cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мікалай Максімавіч Чырык
На яго вершы напісаны дзясятак песень.
Жонка — Вера Андрэеўна Чырык. Дзеці -- Андрэй (1961), Алена (1964), Наталля (1967), Максім (1971), Ганна (1974).
Аркадзь Пракопавіч Вашкевіч
Служыў у Савецкай арміі. З 1958 года — трактарыст калгаса імя Энгельса Слуцкага раёна. Званне Героя прысвоена за паспяховае выкананне абавязацельстваў па павелічэнні вытворчасці і продажу дзяржаве сельскагаспадарчых прадуктаў.
Узнагароджаны двума ордэнамі Леніна, медалямі.
Корджабулаг
Корджабулаг (Korcabulaq) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Ахбрадзор (арм.: Աղբրաձոր), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Куала-Лумпур
Ку́ала-Лу́мпур (Kuala Lumpur ) — сталіца Малайзіі. 1,8 млн жыхароў (2004), каля 7 млн. — у агламерацыі. Заснаваны ў 1857. 1 лютага 1974 выйшаў са складу штата Селангар і набыў статус асобнай федэральнай тэрыторыі. У горадзе размяшчаецца парламент Малайзіі. Значны гандлёвы, фінансавы і прамысловы цэнтр краіны. Працуе міжнародны аэрапорт (KLIA). Універсітэт Малаі, Міжнародны ісламскі ўніверсітэт Малайзіі, Універсітэт UCSI, Міжнародны медыцынскі ўніверсітэт, Адкрыты ўніверсітэт Малайзіі, Куала-Лумпурскі ўніверсітэт і інш. Тэлевізійная вежа (421 м, трэцяя па вышыні ў свеце), офісныя будынкі «Вежы Петронас» (452 м, да 2004 самыя высокія будынкі ў свеце).
Франчэска Андрэіні
Франчэска Андрэіні (Francesco Andreini); 1548, — 1624,— італьянскі пісьменнік і акцёр камедыі дэль артэ.
У маладосці служыў на тасканскіх галерах. Падчас марскога плавання быў захоплены ў турэцкі палон, з якога збег праз восем гадоў. У тэатры стварыў постаць капітана Capitan Spavento della Val d'Inferno, аднаго з галоўных герояў камедыі дэль артэ. Належаў да групы актораў, запрошаных у Парыж каралём Генрыхам IV. Акторскай справай і пісьменніцтвам займаліся таксама яго жонка Ізабэла Андрэіні, з якой ён ажаніўся ў 1578 годзе, і іх сын Джавані Батыста Андрэіні.
Цяраспаль (Слуцкі раён)
Цяра́спаль (, Терасполь) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Знаменскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ленінскага сельсавета.
Дэмаграфія
Дэмагра́фія (з demos — народ, насельніцтва) — навука аб законах узнаўлення насельніцтва ў залежнасці ад грамадска-гістарычных умоваў.
Дэмаграфія вывучае: Аб'ектамі вывучэння дэмаграфіі таксама з'яўляюцца сацыяльная і прафесійная структуры насельніцтва.
Дэмаграфічная навука распрацоўвае тэорыю ўзнаўлення насельніцтва і дэмаграфічныя прагнозы, абгрунтоўвае дэмаграфічную палітыку дзяржавы.
Бюлюльдзюз
Бюлюльдзюз (Bülüldüz) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Базматус (арм.: Բազմատուս), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Фантана (возера)
Возера мае плошчу каля 8150 га, размешчана на вышыні 940 м над узроўнем мора ў даліне, якая акружана прыгожым букавым лесам. Рэчкай Рыа-Уніян звязана з возерам Ла-Плата, таксама ў яго ўпадаюць невялікія рэчкі Флорэс і Эль-Пескада і шматлікія ручаі. У адрозненні ад іншых азёраў у рэгіёне яно не ўваходзіць у склад якога-небудзь нацыянальнага парку, тым не менш пейзаж не быў істотна зменены чалавечай дзейнасцю. Насельніцтва ў раёне возера складае каля 40 жыхароў.
Спіс зорак сузор’я Разца
У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Разца да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.
Кігалі
Заснаваны ў 1907 годзе ў часы нямецкага кіравання. З 1962 года Кігалі — сталіца незалежнай Руанды. 7 мая 1994 года ў горадзе былі адбыліся масавыя забойствы людзей, якія належаць народу тутсі, якія здзейснілі ўзброеныя банды хуту і ўрадавыя войскі.
Каля горада знаходзяцца радовішчы волава і прадпрыемствы па яго пераапрацоўцы. Міжнародны аэрапорт.
Клімат горада — экватарыяльны мусонны, з сухім сезонам з чэрвеня да жніўня і тэмпературай 20 — 21 °C. Колькасць ападкаў — 1000 мм у год.
Ла-Плата (возера)
Возера Ла-Плата (Lago La Plata) — ледніковае возера ў правінцыі Чубут, Аргенціна, ля мяжы з Чылі. Побач знаходзіцца возера Фантана, з якім яно злучана ракой Рыа-Уніян даўжынёй 1,5 км. Абодва возеры размешчаны ў падножжа Усходніх Андаў. Возера Ла-Плата глыбокае і з вельмі халоднай вадой, як і ўсе азёры Патагоніі. Возера сілкуецца вадой шматлікіх ручаёў і рэчак, найбольш буйная з якіх — Педрэра — упадае з поўдня.
Напачатку 2013 года з'явіўся праект стварэння нацыянальнага парку ў басейне возера, адным з галоўных чыннікаў з’яўляецца тое, што гэтыя мясціны насяляе адная з асноўных папуляцый андскага аленя, які знаходзіцца пад пагрозай знікнення Нацыянальны парк ля возера Ла-Плата нараджаецца ў Чубуце.
Спасылкі
Карта правінцыі Чубут
Кувейт (горад)
Кувейт (الكويت) — сталіца і самы вялікі горад Кувейта, насельніцтва (з прыгарадамі больш за 2 млн чалавек).
Горад узнік на месцы партугальскай крэпасці XVI стагоддзя, у 1710 годзе гэта месца было заселена эмігрантамі з тэрыторый сённяшняй Саудаўскай Аравіі. У пачатку 1960-х гадоў тут было толькі невялікае паселішча. Але дзякуючы здабычы нафты, горад вельмі хутка пераўтварыўся ў сучасную сталіцу краіны.
Гісторыя
З XVIII стагоддзя горад быў цэнтрам шэйхства Кувейт, якое з XVI стагоддзя ўваходзіла ў склад Асманскай імперыі, а ў 1899 годзе, перайшоўшага пад пратэктарат Вялікабрытаніі. Выяўленыя радовішчы нафты на тэрыторыі краіны спрыялі хуткаму эканамічнаму развіццю Кувейта, аднак асноўны прыбытак ад нафтаздабычы адыходзіў за мяжу. Гэта выклікала незадаволенасць не толькі рабочых, але і мясцовых уладароў. 19 чэрвеня 1961 года ў сталіце краіны паміж урадам Вялікабрытаніі і эмірам Кувейта Абдалах ас-Сабахам было падпісана пагадненне аб ануляванні пагаднення 1899 года. Кувейт атрымаў незалежнасць. У 1990 годзе горад апынуўся ў зоне іракскай акупацыі, і быў вызвалены толькі ў лютым 1991 года.
Горад размешчаны на ўзбярэжжы заліву Кувейт — адзінага глыбокага порта на заходнім узбярэжжы Персідскага заліва.
