cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Галандска-партугальская вайна
У выніку вайны Партугалія апынулася пераможцам у Паўднёвай Амерыцы, а Нідэрланды — на Далёкім Усходзе. Англія выйграла ад доўгага супрацьстаяння паміж двума сваімі асноўнымі гандлёвымі супернікамі.
Перадгісторыя
У 1592 годзе падчас вайны з Іспаніяй англічане захапілі ў раёне Азорскіх астравоў партугальскую караку, на якой было каля 900 тон тавараў з Індыі і Кітая коштам у паўмільёна фунтаў стэрлінгаў (амаль палова нацыянальнага багацця Англіі ў той час). Гэта падзея абудзіла цікавасць да Усходу.
У тым жа годзе амстэрдамскія гандляры паслалі ў Лісабон Карнеліса дэ Хаўтмана з заданнем сабраць як мага больш інфармацыі пра «Астравы Спецый». У 1595 годзе купец і падарожнік Ян Гюйген ван Лінсхотэн, які шмат правандраваў па Індыйскім акіяне, апублікаваў у Амстэрдаме «Справаздача пра падарожжы ў партугальскіх плаваннях на Усходзе» («Reys-gheschrift vande navigatien der Portugaloysers in Orienten»), якая змяшчала інфармацыю пра тое, як даплысці ад Партугаліі да Індыі і Японіі. Гэтыя падзеі падшпілілі гандлёвую экспансію: у 1600 годзе была заснавана Англійская Ост-Індская кампанія, а ў 1602 — Галандская Ост-Індская кампанія.
З 1568 года Рэспубліка Злучаных правінцый вяла барацьбу за сваю незалежнасць, і кантроль над гандлем спецыямі быў для яе пытаннем эканамічнага выжывання. Партугальскія купцы выкарыстоўвалі Ніжнія Зямлі ў якасці базы гандлю спецыямі ў Паўночнай Еўропе, аднак калі ў 1581 годзе ў выніку Іберыйскай уніі Партугалія і Іспанія аб’ядналіся ў адну дзяржаву, было накладзена эмбарга на гандаль з паўночнымі правінцыямі Ніжніх Земляў, якія падпісалі Утрэхцкую ўнію. У выніку галандцы страцілі асноўнага гандлёвага партнёра, асноўная крыніца фінансавання вайны з Іспаніяй, і пазіцыю манапаліста ў гандлі спецыямі з Францыяй, Свяшчэннай Рымскай імперыяй і дзяржавамі Паўночнай Еўропы. Сродкаў ад гандлю рыбай з Паўночнага мора і збожжам з Балтыкі для маладой рэспублікі было недастаткова.
Надзеі Рэспублікі Злучаных правінцый уваскрэслі, калі ў 1588 годзе англічане разграмілі «Непераможную армаду». Развіццё ваенна-марскіх сіл атрымала найвышэйшы прыярытэт.
Індыйска-Ціхаакіянскі тэатр ваенных дзеянняў
25 лютага 1603 года тры караблі Нідэрландскай Ост-Індскай кампаніі захапілі ў Малакскім праліве партугальскую караку «Santa Catarina». Гэта быў настолькі каштоўны прыз, што яго продаж падвоіў капітал Кампаніі. Законнасць захопу была сумніўнай з-за незразумелага юрыдычнага статусу Нідэрландаў, і партугальцы запатрабавалі вяртання грузу. Скандал прывёў да публічнага юрыдычнага разгляду і прыцягнуў міжнародную грамадскую ўвагу. Гуга Гроцый па просьбе Кампаніі стаў шукаць аргументы на карысць абгрунтаванні захопу, і ў выніку ў 1609 годзе апублікаваў памфлет «Mare Liberum», у якім праводзіў канцэпцыю свабоды мараплаўства, сцвярджаючы, што мора было міжнароднай тэрыторыяй і ўсе народы свабодныя ў выкарыстанні яго для мараплавальнага гандлю. Гэта канцэпцыя паслужыла для Нідэрландаў ідэалагічным абгрунтаваннем іх высілкаў па ліквідацыі гандлёвай манаполіі Партугаліі.
З 1603 года Гоа, які быў сталіцай Партугальскай Індыі, апынуўся фактычна ў блакадзе. У 1619 годзе галандцы захапілі Джакарту, пераназваўшы яе ў «Батавію», і зрабілі яе сваёй базай для аперацый супраць Гоа. Два гарады разгарнулі барацьбу за кантроль над шляхамі транспартавання спецый, але партугальцы знаходзіліся на пазіцыях абароны. У 1641 годзе галандцы захапілі Малаку, у 1658 годзе канчаткова выгналі партугальцаў з Цэйлона, а ў 1663 годзе (ужо пасля падпісання Гаагскага дагавора) захапілі Малабарскае ўзбярэжжа.
Важныя падзеі адбываліся таксама і ў далёкаўсходніх водах. Хоць галандская спроба захопу Макаа і скончылася няўдачай, Нідэрландам усё ж удалося ўсталяваць манаполію на гандаль з Японіяй.
Атлантычны тэатр ваенных дзеянняў
Натхнёная лёгкімі поспехамі на Усходзе, Рэспубліка вырашыла хутка скарыстацца слабасцю Партугаліі ў Амерыцы. У 1621 годзе была створана Галандская Вест-Індская кампанія. Уварваўшыся ў Партугальскую Амерыку, галандцы захапілі шэраг важных гарадоў, уключаючы Алінду, а таксама сталіцу партугальскіх уладанняў у Амерыцы — Салвадор. На захопленых тэрыторыях была ўтворана Галандская Бразілія са сталіцай у Маўрыцстадзе.
У гэты ж час былі прадпрынятыя дзеянні ў Афрыцы. Нідэрландскімі сіламі былі захоплены Сан-Жоржы-да-Міна і іншыя гандлёвыя пасады Партугальскага Залатога берага, і абложана Луанда.
Паваротны момант у вайне наступіў, калі 30 красавіка 1625 года ў Амерыку прыбыў флот з 34 іспанскіх і 22 партугальскіх караблёў з 12 500 салдат на борце (3/4 — іспанцы, астатнія — партугальцы) пад камандаваннем Фадрыке Альварэса дэ Таледа. Яны адбілі Салвадор, і пачалі адваёўваць захопленыя галандцамі партугальскія ўладанні. Партугальскія пасяленцы разгарнулі партызанскую вайну супраць галандскіх акупантаў. Сілы Вест-Індскай кампаніі апынуліся перанапружанымі, яны не маглі арганізаваць эфектыўную блакаду партугальскіх портаў, і прыбыццё падмацаванняў з Партугаліі прывяло да выгнання галандцаў з Амерыкі і Афрыкі.
У 1638 годзе галандцам пад камандаваннем Іагана Морыца Насау-Зігена ўдалося захапіць партугальскую крэпасць Сан-Жоржы-да-Міна на Залатым беразе, адзін з найважнейшых пунктаў «трохвугольнага гандлю», а неўзабаве пасля гэтага таксама адбіць у партугальцаў востраў Сан-Тамэ і Луанду, сталіцу Анголы.
Іспанскі ўдзел
Іспанцы імкнуліся перахапляць галандскія караблі ў раёне Дзюнкерка, і па меры сіл спрабавалі дапамагаць партугальцам (напрыклад, на Астравах Спецый яны адбілі захоплены галандцамі ў партугальцаў востраў Тэрнатэ, заснавалі форт Тыдорэ). Аднак Іспанія і так знаходзілася на мяжы сваіх магчымасцей, абараняючы свае ўласныя ўладанні ад галандскіх, французскіх і берберскіх карсараў, а таксама змагаючыся з Асманскай імперыяй.
