cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Унтэр-афіцэр
У́нтэр-афіцэ́р (Unterofizzer, ад Unter- пад + ofizzer- афіцэр) — ваеннаслужачы малодшага каманднага саставу ў арміях шэрагу дзяржаў, у тым ліку Вялікага Княства Літоўскага. У Расіі катэгорыя унтэр-афіцэр існавала з канца 17 стагоддзя да 1917 года, напрыклад, старшы (узводны) і малодшы унтэр-афіцэр, на флоце — унтэр-афіцэр 1-й і 2-й стацці. У розныя часы да катэгорыі унтэр-афіцэраў адносіліся: фельдфебель, вахмістр, кандуктор, капрал, сяржант, ураднік, феерверкер і іншыя.
Званне унтэр-афіцэр існуе ў сучасных арміях Вялікабрытаніі, Францыі, ФРГ і іншых краін.
Старыгіна (Смаленская вобласць)
Старыгіна (Старыгино) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Шатландская англійская мова
Шатландская англійская мова (Scottish English) — шатландскі дыялект англійскай мовы.
Гісторыя
Шатландская англійская мова аказала значны ўплыў на амерыканскую англійскую мову.
Адрозненні
Другое істотнае адрозненне ў наяўнасці выразаў, нехарактэрных для англічан. Для прыкладу: That's outwith my remit (шатл.) - It's not part of my job to do that (анг.) - Гэта не частка маёй працы (Я не павінен гэта рабіць, бел.).
У шатландскай англійскай мове маюцца асаблівыя лексічныя запазычанні: kirk ("царква"), ned ("хуліган"), muckle ("вялікі"), landward  ("сельскі"), bonnie ("мілы") і г. д. Радзей сустракаюцца граматычныя адрозненні (напрыклад: Amn't I invited? замест Am I not invited?) і інш.
Баляслаў Запамятаваны
Баляслаў Запамятаваны (Bolesław Zapomniany, раней за 1016—1038 або 1039) — паўлегендарны кіраўнік Польшчы з 1034 да 1038 або 1039 гадах, прадстаўнік дынастыі Пястаў.
Згодна з Велікапольскай хронікай, якая была напісана ў XIV стагоддзі, ён стаў кіраўніком Польшчы пасля смерці свайго бацькі Мешкі II Ламберта як яго старэйшы сын. Пасля гэтай жа хронікі ён быў забіты і выдалены з усіх спісаў польскіх манархаў з-за сваёй жорсткасці.
Згадкі аб жыцці Баляслава таксама існуюць у Вінцэнта з Кельчы (XIII стагоддзе) і ў іншых крыніцах. У нататках кракаўскіх аналаў 1038 год узгадваецца як смерць караля Баляслава. Гэтая дата не можа быць аднесена да смерці Баляслава I Храбрага (1025) і Баляслава II Смелага (1081), што з’яўляецца яшчэ адным пацверджанем існавання Баляслава Запамятаванага. Тым больш, што ў той жа крыніцы Баляслаў II Смелы ўзгадваецца як Баляслаў III.
Згадкі аб Баляславе Запамятаваным існуюць таксама ў чэшскіх і венгерскіх хроніках. Але ў той жа час у хронікі Гала Ананіма апісанне Баляслава адсутнічае, што верагодна звязана з язычніцкай рэакцыяй у Польшчы тых часоў.
Этан
Этан (Ethanum) — арганічнае злучэнне, другі член гамалагічнага шэрагу алканаў. У прыродзе знаходзіцца ў складзе прыроднага газу, нафты і іншых вуглевадародаў. Наркотык, дзеянне якога паслабляецца нікчэмнай растваральнасцю ў вадзе і крыві. Клас небяспекі - чацвёрты.
Фізічныя ўласцівасці
Этан пры н.у. — бескаляровы газ, без паху. Малярная маса - 30,07. Тэмпература плаўлення -182,81 ° C, кіпення -88,63 ° C.
Хімічныя ўласцівасці
Хімічная формула C2H6 (рацыянальная CН3СН3). Найбольш характэрныя рэакцыі замяшчэння вадароду галагенавымі, якія праходзяць па свабодна радыкальнаму механізму. Тэрмічнае дегідраванне этана пры 550—650 ° С прыводзіць да этэну, пры тэмпературах звыш 800 ° С — да ацэтылену (утвараецца таксама бензол і сажа). Прамое хлараванне пры 300—450 ° С — да этылхларыду, нітраванне ў газавай фазе дае сумесь (3:1) нітраэтана і нітраметана.
Стрыгайлішкіс
Стрыгайлі́шкіс (Strigailiškis), традыцыйная беларуская назва — Стрыгелішкі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Ігналінскай сянюніі. Размешчана на заходняй ускраіне Ігналіны, у Аўкштайцкім нацыянальным парку; курортная зона. Адміністрацыйны цэнтр сянюнайціі. Дзейнічае бібліятэка.
Сажа
Тэрмін «сажа» часам недакладна ўжываюць для наймення вугляроднага прадукта — тэхнічнага вугляроду, што вырабляецца ў прамысловых маштабах для напаўнення гум і іншых пластычных мас.
Газавая сажа — назва чорнай фарбы (асабліва мастацкай) з пігментам «сажа».
Сцяпанава (Духаўшчынскі раён)
Сцяпанава (Степаново) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Спіс дзеючых кіраўнікоў дзяржаў і ўрадаў
У спіс дадаюцца дзеючыя кіраўнікі дзяржаў і кіраўнікі ўрадаў.
{{legend|#ffffdd|часткова прызнаныя}} {{legend|#ff9090|непрызнаныя}}
Геалагічаскае
Геалагічаскае — сяло ў Бухар-Жыраўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Каражарскай сельскай акругі. Код КАТА — 354057400.
Бейтсаўская мімікрыя
Мімікрыя Бейтса, або бейтсаўская мімікрыя — форма мімікрыі, пры якой ядомы від імітуе неядомы або ядавіты. Апісана ў 1852 годзе Генры Бейтсам.
Прыклады
Класічным прыкладам мімікрыі Бейтса сталі матылькі віду Limenitis archippus, якія паўтараюць афарбоўку іншага віду німфалід — Danaus plexippus; разам з тым, па дадзеных некаторых даследчыкаў абодва гэтыя віды аказваюцца аднолькава неядомымі для птушак, што адпавядае вызначэнню не бейтсаўскай, а.
Бяспечныя мухі з сямейства журчалак імітуюць апасематычную афарбоўку вос.
Гарэсіа
Гаресіа (Garessio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 3478 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 27 чал./км². Займае плошчу 131 км². Паштовы індэкс — 12075. Тэлефонны код — 0174.
Заступнікамі населенага пункта лічацца святы Рох і Маці Божая Ружанцовая.
Наўяс Скліпас (Міелагенайская сянюнія)
На́ўяс Склі́пас (Naujas Sklypas) — хутар у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Міелагенайскай сянюніі. Размешчана за 8 км ад Міелагеная. Насельніцтва 3 чал. (2001 г.).
Вітаміны групы B
Вітаміны групы B — група водарастваральных вітамінаў, якія адыгрываюць вялікую ролю ў клетачным метабалізме.
Некаторыя рэчывы раней адносіліся да вітамінаў групы B, але пазней было даказана, што яны з'яўляюцца толькі вітамінападобнымі рэчывамі або сінтэзуюцца ў арганізме чалавека.
