cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рамаяна
Стыль «Рамаяны» незвычайны. Ён характарызуецца перш за ўсё дэталізаванымі і надзвычай маляўнічымі апісаннямі, сярод якіх важнейшае месца належыць апісанням прыроды. Увага да краявідаў, да кліматычных праяў, да сувязі паміж рознымі прыроднымі з'явамі, жывёламі і чалавекам — важнейшая рыса паэмы. Упершыню ў «Рамаяне», а потым па яе ўзору ва ўсёй эпічнай індыйскай паэзіі дадзены разгорнутыя апісанні пор года.
Паэма ўражвае сваімі эстэтычнымі вартасцям. Велізарнае значэнне надаецца «Рамаяне», ў Індыі, а таксама ў краінах т.зв. індыйскага круга культуры — Непале, Інданезіі, Пакістане, на Цэйлоне, у народаў Індакітая. Увесь народны тэатр тут заснаваны на матывах з «Рамаяны». Паэты, драматургі не перастаюць інтэрпрэтаваць яе сюжэт. Героям эпасу прысвечаны творы жывапісу, скульптуры, музыкі. Рама — ідэал мужчыны, Сіта — жанчыны, на іх прыкладах выхоўваюць дзяцей. Адно з важнейшых святаў Індыі — Дывалі, або асенняе Свята Агню, адзначаецца як памяць таго дня, калі вялікі і непераможны Рама вярнуўся ў родную краіну, а потым кіраваў у ёй мудра і справядліва.
Юндзіл
Юндзіл — прозвішча. Вядомыя носьбіты:
Касцянтыніўка (Лыпавэцкі раён)
Касцянтыніўка (Костянти́нівка) — вёска ў Лыпавэцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Гальяш Леўчык
Гальяш Леўчык, сапр. Ілья Ляўковіч (, —, ) — беларускі паэт, беларусазнавец, публіцыст, перакладчык, музыкант.
Біяграфія
Ілья Ляўковіч нарадзіўся ў сям’і каваля. Скончыў Слонімскае павятовае вучылішча. Служыў у канцылярыях з’ездаў міравых суддзяў, судовага следчага ў Слоніме. У 1904-20 працаваў чарцёжнікам у магістраце Варшавы. Пастаянна жыў у Варшаве, але лета праводзіў звычайна ў Слоніме, дзе меў свой дом.
Друкавацца Гальяш Леўчык пачаў з 1908 у «Нашай ніве». Выдаў зборнік вершаў «Чыжык беларускі» (Вільня, 1912). У 1920-я прымкнуў да рэвалюцыйна-рамантычнага кірунку заходнебеларускай паэзіі. Выступаў як публіцыст, гумарыст і сатырык (друкаваўся ў гумарыстычных часопісах «Авадзень», «Маланка»). Супрацоўнічаў з дзіцячым часопісам «Заранка».
У Варшаве ён збіраў сродкі на пасмяротнае выданне зборніка твораў Сяргея Палуяна, шукаў платную рэкламу для «Беларускага календара», выпытваў і выманьваў у збяднелых арыстакратаў Польшчы граматы, пячаткі, беларускія выданні.
У Слоніме ў хаце быў сапраўдны музей, як згадвала Зоська Верас:
Г. Леўчык быў вялікім кніжнікам. Меў багатыя, найперш беларусазнаўчыя бібліятэкі ў Варшаве і Слоніме. Збіраў і апрацоўваў фальклор, узоры народнай керамікі. Добра іграў на гітары, акарыне, маляваў. На свае тэксты пісаў музыку (зберагліся ноты яго песні «Мне трэба умярці…»). Пераклаў на беларускую мову творы Ю. Славацкага, У. Сыракомлі, М. Канапніцкай, К. Тэтмаера, А. Лянге і інш. Падрыхтаваныя ім зборнікі вершаў «Беларускі жаваранак» і трыялетаў «Мудра пагаворка — соладка і горка» аўтару выдаць не ўдалося.
У 1932 дзякуючы аднаму артыкулу ў варшаўскай газеце пра дзяўчыну, якая жыве ў Слоніме і напісала кнігу, Гальяш пазнаёміўся са сваёй будучай жонкай Зосяю. Але жыццё было падобна да пекла, жонка ўвесь час сварылася. Таму яны жылі паасобку — у Варшаве ці Слоніме, часам мяняючыся.
Пасля далучэння Заходняй Беларусі да БССР у 1939, у Слонім адмыслова да Гальяша заехаў Янка Купала.
Жонка паэта была арыштавана нямецкай паліцыяй у 1942 годзе. У яе падушцы быў знойдзены польскі сцяг з арлом. Таму ў 1942 годзе яе расстралялі на Пятралевіцкай гары каля Слоніма. З гэтай прычыны ў 1942 годзе Гальяш падаўся ў Варшаву, каб выратаваць сваю кватэру і архіў. Але ў Варшаве яго кватэра была занята іншымі людзьмі. Леўчык застаўся без жонкі, кватэры і архіваў. У акупаванай немцамі Варшаве ён галадаў, а напачатку 1944 памёр.
У 1980 Янка Саламевіч сабраў і выдаў асобнай кнігай яго выбраныя творы пад загалоўкам «Доля і хлеб».
Крэмень
Крэмень — прыроднае мінеральнае ўтварэнне, тонкі агрэгат крышталічнага (кварц, халцэдон), часам аморфнага (апал) крэмнязёму SiO2. Утварае жаўлакі, канкрэцыі, радзей лінзы і пражылкі ў асадкавых, пераважна карбанатных горных пародах.
Паводле мінеральнага складу адрозніваюць халцэдонава-кварцавы, кварцавы, халцэдонавы і апал-халцэдонавы крэмень. Колер шэры, жаўтавата-шэры да чорнага. Звычайна шчыльны. Цвёрдасць 7. Злом ракавісты.
Утвараецца пры дыягенезе асадкаў, катагенезе горных горных парод і пры выветрыванні. На Беларусі пашыраны ў мергельна-мелавых пародах верхняга мелу, зрэдку трапляецца ў дэвонскіх, палеагенавых і іншых адкладах.
У каменным веку ўжываўся чалавекам для вырабу прылад працы, наканечнікаў стрэл. Пазней выкарыстоўваўся як крэсіва і ў крамянёвых ружжах.
Зорка (Барысаўскі раён)
Зо́рка (, Зорька) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лошніцкага сельсавета.
Вацін
Вацін (ouatine — авечае руно) — тэкстыльны матэрыял, палатно. Радзімай ваціну прынята лічыць Францыю.
Па сутнасці, выраб той жа вытворчасці і з тых жа матэрыялаў, што і вата (бавоўны, воўны), але асаблівай разнавіднасці. Вырабляецца звычайна з падклейкай верхняга пласта ватовага пласта або з пракладкай асаблівай рэдкай сеткі з пражы або марлі і выпрацоўваецца ў больш складаным працэсе вытворчасці.
Вацін ужываецца ў якасці падшэўкі для цёплага верхняга адзення, як альтэрнатыва футравай падшэўцы, надаючы больш хупавы выгляд гатовай рэчы.
Калінкавіцкае благачынне
Калінкавіцкае благачынне, Калінкавіцкая благачынная акруга — акруга ў Тураўскай і Мазырскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае прыходы Калінкавіцкага раёна і Акцябрскага раёна Гомельскай вобласці.
Благачынныя настаяцелі
Ігумен Аўксенцій (Абражэй).
