cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хельсінкі
Шведскае кіраванне
Заснаваны шведскім каралём Густавам Ваза ў 1550 годзе. Па яго ўказу некалькі сот жыхароў горада Порвааа замацаваліся на тэрыторыі цяперашняга гарадскога раёна Арабія. 12 чэрвеня, дзень падпісання ўказа, лічыцца днём нараджэння горада.
Аднак аказалася, што месца было выбрана няўдала — гавань была занадта мелкаводнай, і ў выніку горад быў перанесены ў раён цяперашняй Каўпаторы (Рыначнай плошчы).
Аж да сярэдзіны XVIII стагоддзя Хельсінкі заставаўся невялікім, амаль цалкам драўляным горадам, тут нярэдка ўспыхвалі эпідэміі чумы.
Сталіца незалежнай Фінляндыі
Пасля абвяшчэння незалежнасці ў ходзе грамадзянскай вайны ў Фінляндыі горад быў некаторы час заняты часткамі фінскай чырвонай арміі, аднак у выніку наступлення генерала Манергейма з Ваасы, падтрыманага нямецкімі войскамі, горад перайшоў пад кантроль буржуазнага фінскага ўрада.
У 1952 годзе праведзены летнія Алімпійскія гульні.
У 2007 годзе ў горадзе быў праведзены штогадовы конкурс песні «Еўрабачанне».
Рэльеф
Горад размешчаны ў скалістай мясцовасці. Гістарычны цэнтр горада размешчаны на паўвостраве з вельмі зрэзанай берагавой лініяй. Перапады вышынь у горадзе значныя, а скалы — звычайная частка пейзажу. На рэках у межах горада ёсць вадаспады.
Насельніцтва
Насельніцтва (на 31 снежня 2003 года) — 559 330, гадавы прырост − 0,1 %.
Адукацыя
У Хельсінкі знаходзіцца найбуйнейшы ў краіне Хельсінкскі ўніверсітэт, а таксама шэраг іншых вышэйшых навучальных устаноў, у якіх вучыцца 64 128 студэнтаў (з іх 38 454 ва ўніверсітэце). Сярэднюю адукацыю забяспечваюць 190 школ, з іх 22 прыватныя. Усе даныя прыведзены на 2003 год.
Стапа (адзінка даўжыні)
Стапа — састарэлая адзінка вымярэння даўжыні: «другого теды дн? приехали к? Ѡдной рецҍ, на которих берегах полно было тростины велми толстои, ?ко сосны на шест дес?т стопъ высоки» ; «Были там дерева высокии на сто стопъ, а были подобны бобковому и Ѡливному дереву».
Гэта слова выяўлена толькі ў «Александрыі», але ўскосныя факты сведчаць, што ў старабеларускай мове яно павінна было ўжывацца часцей, чым гэта засведчана ў помніках. Пацверджаннем такой думкі можа быць тое, што стопа — гэта адзінка дзяржаўнай сістэмы мер Вялікага Княства Літоўскага, яе даўжыня — 12 цаляў (прыблізна 32,5 см).
Слова «стопа» ёсць у многіх славянскіх мовах. Ва ўкраінскай яно ўжываецца з двума значэннямі — ступня, след нагі і адзінка даўжыні (фут), у рускай — ступня, мера ў вершаскладанні, груд, складзены парадкам; след у выразе «по стопам», у славенскай — след і фут, у чэшскай — ступня і след, польскай — ступня, падэшва (гары) і фут. У старабеларускай мове яно мела таксама значэнне ступня: «До стоп у ног витого королевского маестату упадаемъ».
Гэта слова набыло метрычнае значэнне, відаць, таму што стопа (ступня нагі) ужывалася пры вымярэнні даўжыні. У далейшым за ім замацавалася пастаяннае метрычнае значэнне, якое прыблізна адпавядала англійскаму футу.
У сучаснай беларускай дыялектнай мове стапой называецца ступня нагі. Слова гэта можа ўжывацца са значэннем меры: «Доску добра стапой мераць. Станеш на канец і йдзеш па досцы стапа да стапы».
Аўстрыйская Сілезія
Аўстрыйская Сілезія, афіцыйная назва Герцагства Верхняя- і Ніжняя Сілезія (Oesterreichisch Schlesien, Herzogtum Ober- und Niederschlesien) — тэрыторыя ў Цэнтральнай Еўропе, якая з'яўлялася часткай земляў Чэшскай кароны ў Аўстрыйскай імперыі і захавалася ў складзе дзяржавы Габсбургаў пасля падзелу Сілезіі ў 1742 годзе. З 1867 года называлася Кронланд Сілезія ў складзе Аўстра-Венгрыі.
Геаграфія
Землі Аўстрыйскай Сілезіі ўяўлялі сабой гарысты край (Бескіды), спярэшчаны хрыбтамі і вяршынямі (гара Прадзед вышынёй у 1.490 метраў, Лыса-Гора вышынёй у 1.320 метраў і інш.). Найважнейшыя рэкі Одэр і яго прыток Опава (ням. Опа). Найбольшая частка былой Аўстрыйскай Сілезіі цяпер знаходзіцца на паўночным усходзе сучаснай Чэхіі, толькі невялікая яе частка ва ўсходняй частцы вакол горада Бельска-Бяла адносіцца да польскага ваяводства Сілезія.
Аўстрыйская Сілезія была падзелена на дзве часткі — заходнюю і ўсходнюю, падзеленыя паміж сабой паўночным выступам тэрыторыі Маравіі (раён Фрыдак-Містак). На захадзе і на поўначы яна межавала з прускай правінцыяй Сілезія, у сваёй усходняй частцы — з Галіцыяй і Венгрыяй. Адміністрацыйным цэнтрам Аўстрыйскай Сілезіі быў горад Опава. Плошча яе складала 5.147 км².
Гісторыя
У XVIII—XIX стст. германізацыя Аўстрыйскай Сілезіі зайшла даволі далёка, пра што гавораць нямецкія назвы большасці яе населеных пунктаў. Працэс анямечвання Сілезіі пачаўся пры вялікапольскім князе Генрыху I з каралеўскага роду Пястаў, які ў пачатку XIII стагоддзя запрасіў на свае землі рамеснікаў, гарнякоў, сялян і гандляроў з Саксоніі, Цюрынгіі і Франконіі, а новым гарадам падаваў Магдэбургскае гарадское права. Да другой паловы XIII стагоддзя раён вакол Опавы (ням. Тропау) быў паўночнай правінцыяй маркграфства Маравіі, аднак пры чэшскім каралю Отакары II і яго нашчадках тут былі ўтвораны чэшскія герцагствы Тропау, Ягердорф і Леабшуц, якія з 1320 гады лічыліся ўжо верхнесілезкімі герцагствамі. У 1526 годзе Габсбургі, як каралі Чэхіі, абвясцілі пра сваю суверэнную ўладу і над сілезскімі герцагствамі.
Пасля перамогі Прусіі над Аўстрыяй у Першай Сілезскай вайне, па ўмовах мірнага дагавора ў Брэслау (1742) практычна ўся тэрыторыя Сілезіі адышла да Прусіі. Толькі герцагствы Тропау і Тэшэн засталіся аўстрыйскімі і пазней былі аб'яднаны ў Герцагства Верхняя- і Ніжняя Сілезія.
