cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Генрых Ламаш
Кар’ера да Першай сусветнай вайны
Нарадзіўся ў Зайтэнштэтэне, у сям’і натарыуса Генрыха (1823—1865) і Ганны Ламаш, народжанай Шаўенштэйн (1829—1891). Неўзабаве пасля нараджэння сына сям’я перасялілася ў Вінер-Нойштадт, а затым у Вену. Вывучаў юрыспрудэнцыю ў Венскім універсітэце. У 1876 годзе атрымаў ступень кандыдата юрыдычных навук. Некалькі месяцаў правёў у Германіі, Францыі і Вялікабрытаніі. З 1879 года — дацэнт юрыдычнага факультэта Венскага ўніверсітэта, спецыяліст па крымінальнаму праву. З 1882 года — прафесар. У 1885 годзе запрошаны загадчыкам кафедры крымінальнага права, філасофіі права і міжнароднага права Інсбрукскага ўніверсітэта. У 1889 годзе вярнуўся на працу ў Венскі ўніверсітэт. Сфера асноўных навуковых інтарэсаў Ламаша — дагматыка крымінальнага права, права выдачы і права прытулку.
У 1899 і 1907 гадах кансультант аўстра-венгерскай дэлегацыі на Гаагскіх мірных канферэнцыях. З 1899 года член Пастаяннай палаты трацейскага суда ў Гаазе, удзельнічаў у вырашэнні міжнародных спрэчак. Тройчы абіраўся старшынёй Палаты. З’яўляўся юрыдычным кансультантам эрцгерцага Франца-Фердынанда. У 1899 годзе запрошаны імператарам Францам-Іосіфам у Палату спадароў (Heerenhaus) парламента Цыслейтаніі. У 1906—1912 гадах працаваў над праектам новага аўстрыйскага крымінальнага права (які, аднак, не быў зацверджаны). Праявіў сябе як умераны кансерватар, выступаў супраць усеагульнага выбарчага права, уведзенага ў Цыслейтаніі ў 1907 годзе.
Вайна
Перад вайной выступаў за разрыў саюза з Германіяй і збліжэнне з Антантай. Распачатую вайну спачатку разглядаў як абарончую, адкідваючы захопніцкія дамаганні аўстра-венгерскай манархіі. Затым быў членам руху ў абарону міру; генеральны штаб патрабаваў яго арышту. Лічыў, што пасля заканчэння вайны злачынствы аўстра-венгерскай арміі супраць мірнага насельніцтва павінны стаць прадметам міжнароднага пераследу.
У ліпені 1917 года разглядаўся ў якасці кандыдата на пасаду міністр-прэзідэнта. Паставіў умовай уступлення на пасаду саступку Германіяй Францыі Эльзас-Латарынгіі і заключэнне сепаратнага міру з праціўнікам. Пад ціскам міністра замежных спраў Атакара фон Чэрніна і Германіі яго кандыдатура была адхіленая.
У кастрычніку 1917 — лютым 1918 года ў аўстра-венгерскай эліце актыўна абмяркоўвалася магчымасць заключэння мірнага пагаднення з Антантай, Ламаш выступаў у якасці аднаго з лідараў «партыі міру». Узаемадзейнічаў з пацыфісцкай групай, якая сфарміравалася вакол прадпрымальніка Юліуса Майнля. У апублікаваным у 1917 годзе мемарандуме, прысвечаным міжнароднаму праву пасля вайны, патрабаваў стварэння міжнароднай арганізацыі, шмат у чым пераклікаючыся з ідэямі прэзідэнта ЗША Вудра Вільсана аб стварэнні Лігі Нацый. Рабіў спробы ўсталяваць кантакты з Вільсанам праз швейцарскага святара-пацыфіста Георга Герона, аднак пацярпеў няўдачу.
«Міністэрства ліквідацыі»
9 лістапада адрокся ад прастола германскі імператар Вільгельм II. У гэты ж дзень урад Ламаша правёў два пасяджэнні, прысвечаныя абмеркаванню будучага дзяржаўнага ладу Аўстрыі, у якіх у якасці прадстаўнікоў Германскай Аўстрыі прымалі ўдзел Карл Рэнер і Карл Зейц. Меркавалася абвяшчэнне імператара новай дзяржавы. Аднак на наступны дзень, 10 лістапада, Рэнер унёс у Часовы нацыянальны сход прапанову аб абвяшчэнні рэспублікі. Ламаш уступіў у перамовы з імператарам і імператрыцай Цытай.
11 лістапада абвешчана заява імператара аб тым, што ён «адхіляецца ад кіравання дзяржавай» (пазней Карл сцвярджаў, што зрабіў заяву пад ціскам і ні ў якім выпадку не адмовіўся б на доўгі тэрмін ад правоў суверэна). 12 лістапада ў Аўстрыі абвешчаная рэспубліка.
Аўстрыйская рэспубліка
Пасля заканчэння вайны Ламаш прымаў удзел у выпрацоўцы Статута Лігі Нацый. У якасці эксперта прымаў удзел у працы аўстрыйскай дэлегацыі па выпрацоўцы Сен-Жэрменскага міра. Выступаў за стварэнне незалежнай «Усходне-альпійскай рэспублікі» ў Паўднёвым Ціролі, на які прад’явіла прэтэнзіі Італія. У процівагу руху да аб’яднання з Германіяй выступаў за захаванне Аўстрыі ў якасці нейтральнай дзяржавы.
Карла Джэзуальда да Веноза
Карла Джэзуальда — (Carlo Gesualdo), князь Венозы, н. 1560, пом. 8 верасня 1613, быў адным з лідараў італьянскага мадрыгалу, кампазітар эпокі Рэнесанс. Задзірлівы музычны стыль яго апошніх твораў і трагічныя падзеі яго ўласнага жыцця, зрабілі яму добрую вядомасць у музычнай гісторыі. Ён нарадзіўся ў адным са старэйшых і найзнатнейшых родаў Неапалю і ён быў пляменнікам св. Карла Барамэа. Ён ужо быў вядомым кампазітарам многіх стыляў калі ў 1590 ён замовіў забойства сваёй жонкі і яе каханка, што стварыла скандал, які распаўсюдзіўся па ўсёй Італіі. Яго наступны шлюб у 1594 з князёўнай роду д'Эстэ, прывёў яго да сувязяў з судом м. Ферара, дзе ён правабіў шэраг год і дзе ён выпусіцў свой першы збор твораў мадрыгалу ў чатырох тамах (1594—96). Потым ён апублікаваў дзве наступныя кнігі мадрыгалу і тры тамы касцёльнай музыкі. Апошняя праца Джэзуальда, дзе контрапунтычныя і гамафанічныя элементы вольна змешваюцца, выдатныя дзякуючы інтэнсіўнасці яе музычнай экспрэсіі і за вельмі высокі персанальны стыль. Яны характарызуюцца, галоўным чынам, за абертанічную прагрэсію і дзіўны храматызм, які нагадвае музыку Рыхарда Вагнера.
Бібліяграфія
Watkins, Glenn, Gesualdo, The Man and His Music (1973).
Падушкападобныя расліны
Расліны-падушкі, або падушкападобныя расліны, або расліны падушкападобнай формы — жыццёвая форма раслінных арганізмаў, для якой характэрныя шматлікія кароткія парасткі, верхавіны якіх ўтвараюць адзіную паверхню. Гадавы прырост ўсіх парасткаў аднолькавы і нікчэмны па велічыні. Такі тып расліннасці паўстаў у экстрэмальных умовах рэзкіх змен тэмпературы і моцных вятроў, што характэрна для раўнінных і горных пустыняў і паўпустыняў.
