cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Міхаіл Трафімавіч Клімаў
Біяграфія
З чэрвеня 1947 года па кастрычнік 1950 года праходзіў службу ў Савецкай Арміі. Пасля звальнення ў запас вярнуўся на камбінат і працаваў слесарам, затым стаў брыгадзірам, а ў 1960 годзе — памочнікам майстра. Працаваў на Аршанскім льнокамбінаце да 1989 года.
Укараніў 29 рацыяналізатарскіх прапаноў, якія далі значную эканомію. У ходзе выпуску прадукцыі брыгадзір умела перадаваў свой вопыт моладзі і навучыў прафесіі 27 маладых спецыялістаў.
За высокія дасягненні ў працы па выпуску тэкстыльнай прадукцыі, поспехі ў выкананні планаў 9-й пяцігодкі, творчы ўклад у павелічэнне вытворчасці тавараў народнага спажывання і павышэнне іх якасці Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 4 сакавіка 1976 года Клімаву Міхаілу Трафімавічу прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.
У 1978 годзе прысвоена званне «Заслужаны настаўнік рабочай моладзі БССР».
Гоман
Назву Гоман маюць:
Хранатоп
Хранатоп (ад χρόνος — час +  — месца; літар. «час-прастора») — адзінства прасторавых і часавых параметраў, накіраваных на выяўленне пэўнага (культурнага, мастацкага) сэнсу. Упершыню тэрмін «Хранатоп» быў уведзены расійскім псіхолагам А. Ухтомскім, пазней выкарыстоўваўся ў літаратуразнаўчых працах М.Бахціна. Хранатоп з'яўляецца антрапалагічным гарызонтам, духоўнай перспектывай, якія не дазваляюць чалавеку адчайвацца ў самых бязвыхадных і катастрафічных абставінах.
Тамерлан і Алёна
«TamerlanAlena» («Тамерлан і Алёна») — украінскі R&B-дуэт, створаны ў канцы 2009 года. З 2013 года ўдзельнікі знаходзяцца ў шлюбе.
Гісторыя
Першым хітом дуэта «Тамерлан і Алёна» стала кампазіцыя «Хачу з табой», на якую быў зняты дэбютны кліп. Здымкі праходзілі ў ЗША, куды ў красавіку 2010 года музыканты прыехалі па запрашэнні амерыканскай кампаніі гуказапісу Universal. Там жа быў зняты і другі кліп на песню-лозунг «Усё будзе добра». Тамерлан і Алёна запісалі шэраг песень сумесна з вядомымі артыстамі амерыканскай RnB-сцэны: выканаўца Super Sako прымаў удзел у запісу рымейк-трэка «Хачу з табой», над многімі трэкамі дуэта працаваў таксама выканаўца Kobe.
Новы кліп Тамерлана і Алены на песню «Ты толькі мой» выйшаў у чэрвені 2011 года. Праз некалькі месяцаў дуэт прэзентаваў кампазіцыю «Не глядзі назад», кліп на якую здымаўся ў Турцыі. Вясной 2012 года дуэт зняў кліп на песню «HEY YO» у Лос-Анджэлесе, пры падтрымцы каманды «Hollywood Production».
У 2013 годзе дуэт запісаў свой першы альбом «Спявай са мной», прэзентацыя якога адбывалася ў адным з кіеўскіх клубаў. У гэтым жа годзе Тамерлан і Алёна прэзентуюць новы трэк «Мала мяне», а потым і відэапрацу на аднайменную кампазіцыю. За 2014 і 2015 гады Тамерлан і Алёна выпусцілі некалькі трэкаў, сярод якіх «Трымай мяне», «Перамены».
У пачатку 2016 года адбылася прэзентацыя іх другога студыйнага альбома «Хачу з табой». Вясной таго ж года яны адправіліся ў турнэ «Хачу з табой show» у падтрымку альбома. Артысты наведалі гарады Украіны, а таксама Латвію, Літву, Германію, Ізраіль, Канаду і ЗША.
Вясной 2016 года выйшла новая відэа-праца дуэта на песню «Патокі ветру». У ліпені гэтага ж года выйшла новая відэа-праца на песню «Нашы гарады». У сакавіку 2017 года адбылася прэзентацыя іх трэцяга студыйнага альбома «Патокі ветру», куды ўвайшлі трэкі, запісаныя ў розных стылях. У тым жа 2017 годзе група змяніла назву на «TamerlanAlena».
Сям’я
Бацька Алены — былы старшыня Чаркаскай раённай дзяржаўнай адміністрацыі Чаркаскай вобласці Канстанцін Амаргаліеў. Першы час ён дапамагаў ёй у кар’еры спявачкі.
Талакнянка звычайная
Талакнянка звычайная (Arctostáphylos úva-úrsi) — куст сямейства, тыпавы від роду Талакнянка.
Назва
Беларускія народныя назвы талакнянкі звычайнай — мядзведжыя вушкі ці мядзведжая ягада, мучальнік, мучаннік, мучанніца, мучыннік, талачаннік  , мучан, мучанічнік  , талаконнік.
Біялагічнае апісанне
Шматгадовы вечназялёны моцна разгалінаваны куст або паўкуст, які сцелецца, вышынёй 5-30 см, з узыходзячымі галінкамі і чырвонабураю карой.
Суквецце — кароткая верхавінная гронка, якая складаецца з некалькіх панікаючых правільных бела-ружовых кветак на кароткіх кветаножках. Вяночак 5-6,5 мм даўжынёй, 2,5-4 мм шырынёй, гарлачыкавы з пяцізубцовым адгінам, унутры — з жорсткімі валасінкамі. Калякветнік двайны. Пылавікі цёмна-чырвоныя, з прыдаткамі, выкрываюцца ў версе дзірачкамі. Песцік адзін, слупок адзін, трохі карацей вяночка, завязь верхняя. Тычынак дзесяць, яны карацей вяночка.
Плод — ярка-чырвоная ягадападобная ценакарпная касцянка дыяметрам 6-8 мм, з сопкай мякаццю з пяццю костачкамі, шарападобная, мае 6-8 см у дыяметры. Плады спеюць у жніўні — верасні. Талакнянка падобная брусніцам, якія адрозніваюцца ад яе ніжняй завяззю і залозістымі кропкамі з ніжняга боку ліста.
Распаўсюджанне і экалогія
Шырока распаўсюджаная ў Паўночнай Амерыцы і на поўначы Еўразіі (у паўночнай палове еўрапейскай часткі Расіі, у Сібіры і на Далёкім Усходзе). Параўнальна рэдкі від у, сустракаецца пераважна ў паласе. Сустракаецца таксама на Каўказе. Распаўсюджана на Палессі. Ва Украіне раёны збору сканцэнтраваны ў Валынскай, Ровенскай, Жытомірскай, Кіеўскай, Чарнігаўскай абласцях.
Расце ў рэдкіх сухіх хваёвых і лісцяных лясах, на гарах і высечках, прыморскіх дзюнах і камяністых асыпках. Аддае перавагу адкрытым, добра асветленым сонцам месцам і не пераносіць канкурэнцыі іншых раслін. У межах свайго арэалу сустракаецца рассеяна, курцінамі. Цвіце ў маі-чэрвені. Плады спеюць у верасні.
Расліна мае патрэбу беражлівага выкарыстання, аховы і аднаўлення.
