам Рускага геаграфічнага таварыства.
У апошнія гады жыцця моцна хварэў. Памёр 16 лютага 1905 года ў Пецярбургу. Пахаваны ў маёнтку Макулі Ковенскай губерні.
Навуковая дзейнасць
3 1859 г. рэдактар (кіраўнік выдання) працы па гісторыі Гродзеншчыны і Беласточчыны — асноўнай крыніцы пра Беласточчыну перад 1863 — «Матэрыялы для геаграфіі і статыстыкі Расіі, сабраныя афіцэрамі Генеральнага штаба. Гродзенская губерня » (ч. 1—2 i дадаткі ў 2 т., 1863), у працы пададзены звесткі па гаспадарцы, этнаграфіі, асвеце, пра гарады і мястэчкі губерніі. Аўтар даследванняў «Ваеннае права ў Расіі пры Пятру Вялікім» (СПб., 1882—1898) і гісторыі палкоў лейб-Эрыванскага (Бутырскага) і Праабражэнскага (у 11 т.). Таксама П. Баброўскаму належыць шэраг іншых прац па ваенным праве, па ваеннай статыстыцы і гісторыі, у т. л. царкоўнай: «Юнкерскія вучылішчы» (СПб., 1872—1876); «Паходжанне артыкула ваеннага і адлюстраванне працэсаў Пятра Вялікага па статуце ваенным 1716 г.» (СПб., 1881), «Лёс Супрасльскага рукапісу…» (1887), «Яшчэ нататкі пра Супрасльскі рукапіс» (1888), «Руская грэкауніяцкая царква ў цараванне імператара Аляксандра I» (1890), «Міхаіл Кірылавіч Баброўскі» («Руская Даўніна», 1889). Аўтар гісторыкакраязнаўчых нарысаў пра Гродна, Слонім, Зэльву i інш. Архіў П. Баброўскага захоўваецца ў Дзяржаўнай публічнай бібліятэцы імя Салтыкова Шчадрына ў Санкт-Пецярбургу.
Добра ведаў беларускую мову, захапляўся гісторыяй роднага края і ўніяцкай царквы (у 1839 сям’я перайшла ў праваслаўе).
Агулам напісаў больш за 100 прац па гісторыі, правазнаўстве, археаграфіі, геаграфіі, біялогіі, педагогіцы, этнаграфіі, статыстыцы, эканоміцы, краязнаўстве. Архіў Паўла Баброўскага захоўваецца ў Дзяржаўнай публічнай бібліятэцы імя Салтыкова-Шчадрына ў Санкт-Пецярбургу.
Сям’я
Жонка — Марыя Васільеўна (у дзявоцтве Панцялеева). Мелі шасцёра дзяцей, у тым ліку трох сыноў (Сяргея, Міхаіла і Васіля), якія таксама сталі вайскоўцамі. Адна з дачок, Яўгенія, стала мастачкай.
Ялагін палац
Ялагін палац — летні імператарскі палац на Ялагіне востраве ў Санкт-Пецярбургу. Названы Ялагіным па імені свайго першага ўладальніка, ён так і захаваў гэтую назву, нягледзячы на перыядычную змену гаспадароў. Палац таксама называюць Ялагінскім або Ялагінскаастроўскім.
Карын Сёдэр
Карын Сёдэр нарадзілася ў Фрыкерудзе муніцыпалітэце Кіль Вермланда. Скончыла сярэднюю школу ў Гётэбаргу, працавала школьным выкладчыкам у Вермланда і Тобю, дзе з 1963 па 1971 год была членам мясцовага савета. Старшыня Рэгіянальнага савета Стакгольма з 1969 па 1973 год. Памерла 18 снежня 2015 года ў Тобю.
Ялагін палац
Будаўніцтва
Імя архітэктара, які пабудаваў для дом у паладыянскім стылі, дакладна невядома. Некаторыя гісторыкі мяркуюць аўтарства Джакама Кварэнгі. Першапачатковае аблічча вілы на астравах не захаваўся.
У пачатку XIX стагоддзя востраў быў выкуплены Аляксандрам I для сваёй маці імператрыцы Марыі Фёдараўны, якой было ўжо цяжка ездзіць у царскія загарадныя рэзідэнцыі Паўлаўск і Гатчыне. Перабудаваць Ялагін палац было даручана знакамітаму дойліду К. Росі. Архітэктар узвёў на востраве адразу некалькі будынкаў: акрамя завершанага купалам трохпавярховага палаца, там было пабудавана тры дадатковых павільёна, а таксама Кухонны і Канюшанны карпусы.
1997 год у гісторыі музыкі
1997 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Туркаўка кольчатая
Туркаўка кольчатая (Streptopelia decaocto) — птушка сямейства галубіных.
Апісанне
Даўжыня цела 29-35 см, размах крылаў 47-55 см, маса каля 150 г. Верх галавы і шыі светлы (белавата-шзры з вінна-ружовым адценнем). Упоперак задняй часткі шыі чорная палоса з белай каймой. Спіна, верхняе покрыўнае пер'е крыла і хваста карычнева-бурыя або бледнага пясочна-шэрага колеру. Махавое пер'е бураватае з бледна-вохрыстымі верхавінкамі, ніжняе покрыўнае хваста светла-шэрае, рулявое пясочнае з моцным шараватым налётам і шырокімі белымі верхавінкамі (амаль да палавіны). Дзюба чорная, ногі цёмна-чырвоныя. Хвост доўгі. Голас — глухое «кугуу-кху, кугуу-кху» або «ыых-ыых-ыых» (з лёгкім хрыпам).
Пашырэнне
Пашырана ў Еўропе, Малой Азіі, на Блізкім Усходзе, у Паўднёвай Азіі (да Шры-Ланкі, Бірмы), у Сярэдняй Азіі, нізоўях Амура, паўночным Кітаі, Карэі, Японіі. На Беларусі аселы, часткова пералётны від. Насяляе сады, паркі, скверы, гаі гарадоў і пасёлкаў, а таксама вёскі з высокімі дрэвамі і садамі.
Асаблівасці біялогіі
Гняздуецца парамі. Гняздо з пруткоў з сухімі сцяблінкамі, часта прасвечваецца, Кладка звычайна з 2 белых яец. Наседжвае пераважна самка 14-15 сутак.
Інгела Мортэнсан
Інгела Біргіта Мортэнсан (швед. Ingela Birgitta Mårtensson; нар. ) — шведскі грамадскі дзеяч, былая дэпутат рыксдага.
