cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кіншаса
Спорт
У роднай Кіншасе баскетболам пачынаў займацца зорка НБА 1990-2000-х гадоў Дыкембе Мутомба.
Этнаграфічны комплекс «Млын»
Этнаграфічны комплекс «Млын» — цэнтральны аб'ектам гісторыка-культурнага музея-запаведніка «Заслаўе»
Адкрыты для наведвання ў 1990 г. пасля рэстаўрацыі паравога млына. Уяўляе сабой драўляны трохпавярховы будынак, пабудаваны ў 1910 г. на сродкі заможнага гараджаніна.
Хата завозніка
Побач з млынам размешчаны музей «Хата завозніка», на месцы, дзе яна стаяла ў пачатку 20 ст. У памяшканнях узноўлены інтэр'еры пачатку 20 ст. У сенцах знаходзяцца невялікая печ, вуглавая шафа, паліцы з керамічным, медным і латуневым посудам, стол з самаварам, падвесны рукамыйнік. На сценах вісяць бурносы (зімовая вопратка з саматнага сукна), а таксама прыстасаванні конскай вупражы. У белым пакоі знаходзяцца кафляная печ, палаці з сеннікамі, канапа і нямецкі маятнікавы гадзіннік, на покуці — абвіты ручніком абраз, падлога заслана дашчаным мостам, сцены атынкаваны і пабелены.
Кузня
Састаўной часткай гаспадарчага комплексу з'яўляецца музей «Кузня», размешчаны ў будынку, перавезеным з в. Камень Валожынскага раёна (1994). Інтэр'ер складаецца з горана, мяхоў, калоды з аднарогай накавальняй, ручнога тачыльнага і свідравальнага станкоў, шматлікіх інструментаў: малаткоў, абцугоў, разакоў і прабойнікаў. Побач з кузняй загон для коней. Тут жа на зямлі ляжыць жорнападобны камень — гбала, прыстасаваны для набіўкі на драўляныя колы калёс жалезных абручоў.
Штэфан Крыкль
Штэфан Крыкль (Stefan Krickl; нар. ) — аўстрыйскі футбаліст, паўабаронца клуба «Протэс».
Юдыцін мост
Юдыцін мост (Juditin most) — колішні каменны мост у Празе праз раку Влтава, пабудаваны ў другой палове XII стагоддзя, папярэднік Карлава моста. Названы ў гонар каралевы Чэхіі Юты (Юдыты) Цюрынгскай, жонкі караля Уладзіслава II. Юдыцін мост быў знішчаны падчас паводкі 1342 года, пасля чаго не аднаўляўся, на некалькі дзясяткаў метраў вышэй па цячэнні ад яго быў пабудаваны Карлаў мост.
Стварэнне моста
Самым старым спосабам пераправы праз раку Влтава быў брод пад Пражскім замкам. Пазней каля яго быў пабудаваны драўляны мост, які ў 1157 годзе падчас паводкі быў разбураны. Паўстала задача будаўніцтва новага моста. Біскуп пражскі Данііл, натхнёны каменнымі мастамі ў Італіі, вырашыў запрасіць італьянскага спецыяліста і пабудаваць новы мост з каменя. Яго ідэю падтрымаў кароль Уладзіслаў, які вылучыў на будаўніцтва немалыя грошы. Асаблівае заступніцтва будаўніцтву моста аказвала каралева Юдыта, у чый гонар мост і быў названы.
Будаўніцтва моста было распачата ў 1158 годзе, а завершана ў 1172 годзе. Мост быў пабудаваны ў раманскім стылі, прататыпам, верагодна, паслужыў каменны мост у Рэгенсбургу. Даўжыня моста складала каля 514 метраў, шырыня яго была каля 10 метраў, аднак у кірунку да раёна Мала Страна ён звужаўся. Мост падтрымліваўся з дапамогай 27 арак. Гэта быў першы каменны мост у Чэхіі і адзін з самых доўгіх мастоў у Еўропе таго часу. Усталявана, што мост быў абліцаваны блокамі пясчаніку, якія змацоўваліся з дапамогай металічных клямак. Мост быў упрыгожаны скульптурамі, якія, верагодна, адлюстроўвалі каранацыю Уладзіслава чэшскай каронай, праведзеную ў студзені 1158 года па загадзе імператара Фрыдрыха I Барбаросы. Паводле здагадак археолагаў, мост не быў прамым, а меў выгін. Яго маставое палатно было на 3-4 метра ніжэй, чым палатно Карлава моста. Мост меў важнае стратэгічнае значэнне, паколькі быў адзіным мостам, які злучаў абодва берагі.
У 1253 годзе кіраванне мостам перайшло ў рукі Ордэна крыжакоў, заснаванага Анежкай, сястрой караля Вацлава I. У задачу ордэна ўваходзіла сачыць за яго тэхнічным станам, паколькі ён нямала пакутаваў ад частых паводак. Тады ж паабапал моста будаўнічым брацтвам цыстэрцыянцаў з Бургундыі былі створаны вежы з брамай. Іх пілоны мелі выгляд шасцігранніка. Акрамя таго, крыжакі паднялі палатно на метр, што зрабіла яго больш шырокім. Для фінансавання рамонтных прац за праезд па мосце бралі мыту.
3 лютага 1342 года падчас крыгаходу аркі моста апынуліся закаркаваны, у выніку чаго ён быў цалкам разбураны.
У 1357 годзе імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі і кароль Чэхіі Карл IV загадаў пачаць будаўніцтва новага каменнага моста, пазней названага Карлавым. Яго пабудовай кіраваў Пётр Парлер. Мост быў зроблены вышэйшым і шырэйшым і быў ссунуты на поўдзень ад рэштак Юдыцінага моста. У сутарэннях некаторых дамоў у Празе захаваліся рэшткі арак ад Юдыцінага моста. Напрыклад, адна з арак размяшчаецца ў падзямеллі Крыжацкага кляштара на беразе Старога Горада. Акрамя таго, на дне Влтавы захаваліся падмуркі апор. Захавалася і так званая Малая маставая вежа, адна з Маластранскіх маставых веж, вядомая таксама пад назвай «Юдыціна вежа». У наш час яна з’яўляецца часткай Музея Карлава моста.
Археалагічныя даследаванні на месцы моста
Рэшткі моста былі выяўлены ў 2009 годзе вадалазамі. Археолагі абследавалі выяўленыя рэшткі моста, склаўшы на іх падставе мадэль.
Енісей (жаночы баскетбольны клуб)
Енісей — расійскі жаночы баскетбольны клуб з Краснаярска, Расія, уваходзіць з у структуру баскетбольнага клуба «Енісей»
Віцебскі вакзал
Віцебскі вакзал — пасажырскі тэрмінал станцыі Санкт-Пецярбург-Віцебскі, адзін з 5-ці дзейных чыгуначных вакзалаў Санкт-Пецярбурга. Размешчаны на Загарадным праспекце, 52. Папярэднія назвы Царскасельскі вакзал, Дзецкасельскі вакзал
Енісей (жаночы баскетбольны клуб)
Гісторыя
Каманда была створана ў 1980 годзе ў краснаярскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце пад назвай «Медык». І ўжо ў першым сезоне выйграла срэбра чэмпіянату СССР сярод прадстаўнікоў медыцынскіх ВНУ. Пад канец 1980-х заявілася ў другую лігу чэмпіянату СССР, дзе ў 1991 годзе заняла першае месца. Але пагуляць у першай лізе саюзнага першынства не атрымалася ў сувязі з распадам краіны.
