cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пагуляеўка (Ярцаўскі раён)
Гісторыя
У 2004—2017 гадах у складзе Пятроўскага сельскага паселішча.
Вагезы
Вагезы — горны масіў на паўночным усходзе Францыі.
ФК Карытыба
«Карытыба» (Coritiba Foot Ball Club) — футбольны клуб з горада Курытыба, Бразілія. З’яўляецца галоўнай камандай штата Парана.
Гісторыя
Клуб заснаваны 12 кастрычніка 1909 года. Чэмпіён Бразіліі (1985).
Родзеўшчына (Пяршайскі сельсавет)
Ро́дзеўшчына (, Родевщина) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пяршайскага сельсавета.
Гуліўка
Гуліўка (Гу́лівка) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Паворскай вясковай абшчыны.
Павел Дзмітрыевіч Пашэвіч
Павел Пашэвіч (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Энергетык-БДУ» (у арэндзе з барысаўскага БАТЭ).
Клубная кар’ера
Выхаванец барысаўскай ДЮСШ-2, з 2018 года пачаў выступаць за дубль мясцовага БАТЭ, дзе хутка замавацаўся ў складзе. У асноўнай камандзе барысаўчан дэбютаваў 11 ліпеня 2018 года ў матчы Кубка Беларусі супраць «Энергетыка-БДУ» (2:1), калі выйшаў на замену ў другім тайме. У далейшым працягваў выступаць за дубль.
У ліпені 2020 года быў аддадзены ў арэнду «Гарадзеі». Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 11 ліпеня 2020 года ў матчы супраць салігорскага «Шахцёра» (1:4), калі выйшаў на замену ў канцы сустрэчы. У далейшым звычайна заставаўся на лаўцы запасных, гуляў за дубль.
У пачатку 2021 года, вярнуўшыся з арэнды, рыхтаваўся да новага сезона ў складзе БАТЭ, а ў сакавіку быў арандаваны «Гомелем», аднак не полі з’яўляўся рэдка. У ліпені 2021 года быў пераведзены ў дзяржынскі «Арсенал», дзе трывала з’яўляўся на полі, звычайна выходзячы на замену. У снежні 2021 года па заканчэнні арэнды вярнуўся ў БАТЭ.
У пачатку 2022 года праходзіў прагляд у «Слуцку», а ў лютым быў аддадзены ў арэнду ў «Энергетык-БДУ». Замацаваўся ў аснове сталічнай каманды, гуляў пераважна ў стартавым складзе. У студзені 2023 года арэнда ў «Энергетыку-БДУ» была падоўжана на сезон 2023.
Міжнародная кар’ера
У кастрычніку 2019 года гуляў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.
1 чэрвеня 2022 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, калі выйшаў у стартавым складзе ў адборачным матчы чэмпіянату Еўропы супраць Кіпра (2:0) і быў заменены ў другім тайме.
Тацухіко Сэта
(瀬田 龍彦; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1973—1980 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Валожынскі павет
Валожынскі павет (Powiat wołożyński) — адміністрацыйная адзінка, якая існавалі ў 1921—40 гг. на тэрыторыі Заходняй Беларусі і БССР. Плошча 3545 км², насельніцтва 98 511 чалавек (1919). Цэнтр павета — г. Валожын.
Утвораны 4 лютага 1921 года ў складзе Навагрудскага ваяводства Польшчы. 3 лістапада 1939 года ў складзе БССР, са снежня ў Баранавіцкай вобласці, дзе ў студзені 1940 года на яго тэрыторыі ўтвораны Валожынскі раён.
Адміністрацыйны падзел
Уключаў 11 гмін:
Насельніцтва
Па перапісу 1931 года ў Валожынскім павеце пражывала 115.522 чалавекі.
Рэлігія (1931):
Рыма-католікі (53.5%)
Праваслаўныя (41.4%)
Юдэі (4.6%)
Родная мова:
Беларуская (28.32%)
Ідыш ці Жыдоўская (4.36%)
Рэлігія па гмінах (1923)
Верхнярэйнская нізіна
Верхнярэйнская нізіна — нізіна па цячэнні ракі Рэйн паміж гарамі Юра і Рэйнскімі Сланцавымі гарамі, у Францыі і Германіі.
Даўжыня каля 300 км, шырыня да 40 км. Уяўляе сабой складаны грабен, запоўнены кайназойскімі адкладамі, месцамі — выхады вулканічных парод. Радовішчы калійнай солі і нафты. Клімат умерана кантынентальны, ападкаў 500—700 мм за год. Пасевы пшаніцы, цукровых буракоў, сады, вінаграднік.
Буйныя гарады: Карлсруэ, Мангейм, Франкфурт-на-Майне (Германія), Кальмар, Страсбур (Францыя).
Мухашат Хусяінавіч Шаіпаў
Мухашат Хусяінавіч Шаіпаў (, с., , — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, лётчык-знішчальнік, гвардыі лейтэнант. Заслужаны трэнер БССР па парашутным спорце, лётчык-інструктар Мінскага аэраклуба. Устанавіў 10 сусветных рэкордаў у парашутным спорце.
Біяграфія
Мухашат Хусяінавіч Шаіпаў адносіўся да татарскага субэтнасу. З 23 кастрычніка 1941 года ў Чырвонай Арміі.
Быў жанаты з Аленай Гаўрылаўнай Красоўскай, яна ў час вайны была фельчарам медыцынскай службы ў батальёне, які абслугоўваў лётныя часткі. Толькі за 1944-45 гады ёю асабіста была аказана меддапамога 1250 хворым, з якіх 85 % былі з лётных частак. Дзяцей не мелі.
У 1963 годзе скончыўшы палёты ў сувязі з пагаршэннем здароўя, М. X. Шаіпаў пайшоў з аэраклуба і працаваў тэхнікам-наладчыкам у адной з лабараторый Інстытута цепла- і масаабмену Акадэміі навук БССР, а вечарамі, узначальваючы народную добраахвотніцкую дружыну, сачыў за парадкам на вуліцах роднага горада.
Памёр у горадзе Мінску і быў пахаваны на радзіме жонкі ў в. Новіны Бярэзінскага раёна.
Вялікая Айчынная вайна
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. За перыяд з кастрычніка 1943 па красавік 1944 зрабіў на самалёце 37 баявых вылетаў, правёў 14 паветраных баёў. Знішчыў 2 аўтамашыны з грузам і да 10 салдат і афіцэраў праціўніка. Асабіста збіў 1 самалёт праціўніка ХЕ-111.
6 лістапада 1943 года атрымаў лёгкае раненне левай нагі.
Пасля ўзнагароджання за перыяд з 13 кастрычніка 1944 па 7 лютага 1945 года М. Шаіпаў зрабіў на самалёце Ла-5 64 баявых вылеты, з іх: на прыкрыццё наземных войскаў — 47, на разведку — 4, на штурмоўку — 10 і на свабоднае «паляванне» — 3. За гэты перыяд правёў 10 паветраных баёў, у якіх асабіста збіў 2 самалёты праціўніка.
1 лютага 1945, выконваючы заданне на прыкрыццё сваіх войскаў у раёне на захад ад, Шаіпаў сустрэў групу самалётаў праціўніка з чатырох ФВ−190. Дзёрзка атакаваў кіраванага другой пары, збіў ФВ−190, які ўпаў на паўночны захад ад Козеля. Працягваючы выконваць заданне ў раёне Рацібора сустрэў 16 самалётаў ФВ−190. Маючы перавагу ў вышыні над самалётамі праціўніка, Шаіпаў атакаваў кіраванага задняй пары і збіў яго.