Жужма
Жу́жма — рака ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Лебяда (басейн Нёмана).
Назва
Назва Жужма другаснага ўтварэння, ад назвы ракі Жыжма (па іншы бок ад Ліды). У асяроддзі літоўскамоўных аўтахтонаў рэгіёна назвы вядомыя як Žiužmà, Žižmà.
У літоўскай гаворцы гэтага рэгіёну вядомы пераход ži- > žiu- (žibėti > žiubėti «ззяць»).
Назва Жыжма (> Жужма) балцкага паходжання.
Найбліжэйшыя гідранімічныя аналагі — літоўскія рачныя назвы Žižma (тры ракі на тэрыторыі Літвы), латышская Zizma. Далей літоўскія Žiežmuo, Žiežmojus, Žiežmara.
Корань ад літоўскага žižti, žiežti «злаваць, ятрыцца».
З шэрагу назваў «злых» водаў, як назва вілейскай ракі Піктуша, ад piktas «злы; моцны».
На Падняпроўі такія назвы маглі быць крыніцамі для пазнейшых перакладных назваў тыпу «Люць», «Лютаўка» (< люты «злы»).
У назве Жыжма корань Žiž- / Žiež- пашыраны пашыральнікам -m-, які вядомы ў літоўскім слова- і назваўтварэнні (tar-ti «мовіць» — tar-m-ė «гаворка», ner-ti «ныраць» — Ner-em-a «Глыбокая (рака)»).
Назва Жужма (< Жыжма) значыла «Моцная (цячэннем), хуткаплынная (рака)».
Гідраграфія
Даўжыня ракі 11 км. Пачынаецца на паўднёвы захад ад вёскі Шоркіна, упадае ў Лебяду на поўдзень ад вёскі Збражкі. Каля вёскі Трудавая на рацэ створана сажалка. На працягу 4,5 км каналізаваная (ад вёскі Шайбакі да вусця).
Іеранім Фабрыцый
Іеранім Фабрыцый (Hieronymus Fabricius ab Aquapendente; італ. Girolamo Fabrici d'Acquapendente; Аквапендэнтэ,  — Падуя, ) — італьянскі анатам і хірург; вывучаў медыцыну ў Падуі пад кіраўніцтвам Фалопія, кафедру (анатоміі і хірургіі) якога заняў у 1562 г. Дзякуючы яго намаганням у Падуі быў пабудаваны новы, удасканалены анатамічны тэатр. Фабрыцый узбагаціў медыцыну шматлікімі адкрыццямі ў вобласці анатоміі і эмбрыялогіі і сабраў багаты матэрыял па аператыўнай хірургіі. З ліку яго твораў найбольш вядомыя: «Opera chirurgica» (1-е выд., 2 тамы, Падуя, 1617): «Opera anatomica et physiologica» (выд. Бонам, Лейпцыг, 1687).
Пясчанка (Першамайскі сельсавет)
Пясча́нка (, Песчанка) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета. Размешчана за 18 км ад Бярозы, за 13 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская.
Пад уладай Расійскай імперыі
Пасля Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай з 1795 года ў складзе Расійскай імперыі. У 1864 годзе ў Малецкай воласці Пружанскага павета Гродзенскай губерні.
Найноўшы час
У 1905 годзе вёска ў Бярозаўскай воласці. З 1915 года акупіравана германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы. У ліпені 1920 устаноўлена савецкая ўлада.
З 1921 года ў складзе Польшчы, у 1924 годзе вёска ў Малецкай гміне Пружанскага павета Палескага ваяводства.
З 1939 года ў БССР, з 1940 года вёска ў Кабакоўскім сельсавеце. У 1941—1944 гг. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Акупанты загубілі 5 жыхароў вёскі, на фронце загінулі 2 воіны землякі.
З 14 красавіка 1964 года ў Блудзенскім сельсавеце (перайменаваны ў Першамайскі 1 жніўня 1964). Паводле перапісу 1970 года — у саўгасе «Бярозаўскі».
Планіроўка
Планіровачна складаецца з дугападобнай, двухбакова забудаванай вуліцы, арыентаванай з поўначы на паўднёвы ўсход.
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1999
У турніры, які праходзіў у два кругі, удзельнічалі 16 каманд. Чэмпіёнскі тытул упершыню заваяваў клуб БАТЭ з Барысава.
Прадстаўніцтва па рэгіёнах
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.
Лінза
Лінза (Linse, ад lens — сачавіца) — празрыстае цела з аднастайнага матэрыялу, абмежаванае двума паліраванымі пераламляльнымі крывалінейнымі паверхнямі вярчэння (часцей сферычнымі) або крывалінейнай і плоскай паверхнямі.
У цяперашні час усё часцей прымяняюцца і «асферычныя лінзы», форма паверхні якіх адрозніваецца ад сферы. У якасці матэрыялу лінз звычайна выкарыстоўваюцца аптычныя матэрыялы, такія як шкло, аптычнае шкло, аптычна празрыстыя пластмасы і іншыя матэрыялы.
Адрозніваюць лінзы двух тыпаў: выпуклыя і ўвагнутыя. Лінза можа быць дваякавыпуклай або дваякаўвагнутай; адна з паверхняў лінзы можа быць плоскай, такія лінзы называюцца плоскавыпуклая і плоскаўвагнутая.
Тэрмін «лінза» ўжываюць таксама ў дачыненні і да іншых прыбораў і з'яў, дзеянне якіх на выпрамяненне падобна дзеянню лінзы. Напрыклад: Плоскія «лінзы», вырабленыя з матэрыялу са зменным паказчыкам пераламлення, які змяняецца ў залежнасці ад адлегласці ад цэнтра, лінзы Фрэнэля и зонавая пласцінка Фрэнэля, што выкарыстоўвае з'ява дыфракцыі «лінзы» паветра ў атмасферы — неаднароднасць уласцівасцей, у прыватнасці, паказчыка пераламлення.
Магнітная лінза — прылада, якая выкарыстоўвае пастаяннае магнітнае поле для факусіравання пучка зараджаных часціц (іонаў ці электронаў) і ўжывальная ў электронных і іонных мікраскопах. Выява лінзы, сфарміраваная аптычнай сістэмай ці часткай аптычнай сістэмы. Выкарыстоўваецца пры разліку складаных аптычных сістэм.
Прамая, якая праходзіць праз цэнтры сферычных паверхняў, называецца галоўнай аптычнай воссю лінзы. Калі таўшчыня лінзы малая ў параўнанні з радыусамі крывізны яе паверхняў, то лінза называецца тонкай. Усякая лінза мае пункт, праходзячы праз які прамень не змяняе свайго напрамку. Гэты пункт называецца аптычным цэнтрам лінзы.
Дваякавыпуклая лінза збірае праломленыя прамені, таму такая лінза называецца збіральнай. Пры замене лінзы на дваякаўвагнутую прамені пасля лінзы разыходзяцца. Дваякаўвагнутая лінза рассейвае паралельны пучок падаючых на яе праменяў, і такая лінза называецца рассейвальнай. Цэнтральны прамень пры гэтым не пераламляецца.
Пункт, у якім перасякаюцца праломленыя лінзай прамені, што падаюць паралельна галоўнай аптычнай восі, або іх прадаўжэнні, называецца галоўным фокусам лінзы. Паколькі паралельныя прамені можна пусціць як з аднаго, так і з другога боку лінзы, то і галоўных фокусаў у лінзы два. Абодва фокусы ляжаць на галоўнай аптычнай восі.
