cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Прамысловасць Беларусі
Агульная характарыстыка
Па індэксе эканамічнай складанасці Беларусь знаходзіцца на 30-м месцы ў свеце ў рэйтынгу МТІ і на 31-м месцы ў рэйтынгу Цэнтра міжнароднага развіцця Гарвардскага універсітэта, апярэджваючы 3 з 5 краін-суседзяў — Латвію, Расію і Украіну.
Абсалютная большасць прамысловых арганізацый займаюцца рознымі галінамі апрацоўчай прамысловасці (11 623 з 12 035 зарэгістраваных арганізацый прамысловасці). Галіны, у якіх зарэгістравана найбольшая колькасць прадпрыемстваў :
Дынаміка вытворчасці важнейшых відаў прамысловай прадукцыі
Вытворчасць важнейшых відаў прамысловай прадукцыі.
Выкарыстанне сярэднегадавы магутнасці прадпрыемстваў па выпуску прамысловай прадукцыі :
Металургія
Металургічная галіна Беларусі ўяўляе сабой холдынг «Беларуская металургічная кампанія», які ўключае ў сябе: ААТ «Беларускі металургічны завод» (кіруючая кампанія холдынгу), «Магілёўскі металургічны завод» і інш. прадпрыемствы. Праз адсутнасць ў Беларусі радовішчаў жалезнай руды сыравінай для БМЗ служаць металалом і чыгунныя чушкі. Які ўваходзіць у склад холдынгу Рэчыцкі метызны завод выпускае, у прыватнасці, цвікі і дрот, Маладзечанскі завод лёгкіх металаканструкцый — сталёвыя трубы. Яшчэ адным буйным прадпрыемствам з’яўляецца завод «Цэнтраліт» у Гомелі, які спецыялізуецца на ліццё вырабаў з шэрага і высокатрывалага чыгуну (адліўкі, каналізацыйныя люкі і інш.). Акрамя гэтых прадпрыемстваў, у складзе найбуйнейшых заводаў маецца больш за сто ліцейных цэхаў і ўчасткаў.
Па выніках 2016 г. вытворчасць гатовага пракату знізілася ў на 14,4 % у параўнанні з 2015 г. да 2,04 млн т. вытворчасць сталі знізілася за 2016 г. на 12,1 % да 2,556 млн т., дроту з нелегіраванай (вугляродзістай) сталі таксама скарацілася — на 8,7 % да 360,8 тыс. т. Выпуск металакорду вырас на 2,6 % і склаў 90,2 тыс. т. Агульны аб’ём металургічнай вытворчасці і вытворчасці гатовых металічных вырабаў на беларускіх прадпрыемствах (6 % ад агульнага аб’ёму прамысловай вытворчасці) знізіўся за 2016 г. на 0,3 % да 4,767 млрд бел. руб. (2,472 млрд дал па курсе Нацыянальнага банка Беларусі).
У 2016 г. каля 97 % сталі было выплаўлена ў Гомельскай вобласці (у асноўным на БМЗ), 48,3 тыс. тон у Мінску, 12 тыс. тон у Магілёўскай вобласці, 6,3 тыс. тон у Мінскай вобласці, 5,2 тыс. тон у Брэсцкай вобласці і 200 тон у Гродзенскай вобласці. Большую частку сталёвых труб вырабілі ў Гомельскай (90,9 тыс. тон), Магілёўскай (65,6 тыс. тон) абласцях і Мінску (16,9 тыс. тон). У Гомельскай вобласці вырабляецца 97,5 % холоднотянутой дроту з нелегіраванай сталі (357 з 366 тыс. тон). Вытворчасць будаўнічых зборных металаканструкцый раўнамерна размеркавана па абласцях і сталіцы, але Мінская вобласць і Мінск вырабляюць больш за палову гэтай прадукцыі (57,7 і 32,5 тыс. тон адпаведна з 146,4 тыс. тон). Вытворчасць катлоў цэнтральнага ацяплення значна скарацілася (з 22,4 тысяч у 2011 г. да 10,8 тысяч у 2016 г.) больш за тысячу катлоў вырабляецца ў Брэсцкай, Гомельскай, Гродзенскай і Магілёўскай абласцях. У 2012 г. у Беларусі было выраблена 66,6 тыс. тон цвікоў, кнопак, клямараў і аналагічных вырабаў.
Каляровая металургія развіта недастаткова. У Мінску дзейнічае завод па пераплаўцы каляровых металаў (ААТ «Белколермет», ліцейны цэх размешчаны ў Гатава Мінскага раёна), у Гомелі і Мазыры — невялікія ліцейныя прадпрыемствы. У 1990-я гады ў Мінску пачала дзейнічаць кампанія Алютэх з уласным ліцейным вытворчасцю (алюміній).
Навуковае забеспячэнне і падрыхтоўка кадраў ажыццяўляецца на шасці кафедрах ВНУ, Інстытутам тэхналогіі металаў Нацыянальнай акадэміі навук, «Інстытут БелННІЛіт». З 1972 года дзейнічае Інстытут парашковай металургіі.
Машынабудаванне
У Беларусі вырабляецца шырокі спектр машынабудаўнічай прадукцыі. Гэта грузавыя аўтамабілі (МАЗ, БелАЗ), аўтобусы (МАЗ, Неман), тралейбусы (Белкамунмаш), трактары (Мінскі трактарны завод, Магілёўскі аўтамабільны завод), сельскагаспадпадарчая тэхніка (Гомсельмаш), тэлевізары (Гарызонт, Віцязь), халадзільнікі (АТЛАНТ), металарэжучыя станкі і многае іншае.
З 1997 па 2000 гг. на заводзе «Ford Union» у вёсцы Абчак пад Мінскам збіраліся камерцыйныя аўтамабілі Ford Transit і легкавыя Ford Escort. Магутнасці заводу дазвалялі збіраць да 6000 машын штогод. 12 мая 2000 г. вытворчасць аўтамабіляў была спыненая ў сувязі з нізкім попытам на прадукцыю. Агулам за амаль тры гады на беларускім заводзе былі сабраныя 3660 машын Ford. Пасля няўдалага досведу супрацоўніцтва з карпарацыяй «Ford» А. Ваганаў ад імя прадпрыемства «Юнісон» і ў звязцы з прадстаўніцтвам «Iran Khodro Group» пачало выпуск іранскія аўтамабіляў «Samand», якія набывалі міліцыя і іншыя ўрадавыя ўстановы.
Хімічная прамысловасць
Хімічная прамысловасць — адна з найбольш буйных галін беларускага прамысловага комплексу.
Хімічнай прамысловасцю выпускаюцца:
Асноўныя прадпрыемствы гэтых галін, уключаючы па вытворчасці прадукцыі з сінтэтычных смол і пластычных мас, уваходзяць у склад канцэрна «Белнафтахім» і вырабляюць 92,6 % агульнага аб’ёму прадукцыі галіны. Яны з’яўляюцца асноўнымі экспарцёрамі хімічнай прамысловасці ў Беларусі.
Найбуйнейшыя нафтахімічныя прадпрыемствы — Наваполацкі нафтаперапрацоўчы завод усталяванай магутнасцю перапрацоўкі нафты 25 мільёнаў тон у год і Мазырскі нафтаперапрацоўчы завод магутнасцю 16,5 мільёнаў тон у год.
Фармацэўтычная прамысловасць
У 2016 годзе аб’ём фармацэўтычнага рынку Беларусі склаў 636,8 млн даляраў, гэта на 4 % менш, чым у 2015 годзе.
