cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вердзіна
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
NGC 4139
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Берагавое (Жалезінскі раён)
Берагавое — сяло ў Жалезінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Башмачынскай сельскай акругі. Код КАТА — 554237300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 391 чалавек (199 мужчын і 192 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 284 чалавекі (133 мужчыны і 151 жанчына).
Боршч
Боршч — традыцыйная страва ўсходніх славян, асноўная першая страва ўкраінскай кухні.
Вежа Банка Амерыкі
Вежа Банка Амерыкі ў Парку Браянт (Bryant Park) — небаскроб вышынёй у 366 метраў у Мідтаўне Манхэтэна. Амерыканскі праект коштам у $ 1 мільярд размешчаны на Шостай Авэню паміж 42-й і 43-й Вуліцамі насупраць Парку Браянт. Гэта другі па вышыні будынак у Нью-Ёрку пасля Эмпайр Стэйт Білдынг і чацвёрты па вышыні ў ЗША. Праект быў распрацаваны архітэктарамі Фокс і Генслерам ў разліку на высокую экалагічную бяспеку і эфектыўнасць, параўнальную з лепшымі паказчыкамі ў свеце. Завяршэнне работ запланавана на 2009 год. Як вынікае з назвы, асноўным арандатарам небаскроба стане Банк Амерыкі.
Боршч
Разнавіднасці
Мае каля пятнаццаці разнавіднасцяў, што звязана з раз’яднаннем у мінулым украінскіх земляў, з існаваннем розных частак украінскага народа ў Расіі, Польшчы, Малдавіі, Румыніі, Чэхаславакіі, з уплывам на фарміраванне ўкраінскай кухні турэцкіх, нагайскіх, крымскіх, польскіх, венгерскіх, малдаўскіх, грэчаскіх, рускіх кулінарных звычаяў і густаў. У сувязі з гэтым у баршчу выкарыстоўваецца не толькі свініна, але і ялавічына, бараніна, вяндліна, сасіскі, кураціна, мяса качкі ці гусі або толькі касцяны булён (без мяса).
Яшчэ больш разнастайная ў баршчу гародніна: сюды могуць уваходзіць бульба, капуста, кабачкi, фасоля, памідоры, яблыкі, рэпа, морква, струкі гароху, балгарскі перац, кукуруза.
Вежа Банка Амерыкі
Максімальная вышыня вежы была дасягнута 15 снежня 2007 года, калі на вяршыню небаскроба быў пастаўлены апошні верхні блок са шпілем.
Боршч
Разнавіднасці
Але незалежна ад таго, колькі і якая гародніна будзе ў баршчу, асноўным, галоўным кампанентам, што вызначае смак, будуць буракі. Яны могуць быць свежымі, квашанымі, у форме бурачковага расолу і бурачковай ботвы, але яны заўсёды будуць дамінаваць і па смаку, і па колеры ў любым кштлалце баршчу.
Важнай адметнай рысай баршчоў варта лічыць і тое, што іх вадкая частка толькі часткова складаецца з вады (вада ідзе на выварку мяса або касцей), а галоўным чынам з спецыяльных баршчовых вадкасцяў: квасу-сіроўца, бурачковага квасу, бурачковага расолу або ў крайнім выпадку — звычайнага хлебнага квасу. Выбар той ці іншай вадкасці залежыць ад складу баршчу, звязаны з яго найменнем і аказвае, натуральна, уплыў на агульны смак стравы. Да некаторых відаў баршчу могуць быць дададзеныя грыбы і гарчыца. Агульнай, як і буракі, з’яўляецца запраўка ў выглядзе смятаны. Яна ўваходзіць у склад амаль усіх баршчоў, акрамя адэскага і літоўскага, якія гатуюцца на курыным і гусіным булёне.Такім чынам, ужо па сваім складзе, па наборы прадуктаў боршч з’яўляецца складанай стравай, куды ўваходзіць у сярэднім да 20 і больш кампанентаў. Па тэхналогіі прыгатавання боршч не менш складаны, бо належыць да ліку заправачных супоў, частка прадуктаў у якіх папярэдне абсмажваецца або пасіруецца на патэльні і толькі потым закладваецца ў папярэдне прыгатаваны булён.
Варэнне баршчу доўжыцца не менш за 2-3 гадзіны (у выпадку выкарыстання мяса). Акрамя таго, прыналежнасцю баршчу з’яўляюцца яшчэ пшанічныя пампушкі або пышкі з цыбуляй; толькі з імі, а не з чорным хлебам, па-сапраўднаму ацэньваецца смак сапраўднага ўкраінскага баршчу.
Гісторыя
Асноваю сучаснага класічнага баршчу з’яўляюцца тушаныя буракі. Вараць яго з квашанай капусты, дадаючы моркву, рэпу, шчаўе, грыбы, прыпушчаную, прытушаную гародніну і белую капусту, падкалочвалі мукой. Боршч ядуць ад Адрыятыкі да Беламор’я. Харваты — з марской рыбаю, славакі — з гусяцінай, басьнякі — з баранінай. А беларусы — перадусім з грыбамі і са шкваркамі.
Этымалогія слова «боршч» архаічная. Словы «боршч», «баршчэўнік», «баршчавік» існуюць ва ўсіх славянскіх мовах. Балканская «чарба» мае тую ж этымалогію. Лінгвісты мяркуюць, што гэтым словам першапачаткова называліся расліны з іглістымі, востраканцовымі лістамі, альбо з пякучым, вострым смакам. З гэтага кораню выводзіцца слова «бор» — калючыя, «вострыя» хваёвыя дрэвы.
Слова «боршч» як уласна «вадкая страва з буракоў і капусты» ва ўкраінскай мове фіксуецца толькі на пачатку ХVIII ст. У польскай вядома ад ХVI ст. Паводле «Encyklopedyi Staropolskej» Зыгмунда Глогера, боршч посны падаваўся ў даўнія часы як адзіная страва ў дні вігіліі Божага Нараджэння і напярэдадні Вялікадня. Перадкалядны боршч гатаваўся на сушаных грыбах, з «вушкамі», фаршыраванымі рыбаю альбо грыбамі. Адтуль і беларуская прымаўка «еш боршч з грыбамі, а язык трымай за зубамі»: за перадкалядным, вігілійным сталом, спажываючы посную страву, урачыста маўчаць.
Боршч ва Украіне
Найпершай стравай ва Украіне па праву лічыцца боршч. Прыгатаваны па ўсіх правілах, ён можа скласці ўвесь абед. Ядуць яго і на вячэру. Назва «боршч» паходзіць ад стараславянскага «бърщъ», што азначае бурак, які абавязкова ўваходзіць у склад любога баршчу.
У залежнасці ад віду баршчу буракі тушаць, вараць або пякуць. Гатуюць баршчы ў асноўным на мясным булёне. Для надання асаблівага смаку многія баршчы вараць на квасе-сыраўцу або бураковым квасе.
Для прыгатавання квасу-сыраўцу спатрэбіцца 2 л кіпячонай вады, 500 г жытняй мукі, 10 г дражджэй. У цёплай вадзе развесці з дражджамі 1-2 ст. лыжкі мукі, даць пабрадзіць. Павінна атрымацца 1,5- 2 шклянкі закваскі. Астатнюю муку заліць гарачай вадой, замясіць цеста (гушчынёй, як смятана) і паставіць яго ў цёплае месца. Затым дадаць закваску, развесці цеста цёплай вадой. Па меры выкарыстання квас можна 3-4 разы даліваць халоднай вадой.
Для прыгатавання бурачнага квасу спатрэбіцца 10 л кіпячонай вады і 5 кг буракоў. Буракі абабраць, прамыць, 1/5 частку іх нарэзаць кружкамі, перамяшаць з цэлымі буракамі, заліць халоднай вадой і паставіць у цёплае месца. Пасля заканчэння працэсу браджэння вынесці на холад. Праз 13-15 дзён квас можна ўжываць. Па меры выкарыстання яго таксама можна 3-4 разы даліваць.
