cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аляксей Грыцук
Аляксей Грыцук (, в. Міхноўка, Бельскі павет, Гродзенская губерня —, Кінгстан, Антарыа, Канада) — беларускі грамадскі дзеяч, гісторык, літаратуразнавец, настаўнік, старшыня Згуртавання беларусаў Канады.
Юнацтва
Нарадзіўся 3 ліпеня 1910 года ў вёсцы Міхноўка Бельскага павета Гродзенскай губерні ў Расійскай імперыі. Бацька Юльян і маці Хрысціна з дому Харкевічаў мелі вялікую сям’ю — чатырох сыноў і пяць дачок. Бацька трымаў даволі вялікую гаспадарку, а таксама паравы млын у Старым Ляўкове. Сям’я была рэлігійная, шанаваліся народныя традыцыі і звычаі.
Вучыўся ў Гайнаўскай гімназіі. Скончыў Свіслацкую настаўніцкую семінарыю. У сярэдзіне 1930-ых гадоў быў прызваны ў польскае войска, дзе служыў у Лідзе ў 77-ым палку ў званні падхарунжага. Атрымаў прапанову перайсці з праваслаў’я ў каталіцтва дзеля кар’ернага росту, але адмовіўся. Пасля войска некалькі гадоў працаваў настаўнікам у Браслаўскай гімназіі, дзе выкладаў гісторыю. У 1938 г. завочна скончыў гістарычны факультэт Варшаўскага ўніверсітэта са ступенню магістра гісторыі.
Другая сусветная вайна
На пачатку Другой сусветнай вайны ў часе нямецкага ўварвання ў Польшчу ў верасні 1939 года ўдзельнічаў ў абароне Варшавы. Быў паранены і трапіў у палон. Ляжаў у варшаўскім шпіталі, адкуль уцёк на радзіму, дзе ўжо былі савецкія войскі. У 1940—1941 гадах настаўнічаў, вывучаў літаратуру ў Настаўніцкім інстытуце ў Беластоку. У часе нямецкай акупацыі далучыўся да Беларускага камітэта ў Беластоку, у чэрвені 1942 г. быў прызначаны інспектарам беларускіх школ Беластоцкай акругі, апрацоўваў школьныя падручнікі. За непрацяглы час Грыцуку ўдалося стварыць на Беласточчыне больш 80 беларускіх школ. Яго паплечнікамі былі Хведар Ільяшэвіч і Уладзімір Тамашчык. У 1944 г. — асветны афіцэр у БКА. Чытаў лекцыі па гісторыі ў 1-ым кадравым батальёне БКА ў Берліне. Брат Мікалай таксама быў у БКА, ён быў у беларускім антыбальшавіцкім падполлі ў групе пад кіраўніцтвам Усевалада Родзькі, а пасля знік без вестак.
З лета 1944 г. на эміграцыі ў Германіі, тры гады правёў у аўстрыйскім Зальцбургу, дзе разам з Уладзімірам Дудзіцкім, Міколам Ганьком, Алесем Салаўём арганізаваў беларускі камітэт. У той час, калі яшчэ не было ніякіх візаў на выезд з Аўстрыі, ён хадзіў нелегальна цераз Альпы ў Германію, каб навязаць лучнасць з Радай БНР, якая тады была ў Мюнхене. У той час у Аўстрыі ён пазнаёміўся з будучай жонкай Вольгай.
Эміграцыя ў Канаду
У студзені 1948 г. выехаў у Канаду, пасяліўся ў Таронта, дзе браў актыўны ўдел у грамадскім і царкоўным жыцці беларускай грамады. Узначальваў Згуртаванне беларусаў Канады ў 1965—1967 і 1970—1972 гг., быў адным з актывістаў парафіі св. Кірылы Тураўскага, старшынёй Сектара Рады БНР. Цікавіўся беларускай паэзіяй. Абараніў доктарскую дысертацыю, прысвечаную творчасці М. Багдановіча. Працаваў ва Універсітэце Куінс у Кінгстане (Антарыа).
Памёр 30 мая 1976 г., пахаваны на могілках у Кінгстане. На яго магіле лацінкаю выбіты надпіс: «Змагар за волю Беларусі, хай сняцца табе родныя гоні». Жонка Вольга Грыцук напісала ўспаміны «Мы стваралі сваю Беларусь: Жыццё і дзейнасць Аляксея Грыцука», выдадзеныя ў Мінску ў 2007 г.
Канада (мысляр)
Канада (कणाद) — індускі мысляр, заснавальнік філасофскай школы вайшэшыка. Паводле розных звестак, жыў у II або VI стагоддзі да н.э. Месцам нараджэння лічыцца Прабхас Кшэтра каля Дваркі (цяпер у індыйскім штаце Гуджарат).
Займаўся найперш вывучэннем расавадаму, нешта кшталту алхіміі. Лічыў, што ўсе жывыя істоты складаюцца з пяці элементаў: вады, агню, зямлі, паветра, эфіру. Гародніна складаецца толькі з вады, насякомыя — з вады і агню, птушкі — з вады, агню, зямлі і паветра, а на вяршыні стварэння знаходзяцца людзі, якія маюць разумовыя здольнасці дзякуючы эфіру.
Саўскі Бор
Са́ўскі Бор (, Савский Бор) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Домжарыцкага сельсавета.
Жылі
Жылі́ (, Жили) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Геранёнскага сельсавета.
У 1963—1979 гадах цэнтр Жылеўскага сельсавета.
Завяргані
Завярга́ні (, Завергани) — былы хутар у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Геранёнскага сельсавета.
Ліквідаваны ў 2015 годзе.
Эдмунд Бёрк
Эдмунд Бёрк (Edmund Burke;, — , , Бакінгемшыр) — англійскі парламентарый, палітычны дзеяч, публіцыст эпохі Асветніцтва, ідэйны родапачынальнік брытанскага кансерватызму. На выснове мастацка-філасофскіх ідэй Бёрка склаліся асновы эстэтычных прынцыпаў гатычнай літаратуры.
Біяграфія
Бёрк нарадзіўся ў Дубліне. У 1750 годзе пераехаў у Лондан, каб вывучаць юрыспрудэнцыю. У 1758 заснаваў штогадовы альманах Annual Register — агляд сусветных падзей, які выдаваў на працягу 30 год. У 1765 Бёрк стаў асабістым сакратаром прэм'ер-міністра Англіі маркіза Рокінгема (ад партыі вігаў), а хутка і членам парламента.
Бёрк выступаў за больш цярпімае стаўленне да англійскіх калоній у Амерыцы і настойваў на адмене ўрадам Акту аб гербавым зборы, які прадугледжваў падаткаабкладанне калоній і выклікаў моцнае незадавальненне ў каланістаў. Ён крытыкаваў англійскае кіраўніцтва ў Ірландыі, асабліва за дыскрымінацыю каталікоў. Бёрк быў супраць спроб Герога III узмацніць каралеўскую ўладу і даказваў неабходнасць стварэння палітычных партый, які былі б здольныя адстойваць свае ясныя і цвёрдыя прынцыпы.
Цягам многіх год Бёрк выступаў за рэфармаванне кіравання каланіяльнай Індыяй, які ў той час знаходзілася пад кантролем Ост-Індскай кампаніі. У 1785 г ён дамогся звальнення ад кіравання кампаніяй самага таленавітага і паспяховага са ўсіх брытанскіх намеснікаў Індыі, Уорэна Гастынгса. У Бёрка з Гастынгсам выйшла ідэалагічная спрэчка, якая дагэтуль не згубіла сваёй актуальнасці: Бёрк настойваў на няўхільным увасабленні ў Індыі брытанскіх законаў як заснаваных на натуральным праве, уласцівым усім людзям без выключэння, а Гастынгс парыраваў тым, што заходнія ўяўленні пра права і законнасць наогул непрымальныя на Усходзе.
