cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тршэбіч
Тршэбіч атрымаў правы каралеўскага горада ў XIV стагоддзі. Сярод славутасцей вылучаюцца старажытны храм Дзевы Марыі і Св. Пракопа, вежа (вышынёй 75 м) і царква Св. Марціна, шматлікія рэнесансныя будынкі.
Добра захаваўся яўрэйскі квартал (былое гета), які ўключае старую сінагогу і адны з найстарэйшых у Еўропе яўрэйскіх могілак. Яўрэйскі квартал і базіліка Св. Пракопа ўключаны ў спіс сусветнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА.
Вораціў
Вораціў (Во́роців) — вёска ў Яварыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Партрэт Аляксандры Марыяны Весялоўскай
Партрэт Аляксандры Марыяны Весялоўскай, работы невядомага мастака. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь.
Гісторыя
Партрэт мог быць створаны ў 1632 — каля 1648, гэта значыць пасля пачатку будаўніцтва касцёла і да смерці яго фундатаркі.
Карціна выяўлена 8-й экспедыцыяй Дзяржаўнага мастацкага музея БССР у 1966 годзе ў Дабравешчанскім касцёле манастыра брыгітак у Гродне.
Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі (Мінск).
Апісанне
Партрэт мае памеры 210×133,5 см.
Аляксандра адлюстравана ў касцюме па польскай модзе. Яна ў прасторнай чорнай сукенцы, якая поўнасцю хавае ступні ног. Шыю і грудзі закрывае белая падвіка. Доўгія рукавы сукенкі заканчываюцца белымі палатнянымі манжэтамі. Сукенка мае яшчэ доўгія дэкаратыўныя рукавы, якія звісаюць ззаду. Валасы поўнасцю закрывае чорны аксамітны каўпак з футравай апухай, надзеты на туга накрухмалены невялічкі рантушак.
Кефалевыя
Кефалевыя (Mugilidae) — сямейства касцістых рыб, адзінае ў атрадзе кефалепадобныя (Mugiliformes).
Пісталет Макарава
Пісталет Макарава (ПМ, індэкс ГРАУ — 56-А-125) — 9-мм самазарадны пісталет, распрацаваны савецкім канструктарам Мікалаем Фёдаравічам Макаравым у 1948 годзе. Пісталет Макарава з 1951 года да гэтага часу служыць асабістай зброяй у шматлікіх пост-савецкіх узброеных сілах і паліцыі.
Гісторыя
У 1947—1948 гадах у СССР праводзіўся конкурс на новы кампактны пісталет для старшага каманднага складу Савецкай арміі. Пісталет ТТ і тым больш рэвальвер сістэмы Нагана лічыліся састарэлымі ўзорамі. Апроч таго, было вырашына ўвесці ў войскі два пісталеты: даўгаствольны аўтаматычны для лінейных афіцэраў (ім стаў аўтаматычны пісталет Стэчкіна) і малагабарытны — для старшых афіцэраў і як «зброя мірнага часу». Па ўмовах конкурсу патрабавалася стварыць пісталет з вольным замком і самаўзводным ударна-спускавым механізмам. У якасці адпраўной кропкі канструктарам прапанаваўся добра сябе зарэкамендавалы Walther PP, што выпускаўся з 1929 года. Спачатку патрабавалася прадставіць два ўзоры — у калібрах 7,65 мм і 9 мм, пазней спыніліся на зноў створаным 9-мм патроне 9×18 мм ПМ, магутнейшым (энергія кулі 300 Дж), чым патрон 9×17 мм, які выкарыстоўваўся ў «Walther PP». Куля такога патрона валодае лепшым спыняючым дзеяннем, чым куля патрона 7,62×25 мм ТТ, нягледзячы на меншую магутнасць. Умераная магутнасць патрона дазваляе скарыстаць канструкцыю з нерухомым ствалом і вольным замком.
Свае распрацоўкі на конкурс прадставілі Ф. В. Токараў, С. Г. Сіманаў, С. А. Каровін, І. Я. Сцечкін, К. А. Барышаў, П. В. Ваяводзін, І. І. Ракаў, А. А. Клімаў, Г. В. Сяўругін, А. І. Лабанаў, Н. Ф. Макараў. Усе канструкцыі па памерах, кампаноўцы і будове былі падобныя да нямецкага прататыпа. Разам з савецкімі распрацоўкамі таксама выпрабоўваліся па конкурснай праграме Walther PP, Mauser HSc, Sauer 38H, Beretta M1934 і FN model 1910/22. Па сукупнасці характарыстык пераможцам быў прызнаны пісталет Макарава, але было рэкамендавана ўнесці шэраг змен у канструкцыю.
У 1951 годзе пісталет Макарава пад пазначэннем ПМ быў прыняты на ўзбраенне для войска і праваахоўных органаў СССР.
У космасе
Пісталет Макарава меўся ў кладцы маёмасці і абсталявання касманаўта на кожным касмічным караблі «Усход», гэта значыць менавіта ён стаў першай стралковай зброяй, якая пабывала ў космасе).
Хандэ Енер
Хандэ Енер (Hande Yener;, Стамбул, Турцыя) — турэцкая поп-спявачка і актрыса. Адна з самых папулярных спявачак Турцыі. За апошняе дзесяцігоддзе ўвяла ў турэцкую поп-музыку, якая актыўна развіваецца, шмат розных стыляў. Кожны з яе альбомаў выклікаў вялікую цікавасць з-за разнастайных стыляў, жанраў і рытмаў, якія ўключае ў сябе яе музыка.
Глынэць
Глынэць (Гли́нець) — вёска ў Яварыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Кара (камуна)
Кара (Carro) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ла Спецыя.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Lorenzo.
Базаўлук
Базаўлук, Бузулук (Базавлук) — рака ў заходняй частцы Днепрапятроўскай вобласці Украіны, правы прыток ніжняга Дняпра (ўпадае ў Кахоўскае вадасховішча).
Даўжыня 157 км, плошча вадазбору 4200 км². Малаводная. Улетку на значным працягу часта перасыхае.
Вірджынія
Вірджынія, Віргінія (Commonwealth of Virginia) — садружнасць у складзе ЗША, якая мае правы штата. Фактычна, дзесяты штат у складзе ЗША, адзін з так званых Паўднёва-Атлантычных штатаў. Насельніцтва — 7,2 млн чалавек (12-е месца ў ЗША; даныя 2000 г.). Этнічны склад: афраамерыканцы — 19,6 %, немцы — 11,7 %, амерыканцы — 11,2 %, англічане — 11,1 %, ірландцы — 9,8 %. Сталіца — Рычманд, найбуйнейшы горад — Вірджынія-Біч, іншыя буйныя гарады — Алегзандрыя, Лінчберг, Норфалк, Ньюпарт-Ньюс, Портсмут, Хэмптан, Чэсапік.
Афіцыйныя мянушкі: «Стары дамініён» (Old Dominion) і  «Маці прэзідэнтаў» (Mother of Presidents). Афіцыйны дэвіз — «Так заўсёды будзе з тыранамі» (Sic semper tyrannis!).
Геаграфія
На ўсходзе прыбярэжная забалочаная раўніна. У сушу глыбока ўразаецца Чэсапікскі заліў і эстуарыі рэк. На захадзе невысокія горы Апалачы з хрыбтом Блу-Рыдж (каля 1743 м). У цэнтры — плато Підмант. Клімат умераны, цёплы і вільготны. Тэмпература зімой апускаецца да −9 °C, летам дасягае +38 °C. Гадавая сума ападкаў 800—1200 мм. На схілах гор хваёвыя і мяшаныя лясы.