Калача
Калача (Qalaça) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Бердык (арм.: Բերդիկ), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Кінгстан (Ямайка)
Кінгстан (Kingston) — сталіца і найбуйнейшы горад Ямайкі. Горад размешчаны на Карыбскім моры; гарадская агламерацыя 580.000 жыхароў. Знаходзіцца ў натуральнай гавані, абаронены доўгім і вузкім пралівам Палісадас, які злучае Порт-Роял і міжнародны аэрапорт з астатнімі часткамі вострава. Кінгстан самы вялікі англамоўны горад ва ўсім Карыбскім рэгіёне. Кінгстан - не толькі сталіца Ямайкі, але і цэнтр швейнай і харчовай прамысловасці. Горад заснаваны ў 1693 годзе Вялікабрытаніяй. У 1872 годзе ў горадзе размяшчалася адміністрацыя Ямайкі. Горад атрымаў статус сталіцы, калі востраў атрымаў незалежнасць у 1962 годзе. Бедныя кварталы Кінгстана — радзіма музыкі ў стылі рэгі, які развіваўся на аснове музыкі ска - сумесі афрыканскіх, еўрапейскіх і лацінаамерыканскіх матываў. Горад складаецца з дзвюх частак — гістарычнага цэнтра і Новага Кінгстана.
Пётр Каханоўскі
Пётр Каханоўскі (1566, —, , Польшча) — польскі паэт, перакладчык, кавалер Мальтыйскага ордэна.
Кінгстан (Ямайка)
Насельніцтва
Колькасць насельніцтва Кінгстана складае 580 тыс. чалавек. Большую частку насельніцтва складаюць афрыканцы (больш за 70%) і метысы (каля 15%). Астатняя частка - гэта выхадцы з Еўропы і Азіі. Дзяржаўная мова англійская, але большасць жыхароў сталіцы выкарыстоўваюць мясцовы дыялект.
Пётр Каханоўскі
Біяграфія
Сын Мікалая Каханоўскага, пляменніка паэта Яна Каханоўскага і стрыечнага брата Ежы Каханоўскага, кашталяна Малагоскага. У 1583 годзе разам з братамі Янам і Пшэмыславам паступіў у Кёнігсбергскі ўніверсітэт, а ў 1588 пачаў вучобу ў Падуі. У чэрвені 1595 года прыехаў у Неапаль. На пачатку 1600 года вярнуўся ў Польшчу. Пачынаючы з 1602 года выконваў розныя місіі ў Польшчы ў якасці каралеўскага сакратара. У 1610 годзе адправіўся ў Італію ў трэці раз (дзеля лячэння). Пасля чарговага вяртання ў 1611 годзе пасяліўся ў Кракаве. У 1613 годзе зноў выехаў у Італію, да курортаў Абано каля Падуі, дзе правёў тры гады. У 1616 годзе вярнуўся ў Кракаў, пачаўшы там інтэнсіўную літаратурную работу пры дапамозе свайго сябра і апекуна Яна Тэнчынскага, які пазней стаў губернатарам Кракова.
Памёр 2 жніўня 1620 года ў Кракаве, пахаваны ў царкве францысканцаў, дзе захавалася яго надмагілле.
Бланка
Спасылкі
Карта правінцыі Чубут
Знойма (раён)
Геаграфія
Размешчаны на паўднёвым захадзе края. У рамках края мяжуе з раёнамі Брно-прыгарад на паўночным усходзе і Бржэцлаў на захадзе. На паўночным захадзе суседнічае з раёнам Тршэбіч Высачынскага края, на захадзе — з раёнам Йіндржыхуў-Градзец Паўднёвачэшскага края. На поўдні — дзяржаўная граніца з Аўстрыяй.
Гарады і насельніцтва
Даныя на 2009 год:
Сярэдняя шчыльнасць — 71,73 чал./км²; 42,63 % насельніцтва жыве ў гарадах.
Дамейкіт
Мінерал гідратэрмальнага паходжання. Крышталізуецца ў кубічнай і гексаганальнай сінгоніях. Утварае шчыльныя зярністыя і пупышкападобныя агрэгаты. Колер серабрыста-белы, шэры, з металічным бляскам. Непразрысты. Колер рысы чорны. Крохкі. Цвёрдасць 3—3,5 па шкале Моаса. Шчыльнасць 7,2—7,9 г/см³. Раствараецца ў канцэнтраванай азотнай кіслаце.
Магілёўская школа гравюры
Магілёўская школа гравюры — мастацкая школа ў беларускай графіцы канца 17 — 18 стст. Склалася ў Магілёве, працягвала традыцыі Віленскай школы гравюры і Куцеінскай школы гравюры.
Развіццё школы звязана з дзейнасцю друкароў і гравёраў Магілёўскага богаяўленскага брацтва (Магілёўская брацкая друкарня), галоўную ролю ў яе фарміраванні адыгралі Фёдар Ангілейка, М. Вашчанка, В. Вашчанка; сярод майстроў Афанасій П. (Пігарэвіч), Сямён, М. Антушкевіч, Я. Стральбіцкі, М. Чарняўскі. Развівалася пераважна кніжная гравюра (дрэварыт і медзярыт), стылістычна блізкая да тагачасных беларускіх абразоў і паліхромнай драўлянай пластыкі. Вядома больш за 40 выданняў Магілёўскага брацтва, якія мелі тытульныя лісты, былі ўпрыгожаны фігуратыўнымі ілюстрацыямі, застаўкамі, канцоўкамі, ініцыяламі. Упершыню пасля выданняў Ф. Скарыны фігуратыўная старонкавая ілюстрацыя адыгрывала галоўную ролю ў мастацкім аздабленні кніг, у адным выданні спалучаліся дрэварыты і медзярыты. Некаторыя ілюстрацыі мелі подпісы мастакоў. Творы выкананы ў стылі т.зв. магілёўскага барока (спалучэнне мясцовых мастацкіх традыцый з рысамі заходне-еўрапейскага барока і візантыйскага мастацтва).
Асаблівай дэкаратыўнасцю вызначаўся тытульны ліст: абапал традыцыйнай брамы на фоне пышнага расліннага арнаменту змяшчалі медальёны, картушы з выявамі анёлаў, святых, сцэн на рэлігійныя сюжэты. Картушы і медальёны з сюжэтнымі выявамі характэрны таксама застаўкам і канцоўкам. Своеасаблівым спалучэннем раслінных арнаментаў з выявамі чалавечых фігур, часам з сюжэтнымі сцэнамі на тэмы жыцця святых вызначаюцца ініцыялы («Евангелле вучыцельнае», 1697). Яркая з'ява беларускай кніжнай гравюры 17 ст. — медзярыты М.Вашчанкі да «Манархіі Турэцкай», цалкам свецкі цыкл, выкананы з жыццёвай пераканаўчасцю, што надае творам жанравы характар. Змяшчэнне на тытульным лісце «Кнігі жыцій святых» віду Магілёва з выявамі будынкаў грамадскага прызначэння — адзін з першых прыкладаў свецкага гарадскога пейзажа ў кірылічнай кнізе.
Сяргей Георгіевіч Улагай
Сярге́й Гео́ргіевіч Улага́й (Сергей Георгиевич Улагай; 31 кастрычніка, станіца Ключавая, ((па іншым звесткам — г. Абаянь Харкаўскай губерні)) Расійская імперыя — 20 сакавіка 1944, Марсель) — кубанскі казак чаркескага паходжання, з шапсугскага княскага роду удзельнік Руска-японскай, Першай сусветнай і Грамадзянскай войнаў.
Адзін з найвыдатнейшых кавалерыйскіх ваеначальнікаў Белага руху. .
