cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рэмбрант
Жывапіс
3 1631 (жыў у Амстэрдаме) пісаў пераважна заказныя партрэты, аўтапартрэты і партрэты сваіх блізкіх. Творы адметныя пластычнасцю, эксперыментамі ў пошуках псіхалагічнай выразнасці, дэтальнай перадачай рысаў твару, адзення, каштоўнасцей, часам тэатралізаванымі эфектамі. У карціне «Урок анатоміі доктара Н. Цюлпа» (1632) па-наватарску вырашыў праблему групавога партрэта праз наданне кампазіцыі дынамічнай разняволенасці партрэтаваных і аб'яднанне іх адзіным дзеяннем. У «Аўтапартрэце з Саскіяй» («Вясёлая кампанія», каля 1635), які вызначаецца свабоднай манерай жывапісу, мажорным, напоўненым святлом залацістым каларытам, адышоў ад тагачасных мастацкіх канонаў, выявіўшы жыццёвую непасрэднасць кампазідыі. У карціне «Даная» (1636) проціпаставіў рэнесансавым пачуццёва-цялесным ідэалам прыгажосці адухоўленасць і цеплыню інтымнага чалавечага пачуцця. Сярод іншых твораў гэтага перыяду: партрэты «Вытанчаная пара ў інтер'еры», «Партрэт бурграфа», «Саскія ўсміхаецца» (усе 1633). Рэмбрандт ператвараў у псіхалагічныя эцюды рэлігійныя і міфалагічныя карціны: «Святая сям'я» (1631), «Выкраданне Еўропы» (1632), серыя «Пакуты Хрыстовы» (1633—39), «Флора» (1634), «Ахвярапрынашэнне Аўраама», «Выкраданне Ганімеда» (абедзве 1635), «Асляпленне Самсона» (1636), «Вяселле Самсона» (1638). Евангельскія сюжэты часта тлумачыў як сцэны з жыцця народа («Прыпавесць аб работніках на вінаградніку», 1637). Зыходзячы з жыццёвых назіранняў, Рэмбрандт дасягнуў высокіх мастацкіх абагульненняў, якія захоўваюць за яго шэдэўрамі значэнне вечных каштоўнасцей («Вячэра ў Эмаусе», «Даная», 1636)
У 1640-я г. паміж творчасцю Рэмбранта і эстэтычнымі патрабаваннямі тагачаснага грамадства адбыўся канфлікт, апагеем якога стала непрыняцце заказчыкамі групавога партрэта «Начная варта» (1642), вырашанага праз героіка-прыўзнятую кампазіцыю, больш уласцівую для гістарычнай карціны.
Творчасць наступнага перыяду страціла знешнюю эфектнасць і мажорнасць, работам уласцівы нарастанне інтэнсіўнасці светлавых эфектаў, якія запаўняюць усю кампазіцыю і вызначаюць форму і фактуру выяў, пастознасць пісьма, цікавасць да пабудовы і архітэктонікі прасторы : «Давід і Іанафан» (1642), «Дзяўчына каля акна», «Святая сям'я» (абодва 1645), «Пакланенне вешчуноў» (1648), «Хрыстос у Эмаўсе» (1648), «Партрэт старога ў чырвоным» (1652—54), «Вірсавія», «Партрэт жонкі брата мастака» (абодва 1654), «Бласлаўленне Іакава» (1656), «Сын Цітус чытае» (1657), «Асур, Аман і Эсфір» (1660), «Змова Юлія Цывіліса» (1661), «Давід і Урыя» (1665) і інш. Каля 1668—69 стварыў манументальнае палатно «Вяртанне блуднага сына», у якім віртуозна перадаў складаную гаму глыбокіх чалавечых пачуццяў.
Стрыманая залаціста-чырвоная гама, лаканічны малюнак і мігаценне святла надавалі маляўнічай манеры Рэмбрандта асаблівасць і эмацыйную выразнасць. Даследчыкі з цяжкасцю падбіраюць словы для апісання густых «фарбаў, якія пераліваюцца і цьмеюць у залацістай імзе», нанесеных на палатно шпатэлем, ці мастыхінам :
Актыўнае дзеянне адсутнічае, статычныя, знешне стрыманыя персанажы, часам ахінутыя ззяннем парчовых адзенняў, выступаюць з зацененай прасторы, якая атачае іх. Пануючыя цёмныя залаціста-карычневыя тоны падпарадкоўваюць сабе ўсе фарбы, сярод якіх асаблівая роля належыць падпаленым знутры, падобна цьмеючым вуглям, адценням чырвонага. Густыя рэльефныя мазкі, працятыя рухам святланоснай фарбавай масы, спалучаюцца ў зацененых зонах з напісанымі тонкім пластом празрыстымі лесіроўкамі. Фактура фарбавай паверхні твораў позняга Рэмбранта здаецца мігатлівай каштоўнасцю. Хвалюючая чалавечнасць яго вобразаў адзначана таямнічай прыгажосцю.
Рэмбрандт зрабіў вялікі ўклад у развіццё сусветнага рэалістычнага жывапісу.
Графіка
Неад'емнай часткай мастацкай спадчыны Рэмбранта з'яўляецца графіка. Да яе майстар звяртаўся яшчэ ў ранні перыяд. Як і ў жывапісных творах, у афортах, малюнках пераважаюць біблейскія тэмы. Яны яскрава перадаюць глыбіню светаўспрымання Рэмбранта.
Аўтар афортаў «Прадавец пацучынага яду» (1632), «Тры дрэвы» (1643) і інш. Такія лісты, як, «Хрыстос вылечвае хворых» («Аркуш у сто гульдэнаў», 1649), «Сляпы Товій» (1651), «Пакланенне пастухоў» (1662), «Тры крыжы» (1653), «Хрыстос у Эмаусе» (1654), напоўнены глыбокай унутранай значнасцю. Ім уласцівы манументальны размах, жывапіснасць, складаныя святлоценявыя пераходы.
Пасмяротная слава
Чалавецтву спатрэбілася два стагоддзі, каб у поўнай меры ацаніць значэнне творчасці Рэмбранта. Хоць яшчэ Джавані Кастыльёнэ і Джавані Батыста Т'епола натхняліся яго афортамі, адвага Рэмбранта-жывапісца і трапнасць яго назіранняў у якасці рысавальшчыка ўпершыню атрымалі прызнанне ў XIX стагоддзі, калі мастакі рэалістычнай школы Курбэ (а ў Расіі — перадзвіжнікі) супрацьпаставілі яго глыбока прачулую паэзію святла і цені беспярэчнай дакладнасці і выразнасці французскага акадэмізму.
Яшчэ сто гадоў назад самым вялікім зборам рэмбрантаўскіх палотнаў мог пахваліцца Імператарскі Эрмітаж, аднак у XX стагоддзі частка гэтага збору была распрададзена, некаторыя карціны былі перададзены ў Пушкінскі музей, аўтарства іншых было аспрэчана. На працягу ўсяго XX стагоддзя галандцы вялі карпатлівую працу па скупцы палотнаў Рэмбранта і іх вяртанні на радзіму; у выніку гэтых намаганняў найбольшую колькасць карцін Рэмбранта можна цяпер пабачыць у амстэрдамскім Рэйксмюсеуме. Адна з цэнтральных плошчаў Амстэрдама, Botermarkt у 1876 годзе атрымала сучасную назву Плошча Рэмбранта (нідэрл. Rembrandtplein) у гонар вялікага мастака. У цэнтры плошчы знаходзіцца помнік Рэмбранту. У амстэрдамскім доме мастака з 1911 года таксама дзейнічае музей, дзе выстаўлены пераважна афорты. У 2009 годзе імем мастака быў названы кратар на планеце Меркурый, які з'яўляецца адным з самых вялікіх у Сонечнай сістэме.
