cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гашпар Кортэ-Рэал
У 1500 г. атрымаў ад Мануэла I дазвол на экспедыцыю ў паўночна-заходнюю Атлантыку, якая цікавала партугальскага караля ў сувязі з адкрыццямі Джона Кабата. У экспедыцыі на трох суднах прымалі ўдзел Мігел Кортэ-Рэал, яго старэйшы брат, а таксама вядомыя жыхары Тэрсейры. Вынікам вандроўкі 1500 — 1501 гг. стала адкрыццё паўднёвай часткі Грэнландыі, на якую партугальцы не высадзіліся з-за айсбергаў. Былі даследаваны лясістыя берагі сучаснай Канады, па меркаванню даследчыкаў Ньюфаўндленд і Лабрадор. Пры гэтым у палон было захоплена 57 тубыльцаў. Падчас экспедыцыі караблі разышліся, і ў Партугалію вярнулася толькі 2. Карабель з Гашспарам і Мігелам Кортэ-Рэаламі знік.
Санкт-Пецярбургская губерня
Геаграфія
У выніку аддзялення пасля 1917 года ад Расіі Эстоніі і Фінляндыі губерня зноў стала памежным рэгіёнам.
Нацыянальны склад
Нацыянальны склад у 1897 годзе :
Нацыянальны склад Петраградскай губерні (без Петраграда) у 1920 годзе :
Бандароўна
«Бандароўна» — паэма Янкі Купалы, завершаная 24 чэрвеня 1913 года. Першая з паэм, напісаных Янкам Купалам улетку 1913 года ў Акопах. Упершыню надрукаваная ў газеце «Наша Ніва» 19 ліпеня 1913 года. Чарнавы аўтограф паэмы з закрэсленым аўтарскім прысвячэннем: «Паўліне Мядзёлцы» захоўваецца ў Літаратурным музеі Янкі Купалы.
Вытокі
У аснове сюжэту паэмы — тры варыянты народнае песні пра Бандароўну, запісаныя на Гарадзеншчыне, Ашмяншчыне і Случчыне. Моцны матывамі гераізацыі, гарадзенскі варыянт твора ўяўляе сабой гістарычную песню аб пагібелі сумленнай прыгажуні Бандароўны. У ашмянскім і слуцкім варыянтах расповяд пра Бандароўну — гэта сямейна-побытавая песня маралізатарскага зместу.
Асноўныя сюжэтныя звенні паэмы ўзятыя з гарадзенскага варыянту, вядомага яшчэ па запісах Я.Чачота. Гродзенскі варыянт абумовіў і рытміка-інтанацыйную аснову паэмы, якая стала адным з класічных узораў засваення Купалам фальклорнае спадчыны, ідэйна-мастацкага яе асэнсавання і пераўтварэння ў новую ідэйна-эстэтычную каштоўнасць. Акцэнты асуджэння Бандароўны як нявернай палюбоўніцы пана ўзятыя з ашмянскага і слуцкага варыянтаў, як і шэраг сюжэтных элементаў і матываў, асабліва выкарыстаных для характарыстыкі вобразу пана Патоцкага.
Апісанне
Па сваёй форме паэма — гераічнае паданне, песня-сага. На аснове сюжэтных вузлоў, вобразаў і матываў усіх трох варыянтаў народнае песні Я.Купала заглыбіў пачатковы сюжэт фальклорнае першакрыніцы сацыяльна, псіхаэмацыянальна, нязмерна ўзмацніў яго экспрэсію. Паэма ўяўляе сабой нацыянальны эпас героікі з апафеозам гераічнай смерці і справядлівай помсце, з узвялічэннем і паэтызацыяй цнатлівасці і гордае непакорнасці, з услаўленнем народу-бунтара. У аснову паэмы аўтар паклаў не канфлікт паміж героямі, як у народных песнях пра Бандароўну, а канфлікт паміж народам і прыгнятальнікам, паміж тыранам і свабодай.
Аўтар захаваў народна-песенны прыём зацікаўленага, але старонняга апявання падзей і лёсу. Пры гэтым Я.Купала не ўхіляўся ад увядзення ў плынь аб'ектывізаванага апявання элементаў суб'ектыўнага суперажывання з гераіняй. Эмацыянальная сіла паэмы ў багацці паэтычных фарбаў. Яна ўвабрала ў сябе як традыцыйна-народную фальклорную вобразнасць, так і арыгінальную, характэрную Купалу рамантыку. Аўтар выкарыстаў у паэме традыцыйна-народныя выслоўі, устойлівыя словазлучэнні, паэтычныя формулы, характэрныя народнай казцы або гутаркавай мове. Шырока ўведзены ў паэму прыём паралелізму.
Пераклады і мастацкія ўвасабленні
На рускую мову паэму пераклалі А. Пракоф'еў і С. Родаў, на ўкраінскую — А. Малышка, Т. Масэнка. Ілюстравалі паэму Ф. Бараноўскі, М. Басалыга, М. Бельскі, Ю. Герасіменка, А. Кашкурэвіч, Я. Раманоўскі, В. Шаранговіч. Паводле матываў твору Г. Гарэлава напісала сімфанічную паэму. Вобразы паэмы ляглі ў аснову спектаклю «Янка Купала. Кругі раю» Рэспубліканскага тэатра беларускай драматургіі.
Асадкавы чахол
Асадкавы чахол, платформавы чахол — верхні структурны ярус платформы, які пакрывае крышталічны фундамент.
Складаецца з нематамарфазаваных, пераважна асадкавых горных парод усіх геалагічных эпох. Залягаюць у выглядзе гарызантальных, слаба нахіленых, спадзіста-хвалістых слаёў, тоўшчаў. У аснове асадкавых чахлоў часам прысутнічаюць кіслыя вулканічныя ўтварэнні.
У адкладах выяўлены найбольш важныя карысныя выкапні, у тым ліку калійныя і каменныя солі, буры вугаль, нафта, гаручыя сланцы, торф, падземныя воды, будаўнічыя матэрыялы і інш.
Фаліскі
Фаліскі (Falisci) — старажытны італійскі народ, які жыў на поўначы Лацыя. Гаварылі на мове, блізкай да латыні, аднак па культуры старажытныя пісьменнікі збліжалі фаліскаў з пеласгамі і этрускамі (Страбон), што тлумачыцца іх вельмі раннім уваходжаннем у арбіту этрускага ўплыву. Цэнтрам фаліскаў быў горад Фалерыя. Паводле дадзеных археалогіі першапачаткова культура фаліскаў была блізкая да, у позніх пластах маюцца сляды гандлёвага ўзаемадзеяння з фінікійцамі і грэкамі. У гістарычны час сталі паўднёвай перыферыяй Этрурыі. У 241 годзе да н. э. заваяваны рымлянамі і асіміляваны.
Вакаліз
Вакаліз (ад vocalis — гучыць, які спявае) — п'еса для голасу без слоў, якая складаецца толькі з галосных гукаў ці складоў. Таксама гэтым тэрмінам называюцца практыкаванні для голасу, неабходныя для яго развіцця і асваення розных тэхнічных прыёмаў. Існуюць цэлыя зборнікі такіх вакалізаў-практыкаванняў.
Фаліскі
Пісьменнасць
У 1860 годзе езуіт Гаручы адкрыў у зоне распаўсюджвання фаліскаў цэлы шэраг надпісаў на мове, адпаведнай латыні. Алфавіт выкарыстоўваўся лацінскі, аднак словы былі напісаны справа налева.
Вакаліз
У дзявятнаццатым стагоддзі вакаліз становіцца папулярны дзякуючы шматлікім эцюдам, у якіх голасу акампанавала фартэпіяна. Вялікай папулярнасцю карысталіся, напрыклад, вакалізы Джузэпэ Канконэ.