25 лютага 1945 года Шаіпаў у групе 4 самалётаў вылецеў на бамбакіданне са штурмоўкай акружанай групоўкі ў горадзе Брэслау. У раёне горада, на паўночным беразе р. Одэр група выявіла артылерыйскую агнявую пазіцыю, скінула з пікіравання на цэль бомбы, якія ляглі ў цэнтры артбатарэі, прымусіўшы яе замаўчаць. Гэтым самым была дадзена магчымасць наземным сілам выканаць баявую задачу. Група працягвала штурмаваць артбатарэю, прыкрываючы прасоўванне наземных войскаў.
У паветраных баях за гэты перыяд быў двойчы лёгка паранены, 15 красавіка і 16 ліпеня 1944 года, пасля чаго знаходзіўся на лячэнні ў шпіталі.
Спартыўная кар'ера
Лётчык 40 гвардзейскага знішчальнага авіяпалка М. X. Шаіпаў звольніўся з арміі ў 1946 годзе і адразу ж пайшоў у Мінскі аэраклуб, дзе ўзначаліў навучальны парашутны атрад. Тут ён атрымаў званне і стаў заслужаным трэнерам БССР па парашутным спорце. Тут жа ён устанавіў 10 сусветных рэкордаў па розных відах парашутнага спорту. Выхаваў плеяду выдатных спартсменаў — лётчыкаў і парашутыстаў, у тым ліку рэкардсмена свету па парашутным спорце Аляксея Слабадзянюка.
Сокараўскі сельсавет
Со́караўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Сокарава.
Робі (апавяданне)
«Робі» (Robbie) — першае навукова-фантастычнае апавяданне Айзека Азімава пра робатаў, якое ён пачаў пісаць 10 чэрвеня 1939 года. Упершыню быў апублікаваны ў верасні 1940 года ў часопісе Super Science Stories пад назвай «Дзіўная нянька» (Strange Playfellow). Назву выбраў рэдактар часопіса Фрэдэрык Пол; сам Азімаў ахарактарызаваў назву «безгустоўнай». Адрэдагаваная версія Робі была выдадзена пад арыгінальнай назвай Азімава ў зборніках «Я, Робат» (I, Robot, 1950), «Дасканалы робат» (The Complete Robot, 1982) і «Мары робата» (Robot Visions, 1990). Робі стаў чатырнаццатым апавяданнем, напісаным Азімавым, і дзявятым апублікаваным. Таксама апавяданне ўвайшло ў цыкл апавяданняў пра робатаў «Дэтэктыў Элайдж Бейлі і робат Дэніэл Оліва» — першым сярод апублікаваных апавяданняў Азімава пра робатаў.
Сокараўскі сельсавет
Гісторыя
8 красавіка 2004 года Сокараўскі сельсавет скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад адноўленага Ульскага сельсавета.
Робі (апавяданне)
Сюжэт
Дзеянне апавядання адбываецца ў 1998 годзе. У навінах (Таймс) абмяркоўваецца палёт Лефебра-Яшыды з месяцовай станцыі на Марс. Людзі перамяшчаюцца на аўтажырах (як прыватных, так і тых, што выкарыстоўваюцца ў якасці паветраных таксі) і самалётах, карыстаюцца падводнымі лодкамі і параходамі. Робі — нямы металічны робат-нянька аднаго з першых пакаленняў пазітронных робатаў, які прыглядае за маленькай Глорыяй. Дзяўчынка вельмі любіць сваю няньку і адносіцца да яго як да адушаўлёнай істоты. Пад ціскам настрояў супраць утрымання робатаў у сем’ях, што шырацца ў грамадстве, бацькі Глорыі Джордж і Грэйс Вестан, нягледзячы на яе пратэсты, пазбаўляюцца ад Робі, спрабуючы адцягнуць увагу дзяўчынкі шчанюком аўчаркі коллі.
Сокараўскі сельсавет
Склад
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 15 населеных пунктаў: Бычкова, Галі, Гарані, Дыбалі, Ермалаўшчына, Жданова, Марцінава, Мураўшчына, Паўазер’е, Прудзіны, Сапегі, Слабада, Сокарава, Хоціна і Шапчына.
Робі (апавяданне)
Сюжэт
У апавяданні згадаюць 1-ы закон робататэхнікі, паводле якога робат не можа прычыніць шкоду чалавеку.
Дзяўчынка не можа забыць пра свайго сябра і вельмі перажывае. Бацька Глорыі вырашае, што калі яна наведае зборачны цэх карпарацыі U.S. Robots and Mechanical Men, Inc. у Нью-Ёрку, то яна зразумее, што гэта ўсяго толькі кавалак жалеза. Падчас экскурсіі Глорыя выпадкова сустракае Робі і ён ратуе жыццё дзяўчынкі, якая кінулася да яго, дзякуючы рэакцыі, якая можа быць толькі ў робата. Маці не вытрымлівае і дазваляе жыць Робі ў іх у доме, пакуль яго не з’есць іржа.
Чарнушка (род раслін)
Чарну́шка (Nigella) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Аднагадовыя травяністыя расліны вышынёю да 40 см. Сцябло простае або галінастае. Лісце вузкае, перыста- ці пальчата-рассечанае. Кветкі адзіночныя, жоўтыя ці блакітныя. Плод — шматлістоўка.
Арэал
Налічваецца каля 25 відаў. Пашыраны ў Міжземнамор’і і Пярэдняй Азіі. На тэрыторыі Беларусі зрэдку трапляецца  — заносны від. У якасці дэкаратыўнай расліны культывуецца, у якасці прыправы —.
Значэнне
Вострапрыпраўныя, меданосныя і дэкаратыўныя расліны.
Просць (Ярцаўскі раён)
Просць (Прость) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Суетаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Пятроўскага сельскага паселішча.
Нігерыя
Нігерыя (Nigeria ), Федэратыўная Рэспубліка Нігерыя (Federal Republic of Nigeria) — дзяржава ў Заходняй Афрыцы. Мяжуе на захадзе з Бенінам, на поўначы — з Нігерам, на паўночным усходзе — з Чадам, на ўсходзе — з Камерунам. Сталіца — Абуджа. Дзяржаўная мова — англійская. Нігерыя — адзін з заснавальнікаў Афрыканскага саюза, таксама з’яўляецца членам Брытанскай садружнасці нацый і АПЕК.
Па колькасці насельніцтва — каля 190 млн (2017) — Нігерыя з’яўляецца сёмай дзяржавай свету і найбуйнейшай дзяржавай Афрыкі, займаючы толькі 14-е месца на кантыненце па плошчы тэрыторыі.
Багатыя прыродныя рэсурсы і вялікая колькасць рабочых рук могуць стаць тым падмуркам, які зробіць Нігерыю не толькі рэгіянальным эканамічным лідарам, але і важным гульцом на сусветным рынку. У 2005 годзе Нігерыя была аднесена да групы «Наступныя 11» — развіваючыхся краін, што могуць у XXI стагоддзі стаць лакаматывамі сусветнай эканомікі. Пакуль жа гаспадарка краіны базуецца выключна на нафтавай галіне (займае першае месца ў Афрыцы па здабычы нафты). Нягледзячы на тое, што ў 2014 Нігерыя апярэдзіўшы ПАР, стала першай у Афрыцы па памерах ВУП, душавыя эканамічныя паказчыкі застаюцца вельмі нізкімі.
Этымалогія
Назва «Нігерыя» пайшла ад ракі ракі Нігер, якая перасякае краіну з поўначы на поўдзень. Рака была абазвана ў канцы XIX стагоддзя брытанскай журналісткай Флорай Шоу, будучай жонкай каланіяльнага адміністратара. У дадзеным выпадку слова «нігер», хутчэй за ўсё, туарэскага паходжання.