Віцебскі вакзал
Віцебскі вакзал — самы стары вакзал Расіі. Першы аднапавярховы драўляны будынак быў пабудаваны для першай у Расіі чыгункі паміж Санкт-Пецярбургам і Царскім сялом у 1837 годзе. У 1849—1852 гадах па праекце архітэктара К. А. Тона пабудаваны каменны будынак, які праіснаваў да пачатку XX стагоддзя. Сучасны будынак вакзала пабудаваны ў 1904 годзе ў стылі «мадэрн» (архітэктары З. А. Бржазоўскі, С. І. Мінаш). Будынак мае арыгінальнае купальнае завершанне, гадзіннікавую вежу, пероны знаходзяцца на ўзроўні другога паверху, дэбаркадар вакзалу мае арачнае перакрыцце (аўтар — інжынер У. З. Герсан). Адна з залаў упрыгожана карцінамі, прысвечанымі гісторыі Царскасельскай чыгункі (мастакі І. С. Самокіш і А. П. Самокіш-Судкоўская).
Побач з вакзалам у 1955 пабудаваны наземны вестыбюль станцыі метро «Пушкінская». У 1987 у адмысловым шкляным павільёне ўсталяваны макет цягніка з паравозам «Спрытны», які здзейсніў першы ў Расіі рэйс з Пецярбурга ў Царскае Сяло ў 1837. У 2001—2003 гадах праведзеная рэканструкцыя вакзалу, падчас якой адноўленыя купал, афарбоўка будынка, арыгінальныя вокны фасада, ляпны арнамент, парадная мармуровая лесвіца, «Імператарскае кафэ» і іншыя згубленыя элементы першапачатковага праекту. Таксама была ўсталяваная аўтаматызаваная сістэма кантролю аплаты праезду пасажырамі прыгарадных цягнікоў.
Далёкія цягнікі з Віцебскага вакзала накіроўваюцца ў Беларусь, Смаленск, цэнтральную і заходнюю Украіну, Адэсу, Херсон, Вялікія Лукі, Малдову, Заходнюю Еўропу, Рыгу, Вільнюс і інш.
Прыгарадныя цягнікі ідуць да Паўлаўска, Вырыцы, Вялікага Ноўгарада, Гдова, Гатчыны-Таварнай, Орадзежа, Пасёлка.
Сіцылійская школа
Сіцылійская школа – першая група паэтаў у гісторыі італьянскай паэзіі, пісаўшых на мове народу (у тым ліку Дж. дэ Ленціні, Дж. Пул'езэ, Р. д'Аквіна). Паэты працавалі пры двары сыцылійскіх каралёў - Фрыдрыха II і Манфрэда. Выкарыстоўвая сіцылійскі дыялект, стварылі багатую паэтыцкую мову. Ад творчасці сіцылійскай школы бяруць пачатак, апроч іншых, канцона і санэт.
Гуам
Сталіца — горад Агана.
Сіцылійская школа
Характарыстыка школы
Пасля 1220 года на Сіцыліі паўстаў важны цэнтр мастацтва, звязаны з імператарскім дворам Фрыдрыха II (1194 - 1250). Фрыдрых II яшчэ ў часы свайго знаходжання ў Германіі падтрымліваў сувязі з мінезінгерамі, быў ацэнены Трубадурамі і сам пісаў вершы. Пасля прыходу да ўлады заклікаў да свайго двара шмат мастакоў і філосафаў. Падтрымліваў літаратурную, навуковую, філасофскую і юрыдычную сферы як у мове "volgare" (простанароднай), так і ў лацінскай, грэчаская і арабскай. Пры яго садзейнічанні таксама была зроблена спроба перанясення дасягненняў правансальскай паэзіі на грунт сіцылійскай мовы. Першыя творы на сіцылійскай мове з'явіліся каля 1230 года. Упадак імперскага двара пасля 1266 года паклаў канец існаванню школы. Яе дасягнення былі перанятыя тасканскімі паэтамі. Сляды школы захаваліся ў тасканскіх пісаннях XII-стагоддзя, што на сённяшні дзень не пазваляе цалкам аднавіць іх пачатковае гучанне. Школа складалася з прыкладна 30 аўтараў, паходзячых у асноўным з асяроддзя імператарскага двара.
Фармальныя аспекты
Мова, якая выкарыстоўвалася, наколькі можна меркаваць па рэканструкцыі, была сіцылійскай дваранскай мовай, падвержанай строгаму сінтаксісу і ўзбагачанай за кошт запазычэнняў з моваў правансальскай і лацінскай. У вершаскладанні сіцылійцы працягвалі дасягнення паэзіі правансальскай, прычым знізілі шырокую гаму тыпаў правансальскіх вершаў да сямі- і адзінаццаціскладнікаў. Апроч гэтага, цесна звязалі паэтыцкую форму верша з канцонай. Асобным дасягненнем школы было стварэнне санэту - паэтыцкай формы, якой было наканавана дасягнуць незвычайнага і трывалага поспеху ў еўрапейскай паэзіі.
Сіцылійская паэзія, у адрозненне ад правансальскай, не была прызначаная для пубічнага выканання пры музычным суправаджэнні. Не было ў ёй спасылак і алюзій да бягучых падзей. Так, ў сіцылійцаў практычна не сустракаецца надзвычай папулярны ў правансальскай паэзіі паэтычны жанр палітычна-сатырычнага характару - сірвентэс (fr. - sirventès). Гэта абгрунтавана, з аднаго боку, перыферыйным месцазнаходжаннем сіцылійскага імператарскага двара, з другога - панаваннем моцнай каралеўскай ўлады. У адрозненне ад правансальцаў, рэдка звязаных з адным мецэнатам, сіцылійскія паэты былі людзьмі двору, цалкам залежнымі ад караля, займалі высокія службовыя пасады, былі натарыўсамі, суддзямі. Таксама ўсе паходзілі з аднаго сацыяльнага класа і мелі адну інтэлектуальную адукацыю.
Тэматыка твораў
Тэматыка твораў адсылае да куртуазнай любові, але з-за рознага сацыяльнага становішча цікавасць паэтаў падлягае зменам (стаўленне закаханага рыцара да яе каханай і яе мужа, свайго сіньора). Каханне для паэтаў школы сіцылійскай - магутнасць, роўная Фартуне і незалежная ад волі чалавека. Між тым, любоў захоўвае свае ваенные атрыбуты: лук, калчан і стрэлы, але прадметам тонкага аналізу становіцца пачуццёвы аспект кахання. Каханне прачынаецца пад уплывам позірку прыгожай жанчыны, затым позірк накіроўвае імпульс да сэрца, дзе нараджаецца жаданне даказаць вартасць яе прыгажосці і дабыні. Першая задача паэта - апісанне ўражанняў позірку, якое паступава прыводзіць да маральнай дасканаласці і высакароднасці. Так як немагчыма перадаць словамі каханне, паэты звяртаюцца да распрацаваных метафар, парадоксаў, шукаюць натхнення ў навуковых трактатах.
Галоўныя прадстаўнікі
Вядучым прадстаўніком школы і ў той жа час яе стваральнікам лічыцца Джакопо да Ленціні, прыдворны натарыус, аўтар санэта. Песні характарызуюцца дбайнай распрацоўкай і незвычайнай пявучасцю. Сярод выбітных мастакоў таксама Рынальда д'Аквіна, аўтар прыгожага "плача", прысвечанага ад'езду крыжака "Gianni non mi conforto", і высокі судовы чыноўнік Джакоміна Пул'езэ, стваральніх самых рэалістычных вершаў школы. У той час пісалі таксама Гвіда дэлле Колонэ, суддзя з Месыны, аўтар узнёслых, моцна афарбаваных рыторыкай песень, Стэфана Протанара з Месыны, аўтар адзінага тэксту, які захаваўся ў арыгінальным сіцылійскім гучанні. Асобай, больш за ўсіх звязанай з узорамі паэзіі правансальскай, быў Джакопа Мастаччы, верагодна, пасол арагонскі. Пародыю на творчасць сіцылійцаў пад назвай "Rosa fresca aulentissima" напісаў Чэла д'Алькама.
