cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ламбарда-Венецыянскае каралеўства
Гісторыя
Усякае нацыянальнае імкненне да палітычнай незалежнасці душылася з дапамогай паліцыі, цэнзуры і сістэмы шпіёнства. Абапіраючыся на Ламбарда-Венецыянскае каралеўства, аўстрыйскі ўрад спрабаваў панаваць над усёй Італіяй. Яго дэспатызм выклікаў крайнюю нянавісць ва ўсёй Італіі, у выніку яго мэта — «здушыць якабінскія імкненні італьянцаў і гэтым забяспечыць спакой Італіі» (словы Метэрніха) — не была дасягнута; насупраць, нянавісць да замежнага заваёўніка дала новы імпульс аб'яднальным памкненням. Уся гісторыя Ламбарда-Венецыянскага каралеўства ўяўляе сабой гісторыю змоў, тайных таварыстваў і абурэнняў, якія завяршыліся рэвалюцыяй 1848 года.
У 1859 годзе Ламбардыя (акрамя Мантуі і Песк'еры) была саступлена Сардзініі, а за Аўстрыяй засталася толькі Венецыянская вобласць.
У 1860 годзе пры ўвядзенні прадстаўнічай сістэмы ў Аўстрыі на Венецыю яна не была распаўсюджана.
У 1866 годзе ўся Венецыянская вобласць, з акругамі Ламбардыі, якія яшчэ заставаліся пад аўстрыйскім валадарствам, была саступлена Італіі.
Цікавыя факты
Адзіным каралём, якія каранаваўся як кароль Ламбарда-Венецыянскага каралеўства, быў імператар Фердынанд I.
Каралеўства Грэцыя
Каралеўства Грэцыя (Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος) — грэчаская манархія, заснаваная рашэннем «вялікіх дзяржаў» (Вялікабрытанія, Францыя, Расія), якое замацавала Лонданская канферэнцыя 1832 года. Манархія ў Грэцыі была прызнана афіцыйна на міжнародным узроўні ў Канстанцінопальскім пагадненні 1832 года, акрамя таго Грэцыі гарантавалі поўную бяспеку і незалежнасць ад Асманскай імперыі. Такім чынам узнікла незалежная грэчаская дзяржава, якая замяніла Першую Грэчаскую Рэспубліку, утвораную падчас нацыянальна-вызваленчай вайны.
Першая манархія існавала да 1924 года, калі была абвешчана Другая Грэчаская Рэспубліка. Манархія была адноўлена ў 1935 годзе з вяртаннем на грэчаскі прастол дынастыі Глюксбургаў. З прыходам ваеннай хунты «чорных палкоўнікаў» манархія была ліквідавана, а апошні грэчаскі кароль Канстанцін II быў высланы з краіны і пазбаўлены маёмасці і грэчаскага грамадзянства.
Каралі Грэцыі
Дынастыя Вітэльсбахаў
Дынастыя Глюксбургаў
Гарады Грэнландыі
Спіс гарадоў Грэнландыі паводле колькасці насельніцтва. У спіс уключаныя гарады з насельніцтвам не менш за 1 000 чалавек па стане на 1 студзеня 2018. Колькасць насельніцтва прыводзіцца адносна названага горада без уліку пасяленняў, якія складаюць яго прыгарады.
Юзафова (Валожынскі раён)
Юзафо́ва (, Юзефово) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавета.
З 30 кастрычніка 2009 года па 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Узбалацкага сельсавета.
Мікашэвіцка-Жыткавіцкі выступ
Мікашэвіцка-Жыткавіцкі выступ — дадатная тэктанічная структура другога парадку на поўдні Беларусі ў межах Лунінецкага раёна Брэсцкай вобласці і Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці.
Мікашэвіцка-Жыткавіцкі выступ крышталічнага падмурку ў выглядзе структурнага носа Палескай седлавіны заходзіць далёка ў Прыпяцкі прагін, падзяляя дзве структуры другога парадку – Старобінскую і Тураўскую цэнтрыкліналі. У склад выступа ўваходзяць Мікашэвіцкі і Жыткавіцкі горсты і Случскі грабен, які аддзяляе іх адзін ад аднаго.
Выступ мае памеры 60×10 км і цягнецца з захаду на ўсход. Падмурак на выступу перакрыты маламагутнай (10–50 м) тоўшчай асадкавых парод мезазоя і кайназоя (у цэнтральнай частцы), верхняга пратэразоя і дэвона (у краявых частках). Да выступа прымеркаваны радовішчы рэдкіх металаў (Дыябазавае), будаўнічага каменю (Мікашэвічы, Сітніцкае, Жыткавіцкае, Бярэзінскае) і кааліна (Людзяневічы, Дзедаўка, Сітніца, Браніслаў).
На базе Мікашэвіцкага радовішча будаўнічага каменю працуе прадпрыемства «Граніт».
Ігната-Фабіянаўка
Ігна́та-Фабія́наўка (, Игнато-Фабияновка) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Юравіцкага сельсавета.
Крышычы
Кры́шычы (, Крышичи) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Юравіцкага сельсавета.
У 1926—1973 гадах цэнтр Крышыцкага сельсавета. Да 26 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Прудоцкага сельсавета.
Настасся Рудольфаўна Герман
Настасся Рудольфаўна Герман (, в. Новыя Юрковічы, Любанскі раён — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).
З 1937 года жывёлавод, у 1973-75 улікоўшчыца жывёлагадоўчай фермы калгаса імя Я. Д. Гарбачова Любанскага раёна. Званне Героя прысвоена за атрыманне высокіх прывесаў буйной рагатай жывёлы.
Прудок (Калінкавіцкі раён)
Прудо́к (, Прудок) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Юравіцкага сельсавета.
У 1926—1927 гадах цэнтр Прудкоўскага сельсавета. Да 26 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Прудоцкага сельсавета.
Брама неўміручасці
Брама неўміручасці — камедыйная п'еса, напісаная К. Крапівой у 1974 годзе і пастаўленая на сцэне Купалаўскага тэатру ў 1974 годзе рэжысёрам Валерыем Раеўскім. Мастакамі-пастаноўшчыкамі былі Барыс Герлаван і Пётр Захараў. Музыку да спектаклю напісаў Сяргей Картэс, словы песняў склаў А. Вольскі.
Сюжэт
П'еса паўстала пад уплывам ідэй В. Ф. Купрэвіча, у ёй закранаецца праблема этыкі ўзаемаадносін паміж людзьмі, якія атрымалі дар неўміручасці.
Сюжэт п‘есы пабудаваны на адным навуковым адкрыцці: сакрэт неўміручасці прапануе галоўны герой, вучоны-герантолаг Дабрыян. Усё дзеянне адбываецца ў вясёлай і займальнай форме, як таго патрабуе камедыйны жанр, і разам з тым аўтар прапануе сур‘ёзна паразважаць пра неўміручасць і чалавечнасць, пра духоўныя каштоўнасці, сапраўдныя і фальшывыя.
Узнагароды
У 1974 годзе п'еса атрымала літаратурную прэмію імя Янкі Купалы і дзяржаўную прэмію БССР.
Раскіданае гняздо (спектакль, Нацыянальны тэатр імя Янкі Купалы)
«Раскіданае гняздо» — спектаклі, пастаўленыя ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы па аднайменнай п’есе Янкі Купалы.
Пастаноўка 1921 года
Прэм’ера «Раскіданага гнязда» ў Беларускім дзяржаўным тэатры адбылася ў Мінску 14 красавіка 1921 года. Спектакль быў перанесены заснавальнікам тэатра Ф. Ждановічам з Першага беларускага таварыства драмы і камедыі ў сваёй пераважна побытавай трактоўцы.
