cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гісторыя Саудаўскай Аравіі
Гісторыя Саудаўскай Аравіі — гісторыя не толькі адной з самых уплывовых краін мусульманскага свету. Гэта адначасова і гісторыя ісламу — сустветнай рэлігіі.
Старажытны час
Аравійскі паўвостраў з’яўляецца радзімай семіцкіх плямён. Ужо ў II-м тыс. да н.э. большасць паўвострава засялялі старажытна-арабскія плямёны. У I-м тыс. да н.э. тут склаіся першыя дзяржавы: Мінейскае, Сабейскае, Хім’ярыцкае царствы. У IV—VI стст. н.э. у Аравіі фарміравалася адзіная арабская народнасць адначасова з узвышэннем вобласці Хіджаз на захадзе Аравіі.
Новы час
У пачатку XVI ст. туркі-асманы ўсталявалі кантроль над заходнімі раёнамі Аравіі — Хіджазам і часткай Асіра, а ў XIX ст. англічане падпарадкавалі паўднёвае і ўсходняе ўзбярэжжа. Але цэнтральныя вобласці захавалі сваю незалежнасць. У пачатку XVIII ст. у Недждзе, у аазісе Дэрыя, каля сучаснага Эр-Рыяда ўзнік эмірат на чале з дынастыяй Саўдыдаў, якую заснаваў Сауд (памёр у 1725 г.). Яго сын Мухамед ібн Сауд у 1745 г. падтрымаў рэлігійнага рэфарматара Мухамеда ібн Абд-аль Вахаба, заснавальніка рэлігійна-паллітычнага руху вахабізму. Пад сцягам вахабізму Саўдыды аб’ядналі Неджд і заваявалі большую частку Аравіі. У 1811—1818 гг. войскі правіцеля Егіпта Мухамеда Алі разграмілі дзяржаву вахабітаў. У 1842 г. Саўдыды аднавілі свій эмірат са сталіцай у Эр-Рыядзе (праіснаваў да 1891 г.).
Незалежнасць
У 1902 г. адзін з Саўдыдаў Абд-аль-Азіз адваяваў Эр-Рыяд і абвясціў сябе правіцелем вахабіцкай дзяржавы пад імем Ібн Сауда (1902—1953 гг.). У 1906 г. ён усталяваў уладу над усім Недждам, заваяваў Эль-Хасу (1913 г.), Асір (1920 г.) і Хіджаз (1925 г.). У 1932 г. усе ўладанні Ібн Сауда абвешчаны каралеўствам Саудаўская Аравія. З 1938 г. амерыканская кампанія «Арамка» пачала тут здабычу нафты, прыбыткі ад якой сталі пасля 2-й сусветнай вайны асновай эканамічнага росквіту Саудаўскай Аравіі.
Ператварэнне ў рэгіянальную дзяржаву
Пасля Другой сусветнай вайны кароль Абдэль Азіз ібн Сауд, клапоцячыся аб умацаванні сваёй улады, прыкладаў нямала намаганняў да таго, каб вырашыць праблемы «развіцця пустыні» на аснове захавання традыцыйнага ладу жыцця. Ён планаваў і будаваў студні, павялічваў абрашэнне апрацоўваных земляў у аазісах, ствараў дзяржаўныя фермы, праводзіў культывацыю пашы. Гэта рабілася ў мэтах пераходу качавых плямён да аселага ладу жыцця. Кароль вылучаў значныя сродкі для плямён у выглядзе субсідый, каб забяспечыць палітычную лаяльнасць і падтрымку племянной знаці. Спрабуючы славіцца «добрым» каралём, Сауд адорваў шэйхаў і правадыроў, вёў раскошны лад жыцця, пакараючы навакольных асляпляльным багаццем свайго двара. Аднак працэсы развіцця саудаўскай эканомікі, як і працэсы ўмацавання палітычнай улады, складаліся зусім у іншых сферах.
Аравійскія кіраўнікі хутка адчулі смак нафтавых прыбыткаў і запатрабавалі ад амерыканцаў перагляду доляй ўдзелу ў даходах ад нафтавай здабычы. Пасля працяглых і вострых перамоваў у 1950 г. было прынята рашэнне аб роўным размеркаванні даходаў ад нафтаздабычы. На працягу некалькіх гадоў адсталая Саудаўская Аравія стала ператварацца ў сучасную дзяржаву з развітой эканомікай. Пабудаваныя трансаравійскія нафтапровады з нафтавага раёна Аравіі Абкайк да ліванскага порта Сайда, з улікам стварэння спецыялізаванага порта Рас-Танура значна пашырана яго гавань. Экспарт нафты стаў галоўнай крыніцай бюджэтных сродкаў Саудаўскай Аравіі. 90 % бюджэту дзяржавы складалі даходы ад экспарту нафты.
Штогадовае павелічэнне экспарту нафты вяло да змены сацыяльнай структуры аравійскага грамадства. Пачаўся працэс фарміравання новых класаў. На базе племянной і гарадской арыстакратыі, набліжаных да караля, расла і мацнела буйная банкаўская і прамысловая буржуазія. З’явілася сярэдняя і дробная гандлёвая буржуазія, маса дробных рамесных майстэрняў. У працэсе гэтых змяненняў адбывалася пауперызацыя сялянства, спусташэнне нізавых слаёў качавых і паўкачавы плямён. Новыя прамысловыя прадпрыемствы папаўняліся прадстаўнікамі з Еўропы, Амерыкі, краін Блізкага Ўсходу. Нягледзячы на ​​змяненне сацыяльнай структуры ў грамадстве, ўладары Аравіі не спяшаліся змяняць сваю сацыяльную апору. Родаплемянная знаць і вахабіцкая вярхушка сачылі за выкананнем ісламскіх традыцый і ўстойлівымі правіламі ў аравійскім грамадстве. Ва ўмовах росту эканомікі і сацыяльных змен уладам усё ж удалося захаваць родаплемянную сутнасць адміністрацыйных структур праўлення.
З 1964 г. пры Фейсале (1964—1975 гг.) пераважная ўвага аддвалася развіццю нафтавай прамысловасці, будаўніцтву інфаструктуры і г.д., быў усталяваны кантроль дзяржавы над здабычай нафты; пазіцыі Саудаўскай Аравіі ўзмацніліся ва ўсім мусульманскім свеце. У 1973 годзе, запатрабаваўшы вяртання Ерусаліма і зняўшы саудаўскую нафту з усіх гандлёвых пляцовак, Фейсал справакаваў сусветны энергетычны крызіс. Радыкалізм караля падабаўся не ўсім і праз два гады ён быў застрэлены ўласным пляменнікам. Пасля яго смерці, пры каралi Халідзе знешняя палітыка Саудаўскай Аравіі стала больш ўмеранай. Пасля Халіда трон атрымаў у спадчыну яго брат Фахд.