Месца падушкападобных раслін у сістэме жыццёвых формаў
Згодна з Сістэмай жыццёвых формаў Раункіера падушкападобныя расліны з’яўляюцца падтыпам хамефітаў (аднаго з пяці асноўных тыпаў жыццёвых формаў) — раслін, у якіх прызначаныя для перанясення неспрыяльнага перыяду пупышкі і канцавыя парасткі развіваюцца на парастках, якія ляжаць на паверхні зямлі, або размешчаных настолькі блізка да яе, што ў абласцях, дзе зімой паверхня зямлі пакрыта снегам, ён закрывае іх, а ў цёплых абласцях іх часткова закрываюць адмерлыя рэшткі раслін, якія ляжаць на паверхні зямлі.
Расліны падушкападобнай формы могуць ставіцца як да кустоў або кусцікаў (так званыя драўняныя падушкі), так і да травяністых раслін (травяністыя падушкі).
Разнастайнасць падушкападобных раслін
Усяго да падушкападобных раслін можна аднесці больш за трыста відаў.
Прыклады падушкападобных раслін:
Уільям Себасцьян Коэн
Уільям Себасцьян Коэн (William Sebastian Cohen; нар., Бангор, штат Мэн) — амерыканскі юрыст, палітык і дзяржаўны дзеяч, займаў пасаду міністра абароны ЗША ў адміністрацыі прэзідэнта Біла Клінтана ў 1997—2001 гадах.
Сумахавыя
Сумахавыя (Anacardiaceae) — сямейства, уключае каля 600 відаў і 72 родаў кветкавых раслін, якія маюць плады-касцянкі. Некаторыя віды выпрацоўваюць атрутнае рэчыва урушыёл. Тыпавы род сямейства — Anacardium (да якога адносіцца кеш’ю). Іншыя віды сямейства: манга, Toxicodendron radicans, сумах, Cotinus coggygria і фісташка.
Людвіг Швабэ
Людвіг Швабэ (Ludwig Schwabe,  — ) — нямецкі класічны філолаг і археолаг.
Сярод найбольш вядомых яго прац — Quaestiones Catullianae (1862), уплывовае даследванне жыцця і творчасці рымскага паэта Катула.
Дом Бакштанскага
Дом Бакштанскага — будынак у Мінску, размешчаны ў квартале, які прымыкае да Верхняга Горада, па адрасе вуліца Рэвалюцыйная, 17. Пабудаваны ў XIX ст. з цэглы.
Гісторыя
У XIX стагоддзі на гэтым зямельным пляцы існавала драўляная і мураваная забудова, якая была моцна пашкоджана падчас вялікага пажару 1881 года. Адразу пасля пажару ўладальнік пляца стацкі саветнік Фебус Каплан звярнуўся ў Мінскую гарадскую ўправу з праектам на аднаўленне мураванага двухпавярховага жылога дома, які выходзіў на Койданаўскую вуліцу.
Паводле гэтага праекта гэта быў прамавугольны ў плане будынак, накрыты двухсхільным дахам, аддзеленым ад сцяны прафіляваным карнізам. Сіметрычны па кампазіцыі галоўны фасад быў фланкіраваны плоскімі лапаткамі з філёнгамі. Прамавугольныя аконныя і дзвярныя праёмы былі аздоблены прафіляванымі ліштвамі. Пад вокнамі другога паверха знаходзіліся прамавугольныя нішы з філёнгамі. Праз некалькі гадоў уладальнік дома вырашыў зрабіць у цэнтры галоўнага фасада на другім паверсе балкон з дэкаратыўнымі металічнымі кратамі.
У 1897 годзе ўладальнікам гэтага будынка стаў мінскі купец другой гільдыі Янкель Бакштанскі. Паводле інвентарызацыі 1910 года ў доме была адна кватэра, дзе жыў яе ўладальнік, астатнія памяшканні займала «Таварыства дапамогі бедным яўрэям».
Пасля вайны да канца XX стагоддзя выкарыстоўваўся пад жылыя кватэры.
Знос будынка
Дом па вуліцы Рэвалюцыйнай, 17 доўга рамантавалі. Але калі рамонт быў практычна скончаны, дом быў нечакага знесены 13 сакавіка 2008 года. Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры звярнулася ў Адміністрацыю Прэзідэнта з патрабаваннем разабрацца з сітуацыі. Праз некалькі дзён Генпракуратура пачала праверку па факце разбурэння гістарычнага помніка, матэрыялы справы пачалі перакідацца з інстанцыі ў інстанцыю. У сярэдзіне ліпеня 2008 года Цэнтральны РУУС г. Мінска адмовіў ва ўзбуджэнні крымінальнай справы. Вынікі праверкі не задаволілі Генеральную пракуратуру, яна адмяніла пастанову Цэнтральнага РУУС і аднавіла праверку. У будтрэсце № 7, які выконваў работы, старшыні БДТАПГіК Антону Астаповічу паказалі дазвол «на разборку будынка», падпісаны намеснікам міністра культуры Уладзімірам Грыдзюшкам. У Міністэрстве культуры адпрэчылі існаванне такога дазволу. У 2009 годзе пракуратура горада Мінска адмовіла ва ўзбуджэнні крымінальнай справы ў сувязі з тым, што будынак быў прызнаны праваахоўнымі органамі аварыйным, праз што яго дэмантавалі для далейшай рэканструкцыі. Адна службовая асоба была прыцягнута да адміністрацыйнай адказнасці, паколькі дэмантаж быў здзейснены без дазволу Міністэрства культуры.
На месцы дома Бакштанскага кампанія «Тапас» узвяла навабуд па матывах гістарычнага будынка з дабудаваным вялікім псеўдамансардавым паверхам. Вясной 2016 года на яго павесілі ахоўную шыльду гісторыка-культурнай каштоўнасці другой паловы XIX стагоддзя. Побач па тым жа адрасе ўзведзены 4-павярховы псеўдагістарычны будынак, які галоўным фасадам выходзіць на вуліцу Гарадскі Вал.
Архітэктура
Двухпавярховы строга прамавугольны ў плане кампактны будынак пакрыты двухсхільным дахам. Пастаўлены асобна ў канцы забудовы. Фасады вырашаны плоскасна прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі з простым абрамленнем.
Віламет (метэарыт)
Метэарыт важыць больш як 15,5 тон і памерам з малалітражных аўтамабіль. Некалькі частак ад яго было адшчэплена. Увагнутасці метэарыта (гл. малюнак) выкліканыя не згараннем падчас падзення ў зямной атмасферы, а сотнямі мільёнаў гадоў іржавення ў вільготных лясах заходняга Арэгона.
Гісторыя
Метэарыт упаў на Зямлю каля 1 мільярда гадоў таму ў Паўночнай Амерыцы. На месцы выяўлення метэарыта ўдарны кратар знойдзены не быў (мяркуецца, што ён знаходзіцца на тэрыторыі Канады). Метэарыт быў знойдзены індзейцамі, якія перанеслі яго ў Даліну Віламет штата Арэгон ў раён каля сучаснага горада Вест Лін (West Linn). Індзейцы пакланяліся каменю, называючы яго «госць з Месяца». Дажджавую ваду з паглыбленняў метэарыта ўжывалі для лячэння хвароб.
У 1905 годзе метэарыт быў выкуплены місіс Уільям Е. Додж за 26 тысяч долараў і ў 1906 годзе падораны Амерыканскаму музею Натуральнай гісторыі ў Нью-Ёрку, дзе ён цяпер выстаўлены для прагляду наведвальнікамі.
