cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Навука
У вузкім сэнсе слова «навука» ўжывалася такімі вучонымі, як Іаган Кеплер, Галілеа Галілей і Ісак Ньютан, калі яны пачалі вывучаць законы прыроды. У гэты перыяд паняцце з большага адносілася да натуральнай філасофіі, т. зв. натуральных навук. На працягу XIX стагоддзя, слова «навука» стала ўсё больш звязвацца з навуковым метадам, дысцыплінаваным падыходам да вывучэння прыроднага свету, у тым ліку фізікі, хіміі, геалогіі і біялогіі.
Артур Рудольф Ганч
Артур Рудольф Ганч (Arthur Rudolf Hantzsch;, — , там жа) — нямецкі хімік-арганік.
З 1882 года прафесар у Цюрыху, з 1893 года ў Вюрцбургу, у 1903—1927 гг. у Лейпцыгу. У 1881—1883 гг. распрацаваў метады сінтэзу пірыдзіну і яго вытворных з ацэтвоцатнага эфіру і альдэгідаміякаў; пазней атрымаў шэраг вытворных тыязолу і падобных злучэнняў. У 1890 годзе разам з А. Вернерам паклаў пачатак стэрэахіміі азоту. Ганч упершыню ўжыў фізічныя метады для ўстанаўлення будовы арганічных злучэнняў.
Навука
Унутры раздзелаў няспынна ідуць працэсы далейшай дыферэнцыяцыі (падзялення, удакладнення і здрабнення) і інтэграцыі (аб'яднання або спалучэння) навуковых дысцыплін. Такім чынам, існуючыя навуковыя дысцыпліны знікаюць або змяняюцца, з'яўляюцца новыя навуковыя дысцыпліны.
У залежнасці ад мэтавай скіраванасці, адносін да практыкі адрозніваюць фундаментальныя і прыкладныя навукі.
Гісторыя
Навука ў шырокім сэнсе існавала і да сучаснай эпохі, у тым ліку ў многіх старажытных цывілізацыях, але сучасная навука настолькі розніцца па свайму падыходу і дасягненнях, што цяпер вызначаецца ў строгім сэнсе гэтага тэрміна. Нашмат раней, чым у сучасную эпоху, яшчэ адным важным паваротным пунктам стала развіццё класічнай натуральнай філасофіі ў Старажытнай Грэцыі.
Перадгісторыя сучаснай навукі
Назапашванне навуковых ведаў пачынаецца са з'яўленнем цывілізацый і пісьменнасці, гэта значыць вядомыя дасягненні старажытных цывілізацый (старажытнаегіпецкай, месапатамскай і іншых), у розных галінах, аднак ва ўмовах панавання міфалагічнай і дарацыянальнай свядомасці гэтыя поспехі не выходзілі за эмпірычныя і практычныя рамкі. Так, напрыклад, Старажытны Егіпет славіўся сваімі ведамі ў галіне геаметрыі, але калі ўзяць старажытнаегіпецкі падручнік геаметрыі, то там можна ўбачыць толькі набор практычных рэкамендацый, выкладзеных дагматычным чынам. Паняцці, тэарэмы, аксіёмы і асабліва доказы ў ім зусім адсутнічаюць.
Можна лічыць, што падмурак класічнай навукі быў закладзены ў Старажытнай Грэцыі, пачынаючы прыкладна з VI стагоддзя да н.э., калі на змену міфалагічнаму мысленню ўпершыню прыйшло мысленне рацыяналістычнае. Эмпірычныя веды, шмат у чым запазычаныя грэкамі ў егіпцян і вавіланян, дапаўняецца навуковай метадалогіяй, а іменна, устанаўліваюцца правілы лагічных вывадаў, уводзіцца паняцце гіпотэзы, з'яўляецца цэлы шэраг геніяльных здагадак, напрыклад, тэорыя атамізму. Асабліва важную ролю ў распрацоўцы і сістэматызацыі як метадаў, так і саміх ведаў адыграў Арыстоцель. Адрозненне антычнай навукі ад сучаснай заключалася ў яе абстрактным характары, гэта значыць паняцце эксперыменту ў іх адсутнічала, а навукоўцы не імкнуліся злучаць навуку з практыкай, за рэдкімі выключэннямі. Збольшага, гэта тлумачыцца тым, што грэчаская філасофія меркавала, што гісторыя цыклічна паўтараецца, і развіццё навукі бессэнсоўна, бо яно непазбежна скончыцца крызісам гэтай навукі.