Дыханне
Дыханне — асноўная форма дысіміляцыі ў чалавека, жывёл, раслін і многіх мікраарганізмаў. Пры дыханні багатыя хімічнай энергіяй рэчывы, якія належаць арганізму, акісляюцца да бедных энергіяй канчатковых прадуктаў (дыяксіду вугляроду і вады), выкарыстоўваючы для гэтага малекулярны кісларод.
Аэробныя арганізмы маюць патрэбу ў кіслародзе дзеля вызвалення энергіі праз дыханне, у выглядзе абмену рэчываў багатых на энергію, як глюкоза. Дыханне ёсць адзіны працэс, які дастаўляе кісларод туды, дзе ён патрэбны ў арганізме і выводзіць адтуль вуглякіслы газ. Яшчэ адзін важны працэс уключае ў сябе рух крыві па крывяноснай сістэме. Газаабмен адбываецца ў лёгачных альвеолах шляхам пасіўнай дыфузіі газаў паміж альвеалярных газам і крывёю ў лёгачных капіляраў. Пасля таго як гэтыя раствораныя газы з'явіліся ў крыві, сэрца іх пераносіць па ўсяму целу. Акрамя выдалення вуглякіслага газу, дыханне прыводзіць да страты вады з арганізма. У выдыханым паветры адносная вільготнасць складае 100%, паколькі вада дыфузуе праз вільготную паверхню дыхальных шляхоў і альвеолаў.
У раслін
Дыханне ўласціва ўсім органам, тканкам і клеткам расліны. Інтэнсіўнасць дыхання можна вызначыць, вымяраючы колькасць вуглякіслага газу, які выдаткоўваецца тканкамі, або вымяраючы кісларод, які паглынаецца імі. Больш інтэнсіўна дыхаюць маладыя, хуткарослыя органы і тканкі раслін. Найбольш актыўным з'яўляецца дыханне рэпрадуктыўных органаў, потым лісце. Слабей за ўсё дыхаюць сцеблы і карані. Расліны, якія здольныя існаваць у ценю, дыхаюць слабей за святлалюбных. Для высакагорных раслін, адаптаваных да паніжанага парцыяльнага ціску O2, характэрная падвышаная інтэнсіўнасць дыхання.
Жэода
Жэо́да, жэод, жаода (géode ад γεοειδής або  — «землепадобны») — геалагічнае ўтварэнне, замкнутая поласць ў асадкавых (пераважна ў вапнавых) або некаторых вулканічных пародах, часткова, або амаль цалкам запоўненая крышталічным мінеральным рэчывам, аграгатамі мінералаў; поўная буйная сакрэцыя. Сустракаюцца разнастайныя формы жэоды, але часцей яна ізаметрычная, акруглая, эліпсападобная і інш.
Фарміраванне
Жэоды могуць узнікаць ў любой поласці, але тэрмін звычайна выкарыстоўваецца для больш ці менш акруглых утварэнняў у магматычных і асадкавых пародах. Яны могуць з’яўляцца, як пузыркі газу ў магматычных пародах, ствараючы акруглыя поласці, напрыклад у базальтавай лаве, такое можна назіраць на амерыканскім Сярэднім Захадзе. Пасля зацвердзявання пароды вакол поласці, раствораныя сілікаты і/або карбанаты асядаюць на ўнутранай паверхні. З часам павольная падача мінеральных кампанентаў з падземных вод або гідратэрмальных раствораў дазваляе крышталям утварацца ўнутры полай камеры. Карэнныя пароды, якія ўтрымліваюць жэоды, у выніку выветрываюцца і раскладаюцца, пакідаючы іх на паверхні, калі яны складаюцца з трывалага матэрыялу, такога як кварц.
Афарбоўка
Афарбоўка жэод з’яўляецца рэзультатам прымесяў. Аксіды жалеза надаюць крэмністым растворам адценні ржы, такое звычайна назіраецца ў афарбаваным жалезам кварцам. Большасць жэод утрымліваюць празрыстыя крышталі кварцу. У той жа час некаторыя могуць мець фіялетавыя крышталі аметысту, або агат, халцэдон, ямшу. Яшчэ сустракаюцца прыклады з утрыманнем кальцыту, даламіту і г.д. Няма простага спосабу даведацца, што знаходзіцца ўнутры жэоды, пакуль ён не разрэзаны, ці не разбіты на часткі. Тым не менш, жэоды з аднаго канкрэтнага месца падобныя па знешнім выглядзе.
Жэоды афарбоўваюцца ў штучныя колеры. Узоры жэод, якія маюць незвычайныя колеры ў большасці выпадкаў былі сінтэтычна зменены.
Распаўсюджанасць
Жэоды распаўсюджаны ў некаторых штатах ЗША (у асноўным у Індыяне, Аяве, Місуры, Заходнім Ілінойсе, Кентукі і Юце). Таксама яны распаўсюджаны ў Бразіліі, Намібіі і Мексіцы. Яшчэ багата жэод прысутнічае на Мендып Хілз у графстве Сомерсет у Вялікабрытаніі, дзе яны вядомыя, як «бульбяныя камяні».
Упадзіны і крышталічныя пячоры
У 2000 годзе каманда геолагаў знайшла пячору, якая напоўнена гіганцкімі крышталямі гіпсу ў закінутым срэбным рудніку паблізу ад Альмерыі ў Іспаніі. Поласць, памерамі 1,8 × 1,7 метра, і даўжынёй 8 метраў стала самай вялікай са знойдзеных у свеце крышталічных пячор. Уваход у пячору заблакавалі, заваліўшы пяццю тонамі камянёў, і яго ахоўвае паліцыя (для прадухілення нападаў злодзеяў). Згодна з геалагічнымі мадэлямі пячора ўтварылася ў час месінскага піка салёнасці, 6 мільёнаў гадоў таму, калі Міжземнае мора выпарылася і пакінула тоўстыя пласты солевых асадкаў. Пячора ў цяперашні час недаступная для турыстаў.
Максім Уладзіміравіч Швяцоў
Максім Швяцоў (нар., ) — беларускі футбаліст, абаронца мінскага «Дынама» і нацыянальнай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
Выхаванец дзіцячай школы мінскага «Дынама», з 2015 года пачаў выступаць за дубль клуба. 2 жніўня 2015 года дэбютаваў у аснове «Дынама» ў матчы Кубка Беларусі супраць «Смалявічаў-СТІ» (5:2), выйшаўшы на замену ў сярэдзіне другога тайму.
У сезоне 2016 стаў таксама прыцягвацца да асноўнай каманды. 4 чэрвеня 2016 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, адгуляўшы ўвесь матч супраць брэсцкага «Дынама» (4:1) на пазіцыі цэнтральнага абаронцы. З ліпеня, пасля прыходу ў каманду некалькіх вопытных абаронцаў, выступаў ужо выключна за дубль.
У сакавіку 2017 года падпісаў новы доўгатэрміновы кантракт з «Дынама». Пачынаў сезон 2017 у дублі, але ўжо з мая стаў выступаў у стартавым складзе асноўнай каманды. У другой палове сезона стаў часцей заставацца на лаўцы запасных, гуляў таксама за дубль.
У лютым 2018 года перападпісаў кантракт з мінчанамі. У сезоне 2018 замацаваўся ў якасці асноўнага цэнтральнага абаронцы дынамаўцаў, захаваў месца і ў сезоне 2019. У ліпені 2020 года падоўжыў пагадненне са сталічным клубам.
У снежні 2022 года зноў падоўжыў кантракт з дынамаўцамі.