DisplayPort
DisplayPort — стандарт сігнальнага інтэрфейсу для лічбавых дысплеяў. Прыняты VESA (Video Electronics Standard Association) у траўні 2006, версія 1.1 прынята 2 красавіка 2007 года, а версія 1.2 прынята 7 студзеня 2010. DisplayPort прапануецца да выкарыстання ў якасці найбольш сучаснага інтэрфейсу злучэння аўдыё і відэаапаратуры, у першую чаргу для злучэння камп’ютара з дысплеем, ці камп’ютара і сістэм хатняга кінатэатру.
Тэхнічныя характарыстыкі
Тэхналогія, рэалізаваная ў DisplayPort, дазваляе перадаваць адначасова як графічныя, так і аўдыё сігналы. Асноўнае адрозненне ад HDMI — трошкі шырэйшы канал для перадачы інфармацыі (10,8 Гбіт/с замест 10,2 Гбит/с). Максімальная даўжыня кабелю DisplayPort складае 15 метраў. Замест HDCP, абароны ад капіявання ў HDMI, будзе рэалізавана тэхналогія DPCP (DisplayPort Content Protection), заснаваная на 128-бітным AES шыфраванні.
DisplayPort 1.2 мае максімальную хуткасць перадачы інфармацыі 21,6 Гбіт/с на адлегласць да 3 метраў, што больш, чым HDMI Type B (2x10,2 Гбіт/c). Таксама падтрымліваецца некалькі незалежных струменяў, прапускная здольнасць дапаможнага каналу ў стандарце павялічана з 1 да 720 Мбіт/с.
Такім чынам, праз інтэрфейс DisplayPort 1.2 можна далучыць да двух манітораў, з вывадам выявы памерам 2560 х 1600 пунктаў з частатой 60 Гц, альбо да чатырох манітораў з разрозненнем 1920 х 1200 пунктаў. Пры ўжыванні адзінкавага манітора падтрыманае разрозненне дасягае да 3840 х 2400 пунктаў за частатой 60 Гц, манітор з падтрымкай частаты абнаўлення 120 Гц падтрымліваецца пры разрозненні да 2560 х 1600 пунктаў. Гэта дазваляе стандарту DisplayPort 1.2 працаваць з тэхналогіямі стварэння стэрэаскапічнай выявы.
Вытворчасць
Да лета 2011 года DisplayPort (з паменшанымі ў памеры раздымамі Mini DisplayPort) з’яўляўся стандартам для новых прадуктаў сямейства Apple Macintosh. Маніторы Apple LED Cinema Display падтрымлівалі выключна ўваход DisplayPort. Камп’ютары MacBook, MacBook Pro, MacBook Air мелі выхад DisplayPort, да якога праз спецыяльны адаптар можа таксама далучацца манітор DVI альбо VGA. Камп’ютары Mac mini мелі выхады DisplayPort і DVI. Мадэлі, пачынаючы з 2010 года, мелі выхады HDMI і MiniDisplayPort. На цяперашні час Mini DisplayPort заменены на аналагічны выглядам раздым Thunderbolt, які з’яўляецца адваротна сумяшчальным з ім, аднак прапануе значна большыя магчымасці для ўжывання.
DisplayPort падтрымліваюць такія вядомыя вытворцы як Acer, AMD, ASUS, Apple, Analogix, ASRock, BENQ, Dell, Fujitsu, Genesis Microchip, Gigabyte, Hewlett-Packard, Hosiden Corporation, Intel, Integrated Device Technology, Lenovo, LG, Luxtera, Molex, NEC, Nvidia, NXP Semiconductors, Palit, Parade Technologies, Philips, Quantum Data, Samsung, Texas Instruments і Tyco Electronics.
Фота
Фатаграфія раздымаў
Лага-Бланка
Лага-Бланка (Lago Blanco) — вясковая камуна ў Аргенціне, на паўднёвым захадзе правінцыі Чубут, у дэпартаменце Рыа-Сенгер. Размешчана на правінцыяльнай шашы № 55, за некалькі кіламетраў ад мяжы з правінцыяй Санта-Крус, за 30 кіламетраў ад чылійскай мяжы, у кіламетры на поўдзень ад возера Бланка. Насельніцтва — 234 жыхары (паводле перапісу 2001 года).
Спасылкі
Каардынаты Лага-Бланка
Аляксандр Аляксандравіч Бароўскі
Алякса́ндр Алякса́ндравіч Баро́ўскі (Александр Александрович Боровский; 6 чэрвеня 1877 — 22 красавіка 1939, Скоп’е, Каралеўства Югаславія) — рускі генерал, ваеначальнік Рускай Імператарскай і Добраахвотніцкай армій. Удзельнік Першай сусветнай і Грамадзянскай войнаў. . Генерал-лейтэнант.
Мараўская марка
Мараўская марка (Мараўскае маркграфства) — марка, якая існавала на тэрыторыі Маравіі (у сучаснай Чэхіі).
Перадгісторыя
Першапачаткова Мараўская марка — як і Усходняя марка, Карніёльская марка і Карантанская марка — была ўтворана на былых славянскіх землях, якія раней уваходзілі ў склад Вялікай Маравіі, калі гэта дзяржава напачатку X стагоддзя пала пад націскам венграў. Пасля таго, як у 955 годзе чэшскі князь Баляслаў I Грозны ў саюзе з усходне-франкскім каралём Атонам I у бітве на рацэ Лех разграміў венграў, Маравія была далучана да Чэшскага княства. У 955 годзе польскі князь Баляслаў I Храбры заваяваў Маравію і ўключыў яе ў склад сваёй дзяржавы, пакуль напачатку XI стагоддзя чэшскі князь Бржэціслаў I не адваяваў яе назад.
Мараўскія княствы
У 1054 годзе князь Бржэціслаў I пастанавіў, што старэйшы ў родзе павінен кіраваць у Празе, а малодшыя атрымліваюць Маравію і павінны падпарадкоўвацца старэйшаму князю. Паводле гэтага старэйшы сын Бржэціслава, Спытыгнеў II, стаў у 1055 годзе князем Чэхіі, а Маравія была падзелена на 2 часткі, якія атрымалі другі і трэці сын Бржэціслава. Ураціслаў атрымаў частку Маравіі са сталіцай у Оламаўцы (Оламаўцкае княства), Конрад у выніку частку Маравіі са сталіцай у Брно, якая склала Брненскае княства. Пазней з яго вылучылася Зноемскае княства.
Утварэнне маркграфства
Створаны ў 1182 годзе імператарам Фрыдрыхам I Барбаросай тытул маркграфа Маравіі атрымаў Конрад II Ота, які аб'яднаў у сваіх руках 3 мараўскія княствы. Паводле Сіцылійскай Залатой булы, якую даў у 1212 годзе імператар Фрыдрых II, маркграф Маравіі Уладзіслаў Індржых, брат караля Пржэмысла Отакара I, атрымаў шэраг прывілеяў. Маравія пры гэтым лічылася ленам караля Чэхіі, які пры адсутнасці спадчыннікаў у маркграфа пасля яго смерці вярталася да караля.
Пад уладай Габсбургаў
З 1867 годзе маркграфства Маравія стала кароннай зямлёй у складзе Цыслейтаніі — аўстрыйскай часткі Аўстра-Венгрыі.
Кінгстаўн
Кінгста́ўн (Kingstown) — сталіца і самы вялікі горад Сент-Вінсент і Грэнадзінаў. З'яўляецца буйным портам Карыбскага мора. Адначасова мае статус сталіцы Сент-Джорджа. Насельніцтва налічвае каля 17,8 тыс. чалавек. Горад знаходзіцца на востраве Сент-Вінсент і з'яўляецца прамысловым і эканамічным цэнтрам краіны.
