cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Касцёл Ісуса і Святога Казіміра і калегіум езуітаў (Брэст)
Калегіум
2-павярховы корпус калегіума паўтараў лінію вуліцы Кавальскай і быў далучаны на паўночнага фасада касцёла, ствараючы з ім адзіны мастацкі ансамбль. Першы паверх калегіума меў уваход з Кавальскай вуліцы, праз яго можна было трапіць у аптэку. Школьныя памяшканні мелі асобны ўваход, аздоблены рызалітам, дэкарыраваным у стылі позняга барока. У корпусе знаходзіліся аптэка, трапезная, студэнцкі парлаторыум, 6 вучэбных класаў плошчай прыблізна 24—25 кв. метраў, пакоі рэктара і прарэктара (рэктар калегіума ў гэты час Марцін Ракоўскі), бібліятэка (чытальная зала, сховішча і працоўны пакой), пакоі прафесараў. Супрацьлеглы ад касцёла бок калегіума завяршаўся перпендыкулярным крылом тэатра. Планіровачнае рашэнне калегіума не было кампазіцыйна закрытым. Прадугледжвалася магчымае пазнейшае далучэнне набытых пабудоў і тэрыторый.
Планіроўка зямельнага ўчастка езуіцкага калегіума мела функцыянальнае заніраванне і была падпарадкавана існуючай гарадской забудове. Тэрыторыя калегіума была абнесена сцяной і падзелена на гаспадарчы двор (уключаў кухню, свірны, бровар, стайню і інш.), невялікі аптэчны агарод для забеспячэння фармакалагічных патрэб аптэкі і 2 сады. Езуіцкі сад меў рэгулярную планіроўку з традыцыйнымі для 17—18 ст. алеямі, фантанам і альтанкамі. Кветкавую кампазіцыю саду забяспечваў спецыяльны кветкавы сад, размешчаны за апсідальнай часткай касцёла.
IC 2366
IC 2366 — галактыка тыпу SB0 (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Эміль Затапек
Эміль Затапек (Emil Zátopek;, Капршыўніцы — , ) — чэхаславацкі лёгкаатлет, шматразовы алімпійскі чэмпіён і рэкардсмен свету ў бегу на доўгіх дыстанцыях.
Чатырохразовы алімпійскі чэмпіён (1948 — 10 000 м, 1952 — 5000 м, 10 000 м, марафон), 3-разовы чэмпіён Еўропы (1950 — 5000 м, 10 000 м, 1954 — 10 000 м), 18-разовы рэкардсмен свету (1949—1955) на дыстанцыях ад 5000 м да 30 000 м. У 1948—1954 гадах не прайграў ніводнага старту на 10 000 м, выйграўшы 38 забегаў.
Воднае пола
Воднае пола — камандны від спорту з мячом, у якім дзве каманды імкнуцца закінуць гол у вароты суперніка. Гульня пры гэтым праходзіць у басейне з вадой.
Фрыстайл на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 — акрабатыка (жанчыны)
Спаборніцтвы па акрабатыцы ў фрыстайле сярод жанчын на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 прайшлі 14 лютага ў экстрым-парку Роза Хутар.
Званне Алімпійскай чэмпіёнкі заваявала беларуска Ала Цупер. Яна стала самай узроставай медалісткай Алімпіяд у фрыстайле, уключаючы ўсе дысцыпліны — могул, слоўпстайл, хафпайп і скі-крос. На той момант беларусцы было 34 гады і 304 дні.
Тараскі (Чашніцкі раён)
Тара́скі (, Тараски) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Празямлянскага сельсавета.
Брэскенс
Брэскенс  (Breskens) — партовы горад на паўднёвым захадзе Нідэрландаў. Насельніцтва 4787 жыхароў (2010). Уваходзіць у склад правінцыі Зеландыя. Паміж Брэскенсам і Флісінгенам дзейнічае паромная пераправа.
Заснаваны ў 1510 годзе. 9 лістапада 1944 года горад падвергнуўся бамбардзіроўцы сіламі антыгітлераўскай кааліцыі.
Баскетбол
Баскетбол (Basketball) — камандная спартыўная гульня з мячом.
Правілы гульні
Правілы гульні распрацаваны амерыканскім выкладчыкам Джэймсам Нейсмітам у 1891 годзе і ў далейшым удасканальваліся.
Гуляюць на пляцоўцы памерам 26 х 14 м, па кароткіх баках якой устаноўлены стойкі са шчытамі з прымацаванымі да іх кошыкамі (кольцы з сеткамі). Мэта гульні — як мага больш разоў закінуць рукамі мяч (мае 75—78 см у акружнасці, маса 600—650 г) у кошык саперніка. Гуляюць 2 каманды па 12 чалавек (адначасова на пляцоўцы знаходзяцца па 5 чалавек ад каманды). Улічваецца толькі чысты час гульні: для мужчын 40 мін, для жанчын — 36, для юнакоў і дзяўчат 30, для дзяцей 24 мін. За пападанне ў кольца налічваецца ад 1 да 3 ачкоў у залежнасці ад віду кідка і пазіцыі баскетбаліста ў момант яго выканання. Гуляюць да перамогі адной з камандаў, прадугледжаны дадатковыя 5 мінут на выпадак нічыёй у асноўны час.
Спаборніцтвы
Баскетбол уваходзіць у праграму Алімпійскіх гульняў з 1936 г. (Джэймс Нейсміт быў там ў якасці госця), у жанчын — з 1976. Рэгулярныя чэмпіянаты свету па баскетболе сярод мужчын праводзяцца з 1950 года, сярод жанчын — з 1953 года, а чэмпіянаты Еўропы — з 1935 года.
Юрый Уладзіміравіч Сідараў
Ю́рый Уладзі́міравіч Сі́дараў (8 мая 1927, с., цяпер Саратаўская вобласць, Расія — ) — беларускі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст Беларусі (1977).
Біяграфія
У 1945 годзе паступіў у Вышэйшае тэатральнае вучылішча імя М. С. Шчэпкіна, якое скончыў у 1949 годзе. Пяць гадоў працаваў у Гродзенскім абласным драматычным тэатры. З 1954 года ў Дзяржаўным рускім драматычным тэатры Беларускай ССР. Адначасова з 1968 года выкладае ў Беларускай акадэміі мастацтваў. Памёр 9 студзеня 2004 года. Пахаваны на Усходніх могілках Мінска.
Сям’я
Жонка — Зоя Васілеўна Асмалоўская (1928—2012) — беларуская акцёрка тэатра і кіно. Дачка — Алена Сідарава — акцёрка Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы, Заслужаная артыстка Беларусі (2013).
Творчасць
Творчасці Юрыя Сідарава ўласцівыя лаканічныя выразныя сродкі, знешняя стрыманасць пры нутранай напружанасці, дакладнасць дэталяў, пластычнасць мастацкага вобраза.
Выканаўца гераічных, лірычных, вострахарактарных, камедыйных роляў. Ролі ў беларускім рэпертуары тэатра імя Максіма Горкага: лейтэнант Наганаў, палкоўнік Кусонскі, паліцай Зыль («Брэсцкая крэпасць», «Галоўная стаўка», «Дзеля жыцця» Канстанціна Губарэвіча), Гарачун («Білет у мяккі вагон» Аркадзя Маўзона), Дробыш, Хазяінаў («Трывога», «Соль» Алеся Петрашкевіча), Чарвякоў («Знак бяды» паводле Васіля Быкава) і інш. Ролі ў класічным рэпертуары: Мікіта («» Льва Талстога), Пратасаў, Бардзін, Ягор Булычоў, Бубнаў, Жан («Дзеці сонца», «», «», «» Максіма Горкага, «Букееў і кампанія» паводле п’есы «Якаў Багамолаў» Максіма Горкага), Актавій Цэзар, Банка («», «» Уільяма Шэкспіра), барон Бэрлі («Марыя Сцюарт» Фрыдрыха Шылера) і інш. Псіхалагічна паглыблена раскрыў характары Аарне («Каменнае гняздо» Х. Вуаліёкі), Бернарда Шоу («Мілы лгун» Джэрома Кілці), Дасбергена Мустафаева («Узыходжанне на Фудзіяму» Чынгіза Айтматава і К. Мухамеджанава), Гартмана («Дзікунка» Жана Ануя), Фушэ («Вячэра» Жана-Клода Брысвіля) і інш. Удзельнічаў у тэлевізійных і радыёспектаклях.
