cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аляксандр Дзікі
Біяграфія
У лютым 1947 года савецкая ўлада пачала арышты СБП: у давер да пастаўскай групы ўвайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, які выдаваў сябе за антысаветчыка і падштурхоўваў да тэрарызму, акрамя таго канспірацыя арганізацыі была слабай. Аляксандр Дзікі быў арыштаваны ў ноч на 7 лютага 1947 г. разам з першай групай пастаўскіх падпольшчыкаў. Першыя тры дні ўтрымліваўся у турме ў Паставах, дзе яго катавалі і выбівалі прызнанні, а потым быў перавезены ў Мінск, дзе допыты доўжыліся чатыры месяцы. У чэрвені 1947 Аляксандр Дзікі атрымаў 10 гадоў лагераў і 5 гадоў пазбаўлення праў.
У жніўні 1947 г. пераведзены ў лагер «Краснае ўрочышча», які знаходзіўся на паўднёва-ўсходняй ускраіне Мінску, дзе вязні працавалі на будаўніцтве Мінскага аўтазаводу. У лагеры знаходзіўся ў адной брыгадзе з Львом Бялевічам, сябрам глыбоцкай групы Саюза беларускіх патрыётаў. Вясной 1948 г. абодва сябра, як і тысячы іншых, вывезеныя з Беларусі на поўнач Комі АССР. Там у аднім канцлагеры апынулася пяць сяброў СБП, а таксама шмат сябраў іншай патрыятычнай арганізацыі — слонімскай «Чайкі». У лагеры беларускія патрыёты падтрымлівалі адзін другога і трымаліся разам, аднак праз дрэннае харчаванне і цяжкую працу ў вугальнай шахце ў канцы 1951 г. Аляксандр Дзікі захварэў на сухоты і быў адпраўлены на лекаванне ў лагерны сангарадок. Пасля выздараўлення накіраваны на шахту «Заходняя».
Вызваліўся ў лістападзе 1954 г., але праз тое, што вярнуцца на радзіму не мог і быў абмежаваны ў правах, працаваў усё на той жа шахце «Заходняя» механікам, а потым начальнікам участка. Неаднаразова начальства яго, як палітвязня, прабавала звольніць з працы, але не знаходзіла замену здольнаму працаўніку. Жаніўся на Эміліі Дзікай, нарадзіліся дзеці.
Адразу пасля выхаду на пенсію разам з сям'ёй вярнуўся ў Беларусь і пасяліўся Полацку, дзе, як і ў іншых мясцінах Віцебшчыны, ўжо жылі былыя сябры Саюза беларускіх патрыётаў з тых хто перажыў канцлагеры і вярнуўся.
На пачатку ліпеня 1992 г. захварэў на невылечную хваробу, за месяц да смерці папрасіў, каб на яго будучым надмагіллі напісалі словы: «Хай сняцца сны аб Беларусі...». Памёр 19 ліпеня 1993 г. Пахаваны ў Полацку.
Гвіянскае нагор’е
Гвіянскае нагор’е або Гвіянскае пласкагор’е — гарыстае пласкагор’е, даўжынёй каля 1930 км і вышынёй 300—1000 м, якое знаходзіцца на поўначы Паўднёвай Амерыкі, паміж басейнамі рэк Арынока і Амазонка, і берагавой Гвіянскай нізінай. Тэрыторыя пласкагор’я падзелена паміж Венесуэлай, Гаянай, Сурынамам, Французскай Гвіянай і Бразіліяй. Горы Пакарайма, найвышэйшая вяршыня — гара Рарайма (вышыня 2810 м) на мяжы Венесуэлы, Бразіліі і Гаяны, фармуюць вышэйшую частку пласкагор’я.
Геалагічна Гвіянское нагор’е — шчыт, складзены з дакембрыйскіх парод, падобных з Бразільскім нагор’ем. Яно складаецца з шырокіх плато старажытных крышталічных скал, пакрытых геалагічна нядаўнім пясчанікам і пластом лавы. Плато паднімаюцца адно за адным у выглядзе каласальных лесвіц з прыступкамі, якія дасягаюць сотняў метраў. Шматлікія рэкі (напр.рака Карантэйн), якія сілкуюцца вялікай колькасцю ападкаў, пачынаюцца ў пласкагор’і і сцякаюць з яго краёў, ствараючы глыбокія каньёны і вадаспады. 979-метровы вадаспад Анхель у Венесуэле — найвышэйшы вадаспад у свеце.
NGC 4881
NGC 4881 — галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Валасы Веранікі. Бачная зорная велічыня: 13,5. Бачны размер: 1,0' × 1,0'. Прамое ўзыходжанне: 12 гадз. 59 мін. 57,9 сек. Схіленне: +28°15'00".
Сямён Барысавіч Шапіра
Сямё́н Бары́савіч Шапі́ра (нар. г., в. Рачэнь Любанскага раёна Мінскай вобласці) — беларускі эканаміст, дзяржаўны дзеяч. Доктар эканамічных навук, прафесар. Сын Барыса Міронавіча Шапіры.
Біяграфія
Старшыня Гродзенскага аблвыканкама з мая 2010 па лістапад 2013, пасля — старшыня Мінскага аблвыканкама.
У маі 2017 года быў абраны старшынёй Беларускай федэрацыі хакея. 24 мая ў сувязі з пераходам на іншую працу вызвалены ад пасады старшыні Мінскага абласнога выканаўчага камітэта.
Пасля няўдалага выступлення зборнай Беларусі па хакеі на чэмпіянаце свету 2018 г. у Даніі, дзе яна выбыла з элітнага дывізіёну, Сямён Шапіра 28 чэрвеня 2018 г. падаў у адстаўку з пасады старшыні ФХРБ. Ён заявіў, што хакеем павінен кіраваць чалавек з гэтай сферы. За час кіравання беларускім хакеем, элітны дывізіён пакінула не толькі нацыянальная каманда, але і маладзёжная. У свой час юніёрская зборная ўпершыню за доўгі час выйшла ў чвэрцьфінал чэмпіянату.
Сям'я
Жанаты, мае дачку і сына.
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па праблемах кіравання і рэфармавання АПК Беларусі ва ўмовах рыначнай эканомікі.
Ян Міхал Струцінскі
Ян Міхал Струцінскі (? — пачатак 1746) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Струцінскіх герба «Сас». Нарадзіўся ў сям’і Мікалая Струцінскага, чашніка вількамірскага, і Марыяны з Панкевічаў.
Магчыма, у маладосці служыў у войску. Самавольна тытулаваўся чашнікам вількамірскім (1697—1701). Стольнік вількамірскі ў 1701—1713, стараста сяйвейскі і віжанскі ў 1709—1740, шакінаўскі ў 1713—1732, вількамірскі ў 1713—1730, паручнік каралеўскай пяцігорскай харугвы войска ВКЛ з 1709, харужы, палкоўнік, кашталян інфлянцкі ў 1737—1744. Пасол на соймы 1701—1702, 1703, 1724, 1733, дэпутат Варшаўскай вальнай рады 1710.
У 1699 сакратар пасольства ў Турцыю. Быў прыхільнікам караля Аўгуста ІІ, далучыўся да Сандамірскай канфедэрацыі. Удзельнічаў у забяспячэнні расійскіх войск на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага. У 1719 пасол у Крым і Турцыю. У 1733 падтрымаў абранне на трон Станіслава Ляшчынскага, пасля перайшоў на бок Аўгуста ІІІ.
