cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рафаэль Санці
Фларэнцыя
У 1504 Рафаэль упершыню прыехаў у Фларэнцыю. У наступныя чатыры гады ён напераменку жыў у Фларэнцыі, Перуджы і Урбінао. У 1-м дзесяцігоддзі 16 ст., у Фларэнцыі адначасова з Рафаэлем працавалі два вялікіх майстры Высокага Адраджэння: Мікеланджэла і Леанарда да Вінчы. З твораў Мікеланджэла Рафаэль успрыняў новую скульптурную трактоўку формаў чалавечага цела, а з твораў Леанарда — манументальнасць кампазіцыі і цікавасць да тэхнічных эксперыментаў. За чатыры гады, праведзеныя ў Фларэнцыі, мастак стварыў велізарную колькасць карцін. Тры выявы Мадонны могуць праілюстраваць творчае развіццё майстра ў гэты перыяд. Мадонна дэль Грандука (каля 1505, Фларэнцыя, галерэя Піці) яшчэ блізкая па стылі жывапісу Перуджына, але адрозніваецца ад яе кампазіцыяй і мякчэйшай святлаценявай мадэлёўкай. (1507, Парыж, Луўр) кампазіцыйна складаней, з кантрасным проціпастаўленнем трох постацяў, якія змешчаюцца ў пейзажы і ўтвараюць у прасторы карціны пірамідальную структуру. Малая Мадонна Каўпера (1508, Вашынгтон, Нацыянальная галерэя) адрозніваецца плаўнасцю ліній і большай выразнасцю рухаў.
На працягу фларэнційскага перыяду творчасці каларыт у творах Рафаэля становіцца больш стрыманым і набывае большае танальнае адзінства, у параўнанні з яркімі інтэнсіўнымі колерамі яго ранніх твораў, выкананых пад уплывам Перуджына.
Ватыкан
У канцы 1508 Рафаэль атрымаў запрашэнне Папы Юлія II у Рым. Рафаэлю было даручана ўпрыгожыць фрэскамі кабінет Папы (). Спачатку меркавалася, што гэта праца будзе падзелена паміж некалькімі майстрамі (Рафаэль павінен быў распісаць скляпенні), але Юлію II настолькі спадабалася складзеная Рафаэлем праграма размалёвак, што ён зрабіў мастака адзіным выканаўцам праекта. Сюжэт роспісі — чатыры сферы духоўнай дзейнасці чалавека: ', ', ' і '. На скляпенні прадстаўлены алегарычныя фігуры і сцэны. У чатырох люнетах знаходзяцца кампазіцыі, якія тлумачаць сэнс кожнай з чатырох абласцей чалавечай дзейнасці: ', Афінская школа, Мудрасць, Мера і Сіла, '.
У канцы гэтай працы Папа даручыў Рафаэлю ўпрыгожванне ' (1511—1514) і ' (1514—1517). У фрэскавым цыкле першай з іх Рафаэль прадставіў драматычныя эпізоды з хрысціянскай гісторыі, якія змяшчалі алюзіі на сучасныя яму палітычныя падзеі. Люнеты займаюць чатыры кампазіцыі: ', ', ' і '. Тэму Боскага ўмяшання ў падзеі чалавечай гісторыі раскрыюць і фрэскі зводу: ', ', ', '. У стварэнні размалёвак Станцы д'Эліадора прымалі актыўны ўдзел мастакі з майстэрні Рафаэля, у т. л. адзін з самых знакамітых яго вучняў — Джуліа Рамана.
Фрэскі трэцяй станцы былі амаль цалкам выкананыя вучнямі Рафаэля. З ростам яго славы колькасць атрыманых заказаў стала настолькі велізарнай, што пераўзыходзіла магчымасці майстра, і ён быў вымушаны перадаручаць працу над некаторымі з іх сваім памочнікам. Толькі кампазіцыя  была напісана па кардоне Рафаэля і, магчыма, ім самім. Гэта драматычная падзея намалявана так, нібы глядач назірае яе, знаходзячыся ўсярэдзіне падпаленага горада; фігуры набываюць цяжкавагавасць і моц антычных статуй. У канцы 1510-х Рафаэль і яго вучні прыступілі да ажыццяўлення яшчэ двух мастацкіх праектаў у Ватыкане — размалёвак Лоджый (фігуры апосталаў, старазапаветныя сюжэты, і арнаменты, выкананыя ў тэхніку грызайль, г. зн. манахромна) і . Адначасова з працай над фрэскамі апошняй з ватыканскіх станц Рафаэль атрымаў заказ на стварэнне кардонаў для дзесяці габеленаў для ўпрыгожвання Сіксцінскай капэлы (1515—1516, сем з іх захоўваюцца ў музеі Вікторыі і Альберта ў Лондане).
Адным з самых уплывовых заступнікаў Рафаэля ў Рыме быў банкір Агасціна Кіджы, вілу якога (цяпер — віла Фарнезіна) мастак упрыгожыў фрэскамі ' (каля 1512) і ' (не скончана і выканана галоўным чынам вучнямі, 1517—1518). Апроч таго, Рафаэль выканаў роспісы ў царкве Санта Марыя дэла Пачэ (, каля 1514), а таксама пабудаваў пахавальную капэлу Кіджы ў царкве Санта-Марыя дэль Попала.
Партрэты
ў партрэтны жывапіс эпохі Адраджэння можна параўнаць толькі са спадчынай Тыцыяна. Партрэты Рафаэля прайшлі тую ж эвалюцыю, што і яго рэлігійны жывапіс. Аднымі з лепшых твораў у гэтым жанры, якія адносяцца да ранняга перыяду творчасці, з'яўляюцца парныя партрэты мужа і жонкі  і  (каля 1507, Фларэнцыя, галерэя Піці). Пасля прыезда Рафаэля ў Рым партрэт займае важнейшае месца ў яго творчасці. Пры стварэнні  (1511—1512, Фларэнцыя, галерэя Уфіцы) Рафаэль выкарыстоўваў новы фармат: Папа паказаны ў незвычайным для партрэтавання эмацыйным стане — падчас дэпрэсіі і хваробы. прадстаўлены ў момант паэтычнага натхнення за пісьмовых сталом. Да гэтага перыяду творчасці Рафаэля прылічаюцца таксама партрэты ' (1514, Неапаль) і ' (каля 1518, Фларэнцыя, Уфіцы). Партрэтам сябра Рафаэля, літаратара  (каля 1514, Луўр), захапляліся Рэмбрант і Пітэр Паўль Рубенс. У позніх творах (, 1518, Парыж, Луўр, і Фарнарына, каля 1519, Рым, Палацца Барберыні) з'яўляецца дэкаратыўная ўскладненасць і некаторая халоднасць, характэрныя для маньерыстычных партрэтаў.
Архітэктура
Звычайна першым крокам Рафаэля ў архітэктуры лічаць стварэнне выявы ідэальнага храма ў карціне  (1504). Такія рымскія пабудовы Рафаэля, як царква (1509) і  ў царкве Санта-Марыя-дэль-Попала (1512—1520), па стылі блізкія творам Брамантэ, пасля смерці якога ў 1514 Рафаэль узначаліў будаўніцтва сабора Святога Пятра. Створанае ім  (не захавалася) была выканана ў больш дэкаратыўным стылі, чым строгія класічныя пабудовы Брамантэ: фасад багата ўпрыгожаны стукавым дэкорам, што прывяло, з аднаго боку, да ўскладнення агульнай кампазіцыі, а з іншага — да страты выразнасці структуры будынка. , пачатая Рафаэлем незадоўга да смерці і так і не скончаная, па складанасці плану можа параўнацца толькі з антычнымі збудаваннямі. Скарыстаныя тут дэкаратыўныя матывы (дэкарацыя выканана пасля 1520, верагодна, па малюнках Рафаэля) з'яўляюцца перайманнямі антычных гратэскаў і зробленыя з пазалочанага і размаляванага стуку ў тэхніцы нізкага рэльефу. У жывапісе і архітэктуры творы Рафаэля апошніх гадоў яго жыцця паслужылі адпраўнай кропкай для майстроў наступнага этапу развіцця італьянскага мастацтва — маньерызму.