Узнагароды
Народны артыст Беларусі (1977). Кавалер двух ордэнаў «Знак Пашаны», Ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга, ордэна Францыска Скарыны (2002).
Памяць
У Мінску на доме № 9 па вуліцы Раманаўская Слабада, дзе Юрый Сідараў жыў у 1970—2004 гадах, усталяваная памятная дошка.
Іркольскае
Іркольскае — сяло ў Кармакшынскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Іркольскай сельскай акругі. Код КАТА — 434653100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1172 чалавекі (623 мужчыны і 549 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 912 чалавек (472 мужчыны і 440 жанчын).
Марса
Марса (Marsa, Il-Marsa) — партовы горад на ўзбярэжжы Вялікай гавані на Мальце. Назва «Марса» ў перакладзе з арабскай азначае «порт».
Прадпрыемствы
У Марсе знаходзіцца найбуйнейшая і найважнейшая на Мальце суднаверф. Тут жа знаходзіцца адна з дзвюх электрастанцый, якая забяспечвае электраэнергіяй большую частку Мальтыйскага архіпелага. У горадзе па-ранейшаму функцыянуе Марсійскі іпадром, кіламетровая гоначная траса, пабудаваная ў 1869 годзе.
Дзіцячае Еўрабачанне — 2014
Мальтыйскі суднабудаўнічы завод «Мальта Шыпбілдынг» быў абраны месцам правядзення конкурсу песні «Дзіцячае Еўрабачанне», які прайшоў у лістападзе 2014 года.
Браніслаў Фартунатавіч Вярыга
Браніслаў Фартунатавіч Вярыга (, сядзіба Ужвальд, Віцебская губерня — ) — расійскі фізіёлаг, педагог.
Навуковая дзейнасць
Даследаванні Вярыгі прысвечаны галоўным чынам электрафізіялогіі; адкрыў і апісаў з'яву катоднай дэпрэсіі (працяглае зніжэнне ўзбуджальнасці, якое развіваецца паўторна следам за яе павышэннем у вобласці прыкладання катода). Устанавіў, што гальванічны ток у залежнасці ад сілы і накіраванасці блакіруе або рухальныя, або адчувальныя нервовыя тканкі. Вывучаючы газаабмен у лёгкіх і тканках устанавіў (1892) уплыў О2 на здольнасць крыві звязваць СО2 (эфект Вярыгі).
Баханы
Назву Баханы́ маюць:
Паветрана-дэсантныя войскі Расійскай Федэрацыі
Паветрана-дэсантныя войскі Расійскай Федэрацыі — асобны род войскаў Узброеных Сл Расійскай Федэрацыі, які прызначаны для ахопу працініка па паветры і выканання задач у яго тыле па парушэнні кіравання войскамі, захопу і знішчэнню наземных элементаў высокадакладнай зброі, зрыву вылучэння і разгортвання рэзерваў, парушэння дзейнасці тылу і камунікацый, а таксама па прыкрыцці асобных напрамкаў, раёнаў, адкрытых флангаў, блакаванні і знішчэнню высаджаных паветраных дэсантаў, якія прарваліся груповак праціўніка і выканання іншых задач.
Гісторыя
Сваю гісторыю ПДВ Расійскай Федэрацыі вядуць ад злучэнняў і часцей ПДВ СССР, большасць з якіх дасталася ёй пры падзеле УС СССР пасля распаду СССР.
Склад і структура
Структурна Паветрана-дэсантныя войскі маюць тры асноўныя кампаненты: На 2018 год у ПДВ РФ уваходзілі чатыры дывізіі, а таксама асобныя брыгады і палкі, а менавіта Акрамя баявых часцей, у склад расійскіх ПДВ уваходзяць яшчэ і навучальныя ўстановы, у якіх рыхтуюць кадры. Асноўным з іх і найбольш вядомым з’яўляецца Разанскае вышэйшае паветрана-дэсантнае каманднае вучылішча, якое ў тым ліку рыхтуе і афіцэраў для ПДВ РФ. Таксама ў структуру гэтага роду войскаў уваходзяць два сувораўскія вучылішча (у Туле і Ульянаўску), Омскі кадэцкі корпус і 242-ы навучальны цэнтр, размешчаны ў Омску.
Функцыянал і дзейнасць
З’яўляючыся асновай сіл хуткага рэагавання і ўлічваючы геаграфічную працягласць тэрыторыі Расіі, ПДВ здольныя аператыўна ствараць і нарошчваць мабільныя групоўкі на пагражальных кірунках. Паветрана-дэсантныя войскі ў вельмі кароткія тэрміны — не больш за суткі — могуць адрэагаваць на шырокі спектр пагроз у любым рэгіёне краіны і за яе межамі. Для павышэння баявой эфектыўнасці, у кожнай дывізіі ствараюцца падраздзяленні беспілотных лятальных апаратаў. БПЛА валодаюць высокім баявым патэнцыялам і прымяняюцца як у разведвальных, так і ў мэтах ўдарных.
Па неафіцыйных даных, агучаных ТАСС (неназваную крыніцу ў Міністэрстве абароны) на 2015 год, колькасць ПДВ Расіі складала 45 000 вайскоўцаў.
Прафесійнае свята
2 жніўня ў Расіі адзначаецца Дзень Паветрана-дэсантных войскаў. У гэты дзень у 1930 годзе на вучэннях Маскоўскай вайсковай акругі пад Варонежам упершыню было дэсантавана на парашутах дэсантнае падраздзяленне ў колькасці 12 чалавек для выканання тактычнай задачы.
Беларускі прафсаюз работнікаў хімічнай, горнай і нафтавай галін прамысловасці
Беларускі прафсаюз работнікаў хімічнай, горнай і нафтавай галін прамысловасці (: Белхімпрафсаюз) — беларускі прафесійны саюз, член Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі.
Гісторыя
Першыя згадкі пра прафсаюзы хімікаў у Беларусі адносяцца да 1920 года.
У 1990 годзе на базе рэспубліканскага прафсаюза рабочых хімічнай і нафтахімічнай прамысловасці, які ўваходзіў у Беларускі рэспубліканскі савет прафесійных саюзаў, быў створаны Беларускі прафсаюз работнікаў хімічных галін прамысловасці. Прафсаюз прытрымліваўся ідэі незалежнасці прафсаюзаў ад якіх-небудзь палітычных і грамадскіх арганізацый, дзяржаўных і адміністрацыйных органаў, непадкантрольнасць і непадсправаздачнасць ім, а таксама ў далейшым увайшоў у Федэрацыю прафсаюзаў Беларусі, у якую ўваходзіць да гэтага часу
Белхімпрафсаюз, нараўне з цяпер забароненымі прафсаюзамі РЭП, БНП і СПМ, уваходзіць у глабальны саюз IndustriALL.
