cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пажарны цягнік
Пажарны цягнік — чыгуначны састаў, прызначаны для тушэння пажараў у непасрэднай блізкасці ад чыгуначных шляхоў, лакаматываў і на аб'ектах, размешчаных паблізу паласы адводу, а таксама для аказання дапамогі пры аварыі, крушэнні, лясных пажарах, паводках і іншых стыхійных бедствах.
Класіфікацыя і састаў
Пажарныя цягнікі ў залежнасці ад тактыка-тэхнічных характарыстык падпадзяляюцца на:
У спецыялізаваны цягнік ўваходзіць дадаткова: Пажарны цягнік абсталёўваецца сродкамі сувязі, крыніцамі электрычнай энергіі.
Шулейкі
Шуле́йкі (, Шулейки) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.
Да 2003 года ўваходзіла ў склад Вярэйкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1796 г. належала Францішку Калупайлу, ваўкавыскаму земскаму суддззі. У 1836 г. прыватная вёска, 4 двары, 18 жыхароў. У 1914 г. 10 двароў, 45 жыхароў.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 12 двароў, 28 жыхароў.
Альмерыя
Альмеры́я (Almería) — горад на паўднёвым усходзе Іспаніі. Насельніцтва 190013 чалавек (на 2010 год).
Геаграфія
Горад размешчаны на паўднёвым усходзе іспанскага ўзбярэжжа Міжземнага мора. Плошча 295 км².
Гісторыя
У наваколлях Альмерыі выяўлена вялікая колькасць археалагічных помнікаў, у тым ліку паселішча Лос-Мільярэс, што дало назву аднайменнай археалагічнай культуры. Раней, у эпоху неаліту тут існавала альмерыйская культура.
Горад быў заснаваны халіфам Абд-ар-Рахманам III у 955 годзе. Горад павінен быў стаць асноўнай гаванню для ўмацавання міжземнаморскай абароны халіфата.
У гэты перыяд горад дасягнуў свайго гістарычнага піку. Пасля драбнення Кордаўскага халіфата Альмерыя кантралявалася выключана мясцовымі мусульманскімі эмірамі. Шаўковая прамысловасць, заснаваная на насаджэнні тутавых дрэваў і сухім ландшафце правінцыі, зрабіла Альмерыю яшчэ больш заможным месцам.
Горад быў некалькі разоў абложаны падчас спрэчкі эміраў Гранады і Валенсіі, а таксама падчас асабліва жорсткай аблогі хрысціянамі, закліканымі ў Другі крыжовы паход Папам Яўгенам III. З гэтай нагоды Альфонса VII, на чале змяшаных сіл каталонцаў, генуэзцаў, пізанцаў і франкаў, здолеў акупаваць Альмерыю ў кастрычніку 1147 года.
На працягу дзесяцігоддзя, аднак, Альмерыя зноў перайшла да кантроль мусульманскіх эміраў з роду Альмаравідаў, і толькі ў канцы XV стагоддзя горад канчаткова ўвайшоў у склад хрысціянскай краіны. Альмерыя здалася каталіцкім манархам, Фернанда і Ізабеле, 26 снежня 1489 года.
13 мая 1937 года паблізу Альмерыі падарваўся на міне брытанскі эсмінец HMS Hunter.
Спорт
У горадзе ёсць футбольны клуб «Альмерыя», які гуляе ў Ла Лізе.
NGC 4442
NGC 4442 (іншыя абазначэнні — UGC 7583, MCG 2-32-68, ZWG 70.100, VCC 1062, PGC 40950) — лінзападобная галактыка (SB0) у сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
NGC 3495
NGC 3495 (іншыя абазначэнні — UGC 6098, MCG 1-28-27, ZWG 38.88, KARA 445, IRAS10586+0353, PGC 33234) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чабонг
Чабонг (Tshabong) — горад, размешчаны на поўдні Кгалагадзі (Батсвана). Уваходзіць у склад субакругі Паўднёвы Кгалагадзі. Насельніцтва — 6591 чал. (2008). У горадзе размешчана бальніца, што абслугоўвае значныя тэрыторыі.
Барова
Назву Баро́ва маюць:
Нейрамедыятар
Нейрамедыятары (нейратрансмітэры, пасярэднікі) — біялагічна актыўныя хімічныя рэчывы, з дапамогай якіх ажыццяўляецца перадача электрычнага імпульсу з нервовай клеткі праз сінаптычную прастору паміж нейронамі. Нервовы імпульс, які паступае ў прэсінаптычны канчатак, выклікае вызваленне ў сінаптычную шчыліну медыятара. Малекулы медыятараў рэагуюць са спецыфічнымі рэцэпторнымі бялкамі клеткавай мембраны, ініцыіруюць ланцуг біяхімічных рэакцый, якія выклікаюць змяненне трансмембраннга току іёнаў, што прыводзіць да дэпалярызацыі мембраны і ўзнікнення патэнцыялу дзеяння.
Традыцыйна нейрамедыятары адносяць да 3 груп: амінакіслоты, пептыды, монааміны (у тым ліку катэхаламіны).
1724 год у гісторыі астраноміі
1724 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Тура (ваенная справа)
Ту́ра (tour ад вежа) — высокі цыліндрычны кош без дна, плецены з прутоў і напоўнены грунтам. У ваеннай справе туры ўжываліся дзеля ўладкавання сховішчаў ад стрэл (куль, снарадаў). Таксама ўжываліся дзеля мацавання крутасцяў земляных насыпаў.
Губны гармонік
Губны гармонік — распаўсюджаны язычковы музычны інструмент. Усярэдзіне губнога гармоніка знаходзяцца медныя пласцінкі (язычкі), якія калыхаюцца ў струмяні паветра, які стварае музыка. У адрозненні ад іншых язычковых музычных інструментаў гармонік не мае клавіятуры. Замест клавіятуры выкарыстоўваецца язык і вусны для выбару адтуліны (як правіла яны размешчаныя лінейна), якая адпавядае патрэбнай ноце.
Губны гармонік часцей за ўсё выкарыстоўваецца ў такіх музычных кірунках, як блюз, фолк, блюграс, блюз-рок, кантры, джаз.
Імрэ Мадач
І́мрэ Ма́дач (Madách Imre; 20 студзеня 1823, в. Альшастрэгава, Каралеўства Венгрыя — 5 кастрычніка 1864, там жа) — венгерскі, і. Аўтар вершаванай філасофскай драмы «Трагедыя чалавека» (1861).
Біяграфія
Нарадзіўся ў мястэчку Альшастрэгава, Каралеўства Венгрыя (цяпер — вёска Долна Стрэгава, Банскабістрыцкі край, Славакія) у 1823 годзе ў дваранскай сям’і. У 1837—1840 гадах вучыўся ў Пешцкім універсітэце. У 1842 годзе здаў экзамен на адваката.
Пасля паражэння Рэвалюцыі 1848—1849 у Венгрыі знаходзіўся ў 1852-53 гадах у турэмным зняволенні. У 1860 годзе быў выбраны дэпутатам у венгерскі Сейм.
Творчасць
У 1840 годзе выдаў лірычны зборнік «Lantvirágok» (1840), за якім рушыў услед цэлы шэраг лірычных вершаў і крытычных эцюдаў, пародыя ў вершах «Цывілізатар» (A civilizátor; 1859) і драмы «Jo nev es ereny», «Commodus», «Mária királynő» (1840—1855), «Csák végnapjai» (1843—1861), «Férfi és nő» (1843). У 1860 годзе скончыў працу над «Чалавечай трагедыяй» («Трагедыя чалавека»), сваім лепшым творам.
