cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Васіль Феафілавіч Купрэвіч
Уклад у геранталогію
В. Ф. Купрэвіч абгрунтаваў старэнне і смерць як працэс нарастання парушэнняў міжклеткавых узаемадзеянняў, што прыводзіць да дэзінтэграцыі структуры і парушэння функцый біялагічнага аб’екта, што ў канчатковым выніку прыводзіць да смерці. З гэтых пазіцый акадэмік В. Ф. Купрэвіч разглядаў смерць не як агульна-біялагічны працэс, а як свайго роду захворванне, супраць якога можна знайсці лячэнне.
Філасофскія даследаванні
Купрэвіча-філосафа адносяць да прадстаўнікоў рускага касмізму. Філасофскія працы Купрэвіча прысвечаныя праблеме жыцця і яго індывідуальнага канца. Ён прытрымліваўся таго пункту погляду, які праводзіў Фёдараў яшчэ ў канцы XIX стагоддзі: смерць не першапачатковая ў прыродзе, яна з’явілася прыстасавальным эфектам, выпрацаваным у працэсе эвалюцыі. Але ў чалавеку гэты найэфектыўнейшы механізм удасканалення роду — праз змену пакаленняў — не проста вычэрпвае сябе, праз яго ўжо не дасягаецца міжвольнага прагрэсу, бо ўступае актыўная сіла, якая пераўтварае свет і сябе — розум, які самой сваёй існасцю патрабуе асабістага і бясконцага ўдасканалення. Бо смерць больш усяго непрымальная менавіта з пункта погляду асобы, надзеленай пачуццямі і свядомасцю. Купрэвіч разумее, што ўсведамленне непазбежнасці смерці, адчуванне бяссілля перад безданню, у якой бясследна знікаюць жывыя, якія адчуваюць, думаючыя істоты, нараджае ўнутраны трагізм свядомасці і існаванні чалавека, які можа і павінен быць пераадолены.
Рэдактарская праца і грамадская дзейнасць
В. Ф. Купрэвіч быў галоўным рэдактарам наступных выданняў: «Ботанический журнал» (1959—1966), «Микология и фитопатология» (1967—1969), «Доклады АН БССР» (1952-69).
Васілій Феафілавіч Купрэвіч з вялікай цікавасцю ставіўся да фатаграфіі і спрыяў стварэнню фотаклуба «Мінскага таварыства фатографаў-аматараў», з 1927 года ён быў абраны яго ганаровым старшынёй. Таксама ў рукапісах Купрэвіча захаваліся малюнкі, выкананыя яго рукой.
Дэпутат ВС БССР (1951—1955) і СССР (1954—1969).
Некаторыя біялагічныя віды, апісаныя В. Купрэвічам
В. Ф. Купрэвіч апісаў 179 відаў паразітарных і сапрафітных грыбоў канюшыны і люцэрны (1954) і 180 відаў іржавых грыбоў, якія наносяць шкоду хлебным злакам і дзікарослым карысным раслінам (1957).
Уплыў на масавую культуру
Валянцін Пікуль згадаў мужнага камандора Васіля Купрэвіча у сваім рамане «Маанзунд».
Распавядаючы пра свой фільм «Касмічная адысея» у 1968 годзе, Стэнлі Кубрык прывёў словы Купрэвіча: «Я перакананы, што мы знойдзем спосаб адключыць механізмы старэння клетак».
стварыў скульптурны партрэт Васіля Феафілавіч, які захоўваецца ў зборы Смаленскага музея С. Т. Канёнкава. Пад уплывам ідэй В. Ф. Купрэвіча паўстала класічная п’еса «Брама неўміручасці» вядомага беларускага паэта Кандрата Крапівы, у якой закранаецца праблема этыкі ўзаемаадносін паміж людзьмі, якія атрымалі дар неўміручасці.
Узнагароды
Герой Сацыялістычнай Працы, званне «Заслужаны дзеяч навукі БССР» (1967), два ордэны Леніна (1967, 1969), ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1957), «Знак Пашаны» (1953), медалі.
Ацэнкі і памяць
Да 115-годдзя была арганізавана выстаўка «Акадэмік Купрэвіч (да 115-годдзя з дня нараджэння)», якая адлюстроўвае найбольш значныя этапы навуковай, творчай, службовай і грамадскай дзейнасці В. Ф. Купрэвіча.
Ядзейкі
Ядзе́йкі (, Ядейки) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дорскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пяршайскага сельсавета.
Эрдман
Эрдман — прозвішча.
Стэн
Стэн — прозвішча.
Рэклынэць
Рэклынэць (Реклинець) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Крама (гурт)
«Крама» — беларускі рок-гурт. Заснаваны ў 1991 годзе на базе гурта «Рокіс».
Біяграфія
Музыканты з'явіліся на зборным канцэрце ў падтрымку выпуску серыі складанак «Песьні свабоды», на які сабраліся ўдзельнікі Neuro Dubel, N.R.M., Indiga, Hair Peace Salon і шэрагу іншых знакамітых беларускіх рок-калектываў, які адбыўся на плошчы Бангалор 25 жніўня 2006 года.
Музычны стыль
«Крама» з'яўляецца ледзь не адзіным беларускім вядомым гуртам, што прытрымліваецца ў сваёй творчасці курсу на класічны рок, узорам якога ёсць пераважна англійскія гурты тыпу Rolling Stones, Deep Purple і The Beatles.
Уладзіслаў Вячаслававіч Кулеш
Уладзіслаў Кулеш (нар. ) — беларускі гандбаліст. Майстар спорту Беларусі. Левы паўсярэдні польскага клуба «Вівэ» і нацыянальнай зборнай Беларусі.
Кар’ера
Выхаванец мінскага СКА, за які выступаў з 2013 года і стаў аднам з асноўных ігракоў каманды. У красавіку 2018 года падпісаў пяцігадовы кантракт з польскім клубам «Вівэ», які пачаў дзейнічаць з сезона 2018/19.
Аўген Груша
Аўген Груша (6 ліпеня 1935, Морач — 11 жніўня 2019) — грамадскі дзеяч беларускай дыяспары ў Аўстраліі.
Біяграфія
Нарадзіўся 6 ліпеня 1935 года ў в. Морач Нясвіжскага павета Навагрудскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы. Маці Акуліна з дому Салагузаў, паходзіла з заможнай сям’і з Чудзіна (сёння Ганцавіцкі раён Брэсцкай вобласці). Бацька Рыгор паходзіў з беднякоў, таму сям’я мела зусім мала зямлі. З 8 дзяцей Аўген Груша быў наймалодшым.
Другая сусветная вайна
У пачатку нямецкай акупацыі ў Другую сусветную вайну пачаў хадзіць у беларускую пачатковую школу, але неўзабаве будынак забралі немцы пад свае патрэбы і аднойчы яго выпадкова спалілі. Як пазней пісаў сам Аўген Груша ў сваіх успамінах, сям’я баялася за сваё жыццё: «… людзі жылі ў няспынным страху, страху за сваё жыццё і жыццё сваіх блізкіх. Гэтак званыя партызаны чынілі гвалт, адбіраючы самае апошняе». Ад партызанаў пацярпела і сям’я Грушы: праз хлуслівы данос аб тым, што ягоны брат нібы інфармуе немцаў пра партызанскую дзейнасць, да іх уварваліся партызаны, разабралі хату на дровы, забралі ўсю жывёлу, і верагодна забілі бацьку — пазней у балоце бачылі труп чалавека падобнага на Рыгора Грушу, якога было цяжка з кімсьці пераблытаць з-за ягонай багатырскай фігуры. Паводле Аўгена Грушы, пасля гэтага здарэння ягонаму брату не заставалася нічога іншага, як паступіць на службу ў паліцыю, а сям’я пасялілася ў выдзеленым Заастравечанскай радай доме, у якім спакойна пражыла два гады.