Стадолішчанскі сельсавет
Стадо́лішчанскі сельсаве́т — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Дубрава.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Бяскатаўскі сельсавет у складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Бяскатава. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Гарадоцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Вышадскага сельсавета. 4 сакавіка 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Болецкага сельсавета (19 населеных пунктаў: Багамазава, Буракова, Ваўненкі, Вокшава, Грыбалі, Заазер’е, Зайцы, Казырова, Кашчыха, Круглікі, Лапушніца, Міроненкі, Нова-Болецк, Новая Вёска, Перадзелка, Працінцы, Ушакова, Шэцікі і Яроненкі). 15 кастрычніка 1960 года ў склад сельсавета з Бычыхінскага сельсавета перададзена вёска Загаране. 22 снежня 1960 года ў склад сельсавета з Вярэцкага сельсавета перададзены вёскі Карнілы, Масееўка, Прывальні, Прывальні 2-я і Шандры. 3 ліпеня 1970 года ў склад Бычыхінскага сельсавета перададзены вёскі Забароўцы і Загаране. У 1971 годзе скасаваны вёскі Загуззе і Маркаўцы.
26 сакавіка 1973 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Стадолішча, сельсавет перайменаваны ў Стадолішчанскі сельсавет. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 56 населеных пунктаў. У 1987 годзе скасаваны вёскі Новая Зара і Перацінцы. 8 красавіка 2004 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Вярэцкага сельсавета (14 вёсак: Вярэчча, Дубрава, Забарок, Загуззе, Заналючык, Зарэчча, Казловічы, Канашы, Кручкі, Нізкія, Ноўка, Стаі, Стырыкі, Сяло). У чэрвені 2009 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Дубрава. 30 сакавіка 2012 года скасаваны вёскі Загуззе і Стаі, 29 верасня 2017 года — вёскі Бабахіна і Кручкі , 31 жніўня 2018 года — вёска Нізкія , 24 верасня 2021 года — вёскі Карнілы, Масееўка і Пазнякова , 29 снежня 2022 года — вёска Шандры.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1418 чалавек, з іх 89,1 % — беларусы, 8,7 % — рускія, 0,7 % — украінцы.
NGC 2821
NGC 2821 (іншыя абазначэнні — ESO 497-34, MCG -4-22-7, IRAS09145-2636, PGC 26192) — галактыка ў сузор’і Компас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дыяфіз
Дыяфіз (ад — расці паміж) — цэнтральны аддзел (цела) трубчастай косці, размешчаны паміж эпіфізамі. Дыяфіз утвораны пераважна кампактным касцяным рэчывам, звычайна мае цыліндрычную або трохграневую форму. Рост дыяфіза ажыццяўляецца за кошт метаэпіфізарнай зоны - метафіза і храстковай эпіфізарнай пласцінкі. У дыяфізе размешчаны костнамазгавы канал, запоўнены жоўтым касцявым мозгам (у дзяцей - чырвоным).
Паталогія
Да захворванняў з паражэннем дыяфізу косці адносіцца саркома Юінга.
Апроч гэтага, дыяфіз могуць паражаць іншыя пухліны — лімфома і міелома, фіброзная дысплазія, энхандрома, адамантынома і астэоід-астэома.
Джон Уільям Сноу
Джон Уільям Сноў (John William Snow; нар. 2 жніўня 1939, Толидо, штат Агаё, ЗША) — амерыканскі эканаміст і дзяржаўны дзеяч. Былы міністр фінансаў ЗША. Быў прызначаны на гэтую пасаду ў пачатку 2003 года прэзідэнтам ЗША Джорджам Бушам-малодшым, паабяцаў удвая скараціць дзяржаўны доўг. Праз некалькі гадоў пасля прызначэння Сноў ўступіў у канфлікт з адміністрацыяй Буша з-за якая праводзіцца ёю эканамічнай палітыкі. Вясной 2006 года быў адпраўлены ў адстаўку.
Макс Мінгела
Макс Джорджыа Чоа Мінгела (Max Giorgio Choa Minghella; 16 верасня 1985 года, Хэмпстэд, Лондан) — англійскі акцёр. Сын рэжысёра Энтані Мінгела.
Рэйхспратэктар
Рэйхспратэктар (Reichsprotektor) — вышэйшая ўрадавая пасада ў пратэктараце Багеміі і Маравіі пры ўладзе Трэцяга Рэйха. Штаб-кватэра размяшчалася ў Пражскім Градзе. Прызначаліся асабіста фюрарам А. Гітлерам з 1939 па 1945 гады.
Геранім Страйноўскі
Іеранім Страйно́ўскі (Hieronim Stroynowski;  — ) — асветнік, правазнавец, эканаміст, рэлігійны дзеяч.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў сяле Ходачкава (Крэмэнэцкі раён Цярнопальская вобласць, Украіна). Адукацыю атрымаў у навучальных установах ордэна піяраў, членам якога быў у 1776—1788 гадах. 3 1776 года выкладаў у Варшаўскім калегіуме. 3 1780 года прафесар кафедры натуральнага права Галоўнай школы ВКЛ у Вільні, у 1799—1806 гадах яе рэктар (у 1803 годзе пры яго ўдзеле пераўтворана ва ўніверсітэт). 3 1789 года ўдзельнічаў у рабоце Адукацыйнай камісіі і камісіі па падрыхтоўцы праектаў цывільнага і крымінальнага кодэксаў. Член Вольнага эканамічнага таварыства ў Пецярбургу і Варшаўскага таварыства сяброў навукі. 3 1806 на царкоўных пасадах, з 1814 года біскуп віленскі.
Светапогляд
Асноўны яго твор «Навука права натуральнага, палітычнага, палітычнай эканоміі і права народаў» (Вільня, 1785), які вытрымаў 5 выданняў, у т.л. на рускай мове (1809), выкарыстоўваўся як падручнік для вышэйшых і сярэдніх спецыяльных навучальных устаноў Польшчы, Беларусі, Літвы і Украіны.
Іеранім Страйноўскі стаяў на пазіцыях дэізму і прызнаваў існаванне Бога ў якасці безаблічнай першапрычыны свету, які затым развіваецца на ўласных законах. У гнасеалогіі прытрымліваўся прынцыпаў сенсуалізму, галоўнай крыніцай пазнання лічыў адчуванне. Асновай яго сацыялагічнай канцэпцыі было вучэнне пра натуральны парадак рэчаў і як вынік яго — натуральнае права. Людзі, на яго думку, могуць быць шчаслівыя толькі праз глыбокае пазнанне і поўнае захаванне гэтага права; адыход чалавека або грамадства ад дакладных і разумных законаў прыроды непазбежна выклікае «пакаранне» — няшчасці, бедствы, беспарадкі. 3 натуральных правоў і прыроднай роўнасці людзей І. Страйноўскі выводзіў сацыяльныя правы і абавязкі, да якіх адносіу вечныя і нязменныя правы асабістай свабоды, узаемнай дапамогі, недатыкальнасці ўласнасці, недапушчальнасць ужывання сілы ў адносінах да іншых людзей, за выключэннем выпадкаў самаабароны. Ажыццяўленне на практыцы прынцыпаў натуральнага права І. Страйноўскі разглядаў у якасці крытэрыяў «ісціннасці» або «няправільнасці» пэўнага сацыяльна-палітычнага ладу.
Эпітафія
Помнік, збудаваны па праекце архітэктара Караля Падчашынскага, утвараюць эпітафія на латыні на белай мармуровай пліце і бюст працы скульптара Казіміра Ельскага.