Завяршэнне вайны
У 1640 годзе партугальцы, выкарыстоўваючы Сегадорскае паўстанне, самі паўсталі і аднавілі незалежнасць сваёй краіны, пасля чаго Англія аднавіла англа-партугальскі саюз. Рэспубліка Злучаных правінцый паспрабавала працягнуць вайну ў адзіноце, але са стратай уладанняў у Бразіліі і Афрыцы вырашыла пагадзіцца на мір.
У 1661 годзе быў падпісаны Гаагскі дагавор, у адпаведнасці з якім Нідэрланды прызналі прыналежнасць Партугаліі ўсёй тэрыторыі Бразіліі, а партугальцы саступілі галандцам свае правы на Цэйлон і Астравы спецый, выплаціўшы ў прыдачу 63 тоны золата.
ФК Парма
Парма (Parma) — італьянскі футбольны клуб з горада Парма, які размяшчаецца ў правінцыі Эмілія-Раманья. У цяперашні час выступае ў Серыі B. Трохразовы ўладальнік Кубка Італіі. Клуб з’яўляецца двухразовым уладальнікам Кубка УЕФА (1995, 1999), уладальнікам Кубка кубкаў (1993), нягледзячы на тое, то «Парма» ніколі не перамагала ў нацыянальным чэмпіянаце і ніколі не спаборнічала за галоўныя міжнародныя трафеі да 1990-х гадоў. У часы, калі каманда спансавалася Каліста Танці, клуб атрымаў восем з гэтых трафеяў у перыяд паміж 1992 і 2002 гадамі, а таксама «Парма» дасягнула свайго найлепшага месца ў лізе — другое месца ў сезоне 1996/97. «Ювентус», «Мілан» і «Інтэрнацыянале» з’яўляюцца адзінымі італьянскімі клубамі, якія маюць больш поспехаў у еўракубках, чым «Парма». Клуб быў заснаваны ў ліпені 1913 года пад назвай «Verdi Foot Ball Club», але клуб змяніў сваю назву ў снежні таго ж года. «Парма» праводзіць свае хатнія матчы ў на стадыёне імя Эніа Тардзіні з 1923 года.
У сярэдзіне 2000-х гадоў «Парма» мела фінансавыя праблемы, якія былі выкліканы ў канцы 2003 года скандалам вакол малочнай кампаніі Parmalat, выкліканай банкруцтвам мацярынскай кампаніі, што выклікала ўсталявання ў клубе вонкавага кантролю да студзеня 2007 года. Клуб традыцыйна гуляе ў прывабны футбол і мае развітую футбольную акадэмію. Нягледзячы на нядаўні спад у поспехах клуб з’яўляецца асацыяваным сябрам і адным з васьмі італьянскіх клубаў, якія з’яўляюцца часткай Асацыяцыі еўрапейскіх клубаў, якая ўтварыліся пасля распаду G-14.
Пасля працэдуры банкруцтва, якая прайшла 22 чэрвеня 2015 года, правапераемнік «Пармы» пад назвай «Парма Кальча 1913» быў адпраўлены ў Серыю D, аднак за тры сезоны клуб тройчы павысіўся і вярнуўся ў Серыю A, дзе гуляў на працягу трох гадоў.
Раннія гады
Клуб быў заснаваны ў ліпені 1913 года як «Verdi Foot Ball Club» ў гонар стагоддзя з дня нараджэння знакамітага опернага кампазітара Джузэпэ Вердзі, які нарадзіўся ў правінцыі Парма. Клуб адразу ж абраў жоўты і сіні колеры, якія з’яўляюцца дзейнымі і на сёння. У снежні таго ж года клуб змяніў сваю назву на «Парма» і пачалі насіць белыя кашулі, упрыгожаныя чорным крыжам. «Парма» пачала гуляць у футбольных лігах у сезоне 1919/20 пасля заканчэння Першай сусветнай вайны і пачала будаўніцтва стадыёна «Эніа Тардзіні» праз два гады пасля гэтага. «Парма» стала членам-заснавальнікам Серыі B. У сезоне 1935/36 «Парма» стала членам-заснавальнікам Серыі С, дзе клуб заставаўся да прасоўвання ў Серыю B у 1943 годзе. Аднак футбол у Італіі быў спынены з-за вядзення баявых дзеянняў Другой сусветнай вайны, нягледзячы на тое, што каманда праводзіла матчы ў спаборніцтве Campianto Alta Italia ў 1944 годзе.
Пасля вайны «Парма» тры гады правяла ў Серыі B, якая на той момант падзялілася на дзве рэгіянальныя лігі, перад тым як зноў была зведзена ў сезоне 1948/49 у Серыю С. Клуб правёў яшчэ пяць сезонаў у Серыі С пакул не вярнуўся ў Серыю B, дзе ў сезоне 1954/55 клуб заняў дзевяты радок, гэта значыць клубны рэкорд таго часу. Гэта была эпоха, у якой ігракі клубу ў цэлым мелі іншую працу або былі яшчэ студэнтамі і калі аматарскія рэгбійныя і валейбольныя каманды горада, як «Рэгбі Парма 1931» і «Феравіеры Парма», былі больш папулярнымі сярод мяшчан. «Парма» дэбютавала ў еўракубках у сезоне 1960/61, перамогшы швейцарскі клуб «Белінцона» ў Кубку Альпаў, але затым каманда зноў вылецела ў Серыю С. Каманда правяла ўсяго адзін сезон у Серыі C да вылету на гэты раз у Серыю D у 1966 годзе.
Маргарыта Цюдар
Маргары́та Цю́дар (Margaret Tudor, 28—30 лістапада 1489—24 лістапада 1541), — каралева Шатландыі, жонка караля Якава IV.
Біяграфія
Маргарыта была старэйшай з дочак англійскага караля Генрыха VII і Лізаветы Ёркскай. Яе старэйшы брат Артур памёр у юнацкім узросце. Малодшаму ж, Генрыху, быў наканаваны лёс аднаго з самых знакамітых манархаў Англіі. Як і яе брат, Генрых VIII, Маргарыта валодала валявым і гарачым характарам, гэтак жа як і выдатным здароўем. Аднак іх адносіны не былі такімі ўжо цёплымі. З малодшай сястрой Марыяй у яе не было анічога агульнага. У далейшым нашчадкам гэтых трох дзяцей Генрыха VII і Лізаветы Ёркскай наканавана будзе ледзь ні цэлае стагоддзе змагацца за англійскі трон адзін супраць аднаго.
Шлюб з Якавам IV
У адпаведнасці з умовамі англа-шатландскага мірнага дагавора 1502 г. Маргарыта была заручана з каралём Шатландыі Якавам IV. Улетку 1503 г. прынцэса прыбыла ў Шатландыю. Яе суправаджаў пышны вясельны картэж з самых знатных дваран абедзвюх дзяржаў. 8 жніўня 1503 г. у Холірудскім абацтве адбылося вяселле Якава IV і Маргарыты, «Чартапалоху і Ружы», як рамантычна назваў маладую пару выдатны шатландскі паэт эпохі Уільям Данбар. Нягледзячы на велізарныя расходы, выдаткаваныя шатландскім каралём на арганізацыю вясельных урачыстасцей, Маргарыта першапачаткова не магла змірыцца з адноснай сціпласцю шатландскага двара, у параўнанні з англійскім, і пісала свайму бацьку поўныя адчаю лісты. Магчыма таксама, што на настроі маладой каралевы адбілася розніца ва ўзросце з мужам: да моманту шлюбу Якаву IV было ўжо трыццаць гадоў, а Маргарыце толькі трынаццаць.
