cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Іспанская імперыя
На шляху да Ракруа
У 1627 годзе кастыльская эканоміка знаходзілася ў стане заняпаду. Іспанцы звярнуліся да псавання манет для аплаты ваенных расходаў, і ў Іспаніі кошты ўзляцелі, як і годам раней у Аўстрыі. Да 1631 года ў выніку валютнага крызісу ў Кастыліі атрымала развіццё бартарная эканоміка, і ўрад не змог сабраць значную суму падаткаў з сялян, апынуўшыся ў поўнай залежнасці ад каланіяльнага (Сярэбранага флоту). Іспанскія арміі ў Германіі звярнуліся да практыкі самастойнай здабычы ўсяго неабходнага ў землях, дзе яны стаялі.
Аліварэса, які падтрымаў пэўныя меры па зборы падаткаў у Іспаніі на час вайны, пазней вінавацілі за сумніўную і бясплодную вайну ў Італіі. Галандцы, якія падчас Дванаццацігадовага перамір’я атрымалі значную перавагу на моры, працягвалі руйнаваць іспанскую і (асабліва) партугальскі марскі гандаль, ад якога Іспанія цалкам залежала пасля эканамічнага калапсу. Іспанія, рэсурсы якой вычарпаліся, усё больш і больш была ўразлівай да марскіх пагроз. Іспанскія перамогі ў Германіі і Італіі больш не адыгрывалі вялікага стратэгічнага значэння, а іх флот пачаў несці асабліва цяжкія страты.
Іспанскія ваенныя рэсурсы былі размеркаваны па ўсёй Еўропе, у тым ліку на моры было неабходна абараняць марскія камунікацыі ад узмацнелых галандскага і французскага флотаў, а таксама адказваць на пагрозу Асманскай імперыі і звязаных з ёй берберскіх піратаў у Міжземнамор’і. У той жа час пагрозу галандскаму суднаходству сталі ўяўляць дзюнкеркскія піраты, якія дамагліся вызначаных поспехаў. У 1625 годзе іспана-партугальскі флот пад камандаваннем адмірала Фрадыке дэ Таледа, адваяваў стратэгічна важны бразільскі горад Салвадор у галандцаў. З іншага боку, ізаляваныя і спусцелыя партугальскія фарты ў Афрыцы і Азіі падвяргаліся нападам галандцаў і англічан, акрамя таго, да таго часу яны перасталі быць важнымі гандлёвымі цэнтрамі.
У 1630 годзе шведскі кароль Густаў II Адольф, адзін з лепшых военачальнікаў свайго часу, высадзіўся ў Германіі і зняў аблогу з порта Штральзунд, які быў апошняй цвярдыняй на кантыненце, якая ўтрымлівалася германскімі войскамі, варожымі Імператару. Затым Густаў рушыў на поўдзень, атрымаўшы перамогі ў бітвах пры Брэйтэнфельдзе і пры Лютцэне, аказаўшы справе пратэстантаў вялікую падтрымку, прасунуўшыся так далёка. Сітуацыя для каталікоў палепшылася са смерцю Густава пад Лютцэнам у 1632 годзе і разгромнай перамогай імперскіх войскаў пад камандаваннем Фердынанда Аўстрыйскага і Фердынанда II Венгерскага ў пры Нёрдлінгене ў 1634 годзе. Выкарыстоўваючы становішча мацнейшага боку, у 1635 годзе імператар прапанаваў стомленым ад вайны германскім дзяржавам мір; яго многія прынялі, уключаючы дзве самыя магутныя, Брандэнбург і Саксонію.
Кардынал Рышэльё з’яўляўся моцным саюзнікам галандцаў і пратэстантаў з самага пачатку вайны, дапамагаючы ім фінансава і ўзбраеннем у імкненні спыніць рост магутнасці Габсбургаў у Еўропе. Рышэльё вырашыў, што падпісаны Пражскі мір супярэчыць інтарэсам Францыі і абвясціў вайну імператару Свяшчэннай Рымскай імперыі і Іспаніі праз некалькі месяцаў пасля падпісання мірнага дагавора. Больш вопытным іспанскім войскам у пачатку кампаніі спадарожнічаў поспех; Аліварэс вокамгненна пачаў наступ у паўночнай Францыі з Іспанскіх Нідэрландаў, разлічваючы пахіснуць рашучасць міністраў Людовіка XIII і зрынуць Рышэльё да таго як вайна вычарпае іспанскія фінансы і французы змогуць выкарыстаць усе свае ваенныя рэсурсы. У 1636 годзе, «année de Corbie», іспанскія войскі прасунуліся на поўдзень да Ам’ена і Карбі, стварыўшы пагрозу Парыжу і ледзь не завяршыўшы вайну ў такі кароткія тэрміны.
Тым не менш, пасля 1636 года Аліварэс, асцерагаючыся новага банкруцтва краіны, спыніў прасоўванне. Іспанская армія за ўсю сваю гісторыю не праходзіла так далёка. Французы атрымалі перадышку, якой скарысталіся для мабілізацыі сваіх войскаў. У у 1639 годзе іспанскі флот пацярпеў разгромнае паражэнне ад галандцаў, і іспанцы не змаглі перакідаць падмацаванні і забеспячэнне для сваёй арміі ў Нідэрландах. Іспанская Фламандская армія, у шэрагах якой былі лепшыя іспанскія салдаты і камандзіры, сустрэлася з французскім авангардам пад камандаваннем прынца дэ Кандэ ў паўночнай Францыі ля Ракруа ў 1643 годзе. Іспанцы, якімі камандаваў Франсіска дэ Мела, былі разбіты ўшчэнт. Адна з лепшых і самых вядомых армій пацярпела поўнае паражэнне на поле бітвы. Міф пра непераможнасць іспанцаў быў разбураны.
Афрыка і Міжземнамор’е
У XVI стагоддзі Асманская імперыя стала ўяўляць значную пагрозу для Еўропы. паспяхова пачаліся з рашучай перамогі пры Мохачы. Карл I аддаў перавагу стратэгіі стрымлівання Асманскай імперыі з дапамогай флоту, перашкаджаючы высадцы турак на венецыянскіх тэрыторыях ва ўсходнім Міжземнамор’і.
У адказ на напады берберскіх піратаў на ўсходняе ўзбярэжжа Іспаніі Карл арганізаваў экспедыцыі ў Туніс (1535) і Алжыр (1541).
У 1565 туркі, якія высадзіліся на стратэгічна важным востраве Мальта, пацярпелі паражэнне ад гаспітальераў, якія баранілі яго. Смерць Сулеймана Цудоўнага ў наступным годзе і ўзыходжанне на прастол куды менш здольнага кіраўніка Селіма II была на руку Філіпу II, які вырашыўся перанесці баявыя дзеянні да турэцкіх берагоў. У 1571 годзе змяшаны флот з іспанскіх, венецыянскіх і папскіх караблёў пад камандаваннем незаконнага сына Карла Хуана знішчыў асманскі флот у бітве пры Лепанта, найбуйнейшай марской бітве ў еўрапейскіх водах пасля бітвы пры Акцыуме ў 31 годзе да н.э. Гэта бітва адзначыла канец асманскай гегемоніі ў Міжземнамор’і. Гэтыя падзеі значна паднялі прэстыж Іспаніі, што было выключна важна ў сувязі з прасоўваннем Філіпам ідэй Контррэфармацыі па-за межамі імперыі.