Падчас Сакавіцкай рэвалюцыі 1848 года ў Сілезіі быў створаны свой парламент, а паводле Канстытуцыі Аўстрыйскай імперыі ад 1849 герцагства атрымала статус Кароннай зямлі (Кронланд). У перыяд з 1861 па 1918 год тут меліся выбарны прадстаўнічы орган - зямельны сойм (zemský sněm), выканаўчы орган - зямельны камітэт (zemský výbor) на чале з зямельным гетманам (zemský hejtman), цэнтральная ўлада была прадстаўлена намеснікам (místodržící).
Падчас распаду Аўстра-Венгрыі аўстрыйская Сілезія не змагла далучыцца да нямецкамоўнай яе часткі (як планавалася) і ўвайсці ў склад Аўстрыйскай рэспублікі. Замест гэтага найбольшая яе частка ўвайшла ў склад Чэхаславакіі, а ўсходнія раёны каля Бельска-Бялы — у Польшчу. Да 1928 года чэшская Сілезія складала асобную правінцыю Чэхаславакіі, а затым уключана ў склад Маравіі. Пасля Мюнхенскага дагавора, з 1938 па 1945 год, якая была Аўстрыйская Сілезія была далучана да нацысцкай Германіі (рэйхсгау Судэтэнланд). У маі 1945 года яна была вернута Чэхаславакіі. Улетку 1945 года з чэшскай Сілезіі было выгнана ўсё яе нямецкае насельніцтва.
Насельніцтва
Паводле перапісу 1910 года ў Аўстрыйскай Сілезіі пражывалі 756.949 чалавек. З іх 41,5 % былі этнічныя немцы, 31 % — палякі і 26 % — чэхі. Яўрэяў налічвалася 1,5 % (у 1857 годзе — 0,7 %).
Гарады з насельніцтвам больш 5.000 чалавек (на 1880 год):
Найбольш развітымі галінамі эканомікі ў Аўстрыйскай Сілезіі былі горназдабыўная прамысловасць (каменны і буры вугаль, жалезная руда), а таксама металаапрацоўка, машынабудаванне і тэкстыльная прамысловасць. У сельскай гаспадарцы развіваліся як земляробства, так і жывёлагадоўля. Развіта была транспартная сетка. Найбольш важнай чыгуначнай галіной была Паўночная лінія кайзера Фердынанда (Kaiser-Ferdinands-Nordbahn) кірунку Вена-Кракаў, якая праходзіла тут.
Літаратура
Па гісторыі культуры:
Хоневічы
Хо́невічы (, Хоневичи) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Занарацкага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Сырмежскага сельсавета.
Тачыцкі
Тачыцкі — прозвішча.
ЗАЗ-966
ЗАЗ-966 «Запарожац» — савецкі малалітражны аўтамабіль, які вырабляўся Запарожскім аўтамабільным заводам з 1967 па 1972 гады.
Гісторыя
Аднак недахоп вопыту ў канструктараў завода, а таксама іншыя фактары зацягнулі ўкараненне новай мадэлі ў вытворчасць: першыя серыйныя «Запарожцы» другога пакалення сышлі з канвеера толькі ў 1966 годзе, прычым з адаптаваным пад новы кузаў рухавіком ад папярэдняй мадэлі. Гэтыя аўтамабілі атрымалі індэкс ЗАЗ-966В; літара «В» азначала «часовы» (временный), то-бок гэта азначала, што рухавік «МЕМЗ-966В» будзе заменены на новы, адмыслова распрацаваны для дадзенай мадэлі аўтамабіляў. Поўнамаштабная вытворчасць ЗАЗ-966 з уласным сілавым агрэгатам «МЕМЗ-968» пачалася у 1967 годзе. Аднак, некаторыя мадыфікацыі (у тым ліку для людзей з абмежаванымі магчамасцямі) ЗАЗ-966 і яго пераемніка ЗАЗ-968 працягвалі абсталёўвацца рухавіком «МЕМЗ-966В» (з 1979 года — МЕМЗ-966Г).
Аб'ёмы выпуску і паставак новага аўтамабіля пры гэтым былі істотна ніжэй планавых паказчыкаў, што выклікала актыўнае абмеркаванне ў тагачаснай аўтамабільнай прэсе, недвухсэнсоўна паказваючы на ​​тое, што засваенне аўтамабіля ў вытворчасці і нарошчванне маштабаў яго выпуску, як і ў выпадку з яго папярэднікам, таксама праходзіла далёка не гладка. На запланаваную прадукцыйнасць у 150 тыс. машын ў год гэтай мадэлі выйсці так і не ўдалося, больш за тое, толькі ў 1973 годзе завод здолеў наблізіцца да запланаванага паказчыка.
Канструкцыя
Па сваёй канструкцыі аўтамабіль быў цалкам арыгінальны і ў цэлым з'яўляўся прадуктам эвалюцыйнага развіцця канструктыўных рашэнняў папярэдняга пакалення мадэлі. Новая мадэль атрымала суцэльнаметалічны нясучы кузаў тыпу седан з дзвюма дзвярыма. Інтэр'ер салона адведаў змены — абліцовачныя панэлі былі выкананы са скураміту, а панэль прыбораў з пластыку ды пенаполіурэтану.
Пярэдняя падвеска ў параўнанні з ЗАЗ-965 захавала агульную схему — незалежная паралелаграмнага тыпу, з накіравальным устройствам у выглядзе здвоеных падоўжных рычагоў і двума папярочнымі наборна-пласціністымі тарсіённамі ў якасці асноўнага пругкага элемента. Тарсіёны былі заключаны ў сталёвыя трубы, якія пры дапамозе штампаваных кранштэйнаў злучаліся ў агрэгат, які ўключае ў сябе ўсю пярэднюю падвеску і дэталі рулявога кіравання за выключэннем рулявога рэдуктара.У дадатак да тарсіёнаў, у пярэдняй падвесцы былі ўжытыя цыліндрычныя спружыны, якія ўспрымалі каля 25% нагрузкі, што дазволіла значна (практычна ў 2 разы) павялічыць тэрмін службы тарсіёнаў. У адрозненне ад ЗАЗ-965, у падвесцы ЗАЗ-966 адсутнічаў шкворневы вузел, замест чаго паваротная цапфа кола і стойка былі аб'яднаны ў паваротны кулак, звязаны з рычагамі падвескі пры дапамозе размешчаных гарызантальна шаравых шарніраў.
Рухавік «МЕМЗ-968» уяўляў сабой значна абноўленую версію папярэдняй мадэлі, працоўны аб'ём якой быў павышаны з 877 да 1197 см³ як праз павелічэнне дыяметра цыліндраў так і праз павелічэнне ходу поршня, у працэсе чаго значна ўзраслі маса і габарыты агрэгата, але істотна павысіліся яго цягавыя характарыстыкі і рэсурс. Сістэма астуджэння на ЗАЗ-966 заставалася аналагічнай сістэме ЗАЗ-965 па прынцыпе работы, але была дапоўненая паветрапрыймачамі адмысловай канструкцыі, якія забяспечвалі неабходны для працы сістэмы падпор паветра, у выніку чаго ўдалося практычна цалкам пазбавіцца ад характэрнай для папярэдняй мадэлі праблемы з перагрэвам рухавіка ў гарачае надвор'е.