Рэбраплоднік
Рэбраплоднік (Pleurospermum) — род кветкавых раслін сямейства Парасонавыя. Налічвае больш за 50 відаў (39 відаў, 3 віды ), распаўсюджаных на тэрыторыі Еўразіі, асабліва шмат у Гімалаях і Заходнім Кітаі.
Раскіданае гняздо (спектакль, Нацыянальны тэатр імя Янкі Купалы)
Пастаноўка 1972 года
Прэм’ера другой пастаноўкі драмы Я. Купалы ў галоўным тэатры краіны адбылася 25 чэрвеня 1972 года і была прымеркавана да 90-годдзя з дня нараджэння беларускага літаратурнага класіка. Пастаноўкай спектакля яго рэжысёр Барыс Луцэнка распачаў асабістую распрацоўку купалаўскай тэмы, якую потым працягнуў у 1980-х гг. аднайменнай мастацкай стужкай («Беларусьфільм») і ў 1997 годзе спектаклем «Раскіданае гняздо» ў Нацыянальным тэатры імя Максіма Горкага.
Рэбраплоднік
Батанічнае апісанне
Двух- і шматгадовыя расліны з прамастойнымі, зрэдку ляжачымі сцёбламі. Лісце перыстае. Кветкі белыя, у парасоніках. Плод выцягнутай яйкападобнай формы, злёгку сціснуты з бакоў.
Раскіданае гняздо (спектакль, Нацыянальны тэатр імя Янкі Купалы)
Пастаноўка 1972 года
У спектакль былі ўведзены русалкі і пантамімісты. У тэксце п’есы былі зроблены некаторыя скарачэнні, перакампанаваныя асобныя эпізоды. У спектакль увайшоў шэраг вершаў Я. Купалы, перад пачаткам спектаклю ў зале гучалі народныя песні. Пастаноўка вызначалася паэтычнасцю, рамантычнай прыўзнятасцю. Спектакль пакінуў прыкметны след у гісторыі тэатра і паказваўся ў Маскве і іншых гарадах СССР.
Рэбраплоднік
Віды
Паводле базы даных The Plant List, род уключае 41 від :
У базе даных The Plant List від прызнаны сінонімам віду
Імперскі князь
Імперскі князь, або Рэйхсфюрст (Reichsfürst) — фюрст (асоба, княжацкай годнасць якой была пацверджана імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі, гэта можа быць ландграф, герцаг або біскуп) пры ўмове, што ён валодае феодам у складзе Свяшчэннай Рымскай імперыі і займае месца ў рэйхстагу.
Розніца паміж звычайным князем (фюрстам) і імперскім князем (рэйхсфюрстам) была істотнай. Напрыклад, Ліхтэнштэйнам для таго, каб пераадолець гэту прорву, спатрэбілася больш за 100 гадоў — з 1607 (калі імператар дараваў ім княжацкі тытул) да 1713 года (калі за імі было замацавана асобнае месца ў рэйхстагу).
Права галасы ў рэйхстагу
Права на ўдзел у рэйхстагу ў выключных выпадках магло падавацца імператарам асобным дваранам за асобыя заслугі перад імперыяй. Пры гэтым некаторыя з іх не валодалі ўладаннямі, якія мелі імперскі статус. Так, тытул князя імперыі і месца ў Савеце князёў атрымалі ў свой час прадстаўнікі дамоў Радзівіл, Пікаламіні, Лобкавіц, Крой і іншыя.
Выбаршчыкі
Прыкладна дзве траціны князёў, якія засядалі ў рэйхстагу, былі свецкімі асобамі (у 1792 годзе — 63 з 100), астатнія — духоўнымі, гэта значыць біскупамі і архібіскупамі. Імперскія князі, якія выбіралі імператара, знаходзіліся ў прывілеяваным становішчы і называліся курфюрстамі:
На працягу XVII—XVIII стагоддзяў права галасы ў рэйхстагу атрымалі 15 фамілій («новыя князі»). З іх большасць выйшлі з простых баронаў на службе пры венскім двары і для атрымання асобнага права голасу па дамоўленасці з Габсбургамі набыла сеньярыю, якая знаходзілася ў непасрэднай васальнай залежнасці ад імператара (unmittelbar), гэта значыць, размешчаную па-за межамі ўладанняў Габсбургаў, пераважна ў Швабіі:
Чатыры галасы ў рэйхстагу мелі ў сукупнасці імперскія графы. Некаторыя з іх былі падараваны ў канцы XVII — пачатку XIX стагоддзя княжацкім тытулам, не атрымаўшы асобнага права голасу. Да гэтай шырокай групы належалі, у прыватнасці, Этынгены, Вальдэкі, Рэйсы, Гогенлоэ і Ліпэ. Права голасу мелі нават некаторыя графскія фаміліі, якія ніколі не валодалі непасрэднымі імперскімі ленамі (Віндзішгрэцы, Нейпергі і іншыя) або страцілі іх пасля медыятызацыі (Штольбергі, Шонбургі).
У перыяд напалеонаўскіх войнаў (1803—15) Свяшчэнная Рымская імперыя была распушчана. Усе імперскія князі, тэрыторыі якіх пры гэтым увайшлі ў склад буйнейшых дзяржаў, былі медыятызаваныя. Умовай медыятызацыі была наяўнасць у князя ўладання (феода) у межах Свяшчэннай Рымскай імперыі, якое дазваляла яму браць удзел у прыняцці рашэнняў у рэйхстагу, хоць бы і на ўмове падачы калектыўнага голасу праз савет графаў.
Іншыя
Не падвергліся медыятызацыі пры роспуску Свяшчэннай Рымскай імперыі ўсе тыя фаміліі, якія, хоць і былі прызнаны імператарам у княжацкай годнасці, не мелі тэрыторый у межах Свяшчэннай Рымскай імперыі і не галасавалі ў рэйхстагу. Такім чынам, адсечанай ад медыятызацыі апынулася ўся замежная ведаць, якая часам стагоддзямі насіла княжацкі тытул (як, напрыклад, магнаты Радзівілы і Любамірскія).
Хоўард Уолтэр Флоры
Хоўард Уолтэр Флоры (Howard Walter Florey;, Адэлаіда, Аўстралія — ) — англійскі вучоны ў галіне паталогіі і мікрабіялогіі. Член (1941) і прэзідэнт Лонданскага каралеўскага таварыства (1960-65). Замежны член АН СССР (1966).
Скончыў Адэлаідскі (1921) і Оксфардскі (1924) універсітэты. З 1926 года ў Кембрыджскім, з 1931 года ў Шэфілдскім універсітэтах. У 1935-62 гадах у Оксфардскім інстытуце У.Дана, у 1962-68 гадах рэктар каралеўскага каледжа г. Оксфард.
Навуковыя працы па паталогіі капілярнага кровазвароту, запаленчых працэсах, функцыі лімфацытаў, антыбіётыках мікробнага паходжання. Узначаліў работы па ачыстцы пеніцыліну (з Э. Б. Чэйнам) і выкарыстаў яго ў 1940 годзе для лячэння жывёл і чалавека. Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне (1945) (разам з А.Флемінгам і Э. Б. Чэйнам).
Суд Пілата
Суд Пілата — падзея з жыцця Ісуса Хрыста, запісаная ў Новым Запавеце. Суд Пілата над Ісусам у прэторыі Понція Пілата пасля папярэдняга суду ў Сінедрыёне слуханні. У Евангеллі паводле Лукі апавядаецца, што Пілат даведаўся, што Ісус, будучы з Галілеі, належаў да юрысдыкцыі Ірада Анціпы, і таму ён вырашае паслаць Ісуса да Ірада. Пасля допыту Ісуса і атрымання вельмі мала адказаў, Ірад прызнае Ісуса невіноўным і вяртае яго да Пілата. Баючыся апаганення, яўрэі не ўвайшлі ў межы прэрыі, і размова Пілата з імі адбылося па-за яе межамі.