Тым не менш, туркі неўзабаве аправіліся ад паражэння. Яны вярнулі Туніс у 1574 годзе, і дапамаглі свайму саюзніку, Абу Марван Абд аль-Маліку, вярнуць трон Марока ў 1576. Са смерцю персідскага шаха Тахмаспа I у асманскага султана з’явілася магчымасць уварвацца ў гэту краіну і ў 1580 ён пагадзіўся на перамір’е з Філіпам II у Міжземнамор’і.
У першай палове XVII стагоддзя іспанцы атрымалі і  на атлантычным узбярэжжы Марока, а таксама востраў Пеньён-дэ-Алусемас у Міжземным моры, аднак ужо ў другой палове стагоддзя Ларачэ і Ла-Мамора былі страчаны.
Паўстанні ўнутры краіны, страты ў выніку Трыццацігадовай вайны і адзінаццацігадовай вайны з Францыяй (1640—1665)
Падчас кіравання Філіпа IV, асабліва пасля 1640 года, адбылося аддзяленне шэрагу тэрыторый і паўстанняў у розных рэгіёнах, якія знаходзіліся пад кіраваннем іспанскай кароны. Сярод іх вайна за незалежнасць Партугаліі, паўстанне ў Каталоніі (абодва ваенныя канфлікты пачаліся ў 1640 годзе), змова ў Андалузіі (1641) і шэраг інцыдэнтаў у Навары, Неапалі і Сіцыліі ў канцы 1640-х гадоў. Гэтыя падзеі адбываліся адначасова з войнамі, якія вяла Іспанская імперыя па-за межамі паўвострава: у Нідэрландах (якая аднавілася ў 1621 годзе пасля заканчэння тэрміна перамір’я) і Трыццацігадовай вайной. У сваю чаргу, канфлікт з Францыяй (з 1635 года) быў цесна звязаны з каталонскай праблемай. год У 1640 годзе ў Партугаліі адбылася рэвалюцыя пад правадырствам Жуана Брагансы, прэтэндэнта на прастол. Ён карыстаўся шырокай падтрымкай партугальскага народа, і іспанцы, якія вялі войны адразу на некалькіх франтах, не змаглі нічога яму супрацьпаставіць. De facto Іспанія і Партугалія знаходзіліся ў стане міру з 1641 па 1657 гады. Пасля смерці Жуана IV Іспанія распачала спробу вярнуць Партугаліі, на прастол якой узышоў сын Жуана IV Афонсу VI, але пацярпела паражэнні ў бітвах (1663) і  (1665), і ў выніку прызнала незалежнасць Партугаліі ў 1668 годзе.
У 1648 годзе Іспанія завяршыла вайну з Нідэрландамі і прызнала незалежнасць Аб’яднаных Правінцый, падпісаўшы Вестфальскі мір, які адначасова завяршыў і Васьмідзесяцігадовую, і Трыццацігадовую войны. Неўзабаве іспанцы былі выгнаны з Тайваня, былі страчаны Табага, Кюрасаа і астравоў Карыбскага мора.
Вайна з Францыяй працягвалася адзінаццаць гадоў, увесь гэты час Францыя імкнулася цалкам знішчыць магутнасць Іспаніі і не даць Іспанскай імперыі аднавіць рэсурсы. Іспанская эканоміка стала настолькі слабой, што Імперыя ледзь спраўлялася з вядзеннем бесперапынных ваенных дзеянняў. Паўстанне ў Неапалі было здушана ў 1648 годзе, у Каталоніі — у 1652, у 1656 была здабыта перамога над французамі ў (гэта бітва была апошняй іспанскай перамогай), аднак зыход вайны вырашыўся ў бітве ў дзюнах (каля Дзюнкерка) у 1658 годзе, у якой французская армія пад камандаваннем віконта дэ Цюрэна (з англійскай дапамогай) нанесла паражэнне рэшткам іспанскай арміі ў Нідэрландах. Іспанія ў 1659 годзе падпісала Пірэнейскі мір, паводле якога саступіла Францыі Русільён, Фуа, Артуа і большую частку Латарынгіі. Таксама дагаворам прадугледжваўся шлюб іспанскай інфанты з Людовікам XIV.
У апошнія гады свайго кіравання Філіп IV, пасля завяршэння найбуйнейшых канфліктаў, сканцэнтраваўся на вайне з Партугаліяй. Аднак час быў ужо ўпушчаны. За некалькі месяцаў да яго смерці (17 верасня 1665 года ў Мадрыдзе), паражэнне ў 17 чэрвеня вырашыла зыход барацьбы за захаванне Партугаліі ў складзе імперыі. У той часам Іспанія знаходзілася ў стане глыбокага эканамічнага і дэмаграфічнага крызісу, які закрануў усе рэгіёны краіны.
Нягледзячы на тое, што Іспанская імперыя захавала велізарныя тэрыторыі па ўсім свеце (якія да гэтага часу паменшыліся з прычыны аддзялення Партугаліі і нападаў французаў і англічан), роля наймацнейшай еўрапейскай дзяржавы перайшла да Францыі.
Імперыя пры апошнім Габсбургу (1665—1700)
У момант смерці Філіпа IV яго сыну Карлу II было ўсяго чатыры гады, таму яго маці Мар'яна Аўстрыйская стала рэгентам. Гэта прывяло да таго, што рэальная ўлада была сканцэнтравана ў руках яе валіда аўстрыйскага езуіта, які ў верасні 1666 года быў прызначаны на пасаду Вялікага Інквізітара. Кіраванне Карла II можна падзяліць на два перыяды. Першы — з 1665 па 1679 гады — характарызаваўся вяласцю эканомікі і палітычнай барацьбой паміж валіда каралевы, айцом Нітгардам і, з аднаго боку, і незаконнанароджаным сынам Філіпа IV донам Хуанам Аўстрыйскім з іншага. Апошні арганізуе пераварот у 1677 годзе, у выніку якога Нітгарда і Валенсуэлу адхіляюць ад улады.
Другі перыяд кіравання пачаўся ў 1680 годзе, калі валіда караля стаў Хуан Францыска дэ ла Серда. Ён прапанаваў правядзенне новай эканамічнай палітыкі праз дэвальвацыю валюты, што прывяло да росту коштаў і спрыяла павольнаму аднаўленню эканомікі. У 1685 годзе да ўлады прыйшоў, які ўвёў абмежаванні на расходы двара для таго, каб прадухіліць новыя банкруцтвы.
У гэты перыяд ішла вайна супраць Францыі, на працягу якой уплыў Іспаніі ў Еўропе і Амерыцы істотна зменшыўся, што добра ілюструе перадача часткі вострава Эспаньёла Францыі паводле Рэйсвейкскага мірнага дагавора.
У апошнія дзесяцігоддзі XVII стагоддзя адзначаецца заняпад і застой у эканоміцы і палітычнага жыцця Іспаніі; у той час як у астатняя Еўропа прыступіла да маштабных зменаў у кіраванні і ў грамадстве — у той час адбылася Славутая рэвалюцыя ў Англіі і ішло кіраванне Людовіка XIV у Францыі, — Іспанія плыла за вадой. Бюракратычны апарат кіравання, сфарміраваны пры кіраванні Карла I і Філіпа II, патрабаваў удзелу ў кіраванні моцнага манарха; слабасць і нежаданне кіраваць імперыяй з боку Філіпа III і Філіпа IV прывялі да дэградацыі дзяржаўнай сістэмы кіравання. Карл II быў хворы і бездапаможны, ён памёр бяздзетным у 1700 годзе.