Была членам рыксдага па выбарчай акрузе муніцыпалітэта Гётэбарга ў 1985—1994 гадах, дзе ўдзельнічала ў працы некалькіх камітэтаў, у тым ліку сацыяльнага, камітэтаў па фінансах і па канстытуцыйным заканадаўстве.
Удзельнічала ў працы шведскага руху праціўнікаў ЕС. З’яўляецца адным з кіраўнікоў шведскай арганізацыі «Жанчыны за мір».
Танканог Дэлявіня
Танкано́г Дэлявіня (Koeleria delavignei) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна расце ў свабодных скупнасцях або пучках. Карэнішча выцягнутае. Сцеблы ўзыходзячыя, 80—100 см даўжынёй. Ліставыя похвы голыя. Ліставыя пласціны плоскія або згорнутыя, 20—30 см × 0,75 мм, сярэдне-зялёныя; паверхня гладкая. Суквецці — лінейная перапыненая свабодная мяцёлка да 6—9 см даўжынёй і 1—1,5 см ушыркі. Каласковыя лускі ўстойлівыя, падобныя, ніжняя — 0,7—0,8 даўжыні верхняй каласковай лускі, верхняя даўжынёй з урадлівую лему. Урадлівая лема прадаўгаватая; 3,5—4.5 мм даўжынёй; мембранная; бліскучая. Верхняя кветкавая луска даўжынёй з лему. Пылавікоў 3.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ад Усходняй Еўропы да Сібіры (Беларусь, Украіна, Расія, Казахстан).
Ахоўваецца на тэрыторыі шэрагу рэгіёнаў Расіі.
Абложкы
Абложкы (Обло́жки) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Гертруда Монсан
Гертруда Караліна Монсан (Gertrud Carolina Månsson;, , Швецыя — , там жа) — шведскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, член Сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі Швецыі. Першая жанчына, абраная ў гарадскі савет Стакгольма, а таксама адна з першых у гісторыі жанчын — палітыкаў Швецыі.
Селеўцы
Се́леўцы (, Селевцы) — аграгарадок у Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гертруда Монсан
Гертруда Монсан нарадзілася ў сям’і Ёганэса Монсана і Шарлоты Крысціны Ліндквіст. Па прычыне беднасці сям’і ва ўзросце адзінаццаці гадоў Гертрудзе прыйшлося кінуць школу і ўладкавацца пакаёўкай, каб мець магчымасць утрымліваць сябе самастойна. Тым не менш, яна актыўна займалася самаадукацыяй, з ранняга ўзросту цікавілася палітыкай. У 1896 годзе ёй удалося адкрыць уласны магазін у Васастане.
Селеўцы
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Да 2013 года Селеўцы ўваходзілі ў склад Хоўхлаўскага сельсавета.
2012 год у гісторыі музыкі
2012 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Банычы
Банычы (Ба́ничі) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Рут Густафсан
Рут Вальбарг Марыя Густафсан (швед. Ruth Valborg Maria Gustafson, народжаная Петэрсан (швед. Pettersson):,  — , там жа) — шведскі палітык (сацыял-дэмакратка), прафсаюзная дзяячка, актывістка барацьбы за правы жанчын і рэдактар. Яна была сябрам Стакгольмскага гарадскога савета ў 1919—1938 гадах і шведскага парламента ў 1933—1960 гадах, а таксама рэдактарам сацыял-дэмакратычнай газеты «Morgonbris» у 1908—1910 і 1919—1921 гадах. У 1902—1921 гадах Густафсан была членам Нацыянальнай асацыяцыі за выбарчае права жанчын і спікерам левага крыла гэтага руху.
Бараніўка (Глухіўскі раён)
Бараніўка (Барані́вка) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Ніна Аляксандраўна Русак
Ніна Аляксандраўна Руса́к ( — ) — вучоны-эканаміст, доктар эканамічных навук (1991), прафесар (1992).
Іван Іванавіч Кузняцоў
Іван Іванавіч Кузняцоў (, в. Ціманава, цяпер Валуйскі раён, Белгародская вобласць, Расія — ) — беларускі кампазітар. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1967).
Будзівэльнэ
Будзівэльнэ (Будівельне) — пасёлак у Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Ніна Аляксандраўна Русак
Біяграфія
Нарадзілася ў вёсцы Яршэвічы (Валожынскі раён Мінскай вобласці Беларусі). У 1962 годзе скончыла Беларускі інстытут народнай гаспадаркі і засталася працаваць у ім на кафедры бухгалтарскага ўліку, аналізу і аўдыту ў прамысловасці. Займала пасады старшага выкладчыка, дацэнта, прафесара.
Іван Іванавіч Кузняцоў
Біяграфія
Нарадзіўся ў в. Ціманава Валуйскага раёна. У 1938 г. скончыў Валуйскае педагагічнае вучылішча. Працаваў дырэктарам школы ў Казахстане. У 1939 г. быў прызваны ў армію, удзельнічаў у баях з белафінамі, дзе быў паранены. У час Вялікай Айчыннай вайны працаваў у Валгаградскай вобласці (да 1946 г.). Затым пераехаў у Беларусь. Скончыў дырыжорска-харавое аддзяленне Гомельскага музычнага вучылішча. З 1948 па 1953 г. вучыўся ў Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі імя А. В. Луначарскага (клас кампазіцыі прафесараў М. І. Аладава і В. А. Белага). У гэты ж час пачалі з’яўляцца і яго першыя прафесійныя творы. У 1953—1955 гг. І. Кузняцоў працаваў старшым інспектарам у Міністэрстве культуры БССР, у 1957—1960 гг. старшым рэдактарам, у 1960—1970 гг. загадчыкам рэдакцыі музычнай літаратуры выдавецтва «Беларусь». Адначасова дапамагаў калектывам мастацкай самадзейнасці, кансультаваў маладых кампазітараў. З 1955 г. ён член Саюза кампазітараў БССР. У 1967 г. атрымаў званне заслужанага дзеяча мастацтваў БССР.
