cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Павісле
Пад Павіслем часцей за ўсё разумеюць тэрыторыю даваеннай Заходняй Прусіі, населеную ў значнай долі польскім насельніцтвам, якая ахоплівае сённяшнюю ўсходнюю частку Паморскага ваяводства з паветамі: Квідзынскі, Штумскі і Мальбаркскі, без гмін Ліхновы, Мілорадз і Новы Стаў, а таксама паўночна-заходнюю частку Вармінска-Мазурскага ваяводства з горадам Эльблёнг, Эльблёнгскім паветам без гмін Паслэнк, Млынары, Рыхлікі і Гадкова , Ілаўскім паветам без гмін Любава і Залева і гміны Біскупец у Навамейскім павеце.
Гэта раёны, размешчаныя на поўнач ад Грудзёндза і на поўдзень ад Жулаваў. Вісла і Ногат аддзяляюць Павісле ад Памор'я на захадзе.
Найбуйнейшыя гарады рэгіёна з насельніцтвам больш за 5 тыс. чалавек у названых вышэй межах: Эльблёнг, Мальбарк, Квідзын, Ілава, Штум, Прабуты, Суш, Дзежгань.
Аксана Уладзіміраўна Няхайчык
Аксана Уладзіміраўна Няхайчык (,, БССР) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V і VI скліканняў.
Біяграфія
Нарадзілася 8 студзеня 1967 года ў г. Мінску.
Скончыла Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя М. Горкага, настаўнік фізікі і матэматыкі.
Працавала настаўнікам фізікі СШ № 19 г. Мінска; настаўнікам фізікі і матэматыкі Клянніцкай сярэдняй школы Смалявіцкага раёна Мінскай вобласці; настаўнікам фізікі і матэматыкі, намеснікам дырэктара па выхаваўчай рабоце СШ № 58 г. Мінска; намеснікам дырэктара па выхаваўчай рабоце СШ № 112 г. Мінска; арганізатарам 1-й катэгорыі, спецыялістам 1-й катэгорыі аддзела адукацыі, вядучым спецыялістам аддзела выхаваўчай работы і па справах моладзі, намеснікам начальніка, начальнікам упраўлення адукацыі адміністрацыі Заводскага раёна г. Мінска; старшынёй Заводскай раённай арганізацыі РГА «Белая Русь» г. Мінска.
У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання. З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.
Асабістае жыццё
Замужам, мае сына.
NGC 5949
NGC 5949 (іншыя абазначэнні — UGC 9866, MCG 11-19-8, ZWG 319.16, KARA 682, IRAS15273+6456, PGC 55165) — галактыка ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дзімамерыцкі сельсавет
Дзіма́мерыцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лоеўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Дзімамерка.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Лоеўскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Ручаёўскага сельсавета.
Барталамеа Бон
Барталамеа Бон (італ. Bartolomeo Bon або Buon) — італьянскі архітэктар XV стагоддзя.
Працаваў у Венецыі разам з бацькам Джавані Бонам, у далейшым працягнуў яго справу.
Будынкі
Сумесна з бацькам:
Самастойна:
Рэнэ Віўен
Рэн Віўе́н (Renée Vivien, пры нараджэнні: Pauline Mary Tarn; 11 чэрвеня 1877, Лондан, Англія — 18 лістапада 1909, Парыж, Францыя) — брытанская франкамоўная паэтэса, пісьменніца-сімвалістка.
Біяграфія
Палін Мэры Тэрн нарадзілася ў 1877 годзе ў Лондане ў заможнай сям'і брытанца і амерыканкі. Расла ў Лондане і Парыжы. Пачала пісаць вершы, калі ёй было 6 гадоў.
У 1886 годзе яе бацька памёр. Па дасягненні паўналецця ва ўзросце 21 года яна атрымала спадчыну бацькі і пераехала ў Францыю. Тэрн была адкрытай лесбіянкай. У яе былі раманы з пісьменніцай Наталі Барні і баранкой Элен ван Зёйлэн, унучкай Джэймса Майера Ротшыльда.
Пасля 1908 года здароўе і душэўны стан паэткі прыкметна пахіснуліся. У 1908 годзе яна здзейсніла спробу самагубства, пакутавала на алкагалізм, дэпрэсію і нервовую анарэксію.
Рэнэ Віўен памерла ў 1909 годзе на 33-м годзе жыцця. Пахаваная на парыжскіх могілках Пасі.
У гонар паэткі была заснавана Прэмія Рэнэ Віўен, якой узнагароджваюцца французскія паэты і паэткі.
Яе імя носіць пляц у Парыжы: пляц Рэнэ Віўен у раёне Марэ ў 3-й акрузе сталіцы.
Творчасць
Яе першы зборнік вершаў «Этуды і прэлюдыі» (Études et préludes) выйшаў у 1901 годзе.
Паэтку часта называлі «Сапфо 1900», бо яна перакладала працы Сапфо. Творчасць Віўен дапамагла замацаваць за Сапфо рэпутацыю пераважна лесбіянкі.
Належыла да розных літаратурных плыняў канцу 19-пачатку 20 стст.: Парнасу, сімвалізму, прэрафаэлізму, а таксама позняму рамантызму і натурызму часоў Пекнай эпохі (Belle Époque).
Палін Мэры Тэрн пісала вершы пад псеўданімам Рэнэ Віўен. Вядомая санетамі-адзінаццаціскладнікамі і сімвалісцкімі вершамі. У 1901—1909 гадах яна апублікавала 14 паэтычных зборнікаў, таксама пісала гістарычныя раманы, навелы.
Яе творы былі натхнёныя вандроўкамі і адносінамі з жанчынамі, творчасцю Джона Кітса, Алджэрнона Чарльза Суінберна і Шарля Бадлера, а таксама элінізмам.
12 тамоў вершаў Рэнэ Віўен былі апублікаваны ў 1901—1910-х гадах, яшчэ 2 тамы выйшлі пасмяротна ў 1934 годзе.
Патрыяршы крыж
Патрыяршы крыж — разнавіднасць хрысціянскага крыжа, рэлігійнага сімвала хрысціянства, таксама вядомага як Латарынгскі крыж. Падобна да звыклага лацінскага крыжа, патрыяршы крыж мае меншую перакладзіну, размешчаную над асноўнай, так што абедзве перакладзіны знаходзяцца побач з вяршыняй. Часам патрыяршы крыж мае кароткую касую крыжавіну каля падножжа (рускі праваслаўны крыж). Гэтая нахіленая ніжняя крыжавая частка часта сустракаецца ў візантыйскай грэчаскай і ўсходнееўрапейскай іканаграфіі, а таксама ў іншых усходніх праваслаўных цэрквах. У большасці выкананняў Крыжа Латарынгіі гарызантальныя паласы «градуяваныя», прычым верхняя паласа з'яўляецца карацейшай, хоць таксама сустракаюцца варыянты з палосамі аднолькавай даўжыні.