Збор, перапрацоўка і захоўванне
Лісце талакнянкі збіраюць да пачатку або ў пачатку цвіцення, зразаючы галінкі нажамі ці сярпамі. Пры правядзенні паўторных нарыхтовак на адным і тым жа масіве трэба збіраць не больш за 75 % раслін, перыядычнасць нарыхтовак — 4-6 гадоў. Пры зборы трэба адрозніваць талакнянку ад брусніц.
Сушаць галіны на адкрытым паветры ці пад навесамі. Пасля высушвання галіны абмалочваюць, выдаляюць сцеблы, а лісце пакуюць у мяшкі або цюкі вагой па 25, 50, 100 кг. Захоўваюць у сухіх, добра ветраных памяшканнях. Тэрмін захоўвання — пяць гадоў.
Гаспадарчае значэнне і выкарыстанне
Расліна выкарыстоўваецца як дубільная, фарбавальная, лекавая і таніданосная расліна.
Медыцынскае прымяненне
У якасці выкарыстоўваюць лісце талакнянкі (Folium Uvae ursi) і парасткі талакнянкі (Cormus Uvae ursi), якія нарыхтоўваюць вясной, да цвіцення, ці восенню, у перыяд поўнага паспявання пладоў. Парасткі абразаюць і сушаць пад падстрэшкамі або ў сушылках з добрай вентыляцыяй, лісце аддзяляюць ад сцеблаў ці цалкам выкарыстоўваюць маладыя парасткі.
Вышэнкы (Ражышчанскі раён)
Вышэнкы (Ви́шеньки) — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Талакнянка звычайная
Медыцынскае прымяненне
Фармакалагічныя ўласцівасці абумоўлены утрыманнем у лісці талакнянкі звычайнай фенолагліказіда. Пры трапленні ў арганізм арбуцін гідралізуецца да гідрахінона і глюкозы, які раздражняе нырачную парэнхіму, тым самым выклікаючы дыўрэтычнае дзеянне. Дзякуючы дубільным рэчывам, якія ўтрымліваюцца ў лісці, аказвае дзеянне на страўнікава-кішачны тракт.
Лісце талакнянкі прымяняецца ў выглядзе як мачагоны і дэзінфікавальны сродак пры мачакаменнай хваробе, цыстыце, урэтрытах. Уваходзіць у склад лекавых. Парашок лісця талакнянкі выкарыстоўваецца для вырабу таблетак. Прымяняецца лісце і ў гамеапатыі.
У народнай медыцыне
У народнай медыцыне лісце талакнянкі ўжываюць пры хваробах нырак, мачавога пузыра і іншых хваробах, выкліканых парушэннем абмену рэчываў. Рэкамендуецца таксама талакнянка пры нервовых хваробах, маткавых крывацёках, жаночых хваробах, рэўматызме, астме і да таго падобнае.
У ветэрынарыі
У ветэрынарыі адвар лісця талакнянкі выкарыстоўваюць як мачагонны сродак і пры крывавай мачы ў рагатай жывёлы.
Гарбарная і лёгкая прамысловасць
Талакнянка высока цэніцца ў гарбарнай прамысловасці, яе лісце і карані ўтрымліваюць да 35 % высакаякасных танідаў, прыдатных для дублення тонкіх шкур і афарбоўкі іх у цёмна-шэры і шэра-жоўты колеры.
Лісце прыдатнае і для афарбоўкі воўны ў цёмныя колеры.
Садова-паркавая гаспадарка
Талакнянка — дэкаратыўнае расліна, яе дэкаратыўнасць захоўваецца на працягу ўсяго вегетацыйнага перыяду. Рэкамендуецца для гадоўлі ў садах і лесапарках, для дэкарыравання каменных горак.
Іншае
Маладыя галіны і лісце талакнянкі могуць служыць крыніцай гідрахінону, які выкарыстоўваецца ў фатаграфіі.
Плады служаць кормам для.
Сінонімы
Спіс складзены на аснове базы дадзеных The Plant List (гл. картку расліны).
У мастацтве
У 1954 годзе выява талакнянкі звычайнай была выкарыстана на паштовай марцы Балгарыі.
Опаль
О́паль (, Ополь) — аграгарадок у Беларусі, у Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Опальскага сельсавета.
Знаходзіцца за 28 км на паўночны захад ад Іванава, за 145 км ад Брэста, за 31 км ад чыгуначнай станцыі Янаў-Палескі.
Гісторыя
Існаваў ужо да сярэдзіны XV ст. у воласці Дружылавіцкага "двара", якую ў караля Казіміра выслужыў пінскі князь Юрый Сямёнавіч. Упершыню згадваецца ў 1450-1460-х гадах, калі князь Юрый Сямёнавічы надаў са складу Дружылавіцкай воласці "чалавека ў Опальі на імя Ігната з братам, і з данінай, і з усімі падаткамі" Дружылавіцкай Мікалаеўскай царкве.
Азіяцкія эскімосы
Эскімосы (саманазвы: юпигыт, югыт) — група малых народаў юпік азіяцкага паходжання. Жывуць пераважна ў Чукоцкай аўтаномнай акрузе Расіі і на востраве Святога Лаўрэнція ў амерыканскім штаце Аляска. Агульная колькасць — каля 5 000 тыс. (2016 г.). Згодна перапісу насельніцтва 2009 г. у Беларусі жыло 3 эскімосы.
Гісторыя
Заходняе ўзбярэжжа Берынгава праліва здаўна з’яўлялася месцам фарміравання эскімоскіх народаў. Азіяцкія эскімосы падтрымлівалі шчыльныя сувязі са сваімі амерыканскімі суродзічамі і аказвалі істотны ўплыў на суседнія палеаазіяцкія народы — чукчаў, керэкаў, каракаў. Першыя пісьмовыя ўзгадкі адносяцца да XVII ст. У руска-чукоцкіх войнах XVIII ст. падтрымлівалі бок чукчаў, разам з імі ўдзельнічалі ў ваенных экспедыцыях супраць эскімосаў Аляскі. У канцы XIX — пачатку XX ст. падчас голаду група азіяцкіх эскімосаў перасялілася на востраў Святога Лаўрэнція, у 1926 г. — на востраў Урангеля.
У 1930-ых гг. сярод эскімосаў, што жылі на тэрыторыі СССР, адбылася калектывізацыя. Пасля II Сусветнай вайны яны былі пераселены ў буйныя паселішчы, дзеці гадаваліся ў інтэрнатах, што прывяло да частковай згубы мовы і культуры. З 1991 г. назіраецца нацыянальнае адраджэнне, усталяванне зносін з суродзічамі з ЗША.
Культура
Асноўным гаспадарчым заняткам азіяцкіх эскімосаў была здабыча марскіх звяроў — ластаногіх і кітоў. Да сярэдзіны XIX ст. галоўнымі прыладамі палявання былі дзіда з навершам стрэлападобнай двухбаковавострай формы пана і паваротны гарпун унг`ак з касцяным прымацаваным навершам. Пазней распаўсюдзілася агнястрэльная зброя. Збіралі на літаралі малюскаў і водарасці, у тундры — ягады і ядомыя расліны, лавілі рыбу, палявалі з лукам і стрэламі на наземных звяроў. Мяса марозілі, квасілі, вялілі, варылі. Ласункам лічыліся аленевае мяса і волкая кітовая скура. Быў развіты абмен з чукчамі-аленегадоўцамі і амерыканскімі эскімосамі.
