cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Васіль Іванавіч Матэвушаў
Біяграфія
Пасля завяршэння княжацкай школы Васіль паступіў вучыцца ў Гомельскую чыгуначную школу, з якой быў вымушаны сысці якой правучыўся па стане здароўя ў 1933 годзе. Але адразу ў тым жа годзе паступіў на літаратурна-лінгвістычны факультэт Магілёўскага педінстытута. Па першым часе з-за грашовай нястачы і немагчымасці здымаць кватэру ў горадзе прыходзілася хадзіць пехатою на заняткі з Княжыцаў у Магілёў. З часам студэнта Матэвушава прытуліла адна магілёўская яўрэйская сям’я Ізраіля Маісеевіча Ціркельтаў, якая жыла на Малой Грамадзянскай вуліцы.
Знаёмства з беларускай, рускай і сусветнай літаратурай, захапляльныя лекцыі беларускага паэта — перакладчыка Юркі Гаўрука, бурнае жыццё інстытуцкага літаратурнага аб’яднання, у якім удзельнічалі Уладзімір Агіевіч, Змітрок Палітыка, моцна паўплывалі на творчую працу маладога паэта, і ён стаў больш смела і ўпэўнена дасылаць свае вершы ў рэспубліканскія выданні і ў абласную газету «Камунар Магілёўшчыны» пад псеўданімам Васіль Нёман.
Пасля сканчэння інстытута ў 1937 годзе, выкладаў у 1937—1939 гадах беларускую мову і літаратуру ў Обальскай СШ на Віцебшчыне.
У 1939 годзе прызваны ў Чырвоную Армію. Служыў пасадзе палітрука роты ў Яраслаўскім чыгуначным маставым палку, які ў час савецка-фінляндскай вайны рэстаўрыраваў Паўночную чыгунку. З 1940 года працаваў у Малдове на аднаўленні моста цераз Днестр, дзе яго застала Вялікая Айчынная вайна. У канцы 1941 года яго накіравалі служыць выкладчыкам курсаў ваентэхнікаў артылерыйскай базы № 25 горада Омска. З 1942 па 1943 ён курсант курсаў ваентэхнікаў, з 1943 па 1946 — тэхнік-лейтэнант. У час вайны ў 1943 годзе ўступіў у шэрагі КПСС.
Пасля дэмабілізацыі ў 1946 годзе працаваў выкладчыкам Омскага фінансавага тэхнікума. У Омску пазнаёміўся са сваёй будучай жонкай Тамарай Аляксандраўнай. Неўзабаве ў маладой сям’і нарадзілася дачка Наталля.
Вярнуўся на радзіму. У 1948—1951 гадах загадваў аддзелам культуры і быту магілёўскай абласной газеты «За Радзіму», затым — на розных пасадах у газеце «Магілёўская праўда».
За час жыцця ў Магілёве давялося тройчы змяніць свай адрас. Спачатку жыла сям’я па адрасе завулак Чкалава, 29, затым на Бурдэнкі, 24, і толькі да 50-годдзя Васілю Матэвушаву ўдалося атрымаць кватэру на праспекце Міру, гасцямі ў якой часам былі такія вядомыя паэты, як Анатоль Вялюгін, Артур Вольскі, калегі па працы ў газеце, пісьменнікі Магілёўшчыны, сябры і паплечнікі Я. Усікаў, І. Аношкін, С. Гаўрусёў, П. Шасцерыкоў, М. Хведаровіч.
Член СП Беларусі з 1948 года. Сакратар Магілёўскага абласнога аддзялення СП Беларусі (1971—1974).
Памёр года. Пахаваны на Польскіх могілках у Магілёве.
Творчасць
Знешне някідкая паэзія В. Матэвушава раскрывае ўнутраную прыгажосць чалавека, хараство роднага Прыдняпроўскага краю. Беларуская прырода, роднае Прыдняпроў’е былі тэмай творчасці паэта. Як адзначаў Васіль Карпечанка, ні водны пісьменнік Магілёўшчыны не здолеў так апець родны Прыдняпроўскі край, як Васіль Матэвушаў.
Узнагароды
Узнагароджаны медалямі «За перамогу над Германіяй», «За перамогу над Японіяй».
Асоба
Як згадвае дачка паэта Наталля Васільеўна, у сям’і панаваў культ паэта Янкі Купалы. Яго бясконца перачытвалі і завучвалі і бацька, і маці, якая ўсё жыццё працавала выкладчыцай у магілёўскай школе № 4. Пра захапленне песняром ведалі сябры і калегі, і таму ў сям’і былі дужа радыя, калі гаспадару на 50 гадоў Саюз пісьменнікаў Беларусі падараваў невялічкі, але вельмі прыгожы бюст Янкі Купалы.
Знаёмыя падкрэслівалі яго сумленнасць, шчырасць, працаздольнасць, адкрытасць і таварыскасць. Як адзначаў Народны паэт Беларусі Ніл Гілевіч, гэта быў паэт таленавіты і вельмі, вельмі, сціплы.
Плошча Арджанікідзэ (Магілёў)
Плошча Арджанікідзэ (площадь Орджоникидзе) — плошча ў цэнтральнай частцы Магілёва, у Ленінскім раёне. Ад плошчы пачынаюцца вуліцы Піянерская, Карла Маркса, Камсамольская, Болдзіна, Архірэйскі Вал Каніскага, Дняпроўскі спуск.
Архітэктура
Плошча трохвугольная ў плане. З боку вуліцы Камсамольскай у будынку былога рэальнага вучылішча (1885) размешчаны Сацыяльна-гуманітарны каледж, на рагу вуліц Піянерскай і Камсамольскай - 11-павярховы будынак інтэрната №4 МДУ імя А. А. Куляшова (1987), на рагу вуліц Болдзіна і Архірэйскага Вала Каніскага — 4-павярховы будынак будаўнічага трэста №12. Да плошчы, паміж вуліцамі Камсамольскай і Болдзіна, прымыкае невялікі сквер, за якім размешчаны будынак Магілёўскага філіяла БІП. З паўднёвага ўсходу - панарама Дняпра. У цэнтры плошчы ў савецкія часы быў разбіты кветкавы газон.
Гарычка крыжападобная
Гарачаўка крыжападобная ці Гарычка крыжападобная, Таўстушка , Саколлі пералёт , Сакаліны пералёт (Gentiana cruciata) — від кветкавых раслін роду  сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна, вышынёй 20—50 см, з тоўстым, скарочаным, бураватым карэнішчам. Мае некалькі ўзыходных, густа пакрытых лісцем, сцёблаў. Сцябловыя лісты падоўжаныя, супратыўные сядзячыя. Лісце ланцэтападобнае або авальнае, цёмна-зялёнае, бліскучае, з выразнымі жылкамі. Кветкі сабраны пучкамі ў пазухах верхняга лісця; вяночак унутры сіні, звонку шэра-зялёны. Плод — шматнасенная каробачка. Цвіце ў чэрвені—жніўні, пладаносіць у жніўні—верасні. Размнажаецца насеннем.
Расце адзінкавымі экземплярамі і невялікімі групамі на ўзлесках, лугах, сярод зараснікаў хмызнякоў.
Арэал
Сярэдняя і Атлантычная Еўропа, Міжземнамор’е, Малая Азія, Каўказ, цэнтральныя і паўднёвыя раёны Усходняй Еўропы, Сярэдняя Азія. На тэрыторыі Беларусі трапляецца пераважна ў паўночнай і ўсходняй частках. У Расіі расце ў Заходняй Сібіры.