Французская рэвалюцыя 1789 года паклала канец доўгаму сяброўству Бёрка з правадыром англійскіх лібералаў, Чарльзам Фоксам. Як і шматлікія іншыя змагары за свабоду асобы, Фокс вітаў падзеі ў Францыі, у той час як Бёрк лічыў іх жахлівай дэманстрацыяй улады натоўпу. У кнізе «Роздумы пра Французскую рэвалюцыю», апублікаванай у 1790 г., Бёрк паказаў сваю перакананасць у тым, што свабода мусіць быць толькі ў рамках закона і парадка і што рэформы павінны здзяйсняцца эвалюцыйным, а не рэвалюцыяным шляхам. У выніку погляды Бёрка ўзялі верх і пераканалі большасць вігаў падтрымаць рашэнне ўрада кансерватараў (торы) Уільяма Піта Малодшага ўступіць у вайну з Францыяй.
Палітычныя погляды
Палітычныя погляды Бёрка найбольш паслядоўна адлюстраваліся ў яго памфлетах супраць Вялікай французскай рэвалюцыі. Бёрк першым падвергнуў ідэалогію французскіх рэвалюцыянераў сістэматычнай і бязлітаснай крытыцы. Корань зла ён бачыў у грэбаванні традыцыямі і каштоўнасцямі, успадкаванымі ад продкаў, у тым, што рэвалюцыя бяздумна знішчае духоўныя рэсурсы грамадства і назапашваную стагоддзямі культурна-ідэалагічную спадчыну. Радыкалізму французскіх рэвалюцыянераў ён супрацьпаставіў няпісаную брытанскую канстытуцыю і яе асноўны каштоўнасці: заботу пра палітычную пераемнасць і натуральнае развіццё, павагу да практычнай традыцыі і канкрэтным правам замест абстрактнай ідэі закона, разумовых пабудоў і заснаваных на іх новаўвядзенняў. Бёрк меркаваў, што грамадства павінна прыняць за належнае існаванне іерархічнай сістэмы сярод людзей, што з прычыны недасканаласці любых чалавечых хітрыкаў штучнае пераразмеркаванне ўласнасці можа абярнуцца для грамадства катастрофай.
Ствольна
Ство́льна (, Ствольно) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Домжарыцкага сельсавета.
Закрэўшчына (Іўеўскі раён)
Закрэ́ўшчына (, Закревщина) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Геранёнскага сельсавета.
Электрычны дыпольны момант
Электрычны дыпольны момант - вектарная фізічная велічыня, якая характарызуе, разам з сумарным зарадам (і вышэйшымі мультыпольнымі момантамі, якія радзей выкарыстоўваюцца), электрычныя уласцівасці сістэмы зараджаных часціц (размеркавання зарадаў) у сэнсе ствараемага ёю поля і дзеянні на яе знешніх палёў. Галоўная пасля сумарнага зарада і палажэнні сістэмы ў цэлым (яе радыус-вектара) характарыстыка канфігурацыі зарадаў сістэмы пры назіранні яе здалёку.
Дыпольныя момант - першы мультипольный момант.
Найбольш простая сістэма зарадаў, якая мае пэўны (не залежыць ад выбару пачатку каардынат) ненулявы дыпольны момант - гэта дыполь (дзве кропкавыя часціцы з аднолькавымі па велічыні рознаіменнымі зарадамі). Электрычны дыпольны момант такой сістэмы па модулю роўны здабытку велічыні дадатнага зарада на адлегласць паміж зарадамі і накіраваны ад адмоўнага зарада да дадатнага, альбо:
- дзе q - велічыня дадатнага зарада, \mathbf{l} - вектар з пачаткам ў адмоўным зарадзе і канцом ў дадатным.
Для сістэмы з N часціц электрычны дыпольны момант роўны
дзе q_i - зарад часціцы з нумарам i, а - яе радыус-вектар, або, калі сумаваць асобна па дадатнчым і адмоўным зарадам:
Электрычны дыпольны момант нейтральнай сістэмы зарадаў не залежыць ад выбару пачатку каардынат, а вызначаецца адносным размяшчэннем (і велічынямі) зарадаў ў сістэме.
З вызначэння бачна, што дыпольны момант адытыўны (дыпольны момант накладання некалькіх сістэм зарадаў роўны проста вектарнай суме іх дыпольных момантаў), а ў выпадку нейтральных сістэм гэтая уласцівасць набывае яшчэ больш зручную форму ў сілу выкладзенага ў абзацы вышэй.
Электрычны дыпольны момант (калі ён ненулявы) вызначае ў галоўным набліжэнні электрычнае поле дыполя (або любой абмежаванай сістэмы з сумарным нулявым зарадам) на вялікай адлегласці ад яго, а таксама ўздзеянне на дыполь знешняга электрычнага поля.
Фізічны і вылічальны сэнс дыпольнага моманту складаецца ў тым, што ён дае папраўкі першага парадку (часцей за ўсё - малыя) у становішча кожнага зарада сістэмы па адносінах да пачатку каардынат (якое можа быць ўмоўным, але набліжана характарызуе становішча сістэмы ў цэлым - сістэма пры гэтым маецца на ўвазе дастаткова кампактнай). Гэтыя папраўкі уваходзяць у яго як вектарная сума, і ўсюды, дзе пры вылічэннях такая канструкцыя сустракаецца (а ў сілу прынцыпу суперпазіцыі і уласцівасці складання лінейных паправак - гл. Поўны дыферэнцыял - такая сітуацыя сустракаецца часта), там у формулах аказваецца дыпольны момант.
Электрычнае поле дыполя
Для фіксаваных вуглавых каардынат (гэта значыць на промні, які ідзе з цэнтра электрычнага дыполя на бясконцасць) напружанасць статычнага электрычнага поля дыполя або ў цэлым нейтральнай сістэмы зарадаў, якая мае ненулявы дыпольны момант, на вялікіх адлегласцях r асімптатычна набліжаецца да выгляду r−3, электрычны патэнцыял - да r−2. Такім чынам, статычнае поле дыполя меншае на вялікіх адлегласцях хутчэй, чым поле простага зарада (але павольней, чым поле любога больш старэйшага мультыполя).
Напружанасць электрычнага поля і электрычны патэнцыял нерухомага дыполя або які павольна рухаецца (ці ў цэлым нейтральнай сістэмы зарадаў, якая мае ненулявы дыпольны момант) з электрычным дыпольны момантам \mathbf{p} на вялікіх адлегласцях ў галоўным набліжэнні выяўляецца як:
дзе — адзінкавы вектар з цэнтра дыполя ў напрамку пункту вымярэння, а кропкай пазначана скалярны здабытак.
Досыць простыя выразы (у тым жа набліжэнні, тоесна супадаюць з формуламі, прыведзенымі вышэй) для падоўжнай (уздоўж радус-вектара, праведзенага ад дыполя ў дадзены пункт) і папярочнай кампанент напружанасці электрычнага поля:
дзе \theta — вугал паміж кірункам вектара дыпольнага моманту і радыус-вектарам у пункт назірання (формулы прыведзены ў сістэме СГС; ў СІ аналагічныя формулы адрозніваюцца толькі множнікам ). Трэцяя кампанента напружанасці электрычнага поля - артаганальная плоскасці, у якой ляжаць вектар дыпольнага моманту і радыус-вектар, - заўсёды роўная нулю.