Маёнткі: Салокі, Люшнева, Снегі (Браслаўскі павет), Анталепты (Вількамірскі павет), Шэмберг (Курляндыя). Дамогся для Салокаў, Анталептаў і Шэмберга прывілеяў на таргі і кірмашы (1713).
Станіслаў Глякоўскі
Станіслаў Глякоўскі (псеўд.: Stasiuk z-nad Niemna; Stasila;, м. Поразава Ваўкавыскага пав. Гродзенскай губерні, цяпер Свіслацкі раён Гродзенскай вобласці — 1941) — беларускі рэлігійна-грамадскі дзеяч, каталіцкі святар, выдавец.
Ян Міхал Струцінскі
Біяграфія
Удзельнічаў у заснаванні Анталептаўскага кляштара кармелітаў босых.
Станіслаў Глякоўскі
Біяграфія
У 1913 годзе скончыў гарадское вучылішча ў Ваўкавыску. У 1914 паступіў у Віленскую духоўную семінарыю, якую скончыў у 1921 г. Пасвечаны ў святары 29.5.1921 у Вільні. У 1923 г. паступіў у Грыгарыянскі ўніверсітэт у Рыме, дзе атрымаў навуковую ступень доктара тэалагічных навук. У 1927 г. вярнуўся на радзіму, працаваў вікарыем у вёсцы Тжцяннэ Кнышынскага дэканату, у Ваўкавыску і пробашчам у Трычоўцы Беластоцкага дэканату.
З 1929 г. ксёндз Глякоўскі жыў і працаваў у Вільні, прыпісаны да парафіяльнага касцёла Святога Яна. Ён быў прызначаны настаўнікам Закону Божага (прэфектам) у сярэдніх школах горада, у т.л. ў Віленскай беларускай гімназіі (1933-39). У віленскім касцёле Святога Мікалая ён часта адпраўляў набажэнствы для беларусаў і велікодныя рэкалекцыі для вучнёўскай моладзі, апекаваўся скаўтынгам у беларускай гімназіі, працаваў у камісіі дапамогі беларускай студэнцкай моладзі, выступаў з дакладамі ў Беларускім студэнцкім саюзе. Член Беларускага навуковага таварыства і Беларускага каталіцкага выдавецтва ў Вільні. Удзельнічаў у стварэнні восенню 1936 г. беларускай секцыі Каталіцкай Акцыі. Але, нягледзячы на благаслаўленне архібіскупа Рамуальда Ялбжыкоўскага, улады не дазволілі ажыццявіцца гэтай задуме.
Ян Міхал Струцінскі
Біяграфія
Пахаваны 3 сакавіка 1746 года.
Сям’я
У шлюбе з Брыгідай з Бергаў, дачкой кашталяна інфлянцкага Уладзіслава Францішка Берга, меў сына Юзафа і дачку Іаану.
Путнікі (Шклоўскі раён)
Пу́тнікі (, Путники) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзецкага сельсавета.
Станіслаў Глякоўскі
Біяграфія
Значную ўвагу надаваў выдавецкай дзейнасці. У снежні 1933 г. уваходзіў у склад кіраўніцтва Беларускага каталіцкага выдавецтва ў Вільні, дзе стала працаваў да вясны 1939 г., арганізуючы выпуск рэлігійнай літаратуры. Акрамя таго, у 1934-35 г., сумесна з Язэпам Найдзюком, выдаў на свой кошт тры зборнікі Міхася Машары («На сонечны бераг», «Смерць Кастуся Каліноўскага» і «Напрадвесні»), «Казку аб рыбаку і рыбцы» Вінцука Адважнага (ксяндза Язэпа Германовіча) і іншыя творы. Арганізаваў і фінансаваў выпуск часопіса для дзяцей «Пралескі». Публікаваўся ў газеце «Беларуская крыніца», часопісе «25 сакавіка» і інш.
Жасцянка (прыпыначны пункт)
Жасця́нка (, Жестянка)  — прыпыначны пункт Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Жасцянка; на лініі Орша-Цэнтральная — Лепель, паміж станцыяй Чашнікі і станцыяй Заслонава.
Станіслаў Глякоўскі
Біяграфія
Падчас нямецкай акупацыі ў Мінску святар у касцёле святых Сымона і Алены. Займаўся рамонтам касцёлаў, арганізаваў беларускае каталіцкае душпастырства; пачаў выдаваць беларускамоўную каталіцкую літаратуру. Арыштаваны паліцыяй 15.12.1941 падчас канферэнцыі беларускіх школьных інспектараў у Мінску. Дакладная дата, месца і акалічнасці смерці застаюцца невядомымі.
Путнікі (Шклоўскі раён)
Гісторыя
Згадваецца ў 1643 як вёска ў Басейскім войтаўстве Шклоўскай воласці ў Аршанскім павеце ВКЛ.
Алена Мацук
Алена Мацук (1925) — дзяячка беларускага нацыянальнага супраціву, сябра пастаўскай групы беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП).
Біяграфія
Нарадзілася ў 1925 г. у сялянскай сям’і ў в. Казяны Дзісенскага павета (Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка). Вучылася ў Пастаўскім педагагічным вучылішчы. У 1946 г. далучылася да нелегальнай беларускай арганізацыі «За Беларусь», якая пазней улілася да Саюза беларускіх патрыётаў. Належала да пастаўскай групы арганізацыі. Пасля сканчэння навучання працавала настаўніцай пачатковай школы в. Заброддзе Пастаўскага раёна.
У лютым 1947 года савецкая ўлада пачала арышты сябраў арганізацыі: у давер да пастаўскай групы ўвайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, выдаўшы сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі, і падштурхоўваў да тэрарызму. Алена Мацук была арыштавана 6 сакавіка 1947 г., асуджана ваенным трыбуналам войск МУС 20 ліпеня 1947 г. за «антысавецкую дзейнасць» і як «удзельніца нацыяналістычнай арганізацыі» да 8 гадоў канцлагераў. Пасля знаходжання ў дудзінскай перасылачнай турме трапіла ў нарыльскі лагер, дзе працавала ў карпусах медна-нікелевага камбінату ў лабараторыі кантрольна-вымяральных прыладаў.
Далейшы лёс невядомы.
Рэабілітавана Вярхоўным Судом Беларусі 29 лістапада 1991 г.
Беларуская АЭС
Беларуская атамная электрастанцыя — атамная электрастанцыя, размешчаная ў трыкутніку паміж аграгарадкамі Варняны, Гервяты і Міхалішкі пад горадам Астравец непадалёк ад мяжы з Літвой. АЭС будзе мець два рэактары агульнай магутнасцю 2300 МВт. У 2021 годзе прайшоў запуск першага энергаблока БелАЭС. Пасля пуску ў эксплуатацыю другога энергаблока Беларусь павінна ператварыцца ў нета-экспарцёра электраэнергіі. Увод БелАЭС дазволіць зэканоміць каля 5 млрд куб.м прыроднага газу, адпаведна, знізіць долю выкаплёвага паліва ў вытворчасці электраэнергіі з 95 % да 60 %. Акрамя таго, БелАЭС дапаможа скараціць выкіды парніковых газаў да 2030 года на 35 %.