Выкарыстанне
У медыцыне выкарыстоўваецца як сродак, які узбуджае апетыт і паляпшае страваванне, а таксама ў выпадках засмучэння стрававання, якія суправаджаюцца і  з’явамі. Гарачаўка валодае гаючымі ўласцівасцямі — выкарыстоўваецца пры гастрытах, калітах, захворваннях печані, анеміі.
Дэкаратыўная расліна.
NGC 6076-2
NGC 6076-2 (іншыя абазначэнні — UGC 10253, MCG 5-38-23, ZWG 167.34, PGC 200331) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Паўночная Карона.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Радзіма (Дзяржынскі раён)
Радзі́ма (, Радима) (да 30 ліпеня 1964 года Самаду́раўшчына ) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабрынёўскага сельсавета.
Гісторыя
Да 1964 года вёска мела назву Самадураўшчына.
Паслядоўнасць Хабла
Паслядоўнасць Хабла — класіфікацыя галактык, прапанаваная ў 1936 Эдвінам Хаблам. З тых часоў прапанаваны больш падрабязныя класіфікацыі, але класіфікацыя Хабла ўсё яшчэ актуальная.
Сам Хабл лічыў гэту паслядоўнасць эвалюцыйнай. Па яго меркаванні эвалюцыя адбывалася ад эліптычных да спіральных галактык. З тых часоў эліптычныя галактыкі завуць раннім класам, а спіральныя — познім.
Часам схему, намаляваную на малюнку, завуць «камертонам Хабла».
Гісторыя
Паслядоўнасць Хабла была прапанавана Эдвінам Хаблам у 1926 годзе, і мадыфікавана ім жа ў 1936 годзе. У 1936 годзе быў дададзены клас лінзападобных галактык.
Руйна (Італія)
Руйна (Ruino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 760 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 35 чал./км². Займае плошчу 21 км². Паштовы індэкс — 27040. Тэлефонны код — 0385.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Сядзіба Незабытоўскіх (Вялікая Сваротва)
Гісторыя
Паводле асобных крыніц, сядзіба ў XVIII ст. належала Юдзіцкім, старадаўняму беларускаму роду, які яшчэ ў другой палове XVI ст. атрымаў ад караля Жыгімонта ІІ Аўгуста вялікія надзелы зямлі ў Менскім ваяводстве і асеў там назаўжды.
Архітэктура
Палацава-паркавы ансамбль уключаў палац, флігель, гаспадарчыя пабудовы, парк з элементамі рэгулярнай і пейзажнай планіроўкі, аранжарэю, альтанкі, каналы, масткі і інш.
Цэнтральная частка ансамбля — двухпавярховы прамавугольны ў плане мураваны палац, выкананы ў стылі ампір. Будынак быў накрыты вальмавым дахам, над якім узвышаўся прамавугольны ў плане бельведэр (пляцоўка зверху будынка для агляду наваколля). Сцены першага паверха былі аздоблены рустам, цэнтральную частку галоўнага фасада вылучаў неглыбокі рызаліт з параднай лесвіцай і парталам увахода, завершаным плоскім сандрыкам. Паводле акварэлі Напалеона Орды, справа ад палаца размяшчаўся мураваны двухпавярховы прамавугольны ў плане флігель пад вальмавым дахам. Паміж палацам, флігелем і аранжарэяй месціўся адкрыты вялікі газон. З астатніх трох бакоў усе будынкі рэзідэнцыі ахінаў вялікі пейзажны парк, рэшткі якога захаваліся да сённяшняга часу.
Захавалася двухузроўневая галубятня, размешчаная ў паўночнай частцы комплексу, падмуркі і сцены палаца, падмуркі і сцены гаспадарчых пабудоў. У паўночна-заходняй частцы парку каля падмурка капліцы знаходзіцца пахаванне нямецкіх салдатаў 1915 года.
Парк
У сядзібу з боку Малой Сваротвы вядзе доўгая алея з дуба чарэшчатага.
Плошча парку — 7 га. Вышыня над узроўнем мора — 190—200 м з паніжэннем з поўначы на поўдзень, да рэчышча ракі Сваротвы. Парк складаецца з некалькіх элементаў. Тэрасу з паўднёва-ўсходняга і паўднёвага боку, звернутага да ракі, атачае паласа насаджэнняў бэзу, у якую ўключана некалькі дрэў, у тым ліку лістоўніца еўрапейская. Паміж тэрасай і ракой у наш час знаходзіцца разнатраўны луг, які, паводле меркавання А. Т. Федарука, раней з’яўляўся кветнікам.
З заходняй часткі да тэрасы прылягае валападобнае ўзвышэнне з падмуркам будовы з бутавага каменя. Меркавана на ўзвышэнні знаходзіўся назіральны пункт. Зыходзячы з акварэлі Н. Орды і фотаздымкаў, узнікае спрэчная сітуацыя наконт размяшчэння ці прызначэння асобных пабудоў у складзе сядзібы. Неабходна адзначыць, што гістарычная змена сядзібных пабудоў не ўплывала на кампазіцыю парку.
Біяразнастайнасць
У парку зафіксавана 132 віды раслін, з іх 93 віды травяністых раслін і 39 відаў дрэў і кустоў. Па разнастайнасці відаў сярод вывучаных экасістэм займае другое месца ў раёне. Сярод травяністых раслін па колькасці відаў дамінуе сямейства складанакветных — 20 відаў. Пераважнымі дрэвавымі пародамі ў лясным масіве з’яўляюцца клён платанападобны і граб. Падлесак прадстаўлены дзікарослымі відамі: ляшчынай звычайнай, брызглінай звычайнай і бародаўчатай, бузіной чорнай і чырвонай, бружмелем лясным, калінай звычайнай і снежнаягаднікам прырэчным.
У парку зафіксаваны 227 відаў жывёл, з іх 186 відаў беспазваночных і 41 від пазваночных. Па разнастайнасці відаў жывёл сярод вывучаных экасістэм сядзіб раёна займае пятае месца. З беспазваночных па колькасці відаў дамінуюць насякомыя — 169 відаў. Найбольш шматлікімі сярод іх з’яўляюцца цвердакрылыя і паўцвердакрылыя (108 і 24 віды адпаведна). Лідыруе па колькасці відаў сярод жукоў сямейства  — 26 відаў. Пазваночныя ў экасістэме парку прадстаўлены галоўным чынам птушкамі — 29 відаў, з якіх на гнездаванні адзначаны 16 відаў. Земнаводных зафіксавана 4 віды і па адным відзе паўзуноў і сысуноў. Уяўляе цікавасць знаходжанне ў парку, унесенага ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь.
Карсіканцы
Карсіка́нцы (саманазва Corsi) — карэннае насельніцтва Корсіка. Жывуць у Францыі і Італіі. У выніку эміграцыі ў ЗША склалася абшчына выхадцаў з Корсікі, якая перавышае іх агульную колькасць у Еўропе. Усяго ў свеце жыве 162 тыс. карсіканцаў (2012 г.).