Зінаіда Аляксандраўна Бандарэнка
Зінаі́да Алякса́ндраўна Бандарэ́нка (нар. 25 красавіка 1939, Мінск) — дыктарка беларускага тэлебачання. Народная артыстка Беларусі (1985).
Біяграфія
Нарадзілася ў Мінску ў сям’і хірурга. Жылі ў інтэрнаце медыцынскага інстытута, што месціўся на вуліцы Ленінградскай. Калі ў Мінск прыйшлі фашысты і пачалі бамбіць горад, бацька Зінаіды быў на дзяжурстве ў вайсковым шпіталі, а маці разам з ёй і старэйшым братам спяшалася схавацца ў бамбасховішчы на вуліцы Карла Маркса. Усё ў цэнтры было разбуранае, галава сям’і вырашыў, што згубіў жонку і дзяцей. Маці з маленькімі сынам і дачкой пайшла пешшу на Гомельшчыну да сваякоў. Большую частку вайны пражылі ў вёсцы Уборак (Лоеўскі раён). Пасля вайны пераехалі ў Гомель. Бацька апынуўся ў Германіі, займеў іншую сям'ю; маці працавала дэзынфектаркай у Гомелі.
У школе Зінаіда Бандарэнка захапілася тэатрам, займалася ў драматычным гуртку, затым у тэатральнай студыі ў Палацы чыгуначнікаў. Пасля 10 класа паступіла ў медвучылішча. На Гомельскай тэлестудыі паспяхова прайшла конкурс на дыктараў.
З 1959 дыктар Гомельскай абласной студыі тэлебачання, з 1962 працуе на Беларускай рэспубліканскай студыі тэлебачання (з 1976 кіраўнік групы дыктараў). Скончыла БДУ (1968).
Яе творчую дзейнасць вызначаюць артыстызм, абаяльнасць, нацыянальны характар. Прадстаўляла Беларусь на фестывалях СССР і за мяжой.
У 1996 годзе рэзка выказалася на адрас Аляксандра Лукашэнкі, які вырашыў сустрэцца з журналістамі, каб аддзячыць іх за падтрымку на рэфэрэндуме па пашырэнню ягоных паўнамоцтваў. Хутка пасля гэтага была вымушана звольніцца з тэлебачання.
Была вядучай урачыстай часткі «Свята незалежнасці» ў Мінску, якое адбылося 25 сакавіка 2018 года ў гонар 100-годдзя Беларускай Народнай Рэспублікі.
Ратамка (вёска)
Ра́тамка (, Ратомка) — былая вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Ждановіцкага сельсавета. Скасавана ў 2009 годзе, далучана да пасёлка Ратамка.
Размешчана за 5 км на захад ад Мінска, на р. Ратамка (упадае ў Заслаўскае вадасховішча). 38 гаспадарак, 167 жыхароў (2010).
Гісторыя
У 1567 годзе Ратом — сяло, цэнтр маёнтка, уласнасць А. Канішчы, Б. Епімахавай, Д. Ратамскага і П. Цішы, у Мінскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага. У 1582 годзе ўласнасць А. Станкевіча і інш. У 1597 годзе ўласнасць В. і К. Ратамскіх. У 1667 годзе маёнтак, 7 дымоў, карчма, панскі двор, уласнасць Ваньковічаў, у Каралішчавіцкай парафіі; пад тым жа годам пазначана як вёска Заслаўскай парафіі, двор, 15 дымоў, карчма, уласнасць М. Нарабоўскага, а таксама як вёска маёнтка Пціч.
З лютага да снежня 1918 года вёска акупіравана войскамі кайзераўскай Германіі, з ліпеня 1919 года да ліпеня 1920 года і ў сярэдзіне кастрычніка 1920 года — войскамі Польшчы.
З 1919 года ў БССР. У 1923 годзе створаны калгас, працавалі кузня, сталярная і торная майстэрні. З 20 жніўня 1924 па 20 студзеня 1960 года цэнтр Ратамскага сельсавета (па 26 ліпеня 1930 года Заслаўскага раёна Мінскай акругі). У 1926 годзе ў вёсцы працавалі млын, кузня, кравецкая майстэрня. З 18 студзеня 1931 года ўключана ў межы г. Мінск. З 26 мая 1935 года ў Мінскім раёне. З 20 лютага 1938 года ў Мінскай вобласці.
Архіепіскапскі палац (Магілёў)
Архіепіскапскі палац — палац у Магілёве, размешчаны па адрасе Ленінская вуліца, 25. Помнік архітэктуры класіцызму.
Гісторыя
Пабудаваны ў 1780-я гады з цэглы. З’яўляўся рэзідэнцыяй каталіцкага архіепіскапа Станіслава Богуш-Сестранцэвіча (да 1827 г.).
Харальная сінагога
Пасля пажару плошча будынка скарацілася, у другой палове XIX стагоддзя яго купіў мясцовы яўрэйскі купец Барух Цукерман, які перабудаваў руіны былога палаца архібіскупа ў цэнтральную харальную сінагогу (таксама вядомая як сінагога Цукермана). Сінагога была адкрыта ў 1900 годзе, функцыянавала як штаб-кватэра рабіна горада. Яўрэйская энцыклапедыя Бракгаўза і Ефрона паведамляла, што ў горадзе станам на 1911 год існуюць трыццаць восем сінагог і малельняў, з якіх трынаццаць належаць хасідам. У 1925 годзе зачынена, з 1929 года тут размяшчаўся кінатэатр, а пазней прафсаюзы.
Цяпер у будынку размешчана спецыяльная дзіцяча-юнацкая спартыўная школа № 6. Помнік рэспубліканскага значэння.
Архітэктура
Мураваны 2-павярховы прамавугольны ў плане будынак з 2 невялікімі бакавымі крыламі, накрыты вальмавым дахам, размешчаны на адной восі з Станіславаўскім касцёлам. Галоўныя фасад арыентаваны ў бок Дняпра, тарцовы фасад — на вул. Ветраную (сучасная Ленінская, 25). Перад будынкам спачатку быў вялікі парадны двор, з боку дваровага фасада знаходзіліся сад і карпусы духоўнай кансісторыі (не захаваліся).
Галоўны фасад вылучаны 3 плоскімі рызалітамі. Цэнтральны завершаны прамавугольным атыкам, бакавыя — 3-вугольнымі франтонамі. Паверхі вылучаны развітымі гарызантальнымі цягамі, першы паверх аздоблены рустам, другі — пілястрамі. Прамавугольныя аконныя праёмы з разнастайным абрамленнем. У бакавых рызалітах аконныя праёмы другога паверха — лучковыя. Па першым паверсе знаходзіліся службовыя і гаспадарчыя памяшканні, на другім — пакоі архіепіскапа; у заходнім крыле — палацавая капліца, якая па вышыні займала абодва паверхі. Унутраная планіроўка анфіладная, зменена. Цэнтральны вестыбюль з трохмаршавай лесвіцай.
Брно-прыгарад
Раён Брно-прыгарад (Okres Brno-venkov) — адзін з 7 раёнаў Паўднёвамараўскага края Чэшскай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Брно (у склад раёна не ўваходзіць). Плошча — 1 498,95 кв. км., насельніцтва складае 202 092 чалавека. У раёне налічваецца 187 муніцыпалітэтаў, з якіх 13 — гарады, 10 — мястэчкі.