Эпітафію апраўляюць дзве пары пілястраў, злучаных авальным паўскляпеннем. Две высокія свяцільні паміж пілястрамі сімвалізуюць высокі ранг біскупа і рэктары. На пілястрах стаяць дзве фігуры анёлаў, якія смуткуюць з апушчанымі, гэта значыць згаслымі паходнямі жыцця ў руках. Побач з імі стаяць слязніцы (lacrimatoria). Да падножжа помніка прымацавана металічная пліта з гербам Страйноўскіх «Стшэмень» (Strzemię), сродкі на якую ахвяраваў граф Адам Храптовіч.
Сацыял-дэмакратычная рабочая партыя Германіі
Сацыял-дэмакратычная рабочая партыя Германіі (Sozialdemokratische Arbeiterpartei Deutschlands, SDAP) была сацыялістычнай палітычнай партыяй марксісцкага толку ў Паўночнагерманскай Канфедэрацыі падчас аб’яднання Германіі. Заснаваная ў Айзенахе на Агульнагерманскім працоўным з’ездзе ў жніўні 1869 года, SDAP пад кіраўніцтвам Аўгуста Бебеля і Вільгельма Лібкнехта існавала ў першыя гады Германскай імперыі. Часта званая «Айзенахцамі», SDAP была адной з першых палітычных арганізацый, створаных сярод нараджаючыхся нямецкіх прафсаюзаў XIX стагоддзя.
Яе праграма абапіралася на рэвалюцыйныя прынцыпы I Інтэрнацыяналу ў міжнародным рабочым руху. SDAP актыўна змагалася з кансерватыўна-мілітарысцкім рэжымам, а таксама выступала супраць уплыву на рабочы клас буржуазнага лібералізму і ласальянства. У перыяд Франка-прускай вайны айзенахцы займалі інтэрнацыяналісцкую пазіцыю і заяўлялі аб сваёй салідарнасці з Парыжскай Камунай.
Афіцыйна пад сваёй назвай SDAP праіснавала ўсяго шэсць гадоў (1869—1875). Аднак, дзякуючы аб’яднанню з ласальянцамі (Усеагульным германскім рабочым саюзам) у адзіную партыю працоўнага класа на Гоцкім з’ездзе 1875 года, яе паходжанне можна прасачыць да сучаснай Сацыял-дэмакратычнай партыі Германіі (СДПГ).
Кветкі і птушкі
Кветкі і птушкі (хуаняа, ) — жанр, асноўным прадметам якога з’яўляюцца расліны, птушкі, звяры альбо насякомыя. Гэты жанр аказаў вялікі ўплыў на ўсё кітайскае прыкладное мастацтва ў сярэднія вякі. Аналагічна іншым кітайскім жанрах творы-хуаняа ўтрымліваюць паэтычныя асацыяцыі і намёкі, даступныя адукаваным кітайцам свайго часу. Мастакі звычайна пісалі карціны ў гэтым жанры на вертыкальных і гарызантальных скрутках, таксама сустракаюцца яны на, альбомных лістах і паштовай паперы.
Зараджэнне
Увесь кітайскі пейзажны жывапіс сыходзіць каранямі ў старажытны культ прыроды, а таксама філасофскія плыні, якія імкнуцца зразумець прыроду, апісаць яе і класіфікаваць — даасізм, канфуцыянства і будызм. Як асобны жанр пейзаж аформіўся паміж III і VI стагоддзямі.
Зараджэнне хуаняа адбылося пазней іншых асноўных кітайскіх выяўленчых жанраў, хоць выявы птушак сустракаюцца на самых ранніх захаваных кітайскіх малюнках і на яшчэ больш ранніх прадметах ужытку. Расліны ў выяўленчым мастацтве сустракаюцца яшчэ раней — з канца перыяду Хань, аднак яны відавочна былі запазычаныя з Захаду і распаўсюджваліся даволі павольна. Паступова выявы кветак сталі бліжэй да рэальнай кітайскай флоры, і пад уплывам мастакі пачалі перадаваць вобразы і настрой праз кветкі і птушак. Так, зімародкі сімвалізавалі высакароднасць, а хвоя — адзіноту.
Вядома мноства незахаваных малюнкаў перыяду валадарства дынастыі Суй — «Мэйхуа і пліска», «Галубы і груша», «Чапля і сажалка з кветкамі лотасу», якія адносяцца да гэтага жанру. Першым мастаком, які праславіўся выявай птушак, стаў, які жыў у VIII стагоддзі. Мноства піянераў хуаняа жылі на поўдні Кітая, на тэрыторыі цяперашняй правінцыі Сычуань.
Росквіт: X—XVII стагоддзі
Узлёт папулярнасці хуаняа прыйшоўся на (першая палова X стагоддзя). Мастак Хуан Цюань і Сюй Сі, якія тварылі ў X стагоддзі, лічацца заснавальнікамі і неперасягненымі майстрамі жанру «кветкі і птушкі», заклалі дзве асноўныя яго стылістычныя разнавіднасці: маляванне чыстым тонам з тонкай лініяй, дбайным выяўленнем усіх характэрных асаблівасцяў, ; і маляванне размывамі тушы, калі аб’ект ўвасабляецца ва ўсёй паўнаце за кошт адлюстравання адной вызначальнай уласцівасці,. Сеі распаўсюдзіўся дзякуючы поспеху эстэтыкі і Чэнь Даафу.
Таксама сярод майстроў гэтага часу называюць, які працаваў у Сычуані. У цэлым лічылася, што ўдалая карціна-хуаняо выказвае гэтак жа шмат, колькі вялікі пейзаж, але робіць гэта з дапамогай абмежаванай колькасці элементаў. Мастакі імкнуліся спасцігнуць «даа» прыроды і яе саму. Паэт і каліграф Сыкун Ту пісаў: «Прырода нямая, мёртвая для іншых і красамоўная для ідэальнага паэта».
Папулярнасць дадзенага жанру павялічыў, у ліку іншага, уздым, змест і характар якога ўдала супалі з «кветкамі і птушкамі», а таксама той факт, што інтэлектуалы традыцыйна асацыявалі сябе з «навукоўцамі» птушкамі, а не з «моцнымі» звярамі. Неаканфуцыянскі тэрмін, які азначае першапрынцып, сутнасць рэчаў, стаў вельмі важны для жанру хуаняа: «лі» лічыўся непадзельным, а такім чынам, цалкам магчыма інтуітыўны малюнак , недасяжнай для лагічнага ведання.
У перыяд Сун (X—XIII стагоддзя) пейзажныя жанры і, асабліва, хуаняа моцна ўзвышаюцца, узмацняюцца літаратурны ўплыў на іх. Найбольшае распаўсюджванне атрымліваюць манахромныя выявы архідэй. Мода на хуаняа не сыходзіць яшчэ доўга: у перыяд Мін (XIV—XVII стагоддзя) ён працягваў заставацца адным з упадабаных жанраў. Колькасць мастакоў і школ у Кітаі ў гэты час незвычайна вырасла. Напрамкі сешэн і сеі канчаткова падзяліліся, адрозненні паміж імі захаваліся і ў XX стагоддзі. Адным з сунских прадстаўнікоў сеі быў. Пазнейшы сунскі мастак,, пісаў як бамбук і простыя манахромныя пейзажы, так і манументальныя маляўнічыя пейзажныя карціны.
Сунскіх мастакоў прыцягвала буйная форма, яны стваралі на гарызантальных скрутках велізарныя шматметровыя творы, аднак многія пейзажысты таксама звярталіся да «малой формы» — хуаняа. Так, Ма Юань і Ся Гуй, якія працавалі ў розных формах, абагульнілі ў сваіх карцінах дбайныя назіранні за прыродай, зробленыя іх папярэднікамі.
