cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Катастрофа C-5 пад Таншанятам
Катастрофа
У 16:15, калі борт 68-0218 ляцеў над Паўднёва-Кітайскім морам па курсе 136° на эшалоне FL230 (7000 метраў) і знаходзіўся ў 20,9 кіламетрах ад Вунгтау, нечакана пачуўся моцны выбух, пасля чаго створкі задняй рампы грузавога адсека цалкам адарваліся. Камандзір правым разваротам накіраваў самалёт назад на Сайгон, але затым бортінжынер выявіў, што ў 2 з 4 гідрасістэм упаў рабочы ціск. Гэта прывяло да страты магчымасці кіраваць самалётам з дапамогай рулёў напрамкі і вышыні, рабочымі былі толькі элерон і спойлер на адной з плоскасцяў крыла, а таксама было магчыма змяняць рэжым работы рухавікоў. Акрамя гэтага, у працэсе развароту самалёт апусціў нос і пачаў губляць вышыню, пры гэтым павялічваючы хуткасць. Ніякіх рэкамендацый або тэхнікі пілатавання для такой сітуацыі ў той час яшчэ не існавала, а катастрофа магла прывесці да гібелі 328 чалавек. Тады камандзір успомніў прынцыпы аэрадынамікі і, нягледзячы на павелічэнне хуткасці, павялічыў магутнасць рухавікоў. Дзякуючы такому дзеяння борт 68-0218 пачаў падымаць нос і неўзабаве ўжо перайшоў у набор вышыні, але камандзір зменшыў магутнасць рухавікоў і стабілізаваў хуткасць на ўзроўні 463—481 км/г. У гэты час другі пілот з дапамогай наяўных у іх спойлера і элерона выраўнаваў самалёт у папярочнай плоскасці.
Сумеснымі намаганнямі пілоты знізілі машыну да 1220 метраў па курсе 310°, пасля чаго пачалі выконваць заход на пасадку на УПП №25L, але пасярод манеўру борт 68-0218 апусціў нос, а яго вертыкальная хуткасць узрасла да 1220 м/мін. Зразумеўшы, што пасадка на авіябазу ў дадзенай сітуацыі немагчыма, капітан прыняў рашэнне выконваць аварыйную пасадку і абраў для гэтага рысавыя палі ўздоўж ракі Сайгон. Знізіўшыся да 15 метраў, ён перавёў рухавікі ў рэжым малога газу. Прыкладна ў 16:30 ICT на хуткасці 500 км/г самалёт мякка апусціўся на рысавае поле, але, пасля таго, як праслізнуў па ім каля 300 метраў, зноў падняўся ў паветра. Наперадзе знаходзілася рака Сайгон, таму, каб пазбегнуць падзення ў яе камандзір павялічыў рэжым рухавікоў. Але праляцеўшы 800—900 метраў і пераляцеўшы раку, борт 68-0218 паваліўся пластом на рысавае поле і разбурыўся на 4 часткі. Пры ўдары грузавы адсек цалкам разбурыўся. З 149 дзяцей і дарослых загінулі 141. У пасажырскім адсеку загінулі 3 чалавекі з 152. Таксама загінулі 5 членаў экіпажа, 3 мэдыка і яшчэ 3 чалавека. Усяго ў катастрофе загінулі 155 чалавек (спачатку памылкова называліся лічбы звыш за 200), выжылі 173 чалавека, уключаючы ўсіх траіх пілотаў (24 з іх атрымалі раненні).
Нароўні з катастрофай C-130 у Кхамдыку ў 1968 годзе, гэта найбуйнейшая авіякатастрофа на тэрыторыі В’етнама і ў гісторыі ВПС ЗША.
Расследаванне
Як паказала праведзенае даследаванне адноўленых грузавых створак, асобныя клямары, утрымлівальныя ў закрытым стане, былі ўзяты небудзь з запасных частак небудзь з іншых самалётаў і не падганяліся як пакладзена. У выніку некаторыя з замкоў не зафіксаваліся ў закрытым стане. Гэта пацвердзіў і экіпаж, які паказаў, што ў Таншаняце ў іх былі складанасці з закрыццём дзвярэй, але з-за спешкі тады гэтаму не надалі значэння. З-за гэтага пры наборы вышыні і з павелічэннем розніцы ціскаў унутры і звонку самалёта нагрузка значна ўзрасла і прывяла да разбурэння замкоў.
Узнагарода
За выратаванне большасці дзяцей у катастрофе пад Таншанятам Нацыянальны савет па бяспецы на транспарце (NTSB) высунуў прапанову аб узнагароджанні экіпажа борта 68-0218.
Прынцып Ле Шатэлье — Браўна
Прынцып быў прапанаваны А. Ле Шатэлье (1884), тэрмадынамічна абгрунтаваны нямецкім фізікам К. Браўнам (1887).
Вэлыкабаярка
Вэлыкабаярка (Великобоя́рка) — вёска ў Ананьіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Уладзімір Уладзіміравіч Познер
Уладзімір Уладзіміравіч По́знер (нар. 1 красавіка 1934, Парыж, Францыя) — савецкі, расійскі і амерыканскі журналіст і тэлевядучы, першы прэзідэнт Акадэміі расійскага тэлебачання (1994—2008), пісьменнік. Вядзе аўтарскую праграму «Познер» на «Першым расійскім канале».
Бацькі, пачатак жыцця
Нарадзіўся ў сям'і яўрэя (1908—1975), які эміграваў з Расіі ў 1922 годзе, і францужанкі Жэральдын Лютэн (1910—1985). Быў названы Уладзімірам у гонар бацькі і хрышчаны ў саборы Парыжскай Богамаці па каталіцкаму абраду.
Пасля акупацыі Францыі нямецкімі войскамі ў 1940 годзе яны зноў беглі ў ЗША. Ужо ў Амерыцы, у 1945 годзе, нарадзіўся брат Уладзіміра — Павел Познер. Бацька, Уладзімір Аляксандравіч Познер, быў гарачым патрыётам Савецкага Саюза. Пасля далучэнні Літвы да Савецкага Саюза ў 1940 годзе дзед У. У. Познера па бацьку, Аляксандр Уладзіміравіч Познер (1875—?), стаў грамадзянінам СССР. У сувязі з гэтым і бацька У. У. Познера, Уладзімір Александровіч Познер, набыў права на савецкае грамадзянства. З 1943 года, працуючы начальнікам рускай секцыі аддзела кінематаграфіі Вайсковага дэпартамента ЗША, ён пачаў супрацоўнічаць з савецкай разведкай, спачатку ў якасці «стажора» і «наводчыка».
У сувязі з пагаршэннем адносін паміж СССР і ЗША пасля вайны, наступам эпохі макартызму і ўсё больш пільнай увагай з боку ФБР у 1948 годзе сям'я Познераў была змушана з'ехаць з ЗША. Спачатку Познеры хацелі вярнуцца ў Францыю, але Познеру-старэйшаму адмовілі ў заездзе, злічачы яго на падставе даносу падрыўным элементам. Тады Познеры пераехалі ў Берлін (ГДР), дзе Уладзімір Аляксандравіч атрымаў пасаду ў кампаніі «Саўэкспартфільм». У 1950 годзе Уладзімір Познер атрымаў савецкі пашпарт.
У 1952 годзе сям'я пераехала ў Савецкі Саюз, у Маскву.
Навучанне
У Нью-Ёрку Уладзімір Познер скончыў пачатковую школу пад кіраўніцтвам ; пазней навучаўся ў сярэдняй школе.
Першыя часы ў Берліне Уладзімір наведваў школу для савецкіх дзяцей.