Дзеянне поля на дыполь
Аб умовах карэктнасці набліжаных (у агульным выпадку) формул дадзенага параграфа - гл. ніжэй.
Адзінкі вымярэння электрычнага дыпольныя моманту
Сістэмныя адзінкі вымярэння электрычнага дыпольныя моманту не маюць спецыяльнага назвы. У СІ гэта проста Кл·м.
Электрычны дыпольныя момант малекул прынята вымяраць ў Дэбаях:
Палярызацыя
Дыпольны момант адзінкі аб'ёму (палярызаванага) асяроддзя (дыэлектрыка) называецца вектарам палярызацыі (гл. Палярызацыя).
Дыпольныя момант элементарных часціц
Многія эксперыментальныя працы прысвечаны пошуку электрычнага дыпольнага моманту (ЭДМ) фундаментальных і састаўных элементарных часціц, а менавіта электронаў і нейтронаў. Паколькі ЭДМ парушае як прасторавую (Р), так і часовую (T) цотнасць, яго значэнне дае (пры ўмове непарушанай СРТ-сіметрыі) мадэльных-незалежную меру парушэнні CP-сіметрыі ў прыродзе. Такім чынам, значэнні ЭДМ даюць моцныя абмежаванні на маштаб CP-парушэнні, якое можа узнікаць у пашырэннях Стандартнай Мадэлі фізікі элементарных часціц.
Сапраўды, многія тэорыі, несумяшчальныя з існуючымі эксперыментальнымі межамі на ЭДМ часціц, ужо былі выключаныя. Стандартная Мадэль (дакладней, яе сектар - квантавая хромадынаміка) сама па сабе дазваляе значна большае значэнне ЭДМ нейтрона (каля 10−8 Дебая), чым гэтыя межы, што прывяло да так званай моцнай CP-праблеме і выклікала пошукі новых гіпатэтычных часціц, такіх як аксіён.
Дыпольнае набліжэнне
Дыпольны член (вызначаны дыпольным момантам сістэмы або размеркавання зарадаў) з'яўляецца толькі адным з членаў бясконцага шэрагу, званага мультыпольным раскладаннем, які дае пры поўным сумаванні дакладнае значэнне патэнцыялу або напружанасці поля ў кропках, якія знаходзяцца на канчатковай адлегласці ад сістэмы зарадаў-крыніц. У гэтым сэнсе дыпольны член выступае як раўнапраўны з астатнімі, у тым ліку і вышэйшымі, членамі мультыпольнага раскладання (хоць часцяком ён і можа даваць большы уклад у суму, чым вышэйшыя члены). Гэты погляд на дыпольны момант і дыпольны уклад у электрычнае поле, якое ствараецца сістэмай зарадаў, валодае істотнай тэарэтычнай каштоўнасцю, але ў дэталях даволі складзены і даволі далёка выходзіць за рамкі неабходнага для разумення істотных фізічнага сэнсу уласцівасцяў дыпольнага моманту і большасці абласцей яго выкарыстання.
Шырокае выкарыстанне дыпольнага набліжэння грунтуецца на той сітуацыі, што вельмі ў многіх, у тым ліку тэарэтычна і практычна важных выпадках можна не сумаваць увесь шэраг мультыпольнага раскладання, а абмежавацца толькі ніжэйшымі яго членамі - да дыпольнага ўключна. Часта гэты падыход дае цалкам здавальняючую ці нават вельмі маленькую хібнасць.
Дыпольныя набліжэнне для сістэмы крыніц
У электрастатыцы дастатковая ўмова дастасавальнасці дыпольнага набліжэння (у сэнсе задачы вызначэння электрычнага патэнцыялу або напружанасці электрычнага поля, стваранага сістэмай зарадаў, якая мае пэўны сумарны зарад і пэўны дыпольны момант) апісваецца вельмі проста: добрым гэта набліжэнне з'яўляецца для абласцей прасторы, аддаленых ад сістэмы-крыніцы на адлегласць r, шмат большую, чым характэрны (а лепш - чым максімальны) памер d самой гэтай сістэмы. Такім чынам, для ўмоў дыпольнае набліжэнне r >> d з'яўляецца добрым.
Калі сумарны зарад сістэмы роўны нулю, а яе дыпольныя момант нуля не роўны, дыпольныя набліжэнне ў сваёй вобласці дастасавальнасці з'яўляецца галоўным набліжэннем, гэта значыць у яго вобласці дастасавальнасці яно апісвае асноўны ўклад у электрычнае поле. Астатнія ж ўклады пры r >> d занядбана малыя (калі толькі дыпольны момант не аказваецца занадта малы ў параўнанні з квадрупольным, октупольным або вышэйшымі мультыпольнымі момантамі).
Калі сумарны зарад не роўны нулю, галоўным становіцца манапольнае набліжэнне (нулявое набліжэнне, закон Кулона ў чыстым выглядзе), а дыпольнае набліжэнне, з'яўляючыся наступным, першым, набліжэннем, можа гуляць ролю малой папраўкі да яго. Зрэшты, у такой сітуацыі гэтая папраўка будзе вельмі малая ў параўнанні з нулявым набліжэннем, калі толькі мы знаходзімся ў вобласці прасторы, дзе наогул кажучы само дыпольныя набліжэнне з'яўляецца добрым. Гэта некалькі зніжае яго каштоўнасць у дадзеным выпадку (за выключэннем, праўда, сітуацый, апісаных крыху ніжэй), таму галоўнай вобласцю ўжывання дыпольнага набліжэння даводзіцца прызнаць выпадак нейтральных ў цэлым сістэм зарадаў.
Існуюць сітуацыі, калі дыпольнае набліжэнне з'яўляецца добрым (часам вельмі добрым і ў нейкіх выпадках нават можа даваць практычна дакладнае рашэнне) і пры невыкананні ўмовы r >> d. Для гэтага трэба толькі каб вышэйшыя мультыпольныя моманты (пачынаючы з квадрупольнага) звярталіся ў нуль або вельмі хутка імкнуліся да нуля. Гэта даволі лёгка рэалізуецца для некаторых размеркаваных сістэм.
У дыпольным набліжэнні, калі сумарны зарад нуль, уся сістэма зарадаў, якой бы яна ні была, калі толькі яе дыпольныя момант не нуль, эквівалентная маленькаму дыполю (у гэтым выпадку заўсёды маецца на ўвазе маленькі дыполь) - у тым сэнсе, што яна стварае поле, якое набліжана супадае з полем маленькага дыполя. У гэтым сэнсе любую такую ​​сістэму атаясамліваюць з дыполям і да яе могуць прымяняцца тэрміны дыполь, поле дыполя і т. д. У артыкуле вышэй, нават калі гэта не агаворана відавочна, заўсёды можна замест слова дыполь словы «нейтральная ў цэлым сістэма, якая мае ненулявы дыпольныя момант» - але, вядома, наогул кажучы толькі ў выпадку, калі маецца на ўвазе выкананне ўмоў карэктнасці дыпольнага набліжэння.
Дыпольныя набліжэнне для дзеяння вонкавага поля на сістэму зарадаў
Ідэальна дыпольныае набліжэнне для формул механічнага моманту, стваранага знешніх полем, дзеючым на дыполь, і патэнцыяльнай энергіі дыполя ў вонкавым полі, працуе ў выпадку аднастайнасці вонкавага поля. У гэтым выпадку гэтыя дзве формулы выконваюцца дакладна для любой сістэмы, якая мае пэўны дыпольныя момант, незалежна ад памеру (роўнасць нуля сумарнага яе зарада маецца на ўвазе).