Гісторыя
З-за абгрунтаванай постчарнобыльскай радыефобіі насельніцтва Беларусі праекты будаўніцтва былі замарожаныя, кіраўніцтва дзяржавы абвясціла фактычны мараторый на ўзвядзенне АЭС. Грамадзянам было абяцана правядзенне рэферэндуму па гэтым дэлікатным пытанні. Яшчэ ў 2003 кіраўніцтва Беларусі лічыла, што адсутнічае дастатковая матывацыя для прыняцця рашэння аб будаўніцтве АЭС. Аднак імклівае развіццё негатыўных тэндэнцый на сусветным рынку энерганосьбітаў вымусіла беларускі ўрад прыняць безальтэрнатыўнае рашэнне будаваць Беларускую АЭС.
Канчатковае палітычнае рашэнне аб будаўніцтве было прынята 15 студзеня 2008 года на пасяджэнні Савета Бяспекі Рэспублікі Беларусь. 31 студзеня 2008 года Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь Аляксандр Лукашэнка падпісаў Пастанову Савета Бяспекі Рэспублікі Беларусь, паводле якой планавалася пабудаваць у Рэспубліцы Беларусь атамную электрастанцыю сумарнай электрычнай магутнасцю 2000 МВт з уводам у эксплуатацыю першага энергетычнага блока ў 2016 годзе, другога — у 2018 годзе.
Аляксандр Лукашэнка, у пасланні народу і парламенту ў 2019 годзе сказаў, што АЭС каштуе беларусам танней, чым планавалася. Паводле яго слоў, кошт сапраўды знізіўся з 10 млрд долараў ЗША да 7 млрд за кошт дзеянняў беларускага боку па жорсткім кантролі пры будаўніцтве. Станам на 1 сакавіка 2021 года з 10 млрд долараў, прадугледжаных на будаўніцтва БелАЭС, выкарыстана сродкаў крэдыту на суму 4,7 млрд долараў. Агульная арыенціровачны кошт будаўніцтва складзе каля 6 млрд долараў.
У 2019 годзе энергаблок не запусцілі. У сувязі з чым беларускі бок прапанаваў перанесці на больш позні час пачатак выплат па крэдыце на суму каля 10 млрд долараў ЗША, падоўжыць тэрмін прадастаўлення крэдыту, а таксама знізіць працэнтную стаўку. Сваю просьбу Беларусь абгрунтавала «жаданнем прывесці ўмовы па крэдыце на АЭС з кантрактамі, якія існуюць у Расатама ў іншых краінах».
Графік пуску першага энергаблока Беларускай АЭС стартаваў 7 жніўня 2020 года, калі ў корпус рэактара была загружана першая цеплавыдзяляльная зборка са свежым ядзерным палівам. 3 лістапада першы энергаблок Беларускай АЭС уключаны ў аб’яднаную энергасістэму краіны.
7 лістапада 2020 года Аляксандр Лукашэнка даў дазвол на ўздым электрычнай магутнасці энергаблока да 400 МВт. На наступны дзень, 8 лістапада, першы энергаблок перастаў выпрацоўваць магутнасць, а турбіна была спынена з-за сапсаваных трансфарматараў напружання.
12 студзеня 2021 года першы энергаблок вывелі на 100 % магутнасці.
У маі на Беларускай АЭС паспяхова завершаны этап комплексных выпрабаванняў першага энергаблока, што з’яўляецца завяршальным этапам доследна-прамысловай эксплуатацыі для пацверджання працаздольнасці асноўнага абсталявання па праектных параметрах пры нармальнай эксплуатацыі. Паспяховае завяршэнне дадзенага этапу стала сведчаннем пра гатоўнасць энергаблока № 1 да прамысловай (камерцыйнай) эксплуатацыі.
10 чэрвеня 2021 года першы энергаблок БелАЭС быў уведзены ў прамысловую эксплуатацыю. Штодзённы аб’ём вытворчасці электраэнергіі першым энергаблокам БелАЭС складае каля 27-27,5 млн кВт.гадз
На энергаблоку № 2 БелАЭС у сакавіку 2021 года завершана зборка рэактара для этапу халодна-гарачай абкаткі. Працэс зборкі ўключаў ўстаноўку ўнутрыкорпусных элементаў, загрузку ў рэактар ​​імітатараў цеплавыдзяляльных зборак, устаноўку блока ахоўных труб і верхняга блока — вечка рэактара. Неўзабаве спецыялісты пачнуць запаўненне першага контуру рэактарнай устаноўкі энергаблока хімічна абяссоленай вадой і пасля атрымання адпаведных дазволаў пачнуць асноўныя выпрабаванні, папярэднія для гарачай абкатцы рэактарнай устаноўкі энергаблока № 2 БелАЭС. У гэтым годзе запланавана правесці загрузку ядзернага паліва ў энергаблок № 2 і такім чынам адбудзецца яго фізічны пуск.
Да канца года плануецца загрузіць свежае ядзернае паліва ў актыўную зону рэактарнага блока другога энергаблока БелАЭС. Паліва было пастаўлена ў красавіку, яно прайшло ўязны кантроль. А падключэнне да электрасеткі і ўвод у эксплуатацыю другога энергаблока плануецца ў 2022 годзе.
27 снежня 2021 года на Беларускай атамнай электрастанцыі завершаны работы па загрузцы ядзернага паліва ў актыўную зону рэактара другога энергаблока. У рэактар загружаны 163 цеплавыдзяляльныя зборкі са свежым ядзерным палівам.
Меры па інтэграцыі АЭС у энергетычную сістэму краіны
Пабудавана каля 1600 км высакавольтных электрасетак, мадэрнізаваны чатыры сістэмаўтваральныя электрападстанцыі, уведзена ў эксплуатацыю высокатэхналагічная падстанцыя 330 кВ «Паставы».
На 20 аб’ектах энергетыкі ўведзены ў эксплуатацыю сучасныя электрычныя катлы агульнай магутнасцю 916 МВт.
Прычыны будаўніцтва
Дыспрапорцыі энергабалансу Беларусі (доля прыроднага газу 80 %). — Залежнасць ад аднаго пастаўшчыка. — Кан’юнктура на сусветных рынках вуглевадародаў. — «Газавыя войны» з Расіяй. — Энергетычная бяспека (Канцэпцыя энергетычнай бяспекі і павышэння энергетычнай незалежнасці Рэспублікі Беларусь, зацверджаная Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 25 жніўня 2005 № 399). — Курс на эканомію і ашчаджальнасць (Дырэктыва Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 14 чэрвеня 2007 № 3). — Мясцовыя віды паліва, альтэрнатыўная энергетыка, неарганічнае паліва. — Кан’юнктура на сусветным атамным рынку. — Напрацоўкі беларускай навукі ў галіне энергетыкі і ядзернай фізікі.
Перавагі АЭС. — Недахопы АЭС ( Справаздача «Аб магчымым уздзеянні на навакольнае асяроддзе Беларускай АЭС» ).
Прагнозы ўплыву АЭС на агульную сітуацыю ў энергетычнай сферы ў Беларусі:
Развіццё атамнай энергетыкі названа важнейшым фактарам забеспячэння энергетычнай бяспекі краіны разам з мадэрнізацыяй дзеючай энергасістэмы, выкарыстаннем аднаўляемых крыніц энергіі, скарачэннем энергаёмістасці ВУП і дыверсіфікацыяй крыніц паступлення вуглевадароднай сыравіны. Згодна з бягучым прагнозам Міністэрства энергетыкі, да канца 2025 года спажыванне электраэнергіі ў Беларусі вырасце і складзе каля 44 млрд кВт/г, а да 2030 года дасягне 47 млрд кВт/г.