Літаратура
• 2
Бітва пры Гумбінене
Бі́тва пры Гу́мбінене (Schlacht bei Gumbinnen; 20 жніўня 1914 года) — першая бітва на ўсходнім фронце Першай сусветнай вайны. Адбылася падчас Усходне-Прускай аперацыі 1914 года. Завяршылася перамогай расійскіх войскаў і адыходам германскіх частак.
Даведнік
Даве́днік — выданне практычнага прызначэння, з кароткім выкладам звестак у сістэматычнай форме, у разліку на выбарчае чытанне, на тое, каб можна было хутка і лёгка навесці па ім даведку.
Арганізацыя
Даведнікі звычайна маюць сістэматызаваную структуру, загалоўкі ў іх спарадкаваны па вызначаным прынцыпе.
Шматлікія даведнікі забяспечваюцца дапаможнымі паказальнікамі (алфавітным, прадметным, імянным і інш.).
Класіфікацыя
Па мэтавым прызначэнні даведнікі дзеляць на :
Глыбаў
Назву Глы́баў маюць:
Кінгслі Эміс
Кінгслі Уільям Эміс (Kingsley William Amis;  — ) — англійскі празаік, паэт і крытык. Адзін з лідараў літаратурнага напрамку 1950-x гадоў «раззлаваныя маладыя людзі».
Вучыўся ў Школе Лонданскага Сіці і Сент-Джонс-каледжы. У 1949 годзе скончыў Оксфардскі ўніверсітэт. Пасля 1961 года ён займаўся пераважна пісьменніцкай дзейнасцю.
Рыцар (1990) — Ордэн Брытанскай імперыі.
Ганна Фрэйд
Ганна Фрэйд (3 снежня 1895, Вена — 9 кастрычніка 1982, Лондан) — брытанскі псіхолаг і псіхааналітык аўстрыйскага паходжання, малодшая дачка заснавальніка псіхааналізу Зігмунда Фрэйда. Разам з Мелані Кляйн лічыцца заснавальнікам дзіцячага псіхааналізу.
Жыццяпіс
У Зігмунда Фрэйда і яго жонкі Марты Ганна была малодшым, шостым дзіцем у сям’і. У якасці першай прафесіі абрала прафесію настаўніцы пачатковай школы. Пасля Першай сусветнай вайны, пакінуўшы настаўніцтва, Ганна прысвяціла сябе бацьку, працуючы яго сакратаром і сядзелкай, а таксама псіхааналізу. Неўзабаве яна ўступае ў Венскае псіхааналітычнае таварыства, і выступае там з першымі дакладамі. У 1938 годзе, пасля аншлюсу Аўстрыі, сям’я Фрэйдаў падвяргаецца арышту, і неўзабаве Ганна разам з бацькам назаўжды пакідае Вену, абраўшы новым месца жыхарства Лондан. У Вялікабрытаніі яна працягнула займацца псіхааналізам, развіваючы ідэі свайго бацькі, асабліва ў вобласці псіхалогіі дзяцінства. У 1947 годзе Ганна Фрэйд заснавала Хэмпстэдскую клініку ў Лондане — найбуйнейшы ў той час дзіцячы псіхааналітычны лячэбны і навучальны цэнтр. У 1952 годзе яна адкрыла ў Лондане дзіцячыя тэрапеўтычныя курсы і клініку, якія былі першай установай для лячэння дзяцей метадам псіхааналізу. Апошнія гады жыцця даследніца працавала ў Ельскім універсітэце, працягваючы развіваць свае ідэі ў вобласці дзіцячай псіхалогіі. Памерла Ганна Фрэйд у Лондане 9 кастрычніка 1982 года. Яна ніколі не была замужам і не мела ўласных дзяцей.
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Здзітава)
Гісторыя
Пабудавана пасля 1990 года з цэглы.
Архітэктура
Вырашана прамавугольным у плане аб'ёмам пад двухсхільным дахам, завершаным над алтарнай часткай цыбулепадобнай галоўкай на двух'ярусным васьмігранным барабане. Над усечаным трохвугольным франтонам фасада ўзведзены чатырохгранны драўляны барабан, над якім пастаўлена пірамідальная васьмігранная вежачка з цыбулепадобнай галоўкай. Фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў праслах цагляной муроўкі.
Балеро (мультфільм)
«Балеро» (Bolero) — расійскі мультыплікацыйны фільм 1992 года рэжысёра Івана Максімава.
Мультфільм пабудаваны як увасабленне «» Равеля ў руху сюррэалістычных малюнкаў і ў рытме фільма.
Каспіян X
Ка́спіян X Марапла́вальнік (Caspian X; 2290—2356) — персанаж серыі кніг Хронікі Нарніі, прынц і кароль Нарніі.
Багушыўска Мар’яніўка
Багушыўска Мар’яніўка (Богушівська Мар'я́нівка) — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Каспіян X
Заваёўнік зары, або Плаванне на Край Сусвету
Адправіўся ў плаванне на Заваёўніку зары, каб знайсці семярых лордаў і на Край Сусвету. Выратаваў Эдмунда, Люсі і Юстаса, калі яны трапілі ў Вялікі Усходні акіян з нашага свету.
Быў забраны ў рабства на Адзінокіх Астравах і выкуплены лордам Бернам. Ліквідаваў гандаль рабамі і губернатарства.
Гандрабуры
Гандрабуры (Гандрабу́ри) — вёска ў Ананьіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Тышкавічы
Ты́шкавічы (, Тышковичи) — аграгарадок у Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Мотальскага сельсавета.
У 1940—1959 гадах цэнтр Тышкавіцкага сельсавета, у 1959—1962 гадах у складзе Моладаўскага сельсавета, з 1962 года ў Мотальскім сельсавеце.
Нідэрландскія Антыльскія астравы
Нідэрландскія Антылы (нід.: Nederlandse Antillen) — да 2010 г. астраўная тэрыторыя ў Карыбскім моры, аўтаномная частка Нідэрландаў. Сталіца — горад Вілемстад на востраве Кюрасаа.
Месцазнаходжанне
Група з трох буйных астравоў, Аруба, Кюрасаа і Банайрэ, знаходзіцца ў паўднёвай частцы архіпелага Малых Антыльскіх астравоў, каля ўзбярэжжа Венесуэлы. Група з трох больш дробных астравоў, Сінт-Мартэн, Сінт-Эстаціус і Саба, знаходзіцца на поўначы архіпелага, прыкладна ў 1000 км ад галоўных астравоў. Сінт-Эстатиус мае на ўсходзе марскія межы з дзяржавай Сент-Кітс і Невіс, Сінт-Мартэн па сушы мяжуе з заморскай абшчынай Францыі — Сен-Мартэн на поўначы, на паўднёвым захадзе па моры — з заморскай брытанскай тэрыторыяй Ангілья, на паўднёвым усходзе па моры — з заморскай абшчынай Францыі — Сен-Бартэльмі.
Гісторыя
Заснавана ў 1954 г. з Нідэрландскіх астраўных калоній у Карыбскім моры. У 1986 г. са складу Нідэрландскіх Антылаў выйшла Аруба. 10 кастрычніка 2010 г. востраў Банайрэ, востраў Саба, востраў Сінт-Эстаціўс былі далучаны да Нідэрландаў у якасці спецыяльных муніцыпалітэтаў, а Сінт-Мартэн і Кюрасаа набылі дзяржаўны статус у федэрацыі з Нідэрландамі.