Эміграцыя ў Германію
Пазней сям’я вырашыла эвакуявацца на Захад. Праз Клецк, Баранавічы і Польшчу сям’я даехала да Заходняй Прусіі, дзе ў іх забралі каня з каровай і накіравалі на працу да фермера ў фальварак. У досыць добрых варунках сям’я жыла там 4 месяцы, але потым іх пасадзілі на цягнік і павезлі ўглыб Германіі ў Хемніц, дзе яна жыла ў чатырохпавярховай фабрыцы да часу, пакуль амерыканскія самалёты дашчэнту не разбамбілі горад. Аўгена Грушу разам з сям’ёй эвакуявалі за горад і пасялілі ў лесе ў паляўнічым клубе. Пасля капітуляцыі Германіі мясцовыя падказалі, што гэтая тэрыторыя падпадзе пад савецкую акупацыйную зону, таму ў тую ж ноч сям’я разам з іншымі ўцякла з клуба і вырушыла да амерыканскай акупацыйнай зоны. Па дарозе яны былі затрыманыя амерыканскай вайсковай паліцыяй, якая іх даставіла да вялікага яўрэйскага лагера. У лагеры савецкія ваеннапалонныя расказалі ім, што адтуль будуць вывозіць людзей да СССР, таму ўначы Грушы разам з палоннымі ўцяклі і перабраліся ў амерыканскую зону, дзе наняліся працаваць да фермера. Неўзабаве з’явіліся савецкія афіцэры, якія агітавалі вяртацца ў СССР, але сям’ю ўратавала тое, што яны былі польскімі грамадзянамі і мелі на тое паперы, хоць не ведалі ані слова па-польску. Праз два тыдні Грушы пераведзеныя ў польскі лагер, большую частку якога складалі беларусы і ўкраінцы, і дзе чатыры месяцы амерыканцы іх кармілі па тых мерках шыкоўнай ежай, але праз 4 месяцы сям’ю зноў перакінулі — на гэты раз у лагер, дзе кармілі толькі хлебам і вадкім супам. У Германіі Аўген Груша працягнуў адукацыю і скончыў чатыры класа польскай школы.
Сям’я Грушаў пачала шукаць беларускі лагер і ў выніку перасялілася пад Мюнхен, у беларускі лагер Мітэнвальд. Аўген Груша вучыўся ў беларускай школе, належаў да Трэцяга скаўцкага саюза Баварыі, удзельнічаў ў моладзевым беларускім руху.
Эміграцыя ў Аўстралію
Сябра Беларускага аб’яднання ў Вікторыі, а пазней — Беларускага цэнтральнага камітэта ў Вікторыі і ягоны прадстаўнік у Радзе паняволеных народаў. Актыўны ўдзельнік нацыянальных мерапрыемстваў. Адзін з ініцыятараў заснавання другой беларускай школы ў пачатку 1970-х гадоў, для якой аддаў уласнае памяшканне. Адзін з ініцыятараў Сустрэч беларусаў Аўстраліі. З 1985 года нязменны старшыня Выканаўчага камітэта Федэральнай рады беларускіх арганізацый у Аўстраліі і адзін з найбольш дзейных сябраў беларускай грамады ў Мельбурне. Федэральная рада вяла дыялог з уладамі Аўстраліі, падтрымлівала сувязі з рознымі міністэрствамі і дзяржаўнымі арганізацыямі, а ў 2000 годзе падчас Алімпійскіх гульняў у Сіднеі патрабавала ад аўстралійскіх уладаў не прызнаваць Аляксандра Лукашэнку прэзідэнтам, калі б той захацеў прыехаць у Аўстралію. У Беларусі быў толькі адзін раз, у 1991 годзе, калі прывёз у Гомель гуманітарны груз на суму 48 тысяч аўстралійскіх долараў. Пазней не ездзіў да Беларусі: «Але цяпер, думаю, што не буду на Радзіме жаданым госцем».
У 1999 годзе памерла жонка Надзея.
Раманіўка (Сакальскі раён)
Раманіўка (Рома́нівка) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Домныця (Падзільскі раён)
Домныця (До́мниця) — вёска ў Падзільскім раёне Адэскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Куяльныцкай вясковай абшчыны.
Ромаш
Ромаш (Ромош) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Volkswagen Jetta
Volkswagen Jetta — аўтамабіль кампакт-класа (C). Вырабляецца кампаніяй Volkswagen Group. Распрацаваны на базе VW Golf.
З 1979 года было выпушчана шэсць пакаленняў. Для еўрапейскага рынку выпускаліся пад назвамі: Jetta I, Jetta II, Vento, Bora, Jetta V і Jetta VI. За межамі Еўропы Vento і Bora выпускаліся пад асноўнай назвай — Jetta III і Jetta IV адпаведна.
Jetta I (1979—1984)
Першае пакаленне Volkswagen Jetta (VW Typ 16) дэбютавала ў 1979 годзе ў Франкфурце. Машына прапаноўвалася ў двух варыянтах — з двума ці чатырма дзьвярыма. Канструктыўна Jetta і Golf былі ідэнтычныя. Знешне седан адрозніваўся не толькі задняй часткай, але і прамавугольнымі фарамі.
У свой ​​дэбютны год — 1979, VW Jetta I паказаў самыя высокія паказчыкі продажаў: 90 000 аўтамабіляў.
Jetta II (1984—1992)
Другое пакаленне Jetta з’явілася ў 1984 годзе. Седан стаў буйней, яго аснашчэнне багацей, а аб’ём багажніка павялічыўся з 377 да 550 літраў.
У 1989 годзе машына перанесла лёгкі фэйсліфтынг — сталі шырэй бамперы, змянілася рашотка радыятара.
Францыска Дандэрс
Францыска Дандэрс (Francisca Donders; нар., Эйндхавен, Нідэрланды) — прафесійная нідэрландская баскетбалістка. Выступала за зборную Нідэрландаў.
Volkswagen Jetta
Вытворчасць у Кітаі
У 1991 годзе Jetta II стала першай мадэллю сумеснага прадпрыемства FAW-Volkswagen.
Фармамід
Фармамі́д, метанамід — амід мурашынай кіслаты HCONH2. Бясколерная гіграскапічная вадкасць. Малекулярная маса 45,04 а. а. м. Тэмпература плаўлення 2,55 °С. Тэмпература кіпення 210,7 °С. Шчыльнасць 1133,4 кг/м³ пры тэмпературы 20 °С. Добра раствараецца ў вадзе, ніжэйшых спіртах, эфірах, ацэтоне, феноле, хлараформе. Не раствараецца ў вуглевадародах, нітрабензоле, некаторых хлорвуглевадародах. Добра растварае жэлацін, казеін, жывёльны клей. Не растварае вуглевадароды, тлушчы і алеі.
Францыска Дандэрс
Біяграфія
У ліпене 2017 года подпісала кантракт з польскім «Гожавам».
Volkswagen Jetta
Вытворчасць у Кітаі
Аўтамабіль кожны год уваходзіў у пяцёрку бэстсэлераў мясцовага рынку, а таксапаркі ў кітайскіх гарадах складаюцца пераважна з іх.
Фармамід
Атрыманне
Фармамід у прамысловасці атрымліваюць сінтэзам з аміяку і аксіду вугляроду ў метанольным растворы метылату натрыю пры тэмпературы 80—100 °С і ціску 10—30 МПа. Таксама выкарыстоўваецца двухстадыйны цыкл, у выніку якога атрымліваюць больш чысты фармамід.