Планы будаўніцтва
Міністэрствам энергетыкі Рэспублікі Беларусь сумесна з Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі ў 2006 падрыхтаваны План падрыхтоўчых работ з агульным аб’ёмам фінансавання 15,8 млрд руб. Праведзены папярэднія даследаванні па праекту АЭС, выбару пляцоўкі яе магчымага размяшчэння, стварэнню нарматыўнай базы бяспечнага выкарыстання ядзернай энергіі.
Графік выканання работ
Увод у эксплуатацыю планаваўся ў 2015. Пад канец 2007 з’явіліся прагнозы сканчэння будаўніцтва АЭС не ў 2015, а ў 2020 (рацыянальную карэкцыю, верагодна, зрабіў Урад Рэспублікі Беларусь).
У 15 студзеня 2008 Міністэрства энергетыкі ўдакладніла пэўныя этапы графіку работ: пуск першага блока запланаваны на 2018, другога — на 1-2 гады пазней, выхад станцыі на поўную магутнасць да 2020.
Магчымыя падрадчыкі
На нарадзе ў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па пытаннях правядзення падрыхтоўчых работ па будаўніцтву АЭС 11 кастрычніка 2007 была аб’яўлена, што Беларусь разглядае тры групы замежных кампаній у якасці патэнцыйных удзельнікаў будаўніцтва АЭС: амерыкана-японскую, французска-германскую і расійскую. Не выключаецца магчымасць удзелу Украіны ў гэтым праекце. Магчыма таксама аб’яднанне тэхнічных і праграмных распрацовак адразу некалькіх з гэтых кампаній.
Выказана меркаванне, што ў якасці генеральнага праектавальніка будучай АЭС мусіць выступаць беларуская арганізацыя. 15 лістапада 2007 ім стала Праектнае навукова-даследчае рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «БелНДПІЭнергапрам» (РУП «БелНДПІЭнергапрам»).
У складзе Міністэрства энергетыкі ствараецца дырэкцыя будаўніцтва атамнай электрастанцыі для выканання функцый заказчыка па выкананню комплексу падрыхтоўчых работ па будаўніцтву АЭС.
Галоўным староннім (міжнародным) экспертам па маніторынгу будаўніцтва АЭС вызначаны Кіеўскі навукова-даследчы праектны інстытут «Энергапраект». Гэтая арганізацыя праектавала Ігналінскую АЭС, выступала генеральным праектыроўшчыкам Ровенскай АЭС, АЭС у Венгрыі і інш.
15 лістапада 2007 было абвешчана, што Беларусь пры выбары партнёра для будаўніцтва схіляецца да расійскіх вытворцаў. У якасці патэнцыйных пастаўшчыкоў абсталявання названыя «Вестынгхаус-Ташыба» (ЗША-Японія), «Арэва» (Францыя-ФРГ), «Атамбудэкспарт» (Расія).
9 студзеня 2008 Урадам Рэспублікі Беларусь створана дзяржаўная ўстанова «Дырэкцыя будаўніцтва атамнай электрастанцыі», падпарадкаванае Міністэрству энергетыкі. Выконваючым абавязкі дырэктара ўстановы прызначаны Міхаіл Філімонаў, кіраўнік ААТ «Белэнергабуд».
29 красавіка 2010 Міністэрства энергетыкі паведаміла, што Беларуская АЭС будзе будавацца па праекце «АЭС-2006», па якім пабудаваная Ленінградская АЭС і планіруецца ўзвядзенне станцый у Калініградзе і Варонежы. «АЭС-2006» — гэта тыпавы праект расійскай атамнай станцыі новага пакалення 3+ з палепшанымі тэхніка-эканамічнымі паказчыкамі. Рэалізоўваць праект пад ключ будзе «Росатом».
Выбар пляцоўкі
Першапачаткова пошук праводзіўся яшчэ ў СССР (гл. планы будаўніцтва АЭС пад Мінскам). У сучасны перыяд работы пачаліся ў другой палове 1990-х.
З улікам дыстанцыі магчымага размяшчэння АЭС ад населеных пунктаў, ахоўных экалагічных зон, міжнародных авіятрас, магістральных трубаправодаў была складзена «карта адхіленых тэрыторый», у якую трапіла каля 50 % тэрыторыі краіны, у т.л. амаль уся Мінская вобласць. На астатняй тэрыторыі былі вызначаны 54 патэнцыяльныя пункты (малая шчыльнасць насельніцтва і прывязка да вадаёмаў, здольных забяспечыць тэхнічнай вадой АЭС магутнасцю звыш 4 млн кВт). Былі адхіленыя Віцебская вобласць (вялікае люстра вады, але малы вадазбор) і басейн Прыпяці (неспрыяльныя геалагічныя ўмовы, высокі ўзровень грунтовых вод). З 54 пунктаў выбралі шэсць, а з іх пад канец 1990-х — тры. .
На 2007, былі папярэдне вызначаны дзве найбольш прыдатныя для будаўніцтва АЭС пляцоўкі (плошчай каля 10 км²): асноўная — Краснапалянская (Быхаўскі пункт) і рэзервная — Кукшынаўская (Шклоўска-Горацкі пункт) і атрыманы неабходны аб’ём інфармацыі для распрацоўкі «Абгрунтавання выбару пункта размяшчэння АЭС» і «Хадайніцтва аб папярэднім узгадненні месца размяшчэння АЭС» (дэкларацыя аб намерах). Ад Дубровенскага пункта адмовіліся. Разглядаўся і варыянт будаўніцтва ў Гродзенскай вобласці на мяжы з Літвой. Па словах намесніка старшыні Прэзідыума НАН У.Цімашпольскага, пры выбары пляцоўкі Беларусь «разглядае і палітычную падаплёку, але галоўнае — гэта бяспека АЭС».
Канчатковы выбар пляцоўкі для будаўніцтва быў зроблены ў 2008. У снежні было канчаткова прынята рашэнне, што атамная электрастанцыя ў Беларусі будзе збудавана між мястэчкамі Міхалішкі і Варняны ў Астравецкім раёне (Гродзенская вобласць). Астравецкай пляцоўцы аддалі перавагу перад альтэрнатыўнымі варыянтамі Быхава і Чавусаў.
Навукова-тэхнічная аснова
Для рэалізацыі Плана падрыхтоўчых работ у 2006—2010 створана дзяржаўная навукова-тэхнічная праграма «Ядзерна-фізічныя тэхналогіі для народнай гаспадаркі Беларусі».
Падрыхтоўка персаналу
Падрыхтоўка спецыялістаў будзе весціся ў трох базавых універсітэтах: Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (факультэт энергетычнага будаўніцтва), Беларускім дзяржаўным універсітэце (фізічны факультэт), Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі.
Падпісана пагадненне з Расіяй, якое прадугледжвае магчымасць падрыхтоўкі беларускіх спецыялістаў у гэтай краіне.
Магчыма будуць запрашацца спецыялісты, якія працуюць у галіне ядзернай энергетыкі ў Расіі, Украіне, Літве.
Місіі МАГАТЭ
З 2010 года ў Беларусі рэгулярна праходзяць місіі МАГАТЭ, падчас якіх групы экспертаў, узначаленыя супрацоўнікамі МАГАТЭ, параўноўваюць існуючую на аб’ектах рабочую практыку з нормамі МАГАТЭ. На падставе праведзенай ацэнкі распрацоўваецца справаздача, якая змяшчае апісанне станоўчай практыкі эксплуатацыі (прызнанай такім чынам на міжнародным узроўні), а таксама прапановы і рэкамендацыі.