У культуры
Культура прыгатавання ўкраінскага баршчу 1 ліпеня 2022 г. была ўнесена ў Спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА, як маючая патрэбу ў тэрміновай ахове. Украінскі боршч — неад’емная частка ўкраінскага сямейнага і грамадскага жыцця. Гэтай страве прысвечаны фестывалі і культурныя мерапрыемствы.
Боршч беларускі
''300 г костак ад вяндліны, 200 г ялавічыны, 60 г сасісак, 2 буракі, 4—5 бульбін, 1 морква, 1 корань пятрушкі, 1 цыбуліна, 1 ст. лыжка тамату-пюрэ, 1 ст. лыжка топленага сала, 4 ч. лыжкі смятаны, 1 ст. лыжка мукі, соль, цукар, воцат, зелень кропа".
Нарубленыя косткі ад вяндліны і мяса памыць, заліць халоднай вадой, давесці да кіпення, зняць пену і працягваць варыць на невялікім агні, у канцы гатавання пасаліць. Гатовы булён працадзіць. Буракі адварыць, абабраць, нашаткаваць. Змельчаныя моркву, пятрушку, цыбулю абсмажыць на топленым сале, дадаць тамат-пюрэ і яшчэ трошкі патрымаць на слабым агні. У булён, які кіпіць, апусціць нарэзаную кубікамі бульбу, падрыхтаваныя буракі, цыбулю і карэнне з таматам. Калі бульба зварыцца, заправіць боршч мукой, разведзенай ахалоджаным булёнам, цукрам, воцатам, пакласці нарэзаныя кавалачкамі сасіскі і варанае мяса. Даць закіпець.
Боршч украінскі
''500 г мяса, 400 г капусты, 400 г бульбы, 250 г буракоў, 1 корань пятрушкі, 1 морква, 2 цыбуліны, 50 г салодкага перцу, 25 г сала, 50 г сметанковага масла, 0,5 шклянкі тамату-пюрэ, 0,5 шклянкі смятаны, 1 ст. лыжка воцату, 1 ст. лыжка цукру, 1 ч. лыжка мукі, 5-6 зубкоў часнаку, перац чорны і духмяны, лаўровы ліст, соль.''
Зварыць мясны булён. Буракі абабраць, прамыць, нарэзаць саломкай, апырскаць воцатам, перамяшаць, дадаць тлушч, зняты з булёну, цукар і тушыць да напаўгатоўнасці. Цыбулю, моркву, пятрушку нарэзаць саломкай, абсмажыць на масле. У працэджаны булён пакласці нарэзаную кубікамі бульбу, давесці да кіпення, дадаць нашаткаваную свежую капусту, нарэзаны саломкай салодкі перац, праз 15 хвілін — тушаныя буракі, пасераваныя карэнне і цыбулю, чорны і духмяны перац, лаўровы ліст, падсмажаную на масле і разведзеную булёнам муку, варыць яшчэ каля 10 хвілін. Заправіць салам, патоўчаным з часнаком, давесці да кіпення, даць настаяцца. Пры падачы на стол у талерку з баршчом пакласці варанае мяса, смятану, пасыпаць дробна нарэзанай зеленню пятрушкі.
Боршч украінскі па-канатопску
''200 г ялавічыны, 200 г бараніны, 1/4 частка курыцы, 2 шклянкі бурачнага квасу, 1 шклянка квасу-сыраўцу, 1,5 бурака, 1 корань пятрушкі, 1 морква, 300 г бульбы, 400 г капусты, 50 г сала, 1 ч. лыжка мукі, 1 памідор, 1 жаўток, 0,5 шклянкі смятаны, зялёная цыбуля, кроп, соль.''
Бураковы квас і квас-сыравец развесці вадой з такім разлікам, каб атрымалася 2 л вадкасці. Пакласці ў яе мяса і кавалак курыцы, варыць да гатоўнасці курыцы, пасля чаго яе выняць. У булён з мясам апусціць нашаткаваныя буракі, змельчаныя моркву і корань пятрушкі. Калі буракі зварацца, пакласці нарэзаную бульбу і капусту і працягваць гатаваць.
Сала дробна парэзаць, дадаць муку, змельчаны кроп, зялёную цыбулю і ўсё патаўчы да ўтварэння аднароднай зялёнай масы, пакласці яе ў боршч. Калі капуста і бульба стануць мяккімі, дадаць нарэзаны свежы памідор, даць пракіпець. Падаючы боршч, пакласці ў яго расцёрты са смятанай яечны жаўток, у кожную талерку — кавалачкі ялавічыны, бараніны, курыцы.
Боршч палтаўскі (з галушкамі)
500 г кураціны, 400 г капусты, 300 г бульбы, 1 бурак, 40 г сала, 50 г сметанковага масла, 0,5 шклянкі тамату-пюрэ, 0,5 шклянкі смятаны, 1 морква, 1 корань пятрушкі з зеленню, 1 цыбуліна, 1 ст. лыжка воцату, перац, соль. Для галушак: 100—120 г грэцкай мукі, 3 ст. лыжкі вады, 1 яйка, соль. Зварыць булён з курыцы. Бурак нарэзаць саломкай, патушыць з булёнам і воцатам. Асобна абсмажыць разам з нашаткаванай цыбуляй моркву і пятрушку, дадаць тамат-пюрэ.
У булён, які кіпіць, пакласці парэзаныя бульбу і капусту, варыць 10-15 хвілін, затым дадаць тушаныя буракі, пасераваныя цыбулю і карэнне, тоўчанае з зеленню пятрушкі сала. Давесці боршч да гатоўнасці і даць настаяцца 20 хвілін. У кіпячоную падсоленую ваду засыпаць трэцюю частку грэцкай мукі, добра размяшаць і астудзіць. Дадаць астатнюю муку, яйка, замясіць некрутое цеста. Патрошку браць яго сталовай лыжкай, апускаць у кіпячую падсоленую ваду і варыць да гатоўнасці. У талерку з баршчом пакласці кавалак курыцы, галушкі, смятану, пасыпаць змельчанай зеленню пятрушкі.
Боршч кіеўскі
250 г ялавічыны, 250 г бараніны, 400 г капусты, 300 г бульбы, 400 г буракоў, 1 корань пятрушкі з зеленню, 0,5 кораня сельдэрэю, 1 морква, 2 цыбуліны, 0,5 л бурачнага квасу, 2 ст. лыжкі фасолі, 0,75 шклянкі тамату-пюрэ, 100 г сметанковага масла, 40 г сала, 0,5 шклянкі смятаны, 1 яблык (кіслы), лаўровы ліст, перац, соль.
Бурачны квас уліць у гарачую ваду, пакласці ялавічыну і варыць да гатоўнасці. Мяса нарэзаць кавалачкамі, булён працадзіць. Буракі нашаткаваць і тушыць з дробна нарэзанай баранінай (пажадана грудзінкай) і булёнам. Моркву, пятрушку, сельдэрэй і цыбулю дробна нарэзаць і абсмажыць на масле разам з таматам-пюрэ. Сала патаўчы з сырой цыбуляй і зеленню пятрушкі. Фасолю адварыць. Нарэзаныя бульбу і капусту заліць булёнам і варыць 10-15 хвілін, пакласці тушаныя буракі і бараніну, пасераваныя цыбулю і карэнне, нарэзаны скрылькамі яблык, вараную фасолю, тоўчанае сала, перац, лаўровы ліст, соль і варыць да гатоўнасці. Падаць боршч са смятанай.
