cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Стратасфера
Павелічэнне тэмпературы з вышынёй у стратасферы абумоўлена наяўнасцю азону. Азон інтэнсіўна паглынае жорсткае ўльтрафіялетавае выпраменьванне Сонца, за кошт чаго павышаецца тэмпература ў стратасферы.
Павелічэнне тэмпературы з вышынёю надае стратасферы дынамічную ўстойлівасць. Тут амаль адсутнічаюць турбулентнае перамешванне і канвектыўныя токі паветра. Аднак здараюцца выпадкі запаволенага асядання ці падняцця паветра. Для стратасферы больш характэрны гарызантальны перанос паветраных мас, пераважна заходніх напрамкаў.
У стратасферы, як правіла, воблакі адсутнічаюць. Аднак у рэдкіх выпадках на вышыні 20—30 км могуць утварацца тонкія яркія воблакі, якія складаюцца з найдрабнейшых пераахалоджаных кропелек вады ці крышталікаў лёду. Днём яны не бачны, а ўначы адліваюць радужным колерам, за што атрымалі назву — перламутравыя воблакі.
Сёрлан
Сёрлан, Паўднёвая Нарвегія (Sørlandet) — адзін з пяці рэгіёнаў Нарвегіі, размешчаны ў паўднёвай частцы краіны. Складаецца з фюльке Вест-Агдэр і Эўст-Агдэр.
Мехмед I
Мехмед I ( — ) — султан Асманскай імперыі (1413—1421).
Пасля паражэння Асманскай імперыі ў бітве пад Анкарой, у якой заваёўнікі з Азіі на чале з Тамерланам, у шчэнт разбілі асманскае войска і ўзялі ў палон тагачаснага султана Баязіда I, які ў сваю чаргу памёр у няволі ў 1403 г., імперыя паглынулася ў грамадзянскую вайну, якую вялі яго чатыры сына і якая доўжылася 10 гадоў. Пераможцам з гэтай вайны выйшаў Мехмед.
Кіраванне Мехмеда адзначылася мірам і спакоем. Ён склаў мірныя пагадненні з Венецыяй. Меў добрыя адносіны з візантыйскім імператарам. Меў талерантнасць і развіваў літаратуру і паэзію.
Мехмед I памёр у 42 гады, пракіраваўшы імперыяй усяго толькі 8 гадоў. Ён быў пахаваны ў Бурсе, у маўзалеі побач з пышнай зялёнай мячэццю. Пераемнікам стальца стаў яго сын Мурад.
Юшкавічы (Любанскі раён)
Ю́шкавічы (, Юшковичи) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Да 2009 года цэнтр Юшкавіцкага сельсавета.
Знаходзіцца каля аўтадарогі Пагост-Любань (3 км). За 15 кіламетраў на захад ад Любані, 167 кіламетраў ад Мінска, 15 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Урэчча.
Рыжанкі
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Антапольскага сельсавета.
Бітва пры Пльзені
Перадгісторыя
23 мая 1618 года, пратэстанцкае дваранства Прагі захапіла ўладу і выкінула каталіцкіх прадстаўнікоў у акно пражскай гарадской залы. Новы ўрад, створаны пратэстанцкай верхавінай запрасіла графа Мансфельда кіраваць усімі вайсковымі сіламі. Каталікі сталі пакідаць Прагу. Шматлікія з іх эвакуяваліся ў Пльзень, разлічваючы на тое, што гарадскія ўмацаванні дазволяць ім вытрымаць досыць доўгае вайсковае супрацьстаянне. Горад быў добра падрыхтаваны да доўгай аблогі, аднак умацаванні мелі невялікі гарнізон, а для артылерыі бракавала пораху. Мансфельд вырашыў захапіць горад да таго, як горад атрымае падтрымку звонку.
Аблога
19 верасня 1618 года армія Мансфельда дасягнула ўскраін горада. Абаронцы заблакавалі дзве з гарадскіх брамаў, а на трэціх вылучылі дапаўняльную ахову. Пратэстанцкая армія была занадта слабая, каб узяць замок штурмам, таму Мансфельд вырашыў узяць аблогай. 2 кастрычніка прыбыла пратэстанцкая артылерыя, але з-за малога калібру і невялікай колькасці, бамбардзіроўка мела невялікі эфект. Аблога працягнулася, пратэстанты штодня атрымлівалі падмацаванні, у той час як абложаныя адчувалі нястачу ў харчаванні і амуніцыі. Таксама, галоўны гарадскі калодзеж быў разбураны, а запасы воды хутка скончыліся.
Юшкавічы
Назву Ю́шкавічы маюць:
Бітва пры Пльзені
Аблога
Нарэшце 21 лістапада ў сцяне быў прабіты пралом, і пратэстанты ўвайшлі ў горад. Пасля некалькіх гадзін рукапашнай сутычкі горад быў у руках Мансфельда.
Наступствы
Пасля захопу горада Мансфельд запатрабаваў 120.000 залатых гульдэнаў у якасці кантрыбуцыі і дапаўняльна 47.000 флорынаў за абяцанне не рабаваць і не спальваць горад. Аднак, хутка Свяшчэнная Рымская імперыя і Баварыя сабралі значныя сілы і накіравалі да Пльзеня і Празе. Ізноў вылучаны чэшскі кароль Фрыдрых V хваляваўся перавагай сапернік а і загадаў арміі перагрупавацца і нападаць на варожыя арміі па асобку. У наступстве Фрыдрых V быў пакінуць усімі саюзнікамі і патрываў паразу ў бітве на Белай Гары.
Алесь Рылько
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў 9 класаў школы ў Радамлі (1939), педагагічныя курсы ў Оршы (1939). Працаваў загадчыкам Лявонаўскай пачатковай школы на Аршаншчыне, адначасова завочна вучыўся ў настаўніцкім інстытуце (1939—1941). У першы год Вялікай Айчыннай вайны (ліпень 1941 — жнівень 1942) А. Рылько жыў у бацькоў, працаваў на сельскай гаспадарцы. У 1942—1944 — разведчык у партызанскім атрадзе «Перамога» брыгады К. Заслонава, потым мінёр спецгрупы «Непераможныя». Быў паранены. Узнагароджаны медалямі.
Клавесін
Клавесін (clavicembalo) — клавішны струнна-шчыпковы музычны інструмент. Гуказдабыванне адбываецца націсканнем на клавішу, пасля чаго асігнаваны плектар чапляе струну, гук ваганняў якой узмацняецца ў корпусе інструменту. Клавесінавая музыка была распаўсюджаная ў часы Рэнесанса і барока. У XVIII стагоддзі клавесін саступіў месца на музычнай сцэне свайму прамому нашчадку — фартэпіяна. У XX стагоддзі клавесін зноў пачаў з’яўляцца на канцэртах класічнай музыкі, а таксама ў новых (сучасных па стылі) творах і ў масавай культуры.
Алесь Рылько
Біяграфія
Пасля вызвалення Беларусі ад фашысцкіх захопнікаў працаваў адказным сакратаром Баранавіцкага аблспорттаварыства «Дынама», настаўнічаў на Пастаўшчыне (1944—1946). У 1946 паступіў на аддзяленне журналістыкі філалагічнага факультэта БДУ, якое скончыў у 1951 годзе. Працаваў у газеце «Савецкі селянін» (1947—1948), «Літаратура і мастацтва», часопісах «Вожык», «Полымя», літаратурным кансультантам праўлення СП БССР (1952—1967). Загінуў ад няшчаснага выпадку.
