cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Варшаўскае паўстанне
Крытыка
Анджэй Фрышкэ адзначае, што сярод паўстанцаў ''былі спрэчкі за сэнс паўстання; сутнасць спрэчкі датычыць таго, ці варта было пачынаць бітву, у якой не было шанцаў на перамогу. Адразу было бачна, што гэта вельмі рызыкоўны крок. Крытыкі камандуючых паўстання кажуць, што быў згублены вялікі людскі, матэрыяльны і культурны патэнцыял, які мог бы служыць народу. Заступнікі ідэі паўстання падкрэсліваюць, што гэтая ахвяра была неабходнай для народзінаў легенды. Чын, вакол якога засяроджваецца ўяўленне народу наступных пакаленняў''.
У беларускай гісторыяграфіі
Афіцыйная гістарыяграфія замоўчвае паўстанне. Гісторык Валянцін Голубеў кажа, што гэта тлумачыцца дзяржаўнай палітыкай, якая ў Беларусі скіраваная на Усход.
Правілы беларускай арфаграфіі і пунктуацыі (2008)
Правілы беларускай арфаграфіі і пунктуацыі — збор правіл беларускай мовы, зацверджаных Законам «Аб Правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі» ад 23 ліпеня 2008 года (уступіў у сілу 1 верасня 2010 года). Да гэтага апошні раз правілы беларускага правапісу афіцыйна зацвярджаліся пастановаю Савета міністраў БССР у 1957 годзе.
Гісторыя
Папярэдняя рэдакцыя правіл беларускай арфаграфіі дзейнічала ў Беларусі з 1959 года.
У 1993 годзе была створана дзяржаўная камісія па ўдакладненню правіл беларускай мовы. Камісія падрыхтавала «Высновы па ўдакладненні правапісу беларускай літаратурнай мовы» і апублікавала іх у верасні 1994 года. Было прызнана, што дзейныя правілы беларускага правапісу ў цэлым забяспечваюць функцыянаванне пісьмовай мовы ва ўсіх сферах ужытку і не патрабуюць кардынальных змен. У другой палавіне 1990-х гадоў праблемаю ўдакладнення правіл займаўся калектыў навукоўцаў-філолагаў Акадэміі навук на чале з акадэмікам Аляксандрам Падлужным (1935—2005), які займаўся пытаннем з 1960-х гадоў. У 2003 годзе закончаны праект новых правіл быў перададзены на разгляд у Адміністрацыю Прэзідэнта і затым стаў асноваю новага закона.
У 2008 годзе Закон «Аб Правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі» быў прыняты парламентам краіны.
Асноўны змены
Галоўныя адрозненні ў правілах беларускай мовы 2008 года ад правіл 1957 года   :
Законам быў устаноўлены двухгадовы перыяд, на працягу якога старыя і новыя правілы ўжываліся паралельна, але ўжо ў верасні 2010 года адбыўся канчатковы пераход на новыя правілы.
Маркава Валыця
Маркава Валыця (Маркова́ Воли́ця) — вёска ў Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Папільнянскай пасялковай абшчыны.
Вар’етэ
Вар'етэ — від тэатра, у праграму паказаў якога ўваходзіць забаўляльныя нумары тэатральных, музычных і цыркавых жанраў. Уключае аднаактовыя камічныя п'есы, парадыйныя сцэнкі, выступленні спевакоў, чытальнікаў, танцораў, штукароў. Назва паходзіць ад парыжскага тэатра Вар'етэ-Мантансье (заснавана ў 1790 годзе, з 1807 года — тэатр Вар'етэ). Тэатры тыпу вар'етэ былі пашыраны ў гарадах Заходняй Еўропы ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзя. Сярод найбольш вядомых сучасных вар'етэ «Мулен Руж», «», «Лідо» (Парыж). У эфектных, багата аформленых пастаноўках вар'етэ ўзнік і развіўся жанр рэвю. Існуюць радыё-, і тэлевар'етэ, у праграмах якіх песні, скетчы і іншыя эстрадныя нумары.
Мыралюбіўка (Папільнянскі раён)
Мыралюбіўка (Миролю́бівка) — вёска ў Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Папільнянскай пасялковай абшчыны.
Парыпсы
Парыпсы (Па́рипси) — вёска ў Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Папільнянскай пасялковай абшчыны.
Піскы (Папільнянскі раён)
Піскы (Піски́) — вёска ў Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Папільнянскай пасялковай абшчыны.
Навасэлыця (Папільнянскі раён)
Навасэлыця (Новосе́лиця) — вёска ў Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Папільнянскай пасялковай абшчыны.
У ХІХ стагоддзі сяло Навасэлыця было ў складзе Раманіўскай воласці Сквырскага павета Кіеўскай губерні.
Спіс аб’ектаў PGC (2216001—2217000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2216001—2217000)
Пустэльныкы (Папільнянскі раён)
Пустэльныкы (Пусте́льники) — вёска ў Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Папільнянскай пасялковай абшчыны.
Ваколіца (тып паселішча)
Ваколіца (аколіца) — тып сельскага паселішча, абнесенага агароджаю і размешчанага непадалёк ад больш буйной вёскі. У ваколіцах звычайна сялілася шляхта, чым падкрэслівалася саслоўнае адрозненне.
Ваколіцы ўзніклі разам з засценкамі ў выніку валочнай рэформы. Пасля правядзення парцэляцыі вылучаных пад вёскі плошчаў асобныя зямельныя надзелы паміж межамі (сценкамі) палеткаў пачалі здаваць дробнай шляхце і служыламу люду.
Агульнаславянскі тэрмін «ваколіца» пазначаў наваколле, акругу або агароджу вакол вёскі.
Рудка (Папільнянскі раён)
Рудка (Ру́дка) — вёска ў Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Папільнянскай пасялковай абшчыны.
Выпраменьванне Хокінга
Выпраменьванне Хокінга — гіпатэтычны працэс выпускання разнастайных элементарных часціц, пераважна фатонаў, чорнай дзірой. Эфект прадказаны тэарэтычна Стывенам Хокінгам ў 1974 годзе. Працы Хокінга папярэднічаў яго візіт у Маскву ў 1973 годзе, дзе ён сустракаўся з савецкімі навукоўцамі Якавам Зяльдовічам і Аляксеем Старабінскім. Яны прадэманстравалі Хокінгу, што ў адпаведнасці з прынцыпам нявызначанасці квантавай механікі чорныя дзіркі, якія верцяцца, павінны спараджаць і выпраменьваць часціцы.
Выпарэнне чорных дзірак
Выпарэнне чорнай дзіркі — квантавы працэс. Справа ў тым, што паняцце аб чорнай дзірцы як аб’екце, які нічога не выпраменьвае, а можа толькі паглынаць матэрыю, справядлівае да таго часу, пакуль не ўлічваюцца квантавыя эфекты. У квантавай жа механіцы, дзякуючы тунэляванню, з’яўляецца магчымасць пераадольваць патэнцыяльныя бар’еры, непераадольныя для неквантавай сістэмы. Сцвярджэнне, што канчатковы стан чорнай дзіркі стацыянарны, дакладна толькі ў рамках звычайнай, не квантавай тэорыі прыцягнення. Квантавыя эфекты вядуць да таго, што насамрэч чорная дзірка павінна бесперапынна выпраменьваць, губляючы пры гэтым сваю энергію.