Першапачаткова жылі ў буйных паселішчах, якія складаліся з зямлянак нын’лю. У XVII — XVIII ст. пад уплывам суседзяў асноўным жытлом стала каркасная яранга мын’тыг', крытая аленевымі скурамі і дзёрнам. Улетку стваралі часовыя каркасныя хаціны з кітовых костак і дрэва.
Да канца XIX ст. эскімосы апраналі доўгія строі з птушыных скур. Паступова распаўсюдзілася вопратка са скур ластаногіх і аленяў. Мужчынскую вопратку складалі вузкія натазніки са скуры нерпы, кашуля з футра аленя аткук, футравыя штаны і абутак. Жанчыны насілі на голым целе скураныя натазнікі, падобныя на трусы, па-над імі апраналі футравы камбінезон. Жаночая абутак па кроі не адрозніваўся ад мужчынскага, толькі быў больш высокім. Футравую шапку і рукавіцы мужчыны і жанчыны насілі толькі ў дарозе. У астатні час, нават на моцным марозе і ветру, яны хадзілі з непакрытай галавой. Прычоска ў жанчын была аднолькавая — дзве касы з праборам пасярэдзіне. У мужчын яна была больш разнастайнай. Да пачатку XX ст. меўся звычай татуіраваць цела. У мужчын яна абмяжоўвалася нанясеннем колаў каля рота. Татуіроўка на твары жанчыны складалася з прамых або трохі ўвагнутых паралельных ліній, якія пакрываюць частку ілба, нос і падбародак. На шчоках наносіўся больш складаны геаметрычны арнамент. Асабліва складаным і разнастайным малюнкам адрознівалася татуіроўка рук: пэндзля і перадплечча.
Традыцыйна галоўную ролю ў сацыяльным жыцці адыгрывала малая нуклеарная сям'я, якая складалася з бацькі, маці і дзяцей, часам больш старых сваякоў. Гаспадаром лічыўся мужчына. Па мужчынскай лініі ўспадкаваць маёмасць і перадавалася родавое імя. Аднак паляўнічая гаспадарка патрабавала доўгай адсутнасці мужчын у сям’і, што прывяло да ўзвышэння ролі жанчыны. Яна распараджалася маёмасцю ў адсутнасці мужа, кантралявала размеркаванне нарыхтаваных прадуктаў і нават магла абараняць свой дом са зброяй. У эскімосаў быў распаўсюджаны звычай адпрацоўкі за нявесту ў сям’і яе бацькі.
Сваяцкія сувязі па-за межамі сям’і таксама заставаліся вельмі важнымі. Звычайна блізкія сваякі складалі адзіную групу паляўнічых анъ’ям има. Яе ўзначальваў гаспадар лодкі, з якой вёўся лоў. Мяса размяркоўвалі паміж усімі паляўнічымі пароўну, большасць астатняга атрымоўвалі гаспадар лодкі і лепшыя паляўнічыя. Такім чынам у эскімоскім грамадстве фарміравалася сацыяльная няроўнасць.
Народныя святы шчыльна звязаны з гаспадарчымі заняткамі. Асабліва вядомы свята пачатку вясенняга палявання Атыгак, свята маржоў Наскуныхкылык, свята кітоў Поля. Яны суправаджаліся рытуальнымі спевамі, танцамі, ахвярапрынашэннямі. Песні і танцы маглі мець не толькі рэлігійны, але і забаўляльны характар. Распаўсюджаны розныя гульні. Азіяцкія эскімосы вядомы сваім мастацкім разбярствам па косці.
Мовы
Азіяцкія эскімосы размаўляюць на трох самастойных мовах, якія належаць да групы моў юпік алеуцка-эскімоскай сям’і. Адпаведна мовам падзяляюцца на тры аб’яднанні — навукагміт, унгазігміт, сірэнігміт. Навукагміт складаюць абсалютную большасць азіяцкіх эскімосаў ЗША. У Расіі пераважаюць унгазігміт. На аснове іх мовы ў 1932 г. у СССР была распрацавана адзіная літаратурная мова эскімосаў з пісьмом лацінскай графікай. З 1937 г. распаўсюджана кірыліца. Існуе мастацкая літаратура на эскімоскай мове.
Рэлігія
Хаця спробы хрысціянізацыі азіяцкіх эскімосаў прадпрымаліся з XIX ст., хрост меў фармальны характар, а таму ніяк не ўплываў на далейшае жыццё. Эскімосы верылі ў магію, шматлікіх духаў, шанавалі касатку, ваўка і крумкача. Рытуальныя святы арганізоўваліся часта, суправаджаліся песнямі, танцамі і тэатральнымі відовішчамі. Быў вядомы інстытут шаманаў. Яны лекавалі хваробы, абаранялі ад злых духаў. Звычайна шаманамі станавіліся мужчыны, але існавалі і жанчыны-шаманкі.
Абдраўф Ганеевіч Даўлетаў
Абдраўф Ганеевіч Даўлетаў (27 сакавіка — 27 кастрычніка 1943) — лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Абдраўф Даўлетаў нарадзіўся 27 сакавіка 1916 года ў вёсцы Халілава (цяпер — Абзелілаўскі раён Башкартастана) у рабочай сям'і. Башкір. Скончыў сем класаў школы. У 1937—1938 гадах працаваў начальнікам пажарнай аховы, шахцёрам, затым у 1938—1940 гадах праходзіў службу ў Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі. Удзельнічаў у Польскім паходзе РСЧА. Дэмабілізаваўшыся, працаваў інструктарам усенавуча, затым інструктарам Абзелілаўскага раённага ваеннага камісарыята Башкірскай АССР. У кастрычніку 1942 года Даўлетаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Скончыў філіял курсаў «Стрэл» у Уфе. З сакавіка 1943 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да верасня 1943 года гвардыі лейтэнант Абдраўф Даўлетаў камандаваў кулямётным узводам 58-га гвардзейскага кавалерыйскага палка 16-й гвардзейскай кавалерыйскай дывізіі 7-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.
У ноч з 26 на 27 верасня 1943 года Даўлетаў адным з першых пераправіўся праз Дняпро у раёне вёскі Ніўкі Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР. Падчас высадкі на бераг, калі выбыў са строю кулямётны разлік і Даўлетаў застаўся адзін, ён адкрыў агонь па салдатам ворага, прымусіўшы тых схавацца ў траншэі. Калі прыбыла наступная лодка з байцамі, Даўлетаў з імі уварваўся ў траншэю праціўніка і асабіста знішчыў 6 салдат праціўніка, а таксама ўзяў яшчэ аднаго ў палон.
27 кастрычніка 1943 года Даўлетаў загінуў у баі. Пахаваны ў брацкай магіле ў вёсцы Асарэвічы Гомельскай вобласці Беларусі.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання і праяўленыя мужнасць і гераізм у баях з нямецкімі захопнікамі» гвардыі лейтэнант Абдраўф Даўлетаў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Чырвонага Сцяга.
У гонар Даўлетава названая школа ў яго роднай вёсцы Халілава.
Піянерская (станцыя метро, Санкт-Пецярбург)
«Піянерская» (Пионе́рская) — станцыя Пецярбургскага метрапалітэна. Размешчана на Маскоўска-Петраградскай лініі паміж станцыямі «Чорная рэчка» і «Удзельная». Станцыя адкрыта 4 лістапада 1982 г. у складзе ўчастка "Петраградская» - «Удзельная». Назву атрымала ў гонар 60-годдзя Усесаюзнай піянерскай арганізацыі імя У. І. Леніна.