Каробка перадач была распрацавана нанова і мела цалкам сінхранізаваны шэраг перадач пярэдняга ходу, што істотна палегчыла кіраванне аўтамабілем. Характэрна, што на прататыпах выкарыстоўваўся прывад пераключэння перадач з рычагом, размешчаным на панэлі прыбораў, справа ад шчытка прыбораў, як на некаторых замежных мадэлях тых гадоў, але ў серыі ад яго адмовіліся як ад непатрэбнага ўскладнення канструкцыі. Характэрнай асаблівасцю трансмісіі была адсутнасць прамой перадачы — чацвёртая перадача ў ёй была павышанай, то-бок, мела перадаткавы лік менш адзінкі, як пятая на сучасных аўтамабілях.
Мадыфікацыі
Інвалідныя мадыфікацыі аўтамабіля выпускаліся на базе маламагутнага рухавіка МЕМЗ-966В:
Ла Ліга
Ла Ліга (La Liga) — прафесійная футбольная ліга Іспаніі, вядомая яшчэ як Прымера Дывізіён (Primera División). У іерархіі ліг чэмпіянату Іспаніі займае першы радок, з чаго вынікае, што спаборніцтва вызначае чэмпіёна краіны. Ліга лічыцца адной з найлепшых футбольных ліг у свеце. Усяго толькі дзевяць клубаў станавіліся пераможцамі Ла Лігі. Пачынаючы з 1950-х гадоў дамінуючымі клубамі розыгрышаў спаборніцтва былі «Рэал» (Мадрыд) і «Барселона». Аднак на працягу 1930-х і 1940-х гадоў Ла Ліга была больш канкурэнтнай, з сапраўднымі грандамі іспанскага футбола, «Рэалам» і «Барселонай», паспяхова канкуравалі «Валенсія», «Атлетыка» і «Атлетык», а ў 1990-х і 2000-х гадах — тая ж «Валенсія» і «Дэпартыва».
Заснаванне
Упершыню ідэю нацыянальнай футбольнай лігі ў Іспаніі прапанаваў у красавіку 1927 года Хасэ Марыя Ача, дырэктар клуба «Арэнас» з Геча. Пасля працяглых дыскусаў адносна памеру лігі і крытэраў допуску клубаў, у канчатковым выніку Каралеўская іспанская футбольная федэрацыя вызначыла дзясятку першых удзельнікаў Ла Лігі 1928 года. «Барселона», «Рэал» Мадрыд, «Атлетык» Більбаа, «Рэал Сасьедад», «Арэнас» і «Рэал Уніён» увайшлі ў лік удзельнікаў на правах папярэдніх пераможцаў Каралеўскага кубка. «Атлетыка» (Мадрыд), «Эспаньёл» і «Еўропа» атрымалі правы ўдзелу ў якасці папярэдніх фіналістаў кубка, а «Расінг» з Сантандэра заваяваў месца ў лізе шляхам перамогі ў пераходным турніры. Станам на сезон 2021/22 толькі тры клубы з ліку заснавальнікаў, «Барселона», мадрыдскі «Рэал» і «Атлетык» (Більбаа), ніколі не выбывалі ў ніжэйшы дывізіён.
Злінскі край
Злінскі край (Zlinský kraj) — адміністрацыйная адзінка Чэшскай рэспублікі, размешчаны на паўднёвым усходзе гістарычнай вобласці Маравія.
Геаграфія
Рэльеф края пераважна гарысты. Раўнінная мясцовасць цягнецца ўздоўж ракі Моравы і ў раёне Угерске-Градзіштэ. На поўначы края знаходзяцца Мараўскія Бескіды, да поўдня распасціраюцца Белыя Карпаты, якія ўтвараюць натуральную мяжу са Славакіяй. На поўдні размешчаны Усецінскія горы (Vsetínská hornatina) і Візавіцкае ўзвышша (Vizovická vrchovina). У горнай мясцовасці зямля бедная мінераламі і не спрыяльная для сельскай гаспадаркі. Урадлівыя глебы маюцца толькі ў далінах рэк. 49 % зямель выкарыстоўваецца ў сельскай гаспадарцы. У рэгіёне знаходзіцца некалькі вялікіх ландшафтных запаведнікаў, перш за ўсё Бескіды і Белыя Карпаты, якія знаходзяцца пад аховай ЮНЕСКА. У мэтах развіцця міжнароднага супрацоўніцтва ў сферы экалогіі створаны еўрарэгіён Белыя Карпаты.
Эканоміка
Край належыць да рэгіёнаў з неразвітай інфраструктурай, што абумоўлена, перш за ўсё, аддаленасцю ад буйных вытворчасцей і недастатковым развіццём транспартных перавозак. 18 % прамысловых прадпрыемстваў края занята ў апрацоўчай прамысловасці — апрацоўцы гумы і пластмасы (2 %), металаапрацоўцы (27 %), электратэхніцы (14 %), машынабудаванні (3 %) і харчовай прамысловасці (5 %).
Крок (адзінка даўжыні)
Крок — даўняя мера даўжыні: «Стадіонъ, стадій, стаи, гоны: рке кроковъ...» ; «Поприще: миля, ...в той замыкаетсѧ [1000] кроковъ: або осмъ стадій...». У помніках дзелавога пісьменства яно не выяўлена, аднак даволі часта ўжываецца ў помніках іншых жанраў.
У сучаснай беларускай мове слова крок атрымала шырокае распаўсюджанне і ўжываецца з метрычным значэннем: «Я прайшоў крокаў сто».
Прэнц
Прэнц — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Лужаснянка, за 22 км у напрамку на ўсход ад горада Гарадок.
Плошча паверхні возера 0,22 км². Даўжыня 0,83 км, найбольшая шырыня 0,45 км. Даўжыня берагавой лініі 2,19 км. Найбольшая глыбіня 2,1 м, сярэдняя каля 1 м. Аб'ём вады ў возеры 0,23 млн. м³. Плошча вадазбору 1,42 км².
Катлавіна возера тэрмакарставага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй ад 5 да 10 метраў, спадзістыя, пясчаныя. Берагавая лінія ў паўднёвай і ўсходняй частках возера ўтварае 2 вузкія залівы. Берагі возера сплавінныя. Шырыня сплавіны ад да 7 м. На поўначы і поўдні забалочаная пойма шырынёй да 50 м. Плоскае дно возера выслана сапрапелем.
У возеры водзяцца шчупак, акунь, лінь, карась, плотка, краснапёрка і інш.
Шэметава (вёска, Мядзельскі раён)
Шэ́метава (, Шеметово) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Занарацкага сельсавета.
У 1940—1960 гадах цэнтр Шэметаўскага сельсавета. Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Сырмежскага сельсавета.
Дэцыметровыя хвалі
Дэцыметро́выя хва́лі (ДМХ) — радыёхвалі з даўжынёй хвалі ад 10 см да 1 м, што адпавядае частотам ад 300 МГц да 3 ГГц (ультравысокія частоты, УВЧ).
Ужыванне
Дэцыметровыя хвалі распаўсюджваюцца практычна ў межах прамой бачнасці, таму выкарыстоўваюцца ў радыёрэлейнай сувязі, радыёлакацыі, тэлевяшчанні і ў сотавай сувязі. Дэцыметровыя хвалі слаба паглынаюцца пры мінанні праз зямную атмасферу, таму ўжываюцца для сувязі з касмічнымі аб’ектамі. Для зямной сувязі выкарыстоўваюцца дэцыметровыя хвалі, якія распаўсюджваюцца за кошт рассейвання на неаднастайнасцях трапасферы.