Біблейскае апавяданне
Выйшаўшы да натоўту, Пілат публічна заяўляе, што ён знаходзіць Ісуса невінаватым у абвінавачванні, але натоўп па-ранейшаму настойвае на смяротнага пакарання. Універсальнае правіла Рымскай імперыі абмежоўвала смяротнае пакаранне строга судом рымскага кіраўніка, і Пілат вырашыў публічна памыць рукі, як датычны смерці Ісуса. Аднак ён сперша аддае Хрыста на цялеснае пакаранне, а потым, выкарыстоўваючы даўні звычай адпускаць аднаго вязня ў гонар свята, прапануе натоўпу выбраць паміж Ісусам і разбойннікам Варавай. Натоўп, падбухтораны святарамі, крычыць, каб Пілат адпусціў Вараву, а Хрыста ўкрыжаваў. Пры гэтым натоўп заяўляе, што крывя Ісуса будзе на іх і нах дзецях. Пасля гэтага Пілат аддае Хрыста на распяцце.
Месцазнаходжанне прэторыі
Былі прапанаваныя два магчымых месцы ў Іерусаліме, дзе магла знаходзіцца прэторыя: крэпасць Антонія ці палац Ірада. Першыя паломнікі ў Іерусалім звычайна асацыявалі прэторыю з крэпасцю Антонія, дзе пачынаецца традыцыйны Крыжовы шлях. Археалагічныя дадзеныя, якія адносяць рэшткі крыпасці 2-ім стагоддзям нашай эры, а таксама щличваючы напружаную сітуацыю, якая патрабавала Пілата, каб быць побач Другога Храма, цэнтрам велікоднай дзейнасці, падтрымліваюць размяшчэнне прэторыі ў крэпасці Антонія.
Евангелле паводле Марка выкарыстоўвае слова «ауле» («зала», «палац»), каб вызначыць прэторыю. Па-за прэторыі была вобласць, названая брукаваная плошча, тратуар (Ян. 19:3). Судзілішча Пілата (на грэчаскім: Бема), у якім ён размаўляў з яўрэямі, было размешчана там.
Беларуская абрадавая паэзія
Абрадавая паэзія — від вуснай народна-паэтычнай творчасці, звязаны з рознымі працоўнымі, святочнымі, сямейнымі абрадамі. Абрадавая паэзія беларускага фальльклору — адна з найбагацейшых у славянскім свеце. Багацце і жывучасць яе абумоўліваецца і поліканфесійнасцю беларусаў, сярод якіх прыблізна палавіна прытрымліваецца праваслаўя і традыцыйныя святы святкуе па старым календары, а адна чвэрць — каталіцкага веравызнання, святы адзначае па новым стылі. Такое падвойнае святкаванне адных і тых жа свят (Каляды, Вялікдзень, Купалле, Сёмуха і інш.) садзейнічае больш працягламу і актыўнаму функцыяніраванню звязанай з імі абрадавай паэзіі.
Віды абрадавай паэзіі
Традыцыйна абрадавая паэзія падзяляецца на каляндарна-абрадавую і сямейна-абрадавую.
Да каляндарна-абрадавай паэзіі адносяцца найперш песні, якія суправаджаюць працоўную дзейнасць і святы земляроба на працягу гаспадарчага года. Яны складаюць 4 вялікія цыклы — зімовы, веснавы, летні і воненьскі, уключаюць звыш 20 песенных разнавіднасцей.
Так да цыкла зімовых песень адносяцца калядкі, шчадроўкі, піліпаўскія і масленічныя, што выконваюцца на Каляды (з 24 снежня па 6 студзеня — н.ст, з 6 па 19 студзеня — ст.ст.), у Шчодры вечар (31 снежня — н.ст.; 13 студзеня — ст.ст.), на Піліпаўку (з 28 лістапада па 6 студзеня), на Масленым, або Сырным тыдні (8-ы тыдзень перад Вялікаднём). Паэзіяй прасякнуты розныя вясковыя тэатралізаваныя відовішчы, што праводзяцца ў час Каляд, у прыватнасці, аграрна-шлюбная гульня «Жаніцьба Цярэшкі»: «несапраўднае» гульнявое вяселле з жартоўнымі песнямі і танцамі, з «бацькам» і «маці», якія падбіраюць і «сватаюць» маладыя пары.
З вялікай разнастайнасці веснавых песень вылучаюцца вяснянкі, валачобныя (яны ёсць толькі ў беларусаў), юраўскія, траецкія, куставыя, русальныя. Яны спяваюцца адпаведна пры абрадзе «гукання вясны» (канец лютага — пачатак сакавіка), у першы вечар каталіцкага і праваслаўнага Вялікадня, на Юр'я, калі выганялі жывёлу на пашу (23 сакавіка — н.ст.; 6 мая — ст.ст.), на Тройцу, або Сёмуху (праз 7 тыдняў пасля Вялікадня), у час абраду «ваджэння куста», на Русальным тыдні (наступны тыдзень пасля Сёмухі).
Летнія песні складаюцца з купальскіх, пятроўскіх, касецкіх, жніўных. Самі назвы гавораць, у час якіх свят ці якой працы яны выконваюцца: на Купалле (у ноч з 23 на 24 чэрвеня — н.ст.; з 6 на 7 ліпеня — ст.ст.), на Пятра (29 чэрвеня — н.ст.; 12 ліпеня — ст.ст.), у часе касьбы і жніва.
Своеасаблівасцю беларускай абрадавай паэзіі з'яўляецца наяўнасць у ёй восеньскіх песень, якія спяваюць толькі жанчыны ў часе восеньскіх свят (Пакровы, Багач, Дзяды) і попрадак. Да гэтых песень далучаюцца талочныя песні, што выконваюцца ў застоллі пася калектыўнай бясплатнай узаемадапаможнай працы — талакі.
Да сямейна-абрадавай паэзіі адносяцца творы, што суправаджаюць асноўныя этапы жыцця чалавека — нараджэнне, шлюб, смерць і выяўляюць народны ідэал сямейнага шчасця, своеасаблівую сялянскую філасофію жыцця. Радзінны абрад (адведкі, хрэсьбіны. кумаўство і г.д.) і радзінныя песні, якія выконваюцца падчас гэтага абраду, прызначаны забяспечыць шчаслівы лёс немаўляці, уславіць бацькоў (найперш маці), бабку-павітуху, кумоў, павесяліць прысутных. Асабліва багатаыя ў беларусаў абрад вяселля і вясельныя песні, што суправаджаюць шматлікія моманты гэтага народнага абраду. Абрад пахавання звычайна супрввджаўся імправізаванымі галашэннямі ў якіх у паэтычна-вобразнай форме, звыкарыстаннем інтанацыі плачу ўслаўлсўся нябожчык, паказвалася яго жыццё, працоўная дзейнасць, побыт, раскрываліся яго лепшыя магальныя рысы.
Абрадавая паэзія цесна звязана з пазаабрадавай паэзіяй, куды адносяцца прыказкі і прымаўкі, загадкі, замовы, выслоўі, балады, а таксама песні, што выконваюцца незалежна ад абраду і календара (хоць могуць суправаджаць і пэўны абрад). Да такіх песень адносяцца сямейна-бытавыя, лірвчныя, дюбоўныя, жартоўныяя, вайсковыя (у т.л. рэкруцкія, казацкія, салдацкія, жаўнерскія), сацыяльна-бытавыя (у т.л. антыпрыгонніцкія, прымацкія, брацкія, парабкоўскія, бурлацкія, чумацкія), прыпеўкі.