Гісторыя
У неаліце на тэрыторыі Нігерыі жылі шматлікія плямёны паляўнічых і збіральнікаў. Рэшткі першай развітой культуры — Нок, носьбіты якой умелі апрацоўваць жалеза, адносяцца да V ст. да н. э.  — III ст. н. э. У канцы I тысяч. н. э. на поўначы ўзніклі гарады-дзяржавы народа хаўса (Замфара, Кано, і іншыя). З XI ст. тут пашырыўся ісламскі караванны гандаль праз Сахару, які паспрыяў развіццю дзяржаў хаўса, што дасягнулі росквіту ў XVI—XVIII стст. У пачатку XIX ст. яны ўвайшлі ў склад халіфата Сакота. З канца I-га тыс. н. э. на паўднёвым захадзе Нігерыі існавалі дзяржавы народа ёруба, у ніжнім цячэнні р. Нігер —Бенін. Паўднёва-ўсходняя частка Нігерыі ўваходзіла ў склад Канем-Борну.
Першыя еўрапейцы (партугальцы) з’явіліся на тэрыторыі Нігерыі сталі цэнтрамі гандлю рабамі. У 1861 г. англічане захапілі г. Лагас. У 1885 г. яны стварылі пратэктарат Ойл-рыверс (з 1893 г. Пратэктарат нігерскага ўзбярэжжа); у 1900 г. — пратэктараты Паўночная і Паднёвая Нігерыя, якія 1 студзеня 1914 г. аб’яднаны ў Калонію і пратэктарат Нігерыя. Брытанскія ўлады ўсталявалі сістэму так званага «ўскоснага кіравання», пры якой непасрэдная ўлада на месцах захоўвалася ў афрыканскіх правадыроў. Нігерыя ператварылася ў сыравінную базу Вялікабрытаніі. З фарміраваннем мясцовай буржуазіі і інтэлігенцыі ўзмацнілася антыкаланіяльная барацьба, адбыўся шэраг паўстанняў (1914—1918 гг., 1929 г. і іншыя). У 1922 г. Г. Маколей стварыў першую афрыканскую палітычную партыю — Нігерыйскую нацыянал-дэмакратычную партыю. У выніку рэформы 1947 г. Нігерыя падзелена на Паўночную, Заходнюю і Усходнюю вобласці, у якіх адпаведна дамінавалі народы хаўса, ёруба і ігба.
1 кастрычніка 1960 г. абвешчана незалежнасць Нігерыі. Уладу ажыццяўляў кааліцыйны ўрад ПНК — ГД на чале з А. Т. Балева. Распад кааліцыі ў 1964 г. прывёў да міжнацыянальных сутыкненняў. У студзені 1966 г. адбыўся дзяржаўны пераварот. Ваенны кіраўнік Дж. Т. У. Іронсі абвясціў у маі 1966 г. аб пераўтварэнні Нігерыі ва ўнітарную дзяржаву. У ліпені 1966 г. Іронсі быз забіты. Новы ваенны ўрад Я. Гавона вярнуўся да федэратыўнай сістэмы. Пагромы ігба на поўначы Нігерыі ўзмацнілі сепаратысцкія настроі. У маі 1967 г. ваенны губернатар Усходняй вобласці А. Аджукву абвясціў яе незалежнай дзяржавай Біяфра. У ліпені 1967 г. пачалася вайна паміж сепаратыстамі і цэнтральным урадам, у якой загінула больш за 1 млн чалавек. 15 студзеня 1970 г. войскі Біяфры капітулявалі. У 1975 г. Гавон быў скінуты генералам М. Мухамедам. Пасля забойства Мухамеда ў 1976 г. ваенны кіраўнік А. Абасанджа перадаў уладу дэмакратычна выбранаму прэзідэнту А. Ш. Шагары (скінуты ваеннымі 31 снежня 1983 г.).
У пачатку 1990-х гг. пачалася дэмакратызацыя грамадскага жыцця, але пасля перамогі на прэзідэнцкіх выбарах 1993 г. лідара апазіцыі М. Абіёлы ваенныя ўлады анулявалі яе вынікі. У краіне быў усталяваны жорсткі, аўтарытарны рэжым генерала С. Абачы і Нігерыя апынулася ў міжнароднай ізаляцыі. Пасля смерці Абачы (чэрвень 1998 г.) ваеннае кіраўніцтва было вымушана правесці ў лютым 1999 г. дэмакратычныя выбары, на якіх прэзідэнтам выбраны прадстаўнік Народнай дэмакратычнай партыі Абасанджа. Яго ўрад абвясціў праграму шырокіх пераўтварэнняў. Была дасягнута дамоўленасць аб чаргаванні прэзідантаў -хрысціян і -мусульман. Не здолеўшы прыняць закон аб абмежаванні колькасці прэзідэнцкіх тэрмінаў, у 2007 годзе Абасанджа перадаў паўнамоцтвы свайму стаўленіку Яр-Адуа, які у 2010 пакінуў пост па стане здароўя і неўзабаве памёр. Яго пераемнікам стаў Гудлак Джонатан.
Пачатак XXI стагоддзя азмрочыўся шматлікімі сутыкненнямі хрысціян і мусульман. З першай паловы 2000-х і да гэтага часу на тэрыторыі Нігерыі і суседніх краін дзейнічае тэрарыстычная ісламісцкая групоўка «Бока Харам», якая выступае за прыняцце нормаў шарыяту і выкараненне «атрыбутаў Захаду» (свецкай адукацыі, выбараў і г. д.). У 2015 г., прысягнуўшы на вернасць ісламскай дзяржаве, яна перайменавалася ў «заходнюю правінцыю ісламскай дзяржавы».
7 жніўня 2018 г. Узброеныя супрацоўнікі Службы дзяржаўнай бяспекі Нігерыі блакавалі ўваход у будынак парламента краіны ў Абуджы. Адзін з сенатараў ад апазіцыйнай Народна-дэмакратычнай партыі (НДП), Бэн Мары-Брус заявіў, што адзін з сенатараў ад кіруючай партыі «Кангрэс ўсіх прагрэсіўных сіл» (КВПС), Гадсуіл Акпабіё, спрабуе дамагчыся змены кіраўніцтва Сенату. Раней, старшыня Сената Абубакар Букола Саракі разам з некалькімі іншымі сенатарамі ад КВПС перайшлі ў НДП, спасылаючыся на дыктат кіраўніцтва партыі.
Дзяржаўны лад і палітыка
Фармальна, Нігерыя з’яўляецца шматпартыйнай рэспублікай, але ёсць таксама меркаванне, што ў рэчаіснасці Народная дэмакратычная партыя (People’s Democratic Party — PDP) кантралюе амаль усе рычагі ўлады.
Выканаўчая ўлада
Прэзідэнт з’яўляецца кіраўніком дзяржавы і галоўнакамандуючым узброенымі сіламі. Абіраецца ўсеагульным прамым тайным галасаваннем тэрмінам на 4 гады і можа займаць пост не больш за два тэрміны запар. У маі 2006 года Сенат адмовіўся зацвердзіць канстытуцыйную папраўку, якая дае магчымасць прэзідэнту абірацца на трэці тэрмін. На дадзены момант прэзідэнтам з’яўляецца Махамаду Бухары, які ў сакавіку 2015 на дэмакратычных выбарах перамог свайго папярэдніка Гудлака Джонатана. Праз 4 гады Бухары быў пераабраны.
Заканадаўчая ўлада
Двухпалатны нацыянальны сход (Нацыянальны Сход, the National Assembly).