Паходжанне і гісторыя
У неаліце Корсіку засялілі плямёны корсаў, што прыйшлі хутчэй за ўсё з Пірэнейскага паўвострава. Некаторыя падабенствы археалагічных знаходак вымусілі некаторых вучоных сцвярджаць, што мясцовая неалітычная культура паходзіць з Малой Азіі. Сучасныя генетычныя даследаванні часткова пацвярджаюць першую гіпотэзу. Было вызначана, што карсіканцы генетычна блізкія да насельніцтва суседняй Сардзініі і Іспаніі. У спадчыну ад старажытных корсаў захаваліся мегаліты.
Раманізацыя карсіканцаў, відавочна, адбылася ўжо ў часы панавання Старажытнага Рыма. У 1077 г. Корсіка трапіла пад пратэктарат Папы Рымскага. У 1080 г. востраў быў перададзены пад кіраванне адміністрацыі Пізы. Уплыў на мясцовае насельніцтва з боку Пізы і Тасканы прасочваецца ў развіцці карсіканскай мовы, блізкай да тасканскага дыялекту італьянскай мовы. Аднак кантролю над Корсікай дамагалася таксама Генуэзская рэспубліка. Генуя здолела далучыць яе да сябе ў 1282 г. Генуэзцы перасялялі на Корсіку выхадцаў з Паўночнай Італіі.
У 1729 г. пачалася ўзброеная барацьба карсіканцаў за незалежнасць. У 1755 г. была абвешчана Карсіканская рэспубліка, прынята адна з першых у свеце Канстытуцый. У 1768 г. Генуя прадала свае правы на Косіку Францыі. Уварванне французскіх войск выклікала паўстанне карсіканцаў, аднак яны пацярпелі паражэнне. У 1770 г., каб прадухіліць уварванне Вялікабрытаніі, да якой паўстанцы звярнуліся за дапамогай, Францыя афіцыйна ўключыла востраў у свой склад. У 1793 - 1796 гг. карсіканцы зноў дамагліся незалежнасці. Было абвешчана Карсіканскае каралеўства, што знаходзілася ў цесным палітычным саюзе з Вялікабрытаніяй, але рэспубліканская Францыя здолела вярнуць сваё валоданне. У XIX - сярэдзіне XX стст. прэтэнзіі на Корсіку высоўвала Італія. У другой палове XX ст. карсіканцы распачалі ўзброены рух за незалежнасць, аднак ён абмежаваны тэрарыстычнай дзейнасцю.
Традыцыйная культура
Традыцыйнымі гаспадарчымі заняткамі карсіканцаў здаўна з'яўляліся жывёлагадоўля, земляробства, рамяство, розныя промыслы, звязаныя з морам. Жывёлагадоўля пераважна адгонная, разводзяць авечак, кароў і коз. З казінага малака вырабляюць вядомы карсіканскі сыр брочыа. Вырошчваюць жыта, ячмень, кукурузу, гародніну. На ўзбярэжжы трымаюць сады і вінаграднікі. У мясцовай кулінарыі важнае месца займае каштан, з якога пякуць хлеб, і рыбныя прадукты. Нават у сярэднявеччы значная частка харчу завозілася звонку, але каштаны і рыба з'яўляліся найбольш даступнымі. Іх ужывалі бедныя і багатыя астравіцяне.
Асноўнай сацыяльнай адзінкай у мінулым былі пашыраныя патрыярхальныя сем'і, практыкавалася міжсямейная помста вендэта. Апошняя была забаронена толькі ў сярэдзіне XVIII ст. Шчыльныя сувязі паміж сваякамі назіраюцца і ў нашы дні. У немалой ступені гуртаванню родзічаў спрыяе развітая пахавальная абраднасць. Смерць сваяка патрабуе абавязковай прысутнасці нават для тых, хто жыве далёка ад Корсікі. Жанчыны аплакваюць нябожчыка. У фальклоры нават распаўсюджаны асобны пахавальны тып жаночых жалобных песень вачэры. На могілкі памерлага суправаджаюць толькі мужчыны. Хаваюць у сямейным склепе. Асобных долаў на карсіканскіх могілках няма.
На Корсіке здаўна вядомы паэтычныя спаборніцтвы, якія арганізоўваліся падчас ярмарак. Палітычная барацьба на востраве суправаджаецца сачыненнем жартоўных куплетаў, накіраваных супраць суперніка.
Рэлігія
Веруючыя карсіканцы — пераважна каталікі. Кожны населены пункт мае свайго святога заступніка, у гонар якога штогод праводзіцца свята. Яно суправаджаецца ганаровым шэсцем.
Танат (Усходне-Казахстанская вобласць)
Танат — сяло ва Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад гарадской адміністрацыі Семея. Адміністрацыйны цэнтр Танацкай сельскай акругі. Код КАТА — 632861100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 123 чалавекі (63 мужчыны і 60 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 155 чалавек (73 мужчыны і 82 жанчыны).
Штурм авіябазы Таншанят
Штурм авіябазы Таншанят — бамбардзіроўка ключавой авіябазы ВПС Паўднёвага В’етнама і наступны яе захоп разам з авіятэхнікай. Гэта бітва стала апошняй перад узяццем Сайгона.
Федэрацыя функцыянальнага мнагабор’я
Федэра'цыя функцыяна'льнага мнагабо'р’я — беларуская спартыўная арганізацыя, мэтамі дзейнасці якой з’яўляюцца развіццё, правядзенне фізкультурна-аздараўленчай і спартыўна-масавай працы, арганізацыя і правядзенне спартыўных мерапрыемстваў грамадскага аб’яднання «Федэрацыя функцыянальнага мнагабор’я», у тым ліку спартыўная падрыхтоўка спартсменаў арганізацыі і іх прадстаўленне ад свайго імя на спартыўных спаборніцтвах па функцыянальнаму мнагабор’ю. .
Штурм авіябазы Таншанят
Паветраны налёт
28 красавіка 1975 года ВПС Паўночнага В’етнама ў складзе пяці трафейных штурмавікоў A-37 Dragonfly нанеслі ўдар па авіябазе. Ім на перахоп былі падняты паўднёвав’етнамскія знішчальнікі F-5 Tiger II. Паўночнав’етнамскім самалётам атрымалася прарвацца да авіябазы, дзе яны спачатку скінулі бомбы, а потым расстралялі авіятэхніку з гармат. Паўднёвав’етнамскія знішчальнікі з імі нічога не змаглі зрабіць, пры тым па меншай меры 3 «Тыгра» было расстраляна на зямлі.
Усяго ў выніку ўдару па амерыканскіх даных (Desert Sun) было знішчана 11 самалётаў (4 C-119, 3 F-5, 3 C-47 і 1 DC-3), па паўночнав’етнамскіх даных, знішчана 24 самалёта і каля 200 паўднёвав’етнамскіх салдат было забіта.
Наземны штурм
Пасля налёту авіяцыі Таншанят пачаў абстрэльвацца наступаўшымі паўночнав’етнамскімі танкамі і артылерыяй. Падчас гэтых абстрэлаў быў знішчаны амерыканскі C-130 і забіты два амерыканскія марпехі. 3 паўднёвав’етнамскіх самалёта, узляцелых для адлюстравання наземных нападаў, былі збіты з ПЗРК «Страла-2». Адзін самалёт C-7 Caribou разбіўся пры спробе ўзляцець для эвакуацыі, пры гэтым аэрадромныя службы не сталі тушыць самалёт і правяраць ці застаўся хто небудзь у жывых.
Трафеі
Уся ацалелая пасля абстрэлаў тэхніка была захоплена паўночнав’етнамцамі.