«Трагедыя чалавека» — алегарычная драма ў вершах пра сэнс чалавечага быцця, напісаная пад уплывам трагедыі «Фаўст» І. В. Гётэ і паэмы «Страчаны рай» Дж. Мільтана. Дух пазнання і сумневу Люцыпар, пагружаючы выгнаных з рая Адама і Еву ў гіпнатычны сон, праводзіць іх па розных этапах гісторыі, каб пераканаць у бессэнсоўнасці жыцця і барацьбы; аднак фінал п’есы носіць аптымістычны характар. У рэдагаванні і публікацыі «Трагедыі чалавека» вялікую ролю адыграў Я. Арань.
У сувязі з гэтым творам напісаны трагедыя «Майсей» (, 1860—1861) і гумарыстычны ўрывак «Tündérálom» (1864).
Луізіянскі тэхналагічны ўніверсітэт
Луізіянскі тэхналагічны ўніверсітэт (Louisiana Tech University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Растан у штаце Луізіяна.
Агульная характарыстыка
Вучэльня адкрылася як індустрыяльны інстытут і каледж ў 1894 годзе падчас Другой прамысловай рэвалюцыі. Першапачатковай місіяй вучэльні было навучанне студэнтаў мастацтвам і дакладным навукам з мэтай развіцця індустрыяльнай эканомікі ў пострэканструкцыйнай Луізіяне. Чатырма гадам пазней у 1898 годзе штат змяніў назву вучэльні на Луізіянскі індустрыяльны інстытут. У 1921 годзе вучэльня змяніла назву на Луізіянскі політэхнічны інстытут, каб адлюстраваць яе развіццё як больш буйной тэхнічнай вучэльні. Луізіанскі політэхнічны інстытут афіцыйна змяніў сваю назву на сучасную ў 1970 годзе, бо тады ён ужо цалкам адпавядаў крытэрыям даследчага ўніверсітэта.
Пачаткі Еўкліда
«Пачаткі» (Στοιχεῖα, ) — галоўная праца Еўкліда, напісаная каля 300 г. да н.э. і прысвечаная сістэматычнай пабудове геаметрыі. «Пачаткі» — вяршыня антычнай геаметрыі і антычнай матэматыкі наогул, вынік яе 300-гадовага развіцця і аснова для наступных даследаванняў. «Пачаткі», нароўні з дзвюма працамі Аўтоліка з Пітаны — найстаражытнейшае з антычных матэматычных сачыненняў, якія дайшлі да нас; усе працы папярэднікаў Еўкліда вядомыя нам толькі па згадваннях і цытатах пазнейшых каментатараў.
Прокл паведамляе, спасылаючыся на Еўдэма, што падобныя сачыненні ствараліся і да Еўкліда: «Пачаткі» былі напісаны Гіпакратам Хіёскім, а таксама платонікамі Леонтам і Феўдзіем. Але гэтыя сачыненні, відаць, былі страчаны яшчэ ў антычнасці.
Тэкст «Пачаткаў» на працягу стагоддзяў быў прадметам дыскусій, да гэтай працы напісаны шматлікія каментарыі. З антычных каментарыяў да нас дайшоў каментарый, напісаны Проклам. Гэты тэкст з'яўляецца найважнейшай крыніцай па гісторыі і метадалогіі грэчаскай матэматыкі. Прокл дае кароткі выклад гісторыі грэчаскай матэматыкі (так званы Еўдэмаў каталог геометраў), абмяркоўвае ўзаемасувязь метаду Еўкліда і логікі Арыстоцеля, ролю ўяўлення ў доказах.
Са старажытных каментатараў варта згадаць Папа, з новых — П'ера Рамуса, Федэрыга Камандзіна , Хрыстофа Шлюселя (Клавіуса) і Савілія.
«Пачаткі» аказалі велізарны ўплыў на развіццё матэматыкі аж да Найноўшага часу. Кніга перакладзена на мноства моў свету. Па колькасці перавыданняў «Пачаткі» не маюць сабе роўных сярод свецкіх кніг.
Альберт Эйнштэйн так ацэньваў «Пачаткі»: «Гэты дзіўны твор думкі даў чалавечаму розуму тую ўпэўненасць у сабе, якая была неабходна для яго наступнай дзейнасці. Той не народжаны для тэарэтычных даследаванняў, хто ў маладосці не захапляўся гэтым тварэннем».
Белыя лаўкі
Гандлёвыя рады «Бе́лыя ла́ўкі» — помнік грамадзянскай архітэктуры XIX стагоддзя ў Пружанах Брэсцкай вобласці. Пабудаваныя ў 1867 годзе з цэглы. Архітэктары — Міхайлоўскі і Савіч.
Гісторыя
Збудаваныя на месцы старых драўляных гандлёвых радоў паводле праекту гарадзенскага губернскага архітэктара Міхайлоўскага і епархіяльнага архітэктара Т. Савіча. Першапачаткова мелі праезд ва ўнутраны дворык для падвозу і захоўвання тавараў.
Архітэктура
Помнік грамадзянскай архітэктуры XIX стагоддзя з рысамі барока і класіцызму. Цікавыя як рэдкі ўзор грамадзянскай манументальнай архітэктуры.
Прамавугольны ў плане двухпавярховы будынак накрыты двухсхільным дахам з франтонамі на тарцах. 2 рады гандлёвых ячэек утвораныя масіўнымі аркадамі з абодвух падоўжных фасадаў. Насупраць інтэрвалаў паміж слупамі арак неглыбокія прамавугольныя нішы ў сценах, у якіх размешчаныя дзверы і вітрыны гандлёвых памяшканняў.
Колішні праезд пасярэдзіне падкрэслены трохпралётнымі рызалітамі, апрацаванымі пілястрамі і завершанымі фігурнымі франтонамі.
Гарадок
Гарадо́к  — горад у Віцебскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Гарадоцкага раёна, на рацэ Гаражанка. За 30 км на поўнач ад Віцебска каля возера Лугавое, на аўтамабільнай дарозе Віцебск — Невель. Чыгуначная станцыя на лініі Віцебск — Невель. Насельніцтва (2017).
Вялікае Княства Літоўскае
Узнік на месцы старажытнага ўмацаванага паселішча, якое, відаць, знаходзілася ў пойме Гаражанкі. Магчыма, у позніх летапісах XVI ст. згадваецца як «Гарадок каля Полацка» ў сувязі з міфічнымі падзеямі сярэдзіны XIII ст., калі каля Гарадка нібыта адбылася бітва паміж палачанамі і літоўскім войскам на чале з міфічным князем Мінгайлам. У канцы XVI ст. існаваў Гарадоцкі замак з магутнымі абарончымі валамі і пяццю вежамі. На карце Станіслава Пахалавецкага (1579), паказаныя Вялікі і Малы Гарадок. На карце Тамаша Макоўскага (1613) Гарадок пазначаны як мястэчка Віцебскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Быў дзяржаўнай маёмасцю. Пад 1650 г. у Гарадку ўпамінаецца Ільінская царква, пераўтвораная ва уніяцкую, у гэтым жа годзе яна была вернута праваслаўным. Паводле некаторых звестак, у XVI ст. Гарадок меў свой герб: выява ільва на залатым полі.