Volkswagen Jetta
Вытворчасць у Кітаі
У 2013 годзе вытворчасць была спынена.
Vento/Jetta III (1992—1998)
Седан трэцяга пакалення дэбютаваў у Еўропе ў 1992 годзе пад новай назвай — Volkswagen Vento, але на паўночна-амерыканскім рынку назва Jetta захавалася. Прапаноўвалася толькі ў чатырохдзверным варыянце.
Рухавікі
Ад пачатку ўсталёўваліся бензінавыя рухавікі 1,6 (75 к.с.), 1,8 (75 к.с.), 1,8 (90 к.с.), 2,0 (115 к.с.), 2,8 VR6 (174 к.с.), дызель 1,9 D (64 к.с.), турбадызель 1,9 TD (75 к.с.). У 1993 годзе да шэрагу дадаўся турбадызель 1,9 TDI (90 к.с.), у 1995 — дызель 1,9 SDI (64 к.с.), у 1996 — бензінавы 1,6 (100 к.с.) і турбадызель 1,9 TDI (110 к.с.).
Bora/Jetta IV (1998—2005)
У 1998 годзе ў Еўропе, Паўднёвай Амерыцы і ў Кітаі седан на базе Golf IV быў прадстаўлены пад назвай VW Bora. У Паўночнай Амерыцы і Паўднёвай Афрыцы — пад назвай «Jetta». Праз год пачаўся выпуск ўніверсала.
З 2007 года пасля мадэрнізацыі мадэль вырабляецца ў Кітаі пад назвай City Jetta. Мадэрнізаваны варыянт Jetta IV працягвае прадавацца ў Паўднёвай Амерыцы, Мексіцы (з 2011 года як Volkswagen Clásico), Канадзе і Кітаі. У большасці з гэтых краін прапануецца паралельна з Jetta V.
Найменшым у шэрагу быў бензінавы 1,4 магутнасцю 75 к.с. Наступнымі ў гаме былі бензінавыя 1,6 (101 к.с.), 1,8 (125 к.с.), 2,0 (115 к.с.) і 1,8 Turbo (150 або 180 к.с.). Топавыя мадыфікацыі абсталёўваліся рухавікамі VR5 аб’ёмам 2,3 (магутнасці 150 і 170 к.с.) і VR6 аб’ёмам 2,8 магутнасцю 204 к.с. з шасціступеньчатай каробкай перадач і серыйным поўным прывадам. Усе дызельныя рухавікі мелі аб’ём 1,9 л: атмасферны магутнасцю 68 к.с. і турбадызельныя магутнасцю 90, 110, 115, 130 i 150 к.с.
Jetta V (2005—2010)
У студзені 2005 года на аўтасалоне ў Лос-Анджэлесе дэбютавала пятае пакаленне Jetta.
Паўднёваафрыканская мадэль прадавалася пад назвай базавай Bora II, а ў «багатых» версіях пад традыцыйнай назвай — Jetta V. У Кітаі — пад назвай Sagitar, таму што прадаецца адначасова з папярэдняй Jetta/Bora (якая пасля рэстайлінга завецца там City Jetta).
Рухавікі
Jetta V дэбютавала з бензінавымі рухавікамі 1,6 (102 к.с.), 1,6 FSI (115 к.с.), 2,0 FSI (150 к.с.) і 2,0 TFSI (200 к.с.) і турбадызелямі 1,9 TDI (105 к.с.) і 2,0 TDI (140 к.с.). У наступным годзе да шэрагу рухавікоў далучыўся бензінавы 1,4 TSI (у двух варыянтах магутнасці — 140 і 170 к.с.), а таксама 170-моцны турбадызель 2,0 TDI.
У 2007 годзе Jetta атрымала яшчэ два рухавікі: бензінавы 1,4 TSI (122 к.с.) і турбадызель 1,9 TDI BlueMotion (105 к.с.). У 2008 годзе былі дададзеныя бензінавы 1,4 TSI (160 к.с.) і турбадызель 2,0 TDI CR (у варыянтах 140 і 170 к.с.), а ў 2009 годзе — турбадызель 1,6 TDI (105 к.с.).
Jetta VI (2010—2018)
У 2010 годзе Volkswagen прадставіў Jetta шостага пакалення. Продажы у Еўропе пачаліся ў студзені 2011 года.
Машына пабудавана на платформе Golf VI, аднак у адрозненне ад папярэднікаў больш не мае агульных кузаўных панэляў з хэтчбэкам — усе элементы кузава з’яўляюцца арыгінальнымі.
На еўрапейскім рынку VW Jetta прапаноўваецца з шасцю рухавікамі. 1,2-, 1,4- і 2,0-літровыя бензінавыя з непасрэдным упырскам паліва, якія развіваюць 90, 105, 160 і 200 к.с., і двума дызельнымі аб’ёмам 1,6- і 2,0-літра, магутнасцю 105 і 140 к.с. адпаведна.
На беларускім рынку прапануецца з двума бензінавымі маторамі: 1,6-літровы рухавік MPI (86 і 105 к.с.), 1,4-літровы турбіраваны рухавік TSI (122 і 150 к.с.). Каробкі перадач: 5- і 6-ступеньчатая механічная, 6-ступеньчаты аўтамат і 7-ступеньчатая рабатызаваная DSG.
На еўрапейскай Jetta ўжыта мадэрнізаваная падвеска ад «Гольфа» з павялічанай каляінай і з іншымі наладамі спружын і амартызатараў. У амерыканскага седана ў задняй падвесцы — тарсіённая бэлька.
У 2015 годзе аўтамабіль быў мадэрнізаваны. Абноўленая Jetta адрозніваецца іншым пярэднім бамперам, рашоткай радыятара і фарамі са святлодыёднымі секцыямі дзённых хадавых агнёў.
Jetta VII (з 2018)
Седан Jetta сёмага пакалення дэбютаваў на аўтасалоне ў Дэтройце ў студзені 2018 года. Праз некалькі месяцаў вытворчасць стартавала на заводзе ў Пуэбла (Мексіка). Выпуск машыны таксама наладжаны ў Кітаі пад назвай Sagitar.
Галоўнай зменай стаў пераход на модульную платформу MQB. Аўтамабіль трохі павялічыўся ў габарытах: даўжыня вырасла на 43 мм і дасягнула 4 702 мм, шырыня роўная 1 799 мм (+21 мм), вышыня — 1 459 мм (+6 мм), памер колавай базы складае 2 686 мм (+35 мм).
Фармамід
Шкоднае ўздзеянне
Тасічнае рэчыва. Здольны ўсмоктвацца праз непашкоджаную скуру. Здольны назапашвацца ў арганізме. Пашкоджвае нервовую і сасудзістую сістэмы, печань.
У выніку дэгідратацыі фосфарным ангідрыдам утвараецца сінільная кіслата.
Спасылкі
[[Катэгорыя:Азотазмяшчальныя арганічныя злучэнні ]
Папутная
Папутная (Попутная) — станіца ў Расіі, у Атрадненскім раёне Краснадарскага края. Насельніцтва 6,2 тыс. чалавек (2002). Заснавана ў 1856 годзе.
Станіца размешчана на левым беразе ракі Уруп (прыток Кубані), за 14 км на поўнач ад раённага цэнтра — станіцы Атрадная.