Судовая сістэма і злачыннасць
Судовая сістэма Вірджыніі падзяляецца на чатыры асноўныя ўзроўні: Вярхоўны суд, Апеляцыйны суд, акруговыя суды і раённыя суды. Вярхоўны суд, які складаецца з галоўнага суддзі і 6 суддзяў, з'яўляецца судом апошняй інстанцыі ў штаце. У яго асноўныя абавязкі ўваходзіць перагляд рашэнняў, вынесеных судамі ніжэйшай інстанцыі, у тым ліку крымінальныя і грамадзянскія справы.
У 2018 годзе ў Вірджыніі на кожныя 100 000 чалавек прыходзілася 200 гвалтоўных злачынстваў, у параўнанні з 380,6 на 100 000 па краіне. Усяго ў 2018 г. забойстваў: 391 (17 месца).
Віктар Якаўлевіч Галаўчынер
Віктар Якаўлевіч Галаўчынер (,  — ) — беларускі рэжысёр, акцёр, драматург. Народны артыст БССР (1944) і (1959).
Біяграфія
З 1949 г. — галоўны рэжысёр у тэатрах Іркуцка, Ташкента, Вільні.
З 1938 займаўся педагагічнай дзейнасцю.
Як драматург і крытык
У 1925 г. апублікаваў першы твор — п'есу «Гаўрош» па матывах В. Гюго. Аўтар п'ес «Велікадушнасць» (пастаўлена ў 1935), «Урок жыцця» («Жыццё вучыць», пастаўлена ў 1942 ), «Да вяршынь» (1946), «Прафесар гісторыі» (1948). Выступаў і як тэатральны крытык.
Як рэжысёр
Найбольш значныя пастаноўкі: «Выстрал» (1930) у тэатры імя ЦС ПСБ; «Дон Жуан» («Севільскі свавольнік») Цірса дэ Маліна (1937) у Беларускім Тэатры працоўнай моладзі; «»  (1934), «Фальшывая манета» М. Горкага (1937), «»  (1941), «» Б. Шоў (1946) у Дзяржаўным яўрэйскім тэатры БССР; «» Лопэ дэ Вэга (1940) у БДТ-1; «» У. Шэкспіра (1947) у Дзяржаўным рускім тэатры БССР; «Хто смяецца апошнім» К. Крапівы (1954) у Ташкенцкім рускім тэатры.
1951 год у гісторыі музыкі
1951 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Глыныці
Глыныці (Гли́ниці) — вёска ў Яварыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Ла-Плата (рака)
Ла-Плата (La Plata River) — рака ў ЗША, у паўднёва-заходняй частцы штата Каларада і паўночна-заходняй частцы штата Нью-Мексіка. Правы прыток ракі Сан-Хуан, якая ў сваю чаргу з'яўляецца прытокам ракі Каларада. Даўжыня складае каля 110 км.
Дарэмскі ўніверсітэт
Агульная характарыстыка
Універсітэт з'яўляецца членам Расэлаўскай групы брытанскіх даследчых універсітэтаў. Універсітэцкі кампус уключае ў сябе 63 будынкі, якія знаходзяцца ў спісе помнікаў Сусветнай спадчыны, пачынаючы ад замка ХІ стагоддзя да капліцы ў стылі ар-дэко 1930-х гадоў.
Ла-Плата (рака)
Бярэ пачатак у раёне горнага хрыбта Ла-Плата, ля заходняга падножжа гары Сноў-Сторм, прыкладна за 35 міль на поўнач ад мяжы са штатам Нью-Мексіка. Цячэ ў паўднёвым напрамку да свайго вусця. Упадае ў раку Сан-Хуан на заходнім ускрайку горада Фармінгтан, за 19 міль на поўдзень ад мяжы са штатам Каларада.
SEHA-ліга
Паўднёва-ўсходняя гандбольная ліга, скарочана СЭГА-ліга (South East Handball Association League) — рэгіянальнае гандбольнае спаборніцтва клщбаў Паўднёвай і Усходняй Еўропы, заснаванае ў 2011 годзе. Штаб-кватэра лігі знаходзіцца ў Загрэбе (Харватыя).
Ушацкая група азёр
Ушацкая група азёр, размяшчаецца ва Ушацкім, часткова ў Полацкім і Лепельскім раёнах Віцебскай вобласці, у басейне ракі Тураўлянка. Уключае больш за 60 азёр агульнай плошчай больш за 75 км² і аб′ёмам вады 350 млн м³. Найбольшыя: Чарсцвяцкае, Павульскае, Атолава, Паўазер'е, Янова, Бярозаўскае, Крывое, Гомель. Вадазбор 803 км², пераважна разараны, прадстаўлены комплексам ледавіковых і водна-ледавіковых форм рэльефу. Спалучэнне розных тыпаў катлавін, озавых град, якія іх акружаюць, і камавых узвышшаў, часта парослых лесам, стварае маляўнічы ландшафт. Азёры злучаны невялікімі шматлікімі рэкамі, ручаямі, канавамі; праз шэраг азёр цячэ рака Дзіва. 3 пабудовай плаціны перад возерам Гомель узровень Ушацкай групы азёр зарэгуляваны. Азёры з’яўляюцца месцам адпачынку і турызму. Возера Крывое як эталон чыстых мезатрофных вадаёмаў аб’яўлена азёрным заказнікам.
Тэорыя гвалту
Тэорыя гвалту — адна з пашыраных тэорый паходжання дзяржавы і права. Найболей бачныя яе прыхільнікі — нямецкі філосаф і эканаміст Яўген Дзюрынг (1833—1921), польскі сацыёлаг і дзяржавазнавец Людвіг Гумпловіч (1838—1909), Карл Каўцкі (1854—1938) і іншыя. Асноўны прынцып тэорыі гвалту палягае ў тым, што галоўная прычына ўзнікнення дзяржавы і права ляжыць не ў сацыяльна-эканамічным развіцці грамадства і ўзнікненні класаў, а ў заваёве, гвалце, заняволенні адных плямён іншымі (г.зн. злучана з фактарамі вайскова-палітычнага характару).
Аўстрыйскі сацыёлаг і дзяржавазнавец Л. Гумпловіч з'яўляецца прадстаўніком тэорыі вонкавага гвалту. Паводле гэтай тэорыі дзяржава ўтвараецца з прычыны заваёвы моцным племем слабейшага. У выніку заваёвы ўзнікае рабства: адно племя, што перамагло ў змаганні, робіцца панавальным; іншая, пацярпеўшыя паразу, губляюць волю і апынаюцца ў становішчы рабоў. Рабства ў сваю чаргу вядзе да з'яўлення прыватнай уласнасці і класаў. З прыватнай жа ўласнасцю злучаны і ёю абумоўлены пераход ад качавога побыту да земляробскага, аселага побыту. Дзяржаўная ўлада, па Гумпловічу, узнікае з фізічнай сілы: панаванае племя, заснаванае спачатку толькі на фізічнай перавазе над іншым племем, паступова ператвараецца ў дзяржаву класа, што абапіраецца на эканамічную магутнасць апошняга.
К.Каўцкі таксама бачыць крыніцу дзяржавы ў вонкавым гвалце, у войнах. Племя-пераможац, па яго цверджанні, падпарадкоўвае сабе пераможанае племя, прысвойвае зямлю гэтага племя, а потым прымушае яго сістэматычна працаваць на сябе, плаціць даніну ці падаткі. У выніку такой заваёвы ўзнікае не дзяленне на класы, а прымусовы апарат, што ствараецца пераможцамі для кіравання пераможанымі, які пазней ператворыцца ў дзяржаву. Толькі там, піша Каўцкі, дзе мае месца вонкавы гвалт, "узнікае дзяленне на класы, але не з прычыны дзялення злучыны на розныя падраздзяленні, але з прычыны злучэння ў адно дзвюх злучын, з якіх адна робіцца панавальнай і які эксплуатуе, іншая - прыгнечаным і эксплуатаваным класам".