Дубнякі (Калінкавіцкі раён)
Дубнякі́ (, Дубняки) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Савіцкага сельсавета.
Да 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Капліцкага сельсавета.
Іўдзея (рымская правінцыя)
Іўдзе́я (יהודה, Ехуда; Ιουδαία; ) — рымская правінцыя, утвораная ў 6 годзе на месцы Іўдзейскага царства. Праіснавала да паўстання Бар-Кохбы і ў 135 годзе была пераназвана ў Сірыю Палесцінскую. Адміністрацыйным цэнтрам правінцыі была Кейсарыя, аднак значэнне духоўнай сталіцы для мясцовага насельніцтва доўгі час захоўваў Іерусалім.
Перадгісторыя
Рым аказваў яўрэям дапамогу ў барацьбе з імперыяй Селеўкідаў, пасля таго як сірыйскі цар Антыёх IV Епіфан разарыў Іерусалім, узмацнілася барацьба яўрэяў за незалежнасць. У 63 г. да н.э. рымскія войскі пад камандаваннем Пампея Вялікага канчаткова знішчылі Понт і захапілі Іўдзейскае царства і Сірыю. Пампей перадаў кіраванне Іўдзеяй Гіркану II, які атрымаў званне Этнарха, што фактычна пазбавіла яго царскага тытула. У 40 г. да н.э., парфяне заваявалі Іўдзею, першасвятаром быў прызначаны Антыгон II (Хасманей). Тым часам Ірад дабраўся да Рыма і смог пераканаць трыумвірат зрабіць яго царом Іўдзеі.
Форма кіравання правінцыяй шматкроць змянялася: спачатку было васальнае царства Ірада, затым, дзве васальныя тэтрархіі і правінцыя, ізноў адноўленае васальнае царства, і канчатковае ператварэнне ўсёй тэрыторыі ў правінцыю.
Як піша ў дысертацыі кандыдат гістарычных навук Юлія Рогава, гэтыя змены хутчэй з’яўляліся вынікам асабістых сувязяў паміж прадстаўнікамі эліты іўдзейскага грамадства і імператарскім дваром Рыма, чым прадуманай палітыкай.
Гісторыя
Да 6 годзе н.э. сын Ірада Вялікага Ірад Архелай выклікаў незадавальненне як у яўрэяў, так і ў рымлян, і імператар Аўгуст зрынуў яго, перадаўшу ўладу над Іўдеей рымскаму намесніку. Першы рымскі кіраўнік Сірыі (у склад якой уваходзіла Іўдзея) Квірыній у першы ж год правёў перапіс насельніцтва для арганізацыі падаткаабкладання на карысць Рыма. Гэтыя меры прывялі да паўстання Іуды Галілеяніна. Першым рымскім намеснікам уласна Іўдзеі быў прызначаны Капоній. На час намесніка Понція Пілата прыпадаюць падзеі, апісаныя ў евангеллях і звязаныя з дзейнасцю Ісуса Хрыста. У 41 годзе н.э. пры Ірадзе Агрыпе Іўдзея была зноў аб’яднана і дасягнула свайго ранейшага памеру. У сярэдзіне I стагоддзя ў Іўдзею набраў сілу рух сікарыяў.
Напружанне паміж мясцовым насельніцтвам і імперскай адміністрацыяй расло, пакуль не вылілася ў Іўдзейскую вайну, у выніку якой Храм і Іерусалім былі цалкам разбураны (засталася толькі Сцяна плачу). Іўдзея страціла рэшткі аўтаноміі, а на развалінах Іерусаліма быў разбіты лагер X легіёна.
У 117 годзе імператар Адрыян вырашыў пабудаваць на месцы Іерусаліма рымскі горад Элія Капіталіна, які павінен быў бы ўпрыгожваць храм Юпітэра. Адначасова быў прыняты ўказ пра забарону абразання. Гэтыя меры і імкненне да ператварэння Іерусаліма ў язычніцкі цэнтр выклікалі паўстанне Бар-Кохбы, якое было жорстка падушана. У 135 годзе рымляне пераназвалі правінцыю Іўдзея ў «Сірыя Палесціна», каб сцерці памяць пра яўрэйскую прысутнасць у гэтых месцах.
Іўдзея ў літаратуры
У Іўдзейскай правінцыі разгортваюцца дзеянні біблейскіх эпізодаў кнігі М. Булгакаўа «Майстар і Маргарыта».
Адносінам Іўдзеі з Рымам прысвечаны раман Ліяна Фейхтвангера «Іўдзейская вайна»
Мікалай Мікалаевіч Герман
Мікалай Мікалаевіч Герман (, в. Жаволкі, Капыльскі раён  — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).
Біяграфія
Удзельнік партызанскага руху ў Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны. З 1948 года слесар-рамонтнік Нясвіжскага раённага аб’яднання Дзяржкамсельгастэхнікі. Званне прысвоена за поспехі ў развіцці сельскагаспадарчай вытворчасці і выконванне 5-цігадовага плана.
Міхайлаўскае (Калінкавіцкі раён)
Міха́йлаўскае (, Михайловское) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Савіцкага сельсавета.
Капліцкі Варатын
Ка́пліцкі Вараты́н (, Капличский Воротын) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Савіцкага сельсавета.
Да 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Капліцкага сельсавета.
Ператрутаўскі Варатын
Ператру́таўскі Вараты́н (, Перетрутовский Воротын) — аграгарадок у Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Савіцкага сельсавета.
Да 1966 года Ператрутаўскі Варатын уваходзіў у склад Капліцкага сельсавета.
Нікалас Тынберген
Нікалас Тынберген (Nikolaas «Niko» Tinbergen,, Гаага — ) — нідэрландскі вучоны ў галіне эталогіі і зоапсіхалогіі. Прафесар (1960).
Скончыў Лейдэнскі ўніверсітэт (1932). З 1949 года ў Оксфардскім універсітэце (Вялікабрытанія). Навуковыя працы па паводзінах птушак. Распрацаваў (з К.Лорэнцам) вучэнне пра інстынктыўныя паводзіны жывёл і іх развіццё ў онта- і філагенезе. Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне (1973) (разам з К.Лорэнцам і К.фон Фрышам).
Этнарх
Этнарх (εθνάρχης з  — народ  — кіраўнік ) — начальнік, кіраўнік этнаса, народа. Тытул кіраўніка правінцыі ў Старажытнай Грэцыі і Старажытным Рыме і асоба, якая носіць гэты тытул. Са сказанага далей, можна зрабіць выснову, што ўлада этнарха распаўсюджвалася перш за ўсё на этнічную ці рэлігійную групу, і толькі як следства — на тэрыторыю і іншыя этнічныя групы, што магло быць істотна абмежавана метраполіяй.
Прынамсі з часоў Рыма, існавала адрозненне паміж тытулам цара і этнарха. Так, тытул этнарха, афіцыйна нададзены Гіркану II і яго сынам Юліем Цэзарам у 47 г. да н.э., у дадатак да звання першасвятара, фактычна пазбаўляў Гіркана правоў цара і царскага звання. Аналагічна, паводле апавядання Іосіфа Флавія, імператар Аўгуст прызначыў Архелая, сына Ірада I Вялікага, не царом, а толькі этнархам паловы той тэрыторыі, на якую распаўсюджвалася ўлада Ірада, абяцаўшы дараваць тытул цара, калі Архелай здолее даказаць сваю здольнасць кіраваць (Іосіф Флавій, Стар. 17:317).