Ірана-іракская вайна 1980 — 1980 гг. падштурхнула Саўдыдаў да пошуку і замацавання сувязей з княствамі Персідскага заліва. Яны сталі ініцыятарамі стварэння ў 1981 г. Савета супрацоўніцтва арабскіх дзяржаў Персідскага заліва, які аказваў дапамогу Іраку ў вайне з Іранам. Падчас Кувейцкага крызісу 1990—1991 гг. Саудаўская Аравія выступіла супраць іракскай акупацыі Кувейта і далучылася да шматнацыянальнай кааліцыі супраць Ірака.
ХХІ стагоддзе
Пасля смерці Фадха ў 2005 годзе каралём стаў Абдала — сын усё яшчэ першага караля ад яго восьмай жонкі, а ў 2015 годзе — яго брат Салман, 25-ы сын таго ж караля.
У наш час Саудаўская Аравія — адна з найбольш уплывовых дзяржаў мусульманскага свету. Яе ўрад аказвае вялікую фінансавую дапамогу іншым мусульманскім краінам. Таксама Саудаўская Аравія падтрымлівае адзінаверцаў сунітаў у рэгіёне і з’яўляецца найбольш сур’ёзнай процівагай магутнаму шыіцкаму Ірану. Саудаўская Аравія з’яўляецца стратэгічным партнёрам ЗША ў рэгіёне.
Жорсткая ўнутраная палітыка стала зарукаю палітычнай стабільнасці, што асабліва важна ў вірлівым у 2010-я арабскім свеце. Тым не менш, 2010-я пачаліся для краіны неспакойна. У 2011 у горадзе Эль-Каціф і правінцыі Усходняя адбыліся шыіцкія хваляванні. Каб не даць пратэстам набраць абароты, ўлады краіны забаранілі мітынгі і дазволілі паліцыі прымяняць любыя меры. Хваляванні ўлегліся, а адзін з шыіцкіх лідараў, аятала Ан Німр быў схоплены і ў 2016 пакараны смерцю.
У 2017 Саудаўская Аравія ачоліла «Квартэт», які пачаў блакаду Катара, абвінаваціўшы яго ў рассадніцтве тэрарызму і сяброўстве з шыіцкім Іранам.
Беларуска-балгарскія адносіны
Дыпламатычныя адносіны паміж Беларуссю і Балгарыяй ўстаноўлены 26 сакавіка 1992 г. Рэспубліка Балгарыя прызнала незалежнасць Беларусі 23 снежня 1991 года. Пратакол аб усталяванні дыпламатычных адносін, падпісаны міністрамі замежных спраў Беларусі і Балгарыі, прадугледжваў абмен дыпламатычнымі прадстаўніцтвамі на ўзроўні пасольстваў. Да 1997 года была створана дагаворна-прававая база двухбаковага супрацоўніцтва.
У кастрычніку 1993 г. г. Сафія з афіцыйным візітам наведала прадстаўнічая дэлегацыя на чале са Старшынёй Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь М. Грыб. Падчас візіту быў падпісаны міждзяржаўны дагавор «Аб дружалюбных адносінах і супрацоўніцтве паміж Рэспублікай Беларусь і Рэспублікай Балгарыя», а таксама Пагадненне паміж Урадам Рэспублікі Беларусь і Урадам Рэспублікі Балгарыя аб супрацоўніцтве ў галіне адукацыі, навукі і культуры.
У лютым 1996 года адбыўся афіцыйны візіт у Балгарыю урадавай дэлегацыі на чале з Прэм’ер-міністрам Рэспублікі Беларусь М.Чыгіром.
У верасні 1997 года ў г.Вільнюсе адбылася сустрэча паміж Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь А. Р. Лукашэнкам і Прэзідэнтам Рэспублікі Балгарыя П.Стаянавым. У сакавіку 1998 года адбыўся візіт у Балгарыю Старшыні Савета Рэспублікі Нацыянальнага Сходу Рэспублікі Беларусь П.Шыпука для ўдзелу ва ўрачыстасцях з нагоды 120-х угодкаў Вызвалення краіны ад асманскага прыгнёту. У ходзе візіту былі праведзены перамовы са Старшынёй Народнага сходу Балгарыі Ё.Сакаловым.
У снежні 1998 года ў Народным сходзе Балгарыі створана парламенцкая група дружбы «Балгарыя-Беларусь», у якую ўвайшлі 54 народныя прадстаўнікі ад усіх палітычных фракцый парламента.
У Нацыянальным сходзе Рэспублікі Беларусь пастаянна дзеючая дэлегацыя «Сябры Балгарыі» была сфарміравана 5 жніўня 2001 года. У яе склад увайшлі дэпутаты з тых акругаў, у якіх знаходзяцца гарады-пабрацімы. Старшынёй групы абраны дэпутат М. Орда, які ажыццяўляў кіраўніцтва рабочай групай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па супрацоўніцтве з Парламентам Рэспублікі Балгарыя да цяперашняга часу. Фарміраванне груп у абодвух парламентах дазволіла пачаць працу па арганізацыі іх узаемадзеяння.
Вядомыя асобы Свіслачы
Вядомыя ўраджэнцы Свіслачы:
Беразавец (Карэліцкі раён)
Беразаве́ц (, Березовец) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Турэцкага сельсавета.
Сарочыцы
Саро́чыцы (, Сорочицы) — вёска ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубненскага сельсавета.
Маклакава (Краснінскі раён)
Маклакава (Маклаково) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Малееўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Окана
О́кана — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Эса, за 10 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Лепель, каля вёсак Окана і Селішча.
Плошча паверхні 4,13 км². Даўжыня 2,9 км, найбольшая шырыня 1,84 км. Даўжыня берагавой лініі 8,3 км. Найбольшая глыбіня 2,2 м, сярэдняя 1,5 м. Аб'ём вады 6,34 млн. м³. Плошча вадазбору 46,77 км².
Катлавіна Окана рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 6—10 м (на паўднёвым усходзе і поўдні 2—5 м), на поўначы невыразныя невыразныя, пад лесам і хмызняком. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі вышынёй да 0,3 м, пясчаныя, тарфяністыя, параслі водна-балотнай расліннасцю і хмызняком. Паўднёва-заходнія і паўночныя берагі возера сплавінныя. Вакол возера тарфяністая пойма шырынёй да 700 м. Дно плоскае, выслана сапрапелем, уздоўж заходніх, ўсходніх і паўднёва-усходніх берагоў пясчанае.
Самалійскі шылінг
Самалі́йскі шы́лінг (شلن, scellino) — афіцыйная валюта Самалі. Код ISO 4217: SOS. Шылінг дзеліцца на 100 цэнтаў (سنت, centesimi).
Гісторыя
Шылінг ужываўся на тэрыторыі Самалі з 1921 года, калі Усходне-Афрыканскі шылінг быў уведзены ў брытанскім Самалілендзе. У 1962 годзе самала (Італьянскага Самалі) і Усходне-Афрыканскі шылінг былі заменены на самалійскі шылінг.
Дудзін
Дудзін — прозвішча.
Вазаўнікі
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Новы Пагост Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Дварнасельскага сельсавета.
Лянтэрня
Лянтэрня, Лянтарня — гістарычная мясцовасць Хойнікаў, размешчаная ў паўночна-ўсходняй частцы места.