Шэметава (хутар)
Шэ́метава (, Шеметово) — хутар у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Занарацкага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года хутар уваходзіў у склад Сырмежскага сельсавета.
Ландандэры (графства)
Ландандэ́ры, або Дэ́ры (Londonderry, Derry; Doire) — гістарычнае графства і акруга на поўначы Ірландыі. Уваходзіць у склад правінцыі Ольстэр на тэрыторыі Паўночнай Ірландыі. Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы горад — Ландандэры. Насельніцтва 247 132 чалавек (3-е месца сярод графстваў Паўночнай Ірландыі; звесткі 2011 г.).
Геаграфія
Плошча тэрыторыі — 2075 км² (4-е месца).
Палітыка
Жыхары Паўночнай Ірландыі, якія прытрымліваюцца рэспубліканскіх поглядаў, называюць горад і графства выключна другой назвай — Дэры, лічачы першую сімвалам брытанскай акупацыі.
Сцяпан (Сеўба)
Біяграфія
Нарадзіўся 17 красавіка 1872 года ў сям’і Іосіфа Сеўбы, спевака царкоўнага хора ў вёсцы Цялуша Бабруйскага павета Мінскай губерні Расійскай імперыі. Страціў у раннім дзяцінстве бацьку, таму яго выхоўвала маці.
Пасля заканчэння духоўнага вучылішча ў 1891 годзе паступіў у Мінскую духоўную семінарыю, якую скончыў у 1894 годзе. У 1896 годзе быў пасвечаны ў святары, больш за 30 гадоў служыў у Мінскай епархіі ў Ракаве.
Перыяд у БАПЦ
У ходзе нямецкай акупацыі ў 1942 годзе быў выкліканы ў Мінск і пастрыжаны ў манаства пад імём Сцяпан (Стэфан) і ўзведзены ў сан архімандрыта. 3 сакавіка 1942 года на саборы епіскапаў Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы быў узведзены ў сан епіскапа, будучы святаром-удаўцом.
Епіскапская хіратонія протаіерэя Сцяпана павінна была адбыцца ў нядзелю 15 сакавіка 1942 года, але нечаканая хвароба мітрапаліта Панцеляймона перашкодзіла гэтаму. З прычыны неадкладнасці гэтай хіратоніі яе хацелі зрабіць архіепіскап Філафей і епіскап Афанасій, але мітрапаліт Панцеляймон не даў сваёй згоды, запатрабаваўшы ад гэтых епіскапаў ад’езду ў свае епархіі.
Архімандрыт Сцяпан з’ехаў у свой прыход для працягу пастырскага служэння. Мітрапаліт Панцеляймон пасля ад’езду епіскапаў разлічваў узначаліць Мінскую і Навагрудскую епархіі і кіраваць імі пры дапамозе Сцяпана, якога ён, насуперак рашэнню сабора, хацеў рукапакласці ў епіскапа Слуцкага, вікарыя Мінскай епархіі. Гэта моцна ўстрывожыла беларускіх дзеячаў, якія паведамілі пра гэта нямецкім уладам. Генеральны камісарыят загадаў мітрапаліту Панцеляймону неадкладна пасвяціць Сцяпана ў сан епіскапа Смаленскага.
17 мая 1942 года ў Мінску ён быў высвечаны ў епіскапа Смаленскага і Бранскага. Чын хіратоніі здзяйснялі: мітрапаліт Мінскі Панцеляймон, епіскапы Гродзенскі Венедыкт і Магілёўскі Філафей. На наступны дзень епіскап Сцяпан з’ехаў у свой прыход у Ракаў для падрыхтоўкі да ад’езду ў Смаленск. У Смаленск епіскап Сцяпан прыехаў толькі 27 снежня 1942 года. У гэты ж дзень пасля літургіі ў малым Богаяўленскім саборы адбылася яго ўрачыстая сустрэча з клірам і паствай Смаленскай епархіі. Недахоп святароў заахвоціў епіскапа Смаленскага Сцяпана арганізаваць у Смаленску пастырскія курсы, якія выпусцілі за першыя 7 месяцаў свайго існавання 40 святароў. Арганізуючы сваю епархію, ён аб’ехаў увесь фронт, пабываўшы нават у Бранску. Адрозніваўся сціпласцю, абслугоўваў сабе сам, у тым ліку сам сабе рыхтаваў вячэру.
У верасні 1943 года савецкія войскі занялі Смаленск і Сцяпан эвакуяваўся ў Барысаў. 7 чэрвеня 1944 года прыбыў у Германію. У 1945—1948 гадах быў намеснікам старшыні Царкоўна-дабрачыннага камітэта Германскай епархіі.
Перыяд у РПЦЗ
Развіў плённую дзейнасць па харчаванні бежанцаў у лагерах перамешчаных асобаў Парш (Зальцбург), Келерберг, Куфштайн. У выніку палітычных прычын яму давялося пераехаць у Зальцбург, які знаходзіўся ў заходняй зоне акупацыі Аўстрыі. На тэрыторыі ягонай епархіі пасля заканчэння вайны знаходзілася каля 100 тысяч «перамешчаных асобаў» з СССР, якія жылі ў мясцовых лагерах і стварылі 33 праваслаўныя абшчыны. Епіскап Сцяпан пасяліўся на тэрыторыі вялікага лагера Парш пад Зальцбургам, дзе ўжо дзейнічалі тры барачныя царквы. Адной з іх ён надаў статус кафедральнага сабора. Архіепіскапа Сцяпана ўспаміналі як добрага і сардэчнага чалавека, які падоўгу гутарыў на лавачцы з бежанцамі, слухая іх апавяданні і паўсядзённыя праблемы. Сцяпан не гаварыў па-нямецку, таму перакладчыцай у яго служыла А. Гунбіна, якая шмат зрабіла для лагернага прыхода.
У 1948 годзе архіепіскап Сцяпан арганізаваў прыход для бежанцаў у Зальцбургу. Набажэнствы праводзіліся ў адной з прыбудоваў каталіцкай царквы на Рэзыдэнцплац, асвячонай у імя Архістратыга Міхаіла. Абразы для часовага іканастаса напісалі барон Мікалай Мэйендорф і Іван Дзікі, якія раней працавалі мастакамі ў Югаславіі. У 1950 годзе сабор у лагеры Парш спалілі савецкія смершаўцы, у сувязі з чым быў пабудаваны новы будынак сабора ў іншай частцы лагера. Архіепіскап Сцяпан сам зрабіў для яго іканастас.
Мікалай Васільевіч Сторажаў
Мікалай Васільевіч Сторажаў (Николай Васильевич Сторожев;, с. Стары Вышкаў, Бранскай вобласці, Расія — ) — беларускі юрыст. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1989), доктар юрыдычных навук (1978), прафесар (1985). Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь (2000).
Сцяпан (Сеўба)
Перыяд у РПЦЗ
У канцы 1940-х гадоў бежанцы сталі актыўна выязджаць з Аўстрыі, галоўным чынам у Амерыку і Аўстралію, у сувязі з чым паства архіепіскапа Сцяпана стала імкліва змяншацца. Да 1953 года каля 90 % бежанцаў эмігравалі, а рэшта баялася высылкі ў СССР і хавалася. У 1956 годзе католікі адмовілі РПЦЗ у храме на Рэзыдэнцплац, таму епіскап Сцяпан зладзіў дамавую Пакроўскую царкву на першым паверсе ў былым замку баронаў Цінен-Адлерфліхт, якая змяшчала ўсяго 20 чалавек, з-за чаго шмат каму з людзей, якія маліліся, даводзілася стаяць у калідоры. Таксама набажэнствы для вернікаў РПЦЗ у Зальбургу адбываліся ў Мікольскай царкве пры бежанскай багадзельні, якая праіснавала тры дзесяцігоддзі. З 1962 года яна размяшчалася ў каталіцкай царкве святога Ераніма на Мюльнер на Гауптштрасэ, 6.