Рычард Хендэрсан
Адукацыя
Хендэрсан атрымаў адукацыю ў пачатковай школе Ньюкаслтана, сярэдняй школе Хавік і сярэдняй школе Борамюра. Ён працягваў вывучаць фізіку ў Эдынбургскім універсітэце, атрымаўшы ступень бакалаўра фізікі з адзнакай 1-га класа ў 1966 годзе. Затым ён пачаў навучанне ў аспірантуры ў каледжы Корпус-Крысці ў Кембрыджы і атрымаў ступень доктара навук у Кембрыджскім універсітэце ў 1969 годзе.
Кар’ера і даследаванні
Хендэрсан працаваў над структурай і механізмам хіматрыпсіна для сваёй доктарскай ступені пад кіраўніцтвам Дэвіда Мервіна Блоў у Лабараторыі малекулярнай біялогіі Савета медыцынскіх даследаванняў. Яго цікавасць да мембранных бялкоў прывяла да таго, што ён працаваў над вольтанакіраванымі натрыевымі каналамі ў якасці аспіранта ў Ельскім універсітэце. Вярнуўшыся ў лабараторыю малекулярнай біялогіі Савета медыцынскіх даследаванняў ў 1975 годзе, Хендэрсан працаваў з Найджэлам Анвінам над вывучэннем структуры мембраннага бялку бактэрыярадапсіна з дапамогай электроннай мікраскапіі. Асноўная праца ў Nature Хендэрсана і Анвіна (1975) заснавала структурную мадэль з нізкім раздзяленнем для бактэрыярадапсін, якая паказвае, што бялок складаецца з сямі трансмембранных спіраляў. Гэтая праца была важная па шэрагу прычын, не апошняй з якіх было тое, што яна паказала, што мембранныя бялкі маюць добра акрэсленыя структуры і што могуць узнікаць трансмембранныя альфа-спіралі. Пасля 1975 года Хендэрсан працягваў працу над структурай бактэрыярадапсіна без Анвіна. У 1990 годзе Хендэрсан апублікаваў атамную мадэль бактэрыярадапсіна з дапамогай электроннай крышталаграфіі ў Journal of Molecular Biology. Гэтая мадэль была другой у гісторыі атамнай мадэллю мембраннага бялку. Метады, распрацаваныя Хендэрсанам для электроннай крышталаграфіі, выкарыстоўваюцца да гэтага часу.
Разам з Крысам Тэйтам Хендэрсан дапамог распрацаваць канфармацыйную тэрмастабілізацыю: метад, які дазваляе зрабіць любы бялок больш стабільным, захоўваючы пры гэтым абраную цікавую канфармацыю. Гэты метад быў вырашальным для крышталізацыі і вырашэння структур некалькіх рэцэптараў, спалучаных з G бялком (GPCR). З дапамогай дабрачыннай арганізацыі LifeArc, Хендэрсан і Тэйт заснавалі старт-ап кампанію пры Савеце медыцынскіх даследаванняў, Heptares Therapeutics Ltd (HTL) у 2007 годзе. HTL працягвае распрацоўваць новыя лекі, накіраваныя на важныя з медыцынскай пункту гледжання GPCR, звязаныя з шырокім спектрам захворванняў чалавека.
У апошнія некалькі гадоў Хендэрсан вярнуўся да практычных даследаванняў, прысвечаных электроннай мікраскапіі адной часціцы. Будучы адным з першых прыхільнікаў ідэі, што электронная мікраскапія адной часціцы здольная вызначаць мадэлі атамнага раздзялення бялкоў, тлумачыцца ў артыкуле 1995 года ў Quarterly Reviews of Biophysics. Хендэрсан імкнецца атрымаць магчымасць рэгулярна атрымліваць атамныя структуры без крышталяў. Ён зрабіў значны ўклад у шматлікія падыходы, якія выкарыстоўваюцца ў электроннай мікраскапіі адной часціцы, у тым ліку ініцыятар у распрацоўцы прамых дэтэктараў электронаў, якія дазволілі крыяэлектроннай мікраскапіі адной часціцы дасягнуць сваіх мэтаў.
Вучні
Нягледзячы на тое, што Хендэрсан звычайна працаваў самастойна, ён падрыхтаваў шэраг навукоўцаў, якія пайшлі на самастойную даследчую кар’еру. Сюды уваходзяць:
Іншыя пасады
Хендэрсан працаваў у Лабараторыі малекулярнай біялогіі Савета медыцынскіх даследаванняў (MRC LMB) у Кембрыджы з 1973 года і быў яе дырэктарам з 1996 па 2006 год. Вясной 1993 года ён таксама быў запрошаным прафесарам Інстытута Мілера Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Берклі. У цяперашні час  ментар па настаўніцкай схеме Акадэміі медыцынскіх навук. За межамі акадэмічных колаў ён пералічвае свае інтарэсы, як хадзіць па горах у Шатландыі, катацца на байдарках і піць добрае віно.
Інстытут сучасных ведаў імя А. М. Шырокава
Гісторыя
У 1994 годзе навучальная ўстанова перайменавана ў «Недзяржаўны інстытут сучасных ведаў».
У 2004 годзе пераназваны ў Прыватную ўстанову адукацыі «Інстытут сучасных ведаў імя А. М. Шырокава» ў гонар свайго заснавальніка. Да 2005 года дзейнічалі філіялы ІСВ у гарадах Гродна, Віцебск і Брэст, якія былі закрыты Мінадукацыяй РБ як неадпавядаючыя патрабаванням.
Структура
Таксама дзейнічае бібліятэка і савет інстытута.
Макс Тэйлер
Макс Тэйлер (Max Theiler, 30 студзеня 1899, Прэторыя, Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка — 11 жніўня 1972, Нью-Хейвен, штат Канектыкут, ЗША) — амерыканскі вірусолаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1951 годзе за даследаванні віруса жоўтай ліхаманкі і стварэнне двух спецыфічных вакцын для імунізацыі чалавека супраць гэтай хваробы.
Біяграфія
У 1917—1918 годзе вывучаў медыцыну ў Кейптаўнскім універсітэце, у 1922 годзе ўдасканальваўся ў Лондане. З 1951 года кіраўнік лабараторый аддзела медыцыны і аховы здароўя Ракфелераўскага фонду (Нью-Ёрк) і адначасова (з 1964 года) прафесар медыцынскай школы Ельскага ўніверсітэта.
Асноўныя працы
Асноўныя працы па вывучэнні этыялогіі амёбнай дызентэрыі, лептаспірозаў, японскага энцэфаліту, малпавага энцэфаламіеліта і інш.
Куршскі заліў
У заліў упадае шмат рэк, найбуйнейшая з іх — Нёман. Агульны гадавы сцёк рэк у заліў складае 25,1 км³, з іх на Нёман прыпадае 21,0 км³. З ападкамі заліў штогод атрымлівае 1,0 км³, з выпарэннем губляе 0,5 км³. Такім чынам, штогод аб'ём вады, якую атрымлівае заліў, перавышае яго ўласны аб'ём у чатыры разы, а ўзровень заліва перавышае ўзровень мора на 12-15 см. Розніца аб'ёму вады праз праліў выцякае ў мора. Таму вада ў заліве практычна прэсная (салёнасць вады не перавышае 8 праміле).
Берагі заліва (акрамя Куршскай касы) нізінныя, у Слаўскім раёне Калінінградскай вобласці берагі размешчаны ніжэй за ўзровень заліва і адгароджаны ад яго дамбамі, утварачы польдары.