Горкаўскі сельсавет
Назву Го́ркаўскі сельсавет маюць:
Малыя Шчарбінічы
Малыя Шчарбінічы (Малые Щербиничи) — сяло ў Злынкаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Шчарбініцкага сельскага паселішча. Размешчана за 20 км на паўднёвы ўсход ад Злынкі, за 3 км на паўднёвы ўсход ад сяла Вялікія Шчарбінічы. Насельніцтва — 324 чалавека (2010).
Дзейнічаюць аддзяленне паштовай сувязі, сельская бібліятэка. Плаціна і вялікая сажалка на рацэ Вазе.
Гісторыя
Згадваецца з першай паловы XVII стагоддзя як слабада Шчарбініцкая, у складзе Чолхаўскай воласці; казацкага насельніцтва не мела. З 1712 года згадваецца як прыхадское сяло з храмам Свяціцеля Мікалая (не захаваўся).
У 1929—1932 гг. у складзе Чуравіцкага раёна, у 1932—1939 гг. — у Навазыбкаўскім раёне, затым у Злынкаўскім, пры часовым скасаванні якога (1959—1988) — ізноў у Навазыбкаўскім. З 1919 года да 1930-х гг. і ў 1989—2005 гг. з’яўлялася цэнтрам Малашчарбініцкага сельсавета; паміж гэтымі перыядамі — у Вялікашчарбініцкім сельсавеце.
Кучукскае
Кучу́кскае, Кучук (Кучукское, Кучук) — горка-салёнае возера ў Алтайскім краі Расіі, у Кулундзінскім стэпу.
Плошча паверхні возера 181 км². Даўжыня 18 км, найбольшая шырыня 11,5 км. Найбольшая глыбіня 3,3 м, сярэдняя 2,5—3 м. Плошча вадазбору 3240 км². Аб'ём вады 0,48 км². Мінералізацыя вады ад 216 да 310 г/л. Катлавіна возера круглаватай формы, размешчана ў бяссцёкавым міжрэччы рэк Об і Іртыш. Паўднёвыя і паўднёва-ўсходнія берагі абрывістыя, вышынёй да 10—12 м. З усходу ў возера ўпадае рака Кучук. Таксама ўпадаюць некалькі часовых вадатокаў. Возера злучаецца пратокай з Кулундзінскім возерам, з'яўляючыся яго палеазалівам.
У возеры здабываецца мірабіліт.
Каралеўскі малітоўнік
Каралеўскі малітоўнік (Лондан, Брытанская бібліятэка, Royal MS 2.A.XX) — гэта зборнік малітваў, як мяркуюць, былі скапіяваны ў канцы VIII стагоддзя або ў пачатку IX стагоддзя. Ён быў створаны ў Заходняй Мерсіі, хутчэй за ўсё, альбо ў ваколіцах Вустэршыра.
Біяграфія
Гэта адзін з чатырох ранніх англасаксонскіх малітоўнікаў, якія маюць некаторыя тэкставыя ўзаемасувязі:, Малітоўнік Харлі і Наннамінстэрская кніга. Малітвы пададзены ў асноўным лацінскай, але ёсць стараанглійскія і грэчаскія фрагменты. Яго агульнай тэмай з’яўляецца Хрыстос як лекар чалавецтва, і гэтай заклапочанасці ў сувязі з фізічным вылячэннем дастаткова, каб выказаць здагадку, што малітоўнік, магчыма, функцыянаваў у якасці практычнага інструмента для лекара'.
Рукапіс таксама змяшчае падрабязныя стараанглійскія з X стагоддзя на мерсійскім дыялекце старажытнаанглійскай мовы.
Малітоўнік Харлі
Малітоўнік Харлі (Harley Prayer Book; Брытанская Бібліятэка, Harley MS 7653) — адзін з чатырох ранніх англасаксонскіх мерсійскіх. Сярод іншых Каралеўскі малітоўнік,  і Наннамінстэрская кніга.
Вітоніж
Вітоніж (Віто́ніж) — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе
Вышэйшая ліга Беларусі — найвышэйшая нацыянальная прафесійная ліга. Першы розыгрыш адбыўся ў сезоне 1992/1993 года, які выйграла мінскае РТІ.
Станіслаў Юхновіч
Станіслаў Юхновіч (Stanislaw Juchnowicz, нар., ) — польскі архітэктар, даследчык горадабудаўніцтва. Доктар тэхнічных навук (1965), прафесар (1974).
Нарадзіўся ў сям'і вайскоўца і настаўніцы. Вучыўся ў Ковелі, Самбары, Катавіцах, Львове. Жаўнер АК, адначасова вучыўся ў Львоўскім політэхнічным інстытуце (1942-44), працягнуў навучанне ў палітэхніцы ў Кракаве (1945-47), у Гданьску (1948). Працаваў кіраўніком майстэрні па аднаўленні галоўнага горада ў Гданьску, праектнай арганізацыі Кракава (1950-59). Быў стыпендыятам фонду Форда ва ўніверсітэце ў Філадэльфіі (1959-60). Пазней — навукова-метадычны супрацоўнік Кракаўскага політэхнічнага інстытута, кіраўнік установы пры інстытуце па праектаванні гарадоў і мястэчак (1967-70), намеснік дырэктара інстытута горадабудаўніцтва і прасторавага планавання (1970-73). У 1973-81 кіраўнік арганізацыі па горадабудаўніцтве і рэгіянальным планаванні ў Нігерыі, адначасова дэкан факультэта праектавання навакольнага ландшафту Заірскага ўніверсітэта (1974-76), заснавальнік і кіраўнік Цэнтра ўдасканальвання горадабудаўнікоў для краін, якія сталі на шлях развіцця, пры Кракаўскім політэхнічным інстытуце.
Сябар шматлікіх міжнародных і польскіх навуковых аб'яднанняў, якія займаюцца вывучэннем архітэктурнага наваколля. Член Прэзідыума грамадскага камітэта па аднаўленні помнікаў даўніны Кракава (1989).
Горная
Назву Го́рная маюць:
Шаркаўшчына
Ша́ркаўшчына (, мясц. дыял.: Шарко́ўшчына) — гарадскі пасёлак у Віцебскай вобласці Беларусі, цэнтр Шаркаўшчынскага раёна, на рацэ Дзісна. За 197 км ад Віцебска. Чыгуначная станцыя на лініі Крулеўшчына—Друя, аўтамабільнымі дарогамі звязаная з Глыбокім, Браславам, Міёрамі і інш. Насельніцтва 6 330 чал. (2017).
Назва
Назва Шаркаўшчыны — балцкая, ад літоўскага šarkа «сарока». У раёнах па абодва бакі беларуска-літоўскай мяжы дастаткова шмат населеных пунктаў з назвамі тыпу Шаркішкі (Браслаўскі р-н), Шаркуці (Іўеўскі р-н), Шаркамедзь (Ашмянскі р-н), таксама шмат літоўскіх антрапонімаў тыпу Šarka. У рэгіёне таксама нямала паселішчаў з больш познімі назвамі тыпу Сарочына.
Эканоміка
Прадпрыемствы харчовай і будаўнічых матэрыялаў прамысловасці. Гасцініца.
Буйнейшыя прадпрыемствы:
Адукацыя і культура
У Шаркаўшчыне працуюць 2 сярэднія, спартыўная дзіцяча-юнацкая, дзіцячая школа мастацтваў.