Праблемы атрыбуцыі
Адной з невырашальных праблем для даследчыка творчасці Рэмбранта да апошняга часу заставалася велізарная колькасць копій і рэплік з яго палотнаў, якія са спрадвечных часоў праходзілі ў каталогах пад яго імем. Так, напрыклад, вядома дзесяць версій карціны «Юда вяртае трыццаць срэбнікаў», якія немагчыма адназначна прыпісаць пэўнаму мастаку.
Лубніўка
Лубніўка (Лу́бнівка) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Пол Эдгар Філіп Марцін
Пол Эдгар Філіп Марцін (Paul Edgar Philippe Martin; нар., Уінсар, Антарыа) — канадскі палітык і бізнесмен, былы лідар Ліберальнай партыі Канады, прэм’ер-міністр (12 снежня 2003 — 6 лютага 2006).
Браніслава Баскіна
Пяціразовая чэмпіёнка Беларусі (1934, 1935, 1936, 1952, 1954), сярэбраная (1937) і бронзавая прызёрка (1955).
Удзельніца першага і другога.
Жыла ў Бабруйску, працавала ў філіяле Дзяржбанка.
Сульжычы
Сульжы́чы (, Сульжичи) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пяршайскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Яршэвіцкага сельсавета.
NGC 5419
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Персанальны камп’ютар
[[Image:Personal computer, exploded.svg|thumb|Базавыя кампаненты персанальнага камп’ютара:
1) манітор
2) мацярынская плата
Джустэнічэ
Джусценічэ (Giustenice) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Савона.
Насельніцтва складае 947 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 54 чал./км². Займае плошчу 17 км². Паштовы індэкс — 17020. Тэлефонны код — 019.
Рычы (заказнік)
Рычы — гідралагічны заказнік рэспубліканскага значэння ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчаны за 30 км на паўночны захад ад горада Браслаў (на мяжы з Латвіяй). Утвораны ў 1979 годзе, пасля пераўтварэння ў 2007 годзе яго плошча складае 1390 га.
Джустэнічэ
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Рычы (заказнік)
Апісанне
У межы заказніка ўваходзіць возера Рычы, паўночная частка якога знаходзіцца ў Латвіі ў прыродным парку «Сілене». Рычы разам з перспектыўным заказнікам мясцовага значэння «Сіта» разглядаецца як перспектыўная трансмежавая асабліва ахоўная прыродная тэрыторыя «Рычы — Сілене — Сіта» (Беларусь — Латвія).
Возера Рычы ўяўляе сабой маляўнічы вадаём, які захаваўся ў натуральным стане, з унікальным рэліктавым фаўністычным комплексам водных беспазваночных (даўгахвостая лімнакалянус, роднасная пантапарэя, бакаплаў Палласа). Гэта другое па велічыні возера ў Беларусі, найбольшая глыбіня складае 51,9 м. Па складзе іхтыяфаўны возера Рычы адносіцца да сігава-снеткавых вадаёмаў. Сустракаюцца шчупак, плотка, ялец, язь, гальян, чырвонапёрка, лінь, пячкур, верхаводка, густяра, лешч, залаты карась, уюн, сом, мянтуз, акунь і інш.
Персанальны камп’ютар
4) аператыўная памяць (RAM)
Рычы (заказнік)
Апісанне
У паўночна-заходняй частцы заказніка працягваецца ланцужок марэнавых пагоркаў, якія ўтвараюць граду, што ўзвышаецца на 12-18 м над паверхняй вады. Марэнныя грады і ўзгоркі, якія знаходзяцца ў цэнтральнай частцы заказніка, маюць мерыдыянальную накіраванасць і меншую адносную вышыню (14-16 м), чым у паўночна-заходняй частцы. Максімальных вышынь дасягае марэнная града, размешчаная ва ўсходняй частцы заказніка. Камавы пагорак грады мае абсалютную адзнаку 177,8 м. Разнастайнасць формаў рэльефу абумовіла фарміраванне на тэрыторыі заказніка складанага і кантраснага глебавага покрыва. Дамінуюць западзіны з дзярнова-падзолістымі глебамі, якія развіваюцца на марэнавых суглінках і супесях. Для падводнай часткі катлавіны возера характэрна частае чаргаванне меляў і глыбакаводных западзін, плыткіх заліваў і глыбокіх плёсаў.
Персанальны камп’ютар
5) карты пашырэння
Рычы (заказнік)
Апісанне
У флоры заказніка адзначана 559 відаў сасудзістых раслін. Гэтая лічба для невялікай тэрыторыі даволі высокая, прычым трэба ўлічыць, што ён размешчаны ў межах Беларускага Паазер’я, дзе флора некалькі бяднейшая ў параўнанні з цэнтральнымі і паўднёвымі рэгіёнамі рэспублікі. Такое багацце і разнастайнасць флоры тлумачыцца складанасцю і мазаічнасцю экатопаў, якія прадстаўлены ў межах заказніка. На тэрыторыі заказніка расце палушнік азёрны — расліна, якая знаходзіцца пад аховай, а таксама выяўлены месцы вырастання іншых рэдкіх відаў раслін, занесеных у Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь: мякатніцы адналістай, пуханоса альпійскага, тайніка яйкападобнага.
Возера Рычы з’яўляецца адным з буйных вадаёмаў на памежнай тэрыторыі Беларусі і Латвіі са своеасаблівай флорай азёр ледніковага паходжання, якая мае сваю спецыфіку. Пасечанасць берагавой лініі, наяўнасць шэрагу разліваў, разнастайнасць донных адкладаў, высокая празрыстасць вады ствараюць умовы для добрага развіцця макрафітаў. Паўпагружаныя расліны агібаюць берагавую лінію і выспы паласой 10-15 м, пашыраючыся на мысах да 50-70 м. Найбольшае развіццё з паўпагружаных відаў атрымалі трыснёг звычайны і чарот азёрны. Каля самага берага ў зарасніках надводных раслін часта сустракаюцца маннік вялікі, аер балотны, хвошч прырэчны, сітняг балотны. Шырокае распаўсюджанне атрымалі вадаплаўных раслін, у прыватнасці, скарбонка жоўтая і ўрэчнік, які плавае ў паўднёва-ўсходніх залівах.
Персанальны камп’ютар
7) аптычны прывад CD/DVD-ROM
Рычы (заказнік)
Апісанне
У флоры заказніка шмат лекавых, харчовых, дэкаратыўных і іншых гаспадарча-каштоўных відаў раслін. Гэта маліна звычайная, ажына шызая, святаяннік прадзіраўлены, валяр’яна лекавая, сардэчнік пяцілопасны, парэчка чорная і пухнатая, баркун лекавы, люцэрна серпападобная і іншыя.
Персанальны камп’ютар
8) цвёрды дыск (HDD)
Рычы (заказнік)
Апісанне
Некаторыя прадстаўнікі флоры заказніка ўключаны ў асаблівы спіс Чырвонай кнігі Беларусі як дэкаратыўныя, лекавыя, харчовыя і іншыя гаспадарча-каштоўныя віды раслін, якія маюць патрэбу ў прафілактычнай ахове і рацыянальным выкарыстанні. Да дадзенай катэгорыі ставяцца ландыш майскі, першацвет вясновы, пералеска высакародная, званочак персікаліставы і іншыя.
