cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Адам Андрэевіч Бірукоў
Біяграфія
Скончыў ВПШ пры ЦК КПСС у 1958 годзе. З верасня 1940 года сакратар Гомельскага падпольнага абкама ЛКСМБ і Рагачоўскага падпольнага РК ЛКСМБ, да 1 чэрвеня 1943 года член Рагачоўскага падпольнага РК КП(б)Б, адначасова з лістапада 1941 года камандзір партызанскай групы, камісар партызанскага атрада № 255. З 22 лютага 1943 года камісар 8-й Рагачоўскай партызанскай брыгады. У жніўні 1943 — ліпені 1944 1-ы сакратар Пінскага падпольнага абкама ЛКСМБ, у верасні 1943 — сакавіку 1944 член Жабчыцкага падпольнага РК КП(б)Б. З 1947 года на партыйнай і гаспадарчай рабоце. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1959—1963 гадах.
Рэчыца (Чэрыкаўскі раён)
Рэ́чыца (, Речица) — аграгарадок у Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Рэчыцкага сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок Рэчыца знаходзіцца за 12 км у напрамку на паўночны захад ад горада Чэрыкаў, за 89 км ад Магілёва, за 17 км ад чыгуначнай станцыі Крычаў.
Калій
Належыць да шчолачных металаў. Атамная маса 39,0983. Ізатопы: 39K (93,08%), 41K (6,91 %) – стабільныя і слаба радыёактыўны 40K (0,01 %) з перыядам паўраспаду 1,32•109 год.
Упершыню атрыманы ў свабодным выглядзе Г. Дэві ў 1807 годзе.
Зямная кара ўтрымлівае 2,5 % па масе (7-е месца па распаўсюджанасці). Уваходзіць у склад шматлікіх мінералаў.
Простае рэчыва: серабрыста-белы метал, пластычны, мяккі. Шчыльнасць: 862 кг/кубічны метр, тэмпература плаўлення – 63,55 градусаў Цэльсія, тэмпература кіпення – 776 °C. Солі калію афарбоўваюць полымя ў фіялетавы колер.
Прыродныя крыніцы: сільвін KCl, сільвінітKCl•NaCl, карналіт KCI•MgCI2•6H2O. Найбуйнейшыя радовішчы калійнай солі — у Канадзе (каля Саскачэвана), на Урале (раён Солікамска — Бярэзнікаў), у Беларусі (Салігорск). Вялікія радовішчы — у ЗША, Узбекістане, Германіі. Утрыманне K2O в прамысловых радовішчах 12—30 %.
Металічны калій атрымліваюць шляхам уздзеяння металічнага натрыю на гідраксід або хларыд калію.
Хімічныя ўласцівасці
Хімічна актыўны шчолачны метал, на паветры хутка акісляецца, энергічна рэагуе з вадою і кіслотамі, галагенамі, пры павышаных тэмпературах злучаецца з серай, селенам, тэлурам, вугляродам, вадародам, фосфарам. Не ўзаемадзейнічае з азотам. Валентнасць: 1. Ступень акіслення ў злучэннях: +1.
Найважнейшыя злучэнні і сферы іх выкарыстання
Найважнейшае гаспадарчае значэнне маюць калійныя ўгнаенні.
422
422 — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 422 год нашай эры, 422 год 1 тысячагоддзя, 22 год V стагоддзя, 2 год 3-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 3 год 420-х гадоў.
Ко Такамаро
(高師 康; нар. — ) — былы японскі футбаліст. У 1927 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Клешчавіна
Клешчаві́на (Ricínus) — монатыпны род кветкавых раслін з сямейства Малачайныя. Адзіны від — клешчавіна звычайная.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая дрэвападобная вечназялёная расліна (у культуры ва ўмовах умеранага клімату вырошчваецца як аднагадовая), вышынёй да 10 м. Сцябло прамое, галінастае, пустое ў сярэдзіне. Лісце на доўгіх чаранках, пальчата-радзельнае. Кветкі раздельнаполыя, у гронкападобных суквеццях. Плод — трохгнёздавая каробачка, у кожным гняздзе якой знаходзіцца адно бліскучае, стракатае семя.
Размнажаецца насеннем. Ядавітая.
Распаўсюджанне і экалогія
Радзіма клешчавіны не вызначана, магчыма, Афрыка (Эфіопія). Натуралізавалася паўсюдна у трапічнай і субтрапічнай зонах абодвух паўшар’яў, дзе расце ў дзікім або паўкультурным выглядзе. Асноўныя цэнтры культуры — Індыя, Бразілія, Аргенціна, краіны Афрыкі, Кітай і Іран. У Егіпце яна разводзіцца ўжо больш за чатыры тысячы гадоў.
Клешчавіна звычайная  — святлолюбівая расліна, мезафіт і эўтроф.
Выкарыстанне
Алейная, лекавая і дэкаратыўная садовая расліна. У насенні клешчавіны атрымліваецца 48—55 % тлустага алею — рыцыны. Таксама маюцца атрутныя рэчывы (рыцын і рыцынін).
Міхаіл Фёдаравіч Бірулін
Міхаіл Фёдаравіч Бірулін (, в. Любяціна,  — ) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Віцебскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Да 1941 года на гаспадарчай і савецкай рабоце ў Віцебскай вобласці. З лістапада 1941 кіраўнік падпольнай групы, камандзір партызанскага атрада, у лютым—кастрычніку 1943 — 1-й Віцебскай партызанскай брыгады, адначасова член Віцебскага падпольнага РК КП(б)Б. Пасля вайны на савецкай і гаспадарчай працы.
Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Бродніца)
Царква Уздзвіжання Крыжа Гасподняга — праваслаўны храм у цэнтры в. Бродніца (Іванаўскі раён). Помнік драўлянага дойлідства з рысамі класіцызму і рэтраспектыўна-рускага стылю. Пабудавана ў 1865 г. з дрэва.
Архітэктура
Падоўжна-восевую аб'ёмна-прасторавую кампазіцыю храма складаюць двух'ярусная чацверыковая званіца-прытвор, малітоўная зала (васьмярык на чацверыку), пяцігранная апсіда з бакавымі рызніцамі. Шатры званіцы і васьміграннага барабана ўвенчаны макаўкамі. Адзінарныя і здвоеныя прамавугольныя аконныя праёмы аформлены фігурнымі ліштвамі, вылучанымі на гарызантальнай шалёўцы фасадаў. Увоход аформлены двухслуповым ганкам пад двухсхільным пакрыццём.
Мастацкую каштоўнасць уяўляюць абразы 19 — пачатку 20 ст. «Архангел Гаўрыіл», «Прападобны Серафім», «Маці Божая з дзіцем», «Архангел Міхаіл», «Спас Пантакратар». Мастацкім рарытэтам з'яўляецца абраз 1712 г. «Маці Божая Адзігітрыя» (дошка, тэмперны жывапіс па леўкасу, адноўлены ў 1865).
Фінская царква Святой Марыі (Санкт-Пецярбург)
Царква Святой Марыі (Pyhän Marian kirkko) — лютэранская царква ў Санкт-Пецярбургу, цэнтр гістарычнага прыходу Піетары (Pietari) Евангелічна-лютэранскай царквы Інгрыі. У цяперашні час дзеючы прыход, кафедральны сабор Царквы Інгрыі.