Важным з’яўляецца не толькі факт выпраменьвання, але і тое, што гэтае выпраменьванне мае цеплавы спектр (для безмасавых часціц). Гэта значыць, што выпраменьванню паблізу гарызонту падзей чорнай дзіркі можна супаставіць пэўную тэмпературу
дзе \hbar — пастаянная Планка, падзеленая на 2\pi, c — скорасць святла ў вакууме, k — пастаянная Больцмана, G — гравітацыйная пастаянная, і, нарэшце, M — маса чорнай дзіркі. Пры гэтым не толькі спектр выпраменьвання (размеркаванне яго па частотах), але і больш тонкія яго характарыстыкі (напрыклад, усе карэляцыйныя функцыі) дакладна такія ж, як у выпраменьвання чорнага цела. Развіваючы тэорыю, можна пабудаваць і поўную тэрмадынаміку чорных дзірак.
Аднак такі падыход да чорнай дзіркі аказваецца ўнутрана супярэчлівым і прыводзіць да праблемы знікнення інфармацыі ў чорнай дзіры. Прычынай гэтага з’яўляецца адсутнасць паспяховай тэорыі квантавай гравітацыі. Існаванне выпраменьвання Хокінга прадказваецца не ўсімі квантавымі тэорыямі і аспрэчваецца шэрагам даследчыкаў.
Выяўленне
Кропку ў спрэчцы аб існаванні эфекту павінны былі б паставіць назіранні, аднак тэмпературы вядомых астраномам чорных дзірак занадта малыя, каб выпраменьванне ад іх можна было б зафіксаваць — масы дзірак занадта вялікія. Таму да гэтага часу эфект не пацверджаны назіраннямі.
Згодна з АТА, пры утварэнні Сусвету маглі б нараджацца першасныя чорныя дзіркі, некаторыя з якіх (з пачатковай масай 1012 кг) павінны былі б заканчваць выпарацца ў наш час. Так як інтэнсіўнасць выпарэння расце з памяншэннем памеру чорнай дзіркі, то апошнія стадыі павінны быць па сутнасці выбухам чорнай дзіркі. Пакуль такіх выбухаў зарэгістравана не было.
Савэрці (Папільнянскі раён)
Савэрці (Саверці) — вёска ў Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Папільнянскай пасялковай абшчыны.
Сакільча
Сакільча (Сокі́льча) — вёска ў Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Папільнянскай пасялковай абшчыны.
Строкіў
Строкіў (Стро́ків) — вёска ў Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Папільнянскай пасялковай абшчыны.
Ходаркіў
Ходаркіў (Хо́дорків) — вёска ў Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Папільнянскай пасялковай абшчыны.
Кам’янка (Папільнянскі раён)
Кам’янка (Ка́м'янка) — вёска ў Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Камода
Камо́да:
Бухаліўшчына
Бухаліўшчына (Бухалі́вщина) — вёска ў Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Краснагірка (Папільнянскі раён)
Краснагірка (Красногі́рка) — вёска ў Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Ушанскі сельсавет
Назву Уша́нскі сельсавет маюць:
Лыпкы (Папільнянскі раён)
Лыпкы (Ли́пки) — вёска ў Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Павалач
Павалач (Па́волоч) — вёска ў Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Сакаліў Брыд
Сакаліў Брыд (Соколі́в Брід) — вёска ў Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Старшыня Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта
Дзеючым старшынёй Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта з’яўляецца Іван Крупко.
Абавязкі
Кіраўніцтва дзейнасцю аблвыканкама, грамадзянскай абаронай вобласці.
Узаемадзеянне з Адміністрацыяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь і Саветам Міністраў Рэспублікі Беларусь, абласным Саветам дэпутатаў.
Каардынацыя дзейнасці гарадскіх, раённых выканаўчых камітэтаў і мясцовых адміністрацый у гарадах вобласці.
Бэмбі (мультфільм)
Бэмбі (Bambi) — амерыканскі анімацыйны фільм 1942 года вытворчасці кампаніі Walt Disney Productions, выпушчаны 13 жніўня 1942 года кінакампаніяй RKO Radio Pictures.
Спіс зорак сузор’я Цэфея
У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Цэфея да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.
Пума фларыдская
Пума фларыдская (Puma concolor coryi) — самы рэдкі падвід пумы. У 1970 годзе ў дзікай прыродзе налічвалася толькі каля 20 пум. Па падліках 2017 года папуляцыя павялічылася да 230 асобін.
Жыве ў лясах і балотах паўднёвай Фларыды (ЗША), пераважна ў раёне запаведніка Big Cypress National Preserve, перш была распаўсюджаная ад усходняй часткі Тэхаса да паўднёва-ўсходніх штатаў. Прычынай яе вымірання з’яўляецца, пераважна, асушэнне балот, спартыўная паляванне, атручванні і беднасць генетычнага матэрыялу, якая вядзе да інбрыдынгу. Фларыдская пума адрозніваецца параўнальна дробнымі памерамі і высокімі лапамі. Афарбоўка поўсці цёмная, рыжаватая. У выніку імбрыдынгу асобіны гэтага падвіда набылі загнуты кончык хваста. Існуюць планы скрыжавання фларыдскай пумы з пумамі іншых падвідаў для стварэння ўстойлівай самарэгулявальнай папуляцыі.
Галоўная здабыча — алені, яноты і маладыя місісіпскія алігатары, таксама палююць на каётаў, выдраў, браняносцаў, дзікабразаў, дзікоў, зайцоў, скунсаў, мышаў, птушак і птушыныя яйкі. Самка прыносіць ад 1 да 3 кацянятаў. Цяжарнасць — 90-100 дзён. У дзікай прыродзе жывуць да 20 гадоў. Адзіныя адзначаныя ў дзікай прыродзе натуральныя ворагі — буйныя алігатары, здольныя нападаць на пум каля вады.
Георгій Піліпавіч Байдукоў
Гео́ргій Пілі́павіч Байдуко́ў (Гео́ргий Фили́ппович Байдуко́в; —) — савецкі лётчык-выпрабавальнік; военачальнік, адзін з кіраўнікоў стварэння сістэмы СПА СССР у 1950-х-1970-х гадах, генерал-палкоўнік авіяцыі (1961), Герой Савецкага Саюза (1936), Поўны кавалер ордэна «За службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР» (1987), Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1970), кавалер найбольшай колькасці ордэнаў СССР (21 ордэн СССР і 1 ордэн РФ), пісьменнік.
Міхаіл Паўлавіч Паруснікаў
Біяграфія
У 1913—1918 гадах навучаўся ў Маскоўскім вучылішчы жывапісу, разьбярства і дойлідства, затым да 1924 года ў Вышэйшых мастацка-тэхнічных майстэрняў. Вучань С. В. Наакоўскага і І. В. Жалтоўскага.
З 1924 працаваў у архітэктурна-праектных арганізацыях Масквы. У 1934—1941 гадах адначасова выкладаў у Маскоўскім архітэктурным інстытуце.