Рысункі і гравюры
Захавалася каля 400 малюнкаў Рафаэля. Сярод іх ёсць падрыхтоўчыя малюнкі і накіды да карцін, маюцца і самастойныя творы.
Сам Рафаэль гравюрамі не займаўся. Аднак Маркантоніа Раймондзі стварыў вялікую колькасць гравюр па малюнках Рафаэля, дзякуючы чаму да нас дайшло некалькі выяў страчаных карцін Рафаэля. Мастак сам перадаваў Маркантоніа малюнкі для іх перанясення на гравюры. Маркантоніа не капіраваў іх, а ствараў на іх аснове новыя мастацкія творы, ён займаўся гэтым і пасля смерці Рафаэля.
Гравюра «Суд Парыса» натхніць Манэ на знакаміты «Сняданак на траве».
Вучні
У Рафаэля было шмат вучняў, хоць ніхто з іх не стаў у выдатным мастаком. Самым таленавітым быў Джуліа Рамана, які смерці Рафаэля ён стварыў цыкл парнаграфічных малюнкаў, што выклікала скандал, з-за якога ён быў вымушаны пераехаць у Мантую. Яго творы, выкананыя ў стылі настаўніка, а часам і па яго эскізах, сучаснікі не ацанілі. Джавані Нані вярнуўся ў Удыне, дзе стварыў шэраг добрых карцін. Франчэска Пені пераехаў у Неапаль, але памёр маладым. Перын дэль Вага стаў мастаком, працаваў у Фларэнцыі і Генуі.
Смерць Рафаэля
Вазары пісаў, што Рафаэль памёр «пасля баўлення часу яшчэ больш распусны, чым звычайна», але сучасныя даследчыкі мяркуюць, што прычынай смерці была рымская ліхаманка, якой заразіўся жывапісец падчас наведвання раскопак. Рафаэль памёр у Рыме, 6 красавіка 1520 года ва ўзросце 37 гадоў. Пахаваны ў Пантэоне. На яго грабніцы маецца эпітафія: «Тут спачывае вялікі Рафаэль, пры жыцці якога прырода баялася быць пераможанай, а пасля яго смерці яна баялася памерці».
Найдарожчы малюнак
5 снежня 2012 года на аўкцыёне Сотбіс быў прададзены малюнак Рафаэля «Галава маладога апостала» (1519—1520) да карціны «Праабражэнне». Цана склала 29 721 250 фунтаў стэрлінгаў, удвая перавысіўшы стартавую. Гэта рэкордная сума для графічных прац.
Мінесота Уайлд
Год заснавання клуба: 2000
Буні
Назву Буні маюць:
Пастаўскае возера
Плошча паверхні 0,27 км². Даўжыня 1,4 км, найбольшая шырыня 0,4 км. Даўжыня берагавой лініі 3,9 км. Плошча вадазбору 230 км².
Дом па вуліцы Карла Маркса, 43 (Брэст)
Дом па вуліцы Карла Маркса, 43 — будынак у Брэсце, размешчаны ў гістарычным цэнтры горада. Пабудаваны ў другой палове XIX — пачатку XX ст. з цэглы. Разам з дамамі № 53, 55, 57, 60, 66 і 70 утварае ансамбль. У доме і будынку, які прымыкае да яго з поўначы і мае той жа адрас, размяшчаюцца Брэсцкая транспартная пракуратура, Пракуратура горада Брэста, Пракуратура Брэсцкага раёна.
Архітэктура
Трохпавярховы, прамавугольны ў плане. Цэнтральная і бакавыя часткі галоўнага фасада акцэнтаваны рызалітамі, фланкіраваны лапаткамі. Паверхі аддзелены карнізнымі паясамі. Сцяна галоўнага фасада на 1-м паверсе пакрыта рустам і прарэзана прамавугольнымі аконнымі праёмамі, на 2-м — дэкарыравана балюстрадай у неглыбокіх нішах, над аконнымі праёмамі — сандрыкі і дэкаратыўныя ракавіны.
Казлоўка (Асцёрскае сельскае паселішча)
Казлоўка (Козло́вка) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Асцёрскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Казлоўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць чыгуначная лінія са станцыяй Казлоўка.
Роберт Кох
Генрых Герман Роберт Кох (Heinrich Hermann Robert Koch;  — ) — нямецкі мікрабіёлаг. Адкрыў узбуджальнікаў сібірскай язвы, халеры і туберкулёзу. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1905).
Некаторы час асістэнтам Р. Коха быў нямецкі мікрабіёлаг Ю. Р. Петры.
Зенджан
Зенджа́н  — горад на паўночным захадзе Ірана, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Зенджан. Насельніцтва — 377 тыс. чалавек. Пераважная большасць — азербайджанцы. Важны культурны цэнтр. Радзіма традыцыйных персідскіх дыванаў і найбуйнейшы цэнтр іх прамысловай і саматужнай вытворчасці.
Фізіка ў Беларусі
Фізіка ў Беларусі сістэматычна развіваецца ў інстытутах НАН Беларусі — фізікі, малекулярнай і атамнай фізікі, прыкладной фізікі, фізіка-тэхнічным, фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў, цепла- і масаабмену, электронікі, праблем энергетыкі; таксама ў ВНУ краіны — БДУ, Гомельскім і Гродзенскім дзяржаўных універсітэтах і інш.
Асноўныя кірункі даследаванняў у 2000-х гг. — лазерная фізіка, мікраэлектроніка, нелінейная оптыка, спектраскапія, фізіка высокіх ціскаў, фізіка высокіх энергій, фізіка дыэлектрыкаў, фізіка паўправаднікоў, фізіка плазмы, фізіка цвёрдага цела, фізіка элементарных часціц, ядзерная фізіка.
Выдаюцца часопісы «Весці Нацыянальнай АН Беларусі. Серыя фізіка-матэматычных і фізіка-тэхнічных навук» (з 1965); «Веснік БДУ. Серыя 1. Фізіка. Матэматыка. Інфарматыка» (з 1969); «Журнал прикладной спектроскопии» (з 1964); «Инжерно-физический журнал» (з 1958). Дзейнічае Беларускае фізічнае таварыства (з 1990).
Таксама значны ўклад прызнаецца за наступнымі навукоўцамі: М. С. Акулаў, М. М. Аляхновіч, П. А. Апанасевіч, В. А. Арловіч, У. Р. Барышэўскі, А. А. Богуш, М. А. Безбародаў, Б. Б. Бойка, Б. В. Бокуць, В. С. Буракоў, А. П. Вайтовіч, Л. В. Валадзько, У. Г. Вафіядзі , А. М. Ганчарэнка, В. П. Грыбкоўскі, Г. П. Гурыновіч, А. П. Дастанка , М. І. Дзямчук , А. П. Іваноў , А. А. Кавалёў , Ф. Ф. Камароў , Л. І. Кісялеўскі, Ф. П. Коршунаў , П. Д. Кухарчык , Я. М. Лабанаў , У. А. Лабуноў , А. В. Лыкаў , І. Р. Некрашэвіч , У. П. Радзько, А. С. Рубанаў, А. М. Рубінаў, Р. І. Салавухін, К. М. Салаўёў, А. М. Сердзюкоў, Л. М. Тамільчык, В. А. Таўкачоў, В. Д. Ткачоў , А. Ф. Чарняўскі, С. С. Шушкевіч, Л. Л. Васільеў, У. У. Сыцько.