К. Каўцкі спрабаваў давесці, што пры далейшым развіцці грамадства дзяржава трансфармуецца ў прыладу ўсеагульнай гармоніі, у орган абароны і забеспячэння ўсеагульнай выгоды як моцных, так і слабых. Тэорыя была ўспрынята нацысцкай Германіяй у якасці афіцыйнай ідэалогіі.
Адпрэчваць цалкам тэорыю гвалту немагчыма не толькі з фармальных меркаванняў, але і на падставе гістарычнага досведу, які пацвярджае, што заваёва адных народаў іншымі з'яўлялася рэальным фактарам існавання дзяржаўнасці гістарычна працяглы час (прыкладам Залатая Орда). Элементы гвалту, як унутранага, так і вонкавага, аб'ектыўна былі і суправаджалі працэс кожнай дзяржавы (рымская, старажытнагерманская дзяржава, Кіеўская Русь). Ясна, што гэтыя рэальныя факты гістарычнай рэчаіснасці толькі часткова пацвярджаюць праўдзівасць тэорыі гвалту.
Mistonocivo
«Mistonocivo» (чытаецца: «містаначыва») — італьянскі музычны гурт з Вічэнцы, выконвае альтэрнатыўны рок. Заснаваны ў 1994 годзе ў складзе Крышціяну Карцелаца (вакал, тэксты песен), Паала Д’Амброзіа (клавішныя, сэмплы), Федэрыка Чэката (бас).
Гісторыя
Гурт нарадзіўся ў горадзе Вічэнца ў 1994 годзе. Першы склад гурта ўяўляў сабой Крышціяну Карцелаца (вакал), Масіма Загноні (гітара), Давідэ Пецын (бас), Давідо Дэвіта (ударныя) і Паала Д'Амброзіа (клавішныя, сэмрлплы). У снежні 1996 года яны выпусцілі свой першы самаробны кампакт-дыск. З гэтага перыяду пачынаюцца сумесныя выступы з (00Fest), з  (Sgnarock), удзел у «Link di Bologna» і еўрапейскім музычным фестывале «Annécy».
Белавія
«Белавія» (Belavia Belarusian Airlines) — нацыянальная авіякампанія Беларусі. Усе 100% акцый прыналежаць дзяржаве.
«Белавія» мае 50 прадстаўніцтваў па-за межамі краіны, з’яўляецца сябрам Міжнароднай асацыяцыі паветранага транспарту (IATA) і Еўрапейскай асацыяцыі рэгіянальных авіякампаній (ERAA).
Гараець
Гараець (Гора́єць) — вёска ў Яварыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Белавія
Гісторыя
Беларуская грамадзянская авіяцыя бярэ свой пачатак з 7 лістапада 1933 года, калі адбылося адкрыццё Мінскага аэравакзала, у якім вясной 1934 года прыназемліліся тры першыя самалёты По-2. У 1936 годзе быў адкрыты першы паштова-пасажырскі рэйс паміж Мінскам і Масквой.
У 1961—1983 гадах адбываецца папаўненне паветранага флоту Беларускага ўпраўлення грамадзянскай авіяцыі: быў набыты турбавінтавы самалёт Ан-10, рэактыўны пасажырскі самалёт Ту-124, пачалася эксплуатацыя самалёта Ту-134А. У 1983 годзе ва ўласнасць Мінскай авіяцыйнай тэхнічнай базы перайшоў першы самалёт Ту-154.
Пасля распаду СССР і набыцця незалежнасці Рэспублікай Беларусь у 1991 годзе было створана Беларускае аб’яднанне грамадзянскай авіяцыі «Белавія», якое атрымала ў спадчыну парк паветраных суднаў што належалі Беларускаму ўпраўленню грамадзянскай авіяцыі. У структуру аб’яднання ўваходзілі ўсе прадпрыемствы грамадзянскай авіяцыі Рэспублікі Беларусь.
5 сакавіка 1996 года была праведзена рэарганізацыя Беларускага аб’яднання грамадзянскай авіяцыі «Белавія», у выніку якой была створана Нацыянальная авіякампанія «Белавія». Флот новай авіякампаніі складаўся з самалётаў Ту-154 і Ту-134А.
У 1998 годзе адбылося аб’яднанне авіякампаній «Белавія» і «Мінскавія», у выніку якога на баланс «Белавіі» паступілі самалёты Ан-24, Ан-26 і Як-40.
У 2000 годзе адбылося аб’яднанне «Белавія» і «Магілёўавія».
У 2002 годзе была падпісана першая код-шэрынгавая ўгода з Austrian Airlines. Першы заходні самалёт у «Белавіі» з’явіўся ў 2003 годзе — у аператыўны лізінг быў узяты Boeing 737-500 (бартавы нумар EW-250PA).
29 студзеня 2014 года РУП «Нацыянальная авіякампанія „Белавія“» было рэарганізавана ў ААТ «Авіякампанія „Белавія“».
24 снежня 2019 года «Белавія» сустрэла 4-мільённага пасажыра.
Пасля інцыдэнту з Boeing 737-8AS, 24 мая 2021 года міністр транспарту Вялікабрытаніі Грант Шапс паведаміў, што Вялікабрытанія прыпыніла дзейнасць ліцэнзіі «Belavia», а Управа цывільнай авіацыі Вялікабрытаніі парэкамендавала авіякампаніям пазбягаць паветранай прасторы Беларусі «дзеля бяспекі пасажыраў». У той жа час, у сувязі з тым, што улады Літвы забаранілі рэйсы Belavia у/з літоўскіх аэрапортаў, авіякампанія адмяніла палёты ў Вільнюс на месяц.
Структура рэалізацыі паслуг
Удзельная вага паслуг, якія робіць «Белавія»:
Сістэма тарыфаў
«Белавія» істотна змяніла сваю бізнес-мадэль, перайшоўшы 18 лістапада 2019 года на брэндаваную структуру тарыфаў якая дазваляе пасажырам самастойна выбіраць набор паслуг для пералёту. У рамках новай канцэпцыі авіякампанія павялічыла вагу ручной паклажы з 8 да 10 кг і ўвяла так званую палітыку тарыфных брэндаў, што мае на ўвазе распадзел кошту квіткоў залежна ад набору паслуг на борце.
У новай сістэме тарыфаў даступныя безбагажныя тарыфы. Колькасць месцаў і кошт авіяквіткоў у розных тарыфных брэндах залежаць ад умяшчальнасцi паветранага судна, колькасці пасажыраў на рэйсе і іншых фактараў. Розніца паміж коштам безбагажнага пералёту і мінімальным коштам квітка з багажом па маршруце «туды-назад» складае да 65 еўра залежна ад кірунку.
Усе тарыфы авіякампаніі падзеленыя на пяць груп: Прома, Лайт, Смарт, Флекс, Бізнес.
Геаграфія лётаў
Летні расклад рэгулярных рэйсаў 2023 г.
Пагадненні аб адзіным кодзе
«Белавія» мае пагадненні аб адзіным кодзе з наступнымі авіякампаніямі:
Флот
Флот «Белавіі» налічвае 31 самалёт трох вытворцаў: Boeing, Bombardier і Embraer. Сярэдні ўзрост самалётаў складае 12,5 года.
Пасля 2020 года плануецца набыццё ў лізінг самалётаў Embraer сямейства E-Jet E2.