Пырнік паўзучы
Пы́рнік паўзучы (Elymus hispidus) — шматгадовая травяністая расліна, від роду  сямейства, раней уключаўся ў род  сямейства.
Назвы
Пырнік паўзучы, пыр'як, пырый, пыр'я, жытвіц, ніўка, пырнікавая барана.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая расліна з валасніковістай каранёвай сістэмай даўжынёй да 100 см. Карэнішчы доўгія, паўзучыя гарызантальныя, залягаюць на глыбіні ад 5 да 15 см, пераважна на глыбіні 10—12 см.
Лісце вузкалінейнае, шурпатае, шэра-зялёнае, 15-40 см даўжынёй, шырынёй 3-10 мм ля аснавання расліны і 2-8,5 мм вышэй па сцябле.
Кветкі (ад 3 да 8) дробныя, сабраны ў каласкі даўжынёй 1-2 см, шырынёй 5-7 мм і таўшчынёй 3 мм. Каласкі сабраны ў рэдкі прамы рыхлы колас даўжынёй ад 10 да 30 см. Каласковая і ніжняя кветкавая луска паступова звужваюцца да верхавіны і пераходзяць у осць. Формула кветкі:. Квітнее ў чэрвені-ліпені.
Плод — зярняўка. Размнажаецца вегетатыўна карэнішчамі і насеннем (да 350 з расліны). Расце на друзлых глебах.
Распаўсюджанне
Паходзіць з Еўропы, Паўночнай Афрыкі і Азіі. У Беларусі расце паўсюдна.
Значэнне і ўжыванне
Натуралізаваны па ўсім свеце, у многіх месцах лічыцца злосным пустазеллем. Засмечвае пасевы ўсіх сельскагаспадарчых культур, сады, агароды, лугі, пашы. Для знішчэння ва ўмовах агарода ўжываюць перакопванне глебы з выдаленнем карэнішчаў уручную,. Па-за глебай карэнішчы пырніка хутка высыхаюць і гінуць.
Лісце служаць кормам для многіх траваедных. Насенне ядуць некаторыя птушкі, напрыклад. З'яўляецца кармавою раслінай вусеняў розных матылёў, у тым ліку віду.
У навуковай медыцыне траву і карэнішчы ўжываюць як мачагонны, патагонны, адхарквальны і слабы слабільны сродак.
Сок ​​свежага лісця выкарыстоўваюць для лячэння прастуды, бранхіта, запалення лёгкіх, жоўцева- і мачакаменнай хваробы, астэахандроза, фурункулёза.
Высушаныя карэнішчы пырніка паўзучага (Rhizoma graminis) утрымліваюць малавывучаныя гліказіды, слізь і іншыя поліцукрыды, галоўным з якіх з'яўляецца трытыцін. Акрамя гэтага ў складзе знойдзены фруктоза,, іназіт, аграпірэн, глюкаванілін, тлусты алей, сляды эфірнага алею, аскарбінавая кіслата, карацін, сапанін.
Ужываюць у выглядзе адвару як супрацьзапаленчы сродак пры рэўматызме, падагры, запаленні мачавога пузыра, нырачнакаменнай хваробе, скурных высыпаннях.
Ужываецца ў ежу (свежыя і высушаныя карэнішчы). Размолатыя карэнішчы даюць муку, з якой можна рыхтаваць напоі, піва.
Каштоўная кармавая расліна. Лугавое і пераложнае сена, скошанае да цвіцення, адрозніваецца высокімі пажыўнымі ўласцівасцямі. На пашах пырнік есца усімі відамі жывёлы, лічыцца малакагонным сродкам для кароў. У фазе цвіцення змяшчае 9 % бялка, 2,7 тлушчу, 31 абалоніны, 47 % безазоцістых экстрактыўных рэчываў. Ураджай сена на пакладах вагаецца ад 6 да 15 (26) ц/га, на заліўных лугах — 20-60 ц/га.
Збор, перапрацоўка і захоўванне
Нарыхтоўваюць карэнішчы ранняй вясной ці восенню пры ўзворванні пакладаў, здабываючы іх баронамі або выкопваючы рыдлёўкамі. Затым абразаюць надземныя часткі і карані, а карэнішчы мыюць у халоднай вадзе. Сушаць на гарышчах ці пад навесамі, рассцілаючы тонкім пластом на паперы або тканіны і перыядычна змешваюць. Сыравіну пакуюць ў мяшкі па 40 кг. Захоўваюць у сухіх, добра ветраных памяшканнях. Гатовая сыравіна складаецца з карэнішчаў ці іх кавалкаў таўшчынёй 2 мм, водар адсутнічае, смак злёгку салодкі.
Гісторыка-культурны музей-запаведнік «Заслаўе»
Гісторыка-культурны музей-запаведнік «Заслаўе» — створаны 31 снежня 1986 г. ў г.Заслаўе паводле пастановы Савета Міністраў БССР на базе Заслаўскага гісторыка-археалагічнага запаведніка (заснаваны ў 1967 г.). Музеем-запаведнікам кіравалі Т. Г. Гаранская, A. M. Калбаска, Т. С. Скрыпчанка, А. М. Краснова, А. К. Рак, А. Л. Строганаў, А. П. Харак. З 2005 г. дырэктар М. М. Паграноўскі.
Прадстаўляе складаную сістэму гістарычна, тэматычна і функцыянальна аб'яднаных паміж сабой аб'ектаў і ахоўных тэрыторый. Ахоўная зона плошчаю 113 га уключае Заслаўскі замак (гарадзішча «Вал») з былым кальвінскім зборам 2-й палавіны 16 — пачатку 17 ст. (у 19 — пачатку 20 ст. і з 1990 г. Спаса-Праабражэнская царква), гарадзішча «Замэчак» (летапісны Ізяслаў) 10—11 ст., курганныя могільнікі 10 — 11 ст., касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (1774), рэшткі сядзібы Заслаў 17—19 ст. На тэрыторыі запаведніка знаходзяцца музейна-выставачны комплекс, этнаграфічны комплекс «Млын», музей «ДАП» і дзіцячы Музей міфалогіі і лесу.
Асноўны фонд музея (2008) налічвае 11 976 адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — 4561 адзінку. Плошча экспазіцыі 503 м², выставачнай залы — 131 м².
Фонды музея складаюць калекцыі археалагічных знаходак з раскопак на тэрыторыі горада і яго наваколля (1967-86 гг.), ткацтва, керамікі і шкла, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. Сярод найбольш цікавых экспанатаў калекцыя маляваных дываноў, якая налічвае 130 адзінак, з іх 30 зроблены Я.Драздовічам. У калекцыі жывапісу і графікі захоўваецца збор мастацкіх твораў В. Маркаўца, В. Сташчанюка, Г. Вашчанкі і інш.
Музейна-выставачны комплекс адкрыты для наведвання ў 1992 г. У зале габеленаў прадстаўлены творы беларускіх мастакоў В. Дзёмкінай і Ю. Піскуна «Рагнеда», «Полацкія званы» (абодва 1991 г.), «Малітва» (1992 г.). Тэма гісторыі Полацкага княства і Заслаўя перадаецца праз вобразы Рагнеды і Ізяслава. Зала «Музыка вячорак» знаёміць з музычнай культурай беларускіх вёсак і мястэчак. Экспануюцца музычныя інструменты, сабраныя з усёй Беларусі і аб'яднаныя ў вясельныя гурты: гармонікі, цымбалы, скрыпкі, жалейкі, бубны. У выставачнай зале праводзяцца часовыя абменныя выстаўкі з фондаў музеяў і прыватных творчых майстэрняў Беларусі.