Міжнародная кар’ера
У 2014—2015 гадах гуляў за юнацкую зборную Беларусі ў кваліфікацыі чэмпіянату Еўропы. У 2016—2017 гадах — капітан юніёрскай зборнай Беларусі.
31 мая 2017 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, адгуляўшы другі тайм таварыскага матча супраць Расіі (0:7). У далейшым стаў адным з асноўных ігракоў моладзевай зборнай.
23 лютага 2020 года дэбютаваў за нацыянальную зборную Беларусі ў таварыскім матчы супраць Узбекістана (1:0), выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы.
Залатая камяніца
Залатая камяніца (Złota kamienica) — гістарычны будынак у Галоўным горадзе Гданьска.
Гісторыя
Камяніца была ўзведзена ў 1609-1618 гадах па вул. Доўгі торг 41 па просьбе тагачаснага бурмістра Гданьска Іагана Шпеймана па праекце архітэктара Абрагама ван дэн Блока.
Фасад мае пазалочаныя каменныя рэльефы, выкананыя майстэрняй Абрагама ван дэн Блока. На пярэдняй сцяне размешчаны барэльефы з батальнымі сцэнамі і фігурамі манархаў, у тым ліку Ягайлы і Жыгімонта III. У цэнтральнай частцы фасада размешчаны гербы Шпеймана.
Жонка бурмістра Шпеймана - Юдзіта Марыя, павінна была прыняць тут караля Жыгімонта III з жонкай Ганнай Аўстрыйскай у 1623 годзе.
З 1938 па 1945 гады тут знаходзіўся Правінцыйны музей Заходняй Прусіі.
Камяніца была знішчана ў 1945 годзе. Яе рэканструявалі на аснове рэшткаў фасада.
Snoop Dogg
Snoop Dogg (сапраўднае імя Келвін Кардазар Бродус-малодшы; нар. ) — амерыканскі рэпер, прадзюсар і акцёр. Snoop Dogg пачаў сваю кар’еру ў 1992 годзе пасля знаёмства з дыджэем і прадзюсарам Dr. Dre. Больш за ўсё Снуп вядомы як МС на хіп-хоп сцэне заходняга ўзбярэжжа і адзін з самых таленавітых пратэжэ Dr. Dre.
Варшава-Віленская
Варшава-Віленская (Warszawa Wileńska) — чыгуначная станцыя ў Варшаве на правым беразе Віслы ў раёне Прага.
Гісторыя
Першая станцыя на гэтым месцы, ці тады яшчэ Пецярбургскі вакзал, была пабудавана як канцавая станцыя лініі чыгункі з Санкт-Пецярбурга праз Вільню і Дынабург па праекце архітэктара Нарцыса Збажэўскага, яна мела шырокую "рускую" каляіну, у адрозненне ад Варшаўска-Венскай чыгункі, якая ўжо тады выкарыстоўвала звычайную еўрапейскую каляіну.
Пасля вайны з Савецкай Расіяй у 1920 годзе частка чыгункі паміж Вільняй і Варшавай была перароблена на еўрапейскую шырыню (як і ўся чыгунка ў міжваеннай Польшчы), бо пасажырскія зносіны паміж Варшавай і Ленінградам практычна знікла, а першапачатковая назва станцыі была зменена на сучасную. Саму станцыю перанеслі крыху на поўдзень, а на ранейшым месцы пабудавалі сядзібу Польскай чыгункі ў 1928 годзе.
Вакзал станцыі перажыў Другую сусветную вайну, але пасля вайны быў разабраны і да 2000 года ролю станцыі выконвала старое лакаматыўнае дэпо, пераабсталяванае на вакзал.
8 сакавіка 2015 года тут адкрылася станцыя другой лініі Варшаўскага метрапалітэна «Віленскі вакзал».
Сёння ніжняя частка будынка выкарыстоўваецца чыгункай як вакзал, а верхняя - як гандлёвы цэнтр. Побач з вакзалам знаходзіцца сабор Святой Марыі Магдаліны Польскай аўтакефальнай праваслаўнай царквы.
Напрамкі руху цягнікоў
Варшава-Віленская з'яўляецца канцавым прыпынкам рэгіянальных цягнікоў да станцый:
У мінулым рэгіянальныя цягнікі таксама хадзілі з Варшавы-Віленскай да Астралэнкі.
Коханіўка (Лыпавэцкі раён)
Коханіўка (Кохані́вка) — вёска ў Лыпавэцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Лазувата (Лыпавэцкі раён)
Лазувата (Лозува́та) — вёска ў Лыпавэцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Васула (прыпыначны пункт)
Васула (Vasula) — былы прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі ў павеце Тартумаа. Знаходзіўся на лініі Тапа — Койдула. Пасажырскі рух спынены ў пачатку 2000-х гадоў.
Аленка Братушак
Аленка Братушак (Alenka Bratušek; 31 сакавіка 1970, Цэле, СФРЮ) — славенскі палітычны дзеяч, прэм’ер-міністр Славеніі з 27 лютага 2013 па 18 верасня 2014.
Біяграфія
Нарадзілася ў славенскім горадзе Цэле. Па заканчэнні школы вучылася на факультэце прыродазнаўчых навук і тэхналогіі ва ўніверсітэце Любляны. Яна таксама атрымала ступень магістра ў галіне кіравання на факультэце сацыяльных навук у тым жа універсітэце.
У 2008 няўдала балатавалася ў парламент па спісе партыі Зарэс.
У 1999—2011 займала пасаду міністра фінансаў. Затым была кіруючай справамі ва ўрадзе. У 2011 была абраная ў парламент Славеніі, па спісах партыі «Пазітыўная Славенія». Змяніла ў студзені 2013 на пасадзе лідара партыі «Пазітыўная Славенія» вядомага палітыка і бізнэсоўца Зорана Янкавіча.
У канцы лютага 2013, у ходзе вотуму недаверу кабінету міністраў Янеза Янша заняла пасаду прэм’ер-міністра Славеніі, такім чынам стала першай жанчынай на пасадзе прэм’ер-міністра краіны пасля атрымання незалежнасці.
Скандал
Вылучыла сваю кандыдатуру на пасаду віцэ-прэзідэнта па пытаннях Энергетычнага саюза, якую Еўрапейскі парламент адхіліў абсалютнай большасцю галасоў (112 супраць, 13 за), бо яна не ведала нават азоў і новых законаў.
Лукашыўка (Лыпавэцкі раён)
Лукашыўка (Лукаші́вка) — вёска ў Лыпавэцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
IC 1692
IC 1692 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Паўэл
Па́ўэл (Powell) можа азначаць:
Монтэ-Альта
Монтэ-Альта — археалагічны помнік на ціхаакіянскім узбярэжжы Гватэмалы, які даў назву аднайменнай археалагічнай культуры.
У ранні дакласічны перыяд (400 г. да н. э. — 200 г. н. э.) Монтэ-Альта стаў рэгіянальным цэнтрам.
У Монтэ-Альта выяўлена 45 буйных збудаванняў, з якіх найбольш высокім з'яўляецца 20-мятровая піраміда.
Монтэ-Альта вядомы сваімі скульптурамі — гэта галовы і відарысы «пузатых» людзей (такая форма цела выклікана, хутчэй за ўсё, тым, што фігуры вычэсваліся з грубых, акруглых валуноў базальту). Не меней характэрны каменныя стэлы, лікам больш 10, у выглядзе табліц, а таксама 3 каменных алтара. Каменныя стэлы, па меркаванні археолагаў, мелі астранамічнае прызначэнне і служылі для вызначэння палажэння сонца, да якога прывязваліся даты святаў.