Першасныя прафсаюзныя арганізацыі Белхімпрафсаюза прысутнічаюць на такіх прадпрыемствах як «Белшына», «Гродна Азот», «Нафтан», «Беларуськалій», Мазырскі НПЗ і на іншых вытворчасцях хімічнай прамысловасці Беларусі.
Тэнесі Уільямс
Тэнесі Уі́льямс (Tennessee Williams, сапр. Томас Ланір Уільямс (Thomas Lanier Williams); 26 сакавіка 1914, г. Калумбус, штат Місісіпі, ЗША — 25 лютага 1983) — амерыканскі пісьменнік, драматург.
Вучыўся ва ўніверсітэтах Місуры, Сент-Луіса, Аявы (1929-38).
Распрацаваў канцэпцыю «пластычнага тэатра», паводле якой на сцэне важнае значэнне надаецца мастацкаму і музычнаму афармленню, сцэнаграфіі, эфектам святла.
Алкуін
А́лкуін (Alcuinus, таксама Albinus; каля 735 — ) — англасаксонскі вучоны, багаслоў і адзін з натхняльнікаў Каралінгскага Адраджэння. Акадэмічнае імя Алкуіна — Флак (Flaccus), у гонар рымскага паэта Гарацыя.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Нартумбрыі, вучыўся ў арцыбіскупскай школе ў Ёрку. Тут жа прайшла большая частка яго жыцця: спачатку — настаўнік у школе Эгберта Ёркскага, а потым, з 778 года — яе кіраўнік. Дасягнуў велізарнай для свайго часу эрудыцыі.
У 781 годзе адправіўся з царкоўна-дыпламатычным даручэннем у Італію і сустрэўся там з Карлам Вялікім, які наблізіў яго да сябе: у 782 годзе Алкуін пераехаў у Ахен і ўзначаліў там Палацінскую акадэмію. Акадэмія ў Ахене пад кіраўніцтвам Алкуіна зрабілася буйным цэнтрам распаўсюджвання класічных ведаў у Еўропе. Арганізаваны Алкуінам гурток, куды ўваходзілі Карл Вялікі, паэт Ангільберт і біёграф Карла Вялікага Эйнхард, стаў цэнтрам каралінгскага адраджэння — перыяду росквіту культуры і мастацтваў у Заходняй Еўропе ў канцы VIII — сярэдзіне IX стагоддзя. Алкуін быў адным з найбліжэйшых дарадцаў Карла Вялікага ў рэформах адукацыі і богаслужэння. Ідэал акадэміі Алкуіна — злучэнне антычнай формы з хрысціянскім духам. Часам Алкуіна называюць вучнем Беата Ліебанскага. У 796 годзе стаў абатам кляштара св. Марціна ў Туры (Сэн-Мартэн-дэ-Тур), дзе таксама заснаваў школу і найбуйнейшы скрыпторый эпохі Карла Вялікага.
Дзейнасць
Алкуін быў выдатным педагогам, яго ролю ў стварэнні свецкай адукацыі цяжка пераацаніць. Асабіста склаў для сярэднявечнай школы і настаўнікаў некалькі кніг і дапаможнікаў, захаваліся некаторыя яго падручнікі па прадметах трывіума (trivium; гл. ніжэй), яго падручнікі па граматыцы, рыторыцы, дыялектыцы і арыфметыцы выкарыстоўвалі ў школах да канца Сярэднявечча.
Да гэтага часу вядомыя некаторыя з яго лагічных галаваломак, асабліва галаваломка пра ваўка, казу і капусту: ''«Адзін чалавек павінен быў перавезці праз раку ваўка, казу і качан капусты. І не ўдалося яму знайсці іншага судна, акрамя як такога, якое магло вытрымаць толькі дваіх з іх. Задача, такім чынам, заключалася ў тым, як усіх перавезці на іншы бераг у цэласці і захаванасці. Скажыце, хто здольны: якім шляхам яны могуць перабрацца на іншы бераг цэлымі?»'' (пераклад з лаціны А. І. Сухінай з трактата Задачы для адточвання розуму юнакоў).
Алкуін стаў адным з ідэолагаў царкоўнай і адукацыйнай рэформ каралінгскага Адраджэння. У прыватнасці, ён адзін з аўтараў праграмнага цыркуляра Карла Вялікага Пра неабходнасць занятакаў навукамі (De litteris colendis). Яго трактат Пра сапраўдную філасофію (De vera philosophia) вярнуў сярэднявечнай школе антычную сістэму выкладання вучэбных прадметаў («сем вольных мастацтваў»), якая ўключала 2 цыклы: трывіум («трохдарожжа» — ніжэйшая ступень пазнання) — граматыка, дыялектыка (логіка), і рыторыя квадрывіум («чатырохдарожжа» — вышэйшая ступень пазнання) — арыфметыка, геаметрыя, музыка і астраномія.
З трактата Алкуіна «Пра дыялектыку» (De dialectica) пачынаецца адраджэнне логікі, грунтаванай на працах Арыстоцеля, стоікаў і Парфірыя. Дыялектыка ў Алкуіна мела асабліва канструктыўна-моўны характар, гэта — фармальная логіка, «рацыянальная дысцыпліна пошуку, вызначэння і выкладу, якая мае таксама магчымасць адрозніваць сапраўднае ад ілжывага». Яна цесна звязана з рыторыкай і адрозніваецца ад яе таксама як «сціснуты кулак адрозніваецца ад раскрытай далоні». Дыялектыка фармулюе прадмет гутаркі і несупярэчлівую аргументацыю, рыторыка ж вучыць канкрэтна прымяняць гэтую аргументацыю, г.зн. выкладаць ужо знойдзенае.
У 796 годзе Алкуін стаў абатам кляштара св. Марціна ў Typы. Ён значна пашырыў манастырскую бібліятэку і ўважліва сачыў за працай скрыпторыя. Лічыцца, што пад яго кіраўніцтвам распрацаваны новы від кніжнага пісьма, вядомага як каралінгскі мінускул — самы дасканалы з усіх тыпаў лацінскага сярэднявечнага пісьма, які пасля выкарыстоўваўся ў друкарскай справе і дажыў да нашых дзён.
Алкуін увёў у практыку каралінгскай вучонай супольнасці лацінскую перапрацоўку «Катэгорый» Арыстоцеля, назваўшы яе «Дзесяць катэгорый» (Decem categoria) і памылкова прыпісаўшы аўтарства Аўгусціну, «Увядзенне ў катэгорыі» Парфірыя, «Пра тлумачэнне» Псеўда-Апулея, каментарыі «Пра тлумачэнне» Баэцыя да трактата Арыстоцеля і іншыя.
Працы Алкуіна мелі вялікае значэнне для фарміравання рымскай каталіцкай абраднасці (у прыватнасці, літургіі). Пасля Алкуіна засталося каля 300 лістоў на лацінскай мове, якія даюць шырокае ўяўленне пра побыт, норавы, адукаванасць, заняткі, у тым ліку і навуковыя, у каралінгскую эпоху. Заслугай Алкуіна, як лічаць даследчыкі яго спадчыны, было тое, што ён дакладна сфармуляваў граматычныя правілы сучаснай яму лацінскай мовы і спрасціў арфаграфію. Гэта рабілася не толькі для ўдасканалення арфаграфіі і граматыкі, колькі з мэтай прывядзення ў парадак літургічных кніг. Алкуін стварыў каліграфічную школу ў манастыры св. Марціна ў Туры (Францыя), удасканаліў унцыйны шрыфт, які пісаўся без якіх-небудзь падзелаў, што рабіла чытанне вельмі цяжкім. Ён упершыню паміж словамі ў тэксце ўвёў прабел. Паступова гэтае новаўвядзенне было прынята ва ўсіх мовах свету.