У другой палове ХХ стагоддзя на Украіне і ў Расіі былі апублікаваны і знайшлі шырокае прымяненне ў вакальнай педагогіцы вакалізы І. Н. Вілінскай (1920-1986), дачкі вядомага кампазітара М. М. Вілінскага.
Найбольш вядомыя музычныя творы, заснаваныя на вакалізе — «Вакаліз» Рахманінава, «Хабанера» М. Равеля, «Бразільская бахіяна № 5» Віла-Лобаса і Канцэрт для голасу з аркестрам Р. Гліэра. У індыйскай класічнай музыцы выкарыстоўваецца прыём aakaar — галасавыя практыкаванні перад спевам.
NGC 4967
NGC 4967 (іншыя абазначэнні — MCG 9-22-5, ZWG 270.50, ZWG 271.6, PGC 45281) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аляксандр Анатольевіч Лухвіч
Аляксандр Анатольевіч Лухвіч (нар., г. Мінск) — беларускі футбаліст і футбольны трэнер.
Клубная кар’ера
У якасці гульца выступаў за беларускія і расійскія клубы, а таксама зборную Беларусі.
Трэнерскую кар’еру спачаў у 2007 годзе асістэнтам Аляксандра Хацкевіча ў мінскім «Дынама», з 2008 па 2011 адказваў у клубе за падрыхтоўку моладзі. У 2011 годзе ўзначальваў фарм-клуб мінчукоў «Дынама-2» у другой лізе, у 2012 — «Бярозу-2010» у першай. З 2015 па 2017 кіраваў дублем «Мінска», а ў сезоне-2018 быў галоўным трэнерам.
Ваўн-Маўн
Ваўн-Маўн (на валійскай мове «тарфяная пустка») — археалагічны помнік у Пембрукшыры на захадзе Уэльса. Прыкладна за 1,5 км на паўднёвы захад ад Брынберыяна. Займае ўчастак верасовай пусткі на паўднёвых схілах 339-метровага пагорка Кнук-ыр-Хыд (Cnwc yr Hŷdd), на поўнач ад шырокага паўночна-заходняга грэбня хрыбта Прэселі.
Археолаг Майк Паркер Пірсан сцвярджае, што каля 3400—3200 гадоў да н. э. тут стварылі неалітычны каменны круг, які да 2120 года да н. э. разабралі, перамясцілі і сабралі ў Стоўнхенджы. Дыяметр круга каля 360 ft, ён трэці паводле дыяметра каменны круг у Вялікабрытаніі. Быў складзены з далерытавых блакітных камянёў, верагодна, здабытых у суседнім Карн-Менін.
На месцы былога каменнага круга засталося чатыры менгіры (вертыкальных каменя), два стаячых і два ўпалых. Паблізу знаходзяцца менгіры Troed y Rhiw. Побач, на захад ад асноўнай групы, адзіночны менгір — «Камень Ваўн-Маўн», вышынёй каля 2,3 метры.
Помнік і яго сувязь са Стоўнхенджам былі тэмай перадачы BBC Two «Стоўнхэндж: страчаны круг» з прафесарам Эліс Робертс, трансліраванай 12 лютага 2021 года.
Віталь Васільевіч Федарчук
Віталь Васільевіч Федарчук (27 снежня 1918 — 29 лютага 2008) — савецкі дзяржаўны і ваенны дзеяч, генерал арміі (1982). Старшыня КДБ СССР (1982), міністр унутраных спраў СССР (1982—1986).
Алічэ-Бель-Коле
Алічэ-Бель-Коле (Alice Bel Colle) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 780 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 65 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 15010. Тэлефонны код — 0144.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Іаан Хрысціцель.
Лу Рыд
Льюіс Алан Рыд (Lewis Allan Reed;  — ) — амерыканскі музыкант, спявак і аўтар песень, прызнаны адным з найбольш уплывовых музыкантаў прота-панку і глэм-року. Адзін з заснавальнікаў і лідар рок-гурта The Velvet Underground. Займае 81-е месца ў спісе «100 найвялікшых гітарыстаў усіх часоў па версіі часопіса Rolling Stone».
Расійскі дзяржаўны музей Арктыкі і Антарктыкі
Расійскі дзяржаўны музей Арктыкі і Антарктыкі — музей у Санкт-Пецярбургу.
Заснаваны ў памяшканні закрытага бальшавікамі 31 мая 1931 года Мікольскага адзінаверніцкага сабора як спецыяльны аддзел Усесаюзнага арктычнага інстытута. Пасля рэканструкцыі, у 1937 годзе, музей Арктыкі і Антарктыкі адкрываецца для наведвальнікаў. З 1998 года дырэктар музея Баярскі В. І. У цяперашні час яго экспазіцыя складаецца з трох раздзелаў: «Прырода Арктыкі», «Гісторыя даследаванні і асваення Паўночнага марскога шляху», «Антарктыка».
Аб вяртанні будынка царквы два дзесяцігоддзі вядуцца перамовы з уладамі горада.
Экспазіцыя
У музеі праводзяцца экскурсіі, прысвечаныя прыродзе і даследаванням Арктыкі і Антарктыкі, гісторыі адкрыцця і асваення Паўночнага марскога шляху. Экспазіцыя ўключае асабістыя фонды даследчыкаў, рыштунак экспедыцый, унікальныя прыборы, макеты караблёў, дыярамы. Сярод экспанатаў — лядовы разведчык самалёт «Ш-2», штурвал і мадэль ледакола «Таймыр», выратавальны круг з парахода «Чэлюскін», мадэль рускага першага ледакола «Ярмак».
Камінальхую
Камінальхую (Kaminaljuyu) — гарадзішча цывілізацыі мая на ўскраіне сталіцы Гватэмалы. Назва перакладаецца з мовы мая як «узгорак смерці». Археалагічныя раскопкі ўскладняюцца тым, што гарадзішча ў асноўным знаходзіцца ў межах сучаснага горада.
Гісторыя
Горад Камінальхую ўтварыўся на рубяжы VIII—IX стст. да н. э. Як мяркуецца, у тыя гады ён быў адным з нямногіх (калі не адзіным) гарадскіх цэнтраў на землях мая. Верагодна, ён зведаў моцны ўплыў горада Тэатыўакана, пры гэтым Камінальхую быў прыгранічным горадам. Будынкі рабіліся ў асноўным з высушаных на паветры гліняных цаглін, з якіх было пабудавана каля 400 будынкаў.
Пасля знікнення цывілізацыі мая горад быў закінуты.
Даследаванні
Упершыню яго даследавалі Альфрэд П. Модслі ў канцы 19 ст. і Мануэль Гаміа ў 1925 годзе.
Альфрэд Кідэр, які займаўся раскопкамі ў Камінальхую з 1929 па 1950 год, на іх аснове стварыў стратыграфію цывілізацыі мая.
Майкл Коу лічыў Камінальхую адным з найвялікшых археалагічных помнікаў Новага Свету, хоць на сённяшні дзень ад горада засталося ўсяго некалькі пагоркаў, і ён выглядае блякла на фоне многіх іншых помнікаў культуры мая, папулярных у турыстаў. У 1930-я гады, калі ён пачаў вывучацца археолагамі, у горадзе было выяўлена каля 200 платформ і пірамідных пагоркаў, многія з якіх былі створаны да канца дакласічнага перыяду, гэта значыць да 250 года н. э.