Боршч кіеўскі з грыбамі
60 г сушоных грыбоў, 300 г бульбы, 0,5 качана капусты, 1 бурак, 1 корань пятрушкі з зеленню, 1 морква, 1 цыбуліна, 2 шклянкі бурачнага квасу, 1 ч. лыжка мукі, 0,5 шклянкі тамату-пюрэ, 0,5 шклянкі смятаны, 100 г сметанковага масла, 2 жаўткі, лаўровы ліст, перац, цукар, соль.
Папярэдне замочаныя грыбы зварыць, булён працадзіць. Грыбы дробна парэзаць. Буракі нашаткаваць і патушыць з часткай грыбнога булёну. У грыбны булён, які кіпіць, пакласці нарэзаныя капусту і бульбу, варыць 15 хвілін. Затым дадаць пасераваныя з таматам-пюрэ цыбулю і карэнне, падрыхтаваныя грыбы, падсмажаную на масле і разбаўленую грыбным булёнам муку, соль, перац, цукар, даць пакіпець 5 хвілін, уліць бурачны квас і давесці да гатоўнасці. Пры падачы на стол у талерку з баршчом пакласці смятану, змешаную з сырымі жаўткамі, пасыпаць зеленню пятрушкі.
Боршч валынскі
500 г мяса, 800 г капусты, 250 буракоў, 4 памідоры, 1 морква, 1 корань пятрушкі з зеленню, 1 цыбуліна, 100 г сметанковага масла, 4 ст. лыжкі смятаны, 4 гарошыны духмянага перцу, лаўровы ліст, соль. Зварыць мясны булён, працадзіць яго, мяса нарэзаць кавалкамі. Абабраныя буракі зварыць да напаўтатоўнасці, нарэзаць саломкай. Змельчаныя моркву, пятрушку, цыбулю падсмажыць на сметанковым масле. Свежыя памідоры нарэзаць кубікамі, абсмажыць з маслам, працерці праз сіта. У булён, які кіпіць, пакласці нарэзаную саломкай капусту, падрыхтаваныя буракі і варыць 15-20 хвілін, затым дадаць пасераваныя цыбулю і карэнне, працёртыя памідоры, духмяны перац, лаўровы ліст, пасаліць і давесці да гатоўнасці. У талерку з баршчом пакласці мяса, смятану, дробна нарэзаную зелень.
Боршч чарнігаўскі
500 г мяса, 400 г капусты, 400 г бульбы, 250 г буракоў, 1 невялікі кабачок, 100 г фасолі, 2 памідоры, 2 кіслыя яблыкі, 0,5 шклянкі тамату-пюрэ, 0,5 шклянкі смятаны, 100 г сметанковага масла, 1 корань пятрушкі з зеленню, 1 морква, 1 цыбуліна, перац, лаўровы ліст, соль. Нарэзаныя саломкай буракі патушыць з таматам-пюрэ. Змельчаныя пятрушку, моркву, цыбулю абсмажыць на масле, кабачкі нарэзаць кубікамі і таксама абсмажыць. Асобна зварыць фасолю. У мясны булён пакласці нашаткаваную капусту, нарэзаную бульбу і варыць 10-15 хвілін. Затым дадаць фасолю з адварам, тушаныя буракі, абсмажаныя кабачкі, карэнне і цыбулю, нарэзаныя яблыкі і памідоры, духмяны перац, соль, лаўровы ліст, і давесці боршч да гатоўнасці. Пры падачы на стол у талерку пакласці кавалак мяса, смятану, пасыпаць дробна нарэзанай зеленню пятрушкі.
Боршч галіцкі
500 г мяса, 250 г буракоў, 300 г капусты, 400 г бульбы, 1 корань пятрушкі, 1 морква, 1 цыбуліна, 2-3 ст. лыжкі тамату-пюрэ, 2 ч. лыжкі мукі, 100 г сметанковага масла, 4 ст. лыжкі смятаны, 3 шклянкі бурачнага квасу, духмяны перац, лаўровы ліст, соль. Зварыць мясны булён.
Нарэзаныя буракі патушыць з таматам-пюрэ і часткай бурачнага квасу. Абсмажыць на масле змельчаныя моркву, пятрушку, цыбулю і муку (дадаць у канцы). Змяшаць з пасераванай мукой. У кіпячы булён пакласці нарэзаныя капусту і бульбу, праз 15 хвілін дадаць тушаныя буракі, пасераваныя карэнне і цыбулю, духмяны перац, соль, лаўровы ліст і давесці да гатоўнасці. За 15 хвілін да падачы на стол у рондаль з баршчом уліць пракіпячоны бурачны квас, які застаўся. Падаць са смятанай.
Боршч львоўскі
500 г мяса, 500 г буракоў, 400 г бульбы, 1 морква, 1 корань пятрушкі з зеленню, 200 г сасісак, 1 цыбуліна, 2 ст. лыжкі тамату-пюрэ, 2 ст. лыжкі сметанковага масла, 1 ч. лыжка цукру, 2 ст. лыжкі воцату, 4 ст. лыжкі смятаны, перац, лаўровы ліст, соль. Зварыць мясны булён.
Боршч з мяснымі вушкамі
500 г ялавічыны, 200 г буракоў, 1 морква, 1 корань пятрушкі, 1 корань сельдэрэю, 1 ч. лыжка цукру, 5 шт. сушаных грыбоў, 1 ст. лыжка воцату, 0,5 ст. лыжкі крухмалу, чорны перац гарошкам, лаўровы ліст, соль.
Для вушак: 1,5 шклянкі мукі, 100 г сметанковага маргарыну, 150 г адваранага мяса, 1 яйка, 1 цыбуліна, 50 г сметанковага масла, 1 лустачка булкі, перац, соль.
З мяса зварыць булён з дабаўленнем грыбоў, карэння, чорнага перцу гарошкам, лаўровага ліста. Булён працадзіць. Буракі зварыць у лупінах, абабраць, змяльчыць на буйной тарцы, заліць булёнам, падкісленым воцатам або цытрынавай кіслатой, і даць настаяцца (30 хвілін). Пасля гэтага булён зноў працадзіць прыбавіць цукар, разведзены ахалоджаным булёнам крухмал і давесці да кіпення. Вушкі прыгатаваць наступным чынам. Прапусціць праз мясарубку варанае мяса, замочаную ў вадзе або малацэ булку, падсмажаную цыбулю, убіць яйка, дадаць перац, соль, перамяшаць. З мукі, вады, змельчанага на тарцы сметанковага маргарыну і солі замясіць цеста, тонка раскачаць яго і нарэзаць квадратамі памерам 3х3 см. На кожны пакласці шарык з фаршу і зашчыпаць у выглядзе трохвугольніка. Вушкі засыпаць у кіпячую ваду і адварыць.
У талерку пакласці вушкі і заліць гарачым булёнам.
Боршч сялянскі
500 г бараніны, 300 г буракоў, 400 г капусты, 400 г бульбы, 100 г фасолі, 1 кіслы яблык, 1 морква, 1 корань пятрушкі з зеленню, 2 цыбуліны, 100 г сметанковага масла, 50 г сала, 3 ст. лыжкі тамату-пюрэ, 1 шклянка квасу-сыраўцу, 0,5 шклянкі смятаны, перац, лаўровы ліст, соль. З бараніны зварыць булён. Нарэзаныя саломкай буракі патушыць з маслам, таматам-пюрэ і квасам-сыраўцом. Фасолю адварыць. У кіпячы булён апусціць нашаткаваную капусту і нарэзаную кубікамі бульбу, варыць 15 хвілін. Затым пакласці фасолю з адварам, тушаныя буракі, абсмажаныя на масле моркву, пятрушку і цыбулю, нарэзаны долькамі яблык, перац, лаўровы ліст, соль і варыць да гатоўнасці. Борш заправіць салам, расцёртым з цыбуляй. Падаць са смятанай і дробна нарэзанай зеленню пятрушкі.