NGC 2868
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Заходне-Лемкаўская рэспубліка
Заходне-Лемкаўская рэспубліка — (Руская народная рэспубліка лемкаў, Лемка-Русінская рэспубліка) — дзяржаўна-палітычнае ўтварэнне лемкаў, якое існавала напрацягу 1918—1920.
Гісторыя
Заснаванне рэспублікі ва Флорынцы 5 снежня 1918 года было вынікам Першай сусветнай вайны і распаду Аўстра-Венгерскай імперыі.
Рэспубліку ўзначаліў Прэзідэнт Цэнтральнага Нацыянальнага Савета, доктар Яраслаў Качмарчык. Ён выйшаў з польскага ўрада ў сакавіку 1920. Маючы русафільскую накіраванасць, рэспубліка спачатку планавала аб'яднанне з дэмакратычнай Расіяй і была супраць аб'яднання з Заходне-Украінскай Народнай Рэспублікай. Але паколькі аб'яднанне з Расіяй не ўяўлялася на той момант магчымым, была вылучана ідэя далучыцца да Карпацкай Русі на паўднёвых схілах Карпат, як аўтаномная правінцыя Чэхаславакіі.
Захоп Польшчай
12 сакавіка 1920 г польскія войскі занялі тэрыторыю рэспублікі і ліквідавалі яе. Лідары рэспублікі лемкаў паўсталі перад польскім судом па абвінавачванні ў дзяржаўнай здрадзе, але былі апраўданыя, так як абарона даказала, што яны ніколі не з'яўляліся грамадзянамі Польшчы.
Сарта (рака)
Даўжыня — 313 км, плошча басейна — 16374 км ². Вытокі ракі знаходзяцца ў дэпартаменце Орн на ўзвышшы ў Першэ. Далей рака працякае пераважна ў паўднёва-заходнім кірунку па дэпартаменце Орн, Сарта і Мен і Луара, дзе зліваючыся з ракой Маен, утварае прыток Луары Мен. Найбуйнейшыя гарады на рацэ — Алансон, Ле-Ман, Анжэр. Найбуйнейшыя прытокі — Луар (311 км) і Юіна (161 км).
Буракова
Назву Буракова маюць:
Беларуская партыя «Зялёныя»
Беларуская партыя «Зялёныя» (БПЗ) — беларуская палітычная партыя сацыяльна-экалагічнага кірунку. Партыя была заснавана 17 красавіка 1994 года і зарэгістравана 3 чэрвеня 1994 года.
Партыя не падтрымлівае палітыку Аляксандра Лукашэнкі.
Мэты
Стварэнне здаровага жыццёвага асяроддзя для чалавека, сацыяльныя і прыродныя параметры якога забяспечваюць максімум магчымасцей для яго развіцця; развіццё духоўнасці, высокамаральных адносін да ўсяго жывога, фарміраванне і распаўсюджванне экалагічнага стылю мыслення на ўсе сферы жыцця людзей, у тым ліку і на палітычную; мір паміж народамі і дзяржавамі, забарона, а ў перспектыве і знішчэнне ядзернай, хімічнай і біялагічнай зброі, а таксама найбольш жорсткіх відаў звычайнага ўзбраення.
Гісторыя
Партыя была створана ў 1994 годзе пад назвай Беларуская партыя «Зялёны мір» на базе часткі членаў Беларускай партыі зялёных, якая аддзялілася ад яе. Кіруючым органам паміж з’ездамі была Цэнтральная рада. Старшынёй партыі быў абраны Алег Грамыка. Рэгіянальныя адзяленні партыі існавалі ва ўсіх абласцях Беларусі.
13 верасня 1999 года партыя прайшла перерэгістрацыю як Беларуская партыя «Зялёныя». Да 2008 года партыя мела рэгіянальны характар з цэнтрам у Гомелі і рабіла стаўку на мясцовы актыў. 9-12 кастрычніка 2008 года ў Парыжы адбыўся кангрэс Еўрапейскай партыі зялёных (EGP), у працы якога прынялі ўдзел дэлегаты БПЗ. Падчас кангрэса была разгледжана заява БПЗ аб тым, каб прысвоіць беларускім «зялёным» статус партыі-назіральніка ў EGP. Удзельнікі кангрэса аднагалосна задаволілі просьбу.
31 мая 2010 года партыя заявіла аб вылучэнні Юрыя Глушакова (намеснік старшыні партыі, былы дэпутат Гомельскага гарсавета) кандыдатам на прэзідэнцкіх выбарах ). Аднак партыя не сабрала неабходнай для вылучэння колькасці подпісаў і ў кастрычніку 2010 года Юрый Глушакоў заявіў аб зняцці сваёй кандыдатуры.
У верасні 2010 года неўзабаве пасля затрымання шэрагу сацыяльных актывістаў анархісцкага толку, быў затрыманы эколаг Уладзімір Валодзін, член Савета партыі БП «Зялёныя».
5 лістапада 2011 года ў Мінску прайшоў з’езд партыі, дзе былі абраны склад Цэнтральнага савета, старшыня, яго намеснікі, сябры цэнтральна-рэвізійнай камісіі. Алега Новікава зноў выбралі старшынёй партыі. На з’ездзе былі таксама разгледжаны пытанні партыйнай сімволікі, паправак у статут партыі, будаўніцтва ў Беларусі АЭС.
У лістападзе 2011 года члены партыі прынялі ўдзел у петыцыйнай кампаніі супраць магчымага расстрэлу Канавалава і Кавалёва, якіх абвінавачвалі ў выбуху у мінскім метрапалітэне 11 красавіка.
19 студзеня 2020 года на справаздачна-выбарным з’ездзе абраны новы старшыня партыі. Ім стаў першы намеснік старшыні Дзмітрый Кучук. На з’ездзе была прынята стратэгія, накіраваная на палітычнае развіццё партыі. З’езд прыняў рашэнне, што «Зялёныя» не будуць удзельнічаць у прэзідэнцкіх выбарах 2020 года.
Пасля ўварвання Расіі ва Украіну, 25 лютага 2022 года старшыня партыі Дзмітрый Кучук асудзіў ад імя партыі агрэсію Расіі супраць Украіны.
Эдмантан Ойлерз
Эдмантан Ойлерз  — канадскі прафесійны хакейны клуб, выступае ў Нацыянальнай хакейнай лізе ў Паўночна-заходнім дывізіёне Заходняй канферэнцыі. Каманднай сталіцай з’яўляецца горад Эдмантан, правінцыя Альберта, Канада.
У залежнасці ад месца гульні, каманда выкарыстоўвае наступныя колеры формы: Сіні, чырвоны, белы і срэбны
Міхал Ляснеўскі
Міхал Ляснеўскі (Michał Leśniewski, Michàél Leśniewski; 29 верасня 1776, Беларусь — 15 кастрычніка 1835, Кракаў) — педагог, доктар тэалогіі і царкоўнага права; канцлер Полацкай езуіцкай акадэміі.
У Таварыстве Ісуса з 24 жніўня 1791 г. Вывучаў філасофію ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1794—1796). Выкладаў паэтыку і рыторыку ў Магілёве (1797—1798) і Полацку (1798—1799). Пасля курса тэалогіі ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1799—1803) накіраваны ў Пецярбург, дзе з 1803 па 1806 гг. займаў пасаду выхавацеля ў канвікце езуітаў. Прафесар філасофіі і матэматыкі (1806—1807 і 1808—1809) і тэалогіі і Св. Пісання (1809—1816) у Полацку. Даў абяцанні ў 1810 г. Дэкан факультэта філасофіі і вольных навук (1814—1815) і канцлер (1817—1820) Полацкай езуіцкай акадэміі.