Клавесін
Гісторыя
Найболей верагодна, што клавесін быў вынайдзены пад канец Сярэднявечча. У XVI стагоддзі італьянскія клавесінныя майстры рабілі лёгкія інструменты са слабым нацяжэннем. У канцы стагоддзя галандская сям’я Рукерс пачала выкарыстоўваць іншую тэхніку: іх клавесіны мелі цяжэйшую будову, але і гук іх быў болей дынамічны. Яны таксама прапанавалі першы клавесін з дзвюмя клавіятурамі: другая выкарыстоўвалася падчас транспазіцыі ў творы.
Алесь Рылько
Творчасць
Галоўнае ў творчасці А. Рылько — лірычны роздум пра жыццё і працу, любоў да сціплых людзей і працаўнікоў, іх барацьба з захопнікамі, выяўленне рамантыкі будняў беларускай вёскі, паказ пошукаў чалавекам свайго месца ў жыцці. Для творчасці характэрны ярка выяўленыя гумарыстычна-сатырычныя элементы, каларытная, па-народнаму дасціпная мова, увага да трапнай дэталі, дынамічны, экспрэсіўны стыль.
Клавесін
Гісторыя
У канцы XVIII стагоддзя фартэпіяна пачало набіраць моц і клавесін канчаткова знік. Выключэнне склала опера: клавесін выкарыстоўвалася для акампанавання рэчытатыву, але нават тут яго падмяняла фартэпіяна.
Кампазітар
Кампазі́тар, кампазі́тарка (componere — складаць ў цэлае) — аўтар музычных твораў; чалавек, які займаецца стварэннем музыкі.
Сніткіў
Сніткіў (Сні́тків) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Кампазітар
Тэрмін «кампазітар» атрымаў распаўсюджанне ў 16 стагоддзі ў Італіі. Прафесія кампазітара прадугледжвае наяўнасць музычна-творчай здольнасці і патрабуе спецыяльнага вывучэння кампазіцыі. Падрыхтоўцы і выхаванню кампазітараў адводзіцца спецыяльнае месца ў сістэме адукацыі, у кансерваторыі ёсць спецыялізаваныя факультэты кампазіцыі. Таксама ў розных краінах, у т.л. ў Беларусі існуюць саюзы кампазітараў (Саюз кампазітараў Беларусі), якія спрыяюць правядзенню фестываляў, конкурсаў, майстар-класаў і іншых формаў творчых зносін.
Сетэфраці (Італія)
Сетэфраці (Settefrati) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Фразінонэ.
Насельніцтва складае 829 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 16 чал./км². Займае плошчу 51 км². Паштовы індэкс — 3040. Тэлефонны код — 0776.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santo Stefano Protomartire.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Васіль Мікалаевіч Крукаў
Васіль Мікалаевіч Крукаў (1.7.1929, Новыя Маркавічы —) — беларускі ўрач і арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1976).
Біяграфія
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1956). Галоўны ўрач Нісімкавіцкай участковай бальніцы Чачэрскага раёна (1956—1958), Жлобінскага касцёва-сухотнага санаторыя (1961—1962), Жлобінскага раёна (1962—1968). Галоўны ўрач (1968—1987), намеснік галоўнага ўрача (1987—1993) Гомельскай абласной бальніцы.
Эрнэсту Гейзель
Эрнэсту Бекмана Гейзель (Ernesto Beckmann Geisel; 3 жніўня 1907 — 12 верасня 1996) — бразільскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, прэзідэнт краіны ў 1974—1979 гадах.
Вэлі Пэрэйд
«Вэлі Пэрэйд» (Valley Parade) — футбольны стадыён, размешчаны ў Брэдфардзе, графства Заходні Іаркшыр. З'яўляецца хатнім стадыёнам клуба «Брэдфард Сіці» з 1903 года і змяшчае больш 25 000 гледачоў. Першапачаткова быў пабудаваны па заказе рэгбійнага клуба «Мэнінгем» у 1886 годзе.
Першая рэканструкцыя адбылася ў 1908 годзе пад кіраўніцтвам архітэктара Арчыбальда Лейтча па выпадку выхаду «Брэдфарда» ў Першы дывізіён. У 1911 годзе быў устаноўлены рэкорд наведвальнасці на стадыёне, які трымаецца дагэтуль, — на гульні Кубка Англіі з «Бернлі» прысутнічала 39 146 гледачоў.
11 мая 1985 года на стадыёне адбыўся пажар, ахвярамі якога сталі 56 чалавек, 265 чалавек атрымалі раненні. Судовы эксперт Дэвід Вулі прыйшоў да высновы, што прычынай пажару апынулася цыгарэта ці запалка, якая звалілася ў зазор паміж сядзеннямі ў пустэчу пад трыбунамі, дзе загарэлася раскіданае там смецце.
Мезасфера
Мезасфера (ад грэч. Μεσο-- «сярэдні» і σφαῖρα — «шар», «сфера») — слой атмасферыЗямлі на вышынях ад 40-50 да 80-90 км. Характарызуецца павышэннем тэмпературы з вышынёй; максімум (парадку 50 °C) тэмпературы размешчаны на вышыні каля 60 км, пасля чаго тэмпература пачынае змяншацца да −70 ° або −80 ° C. Такое паніжэнне тэмпературы звязана з энергічным паглынаннем сонечнай радыяцыі (выпраменьвання) азонам. Тэрмін прыняты Геаграфічным і геафізічным саюзам у 1951 годзе.
У верхняй мезасферы ўтвараюцца святлівыя туманападобныя воблакі. За асаблівае свячэнне, якое нагадвае металічны бляск, яны атрымалі назву серабрыстых воблакаў. Мяркуюць, што серабрыстыя воблакі складаюцца з касмічнага пылу, дыяметр часцінак якога не перавышае 0,2 — 0,5 мкм.
Стэпанкы (Магілёў-Падольскі раён)
Стэпанкы (Степа́нки) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Трондэлаг
Трондэлаг, Цэнтральная Нарвегія (Trøndelag) — адзін з пяці рэгіёнаў Нарвегіі, размешчаны ў цэнтральнай частцы краіны. Складаецца з фюльке Сёр-Трондэлаг і Нур-Трондэлаг. Галоўны горад — Тронхейм.
Альдабра (група астравоў)
Альдабра (Aldabra Group) — група астравоў, размешчаная ў заходняй частцы Індыйскага акіяна і ўваходзіць у так званыя Знешнія Сейшэльскія астравы, самая заходняя група ў іх складзе. Агульная плошча — 176 км².
Скарашыцы (гміна)
Скарашы́цы (Skoroszyce) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ныскага павета Апольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Скарашыцах. Плошча гміны складае 103,61 км². Станам на 2015 год у гміне Скарашыцы пражывалі 6323 чалавекі, шчыльнасць — 61 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 10 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 10 населеных пунктаў.
Інстытут нацыянальных меншасцей АН БССР
Інстытут нацыянальных меншасцей АН БССР (іншая назва — Інстытут пралетарскай культуры нацыянальных меншасцей АН БССР) — акадэмічная арганізацыя, што ў 1930-х гг. адыгрывала пэўную ролю ў эмансіпацыі этнічных меншасцей Беларусі шляхам стварэння ўласных навуковых устаноў і арганізацый гісторыі і культуры. Быў утвораны 29 ліпеня 1935 года. Дырэктарам у 1935—1936 гадах быў акадэмік Станіслаў Юр’евіч Матулайціс, а вучоным сакратаром — член-карэспандэнт Самуіл Хаімавіч Агурскі.
Кірункі даследаванняў
Інстытут меў тры галоўныя кірункі даследаванняў. Іх умоўна можна назваць польскім, літоўскім і латышскім, і яўрэйскім — паводле назваў Інстытутаў пралетарскіх культур, што былі ўтвораны пры пераходзе Акадэміі да інстытуцкай структуры ў 1931 годзе.