У складзе Расійскай імперыі
Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772) Гарадок увайшоў у склад Расійскай імперыі. 3 1777 года зрабіўся цэнтрам Гарадоцкага павета Полацкай губерні.
Найноўшы час
17 ліпеня 1924 года стаў цэнтрам Гарадоцкага раёна.
У час Вялікай Айчыннай вайны 10 ліпеня 1941 года Гарадок акупіраваны. За час акупацыі горад амаль поўнасцю разбураны, у горадзе і раёне загублена больш за 8 тыс. мірных жыхароў. Захопнікі стварылі ў Гарадку лагер смерці, дзе загінула 2,5 тыс. чалавек. 24 снежня 1943 у выніку Гарадоцкай аперацыі Гарадок вызвалілі войскі 1-га Прыбалтыйскага фронту.
Пасля вайны горад паступова адбудаваўся. У 1966 годзе быў распрацаваны праект планіроўкі. У 1977 годзе прыняты генеральны план горада. Узведзены новыя мікрараёны з шматпавярховымі дамамі.
У 1997 годзе Гарадок адзначыў 220-годдзе з дня прысваення яму статуса горада.
Эканоміка
Прадпрыемствы лёгкай, дрэваапрацоўчай, харчовай прамысловасці. Ільнозавод. Гарадок вядомы як цэнтр ганчарнага промыслу (так званая гарадоцкая кераміка). Гасцініца «Раўбічы».
Культура
Дом культуры, 2 бібліятэкі, Гарадоцкі раённы краязнаўчы музей, Дом рамёстваў і фальклору. Гарадоцкая Троіцкая царква (1999).
Адукацыя
Гарадоцкі аграрна-тэхнічны каледж, Гарадоцкі прафесійна-тэхнічны каледж сельскагаспадарчай вытворчасці, 2 сярэднія, 8-гадовая, дзіцяча-юнацкая спартыўная школы, школа мастацтваў
Спорт
Дзейнічае рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Гарадоцкі цэнтр спорту і турызму Раўбічы».
Баршчоўка
Назву Баршчо́ўка маюць:
Айдабол (Акмолінская вобласць)
Айдабол — пасёлак у Зерэндзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Віктараўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 17 км на поўдзень ад цэнтра сяла Зерэнда. Код КАТА — 115641100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва пасёлка складала 1491 чалавек (739 мужчын і 752 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у пасёлку пражываўи 1222 чалавекі (587 мужчын і 635 жанчын).
Рыф (музыка)
Рыф (Riff) — прыём меладычнай тэхнікі рока, джаза, асабліва характэрны для суінга, адна з формаў асціната. Уяўляе сабой кароткую меладычную фразу. У біг-бэндзе могуць выконвацца адначасова некалькі розных рыфаў, часам іх серыя праводзіцца ў паслядоўным чаргаванні.
NGC 4443
NGC 4443 (іншыя абазначэнні — NGC 4461, UGC 7613, MCG 2-32-84, ZWG 70.115. VCC 1158, PGC 41111) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 4443, NGC 4461.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
NGC 3496
NGC 3496 (іншыя абазначэнні — OCL 836, ESO 128-SC26) — рассеянае скопішча ў сузор’і Кіль.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Хімічная рэакцыя
Хімі́чная рэа́кцыя — пераўтварэнне адных рэчываў (рэагентаў) у іншыя (прадукты), адрозныя саставам ці будовай. Агульная колькасць атамаў кожнага з элементаў, з якіх складаюцца рэчывы, застаецца ў хімічнай рэакцыі нязменнай (у адрозненне ад ядзернах рэакцый). Паслядоўнасць элементарных актаў хімічнага пераўтварэння называецца механізмам хімічнай рэакцыі. Хімічную рэакцыю апісвае хімічнае ўраўненне.
Працяканне хімічнай рэакцыі залежыць ад прыроды рэагуючых рэчываў і знешніх умоў. Хімічныя рэакцыі адбываюцца пры кантакце рэчываў, часта пад уплывам знешніх уздзеянняў (награванне, ціск, выпраменьванне і да т.п.). Хімічныя рэакцыі падпарадкоўваюцца пэўным заканамернасцям, якія вывучаюць фізічная хімія, тэрмадынаміка і хімічная кінетыка. ( закон захавання масы, закон Геса, правіла Вант-Гофа)
Класіфікацыя хімічных рэакцый
Тэрмадынамічная класіфікацыя ўлічвае энергетыку хімічнай рэакцыі (экзатэрмічныя і эндатэрмічныя хімічнай рэакцыі), колькасць фаз у сістэме. Адрозніваюць таксама хімічныя рэакцыі, якія працякаюць у аб'ёме і на паверхні падзела фаз.
Кінетычная класіфікацыя адрознівае хімічныя рэакцыі па суадносінах скорасці прамога і адваротнага пераўтварэння (зваротныя і незваротныя хімічныя рэакцыі), па колькасці стадый (простая і складаная хімічная рэакцыя, якую можна падзяліць на некалькі простых); малекулярнасць хімічнай рэакцыі; парадак хімічнай рэакцыі па кожным рэагенце і ў цэлым. Асобнай групай з'яўляюцца каталітычныя хімічныя рэакцыі.
У залежнасці ад таго, якія часціцы бяруць удзел у элементарным акце хімічнай рэакцыі, іх падзяляюць на малекулярныя, іонныя, фатахімічныя, радыкальныя, ланцуговыя.
У неарганічнай хіміі шырока ўжываецца класіфікацыя хімічных рэакцый па тыпах злучэнняў і характары ўзаемадзеяння: хімічныя рэакцыі ўтварэння і раскладання, гідролізу, піролізу, нейтралізацыі, камплексаўтварэння, акісляльна-аднаўленчыя рэакцыі.
Арганічная хімія мае сваю класіфікацыю хімічных рэакцый. Хімічныя рэакцыі з удзелам арганічных злучэнняў падзяляюць на дзве вялікія групы па характары разрыву хімічнай сувязі. У гетэралітычных (ад héteros — іншы) рэакцыях пара валентных электронаў застаецца пры адным з атамаў, паміж якімі існавала разарваная сувязь. У гамалітычных рэакцыях хімічная сувязь разрываецца сіметрычна і ўтвараюцца радыкалы.
Іншы спосаб класіфікацыі падзяляе рэакцыі з удзелам арганічных злучэнняў на тры класы: замяшчэння (пазначаюцца сімвалам S з індэксамі N або Е), далучэння (сімвал А) і адшчаплення або элімінацыі (сімвал Е). Асобную групу складаюць працэсы, якія адбываюцца без змены саставу, але са зменай будовы: рэакцыі ізамерызацыі, перагрупоўкі.
Межы паняцця хімічная рэакцыя да пэўнай ступені ўмоўныя. Звычайна не лічыцца хімічнай рэакцыяй утварэнне асацыятаў у растворах, электронна-ўзбуджаныя станы малекул, нават пры істотных зменах геаметрычнай канфігурацыі, таўтамерныя пераўтварэнні і г.д.