Вобразнасць
Верхняя бэлька ўяўляе сабой дошку з надпісам « Ісус Назаранін, Кароль Юдэйскі» (часта скарочана на лацінскай мове « INRI » і на грэцкай мове як « INBI »). Распаўсюджана меркаванне, што нахіленая ніжняя бэлька з'яўляецца падстаўкай для ног, аднак няма ніякіх доказаў таго, што падножкі калі-небудзь выкарыстоўваліся падчас распяцця, і гэта мае больш глыбокае значэнне. Ніжні прамень можа ўяўляць сабой баланс справядлівасці. Некаторыя крыніцы мяркуюць, што, калі адзін з злодзеяў, укрыжаваных разам з Езусам, раскаяўся ў сваім граху і паверыў у Ісуса як Месію і, такім чынам, быў з Хрыстом у раі, другі злодзей адхіліў і здзекаваўся з Ісуса і таму сышоў у Ад.
Было вылучана шмат сімвалічных інтэрпрэтацый падвойнага крыжа. У адным з іх гаворыцца, што першая гарызантальная лінія сімвалізавала свецкую ўладу, а другая - царкоўную ўладу візантыйскіх імператараў. Акрамя таго, што першая папярочная паласа ўяўляе смерць, а другая крыж уваскрасенне Ісуса Хрыста.
Іншыя варыяцыі
Рускі праваслаўны крыж можна лічыць мадыфікаванай версіяй Патрыяршага крыжа, у дадатак да даўжэйшай перакладзіны дзве меншыя перакладзіны, адна ўверсе і другая ўнізе. Адно з меркаванняў: ніжняя перакладзіна ўяўляе сабой падстаўку для ног ( suppedaneum ), да якой былі прыбітыя ногі Ісуса. У некаторых ранейшых уяўленнях (і ў цяперашні час у грэцкай царкве ) перакладзіна ўнізе прамая або нахіленая ўверх. У пазнейшых славянскіх і іншых традыцыях яго пачалі маляваць нахіленым, прычым бок злева ад гледача звычайна быў вышэй.
Адна традыцыя кажа, што гэта паходзіць ад ідэі, што калі Ісус Хрыстос зрабіў апошні ўдых, брусок, да якога былі прыбітыя яго ногі, зламаўся, такім чынам, нахіліўшыся ўбок. Іншая традыцыя сцвярджае, што нахільная планка ўяўляе злодзея, які раскаяўся, і злодзея, які не раскаяўся, якія былі ўкрыжаваныя разам з Хрыстом, аднаго з правай рукі Ісуса, які каецца і ўстае, каб быць з Богам у раі, а той, які знаходзіцца злева ад яго, падае ў Ад і аддзяляецца ад Бога. Такім чынам ён таксама нагадвае гледачу пра Страшны Суд. Яшчэ адно тлумачэнне нахіленай перакладзіны можа навесці на думку аб крыжы Saltire, бо па традыцыі апостал Андрэй увёў хрысціянства ў землі на поўнач і захад ад Чорнага мора : сённяшнюю Украіну, Расію, Беларусь, Малдову і Румынію.
Візантыйская імперыя
Патрыяршы крыж упершыню рэгулярна з’яўляўся на манетах Візантыйскай імперыі, пачынаючы з другога праўлення імператара Юстыніяна II, у 705—711 гг. У пачатку другога праўлення імператар быў намаляваны на салідусе, які трымае шарападобны крыж з патрыяршым крыжам на вяршыні зямнога шара. Да таго часу звычайнай практыкай было паказваць шарападобны крыж звычайным крыжам. Імператар Феадосій III, які кіраваў з 715 па 717 год, зрабіў патрыяршы крыж стандартным элементам залатых, сярэбраных і бронзавых манет, чаканеных у Канстанцінопалі. Пасля таго, як яго кароткае кіраванне скончылася, практыка была спыненая пры яго пераемніку Льву III з-за яго іканаборскіх поглядаў і не аднавілася да сярэдзіны восьмага стагоддзя Артавасам.
Беларусь і Літва
Патрыяршы крыж знаходзіцца на Пагоні, якая ў розныя часы выкарыстоўвалася як герб Беларусі і Літвы.
Вялікая Маравія
Хрысціянізацыя Візантыі прыйшла ў Мараўскую імперыю ў 863 годзе, пры ўмове, што па просьбе Расціслава пасланы візантыйскі імператар Міхаіл III. Сімвал, які часта называюць патрыяршым крыжам, з'явіўся ў Візантыйскай імперыі ў вялікай колькасці ў 10 стагоддзі. Доўгі час лічылася, што яго падараваў святому Стэфану папа рымскі як сімвал Венгерскага апостальскага каралеўства.
Расія
У 1577–1625 гадах у рускім гербе крыж быў паміж галовамі двухгаловага арла.
Славакія
Тэрыторыя сучаснай Славакіі была неад'емнай часткай Венгерскага каралеўства з 10 стагоддзя да Трыянонскага дагавора 1920 года. Многія з яго гарадоў атрымалі прывілеі і гербы ад венгерскіх каралёў, часта змяшчаючы ўласны герб каралёў.
Гары Дын Стэнтан
Біяграфія
Нарадзіўся ў Вест-Ірвіне, штат Кентукі. Удзельнік Другой сусветнай вайны. Вучыўся ва Універсітэце Кентукі і Пасадэна Плэйхаус. Пачаў здымацца ў кіно з 1950-х гадоў, іграючы эпізадычныя ролі. У 1983 годзе выканаў галоўную ролю ў фільме «Парыж, Тэхас» рэжысёра Віма Вендэрса. Стэнтан сыграў у карцінах рэжысёраў Сэма Пекінпа, Джона Міліуса, Дэвіда Лінча, Монтэ Хелмана, Фрэнсіса Форда Копалы.
Задуб’е (Ганцавіцкі раён)
Заду́б'е (, Задубье) — вёска ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Малькавіцкага сельсавета. Размешчана за 34 км. на поўдзень ад раённага цэнтра Ганцавічы, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Малькавічы (на лініі Лунінец — Баранавічы). 174 двары, 386 жыхароў (2005).
Гісторыя
У 19 — пачатку 20 стагоддзя вёска Дабраслаўскай воласці Пінскага павета Мінскай губерні. У 1909 годзе ў Задуб'і налічвалася 58 двароў, 333 жыхары. З 1921 года — у складзе Польшчы, вёска і фальварак Дабраслаўскай гміны Лунінецкага павета Палескага ваяводства, разам у вёсцы і фальварку 85 дамоў, 479 жыхароў. З 1939 года ў складзе БССР, з 15.01. 1940 года ў Ганцавіцкім раёне Пінскай вобласці.
У 1940 годзе вёска, 166 двароў, 492 жыхары. У Вялікую Айчынную вайну з 30.06.1941 г. да 08.07.1944 г. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінулі ці прапалі без вестак 27 жыхароў вёскі.
29 снежня 1943 года гітлераўцы амаль поўнасцю спалілі Задуб'е, знішчыўшы 149 двароў і загубіўшы 48 жыхароў. Пасля вайны вёска адноўлена, ахвяры фашызму ўвекавечаны ў мемарыяльным комплексе Хатынь. З 08.01.1954 г. у складзе Брэсцкай вобласці, з 25.12.1962 г. да 30.07.1966 г. — Лунінецкага раёна.
Сучаснасць
У вёсцы дзейнічаюць клуб, магазін, бібліятэка, базавая школа, аддзяленне сувязі, комплексны прыёмны пункт. У цэнтры Задуб'я каля будынка клуба ў 1967 г. пастаўлены абеліск на ўшанаванне памяці землякоў, якія загінулі на франтах Вялікай Айчыннай вайны, ці былі закатаваны акупантамі. Планіровачна складаецца з паўднёва-захаду на ўсход (крыху выгнутай у сярэдзіне на поўнач) вуліцы, якую перасякаюць 2 дугападобныя (выгнутыя да цэнтра вёскі) вуліцы, да якіх прымыкае шэраг завулкаў і адасобленых участкаў забудовы.