Размешчана па адрасе: Вялікая Канюшанная вуліца, дом 8, літара А.
Алешына (Пастаўскі раён)
Але́шына (, Олешино) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Варапаеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах паселішча ў складзе гміны Лучай Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
З 1939 года ў БССР.
Дом па вуліцы Лазарэнкі, 15
Дом па вуліцы Лазарэнкі, 15 — будынак у Магілёве, размешчаны ў гістарычным цэнтры горада.
Гісторыя
Пабудаваны ў 1910 годзе на Віленскай вуліцы пабудаваны як жылы, даходны дом. Па некаторых звестках належаў прадпрымальніку Ш. Бруку. Выкарыстоўваўся як жылы з рознымі ўстановамі на першым паверсе. У 1915—1916 гг. вядомы «номера Брука». Некаторы час у якасці гасцініцы арандуецца Сарай Кац. У 1924 г. нацыяналізаваны. Па некаторых звестках апошнім уладальнікам з’яўляўся Літвін Ізраіль Бэр Файбышаў.
Кліентэла
Кліентэла (clientēla, p.-Le) — форма сацыяльнай залежнасці ў Старажытным Рыме: узаемныя прававыя, сацыяльныя і эканамічныя абавязацельствы паміж плебеямі і патрыцыямі. Узыходзіць да часоў распаду радавога ладу.
Кліентэла мела асаблівае значэнне ў перыяд Рэспублікі, прычым кліенцкія абавязацельствы часцяком перадаваліся ў спадчыну. Традыцыйна кліенты суправаджалі свайго патрона на Форуме, падтрымлівалі яго на выбарах і служылі на вайне пад яго кіраўніцтвам. Пры гэтым патрон абавязваўся абараняць сваіх кліентаў у выпадку судовых працэсаў, ці выкупляць членаў іх сем'яў, якія трапілі ў залежнасць, падтрымліваць іх мінімальныя жыццёвыя патрэбы.
Дом па вуліцы Лазарэнкі, 15
Гісторыя
У 1985 годзе з яго выехалі апошнія жыхары, пасля чаго доўгія гады стаяў закінутым.
Кліентэла
Разнавіднасцю кліентэлы былі адносіны паміж дзеячамі мастацтва і іх заступнікамі. Яскравым прыкладам з'яўляецца паэт-сатырык Марцыял.
Дом па вуліцы Лазарэнкі, 15
Гісторыя
У 2007 годзе, калі на адкрыццё новай транспартнай развязкі з мостам цераз Дубравенку прыязджаў прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка, занядбаныя будынкі па вуліцы Лазарэнкі хавалі за банернай сеткай.
У 2013 годзе Магілёўскі гарвыканкам сумесна з Магілёўскім аблвыканкамам падрыхтавалі навуковае абгрунтаванне на вывад будынкаў № 5, 7, 13 і 15 са Спісу гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь. Меркавалася, што гэта дазволіць інвестарам у разы скараціць тэрміны і выдаткі на рэканструкцыю будынкаў. 27 лістапада 2013 года Беларуская рэспубліканская навукова-метадычная рада па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь прыняла рашэнне пазбавіць гэтыя дамы статусу гісторыка-культурных каштоўнасцей. У 2014 годзе «Цэнтр па рэстаўрацыі» распрацаваў канцэпцыю архітэктурнага рашэння комплекснага ўзнаўлення будынкаў № 13 і 15 з мэтай аб’яднання іх у адзіны архітэктурны комплекс. Будынак быў выкуплены кампаніяй «Сектар» за 770 мільёнаў беларускіх рублёў, пачалася рэканструкцыя. Інвестар уклаў у аб’ект больш за 3 мільярды рублёў. Над домам быў дабудаваны яшчэ адзін паверх, зроблена прыбудова з тарца, драўляныя перакрыцці былі заменены на жалезабетонныя. Паводле кіраўніка абласной рады Таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры Уладзіміра Краўчанкі гэта павялічыла нагрузку на сцены, у выніку па іх пайшлі трэшчыны, уласнік таксама не ўмацоўваў падмурак. Пазбаўленне статусу выклікала шырокі грамадскі рэзананс. Ад імя Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў з мэтай не дапусціць разбурэння будынкаў была пададзена скарга ў Генеральную пракуратуру, якая заблакавала папярэдняе рашэнне.
У 2015 годзе ў сувязі з прадпісаннем Міністэрства культуры будаўніцтва было спыпынена. Кампанія ж, якая выкупала будынак, у той час ужо знаходзілася ў стадыі банкруцтва.
Архітэктура
Помнік архітэктуры эклектыкі. Двухпавярховы прамавугольны ў плане цагляны будынак, які галоўным фасадам выходзіць на чырвоную лінію забудовы вул. Лазарэнкі, з цэглы, атынкаваны, з вылучаным цокальным паверхам у ніжняй частцы пабудовы. Галоўны фасад выдзелены рызалітам на дзве восі, завершаным трохвугольным франтонам з прамавугольнай аркай на першым паверсе. На 4-й, 10-й, 15-й восях — балконы з каванымі агароджамі. Паверхі падзелены шырокім карнізным паяском з вылучанымі падаконнымі нішамі. Аконныя праёмы першага паверха розныя па памерах і форме, другога — прамавугольныя. Сцены завершаны прафіляваным гзымсам. Дах двухсхільны.
Санкт-Пецярбургскі акадэмічны тэатр імя Ленсавета
Санкт-Пецярбургскі акадэмічны тэатр імя Ленсовета (Санкт-Петербургский академический театр имени Ленсовета) — драматычны тэатр, створаны ў Ленінградзе ў 1933 годзе пад назвай «Новы тэатр», у 1953 годзе перайменаваны ў Ленінградскі тэатр імя Ленсавета.
Займае былы асабняк князя В. П. Галіцына на Уладзімірскім праспекце, д. 12 (архітэктар Міхайлаў 2-і).
Тэатр быў заснаваны ў 1933 годзе групай артыстаў (сярод іх Ксенія Куракіна, Раман Рубінштэйн, Міхаіл Розанаў, Аляксандр Жукаў, Вера Кузняцова) на чале з рэжысёрам Ісаакам Кролем, вучнем Усевалада Меерхольда. Адкрыццё адбылося 19 лістапада 1933 года ў доме былой Галандскай царквы на Неўскім праспекце, 20 спектаклем «Шалёныя грошы» па п’есе А. М. Астроўскага. Да 1937 года тэатр узначальваў І. Кроль. У 1936 годзе пажар знішчыў памяшканне тэатра; гарадскія ўлады далі калектыву новую сцэнічную пляцоўку.
У 1953 годзе, напярэдадні 20-годдзя з дня заснавання, тэатру было прысвоена новае імя — Ленінградскі тэатр імя Ленсавета.
Аляксандр Леанідавіч Панамароў
Аляксандр Леанідавіч Панамароў — беларускі дыпламат. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Сірыйскай Арабскай Рэспубліцы.
Біяграфія
У 1996 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «правазнаўства», у 2001 годзе — інстытут дзяржаўнай службы Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «знешняя палітыка і дыпламатыя».