Сучасная гістарыяграфія больш паблажлівая да Карла II і яго абмежаванай дзеяздольнасці, адзначаючы, што кароль, нягледзячы на тое, што знаходзіўся на грані разумовай паўнавартаснасці, усведамляў сваю адказнасць за краіну, прыкладаючы ўсе свае сілы, каб падтрымліваць ідэю велічы Іспаніі. Пра гэта сведчыць яго завяшчанне, якім ён імкнецца забяспечыць цэласнасць імперыі ва ўмовах згасання кіруючай дынастыі:
Прызначаю сваім пераемнікам (у выпадку, калі Бог пакіне мяне бяздзетным) герцага Анжуйскага, другога сына спадчынніка французскага прастола; і такім чынам ён становіцца спадчыннікам усіх маіх тытулаў і земляў без выключэння.
Змена дынастыі
''Гуляй, хлопчык, гуляй, Раз кардынал так загадаў''
Аднак Філіп V не імкнуўся выкарыстоўваць рэсурсы Іспаніі на раскошу свайго двара і павелічэнне станаў сваіх набліжаных, як раней Філіп I Прыгожы, ён жадаў быць добрым манархам, нягледзячы на істотныя адрозненні паміж ім і яго падданымі. Гэтыя адрозненні былі настолькі вялікія, што з усёй вядомай прамовы маркіза дэ Кастэльдасрыёса, пасла Іспаніі ў Францыі, Філіп не змог зразумець нічога, уключаючы знакамітую фразу «Ya no hay Pirineos» (Пірэнеяў больш няма); у сувязі з тым, што Філіп зусім не ведаў іспанскай мовы, яго дзед Людовік XIV быў вымушаны перакладаць для ўнука. Пасля завяршэння прамовы пасла Кароль-Сонца сказаў будучаму каралю «Стань добрым іспанцам». З гэтым пажаданнем сямнаццацігадовы кароль узыйшоў на трон.
Тым не менш, на іспанскі трон і землі былі і іншыя прэтэндэнты, што прывяло да таго, што завяшчанне Карла II не было прызнана ўсімі. У сувязі з гэтым ваеннае супрацьстаянне было практычна непазбежным; эрцгерцаг Карл Аўстрыйскі прад’явіў свае прэтэнзіі, паклаўшы пачатак Вайне за іспанскую спадчыну (1702—1713).
Гэта вайна і тактычныя і стратэгічныя пралікі падчас яе вядзення прывялі да новых паражэнняў іспанскіх войскаў, у тым ліку на тэрыторыі паўвострава. У выніку былі страчаны Аран, востраў Мінорка, а найбольш балючай і доўгачасовай стратай стаў Гібралтар, які абаранялі ўсяго 50 іспанскіх салдатаў супраць англа-галандскага флоту.
Еліна
Е́ліна (, Елино) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пішчалаўскага сельсавета.
Іспанская імперыя
Змена дынастыі
Філіп V не быў гатовы да кіравання найбуйнейшай імперыяй таго часу і ўсведамляў гэта, таму ён імкнуўся атачыць сябе найбольш кваліфікаванымі спецыялістамі, якімі толькі мог. Такім чынам Бурбоны і тыя людзі, якіх яны запрасілі да свайго двара, сталі часткай праекта Іспанскай імперыі, і яны імкнуліся ўліцца ў іспанскае грамадства; напрыклад пра Алесандра Маласпіна казалі, што ён быў «італьянцам у Іспаніі і іспанцам у Італіі», Карл III загадаў вылепіць статуі ўсіх каралёў і найбуйнейшых дзяржаўных дзеячаў Іспаніі ад вестготаў да свайго часу (уключаючы сваю), абражаўся, калі іспанскія дваране не звярталіся да яго на «ты», як гэта было заведзена, а па вечарах еў шакалад, што было традыцыяй іспанскай знаці, якая адрознівала яе ад іншых еўрапейскіх дваран; але, магчыма, найбольш яркім эпізод — калі Філіп V пры сустрэчы з дзедам Людовікам XIV, які прапанаваў яму магчымасць у будучыні вярнуцца ў Францыю, як кароль, які дасягнуў уздыму Іспаніі, а не пасля яе заняпаду, адказаў: Я зрабіў свой выбар і нішто ў свеце не можа не зможа прымусіць мяне адмовіцца ад кароны, якую даў мне Бог, нішто на свеце не прымусіць мяне растацца з Іспаніяй і іспанскім народам
Утрэхцкім мірным дагаворам (11 красавіка 1713 года) наймацнейшыя сусветныя дзяржавы замацавалі баланс сіл у Еўропе. Новы кароль з дому Бурбонаў, Філіп V, захаваў заакіянскія ўладанні, але саступіў Сіцылію і частку міланскіх уладанняў Савоі; Гібралтар і востраў Мінорка адышлі да Вялікабрытаніі, а астатнія кантынентальныя ўладанні (Іспанскія Нідэрланды, Неапаль, Мілан, і Сардзінія) да Аўстрыі. Гэтым жа дагаворам былі падзелены кароны Францыі і Іспаніі, а Філіп V адрокся ад прэтэнзій на французскі прастол. Брытанцы таксама дамагліся права манапольнага гандлю рабамі ў іспанскіх калоніях у Амерыцы («асьента») на трыццаць гадоў.
Еліна
Гісторыя
Згадваецца ў 1642 годзе як вёска ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Іспанская імперыя
Рэформа імперыі
З прыходам да ўлады дынастыі Бурбонаў была зменена ўся адміністрацыйна-тэрытарыяльная арганізацыя дзяржавы, былі выдадзены так званыя Дэкрэты Нуэва-Планта, паводле якіх ліквідаваліся правы і прывілеі старажытных дзяржаў паўвострава, а ўся Іспанская дзяржава была падзелена на правінцыі, названыя генерал-капітанствамі, і ў ва ўсіх іх былі ўведзены ідэнтычныя законы; мэтай гэтых рэформы было дасягненне аднастайнасці і цэнтралізацыі іспанскай дзяржавы па прыкладзе тэрытарыяльнай мадэлі Францыі.
Акрамя таго, Філіп V прыняў ідэі французскіх меркантылістаў і стаў ужываць іх па ўсёй цэнтралізаванай манархіі, паступова ўкараняючы і ў амерыканскіх калоніях. Галоўным кірункам палітыкі тут стала пазбаўленне ўлады мясцовай крэольскай арыстакратыі і паслабленне ўплыву ордэны езуітаў: апошнія былі выгнаны з іспанскіх калоній у Амерыцы ў 1767 годзе. У дадатак да консульстваў, якія ўжо існавалі ў Мехіка і Ліме, было заснавана яшчэ адно ў Веракрусе.
У выніку рэформы органаў выканаўчай улады былі створаны дзяржаўныя сакратарыяты, папярэднікі міністэрстваў. Былі праведзены рэформы мытні, акцызнай і падатковай сістэмы, быў створаны кадастр (хоць і павесці да канца падатковую сістэму так і не ўдалося), была праведзена рэформа арміі, у якой палкі змянілі тэрцыі; аднак найбольшым дасягненнем стала аб’яднанне разрозненых флотаў і верфяў у адзіную Армаду. Гэтыя рэформы сталі магчымыя дзякуючы, і  і шэрагу лепшых спецыялістаў ваенна-марской справы свайго часу, што стала паспяховым прыкладам мерытакратыі.