Ежы Белазор (сын Аляксандра)
Ежы Белазор (? — пасля 1758) — рэлігійны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Белазораў герба «Вянява». Нарадзіўся ў сям’і Аляксандра.
Упіцкі падстолі з 1721 года, стольнік з 1735 года, суддзя земскі, пісар скарбовы літоўскі з 1748 года, войскі ўпіцкі з 1756 года, стараста новамлынскі; пасол на соймы 1738, 1748, 1758. Прыхільнік Радзівілаў, выконваў даручэнні М. К. Радзівіла Рыбанькі за мяжой і адстойваў яго інтарэсы на сойміках і сесіях Трыбунала ВКЛ.
Ала Вячаславаўна Лагода
Ала Вячаславаўна Лаго́да (Алла В'ячеславівна Лагода, нар., ) — украінская артыстка балета, выкладчык, педагог-балетмайстар. Народная артыстка УССР (1974).
Біяграфія
Ала Вячаславаўна Лагода нарадзілася 6 лютага 1937 года ў Кіеве.
У 1955 годзе скончыла Кіеўскае харэаграфічнае вучылішча. Яе педагогамі былі Г. А. Бярозава, А. В. Ярыгіна і інш.
У 1981 годзе скончыла Маскоўскі інстытут тэатральнага мастацтва (цяпер Расійскі інстытут тэатральнага мастацтва — ГІТІС).
У 1955—1981 гадах з невялікім перапынкам выступала як салістка Кіеўскага тэатра оперы і балета. З калегамі з Нацыянальнай оперы выступала ў Парыжы, Монтэ-Карла і інш.
З 1981 па 1992 год працавала загадчыцай балетнай трупы тэатра, з 1992 года з’яўляецца педагогам-балетмайстрам балетнай трупы Нацыянальнай оперы Украіны. .
Сярод яе вучняў — лаўрэаты і прызёры міжнародных конкурсаў артыстаў балета, якія выступаюць на сцэнах у Ковент-Гардэне (Лондан), Марыінскім тэатры ў Пецярбургу, Дрэздэнскай оперы, Амерыканскім балетным тэатры і іншых трупах.
Генадзь Іванавіч Янаеў
Генадзь Іванавіч Янаеў (Геннадий Иванович Янаев;, сяло Перавоз — , Масква) — савецкі дзяржаўны, партыйны і прафсаюзны дзеяч.
У 1990 годзе быў старшынёй Усесаюзнага цэнтральнага савета прафесійных саюзаў. 27 снежня 1990 года быў прызначаны на пасаду віцэ-прэзідэнта СССР. У жніўні 1991 года Янаеў узначаліў Дзяржаўны камітэт па надзвычайным становішчы, выдаў указы аб выкананні ім абавязкаў Прэзідэнта СССР і ўвядзеннi надзвычайнага становiшча ў шэрагу рэгіёнаў краіны.
22 жніўня 1991 года арыштаваны за ўдзел у дзяржаўным перавароце. Ён быў абвінавачаны па артыкуле 64 КК РСФСР (здрада радзіме). У лютым 1994 года ён разам з астатнімі путчыстамі быў амніставаны і з тых часоў ад палітыкі быў прынцыпова далёкі.
Генадзь Янаеў памёр 24 верасня 2010 года ў Маскве.
Пацёскі сельсавет
Пацё́скі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Пацёсы.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Веткаўскага раёна. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Новаграмыцкага сельсавета.
NGC 5950
NGC 5950 (іншыя абазначэнні — UGC 9884, MCG 7-32-21, ZWG 222.20, IRAS15296+4036, PGC 55305) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Алешкаўскі сельсавет
Але́шкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лоеўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Алешкаўка.
Лютаўская рэвалюцыя
Лютаўская рэвалюцыя 1917 года — рэвалюцыя ў Расійскай імперыі, вынікам якой стала падзенне манархіі, абвяшчэнне рэспублікі і пераход улады да Часовага ўрада.
Алешкаўскі сельсавет
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Лоеўскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Ручаёўскага сельсавета.
Лютаўская рэвалюцыя
Пачатак рэвалюцыі паклалі забастоўкі, вулічныя мітынгі і дэманстрацыі ў Петраградзе, праведзеныя 23 лютага 1917. Выступленні рабочых і салдат перараслі ва ўзброенае паўстанне. 2 сакавіка цар Мікалай II адрокся ад прастола на карысць брата Міхаіла, які на другі дзень падпісаў маніфест аб адмове прыняць трон да пастановы Устаноўчага сходу.
Прычыны
Лютаўская рэвалюцыя пачалася як стыхійны парыў народных мас, аднак яе поспеху спрыяў і гостры палітычны крызіс у вярхах, рэзкая незадаволенасць ліберальна-буржуазных кол адзінаасобнай палітыкай цара. Хлебныя бунты, антываенныя мітынгі, дэманстрацыі, стачкі на прамысловых прадпрыемствах горада наклаліся на незадаволенасць і закісанне сярод шматтысячнага сталічнага гарнізона, які далучыўся да рэвалюцыйных мас, што выйшлі на вуліцы.
Развіццё падзей
27 лютага (12 сакавіка) 1917 года ўсеагульны страйк перарос ва ўзброенае паўстанне. Войскі, якія перайшлі на бок паўстанцаў, занялі найважнейшыя пункты горада, урадавыя будынкі. У дадзеным становішчы царскі ўрад выявіў няздольнасць да хуткіх і рашучых дзеянняў. Разрозненыя і нешматлікія сілы захоўвалі вернасць манарху, аднак аказаліся не ў стане самастойна справіцца з анархіяй, якая ахапіла сталіцу, а некалькі часцей, знятых з фронту дзеля здушэння паўстання, не здолелі прабіцца да горада.
Непасрэдным вынікам Лютаўскай рэвалюцыі стала адрачэнне ад пасады Мікалая II, спыненне панавання дынастыі Раманавых і фармаванне Часовага ўрада пад кіраўніцтвам князя Георгія Львова. Гэты ўрад быў цесна звязаны з буржуазнымі грамадскімі арганізацыямі, якія ўзніклі ў гады вайны, як то Усерасійскі земскі саюз, Гарадскі саюз, Цэнтральны ваенна-прамысловы камітэт. Часовы ўрад злучыў у сваім твары заканадаўчую і выканаўчую ўладу, замяніўшы цара, Дзяржаўны савет, Думу і Савет міністраў. У сваёй Дэкларацыі Часовы ўрад аб’явіў амністыю палітычным зняволеным, грамадзянскія свабоды, замену паліцыі «народнай міліцыяй», рэформу мясцовага самакіравання.
Практычна адначасова рэвалюцыйна-дэмакратычнымі сіламі быў сфармаваны паралельны орган улады — Петраградскі савет, што прывяло да сітуацыі, вядомай як двоеўладдзе. 1 (14) сакавіка 1917 года новая ўлада была ўсталявана ў Маскве, на працягу сакавіка — па ўсёй краіне.