Творчасць
Творчая спадчына І. Кузняцова багатая і разнапланавая. Вядучае месца заняла вакальная музыка, менавіта яна прынесла аўтару найбольшы поспех. Займаўся таксама вакальна-інструментальнай, сцэнічнай, аркестравай, камерна-інструментальнай, прыкладной музыкай. Ім напісана шмат твораў самых розных жанраў і напрамкаў (кантаты, хоры a capella, аперэты, сюіты, апрацоўкі народных песень, масавыя песні для хору, песні для народнага хору з баянам ці фартэпіяна, харавыя песні для дзяцей і інш.). Яны розныя па настроі і гучанні, ёсць лірычныя, гумарыстычныя, сатырычныя, грамадзянска-патрыятычныя, сацыяльна-палітычныя творы. Вызначаюцца своеасаблівай рытмікай, разнастайнымі прыёмамі імітацыйнай поліфаніі, яркай вобразнасцю і эмацыянальнасцю. Асноўныя творы кампазітара — кантаты для салістаў, хору і сімфанічнага аркестра: «Поля степные» (словы К. Разганаева, А. Дзеружынскага, 1958), «Гимн Родине и человеку-творцу» і «Светлы шлях» (словы А. Дзеружынскага, 1963, 1967); кантаты «Радуйся, наша земля» для хору без суправаджэння (словы А. Дзеружынскага, 1961) і «Нёманскі край» для народнага хору і аркестра беларускіх народных інструментаў (словы А. Русака, 1968); танцавальная карцінка «Слуцкія паясы» (1959); уверцюра «Праздничная Беларусь» (1961); сюіта для хору без суправаджэння «У родным краі»: «Нараджэнне дня» (словы П. Панчанкі), «Жніўная» (словы А. Гурло), «У калгасным клубе» (словы М. Алтухова), «Ноч» (словы М. Багдановіча), «Дума» (словы А. Дзеружынскага) (1959); харэаграфічная сюіта «Ивенецкие сувениры» (1972); аперэта «Новая пристань» (лібрэта І. Васілеўскага, 1977); музыка да драматычных спектакляў, у тым ліку «Серебряное копытце» (паводле П. Бажова), «Р. В. С.» (паводле А. Гайдара), «Кошкин дом» (К. Чукоўскага) і інш. Папулярнымі сталі песні, прысвечаныя Радзіме, тэмам барацьбы за мір, праслаўленню працоўнага чалавека («Радзіма», «Мая Рэспубліка», «Беларусь — наша маці», «Вайне не бываць», «Песня мірных людзей», «Свету мір» і інш.).
Кампазітар І. Кузняцоў вывучаў беларускі і рускі фальклор, рабіў апрацоўкі народных песень і ствараў уласныя. Яго «Вясельная — застольная» (словы А. Русака) нават была ўключана ў «Анталогію беларускай народнай песні». Глыбінёй пачуццяў, паэтычнасцю зместу вабяць песні «Я выйду за аколіцу», «Ходзяць песні над ракою». Для бытавых і жартоўных песень «На вечарынцы», «Скрыпка і бубен», «Бабка», «Гусак» і некаторых іншых характэрны танцавальныя рытмы, каларытнасць музычных сродкаў, гумар. П’есы І. Кузняцова для ансамбля дудароў, такія як «За околицей» і «Копыльские дудари» (1971), «Пасею я ружу» і «Купалінка» (1973), з’яўляюцца яскравымі жанравымі замалёўкамі з песенна-танцавальнай асновай. Кампазітар быў неаднаразовым пераможцам розных песенных конкурсаў. Яго песні выконвалі прафесіянальныя і самадзейныя артысты і калектывы. Асаблівай папулярнасцю карысталіся «Солигорский вальс», «Песня нарочанских рыбаков», «Край Слуцкий», «На вечеринке», «Песня студентов», «Ты гори, гори, костер», а таксама цыкл песень, прысвечаны пагранічнікам.
Узнагароды
За заслугі ў развіцці беларускага музычнага мастацтва кампазітар І. Кузняцоў быў узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» і медалямі.
Ніна Аляксандраўна Русак
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па эканамічным і фінансавым аналізе дзейнасці суб’ектаў гаспадарання. Распрацавала тэарэтычныя асновы па ўдасканаленню прагнознага, шматварыянтнага і аператыўнага аналізу дзейнасці прамысловых прадпрыемстваў ва ўмовах рыначнай эканомікі. Упершыню абгрунтавала методыку аналізу выдаткаў сыравіны ў кандытарскай і цукровай прамысловасці. Распрацавала методыкі ў галіне прагназавання прыбытку і фінансавага стану прадпрыемства, а таксама рэкамендацыі па развіцці аператыўнага аналізу з выкарыстаннем ПЭВМ.
Таксама займалася навукова-метадычнай працай. Пад кіраўніцтвам Н. А. Русак падрыхтаваны 12 кандыдацкіх дысертацый. Аўтар больш за 100 навуковых прац.
Сярод апублікаваных прац:
Сухапараўшчына
Сухапа́раўшчына (, Сухопаровщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хажоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Хоўхлаўскага сельсавета.
Чахі (Маладзечанскі раён)
Чахі́ (, Чахи) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хажоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Гарадок Вілейскага павета, пазней у складзе (1927) Маладзечанскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Хоўхлаўскага сельсавета.
Ганна Хальберг
Ганна Крысціна Элізабет Хальберг (швед. Anna Kristina Elisabet Hallberg, народжаная Эрыксан, Eriksson, нар. г., Хёрланд) — шведская жанчына-палітык. Сябра Сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі. Дзеючы міністр знешняга гандлю і адначасова міністр па супрацоўніцтве Паўночных краін у другім кабінеце Лёвена на чале з Стэфанам Лёвенам з 10 верасня 2019 года.
Біяграфія
Нарадзілася 19 лістапада 1963 года. Вырасла ў горадзе Трольхетан.
У 1983—1987 гадах вывучала права і дзелавое адміністраванне ў Гётэбаргскім універсітэце.
У 1987—1999 гадах займала розныя пасады ў банку SEB. У 1999—2001 гадах — кіраўнік праекта ў кампаніі Öhman Fondkomission. У 2001—2007 гадах займала кіруючыя пасады ў SEB Private Banking. У 2007—2012 гадах — фінансавы дырэктар дзяржаўнай кампаніі па суфінансавання бізнесу Almi Företagspartner. У 2009—2019 гадах — член праўлення кампаніі Atrium Ljungberg. У 2010—2017 гг. — член праўлення Заходняга інстытута. У 2013—2018 гадах — выканаўчы віцэ-прэзідэнт дзяржаўнай кампаніі Almi Företagspartner. У 2016—2018 гадах — член праўлення кампаніі Partnerinvest Norr. У 2017—2019 гадах — дырэктар кампаніі Lifco і член праўлення Сярэдне-Шведскага ўніверсітэта.
10 верасня 2019 года атрымала партфель міністра знешняга гандлю і адначасова партфель міністра па супрацоўніцтве Паўночных краін у другім кабінеце Лёвена.
Жыве ў Стакгольме. Замужам. Мае двух дзяцей.