Сейсмічнае раянаванне
Сейсмічнае раянаванне (районирование сейсмическое, seismic zoning, seismic regionalization, seismische Rayonierung f) — падзел тэрыторый на раёны рознай сейсмічнай актыўнасці. Пры правядзенні сейсмічнага раянавання ўлічваюцца вынікі наступстваў землятрусаў, размяшчэнне гіпацэнтраў землятрусаў рознай сілы, статыстычныя звесткі аб паўтаральнасці землятрусаў вызначаных энергетычных класаў, звесткі аб тэктанічнай і геамарфалагічнай будове. На картах сейсмічнага раянавання для кожнага раёна паказваецца інтэнсіўнасць магчымых землятрусаў, якая ацэньваецца звычайна па 12-бальнай шкале. Каб паказаць сілу магчымых землятрусаў абагульняецца становішча ізасейстаў раней зарэгістраваных землятрусаў. Карты сейсмічнага раянавання звычайна будуюць у маштабах 1:2 500 000 – 1:10 000 000, паколькі кожны моцны землятрус захоплівае вялікую тэрыторыю. Гэтыя карты заснаваныя на тэктанічных і сейсмічных дадзеных і ўваходзяць у склад нормаў і правілаў сейсмастойкага будаўніцтва. Акрамя гэтага, праводзіцца сейсмічнае мікрараянаванне, неабходнае для ацэнкі ступені разбурэння ад землятрусаў у межах гарадоў або раёнаў. Пры гэтым улічваецца прырост або памяншэнне іх бальнасці ў адносінах да сярэдняй велічыні з улікам характару глебаў (склад карэнных і друзлых адкладаў, магутнасць слаёў з рознымі фізічнымі параметрамі), палажэнні ўзроўню грунтавых вод і асаблівасцяў рэльефу мясцовасці.
Эктамія
Эктамія (εκτομή — выразанне, ўсячэнне) — рэзекцыя (resecāre — ўсячэнне), эксцызія (excisio — выразанне, высячэне) або экстырпацыя (extirpatio — вырывание з коранем), г.зн., як правіла, поўнае выдаленне органа або выразна пэўнай анатамічнай часткі цела.
Медыцынскія паказанні
Звычайна эктамія робіцца, калі орган працяты пухлінай (асабліва калі пухліна — злаякасная). Таксама эктамія робіцца пры вострых або хранічных запаленнях (напрыклад танзіліт міндалін) або пры наяўнасці паказанняў да бясплоднасці (вазектамія або кастрацыя).
Томас Старзл
'''Томас Е. Старзл'''  — амерыканскі хірург-трансплантолаг, вучоны, заснавальнік сучаснай трансплантацыі. Выканаў першую трансплантацыю печані ў чалавека, распрацоўваў методыкі імунасупрэсіўнай тэрапіі, методыку мульціарганнай выемкі донарскіх органаў. Вядомы як «бацька сучаснай трансплантацыі»
Пол Грынгард
Пол Грынгард (Paul Greengard, ,Нью-Ёрк, ЗША — 13 красавіка 2019) — амерыканскі навуковец, нейрабіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 2000 годзе з А. Карлсанам і Э. Кэндэлам «за адкрыццё механізму дзеяння дафаміна і іншых нейрамедыятараў». Прафесар Ракфелераўскага ўніверсітэта.
Біяграфія
Пол Грынгард нарадзіўся ў Нью-Ёрку ў яўрэйскай сям’і (продкі па бацькавай лініі паходзілі з Кёнігсберга ва Усходняй Прусіі, па матчынай — з Расійскай імперыі). Яго маці памерла пры родах і з ранняга дзяцінства, пасля жаніцьбы бацькі, ён выхоўваўся ў епіскапальнай традыцыі.
Падчас Другой сусветнай вайны тры гады праслужыў у арміі ў якасці тэхніка-электроншчыка. Працаваў у групе пры Масачусецкім тэхналагічным інстытуце, якая займалася прыборамі ранняга апавяшчэння, накіраванымі супраць нападаў японскіх лётчыкаў-камікадзэ. Пасля вайны скончыў Гамільтанскі каледж у 1948 годзе са ступенню бакалаўра ў галіне матэматыкі і фізікі, але адмовіўся ад аспірантуры па фізіцы, таму што большасць пасляваенных фізічных даследаванняў была сканцэнтравана на ядзернай зброі, і замест гэтага зацікавіўся біяфізікай. Грынгард зрабіў дысертацыйную працу ў лабараторыі Холдэна Кефера Хартлайна (лаўрэата Нобелеўскай прэміі па медыцыне ў 1967 годзе) ва ўніверсітэце Джонса Хопкінса (Балтымар). Натхнёны лекцыямі Алана Ходжкіна, Грынгард пачаў працу над малекулярнай і клетачнай функцыі нейронаў. З 1953 года працаваў у біяхімічных лабараторыях Лондана і г. Бетэсда (ЗША), з 1959 года ў фармацэўтычнай кампаніі Гейгі. З 1968 года прафесар Ельскага ўніверсітэта, а з 1983 года прафесар і загадчык кафедры Ракфелераўскага ўніверсітэта.
Доктар філасофіі (1953).
Аўтар навуковых прац па вывучэнні сінаптычных сувязей у нервовай сістэме.
Выявіў, што, акрамя класічных эфектаў на мембранныя патэнцыялы, многія нейрамедыятары і некаторыя нейрапептыды ўздзейнічаюць на біяхімічныя працэсы ў цытаплазме нейронаў і ўплываюць на ўтварэнне складаных станаў нервовай сістэмы — эмоцый, настрояў, матывацый.
На атрыманую з Нобелеўскай прэміяй грашовую суму (каля 400 тысяч долараў) Пол Грынгард у 2004 годзе заснаваў прэмію імя Пэрл Майстэр Грынгард (Pearl Meister Greengard Prize), названую так у памяць маці вучонага, якая памерла пры родах. Сума прэміі складае 50 тысяч долараў. Прэмія штогод прысуджаецца жанчынам за выдатныя дасягненні ў галіне біямедыцынскіх даследаванняў.
Член Сербскай акадэміі навук і мастацтваў (2006), Нарвежскай акадэміі навук.
Асабістае жыццё
Пол Грынгард мае двух сыноў, Клода і Леслі, ад першага шлюбу. У 1985 годзе ён пабраўся шлюбам з Урсулай фон Рыдынгсвард (Ursula von Rydingsvard), сусветна вядомым скульптарам.
Дэбют (шахматы)
Дэбют (début літаральна — пачатак) — пачатковая стадыя шахматнай партыі (умоўна 10 — 15 хадоў), якая характарызуецца мабілізацыяй сіл бакоў. У сучасных дэбютах кожны ход — частка адзінага плана, які можа змяняцца ў залежнасці ад дзеянняў супраціўніка.
Дэбюты падзяляюцца на тры групы: адкрытыя, напалову адкрытыя і закрытыя. Адкрытымі дэбютамі называюць усе дэбюты, якія пачынаюцца з хадоў: 1. e4 e5; напалову адкрытымі называюць усе дэбюты, якія пачынаюцца з першага ходу белых: 1. e4, а наступны ход чорных не 1. … e5; закрытымі называюць усе дэбюты, якія пачынаюцца з любога першага ходу белых, апроч 1. e4.
Аляксандр Ярашэвіч
Аляксандр Ярашэвіч:
Гран-Пры Іспаніі 2014 года
Гран-пры Іспаніі 2014 года (Gran Premio de España de 2014) - 5 этап Чэмпіяната Свету ў гонках класа Формула-1, які адбыўся 11 мая на трасе ў Мантмело пад Барселонай. Льюіс Хэмілтан стаў пераможцам гонкі, тым самым выйшаў на першае месца ў агульным закліку сярод пілотаў. Даніэль Рык'ярда атрымаў свой першы подыум у Формуле-1, улічваючы яго дыскваліфікацыю на Гран-Пры Аўстраліі. Партнёр Рык'ярда Себасцьян Фетэль паказаў найлепшы круг гонкі.