Мікрапрацэсар
Мікрапрацэсар уключае ў сябе ўсе або амаль усе функцыі цэнтральнага працэсара камп’ютара на адной інтэгральнай схеме. Першыя мікрапрацэсары з’явіліся ў пачатку 1970-х і ўжываліся ў асноўным для стварэння электронных калькулятараў з выкарыстаннем двайкова-дзесятковай (binary-coded decimal) арыфметыкі на 4-бітных словах. Неўзабаве з’явіліся і іншыя прымяненні ўбудаваных 4-бітных і 8-разрадных мікрапрацэсараў, такія як тэрміналы, прынтары, розныя віды аўтаматаў і г.д. Даступнасць 8-разрадных мікрапрацэсараў з 16-бітнай адрасацыяй таксама прывяла да з’яўлення першага мікракамп’ютара агульнага прызначэння ў сярэдзіне 1970-х гадоў.
Інтэграцыя працэсара цалкам на адным крышталі значна зніжае кошт вылічальнай магутнасці. Бесперапыннае павелічэнне магутнасці мікрапрацэсараў прывяло да таго, што ў цяперашні час адзін або больш мікрапрацэсараў выкарыстоўвацца ва ўсім, ад найменшых убудаваных сістэм і мабільных прылад, да найбуйнейшых мэйнфрэймаў і суперкамп’ютараў.
Дом купца Брэйдо
Дом купца Брэйдо — будынак гістарычным цэнтры Полацка, размешчаны па праспекце Францыска Скарыны, 9 (да 2009 года па пр. Карла Маркса), на рагу з вул. Энгельса. Пабудаваны ў канцы XIX — пачатку ХХ ст. у стылі мадэрн. У 1918 г. прыватны дом купца Мендаля Іцкавіча Брэйдо. На першым паверсе знаходзілася аптэка для яўрэяў. У перыяд акупацыі ў будынку размяшчалася палявая кнігарня. Шмат гадоў да самай Вялікай Айчыннай вайны 1941-1945 гг. у будынку размяшчаўся Полацкі райвыканкам са сваімі аддзеламі. На трэцім паверсе на рагу дома была збудаваная пажарная вежа, якая стаяла да 1927 г., пакуль не збудавалі будынак пажарнай службы з вежай, скарыстаўшы памяшканні махоркавай фабрыкі Рыўліна.
Лудзенскі раён
Лу́дзенскі раён (Ludzas rajons) — былы адміністрацыйны раён на ўсходзе Латвіі ў рэгіёне Латгалія. Межаваў з Балвскім, Резекненскім і Краслаўскім раёнамі Латвіі, а таксама з Пскоўскай вобласцю Расіі і Віцебскай вобласцю Беларусі. У 2009 годзе ў выніку адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы Лудзенскі раён быў падзелены на 4 краі: Лудзенскі, Карсаўскі, Цыблскі і Зілупскі.
Гісторыя
Да 1917 года на тэрыторыі Лудзенскага раёна размяшчалася паўднёвая частка Люцынскага павета Віцебскай губерні. 11 лістапада 1959 года да Лудзенскага раёна быў далучаны Зілупскі раён, а 17 красавіка 1962 года — частка тэрыторыі скасаванага Карсаўскага раёна.
Транспарт
Транспартныя сувязі Лудзенскага раёна ажыццяўляліся праз чыгунку (248 км ад Рыгі).
Падазёрышча
Падазё́рышча — возера ў Беларусі, Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці, за 35 км на паўднёвы захад ад горада Бялынічы, за 3 км на паўднёвы захад ад вёскі Мяжонка, у басейне ракі Дулебка.
Плошча паверхні 0,16 км². Даўжыня 0,79 км, найбольшая шырыня 0,28 км. Найбольшая глыбіня 4,2 м, сярэдняя — 2,5 м. Даўжыня берагавой лініі 2,0 км. Аб’ём вады ў возеры 0,40 млн м³.
Размешчана сярод балоцістага ляснога ўрочышча Балота Дулебскае. Схілы катлавіны невыразныя.
Белазоры
Белазоры (Монтвіды-Белазоры) — шляхецкі род герба «Вянява». Паводле некаторых гісторыкаў, паходзілі ад роду Саковічаў. Асноўныя маёнткі мелі ў Жамойці і Полацкім ваяводстве.
NGC 5951
NGC 5951 (іншыя абазначэнні — UGC 9895, MCG 3-40-3, ZWG 107.3, IRAS15313+1510, PGC 55435) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Лазінэ
Лазінэ (Losine) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Брэшыя.
Насельніцтва складае 557 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 92 чал./км². Займае плошчу 6 км². Паштовы індэкс — 25040. Тэлефонны код — 0364.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Maurizio martire.
Палацца Грымані
Палацца Грымані (Palazzo Grimani di San Luca) — палац у Венецыі на канале Rio di San Luca, у пункце ўпадзення апошняга ў Гранд-канал. Быў пабудаваны ў эпоху Рэнесансу, сучасны выгляд адносіцца да 1556—1575 гадам.
Першапачаткова быў пабудаваны для дожа Антоніа Грымані. Пасля яго смерці, у 1532—1569 гадах паслядоўна перабудоўваўся спадчыннікамі дожа, спачатку Віторэ Грымані, генеральным пракуратарам горада, затым Джавані Грымані, кардыналам і патрыярхам Аквілейскім. Меркавана, падрад на заказ апошняга выконваў Мікеле Санмікелі. Канчаткова палац быў скончаны ў 1575 годзе Джавані Русконі. Дзвярны партал афармляў Алесандра Віторыа.
Палац складаецца з трох частак і невялікага задняга дворыка. Фасад палаца ўпрыгожаны рознакаляровым мармурам.
Разыначка ўнутранага інтэр’еру — «Зала Псіхеі» (Sala di Psiche), упрыгожаны фрэскамі Франчэска Менцокі, Каміла Мантавана і Франчэска Сальвіяці. Таксама ў афармленні палаца бралі ўдзел Тадэа Цукара і Джавані да Удзінэ.
Вітольд Паўлавіч Фокін
Вітольд Паўлавіч Фокін (нар., Новамыкалаіўка, Новамыкалаіўскі пасялковы савет, Новамыкалаіўскі раён, Запарожская вобласць, УССР, СССР) — украінскі і савецкі дзяржаўны дзеяч. Першы прэм’ер-міністр незалежнай Украіны (1990—1992).
8 снежня 1991 года разам з прэзідэнтам Украіны Леанідам Краўчуком ад імя Украіны падпісаў Белавежскае пагадненне, якое канстатавала спыненне існавання СССР.
Барздыка
Барздыка — прозвішча.
Мінскія губернскія маршалкі
Губернскі прадвадзіцель дваранства (губернскі маршалак) — галава дваранскай суполкі губерні, галоўная пасада дваранскага схода губерні — органа дваранскага самакіравання губерні ў Расійскай імперыі ў 1775—1917 гадах. Пасада мінскага губернскага маршалка (мінскага губернскага прадвадзіцеля дваранства) існавала (з перапынкамі) з 1793 па 1920 гады як у часы існавання Расійскай імперыі, так і пасля яе знікнення.