NGC 5215A
NGC 5215A (іншыя абазначэнні — ESO 383-28, MCG -5-32-40, VV 693, PGC 47879, PGC 47883) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Цэнтаўр.
Нігерыя
Заканадаўчая ўлада
Верхняя палата — Сенат (109 месцаў). Сенатары абіраюцца па мажарытарнай сістэме адноснай большасці ў 36 трохмандатных і адным аднамандатных акругах. Старшыня Сената абіраецца непрамым галасаваннем з сенатараў. Ніжняя палата — Палата прадстаўнікоў (360 месцаў). Дэпутаты абіраюцца па мажарытарнай сістэме адноснай большасці. Тэрмін паўнамоцтваў усіх дэпутатаў — 4 гады. Большасць месцаў у Сенаце і 213 ў Палаце прадстаўнікоў знаходзяцца пад кантролем прапрэзідэнцкай Народнай дэмакратычнай партыі (НДП).
Беларуска-нігерыйскія адносіны
Дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Федэратыўнай Рэспублікай Нігерыяй устаноўлены 3 жніўня 1992 года. У снежні 2011 г. у г. Абуджы адкрыта Пасольства Рэспублікі Беларусь. З лютага 2012 года Пасол Беларусі ў Нігерыі — Бяскосты ўручыў даверчыя граматы Прэзідэнту Федэратыўнай Рэспубліцы Нігерыя Г. Джонатану 17 мая 2012.
NGC 5215A
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Нігерыя
Адміністрацыйны падзел
Нігерыя — федэратыўная дзяржава, складаецца з 36 штатаў і федэральнай сталічнай тэрыторыі. Адзінкі другога ўзроўню — раёны мясцовага кіравання (іх 774)
Геаграфічнае становішча
Нігерыя размешчана ў Заходняй Афрыцы на ўзбярэжжы Гвінейскага заліва і займае плошчу 923.768 км², з’яўляючыся 32-й краінай у свеце і 14-й у Афрыцы па тэрыторыі. Агульная працягласць дзяржаўнай мяжы складае 4047 км: на захадзе — з Бенінам (773 км), на поўначы — з Нігерам (1497 км), на паўночным усходзе — з Чадам (87 км, праходзіць па возеры Чад), на ўсходзе — з Камерунам (1690 км); даўжыня лініі ўзбярэжжа складае 853 км.
Прырода
Рэкі Нігер і Бенуэ дзеляць краіну на дзве часткі: у паўднёвай частцы размешчана Прыморская раўніна, у паўночнай пераважаюць невысокія пласкагор’і. Вялікую тэрыторыю краіны займае Прыморская раўніна, утвораная ў асноўным рачнымі наносамі. На захадзе раўніны ўздоўж узбярэжжа размешчаны ланцуг пясчаных кос, якія злучаюцца адна з адной і Гвінейскім залівам. На поўнач ад Прыморскай раўніны тэрыторыя краіны пераходзіць у невысокае пласкагор’е — плато Ёруба на захад ад ракі Нігер і плато Удзі — на ўсход. Далей размяшчаецца Паўночнае пласкагор’е, вышыня якога змяняецца ад 400—600 м да больш за 1000 м. Найбольш высокай з’яўляецца цэнтральная частка пласкагор’я — плато Джос, вышэйшая кропка якога — гара Шэрэ (1735 м). На паўночным захадзе Паўночнае пласкагор’е пераходзіць у раўніну Сакота, на паўночным усходзе — у раўніну Борн. Найвышэйшая кропка краіны гара Чапал Вадзі (2419 м) размешчана ў штаце Тараб’я побач з нігерыйска-камерунскай мяжой
Клімат змяняецца ад вільготнага экватарыяльнага на поўдні да субэкватарыяльнага ў цэнтральнай частцы і на поўначы. Гэта азначае, што на працягу года па ўсёй тэрыторыі Нігерыі назіраюцца высокія тэмпературы (24-28 °C). Затое, па меры руху з поўдня на поўнач учацвёра змяншаецца колькасць ападкаў — ад 2000 да 500 мм, паралельна з’яўляцца і расце ў сваёй працягласці сухі сезон.
Галоўная рака краіны — Нігер, трэцяя па даўжыцні рака Афрыкі. На Нігерыю прыходзіцца ніжняе суднаходнае цячэнне гэтай магутнай ракі. Вядомая запасамі нафты дэльта Нігера плошчай 70 000 кв. км. адносіцца да найвялікшых дэльт свету. На Нігерыю прыходзіцца большая частка буйнейшага прытока Нігера — шматводнай ракі Бенуэ, даўжынёй 1400 км, што пачынаецца ў Камеруне і ўпададае ў Нігер ля горада Лакоя. Расход Нігера і Бенуэ ў пункце іх зліцця прыблізна аднолькавы. На паўночным ўсходзе Нігерыі належыць паўднёва-заходні сектар возера Чад, якое Нігерыя дзеліць з Чадам, Камерунам і Нігерам.
Галоўная экалагічная праблема — абязлесенне. У пачатку XXI стагоддзя Нігерыя была лідарам сусветнага рэйтынгу звядзення лясоў. Другая праблема — непапраўны ўрон, што наносіцца экасістэмам дэльты Нігера нафтаздабычай.
Колькасць, рассяленне
У Нігерыі пражывае больш чым 250 этнічных груп з рознымі мовамі і звычаямі. Найбуйнейшымі этнічнымі групамі з’яўляюцца хаўса, ёруба, ігбо, на якія прыходзіцца 62 % насельніцтва. Сярэдняя паласа Нігерыя вядомая сваёй разнастайнасцю этнічных груп. . У Нігерыі ёсць дзве галоўныя рэлігіі. Іслам дамінуе на поўначы краіны, таксама распаўсюджаны ў паўднёва-заходняй яе частцы, сярод народа ёруба. У 12 штатах Нігерыі дзейнічаюць законы шарыяту. Пратэстантызм і мясцовае сінкрэтычнае хрысціянства таксама распаўсюджаны сярод ёруба, у той час як каталіцызм пераважае ў народа ігба. Рэлігійныя сутыкненні адбываюцца паміж прадстаўнікамі розных рэлігійных груп, такімі як мусульмане і хрысціяне.
Нігерыя адрозніваецца высокай шчыльнасцю насельнітва — амаль 200 чалавек на кв.км. Гэта адзін з найвышэйшых паказчыкаў у Афрыцы, па шчыльнасці насельніцтва Нігерыю пераўзыходзяць толькі Руанда і невялікія астраўныя дзяржавы. Па тэрыторыі краіны насельніцва размеркавана раўнамерна, гусцей заселена паўднёва-заходняя частка. Каля паловы нігерыйцаў у 2017 годзе пражывала ў гарадах. У Нігерыі па меншай меры дзевяць гарадоў (2018), якія маюць насельніцтва больш за 1 мільён чалавек: Лагас (13,5 млн, 21 млн у агламерацыі ), Кано (3,8 млн), Ібадан (3,4 млн), Абуджа (2,9 млн), Порт-Харкорт (2,3 млн) і Бенін-Сіці, Кадуна, Анітша і Аба) . У Лагасе пражывае больш за 13 мільёнаў чалавек, гэта адзін з найбуйнейшых гарадоў Афрыкі і свету. Іншыя гарады: Ашогба, Джос, Ілеша, Ілорын.