Персанальны камп’ютар
9) мыш
Рычы (заказнік)
Апісанне
У заказніку назіраецца мазаічнасць прыродных экатопаў, што адлюстроўваецца на структуры флоры і расліннасці заказніка. Прыродныя комплексы рэгіёну адрозніваюцца высокай эстэтычнай каштоўнасцю, маюць высокі рэкрэацыйны патэнцыял. Хутарская сістэма рассялення паслужыла фактарам распаўсюджвання мелкаконтурных палёў з наборам цікавых у фларыстычных адносiнах сегетальных відаў раслін, даволі рэдкіх у цэнтральнай Еўропе. У флоры заказніка сустракаецца шэраг рэдкіх і ахоўных відаў раслін, некаторыя з якіх растуць паблізу межаў свайго натуральнага распаўсюджвання. Асаблівую значнасць заказніку надаюць балотныя фларыстычныя комплексы. Нароўні з паўночнай часткай возера, якая размешчана ў межах Латвіі, беларуская частка возера прадстаўлена некалькі іншымі экатопамі і ў далейшым магла б паслужыць добрым і даволі цэльным аб’ектам для стварэння трансгранічнай асабліва ахоўнай прыроднай тэрыторыі.
Персанальны камп’ютар
10) клавіятура
11) графічная карта.]]
Персанальны камп’ютар, персанальны камп’ютар, ПК, мікракамп’ютар, кошт, памеры і здольнасці якога робяць яго прыдатным для асабістага выкарыстання. Гэтую назву шырока папулярызавала карпарацыя «Apple Computer», прасоўваючы на рынку камп’ютар «Apple II» у канцы 1970-х—пачатку 1980-х гадоў, а пасля карпарацыя «IBM», прасоўваючы камп’ютар «IBM PC».
Маціў
Маціў (Ма́тів) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Навапэтрыўка (Мыкалаіўскі раён)
Навапэтрыўка (Новопетрі́вка) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Марэнціна
Марэнціна (Marentino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Assunzione di Maria.
Оберталь (Саар)
Оберталь (Oberthal) — камуна ў Германіі, у зямлі Саар. Уваходзіць у склад раёна Санкт-Вендэль. Насельніцтва — 6436 чалавек (31 снежня 2006 года). Займае плошчу 23,86 км². Афіцыйны код — 10 0 46116.
Абшчына падзяляецца на 4 сельскія акругі.
Амасонас
Амасо́нас (Amazonas, на кечуа: Amarumayu suyu) — адзін з 24-х дэпартаментаў Перу. Адміністрацыйны цэнтр — Чачапояс.
Мэжырычча (Сакальскі раён)
Мэжырычча (Межи́річчя) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Хуан дэ Баргонья
Хуан дэ Баргонья (каля 1470—1536) — мастак Высокага Адраджэння. Нарадзіўся ў Бургундскім герцагстве, верагодна, перад тым, як яно спыніла існаванне як незалежная дзяржава, працаваў у Іспаніі прыкладна з 1495 па 1536 год. Распісваў у 1495 годзе кляштар сабора Таледа. Кампазіцыі Баргоньі добра збалансаваныя з тонка прамаляванымі фігурамі ў элегантных спакойных позах. Яны размешчаны альбо на фоне адкрытых прастор, якія вядуць да скалістых пейзажаў, альбо да драпіроўкі вышытай золатам. У гэты перыяд у Іспаніі дзейнічаў шэраг замежных мастакоў, у тым ліку Хуан дэ Фландэс.
Канец дзён
«Канец дзён» (End of Days) ― містычны баявік 1999 года з Арнольдам Шварцэнэгерам у галоўнай ролі.
Рэпрэсіі ў РСЧА (1937—1938)
Рэпрэсіі ў РСЧА 1937—1938 — маштабныя палітычныя рэпрэсіі («чысткі») у дачыненні да каманднага і начальніцкага складу РСЧА і РСВМФ, якія вылучаюцца даследчыкамі як адна з праяў, складовая частка палітыкі «» ў СССР, якая з’явілася, у сваю чаргу, прамым следствам культу асобы Сталіна. Фактычна пачаліся ў другой палове 1936 года, але найбольшы размах набылі пасля і сямі іншых высокапастаўленых вайскоўцаў у маі-чэрвені 1937 года; на 1937—1938 гады прыйшоўся іх пік, а ў 1939—1941, пасля рэзкага спаду, яны працягваліся з істотна меншай інтэнсіўнасцю. Рэпрэсіі выяўляліся ў звальненнях па палітычных матывах, арыштах і вынясенні прысудаў па сфабрыкаваных справах.
Ахвярамі беззаконня і фальсіфікаваных абвінавачванняў сталі тысячы камандзіраў і байцоў РСЧА і РСВМФ. Асноўны ўдар палітычных рэпрэсій быў накіраваны супраць каманднага складу вышэйшага звяна: намеснікаў наркама абароны СССР, камандуючых войскамі ваенных акругаў (флатоў), іх намеснікаў, камандзіраў карпусоў, дывізій, брыгад. Значна пацярпеў камандна-начальніцкі склад упраўленняў і штабоў у адпаведных звёнах, прафесарска-выкладчыцкі склад ваенна-навучальных устаноў.
Асноўную масу ахвяр палітычных рэпрэсій у Чырвонай Арміі ў перадваенныя гады склалі так званыя ўдзельнікі «ваенна-фашысцкай змовы» і «праватрацкісцкіх арганізацый», справы якіх разглядаліся Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР. Для атрымання неабходных паказанняў ад падследных яны ў масавым парадку падвяргаліся здзекам, збіццю і катаванням. Прымяненне «мер фізічнага ўздзеяння» падчас следства ў дачыненні да «ворагаў» і «шпіёнаў» было санкцыянавана вышэйшым партыйным і дзяржаўным кіраўніцтвам СССР. Пераважная большасць камандзіраў, начальнікаў і палітработнікаў, абвінавачаных ва ўдзеле ў «ваенна-фашысцкай змове», былі прысуджаныя да вышэйшай меры пакарання — расстрэлу. Толькі некаторым з іх гэты прысуд, не прыведзены ў выкананне неадкладна, быў пасля заменены папраўча-працоўнымі лагерамі.
Існавалі таксама рэпрэсіі ў СА 1950—1951.
Маштабы звальненняў
Звесткі аб колькасці звольненых з РСЧА ўтрымліваюцца ў шэрагу статыстычных даведак УКНС РККА, якія выкарыстоўваюцца ў цяперашні час большасцю гісторыкаў. Да іх адносяцца: даведка Я. А. Шчадзенкі, накіраваная ў ЦК ВКП (б) у 1940 г., якая змяшчае звесткі аб колькасці звольненых з РСЧА без ВПС (на яе спасылаюцца Уколаў і Іўкін, Мельцюхоў, Сувеніраў, Пячонкін, Чэрушаў, Лазараў); шэраг статыстычных дакументаў УКНС, апублікаваных Чэрушавым у 1998 г. (на іх спасылаюцца сувеніраў, Чэрушаў, Мільбах); «Даведка аб ліку звольненага камначскладу ў 1937 і 1938 гадах па ваенных званнях» на яе спасылаюцца Пячонкін, Чэрушаў). Акрамя таго, Камал і Сувеніраў прыводзяць дадзеныя аб звольненых з РСЧА афіцэрах ВПС. Звесткі аб звальненнях з РСВМФ прыводзяцца ў працах Блізнічэнкі і Мільбаха.
Не ўсе названыя ў гэтых даведках афіцэры былі звольненыя па палітычных матывах. Вызначэнне дакладнага ліку звольненых па гэтых матывах выклікае ў гісторыкаў пэўныя цяжкасці, іх меркаванні зведзены ў табліцу:
Асобыя аддзелы
У 1934-38 гг. ваенная контрразведка як Асобы (са снежня 1936 — 5-ы) аддзел уваходзіла ў склад Галоўнага ўпраўлення дзяржаўнай бяспекі (ГУДБ) НКУС СССР. У сакавіку 1938 года са скасаваннем ГУДБ, на базе 5-га аддзела было створана 2-е ўпраўленне (асобых аддзелаў) НКУС СССР. Ужо ў верасні 1938 года, у ходзе чарговай рэарганізацыі, праведзенай па ініцыятыве новага першага намесніка наркама Л. П. Берыі, ГУДБ было адноўлена, а 2-е кіраванне ўвайшло ў яго ў якасці 4-га (асобага) аддзела.