NGC 5424
NGC 5424 (іншыя абазначэнні — UGC 8956, MCG 2-36-19, ZWG 74.63, PGC 50035) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Рубін Цімура
Рубін Цімура — назва аднаго са знакамітых гістарычных камянёў, дадзеная па імі яго першага дакладна вядомага ўладальніка Тамерлана. Назва рубін з’яўляецца памылковай, насамрэч камень з’яўляецца чырвонай шпінеллю, але гэта было ўсталявана толькі ў 1851 годзе.
Амёба звычайная
Амёба звычайная, Амёба зменлівая (Amoeba proteus) — від аднаклетачных гетэратрофных пратыстаў.
Рубін Цімура
Уладальнікі каменя
Па легендзе, упершыню камень агранены ў V стагоддзі да н.э.
Амёба звычайная
Сустракаецца ў невялікіх мелкіх сажалках або праточных канавах з глеістым дном. Цела складаецца з адной клеткі і дасягае ў дыяметры 0,1—0,3 мм. Форма цела пастаянна мяняецца, і ў розных яго ўчастках утвараюцца ілжэножкі — часовыя структуры, што служаць для захоплівання ежы і для перамяшчэння.
Абалонка складаецца з цытаплазматычнай мембраны. Унутрыклетачнае змесціва ўключае цытаплазму, ядро і арганоіды. Цытаплазма амёбы пастаянна рухаецца і здольна даволі хутка пераходзіць з больш густога стану ў больш вадкі і наадварот. Калі ток цытаплазмы накіроўваецца ў адзін з бакоў клеткі, то спачатку ў гэтым месцы ўтвараецца адна або некалькі лжэножак, пасля чаго амёба як бы «перацякае» з аднаго месца на іншае.
Амёба мае скарачальную вакуолю. У вакуолю з цытаплазмы паступае вада, якая перыядычна выдаляецца ў навакольнае асяроддзе. Так скарачальная вакуоля рэгулюе ўнутрыклетачны ціск.
Жывіцца амёба, паглынаючы бактэрый, аднаклетачныя водарасці і іншыя дробныя арганізмы, а таксама кавалачкі мёртвай арганікі. Судакранаючыся з харчовай часцінкай, яна ўтварае злева і справа ад яе ілжэножкі, якія затым злучаюцца так, каб часцінка апынулася ў акружэнні цытаплазматычнай мембраны. Утвараецца замкнуты мембранны пузырок, які называецца стрававальнай вакуоляй. У ёй адбываецца ператраўліванне захопленай ежы. Прадукты ператраўлівання са стрававальнай вакуолі паступаюць у цытаплазму. Там яны выкарыстоўваюцца на падтрыманне працэсаў жыццядзейнасці. Затым стрававальная вакуоля падыходзіць да паверхні клеткі і зліваецца з цытаплазматычнай мембранай. Пры гэтым неператраўленыя рэшткі ежы выкідваюцца вонкі.
Размнажэнне толькі бясполае — шляхам дзялення клеткі папалам. Яно адбываецца, калі амёба дасягае пэўных памераў. Спачатку дзеліцца ядро, а затым утвараецца перацяжка цытаплазмы. Затым прыблізна аднолькавыя даччыныя амёбы аддзяляюцца адна ад адной. Пры аптымальных умовах увесь працэс займае не больш за паўгадзіны. Новыя амёбы самастойна жывяцца і растуць, а затым зноў дзеляцца.
Здольна ўтвараць цысту. Так пераносіць неспрыяльныя ўмовы (пахаладанне, перасыханне вадаёма, адсутнасць корму). У стане цысты амёбы рассяляюцца з аднаго вадаёма ў другі. Пры надыходзе спрыяльных умоў амёба пакідае ахоўную абалонку цысты і працягвае свой рост і развіццё.
Драпежнік (фільм)
«Драпежнік» (Predator) ― фантастычны баявік, зняты  па сцэнары  і які выйшаў на экраны 12 чэрвеня 1987 года. Галоўныя ролі выканалі Арнольд Шварцэнэгер,, ,. Здымкі фільма праводзіліся ў джунглях паўднёвай Мексікі, побач з Паленке і.
Жада (заказнік)
Водна-балотны заказнік «Жада» — заказнік рэспубліканскага значэння, размешчаны на тэрыторыі Мёрскага і Шаркаўшчынскага раёнаў Віцебскай вобласці. Заснаваны пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 26 жніўня 2015 года № 717.
Апісанне
Рэспубліканскі заказнік ствараецца ў мэтах захавання ў натуральным стане каштоўных леса-балотных сістэм, дзікарастучых раслін і дзікіх жывёл, якія адносяцца да відаў, што занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі, а таксама месцаў іх росту і жыцця.
Партрэт Аляксандры Радзівіл
Партрэт Аляксандры Радзівіл, дачкі князя, работы невядомага мастака. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь.
Партрэт пасмяротны.
Пастарал
Пастара́л — скіпетр епіскапа, архіепіскапа, мітрапаліта, кардынала, архімандрыта, Папы Рымскага, сімвал духоўнай улады. Карыстаюцца ім толькі ў час набажэнстваў і калі праводзіцца Канфірмацыя — Мірапамазанне. Пастарал бярэ пачатак з часоў Апосталаў, якія выкарыстоўвалі падобныя скіпетры ў час сваіх падарожжаў.
Партрэт Аляксандры Радзівіл
Апісанне
На гэтым партрэце Аляксандра прадстаўлена ў чорнай сукенцы са станікам-жакетам з двайнымі валікамі на плячах. Сукенкі такога тыпу, якія былі ў верхняй частцы пашыты па фасону мужчынскага адзення, а ад пояса па жаночай модзе, сатырыкі называлі «a la mode» (па модзе) — ад гэтага ў хуткім часе ўтварылася новая назва для такога ўбрання — аламода.
Станік і наплечныя валікі ўпрыгожаны залацістым галуном, а край белага брыжовага каўняра аздоблены карункамі. Шырокія буфястыя ля плячэй рукавы завужаны ад локця да запясця і заканчваюцца белымі манжэтамі. Прычоска ўпрыгожана залатой дыядэмай з вялікай жамчужынай.
Generation «П»
«Generation „П“» («Пакаленне „П“») — чацвёрты раман рускага пісьменніка Віктара Пялевіна, напісаны ў 1999 годзе.
Назва рамана
На першай старонцы рамана паказана, што літара «П» азначае Пепсі. Значэнне літары «П» у назве рамана можна трактаваць таксама як «Піздзец». У кантэксце трактавання назвы рамана як «Пакаленне Піздзец» аўтар апісвае жыццё «зніклага пакалення», якое «…усміхнулася лету, мору і сонцу — і выбрала „Пепсі“». Літаратурны крытык і публіцыст Генадзь Мурыкаў заўважыў, што слова «пакаленне» — «generation» — напісана лацінскім шрыфтам, а «П» — рускай літарай, а не лацінскай «P». На яго думку, гэта было зроблена спецыяльна для таго, каб падкрэсліць, што гэта менавіта расійскі Піздзец. Прыдуманая Пялевіным назва пакалення, на думку Дзмітрыя Галынко-Вольфсанм, з’яўляецца перыфразай назваў рамана Дугласа Коўпленда «Generation „X“» і фільма Грэга Аракі «Пакаленне DOOM». Таксама некаторыя крытыкі трактуюць назву рамана як «пакаленне Пялевіна».