На паўночным усходзе выяўлена збудаванне ранняй класічнай эпохі — т.зв. Збудаванне 6.
Сонечнае зацьменне 5 красавіка 1856 года
Сонечнае зацьменне 5 красавіка 1856 года — поўнае сонечнае зацьменне 117 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0539 і дасягнула свайго максімуму ў 06:01:01 UTC у пункце з каардынатамі 39° пд. ш. 119° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 3 хв. 56 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 285 км.
Зацьменне 5 красавіка 1856 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1856 годзе і 137-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 9 лістапада 1855 года, наступнае — 29 верасня 1856 года.
Ліпск (гміна)
Ліпск (Lipsk) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Аўгустоўскага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ліпску. Плошча гміны складае 184,42 км². Станам на 2008 год у гміне Ліпск пражывалі 5553 чалавекі, шчыльнасць — 30,11 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 30 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 29 населеных пунктаў.
Сабор Каранацыі (Алба-Юлія)
Сабор Каранацыі (Catedrala Încoronării) ― кафедральны сабор архіяпіскапіі Алба-Юліі Румынскай праваслаўнай царквы, прысвечаны Святой Тройцы і святым арханёлам Міхаілу і Гаўрылу. Знаходзіцца ў горадзе Алба-Юлія, Румынія. Быў пабудаваны неўзабаве пасля аб'яднання Трансільваніі з Румыніяй і з'яўляецца рэзідэнцыяй мітрапаліта Алба-Юліі.
Гісторыя
Сабор і навакольныя будынкі былі ўзведзены ў заходняй частцы Цытадэлі Алба-Юліі, на месцы кардэгардыі каля Рымскага плато. Сабор задумваўся як дадатак да былой рэзідэнцыі мітрапаліта Алба-Юліі, дзе ў 1597 годзе Міхай Храбры пабудаваў каменны храм. Калі Цытадэль была перабудавана ў цяперашнім выглядзе ў 1713—1714 гг., улады Габсбургскай манархіі знеслі храм і выкарысталі яго ў якасці будаўнічых матэрыялаў для ўзвядзення новай царквы на тым месцы, дзе зараз размяшчаецца гарадскі чыгуначны вакзал.
Пабудаваны ў 1921—1922 гадах для каранацыі караля Фердынанда і каралевы ў якасці манархаў Вялікай Румыніі. Каранацыя адбылася 15 кастрычніка 1922 года і прайшла ў тым жа горадзе, дзе на з'ездзе румынаў у канцы 1918 года было прынята рашэнне аб далучэнні Трансільваніі і Букавіны да Румыніі. Аднак Фердынанд, будучы каталіком, адмовіўся вянчацца на царства ў праваслаўнай царкве, таму цырымонія прайшла ў двары храма. У азнаменаванне гэтай падзеі ў 2008 годзе на тэрыторыі царквы былі размешчаны бюсты караля і каралевы.
Архітэктура
Сабор з'яўляецца часткай групы будынкаў, пабудаваных пачынаючы з канца XIX стагоддзя ў нацыянальным румынскім стылі, які развіваўся дзякуючы намаганням архітэктараў і Пятрэ Антанэску. Знешнія дэкаратыўныя элементы, такія як нішы, каралі каля капітэляў калон, аркі, купалы нагадваюць валашскія царквы часоў і. Інтэр'ер упрыгожаны фрэскамі, напісанымі Касцінам Пэтрэску і яго вучням. Яны выкананы ў традыцыйным стылі візантыйскай праваслаўнай іканаграфіі, але пры гэтым ў іх таксама выразна прасочваецца заходні ўплыў.
Нападзіўка (Лыпавэцкі раён)
Нападзіўка (Напа́дівка) — вёска ў Лыпавэцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Мухавец (прыпыначны пункт)
Му́хавец (, Мухавец)  — прыпыначны пункт Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны ў пасёлку Мухавец.
Аркадзь Сямёнавіч Шофман
Аркадзь Сямёнавіч Шо́фман (, —, ) — вучоны—антыказнаўца, доктар гістарычных навук (1964), прафесар (1964). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Татарстан (1992).
Біяграфія
А. С. Шофман нарадзіўся ў горадзе Гарадок Віцебскай губерні (сучасны раённы цэнтр Віцебскай вобласці Беларусі). У 1938 годзе скончыў Ленінградскі ўніверсітэт. З 1940 г. выкладаў у педагагічным інстытуце ў Ашхабадзе. З 1948 года ў Казані, у 1946—1988 г. загадчык кафедрай усеагульнай гісторыі Казанскага ўніверсітэта.
Навуковая дзейнасць
А. С. Шофман займаўся даследаваннем гісторыі антычнай Македоніі ранняга элінізму, гістарыяграфіяй і метадалогіяй антычнай гісторыі. Падрыхтаваў больш за 50 кандыдатаў гістарычных навук.
Сярод апублікаванага:
Айк Цёрнер
Айк Уістэр Цёрнер (Ike Wister Turner;, Кларксдэйл, штат Місісіпі, ЗША — , Сан-Маркас, штат Каліфорнія, ЗША) — амерыканскі рытм-н-блюзавы музыкант і прадзюсар, адзін з заснавальнікаў рок-н-ролу.
Серна
Апісанне
Памеры серны складаюць прыкладна 1 метр у даўжыню і 75 см у карку. Хвост вельмі кароткі, яго даўжыня не перавышае 8 см. Вага серны складае ад 30 да 50 кг. Мае кампактны і моцны целасклад са стройнай шыяй, кароткай пысай, вострымі вушамі, даўжыня якіх складае амаль палову даўжыні галавы. У серны доўгія стройныя ногі з плоскімі капытамі, а таксама дасягаюць 25 см выгнутыя назад рогі, уласцівыя абодвум полам. За імі знаходзіцца адтуліна, з якой падчас перыяду спарвання вылучаецца слізісты, смуродны сакрэт.
Ліпнікі (Барысаўскі раён)
Лі́пнікі (, Липники) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лошніцкага сельсавета.
Caseolus commixtus
Caseolus commixtus — від невялікіх лёгачных слімакоў сямейства.
Бюстгальтар
Бюстгальтар (Büstenhalter - «які падтрымлівае грудзі»), таксама Станік, або Ліфчык — прадмет жаночай ніжняй бялізны, які служыць для падтрымання грудзей. Бюстгальтар падтрымлівае грудзі, абараняе іх, дазваляе жанчыне актыўна рухацца, захоўвае форму грудзей.
Гісторыя
За гісторыю чалавецтва бюстгальтар вынаходзілі некалькі разоў. У эпоху Антычнасці жанчыны насілі нешта падобнае да бюстгальтара. Так у Старажытнай Грэцыі насілі адмысловыя павязкі, якія ці падтрымлівалі грудзі знізу, ці дапамагалі схаваць празмерныя формы. Для іх абазначэння існавалі спецыяльныя словы lesester, cestus, apodesme, mastodeton, zona, strophium, cingulum. Як выглядалі гэтыя першыя бюстгальтары, ніхто не ведае. Мабыць, гэта была паласа тканіны або скуры, якую павязвалі пад грудзьмі. Аднак разнастайнасць тэрмінаў падказвае, што за імі хаваецца значная разнастайнасць прадметаў, якія выконвалі функцыю «трымальніка грудзей».
Старажытныя рымлянкі пад хітон і тунікі, насілі скураныя паяскі - строфы, першы правобраз бюстгальтара, які падкрэслівае грудзі і стан. На сіцылійскай віле антычнай эпохі захавалася выява жанчыны, якая займаецца ў палестры - у асобным купальным касцюме, г.зн. у майтках і бюстгальтары.