Віктар Марэйнен
Віктар Герард Марыя Марэйнэн (Victor Gerard Marie Marijnen; 21 лютага 1917, Арнем, Нідэрланды — 5 красавіка 1975, Гаага, Нідэрланды) — нідэрландскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Былы прэм’ер-міністр Нідэрландаў.
Імрэ Немет
Імрэ Немет ( — ) — венгерскі лёгкаатлет, які спецыялізаваўся ў кіданні молата. Чэмпіён Алімпійскіх гульняў 1948 года з вынікам 56,07 м. Таксама выйграў бронзавы медаль Алімпіяды 1952 года, паказаўшы вынік 57,74 м. 12-разовы чэмпіён Венгрыі. На чэмпіянаце Еўропы 1946 года заняў 4-е месца, і 6-е месца на чэмпіянаце Еўропы 1954 года.
Яго сын Міклаш Немет — алімпійскі чэмпіён 1976 года ў кіданні дзіды.
Шубін (гміна)
Шу́бін (Szubin) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Накельскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Шубіне. Плошча гміны складае 332,09 км². Станам на 2012 год у гміне Шубін пражывалі 24 142 чалавекі, шчыльнасць — 69 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 32 салецтвы.
Немет
Немет — прозвішча.
Кантронэ
Насельніцтва складае 924 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 134 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 84020. Тэлефонны код — 0828.
Заступнікамі населенага пункта лічацца святыя San Donato, San Nicola di Bari.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Лір (Бельгія)
Лір — горад у Бельгіі, размешчаны ў правінцыі Антверпен. У склад муніцыпалітэта Лір акрамя самога горада таксама ўваходзіць пасёлак Конінгсхойкт. Агульнае насельніцтва муніцыпалітэта — 32.947 жыхароў, агульная плошча — 49,7 км².
Ульянаўка (Чашніцкі раён)
Улья́наўка (, Ульяновка) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Празямлянскага сельсавета.
IC 2367
IC 2367 — галактыка тыпу SBb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Карма.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Выдрыца
Назву Вы́дрыца маюць:
Боб Хоскінс
Роберт Уільям «Боб» Хоскінс (Robert William «Bob» Hoskins, 26 кастрычніка 1942, Беры-Сент-Эдмундс, Суфалк — 29 красавіка 2014, Лондан) — англійскі кіно і тэлебачання,,  і , уладальнік прэмій BAFTA і «Залаты глобус» у катэгорыі «Найлепшая мужчынская роля» за ролю ў фільме «Мона Ліза» Ніла Джордана. Таксама намінаваўся на «Оскар» за гэтую ж ролю ў 1987 годзе. Хоскінс зняў чатыры фільма, двойчы выступіў у якасці прадзюсара і адзін раз быў сцэнарыстам.
Іларый Піктавійскі
Святы Іларый Піктавійскі (, каля 315—367) — біскуп і настаўнік царквы, выдатны заходні тэолаг. За сваю цвёрдую пазіцыю ў барацьбе з арыянскай ерассю, якая адмаўляла боскасць Хрыста, атрымаў мянушку «Афанасій Захаду».
Паводле сведчанняў Св. Ераніма, нарадзіўся ў Пуацье у другім дзесяцігоддзі IV ст. Паходзячы са знатнага роду, атрымаў класічную адукацыю і прысвяціў раннія гады жыцця вывучэнню філасофіі. Імкненне зразумець сэнс жыцця заахвоціла яго звярнуцца да Новага Запавета. Паводле падання, у той момант, калі ён чытаў пралог Евангелля паводле Яна, дзе выкладалася вучэнне пра боскае Слова-Логас, на яго палілося нябеснае святло, што падштурхнула яго да хрышчэння.
Каля 350 Іларый быў выбраны біскупам яго роднага горада, хоць да таго моманту ён быў ужо жанаты і меў дачку Абру. Іларый не прыняў удзелу ў Арэлацкім (353) і Медыяланскім (355) саборах, якія пацвердзілі звяржэнне Св. Афанасія Александрыйскага, аднак актыўна заняўся арганізацыяй апазіцыі гальскіх біскупаў супраць Сатурніна, арыянскага біскупа Арля, за што быў сасланы Канстанцыем у Малую Азію як палітычны бунтар.
У перыяд ссылкі (356—359) Іларый напісаў сваё галоўнае багаслоўскае сачыненне, трактат «Пра Тройцу» (De Trinitate), прысвечаны доказу боскасці Сына. Цікава, што ў іншым важным сачыненні, «Пра саборы» (De synodis), Іларый распавядае пра тое, што толькі перад самой ссылкай ён упершыню пазнаёміўся з Нікейскім Сімвалам веры. У трактаце «Пра Тройцу» выказана думка пра тое, што адрозненне паміж прававерным і ерэтычным веравучэннем часам можа апынуцца розным разуменнем тэрмінаў, а не сапраўднай разнадумнасцю.
Пра ліберальнасць яго поглядаў сведчыць той поспех, якога Іларый дасягнуў ва ўсталяванні кантактаў з рознымі рэлігійнымі партыямі на Усходзе. У той жа час Іларый асудзіў як «святатацтва» дэкларацыю крайніх арыян, якія прынялі т.зв. 2-ю Сірмійскую формулу (357), паводле якой Сын «не падобны» да Айца. На Селеўкійскім саборы (359) ён вітаў перамогу ўмеранай партыі на чале з біскупам Васіліем Анкірскім і ўхваліў прыняцце Антыяхійскага Сімвала веры, які мог стаць гарантам прававернасці Усходняй царквы.
У пачатку 360 г. Іларый звярнуўся да імператара з просьбай дазволіць яму сустрэцца ў публічным дыспуце з Сатурнінам Арльскім і прыняць удзел у новым Канстанцінопальскім саборы («Да Канстанцыя Аўгуста», кніга другая), аднак на абедзве просьбы атрымаў адмову, пасля чаго выступіў з адкрытым абвінавачаннем Канстанцыя («Супраць Канстанцыя Аўгуста»). Тым не менш у 361 Іларыю было дазволена вярнуцца ў Галію, дзе ён аднавіў сваю барацьбу з Сатурнінам, у выніку чаго апошні быў ізноў асуджаны на Парыжскім саборы (361).
З гэтага моманту арыянства страціла свае пазіцыі ў Галіі, і Іларый паспрабаваў пераканаць імператара Юліяна адправіць у ссылку арыяніна Аўксенція, біскупа Медыяланскага, аднак, язычніцкі імператар, які памяркоўна ставіўся да арыян, адмовіўся гэта зрабіць. Іларый сканаў, верагодна, 13 студзеня 367 г. Папа Пій IX абвясціў яго настаўнікам царквы 13 мая 1851 г.
Каманішнік
Камані́шнік (Succisa) — род кветкавых раслін падсямейства сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёю 40—100 см. Сцябло прамастойнае з доўгімі міжвузеллямі. Лісце цэласнае, ланцэтнае, на сцябле супраціўнае, пры корані ў разетцы. Кветкі сіне-фіялетавыя, блакітна-бэзавыя, радзей белыя, у галоўчатых суквеццях. Плод — 4-гранны касматы арэх.
Арэал
Пашыраны ў Еўразіі і Паўночнай Афрыцы. На тэрыторыі Беларусі 1 від —  — трапляецца па ўсёй тэрыторыі на нізінных лугах, ускрайках балот, лясных палянах. Народныя назвы: каманіца, каноплі лясныя, папы.
Значэнне
Лекавая, дубільная, фарбавальная і меданосная расліна.
Кэхокія
Кэхокія (Cahokia) — помнік археалогіі на месцы буйнога дакалумбава паселішча. Знаходзіцца ў штаце Ілінойс (ЗША). У 1982 г. уключаны ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Агульная плошча - 1600 га, з якіх 541 га уваходзіць у ахоўваемую зону.