1996—2004 гг. аташэ ўпраўлення міжнароднай бяспекі і раззбраення МЗС Рэспублікі Беларусь. Аташэ, другі, першы сакратар упраўлення Еўропы МЗС Рэспублікі Беларусь.
2004—2007 гг. першы сакратар, саветнік упраўлення міжнароднай бяспекі і кантролю над узбраеннямі МЗС Рэспублікі Беларусь.
2007—2011 гг. саветнік Пастаяннага прадстаўніцтва Рэспублікі Беларусь пры аддзяленні ААН і іншых міжнародных арганізацый у Жэневе.
Студзень-чэрвень 2012 саветнік упраўлення міжнароднай бяспекі і кантролю над узбраеннямі МЗС Рэспублікі Беларусь.
Ліпень 2012 г.- чэрвень 2014 г. намеснік начальніка ўпраўлення міжнароднай бяспекі і кантролю над узбраеннямі МЗС Рэспублікі Беларусь.
З 30 чэрвеня 2014 г. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Сірыйскай Арабскай Рэспубліцы.
13 лістапада 2018 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Венгрыі і па сумяшчальніцтве ў Босніі і Герцагавіне.
Данбаскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт
Данбаскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт (Донбаський державний педагогічний університет) — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, размешчаная ў Славянску.
Гісторыя
ВНУ заснавана ў 1939 годзе на базе педагагічнага вучылішча як настаўніцкі інстытут з двухгадовым тэрмінам навучання. У склад інстытута ўваходзілі тады два факультэты: гістарычны і філалагічны, на якія ў першы год паступілі 210 студэнтаў. У 1954 годзе Славянскі настаўніцкі інстытут набывае статус вышэйшай навучальнай установы з пяці- і чатырохгадовым тэрмінам навучання і новую назву - Славянскі дзяржаўны педагагічны інстытут. У 2011 годзе адбылося аб'яднанне Славянскага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта з Горліўскім дзяржаўным педагагічным інстытутам. Новая вышэйшая навучальная ўстанова атрымала назву "Данбаскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт".
Allium corsicum
Allium corsicum — від травяністых раслін сямейства ; эндэмік вострава Корсіка.
Апісанне
Размнажэнне ў асноўным вегетатыўнае ў дзікай прыродзе.
Распаўсюджанне
Эндэмік усходняга ўзбярэжжа вострава Корсіка. Від расце ў прыбярэжных, пясчаных месцах.
Пагрозы і ахова
Пагрозамі з’яўляюцца турызм і рэкрэацыйныя мерапрыемствы.
Красцьян Ягоравіч Буткевіч
Красцьян Ягоравіч Буткевіч (?, Шклоўшчына — ) — беларускі і рускі танцоўшчык.
Да 1800 года прыгонны артыст балета Шклоўскага тэатра Зорыча, да 1825 года пантамімны танцоўшчык у балетнай трупе Пецярбургскага імператарскага тэатра.
З поспехам выступаў у балетах і. У 1822 годзе адпушчаны на волю.
424
424 — высакосны год, пачаўся ў аўторак. 424 год нашай эры, 424 год 1 тысячагоддзя, 24 год V стагоддзя, 4 год 3-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 5 год 420-х гадоў.
Лупаўшчынскі вялікі камень
Камень прынесены 18–20 тыс. гадоў таму ў часы паазёрскага зледзянення са Скандынавіі: ружовы пегматытавы граніт, які ўтрымлівае шмат крышталёў блакітна–шэрага кварцу ў выглядзе зерняў (0,2–1 см), жылкаў (таўшчынёй да 5 см) і гняздоўяў (да 30x30 см), а таксама крышталёў цёмнаколерных мінералаў (біятыт). Парос імхамі і лішайнікамі.
У валуне высечаны прыступкі.
Выяўленне і выпраўленне памылак
Выяўленне памылак у тэхніцы сувязі — дзеянне, скіраванае на кантроль цэласці дадзеных пры запісе/чытанні інфармацыі ці пры яе перадачы па лініях сувязі.
Выпраўленне (карэкцыя) памылак — дзеянне, накіраванае на аднаўленне фрагментаў звестак, скажоных пры запісе/чытанні інфармацыі або пры яе перадачы па лініях сувязі. У большасці выпадкаў выкарыстоўваюцца карэктуючыя коды (коды, што выпраўляюць памылкі, коды з карэкцыяй памылак, перашкодаўстойлівыя коды).
Патройнае мажарытаванне
Адным з самых простых і надзейных (і неэфектыўных праз выдаткі) спосабаў карэкцыі з'яўляецца патройнае мажарытаванне, сутнасць якога ў тым, што дадзеныя перадаюцца тры разы, а на прыёмным баку адбываецца простае галасаванне па трох прынятых адліках. Напрыклад, калі патрабуецца перадаць «1», то ў канал сувязі паступіць «111», у выніку скажэнняў можа быць прынята, напрыклад, «101», а пасля галасавання атрымаецца «1» (бо ў радку «101» адзінак больш, чым нулёў).
Карэктуючыя коды
Карэктуючыя коды — коды для выяўлення або выпраўлення памылак, што ўзнікаюць пры перадачы інфармацыі пад уплывам перашкод, а таксама пры яе захоўванні.
Для гэтага пры запісе (перадачы) ў карысныя дадзеныя дадаюць адмысловай структуры залішнюю інфармацыю, а пры чытанні (прыёме) яе выкарыстаюць для таго, каб выявіць або выправіць памылкі. Натуральна, што лік памылак, якія магчыма выправіць, абмежаваны і залежыць ад пэўнага ўжытага коду.
З кодамі, якія выпраўляюць памылкі, цесна звязаныя коды выяўлення памылак. У адрозненне ад першых, апошнія могуць толькі выявіць факт наяўнасці памылкі ў перададзеных звестках, але не выправіць яе.
У рэчаіснасці коды выяўлення памылак належаць да таго ж класа кодаў, што і коды, якія выпраўляюць памылкі. Больш за тое, любы код, які выпраўляе памылкі, можа быць скарыстаны і для выяўлення памылак. Таму мае сэнс разглядаць гэтыя паняцці разам.
Па спосабе працы з дадзенымі коды, якія выпраўляюць памылкі, падзяляюцца на блокавыя, якія дзеляць інфармацыю на фрагменты сталай даўжыні і апрацоўваюць кожны з іх паасобку, і згорткавыя, якія працуюць з дадзенымі як з бесперапыннай плыняй.
Блокавыя коды
Калі зыходныя k біт код пакідае нязменнымі і дадае n-k праверачных, такі код завецца сістэматычным, інакш несістэматычным.
Задаць блокавы код можна па-рознаму, у тым ліку табліцай, дзе кожнай сукупнасці з k інфармацыйных біт супастаўляецца n біт кодавага слова. Аднак добры код павінны адпавядаць, як мінімум, наступным крытэрыям:
Няцяжка бачыць, што прыведзеныя патрабаванні супярэчаць адно аднаму. Менавіта таму існуе вялікая колькасць кодаў, кожны з якіх прыдатны для свайго круга задач.
Практычна ўсе коды з'яўляюцца лінейнымі. Гэта звязана з тым, што нелінейныя коды значна складаней даследаваць, і для іх цяжка забяспечыць прымальную лёгкасць кадавання і дэкадавання.