Аб’ём вытворчасці лекавых сродкаў у Беларусі ў 2016 годзе склаў 891,5 млн бел. рублёў, 70 % гэтага аб’ёму забяспечваюць дзяржаўныя фармацэўтычныя прадпрыемствы.
Экспарт лекавых сродкаў, вырабленых у Беларусі, у 2016 годзе склаў 115 млн долараў (рост на 12 %), пастаўкі ажыццяўляліся ў 29 краін.
Усяго па стане на 1 сакавіка бягучага года ў Беларусі зарэгістравана 4,5 тыс. лекавых сродкаў, у тым ліку 1,6 тыс. Айчыннай вытворчасці.
Абсалютная большасць фармацэўтычнай прадукцыі вырабляецца ў Мінску і Мінскай вобласці — у 2016 годзе імі выраблена фармацэўтычных прэпаратаў на суму 374,9 (38 %) і 445,3 млн рублёў (45 %) адпаведна. Пры гэтым прадпрыемствы Віцебскай, Гомельскай і Магілёўскай абласцей спецыялізуюцца на вытворчасці лекавых сродкаў і фармацэўтычных прэпаратаў, якія ўжываюцца ў ветэрынарыі: ў 2016 годзе яны склалі 42,3 з 69,1 млн. Рублёў агульнага выпуску фармацэўтычнай прадукцыі Віцебскай вобласці і 17,6 з 21 млн. рублёў у Магілёўскай вобласці, а ў Гомельскай вобласці ўся фармацэўтычная прадукцыя (8,3 млн рублёў) мела ветэрынарнае прызначэнне.
Лёгкая прамысловасць
У лёгкай прамысловасці Беларусі працуюць 2250 прадпрыемстваў. 86 % прадпрыемстваў пераважна знаходзіцца ў прыватнай уласнасці. Буйныя прадпрыемствы ўваходзяць у канцэрн «Беллегпрам», які аб’ядноўвае 114 прадпрыемстваў, якія вырабляюць 80 % усёй прадукцыі лёгкай прамысловасці.
Адной з галоўных праблем тэкстыльнай і швейнай галіны Беларусі з’яўляецца высокі ўзровень зносу актыўнай часткі асноўных вытворчых фондаў (61,4 % у 2010 годзе). Сярэдняя заработная плата ў тэкстыльнай і швейнай прамысловасці амаль у 1,5 разы ніжэй сярэдняй па краіне (на 2010 год).
Дрэваапрацоўчая прамысловасць
Гістарычна на тэрыторыі Беларусі дзейнічала мноства прадпрыемстваў дрэваапрацоўчай прамысловасці, і гэтая галіна засталася важнай часткай эканомікі на ўсёй тэрыторыі краіны.
Алкагольная прадукцыя
Рэалізацыя гарэлкі: студзень-сакавік 2011 года — паказчык павялічыўся (у параўнанні з такім жа перыядам 2010) на 1,9 %: прададзена 2 млн 511,4 тыс. Дал гарэлкі, яе доля ў агульным аб’ёме спажывання алкаголю склала 43,5 %.
Будаўнічая прамысловасць
Будаўнічая прамысловасць Беларусі выкарыстоўвае шматлікія радовішчы сыравіны для вытворчасці будаўнічых матэрыялаў.
Абарырынга
Абарырынга (тунг. Abariringa), або Кантон (Kanton, Canton) — атол у групе астравоў Фенікс. Уваходзіць у склад дзяржавы Кірыбаці. Плошча — 9 км². Насельніцтва (2010 г.) — 24 чал.
Гісторыя
Той факт, што да прыбыцця еўрапейцаў на Абарырынга жылі пацукі, можа сведчыць пра тое, што ў мінулым ён наведваўся палінезійцамі або мікранезійцамі.
Атол быў адкрыты 5 жніўня 1824 г. брытанскімі кітабоямі і названы ў гонар Марыі Балкот, жонкі капітана карабля. 4 сакавіка 1854 г. каля яго рыфа пацярпела крушэнне амерыканскае кітабойнае судна «Кантон». Каманда выратавалася і дала негасціннаму кавалку сушы імя свайго карабля.
У 1850-ыя гг. Вялікабрытанія і ЗША выказалі прэтэнзіі на тэрыторыю атола, аднак ніякіх захадаў да сапраўднай анексіі не зрабілі. Сітуацыя абвастрылася толькі ў 1937 г., калі да Абарырынга адначасова падышлі экспедыцыі ЗША і Новай Зеландыі для назірання за сонечным зацьменнем. Амерыканцы адмовілі новазеландцам прадставіць якарную стаянку. Караблі нават абмяняліся стрэламі ў паветра. У выніку абедзве экспедыцыі высадзіліся на бераг, аднак іх удзельнікі амаль не кантактавалі паміж сабою.
Пасля таго, як экспедыцыі пакінулі востраў, брытанскі і амерыканскі бакі працягвалі афіцыйную сварку і нават высаджвалі на атол сваіх прадстаўнікоў. 6 красавіка 1939 г. было дасягнута пагадненне аб узаемным выкарыстанні сушы. У 1939 — 1940 гг. на атоле была пабудавана станцыя, якая павінна была забяспечваць паветраную лінію паміж ЗША і Новай Зеландыяй. У гады II Сусветнай вайны на Абарырынга быў пабудаваны аэрадром. У пасляваенны перыяд Вялікабрытанія адкрыла тут паштовае аддзяленне.
У 1960—1976 гг. атол выкарыстоўваўся амерыканцамі для назірання за ваеннымі ракетнымі выпрабаваннямі. У 1976 г. амерыканскія і брытанскія прадстаўнікі пакінулі тэрыторыю Абарырынга.
У 1979 г. амерыканска-брытанскае сумеснае ўладанне было спынена. Атол перайшоў да Кірыбаці. На ім з’явілася сталае паселішча Абарырынга, якое і дало сучасную назву (назва Кантон таксама працягвае выкарыстоўвацца).
У 2010 г. атол разам з іншымі астравамі Фенікс (Кірыбаці) быў уключаны як ахоўваемая тэрыторыя ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Прырода
Абарырынга — класічны атол каралавага паходжання з шырокай лагунай (каля 50 км²), якая перавышае памеры сушы. Клімат экватарыяльны засушлівы. Крыніц пітной вады няма.
Наземная прырода бедная. Пераважаюць зараснікі травы і хмызняку. Дрэвы растуць толькі каля чалавечых хацін. Пасля вынішчэння большасці пацукоў адзінымі прадстаўнікамі мясцовай наземнай фаўны засталіся птушкі і крабы. Але, нягледзячы на ўмяшанне чалавека, добра захавалася прырода мясцовага каралавага рыфа.
Інфраструктура
На Абарырынга існуе адно паселішча з той жа назвай. Яго жыхары — тунгару з астравоў Гілберта — займаюцца сельскай гаспадаркай і абмежаваным ловам рыбы. Працуе паштовае аддзяленне. Сувязь са знешнім светам падтрымліваецца праз пабудаваны амерыканцамі аэрадром (сталых рэйсаў няма) і ваеннымі, рыбалоўнымі і экспедыцыйнымі суднамі, якія дастаўляюць тубыльцам харч і ўсё неабходнае для існавання.