У 1941—1944 гадах — старэйшы навуковы супрацоўнік Акадэміі архітэктуры СССР, у 1944—1948 — кіраўнік архітэктурна-праектных майстэрняў Камітэта па справах архітэктуры СССР. З 1948 года прафесар Маскоўскга архітэктурнага інстытута.
Распрацаваў праекты жылых і грамадскіх будынкаў для шмат якіх гарадоў СССР, асноўныя прынцыпы і прыёмы планіроўкі і забудовы сельскіх населеных пунктаў новага тыпу.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1936 года.
Навуковая дзейнасць
Апублікаваў шэраг навуковых прац па тэорыі і гісторыі архітэктуры, у тым ліку: «Аб прынцыпах комплекснага серыйнага праектавання жылых дамоў» (Архітэктура СССР. 1953. № 12) і «Аб досведзе праектавання серыі тыпавых дамоў сярэдняй паверхавасці» (Архітэктура СССР. 1955. № 2).
Праекты і пабудовы
Будынкі электрастанцый у Нагінску Маскоўскай вобласці (1926) і Кіеве (1929)
Мінск
Адзін з аўтараў забудовы Мінска пасля Вялікай Айчыннай вайны.
Таропецкая ікона Божай Маці
Таропецкая ікона Божай Маці (Божая Маці Таропецкая і Мікола) — старажытная ікона Багародзіцы з дзіцем Ісусам, якая паходзіць з Корсунска-Багародзіцкага сабора горада Таропца. Адносіцца да іканапіснага тыпу Адзігітрыя.
Згодна з мясцовым таропецкім паданнем, атаясамліваецца з шанаванай Корсунскай іконай, хаця адрозніваецца ад яе па іканаграфіі. Таксама вядомыя спробы атаясаміць ікону са знакамітым Эфескім абразом Ефрасінні Полацкай.
Апісанне
Памеры іконы — 82,5 х 60,5 х 3,0 см. Хоць жывапіс пацямнеў ад часу, у пачатку 20 стагоддзя колеры фарб можна было распазнаць. Колер верхняй адзежы Багародзіцы — чырвоны, а сподняй — цёмна-сіні. У Дзіцяці адзежа цёмна-зялёная. На адвароце іконы была выява святога Міколы Цудатворца.
Гісторыя
Гісторыя Таропецкай іконы вядома з рубяжа XVII—XVIII стагоддзяў, калі ў Таропцы на царскія грошы будаваўся першы Корсунска-Багародзіцкі сабор. Тады ж было напісана першае апавяданне пра яе. «У Таропцы вельмі шануецца, яе выносілі ў час захопніцкіх войн, у перыяды аблогі мястэчка». У горадзе ікону сталі атаясамліваць са старажытнай Корсунскай іконай.
Тэорыі паходжання
Пра ранейшую гісторыю абраза не існуе адзінага меркавання. Дагэтуль дакладна не высветлена, адкуль ікона паходзіць і калі яна была створана. У большасці публікацый ікону датуюць XIV стагоддзем, аднак доктар мастацтвазнаўства Леў Ліўшыц настойвае на аднясенні яе да XIII стагоддзя. Распраўсюджана таксама меркаванне, што іканапісец спрабаваў прапісаць даўнейшы абраз XII стагоддзя, праўда, у ходзе рэстаўрацыйных работ гэта гіпотэза не была пацверджана.
Вядучы навуковы супрацоўнік аддзела старажытнарускага мастацтва Рускага музея і аўтар манаграфічнага даследавання па Таропецкай іконе Ірына Шаліна мяркуе, што гэта копія з іконы, упамянутай у жыціі Ефрасінні Полацкай. Паводле жыція, гэту багародзічную ікону прыслаў з Эфеса на Русь грэчаскі цар з дынастыі Камнінаў. Вялізны вынасны абраз скора пачынае псавацца. Мяркуючы па захаваным жывапісе, у XIV стагоддзі яго поўнасцю перапісаў майстар пскоўскае школы. Па гіпотэзе Шалінай, Эфескую ікону маглі перавезці з Полацка ў Таропец у час Лівонскай вайны манахіні Спаса-Ефрасіннеўскага манастыра, якія ўцякалі ад наступлення польскага войска.
У папулярнай літаратуры сустракаецца і больш рамантычнае апавяданне аб паходжанні іконы. У пачатку XXI стагоддзя абраз трапіў у падмаскоўную царкву Аляксандра Неўскага, дзе побач з ёю вывесілі тлумачэнне, якое звязвае яе паяўленне ў Таропцы з вяселлем Аляксандра Неўскага і дачкі полацкага князя Брачыслава. Ікона нібыта стала бацькоўскім блаславеннем нявесты на шлюб. Звычайна гэту легенду прыводзяць у сувязі з Фёдараўскай цудатворнай іконай з Кастрамы. На думку Шалінай, гэта «антылітургічнае паданне… яўна прыдумана, каб пастаражытніць тарапецкую ікону».
Музейны перыяд
Пасля рэвалюцыі 1917 года таропецкія цэрквы былі закрыты, але духавенства Корсунскага сабора паспела перадаць Эфескую ікону ў Тарапецкі краязнаўчы музей, дзе ікону, якая была ў вельмі занядбаным стане, пачалі рэстаўраваць. У 1936 годзе ікону па просьбе работнікаў музея перавезлі ў Рускі музей у Ленінград. Вынікі даследаванняў і рэстаўрацыі пацвердзілі вельмі складаную і заблытаную гісторыю старажытнай іконы.
Па словах загадчыка аддзела старажытнарускага жывапісу Ірыны Салаўёвай, музейныя рэстаўратары «трохі „захапіліся“ — счышчаючы, як яны думалі, копаць з далоні Багародзіцы і нагі Дзіцяці, яны выдалілі першапачатковы слой фарбы і даскрэблі да першаасновы». Жывапіс і мастацкія асаблівасці іконы дазваляюць зрабіць вывад, што старажытны абраз XII стагоддзя не захаваўся. У XIV стагоддзі пры невядомых абставінах ён быў заменены новым помнікам, прычым напісаным пскоўскім майстрам.
Вязкасць
Вязкасць (унутранае трэнне) - адна з з'яў пераносу, уласцівасць цякучых цел (вадкасцяў і газаў) аказваць супраціўленне перамяшчэнню адной іх часткі адносна іншай. У выніку адбываецца рассейванне ў выглядзе цяпла працы, якая выдаткоўваецца на гэтае перамяшчэнне.
Механізм ўнутранага трэння ў вадкасцях і газах заключаецца ў тым, што малекулы хаатычна рухаюцца і пераносяць імпульс з аднаго пласта ў іншы, што прыводзіць да выраўноўвання хуткасцяў - гэта апісваецца увядзеннем сілы трэння. Вязкасць цвёрдых цел валодае шэрагам спецыфічных асаблівасцяў і разглядаецца звычайна асобна.