Стварэнне пасады мінскага губернскага маршалка (1793—1796)
Мінская губерня, створаная расійскімі ўладамі 13 красавіка 1793 г., указам расійскай імператрыцы Кацярыны ІІ ад 3 мая 1795 г. была пераўтворана ў Мінскае намесніцтва (1795—1796) і паводле таго ж указу былі створаны мінскі намесніцкі і павятовыя дваранскія сходы па агульнарасійскаму ўзору паводле «Устанаўлення кіравання губерняў Усерасійскай імперыі» (1775) і «Даравальнай граматы дваранству» («Грамата на правы, вольнасці і перавагі высакароднага расійскага дваранства», 1785), а першыя дваранскія выбары ў Мінскім намесніцтве адбыліся 27 верасня 1795 г. Першым кіраўніком дваранства Мінскага намесніцтва быў выбраны Францішак-Ксаверый Гілярыевіч Хамінскі.
Перыяд скасавання пасады губернскага маршалка (1796—1801)
Пры расійскім імператары Паўле І (1796—1801) прынцыповыя пункты «Даравальнай граматы дваранству» (1785) былі адменены, а імператарскім указам ад 6 лютага 1796 г. у Маларасійскай губерні і «заходніх губернях» дваранству гэтых губерняў прадпісвалася выбраць у кожным павеце павятовага маршалка і харунжага. Указам ад 12 снежня 1796 г. Мінскае намесніцтва было пераўтворана ў Мінскую губерню. Паводле ўказу Сената Расійскай імперыі ад 20 студзеня 1799 г. павятовы маршалак і харунжы выбіраліся на 3 гады. Пасады губернскага кіраўніка дваранства (маршалка/прадвадзіцеля) па гэтым указе не прадугледжвалася, а яго абавязкі падчас дваранскіх сходаў выконваў па выбару адзін з павятовых маршалкаў. Толькі ўказам ад 1 лістапада 1800 г. выбар губернскіх маршалкаў дазваляўся ў шэрагу заходніх губерняў, у тым ліку Мінскай губерні.
Перыяд аднаўлення выбарнасці губернскага маршалка (1801—1863)
Канчаткова выбарнасць кіраўнікоў дваранства аднавілася пасля смерці расійскага імператара Паўла І (1796—1801) і аднаўлення дзенайсці «Даравальнай граматы дваранству» (1785) у поўным аб’ёме паводле маніфесту расійскага імператара Аляксандра І (1801—1825) ад 2 красавіка 1801 г. Выбарнасць губернскага і павятовых маршалкаў дваранствам Мінскай губерні працягвалася да Студзеньскага паўстання 1863—1864. Апошнім губернскім маршалкам, выбраным мясцовым дваранствам, быў Аляксандр Дамінікавіч Лапа.
Афіцыйнае найменаванне пасады ў розныя часы
У 1796—1831 гг. у «заходніх губернях» Расійскай імперыі (Віленскай, Гродзенскай, Мінскай, Віцебскай, Магілёўскай, Кіеўскай, Падольскай, Валынскай) такія адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі як «уезд», у адрозненні ад цэнтральных расійскіх губерняў, афіцыйна менаваліся як «павет» (па-руску «повет»). Пасада ж галавы дваранскай суполкі губерні афіцыйна значылася і пісалася ў дакументах як «губернскі маршалак» (па-руску «губернский маршал»), а кіраўнік дваранства павета менаваўся як «павятовы маршалак» (па-руску «поветовый маршалок»). Права і абавязкі губернскага і павятовых маршалкаў былі аналагічны тым, што мелі прадвадзіцелі дваранства ў цэнтральных расійскіх губернях (г.зн. адрозненні былі толькі ў афіцыйных назвах). Толькі пасля падаўлення Лістападаўскага паўстання ў мэтах уніфікацыі ў заходніх губернях «паветы» расійскай уладай (паводле ўказу Сената Расійскай імперыі ад 23 лютага 1831 г.) пачаліся афіцыйна менавацца «уездамі»; тытул губернскага маршалка быў афіцыйна паменаваны расійскай уладай на агульнарасійскі ўзор і пачаў пісацца як «губернскі прадвадзіцель дваранства» (па-руску «губернский предводитель дворянства»), а павятовы маршалак — як «уездны прадвадзіцель дваранства» (па-руску «уездный предводитель дворянства»). У прыватнасці, у Мінскай губерні (з прычыны ўказу Сената Расійскай імперыі ад 23 лютага 1831 г.) пасля выдання ўказу мінскага губернскага праўлення ад 28 сакавіка 1831 г. сталі менаваць «прадвадзіцелямі дваранства ўсіх асоб, якія, знаходзячыся на гэтых пасадах, маюць у некаторых губернях розныя назвы» («предводителями дворянства всех лиц, которыя, состоя в этих должностях, имеют в некоторых губернях различные названия»). У беларускай гістарыяграфіі для перыяду 1775—1917 гг. традыцыйна ўжываецца адзіная назва «губернскі маршалак» для азначэння кіраўніка дваранскай суполкі губерні, а «павятовы маршалак» для кіраўніка дваранства павета («уезда»), незалежна ад часу і афіцыйнага менавання пасады расійскімі ўладамі.
Прыпыненне дзейнасці органаў кіравання дваранскай суполкай (1917)
Канец існавання дваранскіх суполак і пасад губернскіх маршалкаў у Расійскай імперыі (у тым ліку і Мінскай губерні) быў выкліканы наступствамі Першай сусветнай вайны і Лютаўскай рэвалюцыі ў Расійскай імперыі. У прыватнасці, на тых тэрыторыях літоўска-беларускіх губерняў, якія былі акупаваны ў верасні-кастрычніку 1915 г. войскамі Германскай імперыі ў ходзе Першай сусветнай вайны (1914—1918), дзейнасць дваранскіх суполак была спынена. А ў 1917 г. Лютаўская рэвалюцыя ў Расійскай імперыі пазбавіла дваранскія суполкі палітычнага ўплыву.
Саюз маянткоўцаў Мінскай губерні (1917)
У часы кіравання Часовага ўрада Расіі, у канцы мая 1917 г. у Мінску адбыўся сход павятовых маршалкаў і дэпутатаў дваранства Мінскай губерні. Сход стварыў часовы камітэт з 12 асоб (граф Ежы Чапскі (1861—1930), Эдвард Вайніловіч (1847—1928), Леў Ваньковіч (1872—1948), Геранім Кеневіч (1867—1925), Раман Скірмунт (1868—1939), Эдвард Горват (1866—1935) і інш.), вылучаных прысутнымі для часовага вядзення ўсіх дваранскіх спраў і апекі над рухомай і нерухомай маёмасцю дваран Мінскай губерні. Пратакол паседжання быў накіраваны мінскаму губернскаму камісару Часовага ўрада Расіі для распараджэння аб законнай перадачы маёмасці і спраў часоваму дваранскаму камітэту Мінскай губерні. Адразу пасля гэтага на агульным сходзе МТСГ была створана арганізацыя «Саюз маянткоўцаў Мінскай губерні», кіраўніком якой быў выбраны граф Ежы Чапскі (бо сам Вайніловіч не захацеў узначаліць саюз), а яго намеснікам — Людвік Уняхоўскі, і быў зацверджаны яе статут.
Мэтай саюза была абарона інтарэсаў сярэдніх і буйных маянткоўцаў пры правядзенні аграрных рэформ у заканадаўчых установах і абарона прынцыпа прыватнай уласнасці на зямлю, бо Часовы ўрад Расіі на чале з Аляксандрам Керанскім і радыкальна настроеныя члены земстваў абкладалі празмернымі падаткамі і земскімі павіннасцямі прыватныя маёнткі для ваенных і ўласных патрэб. Радыкальныя настроі апанавалі і валасныя органы самакіравання, якія складаліся выключна з сялян, якія жадалі падзяліць зямлю маянткоўцаў.