Вялікая колькасць (140 тыс. асобін) вадаплаўных птушак: розныя віды гусяў, качак і лысух, паляванне на якіх асабліва папулярнае ў Калінінградскай вобласці. Штогод адстрэльваецца да 40 тыс. асобін.
NGC 6077
NGC 6077 (іншыя абазначэнні — UGC 10254, MCG 5-38-24, ZWG 167.35, NPM1G +27.0518, PGC 57408) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Паўночная Карона.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Трыльён
Трыльён — натуральны лік, які абазначаецца адзінкай з:
Шацк (курганны могільнік)
Шацк — курган каля Шацка Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
Апісанне
Мясцовая назва - Французская магіла.
За 4 км на ўсход ад вёскі, у лесе. Вышыня 1,8 м, дыяметр 10 м.
Даследаванні
Выявіў у 1930 г. А.Рынейскі, абследвала ў 1985 г. Т.С. Бубенька.
Беларуская федэрацыя скандынаўскай хадзьбы
Федэра'цыя скандына'ўскай хадзьбы' — беларуская спартыўная арганізацыя, якая займаецца развіццём у Беларусі. .
Турын (курганныя могільнікі)
Белькавічы — курганны каля Турына Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
Апісанне
За 2.5 км на паўночны ўсход ад вёскі, на левым беразе р. Свіслач, у лесе. Вышыня 1,1 м. дыяметр 5 м. Здзірванеў і зарос лесам, у цэнтры кургана вялікая яма.
Даследаванні
Вядома з 1924 г. Абследавалі ў 1963 г. Ю.І. Драгун, у 1985 г. Т.С. Бубенька.
Апісанне
За 3 км на паўночны ўсход ад вёскі, на левым беразе р. Лужыца, у лесе. Вышыня 1,6 м, дыяметр 8 м. У цэнтры насыпу вялікая яма.
Даследаванні
Выяўлены ў 1924 г., абследавалі ў 1963 г. Ю.І. Драгун, у 1985 г. Т.С. Бубенька.
NGC 6078
NGC 6078 (іншыя абазначэнні — MCG 2-41-17, ZWG 79.76, NPM1G +14.0442, PGC 57460) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сацыялістык Казахстан (Усходне-Казахстанская вобласць)
Сацыялістык Казахстан — сяло ва Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад гарадской адміністрацыі Семея. Уваходзіць у склад Танацкай сельскай акругі. Код КАТА — 632861500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 248 чалавек (122 мужчыны і 126 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 91 чалавек (54 мужчыны і 37 жанчын).
Ілья Мікалаевіч Шаламіцкі
Ілья Мікалаевіч Шаламіцкі (нар., Мінск, Беларусь) — беларускі кёрлінгіст і тэнісіст. Майстар спорту Беларусі.
Кар’ера
Займаецца кёрлінгам з 2001 года, гуляе на пазіцыі чацвёртага. Член нацыянальнай мужчынскай, змяшанай парнай і змяшанай зборных камандаў Беларусі.
Таксама прафесійна гуляе ў тэніс. Прафесійны трэнер па тэнісе.
Дасягненні
Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных каманд
Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных пар
Адкрыты Кубак Беларусі па кёрлінгу
Субдамінанта
Субдаміна́нта (sousdominante, ад sub — «пад» + dominans — «які пануе») у тэорыі музыкі — чацвёртая ступень мажорнага і мінорнага ладавых гукарадаў. Субдамінантай таксама называюць трохгучанне, пабудаванае на чацвёртай ступені. Субдамінанта — адна з трох асноўных (побач з тонікай і дамінантай) танальных функцый. У аналітычнай разметцы пазначаецца рымскай лічбай IV або лацінскай літарай S.
Кароткая характарыстыка
Тэрмін «субдамінанта» як парны да тэрміна «дамінанта» прапанаваў Ж. Ф. Рамо, у трактаце «Новая сістэма тэарэтычнай музыкі» (Nouveau système de musique théorique, 1726). Пад гэтымі словамі ён разумеў не танальныя функцыі, а гукі ад любой ступені гукараду, размешчаныя на квінту ўверх ад бягучага (дамінанта) або на квінту ўніз ад бягучага (субдамінанта) ; тэрмін «субдамінанта» Рамо таксама распаўсюдзіў на трохгучанне, пабудаванае на «субдамінантавай» ступені. Таксама Рамо апісаў субдамінантавы плагальны зварот (пад назвай «недасканалай кадэнцыі») і дамінантавы аўтэнтычны зварот (пад назвай «дасканалай кадэнцыі») як найбольш тыповыя акордавыя звароты танальнае музыкі.
Паняцце субдамінанты як танальнай функцыі, а таксама пазначэнне S для яе, увёў Г. Рыман. У найпозняй тэорыі музыкі трохгучанні і сэптакорды II і VI ступеней і іх звароты былі ўключаны ў так званую «субдамінантавую групу». Тыповыя субдамінанты — секстакорд II ступені (субдамінанта з секстай замест квінты), квінтсекстакорд II ступені (субдамінанта з дададзенай секстай — гэты акорд Рамо назваў, гэта значыць дададзеная секста), неапалітанскі секстакорд (мінорная субдамінанта з паніжанай секстай замест квінты) і інш. Прычына гэтага складаецца ў тым, што найбольш характэрнай прыкметай субдамінантавай функцыі з’яўляецца наяўнасць у акордзе, які рэпрэзентуе субдамінанту, шостай ступені ладу, якая мае тэндэнцыю да сыходнага прыцягнення ў квінту танічнага трохгучання.
Рэцэпцыя
Паводле Р. Рэці, субдамінантавая функцыя ў танальнай музыцы і ёсць уласна творчая частка кампазіцыі: "Для таго, каб паслядоўнасць I-V-I зацвердзілася, трэба была проста адкрыць гэтую з’яву прыроды. Творчы фактар выступае толькі ў той момант, калі I пераходзіць не ў V, а ў якое-небудзь іншае мелодыка-гарманічнае ўтварэнне (назавём яго x)…"
Ю. Цюлін тлумачыць больш слабое прыцягненне субдамінанты ў тоніку параўнальна з прыцягненнем дамінанты музычна-акустычнымі крытэрамі, вынікаючы падыходу Рамо і Рымана. Паводле яго тэорыі, тоніка з’яўляецца вытворнай ад субдамінанты падобна таму як дамінанта з’яўляецца вытворнай ад тонікі (квінтавы тон з’яўляецца другім абертонам у натуральным гукарадзе). Прыцягненнем вытворнага тону ў асноўны тлумачыцца мацнейшае прыцягненне дамінанты ў тоніку і амбівалентнасць субдамінанты. Паводле Ю. М. Халопава, «прыцягненне субдамінанты ў тоніку носіць спецыфічны змякчэлы характар (асноўны тон Т утрымоўваецца ў кансанантным ядры S)». Гэтаму разуменню пра характар прыцягнення субдамінанты ў тоніку пярэчыць Л. А. Мазель. Паводле яго тэорыі, меладычныя прыцягненні з’яўляюцца кіроўнымі і толькі падмацоўваюцца акустычнымі заканамернасцямі. Субдамінанце адводзіцца роля «цэнтрабежнага» (накіраванага ад тонікі) гарманічнага элемента ў адрозненне ад «даасяродкавай» дамінанты.