Адрозніваюць дынамічную вязкасць (адзінкі вымярэння: Па·с = 10 Пуаз) і кінематычную вязкасць (адзінкі вымярэння: Стокс, м²/с, пазасыстэмная адзінка - градус Энглера). Кінематычная вязкасць можа быць атрымана як адносіны дынамічнай вязкасці да шчыльнасці рэчыва і сваім паходжаннем абавязаная класічным метадам вымярэння вязкасці, такім як вымярэнне часу выцякання зададзенага аб'ёму праз калібраваную адтуліну пад дзеяннем сілы цяжару. Прыбор для вымярэння глейкасці называецца вісказіметрам.
Пераход рэчыва з вадкага стану ў шклопадобнае звычайна звязваюць з дасягненнем вязкасці парадку 1011-1012 Па·с.
Сіла вязкага трэння
Сіла вязкага трэння F прапарцыянальная хуткасці адноснага руху V цел, прапарцыянальная плошчы S і зваротна прапарцыянальная адлегласці паміж плоскасцямі h:
Каэфіцыент прапарцыянальнасці, які залежыць ад гатунку вадкасці або газу, называюць каэфіцыентам дынамічнай вязкасці.
Якасна істотнае адрозненне сіл вязкага трэння ад сухога трэння, акрамя іншага, тое, што цела пры наяўнасці толькі вязкага трэння і калі заўгодна малой вонкавай сілы абавязкова прыйдзе ў рух, гэта значыць для вязкага трэння не існуе трэння спакою, і наадварот - пад дзеяннем толькі вязкага трэння цела, спачатку якое рухалася, ніколі (у рамках макраскапічнага набліжэння, якое грэбуе броўнаўскім рухам) цалкам не спыніцца, хоць рух і будзе бясконца запавольвацца.
Другая вязкасць
Калі дынамічная (і кінематычная) вязкасць характарызуе дэфармацыю чыстага зруху, то другая вязкасць характарызуе дэфармацыю аб'ёмнага сціску.
Аб'ёмная вязкасць гуляе вялікую ролю ў згасанні гуку і ударных хваляў, і эксперыментальна вызначаецца шляхам вымярэння гэтага згасання.
Вязкасць газаў
У кінетычнай тэорыі газаў каэфіцыент ўнутранага трэння вылічваюць па формуле
,
дзе — сярэдняя хуткасць цеплавога руху малекул,  − сярэдняя даўжыня вольнага прабегу. З гэтага выказвання ў прыватнасці вынікае, што вязкасць не вельмі разрэджаных газаў практычна не залежыць ад ціску, паколькі шчыльнасць \rho прама прапарцыйная ціску, а — зваротна прапарцыянальная. Такі ж выснова вынікае і для іншых кінетычных каэфіцыентаў для газаў, напрыклад, для каэфіцыента цеплаправоднасці. Аднак гэтая выснова справядлівая толькі да таго часу, пакуль разрэджанне газу не становіцца гэтак малым, што стаўленне даўжыні вольнага прабегу да лінейным памерах пасудзіны (лік Кнудсэна) не становіцца па парадку велічыні роўным адзінцы; у прыватнасці, гэта мае месца ў пасудзінах Дзьюара (тэрмасах).
З павышэннем тэмпературы вязкасць большасці газаў павялічваецца, гэта тлумачыцца павелічэннем сярэдняй хуткасці малекул газу u, якая расце з тэмпературай як \sqrt{T}.
Уплыў тэмпературы на вязкасць газаў
Формула Сазерленда можа быць выкарыстана для вызначэння глейкасці ідэальнага газу ў залежнасці ад тэмпературы:
дзе:
Гэтую формулу можна ўжываць для тэмператур у дыяпазоне 0 < T < 555 K і пры цісках менш 3,45 МПа з памылкай менш за 10%, абумоўленай залежнасцю вязкасці ад ціску.
Пастаянная Сазерленда і кантрольныя вязкасці газаў пры розных тэмпературах прыведзены ў табліцы ніжэй
Дынамічная вязкасць
Унутранае трэнне вадкасцей, як і газаў, узнікае пры руху вадкасці з прычыны пераносу імпульсу ў кірунку, перпендыкулярным да кірунку руху. Справядлівы агульны закон ўнутранага трэння — закон Ньютана:
Каэфіцыент вязкасці \eta (каэфіцыент дынамічнай вязкасці, дынамічная вязкасць) можа быць атрыманы на аснове меркаванняў аб рухах малекул. Відавочна, што \eta будзе тым менш, чым менш час t «аселасці» малекул. Гэтыя меркаванні прыводзяць да выказвання для каэфіцыента вязкасці, званаму ураўненнем Френкеля-Андрадэ:
Іншая формула, якая прадстаўляе каэфіцыент вязкасці, была прапанавана Бачынскім. Як паказана, каэфіцыент вязкасці вызначаецца міжмалекулярнымі сіламі, якія залежаць ад сярэдняй адлегласці паміж малекуламі; апошняя вызначаецца малярным аб’ёмам рэчыва V_{M}. Шматлікія эксперыменты паказалі, што паміж малярным аб’ёмам і каэфіцыентам вязкасці існуюць суадносіны
Дынамічная вязкасць вадкасцей памяншаецца з павелічэннем тэмпературы і расце з павелічэннем ціску.
Кінематычная вязкасць
У тэхніцы, у прыватнасці, пры разліку гідрапрывадаў, часта даводзіцца мець справу з велічынёй
і гэтая велічыня атрымала назву кінематычнай вязкасці. Тут \rho — шчыльнасць вадкасці; \eta — каэфіцыент дынамічнай вязкасці (гл. вышэй).
Кінематычная вязкасць са старых крыніц часта указана ў сантыстоксах (сСт). У СІ гэтая велічыня пераводзіцца наступным чынам:
1 сСт = 1мм2/1c = 10−6 м2/c
Умоўная вязкасць
Умоўная вязкасць - велічыня, ускосна характарызуе гідраўлічнае супраціўленне плыні, якое вымяраецца часам заканчэння зададзенага аб’ёму раствору праз вертыкальную трубку (пэўнага дыяметра). Вымераюць у градусах Энглера (па імі ням. хіміка К. О. Энглера), пазначаюць — °ВУ. Вызначаецца стаўленнем часу заканчэння 200 см3 вадкасці, якая выпрабоўваецца, пры дадзенай тэмпературы з адмысловага вісказіметра да часу заканчэння 200 см3 дыстыляванай вады з таго ж прыбора пры 20 °С. Умоўную вязкасць да 16 °ВУ пераводзяць у кінематычную (\nu м2/с) па табліцы ГОСТ, а умоўную вязкасць, якая перавышае 16 °ВУ. — па формуле:
дзе \nu — кінематычная вязкасць (у м2/с), а E_{t} — умоўная вязкасць (у °ВУ) пры тэмпературы t.
Ньютанаўскія і неньютанаўскія вадкасці
Ньютанаўскай называюць вадкасць, для якіх вязкасць не залежыць ад хуткасці дэфармацыі. У ураўненні Наўе - Стокса для ньютанаўскай вадкасці мае месца аналагічны вышэйпрыведзены закон вязкасці (па сутнасці, абагульненне закона Ньютана, або закон Наўе):
дзе — тэнзар вязкіх высілкаў.