Распаўсюджанне ў Еўропе хрысціянства скасавала погляд на гісторыю, як на чараду паўтораў падобных перыядаў, і стварыла высокаразвітую багаслоўскую навуку, пабудаваную на правілах логікі. Аднак, пасля царкоўнага расколу ў 1054 годзе, у заходняй частцы абвастрыўся крызіс багаслоўя. Тады цікавасць да эмпірычнага боку навукі была цалкам адкінута, а навука стала зводзіцца да тлумачэння аўтарытэтных тэкстаў і развіцця фармальна-лагічных метадаў у схаластыцы. Аднак працы антычных вучоных, якія атрымалі статус аўтарытэтных, данеслі асновы антычнай навукі да Новага Часу, паслужыўшы рэальным падмуркам, на якім быў закладзены будынак сучаснай навукі.
Зараджэнне сучаснай навукі
Сучаснае эксперыментальнае прыродазнаўства зарадзілся толькі ў канцы XVI стагоддзя. Яго з'яўленне было падрыхтавана пратэстанцкай Рэфармацыяй і каталіцкай Контррэфармацыяй, калі пад пытанне былі пастаўлены самі асновы сярэдневяковага светапогляду. Гэтак жа, як Марцін Лютэр і Жан Кальвін перапрацавалі рэлігійныя дактрыны, працы Мікалая Каперніка і Галілеа Галілея прывялі да адмаўлення ад астраноміі Пталамея, а працы Андрэаса Везалія і яго паслядоўнікаў унеслі істотныя папраўкі ў медыцыну. Гэтыя падзеі далі пачатак працэсу, які цяпер мае назву навуковай рэвалюцыі.
Тэарэтычнае абгрунтаванне новай навуковай методыкі належыць Фрэнсісу Бэкану, які абгрунтаваў у сваім «Новым арганоне» пераход ад традыцыйнага дэдукцыйнага падыходу, гэта значыць ад агульнай абстрактнай здагадкі ці аўтарытэтнага меркавання да асобнага факта, да падыходу індукцыйнасці. З'яўленне сістэм Дэкарта і асабліва працы Ньютана, якія былі цалкам пабудаваны на эксперыментальным веданні, засведчылі канчатковы разрыў метадаў і падыходаў да навукі. Апублікаванне ў 1687 годзе «Матэматычных пачаткаў натуральнай філасофіі» працы Ісака Ньютана стала кульмінацыяй навуковай рэвалюцыі і спарадзіла ў Заходняй Еўропе небывалы ўсплёск цікавасці да навуковых публікацый.
Эпоха Асветы
Разам з XVIII стагоддзем прыйшла «эпоха Асветніцтва». На базе навукі, створанай Ньютанам, Дэкартам, Паскалем і Лейбніцам, адбывалася развіццё сучаснай матэматыкі і прыродазнаўства новымі пакаленнямі вучоных.
Навуковая рэвалюцыя ў прыродазнаўстве прывяла да перамен у філасофіі і грамадскіх навуках, развіццё якіх у гэты перыяд перастала залежаць ад багаслоўскіх спрэчак. Імануіл Кант і Дэвід Х'юм далі пачатак свецкай філасофіі, а Вальтэр і распаўсюджванне атэізму цалкам адхілілі царкву ад вырашэння філасофскіх пытанняў для ўсё больш шматлікіх пластоў насельніцтва Еўропы. Працы Адама Сміта заклалі асновы сучаснай эканомікі, а амерыканская і французская рэвалюцыі стварылі сучаснае палітычнае ўладкаванне свету.