музей «ДАП»
З ваенна-інжынернымі збудаваннямі ўздоўж заходняй мяжы СССР у перадваенны перыяд (1932-34 гг.) знаёміць музей «ДАП» у ваколіцы Заслаўя (2004). Трохамбразурны агнявы пункт быў узброены 3 станковымі кулямётамі «максім» на спецыяльных станках з цэнтральнай сістэмай ахаладжэння і адным ручным кулямётам сістэмы Дзегцярова.
Гміна
Да кампетэнцыі гміны адносяцца, напрыклад, пачатковыя школы, дзіцячыя сады, бібліятэкі, дамы культуры, мясцовы транспарт, гмінныя дарогі, кіраванне рынкамі, ахова здароўя.
Кіраўніцтва гміны адказвае за парадак і бяспеку на сваёй тэрыторыі, у яе кампетэнцыі знаходзяцца дарогі мясцовага значэння, арганізацыя камунальнай гаспадаркі і г. д. У выніку апошняй рэформы цяпер у шэраг абавязкаў гміны ўваходзяць і фінансавыя сродкі.
Усяго ў Польшчы 2478 гмін (стан на 2004 год).
Крупіца
Крупі́ца (, Крупица) — аграгарадок у Беларусі, у Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупіцкага сельсавета.
У 1972—1982 гадах праект планіроўкі і забудовы Крупіцы распрацоўваўся архітэктарам Р. І. Белагорцавым.
Геаграфія
Знаходзіцца за 27 км у напрамку на поўдзень ад Мінска, за 13 км ад чыгуначнай станцыі Міханавічы. Каля аграгарадка працякае рака Пціч.
Якаў Аляксандравіч Слашчоў
Я́каў Алякса́ндравіч Слашчо́ў (Яков Александрович Слащёв; 10 студзеня года, Санкт-Пецярбург, Расійская імперыя — 11 студзеня 1929 года, горад Масква, СССР) — рускі ваеначальнік, генерал-лейтэнант, актыўны ўдзельнік Белага руху на поўдні Расіі.
Ламэ
Ламэ́ — сталіца і самы вялікі горад Тога. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы краіны на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна. Колькасць жыхароў складае прыкладна 700 тыс. чалавек. Горад з'яўляецца адміністрацыйным і прамысловым цэнтрам краіны, а таксама асноўным портам, праз які ідзе ўвесь знешні гандаль краіны.
Горад быў заснаваны ў XVIII стагоддзі пад назвай Бэй Біч. З 1897 года змяніўшы назву на Ламэ горад быў сталіцай нямецкай калоніі. У 1914 годзе яго захапілі французскія войскі.
Лозкі (Мінскі раён)
Ло́зкі (, Лозки) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупіцкага сельсавета.
Паўстанне Муканы
Паўстанне Муканы, рух «людзей у белых вопратках» — паўстанне ў Сярэдняй Азіі супраць улады Арабскага халіфата на чале з Муканам (араб. «закрыты пакрывалам», Хашым Ібн Хакім) у 770—780 гады. Мукана прапаведаваў вучэнне, у аснове якога ляжалі ідэі маздакізму. Галоўныя цэнтры паўстання Муканы знаходзіліся ў Маверанахры: паселішча Наршах (каля Бухары), Самарканд і горная вобласць Санам. У 776—783 гадах арабы захапілі гэтыя цэнтры, а каля 783—785 гадоў канчаткова задушылі паўстанне.
Ігнат Зіноўевіч Ізох
Ігнат Зіноўевіч Ізох (24 снежня 1906, Клічаў — 9 жніўня 1977) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Магілёўскай вобласці.
Біяграфія
Член КПСС з 1930 года. У 1936 годзе скончыў Вышэйшую камуністычную сельскагаспадарчую школу Беларусі. З 1936 года на гаспадарчай і педагагічнай рабоце. У партызанах з ліпеня 1941 года: камандзір, камісар атрада, з лістапада 1942 года камісар, у снежні 1942 — маі 1943 гадоў камандзір 2-й Клічаўскай партызанскай брыгады, у верасні 1943 — маі 1944 гадоў камандзір 277-га партызанскага палка, адначасова ў ліпені 1943 — маі 1944 гадоў камандзір Клічаўскай ваенна-аператыўнай групы, член Клічаўскага РК КП(б)Б. З 1945 года на савецкай і гаспадарчай рабоце.
Сафія Магдалена Дацкая
Сафія Магдалена (Sophie Magdalene, Sofia Magdalena; 3 ліпеня 1746 — 21 жніўня 1813) — каралева Швецыі як жонка караля Густава III.
Ранні перыяд жыцця
Прынцэса Сафі Магдалена нарадзілася 3 ліпеня 1746 года ў палацы Крысціянсборг у Капенгагене, была старэйшым дзіцём караля Даніі Фрыдрыха V і яго першай жонкі, былой прынцэсы Луізы Вялікабрытанскай. Яна была спадчыннікам датскага прастола са смерці старэйшага брата ў 1747 годзе і да нараджэння другога брата ў 1749 годзе і захавала статус наступнай па чарзе дацкага трона пасля брата да яе шлюбу. Таму яе часта называлі кронпрынцэсай Даніі. Увесну 1751 года, ва ўзросце пяці гадоў, яна была заручана з Густавам, відавочным спадчыннікам шведскага прастола, і яе выхоўвалі як будучую каралеву Швецыі. Шлюб быў арганізаваны Рыксдагам саслоўяў, а не шведскай каралеўскай сям’ёй. Шлюб быў арганізаваны як спосаб стварэння міру паміж Швецыяй і Даніяй, якія мелі доўгую гісторыю вайны і якія сапсавалі адносіны пасля абрання спадчынніка шведскага прастола ў 1743 годзе, калі дацкі кандыдат прайграў. Каралева Луіза баялася, што дачка будзе жорстка абыходзіцца з каралевай Швецыі Луізай Ульрыкай Прускай. Вядома, што заручыны не спадабаўся каралеве Швецыі, якая пастаянна канфліктавала з парламентам; і якая была вядомая ў Даніі сваім гонарам, дамінуючай асобай і нянавісцю да чаго-небудзь дацкага, што яна прадэманстравала ў адносінах да паслоў Даніі ў Стакгольме.
Пасля смерці маці ў яе дзяцінстве, бабуля і мачыха, якія лічылі бацьку і брата маральна дэгенератыўнымі, выгадавалі Сафію Магдалену вельмі строга і рэлігійна. Адзначаецца, што ў яе былі добрыя адносіны з братамі і сёстрамі, бабуляй і мачыхай; яе бацька, часта палохаў яе, калі ён паўстаў перад ёй п’яны, і, як вядома, нацкаваў на яе сваіх сабак, выклікаўшы ў яе фобію на ўсё жыццё.