Апроч кіраўнікоў тэрыторый, тытул этнарха мог насіць кіраўнік нацыянальнай дыяспары, напрыклад яго насіў кіраўнік яўрэйскай абшчыны ў Александрыі, які, паводле Страбона (у пераказе Іосіфа Флавія, Стар. 14:117), кіраваў народам, разглядаў цяжбы і прымаў судовыя рашэнні, наглядаў за выкананнем законаў і пастаноў, падобна да главы суверэннай дзяржавы. Пазней, Імператар Аўгуст замяніў замяніў аднаасобнага этнарха — саветам старэйшын (герусіяй). Акрамя таго, тытул этнарха існаваў не толькі сярод яўрэяў: так у Новым запавеце згадваецца этнарх Дамаска ў часы кіравання цара Арэты (2 Кар. 11:32).
У Візантыі гэты тытул адпавядаў камандуючаму групай замежных наймітаў (варвараў), якія ахоўвалі візантыйскага імператара. Пазней, у Асманскай Імперыі, этнарх — прадстаўнік малых нацыянальных і рэлігійных груп (яўрэяў, хрысціян), які дапушчаецца да ўладаў, для прадстаўлення інтарэсаў гэтых меншасцей.
Стараселле (Калінкавіцкі раён)
Старасе́лле (, Староселье) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Савіцкага сельсавета.
Савічы (Калінкавіцкі раён)
Са́вічы (, Савичи) — аграгарадок у Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Савіцкага сельсавета.
Дзяржаўны ўніверсальны магазін (Мінск)
Дзяржаўны ўніверсальны магазін (ДУМ) — універсальны магазін у Мінску, размешчаны па адрасе пр. Незалежнасці, 21. Пабудаваны ў 1951 г. (арх. Л. Мілегі, Р. Гегарт).
Архітэктура
У аснове кампактнага Г-падобнага ў плане чатырохпавярховага будынка жалезабетонны каркас. На сіметрычна вырашаным фасадзе, арыентаваным на пр-т Незалежнасці, на першым паверсе вылучаныя тры арачныя праёмы, якія ўтвараюць парадны ўваход. Для дойлідска-мастацкага аблічча характэрна наяўнасць вялікіх зашклёных праёмаў розных памераў, а таксама складанага дэкору — шматлікіх франтончыкаў, ліштваў, уставак, геральдычных паяскоў, прафіляваных цяг, маёлікавых дэталей, парапета. Дэкаратыўныя элементы класічнай спадчыны (ляпныя дэталі, вітражы і інш.) шырока выкарыстаныя і ў інтэр'ерах.
На 1—3-м паверхах размяшчаюцца гандлёвыя залы, злучаныя паміж сабой цэнтральнай трохмаршавай параднай і дзвюма бакавымі лесвіцамі, на чацвёртым і ў сутарэннях — складскія і іншыя службовыя памяшканні.
Дзяржаўны джаз-аркестр БССР
Дзяржаўны джаз-аркестр БССР — першы прафесійны джазавы калектыў Беларусі. Створаны ў 1939 годзе ў Беластоку як Беластоцкі тэатралізаваны джаз Юрыя Бяльзацкага, з 1 студзеня 1940 года Дзяржаўны джаз-аркестр пад кіраўніцтвам Эдзі Рознера. У складзе аркестра напачатку пераважалі прафесійныя музыканты — эмігранты з краін Заходняй Еўропы, у асноўным з Польшчы. Першыя канцэрты адбыліся ў Мінску ў красавіку 1940 года, потым у Маскве, у тэатры саду «Эрмітаж». У складзе аркестру ў розны час працавалі спевакі Р.Камінская (жонка Э.Рознера), З.Ларчанка, Л.Лямпель, А.Гольдберг, кампазітар і спявак А.Гарыс, трубач і паэт Ю.Цэйтлін, тэнар-саксафаніст Т.Лявіцін, скрыпач П.Гофман, піяніст А.Дабрушкес, гітарыст Л.Маркевіч. У рэпертуары пераважалі творы, напісаныя ўдзельнікамі калектыву: «Слава табе, Беларусь!» Бяльзацкага, «Каўбойская», «Мандаліна, гітара і бас», «На палянцы» Гарыса, танга «Навошта смяяцца, калі сэрцу балюча» Рознера (усе на словы Цэйтліна) і іншыя. У 1944-45 гадах праведзена вялікая праца па запісе твораў на грмапласцінкі (усяго 43). У 1946 годзе Рознер і Камінская арыштаваны. У 1947 годзе аркестр расфарміраваны.
Трамец
Траме́ц (, Тремец) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Савіцкага сельсавета.
Астравы Дзіяміда
Астравы Дзіяміда, Астравы Гвоздзева (Острова Гвоздева, Diomede Islands) — два астравы і скалы ў Берынгавым праліве. Заходні востраў Ратманава (плошча каля 10 км²) належыць Расіі, усходні востраў Крузентшэтрна і скала Фэруэй — ЗША. Адкрыты ў 1728 годзе экспедыцыяй Вітуса Берынга.
Вышыні да 505 (513 ) м.
Дземяшкевіч
Дземяшкевіч — беларускае прозвішча.
Сісіміўт
Сісіміўт (Sisimiut), або Хольстэйнсбарг (Holsteinsborg) — горад і да 2009 года сталіца аднайменнага муніцыпалітэта ў цэнтральнай часткі Заходняй Грэнландыі (Кіта). Мяжуе з Манітсокам на поўдні і Кангатсіякам на поўначы, а таксама Амасалікам на ўсходзе. Горад размешчаны у 75 км на поўнач ад палярнага круга, і з'ўяляецца самым паўночным портам Грэнландыі, свабодным ад лёду. Насельніцтва ў 2007 г. склала 5965 чал., што робіць Сісіміўт другім па велічыні горадам Грэнландыі.
Таксама на тэрыторыі муніцыпалітэта ёсць і іншыя пасёлкі — Ітылек, Сарфанкуак і Кангерлусуак, які з'яўляецца найбуйнейшым грэнландскім аэрапортам.
Гісторыя
Першыя сляды чалавека на тэрыторыі Сісіміўта адносяцца яшчэ да 4,5 тыс. гадоў назад. Інуіты на гэтай тэрыторыі пражываюць некалькі соцень гадоў. Місіянер Ханс Эгедэ ў 1721 г. пабудаваў паблізу царкву, акрамя таго захавалася яшчэ некалькі будынкаў XVIII ст. У XX ст. былі пабудаваны гандлёвы порт і рыбазавод. У апошні час усё больш значэнне набывае турызм.
Клімат
Клімат Сісіміўта вызначаецца яго размяшчэннем каля Бафінава заліва з цёплым Заходне-Грэнландскім цячэннем, якое працякае каля берагоў, а таксама ўнутраным ледзяным шчытом Грэнландыі. У выніку клімат Сісіміўта толькі трохі халаднейшы чым у Нуку. Узімку дзённая тэмпература не падае ніжэй −15 °C, а ўлетку не падымаецца вышэй 20 °C, аднак надвор'е пераменлівая, як і ва ўсіх прыморскіх раёнах.
З унутраных раёнаў могуць прыходзіць моцныя парывістыя ветры, якія дасягаюць 200 км/г. Ападкаў у Сісіміўце мала, улетку дождж ідзе галоўным чынам раз у месяц, а ўзімку 2 разы ў месяц выпадае снег. Аднак ён ляжыць усю зіму, не растаючы. Прычым на ўзбярэжжы ападкаў больш чым у глыбіні тэрыторыі. Толькі ўвесну і ўвосень (май, верасень) ападкі ідуць часцей. Першы снег выпадае напачатку-сярэдзіне кастрычніка, а першыя адлігі пачынаюцца ў сярэдзіне-канцы красавіка.