Мяжу прымальнасці дыпольныя набліжэнні для гэтых формул вызначае ў цэлым такое ўмова: рознасць напружанасці поля ў розных пунктах сістэмы павінна быць па модулю шмат менш самага значэнні напружанасці поля. Якасна гэта азначае, што для забеспячэння карэктнасці гэтых формул памеры сістэмы павінны быць тым менш, чым больш неаднастайна дзеючае на яе поле.
Заўвагі
<references group="заўв"/>
Бык (прыток Днястра)
Бык (Bîc) — рака ў Малдове, правы прыток Днястра.
На рацэ Бык размешчана сталіца Малдовы - Кішынёў. У верхнім цячэнні працякае па ўзвышшы Кодра. Сярэднегадавы расход вады ля Кішынёва - 1 м³/сек, найбольшы ў паводкі - 220 м³/сек.
На рацэ знаходзіцца Гідыгіцкае вадасховішча. Найбуйнейшыя прытокі: Быкавец і Ішнавец.
Альберт Аляксеевіч Міхайлаў
Альбе́рт Аляксе́евіч Міха́йлаў (, г. Старыя Дарогі — ) — беларускі паэт.
Біяграфія
Скончыў Віцебскі дзяржаўны педагагічны інстытут і Кіеўскі інстытут паліталогіі і сацыяльнага кіравання (завочна, 1992). Спецыяльнасці па адукацыі — «Выкладчык чарчэння, малявання і працы; палітолаг», «Выкладчык палітычных навук у вышэйшых і сярэдніх спецыяльных навучальных установах». Працаваць пачынаў настаўнікам Старадарожскай СШ № 1. Служыў у танкавых войсках Савецкай арміі. Пасля службы ў арміі, 6 гадоў працаваў інжынерам райсельгастэхнікі, затым 6 гадоў загадчыкам агульнага аддзела РК КПБ і 22 гады намеснікам старшыні Старадарожскага райвыканкама па пытаннях сацыяльнай сферы і інфармаванні. Актыўна вырашаў пытанні будаўніцтва, рэканструкцыі, мастацкага аздаблення аб’ектаў сацыяльнай сферы, развіцця музейнай справы, народных рамёстваў, падтрымкі таленавітай моладзі. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі і Беларускага саюза журналістаў. Жыў у Старых Дарогах.
Творчасць
Друкаваўся ў газетах «Звязда», «Белорусская нива», «Літаратура і мастацтва», «Мінская праўда», «Навіны Старадарожчыны», часопісах «Беларуская думка», «Беларусь», «Вожык» і інш.
Аўтар зборнікаў паэзіі «Спявай, труба!» (2004), «Пакланюся сваёй Беларусі» (2007). Шэраг вершаў А. Міхайлава пакладзены на музыку, песні ўключаны ў рэпертуар ансамбляў «Песняры», «Сузор’е», «Бяседа», «Алюр». Аўтар слоў гімна Старадарожскага раёна.
Як мастак-графік афармляў кнігу паэта-земляка Алеся Усені «Я хачу на сваю планету», кнігі вершаў старадарожскіх паэтаў «Расінка», «Арэскія вытокі», «Росныя далі».
Рускі двор (Рыга)
Рускі двор — гандлёвая факторыя беларускіх купцоў ХІІІ-ХVI стст.
Гандаль
Нямецкая гандлёвая, царкоўная і палітычная каланізацыя паўднёва-ўсходняга ўзбярэжжа Балтыйскага мора ў канцы XII—XIII ст. прывяла да ўзнікнення Лівонскай канфедэрацыі. У адносінах да паўночна-беларускіх тэрыторый гэтыя палітыка-дзяржаўныя змены спрычыніліся да павелічэння значнасці Дзвінскага гандлёвага шляху — цяпер Дзвіна вяла не толькі на Готланд і ў землі ліваў, некалі падуладных Полацку, а была гандлёвай артэрыяй на шляху да асноўных цэнтраў Ганзы, якая стала адным з найважнейшых эканамічных партнёраў Вялікага Княства Літоўскага ў Паўночнай Еўропе.
Беларускія купцы Падзвіння скіроўваліся пераважна ў Рыгу. Летам, у перыяд навігацыі, зносіны адбываліся па Дзвіне, зімой жа ехалі на санях. Увесну, падчас паводкі, нагружаныя чаўны сплаўляліся ўніз па галоўнай воднай артэрыі. У Рызе яны зноў нагружаліся і скіроўваліся ўжо ўверх па Дзвіне — да Полацка і Віцебска. Водны шлях быў найбольш танны і зручны.
Дзвінскія караблі мелі і адмысловую назву — стругі (Strusen), і ўяўлялі сабой лёгкія шырокія пласкадонныя судны з буданамі з жэрдак, якія не мелі мачты і ветразяў, а прыводзіліся ў рух вёсламі або цягнуліся вяроўкамі. Нямецкі падарожнік Пэтры адзначаў таксама, што гэтыя «дзіўныя судны» перавозяць часам значныя грузы. Рыжскія і беларускія купцы наймалі судны і суднарабочых у полацкіх і віцебскіх суднаўладальнікаў. Купцы звычайна самі суправаджалі свае тавары альбо пасылалі з імі сваіх давераных асоб — прыказчыкаў.
Стругі спыняліся на рачулцы Рыга, якая ўпадала ў Дзвіну. Беларускія купцы часам там жа будавалі з жэрдак і рагожы свае часовыя жытлы, дзе маглі жыць усё лета. Здача тавару, асабліва збожжа і льняных сямян, патрабавала багата часу — іх трэба было ачышчаць. Назад жа частка стругаў ішла таксама гружанай, гэтым разам соллю. Адным з найважнейшых тавараў былі селядцы. Плаванне назад, у Полацк і Віцебск, было досыць складаным, бо ля парогаў і водмелей стругі прыходзілася разгружаць. На адным жа такім судне знаход-зіліся 30-40 работнікаў.
Паходжанне рускіх купцоў
Паводле наяўных крыніц, у разуменні немцаў-рыжан у XIII—XV стст. паняцце «рускі» абазначала або паходжанне прыезджых купцоў з рэгіёнаў Русі, або іх праваслаўнае веравызнанне. Прысутнасць у Рызе купцоў з беларускіх падзвінскіх гарадоў і тэрыторый зафіксавана досыць рана. Апроч дзелавой карэспандэнцыі і дагавораў Рыгі з Смаленскам, Полацкам і Віцебскам захавалася яшчэ адна важная крыніца па гісторыі гандлю ў Балтыйскім рэгіёне — Рыжская кніга пазык (Das Rigische Schuldbuch) за перыяд 1286—1352 гг. Рыжская кніга пазык утрымлівае 1909 запісаў, якія амаль выклю-чна датычацца пазык. Колькасць запісаў, звязаных з «рускімі» купцамі, даходзіць да трох соцень і, паводле падлікаў М. Беражкова, дасягае 16 % ад агульнай колькасці запісаў. Паводле падлікаў Алены Мураўскай, з агульнай колькасці крэдытных запісаў 297, альбо каля 17 %, тычыцца «рускага» гандлю. Рускія купцы выступаюць як пазычальнікамі, так і крэдыторамі, маючы гандлёвыя справы з рыжанамі і паміж сабой. Гэтыя лічбы сведчыць пра актыўны ўдзел рускіх купцоў у крэдытным гандлі Рыгі. У Рыжскай кнізе пазык рэгулярна сустракаюцца славянскія імёны купцоў з указаннем таго, што яны з’яўляюцца ўладальнікамі нерухомай маёмасці (зямлі і дамоў), якой аперыруюць у якасці закладу ў фінансава-гандлёвых здзелках.