Эканоміка
Здабыўная прамысловасць фармуе аснову нігерыйскай эканомікі. Перш за ўсё гаворка ідзе аб нафце, асноўныя паклады якой размешчаны ў дэльце ракі Нігер. Нафта на нігерыйскай зямлі была знойдзена ў 1901, прамысловая здабыча пачалася ў 1956. У 1973 Нігерыя была прынята ў АПЕК і па сённяшні дзень застаецца членам гэтай арганізацыі. У 2017 годзе здабыча нафты склала каля 2 млн барэляў у дзень — першае месца ў Афрыцы. У 2016 сырая нафта склала 75,6 % нігерыйскага экспарту. . Разам з нафтай здабываецца прыродны газ, які экспартуецца ў звадкаваным выглядзе (13 % экспарту). На плато Джос на поўначы краіны з пачатку XX ст. здабываецца волава. Здабыча вугалю і золата ў апошнія дзесяцігоддзі амаль спынілася.
Апрацоўчая прамысловасць, як і паўсюль у трапічнай Афрыцы, развітая не надта і арыентавана на ўнутраны рынак. Яе асноўныя галіны: хімічная прадукцыя і ўгнаенні, гума; лесаматэрыялы; лёгкая (вытворчасць абутку, бавоўна, апрацоўка шкур і скуры, вытворчасць тэкстылю); цэмент і іншыя будматэрыялы; харчовая прамысловасць (вытворчасць пальмавага алею).
70 % насельніцтва занята ў сельскай гаспадарцы, якая дае 21,6 % ВУП. Найважнейшая галіна — раслінаводства. На экспарт вырошчваюцца какава, кава, арахіс, садавіна і гародніна. Для ўнутранага спажывання — маіс, салодкая бульба, рыс. Разводзіцца жывёла: авечкі, козы, свінні; развіта рыбалоўства.
Галоўныя партнёры па экспарце — Індыя (20 %), ЗША, Іспанія, якія купляюць нігерыйскія нафту і газ. Нігерыя імпартуе прадукты нафтаперапрацоўкі, харчаванне, медыкаменты, тэхніку (аўтамабілі, мабільныя тэлефоны). Галоўныя партнёры па імпарце — Кітай (27 %), Бельгія, Нідэрланды, ЗША (2016)
Вальпельіна
Вальпельіна (Volpeglino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 156 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 48 чал./км². Займае плошчу 3 км². Паштовы індэкс — 15050. Тэлефонны код — 0131.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santi Cosma e Damiano.
Спіс памерлых у 2019 годзе
У гэтым спісе прадстаўлены спіс персон, памерлых у 2019 годзе.
Грушыўка (Ковэльскі раён)
Грушыўка (Гру́шівка) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Шчытоўнік ігальчасты
Шчытоўнік ігальчасты (Dryopteris carthusiana) — від травяністых раслін сямейства, распаўсюджаны ва ўмераных абласцях Еўразіі і Паўночнай Амерыкі.
Назва
Беларускія назвы — папараць балацяная ці баромец.
Апісанне
Шматгадовая расліна 60-90 см вышынёй. Плёнкі на хвосціках светла-бурыя, аднакаляровыя, яйкападобныя. Лісце двойчы пёрыстае, а ля аснавання тройчы пёрыстае, без залозістага апушэння, прамыя. Хвосцік тонкі (унутры 1 мм у дыяметры), роўны пласцінцы ці крыху карацей, зялёны. Сегменты 2-га і 3-га парадкаў плоскія, з незагорненымі бакамі. Сорусы развіваюцца звычайна толькі ў верхняй частцы пласцінкі ліста. Лісце манаморфнае, памірае зімой; пласціны светла-зялёныя. 2n = 164.
Распаўсюджанне
Еўропа: Данія, Фінляндыя, Ірландыя, Нарвегія, Швецыя, Вялікабрытанія, Аўстрыя, Бельгія, Чэхія, Германія, Венгрыя, Нідэрланды, Польшча, Славакія, Беларусь, Эстонія, Латвія, Літва, Малдавія, Расія, Украіна (у т. л. Крым), Албанія, Боснія і Герцагавіна, Балгарыя, Харватыя, Грэцыя, Італія, Чарнагорыя, Румынія, Сербія, Славенія, Францыя, Іспанія; Паўночная Амерыка: Канада, ЗША; Азія: Ліван, Турцыя, Арменія, Азербайджан, Грузія, Сіньцзян — Кітай; таксама культывуецца. Засяляе адкрытыя лясы, горныя лясы, багністыя лясы, вільготныя лясістыя схілы, берагі рэк і іглічныя плантацыі.
Руховічы
Рухо́вічы (, Руховичи) — вёска ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дзівінскага сельсавета. Размешчаны за 14 км на паўднёвы-ўсход ад горада і чыгуначнай станцыі Кобрын, 59 км ад Брэста. На аўтадарозе Кобрын–Дзівін. 80 гаспадарак, 198 жыхароў (2005).
Гісторыя
У 1563 годзе Руховічы — сяло ў Кобрынскай эканоміі ВКЛ, 11 валок зямлі.
У 1597 годзе сяло Сялецкага войтаўства той жа эканоміі.
У 1747 годзе Руховічы — маёнтак у Кобрынскім ключы аднайменнай эканоміі, межаваў з маёнткам Луцкага езуіцкага калегіума Балоты.
Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, у Кобрынскім павеце, з 1801 году ў Гродзенскай губерні. Вёска Руховічы пазначана на карце 1886 года.
У 1897 годзе вёска ў Блоцкай (Балоцкай) воласці, 59 двароў 395 жыхароў, 1649 дзесяцін зямлі (на 1890), працаваў хлебазапасны магазін.
У 1905 годзе — 512 жыхароў.
У 1911 годзе — 446 жыхароў.
У 1930-я гады мелася школа.
У 1940 годзе вёска, 106 двароў, 452 жыхары, дзейнічала пачатковая школа.
У Вялікую Айчынную вайну акупавана нямецка-фашысцкімі захопнікамі з чэрвеня 1941 году да ліпеня 1944 году.
У 1950 годзе 35 гаспадарак аб’ядналіся ў калгас імя Жданава (старшыня Ю. Лазарчук).
Паводле перапісу 1959 году Руховічы налічвалі 314 жыхароў, у 1970 годзе — 451 жыхара (на тэрыторыі Кісялёвіцкага сельсавета).
У 1973 годзе вёска перададзена з Кіселявецкага сельсавета ў склад Дзівінскага сельсавета.
У 1999 годзе ў вёсцы налічвалася 96 гаспадарак, 225 жыхароў, у складзе калгаса імя Кутузава (з 2004 года СВК «Кутузаўскі»; цэнтр — вёска Хабовічы).
Інфраструктура
Працуюць крама, клуб.
Сесілія Ёхансдотэр
Сесілія Ёхансдотэр Шведская (Benedikta Ebbesdotter Hvide каля 1165 — каля 1199) — магчымае імя жонкі караля Швецыі Кнута I і маці караля Швецыі Эрыка X. Пра яе мала што вядома, за выключэннем таго, што яна была арыстакратычнага паходжання і памерла дзесьці пасля 1193 года.