Сучасны стан
Вывучаныя на цяперашні час часткі Камінальхую размяшчаюцца на вялікай раўніне прыкладна пад заходняй часткай сучаснага горада Гватэмала. Даліна Гватэмалы акружана пагоркамі, а на поўдні ўзвышаецца некалькі вулканаў. На вышыні каля 2 км над узроўнем мора клімат умераны, глеба ўрадлівая дзякуючы вулканічным выкідам. Насыпы вулканічнага туфу дасягаюць часам глыбіні ў некалькі соцень метраў.
Ансамбль Віленскага ўніверсітэта
Анса́мбль Ві́ленскага ўніверсітэ́та — архітэктурны комплекс у Вільнюсе, які займае амаль увесь квартал Старога горада, акрэслены межамі вуліц Універсітэта, Шв. Ёна, Пілес і Скапа; помнік культуры і гісторыі, у формах якога адлюстроўваюцца пераважныя ў Літве пры фарміраванні комплексу архітэктурныя стылі — готыка, рэнесанс, барока, класіцызм. У стварэнні найбуйнейшага і самага складанага архітэктурнага ансамбля Старога горада на працягу чатырох стагоддзяў прымалі ўдзел найлепшыя архітэктары Літвы.
Камінальхую
Сучасны стан
Камінальхую пацярпеў ад забудовы ў канцы 20 ст., хоць частка горада, якая адносіцца да класічнага перыяду, захавана як парк. Непрывабны выгляд захаваных будынкаў не толькі выкліканы кантрастам з сучасным горадам, але і тлумачыцца тым, што многія будынкі былі глінабітнымі, недаўгавечнымі ў параўнанні з будынкамі з пясчаніку ў большасці іншых гарадоў мая. З гэтай прычыны рэальны памер старажытнага Камінальхую і яго роля ў грамадстве мая наўрад ці будуць устаноўлены дакладна.
Ансамбль Віленскага ўніверсітэта
Ансамбль прадстаўляе Літву ў парку Міні-Еўропа ў Бруселі, сярод найбольш выбітных еўрапейскіх славутасцяў. Наведванне гэтага комплексу ўваходзіць у праграмы турыстычных экскурсій і візітаў кіраўнікоў дзяржаў і іншых высокіх гасцей ў Літву. Напрыклад, яго наведвалі Далай лама (2001), Папа Рымскі Ян Павел II (2003), каралева Нідэрландаў Беатрыкс (2008). У кастрычніку 2006 года ўніверсітэт наведалі каралева Вялікабрытаніі Елізавета II, герцаг Эдынбургскі Філіп і прынц Чарлз у суправаджэнні прэзідэнта Валдаса Адамкуса. У маі 2009 года ва ўніверсітэцкіх будынках і дварах пабывала іспанская каралеўская пара Хуан Карлас I і каралева Сафія. У сакавіку 2010 года ўніверсітэт падчас свайго афіцыйнага візіту наведаў прэзідэнт Славеніі Даніла Цюрк з жонкай.
Гісторыя
Ансамбль пачаў фарміравацца каля 1570 года ў раней ужо забудаваным каменнымі будынкамі квартале ва ўладаннях віленскага біскупа. Заснаваная ў 1579 годзе езуіцкая Акадэмія і Універсітэт набывала новыя дамы, пашыраючы свае памяшкання ў паўночным і ўсходнім напрамках. У будынках ансамбля размяшчаліся па чарзе езуіцкая калегія, ператвораная ў Акадэмію і Універсітэт Таварыства Ісуса, затым Галоўная віленская школа, імператарскі Віленскі ўніверсітэт, гімназія, Музей старажытнасцяў і Віленская археалагічная камісія,пазней Публічная бібліятэка і архіў, а таксама астранамічная абсерваторыя, у 1919—1939 гадах — Універсітэт Стэфана Баторыя. Цяпер у памяшканнях ансамбля размяшчаюцца адміністрацыя, бібліятэка, філасофскі, гістарычны і філалагічны факультэты Віленскага ўніверсітэта.
Агульная характарыстыка
Ансамбль складаецца з дванаццаці будынкаў з некалькімі карпусамі, якія злучаюцца адзін з адным, касцёла Святых Янаў і званіцы, якія ўтвараюць 13 двароў рознай велічыні і планіроўкі.Прызначэнне памяшканняў, іх назвы, як і назвы двароў, мяняліся. Ансамбль адкрыты для платнага наведвання ў сакавіку — кастрычніку з 9 да 18 гадзін, у лістападзе — лютым з 10 да 17 гадзін (уваход з двара Бібліятэкі ва двор Сарбевія); касцёла Святых Янаў адкрыты для наведвання з панядзелка да суботы з 10 да 17 гадзін. Ва двор Міцкевіча і двор Стуокі-Гуцэвічуса ў летні час таксама можна прайсці ў будныя дні праз піўны рэстаран «Аўла» (раней кафэ «Жалтвіксле») на вуліцы Пілес.
Вялікі двор
Вялікі двор (Didysis kiemas; ранейшая назва — Двор Скаргі, Skargos kiemas; dziedziniec Skargi) ўтвараюць паўночны і заходні карпусы XVI стагоддзя, касцёл Святых Янаў, узведзенная ў XVII стагоддзі званіца і пабудаваныя ў сярэдзіне XVIII стагоддзя паўднёвы корпус і аўла. На фасадзе паўночнага корпуса памятная табліца Academia et Universitas Societatis Jesu Erecta anno 1580. Пры рэканструкцыі пасля пажару 1610 года былі абсталяваныя адкрытыя галерэі — на двух паверхах паўночнага корпуса і на першым паверсе заходняга корпуса.
У пачатку XVIII стагоддзя ўніверсітэт набыў дамы гараджан па вуліцы Святога Яна (цяпер вуліца Швянта Ёна) на паўднёвым баку двара. На іх месцы быў пабудаваны вучэбны корпус з адкрытымі галерэямі на першым і другім паверхах. На ўчастку, які прымыкае да званіцы, была пабудавана новая аўла, па праекце, як мяркуецца, архітэктара Іагана Крыстофа Глаўбіца. Яна была ўрачыста адкрыта 11 чэрвеня 1762 года. У 1810 годзе яе перабудоўваў архітэктар Міхал Шульц. Пасля пажараў 1737 і 1749 гадоў быў дабудаваны трэці паверх паўночнага і заходняга карпусоў і створаны барочны фасад касцёла.
У галерэях Вялікага двара на пяцідзесяці памятных табліцах увекавечаны імёны выдатных выхаванцаў і выкладчыкаў універсітэта — знакамітых вучоных, паэтаў, мастакоў (у дужках імёны ў той форме, у якой яны даюцца на табліцах) Канстанцінаса Сірвідаса, паэта Мацея Казіміра Сарбеўскага, Жыгімонта Лаўксміна, гісторыка Альберта Віюка-Каяловіча, прыродазнаўца Георга Форстэра, архітэктара Лаўрынаса Стуокі-Гуцэвічуса,мастака Францыска Смуглевіча, астранома Марціна Пачобут-Адляніцкага, матэматыка Францішка Нарвойша, філолага Готфрыд Эрнст Гродэка, батаніка Людвіга Баянуса, мастака Яна Рустэма, урача, біёлага, хіміка Анджэя Снядэцкага, медыка Ёзэфа Франка, прававеда і гісторыка Ігнацыя Даніловіча, натураліста Станіслава Баніфацыя Юндзіла, паэтаў Адама Міцкевіча, Юліюша Славацкага, філосафа Льва Карсавіна і многіх іншых.
На фрэсках пілястраў паўночнага і заходняга крыла намаляваныя герб універсітэта, партрэты біскупа Валяр'яна Пратасевіча, военачальніка Яна Караля Хадкевіча, каралёў Аўгуста II Моцнага і Станіслава Аўгуста Панятоўскага.