Польскі кірунак даследаванняў
Значная роля ў працэсе эмансіпацыі этнічных меншасцей БССР надавалася стварэнню ўласных навуковых устаноў і арганізацыі нацыянальнай гісторыі і культуры. Цэнтрам такіх устаноў і даследчыцкіх праектаў стаў Інбелкульт. Пры ім з 1922 года працаваў польскі сектар, які займаўся вывучэннем матэрыяльнай і духоўнай культуры палякаў у БССР. Этнаграфічная камісія гэтага сектара правяла некалькі экспедыцый па месцах кампактнага рассялення палякаў. У 1930-я гады існаваў Інстытут польскай пралетарскай культуры, пазней уключаны на правах сектароў, аддзелаў і камісій у склад Інстытута нацменшасцяў. Вядомыя наступныя публікацыі Інстытута польскай пралетарскай культуры:
Літоўскі і латышскі кірункі даследаванняў
Пры Інбелкульце з 1927 года (пазней пры АН БССР) таксама працавала Латышская камісія (з 1929 г. латышскі сектар АН БССР, з 1933 г. — Інстытут пралетарскіх культур літоўскай, латышскай і іншых народнасцей, з 1935 года — латышская секцыя Інстытута нацменшасцей АН БССР), якая вывучала гісторыю і культуру латышоў.
У 1922 годзе пры Інбелкульце была адчынена кафедра гісторыі Літвы (з 1929 г. — літоўскі сектар АН БССР, з 1933 года — Інстытут пралетарскіх культур літоўскай, латышскай і іншых народнасцей, з 1935 — літоўская секцыя Інстытута нацменшасцей АН БССР). Секцыяй кіраваў акадэмік Станіслаў Юр’евіч Матулайціс. Вядомыя наступныя яго публікацыі па тэматыцы кірунку:
Яўрэйскі кірунак даследаванняў
У 1922 годзе быў створаны яўрэйскі аддзел Інбелкульта. З 1925 года ў яго склад уваходзіла чатыры камісіі. У 1928 годзе яўрэйскі аддзел быў трансфарміраваны ў сектар пры АН БССР. Пры ім выдаваўся навуковы часопіс «Цайтшрыфт» (Штогоднік), у якім друкаваліся даследаванні супрацоўнікаў сектара. У 1932 годзе на базе яўрэйскага сектара Інбелкульта быў заснаваны Інстытут яўрэйскай пралетарскай культуры пры АН БССР. У ім дзейнічала пяць камісій: лінгвістычная, гістарычная, літаратурная, сацыяльна-эканамічная і антырэлігійная. Сярод публікацый:
Бітва пры Саблатэ
Бітва пры Саблатэ (па-чэшску: Zablati, па-нямецку Sablat), адбылася 10 чэрвеня 1619 года падчас чэшскага перыяду Трыццацігадовай вайны. Бітва адбылася паміж імперскай арміяй графа Бюкуа і пратэстанцкай арміяй графа Мансфельда.
Калі граф Мансфельд ішоў на падтрымку генерала Гогенлое, які абложваў Ческе-Будзеёвіцы, генерал Бюкуа перахапіў яго побач з маленькай вёскай Саблат і навязаў бітву. Мансфельд атрымаў паразу, страціўшы як мінімум 1.500 жаўнераў і абоз.
Аляксандр Мах
Аляксандр Мах (, в. Паларыкава —, ) — славацкі палітык нацыяналістычнай арыентацыі.
Аляксандр Мах належаў да Славацкай Народнай партыі, якая мела прафашысцкую арыентацыю. Мах высунуўся на пярэдні план у 1938 годзе пасля падпісання Мюнхенскага пагаднення і стаў блізкім паплечнікам Войцеха Тука і Фердынанда Дурканскага.
Мах стаў міністрам унутраных спраў ва ўрадзе Войтэха Тука ў Першай Славацкай рэспубліцы, а таксама быў кіраўніком Глінкавай Гвардыі. Ён быў намеснікам прэм’ер-міністра Караля Сідара з сакавіка 1939 года.
Мах дамагаўся цеснага супрацоўніцтва з нацысцкай Германіяй. Быў адказны за дэпартацыю яўрэяў і падаўленне антыфашысцкага руху. 4 красавіка 1944 года збег у Аўстрыю, дзе жыў у вёсцы Манзэе і быў схоплены амерыканцамі. Быў выдадзены Чэхаславакіі, дзе сядзеў у пражскай турме Панкрац, потым быў пераведзены ў Браціславу. У 1946 годзе пачаўся судовы працэс. У 1947 годзе атрымаў пакаранне ў выглядзе 30 гадоў турэмнага зняволення. 9 мая 1968 года Мах быў амніставаны прэзідэнтам Людвікам Свобадай па стане здароўя. Пасля вызвалення жыў на дачы сына каля Браціславы. Памёр у 1980 годзе.
Тэрмасфера
Тэрмасфера (ад грэч. Θερμός — «цёплы» і σφαῖρα — «шар», «сфера») — пласт атмасферы, наступны за мезасферай.
Пачынаецца на вышыні 80—90 км і распасціраецца да 800 км. Тэмпература паветра ў тэрмасферы вагаецца на розных узроўнях, хутка і разрыўна ўзрастае і можа вагацца ад 200 К да 2000 К, у залежнасці ад ступені сонечнай актыўнасці. Прычынай з'яўляецца паглынанне ультрафіялетавага выпраменьвання Сонца на вышынях 150—300 км, абумоўленае іанізацыяй атмасфернага кіслароду.
Назіраюцца вялікія сутачныя хістанні тэмпературы: дзённая тэмпература перавышае начную на 200 – 300 К.
Патрэбна мець на ўвазе, што высокія тэмпературы, характэрныя для тэрмасферы, вызначаюцца па вялікай хуткасці палёту малекул і атамаў. Так як паветра тут вельмі разрэджанае і мае нязначную шчыльнасць, то агульнае ўтрыманне цяпла, якое можа ўздзейнічаць на целы, вельмі малое. Касмічныя апараты ў тэрмасферы не награюцца за кошт цеплаабмена з паветрам.
Паколькі паветра ў тэрмасферы моцна іанізавана, то гэтую сферу яшчэ называюць іонасферай.
Дажджавыя лясы ўсходняга ўзбярэжжа Аўстраліі
Дажджавыя лясы ўсходняга ўзбярэжжа Аўстраліі (Gondwana Rainforests of Australia) — аб'ект Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА на ўсходнім узбярэжжы мацерыковай часткі Аўстраліі, на мяжы паміж штатамі Квінслэнд і Новы Паўднёвы Уэльс.
Уключаны ў спіс сусветнай спадчыны ў 1986 годзе (пашыраны ў 1994 годзе) пад назвай Паркі ўмераных і субтрапічных лясоў аўстралійскага ўсходняга ўзбярэжжа (Australian East Coast Temperate and Subtropical Rainforest Parks). Тады ён складаўся з 16 участкаў дажджавых лясоў на тэрыторыі Новага Паўднёвага Уэльса (плошча каля 203 500 га). У 1994 годзе аб'ект быў пашыраны: у яго ўключылі яшчэ 40 аб'ектаў, большасць з якіх была размешчана на тэрыторыі штата Квінслэнд. У перыяд паміж 1994—2007 гадамі ён насіў назву Запаведнікі трапічных лясоў Усходне-Цэнтральнай Аўстраліі (Central Eastern Rainforest Reserves).