У 1930-х гадах ураджэнка Беларусі Іда Разэнталь (нар. 9 студзеня 1886 года; мястэчка Ракаў, Мінскі павет) вынайшла ў ЗША бюстгальтар для кормячых маці з расшпільваннем спераду.
Этымалогія
Слова бюстгальтар паходзіць ад ням. Büstenhalter, ад Büste - «жаночыя грудзі» + Halter «трымальнік». У гутарковай мове таксама выкарыстоўваюць станік, гэта слова ў сваю чаргу ёсць памяншальнае форма ад слова стан - частка жаночай сукенкі, якая ахоплівае стан (грудзі і спіну).
Белбыттэхпраект
«Белбыттэхпраект» — колішняя праектная арганізацыя ў Мінску, якая размяшчалася ў будынку па вуліцы Мельнікайтэ, 2 (1976—1982, арх. П. Кракалёў і В. Алейнікава).
Гісторыя
Беларускі праектна-тэхналагічны і канструктарскі інстытут Міністэрства бытавога абслугоўвання насельніцтва БССР створаны ў 1967 на базе часткі аддзелаў Беларускага праектна-тэхналагічнага інстытута мясцовай прамысловасці. Галаўная арганізацыя навукова-вытворчага аб’яднання «Белбыттэхніка».
Асноўнымі кірункамі працы былі: распрацоўка праектна-каштарыснай дакументацыі па рэканструкцыі дзеючых і будаўніцтве новых прадпрыемстваў службы быту, распрацоўка новых і ўдасканаленне існых тэхналогіі, працэсаў, мерапрыемстваў па спецыялізацыі, комплекснай механізацыі і аўтаматызацыі вытворчасці, дакументацыі на выраб новых відаў вырабаў, нестандартнага абсталявання, аснасткі, прыстасаванняў і сродкаў малой механізацыі.
Ліквідаваны 5 чэрвеня 2013 года.
Еўропа (рымская правінцыя)
Правінцыя Еўропа (Provincia Europae) — правінцыя Позняй Рымскай імперыі і Візантыі, уваходзіла ў склад дыяцэзіі Фракія.
Гісторыя
Была заснавана ў 314 годзе імператарам Дыяклетыянам (інш. 284—305), на тэрыторыі, супадальнай з сённяшняй еўрапейскай часткай Турцыі. Сталіцай правінцыі быў горад Перынтас.
Межавала з рымскімі правінцыямі Гемімонт (на паўночным захадзе) і Радопы (на захадзе). Еўропа з’яўлялася паўвостравам і абмывалася Чорным морам на паўночным усходзе, Басфорам на ўсходзе, Мармуровым і Эгейскім морамі на поўдні і паўднёвым усходзе.
Найбуйнейшым горадам на ўзбярэжжы Чорнага мора быў Салмідэс. На ўзбярэжжы Мармуровага мора знаходзіліся Перынтас, Селімбрыя, Радоста, Каліпаль. На ўзбярэжжы Эгейскага мора і ў вусце ракі Эўрас у Сараскім заліве знаходзіўся горад Энас.
Cortinarius splendens
Cortinarius splendens — грыб сямейства. Уключан у падрод Phlegmacium роду Павуціннік. Адзін з параўнальна не распаўсюджанных відаў, якія ўваходзяць у падрод. Смяротна ядавіты грыб.
Назвы
Сінонімы:
Макраскапічная характарыстыка
Шапка грыба — 4—9 см дыяметрам. Шапка выгнутая ў маладых, а ў сталым узросце пераходзіць да плоскай формы. Колер шапкі па баках ад шэрага да хромава-жоўтага колеру, а ў цэнтры ад чырвонага да цёмна-карычневага. Край шапкі ў маладым узросце згортваецца, а ў сталым узросце завастраецца.
Мякаць — такога ж колеру, як і шапка, але больш цёмная. Шэра-жоўтага колеру, мае трохі непрыемны пах (meinhardii) або без асаблівага паху (splendens), мяккая і абескаляроўваецца шчолаччу (раствор гідраксіду калія, гідраксіду натрыя або аміяку) ад цёмна-чырвонага да чырвона-карычневага колеру.
Пласцінкі — маладыя пладовыя целы маюць яскрава-шэра-жоўтыя пласцінкі, якія вырастаюць да выпуклага выгляду, яны пераплятаюцца і выглядаюць амаль маналітна і маюць; звычайна трохі парэзаныя ці паламаныя. У сталым узросце яны афарбоўваюцца іржава-карычневым колерам і пад час гэтага дазраваюць споры. На ранніх стадыях развіцця існуе частковая абалонка (Velum partiale), утвораная як аранжавая заслона карцін (Cortina), якая пазней знікае, пакідаючы рэшткі на сцябле.
Ножка — 4—9 см даўжынёй і 1—1,5 см шырынёй. Верхняя частка ножкі сухая і пакрыта аранжавай, пазней безкаляровай споравай абалонкай і іржава-карычневымі валокнамі карціны. Рэшткі міцэлія ў асновы шэра-жоўтыя.
Споры — 9,5—11,5 мкм. даўжынёй і 5—6,5 мкм шырынёй, пакрыты бародаўкамі міндалевай формы.
Падвід splendens звычайна мае больш вузкія і больш шэра-жоўтыя пладовыя целы.
Мікраскапічная характарыстыка
Споры выглядаюць іржава-карычневымі ў выглядзе парашка спор. Яны міндалепадобныя з бародаўчатай паверхняй і вымяраюць ад 9—12 на 5—7 мікраметраў.
Падобныя віды
Від часта блытаюць з ядомым, але іх адрозненне ў тым, што ў Cortinarius splendens адсутнічае анісавы пах. Іншыя жоўтыя павуціннікавыя таксама выглядаюць падобнымі, у тым ліку ядомыя, напрыклад або. Вельмі падобны таксама, які некаторыя аўтары разглядаюць толькі як падвід. Можна зблытаць таксама з некаторымі відамі радовак, напрыклад з зялёнкай. З-за відавочна сур’ёзнага размежавання відаў, рэкамендуецца ўстрымацца ад ужывання аналагічных або звязаных з імі відаў — або таксама пракансультавацца з прафесійнымі грыбнымі кансультантамі. Таксама часта блытаецца з J.E. Lange ex P.D. Orton 1960 — адрозніваецца шапкай з жоўта-зялёным адценнем.
Распаўсюджанне
Існуе два апісаных падвіды, адзін з якіх з’яўляецца жыхаром хвойных, а другі — лісцевых лясоў. Падвіды meinhardii жывуць у хвойным лесе, а splendens у лісцевых лясах у мікарызе з букамі. Яны растуць на вапнавых глебах і пладаносяць у перыяд са жніўня па лістапад і сустракаюцца ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы. Падвід meinhardii — рэдкі і, па меншай меры, знаходзіцца ў шведскім чырвоным спісе знікаючых відаў.
Васіль Ісакавіч Талаш
Васі́ль Іса́кавіч Тала́ш, больш вядомы па мянушцы Дзед Талаш ( — ) — удзельнік партызанскага руху ў гады польска-савецкай (1919—1921) і Вялікай Айчыннай войнаў на тэрыторыі Беларусі. Дзед Талаш — герой аповесці Якуба Коласа «Дрыгва».