Колькасць насельніцтва на атоле скарачаецца (41 чал. у 2005 г. і 24 чал. у 2010 г.). Развіццю мясцовай эканомікі замінаюць адсутнасць пітной вады (жыхары вымушаны назапашваць дажджавую вільгаць), праблемы з сувяззю і запаведны статус атола.
Ракападобныя
Апісанне
Даўжыня ад долей міліметра да 80 см, маса да 15 кг і больш. Сегментацыя цела ракападобных адрозніваецца самай вялікай разнастайнасцю сярод іншых членістаногіх. Колькасць сегментаў, якія ўваходзяць у склад іх цела, вагаецца ад 5-8 да 50. Сегменты могуць часткова зрастацца адзін з адным. Цела, як правіла, мае 3 аддзелы: галаву, грудзі і брушка, укрыта кутыкулай. У некаторых прымітыўных форм грудны і брушны аддзелы практычна неадрозныя адзін ад аднаго.
На галаве 2 пары вусікаў (антэнулы і антэны), верхнія сківіцы (мандзібулы) і 2 пары ніжніх сківіц (максілулы і максілы). Органы зроку — фасетачныя вочы, часам няпарнае вока. Органы раўнавагі — статацысты. Нервовая сістэма складаецца з брушнога нервовага ланцужка. Крывяносная сістэма незамкнёная. Дыхаюць жабрамі або ўсёй паверхняй цела.
Пашырэнне
Вядомы з кембрыю (больш за 500 млн г. назад). Адрозніваецца 5—9 тыпаў (падкласаў), у т. л., , , , ; каля 50 тысяч відаў.
Пашыраны ва ўсіх марскіх і прэсных вадаёмах. Жывуць у тоўшчы вады і на дне вадаёмаў, некаторыя на сушы (, некаторыя трапічныя крабы). На Беларусі каля 100 відаў з атраду, , , , , ,.
Асаблівасці біялогіі
Дыханне жабернае. Крывяносная сістэма незамкнутая, у буйных відаў на спінным боку грудзей ёсць сэрца з парнымі адтулінамі і сасудамі, якія ад яго адыходзяць. Органы выдзялення — парныя выдзяляльныя залозы. Нервовая сістэма, як і ва ўсіх членістаногіх, уключае каляглотачнае нервовае кольца, брушны нервовы ланцужок і нервы, якія ад іх ады ходзяць.
Большасць ракаў раздзельнаполыя, ёсць гермафрадыты, некаторым уласцівы партэнагенез. Развіццё пераважна з ператварэннем. Лічынка — наўпліус.
Пераважна ўсёедныя. Многія ракі (,, , , , , і інш.) — корм для рыб, вадаплаўных птушак, водных млекакормячых. Некаторыя — паразіты або прамежкавыя гаспадары паразітычных чарвей. Многія (пераважна планктонныя формы) — біялагічныя меліяратары.
Промысел і развядзенне
Амары, крабы, крэветкі, лангусты, рачныя ракі і інш. — аб’екты промыслу і развядзення.
Звон (значэнні)
Слова звон мае наступныя значэнні:
Абарона Брэсцкай крэпасці (1939)
Абарона Брэсцкай крэпасці — бітва ў ходзе Польскай абарончай вайны, вялася з 14 да 17 верасня 1939 года супраць наступаючых войск Трэцяга Рэйха.
Падрыхтоўка
Першыя авіяўдары былі здзейсненыя нямецкай авіяцыяй ужо 2 верасня 1939 года: было скінута 10 бомб, якія пашкодзілі «Белы палац». У казармах Брэсцкай крэпасці ў той час размяшчаліся маршавыя батальёны 35-га і 82-га пяхотных палкоў, мабілізаваныя рэзервісты і іншыя, выпадковыя, фарміраванні. 11 верасня на чале аператыўнай групы «Брэст» стаў генерал. Яму была даручана абарона Брэсцкай крэпасці і горада Брэста.
Удалося сфарміраваць 4 пяхотных батальёны, танкавую групоўку, артылерыйскі дывізён, шэраг дапаможных падраздзяленняў. У распараджэнні К. Плісоўскага мелася 2 бранепаязды. Паколькі гэтых сіл не хапала, каб абараніць усе 11 фартоў Брэсцкай крэпасці, вырашана засяродзіцца на абароне Цытадэлі. Да 13 верасня былі эвакуіраваныя сем’і ваенных, масты і праходы замінаваны, галоўная брама заблакавана танкамі, а для пяхоты былі зладжаны акопы ў земляных валах.
У гэты дзень пачаліся першыя нямецка-польскія сутычкі на падыходах да Брэста. Нямецкая 3-я танкавая дывізія знаходзілася ўжо ў раёне Жабінкі. Насустрач праціўніку, які распачаў акружэнне Брэста выправілася 2 бранепаязды, якія пасля баёў пад пагрозай, што хутка будзе заняты немцамі чыгуначны вузел, адышлі на Ковель.
На Брэст наступаў XIX бранятанкавы корпус генерала Гайнца Вільгельма Гудэрыяна. Ён меў загад захапіць горад, не дапусціўшы адступлення гарнізона на поўдзень для яднання з асноўнымі сіламі польскай аператыўнай групы «Нараў». Нямецкія ваенныя фарміраванні (10-я танкавая і 20-я матарызаваная дывізіі) значна перавышалі па колькасці польскія: у 2 разы ў пяхоце, у 4 разы ў танках, у 6 разоў — у артылерыі.
Падзеі 14—17 верасня
Апоўдні 14 верасня 1939 года 10-я танкавыя дывізія Вермахта заняла Брэсцкі чыгуначны вузел. Каля 80 танкаў зрабілі спробу захапіць крэпасць раптоўна, але атака была адбіта польскай пяхотай пры падтрымцы 12 танкаў FT-17 (усе польскія танкі пры гэтым былі падбіты). У той жа дзень нямецкая артылерыя і авіяцыя пачалі масавыя бамбардзіроўкі крэпасці.
Раніцай 16 верасня немцы пачалі штурм крэпасці, адбіты гарнізонам. Пад вечар яны ўзялі пад кантроль грэбень вала, але далей прасунуцца не здолелі. Шмат пашкоджанняў нямецкія танкі атрымалі ад двух FT-17, якія былі пастаўленыя ў брамах крэпасці. Падчас штурму быў смяротна паранены ад’ютант Г. В. Гудэрыяна. Усяго з 14 верасня польскія войскі адбілі 7 атак, страціўшы пры гэтам каля 40 % асабістага складу; сам К. Плісоўскі таксама быў паранены. Ноччу 17 верасня генерал Плісоўскі загадаў войскам адыходзіць ад крэпасці праз Буг на поўдзень. Па непашкоджаным мосце польскія часткі адыйшлі да Цярэспальскага ўмацавання, а адтуль у Цярэспаль і далей у раён Коданя.
17 верасня польскія добраахвотнікі, якія заставаліся ў крэпасці, прынялі бой на Паўночным востраве. Ноччу рэшткі польскага войска адступілі. Многія, у тым ліку раненыя, што знаходзіліся ў шпіталі, трапілі ў палон.
Наступныя падзеі
Маецца сведчанне, што ноччу на 18 верасня рэшткі батальёна на чале з капітанам з адной артылерыйскай гарматай занялі форт Граф Берг (форт Сікорскага), які немцы лічылі пустым. 19 верасня акупанты прапанавалі ім здацца, але атрымалі адмову. З 20 верасня нямецкія войскі пачалі абстрэл гаўбіцамі. 22 верасня з прыходам перадавых частак Чырвонай Арміі на штурм форта пры падтрымцы браневікоў, пайшлі вайскоўцы 29-й танкавай брыгады на чале з камбрыгам Сямёнам Крывашэіным. Абаронцы форта адбілі тры атакі і нават падбілі адзін бронеаўтамабіль з гарматы, а другі бранявік зваліўся ў роў.