У падначаленні ў цэнтральных органаў знаходзіліся асобыя аддзелы (АА) у РСЧА, РСЧФ, войсках НКУС.
У функцыі начальніка, намесніка і оперупаўнаважаных асобага аддзела НКУС уваходзіла:
Парадак і практыка санкцыянавання арыштаў
Для ўзгаднення арышту НКУС накіроўваў наркамам абароны (К. Я. Варашылаў) і РСВМФ (П. А. Смірноў, М. П. Фрыноўскі) т. зв. «даведку» на асобу, якая падлягае арышту. Сувеніраў паведамляе, што ў захоўваюцца цэлыя тамы такіх даведак АА ГУДБ НКУС СССР у адрас Варашылава з просьбай санкцыянаваць арышт аднаго або некалькіх афіцэраў, але не называе дакладнай колькасці. У адным дакуменце, датаваным жніўнем 1937 года, маюцца звесткі, што толькі па даведках, накіраваным І. М. Ляплеўскім Варашылаву, апошні санкцыянаваў арышт 142 афіцэраў. Сярод арыштаваных з санкцыі Варашылава: корпусныя камісары і, камдывы  і , камбрыгі Р. А. Капцэвіч і К. І. Сакалоў-Страхаў і інш.; На думку Сувенірава, большасць арыштаў у РСЧА санкцыянаваў менавіта Варашылаў. Вядома некалькі выпадкаў, калі Варашылаў адмовіўся даць санкцыю на арышт. Адзначаючы, што гэта хутчэй былі выключэнні з правіла, Сувеніраў прыводзіць сем такіх выпадкаў; сярод іх — палкоўнік Р. Я. Маліноўскі. Санкцыі на арышт таксама давалі намеснікі Варашылава — Гамарнік, Мехліс і Шчадзенка. Напрыклад, яшчэ 8 ліпеня 1936 года Гамарнік санкцыянаваў арышт двух батальённых камісараў, а Шчадзенка ў сярэдзіне 1938 года — 18 палітработнікаў ад палітрукоў да камісара. З чэрвеня па кастрычнік 1937 года права санкцыянаваць арышты афіцэраў аж да камандзіра палка і яму роўных было прадастаўлена ваенным саветам акругаў і флатоў, аднак статыстычных дадзеных на гэты конт няма. Санкцыянаванне арыштаў камандаваннем акругаў мела месца і ў 1938 годзе. Так, Блюхер санкцыянаваў арышт палкоўніка. Акрамя таго, пасля звальнення афіцэра, санкцыя на арышт з боку наркама ці каго-небудзь з функцыянераў РСЧА, надзеленага такім жа правам, ужо не патрабавалася. Паводле ацэнкі Шчадзенкі, каля 5 тысяч афіцэраў органы НКУС арыштавалі ўжо пасля звальнення з РСЧА.
Звестак аб маштабах санкцыянавання арыштаў пракурорамі ў літаратуры мала. Мелі месца розныя дзеянні пракурораў. Так, чва пракурора КВА  санкцыянаваў арышт камдзіва. Ваенная пракуратура ЦАФ санкцыянавала арышты 145 вайскоўцаў. Некаторая колькасць вайскоўцаў, прычым, мабыць, істотная, была арыштаваная наогул без санкцый пракурораў. Сярод іх армейскі камісар 2-га рангу, корпусны камісар і інш. Паводле звестак Мільбаха, больш за 2/3 вайскоўцаў ЦАФ былі арыштаваныя без санкцый пракурора.
Маштабы арыштаў
Гісторыкі лічаць, што статыстычныя даведкі УКНС не адлюстроўваюць рэальную колькасць арыштаваных афіцэраў РСЧА. Пайменна усталяваўшы істотную колькасць арыштаваных, Мільбах на прыкладах ЛВА і АЧДУА паказаў, што ў гэтых дакументах іх колькасць заніжана.
Метады следства
Падчас папярэдняга следства супрацоўнікі НКУС збіралі розныя матэрыялы, якія пацвярджалі прад’яўленыя падследнаму абвінавачванні. Да такіх матэрыялаў ставіліся, у прыватнасці, паказанні самога арыштаванага, дадзеныя на допытах і зафіксаваныя ў пратаколе, або ўласнаручныя заявы і паказанні. Арсенал следчых, перад якімі стаяла задача абавязкова атрымаць ад арыштаваных неабходныя паказанні, уключаў у сябе самыя разнастайныя незаконныя метады: прымус, запалохванне, збіццё, пазбаўленне сну і іншыя меры маральнага і фізічнага ўздзеяння.
Зыходны дакумент, якім было дазволена прымяненне «фізічных метадаў уздзеяння», да гэтага часу не выяўлены. Выяўленыя толькі два дакументы, якія пацвярджаюць, што гэтыя метады былі дазволеныя палітычным кіраўніцтвам СССР: шыфратэлеграма Сталіна сакратарам абкамаў, крайкамаў і кіраўніцтву НКУС—УНКУС аб прымяненні мер фізічнага ўздзеяння ў дачыненні да «ворагаў народа» ад 10 студзеня 1939 года і стэнаграма чэрвеньскага 1957 года пленума ЦК КПСС. У першым дакуменце ўказваецца, што «прымяненне фізічнага ўздзеяння ў практыцы НКУС было дапушчана з 1937 года з дазволу ЦК ВКП», прычым «як выключэнне, і прытым у дачыненні да толькі такіх відавочных ворагаў народа, якія, выкарыстоўваючы гуманны метад допыту, нахабна адмаўляюцца выдаць змоўшчыкаў, месяцамі не даюць паказанняў, імкнуцца затармазіць выкрыццё пакінутых на волі змоўшчыкаў» хоць «пасля на практыцы метад фізічнага ўздзеяння быў загаджаны мярзотнікамі Закаўскім,, і іншымі», «ЦК ВКП лічыць, што метад фізічнага ўздзеяння павінен абавязкова прымяняцца і надалей … у дачыненні да відавочных і неразброіўшыхся ворагаў народа, як цалкам правільны і мэтазгодны метад». Другі дакумент быў старанна даследаваны Сувеніравым, які прыйшоў да высновы, што рашэнне аб прымяненні мер фізічнага ўздзеяння было прынята не ЦК ВКП (б), а больш вузкай групай асоб — Палітбюро ЦК ВКП(б). Па словах Кагановіча і Молатава, дакумент быў напісаны «рукой Сталіна», а падпісалі яго ўсе члены Палітбюро. Сувеніраў, аднак, дапускае, што гэта рашэнне магло быць прынята без удзелу Варашылава.