У 1929 годзе да 350-годдзя ўніверсітэта ў нішах будынка аўлы былі ўсталяваны алегарычныя фігуры Ісціны і Прыгажосці (скульптар Баляслаў Балзукевіч). Яны не захаваліся. Зараз ў нішах устаноўлены стылізаваныя фігуры студэнтаў. Над фасадам аўлы надпіс Alma Mater Vilnensis. На першым паверсе дзейнічае кафэ, вядомае па неафіцыйнай назве «морг». У двары адбываюцца ўрачыстасці з нагоды пачатку новага навучальнага года і заканчэння навучальнага года.
Двор абсерваторыі
Двор абсерваторыі (Observatorijos kiemas, dziedziniec Poczobuta) — найстарэйшы двор ансамбля Віленскага ўніверсітэта. Ніжнія паверхі будынкаў адносяцца да XV стагоддзя. Двор утварыўся ў XVI стагоддзі будаўніцтвам будынкаў езуіцкай калегіі, таму яго называлі дваром калегіі. Цяперашнюю форму двор атрымаў у пачатку XVII стагоддзя. У двары ў XVII—XVIII стагоддзях вырошчвалі лекавыя расліны і ў паўднёвым крыле размяшчалася аптэка. У канцы XVIII стагоддзя ў гэтым жа будынку змяшчаліся канцылярыя і архіў адукацыйнай камісіі.
Двор бібліятэкі
Двор бібліятэкі (Bibliotekos kiemas) сфармаваўся ў канцы XVI стагоддзя. У XVII—XVIII стагоддзях быў закрытым гаспадарчым дваром універсітэта. Пры капітальнай перабудове суседняга генерал-губернатарскага палаца ў пачатку XIX стагоддзя адзін з карпусоў быў разабраны. Пазней двор ад вуліцы аддзяляў каменны плот з варотамі класіцыстычнага стылю, але і ён быў разабраны. Цяпер двор выглядае як невялікая плошча. Яго ўтвараюць трохпавярховы фасад аднаго з найстарэйшых будынкаў ансамбля — будынак бібліятэкі, не менш старога корпуса былой астранамічнай абсерваторыі (справа) і корпус гістарычнага факультэта злева.
Надбудова ўласна абсерваторыі над ранейшым трохпавярховым паўночным корпусам будынка былой езуіцкай калегіі ўпрыгожваюць пілястры з фрэскамі XVIII стагоддзя, якія паказваюць матэматычныя і астранамічныя прыборы і сімвалы сямі найбуйнейшых планет над вокнамі. У сярэдзіне XVIII стагоддзя абсерваторыю ўпрыгожвалі дзве барочныя вежы. Заходняя вежа была перабудавана ў 1838—1842 гадах і стала ніжэй. На ёй быў усталяваны тэлескоп, але ў 1867 годзе згарэў пры пажары. Верхні паверх ўсходняй вежы быў разабраны. На ёй у 1863 годзе былі ўсталяваны выраблены ў Эдынбургу электрычны гадзіннік. Механізм іх рэгулявалі астранамічнымі прыборамі, таму яны паказвалі вельмі дакладны час. Вайскоўцы на Замкавай гары ў тэлескоп, пазычаны астраномамі, сачылі за гадзіннікам і паводле іх сведчанняў роўна апоўдні стралялі з гарматы. У 1990-я гады ўсходняя вежа была адрэстаўраваная. Яе верхавіну ўпрыгожвае герб Пратасевічаў і флюгер з манаграмай ордэна езуітаў.
У заходнім куце па праекце архітэктара Стэфана Нарэмбскага ў 1938 годзе былі прасечаны тры аркі. У 1964 годзе да 250-годдзя пачынальніка літоўскай мастацкай літаратуры Крысціёнаса Данелайціса ў паглыбленні ўсталявана скульптура Данелайціса (скульптар Канстанцінас Багданас). Ва ўсходнім куце цэнтральны ўваход ва ўніверсітэт.
Злева ад яго камемараціўныя дзверы ў памяць 450-годдзя першай літоўскай кнігі «Катэхізіс» Марцінаса Мажвідаса (скульптар Ёнас Мяшкялявічус) з выявай важнейшых постацей і падзей гісторыі літоўскай культуры. Верхняя частка гранітнага партала важыць каля 9 тон, бакавіны — каля 6 тон, рухомая бронзавая створка дзверы — каля 300 кг. Дзверы, на стварэнне, выраб і мантаж якіх было затрачана паўмільёна літаў (што выклікала крытыку ў адрас былога рэктара ўніверсітэта, літоўскага палітыка Раландаса Павіленіса), лічацца самымі дарагімі ў Літве.
У верхняй частцы дзвярэй размешчаны бронзавыя партрэты Мікалая Хрыстафора Радзівіла Сіроткі, які заснаваў у 1579 годзе друкарню ў Вільні (пазней друкарня Віленскай Акадэміі і Універсітэта Таварыства Ісуса, 1585), дзе ў 1613 годзе была надрукавана першая арыгінальная карта Вялікага княства Літоўскага «Magni Ducatus Lithuaniae caeterarumque regionum illi adiacentium exacta descriptio»; віленскага біскуп а Валяр'яна Пратасевіча, які заснаваў віленскую езуіцкую калегію (1570) і яе бібліятэку; Папа Рымскі Рыгор XIII, які зацвердзіў 29 кастрычніка 1579 года булу аб заснаванні Віленскай Акадэміі і Універсітэта; кардынал Юрый Радзівіл, які звярнуўся да Папы з просьбай аб прадастаўленні правоў акадэміі віленскай калегіі; кароль польскі і вялікі князь літоўскі Жыгімонт Аўгуст, які падарыў езуіцкай калегіі сваю бібліятэку (каля 5000 тамоў); кароль польскі і вялікі князь літоўскі Стафан Баторый, які падпісаў прывілей 1 красавіка 1579 года аб рэарганізацыі езуіцкай калегіі ва ўніверсітэт.
Пасярэдзіне размяшчаецца герб універсітэта і надпіс «Першай літоўскай кнізе 1547—1997» (Pirmajai lietuviškai knygai 1547—1997). На створках дзвярэй адлюстраваныя першая старонка «Катэхізіса» Мажвідаса і выдадзенага ў Вільні ў 1595 годзе зборніка пропаведзяў на літоўскай мове «Пасціла» Мікалоюса Даўкшы, ніжэй — віды ўніверсітэтаў Кёнігсберга («Калыска літоўскай кнігі») і Вільні («Ачаг літоўскай навукі»), партрэты першага літоўскага мовазнаўца Канстанцінаса Сірвідаса, бацькі літоўскай гістарыяграфіі Сыманаса Даўкантаса, патрыярха літоўскага нацыянальнага адраджэння Ёнаса Басанавічуса, знакамітага кніганошы часоў забароны на літоўскі друк лацінскім шрыфтам Юргіса Белініса, таксама Вінцаса Кудыркі і біскуп Матэўса Валанчуса, братоў Вацловаса Біржышкі і Міколаса Біржышкі, пісьменніка Вінцаса Мікалайціса-Пуцінаса. Унізе злева сцэна ў старадаўняй друкарне, злева — выява скрыптора або пісьменніка і тэкст з прысвечанай універсітэту паэмы «Дрэва пазнання» Юстынас Марцінкявічуса «Тым людзям, што падымалі дах слова, тым кнігам, што калыхалі нашы калыскі» (Tiems žmonėms žodžio stogą kėlusiems, toms knygoms mūsų lopšį supusioms). Дзверы была ўрачыста адкрытыя 21 мая 2001 года.