Боршч з кіслай капустай
500 г мяса, 500 г кіслай капусты, 400 г бульбы, 50 г буракоў, 1 корань пятрушкі, 1 морква, 1 цыбуліна, 150 г сметанковага масла, 1 ст. лыжка тамату-пюрэ, па 1 ч. лыжцы цукру і воцату, 4 ст. лыжкі смятаны, зелень, перац, лаўровы ліст, соль. Зварыць мясны булён. Кіслую капусту (калі вельмі кіслая, прамыць халоднай вадой) патушыць з маслам. Таксама патушыць буракі, нарэзаныя саломкай, дадаўшы булён, цукар і воцат. Моркву, пятрушку, цыбулю абсмажыць на масле, у канцы дадаць тамат-пюрэ. У булён пакласці нарэзаную бульбу, праз 10-15 хвілін дадаць тушаныя капусту і буракі, пасераваныя цыбулю і карэнне, перац, лаўровы ліст, соль, давесці да гатоўнасці і даць настаяцца.
Боршч з грыбамі і чарнаслівам
100 г сушаных грыбоў, 400 г буракоў, 400 г капусты, 400 г бульбы, 1 морква, 1 корань пятрушкі з зеленню, 1 цыбуліна, 0,5 шклянкі тамату-пюрэ, 100 г сметанковага масла, 100 г чарнасліву, 1 ч. лыжка мукі, перац, лаўровы ліст, соль. Прамытыя грыбы зварыць, выняць з булёну і дробна парэзаць. Нарэзаныя саломкай буракі патушыць з грыбным булёнам і таматам-пюрэ да напаўгатоўнасці. Моркву, пятрушку, цыбулю абсмажыць на масле, змяшаць з пасераванай мукой.
У кіпячы грыбны булён пакласці нашаткаваную капусту, кубікі бульбы, праз 5 хвілін дадаць прамыты чарнасліў, варэзаныя грыбы, тушаныя буракі, пасераваныя цыбулю, карэнне і муку, перац, лаўровы ліст, соль і варыць да гатоўнасці. Пры падачы на стол боршч пасыпаць змельчанай зеленню пятрушкі.
Боршч з баклажанамі
500 г мяса, 200 г буракоў, 200 г бульбы, 100 г баклажанаў, 200 г капусты, 50 г салодкага перцу, 2 памідоры, 1 корань пятрушкі, 1 морква, 1 цыбуліна, 150 г сметанковага масла, 2 ст. лыжкі тамату-пюрэ, 1 ч. лыжка цукру, 1 шклянка бурачнага квасу, 4 ст. лыжкі смятаны, перац, лаўровы ліст, зелень, соль. У звараны мясны булён пакласці нарэзаную скрылькамі бульбу, нашаткаваную капусту і нарэзаныя кубікамі баклажаны (ачышчаныя ад скуркі), праз 10-15 хвілін дадаць нарэзаны саломкай салодкі перац, долькі памідораў, буракі, патушаныя з маслам, таматам-пюрэ і бурачным квасам, а таксама пасераваныя моркву, пятрушку і цыбулю, варыць яшчэ 7-10 хвілін. Заправіць соллю, цукрам, перцам, лаўровым лістом і давесці да гатоўнасці. Падаць боршч са смятанай і змельчанай зеленню кропу і пятрушкі.
Боршч халодны
800 г буракоў, 600 г бульбы, 2 яйкі, 2 агуркі, 0,5 шклянкі смятаны, 2 ч. лыжкі цукру, 4 ст. лыжкі змельчанай зялёнай цыбулі, 1 ст. лыжка змельчанага кропу, па 4 шклянкі бурачнага і бульбянога адвару, воцат, соль.
Боршч крыварожскі халодны
200 г буракоў, 200 г бульбы, 200 г капусты, 60 г фасолі, 50 г салодкага перцу, 1 корань пятрушкі, 1 морква, 1 цыбуліна, 3 ст. лыжкі тамату-пюрэ, 3 ст. лыжкі алею, 4 ст. лыжкі смятаны, па 1 ч. лыжцы мукі, цукру і воцату, перац, зелень, соль. Буракі нарэзаць саломкай і патушыць з таматам-пюрэ, воцатам і алеем. Нарэзаныя моркву, пятрушку і цыбулю абсмажыць на алеі, змяшаць з пасераванай мукой. Фасолю адварыць.
У ваду, якая кіпіць, пакласці нарэзаныя бульбу і капусту, гатаваць 10-15 хвілін, дадаць фасолю з адварам, нарэзаны саломкай салодкі перац, тушаныя буракі, пасераваныя цыбулю і карэнне, варыць яшчэ 5-7 хвілін. Заправіць боршч соллю, цукарам, перцам, даць трошкі пакіпець і ахаладзіць. Падаць са смятанай і змельчанай пятрушкай.
Боршч халодны сялянскі
400 г буракоў, 400 г бульбы, 200 г сухафруктаў, 2 свежыя агуркі, 2 яйкі, 1,5 ст. лыжкі цукру, 1 ст. лыжка воцату, 0,5 шклянкі смятаны, 0,5 шклянкі змельчанай зялёнай цыбулі, кроп, соль. Буракі спячы ў духоўцы, абабраць, нарэзаць саломкай, апырскаць воцатам, даць пастаяць. Зварыць нарэзаную кубікамі бульбу. Сушаныя яблыкі, слівы і вішні ў асобным посудзе зварыць да гатоўнасці, зліць адвар, змяшаць яго з бульбяным, ахаладзіць. Пакласці ў адвар звараныя бульбу і садавіну, падрыхтаваныя буракі, нарэзаныя агуркі і вараныя яйкі, заправіць соллю, цукрам. У талерку з баршчом пакласці смятану, цыбулю, кроп. Акрамя баршчоў, ва ўкраінскай кухні шмат іншых першых страў — капуснякі, расольнікі, юшкі, кулешыкі, куляшы і інш.
Сёмкі
Назву Сёмкі маюць:
Паўночны Пагай
Паўночны Пагай (Pagai Utara) — востраў у Індыйскім акіяне ў групе астравоў Ментавай. Уваходзіць у склад Інданезіі. Плошча — 622,3 км². Насельніцтва разам з Паўднёвым Пагаем (2000 г.) — 20 974 чал.
Геаграфія
Востраў мае вулканічнае паходжанне. Выцягнуты на 40 км у даўжыню і да 27 км у шырыню. Цэнтральную частку займаюць узгоркі. Гунунг-Сабеу, самы высокі з іх, дасягае 336 м.
Клімат трапічны вільготны. Захаваліся рэшткі старажытных вільготных лясоў з эндэмічнай флорай і фаўнай.
Востраў моцна пацярпеў ад землятрусаў 2004 і 2010 г.
Гісторыя
Паўночны Пагай быў населены ў 1 тысячагоддзі да н. э. Абарыгены вострава доўгі час вялі лад жыцця паляўнічых і збіральнікаў. У канцы XVIII ст. Паўночны Пагай быў даследаваны прадстаўнікамі Брытанскай Ост-Індскай кампаніі. У 1864 г. ён быў анексаваны Нідэрландамі.
З пачатку XX ст. на Паўночным Пагае працавалі нямецкія місіянеры. Першы з іх быў забіты астравіцянамі. Але ў 1915 г. ў яго паслядоўніка атрымалася дамагчыся поспеху, і астравіцяне пачалі прымаць хрысціянства, а пасля — мяняць лад жыцця.
У 1945 г. востраў увайшоў у склад Інданезіі.
Цэфалозія стужкавая
Цэфалозія стужкавая (Cephalozia catenulata) — від пячоначных імхоў сямейства Цэфалозіевыя.