Як прэфект акадэміі і захавальнік бібліятэкі разам са сваім сакратаром, прэфектам друкарні Вінцэнтам Жолудзем, захавальнікам музея Юзафам Цытовічам і прэфектам езуіцкіх школ Маўрыцыям Палонскім суправаджаў царскіх інспектараў, што пасля закрыцця акадэміі паўгады займаліся стварэннем кніжных каталогаў, а таму стаў «апошнім езуітам, які бачыў кніжную калекцыю акадэміі ва ўсёй яе велічы».
Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820) накіраваўся ў Італію. З 1824 г. служыў у Кракаве, дзе і памёр 15 кастрычніка 1835 г.
Быкаўшчына
Назву Бы́каўшчына маюць:
Асцёр (Рослаўльскі раён)
Асцёр (Остёр) — сяло ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Асцёрскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Узнікла на аснове паўстанка Васькова чыгункі Рыга-Арол ў 1919 годзе на торфабалоце Асцёр.
У гады Вялікай Айчыннай вайны сяло была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 1949 году — пасёлак гарадскога тыпу, з 2004 — сяло.
Геаграфія
Праз сяло праходзіць аўтадарога. У сяле размешчаны чыгуначны прыпыначны пункт Асцёр.
Гуайра (вадаспад)
Гуайра (Saltos del Guairá, Salto de Sete Quedas) — у мінулым каскад вадаспадаў на рацэ Парана на Бразільска-Парагвайскай мяжы. Знік у 1982 годзе пры затапленні вадасховішча Ітайпу. Па паказчыку расходу вады паводле некаторых крыніц быў найбуйнейшым у свеце.
Знікненне
Каскад быў затоплены ў кастрычніку 1982 года водамі вадасховішча, утворанага плацінай ГЭС Ітайпу. Такім чынам цудоўныя вадаспады былі прынесены ў ахвяру буйнейшаму гідраэнергетычнаму праекту канца XX стагоддзя. ГЭС Ітайпу стала супольным праектам Бразіліі і Парагваю, і яе ўзвядзенне прынесла паразуменне гэтым краінам, што паасобку прэтэндавалі на валоданне вадаспадамі. Для паляпшэння навігацыі скалы былі ўзарваныя. Фінальная стадыя будаўніцтва выклікала ў турыстаў надзвычайную цікавасць. 17 студзеня 1982 года падвесны мост, з якога панарама вадаспадаў была асабліва відовішчнай, абрушыўся, аддаўшы асуджаным вадаспадам жыцці 40 чалавек.
У кастрычніку таго ж года вадасховішча было затоплена за два тыдні цягам дажджлівага сезону, калі Парана шматводная. Следам за вадаспадамі нацыянальны парк Гуайра быў ліквідаваны. Абаронцы прыроды пасля пачатку затаплення правялі "гуарап" — мясцовы рытуал у памяць аб вадаспадах. Бразільскі паэт Карлас Друммонд дэ Андрадэ на ліквідацыю вадаспадаў напісаў балючую, хвалюючую паэму «Развітанне з сям’ю вадаспадамі», апублікаваную ў Jornal do Brasil. У адказ дырэктар кампаніі, якая будавала плаціну, сказаў: «Мы не разбурылі Сем вадаспадаў. Мы толькі ператварылі іх у ГЭС Ітайпу, чыя магутнасць — годная замена іх прыгажосці».
Грамадзянская вайна ў Гвінеі-Бісау
Грамадзянская вайна ў Гвінеі-Бісау — узброены канфлікт паміж кіруючай партыяй Гвінеі-Бісау ПАІГК з аднаго боку, і ўзброенай апазіцыяй і сепаратыстамі Казаманса — з другога. Вайна доўжылася з чэрвеня 1998 па май 1999 года, скончыўшыся паражэннем урадавых сіл і ўцёкамі прэзідэнта Жуана Віейра.
Перадгісторыя
З 1963 года ў Партугальскай Гвінеі разгарнулася нацыянальна-вызваленчая вайна супраць каланіяльнага рэжыму. Баявыя дзеянні вялі Рэвалюцыйныя народныя ўзброеныя сілы (ФАРП) афрыканскай Партыі незалежнасці Гвінеі і Каба-Вердэ (ПАІГК) на чале з Амілкарам Кабралам.
Баявыя дзеянні працякалі ў цэлым з перавагай паўстанцаў. Гэтай сітуацыі не змяніла нават забойства Амілкара Кабрала. 24 верасня 1973 года на тэрыторыі, якая знаходзілася пад кантролем ПАІГК, што да таго часу складала ад 50 да 70 адсоткаў тэрыторыі калоніі, было абвешчана стварэнне незалежнай Рэспублікі Гвінея-Бісау. У 1974 годзе, пасля таго як у Партугаліі адбылася рэвалюцыя, новы ўрад 10 верасня прызнаў незалежнасць Гвінеі-Бісаў.
З набыццём краінай незалежнасці ў ёй была ўсталявана аднапартыйная палітычная сістэма і камандна-планавая эканоміка. Гвінея-Бісау прытрымлівалася ў цэлым прасавецкай арыентацыі ў знешняй палітыцы, дала аэрадромы для транзіту кубінскіх войск у Анголу, хоць і адказала адмовай на прапанову савецкага боку аб стварэнні ў эстуарыі ракі Жэба ваенна-марской базы. Пасля 1986 года пачалася лібералізацыя эканомікі. У 1989-м была прынята новая канстытуцыя, якая дазволіла стварэнне альтэрнатыўных кіруючых партый. На выбарах 1990 года ПАІГК атрымала перамогу з пераважнай колькасцю галасоў, аднак 1990-я гады адзначаны ўсё нарастаючым нестабільнасцю.
У канцы студзеня 1998 года шэраг афіцэраў Узброеных сіл быў арыштаваны па абвінавачванні ў пастаўках зброі сепаратыстам Казаманса.
30 студзеня таго ж года міністр абароны Гвінеі-Бісау абвясціў аб адхіленні ад пасады начальніка штаба Узброеных Сіл брыгаднага генерала Ансумане Мане па прычыне невыканання абавязкаў.
Ход вайны
7 чэрвеня 1998 года камбрыг Ансумане Мане, скарыстаўшыся незадаволенасцю вайскоўцаў нізкай заработнай платай, распачаў спробу перавароту. На бок путчыстаў перайшлі два батальёны. Мяцежнікі захапілі казармы Бра і шэраг стратэгічна важных лакацый. На іх бок перайшла таксама ахова міжнароднага аэрапорта і нават ветэраны вайны за незалежнасць. Мане абвясціў сябе кіраўніком дзяржавы на правах кіраўніка «ваеннай хунты па кансалідацыі міру і справядлівасці». Ён заклікаў да свабодных прэзідэнцкіх выбараў ужо ў наступным месяцы.
Сенегал і Гвінея накіравалі ваенны кантынгент у амаль 2000 вайскоўцаў на дапамогу Віейру. Падтрымку ўладам краіны таксама аказала Францыя. Але замежнае ўмяшанне не дапамагло ўрадавым сілам хутка здушыць мяцеж альбо нанесці паўстанцам шэраг сур’ёзных паражэнняў. Аднак і Мане не змог дамагчыся значных вынікаў.