Таксама варта звярнуць увагу на тое, што некаторыя купцы-русіны Рыгі часта пазычаюць грошы, у тым ліку і нямецкім купцам, але самі маглі ніколі не браць пазык. Гэтыя факты дазваляюць разглядаць названых рускіх купцоў як людзей, якія мелі трывалы прававы статус у Рызе, што дазваляла ім праводзіць падобныя фінансавыя аперацыі.
У 1288 і 1292 гг. у Пскове і Ноўгарадзе былі затрыманы ганзейскія, у тым ліку рыжскія, купцы. У выніку гэта прывяло да спынення лівонскімі гарадамі гандлёвых сувязяў з імі. Аднак запісы на працягу дзесяцігоддзя з 1286 па 1295 г. сведчаць, што рускія купцы па-ранейшаму карысталіся ў Рызе найбольшым крэдытам. Відавочна, гэтыя купцы былі найперш палачанамі і віцяблянамі, а таксама смалянамі. Увогуле ж, для Ноўгарада і Пскова Рыга не была найваж-нейшым рынкам — пскоўская купецка-гарадская карпарацыя падтрымлівала адносіны найперш з Дэрптам і Нарвай, а для Ноўгарада галоўнымі гандлёвымі шляхамі з’яўляліся Волхаў і Нява.
Як вынікае з запісаў Рыжскай кнігі пазык, некаторыя рускія купцы трымалі ў сваіх руках аптовы гандаль воскам, у той час як іншыя рускія купцы былі толькі пасярэднікамі ці пастаўшчыкамі гэтага вельмі выгаднага тавару. Апроч таго, рускія купцы — жыхары Рыгі атрымлівалі права заморскага гандлю.
Размяшчэнне
Першапачатковы горад Рыга быў заснаваны ў 1201 г. на правым беразе Дзвіны пры ўпадзенні ў яе невялікай ракі Рыга. Таксама трэба адзначыць, да ўзнікнення нямецкай гандлёвай факторыі Рыгі на яе месцы ўжо знаходзілася паселішча ліваў. Храніст Генрых Латвійскі прыгадвае возера Рыга (lacus Riga). Менавіта так пазначалася вусце р. Рыга, якое ўтварала вельмі выгадную гавань. Такім чынам, Рыга ад пачатку была важным портам на Балтыцы. Менавіта паміж рэкамі Дзвіна і Рыга і ўзнікла першая абарончая сістэма горада. Закладзены нямецкімі каланістамі горад з мураванай царквой размяшчаўся менавіта на беразе р. Рыга. На поўдзень ад яго, вышэй па плыні Дзвіны, знаходзіліся купецкія паселішчы. Рыжскі замак размяшчаўся на захад ад першапачатковага горада, непасрэдна на беразе Дзвіны.
Прастора знаходзілася на паўночным захадзе ад гэтага комплексу і была прызначана для замежных купцоў. Менавіта там, як мяркуецца, узнік «Рускі двор», які меў свой абарончы вал, маштабнасць якога не высветлена. Уся тэрыторыя на паўночны захад ад замка была адведзена пад гандлёвую прастору. Менавіта там перад уездам у горад XIII ст. размяшчалася галоўнае торжышча, а таксама апроч «Рускага двара» знаходзілася мяркуемая факторыя замежных купцоў.
Такім чынам першапачаткова Рускі двор знаходзіўся па-за межамі гарадскіх умацаванняў Рыгі, але, відавочна, з’яўляўся аўтаномнай часткай горада ў XIII ст. Далейшыя ж трансфармацыі структуры Рыгі звязаны з будаўніцтвам новай абарончай сцяны ў канцы XIII — пачатку XIV ст. Рускі двор апынуўся ўжо непасрэдна ў межах Рыгі і сферы юрысдыкцыі рыжскіх гарадскіх улад (Рыжскай рады). 3 аўтаномнай структуры месца пасялення беларускіх купцоў пераўтвараецца ў частку горада і месца кампактнага рассялення купцоў, што прыбывалі з паўночна-ўсходніх тэрыторый Вялікага Княства Літоўскага. Гэты перыяд існавання «Рускага двара» прачытваецца тапанімічна.
Пад 1345 г. у Рызе прыгадваецца platea ruthenorum (Руская вуліца), з 1384 па 1584 г. вядома як de russche strate. Яшчэ ў пачатку XX ст. невялікі завулак у раёне Ратушнай плошчы меў назву «Руская вуліца». Латышскі археолаг і даследчык старажытнасцей Рыгі Андрыс Цаўнэ лакалізуе старажытную Рускую вуліцу ў раёне сучасных вуліц ці  (ад aldaris — півавар). Менавіта ў раёне гэтых вуліц знаходзіўся апісаны ў рыжскай гарадской дакументацыі ў 1458 г. «Рускі двор» (russche dorp) з царквой Св. Мікалая, шпіталем-прытулкам і могілкамі. Гэты квартал быў размешчаны з алтарнага боку, які захаваўся да сённяшніх дзён. Сама ж Мікольская царква была мураванай, мела скляпенні, дах быў крыты дахоўкай. Званы размяшчаліся ў вежы, які мела асобны ўваход. Спецыфіка размяшчэння, гісторыя і архітэктурныя асаблівасці царквы Св. Мікалая ў Рызе былі яшчэ ў 1930-я гады прааналізаваны архітэктарам Паўлсам Кампе.
Але тапаніміка з вызначэннем «рускі» сустракаецца і ў раёне Ратушнай плошчы. Мяркуецца, што купцы з усходнеславянскіх рэгіёнаў мелі тут свае гандлёвыя памяшканні. Пра гэта сведчаць назвы дзвюх вуліц, якія прымыкалі да плошчы — «Вялікі Рускі завулак» (пазней — Чарнагаловых; Melngalvju iela) і «Малы Рускі завулак» (яшчэ ў 1930-я гады за ім захоўвалася назва Krievu iela — Руская вуліца).
3 афіцыйнай рыжскай дакументацыі (Denkelbok з запісамі за 1440—1480 гг.) вынікае, што на працягу XV ст. адбывалася пашырэнне інфраструктуры «Рускага двара». Пад 1444 г. прыгадваюцца рускія могілкі, побач з якімі знаходзілася царква Св. Мікалая (згадка пад 1453 г.) і канвент (1447 г.). Яшчэ з XIX ст. Орыдрых Георг Бунге выказваў меркаванне, а Георгій Трусман пагаджаўся з ім, што пад «канвентам» меўся на ўвазе шпіталь-багадзельня — сацыяльная інстытуцыя, дзе аказвалі дапамогу хворым і старым прыхаджанам царквы Св. Міколы, а г. зн. сталым праваслаўным жыхарам Рыгі, а таксама купцам: падарожнікам з Усходняй Еўропы.
Прыгадку «рускай гільдыі» дае і 1476 г. Аднак цяжка прасачыць, наколькі яна суадносілася з карпарацыямі нямецкіх купцоў, верагодна, можна казаць пра існаванне юрыдычна аформленага аб’яднання рускіх купцоў, якое магло існаваць вакол царквы Св. Мікалая. Ужо ў «Спадчыннай кнізе» (Erbebuch) сустракаецца тэрмін «Руская вёска». Г. Гільдэбранд успрымаў гэты тэрмін у прамым сэнсе і бачыў факторыю рускіх купцоў як асобнае паселішча па-за гарадскімі мурамі перад Пясчанай брамай Рыгі.