Пункт, у якім лінза збірае прамені, што ідуць пад вуглом да галоўнай аптычнай восі знаходзіцца ў плоскасці, якая праходзіць праз галоўны фокус перпендыкулярна галоўнай аптычнай восі. Гэта плоскасць называецца факальнай плоскасцю, а дадзены пункт, у адрозненне ад галоўнага фокуса, называецца фокусам.
У збіральнай лінзы ў фокусе перасякаюцца самі праломленыя прамені, якія нясуць энергію, у рассейвальнай лінзы — прадаўжэнні праломленых праменяў, таму фокус у збіральнай лінзы сапраўдны, а ў рассейвальнай — уяўны. Адлегласць ад аптычнага цэнтра да галоўнага фокуса называецца фокуснай адлегласцю.
Велічыня, адваротная фокуснай адлегласці, з'яўляецца аптычнай сілай лінзы і вымяраецца ў дыяптрыях (дптр). Аптычная сіла рассейвальнай лінзы, у якой фокус уяўны, — адмоўная велічыня.
У сучасных аптычных прыборах да якасці выявы прад'яўляюцца высокія патрабаванні. Выява, што даецца простай лінзай, у сілу цэлага шэрага скажэнняў не задавальняе гэтым патрабаванням. Знішчэнне большасці скажэнняў дасягаецца адпаведным падборам рада лінз у цэнтраваную аптычную сістэму — аб'ектыў. Скажэнні (недасканаласці) аптычных сістэм называюцца аберацыямі.
Адзінкавыя збіральныя лінзы выкарыстоўваюцца як павелічальнае шкло. Іншая важная сфера ўжывання лінз — афтальмалогія, дзе без іх немагчыма выпраўленне парушэнняў зроку — блізарукасці, дальназоркасці, няправільнай акамадацыі, астыгматызму і іншых захворванняў. Лінзы прымяняюцца ў такіх прыстасаваннях, як акуляры і кантактныя лінзы.
У радыёастраноміі і радарах часта ўжываюцца дыэлектрычныя лінзы, якія збіраюць паток радыёхваль у прыёмную антэну ці факусіруюць іх на цэлі.
У канструкцыі плутоніевых ядзерных бомбаў для ператварэння сферычнай разбежнай ударнай хвалі ад кропкавай крыніцы (дэтанатара) у сферычную збежную, ужываліся лінзавыя сістэмы, вырабленыя з выбухоўкі з рознай хуткасцю дэтанацыі (то бок з розным паказчыкам пераламлення).
Павел Васілевіч Суляндзіга
Павел Васілевіч Суляндзіга (, сяло Алон Пажарскага раёна Прыморскага края) — расійскі палітык.
Біяграфія
Навучаўся ў Хабараўскім дзяржаўным педагагічным універсітэце. З 1984 да 1987 г. займаўся педагагічнай дзейнасцю, выкладаў матэматыку ў школе, таксама працаваў намеснікам дырэктара.
У 1987 годзе быў абраны старшынём выканаўчага камітэту Савета народных дэпутатаў, займаў гэтую пасаду да 1991 г. З гэтага года працаваў прэзідэнтам Асацыяцыі карэнных малалікіх народаў Прыморскага края і старшынём нацыянальнага савету народных дэпутатаў сяла Чырвоны Яр. У 1993—1994 гг. быў кіраўніком праектнага камітэту па захаванні біяразнастайнасці ў басейне ракі Бікін. Да 1995 кіраваў праектам «Традыцыйныя рамёствы карэнных малалікіх народаў і развіццё этналагічнага турызму». У 1995 годзе пакінуў пасаду старшыні нацыянальнага савету народных дэпутатаў і быў прызначаны дарадцам губернатара Прыморскага края, займаўся пытаннямі карэнных малалікіх народаў Поўначы, займаў гэтую пасаду да 1997 г. У 1997 годзе займаўся праектам «Рэгіянальнае заканадаўства па карэнных малалікіх народах на Далёкім Усходзе», займаў пасаду дырэктара праекта. У гэтым жа годзе стаў віцэ-прэзідэнтам, а ў 2001 г. — першым віцэ-прэзідэнтам Асацыяцыі карэнных малалікіх народаў Поўначы, Сібіры і Далёкага Усходу Расійскай Федэрацыі (пакінуў пасаду ў 2010). З 2000 да 2002 — таксама на пасадзе старшыні праўлення сакратарыяту карэнных народаў Арктычнай рады, з 2003 да 2006 — намеснік старшыні працоўнай групы Арктычнай рады па ўстойлівым развіцці. У 2004 годзе стаў прэзідэнтам міжнароднага фонду «Батані». У 2006—2009 гг. — член грамадскай палаты Расіі.
Намеснік старшыні сталага форуму ААН па пытаннях карэнных народаў.
З 1999 г. з'яўляецца сурэдактарам часопіса «Свет карэнных народаў — жывая Арктыка».
Узнагароды
Узнагароджаны граматамі Міністэрства адукацыі РСФСР, ЦК УЛКСМ, Урада Расіі, Савета Федэрацыі Расіі.
Тарасава (Духаўшчынскі раён)
Тарасава (Тарасово) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Раён (Германія)
Раён (Kreis, у Паўночным Рэйне — Вестфаліі і Шлезвіг-Гольштэйне) ці зямельны раён (Landkreis, ва ўсіх астатніх землях) у Германіі — адзінка адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу, якая падзяляецца на абшчыны (Gemeinde). Раён мае органы мясцовага самакіравання. Вышэйшым органам заканадаўчай улады ў рамках гэтага раёна з'яўляецца мясцовы сход крайстаг (Kreistag).
Гісторыя
Напачатку XIX стагоддзя Фрыдрых фон Штайн паспрабаваў увесці мадэль самакіравання і ў сельскіх рэгіёнах. Яго прапановы былі рэалізаваны толькі ў 80-х гадах, калі на раёны былі падзелены прускія правінцыі Вестфалія (1886) і Рэйнская правінцыя (1887).
Бярозаўка (Пагосцкі сельсавет)
Бяро́заўка (, Берёзовка) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пагосцкага сельсавета.
Птушыны сейм
«Птушыны сейм» — эпічная паэма Міхала Карыцкага.
Гісторыя стварэння
Паэма «Птушыны сейм» напісана з нагоды абрання Станіслава Панятоўскага каралём Рэчы Паспалітай у 1764 годзе, відаць, адразу ж пасля элекцыі.
Змест
Паэма ўяўляе разгорнутую алегорыю, дзе кароль паказаны ў выглядзе арла, а выбарчы сойм — у вобразе птушынага злёту. Птушкі, якіх паўсюль чакаюць няшчасці, разумеючы, што прычынай іх нягод ёсць анархія, адсутнасць адзінага, мудрага і справядлівага важака, вырашаюць абраць яго са свайго асяроддзя. Зляцеўшыся на агульны сход, яны прыходзяць да высновы, што адзіна вартымі тытулу важака могуць быць толькі арлы — яны паўстаюць перад чытачамі як адважныя ваяводы, справядлівыя суддзі і мудрыя кіраўнікі. Абранне аднаго з арлоў, г.зн. Станіслава Панятоўскага, каралём і агульны трыумф з гэтай нагоды завяршаюць паэму.