Франц Рор фон Дэнта
Барон (з 1917) Франц фон Рор Дэнта (Franz Rohr von Denta; 30 кастрычніка 1854, Арад, Аўстра-Венгерская імперыя (цяпер Румынія) — 9 снежня 1927, Лізінг (Вена)) — аўстрыйскі военачальнік, генерал-фельдмаршал, апошні камандуючы 1-й аўстра-венгерскай арміі.
Біяграфія
Унук цесляра з Паўночнай Чэхіі. Сын афіцэра Узброеных сіл Аўстра-Венгерскай Імперыі. Франц Дэнта навучаўся ў кадэцкім корпусе, па яго заканчэння ў 1876 годзе быў прызначаны лейтэнантам у 3-ці полк Галіцыйскага ўланскага палка экс-герцага Кароля.
Пасля паспяховага завяршэння курсу ў Тэрэзіянскай акадэміі быў пераведзены ў Генеральны штаб і да 1896 года стаў палкоўнікам. З верасня 1897 па красавік 1901 года — начальнік штаба II корпуса арміі Аўстра-Венгрыі.
Павышаны ў званні да генерала кавалерыі ў 1911 годзе і ў 1913 годзе прызначаны камандуючым каралеўскім венгерскім гонведам.
Удзельнік Першай сусветнай вайны. Пасля пачатку вайны генерал Рор быў накіраваны на абарону гістарычных цэнтраў Імперыі, атрымаў пад сваё камандаванне ўсе войскі ад Граца да Інсбрука, уключаючы Штырыю, Карынтыю, Карніёлу, Ціроль і Форарльберг.
Пасля ўступлення Італіі ў вайну дзейнічаў на Італьянскім фронце. У маі 1915 года Рор атрымаў камандаванне групай армій, якая насіла яго імя. Да лютага 1916 года паспяхова абараняў мяжу Карынтыі з войскамі сваёй армейскай групы Рора, а затым да чэрвеня 1916 года камандаваў 10-й арміяй, затым да лютага 1917 года — 11-й арміяй.
Глыбаўскі сельсавет
Назву Глы́баўскі сельсавет маюць:
NGC 5644
NGC 5644 (іншыя абазначэнні — UGC 9321, MCG 2-37-16, ZWG 75.57, PGC 51834) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Франц Рор фон Дэнта
Біяграфія
У лютым 1917 года прыняў камандаванне 1-й аўстра-венгерскай арміі.
30 студзеня 1918 года пасля перамір’я з Румыніяй стаў генерал-фельдмаршалам. У красавіку 1917 года быў падараваны ў дваранства і прыняў тытул Рор фон Дэнта.
Сярод іншых яго пасад — ганаровы пост капітана венгерскай Trabantenleibgarde (лейб-гвардыі).
Пасля распаду Аўстра-Венгерскай Імперыі барон Рор быў прызначаны фельдмаршалам новай незалежнай венгерскай арміі.
Фабрыка
Фабрыка (ад fabrica — майстэрня) — прамысловае прадпрыемства, якое мае вялікую колькасць рабочых (у адрозненне ад рамеснай майстэрні), і вырабляе тавары, як правіла, не пад заказ, а па шаблоне.
У XIX стагоддзі ў Расійскай імперыі для таго, каб прадпрыемства мела статус фабрыкі, на ім павінна было працаваць не меней 17 рабочых, у Францыі, Аўстрыі і Саксоніі — не меней 21. Пры страхаванні рабочых ад няшчасных выпадкаў у Германіі XIX стагоддзя фабрыкай прызнавалася прадпрыемства, у якім занята не меней 60 рабочых.
Барцяхіўка
Барцяхіўка (Бортяхі́вка) — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Пятая калона
«Пятая калона» (quinta columna) — найменне агентуры генерала Франка, якая дзейнічала ў Іспанскай Рэспубліцы падчас Грамадзянскай вайны ў Іспаніі 1936—1939 гадоў. У палітычнай фразеалогіі і журналістыцы словазлучэнне актыўна ўжываецца ў адносінах да розных тыпаў унутранага суперніка, звычайна ў двукоссі, што падкрэслівае прэцэдэнтнасць назвы.
Этымалогія
Аўтарства тэрміна «пятая калона» прыпісваецца іспанскаму генералу Эміліо Моле, які камандаваў войскам франкістаў падчас грамадзянскай вайны, на падставе сведчання мадрыдскага журналіста газеты Нью-Ёрк Таймс Вільяма Кэрні (William P. Carney ). Паводле Карні, наступаючы на Мадрыд, Мола перадаў па радыё ў пачатку кастрычніка 1936 года зварот да насельніцтва іспанскай сталіцы, у якім заявіў, што акрамя наяўных у яго распараджэнні чатырох вайсковых калон ён размяшчае таксама пятай калонай у самім Мадрыдзе, якая ў вырашальны момант ударыць з тылу. Кэрні — кансерватар, які пісаў свае рэпартажы з боку нацыяналістаў — у цэлым ацэньваецца гісторыкамі як ненадзейная сведка.
Па меркаванні Х. Томаса, за некалькі тыдняў да Малы тэрмін быў ужыты   <small title="на английском языке" class="ref-info" style="cursor:help;">)   (у той час карэспандэнтам у рэспубліканскай Іспаніі).
Міхась Кальцоў, які знаходзіўся ў гэты час у Мадрыдзе, прыпісваў тэрмін генералу Варэлі.
Эрнст Нольтэ ў сваёй кнізе «Фашызм у яго эпосе» узводзіць гісторыю словазлучэння да Мусаліні, які ўжо падчас Першай сусветнай вайны казаў пра «пятае войска» (quinta arma), якую Нямеччына стварыла ў тылах супернікаў саюза Цэнтральных дзяржаў (саюз у той час складаўся з чатырох краін).
Тэрмін хутка распаўсюдзіўся ў рэспубліканскай Іспаніі, магчыма, з-за аналогіі з « пятым палком ». Практычна адразу яго калькі праніклі і ў большасць еўрапейскіх моў. Напярэдадні і падчас Другой сусветнай вайны 1939-1945 гадоў "пятай калонай" называлі нацысцкую агентуру ў розных краінах, якая дапамагала захопу гэтых краін нямецкімі войскамі.
Сучаснае ўжыванне
У расійскай палітычнай фразеалогіі словазлучэнне актыўна ўжываецца ў журналістыцы ў адносінах да розных тыпаў унутранага суперніка ці ворага, звычайна ў двукоссі, што падкрэслівае прэцэдэнтнасць назвы. Я. Шабаліна вылучае наступныя прымянення :
Шабаліна таксама адзначае «ўстойлівую дэнатацыйную аднесенасць» тэрміна да габрэйскага насельніцтва Расіі ў некалькіх кантэкстах, паказваючы на магчымыя лінгвістычныя асацыяцыі са словазлучэннем « пятая графа ».
Гісторыкі выкарыстоўваюць словазлучэнне для абазначэння падрыўной агентуры варожых краін (як сапраўднай, так і выдуманай у прапагандысцкіх мэтах ).
Нататкі
<references group="" responsive="1">
Спасылкі
Канстанцін Душэнка. Пятая калона. // Чытаем разам. Ліпень, 2010.
МАЗ-MAN
ЗАТ «МАЗ-MAN»  — сумеснае беларуска-нямецкае прадпрыемства па выпуску вялікагрузных аўтамабіляў для рэгіянальных і міжнародных перавозак. Кампанія з'яўляецца вытворцам васьмі ўласных мадэляў грузавой тэхнікі і адной мадэлі франтальнага пагрузчыка ўласнай канструкцыі.
Гісторыя
10 снежня 1997 года ў Мінску была падпісана дамова аб стварэнні сумеснага беларуска-нямецкага прадпрыемства ЗАТ "МАЗ-МАН".