Гэтыя рэформы былі следствам новай экспансіянісцкай палітыкі, пасродкам якой кароль імкнуўся аднавіць страчаныя пазіцыі Іспаніі. Так, у 1717 годзе іспанскі флот ненадоўга вярнуў Сардзінію і Сіцылію, якія Іспанія зноў павінна была саступіць пад націскам альянсу Аўстрыі, Францыі, Вялікабрытаніі і Нідэрландаў, і страціўшы флот у бітве каля мыса Пасара. Тым не менш, іспанскія дыпламаты склалі з французскімі сваякамі караля, дзякуючы чаму карона Каралеўства Абедзвюх Сіцылій дасталася другому сыну іспанскага караля. Пазней новая дынастыя стане вядомая як Неапалітанскія Бурбоны.
Каланіяльныя войны ў XVIII стагоддзі
Адной з найважнейшых іспанскіх перамог за ўвесь каланіяльны перыяд у Амерыцы і найбольш важнай перамогай XVIII стагоддзя стала аблога Картахены ў 1741 годзе (падчас вайны за вуха Джэнкінса), падчас якой велізарны англійскі флот з 186 караблёў з 23.600 салдатамі і матросамі на борце напаў на іспанскі порт Картахена-дэ-Індыяс (у сучаснай Калумбіі). Гэта бітва стала найбуйнейшым у гісторыі Каралеўскага флоту Вялікабрытаніі і на сённяшні дзень з’яўляецца другой па маштабе пасля Нармандскай аперацыі. Пасля двух месяцаў інтэнсіўнага артылерыйскага агню англійскіх караблёў і батарэй, якія баранілі гавань Картахены і крэпасць Сан-Феліпэ-дэ-Барахас, нападаючыя адступілі, страціўшы 50 караблёў і 18.000 чалавек. Паспяховая стратэгія іспанскага адмірала Бласа дэ Леса адыграла вырашальную ролю ў адбіцці брытанскай аблогі, а здабытая перамога дазволіла прадоўжыць іспанскае дамінаванне на моры да пачатку XIX стагоддзя. Пасля гэтага паражэння англійская цэнзура забараніла распаўсюджванне інфармацыі пра гэту падзею, і толькі некалькі брытанскіх кніг утрымліваюць спасылкі на гэту важную марскую бітву. Нават сёння пра яго вядома значна менш, чым Трафальгарскую бітву ці пра Вялікую Армаду.
Іспанія таксама вяла барацьбу з Партугаліяй за Калоніі-дэль-Сакрамента на тэрыторыі сучаснага Уругвая, якая была перавалачнай базай для брытанскай кантрабанды на Рыа-дэ-ла Плата. У 1750 годзе Партугалія саступіла гэты горад Іспаніі ў абмен на сем з трыццаці езуіцкіх калоній гуарані на мяжы з Бразіліяй, што пасля прывяло да вайны гуарані. Іспанцы выгналі езуітаў, што пацягнула за сабой канфлікт з гуарані, які доўжыўся адзінаццаць гадоў. Ажыўлены марскі гандаль Бурбонаў з Амерыкай быў перапынены брытанскім флотам падчас Сямігадовай вайны (1756—1763), падчас якой Іспанія і Францыя вялі ваенныя дзеянні ў калоніях з Партугаліяй і Вялікабрытаніяй. Іспанскія поспехі на поўначы Партугаліі былі азмрочаны ўзяццем Гаваны і Манілы англічанамі. Вайна завяршылася падпісаннем Парыжскага мірнага дагавора, паводле ўмоў якога Іспанія вярнула Гавану і Манілу, але саступіла Сакрамента. Акрамя таго, Францыя саступіла Іспаніі Луізіяну на захад ад Місісіпі, уключаючы яе сталіцу, Новы Арлеан, а Іспанія саступіла Фларыду Вялікабрытаніі.
Так ці інакш, XVIII стагоддзе было перыядам росквіту іспанскіх калоній дзякуючы росту гандлю, асабліва ў другой палове стагоддзя з рэформамі Бурбонаў. Рэйсы адзіночных суднаў праз вызначаныя інтэрвалы прыйшлі на змену ранейшаму парадку адпраўкі цэлага флоту ў Індыі, а ў 1760-я гады здзяйсняліся рэгулярныя рэйсы паміж Кадысам, Гаванай і Пуэрта-Рыка, і нават да вусця Ла-Платы, дзе ў 1776 годзе было створана віцэ-каралеўства. Для барацьбы з кантрабандай, якая наносіла велізарную шкоду імперыі ў часы Габсбургаў, быў уведзены марскі рэгістр.
У 1777 годзе новая вайна з Партугаліяй завяршылася Дагаворам у Сан-Ільдэфонса, паводле якога Іспанія вярнула Сакрамента і атрымала астравы Анабон і Фернанда-По ля берагоў Гвінеі ў абмен на шэраг заваяваных тэрыторый у Бразіліі.
Пазней адбыліся дзве буйныя падзеі ў іспанскай Амерыцы, якія прадэманстравалі ўстойлівасць новай сістэмы каланіяльнага кіравання: паўстанне Тупака Амару II у Перу ў 1780 годзе і рэвалюцыя ў Венесуэле. Абедзва гэтых падзеі сталі, між іншым, рэакцыяй на ўсё большую цэнтралізацыю адміністрацыі Бурбонаў.
У 1780-я гады аб’ём марскога гандлю імперыі працягваў расці, а флот стаў буйнейшым і стаў прыносіць большы даход. Канец манаполіі Кадыса ў амерыканскім гандлі быў звязаны з ростам вытворчасці ў Іспаніі. Найбольшае значэнне меў хуткі рост вытворчасці тэкстыльнай прадукцыі ў Каталоніі, дзе сталі актыўна ўкараняцца механічныя прадзільныя машыны, што зрабіла яе найбуйнейшым цэнтрам тэкстыльнай прамысловасці ў Міжземнамор’і. Гэта спрыяла з’яўленню нешматлікага, але палітычна актыўнага класа буржуазіі ў Барселоне. Прадукцыйнасць сельскай гаспадаркі па-ранейшаму заставалася на нізкім узроўні нягледзячы на з’яўленне новай тэхнікі ў сялянскіх гаспадарках і ўзмацненне эксплуатацыі беззямельных сялян.
Аднаўленне эканомікі краіны пасля войнаў ізноў было перапынена пачаткам Вайны за незалежнасць ЗША (1779—1783), у якой Іспанія падтрымала Злучаныя Штаты ў барацьбе з Вялікабрытаніяй. Паводле ўмоў Парыжскага міру (1783) Іспанія вярнула Фларыду і Менорку сабе, акрамя таго, брытанцы пакінулі Кампечэ і Бераг Маскітаў на ўзбярэжжы Карыбскага мора. Тым не менш, Іспаніі не ўдалося вярнуць Гібралтар, а таксама прыйшлося прызнаць брытанскі суверэнітэт над Багамскімі астравамі, дзе пражывала шмат прыхільнікаў караля са страчаных калоній, і архіпелагам Сан-Андрэс-і-Правідэнсія, кіраванне якім Іспанія ўжо не магла ажыццяўляць.
Іспанія ў 1800 годзе
Эканамічныя і істытуцыянальныя рэформы прынеслі свае плады, а ў ваенным плане вялікае значэнне мела перамога ў вайне за вуха Джэнкінса, калі Вялікабрытанія не змагла захапіць стратэгічна важны горад Картахену.
У выніку ў XVIII стагоддзі Іспаніі ўдалося захаваць свае каланіяльныя ўладанні, аднак статус звышдзяржавы быў ужо страчаны. Велізарная каланіяльная імперыя па-ранейшаму адыгрывала вялікае значэнне ў свеце, і, нягледзячы на тое, што на еўрапейскай арэне вырас палітычны ўплыў Францыі, Вялікабрытаніі і Аўстрыі, ёй усё ж належаў самы вялікі флот у свеце, а іспанская валюта была наймацнейшай.
