cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Паўстанне Чырванабровых
Паўста́нне «Чырванабро́вых» (赤眉軍) — адно з найбольш буйных паўстанняў у Кітаі ў 17—27 н.э. Паўстанцы фарбавалі бровы ў чырвоны колер (адсюль назва).
Паўстанне было выклікана цяжкім становішчам народа, якое пагоршылася ў час праўлення Ван Мана і голаду ў выніку паводкі. Пачалося ў правіцыі Шаньдун пад кіраўніцтвам селяніна Фань Чуна.
Паўстанцы (сяляне, наёмныя рабочыя, рабы) у 21 г. разграмілі ўрадавыя войскі і пачалі наступленне на сталіцу імперыі Чан'ань. Адначасова на сталіцу наступалі атрады прадстаўніка дынастыі Хань Лю Сюаня, які імкнуўся захапіць уладу.
У 23 г. атрады Лю Сюаня занялі Чан'ань. Ван Ман быў забіты, Лю Сюаня абвясцілі імператарам пад імем Гэншы. У 25 г. атрады «чырванабровых» разбілі войскі Гэншы і абвясцілі імператарам пастуха Лю Пэнцзы.
У 27 г. паўстанцы былі разгромлены войскамі прадстаўніка арыстакратыі Лю Сю (у 25 г. прыняў тытул імператара пад імем Гуан Удзі), з царавання якога пачалося праўленне новай галіны дынастыі Хань — Позняя Хань.
Палац Флавіяў
Палац Флавіяў (Domus Flavia) — антычны палацавы комплекс рымскіх імператараў на ўзгорку Палацін у Рыме.
Бо заходняя частка Палаціна была забудавана дамамі, а на ўсходняй вяршыні былі стромкія схілы, мясцовасць паміж вяршынямі была засыпана зямлёй. Дзякуючы гэтаму захаваліся руіны некаторых больш старажытных збудаванняў, напрыклад, рэшткі палаца Нерона, Зала Ізіс.
У комплекс палаца Даміцыяна ўваходзіў палац Аўгустаў і Domus Flavia, дзе праводзіліся афіцыйныя прыёмы і цырымоніі, і стадыён Даміцыяна.
У палацы размяшчалася некалькі буйных зал — трохнефная базіліка, дзе праходзілі судовыя паседжанні, Аўла Рэгія — тронная мармуровая зала (30×39 метраў), у нішах якога стаялі статуі, у апсідзе знаходзіўся трон імператара. У маленькім памяшканні побач з троннай залай быў ларарый, свяцілішча для сямейных богаў.
Люташ
Лю́таш (, Лютошь) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавета.
Яўгенія Сямёнаўна Мірашнічэнка
Біяграфія
Яўгенія Мірашнічэнка нарадзілася 12 чэрвеня 1931 года. У лістападзе 1943 года, пасля вызвалення Харкава, сярод дзяцей загінулых бацькоў паступіла ў Харкаўскае спецыялізаванае жаночае рамеснае вучылішча № 5 па спецыяльнасці слесар-зборшчык радыёапаратуры. Спявала ў ансамблі «Працоўныя рэзервы», які прадстаўляў Украіну на аглядзе мастацкай самадзейнасці ў Маскве. Тады ж пачала выступаць на канцэртах у Кіеве, Маскве, у Вялікім тэатры і Крамлі перад членамі ўрада.
У 1951 годзе скончыла Харкаўскае музычнае вучылішча (з 1968 — імя Б. М. Лятошынскага). У 1957 годзе скончыла Кіеўскую кансерваторыю (цяпер Нацыянальная музычная акадэмія Украіны імя П. І. Чайкоўскага) у М. Э. Данец-Тэсэйр. Падчас вучобы працягвала выступаць у кіеўскім ансамблі «Працоўныя рэзервы».
З 1957 года — салістка Кіеўскага тэатра оперы і балета імя Т. Шаўчэнкі, дзе працавала да 1994 года. У 1961 годзе стажыравалася ў Італіі, у тэатры «Ла Скала» (Мілан) у вядомай спявачкі і педагога Эльвіры дэль Ідальга.
Выступала і як канцэртная спявачка — у рэпертуары арыі з опер, рамансы і песні рускіх і ўкраінскіх кампазітараў. Гастралявала па гарадах СССР і за мяжой: Балгарыя, Польшча, Румынія, Югаславія, Канада, ЗША, Францыя, Японія, Кітай і інш.
Запісвалася на радыё, грамкпласцінкі.
Валодала лёгкім і рухомым голасам, які свабодна дасягаў высокіх нот у верхнім рэгістры, выкананне адрознівалася вакальным майстэрствам, тэмпераментам і жвавасцю.
З 1980 года выкладала ў Кіеўскай кансерваторыі (з 1990 — прафесар).
З 1996 года — член прэзідыума Камітэта па Дзяржаўных прэміях Украіны імя Т. Шаўчэнкі. Член апякунскай рады Украінскага фонду культуры.
Нэрэцкі край
Нэрэцкі край (Neretas novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Латвіі ў вобласці Сэлія. Край складаецца з чатырох валасцей, цэнтрам края з'яўляецца пасёлак Нэрэта.
Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 4383 чалавекі. Плошча края — 645,5 км².
Харкаўскі нацыянальны ўніверсітэт мастацтваў імя Івана Катлярэўскага
Харкаўскі нацыянальны ўніверсітэт мастацтваў імя Івана Катлярэўскага (Харківський національний університет мистецтв імені Івана Котляревського) — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, размешчаная ў Харкаве.
Гісторыя
ВНУ утворана ў 1917 годзе як Харкаўская кансерваторыя на базе музычнага вучылішча, якое існавала з 1883 года пад эгідай Харкаўскага аддзялення Імператарскага рускага музычнага таварыства. У 1924 годзе кансерваторыя ператворана ў музычна-драматычны інстытут, з якога ў 1934 годзе выдзелены музычны факультэт і на яго аснове зноў створана кансерваторыя. Паралельна, на базе музычна-тэатральнага інстытута з'явілася тэатральная школа, якая ў 1939 годзе была ператворана ў дзяржаўны тэатральны інстытут.
Харкаўская дзяржаўная кансерваторыя дзейнічала да 1963 года і мела 8 факультэтаў. Харкаўскі дзяржаўны тэатральны інстытут таксама дзейнічаў да 1963 года. У 1963 годзе кансерваторыя і тэатральны інстытут былі ператвораныя ў асобныя музычныя і тэатральныя факультэты ў складзе новастворанага Харкаўскага дзяржаўнага інстытута мастацтваў імя І. П.Катлярэўскага. 17 сакавіка 2004 года распараджэннем Кабінета Міністраў Украіны інстытут рэарганізаваны ў Харкаўскі дзяржаўны ўніверсітэт мастацтваў імя І. П. Катлярэўскага.
Славянскі сабор «Белая Русь»
Славянскі сабор «Белая Русь» — палітычная партыя Беларусі, якая існавала ў 1992—1999.
Мэта і задачы
У якасці асноўных праграмных мэтаў партыі былі абвешчаны «абарона славянарускіх інтарэсаў ва ўсіх сферах грамадскага жыцця на аснове яднання славяна-рускіх народаў і прыярытэту традыцыйных каштоўнасцяў іх цывілізацыі; пабудова канстытуцыйным шляхам прававой дзяржавы, заснаванай на славянарускай традыцыі: саборнасці, народаўладдзя і самакіравання; станаўленне шматукладнай рынкавай сацыяльна-арыентаванай эканомікі, абарона айчыннага рынку ад спекуляцыйна-мафіёзнага і транснацыянальнага капіталу».