Кронпрынцэса
1 кастрычніка 1766 года Сафія Магдалена выйшла замуж па даверанасці за Густава ў палацы Крысцісборг у Капенгагене, дзе прысутнічаў яе брат Фрэдэрык, спадчынны прынц Даніі, як прадстаўнік яе жаніха. Яна падарожнічала ў каралеўскай залатой шлюпцы з Кронборга ў Даніі праз Эрэсун ў Хельсінгбарг ў Швецыі; калі яна была на паўдарозе, дацкі гарматны салют скончыўся, і пачаўся страляць шведскі. У Хельсінгбаргу яе сустракалі яе шурын прынц Чарлз Гесэнскі, які пераправіўся праз мора незадоўга да яе, дацкі пасланнік у Стакгольме барон Шак, а таксама кронпрынц Густаў. Калі яна збіралася ступіць на зямлю, Густаў баяўся, што яна ўпадзе, і таму ён працягнуў ёй руку са словамі: «Асцярожна, мадам!» адказ, які хутка стаў тэмай плётак у шведскім двары. Затым муж і жонка падарожнічалі па сушы ў бок Стакгольма, ушаноўваючыся ў дарозе. 27 кастрычніка яна пазнаёмілася са сваім цесцем Каралём і шурынамі ў маёнтку Стэкет, і да яе добра ставіліся і яна падабалася ўсім падчас жыцця ў Швецыі. Пасля гэтага яна пазнаёмілася са сваёй цешчай каралевай і нявесткай у сядзібе Сябі, а 28-га яе афіцыйна прадставілі ў шведскі каралеўскі двор у палацы Дротнінгхольм. З гэтай нагоды графіня Эба Бонд адзначыла, што ўражанне пра яе было такое: «Божа, якая яна прыгожая!», Але на яе знешні выгляд паўплывала тое, што ў яе быў: «страшны страх перад каралевай». 4 лістапада 1766 года яе афіцыйна віталі ў сталіцы Стакгольма, дзе яна афіцыйна выйшла замуж за Густава ў Каралеўскай капліцы ў Стакгольмскім каралеўскім палацы.
Сафія Магдалена першапачаткова зрабіла добрае ўражанне на шведскую шляхту сваёй прыгажосцю, элегантнасцю і ўмелым танцам; але яе сарамлівая, маўклівая і стрыманая натура неўзабаве выклікала яе расчараваннем у грамадскім жыцці. Будучы з стрыманым характарам, яе лічылі халоднай і напышлівай. Яе свякроў каралева Луіза Ульрыка, якая аднойчы заявіла, што не можа зразумець нічога больш зневажальнага, чым пазіцыя каралевы-ўдоўвы, пераследвала яе шмат у чым: тыповы прыклад, калі яна запрашала Густава на святкаванне дня нараджэння, але пыталася ў яго прымусіць Сафію Магдалену апраўдвацца, робячы выгляд, што занадта хворы, каб прысутнічаць. Луіза Ульрыка па-рознаму заахвочвала дыстанцыю паміж парай, і Густаў у значнай ступені ігнараваў яе, каб не раўнаваць маці. Сафія Магдалена была вядома папулярнасцю ў «Кепкаў» (партыя), якіх падтрымлівала Данія, а Луіза Ульрыка і Густаў перайшлі на бок партыі «Шляпак». Капкі палічылі Сафію Магдалену сімвалам цноты і рэлігіі ў дэгенератыўным каралеўскім двары і афіцыйна прадэманстравалі сваю падтрымку. Пасол Даніі параіла Сафіі Магдалены не ўцягваць сябе ў палітыку, і калі шпіёны Луізы Ульрыкі паведамілі, што Сафія Магдалена атрымлівала лісты дацкага пасла праз дацкае атачэнне, каралева палічыла яе прыхільніцай Кепак, якух падтрымлівала Данія: яна была ізалявана ад любых кантактаў з пасольствам Даніі, і каралева заклікала Густава прымусіць яе адправіць дацкіх служак дадому. Гэта яна і зрабіла да 1770 года, і яго патрабаванне спрыяла іх напружаным і далёкім адносінам. У 1768 годзе Шарлота Спар паспрабавала прымірыць пару ў іх летняй рэзідэнцыі Замак Экальсунд, але шлюб застаўся неспажаваным.
Пасля смерці шведскага караля Адольфа Фрэдрыка ў 1771 годзе каралём Швецыі стаў Густаў III..У наступным годзе Сафія Магдалена была каранавана каралевай.
Каралева
Каранацыя Густава III і Сафіі Магдалены адбылася 29 мая 1772 года. Яна не была праінфармавана аб дзяржаўным перавароце Густава III, які аднавіў абсалютную манархію і спыніў парламенцкае кіраванне саслоўяў у рэвалюцыю 1772 года. У той час яе зрабілі падазронай і палітычна ненадзейнай у вачах караля, асабліва цешчай, якая афарбавала яе як прадацкую. Меркавалася, што Данія выступіць супраць дзяржаўнага перавароту, і ў той час таксама планаваліся заваяваць Нарвегію з Даніі.
Сафія Магдалена, падобна, была інфармавана пра палітыку; яна выказала задавальненне парламентам 1772 года, бо граф Фрэдрык Рыбінг, якім яна цікавілася, вярнуў сваё месца. Канфлікт паміж ёй і свякрухай быў публічна вядомы, і сімпатыі былі на яе баку. У тагачаснай газеце «Dagligt Allehanda» была прадстаўлена байка пра Rävinnan och Turturduvan (Лісіца і галубка). Байка распавядала пра нявінную Галубку (Сафію Магдалену), на якую паклёпніла бязбожная Ліса (Луіза Ульрыка), якую падтрымлівала Другая Ліса (Гаспадыня мантый Ганна Марыя Ярнэ) і іншыя Лісы (шляхта). Мяркуецца, што байка была даслана ад партыі «Кепкі».
Каралева Сафія Магдалена ніколі не займалася палітыкай, за выключэннем аднаго раза. У жніўні 1788 года, падчас руска-шведскай вайны (1788—1790), кароль даў ёй заданне ўступіць у перамовы з Даніяй аб недапушчэнні аб’яўлення вайны Даніі падчас працяглай вайны супраць Расіі. Ён папрасіў яе звярнуцца да дацкага пасла Рэвентлау і даць яму ліст для прачытання ў дацкай каралеўскай радзе перад яе братам, дацкім каралём. Ён даў ёй свабоду пісаць, як хацела, але выкарыстоўваць аргумент, што яна размаўляла як сястра і маці з сынам з правам на дацкі трон і па ўласнай ініцыятыве. Сафія Магдалена звярнулася да пасла Даніі, правяла перад ім прамову, пасля якой адбылася доўгая размова, а потым перадала ліст, напісаны як «цёплы зварот» да брата. Копія была адпраўлена Густаву III, і яе ліст быў зачытаны ў каралеўскім дацкім савеце, дзе, як паведамляецца, ён зрабіў добрае ўражанне. Аднак яе місія ўсё яшчэ была няўдалай, бо руска-дацкі саюз зрабіў для Даніі непазбежным аб’яву вайны неўзабаве пасля гэтага. У той час была запіска, што яна сустрэла двух расійскіх ваеннапалонных у парку палаца Хага і дала ім па 100 крон. У парламенце 1789 года Густаў III аб’яднаў іншыя саслоўі супраць шляхты і атрымаў падтрымку вайны і канстытуцыйнай рэформы. Уступіўшы ў канфлікт са шляхтай, шмат яе прадстаўнікоў пасадзілі ў турму. Гэты акт прывёў да сацыяльнага байкоту манарха жанчынамі-членамі арыстакратыі, якія бралі прыклад з Жаны фон Лантынгсгаўзен, а таксама сястры і нявесткі караля Сафі Альберціны Швецкай і Гедвігі Лізаветы Шарлоты. Каралева не ўдзельнічала ў гэтай палітычнай дэманстрацыі і адмовілася дапускаць размовы пра палітыку ў яе прысутнасці. Тым не менш яна ўдзельнічала ў канфлікце. Калі кароль паведаміў сыну пра гэтую падзею, ён выявіў, што дзіця ўжо праінфармавана ня так, як ён задумаў. Ён западозрыў у адказнасці Сафію Магдалену і папрасіў губернатара князя графа Нільса Гілдэнстольпа пагаварыць з ёй. Аднак Гілдэнстольп паслаў аднаго з фаварытаў караля барона Эрыка Бое. Каралева, якая пагарджала фаварытамі караля, раз’юшана сказала Бое, што гаварыла з сынам, як хацела, і што толькі пагарда да яго перашкаджае выкінуць яго з акна. Было вядома, што яна не любіць рэформы 1789 года, і яна дала зразумець яе прадстаўнікам. На ўрачыстасцях Перамогі ў Фрэдрыксхамне ў 1790 годзе яна адмовілася ад суправаджэння графа рыксада Ёакіма Бек-Фрыіса, які выступаў за рэформу, і запатрабавала, каб яе праводзіў граф Аксель фон Ферсэн Старэйшы, які быў супраць гэта.