Пасля смерці ў 1509 г. бацькі Маргарыты, караля Генрыха VII, на прастол Англіі ўзышоў яе брат Генрых VIII. Англа-шатландскія адносіны адразу ж сапсаваліся. Становішча ўскладняў той факт, што Генрых VIII пакуль не меў дзяцей, і спадчынніцай прастола з’яўлялася Маргарыта. Прэтэнзіі шатландскай каралеўскай пары на англійскую карону добра дэманструе тое, што другога свайго сына, які нарадзіўся ў 1509 г., Якаў IV і Маргарыта назвалі Артурам — у гонар легендарнага караля Брытаніі (праўда гэта дзіця не дажыло да двух гадоў). Ва ўмовах абвастрэння англа-шатландскіх адносін каралева Маргарыта спрабавала пераканаць Якава IV захоўваць мір, але ў 1513 г. шатландскі кароль уступіў у вайну з Англіяй і быў забіты ў бітве пры Флодэне.
Барацьба за рэгенцтва
Пасля смерці мужа Маргарыта стала рэгентам Шатландыі пры сваім падгадаваным сыне Якаве V. Аднак яе англійскае паходжанне, а таксама яе другі шлюб, заключаны ў 1514 г. з Арчыбальдам Дугласам, 6-м графам Ангусам, настроіў супраць каралевы большасць шатландскіх дваран. У выніку ў маі 1515 г. пасада рэгента была перададзена Джону Сцюарту, герцагу Олбані, а Маргарыта была вымушана на час пакінуць краіну. Пасля яе прымірэння з Олбані і вяртання ў Шатландыю яна была адноўлена ў сваіх уладаннях, але была пазбаўлена магчымасці бачыцца з сынам.
У перыяд кіравання герцага Олбані Маргарыта, галоўным чынам, знаходзілася ў апазіцыі да прафранцузскай палітыкі рэгента. Аднак у той жа час яна не была і агентам уплыву англійскага караля ў Шатландыі: лідарам «англійскай» партыі стаў другі муж каралевы граф Ангус, з якім яна з 1517 г. знаходзілася ў вельмі дрэнных адносінах і ініцыявала працэдуру разводу. У 1524 г., уступіўшы ў саюз з графам Аранам, Маргарыта стала ўдзельніцай зрушэння Олбані і зноў атрымала пасаду рэгента Шатландыі. Аднак графу Ангусу ўдалося захапіць караля Якава V і адцяснуць каралеву і Арана ад кіравання краінай. Нягледзячы на тое, што большая частка шатландскай знаці адмовіла Ангусу ў падтрымцы, яму ўдавалася на працягу трох гадоў захоўваць сваю ўладу ў Шатландыі. Тым часам завяршыўся развод каралевы, і яна змагла зноў выйсці замуж — гэтым разам за Генры Сцюарта, які пазней стаў лордам Метвенам.
Маргарыта і Якаў V
Увесну 1528 г. Маргарыта арганізавала ўцёкі Якава V з Эдынбурга, дзе ён утрымліваўся пад наглядам Ангуса. Малады кароль прыбыў у Стэрлінг, крэпасць сваёй маці. Неўзабаве ў Стэрлінгу сабраліся ўсе найбуйнейшыя шатландскія бароны, якія арганізавалі апалчэнне і выгналі Ангуса з краіны. Пасля пачатку самастойнага кіравання Якава V каралева пэўны час заставалася ў складзе каралеўскага савета, але паступова адносіны з сынам ускладніліся: кароль западозрыў сваю маці ва ўдзеле ў змове, інспіраванай Генрыхам VIII з мэтай захопу Якава V. Адмова караля даць згоду на развод маці з яе трэцім мужам таксама не спрыяла паляпшэнню адносін.
У 1541 г. Маргарыта Цюдар сканала. Праўнук Маргарыты, кароль Шатландыі Якаў VI, які атрымаў ад яе правы на прастол Англіі, у 1603 г. стане англійскім каралём пасля смерці апошняй з дочак Генрыха VIII.
Дразды (Мазырскі раён)
Дразды́ (, Дрозды) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Козенскага сельсавета.
Булаўкі (Мазырскі раён)
Була́ўкі (, Булавки) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Козенскага сельсавета.
Геарафія
За 0,5 км на паўночны захад ад в. Булаўкі знаходзіцца з найвышэйшы пункт Гомельскай вобласці. Вышыня ўзгорка складае 220,7 м над узроўнем мора. Гара размешчана на ўзлеску.
Лонніца (прыток Дахнаркі)
Лонніца — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Дахнарка (басейн Заходняй Дзвіны).
Даўжыня ракі 24 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9 м/км. Плошча вадазбору 100 км². Пачынаецца з сеткі меліярацыйных каналаў прыкладна за 2 км на паўднёвы захад ад вёскі Конны Бор (выцякае з возера Лонна ), упадае ў Дахнарку прыкладна за 0,7 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Арцейкавічы. Вадазбор у межах Полацкай нізіны. Рэчышча часткова каналізаванае. Рака прымае сцёк з ручаёў і меліярацыйных каналаў, у тым ліку праз ручай з возера Лонна.
Зонная плаўка
Зонная плаўка, зонная перакрышталізацыя — апрацоўка матэрыялу (у выглядзе стрыжня, выцягнутага злітка) расплаўленнем вузкай зоны і перамяшчэннем яе ўздоўж стрыжня. Выкарыстоўваецца для атрымання (рафінавання) чыстых матэрыялаў (т.зв. зонная ачыстка), легіравання і раўнамернага размеркавання дамешкаў па злітку (зоннае выраўнованне), для вырошчвання монакрышталёў і інш. Зоннай плаўкай можна апрацоўваць амаль усе металы, паўправаднікі і дыэлектрыкі.
Адрозніваюць кантэйнерную і бястыгельную зонную плаўку. Пры кантэйнернай матэрыял змяшчаюць у спецыяльны кантэйнер, які павольна перамяшчаецца адносна награвальнікаў. Пры гэтым на мяжы раздзелу цвёрдай і вадкай фаз адбываецца крышталізацыя матэрыялу. Пры бястыгельнай зоннай плаўцы стрыжань (злітак) устанаўліваюць вертыкальна, а награвальнік размяшчаюць вакол яго. Спосабы нагрэву: індукцыйны токамі ВЧ, электронна-прамянёвы, радыяцыйны. Упершыню зонная плаўка выкарыстана ў 1927 годзе для ачысткі жалеза, пашыралася з 1952 года.
Джордж Бідэль Эйры
Сэр Джордж Бідэль Эйры (Sir George Biddell Airy;, Алнік, Нартумберленд — ) — англійскі матэматык і астраном.
Біяграфія
Скончыў Кембрыджскі ўніверсітэт (1823) і да 1835 гады працаваў там жа, з 1826 года — прафесар матэматыкі, з 1828 года — прафесар астраноміі і дырэктар Кембрыджскай абсерваторыі.
У 1835—1881 гг. дырэктар Грынвіцкай абсерваторыі і Каралеўскі астраном.
У 1836 г. абраны членам Лонданскага каралеўскага таварыства, яго прэзідэнт у 1871—1873 гадах. Чатыры разы абіраўся прэзідэнтам Каралеўскага астранамічнага таварыства (у 1835—1837, 1849—1851, 1853—1855, 1863—1864).
Асноўныя працы ў галіне нябеснай механікі, практычнай астраноміі і оптыкі.
Выявіў з'яву астыгматызму чалавечага вока і распрацаваў цыліндра-канічныя лінзы для выпраўлення гэтага дэфекту зроку. У 1834 годзе ўпершыню распрацаваў тэорыю дыфракцыі святла ў аб'ектывах тэлескопаў. «Дыскам Эйры» называюць светлае кола ў цэнтры дыфракцыйнай карціны выявы зоркі. У 1836 годзе прапанаваў сучасную тэорыю вясёлкі.