Дзейнічаюць 2 бібліятэкі, дом культуры, цэнтр рамёстваў.
Вядомыя асобы
У Шаркаўшчыне памёр і пахаваны дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага Ян Нікадзім Лапацінскі (1747—1810).
Хэпенінг
Хэпенінг (happening — літар. «тое, што адбываецца») — кірунак у авангардысцкім мастацтве 1960-1970-х г.; мастацтва своеасаблівых спектакляў, у якіх спалучаюцца элементы тэатра абсурду, музыкі, жывапісу. Аб'ядноўвае пластычныя мастацтвы, тэатр, музыку, пазамастацкія феномены. Выяўляецца ў спантанных, алагічных дзеяннях мастака або групы мастакоў, якія наладжваюцца ў прысутнасці і пры ўдзеле публікі. Звычайна накіраваны на ўцягненне гледачоў у імправізаванае дзейства, нярэдка звяртаецца да мінулага з мэтай змянення сучасных сацыяльных адносін і захавання адзінства і цэласнасці культуры. Хэпенінг накіраваны на зацвярджэнне тэзісу «кожны чалавек - мастак». Лозунг хэпенінгу - «мастацтва ёсць жыццё, жыццё ёсць мастацтва»; ліквідацыя мяжы паміж мастаком і гледачом парушае прывычную для эстэтыкі трыяду: мастак-твор-глядач.
Эжэн Будэн
Быў звязаны з Барбізонскай школай. Працаваў у Брэтані, Бардо, Галандыі і Венецыі.
Біяграфія
Будэн нарадзіўся 12 ліпеня 1824 года ў Анфлёры, старым партовым мястэчку ў Нармандыі. Вучыўся жывапісу ў Гаўры, затым у Парыжы ў вядомага марыніста Эжэна Ізабэ. Большую частку свайго жыцця Будэн пражыў на поўначы Францыі; наведваў Бельгію, Галандыю, Італію.
Спецыяльнай адукацыі мастак не атрымаў. Карыстаўся парадамі Ж. Ф. Міле, К. Траёна, Т. Куцюра. На фарміраванне яго творчай манеры вялікі ўплыў аказаў жывапіс Я. Б. Ёнгкінда. Быў першым настаўнікам К. Манэ ў Гаўры і аказаў вялікі ўплыў на фарміраванне яго жывапіснага метаду, угаворваў яго і іншых мастакоў яго круга працаваць на пленэры (Базіль, Ёнгкінд).
Сергій Раданежскі
Сергій Раданежскі (у міру Варфаламей; 3 мая 1314 (дата ўмоўная) — ) — манах Рускай царквы, заснавальнік Траецкага манастыра пад Масквой (цяпер Троіца-Сергіева лаўра), пераўтваральнік манаства ў Паўночнай Русі.
Сергій Раданежскі шануецца Рускай праваслаўнай царквой у ліку святых як вялебны і лічыцца найвялікшым падзвіжнікам зямлі Рускай.
Эжэн Будэн
Біяграфія
У 1847 годзе Будэн пераязджае ў Парыж. У Луўры Будэн капіруе працы фламандскіх і галандскіх мастакоў, піша пейзажы наваколляў Парыжа. Будэн знаёміцца ​​з мастаком Курбэ і з паэтам Бадлерам. На выставу 1850 года ў Гаўры ён адпраўляе дзве свае карціны. За гэтыя працы ён атрымлівае стыпендыю на тры гады. З 1859 года пастаянны ўдзельнік Салонаў. З 1860 года мастак жыў у Анфлёры. Шарль Бадлер, праязджаючы Анфлёр, убачыў яго метады працы і пабываў у яго майстэрні, пра гэта захоплена напісаў у сваім аглядзе «Салон 1859». У 1874 годзе браў удзел у першай выставе імпрэсіяністаў. У 1881 годзе арганізавана некалькі выстаў Будэна ў Бостане і Парыжы.
Прызнанне прыйшло да яго, калі ён быў ужо смяротна хворы. Памёр у Давілі 8 жніўня 1898 года.
У 1892 годзе Будэн быў узнагароджаны ордэнам Ганаровага легіёна.
Бескава (Холм-Жыркоўскі раён)
Бескава (Бесково) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Тупікаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак у хуткім часе ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2019 гадах у складзе Пячатнікаўскага сельскага паселішча.
Эрба
Насельніцтва складае 16974 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 936 чал./км². Займае плошчу 18 км². Паштовы індэкс — 22036. Тэлефонны код — 031.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Natività di Maria.
Карфагеніка
Карфаге́нская Іспа́нія (Hispania Carthaginiensis), або Карфаге́ніка (Carthaginiensis) — рымская правінцыя на Пірэнейскім паўвостраве.
Карфагеніка была ўтворана Дыяклетыянам у 283—289 гады ў рамках адміністрацыйнай рэформы. Дыяклетыян падзяліў Тараконскую Іспанію, якая ўзнікла на месцы правінцыі Блізкая Іспанія і Галісіі, на тры правінцыі:
Бубны (Вілейскі раён)
Бу́бны (, Бубны) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Будслаўскай гміны Дунілавіцкага, потым Вілейскага паветаў Віленскага ваяводства.
У 1940—1954 гадах цэнтр Бубнаўскага сельсавета. Да 4 красавіка 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Ваўкалацкага сельсавета.
Вічыні
Вічыні (Вічині́) — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Ціхан Піменавіч Бумажкоў
Ці́хан Пі́менавіч Бумажко́ў (30 чэрвеня 1910, пасёлак Свіягіна (цяпер Спаскі раён, Прыморскі край ) — лістапад ці 1 снежня 1941) (па іншых даных, 2 ліпеня 1909, горад Дальнерэчанск Прыморскага краю — 23 верасня 1941) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Палескай вобласці падчас Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1941).
Біяграфія
Выхадзец з беднай сялянскай сям’і.
У 1907 годзе сям’я ў пошуках заробку пераехала з Магілёўскай губерні ў Прымор'е (дзе і нарадзіўся Ціхан), а ў 1922 годзе вярнулася на радзіму. У 1930 скончыў школу рабочай моладзі ў Княжыцах.
Член УКП(б) з 1930 года. Скончыў Мінскі хіміка-тэхналагічны тэхнікум у 1933. У 1933—1935 гадах — у Чырвонай Арміі. З 1935 года — дырэктар завода, затым — старшыня Петрыкаўскага райвыканкама Палескай вобласці БССР, з ліпеня 1939 — першы сакратар Акцябрскага райкама КП(б)Б Палескай вобласці. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР з 1939 года.
У канцы чэрвеня 1941 года стаў адным з арганізатараў знішчальнага батальёна, а затым на яго аснове — партызанскага атрада «Чырвоны Кастрычнік», аднаго з першых на Беларусі, у якім стаў камісарам. Узаемадзейнічаючы з часткамі Чырвонай Арміі, атрад наносіў удары па тылах і штабах супраціўніка, знішчаў масты, праводзіў дыверсіі. Так, 16—18 ліпеня быў разгромлены штаб нямецкай дывізіі ў вёсцы Воземля Акцябрскага раёна: акрамя палонных былі захопленыя 55 браня- і аўтамашын, 2 радыёстанцыі, 27 матацыклаў, 45 коней з вазамі і грузам, штабныя дакументы. 6 жніўня Бумажкоў і камандзір атрада Фёдар Паўлоўскі першымі з партызан былі ўдастоены звання Героя Савецкага Саюза.