Партыя выступала за аднаўленне этнічнай цэласнасці славянарускай (усходнеславянскага) народу, падзяляючы ідэі трыадзінства рускага народа (гэта значыць ідэі аб тым, што рускі народ складаецца з вялікаросаў, маларосаў і беларусаў) і выступала за аб'яднанне Расіі, Беларусі і Украіны, якія складаюць ядро Славянскага супольнасці.
З моманту свайго стварэння ССБР актыўна выступаў за наданне рускай мове статусу дзяржаўнай, нароўні з беларускай мовай.
Гісторыя
Устаноўчы сход партыі адбыўся 6 чэрвеня 1992. На ім былі прынятыя яе праграма, статут выбраны кіруючы орган - Дума і тры сустаршыні: Мікалай Сяргееў, Валерый Суряеў, Міхаіл Ільін. Неўзабаве былі створаны рэгіянальныя партыйныя арганізацыі, якія аб'ядноўвалі ў сваіх шэрагах па афіцыйных звестках каля 1500 членаў (паплечнікаў, прыспешнікаў, і прыхільнікаў). Таксама пры партыі была заснаваная моладзевая ваенна-патрыятычная арганізацыя «Славянскія Сокалы». У 1994 партыя даволі актыўна супрацоўнічала з новастворанай праварадыкальнай русафільскай арганізацыяй «Рускае нацыянальнае адзінства» (РНА).
Падчас прэзідэнцкіх выбараў 1994 члены партыі актыўна збіралі галасы накарысць дэпутата Вярхоўнага савета, кандыдата ў прэзідэнты Аляксандра Лукашэнкі, аднак напярэдадні здачы іх у Цэнтрвыбаркам аддала галасы яго канкурэнту. Па выніках агульнарэспубліканскага апытання, праведзенага ў першай дэкадзе красавіка 1995, партыя атрымала рэйтынг усяго 0,5%.
Члены ССБР актыўна падтрымалі правядзенне рэферэндума 1995. Напярэдадні зімы 1994 пад эгідай ССБЛ ў Беларусі быў створаны камітэт «За свободный выбор языка обучения», які 29 лістапада вывеў да будынку Мінскага гарадскога савета каля двух дзесяткаў бацькоў, што патрабавалі навучання на расійскай мове. Сюжэт пра гэты пратэст з адпаведнымі каментарамі быў паказаны ў навінах па нацыянальным тэлебачанні. У канцы ліпеня 1996 кіраўніцтва партыі выступіла са зваротам да Вярхоўнага Савета XIII-га склікання, у якім заклікала беларускіх парламентарыяў разгледзець пытанне аб падвойным беларуска-расійскім грамадзянстве. На думку аўтараў звароту, рашэнне пытання не церпіць адкладу, бо «сваёй бяздзейнасцю ў гэтым пытанні парламент практычна зрывае рэалізацыю Дагавора аб Саюзе Расіі і Беларусі». У 1997 ССБР стаў заснавальнікам беларуска-расійскага руху «Народнае адзінства», які выступаў з ініцыятывай правядзення рэферэндуму па пытанні аб'яднання Беларусі і Расіі ў адзіную дзяржаву.
У лютым 1999 у газеце «Личность» быў апублікаваны артыкул лідара партыі Н. Сяргеева «США и Белая Русь: странная война», у якой яе аўтар абвінаваціў апазіцыю ў антыдзяржаўнай і антынацыянальнай дзейнасці.
Аргас
А́ргас (А́ргус), Ἄργος, Άργος:
Гл. таксама Аргус, значэнні.
1916 год у гісторыі кіно
1916 год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
Вердуна
Вердуна (Verduno) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 530 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 76 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 12060. Тэлефонны код — 0172.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Natività della Beata Vergine Maria.
Сяргей Альбертавіч Картэс
Сярге́й Альбе́ртавіч Картэ́с (, г. Сан-Антоніа, Чылі —, Мінск, Беларусь) — беларускі ,. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1980).
Біяграфія
Нарадзіўся 18 лютага 1935 года ў Сан-Антоніа, Чылі. У 1920-я гады сям’я маці С. А. Картэса эмігравала з Расіі ў Чылі. Бацька С. А. Картэса — чыліец. Першыя 20 гадоў жыцця правёў у Аргенціне, вучыўся музыцы ў Буэнас-Айрэсе. У 1947 годзе сям’я падала прашэнне аб савецкім грамадзянстве. Прыезд у СССР стаў магчымым у 1955 годзе. Месцам пражывання быў вызначаны Мінск.
З 1991 года мастацкі кіраўнік опернай трупы ў Дзяржаўным тэатры оперы і балета Беларусі. У 1996 годзе установа была падзелена на два самастойныя тэатры: оперы і балета. Картэс узначаліў першы з іх і на працягу 1996—2002 гадоў з’яўляўся мастацкім кіраўніком-дырэктарам Нацыянальнага тэатра оперы Рэспублікі Беларусь. З асобай Картэса звязана адкрыццё беларускага опернага мастацтва для еўрапейскай публікі.
Халькапірыт
Халькапіры́т, медны калчадан — мінерал класа сульфідаў, CuFeS 2</sub>.
Крышталізуецца ў тэтраганальнай сінгаллі, пры тэмпературы вышэй за 700 °C у кубічнай. Колер зеленавата- ці латунна-жоўты з металічным бляскам. Шчыльнасць 4,1—4,3 г/см³. Цвёрдасць па шкале Моаса 3—4. Паўправаднік.
Халькапірыт — самы распаўсюджаны ў прыродзе мінерал медзі. Радовішчы халькапірыту распаўсюджаны ва ўсіх рэгіёнах свету і з'яўляюцца галоўным рудным мінералам медзі.
Касмічная адысея 2001 года
«Касмічная адысея 2001 года» (2001: A Space Odyssey; варыянт перакладу — «2001 год: касмічная адысея») — культавы навукова-фантастычны фільм Стэнлі Кубрыка 1968 года, які стаў вяхой у развіцці кінафантастыкі і сусветнага кінематографа ў цэлым. У аснову фільма лягло апавяданне Артура Кларка «Вартавы», якое было апублікавана ў 1951 годзе. Кларк распрацаваў сцэнарый разам з Кубрыкам яшчэ да напісання рамана «2001: Касмічная адысея», які выйшаў у свет адразу пасля фільма.
Карціна распавядае пра серыю сустрэч людзей з метафарычнымі чорнымі маналітамі, якія, відаць, уплываюць на ход чалавечай эвалюцыі. Першая — адбылася на зары гісторыі. Другі раз людзі знаходзяць маналіт на Месяцы ў эпоху асваення чалавекам калязямной прасторы. Маналіт выпускае магутнае выпраменьванне ў бок Юпітэра, і тады, у пошуках трэцяга маналіта, было вырашана адправіць туды экспедыцыю, якой камандуюць астранаўт Дейв Боўмен (Кір Дулі) і Фрэнк Пул (Гары Локвуд), а таксама звышразумны камп’ютар HAL 9000, які мае амаль поўны кантроль над караблём.
У 1991 годзе стужка была ўключана ў Нацыянальны рэестр фільмаў ЗША. Па версіі Амерыканскага інстытута кіно, гэта лепшы навукова-фантастычны фільм у гісторыі Галівуда, а па версіі міжнародных кінакрытыкаў — і ва ўсёй гісторыі сусветнага кіно. Падчас апытання 358 кінарэжысёраў у 2012 годзе больш галасоў, чым за «Касмічную адысею», было пададзена толькі за «Такійскую аповесць» Адзу.