(111) Ата
(111) Ата (Ate) — астэроід галоўнага пояса, прыналежны да цёмнага спектральнага класа C. Астэроід быў адкрыты 14 жніўня 1870 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам і названы ў гонар Аты — старажытнагрэчаскай багіні, персаніфікацыі памылкі, мораку розуму, падману, глупства.
Козенкі
Ко́зенкі (, Козенки) — аграгарадок (да 2018 г. вёска ) у Мазырскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Козенскага сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца ў напрамку на паўднёвы ўсход за 10 км ад горада Мазыр, за 143 км ад Гомеля. На паўночнай ўскраіне аграгарадка чыгуначная станцыя Козенкі.
Труды
Назву Труды́ маюць:
Лучажэвічы
Лучажэвічы (, Лучежевичи) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Козенскага сельсавета.
Полацкі залаты скарб
Уяўляе сабой некалькі фрагментаў залатых ювелірных упрыгажэнняў эпохі вікінгаў. Навукоўцы мяркуюць, што ўпрыгажэнні былі зроблены ў Паўночнай Еўропе, ― гэта пацвярджае меркаванне аб гандлёвых сувязях з ёй беларускіх зямель. Вырабы вялікай каштоўнасці належалі прадстаўнікам мясцовай эліты, магчыма, звязанай з княскім акружэннем. Знаходка адразу ставіць Полацк у адзін шэраг з буйнейшымі гарадамі Паўночнай Еўропы. Падобныя рэчы, відаць, служылі ў асноўным для грашовых разлікаў.
Даволі масіўныя ўпрыгажэнні (бранзалеты і шыйныя грыўны) агульнай вагай 334.36 г выкананы з золата 958 пробы, у тэхніцы кавання, ліцця, пляцення і скручвання.
Полацкі рэчавы скарб складаецца з 6 прадметаў:
Лёгкая прамысловасць
Лёгкая прамысловасць — сукупнасць спецыялізаваных галін прамысловасці, якія вырабляюць галоўным чынам прадметы масавага спажывання з розных відаў сыравіны. Лёгкая прамысловасць займае адно з важных месцаў у вытворчасці валавага нацыянальнага прадукта і адыгрывае значную ролю ў эканоміцы краіны.
Асаблівасці
Лёгкая прамысловасць ажыццяўляе як першасную апрацоўку сыравіны, так і выпуск гатовай прадукцыі. Прадпрыемствы лёгкай прамысловасці вырабляюць таксама прадукцыю вытворча-тэхнічнага і спецыяльнага прызначэння, якая выкарыстоўваецца ў мэблевай, авіяцыйнай, аўтамабільнай, хімічнай, электратэхнічнай, харчовай і іншых галінах прамысловасці, у сельскай гаспадарцы, у сілавых ведамствах, на транспарце і ў ахове здароўя.
Адной з асаблівасцяў лёгкай прамысловасці з'яўляецца хуткая аддача ўкладзеных сродкаў. Тэхналагічныя асаблівасці галіны дазваляюць ажыццяўляць хуткую змену асартыменту прадукцыі пры мінімуме выдаткаў, што забяспечвае высокую мабільнасць вытворчасці.
Падгаліны
Лёгкая прамысловасць аб'ядноўвае некалькі падгалін:
У свеце
Доля лёгкай прамысловасці ў ВНП пачала скарачацца і ў іншых постіндустрыяльных краінах (ЗША, Вялікабрытанія). Тлумачыцца гэта тым, што для павелічэння чыстага прыбытку, кіраўніцтва прадпрыемстваў лёгкай прамысловасці імкнецца перавесці вытворчасці ў краіны з таннай, сацыяльна неабароненай рабочай сілай (Індыя, Кітай, Бангладэш, Пакістан і г.д.). Часта да пераводу прадпрыемстваў у краіны ў стадыі развіцця іх падштурхоўвае і сама дзяржава, якая ўводзіць розныя абмежаванні на ўзровень забруджвання навакольнага асяроддзя, абавязковае медыцынскае страхаванне працаўнікоў, павялічвае падаткі на зямлю, якой карыстаюцца прадпрыемствы. У некаторых краінах (Італія, Грэцыя, Францыя) заняпад лёгкай прамысловасці часткова выкліканы пераходам на дарагую валюту (еўра), якая зрабіла тавары прадпрыемстваў дробнай прамысловасці неканкурэнтаздольнымі ў параўнанні з азіяцкімі краінамі і краінамі Усходняй Еўропы.
Навікі (Мазырскі раён)
Навікі́ (, Новики) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Козенскага сельсавета.
Лонна
Лонна — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці на водападзеле рэк Лонніца і Палата, за 18 км у напрамку на паўночны ўсход ад Полацка, прыкладна за 1,8 км на паўночны захад ад вёскі Узніцы. Возера знаходзіцца на тэрыторыі Рэспубліканскага біялагічнага заказніка «Лонна».
Плошча паверхні возера 0,6 км². Даўжыня 1,01 км, найбольшая шырыня 0,7 км, даўжыня берагавой лініі 2,83 км. Найбольшая глыбіня возера 2,6 м, сярэдняя 1,8 м. Аб'ём вады з возеры 1,12 млн м³. Плошча вадазбору 1,12 км².
Катлавіна возера рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны невыразныя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, тарфяністыя, забалочаныя і сплавінныя. Возера дыстрафіруючае, цалкам зарастае. Надводная расліннасць пашыраецца да глыбіні 1,2 м і на адлегласці да 50 м ад берага возера. На большых глыбінях распаўсюджаны рдзесты, разак, харавыя водарасці. У паўднёвай частцы з возера выцякаюць 2 ручаі ў раку Палата, у паўночнай частцы ручай у раку Лонніца (выцякае рака Лонніца ).
У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, плотка, гусцяра, акунь і іншыя віды рыб.
Гародна (возера, Полацкі раён)
Гаро́́дна — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, за 33 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 10 км на паўночны ўсход ад вёскі Домнікі, у басейне ракі Дражбітка, за 3,6 км на паўднёвы ўсход ад яе вусця.
Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,35 км, найбольшая шырыня 0,06 км. Даўжыня берагавой лініі 0,65 км.
Схілы катлавіны на поўдні вышынёй да 5 м, астатнія невыразныя, параслі хмызняком, месцамі пад забалочаным лугам. Упадаюць 2 ручаі (адзін з возера Бочава), на поўначы выцякае ручай у возера Лоўжа.
Нагорныя
Наго́рныя (, Нагорные) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Козенскага сельсавета.
Дагавор 1219 года
Дагавор 1219 года — мірнае пагадненне, заключанае паміж літоўскімі князямі-правадырамі і Галіцка-Валынскім княствам у канцы 1219 ці пачатку 1220 г.