Спроба ўзнаўлення дзейнасці органаў кіравання дваранскай суполкай (1917—1918)
5 верасня 1917 г. Міністэрства ўнутраных спраў Часовага Ураду Расійскай дэмакратычнай рэспублікі выдала цыркуляр, у якім паведамляла пра хуткае скасаванне дваранскага саслоўя і ліквідаванне дваранскіх устаноў, хоць Часовы Урад не паспеў гэта зрабіць.
У кастрычніку 1917 г. у Мінскай губерні быў створаны «Саюз асоб, запісаных у радаводныя кнігі Мінскай губерні» на чале з графам Ежы Эмерыкавічам Чапскім (1861—1930). 16 кастрычніка 1917 г. сход павятовых маршалкаў і павятовых дэпутатаў дваранства Мінскай губерні перадаў «Саюзу асоб, запісаных у радаводныя кнігі Мінскай губерні» усю маёмасць, капіталы, архіў і радаводныя кнігі, а таксама будынак Мінскага губернскага дваранскага сходу і дваранскі клуб. Прыбыткі ад маёмасці і капіталаў павінны былі ісці на культурна-асветніцкую і дабрачынную дзейнасць для асоб, запісаных у радаводныя кнігі Мінскай губерні.
Пасля Кастрычніцкага перавароту і ўсталявання ў Петраградзе ўлады бальшавікоў, ЦВК і Савет народных дэпутатаў Рабоча-Сялянскага ўраду сваім дэкрэтам ад 11 (24) лістапада 1917 г. скасавалі дваранскае саслоўе і дваранскія карпарацыйныя арганізацыі (дваранскія суполкі), а разам з імі і, натуральна, пасады губернскіх маршалкаў (прадвадзіцеляў дваранства) па ўсёй Расійскай імперыі. У Мінску за сто дзён (да пачатку нямецкай ваеннай акупацыі ў лютым 1918 г.) мясцовыя органы савецкай улады на чале з бальшавікамі спынілі дзейнасць дваранскай арганізацыі, але толькі фармальна, бо на большае ў іх не хапіла часу з-за прыходу нямецкіх войск: кіраўнічыя органы дваранскай карпарацыі Мінскай губерні не былі ліквідаваны, а дваранская маёмасць не была канфіскавана. Па гэтай прычыне ў перыяд знаходжання ў Мінскай губерні войск Германскай імперыі (люты — снежань 1918) і польскіх войск арміі Юзафа Пілсудскага (чэрвень 1919 — чэрвень 1920) прадвадзіцелі дваранства Мінскай губерні зноў аднавілі сваю дзейнасць.
Аднаўленне дзейнасці карпарацыйнай арганізацыі дваранства Мінскай губерні (1918—1920)
Так, 16 красавіка 1918 г. у Мінску дзейнасць дваранскіх устаноў Мінскай губерні была ўзноўлена на сходзе павятовых маршалкаў і павятовых дэпутатаў дваранства на чале Міхаілам Мікалаевічам Бурнашавым (1882—1929), барысаўскім павятовым маршалкам (1915—1918), які быў рускім, літаратарам і тэатральным дзеячам, навукоўцам-археолагам і членам Віцебскай архіўнай камісіі (1909—1919), пазней святаром у Рызе (з 1925 г.). Барысаўскі павятовы маршалак Бурнашаў у красавіку — верасні 1918 г. стаў выконваць абавязкі мінскага губернскага маршалка. Прагматычная прычына аднаўлення дзейнасці органаў дваранскага кіравання і правядзення выбараў адказных асоб была пісьмова ўказана Бурнашавым нямецкім акупацыйным уладам: спачатку 14 ліпеня 1918 г. генералу ад інфантэрыі Эрыху фон Фалькенгайну (1861—1922), камандзіру 10-й арміі. Дваране Мінскай губерні тлумачылі гэта неабходнасцю вядзення спраў дваранскіх апек, дзе знаходзіліся справы і капіталы малалетніх дваран-маянткоўцаў і іншых асоб: выбарныя асобы патрэбны «для кіравання і нагляду належачай дваранству нерухомай маёмасці і капітала, складаючаму вялізную каштоўнасць», разбору існуючых і могучых узнікнуць маёмасных прэтэнзій да маёнткаў ці капіталаў. І 14 ліпеня 1918 г. генерал фон Фалькенгайн дазволіў узнавіць дзейнасць дваранскай карпарацыі Мінскай губерні і правядзення сходаў, але толькі ў справах, непасрэдна датычных дваранства. Ніякай палітычнай дзейнасці сходу дваран не было дазволена.
І 29 верасня 1918 г. у Мінску ва ўмовах грамадзянскай вайны на тэрыторыі былой Расійскай імперыі і нямецкай ваеннай акупацыі Беларусі ў ходзе Першай сусветнай вайны адбыліся надзвычайныя дваранскія выбары па Мінскай губерні, дзе ўдзельнічалі асобныя дваране з Мінскага, Слуцкага, Барысаўскага, Ігуменскага, Бабруйскага і Навагрудскага паветаў Мінскай губерні. Агульнай колькасцю на сходзе прысутнічала 117 чалавек. Па прычыне ваенных дзеянняў у краіне прадстаўнікі Пінскага, Мазырскага і Рэчыцкага паветаў Мінскай губерні адсутнічалі на сходзе, але, тым не менш, удзельнічалі Раман Скірмунт (маянтковец Пінскага павета) і Геранім Кеневіч (1867—1925) (маянтковец Мазырскага павета), бо знаходзіліся ў той час у Мінску і далучыліся да кола выбаршчыкаў Бабруйскага павета. Былі выбраны новыя кіраўнічыя асобы. Па выніках галасавання мінскім губернскім прадвадзіцелем дваранства быў выбраны граф Ежы Эмерыкавіч Чапскі (1861—1930), якому ў ходзе балаціроўкі канкурэнцыю складалі іншыя кандыдаты — Эдвард Адамавіч Вайніловіч (1847—1928) і Леў Львовіч Ваньковіч (1874—1949). Галасы сярод трох кандыдатур размеркаваліся наступным чынам: 1) граф Ежы Эмерыкавіч Чапскі атрымаў 86 абіральных і 22 неабіральныя балы (быў выбраны маршалкам); 2) Эдвард Адамавіч Вайніловіч атрымаў 54 абіральныя і 54 неабіральныя балы (выбраны першым кандыдатам на пасаду); 3) Леў Львовіч Ваньковіч атрымаў 22 абіральныя і 86 неабіральных балаў . Акрамя таго, пасля правядзення выбараў дваране звярнуліся да вярхоўнай улады (нямецкага ваеннага камандавання) з просьбай зацвердзіць выбраных асоб на пасады дваранскага кіравання, бо ў адваротным выпадку гэта было б незаконна. Дзейнасць дваранскай арганізацыі Мінскай губерні была зноў спынена ў снежні 1918 г., пасля адыходу нямецкіх войск і ўзнаўлення савецкай улады ў Мінску.