Даследчык Ежы Срока мяркуе, што гэтыя падзеі мелі месца ў іншым, 5-м форце і датуе апошнія звесткі пра абаронцаў крэпасці канцом месяца. Аднак паказвае, што ўжо 18 верасня Вацлаў Радзішэўскі з таварышамі пераапрануліся ў цывільнае ў вёсцы  непадалёк Брэста і накіраваліся далей.
22 верасня 1939 года прайшоў супольны ваенны парад нямецкіх і савецкіх войскаў. Брэст згодна з сакрэтным пратаколам да Пакта аб ненападзе перададзены пад савецкі кантроль.
29-я бранятанкавая брыгада пераследавала генерала К. Плісоўскага. У выніку ён патрапіў у савецкі палон, а ў красавіку 1940 года расстраляны ў Харкаве.
Альшанка (гміна, Мазавецкае ваяводства)
Альша́нка (Olszanka) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ласіцкага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Альшанцы. Плошча гміны складае 87,34 км². Станам на 2011 год у гміне Альшанка пражывалі 3137 чалавек, шчыльнасць — 36 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 17 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 19 населеных пунктаў.
Воснава
Во́снава (, Осново) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вялікадолецкага сельсавета.
Аляксандр Мікалаевіч Асаткін-Уладзімірскі
Алякса́ндр Мікала́евіч Аса́ткін-Уладзі́мірскі (, Кастрамская губерня — ) — савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч, першы сакратар Камуністычнай партыі (бальшавікоў) Беларусі.
Біяграфія
Член КПСС з 1904. Скончыў Маскоўскі камерцыйны інстытут. Працаваў у Кастрамской, Іванава-Узнясенскай, Уладзімірскай арганізацыях РСДРП. Дэлегат 5 з’езда РСДРП (1907). За рэвалюцыйную дзейнасць 6 разоў падвяргаўся турэмнаму зняволенню, 2 разы высланы. З 1918 член Прэзідыума ВЦСПС, член ЦК прафсаюза тэкстыльшчыкаў. У 1921 у : наркам гаспадарчых спраў, намеснік старшыні СНК, старшыня эканамічнага савета. З 1922 года інструктар ЦК РКП(б). У 1923 годзе узначаліў партыйна-ўрадавую камісію па ўзбуйненні БССР. З лютага 1924 года сакратар Часовага Беларускага бюро ЦК РКП(б), у маі-верасні 1924 года адказны сакратар ЦК КПБ(б), пасля 1-ы сакратар Уладзімірскага губкама партыі.
У 1930-31 гадах старшыня выканкама Савета Далёкаўсходняга краю. З 1932 года на партыйнай і гаспадарчай рабоце. Член ЦКК УКП (б) у 1924-25 гадах. Член ЦК КП(б)Б у 1924-25.
Выключаны са складу ЦК КП(б) УССР пастановай пленума ЦК, які праходзіў 3 і 4 ліпеня 1937 года. На наступны дзень, 5 ліпеня, арыштаваны. Расстраляны 2 верасня таго ж года. Праз 20 гадоў, у 1957 годзе, пасмяротна рэабілітаваны.
Ушанаванне памяці
Яго імём названа адна з вуліц горада Уладзіміра.
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 2007
33-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса была абвешчана 9 снежня 2007 года і ўручана 12 студзеня 2008 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «».
Харытоны (прыпыначны пункт)
Харыто́ны (, Харитоны)  — прыпыначны пункт Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны на паўднёва-ўсходняй ускраіне вёскі Харытоны; на лініі Баранавічы-Цэнтральныя — Брэст-Цэнтральны, паміж прыпыначным пунктам Нагараны і прыпыначным пунктам Кошалева.
Паветраны мост праз Гібралтар (1936)
Паветраны мост праз Гібралтар — сумесная ваенна-паветраная аперацыя авіяцыі іспанскіх мяцежнікаў, Італіі і Германіі па перакідцы войскаў з Іспанскага Марока на Пірэнейскі паўвостраў, якая праводзілася з ліпеня па кастрычнік 1936 года падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі.
Напярэдадні аперацыі
Да жніўня 1936 года мяцежнікам стала ясна, што план маланкавага захопу сталіцы і перамогі над сіламі рэспублікі не адбыўся. Больш за тое, рэспубліканцы перахапілі ініцыятыву. Мяцежныя вайскоўцы адчувалі недахоп у забеспячэнні, грошах, людскіх рэсурсах. Іх галоўная ўдарная сіла — Іспанская Афрыканская армія — знаходзілася на тэрыторыі Іспанскага Марока, не маючы спосабу пераправіцца праз Гібралтарскі праліў і прыйсці на дапамогу тым, хто змагаецца ў Іспаніі, так як асноўныя сілы флоту (лінейны карабель, 3 крэйсеры, 15 эсмінцаў і 12 падводных лодак) засталіся вернымі Рэспубліцы. 13-кіламетровая водная роўнядзь Гібралтарскага праліва стала непераадольнай перашкодай. Рэспубліканскі флот прыступіў да блакады Гібралтара. Караблі сталі наносіць агнявыя ўдары па захопленым ворагам партам Андалузіі і Марока.
У паўстанцаў не было ніякіх важных баявых караблёў у раёне праліва для зняцця блакады, а з авіяцыі ў іх было ўсяго шэсць біпланаў Breguet Br.19 (плюс сем знаходзіліся ў Тэтуане, чакаючы рамонту), два знішчальніка Nieuport-Delage NiD 52 і некалькі гідрасамалётаў, якія можна было б выкарыстоўваць для бамбардзіроўкі рэспубліканскага флоту. Так, 26 ліпеня тры Breguet абстралялі лінкор Хаймэ I і крэйсер Лібертад, а 29-га — падводную лодку. Але, нягледзячы на тое, што бамбардзіроўкі былі надзвычай цяжкімі для гэтых павольных і састарэлых самалётаў, ім удалося запалохаць рэспубліканскі флот, таму што баявы дух яго каманд быў нізкім, а камандаванне неспрактыкаваным. Акрамя таго, у раёне праліва дзейнічаў нямецкі ваенна-марскі флот у складзе 3 лінкораў, 2 крэйсераў і 4 эсмінцаў.
На парадку дня перш за ўсё стаяла вызваленне Марока ад марской блакады і дапамога ў перакідцы войскаў па паветры. А для гэтага патрабавалася замежная падтрымка. Франсіска Франка праз сваіх прадстаўнікоў звярнуўся да Беніта Мусаліні і Адольфа Гітлера з просьбай аб дапамозе. У адказ на просьбу Франка фюрэр і дучэ дзейнічалі аператыўна. У германскім міністэрстве авіяцыі быў створаны «Штаб W», у італьянскім ваенным міністэрстве — «Камісія ваенных аперацый у Іспаніі».