У Валынскім (Іпацьеўскім) летапісе пад 6723 г. «ад стварэння свету» (дата памылковая) прыведзены пералік князёў, што падпісалі дагавор, які, напэўна, быў узяты складальнікам летапісу з арыгіналу. Пералік каштоўны тым, што адлюстроўвае палітычны стан літоўскіх зямель. У ім фігуруюць 5 груп князёў — уладальнікаў асобных, але ўжо не раўнапраўных этнапалітычных аб'яднанняў. 5 прадстаўнікоў 1-й групы названы «старэйшымі», прычым парадак пераліку дазваляе меркаваць пра роднасныя сувязі паміж імі. Відаць, гэта былі прадстаўнікі аднаго княжацкага роду, які на той час палітычна дамінаваў над іншымі. Узначальваў яго Жывібунд пасля якога пералічаны 2 пары братоў: Даўят (ці Даўял) з Вілікайлам і Даўспрунк з Міндоўгам. Магчыма, гэта былі маладыя сыны 2 старэйшых братоў Жывібунда, якія на той момант памерлі і пасля якіх ён стаў старэйшым у родзе. 2-ю групу ўтвараюць 2 князі, названыя жамойцкімі (Эрдзівіл і Выкінт); гэта сведчыць пра палітычную залежнасць жамойцкіх князёў ад Жывібунда і яго суродзічаў. 3-ю групу ўтвараюць 6 князёў, названых Рушкавічамі: Кінцібут, Ванібут, Бутавіт, Віжэік з сынам Вішліем, Кіценій, а таксама Плікосава — напэўна, удава памерлага Плікосы. Яны належалі да іншага роду, які таксама падпарадкоўваўся роду Жывібунда. Шматлікасць гэтых князёў паказвае, што іх уладанні былі моцна раздробненымі, напэўна, у выніку падзелу вотчын па бацькоўскай лініі, як гэта адбывалася і на ўсходнеславянскіх землях. Разам з тым наяўнасць у спісе жанчыны сведчыць пра пэўныя асаблівасці спадчыннага права літоўцаў: удава да паўторнага шлюбу кіравала мужавай вотчынай і лічылася роўнай з мужчынамі. 4-я група князёў, таксама роднасных паміж сабой, выступае пад імем Булевічы. З іх названы Вішымут, пасля імя якога складальнік летапісу зрабіў прыпіску пра больш познія падзеі: «его же убн Мнндовг н жену его поял н братью его побнл Еднвнла, Спрудейка». Трэба меркаваць, што браты Вішымута таксама былі ўдзельнікамі дагавора. Іх лёс сведчыць, якім чынам адбывалася ўзвышэнне Міндоўга. Апошнюю групу ўтвараюць 4 князі, што сумесна валодалі Дзяволтвай (пазнейшы Вількамірскі павет ВКЛ), і таксама, напэўна, былі суродзічамі: Юдзькі, Пукеік, Бікшы, Лікіік.
Непасрэдным вынікам дагавора стаў напад Літвы на польскія княствы, з якімі варагавалі галіцка-валынскія князі — удзельнікі дагавора: Даніла і Васілька Раманавічы і іх маці Ганна. Магчыма, Літва ініцыіравала дагавор з мэтай адкрыць шлях да рабаўнічых набегаў на Польшчу, ад якой яе аддзялялі прыналежныя Галіцка-Валынскаму княству Падляшша і Берасцейшчына. Падобная палітыка Літвы пазней прасочваецца ў яе адносінах з Полацкім княствам (праз яго тэрыторыю ішлі набегі на Уладзіміра-Суздальскую і Наўгародскую землі), а таксама з Пінскім княствам (тады ахвярай набегаў станавілася Галіцка-Валынскае княства).
Пірог
Піро́г — печаны выраб з тонка раскачанага цеста з начынкай. Начынка для пірагоў можа быць салодкай (ягады, садавіна, тварог, мак) і несалодкай (гародніна, мяса, рыба).
Рэцэпты пірагоў ёсць практычна ў кожнай нацыянальнай кухні. Існуе вялікая колькасць розных рэцэптаў пірагоў. Цеста для пірагоў можа быць
Пірагі могуць быць з разнастайнымі начынкамі, а таксама мець розны знешні выгляд: пірагі бываюць адкрытыя (ватрушка, шарлотка), закрытыя (кулебяка, курнік), паўадкрытыя (расцегай, эчпочмак) і слаёныя (штрудэль).
(112) Іфігенія
(112) Іфігения (Iphigenia) — астэроід галоўнага пояса, прыналежны да цёмнага спектральнага класа C. Ён быў адкрыты 19 верасня 1870 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у абсерваторыі Літчфілд і названы ў гонар Іфігеніі, персанажа старажытнагрэчаскіх міфаў.
Мікалай Віктаравіч Рудкоўскі
Мікалай Рудкоўскі (нар., Мінск)  — беларускі драматург, сцэнарыст, рэжысёр, радыёвядучы.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся 22 студзеня 1971 года ў Мінску.
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць — філолаг) і Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў (спецыяльнасць — рэжысура тэатра).
Працаваў акцёрам у Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Максіма Горкага, здымаўся ў кіно.
Са снежня 2000 года працуе на радыёстанцыі UNISTAR крэатыўным рэдактарам, музычным рэдактарам, радыёвядучым.
Сябра асацыяцыі еўрапейскіх драматургаў EURODRAM і каардынатар беларускага камітэта.
Пастаноўкі
паводле твораў А. Шніцлера і А. Блока (разам з Б. Луцэнкам)
Нараўчызна
Нараўчы́зна (, Наровчизна) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Козенскага сельсавета.
Брадоўскі
Брадоўскі — польскае і беларускае прозвішча.
Апісаная акружнасць
Апісаная акружнасць многавугольніка — акружнасць, якая змяшчае ўсе вяршыні многавугольніка. Яе цэнтр ёсць пункт перасячэння сярэдзінных перпендыкуляраў да старон многавугольніка.
Для трохвугольніка
Пазначым літарай О пункт перасячэння сярэдзінных перпендыкуляраў да ягоных старон і правядзём адрэзкі ОА, ОВ і ОС. Калі пункт О роўнааддалены ад вяршынь трохвугольніка АВС, то ОА = OB = ОС. Таму акружнасць з цэнтрам О радыуса ОА праходзіць праз усе тры вяршыні трохвугольнік і ў выніку з’яўляецца апісанай каля трохвугольніка ABC.
Радыус
Формулы радыуса апісанае акружнасці
Самінец
Самінец, Саменец — возера ў Шацкім раёне Валынскай вобласці, за 3 км на паўночны захад ад Шацка, за 7 км ад мяжы з Беларуссю, у басейне ракі Заходні Буг.
З-за невялікай глыбіні возера добра праграваецца ўлетку (18,5°С). Адносіцца да тыпу мезатрофных азёр. У возеры водзяцца шчупак, акунь, плотка, джгір, карась, уюн, лінь і іншыя віды рыб.
Уваходзіць у склад Шацкага нацыянальнага парку.
Пранькі
Пранькі́ (, Проньки) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Козенскага сельсавета.
Прыкладна за 0,65 км у напрамку на паўночны ўсход ад вёскі знаходзіцца возера Бярэзіца.
Адкрыты чэмпіянат Уэльса па снукеры 2008
Адкрыты чэмпіянат Уэльса 2008 (Welsh Open 2008) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 11 па 17 лютага 2008 года на арэне Ньюпарт Цэнтр, у Ньюпарце, Уэльс. Турнір стаў 17-м розыгрышам адкрытага чэмпіянату Уэльса, які праводзіцца штогод з 1992 году. Прызавы фонд чэмпіянату склаў £, з якіх £ атрымаў пераможца.
Пераможцам турніру стаў Марк Сэлбі, які саступаў О’Салівану ў вырашальным матчы з лікам 5:8, аднак здолеў выйграць чатыры фрэймы запар і здабыць перамогу на турніры. На свяім шляху да тытула 24-гадовы англічанін перайграў Дэйва Харальда (5:2), Кена Доэрці (5:2), шатландцаў чэмпіёна свету Джона Хігінса ў чвэрцьфінале (5:2) і Стывена Хендры ў паўфінальным матчы (6:4) і Роні О’Салівана ў напружаным фінальным паядынку (9:8). Такім чынам, Сэлбі выйграў свой другі за два месяцы і другі ў кар’еры прафесійны тытул (пасля перамогі на Мастэрс у сярэдзіне студзеня), а таксама свой першы рэйтынгавы турнір.