Гісторыя
Месца Кэхокіі была населена каля 600 г. У сярэдневяковы цёплы перыяд адбыўся росквіт паселішча. У IX ст. пачалося будаўніцтва земляных курганоў. Да XIII ст. Кэхокія ператварылася ў найбуйнейшы цэнтр Місісіпскай культуры. Паміж 1050 г. і 1200 г. яго насельніцтва вагалася ад 10 000 да 20 000 чалавек, таму Кэхокію называюць першым горадам Паўночнай Амерыкі. Мясцовыя жыхары займаліся земляробствам, вырошчвалі кукурузу, фасолю, тытунь і гарбузы. Яны выраблялі кераміку, былі выдатнымі мастакамі. Аднак больш важным для развіцця паселішча сталі здабыча і апрацоўка медзі, крэменю і лупняка.
Забудова паселішча вялася па плану з арыентацыяй восяў з поўдня на поўнач і з захаду на ўсход. Цэнтральны раён быў адлучаны ад астатніх тэрыторый плотам даўжынёй каля 3 км. У самым цэнтры ўзвышаўся пірамідальны курган Монкс. На захад, усход, поўнач і поўдзень ад яго месціліся шырокія плошчы. Найбольшая з іх паўднёвая займала 20 га. Знакамітыя курганы з'яўляліся штучнымі насыпамі 3 тыпаў — платформы, канічныя і рабрыстыя. Яны былі неабходнымі, паколькі каля Кэхокіі знаходзілася некалькі рэк, здараліся сезонныя паводкі. На курганах будавалі жытлы, майстэрні, храмы, ладзілі могілкі. На некаторай адлегласці ад вялікага паселішча месцілі больш дробныя, яны былі злучаны дарогамі.
У сярэдзіне XIV ст. горад сутыкнуўся з крызісам і быў пакінуты жыхарамі. Прычыны крызісу да канца не высветлены. Мяркуюць, што перанаселенасць магла выклікаць праблемы з забеспячэннем драўніны, недахоп зямель для сельскай гаспадаркі. Заняпад Кэхокіі супаў з малым ледавіковым перыядам.
Археалогія
Французскія гандляры адкрылі Кэхокію ў канцы XVII ст. Назва была дадзена ў гонар племені індзейскай канфедэрацыі Ілінойс. Другое адкрыццё і першае навуковае апісанне адбылося дзякуючы амерыканцу Генры Бракенрыджу ў 1810 г., якому вялізарныя курганы гэтага месца нагадалі егіпецкія піраміды. У 1923 г. штат Ілінойс абвясціў, што Кэхокія знаходзіцца пад яго аховай і стварыў гістарычны парк плошчай 890 га.
Сяло імя Камекбаева
Сяло імя Камекбаева — сяло ў Кармакшынскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Камекбаеўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 100 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра пасёлка Жасалы. Код КАТА — 434655100.
Юзаф Ройтэн
Юзаф Ройтэн (Райсцін) — архітэктар Стэфана Баторыя, кіраўнік прац па перабудове гродзенскага Старога замка ў стылі нямецкага маньерызму.
У 1589 годзе ў лаўнічых кнігах Львова Ройтэн згадваецца як «Яго Каралеўскай Вялікасці будаўнічы і архітэктар замка гарадзенскага» («Sacrae Regiae Maiestatis Murator et Architectus in Arce Grodnensis»). Вядома, што Ройтэн пэўны час жыў у Гродне і нават валодаў зямельным надзелам у Сухім сяле (цяпер у раёне былой Гарадніцы). Таксама Ройтэн браў удзел у будаўніцтве гродзенскага парафіяльнага касцёла, Фары Вітаўта, які Стэфан Баторый першапачаткова планаваў перадаць езуітам. У актах Літоўскай метрыкі за 1592 год ён так і згадваецца — «будаўнічы касцёла гродзенскага». Польская даследчыца сакральнай архітэктуры лічыць, што Ройтэн можа быць выхадцам з Аўстрыі, бо ў ваколіцах Лінца ёсць вёска.
Сезон 2014 ЖФК Гомель-СДЮШАР-8
У 2014 годзе жаночы футбольны клуб «Гомель-СДЮШАР-8» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
IC 2368
IC 2368 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Заслужаны геолаг-разведчык Беларускай ССР
Заслужаны геолаг-разведчык Беларускай ССР — ганаровае званне, якое прысвойвалася высокакваліфікаваным рабочым, інжынерна-тэхнічным работнікам геалагічнай, геафізічнай, гідрагеал.агічнай, тапографа-геадэзічнай службаў і навукова-даследчых устаноў, якія працавалі па спецыяльнасці не менш за 10 гадоў і мелі вялікія заслугі ў галіне геолага-разведачных работ, падрыхтоўкі і выхавання кадраў геолагаў і разведчыкаў нетраў.
Цяпіна
Ця́піна (, Тяпино) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Празямлянскага сельсавета.
У 1924—1980 гадах цэнтр Цяпінскага сельсавета.
Ламавіцкі сельсавет
Ламаві́цкі сельсаве́т — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Акцябрскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок ( да 2010 г. вёска) Ламавічы.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Грабаўскі сельсавет у складзе Азарыцкага раёна Мазырскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Грабаў. 5 верасня 1929 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Ламавічы, сельсавет перайменаваны ў Ламавіцкі. Пасля скасавання акруговага падзелу ў Азарыцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Парыцкага раёна. З 12 лютага 1935 года ў складзе Даманавіцкага раёна, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці. З 28 чэрвеня 1939 года ў складзе новаўтворанага Акцябрскага раёна. З 20 верасня 1944 года ў складзе Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Гомельскай вобласці. 16 красавіка 1959 года ў склад сельсавета з Колкаўскага сельсавета Капаткевіцкага раёна перададзена вёска Зарыжжа. З 25 снежня 1962 года ў складзе Светлагорскага раёна. З 30 ліпеня 1966 года ў складзе адноўленага Акцябрскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 12 населеных пунктаў.
Насельніцтва
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета складае 1054 чалавекі, з іх 97,2 % — беларусы, 1,2 % — рускія.
Кекірэлі
Кекірэлі — сяло ў Кармакшынскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Камекбаеўскай сельскай акругі. Код КАТА — 434655200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 13 чалавек (8 мужчын і 5 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 79 чалавек (48 мужчын і 31 жанчына).
Павел Бем
Павел Бем (Pavel Bém; нарадзіўся 18 ліпеня 1963, Прага) — чэшскі палітык, мэр Прагі з 2002 па 2010 год, адзін з найбольш уплывовых чэшскіх палітыкаў новага пакалення.
Агульнае
Доктар Павел Бем нарадзіўся 18 ліпеня 1963 года ў Празе (Чэхія). З'яўляецца ўрачом і палітыкам. З 2002 года наступіў на пасаду мэра гораду Прагі і сваю пасаду мэра зацвердзіў падчас выбараў у кастрычніку 2006 года. З'яўляецца першым намеснікам Грамадзянскай Дэмакратычнай партыі.
Навучанне і медыцынская праца
Павел Бем у 1987 годзе скончыў Факультэт агульнай медыцыны ў Карлавым універсітэце па спецыялізацыі псіхіятрыя. Па ёй у 1990 годзе здаў атэстацыю. Далей 2 гады навучаўся ва Універсітэце Джона Хопкінса, у Балтымары (ЗША) на курсах, накіраваных на палітыку барацьбы супраць наркотыкаў і ў гэтым кірунку прадоўжыў працу пасля вяртання ў Чэхію. У 1994 годзе здаў другі атэстат па спецыялізацыі «прафілактыка і лячэнне залежнасці ад наркотыкаў». Працаваў у псіхіятрычным шпіталі ў супрацьалкагольным аддзяленні. Потым працаваў вядучым Цэнтра наркатычнай залежнасці ў Празе.