Інфраструктура
У сучасным Сісіміўце ёсць крамы, банк, сярэдняя школа, маладзёжны інтэрнат, гасцініцы, канферэнц-цэнтр, некалькі цэркваў, бібліятэка, пошта і бальніца. Таксама ёсць адкрыты плавальны басейн з падагрэтай вадой, пабудаваны на палях, каб пазбегнуць уздзеяння на вечную мерзлату. У горадзе пракладзены дарогі з цвёрдым пакрыццём, такая ж дарога вядзе да аэрапорта, але няма ніякіх дарог, якія злучаюць Сісіміўт з іншымі паселішчамі.
Троіцкі манастыр базыльянак
Троіцкі манастыр базыльянак — колішні манастыр у Мінску, размешчаны на Старатраецкай плошчы па адрасе вуліца Максіма Багдановіча, 2. Помнік архітэктуры класіцызму. Існаваў у XVIII — пачатку XIX стст.
Гісторыя
Заснаваны ў 1630 годзе Марынай Вяжэвіч на Траецкай гары (сучасная вуліца Максіма Багдановіча) пры драўлянай царкве, якая вядомая з XV ст.. Мураваны манастырскі будынак узведзены ў 1799—1800 гадах (архітэктар Фёдар Крамер). Пасля пажару 1809 года манастырскі будынак адноўлены (архітэктар Міхаіл Чахоўскі), з усходу да яго прыбудавана галерэя.
Дакладная дата закрыцця базыльянскага манастыра на Траецкай гары не вядома, але, відаць, гэта адбылося ў 1835 годзе. Вядома, што манашкі былі пераселены ў Мядзел. Вопіс манастырскіх будынкаў праведзены 15 мая 1835 года, паводле высачайшага распараджэння манастыр з пляцам перададзены Прыказу грамадскай апекі. Пасля неабходных рамонтных работ (архітэктар Казімір Хршчановіч), 22 чэрвеня 1835 года ў мураваным двухпавярховым былым манастырскім корпусе размясцілі гарадскую бальніцу на 40 ложкаў.
Архітэктура
Пасля пажару 1809 г. манастырскі будынак быў адноўлены (арх. М. Чахоўскі), з усходу да яго прыбудаваная галерэя.
Гулевічы (Калінкавіцкі раён)
Гуле́вічы (, Гулевичи) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Сыродскага сельсавета.
У 1925—1954 гадах цэнтр Гулевіцкага сельсавета.
Сяргей Мікалаевіч Дземяшкевіч
Сяргей Мікалаевіч Дземяшкевіч (нар., Мінск) — беларускі спартсмен (грэка-рымская барацьба). Заслужаны майстар спорту (1990). Пераможца Кубка свету (1988), чэмпіён свету (1991, 1993), бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў (1992).
Ладыжын (Калінкавіцкі раён)
Лады́жын (, Ладыжин) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Сыродскага сельсавета.
Зыгмунт Буйноўскі
Зыгмунт Буйноўскі (, Кутылова-Парысе —, ) — польскі мастак.
Біяграфія
Вучыўся ў Акадэміі Мастацтваў у Пецярбургу, якая была шырока вядома як установа, што давала судэнтам грунтоўныя прафесійныя веды. Далей працягваў навуку ў Польскай школе мастацтваў у Кіеве пад кіраўніцтвам Конрада Крыжаноўскага, аднаго з заснавальнікаў варшаўскай школы мадэрнізму. Адукацыю перарвала Кастрычніцкая рэвалюцыя.
У 1918 Буйноўскі прыехаў у Варшаву, дзе ўступіў у Акадэмічны Легіён, як і шмат яго ўніверсітэцкіх равеснікаў. У гэты час яго працы былі ўпершыню прадэманстраваныя шырокай грамадскасці на выставе ў штогадовым Салоне Таварыства Заахвочвання сяброў прыгожых мастацтваў («Захента») у Варшаве.
У ваенных дзеяннях на Шлёнску Цяшынскім быў паранены. Пасля медыцынскай рэабілітацыі скончыў школу падхарунжых і атрымаў званне падпаручыка. Падчас польска-савецкай вайны змагаўся ў радах III палка Легіёнаў і быў цяжка паранены пад Бярэзінай. Моцны стрэл у галаву з'явіўся прычынай пастаяннай інваліднасці і пазбаўлення магчымасці выканання любой працы. Пасяліўся ў Тыкоціне. У 1926 паляпшэнне здароўя дазволіла яму арганізаваць у Павільёне Гарадскога саду ў Беластоку выставу, дзе была прадстаўлена 81 праца. У тым самым годзе З. Буйноўскі зрабіў выставу ў Гродне, а таксама Варшаўскай Захенце. Памёр 5 сакавіка 1927 года, пахаваны з ваеннымі ўшанаваннямі як афіцэр польскага войска на могілках у Тыкоціне.
Творчасць
Калекцыя твораў, выкананых на фанеры, палатне, што засталіся пасля смерці мастака, складае больш за 100 адзінак. Сярод іх можна выдзеліць шэраг выразных тэм: старажытная архітэктура, старыя стадолы, пейзажы. Творца маляваў пераважна пейзажы, матывы для якіх знаходзіў на ўсходніх межах Польшчы. Адлюстроўваў даліны рэк, самотныя дрэвы, але перад усім у яго выявах заслугоўвае ўвагі неба. Вялікую групу склалі працы з архітэктурнай тэматыкай: ён прадстаўляў касцёлы, цэрквы, сінагогі, такім спосабам звяртаючы ўвагу на шматкультурнасць усходніх межаў Польшчы. Мастацтва Зыгмунта Буйноўскага ўзыходзіць да эстэтычных традыцый майстра пейзажу Яна Станіслаўскага.
Юр’еў дзень (асенні)
Асенні (зімні) Юрай, ці Юр'еў дзень — дзень народнага календара ва ўсходніх славян, прымеркаваны да царкоўнага свята ў гонар асвячэння  Велікамучаніка Георгія ў Кіеве.
У іншых мясцовых традыцыях таксама ёсць асеннія святы ў гонар Георгія Перамаганосца, напрыклад, дзень абнаўлення (асвячэння) яго храма ў Лідзе ці грузінскі Гіяргоба  у памяць калесавання велікамучаніка.
Гістарычная аснова
У рускіх князёў, пачынаючы з князя Уладзіміра, існаваў звычай будаваць храмы ў гонар іх нябесных ахоўнікаў — святых, імёны якіх яны насілі. Вялікі князь Яраслаў Мудры (1019—1054), які пры хрышчэнні атрымаў імя Георгій, прытрымліваючыся гэтай традыцыі, заснаваў храм і манастыр ў імя святога велікамучаніка Георгія Пераможца.
знаходзіўся перад брамай Святой Сафіі Кіеўскай. На яго будаўніцтва князь Яраслаў адпусціў шмат сродкаў, а ў яго стварэнні ўдзельнічала вялікая колькасць будаўнікоў. Асвяціў узведзены храм свяціцель Іларыён, мітрапаліт Кіеўскі, 9 снежня 1054 года, пасля чаго было прызначана царкоўнае святкаванне гэтай падзеі. Свята прыжылося і глыбока ўкаранілася ў народзе, увабраўшы ў сябе народныя звычаі і вераванні.
Народная міфалогія і прыкметы
Юрый лічыўся апекуном свойскай і лясной жывёлы, ваўкоў. У гэты дзень ён нібыта выпускаў ваўкоў аж да вясенняга Юр'я: «Асенні Юрай адмыкае раты ваўкам, такім чынам, з гэтага дня крыважэрныя ваўкі пачынаюць хадзіць табунамі і нападаць на скаціну».