EPREV у Беларусі — пачатак 4 кастрычніка 2010
Місія EduTA ў Беларусі — пачатак 30 мая 2011
INIR 1, 2 місіі ў Беларусі — пачатак 18 чэрвеня 2012
Місія SEED у Беларусі — пачатак 16 студзеня 2017
EPREV місія ў Беларусі — пачатак 8 кастрычніка 2018
Pre-OSART місія ў Беларусі — пачатак 5 жніўня 2019
INIR 3 місія ў Беларусі — пачатак 24 лютага 2020
IPPAS місія ў Беларусі — пачатак 27 чэрвеня 2021
ENSREG місія ў Беларусі — пачатак 31 жніўня 2021
Pre-OSART місія ў Беларусь – пачатак 25 кастрычніка 2021 года
Справаздачы аб выніках праверак на сайце МАГАТЭ
Ядзерныя матэрыялы
8 лістапада міністр энергетыкі Беларусі Віктар Каранкевіч і генеральны дырэктар дзяржкарпарацыі "Расатам" Аляксей Ліхачоў падпісалі міжурадавае пагадненне аб супрацоўніцтве ў галіне перавозкі ядзерных матэрыялаў. Пагадненне вызначае парадак перавозкі ядзерных матэрыялаў паміж краінамі.
Нарматыўная прававая і нарматыўна-тэхнічная база бяспечнага выкарыстання ядзернай энергіі
Дзяржаўнай навукова-тэхнічнай праграмай «Ядзерна-фізічныя тэхналогіі» прадугледжана распрацоўка і прыняцце 18 першачарговых нарматыўна-тэхнічных дакументаў, што датычацца бяспечнага выкарыстання ядзернай энергіі (падрабязней) і Закона «Аб выкарыстанні атамнай энергіі».
Закон павінен рэгламентаваць пытанні размяшчэння, праектавання, будаўніцтва, эксплуатацыі і вываду з эксплуатацыі ядзерных установак, транспартыравання, захоўвання, утылізацыі і выкарыстання ў мірных мэтах свежага і адпрацаванага ядзернага паліва, рэгуляваць забеспячэнне і кантроль за ядзернай, радыяцыйнай, тэхнічнай і пажарнай бяспекай ядзерных установак, экспарт і імпарт абсталявання, тэхналогій, ядзерных матэрыялаў і паслуг, падрыхтоўку спецыялістаў, дзяржаўны кантроль і іншыя пытанні ў галіне выкарыстання ядзернай энергіі.
Падрыхтоўка праекта Закона ўнесена ў План падрыхтоўкі законапраектаў на 2007, зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 10 студзеня 2007 № 11. Тэрмін падрыхтоўкі законапраекта — лістапад 2007. Мяркуецца, што законапраект будзе адразу ўнесены на разгляд у Палату прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (а не праз паўгода, як звычайна прынята ў практыцы беларускага парламента).
Для забеспячэння функцый дзяржаўнага рэгулявання і ліцэнзавання ў галіне бяспечнага выкарыстання ядзернай энергіі, іанізуючага выпраменьвання, бяспечнага абыходжання з радыеактыўнымі адходамі Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 12 лістапада 2007 № 565 створаны Дэпартамент па ядзернай і радыяцыйнай бяспецы Міністэрства па надзвычайных становішчах Рэспублікі Беларусь (Дзяржатамнагляд) і зацверджана палажэнне аб ім.
Нарматыўная прававая база будаўніцтва АЭС
Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «Аб некаторых мерах па будаўніцтву атамнай электрастанцыі» ад 12 лістапада 2007 № 565.
Пастаўкі ў Літву
З самага пачатку будаўніцтва суседняя Літва рэзка выказвалася супраць будаўніцтва станцыі і адмовілася ад пакупак энергіі АЭС. Аднак з запускам станцыі краіна не змагла адмовіцца ад беларускай электрычнасці з-за яе дэфіцыту ў Літве. Як заявіў 5 лютага 2021 года кіраўнік Мінэнерга прыбалтыйскай рэспублікі Дайнюс Крэйвіс, за апошнія 10 сутак праз літоўска-беларускую перамычку паступіла 154 млн кВт/г, з іх 50 % або 77 млн кВт/г — гэта электраэнергія, атрыманая на БелАЭС, а яшчэ 50 % — электрычнасць з Расіі. Чыноўнік распавёў на пасяджэнні Камітэта нацыянальнай бяспекі і абароны Сейма Літвы, што энергію Вільнюс па паперах купляе на латвійскай біржы. Аднак мяжу з Латвіяй электрычнасць не перасякае, а напрамую паступае з Беларусі. Ён адзначыў, што ўлады ўжо выдаткавалі 4 млн еўра за атрыманую электрычнасць з Беларусі, а за год заплацяць Мінску 120 мільёнаў еўра. Крэйвіс перакананы, што атрыманыя грошы беларускае кіраўніцтва выдаткуе на пабудову другога і трэцяга энергаблокаў, і атрымаецца, што Літва сама прафінансуе аб’ект.
Аргенцінскае Міжрэчча
Аргенцінскае Міжрэчча, або Аргенцінская Месапатамія (Mesopotamia argentina) — геаграфічны рэгіён у Аргенціне, які ўключае правінцыі Місьёнес, Карыентэс і Энтрэ-Рыас, частку Лаплацкай нізіны. Натуральнымі межамі Месапатаміі (гэта значыць «Міжрэчча») з'яўляюцца рэкі Парана, Уругвай, Ігуасу, Сан-Антоніа і Пепіры-Гуасу.
Вэлыкі Цэпцэвычы
Вэлыкі Цэпцэвычы (Великі Цепце́вичі) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Баяры Жалудоцкія
Бая́ры Жалудо́цкія (, Бояры Желудокские) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жалудоцкага сельсавета.
Лютэранская кірха (Полацк)
Гісторыя
У 1775 годзе ў Полацку і Магілёве ўзніклі лютэранскія абшчыны немцаў, у тым жа года была заснавана драўляная лютэранская кірха.
Баяры Жалудоцкія
Да 20 лістапада 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Жалудоцкага сельсавета, да 26 лютага 2013 года ў складзе Жалудоцкага пассавета.
Лютэранская кірха (Полацк)
Гісторыя
Дакладна вядома, што ў 1848 годзе ў Полацку існавала лютэранская кірха. Сучасная кірха была пабудавана дзесьці паміж 1905—1912 гг. на месцы старой драўлянай кірхі, пасля імператарскага ўказу ад 17 красавіка 1905 года аб верацярпімасці, што выклікала ў Полацку пераход праваслаўных у лютэранства, у выніку чаго ў Полацку ўзнік самастойны прыход (раней полацкія лютэране адносіліся да Віцебскага прыхода) і пачала будавацца новая кірха. Кірха без перапынку працавала да Кастрычніцкай рэвалюцыі. У адрозненні ад шматлікіх іншых беларускіх храмаў, разбураных камуністычнымі ўладамі, кірхе ў Полацку пашанцавала застацца, у 1948 годзе тут размясціўся Полацкі краязнаўчы музей, які працуе ў гэтым будынку да сённяшняга часу.
Архітэктура
Каменная кірха ў стыле неаготыкі. Да асноўнага прамавугольнага ў плане аб'ёму з 4-граннай апсідай з рызніцай з боку галоўнага фасаду прымыкае 2-ярусная чацверыковая вежа, завершаная высокім 4-схільным дахам. Галоўны ўваход на першым ярусе вежы выдзелены стрэльчатым парталам, над якім — круглы аконны праём. Абодва яруса вежы завершана ляпнымі накладнымі карнізамі з ажурным арнаментальным поясам.