Структура
Кніга падзелена на 16 частак:
Дыскурс
У тэксце «Generation „П“» змешваюцца не толькі розныя стылі, але і розныя дыскурсы, неад’емнымі складнікамі якіх з’яўляюцца стылі. Карціна ўзаемадзеяння розных дыскурсаў у тэксце выклікана немастацкімі дыскурсамі, якія выступаюць аб’ектам і сродкам аўтарскай гульні. Тэкст рамана адкрыты для нелітаратурных дыскурсаў, ён імкнецца да аб’яднання з камунікатыўнай прасторай сучаснага расійскага грамадства. У рамане прысутнічаюць наступныя дыскурсы: рэкламны, таварны, дыскурс адкрыцця, навуковы, міфалагічны, эсхаталагічным, філасофска-культуралагічны (ствараецца шляхам выкарыстання вытворных ад іншамоўных лексічных аказіяналізмаў, такіз як трансформа «wow»).
Выданні
У 2003 годзе была выпушчаная аўдыёкніга, тэкст якой чытаў Улад Коп, і ў 2006 годзе выдавецтва «МедиаКнига» ізноў выпусціла аўдыёкнігу, але ў агучцы Андрэя Курылава.
Кніга шматкроць выдавалася вялікімі накладамі ў ЗША, Вялікабрытаніі, Францыі, Іспаніі і Германіі. Раман у англійскім варыянце апынуўся трохі зрэзаным. Перакладам «Generation „П“» на англійскую мову займаўся перакладчык Эндру Бромфілд. Але самому Пялевіну прыйшлося зноўку прыдумаць амаль усе слоганы, бо рускія было цяжка перавесці на англійскую. Пры перакладзе некаторыя фразы былі ўпушчаныя. Напрыклад, слоган «Самавіты Гасподзь для самавітых спадароў» перакладчык прапанаваў ператварыць у «The Sound Savior for the Sound Savers», што не спадабалася Пялевіну. Некаторыя крытыкі лічаць, што Эндру Бромфілду не ўдалося ажыццявіць адэкватны пераклад рамана на англійскую, бо сам тэкст пабудаваны адначасова на двух моўна-культурных сістэмах
Артур Меен
Артур Меен (Arthur Meighen, 16 чэрвеня 1874 — 5 жніўня 1960) — канадскі палітык, прэм’ер-міністр Канады ў 1920—1921 і 1926 гадах, які прадстаўляў Кансерватыўную партыю.
Аброчнэ
Аброчнэ (Обро́чне) — вёска ў Падзільскім раёне Адэскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Куяльныцкай вясковай абшчыны.
Раятын
Раятын (Роя́тин) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Мерчэнаска
Мерчэнаска (Mercenasco) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 1265 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 105 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 10010. Тэлефонны код — 0125.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Марыя Магдаліна.
Каспар Баўгін
Каспар Баўгін (Gaspard Bauhin, або Caspard Bauhin;Caspar Bauhin,, Базель — , там жа) — швейцарскі анатам і батанік, сістэматык раслін. Адным з першых пачаў выкарыстоўваць у сваіх працах бінарную наменклатуру. Першым апісаў бульбу, прысвоіў ёй у 1596 годзе ў працы «Theatri botanici» навуковую назву Solánum tuberósum, якая пазней была запазычана Карлам Лінеем і ўвайшла ў сучасную сістэматыку.
Чалавек-павук (мультсерыял, 1994)
Чалавек-павук (Spider-Man, таксама вядомы як Spider-Man: The Animated Series) — амерыканскі мультсерыял, сюжэт якога заснаваны на супергероі Marvel Comics Чалавеку-павуку. Серыял трансляваўся на тэлеканале Fox Kids з 19 лістапада 1994 года па 31 студзеня 1998 года, пасля чаго таксама паўтараўся на каналах Jetix і Disney XD. Прадзюсарам і аўтарам сюжэту быў Джон Сэмпер мал., а вытворчай кампаніяй — Marvel Films Animation. Галоўную музыкальную тэму серыяла стварыў Джо Пэры з Aerosmith.
Поль-Эміль Бардзюа
Поль-Эміль Бардзюа (, Сен-Ілер, Квебек —, ) — канадскі мастак.
У юнацтве ён пазнаёміўся з мастаком Азіясам Ледзюкам, які пачаў вучыць яго жывапісу, а пазней заахвоціў вучыцца ў Школе вытанчаных мастацтваў у Манрэалі (1923—1927). Пазней ён вучыўся ў Ateliers d’art sacré ў Парыжы, дзе адкрыў для сябе мастакоў Парыжскай школы, ад Паскіна да Рэнуара. Маляваў у абстрактным стылі, у 1942 годзе заснаваў гурток, у 1948 годзе ён апублікаваў Глабальны маніфест Рэфуса. Спачатку працаваў пад уплывам постімпрэсіянізму, потым прыкладна з 1940 года — сюррэалізму, пазней звярнуўся да абстракцыі. У 1953—1955 гадах жыў у Нью-Ёрку, дзе выстаўляў свае карціны.
Масіміна
Масіміна (Massimino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Савона.
Насельніцтва складае 122 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 16 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 12071. Тэлефонны код — 019.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Бюлах
Бюлах (Bülach) — горад у кантоне Цюрых у Швейцарыі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Упершыню згадваецца ў 811 як Pulacha.
Чэрніўці
Чэрніўці (Черні́вці́) — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкай вобласці Украіны. Былы раённы цэнтр. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Размешчаны за 100 км ад Вінніцы.
Першае пісьмовае згадванне аб засяленні тэрыторыі тагачаснай вёскі знаходзіцца ў грамаце ад 5 мая 1383 г. Тады вялікі літоўскі князь Вітаўт падарыў Васілю Карачэўскаму пустку Княжа Лука. На гэтай пустцы і быў заснаваны населены пункт. У дакументах сустракаецца некалькі варыянтаў яго назвы: Чэрняхіўці, Чэрнііўці, Чэрнііў і інш. Пазней замацавалася назва Чэрніўці.
Хліўчаны
Хліўчаны (Хлівча́ни) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Удобная
Удобная (Удобная) — станіца ў Расіі, у Атрадненскім раёне Краснадарскага края. Насельніцтва 5,4 тыс. чалавек (2002). Заснавана ў 1858 годзе.
Станіца размешчана на левым беразе ракі Уруп (прыток Кубані), за 25 км на поўдзень ад раённага цэнтра — станіцы Атрадная.
Аякуча (рэгіён)
Аяку́ча (Ayacucho, на кечуа: Ayakuchu suyu) — адзін з 24-х дэпартаментаў Перу. Адміністрацыйны цэнтр — Аякуча.
NGC 5425
NGC 5425 (іншыя абазначэнні — UGC 8933, MCG 8-26-1, ZWG 247.2, IRAS13588+4841, PGC 49889) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Actaea simplex
Actaea simplex — від шматгадовых травяністых раслін роду, сямейства , які паходзіць з Японіі (Хакайда, Кюсю), усходняй часткі Манголіі і Далёкага Усходу, у тым ліку Сахаліна і Курыльскіх астравоў, Усходняй Сібіры і Камчаткі.
Ганна Стэн
Ганна Стэн (Anna Sten, сапраўднае прозвішча Фяса́к ці Фисакова,, Кіеў, Расійская імперыя — , Нью-Ёрк, ЗША) — савецкая і амерыканская актрыса. Да 1929 года здымалася ў СССР, у 1930 годзе эмігравала і працягнула кар’еру ў Еўропе і ЗША.
Біграфія
Нарадзілася 3 снежня 1908 года ў Кіеве ў сям’і ўкраінскага казака і шведкі, пасля узяўшы прозвішча маці (Стэн). Бацька быў балетмайстрам, маці — прымай-балярынай Кіеўскага тэатра оперы і балета. У дзяцінстве Ганна займалася танцамі, брала ўрокі ігры на піяніна.