Апісанне
Дзярновінкі дробныя, ад зялёных да бурых. Сцябло даўжынёй 0,5-1,0 см, ляжачае, разгалінаванае, з коса прымацаваным лісцем, ад квадратных да шырокаяйкападобных. Каробачка на ножцы, авальная, чырвона-бурая, раскрываецца 4-ма створкамі.
Леанід Лявонцьевіч Лаўрэш
Біяграфія
Скончыў электратэхнічны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута (1985). Па адукацыі інжынер. Стварыў у 1999 годзе гістарычна-краязнаўчы сайт pawet.net. Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў з 2017 года. Жыве ў Лідзе. Мае жонку, сына, нявестку і ўнука.
Дзейнасць
Сфера навуковых інтарэсаў Л. Лаўрэша — краязнаўства і гісторыя прыродазнаўчых навук на Беларусі. Навуковая зацікаўленасць гісторыяй Лідчыны тычыцца шырокага часавага дыяпазону — ад першабытнасці да часоў Заходняй Беларусі (1921—1939). Асобна цікавіцца еўрапейскімі падзеямі канца XIV — пачатку XV стагоддзяў, якія закранулі Лідчыну. Удзельнік творчага калектыву ГрДУ імя Я. Купалы, які па заданні Інстытута гісторыі НАНБ выконвае навукова-даследчую работу па канфесійнай гісторыі Беларусі XIX ст.
Публікуецца з 2000 года. Першыя артыкулы былі вынікам вандровак па Лідчыне, падчас якіх у в. Ішчална быў знойдзены дзейны сонечны гадзіннік (мусіць адзіны ў Беларусі), а ў в. Бабры — неапісаны камень-следавік.
Выказаў уласную гіпотэзу пра месца заключэння Востраўскага пагаднення (1392). Распрацоўваў тэму удзелу англійскіх арыстакратаў, персанажаў У. Шэкспіра — Генры Ланкастэра, Генры Персі Хотспура, Джона Бафорта і інш., у вайне Тэўтонскага ордэна супраць Вялікага княства Літоўскага. Пісаў пра адбітак войнаў і паўстанняў у XIX ст. — вайны 1812 г., паўстанняў 1830—1831 і 1863—1864 гадоў, у гісторыі Лідчыны. Звяртаецца і да пытанняў эканамічнай гісторыі Ліды і Лідчыны. Рэканструяваў раней невядомыя моманты з гісторыі многіх паселішч Лідчыны. Частка артыкулаў Л. Лаўрэша прысвечана і архітэктурным помнікам, архітэктуры готыкі і рамантызму на Лідчыне.
Распрацоўвае канфесійную гісторыю Лідчыны, аўтар артыкулаў пра асобныя прыходы, храмы і капліцы. Зрабіў уклад у царкоўнае краязнаўства. Пры гэтым, мабыць першым у Беларусі, заняўся царкоўным краязнаўствам уніяцкай (грэка-каталіцкай) царквы. У кнізе «Грэка-каталіцкая (уніяцкая) Царква на Лідчыне» (2012) паказаў у кантэксце аналагічных усходнееўрапейскіх працэсаў царкоўна-рэлігійныя працэсы на Лідчыне ў XVI—XX ст., апісаў адбітак стварэння, дзейнасці і ліквідацыі ўніяцкай царквы ў Беларусі на гісторыі Лідчыны. Кніга заснавана на багатым факталагічным матэрыяле, з апублікаваннем дакументаў у Дадатках. Прэзентацыя кнігі выклікала пэўны рэзананс.
Сенькаўшчына
Назву Се́нькаўшчына маюць:
Леанід Лявонцьевіч Лаўрэш
Дзейнасць
Даследуе гісторыю прыродазнаўчых навук у Беларусі. Асобная сфера даследаванняў Л. Лаўрэша ў гэтай галіне — астраномія, ёй прысвечаны шэраг артыкулаў і кніга нарысаў «І зорнае неба над галавой…» (2013).
Прафесар С. В. Марозава лічыць, што кніга Лаўрэша «Маламажэйкаўская царква» — не звыклы краязнаўчы нарыс: «Чым далей чытаеш, тым больш разумееш веліч і трагізм нашай мінуўшчыны… Пасля адкрыццяў, якія зрабіў аўтар кнігі, пра Мураванку можна складаць вершы і пісаць ледзь не дэтэктыўныя раманы. … Старонка за старонкай мы гартаем кнігу гісторыі Маламажэйкаўскай царквы даўжынёй у 500 год. Мы знаёмімся з падзеямі і людзьмі: уладальнікамі Мажэйкава, „калятарамі“ царквы (дабрадзеямі і самадурамі), са шматлікімі прэтэндэнтамі на сам храм і яго маёмасць, рэліквіі, землі. З дзяржаўнымі мужамі і мясцовымі чыноўнікамі, ад якіх залежаў лёс храма. Перад намі праходзіць цэлы шэраг прадстаўнікоў духоўнага саслоўя: ад вышэйшых царкоўных іерархаў да шараговых святароў. Дарэчы, Лаўрэш аднавіў імёны ўсіх настаяцеляў храма, пачынаючы з сярэдзіны XVII ст.»
У 2017 годзе выйшла кніга «Шэпт пажоўклых старонак. Лідчына ў люстэрку прэсы. 1900—1939 гг.». Прафесар А. Ф. Смалянчук адзначыў, што кніга «ў пэўным сэнсе ўнікальная. Гэта свайго роду хроніка мінулага Ліды, складзеная карэспандэнтамі шматлікіх газет і часопісаў, у якой адлюстравалася жыццё горада і наваколляў у першае саракагоддзе XX ст … [Кніга] дазваляе зазірнуць у малавядомыя старонкі гісторыі горада і наваколляў у апошнія гады існавання Расейскай Імперыі, у часы ваенных выпрабаванняў, якія працягваліся для Лідчыны доўгія 7 гадоў — з 1914 па 1921. Шмат месца ў кнізе займае хроніка горада міжваеннага перыяду, калі Ліда знаходзілася ў складзе Польскай Рэспублікі. Гэтыя старонкі прыцягваюць асаблівую ўвагу ў сувязі з тым, што ў ранейшыя часы гэты перыяд гісторыі звычайна адпраўлялі ў забыццё. Кніга заканчваецца падзеямі, у якіх адчувальны подых Другой сусветнай вайны…».
У 2021 г. у Варшаве ў выдавецтве Poligraf выйшаў пераклад «Шэпта …» на польскую мову. У польскім выданні гісторыя горада Ліда распавядаецца з 1921 па 1939 г. і замест храналагічнага выкладання гісторыі горада як у беларускай версіі, польская версія перапрацавана па тэматычнаму прынцыпу.
100-годдзю БНР прысвечана біяграфія генерала ад інфатэрыі і міністра абароны БНР К. А. Кандратовіча. Хабілітаваны доктар з універсітэта Мікалая Каперніка ў Торуні Дарота Міхалюк у прадмове да кнігі, сярод іншага напісала: «На стагоддзе аб’вяшчэня Беларускай Народнай Рэспублікі ў рукі чытача патрапляе біяграфія генерала Кіпрыяна Кандратовіча … Вяртанне на старонкі гісторыі гэтай постаці адбылося дзякуючы пісьменніку і гісторыку Леаніду Лаўрэшу, які ўжо каля дваццаці гадоў даследуе лёс генерала і публікуе працы пра яго жыццё. Ягонай заслугай з’яўляецца адшуканне магілы генерала, пахаванага каля царквы ў Воранаве. … Праца мае высокую навуковую каштоўнасць, бо падмацавана дакументамі і добра напісана. … Аўтар не толькі з захапленнем праводзіць нас праз жыццё генерала Кіпрыяна Кандратовіча, але таксама дзеліцца з чытачом этапамі сваіх пошукаў і даследаванняў і паказвае, якой надзвычай захапляльнай можа быць праца гісторыка».