Біяграфія
Нягледзячы на тое, што яна была каралевай больш за дваццаць гадоў, каралева-кансорт караля Кнута з’яўляецца адной з самых невядомых шведскіх каралеў. Ні яе імя, ні бацькі, ні гады нараджэння і смерці дакладна не вядомыя. Кнут I заявіў у лісце да папы Клімента III, што яго нявеста была адзінай, хто мела дастаткова высокі статус, каб выйсці за яго замуж, што можа сведчыць аб яе дваранскім паходжанні. Некаторыя гісторыкі мяркуюць, што яна была дачкой Ёхана Сверкерсана, сына караля Швецыі Сверкера I (пам. 1156). Здагадка аб тым, што яна насіла імя Сесілія, грунтуецца на гіпотэзе, што летапісы XIV стагоддзя былі перакрыўлены. У гэтым тэксце гаворыцца, што маці Эрыка Святога (пам. 1160) звалася Сесілія, сястра Ульфа Ярла і Кола і дачка караля Свена (верагодна, намякаючы на Блот-Свена). Гэта, у сваю чаргу, можна параўнаць з генеалогіяй, у якой Убе (Ульф), Кол і Бурыслеў згадваюцца як сыны Ёхана Сверкерсана. Іх меркаваная сястра Сесілія была тады маці Эрыка X Кнутсана, чыім бацькам быў Кнут I, а не маці Эрыка Святога. Гіпотэзы могуць быць падмацаваныя карцінай 13-га стагоддзя ў царкве Дэдэшо, у якой згадваюцца імёны Кнут і (магчыма) Сесілія.
Аднак шлюбны саюз двух варожых каралеўскіх кланаў Сверкера і Эрыка не зусім праўдападобны. Сучасныя дакументы паказваюць, што яна была сястрой іншага шляхціца па імі Кнут, вядомага ў (меркавана) страчаным дакуменце як Кнут Ульхільдсан. Паводле альтэрнатыўнай гіпотэзы, брат каралевы Кнут быў сынам Інгеборгі, дачкі Сігварда. Усе гэтыя тры чалавекі былі фундатарамі абацтва Варфруберга. Некаторыя пісьменнікі ранняга Новага часу сцвярджаюць, што каралева была сястрой ярла Біргера Броза, што лічыцца вельмі малаверагодным. У дзявоцтве дама павінна была выйсці замуж за прынца Кнута Эрыксана прыкладна ў 1160 годзе, але забойства Эрыка Святога вымусіла яе пайсці ў манастыр, а Кнуту ўдалося ўцячы. У 1167 годзе, праз сем гадоў, яе муж стаў каралём, а яна стала каралевай Швецыі.
Ёсць толькі адна гісторыя, якая сапраўды згадвае каралеву больш падрабязна. У 1190 годзе каралева захварэла. Гэта была цяжкая хвароба, і людзі хваляваліся, што яна памрэ. Каб пазбегнуць смерці, каралева паабяцала на сваім ложку, што, калі Бог пашкадуе яе і дасць ёй жыццё, пасля выздараўлення яна ўвойдзе ў кляштар, каб выказаць сваю ўдзячнасць. У рэшце рэшт яна ачуняла ад хваробы, але не жадала стаць манахіняй, як і яе муж гэтага не жадаў. Яны накіравалі зварот да Папы ў Рым, каб спытаць, ці можна вызваліць яе ад абяцання і працягваць свае шлюбныя абавязкі. Кнут сцвярджаў, што ён павінен заручыцца падтрымкай яе сваякоў, каб змагацца з язычнікамі на ўсходзе ад Балтыйскага мора, а значыць, і падтрымліваць шлюбнае жыццё. Тагачасны Папа Цэлесцін III напісаў шведскім біскупам і прасіў, каб абставіны былі дадаткова правераныя. Вынік невядомы. Гэты ліст датаваны 1193 годам. Год яе смерці невядомы.
Сесілія Бланка
Каралева Сесілія Ёхансдотэр выкарыстоўваецца ў якасці персанажа ў кнізе аўтара Яна Гілу ў 1998 годзе, дзе яна была выкарыстана для стварэння выдуманай каралевы Сесіліі Бланкі.
Шлюб
Каля 1160 года яна была заручана з Кнутам Эрыксанам (кароль Швецыі з 1167 года). Шлюб быў заключаны прыкладна ў 1167 годзе, але быў (прынамсі часова) скасаваны, калі ў 1190-х гадах яна была абавязаная ўступіць у кляштар (гл. вышэй).
Олаф Даніэль Вестлінг
Прынц Даніэль, герцаг Вестэргётландскі (імя пры нараджэнні: Олаф Даніэль Вестлінг Olof Daniel Westling; н. 15 верасня 1973, Эрэбру) — фізкультурны трэнер і ўладальнік спартзалаў, муж кронпрынцэсы Швецыі Вікторыі (вяселле адбылося 19 чэрвеня 2010).
Біяграфія
Вырас у Окельбу, вучыўся ў школе ў Сандвікене, служыў у Хельсінгскім палку ў Гельвэ. Уладальнік кампаніі Balance Training, у якой ёсць тры cпортзалы ў цэнтры Стакгольма. Пазнаёміўся з Вікторыяй у 2002 годзе, калі быў яе асабістым трэнерам.
Вільнюскі эканоміка-інфарматычны факультэт Беластоцкага ўніверсітэта
Вільнюскі эканоміка-інфарматычны факультэт Беластоцкага ўніверсітэта (Balstogės universiteto Vilniaus Ekonomikos-informatikos fakultetas, Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie Uniwersytetu w Białymstoku) — адасобленае структурнае падраздзяленне (філіял) польскай дзяржаўнай вышэйшай навучальнай установы — Беластоцкага ўніверсітэта, якое знаходзіцца ў Вільнюсе.
Агульная характарыстыка
Паводле літоўскага заканадаўства, установа з’яўляецца першым філіялам замежнага ўніверсітэта ў Літве. Ініцыятыва стварэння ў Вільнюсе філіяла Беластоцкага ўніверсітэта была распачатая Асацыяцыяй польскіх вучоных Літвы і была адрасавана ў першую чаргу палякам у Літве. Улетку 2014 года факультэт атрымаў неабходныя дазволы на адкрыццё магістратуры ў галіне эканомікі.
На факультэце навучаецца больш за трыста студэнтаў. 10 % найлепшых студэнтаў атрымліваюць навуковыя стыпендыі, за добрае навучанне студэнты з небагатых сем’яў атрымліваюць сацыяльныя стыпендыі Міністэрства навукі і адукацыі Літоўскай Рэспублікі. Дзейнічаюць 3 напрамкі навучання на ўзроўні бакалаўра — эканоміка, еўрапейскія студыі і інфармацыйныя тэхналогіі. Вучоба доўжыцца 3 гады і ўвесь час праходзіць у Вільнюсе. Пасля заканчэння навучання выпускнік можа паступіць на двухгадовую магістратуру па эканоміцы. Штогод памер залічаных абітурыентаў складае каля 100 алавек.
Вярэя
Верэя — горад раённага падпарадкавання ў Нара-Фамінскім раёне Маскоўскай вобласці Расіі.
Насельніцтва Вярэі на 2010 г. складае 4,7 тыс. жыхароў. Горад размешчаны на правым беразе ракі Пратва́ (басейн Акі), за 111 км на паўднёвы захад ад Масквы, за 27 км да поўдня ад чыгуначнай станцыі Дорахава і за 22 км на поўдзень ад чыгуначнай станцыі Мажайск.
Назва
Назва паселішча ад назвы аднайменнай ракі Вярэя, на якой паселішча паўстала. Рачная назва Вярэя балцкага паходжання.
З шэрагу рачных назваў з коранем Var- : Ver- : Vir-, ад індаеўрапейскага *ṷer- «вада; дождж; рака». Ад гэтага кораня літоўскае virti «булькацець; варыцца ад награвання», versmė «крыніца», virulys «вір».
Гідранімічныя аналагі сярод літоўскіх водных назваў — Varė, Varius, Varena, Var-upė (: Var-), Verys, Vereta, Ver-upė (: Ver-), Virinta, Virėkšta (: Vir-). Зусім блізкія да вярэйскай назвы і рачныя назвы Вярэйка (< *Ver-ej-) на Верхнім Падонні і Павоччы, той жа корань у назве дзесенскай ракі Вярэслінка (Ver-, -sl-).