Лінейныя коды агульнага віда
Лінейны блокавы код — такі код, што мноства яго кодавых слоў утворыць k-мерную лінейную падпрастору (назавем яе C) у n-мернай лінейнай прасторы, ізаморфнай прасторы k-бітных вектараў.
Гэта значыць, што аперацыя кадавання адпавядае множанню зыходнага k-бітнага вектара на нявыраджаную матрыцу G.
Хай C^{\perp} — артаганальная падпрастора ў дачыненні да C, а H — матрыца, задае базіс гэтай падпрасторы. Тады для любога вектара справядліва:
Мінімальная адлегласць і карэктуючая здольнасць
Адлегласцю Хэмінга (метрыкай Хэмінга) паміж двума кодавымі словамі і  завецца колькасць адрозных біт на адпаведных пазіцыях, гэта значыць лік «адзінак» у вектары.
Мінімальная адлегласць Хэмінга (d_{min}) з'яўляецца важнай характарыстыкай лінейнага блокавага коду. Яна вызначае іншую, ня менш важную характарыстыку — карэктуючую здольнасць:
Карэктуючая здольнасць вызначае, колькі памылак код можа гарантавана выправіць.
Растлумачым на прыкладзе. Выкажам здагадку, што ёсць два кодавыя словы A і B, адлегласць Хэмінга паміж імі роўная 3. Калі было перададзенае слова A, і канал занёс памылку ў адным біце, яна можа быць выпраўленая, бо нават у гэтым выпадку прынятае слова бліжэй да кодавага слова A, чым B. Але калі каналам былі занесеныя памылкі ў двух бітах, дэкодэр можа палічыць, што было перададзенае слова B.
Коды Хэмінга
будзе роўны нумару пазіцыі, у якой адбылася памылка. Гэтая ўласцівасць дазваляе зрабіць дэкадаванне вельмі простым.
Агульны метад дэкадавання лінейных кодаў
Любы код (у тым ліку нелінейны) можна дэкадаваць з дапамогай звычайнай табліцы, дзе кожнаму значэнню прынятага слова адпавядае найболей верагоднае перададзенае слова. Аднак, дадзены метад патрабуе ўжывання вялізных табліц ужо для кодавых словаў параўнальна невялікай даўжыні.
Для лінейных кодаў гэты метад можна істотна спрасціць. Пры гэтым для кожнага прынятага вектару вылічаецца сындром. Паколькі, дзе — кодавае слова, а  — вектар памылкі, то. Затым з дапамогай табліцы па сындроме вызначаецца вектар памылкі, з дапамогай якога вызначаецца перададзенае кодавае слова. Пры гэтым табліца атрымліваецца значна меншая, чым пры выкарыстанні папярэдняга метаду.
Лінейныя цыклічныя коды
Нягледзячы на тое, што дэкадаванне лінейных кодаў ужо значна прасцейшае за дэкадаванне большасці нелінейных, для большасці кодаў гэты працэс усё яшчэ досыць складаны. Цыклічныя коды, акрамя прасцейшага дэкадавання, валодаюць і іншымі важнымі ўласцівасцямі.
Цыклічным кодам з'яўляецца лінейны код, які валодае наступнай уласцівасцю: калі з'яўляецца кодавым словам, то яго цыклічная перастанова таксама з'яўляецца кодавым словам.
Словы цыклічнага кода зручна ўяўляць у выглядзе паліномаў. Напрыклад, кодавае слова уяўляецца ў выглядзе паліному. Пры гэтым цыклічны зрух кодавага слова эквівалентны множанню паліному на x па модулі x^n-1.
У далейшым, калі не паказанае іншае, мы будзем лічыць, што цыклічны код з'яўляецца двайковым, гэта значыць v_0, v_1… могуць прымаць значэнні 0 або 1.
Генератарны паліном
Можна паказаць, што ўсе кодавыя словы пэўнага цыклічнага коду кратныя вызначанаму генератарнаму паліному g(x). Генератарны паліном з'яўляецца дзельнікам x^n-1.
З дапамогай генератарнага паліному здзяйсняецца кадаванне цыклічным кодам. У прыватнасці:
Коды CRC
Коды CRC (cyclic redundancy check — цыклічная залішняя праверка) з'яўляюцца сістэматычнымі кодамі, прызначанымі не для выпраўлення памылак, а для іх выяўлення. Яны выкарыстаюць спосаб сістэматычнага кадавання, выкладзены вышэй: «кантрольная сума» вылічаецца шляхам дзялення на g(x). З прычыны таго, што выпраўленне памылак не патрабуецца, праверка правільнасці перадачы можа праводзіцца гэтаксама.
Такім чынам, від паліному g(x) задае пэўны код CRC. Прыклады найбольш папулярных паліномаў:
Коды БЧХ
Коды Боўза-Чаўдхуры-Хаквінгема (БЧХ) з'яўляюцца падкласам двайковых цыклічных кодаў. Іх адметная ўласцівасць — магчымасць пабудовы коду БЧХ з мінімальнай адлегласцю не менш за зададзеную. Гэта важна з той прычыны, што вызначэнне мінімальнай адлегласці коду, увогуле, з'яўляецца вельмі складанай задачай.
Матэматычна пабудова кодаў БЧХ і іх дэкадаванне выкарыстоўваюць раскладанне генератарнага паліному g(x) на множнікі ў полі Галуа.
Перавагі і недахопы блокавых кодаў
Хоць блокавыя коды, як правіла, добра спраўляюцца з рэдкімі, але вялікімі пачкамі памылак, іх эфектыўнасць пры частых, але невялікіх памылках (напрыклад, у канале з адытыўным белым шумам (АБГШ)), менш высокая.
Згорткавыя коды
Згорткавыя коды, у адрозненне ад блокавых, не дзеляць інфармацыю на фрагменты і працуюць з ёй як з суцэльнай плынню звестак.
Згорткавыя коды, як правіла, спараджаюцца дыскрэтнай лінейнай інварыянтнай у часе сістэмай. Таму, у адрозненне ад большасці блокавых кодаў, згорткавае кадаванне — вельмі простая аперацыя, чаго нельга сказаць пра дэкадаванне.
Кадаванне згорткавым кодам выконваецца з дапамогай рэгістра зруху, адводы ад якога сумуюцца па модулі два. Такіх сумаў можа быць дзве (часцей за ўсё) або больш.
Дэкадаванне згорткавых кодаў, як правіла, выконваецца па алгарытму Вітэрбі, які спрабуе аднавіць перададзеную паслядоўнасць паводле крытэрыя максімальнай праўдападобнасці.
Перавагі і недахопы згорткавых кодаў
Згорткавыя коды эфэктыўна працуюць у канале з белым шумам, але дрэнна спраўляюцца з пачкамі памылак. Больш за тое, калі дэкодэр памыляецца, на яго выхадзе заўсёды ўзнікае пачак памылак.
Каскаднае кадаванне. Турба-коды
Перавагі розных спосабаў кадавання можна аб'яднаць, ужыўшы каскаднае кадаванне. Пры гэтым інфармацыя спачатку кадуецца адным кодам, а затым іншым.