Сан-Чыпрыяна-По
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Арас Вернэ
Арас Вернэ (фр. Emile Jean Horace Vernet;,  — , ) — французскі мастак і дыпламат. Прадстаўнік вядомай мастацкай дынастыі, сын мастака Карла Вернэ і ўнук мастака Клода Вернэ.
Біяграфія
Арас Вернэ нарадзіўся 30 чэрвеня 1789 года ў горадзе Парыжы; сын мастака Карла Вернэ, вучыўся ў бацькі. Зрабіў бліскучую кар’еру мастака і дыпламата, уваходзіў у палітычную эліту краіны як пры Банапарце, так і падчас Рэстаўрацыі. Быў дырэктарам Французскай акадэміі ў Рыме (1829—1835). Пабываў разам з французскім войскам у Алжыры (1833), у 1836 і 1842—1843 прыязджаў з дыпламатычнымі даручэннямі ў Расію, дзе напісаў некалькі карцін па заказах двара.
Вернэ атрымаў шырокую вядомасць як аўтар патэтычных батальных палотнаў (у тым ліку вялізных кампазіцый — Узяцце Танжэра, карціны бітваў: пры Фрыдландзе, Ене, Ваграме і Фантэнуа і інш., — створаных у 1830-я і 1850-я гады па замове Луі Філіпа і Напалеона III і якія захоўваюцца ў Версалі).
Вернэ
Вернэ — прозвішча, тапонім.
Лубенікі
Лубенікі́ (, Лубеники) — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Вуглоўскага сельсавета.
Размяшчэнне
У 5 км на поўнач ад Брагіна, 38 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 124 км ад Гомеля.
Гідраграфія
На ўсходзе канава Карбецкая.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе, якая злучае Брагін з дарагой Лоеў-Рэчыца.
Размяшчаліся сярэдняя школа, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт. Планоўка складаецца з зігзагападобнай вуліцы, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі. Забудавана драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
З 8 снежня 1926 года па 10 ліпеня 1939 года цэнтр Лубеніцкага сельсавета Брагінскага раёна Рэчыцкай і з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акруг, з 20 лютага 1938 года Палескай, з 8 студзеня 1954 года Гомельскай абласцей. Да 16 ліпеня 1954 года вёска ў складзе Лубеніцкага сельсавета, пасля — у складзе Вуглоўскага сельсавета.
Трылабіты
Трылабіты (Trilobita) — вымерлы клас марскіх членістаногіх, які меў вялікае значэнне для фаўны палеазойскіх утварэнняў Зямлі. Вядома звыш 10 тыс. выкапнёвых відаў і 5 тыс. родаў, якія аб’ядноўваюцца ў 150 сямействаў з 9-10 атрадаў.
Марфалогія
На кожным сегменце тулава трылабіта было па пары канечнасцей. Тыя з іх, што размяшчаліся каля рота, служылі шчупальнымі вусікамі. На іншых канечнасцях размяшчаліся пёрыстыя жабры для дыхання, плавальныя пласцінкі або ножкі для перамяшчэння і спецыяльныя атожылкі, з дапамогай якіх ежа перадавалася ўздоўж цела да ротавай адтуліны. Панцыр часта быў пакрыты баразёнкамі і выпукласцямі, якія раздзялялі яго на часткі. У некаторых трылабітаў панцыры былі пакрыты маленечкімі дзірачкамі — магчыма, у тых месцах, дзе першапачаткова раслі валасінкі, якія служылі органамі дотыку або смаку.
Як і ў іншых членістаногіх, у трылабітаў было цвёрдае вонкавае пакрыццё, якое ім перыядычна прыходзілася скідаць (як пры ліньцы), каб расці. Скінутыя трылабітамі шкуркі выдатна захоўваюцца ў скамянелым выглядзе. Аднак, каб «ліняць» было лягчэй, у панцырах меліся слабыя лініі, або швы. Пахаваныя пад пластом асадкаў панцыры трылабітаў, як правіла, расколваліся па гэтых лініях, так што ў цэлым выглядзе іх знаходзяць вельмі рэдка.
Марфалогія цела трылабітаў цалкам адпавядае арганізацыі тыпу членістаногіх, аднак у іх ёсць рысы падабенства з тыпам кольчатых чарвей (у прыватнасці, іх тулава складалася з мноства гаманомных сегментаў). Будова цела трылабітаў нясе сведчанні прыстасаванасці да прыдоннага ладу жыцця: магутны панцыр, пляскатасць, складаныя вочы на верхнім боку цела, размяшчэнне рота і ног на брушным боку цела.
Асаблівасці біялогіі
Паводле адной з версій, продкам трылабітаў была спрыгіна — арганізм позняга пратэразоя даўжынёй каля 3 см. Развіццё трылабітаў адбывалася з метамарфоза. Захаваліся іх выкапнёвыя яйкі і лічынкі. Захаваліся сведчанні таго, што трылабіты лінялі, прычым пасля кожнай лінькі іх тулава павялічвалася на некалькі сегментаў.
Сярод трылабітаў некаторыя групы сілкаваліся глеем, іншыя дробнымі бесхрыбтовымі, а некаторыя — планктонам. Многія трылабіты, верагодна, былі драпежнікамі, нягледзячы на адсутнасць сківіц. Для драбнення ежы ім служылі перайначаныя прыдаткі на пачатках канечнасцяў (гнатабазы). Сустракаліся свабоднаплаўныя, паўзуновыя, а таксама рыйныя жывёлы.
Трылабіты былі сапраўднымі гаспадарамі кембрыйскіх мораў. Яны закопваліся ў тоўшчу асадкаў, поўзалі па марскім дне і плавалі ў верхніх пластах мора, працятых сонечным святлом. Многія з іх елі рэшткі мёртвых жывёл і дэтрыт, які назапашваўся ў донных асадках, аднак сустракаліся сярод іх і актыўныя драпежнікі. Некаторыя трылабіты, магчыма, палявалі нават на сваіх суродзічаў. Найбуйныя з трылабітаў мелі даўжыню звыш 70 см, а самыя маленькія не дасягалі і сантыметра.
Трылабіты былі першымі вядомымі нам жывёламі з высокаразвітым зрокам. Магчыма, зрок дапамагаў ім своечасова заўважаць небяспечных драпежнікаў. Падобна вачам сучасных насякомых і ракападобных, фасеткавыя і агрэгатныя вочы трылабітаў складаліся з маленечкіх лінзаў, агульная колькасць якіх даходзіла да 15 000 Лінзы гэтыя аказаліся досыць трывалымі, каб захавацца ў выкапнёвым выглядзе. Памеры і формы вачэй трылабітаў былі надзвычай разнастайныя. Былі і ўвогуле сляпыя трылабіты — магчыма, таму, што жылі яны ў тоўшчы донных адкладанняў або на вялікіх глыбінях, дзе мала святла. У адных трылабітаў былі панарамныя вочы, якія давалі шырокі агляд. У іншых вочы размяшчаліся па баках галавы. У трэціх яны размяшчаліся каля самой патыліцы або нават тырчалі на сцяблінках, так што жывёлы, верагодна, маглі амаль цалкам закопвацца ў глей, але пры гэтым пільна сачыць за магчымай пагрозай або здабычай.
Свайго найвышэйшага росквіту трылабіты дасягнулі ў ардовікскі перыяд, аднак да канца палеазойскай эры, 225 млн. гадоў назад, яны цалкам вымерлі. Бурна эвалюцыяніраваныя малюскі і рыбы навучыліся распраўляцца з імі, нягледзячы на іх панцыры. Да таго ж яны супернічалі з трылабітамі за харчовыя рэсурсы.