Сервіс
«Белавія» супольна з Нацыянальным аэрапортам «Мінск» прапануе паслугу Drop-off — сервіс самастойнай здачы пасажырам свайго багажу. Паслуга даступная толькі пад простыя пералёты (недаступная пасажырам якія вандруюць транзітам). Сервіс Drop-off дазваляе пасажырам максімальна скараціць час рэгістрацыі на рэйс (рэгістрацыя на рэйс пачынаецца за дзве гадзіны да вылету), вызваляе ад неабходнасці прастойваць у чэргах і робіць знаходжанне ў аэрапорце больш выгодным.
NGC 5546
NGC 5546 (іншыя абазначэнні — UGC 9148, MCG 1-36-35, ZWG 46.89, PGC 51084) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Давід Давідавіч Бурлюк
Давід Давідавіч Бурлюк (, сядзіба Сяміротаўшчына Харкаўскай губерні —, Хэмптан-Бейз, востраў Лонг-Айленд, штат Нью-Ёрк, ЗША) — расійскі паэт, мастак, адзін з заснавальнікаў расійскага футурызму.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і агранома, вучыўся ў Казанскім і Адэскім мастацкіх вучылічшах. У другу дэбютаваў у 1899. У 1907—1908 Бурлюк сыйшоўся з левымі мастакамі і ўдзельнічаў у мастацкіх выставах. У 1911—1914 займаўся разам з У. У. Маякоўскім у Маскоўскім вучылішчы жывапісу, разьбярства і архітэктуры. Удзельнік футурыстычных зборнікаў «Садок суддзяў», «Аплявуха грамадскаму густу» і інш.
У Першую сусветную вайну Бурлюк не падлягаў прызыву, бо ў яго не было левага вока. Жыл у Маскве, выдаваў вершы, супрацоўнічаў у газетах, пісаў карціны. У 1918—1920 гастраляваў разам з В. Каменскиім і У. Маякоўскім па Урале, Сібіры, Далёкаму Усходу. У 1920 эміграваў у Японію, дзе пражыў два года, вывучаючы культуру Усходу і займаючыся жывапісам.
У 1922 пасяліўся ў ЗША. У Нью-Ёрку Бурлюк развіў актыўнасць у прасавецкі арыентаваных групах і, напісаўшы паэму да 10-годдзя Кастрычніцкай рэвалюцыі, імкнуўся, у прыватнасці, набыць прызнанне ў якасці «бацькі рускага футурызму». Свае зборнікі, брашуры, часопісы Бурлюк выдаваў разам з жонкай Марыяй Нічыпараўнай Бурлюк і праз сяброў распаўсюджваў гэтыя выданні пераважна ў межах СССР.
З 1930 на працягу дзесяцігоддзяў Бурлюк сам выдаваў часопіс «Color and Rhyme» («Колер і рыфма»), часткай на англійскай, часткай на рускай мовах, аб’ёмам ад 4 да 100 старонак, са сваімі маляўнічымі працамі, вершамі, рэцэнзіямі, рэпрадукцыямі футурысцкіх твораў і т. п. У 1956 і ў 1965 гадах наведаў СССР. Нягледзячы на шматразовыя прапановы да выдання ў СССР сваіх твораў, яму не атрымалася надрукаваць ні радка.
Памёр 15 студзеня 1967 года ў г. Хэмптан-Бейз, штат Нью-Ёрк. Яго цела было крэміранава паводле завяшчання і прах развеяны сваякамі над водамі Атлантыкі з борта парома. Першую манаграфію пра Бурлюка напісаў Майкл Голд.
Сарачанская група азёр
Сарача́нская група азёр — група азёр, размешчаная ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, у басейне ракі Вілія.
Уключае 12 (14) азёр агульнай плошчай 4,3 км² (плошча вадазбору 180 км²): Тумскае, Ёдзі, Вераб’і, Каймін, Туравейскае, Белае, Галадзянка, Залаўскае, Гульбеза, Баранскае, Галодна, Клевел.
Азёры займаюць невялікія глыбокія ўчасткі агульнай ледавіковай лагчыны (даўжыня больш за 20 км), утварэнне якой звязана з выворваннем паазерскага ледавіка і наступнай дзейнасцю расталых водаў. У наваколлі азёр марэнныя ўзвышшы (вышыня 30—40 м) чаргуюцца з забалочанымі нізінамі, уздоўж азёр выцягнуты озавыя грады, многа камавых узгоркаў, парослых лесам. Вылучаюцца мелкаводныя (найбольшыя глыбіні да 6 м) і сярэднеглыбокія (глыбіні да 21 м) азёры. Мелкаводныя (Клевел, Вераб′і, Белае, Туравейскае, Галадзянка) характарызуюцца простай будовай ложа, іх літаральная зона (шырыня 50—70 м) пясчаная, паступова пераходзіць у высланую сапрапелем глыбакаводную зону.
Азёры значна зарастаюць (Клевел па ўсёй плошчы), шырыня паласы расліннасці 40—200 м. Сярэднеглыбокія азёры (Галодна, Тумскае, Ёдзі, Каймін і інш.) маюць вузкую літараль, глыбакаводную частку іх высцілаюць сапрапелі. Зарастанне азёр нязначнае, шырыня паласы расліннасці менш за 30 м. Большасць азёр дрэніруюцца ракой Клевель (паміж азёрамі мае выгляд шырокіх праток), з Тумскага возера выцякае рака Сарачанка. Ёдзі, Гульбеза і Вераб′і, злучаныя паміж сабой, маюць сцёк у раку Страча.
Сарачанская група азёр вызначаецца выключнай маляўнічасцю і мае высокія рэкрэацыйныя вартасці.
1946 год у гісторыі музыкі
1946 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Мацькаўскія Пасекі
Ма́цькаўскія Па́секі (, Матьковские Пасеки) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.
Гісторыя
У 1923 г. у Альковіцкай гміне, ваколіца, якая была злучана з пасёлкамі-асадамі Багунова, Боркі, Гарадзішча, Граніца, Клін, Крыніца, Мар'ямпаль, Навасёлкі, Паляны, Севярынаў, Хожкі і Юзэфава і налічвала 48 двароў, 162 жыхары. У 1938 г. паселішча з такой назвай не зарэгістравана, аднак у Ільянскай вясковай гміне былі фальваркі Багунова (1 двор, 2 жыхары), Боркі Альковіцкія (2 двары, 9 жыхароў), Гарадзішча (1 двор, 16 жыхароў), Граніца (2 двары, 9 жыхароў), Клін Альковіцкі (2 двары, 15 жыхароў), Крыніца Альковіцкая (1 двор, 8 жыхароў), Мар'ямпаль (1 двор, 11 жыхароў), Навасёлкі (2 двары, 19 жыхароў), Паляны Альковіцкія (1 двор, 14 жыхароў), Севярынава (2 двары, 14 жыхароў), Юзэфава (3 двары, 26 жыхароў) і засценак Хожкі (4 двары, 16 жыхароў). У 2003 г. вёска (1 двор, 1 жыхар). Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.
Рэферэндум у Прыднястроўі (2003)
Рэферэндум у Прыднястроўі адбыўся 6 красавіка 2003 года. На рэферэндум было вынесена пытанне аб увядзенні прыватнай уласнасці на зямлю. Рэферэндум быў аб’яўлены не адбыўшымся, таму што ўдзел у ім прыняла менш за палову выбаршчыкаў.
Грушыў (Яварыўскі раён)
Грушыў (Грушів) — вёска ў Яварыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Оламаўц
Оламаўц знаходзіцца ва ўсходняй частцы Чэхіі, у цэнтры гістарычнага рэгіёна Маравія на абодвух берагах ракі Моравы. У горадзе жыве каля ста тысяч жыхароў, шчыльнасць насельніцтва складае 993 жыхара на км². Акрамя таго ў Оламаўцы жыве больш за дзесяць тысяч студэнтаў Універсітэта Палацкага і іншых навучальных устаноў.