Такія назвы, як Вярэя, маглі з большай ахвотай надавацца рэкам з мноствам крыніцаў.
У назве Вярэя балцкі гідранімічны пашыральнік -ej-, як у падняпроўскіх балцкіх гідронімах *Vedēja, *Rupēja, літоўскіх Asveja, Roveja , у водных назвах Асвея, Мярэя. Блізкія пашыральнікі -ij-, -uj- у водных назвах тыпу Ілія, Бабруя. Пашыральнік -ej- выкарыстоўваецца ў літоўскім слова- і назваўтварэнні (tekėti «цекці» — tekėja «цячэнне»).
Вярэя ў складзе шэрагу гарадоў з назвамі балцкага гідранімічнага паходжання, што дугой атачаюць Маскву з заходняга боку (Валакаламск, Руза, Мажайск, Нара-Фамінск, Серпухаў).
Эканоміка
У горадзе — швейная фабрыка (цяпер не працуе), Верэйскі механічны завод (ВЭЗ), філіял маскоўскага ФГУП НВП «Торый», прадпрыемствы па перапрацоўцы сельскагаспадарчай прадукцыі, ФГУП «Мослес» (галаўная арганізацыя).
Герой Расійскай Федэрацыі
Геро́й Расі́йскай Федэра́цыі — вышэйшае ганаровае званне ў Расіі, знак асаблівай адзнакі. Прысвойваецца за здзяйсненне выключнага подзвігу.
Званне было заснаванае Законам Расійскай Федэрацыі «Аб усталяванні звання Герой Расійскай Федэрацыі і ўстанове знака спецыяльнай адзнакі — Медаля „Залатая Зорка“» ад 20 сакавіка 1992 года і ўведзена ў дзеянне ў той жа дзень паводле пастановы Вярхоўнага Савета Расійскай Федэрацыі. Званне Героя Расійскай Федэрацыі прысвойваецца Прэзідэнтам Расійскай Федэрацыі аднойчы. Другасныя ўзнагароджанні званнем Героя Расіі немагчымы.
Статыстычная інфармацыя
Паводле наяўных звестак, агульная колькасць узнагароджаных (па стане на 25 кастрычніка 2015 года) складае 1018 чалавек, з іх 464 узнагароджаны пасмяротна. Спісы грамадзян, удастоеных звання Героя Расійскай Федэрацыі, і большасць Указаў аб прысваенні звання Героя афіцыйна не публікуюцца. Наяўныя звесткі разрозненыя і часам супярэлівыя.
Футбол на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Спаборніцтвы па футболе на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года праводзіліся на сямі стадыёнах у шасці розных гарадах Бразіліі з 3 па 20 жніўня 2016 года. Былі разгуляны два камплекты ўзнагарод сярод мужчын і жанчын. У спаборніцтвах бралі ўдзел 16 мужчынскіх і 12 жаночых зборных.
Мужчынскія зборныя маглі складацца з гульцоў ва ўзросце да 23 гадоў (народжаных пасля 1 студзеня 1993 года) і толькі з трох гульцоў, старэйшых за 23 гады.
Францішак Аляхновіч
Франці́шак Ка́ралевіч Аляхно́віч, Аляхно́віч-Але́кна (, Вільня —, Вільня) — беларускі , тэатральны дзеяч, ,.
Яго аповесць «У капцюрох ГПУ» ёсць адным з ранніх твораў сусветнай літаратуры, які апісвае жыццё ў сталінскім канцэнтрацыйным лагеры непасрэдна з погляду арыштанта.
П’есы Францішка Аляхновіча актыўна ставіліся аматарскімі і паўпрафесійнымі калектывамі Беларусі, Латвіі, Чэхіі і найбольш трупай Уладзіслава Галубка. За плённую працу Францішка Аляхновіча на ніве тэатра яшчэ пры жыцці яму прысвоілі званне «бацькі найноўшай беларускай драматургіі».
Маленства
Нарадзіўся года ў Вільні. Пра яго маці, Марыю з Наркевічаў, звестак не засталося. Яго бацька, Караль Іванавіч Аляхновіч, нашчадак збяднелага шляхецкага роду з-пад Радашковічаў быў прафесійным скрыпачом і працаваў у розных віленскіх тэатральных аркестрах. Упершыню ён узяў Францішка на спектакль, калі таму было ўсяго пяць гадоў. Ранняе знаёмства з тэатральнымі падмосткамі абумовіла захапленне юнака тэатральнай справай, што ў выніку перарасло ў сталае жаданне Францішка стаць акцёрам. Усё, што было па-за тэатральным мастацтвам, не цікавіла юнага Францішка і ў выніку перашкодзіла яму атрымаць сістэмную агульную адукацыю (за хранічную непаспяховасць ён быў выключаны з 5 класа Віленскай гімназіі, таксама няўдала скончыў навучанне ў Віленскай хіміка-тэхнічнай школе).
Францішак, яшчэ будучы вучнем Віленскай гімназіі, спатыкаўся са старэйшым за яго на тры класы Феліксам Дзяржынскім, які пазней працаваў рэпетытарам у сваякоў будучага драматурга ў маёнтку Борце, недалёка ад Вільні.
Адукацыя
Бацькі не пярэчылі Францішку паступіць у Кракаўскую драматычную школу. Да Кракава ён дабіраўся праз прыгранічнае мястэчка Дамброва пад выдуманым імем Андрэй Кулеша. Прыгранічныя жыхары мястэчка мелі права чатыры разы ў год браць пропуск на выезд за граніцу. 19-гадовы Францішак у прывакзальным шынку звярнуўся па дапамогу да нейкага Кулешы, які выставіў будучага драматурга за свайго пляменніка і дапамог яму атрымаць пропуск на імя 25-гадовага Андрэя Кулешы. Па прыбыцці ў Кракаў быў вымушаны перасядзець год вольным слухачом на гісторыка-літаратурным факультэце Кракаўскага ўніверсітэта праз адсутнасць у школе набору на 1903/04 год.
NGC 5216
NGC 5216 (іншыя абазначэнні — UGC 8528, ZWG 317.2, MCG 11-17-4, VV 33, ZWG 316.19, ARP 104, PGC 47598) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Францішак Аляхновіч
Адукацыя
Увосень 1904 года перабіраецца ў Варшаву, дзе паступае ў Драматычную школу пры Музычным таварыстве, якую скончыў у 1907 годзе. Пазней толькі год папрацаваўшы акцёрам аднаго з польскіх вандроўных тэатраў, вяртаецца назад у Вільню і вырашае прысвяціць сябе журналістыцы. Імаверна, з прычыны расчаравання руціннасцю і несамавітасцю правінцыйнага тэатра. З 1908 года ў Вільні. Спачатку працуе рэпарцёрам у віленскіх газетах, а потым выдае гумарыстычны часопіс на польскай мове «Perkunas».
Беларускі асяродак
На гэты час прыпадае збліжэнне Францішка Аляхновіча з актывістамі асяродку «Нашай Нівы», што прадвызначыла яго ролю ў беларускім нацыянальным руху. У канцы студзеня 1910 года Францішак Аляхновіч разам з Ігнатам Буйніцкім і Аляксандрам Бурбісам рэжысіруе пастаноўку перакладзенай з украінскай мовы на беларускую аднаактавай п’есы Марка Крапіўніцкага «Па рэвізіі», адначасова выконваючы і ролю акцёра. Гэта быў першы беларускамоўны спектакль у Вільні. Ён меў сенсацыйны поспех.
Семернікі (Валожынскі раён)
Семернікі́ (, Семерники) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пяршайскага сельсавета.