У 2020 г. Леанід Лаўрэш быў узнагароджаны граматай-падзякай ад Інстытута гісторыі НАН Беларусі «… за арганізацыю навукова-пошукавай работы і плённую працу на ніве краязнаўства»
Шэраг публікацый Л. Лаўрэша прысвечана рэчавым, вусным, пісьмовым і выяўленчым крыніцам рэгіянальнай гісторыі, у т.л. каменным магілам, камяням-следавікам, паданням, малюнкам, паштоўкам і фотаздымкам.
Таксама даследуе біяграфіі і дзейнасць вядомых ураджэнцаў Лідчыны, у т.л. звяртае ўвагу на забытыя і малавядомыя імёны. Апублікаваў шэраг біяграм і біяграфічных даследаванняў, у т.л. Кіпрыяна Кандратовіча, Яўгена фон Гротэ дэ Буко, Дзіянісія Хлявінскага, Антонія Гарэцкага, Францішка Нарвойша, Аляксандры Нарбут, Цэзарыя Каменскага, Віктара Басяцкага, Марціна Пачобут-Адляніцкага, Яна Снядэцкага, Вітольда Цэраскага, Гаўрылы Ціхава і інш.
Удзельнік многіх навуковых гістарычных канферэнцый і круглых сталоў, дзе выступае па лідскай тэматыцы.
Ацэнкі
Як заўважыла доктар гістарычных навук С. Марозава, краязнаўчымі даследаваннямі Л. Лаўрэш робіць значны ўклад у пашырэнне ведаў пра гісторыю Лідчыны, пазнанню яе месца і значнасці ў еўрапейскім гістарычным кантэксце.
Кнігі
З’яўляецца ўкладальнікам:
Артыкулы
2023
2022
2021
2020
2018
2017
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2009
2008
2000 – 2007
Hydac
Кампанiя HYDAC International — нямецкае вытворчае прадрыемства гiдраўлiчнага і фільтрацыйнага абсталявання. Галоўны офіс кампаніі знаходзіцца ў горадзе Зульцбах (Саар).
Вытворчыя магутнасці і філіялы
Прадпрыемства заснавана ў 1963 годзе і налічвае каля 6.000 працаўнікоў ва ўсіх краінах свету. Вытворчыя магутнасці знаходзяцца ў Зульцбаху (Заар), Геттэлборн, Ньюкірхэн, Саарбрукен і Дудвайлер. Прадпрыемства налiчвае ў сваім распараджэнні 10 офiсаў у Германii, каля 40 фiлiялаў за мяжой i глабальную сетку збыта тавараў болей чым з 500 партнёрамi. Часткова размешчаны ўласная вытворчасць i аддзелы сэрвiсу i збыту на рынках Азii ў Iндыi (1994), Сінгапуры (1995), Кiтаi (1996), Японii (1998), Паўднёвай Карэi (1999), Малайзii (1999).
Падраздзяленнi
Падраздзяленнi арганiзацыi стваралiся альбо як спецыялiзаваныя па вытворчасцi азначанага вiда прадукцыi часткi HYDAC International (назва пачынаецца з HYDAC), альбо станавiлiся часткай кампанii ў вынiку злiцця (HYDROSAAR, NORDHYDRAULIC AB i QHP):
Сэртыфiкаты
ISO 9001, ISO 14001, OHSAS 18001
Волкава (Духаўшчынскі раён)
Волкава (Волково) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Серафіны
Назву Серафі́ны маюць:
Вінаробства ў Азербайджане
Вінаробства ў Азербайджане — вытворчасць віна і вырошчванне вінаграда на тэрыторыі Азербайджана.
Гісторыя вінаробства на тэрыторыі Азербайджана
Пры археалагічных раскопках, якія праводзіліся ў Акстафінскім раёне, у наваколлях Шамуцепе (гістарычнага помніка 05-04 тыс. да н.э.) у 1962 годзе, былі выяўленыя насенне вінаграда. Археолаг Ларэнца Канстанцін, даследвалы дзікую флору Прыкаспійскіх рэгіёнаў, у тым ліку і Азербайджана пацвердзіў гэты факт. Археалагічныя знаходкі ва Узерліктэпе, Кюльтапе, Казахе сведчаць аб старажытнай культуры вінаграда і вінаробства (канец III — пачатак II тысячагоддзі да н.э.). Пасля ў мусульманскім Азербайджане, як і ў Сярэдняй Азіі, спажыванне віна пераследвалася і гэта прывяло да распаўсюджванню сталовых, кишмишных і изюмных гатункаў вінаграда і заняпаду вінаробства. Мясцовыя гатункі вінаграда ствараліся ў выніку селекцыі ў кожнай буйной населенай мясцовасці ў асобнасці. Большасць мясцовых гатункаў вінаграду ў Азербайджане адбылося ад дзікага вінаграда, шляхам акультурвання. У выніку натуральнага і штучнага адбору быў створаны багаты фонд мясцовых гатункаў рознага гаспадарчага значэння.
Сучасны перыяд
У 1980-х гадах па колькасці заробленай валюты дзяржкамітэт Азербайджана па вінаградарстве займаў першае месца ў СССР, апярэджваючы нафтавую прамысловасць. У 1985 годзе ў выніку антыалкагольнай кампаніі, што праводзілася Гарбачовым, Азербайджан вымусілі высекчы не толькі плантацыі з тэхнічнымі сартамі, але і з унікальнымі сталовымі сартамі вінаграду. Пасля 1985 года было раскарчаваны вінаграднікі на плошчы больш чым 130 тыс. га. Да 2008 годзе пад вінаграднікі выдзелена 7 тыс. га. Стаўка зроблена на вытворчасць якасных сартоў вінаграда і як следства марачных сартоў вінаў, а не на танныя сарты, як у часы Саюза.
Культывуюцца гатункі вінаграда
Усяго вядома 450 мясцовых гатункаў вінаграда. Многія з іх атрымалі распаўсюд у краінах СНД і Балтыі.
Вежа Брэмені
Вежа Брэмені (Bremeni torn - «брэменская вежа») — абарончае збудаванне Талінскай крапасной сцяны, якое належыць да ліку чатырохпавярховых падковападобныя вежаў. Праз Вежу Брэмені праходзіць Брэмені кяйк, які злучае вуліцу Уўс з вуліцай Венэ.
Знешняя сцяна таўшчынёй больш за 2 метры, унутраная сцяна таўшчынёй 1 метр. У вежы падвойныя замкі, так як у пачатку XX стагоддзя вежа выкарыстоўвалася як парахавое сховішча.
На другі паверсе, дзе была турма, можна трапіць з гарадской сцены па лесвіцы. Там неасветлены, з маленькімі паветранымі вокнамі пакой з ўмураванымі ў сцены жалезнымі кольцамі.
На трэціх і чацвёртых паверхах памяшканні з амбразурамі і камінамі.
Гацішча (Смаленская вобласць)
Гацішча (Гатище) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Вежа CITIC
Вежа CITIC (анг. CITIC Plaza — будынак Міжнароднай Кітайскай Гандлёва-інвестыцыйнай Кампаніі, CITIC) — 80-павярховы небаскроб, размешчаны ў горадзе Гуанчжоу, Кітай. Вышыня будынка, уключаючы два шпілі, падобныя да антэн, складае 391 м. Да моманту завяршэння будаўніцтва (1997) ён з’яўляўся самым высокім будынкам у свеце пасля Нью-Ёрка і Чыкага, а таксама самым высокім будынкам у Кітаі і Азіі. Па стане на пачатак 2007, ён з’яўляецца трэцім па вышыні будынкам у Кітаі пасля Цзінь Мао ў Шанхаі і Міжнароднага фінансавага цэнтра ў Ганконгу, шостым у Азіі і сёмым у свеце.