Оламаўц заснаваны ў 1253 годзе. У свой час ён быў сталіцай Мараўскай дзяржавы.
Мікалай Парфір’евіч Абраменка
Мікала́й Парфі́р’евіч Абра́менка (1909, в. Ліпаўка, — 1968) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Член УКП(б).
Біяграфія
Мікалай Парфір’евіч Абраменка нарадзіўся ў 1909 годзе ў вёсцы Ліпаўка Магілёўскай губерні.
У 1930 годзе скончыў Аршанскі педагагічны тэхнікум і гістарычны факультэт Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута.
З 1930 па 1932 год — настаўнік і дырэктар школы калгасу «Станіславава» Беларускай ССР.
З 1932 года — член УКП(б).
З 1938 па 1941 год — у СНК Беларускай ССР.
З 1941 у РСЧА. У гады ВАВ быў намеснікам камандзіра 195-й стралковай дывізіі па палітычнай частцы. Вайну скончыў у званні "палкоўнік".
З лістапада 1945 па верасень 1952 года — старшыня выканаўчага камітэта Гомельскага абласнога Савета.
З верасня 1952 па ліпень 1954 года — старшыня выканаўчага камітэта Мінскага абласнога Савета.
З 1956 па 1957 год — міністр прамысловасці мясных і малочных прадуктаў Беларускай ССР.
З 1957 па 1965 год — старшыня Беларускага рэспубліканскага Саюза спажывецкіх таварыстваў.
Мікалай Парфір’евіч Абраменка памёр у 1968 годзе.
Узнагароды
Мікалай Абраменка узнагароджаны :
Кастэльнуова-Магра
Кастэльнуова-Магра (Castelnuovo Magra) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ла Спецыя.
Насельніцтва складае 8135 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 581 чал./км². Займае плошчу 14 км². Паштовы індэкс — 19033. Тэлефонны код — 0187.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Fedele.
Лабан
Лабан (Mugil cephalus) — прамысловая рыба, сямейства кефалевыя.
Апісанне
Дасягае даўжыні 90 см і масы больш за 6 кг. Харчуецца планктонам, дробнымі беспазваночнымі.
Распаўсюджаны у трапічных і субтрапічных морах усяго свету, у т.л. у Чорным і Азоўскім.
Араз Анаеў
Араз Анаеў (1913, аул Кодж, цяпер Балканскі велаят  — 23 кастрычніка 1943 г.) — Герой Савецкага Саюза, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, памочнік камандзіра сабельнага ўзвода 55-га гвардзейскага кавалерыйскага палка 15-й гвардзейскай кавалерыйскай дывізіі 7-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 61-й арміі Цэнтральнага фронту, гвардыі старшыня.
Біяграфія
У 1941 годзе быў зноў прызваны ў Чырвоную армію. З 1942 годзе ўдзельнічаў у баях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Асабліва вызначыўся падчас фарсіравання ракі Днепр у раёне вёскі Ніўкі Гомельскай вобласці і ўтрымання плацдарма на правым беразе.
21 верасня 1943 года гвардыі старшына Анаеў першым уварваўся ў населены пункт. У жорсткай рукапашнай схватцы ён знішчыў нямецкага афіцэра і расстраляў ва ўпор з аўтамата 10 салдат. Калі падышлі астатнія байцы, са сваім узводам працягваў пераследваць фашыстаў, і адразу заняў важны апорны пункт немцаў.
4 кастрычніка 1943 года гвардыі старшына Анаеў у баю каля вёскі Калыбань (Брагінскі раён Гомельскай вобласці) звязкам гранат падарваў варожую бронемашыну. Пры гэтым былі знішчаныя 7 гітлераўцаў і 2 кулямёты.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года за паспяховае фарсіраванне ракі Днепр, трывалае замацаванне і пашырэнне плацдарма на заходнім беразе ракі Днепр і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства гвардыі старшыне Анаеву Аразу пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Дацкы (Яварыўскі раён)
Дацкы (Дацьки́) — вёска ў Яварыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Тэорыя грамадскага дагавора
Тэорыя грамадскай дамовы (сацыяльны кантракт) — сацыяльна-эканамічная тэорыя, што тлумачыць паходжанне грамадства, дзяржавы, права як вынік пагаднення паміж людзьмі. Панятак грамадскай дамовы мае на ўвазе, што людзі часткова адмовяцца ад суверэнітэту і перададуць яго ўраду ці іншай уладзе, каб атрымаць ці падтрымаць грамадскі лад праз панаванне права. Грамадская дамова азначае пагадненне кіраванымі на наборы правіл, паводле якіх імі кіруюць.
Тэорыя грамадскай дамовы сфармавала галоўны прынцып у важнай гістарычнай ідэі, што легітымны дзяржаўны орган павінен быць атрыманы са згоды кіраваных. Выточнае становішча для большасці гэтых тэорый — эўрыстычнае даследаванне ўмоў чалавечага існавання, што адсутнічаюць у кожным арганізаваным грамадскім ладзе, якія звычайна завуць «натуральным станам». У гэтых умовах дзеянні чалавека злучаны толькі з яго асабістай уладай, абмежаваным сумленнем, і без супраціву. З гэтага агульнапрынятага выточнага становішча розныя прыхільнікі тэорыі грамадскай дамовы па-рознаму спрабуюць вытлумачыць, чаму ў разумнай асабістай цікавасці чалавека самахоць адмовіцца ад волі, якой кожны валодае ў натуральным стане, каб атрымаць перавагі палітычнага парадку.
Томас Гобс (1651), Джон Лок (1689) і Жан-Жак Русо (1762) з'яўляюцца самымі вядомымі філосафамі тэорыі грамадскай дамовы. Аднак, яны зрабілі вельмі адрозныя высновы з гэтага выточнага становішча. Гобс абараніў аўтарытарную манархію, Лок абараніў ліберальную манархію, тым часам як Русо абараніў ліберальны рэспубліканізм. Іх праца забяспечыла тэарэтычны грунт канстытуцыйнай манархіі, ліберальнай дэмакратыі і рэспубліканізму. Грамадская дамова выкарыстоўвалася ў Дэкларацыі Незалежнасці як знак выканання Дэмакратыі, і пазней была адроджана мыслярамі, такімі як Джон Роўлз.
Агульны погляд
Паводле Томаса Гобса, чалавечае жыццё было б «небяспечным, жорсткім і кароткім» без палітычнай улады. Без яе мы жылі б у натуральным стане, дзе ў кожнага ёсць неабмежаваныя натуральныя волі, улучаючы «права на ўсё» і, адпаведна, волю шкодзіць усім, хто пагражае нашаму ўласнаму жыццю; была б бясконцая «вайна ўсіх супраць усіх» (Bellum omnium contra omnes). Каб пазбегнуць гэтага, вольныя людзі ўсталёўваюць палітычнае грамадства, то бок грамадства праз грамадскую дамову, у якім кожны атрымвае выгаду ад грамадзянскіх праў наўзамен падначаленню грамадзянскаму кодэксу ці палітычнай уладзе.
Парушэнне грамадскай дамовы
Грамадская дамова і атрыманыя пры гэтым грамадзянскія правы не з'яўляюцца натуральнымі правамі, не фіксуюцца назаўжды. Хутчэй сама дамова гэта спосаб дасягнення выніку — карысці для ўсіх — і (згодна некаторым філосафам, такім як Лок ці Русо) які будзе законным да той ступені, пакуль знаходзіць агульная цікавасць («агульнае жаданне» ў Русо). Таму, калі ў дамове выяўляюцца нястачы, ён паўторна абмяркоўваецца для змены становішчаў, скарыстаючы такія сродкі, як выбары ці заканадаўчы орган. Лок давёў, што існуе права на паўстанне ў выпадку дамовы, што прыводзіць да дыктатуры.