У наш час на яго тэрыторыі размешчана каля 50 асобных запаведнікаў, размешчаных паміж аўстралійскімі гарадамі Ньюкасл і Брысбен. Усе яны цягнуцца на 500 км уздоўж Вялікага Водападзельнага хрыбта ва ўсходняй частцы штата Новы Паўднёвы Уэльс і паўднёвай часткі Квінслэнда, а сам аб'ект уяўляе сабою вялікую колькасць шматлікіх участкаў дажджавых лясоў, якія акружаны эўкаліптавымі лясамі і сельскагаспадарчымі ўгоддзямі. Дажджавыя лясы ўсходняга ўзбярэжжа Аўстраліі з'яўляюцца самымі шырокімі субтрапічнымі дажджавымі лясамі ва ўсім свеце. Агульная плошча аб'екта складае каля 370 тысяч га.
З навуковага пункта гледжання, яны маюць важнае значэнне, бо ўяўляюць сабою велізарную скопішча старажытнай расліннасці Аўстраліі, якая сфармавалася падчас, калі сучасны мацярык быў яшчэ часткай суперкантынента Гандвана. Рэльеф мясцовасці, на якой размясціліся лясы, разнастайны. Ён складаецца з шматлікіх цяснін, дагістарычных вулканаў, вадаспадаў і рэк.
Свет флоры і фаўны вельмі багаты: у лясах зарэгістравана каля паловы ўсіх сямействаў аўстралійскіх раслін і прыкладна трэць аўстралійскіх відаў сысуноў і птушак (пры тым, што лясы займаюць толькі 0,3% усёй плошчы мацерыковай часткі Аўстраліі).
Помнік Уладзіміру Ільічу Леніну (Брэст)
Помнік Уладзіміру Ільічу Леніну — помнік у цэнтры Брэста, мастацка-кампазіцыйны акцэнт плошчы Леніна. Усталяваны ў 1958 годзе. Аўтары — скульптар, архітэктар Георгій Уладзіміравіч Заборскі. Уяўляе сабой бронзавую фігуру У. І. Леніна (вышыня 3,18 м) на вертыкальным пастаменце (6 м) са ступенчастым стылабатам. Пастамент з граніту. Гісторыка-культурная каштоўнасць рэспубліканскага значэння.
Сі Цзіньпін
Сі Цзіньпін (нар. 1 чэрвеня 1953 г., павет Фупін, правінцыя Шаньсі) — кітайскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Старшыня КНР, генеральны сакратар ЦК Камуністычнай партыі Кітая. Кандыдат у члены ЦК КПК 15-га склікання (1997—2002), член ЦК КПК 16-17-га скліканняў (з 2002), член Палітбюро ЦК КПК і Пастаяннага камітэта Палітбюро ЦК КПК 17-га склікання (з 2007). З 2008 займаў пасаду намесніка Старшыні КНР. Ён стаў пераемнікам Ху Цзіньтаа, які пакінуў свой ​​пост 15 лістапада 2012. Старшыня Цэнтральнага ваеннага савета ЦК КПК з 15.11.2012. 14.3.2013 на сесіі Усекітайскага сходу народных прадстаўнікоў (УСНП) Сі Цзіньпін абраны Старшынёй КНР.
Да 11 сакавіка 2018 года Старшыня КНР мог абірацца тэрмінам на пяць гадоў і займаць гэтую пасаду не больш за два тэрміны, аднак дэпутаты УСНП 13-га склікання ўнеслі папраўкі ў канстытуцыю краіны, адмяніўшы абмежаванні на тэрмін паўнамоцтваў.
Чарговыя выбары кіраўніка дзяржавы адбыліся 17 сакавіка 2018 года на пятым пленарным пасяджэнні першай сесіі УСНП 13-га склікання шляхам тайнага галасавання. Усе прысутныя 2970 дэпутатаў аднагалосна прагаласавалі «за». Акрамя таго, Сі Цзіньпін пераабраны старшынёй Цэнтральнага ваеннага савета КНР, захаваўшы ў сваіх руках партыйнае, ваеннае і дзяржаўнае кіраўніцтва.
Пасля ўнясення паправак у Канстытуцыю Кітая ў 2018 годзе стала магчыма перавыбранне Сі Цзіньпіна, паколькі адна і тая ж асоба атрымала права займаць пасаду кіраўніка дзяржавы неабмежаваную колькасць разоў. 10 сакавіка 2023 года дэлегаты Усекітайскага сходу народных прадстаўнікоў аднагалосна перавыбралі Сі Цзіньпіна Старшынёй Кітайскай Народнай Рэспублікі. Ён стаў першым у гісторыі Кітая старшынёй, якога выбралі на трэці пяцігадовы тэрмін. Акрамя таго, палітыка перавыбралі на пасаду кіраўніка Цэнтральнага ваеннага савета Кітая.
Трыццацігадовая вайна
Трыццацігадовая вайна — ваенны канфлікт за гегемонію ў Свяшчэннай Рымскай імперыі і Еўропе, які доўжыўся з 1618 па 1648 год і закрануў у той ці іншай ступені практычна ўсе еўрапейскія краіны. Вайна пачалася як рэлігійнае сутыкненне паміж пратэстантамі і каталікамі імперыі, але затым перарасла ў барацьбу супраць дамінавання Габсбургаў у Еўропе. Канфлікт стаў апошняй буйной рэлігійнай вайной у Еўропе і спарадзіў вестфальскую сістэму міжнародных адносін.
Вайна пачалася пасля Пражскай дэфенестрацыі 23 мая 1618 года, якая адзначыла сабой пачатак паўстання чэшскіх саслоўяў, накіраванага супраць спроб рэкаталізацыі з боку чэшскага караля, які належаў да дому Габсбургаў. Баявыя дзеянні, якія рушылі ў след за гэтым, дзеляць на чатыры буйныя перыяды, якія завуцца па асноўных праціўніках імператара: чэшска-пфальцкі, дацкі, шведскі і франка-шведскі. Дзве спробы спынення канфлікту — Любекскі мір (1629) і Пражскі мір (1635) — скончыліся беспаспяхова, паколькі не ўлічвалі інтарэсаў усіх прама ці ўскосна зацікаўленых бакоў. Гэта ўдалося толькі ўсееўрапейскаму Вестфальскаму мірнаму кангрэсу (1641—1648). Вестфальскі мір 24 кастрычніка 1648 года зафіксаваў новы баланс сіл паміж імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі і імперскімі саслоўямі і вызначыў канстытуцыйныя рамкі, якія дзейнічалі ў імперыі да яе распаду ў 1806 годзе. Рэспубліка Злучаных правінцый і Швейцарскі саюз сталі незалежнымі дзяржавамі і выйшлі са складу імперыі.
Баявыя дзеянні Трыццацігадовай вайны адбываліся ў Цэнтральнай Еўропе, галоўным чынам на тэрыторыі сучаснай Германіі. Як самі баявыя дзеянні, так і выкліканыя імі голад і эпідэміі спустошылі цэлыя рэгіёны. У Паўднёвай Германіі вайну перажыла толькі траціна насельніцтва. Шматлікім абласцям спатрэбілася больш за стагоддзе, каб аправіцца ад наступстваў выкліканага вайной эканамічнага і сацыяльнага заняпаду.
Прэлюдыя канфлікту
Варта адзначыць, што з часоў Карла V вядучая роля ў палітычным жыцці Еўропы належала дынастыі Габсбургаў. У пачатку XVII стагоддзя іспанская галіна дынастыі валодала Партугаліяй, Паўднёвымі Нідэрландамі, поўднем Італіі і, калоніямі ў Амерыцы. Аўстрыйскія Габсбургі замацавалі за сабой карону імператара Святой Рымскай Імперыі, былі каралямі Багеміі, Венгрыі, Харватыі. Гегемонію Габсбургаў імкнуліся аслабіць еўрапейскія дзяржавы, і найбольш Францыя.