Куланатпес (Данская сельская акруга)
Куланатпес — сяло ў Нурынскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр сельскай акругі Данская. Знаходзіцца прыкладна за 72 км на захад ад раённага цэнтра, пасёлка Кіеўка. Код КАТА — 355241100.
Культавы фільм
Ёсць «культавыя» рэжысёры, чые работы рэдка маюць касавы поспех, але вылучаюцца індывідуалістычным почыркам, іх паважаюць прыхільнікі «кінематографа не дзеля ўсіх»: Дэвід Лінч, Эмір Кустурыца, Ян Шванкмайер, Ральф Бакшы, браты Коены і іншыя.
NGC 4840
NGC 4840 (іншыя абазначэнні — MCG 5-31-29, ZWG 160.42, DRCG 27-46, PGC 44324) — эліптычная галактыка (E1) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ураўненне стану
Ураўненне стану — ўраўненне, якое злучае паміж сабой тэрмадынамічныя (макраскапічныя) параметры сістэмы, такія, як тэмпература, ціск, аб'ём, хімічны патэнцыял і інш. Ураўненне стану можна напісаць заўсёды, калі можна ўжываць тэрмадынамічнае апісанне з'яў. Пры гэтым рэальныя ўраўненні станаў рэальных рэчываў могуць быць вельмі складанымі.
Заўважым, што суадносіны, задаюць ураўненнем стану, справядлівыя толькі для станаў тэрмадынамічнай раўнавагі.
Тэрмічнае ўраўненне стану
Тэрмічнае ўраўненне стану звязвае макраскапічныя параметры сістэмы. Для сістэмы з пастаянным лікам часціц яго агульны выгляд можна запісаць так:
Каларычнае ўраўненне стану
Каларычнае ўраўненне стану паказвае, як унутраная энергія выяўляецца праз ціск, аб'ём і тэмпературу. Для сістэмы з пастаянным лікам часціц яно выглядае так: або, улічваючы, што ціск можна выразіць з тэрмічнага ўраўнення:
Кананічнае ўраўненне стану
Кананічнае ўраўненне ўяўляе сабой выраз для аднаго з тэрмадынамічных патэнцыялаў (унутранай энергіі, энтальпіі, свабоднай энергіі або патэнцыялу Гібса) праз незалежныя зменныя, адносна якіх запісваецца яго поўны дыферэнцыял.
Кананічнае ўраўненне, незалежна ад таго, у якім з гэтых чатырох відаў яно прадстаўлена, змяшчае поўную інфармацыю аб тэрмічных і каларычных уласцівасцях тэрмадынамічнай сістэмы (мяркуецца, што вядомае і вызначэнне тэрмадынамічнай патэнцыялу, такое, як ).
Людміла Сяргееўна Шырына
Людміла Сяргееўна Шырына (нар., Білазэрка, Херсонская вобласць, УССР) — украінская оперная спявачка (лірыка-драматычнае сапрана), салістка Адэскага дзяржаўнага акадэмічнага тэатра оперы і балета. Народная артыстка Украіны (1993).
Біяграфія
Нарадзілася 1 жніўня 1948 года ў пасёлку Білазэрка, Херсонская вобласць.
Скончыла Адэскую кансерваторыю (у цяперашні час — музычную акадэмію) па класе дацэнта М. В. Галятоўскай. Іграе на некалькіх музычных інструментах, у тым ліку, на баяне і фартэпіяна. У юнацтве захаплялася спартыўнай гімнастыкай, валейболам і баскетболам.
З 1975 года працуе ў Адэскім дзяржаўным тэатры оперы і балета, з'яўляецца загадчыцай опернай трупы. У 1977 годзе яна стала лаўрэатам першай прэміі (залаты медаль) і ўладальніцай Гран-Пры Міжнароднага конкурсу вакалістаў у Тулузе (Францыя). Кавалер ордэна княгіні Вольгі III ступені (1998). У 1993 годзе Людміле Шырынай было прысвоена званне народнай артысткі Украіны. У 2003 годзе ўдастоена Ганаровай граматай Кабінета Міністраў Украіны за важкі асабісты ўклад у развіццё гуманітарнай сферы, шматгадовую добрасумленную працу і высокі прафесіяналізм. Гастралюе ў такіх краінах, як Францыя, Бельгія, Фінляндыя, Канада, Японія, Германія, Балгарыя, Венгрыя, ЗША, Ліван, Італія, Іспанія.
Мэйнстрым
Мэйнстры́м (mainstream — асноўная плынь) — пераважны кірунак у якой-небудзь галіне (навуковай, культурнай і інш.) для адпаведнага перыяду часу. Часта выкарыстоўваецца для азначэння якіх-небудзь «афіцыйных», масавых тэндэнцый у культуры, мастацтве дзеля кантрасту з альтэрнатывай, андэграўндам, немасавым, элітарным кірункам.
У прымяненні да масавай культуры аналагічны тэрмін MOR («middle of the road», «сярэдзіна дарогі») выкарыстоўваецца для азначэння найбольш папулярнай на радыёстанцыях і камерцыйна прыбытковай плыні ў папулярнай музыцы, у межах якой могуць змешвацца элементы найбольш папулярных на дадзены момант стыляў. Паняцце ўзнікла ў ЗША ў 40-х гадах XX стагоддзя. Найбольш моцны ўплыў на музычны мэйнстрым аказваюць ЗША, Вялікабрытанія, Германія і краіны Скандынавіі.
Фронт нацыянальнага вызвалення Сідама
Фронт нацыянальнага вызвалення Сідама, ФНВС     — узброеная групоўка, якая дзейнічае ў эфіопскім рэгіёне Сідам. Арганізацыя створана ў 1999 годзе. Супрацьстаіць дзеючаму ўраду Эфіопіі.
Мэты
Групоўка называе мэтай сваёй барацьбы права на самавызначэнне народа сідама. Таксама ФНВС выступае супраць транснацыянальных карпарацый і экспрапрыяцыю прыродных рэсурсаў у бедных аграпашавых камун.
Узаемаадносіны
У 2012 годзе ФНВС выступіла сумесна з Фронтам вызвалення Арома супраць урада Народнага фронту вызвалення Тыграя. У той жа час групоўка была ў саюзе з Фронтам нацыянальнага вызвалення Агадэна. У 2021 годзе арганізацыя прымірылася з НФВТ і нават разам з ім уступіла ў кааліцыю «Аб’яднаны фронт эфіопскіх федэралісцкіх і канфедэралісцкіх сіл». Саюз быў накіраваны супраць урада Абія Ахмеда Алі.
Юргордэн
Юргордэн (Djurgården), таксама Сёдра Юргордэн (даслоўна: Паўднёвы Юргордэн) — востраў і гістарычны раён у цэнтры Стакгольма, у складзе адміністрацыйнага раёна Эстэрмальм. Плошча 2,79 км². Насельніцтва каля 800 чалавек. Востраў гістарычна называўся Вальдэмарсён (Valdemarsön).
Юргордэн вядомы сваімі шматлікімі славутасцямі і прыродай з мноствам старых дубоў. На востраве знаходзіцца шэраг папулярных музеяў (у т.л. Скансен, які разам з паркам забаваў Грэна Лунд займае большую яго частку; Музей карабля Ваза, Музей Паўночных краін, Музей ABBA), цікавых з культурна-гістарычнага пункту гледжання сядзіб, пасольства. Жылыя кварталы знаходзяцца ў паўднёва-заходняй частцы вострава.