Нягледзячы на тое, што Іспанская імперыя не змагла вярнуць сабе ранейшую сілу і славу, усё ж ёй удалося шмат чаго дасягнуць з часу вайны за Іспанскую спадчыну. Пры новай дынастыі Іспанія значна менш рэсурсаў выдаткоўвала на вядзенне войнаў, што дазволіла пачаць доўгі працэс аднаўлення эканомікі і палітычных і адміністрацыйных рэформаў. Дэмаграфічны спад XVII стагоддзя быў пераадолены, тым не менш урад вёў актыўную палітыку па прыцягненні імігрантаў з іншых еўрапейскіх краін, галоўным чынам немцаў і швейцарцаў. Аднак у пачатку стагоддзя ў Еўропе адбыліся дзве падзеі, якія цалкам змянілі далейшы ход іспанскай гісторыі: французскія рэвалюцыйныя войны і Напалеонаўскія войны.
Вялікая французская рэвалюцыя і Напалеонаўскія войны
Пасля пачатку Вялікай французскай рэвалюцыі ў 1789 годзе Іспанія далучылася да альянсу краін, якія ўступілі ў барацьбу з рэвалюцыйным урадам. Армія пад камандаваннем увайшла ў Русільён, аднак праз некалькі гадоў, у 1794 годзе, французскія войскі выгналі іспанцаў і ўварваліся на тэрыторыю Іспаніі. Мануэль Гадой, які атрымаў пасаду першага міністра, вёў палітыку падтрымання міру з Францыяй: паводле Базельскага дагавора 1795 года ён змог яго дасягнуць шляхам саступкі французам паловы вострава Эспаньёла (у наш час Гаіці). Паводле ўмоў дагавора ў Сан-Ільдэфонса 1796 года Іспанія ўступіла ў саюз з напалеонаўскай Францыяй супраць Вялікабрытаніі, што азначала аб’яднанне армій і флотаў дзвюх краін. Бітва пры Сент-Вінцэнце паклала пачатак перамогам брытанскага флоту, які, тым не менш, не змог скарыстацца перавагай. Варта адзначыць, што ў бітвах і пры Санта-Крус-дэ-Тэнэрыфэ брытанскі флот усё ж двойчы пацярпеў паражэнне. Найбольш значнымі паражэннямі Іспаніі сталі страта Трынідада (1797) і Меноркі. У 1802 годзе быў падпісаны Ам'енскі мір, паводле якога Іспанія вярнула Менорку.
Неўзабаве ваенныя дзеянні аднавіліся, і Напалеон стаў планаваць уварванне праз Ла-Манш. Аднак пасля катастрофы франка-іспанскага флоту пры Трафальгары (1805) уварванне ў Вялікабрытанію стала немагчыма, а здольнасць Іспаніі абараняць і захоўваць сваю імперыю была падарвана. Пасля паражэння пры Трафальгары Іспанія засталася без флоту і не магла ні супрацьстаяць Вялікабрытаніі, ні забяспечыць транспартнае паведамленне з заморскімі калоніямі.
У той час як на кантыненце Напалеон Банапарт наносіў паражэнні другой кааліцыі, Іспанія правяла кароткую пераможную вайну супраць Партугаліі (Апельсінавая вайна), у выніку якой анексавала Алівенсу. У 1800 годзе Францыя вярнула Луізіяну. Калі Напалеон абвясціў кантынентальную блакаду, Іспанія падтрымала Францыю падчас акупацыі апошняй Партугаліі, якая адмовілася далучыцца да блакады. Такім чынам французскія войскі ўвайшлі ў краіну, раскватараваўшыся ў гарнізонах буйных гарадоў.
Вайна за незалежнасць іспанскіх калоній у Амерыцы
На працягу ўсёй каланіяльнай эпохі бесперапынныя паўстанні спрыялі стварэнню у самой Іспаніі, аднак рух за незалежнасць іспанаамерыканскіх калоній набраў сілу да моманту спрэчак наконт іспанскага трона паміж Карлам IV і яго сынам, будучым каралём Фердынандам VII, гэтым скарыстаўся Напалеон Банапарт, які арганізаваў так званае «» у 1808 годзе, пасля чаго на іспанскі трон быў пасаджаны брат Напалеона Жазеф. Французская інтэрвенцыя прывяла да народнага паўстання, якое атрымала назву Войны за незалежнасць Іспаніі (1808—1814). Такім чынам, пытанне аб тым, каму належыць рэальная ўлада ў Іспаніі, не мела адназначнага адказу.
Пры поўнай палітычнай нявызначанасці ў Іспаніі ў калоніях іспанскай Амерыкі, якімі часта кіравалі крэолы, пачалася серыя паўстанняў, і мясцовая арыстакратыя, статус якой падчас былых рэформ Бурбонаў быў значна паніжаны, а паўнамоцтвы скарочаны, сталі ўяўляць значную пагрозу. 5 жніўня 1808 года ў Мехіка адбыўся першы сход рэвалюцыйнай хунты, а за ім рушылі ўслед паўстанні па ўсім кантыненце, на чале якіх як правіла стаялі хунты з мясцовай арыстакратыі.
Іспанскія ўлады ў Амерыцы, а затым і Фердынанд VII пасля свайго аднаўлення на троне ў 1814 годзе, не прызнавалі легітымнасць ствараных хунт. Віцэ-кароль Фернанда дэ Абаскаль і дон Пабла Марылья, які ўзначаліў ваенную экспедыцыю, сталі галоўнымі абаронцамі інтарэсаў іспанскай манархіі на кантыненце.
Пачынаючы з 1810-х гадоў у ідуць складаныя палітычныя працэсы, у выніку якіх іспанскія калоніі становяцца незалежнымі дзяржавамі. Набіраючая сілу Амерыканская імперыя набыла астатнія каланіяльныя ўладанні Іспаніі (Фларыду ў 1821 годзе, набыла правы на іспанскія ўладанні ў Арэгоне), анексавала Тэхас і землі на поўнач ад новастворанай мексіканскай дзяржавы: Нью-Мексіка, Юту, Каліфорнію і Неваду).
Канчатковы заняпад і іспана-амерыканская вайна
За вайной за незалежнасць іспанскіх калоній у Амерыцы рушылі ўслед перыяд абсалютнай манархіі, дынастычныя канфлікты, мяцеж абсалютыстаў, ваенны пераварот лібералаў і барацьба паміж фракцыямі лібералаў, падчас якіх палітычная стабільнасць у той ступені, якая была неабходна для вядзення ўпэўненай знешняй палітыкі, у краіне доўжылася нядоўга. Да найбольш выдатных дзяржаўных дзеячаў гэтага перыяду варта аднесці Леапольда О’Донела (1856—1863), які падчас грамадзянскіх войнаў і мецяжоў зрабіў вялікі ўнёсак у згуртаванне іспанскага грамадства і праявіў сябе на міжнароднай арэне: на чале з ім Іспанія выйграла вайну з Марока, атрымаўшы перамогі пры і, у выніку чаго была пашырана тэрыторыя Сеўты і адваявана Санта-Крус-дэ-ла-Мар-Пекенья на атлантычным узбярэжжы; спрабаваў мірным шляхам урэгуляваць пытанне з Філіпінамі, разам з Імператарам Мексікі адваяваў раней страчаную частку іспанскіх калоній у Мексіцы, у саюзе з французамі распачаў экспедыцыю ў Кахінхіну, дзе былі забіты некалькі місіянераў. Акрамя таго, Педра Сантана, кіраўнік кіруючай фракцыі ў Дамініканскай Рэспубліцы, вярнуў каланіяльны статус сваёй краіне, і толькі перыпетыі ўнутранай палітыкі на востраве і падтрымка гаіцян прывялі да таго, што гэта калонія зноў была страчана ў 1865 годзе.