Гісторыя
Юзаф Антоній (Апалінарый) Ролле, знаёмы з уласнаручнымі запісамі Караля Прозара, паведаміў, што ў ліпені 1794 года абозны хаваўся ад пераследу расейцаў на ўскрайку пушчы ў леснічоўцы, называнай мясцовымі жыхарамі latarnią. А як гэта зусім блізка ад Хойнікаў, дык хутка месца яго сховішча наведаў паліцэйскі камісар (або «жаўнеры» М. Дубецкага са спасылкай на Зофію Аскерчанку) і сыну сенатара Рэчы Паспалітай, заросламу, апранутаму па-сялянску ў сярмягу ды лапці, але са стрэльбай за плячом, як пасля ў больш людных месцах з пісталетамі пад сярмягай, давялося тэрмінова ратавацца.
З шляхецкай рэвізіі 1811 года вынікае, што на той час гэта ўжо не леснічоўка, а фальварак Linterny, арандаваны ў абозных Прозараў ротмістрам Берасцейскага павета Ваўжынцом Балашэвічам. Да яго належала хойніцкая вёска Забалаць, што налічвала 61 душу прыгонных сялян. 15 сакавіка 1835 года, паводле метрычнага запісу ў кнігах Мікуліцкай Багаяўленскай царквы, у «жителя деревни Линтерни», шляхціча-арандатара католіка Ігнацыя Стравінскага і яго праваслаўнай жонкі, былой прыгоннай сялянкі графа Ракіцкага, Аляксандры (у дакуменце Елізаветы), нарадзіўся сын Аляксандр, будучы ўдзельнік расійска-турэцкай вайны 1877 – 1878 гадоў, пазней генерал-маёр, старэйшы брат Фёдара, будучага знакамітага артыста Марыінскага тэатра ў расійскім Пецярбургу, дзядзька Ігара Стравінскага, сусветнавядомага кампазітара. Згодна з аднадворскімі рэвізіямі 1845 і 1858 гадоў, у фальварку Лянтэрнях паноў Прозараў жыў Вікенцій, сын Марціна, Стэфановіч .На «Военно-топографической карте Российской империи 1846 – 1863 гг.», складзенай пад кіраўніцтвам Ф. Ф. Шуберта і П. А. Тучкова, назва паселішча па-расійску пададзена са слоў тутэйшых інфарматараў як Лянтарня. Згаданы фальварак Лянтэрня на плане мястэчка Хойнікі 1864 году і ў датаваным 2 лістапада 1887 года дакуменце аб продажы Канстанцінам Прозарам абцяжаранага даўгамі маёнтка Хойнікі расійскім купцам з Арлоўскай губерні, карачаўскаму Міхаілу Пятровічу Аўраамаву і трубчэўскаму Гаўрылу Сямёнавічу Курындзіну.
На 1909 год маецца звестка пра аднадворны хутар Лянтэрня з 28 жыхарамі, размешчаны ў Хойніцкай воласці за 1 вярсту ад яе цэнтра.
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Берасцейскага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана была часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Лянтэрня і Хойнікі, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка – у Мазыры. Ад 18 мая тут дзейнічала "варта Украінскай Дзяржавы гетмана Паўла Скарападскага". 1 студзеня 1919 года, згодна з пастановай І з'езду КП(б) Беларусі, Хойнікі ўвайшлі ў склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, аднак 16 студзеня Масква адабрала іх разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. 8 снежня 1926 года Лянтэрню з Хойнікамі вярнулі БССР.
Пры канцы 1920-х гадоў савецкія ўлады перайменавалі пасёлак Лянтэрню ў Чырвоную Ніву. У запісцы пад назвай «Сведения о польских населённых пунктах Гомельского округа», пазначанай 1929 годам, згаданая і Чырвоная Ніва, у якой налічвалася 12 каталіцкіх альбо «польскіх» сем'яў. Паводле Я. Н. Рапановіча, да 1930 года паселішча (сядзіба) мела назву Ліхтэрня, што, аднак, не мае пацверджання ў даступных крыніцах.
16 красавіка 1959 года Чырвоная Ніва перададзена з Забалацкага сельсавета ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Хойніцкага пассавета. У 1989 годзе, пасля далучэння былой Лянтэрні да места Хойнікі, афіцыйную савецкую назву пераняла вуліца – Чырвонаніўская.
Уладзімір Манамах (значэнні)
Уладзімір Манамах:
NGC 7546
NGC 7546 (іншыя абазначэнні — PGC 70820, MCG -1-59-7) — галактыка ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гамуніцы (гміна)
Гамуні́цы (Gomunice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Радамшчанскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Гамуніцах. Плошча гміны складае 62,57 км². Станам на 2010 год у гміне Гамуніцы пражывалі 5971 чалавек, шчыльнасць — 96 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 10 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 20 населеных пунктаў.
Ляхава (Краснінскі раён)
Ляхава (Ляхово) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Малееўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
14 студзеня
14 студзеня — чатырнаццаты дзень года па Грыгарыянскім календары
Карпісонаўка
Карпісо́наўка (, Карписоновка) — былая вёска ў Мсціслаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Ходасаўскага сельсавета.
Да 22 лютага 2012 года вёска ўваходзіла ў склад Забалацкага сельсавета.
Скасавана 23 снежня 2016 года.
Назва
Назва напэўна паходзіць ад прозвішча Карпісон або вытворнага ад яго. Паводле падання, у 1920-я гады праводзілася надзяленне сялян зямельнымі ўчасткамі, яго здзяйсняў землеўпарадчык Карпісонаў, які і назваў новую вёску ў сваё прозвішча.
Рухча 2
Ру́хча 2 (, Рухча 2) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Рухчанскага сельсавета.
Мнаганожка
Мнаганожка, Папараць (Polypodium) — род папарацей сямейства мнаганожкавых.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя травяністыя эпіфітныя і наземныя расліны з доўгім галінастым карэнішчам, густа ўкрытым бурымі ланцэтнымі лускавінкамі. Скурыстае чаранковае лісце адыходзіць ад яго радамі (адсюль назва). Лісцевыя пласцінкі падоўжана-ланцэтныя, перыста-раздзельныя. Сорусы (кучкі спарангіяў) круглаватыя або авальныя, размешчаны пасярэдзіне ці па краі сегментаў ніжняга боку пласцінкі.
Арэал
Налічваецца 75 відаў. Пашыраны ўсюды; на Беларусі, папараць салодкая — від травяністых папарацей, які трапляецца невялікімі групамі па схілах грунтавых агаленняў берагоў рэк, азёр, радзей на пнях, паваленых дрэвах і інш.
Значэнне і выкарыстанне
Дэкаратыўныя, лекавыя, дубільныя расліны.
Іаганес Барбарус
Іаганес Барбарус (Johannes Barbarus; сапр. імя Іаганес Варэс, Johannes Vares;, Хеймталі, паблізу Вільяндзі — , Талін) — эстонскі паэт і пісьменнік, палітычны дзеяч, Прэм’ер-міністр Эстоніі (1940), Старшыня Прэзідыума Вярхоўнага Савета Эстонскай ССР (1940—1946).