Кваліфікацыя
Першы сегмент кваліфікацыі пачаўся з аварыі Пастора Мальданада, які не ўтрымаў свой балід у адным з паваротаў і пашкодзіў пярэднюю падвеску. Было вырашана прыпыніць сэсію, каб эвакуяваць пашкоджаны балід з тарсы. У сэгменце цалкам дамінавалі два баліда Mercedes. Лепшы вынік паказаў Ніка Розберг, менш за 0,5 сэкунды яму саступіў яго партнёр Льюіс Хэмілтан. Дзеючы чэмпіён свету Себасцьян Фетэль скардзіўся на нестабільнасць баліда, у той час як Даніэль Рык'ярда веў барацьбу з Mercedes. Пілоты Ferrari стабільна трываліся ў першых 16 радках: Кімі Райканен упершыню за 5 этапаў паказваў лепшы вынік, чым Фернанда Алонса. Джэнсан Батан і Ніка Хюлькенберг мелі пэўныя праблемы са стабільнасцю балідаў - Батан здолеў на заключных секундах сегмента змацаваць сваю пазіцыю ў першых 16-і. Раман Гражан, які пасля аварыі Мальданада застаўся адзіным пілотам Lotus у кваліфікацыі, паказаў 16 вынік пад канец першага сегмента і прайшоў далей.
Другі сегмент кваліфікацыі змацаваў сітуацыю, якая склалася пасля першай сэсіі. Ніка Розберг і Льюіс Хэмілтан вялі барацьбу паміж сабой. Розберг зноў выйграў сегмент у Хэмілтана з розніцай крыху больш за 0,1 секунды. Пілоты каманды Red Bull зноў былі адзінымі, хто намагаліся супернічаць з Mercedes. Ва ўнутрыкаманднай барацьбе лепшыя вынікі дэманстраваў Даніэль Рык'ярда. Ferrari трымалася ў сярэдзіне кваліфікацыйнай дзясятцы: Кімі Райканен паказаў лепшы час, а Фернанда Алонса здолеў прабіцца ў трэці сегмент на апошніх хвілінах. Force India, як і Toro Rosso не здолелі пераадолець другі сегмент. Кевін Магнусэн увогуле не паказаў час, і ў трэці сегмент ад McLaren трапіў толькі Джэнсан Батан.
Ніка Розберг першым паехаў на свой хуткі круг у трэцім сегменце. За ім паследваў Льюіс Хэмілтан. Праз 4 хвіліны пасля старта трэцяга сегмента, з кваліфікацыі выбыў Себасцьян Фетэль, у якога перастала дзейнічаць скрынка перадач. Фетэль небяспечна запаволіўся на трасе і ледзь не стаў прычынай аварыі, калі Льюіс Хэмілтан здолеў у апошні момант ухіліцца ад сутыкнення. Другі раз за кваліфікацыю быў паказаны чырвоны сцяг, каб прыбраць балід Фетэля з трасы. Пасля аднаўлення сэсіі найхэтчэйшы круг паказаў Хэмілтан. Розберг на гэты раз быў другім з адставаннем у 0,2 сэкунды. Пасля змены гумы, абодва пілота зрабілі свае другія хуткія кругі : Хэмілтан зноў паказаў найлепшы час, Розберг стаў другім. На трэці радок у апошні момант ускочыў Даніэль Рык'ярда, чацвёртым стаў пілот Williams Вальтэры Ботас. Раман Гражан кваліфікаваўся вышэй за абедзьве Ferrari. Унутры самой Ferrari Кімі Райканен дургі раз за сезон здолеў перакваліфікаваць Фернанда Алонса. Замкнулі дзясятку Джэнсан Батан, Феліпэ Маса і Себасцьян Фетэль, які не паказаў часу.
<references group="#"/>
Шніпава
Да 2003 года ўваходзіла ў склад Вярэйкаўскага сельсавета.
Гісторыя
Вядома з 1569 г. у складзе маёнтка Рось. У 1796 г. адна частка вёскі належала Вінцэнту Дамброўскаму, другая — Івану Завішу, ваўкавыскаму земскаму суддзі, і яго брату Тамашу. У 1836 г. прыватная вёска, 18 двароў, 120 жыхароў.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 42 двары, 62 жыхары.
Памятныя мясціны
Захаваліся рэшткі палацава-паркавага комплексу XIX ст.
Барыскі
Назву Барыскі маюць:
Георгій Васільевіч Катулін
Георгій Васільевіч Катулін (, Улан-Удэ) — беларускі спартыўны функцыянер, генеральны сакратар Нацыянальнага алімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь (2005—2015, 2017—2019), дырэктар фонду «Дырэкцыя II Еўрапейскіх гульняў 2019 года».
Біяграфія
Нарадзіўся 15 студзеня 1955 года ва Улан-Удэ. У 1977 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут.
У 1977—1984 гадах працаваў інжынерам Мінскага механічнага завода імя С. І. Вавілава. У 1984—1991 гадах — старшыня спартыўнага клуба «Вымпел» Мінскага механічнага завода імя С. І. Вавілава.
У 1989 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры.
У 1991—1992 гадах — адказны сакратар федэрацыі атлетызму БССР і горада Мінска. У 1992—1993 гадах — адказны сакратар Міжнароднай прафесійнай лігі спорту.
У 1993—1996 гадах — выканаўчы дырэктар МАК «Здароўе».
У 2001—2004 гадах — інспектар ЗП «ІТЭРА-БЕЛ».
Мітэльшпіль
Мітэльшпі́ль (ад Mittelspiel — сярэдзіна гульні) — адна са стадый шахматнай партыі, якая пачынаецца пасля дэбюта. На гэтай стадыі, як правіла, развіваюцца асноўныя падзеі шахматнай гульні — атака і абарона, пазіцыйнае манеўрырванне фігураў, камбінацыі і ахвяры. Характарызуецца вялікай колькасцю фігураў і разнастайнасцю планаў гульні.
Георгій Васільевіч Катулін
Біяграфія
У 2004—2005 гадах — адказны сакратар Беларускай федэрацыі бодзібілдынгу і фітнесу.
З 2005 па 16 студзеня 2015 года і з 2017 па 17 студзеня 2019 года працаваў генеральным сакратаром Нацыянальнага алімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь.
Са жніўня 2017 года працаваў дырэктарам фонду «Дырэкцыя II Еўрапейскіх гульняў 2019 года».
Стаўбунскі сельсавет
Стаўбу́нскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Стаўбун.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Веткаўскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Коўбаўскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Веткаўскім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Свяцілавіцкага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Рудня-Стаўбунскага сельсавета. З 17 снежня 1956 года ў складзе Веткаўскага раёна, з 25 снежня 1962 года — у Гомельскім раёне, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Веткаўскага раёна. У 1966 годзе ў склад сельсавета з Яноўскага сельсавета перададзены пасёлкі Гарадок і Калінін. 21 кастрычніка 1968 года ў склад Новаграмыцкага сельсавета перададзена вёска Рудня Стаўбунская. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 7 населеных пунктаў. 28 студзеня 1991 года да сельсавета далучана частка тэрыторыі скасаванага Новаграмыцкага сельсавета. У 2009 годзе скасаваны пасёлак Калінін, у 2011 годзе — пасёлак Уютны. 27 снежня 2022 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Маланямкоўскага (4 населеныя пункты: аграгарадок Малыя Нямкі, вёска Пералёўка, пасёлкі Зацішша і Памяць) і Яноўскага (5 населеных пунктаў: аграгарадок Янова, вёска Стаўбунскае Будзішча, пасёлкі Жалуддзе, Лазараў і Расуха) сельсаветаў.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1215 чалавек, з іх 93,8 % — беларусы, 4,0 % — рускія, 1,2 % — украінцы, 0,5 % — таджыкі, 0,4 % — татары.