Прызавыя грошы
Прызавы фонд застаўся на тым жа ўзроўні, што і ў мінулым годзе, склаўшы £225,500. Першы прыз спаборніцтва таксама не змяніўся, застаўшыся на ўзроўні £35,000.
Рэйтынгавыя ачкі
Адкрыты чэмпіянат Уэльса 2008 меў такое ж размеркаванне рэйтынгавых ачкоў, як і на іншых турнірах у сезоне, акрамя трох найбуйнейшых (Гран-пры, чэмпіянат Вялікабрытаніі і чэмпіянат свету). Пераможца турніру атрымаў 5000 рэйтынгавых ачкоў. Пры гэтым за перамогі на Гран-пры, чэмпіянаце Вялікабрытаніі і чэмпіянаце свету снукерысты атрымлівалі 6250, 7500 і 10000 адпаведна.
Форт Білінгспорт
Форт Білінгспорт (каля Білінгспорт ў Паулсбора, Гластэр, штат Нью-Джэрсі, ЗША) — ранні амерыканскі форт на рацэ Дэлавэр. Месцазнаходжанне форта знаходзіцца на тэрміналах ў порта Паулсбора.
Зямля для форта была набыта Кантынентальным кангрэсам 5 ліпеня 1776 года. Гэта была першая зямельная купля Злучаных Штатаў. Зямля плошчай 96 акраў (0,4 км2) была набыта за 600 фунтаў. Тадэвуш Касцюшка спраектаваў ўмацаванні па просьбе Джорджа Вашынгтона. Форт быў пабудаваны войскамі з Нью-Джэрсі, Пенсільваніі, Паўднёвай Караліны і Вірджыніі. Ён ніколі не быў завершаны.
Форт быў здабыты брытанцамі ў 1777 годзе перад бітвай пры Чырвоным беразе.
Банджара
Банджа́ра, вядомыя таксама як ламбані, ламані, гармаці і інш. — народ у Індыі, Пакістане і Бангладэш. Жывуць пераважна ў Раджастхане, Гуджараце і Сіндзе. Агульная колькасць - 707 400 чал. (2015 г.). У літаратуры часцяком параўноўваюцца з цыганамі ці нават называюцца індыйскімі цыганамі.
Паходжанне
Згодна паданням саміх банджара, яны вядуць свой род ад Крышны або ад раджпутаў. Сярод індыйцаў банджара вядомы пад 53 рознымі найменнямі. Індыйскі вучоны Матырадж Ратход, сам банджара па паходжанню, сцвярджае, што найбольш старажытнае іх найменне ламані з'явілася ўжо ў IV ст. да н. э. пасля іх міграцыі на захад паўвострава Індастан з тэрыторыі сучаснай афганскай правінцыі Гор, а назва банджара ўкаранілася толькі ў часы Вялікіх Маголаў. Махан Найк, другі вучоны-банджара, лічыць, што гэты народ — выхадзец з Харапы.
Лінгвістычныя даследаванні паказваюць, што мова банджары́ блізкая да моў сіндхі, гуджараці і раджастхані. Акрамя таго, сучасныя банджара жывуць пераважна ў рэгіёне паўночна-заходняй Індыі і паўднёва-усходняга Пакістана. Такім чынам, гэта тэрыторыя найхутчэй з'яўляецца карэннай для гэтага народа.
Той факт, што банджара вядуць качавы лад жыцця, спрыяў таму, што ўжо з XIX ст. некаторыя аўтары атаесамлялі іх з цыганамі. Сучасныя вучоныя лічаць, што цыганы паходзяць з заходняй часткі Індастана і генетычна блізкія да жыхароў Пенджаба, а іх мова блізкая да заходніх арыйскіх моў. Гэта сведчыць пра тое, што цыганы і банджара сапраўды могуць мець адзінае паходжанне.
Гісторыя
У старажытнасці банджара займаліся рубкай лесу і перавозкай грузаў на паўночным захадзе Індастана. У сярэднявечных арабскіх крыніцах яны ўзгадваюцца як гандляры драўнінай. Рассяленне банджара за межы рэгіёна першаснага пасялення пачалося толькі ў другой палове 2 тысячагоддзя н. э. Як транспартоўнікі і забеспячэнцы яны мелі прывілегіі ў імперыі Вялікіх Маголаў. Яны служылі манархам Хайдарабада і дзяржавы маратхаў. Брытанская Ост-Індская кампанія выкарыстоўвала іх паслугі перавозчыкаў пры заваяванні Індыі. Акрамя таго, яны былі вядомы як дробныя гандляры збожжам, какосамі, соллю і спецыямі.
У 1793 г. брытанскія ўлады забаранілі качавы лад жыцця банджара. Гэта прывяло да супраціўлення ў форме крадзяжоў, нападаў і рабаўніцтва і стварэння паўкрымінальных ваенных фарміраванняў у лясах Дэкана. У пачатку XX ст. банджара арганізавалі адкрытае паўстанне супраць брытанцаў на захадзе Раджастхана і Гуджарата. Лідар паўстання Гавіндгіры Махарадж высоўваў не толькі палітычныя, але і рэлігійныя патрабаванні. У 1913 г. ён і каля 1000 яго прыхільнікаў былі арыштаваны. Супраць дзейнасці банджара былі накіраваны брытанскія крымінальныя акты 1897 г. і 1924 г.
Падчас падзелу былой брытанскай калоніі на незалежныя Індыю і Пакістан у 1947 г. многія банджара сталі ахвярамі рэлігійных ганенняў. У сучаснай Індыі банджара ўваходзяць у афіцыйны спіс племянных груп адывасі, якія маюць пэўныя льготы і дзяржаўную падтрымку. У Індыі і Пакістане вылучыўся пласт інтэлектуалаў-прадстаўнікоў гэтага народа.
Культура
Банджара здаўна вялі качавы і паўкачавы лад жыцця, займаліся дробным гандлем і перавозкамі. Падчас сутычак з адміністрацыяй Брытанскай Індыі ў XIX - першай трэці XX стст. многія мужчыны-банджара займаліся крымінальнай дзейнасцю. Вобраз банджара як качэўнікаў-гандляроў і злачынцаў да нашых дзён існуе ў Індыі і Пакістане. Пераслед вымусіў сем'і банджара сяліцца ў лясных і горных зонах, паасобку ад вёсак у паселішчах танда. Там яны займаліся земляробствам і жывёлагадоўляй, гандлявалі з суседзямі маладняком коз. Пасля абвяшчэння незалежнасці Індыі і Пакістана многія банджара жывуць у гарадах, дзе ствараюць асобныя часовыя лагеры з шатроў або арандуюць памяшканні. У Індыі асноўны прыбытак атрымоўваюць ад дзяржаўнай і грамадскай сацыяльнай дапамогі, займаюцца дробным гандлем, жабрацтвам, арганізуюць відовішчы.
Банджара маюць надзвычай складаную сацыяльную арганізацыю. Індуісты падзяляюцца на 22 касты, якія паходзяць ад розных рэгіянальных груп. Акрамя таго, вылучаюцца падкасты і буйныя экзагамныя роды пада. Мусульмане не прызнаюць каставага падзелу, але таксама вылучаюць буйныя родавыя калектывы. Унутраны падзел роду і яго арганізацыя індывідуальны, залежаць ад традыцыі. Кожная каста і род маюць свой асобны статус. З-за сацыяльнай канкурэнцыі паміж выхадцамі з розных каст і родаў могуць быць варожыя адносіны. Асобна стаяць касты слуг і музыкантаў дхаадзі, музыкантаў і паэтаў бхаат.