Біяграфія
Іаганес Варэс скончыў гімназію ў Пернове, у 1910—1914 гадах вучыўся ў Кіеўскім універсітэце на медыцынскім факультэце. У час Першай сусветнай вайны, у 1915—1918 гадах служыў ваенным урачом. Удзельнік баёў у Эстоніі падчас Вызваленчай вайны 1918—1920 гадоў на баку Часовага ўрада, які ўзначальваў К. Пятс, быў узнагароджаны эстонскім ордэнам Крыж Свабоды, які адмовіўся прыняць.
У 1920-1930-х гадах працаваў урачом у Пярну. Па сваіх палітычных перакананнях — радыкал-сацыяліст. У канцы 1910-х — пачатку 1920-х гадоў пачалася яго літаратурная дзейнасць, паэт пісаў пад псеўданімам Барбарус і ўступіў у літаратурную групу Сіўру.
З 21 чэрвеня па 25 жніўня 1940 года Барбарус кіраваў эстонскім урадам, а з уваходжаннем Эстонскай ССР у склад СССР 25 жніўня 1940 года і да смерці займаў пасаду старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета Эстонскай ССР. З верасня 1940 года Барбарус — член ЦК Кампартыі Эстоніі. У 1941—1944 гадах, падчас нямецкай акупацыі ЭССР, знаходзіўся ў эвакуацыі, пасля выгнання нямецкіх войскаў вярнуўся на радзіму.
29 лістапада 1946 года ў 11.40 раніцы быў знойдзены мёртвым у сваёй рэзідэнцыі ў палацы Кадрыёрг на падлозе ў ванным пакоі, застрэліўся з пісталета.
Малахава (Краснінскі раён)
Малахава (Малахово) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Малееўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Нема (Маўрытанія)
Нема (Néma) — горад у Маўрытаніі, сталіца вобласці Ход-эш-Шаркі. Насельніцтва — 13 759 чалавек (на 2000 год). Горад размешчаны недалёка ад дзяржаўнай мяжы з Малі.
Вядомыя людзі
У Неме нарадзіўся Мулае ульд Мухамед Лагдаф, прэм’ер-міністр Маўрытаніі ў 2008—2014 гадах.
Браносава
Брано́сава (, Браносово) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Турэцкага сельсавета.
Палацава-паркавы комплекс Чапскіх (Прылукі)
Палацава-паркавы комплекс Чапскіх у Прылуках — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва другой паловы XVIII—XIX ст. Закладзены на месцы былога манастыра XVII стагоддзя у в. Прылукі Мінскага раёна. Уключае палац і парк. За сваю гісторыю палацавы комплекс неаднаразова перарабляўся, рамантаваўся, губляючы колішнія пластычныя вырашэнні і набываючы новыя. Тым не менш кампактны двухпавярховы аб'ём палаца з вуглавымі вежамі, іх зубчастыя завяршэнні цалкам адпавядаюць вобразу невялікага гатычнага замка.
Гісторыя
Прылукі з'яўляліся вотчынай Агінскіх, Іваноўскіх, належалі Оштарпу, потым вядомаму аграному Атону Горвату (пабудаваў палац у гатычным стылі, вялікі сад з аранжарэяй і вежавым гадзіннікам), з 1872 года Эмерыку Чапскаму.
Мураваны палац пабудаваны ў першай палове XIX стагоддзя, у 1851 годзе рэканструяваны, у 1872 быў адноўлены пасля пажару 1868 года. У Другую сусветную вайну значна пашкоджаны, адбудаваны ў 1950-я гады.
Архітэктура
Цэнтрам кампазіцыі парку быў палац, размешчаны на высокім узгорку, каля грэбеня параўнальна крутога схілу тэрасы, які спускаецца да поймы р. Пціч.
Першапачаткова палац уяўляў сабой кампактнае прамавугольнае ў плане двухпавярховае з нізкім цокальным паверхам збудаванне ў стылі несапраўднай готыкі. Галоўны фасад вылучаны цэнтральным трохпавярховым рызалітам з гранёным эркерам на паркавым фасадзе і чатырма шматграннымі кутнімі вежачкамі, завершанымі зубцамі. Галоўны фасад вылучаны лоджыяй на двух узроўнях у рызаліце з праёмамі, завершанымі спічастымі і кілепадобнымі аркамі. Рызаліт, завершаны невысокім атыкам, аздоблены складанай па форме нішай у цэнтры. Пры гэтым уражанне масіўнасці не ствараецца, гэтаму садзейнічаюць зграбныя па прапорцыях і абрысах праёмы, што адкрываюцца ў бок лоджый.
Пасля 1886 года да паўднёвага тарцовага фасада быў прыбудаваны аднапавярховы аб'ём са сталовай і аранжарэяй, пазней да яго прыбудавалі двухпавярховы Г-падобны ў плане корпус. Да паўночнага тарцовага фасада далучаны трохпавярховы вежападобны аб'ём з нізкім шатровым дахам. Пасля аднаўлення ў 1950-я гады палац захаваў сваё вонкавае аблічча, анфіладная планіроўка была зменена на калідорную. У першай палове XIX стагоддзя перад галоўным фасадам палаца ўзведзеная трох'ярусная (першы ярус чацверыковы, другі і трэці васьмерыковыя) вежа з гадзіннікам, завершаная высокім шатром са шпілем і флюгерам. Вежа стаяла на масіўным прамавугольным у плане пастаменце з чатырма вежачкамі па вуглах. Сярэдні ярус вежы з гадзіннікам быў абкружаны кансольна-бэлечнай галерэйкай. Вертыкальную кампазіцыю вежы падкрэслівалі спічастыя ўваходы і аконныя праёмы. У Другую сусветную вайну вежа была разбурана (не адбудоўвалася).
Парк
Парк — адзін са старэйшых на Беларусі, закладзены ў другой палове XVIII ст.; мяшанага рэгулярна-пейзажнага тыпу, плошчаю 4,5 га. Цэнтр кампазіцыі — палац, які падзеляе парк на дзве часткі. Перад заходнім фасадам палаца быў сад у італьянскім стылі, засталіся чатыры тэрасы, якія крута спускаюцца да поймы р. Пціч. Перад усходнім фасадам палаца невялікі партэр і пейзажная частка парку, абмежаваная пад'язнымі дарогамі.
У дрэвастоі пераважаюць мясцовыя пароды, растуць экзоты — лістоўніца Сукачова, лістоўніца еўрапейская, арэх маньчжурскі, горкі каштан звычайны, піхта сібірская, акацыя белая, таполя канадская.
У парку стаялі мураваная капліца і аформлены аркадай свіран, былі две сажалкі (на адной быў вадзяны млын, які не захаваўся).
Сучасны стан
Палац і парк належаць Беларускаму НДІ аховы раслін. Ансамбль — помнік рэспубліканскага значэння.