Юрый і надвор'е
Пра Юр'я гаварылі, што ён «грудай гвоздзіць». Юрай і Мікола святкуюцца і вясною, і восенню з невялікім перапынкам адзін пасля другога. Гэтыя святыя разам пастаўлены і ў шматлікіх веснавых і восеньскіх прыказках:
У побыце
Пасля свята больш не выганялі на пашу кароў, даглядалі коней. У дзень зімняга Юр'я падстрыгаюць грывы і хвасты коням, а таксама аднімаюць ад кабыл жарабят-смактуноў і ставяць іх у асобныя хлявы да вясны.
Феадальныя звычаі
Да сярэдзіны XV ст. сяляне мелі права пераходзіць ад аднаго гаспадара да другога пасля заканчэння ўсіх палявых работ, перад пачаткам зімы. Затым гэта права было абмежавана строга акрэсленым тэрмінам — за тыдзень да Юр'евага дня (26 лістапада па старым стылі) ці тыдзень пасля яго. А ў канцы XVI ст. быў забаронены пераход сялян і ў Юр'еў дзень, яны былі канчаткова замацаваны за феадаламі. У гэтай сувязі і ўзнік выраз «Вось табе, бабка, і Юр'еў дзень», які пасля, як вокліч расчаравання, стаў прымяняцца і ў іншых маўленчых сітуацыях.
Дзабхан
Дза́бхан  (Завхан гол) — рака на захадзе Манголіі.
Джордж Уолд
Джордж Уолд (George Wald,, Нью-Ёрк — ) — амерыканскі вучоны ў галіне біяхіміі. Член Нацыянальнай АН ЗША (1950), Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук.
Скончыў Вашынгтонскі каледж Нью-Ёркскага ўніверсітэта (1927), Калумбійскі ўніверсітэт (1932, доктар філасофіі). З 1932 года член Нацыянальнага даследчага савета ЗША, з 1934 года ў Гарвардскім універсітэце (у 1948-68 гадах прафесар біялогіі). Навуковыя працы па біяхіміі, фізіялогіі і эвалюцыі зроку, па пытаннях узнікнення жыцця і біялагічнай эвалюцыі. Выявіў шлях распаду (прыроду выцвітання) радапсіну, адкрыў вітаміны рэцінол і дэгідрарэцінол у рэцэптарах сеткавай абалонкі вока. Нобелеская прэмія па фізіялогіі і медыцыне (1967) (разам з Р. А. Гранітам і Х. К. Хартлайнам).
Джэтым
Джэтым — горны хрыбет у Цянь-Шані, на поўдзень ад хрыбта Тэрскей-Алатау, у Кыргызстане. Даўжыня каля 120 км, вышыня да 4931 м. Пераважае высакагорны рэльеф. Уздоўж паўднёвага падножжа цячэ рака Нарын. На схілах стэпавая, лугава-стэпавая і лугавая расліннасць. Ва ўсходняй частцы — ледавікі.
Распуцін
Распуцін — рускае прозвішча.
Амасалік
Амасалік (Ammassalik Kommune, Ammassalip Kommunia) — паўднёвы з двух муніцыпалітэтаў Усходняй Грэнландыі (Туну). 1 студзеня 2009 года скасаваны, увайшоў у склад камуны Сермерсок.
Маючы плошча 232100 км², дзякуючы ўключанаму ледзяному шчыту, з'яўляўся найбуйнейшым муніцыпалітэтам Грэнландыі. Заходняя мяжа праходзіла па 44° заходняй даўгаты, паўночная — па 62° паўночнай шыраты, усходняя мяжа пралягала па Дацкаму праліву.
Насельніцтва муніцыпалітэта — 3 031 чал. на 1 студзеня 2005 г. Галоўным чынам засяроджана каля сталіцы Тасілака (1 849 чал.), размешчанай на востраве Амасалік (772 км²). Паселішчы ў радыусе 80 км. — Ікатэк (1), Кернертуарсіўт (закінуты), Ісарток (120), Кулусук (310), Куміўт (392), Сермілігак (212), Тынітэкалак (148).
Шот-эль-Джэрыд
Джэрыд, шот-эль-Джэрыд — бяссцёкавая ўпадзіна ў цэнтральная частцы Туніса, на вышыні 16 м. Даўжыня 120 км, шырыня 60 км. У час зімовых дажджоў ператвараецца ў мелкае салёнае возера, у сухі час года перасыхае. Вакол Джэрыда крыніцы прэсных грунтавых вод і артэзіянскія калодзежы з аазісамі.
Пеніца
Пе́ніца (, Пеница) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Сыродскага сельсавета.
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Прудоцкага сельсавета.
Тайланд Мастэрс 1999 (снукер)
Тайланд Мастэрс 1999 — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 1 па 7 сакавіка 1999 года ў Ambassador Hotel у Бангкоку, Тайланд. Турнір стаў 14-м розыгрышам Тайланд Мастэрс, які быў заснаваны ў 1984 годзе, але быў нярэйтынгавым спаборніцтвам. Прызавы фонд чэмпіянату склаў £295,000, з якіх £50,000 атрымаў пераможца.
Манітсок
Манітсок (Maniitsoq), або Сукертапен (Sukkertoppen) — горад у камуне Кеката (Грэнландыя).
Гісторыя
Горад быў заснаваны ў 1755 г. на месцы цяперашняга Кангаміўта, але перамешчаны ў 1782 г. на сваё цяперашняе месца. Археалагічныя раскопкі гавораць пра знаходжанне першых людзей яшчэ 4 тыс. гадоў назад. Галоўным чынам, сляды знаходзяць у наваколлях Сакака, пераважна культуры Туле. Еўрапейцы ўпершыню наведалі рэгіён толькі ў XVII ст. У 1832 г. была пабудавана кітабойная станцыя. У 2000 г. быў здадзены ў эксплуатацыю аэрапорт.
Да 2009 года з'яўляўся сталіцай аднайменнага муніцыпалітэта цэнтральнай часткі Заходняй Грэнландыі. Межаваў з Нукам на поўдні, Амасалікам на ўсходзе і Сісіміўтам на поўначы. Плошча склада 79500 км², насельніцтва муніцыпалітэта 3489 чал. (2007) з іх 2801 чал. у самым горадзе. Астатняе насельніцтва было размеркавана паміж Атамікам, Напасокам і Кангаміўтам. Паводле новага падзелу ўключаны ў склад камуны Кеката.
Геаграфія і клімат
Горад размешчаны ў глыбіні краіны з альпійскім ландшафтам, за ім ўздымаюцца горы вышынёй да 2000 м. У горах знаходзяць розныя каштоўныя камяні, як алмаз, рубін, лазурыт. Тэмпература змяняецца ад +20 °C улетку да −40 °C узімку. З жывёл сустракаюцца паўночныя алені, а з 1960-х — аўцабыкі.
Эканоміка
На сённяшні дзень асноўная крыніца даходу Манітсока — кітабойны промысел, паляванне на цюленяў, трасковае рыбалоўства, лоўля крэветкі і краба. Таксама расце турызм, прыкладна за 30 км на паўночны ўсход ад горада ляжыць ледавік Апасіўт, месца заняткаў як горнымі так і бегавымі лыжамі. З-за мноствы мастоў, якія злучаюць суседнія астраўкі Манітсок называюць грэнландскай Венецыяй.
Гл. таксама
Адміністрацыйны падзел Грэнландыі
Прэм’ер-ліга 2003 (снукер)
Прэм'ер-ліга 2003 (Premier League Snooker 2003) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 11 студзеня па 11 сакавіка 2003 года ў Вялікабрытаніі. Турнір стаў 18-м розыгрышам прэм'ер-лігі, якая была заснавана ў 1987 годзе пад назвай Матчрум-ліга.