Палац Аўгустаў
Палац дынастыі Аўгустаў (Domus Augustana) — антычны палацавы комплекс на Палаціне ў Рыме.
У комплекс імператарскага палаца Даміцыяна ўваходзілі гэты палац, які выкарыстоўваўся як асабістая рэзідэнцыя імператараў, і палац Флавіяў, у якасці афіцыйнага будынка.
Палац дынастыі Аўгустаў з'яўляўся двухпавярховым будынкам з вялікім дваром і садам. Палац, размешчаны ў паўднёвым ускрайку ўзгорка, высіўся над Вялікім цыркам і меў від з іншага боку на форум.
Леанард Эйлер
Леанард Ойлер, таксама Леанард Эйлер (Leonhard Euler;  — ) — выдатны швейцарскі матэматык, зрабіў значны ўклад у развіццё матэматыкі, фізікі, механікі, астраноміі.
Працаваў у Расіі і Германіі. Аўтар больш як 800 навуковых прац па матэматычнаму аналізу, дыферэнцыяльнай геаметрыі, тэорыі лікаў, прыбліжаных вылічэннях, нябеснай механіцы, матэматычнай фізіцы, оптыцы і г.д.
Амаль паўжыцця правёў у Расіі, дзе ўнёс істотны ўклад у станаўленне Расійскай навукі. У 1726 годзе ён быў запрошаны працаваць у Санкт-Пецярбург, куды пераехаў годам пазней. З 1731 па 1741, а таксама з 1766 года быў акадэмікам Пецярбургскай Акадэміі Навук (у 1741—1766 гадах працаваў у Берліне, заставаючыся адначасова ганаровым членам Пецярбургскай акадэміі). Добра ведаў рускую мову і частку сваіх сачыненняў (асабліва падручнікі) публікаваў на рускай. Першыя расійскія акадэмікі-матэматыкі і астраномы былі вучнямі Ойлера. Некаторыя з яго нашчадкаў дагэтуль жывуць у Расіі.
Вымаўленне прозвішча па-беларуску
Леанард Ойлер — немец і яго прозвішча Euler па-нямецку вымаўлялася блізка да «Ойлер», бо ў нямецкай мове спалучэнне літар «eu» пазначае на пісьме спараны гук (дыфтонг), які гучыць блізка да «ой» (напрыклад, Europa — «Ойропа» — Еўропа, Eule — «ойле» — сава).
Варыянт «Эйлер» перанесены з расійскай пісьмовай традыцыі і не адлюстроўвае слушнага вымаўлення прозвішча.
Дзіцячыя гады і першы Пецярбургскі перыяд
Леанард Ойлер нарадзіўся ў Базелі ў сям'і пастара 14 красавіка 1707 года. Яго бацька, Павел Ойлер, быў другам і вучнем братоў Якаба і Іагана Бернулі і прывіў сыну любоў да матэматыкі.
У 1720—1724 гадах Леанард Ойлер вучыўся ў Базельскім універсітэце ў Іагана Бернулі. У 1723 годзе ён складае прамову пра параўнанне філасофіі Ньютана з поглядамі Дэкарта, за якую атрымлівае сваю першую вучоную ступень магістра мастацтваў, і потым па патрабаванню бацькі паступае на багаслоўскі факультэт.
1725—1726 — першыя працы пра ізахронныя крывыя ў асяроддзі, якое супрацівіцца, пра адзін спецыяльны від траекторыі, пра найлепшае размяшчэнне мачтаў на караблі, пра гук. Ён падае заяўку на ўдзел у конкурсе на месца прафесара Базельскага ўніверсітэта, але з-за маладосці яго кандыдатура не была дапушчана да выбараў.
У 1725 годзе сыны Іагана Бернулі Данііл і Мікалай II з'ехалі ў толькі што заснаваную Пецярбургскую Акадэмію Навук і выклапаталі Ойлеру запрашэнне ў Санкт-Пецярбург на пасаду ад'юнкта (малодшага акадэміка) па фізіялогіі. Ойлер некалькі месяцаў вывучаў анатомію і медыцыну. Але вясной 1727 года, калі ён прыехаў у Санкт-Пецярбург, з'явілася магчымасць працаваць у матэматыцы. У студзені 1731 года ён атрымлівае месца прафесара (то бок акадэміка) па фізіцы, а летам 1733 года замяняе на кафедры матэматыкі Данііла Бернулі, які з'ехаў у Базель.
Ойлер прымае ўдзел у розных акадэмічных мерапрыемствах, якія патрабуюць прымянення матэматыкі: складанне геаграфічных карт, розныя тэхнічныя экспертызы, задачы караблебудавання і караблекіравання, складанне вучэбных кіраўніцтваў і водгукаў на навуковыя працы і г.д. Яго адкрыцці друкаваліся ва ўсіх акадэмічных «Заметках», пачынаючы з другога тома ў 1727 годзе і чыталіся па ўсёй Еўропе. Ён адыграў значную ролю ў станаўленні Пецярбургскай АН.
Ойлер вывучае тэорыю радоў, дыферэнцыяльныя ўраўненні, варыяцыйнае злічэнне, тэорыю лікаў, дынаміку кропкі, тэорыю музыкі і інш., друкуе больш за 50 рукапісаў, у тым ліку «Механіку» ў 2-х тамах. Яго абіраюць членам Берлінскай АН, у 1749 годзе — Лонданскага каралеўскага таварыства, а ў 1755 годзе — Парыжскай АН.
У 1733 годзе Ойлер ажаніўся з Кацярынай Гзэль, дачкой жывапісца з Галандыі. Ад гэтага шлюбу ў яго было 13 дзяцей, 8 з якіх памерлі ў дзяцінстве.
У 1735 годзе Акадэмія атрымала заданне спешна выканаць вельмі аб'ёмныя вылічэнні. Матэматыкі казалі, што для гэтага неабходна некалькі месяцаў, але Ойлер зрабіў усю працу за тры дні. У выніку гэтага ў яго адбылося запаленне мозгу, Ойлер быў пры смерці і назаўсёды застаўся без правага вока.
Але рэгенцтва Ганны Леапольдаўны было часам бесперапынных арыштаў, і з-за палітычнага становішча і неспрыяльнага клімату Ойлер пакідае Пецярбург.
Берлінскі перыяд
Летам 1741 года па запрашэнню Фрыдрыха II Ойлер пераязджае ў Берлін. У 1744 годзе Фрыдрых рэарганізаваў Берлінскую АН. Працуючы ў Берліне, Ойлер падтрымліваў сувязь і з Пецярбургам. Ён працягвае друкаваць палову сваіх прац у «Весніку» (які ўсё роўна ледзь спраўляецца з патокам навуковых артыкулаў Ойлера), друкуецца ў Берліне, выконвае даручэнні прускага ўрада па гідратэхніцы, балістыцы, арганізацыі латарэй і інш. Рэдагуе матэматычныя раздзелы Берлінскіх і пецярбургскіх акадэмічных заметак, кіруе заняткамі маладых вучоных з Расіі, якія жылі ў яго на кватэры (Кацельнікава, Румоўскага, Сафронава), удзельнічае ў арганізацыі конкурсаў абедзвюх акадэмій, вядзе жывую перапіску з прафесарамі, шукаючы супрацоўнікаў для Пецярбургскай АН, на свае грошы набывае і перадае ў Пецярбург кнігі і абсталяванне. Да іншых яго зацікаўленасцей дадаюцца новыя пытанні алгебры і тэорыі лікаў, эліптычныя інтэгралы, ураўненні матэматычнай фізікі, трыганаметрычныя рады, дыферэнцыяльная геаметрыя паверхняў, задачы тапалогіі, механіка цвёрдага цела, гідрадынаміка, тэорыя руху Месяца і планет, оптыка, магнетызм, і ў кожнай вобласці ён атрымлівае значныя вынікі.