Эканамічны крызіс, які ўзнік з-за росту коштаў на бавоўну ў выніку Грамадзянскай вайны ў ЗША, неўраджаяў і дрэнных вынікаў мадэрнізацыі сельскай гаспадаркі і інфраструктуры (чыгуначны транспарт), прывёў да падзення рэжыму О’Донела. Пачасціліся войны і палітычныя сутыкненні паміж прагрэсістамі, лібераламі і кансерватарамі, якія спрыялі паніжэнню статусу краіны на міжнароднай арэне. Усё большая і большая нестабільнасць і перманентны эканамічны крызіс прывялі да рэвалюцыі 1868 года, за якой рушыла ўслед у 1873 годзе абвяшчэнне Першай Іспанскай Рэспублікі. Рэстаўрацыяй манархіі ў 1875 годзе пачаўся новы, больш спрыяльны, перыяд гісторыі краіны, калі Альфонса XII і яго міністры дамагліся пэўных поспехаў у аднаўленні стабільнасці ў іспанскай палітыцы і прэстыжу дзяржавы, у прыватнасці за кошт цвярозай ацэнкі сапраўднага стану спраў і разумнага кіравання.
Нягледзячы на ўсю гэту ўнутраную бязладзіцу Іспанія захоўвала кантроль над рэшткамі сваёй каланіяльнай імперыі аж да 1870-х гадоў, калі значна ўзмацніўся антыкаланіяльны рух і ў некалькіх калоніях успыхнулі паўстанні. Адзін з гэтых канфліктаў пазней стаў міжнародным і перарос у Іспана-амерыканскай вайны ў 1898 годзе, у якой слабая Іспанія сутыкнулася са значна мацнейшым праціўнікам у твары Злучаных Штатаў, якія праводзілі палітыку экспансіі і імкнуліся атрымаць доступ на новыя рынкі.
Нагодай да гэтай вайны стаў узрыў браняноснага крэйсера «Мэн», віна за які была ўскладзена на Іспанію (пасля агрэсіўнай кампаніі ў сродках масавай інфармацыі Уільямам Херстом). Пазнейшыя даследаванні не змаглі даць адназначнага адказу, ці быў узрыў няшчасным выпадкам або дыверсіяй, ці правакацыяй з боку амерыканцаў, якія падстроілі пажар на «Мэне» з мэтай яго знішчэння, каб даць нагоду да развязвання вайны і абвясціць Злучаныя Штаты абаронцам кубінскага народа ад іспанскай тыраніі. Гэта вайна скончылася разгромным паражэннем іспанцаў і абвяшчэннем незалежнасці Кубы. Філіпіны таксама сталі незалежнымі ад Іспаніі пры падтрымцы ЗША. Іспанія была вымушана шукаць перамір’я, і ў выніку быў падпісаны Парыжскі мірны дагавор, паводле якога Іспанія саступала Кубу ЗША, а таксама перадавала ЗША шэраг калоній: Філіпіны, Пуэрта-Рыка і Гуам.
Апошнія тэрыторыі, Афрыка (1885—1975)
У 1778 годзе паводле дагавора ў Эль-Парда Іспанія саступіла тэрыторыі ў Паўднёвай Амерыцы ў абмен на астравы Анабон і Біёка і вялікі ўчастак афрыканскага ўзбярэжжа паміж рэкамі Нігер і Агавэ і такім чынам захавала прысутнасць у Гвінейскім заліве. У XIX стагоддзі шэраг даследчыкаў, у тым ліку вывучалі гэтыя тэрыторыі і пракраліся ўглыб мацерыка.
Тым часам у Міжземнамор’і працягваліся ваенныя дзеянні, падчас якіх Іспанія страціла тэрыторыі на поўначы Афрыкі. Тым не менш, у 1848 годзе іспанцы захапілі астравы Чафарынас.
Паражэнні ў Іспанскай Амерыцы стымулявалі іспанскую экспансію ў Афрыцы, асабліва гэты працэс актывізаваўся пасля паражэння ад ЗША ў 1898 годзе.
У 1860 годзе, пасля вайны з Марока, Іспанія атрымала Сідзі Іфні паводле. У апошнія дзесяцігоддзі ў выніку франка-іспанскага супрацоўніцтва тэрыторыя пад іспанскім пратэктаратам пашырылася на поўдзень ад горада, і ў канчатковым выніку іспанскі суверэнітэт над Сідзі Іфні і Заходняй Сахарай быў прызнаны на Берлінскай канферэнцыі ў 1884 годзе.
Іспанія таксама замацавала свой пратэктарат над узбярэжжам ад мыса Бахадор да Каба-Бланка. Рыа-Муні стаў іспанскім пратэктаратам у 1885 годзе і калоніяй у 1900 годзе. Тэрытарыяльныя прэтэнзіі адносна Гвінеі былі ўрэгуляваны Парыжскім дагаворам (1898).
У 1911 годзе Марока было падзелена паміж Францыяй і Іспаніяй. Катастрофа пры Анвале (1921) стала сур’ёзным ваенным паражэннем Іспаніі, і праз некалькі гадоў, 8 верасня 1925 года, франка-іспанская армія і нанесла разгромнае паражэнне берберскай Рыфскай рэспубліцы.
З 1926 па 1959 гады Біёка і Рыа-Муні насілі назву Іспанская Гвінея.
У 1956 годзе, калі французскі пратэктарат Марока здабыў незалежнасць, Іспанія перадала свае тэрыторыі ў Паўночнай Афрыцы новай незалежнай дзяржаве Марока, захаваўшы, аднак, кантроль над Сідзі-Іфні, вобласцю Тарфая і Заходняй Сахарай. Мараканскі кароль Мухамед V, які быў зацікаўлены ў пашырэнні тэрыторыі дзяржавы за кошт іспанскіх уладанняў, уварваўся ў Іспанскую Сахару ў 1958 годзе на чале мараканскай арміі. Гэта вайна стала вядомая як Вайна Іфні або Забытая вайна. У тым жа годзе Іспанія саступіла Мухамеду V сектар Тарфая і анексавала Сегіет-эль-Хамру (на поўначы) і Рыа-дэ-Ора (на поўдні) на тэрыторыі Іспанскай Сахары.
У 1959 годзе, іспанскія тэрыторыі на ўзбярэжжа Гвінейскага заліва атрымалі статус заморскай правінцыі Іспаніі. Пад назвай Экватарыяльная Іспанія гэтыя тэрыторыі знаходзіліся пад кіраваннем генерал-губернатара. Першыя мясцовыя выбары былі праведзены ў 1959 годзе, на іх быў абраны першы парламент у Іспанскай Гвінеі. Паводле Асноўнага закона ў снежні 1963 года, дзве правінцыі былі аб’яднаны пад назвай Экватарыяльная Гвінея і атрымалі абмежаваную аўтаномію, па ўсёй тэрыторыі былі створаны органы самакіравання (у тым ліку заканадаўчыя) і адміністрацыі кожнай правінцыі. Нягледзячы на тое, што Генеральны камісар, які меў шырокія паўнамоцтвы, прызначаўся іспанскімі ўладамі, Генеральная Асамблея Экватарыяльнай Гвінеі атрымала значныя магчымасці для распрацоўкі заканадаўчых актаў.