На трохпавярховым будынку гістарычнага факультэта мемарыяльная шыльда ў памяць пражывання ў Вільні ўкраінскага паэта Тараса Шаўчэнкі, які жыў і тварыў у Вільні ў 1829 — 1831 гадах. Жыўшы ў Вільні, ён браў урокі малявання ў мастака Яна Рустэма, які жыў у гэтым будынку.
У будныя дні двор Бібліятэкі функцыянуе як аўтастаянка для работнікаў універсітэта. 1 верасня тут праходзяць урачыстасці пачатку новага навучальнага года ва ўніверсітэце.
Арачныя праходы вядуць ў двор М. К. Сарбевія і М. Даўкшы.
Двор Сарбевія
Двор М. К. Сарбевія (M. K. Sarbievijaus kiemas, dziedziniec Sarbiewskiego) названы імем Мацвея Казіміра Сарбевія, польскага лацінскага паэта. На заходнім крыле над брамай устаноўлена памятная дошка з белага мармуру пра заслугі Сарбевія — паэта-лаўрэата, якога Папа Рымскі Урбан VIII увянчаў лаўровым вянком і ўзнагародзіў медалем.
Да самых старых пабудоў двара адносяцца будынкі ў яго паўднёвай частцы, якія ў асноўным захавалі структуру XVII стагоддзя. Архітэктар Караль Падчашынскі ў сярэдзіне XIX стагоддзя перабудаваў паўднёвы корпус і ўсе тры паверхі ўмацаваў масіўнымі контрфорсамі.
Ва ўсходнім корпусе ў часы езуіцкай акадэміі размяшчаліся стайні. Пасля рэканструкцыі, праведзенай да 400-годдзя ўніверсітэта (1979), у гэтым корпусе абгрунтаваўся цэнтр літуаністыкі і ўніверсітэцкая кнігарня. Скляпенні і пілоны кнігарні ўпрыгожваюць фрэскі Антанаса Кмеляўскаса з выявамі заснавальніка езуіцкай калегіі біскупа Валяр'яна Пратасевіча, рэктара Галоўнай віленскай школы астранома Марціна Пачобута-Адляніцкага, выбітных выкладчыкаў і выхаванцаў Віленскага ўніверсітэта — мастакоў Смуглевіча і Рустема, гісторыкаў Лялевеля і Даўкантаса, медыка Франка, паэтаў Міцкевіча і Славацкага, усходазнаўца Кавалеўскага і іншых.
У паўночным корпусе былі кватэры прафесараў універсітэта. Корпус у 1799—1801 гадах рэканструяваў архітэктар Міхал Шульц. На трэцім паверсе была яго ўласная кватэра. Інтэр'ер чатырох пакояў Шульц дэкараваў ляпнымі арнаментамі і формамі розных ордараў і чытаў тут лекцыі, выкарыстоўваючы сваю кватэру як наглядны дапаможнік. Сёння гэта адзін з нешматлікіх захаваных класіцысцкіх інтэр'ераў жылога дому ў Вільнюсе. Пазней тут жылі графік прафесар Джозеф Саўндэрс, архітэктар Падчашынскі. Цяпер у былой кватэры Шульца размяшчаецца дэканат філалагічнага факультэта. 26 чэрвеня 2011 года адбылося адкрыццё памятнай дошкі, устаноўленай на гэтым будынку, у гонар лаўрэата Нобелеўскай прэміі, паэта Чэслава Мілаша, які вучыўся ва Універсітэце Стафана Баторыя; ва ўрачыстай цырымоніі прынялі ўдзел прэзідэнт Літоўскай Рэспублікі Даля Грыбаўскайтэ, надзвычайны і паўнамоцны пасол Польшчы ў Літве Януш Скалімоўскі, рэктар Віленскага ўніверсітэта Бенедзіктас Юодка і іншыя. . Аўтар мемарыяльнай дошкі з барэльефам Мілаша і тэкстам на літоўскай, польскай і лацінскай мовах скульптар Арвідас Алішаўскас.
Двор Даўкшы
Двор М. Даўкшы (M. Daukšos kiemas) названы імем Мікалоюса Даўкшы, каталіцкага каноніка, аднаго са стваральнікаў літоўскай пісьменнасці. У будынках, якія ўтвараюць двор, асталяваўся гістарычны факультэт Віленскага ўніверсітэта. Двор сфармаваўся ў сярэдзіне XVIII стагоддзя. У XVII стагоддзі пабудаваны паўднёвы корпус, у сярэдзіне XVIII стагоддзя — двухпавярховы заходні і аднапавярховыя паўночны і ўсходні, у якіх былі зроблены стайні.
Напачатку XVIII стагоддзя на трэцім паверсе паўднёвага корпуса знаходзілася кватэра рэктара Уладзіслава Даўкшы. У паўднёвым крыле з боку двара захаваўся рэнесансны фасад.
У 1803 годзе над паўднёвым і заходнім карпусамі быў надбудаваны трэці паверх. На другім, пазней на трэцім паверсе заходняга корпуса жыў мастак прафесар Ян Рустэм. У яго браў урокі Тарас Шаўчэнка, у памяць пра што на будынку з боку двара Бібліятэкі ўстаноўлена мемарыяльная табліца з барэльефнай выявай паэта і тэкстам на літоўскай і украінскай мовах.
Двор Даўкантаса
Двор утвараюць будынкі розных стагоддзяў. З паўднёвага боку двор замыкае будынак, у якім размяшчаюцца Інстытут замежных моў Віленскага ўніверсітэта і Віленскі інстытут ідыш, з усходняй — з кафедрамі, аўдыторыямі і чытальнымі заламі філалагічнага факультэта. Праведнікі сусвету
На сцяне паўночнага корпуса, побач з уваходам у Інстытут ідыш, устаноўлена мемарыяльная пліта ў памяць Оны Шымайтэ (1894—1970), праведніцы сусвету. Яна падчас Другой сусветнай вайны працавала ў бібліятэцы Віленскага ўніверсітэта і аказвала дапамогу зняволеным Віленскага гета. Па дазволу акупацыйных улад збіраць у гета кнігі, узятыя студэнтамі да вайны з бібліятэкі, яна насіла ў гета прадукты, выносіла з гета лісты і запіскі вязняў. Схопленая пры спробе вывесці з гета яўрэйскую дзяўчынку, Яна Шымайтэ была падвергнута катаванням і затым адпраўлена ў канцлагер.
У паўднёва-усходнім вуглу двара захаваўся каштоўны фрагмент рэнесанснага атыка. Паўднёвы будынак узводзіўся на мяжы XVI — XVII стагоддзяў для гаспадарчых патрэб: тут размяшчаліся стайні, сталярныя майстэрні, бровар, склады. Корпус пасля перабудовы ў канцы XVIII стагоддзя быў адведзены пад прафесарскія кватэры. Падчас рэстаўрацыі памяшканняў кафедры перакладу на сцяне адной з былых кватэр быў выяўлены фрагмент фрэскі, на якім захавалася дата — 1794 год.
З калідора першага паверху можна патрапіць у двор Станявічуса. З самога двара Даўкантаса можна прайсці ў двор Міцкевіча і двор Аркад.
Двор Аркад
Двор Аркад (Arkadų kiemelis) ад вул. Скапа аддзяляе дом, набыты ўніверсітэтам у 1815 годзе. У 1832 годзе па праекце архітэктара Караля Падчашынскага ў іх былі абсталяваны кватэры для вучняў гімназіі. Па праекце архітэктара Лявіцкага ў 1873 годзе будынкі паўночнай часткі двара С. Даўкантаса былі злучаны крытай галерэяй на масіўных чатырохвугольных калонах, утварыўшы невялікі панадворак з аркамі і нішамі. Двор рэканструяваўся ў 1974 годзе па праекце архітэктара Э. Урбаненэ. Дэкаратыўная металічная брама вядзе на Скопавку (цяпер вуліца Скапа).