Габсбургаў падтрымлівалі Аўстрыя, большасць каталіцкіх княстваў Святой Рымскай Імперыі, Іспанія, аб'яднаная з Партугаліяй, Папскі прэстол, Польшча. На баку «антыгабсбургскай кааліцыі»: пратэстанцкія княствы Святой Рымскай Імперыі, Багемія, Трансільванія, Венецыя, Савоя, Рэспубліка Злучаных правінцый, Швецыя, Данія, Францыя, аказвала падтрымка Англія, Шатландыя і Маскоўскае царства.
Аўгсбургскі мір 1555 года падпісаны Карлам V і на час спыніў адкрытае супрацьстаянне пратэстантаў і каталікоў у Святой Рымскай Імперыі, і ў прыватнасці ў Германіі. Па ўмовах міру імперскія князі маглі выбіраць рэлігію (пратэстантызм або каталіцтва) для сваіх княстваў па сваім меркаванні, у адпаведнасці з прынцыпам: «Чыя ўлада, таго і вера» (Cuius regio, eius religio). Аднак у пачатку XVII стагоддзя каталіцкая царква абапіраючыся на падтрымку дынастыі Габсбугив адваёўвала свой уплыў і вяла актыўную барацьбу супраць пратэстантаў.
Для адпору каталіцкаму націску пратэстанцкія князі Свяшчэннай Рымскай імперыі аб'ядналіся у 1608 годзе ў евангельскую унію. Унія шукала падтрымкі ў дзяржаў, варожых дынастыі Габсбургаў. У адказ каталікі аб'ядналіся у 1609 годзе ў Каталіцкую Лігу пад кіраўніцтвам Максіміліяна I Баварскага.
У 1617 годзе кіруючы імператар Святой Рымскай імперыі і кароль Багеміі Мацвей, які не меў прамых нашчадкаў, прымусіў чэшскі сойм прызнаць спадчыннікам свайго стрыечнага брата Фердынанда Штырыйскага. Фердынанд быў гарачым каталіком, выхаванцам езуітаў і вельмі непапулярным ва ў асноўным пратэстанцкай Чэхіі. На гэтым фоне ў Празе адбыўся канфлікт паміж прадстаўнікамі чэшскай арыстакратыі і каралеўскімі намеснікамі. 23 мая 1618 года апазіцыйныя дваране на чале з графам Турнам выкінулі з вокнаў Чэшскай Канцылярыі ў роў каралеўскіх намеснікаў графа Уільяма Славату, Яраслава Мартыніцю і іх сакратара Фабрыцыа.
Чэшска-Пфальцкі перыяд
Сітуацыя хутка абвастралася, 20 сакавіка 1619 года памёр імператар Мацвей. Пасля таго, як сход чэшскіх дваран абрала каралём Чэхіі — 26 ліпеня 1619 года — курфюрста Пфальца Фрыдрыха V, праз месяц — 28 жніўня 1619 года — на выбар нямецкай шляхты аўстрыйскі трон, карону Венгрыі і Чэхіі атрымаў у спадчыну Фердынанд II і быў абраны імператарам. Фердынанд быў шчыры католік, і яшчэ ў маладыя гады даў зарок выкараніць ерась. Паколькі ў імператара не было арміі, ён быў вымушаны шукаць падтрымкі ў Каталіцкай Лігі, якая мела наёмную армію.
Граф Турн і Мансфельд бачылі шанцы дасягнуць ваеннага поспеху ў барацьбе супраць Габсбургаў, якія апынуліся ў цяжкім становішчы. Венгры пад кіраўніцтвам князя Трансільваніі Бетлена Габар нанеслі ўдар імперыі і падышлі пад сцены Вены ў лістападзе 1619 года. Аднак дапамогу Габсбургам надала Польшча, накіраваўшы ўзброеную дапамогу — атрады «лісоўчыкаў», у складзе якіх былі казацкія часткі. Ваенная дапамога дазволіла Вене адбіць атаку.
У 1620 годзе Іспанія выслала на дапамогу імператару 25000-нае войска пад камандаваннем Амброзія Спінолы. Між тым пад камандаваннем генерала Цілі армія Каталіцкай Лігі рушыла на Чэхію, абыходзячы войска Фрыдрыха V, які спрабаваў спыніць яе яшчэ на далёкіх подступах да Празе.
Вырашальная бітва адбылася 8 лістапада 1620 года на Белай гары блізу Прагі. Армія пратэстантаў пацярпела поўную паразу.
Вынікам вайны стала ўціхамірванне Чэхіі: імперскі ваенны трыбунал пакараў смерцю больш за 600 прадстаўнікоў чэшскай шляхты. Каля 500 буйных маёнткаў, тры чвэрці ўсёй тэрыторыі Чэхіі, змянілі уласнікаў. Становішча сялян асабліва не змянілася, але новыя ўладальнікі скарысталіся момантам і адабралі ў сялян частку зямель. Пратэстанцкае набажэнства было забаронена. Чэшская мова пры набажэнствах заменена на латынь, было адменена дзень памяці Яна Гуса. Універсітэт быў аддадзены пад апеку езуітаў. Былі канфіскаваныя маёнткі пратэстантаў і раздадзеныя нямецкім дваранам. Справаводства цалкам пераведзена на нямецкую мову, парламент практычна страціў сваё значэнне і склікаўся па жаданні імператара. У дадатак, Фердынанд II адмяніў выбары караля і абвясціў сваю ўладу ў Чэхіі спадчыннай. Чэхія страціла аўтаномію і стала радавой спадчынай Габсбургаў. У выніку вайны і эпідэмій насельніцтва Чэхіі скарацілася з 4 мільёнаў чалавек у пачатку XVII стагоддзя, у 700 000 у сярэдзіне стагоддзя. Першая фаза вайны завяршылася, калі Бетлен Габар падпісаў мір з імператарам у студзені 1622 года, атрымаўшы тэрыторыі ва Усходняй Венгрыі.
Некаторыя гісторыкі вылучаюць перыяд Трыццацігадовай вайны паміж 1621-1625 гадамі, як Пфальцкі перыяд. Заканчэнне дзеянняў на ўсходзе (у Чэхіі) азначала вызваленне імперскіх войскаў для дзеянняў на захадзе, а ў прыватнасці ў Пфальцы. Пасля ўціхамірвання Чэхіі войскі імператара пачалі баявыя дзеянні з пратэстантамі ў Германіі, і прыступілі да акупацыі Пфальца. Рэшткі пратэстанцкай арміі на чале з Мансфельдам адышлі ў Данію. Пфальц апынуўся ў руках імператара. У бітве пры Штадтлоне 6 жніўня 1623 года апошнія сілы пратэстантаў былі разбітыя. Ацалела ледзь траціна з 21000-най пратэстанцкай арміі. Пазбаўленая харчоў, кіраўніцтва і грошай яна была асуджаная. Параза выклікала распад Евангелічнай уніі і страту Фрыдрыхам V ўсіх яго уладанняў і тытула курфюрста. Фрыдрыха выгналі з Свяшчэннай Рымскай Імперыі. У выгнанні ён паспрабаваў заручыцца падтрымкай Нідэрландаў, Даніі і Швецыі. Першы перыяд вайны скончыўся пераканаўчай перамогай Габсбургаў.
Дацкі перыяд
Крысціян IV Дацкі (1577-1648) быў палкім лютэранінам, і баяўся пасля паразы пратэстантаў Германіі застаца адзін на адзін з імперыяй. Атрымаўшы значную фінансавую дапамогу ад Швецыі і Францыі, Крысціян IV вырашыў выступіць супраць імператара. Дапамога Швецыі і Францыі дазволілі сфармаваць войска ў 20 000 салдат, на чале якой Крысціян уварваўся ў Германію.