Вазапісцы-піянеры
Вазапісцы-піянеры — абагульняючая назва групы вазапісцаў чырвонафігурнай керамікі, якія працавалі ў квартале Керамік, квартале ганчароў Афін, у пачатку V стагоддзя да нашай эры; ахарактарызаваны Джонам Бордманам як першы свядомы мастацкі рух у заходняй традыцыі.
Да групы вазапісцаў-піянераў ставіліся мастакі Еўфроній, Еўфімід,, , вазапісец Дыкеоса і Фінтый. Першым даследчыкам, які ўсталяваў мастацкую ўзгодненасць гэтых вазапісцаў, быў брытанскі археолаг Джон Бізлі, хоць не існуе ніякіх дакументальных сведчанняў дзейнасці гэтай групы: усё вядомае нам пра вазапісцаў-піянераў заснавана на іх захаваных працах.
Вазапісцы-піянеры не былі наватарамі чырвонафігурнай тэхнікі, але даволі позна прынялі практыку, распрацаваную такімі вазапісцамі білінгвы, як Андокід і. Прыкладна праз каля 520 да н. э. была створана першая праца Еўфронія. У сваёй працы група вазапісцаў-піянераў часта робіць спасылкі адзін на аднаго, даволі часта ў гулліва-спаборніцкім духу. У прыватнасці, вазапісец Еўфімід на адной са сваіх ваз робіць надпіс, які  перакладаецца са старажытнагрэчаскай — «як ніколі Еўфроній» (Мюнхен 2307). Іх праца адрозніваецца простым малюнкам адзення, смелай апрацоўкай анатоміі, эксперыментальным выкарыстаннем ракурсу і тэматычнай цяжкасцю да малюнку сцэн.
4-е Мінскае гарадское благачынне
4-е Мінскае гарадское благачынне, 4-я Мінская гарадская благачынная акруга — акруга ў Мінскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы.
Благачынныя настаяцелі
Протаіерэй Хвядор Поўны.
Каарэл Ээнпалу
У 1920, 1921—1924 і 1924—1926 — міністр унутраных спраў. У 1924 быў галоўным рэдактарам газеты Kaja. У 1926—1932, 1933—1934 — старшыня Рыйгікогу, член Рыйгікогу пяці скліканняў. У ліпені-лістападзе 1932 — дзяржаўны старэйшына (кіраўнік дзяржавы). У 1934—1938 — зноў міністр унутраных спраў, ініцыятар працэсу «эстанізацыі» імёнаў і прозвішчаў грамадзян краіны. У 1938—1940 — дэпутат Дзяржаўнага прадстаўнічага сходу. У 1938—1939 — прэм’ер-міністр. У 1939—1940 — генеральны дырэктар дзяржаўнай кампаніі Eesti Fosforit.
У 1930—1932 узначальваў моладзевую арганізацыю «Маладыя арлы». У 1930—1935 быў старшынёй Эстонска-польскага таварыства, у 1932 — старшыня Палаты сельскай гаспадаркі. У 1923—1940 — член Эстонскага алімпійскага камітэта. Ганаровы член савета афіцэраў 2-га артылерыйскага палка.
У 1940 годзе быў арыштаваны на сваім хутары. Быў асуджаны да працяглага тэрміна пазбаўлення волі і адпраўлены ў лагер, дзе памёр ад запалення лёгкіх.
Беларуска-кенійскія адносіны
Дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Рэспублікай Кенія ўсталяваныя 17 лістапада 1993 года. 3 снежня 2014 года адбылася цырымонія ўручэння даверчых грамат Паслом Рэспублікі Беларусь у Эфіопіі Дз. Г. Куптэлем Прэзідэнту Рэспублікі Кенія Ухуру Кеніята.
Дагаворна-прававая база супрацоўніцтва паміж Рэспублікай Беларусь Рэспублікай Кенія знаходзіцца ў стадыі фарміравання.
Традыцыйнымі пазіцыямі беларускага экспарту ў Кенію з’яўляюцца: угнаенні калійныя і мінеральныя, газетная папера, паліграфічная прадукцыя. Аснову кенійскага імпарту ў Беларусь складаюць пастаўкі кветак і бутонаў, арэхаў, гародніны і садавіны, кавы, гарбаты і г.д.
Афіцыйныя кантакты: у маі 2017 года ў межах форуму міжнароднага супрацоўніцтва «Адзін пояс і адзін шлях» (Пекін, КНР) адбылася сустрэча Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь А. Р. Лукашэнкі з Прэзідэнтам Рэспублікі Кенія Ухуру Кеніята.
З 16 па 17 кастрычніка 2014 года адбыўся візіт у Кенію беларускай дэлегацыі на чале з намеснікам Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь В.Б.Рыбаковым.
Падчас візіту адбыўся 1-ы раўнд кансультацый паміж МЗС, у якіх з кенійскага боку прыняла ўдзел Міністр замежных спраў Кеніі Аміна С.Мухамед. 7 лютага 2015 года ў межах 51-й Мюнхенскай канферэнцыі па пытаннях бяспекі адбылася сустрэча кіраўнікоў знешнепалітычных ведамстваў Беларусі і Кеніі.
У перыяд з 2015 па 2018 гг. адбыліся візіты ў Кенію беларускіх дэлегацый на чале з кіраўніцтвам Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь.
Сухінічы (Мастоўскі раён)
Сухі́нічы (, Сухиничи) — вёска ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубненскага сельсавета.
Хворастава (Смаленская вобласць)
Хворастава (Хворостово) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Малееўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Партызанская брыгада імя Аляксандра Неўскага (К. М. Ешчанка)
Партызанская брыгада імя Аляксандра Неўскага — партызанская брыгада, створаная ў лістападзе 1943 года. Дзейнічала на тэрыторыі Гродзенскага і Скідзельскага раёнаў.
Склад
Партызанская брыгада была арганізавана на базе атрадаў імя Аляксандра Неўскага (арганізаваны ў красавіку 1943 года на базе групы І. Дз. Ананчанкі і П. П. Дайнекі, вылучанай з 300-й партызанскай брыгады імя К. Я. Варашылава, атрада «За Радзіму» (арганізаваны ў лістападзе 1943), атрада імя Катоўскага (арганізаваны ў чэрвені 1943 на базе спецгрупы А. Е. Сарычава і партызанскіх груп, якія дзейнічалі ў 1942 і 1943 гадах у Ваўкавыскім, Гродзенскім і Скідзельскім раёнах), атрада імя Суворава (арганізаваны ў чэрвені 1943 года на базе арганізатарскай групы І. Я. Сямашкі і партызанскіх груп, якія дзейнічалі ў Гайнаўскім і Гродзенскім раёнах). У склад брыгады ўваходзілі таксама атрады імя Варашылава і імя Чапаева.
Дзейнасць брыгады
Партызаны брыгады дзейнічалі на чыгунках і шашэйных дарогах Гродна — Ліда, Гродна — Вільнюс, Слонім — Ваўкавыск, зрывалі перавозкі, знішчалі жывую сілу і тэхніку немцаў. Летам 1944 года пашкодзілі некалькі ўчасткаў шашы Гродна — Вільнюс. Вялі шматлікія баі па ліквідацыі ўчасткаў і апорных пунктаў праціўніка.