Напрыклад, папулярнай з'яўляецца наступная канструкцыя: дадзеныя кадуюцца кодам Рыда-Саламона, затым перамяжоўваюцца (пры гэтым сімвалы, размешчаныя блізка, змяшчаюцца далёка) і кадуюцца згорткавым кодам. На прёмніку спачатку дэкадуецца згорткавы код, затым здзяйсняецца зваротнае перамяжэнне (пры гэтым пачкі памылак на выхадзе згорткавага дэкодэру трапляюць у розныя кодавыя словы кода Рыда-Саламона), і затым здзяйсняецца дэкадаванне кода Рыда-Саламона.
Некаторыя коды адмыслова сканструяваныя для ітэратыўнага дэкадавання, пры якім дэкадаванне здзяйсняецца ў некалькі праходаў, кожны з якіх выкарыстае інфармацыю ад папярэдняга. Такія коды завуцца «турба-кодамі» і дазваляюць дабіцца вялікай эфектыўнасці, аднак, іх дэкадаванне патрабуе вялікіх рэсурсаў.
Адзнака эфектыўнасці кодаў
Эфектыўнасць кодаў вызначаецца колькасцю памылак, якія той можа выправіць, колькасцю залішняй інфармацыі, даданне якой патрабуецца, а таксама складанасцю рэалізацыі кадавання і дэкадавання (як апаратнай, так і ў выглядзе праграмы для ЭВМ).
Мяжа Хэмінга і дасканалыя коды
Коды, якія задавальняюць гэтай мяжы з роўнасцю, завуцца дасканалымі. Да дасканалых кодаў належаць, напрыклад, коды Хэмінга. Часта коды, што ўжываюцца на практыцы, з вялікай карэктуючай здольнасцю (такія, як коды Рыда-Саламона) не з'яўляюцца дасканалымі.
Энергетычны выйгрыш
Пры перадачы інфармацыі па канале сувязі імавернасць памылкі залежыць ад адносінаў сыгнал/шум на ўваходзе дэмадулятару, такім чынам пры сталым узроўні шуму вырашальнае значэнне мае магутнасць перадатчыка. У сістэмах спадарожнікавай і мабільнай, а таксама іншых тыпаў сувязі маецца вострае пытанне эканоміі энергіі. Акрамя таго, у некаторых сістэмах сувязі (напрыклад, тэлефоннай) неабмежавана падвышаць магутнасць сігнала не даюць тэхнічныя абмежаванні.
Ужыванне кодаў, якія выпраўляюць памылкі
Коды, якія выпраўляюць памылкі, ужываюцца:
Коды, якія выяўляюць памылкі, ужываюцца ў сеткавых пратаколах розных узроўняў.
Аўтаматычны запыт паўторнай перадачы
Сістэмы з аўтаматычным запытам паўторнай перадачы (ARQ — Automatic Repeat reQuest) заснаваныя на тэхналогіі выяўлення памылак. Распаўсюджаныя наступныя метады аўтаматычнага запыту:
Запыт ARQ з прыпынкамі (stop-and-wait ARQ)
Ідэя гэтага метаду складаецца ў тым, што перадатчык чакае ад прёмніка пацверджання паспяховага прыёму папярэдняга блоку дадзеных перад тым як пачаць перадачу наступнага. У выпадку, калі блок дадзеных быў прыняты з памылкай, прыёмнік перадае адмоўнае пацверджанне (negative acknowledgement, NAK), і перадатчык паўтарае перадачу блока. Дадзены метад падыходзіць для паўдуплекснага каналу сувязі. Яго недахопам з'яўляецца нізкая хуткасць праз высокія накладныя выдаткі на чаканне.
Бесперапынны запыт ARQ са зваротам (continuous ARQ with pullback)
Для гэтага метаду неабходны поўнадуплексны канал. Перадача дадзеных ад перадатчыка да прыёмніка здзяйсьняецца адначасова. У выпадку памылкі перадача аднаўляецца, пачынаючы з хібнага блоку (гэта значыць, перадаецца хібны блок і ўсё наступныя).
Бесперапынны запыт ARQ з выбарным паўторам (continuous ARQ with selective repeat)
Пры гэтым падыходзе ажыццяўляецца перадача толькі хібна прынятых блокаў звестак.
Куніцкая
Куніцкая — жаночая форма прозвішча Куніцкі.
Жалезаапрацоўчы завод Энгельсберг
Жалезаапрацоўчы завод Энгельсберг (Engelsbergs bruk) — металургічны завод, размешчаны ў вёсцы Энгельсберг, прыблізна ў 10 км ад горада Фагерста, лен Вестманланд, Швецыя. Гістарычная славутасць, знаходзіцца ў спісе сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Гісторыя
Завод быў пабудаваны ў 1681 годзе Перам Ларсанам Юленхекам (1645—1706) і ў перыяд XVII—XVIII стст. быў адным з найбольш сучасных металургічных заводаў у свеце. Вытворчасць у Швецыі высакаякаснага жалеза зрабіла яе лідарам у гэтай вобласці ў той час.
Ліцейны цэх завода працаваў да 1919 года. Паколькі большасць больш старых заводаў на працягу доўгіх гадоў зусім ці часткова не выкарыстоўваліся, завод Энгельсберг з'яўляецца сёння самым захаваным узорам жалезаапрацоўчых вытворчасцей у Швецыі.
Па рашэнні ЮНЕСКА, у 1993 годзе гэта прадпрыемства было занесена ў спіс Сусветнай спадчыны.
Карнегі-хол
Карнегі-хол (Carnegie Hall) — канцэртная зала ў Нью-Ёрку, на рагу Сёмай авеню і 57-й вуліцы Манхэтэна. Тут выконваецца як акадэмічная, так і папулярная музыка.
Гісторыя
Збудаваны па праекце архітэктара Уільяма Татхіла.
Адкрыты 5 мая 1891 года канцэртам Нью-Ёркскага сімфанічнага аркестра.
Да 1898 года насіў назву «мюзік-хол», затым атрымаў імя Эндру Карнегі, які фінансаваў пабудову будынка.
Канструкцыя
Уключае тры залы, галоўная з якіх з 1997 носіць імя Айзека Стэрна. Агульная ўмяшчальнасць — 2804 месцы. У 1983 і 2003 гадах будынак абнаўляўся.
Сусветныя прэм’еры
За больш за стагоддзе ў Карнегі-холе адбыліся знакамітыя сусветныя прэм’еры (прыводзяцца выбраныя):
Павел Яўгенавіч Башкін
Павел Башкін (нар., г. Астрахань) — рускі гандбаліст. Майстр спорту Расіі міжнароднага класа. Бронзавы прызёр XXVIII летніх Алімпійскіх гульняў, што праходзілі ў Афінах (Грэцыя) у 2004 годзе. Срэбны прызёр Кубка ЕГФ (2003).
Скончыў у 2001 годзе Валгаградскі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры. З 2010 года па 2012 год выступаў за гандбольны клуб БГК. з 2013 года з’яўляецца спартовым дырэктарам БГК.
Старыя Дзешкаўцы
Стары́я Дзе́шкаўцы (, Старые Дешковцы) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Поразаўскага сельсавета.
Сцепаноў
Сцепано́ў (, Степанов) — вёска ў Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Рэчыцкага сельсавета.
Куніцкі
Куніцкі — прозвішча.