Прэм’ер-ліга 2001 (снукер)
Прэм'ер-ліга 2001 (Premier League Snooker 2001) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 6 студзеня па 13 мая 2001 года ў Вялікабрытаніі. Турнір стаў 16-м розыгрышам прэм'ер-лігі, якая была заснавана ў 1987 годзе пад назвай Матчрум-ліга.
Прэм’ер-ліга 2000 (снукер)
Прэм'ер-ліга 2000 (Premier League Snooker 2000) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 8 студзеня па 6 мая 2000 года ў Вялікабрытаніі. Турнір стаў 15-м розыгрышам прэм'ер-лігі, якая была заснавана ў 1987 годзе пад назвай Матчрум-ліга.
Дзеравішча
Дзераві́шча (, Деревище) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Вялікааўцюкоўскага сельсавета.
Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Хобненскага сельсавета.
Муціжар
Муці́жар (, Мутижар) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Вялікааўцюкоўскага сельсавета.
У 1926—1927 гадах цэнтр Муціжарскага сельсавета. Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Хобненскага сельсавета.
Мінская фабрыка-кухня
Мі́нская фа́брыка-ку́хня — будынак у Мінску па вуліцы Свярдлова, 2. Пабудаваны ў 1936 годзе (архітэктар І. Грубер), мае рысы канструктывізму. У пасляваенныя гады некалькі разоў рэканструяваная. Зменены знешні выгляд і ўнутраная планіроўка.
Гісторыя
Будаўніцтва фабрыкі-кухні ў Менску планавалася з канца 1920-х гадоў. У пачатку 1930 года ў друку з’явіліся праекты будынка, будаўніцтва пачалося 8 сакавіка. Афіцыйнай датай адкрыцця лічыцца 1936 год. У часе нямецкай акупацыі ў Другую сусветную вайну на будынку месціўся надпіс «Hotel Deutsches Haus», там была гасцініца і сталовая. У вайну будынак не быў пашкоджаны, і неўзабаве ўведзены ў эксплуатацыю.
Пасля рэстаўрацыі 2019 года ў будынку размясціліся офісныя памяшканні.
Сусветная снукерная серыя 2008/2009 – Гранд-фінал
Сусветная снукерная серыя 2008/2009 — Гранд-фінал — выніковы турнір прафесійна-аматарскай сусветнай серыі па снукеры, які праходзіў з 8 па 10 мая 2009 года ў Pavilhão Arena, у Партымане, Партугалія.
Адміністрацыйны падзел Грэнландыі
Адміністрацыйна Грэнландыя падзелена на 4 камуны (Kommuner, Kommunia); таксама муніцыпалітэты — municipality). Новы адміністрацыйны падзел краіны набыў моц з 1 студзеня 2009 года. Новыя камуны складзены з ранейшых 18 камун, па-ранейшаму неўключанымі застаюцца авіябаза Туле (Пітуфік) і Паўночна-Усходні Грэнландскі нацыянальны парк.
Самая маленькая і паўднёвая камуна Куялек уключае былыя камуны Нанорталік, Какарток і Нарсак. Самая паўночная камуна Касуітсуп уключае былыя камуны Канак, Уманак, Упернавік, Кекертарсуак, Ілулісат, Касіянгуіт і Асіят. Камуна Кеката ўключае былыя камуны Манітсок, Сісіміўт і Кангатсіяк. Сталічная камуна Сермерсок уключае ранейшыя камуны Нук, Паміўт, Івітут і ўсходнія Амасалік і Ітакартарміт.
Цэнтры былых камун лічацца гарадамі (by), усе астатнія населеныя пункты — пасёлкамі (bygd).
Заўвага: Пасля новага адміністрацыйнага падзелу краіны 1 студзеня 2009 года адзнакі плошчы занадта вялікія, таму прынятая агульная плошча Грэнландыі складае 2 166 086 км².
Падзел да 2009 года
Да 2009 года Грэнландыя складалася з трох тэрыторый (рэгіёнаў): Кіта (Заходняя Грэнландыя), Туну (Усходняя Грэнландыя) і Авана (Паўночная Грэнландыя), межы якіх праходзілі практычна па прамой па лядовым шчыце, мяжа паміж Усходняй і Заходняй Грэнландыяй пралягала па 44° заходняй даўгаты. Кожная тэрыторыя мела дадатковы падзел на камуны (муніцыпалітэты): Кіта складалася з 15-ці, Туну з дзвюх, Авана — адной. Некаторыя землі не ўваходзілі ў склад камун і тэрыторый — Паўночна-Усходні Грэнландскі нацыянальны парк, размешчаны як ва Усходняй, так і ў Паўночнай Грэнландыі, а таксама авіябаза Туле, размешчаная побач з Канакам.
Кіта (Заходняя Грэнландыя)
(з поўдня на поўнач). Паўднёвая частка: Цэнтральная частка: Паўночная частка:
Пётр Нонхарт
Пётр Но́нхарт (Nonhardt, Nonhaart, Nonharteken; ? — 1633) — беларускі архітэктар і будаўнік.
Паходзіў з Галандыі. 3 1611 года загадваў каралеўскімі збудаваннямі ў Вільні, начальнік каралеўскіх фартыфікацый y Вялікім Княстве Літоўскім.
Ажаніўшыся з пратэстанткай Падбярэзскай, займеў пасады віленскага гараднічага і будаўнічага. Як высокакваліфікаваны прафесіянал, быў адпаведна ацанёны і атрымаў Гайцюнішкі. Верагодна, што адзіная дачка Пятра, Сузана, выйшла замуж за Юрыя Храптовіча (1586—1650), ваяводу навагародскага, і перадала яму ў пасаг Гайцюнішкі.
Пабудаваў палац y Вільні (пасля 1610), дом-крэпасць Нонхартаў у Гайцюнішках.
Сірыя Палесцінская
Сірыя Палесцінская (Syria Palaestina) — рымская правінцыя, утвораная на месцы Іўдзеі пасля прыгнечання паўстання Бар-Кохбы ў 135 годзе. Праіснавала да канца IV стагоддзя, пасля чаго была падзелена на тры Палесціны (I, II, III). Сталіцай правінцыі заставаўся горад Кейсарыя, які ператварыўся ў важны хрысціянскі цэнтр (тут жылі Арыген і Еўсевій Кесарыйскі).
Упершыню словазлучэнне «Сірыя Палесцінская» сустракаецца ў грэчаскага гісторыка Герадота
Рымскія ўлады праводзілі палітыку элінізацыі рэгіёна, будуючы амфітэатры, тэрмы, акведукі. Слова Іўдзея і Іерусалім больш не сустракаліся ў дакументах таго часу. На месцы Іерусаліма быў узведзены рымскі горад Элія Капіталіна, у цэнтры якога быў збудаваны храм Юпітэра. Былі пабудаваны такія гарады як Елеўферопаль і Нікопаль.
Шымон Бар-Кохба
Шымон Бар-Кохба (שמעון בר כוכבא з арамейскага — Шымон сын зоркі) — правадыр паўстання іўдзеяў супраць рымлян пры імператары Адрыяне, у 131—135 гг. н.э.
Біяграфія
На працягу 115—118 гадоў іўдзеі тры разы беспаспяхова спрабавалі пакласці канец рымскаму панаванню; нарэшце, у 130 г., неадкладна пасля ад'езду Адрыяна з Сірыі, падрыхтаванае ўпотай паўстанне пачалося зноў — і на чале руху стаў Бар-Кохба.