Двор Стуокі-Гуцэвічуса
Двор Л. Стуокі-Гуцэвічуса (L. Stuokos-Gucevičiaus kiemas) названы імем выхаванца і выкладчыка Віленскага ўніверсітэта (у той час Галоўная школа Вялікага Княства Літоўскага) Лаўрынаса Стуокі-Гуцэвічуса, выбітнога прадстаўніка архітэктуры класіцызму ў Літве.
Двор утварыўся пасля перабудоў XIX стагоддзя. Будынкі, якія ўтвараюць яго, набыты адукацыйнай камісіяй у 1775 годзе, дзякуючы чаму ўніверсітэцкі комплекс пашырыўся да Замкавай вуліцы (Пілес). У гэтых будынках размяшчалася артылерыйскае вучылішча, у якім Стуока-Гуцэвічус чытаў лекцыі па матэматыцы, тапаграфіі і фартыфікацыі.
У сцяну паўночнага корпуса ўмуравана табліца ў памяць Стуокі-Гуцэвічуса з барэльефам архітэктара (скульптар Канстанцінас Багданас). Доўгі вузкі праход злучае двор Стуокі-Гуцэвічуса з дваром Аркад. Двор рэстаўраваўся ў 1972 годзе па праекце архітэктара Эляны Урбаненэ. З двара вядзе ўваход у Цэнтр арыенталістыкі і ў падзямелле, якое займае з 1990 года адзін са студэнцкіх тэатраў Віленскага ўніверсітэта — тэатрам «Мінімум» (пад кіраўніцтвам рэжысёра Рымантаса Венцкуса); зала ўмяшчае 45 гледачоў.
Двор Міцкевіча
Двор А. Міцкевіча (A. Mickevičiaus kiemas, dziedziniec Mickiewicza) названы імем выхаванца Віленскага ўніверсітэта Адама Міцкевіча, беларускага паэта. Двор сфармаваўся пасля рэканструкцыі другой паловы XIX стагоддзя. Брама злучае яго з вуліцай Замкавай (Пілес) і дваром С. Даўкантаса. З усходняга боку ў XVI стагоддзі было тры дома, у другой палове XVIII стагоддзя аб’яднаных у адзін будынак. Яно было падорана ўніверсітэту біскупам Масальскім у 1775 годзе. Паўднёвае крыло збудавана ў канцы XVIII стагоддзя. У 1873 годзе па праекце архітэктара Лявіцкага забудавана заходняя частка двара.
Двор Станевічуса
Двор С. Станевічуса (S. Stanevičiaus kiemas) у апошні час часам не ўключаюць у склад ансамбля Віленскага ўніверсітэта, паколькі тры з чатырох будынкаў, якія ўтвараюць яго, не належаць універсітэту. Зваўся імем выхаванца і выкладчыка Віленскага ўніверсітэта Сіманаса Станевічуса, літоўскага паэта, фалькларыста і гісторыка. Вузкі і доўгі двор размяшчаецца на поўдзень ад двара А. Міцкевіча. На яго выходзяць вокны доўгіх калідораў першага і другога паверху філалагічнага факультэта, кафедры французскай філалогіі, якая была кафедры славянскай філалогіі.
Доўгі двухпавярховы дом, які выходзіць на Замкавую вуліцу (цяпер вуліца Пілес), і гаспадарчыя пабудовы ў глыбіні двара адносяцца да мяжы XVI—XVII стагоддзяў. Па праекце архітэктара Лявіцкага ў 1873 годзе будынкі калідорамі другога паверху былі злучаны з карпусамі ансамбля Віленскага ўніверсітэта. Фасады двара з драўлянымі балконнымі галерэямі абноўлены ў 1966—1968 гадах па праекце архітэктара Станіславаса Мікулёніса.
Двор Сірвідаса
Двор К. Сірвідаса (K. Sirvydo kiemas) названы імем Канстанцінаса Сірвідаса, езуіта, складальніка польска-лацінска-літоўскага слоўніка і аднаго з пачынальнікаў літоўскай пісьменнасці.
У двор вядзе нешырокі праход паміж паўночным крылом Вялікага двара і касцёлам Святых Янаў. Ва ўсходняй частцы двара можна бачыць двухпавярховы будынак рызніцы касцёла. З поўначы ўніверсітэцкі двор адгароджаны дэкаратыўным ажурным металічным плотам. Тут жа адзін з дзясяткаў «белых анёлачкаў» скульптара Вайдаса Рамошкі, якія з 2004 года ўсталёўваюцца ў розных, часам нечаканых, кутках Вільнюса. На двор з поўдня выходзіць паўночны неф касцёла з трыма капэламі, сярод іх вылучаецца капэла (капліца) Святога Станіслава Косткі з купалам.
Двор Старой друкарні
Двор Старой друкарні размяшчаецца за дваром абсерваторыі. У заходняй частцы двара была аптэка, ва ўсходняй — друкарня езуіцкай акадэміі, заснаваная ў 1586 годзе.
Тут былі надрукаваны «Катэхізіс» (1595), першая кніга на літоўскай мове, выдадзеная ў Літве, і «Пасціла» (1599) М. Даўкшы, «Трохмоўны слоўнік» і зборнік пропаведзяў «Пункты запаведзяў» (абедзве 1629) К. Шырвідаса. Нягледзячы на рэлігійны змест гэтых выданняў, яны сыгралі вялікую ролю ў гісторыі літоўскай мовы, літаратуры і асветніцтва.
У 1970 годзе на вуліцы Б. Сруогас, як яна тады звалася (цяпер вуліца Швянта Ёна) на месцы дома, разбуранага падчас вайны ў 1944 годзе, было пабудавана трохпавярховае сховішча бібліятэкі Віленскага ўніверсітэта (па праекце архітэктараў Алдоны Швабаўскенэ і А. Брусокаса). У фасад яе з вуліцы Швянта Ёна ў 1970 годзе была ўмуравана мемарыяльная дошка ў памяць 400-летняга юбілею бібліятэкі (мастак Рымтаўтас Гібавічус) з датамі юбілею 1570—1970 гадоў. Той, здавалася б, парадаксальны факт, што бібліятэка апыняецца на дзевяць гадоў старэй за сам ўніверсітэт, тлумачыцца тым, што яна была заснавана пры адкрытай у 1570 годзе езуіцкай калегіі, якая ў 1579 годзе была ператворана ў акадэмію і ўніверсітэт.
У двары размяшчаюцца службовыя памяшканні бібліятэкі і аддзел рэстаўрацыі.
У 1805 годзе друкарня была перададзена Юзэфу Завадскаму, друкару і выдаўцу, які атабарыўся ў Вільні ў 1803 годзе. Завадскі займаўся выданнем і продажам, у прыватнасці, падручнікаў і кніг па розных галінах навукі. У 1816 годзе ён тут жа адкрыў кнігарню. У 1828 годзе Завадскі страціў тытул універсітэцкага друкара і быў вымушаны пакінуць універсітэцкія памяшканні.
У 1999 годзе на сцяне старой універсітэцкай друкарні з боку вуліцы Швянта Ёна была змешчана мемарыяльная табліца ў памяць выдаўца Юзэфа Завадскага, які ў чэрвені 1822 года выдаў першы зборнік знакамітага пазней беларуска-польскага паэта Адама Міцкевіча («Балады і рамансы»). Гэтым зборнікам, якія з’явіўся маніфестам польскага рамантызму, пачалася новая рамантычная эпоха ў польскай літаратуры.