Cortinarius splendens
Таксанамія
Від небяспечны (патэнцыйна смяротны) таксічны. Раней лічыўся ядомым, але ў потым пачало часта фіксавацца цяжкае атручэнне з вострай нырачнай недастатковасцю, хоць у тонкапластавай храматаграфіі была ўстаноўлена адсутнасць арэланіну (тыповы таксін для гэтага віда), што не адносіцца да атруты і ўвогуле гэты від яшчэ не вельмі добра даследаваны, але ёсць магчымасць, што такім чынам, Cortinarius splendens можа мець іншыя нефратаксіны. Сімптомы інтаксікацыі адчуваюцца праз некалькі дзён і пры ўжыванні вялікай колькасці.
Васіль Ісакавіч Талаш
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Белка Мазырскага павета (цяпер уваходзіць у мяжу горада Петрыкаў Гомельскай вобласці) у беднай сялянскай сям’і. Не змог у Белцы атрымаць свой надзел зямлі пасля жаніцьбы, таму быў вымушаны пайсці жыць да жонкі ў вёску Навасёлкі.
У 1919 годзе ў час акупацыі павета польскім войскам быў разведчыкам Чырвонай Арміі. Арганізаваў і ўзначаліў партызанскі атрад (300 чалавек), які з боем вызваліў вёску Навасёлкі. У час Вялікай Айчыннай вайны быў арыштаваны гітлераўцамі за сувязь з савецкімі партызанамі, але хутка вызвалены. У студзені 1943 года з дапамогай партызан перапраўлены ў Маскву. Выступаў перад працоўнымі, салдатамі, якія адпраўляліся на фронт. Лістоўкі Васіля Талаша з заклікамі да барацьбы з ворагамі распаўсюджваліся на акупіраванай тэрыторыі. У 1944 годзе пасля вяртання на радзіму працаўладкаваўся лесніком у Петрыкаўскае лясніцтва.
Памёр 23 жніўня 1946 года ў шпіталі падчас аперацыі. Пахаваны на Петрыкаўскіх гарадскіх могілках, на магіле ўсталяваны помнік.
Цікавые факты
У сярэдзіне 1930–х гадоў мясцовая Петрыкаўская ўлада негатыўна ставілася да Талаша, бо амаль што 90–гадовы ветэран не падтрымаў калектывізацыю. 4 кастрычніка 1936 года бюро Петрыкаўскага райкама партыі прыняло пастанову:
IC 1693
IC 1693 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Амбарцум Ліманджан
Амбарцум Ліманджан (Համբարձում Լիմոնջյան;, Канстанцінопаль — , тамсама) — армянскі кампазітар і музыказнавец. Вынайшаў новы армянскі нотапіс, шырока ўжываную ў Закаўказзі ў XIX стагоддзі, з дапамогай якога запісаў армянскія царкоўныя спевы.
Біяграфія
Амбарцум Ліманджан нарадзіўся ў 1768 годзе ў Канстанцінопалі, у беднай сям'і. Услед за бацькам, ён павінен быў стаць краўцам, але паступіў на службу перапіснікам да армянскага архітэктара Грэгара Пальяна. Потым, дзякуючы вакальным дадзеным, ён аказвецца ў доме Аванеса Цюзьяна, дзе навучаецца музычнаму мастацтву. Апроч спеву Ліманджан вывучае армянскую царкоўную, грэчаскую і еўрапейскую музыку, у дасканаласці авалодвае тамбурам. Неўзабаве ён сам пачынае выкладаць, спецыялізуючыся ў армянскім царкоўным спеве. Для фіксацыі мелодыі Ліманджан вынаходзіць уласны нотны запіс (у Турцыі вядомы як «нотапіс Ліманджана»), якая змяняе складаны арабскі запіс і да пачатку XX стагоддзя атрымвае шырокае шыранне спачатку ў Канстанцінопалі, а потым у Закаўказзі. З яго дапамогай пачынаюць запісваць не толькі царкоўную музыку, але і нацыянальныя гарадскія і народныя песні.
Ватола (тканіна)
Ватола, таксама ватула — у рускай мове састарэлы тэрмін, які абазначаў грубую тканіну і верхнюю вопратку з яе. У нямецкай мове гэтая тканіна называлася вадмал.
Ватола згадваецца ў ад 1074 года, дзе гаворыцца: «прападобны Ісаакій апрануўся ў, і на валасяніцу світку ваталяную». Мяркуючы па духоўнай грамаце Дзмітрыя Данскога (1389), у яго гардэробе таксама мелася ватола сажана (гэта значыць вышытая золатам і ўпрыгожаная каштоўнымі камянямі).
Нямецкі аналаг
Вадмал у эстаў — грубая ваўняная тканіна, якая ўжывалася на адзенне ў Ліфляндыі, Швецыі, Даніі і Паўночнай Германіі і захоўвалася яшчэ ў Эстляндскай губерні. Там яна бывала амаль заўсёды чорнага колеру, за што латышы і празвалі эстаў чорнакафтаннікамі (Melleswarki).
Прымаўка
Не глядзі на ватолу (якой воз пакрыты), а глядзі пад ватолу. (У значэнні «не судзі па знешнасці»).
Томская губерня
Томская губерня (Томская губерния) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Расійскай імперыі, Расійскай рэспубліцы, РСФСР у Заходняй Сібіры. Утворана ўказам імператара Аляксандра I ад 26.2(9.3).1804. Першапачаткова была падзелена на 8 паветаў: Бійскі, Енісейскі, Каінскі, Краснаярскі, Кузнецкі, Нарымскі, Томскі і Туруханскі. Цэнтр — г. Томск. Плошча звыш 862,5 тыс. км² (1913), звыш 410,9 тыс. км² (1923). Насельніцтва каля 230—250 тыс. чал. (1804), 396,3 тыс. чал. (1824), звыш 1,9 млн чал. (1897), каля 4 млн чал. (1914), звыш 1,1 млн чал. (1923).
Гісторыя
Уваходзіла ў склад Сібірскага генерал-губернатарства (1804—1822), Заходне-Сібірскага генерал-губернатарства (1822—1882). З пачатку 19 ст. Томская губерня шырока выкарыстоўвалася як месца ссылкі. 26.1(7.2).1822 з Томскай губерні вылучана Енісейская губерня, у склад Томскага павета уключаны Нарымскі павет. 22.7(3.8).1822 у склад Томскай губерні ўвайшлі землі Калывана-Васкрасенскай (Алтайскай) горнай акругі Кабінета Я. І. В., паветы губерня перайменаваны ў акругі. Томская губерня был падзелена на 6 акруг: Барнаульскую, Каінскую, Калыванскую, Кузнецкую, Томскую, Чарышскую. 17(29).9.1827 цэнтр Чарышскай акругі перанесены ў г. Бійск, акруга перайменавана ў Бійскую. У 1838—1854 гг. у Бійскую акругу уваходзілі гарады Сяміпалацінск і Аскемен. 19(31).5.1854 частка тэрыторыі губерні з гарадамі Сяміпалацінск і Аскемен перададзена ў склад Сяміпалацінскай вобласці. 6(18).12.1856 скасавана Калыванская акруга і ўтворана новая Кійская акруга (з 11(23).11.1857 Марыінская). 6(18).6.1894 з часткі Бійскай акругі вылучаны Змяінагорская акруга. 2(14).6.1898 акругі Томскай губерні перайменаваны ў паветы.
Да канца XIX стагоддзя Томская губерня была падзелена на 7 паветаў:
Скасавана пастановай Прэзідыума УЦВК ад 25.5.1925, яе тэрыторыя склала Кузнецкую, Томскую і часткова Ачынскую акругі Сібірскага края.