Геаграфія
Размешчаны на захадзе цэнтральнай часткі края. У рамках края мяжуе з раёнамі Бланска на поўначы, Вішкаў на ўсходзе, Бржэцлаў на паўднёвым усходзе, Знойма на паўднёвым захадзе і Брно-горад, які атачае з усіх бакоў. На захадзе і паўночным захадзе суседнічае з раёнамі Тршэбіч і Ждзяр-над-Сазаваў Высачынскага краі.
Гарады і насельніцтва
Даныя на 2009 год:
Горад Погаржэліцы да 2007 года з’яўляўся часткай раёна Бржэцлаў.
Сярэдняя шчыльнасць — 134,82 чал./км²; 35,40 % насельніцтва жыве ў гарадах.
Іван Паўлавіч Раманоўскі
Іва́н Па́ўлавіч Рамано́ўскі (Иван Павлович Романовский; 16 красавіка 1877 года — 18 красавіка 1920 года, Канстанцінопаль, Асманская імперыя) — рускі ваеначальнік, удзельнік Руска-японскай, Першай сусветнай і Грамадзянскай вайны. Генерал-лейтэнант (1919), вядомы дзеяч Белага руху на Поўдні Расіі.
Адзін з арганізатараў Добраахвотніцкай арміі,. Намеснік Вярхоўнага Галоўнакамандуючага Узброенымі сіламі Поўдня Расіі і начальнік яго штаба, член Асаблівай нарады. 5 красавіка 1920 года быў забіты ў Канстанцінопалі былым супрацоўнікам контрразведкі дзянікінскай арміі.
Ржавец (Мінскі раён)
Ржа́вец (, Ржавец) — колішняя вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Ждановіцкага сельсавета.
У красавіку 2004 года тэрыторыя вёскі перададзена ў склад горада Мінска.
Назва
Назва-характарыстыка: водацёкі са стаячай іржавай вадой.
Гісторыя
Згадваецца ў 1582 годзе як сяло, шляхецкая ўласнасць. У 1791 годзе вёска Ржавічэ маёнтка Веснінка ў Каралішчавіцкай парафіі, шляхецкая ўласнасць. У 1800 годзе засценак, уласнасць Г. Гардзялкоўскай, 2 двары, 22 жыхары. У 1815 годзе ўласнасць М. Гілевіча, у 1858 годзе ўласнасць А. Вярыгі. У 1897 годзе ў Сёмкава-Гарадзецкай воласці Мінскага павета Мінскай губерні, вёска, 15 двароў, 87 жыхароў; побач цагельны завод, двор, 15 жыхароў.
У красавіку 2004 года вёска ўключана ў склад горада Мінска. Вясковыя вуліца Пясочная і Пясочны завулак пераназваныя ў Ржавецкую вуліцу і Ржавецкі завулак.
Яркова
Ярко́ва (, Ярково) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ждановіцкага сельсавета.
У 850 метрах на поўнач ад вёскі знаходзяцца вясковыя могілкі. Самыя старыя пахаванні, якія захаваліся, датуюцца першай паловай XIX стагоддзя. На могілках пахаваныя, у тым ліку, ахвяры трагедыі на Нямізе.
Да 8 красавіка 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Ратамскага сельсавета, да 20 студзеня 1960 года — у склад Мядзвежынскага сельсавета.
Ратамка (аграгарадок)
Ра́тамка (, Ратомка) — аграгарадок у Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ждановіцкага сельсавета. Размешчаны за 5 км на захад ад Мінска, чыгуначная станцыя на лініі Мінск—Маладзечна. 1546 гаспадарак, 4830 жыхароў (2010).
Вялікае Княства Літоўскае
Вядома як Ратам’е прынамсі да 1492 года, бо напэўна вялікі князь Казімір даў яго Федку Вінку, чые нашчадкі Ратамскія і Вінкі валодалі маёнткам пазней.
Найноўшы час
З лютага да снежня 1918 года пасёлак акупіраваны войскамі кайзераўскай Германіі, з ліпеня 1919 года да ліпеня 1920 года і ў сярэдзіне кастрычніка 1920 года — войскамі Польшчы.
З 1919 года ў БССР. У 1922 годзе адкрыта 3-гадовая школа, у гэтым жа годзе пераўтворана ў 7-гадовую, у 1924 годзе вучыліся 146 вучняў. З 20 жніўня 1924 да 26 ліпеня 1930 года ў Ратамскім сельсавеце Заслаўскага раёна Мінскай акругі. З 18 студзеня 1931 года ў падпарадкаванні Мінскага гарадскога Савета. З 26 мая 1935 года ў Мінскім раёне. З 20 лютага 1938 года ў Мінскай вобласці.
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У ліпеня 1944 года пры вызваленні пасёлка загінулі 79 савецкіх воінаў 238-й стралковай дывізіі.
З 20 студзеня 1960 года ў Ждановіцкім сельсавеце.
У 2009 годзе да пасёлка была далучана суседняя вёска Ратамка.
Інфраструктура
Сярэдняя, дапаможная і музычная школы, Дом культуры, дзіцячы сад, царква (з 1997 года), гандлёвы цэнтр, рэспубліканскі цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі коннага спорту і конегадоўлі.
Кракаў
Кракаў — горад на правах павета ў Польшчы. Поўная афіцыйная назва — Каралеўскі сталічны горад Кракаў. Знаходзіцца на поўдні краіны, на левым беразе Віслы, якая становіцца адсюль суднаходнай. Другі (пасля Варшавы) па колькасці насельніцтва горад краіны. З'яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Малапольскага ваяводства. Адлегласць па прамой паміж гарадамі Кракаў — Мінск 657 км, да Варшавы — 252 км.
Назва
Верагодна, назва паходзіць ад кельцкіх плямёнаў, якія раней засялялі тутэйшы рэгіён. Існуе шэраг легенд пра заснаванне і наданне імені гораду, напрыклад большасць польскіх і чэшскіх паданняў кажуць пра існаванне гераічнага князя Крака, які заснаваў горад і даў яму сваё імя.
Адміністрацыйны падзел
У XIV стагоддзі ў Кракаве было 22 вуліцы, у 1866 годзе ў горадзе і прыгарадах — 113, у 1880 годзе — 135, у 1909 годзе — 161, у 1926 годзе — 457 вуліц. Самая старая вуліца ў Кракаве, гэта вуліца Канонікаў, якая вядзе да замкавай гары.
З 27 сакавіка 1991 года Кракаў падзелены на 18 муніцыпальных раёнаў. Да гэтага выкарыстоўваўся падзел 1951—1973 гадоў, які дзяліў горад на 6 адміністрацыйных раёнаў: Стары горад, Звежынец, Клепаж, Грэгускі, Падружэ, Новая Гута.
Назвы раёнаў паходзяць ад назваў фальваркаў і вёсак, якія сёння ўвайшлі ў склад горада.
У складзе Польшчы
Гарадзішча на Вавельскім узвышшы вядома з Х ст. Першае згадванне ў гістарычных крыніцах датуецца 965. Спачатку горад уваходзіў у склад дзяржавы Пшэмыслаў, затым дзяржавы Пястаў. У 1000 тут засядае епіскап. Падчас панавання Казіміра I, горад стаў галоўнай княжаскай рэзідэнцыяй. У 1241 амаль цалкам разбураны татарскім нашэсцем, але выгаднае геаграфічнае становішча дапамагло гораду хутка аднавіцца, і ўжо ў 1257 горад атрымаў Магдэбургскае права.