Палітыка
Працягвае доктарскую працу і падчас свайго ўзыходжання на палітычную сцэну ў 1995 годзе, дзе ва ўрадзе Чэшскай рэспублікі і міністэрстве ўнутраных спраў, прадаваў увагу антынаркатычнай палітыцы.
З'яўляецца членам Грамадзянскай дэмакратычнай партыі. З 1998 года да 2002 працаваў старастам у Празе 6, а пасля паводкі ў 2002 годзе быў абраны мэрам Прагі. У 2004 годзе быў абраны намеснікам кіраўніка Грамадзянскай дэмакратычнай партыі, а з 2006 года з'яўляецца першым намеснікам кіраўніка партыі.
Хобі і сям'я
18 мая 2007 года ўзышоў на найвышэйшую гару свету Эверэст. Ён стаў 10-м чэхам у гісторыі ўзыходжанняў на Эверэст (завошта раскрытыкаваўся сярод калегаў і ў друку за пакіданне паста мэра на два месяцы і прыцягненне да сабе «нездаровай увагі»).
Жанаты, мае дваіх дзяцей. Валодае англійскай, нямецкай, іспанскай, рускай мовамі. Аўтар навуковых і адмысловых прац у вобласці псіхіятрыі і наркатычнай залежнасці. Чалец некалькіх чэшскіх і міжнародных экспертных арганізацый. Да ліку яго хобі належаць альпінізм, веласіпедны спорт, тэніс, горныя лыжы і падводнае плаванне, музычныя прыхільнасці — класічная музыка, рок, джаз. Асноўным яго хобі з'яўляецца альпінізм. Як альпініст збіраецца выканаць неафіцыйную праграму майстэрства «Сем вяршынь» (Seven Summits), якая прадугледжвае ўзыходжанне на найвышэйшыя вяршыні кожнага з кантынентаў. З'яўляецца адным з гарачых прыхільнікаў правядзення ў Празе Алімпійскіх гульняў у 2016 або 2020 годзе.
Касцёл Святога Ігнація Лаёлы (Прага)
Касцёл Святога Ігнація Лаёлы (Kostel svatého Ignáce z Loyoly) — раннебарочны храм у Празе. Знаходзіцца прыкладна на сярэдзіне ўсходняга боку Карлавай плошчы на рагу вуліцы Ечна.
Храм быў пабудаваны ў 1665—1670 гадах для езуітаў. На шчыце галоўнага фасада размяшчаецца скульптура заснавальніка ордэна Ігнація дэ Лаёлы. Інтэр'ер багата ўпрыгожаны з выкарыстаннем стука. Скульптуры святых унутры будынка выкананы Ігнацам Францішкам Платцэрам, і іншымі. Галоўная фрэска за алтаром належыць пэндзлю.
Па суседстве з храмам размяшчаюцца будынкі Навамесцкага калегіума езуітаў, які быў пабудаваны на месцы 23 дамоў і 13 садоў. Цяпер яны выкарыстоўваюцца для бальнічных мэт.
Званок (расліна)
Званок (Adenophora) — род кветкавых раслін сямейства званочкавыя (Campanulaceae).
Апісанне
Шматгадовыя травяністая расліны з доўгім вертыкальным карэнішчам і прамастойным простым ці галінастым густааблісцелым сцяблом вышынёю да 120 см. Лісце амаль сядзячае, чаргаванае, зубчастае, падоўжана-авальнае і ланцэтнае. Кветкі званочкавыя, светла-блакітныя, светла-ліловыя або белыя, дробныя, паніклыя, у пірамідальных гронкападобных ці мяцёлчатых суквеццях. Плод — павіслая адваротна-грушападобная каробачка.
Распаўсюджанне
Адрозніваецца каля 70 відаў. Прадстаўнікі роду сустракаюцца ў халодных і ўмераных раёнах Еўразіі, вялікая частка відаў расце ва Усходняй Азіі. На Беларусі як дзікарослы від трапляецца званок лілеялісты.
Выкарыстанне
Лекавыя, дэкаратыўныя і меданосныя расліны.
Карані званку ліліялістага прымяняюцца ва ўсходняй медыцыне пры лячэнні лёгачных захворванняў. Сапаніны, што ўтрымоўваюцца ў каранях, валодаюць супрацьгрыбковымі і антыбактэрыйнымі ўласцівасцямі, поліцукрыды — супрацьязвенным, ранагаючым, супрацьзапаленчым дзеяннем, удзельнічаюць у рэгуляцыі імунітэту, павышаюць ўстойлівасць да ўзбуджальнікаў інфекцыйных захворванняў, спрыяюць лепшаму засваенню кальцыю, жалеза і фосфару.
Віды
Паводле даных сайта Каралеўскіх батанічных садоў К’ю род налічвае 70 відаў, а паводле базы даных The Plant List — 62 віды :, некаторыя з іх:
Сентыменталізм
Сентыменталізм (sentimentalisme, ад sentimental, sentiment — пачуццё) — кірунак у еўрапейскай і амерыканскай літаратуры і мастацтве другой паловы XVIII — пачатку XIX ст.
Мэцью Шэпард
Мэ́цью Уэ́йн Шэ́пард (Matthew Wayne Shepard,, Каспер, Ваёмінг, ЗША — , Форт-Колінс, Каларада, ЗША) — амерыканскі студэнт, ахвяра злачынства на глебе нянавісці да гомасексуалаў, які стаў сімвалам барацьбы з гамафобіяй, гвалтам і забабонамі ў дачыненні да ЛГБТ-людзей. Яго забойства ў 1998 годзе выклікала шырокі рэзананс і прыцягнула ўвагу грамадскасці да праблем ЛГБТ-супольнасці. Пасля ў ЗША быў прыняты так званы «Акт Мэцью Шэпарда і Джэймса Бёрда-малодшага», які пашырыў заканадаўчае вызначэнне злачынства на глебе нянавісці.
Біяграфія
Старэйшы сын Дэніса і Джудзі Шэпард Мэцью Уэйн нарадзіўся 1 снежня 1976 года ў горадзе Каспер, штат Ваёмінг. Ён з’явіўся на свет неданошаным і выжыў дзякуючы старанням урачоў. Мэт вучыўся ў пачатковай школе Крэст-Хіл, затым у школе Дына Моргана і два гады ў школе акругі Натрона ў Касперы. Пасля гэтага Шэпард з’ехаў у Еўропу — падарожнічаў, вывучаў італьянскую і нямецкую мову, у 1995 годзе скончыў Амерыканскую школу ў Лугана. Вярнуўшыся ў ЗША, ён вучыўся ў каледжы Катоба ў Солсберы, затым у Касперы, а ў 1998 годзе паступіў на першы курс бакалаўрыята па паліталогіі і міжнародных адносінах ва Універсітэце Ваёмінга ў Ларамі. Яго бацькі ў той час знаходзіліся ў Саудаўскай Аравіі, дзе Дэніс Шэпард працаваў у нафтавай кампаніі «Saudi Aramco»
З ранніх гадоў Мэцью праяўляў цікавасць да мастацтва, іграў у тэатральных пастаноўках у школе і каледжы. Ён таксама займаўся футболам, плаваннем, бегам, лыжным спортам і танцамі. Паводле слоў сваякоў, Мэцью ведаў, што ён «далёка не лепшы спартсмен у свеце», але любіў спаборніцкі дух і ўдзельнічаў у спартыўных спаборніцтвах проста з азарту. Разам з бацькамі ён быў вернікам Епіскапальнай царквы Святога Марка. Апроч гэтага, Шэпард быў экалагічным актывістам і нават абіраўся студэнцкім прадстаўніком у Савет па ахове навакольнага асяроддзя штата Ваёмінг.