Пецярбургская АН некалькі разоў запрашала Ойлера вярнуцца. У 1760-я гады адносіны паміж Ойлерам і Фрыдрыхам II рэзка пагоршыліся. Пасля смерці Маперцюі кароль прапанаваў месца прэзідэнта Берлінскай АН Даламберу, а калі той адмовіўся, даручыў Ойлеру кіраваць Акадэміяй без прэзідэнцкага тытула і пад сваім асабістым наглядам. Рознагалоссі ў пэўных фінансавых і адміністрацыйных пытаннях выклікалі надрыў, і, карыстаючыся швейцарскім грамадзянствам і падтрымкай Расійскага ўрада, Ойлер дабіваецца адстаўкі.
Другі Пецярбургскі перыяд
У маі 1766 года Расійскі пасол у Берліне князь Даўгарукі перадаў Ойлеру, што Кацярына II, згаджаючыся на ўсе ўмовы, запрашае яго ў Расію. Ён прыехаў у ліпені 1766 года. Амаль адразу па прыбыцці Ойлер захварэў і аслеп на другое вока. Яго наступныя працы пішуць студэнты і сакратары пад дыктоўку. У 1769, 1770 і 1771 гадах ён выдаў тры вялікія тамы «Дыоптрыкі».
За 17 гадоў у Пецярбургу ён апублікаваў больш кніг, чым за 25 гадоў у Берліне. Яшчэ каля 300 прац было надрукавана пасля яго смерці.
У 1771 годзе згарэў дом і ўся маёмасць Ойлера. Яму прыйшлося асвойваць новы дом усляпую. У канцы таго ж года вядомы венскі акуліст зняў катаракту з левага вока і вярнуў яму зрок, забараніўшы працаваць нейкі час. Але Ойлер не ўтрымаўся і вярнуўся да працы, пасля чаго зноў згубіў зрок, з вялікай пакутай і цяпер ужо назаўжды. Нягледзячы на гэта, Ойлер працягвае навуковую дзейнасць. У 1776 годзе памерла яго жонка, і Ойлер ажаніўся са зводнай сястрой свае жонкі Саламеяй Абігель Гзэль. Яго старэйшы сын у дваццаць гадоў атрымаў прэмію Парыжскай АН па астраноміі.
7 верасня 1783 года Ойлер памёр ад кровазліцця ў мозг.
Ойлер як чалавек
Ён не цікавіўся тэатрам і новай мастацкай літаратурай.
Ойлер быў шчырым і справядлівым чалавекам, добрым сем'янінам, але ён вельмі мала ведаў людзей. Як праўдзівы вернік, ён цярпліва прымаў усе нягоды, уключаючы слепату і смерць сваіх дзяцей. Пры гэтым, Ойлер быў нелюдзімым чалавекам, не цікавіўся зносінамі з іншымі, і вельмі мала людзей ведала яго асабіста.
Некаторыя найбольш вялікія працы
Табліца складзеная вучнем Ойлера Фусам.
Гэта не вельмі дакладнае даследаванне. Зараз вядома не менш за 886 яго прац, з якіх 600 — артыкулы ў перыядычных выданнях Пецярбургскай АН, 130 артыкулаў у мемуарах Берлінскай АН, 30 артыкулаў у розных выданнях Германіі, Францыі, Расіі і іншых краін, 40 кніг і 15 мемуараў.
Прымяненне ў матэматычных алімпіядах
Шматлікія факты ў геаметрыі, алгебры і камбінаторыцы, даказаныя Ойлерам, паўсюль выкарыстоўваюцца ў алімпіяднай матэматыцы.
15 красавіка 2007 года была праведзена інтэрнэт-алімпіяда для школьнікаў па матэматыцы, прысвечаная 300-годдзю са дня нараджэння Леанарда Ойлера, якая адбывалася пры падтрымцы шэрага арганізацый. У снежні 2008 — сакавіку 2009 года праводзілася матэматычная алімпіяда імені Леанарда Ойлера для васьмікласнікаў, адною з мэт якой было замяніць школьнікам рэгіянальны і заключны этап Усерасійскай матэматычнай алімпіяды для 8 класаў.
Нацыянальны ўніверсітэт фізічнага выхавання і спорту Украіны
Нацыянальны ўніверсітэт фізічнага выхавання і спорту Украіны — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова спартыўнага профілю, якая мае статус нацыянальнага ўніверсітэта і знаходзіцца ў Кіеве.
Дзеці Біяфры (эскадрылля)
Дзеці Біяфры, таксама Немаўляты Біяфры — неафіцыйная назва падраздзялення ВПС Біяфры, якое складалася з наёмных лётчыкаў і этнічных ігба.
Стварэнне
Ля вытокаў эскадрыллі стаяў шведскі лётчык Карл Густаў фон Розен. Страшныя карціны вайны ў Нігерыі — забітыя дзеці і жанчыны, разбураныя гарады, паўсюдны голад — аказалі на пілота шокавае ўражанне. Фон Розен вырашыў абвясціць федэральнаму ўраду сваю асабістую вайну. Швед звярнуўся да палкоўніка біяфрыйскіх сепаратыстаў Чуквуэмека Адумегву Аджукву з прапановай сабраць ударную эскадрыллю. У каманду фон Розена ўвайшлі чатыры яго суайчыннікаў і трое ігба. Сярод замежнікаў былі як пілоты, так і тэхнікі, у тым ліку Гунар Хаглунд, Марцін Ланг, Сігвард Торстэн Нільсен і Бенгст Вейц.
Па прапанове фон Розена біяфрыйцы вырашылі набыць некалькіх шведскіх лёгкіх навучальных самалётаў, якія ў Афрыцы празвалі «мініконы», абсталяваных двума блокамі 68-мм некіравальных ракет MATRA. Урад Танзаніі, які падтрымліваў сепаратыстаў, звярнуўся з просьбай да кампаніі Malmö МFI-9В, атрымаўшы ад фірмы патрэбныя машыны. З Танзаніі іх перагналі ў Францыю, дзе мясцовыя тэхнікі абсталявалі самалёты пускавымі ўстаноўкамі ракет, замянілі электрыку, паставілі дадатковыя бакі. Потым тэхніку адправілі ў Лібрэвіль, а адтуль перагналі на сакрэтны аэрадром у бушы Габон. Затым ноччу яны пераляцелі праз мора на сакрэтную ўзлётна-пасадачную паласу ў Біяфры. Пазней было закуплена яшчэ чатыры «мініконы».
Дзейнасць
22 мая 1969 года эскадрылля нанесла свой першы ўдар, атакаваўшы аэрадром горада Порт-Харкорт. 24 мая «Дзеці Біяфры» разбамбілі Бенін-Сіці, 26 мая — Энугу. 28 мая самалёты фарміравання вывелі са строю электрастанцыю ва Угелі. 30 мая яны здзейснілі налёт на Калабар. Найміты сцвярджалі, што імі былі знішчаныя або пашкоджаныя не менш за 12 самалётаў нігерыйскіх ВПС, у тым ліку два МіГ-17 і тры Іл-28. Улады ўсё адмаўлялі і заяўлялі аб мінімальнай шкодзе.