Двор бурсы
Двор бурсы ўтвараюць будынкі XVI—XVIII стагоддзяў, якія неаднаразова перабудоўваліся, у якіх пасля працяглага рамонту з лютага 2005 года размяшчаецца філасофскі факультэт Віленскага ўніверсітэта.
Уваход з плошчы С. Даўкантаса, на якую выходзіць галоўным фасадам палац Прэзідэнтуры і палац дэ Рэўсаў з класіцысцкім порцікам Марціна Кнакфуса (у XIX стагоддзі Палацавая плошча, затым плошча Мураўёва, у міжваенныя гады плошча Напалеона, пасля Другой сусветнай вайны плошча Кутузава).
Царква ў гонар Казанскага абраза Маці Божай (Нягневічы)
Царква ў гонар Казанскага абраза Маці Божай — праваслаўны храм у в. Нягневічы Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці.
Гісторыя
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1795 г. з цэглы як касцёл, які ў 1861 г. пераасвячоны ў праваслаўную царкву. Побач пастаўлена мураваная двух’ярусная чатырохгранная званіца.
Архітэктура
Помнік архітэктуры класіцызму. Вырашана кампактным прамавугольным аб’ёмам з трохграннай апсідай, над якой двухсхільны дах пераходзіць у вальмавы і выходзіць на галоўны фасад вузкім трохвугольным. У яго тымпане арачнае акно-біфорыум дэкарыравана сандрыкам на дэнтыкулах. Сцены расчлянёны высока ўзнятымі арачнымі аконнымі праёмамі, крапаваны пілястрамі ў прасценках.
Інтэр’ер
Малітоўную залу 2 рады 4 прафіляваных слупоў і перакінутыя праз іх аркады падзяляюць на 3 нефы. Пры ўваходзе абмежаваны прытвор, над якім на 4 слупах размешчаны хоры. Абраз другой палавіны 18 ст. «Святое сямейства».
Беларус (трактар)
«Белару́сь», «Белару́с» — назва чатырохколавых трактараў, якія вырабляюцца на Мінскім трактарным заводзе (МТЗ) з 1950 года.
Найбольш папулярныя наступныя мадэлі: МТЗ-50 (вытворчасць з 1961 года), МТЗ-80 (вытворчасць з 1974 года) і МТЗ-1221 (вытворчасць з 1986 года).
З атрыманнем Беларусі незалежнасці марка была перайменаваная ў «Беларус».
Косью
Ко́сью (Ко́сью ) — рака ў Еўрапейскай частцы Расіі, у Рэспубліцы Комі, левы прыток ракі Уса (басейн Пячоры).
Даўжыня ракі 259 км. Плошча вадазбору 14 800 км². Сярэдні расход вады за 45 км ад вусця складае 120 м³/с. Аб’ём сцёку — 3,787 км³/год. Выток ракі знаходзіцца на схілах Прыпалярнага Урала. Упадае ў Пячору за 206 км ад яе вусця. У верхнім цячэнні рака мае горны характар, са скалістымі берагамі, парогамі, перакатамі і шырынёй рэчышча ад 10 да 100 м. На раўнінным участку рэчышча пашыраецца да 100—150 м, берагі паніжаюцца. У ніжнім цячэнні шырыня Косью дасягае 250—500 м. Жыўленне ракі снегавое і дажджавое. Замярзае ў канцы кастрычніка — пачатку лістапада, вызваляецца ад лёду ў маі.
Сярод прытокаў Косью: Манарага, Капкан-Вож, Нідысей, Індысей, Зыбкылан’ёль, Вангыр, Герткартаёль, Магарын’ёль, Лынчар’ёль, Юс’ёль, Лызаю, Лыаю, Кымбаж’ю, Кажым, Чорная, Вялікая Сар’юга, Малая Сар’юга, Вялікая Інта, Неча, Малая Інта і інш. У басейне ракі больш за 2000 невялікіх азёр. Рака суднаходная ў ніжнім цячэнні.
Камбрыг
Камбрыг — скарачэнне наймення пасады камандзіра брыгады, прынятае пасле 1917 года, а таксама персанальнае воінскае званне асоб вышэйшага каманднага складу РСЧА у перыяд з 22 верасня 1935 па 7 мая 1940 года, адпаведнае званню брыгадзіра або брыгаднага генерала ў узброеных сілах іншых краін. Наступнае воінскае званне — камдзіў.
У сучасных узброеных сілах Беларусі камандзір брыгады звычайна мае званне палкоўнік.
Гісторыя
Перадумовай да стварэння персанальнага воінскага звання «камбрыг» з’яўляецца правядзенне ваеннай рэформы 1924 года, у выніку якой паводле загаду РВС № 807 ад  года ўвесь камандзірскі склад быў падзелены на 14 службовых катэгорый і 10-й катэгорыі (К-10) з групы вышэйшага каманднага складу адпавядала тыповая камандна-страявая пасада «памочнік камандзіра дывізіі або камандзір асобнай брыгады», які ў якасці знака службовага становішча меў у пятліцы адзін ромб. Камандзір брыгады ў РСЧА з’яўляўся прамежкавай прыступкай паміж палкоўнікам і генерал-маёрам. Звязана гэта было з тым, што ў дзеючай арміі стала досыць распаўсюджана тактычнае злучэнне больш палка і менш дывізіі — брыгада. Такім чынам, званне «камбрыг» (роўна як і «камдзіў», «камкор», і «камандарм») існавала, але ўжывалася чыста ў службовым аспекце.
года пастановай ЦВК і СНК СССР «АБ увядзенні персанальных воінскіх званняў начальніцкага саставу Рабоча-Сялянскай Чырвонай Арміі і аб заснаванні палажэння аб праходжанні службы камандным і начальніцкім складам РСЧА», уведзена персанальнае званне «камбрыг».
Канчатковае замацаванне адбылося з прыняццем у 1937 годзе новага Статута ўнутранай службы РСЧА, у якім выразна адлюстравалася новае дзяленне ваеннаслужачых на групы ў адпаведнасці з іх службовым палажэннем. У прыватнасці, чатырнаццаты пункт Статута пералічваў персанальныя ваенныя званні, зацверджаныя пастановамі ад 22.09.1935 з дапаўненнямі ад 5.08.1937 (якое ўводзіла персанальныя званні малодшы лейтэнант і малодшы ваентэхнік — «для асобаў малодшага каманднага і начальніцкага складу, скончыўшых спецыяльныя кароткатэрміновыя курсы, а таксама для асобаў, якія прайшлі ваенную службу ў парадку раздзела X закону аб абавязковай ваеннай службе» а таксама малодшы палітрук — «для палітработнікаў з асоб малодшага каманднага складу і чырвонаармейцаў, не маючых адукацыі ў аб’ёме ваенна-палітычнага вучылішча».)
Знакі адрознення
З студзеня 1922 года ў РСЧА была ўведзена адзіная строга рэгламентаваная форма адзення. Знакі адрознення ваеннаслужачых сталі размяшчаць на спецыяльных клапанах з сукна, абрамленых пунсовым кантам, які нашываўся на сярэдзіне рукава шыняля і гімнасцёркі; колер поля клапана адпавядаў роду войскаў. У верхняй частцы клапана размяшчалася пяціканцовая зорка з сукна пунсовага колеру, ніжэй якой вертыкальна нашываўся знак службовага становішча — адзін ромб вышынёй 1,7 і шырынёй 0,8 сантыметры (см) (малая дыяганаль — два см, вялікая — тры) з медзі, пакрытай цёмна-чырвонай эмаллю ў каманднага складу.