Колеравая прастора
Колеравая прастора — гэта мадэль прадстаўлення колеру, аснаваная на ўжыванні колерных каардынат. Колеравая прастора будуецца такім чынам, каб любы колер быў прадстаўленнем пункта, які мае пэўныя каардынаты. Часцей за ўсё, аднаму набору каардынат будзе адпавядаць адзін колер, але для некаторых выпадкаў гэта не так (напрыклад, для мадэлі CMYK, калі кадзіруецца колерны тон — звесткі па тону «закальцаваны», і максімальнае і мінімальнае значэнне супадаюць.)
Апісанне
Колеравыя прасторы апісваюцца наборам колерных каардынат і правіламі стварэння колераў. Напрыклад, RGB з’яўляецца трохмернай колернай прасторай, дзе кожны колер апісаны наборам з трох каардынат — кожная з іх адпавядае кампаненту колеру ў раскладанні на чырвоны, зялёны і сіні колеры. Колькасць каардынат задае размернасць прасторы. Існуе шмат колерных прастор рознай размернасці — ад аднамерных, якія могуць апісаць выключна монахромны відарыс, да шасці і дзесяці-мерных, такіх, як прастора CMYKLcLm (Cyan, Magenta, Yellow, Key color, lightCyan, lightMagenta). Прасторы высокай размернасці часцей выкарыстоўваюцца ў мэтах друку на плотарах альбо апаратах для колерпроб.
1996 год у гісторыі музыкі
1996 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Танканог шызы
Танкано́г шызы (Koeleria glauca) — від кветкавых раслін сямейства.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна 25—55 см вышынёй, расце ў вольных скупнасцях або пучках. Бясплодныя парасткі разам з лісцем 4—10 см даўжынёй. Карэнішча кароткае або выцягнутае. Сцёблы прамыя, амаль на ўсёй даўжыні апушаны. Ліставыя похвы голыя або апушаны. Лігула 1 мм даўжынёй. Лісце большай часткай валасістае. Ліставыя пласціны згорнутыя, 2—5 см × 1—2 мм, жорсткія, шаравата-зялёныя. Мяцёлка да 5—10 см даўжынёй. Ніжняя кветкавая луска кароткаваласістая. Пылавікоў 3.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ва ўмеранай Еўропе і Азіі, ад Іспаніі да Манголіі; таксама культывуецца. Святлолюбівая расліна, ксерафіт, мезафіт і мезатроф.
Ахоўваецца на тэрыторыі Львоўскай вобласці Украіны і шэрагу рэгіёнаў Расіі.
Свята-Мікалаеўская царква (Мурыны Малыя)
Свята-Мікалаеўская царква — праваслаўны храм у вёсцы Мурыны Малыя, Камянецкі раён, пабудавана ў 1760 годзе з відавочнай перабудовай у XIX ст., паводле іншых крыніц - у 1863 годзе. Была занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.
Станам на 2015 год зруйнавана.
Архітэктура
Драўляная падоўжна-восевай кампазіцыі царква складаецца з асноўнага прамавугольнага ў плане аб'ёму, чатырохграннай апсіды, бабінца і прытвора. Над бабінцам узвышаецца васьмігранная званіца, завершаная шатровым дахам з макаўкай. Вуглы бабінца і вежы вылучаны лапаткамі. Асноўны аб'ём накрыты чатырохсхільным дахам з невялікім купалам на гранёным глухім барабане. Апсіда ніжэйшая за асноўны аб'ём, накрыта трохсхільным дахам. Аконныя праёмы прамавугольныя ў прафіляваных ліштвах. Сцены храма гарызантальна ашаляваны, умацаваны брусамі-сцяжкамі. Пад дахам праходзіць карніз і карункавы разны фрыз. Рознавялікія аб'ёмы царквы ствараюць выразную мастацкую кампазіцыю.
Іван Сцяпанавіч Зайцаў
Іван Сцяпанавіч Зайцаў (9 кастрычніка 1926 года, вёска Чонкі, Гомельская воласць, Гомельскі павет, Гомельскай губерні, РСФСР (цяпер пасёлак Чонкі, чонкаўскага сельсавета Гомельскага раёна, Гомельскай вобласці) — 16 красавіка 1945 года горад Зелаў, ландкрайс Лебус, правінцыя Брандэнбург, Прусія, Германія (цяпер ландкрайс Меркіш-Одэрланд, зямля Брандэнбург, Германія) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір стралковага аддзялення 9-й стралковай роты 105-а стралковага палка 301-й стралковай дыізіі 5-й ударнай арміі 1-а Беларускага фронта, сяржант. Герой Савецкага Саюза (1945, пасмяротна). Закрыў сваім целам амбразуру кулямёта.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1926 годзе ў весцы Чонкі ў наваколлі Гомеля ў сялянскай сям'і, атрымаў пачатковую адукацыю.
У лістападзе 1943 года, пасля вызвалення Гомеля быў прызваны ў РСЧА. Са снежня 1943 года ўдзельнічаў у баях на 3-ім Украінскім фронце і 1-ым Беларускім фронце.
На 16 красавіка 1945 года з'яўляўся камандзірам стралковага аддзялення ў 301-й стралковай дывізіі. Дывізія ў ходзе Берлінскай аперацыі ў гэты дзень наступала не левым фланзе 5-й ударнай арміі ў першым эшэлоне. 1050-ы стралковы полк наступаў на чыгуначную станцыю Вербіг у пяці кіламетрах на поўнач ад Зелава (цяпер у межах горада).
Дзейнічаў у складе штурмавой групы 3-га батальёна палка. На падыходах да станцыі падраздзяленне было спынена агнём з дзота і залегла. Камандзір аддзялення Зайцаў па сваёй ініцыятыве са звязкай гранат папоўз да дзота. Быў выяўлены ворагам, які засяродзіў на Зайцаве агонь, і сяржант быў паранены. Тым не менш ён працягнуў рух да дзота, і калі да агнявой кропкі засталось некалькі метраў, кінуўся на яе і закрыў целам амбразуру.
Імянем І. С. Зайцава названыя вуліцы ў Гомелі і Чонках, на будынку ПТВ № 56 Гомеля, у якім знаходзілася рамеснае вучылішча, дзе ў 1940 годзе вучыўся І. С. Зайцаў, усталяваная мемарыяльная дошка.
Іван Іванавіч Пешкур
Іван Іванавіч Пе́шкур (, в. Вострава, Капыльскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі мастак тэатра, жывапісец.