Марока мае тэрытарыяльныя прэтэнзіі на Сеўту, Мелілью і іншыя Суверэнныя тэрыторыі Іспаніі ў рамках ідэй стварэння так званага Вялікага Марока. 11 ліпеня 2002 года востраў Перэхіль быў акупаваны мараканскімі паліцыяй і ваеннымі, якія пазней былі выцеснены іспанскай арміяй у рамках.
Спіс калоній
У сапраўдным спісе прадстаўлены ўсё тэрыторыі свету, калі-небудзь якія знаходзіліся ў каланіяльнай залежнасці ад Іспаніі.
Угу Алмейда
У́гу Міге́л Перэ́йра ды Алме́йда (Hugo Miguel Pereira de Almeida; нар., Фігейра-да-Фош, Партугалія) — партугальскі футбаліст, нападнік клуба «Акадэміка» з Каімбры і былы ігрок нацыянальнай зборнай Партугаліі. Пасля няўдалай спробы зацвердзіцца ў складзе «Порту», пэўны час правёў у арэндах у розных клубах, аднак зрабіў сабе імя, выступаючы ў Германіі за «Вердэр», дзе ён гуляў на працягу чатырох сезонаў.
«Порту»
Прафесійная кар’ера Угу пачалася ў клубе «Порту». Свой дэбютны ў партугальскім чэмпіянаце матч за «Порту» Алмейда правёў 21 верасня 2003 года ў гульне супраць «Бенфікі», аднак правёў на полі толькі каля 3 хвілін. Нягледзячы на ​​няздольнасць замацавацца ў асноўным складзе «Порту», ​​малады нападнік працягваў гуляць у клубах «Лейрыя» і «Буавішта» на правах арэнды.
Алмейда вярнуўся ў «Порту» ў сезоне 2005/06, тады ён стаў важнай часткай каманды, якая перамагла ў тым жа годзе ў нацыянальным чэмпіянаце. У Лізе чэмпіёнаў УЕФА таго сезону Угу больш за ўсё запомніўся сваім голам-прыгажуном са штрафнога з 35 метраў у браму міланскага «Інтэра» на Сан-Сіра, тым не менш прайграным партугальцамі з лікам 1:2.
«Вердэр»
З прыходам у жніўні 2007 года форвардаў Эдгара і Эрнеста Фар’яса ў «Порту» рэзка ўзрасла канкурэнцыя ў нападзе, з прычыны чаго Угу вырашыў пакінуць партугальскі клуб і падпісаў кантракт з брэменскім «Вердэрам», з якім правёў папярэдні сезон на правах арэнды. Нямецкаму клуба тады патрабаваўся нападнік, бо лідар нападаў Міраслаў Клозэ перайшоў у «Баварыю», дзякуючы гэтаму шанцы Алмейды зайграць у «Вердэры» былі вельмі добрымі.
«Бешыкташ»
24 снежня 2010 года Угу перайшоў у турэцкі «Бешыкташ», падпісаўшы кантракт на 3,5 гады. Сума трансферу склала 2 млн еўра.
Познія гады
У 2014 годзе Угу выступаў за італьянскую «Чэзену», пасля гуляў у Расіі за «Кубань» і «Анжы». У студзені 2016 года, разарваўшы кантракт з махачкалінскім клубам, стаў іграком «Гановера 96». У ліпені 2016 года, пасля вылету «Гановера» з Бундэслігі, у якасці свабоднага агента перайшоў у афінскі АЕК. У жніўні 2017 года разарваў кантракт з АЕКам і стаў іграком спліцкага «Хайдука».
У ліпені 2018 года вярнуўся ў Партугалію, далучыўшыся да «Акадэмікі» з Каімбры.
Міжнародная кар’ера
Алмейда гуляў на ўсіх узроўнях партугальскай зборнай, гэта значыць ад зборнай ад 15 гадоў да асноўнай.
Свой поўны дэбют ён зрабіў 18 лютага 2004 года ў таварыскім матчы супраць зборнай Англіі, які скончыўся з лікам 1:1. Алмейда быў прызваны ў зборную на адборачныя матчы да чэмпіянату Еўропы 2008. У матчы супраць зборнай Азербайджана ён забіў свой ​​першы гол за зборную.
Дасягненні
«Порту»:
«Вердэр»:
«Бешыкташ»:
Таранта (значэнні)
Таранта — тапонім:
Свержань (Рагачоўскі раён)
Све́ржань (, Свержень) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Доўскага сельсавета.
У 1924—1954 гадах цэнтр Свержанскага сельсавета. Да 14 красавіка 1960 года вёска ў складзе Серабранскага сельсавета.
Мажэеўка
Мажэ́еўка (, Можеевка) — вёска (да 2016 года станцыя ) у Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пішчалаўскага сельсавета.
Іаан (дойлід)
Спадчына
У пачатку XIII ст. многія старажытнарускія землі прымаюць тую новую схему крыжова-купальнага храма, якая ўпершыню была распрацаваная полацкім дойлідам Іаанам.
Корава (Аршанскі раён)
Ко́рава (, Корово) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пішчалаўскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1697 годзе як вёска ў Аршанскім павеце ВКЛ.
Да 29 снежня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Машкоўскага сельсавета.
Угу Віяна
У́гу Міге́л Ферэ́йра Го́міш Вія́на (Hugo Miguel Ferreira Gomes Viana; нар., , Партугалія) — партугальскі футбаліст, былы паўабаронца нацыянальнай зборнай Партугаліі. Вядомы за гульні ў складзе «Брагі» і «Спортынга». Добра вядомы сваімі здольнасцямі да выканання стандартаў і пасоў. Пачаўшы сваю спартыўную кар’еру Угу ў дзевятнаццаць гадоў накіраваўся за мяжу, спачатку ў Англію, а потым у Іспанію, перш чым спыніцца на партугальскім клубе «Брага».
Раннія гады
Угу Віяна пачаў сваю кар’еру ў клубе «Спортынг» (Лісабон). Пасля таго, як ён атрымаў тытул лепшага маладога футбаліста года ў Еўропе ў 2002 годзе, ён быў набыты англійскім клубам «Ньюкасл Юнайтэд» за 12 млн еўра, за які адгуляў два сезоны, але гэтак і не стаў лідарам каманды, а затым і зусім перастаў траплаць у склад, пасля чаго вярнуўся на правах арэнды ў «Спортынг» , а затым быў арандаваны «Валенсіяй», які вырашыў выкупіць трансфер Віяны за 2,250 млн еўра. У сезоне 2006/07 Угу прыйшлося вытрымліваць канкурэнцыю за месца ў складзе ад Рубена Барахі і Давіда Альбельды, якую ён прайграў і быў арандаваны клубам «Асасуна», але там ён атрымаў сур'ёзную траўму, якая не дазволіла яму трэніравацца на працягу чатырох месяцаў, а пасля Віяна прыйшлося вытрымаць працяглы перыяд аднаўлення. У сезоне 2008/09 Віяна на поле ў чэмпіянаце не выходзіў, абмежаваўшыся трыма матчамі на Кубак УЕФА і кубак Іспаніі.
«Брага»
31 ліпеня 2009 года, Віяна быў аддадзены ў арэнду клуба «Брага» на адзін сезон, тым самым вярнуўшыся ў Партугалію праз тры гады пасля выступленняў за лісабонскі клуб.
Апошнія гады
З 2013 года выступаў у Аб'яднаных Арабскіх Эміратах: спачатку ў клубе «Аль-Ахлі», потым у «Аль-Васле». У кастрычніку 2016 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.