425
425 — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 425 год нашай эры, 425 год 1 тысячагоддзя, 25 год V стагоддзя, 5 год 3-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 6 год 420-х гадоў.
426
426 — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 426 год нашай эры, 426 год 1 тысячагоддзя, 26 год V стагоддзя, 6 год 3-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 7 год 420-х гадоў.
Цапра (вёска)
Цапра́ (, Цепра) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красназвёздаўскага сельсавета.
Да 24 жніўня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Грыцэвіцкага сельсавета.
427
427 — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 427 год нашай эры, 427 год 1 тысячагоддзя, 27 год V стагоддзя, 7 год 3-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 8 год 420-х гадоў.
Скаменны Бор
Да 30 жніўня 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Дакудаўскага сельсавета.
Харуо Арыма
(有馬 暎夫) — былы японскі футбаліст. У 1927 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Мікалай Францкевіч-Радзімінскі
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Францкевічаў-Радзімінскіх герба «Бродзіц». Сын падкаморыя полацкага Міхала і Ганны з Сапегаў, сястры канцлера Льва Сапегі. Харужы надворны літоўскі ў 1611—1613 гадах, маршалак Трыбунала ВКЛ у 1620; староста мсціслаўскі з 1613, васілішскі, радамльскі. Удзельнічаў у Інфлянцкай вайне 1558—1582 гадоў.
Сёмы крыжовы паход
Сёмы крыжовы паход — крыжовы паход караля Францыі Людовіка IX у 1248—1254 гадах. Крыжакі былі разбіты ў дэльце Ніла, кароль быў узяты ў палон і быў вымушаны выплаціць выкуп у 800 000 безантаў за сваё вызваленне.
Перадгісторыя
У 1244 годзе харэзмійцы, ратуючыся ад мангольскага нашэсця, на сваім шляху ў Егіпет захапілі Іерусалім. Іх мэтай было злучэнне з егіпецкімі мамлюкамі, якія запрасілі іх для сумеснага супрацьстаяння мангольскай пагрозе. Іерусалім быў спустошаны і разбураны. Падзенне горада не аказала асаблівага ўздзеяння на хрысціян, таму што на працягу двух стагоддзяў Іерусалім не раз пераходзіў з рук у рукі. Заклікі Папы Інакенція IV не мелі ніякага ўплыву на еўрапейскае рыцарства.
Кампанія
Францыя была адной з наймацнейшых дзяржаў у Еўропе ў той час. У Пуату кіраваў брат Людовіка IX Альфонс дэ Пуацье, які далучыўся да яго ў крыжовым паходзе. Іншы брат, Карл I Анжуйскі, таксама падтрымаў караля. З 1245 года на працягу наступных трох гадоў Людовік IX збіраў царкоўную дзесяціну і ў 1248 годзе сфарміраваў 15-тысячнае войска, якое ўключала 3000 рыцараў і 5000 арбалетчыкаў на 36 суднах. Крыжакі адплылі з портаў Эг-Морта, пабудаванага спецыяльна для падрыхтоўкі да крыжовага паходу, і Марселя. Для фінансавання экспедыцыі было прыцягнута прыкладна 1,5 млн ліраў, што рабіла паход вельмі дарагім прадпрыемствам. Тым больш, многім арыстакратам, якія далучыліся да паходу, прыйшлося займаць грошы з каралеўскай казны.
У 1249 годзе французскія войска пад камандаваннем караля Людовіка IX пачалі Сёмы крыжовы паход. Французы на шляху ў Егіпет высадзіліся на Кіпры, дзе перачакалі зіму. Падчас знаходжання французаў на востраве кароль вёў актыўныя перамовы з іншымі хрысціянскімі кіраўнікамі і манархамі. Пра дапамогу караля прасілі Лацінская імперыя, Антыяхійскае княства і тампліеры. Тым не менш, Егіпет застаўся галоўным аб'ектам крыжовага паходу, і 6 чэрвеня французы захапілі Дам'ету без сур'ёзнага супраціўлення з боку егіпцян. Егіпет, па думцы караля, павінен быў стаць базай для нападу на Іерусалім, дзякуючы яго сельскагаспадарчым рэсурсам.
Тым часам разліўся Ніл, і крыжакі апынуліся замкнёнымі ў Дам'еце на цэлых шэсць месяцаў. За гэты час французскія салдаты ў значнай меры страцілі баявы дух, аддаўшыся рабаванням і прыемнасцям. Кароль меркаваў выкарыстаць Дам'ету ў якасці апорнага пункта для правядзення далейшых аперацый у Сірыі.
Мусульманскі гісторык XV стагоддзя аль-Макрызі згадвае пра ліст, які адправіў Людовік IX султану ас-Саліх Аюбу: Як ты ведаеш, я кіраўнік хрысціянскага народа, і я ведаю, што ты кіраўнік мусульманскага народа. Народ Андалусіі дае мне грошы і дары, у той час як мы кіруем імі, як скатом. Забіваем іх мужчын і мы робім іх жанчын удовамі. Бяром хлопчыкаў і дзяўчынак як палонных і пакідаем іх дамы пустымі. Я ўжо сказаў табе дастаткова і падыходжу да канца, так што цяпер, нават калі… ты будзеш у мяне на вачах цалаваць крыж у знак падпарадкавання, усё гэта не пераканае мяне не забіць цябе. Калі твая зямля будзе маёй, то гэта будзе падарунак для мяне. Калі зямля будзе твая, і ты пераможаш мяне, той ты возьмеш верх. Я сказаў табе і я цябе папярэдзіў пра маіх воінаў, якія падпарадкоўваюцца мне. Яны запоўняць палі і горы, іх незлічона, нібы галькі. Яны прыйдуць з мячом разбурэння.
У лістападзе кароль пачаў наступ на Каір, а атрад на чале з братам караля Робертам д'Артуа падышоў да горада Эль-Мансуру. Тым часам памёр ас-Саліх Аюб, і яго ўдава Шаджар ад-Дур прывяла да ўлады яго сына Туран-шаха, які ўзначаліў супраціўленне французам. 8-11 лютага 1250 года крыжакі пацярпелі паражэнне ў бітве пры Эль-Мансуры, сам Роберт д'Артуа загінуў у бітве.
Галоўныя сілы французаў на чале з каралём неўзабаве былі атакаваны мамлюкскім военачальнікам Бейбарсам. У гэтай бітве французы пацярпелі няўдачу, аднак замест таго, каб адступіць да Дам'еты, Людовік IX прыняў пагібельнае рашэнне аблажыць Эль-Мансур. Гэта акцыя скончылася сумна: каралеўскія войскі падкасілі голад і хваробы.
У сакавіку 1250 года, калі армія была на грані знясілення, Людовік паспрабаваў адступіць да Дам'еты, аднак быў нагнаны мамлюкамі і разбіты ў бітве пры Фарыскуры. Яго саслабленыя і дэмаралізаваныя войскі былі знішчаны мамлюкамі, а сам ён патрапіў у палон. Хворы на дызентэрыю кароль быў аддадзены пад назіранне арабскага лекара. У маі таго ж года палонныя французы з каралём былі адпушчаны за выкуп у 800 000 безантаў. Палова гэтай сумы паводле дагавора была выплачана яшчэ да таго, як Людовік IX павінен быў пакінуць Егіпет. Акрамя таго, паводле ўмоў дагавора егіпцянам вярталася Дам'ета. Адразу ж пасля вызвалення кароль з ацалелымі воінамі адплылі ў Акру — апошнюю апору ўлады крыжакоў на Усходзе.