«Птушыны сойм» складаецца з шэрага эпізодаў, якія пераходзяць адзін у адзін, перапыняюцца маналогамі і дыялогамі персанажаў, апісаннямі. Пасля зачыну ідзе пераказ нягод птушак, якія ў сваіх маналогах наракаюць на розныя жыццёвыя небяспекі. Яны ўсведамляюць, што прычына гэтага — у безуладдзі і празмернай вольнасці, адсутнасці адзінага моцнага кіраўніка. Адна з птушак праслаўляе асобу ўладара. Іншыя, паслухаўшы яе, вырашаюць абвясціць пра агульны сход, каб абраць сабе такога правадыра.
Зноў збіраецца сход і зноў спыняецца — цяпер ужо з прычыны навальніцы. Сярод агульнай разгубленасці і жаху толькі арлы застаюцца спакойнымі і непарушнымі, затуляюць сваімі крыламі ад дажджу палахлівых птушак. Пасля заканчэння навальніцы на сойме выступае папугай, які ўслаўляе цноты, толькі што выяўленыя арламі. Ён прапануе абраць каралём кагосьці з іх. Сход аднадушна прымае гэту прапанову. Завяршаецца паэма апісаннем агульнага святкавання і радасці.
Жанравыя асаблівасці
Галоўны герой паэмы — зборны. Гэта арлы, якія сімвалізуюць сабой род Панятоўскіх. Толькі ў фінале з іх вылучаецца адзіны абраннік, пад якім разумеецца Станіслаў Аўгуст Панятоўскі. Характарыстыка арлам даецца праз іх дзеянні. Тыпізацыя цалкам адпавядае класіцыстычнаму ідэалу кіраўніка дзяржавы: мудрасць і справядлівасць, вайсковая доблесць і адвага, клопат пра падданых. Гэтыя якасці і выяўляюцца ў галоўных падзеях «Птушынага сойму» — судзе над пугачом, змаганні з куніцамі, эпізодзе навальніцы.
Паказ сітуацыі ў краіне перад элекцыяй, чаканні, звязаныя з абраннем новага караля, ход саміх выбараў — усё гэта суладна і паслядоўна ўвасоблена ў кароткай эпічнай паэме. Заклік да адзінства дзяржавы і грамадзян пад уладай мудрага і адукаванага манарха ў перыяд унутранага бязладдзя і цяжкага знешняга становішча Рэчы Паспалітай — вось галоўны ідэйны стрыжань твора.
Разнастайнасць зместу, змена форм выкладу, рэтардацыі і адступленні, разгорнутыя параўнанні, нечаканыя павароты ў развіцці дзеяння надаюць паэме займальнасць, трымаюць чытача ў пастаянным напружанні. Займальнасці зместу адпавядае вытанчаная форма. Назіраецца цесная ўзаемасувязь між аб'ектамі, паказанымі ў творы, і ўжытымі выяўленчымі сродкамі. У апісаннях прыроды, батальных сцэнах і прамовах герояў гэтыя сродкі розныя. Аднак можна адзначыць і агульнае: наяўнасць вялікай колькасці рытарычных фігур, складанасць, але разам з тым кампактнасць і сіметрычнасць сінтаксічных канструкцый, багацце і чысціня паэтычнай мовы, развітая сінаніміка і ўдалае ўжыванне тропаў, цудоўная гукавая аранжыроўка.
Як класіцыстычны твор «Птушыны сойм» арыентаваны на антычныя ўзоры і перш за ўсё на творы Вергілія і Авідзія — найвялікшых рымскіх эпікаў. Гэта арыентацыя можа быць выяўлена на ўсіх узроўнях: ад тэматыкі і ідэйнай скіраванасці да лексікі і метрыкі. Варта зазначыць, што фармальныя элементы, якія маюць аналагі ў антычным эпасе, тут трансфармуюцца ў адпаведнасці з новым зместам.
Структура паэмы выяўляе падабенства да старажытнага эпасу: тут ёсць зачын, рэтардацыі і адступленні, разгорнутыя параўнанні, прамовы герояў і інш. Твор напісаны традыцыйным эпічным памерам — гекзаметрам дактылічным. Уражвае прасадычная дасканаласць паэмы, амаль адсутнічаюць рытмічныя недакладнасці.
Jann
Jann, сапраўднае імя Ян Разманоўскі (нар., Люблін) — польскі спявак і аўтар тэкстаў, удзельнічаў у нацыянальным адборы Польшчы на Еўрабачанне 2023, дзе заняў 2 месца.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Любліне і вырас у Гарволіне ў сям’і Эдыты і Яцэка Разманоўскіх. Ён чацвёрты з васьмі братоў і сясцёр, у Яна ёсць дзве старэйшыя сястры (Антаніна і Амелія), старэйшы брат (Мацей) і два малодшыя браты (Францішак і Максіміліян) і малодшыя сёстры (Зузанна і Лена). У 2013 годзе сям’я прыняла ўдзел у першым выпуску рэаліці-шоу на тэлеканале Polsat «Nasz nowy dom».
У 12 гадоў спяваў у Вялікім тэатры. На працягу трох гадоў ён наведваў музычную школу ў Гарволіне, якую не скончыў, паколькі ва ўзросце 16 гадоў пераехаў з бацькамі ў горад Ньюры ў Вялікабрытаніі, дзе працягнуў адукацыю ў Flynn Performing Arts School. Затым у 2018—2021 гадах вывучаў вакал у Лонданскім BIMM. Зараз жыве ў Варшаве.
5 лістапада 2020 года спявак выпусціў свой дэбютны сінгл «Do You Wanna Come Over?». У 2022 годзе ён выпусціў свой дэбютны міні-альбом пад назвай Power. Выступаў у жніўні 2022 на Off Festival, а ў верасні на Great September. Таксама даў канцэрты ў Будапешце падчас BUSH2022 і ў Браціславе.
Еўрабачанне
26 лютага 2023 года з песняй «Gladiator» ён прыняў удзел у фінале нацыянальнага адбору Польшчы для Еўрабачання 2023 «Tu bije serce Europy! Wybieramy hit na Eurowizję!», дзе заняў 2 месца, саступіўшы спявачцы Blanka. Пасля гэтага ў польскай медыя-прасторы ўчыніўся гучны скандал. Арганізатараў адбору абвінавачвалі ў карупцыі і ў змове супраць Яна. Гледачы паставілі яму найвышэйшы бал, у той час як Blanka не вельмі іх уразіла, але суддзі вывелі выканаўцу на першае месца сваімі ацэнкамі. У сацсетках распаўсюджваліся чуткі, што журы з дзяржаўнага канала TVP загадзя ведалі, каму аддадуць перамогу ў нацадборы «Еўрабачання-2023». У сеціве з’явіліся адразу некалькі петыцый з заклікамі адправіць на «Еўрабачанне-2023» Jann. Пасля фіналу адбору на «Еўрабачанне» ён адыграў канцэрт у рамках Melfest WKND 2023 у Стакгольме і адправіўся ў свой першы сольны тур па Польшчы. У маі 2023 года выступіў падчас Polsat SuperHit Festival 2023 у Сопаце, а ў чэрвені на Orange Warsaw Festival 2023 у дуэце з Джарэдам Лета і ўдзельнікамі гурта 30 Seconds to Mars.
ФК Газіянтэпспор
«Газіянтэпспор» (Gaziantepspor) — турэцкі футбольны клуб з горада Газіянтэп, які існаваў у 1969—2020 гадах. Бронзавы прызёр чэмпіянату Турцыі (2000, 2001).