Міжнародная кар’ера
У зборнай Партугаліі Віяна дэбютаваў 14 лістапада 2001 года ў матчы супраць зборнай Анголы, якая скончылася перамогай партугальцаў з лікам 5:1.
Дасягненні
«Спортынг»:
«Аль-Ахлі»:
Раул Мейрэліш
Рау́л Жазэ́ Трыніда́ды Мейрэ́ліш або Раул Мейрэлеш (Raul José Trindade Meireles; нар., , Партугалія) — былы партугальскі футбаліст, паўабаронца. Ігрко нацыянальнай зборнай Партугаліі (2006—2014).
«Буавішта»
Раул з’яўляецца выхаванцам футбольнай акадэміі «Буавішты», але першыя гады прафесійнай кар’еры ён адыграў за клуб «Авіш». У «Буавішту» ён вярнуўся летам 2003 года. За адзін сезон ён згуляў 29 матчаў і не забіў ніводнага мяча.
«Ліверпул»
28 жніўня 2010 года ў прэсе з’явілася інфармацыя аб тым, што «Ліверпул» разглядае Мейрэліша ў якасці замены Хаўеру Маскерана, які пераходзіць у «Барселону». У той жа дзень гэта было афіцыйна пацверджана прадстаўнікамі мерсісайдскага клуба — афіцыйны сайт «чырвоных» апублікаваў паведамленне аб тым, што сума трансферу іграка ўзгоднена з «Порту», ​​а самому футбалісту засталося ў самы бліжэйшы час прайсці медагляд, абмеркаваць умовы асабістага кантракту і паставіць пад ім подпіс. Мейрэліш сказаў, што трэнер «Ліверпула» Рой Ходжсан прыклаў сур'ёзныя намаганні, каб заручыцца яго подпісам, і паабяцаў паспрабаваць увасобіць у рэальнасць мары і надзеі, якія ўскладаюць на яго заўзятары гэтай каманды. 16 студзеня 2011 года Раул забіў свой першы гол за «Ліверпул» у 215-м мерсісайдскім дэрбі. Мейрэліш вельмі хутка заваяваў любоў заўзятараў, і быў прызнаны лепшым іграком лютага ў АПЛ па версіях інтэрнэт-рэсурсу «ESPN» і выдання «Match of the Day».
«Чэлсі»
31 жніўня 2011 года за паўгадзіны да закрыцця трансфернага акна афіцыйны сайт «Ліверпула» апублікаваў паведамленне аб тым, што Мейрэліш падаў пісьмовы запыт на трансфер. Неўзабаве клуб афіцыйна пацвердзіў тое, што «Ліверпул» і «Чэлсі» ўзгаднілі суму трансферу паўабаронцы ў лонданскую каманду.
«Фенербахчэ»
3 верасня 2012 года, было пацверджана, што «Чэлсі» дамовіўся аб продажы Мейрэліша ў турэцкі клуб «Фенербахчэ» за 8 мільёнаў еўра. Пакінуў «Фенербахчэ» ўлетку 2016 года ў якасці свабоднага агента і ў выніку завяршыў кар’еру.
Міжнародная кар’ера
У зборнай Партугаліі Раул ужо мае званне чэмпіёна Еўропы сярод юніёраў, заваяванае ў Ізраілі ў 2000 годзе. Летам 2004 года ён быў у складзе моладзевай зборнай на чэмпіянаце Еўропы ў Германіі, дзе партугальцы занялі трэцяе месца. У 2008 годзе выступаў за зборную на чэмпіянаце Еўропы, які праходзіў у Аўстрыі і Швейцарыі.
Дасягненні
Порту:
Чэлсі:
Вялікі Юган
Вялікі Юга́н (Большой Юга́н) — рака ў Заходняй Сібіры, у Расіі, працякае па тэрыторыі Сургуцкага і Нефцеюганскага раёнаў Ханты-Мансійскай аўтаномнай акругі, левы прыток ракі Об.
Даўжыня ракі — 1063 км, плошча яе вадазборнага басейна — 34700 км². Сярэднегадавы расход вады — 177,67 м³/с за 118 км ад вусця. Упадае ў Юганскую Об. Асноўны прыток — Малы Юган. Рака сплаўная, суднаходная на 457 км ад вусця.
Лахазва
Лахазва́ — рака ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Шчара (басейн ракі Нёман).
Даўжыня ракі 29 км. Плошча вадазбору 335 км². Пачынаецца каля вёсак Дзекалы і Дзеткавічы. Цячэ па лясістай мясцовасці, у вярхоўі праз возера Хаткі. Упадае ў Шчару за 2 км у напрамку на поўдзень ад вёскі Падгорная.
Прытокі: Басіны, Мшанка, Рыжоўка (справа); Дзеравянка, Жарабілаўка (злева). Ніжэй упадзення Дзеравянкі ў Лахазву, у маляўнічай мясцовасці знаходзіцца вадасховішча Гаць.
Каля ракі знаходзілася былая вёска Лахазва.
Валатоўкі (Шумілінскі раён)
Валато́ўкі (, Волотовки) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.
У 1924—1929 гадах цэнтр Валатоўскага сельсавета, у 1939—1960 гадах цэнтр Старынскага сельсавета.
Малыя Ліпкі (Аршанскі раён)
Малы́я Лі́пкі (, Малые Липки) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пішчалаўскага сельсавета.
Слабада (Доўскі сельсавет)
Слабада́ (, Слобода) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Доўскага сельсавета.
Да 14 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Серабранскага сельсавета.
Гісторыя
У 1791 годзе згадваецца як вёска Сіпароўка ў складзе маёнтка Юдзічы.
Серабранка (Рагачоўскі раён)
Серабра́нка (, Серебрянка) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Доўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 25 км у напрамку на ўсход ад горада Рагачоў, за 96 км ад Гомеля, за 25 км ад чыгуначнай станцыі Рагачоў. Праз вёску пралягае аўтамабільная дарога. У напрамку на паўднёвы захад ад вёскі працякае ручай Ракутун.
Гісторыя
У Вялікую Айчынную вайну ў вёсцы дзейнічала камсамольска-маладзёжнае падполле. У 1954—1960 гадах Серабранка — цэнтр Серабранскага сельсавета.
Стары Доўск
Стары́ Доўск (, Старый Довск) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Доўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1791 годзе згадваецца як вёска Доўск у складзе маёнтка Юдзічы.
Мірка Іваніч
Мірка Іваніч (Мирко Иванић, нар., Бачкі-Ярак, Сербія) — сербскі і чарнагорскі футбаліст, паўабаронца бялградскай «Црвены Звезды» і нацыянальнай зборнай Чарнагорыі.
Клубная кар’ера
Мірка з’яўляецца выхаванцам «Вайводзіны» з Нові-Сада. У 2012 годзе быў аддадзены ў арэнду тэрмінам на адзін год у «Пролетар», які выступаў у Першай лізе Сербіі. Дэбютны матч правёў 22 верасня 2012 года супраць «Младасці», выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы. 10 лістапада адзначыўся першым забітым голам у гульні з клубам «Чукарычкі». Усяго ў сезоне 2012/13 паўабаронца прыняў удзел у 24 гульнях і забіў 5 мячоў. Улетку 2013 года, вярнуўшыся ў «Вайводзіну», Мірка дэбютаваў у еўракубках, з’явіўшыся на полі ў канцы сустрэчы кваліфікацыі Лігі Еўропы з венгерскім клубам «Гонвед». Неўзабаве Іваніч ізноў быў арандаваны «Пролетарам».