На барацьбу з Крысціянам IV імператар Фердынанд II накіраваў Альбрэхта фон Валенштэйна. Валенштэйн прапанаваў імператару набраць вялікую армію і пры гэтым зусім не марнаваць дзяржаўных грошай на яе ўтрыманне, а карміць салдат за кошт накладання кантрыбуцыі на захопленыя тэрыторыі. Іншымі словамі, за кошт арганізаванага рабавання, такім чынам «вайна карміла вайну». Салдат наймалі як працоўных на будаўніцтва, капіталам для ўзнагароджання была здабыча. Паколькі новых салдат знайсці было лёгка, вайну было магчыма весці да поўнага знясілення — пераносячы яе з аднаго рэгіёну ў іншы. У гэты час у Еўропе было два ваенных рынкі, на якіх вербавалі наймітаў: адзін у Галандыі — дзе ішла бесперапынная вайна з іспанцамі; другі — у Венгрыі і Рэчы Паспалітай, дзе ішла пастаянная вайна з туркамі.
Армія Валенштэйна стала грознай сілай, і налічвала ў розны перыяд часу ад 30 000 да 100 000 салдат. Крысціян вымушаны спешна адступаць перад аб'яднанымі войскамі Каталіцкай Лігі на чале з графам Цілі і Валенштэйна. Саюзнікі Даніі не змаглі прыйсці на дапамогу. У Францыі зноў успыхнула грамадзянская вайна, Швецыя ўцягнулася ў вайну з Польшчай, Нідэрланды адбіваліся ад Іспаніі, а Брандэнбург і Саксонія стараліся любой цаной захаваць мір.
У 1626 годзе Валенштэйн нанёс паразу Мансфельду пры Дэсау, а Цілі разбіў датчанаў у бітве пры Лютэры.
Армія Валенштэйна акупавала Мекленбург і Памеранію. Імперскія войскі замацаваліся на поўдні Балтыкі. Аднак, не маючы флоту, Валенштейн не мог захапіць сталіцу Даніі на востраве Зеландыя, горад Капенгаген. Валленштейн арганізаваў аблогу Штральзунда, адзінага дацкага буйнога порта з ваеннымі верфямі, але і тут пацярпеў няўдачу. Без стварэння моцнага флоту не варта і думаць аб замацаванні на Балтыцы. Супраць імперскіх планаў стварэння флоту выступілі ганзейскія гарады і Польшча, а акрамя таго ў імператара проста не было неабходных фінансавых рэсурсаў.
У выніку ў 1629 годзе ў Любеку быў падпісаны мірны дагавор. У адпаведнасці з ім Данія захавала свае тэрыторыі, але паабяцала не ўмешвацца ў справы імперыі. Фердынанд дамогся поўнага дамінавання ў Германіі. Між тым Каталіцкая Ліга імкнулася вярнуць страчаныя пасля Аугсбургскага міру каталіцкія валоданні. Імператар выдаў ў 1629 годзе эдыкт аб рэстытуцыі. За ім трэба было вярнуць каталікам 2 арцыбіскупства, 12 біскупстваў і сотні манастыроў. Эдыкт прынёс выгады не толькі каталіцкай царквы — улада імператара ў кіраванні тэрыторыямі імперыі ўзмацнілася.
Шведскі перыяд
Узмацненне Габсбургаў занепакоіла Францыю, аднак яна не хацела непасрэдна ўмешвацца ў канфлікт. Французы імкнуліся прыцягнуць да вайны супраць імператара лютэранскую Швецыю, і французская дыпламатыя прыклала значныя намаганні, каб дапамагчы шведам заключыць ў 1629 годзе перамір'е з Польшчай. У выніку шведскі кароль Густаў II Адольф мог накіраваць сваю добра вымуштраваныя войска супраць каталікоў Габсбургаў.
Да таго часу шведская армія мела на ўзбраенні перадавую стралковую зброю і артылерыю. У ёй не было наймітаў, і спачатку яна не рабавала насельніцтва, што станоўча адрознівала шведаў на фоне іншых армій, якія тэрарызавалі насельніцтва, і фактычна ўтрымліваліся за кошт арганізаванага рабавання.
Густаў, як і Крысціян IV, імкнуўся спыніць каталіцкую экспансію, а таксама ўсталяваць свой кантроль над балтыйскім узбярэжжам Германіі.
4 ліпеня 1630 года Густаў II Адольф, кароль Швецыі, высадзіўся на кантыненце, у вусце Одэра. Ён прымусіў паморскага герцага Багуслава XIV да заключэння саюза. Аднак спачатку пратэстанцкія князі скептычна паставіліся да магчымасці калабарацыі са шведамі. Курфюрсты Брандэнбурга і Саксоніі спрабавалі трымацца далей ад Густава. У студзені 1631 года Густаў Адольф заключыў дамову з кардыналам Рышэлье: французы павінны былі даць шведам фінансавую і ваенную дапамогу, апошнія ў сваю чаргу, павінны былі дотримуватсь нейтралітэту з Каталіцкай Лігай. Францыя спрабавала падтрымліваць саюзніцкія адносіны з Баварыяй і змагацца толькі супраць Габсбургаў. Калі Густаў Адольф зайшоў у Мекленбург, пратэстанцкія князі сабраліся на з'езд у Лейпцыгу і заявілі, што будуць верныя імператару. Толькі разня ў Магдэбургу, якую зрабілі войскі імператара ў маі 1631 года, справакавала пераход на бок шведаў курфюрста Брандебургс і Памеранскіх князёў. У верасні 1631 года пасля заняцця Лейпцыга войскамі імператара, на саюз са шведамі пагадзіўся курфюрст Саксонскі.
У 1630 годзе Фердынанд II цалкам залежаў ад Каталіцкай Лігі з тых часоў, як распусціў войска Валенштэйна. У бітве пры Брэйтэнфельдзе (1631) Густаў Адольф нанёс паразу Каталіцкай Лізе пад камандаваннем Цілі.
У 1632 годзе ў бітве на Рэйне генерал Цілі загінуў і імператар вымушана вярнуў на службу Валенштэйна, які на працягу года навербаваў баяздольную армію.
У сакавіку 1633 года Швецыя і нямецкія пратэстанцкія княства ўтварылі Гейльбронскую лігу. Уся паўната ваеннай і палітычнай улады ў Германіі перайшла да выбарнага савета на чале са шведскім канцлерам Акселем Оксеншэрнай. Валенштэйн пачаў самастойна весці перамовы з пратэстанцкімі князямі, лідарамі Каталіцкай лігі і шведамі, а таксама прымусіў афіцэраў прынесці сабе асабістую прысягу. Імператар западозрыў яго ў здрадзе, і 25 лютага 1634 года Валенштэйна забілі. Пратэстанты атрымалі значную перавагу, аднак адсутнасць адзінага аўтарытэтнага ваеначальніка пачала адбівацца на іх войсках, і ў 1634 года шведы і саксонцы пацярпелі сур'ёзную паразу ў бітве пры Нердлінгене.
Пасля гэтага пратэстанцкіх князі і імператар пачалі перамовы, якія скончыліся ў 1635 годзе Пражскім мірам. Па яго ўмовах прадугледжвалася:
Аднак, гэты мір радыкальна не ладзіў Францыю, паколькі Габсбургі значна ўзмацняліся.
Юшкевіч
Юшкевіч — беларускае прозвішча.
Струсавэ
Струсавэ (Стру́сове) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны
Тамара Фёдараўна Розава
Тамара Фёдараўна Розава (нар., в. Сярагі, Слуцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
У 1968 годзе скончыла Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Архітэктура» (выкладчыкі Н. М. Макляцова, І. К. Елісееў, А. П. Воінаў, У. А. Чантурыя). У 1968—1998 гадах кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праекта праектнага інстытута «Белдзяржпраект»; у 2000—2007 гадах «Творчая майстэрня архітэктара Бялянкіна В. С.».