29 мая 1959 года для пабудовы храма за 49 тысяч марак быў набыты ўчастак, размешчаны паблізу ракі Зальц, у квартале Леэн. Праект новага храма стварыў архітэктар Яўген Салпіус, эмігрант з Прыбалтыкі. Будаўніцтва ішло павольна і вельмі эканомна. Нягледзячы на свой узрост, архіепіскап Сцяпан асабіста адправіўся ў ЗША для збору ахвяраванняў. Новы Пакроўскі сабор асвяцілі 26 чэрвеня 1964 года архіепіскап Сцяпан і архіепіскап Берлінскі і Германскі Аляксандр (Лоўчы). На асвячэнні прысутнічалі кіраўнікі мясцовых каталіцкіх і пратэстанцкіх епархій.
Памёр 25 студзеня 1965 года ў Зальцбургу. Пахаваны на мясцовых могілках.
Мікалай Васільевіч Сторажаў
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 100 навуковых прац, у тым ліку 6 манаграфій.
Наваельненскі сельсавет
Навае́льненскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Краснапольскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Новая Ельня.
Эдвард Брансфілд
Э́двард Бра́нсфілд (Edward Bransfield; каля 1785 г. — 31 кастрычніка 1852 г.) — брытанскі мараплавец ірландскага паходжання. Адзін з першаадкрывальнікаў Антарктыды.
Біяграфія
Нарадзіўся каля 1785 г. недалёка ад Корка на поўдні Ірландыіі. У 1803 г. прыняты на ваенную службу.
У 1819 г. падчас знаходжання ў Паўднёвай Амерыцы атрымаў загад узначаліць экспедыцыю на караблі «Вільямс» для праверкі факта існавання Паўднёвых Шэтландскіх астравоў. У студзені 1820 г. экспедыцыя дасягнула астравоў. Эдвард Брансфілд часткова даследаваў іх, нанёс на карту і абвясціў валоданнем Вялікабрытаніі. 30 студзеня 1820 г. удзельнікі экспедыцыі заўважылі паўночны ўскраек Антарктыды. Хаця гэта здарылася пазней за адкрыццё Антарктыды амерыканцам Н. Палмерам і расійскай экспедыцыяй на чале Ф. Белінсгаўзена, Эдвард Брансфілд лічыцца многімі географамі першаадкрывальнікам самага паўднёвага кантынента.
Пасля вяртання ў Вялікабрытанію Эдвард Брансфілд выклаў звесткі пра сваю экспедыцыю ў кнізе. Апошнія гады жыцця правёў на поўдні Англіі. Памёр у 1852 г. і быў пахаваны ў Брайтане.
Памяць
Імя Эдварда Брансфілда прысвоена востраву, гары, праліву, групе скал і западзіне на Паўднёвых Шэтландскіх астравах.
Надмагілле Паўла Гальшанскага
Надмагілле Паўла Гальшанскага — рэнесанснае віленскага біскупа Паўла Гальшанскага (? — 1555) ў Віленскім кафедральным саборы, створанае ў майстэрні Падавана прыкладна каля 1550 г.
Апісанне
Гальшанскі ляжыць у свабоднай позе. Левай рукой ён падпірае галаву, правай падтрымлівае кнігу. Масіўная фігура нябожчыка у багатым царкоўным адзенні, драпіраваным свабоднымі складкамі. Рэалістычна перададзена партрэтнае падабенства, падкрэслены рысы валявога, уладарнага характару. Старэчы твар, зрэзаны маршчынамі, пазбаўлены ідэалізацыі. Дэкаратыўная акаймоўка складаецца з тыповых рэнесансных элементаў — раслінных матываў, галовак пуці.
Пясчанка (прыток Ловаці)
Пясча́нка — рака ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, прыток ракі Ловаць.
Даўжыня ракі 14 км. Пачынаецца за 1 км на захад ад вёскі Паташня, упадае ў Ловаць каля аграгарадка Мяжа. Працякае па ўсходняй ўскраіне Гарадоцкага ўзвышша. Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,8 м/км. Плошча вадазбору 58 км². Каля 70 % плошчы вадазбору Пясчанкі занята лесам.
У Пясчанку ўпадаюць ручаі і меліярацыйныя каналы. Уздоўж ракі вёскі Паташня, Звягі, Барысаўка.
Авэнір Афанасьевіч Цярэнцьеў
Авэнір Афанасьевіч Цярэнцьеў (, Вялікія Лукі — ) — беларускі вучоны ў галіне тэхнічных навук. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1996). Доктар тэхнічных навук (1990), прафесар (1991).
Навуковая дзейнасць
Навуковыя даследаванні па фізіка-хімічнай механіцы прыродных дысперсных сістэм і горных парод. Распрацаваў тэарэтычныя асновы і спосабы накіраванага структураутварэння ў торфах і сапрапелях, тарфяна-балотных глебах, бурых вуглях, кампазіцыях на аснове торфу для атрымання розных матэрыялаў і паліва. Устанавіў агульныя заканамернасці структураутварэння канцэнтраваных сістэм на аснове горных парод пры механічным і фізіка-хімічным уздзеяннях. Выявіў механізм рэзкага памяншэння вільгацеправоднасці і рухомасці катыёнаў ў тарфяных сістэмах пры увядзенні аніённымі павярхоўна-актыўных рэчываў (ПАР) і іх узмацненні ў выпадку катыённых ПАР, абумоўлены змяненнем электракінэтычных і структурна-реологіческіх уласцівасцяў межавых слаёў. Паказаў дастасавальнасць асноўнага калоіднай-хімічнага прынцыпу рэгулявання фізіка-механічных уласцівасцяў дысперсных сістэм з дапамогай ПАР да тарфяных кампазіцый. Абгрунтаваў магчымасць павелічэння адгезійных сувязяў у торфавугольнай кампазіцыі за кошт ўбудавання гумінавых рэчываў торфу ў структуру паверхневых слаёў вугалю пры яго механаактывацыі.
Курганне (археалагічны помнік, Смалявіцкі раён)
Курганне — археалагічны помнік: курганны могільнік каля вёскі Курганне Смалявіцкага раёна Мінскай вобласці Беларусі. На ўскраіне вёскі, ва ўрочышчы Курганне (або Клёнік), каля ручая Бурлацкі Брод (упадае ў раку Уша).
Налічваў 40 курганоў, не захаваліся. У 1886—1887 гг. У. Завітневіч даследаваў 4 курганы дыяметрам 7—11 м, вышынёй 0,8—2 м. Пахавальны абрад — трупапалажэнне на мацерыку галавой на захад. Адно пахаванне ў драўлянай труне, пры якім знойдзены жалезны нож. Іншыя пахаванні без інвентару.
Квадратычны закон узаемнасці
Квадратычны закон узаемнасці — сцвярджэнне аб вырашальнасці квадратычнага простага ліку. Часцей за ўсё фармулюецца праз сімвалы Лежандра.