Банджара знакаміты багатай традыцыйнай вопраткай жанчын, якая уключае спадніцу, доўгі лёгкі шалік, разнастайныя ўпрыгожванні з золата і срэбра. Маюць разнастайны фальклор — казкі, легенды, песні, мужчынскія і жаночыя танцы, тэатральныя відовішчы, што суправаджаюцца традыцыйнай музыкай. Найбольш вядомае свята ўсіх банджара — Новы год угады, які святкуецца ў канцы сакавіка.
Рэлігія
Большасць банджара Індыі спавядаюць індуізм. Сярод іх шмат прыхільнікаў Лакшмі. Усе банджара Бангладэш і Пакістана — мусульмане.
Раеўскія
Рае́ўскія (, Раевские) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Козенскага сельсавета.
Германская старакаталіцкая царква
Германская старакаталіцкая царква (Alt-Katholische Kirche in Deutschland), афіцыйная назва — Каталіцкая дыяцэзія старакатолікаў у Германіі (Katholisches Bistum der Alt-Katholiken in Deutschland) — незалежная кафалічная царква, якая ўваходзіць ва Утрэхцкую ўнію старакаталіцкіх цэркваў. У Германіі Старакаталіцкая царква з'яўляецца публічна-прававой карпарацыяй і мае права на збор царкоўнага падатку. Найстарэйшыя старакаталіцкія абшчыны размешчаны ў Паўночным Рэйне-Вестфаліі і Бадэн-Вюртэмбергу.
Эрнст Вільгельм Леберэхт Тэмпель
Эрнст Вільгельм Леберэхт Тэмпель (Ernst Wilhelm Leberecht Tempel; -) — нямецкі астраном і мастак-графік, першаадкрывальнік 5 астэроідаў і 12 камет.
Біяграфія
Эрнст Темпель нарадзіўся 4 снежня 1821 г. у саксонскага горадзе Нідэркунерсдорфе. У 1837 годзе вучыўся літаграфскай справе ў Майсене. У 1840 годзе адправіўся ў падарожжа па Еўропе, наведаў Капенгаген, Стакгольм і Хрысціянію (цяперашні Осла).
У 1858 годзе пасяліўся ў Венецыі і адкрыў майстэрню па літаграфіі. Неўзабаве ажаніўся. Вельмі паспяхова выконваў заказы навукоўцаў па вырабе ілюстрацый. Збудаваў тэлескоп і з яго дапамогай у 1859 годзе адкрыў камету, а таксама туманнасць ў скопішчы Плеяд. У 1860 годзе атрымаў запрашэнне ў Марсельскую абсерваторыю. Працуючы ў гэтым французскім горадзе, адкрыў яшчэ шэраг нябесных целаў, у прыватнасці астэроідаў і камет. Яму належаць адкрыцці астэроідаў (64) Ангеліна, (65) Кібела, (74) Галатэя, (81) Тэрпсіхора і (97) Клато.
У 1870 годзе з пачаткам франка-прускай вайны Тэмпель быў вымушаны пакінуць Францыю і вярнуцца ў Італію. У 1875 годзе ўзначаліў абсерваторыю ў горадзе Арчэтры паблізу Фларэнцыі.
16 сакавіка 1889 года Тэмпель памёр у Арчэтры.
Памяць
У гонар Тэмпеля названы астэроід (3808) Тэмпель і кратар на Месяцы.
Шульман
Шульман — яўрэйскае прозвішча, папулярнае ў Беларусі.
Поліс (антычнасць)
Поліс (πόλις, ; ) — горад-дзяржава, асаблівы тып антычнага горада, грамадства і дзяржавы, які склаўся ў Грэцыі ў сярэдзіне І-га тысячагоддзя да н.э. З'яўляўся асноўным структураўтваральным звяном антычнага грамадства на розных этапах яго развіцця: напачатку ў форме незалежнага горада-дзяржавы, потым як член міжполісных саюзаў, у эліністычна-рымскі час састаўная частка дзяржаў у выглядзе гарадской аўтаномнай адзінкі.
Поліс складаўся з гарадскога паселішча і сельска-гаспадарскай тэрыторыі. Уласнікамі зямлі маглі быць толькі паўнапраўныя члены поліса. Непаўнапраўныя (метэкі, перыэкі, вольнаадпушчанікі) займаліся пераважна рамяством і гандлем.
Своеасаблівасцю поліснай абшчыны была высокая ўдзельная вага сярэдніх праслоек насельніцтва, адсутнасць маёмаснага расслаення, значная колькасць рабоў, таму ў гістарычнай літаратуры грамадства поліса вызначаецца як рабаўладальніцкае.
Як замкнутая сацыяльная адзінка поліс імкнуўся не толькі да поўнай палітычнай незалежнасці (аўтаномія), але і да гаспадарчай самастойнасці (аўтаркія). Рэгіянальная гаспадарка спецыялізацыя, забяспечанасць Эгейскага рэгіёна марскімі камунікацыямі звязала некалькі соцень грэчаскіх полісаў у адзінае цэлае.
Існавалі мірныя формы кантактаў паміж полісамі, як то гандлёвыя, дыпламатныя і культурныя, і ваененныя - сімахіі — аб'яднанне армій і флатылій для сумесных ваенаенных дзеянняў. Самымі вядомымі ў гісторыі Грэцыі былі Афінскі марскі саюз і Пелапанескі саюз. У залежнасці ад палітычнага ладу старажытна-грэчаскія полісы былі дэмакратычныя (Афіны) або алігархічныя (Спарта), аграрна-рамесніцкія (Афіны) ці гандлёва-рамесніцкія (Карынф).
Лю Сун
Лю Сун (, нар., , Кітай) — былы кітайскі прафесійны гулец у снукер.
Сахараў
Сахараў — рускае прозвішча.
Акулінка
Акулі́нка (, Акулинка) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Крынічнага сельсавета.
Побач з вёскай знаходзіцца некалькі помнікаў археалогіі — гарадзішча зарубінецкай культуры і два дрыгавіцкіх могільнікі.
Тэлесфар Позняк
Тэлесфар Позняк (28 лістапада 1932, Трапалава, цяпер Куранецкі сельсавет Вілейскага раёна — ) — польскі літаратуразнавец, крытык, славіст, гісторык і даследчык усходне- і паўднёваславянскіх літаратур. Доктар філалагічных навук (1969). Прафесар Інстытута славянскай філалогіі Уроцлаўскага ўніверсітэта.
Біяграфія
Аўтар успамінаў пра Вілейшчыну даваеннага і ваеннага часу. Выехаў у Польшчу разам з сям’ёй у 1945 годзе. Скончыў Уроцлаўскі ўніверсітэт у 1955 годзе, з 1983 яго прафесар, загадчык аддзела рускай і іншых славянскіх літаратур Інстытута славянскай філалогіі.
Член Аддзела філалагічных навук Уроцлаўскага навуковага таварыства.
Навуковая дзейнасць
Аўтар «Анталогіі беларускай літаратуры XIX — пачатку XX ст.» (1993), «Анталогіі беларускай паэзіі XX ст.» (1997), гістарычнага нарыса «Беларуская літаратура» ў кнізе «Гісторыя еўрапейскіх літаратур» (т. 3, ч. 1, 1989).
Франкскі меч з Полацка
Франкскі меч з Полацка — меч X ст. з каралінгскай майстэрні, выпадкова знойдзены ў 1956 г. у Полацку.
Гісторыя
Створаны ў X ст.каралінгскай майстэрняй у сярэднім цячэнні Рэйна.