У 1320 у вавельскай базіліцы адбылася каранацыя Уладыслава Лакетыка. Такім чынам аж да 1734 Кракаў стаў месцам каранацыі ўсіх польскіх каралёў. У якасці сталіцы адной з мацнейшых еўрапейскіх дзяржаў горад разбудоўваўся ў розных напрамках.
Пасля заключэння Люблінскай уніі і ўтварэння Рэчы Паспалітай на некаторы час горад страціў сталічны статус. Пераемніццай стала Варшава, якая знаходзілася прыкладна ў геаграфічным цэнтры новаўтворанай краіны.
З заняпадам Рэчы Паспалітай пачаўся заняпад і Кракава. З-за недахопу грошаў моцна цярпелі абарончыя фартыфікацыі, што дазволіла з лёгкасцью захапіць і зруйнаваць горад шведам, падчас «шведскага патопу». Цалкам у XVIII ст. горад захоплівалі шведы, аўстрыйцы, прусы і рускія.
Аўстрыйская імперыя
У 1794 горад стаў цэнтрам вызваленчага паўстання Т. Касцюшкі, паражэнне якога прывяло да Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай. Такім чынам горад апынуўся ў складзе Аўстрыі і ўваходзіў у склад Варшаўскага княства, як цэнтр дэпартамента.
У 1815—1846 Кракаў быў маленькай, але фармальна незалежнай дзяржавай. Апошнім месцам прытулку польскай дзяржаўнасці. Менавіта тады пачынаецца маштабная перабудова горада, якая моцна паўплывала на яго сучасны выгляд. Узброеннае паўстанне ў 1846 прывяло да ўводу ў горад аўстрыйскіх войск і ўсталявання тут аўстрыйскай улады аж да 1918.
Польская Рэспубліка
Пасля вайны Кракаў пачаў хутка адбудоўваца і рэканструявацца. Вялікая колькасць помнікаў архітэктуры дазволіла гораду звацца адным з найпрыгажэйшых мест свету. У 2000 гораду наданы тытул «Культурная сталіца Еўропы», у 2007 — «Наймоднейшы горад свету» і г.д.
Насельніцтва
Колькасць насельніцтва горада на працягу апошніх трох стагоддзяў. Максімальная колькасць насельніцтва была дасягнута ў 2003 і складала 757 685 жыхароў.
Гістарычны цэнтр
Гістарычны цэнтр Кракава (Стары горад, Вавель і Казімеж) быў уключаны ў 1978 у першы спіс аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Размешчаны ў падножжа каралеўскага замка Вавель. Амаль адразу тут знаходзяцца самая вялікая ў Еўропе рынкавая плошча і мноства гістарычных жылых дамоў, палацаў і цэркваў з пышнымі інтэр'ерамі. Дадатковым сведчаннем цікавай гісторыі горада з'яўляюцца рэшткі ўмацаванняў XIV ст., сярэднявечнае селішча Казімеж са старажытнымі сінагогамі ў паўднёвай частцы горада, Ягелонскі ўніверсітэт і гатычны кафедральны сабор з магільным склепам польскіх каралёў.
Асноўныя культурна-гістарычныя помнікі:
Літаратура
Манаграфіі
Часопісы
Магілёўскі Аляксандраўскі палац
Магілёўскі Аляксандраўскі палац, дом Пасекавай — драўляны будынак горада Магілёва, які існаваў ў канцы XVIII – XIX ст.
Пабудаваны ў 1780 г. у стылі класіцызму як рэзідэнцыя Кацярыны II (у Магілёве адбылася яе сустрэча з аўстрыйскім імператарам Іосіфам II).
Знаходзіўся ў глыбіні Саборнай пл. за Іосіфаўскім саборам, галоўным фасадам выходзіў на вул. Шклоўскую (сучасная Першамайская). Драўляны 1-павярховы прамавугольны ў плане будынак з паўпадвальным паверхам, накрыты вальмавым дахам. Галоўны фасад быў багата аздоблены: вялікія прамавугольныя вокны з ліштвамі і сандрыкамі, яго вылучалі 3 рызаліты: цэнтральны завяршаўся франтонам, бакавыя – упрыгожаны пілястрамі дарычнага ордара, прафіляваным карнізам з трыгліфным фрызам. Планіроўка анфіладная з параднымі памяшканнямі ў цэнтры. У 1808 г. палац заняпаў. У 1815 г. зроблены яго чарцёж (з натуры) настаўнікам (у архіўных матэрыялах ёсць хадайніцтва аб перадачы будынка Віленскаму ўніверсітэту і стварэнні ў ім губернскай гімназіі). Палац адзначаны на генплане горада 1842 г.
Магілёўская брацкая друкарня
Магілёўская брацкая друкарня — друкарня, дзейнічала ў 1616—1773 гг. (з перапынкамі) у Магілёве. У 1616 г. выдадзены «Служэбнік» (2-е выданне 1617 г.), у 1619 г. — «Евангелле вучыцельнае» Кірылы Транквіліёна Стаўравецкага. Пасля гэтага на нейкі час друкарня спыніла дзейнасць. 19.03.1633 г. кароль Уладзіслаў IV даў Магілёўскаму праваслаўнаму брацтву прывілей на права адкрыцця друкарні і выданне вучэбных і іншых кніг на «рускай» (старабеларускай і царкоўна-славянскай), грэчаскай, лацінскай і польскай мовах. У 1636—1638 гг. гэта права брацтва, верагодна, перадала Спірыдону Собалю, які ў 1636 г. выдаў «Буквар языка славенска».
У 1676 г. брацтва атрымала ад караля Яна III Сабескага прывілей на адкрыццё друкарні пры Богаяўленскім манастыры і выданне кніг на «рускай» і польскай мовах. У 1680 г. друкарню ўзначаліў Максім Вашчанка, які ў 1698 г. атрымаў на яе прывілей без дазволу брацтва і стаў выдаваць кнігі ад свайго імя. У 1701 г. брацтва дамаглося пацвярджэння свайго ранейшага прывілея на друкарню. У розны час у друкарні працавалі друкары і гравёры: Васіль Вашчанка (сын Максіма), Фёдар Ангілейка, Афанасій П. (Пігарэвіч ?), М. Атушхевіч. У канцы 17 — 18 ст. ў друкарні выдаваліся царкоўныя, навучальныя, палемічныя кнігі: «Псалтыр» (1693), «Акафісты і каноны» (1693), «Малітваслоў» (1695), «Дыоптра» (1698), «Перла мнагацэннае» (1699), «Неба новае» (1699), «Трыфалагіён» (1754), «Часаслоў» (1762) і інш. У апошнія гады дзейнасці друкарня перавыдавала раней надрукаваныя кнігі.
Таццяна Будовіч
Таццяна Будовіч (сапр.: Таццяна Васільеўна Барадуля; нар., ) — беларуская паэтэса, літаратурны крытык, парадыст. Навуковы супрацоўнік Дзяржаўнага літаратурнага музея імя Максіма Багдановіча. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў.
Біяграфія
Скончыла школу № 154 у 1994 годзе. У 1998 г. скончыла Інстытут сучасных ведаў па спецыяльнасці «фінансы і крэдыт».
У 2005 г. завочна скончыла гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Працавала ў філіяле музея Максіма Багдановіча «Беларуская хатка», у Інстытуце гісторыі НАН Беларусі. Працуе навуковым супрацоўнікам Дзяржаўнага літаратурнага музея імя Максіма Багдановіча.
Мае 3-ці спартыўны разрад па альпінізму і парашутным спорце.
Замужам. Гадуе двух сыноў.