Сярод неньютанаўскіх вадкасцей, па залежнасці вязкасці ад хуткасці дэфармацыі адрозніваюць псеўдапластыкі і дзілатантныя вадкасці. Мадэллю з ненулявым напружаннем зруху (дзеянне вязкасці падобна сухому трэнню) з'яўляецца мадэль Бінгама. Калі вязкасць змяняецца з цягам часу, вадкасць называецца ціксатропнай. Для неньютанаўскіх вадкасцяў методыка вымярэння вязкасці атрымлівае першараднае значэнне.
З павышэннем тэмпературы вязкасць многіх вадкасцей падае. Гэта тлумачыцца тым, што кінетычная энергія кожнай малекулы ўзрастае хутчэй, чым патэнцыйная энергія ўзаемадзеяння паміж імі. Таму ўсе змазкі заўсёды імкнуцца астудзіць, інакш гэта пагражае простай уцечкай праз вузлы.
Вязкасць аморфных матэрыялаў
Вязкасць аморфных матэрыялаў (напрыклад, шкла або расплаваў) - гэта тэрмічна актывізуемы працэс :
дзе Q — энергія актывацыі глейкасці (кДж/моль), T — тэмпература (К), R — універсальная газавая пастаянная (8,31 Дж/моль·К) і A — некаторая пастаянная.
Вязкая плынь у аморфных матэрыялах характарызуецца адхіленнем ад закона Арэніуса: энергія актывацыі вязкасці Q змяняецца ад вялікай велічыні Q_H пры нізкіх тэмпературах (у шклопадобным стане) на малую велічыню Q_L пры высокіх тэмпературах (у вадкападобным стане). У залежнасці ад гэтай змены аморфныя матэрыялы класіфікуюцца альбо як моцныя, калі, або ломкія, калі. Ломкасць аморфных матэрыялаў колькасна характарызуецца параметрам ломкасці Дорымуса : моцныя матэрыялы маюць R_D<2, у той час як ломкія матэрыялы маюць R_D\ge 2.
Вязкасць аморфных матэрыялаў вельмі дакладна апраксімуецца двуэкспаненцыяльным ураўненнем:
з пастаяннымі A_1, A_2, B, C і D, звязанымі з тэрмадынамічнымі параметрамі злучальных сувязяў аморфных матэрыялаў.
У вузкіх тэмпературных інтэрвалах недалёка ад тэмпературы шклавання T_g гэтае ураўненне апраксімуецца формуламі тыпу VTF або сціснутымі экспанентамі Кальраўша.
Старшыня Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта
Старшыня Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта — вышэйшая службовая асоба Гродзенскай вобласці. Узначальвае вышэйшы выканаўчы орган дзяржаўнай улады вобласці — выканаўчы камітэт.
Вязкасць
Вязкасць аморфных матэрыялаў
Калі тэмпература істотна ніжэй тэмпературы шклавання T<T_g, двуэкспаненцыяльнае ураўненне вязкасці зводзіцца да ураўнення тыпу Арэніуса
Старшыня Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта
Дзеючым старшынёй Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта з’яўляецца Уладзімір Сцяпанавіч Каранік.
Вязкасць
Вязкасць аморфных матэрыялаў
з высокай энергіяй актывацыі, дзе H_d — энтальпія разрыву злучальных сувязяў, г. зн. стварэння канфигуронащ, а H_m — энтальпія іх руху. Гэта звязана з тым, што пры T<T_g аморфныя матэрыялы знаходзяцца ў шклопадобнаму стане і маюць пераважную большасць злучальных сувязяў не разбуранымі.
Старшыня Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта
Абавязкі
Кіраўніцтва дзейнасцю аблвыканкама, грамадзянскай абаронай вобласці.
Вязкасць
Вязкасць аморфных матэрыялаў
Пры T\gg T_g двуэкспаненцыяльнае ураўненне вязкасці таксама зводзіцца да ураўнення тыпу Арэніуса
Старшыня Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта
Абавязкі
Узаемадзеянне з Адміністрацыяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь і Саветам Міністраў Рэспублікі Беларусь, абласным Саветам дэпутатаў.
Талышскія горы
Талы́шскія горы, Талышынскія горы, Талыш — горы ў паўднёва-ўсходняй частцы Каўказа ў Азербайджане і Іране. З'яўляюцца працягам горнай сістэмы Малога Каўказа.
Вязкасць
Вязкасць аморфных матэрыялаў
але з нізкай энергіяй актывацыі Q_L = H_m. Гэта звязана з тым, што пры T\gg T_g аморфныя матэрыялы знаходзяцца ў распраўленым стане і маюць пераважная большасць злучальных сувязяў разбураная, што палягчае цякучасць матэрыялу.
Мужык (казка)
«Мужык» — беларуская народная казка. Бытавая. Запісана Эмай Дмахоўскай у вёсцы Юравічы Рэчыцкага павета.
Сюжэт
Багаты мужык быў вельмі сквапны і нікога не частаваў. Лішняе збожжа ён сыпаў у яму, каб яно там гніло — абы не даваць нікому дарма. Аднойчы стары падарожнік папрасіўся да яго пераначаваць. Гаспадар нават не пакарміў яго, а за начлег прымусіў змалаціць дзве копы жыта. Стары пагадзіўся, але малаціць стаў незвычайным чынам: падпаліў жыта ў гумне і стаў казаць чароўныя словы: «Гоц, гоц, гоц!». Як ні дзіўна, праз нейкі тэрмін аказалася, што жыта сапраўды змалочана, прычым вельмі добра. Адпусціўшы старога, мужык вырашыў праверыць дзіўны спосаб малацьбы і падпаліў у гумне ўсё сваё жыта. Але і жыта, і гумно згарэлі, і мужык разарыўся. Здагадаўся ён тады, што стары быў ніхто іншы, як сам Бог.
Літаратура
Беларускі казачны эпас / Склад. і ўступ. артыкул У. В. Анічэнка. — Мінск : Выдавецтва БДУ, 1976. — 206 с.
Вязкасць
Адносная вязкасць
У тэхнічных навуках часта карыстаюцца паняццем адноснай вязкасці, пад якой разумеюць стаўленне каэфіцыента дынамічнай вязкасці (гл. вышэй) раствора да каэфіцыента дынамічнай вязкасці чыстага растваральніка:
дзе μ - дынамічная вязкасць раствора; μ0 - дынамічная вязкасць растваральніка.
Старшыня Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта
Абавязкі
Каардынацыя дзейнасці гарадскіх, раённых выканаўчых камітэтаў і мясцовых адміністрацый у гарадах вобласці.
Талышскія горы
Складаюцца з трох хрыбтоў — галоўнага водападзельнага, Пештасарскага і Бураварскага. Ад Малога Каўказа аддзелены далінай ракі Аракс.
Даўжыня каля 100 км. Вышыні да 2492 м (гара Кюмюркёй). Горы складзены флішавымі і вулканагеннымі тоўшчамі з інтрузіямі асноўных парод. Усходнія схілы да вышыні 600 м пад субтрапічнымі, вышэй — букавымі лясамі. На галоўным грэбні распаўсюджаны нагорныя ксерафіты і горныя лугастэпы.