Першай прадукцыяй новага прадпрыемства сталі двухвосныя седлавыя цягачы МАЗ-MAN-543265 і МАЗ-MAN-543268. Машыны ўяўлялі сабой шасі МАЗ-5432 з рухавіком MAN, каробкай перадач ZF і кабінай ад MAN F2000. На МАЗ-MAN-543265 усталёўваўся рухавік D 2866 LF 21 (370 к.с., Еuro-1), на МАЗ-MAN-543268 — D 2866 LF 20 (400 к.с., Euro-2). У красавіку 1998 года быў сабраны першы грузавік. Зборка ажыццяўлялася не на канвееры, а на асобных участках-пастах, дзе стаялі некалькі чалавек, якія адзін за адным паступова ўсталёўвалі на машыну ўсе вузлы і агрэгаты. На 45 адсоткаў першы аўтамабіль складаўся з імпартных камплектуючых. Нямецкімі былі матор, кабіна ў поўнай камплектацыі і стандартнай афарбоўцы, каробка перадач, счапленне, шэраг пнеўмаэлементаў і інш. Раму, масты, пярэднюю вось, сядло вырабілі на МАЗе. У кастрычніку 1998 года на "МАЗ-МАНе" пачаў працу свой зборачны канвеер.
Прадукцыя
Адным з прыярытэтных напрамкаў прадпрыемства з'яўляецца выпуск седлавых цягачоў для міжнародных перавозак з колавай формулай 4x2 і 6x4. Асвоены выпуск бартавых грузавікоў, самазвалаў. На базе шасі МАЗ-МАН наладжана вытворчасць бетоназмяшальнікаў, палівазапраўных аўтацыстэрнаў.
У 2005 годзе пачалася вытворчасць франтальных пагрузчыкаў BME-1560 / BME-1565.
З 2009 на вытворчых плошчах прадпрыемства з вузлоў і дэталяў, якія пастаўляюцца з Мінскага аўтамабільнага завода, ажыццяўляецца зборка аўтамабіляў МАЗ-6516.
Мадэльны шэраг
† — знятыя з вытворчасці
Антыкосты
Плошча вострава 7892,53 км². Даўжыня 225 км. Найбольшая шырыня 56 км. Рэльеф вострава раўнінны. Вышыні да 192 м. Паверхня вострава ўкрытая тайгой і балотамі. Частка тэрыторыі ахоўваецца як нацыянальны парк і экалагічны запаведнік.
На востраве порт Пор-Менье. Насельніцтва вострава ў 2001 годзе складала 266 чалавек. Здабыча нафты і газа.
Шансон
Шансон (chanson - песня), французская песня — народная, прафесійная паліфанічная 15-16 ст.; сучасная эстрадная (з рэпертуару шансанье - выканальнікаў жанравых песень, спевакоў, якія нярэдка выступалі таксама аўтарамі іх слоў і музыкі). Сярод вядомых майстроў шансона - Э.Піяф, І.Мантан, Ш.Азнавур, Д.Дасэн, М.Мацьё, П.Каас, Л.Фабіян, Г.Лемаршаль, ZAZ і інш.
Дамаза
Дамаза (Domaso) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кома.
Насельніцтва складае 1439 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 240 чал./км². Займае плошчу 6 км². Паштовы індэкс — 22013. Тэлефонны код — 0344.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы апостал Варфаламей.
Плімуцкі дзяржаўны ўніверсітэт
Плімуцкі дзяржаўны ўніверсітэт (Plymouth State University) — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Плімут, штат Нью-Гэмпшыр, ЗША.
Вучэльня была заснавана як Плімуцкая нармальная школа ў 1871 годзе. З таго часу яна ператварылася ў педагагічны каледж, дзяржаўны каледж і, нарэшце, у дзяржаўны універсітэт у 2003 годзе.
У цяперашні час універсітэт мае 19 акадэмічных дэпартаментаў. У кожным дэпартаменце ёсць некалькі розных варыянтаў навучання і адукацыйных праграм. Самыя папулярныя спецыяльнасці - бізнес і адукацыя. Іншыя папулярныя спецыяльнасці ўключаюць фізічнае выхаванне, навукі аб здароўі, мастацтва, сацыяльныя навукі, псіхалогію і камунікацыі.
З восені 2017 года ўніверсітэт перайшоў на «кластарную мадэль» з сямю міждысцыплінарнымі напрамкамі замест традыцыйных факультэтаў або каледжаў.
Вайра Віке-Фрэйбэрга
Вайра Віке-Фрэйбэрга (Vaira Vīķe-Freiberga;, ) — латвійскі дзяржаўны дзеяч, Прэзідэнт Латвійскай Рэспублікі з 8 ліпеня 1999 года да 7 ліпеня 2007 года. Спецпасланнік Генеральнага сакратара ААН, віцэ-старшыня Групы экспертаў па доўгатэрміновай будучыні Еўрапейскага Саюза.
Біяграфія
Вайра Віке-Фрэйбэрга нарадзілася 1 снежня 1937 года ў Рызе, Латвія.
Яе бацькі ў 1944 годзе, пасля Другой сусветнай вайны, эмігравалі з Латвіі, у наступныя гады сям’я жыла ў розных краінах — Германіі, Марока і, урэшце, Канадзе.
У Канадзе Віке-Фрэйбэрга вучылася ва ўніверсітэце Таронта і ўніверсітэце McGill, дзе ў 1965 годзе атрымала доктарскую ступень па псіхалогіі.
Між 1965 і 1998 гадамі яна выкладала псіхалогію ў Манрэальскім універсітэце. У гэты час яна актыўна ўдзельнічала ў жыцці латышскай грамады Канады, шмат яе даследаванняў былі прысвечаны традыцыйнаму латышскаму фальклору, дайнам.
У 1998 годзе Вайра Віке-Фрэйбэрга вярнулася ў Латвію, дзе ўзначаліла Інстытут Латвіі — арганізацыю, што займаецца прамоцыяй Латвіі за мяжой.
Муж Вайры Віке-Фрэйбэргі, Імантс Фраэбэргс, выкладае інфарматыку ў Квебекскім універсітэце ў Манрэалі. Сям’я мае сына Карлыса і дачку Індру.
Рукю
Рукю́, або Нансей  — архіпелаг вулканічных і каралавых астравоў у Ціхім акіяне.
Тэрыторыя Японіі. Аддзяляе Усходне-Кітайскае мора ад адкрытай часткі Ціхага акіяна. Утварае 6 груп з 98 астравоў, выцягнутых дугападобна з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад на 1200 км паміж а-вамі Кюсю і Тайвань. Плошча каля 4,8 тыс. км². Найбольшыя астравы: Акінава і Амамі. Насельніцтва больш за 1 млн чал.
Паўднёва-ўсходняя частка астравоў складзена пераважна з вапнякоў мезакайназою, на паўночным захадзе пашыраны вулканічныя пароды, у восевой зоне на паверхню часта выходзіць крышталічны фундамент. Пераважаюць плато і нізкагор’і (вышыня 300—350 м) і нізкія берагавыя тэрасы. Найбольшая вышыня да 1935 м (на в-ве Яку). 3 дзеючыя і некалькі патухлых вулканаў. Уздоўж берагоў паўднёвай групы — каралавыя рыфы. Радовішчы фасфарытаў і каменнага вугалю.
Клімат на поўначы — субтрапічны, на поўдні — трапічны, мусонны. Ападкаў 2000 — 3500 мм за год, частыя тайфуны. Сярэдняя тэмпература студзеня 14-18 °C, ліпеня 27-28 °C. Трапічныя лясы і хмызнякі.