Ход аперацыі
27 ліпеня з Італіі на аэрадром Таблада ў Андалузіі пераляцелі дзесяць італьянскіх трохматорных бамбардзіроўшчыкаў Savoia-Marchetti SM.81 Pipistrello. На другі дзень у Херэс-дэ-ла-Франтэра здзейснілі пасадку дваццаць германскіх Junkers Ju 52. Пілоты былі пераапрануты ў форму іспанскага замежнага легіёна, а ранейшы апазнавальныя знакі на самалётах сцёрты. Нарэшце, з 30 ліпеня па 3 жніўня шэсць з дзевяці Savoia-Marchetti SM.81 прыбылі ў Тэтуан на афрыканскім узбярэжжы.
Над пралівам зарабіў першы ў гісторыі паветраны мост. Бесперапыннай чарадой Юнкерсы і Савоі выляталі з Сеуты і Тэтуана і прызямляліся ў Херасе, дастаўляючы салдат, зброю, рыштунак. Яны рэдка сустракалі супрацьдзеянне — рэспубліканскія ВПС у Андалузіі амаль адсутнічалі. Па самалётах страляла толькі зенітная артылерыя рэспубліканскіх караблёў, якія дзяжурылі ў праліве.
У сярэднім у Іспанію дастаўлялася па 1200 чалавек за тыдзень. Найбольш інтэнсіўныя перавозкі ажыццяўляліся з 10 па 16 жніўня, калі з Паўночнай Афрыкі ў Севілью даставілі 2853 салдата з узбраеннем.
Цяжкасці паветранага моста, які працаваў некалькі месяцаў, былі галоўным чынам тэхнічнымі і псіхалагічнымі: дрэннае абсталяванне іспанскіх аэрадромаў, нязвычка да паветраных пералётаў (многія арабы ўпершыню бачылі самалёты), моўны бар’ер. Праблемай апынуўся таксама перавоз коней мараканскай кавалерыі. Жывёлы не змяшчаліся ў тагачасных самалётах з іх цеснымі фюзеляжамі. Коней удалося пераправіць з Афрыкі толькі пасля прарыву марской блакады. Праз праліў на самалёце перабраліся Франсіска Франка, Хуан Ягуэ, Антоніа Кастэхон і іншыя раней блакаваныя ў пратэктараце «афрыканцы».
Адначасова Юнкерсы некалькі разоў атакавалі з паветра рэспубліканскія блакадныя сілы. Кожны раз яны адціскалі рэспубліканскія эсмінцы да Малагі, але тыя вярталіся. І толькі калі Юнкерсы без страт прарваліся праз зенітны агонь непрыяцеля і 250-кілаграмовымі бомбамі патрапілі ў лінкор Хаймэ I, забіўшы і параніўшы каля 50 чалавек і прычыніўшы яму значны ўрон, суднавыя камітэты пакінулі дзяжурыць у праліве невялікія сілы — некалькі эсмінцаў і падводных лодак. Упершыню ў ваеннай гісторыі высветлілася, што марская перавага можа быць цалкам нейтралізавана паветраным перавагай.
Блакада Марока слабела. Адбіваліся дрэнны тэхнічны стан большасці рэспубліканскіх караблёў, адсутнасць афіцэраў, поўны заняпад дысцыпліны і марнае чаканне падтрымкі з сушы і з паветра. У выніку нацыяналістам удалося атрымаць марскі кантроль над пралівам.
Паветраны мост спыніў сваю дзейнасць 11 кастрычніка 1936 года. Падчас гэтай паветранай перавозкі паміж Марока і паўвостравам з канца ліпеня было перавезена больш за 13 000 легіянераў і мараканцаў афрыканскай арміі.
Усход (Бярэзінскі раён)
Усхо́д (, Усход) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Капланецкага сельсавета.
Джэймс Джэй Джэфрыс
Джэймс Джэксан Джэфрыс (James Jackson Jeffries;, Кэрал, штат Агая, ЗША — , Бербанк, штат Каліфорнія, ЗША) — амерыканскі баксёр-прафесіянал, чэмпіён свету ў суперцяжкай вазе.
У 1899 годзе з яго ўдзелам быў зняты першы поўнаметражны нямы фільм - «Матч Джэфрыс-Шарко».
Пенлоп
Пенлоп (дзонг-кэ དཔོན་སློབ་, Вайлі dpon slob, лац. Penlop) — тытул удзельнага кіраўніка Бутана, адпавядае князю ці губернатару. Да аб’яднання дзяржавы пры першым каралі дынастыі Вангчукаў Уг’ен Вангчук пенлопы кантралявалі асобныя часткі краіны. Сам Уг’ен Вангчук насіў тытул Тонгса-пенлопа (кіраўнік вобласці Тонгса), другім па значэнні быў Пара-пенлоп. Пара-пенлопы сталі займаць высокія пасады ва ўрадзе, нярэдка ў рангу прэм'ер-міністраў.
Эйгердаўскі сельсавет
Э́йгердаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Эйгерды.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Такарышкаўскі сельсавет у складзе Юрацішкаўскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Такарышкі. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці. 29 красавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Даўгердзішскага сельсавета.
19 студзеня 1965 года Такарышкаўскі сельсавет утвораны зноў у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці з цэнтрам у вёсцы Такарышкі ў складзе 32 населеных пунктаў: 14 населеных пунктаў (Гаст, Гнілуха, Добавічы, Дубаносіха, Залясоўшчына, Клім, Магенцы, Мазоліха, Моргавічы, Родзеўшчына, Рудая, хутар Саманіны, Самароднікі і Чорны Луг), якія ўваходзілі ў склад Багданаўскага сельсавета, і 18 населеных пунктаў (Баруцішкі, Гердушкі, Дунай, Забалаць, Залескаўшчына, Іванкі, Кірвелі, Крычнікі, Матыкаўшчына, Нарэйкі, Папельнікі, Селішчаняты, Такарышкі, Чычыноўшчына, хутар Шыльвы Бор, Эйгерды, Юнкавічы і Яцкава), якія знаходзіліся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Юрацішкаўскага пассавета. 15 ліпеня 1985 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Эйгерды, сельсавет перайменаваны ў Эйгердаўскі. 16 сакавіка 1987 года скасаваны хутар Чорны Луг. 30 мая 1988 года ў склад сельсавета з Трабскага сельсавета перададзены 9 населеных пунктаў (вёскі Даўгердзішкі, Каўшары, Яхімаўшчына, хутары Аглоблішкі, Брынюкі, Сякерышкі, Франконава, Чарніца і Чорны Ручай).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1217 чалавек, з іх 94,2 % — беларусы, 4,3 % — палякі.
Ляцкія
Радавод
Васіль Захар'еў Ляцкі └─> Іван Ляцкі (каля 1480 — пасля 1542) |─> Палонія, м. — Д. Валадковіч └─> Рыгор |─> Тэадора (Багдана), м. — Гальяш Пельгрымоўскі └─> Тэадор (? — 1611) └─> Ян Альфонс (? — 1646) |─> Тэадор Аляксандр (? — 1683) └─> Ізабэла, м. — Тэафіл Трызна
Джыгмэ Кхесар Намг’ял Вангчук
Джыгмэ Кхесар Намг’ял Вангчук (нар. 21 лютага 1980 г.) — пяты кароль Бутана. Уступіў на трон у 2006 пасля адрачэння яго бацькі, чацвёртага караля Джыгмэ Сінг’е Вангчук на яго карысць.