Сучасны стан
Новыя навуковыя веды вельмі рэдка прыводзяць да вялізных змен у нашым разуменні. Безумоўна, ёсць такія вядомыя выпадкі, як, напрыклад, тэорыя адноснасці, якая патрабуе поўнага пераасэнсавання будовы свету, але ў асноўным гэта рэдкія выключэнні. Веды ў галінах навукі дасягаюцца шляхам паступовага сінтэзу інфармацыі з розных эксперыментаў, рознымі даследчыкамі, у розных галінах навукі, гэта больш падобна на ўзыходжанне, чым скачок. Тэорыі адрозніваюцца па ступені, у якой яны былі правераны, а таксама іх прызнання ў навуковых колах і супольнасцях. Напрыклад, геліяцэнтрычная тэорыя, тэорыя эвалюцыі, і мікробная тэорыя дагэтуль носяць назву «тэорыя», хоць на практыцы лічыцца, што яны дастаткова добра апісваюць рэчаіснасць.
Навуковая дзейнасць
Для ажыццяўлення навуковай дзейнасці звычайна патрабуецца спецыяльная адукацыя. У Беларусі такую адукацыю даюць Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт і аддзелы аспірантуры вышэйшых навуковых устаноў. Навуковая праца вядзецца калектывамі, якія аб'ядноўваюцца ў інстытуты і акадэміі (напрыклад, Нацыянальная акадэмія навук Беларусі). Дасягненне поспехаў у навуцы спалучаецца з прысуджэннем акадэмічных ступеней. У еўрапейскай сістэме адукацыі іерархія навуковых ступеней наступная: бакалаўр, магістр, доктар філасофіі. У СССР і, адпаведна, Беларусі, спачатку прысуджаецца ступень кандыдата навук, потым доктара навук. Фармальным працягам гэтай іерархіі з'яўляецца абранне спачатку членам-карэспандэнтам, потым правадзейным акадэмікам Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Неабходным этапам развіцця навукі з'яўляецца абмен навуковымі ведамі.
Супольнасць
Сукупнасць людзей, якія займаюцца навукай, складае навуковую супольнасць. Навуковая супольнасць уяўляе сабой складаную сістэму, у якой дзейнічаюць і дзяржаўныя інстытуты, і грамадскія арганізацыі, і нефармальныя групы. Адметнай рысай гэтай супольнасці з'яўляецца падвышаная ступень прызнання аўтарытэту, дасягнутага навуковымі поспехамі, і паніжаны ўзровень прызнання аўтарытэту ўладнага, што часам прыводзіць да канфлікту дзяржавы і навуковай супольнасці. Таксама варта адзначыць больш высокую, чым у іншых сацыяльных сферах, эфектыўнасць нефармальных груп і асабліва асобных асоб. Найважнейшымі функцыямі навуковай супольнасці з'яўляюцца прызнанне або адмаўленне новых ідэй і тэорый, якая забяспечвае развіццё навуковых ведаў, а таксама падтрымка сістэмы адукацыі і падрыхтоўкі новых навуковых кадраў.
Лад жыцця і светапогляд людзей навуковай супольнасці могуць істотна адрознівацца ад распаўсюджаных у грамадстве. Лічыцца, што цяпер у навуковай супольнасці пераважаюць атэістычныя і скептычныя гледжанні. Праведзеныя ў 1990-х гадах даследаванні паказалі, што толькі 7% членаў амерыканскай Нацыянальнай акадэміі навук і 3,3 % членаў акадэміі навук Вялікабрытаніі апынуліся вернікамі. У той жа час, згодна з агульнанацыянальнымі апытаннямі, вернікамі лічаць сябе 68,5 % насельніцтва краіны. Калі браць амерыканскіх вучоных у цэлым, то колькасць вернікаў складае каля 40% і амаль не змяняецца з часам. Сярод выкладчыкаў амерыканскіх універсітэтаў доля вернікаў складае ўжо да 73 %. Па дадзеных, апублікаваных у чэрвені 2005 года даследчыкамі з універсітэта Чыкага, 76 % амерыканскіх дактароў лічаць сябе вернікамі. Гісторыя навукі сведчыць аб зменлівасці пануючых уяўленняў і дактрын у навуцы, а таксама аб іх залежнасці ад палітычнай кан'юнктуры адпаведнай дзяржавы і гістарычнага перыяду.