Вырошчванне рысу, батату, цукровага трыснягу. Рыбалоўства. Галоўны горад Наха (на в-ве Акінава).
Аношкі (Вілейскі раён)
Ано́шкі (, Аношки) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 48 км на поўнач ад горада Вілейкі, 29 км ад чыгуначнай станцыі Княгінін на лініі Маладзечна — Полацк, за 144 км ад Мінска.
Гісторыя
У 1765 годзе вёска ў Ашмянскім павеце Вялікага Княства Літоўскага, у складзе маёнтка Даўгінава Б. Каменскага, 1 двор.
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Расійскай імперыі. У 1800 годзе ў Вілейскім павеце Мінскай губерні. У 1897 годзе вёска ў Даўгінаўскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні.
З 1921 года вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, належала да гміны Даўгінава Вілейскага павета Віленскага ваяводства.
З лістапада 1939 года ў складзе БССР, з 4 снежня 1939 года ў Вілейскім павеце Вілейскай вобласці, з 15 студзеня 1940 года ў Крывіцкім раёне, з 12 кастрычніка 1940 года ў Даўгінаўскім сельсавеце. У Вялікую Айчынную вайну з чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года акупіраваны нацыстамі. З фронту не вярнуўся 1 жыхар. З 20 верасня 1944 года ў Даўгінаўскім сельсавеце Крывіцкага раёна Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей. У чэрвені 1950 года створаны калгас «Савецкая Беларусь». З 25 снежня 1962 года ў Вілейскім раёне. Знаходзілася ў складзе калгаса «Праўда», працавала вячэрняя школа.
З 1991 года ў незалежнай Беларусі. 30 кастрычніка 2009 года вёска перададзена ў склад Сцешыцкага сельсавета, пасля ліквідацыі якога 28 мая 2013 года зноў вернута ў склад Даўгінаўскага сельсавета.
Акінава
Акінава (яп. 沖縄本島, Окінава-хонто:) — самы буйны востраў японскага архіпелага Рукю, размешчаны прыблізна пасярэдзіне паміж Кюсю і Тайванем. Плошча вострава роўная 1207 км². З'яўляецца самым вялікім востравам у прэфектуры Акінава. Галоўны горад — Наха (314 067 жыхароў). З Нахі вядзе шаша ў горад Сюры, старажытную рэзідэнцыю ўладароў.
Рагдол
Рагдол — парода напаўдаўгапоўсных кошак, выведзеная ў ЗША ў пачатку 1960-х гадоў. Выглядам нагадвае бірманскую кошку. Першы рагдол нарадзіўся ад персідскаага ката з блакітнымі вачыма і сіямскага ката.
Вонкавы выгляд
Рагдол — даволі буйная парода. Удоўжкі каты дасягаюць 1 м. Вага катоў дасягае 10 кг.
Хоцімск
Хо́цімск (афіц. транс.: Chocimsk) — гарадскі пасёлак у Магілёўскай вобласці Беларусі, цэнтр Хоцімскага раёна, на рацэ Беседзь. За 207 км ад Магілёва, 37 км ад чыгуначнай станцыі Камунары на лініі Крычаў—Унеча. Аўтадарогі на Касцюковічы, Сураж. Самае ўсходняе гарадское паселішча Беларусі. Насельніцтва 6 300 чал. (2017).
Назва
Назва Хоцімск антрапанімічнага, адыменнага паходжання. Яна пайшла ад стараславянскага аднаасноўнага імя Хоцім, у якім аснова ад слав. *xoteti "хацець" пашыраная фармантам -im-.
Ферэнц Надашы
Фе́рэнц На́дашы (Nádasi Ferenc;,  — ) — венгерскі балетнік, балетмайстар, педагог. Заслужаны артыст Венгрыі (1955). Лаўрэат Прэміі імя Л. Кошута (1958).
Хоцімск
Назва
Двухасноўныя імёны з асновамі xot- далі таксама такія тапонімы абапал цяперашняй мяжы Беларусі і Расіі, як Хатовіж, Хіславічы (< Хаціславічы), Хацясловічы, Дабрахотаўка, Самахотаўка.
Ферэнц Надашы
Біяграфія
Вучыўся ў Будапешце, удасканальваўся ў Э. Чэкеці. У 1913—1921 гадах саліст, у 1936—1962 гадах балетмайстар і педагог Венгерскага опернага тэатра ў Будапешце, выконваў галоўныя партыі ў яго спектаклях. У 1950—1961 гадах дырэктар тэатра. У 1950—1953 гадах педагог Інстытута балета.
Хоцімск
Назва
У гэтым трансгранічным рэгіёне больш за два дзясяткі такіх адыменных назваў, у тым ліку назвы гарадоў Рослаў і Мсціслаў. Заснаванне апошніх звязваюць з дзейнасцю смаленскага князя Расціслава (XII ст.), які даў паселішчам імёны, адпаведна,сваё і свайго бацькі.
Ферэнц Надашы
Творчасць
Сярод лепшых пастановак: «Сільвія» на музыку Л. Дэліба (1942), «Прывід ружы» на музыку К. М. Вебера і «Дзень нараджэння інфанты» Дж. Карпентэра (абедзве 1948) і інш. Стварыў балетную школу (1937), у педагагічнай працы спалучаў стыль італьянскай школы класічнага танца з нацыянальнымі асаблівасцямі венгерскага танцавальнага мастацтва.
Хоцімск
Назва
Узнікненне і называнне астатніх паселішчаў, уключна з "Хоцімскам", таксама імаверна адбылося ў той жа час і было звязанае з пасяленнямі Расціслававых дружыннікаў. Яны мелі ўзнікнуць пасля таго, як у 1130-х гг. Расціслаў забраў у чарнігаўскіх князёў тэрыторыі паміж Дзясной і Сажом.
Назва Хоцімска пайшла ад імя Хоцім, так верагодна звалі аднаго з дружыннікаў смаленскага князя Расціслава ў ХІІ ст.
Гісторыя
Упершыню згадваецца ў 1709 годзе. Спачатку ў Крычаўскім графстве, потым у Клімавіцкім павеце Магілёўскай губерні. З 1919 г. у Гомельскай губерні РСФСР, з 1924 года ў складзе БССР. ў 1866—1914 гг. дзейнічала пенькатрапальная фабрыка. Мела паравы рухавік. У 1881 годзе працавала 10 чалавек, апрацавана 1050 пудоў пянькі. У 1910 годзе працавала 50 чалавек. У 1924—1931 гг. і з 1935 года Хоцімск — цэнтр Хоцімскага раёна Калінінскай, з 1938 г. Магілёўскай вобласці, гарадскі пасёлак. У час Вялікай Айчыннай вайны акупіраваны нямецка-фашыскімі захопнікамі з 15 жніўня 1941 г. да 26 верасня 1943 г. У 1962—1966 гг. у складзе Касцюковіцкага раёна.
Гунтыс Улманіс
Гунтыс Улманіс (латыш. Guntis Ulmanis;, ) — латвійскі палітык, прэзідэнт Латвійскай Рэспублікі з 1993 па 1999 год.
Біяграфія
Пляменнік Карліса Улманіса, да 1955 года насіў прозвішча прыёмнага бацькі Румпітыс. Дзяцінства правёў у сібірскай ссылцы (высланы ў 1941 г.). Вярнуўся ў Рыгу ў 1948 г.
У 1989 г. выйшаў з КПСС. У 1993 годзе абраны дэпутатам Сейма ад Сялянскага саюза Латвіі.