Народны камісарыят замежных спраў БССР
Наро́дны камісарыя́т заме́жных спраў Белару́скай ССР быў ўтвораны 24 сакавіка 1944 года згодна з Законам БССР «Аб утварэнні саюзна-рэспубліканскага Народнага камісарыята замежных спраў БССР». З 1946 года пераўтвораны ў Міністэрства замежных спраў БССР.
Гісторыя
Міжнародна-палітычны статус Беларусі пасля Другой сусветнай вайны змяніўся. 1 лютага 1944 года, напярэдадні канферэнцыі ў Думбартум-Оксе, дзе планавалася абмеркаваць праект Статута Арганізацыі Аб'яднаных Нацый, Вярхоўны Савет СССР прыняў закон, паводле якога ўсе саюзныя рэспублікі атрымалі права ўступаць у непасрэдныя адносіны з замежнымі дзяржавамі, заключаць з імі дагаворы і абменьвацца консульскімі і дыпламатычнымі прадстаўніцтвамі. У сакавіку 1944 года быў утвораны Народны камісарыят замежных спраў Беларусі. Першым міністрам стаў Кузьма Кісялёў. З усіх саюзных рэспублік толькі Беларусь і Украіна сталі членамі ААН, улічваючы іх уклад у разгром фашызму і велізарныя людскія і матэрыяльныя страты. 26 чэрвеня 1945 года БССР разам з іншымі 50 дзяржавамі падпісала Статут ААН, ратыфікаваны Вярхоўным Саветам БССР 30 жніўня 1945 года.
Тэкліц
Тэ́кліц — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Сергуч (выцякае з возера), за 13 км на паўночны захад ад горада Лепель, каля вёскі Звязда.
Плошча паверхні 2,02 км². Даўжыня 1,99 км, найбольшая шырыня 1,29 км. Даўжыня берагавой лініі 5,5 км. Найбольшая глыбіня 3,2 м, сярэдняя — 2 м. Аб'ём вады 4,14 млн. м³. Плошча вадазбору 32,9 км².
Катлавіна рэшткавага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй ад 3 да 12 м, параслі лесам, участкамі разараныя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі пераважна нізкія, пясчаныя, месцамі забалочаныя, пад лесам і хмызняком, на поўдні сплавінныя. Дно плоскае, выслана сапрапелем, уздоўж берагоў да глыбіні 0,5 м пясчанае. Возера эўтрофнае з прыкметамі антрапагеннага дыстрафіравання. Моцна зарастае. Шырыня палосы расліннасці дасягае 170 м. Возера праточнае. Упадаюць 2 ручаі, у тым ліку з возера Луконец. На поўдні з возера выцякае рака Сергуч.
Багушы (Брагінскі раён)
Багушы́ (, Богуши) — былая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Буркоўскага сельсавета.
Ліквідавана 20 жніўня 2008 года.
Размяшчэнне
У 16 км на паўднёвы захад ад Брагіна, 25 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 135 км ад Гомеля.
На тэрыторыі Палескага радыяцыйна-экалагічнага запаведніка. Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (195 сем’яў) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы.
Транспартная сістэма
Планоўка складаецца з 2 крывалінейных вуліц, арыентаваных з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якіх з захаду далучаюцца 2 кароткія прасталінейныя вуліцы. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.
Карона Каралеўства Польскага
Першая згадка пра вёску Багушовічы з чатырма дымамі асадных сялян (плата — 15 грошаў з кожнага) сустракаецца ў падатковым рэестры Кіеўскай зямлі за 1581 год. Належала яна пану падкамораму кіеўскаму Шчаснаму Харлінскаму. 6 красавіка 1590 года Ш. Харлінскі падаў судовы пратэст супраць князя Вішнявецкага за рабаўнічы наезд некалькіх сотняў брагінскіх людзей на чале з яго ўраднікам Кірыянам Вайніловічам на паселішчы Храпкаў, Навасёлкі, Багушы і Руднае. Усе яны належалі да Астраглядавіцкага ключа пана Харлінскага.
У 1628 годзе пан ваяводзіч смаленскі Мікалай Абрагамовіч (Абрамовіч) з трох дымоў вёскі Багушы мусіў плаціць па тры злотыя. Пасля Багушы згаданыя ў апеляцыі, пададзенай 6 чэрвеня 1635 года ксяндзом Заклічынскім, плябанам астраглядавіцкім, праз Кіеўскі гродскі суд да кароннага Люблінскага трыбуналу. У ёй сказана пра насланне панам Мікалаем Абрамовічам сваіх людзей на касцёльныя добра Багушы, учыненне розных гвалтаў і рабункаў. 5 чэрвеня 1682 года ксёндз Дамінік Бэркіновіч, прэзідэнт касцёла Астраглядавіцкага, закону св. Дамініка, засведчыў, што касцёл абавязаўся адпраўляць па тры святыя імшы на тыдзень, за што князь Канстанцін Шуйскі на яго ўтрыманне ізноў саступіў вёску Багушы.
Рэвізія, вынікі якой падсумаваныя былі 2 красавіка 1716 года, паказала, што ў вёсцы Багушы павіннасцям падлягалі восем гаспадарак. Пра дваіх гаспадароў, Грышку Карася і Саву Дземчанку, сказана, што кожны з іх poszedł przecz. Апошні, што праўда, яшчэ заплаціў. 30 мая 1729 г. ксёндз Францішак Сымон Яніцкі падаў пратэст у сувязі з наездам на Багушы брэсцкага харунжага Мікалая Шуйскага. Згаданая wieś Bohushe, уласнасьць Астраглядаўскай плябаніі, і ў 1734 годзе. У 1742 годзе ксёндз Трэмбіцкі за 600 злотых запісаў права на трохгадовую арэнду Багушоў сужэнцам Юзафу і Канстанцыі з дому Спінкаў Кострам. Паводле звестак 1748 года ксяндза К. Арлоўскага, Багушы былі ў ліку паселішчаў, частка жыхароў якіх належала да Астраглядавіцкай парафіі Оўруцкага дэканату Кіеўскай дыяцэзіі. У 1754 годзе з 19 двароў вёскі Багушы Хойніцкага маёнтку выплачвалася «do grodu» (Оўруцкага замку) 2 злотыя, 27 з пал. грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павета і ваяводства) 11 зл., 20 гр. Яўрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засведчылі пражыванне ў Багушах адпаведна 5, 2 і 2 чалавек (głow), якія належалі да Хойніцкага кагалу. Змяншэнне колькасці яўрэяў у вёсцы магло быць выклікана гайдамацка-сялянскай Каліеўшчынай 1768 года ва Украіне.
Расійская імперыя
На 27 чэрвеня 1793 года ёсць сведчанне капітана Марчанкі, паводле якога ксёндз Францішак Глінскі няслушна «абвінаваціў» падданых вёскі Багушы ў тым, што яны не жадаюць ісці пад апеку Расійскай дзяржавы. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Багушы — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1796 года ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага Рэчыцкага павета Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года Мінскай губерні Расійскай імперыі. У 1796 годзе вёска была ў арэндзе ад паноў Прозараў у ксяндза Юзафа Корсака, каноніка інфлянцкага, дзейнічала ўніяцкая капліца.