Выпадкова знойдзены ў 1956 г. у Полацку за 2,5 км на усход ад Верхняга замка і за 100—200 м ад ракі Заходняй Дзвіны, на яе правым беразе, на глыбіне 3,5 м падчас будаўніцтва швейнай фабрыкі.
У 1965 г. меч даследваў навуковы супрацоўнік Ленінградскага аддзялення ІА АН СССР, кандыдат гістарычных навук А. Н. Кірпічнікаў, які выканаў прарысоўку надпісу і рамеснага знака.
Апісанне
Даўжыня мяча складае 97,0 см. Меч з Полацка складаецца з клінка (паласы) і дзяржання, якое заканчваецца навершам і аддзяляецца ад клінка крыжавінай. Даўжыня клінка — 79,7 см; даўжыня дзяржання- 17,3 см; агульная даўжыння-97,0 см; шырыня клінка каля перакрыжавання — 5,5 см; шырыня ў 3,0 см ад канца — 3,2 см; шырыня перакрыжавання — 10,8 см, таўшчыня — 2,0 см; шырыня стрыжня дзяржання — 1,8 см; шырыня наверша — 5,6 см. Полацкі меч у адпаведнасці з міжнароднай класіфікацыяй Я. Петэрсана адносіцца да тыпу «V» і з'яўляецца 14-м са знойдзеных на тэрыторыі былога СССР і 5-м з надпісам «Ulfberht». Надпіс выкананы замаскіраваным дротам лацінскімі літарамі на лязы мяча ў верхняй трэці дола клінка ў тэхніцы інкрустацыі. На адваротным баку ляза — рамесны знак з перакрыжаваных металічных пласцін — імянное каралінгскае кляймо.
Ульфберт (Ulfberht) — імя майстра каралінгскай майстэрні. Ёсць меркаванне, што дадзенае слова толькі першапачаткова азначала імя майстра, які праславіўся якасцю сваёй працы. Магчыма, гэты майстар быў родапачынальнікам і арганізатарам вытворчасці мячоў, і тады яго імя магло стаць сямейнай маркай і замацавацца за групай аружэйнікаў ці майстэрняй.
Гэтая знаходка паходзіць з месца, дзе ў сярэднявеччы, верагодна, размяшчаўся адзін з курганных могільнікаў сраражытнага Полацка. Знойдзены меч на рачным шляху раннедзяржаўнага цэнтра і з'яўляецца каштоўнай крыніцай па гісторыі ваеннай тэхнікі краю, а таксама сведчаннем дзяржаваўтваральных працэсаў у рэгіёне.
Лакадыўскае мора
Лакадыўскае мора (англ. Laccadive Sea) — ускрайкавае мора Індыйскага акіяна, паміж паўднёва-заходняй часткай паўвострава Індастан, астравамі Шры-Ланка, Лакадыўскімі і Мальдыўскімі. Паўднёвы пункт — атол Аду. Плошча 786.000 км², сярэдняя глыбіня 1929 м, найбольшая 4131 м. Цэнтральная частка мора абмежавана з захаду Мальдыўскім хрыбтом, з паўночнага ўсходу мацерыковым схілам. Прыбярэжнае мелкаводдзе выслана пяском, глыбакаводная частка — вапнавымі глеямі. Каралавыя рыфы. Асноўны прамысловы раён Індыі (рыба, крэветкі, лангусты).
Галоўныя парты: Тутукудзі, Мангалуру (Індыя), Каломба (Шры-Ланка).
(115) Ціра
(115) Ціра (Thyra) — астэроід з групы галоўнага пояса, які прыналежыць да светлага спектральнага класа S. Ён быў адкрыты 6 жніўня 1871 года амерыканскім астраномам Дж. К. Уотсанам у Дэтройцкай абсерваторыі, ЗША і названы ў гонар Ціры, жонкі дацкага караля Горма Старога.
Празерпіна
Паводле легенды, Празерпіны, дачка багіні збожжа Цэрэры, збірала касачы, ружы, фіялкі, гіяцынты і нарцысы на лузе са сваімі сяброўкамі, калі яе заўважыў, загарэўся любоўю, Плутон, цар падземнага свету. Ён памчаў яе на калясніцы, прымусіўшы бездань разгарнуцца перад імі і Празерпіны была вынесеная ў падземнае царства. Плутон вымушаны быў адпусціць яе, але даў спазнаць ёй зярнятка гранату, каб яна не забылася царства смерці і вярнулася да яго. З той пары Празерпіна палову года праводзіць у царстве мёртвых і палову — у царстве жывых.
Бібікі (Мазырскі раён)
Бі́бікі (, Бибики) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Крынічнага сельсавета.
У 1924—1980 гадах цэнтр Бібікаўскага сельсавета.
Юань-ці
Лад жыцця
Грамадства юань-ці — каставае. Ніжэйшая каста — так званыя «чыстакроўныя» — тыя юань-ці, у кім больш чалавечай крыві. Яны выглядаюць амаль як людзі, з некаторымі змяінымі рысамі — змяіным языком, вачыма, з нешматлікімі чашуйкамі на скуры. Гэта слугі і шпіёны, яны самыя слабыя, як фізічна, так і магічна. Вышэйшыя колы юань-ці — амаль цалкам маюць выгляд змей, захоўваючы толькі чалавечыя рукі, часам голавы ці іншыя рысы. Храмы бога Ссэта — цэнтр жыцця юань-ці. У іх рэгулярна прыносяцца чалавечыя ахвяры. Лідары супольнасцей юань-ці — святары і жрацы. Паселішча звычайна размяшчаюцца на месцы старажытных руін ці пад імі. Старых яны паважаюць за мудрасць і досвед. У адрозненні ад іншых злобных істот, юань-ці рэдка скідваюць з трона старых лідараў, дазваляючы ім правесці апошнія дні ў спакоі і дрымотнасці.
Аберацыі — найболей моцная і найменей чалавекападобная парода юань-ці, якая кіруе астатнімі. Юань-ці добра валодаюць магіяй, адзін з іх сакрэтаў — ператварацца ў звычайную гадзюку і хавацца, калі пагражае небяспека. Жывуць юань-ці ў сярэднім 80 гадоў, хаця некаторыя дажываюць да 120.
Светапогляд
Юань-ці лічаць сябе найвышэйшай расай Забатых Каралеўстваў. Дзяцей яны змалку вучаць, што калісьці Зямля належыла іх продкам, змеепадобным багам саўрыянам, і таму трэба вярнуць яе пад былое кіраўніцтва.
Шацкі нацыянальны прыродны парк
Створаны 28 снежня 1983 года для аховы рэдкіх прыродных комплексаў у раёне Шацкіх азёр.
Агульная плошча парка — 489,77 км², з якіх ва ўласнасці парка знаходзіцца 188,10 км². Занаванне парка: запаведная зона — 51,449 км², зона рэгулюемай рэкрэацыі — 129,711 км², зона стацыянарнай рэкрэацыі — 9,78 км², гаспадарчая зона — 298,83 км².
Агульная колькасць відаў раслін, якія растуць на тэрыторыі парка, — 789, з якіх 32 занесены ў Чырвоную кнігу Украіны. На тэрыторыі парка жывуць 33 віда жывёл, якія занесены ў Чырвоную кнігу Украіны.
Зборная Беларусі па футзале
Зборная Беларусі па футзале  — прадстаўляе Беларусь на міжнародных футзальных турнірах і ў таварыскіх матчах. Чэмпіён Еўропы 2004 і 2014 гадоў.
Гурыны (Мазырскі раён)
Гурыны́ (, Гурины) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Крынічнага сельсавета.