Навукоўцы
Вучоны — прадстаўнік навукі, які ажыццяўляе асэнсаваную дзейнасць па фарміраванні навуковай карціны свету, чыя навуковая дзейнасць і кваліфікацыя ў той ці іншай форме атрымалі прызнанне з боку навуковай супольнасці. Асноўная фармальная прыкмета прызнання кваліфікацыі — публікацыя матэрыялаў даследаванняў у аўтарытэтных навуковых выданнях і даклады на аўтарытэтных навуковых канферэнцыях. Аднак нават сярод аўтарытэтных выданняў і канферэнцый існуе не зусім адназначная сістэма прыярытэтаў. Як правіла, найбольшым прыярытэтам карыстаюцца міжнародныя выданні і канферэнцыі, і прызнанне на міжнародным узроўні вышэй за нацыянальнв. Аўтарытэт і прызнанне кваліфікацыі вучонага звязаны з яго вядомасцю ў вузкіх колах спецыялістаў. Існуюць спробы выбудаваць рэйтынгі па ліку спасылак на працы дадзенага вучонага з работ іншых навукоўцаў. Напрыклад, сярод прафесараў у адной і той жа вобласці веды лепшым экспертам па асобным навуковаму напрамку лічыцца той, хто з'яўляецца аўтарам публікацый іменна па гэтым кірунку. А калі абодва аўтара (у адным вучоным званні) працуюць па адным і тым жа кірунку навукі, то лепшым экспертам будзе той, на чые працы спасылаюцца больш, такім чынам, прызнаюць кваліфікацыю іншыя аўтары. Так фармуецца прэстыж спецыяліста ў навуковай супольнасці.
Сярод навукоўцаў прынята любую досыць працяглую працу па даследаванні нейкай пэўнай тэмы завяршаць публікацыяй адпаведнай манаграфіі, якая звычайна змяшчае дэталёвае апісанне методыкі даследавання, выклад вынікаў праведзенай працы, а таксама іх інтэрпрэтацыю.
У вучоным супольнасці высока цэніцца педагагічная праца. Права чытаць лекцыі ў прэстыжнай навучальнай установе з'яўляецца прызнаннем узроўню і кваліфікацыі навукоўца. Высока таксама цэніцца стварэнне навуковай школы, г. зн. падрыхтоўка некалькіх навукоўцаў, якія развіваюць ідэі настаўніка.
Філасофія навукі
Філасофія навукі прадстаўлена мноствам арыгінальных канцэпцый, якія прапануюць тыя ці іншыя мадэлі пазнавальнай дзейнасці і развіцця навукі. Яна сканцэнтравана на выяўленні ролі і значнасці навукі, характарыстык навукі, якія дазваляюць адрозніць яе ад іншых відаў пазнавальнай дзейнасці.
Філасофія навукі мае статус гістарычнага сацыякультурнай веды незалежна ад таго, арыентавана яна на вывучэнне прыродазнаўства або сацыяльна-гуманітарных навук. Філасофія навукі цікавіць навуковы пошук, «алгарытм адкрыцця», дынаміка развіцця навуковых ведаў, метады даследчай дзейнасці. (Філасофія навукі, хоць і цікавіцца разумным развіццём навук, але ўсё ж не закліканая непасрэдна забяспечваць іх разумнае развіццё, як гэта закліканая забяспечваць шматгаліновая метанавука).
Калі асноўная мэта навукі — атрыманне ісціны, то філасофія навукі з'яўляецца адной з найважнейшых для чалавецтва абласцей прымянення яго інтэлекту, у рамках якой вядзецца абмеркаванне пытання «як магчыма дасягненне ісціны?»