У рэвізіі 1834 года запісана, што вёска Багушы належала Астраглядаўскай плябаніі. Прозвішчы вяскоўцаў — Карасі (лідары), Нікіценкі, Давыдзенкі. На 1850 год, паводле энцыклапедыі «Гарады і вёскі Беларусі», паселішча было ўласнасцю казны і налічвалася ў ім 35 двароў, 276 жыхароў. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело] : 1857 г.» засведчана, што 282 жыхары вёскі Багушы з’яўляліся прыхаджанамі Астраглядавіцкай Свята-Троіцкай царквы, 5 мужчын і 6 жанчын былі парафіянамі Астраглядавіцкага касцёла Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі.
У парэформенны перыяд у новастворанай Мікуліцкай воласці. Паводле звестак на 1876 і 1879 гады, Багушы заставаліся ў прыходзе Троіцкай царквы. Згодна з перапісам 1897 года 106 двароў, 755 жыхароў, існавалі капліца, школа граматы, хлебазапасны магазін, месцілася ў Мікуліцкай воласці. На 1909 год у Багушах налічвалася 128 двароў, 684 жыхары.
Найноўшы час
З 8 снежня 1926 года па 30 снежня 1927 года цэнтр Багушскага сельсавета Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі (з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай акругі). У 1930 годзе 130 двароў, 767 жыхароў. У 1931 годзе арганізаваны калгас імя Будзёнага, працавалі гамарня і вятрак. Паводле перапісу 1959 года ў вёсцы было 599 жыхароў. Уваходзіла ў склад саўгаса «Астрагляды» (цэнтр — вёска Астрагляды).
Паблізу ёсць радовішчы жалязнякоў.
Марыестад (камуна)
Камуна Марыестад (Mariestads kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Вестра-Гёталанд у паўднёва-заходняй Швецыі.
Марыестад 71-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Марыестад.
NGC 7547
NGC 7547 (іншыя абазначэнні — PGC 70819, UGC 12453, MCG 3-59-13, ZWG 454.11, Arp 99, HCG 93C) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Марыестад (камуна)
Насельніцтва
Насельніцтва складае 23 739 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
NGC 7547
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога», а таксама ўключаны ў атлас пекулярных галактык.
Марыестад (камуна)
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 5 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Цмень 1
Цмень 1 (, Цмень 1) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Рухчанскага сельсавета.
Вялетава
Вяле́тава (, Велетово) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Турэцкага сельсавета.
14 чэрвеня
14 чэрвеня — сто шэсцьдзесят пяты (сто шэсцьдзесят шосты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Шэена
Шэена (Шеено) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Малееўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Распад Расійскай імперыі
Распад Расійскай імперыі — працэсы сістэмнага распаду, якія адбываліся ў эканоміцы, сацыяльнай структуры, сацыяльнай і палітычнай сферах Расійскай імперыі, што прывяло да спынення існавання Расійскай імперыі. 1 верасня 1917 года з абвяшчэннем Расійскай Рэспублікі Расійская імперыя фармальна спыніла сваё існаванне.
Нацыянальна-культурныя супярэчнасці
Шырокая тэрыторыя імперыі і значныя культурныя адрозненні народаў, якія яе пражывалі, стваралі сур’ёзныя супярэчнасці ў міжнацыянальных адносінах паміж народамі, якія насялялі Расійскую імперыю. Гэтыя супярэчнасці вызначаліся, у першую чаргу, паміж цэнтрам імперыі, які абапіраўся на маскоўцаў, і заходнімі народамі Расійскай імперыі — палякі, фіны, украінцы, літоўцы, беларусы, остзейскія немцы — якія былі ў культурным плане бліжэй да еўрапейскай культуры і часткова захоўвалі яе традыцыі. Гэта істотна адрознівала заходнееўрапейскія імперыі, якія пашыраліся на раёны, больш адлеглыя ад метраполіі, ад Расійскай імперыі, якая пры пашырэнні на Захад усталявала панаванне над народамі, якія былі больш цывілізаванымі, чым сама Масковія. У выніку заходнія народы Расійскай імперыі і, перш за ўсё, палякі ўсяляк супраціўляліся расійскаму панаванню. Аўстрыйскі гісторык украінскай і расійскай тэматыкі Андрэас Капелер адзначыў у сувязі з гэтым, што «польскі нацыянальны рух упершыню і найбольш адчувальна ўскалыхнуў Расійскую імперыю. Ён уступіў у апазіцыю не толькі да ўрада, але і да вялікай часткі расійскага грамадства і паўплываў на літоўцаў, беларусаў і ўкраінцаў, якія на працягу стагоддзяў залежалі ад польскай шляхты і знаходзіліся пад уплывам польскай культуры. Палякі таксама адыгралі важную ролю падчас крызісу Савецкай імперыі ў канцы ХХ стагоддзя.
Імкненне палякаў аб’яднаць іншыя еўрапейскія народы, паняволеныя Расійскай імперыяй, называлася праметэізмам.
Тарас Шаўчэнка з іроніяй апісаў культурныя супярэчнасці паміж цэнтрам імперыі, былой дэспатычнай Масковіяй і заходнімі народамі імперыі: «Од молдованина до фіна / На всіх язиках все мовчить, / Бо благоденствує!».
Вынікам гэтых супярэчнасцей сталі буйныя паўстанні, якія адбыліся ў заходняй частцы Расійскай імперыі: нацыянальна-вызваленчае паўстанне ў лістападзе 1830—1831 гг. гады палякаў, беларусаў і літоўцаў, якія распаўсюдзіліся на землі Правабярэжнай Украіны і Беларусі, Вялікапольскае паўстанне 1848 года, якое было часткай агульнапольскага плана народнага паўстання ў рамках Вясны Нацый і Студзеньскае паўстанне 1863 года, ў якім разам з палякамі ўдзельнічалі літоўцы, беларусы і ўкраінцы. Гэтыя паўстанні ўспыхнулі на хвалі еўрапейскіх рэвалюцыйных і нацыянальных рухаў.
Распад сацыяльных структур
Наяўнасць значных культурных адрозненняў паміж народамі, якія насялялі Расійскую імперыю, прывяло да фарміравання жорстка цэнтралізаванай сістэмы кіравання імперыяй. У сувязі з гэтым расійскі тэарэтык марксізму і філосаф Георгій Пляханаў адзначыў, што «поўнае падпарадкаванне асобы інтарэсам дзяржавы не было выклікана нейкімі асаблівымі ўласцівасцямі рускага народнага духу. Гэта было вымушаным наступствам умоў, у якіх рускаму народу даводзілася змагацца за існаванне... Як толькі яно ўзнікла, само гэта наступства стала прычынай, якая значна запавольвае далейшы эканамічны і культурны прагрэс Вялікаросіі».