Яўген Палікарпавіч Гаробчанка
Яўген Палікарпавіч Гаробчанка (, горад Ветка — ) — беларускі акцёр.
Жыціе Ефрасінні Полацкай
Жыціе прападобнай Ефрасінні Полацкай — помнік усходнеславянскай агіяграфічнай літаратуры XII стагоддзя. Жыціе дайшло да нашага часу ў шасці рэдакцыях і больш чым 150 спісах XVI—XVIII стагоддзяў, што сведчыць аб папулярнасці гэтага твора.
Гісторыя стварэння
Аўтарам твора была, імаверна, Звеніслава Барысаўна.
Тэкст помніка пабудаваны згодна з агіяграфічнымі канонамі сярэдневяковай жыційнай літаратуры. Адным з узораў магло быць «Жыціе Еўфрасінні Александрыйскай». Аднак тэкст «Жыція прападобнай Еўфрасінні Полацкай» вылучаецца індывідуальнымі асаблівасцямі. Даследчыкі адзначаюць яркія дыялогі і маналогі Ефрасінні, якія, магчыма, засноўваліся на творах самой Ефрасінні.
Структура
«Жыціе прападобнай Еўфрасінні Полацкай» мае традыцыйны для агіяграфіі рытарычны ўступ. Асноўную частку твора складае апавяданне пра жыццёвы шлях Ефрасінні як пра духоўнае ўзыходжанне. Завяршаецца твор Пахвалою. У "Жыцці прападобнай Еўфрасінні няма звычайнага для агіяграфій расказу пра пасмяротныя цуды.
Змест
Ва ўзросце 12 год Ефрасіння Полацкая (1110—1173), унучка полацкага князя Усяслава Брачыславіча (Чарадзея), сышла з дому і пастрыглася ў манашкі. Ефрасіння заснавала ў Полацку мужчынскі і жаночы манастыры, ёй падарылі знакамітую Эфескую ікону Багародзіцы, якую паданне прыпісвае евангелісту Луку. Па заказу Ефрасінні Лазар Богша стварыў напрастольны Крыж. У канцы жыцця Ефрасіння здзейсніла паломніцтва ў Іерусалім, дзе памерла ў 1173 годзе. Затым яе мошчы былі прывезены ў Кіева-Пячорскую лаўру.
П’яцца дэі Міраколі
П'яца дэі Міраколі (Piazza dei Miracoli, што перакладаецца, як Плошча цудаў) — велізарная, абнесеная сцяной, плошча ў старой частцы італьянскага горада Піза, адзін з самых знакамітых узораў сярэднявечнай архітэктуры. На ёй размясціліся чатыры шэдэўры сярэднявечнай архітэктуры:, Пізанская вежа, і. У 1987 годзе архітэктурны ансамбль быў унесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Кафедральны сабор
Сэрца Плошчы Цудаў — сярэднявечны кафедральны сабор Санта-Марыя Асунта (Успення Найсвяцейшай Панны Марыі) — пяцінефны сабор з трохнефным трансэптам, выдатны ўзор.
Будаўніцтва пачата ў 1064 годзе архітэктарам ]. У фасад, выкананы з шэрага мармуру і белага каменя, устаноўлена каляровая мазаіка, сабраная майстрам, пра што абвяшчае надпіс над цэнтральнай дзвярыма: Rainaldus prudens operator.
У фасадзе сабора размешчана магіла Бускета, надпіс на якой абвяшчае пра дату заснавання сабору і пераможнай барацьбе над сарацынамі.
Масіўныя бронзавыя дзверы былі вырабленыя ў майстэрні Джамбалоньі, і ўстаноўлены замест старых, якія пацярпелі ў пажары 1595 года. Адзіныя ацалелыя пасля пажару сярэднявечныя дзверы, былі выраблены каля 1180 года. Таксама падчас пажару ацалела мазаіка ў апсідзе, якая паказвае Хрыста з надыходзячымі Багародзіцай і Янам Багасловам. Галава Хрыста была выканана ў 1302 годзе Чымабуэ, што стала апошняй працай памерлага ў тым жа годзе мастака. Фрэска купалы, якая прадстаўляе Ушэсце Багародзіцы, была выканана.
Андрэй Піліпавіч Луцэвіч
Андрэй Піліпавіч Луцэ́віч (, в. Зазерка, цяпер Пухавіцкі раён Мінскай вобл. — ) — старшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі. Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Радзіўся ў сям’і працоўнага. Беларус. Скончыў 6 класаў Зезерскай школы. У Чырвонай Арміі з 1939 года, удзельнік 2-й сусветнай вайны пачынаючы з фінскай кампаніі (1939—1940). У баях Вялікай Айчыннай вайны з верасня 1941 г. Загінуў у баі 17 ліпеня 1944 года.
Пахаваны ў вёсцы Смалвас Зарасайскага раёна Літвы.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Леніна, ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, Славы 3 ступені, медалямі.
Памяць
Навечна залічаны ў спісы часці. На радзіме Гераю ўсталяваны помнік. Яго імем названа вуліца ў горадзе Прыекуле (Літва).
Акіра Нісіно
(西野 朗; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1977—1978 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Масакуні Ямамато
(山本 昌邦; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1980—1981 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Лукскі сельсавет
Лу́кскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Лукі.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1225 чалавек, з іх 94,5 % — беларусы, 3,2 % — рускія.
Некрашэвіцкі сельсавет
Некрашэ́віцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мірскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Некрашэвічы.
Крышылоўшчынскі сельсавет
Крышыло́ўшчынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мірскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Крышылоўшчына.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Мірскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Лукскага сельсавета.
Некрашэвіцкі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Мірскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Лукскага сельсавета.
Удовін сын (казка)
«Удовін сын» — чарадзейная беларуская народная казка са складаназлучаным сюжэтам. Першая частка — класічны змеяборчы матыў з іспытам трох герояў; другая — лінія сюжэтнага тыпу «чароўны памочнік». Апрацована А. Якімовічам.
Сюжэт
Дзевяцігаловы змей Цуда-Юда скрадае сонца і месяц, і вызваляць іх накіроўваюцца тры героі — царскі сын, купецкі сын і ўдовін. Казка надае ўсім тром звышнатуральную сілу (кожны з іх здольны закінуць у неба шматпудовую булаву) пра падкрэслена малым узросце — 9-10 год. Пры гэтым сіла кожнага адваротна прапарцыянальная сацыяльнаму статусу: удовін сын абірае медную булаву ў 25 пудоў, купецкі — у 9, царскі — у 6.