Трыснёг
Трыснёг, Траснік (Phragmites) — род кветкавых раслін сямейства метлюжковых (злакавых).
Апісанне
Шматгадовыя травяністыя карэнішчавыя расліны вышынёй 0,5—5 (6) м. Сцёблы прамастойныя, полыя, густа аблісцелыя, са шматлікімі міжвузеллямі. Лісце чаргаванае, лінейна-ланцэтнае, шырынёй да 5 см, цвёрдае, завостранае. Суквецце — густая пірамідальная мяцёлка даўжынёй да 50 см. Размнажэнне пераважна вегетатыўнае.
Распаўсюджанне
Пашыраны ў Еўропе, Азіі, Афрыцы і Паўднёвай Амерыцы. На Беларусі трыснёг звычайны, або паўднёвы трапляецца на забалочаных лугах, ускрайках балот, па берагах вадаёмаў, у вадзе. Часам трыснёг няправільна называюць чаротам.
Віды
Род аб'ядноўвае не менmi за чатыры відаў:
Гаспадарчае значэнне
Тэхнічныя, кармавыя расліны. Ачышчае сцёкавыя воды. Ідзе на корм і подсціл жывёле. Багатыя крухмалам карэнішчы спажышаюцца ў ежу. Выкарыстоўваецца ў якасці сыравіны ў цэлюлозна-папяровай прамысловасці (заменнік драўніны), будаўнічага матэрыялу, паліва.
Аляксандр Адамавіч Ярашэвіч
Аляксандр Адамавіч Ярашэвіч (, в. Любкаўшчына Стаўбцоўскага раёна, Мінская вобласць —, Мінск) — беларускі мастацтвазнавец. Кандыдат мастацтвазнаўства (2003).
Біяграфія
Скончыў БДУ (1962). З 1965 у Інстытуце ядзернай энергетыкі, у 1979—2003 у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору НАН Беларусі. З 2004 у Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі.
Даследуе мастацтва эпохі барока (скульптуру, іканапіс, алтарнае малярства, іканаграфію) і гісторыю рэлігіі на Беларусі (беларускія манастыры).
Адзін з аўтараў двухтомнага даведніка «Рымска-каталіцкія Кальварыйскія могілкі ў Мінску на Беларусі» (Варшава, 1996, 2000), аўтар кніг «„Маці Божая Снежная“ ў Беларусі» («Про Хрысто, 2003»), «Абраз Маці Божай Будслаўскай» («Про Хрысто, 2004»), укладальнік і адзін з аўтараў альбома «Музей старажытнабеларускай культуры» (Мн., 2004).
Памёр 28 кастрычніка 2016 года.
Гамеотрыксавыя
Гамеотрыксавыя (Homoeotrichaceae) — сямейства цыянабактэрый.
Канстанцін Іванавіч Максімцаў
Кароткая біяграфія
Вучыўся ў Гомельскай студыі выяўленчага мастацтва ў С. Каўроўскага (1930–1932), потым у А. Шаўчэнка (1932–1936), і ў Віцебскім мастацкім вучылішчы (1937–1938) у Л. Лейтмана і І. Ахрэмчыка. З 1945 жыў і працаваў у г. Баранавічы.
Ад 1945 браў удзел у савецкіх мастацкіх выстаўках.
Узнагароджаны медалём Беларускага саюза мастакоў «За заслугі ў выяўленчым мастацтве».
Творчасць
Працаваў у станковым жывапісе ў жанрах пейзажа, карціны, нацюрморта, партрэта. Асноўныя творы: «Жнівень» (1950), «Сакавік» (1953), «Шэры дзень» (1959), «Зіма. Замяло» (1962), «Яблані цвітуць» (1965), «Ранняя вясна» (1970), «Восеньская мелодыя» (1980), «Растае снег» (1982), «Пара веснавая» (1989), «Веснавыя воды» (1989), «Пяшчотная вясна» (1990), «Ціхая ноч» (1997), «Ветраны дзень» (1996-97), а таксама «На Слонімшчыне», «Кастрычнік», «Калгасныя сажалкі», «Квітнеючы май»,  «Тарфяны масіў», «Наступ на балоты», «Дэпо», «Будаўніцтва калійнага камбіната», «Першынцы Салігорска», «Верасень. Надвячорак», «Надышоў красавік» і інш. Творы адметныя мягкім каларытам, гарманічным суладдзем кампазіцыі і колеравых суадносін, лірычным спакоем.
Працы мастака знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, фондзе Беларускага саюза мастакоў, Магілёўскім абласным мастацкім музеі імя П. Масленікава, у Брэсцкім краязнаўчым музеі, у прыватных калекцыях шэрагу замежных краін.
Барэц
Назву Барэ́ц маюць:
Емецк
Емецк (Е́мецк) - сяло (да 1925 года - горад) у Халмагорскім раёне Архангельскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Емецкага сельскага паселішча.
Сяло знаходзіцца на левым беразе ракі Емца. Емецк размешчаны на федэральнай дарозе М8 «Холмагары» (Архангельск-Масква).
Гісторыя
Сяло Емецк вядома з 1137 года. У XVIII стагоддзі Емецк быў цэнтрам Емецкай траціны Дзвінскага павета Архангелагародскай губерні.
У 1894 годзе ў Емецкай воласці Холмагарскага павета Архангельскай губерні налічвалася - 2146 чалавек.
З 1922 года па 1925 год Емецк з'яўляўся цэнтрам Емецкага павета. У 1925-1929 гадах Емецк уваходзіў у склад Архангельскага павета. З 1929 па 1959 год быў адміністрацыйным цэнтрам Емецкага раёна, спачатку ў Паўночным краі і Паўночнай вобласці, а з 1937 года - у Архангельскай вобласці.
Нейрон
Нейрон (ад νεῦρον — валакно, нерв) — структурна-функцыянальная адзінка нервовай сістэмы. Гэтая клетка мае складаную будову, высока спецыялізаваная і па структуры змяшчае ядро, цела клеткі і атожылкі. У арганізме чалавека налічваецца больш за сто мільярдаў нейронаў.
Функцыі нейронаў
Адросткі двух нейронаў не датыкаюцца адзін да аднаго, як праваднікі ў электрычным ланцугу, а толькі збліжаюцца. Месца функцыянальнага кантакту нейронаў (аксона адной клеткі з дэндрытамі або целам другой) называецца сінапсам, а прамежак паміж імі — сінаптычнай шчылінай. Перадача ўзбуджэння ад адной нервовай клеткі да другой ажыццяўляецца з дапамогай хімічных пасрэднікаў — медыятараў.
У выніку праходжання нервовага імпульсу па аксоне з яго канца выдзяляецца медыятар, які выкідваецца ў сінаптычную шчыліну. Тут медыятар уступае ва ўзаемадзеянне з чуллівымі да яго бялкамі-рэцэптарамі мембраны суседняй клеткі, у выніку чаго яна альбо ўзбуджаецца, альбо зніжае сваю актыўнасць — тармозіцца.