Біяграфія
Скончыў у 1939 годзе Віцебскае мастацкае вучылішча (настаўнікі У. Хрусталёў, І. Ахрэмчык, В. Дзежыц, Л. Лейтман, Ф. Фогт, Х. Даркевіч). Быў рэкамендаваны для паступлення ў мастацкую акадэмію імя Рэпіна ў Ленінград. Аднак быў мабілізаваны і замест працягу вучобы прышлося адправіцца на савецка-фінскую вайну.
Удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне, падчас якой стварыў шэраг сатырычных антыфашысцкіх плакатаў.
Пасля вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў прымаў удзел у адраджэнні і развіцці тэатральна-дэкаратыўнага мастацтва рэспублікі. У 1944—1957 і 1970—1980 гадах мастак Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі. У 1948 г. на Усесаюзным фестывалі за спектакль «Папараць-кветка» атрымаў дыплом лаурэата. У 1957—1970 гадах у Беларускім рэспубліканскім тэатры юнага гледача, з 1962 года галоўны мастак. З 1951 г. удзельнік мастацкіх выставак.
Член Беларускага саюза мастакоў з 1960 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1956 года.
Творчасць
Аформіў спектаклі «» Дж. Пучыні (1953), «Русалка» А. Даргамыжскага (1955), «Шчаўкунок» П. Чайкоўскага (1956), «Папараць-кветка» (1957) і «Над хвалямі Серабранкі» (1961) І. Козела, «За лясамі дрымучымі» А. Вольскага і П. Макаля, «Не верце цішыні» І. Шамякіна (абодва 1958), «Дама-невідзімка» П. Кальдэрона (1964), «Чырвоная шапачка» Я. Шварца (1967), «Мядовы месяц» К. Губарэвіча (1970) і інш.
У 1967 г. для музея Вялікай Айчыннай вайны (у супрацоўніцтве з мастаком Я. Красоўскім) напісаў дыяраму «Лагер смерці у Малым Трасцянцы».
Займаўся таксама станковым жывапісам, пісаў партрэты, пейзажы. Сярод жывапісных работ «Бярозы» (1960), «Крыжоўка» (1971), «Заслаўе», «Курган Славы» (абедзве 1972), «Рака Вяча» (1973), «Зімовыя далі» (1974) і інш.
Творы захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, Музеі гісторыі тэатральнай і музычнай культуры Беларусі.
Узнагароды
Творчая дзейнасць адзначаны ордэнам «Знак Пашаны», а таксама Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета і граматай Міністэрства культуры БССР.
Жабінскі
Жабінскі — прозвішча.
Крыцкая дзяржава
Крыцкая дзяржава (Κρητική Πολιτεία, Крыцкая Палітыя) была заснавана ў 1898 годзе, пасля ўмяшальніцтва Вялікіх дзяржаў у падзеі на востраве Крыт. У 1897 годзе паўстанне на Крыце стала падставай грэка-турэцкай вайны і ўмяшальніцтва Вялікабрытаніі, Францыі, Італіі і Расіі на той падставе, што Асманская імперыя ўжо не магла кантраляваць сітуацыю на Крыце. У 1908 годзе востраў дэ-факта стаў часткай Грэчаскага каралеўства, фармальнае далучэнне адбылося ў 1913 годзе.
Перадумовы
У выніку скасавання пакта, напружанне на востраве ўзмацнілася, што прывяло да чарговага паўстання у 1895 годзе, якое значна пашырылася у 1896—1897 гадах і распаўсюдзілася на большую частку вострава (гл. Крыцкае паўстанне 1897—1898 гадоў. Нацыяналістычныя тайныя таварыствы і трэдэнтысцкая грамадская думка вымусілі грэчаскі ўрад адправіць на востраў невялікі экспедыцыйны корпус, справакаваўшы вайну з Асманскай імперыяй. Хаця большая частка Крыта апынулася пад кантролем паўстанцаў, непадрыхтаваная грэчаская армія адышла з Фесаліі, якую занялі туркі. Вайна скончылася дзякуючы ўмяшальніцтву Вялікіх дзяржаў, якія вымусілі грэчаскі кантынгент і асманскую армію адбыць з Крыта. Згодна з Канстанцінопалскім дагаворам Асманскі ўрад паабяцаў прытрымлівацца Халепскага пакта.
Колькасць міжнародных сіл на Крыце
Першапачаткова ў 1897 годзе, на Крыце было размешчана 2875 іншаземных міратворцаў: 200 англічан, 710 французаў, 300 рускіх, 1015 італьянцаў, 600 аўстрыйцаў, 10 немцаў, 40 чарнагорцаў. Міжнародныя сілы да пачатку 1907 года налічвалі: англічан — 817, французаў — 750, рускіх — 960, італьянцаў — 327 чалавек. У студзені 1908 года налічвалася больш за 1750 міратворцаў: 500 англічан, 500 французаў, 500 рускіх, 250 італьянцаў.
Унутраныя канфлікты
13 снежня 1898 года Георг Грэчаскі на наступныя тры гады заняў пасаду Вярхоўнага камісара. 27 красавіка 1899 года быў сфарміраваны ўрад, у якім Элефтэрыяс Венізелас заняў пасаду міністра юстыцыі. Да 1900 паміж Венізеласам і прынцам узніклі рознагалоссі ў пытаннях унутнанай палітыкі. Венізелас сышоў у адстаўку ў пачатку 1901 года, і на працягу наступных трох гадоў ён і яго прыхільнікі вялі жорсткую палітычную барацьбу з фракцыяй прынца, што прывяло да палітычнага і адміністрацыйнага крызісу на востраве.
У сакавіку 1905 года Венізелас і яго прыхільнікі сабраліся ў вёсцы Тэрысас каля Ханьі, сфарміравалі Рэвалюцыйны сход, запатрабавалі палітычных рэформаў і абвясцілі «палітычны саюз Крыта з Грэцыяй у якасці адной вольнай прававой дзяржавы». Маніфесты былі дастаўлены ў консульствы Вялікіх дзяржаў. Так пачалося паўстанне супраць прынца Георга. Крыцкая жандармерыя засталася вернай прынцу, але шматлікія дэпутаты далучыліся да паўстання, і, нягледзячы на заяўленні Вялікіх дзяржаў, міжнародныя ўзброеныя сілы спачатку не пачалі ніякіх дзеянняў супраць паўстанцаў.
15 жніўня парламент Крыта прагаласаваў за прапановы Венізеласа, і Вялікія дзяржавы сталі пасрэднікамі ў перамовах, згодна з якімі прынц Георг павінен сысці ў адстаўку і будзе створана новая канстытуцыя.