Мэсэтурм
Мэсэтурм (Messeturm — кірмашовая вежа) — знакаміты небаскроб ў цэнтры Франкфурта-на-Майне. Пабудаваны ў 1990 годзе небаскроб вышынёй 256,5 м быў да 1997 года самым высокім будынкам Еўропы. Ў 1997 годзе ён аддаў свой тытул будынку Камерцбанк-Таўэр, а затым і іншым высотным будынкам.
Назва будынка з'вязана з тым, што ён знаходзіцца непасрэдна побач з тэрыторыяй франкфурцкага кірмашy. У 1985 годзе франкфуртскі кірмаш арганізаваў архітэктурны конкурс з мэтай узвядзення будынку, які быў павінны стаць яго сімвалам. У выніку будаўніцтва было даручана чыкагскай архітэктурнай фірме Murphy/Jahn. Праект архітэктара Гельмута Яна мае падабенства з амерыканскімі небаскробамі трыдцатых гадоў ХХ стагоддзя ў стыле Арт Дэка. Форма будынку нагадвае аловак напраўлены ў неба.
Карысная плошча будынка складае 61.711 кв. метраў. Вышыня піраміды на дахе 36,6 метраў. Унутры будынка знаходзяцца 24 ліфта, якія перавоззяць каля 4.000 працуючых там людзей.
У будынку месцяцца (паміж інш.) прадстаўніцтвы банка Голдмэн Сакс, медыякампаніі Томсон Ройтэрс, а таксама японскі генеральны кансулат.
Мэсэтурм — адзін з чатырох будынкаў Германіі, якія маюць свой уласны паштовы індэкс (60308).
Паўднёвы Пагай
Паўднёвы Пагай (Pagai Selatan) — востраў у Індыйскім акіяне ў групе астравоў Ментавай. Уваходзіць у склад Інданезіі. Плошча — 900 км². Насельніцтва (2000 г.) — каля 10 тыс. чал.
Востраў знаходзіцца прыкладна ў 130 км на захад ад Суматры. Мае вулканічнае паходжанне. Цэнтральную частку займаюць камяністыя ўзгоркі. Самы высокі ўзгорак Гунунг-Мунтай дасягае 302 м.
Каля вострава назіраецца моцная сейсмічная актыўнасць. Вялікія землятрусы з чалавечымі ахвярамі адбыліся ў 1797 г., 1833 г., 2007 г., 2010 г.
Клімат трапічны вільготны. Захаваліся рэшткі дажджавых лясоў з эндэмічнай флорай і фаўнай.
Насельніцтва складаецца з ментавайцаў і перасяленцаў з Суматры, якія займаюцца пераважна сельскай гаспадаркай і гандлем. Развіваецца турызм. Востраў набывае ўсё большую папулярнасць сярод прыхільнікаў сёрфінгу.
Канстытуцыя Таджыкістана
Канстытуцыя Рэспублікі Таджыкістан — асноўны закон Таджыкістана, прынятая 6 лістапада 1994 года, складаецца са 100 артыкулаў. Прадугледжвае унітарызм, моцную прэзідэнцкую ўладу, статус таджыкскага мовы як дзяржаўнай і рускай як мовы міжнацыянальных зносін, аўтаномію Горна-Бадахшанскай вобласці. Папраўкі могуць уносіцца шляхам рэферэндуму; ўносіліся ў 1999 (усталяваўшы двухпалатны парламент замест аднапалатнага) і 2003 (павялічыўшы тэрмін паўнамоцтваў прэзідэнта) гадах. Не падлягаюць змене рэспубліканская форма праўлення, тэрытарыяльная цэласнасць, дэмакратычная, прававая, свецкая і сацыяльная сутнасць дзяржавы (арт. 100.)
Гісторыя
За час існавання Таджыкскай ССР былі прынятыя чатыры Канстытуцыі: у 1929, 1931, 1937 і 1978 гадах.
Канстытуцыя Таджыкскай ССР 1937
Трэцяя канстытуцыя была прынята 1 сакавіка 1937 г. Надзвычайным 6-м з'ездам Саветаў Таджыкскай ССР.
Канстытуцыя Таджыкскай ССР 1978
Прынята Вярхоўным Саветам Таджыкскай ССР на восьмай сесіі 14 красавіка 1978 г.
Ёханес Брондстэд
Ёханэс Брондстэд ( — ) — дацкі археолаг і гісторык, які спецыялізаваўся на першабытным грамадстве.
Брондстэд нарадзіўся ў мястэчку Грундфар, Ютландыя.
Біяграфія
З 1941 па 1951 год Брондстэд быў прафесарам скандынаўскай археалогіі і еўрапейскай перадгісторыі ва ўніверсітэце Капенгагена. Ён пакінуў гэтую пасаду, каб стаць дырэктарам Нацыянальнага музея Даніі ў Капенгагене, дзе ён працаваў з 1951 па 1960 год.
NGC 4141
NGC 4141 (іншыя абазначэнні — UGC 7147, MCG 10-17-152, ZWG 292.74, PGC 38669) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
В данной галактике наблюдались две вспышки сверхновых: SN 2008X і SN 2009E.
Альбенаўскае
Альбе́наўскае — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дрысвята, за 25 км на у напрамку на паўднёвы захад ад горада Браслаў, каля вёскі Тоўшчына. Знаходзіцца на тэрыторыі Нацыянальнага парку «Браслаўскія азёры».
Плошча паверхні возера 0,49 км². Даўжыня 1,48 км, найбольшая шырыня 0,45 км. Даўжыня берагавой лініі 3,7 км. Найбольшая глыбіня возера 13 м, сярэдняя 6,8 м. Аб'ём вады 3,31 млн. м³. Плошча вадазбору 1,25 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны вышынёй ад 5—7 да 11 метраў, месцамі стромкія. Берагавая лінія слабазвілістая. Літаральная зона вузкая. Дно возера да глыбіні 6—7 м пясчанае, на большых глыбінях выслана крэменязёмістым сапрапелем. Возера слабапраточнае. Упадае ручай, выцякае пратока ў Богінскае возера. Зарастае слаба (да глыбіні 1 м — аер, трыснёг, хвошч, да глыбіні 3 м — рдзесты).
Ганна Мікалаеўна Сянько
Ганна Мікалаеўна Сянько (нар., в. Ельніца, Барысаўскі раён, Мінская вобласць) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (2009), дацэнт (1996), прафесар.
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (спецыяльнасць «Бухгалтарскі ўлік у прамысловасці», 1979; аспірантура, 1991), Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт (дактарантура, 2003). Працавала ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (эканамічны факультэт, кафедра банкаўскай і фінансавай эканомікі, прафесар), Акадэміі кіраваня пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (з 2014, факультэт падрыхтоўкі і перападрыхтоўкі, кафедра кіравання рэгіянальным развіццём, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: эканамічная бяспека; інвестыцыі; эканоміка прамысловасці; прамысловая палітыка.
Сідараўцы
Назву Сі́дараўцы маюць:
Лаўчыкі
Лаўчыкі (Łowczyki) — вёска ў Польшчы, уваходзіць у склад Сакульскага павета Падляскага ваяводства, частка вясковай гміны Кузніца.
Кузьміно (Паўладарская вобласць)
Кузьміно — сяло ў Жалезінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Башмачынскай сельскай акругі. Код КАТА — 554237500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 267 чалавек (142 мужчыны і 125 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 175 чалавек (95 мужчын і 80 жанчын).