Даехаўшы да калінавага моста, героі спыніліся ў вырашылі кожную ноч выстаўляць вартаўніка. Царскі і купецкі сыны пачаргова засыпаюць на варце, таму прадбачлівы удовін сын фактычна сцеражэ мост усе тры ночы. У гэтыя ночы ён пачаргова сустракае трох братоў Цуд-Юд — трох-, шасці- і дзевяцігаловага адпаведна. Кожны едзе на коні ў поўнач праз калінавы мост, кожнага суправаджаюць хорт (паляўнічы сабака) і сокал. Кожнага з іх удовін сын забівае. Апошняга, наймацнейшага, ён не ў стане адолець сам, таму тройчы спрабуе пабудзіць царскага і купецкага сыноў. Дзеля гэтага ён пачаргова кідае левую рукавіцу (якой начыста зносіць увесь дах хаты, дзе спалі яго спадарожнікі), правую рукавіцу (хату сарвала па самыя вокны) і бот з левай нагі (хату знесла па самых падвалін). Толькі пасля трэцяй спробы спадарожнікі абудзіліся і дапамаглі ўдовінаму сыну знішчыць апошняе Цуда-Юда. А ўдовін сын зняў з галавы пачвары сонца і месяц і павесіў на небе.
Жонкі забітых Цудаў-Юдаў хочуць адпомсціць героям. Першая ператвараецца ў атручаную крыніцу як раз на шляху багатыроў, другая — ў ядавітую яблыню, а трэцяя рассцілаецца на сто вёрст зялёным лугам. Здагадаўшыся пра іх намер, удовін сын збівае булавой крыніцу (ад якой застаюцца гразь і кроў), валіць яблыню і малоціць вярбу на зялёным лузе (тая ператвараецца ў шкілет дрэва, а луг адразу высыхае).
Пасля ўдовін сын адпускае спадарожнікаў, а сам (паколькі ў яго няма бацькі), вырашае яшчэ пагуляць па свеце. Хутка герой трапляе да цара Пастаянца, у які ўяўляў сабой палову чалавека (адна рука, адна нага, палавіна галавы, палавіна барады). Ён перамагае ўдовінага сына ў спаборніцтве па хуткасці, робіць сваім служкам і прымушае даставіць з трыдзявятай зямлі дачку бабы Карготы.
Па дарозе ўдовін сын сустракае чароўных дапаможнікаў, якія пагаджаюцца ісці з ім — Марскога Бягуна (бег па мору, нібы па мосце), Вусача (адным вусам трымаў млын, а другім падпёр воблака), Вадапоя (выпіў цэлае возера), Пражору (грыз асінавую калоду і ўсё роўны быў галодны) і Мароза (калі рухаў рукамі, дрэвы пакрываліся інеем).
Баба Каргота прапануе героям шэраг іспытаў, пры невыкананні якіх пагражае забіць іх. Але чароўныя дапаможнікі героя лёгка спраўляюцца з усімі іспытамі, бо тыя па зместу адпавядаюць іх звышнатуральным здольнасцям. Баба Каргота пагадзілася аддаць сваю дачку.
Інтэрпрэтацыі
Л. Дз. Раманава лічыць казку пазнейшай версіяй міфу пра бога-змееборцу Пяруна, які перамагае хтанічнага Змея і вяртае сонца.
Калінавы мост часта сімвалізуе ў казках пераход паміж чалавечым светам і царствам смерці, «іншым светам». У народным фальклоры на калінавым мосце часта лакалізаваныя пачвары змяінай пароды або хрысціянскія святыя, якія захавалі рысы язычніцкіх бостваў. У народных песнях калінавы мост згадваецца як месца смерці:
«Стадо згоніці на калінаў мост.
А калінаў мост да й уламіўся,
Вороное стадо да й затонуло»
Альбо: «Ішоў дзед калінавым мостам. Мост пахіліўся. Дзед паваліўся».
Карабаны
Карабаны — тапонім.
Міхаіл Фёдаравіч Галкоўскі
Міхаіл Фёдаравіч Галкоўскі (нар. г., вёска Судзілы, Клімавіцкі раён) — беларускі артыст оперы (драматычны тэнар). Заслужаны артыст Беларусі (1980).
Біяграфія
Пасля заканчэння школы паступіў у Беларускую кансерваторыю. Студэнтам чацвёртага курса спяваў у Дзяржаўным тэатры оперы i балета. У 1968 г. закончыў кансерваторыю. Шмат выступаў у операх беларускіх кампазітараў: Сяргей («Алеся» Я. Цікоцкага), Нунцый («Джардана Бруна» С. Картэса), Раман («Сівая легенда» Д. Смольскага), а таксама савецкіх кампазітараў: Лёнька і Антонаў («У буру» Ц. Хрэннікава), Косця-радыст («Брэсцкая крэпасць» К. Малчанава) і інш. У класічным оперным рэпертуары спевака вылучаюцца партыі драматычнага і лірыка-драматычнага плана: Турыду («Сельскі гонар» П. Маскані), Радамес («Аіда» Д. Вердзі), Герман («Пікавая дама» П. Чайкоўскага) і інш. Выканаў партыю Андрэя ў тэлевізійным варыянце оперы «У пушчах Палесся» А. Багатырова.
Дочкі (казка)
Сюжэт
Дзед з бабаю мелі па дочцы. Бабіна — дрэнна выхаваная — дрэнна ставілася да дзедавай. І тая папрасіла дзеда, каб той адпусціў яе з дома на пошукі шчасця. І дзед адвозіць яе на мяжу, дае верацяно і пакідае. Дзяўчына пачынае прасці, але верацяно раптам улятае ад яе. Тая кідаецца даганяць яго і забягае гэтак аж на «той» свет. Там дзяўчына пачаргова сустракае яблыню і грушу (якія просяць абтрасці іх), карову (якая просіць падаіць), парсюка (які просіць закалоць яго і пачаставацца салам, а рэштку пакінуць яму) і цеста ў рэжцы (якое просіць замясіць і спекчы яго, пакаштаваць, а рэшту пакінуць яму самому). Затым дзяўчына сустракае хату, дзе наймаецца ў служкі да старой ведзьмы, але таемна забірае ў яе частку грошаў і кідаецца бегчы дадому. На зваротным шляху яблыня, груша, карова, парсюк і цеста дапамагаюць ёй выратавацца ад ведзьмы. Цікава адзначыць тое, што зарэзаны дзяўчынай парсюк і спечанае цеста зноў паўстаюць жывымі і цэлымі, што, у прынцыпе, упісваецца ў законы чароўнай казкі.
Дзяўчына вярнулася дамоў з вялікімі грашыма і пачала ездзіць у карэце. Бабіна дачка пазайздросціла ёй і таксама накіравалася на мяжу прасці. Трапіўшы на «той» свет, яна адмаўляе ў дапамозе ўсім істотам, якіх сустракала яе зводная сястра. Таму, калі яна, забраўшы частку ведзьміных грошаў, вяртаецца дадому, тыя не дапамагаюць ёй, я ведзьма яе забівае.
Літатарута
Беларускі казачны эпас / Склад. і ўступ. артыкул У. В. Анічэнка. — Мінск : Выдавецтва БДУ, 1976. — 206 с.
Вікенцій Іосіфавіч Скардзіс
Вікенцій Іосіфавіч Скардзіс, або Вінцас Скарджус (Vincas Skardžius, вядомы псеўданім: Viskaras, V;, в. Сафійск, Чавускі павет, Магілёўская губерня — ) — беларускі гісторык, публіцыст, паэт. Кандыдат гістарычных навук.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 28 красавіка 1897 года ў в. Сафійск Чавускага павета Магілёўскай губерні (цяпер — Магілёўскі раён Магілёўскай вобласці) ў літоўскай сям’і.