Творчасць
Творчы шлях пачынала з вершаў, пасля звярнулася да крытыкі. Піша прозу, часам звяртаецца да жанру пародыі (пад псеўданімам Тадора Шпілька).
Першая вершаваная публікацыя з’явілася ў 1995 г. у часопісе «Першацвет». Падборкі яе вершаў друкаваліся ў часопісах «Маладосць», «Полымя», «Бярозка», газетах «Літаратура і мастацтва», «Чырвоная змена», «Наша ніва» і інш. У 2002 г. у выдавецтве «Беларускі кнігазбор» выйшла яе кніга паэзіі «Дуэль паглядаў». Літаратурна-крытычныя артыкулы і рэцэнзіі неаднаразова друкаваліся ў газеце «Новы час» (дадатак «Літаратурная Беларусь»).
Лапо
Лапо — беларускае прозвішча.
Рэвалюцыя ў Егіпце (2011)
Рэвалюцыя ў Егіпце — серыя вулічных дэманстрацый і пратэстаў у Каіры, Александрыі і некаторых іншых гарадах (у тым ліку ў сталіцах замежных дзяржаў каля пасольстваў Егіпта) з 25 студзеня па 11 лютага 2011 года, якая прывяла да адстаўкі спачатку ўрада, а затым і прэзідэнта Хосні Мубарака, які знаходзіўся ва ўладзе з 1981 года. У выніку рэвалюцыі да ўлады спачатку прыйшоў часовы ваенны ўрад, а затым на прэзідэнцкіх выбарах 2012 года перамогу атрымаў кандыдат ад братоў-мусульман Махамед Мурсі.
Акрамя адстаўкі прэзідэнта пратэстуючыя патрабавалі адмены надзвычайнага становішча, барацьбы з беспрацоўем, павелічэння мінімальнай заработнай платы, рашэнняў праблем недахопу жылля, росту коштаў на харчаванне, адсутнасці свабоды слова і нізкага ўзроўню жыцця.
Перадгісторыя і прычыны
Паводле меркавання шэрагу экспертаў і журналістаў асноўнымі прычынамі хваляванняў у Егіпце з’яўляюцца: нязменнае 30-гадовае знаходжанне ва ўладзе аднаго клана, як следства — немагчымасць для апазіцыйных кланаў рэалізаваць свае амбіцыі, беспрацоўе, адсутнасць механізмаў сацыяльнай абароны немаёмных пластоў насельніцтва , а таксама некаторыя структурна-дэмаграфічныя фактары.
Ваенны пераварот
4 ліпеня 2013 года ў Егіпце адбыўся ваенны пераварот, які ўзначаліў ваенны міністр генерал-палкоўнік Абдул Фатах Халіл ас-Сісі. Прэзідэнт Мурсі быў арыштаваны. Ваенны пераварот падтрымала секулярная апазіцыя, копцкая царква і Махамед эль-Барадэі. Главой дзяржавы стаў старшыня Канстытуцыйнага суда краіны Адлі Мансур
Спіс аб’ектаў PGC (2031001—2032000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2031001—2032000)
Drupal
Drupal [d‘rupal] (Дрýпал) — свабодны і адкрыты Content Management Framework (CMF), напісаны на PHP. Распаўсюджваецца пад Універсальнай грамадскай ліцэнзіяй GNU (GNU General Public License). Выкарыстоўваецца ў якасці сервернай часткі для, прынамсі, 2,1 % усіх вэб-сайтаў у свеце, у межах ад персанальных блогаў да карпаратыўных, палітычных і ўрадавых сайтаў, уключаючы whitehouse.gov і data.gov.uk. Таксама выкарыстоўваецца для кіравання ведамі і дзелавога супрацоўніцтва.
Стандартны рэліз Drupal, вядомы як ядро Drupal, утрымлівае асноўныя магчымасці, характэрныя для сістэм кіравання змесцівам. Яны ўключаюць рэгістрацыю і абслугоўванне ўліковага запісу, кіраванне меню, каналы RSS, настройкі макета старонкі і адміністраванне сістэмы. Drupal можа выкарыстоўвацца як для сайтаў-візітовак, блогаў, інтэрнэт-форумаў, так і для сайтаў супольнасці, якія прадугледжваюць сгенераванае карыстальнікамі змесціва.
На красавік 2013 года існуе больш за свабодных, унесеных супольнасцю, дадаткаў, вядомых як модулі, якія даступныя, каб змяняць і пашыраць здольнасці ядра Drupal, і дадаваць новыя магчымасці ці наладжваць паводзіны і выгляд Drupal. З-за гэтай падключальнай пашыральнасці і модульнай канструкцыі Drupal апісваецца як CMF. Drupal таксама апісваецца як платформа інтэрнэт-праграм, паколькі яна задавальняе агульнапрынятым патрабаванням характарыстык для такіх платформ.
Хоць Drupal прапануе складаны праграмны інтэрфейс для распрацоўшчыкаў, усталяванне базавага вэб-сайта і кіраванне ім не патрабуе навыкаў праграмавання.
Drupal працуе на любой вылічальнай платформе, якая падтрымлівае вэб-сервер, здольны апрацоўваць PHP (у тым ліку Apache, IIS, Lighttpd, Hiawatha, Cherokee або Nginx) і базы дадзеных (такія як MySQL, MongoDB, MariaDB, PostgreSQL, SQLite, або Microsoft SQL Server) для захоўвання змесціва і налад. Drupal 6 патрабуе PHP 4.4.0+, а Drupal 7 патрабуе PHP 5.2.5 або вышэй.
Гісторыя праекта
Першапачаткова напісаны Дрысам Байтаертам (Dries Buytaert) як дошка для аб’яў, Drupal стаў праектам з адкрытым кодам у 2001 годзе. Drupal з’яўляецца англійскім варыянтам галандскага слова «druppel», што азначае «кропля». Назва была ўзята ад сайта праекта Drop.org які цяпер спыніў сваё існаванне. Байтаерт хацеў назваць сайт «Dorp» (ад галандскага «вёска», цалкам дарэчнае імя для невялікай супольнасці), але памыліўся пры друку рэгістрацыі даменнага імя і вырашыў, што памылка гучыць лепш. Назва паступова ператварылася ў Drupal.
Фератрон (Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь)
Фератрон — унікальная двухбаковая працэсійная ікона са збору Нацыянальнага гістарычнага музея Рэспублікі Беларусь, створаная ў XVIII стагоддзі.
Drupal
Гісторыя праекта
Цікавасць да Drupal атрымала значны імпульс у 2003 годзе, калі ён быў выкарыстаны для стварэння «DeanSpace» для Говарда Дзіна, аднаго з кандыдатаў у першаснай кампаніі Дэмакратычнай партыі ЗША ў 2004 годзе, на прэзідэнцкіх выбарах. DeanSpace выкарыстоўваў opensource-распаўсюджанне Drupal для падтрымкі дэцэнтралізаванай сеткі каля 50 разрозненых, неафіцыйных вэб-сайтаў Дзіна, якія злучаліся непасрэдна адзін з адным, а таксама з кампаніяй. Пасля таго як Дзін скончыў сваю кампанію, члены яго вэб-каманды працягвалі пераследваць сваю зацікаўленасць у распрацоўцы вэб-платформы, якая можа дапамагчы палітычнай актыўнасці, пачаўшы з CivicSpace Labs ў ліпені 2004, «першай кампаніі з поўнай занятасцю, якая займалася распрацоўкай і распаўсюджваннем Drupal-тэхналогіі». Іншыя кампаніі таксама пачалі спецыялізавацца на распрацоўцы Drupal. Да 2012 года Drupal вэб-сайты налічваюць больш за 100 пастаўшчыкоў, якія прапануюць Drupal-паслугі.