Саланец (возера)
Плошча паверхні возера 0,48 км². Даўжыня 1,43 км, найбольшая шырыня 0,72 км. Найбольшая глыбіня 3,4 м, сярэдняя 1,2 м. Даўжыня берагавой лініі 1,4 км. Плошча вадазбору 12,7 км². Аб'ём вады ў возеры каля 0,6 млн м³.
Катлавіна возера рэшткавага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 2—5 м, спадзістыя. Берагавая лінія звілістая, утварае залівы. Берагі возера нізкія, пясчаныя і забалочаныя, у паўднёвай частцы возера сплавінныя. На поўначы і поўдні забалочаная пойма шырынёй да 100 метраў. Зона мелкаводдзя каля заходняга і ўсходняга берагоў пясчаная. Астатняя частка дна возера выслана сапрапелямі. На возеры востраў плошчай 0,2 га.
Возера Саланец эўтрофнае, слабапраточнае. Упадае ручай і меліярацыйны канал, выцякае рака Валынка (прыток ракі Нача). Возера зарастае да глыбіні 0,8 м.
У возеры водзяцца карась, карп, акунь, шчупак, лінь і іншыя рыбы.
NGC 6079
NGC 6079 (іншыя абазначэнні — IC 1200, UGC 10206, MCG 12-15-50, ZWG 338.43, PGC 56946) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кейптаўнскі ўніверсітэт
Кейптаўнскі ўніверсітэт (таксама Універсітэт Кейптаўна; англ. University of Cape Town - UCT, афрыкаанс Universiteit van Kaapstad) — адна з вядучых вышэйшых навучальных устаноў у Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі, знаходзіцца ў Кейптаўне.
Гісторыя
1 кастрычніка 1829 быў заснаваны Паўднёваафрыканскі каледж, які лічыцца непасрэдным папярэднікам універсітэта. У сучасным выглядзе ўніверсітэт утварыўся ў 1874 годзе пасля вылучэння яго са складу каледжа. У сярэдзіне XX стагоддзя ўніверсітэт быў адным з цэнтраў ліберальнай апазіцыі сістэме апартэіду. Канцлерам (фармальным кіраўніком універсітэта) з 1999 года з'яўляецца Грас Машэл, жонка Нельсана Мандэлы.
Структура
У цяперашні час ва ўніверсітэце дзейнічае 6 факультэтаў:
Альфонсас Малдоніс
Альфонсас Малдо́ніс (Alfonsas Maldonis;, в. , Алітускі павет, Літва — , , Літва) — літоўскі паэт. Заслужаны дзеяч мастацтваў Літвы (1974). Народны паэт Літвы (1984).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і селяніна. У 1954 годзе скончыў гісторыка-філалагічны факультэт Віленскага ўніверсітэта. У 1962—1970 гадах галоўны рэдактар выдавецтва «Вага» (Вільнюс).
Творчасць
Друкуецца з 1956 года. Аўтар зборнікаў вершаў «Сярэдзіна лета» (1958), «Сонечны лівень» (1962; Дзяржаўная прэмія Літвы 1965), «Вадзяныя знакі» (1969), «Раніцай, вечарам» (1978; Дзяржаўная прэмія Літвы 1979), «Дзікае жыта» (1982) і інш. Асноўны змест твораў — духоўнае жыццё сучасніка, надзённыя грамадска-палітычныя і маральна-этычныя праблемы, прырода роднай зямлі. Яго паэзія адметная эмацыянальным лірызмам, яснасцю паэтычных вобразаў.
Неаднаразова наведваў Беларусь. Пераклаў на літоўскую мову творы М. Аўрамчыка, А. Грачанікава, В. Зуёнка, П. Макаля.
Пераклады
На беларускую мову творы Малдоніс пераклалі М. Базарэвіч, Р. Барадулін, Г. Бураўкін, А. Вольскі, В. Вярба, А. Грачанікаў, Х. Жычка, В. Зуёнак, М. Калачынскі, У. Караткевіч, Е. Лось, П. Макаль, Р. Няхай, С. Панізнік, У. Паўлаў, В. Пятрэнка, А. Разанаў, Ю. Свірка, Я. Сіпакоў.
Кашталяны новагародскія
Пасада новагародскага кашталяна з'явілася ў 1566 годзе.
Антысегнетаэлектрычнасць
Антысегнетаэлектрычнасць — фізічная з'ява, сутнасць якой у тым, што ў некаторых крышталях у пэўным інтэрвале тэмператур у побач стаячых іонаў крышталічнай рашоткі электрычныя дыпольныя моманты арыентаваны антыпаралельна (у той час як для сегнетаэлектрыкаў яны арыентаваныя паралельна). З'ява аналагічна з'яве антыферамагнетызму і мае тую ж фізічную прыроду, што і сегнетаэлектрычнасць.
Пераход да антысегнетаэлектрычнага стану надыходзіць пры зніжэнні тэмпературы крышталя да некаторага значэння, званага антысегнатоэлектрычнай кропкай Кюры.
Пры накладанні вонкавага электрычнага поля ў матэрыяле ўзнікае слабая палярызацыя. Пры гэтым максімум дыэлектрычнай пранікальнасці матэрыялу назіраецца ў кропцы Кюры. Пры досыць моцных палях антысегнетаэлектрык можа перайсці ў сегнетаэлектрычны стан. Гэта прыводзіць да назірання так званых падвойных петляў гістэрезісу на плоскасці, дзе  — палярызацыя дыэлектрыка,  — напружанасць знешняга поля.
Найбольш вядомым антысегнетаэлектрыкам са структурай пераўскіту з'яўляецца цырканат свінцу PbZrO3.
Скварцы
Скварцы́ (, Скворцы) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабрынёўскага сельсавета.
Аперацыя «Пранізлівая страла»
Аперацыя праводзілася па асабістым распараджэнні прэзідэнта ЗША Ліндана Джонсана. Налёт быў здзейснены 5 жніўня 1964 года самалётамі з двух авіяносцаў ВМС ЗША; мэтамі з’яўляліся некалькі ваенна-марскіх баз, адкуль дзейнічалі паўночнав’етнамскія катэры, а таксама нафтасховішча ў Вінь. Меркавалася, што пасля знішчэння нафтасховішча ў ВМС Паўночнага В’етнама ўзнікнуць праблемы з палівам для катэраў.
Па амерыканскіх даных, было выканана 64 баявых вылетаў пры страце 2 самалётаў. Адзін пілот загінуў, другі (Эверэт Альварэс) трапіў у палон, стаўшы першым амерыканскім ваеннапалонным у Паўночным В’етнаме і другім, пасля Флойда Томпсана, за ўсю вайну. Вынікі налёту расцэньваліся амерыканскім камандаваннем як паспяховыя: было знішчана да 90% запасаў нафты ў Вінь, а таксама выведзеныя з ладу 2/3 усіх паўночнав’етнамскіх тарпедных катэраў.
Сан-Дам’яна-аль-Коле
Сан-Дам'яна-аль-Коле (San Damiano al Colle) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 754 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 117 чал./км². Займае плошчу 6 км². Паштовы індэкс — 27040. Тэлефонны код — 0385.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Вайнілаўшчына
Назву Вайні́лаўшчына маюць:
Чаган (пасёлак)
Чаган — пасёлак у Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад гарадской адміністрацыі Семея. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Чаганской пасялковай адміністрацыі. Код КАТА — 632863100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва пасёлка складала 672 чалавекі (334 мужчыны і 338 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у пасёлку пражывалі 725 чалавек (361 мужчына і 364 жанчыны).