Напярэдадні апошняга рэйду паведамленні аб паветраных аперацыях «Дзяцей Біяфры» з’явіліся ў міжнародных СМІ. У МЗС Швецыі неадкладна запатрабавалі, каб суайчыннікі вярнуліся на радзіму. Фон Розена сустрэлі як нацыянальнага героя, распачатае супраць яго расследаванне было спынена. Праз месяц з яшчэ адным шведскім пілотам ён вярнуўся ў «гарачую кропку», дзе рыхтаваў біяфрыйскіх лётчыкаў, але ў баях больш не ўдзельнічаў, а ў эскадрыллю набралі мясцовых авіятараў.
У канцы лета—пачатку восені біяфрыйцам атрымалася закупіць дванаццаць вучэбна-баявых самалётаў T-6G «Харвард». Касцяком эскадрыллі сталі найміты-партугальцы Артур Алвіс Перэйра, Хасэ Эдуардэ Перальта і Арманда Кро Брас. Яшчэ адзін пілот — Гіль Пінта дэ Сауса — пры пералёце ў Біяфру збіўся з курсу, сеў на тэрыторыі, кантраляванай федэральным урадам, і трапіў у палон. Эскадрылля здзейсніла мноства баявых вылетаў, але самалёты хутка выходзілі з ладу, а запчастак не было. На апошнім спраўным «Харвардзе» Перэйра паляцеў у Габон, ужо пасля таго як па радыё абвясцілі аб капітуляцыі Біяфры.
1917 год у гісторыі кіно
1917 год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
Мельхіёр Гедройц
Мальхер Матушавіч (Мельхіёр) Гедройц (~1536 —, Ворні, цяпер Варняй у Літве) — вялікалітоўскі магнат і рэлігійны дзеяч, біскуп жамойцкі, апякун літоўскага пісьменства.
Біяграфія
Паходзіў з літоўскага княжацкага роду Гедройцаў, які ў XVI стагоддзі ўжо не меў значнай палітычнай ролі ў дзяржаве. Бацька Мельхіёра, Мацей Гедройц, служыў пры двары каралевы Боны, з яе пратэкцыі быў намеснікам у Кернаве і Майшаголе, пазней маршалкам гаспадарскім. Маці — княгіня Ганна з Крошынскіх. Вучыўся ў Кёнігсбергскім, Вітэнбергскім, Цюбінгенскім, Лейпцыгскім універсітэтах, навуковай ступені не атрымаў.
Невядома, ці быў Мельхіёр Гедройц пратэстантам, але ўжо ў 1570-я гады напэўна быў каталіком, а ў 1571 годзе стаў святаром. Апекаваны віленскім біскупам Валерыянам Пратасевічам, у 1572 годзе атрымаў ад яго прызначэнне кусташам капітула. Пасля смерці жамойцкага біскупа Юрыя Пяткевіча (ліпень 1574 года) удзельнікі віленскай канвакацыі прапанавалі на яго месца М. Гедройца. Быў рукапаложаны ў сан жамойцкага біскупа 22 красавіка 1576 года ў Вільні, пры прызначэнні адзначаліся яго вялікія веды ў галіне кананічнага права і тэалогіі. Прымаў актыўны ўдзел у грамадскім жыцці Вялікага Княства Літоўскага. Як сенатар вызначыўся на сеймах, неаднакроць узначальваў камісіі па ўстанаўленні дзяржаўных межаў і міру з Масквой. М. Гедройц таксама працаваў у скарбовым трыбунале, рэвізаваў гаспадарскую маёмасць. У гістарыяграфіі ацэньваецца як «літоўскі сепаратыст» (Станіслаў Хербст), «літоўскі патрыёт» (З. Івінскіс), адной з важнейшых мэтаў лічыў захаванне дзяржаўнасці Вялікага Княства Літоўскага пасля Люблінскай уніі.
Быў адным з самых актыўных біскупаў — прыхільнікаў контррэфармацыі, «другім хрысціцелем Жамойці». Згодна з пастанаўленнямі Трыдэнцкага сабору, шмат зрабіў для рэформаў у каталіцкім касцёле, спрыяў падрыхтоўцы літоўскамоўных святароў, выданню літоўскіх тэкстаў. За яго біскупствам, у 1603 годзе ў Жамойці быў заснаваны першы бернардынскі кляштар. Падараваў уласную бібліятэку (~100 кніг) езуіцкаму калегіуму ў Крожах. Часта наведваў парафіі, прапаведваў па-літоўску, сам слухаў споведзі вернікаў.
Пахаваны ў кафедральным саборы ў Ворнях.
Культурная дзейнасць
Для культурнай дзейнасці біскупа ў Жамойці характэрная, паводле З. Івінскіса, літоўская накіраванасць. Сваім коштам выдаў «Пастылу» (1599) Мікалая Даўкшы — першую літоўскую кнігу надрукаваную ў Вялікім Княстве Літоўскім, а таксама пераклад Катехізіса езуіта Лядэсмы («Катэхізіс, або навука, неабходная кожнаму хрысціяніну», 1595). Апекаваў Мацею Стрыйкоўскаму.
Адзіны вядомы твор аўтарства М. Гедройца — «Элегія на смерць Кацярыны Валовіч» (Elegia in mortem Catharinae Wolowicz, Regiomonti, 1561), праз змест твору бачна добрае веданне аўтарам антычнай і хрысціянскай літаратуры.
Людміла Уладзіміраўна Юрчанка
Біяграфія
Нарадзілася 14 сакавіка 1943 года ў акружаным нямецкімі войскамі Харкаве (цяпер Украіна). Дзяцінства прайшло ў Палтаве. У Палтаве скончыла музычную школу (клас У. І. Апенькі) і тэхнікум лёгкай прамысловасці, спецыяльнасць — выпрабавальнік электрарухавікоў. Працавала на палтаўскім заводзе «Электраматор». Скончыла КДК імя П. І. Чайкоўскага (1969, клас Р. А. Разумавай).
Салістка Кіеўскай кансерваторыі імя Т. Г. Шаўчэнкі.
Адна з нямногіх оперных спявачак, якія бездакорна спалучаюць сцэнічную гульню з музыкай. У рэпертуары — больш за 30 оперных партый. Маючы дыяпазон у 2,5 актавы, аднолькава ўпэўнена выконвае на лімітава нізкіх танах партыю Канчакоўны ў «Князе Ігары» А. П. Барадзіна, і лёгка пераходзіць на амаль сапрана ў напісаных Дж. Вердзі партыях Эбалі ў «Дон Карлас» і Фенены ў « Набука».
Стрэжаў
Стрэжаў — колішні горад, цэнтр удзельнага княства Полацкай зямлі, месцазнаходжанне не вызначана.
Паводле меркавання адных даследчыкаў, упершыню згадваецца ў 1127/1128 годам, падчас паходу агульных войск рускіх князёў супраць Полацкай зямлі, як адзін з пунктаў праз якія мусілі рухацца войскі і няма пэўнасці ці знаходзіўся наогул той Стрэжаў у межах Полацкай зямлі або быў паселішчам у іншым княстве. Іншыя даследчыкі, лічаць першую згадку Стрэжава ў 1160-х, калі полацкі князь Рагвалод-Васіль даў яго Усеваладу Глебавічу замест саступленага апошнім Ізяслаўля — гэты Стрэжаў напэўна быў паселішчам у Полацкай зямлі.