Фератрон (Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь)
Апісанне
Ікона спалучае ў сабе рысы дэкаратыўна-прыкладнога і выяўленчага мастацтва. На фератроне да драўлянага разьбянога картуша з аднаго боку прымацавана жывапісная, напісаная на палатне алейнымі фарбамі выява Ісуса Хрыста, з другога — выява Маці Божай Ружанцовай з укленчанымі перад ёй Святымі Дамінікам і Розай Лімскай. Апошнія ў адпаведнасці з канонамі іканаграфіі прадстаўлены ў чорна-белай вопратцы манахаў-дамініканцаў.
Drupal
Гісторыя праекта
Супольнасць у цяперашні час дапамагае развіваць Drupal, і папулярнасць сістэмы імкліва расце. З ліпеня 2007 года па чэрвень 2008 года Drupal быў спампаваны з сайта Drupal.org больш за 1,4 мільёна разоў, што прыкладна на 125 % больш у параўнанні з папярэднім годам.
Па стане на снежань 2012 года, больш чым 808.000 сайтаў выкарыстоўваюць Drupal. Яны ўключаюць у сябе сотні вядомых арганізацый,, у тым ліку карпарацыі, сродкі масавай інфармацыі і выдавецкія кампаніі, урады, некамерцыйныя арганізацыі , школы і прыватных асоб. Drupal таксама выйграў некалькі ўзнагарод Packt Open Source CMS Awards і тры разы — Webware 100.
Фератрон (Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь)
Гісторыя
Канкрэтных звестак аб іконе няма, вядома толькі, што яна патрапіла у фонды гістарычнага музея ў 1971 годзе падчас экспедыцыі па Віцебскай вобласці. У наш час працягваюцца даследчыя працы над іконай у гэтым кірунку. З-за дрэннага стану ікона да рэстаўрацыі ніколі не экспанавалася.
Drupal
Гісторыя праекта
5 сакавіка 2009 года, Байтаерт абвясціў аб замарозцы распрацоўкі кода для Drupal 7 да 1 верасня 2009 года. Drupal 7 быў выпушчаны 5 студзеня 2011 года з рэліз-вечарынамі ў розных краінах. Пасля выпуску спынілася абслугоўванне Drupal 5, і зараз захоўваюцца і падрымліваюцца толькі Drupal 6 і Drupal 7. Апошняя версія Drupal 7.22 выпушчаная 3 красавіка 2013 года. Гэты рэліз выпраўляе крытычную ўразлівасць бяспекі і ўсім уладальнікам прапануецца абнавіць яго неадкладна.
Фератрон (Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь)
Гісторыя
У 2012 годзе на вылучаныя Міністэрствам культуры сродкі ікона была адноўлена калектывам рэстаўратараў ААТ «Белрэстаўрацыя» на чале з Уладзімірам Нікіціным.
Drupal
Гісторыя праекта
Drupal 8 знаходзіцца ў стадыі распрацоўкі, і пакуль няма зафіксаванай даты рэлізу. Праца па Drupal 8 падзелена на катэгорыі, такія як Ініцыятывы ядра, Мабільная, Лэйаўты, Вэб-службы і Кіраванне канфігурацыяй. Праграма Google Summer of Code з’яўляецца спонсарам 20 Drupal-праектаў.
Фератрон (Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь)
Гісторыя
4 сакавіка 2013 адноўлены фератрон быў урачыста прэзентаваны ў Нацыянальным гістарычным музеі Рэспублікі Беларусь.
Drupal
Эмблема праекта
Пасля таго, як Drupal быў створаны, відавочным пытаннем стала абранне і стварэнне эмблемы праекта. Удзельнікі супольнасці лічылі, што яна павінна быць звязана з кропляй або вадой. Першапачаткова эмблема Drupal малявалася як кропля ў крузе. З часам прыйшла ідэя зрабіць эмблему ў выглядзе карыкатурнай кроплі з тварам. Стывен Вітэнс (Steven Wittens) стварыў трохмерную кроплю, але ідэя не пайшла ў масы галоўным чынам таму, што трохмерны аб’ект складана друкаваць, рэдагаваць і г.д.
Існуючая эмблема Drupal прыдумана Крысцьянам Янсэнам (Kristjan Jansen). Яна прадстаўляе сабой кроплю з тварам. Вочы паказваюцца як дзве злучаныя кроплі ў выглядзе знаку бясконцасці і выражаюць у сімвалічнай форме бясконцыя магчымасці Drupal.
Тэхнічныя асаблівасці
Архітэктура Drupal дазваляе прымяняць яго для пабудовы розных тыпаў сайтаў — ад блогаў і навінных сайтаў да інфармацыйных архіваў і сацыяльных сетак. Наяўную па змоўчанні функцыянальнасць можна павялічваць падключэннем дадатковых пашырэнняў — «модуляў» у тэрміналогіі Drupal. Найбольш важныя функцыі, што прадастаўляюцца «са скрыні»:
Ядро і модулі
Drupal мае модульную архітэктуру з кампактным ядром, прадстаўляючым АРІ, да якога могуць звяртацца модулі. Стандартны набор модуляў уключае такія функцыі, як навінная стужка, блог, форум, загрузка файлаў, зборшчык навін, галасаванні, пошук і іншыя. Дызайн сайта змяняецца таксама пасродкам спецыяльных модуляў — «тэмаў афармлення».
Модулі
Некалькі прыкладаў найбольш папулярных модуляў, якія можна спампаваць з рэпазіторыя на drupal.org: палам і модулямі праз кансоль (таксама дасягальны ў рэпазіторыях апошніх версій ubuntu).
Тэмы афармлення
Дызайн сайта на Drupal можна змяняць з дапамогай тэмаў афармлення. У якасці шабланізатара («рухавік тэмы» у тэрміналогіі Drupal) выкарыстоўваецца PHPTemplate, але з’яўляецца магчымасць выкарыстоўваць Xtemplate, Smarty , Twig і іншыя.
Уключэнне PHPTemplate і XTemplate рухавікоў у Drupal заклапочвае з нагоды гнуткасці і складанасці. Drupal-темізацыя выкарыстоўвае механізм шаблонаў, каб далей адасобліваць HTML/CSS з PHP. Папулярны Drupal-модуль, які называецца «Devel» падае GUI інфармацыю для распрацоўшчыкаў і вярстальшчыкаў пра будову старонкі.
Унесеныя супольнасцю тэмы на сайт Drupal.org выдадзеныя ў адпаведнасці з бясплатнай ліцэнзіяй GPL.
З версіі 6.0 з’явілася магчымасць дынамічна змяняць формы па сродках AHAH. У версію 7.0 увайшла бібліятэка jQuery UI.
Метады структуравання зместу
У Drupal прапаноўваецца гібкая схема арганізацыі структуры сайта на аснове таксанаміі.
Таксанамія — механізм, які дазваляе ствараць адвольную колькасць тэматычных катэгорый для змесціва сайта і асацыяваць іх з модулямі, якія забяспечваюць увод і вывад інфармацыі. Катэгорыі могуць прадстаўляць плоскія або іерархічныя спісы, альбо складаныя структуры, дзе элемент можа мець некалькі «продкаў» і некалькі даччыных элементаў. З дапамогай падобнай схемы аднымі і тымі ж модулямі магчыма арганізацыя розных варыянтаў структурызацыі змесціва. Напрыклад, лёгка ствараецца скразны спіс «ключавых словаў» для ўсіх дакументаў сайта і т.п.