Нікалас Мадура
Нікалас Мадура Морас (Nicolás Maduro Moros; нар. года, Каракас, Венесуэла) — венесуэльскі палітычны дзеяч. З 9 жніўня 2006 г займае пасаду міністра замежных спраў Венесуэлы. У кастрычніку 2012 стаў віцэ-прэзідэнтам Венесуэлы, захаваўшы за сабой пасаду міністра замежных спраў. З 5 сакавіка 2013 года, пасля смерці Чавеса, выконвае абавязкі прэзідэнта Венесуэлы.
Біяграфія
Пазней ён абіраўся ад ДПР (Руху «Пятая рэспубліка») у венесуэльскую палату дэпутатаў у 1998, у Нацыянальны Устаноўчы сход у 1999, у Нацыянальны сход у 2000 і 2005, прадстаўляючы сталічны раён. Быў абраны спікерам парламента, нягледзячы на тое, што ў яго не было дыплома аб фармальнай вышэйшай адукацыі. На сваёй пасадзе ён заставаўся ў 2005 і першай палове 2006.
У 2014 годзе Нікалас Мадура запусціў на радыё ўласную праграму пад назвай «У кантакце з Мадура». Паводле задумы прэзідэнта, новы фармат зносін з жыхарамі Венесуэлы дасць магчымасць адкрыта абмяркоўваць сучасныя праблемы краіны, аператыўна рэагаваць на грамадскую крытыку, каментаваць у прамым эфіры бягучыя падзеі.
16 сакавіка 2015 г. парламент прадаставіў Н. Мадура права выдаваць дэкрэты, якія маюць сілу закона (без адабрэння іх дэпутатамі) да 16 жніўня таго ж года.
20 мая 2018 гадоў ў Венесуэле адбыліся пазачарговыя прэзідэнцкія выбары. Мадура перамог на іх, набраўшы 67,8% галасоў пры яўцы 46%. Апазіцыя байкатавала выбары, вынікі выбараў не прызналі ЗША (якія афіцыйна назвалі Мадура «ўзурпатарам улады»), Канада, Аўстралія і шэраг дзяржаў Лацінскай Амерыкі.
Сяргей Мікітавіч Мурзо
Сяргей Мікітавіч Мурзо (, —, Менск, НКУС) — беларускі паэт, настаўнік.
Нікалас Мадура
Біяграфія
4 жніўня 2018 г. паведамлена пра няўдалы замах на Мадура з выкарыстаннем БПЛА, да якіх была прымацаваная выбухоўка C4. У спробе замаху на прэзідэнта падазраюцца шэраг ультраправых груповак і ўрад суседняй Калумбіі.
Сяргей Мікітавіч Мурзо
Біяграфія
Паходзіў з сям’і рабочага. Да 1930 года працаваў токарам на Віцебскім станкабудаўнічым заводзе «Камінтэрн». У 1934 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны вышэйшы педагагічны інстытут. Працаваў настаўнікам сярэдняй школы ў Краснаполлі Магілёўскай вобласці.
Нікалас Мадура
Біяграфія
Нацыянальная асамблея (парламент) абвінаваціла палітыка ва ўзурпацыі ўлады і парушэннях. Праз канфлікт з Нацыянальнай асамблеяй Мадура даў прысягу 10 студзеня 2019 года не перад парламентам, а ў будынку Вярхоўнага суда Венесуэлы.
Сяргей Мікітавіч Мурзо
Біяграфія
Друкаваўся з 1929 года. У пачатку 1930–х гадоў быў членам Віцебскай асацыяцыі пралетарскіх пісьменнікаў. Належаў да так званых «паэтаў-ударнікаў», асноўнай тэмай якіх было ўслаўленне працы рабочага. Імкнуўся ўнесці лірычнае светаўспрыняцце ў вершы з «машыннай» тэматыкай.
Нікалас Мадура
Сям’я
Мадура жанаты на Сіліі Флорэс, якая з’яўляецца вядомым левым палітыкам (спачатку ў Руху «Пятая рэспубліка», затым у Адзінай сацыялістычнай партыі Венесуэлы). Яна змяніла мужа на пасадзе спікера заканадаўчага органа.
Сяргей Мікітавіч Мурзо
Біяграфія
3 лістапада 1936 года арыштаваны НКУС БССР у Менску або пасля арышту дастаўлены ў Менск. 28 кастрычніка 1937 года прыгавораны пазасудовым органам (спецтройкай НКУС БССР) як «член антысавецкай тэрарыстычнай шпіёнска-дыверсійнай арганізацыі» вышэйшай меры пакарання. Расстраляны 29 кастрычніка 1937 года.
Нікалас Мадура
Сям’я
Сын — Нікалас Мадура Гуэра. Мадура малодшы, як і яго бацька, заняўся палітыкай, уступіўшы ў 2014 г. у Адзіную сацыялістычную партыю Венесуэлы.
Сяргей Мікітавіч Мурзо
Біяграфія
Рэабілітаваны 10 лістапада 1956 года ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР. Асабовая справа Мурзо № 3929 захоўваецца ў архіве УКДБ Магілёўскай вобласці.
Анры Луі Ле Шатэлье
Анры́ Луі́ Ле Шатэлье́ (Henri Louis Le Chatelier; 8.10.1850, Парыж — 17.9.1936) — французскі фізікахімік і металазнавец, адзін з заснавальнікаў металазнаўства.
Член Парыжскай АН (1907). Ганаровы член АН СССР (1927). Прафесар Парыжскай вышэйшай горнай школы (1877—1919), Калеж дэ Франс (1898—1907) і Парыжскага ўніверсітэта (1907—25). Прэзідэнт Французскага хімічнага таварыства (1931).
Навуковая работа
Навуковыя працы па вывучэнні уплыву ціску і тэмпературы на раўнавагу ў хімічных рэакцыях, па даследаванні металургічных і хіміка-тэхналагічных працэсаў.
Вальдэмар Сяргеевіч Марокін
Вальдэмар Сяргеевіч Марокін (нар., Харкаў) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1961 года. Член КПСС з 1961 года. Пражывае ў г. Мінск.
Творчасць
Асноўныя працы: тыпавыя праекты серыі жылых і грамадскіх будынкаў для будаўніцтва ў БССР, РСФСР, ГДР, МНР, індывідуальных жылых дамоў у Мінску, Магілёве, Полацку, Якуцку, Пакроўску, Мірным Якуцкай АССР, помнікі Ф. Скарыну ў Полацку, У. І. Леніну ў Пінску, праект фізкультурна-аздараўленчага комплексу ў Нароўлі.
Узнагароды
Дзве другія прэміі і дыпломы конкурсу за праект мемарыяльнага комплексу «Брэсцкая крэпасць-герой».
Камберленд (акруга, Мэн)
Акруга Камберленд (Cumberland County) — акруга на паўднёвым захадзе штата Мэн, ЗША. Насельніцтва на 2020 год складала 303,069 чалавек. Акруга з’яўляецца эканамічным і прамысловым цэнтрам Мэна з найбуйнейшым горадам штата Портлендам і яго портам.
Акруга Камберленд была створана ў 1760 годзе з часткі акругі Ёрк правінцыі Масачусетс-Бэй і названа ў гонар Уільяма, герцага Камберленда, сына караля Георга II.
Адміністрацыйны цэнтр акругі — горад Портленд. У горадзе знаходзіцца рэзідэнцыя Універсітэта Паўднёвага Мэна, заснаванага ў 1878 годзе.