У выніку захаванне пануючага класа і адсутнасць вертыкальнай сацыяльнай мабільнасці былі аднымі з прычын зніжэння эфектыўнасці кіравання.
Распад эканомікі
З сярэдзіны 1890-х гадоў і да пачатку Першай сусветнай вайны пераважна аграрная і тэхнічна адсталая Расійская імперыя зведала тэхнічную рэвалюцыю, якая прывяла да хуткага павелічэння росту ў некаторых галінах прамысловай вытворчасці. Аднак з-за нізкай базы ўзровень прамысловага развіцця значна адставаў ад вядучых прамыслова развітых краін свету і склаў 5,3 %, нягледзячы на тое, што доля насельніцтва Расійскай імперыі складала 10,2 %. Такім чынам, Расійская імперыя, нягледзячы на прагрэс у развіцці прамысловага сектара, заставалася адсталай беднай сельскагаспадарчай краінай, у якой ВУП на душу насельніцтва быў у 3,5 раза ніжэйшы, чым у ЗША, у 3,3 раза ніжэйшы, чым у Англіі, у 1,7 раза ніжэйшы, чым у Італіі.
У Першую сусветную вайну Расія стала адной з самых бедных краін вайны і адной з самых бедных краін Еўропы. Удзел у вайне толькі паглыбіў праблемы эканомікі імперыі: была мабілізавана значная частка актыўнага сялянскага насельніцтва і мілітарызавана прамысловасць. Гэта прывяло да памяншэння сельскагаспадарчай вытворчасці і збыту, бо мілітарызаваная прамысловасць скараціла вытворчасць патрэбных сялянам тавараў, што ў цэлым негатыўна адбілася на аб’ёме гандлю ў дзяржаве і наяўнасці абаротных сродкаў. У выніку ўзніклі праблемы з забеспячэннем харчаваннем існуючых армейскіх і прамысловых цэнтраў, што спрыяла ўзмацненню сацыяльнага крызісу.
Распад палітычнай сістэмы
Шырокая тэрыторыя імперыі і значныя культурныя адрозненні народаў, якія яе пражывалі, паступова зніжалі эфектыўнасць цэнтралізаванага кіравання і яго паступовае выраджэнне.
Першая сусветная вайна
У 1914 годзе Расійская імперыя ўступіла ў Першую сусветную вайну на баку Антанты супраць дзяржаў Траістага саюза. У 1915 годзе Германія акупіравала тэрыторыі Расійскай імперыі, непасрэдна прылеглыя да яе мяжы (у асноўным, сучасныя Польшча і Літва). Мілітарызацыя жыцця ў цэлым і ў зонах баявых дзеянняў, у прыватнасці, спрыяла ўзмацненню эканамічнага і сацыяльнага крызісу.
Лютаўская рэвалюцыя 1917 года
Лютаўская рэвалюцыя 1917 года прывяла да прыкметнай актывізацыі працэсаў нацыянальнай ідэнтыфікацыі асобных народаў, якія насяляюць Расійскую імперыю, у першую чаргу польскай, украінскай і фінскай, якія ўспрымаліся як праявы сепаратызму.
Кастрычніцкі пераварот
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года адбыўся новы магутны ўсплёск нацыянальных рухаў, у прыватнасці была абвешчана незалежнасць Фінляндыі. Паўстанне Чэхаславацкага корпуса летам 1918 года стала каталізатарам для далейшага распаду, выклікаючы фарміраванне ўрадаў, непадкантрольных Маскве, у самой Расіі. Аднак сілай зброі і масавымі рэпрэсіямі бальшавікі змаглі аднавіць кантроль над большай часткай тэрыторыі былой Расійскай імперыі.
Распад Аўстра-Венгерскай і Асманскай імперый
Адначасова з распадам Расійскай імперыі ў 1918 годзе распалася Аўстра-Венгерская імперыя — адна з самых магутных імперый Еўропы. Як і ў Расійскай імперыі, распад быў выкліканы Першай сусветнай вайной і эскалацыяй нацыянальных спрэчак паміж нацыянальнымі меншасцямі імперыі. У выніку распаду былі ўтвораны новыя дзяржавы, такія як Польшча, Чэхаславакія, Аўстрыя і Венгрыя. Астатняя частка імперыі была падзелена паміж Італіяй, Румыніяй і Югаславіяй.
Адначасова з распадам Расійскай імперыі развалілася і Асманская імперыя, якая працягвалася з 1908 года (Младатурэцкая рэвалюцыя) да 1922 года (Раздзел Асманскай імперыі). Прычыны краху былі аднолькавыя: Першая сусветная вайна і эскалацыя нацыянальных спрэчак паміж нацыянальнымі меншасцямі імперыі.
Страта Каралеўства Польскага
Падчас наступу германскай і аўстра-венгерскай армій вясной і летам 1915 года Царства Польскае было акупавана нямецка-аўстрыйскімі войскамі. У жніўні 1916 года Германія і Аўстра-Венгрыя дасягнулі дамоўленасці аб стварэнні на тэрыторыі Царства Польскага кантраляванай, марыянеткавай польскай дзяржавы. 5 лістапада 1916 года генерал-губернатар Варшавы Ганс Безелер, прызначаны германскім імператарам, і генерал-губернатар Любліна К. Кук, прызначаны аўстра-венгерскім імператарам, абвясцілі ад імя сваіх манархаў маніфест аб стварэнні Каралеўства Польскага на акупаваных тэрыторыях. 8 лістапада 1916 года Безелер заклікаў палякаў далучыцца да польскага вермахта, а ў снежні 1916 года быў сфарміраваны новы ўрад, падкантрольны Германі.— Часовая дзяржаўная рада.
12 (25) снежня 1916 года Мікалай II, спрабуючы падняць баявы дух у арміі, якая ўсё больш стамлялася ад вайны, і спыніць чуткі аб яго намеры заключыць сепаратны мір з Германіяй выдаў загад войскам ад імя Вярхоўнага галоўнакамандуючага. «Час міру яшчэ не прыйшоў... Расія яшчэ не выканала задачы, пастаўленыя перад ёй вайной... аднаўленне свабоднай Польшчы...». Дэкларацыя аб свабоднай Польшчы ад імя цара была зроблена ўпершыню.
16 (29) сакавіка 1917 года Часовы ўрад Расіі прызнаў права Польшчы на незалежнасць пры ўмове «свабоднага ваеннага саюза» з Расіяй, гэта значыць паспрабавала вярнуць Польшчу, як марыянетачную дзяржаву, пад свой кантроль. Гэтаму прызнанню садзейнічалі структуры Польскай ваеннай арганізацыі, створанай у Расіі ў 1914 годзе (у чэрвені таго ж года ў Петраградзе прайшоў з’езд Саюза ваенных палякаў Расіі).
У жніўні 1917 года лідары шэрагу польскіх партый стварылі Польскі нацыянальны камітэт (ПНК), які ставіў сваёй мэтай стварэнне незалежнай польскай дзяржавы. ПНК атрымаў дыпламатычную падтрымку з Францыі, Вялікабрытаніі, Італіі і ЗША.