Але пасля заняцця ў жніўні 1919 г. большай часткі тэрыторыі Мінскай губерні польскімі войскамі ў ходзе польска-савецкай вайны (1919—1920) дваранскія ўстановы Мінскай губерні на чале з графам Ежы Чапскім зноў пачалі дзейнічаць.
Канчатковая ліквідацыя пасады кіраўніка дваранства Мінскай губерні
Аднак ужо восенню 1920 г. у Польшчу пераехала частка кіраўнічых членаў былой Мінскай дваранскай суполкі з-за немагчымасці і немэтазгоднасці далейшай дзейнасці дваранскіх устаноў на тэрыторыі былой Мінскай губерні, падзеленай у ходзе Рыжскай дамовы паміж Польшчай і бальшавісцкай Расіяй. Ежы Чапскі летам 1920 г., перад наступленнем Чырвонай арміі і канчатковым ўсталяваннем савецкай улады ў Мінску, назаўжды пакінуў свой маёнтак Прылукі і пераехаў у Польшчу. Канчаткова пасады прадвадзіцеляў дваранства (губерні і павета) былі скасаваны ў ліпені 1920 г., а Мінскі губернскі дваранскі сход быў фармальна самараспушчаны пасля падпісання Рыжскай дамовы ў сакавіку 1921 г. паміж Польшчай і бальшавісцкай Расіяй.
Зборная Аргенціны па футболе
Зборная Аргенціны па футболе прадстаўляе Аргенціну на міжнародных спаборніцтвах па футболе з 1901 года. Каманда кантралюецца Асацыяцыяй футбола Аргенціны, якая з’яўляецца адным з 10 членаў КАНМЕБОЛ (Паўднёваамерыканская футбольная канфедэрацыя) і ўваходзіць у ФІФА.
Чэмпіён свету 1978, 1986, 2022.
Першыя крокі
Першы свой матч зборная Аргенціны правяла з камандай Уругвая 16 мая 1901 года і завяршыла яго перамогай 3:2. Па іншай версіі першы матч адбыўся 20 ліпеня 1902 года і скончыўся перамогай аргенцінцаў з лікам 6:0.
Да 1928 года зборная Аргенціны гуляла толькі ў межах Паўднёвай Амерыкі. Першы матч па-за межамі роднага кантынента каманда згуляла ў Лісабоне з камандай Партугаліі (0:0).
Цяперашні склад
Наступныя 26 футбалістаў былі выкліканыя на ўдзел у асноўнай стадыі чэмпіянату свету 2022 года.
Статыстыка прыведзена станам на 20 снежня 2022 года пасля матча супраць Францыі.
Алімпійскія гульні
Упершыню Аргенціна выйграла Алімпіяду ў Афінах у 2004. У фінале аргенцінцы абыгралі Парагвай з лікам 1:0, адзіны гол забіў Карлас Тэвес. Бела-блакітныя ні разу не прапусцілі на гэтым турніры, забіўшы 17 мячоў. Праз 4 гады зборная Аргенціна выйграла Алімпіяду ў Пекіне. На Алімпійскіх гульнях Аргенціна таксама 2 разы заваёўвала сярэбраныя медалі, у 1928 у Амстэрдаме і ў 1996 у Атланце.
Мікалай Іванавіч Альхоўскі
Мікалай Іванавіч Альхоўскі (, вёска Межава, Аршанскі раён, Віцебская вобласць —, Масква) — Герой Савецкага Саюза (04.02.1944 ).
Біяграфія
Скончыў ваенна-паветранную акадэмію (1936). З лютага 1943 года на Бранскім, Варонежскі, Сцяпным, 2-м Украінскім франтах, удзельнік Курскай бітвы, вызвалення Украіны, Малдовы, Румыніі, Венгрыі, Чэхіі, Славакіі. Камандзір эскадрыллі знішчальнага авіяпалка, маёр зрабіў 128 баявых вылетаў, знішчыў 19 самалётаў праціўніка. Да 1953 года ў Савецкай Арміі.
Уладзімір Дунаеў
Біяграфія
Адзін са стваральнікаў і першы прарэктар Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта (1992—2008).
Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года ўвайшоў у склад Каардынацыйнай рады па забеспячэнні трансферу ўлады.
Кананічнае права
Кананічнае права (ад κανών — правіла, стандарт) — рэлігійна-прававая сістэма, якая рэгулюе грамадскія адносіны ўнутры супольнасці, якая вызнае хрысціянства. Назва гэтай прававой сістэмы паходзіць ад грэчаскага тэрміна «канон», які першапачаткова азначаў любы інструмент для правядзення прамых ліній або для выраўноўвання плоскасцей, але пазней яго сэнс змяніўся і ім сталі называць правілы хрысціянскай веры і жыцця. У вузкім — прававое значэнне — гэтым тэрмінам пачалі абазначаць правілы паводзін (нормы), прынятыя царквой для рэгулявання сацыяльных адносін унутры хрысціянскай супольнасці.
Прадмет кананічнага права
Прадмет кананічнага права (як галіны права) — гэта грамадскія адносіны ў сферы жыцця Царквы, а таксама ў сферы ўзаемадзеяння вернікаў з Царквой, паміж сабой і з навакольным светам.
Адрозніваюць унутранае і знешняе царкоўнае (кананічнае) права. Унутранае права рэгламентуе жыццядзейнасць самой царквы, першакрыніцай гэтага права з’яўляецца Святое Пісанне. Знешняе царкоўнае права — гэта сукупнасць прававых норм, якія рэгулююць адносіны царквы і дзяржавы, а таксама царквы і іншых сацыяльных суб’ектаў. Аснову знешняга царкоўнага права ў значнай ступені складаюць нормы «свецкага права», гэта значыць нормы права дадзенай дзяржавы, але з патрабаваннем, каб гэтыя нормы не супярэчылі дагматам (асноў) веры.
Суб’екты кананічнага права
Да такіх суб’ектаў адносяцца:
Прынцыпы кананічнага права
Кананічнае права — асаблівая галіна права, спецыфіка якой выяўляецца ў яе прадмеце, метадзе, месцы ў сістэме галін права. Такім чынам, прынцыпы кананічнага права таксама маюць свае асаблівасці.
Прынцыпы кананічнага права ўяўляюць сабой сукупнасць фундаментальных прынцыпаў, павучальных ісцін, якія можна падзяліць на тры самастойныя групы:
Крыніцы кананічнага права
З кананічнага права з’яўляецца рэлігійна-прававой сістэмай, то яе першакрыніцай з’яўляецца Боская воля, якая знаходзіць сваё ўвасабленне ў кнігах Святога Пісання — Бібліі. Хрысціянская царква прызнае святымі толькі кнігі Новага Запавету.
У эпоху прызнання хрысціянства ў Рымскай імперыі існавала правіла, паводле якога мясцовыя біскупы ў кожнай царкоўнай вобласці збіраліся прынамсі раз у год на сабор для абмеркавання агульных спраў і вырашэння пытанняў, якія ўзнікаюць з мясцовага царкоўнага жыцця і практыкі. Пастановы рэгіянальных (мясцовых) сабораў, якія вырашаюць праблемы і ўстанаўліваюць правілы паводзін хрысціянскай супольнасці, сталі адной з крыніц кананічнага права. Першапачаткова яны мелі абласны характар, бо былі абавязковымі толькі для цэркваў таго краю, дзе сабор з’яўляўся вышэйшай царкоўнай уладай. Але ў сувязі з тым, што ў розных губернях асновы царкоўнага жыцця былі аднолькавымі, пастановы адных абласных сабораў сталі прымяняцца ў іншых царкоўных рэгіёнах, становячыся крыніцамі права для ўсёй царквы. У прыватнасці, аналагічнае значэнне набылі пастановы сямі абласных сабораў, якія адбыліся ў IV і V ст.: Анкірскі (314), Неаказарыйскі (314), Антыяхійскі (341), Сардзінскі (344), Гангрыйскі (362—370), Лаадыкійскі (343—381) і Карфагенскі (419).