Фармулёўка
Няхай
a
— цэлы лік, і
p
— просты лік, не роўны 2. вызначаецца наступным чынам:
дзеліцца на
з'яўляецца па модулю
, г.зн.
не дзеліцца на
і існуе такі цэлы
x
, што ;
з'яўляецца квадратычнаю нярэштаю па модулю
і не з'яўляецца квадратычнаю рэштаю па модулю
.
Квадратычны закон узаемнасці Гауса для сімвалаў Лежандра сцвярджае, што дзе
і
q
— розныя няцотныя простыя лікі.
Таксама справядлівыя наступныя дапаўненні:
Прымяненні
З дапамогаю сімвала Лежандра, апошняе сцвярджэнне можна выразіць наступным чынам:
Гісторыя
Фармулёўка квадратычнага закона ўзаемнасці была вядома яшчэ Эйлеру ў 1783 годзе. Лежандр сфармуляваў закон незалежна ад Эйлера і даказаў яго ў некаторых асобных выпадках у 1785 годзе. Поўны доказ быў атрыман Гаусам у 1796 годзе, які пазней даў некалькі яго доказаў, заснаваных на зусім розных ідэях.
Адзін з самых простых доказаў быў прапанаваны у 1872 годзе.
Пазней былі атрыманы розныя абагульненні квадратычнага закона ўзаемнасці.
Даўн (графства)
Да́ўн (Down; An Dún) — гістарычнае графства на паўночным усходзе Ірландыі. Уваходзіць у склад правінцыі Ольстэр на тэрыторыі Паўночнай Ірландыі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Даўнпатрык, найбуйнейшы горад — Бангар. Насельніцтва 531 665 чалавек (2-е месца сярод графстваў Паўночнай Ірландыі; звесткі 2011 года). Плошча тэрыторыі 2466 км² (3-е месца).
Яневічы (Мядзельскі раён)
Я́невічы (, Яневичи) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Занарацкага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Сырмежскага сельсавета.
Краснагоркі
Краснаго́ркі (, Красногорки) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзейскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астроўскага сельсавета.
Пясчанка (птушка)
Пясча́нка (Calidris alba) — птушка сямейства бакасавых атрада сеўцападобных.
Птушка памерамі 18—20 см, маса 58—88 г. Самкі буйнейшыя за самцоў. Пер'е на спіне цёмна-бурае, на бруху белае. Бакі галавы, шыя, валляк вохрыста-рыжыя з цёмнымі плямамі. Дзюба і ногі цёмныя. На нагах па 3 пальцы, задні палец адсутнічае. Гняздуецца на зямлі. Корміцца камарамі, лічынкамі насякомых, павукамі і інш.
Эдуард Іванавіч Тачыцкі
Эдуард Іванавіч Тачыцкі (, Мінск — ) — беларускі вучоны ў галіне матэрыялазнаўства ў машынабудаванні і ў мікраэлектроніцы, фізіцы і тэхналогіі тонкіх плёнак і пакрыццяў. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1994). Доктар тэхнічных навук (1974), прафесар (1981).
Біяграфія
Скончыў Белдзяржуніверсітэт (1959). У 1959—1976 гадах малодшы навуковы супрацоўнік, старшы інжынер, галоўны інжынер, старшы навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі фізіка-тэхнічнага інстытута. У 1976—1990 гадах загадчык лабараторыі Інстытута электронікі. З 1990 года дырэктар інжынернага цэнтра «Плазматэг» Нацыянальнай АН Беларусі.
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 370 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій, 70 вынаходстваў і патэнтаў.
Літоўскія браты
Літоўскія браты займалі антытрынітарную пазіцыю, прытрымліваючыся арыянскіх поглядаў, не прызнаючы боскасць Хрыста і дагмату пра ўваскрэсенне пасля смерці.
Літаратура
Из Философской энциклопедии:
Французская Вест-Індыя
Французская Вест-Індыя, або Французскія Антыльскія астравы (Antilles françaises) — гістарычная назва астравоў Карыбскага мора, якія належаць Францыі.
У наш час астатнія пад кіраваннем Францыі тэрыторыі вылучаны ў два дэпартаменты (Гвадэлупа і Марцініка) і дзве заморскія супольнасці (Сен-Бартэльмі і Сен-Мартэн).
Антыльскія астравы Ле-Сент, Мары-Галант і Ла-Дэзірад знаходзяцца пад кіраваннем Гвадэлупы.
Гістарычна Францыя валодала і іншымі астравамі Карыбскага мора.
На тэрыторыях Французскай Вест-Індыі акрамя французскай распаўсюджаны і крэольскія мовы.
Макашы (Нясвіжскі раён)
Макашы́ (, Макаши) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзейскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астроўскага сельсавета.
Віктар Іванавіч Семянкоў
Віктар Іванавіч Семянкоў (, в. Гімбатаўка Мсціслаўскага раёна, Магілёўскай вобласці — ) — беларускі правазнаўца. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1980), доктар юрыдычных навук (1977), прафесар (1979). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (1996). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Скончыў Мінскі юрыдычны інстытут (1954). Працаваў народным суддзёй Зэльвенскага раёна (1954—1958). З 1961 года малодшы, старшы навуковы супрацоўнік, з 1972 года загадчык сектара Інстытута філасофіі і права АН БССР. У 1975—1983 гадах сакратар парткама КПБ АН БССР, адначасова загадчык сектара Інстытута філасофіі і права АН БССР.
З 1983 года намеснік дырэктара па навуковай рабоце і загадчык аддзела Інстытута філасофіі і права АН БССР. У 1996—1997 гадах начальнік Галоўнага ўпраўлення па працы з органамі заканадаўчай і судовай улады Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
З 1997 года загадчык аддзела Інстытута філасофіі і права Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (са снежня 1999 года Інстытута дзяржавы і права Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі). З сакавіка 2008 года галоўны навуковы супрацоўнік Інстытута прававых даследаванняў Нацыянальнага цэнтра заканадаўства і прававых даследаванняў Рэспублікі Беларусь.
Навуковая дзейнасць
Працы па гісторыі працоўнага права і заканадаўства аб ахове працы, наглядзе і кантролі за захаваннем заканадаўства аб працы. Шэраг работ прысвечаны пытанням дзяржаўнага будаўніцтва, гісторыі дзяржавы і права Беларусі. Яго працы садзейнічалі павышэнню эфектыўнасці прававых нормаў у галіне рэгулявання працоўных і калектыўна-працоўных адносін. Узначальваў аўтарскі калектыў па падрыхтоўцы і выданню чатырох Каментароў да Працоўнага Кодэкса Рэспублікі Беларусь (2000, 2003, 2005, 2008 гг.), з’яўляўся рэдактарам і сааўтарам пяці падручнікаў «Працоўнае права», удзельнічаў у падрыхтоўцы і публікацыі сямі даведнікаў па працоўным заканадаўстве для насельніцтва. Браў удзел у распрацоўцы канстытуцыі Рэспублікі Беларусь (1994 г.), іншых нарматыўна-прававых актаў.
Аўтар больш за 300 навуковых прац, у т.л. 13 манаграфій, 5 падручнікаў.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1979), Айчыннай вайны II ступені (1985), «Знак Пашаны» (1971), медалём «За адвагу» (1945), іншымі медалямі. Дзвюма Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, ганаровымі граматамі многіх дзяржаўных і грамадскіх арганізацый, вышэйшай юрыдычнай прэміяй «Феміда» (2009). Дыпламант штогадовага конкурсу на прыз імя У. Д. Спасовіча (2011). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (1996).