Дакладных дадзеных пра ранні перыяд яе кар’еры практычна не захавалася. Па адных звестках, у тым ліку агучаных самой актрысай, яе бацька загінуў падчас Першай сусветнай вайны, пасля чаго Ганна знайшла працу афіцыянткі, каб пракарміць хворую маці, потым іграла ў аматарскім тэатры. Затым на пятнаццацігадовую акторку звярнуў увагу К. С. Станіслаўскі і, склаўшы ёй пратэкцыю, накіраваў у Маскоўскую кінаакадэмію. Па іншых дадзеных, яе бацька застаўся жывы, пасля вайны адшукаў дачку і разам з уласнай цыркавой трупай, у якой выступала і юная Ганна, аб’ездзіў усю краіну.
Кар’ера ў СССР
Працавала ў Маскоўскім аддзеле народнай адукацыі (1924), затым у пралеткульце (1925). У 1926 годзе Ганна дэбютавала ў нямым кіно, атрымаўшы невялікую ролю стэнаграфісткі ў камедыі «Міс Мэнд». Сцэнарыстам фільма быў Барыс Барнет. Ён жа сыграў у фільме галоўную ролю і выступіў у якасці памочніка рэжысёра Фёдара Ацэпа, за якога Ганна ў 1927 годзе выйшла замуж. У наступныя гады Ацэп зняў жонку яшчэ ў чатырох стужках. У 1920-я гады жыла ў Маскве на Нікіцкім бульвары, дом 6, кв. 26/27.
Кар’ера актрысы ў СССР развівалася хуткімі тэмпамі. Яна перайшла на галоўныя ролі ўжо ў 1927 годзе, зняўшыся ў Барнета ў камедыі «Дзяўчына са скрынкай». Затым у 1928 годзе рушылі ўслед вядучыя ролі ў фільмах «Зямля ў палоне», «Мой сын» і «Белы арол», рэжысёрам якога быў адзін з піянераў савецкага кінематографа Якаў Пратазанаў, а партнёрамі Ганны — тэатральны акцёр Васіль Качалаў і рэжысёр Усевалад Меерхольд.
Эміграцыя ў Еўропу
Некаторыя раннія фільмы Стэн дэманстраваліся ў замежным пракаце і мелі рэзананс, таму ў 1930 годзе Ганна па лініі Міжрабпамфільма адправілася ў Германію і знялася там у гукавым фільме «Бухгалтар Крэмке». На радзіму акторка вырашыла не вяртацца і працягнула кар’еру ў Еўропе. У той жа перыяд эміграваў і яе муж.
Яршэвічы
Яршэ́вічы (, Яршевичи) — вёска ў Беларусі, у Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пяршайскага сельсавета.
Ганна Стэн
Эміграцыя ў Еўропу
Прадзюсарам апошняга фільма быў выхадзец з Расіі Юджын Фрэнке. Верагодна, на здымках паміж ім і Стэн завязаўся раман, бо ў 1931 годзе акторка пакінула Ацэпа і неўзабаве выйшла замуж за Фрэнке. У шлюбе нарадзілася дачка Аня, якая пазней вывучала кінамастацтва. У тым жа 1931 годзе Стэн з’явілася яшчэ ў двух карцінах, «Сальта-мартале» і «Бомбы над Монтэ-Карла», а затым знялася ў пары са знакамітым Эмілем Янінгсам ў драме 1932 года «Буры страсці».
Яршэвічы
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Ганна Стэн
Галівуд
У 1932 годзе на Ганну звярнуў увагу прадзюсер Сэмюэл Голдвін і запрасіў яе ў Галівуд, куды яна эмігравала ў 1933 годзе. Яна не ведала англійскай, таму па прыбыцці ў Амерыку акторцы прыйшлося каля года ўпарта займацца, каб авалодаць асновамі мовы і паменшыць акцэнт. Яе першая амерыканская карціна «Нана», знятая ў 1934 годзе па матывах аднайменнага рамана Эміля Заля, была шырока разрэкламавана ў прэсе, аднак касавага поспеху не мела.
Яршэвічы
Гісторыя
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Яршэвіцкага сельсавета.
Ганна Стэн
Галівуд
На працягу двух гадоў Ганна здымалася хаця і рэдка, але ў знакамітых рэжысёраў і ў пары з зоркамі. У тым жа 1934 годзе яна згуляла Кацюшу Маславу ў драме Рубена Мамуляна «Мы зноў жывыя» паводле рамана Льва Талстога «Уваскрэсенне». У 1935 годзе рушыў услед дуэт з Гэры Куперам у меладраме Кінга Відара «Шлюбная ноч» (прэмія Венецыянскага кінафестываля за рэжысуру).
Завяршэнне кар’еры
У 1936 годзе Стэн знялася ў свайго мужа Фрэнке ў меладраме «Самотная жанчына» (сцэнарыстам выступіў Ацэп). Затым яна на тры гады знікла з экранаў, і пасля драмы 1939 гады «Экспрэс выгнання» стала здымацца вельмі рэдка і пераважна на другіх ролях.
1943 год стаў апошнім прадуктыўным перыядам Стэн: выйшла адразу тры фільма на ваенную тэматыку («Чэтнікі», «Яны прыйшлі разбурыць Амерыку» і «Тры рускія дзяўчыны»), дзе яна гуляла галоўныя ролі. Апошнімі працамі актрысы былі ваенная драма 1962 года «Манахіня і сяржант» і серыял 1964 года «Арышт і суд».
Памерла 12 лістапада 1993 года ад сардэчнага прыступу.
Франсіска Борэс
Франсіска Борэс (,  —, ) — важная фігура еўрапейскага мастацтва ХХ стагоддзя. Яго прысутнасць была асноватворнай для другой хвалі іспанскіх мастакоў, якія прыбылі ў Парыж у 1920-х гадах, сярод якіх былі Пабла Пікаса, Гінеса Пара, Педра Флорэса, Антоні Клавэ.
Рудка (Сакальскі раён)
Рудка (Ру́дка) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Клотэн
Клотэн (Kloten) — горад у Швейцарыі, у акрузе Бюлах кантона Цюрых. На тэрыторыі Клотэна размешчаная большая частка аэрапорта Цюрых.
Меўльяна
Меўльяна (Meugliano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 109 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 27 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 10080. Тэлефонны код — 0125.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Bartolomeo apostolo.
Русын (Львоўская вобласць)
Русын (Ру́син) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Начніцы (род)
Начні́цы (Myotis) — род млекакормячых жывёл сямнйства гладканосых (звычайных) лятучых мышэй атрада рукакрылых.
Больш за 80 відаў. Даўжыня 3,5 — 8,5 см. Поўсць густая, пушыстая, бурая з рознымі адценнямі, зверху больш цёмная. Вушы сярэдніх памераў. Крылы тупыя, шырокія. На нагах лятальная пералонка.
Пашыраны ўсюды, акрамя Арктыкі, Антарктыкі і некаторых акіянічных астравоў. Жывуць у розных ландшафтах, у сховішчах, адзіночнымі асобінамі, групамі, калоніямі. На Беларусі 5 відаў: начніца вялікая, начніца Натэрэра, або раснічастая, начніца сажалкавая — занесены ў Чырвоную кнігу; начніца вусатая і начніца вадзяная, або Даўбентона. Трапляюцца ў дуплах дрэў, пабудовах, часта непадалёку ад вады. Зімой упадаюць у спячку.
Кормяцца насякомымі (акрамя трох рыбаедных відаў). Нараджаюць 1 дзіцяня ў год.