Член Саюза архітэктараў з 1976 года.
Творчасць
Асноўныя працы: тыпавыя і індывідуальныя праекты дзіцячых садоў на 180 і 320 месцаў (1972—1976, у сааўтарстве); адміністрацыйныя будынкі на плошчы Мяснікова і вул. Мяснікова: вытворча-лабараторны корпус Міністэрства мантажных і спецыяльных будаўнічых работ; адміністрацыйны будынак Мінпрамбуда і Белсельгастэхнікі (1969—1974, сааўтары М. Н. Ліўшыц, Т. Г. Раманоўская), індывідуальныя праекты піянерскіх лагераў на 180 і 320 месцаў — базы адпачынку на 100 і 220 месцаў адпаведна на воз. Нарач Маладзечанскага завода лёгкіх металічных канструкцый (1980—1982; сааўтары В. С. Бялянкін, І. М. Новік, І. Бізюк); палац піянераў і школьнікаў у г. Мінску па вул. Нававіленскай (1975—1993; сааўтары В. С. Бялянкін, В. І. Чарназёмаў, І. М. Новік); прыбудова да Дзяржаўнага мастацкага музея РБ па вул. Леніна (1979—1996; сааўтары В. С. Бялянкін, І. М. Новік); спецыялізаваная школа для глухіх і з недахопамі слыху дзяцей у Севастопальскім парку (1985—1991; сааўтары В. С. Бялянкін, І. М. Новік); інтэрнат Тэхналагічнага інстытута па вул. Беларускай (сааўтары В. С. Бялянкін, І. М. Новік); гандлёвы цэнтр «ГИППО» па праспекце Ракасоўскага (сааўтары В. С. Бялянкін, Д. Я. Юзэфовіч, Сідарэвіч,  Калеснікаў (2003—2005) — усе ў Мінску.
Узнагароды
Лаўрэат прэміі прафсаюзаў Беларускай ССР за праект «Спецыяльная агульнаадукацыйная школа для глухіх і з недахопамі слыху дзяцей у Севастопальскім парку ў г. Мінску» (1991). Перамогі ў рэспубліканскіх усесаюзных і міжнародных архітэктурных конкурсах: Дыплом I ступені, пераможца Рэспубліканскага агляду «Лепшы праект 1986». За праект «Спецыяльная агульнаадукацыйная школа для глухіх і з недахопамі слыху дзяцей у г. Мінску». Дыплом удзельніку Рэспубліканскага агляду лепшых архітэктурных твораў (1988) за канцэптуальную працу «Дыспетчарскі вылічальны цэнтр Упраўлення Беларускай чыгункі ў г. Мінску». Дыплом I ступені пераможца Рэспубліканскага агляду лепшых архітэктурных твораў (1988) за праект «Палац піянераў і школьнікаў у г. Мінску» (рэалізацыя першай чаргі). Дыплом I ступені за распрацоўку архітэктурна — планаванага рашэння праекта "Піянерлагера на 320 месцаў, — базы адпачынку на 220 месцаў на воз. Нарач, Маладзечанскага ЗСПВ, прадстаўленага ў экспазіцыі Будаўнічай выстаўкі (1982), Дзяржаўны Камітэт БССР па справах будаўніцтва. Дыплом другога Усесаюзнага агляду прац «Архпраекта» Саюза архітэктараў СССР за праект «Аўтаматызаванага цэнтра кіравання Беларускай чыгункі». Дыплом лаўрэата агляду лепшых архітэктурных твораў (1991) Саюза архітэктараў СССР за аб’ект «Спецыяльная школа для глухіх дзяцей у г. Мінску». Дыплом першай ступені, за распрацоўку аб’ёмна-прасторавага і архітэктурна-мастацкага рашэння спецыялізаванай агульнаадукацыйнай школы на 312 навучэнцаў для глухіх дзяцей на вул. Севастопальскай у г. Мінску, прадстаўленай у экспазіцыі Будаўнічай выстаўкі Дзяржбуда БССР (1989).
Вязынка
Назву Вязынка маюць:
IC 2179
IC 2179 — галактыка тыпу E1 ў сузор’і Жырафа.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Скалышын (гміна)
Скалы́шын (Skołyszyn) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ясельскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Скалышыне. Плошча гміны складае 78,532 км². Станам на 2014 год у гміне Скалышын пражывалі 12 714 чалавек, шчыльнасць — 161,9 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 14 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 14 населеных пунктаў.
Мікалай Яфрэмавіч Аўхімовіч
Мікала́й Яфрэ́мавіч Аўхімо́віч (,  —,  ) — савецкі і беларускі дзяржаўны і партыйны дзеяч. Адзін з арганізатараў партызанскага руху ў Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 2-5 скліканняў. Член ЦК КПСС (1956—1961).
Адукацыя
У 1933 годзе скончыў Мінскую Вышэйшую Камуністычную сельскагаспадарчую школу імя У. І. Леніна. У 1948 годзе скончыў Вышэйшую партыйную школу пры ЦК УКП(б).
Біяграфія
У 1922 годзе працаваў памочнікам шафёра ваеннага аўтасанітарнага атрада № 16 (Смаленск), у 1922—1923 гадах — памочнікам шафёра ваеннага аўтагрузатрада № 7 (Мінск і Гомель).
Ньюкасл (Аўстралія)
Ньюка́сл (Newcastle) — горад у Аўстраліі, у штаце Новы Паўднёвы Уэльс. Насельніцтва каля 289 тысяч чалавек (2007), з прыгарадамі — 523,6 тысяч; гэта другі горад штата пасля Сіднея па колькасці жыхароў.
Размешчаны ў 162 км на поўнач ад Сіднея, на беразе Тасманава мора ў вусці ракі Хантар.
Порт Ньюкасла з'яўляецца сусветным лідарам па экспарце каменнага вугля.
Да 1950 года ў Ньюкасле дзейнічала трамвайная сетка.
Сабалі (Чашніцкі раён)
Да 10 мая 1958 года вёска ў складзе Старасельскага сельсавета, да 7 чэрвеня 1966 года — у складзе Чарэйскага сельсавета , да 10 кастрычніка 2013 года — у складзе Антапольскага сельсавета.
Экзасфера
У экзасферы адбываецца дыссыпацыя (адток у касмічную прастору) атмасферных газаў (вадарода і гелія). Пры незвычайнай разрэджанасці паветра асобныя атамы і малекулы здольны развіваць велізарныя хуткасці (11 км/с — другая касмічная хуткасць), якія дазваляюць гэтым часцінкам пакідаць зямное прыцяжэнне і ўцякаць у касмічную прастору. Экзасфера Зямлі прасціраецца да вышыняў 2000 — 3000 км.
Сора
Сора (Sora) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Фразінонэ.
Насельніцтва складае 26434 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 368 чал./км². Займае плошчу 72 км². Паштовы індэкс — 3039. Тэлефонны код — 0776.
Арган Хаманда
Арга́н Ха́манда — электрычны клавішны музычны інструмент, які імітуе гучанне класічнага аргана мэтадам складання гармонікаў. Інструмент упершыню пабудаваны гадзіннікавым майстрам Лорэнсам Хамандам у 1935 годзе ў Чыкага.