Эканоміка
Асноўны занятак насельніцтва — земляробства (асноўныя культуры — пшаніца, авёс, жыта, ячмень, бульба). Развіваліся жывёлагадоўля, пчалярства, рыбалоўства. Томская губерня стала адным з найважнейшых цэнтраў масларобства ў Расійскай імперыі. Важнае месца займала горназдабыўная і металургічная прамысловасць (Алтайская горная акруга, Кузнецкі каменнавугальны басейн). У 1840-х гг. пачалося параходнае паведамленне па рэках Об, Том, Чулым. Адкрыты рух па чыгуначных лініях, якія праходзілі праз Томскую губерню: Чалябінск — Омск — Нованікалаеўск (1896) і Об (Нованікалаеўск) — Краснаярск (1898) Транссібірскай магістралі, Тайга — Чарамошнікі (Томск) (1898), Нованікалаеўск — Сяміпалацінск, Барнаул — Бійск (абедзве 1915), Юрга — Топкі — Праектная і Топкі — Кемерава (абедзве 1916), Татарская — Слаўгарад (1917). У 1901-03 пабудаваны Чуйскі тракт. Поўдзень Томскай губерні стаў адным з асноўных раёнаў перасяленства ў канцы 19 — пачатак 20 стст.
Насельніцтва
Нацыянальны склад у 1897 годзе :
Беларуская газета
Назву «Беларуская газета» маюць:
Дзяржава тараскаў
Разам з пурэпеча, якія складалі большасць у дзяржаве, у ёй таксама пражывалі народы нахуа, атамі, матлацінка і чычымекі. Гэтыя народы паступова асіміляваліся, увайшлі ў склад пурэпеча.
Дзяржава Тараска складалася з сеткі падданых правінцый і паступова стала моцна цэнтралізаванай, на чале з «каконці», царом краіны. Сталіца Тараска знаходзілася ў горадзе Цынцунцан на беразе возера Пацкуара. Паводле падання, горад заснаваў першы «каконці», якога звалі Тарыакуры. У горадзе правіла дынастыя Уакусеча («арлы» на мове пурэпеча).
Грозным супернікам Тараска была імперыя ацтэкаў, з якой вяліся працяглыя вайны. Дзяржава Тараска блакавала экспансію ацтэкаў на паўночным захадзе, умацавала і добра ахоўвала свае межы з ацтэкамі.
З-за сваёй адноснай ізаляванасці ў Месаамерыцы Тараска мела мноства культурных рыс, зусім адрозных ад іншых культур дадзенага рэгіёна. Тараска — адна з нешматлікіх месаамерыканскіх дзяржаў, дзе метал выкарыстоўваўся для гармат і ўпрыгажэнняў.
Геаграфія
Тэрыторыя, дзе ўтварылася дзяржава тараскаў, уяўляе сабой высакагорны вулканічны рэгіён, які ўтварае заходнюю частку гор Меса-Сентраль ў Мексіцы паміж дзвюма вялікімі рэкамі, Лерма і Бальсас. Рэгіён уключае ўмераную, субтрапічную і трапічную кліматычныя зоны, з кайназойскімі вулканічнымі гарамі і горнымі азёрамі на вышыні больш чым 2000 метраў над узроўнем мора, аднак у паўднёва-заходняй прыбярэжнай частцы ёсць і больш нізкія вобласці. Найбольш распаўсюджаныя тыпы глебы на цэнтральным плато — маладыя вулканічныя андасолі, лувісолі і менш урадлівыя акрысолі. Расліны — у асноўным хвоі і елкі. На поўначы каля ракі Лерма маецца вялікая колькасць абсідыяну, тэрмічныя крыніцы.
Дзяржава тараскаў узнікла на ўзбярэжжы возера Пацкуара.
Раннія археалагічныя сведчанні
Будучая тэрыторыя Тараска была населена як мінімум з пачатку дакласічнага перыяду паводле месаамерыканскай храналогіі. Выяўленыя сведчанні ранелітычнага перыяду да 2500 г. да н. э., такія, як флейтападобныя кідальныя прылады і каменны посуд. Найбольш старажытныя археалагічныя стаянкі датуюцца каля 1200 да н. э. Найбольш вядомай археалагічнай культурай дакласічнага перыяду з’яўляецца культура Чыпукуара. Стаянкі культуры Чыпукуара выяўленыя ў асноўным на астравах возера, што можа гаварыць аб іх сувязі з больш позняй культурай тараскаў (пурэпеча). З часу ранняга класічнага перыяду ў мічааканскім рэгіёне пачынаюць з’яўляцца стадыёны для гульні ў мяч і іншыя прадметы, якія сведчаць аб уплыве Тэатыўакана.
Заснаванне і пашырэнне
Познекласічны перыяд месаамерыканскай храналогіі на берагах возера Пацкуара пасяліліся як мінімум два народы, не роднасныя пурэеча: носьбіты мовы науатль — у Харакуара, і некаторыя чычымекскія культуры — на паўночных берагах.
Згодна з «Паведамленнем з Мічаакана», правадыр-прарок народа пурэпеча, якога звалі Тарыакуры, вырашыў аб’яднаць абшчыны, якія пражывалі на берагах Пацкуара, у адзіную моцную дзяржаву. Каля 1300 г. ён распачаў першы заваявальны паход, і прызначыў сваіх сыноў Хірыпана і Тангашаана (Тангашуана) кіраўнікамі гарадоў Іўатцыё і Цынцунцана адпаведна, а сам кіраваў у Пацкуары. Пасля смерці Тарыакуры (каля 1350), яго дынастыя кантралявала ўсе буйныя цэнтры вакол возера Пацкуара. Яго сын Ірыпан (Hiripan) працягнуў экспансію ў раён возера Куітцэа.
Ірыпан, а пазней яго брат Тангашуан I пачалі насаджаць сістэму даніны і кансалідаваць сваю імперыю. Яны стварылі развітую сістэму бюракратыі і падзялілі паміж прадстаўнікамі шляхты вобласці імперыі і права на збор падаткаў. У наступныя гады ў дзяржаву былі ўключаныя спачатку горныя рэгіёны (Сьера-Тараска), затым рэгіён каля ракі Бальсас.
У гады праўлення каконці Цыцыпандакуарэ адбылося заваяванне некалькіх рэгіёнаў, якія, аднак, былі ізноў страчаныя ў выніку нападу ацтэкаў. У 1460 дзяржава тараскаў дасягнула ўзбярэжжа Ціхага акіяна ў раёне цяперашняга горада Сакатула (Zacatula), распаўсюдзілася да даліны Талука, а ў паўночнай частцы дасягнула тэрыторыі цяперашняга штата Гуанахуата. У 1470-я гг. ацтэкі пад кіраўніцтвам Ашаякатля захапілі шэраг прыгранічных тараскавых гарадоў і ўшчыльную падышлі да цэнтра дзяржавы, аднак у рэшце рэшт былі разгромленыя. Вопыт гэтай вайны прымусіў кіраўніка Тараска яшчэ больш умацаваць мяжу з ацтэкамі шляхам збудавання ваенных цэнтраў. Ён таксама дазволіў родам атамі і матлацынка, якіх ацтэкі выгналі з родных зямель, пасяліцца на прыгранічных тэрыторыях пры ўмове, што тыя будуць прымаць удзел у абароне тарасксавых зямель. Пачынаючы з 1480 ацтэкскі кіраўнік Аўіцотль узмацніў барацьбу з тараскамі. У нападах на землі тараскаў удзельнічалі і іншыя народы — саюзнікі ацтэкаў — такія, як матлацінка, чанталі і куітлатэкі. Тараскі на чале з каконці Суангуа адбілі атакі, аднак пашырэнне дзяржавы тараскаў затармазілася да прыбыцця іспанцаў праз два гады пасля прыходу да ўлады апошняга з кіраўнікоў незалежнай дзяржавы тараскаў, Тангашуана II.