Прэм’ер Тузін 2006
Прэм’ер Ту́зін 2006 — зборнік песень-пераможцаў хіт-параду «Тузін Хітоў» выдадзеная ў 2006 годзе. Другая ў серыі зборнікаў «Прэм'ер Тузін».
Саўчын
Саўчын (Савчин) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Малацянгінская
Малацянгінская (Малотенгинская) — станіца ў Расіі, у Атрадненскім раёне Краснадарскага края. Насельніцтва 1,5 тыс. чалавек (2002). Заснавана ў 1914 годзе.
Станіца размешчана на рацэ Малы Цянгінь (прыток Урупа), за 11 км на поўдзень ад раённага цэнтра — станіцы Атрадная.
Бжэг Дольны
Бжэг Дольны (Brzeg Dolny) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Валоўскага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Бжэг Дольны. Займае плошчу 17,2 км². Насельніцтва — 12 891 чалавек (на 2004 год).
Капліца Аляксандра Неўскага (Паддубна)
Архітэктура
У аснову архітэктурна-стылёвай трактоўкі капліцы пакладзены формы класіцызму. Вырашаны цэнтрычным 8-гранным збудаваннем, узнятым на высокі мураваны подыум. Вежападобны будынак накрыты пластычным па форме ўвагнута-выпуклым гранёным купалам з макаўкай у завяршэнні. Плоскасныя грані капліцы крапаваны па баках пілястрамі. Па цэнтры прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі і ўваходным праёмам, да якога вядзе лесвіца подыум.
Старажытнаруская мова
Старажытнару́ская мова (древнерусский язык, давньоруська мова) — мова (ці сукупнасць гаворак) усходніх славян у 10—14 стагоддзях.
Як мовазнаўчы тэрмін, словазлучэнне «старажытнаруская мова» ўжываецца ў двух значэннях: 1) усходнеславянскай протамовы, як сукупнасці сярэдневяковых усходнеславянскіх гаворак, і 2) наддыялектнай пісьмовай мовы, якая ўжывалася на ўсходнеславянскіх землях у сярэдневякоўі (прыблізна да XIV стагоддзя). Яе існаванне і правамернасць выкарыстання тэрміна «старажытнару́ская мова» прызнаецца не ўсімі даследчыкамі.
I. Протамова
Мэтазгоднасць увядзення такой навуковай канцэпцыі ставілася пад пытанне з пач. 20 ст., напр., праф. О. Гуерам. Канцэпцыя крытыкавалася за палітычную, «вялікадзяржаўную», а не навуковую матывацыю стварэння беларускімі мовазнаўцамі перыяду беларусізацыі 1920-х гадоў, пазней — Я. Станкевічам.
II. Пісьмовая мова
З другога боку, так азначаецца пісьмовая (літаратурная) мова ўсходніх славян з моманту ўзнікнення (11 ст.) да распаду (14 ст.), часам і да 17 ст. Традыцыйна, у азначэнні як пісьмовай мовы, выразныя праявы адметнасцей вялікарускай, украінскай і беларускай моў прыпісваюцца да 14 ст., і асабліва да 15 ст. Сінонім гэтага азначэння — тэрмін агульнаўсходнеславянская мова, прапанаваны М. І. Талстым.
Тэрміны «старажытнаруская мова» і «стараруская мова» былі фактычна аб'яднаныя ў працы расійскіх мовазнаўцаў: «Словарь русского языка 11—17 вв.» пад рэд. акадэміка АН СССР Бархударава.
Як і канцэпцыя протамовы, і на тых жа падставах, канцэпцыя крытыкавалася ў мовазнаўстве БССР 1920-х гадоў і Я. Станкевічам.
Далматы-Ісайкоўскія
Ісайкоўскія, або Далматы-Ісайкоўскія — шляхецкі род герба «Прус І». Паходзілі ад баярына Каркушкі, які ў XV стагоддзі валодаў маёнткам Чыгіры ў Кіеўскім павеце. Ад імя яго сына Далмата утворана прозвішча Далматы, ад маёнтка Ісайкі у Кіеўскім павеце — прозвішча Ісайкоўскіх. На мяжы XVI—XVII стагоддзяў адна галіна роду перасялілася з Украіны ў Вялікае Княства Літоўскае. Вьізнавалі праваслауе, потым каталіцтва.
Саланін
Саланін — атрутны глікаалкалоід (гліказід), выпрацоўваецца ў раслінах сямейства паслёнавых. Змяшчаецца ў любой частцы расліны — у лісце, пладах, сцяблінах, клубнях і г. д. Найбольшае ўтрыманне саланіна назіраецца ў ягадах лісніка чорнага (Solanum nigrum) і ва ўсіх частках лісніка салодка-горкага (Solanum dulcamara). У клубнях бульбы ўтрымліваецца да 0,05 % саланіна (у прарослых, пазелянелых клубнях ўзровень саланіна значна павышаецца). Саланін таксама ўтрымліваецца ў недаспелых памідорах, але калі плод памідора вырастае да памераў, характэрных для яго гатунку, і пачынае святлець, становячыся белаватым ці крыху ружаватым, утрыманне саланіна памяншаецца і такія плады робяцца прыдатнымі ў ежу пасля кулінарнай апрацоўкі (марынавання ці засолкі).
Дом інвалідаў (Прага)
Дом інвалідаў (Invalidovna) — велічны комплекс пабудоў эпохі барока ў пражскім раёне Карлін, які служыў інтэрнатам для ваенных ветэранаў.
Пасля з'яўлення Дому інвалідаў у Парыжы і ваеннага шпіталя ў Чэлсі імператар Карл VI Габсбург загадаў пабудаваць інвалідныя дамы ў найбуйнейшых гарадах Габсбургскай дзяржавы. У Празе інвалідны дом спраектаваў найбольш запатрабаваны чэшскі дойлід таго часу, Кіліян Ігнац Дынцэнгофер. Яго кансультаваў малодшы Фішэр фон Эрлах.
Інтэрнат для ветэранаў вайны быў разлічаны на знаходжанне 4000 чалавек з фізічнымі пашкоджаннямі і іх сем'яў. Будаўніцтва праходзіла ў 1731—1737 гг. і было прыпынена ў 1740 годзе пасля смерці Карла VI. Паспелі пабудаваць толькі дзявятую частку першапачатковага праекта. Недабудаваны будынак мог змяшчаць толькі 2000 чалавек.
Будынак часоў развіцця чэшскага барока не быў перабудаваны, хоць і меў разнастайнае выкарыстанне. Пасля 1920 г. быў адрамантаваны па праекце Іосіфа Вейрыха і Віктара Бенеша, а пабудова была абсталявана электрычнасцю. Памяшканне выкарыстоўвалася як ваенны архіў. У 2002 годзе будынак пацярпеў ад чарговай паводкі.
На тэрыторыі інваліднага дому праходзілі здымкі некалькіх гістарычных стужак, уключаючы аскараносны фільм Мілаша Формана «Амадэй».
Мілезіма
Мілезіма (Millesimo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Савона.
Насельніцтва складае 3360 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 219 чал./км². Займае плошчу 15 км². Паштовы індэкс — 17017. Тэлефонны код — 019.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Madonna del Carmine.
NGC 5426
NGC 5426 (іншыя абазначэнні — MCG -1-36-4, UGCA 380, VV 21, ARP 271, PGC 50083) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чувашыя
Чувашыя — суб’ект Расійскай Федэрацыі, размешчаны на ўсходзе Рускай раўніны, пераважна на правабярэжжы Волгі паміж яе прытокамі Сурай і Свіягай.
Нацыянальны склад: чувашы (67,69 %), рускія (26,53 %), татары (2,77 %), мардва (1,22 %), украінцы (0,49 %), марыйцы (0,27 %).