Прымяненне на практыцы супрацоўнікамі НКУС гэтага метаду пацвярджаецца многімі крыніцамі рознага паходжання. Пра ўжыванне такіх метадаў як да сябе, так і да іншых падследных сведчаць самі арыштаваныя: С. Ф. Гулін 15 чэрвеня 1939 года ў ходзе суда над ім заявіў, што першыя прызнальныя паказанні ён даў пасля збіцця; брыгадны камісар А. К. Скараходаў, ужо будучы асуджаны да 15 гадоў ППЛ, неаднаразова пісаў з лагера скаргі, у якіх, у прыватнасці, паказваў, што ў ходзе следства яго збівалі; у 1937 годзе брыгадны камісар І. А. Кузін, які ўтрымліваўся ў адной камеры з, напісаў Варашылаву, што апошняга збівалі на працягу 4-х дзён. Інфармацыя пра ўжыванне «фізічных метадаў уздзеяння» зыходзіла і ад супрацоўнікаў НКУС. У 1939—1940 гг. многія з іх былі асуджаныя, у тым ліку і за фабрыкацыю следчых спраў, і на судовых пасяджэннях многія прызналіся, што збівалі падследных. Так, супрацоўнікі адмысловага аддзела КБФ Бабіч і Фурсік прызналі, што ўжывалі фізічныя метады ўздзеяння да флагмана 2-га рангу, а арыштаваны ў лістападзе 1938 года начальнік 4-га аддзел  камбрыг  прызнаў, што ўжываў такія метады да камандарма 1-га рангу. Прызнаваліся супрацоўнікі НКУС ва ўжыванні метадаў фізічнага ўздзеяння не толькі ў ходзе следства і на судзе. Так, будучы дапытаны супрацоўнікаммі ваеннай пракуратуры ў ходзе дадатковай праверкі ў 1955 годзе, былы следчы га ГУГБ НКУС СССР палкоўнік прызнаў, хоць і ў вельмі стрыманай форме, што « на першых допытах … некалькі разоў ударыў », а Следчы АА ГУДБ НКУС ЗабВА лейтэнант дзяржбяспекі У. М. Разанаў у тлумачальнай запісцы, напісанай у 1939 годзе ў сувязі са скаргай камкора на незаконныя метады следства, указаў: «Лісоўскі дапытваўся аперупаўнаважанымі Васюк і Першыным бесперапынна на працягу 4-5 сутак, ён стаяў, білі яго па фізіяноміі і т. п.». Рэальныя маштабы прымянення гэтага метаду пакуль не ўстаноўлены. Аднак нават па няпоўных дадзеных відаць, што яны былі вельмі істотнымі. Сувеніраў на падставе розных дакументаў усталяваў, што «фізічным метадам ўздзеяння» падвергліся: 3 Маршалы Савецкага Саюза, 2 камандармы 1-га рангу, 1 флагман флоту 1-га рангу, 1 армейскі камісар 1-га рангу, 2 камандармы 2-га рангу, 1 армейскі камісар 2-га рангу, 11 камкораў, 6 карпусных камісараў, 1 карваенінжынер, 1 карваенюрыст, 24 камдзівы, 3 флагманы 2-га рангу, 7 дывізіённых камісараў, 1 дзіўваенюрыст, 25 камбрыгаў, 8 брыгадных камісараў, 3, 5 , 1 капітан 1-га рангу, а таксама яшчэ 43 старэйшых і сярэдніх камандзіраў і начальнікаў. Як адзначае аўтар, гэтыя дадзеныя далёка не поўныя. Маюцца звесткі і пра ўжыванне мер фізічнага ўздзеяння да іншых арыштаваных, якія адсутнічаюць у спісе Сувенірава. Так, у выніку прымянення фізічных мер уздзеяння да камбрыга ў яго было зламана рабро. Мільбах прыводзіць звесткі пра 86 супрацоўнікаў АА ГУДБ НКУС ЦАФ, з якіх 41 чалавек займаліся збіццём арыштаваных.
Пішчана Пэтрыўка
Пішчана Пэтрыўка (Піща́на Петрі́вка) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Рэпрэсіі ў РСЧА (1937—1938)
Суд
Арыштоўваліся афіцэры за розныя злачынствы, што таксама варта ўлічваць. і У. І. Іўкін на аснове дадзеных судовых органаў РСЧА адзначаюць, што ў 1937—1939 гадах было асуджана за злачынствы прыкладна 8 624 чалавекі, паказваючы пры гэтым, што наўрад ці варта прылічаць да рэпрэсаваных асуджаных за крымінальныя і маральна-бытавыя злачынствы.
Сучаснікі пра рэпрэсіі
Л. Д. Троцкі таксама даў сваю ацэнку маштабам рэпрэсій. У прыватнасці, 13 сакавіка 1939 года ён пісаў: «Сталін вынішчыў цвет каманднага складу, расстраляў, зрушыў, саслаў каля 30 000 афіцэраў» У час абмеркаванага планаванага нападу на СССР, частка генералаў спрабавалі пераканаць фюрара, што ўвязвацца ў вайну з рускімі заўчасна. Адказ Гітлера быў наступны : 80 % камандных кадраў Чырвонай арміі знішчаны. Чырвоная армія абезгалоўлена, аслаблена як ніколі, гэта галоўны фактар майго рашэння. Трэба ваяваць, пакуль кадры не выраслі ізноў.
Ацэнкі наступстваў рэпрэсій
«Таварыш Берыя у сваім дакладзе даў правільную ацэнку часцям Закаўказскай ваеннай акругі. РСЧА і часці Закаўказскай ваеннай акругі выкарчавалі здраднікаў радзімы, здраднікаў, шалёных сабак са сваіх радоў, знішчыўшы іх, і тым самым невымерна ўмацавалі сваю моц, яшчэ больш згуртаваліся вакол партыі Леніна-Сталіна, вакол сталінскага ЦК (апладысменты).»
Таварыш Сталін значна вінаваты ў знішчэнні ваенных кадраў перад вайной, што адбілася на баяздольнасці арміі.
Лічылася, што супернік прасоўваецца гэтак хутка з-за раптоўнасці яго нападу і таму, што Германія паставіла сабе на службу прамысловасць ці ледзь не ўсёй Еўропы. Канечне, гэта было так. Але мяне да поту прабілі мае ранейшыя асцярогі: як жа мы будзем ваяваць, пазбавіўшыся столькіх дасведчаных камандзіраў яшчэ да вайны? Гэта, несумненна, была, сама меней, адна з галоўных прычын нашых няўдач, хоць пра яе не казалі ці прадстаўлялі справу так, быццам 1937—1938 гады, ачысціўшы войска ад «здраднікаў», павялічылі яе моц.