Пачынаючы з XIII стагоддзя на пейзажах становіцца модна размяшчаць, часам гэта зводзіла іх да ўзроўню ілюстрацыі да тэксту, але часцяком станавілася магутным сродкам выказвання палітычнага пратэсту ці ідэалаў мастака. Юаньскія аўтары часцяком наўмысна ўскладнялі вобразнасць твораў, адрасуючы іх вузкаму колу «прысвечаных». Найбуйнейшымі юаньскімі пейзажыстамі, якія звярталіся да хуаняа, былі, У Чжэнь, , і Гу Ань.
Новы час
Перыяд Цын (XVII—XIX стагоддзе) стаў часам, калі ўвага тэарэтыкаў кітайскага жывапісу была звернута на кампазіцыю і тэхніку рэалістычнага малюнка найтонкіх элементаў пейзажу. Нягледзячы на гэта, калі ў працах мастака не было натхнення, а толькі тэхнічная дасканаласць, то яго лічылі майстрам катэгорыі «нэн», самай нізкай з чатырох. У хуаняа гэтага часу вяршэнстваваў прынцып малявання з натуры («сешэн»).
Юнь Шоупін, які жыў у XVII стагоддзі на поўдні Кітая, пакінуў мноства малюнкаў мэйхуа і лотасаў, ён шматкроць звяртаўся да адных і тых жа сюжэтаў, інтэрпрэтуючы іх і імкнучыся перадаць розныя спосабы ўбачыць прыгажосць прыроды. Чжу Да пачаў асучасніваць стагніраваць вобразы, прыўносячы ў іх новыя кампазіцыйныя прыёмы і нават элемент гратэску; мінімальнымі сродкамі ён ствараў адчуванне трапяткой недамоўленасці. Аб’яднанне, якое тварыла ў XVIII стагоддзі пад назвай «Восем дзівакоў з Янчжоу», спарадзіла новы напрамак у жывапісе.
У другой палове XIX і пачатку XX стагоддзя жанр «кветкі і птушкі» стаў прытулкам кансерватараў, якія не жадалі адступаць ад канонаў. Новыя павевы з’явіліся ў творах Чэнь Шыцзэна, У Чаншо,. Яркія карціны Чэнь Шыцзэна вырабляюць свежае ўражанне, так як сярэднявечныя пісаліся ў прыглушаных цёплых тонах. Гэтыя новыя мастакі ўжывалі еўрапейскую лінейную перспектыву і пашырылі круг адлюстраваных прадметаў; у творчасці пазнейшых аўтараў відавочна прыкметны іх уплыў.
Буйным майстрам жанру, што жыў у XX стагоддзі, быў Цы Байшы.
Матывы
Кітайскі жывапіс наогул глыбока сімвалічны, прыняты сімвалізм выкарыстоўваецца і ў жанры «кветкі і птушкі»: півоня азначае шляхетнасць і багацце, лотас — духоўную чысціню, якая дазваляе прайсці праз спакусы, спалучэнне бамбука, хвоі і слівы-мэйхуа — моцнае сяброўства. Творчы метад кітайскіх жывапісцаў патрабаваў глыбокага вывучэння дэталяў адлюстроўванага прадмета з мэтай як мага больш дакладнай выявы яго на лісце.
У X стагоддзі з’явіўся паджанр «чатыры высакародных кветкі», які паказвае архідэю, дзікую сліву сортумэйхуа, бамбук і хрызантэму, які набыў велізарную папулярнасць. Архідэі лічыліся кветкай схаванай высакароднасці, прастаты і чысціні. Малюнкамі архідэй праславіліся Мастакі XIII стагоддзя і Чжаа Мэнфу, а таксама мастачка перыяду Мін, аднак малявалі яны іх зусім па-рознаму. Акрамя іх архідэі палюбілі майстры тэхнікі гохуа і мноства мастачак. Дзікая сліва-мэйхуа ў жанры «кветкі і птушкі» несла касмаганічную місію, а таксама канфуцыянскія этычныя прынцыпы і філасофіі даасізму і чань-будызму.
Адлюстраванне бамбука асабліва ўдала выходзіла ў Су Шы, Вэнь Туна і Хуан Цінцзяня; яго часткі прыпадабнялі іерогліфам і пісалі каліграфічнымі рыскамі. Працэс малявання бамбука ў перыяд Сун прадстаўляўся мастакам філасофскім і містычным дзействам, але ўжо пачынаючы з перыяду Мін мастакі ў асноўным факусаваліся на тэхнічных аспектах. У той жа час найбольш часта бамбук малявалі чорнай тушшу — па легендзе нейкая прыдворная дама ўбачыла на створцы акна яго цень у месяцовую ноч і ўразілася таму, наколькі добра сілуэт адлюстроўвае сутнасць бамбука. У перыяд Юань малюнак бамбука становіцца незвычайна важнай тэмай — ён сімвалізуе ідэал вучонага, якога не сагнуць нягодам. Сярод юаньскіх мастакоў, што пісалі бамбук, вылучаюць Лі Каня і Ні Цзаня.
Сімвалам нязломнасці і высакароднай чысціні стала квітнеючая дзікая сліва — мэйхуа. Мастакі і паэты захапляліся яе здольнасцю заставацца жывой нават у мароз, а таксама сімвалізмам кветак-ян, што растуць на дрэве, карані якога сыходзяць у зямлю-інь і гэтак далей; аб мэйхуа казалі, што яна павінна спалучаць у сабе чысціню бамбука і стойкасць хвоі.
Хрызантэмы — сімвал адхіленасці, ўзнёслай адзіноты — у кітайскім мастацтве былі ўлюбёным паэтычным сюжэтам, паэт Таа Юаньмін стварыў мноства высока ацэненых вершаў пра хрызантэму.
Бамбукавая заслона
Бамбу́кавая заслона — эўфемізм тэрміна «жалезная заслона» для Усходняй Азіі. Словазлучэнне было меней ужытна, чым жалезная заслона, паколькі апошняя праіснавала стабільна больш сарака гадоў, у той час як межы і параметры бамбукавай ўвесь час змяняліся. Першапачаткова гэта мяжа радзяляла Камуністычны Кітай і Паўночную Карэю ад Пакістана, Бірмы, Французскага Індакітая і Паўднёвай Карэі. Заслона перасоўвалася пасля: прыходу да ўлады В'етміня ў Паўночным В'етнаме (1954), Партыі бірманскай сацыялістычнай праграмы ў Бірме (1962), Чырвоных кхмераў у Кхмерскай Рэспубліцы, Патэт Лаа ў Лаосе і В’етконга ў Паўднёвым В'етнаме (1975).
Аляксей Міхайлавіч Чарамухін
Аляксей Міхайлавіч Чарамухін (Алексей Михайлович Черемухин; 1895—1958), расійскі навуковец. Канструктар і выпрабавальнік першых савецкіх верталётаў (1927—1935). Кіраваў разлікамі трываласці самалётаў у КБ А. Н. Тупалева (з 1938). Ленінская прэмія (1957). Дзяржаўная прэмія СССР (1949, 1952).
Пабла Нэруда
Па́бла Нэру́да (Pablo Neruda — паэтычны псеўданім; сапраўдныя імя і прозвішча Рыка́рда Эльесе́р Нефталі́ Рэ́ес Басаа́льта (Ricardo Eliecer Neftalí Reyes Basoalto;  — )) — чылійскі паэт, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры 1971 года. Адзін з выдатнейшых іспанамоўных паэтаў XX ст. За псеўданім узяў прозвішча чэшскага паэта Яна Неруды.