Паходжанне
Намг’ял — старэйшы сын караля Джыгмэ Сінг'е Вангчука, яго маці з’яўляецца трэцяй жонкай караля — Ашы Цэрынг Янгдон. У яго ёсць малодшы брат, малодшая сястра, чатыры зводных сястры і зводных брата ад іншых жонак караля. Сам Намг’ял не жанаты. Хаця яго бацька абвясціў, што збіраецца перадаць яму трон у 2008 годзе, але 14 снежня 2006 г. ён адрокся ад трона датэрмінова.
Адукацыя
Скончыўшы асноўнае навучанне ў Бутане, Намг’ял прайшоў навучанне ў некалькіх каледжах ЗША і Вялікабрытаніі і абараніў дысертацыю па паліталогіі ў Оксфардзе.
Шматкроць выступаў як прадстаўнік Бутана на міжнародных мерапрыемствах.
Асабістае жыццё
13 кастрычніка 2011 года 31-гадовы кароль ажаніўся з 21-гадовай Джэцун Пема. Каралеўскае вяселле прайшло ў адпаведнасці са складаным будыйскім цырыманіялам. 5 лютага 2016 года ў пары нарадзіўся сын.
П’ян-дзі-Ско
П'ян-дзі-Ско (Pian di Scò) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Арэца.
Насельніцтва складае 5739 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 312 чал./км². Займае плошчу 18 км². Паштовы індэкс — 52026. Тэлефонны код — 055.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Assunzione di Maria.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Мічурынская
Мічу́рынская (, Мичуринская) — аграгарадок у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
Тувінская Народная Рэспубліка
Туві́нская Народная Рэспу́бліка (Тыва Арат Республик, тагачасным правапісам — Tьвa Arat Respuвlik) — часткова прызнанае дзяржаўнае ўтварэнне, якое існавала ў перыяд з 1921 па 1944 гады на тэрыторыі былога г.зв. Уранхайскага края, што ў перыяд з 1912 па 1921 гады з’яўляўся пратэктаратам Расіі, а да гэтага ўяўляў сабой частку імперыі Цын.
Альшанка (гміна, Апольскае ваяводства)
Альша́нка (Olszanka) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бжэгскага павета Апольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Альшанцы. Плошча гміны складае 92,61 км². Станам на 2004 год у гміне Альшанка пражывалі 4987 чалавек, шчыльнасць — 53,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 10 салецтваў.
Тувінская Народная Рэспубліка
Дзяржаўны лад — рэспубліка, палітычная сістэма характарызавалася аднапартыйнасцю. Нягледзячы на фактычна поўны кантроль над абвешчанай тэрыторыяй, большай часткай краін свету лічылася часткай Кітай (спярша імперыі Цын, пасля — Кітайскай Рэспублікі), што тлумачылася ўтварэннем дзяржавы на тэрыторыі, выключанай Расіяй са складу Кітая. Была прызнана толькі дзвюма дзяржавамі свету, Савецкай Расіяй (пазней СССР) і Манголіяй.
Узнікненне
З 1914 года тэрыторыя будучай Тувінскай Народнай Рэспублікі прадстаўляла сабой асаблівую адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку Расійскай імперыі — Уранхайскі край, які быў утвораны як пратэктарат Расіі з тэрыторый, кіраўнікі якіх у 1914 годзе падалі прашэнне на імя расійскага імператара аб прыняцці рэгіёна пад уладу Расіі. Да знаходжання ў складзе Расіі Уранхайскі край складаў адзін з рэгіёнаў Кітайскай Рэспублікі (да 1911 года — імперыя Цын), асаблівасцю гэтага рэгіёна быў надзвычай слабы кантроль цынскай адміністрацыі, што дазволіла рускім разгарнуць асваенне рэгіёна.
У сакавіку 1917 года пасля паведамлення аб звяржэнні царскай улады Расіі на тэрыторыі Уранхайскага края пачалося актыўнае стварэнне Саветаў. Пасля камуністычнага перавароту ў Расіі атрады камуністаў пачалі імкліва займаць рэгіёны цэнтральнай Расіі, а таксама Сібіры, у рамках чаго пад іх кантроль трапіла тэрыторыя Уранхайскага края. У рэгіёне развіўся нацыянальны рух, які ў большасці сваёй імкнуўся да ўсталявання дзяржаўнасці на камуністычнай аснове. 11 чэрвеня 1918 года адкрыўся V з’езд расійскага насельніцтва края, а 13 чэрвеня — тувінскага, мясцовага карэннага этнасу і найбольшай этнічнай групы рэгіёна, пасля чаго Краявы Савет дэпутатаў склікаў уранхайскі з’езд, на якім было пастаўленае пытанне пра самавызначэнне края. 18 чэрвеня гэтага ж года адбылося сумеснае пасяджэнне расійскага і тувінскага з’ездаў, на якім адзінадумна была прынята Дамова аб самавызначэнні Тувы, сяброўстве і ўзаемнай дапамозе расійскага і тувінскага народаў.
З 7 ліпеня 1918 года Уранхайскі край быў захоплены атрадамі белагвардзейцаў пад камандаваннем Аляксандра Калчака. 14 чэрвеня 1919 года войскі Баджэйскай Савецкай Рэспублікі на чале з Аляксандрам Краўчанкам і Пятром Шчацінкіным пакінулі тэрыторыі суседніх Канскага і Краснаярскага паветаў Енісейскай губерні (у склад якой быў уключаны Уранхайскі край) і сышлі на тэрыторыю Уранхая, у выніку чаго 18 ліпеня гэтага ж года імі быў захоплены адміністрацыйны цэнтр рэгіёна горад Белацарск, у рэгіёне была зноў усталяваная савецкая ўлада.
У чэрвені 1921 года ў цэнтры заходніх кажуўнаў (адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Уранхая), Чадане, адбылася нарада з прадстаўнікамі двух кажуўнаў, Даа і Бейсе. На нарадзе было прынятае імкненне да незалежнасці краю, якое прапаноўвалася вынесці ў якасці пытання на будучым усеагульным уранхайскім з’ездзе, падчас якога планавалася прасіць прадстаўніка РСФСР аб падтрымцы гэтых планаў. З 13 па 16 жніўня гэтага ж года ў сяле Суг-Бажы праходзіў Усетувінскі ўстаноўчы хурал (з’езд), у працы якога бралі ўдзел прадстаўнікі ўсіх кажуўнаў Тувы ў складзе каля 300 чалавек, з якіх прыкладна дзвесце было сялянамі, на з’ездзе таксама прысутнічалі дэлегацыя Расіі і прадстаўнікі Далёкаўсходняга сакратарыяту Камінтэрну ў Манголіі.
У першы дзень з’езду была прынятая рэзалюцыя аб стварэнні дзяржавы пад назвай Народная Рэспубліка Тану-Тува, у якой было адзначана поўная незалежнасць ва ўнутраных галінах краіны і прыняцце апекі Расіі пры вядзенні міжнародных адносін. 14 жніўня 1921 года была абвешчана незалежнасць дзяржавы, якая атрымала сваю назву ад тувінцаў. У 1923 годзе з краіны былі выведзены савецкія войскі.
Унутраная палітыка
13 жніўня 1921 года на Устаноўчым Хурале з прадстаўнікоў усіх кажуўнаў Тувы кіраўніком краіны быў абраны гун-наён (князь) Буян-Бадыргы, які атрымаў пасаду старшыні Хуралу і выказаў адданасць Расіі. Былі створаныя органы ўлады, на чале з Буян-Бадыргы была прынятая першая канстытуцыя, якая складалася з 22 артыкулаў, быў створаны Тувінскі рэвалюцыйны саюз моладзі. Таксама Буян-Бадыргы стаў старшынёй ЦК Тувінскае народна-рэвалюцыйнай партыі, якая з’яўлялася адзінай кіроўнай партыяй краіны. У кастрычніку 1924 года была прынята другая канстытуцыя краіны, паводле якой быў устаноўлены Малы Хурал, у лістападзе 1926 года прынятая трэцяя канстытуцыя.