Загінуў пры выхадзе з акружэння ў баі ў раёне вёскі Оржыца Палтаўскай вобласці.
Горніца
Назву Горніца маюць:
Лукава (возера)
Лу́кава — возера ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці, за 26 км на паўночны ўсход ад горада Чэрвень, за 1 км на поўнач ад вёскі Раваніцкая Слабада, у басейне ракі Уша.
Плошча паверхні 0,16 км². Даўжыня 0,66 км, найбольшая шырыня 0,31 км. Найбольшая глыбіня 7,3 м, сярэдняя — 3,1 м. Даўжыня берагавой лініі 1,89 км. Аб’ём вады ў возеры 0,50 млн м³.
Чорная рэчка (станцыя метро)
«Чорная Рэчка» (Чёрная ре́чка) — станцыя Пецярбургскага метрапалітэна. Размешчана на Маскоўска-Петраградскай лініі паміж станцыямі «Петраградская» і «Піянерская».
Станцыя адкрыта 4 лістапада 1982 г. у складзе ўчастка «Петраградская» — «Удзельная». Станцыя магла атрымаць найменне з-за размяшчэння ў гістарычным раёне «Новая Вёска», але перонную залу станцыі было вырашана аформіць, звязаўшы з Чорнай рэчкай, вядомай па дуэлі А. С. Пушкіна. Па гэтай прычыне станцыя атрымала імя «Чорная Рэчка», пасля гэта назва прыжылася і ўспрымаецца як назва гістарычнага раёна.
Туляцічы
Туля́цічы (, Тулятичи) — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Опальскага сельсавета.
NGC 5648
NGC 5648 (іншыя абазначэнні — NGC 5649, IRAS14281+1414, UGC 9330, ZWG 75.59, MCG 2-37-19, KUG 1428+142, PGC 51840) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ян Зумбах
Ян Зумбах (Jan Zumbach; 14 красавіка 1915 — 3 студзеня 1986), таксама вядомы пад мянушкамі «Дональд Дак», «Ёхан» і Джоні «Камікадзэ» Браўн — польскі лётчык і найміт швейцарскага паходжання, удзельнік трох ваенных канфліктаў.
Ранняе жыццё
Быў унукам швейцарскага імігранта. Бацька меў падвойнае грамадзянства: польскае і швейцарскае. Маці паходзіла з ваколіц Плоцка, са старога памешчыцкага роду.
У 1922–1935 гадах сям’я Зумбаха пражывала ў Баброве каля Брадніцы (Паморскае ваяводства), дзе яго бацька набыў маёнтак. У 1935 годзе юнак скончыў у Плоцку гімназію імя маршалка Станіслава Малахоўскага. У 1936 годзе Зумбах пайшоў добраахвотнікам у ваенна-паветраныя сілы, куды трапіў праз мухлярства, бо ў войска маглі ісці людзі выключна з польскім грамадзянствам, а ён меў толькі швейцарскае.
У 1938 годзе скончыў авіяцыйнае кадэцкае вучылішча ў Дэмбліне, атрымаў званне лейтэнанта. Да Другой сусветнай вайны служыў у 111-й знішчальнай эскадрыллі. У маі 1939 года пры прызямленні самалёта сутыкнуўся з аўтамабілем тэхабслугоўвання. Падчас здарэння атрымаў траўмы і трапіў у шпіталь, затым праходзіў рэабілітацыю.
Другая сусветная вайна
У хаосе пры нямецкім ўварванні не знайшоў сваю часць і 17 верасня прабіўся з Польшчы ў Румынію. Затым морам праз Бейрут дабраўся да Францыі.
У Францыі накіраваны ў польскі авіяцыйны навучальны цэнтр на базе Ліён-Брон. 13 мая 1940 года прызначаны ў авіяатрад пад камандаваннем маёра Краснадэмбскага ў складзе французскай эскадрыллі GCD I/55. Сутыкненні з праціўнікам былі рэдкімі, і Зумбах не дамогся там баявых поспехаў. У канцы французскай кампаніі пілот перанакіраваны ў атрад Скібы. 16 чэрвеня эвакуіраваўся ў Бардо, а затым 21 чэрвеня на караблі «Кмічыц» адправіўся ў Вялікабрытанію.
2 жніўня 1940 года залічаны ў 303-ю польскую знішчальную эскадрыллю, якая лётала на знішчальніках Hawker Hurricane Mk I. Падраздзяленне ўдзельнічала ў апошняй фазе бітвы за Брытанію. Тут, 7 верасня, Зумбах збіў свае першыя варожыя самалёты — два Dornier Do 17.
9 мая 1941 года пілот быў падбіты і здзейсніў вымушаную пасадку. У сакавіку 1942 года стаў камандзірам 303-й эскадрыллі. На гэтай пасадзе прабыў да снежня.
15 красавіка 1943 года стаў камандзірам 3-га польскага знішчальнага крыла. У гэты ж перыяд ён скончыў Вышэйшае авіяцыйнае вучылішча. З 4 жніўня 1944 года па 30 студзеня 1945 года камандаваў 133-м польскім знішчальным крылом. 30 студзеня 1945 года пераведзены ў 84-ю паляўнічую групу. 7 красавіка ўзяты ў кароткачасовы палон. Вызвалены 12 мая.
За гады вайны, паводле афіцыйных звестак, Зумбах збіў 13 самалётаў праціўніка. Яшчэ пяць паветраных перамог не былі пацверджаны.
Пасляваенны час
У кастрычніку 1946 г. пакінуў вайсковую службу і пасяліўся ў Швейцарыі. На «грамадзянцы» Зумбах стаў суўладальнікам кампаніі аэратаксі, якая займалася кантрабанднай дзейнасцю.
У 1962 годзе далучыўся да катангскіх сепаратыстаў у былым Бельгійскім Конга. Узначальваў ВПС Катангі, арганізаваў закупку самалётаў, набраў замежных пілотаў і механікаў. Пасля паражэння сепаратыстаў збег у Анголу.
У 1967 годзе ўзначаліў ваенна-паветраныя сілы Біяфры ў Нігерыі. Зумбах асабіста ўдзельнічаў у рэйдах супраць федэральнай арміі. Так, напрыклад, кіруючы бамбардзіроўшчыкам A-26 Invader, ён пашкодзіў флагманскі ўрадавы фрэгат «Нігерыя». Падчас авіяўдару па аэрапорце Макурдзі ён забіў начальніка штаба нігерыйскіх войск. Пасля паражэння біяфрыйцаў пакінуў Афрыку.
Памёр пры нявысветленых абставінах 3 студзеня 1986 года ў Францыі, пахаваны ў Польшчы на вайсковых могілках Павонзкі ў Варшаве (участак D 4 рад 3 м. 2). Французскія ўлады спынілі расследаванне яго смерці без указання прычын.
Заўвагі
Каментарыі
СЕБІН
Гісторыя
У 1969 годзе прэзідэнтам Рафаэлем Кальдэра была створана спецслужба DISIP, якая замяніла DIGEPOL. У 2009 годзе Уга Чавес перафармаваў упраўленне ў SEBIN.