У канцы ліпеня было падпісана пагадненне аб спыненні агню. 2 лістапада ў Абуджы падпісаны мірны дагавор, які паваліўся ў лютым 1999 года, калі на кароткі перыяд баі аднавіліся з новай сілай. Сенегальскія і гвінейскі сілы былі выведзены з краіны, іх замянілі войскі ЭКАМАГ. Да таго часу 99% байцоў урадавай арміі перайшлі на бок мяцежнікаў.
6 мая Мане зрабіў раптоўны напад на апанентаў. Яго атрады занялі сталічны аэрапорт, атачылі прэзідэнцкі палац і прымусілі яго ахову здацца. Тым часам Віейра схаваўся ў замежным пасольстве, а потым збег у Гвінею. Уладу захапілі паўстанцы.
Ансумане Мане стаў старшынёй Вышэйшага савета ваеннай хунты, перадаўшы грамадзянскую ўладу старшыні Нацыянальнай народнай Асамблеі Маламу Бакаі Санья. На выбарах 2000 года перамог Кумба Яла, які распусціў ваенную хунту. 23 лістапада 2000 генерал Мане падняў новае паўстанне. Мяцежнікі былі выбіты са сталіцы, а 30 лістапада генерал Мане загінуў у перастрэлцы ў правінцыі Бімба.
Ахвяры
Колькасць ахвяр канфлікту, па розных даных, ацэньваецца ад 655 да 2000 чалавек забітымі. Яшчэ 350 тысяч жыхароў краіны сталі бежанцамі.
Ілам
Іла́м  — горад на захадзе Ірана, на мяжы з Іракам. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі Ілам. Насельніцтва — 168 тыс. чалавек, галоўным чынам — курды.
Аляксандр Іванавіч Макась
Аляксандр Макась (нар., ) — беларускі футбаліст, нападнік клуба «Іслач».
Клубная кар’ера
Выхаванец спартыўнай школы мінскага МТЗ-РІПА (пазней перайменаванага ў «Партызан»). З 2009 года выступаў у асноўнай камандзе, дзе застаўся і пасля вылету «Партызана» з Вышэйшай лігі па выніках сезона 2010. У сезоне 2011 дапамог мінчанам вярнуцца ў эліту, забіўшы 19 мячоў.
У студзені 2012 года перайшоў у «Мінск», але не змог замацавацца ў асноўным складзе. У ліпені 2012 года атрымаў траўму і выбыў да канца сезона. У лютым 2013 года праходзіў прагляд у мазырскай «Славіі», але ў выніку вярнуўся ў Мінск.
Сезон 2013 пачаў у складзе фарм-клуба «Мінск-2», у ліпені быў пераведзены ў асноўную каманду, але зноў не змог замацавацца ў аснове. У снежні 2013 года падоўжыў кантракт з «Мінскам».
У сезоне 2014, пасля зыходу з клуба Рамана Васілюка і Леаніда Ковеля, стаў нарэшце асноўным нападнікам мінчан. Паспяхова праявіў сябе ў гэтай ролі, забіўшы за сезон 14 мячоў і стаўшы такім чынам другім бамбардзірам чэмпіянату пасля Мікалая Януша. У снежні 2015 года разарваў кантракт з «Мінскам».
У лютым 2016 года прыбыў на прагляд у казахстанскі «Іртыш». У двух таварыскіх матчах за «Іртыш» адзначыўся двума галамі, але ў выніку не дамовіўся аб умовах кантракта і накіраваўся ў стан іншага клуба з Казахстана — «Атырау», з якім неўзабаве падпісаў кантракт. У сезоне 2016 забіў толькі 1 гол у 24 матчах за «Атырау».
У студзені 2017 года прыбыў на прагляд у «Тарпеда-БелАЗ» і ў выніку падпісаў кантракт з клубам. Пачынаў сезон у якасці аднаго з асноўных нападнікаў жодзінцаў, адзначаўся галамі ў першых чатырох турах чэмпіянату, аднак пазней стаў часцей толькі выхадзіць на замену. Па заканчэнні сезона ў лістападзе 2017 года пакінуў «Тарпеда-БелАЗ».
Бальшыя Кірылы
Бальшыя Кірылы (Большие Кириллы) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі.
Аляксандр Іванавіч Макась
Клубная кар’ера
Са студзеня 2018 года знаходзіўся на праглядзе ў мінскім «Дынама», з якім у лютым падпісаў кантракт. Спачатку нярэдка з’яўляўся ў стартавым складзе каманды, аднак пазней у сувязі з траўмамі стаў часцей выхадзіць на замену.
Мамуджу
Маму́джу (Mamuju) — горад, порт у Макасарскім праліве, адміністрацыйны цэнтр інданезійскай правінцыі Заходні Сулавесі. Насельніцтва (2010 г.) - 15000 чал.
Аляксандр Іванавіч Макась
Клубная кар’ера
У снежні 2018 года пакінуў «Дынама» па заканчэнні кантракта і неўзабаве стаў іграком «Іслачы», дзе замацаваўся ў якасці аднаго з асноўных нападнікаў. З мая па ліпень 2019 года не гуляў з-за траўмы, пасля вярняў месца ў стартаым складзе. З 10 галамі ў чэмпіянаце Беларусі стаў другім бамбардзірам каманды ў сезоне. У студзені 2020 года падоўжыў кантракт з «Іслаччу». У 2020 годзе заставаўся асноўным нападнікам каманды.
Бальшыя Кірылы
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Бальшыя Кірылы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Аляксандр Іванавіч Макась
Клубная кар’ера
У лютым 2021 года перайшоў у літоўскі клуб «Судува», дзе стаў пераважна выхадзіць на замену, разам з камандай выйграў сярэбраныя медалі чэмпіянату Літвы. У студзені 2022 года вярнуўся ў Беларусь, падпісаўшы кантракт з «Гомелем», дзе замацаваўся ў аснове, у сезоне 2022 адзначыўся 8 галамі ў чэмпіянаце і 2 галамі ў Кубку Беларусі. Па заканчэнні сезона 2022 пакінуў гомельскі клуб.
Кубак Польшчы па баскетболе
Кубак Польшчы па баскетболе — штогадовы турнір Польскай федэрацыі баскетбола. Першы розыгрыш адбыўся ў сезоне 1933/1934 года, які выйграла варшаўская «Палонія».
Аляксандр Іванавіч Макась
Клубная кар’ера
У студзені 2023 года стаў іграком брэсцкага «Дынама». У ліпені 2023 года пакінуў клуб па пагадненні бакоў і далучыўся да «Іслачы».
Федэральныя ўладанні Венесуэлы
Федэральныя ўладанні (Las Dependencias Federales) - асобнае адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне ў складзе Венесуэлы. Фармальны адміністрацыйны цэнтр знаходзіцца на востраве Гран-Роке. Фактычна кіруецца міністэрствам унутраных спраў.
Аляксандр Іванавіч Макась
Міжнародная кар’ера
Гуляў за моладзевую зборную Беларусі.
У сакавіку 2015 года быў упершыню выкліканы ў нацыянальную зборную Беларусі. Дэбютаваў у зборнай 30 сакавіка 2015, выйшаўшы ў стартавым складзе ў таварыскім матчы супраць Габона.
Бальшыя Кірылы
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Федэральныя ўладанні Венесуэлы
Насельніцтва (2013 г.) - 6 500 чал.
Мамуджу
Эканоміка знаходзіцца ў шчыльнай залежнасці ад развіцця порта і прылеглых сельскагаспадарчых тэрыторый. Імкліва развіваецца сфера абслугоўвання.
Федэральныя ўладанні Венесуэлы
Гісторыя
Федэральныя ўладанні Венесуэлы як асобнае адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне былі абвешчаны ў 1871 г. пад назвай Федэральная тэрыторыя Калон. У яе склад увайшла большасць астравоў Венесуэлы ў Карыбскім моры. У 2011 г. Прэзідэнт Уга Чавес абвясціў, што федэральныя ўладанні атрымалі імя Франсіска Міранды.