У 1906 годзе былі праведзены выбары: партыі, што падтрымлівалі прынца, набралі 38 127 галасоў, а партыі, якія падтрымлівалі Венізеласа, — 33 279 галасоў, але ў верасні 1906 года прынц Георг быў заменены былым прэм’ер-міністрам Грэцыі Александрасам Заімісам і пакінуў востраў. На змену італьянскім афіцэрам і жандармерыі прышлі грэчаскія, пачаўся вывад з Крыта замежных войск, у выніку чаго востраў дэ-факта апынуўся пад грэчаскім кантролем. Вывад міжнародных войск ажыццяўляўся паэтапна, са студзеня 1908-а па чэрвень 1909-а года.
Аб’яднанне з Грэцыяй
У 1908 годзе, скарыстаўшыся ўнутраннымі хваляваннямі ў Турцыі, а таксама набліжэннем заканчэння тэрміна кіраўніцтва Заіміса, крыцкія дэпутаты ў аднабаковым парадке абвясцілі аб стварэнні саюза з Грэцыяй, але гэты акт не быў прызнаны Грэцыяй да кастрычніка 1912 года, а на міжнародным узроўні да 1913 года, аж да Балканскіх войн.
Згодна з Лонданскі дагаворам султан Мехмед V адмовіўся ад афіцыйных правоў на востраў. Да снежня грэчаскі флаг быў падняты ў Ханье, і Крыт афіцыйна стаў часткай грэчаскага каралеўства. Мусульманская меньшасць першапачаткова засталася на востраве, але пазней перасялілася у Турцыю, у адпаведнасці з агульным абменам насельніцтвам згодна з Лаханскім дагаворам паміж Турцыяй і Грэцыяй.
Эсмань (пасёлак)
Эсмань (Есмань) — пасёлак у Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
ФК Тарпеда-БелАЗ
«Тарпеда-БелАЗ» — беларускі футбольны клуб з горада Жодзіна, заснаваны ў 1961 годзе. З 1992 года ўдзельнічае ў Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі (акрамя 1994—2001 гадоў). Уладальнік Кубка Беларусі (2016, 2023).
Гісторыя
Каманда была заснавана ў 1961 годзе, на базе Беларускага аўтамабільнага завода. Першапачаткова мела назву «Ракета». Першы матч у гісторыі футбольны клуб з Жодзіна правёў 6 мая 1962 года. У Мінску аўтазаводцам супрацьстаяла моцная каманда «Гвардзеец». Сустрэча праходзіла ў роўнай барацьбе, аднак перамогу атрымалі гаспадары — 3:2. Менавіта гэты паядынак і стаў адпраўной кропкай у гісторыі каманды.
Адраджэнне калектыву звязана з імем Якава Шапіры, трэнера, які вывеў «аўтабудаўнікоў» у вышэйшы дывізіён у 2001 годзе.
У 2012 годзе клуб заняў апошняе месца ў Вышэйшай лізе і атрымаў права на стыкавыя матчы з «Гарадзеяй», што заняла другое месца ў Першай лізе. У першым матчы «Тарпеда» саступіла з лікам 0:1, але ў другім здолела ўзяць рэванш — 4:0 — і захавала месца ў эліце.
У верасні 2019 года галоўным трэнерам жодзінскай каманды стаў Юрый Пунтус, які ў 2020 годзе здолеў прывесці клуб да яго першых у гісторыі бронзавых медалёў чэмпіянату Беларусі.
2021 год
У пачатку 2021 года фан-рух клуба адмовіўся падтрымліваць клуб, пакуль у краіне працягваюцца палітычныя судовыя справы, збіццё і забойства людей за ўласныя меркаванні.
У кваліфікацыі Лігі канферэнцый УЕФА 2020/2021 клуб сустракаўся з дацкім «Капенгагенам». З-за міжнародных санкцый і паветранай блакады «Тарпеда-БелАЗ» вымушаны быў правесці хатнюю гульню па-за межамі Беларусі. Першапачаткова разглядаўся варыянт з тульскім стадыёнам «Арсенал», аднак жодзінцам адмовілі, з-за чаго хатняя гульня прайшла на стадыёне «Цэнтральны» ў горадзе Казань, дзе каманда прайграла з лікам 0:5.
Сезон у чэмпіянаце Беларусі атрымаўся няўдалым, каманда хутка апынулася ў ніжняй палове табліцы. У ліпені 2021 года Пунтус пакінуў пасаду галоўнага трэнера, якую заняў яго памочнік Сяргей Зяневіч. Трохі палепшыўшы вынікі ў другой палове сезона, жодзінская каманда фінішавала на восьмым месцы.
2022 год
Сезон 2022 жодзінская каманда пачала пад кіраўніцтвам новага трэнера Дзмітрыя Молаша. Страт чэмпіянату атрымаўся няўдалым — каманда пацярпела паражэнні ў першых трох матчах, але неўзабаве выправіла становішча і апынулася ў сярэдзіне табліцы. Добрая гульня ў другой палове сезона дазваляла змагацца за болей высокія месцы, аднак няўпэўнены фініш пакінуў жодзінцаў на восьмым радку.
Цяперашні склад
Станам на жнівень 2023 года, згодна з афіцыйным сайтам клуба.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Рэзервовы склад
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Сафі Хагман
Ганна Сафія «Сафі» Хагман, народжаная Ганна Крысціна «Сціна» Хагман (швед. Anna Sophia «Sophie» Hagman; 31 снежня 1758, Эскільстуна, Сёдэрманланд, Швецыя — 6 мая 1826, Стакгольм, Швецыя) — танцоўшчыца балета Швецыі. Яна была афіцыйнай каралеўскай палюбоўніцай прынца Швецыі Фрэдэрыка Адольфа з 1778 па 1793 год.
Ранні перыяд жыцця
Сафі Хагман нарадзілася ў Эскільстуне як дачка цесляра Пітэра Хагмана і Элізабэт Гедман (пам. 1767). У яе былі дзве сястры, Крысціна Катарына і Элізабэт, і па меншай меры адзін брат Карл Пітэр Хагман. Магчыма, у яе быў яшчэ адзін брат: у 1780 г. прынц Фрэдэрык выказаў намер зрабіць што-небудзь для салдата Ларса Хагмана са Стрэнгняса, які дзейнічаў у Сёдэрмландскім палку і раней не быў яму вядомы, магчыма, таму, што ён быў братам Сафі Хагман, і быў звычай салдат служыць у тым самым палку, што і іх бацькі.