Асавок (Буда-Кашалёўскі раён)
Асаво́к (, Осовок; да 1928 года Стрэлка) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Губіцкага сельсавета.
Размяшчэнне
У 20 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 47 км ад Гомеля.
Гідраграфія
Рака Ваўчыца.
Транспартная сетка
Побач аўтадарога Жлобін — Гомель.
Планоўка складаецца з прамалінейнай, з амаль шыротнай арыентацыі вуліцы, забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Выяўленае археолагамі селішча канца II-га — пачатку I-га тысячагоддзі да н. э.(0,5 км на поўнач ад мястэчка, на правым беразе ракі Ваўчыца) сведчыць пра засяленне гэтай тэрыторыі з даўніх часоў. Сучасны пасёлак заснаваны ў другой палове XIX стагоддзя. Па перапісу 1897 года — сяліба. У 1909 годзе ў Недайскай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні.
Эмбрыялогія
Эмбрыялогія (ад старажытнагрэчаскага ἔμβρυον, зародак, «эмбрыён»; і-λογία,- логія) — навука, якая вывучае развіццё зародка. Зародкам завецца кожны арганізм на ранніх стадыях развіцця да нараджэння, або, у выпадку раслін, да моманту прарастання. Эмбрыялогія вывучае наступныя працэсы развіцця жывых арганізмаў: гаметагенез, апладненне і ўтварэнне зіготы, драбненне зіготы, працэсы дыферэнцыявання тканак, працэсы закладкі і развіцця органаў (органагенез), морфагенез, рэгенерацыю. З эмбрыялогіяй цесна звязана гісторыя эмбрыялогіі. Цікавасць да пытанняў эмбрыялогіі адзначаецца ў старажытнаіндыйскай і старажытнагрэчаскай філасофіі.
Асавок (Буда-Кашалёўскі раён)
Гісторыя
Падчас Вялікай Айчыннай вайны загінулі 14 жыхароў вёскі. У 1959 годзе ў складзе калгаса «Авангард» (цэнтр — вёска Старая Буда).
Да снежня 2009 года пасёлак уваходзіў у склад Старабудскага сельсавета.
Тахаева
Тахаева (Тахаево) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Джэймс Цісо
Джэймс Цісо (Jacques Joseph Tissot, 15 кастрычніка 1836 - 8 жніўня 1902) - французскі мастак і ілюстратар. Цісо пераехаў з Парыжа ў Лондан ў 1871 годзе, да пераезда ён быў паспяховым мастаком парыжскага грамадства. Цісо стаў вядомы мастаком у адлюстраванні модна апранутых жанчын, паказаных у розных сцэнах паўсядзённага жыцця. Ён таксама зрабіў мноства карцін, якія ілюструюць Біблію.
Раннія гады
Цісо нарадзіўся ў партовым горадзе Нанте ў Францыі, дзе і правёў ранняе дзяцінства. Яго бацька Марсель Тэадор Цісо быў паспяховым купцом аддзення. Яго маці Марыя Дзюран дапамагала свайму мужу ў сямейным бізнесе і рабіла капелюшы. Пабожная каталічка, маці Цісо прышчапіла набожную адданасць у будучага мастака з самага ранняга ўзросту. Маладосць Джэймс правёў у Нанте, што, верагодна, спрыяла яго частай выявай грузавых судоў і катараў у пазнейшых работах. Удзел бацькоў у індустрыі моды, як мяркуецца, паўплываў на яго стыль жывапісу, калі ён адлюстроўваў жаночую вопратку ў дробных дэталях. Калі Джэймсу было 17 гадоў, ён ведаў, што ён хацеў бы прафесійна займацца жывапісам. Яго бацька супраць гэтага, хочучы, каб сын вёў сямейны бізнес, але сына падтрымала маці. Прыкладна ў гэты ж час ён пачаў ужываць імя Джэймс, і з 1854 года стаў шырока вядомы як Джэймс Цісо, магчыма, з-за яго ўзросшай цікавасці да ўсяго англійскага.
Ранняя кар'ера
У 1856 ці 1857 годзе, Цісо адправіўся ў Парыж, каб працягнуць мастацкую адукацыю. У час знаходжання з адным сяброў сваёй маці, мастаком Элі Делоне, Джэймс паступіў у Школу вытанчаных мастацтваў на вучобу ў студыю Іпаліта Фланрэна і Луі Ламота, паспяховых мастакоў, якія прыехалі ў Парыж, каб вучыцца ў Энгра. Ламот забяспечыў большасць адукацыі Цісо ў студыі, у той час як Джэймс вучыўся і самастойна як і большасць іншых мастакоў таго часу, капіючы працы ў Луўры. Прыкладна ў гэты ж час, Tissot таксама пазнаёміўся з Джэймсам Макнейл Уістлерам, а таксама Эдгарам Дега (які таксама быў вучнем Ламот і сябар Делоне) і Эдуардам Манэ.
Прапан
Прапан — арганічнае рэчыва класа алканаў. Змяшчаецца ў прыродным газе, утвараецца пры крэкінгу нафтапрадуктаў, пры падзеле спадарожнага нафтавага газу, «тлустага» прыроднага газу, як пабочная прадукцыя пры розных хімічных рэакцыях. Як прадстаўнік вуглевадародных газаў пажара-і выбуханебяспечны, малатаксічны, не мае паху, валодае слабымі наркатычнымі ўласцівасцямі.
Фізічныя ўласцівасці
Бескаляровы газ без паху. Вельмі мала раствараецца ў вадзе. Кропка кіпення -42,1 С. Кропка замярзання-188С. Утварае з паветрам выбухованебяспечныя сумесі пры канцэнтрацыі пароў ад 2,1 да 9,5%. Тэмпература самазагарання прапана ў паветры пры ціску 0,1 Мпа (760 мм рт. сл.) складае 466 ° С. Крытычная тэмпература прапана Ткр =.
Паліва
Прапар ужываюць як паліва для газавых пліт у дамах, не падключаных да газаправода; як аўтамабільнае паліва.
Леанід Міхайлавіч Гоманаў
Леанід Міхайлавіч Гоманаў (нар., ) — беларускі мастак.
Біяграфія
Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча імя А. К. Глебава (1974), Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (1991). Пасля заканчэння мастацкага вучылішча працаваў мастаком-афарміцелем у Пухавіцкім раённым Доме культуры, МВА імя У. І. Леніна, універмагу «Беларусь» у Мінску. З 1991 года працаваў мастацкім рэдактарам выдавецтва «Навука і тэхніка» (зараз «Беларуская навука»), а з 1997 года ў выдавецтве «Белпрынт». Удзельнік рэспубліканскіх, усесаюзных і міжнародных выставак і конкурсаў з 1981 года.
Член Беларускага саюза мастакоў (1991).