Геаграфія
У склад Федэральных уладанняў Венесуэлы ўваходзіць 12 груп астравоў у Карыбскім моры:
NGC 2870
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Карл Вільгельм Шэеле
Карл Вільгельм Шэеле (Jöns Jakob Berzelius;  — ) — шведскі хімік, член Каралеўскай шведскай АН (1775).
Біяграфія
Па адукацыі і прафесіі фармацэўт. Працаваў у аптэках розных гарадоў Швецыі, дзе і праводзіў хімічныя даследаванні (з 1757). Адкрыў многія неарганічныя і арганічныя рэчывы. Паказаў, што піралюзіт, які лічыўся разнавіднасцю магнітнага жалязняку — злучэнне невядомага металу (1774). Атрымаў хлор (дзеяннем на піралюзіт салянай кіслатой пры награванні, 1774); гліцэрын (дзеяннем свінцовага глёта на раслінныя і жывёльныя тлушчы); з прыродных мінералаў малібдэніт і шэеліт — адпаведна малібдэнавы (1778) і вальфрамавы (1781) ангідрыды. Адкрыў тэтрафтарыд крэмнію (1771), вокіс барыю (1774), мыш’яковісты вадарод (1775), шэраг кіслот: вінную (1769), крэмнефторыставадародную і фторыставадародную (1771), мыш’яковую (1775), шчаўевую (1776), малочную (1780), сінільную (1782) і інш.
Луіс Нірэнберг
Луіс Нірэнберг (Louis Nirenberg;  — ) — амерыканскі матэматык канадскага паходжання, які зрабіў сур’ёзны ўклад у тэорыю дыферэнцыяльных ураўненняў у частковых вытворных, а таксама ў іх прымянення да камплекснага аналізу і геаметрыі.
Луіс Нірэнберг нарадзіўся ў горадзе Гамільтан, Канада, у сям’і настаўніка старажытнаяўрэйскай мовы Зусі Нірэнберга і Біны Кац. Размоўнай мовай у сям’і быў ідыш. З ранняга дзяцінства жыў у Манрэалі. Атрымаў адукацыю бакалаўра ва ўніверсітэце Мак-Гіла, доктарскую ступень атрымаў у Нью-Ёркскім універсітэце. У 1947 годзе пачаў працаваць у Інстытуце матэматычных навук імя Р. Куранта ў Нью-Ёрку.
У 1959 годзе яму была прысуджана прэмія імя М. Бохера, у 1966 годзе і 1975 годзе — стыпендыя Гугенхайма. У 1982 годзе стаў лаўрэатам прэміі Крафарда ў галіне нелінейных дыферэнцыяльных ураўненняў сумесна з Уладзімірам Арнольдам, у 1994 годзе — лаўрэатам прэміі Стыла, у 2010 годзе — прэміі Чэрна. Таксама ў 2010 годзе яму было прысвоена званне доктара навук (Honoris causa) ва Універсітэце Брытанскай Калумбіі. Нірэнберг быў правадзейным членам Амерыканскага матэматычнага таварыства і членам Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1969).
Максім Сяргеевіч Малюцін
Максім Сяргеевіч Малюцін  — беларускі хакеіст-варатар. Цяпер выступае за клуб беларускай Экстралігі «Шахцёр».
Біяграфія
У сезоне 2005—2006 пачаў кар'еру ў клубе «Віцебск-2». У тым жа сезоне дэбютаваў у беларускай Экстралізе ў камандзе «Віцебск», за які правёў усяго 6 матчаў. Сезон 2007—2008 правёў у «Віцебск-2» у Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі, згуляўшы толькі адзін матч у Экстралізе за першую каманду. У сезоне 2007—2008 згуляў у Экстралізе за «Віцебск» 24 матчы. Сезон 2008—2009 правёў у Кантынентальнай хакейнай лізе за «Дынама-Мінск». У сезоне 2009—2010 выступаў за «Віцебск». 26 лютага 2010 года перайшоў у клуб «Юнацтва-Мінск».
На міжнародным узроўні Малюцін гуляе за нацыянальную зборную Беларусі, у складзе якой выступаў на маладзёжным чэмпіянаце свету ў 2008 годзе. Быў выкліканы ў нацыянальную зборную для ўдзелу ў зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 у Ванкуверы, але ў гульнях не ўдзельнічаў.
Палітычныя погляды
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.
Парыжскі ўніверсітэт асветнікаў
Парыжскі ўніверсітэт асветнікаў (Université Paris Lumières) — французская асацыяцыя вышэйшых навучальных, даследчых і культурных устаноў Парыжа і сталічнага рэгіёна Іль-дэ-Франс; так званы «калектыўны ўніверсітэт», удзельнікі якога захоўваюць сваю юрыдычную, фінансавую і іншую самастойнасць.
Агульная характарыстыка
Парыжскі ўніверсітэт асветнікаў быў створаны ў 2012 годзе, калі ў Францыі былі створаны даследчыя і вышэйшыя навучальныя цэнтры. Універсітэт Парыж VIII спачатку ўвайшоў ва Універсітэт HESAM, затым далучыўся да Сержы-Парыжскага ўніверсітэта. Далейшыя дыскусіі аб будучыні ўніверсітэта былі беспаспяховымі, у прыватнасці з-за палітычных рознагалоссяў паміж установамі. Затым Універсітэт Парыж VIII аб’яднаў намаганні з іншым універсітэтам, якія не ўвайшлі ў іншыя аб’яднанні і асацыяцыі, у прыватнасці з Універсітэтам Парыж X, каб стварыць уласную асацыяцыю. 1 кастрычніка 2012 года Парыжскі ўніверсітэт асветнікаў быў створаны ў выглядзе грамадскай установы для навуковага супрацоўніцтва. Установа змяняе статус пасля прыняцця ў 2013 годзе закона аб вышэйшай адукацыі і навуковых даследаваннях і адмены даследчых і вышэйшых навучальных цэнтраў. 29 снежня 2014 года ён стаў супольнасцю ўніверсітэтаў і ўстаноў у юрыдычнай форме дзяржаўнай установы навуковага, культурнага і прафесійнага характару.
Мсцібаўскае гарадзішча
Мсцібава — гарадзішча перыяду сярэднявечча (XII—XIII, XVI—XVIII стагоддзі), знаходзіцца за 0,5 км на захад ад вёскі Мсцібава Ваўкавыскага раёна, на правым беразе р. Нятупа, у нізіннай забалочанай мясцовасці.
Пляцоўка ідэальна круглая дыяметрам 30 м, вышынёю 1 м. Па ўсім перыметры яна ўмацавана магутным валам вышынёю каля 5 м са стромкімі схіламі. Дыяметр гарадзішча па грэбені вала 56 м. 3 усходняга боку вал да асновы прарэзаны ўездам. За 120—150 м на поўдні і паўднёвым захадзе ад пляцоўкі, дзе мясцовасць паступова павышаецца, ёсць другі невысокі (1—1,5 м) доўгі (больш за 200 м) вал, які канцамі ўпіраецца ў балота. Перад валам прасочваюцца сляды заплыўшага рова.
Даследавалі ў 1974 Я. Звяруга, у 1988—89 С. Піваварчык і інш. Культурны пласт 0,2—0,8 м. Знойдзена ганчарная кераміка 12—13 стст. і больш позняга часу. Керамічныя матэрыялы 16—17 ст. складаюць каля 90 %. У раёне знешняга вала і на поўдні ад яго выяўлены абломкі керамікі 13 ст.