Роўныя камандзіру брыгады званні начальніцкага складу былі захаваныя. Іх працягвалі прысвойваць аж да 1942 года. Апошнім  года было перакласіфіцыравана званне брыгваенюрыст. Як правіла, былыя носьбіты такіх званняў атрымлівалі званні палкоўніка адпаведнай службы, нешматлікія — генерал-маёра.
Сушэ
Сушэ (Souchez) — камуна ў дэпартаменце Па-дэ-Кале ў рэгіёне О-дэ-Франс на поўначы Францыі. Насельніцтва — 2522 чалавекі (2011).
Камуна знаходзіцца на адлегласці прыблізна за 175 км на поўнач ад Парыжа, за 36 км на паўднёвы захад ад Ліля, за 12 км на поўнач ад Араса.
Старакаталіцызм
Старакаталіцызм — група цэркваў, якія ўтварылася ў 1870-я гады, калі частка духавенства Рымска-каталіцкай царквы не прызнала рашэнняў Першага Ватыканскага сабора: дагматаў аб беспамылковасці Папы Рымскага і аб бязгрэшным зачацці Дзевы Марыі. Старакатолікі аспрэчваюць таксама дагмат пра сыходжанне Святога Духа не толькі ад Бацькі, але і ад Сына. Да старакатолікаў адносяць таксама Галандскую Янсенітскую Царкву, якая ўзыходзіць да 1704 года, калі галандскі каталіцкі архіепіскап Пётр Код быў зрынуты з кафедры за янсенізм, асуджаны раней як ерась.
Тэрмін быў упершыню скарыстаны ў 1853 годзе ў дачыненні да прыхільнікаў кафедры Утрэхтскага архіепіскапа, які абіраўся без санкцыі папскага пасаду з 1723 года. 24 верасня 1889 года была створана Утрэхцкая унія шляхам падпісання Утрэхтскай канвенцыі епіскапамі Галандыі, Швейцарыі і Германіі.
Старакаталіцызм не з’яўляецца адзінай дэнамінацыяй, а ўяўляе сабой шэраг Цэркваў, якія сваю эклезіяльнасць засноўваюць на прынцыпе апостальскай пераемнасці. Шэраг з іх аб’яднаны ва Утрэхтскую унію старакаталіцкіх Цэркваў. Старакатолікі Утрэхтскай уніі практыкуюць пасвячэнне жанчын у святы сан і блаславенне аднаполых шлюбаў.
Суполка ў Беларусі ўтварылася ў 2005 годзе, а ў святары быў высвечаны Дзмітрый Бондар. Ад 2013 года парафія ўваходзіць у юрысдыкцыю Старакаталіцкай царквы ў Польшчы.
Кулжанбай
Кулжанбай — сяло ва Улытаускім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Каскольскай сельскай акругі. Код КАТА — 356055400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 144 чалавекі (79 мужчын і 65 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 109 чалавек (68 мужчын і 41 жанчына).
Шараі (Валожынскі раён)
Шараі́ (, Шараи) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дорскага сельсавета.
Мінск (канцэртная зала)
«Мінск» — канцэртная зала ў Мінску, размешчаная на вул. Кастрычніцкай, 5, на беразе ракі Свіслач. Пабудавана ў 1987 годзе як Дом палітычнай асветы па праекце архітэктараў Л. Пагарэлава, Ю. Кустова, Л. Кустовай, А. Чадовіча. З 1991 года называўся грамадска-палітычным цэнтрам, цяпер Рэспубліканскі культурна-асветны цэнтр. У будынку таксама размяшчаюцца рэстаран «Родны кут», Галерэя нацыянальнага дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, юрыдычны факультэт БІП — Інстытут правазнаўства, гей-клуб «Бурлеск».
Архітэктура
Прамавугольны ў плане будынак з унутраным дворыкам, які галоўным фасадам арыентаваны да поймы ракі і вуліцы Ульянаўскай. Аб’ём будынка звыш 60 тыс. м³, плошча забудовы 3,6 тыс. м². У асіметрычнай кампазіцыі вылучаны галоўны ўваход з шырокай лесвіцай. Сцены будынка абліцаваны светлым даламітам. Унутры вялікая актавая зала на 1500 месцаў, вырашаная амфітэатрам з балконам, лекцыйная зала на 300 месцаў, 6 малых залаў на 80—120 месцаў, бібліятэка. Для апрацоўкі інтэр’ераў выкарыстаны мармур, граніт, фільзіт, 3-светлавое фае ўпрыгожваюць люстры (мастакі У. Стальмашонак, В. Даўгяла). Архітэктурна-мастацкае вырашэнне забудовы дапаўняюць элементы добраўпарадкавання: сквер партэрнага тыпу з лесвіцамі і падпорнымі сценкамі, пляцоўкамі для адпачынку.
Царква Святога Георгія (Чыкага)
Царква Святога Георгія (Царква Святога Юрыя, Saint George Belarusian Orthodox Church) — праваслаўны храм у горадзе Чыкага, штат Ілінойс, ЗША. Прыход знаходзіцца ў юрысдыкцыі канстанцінопальскага патрыярхата. Названа ў гонар святога Георгія.
Гісторыя
Пасля Другой сусветнай вайны значная група беларускіх імігрантаў вырашыла пасяліцца ў Чыкага ды іншых частках штата Ілінойс. Мясцовая прамысловасць прадставіла прыбыўшым магчымасць працаўладкавацца, што дазволіла забяспечыць існаванне сваіх сем’яў.
Нягледзячы на ​​тое, што адкрыць новую царкву было няпростай задачай, заснавальнікі атрымалі дапамогу ад святароў розных цэркваў. Біскуп Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы Васіль, архімандрыт Юліян Троцкі, айцец Макарэвіч і протапрэсвітар Мікалай Лапіцкі некалькі разоў наведвалі Чыкага. Усе святары належалі да розных праваслаўных юрысдыкцый, таму ўзнікала пытанне, да якой юрысдыкцыі павінна далучыцца Беларуская праваслаўная царква ў Чыкага.
Беларуская гістарычная традыцыя схіліла новых імігрантаў да Канстанцінопаля. Менавіта з гэтай часткі свету ў Беларусь прыйшло праваслаўе. Менавіта таму беларускія імігранты вырашылі арганізаваць сваю царкву ў межах Сусветнага патрыярхату пад эгідай Канстанцінопальскага экзарха ў Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы. На той момант кіраўніком Царквы ў Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы быў архіепіскап Міхаіл. З яго блаславення беларускія праваслаўныя большасцю галасоў сталі належаць да Усяленскага Патрыярхату Амерыкі. Беларускія цэрквы ўтварылі асобную епархію пад вяршэнствам Канстанцінопаля.
5 лістапада 1958 года група сяброў Беларускай-амерыканскай нацыянальнай рады пачала арганізоўваць праваслаўны прыход Святога Георгія.
25 кастрычніка 1964 года прайшоў парафіяльны сход на якім адбыўся перапіс царкоўнай маёмасці з ініцыятыўнай 12-асабовай групы на парафію.
Заснавальнікамі царквы былі Мікола Латушкін з жонкай Сафіяй і цесцем Янам Багдановічам.
Сярод заснавальнікаў парафіі, а таксама першым рэгентам яе хору, быў беларускі ваенны і грамадскі дзеяч Мікалай Дзямідаў.
Да прыходу належалі данскія казакі, якія мелі пры царкоўным будынку ўласную канцылярыю.
У 1990-я гады пры царкве дзейнічаў беларускі дзіцячы музычны калектыў «Лянок».