Геаграфія
У акрузе Камберленд знаходзіцца самы глыбокі і другі па велічыні вадаём у штаце возера Себага, якое забяспечвае чыстай вадой большую частку акругі. Галоўныя водныя артэрыі — рэкі Фор, Прэзумпскот і Роял. Шлюз Сонга, пабудаваны ў 1830 годзе і адноўлены ў 1911 годзе, злучае возера Себага з возерам Лонг на паўночным захадзе.
Асноўныя гарады: Портленд, Саўт-Портленд, Уэстбрук.
Дэмаграфія
Паводле перапісу 2020 года ў акрузе Камберленд жылі 303,069 чалавек. Гэта самая населеная акруга штата Мэн. Сярэдні ўзрост насельніцтва — 41,8 гадоў. Насельніцтва акругі па ўзроставым дыяпазоне размеркавалася наступным чынам: 18,6 % — жыхары маладзейшыя за 18 гадоў, 62,9 % — ад 18 да 65 гадоў і 18,5 % — ва ўзросце 65 гадоў і старэй.
У 2020 годзе медыяны даход на сям’ю ацэньваўся ў 96,774 $, на хатнюю гаспадарку — у 80,982 $. 7,6 % насельніцтва пражываюць за рысай беднасці. 52.2% маюць вышэйшую адукацыю.
Мікалай Данілавіч Грышчанка
Мікалай Данілавіч Грышчанка ( — ) — старшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).
Біяграфія
Мікалай Грышчанка нарадзіўся ў 1920 годзе на Сахаліне ў вёсцы Андрэе-Іванаўскае (па іншых дадзеных, у вёсцы Анор, цяпер — Смірныхоўская гарадская акруга) ў шматдзетнай сялянскай сям’і. Скончыў сем класаў няпоўнай сярэдняй школы, працаваў у саўгасе. У 1942 годзе Грышчанка быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З мая таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Прымаў удзел у баях на Бранскім і Цэнтральным франтах. Да верасня 1943 года старшы сяржант Мікалай Грышчанка камандаваў мінамётным разлікам 360-га стралковага палка 74-й стралковай дывізіі 13-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.
25 верасня 1943 года ў ходзе баёў на плацдарме на заходнім беразе Дняпра ў раёне вёскі Зарэчча Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР, калі адной з рот палка пачало пагражаць акружэнне, а ў мінамётаў скончыліся боепрыпасы, Грышчанка загадаў адбіваць контратакі перавышаючага па колькасці ворага аўтаматным агнём і гранатамі. У баі атрымаў цяжкае раненне, але поля бою не пакінуў, працягваючы змагацца. Дзякуючы дзеянням разліку Грышчанка стралковае падраздзяленне змагло аднавіць становішча і ўтрымаць плацдарм. У тым баі Грышчанка загінуў. Пахаваны ў вёсцы Зарэчча.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 16 кастрычніка 1943 года за «мужнасць і гераізм, праяўленыя пры фарсіраванні Дняпра і ўтрыманні плацдарма на яго правым беразе» старшы сяржант Мікалай Грышчанка пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Чырвонай Зоркі, медалямі.
Устаноўлены бюсты ў вёсцы Белае і пасёлку Тымоўскае.
Апенькі (Вілейскі раён)
Апе́нькі (, Опеньки) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 47 км на поўнач ад горада Вілейкі, 28 км ад чыгуначнай станцыі Княгінін на лініі Маладзечна — Полацк, за 134 км ад Мінска.
Гісторыя
У 1765 годзе вёска ў Ашмянскім павеце Вялікага Княства Літоўскага, у складзе маёнтка Даўгінава Б. Каменскага.
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Расійскай імперыі. У 1800 годзе ў Вілейскім павеце Мінскай губерні, уласнасць Л. Каменскага, у 1861 годзе ў маёнтку Сасноўшчына Казлоўскага. У 1897 годзе вёска ў Даўгінаўскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні.
З 1921 года вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, належала да гміны Даўгінава Вілейскага павета Віленскага ваяводства.
З лістапада 1939 года ў складзе БССР, з 4 снежня 1939 года ў Вілейскім павеце Вілейскай вобласці, з 15 студзеня 1940 года ў Крывіцкім раёне, з 12 кастрычніка 1940 года ў Даўгінаўскім сельсавеце. У Вялікую Айчынную вайну з чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года акупіраваны нацыстамі. З фронту не вярнуўся 1 жыхар. З 20 верасня 1944 года ў Даўгінаўскім сельсавеце Крывіцкага раёна Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей. У студзені 1950 года створаны калгас імя Катоўскага. З 25 снежня 1962 года ў Вілейскім раёне. Знаходзілася ў складзе саўгаса «Даўгінава», працавалі бібліятэка, магазін.
З 1991 года ў незалежнай Беларусі.
Пакроўска-Холмаўскае сялянскае паўстанне
Перадгісторыя паўстання
Да вясны 1918 года выявілася, што рэвалюцыйныя падзеі 1917 года прывялі да крызісу цэнтральнай харчовай улады, у выніку чаго мясцовыя органы кіравання былі дэзарганізаваны. Дадзеную сітуацыю пагаршала інфляцыя, якое абцяжарвала набыццё сялянамі сельгасінвентара і тавараў паўсядзённага попыту. Сялянскія масы перасталі прадаваць лішкі збожжа на рынку, аддаючы перавагу захоўваць іх замест грошай, якія абясцэньваюцца. Пры урадлівыя рэгіёны Расіі знаходзілася пад акупацыяй кайзераўскай Германіі.
У мае 1918 гады бальшавіцкія ўлады змушаныя былі прадпрымаць экстраныя меры для забеспячэння хлебам гарадоў. 13 мая УЦВК і СНК выдае дэкрэт «Аб прадастаўленні народнаму камісару харчавання надзвычайных паўнамоцтваў па барацьбе з вясковай буржуазіяй, якая хавае хлебныя запасы і спекулюе імі». Гэты дэкрэт прадугледжваў рэпрэсіўныя меры ў адносінах да сялян, якія не заявілі аб наяўнасці лішкаў хлеба. Для гэтага была створана Харчова-рэквізіцыйнае войска Наркампрада РСФСР, якая складаецца з узброеных харчатрадаў. На ўзброеную рэквізіцыю вёска, напоўненая салдатамі, якія вярнуліся з фронту, адказала сур’ёзным супраціўленнем і мноствам паўстанняў. У аснове сялянскіх хваляванняў ляжала не ідэалогія, а рэакцыя на гвалт дзяржаўных органаў, якія адбіралі іх уласнасць.
У 1918 годзе ў Цэнтральнай Расіі сялянскія паўстанні супраць бальшавікоў падтрымлівала буржуазія, белае афіцэрства, спачувальна ставілася духавенства. Гэтыя сацыяльныя групы не бачылі сваёй будучыні ў дзяржаве перамог пралетарыяту. Пакроўска-Холмаўскае паўстанне праходзіла на фоне паўстання левых эсэраў у Маскве, якое распаўсюдзілася на месцы. Левыя эсэры, якія традыцыйна абаранялі інтарэсы сялянскага саслоўя, актыўна ўдзельнічалі ў працэсе паўстання ў Бельскім павеце, пераследуючы мэту захопу органаў кіравання.
Ход паўстання
Паўстанне пачалося пасля таго, як павятовай радай на сялянскі кірмаш у с. Холм-Жыркоў быў пасланы атрад чырвонаармейцаў колькасцю 9 чалавек для збору харчавання. 5 ліпеня, у нядзелю, на кірмашы тры чырвонаармейцы вялі тлумачальныя гутаркі з сялянамі аб харчовых пастановах, неабходнасці здачы хлеба ў грамадскія свіраны для дапамогі галадаючай беднаце.