Нанцкі эдыкт
Нанцкі эдыкт (Édit de Nantes) — указ, выдадзены 13 красавіка 1598 года Генрыхам IV, які падаў кальвінскім пратэстантам Францыі, таксама вядомым як гугеноты, істотныя правы ў краіне, якая да гэтага часу лічылася па сутнасці каталіцкай. Ва ўказе, Генрых кіраваўся ў першую чаргу развіццём грамадзянскага адзінства. Эдыкт адкрыў шлях для секулярызму і талерантнасці. Увогуле, указам прапаноўвалася свабода сумлення для прыватных асоб, а таксама апісаныя канкрэтныя саступкі пратэстантам, напрыклад, амністыі і аднаўленні іх грамадзянскіх правоў, у тым ліку права на працу ў любой вобласці і права звяртацца са скаргамі непасрэдна да караля. Гэта паклала канец рэлігійным войнам, якія ахапілі Францыю ў другой палове XVI стагоддзя.
Пазней ануляванне Нанцкага эдыкта ў кастрычніку 1685 года Людовікам XIV, унукам Генрыха IV, спарадзіла зыход пратэстантаў і павялічыла варожасць памежных пратэстанцкіх краін.
Брайтан
Бра́йтан (Brighton) — горад і порт на поўдні Вялікабрытаніі. Насельніцтва (2014 г.) - 273 400 чал.
Гісторыя
Месца знаходжання Брайтана была населена у 4 тысячагоддзі да н. э. У часы рымскага панавання тут было заснавана невялікае аграрнае паселішча. У пісьмовых крыніцах упершыню ўзгадваецца пад 1086 г. У 1313 г. яго жыхары атрымалі правы гарадскога самакіравання і арганізацыі кірмашоў. У 1514 г. і 1545 г. часткова разбураўся французскімі піратамі. У 1651 г. праз Брайтан адбываліся ўцёкі караля Чарльза II у Францыю.
З другой паловы XVIII ст. горад развіваўся як турыстычны цэнтр, які вабіў жыхароў суседняга Лондана сваімі пляжамі. У Брайтане былі адчынены тэатр і каралеўскі павільён. У 1824 г. адкрыта параходная лінія ў Францыю. У 1841 г. пачала працаваць чыгуначная лінія Брайтан — Лондан. У 1883 г. яна была электрафікавана. З Брайтана ў Лондан выехала першы ў свеце электрацягнік. У 1901 - 1939 гг. у горадзе меўся свой трамвай.
У гады II Сусветнай вайны Брайтан бамбаваўся нямецкай авіяцыяй 56 разоў (было пашкоджана болей за 5000 будынкаў). У пасляваенны перыяд у Брайтане з'явіліся прамысловыя кварталы, адчынены ўніверсітэт.
Сотавая сувязь
Беларусь
Першым прадпрыемствам сотавай сувязі ў краіне 7 жніўня 1991 года стаў «БелСел». У ліпені 1998 г. з'явілася прадпрыемства «А1», якое 16 красавіка 1999 г. стала першым пастаўшчыком паслугаў сотавай сувязі стандарту GSM. На канец 2014 г. у Беларусі было 11 401,9 тыс. падпісчыкаў сотавай сувязі, што перавышала колькасць насельніцтва краіны на 17,4%, калі на пачатак 2013 г. іх лік перавышаў колькасць жыхароў Беларусі на 16,6 %.
Брайтан
Эканоміка
Брайтан — важны эканамічны цэнтр Англіі. У ім месціцца штаб-кватэра American Express, прадстаўніцтвы шэрагу іншых буйных кампаній, маецца развітая харчовая прамысловасць. З 1980-ых гг. турызм не адыгрывае вызначальную ролю, але застаецца важнай галіной. У нашы дні Брайтан прыцягвае наведвальнікаў сваёй віктарыянскай архітэктурай і буйнымі гандлёвымі цэнтрамі.
Арэапаг
Арэапа́г (Ἄρειος πάγος, літаральна — «узгорак Арэса») — орган улады ў Старажытных Афінах.
Гісторыя
Назву атрымаў па месцы пасяджэнняў на ўзгорку Арэса каля Акропаля. Паводле падання, на гэтым узгорку праходзіў суд над богам Арэсам за праліццё крыві Пасейдонава сына. Эсхіл высоўвае версію, паводле якой узгорак названы ў гонар амазонак, якія разбілі на ім лагер падчас аблогі Афін.
Узнік у эпоху родаплемяннога ладу як савет старэйшын. Складаўся з пажыццёвых членаў, якія папаўняліся з былых архонтаў, кандыдатаў у якія вызначаў і выбіраў арэапаг. Валодаў вялікай палітычнай, судовай, кантралюючай і рэлігійнай уладай. У яго ўваходзіла 9 архонтаў. Арэапаг з'яўляўся апорай арыстакратыі, пазней — алігархіі. Галоўнымі функцыямі арэапагу было назіранне за выкананнем законаў і суд па справах, звязаных з забойствамі.
Абмежаванне ўлады арэапагу пачалося з развіццём афінскай рабаўладальніцкай дэмакратыі. Рэформа Эфіяльта (462 да н.э.) ліквідавала значную долю палітычнай улады і ўплыву арэапагу, захаваўшы за ім, аднак, права назірання за законамі і функцыі суда па некаторых крымінальных і рэлігійных злачынствах. Да канца антычных Афін застаўся найбольш аўтарытэтным уладным і судовым органам Афін.
У трагедыі Эсхіла «Эўменіды» заснавальніцай арэапагу з'яўляецца Афіна.
Курганне (археалагічны помнік, Рагачоўскі раён)
Курганне — археалагічны помнік: курганны могільнік радзімічаў каля аграгар. Курганне Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці. За 0,5 — 0,6 км на усход ад аграгарадка.
26 насыпаў вышынёй 1,6 — 2,3 м, дыяметрам 5 — 7 м. Вядомы з 1873 г. Даследаваў у 1890 г. У. І. Зенчанка (раскапаў 3 насыпы), абследавалі ў 1930 г. А. М. Ляўданскі, у 1976 г. А. Р. Мітрафанаў. Пахавальны абрад — трупаспаленне. Знойдзены пласціністыя і вітыя бранзалеты, сяміпрамянёвыя скроневыя кольцы, лунніцы, пярсцёнкі, бразготкі, абломкі шыйнай грыўні.
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2011/2012
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2011/2012 — 20-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па баскетболе.
2-й этап
Па выніках рэгулярнага чэмпіянату каманды размяркоўваюцца па падгрупах «А» (1-4 месцы) і «Б» (5-7 месцы) праводзяць гульні па кругавой сістэме.
Эфіяльт (палітык)
Выражаючы інтарэсы дэмакратычных колаў насельніцтва, Эфіяльт выступаў за разрыў са Спартай, за самастойную знешнюю палітыку Афін; ва ўнутранай палітыцы быў прыхільнікам далейшай дэмакратызацыі дзяржаўнага ладу і ліквідацыі палітычнага значэння апоры арыстакратыі — арэапага. У 462 г. правёў рэформу, якая абмежавала функцыі арэапагу (у распараджэнні якога засталіся толькі крымінальныя справы); большасць яго функцый была перададзена Савету пяцісот, народнаму сходу і народнаму суду (геліээ). Гэтыя пераўтварэнні выклікалі незадаволенасць арыстакратыі, і неўзабаве Эфіяльт быў па-здрадніцку забіты (461 г. да н.э.). Паплечнікам і пераемнікам палітыкі Эфіяльта быў Перыкл.