Структура
Арганізацыйная і функцыянальная структура Баліварыянскай нацыянальнай разведвальнай службы падзелена на чатыры ўзроўні:
Адміністрацыйнае ўладкаванне
Адміністрацыйнае уладкаванне SEBIN арганізавана наступным чынам:
Аляксандр Андрэевіч Філімонаў
Біяграфія
Аляксандр Філімонаў нарадзіўся 9 траўня 1918 года ў вёсцы Кучын (цяпер — Кармянскі раён Гомельскай вобласці Беларусі). Скончыў дзесяць класаў школы і два курсы Камуністычнага інстытута журналістыкі пры ЦК КП(б) БССР, пасля чаго пражываў у горадзе Лунінец Брэсцкай вобласці, загадваў аддзелам у мясцовай газеце. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны Філімонаў быў адпраўлены ў эвакуацыю і ў ліпені 1941 года прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1942 годзе ён скончыў Арлоўскае танкавае вучылішча. З ліпеня 1943 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. У баях неаднаразова быў паранены.
Да красавіка 1945 года гвардыі старшы лейтэнант Аляксандр Філімонаў камандаваў танкавай ротай 55-га гвардзейскага танкавага палка 12-й гвардзейскай механізаванай брыгады 5-га гвардзейскага механізаванага корпуса 4-й гвардзейскай танкавай арміі 1-га Украінскага фронту. Вызначыўся ў час Берлінскай аперацыі. 16 красавіка 1945 году рота Філімонава паспяхова пераправілася праз раку Нейсе, а праз два дні — праз Шпрэе. 1 мая 1945 года ў раёне гарадоў Лукенвальде і Беерыц яна, знаходзячыся на левым флангу мотастралковай брыгады, адбівала атаку нямецкай групоўкі, якая спрабавала прарвацца на захад, падбіўшы ўвогуле 15 танкаў і самаходных артылерыйскіх гармат. У тых баях разам з астатнімі падраздзяленнямі рота Філімонава знішчыла больш за 1000 салдат і афіцэраў праціўніка, яшчэ некалькі сотняў ўзяла ў палон.
Уалдо (акруга)
Акруга Уалдо (Waldo County) — акруга на поўдні штата Мэн, ЗША. Насельніцтва на 2020 год складала 39,607 чалавек. Адміністрацыйны цэнтр акругі — горад Белфаст.
Аляксандр Андрэевіч Філімонаў
Біяграфія
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 27 чэрвеня 1945 года за «мужнасць і гераізм, праяўленыя на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі», гвардыі старшы лейтэнант Аляксандр Філімонаў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 9088.
Уалдо (акруга)
Тэрыторыя акругі Уалдо была часткай акругі Ёрк правінцыі Масачусетс-Бэй да 1760 года, затым увайшла ў склад новай акругі Лінкальн. У 1789 годзе была створана акруга Ханкок, якая ўключала тэрыторыю Уалдо. 7 лютага 1827 года з Ханкока была выдзелена тэрыторыя новай акругі, якая была названа ў гонар генерала Сэмюэля Уалдо.
Аляксандр Андрэевіч Філімонаў
Біяграфія
У 1946 годзе Філімонаў быў звольнены ў запас. Пражываў у Мінску. У 1949 годзе ён скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага універсітэта, у 1952 годзе — аспірантуру, пасля чаго выкладаў у вышэйшых навучальных установах. З 1969 года працаваў старшым навуковым супрацоўнікам Інстытута гісторыі АН БССР. З’яўляўся аўтарам вялікай колькасці падручнікаў, артыкулаў і манаграфій.
Уалдо (акруга)
Геаграфія
Плошча акругі складае 2,210 км², з іх 1,900 км² (86 %) — суша, а 320 км² (14 %) — вада. Яна знаходзіцца на поўдні штата Мэн на заходнім беразе заліва Пенабскот. У склад Уалдо ўваходзяць астравы Айлзбара, Сірс і Уорэн. Іншыя водныя шляхі — рэкі Себастыкук, Пасагасавакеаг і Сэнт-Джордж, а таксама сажалкі Юніці і Шыпскот.
Аляксандр Андрэевіч Філімонаў
Біяграфія
Памёр 31 снежня 2007 года, пахаваны ў мемарыяльным парку на плошчы Свабоды ў горадзе Карма.
Уалдо (акруга)
Геаграфія
На тэрыторыі акругі знаходзіцца 26 гарадоў.
Аляксандр Андрэевіч Філімонаў
Біяграфія
Доктар гістарычных навук, прафесар. Ганаровы грамадзянін Кармы. Быў таксама узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 1-й і 2-й ступеняў, Працоўнага Чырвонага Сцяга, Чырвонай Зоркі, беларускім ордэнам «За службу Радзіме» 3-й ступені і шэрагам медалёў.
Уалдо (акруга)
Дэмаграфія
Паводле перапісу 2020 года ў акрузе Уалдо жылі 39,607 чалавек. Сярэдні ўзрост насельніцтва — 46,2 год. Насельніцтва акругі па ўзроставым дыяпазоне размеркавалася наступным чынам: 18,6 % — жыхары маладзейшыя за 18 гадоў, 58,9 % — ад 18 да 65 гадоў і 22,5 % — ва ўзросце 65 гадоў і старэй.
У 2020 годзе медыяны даход на сям’ю ацэньваўся ў 66,971 $, на хатнюю гаспадарку — у 58,034 $. 12,5 % насельніцтва пражываюць за рысай беднасці. 31,6 % маюць вышэйшую адукацыю.
Варончын
Варончын (Воро́нчин) — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Горскі сельсавет
Го́рскі сельсавет:
Вячаслаў Аляксандравіч Марухін
Вячаслаў Аляксандравіч Марухін (, в. Фёдараўка, Мічурынскі раён, Тамбоўская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Нарадзіўся ў годзе ў вёсцы Фёдараўка, якая была заснаваная перасяленцамі з Беларусі. Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1969 годзе. Працаваў мастаком-дэкаратарам на кінастудыі «Беларусьфільм», у Мінскім аблграмадзянпраекце, у БелНДІПгорадабудаўніцтва, з 1976 г. — галоўны архітэктар праектаў у Сельгастэхпраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1979 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Адзін з аўтараў будынкаў Політэхнічнага інстытута ў Наваполацку, пансіяната ветэранаў партыі ў Барысаве, Выстаўкі дасягненняў перадавога досведу будаўніцтва і механізацыі на магістралі Мінск-Магілёў, помнікаў героям Вялікай Айчыннай вайны ў Салігорску, Любані, помніка Язэпу Драздовічу ў Мінску (1993).
Узнагароды
Лаўрэат рэспубліканскага за распрацоўку тыпавога сельскага жылля (1980).
Луі Брайль
Луі Брайль (Louis Braille; 4 студзеня 1809 года, (фр. Coupvray, прадмесце Парыжа) — 6 студзеня 1852 года, Парыж) — французскі слепавучыцель, стваральнік сістэмы пісьма і чытання для сляпых — Брайлевай азбукі.
Жыццяпіс
Трохгадовы Брайль пачаў слепнуць у выніку запалення вачэй пасля таго, як параніўся рымарскім нажом (падобным на шыла) у бацькавай майстэрні, канчаткова ён аслеп у 5 гадоў.
У 10 гадоў (у 1819 годзе) Луі аддалі ў, дзе ён вучыўся алфавітызму, музыцы, вязанню і ткацтву. Кнігі, выданыя рэльефна-лінейным шрыфтом, былі неабходным атрыбутам заняткаў, але такіх кніг было мала, многіх падручнікаў бракавала. Методыка навучання была заснавана на ўспрыманні звестак на слых. Луі быў адным з найбольш здольных вучняў, навучыўся граць на піяніна і аргане. У 1828 годзе Луі скончыў вучэнне і быў запрошаны на працу як малодшы настаўнік-рэпетытар.