Працаваў у літоўскім сектары АН БССР, Інстытуце нацыянальных меншасцей, Інстытуце гісторыі БелАН. Вывучаў гісторыю пасяленняў літоўцаў у Беларусі.
Арыштаваны 10 снежня 1937 года. Асобай нарадай 19 жніўня 1938 года прыгавораны да 5 гадоў высылкі ў Казахскую ССР. Вызвалены ў 1943 годзе.
Пасля вызвалення жыў у Кустанайскай вобласці Казахскай ССР. Рэабілітаваны 11 лістапада 1957 года.
Памёр у 1967 годзе.
Масакіё Маэдзано
(前園 真聖; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1994—1997 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Камода (востраў)
Камода (Pulau Komodo) — востраў у групе Малых Зондскіх астравоў, на захад ад вострава Флорэс. Уваходзіць у склад Інданезіі. Плошча - 390 км². Насельніцтва (2006 г.) - 2000 чал.
Геаграфія
Клімат трапічны. Вільготны сезон працягваецца са снежня да пачатку красавіка. У студзені сярэдняя колькасць ападкаў набліжаецца да 278 мм. Астатні перыяд засушлівы. Сярэдняя гадавая тэмпература 30°C — 32°C.
Прырода
На востраве Камода знойдзена 254 віды раслін, якія маюць азіяцкае і аўстралійскае паходжанне. Большасць з іх прыстасавана да засушлівага клімата вострава. Значная частка тэрыторыі пакрыта густымі ксерафітнымі хмызнякамі.
Найбольш вядомы прадстаўнік фаўны Камода — камодскі варан, які з'яўляецца найбуйнейшай у свеце яшчаркай. Акрамя таго, тут жывуць дзікія буйвалы, алені, макакі, кажаны, коні, дзікі, цыветы, марскія і наземныя птушкі. Воды каля Камода насяляюць прыкладна 1000 відаў розных марскіх жывёл, у тым ліку акулы, скаты, марскія чарапахі і г. д.
Ахова і інфраструктура
Востраў Камода з'яўляецца часткай нацыянальнага парка Камода, што ўваходзіць у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
На Камода знаходзіцца адзіны населены пункт — аднайменная вёска, каля якой дзейнічае прычал для суднаў з вострава Флорэс. Жыхары займаюцца сельскай гаспадаркай, аднак яе развіццё абмежавана правіламі аховы дзікай прыроды. Галоўная галіна мясцовай эканомікі — турызм. Наведвальнікі прыязджаюць пераважна для назірання за жыццём знакамітых камодскіх варанаў, аднак на Камода таксама маюцца магчымасці для пляжнага адпачынка і нырання з аквалангам. Турыстаў прымае спецыялізаваны цэнтр нацыянальнага парка.
Жухавіцкі сельсавет
Жу́хавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Вялікія Жухавічы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Мірскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. 17 лістапада 1948 года сельсавет разбуйнены на два сельсаветы: Жухавіцкі (вёскі Бурдзевічы, Вялікія Жухавічы, Малыя Жухавічы, Юравічы, пасёлак Гусакі, хутар Юравічы) і Мядзвядскі (вёскі Вялікая Мядзвядка, Малая Мядзвядка, Хлюпічы, пасёлкі Берасцянка, Дунчыцы, Самотны, Светлікі і Хамічы). З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Мядзвядскага сельсавета. З 17 снежня 1956 года ў складзе Карэліцкага раёна, з 25 снежня 1962 года ў складзе Навагрудскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Карэліцкага раёна. 23 ліпеня 1979 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ушанскага сельсавета (7 населеных пунктаў: вёскі Кожава, Лемнікі, Пясочная, Радунь, Трашчычы, Уша і Церабостынь), у адміністрацыйнае падпарадкаванне Мірскага пассавета перададзены 4 населеныя пункты (вёскі Вялікая Мядзвядка, Засценкі, Малая Мядзвядка і Хлюпічы).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2177 чалавек, з іх 94,5 % — беларусы, 3,3 % — рускія.
Кіраўскі раён (значэнні)
Кіраўскі раён:
Рудзі Міцікі
(路木 龍次; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1996—1997 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Макс Уітлак
Макс Энтані Уітлак (Max Antony Whitlock, нар.13 студзеня 1993) — англійскі гімнаст, двухразовы алімпійскі чэмпіён, чэмпіён Еўропы, прызёр чэмпіянатаў свету.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1993 годзе ў Хемел Хэмпстыдзе ў графстве Хартфардшыр. У 2010 годзе стаў уладальнікам двух сярэбраных і аднаго бронзавага медалёў Гульняў Садружнасці ў Дэлі. У 2012 годзе стаў чэмпіёнам Еўропы і двухразовым бронзавым прызёрам Алімпійскіх гульняў у Лондане. У 2013 годзе заваяваў залаты, сярэбраны і бронзавы медалі чэмпіянату Еўропы, і сярэбраны медаль чэмпіянату свету. У 2014 годзе стаў уладальнікам трох залатых, сярэбранага і бронзавага медалёў Гульняў Садружнасці ў Глазга, сярэбранага медалю чэмпіянату свету, а таксама залатога і сярэбранага медалёў чэмпіянату Еўропы.
E (лік)
[[Image:Exp derivative at 0.svg|right|frame|Паказана некалькі функцый выгляду
з рознымі значэннямі асновы
a
. Лік
e
— адзіная аснова, пры якой вытворная функцыі
у пункце
раўняецца 1. Дзеля параўнання паказаны графікі для асноў 2 і 4.
Сіняя крывая:
ex
пункцірная крывая:
2x
штрыхавая крывая:
4x
.
На рысунку відаць, што чырвоная прамая, праведзеная праз пункт
(0,1)
з нахілам 1, не з'яўляецца датычнай да графікаў апошніх дзвюх функцый.]]
Хідэто Судзукі
(鈴木 秀人; нар. ) — японскі футбаліст. У 1997 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
E (лік)
Лік (таксама лік Эйлера або пастаянная Непера) — важная матэматычная пастаянная, якая акрамя іншага з'яўляецца асновай натуральнага лагарыфма. Звычайна ў курсах матэматычнага аналізу пастаянную азначаюць як граніцу паслядоўнасці пры імкненні
n
да бесканечнасці. Такі выраз ўзнікае пры вывучэнні складанага працэнта.
Эйлераў лік можна вылічыць і як суму бесканечнага рада
Пастаянную можна вызначыць мноствам спосабаў. Напрыклад, іншы раз за азначэнне бяруць наступны факт:
— адзіны рэчаісны лік, такі што вытворная (нахіл датычнай прамой) функцыі
f(x) = ex
, вызначаная такім чынам, называецца экспаненцыяльнай функцыяй (або натуральнай паказчыкавай функцыяй), адваротнай да яе функцыяй з'яўляецца лагарыфм па аснове
— т.зв. натуральны лагарыфм. Натуральны лагарыфм дадатнага ліку
k
можна таксама вызначыць напрамую, як плошчу пад крывой
y = 1/x