Апошні этап існавання
У рэчышчы падобнай палітыкі, імкнення ўтрымаць суверэнітэт Лівонскай канфедэрацыі напярэдадні рэгіянальных палітычных катастроф варта разглядаць і зварот ордэнскага магістра Вільгельма фон Фюрстэнберга ў кастрычніку 1557 г. да Рыжскай рады з просьбай выдаць з гарадскога архіва акт дагавора паміж Рыгай і Полацкам, паводле якога і была ўзведзена царква Св. Мікалая.
Другі этап Лівонскай вайны быў адзначаны наступальнай і паспяховай палітыкай Рэчы Паспалітай. У гэтых умовах Рыга, якая ўсю вайну імкнулася да статусу вольнага імперскага горада Свяшчэннай Рымскай імперыі, вымушана былаў 1581 г. прысягнуць каралю і вялікаму князю Стафану Баторыю, стаўшы часткай вялікай абяднанай дзяржавы Рэчы Паспалітай Абодвух Народаў.
Але як самому дзвінскаму гандлю, так і супольнасці беларускіх купцоў у Рызе гэтай працяглай вайной быў нанесены значны ўдар. 28 жніўня 1582 г. рыжскі бурмістр Мікалай фон Эк распарадзіўся перадаць два званы царквы Св. Мікалая царкве Св. Іаана, якая стала лютэранскай латышскай парафіяй. Усе пабудовы вакол царквы разам са шпіталем перайшлі ва ўладанне гарадской рады. У новых палітыка-дзяржаўных умовах гандлёвыя зносіны Рыгі і гарадоў Вялікага Княства Літоўскага рэгуляваліся ўжо прывілеямі каралёў і вялікіх князёў, а не актамі, якія мелі міжнародны характар.
Маскоўскае падвор’е
Далейшыя змены рыжскага гандлю звязаны з усталяваннем улады Швецыі над Ліфляндыяй і Рыгай у 1622 г. Пасля Стакгольма Рыга лічылася другім горадам Шведскага каралеўства паводле сваіх маштабаў і стратэгічнай значнасці. Сам горад карыстаўся шырокай аўтаноміяй. Гандаль Рыгі з Расійскай дзяржавай у XVII ст. знаходзіўся ў залежнасці ад меркантыльнай палітыкі шведскага ўрада. Менавіта ў «шведскі перыяд» у Рызе ўзнікае новае кампактнае гандлёвае падвор’е купцоў з Пскова, Ноўгарада і Масквы, якое паводле сталіцы расійскай дзяржавы атрымала назву Маскоўскае. У 1642 г. магістрат Рыгі вылучыў для падвор’я (гасцінага двара) расійскіх купцоў асобную тэрыторыю па-за межамі горада, яно мела ўласны статут. Але самі пабудовы падвор’я былі ўласнасцю горада, якія арэндаваў рыжскі грамадзянін Юрый Стрыс, альбо Стрыж. Інтарэсы расійскага купецтва ў Рызе XVII ст. абаранялі пскоўскія ваяводы.
Казары
Казары́ (, Казары) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Геранёнскага сельсавета.
Элізабет Бадзінтэр
Акрамя гэтага з'яўляецца надзвычай удалай бізнес-кабетай: узначальвае рэвізійны савет магутнай медыягрупы «Publicis», дзе валодае 10,16 % акцый.
У шлюбе з Раберам Бадзінтэрам, вядомым адвакатам, палітыкам і эсэістам.
Бібліяграфія
Сярод твораў варта прыгадаць наступныя (ніводны да гэтага часу не перакладаўся на беларускую мову):
Чарніца (Лепельскі раён)
Чарні́ца (, Черница) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Домжарыцкага сельсавета.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Зацякляскага сельсавета, да 29 ліпеня 1988 года — у склад Домжарыцкага сельсавета, да 21 верасня 1999 года — у склад Слабадскога сельсавета.
Адміністрацыйны падзел Лівана
Ліван падзяляецца на 6 правінцый (махафаза محافظة), якія ў сваю чаргу падзяляюцца на 25 раёнаў (када قضاء). Раёны падзяляюцца на акругі.
Леанід Ігаравіч Маркелаў
Леані́д І́гаравіч Марке́лаў (па-марыйску і Леони́д И́горевич Марке́лов; нар., ) — Кіраўнік Рэспублікі Марый Эл (14 студзеня 2001 — 6 красавіка 2017 ).
Нарадзіўся ў сям'і служачых. У 1986 годзе скончыў Ваенны інстытут Міністэрства абароны СССР Чырвонага сцяга па спецыяльнасці юрыспрудэнцыя. У 1997 годзе абараніў дысертацыю на тэму «Сацыяльна-метафізічныя крыніцы маральна-прававога канфлікту і яго асаблівасці ў перыяды грамадска-палітычнай нестабільнасці». Кандыдат філасофскіх навук. Жанаты, мае сына і дачку.
Кладнікі
Кла́днікі (, Кладники) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Геранёнскага сельсавета.
Карэвічы (Іўеўскі раён)
Карэ́вічы (, Каревичи) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Геранёнскага сельсавета.
Клеўкі
Кле́ўкі (, Клевки) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Геранёнскага сельсавета.
Астроўна (Лепельскі раён)
Астро́ўна (, Островно) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавета.
Nintendo DS
Nintendo DS (скарочана NDS або DS) — кішэнная гульнявая прыстаўка кампаніі Nintendo пасля Game Boy Advance. Кансоль была выпушчана ў 2004 годзе ў Канадзе, ЗША і Японіі.
Nintendo DS мае раскладны дызайн з двума сэнсарнымі вадкакрысталічнымі экранамі, што выкарыстоўваецца ў многіх гульнях. Спецыяльнае пакрыццё экрана забяспечвае зносаўстойлівасць, а дадатковы да кансолі стылус мацуецца на задняй панэлі. Кансоль мае ўбудаваны мікрафон, які выкарыстоўваецца ў некаторых гульнях для падачы галасавых каманд або абмену галасавымі паведамленнямі з іншымі кансолямі. Nintendo DS падтрымлівае стандарт бесправадной сувязі IEEE 802.11 (Wi-Fi), што дазваляе арганізаваць адначасовае падлучэнне 16-ці кансоляў, размешчаных на адлегласці да 10-30 метраў адзін ад аднаго.
З 26 студзеня 2006 даступная новая версія кансолі — Nintendo DS Lite, які адрозніваецца меншымі памерамі, палепшаным дызайнам, а таксама яскравымі экранамі. 2 кастрычніка 2008 у Токіа была анансаваная Nintendo DSi — трэцяя мадэль сямейства Nintendo DS.
Тэхнічныя характарыстыкі
Мова аперацыйнай сістэмы — англійская. Мова гульняў залежыць ад выкарыстоўванага картрыджа, Магчымыя варыянты: англійская, японская, іспанская, французская, нямецкая, італьянская, карэйская, руская (адзінкавыя экзэмпляры выданняў).
Колер корпуса: серабрысты, белы, чорны, блакітны, ружовы, чырвоны, сіні.
Гульні
Для кансолі было выпушчана 1862 гульні. Самымі папулярнымі, продажы якіх склалі больш за 10 млн копій, сталі:
Ільдэфонс Серда
Ільдэфонс Серда і Суньер (Сентэлес,  — Кальдас-дэ-Бесая, ) — прагрэсіўны каталонскі іспанскі горадабудаўнік, які праектаваў «пашырэнне» Барселоны.