Паводле П. Рапапорта, гарадзішча — рэшткі сядзібы валынскага баярына Мсцібога, які ўпамінаецца ў Іпацьеўскім летапісе пад 1202 годам.
У XV—XVII ст. існаваў замак. Умацаванні гарадзішча выкарыстоўваліся да XVIII ст.
Лугамавічы
Лу́гамавічы, Лугамо́вічы (, Лугомовичи) — вёска ў складзе Лелюкінскага сельсавета Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці Беларусі. Знаходзіцца за 117 км ад Мінска.
У 1940—1954 гадах цэнтр Легамовіцкага сельсавета.
Гісторыя
Першае згадванне пра вёску Лугамавічы можна знайсці ў працах Тэадора Нарбута. Каля 1250 года Кіян, прыняўшы хрост, заснаваў касцёл і кляштар дамініканцаў у Любчы (Навагрудскі раён) і перадаў ім Лугамавічы ў валоданне. Вёска належыла да Дудскага староства, тут знаходзілася рэзідэнцыя старосты. У XVII стагоддзі вёскай валодалі Ян Караль Хадкевіч (1608), Тэадор Дэнгаф (1653), Марыян Валовіч, Казімір Гарбачэўскі (1665), Замойскія, Пацы, Буйніцкія. У 1789 годзе лугамавіцкі маёнтак набылі Іеранім і Барбара Зянковічы. Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай імператрыца Кацярына II аддзяліла маёнтак Лугамавічы ад Дудскага староства і ў 1796 годзе аддала нейкаму Рахману. Той, маючы канфлікты з суседзямі, праз два гады прадаў маёнтак Корсаку, які ў 1800 годзе ў сваю чаргу перапрадаў яго Самуэлю Воўк-Ланеўскаму (1768—1851).
Вільгельміна Бадэнская
Вільгельміна Луіза Бадэнская (Wilhelmine Luise von Baden; ) — маці расійскай імператрыцы Марыі Аляксандраўны (жонкі Аляксандра II), жонка Людвіга II Гесэнскага, вялікая герцагіня Гесэнская і Прырэйнская.
Біяграфія
Нарадзілася малодшай дачкой у сям’і Карла Людвіга, спадчыннага прынца Бадэнскага і Амаліі Гесэн-Дармштацкай. Яе старэйшая сястра Лізавета стала жонкай расійскага імператара Аляксандра I. Саму ж Вільгельміну выдалі замуж 19 чэрвеня 1804 года за яе кузена, роднага пляменніка яе маці, спадчыннага прынца Гесэнскага Людвіга, які быў нашмат старэйшым за яе і атрымаў у спадчыну тытул вялікага герцага ў 1830 годзе.
Іх дзеці:
Каля 1820 года сужэнцы сталі жыць асобна. У 1820 годзе Вільгельміна набыла маёнтак Гайлігенберг, дзе пасялілася са сваім камергерам, баронам Аўгустам фон Сенарклен дэ Грансі. Дзеці, народжаныя пасля 1820 года:
Людвіг, муж Вільгельміны, пад націскам брата і сясцёр Вільгельміны (вялікага герцага Бадэнскага, Імператрыцы Расіі Лізаветы Аляксееўны, каралеў Баварыі, Швецыі і герцагіні Браўншвайгскай) афіцыйна прызнаў гэтых дзяцей.
Дыяла
Дыя́ла (نهر ديالى) — рака ў Іране і Іраку, левы прыток ракі Тыгр.
Даўжыня ракі 440 (443 ) км (ад вытоку ракі Сірван), ад зліцця рэк Сірван і Эльвенд — 231 км. Плошча вадазборнага басейна больш за 30 000 км². Сярэдні расход вады 130 м³/с. Рака пачынаецца ў Заходнім Іране, у гарах Загрос, як рака Сірван. Працякае па Месапатамскай нізіне. На працягу 32 км працякае на мяжы Ірана і Ірака. Упадае ў Тыгр ніжэй па цячэнню ад Багдада. На рацэ некалькі плацін. Вада ракі выкарыстоўваецца на арашэнне. Каля ракі горад Баакуба.
Беларусы ў Мельбурне
Беларусы ў Мельбурне ўпершыню з’яўляюцца ў 1948 годзе. Арганізаванае беларускае жыццё ў Мельбурне пачынаецца з 1950 года.
Першая паваенная група беларусаў прыбыла ў мельбурнскі порт 28 чэрвеня 1948 года і праз два дні была размешчаная ў лагеры Банагіля за 400 км ад места. Такі шлях прайшло шмат беларускіх імігрантаў сюды ў 1949—1950. Некаторыя ў час адпрацаваньня кантрактаў або па іх вярталіся ў сталіцу штата Вікторыі, каб палепшыць сваё жыццё. Як мяркуе Наталля Гардзіенка, на той час у Мельбурне налічвалася блізу 200 беларусаў.
1950-я гады
У 1950 годзе ў Мельбурне быў заснаваны Беларускі Клюб, які павінны быў быць апалітычнай арганізацыяй беларусаў, але праіснаваў нядоўга, падзяліўшыся на прыхільнікаў БЦР і Рады БНР. Прыхільнікі БЦР ужо ў 1950 годзе выступілі як Беларускае Аб’еднанне ў штаце Вікторыі (аддзел Беларускага Аб’еднання ў Аўстраліі), а прыхільнікі Рады БНР ў 1952 годзе — як Згуртаванне Беларусаў у Вікторыі.
Прыхільнікі БЦР прыкладалі намаганні ў стварэнні будаўнічага кааператыва, каб дапамагаць будаваць дамы беларусам, але невядома ці была рэалізаваная гэтая ідэя. Вядома, што падобныя супольныя будаванні ладзіліся рэгулярна. Цягам 1950-х гадоў яны выдавалі ў Мельбурне часопісы «Новае Жыцьцё», «Ёрш» «На варце», а таксама некаторыя беларускія кнігі і брашуры. Рэгулярна ладзіліся святкаванні 25 Сакавіка, 2-га Усебеларускага Кангрэсу, Слуцкага збройнага чыну і гэтак далей. Падтрымліваліся кантакты з замежнымі выданнямі «Беларускае Слова», «Беларускі Патрыёт», «Незалежная Беларусь». Дзейнасць Аб’еднання з прычыны таго, што ў ягоным складзе было шмат былых вайскоўцаў, ішла супольна з мясцовым аддзелам Беларускага Вызвольнага Руху. Пад апекай БВР дзейнічала таксама спартовая каманда «Зубр», спачатку футбольная, потым валейбольная.
Прыхільнікі Рады БНР дзейнічалі асобна ад прыхільнікаў БЦР. У пачатку 1953 года быў адмыслова высвячаны дом Міколы Скабея і Пётры Мікуліча, дзе знаходзіўся штаб прыхільнікаў Рады БНР. Тут была створаная бібліятэка Згуртавання, чыталіся лекцыі па беларусазнаўстве. Пры іх таксама дзейнічаў фонд дапамогі для суайчыннікаў, прычым ня толькі на тэрыторыі Аўстраліі. Актыўна бралі ўдзел у антыкамуністычных дэманстрацыях
У 1952 годзе з ініцыятывы Міколы Нікана быў створаны Каардынацыйны Камітэт Беларускіх Арганізацыяў у Аўстраліі.