Таксама няма пэўнасці з лакалізацыяй, Барыс Рыбакоў, Міхаіл Ціхаміраў і іншыя атаясняюць летапісны Стрэжаў з сучасным Стрэшынам у Жлобінскім раёне Беларусі, але гэтае паселішча далёка на поўдзень ад меж Полацкай зямлі, што робіць лакалізацыю сумнеўнай. Праўда, Стрэшын можа быць тоесны Стрэжаву са згадкі 1127/1128 года. Таксама ёсць меркаванні, што Стрэжаў, які Рагвалод-Васіль даў Усеваладу Глебавічу размяшчаўся на месцы вёскі Стрыжава Бешанковіцкага раёна, але рэштак горада часоў Русі там не выяўлена.
Крайнія пункты Азербайджана
Ніжэй прыведзены спіс крайніх пунктаў Азербайджана.
Ніцкі край
Ніцкі край (Nīcas novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Латвіі ў вобласці Курзэмэ. Край складаецца з двух валасцей, цэнтрам края з'яўляецца сяло Ніца.
Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 3858 чалавек. Плошча края — 350,79 км².
Вернантэ
Вернантэ (Vernante) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 1287 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 21 чал./км². Займае плошчу 61 км². Паштовы індэкс — 12019. Тэлефонны код — 0171.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Nicolao.
Станёніс
Станё́ніс (Stanionys) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Рымшэўскай сянюніі. Размешчана за 3 км ад Гайдзе. Насельніцтва 27 чал. (2001 г.).
Ферэнц Ліст
Ферэнц (Франц) Ліст (Liszt Ferenc, Franz Liszt; 22 кастрычніка 1811, (Дабар'ян),  — 31 ліпеня 1886,, Германія — , , , , , адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў музычнага рамантызму, заснавальнік венгерскай кампазітарскай школы.
Біяграфія
Ліст быў слаўным выканаўцам, вядомым па ўсёй Еўропе дзякуючы свайму фенаменальнаму піянізму і неперавышанаму ўменню арганізоўваць відовішчныя канцэртныя праграмы. Ф. Ліста лічаць адным з найвялікшых піяністаў у гісторыі, нягледзячы на тое, што ніводнага запісу ігры Ліста не існуе. Уплыў фартэпіяннага стылю Ф. Ліста адчувальны дагэтуль. Таксама Ф. Ліст зрабіў важкі ўклад у развіццё рамантычнай музыкі наогул, імя Ліста звязанае з вынаходніцтвам жанру сімфанічнай паэмы.
Ф. Ліст быў першым піяністам, які выступаў з сольнымі канцэртамі, якімі ён заслужыў прызнанне як прафесіяналаў так і шырокай публікі. У той жа час Ф. Ліст быў надзвычай велікадушным чалавекам — ён не шкадаваў часу і сродкаў, дапамагаючы ахвярам стыхійных бедстваў, сіротам, многіх таленавітых студэнтаў ён вучыў бясплатна. Таксама Ф. Ліст спрыяў фонду памяці Бетховена і ахвяраваў значныя сродкі на адкрыццё кансерваторыі ў Будапешце.
Вучыўся ў К. Чэрні, А. Сальеры, Ф. Паэра і А. Рэйхі. У 1823—1835 гадах жыў у Парыжы, дзе набыў вядомасць як піяніст-віртуоз, пачаў педагагічную і кампазітарскую дзейнасць, у 1835—1839 гадах — у Швейцарыі і Італіі, дзе залажыў асновы сучаснага канцэртнага піянізму. Яго выканальніцкі стыль вызначалі сінтэз рацыянальнага і эмацыянальнага, спалучэнне яскравасці і кантрасту вобразаў з драматызмам, маляўнічасць гучання і віртуозная тэхніка, аркестрава-сімфанічная трактоўка фартэпіяна. З канца 1830-х гг. гастраліраваў па краінах Еўропы. У 1848—1858 гг. прыдворны капельмайстар у Веймары. Як дырыжор паставіў у Веймарскім тэатры больш за 40 опер, у т.л. оперы Р. Вагнера, выканаў у сімфанічных канцэртах усе сімфоніі Л. Бетховена, сімфанічныя творы Г. Берліёза, Р. Шумана, М. Глінкі і інш., узначаліў т.зв. веймарскую школу.
З 1861 года жыў у Рыме, Будапешце і Веймары. Пастаянна падтрымліваў сувязі з Венгрыяй (з 1875 прэзідэнт заснаванай ім Музычнай акадэміі ў Будапешце, цяпер Нацыянальная венгерская музычная акадэмія імя Ф. Ліста).
Творчасць
Стваральнік першых узораў венгерскай нацыянальнай музычнай класікі, адзін з найбольш яркіх прадстаўнікоў еўрапейскага музычнага рамантызму. Найбольш значныя яго дасягненні ў галіне інструментальнай музыкі. Вызначальныя прынцыпы наватарскай творчасці Ліста — праграмнасць і звязаны з ёю монатэматызм. Абнавіў жанр фантазіі і транскрыпцыі, стварыў новы музычныя жанр — адначасткавую сімф. паэму, новы тып канцэрта і санаты (адначасткавыя з рысамі цыклічнасці). Узбагаціў сродкі гармоніі і аркестроўкі, увёў у фп. п'есах новыя прынцыпы фактурнага выкладання. Паглыбіў сувязі музыкі з літаратурай, першы звярнуўся да твораў жывапісу і скульптуры як да крыніцы праграмных задум. У яго творах арганічны сплаў народна-венгерскіх вытокаў (вербункаш) і дасягненняў еўрапейскай прафесійнай музыкі. Творчасць Ліста адыграла вялікую ролю ў станаўленні венгерскай нацыянальнай музычнай школы і ў развіцці сусветнай музычнай культуры.
Творы
Сярод твораў: опера «Дон Санча, або Замак кахання» (паст. 1825); араторыі «Легенда пра Св. Лізавету» (1862), «Хрыстос» (1866) і інш.; месы «Эстэргамская» («Іранская», 1855), «Венгерская каранацыйная» (1867); кантаты; Рэквіем (1868); для аркестра «Фаўст-сімфонія» (паводле І. В. Гётэ, 1857); сімфонія да «Боскай камедыі» Дантэ (1856), 13 сімфанічных паэм (1849—1882), у т.л. «Мазепа» (паводле В. Гюго, 1851), «Прэлюды» (паводле Ж. Атрана і А. Ламарціна), «Арфей», «Таса» (усе 1854), «Праметэй» (паводле І. Гердэра, 1855); 2 эпізоды з «Фаўста» Н. Ленау (1860) і інш.; для фартэпіяна з аркестрам — 2 канцэрты (1856, 1861), «Скокі смерці» (1859), Фантазія на венгерскія народныя тэмы (1852) і інш.; для фартэпіяна  — саната h-moll (1853); цыклы п'ес «Паэтычныя і рэлігійныя гармоніі» (паводле А. Ламарціна), «Гады вандраванняў» (З сшыткі); 2 балады, 2 легенды, 19 «Венгерскіх рапсодый»; «Венгерскія гістарычныя партрэты»; «Іспанская рапсодыя»; «Эцюды найвышэйшага выканальніцкага майстэрства», канцэртныя эцюды, варыяцыі, п'есы ў танцавальнай форме, маршы і інш.; для голасу з фартэпіяна  — песні і рамансы (каля 90) на словы Г. Гейнэ, Гётэ, Гюго, М. Лермантава і інш., інструментальныя п'есы, камерна-інструментальныя ансамблі, транскрыпцыі (пераважна для фартэпіяна) уласных твораў і інш. кампазітараў («Эцюды па капрысах Паганіні»).