Біяграфія
Серда нарадзіўся ў Сентэлесе, Каталонія, у 1815 годзе. Першапачаткова ён вучыўся на інжынера-будаўніка ў Школе інжынераў, у Мадрыдзе. Ён далучыўся да Інжынернага корпусу і жыў у розных гарадах Іспаніі, перш чым спыніцца ў Барселоне ў 1848 годзе і ажаніўся з Клатыльдай Бош. Пасля смерці яго братоў Серда атрымаў у спадчыну сямейны стан і пакінуў грамадзянскую службу. Ён стаў цікавіцца палітыкай і вывучэння гарадскога планавання.
Калі ўрад дазволіў прыбраць гарадскія сцены Барселоны, ён зразумеў неабходнасць планавання пашырэння горада, так што новае пашырэнне стане эфектыўным і прыдатным для жыцця месцам, у адрозненне ад перагружанага, схільнага да эпідэмій старога горада у сценах. Калі ён не змог знайсці прыдатныя даведачныя выданні, ён узяў на сябе задачу напісання з нуля пры праектаванні, што ён назваў «Eixample», запазычваючы некалькі тэхналагічных ідэй ад сваіх сучаснікаў, каб стварыць унікальны праект.
Ён працягваў ствараць праекты і палепшыць існуючыя канструкцыі на працягу ўсяго свайго жыцця, а таксама для распрацоўкі сваіх тэорый, прымаючы вялікія вобласці планавання (на рэгіянальным узроўні планавання), да самага канца. У працэсе ён страціў усю спадчыну сваёй сям'і, і памёр у 1876 годзе ў вялікіх баграх амаль жабраком. Яго шэдэўр не быў аплачаны.
Дасягненні
Серда быў шматгранным чалавекам, які, у пагоні за сваім бачаннем, кінуў пастаянную працу на службе грамадзянскага будаўніцтва, балатаваўся і стаў членам Картэса (парламента); склаў карыснае наватарскае заканадаўства, склаў неверагодна падрабязную тапаграфічную здымку карту ваколіц Барселоны і напісаў тэарэтычны трактат для падтрымкі кожнага з сваіх буйных праектаў планавання. Ён на самай справе прыдумаў шэраг важных слоў на іспанскай мове, у тым ліку "Urbanización".
Уладзімеж Пузына
Уладзімеж Пузына (Włodzimierz Puzyna;, , Шчэцінскае ваяводства, Польская Народная Рэспубліка) — польскі палітычны дзеяч і навуковец.
Навуковая дзейнасць
У 1972 г. скончыў аддзяленне фізікі Варшаўскага ўніверсітэта. У 1979 г. атрымаў доктара прыродазнаўчых навук у Інстытуце малекулярнай біялогіі Ягелонскага ўніверсітэта. У 1974—1990 гг. працаваў навуковым супрацоўнікам фізічнага факультэта Сельскагаспадарчай акадэміі ў Шчэціне. У 1990—1995 гг. працаваў дырэктарам вучэбнага цэнтра Фонду развіцця мясцовай дэмакратыі ў Шчэціне. У 1995—2012 гг. — рэктар Вышэйшай школы дзяржаўнага кіравання ў Шчэціне.
Братаўка польская
Братаўка польская (Melampyrum polonicum) — від травяністых раслін сямейства, распаўсюджаны ва ўсходняй і цэнтральнай Еўропе.
Уладзімеж Пузына
Палітычная дзейнасць
У 1980 г. уступіў у НСПС «Салідарнасць». У 1989—1990 гг. быў намеснікам старшыні Грамадзянскага камітэта зямлі Шчэцін. З 1991 па 2001 гг. дэпутат I, II (ад Дэмакратычнай уніі) і III кадэнцый (ад Уніі свабоды) Сейма Рэспублікі Польшча. Працаваў у Камітэце мясцовага самакіравання і Камісіі па пытаннях адукацыі, навукова-тэхнічнага прагрэсу. У Сейме III кадэнцыі старшыня Падкамісіі па пытаннях пастаянных фінансаў мясцовага самакіравання. З 2001 г. больш не балатаваўся ў Сейм.
Занкі
Назву За́нкі  маюць:
Уладзімеж Пузына
Палітычная дзейнасць
У 1992—2001 гг. старшыня польска-шведскай групы Міжпарламенцкага саюза, а ў 1997—2001 гг. быў членам польскай дэлегацыі ў Парламенцкай канферэнцыі краін Балтыйскага мора.
Братаўка польская
Апісанне
Аднагадовая расліна, 30-70 см вышынёй. Лісце ланцэтнае, адцягнута завостранае, знізу шчацінкава-валасістае. Чашачкі голыя або па жылках тонка-раснічастыя, з ланцэтнымі зубцамі; прыкветкі ланцэтныя, глыбока-надрэзана-зубчастыя.
Уладзімеж Пузына
Палітычная дзейнасць
У 2002 г. прымаў удзел у мясцовых выбарах на пасаду прэзідэнта горада Шчэцін, але набраў толькі 3,90%. У 2005—2006 гг. старшыня заходнепаморскай Дэмакратычнай партыі.
Братаўка польская
Распаўсюджанне
Ва Украіне від расце па ўзлесках, сярод хмызнякоў — у Закарпацці, Карпатах, заходнім лесастэпе.
Шчалкушкі
Шчалкушкі
Міжнародны аэрапорт Кішынёў
Міжнародны аэрапорт Кішынёў — асноўны аэрапорт Малдовы.
Новы аэравакзал
У 1974 годзе ў Кішынёўскім аэрапорце быў пабудаваны новы будынак аэравакзала. Праект быў зроблены спецыялістамі арганізацыі «Ленаэрапраект». З моманту здачы новага будынка прапускная здольнасць аэрапорта была значна павялічана - да 400 пасажыраў у гадзіну, пазней яна дасягнула 700 пасажыраў у гадзіну. У сярэдзіне 1970-х гадоў выконваліся рэгулярныя рэйсы ў 40 гарадоў Малдовы і 40 іншых гарадоў СССР. Аб'ём пасажыраперавозак склаў ў 1976 годзе каля 800000 чалавек.
У 1980-х гадах у аэрапорце Кішынёва базавалася 35 самалётаў і 98 верталётаў. Узлётна-пасадачная паласа аэрапорта была павялічана да 3590 метраў. У 1987 годзе з аэрапорта праводзіліся рэйсы ў больш за 80 гарадоў Савецкага Саюза. Рэйсы па Малдове звязвалі больш 20 населеных пунктаў (Бельцы, Чадыр-Лунга, Кагул, Каменка і інш.) Пачалася эксплуатацыя самалётаў Ту-154Б, у аэрапорце Кішынёва базаваліся 9 самалётаў гэтага тыпу.
13 верасня 1990 г. адбыўся першы міжнародны рэйс на самалёце Ту-134 па маршруце Кішынёў - Франкфурт. Пазней былі адкрыты і іншыя міжнародныя рэйсы.
Кішынёўскі аэрапорт у цяперашні час
У 2000 годзе была завершана рэканструкцыя аэрапорта Кішынёва. Рэканструкцыя была ажыццёўлена на грошы ўрада Малдовы (3 мільёны долараў) і на крэдыт Еўрапейскага банка рэканструкцыі і развіцця (9 мільёнаў долараў). Для вяртання крэдыту быў уведзены мэтавай збор у памеры 10 долараў з пасажыра.