Падзяляецца на 21 раён. Буйнейшыя гарады Чэбаксары і Новачэбаксарск, у якіх пражывае тры чвэрці гарадскога насельніцтва рэспублікі.
Вадзім Аляксандравіч Гайдучэнка
Вадзім Аляксандравіч Гайдучэнка (нар. ) — беларускі гандбаліст. Майстар спорту Беларусі. Разыгрывальнік французскага клуба «Сен-Рафаэль» і нацыянальнай зборнай Беларусі.
Кар’ера
Пачынаў кар’еру ў магілёўскім клубе «Машэка», у 2013 годзе перайшоў у сталічны СКА. Пакінуў мінскі клуб у маі 2017 года і неўзабаве далучыўся да бухарэсцкага «Дынама».
У студзені 2018 года стала вядома аб пераходзе разыгрывальніка ў французскі «Сен-Рафаэль» з лета 2018 года.
Абавян (сяло)
Абавя́н (Աբովյան) — сяло ў цэнтры Арменіі, у марзе Арарат. Размешчана за 18 км на поўдзень ад горада Ерэвана, за 16 км на поўнач ад Арташата, за 1 км на поўнач ад сяла Арэўшат і за 3 км на паўднёвы захад ад сяла Ланджазат. Сяло названа ў гонар Хачатура Абавяна.
Наш Грунвальд
«Наш Грунвальд» — штогадовы міжнародны фестываль ваенна-гістарычнай рэканструкцыі, прысвечаны ваеннай і свецкай культуры сярэднявечча перыяду XII—XVI стст. Цэнтральнае мерапрыемства фестываля — маштабная рэканструкцыя Грунвальдскай бітвы, якая адбылася 15 ліпеня 1410 года. Фестываль праводзіцца штогод з 2008 года ў апошнія альбо перадапошнія выходныя ліпеня на тэрыторыі музея старажытных народных рамёстваў і тэхналогій «Дудуткі», Мінская вобласць, Беларусь. У рамках фестываля «Наш Грунвальд» з 2015 года праходзіць самастойны музычны open-air фестываль «Пір пасля бітвы». Арганізатары фестываля — Экстрым Тэатр «Берсерк» і Аляксандр Рак.
Канцэпцыя фестываля
У якасці асноватворнай канцэпцыі фестываля «Наш Грунвальд» было абрана аднаўленне адной з самых значных старонак эўрапейскай ваеннай гісторыі — Грунвальдскай бітвы. Бітва 1410 года, якая адбылася паблізу прускай вёскі Грунвальд, у корані змяніла расстаноўку сіл у рэгіёне.
Грунвальдская бітва па маштабах і палітычных выніках з’яўляецца адной з найвялікшых бітваў Сярэднявечча. Войска ВКЛ уключала ў сябе 28 палкоў з сучасных беларускіх земляў, 4 з літоўскіх і 8 украінскіх палкоў. 35 з 40 харугваў ВКЛ ішлі пад сцягам «Пагоня».
Прапагандысцкая мэта фестываля — фармаваць і ўмацоўваць свядомае паважлівае стаўленне да гісторыі Беларусі, спрыяльна ўплываць на самасвядомасць і станаўленне патрыятычнага духу, захоўваць памяць аб легендарных старонках гісторыі Беларусі і традыцыях далёкіх продкаў.
Апісанне фестываля
«Наш Грунвальд» — свайго роду мультыфестываль, які ахоплівае адразу тры блокі: фестываль ваенна-гістарычных клубаў, музычны фестываль і фестываль сярэднявечнага строя. За гады існавання «Наш Грунвальд» паспеў стаць візітнай карткай сярэднявечных фестываляў Беларусі. Колькасць удзельнікаў фестываля «Наш Грунвальд» дасягае 500 чалавек, наведвальнікаў — каля 8000 чалавек. Часовыя межы для ўдзельнікаў клубаў ваенна-гістарычнай рэканструкцыі: 1170—1520 гг. Фестываль рэканструюе адпаведныя сярэднявечныя эпохі Заходняй Еўропы, ВКЛ, Каралеўства Польскага, Балтыі. Кожнага ўдзельніка разглядае адмысловая арганізацыйная камісія на адпаведнасць гістарычнай эпосе. Перад пачаткам рэканструктарскага фестываля неабходна даслаць камісіі фотаздымкі свайго строя. У афіцыйнай суполцы фестываля па гэтым пытанні апублікаваныя правілы.
На працягу двух фестывальных дзён штогод праходзяць рыцарскія турніры ў пешым страі, турніры лучнікаў, алебардыстаў, масавыя бітвы (бугурты), турнір «Бітва Двароў», конны турнір, паказальныя спаборніцтвы і іншыя мерапрыемствы сярэднявечнай ваенна-гістарычнай рэканструкцыі. Цэнтральнае мерапрыемства фестываля «Наш Грунвальд» — рэканструкцыя бітвы, якая адбылася 15 ліпеня 1410 года ў прускім мястэчку Грунвальд (сучасная тэрыторыя Польшчы), паміж войскамі Тэўтонскага Ордэна і саюзнікаў: Вялікага Княства Літоўскага (у тым ліку сучасная Беларусь) і Каралеўства Польскага. У тэатралізаванай рэканструкцыі эпізодаў легендарнай бітвы штогод прымаюць удзел прадстаўнікі клубаў ваенна-гістарычнай рэканструкцыі з Беларусі, Украіны, Польшчы, Расіі, краін Балтыі і далёкага замежжа. На сённяшні дзень «Наш Грунвальд» — самы шматлікі па колькасці ўдзельнікаў-рэканструктараў фестываль у Беларусі. У 2017 годзе фестываль сабраў каля паўтысячы прадстаўнікоў клубаў ваенна-гістарычнай рэканструкцыі з розных краін.
З 2015 года паралельна з праграмай рэканструкцыі ў межах фестываля «Наш Грунвальд» штогод праходзіць так званы «фестываль у фестывалі» — маштабны open-air канцэрт «Пір пасля бітвы», у якім бяруць удзел вядомыя фолк і рок-калектывы Беларусі і замежных краін.
15 ліпеня 2020 года ў Нацыянальным гістарычным музеі Рэспублікі Беларусь адбылося адкрыццё фотавыставы «Грунвальд. Сёння», прысвечанай 610-годдзю Грунвальдскай бітвы. Экспазіцыя была складзена з харугваў удзельнікаў рэканструкцыі гістарычнай падзеі і больш за 70 фотаздымкаў, асноўная маса якіх была зроблена ў ходзе фестываляў «Наш Грунвальд» розных гадоў.
Галоўная фестывальная пляцоўка (рысталішча)
На рысталішчы на працягу двух дзён праходзяць асноўныя мерапрыемствы фестываля:
Горад майстроў
На фестывалі наглядна дэманструюцца тэхналогіі вырабу і асаблівасцяў прымянення розных гістарычных прадметаў. На працягу ўсяго фестываля на пляцоўцы кірмаша «Горад майстроў» можна пазнаёміцца ​​з работай майстроў і рамеснікаў, якія выкарыстоўваюць сярэднявечныя тэхналогіі, набыць сувенірную прадукцыю, а таксама самастойна паўдзельнічаць у рамесных майстар-класах: кавальства, ганчарства, апрацоўка каменя, зброевая справа, ткацтва і г. д.). У 2017 годзе на фестывалі была рэканструявана плаўленне балотнай руды па ўзоры IХ стагоддзя — тэхналогія, упершыню адноўленая на тэрыторыі Беларусі з часоў сярэднявечча.