Беларускія пераклады
Паводле Беларускай энцыклапедыі, вершы Пабла Нэруды пераклалі многія беларускія паэты.
Петрашані
Петрашані — горад у цэнтральнай частцы Румыніі, жудзец Хунедаара. Насельніцтва — 43,9 тыс. жыхароў (2007). Горад быў заснаваны ў XVII стагоддзі. У 1840 годзе каля Петрашані пачалася здабыча вугалю. Петрашаньскі ўніверсітэт.
Бульбашъ (завод)
ТАА «„Завод Бульбашъ“» — беларускі алкагольны завод, заснаваны ў 2004 годзе.
Гісторыя
Гісторыя прадпрыемства пачалася ў 2004 годзе як СТАА «Завод вінаградных вінаў „Дыяніс“». 30 лістапада 2004 года завод пачаў вытворчасць настойкі «Бульбашъ». Першым прадуктам, якi быў разліты на лініі, стала салодкая настойка «Рабіна зімняя». Затым у лінейцы з’явіліся горкія настойкі — «Рабіна з каньяком», «Зверабой», «Пярцовая», «Мядовая з перцам».
У 2005 годзе на рынак выйшлі настойкі «Зубровая» і «Ліпа з мёдам». У 2006 годзе настойка «Бульбашъ — Ліпа з мёдам» заваявала ўзнагароду — зорку міжнароднага дэгустацыйнага конкурсу «ПРАДЭКСПА» ў Маскве. Пачалася вытворчасць і продаж настойкі «Бульбашъ на бярозавых пупышках».
У 2007 годзе настойкі Бульбашъ упершыню выпушчаны ў бутэльцы аб’ёмам 0,7 літра, у 2008 годзе выпушчаны ў новым аб’ёме 0,2 літра. На паліцах крам з’явіліся настойкі 0,2 літра: «На Бярозавых пупышках», «Хлебная», «Журавінавая», «Ліпа з мёдам», «Рабіна з каньяком». З’явіўся новы безалкагольны Бульбашъ — пітная вада.
У 2013 годзе завод СТАА «Завод вінаградных вінаў „Дыяніс“» быў перайменаваны ў ТАА «Завод „Бульбаш“».
Энума Эліш
Эну́ма Элі́ш (шумер., літаральна «калі вышэй») — шумера-акадскі эпас аб стварэнні свету, складзены ў 2 тысячагоддзі да н. э.
Часткова захаваўся на 7 таблічках, знойдзеных падчас раскопак бібліятэкі Ашурбаніпала. Арыгінальная назва не вядомая, таму быў названы першымі словамі. Складаецца з 7 песень, якія, у сваю чаргу, падзяляюцца на 1100 вершаў. Напісаны шумерскім клінапісам, ён часткова перадае шумерскую касмаганічную міфалогію, аднак у большасці адлюстроўвае эпічныя паданні Акада і Вавілона. Мяркуюць, што тэксты мелі набажэнскі характар і выкарыстоўваліся падчас навагодніх свят.
Таблічка 1
Пачынаецца з апісання першароднага хаосу. Прабацька Апсу і прамаці Тыямат змешваюць свае воды. Яны ствараюць першародных пачвар, а тыя — Аншара і Кішар. Аншар і Кішар нараджаюць па свайму падабенству Ану. Ану нараджае Эа. Апсу не падабаецца дзейнасць маладых багоў, і ён збіраецца забіць іх. Эа з дапамогай загавораў усыпляе прабацьку і забівае яго. Эа будуе сабе жытло і разам з жонкай Дамкінай нараджае прыгажуна Мардука. Ану падараваў унуку 4 ураганныя вятры. Аднак Тыямат вырашае адпомсціць за Апсу і стварае з бездані армію пачварных стварэнняў, на чале якой ставіць свайго мужа Кінгу. Яму яна даручае таблічкі лёсаў.
Таблічка 2
Аншар папярэджвае багоў аб пачынаннях Тыямат, але біцца з ёю можа толькі Мардук, які патрабуе за гэта першынство і магчымасць вырашаць лёсы.
Таблічка 3
Аншар вядзе перагаворы са сваімі бацькамі, арганізуе вечарыну, на якой прымаюцца ўмовы Мардука.
Таблічка 5
Мардук стварае зоры, дае святло месяцу і сонцу, вызначае дзень і ноч. Магчыма, у пашкоджанай частцы таблічкі апавядаецца пра іншыя стварэнні. У канцы багі славяць Мардука.
Таблічка 6
Мардук збірае багоў і абвяшчае аб задуме стварыць людзей. Для гэтага забівае Кінгу і з яго вантробаў стварае людзей для служэння багам. Анунакі будуюць для Мардука ў Вавілоне храм. Аншар і яго бацькі даюць Мардуку новыя імёны і заклікаюць іншых багоў зрабіць тое ж.
Таблічка 7
Гімн Мардуку і нарачэнне яго новымі імёнамі.
Шарль Антуан Куапель
Шарль Антуан Куапель (фр. Charles Antoine Coypel;  — ) — французскі мастак і пісьменнік эпохі ракако, сын і вучань мастака Антуана Куапеля.
Біяграфія і творчасць
Быў вучнем і паслядоўнікам свайго бацькі. У 1746 годзе стаў першым жывапісцам караля і кіраўніком Каралеўскай Акадэміі жывапісу і скульптуры. Шарль Антуан Куапель з’яўляецца аўтарам шматлікіх жывапісных карцін, сярод якіх самымі вядомымі лічацца «Хрыстос перад Пілатам у філіпінцаў» і «Ахвяра Іфігеніі». Таксама ён стварыў накіды для насценных роспісаў, у тым ліку ў жанры бурлеска, некаторыя з іх прысвечаны іранічным выявам Дон Кіхота, персанажа рамана Сервантэса. Куапель Малодшы разам з бацькам быў аўтарам малюнкаў да ўнікальнага выдання рамана Лонга «Дафніс і Хлоя» (1718). Ініцыятарам выдання быў герцаг Філіп Арлеанскі. Малюнкі гравіраваў Бенуа Одран Першы.
Разам з бацькам Куапель Малодшы гравіраваў па малюнках Клода Жыла, маляўнічым арыгіналам Антуана Вато, Франсуа Бушэ і Нікала Ланкрэ. Выконваў кардоны для Каралеўскай мануфактуры габеленаў.
Шэцкі раён
Шэцкі раён (Шет ауданы) — адміністрацыйнае ўтварэнне ў складзе Карагандзінскай вобласці, Казахстан. Раённы цэнтр — сяло Аксу-Аюлы.
NGC 2822
NGC 2822 (іншыя абазначэнні — ESO 61-4, IRAS09132-6926, PGC 26026) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Кіль.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Тутуіла
Тутуі́ла (самаан.: O Tutuila) — востраў у групе астравоў Самоа. Плошча — 140,3 км². Насельніцтва — 57 600 чал. (2006 г.). На Тутуіле знаходзіцца горад Пага-Пага, эканамічны і палітычны цэнтр Амерыканскага Самоа.
Прырода
Тутуіла — самы вялікі востраў, які належыць ЗША на поўдзень ад экватара. Мае вулканічнае паходжанне. Апошні раз вулканічная актыўнасць назіралася ў 1866 г. Востраў даволі гарысты. Найвышэйшы пункт — гара Матафаа (653 м).
Клімат трапічны пасатны, вельмі вільготны. Сезон мусонаў доўжыцца з лістапада да красавіка і суправаджаецца моцнымі цыклонамі. З мая па кастрычнік дзьмуць паўднёвыя і паўднёва-заходнія вятры, якія астуджаюць спякотнае надвор'е. Сярэднегадавая тэмпература трымаецца каля 27° C.