У час вучэння Луі пазнаёміўся з «начной азбукай». Барб’е быў артылерыйскім афіцэрам і распрацаваў азбуку для ваенных мэт — для перадычы інфармацыі ў начны час. Звесткі запісваліся шляхам пракалвання адтулін у кардоне, чыталіся дотыкамі (асязаннем).
У 1824 годзе (у 15 гадоў) Брайль распрацаваў рэльефна-пунктавы шрыфт для невідушчых і слабавідушчых людзей, названы ягоным імем (шрыфт Брайля) і ўжываны дагэтуль ва ўсім свеце. Брайль працаваў над шрыфтом шмат гадоў і ў 1829 годзе апублікаваў, адхілены радай інстытута. Некаторыя нязручнасці — працяжнікі — былі выпраўлены ў версіі 1837 (сучасны французскі варыянт).
Першай кнігай, надрукаванай паводле Брайля, была «Гісторыя Францыі» (1837). Дырэктар Інстытута (Alexandre François-René Pignier) быў зняты з пасады пасля гэтага ўчынку.
Брайль працаваў настаўнікам музыкі ў Парыжскім інстытуце для сляпых, ў сваёй сістэме асобны шрыфт для запісу нот.
Брайль памёр ад сухотаў 6 студзеня 1852 года ў Парыжы і быў пахаваны ў родным мястэчку Куўрэ. Толькі па смерці створцы ягоная сістэма пачала шырока ўжывацца.
У Расіі кнігадрукаванне шрыфтом Брайля пачалося з выдання ў 1885 годзе кнігі «Сборник статей для детского чтения, посвященный слепым детям» праз Анну Аляксандраўну Адлер у колькасці 100 асобнікаў. Польскі шрыфт Брайля быў афіцыйна прыняты ў 1934 годзе.
Нуратау
Нуратау, Нурацінскі хрыбет (Nurota tog'lari, Нурота тоғлари) — горны хрыбет ва Узбекістане, адно з заходніх адгор'яў Гісара-Алайскай сістэмы. З поўдня абмяжоўвае пустыню Кызылкум. На ўсходзе аддзяляецца ад хрыбта Мальгузар глыбокай цяснінай Тамерланавы Вароты.
Працягласць хрыбта складае 170 км. Найвышэйшы пункт — гара Хаятбашы (2169,5 м). Хрыбет складзены пераважна пясчанікамі, вапнякамі і вулканічнымі пародамі. Грэбень плоскі; паўночны схіл круты, скалісты, паўднёвы — спадзісты, раздзелены далінамі дробных рэк. На грэбні — горныя стэпы, на схілах — кустова-стэпавы ландшафт. У далінах паўднёвага схілу — аазісы з садамі, агародамі, участкамі паліўных палёў.
Бульба ў кулінарыі
Бульба ў еўрапейскую кухню трапіла ў XVII стагоддзі. Шмат для папулярызацыі бульбы ў Еўропе зрабіў Антуан Агюст Парманцье. У XX стагоддзі бульбу ўжо выкарыстоўвалася ў кулінарыі паўсюль, дзякуючы высокаму ўтрыманню вугляводаў, бялкоў, вітаміну Ц, лёгкасці вырошчвання. Бульба вараць як пачышчаным, так і неачышчаным («у мундзіры»), рыхтуюць на вуглях або на пару, тушаць, пякуць ў фрыцюры. Бульба выкарыстоўваецца як у простых, так і ў вытанчаных стравах. Бульба выкарыстоўваецца для прыгатавання супоў, асноўных страў, закусак, дыжэстываў і нават дэсертаў. Традыцыйна ў кулінарыі выкарыстоўваюцца свежыя клубні, але ў апошні час назіраецца рост долі кансерваваных і (хімічна) апрацаваных прадуктаў у заходніх краінах.
Беларускія стравы
Дранікі, камы па-магілёўску, сачні па-магілёўску, сачні беларускія з тварагом, хрушчы бульбяныя, пончыкі бульбяныя, бульбяныя аладкі па-мінску, клёцкі бульбяныя з мясам, бульбяныя зразы, галкі бульбяныя (з грыбамі), піражкі бульбяныя з грыбамі, запяканка з бульбы і проса, запяканка з бульбы і яек, каша бульбяная з салам, бульба, запечаная ў фользе, смажанік, тушаная бульба з печанню (грыбамі, свінінай і чарнаслівам), бульба, фаршыраваная мясам (або селядцом), бульбяная бабка, капытка беларуская.
Уладзімірскае (Холм-Жыркоўскі раён)
Уладзімірскае (Владимирское) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Тупікаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак у хуткім часе ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2019 гадах у складзе Пячатнікаўскага сельскага паселішча.
Мендэлеўскі ўніверсітэт у Брно
Мендэлеўскі ўніверсітэт у Брно  — чэшская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Брно.
Характарыстыка
Гэта найстарэйшая вышэйшая сельскагаспадарчая і лясная ўстанова адукацыі на чэшскіх землях. Універсітэт названы ў гонар выдатнага навукоўца Іагана Мендэля. Першапачаткова ўстанова была заснавана ў Брно ў 1919 годзе як сельскагаспадарчы ўніверсітэт, які існаваў пад гэтай назвай да 1994 года. Затым установа насіла да 2009 года назву Універсітэт сельскай і лясной гаспадаркі імя Мендэля ў Брно. Яго стварэнне стала вынікам доўгатэрміновых намаганняў па стварэнні вышэйшай сельскагаспадарчай навучальнай установы ў Маравіі, якая доўгі час была адным з рэгіёнаў з найбольш развітай сельскай гаспадаркай у Цэнтральнай Еўропе. За час свайго існавання ўстанова зведала шэраг арганізацыйных і змястоўных змяненняў і падрыхтавала амаль 20 тысяч інжынераў-аграрыяў, больш за 6,5 тысяч інжынераў-лесаводаў і амаль 5,5 тысяч інжынераў-эканамістаў.
Канфлікт ва Убары
Канфлікт ва Убары — узброенае супрацьстаянне паміж плямёнамі туарэгаў і тубу за кантроль над горадам Убары, размешчаным паблізу горада-аазіса Сабха (Лівія).
Канфлікт пачаўся ў верасні 2014 года. Тады арабскае племя аўлада суліман, вораг тубу, падтрымала туарэгаў і разам з імі заняла пазіцыі на гары Тэндзі на поўнач ад горада, у той час як тубу ўзялі ўсходнюю частку горада і прылеглыя перадгор’і, адрэзаўшы ўсходнюю дарогу, якая вядзе да крэпасці Сабха, занятай туарэгамі. Па меры развіцця канфлікту абодва бакі атрымалі падмацаванне. Тубу мабілізавалі некалькі соцень супляменнікаў з суседніх Чада і Нігера, а таксама завербавалі байцоў з Судана. Туарэгі правялі мабілізацыю ў гарадах Гат і Сабха, накіраўшы некалькі сотняў байцоў ва Убары.
23 лістапада 2015 года пры пасрэдніцтве Катара ўсталяваны рэжым спынення агню паміж плямёнамі; абедзве групы пагадзіліся выйсці з Убары і дазволіць арабам з племені хасаўна ўвайсці ў горад, каб выступіць у ролі міратворцаў.