Калі нехта захоча парушыць грамадзянскія правы, выніковыя з абавязанняў грамадскай дамовы, напрыклад, здзяйсняючы злачынствы ці адмаўляючыся ад сваіх праў, то астатняя частка грамадства абароніць сябе ад дзеянняў такіх асоб. Быць чальцом грамадства азначае ўзяць на сябе адказнасць за выкананне правіл, разам з пагрозай кары за парушэнне іх. Такім чынам, грамадства працуе «ўзаемным прымусам, узаемна дамоўленым» (Хардзін, 1968).
Перадгісторыя
Класічная думка
Многія сцвярджаюць, што дыялог Крэтон, напісаны Платонам, адлюстроўвае грэцкую версію тэорыі грамадскай дамовы. У гэтым дыялогу Сакрат адмаўляецца распачынаць уцёкі з турмы для выратавання жыцця. Ён сцвярджае, што з тых часоў, як ён ахвотна застаўся ў Афінах на ўсё сваё жыццё, калі меў магчымасць знайсці іншае месца, ён прыняў грамадскую дамову, то бок цяжар мясцовых законаў, і што ён не можа парушыць гэтыя законы нават тады, калі яны супярэчаць яго асабістым інтарэсам.
Аўтазак
Аўтазак (автомобиль для заключенных) — спецыяльны аўтамабіль на базе грузавога аўтамабіля, аўтобуса ці мікрааўтобуса, абсталяваны для перавозкі падазраваных і абвінавачаных (спецкантынгента) ва ўмовах, якія выключаюць парушэнне устаноўленага рэжыму ўтрымання, у тым ліку здзяйсненне ўцёкаў. У Беларусі і некаторых іншых краінах аўтазакі выкарыстоўваюцца для барацьбы з апазіцыяй і як сродак запалохвання насельніцтва.
Тэорыя грамадскага дагавора
Перадгісторыя
Эпоха адраджэння
Квенцін Скінар сцвярджаў, што некалькі важных сучасных навін у тэорыі грамадскай дамовы былі выяўлены ў лістах французскіх кальвіністаў і гугенотаў, праца якіх паспрыяла пісьменнікам з Гістарычных Нідэрландаў, што пярэчылі супраць падначалення краіны Іспаніі, а пазней каталікам Англіі. Як ранняга тэарэтыка грамадскай дамовы сярод іх можна разглядаць Франсіска Суараса (1548—1617) з Саламанкской школы, які выкарыстаў канцэпт натуральнага права ў споры з «боскім правам» абсалютнай манархіі. Усе гэтыя групы тэарэтыкаў спрабавалі ясна сфармуляваць панятак народнага суверэнітэту, што ўсталёўваецца праз сацыяльнае пагадненне ці дамову. Аргументы пра асновы кіравання пачыналіся са здагадак пра «натуральны стан», калі ўсе людзі па сваёй прыродзе вольныя ад падначалення кожнаму ўраду. З іншага боку, гэтыя аргументы абапіраліся на карпарацыйныя тэорыі, знойдзеныя ў Рымскім праве, паводле якога «populus» (лат. — народ) можа існаваць у якасці асобнай праўнай арганізацыі. У аргументах адзначалася, што група людзей можа яднацца ва ўрад, бо ў гэтай групы есці магчымасць ужыццяўляць адзінае жаданне і прымаць развязкі аднагалосна без вярхоўнай улады. Гэты панятак быў адхілена Гобсам і пазнейшымі тэарэтыкамі грамадскай дамовы.
Крытыка грамадскай дамовы
Многія выступаюць супраць лібертарыянскай ідэі пра тое, што падаткаабкладанне — адна з формаў агрэсіі на падставе грамадскай дамовы. У прыватнасці, прыхільнікі большасці тэорый грамадскай дамовы ўспрымаюць падаткі як фінансавую ўгоду з партнёрам, а падатковых урадоўцаў урада як суб'ектаў (невыяўных) дамовы з чальцамі грамадства дзеля дазволу агульных цяжкасцяў. І ўсё ж, Герберт Спэнсар сцвярджае: «Калі кожны чалавек вольны рабіць тое, што жадае, не парушаючы пры гэтым роўную волю кожнага іншага чалавека, тое ён вольны адмовіцца ад сувязі з дзяржавай — адмовіцца ад прапанаваных ім паслуг абароны і байкатаваць выплаты на іх забеспячэнне. Само сабою разумеецца, што падобнымі паводзінамі ён ні ў якой меры не ўшчымляе волю іншых людзей, яго пазіцыя пасіўная, а застаючыся пасіўным — ён не можа стаць агрэсарам. Не менш выяўнае, што ён не можа быць прымушаны да далейшай падтрымкі адной з палітычных карпарацый без парушэння маральнага закона; бо грамадзянства мяркуе выплату падаткаў, а забіраць маёмасць чалавека супраць яго волі, з'яўляецца парушэннем яго правоў». Некаторыя прыхільнікі тэорыі грамадскай дамовы сцвярджаюць, што чалавек абавязаны пільнавацца гэтай самай «грамадскай дамовы», застаючыся ў межах дзяржавы. Аспрэчанні гэтага пункту погляду часта засноўваюцца на тым, ці ёсць рэальны выбар з магчымасцю «выйсці з гульні». Адным з магчымых перашкод можа быць тое, што пакінуць краіну можа быць цяжкім і справай, што патрабуе ахвяр, асабліва ў выпадку кантраляваных дзяржавай межаў (праз памежнікаў з сабакамі і калючы дрот). Іншы погляд на гэта пытанне палягае ў тым, што дамова — гэта нешта, прыманае самахоць. А законы дзяржавы, па вызначэнні, абавязковыя да выканання ўсімі грамадзянамі ў прымусовым парадку. Падобны стан, з гэтага пункту гледжання, можна параўнаць з мафіяй — людзі нібы самахоць плацяць ёй за «дах», але дэ-факта яны гэта робяць па прымусе. Іншыя лібертарыі адзначаюць, што ўсе тэрыторыі на планеце знаходзяцца пад юрысдыкцыяй той ці іншай дзяржавы, то чалавек не можа пакінуць адну дзяржаву, не прыняўшы правіл іншагай, і, такім чынам, пакінуць зону дзеяння грамадскай дамовы магчыма хіба што калі вы вырашыце жыць у акіяне. Прыхільнікі тэорыі грамадскай дамовы, з іншага боку, сцвярджаюць, што выбар аднаго са многіх кантрактаў, прымальны з лібертарнага пункту погляду, практычна цяжка здзейсны. Прыкладам, калі прыватная карпарацыя, што кантралюе водазабеспячэнне ў рэгіёне, і незадаволеныя ёй жыхары раёна не змогуць прыйсці да пагаднення па стварэнні новага ўдзельніка на гэтым рынку, то скасаванне кантракта з карпарацыяй будзе азначаць, фактычна, што чалавеку давядзецца з'ехаць з гэтага рэгіёна. Такім чынам, сцвярджаюць крытыкі, кантракт з манапольнай воднай карпарацыяй вельмі падобны на грамадскую дамову.