Прадмет
Адным з найважнейшых паняццяў, якія шмат у чым вызначаюць прадмет даследавання і звязаныя з ім праблемы, з’яўляецца сам тэрмін «рэпрэсаваны». Доўгі час ён не расшыфроўваўся наогул. Пачынаючы з 1990-х гг., гісторыкі сталі прапаноўваць розныя інтэрпрэтацыі, шэраг гісторыкаў паказалі ў сваіх працах на неабходнасць казаць асобна аб звольненых і арыштаваных. А. Ф. Сувеніраў ў 1998 годзе прапанаваў наогул адмовіцца ад гэтага тэрміна і замест яго апераваць канкрэтнымі дадзенымі аб колькасці арыштаваных, вызваленых да суда або апраўданых па суду, асуджаных да расстрэлу, якія загінулі ў лагерах і турмах, тых, хто выжыў. У сучаснай гістарыяграфіі гэты тэрмін працягвае ўжывацца, пры гэтым усе даследчыкі лічаць неабходным даваць яму дакладнае вызначэнне. Абсалютна ўсе гісторыкі да рэпрэсаваных адносяць толькі тых вайскоўцаў, у дачыненні да якіх якія-небудзь дзеянні прадпрымаліся дзяржаўнымі органамі менавіта па палітычных матывах. Пры гэтым у розных гісторыкаў спектр падобных дзеянняў некалькі вар’іруецца. Сувеніраў меркаваў, што ў навуковым дачыненні карэктней казаць пра «вынішчэнне вайскоўцаў па палітычных матывах»" якое афармлялася прысудамі судовых органаў. У той жа час у статыстычных табліцах, у загалоўку якіх фігуруе тэрмін «вынішчэнне», сувеніраў улічваў і расстраляных, і памерлых пад вартай, самагубцаў, і тых, якія выйшлі з-за кратаў жывымі; менавіта іх навуковец адносіў да ахвяр рэпрэсій. Пры гэтым, адзначаючы, што звальненне па палітычных матывах — таксама форма рэпрэсій, быў перакананы, што ў лік рэпрэсаваных «нельга агульна ўключаць і ўсіх звольненых з РСЧА па палітычных матывах» паколькі арыштоўвалі далёка не кожнага з іх. адносіць да рэпрэсаваных «асоб камандна-начальніцкага складу, звольненых з РСЧА за сувязь са „змоўшчыкамі“, арыштаваных і не адноўленых пасля ў войску». А. А. Пячонкін адносіць да рэпрэсаваных таксама арыштаваных і звольненых па нацыянальнай прыкмеце і «за сувязь са змоўшчыкамі». М. С. Чэрушаў мяркуе, што «асноўнымі складнікамі рэпрэсій былі звальненне з войска па палітычных матывах і арышт органамі НКУС па тых жа падставах». вылучае тры «канцэнтрычныя» групы рэпрэсаваных: 1) звольненыя па палітычных матывах; 2) арыштаваныя з агульнай колькасці гэтых звольненых; 3) прысуджаныя да вышэйшай меры пакарання, памерлыя ў лагерах і турмах з ліку арыштаваных; акрамя таго, аўтар вылучае з ліку арыштаваных яшчэ дзве групы: асуджаных да розных тэрмінаў зняволення і вызваленых у ходзе перагляду спраў. С. Я. Лазараў мяркуе, што да рэпрэсаваных «варта адносіць толькі арыштаваных і звольненых па палітычных матывах». Такім чынам, усе аўтары адносяць да рэпрэсаваных арыштаваных па палітычных матывах, большасць аўтараў — звольненых па палітычных матывах. Пры гэтым, Сувеніраў адносіць да іх таксама самагубцаў, А. А. Гуляеў — адхіленых ад пасады па палітычных матывах, а Герасімаў выключае з ліку рэпрэсаваных усіх, хто быў пасля адноўлены.
Узброеныя сілы СССР складаліся ў перыяд рэпрэсій з трох ваенных арганізацый — РСЧА (сухапутныя і паветраныя сілы, а да 30 снежня 1937 таксама марскія), РСВМФ (выдзелены ў самастойны наркамат 30 снежня 1937 года, а да гэтага ўваходзіў у склад РСЧА і называўся марскімі сіламі — ВМС), памежныя і ўнутраныя войскі, якія падпарадкоўваліся НКУС. Большасць даследчыкаў разглядаюць у сваіх працах толькі рэпрэсіі ў дачыненні да вайскоўцаў РСЧА і РСВМФ. М. І. Мельцюхоў адзначае, што неабходна таксама вывучаць рэпрэсіі ў войсках НКУС. Асобныя звесткі пра рэпрэсіі ў войсках НКУС маюцца ў розных гісторыкаў. Сувеніраў таксама звяртае ўвагу на рэпрэсіі афіцэраў, якія выйшлі ў запас да 1937 года. Сувеніраў і мяркуюць, што варта браць пад увагу і рэпрэсіі ў дачыненні да вядомых дзеячаў грамадзянскай вайны, якія не служылі да таго часу ва Узброеных Сілах СССР.
Яшчэ адно канчаткова не вырашанае пытанне — якія групы рэпрэсаваных вайскоўцаў падлягаюць даследаванню. Пераважная большасць гісторыкаў даследуюць рэпрэсіі толькі ў дачыненні да афіцэраў. Толькі Сувеніраў лічыць неабходным ўключаць у рамкі даследаванняў таксама прадстаўнікоў малодшага начскладу, чырвонаармейцаў і чырвонафлотцаў.
Храналагічныя рамкі праблемы ў розных працах некалькі адрозніваюцца. Сувеніраў даследуе перыяд з другой паловы 1920-х гг. да 1941 г.; аўтар адзначае, што актывізавацца рэпрэсіі пачалі з 1936 г. У шэрагу кніг Чэрушава маюцца звесткі пра рэпрэсіі ў перыяд з 1935 па 1941 гг. Мільбах адзначае, што рэпрэсіі ў шэрагу акругаў і на флотах пачаліся ў 1935—1936 гг.; у яго працах даследаванне па асобных аспектах праблемы даводзіцца да 1939—1941 гг. Аўтары салідарныя, што на 1937—1938 гг. даводзіцца пік рэпрэсій; такія храналагічныя рамкі часта фігуруюць у назвах манаграфій.
Да найбольш важных праблем, якія даследуюць навукоўцы, адносяцца: уплыў рэпрэсій на баяздольнасць Узброеных Сіл СССР; прычыны рэпрэсій; маштабы рэпрэсій; кім і як ажыццяўляліся рэпрэсіі; пытанне аб наяўнасці/адсутнасці ва Узброеных сілах рэальнай змовы і абгрунтаванасці рэпрэсій; якасць вылучэнцаў.
Гістарыяграфія
Да канца 1980-х гг. тэма рэпрэсій у РСЧА асвятлялася ў СССР вельмі стрымана. Меліся асобныя працы, у якіх гаварылася аб правядзенні рэпрэсій, называліся імёны асобных рэпрэсаваных. У пачатку 1960-х гг. У СССР было апублікавана некалькі прац, прысвечаных найбольш бачным рэпрэсаваным ваеначальнікам — В. К. Блюхеру, М. М. Тухачэўскаму, І. Э. Якіру, І. П. Убарэвічу і некаторым іншым. У гэтых працах утрымліваліся асобныя факты ходу рэпрэсій, але даследаванне тэмы рэпрэсій у Чырвонай Арміі ў цэлым не атрымала свайго развіцця. З замежных аўтараў, якія даследавалі праблему да канца 1980-х, у гістарыяграфіі прынята адзначаць як значныя для свайго часу працы і Ю. А. Гелера і В. Н. Рапапорта. Аднак у сучаснай гістарыяграфіі яны падвергліся крытыцы, перш за ўсё з-за абмежаванай крыніцавай базы, якая была ў распараджэнні аўтараў, што прывяло да вялікага ліку памылак і слабасці высноў.
У канцы 1980-х — першай палове 1990-х выйшла істотная колькасць артыкулаў і кніг, у якіх праблема рэпрэсій разглядалася больш разгорнута і на больш шырокай крыніцавай базе. Да іх ставяцца працы В. Д. Данілава,, Ф. Б. Камала, і У. І. Іўкіна, У. А. Бобранева і Л. М. Заікі,, А. Ф. Сувенірава. Навуковыя напрацоўкі з даследаванняў Уколава і Іўкіна, Бобранева і Заікі і Сувенірава выкарыстоўваюцца ў сучаснай гістарыяграфіі; у той жа час частка высноў, зробленых у гэтых працах, падвергнулася крытыцы. У заслугу Валкагонаву ставяцца выяўленне і публікацыя шэрагу найважнейшых крыніц па тэме, якія часта цытуюцца па яго працы. Аднак у гістарыяграфічным артыкуле М. І. Мельцюхова 1997 года канстатаваўся крызіс даследавання праблемы: шэраг найважнейшых праблем (у тым ліку пытанне пра ўплыў рэпрэсій на баяздольнасць Чырвонай Арміі) так і не былі вырашаны, некаторыя праблемы не былі нават сфармуляваны, крыніцавая база працягвала заставацца абмежаванай.