Па ўспамінах блізкіх, Мэцью быў добрым, спагадным, таварыскім, умеў схіляць да сябе людзей, лёгка заводзіў сяброў, заўсёды быў гатовы дапамагчы. Пры гэтым ён быў даверлівым, наіўным, бачыў у навакольных толькі добрае і выступаў за роўнасць і прызнанне адрозненняў паміж людзьмі. Знаёмыя Шэпарда адзначалі яго розум, эрудыцыю і жывы гумар. Шэпард быў гомасексуалам, часта наведваў гей-бары, быў членам мясцовай ЛГБТ-суполкі, дзе пазнаёміўся з актывісткай Рамэйн Патэрсан, якая стала яго сяброўкай. Ён быў досыць адкрыты ў пытанні сексуальнасці, і калі сустракаў чалавека, які здаваўся яму спакойным і прыязным, мог распавесці пра сваю арыентацыі.
Зрэшты, назваць жыццё Шэпарда беспраблемным нельга. За тры гады да забойства ён стаў ахвярай жорсткага нападу падчас турыстычнай паездкі ў Марока. У адну з начэй Мэцью не мог заснуць і адправіўся прагуляцца на вуліцу, дзе да яго прычапілася банда мараканцаў, якія згвалтавалі яго, збілі і абрабавалі. Пасля гэтага Шэпард стаў схільным да дэпрэсіі, прыступаў панікі і начных кашмараў. Паводле некаторых паведамленняў, ён быў ВІЧ-інфіцыраваны і нават падумваў пра самагубства, аднак патолагаанатам, які праводзіў анатаміраванне, заявіў, што абследаванне не выявіла прыкмет заражэння ВІЧ.
Забойства
6 кастрычніка 1998 года члены ўніверсітэцкага ЛГБТ-альянсу Ларамі сабраліся, каб распрацаваць план мерапрыемстваў на наступны тыдзень, галоўным з якіх павінна была стаць дыскусія на тэму «Наколькі бяспечна быць адкрытым геем у Ваёмінгу». Пасля сустрэчы з таварышамі Мэцью Шэпард вырашыў адправіцца ў мясцовы бар. Ён запрашаў сяброў пайсці з ім, але тыя адмовіліся і папярэдзілі яго пра небяспеку начных прагулак.
Неўзабаве пасля паўночы 7 кастрычніка Мэцью пазнаёміўся ў бары з 21-гадовым Раселам Хендэрсанам і 22-гадовым Ааранам Мак-Кіні. Хлопцы здаліся Шэпарду прыемнымі, і ён распавёў ім пра сябе. У адказ на гэта хлопцы сказалі, што яны і самі геі. Пасля, спрабуючы зразумець, як Шэпард мог пайсці з бара з двума сумнеўнымі незнаёмцамі, сябры катэгарычна адкінулі верагоднасць таго, што Мэцью спакусіўся на выпадковую сувязь. Паводле слоў Мак-Кіні, Мэцью папрасіў іх падвезці яго дамоў, матывуючы гэта тым, што ён дужа п’яны.
Калі Шэпард сеў у машыну хлопцаў, Мак-Кіні стукнуў яго пісталетам па галаве. Яны з Хендэрсанам павезлі Мэцью за горад, у бязлюднае месца, дзе прывязалі яго да загарадзі, жорстка збілі, абрабавалі і пакінулі паміраць на холадзе. Злачынцы таксама даведаліся адрас Мэцью і намерваліся абрабаваць яго дом, але былі арыштаваны да таго, як паспелі здзейсніць задуму. Вяртаючыся ў горад, яны ўвязаліся яшчэ ў адну бойку, і іх затрымаў паліцэйскі. Абшукаўшы машыну, ён выявіў скрываўлены пісталет, чужыя рэчы і бумажнік і выказаў здагадку, што гэтыя двое здзейснілі штосьці яшчэ.
Праз 18 гадзін Шэпарда выпадкова ўбачыў веласіпедыст, які праязджаў міма. Мэцью быў яшчэ жывы, але настолькі знявечаны, што мужчына спачатку прыняў прывязанае да плота бязвольна вісячае цела за нежывы прадмет — агароднае пудзіла. Мэцью адвезлі ў бальніцу Падрэ-Вэлі ў Форт-Колінсе, штат Каларада. У яго быў пералом касцей чэрапа ад асновы да пярэдняга краю правага вуха, цяжкае пашкоджанне ствала мозгу і органаў брушной поласці, а таксама мноства дробных ран і ранак на галаве, твары, шыі і грудзях. Траўмы былі настолькі цяжкімі, што ўрачы не сталі яго аперыраваць. Шэпарда падключылі да апарата штучнай вентыляцыі лёгкіх, і праз пяць дзён, 12 кастрычніка, у 12:53 ён сканаў, не прыходзячы ў прытомнасць.
Расследаванне і суд
<div class="floatright" style="background-color:#EEEEEE;border:1px; font-size:90%; solid #C8C8C8;padding:1em;text-align:center"> Фрэд Фелпс і яго дэманстранты.
Адразу пасля нападу на Мэцью яго сябры і мясцовыя ЛГБТ-актывісты заявілі паліцыі, што ён быў геем, напад быў відавочна здзейснены на глебе гамафобіі, і яны не дазволяць ігнараваць гэты факт. Яны прыцягнулі да нападу ўвагу СМІ і ладзілі пікеты з патрабаваннем сумленнага і аб’ектыўнага расследавання. Суд праходзіў у становішчы беспрэцэндэнтнага палітычнага ціску з боку як гей-актывістаў, так і іх праціўнікаў. Баптысцкая царква Уэстбара Фрэда Фелпса ладзіла пікеты каля будынка суда, патрабуючы змякчыць пакаранне забойцам і не прыгаворваць іх да смяротнага пакарання. Пры гэтым члены арганізацыі трымалі ў руках плакаты: «Matthew is now in Hell» (Мэцью цяпер у пекле), «God Hates Fags» (Бог ненавідзіць підараў), «God Hates Fag Enablers» (Бог ненавідзіць памагатых підараў), «Fags Doom Nation» (Підары вядуць нацыю да краху) і іншыя падобныя надпісы. З гэтымі ж лозунгамі яны пікетавалі могілкі падчас пахавання Шэпарда. Актывісты ЛГБТ-руху спрабавалі дамагчыся таго, каб муніцыпалітэт Ларамі забараніў арганізацыі Фрэда Фелпса праводзіць свае пікеты. Аднак гарадскі суд пастанавіў, што, паводле Першай папраўкі да Канстытуцыі ЗША, якая гарантуе ўсім грамадзянам свабоду слова, ніхто не мае права забараняць Фелпсу і яго актывістам выказваць свой пункт гледжання, тым больш што ён матываваны іх рэлігійнымі перакананнямі. Тады сяброўка Мэцью Рамэйн Патэрсан і арганізаваны ёю рух «Белыя анёлы» выкарысталі іншую тактыку: апрануўшыся ў белыя балахоны з ружовымі трохвугольнікамі, яны кольцам абкружылі гамафобаў, ізаляваўшы іх ад прэсы і публікі і зрабіўшы нябачным з вокнаў суда іх пратэст. Падобную тактыку яны выкарыстоўвалі і пазней, але ўлады, асцерагаючыся сутыкненняў, неўзабаве пастанавілі, што бакі павінны праводзіць свае акцыі ў розных месцах. Напружанне было настолькі моцным, што на развітанні з сынам Дэніс Шэпард быў у куленепрабівальнай камізэльцы, паколькі існавала небяспека, што радыкальныя праціўнікі геяў могуць зрабіць замах на яго жыццё. Кэл Рэруча, абвінаваўца на працэсе, са шкадаваннем успамінаў: ''«Самае сумнае, што гэтыя людзі не далі годна пахаваць Мэцью. Я ніколі не бачыў людзей, у якіх настолькі шмат нянавісці»''.