Яе шурын, Андэрс Эрлінг, быў сталяром у Стакгольме. У 1762 годзе яна пераехала з сям’ёй у Ловён у Стакгольме. Пасля смерці бацькі ў 1772 годзе яна была занята даглядаць дзяцей Луіса Галадзье, майстра танца Каралеўскага шведскага балета Каралеўскай шведскай оперы ў Стакгольме. Тады яна была пакаёўкай, а потым і фрэйлінай баранэсы Шарлоты Мандэрстром, а потым служанкай нявесты Хедвігі Катарыны Піпер. Падчас занятасці ў Піпер, па словах прыдворнага графа Ларса фон Энгестрома, яна была «маленькай дзяўчынкай, і ўсе з яе смяяліся, бо яна была закахана ў герцага Фрэдэрыка». Яна спыніла працу ў Піпер і ўступіла ў адносіны з маладым купцом і піваварам, які фінансава падтрымліваў яе і аплачваў навучанне ў швейнай школе. Аўстрыйскі пасол у Швецыі, граф Ёзэф Каўніц, прапанаваў грошы і самой Хагман, і яе каханаму, каб яна была ягонай, і сама Хагман адмовіліся, таму што яны ўзаемна закахаліся адзін у аднаго і таму, што «півавар быў больш прыгожы мужчына, чым граф». Адносіны скончыліся таму, што мужчына памёр, і Хагман была вымушана скончыць навучанне на швачку. Даты гэтых падзей не ясныя.
Увядзенне ў двор
Стаўшы палюбоўніцай прынца Фрэдэрыка Адольфа, Сафі Хагман, як кажуць, вывучала французскую мову і этыкет. Ёй таксама далі імя Сафі замест больш распаўсюджанай Ганны Сціны. 2 студзеня 1780 года яна была прадстаўлена пры каралеўскім двары ў замку Грыпсхольм як афіцыйная палюбоўніца Фрэдэрыка Адольфа з дазволу шведскага караля Густава III. Цалкам верагодна, што Густаў III даў дазвол з-за захаплення французскім дваром, дзе афіцыйныя каханкі былі звычайнай з’явай. Нефармальная прэзентацыя была ўнікальнай, прыцягнула шмат увагі і ў большасці падрабязнасцей даў прыдворны Густафам Ёханам Эрэнсвардам:"Герцаг Фрэдэрык дамаўляўся аб дазволе Яго Вялікасці прадставіць Мамсел Хагман да наследнага прынца. Яго Вялікасць належным чынам пагадзіўся з гэтым, як здавалася, адпраўной кропкай для будучых прывілеяў для яе. У двары ўсё павінна адбывацца па пэўнай схеме. Так і было зробілена. Герцаг даручыў графу Лейхонштэдту праводзіць яе са сваіх пакояў да пакояў наследнага прынца, дзе яны ўжо знаходзіліся, і абвясціў графіні Разэн, што яму быў дадзены дазвол Яго Вялікасці прадставіць яе да наследнага прынца. Калі Лейхонштэдт абвясціў сябе эскортам гэтай прыгажуні, герцаг сам выйшаў з пакоя, прыняў яе і праводзіў у пакой наследнага прынца, выйшаў наперад і правёў прэзентацыю. Мамсел Хагман пацалавала яму руку і пачала размаўляць з дамамі, якім яна таксама была прадстаўлена. Яе размова была нязмушанай і прыемнай; яна выяўляла шмат сціпласці і павагі, але не сарамлівасці і пакорлівасці. Герцаг не сядзеў, прымушаючы дам заставацца стаяць, каб яго Мамсел не заставалася адзінай. Ёй не ўдалося б сесці ў прысутнасці наследнага прынца. Графіня Разэн, якая заўважыла гэта, папрасіла герцага сесці, але той зрабіў выгляд, што не чуе, працягваючы размову, і пасля таго, як прайшло паўгадзіны візіту, герцаг і прыгажуня сышлі, задаволеныя і поўныя палягчэння з-за гэты крок. Дамы наследнага прынца, першапачаткова некалькі скандалізавалі за гэты візіт, неўзабаве апынуліся задаволенымі і выказаліся на карысць Мамсэл Хагман. Герцаг доўга гэта планаваў і зрабіўся сябрам для ўсіх прыдворных дам."Прадстаўленне для прыдворных дам было знакам таго, што яе прынялі, бо сацыяльна прымальным было прадстаўляць каханку для дваран мужчынскага полу, але не для жанчын.
Афіцыйная палюбоўніца
Сафі Хагман адкрыта з’явілася разам з прынцам пры двары, што разам з Хедвіг Таўбе зрабіла яе адной з дзвюх афіцыйных каралеўскіх каханак у гісторыі Швецыі. Яе каралева ўдова называла: «Мая маленькая нявестка», а кароль: «Дарагая нявестка». Паэт Бэлман назваў яе вобразам прыгажосці: «Уся яе істота была для святам для маіх вачэй», і кароль аднойчы прыняў яе за нявестку ў замку Грыпсхольм. Першапачаткова прыдворныя жанчыны былі да яе вельмі снобісцкія, але Сафі Хагман разумела, як зрабіць так, каб яна спадабалася большасці. У рэшце рэшт, нават граф Аксель фон Ферсен Старэйшы, вядомы як строгі мараліст і які вельмі аспрэчваў усю пазашлюбную сэксуальнасць, прызнаў яе якасць і прызнаў, што яна зрабіла на ўсіх добрае ўражанне. Казалі, што: «Яна адрознівалася ад іншых каралеўскіх палюбоўніц тым, што ніколі не злоўжывала сваім становішчам, узбагачваючы сябе».
У 1780 годзе адносіны былі часова разарваны з-за закаханасці Фрэдэрыка Адольфа і планаў шлюбу з графіняй Маргарэтай Ловісай Урангель. У двары Сафі Хагман сустрэла вялікае спачуванне з-за добрага ўражання, якое яна зрабіла, і таму, што цяпер яна не мае сродкаў на ўтрыманне, і таму Густаў III паабяцаў ёй пенсію. Калі шлюбныя перамовы з Урангелем праваліліся, і Фрэдэрык Адольф страціў цікавасць да яе ў 1781 годзе, ён вярнуўся да Хагман і аднавіў з ёй адносіны. Яна павінна была растлумачыць яму, што больш не можа кахаць яго пасля таго, як ён прычыніў ёй боль, і пасля гэтага Фрэдэрык Адольф ніколі не было вядома, што ён быў ёй няверны.