Гук у аргане Хаманда здабываецца з дапамогай металічных зубчатых колцаў, якія круцяцца пад магнітнымі гуказдымальнікамі. Калі насупраць магніту апынаецца зубец, ток у абмотцы максімальны, а на сярэдзіне прамежку між зубцамі ток падае да нуля. У выніку атрымваецца сігнал сінусаідальнай формы. Складаючы сігналы ад колцаў з рознай хуткасцю кручэння ды колькасцю зубцоў, Хаманд стварыў тэмбр, досыць падобны на гучанне духавога аргану. У серыйных мадэлях інструменту з'явіўся пульт дзеля дакладнай наладкі тэмбру, таксама было дададзена электрамеханічнае вібрата.
Ягіднэ (Магілёў-Падольскі раён)
Ягіднэ (Я́гідне) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Межавы знак (Брэст)
Межавы знак — знак, размешчаны на скрыжаванні сучасных вуліц Леніна і Гогаля, з 1836 па 1915 г. гэты знак абазначаў мяжу паміж землямі Брэсцкай крэпасці і горада. Будаваць жылыя дамы далей межавых слупоў забаранялася.
У 1830-х гадах на лініі, якая падзяляла ваенныя і грамадзянскія тэрыторыі, былі ўстаноўлены некалькі падобных знакаў, з якіх захаваўся толькі адзін — квадратны (0,9х0,9 м у аснове) слуп з бутавага каменя вышынёй 1,5 метра. У 1958 годзе з’явілася памятная дошка з мармуру.
Гвардыя
Гва́рдыя (ад guardia — ахова, абарона) — адборная прывілеяваная частка войскаў.
З'явілася ў рабаўладальніцкую эпоху ў выглядзе атрадаў ахоўнікаў манархаў і палкаводцаў. У Старажытнай Грэцыі адборныя войскі называліся святой дружынай. Старажытная Македонія мела асаблівыя адборныя пешыя атрады і конную дружыну гетэраў («царскіх улюбёнцаў»), якія складалі звычайна апошні рэзерв цара. У Старажытным Рыме было 9 адборных кагорт па 500 чал. (прэтарыянцы). Шматлікія адборныя войскі мела Старажытная Персія — дзесяцітысячны корпус «бессмяротных».
Акрамя аховы манархаў і палкаводцаў на адборныя войскі ўскладалася таксама выкананне складаных задач у ходзе вядзення ваенных дзеянняў. Адборныя атрады македонскай арміі і конная дружына гетэраў прымалі актыўны ўдзел ва ўсіх баях у войнах Аляксандра Македонскага.
Мачалаў
Мачалаў — прозвішча.
Бульвар Шаўчэнкі
Бульвар Шаўчэнкі:
Ісідар Самуілавіч Бас
Ісідар (Ізраіль Самуілавіч) Самуілавіч Бас (,  — дата і месца смерці невядомыя) — беларускі літаратуразнавец.
Творчасць
Першыя публікацыі І. Баса з'явіліся ў 1937 г. Аўтар літаратуразнаўчых кніг, у якіх на аснове архіўных матэрыялаў даследуюцца пытанні развіцця беларускай дакастрычніцкай літаратуры, узнаўляюцца невядомыя старонкі творчых біяграфій П. Багрыма, Ф. Багушэвіча, Я. Купалы, Я. Коласа, высвятляюцца абставіны стварэння «Энеіды навыварат» і «Тараса на Парнасе», а таксама разглядаюцца сувязі беларускай літаратуры з літаратурамі рускага, украінскага і польскага народаў. Шматлікія артыкулы і рэцэнзіі І. Баса друкаваліся ў зборніках перыядычных выданняў.
Станіслаў Юр’евіч Матулайціс
Станіслаў Юр’евіч (Стасіс Юргевіч) Матулайціс (Stasys Matulaitis;, вёска Сцебулішкі, Марыямпальскі раён, Літва — , Вільня) — літоўскі і беларускі гісторык, паэт, медык. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1928), доктар гістарычных навук (1934).
Біяграфія
З літоўскай сялянскай сям’і. У 1891 скончыў медыцынскі факультэт Маскоўскага ўніверсітэта. Адзін з заснавальнікаў у 1896 годзе Сацыял-дэмакратычнай партыі Літвы. Арыштаваны ў 1898 і сасланы на 3 гады ў Валагодскую губерню. У руска-японскую вайну 1904—1905 гадоў ваенны ўрач. У 1906—1907 гадах разам з В. Міцкявічусам-Капсукасам выдаваў у Вільні газету «Naujoji Gadynė». З 1908 займаўся медыцынскай практыкай. У 1917 рэдагаваў у Маскве літоўскую газету «». З 1917 член РКП(б). З 1918 у Вільні, рэдагаваў газету «Tiesa». З 1920 працаваў урачом; выкладаў у Марыямпальскай гімназіі.
Навуковая дзейнасць
Аўтар прац па гісторыі Літвы, даследаваў рэвалюцыйныя падзеі 1863 г. у Літве, паказаў сацыяльна-эканамічнае становішча Літвы напярэдадні паўстання, сацыяльнае ўтрыманне паўстання і яго наступствы. Вывучаў літоўскі нацыянальна-вызваленчы рух у канцы XIX — пачатку ХХ ст.
IC 2180
IC 2180 — галактыка тыпу Sab (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Блізняты.
Станіслаў Юр’евіч Матулайціс
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 20 навуковых прац, у тым ліку 2 манаграфій.
IC 2180
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Станіслаў Юр’евіч Матулайціс
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга.
Сям'я
Меў дачок Катрэ (Кацярыну; 1900-1938), таксама гісторыка, і Альдону (1901–1986).
Скрвільна (гміна)
Скрві́льна (Skrwilno) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Рыпінскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Скрвільне. Плошча гміны складае 124,35 км². Станам на 2013 год у гміне Скрвільна пражывалі 6096 чалавек, шчыльнасць — 49 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 19 салецтваў.
Аляксандр Грэям Бел
Аляксандр Грэям Бел (Alexander Graham Bell; 3 сакавіка 1847  — ) — навуковец і вынаходнік.
Нарадзіўся і вырас у Эдынбургу, Шатландыя. З’ехаў у Канаду ў 1870 годзе потым у ЗША ў 1871 годзе, грамадзянін ЗША з 1882 года.
Бэл атрымаў патэнт ЗША на вынаходніцтва тэлефона ў 1876 годзе, нягледзячы, што іншыя вынаходнікі, сярод якіх і Антоніё Мэучы, аспрэчвалі першынства вынаходніцтва, патэнт Бэла застаўся ў сіле.
Вайсэ-Эльстэр
Вайсэ-Эльстэр (Bílý Halštrov, Weiße Elster) — рака ў Германіі і Чэхіі (малая частка), правы прыток ракі Заале.
Даўжыня ракі 247 км. Пачынаецца ў заходніх перадгор’ях Рудных гор; цячэ пераважна па ўзгорыстай раўніне Цюрынгенскага басейна. Сілкаванне снегавое і дажджавое; вяснова-летнія паводкі. У басейне верхняга цячэння — вадасховішча. На рацэ гарады: Гера, Цэйц, Лейпцыг.
Мілаўш Якеш
Мілаўш Якеш (аддаваў перавагу, каб у афіцыйным друку яго звалі больш мілагучна — Мілаш Якеш), ; нар. , Чэске-Халупы каля Чэске-Будзеёвіц) — чэшскі палітычны дзеяч.
Генеральны сакратар ЦК КПЧ з 1987 па 1989 (змяніў на гэтай пасадзе Густава Гусака). Хоць на словах падтрымаў перабудову ў СССР, у рэальнасці не распачаў ніякіх крокаў да рэфармавання палітычнай сістэмы ў ЧССР. Атрымаў анекдатычную вядомасць за сваю прамову незадоўга да адстаўкі: у ёй ён жаліўся, што артысты эстрады зарабляюць больш, чым кадравыя партыйцы, і ў прыватнасці, чым ён сам.