Лысагірка
Лысагірка — тапонім ва Украіне.
🇺🇦
Вёскі:
Дален’я-дэль-Коліа
Даленья-дэль-Каліа (Dolegna del Collio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Гарыцыя.
Насельніцтва складае 417 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 36 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 34070. Тэлефонны код — 0481.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
The King of Rome
The King of Rome (Кароль Рыма) — спартыўны голуб, які выйграў гонку ў 1001 мілю (1611 кіламетраў) з Рыма ў Англію ў 1913 годзе. Яму прысвечана песня і кніга аўтарства Дэйва Сёдберы (Dave Sudbury); найбольш вядомы запіс песні была зроблены Джунам Тэйбарам (June Tabor) (акрамя таго, ён быў запісаны гуртам Half Man Half Biscuit .).
Голуб, самец блакітнай афарбоўкі, кальцо нумар NU1907DY168 , належыў і быў выведзены Чарлі Хадсанам (Charlie Hudson, які нарадзіўся ў пачатку 1870х, памёр 13 сакавіка 1958 ва ўзросце 84 гадоў ), які жыў на Брук-Стрыт 56 у Дэрбі (52.9265°N, -1.4855°W, Brook Street, цяпер разбураны), аб якім паведамляецца, што ён пачаў удзельнічаць у гонках галубоў з 1904 года. Ён быў казначэем і прэзідэнтам Derby Town Flying Club. Акрамя таго, ён пісаў заметкі, звязаныя з галубамі, у Derby Evening Telegraph. Калі птушка-пераможца гонкі памерла, ён аддаў яе цела ў Музей і мастацкую галерэю Дэрбі, дзе з яго было зроблена пудзіла з прысвоеным выставачнага нумарам DBYMU.1946/48. Хоць раней чучала выстаўлялася ў розных музеях, на 2011 год яно не выстаўляецца.
Асятно
Асятно́ (, Осетно) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
Карабатан
Карабатан — станцыя ў Атыраўскай вобласці Казахстана. Знаходзіцца ў падпарадкаванні гарадской адміністрацыі Атырау. Уваходзіць у склад Геолагскай сельскай акругі. Код КАТА — 231039300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцва станцыі складала 107 чалавек (54 мужчыны і 53 жанчыны). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у населеным пункце пражывалі 135 чалавек (67 мужчын і 68 жанчын).
Лысагірка (Чэмэравецкі раён)
Лысагірка (Лисогі́рка) — вёска ў Чэмэравецкім раёне Хмяльніцкай вобласці Украіны.
IC 745
IC 745 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор'і Дзева.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вэлыхіў
Вэлыхіў (Ве́лихів) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Панькоў
Панькоў — прозвішча, тапонім
NGC 4909
NGC 4909 — галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Цэнтаўра. Бачная зорная велічыня: 12,7. Размер: 1,9' × 1,7'. Прамое ўзыходжанне: 13 гадз. 2 мін. 1,7 сек. Схіленне: −42°46'18".
Віла Л’Амбраджыяна
Віла Л'Амбраджыяна (Villa medicea dell'Ambrogiana) - загарадны палац або віла, пабудаваная ў перыяд познягаадраджэння Фердынандам I Медычы; Знаходзіцца ў месцы зліцця рэк Пеза і Арно.
Была пабудавана ў 1587 годзе, як мяркуецца, па праектах, і пабудаваны над ўжо існуючай структурай. У XIX стагоддзі ператварыў вілу ў псіхіятрычную лякарню. У 1886 годзе ён быў ператвораны ў турму для жанчын і непаўналетніх, а пазней у турму за тых, хто прызнаны псіхічна хворым .Віла і землі ў XVII стагоддзі былі выкарыстаны для анатамічных даследаванняў праказы, а  і  - для стварэння карцін флоры і фаўны для Вялікага герцага.
Да лютага 2017 выкарыстоўвалася ў якасці ўстановы для лячэння псіхічных захворванняў. Часам у некаторых частках будынка праводзяцца экскурсіі.
Аляксандрас Гудайціс-Гузявічус
Аляксандрас Гуда́йціс-Гузя́вічус (Aleksandras Gudaitis-Guzevičius;,  — ) — літоўскі пісьменнік. Народны пісьменнік Літвы (1968). Заслужаны дзеяч мастастаў Літвы (1954). Член ВКП(б) з 1927 года.
Біяграфія
Аляксандрас Гудайціс нарадзіўся 25 мая года ў Маскве ў сям'і рабочага. У 1922 годзе ён скончыў сярэднюю школу і разам з сям'ёй пераехаў у Літву, дзе да 1925 года вучыўся ў гімназіі. У 1925—1931 гадах працаваў у камсамольскіх і прафсаюзных арганізацыях і ў рэдакцыі часопіса «Balsas» («Голас»). Друкаваўся з 1928 года. У кастрычніку 1931 года быў арыштаваны за падпольную працу і праседзеў у турме да лютага 1933 года. У 1938—1939 гадах вучыўся ва ўніверсітэце і працаваў у рэдакцыі ліберальнай газеты «Laikas» («Час»).
Жафарава
Жафа́рава (, Жефарово)  — прыпыначны пункт Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчаны за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Стары Двор; на лініі Крулеўшчызна — Лынтупы, паміж станцыяй Варапаева і прыпыначным пунктам Навасёлкі.
Аляксандрас Гудайціс-Гузявічус
Біяграфія
У 1938—1939 гадах быў вольным слухачом Каўнаскага і Вільнюскага ўніверсітэтаў. У 1956 годзе завочна скончыў 3 курсы Маскоўскага літаратурнага інстытута імя А. М. Горкага. У кастрычніку 1939 года быў арыштаваны і сасланы.
У чэрвені 1940 года пасля ўваходжання РСЧА ў Літву і падзення нацысцкага рэжыму А. Гудайціс быў прызначаны віцэ-міністрам унутраных спраў, затым да 1945 года быў наркамам унутраных спраў і наркамам дзяржаўнай бяспекі Літоўскай ССР. Генерал-маёр (1945). Член Бюро ЦК ВКП(б) Літвы (1940—1945).
У 1945—1947 гадах быў старшынёй Камітэта па справах культурна-асветных устаноў пры ЗМ Літоўскай ССР. У 1945—1950 гадах працаваў дырэктарам ДВМЛ Літоўскай ССР. Міністр культуры Літоўскай ССР (1953—1955). Член кіраўнітцва СП СССР з 1955 года. Дэпутат ВС СССР 1-га (1941—1946) і 4-га (1954—1958) скліканняў.
А. А. Гудайціс-Гузявічус памёр 18 красавіка 1969 года. Пахаваны ў Вільнюсе на Антакальніскіх могілках.
Творчасць
Першая кніга — зборнік нарысаў і апавяданняў «Сцяганосец» (Мінск, 1935). Гістарычныя раманы «Праўда каваля Ігнотаса» (т. І—2, 1948—49, Дзяржаўная прэмія Літвы 1951 года), «Браты» (т. 1—4, 1951—55), «Змова» (т. І—2, 1964—65, Дзяржаўная прэмія Літвы 1967 года) — аб рэвавалюцыйных падзеях 1918—20. Аўтар п'ес «Нябачная зброя» (1958), «Паядынак» (1961), кнігі навел «Цёмная ночанька» (1958), аўтабіяграфічнай аповесці «Чорная тарпеда» (1966).