Усходняя частка вострава пакрыта лясамі. Фаўна прадстаўлена шматлікімі птушкамі, чарапахамі, пацукамі, кажанамі. Ёсць 2 віды змей, аднак абодва неатрутныя. На поўначы вострава арганізаваны Нацыянальны парк Амерыканскага Самоа. Ахоўваюцца таксама буйныя залівы ў паўднёвай і заходняй частках.
Мясцовай экалогіі пагражаюць прамысловасць і дзейнасць амерыканскіх ваенных. У бухце Пага-Пага забаронена лавіць рыбу, паколькі вада і донная расліннасць атручаны цяжкімі металамі.
Гісторыя
Тутуіла была населена прыкладна ў 600 г. да н. э. палінезійцамі. Мясцовыя правадыры падпарадкоўваліся правадырам з Уполу.
Нямецкая айчынная партыя
Нямецкая айчынная партыя (Deutsche Vaterlandspartei)- нацыяналістычная партыя ў Германіі. Была заснавана 2 верасня 1917 года (у гадавіну седанской перамогі ) Вольфгангам Каппам і Альфрэдам фон Тырпіцам. Мэтай партыі было выклікаць у германскім народзе нацыянальны рух, сарваць заключэнне міру, працягваць анексіянісцкую знешнюю палітыку. Падтрымлівала палітыку Паўля фон Гіндэнбурга і Людендорфа. Атрымлівала фінансавую падтрымку ад Вярхоўнага камандавання германскай арміі. У ліпені 1918 года на піку папулярнасці, ў партыі складалася 1 250 000 членаў, але да верасня колькасць членаў скарацілася да 800 000. З-за няўдач на фронце папулярнасць партыі імкліва падала; паводле паліцэйскіх рапартаў, пераважная большасць удзельнікаў партыйных дэманстрацый прыходзілі не падтрымліваць партыю, а пратэставаць супраць яе. Неўзабаве пасля Лістападаўскай рэвалюцыі 1918 года, праіснаваўшы ўсяго 14 месяцаў, партыя была распушчаная.
У 1920 годзе былое кіраўніцтва партыі паспрабавала зрабіць путч. А Антон Дрэкслер, радавы член партыі, у 1919 годзе заснаваў Нямецкую рабочую партыю (Deutsche Arbeiterpartei) — папярэдніцу НСДАП.
Джон Агастэс Аткінсан
Джон Агастэс Аткінсан (John Augustus Atkinson;  — ) — англійскі мастак — акварэліст і гравёр на медзі XVIII — XIX стагоддзя.
Біяграфія
Джон Агастэс Аткінсан нарадзіўся ў 1775 годзе ў сталіцы Брытанскай імперыі горадзе Лондане. У 1784 годзе, ва ўзросце дзевяці гадоў, прыехаў у Санкт-Пецярбург разам са сваім дзядзькам (па іншых звестках — айчымам) Джэймсам Уолкерам, прынятым на рускую службу ў якасці прыдворнага гравёра. Знаходзячыся пад заступніцтвам Імператрыцы Кацярыны II, а затым Імператара Паўла І, ён пісаў у сталіцы Расійскай імперыі партрэты, жанравыя і гістарычныя палотны.
Аткінсан напісаў для Паўла I дзве карціны: «Хрышчэнне Русі» і «Мамаева пабоішча» (знаходзіліся ў Міхайлаўскім замку) і займаўся партрэтнымі працамі. Па вяртанні ў Лондан выставіў панарамныя віды Санкт-Пецярбурга, выдадзеныя (1805) у яго ўласных гравюрах і партрэт фельдмаршала Аляксандра Суворава. У 1803—1804 гг. выдаў сто гравюр са сваіх малюнкаў з відамі рускіх тыпаў, карцінамі побыту і касцюмаў, аб'яднаных у тры сшыткі («A picturesque representation of the manners, costums and amusements of the Russians»), якія даволі падрабязна паказвалі паўсядзённае жыццё ў Расіі. Гэта праца не раз перавыдавалася (трапляюцца асобныя адбіткі 1820-х гг.) і служыла да папулярызацыі Расіі ў Еўропе.
Пазней ён выдаў зборнік «Нягоды чалавечага жыцця» (1807), «Англійскія жывапісныя касцюмы і тыпы» (100 гравюр). У часы напалеонаўскіх войнаў ім было напісана нямала літаграфічных ваенных сцэн, у прыватнасці «Бітва пры Ватэрлоа».
З іншых твораў Д. Аткінсана вядомыя: партрэты Паўла I верхам на кані (гравёр Уокер), Аляксандра I (гравёр той жа), Д. Сальтау (гравёр сам Аткінсан) і Суворава, у выглядзе медалі (гравёр Шлейх) і карціны "Смерць Маро "(грав. сам Аткінсан, 1813) і «Бітва пры Ватэрлоа» (грав. Бёрнет).
Джон Агастэс Аткінсан, згодна «ЭСБЕ» памёр у 1829 годзе, аднак гэта год, калі ім была выканана апошняя праца. Дакладна вядома, што ён быў жывы ў 1830 годзе і памёр не пазней 1833.
Лідзія Іларыёнаўна Гакінаева
Лідзія Іларыёнаўна Гакіна́ева (Лидия Илларионовна Гокинаева;  —, ) — вучоны ў галіне дэрматавенералогіі, доктар медыцынскіх навук (1963), прафесар (1964).
Біяграфія
Нарадзілася ў вёсцы Мязга Усцюжанскага павета (цяпер ва Усцюжанскім раёне  Расіі). Да 18 гадоў жыла ва Усцюжне, дзе скончыла педагагічны тэхнікум і працавала настаўніцай ў пачатковай школе і выхавальніцай ў дзіцячым доме. У 1929 годзе скончыла Ленінградскі інстытут фізічнай культуры імя П. Ф. Лесгафта. Працавала асістэнтам у Ленінградскім універсітэце, да 1936 г. загадчыкам кафедрай фізкультуры ва Усходнім інстытуце імя А. Енукідзэ. У 1938 годзе скончыла Першы Ленінградскі медыцынскі інстытут імя І. П. Паўлава і засталася ў аспірантуры ў акадэміка В. М. Падвысоцкай.
У час Вялікай Айчыннай вайны працавала хірургам у шпіталі ў блакадным Ленінградзе. Пасля эвакуацыі ў 1942 годзе была загадчыкам скурна-венералагічнага дыспансера.
У 1946 г. вярнулася ў Ленінград і працягвала працу на кафедры дэрматалогіі ў Першым медыцынскім інстытуце. У 1948 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю і ў 1951 годзе была абраная дацэнтам кафедры. У 1962 годзе абараніла доктарскую дысертацыю на тэму «Специфическое и неспецифическое действие витамина D2 на больных туберкулезом кожи». З 1963 г. Л. І. Гакінаева ў Гродзенскім медыцынскім інстытуце — да 1977 г. загадчык кафедрай скураных і венерычных хвароб.
Памерла Л. І. Гакінаева 29 студзеня 1990 г. Пахавана ў Гродне.
Навуковая дзейнасць
Пад яе кіраўніцтвам абаронены 6 кандыдацкіх дысертацый. Была членам праўлення Беларускага навуковага таварыства дэрматолагаў і венеролагаў, старшынёй Гродзенскага абласнога і гарадскога таварыстваў дэрматавенеролагаў.