Увосень 1790 года кароль вырашыў застацца ў летняй рэзідэнцыі палаца Дротнінгхольм да канца восені з-за сацыяльнага байкоту. Нарэшце каралева вярнулася ў сталіцу без яго згоды. Ён абвінаваціў яе ў тым, што прыдворныя жанчыны маніпулявала ёю ва ўдзеле ў палітычнай дэманстрацыі, і адмовіла яму ад кампаніі. Асабліва гэта тычылася Гедвігі Ульрыкі Дэлагардзі і Аўгусты фон Ферсэн, якія не ўдзельнічалі ў байкоце: ён падазраваў Гедвігу Элеанору фон Ферсэн у тым, што яна пераканала каралеву прыняць удзел у байкоце. Аднак гэта не лічыцца праўдай: хаця каралева і выступала супраць акта 1789 года, паведамляецца, што яна ніколі не дазваляла нікому казаць пра палітыку ў яе прысутнасці. Прычына, па якой яна хацела з’ехаць, была, як паведамляецца, са здароўем, бо ў Дротнінгхольме ў гэты час года было даволі холадна, і яна пакутавала ад інфекцыі вуха. У любым выпадку кароль падазраваў яе ў палітычнай апазіцыі і перад паездкай у Аахен у 1791 годзе загадаў адлучыць сына ад яе падчас яго адсутнасці за мяжой. Калі ёй стала вядома пра гэта, Сафія Магдалена выклікала публічную сцэну, калі наведала яго ў ягонай ложы ў оперы і запатрабавала даць доступ да сына. Гэта прывяло да гарачых спрэчак, і яна пакінула ложу са словамі: «Я адпомшчу, месье! Я даю вам свой святы пострыг на гэтым!».
Пытанні спадчыннасці
Сафія Магдалена ў шведскай гісторыі ў асноўным вядомая скандалам, які ўзнік вакол завяршэння шлюбу і сумневам у законнасці яе сына. Яе шлюб быў нармальным у той час дамоўленым каралеўскім матчам для палітычных зручнасцей, у якім Сафія Магдалена спачатку апісвалася жонкай «халоднай, як лёд». Рэлігійнае выхаванне і замкнёны характар Сафіі Магдалены прымусілі яе пазбягаць ажыўлёнага і непасрэднага прыдворнага жыцця Густава, што зрабіла яе яшчэ менш прывабнай у вачах сыходзячага мужа. Іх шлюб быў завершаны толькі ў 1775 годзе, праз дзевяць гадоў пасля вяселля. Статус-кво паміж Густавам III і яго жонкай выхоўвала каралева, якая не хацела канкурэнцыі ў сваім уплыве на сына. Хадзілі чуткі, што кароль быў гомасэксуалістам альбо сэксуальна недаразвітым. Яго сэксуальнасць, якая моцна паўплывала на жыццё Сафіі Магдалены, бо каралеўскі шлюб быў прызначаны для атрымання нашчадкаў. Яго сэксуальную неспрактыкаванасць вінавацяць у няспеласці альбо ў тым, што ён асэксуален. У падлеткавым узросце ён закахаўся ў маці Акселя фон Ферсэна Гедвігу Катарыну Дэлагардзі, хаця гэтая прыхільнасць ніколі не была фізічнай. У 1768 годзе ён чаргова захапіўся высакароднай Шарлотай Дзю Рыец, але, мяркуюць, гэта таксама не было сэксуальна спажыта. У розных дакументах, напісаных пры яго жыцці, сцвярджалася, што ён быў бісексуалам альбо гомасэксуалістам.
У 1774 годзе кароль дамовіўся пра шлюб паміж сваім братам, будучым Карлам XIII, і Гедвігай Лізаветай Шарлотай Гольштэйн-Готарпскай, каб вырашыць, на той момант, непасрэднае пытанне пра спадчынніка трона. У герцагіні былі толькі ілжывыя цяжарнасці і выкідкі, што, магчыма, прыспешыла караля паскорыць здзяйсненне ўласнага шлюбу і нарадзіць уласнага сына.
У 1778 годзе Сафія Магдалена нарадзіла Густава Адольфа, пераемніка трона, а ў 1782 годзе нарадзіла другога сына Карла Густава, які пражыў толькі адзін год. У некаторых колах выказвалася меркаванне, што першы сын караля Густава быў зачаты кімсьці іншым. Калі спадчыннік нарадзіўся, бацькам, лічылі графа Адольфа Фрэдрыка Мунка аф Фулкіла. Гэтым чуткам паверылі прадстаўнікі грамадскасці і каралеўскага двара, і яе згода на гэта прывяла да гадавога перапынку паміж каралевай удовай і яе сынам.
Скандал пра спадчыну
Мунк на самай справе выконваў абавязкі сэксуальнага інструктара. Кароль, сцвярджаючы, што не мае сэксуальнага досведу заклікаў Мунка дапамагчы яму ў прымірэнні са сваёй жонкай, навучыць пару спосабам палавога акту і фізічна паказаць ім, як удасканаліць шлюб. Мунк, фінскі дваранін і ў той час стабільны гаспадар, быў на той момант каханкам Ганны Сафіі Рамстрэм, пакаёўкі каралевы. Праз Ганну Сафію Рамстрэм Мунк звязаўся з Інгрыд Марыяй Венэр, якой было даручана паведаміць каралеве пра жаданне караля, бо яна была замужам і даверанай асобай каралевы. Мунк і Рамстрэм павінны былі прысутнічаць у пакоі побач з пакойчыкам, гатовыя аказаць дапамогу пры неабходнасці, і ў нейкія моманты яго выклікалі ў пакойчык. Сам Мунк піша ў сваім пісьмовым паведамленні, якое захоўваецца ў Нацыянальным архіве Швецыі, што для дасягнення поспеху ён быў абавязаны дакрануцца да іх абодвух фізічна.
Калі стала вядома, што Мунк удзельнічаў у прымірэнні паміж каралеўскай парай, хадзілі чуткі, што ён быў бацькам першынца Сафіі Магдалены.
Яны сталі прадметам абвінавачванняў палітычнай апазіцыі яшчэ ў 1786 і 1789 гадах, дзе сцвярджалася, што ўвесь народ ведае пра чуткі пра тое, што кароль прасіў Мунка зацяжарыць каралеву. Памфлеты з гэтай мэтай былі вывешаны на рагах вуліц па ўсім Стакгольме.
Гэта таксама выявіў Карл Аўгуст Эрэншвард у прыватных лістах, выяўленых пазней — яго малюнак быў апублікаваны ў 1987 годзе, дзе ён перадаў шэраг чутак і жартаў пра Густава III, Сафію Магдалену і Мунка, не робячы высноў, што ён лічыць іх праўдай. Таксама хадзілі чуткі, што кароль і каралева развяліся таемна і што каралева выйшла замуж за Мунка.
Няма доказаў таго, што Мунк быў бацькам наследнага прынца. Эрык Лёнрот мяркуе, што анатамічныя праблемы, згаданыя ў матэрыяле Мунка вядомыя толькі нешматлікім ініцыяваным асобам, былі галоўным фактарам іх затрымкі пры нараджэнні спадчынніка. У той час чуткі сталі больш настойлівымі, аднак, калі каралеўская пара ўручыла Мунку падарункі: кароль павысіў яго, а каралева дала Мунку пенсію, дыяментавы пярсцёнак і гадзіннік з яе выявай.