Андэрграўнд
Андэграўнд або андэрграўнд (англ. underground літар. падполле) — шэраг мастацкіх кірункаў у сучасным мастацтве (у музыцы, літаратуры, кіно, выяўленчым мастацтве і інш.), якія супрацьпастаўлялі сябе масавай культуры, мэйнстрыму.
Для андэграўнду характэрныя разрыў з пануючай ідэалогіяй, ігнараванне стылістычных і моўных абмежаванняў, адмова ад агульнапрынятых каштоўнасцей, норм, ад сацыяльных і мастацкіх традыцый, нярэдка эпатаж публікі, бунтарства. Як правіла, такія творы альбо выдаюцца нелегальна, альбо пішуцца «у стол», гэта значыць без надзеі на публікацыю. Аднак з цягам часу забароны слабеюць або здымаюцца, у гэтым выпадку твор прыходзіць да чытача, хоць і з пэўнай затрымкай. Таксама тэрмінам андэграўнд вельмі часта пазначаюць агульныя кірункі ў музыцы, якая не падтрымлівае класічныя шляхі.
Тэрмін пачаў ужывацца ў другой палове XX стагоддзя, па стаўленні:
Харкаўскі нацыянальны ўніверсітэт унутраных спраў
Агульная характарыстыка
Ва ўніверсітэце рыхтуюць спецыялістаў па дзяржаўнай замове і на камерныйнай аснове на дзённай, завочнай і дыстанцыйнай формах навучання ў галіне права, грамадзянскай бяспекі, кіравання і адміністравання, сацыяльных навук, інфармацыйных тэхналогій. Дзейнічаюць шэсць факультэтаў з прадастаўленнем ступеняў вышэйшай адукацыі "бакалаўр" і "магістр".
Заняткі з курсантамі, студэнтамі і слухачамі праводзяць 59 дактароў навук і прафесараў, 310 кандыдатаў навук і дацэнтаў. Працуюць 30 кафедраў, 2 навукова-даследчыя лабараторыі, створаны ўласныя навуковыя школы, якія займаюць вядучыя пазіцыі ў навуковым асяроддзі і кожная з якіх мае значныя дасягненні.
ВНУ стала адной з базавых ведамасных навучальных устаноў у рэалізацыі праекта "Мая новая паліцыя" і працягвае ўдзельнічаць у пачатых МУС Украіны праграмах падрыхтоўкі і перападрыхтоўкі кадраў для Нацыянальнай паліцыі Украіны.
Ганорый II (Папа Рымскі)
Ганорый II (Honorius PP. II; свецкае імя Ламберта Сканабекі дзі Фаньяна, Lamberto Scannabecchi de Fagnano; 9 лютага 1060 — 13 лютага 1130) — Папа Рымскі з 15 снежня 1124 года па 13 лютага 1130 года.
Яджур-Веда
Яджур-Веда (यजुर्वेद, ) — адна з чатырох індуісцкіх Ведаў. У асноўнай частцы Яджур-Веды, званай Самхіта, утрымліваюцца мантры, прызначаныя для здзяйснення ахвярапрынашэнняў ведычнай рэлігіі. У дадатковых тэкстах, Брахманах і Шраута-сутрах, апісваецца, як выконваць рытуалы і ахвярапрынашэнні і даецца філасофскае тлумачэнне мантр, выкладзеных у асноўнай частцы Яджур-веды.
NGC 4841A
NGC 4841A (іншыя абазначэнні — NGC 4841-1, DRCG 27-240, UGC 8072, ZWG 160.44, MCG 5-31-26, KCPG 361A, PGC 44323) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Аразалы
Аразалы — сяло ў Нурынскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Данская. Код КАТА — 355241105.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 10 чалавек (4 мужчыны і 6 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 13 чалавек (6 мужчын і 7 жанчын).
Яўгенія Эмануілаўна Азарх-Апалава
Яўгенія Эмануілаўна Азарх (артыстычны псеўданім Яўгенія Апалава;, — , ) — украінская актрыса тэатра і кіно. Народная артыстка Украінскай ССР (1969).
Біяграфія
Яўгенія Мендэлеўна (Эмануілаўна) Азарх нарадзілася ў Рызе ў сям'і Эмануіла Барысавіча Азарха (1866 — пасля 1935) і Хаі Рувімаўны Азарх (1868 — пасля 1935). Яе сястра Фані Мендэлеўна (Эмануілаўна) Азарх-Бабіна (1898—?) была асуджана ў 1920 годзе на 5 гадоў ВТЛ, брат Аляксандр (1895—1938) — расстраляны ў Астрахані 29 кастрычніка 1938 года.
У 1921 годзе скончыла акцёрскі факультэт Тэатральнага інстытута ў Петраградзе. У 1920-я гг. грала ў Моладзевым тэатры і Тэатры Кнігі ў Петраградзе. З 1930-х гг. грала ў Кіеўскім тэатры рускай драмы імя Лесі Украінкі, была вядучай актрысай гэтага тэатра. Актрыса Кінастудыі імя А. Даўжэнкі (Кіеў).
Пахаваная актрыса на Байкавых могілках у Кіеве.
Сутарэнні Ромула
«Сутарэнні Ромула» — раман Людмілы Рублеўскай. Раман «Сутарэнні Ромула» ўпершыню апублікаваны ў часопісе «Дзеяслоў» (2011 год, № 47—49 . Асобнай кнігай зборнік раманаў выйшаў у 2012 годзе, выдавецтва СБП «Кнігазбор» (у серыі «Кнігарня пісьменніка», выпуск 26).
Сюжэт
Два раманы Людмілы Рублеўскай — «Забіць нягодніка, альбо Гульня ў Альбарутэнію» і «Сутарэнні Ромула» звязвае тэма сталінскіх рэпрэсій супраць беларускай творчай інтэлігенцыі. Дзеянні ў раманах разгортваюцца як ў сучаснасці, так і ў мінулым. У іх зроблены акцэнт на гістарычнаю памяць. Абодвум раманам характэрна псіхалагічная глыбіня, эпічнасць падзей, і напружанасць сюжэту. У гэтых творах прасочваецца спроба сфармуляваць беларускую нацыянальную ідэю.
Сюжэт кнігі пабудаваны, як падарожжы ў часе і дэтэктыўныя расследаванні, у іх паказана гісторыя кахання герояў, дзеля якога ім не шкада і памерці, чытачу адкрываецца запаветная краіна Альбарутэнія. Кніга загадкава апавядае, якім чынам прафесар Скаловіч трапіў з засценкаў НКУС 1937-га ў дом каля Кальварыйскіх могілак 2000-га, чытач даведаецца чаму супрацоўніца выдавецтва Арсенія Вяжэвіч так падобная да графіні на партрэце XIX стагоддзя, і іншае. У кнізе паказаны неверагодны лёс герояў, якія спрабуюць захаваць чалавечую годнасць сярод найгоршых пакут і выпрабаванняў
Жаночая зборная Беларусі па футболе U-17
Жаночая зборная Беларусі па футболе U-17 (таксама Жаночая зборная Беларусі па футболе да 17 гадоў) прадстаўляе Беларусь на чэмпіянаце Еўропы па футболе U-17.