Творчасць
Працуе ў галіне жывапісу, кніжнай графікі, плаката. Аўтар жывапісных палотнаў «Максім Багдановіч» (1981), «Мой родны кут» (1982), «Восень у Люцынцы» (1983) і інш. Плённа працуе ў жанры плаката. Тэмы яго работ самыя актуальныя: яго хвалююць праблемы экалогіі («Чарнобыль 26.4.86», 1988; «Дапамажы дзецям чарнобыльскай зоны», 1990; «За экалогію», 1990 і інш.), сацыяльныя пытанні («Хто адкажа?», 1990; «Бракаробу», 1985). Вялікі ўклад зроблены мастаком у адраджэнне беларускай нацыянальнай культуры. У 1990 годзе ён стварыў серыю каляровых плакатаў «Беларускія асветнікі», прысвечаную знакамітым асобам беларускай зямлі. Гэта Ефрасіння Полацкая, Кірыла Тураўскі, Мікола Гусоўскі, Францыск Скарына і Сімяон Полацкі. Л. Гоманаў — аўтар плакатаў да мастацкіх кінастужак «Хрыстос прызямліўся ў Гародні» (1989) і «Сівая легенда». Творы Л. М. Гоманава знаходзяцца ў Нацыянальным музеі Беларусі, музеі Якуба Коласа.
Джэймс Цісо
Сталая кар'ера
Джэймс Цісо хутка атрымаў рэпутацыю мастака элегантных жанчын, паказаных у сцэнах свецкага жыцця. Ужо да 1872 года мастак быў у стане купіць сабе дом у Сент-Джонс-Вуд, у вельмі папулярнай раёне Лондана сярод мастакоў таго часу. Згодна сведчанню сучаснікаў, Цісо меў "студыю з пакоем чакання, дзе, ва ўсе часы, ў распараджэнні гасцей было шампанскае з лёдам». У 1873 годзе мастак стаў сябрам Клуба Мастацтваў. Карціны Цісо былі накіраваны пераважна да багатых брытанскіх прамыслоўцаў другой паловы 19-га стагоддзя, і на працягу 1872 года ён зарабіў 94515 франкаў, даход прадстаўнікоў вышэйшых класаў.
У 1874 годзе Дега папрасіў Цісо далучыцца да іх першай выстаўкі, арганізаванай мастакамі-імпрэсіяністаў, але апошні адмовіўся. Ён працягваў быць блізка да мастакоў аднак. Берта Марызо наведала мастака ў Лондане ў 1874 годзе, і ён адправіўся ў Венецыю з Эдуардам Мане прыкладна ў той жа час. Цісо рэгулярна бачыў Уістлера, які паўплываў на мастака ў карцінах, прысвечаных сценам на Тэмзе.
У 1875-6 гг. Джэймс Цісо сустрэў разведзеную Кетлін Ньютан, якая стала спадарожніцай мастака і частай мадэлью. Ён напісаў ёй у 1876 годзе гравюру пад назвай Партрэт місіс Н., болей вядомы пад назвай La frileuse. Яна нарадзіла сына Сесіла Джорджа Ньютана ў 1876 годзе, які, як мяркуюць, быў сынам мастака. Яна пераехала ў дом Цісо ў Сент-Джонс-Вуд у 1876 годзе і заставалася там да сваёй смерці ад туберкулёзу ў 1882 годзе. Джэймс Цісо часта ўспамінаў гэтыя гады з Ньютан, як самыя шчаслівыя ў яго жыцці, час, калі ён здзейсніў сваю мару пра сямейнага жыцця.
Пасля смерці Кетлін Ньютан Цісо вярнуўся ў Парыж. Найбуйнейшая выстаўка яго работ адбылася ў 1885 годзе ў галерэі Sedelmeyer, дзе ён паказаў 15 вялікіх карцін у серыі пад назвай La Femme à Paris. У адрозненні ад жанравых сцэн модных жанчын, якія ён пісаў у Лондане, гэтыя карціны ўяўляюць розныя тыпы і класы жанчын, названыя ў іх прафесійных і сацыяльных кантэкстах. Працы сведчаць пра ўплыў японскай гравюры, выкарыстаннем нечаканых кутоў і апраўлення, а таксама манументальным кантэкстам, звязаным з памерам палотнаў. Гэта быў уплыў японскага мастацтва, моды і эстэтыкі на заходнюю культуру.
У канцы кар'еры
У 1885 годзе з Цісо адбыўся паўторны зварот у каталіцтва, што прывяло яго да таго, што астатак свайго жыцця мастак правёў ілюструючы Біблію. Многія з яго сяброў-мастакоў скептычна ставіліся да яго пераўтварэння, таму што гэты перыяд супаў з французскім каталіцкім адраджэннем, рэакцыяй супраць свецкіх адносін у французскай Трэцяй рэспубліцы. У той час, калі французскія мастакі-ранейшаму працавалі ў стылі імпрэсіянізму і пуантылізму, з выкарыстаннем цяжкіх колераў, Цісо рухаўся ў бок рэалізму з выкарыстаннем акварэляў. Для напісання біблейскіх ілюстрацый Джэймс Цісо ездзіў на Блізкі Усход ў 1886, 1889 і 1896 гадах, каб зрабіць даследаванні ландшафту і людзей. Яго серыя з 365 ілюстрацый гуашшу (непразрыстай акварэлі), якія паказваюць жыццё Хрыста, атрымала стрыманую ўхвалу і была паказана ў Парыжы (1894-5), Лондане (1896) і Нью-Ёрку (1898-9), а пасля куплена Бруклінскім музеем ў 1900 годзе. Ілюстрацыі былі апублікаваны ў французскім выданні ў 1896-7 г., ў англійскім выданні ў 1897-8 гг., у выніку чаго Цісо атрымаў велізарнае багацце і славу. У ліпені 1894, Джэймс Цісо быў узнагароджаны Ордэнам Ганаровага легіёна, самым прэстыжным медалём Францыі. Мастак правёў апошнія гады свайго жыцця, працуючы над карцінамі сцэн са Старога Запавету (Яўрэйскі музей, Нью-Ёрк). Нягледзячы на тое, ён так і не скончыў серыю, ён выставіў 80 карцін у Парыжы ў 1901 годзе, і агравюраваў іх пасля для апублікавання ў 1904 годзе.
Смерць і прызнанне
Джэймс Цісо раптоўна памер у Ду, Францыя, 8 жніўня 1902 года, жывучы ў Шато-дэ-Бульён, былым абацтве, якое ён атрымаў у спадчыну ад свайго бацькі ў 1888 годзе. Яго агіла знаходзіцца ў капліцы, размешчанай на тэрыторыі замка. Шырокае прымяненне яго ілюстрацыямі ў літаратуры працягваліся і пасля яго смерці. Серыя Жыццё Ісуса Хрыста і Стары Запавет становяцца "вызначальнымі ілюстрацыямі Бібліі". Яго вобразы забяспечылі аснову для сучасных фільмаў, такіх як Індыяна Джонс:У пошуках страчанага каўчэга і Узрост нявіннасці. У першай палове 20-га стагоддзя было зноў павялічылася цікавасць да яго партрэтаў і апранутых дам; і каля пяцідзесяці гадоў кошты на іх былі рэкордныя.
Спіс вуліц Шклова
У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г. Шклоў
Канукай (Ігналінскі раён)
Кану́кай (Kaniūkai), традыцыйная беларуская назва — Кальнішкі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Размешчана за 1 км на ўсход ад Дукштаса, на поўнач ад возера Дзіснай. Адміністрацыйны цэнтр сянюнайціі.