Сафі Хагман атрымала нумары ў Каралеўскім палацы ў Стакгольме і стала гаспадыняй у палацы Тулгарн, прыватнай рэзідэнцыі прынца Фрэдэрыка Адольфа. Яе адносіны з прынцам апісваюцца як саюз узаемнай любові і шчасця, і яна ніколі не прасіла ні фінансавай дапамогі ні ад яго, ні ад якіх-небудзь іншых сувязяў, якія яна ўстанавіла праз яго. Хаця яна, мабыць, ніколі нічога не прасіла, ёй дарылі шмат падарункаў, якія яна не прасіла. Фрэдэрык Адольф падараваў ёй тры загарадныя маёнткі, пенсію ў 2000 рыксдалераў, якую Густаў III выплачваў штогод у якасці страхоўкі, калі яе адносіны з князем калі-небудзь скончацца, і абяцаў тытул графіні Густафа III, калі яна і Фрэдэрык Адольф калі-небудзь займеюць сына.
Сафі Хагман зрабіла надоўга ўражанне, як бескарыслівая. Граф Адольф Людвіг Гамільтан сказаў пра яе: «Ніхто на яе месцы не мог быць больш высакародным» і падрабязна апісаў адзін эпізод. Аднойчы князь купіў ёй у крэдыт дарагое ўпрыгажэнне (пярсцёнак), не заплаціўшы за іх, а ювелір, які знаходзіўся ў цяжкім эканамічным становішчы, дзень за днём чакаў у палаце прынца. Хагман заўважыла яго, і, калі ен распавёў пра сітуацыю, яна сказала: «У прынца ў цяперашні час няма грошай, я таксама магу жыць без гэтага ўпрыгажэнні, але не без вашага дабрабыту», пасля чаго яна вярнула каштоўнасць ювеліру ўзамен на абяцанне нічога не казаць пра гэты эпізод. Тым не менш гэтая гісторыя стала добра вядомай і спрыяла ёй добрай рэпутацыяй.
У 1784 годзе Аксель фон Ферсен Старэйшы паведаміў, што прынц Фрэдэрык Адольф жыў даволі прыватным жыццём з Сафі Хагман у коле блізкіх сяброў, а ў 1786 годзе прынцэса Гедвіга Лізавета Шарлота пацвярджае, што прынц ізаляваўся з Хагман ў сваім маёнтку, цалкам захоплены яе прыгажосцю. Сафі Хагман ішла за ім у каралеўскія палацы і выконвала ягоныя службовыя задачы.
Пра Сафі Хагман, як гаспадыню палаца Тулгарн, апісаў Эрэншвард:"«Мамсэл Хагман была падобная на прыдворную даму. Размова ў яе была нязмушанай і прыемнай. Яна выяўляла сціпласць і павагу, але не сарамлівасць і пакорлівасць. Дамы выказвалі ёй максімальную павагу. Джэнтльмены лічылі сябе ўдачлівымі, калі яна надавала ім хвіліну»; яна выконвала ролю гаспадыні: «Не з напышлівым гонарам прынцэсы, а з натуральнай ветлівасцю сярэдняга класа. І такой гаспадыняй яна была! Выгляд Венеры, манеры Юноны, годнасць Гебы»."Пазней гэта называлася «Залаты век міс Сафі Хагман». Ёсць шмат эпізодаў пра перыяд Сафі Хагман у Тулгарне, якую называюць «Tullgarnsminnerna» («Успаміны пра Тулгарн»). Фрэдэрык Адольф быў ахвотным паляўнічым, і Хагман удзельнічала ў паляванні са сваімі сябрамі-паляўнічымі мужчынамі. Пра адно з гэтых паляванняў у 1847 годзе быў апублікаваны верш пад назвай «Hertig Fredrik, Mamsell Hagman och gamla Margaretha» («Герцаг Фрэдэрык, Мамсэл Хагман і старая Маргарэта»), дзе мужчынская паляўнічая дружына павінна была скіраваць на яе сваю ўвагу, чым да самога палявання, і падчас якога Хагман сустрэла жабрачку, старую Маргарэту, якой яна дапамагала; гэты эпізод павінен быў адбыцца ў 1791 годзе.
20 лютага 1787 года была ахрышчана дзяўчынка Сафіі Фрэдрыкі, кумамі якой былі Фрэдэрык Адольф і Сафі Хагман. Іншымі хроснымі бацькамі былі граф Адольф Піпер, граф Карл Посэ, дваране Пэр Рэйнгольд Тэрсмедэн, Пэр Спар і прафесар Шульцэнхайм. У запісах гаворыцца, што «бацькі застануцца незапісанымі» але, як мяркуюць, яна была дачкой Фрэдэрыка Адольфа і Сафі Хагман. Больш інфармацыі пра Сафію Фрэдрыку няма.
Падчас руска-шведскай вайны (1788—1790) Фрэдэрык Адольф уступіў у канфлікт з каралём, адмовіўся служыць пад кіраўніцтвам брата Карла і ў снежні 1788 года пакінуў армію. І Густаў III, прынцэса Хедвіга Элізабэт Шарлота, і прынцэса Сафі Альберцін Шведская рэкамендавалі ім папрасіць умяшання Хагман, але няма згадак, ці сапраўды яны гэта рабілі. Падчас адсутнасці Фрэдэрыка Адольфа ў Фінляндыі падчас вайны Сафі Хагман заляцаўся да Андэрса Гара (1764—1845), «прыгожага маладога гаспадара», а калі Фрэдэрык Адольф вярнуўся, яна была цяжарная ад Гара. І Сафі Хагман, і Андэрс Гар выказалі жаданне ажаніцца адзін з адным, але прынц адмовіўся спыніць свае адносіны з ёй. Пазней Фрэдэрык Адольф вярнуўся да вайны. Адпраўляючыся па дазволу ў 1789 годзе, Густаў III прамовіў: «Я мяркую, што ён з’ехаў, каб наведацца да сваіх зайцаў». Нягледзячы на тое, што Сафі Хагман неаднаразова паведамляла, што яна была цяжарнай, няма звестак, якія пацвярджаюць наяўнасць у яе дзяцей.
Пазнейшае жыццё
Адносіны паміж Сафі Хагман і Фрэдэрыкам Адольфам спыніліся ў 1793 годзе, як здаецца, па ўзаемнай згодзе, пасля чаго ў іх абодвух былі іншыя адносіны. Фрэдэрык Адольф замяніў яе актрысай Ефрасінняй Лёф, а Сафі Хагман уступіла ў адносіны са спеваком і кампазітарам Эдвардам дзю Пуі. Адносіны з Дзю Пуі павінны былі прывесці да нараджэння дзіцяці, хаця звестак пра дзіця няма. Адносіны скончыліся, калі Дзю Пуі з’ехаў у паездку ў Германію, дзе яна пайшла за ім толькі, каб атрымаць адмову.