Натхняючыся такімі меркаваннямі, некаторыя мінархісты прапануюць усталёўваць грамадскую дамову (і падаткі) толькі на мясцовым ці рэгіянальным роўні, чым менш, тым лепш, бо пакіданне раёна менш цяжкае і здатнае лепш у плане захавання волі выбару, чым эміграцыя з краіны. Такая сістэма таксама ўносіць элемент канкурэнцыі паміж рознымі падаткамі, да якіх манапалістычны цэнтральны ўрад не мае дачынення. З іншага боку гэта сістэма таксама абцяжарвае правядзенне якіх-небудзь буйных грамадскіх праектаў, бо для падобнага трэба выяўнае пагадненне паміж рознымі рэгіянальнымі органамі ўлады. Дадатковай праблемай будзе і абмежаванне ажыццяўлення буйнамаштабных грамадскіх праектаў толькі тымі, што маюць шырокую падтрымку, магчыма, кансалідаваную праз адну з наддзяржаўных арганізацый (ААН, Еўрасаюз, НАФТА, НАТО). Апроч таго, без цэнтралізаванага кіравання падаткаабкладаннем гэта сістэма таксама дазваляе стварэнне «падатковых сховішчаў»: калі ў вызначаным рэгіёне няма ці амаль няма мясцовых падаткаў, многія багатыя людзі з суседніх рэгіёнаў могуць пераязджаць туды, тым самым лішаючы падатковых паступленняў рэгіёны іх ранейшага месцажыхарства, дзе гэта багацце было здабыта. Добра гэта ці дрэнна — кожны вырашае сам, у залежнасці ад сваіх палітычных поглядаў.
Вядома, існаванне грамадскай дамовы, роўна як і існаванне прынцыпу ненападу, само па сабе прадмет спрэчкі паміж прыхільнікамі розных палітычных ідэалогій і поглядаў. Многія либертарыи сцвярджаюць, што дамова не можа існаваць без свядомай і самаахвотнай згоды ўсіх удзельнікаў. Вядомым прыхільнікам гэтага пункту гледжання быў амерыканскі анархіст-індывідуаліст Лісандр Спунер, засноўваючы прынцып ненападу на натуральным праве. Спунер лічыў, што факт пагрозы ўжывання гвалту з боку ўрада ў дачыненні тых, хто не плаціць падаткі, робіць нелегітымным кожную грамадскую дамову — бо законныя дамовы могуць быць зроблены толькі без прымусу (то бок яны павінны быць добраахвотнымі).
Іншыя сцвярджаюць, што грамадская дамова сапраўды можа існаваць, але гэта менавіта што негалосная дамова паміж людзьмі — пільнавацца прынцыпу ненападу; з іх аргументацыі вынікае, што падаткаабкладанне, такім чынам, выяўна парушае грамадская дамова. Прыкладам, анархіст П'ер-Жозэф Прудон лічыў, што замест дамовы паміж чалавекам і ўрадам «грамадская дамова ўяўляе сабою пагадненне чалавека з чалавекам; пагадненне, якое павінна прывесці тое, што мы завём грамадствам», да «адрачэння ад кожных прэтэнзій да кіравання атачальнымі».
Varpas
Varpas (Звон) — літоўская штомесячная газета ліберальнага, а пасля 1900 года — сацыялістычнага кірунку.
З-за таго, што выданне было забаронена ў Літве, у тыя часы - частцы Расійскай імперыі, друк адбываўся ў Тыльзіце (зараз Савецк) і Рагніце (зараз Нёман) у нямецкай Усходняй Прусіі і кантрабандай дастаўлялася ў край кніганошамі. Varpas, з накладам у 500 -1000 экзэмпляраў адыграў вялікую ролю ў літоўскім нацыянальным Адраджэнні. Tautiška Giesmė (Нацыянальная песьня), адна з паэм, напісаных заснавальнікам і выдаўцом выдання Вінцасам Кудзіркай да 10-й гадавіны з дня з'яўлення Varpasа, стала літоўскім нацыянальным гімнам. Рэдакцыя Varpas-а пазней распачала два больш спецыялізаваныя выданні: больш практычны Ūkininkas (Гаспадар), 1890–1905) для малаадукаваных сялян і апалітычную газету Naujienos (Навіны, 1901–1903) для шырэйшых колаў чытачоў.
Выходзіў у 1889—1905 гг. У першым нумары часопіса упершыню было прапанавана увесці чэшскія літары š и č ў літоўскую арфаграфію. Прапанова была ўспрынята літоўскай дыяспарай у ЗША, і ў пачатку XX стагоддзя гэтыя літары ўвайшлі ў літоўскі алфавіт.
Гісторыя
Пасля таго, як першая нацыянальная газета Aušra спыніла выхад у 1886 годзе з-за фінансавых цяжкасцяў, літоўскія актывісты думалі пра тое, як яе адрадзіць ці чымсьці замяніць. Гурток літоўскіх студэнтаў у Маскве арганізаваў публікацыю недаўгавечнай Šviesa, каталіцкага штомесячніка, які не задаволіў ліберальных актывістаў. Літоўскія студэнты ў Варшаве, на чале з Вінцасам Кудзіркай, Ёнасам Гайдамавічусам, і Ёзасам Адамайціс-Шэрнасам, арганізавалі таварыства Lietuva (Літва). Першапачаткова таварыства думала над тым, як адрадзіць свецкую "Аўшру", але вырашыла гэтага не рабіць, каб не ўзнаўляць спрэчак з ксяндзамі. Гэтак у студзені 1889 з'явілася цалкам новае выданне Varpas. Яно намагалася аб'яднаць ліберальную, сацыялістычную і каталіцкую фракцыі літоўскага нацыянальнага Адраджэння. Нягледзячы на шматлікія цяжкасці (фінансавыя, дастаўку кніганошамі) выданне існавала больш за ўсе астатнія літоўскія перыёдыкі гэтага часу. Varpas адыграў вялікую ролю, фарміруючы ідэі нацыянальнага Адраджэння і стандартызуючы літоўскую мову. Напрыклад, у 1890 г. Кудзірка апублікаваў рэкамендацыі наконт літоўскай арфаграфіі: ён прапанаваў замяніць "sz" і "cz", запазычаныя з польскай, новымі "š" і "č", узятымі з чэшскай. Гэтыя новыя літары зараз з'яўляюцца інтэгральнай часткай сучаснай літоўскай.
Змест
Varpas таксама была палітычнай газетай, якая крытыкавала царскую палітыку, патрабавала адмены забароны літоўскага друку і іншых русіфікатарскіх дзеянняў, роўных культурных і палітычных правоў для усіх нацый у Расійскай імперыі. Varpas таксама стаяў на антыпольскіх пазіцыях, але амовіўся ад некаторых спрошчаных стэрэатыпаў у адносінах да палякаў і спаланізаваных літоўцаў, што былі прысутныя ў Аўшры. Напрыклад, замест таго, каб абвінавачваць чужынцаў (палякаў і рускіх) за "смерць" ВКЛ, выдаўцы шукалі унутраныя прычыны гістарычных паражэнняў. Аднак, часопіс ўсё яшчэ заклікаў да развіцця і ўзмацнення асобнай ад польскай літоўскай культуры. Палітычныя патрабаванні ўключалі патрабаванне аўтаноміі для Літвы, але не аднаўлення польска-літоўскай дзяржавы. Пад канец свайго існавання і падчас рэвалюцыі 1905 - 1907 гг., Varpas стаў больш сацыялістычным, уключаючы яго сурэдактара Вінцаса Міцкявічуса-Капсукаса, будучага кіраўніка Літоўскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі (1918-1919).
У цэлым, змест Varpas-а быў вельмі разнастайны. Газета спрабавала аб'яднаць розныя палітычныя групоўкі, намаганні рабіліся, каб друкаваць ліберальныя, сацыялістычныя, артыкулы рэлігійнага зместу. Адна калонка магла супярэчыць другой.