Ян Вуйцік
Ян Ву́йцік (Jan Wójcik; 1913, Растоў-на-Доне — 2009) — польскі паэт і пісьменнік эміграцыі, званы «бардам Палесся»; журналіст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1913 годзе ў Растове (Расійская імперыя). У 1921 годзе сям’я пераехала ў Польшчу. Вучыўся ў пружанскай гімназіі імя Адама Міцкевіча, Артылерыйскай акадэміі афіцэраў рэзерву.
У 1939 годзе служыў на фронце афіцэрам артылерыі. Пасля капітуляцыі Варшавы трапіў у нямецкі палон і рэшту вайны правёў у лагеры для ваеннапалонных.
Пасля сканчэння вайны жыў у брытанскай акупацыйнай зоне. У 1949 годзе эміграваў у Порту-Алегры (Бразілія). Браў актыўны ўдзел у жыцці польскай эміграцыі, пісаў артыкулы ў мясцовую прэсу і польскі эміграцыйны часопіс «Kultura» ў Парыжы, вёў штотыднёвую радыёперадачу.
У 1961 годзе з сям’ёй эміграваў у ЗША, жыў у Нью-Брытэне (штат Канектыкут). Працаваў на вытворчасці, браў удзел у дзейнасці польскіх арганізацый (Haller Post Polish Army Veterans, Choir Polonia Paderewski, Solidarity International, Radio «Solidarnosc», Polish American Congress). Пісаў эсэ і артыкулы ў розныя польскія часопісы Польшчы і ЗША (вышэйпамянёная «Kultura», «Listy do Polakow», «Gwiazda Polarna»).
Па смерці Францішка Ляхоцкага перадаў яго кнігі польскаму аддзелу бібліятэкі ў Нью-Брытэне.
У 1996 годзе быў вылучаны на званне Чалавека года ад Польска-амерыканскага кангрэса Канектыкута.
Творчасць
Выдаў аўтабіяграфічную кнігу «Nad pięcioma rzekami» (Над пяццю рэкамі), якая складаецца з трох частак. У «Дон — рака першая» аўтар звяртаецца да дзіцячых гадоў. Другая частка — «Мухавец — рака другая» — апавядае пра жыццё ў міжваенную дваццацігодку.
Радыёрэпартажы Вуйціка былі выдадзены ва ўніверсітэце Цэнтральнага Канектыкута ў 1993 годзе пад назвай «Drodzy sluchacze» (Паважаныя слухачы).
Лысагірка (Тэафіпальскі раён)
Лысагірка (Лисогі́рка) — вёска ў Тэафіпальскім раёне Хмяльніцкай вобласці Украіны.
Канстанцін Мікалаевіч Саннікаў
Канстанцін Мікалаевіч Са́ннікаў ( — ) — беларускі і савецкі рэжысёр, акцёр. Народны артыст БССР (1949). Лаўрэат двух Сталінскіх прэмій (1948, 1952). Член ВКП (б) з 1941 года. Дзед Андрэя Саннікава.
Біяграфія
К. М. Саннікаў нарадзіўся 30 мая 1896 года ў Рагачове (Гомельская вобласць). Скончыў Рагачоўскае рэальнае вучылішча.
Пачаў сцэнічную дзейнасць у 1916 годзе. У 1926 годзе скончыў Беларускую драматычную студыю ў Маскве. З 1926 года акцёр БелАДТ імя Я. Коласа ў Віцебску. З 1932 года кіраваў 3-м беларускім тэатрам. З 1937 года ў БелАДТ імя Я. Купалы, у 1948—1952 гадах — яго мастацкі кіраўнік. З 1947 года выкладаў у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце (з 1960 года — прафесар).
К. М. Саннікаў памёр 12 ліпеня 1965 года. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.
Рацава (парк)
Рацава — пейзажна-натуралістычны помнік у вёсцы Рацаве Талачынскага раёна Віцебскай вобласці, аб’ект рэспубліканскага значэння.
Гісторыя парка
Парк закладзены на сядзібе графа Замойскага ў XIX стагоддзі. Ён размяшчаўся на маляўнічай тэрыторыі, дзе рэчка Янаўка робіць выгін у выглядзе расшыранай падковы. Да сядзібы з трох бакоў вялі доўгія пад’язныя алеі. Уязная паўночная алея перасякае ручай, за якім размясціўся вялікі адкрыты партэр.
Галоўнай (параднай) уязной прысадай лічылася прысада з боку Шклоўскага тракту. Яна пачыналася далёка за межамі сядзібы, ад дарогі, абсаджанай бярозамі. Прысада не даходзіла да парку, заканчвалася прыкладна каля месца пахаванняў (абсаджанага 150-200-гадовымі ліпамі) перад мостам цераз Янаўку. Гэтая прысада даволі добра захавалася.
Парк прымыкаў да поймы ракі ў месцы яе выгіну. Частка яго была размешчана на другой тэрасе ручая (за вадаёмам). Вадаём з’яўляўся асноўным структурна-планіровачным элементам парку. Ён меў два востравы. На адным была пабудавана каменная альтанка, прычал для лодак.
Парк перад вадаёмам сфарміраваны вакол сядзібнага дома. Памяшканне было двухпавярховым з балконамі (згарэла ў час вайны, засталіся рэшткі фундамента). Ён стаяў на ўзвышэнні тэрасы, быў арыентаваны ў бок рэчкі. 3 боку паркавага партэра на вялікай паляне размяшчаўся басейн, а з другога боку — вялікі кветнік, абсаджаны па перыметры дрэвамі. Гэта было месца самоты, тут адпачывалі, гулялі, ігралі ў шахматы, у летні час прымалі гасцей. Басейн меў фантан у цэнтры.
Прасцяг за домам быў найбольш утульным месцам у парку. Тут было шмат кветак, рэдкіх дрэвавых раслін. Па перыметры паляну з вадаёмам акружалі сасна Веймутава, лістоўніца Кемпферэ і еўрапейская, клён серабрысты, карагана, клён вастралісты Шведлера, ліпа буйналіставая, туя заходняя, ясень пенсільванскі, глог махровы, бэз, губушнікі, ружы. 3 найбольш рэдкіх раслін захаваліся 2 кусты траскуна амурскага.
3 рэдкіх дрэў прадстаўлены вяз гладкі коркавы (5 дрэў), клён серабрысты Віера, таполі канадскія познія і сосны Веймутава. Дрэвастой парку ва ўзросце 100 і больш гадоў. Дрэвы растуць адзіночна або невялікімі купкамі, што і забяспечвае спрыяльныя ўмовы для развіцця іх кроны.
Парк вызначаецца мяккасцю, натуральным характарам краявідаў. Велічнасць сядзібе надаюць доўгія пад’язныя дарогі, што вядуць у парк праз палі з розных бакоў. Па шляху следавання ў адзіны ансамбль візуальна ўключаюцца навакольныя краявіды, павялічваючы аб’ёмна-прасторавае ўражанне аб сядзібе. Асабліва прыгожая алея лістоўніц Кемпфера, дрэвы якой маюць шырокія асіметрычна размешчаныя кроны.
Прадаўжэннем парку быў вялікі, плошчай амаль 40 га, фруктовы сад, які размяшчаўся ў заходняй частцы парку. Да сучаснага часу сад не захаваўся.
Сучасны стан
У цяперашні час у парку пабудавана новая плаціна, паляўнічы домік з гасцінічнымі нумарамі, камінам, фінскай лазняй.