25 ліпеня 1925 года заснаваны Дзяржаўны банк ТНР, які да 1929 года паводле дамоўленасці з СССР выпускаў у абарачэнне савецкія грошы. У 1934 годзе ўсталяваная ўласная нацыянальная валюта — акша — якая мела абарачэнне да 1 мая 1945 года.
Сталіца новаўтворанай дзяржавы, пераназваная з Белацарску ў Хем-Белдыр, у 1926 годзе была перайменавана ў Кызыл (літаральна «чырвоны»). З 1926 года дзяржава перайменаваная ў Тувінскую Народную Рэспубліку.
На іншай кіроўчай пасадзе краіны (старшыня прэзідыуму Малога Хуралу) дзяржавы быў зацверджаны Дандук Куўлар, пры дзейнасці Куўлара будызм — рэлігія большае часткі тувінцаў — была аб’яўленая афіцыйнай рэлігіяй краіны, ставіліся намаганні па абмежаванні дзейнасці пасяленцаў і прапаганды з боку РСФСР і наладжванні сувязяў з Манголіяй. Урэшце, савецкае кіраўніцтва было ўстрывожана дадзенай палітыкай, у выніку чаго ў 1929 годзе Дандук Куўлар быў арыштаваны і смяротна пакараны ў 1932 годзе. У 1930 годзе зацверджаная чаьцвертая канстытуцыя ТНР.
У якасці вярхоўнай улады ў ТНР былі аб’яўленыя г.зв. надзвычайныя камісары, у склад якіх увайшлі пяць студэнтаў Камуністычнага ўніверсітэта рабочых Усходу.
Будучы лаяльным палітыцы тагачаснага кіраўніка СССР Іосіфа Сталіна, новы ўрад распачаў курс на ўнутрыпалітычныя рэпрэсіі (было расстраляна каля траціны членаў Тувінскае народна-рэвалюцыйнай партыі) і калектывізацыю насельніцтва краіны, якое ў большасці сваёй вяло традыцыйную качавую жывёлагадоўчую гаспадарку. Акрамя гэтага, быў разгорнуты курс на дэклерыкалізацыю грамадства: калі ў 1929 годзе на тэрыторыі ТНР існавала 25 будысцкіх манастыроў, вяло дзейнасць каля 4000 ламаў і шаманаў, праз два гады ў краіне заставаўся адзін манастыр, 15 ламаў і 725 шаманаў. Спробы выкаранення качавой гаспадаркі былі цяжэйшымі з прычыны занятасці ў качавой гаспадарцы 82,2% ад насельніцтва ТНР паводле перапісу насельніцтва краіны ў 1931 годзе. З 1930-х гадоў нацыянальная мова тувінцаў — тувінская — стала дзяржаўнай мовай краіны, да яе выкарыстоўвалася мангольская з прычыны адсутнасці пісьменнасці ў тувінскай мовы.
25 чэрвеня 1941 года быў распрацаваны і высунуты на ўсенароднае абмеркаванне пяты праект канстытуцыі.
У 1932 годзе сакратаром Тувінскае народна-рэвалюцыйнай партыі стаў адзін з пяці камісараў, якія зрынулі папярэдні ўрад, Салчак Тока. Ён захоўваў вышэйшую кіроўчую пасаду ў Туве да сваёй смерці ў 1973 годзе.
Органы ўлады
Вышэйшым органам улады дзяржавы быў г.зв. Вялікі Хурал, які з’яўляўся аналагам З’ездаў Саветаў у СССР. У прамежках між дзеяннем Вялікага Хуралу працаваў Малы Хурал, які з’яўляўся аналагам Цэнтральнага Выканаўчага Камітэта і працаваў у сесійным парадку, у прамежках між яго сесіямі працаваў прэзідыум Малога Хуралу. Распарадчым і выканаўчым органам быў Савет Міністраў.
Усяго было праведзена 10 Вялікіх Хуралаў. З 1921 па 1922 гады дзейнічаў таксама Галоўны Цэнтральны Савет.
Знешняя палітыка
Па нападзе Германіі на СССР 22 чэрвеня 1941 года на X Вялікім Хурале была прынятая дэкларацыя, у якой абвяшчалася гатоўнасць дапамогі савецкай уладзе. 25 чэрвеня 1941 года Тува ўступіла ў Другую сусветную вайну на баку СССР, з-за чаго ТНР стала першай замежнай дзяржавай, якая выступіла на баку СССР у Другой сусветнай вайне. З 1942 года савецкае кіраўніцтва дазволіла прымаць на службу добраахвотнікаў з ТНР, яшчэ раней была аб’яўленая мабілізацыя ў савецкую армію рускамоўных грамадзян.
17 жніўня 1944 года VII сесія Малога Хуралу ТНР прыняла дэкларацыю аб уваходжанні дзяржавы ў склад СССР, звярнуўшыся з хадайніцтвам у Вярхоўны Савет аб прыняцці ТНР у склад СССР як аўтаномнай вобласці РСФСР, 14 кастрычніка гэтага ж года просьба была ўхвалена прэзідыумам Вярхоўнага Савета СССР, 1 лістапада — Малым Хуралам. У адрозненне ад іншых краін, фармальна прынятых у склад СССР, Тувінская Народная Рэспубліка не атрымала статусу саюзнай рэспублікі, увайшоўшы ў склад суседняе РСФСР у якасці Тувінскай аўтаномнай вобласці. Рэферэндум па гэтым пытанні не праводзіўся.
Першым сакратаром абласнога камітэта камуністычнай партыі вобласці стаў таксама Салчак Тока, які заставаўся на гэтай пасадзе да 1973 года. 10 кастрычніка 1962 года статус Тувінскай аўтаномнай вобласці быў падвышаны да АССР. Па распадзе СССР Тува атрымала статус суб’екта Расійскай Федэрацыі, утворанай на месцы РСФСР, з 1992 года атрымаўшы назву Рэспубліка Тыва.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
У 1921 годзе тэрыторыя Тувы была падзелена на сем кажуўнаў: Бейсэ, Даа, Маады, Аюнарскі, Салчацкі, Таджынскі і Шалык-Сартыльскі.
З 20 верасня 1923 года засталося шэсць кажуўнаў: Салчацкі, Цес-Хемскі, Таджынскі, Улуг-Хемскі, Уюцкі і Хемчыцкі. У 1929 годзе кажуўн Даа пераназваны ў Барун-Хемчыцкі, кажуўн Бейсэ — у Дзун-Хемчыцкі, Салчацкі — у Каа-Хемскі. Праз тры гады ўтвораныя Пі-Хемскі ц Тану-Ольскі кажуўны, у 1941 годзе — Бай-Тайгінскі, Мангун-Тайгінскі, Авюрскі, Сут-Хольскі, Чаа-Хольскі і Эрзінскі. Сталіца ТНР мела статус рэспубліканскага падпарадкавання.