Новы перыяд гістарыяграфіі адкрываецца выданнем у 1998 годзе манаграфіі Сувенірава «Трагедыя РСЧА 1937—1938». У гэтай працы аўтар разглядаў асноўныя этапы «таго смяротнага шляху, па якім у 1937—1941 гг. прайшлі многія тысячы воінаў РСЧА: арышт, папярэдняе следства, судовая камедыя, куля ў патыліцу». Пад гэтым вуглом вучоны даследаваў рэпрэсіўную дзейнасць вышэйшых органаў улады і НКУС, узаемаадносіны апошняга з палітарганамі Чырвонай Арміі і пракуратурай, рэпрэсіўную практыку судовых і пазасудовых органаў; апошняя глава яго працы прысвечана даследаванню ўплыву рэпрэсій на баяздольнасць РСЧА Гэтая праца да гэтага часу з’яўляецца актуальнай і ацэньваецца іншымі даследчыкамі праблемы як фундаментальная, строга навуковая і найбольш сур’ёзная ў расійскай гістарыяграфіі. Ёсць і крытыка гэтай працы. А. В. Караленкаў назваў у якасці недахопаў «залішні давер да некаторых не цалкам надзейных мемуарных сведчанняў» і «незнаёмства з іншамоўнай літаратурай». Шэраг аўтараў адзначаюць, што Сувеніраву не ўдалося выявіць прычыны рэпрэсій, выразна іх пазначыць. З рэзкай крытыкай даследавання Сувеніравым наступстваў рэпрэсій выступіў А. А. Смірноў, які лічыць, што тэзіс аб «падкошванні РСЧА рэпрэсіямі» застаўся недаказаным, бо не было выраблена параўнанне «дарэпрэсійнай» і «паслярэпрэсійнай» Чырвонай Арміі.
Шырокаму спектру праблем прысвечаны даследаванні М. С. Чэрушава, хоць перш за ўсё аўтар надае ўвагу падрабязнасцям рэпрэсій у дачыненні да эліты РСЧА, пад якой маецца на ўвазе вышэйшы камначсклад. Яго працы характарызуюцца дваяк: з аднаго боку, адзначаюцца розныя вартасці — даследаванне «малой рэабілітацыі» 1939—1941 гг., дбайнае вывучэнне следчых спраў рэпрэсаваных і абставінаў вядзення следства; з іншага боку, маецца і крытыка — Караленкаў мяркуе, што многія меркаванні Чэрушава «засталіся на ўзроўні брэжнеўскага часу», шэраг аўтараў адзначаюць, што Чэрушаў у сваіх працах не выявіў прычын рэпрэсій.
Даследаванню рэпрэсій у асобных аб’яднаннях РСЧА і РСВМФ (акругах, флатах і флатыліях) прысвечаны працы У. С. Мільбаха, пабудаваныя ў асноўным па адзінай схеме. У іх даследуецца роля і ўплыў на працэс рэпрэсій трох структур ваеннага кіравання — каманднай (камандуючы, ваенны савет), палітычнай (паліторганы), юрыдычнай (пракуратура, судовыя і пазасудовыя органы), а таксама рэгіянальных органаў НКУС (кожнай структуры прысвечана асобная глава манаграфій); у кожнай манаграфіі разглядаецца ўплыў рэпрэсій на баяздольнасць войскаў/сіл аб’яднання шляхам вывучэння стану ўсіх яе кампанентаў, да якіх ставяцца укамплектаванасць асабовым складам, стан тэхнікі і ўзбраення, узровень арганізацыі кіравання, баявая падрыхтоўка войскаў/сіл, арганізаванасць і воінская дысцыпліна, маральна-баявыя якасці асабістага складу. У цяперашні час выдадзены манаграфіі Мільбаха, прысвечаныя ЗабВА, АЧДУА, ЦАФ, ЛВА. Гэтыя працы ацэньваюцца як вялікі ўклад у даследаванне праблемы. А. Смірноў выступае з крытыкай даследавання Мільбахам уплыву рэпрэсій на баяздольнасць войскаў АЧДУА, мяркуючы, што ім не было выраблена параўнанне «дарэпрэсійнага» і «пострэпрэсійнага» ўзроўню баявой вывучкі войскаў, без чаго нельга зрабіць выснову пра ўплыў на яго рэпрэсій. Больш вузкай праблеме рэпрэсій у КВА — ролі ў іх ваеннага савета акругі — прысвечаны артыкул А. А. Гуляева.
У цэнтры ўвагі работ пытанне аб палітычнай ролі савецкай ваеннай эліты 1920-30-х гг. У сваёй апошняй манаграфіі ён прыйшоў да высновы аб існаванні ў РСЧА рэальнай змовы, першачарговай задачай якой было «звяржэнне» наркама абароны К. Я. Варашылава з мэтай паслаблення палітычнага ўплыву Сталіна ў войску. Яго высновы негатыўна ацэньваюцца шэрагам даследчыкаў, хоць і без разгорнутай крытыкі. адзначае, што ў адрозненне ад іншых аўтараў, якія сцвярджалі аб наяўнасці ў РСЧА рэальнай змовы, Мінакоў «прыцягнуў дастатковую колькасць вартых даверу крыніц».
А. А. Смірноў мяркуе, што тэзіс пра «падкошванне РСЧА рэпрэсіямі» застаўся недаказаным, паколькі так ніхто з гісторыкаў не вырабіў параўнання ўзроўню баявой вывучкі да- і «пострэпрэсійнай» РСЧА. Ён паставіў такую мэту ў сваёй працы, прадметам даследавання якой сталі войскі КВА, БВА і АЧДУА, выключаючы ВПС. У выніку аўтар прыйшоў да высновы, што падчас рэпрэсій «вывучка камандзіраў, штабоў і войскаў» РСЧА не пагоршылася, а «засталася на ранейшым вельмі нізкім узроўні». Мільбах раскрытыкаваў метадалагічныя прыёмы Смірнова, паказваючы, што пад тэрмінам «узровень баявой вывучкі» маецца на ўвазе змешванне «некаторых кампанентаў баяздольнасці», а пры гэтым асобныя важныя паказчыкі яе ігнаруюцца.
Істотны ўклад у вывучэнне праблемы ўнеслі і іншыя гісторыкі: С. С. Блізнічэнка (рэпрэсіі ў ВМС РСЧА і РСВМФ), (справа Тухачэўскага),  і У. М. Хаўстаў (роля Сталіна і НКУС у рэпрэсіях у РСЧА), Ф. М. Падустаў (рэпрэсіі ў ). Гістарыяграфічныя працы па праблеме належаць М. І. Мяльцюхаву, А. В. Караленкаву, М. Г. Сцяпанаву.
Лаўрэнцій Сямёнавіч Абецэдарскі
Лаўрэнцій Сямёнавіч Абецэбарскі (Абецэдарскі) (,  —, ) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук, прафесар (1966). Член-карэспандэнт АПН СССР (1968). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
У 1950 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Барацьба ўкраінскага і беларускага народаў за ўз’яднанне з Расіяй у сярэдзіне XVII стагоддзя», у 1966 годзе — доктарскую дысертацыю на тэму «Барацьба беларускага народа за злучэнне з Расіяй (другая палова XVI—XVII ст.)».
Навуковая дзейнасць
У пасляваенны перыяд з’яўляўся стваральнікам і лідарам навуковай школы вывучэння дасавецкага перыяду гісторыі Беларусі. Вывучаў пытанні беларуска-рускіх сацыяльна-эканамічных, культурных і палітычных адносін другой паловы XVI — XVII стагоддзяў, антыфеадальную і нацыянальна-вызваленчую барацьбу беларускага народа ў XVII стагоддзі, Руска-польскую вайну 1654—1667 гадоў.
Выступаў крытыкам тэорыі «залатога веку» ў гісторыі Вялікага Кгяства Літоўскага (У святле неабвержных фактаў; Мінск, 1969).
Увёў у навуковы абарот вялікі аб’ём раней не разгляданых гістарычных крыніц.