Віды нейронаў
Нейроны падзяляюцца на адчувальныя (праводзяць нервовы імпульс у ЦНС), уставачныя (злучаюць некалькі нервовых клетак, іх целы і адросткі не выходзяць за межы ЦНС) і рухальныя (праводзяць сігналы ад ЦНС да рабочага органа).
Характэрнай рысай адчувальных нейронаў з'яўляецца наяўнасць доўгіх, у параўнанні з аксонам, дэндрытаў, якія пачынаюцца рэцэптарамі. Рухальныя нейроны адрозніваюцца доўгімі аксонамі, якія заканчваюцца ў рабочых органах.
Адростак нейрона, які пакрыты абалонкамі і праводзіць нервовы імпульс, называецца нервовым валакном. Пучкі нервовых валокнаў, забяспечаныя крывяноснымі сасудамі і пакрытыя агульнай злучальнатканкавай абалонкай, утвараюць нерв. Большасць нерваў змешаныя: у іх састаў уваходзяць і адчувальныя, і рухальныя нейроны.
Урач
Урач — асоба з поўнай вышэйшай медыцынскай адукацыяй, якая прафесійна займаецца падтрымкай або аднаўленнем здароўя людзей праз пазбяганне (прафілактыку), распазнанне (дыягностыку) і лекаванне захворванняў і траўмаў.
Першая прафесійная клятва ўрача — клятва Гіпакрата.
Луісвілскі ўніверсітэт
Луісвілскі ўніверсітэт (University of Louisville) — вышэйшая навучальная ўстанова горада Луісвіла, Кентукі, ЗША. Адзін з найстарэйшых універсітэтаў ЗША, створаных на захад ад Алеганскіх гор. Універсітэт заснаваны па рашэнні Генеральнай асамблеі штата Кентукі, як цэнтральны даследчы універсітэт. Тут навучаюцца студэнты 118 з 120 раёнаў Кентукі, усіх 50 штатаў ЗША і 116 краін свету.
Гісторыя
Пачатак універсітэту быў пакладзены ў 1798 годзе, калі Генеральная Асамблея штата Кентукі прыняла рашэнне аб адкрыцці вышэйшай навучальнай установы ў нядаўна заснаваным горадзе Луісвілі і прадала 24 км² зямлі на поўдні Кентукі для аплаты яго стварэння. 3 красавіка 1798 года некалькі актыўных грамадзян пачалі кампанію па пошуку сродкаў для новай навучальнай установы, якая тады атрымала найменне Семінарыі Джэферсана. Толькі ў 1813 годзе ўдалося адкрыць навучальную ўстанову. Яе першым кіраўніком стаў Эдвард Мэн Батлер, вядомы як адзін з першых гісторыкаў Кентукі.
У 1837 годзе гарадскі савет Луісвіля заснаваў Луісвілскі медыцынскі інстытут. Фізік і медык Чарлз Колдвел здолеў пераканаць савет у неабходнасці яго адкрыцця. У 1840 годзе быў заснаваны Луісвілскі медыцынскі каледж.
Белая Дуброва
Назву Бе́лая Дубро́ва маюць:
NGC 4444
NGC 4444 (іншыя абазначэнні — ESO 268-10, MCG -7-26-7, DCL 56, IRAS12259-4259, PGC 41043) — галактыка ў сузор’і Цэнтаўр.
Дом па Рэвалюцыйнай вуліцы, 8а (Мінск)
Дом па вуліцы Рэвалюцыйнай, 8а — будынак у Мінску, размешчаны ў квартале, які прымыкае да Верхняга Горада. Пабудаваны ў XIX ст. з цэглы як жылы.
NGC 4444
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Дом па Рэвалюцыйнай вуліцы, 8а (Мінск)
Архітэктура
Двухпавярховы будынак мае план складанай формы, шчыльна прымыкае ў двары да дома № 10. Плоскія без дэкору фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Пад двухсхільным дахам праходзіць развіты шматслойны карніз.
1733 год у гісторыі астраноміі
1733 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Юзаф Трыпуцька
У працах «Мова Уладзіслава Сыракомлі» (т. 1—2, 1955—1957), «Пра мову ўспамінаў Францішка Міцкевіча» (1970) адзначаў беларусізмы аўтараў, спасылаўся на працы Я. Карскага, іншых беларускіх мовазнаўцаў. Аўтар працы пра славянскія, у т.л. беларускія прыслоўі, беларускія рэаліі ў творчасці Э. Ажэшкі.
Складальнік каталога старадрукаў з Кароны і ВКЛ, у тым ліку кірылічных, у зборах бібліятэкі Упсальскага ўніверстэта. Перапісваўся з Адамам Мальдзісам.
Сямён Яфімавіч Шпіленя
Сямён Яфімавіч Шпіле́ня ( — ) — вучоны ў галіне фізіялогіі раслін, урач, педагог, доктар біялагічных навук (1968), прафесар (1970).
NGC 3497
NGC 3497 (іншыя абазначэнні — NGC 3525, NGC 3528, IC 2624, MCG -3-28-37, ESO 570-6, PGC 33667) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Чаша.
Сямён Яфімавіч Шпіленя
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Языль (сучасны аграгарадок у Мінскай вобласці Беларусі). Скончыў вясковую чатырохкласную школу ў 1929 годзе, вучыўся ў школе сялянскай моладзі ў вёсцы Горкі.
Капанір
Капані́р (ад caponnière «ніша»): фартыфікацыйнае збудаванне, прызначанае весці флангавы агонь у двух процілеглых кірунках; паўкапанір — тое самае, але ў адным кірунку.
Сямён Яфімавіч Шпіленя
Біяграфія
У 1931 годзе паступіў у Мар’інагорскі сельскагаспадарчы тэхнікум, які скончыў у 1934 годзе і быў накіраваны ў Ціміразеўскую акадэмію. У 1935—1936 гадах працаваў настаўнікам хіміі і біялогіі ў вёсцы Горкі. У 1936 годзе паступіў на біялагічны факультэт Ленінградскага педагагічнага інстытута імя А. І. Герцэна, які скончыў у 1940 годзе і застаўся ў аспірантуры пры ім.
З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны ўступіў у батальён народнага апалчэння інстытута. З сакавіка 1942 года знаходзіўся ў санітарным аддзеле 67-й арміі на Ленінградскім фронце. Удзельнічаў у баявых дзеяннях па абароне Ленінграда, зняццю яго блакады, вызваленні Ленінградскай вобласці і Прыбалтыкі.
NGC 3497
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Капанір
Да 19 ст. капаніры будаваліся ў складзе крэпасцяў для абстрэлу крэпасных равоў. У час Першай сусветнай вайны ўжываліся ў сістэмах палявых пазіцый і умацаваных раёнаў, і размяшчаліся, звычайна, на адваротных скатах вышыняў або за мясцовымі прадметамі.
Сямён Яфімавіч Шпіленя
Біяграфія
Пасля вайны займаў пасаду старшага афіцэра ў Ваенна-медыцынскім упраўленні Ленінградскай ваеннай акругі. У 1945—1963 гадах выкладаў біялогію на кафедры біялогіі і паразіталогіі Ваенна-медыцынскай акадэміі. У 1950 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. У 1963 годзе абраны на пасаду прафесара, загадчыка кафедры біялогіі Ленінградскага педыятрычнага медыцынскага інстытута.