Гары Хайнс Вудрынг
Гары Хайнс Вудрынг (Harry Hines Woodring, 31 мая 1890, Элк — Сіці, штат Канзас — 9 верасня 1967, Топіка, штат Канзас) — амерыканскі палітык, член Дэмакратычнай партыі; губернатар штата Канзас (1931—1933), ваенны міністр ЗША (1936—1940).
Вудрынг працаваў менеджэрам банка і ўдзельнічаў у Першай сусветнай вайне ў якасці афіцэра ў войску ЗША.
У 1931 годзе змяніў Клайд М. Рыда на пасадзе губернатара штата Канзас, і яго змяніў у 1933 годзе Альфрэд Лэндан.
У 1933 годзе ажаніўся з Хелен Кулідж. У 1933—1936 гадах займаў пасаду намесніка ваеннага міністра ЗША, у 1936 годзе прызначаны ваенным міністрам. У 1940 годзе падаў у адстаўку з пасады міністра і вярнуўся да прыватнага жыцця. Затым ён няўдала балатаваўся на пасаду губернатара штата Канзас на выбарах у 1946 годзе.
Вудрынг памёр у 1967 годзе і быў пахаваны на могілках Mount Hope у Топіка.
Спіс зорак сузор’я Тукана
У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Тукана да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.
Дзеружынскі
Дзеружынскі — беларускае прозвішча.
Звярыны стыль
Звярыны стыль — назва мастацкага стылю, распаўсюджанага ў мастацтве некалькіх старажытных культур. Асноўнай тэматыкай малюнкаў былі жывёлы або часткі іх цела, і складаных кампазіцый з іх, адкуль і назва. Самыя старажытныя ўзоры датуюцца III тысячагоддзем да нашай эры, пасля нашай эры паступова выходзіць з ужытку, але яго элементы часам трапляюцца і пазней. Адным з лепшых узораў гэтага стылю з'яўляецца скіфіскі звярыны стыль.
Звярыны стыль даўнасці адрозніваецца ад абстрактнага звярынага арнаменту VI—XIII стагоддзяў, распаўсюджанага ў раманскім і нарманскім мастацтве, і ад тэраталагічных старажытнарускіх матываў.
Звярыны стыль звязваюць з шанаваннем жывёл і татэмізмам. Першапачаткова сакральныя малюнкі з часам сталі арнаментальным матывам. Найстаражытныя ўзоры звярынага стылю вядомыя ў Егіпце і Міжрэччы з III тысячагоддзя да нашай эры. У II тысячагоддзі да нашай эры звярыны стыль ужо вядомы ў Пярэдняй Азіі, Індыі, Кітаі, Сярэдняй Азіі, Паўднёвай Сібіры, Паволжы, Прыураллі. Найбольшага развіцця звярыны стыль набыў у мастацтве іранамоўных качэўнікаў I тысячагоддзя да нашай эры і першых стагоддзяў нашай эры — гэта скіфа-сармацкі звярыны стыль і мастацтва плямёнаў Паўднёвай Сібіры.
Вытокі
Тэорыі тлумачэння паходжання звярынага стылю дзеляцца на дзве групы: адны зыходзяць з таго, што падабенства гэта адбылося канвергентна, на аснове агульных сацыяльна-эканамічных умоў, іншыя — з таго, што падабенства ў стылі ва ўсіх правінцыях тлумачыцца агульным паходжаннем з аднаго цэнтра. Першая група тэорый, па сутнасці, здымае пытанне аб падабенстве, тлумачачы толькі, чаму адлюстроўваюцца звяры: такі ўзровень развіцця рэлігійных уяўленняў.
Другая група тэорый дзеліцца на некалькі, адпаведна розным меркаваным цэнтрам паходжання звярынага стылю. Адны з даследчыкаў лічаць, што звярыны стыль Прычарнамор'я ўзыходзіць да іанійскага, а з Прычарнамор'я трапляе ў Сібір). Няма даследчыкаў, якія зводзяць скіфскі звярыны стыль да іянійскага, але другая частка тэорыі — аб пранікнення звярынага стылю ў Сібір з Прычарнамор'я шляхам гандлю і распаўсюджвання качавых формаў побыту — мае паслядоўнікаў (Б. Н. Гракаў і А. І. Мелюкова) . Гэтая тэорыя не тлумачыць, аднак, існавання ў Сібіры карасукскага звярынага стылю. Іншыя даследчыкі лічылі, што звярыны стыль, наадварот, трапляе з Сібіры ў Прычарнамор'е. Тэорыя Е. Мінза, выказаная ў 1913 г., не пацвердзілася пасля распрацоўкі храналогіі сібірскіх старажытнасцяў.
Nandinia binotata
Nandinia binotata — драпежнае млекакормячае з падатрадe Feloidea, адзіны від у сямействе Nandiniidae, які з'яўляецца, відаць, сястрынскай групай для сямейства Віверавыя, да якога яна ставілася раней.
Знешні выгляд
Невялікая па памеры: даўжыня цела складае 44-58 см, — але з доўгім (46-62 см) і даволі тоўстым хвастом. Маса цела вагаецца ў межах 1,7—2,1 кг. Абрысамі цела нагадвае котку, але лапы кароткія, з доўгімі выгнутымі кіпцюрамі. Вушы круглявыя і кароткія. Мех кароткі, шарсцісты, валасы маюць жорсткія кончыкі. Афарбоўка воўны цьмяны, звычайна шэры або буры, з рудаватым або каштанавыя адценнем, са смутнымі цёмнымі плямкамі. На спіне часта прысутнічаюць дзве плямы крэмавага колеру, а ў ніжняй часткі спіны і ля аснавання хваста — цёмна-карычневыя плямы. Хвост звычайна цямней цела, упрыгожаны характэрным кольчатым малюнкам. На падэшвах лап паміж 3 і 4 пальцамі маюцца пахкія залозы; унізе жывата — вузкае падоўжнае залозавае поле, якое вылучае бурую вадкасць з моцным пахам.
Распаўсюджанне
Жыве ў трапічных лясах Экватарыяльнай Афрыкі ад Гвінеі-Бісаў да поўдня Судана, паўночнай Анголы і ўсходніх абласцей Зімбабвэ.
Малінаўка (Нясвіжскі раён)
Малі́наўка (, Малиновка) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзейскага сельсавета.
Новіны (Нясвіжскі раён)
Но́віны (, Новины) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзейскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астроўскага сельсавета.
Авар’ян Сафонавіч Дзеружынскі
Авар’ян Сафонавіч Дзеружынскі (, вёска Хляўно, Кармянскі раён, Гомельская вобласць — 4 студзеня 2002, Мінск) — беларускі паэт.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў Магілёўскі газетны тэхнікум (1937), затым Камуністычны інстытут журналістыкі ў Мінску (1941). У час Вялікай Айчыннай вайны карэспандэнт і супрацоўнік газет у Краснаярскім краі, Калінінскай вобласці, Маскве. У 1945—1949 гг. — загадчык аддзела газеты «Чырвоная змена». З 1949 г. — рэдактар выдавецтва «Беларусь», з 1972 г. — выдавецтва «Мастацкая літаратура», у 1981—1984 гг. — выдавецтва «Юнацтва».