Некалькі сацыялістаў прынялі бок каралевы-маці, падтрымліваючы і распаўсюджваючы чуткі, напрыклад Ганна Шарлота Шрэдэрхайм і Ева Хелена Лёвен.
Круг вакол брата караля, герцага Карла, будучага Карла XIII, які жадаў прастола, таксама падбадзёрваў гэтыя чуткі. Іх маці працытавала, падчас цяжарнасці Сафіі Магдалены, што былі чуткі сярод грамадскасці аб тым, што будучае дзіця незаконнае, і што яна сама лічыцца, што кароль наняў Мунка, каб зацяжырыць Каралевк, і што яна ніколі не пагодзіцца з тым, што трон трапіць у рукі «пазашлюбнага нашчадства простага шляхціца».
Каралева-маці загадала герцагу Карлу дапытаць Мунка, і слых распаўсюдзіўся да караля, які быў шакаваны. Не менш узрушаная абвінавачваннямі была і Сафія Магдалена. Яна паклялася, што ніколі больш не будзе размаўляць з каралевай, і сапраўды ніколі не размаўляла.
Кароль дамогся, каб яго маці прынесла публічныя прабачэнні за сваё абвінавачванне ў прысутнасці астатніх членаў каралеўскай сям’і 12 мая 1778 года. Сцэна прыцягнула шмат увагі і разарвала сувязі паміж Густавам III і яго маці. Скандал парушыў урачыстасці, як і няшчасны выпадак з публічным банкетам. Публіку запрасілі на вялікае свята, каб адсвяткаваць нараджэнне спадчынніка, але занадта шмат людзей было ўпушчана, і натоўп запанікаваў. У натоўпе было затаптана ад шасцідзесяці да ста чалавек.
Свен Андэрс Гедын, урач каралеўскага двара, і жанаты на адной з каморніц каралевы Шарлоце Гелман, зрабіў дзве заявы, якія былі працытаваны ў сувязі са скандалам. Улетку 1780 года, падчас адсутнасці караля за мяжой, ён прайшоў праз прыватныя пакоі каралевы, якія ў гэтую гадзіну павінны былі быць пустымі. Там ён сцвярджаў, што бачыў, як каралева і барон Мунк абдымаліся праз не зусім зачыненыя дзверы ў яе спальню. Каб папярэдзіць іх, што яны не адны, ён напяваў мелодыю і зрабіў выгляд, што размаўляе сам з сабой, кажучы, што ў яго будуць праблемы, калі каралева выявіць яго там, а потым выйдзе з пакоя. Ён сцвярджаў, што знайшоў у сваім пакоі тры дарагія дваравыя касцюмы праз некалькі дзён пасля гэтай падзеі. У кастрычніку 1781 года Гедын сустрэў караля ў калідоры па шляху да спальні каралевы. Густаў III спытаў Гедына, колькі часу, і Гедын сцвярджае, што дадаў у свой адказ: «Праз дзевяць месяцаў я змагу дакладна адказаць!» у якім Гедын намякаў, што кароль чакаў, што ён памятае час, калі бацькоўства наступнага дзіцяці будзе пастаўлена пад сумнеў. У 1782 годзе ў Сафіі Магдалены нарадзіўся другі сын. Пасля смерці малодшага сына ў 1783 годзе шлюб пагоршыўся. У маі 1784 года ў Сафіі Магдалены, як мяркуюць, быў выкідак, і пасля гэтага больш няма запісаў аб цяжарнасці. Кароткае прымірэнне ў 1787 годзе герцагіня Гедвіга Лізавета Шарлота ў сваіх дзённіках расцаніла як часовае, без надзеі быць поўным і працяглым, бо кароль не быў «успрымальны да жаночага шарму»: яшчэ адно намяканне, што ён гомасэксуаліст.
У 1787 годзе Сафія Магдалена ўнесла на рахунак Мунка суму ў 50 000 рыксдалераў, пра якую звычайна хадзілі чуткі, як «развітальны падарунак». На той момант Мунк завязаў раман з балерынай Джаваннай Басі, да якой Сафія Магдалена праявіла вялікую непрыязнасць. Кароль быў у жаху, калі даведаўся, што каралева зрабіла гэты дэпазіт, і ён паспрабаваў не дапусціць, каб транзакцыя стала вядомай грамадству, але гэта не мела поспеху. Аднак Мунка працягвалі выкарыстоўваць як пасярэдніка і пасланца паміж каралём і каралевай, асабліва падчас канфліктаў.
Дзіця Джаваны Басі, па чутках, дзіця Мунка, нагадвала наследнага прынца.
Каралева ўдава
16 сакавіка 1792 года Густаў III быў атакаваны і смяротна паранены. Паведамляецца, што Сафія Магдалена была ў шоку і ў жаху ад нападу. Змоўшчыкі мелі намер зрабіць яе рэгентам сына пры яго сталенні. Паколькі ўрад Апякуна быў неабходны, паставіўшы на прастол непаўналетняга манарха, іх план заключаўся ў тым, каб прапанаваць гэтую ролю Сафіі Магдалене, узяўшы на сябе ваенны кантроль і прапанаваўшы каралеве пасадк старшыні над апекуном замест яе шурына герцага Карла. Адразу пасля таго, як ёй паведамілі пра напад, Сафія Магдалена паслала па фаварыта караля Густава Маўрыца Армфельта і была дастаўлена ім у бальнічны ложак караля. Там яна ўзяла караля за рукі і закрычала Армфельту: «Як жахліва! Такое жорсткае зверства!» Армфельт праінфармаваў яе пра стан, але ёй перашкодзілі ў далейшым, бо Густаў не жадаў, каб яго наведвалі жанчыны з-за паху ад ран. Пасля смерці Густава III 29 сакавіка 1792 года яна паспрабавала наведаць яго, але яе заблакаваў шурын герцаг Карл, які ўпаў перад ёй на калені, каб перашкодзіць ёй увайсці ў пакой. Сафія Магдалена выклікала скандал, бо было адзначана, што яна не апранаецца ў жалобу, за выключэннем выпадкаў, калі яе прымушаюць рабіць гэта падчас наведванняў і ў афіцыйных выпадках. Гэтая крытыка, верагодна, пагоршылася, таму што ёй выставілі некаторыя падазрэнні, бо было вядома, што змоўшчыкі планавалі зрабіць яе рэгентам.
Для Сафіі Магдалены, як каралевы ўдовы, было палёгкай адмовіцца ад грамадскага жыцця. Яе шурын, герцаг Карл, стаў рэгентам, і яна пазбягала палітычнай ролі. Будучы ўдавой, Сафія Магдалена жыла замкнёна. Яна не жадала прымаць удзелу ў прадстаўнічых абавязках, і яна аддала свае памяшканні ў палацы Дротнінгхольм, каб вызваліцца ад іх. Зімой яна жыла ў Каралеўскім палацы ў Стакгольме, а летам — у палацы Улрыксдал. Яна жыла ў коле ўласнага двара і рэдка забаўляла гасцей, акрамя сяброў Марыі Аўроры Углв і Вірджыніі Мандэрстром. Адзначаецца, што, нягледзячы на тое, што яна ненавідзела фаварытаў мужчын свайго мужа пры яго жыцці, яна некалькі разоў давала ім пасады ў сваім двары як удава. Сафія Магдалена мела блізкія адносіны са сваім сынам, каралём Густавам IV Адольфам, які рэгулярна наведваў яе і з якой падзяляў цікавасць да рэлігіі. У 1797 годзе яна настойвала прапусціць пратакол на прыёме ў нявесткі Фрэдэрыкі Бадэнскай. Этыкет патрабаваў, каб яна, як каралева, не вітала нявестку ля лесвіцы каралеўскага палаца з астатняй часткай каралеўскай сям’і, а чакала яе ў сваім салоне, але яна адмовілася: «Я ведаю сябе як я пакутавала, калі прыехала ў Швецыю, і як хваравіта адрэагаваў на халодны прыём, прыняты каралевай Луізай Ульрыкай. Што тычыцца маёй нявесткі, я вырашыў пазбавіць яе ад неабходнасці выпрабоўваць такія горкія эмоцыі!» Падчас праўлення сына яна рэдка паказвала сябе ў двары, акрамя нядзелі і на судовых прэзентацыях, і аддавала перавагу спыняцца ў сваім маёнтку. Яна рэгулярна сустракалася з сынам і яго сям’ёй падчас сямейных візітаў, але ў жыцці двара не ўдзельнічала.