Для прыняцця рашэнняў, абавязковых для ўсёй хрысціянскай царквы, склікаліся надзвычайныя саборы, на якія запрашаліся прадстаўнікі ўсіх патрыярхатаў. Яны атрымалі назву Сусветныя саборы, а іх рашэнні — Важнейшымі крыніцамі кананічнага права сталі пастановы Сусветных сабораў. Агульнае прызнанне атрымалі сем Сусветных сабораў — Першы Нікейскі (325), Першы Канстанцінопальскі (381), Эфескі (431), Халкідонскі (451), Другі Канстанцінопальскі (553), Трэці Канстанцінопальскі (680), Другі Нікейскі (787). Менавіта на гэтым этапе станаўлення кананічнага права ўзніклі рознагалоссі паміж Усходняй і Заходняй цэрквамі адносна рашэнняў Сусветных сабораў, таму Усходняя і Заходняя цэрквы не прызнаюць асобных правілаў гэтых сабораў.
Пасля расколу цэркваў на Усходзе перыядычныя саборы перасталі склікацца. Іх месца заняў пастаянны сабор (сінод) пры Канстанцінопальскім патрыярху. Паступова ён стаў асноўным зводам царкоўнага заканадаўства, яго актаў — Пастановы сінода — стала неад’емнай крыніцай кананічнага права Усходняй Царквы.
Адной з найважнейшых крыніц кананічнага права на Захадзе з’яўляліся папскія дэкрэты (пастановы). У V cт. гэтыя акты мелі не меншае значэнне, чым пастановы сабораў, і ўваходзілі ва ўсе зборы кананічнага права. Пазней папскія пастановы сталі лічыцца вышэй саборных канонаў. Папскія дэкрэты сталі асновай для кадыфікацыі кананічнага права, якую можна падзяліць на два перыяды. На першым этапе яна мела несістэматызаваны і дэцэнтралізаваны характар. З самага пачатку хрысціянства царква прыняла многія каноны царкоўных сабораў і сінодаў, пастановы і пастановы асобных епіскапаў. Аднак да XI ст. не было спробы сістэматызаваць назапашаны за тысячагоддзі звод кананічнага права. Другі этап сістэматызацыі кананічнага права пачаўся з таго, што ўжо ў 90-я гады XI cт. Іван Шартрскі зрабіў першую спробу сістэматызаваць і растлумачыць усё царкоўнае права. Рух за абагульненне законаў царквы дасягнуў апагею ў 1140 г. калі Ян Грацыян апублікаваў твор «Дэкрэты», які паўплываў на далейшае развіццё ўсяго кананічнага права Заходняй Царквы. Грацыяна пачалі лічыць стваральнікам кананістыкі (гэта значыць навукі аб кананічным праве). Варта адзначыць, што гэтая праца была не толькі сістэматычным зборам крыніц царкоўнага права, але і каментарыем да іх. У сваёй працы Грацыян на аснове схаластычнага метаду выяўляў адрозненні паміж супярэчлівымі або не зусім зразумелымі палажэннямі і ставіў пытанні, якія патрабавалі свайго рашэння як у тэорыі, так і на практыцы. Праца «Указаў» падзялялася на тры часткі: першая ахоплівала 101 адметнасць, 20 з якіх былі прысвечаны агульным пытанням і крыніцам, іншыя — аб царкоўнай арганізацыі; другая частка была падзелена на 36 спраў, у якіх Грацыян вылучаў шматлікія «пытанні», звязаныя з маёмасным, працэсуальным, парадкавым і шлюбна-сямейным правам царквы, а таксама сістэмай пакаяння; трэцяя частка падзялялася на 5 «адрозненняў» і тлумачыла царкоўныя таінства. Трактат Грацыяна выкарыстоўваўся і спасылаўся на папы, царкоўныя саборы і царкоўныя суды.
Пры папе Рыгору IX у 1234 г. быў апублікаваны поўны збор дэкрэталяў, які складаўся прыкладна з дзвюх тысяч раздзелаў і ў якім была абагулена і сістэматызавана амаль стогадовая праца. У 1298 г. быў апублікаваны збор дэкрэтаў папы Баніфацыя VIII, а ў 1317 г. — збор дэкрэтаў Папы Клімента V. З 1583 г. чатыры вышэйзгаданыя зборнікі атрымалі афіцыйную назву «Кампендыум кананічнага права». Яшчэ два тэксты, складзеныя неўзабаве пасля праўлення папы Яна XXII, лічацца часткай зборніка (хоць яны афіцыйна ў яго не ўключаны). У дадатак да гэтых асноўных тэкстаў класічнага кананічнага права існуюць аўтарытэтныя інтэрпрэтацыі і каментарыі, найбольш важнымі з якіх былі працы Гугуччо і Яна Немца.
Далей сістэматызацыя кананічнага права была працягнута ў 1904 годзе калі Папа Пій Х стварыў камісію для распрацоўкі новага Кодэкса кананічнага права. Да 1914 г. праца была завершана, і ў тым жа годзе Папа Бэнэдыкт XV выдаў новы Кодэкс кананічнага права, які ўступіў у сілу ў 1918 г. З 1984 г. уступіў у сілу новы Кодэкс кананічнага права.
У навуковых трактатах аўтарытэтных тэолагаў, афіцыйна прызнаных царквой, аналізаваліся і тлумачыліся існуючыя нормы кананічнага права. На Захадзе да іх адносяцца творы Грацыяна, Гугуччо і Яна Немца, на Усходзе — творы Аляксея Арысціна, Іаана Зонара і Фёдара Вальсамона.
Іншай крыніцай кананічнага права з’яўляецца звычай. Касцёл не толькі не адмаўляе звычаі як крыніцу права, але і ў некаторых выпадках прызнае іх дзеянне ў канонах Паўсюдных Сабораў. Аднак для прызнання звычаю патрабуецца, па-першае, каб ён не супярэчыў духу ўсяго Касцёла і характару інстытута, да якога адносіцца; па-другое, каб можна было даказаць яго існаванне і дзеянне на больш-менш працяглы час.
Прымяненне кананічнага права ў сучасным свеце
Некаторыя дзяржавы прытрымліваюцца іншага прынцыпу ў адносінах з царквой і абвяшчаюць хрысціянства пануючай рэлігіяй. У Канстытуцыі Грэцыі замацавана правіла аб тым, што пануючай рэлігіяй з’яўляецца Усходняя праваслаўная царква Хрыстова. У Грэцыі ёсць царкоўныя суды, але ў іх кампетэнцыю ўваходзіць толькі вырашэнне пытанняў аб адказнасці клірыкаў. Аднак і ў такіх краінах кананічнае права — гэта недзейная прававая сістэма, а хутчэй ідэалогія, якой прытрымліваецца дзяржава ў сваёй дзейнасці.