Шубрыя
Шубрыя (Шупрыя, Арме-Шубрыя, Субарту, Субар) — хурыцкае царства, вядомае з асірыйскіх крыніц, пачынаючы з XII стагоддзя да н. э. Царства знаходзілася на Армянскім нагор'і на паўднёвым захадзе ад возера Ван і межавала з Урарту. Магчыма, адзін з зародкаў армянскай дзяржаўнасці.
Разам з мушкамі, Хаяса і іншымі народамі і дзяржавамі рэгіёна патрапіла пад уладу Урарту ў IX стагоддзі да н. э.; нашчадкі выхадцаў з Шубрыі ўдзельнічалі ў фармаванні армянскага этнасу.
Шубрыя згадваецца ў пасвячальнай надпісе асірыйскага цара Асархаддона богу Ашшуру. Асархаддон у 674 годзе да н. э. распачаў паход супраць Шубрыі і скарыў яе.
Цяпер ужо прызнана, што зародкі армянскай дзяржаўнасці сыходзяць не толькі ў эпоху падзення Урарту і Асірыі, але і глыбей; зародкам яе магло быць царства Арме-Шубрыя, як лічыць Б. Б. Піятроўскі, які прадугледжвае тут стварэнне скіфска-армянскага аб'яднання на мяжы VII і VI стст. да н.э. э., але якое склалася як дзяржава значна раней.
У якасці зародку армянскай дзяржаўнасці можна разглядаць і любую хурыцкую, урартскую ці лувійскую дзяржаву на тэрыторыі Армянскага нагор'я — і гэтыя дзяржавы былі таксама створаны не чужымі армянам этнічнымі групамі, а людзьмі, нашчадкі якіх уліліся ў армянскі народ, хаця самі яны і размаўлялі на іншых мовах.
Краіна Арме ўзначальвала тэрытарыяльны саюз, у які ўваходзіла і «царства» мушкоў, краіны Ішува, Шупрыа, Алшы, Пурулумцы і шмат іншых «краін». Саюзу ўдалося аб'яднаць усе дробныя краіны і народы Армянскага нагор'я ў адну палітычную адзінку. Саюз, які ўзначальвае краіна «Армэ», атрымаў магчымасць выкарыстаць перыяд бяссілля Урарту і захапіць яго палітычную спадчыну. Зліццё двух народаў армінаў і мушкоў, было вельмі важным фактарам; яно прывяло да стварэння на урарт-хурыцкім субстраце пануючай мовы, першапачаткова ў тэрытарыяльным саюзе, на поўдні Урарту; гэта была будучая армянская мова.
Музей індустрыі Дэрбі
Музей індустрыі Дэрбі (Derby Industrial Museum, таксама вядомы як шаўковая фабрыка (The Silk Mill) — музей прамысловасці і гісторыі, які знаходзіцца ў горадзе Дэрбі (Англія).
Гісторыя
Музей размешчаны ў будынку былой шаўковай фабрыкі Lombe’s Mill, якой сканчаецца паўднёвая мяжа комплексу фабрык у даліне Дэрвента, уключанага ў спіс Сусветнай спадчыны Вялікабрытаніі. Першая з фабрык паўстала паміж 1717 і 1721 годамі. Яе ўладальнікамі былі браты Лоўмб, якія паставілі ў памяшканнях новыя станкі для выцягвання шоўку ў ніці. Для прывядзення іх у дзеянне выкарыстоўваліся вадзяныя колы.
Вытворчасць шоўку была спынена ў 1908 годзе, калі новы ўладальнік, F.W. Hampshire і Кампанія, вырашыў выпускаць ліпкія лавушкі на мух і лекі ад кашлю.
5 снежня 1910 на фабрыцы здарыўся пажар, пасля якога ўсходні бок будынку зваліўся ў раку. Ён быў адбудаваны, але ўжо трохпавярховым замест ранейшых пяці паверхаў.
Дзейнасць
Музей быў адчынены 29 лістапада 1974. Асаблівая ўвага ў экспазіцыях зробленая на чыгуначную галіну і прэзентацыю прадукцыі фірмы Rolls-Royce plc, брытанскай кампаніі, што спецыялізуецца на авіяцыйных рухавіках і сілавых прыстроях для суднаў і прамысловасці. Таксама прадстаўленыя горназдабываючая прамысловасць, кераміка і ліцейная справа. У музеі ладзілі таксама іншыя выстаўкі і адукацыйныя праграмы.
3 красавіка 2011 музей быў зачынены на кансервацыю гарадскімі ўладамі, каб вызваліць грошы на рэканструкцыю шэрагу іншых музеяў. Пэўнай даты адкрыцця ў бліжэйшыя два гады ў справаздачы па прычынах закрыцця паведамлена не было. Аднак выказаны спадзеў, што адкрыццё адбудзецца так хутка, як гэта будзе магчыма, улічваючы ролю музея і яго «станоўчы ўплыў на будучыню гораду».
Вародзькаў
Назву Варо́дзькаў маюць:
Галіца грушавая пладовая
Галіца грушавая пладовая (Contarinia pyrivora)  — від двухкрылых насякомых сямейства. Пашкоджвае грушу. Ва Украіне ён шырока распаўсюджаны ў Крыме.
Апісанне
Насякомае выглядае як маленькі камар даўжынёй 3-4 міліметра. У яго доўгія ногі і вусікі, цёмна-шэры колер. Лічынкі жоўтыя, бязногія, маюць верацёнападобнае цела даўжынёй 4 міліметры.
Экалогія
Кукалкі зімуюць у глебе на глыбіні 5-12 сантыметраў. Вылет імага адбываецца вясной падчас аддзялення бутонаў грушы. Дарослыя насякомыя адкладаюць яйкі ў бутоны. Звычайна ў адзін бутон самка адкладае 20 і больш яец. Лічынкі выходзяць з яец праз 4-6 дзён. Яны пранікаюць у завязь, дзе развіваюцца і кормяцца ў працягу 30-40 дзён. У ліпені лічынкі пакідаюць плады, падаюць на зямлю і акукляюцца ў глебе. Грушавая пладовая галіца наносіць своеасаблівыя пашкоджанні завязі грушы. У першыя дні пашкоджаныя завязі вельмі хутка развіваюцца, павялічваюцца ў памеры і прыкметна апярэджваюць сваім ростам здаровую завязь. Аднак унутры пашкоджаныя плады цалкам выядаюцца лічынкамі. Пасля выхаду лічынак плады бурэюць, рэпаюцца, зморшчваюцца і засыхаюць. У асобных выпадках галіца можа знішчыць да паловы пладоў.
NGC 6080
NGC 6080 (іншыя абазначэнні — UGC 10268, IRAS16104+0218, MCG 0-41-7, NPM1G +02.0441, ZWG 23.23, KCPG 487A, PGC 57509) — галактыка ў сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Нацыянальны Дывізіён Малдовы 2015/2016
Нацыянальны Дывізіён Малдовы па футболе 2015/16 — чэмпіянат па футболе сярод малдаўскіх каманд 2015-2016 гадоў.
Бамбардзіры
Крыніца: fmf.md