Наступствы
Людовік IX заключыў саюз з мамлюкамі, якія ў той час былі супернікамі султана Дамаска, і са сваёй новай базы ў Акры пачаў аднаўляць гарады крыжакоў, у прыватнасці Яфу і Сідон. Хоць гэтыя гарады фармальна належалі Кіпрскаму каралеўству, Людовік IX дэ-факта стаў іх кіраўніком. У 1254 годзе ў караля скончыліся грошы, да таго ж яго прысутнасць патрабавалася ў Францыі, дзе памерла яго маці і рэгент Бланка Кастыльская. Перад ад'ездам ён сфарміраваў пастаянны французскі гарнізон у Акры, сталіцы Іерусалімскага каралеўства пасля страты Іерусаліма.
У 1255 годзе ў Сірыю ўвайшлі атрады мамлюкаў і знішчылі там апошнія ачагі супраціўлення крыжакоў. У 1270 годзе французскі кароль ініцыяваў Восьмы крыжовы паход, але ён таксама скончыўся правалам. У 1291 годзе мусульмане захапілі Акру.
Падзеі Сёмага крыжовага паходу былі апісаны Жанам дэ Жуанвілем (ён быў яго непасрэдным удзельнікам), Мацвеем Парыжскім і шматлікімі мусульманскімі гісторыкамі.
Кліматалогія
Кліматалогія — навука, якая вывучае пытанні кліматаўтварэння, займаецца апісаннем і класіфікацыяй клімату зямнога шара, антрапагеннага ўплыву на клімат. Раней, як падраздзел метэаралогіі, адносілася да геаграфічных навук, бо вывучэнне клімату зводзілася да разгляду яго з геаграфічнай пункту гледжання. Цяпер кліматалогія мультыдысцыплінарная навука — самастойны профіль навук пра атмасферу.
Кублішчынскі вялікі камень
Кублішчынскі вялікі камень — валун, знаходзіцца за 0,1 км на паўночны захад ад вёскі і за 80 м на поўнач ад шашы Новы Пагост— Мёры на вышыні 165 м над узроўнем мора за 6 км на паўночны ўсход ад Новага Пагоста і за 10 км на паўднёвы захад ад Мёраў.
Прынесены ледавіком 18–20 тыс. гадоў таму са Скандынавіі. Светла–шэры з ружовым адценнем граніт, дробназярністы, разгнейсаваны, з уключэннямі крышталёў ружовага палявога шпату асобнымі гнёздамі памерам да 4 см і вялікай колькасці цёмнаколерных мінералаў (біятыту). Даўжыня 3,85 м, шырыня і 2,95 м, вышыня 0,9 м, абвод 10,2 м, аб'ём 5,5 м³, вага 14,3 т. Цэглападобны.
Анкуды (Варапаеўскі сельсавет)
Анку́ды (, Анкуды) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Варапаеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Казлоўшчына Пастаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
З 1939 года ў БССР.
Астракветныя
Астракве́тныя (Asterales, або Synandrae) — парадак двухдольных раслін.
Апісанне
Гэта шматгадовыя ці аднагадовыя травы і паўкусты, радзей кусты, ліяны ці невялікія дрэвы. Лісты чарговыя ці радзей супраціўныя, часам кальчаковыя, простыя, ад цэльных да расчлянёных, бываюць рэдукаваныя, без прылісткаў. Характэрна прысутнасць запаснога вугляводу інуліну. Кветкі сабраны ў рацэмозныя (батрычныя) суквецці кошыкі. Апошні ўяўляе сабой кветаложа — выцягнутае, выпуклае ці ўвагнутае. Звонку кветаложа акружана абгорткай з відазмененых верхавінкавых лістоў. Абгортка можа быць з аднаго раду або яна шматрадная (бадзяк), чарапічная ці кручкаватая (лопух).
Асобныя кветкі кошыка сядзяць на плоскім, больш ці менш выпуклым ці нават верацёнападобным агульным кветаложы. У кошыках з аднароднымі кветкамі краявыя (прамянёвыя) кветкі — жаночыя ці бясплодныя, а цэнтральныя (дыскавыя) — двухполыя ці функцыянальна мужчынскія. Калякветнік і андрацэй 5-членныя ці рэдка чатырохчленныя. Трубка чашачкі разам з асновай трубачкі вяночка поўнасцю прырасла да завязі, і яе свабодныя лопасці звычайна моцна відазменены і ператвораны ў чубок, ці папус, які часта рэдукаваны ці адсутнічае. Вяночак пяці асноўных тыпаў: трубчасты (актынаморфны і поўнасцю зрослапялёсткавы, на вяршыні пяцізубчасты), язычковы (на ранняй стадыі развіцця трубчасты, але ў час цвіцення расшчапляецца ўздоўж і ператвараецца ў язычковы); двухгубы зігаморфны з трохчленнай, верхняй і двухчленнай, ніжняй губамі; несапраўднаязычковы — на вяршыні трохзубчасты і варонкападобны — вяночак мае не зусім роўныя долі, ён злёгку зігаморфны. Тычынкі прымацаваны да трубкі вяночка і чаргуюцца з пялёсткамі, ніткі звычайна свабодныя, але могуць зрастацца ў трубку. Пыльнікі звычайна склеены паміж сабой. Гінецэй з дзвюх медыяльных карпел, паракарпны. Пад рыльцам слупок часта нясе каўнерык валаскоў (вымятаючыя валаскі). Завязь ніжняя, аднагнездавая з адной семязавяззю.
Класіфікацыя
Паводле сістэме класіфікацыі APG II (2003) парадак Астракветных складаецца з 13 сямействаў:
Ілай Уолак
Ілай Хершэл Уолак (Элі Хершл Валах, Eli Herschel Wallach;  — ) — амэрыканскі. Найбольш вядомы дзякуючы сваім ролям Кальвера ў «Цудоўнай сямёрцы» Джона Сцёрджэса, Тука ў фільме Серджа Леонэ «Добры, дрэнны, злы», дон Альтабела ў фільме Фрэнсіса Форда Копалы «Хросны бацька 3».
Лаўрэат прэмій BAFTA, «Тоні» і «Эмі», уладальнік ганаровай прэміі «Оскар» за дасягненні на працягу ўсёй кінакар’еры (2011).
Іван Андрэевіч Біч
Іван Андрэевіч Біч (, в. Есьманаўцы, Валожынскі раён — кастрычнік ) — герой Грамадзянскай вайны ў Расіі.
Біяграфія
Член КПСС з 1917 года. Скончыў Маладзечанскую настаўніцкую семінарыю. Удзельнік Рэвалюцыі 1905—1907 гг. Хаваючыся ад паліцыі, з’ехаў у Сібір. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі член Краснаярскага губрэўкама. Для барацьбы з Калчаком ў сяло Шыткіна Канскага павета арганізаваў партызанскі атрад, у складзе якога ўдзельнічаў у паўстанні, якое ахапіла 13 воласцяў.