Забойцы Расел Артур Хендэрсан і Ааран Джэймс Мак-Кіні выраслі ў праблемных сем’ях. Хендэрсан выхоўваўся без бацькі і рана прыахвоціўся да алкаголю. Бацька Мак-Кіні рэдка з’яўляўся дома і, урэшце, развёўся з яго маці, якая пазней памерла праз доктарскую памылку. Ааран атрымаў 100 000 долараў у якасці кампенсацыі, але большую частку грошай змарнаваў на машыны і наркотыкі, праз што да 18 гадоў ужо меў сур’ёзную метамфетамінавую залежнасць. Былая дзяўчына Мак-Кіні Крысцін Прайс і адзін з яго сяброў заявілі, што Ааран быў бісексуалам і таму не меў нянавісці да прадстаўнікоў секс-меншасцей, але сам абвінавачваны катэгарычна абверг здагадкі пра якія-небудзь сувязі з мужчынамі, сказаўшы, што ставіцца да гэтага з грэблівасцю і агідай.
Адразу пасля арышту злачынцы звязаліся са сваімі сяброўкамі і папрасілі даць ім алібі. Дзяўчыны спачатку пацвярджалі іх сведчанні, але калі даведаліся, што Шэпард не проста збіты, а памёр ад атрыманых траўмаў, і што ім пагражае абвінавачванне ў саўдзеле ў забойстве, а таксама ў дачы лжывых сведчанняў, адклікалі алібі і выступілі супраць абвінавачваных. Мак-Кіні і Хендэрсан паспрабавалі апраўдаць свае дзеянні так званай «гей-панікай». Забойцы абвінавацілі Шэпарда ў сексуальных дамаганнях, якія нібыта ўвялі іх у стан афекту, праз што яны не кантралявалі свае дзеянні. Аднак іх дзяўчыны заявілі, што Шэпард не прыставаў да Аарана і Расела. Судова-псіхіятрычная экспертыза паказала, што абодва падсудныя былі цалкам пры свядомасці на момант здзяйснення злачынства і ўсведамлялі свае ўчынкі. Таксама абвінавачваныя не змаглі растлумачыць, чаму яны абрабавалі сваю ахвяру і намерваліся ўлезці ў дом Шэпарда, калі знаходзіліся ў стане афекту, выкліканага гей-панікай. Калі гэта версія правалілася, Хендэрсан і Мак-Кіні сталі сцвярджаць, што хацелі толькі абрабаваць Мэцью, але не забіваць, а матывам для нападу была не гамафобія, а прага да нажывы і некантралюемая агрэсіўнасць, выкліканая наркотыкамі. Аднак следства ўсталявала, што ў той дзень яны не знаходзіліся пад дзеяннем наркотыкаў. Акрамя таго, высветлілася, што абвінавачваныя і раней неаднаразова выказвалі жаданне «збіць якога-небудзь гея». Кіраўнік расследавання забойства сяржант Роб Дэ Бры заявіў, што ўсё магло пачацца са звычайнага рабавання, але астатнія дзеянні злачынцаў звязаны з тым, што Мэт быў геем. Калі перад Раселам Хендэрсанам паўстала пагроза быць прысуджаным да смяротнага пакарання за забойства з асаблівай жорсткасцю, ён ва ўсім прызнаўся і даў падрабязныя сведчанні супраць саўдзельніка ў абмен на захаванне свайго жыцця. Пасля гэтага прызнаўся і Мак-Кіні.
Бацькі Мэцью папрасілі суд захаваць злачынцам жыццё ў памяць пра сына. Яны сказалі, што жадаюць загаіць свае душэўныя раны, праявіўшы гуманнасць да тых, хто адмовіў Мэту ў міласэрнасці, калі той маліў пра літасць. Яшчэ адной прычынай такога рашэння было жаданне, каб седзячы ў турме без шанцаў на вызваленне, забойцы кожны дзень думалі пра тое, што здзейснілі. Шэпарды засталіся цвёрдыя ў сваім намеры, нягледзячы на тое, што гэтыя падзеі пазбавілі Дэніса не толькі сына, але і бацькі. Дзед Мэцью не вынес і памёр праз тры тыдні пасля ўнука. Расел Хендэрсан і Ааран Мак-Кіні былі прысуджаны судом прысяжных да двух пажыццёвых тэрмінаў зняволення кожны без права на датэрміновае вызваленне.
Спадчына
Напад на Мэцью Шэпарда выклікаў абурэнне шматлікіх людзей у ЗША і іншых краінах і даў пачатак грамадскаму руху за ўключэнне сексуальнай арыентацыі і гендарнай ідэнтычнасці ў лік матываў, па якіх здзяйсняюцца злачынствы на глебе нянавісці. Такія законы былі прыняты ў шэрагу штатаў ЗША. Адпаведныя папраўкі ў агульнанацыянальнае заканадаўства спрабаваў правесці Біл Клінтан, аднак яны былі адхілены Кангрэсам. Наступны прэзідэнт, Джордж Буш-малодшы, сам быў праціўнікам паправак, і ў часы яго кіравання закон таксама не быў зменены. Нарэшце, у 2009 годзе «Акт Мэцью Шэпарда і Джэймса Бёрда-малодшага», які прыраўноўваў гамафобію, трансфобію і сексізм як матывы для нападаў да расізму і нацыяналізму, быў зацверджаны заканадаўцамі і 28 кастрычніка падпісаны Баракам Абамам.
Дэніс і Джудзі Шэпард, якія пры жыцці сына так і не змаглі да канца прыняць яго гомасексуальнасць, пасля забойства сталі ўдзельнікамі руху за правы секс-меншасцей. Яны падтрымалі аб’яднанне бацькоў геяў і лесбіянак і заснавалі «Фонд Мэцью Шэпарда», які ўзнагароджвае дзеячаў мастацтва, якія ў сваёй творчасці закранаюць тэму талерантнасці. Бацькі Мэта далі мноства інтэрв’ю і публічных лекцый пра неабходнасць памяркоўнага стаўлення да гомасексуалаў. Рамэйн Патэрсан таксама стала актывісткай ЛГБТ-руху і стварыла сайт, адзін з раздзелаў якога цалкам прысвечаны яе сябру Мэцью.
Уладальнік участку зямлі, дзе стаяў плот, да якога прывязалі Мэта, паставіў на гэтым месцы помнік Шэпарду, а тэлевядучая і актрыса Элен Дэджэнерэс правяла цырымонію памяці Мэцью ў Вашынгтоне. У 2008 годзе ў прысутнасці губернатара Дэйва Фройдэнтала быў усталяваны помнік у Ваёмінгскім універсітэце. Фрэд Фелпс спрабаваў стварыць у цэнтральным парку Ларамі мемарыял з высечанымі на ім словамі пра тое, што Шэпард гарыць у пекле, што божая кара напаткае ўсіх геяў, і цытатамі з Бібліі на адпаведную тэму. Гэта выклікала рэзкі пратэст у грамадстве, і гарадскі савет адмовіў гамафобам ва ўзвядзенні помніка, які прапагандуе нянавісць. Тады Фелпс стварыў яго віртуальны аналаг на сваім сайце.