Абецэдарскі сабраў вялікі матэрыял аб перасяленні беларусаў у Маскву і Замаскварэцкі край у другой палове XVII стагоддзі, якое не заўсёды лічыў добраахвотным. У манаграфіях «Белорусы в Москве в XVII в.: Из истории русско-белорусских связей» (1957 г.), «Белоруссия и Россия: Очерки русско-белорусских связей второй половины XVI — XVII вв.» (1978 г.) даследчык раскрыў ролю беларускіх рамеснікаў, якія былі пераселены ў Маскву, у развіцці рамеснай вытворчасці, стварэнні шэдэўраў культуры расійскай сталіцы. Абецэдарскі з’яўляўся прыхільнікам унітарнай канцэпцыі аб’яднання ўсходнеславянскіх земляў вакол Масквы і Маскоўскай дзяржавы.
Бібліяграфія
Апублікавана каля 50 навуковых і вучэбна-метадычных прац.
Адзін з аўтараў 2-томнай гісторыі БССР, школьнага падручніка гісторыі БССР (Мн., пособие : 1960—1974; учебник : 1975—1987); двухтомнай (1954—1961) і пяцітомнай (1972—1975) «Гісторыі Беларускай ССР», «Гісторыі Мінска» (1957), «Беларускай Савецкай Энцыклапедыі» (1969―1975).
Пад рэдакцыяй Л. С. Абецэдарскага выйшлі дапаможнікі для школ «Старонкі нашай гісторыі : кніга для чытання па гісторыі БССР у пачатковай школе» (Вольскі, В. Ф.; 1969) і «Тэрміны, імёны, даты : школьны гістарычны слоўнік» (Сувораў, Ю. М.; 1971).
Аўсяннікава
Аўся́ннікава — жаночая форма прозвішча Аўсяннікаў.
Пэрэсэлэнці
Пэрэсэлэнці (Переселе́нці) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Чапаеў і Пустэча
«Чапаеў і Пустэча» («Чапаев и Пустота») — трэці раман рускага пісьменніка Віктара Пялевіна, напісаны ў 1996 годзе. Сам аўтар характарызуе сваю працу як «першы твор у сусветнай літаратуры, дзеянне якога адбываецца ў абсалютнай пустаце».
Кніга выходзіла ў выдавецтвах «Вагриус», «АСТ», «Эксмо», а ў выглядзе аўдыёкнігі выдавалася канцэрнам «Союз».
Змест
Дзеянне рамана ахоплівае два перыяды ў гісторыі Расіі: Грамадзянскую вайну ў 1918—1919 гадах і постперабудовачны перыяд сярэдзіны 1990-х гадоў. Цэнтральны план рамана — ўспрыманне рэчаіснасці паэтам-дэкадэнтам Пятром Пустэчай, змешчаным адразу ў абодвух часовых адрэзках. У рэвалюцыйным Петраградзе Пустэча знаёміцца ​​з легендарнай асобай Васілём Чапаевым і з’язджае з ім на фронт Грамадзянскай вайны (у далейшым сам аўтар прызнаўся, што сумяшчэнне такіх «несумяшчальных» асоб стала адной з галоўных задач, пастаўленых перад ім). У сучаснай Расіі Пётр з’яўляецца пацыентам псіхіятрычнай бальніцы, у якой разам з іншымі псіхічнахворымі праходзіць эксперыментальны курс рэабілітацыі пад наглядам прафесара Цімура Цімуравіча Канашнікава.
Мыхайліўка (Сакальскі раён)
Мыхайліўка (Миха́йлівка) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Чапаеў і Пустэча
Змест
Важным «надсюжетным» персанажам выступае Рыгор Катоўскі, якому адводзіцца роля «дэміурга». Згодна з міфалогіяй рамана, менавіта на ім ляжыць адказнасць за лёс сучаснай Расіі; бліжэй да фіналу ў дыялогу з кіроўцам Пётр Пустэча кажа пра «злоўжыванні Катоўскага какаінам» і відавочных наступствах гэтай прыхільнасці. Таксама асабіста для Пятра Пустэчы вельмі важны персанаж Анкі, пляменніцы Чапаева, якая дзейнічае ў адной запрэжцы з Чапаевым, Катоўскім і галоўным героем Пустэчай.
Сам Пустэча меркаваў, што рэальны свет рэвалюцыйнай Расіі, а псіхлячэбніца — толькі сны яго ўяўлення, аднак Чапаеў (прадстаўлены ў рамане як бодхісатва, які паступова робіцца будыйскім настаўнікам Пустэчы) спрабуе пераканаць Пятра, што нерэальныя абодва светы. Раман пабудаваны як шэраг «устаўных гісторый», якія круцяцца вакол цэнтральнага сюжэту: шляхі Пятра Пустэчы да нечаканага прасвятлення (саторы), дамагчыся якога яму дапамагае Чапаеў.
Наталля Баклага
Наталля Баклага (нар., Масты, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Выступала за зборную Беларусі.
Біяграфія
У 2006-2010 гадах вучылася ў РДВАР.
Выступала за зборную U-16 (2009), U-18 (2010—2011) і U-20 (2011—2013).
Пратасаўшчына
Назву Прата́саўшчына маюць:
NGC 5420
NGC 5420 (іншыя абазначэнні — MCG -2-36-6, IRAS14012-1422, PGC 50121) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Музей сучаснага мастацтва Рэспублікі Сербскай
Музей сучаснага мастацтва Рэспублікі Сербскай (Музеј савремене умјетности Републике Српске) — мастацкая галерэя, галоўная музейная ўстанова сучаснага мастацтва Рэспублікі Сербскай. Працуе з 2004 года ў горадзе Баня-Лука, Боснія і Герцагавіна, у будынку былога чыгуначнага вакзала на плошчы Сербскіх герояў. Музей прысвечаны захаванню культурнай спадчыны Рэспублікі Сербскай XX і XXI стагоддзяў, ажыццяўляе мастацкія выставы прац сучаснага мастацтва.
Гісторыя ўзнікнення
Пачатак музею паклала моцнае землетрасенне, якое адбылося ў 1969 годзе і прывяло да пашкоджання большасці будынкаў Баня-Лукі. Тады было вырашана правесці дабрачынны аўкцыён з ахвяраваных мастакамі твораў мастацтва, а атрыманыя сродкі скіраваць на аднаўленне горада. Акцыя аказалася паспяховай, у ёй узялі ўдзел многія сучасныя мастакі і мастацтвазнаўцы не толькі Югаславіі, але і замежжа — калекцыя сабрала больш 600 прац з усяго свету.
У выніку аўкцыён так і не адбыўся, бо фінансаванне аднаўленчых прац у дастатковай меры ажыццяўлялася з іншых крыніц. Калекцыя, як знак салідарнасці мастакоў усяго свету з пацярпелым горадам, была захавана, а ў 1971 годзе адмыслова для яе ў цэнтры горада адкрылі мастацкую галерэю, у будынку былога чыгуначнага вакзала на плошчы Сербскіх герояў. У 2004 годзе галерэю пераназвалі ў Музей сучаснага мастацтва Рэспублікі Сербскай. З дня заснавання ўваход у музей — бясплатны.
Бад-Ноенар-Арвайлер
Бад-Ноенар-Арвайлер (Bad Neuenahr-Ahrweiler) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Рэйнланд-Пфальц. Уваходзіць у склад раёна Арвайлер. Насельніцтва — 27 398 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 63,40 км². Афіцыйны код — 07 1 31007.
Горад падзяляецца на 13 гарадскіх раёнаў.
Цвайбрукен
Цвайбрукен — горад у Германіі, горад зямельнага падпарадкавання, размешчаны ў зямлі Рэйнланд-Пфальц. Праз Цвайбрукен праходзіць аўтабан А8. Насельніцтва — 33 944 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 70,64 км². Афіцыйны код — 07 3 20 000.