Больш за 1000 партызан, сярод якіх былі перасяленцы з беларускіх губерняў, паспяхова змагаліся з калчакаўцамі. Дыверсіямі на ўчастку Тайшэт — Тулун Сібірскай чыгункі яны зрывалі забеспячэнне белагвардзейцаў, стварылі так званую «тайшэцкую затычку». Біч быў камісарам шыткінскіх партызан, узначальваў лыжны атрад.
Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2006/2007
Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2006/2007 — 15-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.
Ніцэлопсіс двухдомны
Ніцэлопсіс двухдомны (Nitellopsis obtusa) — водная расліна з сямейства.
Ніцэлопсіс двухдомны распаўсюджаны па тэрыторыі ўсёй Еўропы і Паўночнай Азіі да Сібіры і Японіі. На паўночным захадзе Еўропы сустракаецца рэдка, некалькі часцей у паўночных і ўсходніх рэгіёнах. Расліна добра пераносіць пэўнае невысокае ўтрыманне солі ў вадзе, таму сустракаецца не толькі ў глыбокіх азёрах з празрыстай нямутнай вадой, але і ў змяшаных водах узбярэжжаў Паўночнага і Балтыйскага мора. Расце пераважна на глыбіні 4-10 метраў у азёрах мезатрофнага тыпу. Апошнія даследванні сведчаць аб тым, што невысокая доля угнаенняў (антрапагенная эўтрафікацыя) не мае значнага ўплыву на жыццяздольнасць і функцыянальныя працэсы расліны пры ўмове дастатковай колькасці пажыўных рэчываў.
Некаторыя расліны дасягаюць максімальнай даўжыні 2 метра, звычайная даўжыня ніцэлопсіса двухдомнага складае ад 20 да 50 сантыметраў.
Клімакс (фізіялогія)
Клімакс (ад грэч. Κλῖμαξ — лесвіца) — перыяд у жыцці біялагічнай асобіны, які характарызуецца інвалюцыяй, згасаннем функцыі палавой сістэмы, што адбываюцца ў сувязі з узроставымі зменамі. У адносінах да жаночай асобіны чалавека таксама ўжываюць тэрмін менапаўза.
У жанчын спыняецца магчымасць мець дзяцей, што характарызуецца нерэгулярнасцю або поўным спыненнем менструацый. У сярэднім надыходзіць прыкладна ў 50 гадоў, але гэты час можа значна вагацца. Звычайна працякае спакойна, але некаторыя жанчыны пераносяць клімакс вельмі цяжка, з парушэннем крывянога ціску, нервовымі разладамі і інш. З 1950-х гадоў пачала прымяняцца замяшчальная гарманальная тэрапія, пры якой ужываюць эстраген асобна або разам з прагестэронам, якія дапамагаюць супрацьстаяць гэтаму стану.
Прычыны наступлення клімаксу ў тым, што гарманальны ўзровень наўпрост звязаны з фалікуламі ў яечніках, а іх запас пасля 40-42 гадоў практычна вычэрпваецца, што спыняе паспяванне яйкаклетак.
428
428 — высакосны год, пачаўся ў нядзелю. 428 год нашай эры, 428 год 1 тысячагоддзя, 28 год V стагоддзя, 8 год 3-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 9 год 420-х гадоў.
Раман Якаўлевіч Салавей
Раман Якаўлевіч Салавей (, в. Падбагонікі, Гродзенскі павет, цяпер Бераставіцкі раён — ) — беларускі настаўнік, фатограф, старшы унтэр-афіцэр 85-га Выбаргскага пяхотнага палка, сябра Беларускай сялянска-работніцкай грамады (1926).
Біяграфія
Нарадзіўся 1 кастрычніка 1887 г. у в. Падбагонікі Малабераставіцкай воласці Гродзенскага павета (цяпер у Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці). Раман быў сынам шматдзетнай сям’і Якава Салаўя, у якога з 20-ці дзяцей да дарослага жыцця выжылі 6: чатыры дачкі і два сыны — Нікіфар і малодшы Раман. Бацька аддаў Рамана ў царкоўную школу Малой Бераставіцы, дзе ён вучыўся ў 1900—1902 гг. У 1906 г. скончыў Свіслацкую настаўніцкую семінарыю і стаў выкладаць гісторыю, геаграфію, рускую мову і літаратуру ў навучальных установах Гродзенскай губерні. Гэта народныя вучылішчы ў Клепачах, Росі, Малой Бераставіцы, Кляшчэлях і Войтках на Падляшшы.
Падчас вучобы ў Свіслачы Раман Салавей зацікавіўся фатаграфіяй. Праз некалькі гадоў набыў сабе фотакамеру і пачаў здымаць краявіды Гродзеншчыны, сваіх вучняў, знаёмых, рабіў аўтапартрэты з жонкай у Падбагоніках. Цікавіўся архітэктурай Вялікай Бераставіцы. 29 ліпеня 1914 г. Раман Салавей быў мабілізаваны ў Расійскую армію з Войтаўскага вучылішча Бельскага павета. Падчас Першай сусветнай вайны 1914—1918 гг. ён прымаў удзел у Лодзінскай аперацыі, ваяваў пад Варшавай, на Мазурскіх балотах. А летам 1915 г. Раман Салавей удзельнічаў у абароне Гродна. Разам са сваім палком ён прайшоў баявы шлях ад Заходняй Украіны да Латвіі і Эстоніі. У 1915 г. Раман Салавей — ужо унтэр-афіцэр, які быў прызначаны разведчыкам. Там Раман Якаўлевіч пазнаёміўся з сапраўднай фотасправай, узначаліў палкавую фоталабараторыю, стаў выдатным фатографам-прафесіяналам.
Пасля дэмабілізацыі ў 1918 г. вяртаецца ў Падбагонікі. Але Грамадзянская вайна і ваенная інтэрвенцыя 1918—1920 гг. у Заходняй Беларусі прымусілі сям’ю Салаўя пераехаць разам з дзецьмі ва Усходнюю Украіну. Там Раман Салавей настаўнічаў у Васільеўскай адзінай рабочай школе № 2 Кацярынаслаўскай губерні.
У 1923 г. Раман Салавей разам з сям’ёй зноў вяртаецца на радзіму. Тагачасная Бераставіччына ўваходзіла ў склад Польшчы, і настаўніцкая справа Салаўя была абмежаваная новай уладай.
У 1926 г. Раман Салавей стаў сябрам Беларускай сялянска-работніцкай грамады (БСРГ). Гэта масавая легальная нацыянальна-вызваленчая арганізацыя працоўных Заходняй Беларусі, якая дзейнічала ва ўмовах сацыяльнага і нацыянальнага прыгнёту. Члены Грамады патрабавалі самавызначэння Заходняй Беларусі і аб’яднання ўсіх зямель з БССР. У студзені 1927 г. польскія ўлады пачалі ліквідацыю гурткоў і камітэтаў БСРГ. Пад арышт трапіў і Раман Салавей, актыўны ўдзельнік нацыянальнага руху.
Анатоль Васілевіч Маціёс
Анатоль Васілевіч Маціёс (Анатолій Васильович Матіос, нар. 13 лютага 1969) — украінскі дзяржаўны дзеяч. Генерал-палкоўнік юстыцыі, кандыдат юрыдычных навук.