Праліферацыя
Праліферацыя (ад proles — атожылак, нашчадства і fero — нясу) — разрастанне тканкі арганізма шляхам размнажэння клетак. Механізм праліферацыі адрозніваецца ад іншых механізмаў змены аб'ёму клеткі (клетак), напрыклад, ацёку або апаптозу. Тэрмін у медыцыне ўпершыню ўвёў нямецкі вучоны Вірхаў для пазначэння новаўтварэння клетак шляхам іх размнажэння дзяленнем. Рэгуляваць інтэнсіўнасць праліферацыі можна стымулятарамі і інгібітарамі, якія могуць выпрацоўвацца і далёка ад рэагуючых клетак (напрыклад, гармонамі), і ўсярэдзіне іх. Бесперапынна праліферацыя адбываецца ў раннім эмбрыягенезе і па меры дыферэнцыявання перыяды паміж падзеламі падаўжаюцца. Некаторыя клеткі, напрыклад нервовыя, не здольныя да праліферацыі.
Пэрвамайскі раён (Крым)
Пэрвамайскі раён (Первомайський район, Curçı rayonı)  — адміністрацыйная адзінка ў складзе Аўтаномнай Рэспублікі Крым. Адміністрацыйны цэнтр — Пэрвамайскэ (Первома́йське).
Ваўкавыск
Ваўкавы́ск (афіц. транс.: Vaŭkavysk) — горад раённага падпарадкавання ў Гродзенскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Ваўкавыскага раёна, на р. Рось. Вузел чыгунак на Баранавічы, Масты, Вялікую Бераставіцу, Свіслач і аўтамабільных дарог на Масты, Слонім, Ружаны, Вялікую Бераставіцу. Насельніцтва 44 004 чал. (2018).
Назва
Тапонім «Ваўкавыск» утварыўся ад назвы рэчкі Ваўкавыі, гідроніма балцка-яцвяжскага паходжання, што меў адпачатную форму *Vilkaujà (Вілкаўя) «Воўчая (рака)». Вядомы такі ж самы літоўскі гідронім Vilkauja, ад якога літоўскае мястэчка Вілкавішкіс — яго назва ўтвораная так жа сама, як і назва Ваўкавыска: Vilk-av- дало, з аднаго боку, гідронім Vilk-av-ja (> Vilkauja), а з другога — тут жа тапонім Vilk-av-išk-is. Літоўскі тапонім Вілкавішкіс і гідронім Вілкаўя на тэрыторыі Літвы знаходзяцца на былых землях старажытнага племя яцвягаў, так жа сама як і Ваўкавыск (суседнічае з Зэльвай, ракой з яцвяжскай назвай).
Высокае Сярэднявечча
Гарадзішча старажытнага Ваўкавыска складаецца з дзвюх пляцовак — Шведскай гары і Замчышча. На падставе звестак раскопак устаноўлена, што паселішча на Шведскай гары было заснавана ў сярэдзіне або другой палове X ст. Пачатак жыцця на Замчышчы адносіцца да рубяжа X—XI ст. Прыкладна ў гэты час было заселена гарадзішча Муравельнік, якое размешчана за 0,5 км на ўсход ад Шведскай гары. Тым часам першы пісьмовы ўпамін пра яго змяшчаецца ў рукапісным патэрыку «Туровской епископи заветъ блаженного Владимира» і датуецца 1005 годам. Пастанова мясцовых уладаў ад 1994 афіцыйна замацавала гэту дату як афіцыйны час заснавання горада.
Паселішча на Шведскай гары першапачаткова не было ўмацавана валам. Ён быў насыпаны ў канцы X ст. Шведская гара стала дзядзінцам. У пачатку XII ст. валам было ўмацавана Замчышча (гарадскі пасад) і яно ператварылася ў вакольны горад. На Замчышчы пачалося будаўніцтва цаглянага храма, якое па нейкіх прычынах было спынена на стадыі закладкі фундамента. Умацаванае паселішча на Шведскай гары першапачаткова з’яўлялася крэпасцю, якой кіраваў пастаўлены князем пасаднік. Пазней крэпасць стала замкам, дзе жылі сам князь, знаць, дружына.
Да сярэдзіны XII ст. канчаткова склалася тапаграфія старажытнага Ваўкавыска. На захад ад дзядзінца знаходзіцца ўмацаваны вакольны горад, заселены ў асноўным рамеснікамі, а вакол абедзвюх пляцовак размяшчаюцца неўмацаваныя паселішчы чорнага люду — бяднейшых рамеснікаў і прышлых людзей. Што датычыць Муравельніка, то жыццё на гэтым гарадзішчы спынілася.
Пад 1252 Ваўкавыск упамінаецца ў Іпацьеўскім летапісе як памежная крэпасць, сталіца удзельнага княства. Гэтую дату падаюць як першы пісьмовы ўпамін пра горада сучасныя энцыклапедычныя даведнікі. У 1258 паселішча захапіў князь галіцкі Даніла Раманавіч.
Вялікае Княства Літоўскае
У другой пал. XIII ст. Ваўкавыск далучыўся да Вялікага Княства Літоўскага, дзе знаходзіўся ў валоданні вялікіх князёў Кейстута (2-я палова ХІV ст.), потым яго сына Вітаўта. У ХІV—ХVII стст. тут, імаверна, існаваў замак. У канцы ХІV ст. Ваўкавыск стаў сталіцай павета. 16 сакавіка 1410 года тэўтонскія рыцары на чале з вялікім магістрам Ульрыха фон Юнгінгена авалодалі Ваўкавыскам, магчыма, яны імкнуліся захапіць Вітаўта, які ў гэты час знаходзіўся ў Слоніме. 15 ліпеня 1410 года Ваўкавыская харугва брала ўдзел у Грунвальдскай бітве. У 1430 вялікі князь Вітаўт заснаваў у горадзе касцёл Святога Мікалая.
У 1503 вялікі князь Аляксандр надаў Ваўкавыску магдэбургскае права, з гэтага часу гараджане карысталіся гербам: «у блакітным полі выява галавы ваўка». У 1507 годзе горад увайшоў у склад Новагародскага ваяводства. У 1513 г. у Ваўкавыску 9 вуліц, горад плаціў у дзяржаўную скарбніцу 20 коп грошаў, аднолькава з Новагародкам і Слонімам. З 1536 г. вядома Прачысценская царква.
Падчас вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гг. Ваўкавыск двойчы, у 1655 і 1662, захоплівалі і бурылі расійскія войскі. Падчас Паўночнай вайны 1700—1721 гг. у сакавіку 1706 г. горад захапілі і разрабавалі шведы. У 1736 г. на сродкі Е. Ліноўскага ў Ваўкавыску размясцілася езуіцкая місія, у 1747 пры ёй адкрылася школа, у 1753 г. пачалося будаўніцтва касцёла. У другой палове XVIII ст. ў горадзе дзейнічалі піяры і марыявіткі. У 1792 г. каля 1000 дамоў, дзейнічалі касцёл і уніяцкая царква. Падчас паўстання 1794 года быў заняты паўстанцамі, моцна пацярпеў у ходзе баёў з расійскім войскам.
Расійская імперыя
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Ваўкавыск апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, дзе застаўся цэнтрам павета. У 1795—1861 у горадзе працавалі 4 суконныя мануфактуры.
У пачатку вайны 1812 года ў Ваўкавыску размяшчалася штаб-кватэра камандуючага 2-ім Заходнім расійскім войскам генерала Пятра Баграціёна. З чэрвеня да 3 (15) лістапада горад заняты французскім войскам, разбураны.
У 1844 годзе ў Ваўкавыску існавалі драўляныя касцёл і царква, прыходскае вучылішча, 2 бальніцы, аптэка. У 1845 горад атрымаў новы расійскі герб. Станам на 1860 год у Ваўкавыску было 492 дамы, 2 школы, касцёл Святога Вацлава, царква, 7 іўдзейскіх малітоўных дамоў, сінагога, цагельня, гарбатня, 2 млыны, бальніца, 58 крамаў. У 1885 праз горад прайшла чыгунка Баранавічы — Беласток; адкрылася чыгуначная станцыя. На 1891 у Ваўкавыску працавалі 19 прамысловых прадпрыемстваў.