Сімволіка
24 лістапада 1926 года былі прыняты першыя афіцыйныя сцяг і герб дзяржавы, пасля чаго іх змянілі ажно чатыры варыянты. Першы сцяг краіны з’яўляўся чырвоным прамавугольнікам, пасярэдзіне якога ўтрымлівалася тыповая камуністычная кампазіцыя (зямны шар, серп, скрыжаваны з граблямі), вакол утрымліваліся надпісы старамангольскім пісьмом «Тувінская Народная Рэспубліка»; герб паўтараў гэту кампазіцыю.
18 кастрычніка 1930 года са сцягу прыбраныя надпісы старамангольскім пісьмом, наверсе былі дададзеная абрэвіятура TAR і выява пяціканцовай зоркі, да гербавай кампазіцыі дададзеная стылізаваныя выявы вянку і ўзыходу сонца, таксама на гэту кампазіцыю быў зменены герб з той розніцай, што быў дададзены дэвіз «Пралетарыі ўсіх краін, яднайцеся!» на тувінскай мове.
2 ліпеня 1935 года герб заменены на выяву, дзе на блакітным фоне злева ўверсе ўзыходзіла сонца, у цэнтры размяшчаліся абрысы дзяржаўнае мяжы ТНР, на фоне чаго быў выяўлены вершнік, пад якім была размешчана абрэвіятура TAR. Уся дадзеная кампазіцыя была змешчана на сцяг.
8 верасня 1943 годзе надпіс на сцягу зменены на ТАР у сувязі з пераводам тувінскай мовы на кірыліцу, гэту змену зведаў таксама герб. Па ўваходжанні ТНР у склад СССР гэтая сімволіка была скасавана з прычыны адсутнасці ў аўтаномных абласцях будзь-якой сімволікі паводле заканадаўства СССР.
Ёлачка (ткацкі арнамент)
Ёлачка, таксама званая зламаным саржавым перапляценнем  — адметны V-падобны тканы ўзор, які звычайна сустракаецца на саржавай тканіне. Ад простага шаўрона яго адрознівае разрыў пры развароце, што робіць яго падобным на ламаны зігзаг. Тканіна з узорам у ёлачку звычайна робіцца з воўны і з’яўляецца адной з самых папулярных тканін, якія выкарыстоўваюцца для касцюмаў і верхняга адзення. Цвідавае палатно часта ткуць узорам у ёлачку.
Нестраявая ўніформа, вырабленая з бавоўны гэтага пляцення, выкарыстоўвалася некалькімі вайскоўцамі падчас і пасля Другой сусветнай вайны; ва ўжытку ў ЗША яе часта называлі HBTs — скарачэнне ад Herringbone twill uniform — уніформа з твілу з узорам «ёлачка».
Гісторыя
Вядомы разнастайныя старажытныя ўзоры перапляцення ёлачкай:
Мачулы (Пачынкаўскі раён)
Мачулы (Мачулы) — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Шаталаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Шэлахава
Даўжыня возера 3 км, найбольшая шырыня 0,75 км, плошча люстра каля 1 км². Плошча вадазбору 8,75 км². Катлавіна лагчыннага тыпу, моцна выцягнутая з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 5—8 метраў, спадзістыя, месцамі стромкія. Берагавая лінія ўмерана звілістая. Берагі зліваюцца са схіламі катлавіны.
У возеры водзяцца шчупак, акунь, карась, лінь і інш.
З возера выцякае рака (ручай ) Рудзіца (прыток Сухадроўкі). На паўднёва-усходнім беразе возера вёска Зубакі.
Беларуска-харвацкія адносіны
Беларуска-харвацкія адносіны — адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Харватыяй. Дыпламатычныя адносіны паміж дзяржавамі ўсталяваныя 25 верасня 1992 года.
З красавіка 2009 года Пасол Рэспублікі Харватыя ў Расійскай Федэрацыі акрэдытаваны ў Рэспубліцы Беларусь па сумяшчальніцтву. Пасол Рэспублікі Беларусь у Аўстрыйскай Рэспубліцы акрэдытаваны ў Рэспубліцы Харватыя па сумяшчальніцтве з снежня 2011 года.
Палітычны дыялог паміж Беларуссю і Харватыяй ажыццяўляецца ў фармаце сустрэч кіруючых прадстаўнікоў міністэрстваў замежных спраў, а таксама ў рамках рэгулярных кансультацый паміж знешнепалітычнымі ведамствамі дзвюх краін.
У лістападзе 1998 года ў рамках саміту кіраўнікоў урадаў краін—членаў Цэнтральна-Еўрапейскай Ініцыятывы (ЦЕІ) адбылася сустрэча Прэм'ер-міністра Рэспублікі Беларусь з Прэм'ер-міністрам Харватыі. У чэрвені 2000 года ў рамках міністэрскай канферэнцыі ЦЕІ адбылася сустрэча Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь з Міністрам замежных спраў Рэспублікі Харватыя.
Дагаворна-прававая база двухбаковых адносін знаходзіцца ў стадыі фарміравання. Падпісаныя і ўступілі ў сілу пагадненні аб садзейнічанні ажыццяўленню і ўзаемнай абароне інвестыцый, аб пазбяганні падвойнага падаткаабкладання і папярэджанні ўхілення ад выплаты падаткаў, аб міжнародных аўтамабільных зносінах, аб супрацоўніцтве ў галіне турызму, а таксама аб гандлёва-эканамічным супрацоўніцтве. Шэраг праектаў двухбаковых пагадненняў знаходзіцца ў стадыі ўзгаднення.
У Мінску функцыянуе офіс Ганаровага консула Харватыі ў Беларусі.
15 мая 2014 года ў г.Заграб адбыліся беларуска-харвацкія кансультацыі паміж МЗС па палітычных пытаннях на ўзроўні намеснікаў міністраў. 23 верасня 2014 г. у г. Мінск адбыліся першыя ў гісторыі двухбаковых адносін беларуска-харвацкія кансультацыі па консульскіх пытаннях.
27 сакавіка 2017 года Пасол Беларусі Алена Купчына ўручыла даверчыя граматы Прэзідэнту Харватыі Каліндзе Грабар-Кітаравіч.
Іван Ляцкі
Ля́цкі (Захарыніч-Ляцкі, Ляцкі-Захар’ін) Іва́н Васі́льевіч (? — пасля 9 студзеня 1552) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Маскоўскага. Быў блізкім сваяком Кошкіным, з якіх пайшла дынастыя рускіх цароў, потым імператараў Раманавых.
Біяграфія
У Вялікім Княстве Маскоўскім, акольнічы (1513—1514), потым ваявода. Разам з ваяводам князем С. Ф. Бельскім і князем Б. А. Трубяцкім і многімі дзяцьмі баярскімі ад’ехаў у 1534] з Серпухава ў Вялікае Княства Літоўскае.
У 1535 годзе атрымаў ад вялікага князя Жыгімонта Старога ў валоданне маёнткі Жалудок і Высокі Двор; у 1545 — Носава (Мельніцкі павет) і Чэмеры (Камянецкі павет). Размежаваў 25 снежня 1541 года свой маёнтак Жалудок з маёнткам Мікалая Нарбута, гэта зацверджана вялікім князем 19 мая 1542 года.
У Вялікім Княстве Літоўскім меў пасаду намесніка медніцкага (1546), потым дзяржаўцы медніцкага (1551).
Вядомы як картограф.
Вуліца Гагарына (Гродна)
Вуліца Гагарына — вуліца ў паўднёва-заходняй частцы горада Гродна.