У парку вядуцца аднаўленчыя работы. Узнаўляецца вадаём, ідзе падсадка рэдкіх відаў дрэў, вядзецца ачыстка тэрыторыі. Плошча парку складае каля 8 га.
Возэра (Валадымырэцкі раён)
Возэра (О́зеро) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Міхаіл Аляксеевіч Безбародаў
Міхаіл Аляксеевіч Безбародаў (, г. Пецярбург — ) — беларускі савецкі вучоны ў галіне фізічнай хіміі і тэхналогіі шкла і сілікатаў. Акадэмік АН БССР (1950, член-карэспандэнт з 1947), доктар тэхнічных навук (1938), прафесар (1934).
Біяграфія
Скончыў Петраградскі тэхналагічны інстытут у 1923. У 1935-41 і 1945-61 прафесар, загадчык кафедры шкла і сілікатаў БПІ, у 1950-60 загадчык лабараторыі фізікахімію і тэхналогіі сілікатаў Інстытута агульнай і неарганічнай хіміі АН БССР.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па сінтэзу неарганічнага шкла, інтэнсіфікацыі працэсаў шклоўтварэння, вывучэнню залежнасці уласцівасцяў шклопадобных сістэм ад іх хімічнага складу і будовы. Распрацаваў метад датыроўкі і вызначэння лакальнай прыналежнасці старажытнага і сярэднявечнага шкла на падставе яго хімічнага тып.
Навуковыя працы
Аўтар больш за 370 навуковых прац, у тым ліку 20 манаграфій.
Узнагароды
Дзяржаўная прэмія СССР 1951 за манаграфіі «М. В. Ламаносаў і яго праца па хіміі і тэхналогіі сілікатаў» (М.; Л., 1948) і «Дзмітрый Іванавіч Вінаградаў — стваральнік рускага фарфору» (М.; Л., 1950).
Узнагароджаны ордэнамі «Знак Пашаны» (1945, 1948), медалямі.
Лысагірка (Лэтычыўскі раён)
Лысагірка (Лисогі́рка) — вёска ў Лэтычыўскім раёне Хмяльніцкай вобласці Украіны.
Споры (возера)
Знаходзіцца ў басейне ракі Мядзелка. Плошча возера складае 0,7 км². Найбольшая глыбіня возера 20,8 м, сярэдняя 4,2 м. Даўжыня Спораў складае 1,45 км, найбольшая шырыня 0,84 км. Даўжыня берагавой лініі 4,89 км. Аб’ём вады ў возеры складае 3,38 м³, плошча вадазбору 48 км².
Катлавіна возера эварзійнага тыпу. Схілы катлавіны маюць вышыню 10—20 метраў. На поўначы і захадзе схілы парослыя лесам, на паўднёвым усходзе і ўсходзе разараныя.
Заходняя частка возера глыбакаводная, усходняя — мелкаводная, з плоскім дном. Прыблізна ў цэнтры возера паміж глыбокай і мелкаводнай часткамі размяшчаецца востраў, плошча якога складае 0,015 км². У возеры ёсць 3 вялікія затокі. Берагі нізкія, вышынёй 0,2—0,3 м, пакрытыя хмызняком, месцамі зліваюцца з схіламі катлавіны. Месцамі вакол возера забалочаная пойма шырынёй 5—8 метраў. Мелкаводдзе пясчанае, глыбакаводная зона высланая глеем.
Возера эўтрофнае, праточнае. Зарастае да глыбіні 4,5—5,2 м. Праз возера цячэ рака Спорыца і злучае яго з азёрамі Світка і Задзеўскае. Упадае ручай Варонаўка. Таксама з возера Споркі (Малыя Споры) ўпадае ручай.
Базылёўка
Базылёўка (, Базылёвка) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
Слабодка (Гарадзецкі сельсавет)
Слабо́дка (, Слободка) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзецкага сельсавета.
Баяры Лябёдскія
Бая́ры Лябёдскія (, Бояры Лебёдские) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жалудоцкага сельсавета.
Новакірпічнае
Новакірпічнае — сяло ў Атыраўскай вобласці Казахстана. Знаходзіцца ў падпарадкаванні гарадской адміністрацыі Атырау. Уваходзіць у склад Геолагскай сельскай акругі. Код КАТА — 231039400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 276 чалавек (126 мужчын і 150 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 211 чалавек (108 мужчын і 103 жанчыны).
Мурана
Мурана (Murano) — адзін з буйных астравоў Венецыянскай лагуны. Знаходзіцца ў 2-х кіламетрах на поўнач ад вострава Рыяльта.
Часцяком востраў называюць «малой Венецыяй». Востраў злучаны з цэнтральнай часткай Венецыі з дапамогай ліній ваппрэта.
Пачынаючы з XVI стагоддзя востраў быў месцам забавы венецыянцаў. На востраве размяшчаліся вілы, сады, фантаны.
Корнуал
Ко́рнуал (Cornwall, Kernow ) — графства і ўнітарная адзінка (як частка) на паўднёвым захадзе Англіі. Уваходзіць у склад рэгіёна Паўднёва-Заходняя Англія. Сталіца і найбуйнейшы горад — Трура. Агульная плошча — 3563 км². Насельніцтва — 535 тыс. чалавек (2011 г.). Тытул герцага Корнуальскага носіць спадчыннік брытанскага прастола, але сучаснае фармальнае герцагства Корнуал з’яўляецца асобнай арганізацыяй, не прывязанай да тэрыторыі, і не прымае ўдзелу ў кіраванні Корнуалам.
Мурана
Муранскае шкло
Востраў сусветна вядомы сваёй шкляной вытворчасцю. У 1291 г. гарадскі савет вырашыў вынесці майстэрні па вытворчасці ўпрыгожванняў на востраў Мурана, каб зберагчы сакрэты майстроў ад канкурэнтаў і пазбавіцца ад пажараў, якія маглі быць выкліканыя распаленымі горнымі майстроў. Шкловыдзімальнікі атрымалі шырокія прывілеі, але былі пазбаўлены права выезду. Дачкам шкловыдзімальшчыкаў не забаранялася брацца шлюбам з венецыянцамі блакітнай крыві.
Корнуал
Гісторыя
Назва Корнуал паходзіць або ад кельцкага слова cern, або ад лацінскага cornu, што ў абодвух выпадках значыць «рог» або «паўвостраў».
Корнуал быў заселены людзьмі сучаснага тыпу ў верхнім палеаліце. У жалезным веку сюды перасяліліся брыты, якія пазней сфарміравалі мясцовы народ — корнуальцаў. У I ст. да н. э. быў падначалены рымлянамі, але да VI ст. н. э. улада зноў апынулася ў кельцкіх правадыроў.
Мурана
Муранскае шкло
Муранскае шкло прываблівае турыстаў, якія наведваюць Венецыю. У цяперашні час шкляной вытворчасцю займаюцца некалькі фабрык, самая буйная сярод якіх — Formia (з 1959, уладальнікі — сям’я Міян). Самым вядомым майстрам лічыцца Сільвана Сіньёнрэта.
Славутасці
Славутасцямі вострава з’яўляюцца Музей шкла, Сабор Санці-Марыя э Даната, царква Сан-П’етра Марцірэ.
Корнуал
Гісторыя
У XVI ст. жыхары Корнуала выступілі супраць Рэфармацыі, аднак апазіцыя прыхільнікаў каталіцкай веры была задушана. Незадаволеныя збеглі ў Францыю і Іспанію. У XVIII ст. значная частка вернікаў стала метадыстамі.