Гарантала (народ)
Гаранта́ла (саманазва Hulandalo) — аўстранезійскі народ, карэнныя насельнікі поўначы вострава Сулавесі ў Інданезіі. Агульная колькасць (2014 г.) - 1 081 000 чал.
Гісторыя
Паводле лінгвістычных данных, гарантала маюць супольнае паходжанне з аўстранезійскімі народамі Філіпінскіх астравоў і Паўночнага Сулавесі. Паводле легенд, першае дзяржаўнае ўтварэнне гарантала ўзнікла ў пачатку 2 тысячагоддзя н. э. Да 1525 г., калі на поўнач Сулавесі прыбылі партугальцы, сярод іх шырока распаўсюджваўся іслам, землі гарантала былі падзелены паміж мусульманскімі дзяржавамі Гарантала, Лімбота, Сувава, Баалема, Атынгола. Яны складалі ваенна-палітычны саюз, які к канцу XIX ст. трапіў у поўную каланіяльную залежнасць ад Нідэрландаў. У 1950 г. землі гарантала былі далучаны да Інданезіі. У 2001 г. была сфарміравана асобная правінцыя Гарантала.
Асаблівасці культуры
У мінулым былі распаўсюджаны вялікія пашыраныя сем'і, якія маглі весці супольную земляробчую гаспадарку ў горных раёнах з цяжкай для апрацоўкі глебай. Старэйшыя бацька і маці лічыліся галоўнымі гаспадарамі, што адлюстравана ў мове гарантала. У ёй не прыняты розныя інтымныя формы зваротаў да бацькоў і старэйшых блізкіх сваякоў.
Гарантала славяцца развітай музычнай культурай. Заканчэнне рамадана скончваецца тамбілатохе — святам агменяў, якія запальваюць вакол мячэцяў і ў паселішчах.
Мова
Родная мова гарантала мае аўстранезійскае паходжанне. У нашы дні ў пісьмовасці выкарыстоўваецца лацінка. Аднак выкарыстанне мовы звычайна адбываецца ў паўседзённым жыцці. У школьнай адукацыі, сродках масавай інфармацыі, афіцыйных дакументах звычайна ўжываецца інданезійская мова.
Рэлігія
Абсалютная большасць вернікаў — мусульмане-суніты.
Мартык (Акмолінская вобласць)
Мартык — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Новаішымскай сельскай акругі. Код КАТА — 116659200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 285 чалавек (146 мужчын і 139 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 248 чалавек (122 мужчыны і 126 жанчын).
Папскі Урбаніянскі ўніверсітэт
Папскі Урбаніянскі ўніверсітэт (Pontificia Universitas Urbaniana) — каталіцкая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам ўніверсітэта з сядзібай у Рыме, якая кіруецца Святым Прастолам.
Гісторыя
З самага пачатку «Урбаніяна» заўсёды была навучальнай установай з місіянерскім характарам, якая служыла Касцёлу праз падгатоўку місіянераў і экспертаў у галіне дысцыплін, неабходных для евангельскай дзейнасці Касцёла.
Вытокі універсітэта ўзыходзяць да часоў Папы Урбана VIII, які прыняў рашэнне аб заснаванні новага калегіума сваёй булай «Immortal Dei Son» ад 1 жніўня 1627 года. Папа Урбан убачыў неабходнасць стварэння цэнтральнай семінарыі для місіянерства, дзе маглі б маладыя святары атрымаць адукацыю, як для краін, у якіх не было нацыянальнага калегіума, так і для тых, у якіх ён існаваў. Цэнтральны міжнародны калегіум дазволіў бы святарам завязваць знаёмствы і наладжваць узаемавыгадныя адносіны ў іншых краінах. Новы калегіум атрымаў лацінскую назву «Collegium Urbanum» ад імя свайго заснавальніка і быў аддадзены пад непасрэднае кіраўніцтва Кангрэгацыі прапаганды.
Пасля заснавання калегіума іспанскі прэлат Г. Батта Вівес ахвяраваў для яго адпаведны будынак каля плошчы Іспаніі ў Рыме. Пры Папе Аляксандру VII да будынка была прыбудавана царква Трох вешчуноў. Вівес заснаваў шэсць бясплатных стыпендый, да якіх пазней былі дададзены эндаументы іншых Пантыфікаў і прэлатаў, асабліва Інакенція XII, Клімента XII і брата Папы Урбана VIII, кардынала Антоніа Барберыні.
У 1798 годзе калегіум быў зачынены, а некаторыя студэнты былі прыняты манахамі-лазарыстамі ў Монтэчыторыа. Такая дамоўленасць праіснавала да 1809 года, калі нават гэтая апошняя рэштка калегіума знікла. Аднак у 1814 годзе некаторыя студэнты зноў былі прыняты гэтымі манахамі, і ў 1817 годзе Урбаніяна была зноў адчынена. З 1836 па 1848 гады калегіум дзейнічаў пад кіраўніцтвам езуітаў.
У 1926 годзе калегіум пераехаў са свайго гістарычнага будынка на плошчы Іспаніі ў цяперашні кампус з відам на плошчу Святога Пятра. Яго першым кампусам быў адносна сціплы будынак, але цяпер ён знаходзіцца ў значна пашыранай групе будынкаў.
Калегіум быў надзелены тытулам «Папскі ўніверсітэт» Папам Янам XXIII 1 кастрычніка 1962 года.
Аляксандр Іосіфавіч Падлужны
Аляксандр Іосіфавіч Падлу́жны (, Залессе, Мсціслаўскі раён — ) — беларускі мовазнавец, доктар філалагічных навук (1982), прафесар (1989), акадэмік НАН Беларусі (1994), сакратар Аддзялення гуманітарных навук і мастацтваў НАН Беларусі (1997—2002), дырэктар Інстытута мовазнаўства (1989—2003), заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (1999).
Біяграфічныя звесткі
Скончыў Аддзяленне беларускай мовы і літаратуры Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1959), аспірантуру пры Інстытуце мовазнаўства (1964). Кандыдацкая дысертацыя на тэму «Фаналагічная сістэма беларускай літаратурнай мовы».
У навуцы
Займаўся праблемамі сучаснай беларускай мовы і сацыялінгвістыкі, у раздзелах беларускай фанетыкі і фаналогіі, сучаснай беларускай лексікалогіі, граматыкі, правапісу і культуры мовы, моўнай палітыкі. Аўтар больш за 150 навуковых прац, у т.л. 16 манаграфій.
Быў старшынём Навуковай рады «Беларуская мова і шляхі яе развіцця», членам рабочай групы і кіраўніком беларускай нацыянальнай групы Міжнароднай камісіі па «Агульнаславянскім мовазнаўчым атласе», членам Камісіі па фанетыцы і фаналогіі пры Міжнародным камітэце славістаў, членам рэдакцыі бюлетэню «Беларуская лінгвістыка», старшынём Рэспубліканскай тэрміналагічнай камісіі пры НАН Беларусі.
Падрыхтаваў 12 кандыдатаў навук, і сярод яго вучняў — некалькі дактароў навук. З 1989 года галоўны рэдактар часопіса «Беларуская лінгвістыка».
Ацэнкі
Лічыцца заснавальнікам беларускай фанетычнай школы.
На пасадах намесніка дырэктара па навуковай рабоце і дырэктара Інстытуту мовазнаўства на працягу 20 гадоў фактычна ажыццяўляў каардынацыю ўсёй лінгвістычнай навукі ў Беларусі, а на пасадзе сакратара Аддзялення гуманітарных навук і мастацтваў НАН Беларусі вызначаў напрамкі даследаванняў у галіне ўсёй гуманітарнай навукі ў краіне.