Мясцовымі жыхарамі чырвонаармейцы былі раззброеныя і збітыя, пасля чаго павятовая рада паслала атрад у 75 чалавек, з двума кулямётамі і на двух аўтамабілях, які быў таксама пабіты. Валасныя сходы прынялі рашэнне аказаць супраціўленне дзеянням павятовага савета, пачалося ўзброенае супрацьстаянне. У паўстанні прымала ўдзел насельніцтва не менш як 11 валасцей, усяго аказалі супраціўленне, паводле даных ВЧК, было да 4 тыс. чалавек пры 5-7 кулямётах, узначалілі ўзброеныя дзеянні паўстаўшых былыя царскія афіцэры, якія пражывалі ў павеце. Паўстанне доўжылася каля двух тыдняў.
19 ліпеня яно было ўжо задушана прыбыўшымі па ўказанні Паўночна-заходняга абкама РКП рэгулярнымі часткамі Чырвонай Арміі пад камандаваннем Смаленскага губернскага камісара Н. І. Крывашэіна. Войскі сцягваліся са Смаленска, Ржэва, Вязьмы, Духаўшчыны, Ярцава. Па ўсіх паўсталых валасцях пракацілася хваля карных акцый.
«Гэта паўстанне вясковых кулакоў на чале з былым афіцэрствам, папамі і іншымі белагвардзейцамі», — ахарактарызаваў яго старшыня Ваенна-рэвалюцыйнага штаба па ліквідацыі паўстання, эмісар аддзела кіравання Аблвыканкамзах З.Эйдэльсан.
Наступствы паўстання
Колькасць загінуўшых як з боку чырвонаармейцаў, так і з боку паўстанцаў невядома. Савецкая гістарычная літаратура адзначала, што па «справе Бельскага паўстання было прыцягнута да адказнасці 388 найбольш актыўных завадатараў, з якіх 45 расстраляныя». Частка з іх была арыштаваная па класавай прыкмеце, як патэнцыйная пагроза савецкай уладзе. У верасні (4 і 17 чысла) 1918, праз 2 месяцы пасля паўстання, былі зроблены расстрэлы арыштаваных, якія прайшлі пасля ўвядзення чырвонага тэрору.
Залаты мільярд
Сяргей Кара-Мурза ў 1999 годзе адзначыў: « Апошнім часам на Захадзе тэрмін „залаты мільярд“ набыў шырокае хаджэнне і стаў азначаць насельніцтва краін „першага свету“, якія ўваходзяць у Арганізацыю эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця ».
Пры гэтым трэба разумець, што тэрмін "краіны першага свету" ў пачатку XXI стагоддзя часта памылкова выкарыстоўваўся для спасылак на эканамічна развітыя краіны, што ўносіць некаторую блытаніну. У АЭСР цяпер уваходзяць Мексіка, Калумбія і Коста-Рыка, якія не адносяцца да развітых краін.
Гнасеалагічна тэрмін «залаты мільярд» зыходзіць з пасылак мальтузіянства, а таксама даклада Рымскага клуба « Ліжы росту » (1972 год). Назва першапачаткова была звязана з сумарнай колькасцю насельніцтва развітых капіталістычных краін: ЗША (311 млн.), Канада (34,3 млн.), Аўстралія (22,6 млн.), краіны Еўрасаюза (28 краін, сумарна 500 млн.), Японія ( 127,4 млн. ), а таксама Ізраіля, Паўднёвай Карэі і перспектывах яе стабілізацыі ў XXI стагоддзі. У XXI стагоддзі, у сувязі з глабалізацыяй і расце сацыяльнай няроўнасцю нават у развітых краінах, усё часцей "залаты мільярд" супастаўляюць з паняццем сусветнай " сярэдні клас ", з праслойкай насельніцтва Зямлі, якая валодае даходамі на ўзроўні "сярэдняга класа" і вышэй.
Нататкі
<references group="" responsive="0">
Меладзэ
Прозвішча Меладзэ маюць:
Валэр’яніўка (Ражышчанскі раён)
Валэр’яніўка (Валер'я́нівка) — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Паўночна-Асецінская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка
Паўночна-Асецінская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка, Паўночная Асеція (Цæгат Ирыстоны Автономон Советон Социалистон Республикæ, Цæгат Ирыстон) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка РСФСР, якая існавала з 1936 па 1993 год.
Сталіца — горад Арджанікідзэ.
Рэцэпт
Рэцэпт (ад receptum — узятае, прынятае, ад recipio — прымаю, атрымліваю) — пісьмовае распараджэнне ўрача аптэцы аб прыгатаванні і водпуску лекаў, якое таксама ўтрымлівае ўказанні, як імі карыстацца. Рэцэпт складаюць па вызначанай форме і правілам. Просты рэцэпт — рэцэпт, выпісаны на адно лекавае рэчыва, складаны — калі лекі складаюцца з дзвюх і больш інгрэдыентаў. Рэцэпт з'яўляецца юрыдычным дакументам, бо дазваляе праверыць правільнасць выраба лекаў.
У старажытнасці на латыні рэцэпты зваліся Formula remediorum (remedium - лекавы сродак) ці Formula medicinalis.
Марсіянская навуковая лабараторыя
Марсіянская навуковая лабараторыя (МНЛ) (Mars Science Laboratory, скар. MSL), «Марс саенс лэбаратары» — місія НАСА, падчас выканання якой на Марс быў паспяхова дастаўлены і эксплуатуецца марсаход трэцяга пакалення «К’юрыёсіці» (Curiosity, МФА:  — цікаўнасць, дапытлівасць ). Марсаход уяўляе сабой аўтаномную хімічную лабараторыю ў некалькі разоў большую і цяжэйшую за папярэднія марсаходы «Спірыт» і «Апарцьюніці». Апарат павінен будзе за некалькі месяцаў прайсці ад 5 да 20 кіламетраў і правесці паўнавартасны аналіз марсіянскіх глеб і кампанентаў атмасферы. Для выканання кантралюемай і больш дакладнай пасадкі выкарыстоўваліся дапаможныя ракетныя рухавікі.
Запуск «К’юрыёсіці» да Марса адбыўся 26 лістапада 2011 года, мяккая пасадка на паверхню Марса — 6 жніўня 2012 года. Меркаваны тэрмін службы на Марсе — адзін марсіянскі год (686 зямных сутак).
MSL — частка доўгачасовай праграмы НАСА па даследаванні Марса рабатызаванымі зондамі Mars Exploration Program. У праекце апроч НАСА ўдзельнічаюць таксама Каліфарнійскі тэхналагічны інстытут і Лабараторыя рэактыўнага руху. Кіраўнік праекта — Дуг Мак-Кістыян (Doug McCuistion), супрацоўнік НАСА з аддзела вывучэнні іншых планет. Агульны кошт праекта MSL складае прыкладна 2,5 мільярда долараў.
Спецыялісты амерыканскага касмічнага агенцтва НАСА вырашылі адправіць марсаход у кратар Гейла. У велізарнай варонцы добра праглядаюцца глыбінныя слаі марсіянскага грунту, якія раскрываюць геалагічную гісторыю чырвонай планеты.
Назва «К’юрыёсіці» было выбрана ў 2009 годзе сярод варыянтаў, прапанаваных школьнікамі, шляхам галасавання ў сетцы Інтэрнэт. Сярод іншых варыянтаў былі Adventure («Прыгода»), Amelia, Journey («Падарожжа»), Perception («Успрыманне»), Pursuit («Імкненне»), Sunrise («Узыход»), Vision («Бачанне»), Wonder («Цуд»).