Заняпад дзяржавы тараскаў
Даведаўшыся пра падзенне ацтэкскай імперыі, каконці Тангашуан II адправіў пасланцаў да іспанскіх пераможцаў. Некалькі іспанцаў адправіліся разам з імі ў Цынцунцан, дзе іх прадставілі кіраўніку і адбыўся абмен падарункамі. Іспанцы вярнуліся разам з залатымі прадметамі, што абудзіла цікавасць Картэса да дзяржавы тараскаў. У 1522 г. іспанскія войскі пад камандаваннем Крыстабаля дэ Аліда былі накіраваны на тэрыторыю Тараска і праз некалькі дзён дасягнулі Цынцунцана. Войска тараскаў налічвала многія тысячы воінаў, магчыма, каля 100 тысяч, аднак у крытычны момант яно адмовілася ад барацьбы. Тангашуан падпарадкаваўся іспанскай адміністрацыі і за гэта атрымаў даволі шырокую аўтаномію. Гэта прывяло да дзіўнага двоеўладдзя, бо Картэс і Тангашуан лічылі сябе кіраўнікамі Мічаакана на працягу некалькіх наступных гадоў: насельніцтва плаціла даніну абодвум. Калі іспанцы выявілі, што Тангахуан аддаваў іспанцам толькі невялікую частку той даніны, якую ён атрымліваў з насельніцтва, супраць яго быў накіраваны вядомы сваёй жорсткасцю Нуньё дэ Гусман, саюзнікам якога стаў тарасканскі дваранін Дон Пэдра Панса Куініерангары. Тангашуан быў узяты ў палон і пакараны. Пачаўся перыяд гвалту і беспарадкаў. Дачка Тангашуана, Прынцэса Эрэндзіра, падняла паўстанне, але яно скончылася разгромам паўстанцаў. На працягу наступных некалькіх гадоў іспанскі ўрад прызначыў марыянетачных кіраўнікоў Тараска, аднак калі Нуньё страціў давер і быў адкліканы ў Іспанію, у Тараска быў накіраваны біскуп Васка дэ Кірога для навядзення парадку. Ён хутка заваяваў аўтарытэт у мясцовага насельніцтва, якое спыніла супраціўленне і прызнала іспанскае валадарства.
Табівэрэ (станцыя)
Табівэрэ (Tabivere) — станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Тартумаа. Знаходзіцца ў мястэчку Табівэрэ на лініі Тапа — Койдула.
Мелехава
Мелехава — тапонім.
Навэ (Лыпавэцкі раён)
Навэ (Нове́) — вёска ў Лыпавэцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Красная Гарбатка
Красная Гарбатка (Кра́сная Горба́тка) — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Селіванаўскага раёна Уладзімірскай вобласці Расіі. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Красная Гарбатка са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе.
Насельніцтва — 7998 жыхароў (2021). Размешчаны на рацэ Колп (басейн Акі) за 130 км ад Уладзіміра. Чыгуначная станцыя Селіванава на лініі Каўроў — Мурам.
Адзіны населены пункт гарадскога паселішча — пасёлак гарадскога тыпу Красная Гарбатка.
IC 1694
IC 1694 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор’і Кіт.
Пост 1
Пост 1 (, Пост 1)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны за 1,8 км на поўнач ад вёскі Дубава.
IC 1694
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Рамашкава (Талачынскі раён)
Рама́шкава (, Ромашково) — вёска ў Беларусі, у Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Коханаўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 30 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Талачын, за 102 км ад Віцебска, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Коханава.
Гісторыя
Да 12 лютага 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Сальніцкага сельсавета.
Шатландскі віславухі кот
Вонкавы выгляд
Кот сярэдніх памераў, моцнага, гарманічнага целаскладу. Поўсць кароткая, густая, эластычная, вельмі мяккая навобмацак, пругкая, прылеглая да цела. Афарбоўка можа быць самай разнастайнай: аднакаляровай (блакітная, чорная, белая, пясочная, шакаладная (колер малочнага шакаладу), крэмавая), шматколернай (арлекін, ван), паласатай (розныя табі-малюнкі, мармуровая, плямістая, тыгровая). Вушы пастаўленыя шырока і складзеныя так, што іх верхняя частка прыкрывае вушную адтуліну, звісаючы ўніз. Чым больш шчыльна вушы прыціснутыя да галавы, тым больш каштоўны прадстаўнік гэтай пароды. Вочы вялікія, круглыя, адкрытыя, шырока пастаўленыя.
Нораў
Шатландскі віславухі кот мае ўраўнаважаны характар, непатрабавальная, характарызуецца вялікай прыхільнасцю да дома і чалавека.
Несцярэнка
Несцярэнка — прозвішча.
Страўнікава-кішачны тракт
Страўнікава-кішачны тракт (СКТ) — сістэма органаў стрававання сапраўдных шматклетачных жывёл, якія забяспечваюць механічную і хімічную апрацоўку ежы, усмоктванне яе састаўных частак і выдзяленне незасвоеных рэшткаў.
Асноўныя звесткі
У большасці жывёл стрававальная сістэма арганізавана аднолькава. Страўнікава-кішачны тракт ўяўляе сабой суцэльную трубку, якая злучае ротавую адтуліну з анальнай, па якой у каўдальным напрамку перамяшчаюцца харчовыя масы, якія расшчапляюцца на больш дробныя, прыдатныя да ўсмоктвання часціцы.
Аднак у розных жывёл ёсць некаторыя адрозненні ў арганізацыі стрававальнай сістэмы, якія часта бываюць звязанымі з асаблівасцямі іх харчавання. У пазваночных страўнікава-кішачны тракт уключае ротавую поласць, глотку, стрававод, страўнік, кішэчнік, буйныя стрававальныя залозы (печань, падстраўнікавая залоза). У расліннаедных значная даўжыня кішэчніка, асабліва тоўстага (напр., у коней з’яўляюцца дадатковыя сляпыя адросткі), у кароў страўнік мае 4 камеры, у драпежных кішэчнік карацейшы, страўнік аднакамерны. Колькасць зубоў таксама адрозніваецца ў розных відаў жывёл.
Розныя аддзелы страўнікава-кішачнага тракту выконваюць спецыфічныя функцыі ў працэсе бесперапыннага ператраўлення ежы (напр., хімічны працэс стрававання і ўсмоктвання ў страўніку і тонкай кішцы), таксама нестрававальныя функцыі (напр., выдзяляльных органаў, эндакрынных залоз, імунныя).
У нармальнага дарослага мужчыны страўнікава-кішачны тракт у сярэднім каля 6,5 метраў удоўжкі.
Кускатлан
Кускатлан (El Señorío de Cuzcatlán) — дзяржава дакалумбавага часу на тэрыторыі сучаснага Сальвадора ад ракі Пас да ракі Лемпа.
Кускатлан быў створаны на мяжы IX - X стст. перасяленцамі з земляў тальтэкаў, якія гаварылі на мове наўатль, роднаснай ацтэкскай. У культурным стаўленні яны ўяўлялі сабою змешванне раннеацтэкскай культуры і культуры мая.