Капскія горы
Капскія горы — горы ў ПАР, на крайнім поўдні Афрыкі, якія працягнуліся ад ракі Уліфантс да горада Порт-Элізабет. Горная сістэма складаецца з некалькіх паралельных хрыбтоў, сярод якіх вылучаюцца Кедравыя горы, хрыбты Лангеберг, Свартберг, Пікетберг, Кадэльберг і інш. Вышэйшым пунктам з’яўляецца гара Севенвікспуртпік (2325 м). Капскія горы сфармаваліся ў верхнім палеазоі. Іх з’яўленне звязана з утварэннем протакантынента Пангея ў познім карбоне і пермскім перыядзе. Знешні выгляд гор вызначаецца спалучэннем скальных масіваў з кварцытаў і пясчанікаў і далін, утвораных гліністымі сланцамі ў чацвярцічным перыядзе.
Джэнола
Насельніцтва складае 2424 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 186 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 12040. Тэлефонны код — 0172.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Marziano.
Цецерыно (Духаўшчынскі раён)
Цецерыно (Тетерино) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Кханд
Кханд (Khand) — зямля, якая ляжыць на паўднёвы ўсход ад Мордара і на ўсход ад Блізкага Харада. У творах Толкіна пра гэту краіну і яе людзях сказана вельмі мала. Яна была радзімай вар'ягаў Кханда — воінаў, паверхнева згаданых у тэксце з вельмі невялікімі тлумачэннямі. Алфавітны паказальнік да тамоў VIII і XII «Гісторыі Міжзем'я», меркавана, па рашэнні Крыстафера Толкіна, тлумачыць слова «вар'ягі» як «народ Кханда».
Кханд знаходзіўся пад уплывам Мордара і згадваецца двойчы ў апавяданні Толкіна пра гісторыю Гондара: у 1944 годзе Трэцяй Эпохі, калі вар'ягі разам з Людзьмі Вазоў напалі на Гондар, а таксама пазней, калі падчас Вайны Пярсцёнка яны ваявалі і гінулі на Пеленорскіх палях.
Джэймс Чэстэр
Джэймс Грант Чэстэр (James Grant Chester; нар., Уорынгтан, Англія) — англійскі футбаліст, абаронца англійскага клуба «Дэрбі Каўнці» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Уэльса.
Шкардзянка
Шкардзя́нка — рака ў Беларусі, у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Лебяда (басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 9 км. Плошча вадазбору 27 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,3 ‰. Пачынаецца каля вёскі Стары Двор, цячэ ў межах Лідскай раўніны, упадае ў Лебяду за 1 км на паўднёвы ўсход ад аграгарадка Васілішкі. Рэчышча на працягу 6,8 км (ад вытоку да аграгарадка Васілішкі) каналізаванае.
Наўёйі Кацінаўцішке
Наўё́йі Каціна́ўцішке (Naujoji Katinautiškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дзіджасаліскай сянюніі. Размешчана за 15 км ад Дзісны. Насельніцтва 2 чал. (2001 г.).
Караняножкі
Караняножкі (Rhizopoda) — прасцейшыя жывыя арганізмы.
Цела складаецца з пратаплазмы, якая утварае часовыя вырасты рознай формы (ілжывыя ножкі). Многія караняножкі маюць ракавіну або шкілет. Падзяляюцца на 2 тыпы (амёбы і фарамініферы). Пашыраны ўсюды ў марскіх і прэсных вадаёмах і глебе. Фарамініферы з'яўляюцца пародаўтваральнымі. У выкапнёвым стане сустракаюцца з дакембрыя.
Памеры ад некалькіх мікраметраў да 3 см. Цела складаецца з паверхневага гамагеннага слоя — эктаплазмы і ўнутранага зярністага — эндаплазмы з ядром, вакуолямі і іншымі ўключэннямі. Некаторыя караняножкі маюць унутраны шкілет або ракавіну. Перамяшчаюцца і захопліваюць ежу з дапамогай часовых вырастаў (псеўдаподый). Размнажэняе бясполае і палаюе. Кормяцца бактэрыямі, прасцейшымі і водарасцямі.
Ёсць паразіты, узбуджальнікі інвазійных хвароб жывёл і чалавека.
Каракудук (Карагандзінская вобласць)
Каракудук — сяло ў Бухар-Жыраўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Каракудукскай сельскай акругі. Код КАТА — 354059100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1080 чалавек (547 мужчын і 533 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 861 чалавек (435 мужчын і 426 жанчын).
Валянціна Уладзіміраўна Іванькова
Валянціна Уладзіміраўна Іванькова (нар., ) — беларускі мастак-кераміст.
Біяграфія
У 1973 годдзе з чырвоным дыплом скончыла Гарадское прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 15 (цяпер Бабруйскі дзяржаўны мастацкі каледж імя А. Я. Ларына) У 1980 годхе скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут, аддзяленне дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва (кераміка). З 1987 года працуе на Барысаўскім камбінаце прыкладнога мастацтва. Работам уласцівы дэкаратыўная пластычнасць кампазіцыі, мягка-лірычная каляровая гама. Аўтар манументальнага пано «Гасціннасць» (1987—1988, Палац культуры саўгаса «Рудакова» Віцебскага раёна), «Купалле» (1989, Магілёўскі дом-інтэрнат для інвалідаў і састарэлых). Сярод твораў дэкаратыўнай скульптуры «Мір» (1986), «Дыялог», «Стварэнне свету», «Мацярынства» (усе 1996), «Міфатворчасць» і «Выгнанне» (абедзве 1997), серыі ваз, медалёў і дэкаратыўных пластоў.
У 1998 годзе прымала ўдзел па стварэнні керамічных прадметаў побыту для Музея-сядзібы Адама Міцкевіча ў Завоссі. Валянціна Уладзіміраўна, на аснове традыцыйных формаў беларусаў, стварыла (у суаўтарстве) наборы бытавога посуду: гарлачы, міскі, кружкі, бочачкі для захоўвання прадуктаў, падсвечнікі, рукамыі, вазы для кветак, падлогавыя вазы і г.д.
У 2006-2008, 2010 гадах прымала ўдзел у чатырох міжнародных пленэрах па кераміцы «АРТ-ЖЫЖАЛЬ». З 1990 г. сябра Беларускага саюза мастакоў. 1998 г. — Узнагароджана Дыпломам Беларускага саюза мастакоў. З 1999 гады займаецца выкладчыцкай працай.
Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах БСМ, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Полацкім гісторыка-культурным запаведніку, Музеі Акадэміі мастацтваў, УК «Выставачная зала г. Бабруйска», у музеі імя Г. Паплаўскага ў г. Бабруйску, Музеі-сядзібе А. Міцкевіча ў Завоссі, у прыватных калекцыях. .
Цяпалава
Цяпалава (Тяполово) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Металург (лядовы палац, Жлобін)
Лядо́вы пала́ц «Металу́рг» — спарткомплекс у горадзе Жлобін Гомельскай вобласці Беларусі. Уведзены ў эксплуатацыю 29 снежня 2006 года. Асноўнае прызначэнне — правядзенне матчаў па хакею з шайбай, спаборніцтваў па фігурнаму катанню, шорт-трэку і іншых лядовых відах спорту. Прадугледжана магчымасць трансфармавання хакейнай каробкі ў пляцоўку для гульнявых відаў спорту, спартыўных адзінаборстваў, тэніса, цяжкай атлетыкі, гімнастыкі, бокса, а таксама ў сцэну для правядзення канцэртаў і іншых відовішчных мерапрыемстваў. Трыбуны размешчаны С-падобна, умяшчальнасць палаца складае 2018 гледачоў.