У 1809 годзе яна стала сведкай дзяржаўнага перавароту і пасля адрачэння сына, караля Швецыі Густава IV Адольфа, пасля таго, як Швецыя страціла Фінляндыю ад Расіі. Яна была глыбока закранута яго сыходам. У дзень перавароту ёй паведаміла яе сяброўка Марыя Аўрора Угла, і ў яе кампаніі яна адразу кінулася ў квартал сына. Ёй перашкодзілі ўбачыць яго ахоўнікі і расплакалася на руках Углы. Неўзабаве пасля гэтага яе ў сваім квартале наведаў герцаг Карл у кампаніі ахоўнікаў, які афіцыйна расказаў ёй, што здарылася, і прымусіў яе зноў расплакацца, афіцыйна забараніўшы ёй бачыцца з сынам. Калі яна, падчас палону сына, афіцыйна звярнулася за дазволам да яго, і Карл сказаў ёй, што не можа, калі толькі не атрымае дазвол урада, яна публічна пракаментавала: «У ўрада не прасілі дазволу на забойства майго мужа, ніводнага дазволу не шукалі, каб зваліць і пасадзіць майго сына, але я павінна мець іх дазвол, каб пагаварыць са сваім дзіцем». Яна больш ніколі не бачыла сына, але да канца жыцця перапісвалася з ім. Ён быў адпраўлены ў ссылку і заменены дзядзькам па бацьку Карлам XIII, але яна заставалася ў Швецыі да самай смерці. Аднак яна развіталася са сваёй нявесткай і ўнукамі, калі яны выехалі са Стакгольма да Густава Адольфа.
У студзені 1810 года яна была прадстаўлена абранаму спадчынніку трона Карлу Аўгусту, кронпрынцу Швецыі. Падчас візіту ён спыніўся перад партрэтам яе ўнука Густава і паведаміў ёй, што хоча прыняць яго за свайго пераемніка. Пазней у тым жа годзе (2 лістапада 1810 года) яна была прадстаўлена наступнаму абранаму спадчынніку трона Жану Батысту Бернадоту. Ён успрымаў яе падазрона і лічыў, што яна не хоча яго бачыць, але яна пракаментавала: «Я ўдзячная за адчувальнасць кронпрынца, але ён памыляецца, калі лічыць, што я не хачу яго бачыць! Было б несправядліва, калі б я праяўляла да яго хоць якую непрыязнасць, бо ня ён зняў майго сына!» На сустрэчы было сказана, што яе твар збялеў, але ў рэшце рэшт, як кажуць, яна была ў захапленні ад яго абаяння. У 1811 годзе яна была адной з нешматлікіх у шведскім двары, якія былі добрыя да Дэзірэ Клэры.
У верасні 1812 года ёй была прадстаўлена Жэрмен дэ Стаэль, якая стварыла пра яе ўражанне: «Яе Вялікасць прааналізавала мае кнігі як адукаваную жанчыну, меркаванне якой паказала не толькі дбайнасць, але і далікатнасць. Ніколі ніхто не ўражваў мяне, напрыклад, як каралева! Я амаль не адважылася адказаць ёй, так мяне захапіла царская слава вакол яе — гэта дало мне такую павагу, што я задрыжала!» Калі наследны прынц забараніў любыя кантакты паміж шведамі і былой каралеўскай сям’ёй, Жэрмен дэ Стаэль папрасіла зрабіць выключэнне для Сафіі Магдалены, і яно было: аднак яе лісты прачытаў міністр замежных спраў Ларс фон Энгестром.
Сафія Магдалена да канца жыцця жыла ўсё больш ізалявана і пацярпела ад пагаршэння стану здароўя. З 1812 года яна прысвяціла значную частку часу сяброўству з маладым батанікам-аматарам Антонам Фрэдрыкам Урангелем. Пасля перанесенага інсульту ў маі 1813 года яна так і не паправілася.
У папулярнай культуры
Справа завяршэння шлюбу і скандал пра спадчыну былі адлюстраваны ў драматычнай пастаноўцы SVT Gustav III:s äktenskap (Шлюб Густава III) у 2001 годзе, дзе Сафію Магдалену адлюстроўвала дацкая актрыса Ібен Хейле.
Яна таксама быў выкарыстана для натхнення рамана «Drottningens juvelsmycke», вядомага ў Швецыі, дзе персанаж Tintomara адлюстроўваецца як напалову родны брат Густава IV Адольфа праз графа Мунка.
Зіновій Рыгоравіч Калабанаў
Зіновій Рыгоравіч Калабанаў (, Арофіна, Уладзімірская губерня —, Мінск) — савецкі танкіст-ас, у Вялікую Айчынную вайну — старшы лейтэнант, камандзір роты цяжкіх танкаў, у пасляваенны час — падпалкоўнік запасу.
Біяграфія
Нарадзіўся 25 снежня 1911 года ў в. Арофіна Уладзімірскай губерні.
20 жніўня 1941 года экіпаж танка КВ-1 Зіновія Калабанава на подступах да Ленінграда ў адным баі падбіў з засады 22 танка суперніка ў раёне важнага стратэгічнага транспартнага вузла Войскавіцы-Краснагвардзейск. Усяго ж паўротай Калабанава, якая складалася з пяці цяжкіх танкаў КВ-1, сумесна з курсантамі пагранічнага вучылішча і апалчэнцамі Ленінграда ў гэты дзень у гэтым раёне было падбіта 43 нямецкіх танка.
10 ліпеня 1945 года прызначаны намеснікам камандзіра 69-га танкавага батальёна 14-га механізаванага палка 12-й механізаванай дывізіі 5-й гвардзейскай танкавай арміі ў Баранавіцкай ваеннай акрузе.
10 снежня 1951 года быў пераведзены ў Групу савецкіх войскаў у Германіі, дзе праходзіў службу да 1955 года.
10 снежня 1955 года пареведзены ў Беларускую ваенную акругу.
5 ліпеня 1958 года, ва ўзросце 48 гадоў, падпалкоўнік Калабанаў быў звольнены ў запас. Працаваў на Мінскім аўтазаводзе спачатку майстрам АТК, затым кантралёрам АТК, меў значок «Ударнік камуністычнай працы».
Памёр 8 жніўня 1994 года ў Мінску. Пахаваны ў Мінску на Чыжоўскіх могілках.
Паздзеркі
Па́здзеркі (, Паздерки) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупіцкага сельсавета.
Пісек
Пісек (Písek) — горад на поўдні Чэхіі, муніцыпалітэт з пашыранымі паўнамоцтвамі і адміністрацыйны цэнтр раёна Пісек Паўднёвачэшскага края, на рацэ Отаве (левы прыток Влтавы). Машынабудаванне, трыкатажная і харчовая прамысловасць.