У Мельбурне беларусы спрабавалі зарганізаваць і рэлігійнае жыццё. Спачатку беларусы далучыліся да парафіі Украінскай Праваслаўнай Аўтакефальнай царквы. Потым аформілі сваю парафію пры гэтай парафіі і раз на месяц праводзілі беларускую Службу Божую, на якой успаміналіся святыя і іерархі БАПЦ. У 1958 годзе беларускую парафію пераняў прыбылы з Брысбена архімандрыт Мадэст Яцкевіч. Так пачалася гісторыя БАПЦ у Мельбурне, а парафія стала парафіяй Трох Віленкіх Пакутнікаў БАПЦ. Праз некалькі гадоў архімандрыт Мадэст, будучы ў канфлікце з архіяпіскапам Сяргеем, абвясціў аб пераходзе пад юрысдыкцыю Сусветнага Патрыярхату і стварэнне ў Мельбурне асобнай парафіі Беларускай Праваслаўнай Царквы (БПЦ) Святой Еўфрасінні Полацкай. На чале парафіі БАПЦ застаўся Аляксандр Кулакоўскі, які афіцыйна зарэгістраваў яе толькі ў 1963 годзе, а таксама ён падтрымліваў кантакт з парафіяй у Адэлаідзе і кіраўніцтвам БАПЦ. Парафія архімандрыта Мадэста дзейнічала цягам 1960-х і да яе далучыліся прыхільнікі БЦР, якія раней былі супраць дзейнасці святара (Сяргей Розмысл, Уладзімір Седлярэвіч і інш.). архімандрыт Мадэст у гэты час выдаваў свой часопіс «Праваслаўным Шляхам». Парафія Мадэста існавала да ягонай смерці.
Цягам 1950-х гадоў у Мельбурне існавалі тры арганізацыі беларускіх вайскоўцаў: аддзел Беларускага Вызвольнага Фронту, аддзел Задзіночання Беларускіх Ветэранаў, Згуртаванне Беларускіх Камбатантаў.
З-за наяўнасці ў горадзе арганізацыяў прыхільнікаў як БЦР, так і Рады БНР, у «Бацькаўшчыне» з боку прыхільнікаў Рады БНР сустракаліся напады й абвінавачванні ў спачуванні камуністам, а прыхільнікі БЦР на гэта адказвалі сатырычнымі нарысамі на старонках «Ярша».
Таксама беларускія арганізацыі дзяліліся на свецкія і духоўныя, але сур’ёзнага супрацьстаяння не было.
1960-я
Адначасова з арганізацыяй школы ў 1955 годзе ўпершыню была супольна адсвяткаваная гадавіна Слуцкага збройнага чыну. Такое паўтаралася да 2 ліпеня 1961 года, калі быў створаны Камітэт Ладжання Супольных Святкаванняў. У 1963 годзе была створаная адзіная арганізацыя беларусаў Мельбурна Беларускі Цэнтральны Камітэт у Вікторыі (БЦВК), што таксама сімвалізавала канец канфлікту БЦР і Рады БНР тут. Ад імя гэтай арганізацыі беларусы ўдзельнічалі ў міжнародных фестывалях, выставах, у працы аўстралійскіх грамадскіх установаў.
У 1968 годзе парафія Трох Віленскіх Мучанікаў БАПЦ прыдбала ўласную дзялянку на могілках Фоўкнер, дзе з таг очасу пачалі хаваць беларусаў.
У 1960-я гады назіраўся спад актыўнасці беларусаў Мельбурна.
1970-я
У 1972 годзе быў адкрыты Беларускі Дом. Яшчэ ў 1957 годзе быў створаны Камітэт Набыцця Беларускага Дому ў Вікторыі (пазней Кааператыў), які выдаваў свой Інфармацыйны Бюлетэнь. Бюлетэнь рэдагаваў Данат Яцкевіч, які не дажыў да набыцця дома. У гэты дом перабралася і новая беларуская школа, створаная ў 1970 годзе ў адмыслова абсталяваным гаражы сям’і Грушаў.
Набыццё будынка падштурхнула беларусаў на грамадскую актыўнасць у Мельбурне. Святкаванні сталі разнастайнейшымі (у мастацкім аспекце), дзякуючы адмыслова створанаму ў 1972 годзе Беларускаму Жаночаму Камітэту на чале з Вольгай Слесарэвіч.
У 1976 годзе на беларускіх могілках быў пастаўлены помнік «На вечны ўспамін спачылых усіх ведамых і няведамых Беларусаў».
Беларусы Мельбурна таксама дасягнулі працы першай беларускай секцыі радыё ў Аўстраліі, якая праіснавала два гады (1976—1977). Таксама ў тутэйшым асяродку нараджаецца ідэя Сустрэч Беларусаў Аўстраліі. Першая такая Сустрэча прайшла ў снежні 1976—студзені 1977 гадоў. На Сустрэчы была створаная Федэралная Рада Беларускіх Арганізацыяў у Аўстраліі (ФРБАА) з уласным Інфармацыйным Бюлетэнем. Такім чынам, значнасць беларусаў Мельбурна ў дзейнасці беларусаў Аўстраліі ў канцы 1970-х—пачатку 1980-х гадоў ўзрасла.
1980-я
У 1981 годзе парафія Трох Віленскіх Мучанікаў БАПЦ набыла ўласны будынак царквы для беларускіх набажэнстваў. Таксама пры парафіі былі створаныя Сястрыцтва і адмысловы танцавальны і спеўны гурток «Каліна». Парафія праіснавала да 1990-х гадоў.
Парахавая вежа
Парахавая вежа - элемент фартыфікацыі сярэднявечных гарадоў.
Беларусы ў Мельбурне
1990-я
У 1990-я гады беларускае жыццё ў Мельбурне цярпела крызіс: лік удзельнікаў дзеяў змяншаўся, моладзі заставалася мала. Але агульнааўстралійскія праекты яшчэ актыўна ладзіліся, напрыклад Чарнобыльскі Фонд або запрашэнне да сябе гасцей з Беларусі.
З-за матэрыяльных цяжкасцяў Беларускі Дом быў прададзены. Святкаванні цяпер праводзіліся ў прыцаркоўнай зале або на кватэры некага з сяброў БЦКВ. Заняпаў Беларускі Жаночы Камітэт.
У 1994 годзе пры парафіі быў заснаваны Беларускі Сацыяльны Клюб, які ладзіць пасяджэнні і забавы для беларусаў сталага веку. Працягвае выступаць «Каліна», хоць і са зменай у пакаленнях.
Колпіна (горад)
Колпіна (Колпино) — горад (з 1912 года) у Расіі, у складзе Колпінскага раёна Санкт-Пецярбурга. Насельніцтва 143,8 тыс. чалавек (2008). Заснаваны ў 1722 годзе.
Размешчаны на Прынеўскай нізіне, на рацэ Іжоры (прыток Нявы), за 26 км на паўднёвы ўсход ад гістарычнага цэнтра Санкт-Пецярбурга. Чыгуначная станцыя на лініі Масква — Санкт-Пецярбург.
Асноўныя прадпрыемствы: Іжорскі завод энергетычнага машынабудавання, Іжорскі трубны завод, ліцейна механічны і механічны заводы, прадпрыемства «Будпалімер» і інш.
Дом па вуліцы Карла Маркса, 55 (Брэст)
Дом па вуліцы Карла Маркса, 55 — будынак у Брэсце, размешчаны ў гістарычным цэнтры горада. Пабудаваны ў другой палове XIX — пачатку XX ст. з цэглы. Разам з дамамі № 43, 53, 57, 60, 66 і 70 утварае ансамбль.
Архітэктура
Двухпавярховы, з асіметрычным складаным планам. Галоўны сіметрычны фасад фланкіраваны неглыбокімі рызалітамі з руставанымі лапаткамі і багата аздобленымі аконнымі праёмамі (ляпны картуш, карынфскія пілястры). Пад карнізам па ўсім фасадзе праходзіць дэкаратыўны пояс з сухарыкамі. Балконы з чыгуннай літай агароджай апіраюцца на кранштэйны.