Рэдактары і распаўсюджвальнікі
Нягледзячы натое, што Вінцас Кудзірка афіцыйна выдаў тоькі пяць першых нумароў Varpas-а, ён паўсюдна прызнаецца накіроўваючай сілай па-за выданнем. Да сваёй смерці ў 1899 г., ён пісаў і рэдагаваў уплывовую калонку пад назвай Tėvynės varpai (Званы Радзімы), дзе публікаваў артыкулы на розныя тэмы: абараняючы еднасць розных сацыяльных груп і палітычных фракцый для большай карысці цэлай нацыі, кароткія сатырычныя гісторыі, якія высмейвалі рускіх чыноўнікаў, тэарэтычныя матэрыялы на тэму журналістыкі і літаратуры і г. д. Іншымі рэдактарамі былі Юозас Адамайціс-Шэрнас, Юргіс Шайліс, Антанас Мілюкас, Пятрас Мікалайніс, Марцінас Янкус, Ёзас Багдонас, Повілас Вышынскіс.
У газеце, у адпаведнасці са сваёй мэтай падтрымліваць літоўскую мову і літаратуру, таксама друкавалася шмат мастацкіх твораў розных аўтараў: Пранаса Машуотаса, Вінцаса Капсукаса, Габрыэлі Пяткевічайтэ-Бітэ, Ёнаса Вілейшыса, Жэмайтэ, Šatrijos Ragana, Ёнаса Білюнаса, Повіласа Вішынскіса і іншых. Іх работы былі рэдагаваныя Кудзіркай і Стасісам Матулайцісам. Матэрыялы замежных аўтараў таксама перакладаліся і публікаваліся ў Varpas-е. Акадэмічныя артыкулы, якія датычыліся літоўскай мовы і спробаў яе стандартызацыі публікаваліся Ёнасам Яблонскісам. Будучы прэзідэнт Літвы Казіс Грынюс рабіў допісы ў газету. З-за таго, што публікацыі былі нелегальныя, многія аўтары выкарыстоўвалі шматлікія псеўданімы, якія часта мяняліся; некаторыя ўвогуле не былі падпісаныя. З-за гэтага часам цяжка вызначыць сапраўднага аўтара. У цэлым, ад 90 да 150 чалавек (называных "варпасаўцамі" (varpininkai)) рабілі допісы ў выданне. Гэтая лічба ўключае пэўную колькасць карэспандэнтаў Аўшры. Варпасаўцы арганізоўвалі штогадовыя сустрэчы і канферэнцыі, каб абмеркаваць кірунак развіцця часопіса.
Первамайск (Ніжагародская вобласць)
Первамайск (Первомайск) — горад (1951) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Первамайскага раёна Ніжагародскай вобласці. Насельніцтва 14,9 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў XIX стагоддзі.
Быстрыцкая воласць
Быстрыцкая воласць — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Віленскага павета Віленскай губерні з цэнтрам у вёсцы Быстрыца.
Первамайск (Ніжагародская вобласць)
Канцавая чыгуначная станцыя Первамайск-Горкаўскі (55 кіламетраў) лініі Ніжні Ноўгарад — Саранск, за 189 км на поўдзень ад Ніжняга Ноўгарада.
Быстрыцкая воласць
Станам на 1886 год — складалася са 133 паселішчаў, 5 сельскіх грамад і 8 абшчын. Насельніцтва па рэвізіі (мужчынскага полу) 1967 асоб, па сямейных спісках — 2548 асоб мужчынскага полу і 2537 асоб жаночага полу, 774 дваравых гаспадарак.
Найбольшыя паселішчы воласці станам на 1886 год:
Первамайск (Ніжагародская вобласць)
Узнік як рабочы пасёлак пры чыгуналіцейным заводзе, які належыў А. М. Карамзіну (сыну вядомага пісьменніка і гісторыка М. М. Карамзіна). Пасёлак атрымаў назву Ташына ў гонар жонкі Карамзіна Наталлі (памяншальнае Таша). У 1951 пасёлак ператвораны ў горад Первамайск.
Завод «Транспнеўматыка» (вытворчасць машын і прыбораў для чыгуначнага транспарта), леспрамгас, вышывальная фабрыка, малаказавод.
Група армій Альбрэхта Вюртэмбергскага
Гру́па а́рмій Альбрэ́хта Вюртэмбе́ргскага (Heeresgruppe Herzog Albrecht або Група армій D) — воінскае аб'яднанне імперскай Германскай арміі падчас Першай сусветнай вайны.
Удзельнічала ў баявых дзеяннях у складзе Заходняга фронта ў перыяд з 7 сакавіка 1917 да 11 лістапада 1918 года пад камандаваннем герцага Альбрэхта Вюртэмбергскага.
16-я Смаленская партызанская брыгада
16-я Смаленская партызанская брыгада — партызанская брыгада, створаная ў ліпені 1942 года ў Касплянскім раёне Смаленскай вобласці на базе атрадаў У. І. Цалішэўскага і А. С. Ляшчова, арганізаваных у чэрвені 1942 года, потым 1-ы і 2-і атрады, вылучаных з 3-й партызанскай брыгады Смаленскай вобласці. Да вясны 1943 года называлася 5-й партызанскай брыгадай. З сакавіка 1943 дзейнічала на тэрыторыі Віцебскай вобласці. Дзейнічала на акупіраванай Касплянскага і Руднянскага раёнаў Смаленскай вобласці, Лёзненскага, Аршанскага, Сенненскага, Багушэўскага, Ушацкага, Міёрскага, Шаркоўшчынскага і Свірскага раёнаў. 5 ліпеня 1944 года брыгада (637 партызан, 7 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.
NGC 5547
NGC 5547 (іншыя абазначэнні — UGC 9095, ZWG 353.31, NPM1G +78.0073, IRAS14101+7850, PGC 50543) — галактыка ў сузор’і Малая Мядзведзіца.
Палітычная сфера (часопіс)
«Палітычная сфера» — навуковы часопіс па палітычных і сацыяльных навуках у Беларусі. Часопіс друкуе вынікі навуковых даследаванняў з розных галін палітычнай навукі і сумежных дысцыплін. Мэтай выдання з’яўляецца задавальненне патрэбаў шырокай акадэмічнай супольнасці ў публікацыі вынікаў тэарэтычнай і эмпірычнай навуковай дзейнасці. Хоць ніякіх аб’яўленняў пра закрыццё часопіса не было, але публікацый не было з 2016 года.
Супрацоўніцтва
Партнёрамі часопіса з’яўляюцца акадэмічныя і даследчыя інстытуцыі Беларусі, Літвы, Польшчы, Украіны і ЗША.
Канзас
Канзас (Kansas) — штат у цэнтральнай частцы ЗША, адзін з штатаў Сярэдняга захаду. Насельніцтва — 2.688.000 чалавек (2000). Сталіца — горад Топіка. Найбуйнейшы горад — Уічыта. Штат таксама называюць «кошык хлеба нацыі»: ён лідзіруе сярод штатаў па вырошчванню пшаніцы. Кветка штата — сланечнік, дрэва штата — таполя. Дэвіз — «Праз цёрн да зорак».
Назва паходзіць ад індзейцаў канза, азначае «людзі паўднёвага ветру».
Судовая ўлада і злачыннасць
Урад штата Канзас складаецца з трох галінаў: заканадаўчая ўлада, якая выдае законы; выканаўчая ўлада, якая забяспечвае выкананне законаў; і судовая ўлада, якая тлумачыць і ўжывае законы. Усе дзяржаўныя суды ў Канзасе аб’яднаны ў судовую ўладу і ажыццяўляюць розныя судовыя паўнамоцтвы. Яны ўключаюць: Вярхоўны суд, Апеляцыйны суд, акруговыя суды і муніцыпальныя суды.