Лядовы палац уваходзіць у склад фізкультурна-аздараўленчага спартыўнага комплексу «Цэнтр алімпійскага рэзерву па хакеі з шайбай і плаванню горада Жлобіна». Арэна з'яўляецца хатняй пляцоўкай хакейнага клуба «Металург», які выступае ў беларускай экстралізе, а таксама базай для дзіцячых хакейных секцый. У палацы працуюць залы сілавой падрыхтоўкі, кардыя-трэнажораў, аэробікі і настольнага тэніса. У свабодны ад спартыўных мерапрыемстваў час лядовая пляцоўка задзейнічана для правядзення масавых катанняў на каньках.
Генры Уолтэр Бейтс
Генры Уолтэр Бейтс (Henry Walter Bates; 8 лютага 1825, Лестэр — 16 лютага 1892) — англійскі прыродазнавец і падарожнік.
Біяграфія
Генры Уолтэр Бейтс распачаў са сваім сябрам Альфрэдам Уолесам даследаванне Амазонкі. Дзякуючы падтрымцы Брытанскага музея ён адправіўся ў 1848 годзе ў Амерыку і на працягу адзінаццаці гадоў вывучаў Амазонку з вялікімі яе прытокамі. Уолес прабыў з ім разам толькі 4 гады. Вярнуўшыся ў 1859 годзе, Бейтс прывёз у Лондан найбагацейшыя калекцыі, пераважна заалагічныя, і выдаў апісанне свайго падарожжа пад назвай «The naturalist on the river Amazons» (Лондан, 1863; руск. пер. СПб., 1867). У наступным 1864 годзе ён стаў сакратаром Лонданскага заалагічнага таварыства. Акрамя таго, выдадзены наступныя яго працы: «Contributions to the insect fauna of the Amazon valley» (Лондан, 1867); «Central America. West Indies and South America» (Лондан, 1877).
Бейтс адкрыў з’яву мімікрыі і даў ёй тлумачэнне (у 1862). Выпадкі пераймання ядомага для іншых жывёл насякомага неядомым называются «бейтсаўскай» мімікрыяй.
Большая частка сабраных Бейтсам калекцый насякомых (больш за 14,7 тыс. відаў, у тым ліку 8 тыс. раней невядомых навуцы) знаходзіцца ў Брытанскім музеі.
Арыябхата
Арыябхата (або Ар'ябхата, आर्यभट, Кусумапуры, 476—550) — выдатны індыйскі астраном і матэматык. Яго дзейнасць адкрывае «залаты век» індыйскай матэматыкі і астраноміі. Доўгі час яго блыталі з вучоным з такім жа іменем, які жыў на чатыры стагоддзі пазней; зараз апошняга называюць Арыябхата II.
У гонар вучонага названы першы індыйскі штучны спадарожнік Зямлі «Арыябхата».
Аманскі заліў
Аманскі заліў (خليج عمان — Khalīj ‘Umān,  — Daryâ-ye ‘Omân) — заліў, які злучае Аравійскае мора, праз Армузскі праліў, з Персідскім залівам.
Даўжыня заліва складае прыкладна 450 км, шырыня — да 330 км. Найбольшая глыбіня — 3694 метры.
Фіцрой
Фіцрой — прозвішча
Вядомыя носьбіты:
Фіцрой — тапонім
ФК Бурсаспор
«Бурсаспор» (Bursaspor) — турэцкі футбольны клуб з горада Бурса. Заснаваны ў 1963 годзе. Чэмпіён Турцыі (2010), уладальнік Кубка Турцыі (1986).
Моны
Моны (саманазва: မန်, літаральна «высакародныя») — народ у Паўднёва-Усходняй Азіі. Жывуць пераважна на тэрыторыі М’янмы, дзе вылучаецца асобны штат Мон, а таксама ў суседніх раёнах Тайланда. Агульная колькасць (2022 г.) — 1 281 000 чалавек.
Паходжанне
З III ст. да н. э. на поўдні сучаснай М’янмы фарміраваліся дзяржавы монаў. Яны знаходзіліся пад моцным культурным уплывам Індыі. У 1 тысячагоддзі н. э. на тэрыторыі Тайланда ўзнікла монская імперыя Двараваты. Яе заняпад быў выкліканы перасяленнем у VIII — X стст. тайцаў з поўдню Кітая ў рэчышча Менам-Чао-Прая. Генетычнае даследаванне сучасных монаў на поўначы Тайланда дэманструе тое, што тайскае ўварванне значна адасобіла заходніх монаў. Асноўнай тэрыторыяй, дзе адбывалася далейшае развіццё монскага народа стаў паўднёвы ўсход М’янмы.
Культура
Моны традыцыйна сяліліся ў нізоўях рэк, займаліся сельскай гаспадаркай, рыбалоўствам, гандлем, рамеснай вытворчасцю. Асноўная сельскагаспадарчая культура — рыс. Вырошчваюць таксама какосавую пальму, тытунь, садавіну і гародніну. Моны лічацца выдатнымі ганчарамі. У мінулым распаўсюджаным заняткам было ткацтва з бавоўны. З пачатку XX ст. значная частка насельніцтва жыве ў гарадах, працуе ў прамысловасці, абслугоўванні або займае адміністрацыйныя пасады.
Аснову народнай вопраткі складае саронг лонг’і. Мужчыны апранаюць па-над ім кашулю без каўняра і куртку, жанчыны — доўгія адкрытыя блузы з гузікамі пасярэдзіне. Лонг’і часцяком падпяразваюць. Жанчыны маюць звычай абараняць твар ад сонца з дапамогай крэма тханака з драўнянай кары. Упершыню ён быў узгаданы ў монскай літаратуры ў XIV ст., а ў нашы дні распаўсюджаны сярод іншых народаў М’янмы.
Паселішчы монаў звычайна будуюцца ўздоўж рэк і дарог, маюць выцягнутую планіроўку. Каркасныя драўляныя жытлы будуюць на па́лях. Да уваходу прыбудоўваюць ганак з асобным дахам і падлогай ніжэй за асноўную частку дома. Унутраная прастора падзелена на жылую і гаспадарчую. Звычайна хаціны маюць некалькі пакояў. Іх колькасць вызначаецца памерамі жытла і запатрабаваннямі гаспадароў. Гараджане аддаюць перавагу двухпавярховым дамам з цэглы і бетону. Першы паверх выкарыстоўваецца для гаспадарчых патрэб, часцяком там месціцца крама. Другі паверх жылы.
Сустракаюцца як вялікія пашыраныя, так і малыя нуклеарныя сем’і. Шлюб заключаецца толькі з дазволу бацькоў. Яму папярэднічаюць працяглыя заляцанні, прычым маладыя людзі сустракаюцца ў доме дзяўчыны. Моны імкнуцца мець шмат дзяцей, што тлумачыцца высокім узроўнем дзіцячай смяротнасці і адсутнасцю пенсійнага забеспячэння, калі старыя знямоглыя людзі вымушаны спадзявацца на дапамогу дзяцей. У выпадку развода бацькоў дзеці застаюцца з маці. Сацыяльны статус жанчын, асабліва ўдоў, даволі высокі. Не забараняюцца гомасексуальныя сувязі. Значную ролю ў сацыяльнай арганізацыі адыгрываюць будысцкія кляштары, якія падтрымліваюць адукацыю на роднай мове, пераразмяркоўваюць сродкі для аказання дапамогі бедным абшчыннікам, арганізуюць супольныя і сямейныя рытуалы.