Францішак Аляхновіч
Беларускі асяродак
Неўзабаве пасля гучнай тэатральнай пастаноўкі, рэдагуючы гумарыстычны тыднёвік «Perkunas», Францішак Аляхновіч надрукаваў залішне крамольны артыкул, праз які яго абвінавачваюць у «стремлении к ниспровержению существующего строя» і ў «возложении хулы на бесплотные силы небесные».
Атрымаўшы позву ў суд, Францішак Аляхновіч туды не з’яўляецца, а ўцякае на Галічыну (Аўстра-Венгрыя), дзе ў Львове і Кракаве пад псеўданімам Юрый Монвід, якім будзе пазней падпісваць свае творы, іграе ў розных польскіх тэатрах. Разлічваючы на абвешчаную ў сувязі з 300-годдзем дома Раманавых амністыю, ён вяртаецца ў 1913 годзе ў Вільню, але пазбегнуць судовай адказнасці не ўдаецца. Яму даравалася зневажанне толькі «сіл зямных», а за знявагу «сіл нябесных» прыгавораны на год турэмнага зняволення, адбывае тэрмін у віленскіх Лукішках. У астрозе Аляхновіч пачынае пісаць свой першы сцэнічны твор — камедыю «На Антокалі», спачатку па-польску, а пасля турмы, у 1915 годзе, перарабляе яе і перакладае на беларускую мову. Камедыя пабачыла свет на старонках віленскай беларускай газеты «Гоман».
Першая сусветная вайна
Заканчэнне тэрміну пакарання Францішка супала з пачаткам Першай сусветнай вайны. Аляхновіч працаваў маляром, пажарнікам, кантралёрам электрасетак і адказным рэдактарам за частку накладу газеты «Гоман», якая выходзіла беларускай лацінкай.
Віленскі перыяд тэатральнай дзейнасці 1916—1918 гадоў быў для Францішка Аляхновіча вельмі плённым. У пачатку 1916 года ў Вільні арганізоўвае тэатральны гурток Беларуская драматычная дружына, сіламі якога 15 кастрычніка 1916 года ставіцца беларускі спектакль паводле матываў «Хама» Элізы Ажэшкі. 26 снежня 1916 года ставіцца п’еса «На Антокалі». З гэтага часу спектаклі драматычнага гуртка становяцца рэгулярнымі, і аб ім пачынаюць гаварыць, як пра тэатр Францішка Аляхновіча.
Адкрываючы тэатральны сезон 1917 года, Аляхновіч бярэцца за напісанне п’ес, якія б адпавядалі запатрабаванням часу — уздыму нацыянальнай самасвядомасці. Аўтар стварае пяць п’ес: «Бутрым Няміра» (некаторыя крыніцы датуюць яе 1916 годам ), «Базылішка», «У лясным гушчары», «Кветка-папараць» і «Калісь». Таксама піша шматлікія празаічныя творы, сярод якіх вылучаецца аповесць спавядальнага характару «Пісьмы да яе».
У гэты час Аляхновіч сутыкаецца з вялікімі матэрыяльнымі цяжкасцямі. Ратуючыся ад голаду, аўтар перабіраецца ў Чорны Бор пад Вільняй, дзе працуе настаўнікам у беларускім дзіцячым прытулку «Золак», які арганізавала «Беларускае таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны». Тут Францішак Аляхновіч стварыў дзве дзіцячыя п’есы: казку «У лясным гушчары» і інсцэніроўку паводле паэм Канстанцыі Буйло і Янкі Купалы «Папараць-кветка». Акрамя таго, ім была напісана тут п’еса «Калісь», з якой у творчасць аўтар увайшла тэма, не зусім для яго характэрная, — тэма рэвалюцыі.
У чэрвені 1918 года пераапрануты фурманам Францішак Аляхновіч накіроўваецца ў Менск, дзе ў гэты час актыўна працавала трупа Беларускага дзяржаўнага тэатра рэарганізаванага з закладзенага ў маі 1917 года Першага таварыства беларускай драмы і камедыі. Паводле слоў Максіма Гарэцкага:
Дачуўшыся аб шырокай беларускай рабоце ў Менску, Аляхновіч без нямецкага пропуска, пехатою, без грошай у кішэні пусціўся ў дарогу. Пераапрануўшыся фурманам, ён з нейкімі засцянковымі шляхцянкамі перабраўся праз лінію старога фронту (каля Маладзечна) і, абарваны, босы, з ранамі на нагах, пасля васьмідзённага падарожжа прайшоў у Менск
Для сваёй першай пастаноўкі ў Менску Аляхновіч абраў гістарычную драму «Бутрым Няміра», якая ўжо ішла ў Вільні і атрымала добрыя водгукі. Ролю Няміры выканаў сам аўтар. З гэтай нагоды беларускі літаратар Змітрок Бядуля пісаў:
Першы раз, можна сказаць, у Менску публіка бачыла ў беларускім тэатры праўдзівае штукарства, вытрыманае перш-наперш у самой рэчы, потым у ігры і дэкарацыі. Гэтай штукай п. Аляхновіча можна шчыра віншаваць.
Аляхновіч арганізоўвае ўласную трупу. У гэты ж год Францішак Аляхновіч ладзіць дзве прэм’еры паводле сваіх новых п’ес: камедыі «Чорт і баба» (1918) і трохактавай драме «Страхі жыцця» (1918), якая сведчыла аб звароце драматурга да новай для яго тэмы — тэмы інтэлігенцыі.
Савецка-польская вайна
З адступленнем нямецкіх войскаў і ўсталяваннем у Менску савецкай улады, тут арганізуецца Беларускі пралетарскі тэатр (Францішак Аляхновіч — дырэктар, Фларыян Ждановіч — рэжысёр), які ў хуткім часе мяняе назву на «Беларускі савецкі тэатр». Пазней аўтар у сваёй кнізе «Беларускі тэатр» успамінаў:
Тэатральная работа пачынаецца з шырокім размахам. Спектаклі ідуць па 3—4 у тыдзень. Праца кіпіць… Камісарыят народнай асветы багата субсыдуе тэатр. Артысты з матэрыяльнага боку забяспечаныя. Рэпертуар узбагачаецца новымі творамі.
Нягледзячы на перашкоды акупацыі аўтар заканчвае п’есу «Дзядзька Якуб», дапрацоўвае камедыю «Птушка шчасця», друкуе вялікі артыкул «Тэатр на вёсцы», піша вершы і апавяданні. Новая п’еса «Дзядзька Якуб» друкуецца на старонках газеты «Беларускае жыццё», якая са снежня 1919 года будзе выдавацца ў Менску. Яшчэ паводле рукапісу ставіцца камедыя «Птушка шчасця», канчатковы варыянт якой быў зроблены драматургам у пачатку 1920 года, як і сцэнічны абразок «Лес шуміць» (паводле аднайменнага апавядання ). У другой палове лістапада 1919 года Францішак Аляхновіч і некаторыя артысты, якія працавалі ў Вільні, вяртаюцца ў заняты польскімі легіянерамі Менск. Ужо ў канцы гэтага месяца адбываецца сход Таварыства беларускай драмы і камедыі, на якім была прынята пастанова аб распачынанні працы. Такім чынам арганізаваўся Менскі гарадскі тэатр пад кіраўніцтвам Францішка Аляхновіча. Рэжысёрам быў зноў выбраны Фларыян Ждановіч. Гэты тэатр праіснаваў да жніўня 1920 года, а калі канчаткова ўсталявалася савецкая ўлада, то на яго аснове створаны Беларускі дзяржаўны тэатр (БДТ-1).