Навуковая і грамадская дзейнасць
Аўтар навуковых прац у галіне біялогіі і фізіялогіі ядавітых і лекавых раслін, генетыкі, медыцынскай геаграфіі, вывучэнню гарманальных прэпаратаў, эпідэміялогіі хваробы Даўна, па заалагічнай тэматыцы з экалагічнай, эпідэміялагічнай накіраванасцю і інш. Таксама вялікую ўвагу ўдзяляў вучэбна-метадычнай рабоце. Пад яго кіраўніцтвам падрыхтаваны і абаронены 5 кандыдацкіх дысертацый. Аўтар каля 140 навуковых прац, у тым ліку пяці манаграфій. Сярод апублікаванага:
Член Усесаюзнага батанічнага таварыства з 1948 года, ганаровы член вучонага савета Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага педыятрычнага медыцынскага ўніверсітэта з 1998 года. Быў членам саветаў Акадэміі навук СССР, Батанічнага інстытута Акадэміі навук СССР, Ленінградскага педагагічнага інстытута.
Астрагожск
Астрагожск (Острогожск) — горад (з 1765 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Астрагожскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва 32,3 тыс. чалавек (2006). Заснаваны ў 1652 годзе як астрог на паўднёвых межах Расіі.
Горад размешчаны за 110 км на поўдзень ад Варонежа на рацэ Ціхая Сосна (прыток Дона). За 3 км ад горада — чыгуначная станцыя Астрагожск (на лініі Ліскі — Валуйкі).
Бальны танец
Бальны танец — танец, які выконваецца парай ці большай колькасцю ўдзельнікаў на танцавальных вечарах, балях.
Бліндаж
Блінда́ж (ад blinder — пакрываць заслонамі) — палявое фартыфікацыйнае збудаванне закрытага тыпу (на 4—8 чалавек), якое абараняе ад куль, асколкаў снарадаў, мін, запальных сродкаў, а таксама ад паражальных фактараў ядзернага выбуху. У адрозненне ад сховішча не забяспечвае калектыўнай проціхімічнай абароны.
Бальны танец
Узнік у XV ст. у Італіі; у XVI—XVII ст. заканадаўцам моды была Францыя. Спачатку бальны танец не меў устаноўленай формы, вызначаўся ўзнёсла-арыстакратычным характарам. Тады папулярнымі былі алеманда, бурэ, гавот, менуэт, сарабанда. У XVIII—XIX ст. узніклі і пашырыліся больш свабодныя танцы, сярод якіх галоп, канкан, контрданс, лендлер, мазурка, полька і інш. З сярэдзіны ХІХ ст. найбольшае пашырэнне атрымаў вальс, непарыўна звязаны з творчасцю бацькі і сына Штраўсаў. У канцы ХІХ — пачатку ХХ ст. пад уплывам танцавальных традыцый розных краін амерыканскга кантыненту ўзніклі блюз, румба, самба, танга, чарльстон і інш. Большасць сучасных бальных танцаў вызначаюцца імправізацыйнасцю, зменлівасцю танцавальнай моды. Многія танцы другой паловы ХХ ст. маюць свабодную кампазіцыю (рок-н-рол, твіст, шэйк і інш.).
Праводзяцца нацыянальныя і міжнародныя конкурсы на лепшае выкананне бальных танцаў па спецыяльнай праграме. Дзейнічае мноства гурткоў, школ і студый.
Бліндаж
У расійскім войску бліндажы ўпершыню былі выкарыстаны пры абароне Севастопаля; масава ўжываліся ўсімі бакамі ў 1-й і 2-й сусветных войнах.
Будуюцца з мясцовых матэрыялаў (круглага лесу, брусу, жардзін, фашын) і элементаў прамысловага вырабу (хвалістай сталі, зборных жалезабетонных элементаў, грунтаносных мяхоў і пад.).
Белы Бор
Назву Бе́лы Бор маюць:
Клятва Гіпакрата
Клятва Гіпакрата - урачэбная прысяга, сцвярджае асноўныя маральна-этычныя прынцыпы паводзінаў доктара, а таксама агульнаўжывальная назва прысягі, якая прыносіцца кожным, хто збіраецца стаць медыкам.
Леанід Аляксандравіч Каравайка
Леанід Аляксандравіч Каравайка (нар., Бярозаўка, Лідскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі дыпламат, першы генеральны консул Беларусі ў Амерыцы. Мае дыпламатычны ранг надзвычайнага і паўнамоцнага пасланніка другога класа.
Біяграфія
У 1976 годзе скончыў перакладчыцкі факультэт Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута замежных моў па спецыяльнасці французская і англійская мовы. Акрамя французскай і англійскай валодае польскай і сербскай мовамі.
Пасля заканчэння вышэйшай навучальнай установы кароткі час працаваў у Беларускім таварыстве сяброўства і сувязяў з замежнымі краінамі. З 1981 па 1987 год працаваў у сакратарыяце ААН у Нью-Ёрку. Пасля вяртання з Нью-Ёрка працягнуў працу ў Беларускім таварыстве сяброўства і сувязяў з замежнымі краінамі рэферэнтам аддзела культуры.
На дыпламатычную службу ў Міністэрства замежных спраў БССР прыйшоў у 1988 годзе. Працаваў на дыпламатычных пасадах у пратакольна-консульскім, а потым — у консульскім аддзеле міністэрства. З-за адсутнасці беларускай консульскай установы ў ЗША па міждзяржаўнай дамоўленасці прызначаны ў 1992 годзе на пасаду консула Генеральнага консульства Расійскай Федэрацыі ў Нью-Ёрку.
Адначасова з заснаваннем 22 ліпеня 1993 года Генеральнага консульства Рэспублікі Беларусь у Нью-Ёрку быў прызначаны першым кіраўніком першай беларускай консульскай установы ў краінах Амерыкі. Працаваў на гэтай пасадзе да 31 сакавіка 1995 года.
З 1997 па 1998 год працаваў у місіі АБСЕ ў Босніі і Герцагавіне.
З 1998 па 2001 год працаваў начальнікам консульскага ўпраўлення МЗС Беларусі.
З 21 красавіка 2001 года да 24 мая 2007 года быў Генеральным консулам Рэспублікі Беларусь у Беластоку. .
З чэрвеня 2012 года па лістапад 2013 года — загадчык консульскага аддзела, старэйшы дарадца пасольства Беларусі ў Маскве.
Віктараўка (Акмолінская вобласць)
Віктараўка — сяло ў Зерэндзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Віктараўскай сельскай акругі. Код КАТА — 115643100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1758 чалавек (850 мужчын і 908 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1419 чалавек (689 мужчын і 730 жанчын).
Анры В’ётан
Анры В’ётан (Henri Vieuxtemps;, Верв’е — , Мустафа, Алжыр) — бельгійскі скрыпач, кампазітар і педагог. Вучань Ш. Берыо.
З пачатку 30-х гг. 19 ст. канцэртаваў у многіх краінах. У 1838 г. упершыню выступіў у Пецярбургу. У 1845—1852 гг. прыдворны саліст ў Пецярбургу, выкладаў і канцэртаваў. У 1871—1873 гг. прафесар Брусельскай кансерваторыі (яго вучань — Эжэн Ізаі). В’ётан — адзін з найбуйнейшых скрыпачоў рамантычнага кірунку. Для В’ётана характэрныя бліскучая віртуозная фактура, дэкаратыўная маляўнічасць. Найбольш значныя 7 канцэртаў для скрыпкі з аркестрам, якія аказалі ўплыў на развіццё гэтага жанру.