За 2007 год на рэгулярных і чартэрных рэйсах з аэрапорта Кішынёва 15 авіякампаній перавезлі больш за 689.000 пасажыраў у 27 гарадоў 18 краін свету. За 2009 год праз аэрапорт прайшло больш 808.000 пасажыраў і больш за 800 тон грузаў.
У цяперашні час аэрапорт можа абслугоўваць 425 пасажыраў у гадзіну, але яго прапускная здольнасць рэдка выкарыстоўваецца ў поўнай меры. З кішынёўскага аэрапорта ў сярэднім выконваецца 15-17 рэйсаў у дзень. У аэрапорце працуюць 17 авіякампаній, здзяйсняюцца рэйсы ў 23 гарады Еўропы, Блізкага Усходу і Азіі.
Львоўскі інстытут менеджменту
Львоўскі інстытут менеджменту (Львівський інститут менеджменту) — украінская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова эканамічнага профілю, якая знаходзіцца ў Львове.
Несторый
Несторый (Νεστόριος; пасля 381,, Сірыя, Рымская імперыя — каля 451, , Егіпет, Рымская імперыя) — вядомы царкоўны дзеяч, прадстаўнік Антыяхійскай багаслоўскай школы; архіепіскап Канстанцінопальскі у 428—431, меркаваны аўтар адной з трох літургій усходне-сірыйскага абраду. Заснавальнік плыні ў хрысціянстве — нестарыянства, асуджанага як ерась на Эфескім (Трэцім Сусветным) саборы ў 431 годзе. Быў у ліку запрошаных удзельнікаў Халкідонскага сабору У Асірыйскай Царкве Усходу шануецца як святы ў ліку «грэчаскіх настаўнікаў» (malpānē yawnāyē) Царквы.
Канстанцін Міхайлавіч Якаўлеў
Біяграфія
Член КПСС з 1927. Скончыў Ваенна-палітычную акадэмію імя Леніна ў 1938 годзе. З 1919 года ў атрадах, на камсамольскай працы. З 1927 года ў Чырвонай Арміі. З верасня 1941 года кіраўнік групы Бабруйскага камуністычнага падполля. У красавіку-верасні 1942 камісар 208-га партызанскага атрада, адначасова камісар Клічаўскага аператыўнага цэнтра. Да 1958 года ў Савецкай Арміі.
Цэлесцін II
Цэлесцін II (Celestinus PP. II), свецкае імя Гвіда дэль Кастэла (Guido del Castello); памёр 8 сакавіка 1144) — Папа Рымскі з 26 верасня 1143 па 8 сакавіка 1144 года.
Цэлесцін II з’яўляецца першым у чарадзе Папаў, якія фігуруюць у гэтак званым «Прароцтве пра Папаў», апублікаваным у 1595 годзе, якое, аднак, першапачаткова прыпісвалася Малахіі.
Цэлесцін I
Цэлесцін I (Caelestinus PP. I; памёр 27 ліпеня 432, Рым) — Папа Рымскі з 10 верасня 422 года па 27 ліпеня 432 года.
Біяграфія
Пры Цэлесціне афрыканскія епархіі выйшлі з падпарадкавання Рыму. Адначасова Цэлесцін змагаўся з нестарыянствам. У 430 годзе ён сабраў у Рыме царкоўны сабор і асудзіў дактрыну Несторыя. Кірылу Александрыйскаму, з якім Цэлесцін меў перапіску, былі прадастаўлены дэлегацкія паўнамоцтвы, з даручэннем прадстаўляць архібіскупа Рыма на Эфескім саборы ў 431 годзе.
Шануецца як святы, памяць у Праваслаўнай царкве здзяйсняецца 21 красавіка, у Каталіцкай царкве — 6 красавіка.
Кузьмічы (Іўеўскі раён)
Кузьмічы́ (, Кузьмичи) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Геранёнскага сельсавета.
Сяргей Віктаравіч Каламоец
Сяргей Віктаравіч Каламоец (нар., Жодзіна, Мінская вобласць ) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў кіданні молата. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.
Біяграфія
У 2002—2005 гадах вучыўся ў Гродзенскай абласной СДЮШАР прафсаюзаў «Нёман», першы трэнер — Іванна Міхайлаўна Храмава. У 2005—2009 гадах навучэнец Гродзенскага дзяржаўнага вучылішча алімпійскага рэзерву, трэнер — Міхаіл Анатолевіч Попел. З 2009 года спартсмен Віцебскай абласной школы вышэйшага спартыўнага майстэрства.
Зараз праходзіць навучанне ў Віцебскім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце.
Асабістае жыццё
Пражывае ў Гродне і Віцебску. Жанаты, дзяцей не мае.
Дасягненні
На Чэмпіянаце Еўропы 2016 года заняў 6 месца ў кіданні молата з вынікам 74,65 м.
Хейдэн Уайт
Хейдэн Уайт (Hayden White,, Марцін, акруга Уіклі, штат Тэнесі) — амерыканскі гісторык гістарыяграфіі і культуры, прафесар гісторыі свядомасці ва ўніверсітэце Каліфорніі ў Санта-Круз, прафесар параўнаўчай літаратуры ў Стэнфардскім універсітэце. Найбольш вядомы сваёй працай Metahistory: The Historical Imagination in Nineteenth-Century Europe (1973)
Метагісторыя
Тэорыя Хейдэна Уайта, выкладзеная ў «Метагісторыі» засяроджвае ўвагу выключна на даследванні гістарычнага тэксту або наратыву ў цэлым. Зрэшты «пераварот» Уайта і палягае ў тым, што ён падняў лінгвістычныя даследванні ў гісторыі на новую прыступку, узровень тэкста ў цэлым. Пры гэтым аўтар, як не дзіўна, не ставіць сваё мэтай вынаходжанне спосабу праверкі ісціннасці тэкстаў: у яго тэорыі паўстае выключнае імкненне сцвердзіць, раней не заўважанае пытанне, сутнасці афармлення думак ці даследванняў гісторыі самімі гісторыкамі ў тэкст. Пры гэтым працуюць як суб'ектыўныя фактары аўтарства, так і аб'ектыўныя рысы літаратурнай формы, якую набываюць гістарычныя наратывы. Хейдэн Уайт выбудоўвае своеасаблівую сістэму ці «структуралісцкую сетку», у якой існуюць усякага кшталту тэксты. Яна складаецца з чатырох тропаў, чатырох «спосабаў тлумачэння», чатырох «спосабаў аргументацыі» і чатырох спосабаў «ідэалагічнай імплікацыі». Сенс у тым, што калі гісторык выбірае адзін з тропаў, гэта адразу ж прымушае выбраць пэўны спосаб тлумачэння, аргументацы і ідэалагічнай стратэгіі. Уайт не спрабуе нейкім чынам ацаніць выбар пэўным гісторыкам пэўнай канцэпцыі з пункту погляду іх аб'ектыўнасці. Гэта не ёсць абвінавачванне, бо аўтар канстатуе, што гісторыкі падсвядома прыходзяць да выбару, аднаго з тропаў. Расчараванасць пэўнага кола гісторыкаў якраз і палягала ў тым, што Уайт абсалютна абыякавы да праблемы рэпрэзентацыйнага поспеху гістарычнага даследвання.
Эвалюцыя поглядаў
У сваім адказе на крытыку Метагісторыі Уайт тлумачыць, што праца з’явілася пад моцным уплывам пануючага ў тагачаснай філасофіі структуралізму і канстатуе, што на сучасны момант яго погляды зазналі пэўную эвалюцыю.