Кліўленд (вулкан)
Кліўленд — дзеючы вулкан на Алясцы, Паўночная Амерыка, знаходзіцца на востраве Чугінадак.
Навука
Межы веды
Перакананасць ва ўсемагутнасці навукі і ўпэўненасць у тым, што ў сілу бесперапыннасці працэсу назапашвання навуковых ведаў, непазнанае застаецца такім толькі часова, з'яўляецца бесперапынным стымулам для плённай дзейнасці пастаянна абнаўляцца навуковага таварыства. Між тым гэты пастулат не можа ў рамках навуковага метаду ні быць эксперыментальна абвергнутым, ні даказаным, і таму ў сілу крытэрыя Попера да навукі адносін не мае.
Аднак маецца магчымасць аддзяліць вобласць, у якой навука кампетэнтная ў дачыненні да пазнання аб'ектыўна існуючай рэальнасці, ад ведаў аб той частцы гэтай рэальнасці, якая прынцыпова не можа быць даследавана пры выкарыстанні навуковага метаду. Гэты падзел праходзіць па лініі размежавання пытанняў, задаваных прыродзе, на такія, якія маюць на ўвазе прынцыповую магчымасць атрымаць на іх дакладныя адказы дасведчаным шляхам, і такія, якія такімі толькі здаюцца.
Кліўленд (вулкан)
Актыўнасць
Гэты вулкан мае мноства зарэгістраваных вывяржэнняў на працягу XIX і XX стагоддзяў, а таксама некалькі паведамленняў пра вулканічную дзейнасць у гэтым раёне на працягу XVIII стагоддзя. Апошняе вывяржэнне адбылося ў 2011 годзе. Вулкан выкінуў попел на 4,5 кіламетры 30 снежня 2011 года.
Навука
Межы веды
Так напрыклад, шырока вядомая другая тэарэма Гёдэля, згодна з якой у рамках любой фармальнай сістэмы, якая ўключае арыфметыку натуральных лікаў, калі гэтая сістэма несупярэчлівая, нельга даказаць яе несупярэчлівасць.
Дакладнасць ведаў
Навука аперыруе мадэлямі рэальных аб'ектаў, якія ў той ці іншай ступені адрозніваюцца ад рэальнага свету. Праблема, якая ўзнікае пры гэтым, носіць назву «суадносіны карты і тэрыторыі».
Адной з праблем філасофіі навукі, гнасеалогія, з'яўляецца праблема дакладнасці навуковых ведаў. У агульным выпадку гэтая праблема зводзіцца да пытання: «Ці аб'ектыўнае навуковае веданне?». Найбольш распаўсюджаным адказам з'яўляецца «умерана рэлятывісцкі»: дасягнутае навуковае веданне з'яўляецца вызначаным (аб'ектыўным), калі на дадзены момант яно пацверджана мноствам незалежных крыніц і назіранняў.
Папулярызацыя навукі
Папулярызацыя навукі — працэс распаўсюджвання навуковых ведаў у сучаснай і даступнай форме для шырокага кола людзей.
Папулярызацыя навукі, «пераклад» спецыялізаванай інфармацыі на мову малападрыхтаванага слухача, чытача — адна з самых важных задач, якія стаяць перад навукоўцамі-папулярызатарамі.
Задача папулярызатара навукі — ператварыць так званую «нудную, сухую» навуковую інфармацыю ў цікавую, зразумелую і даступную ўсім інфармацыю. Накіравана гэтая інфармацыя можа быць як на ўсё грамадства, так і на яго частку, маладое пакаленне, — таленавітых школьнікаў.
Прыход моладзі ў навуку і высокатэхналагічныя галіны вытворчасці, увага недасведчанай часткі грамадства ў навуковыя праблемы залежаць ад узроўню папулярызацыі.
Навукоўцы, як носьбіты навуковай інфармацыі, зацікаўлены ў яе захаванні і прымнажэнні, чаму спрыяе прыток у яе моладзі. Бо папулярызацыя навукі павялічвае колькасць людзей, якія цікавяцца навукай, і стымулюе ўступленне іх у яе.
Часта бывае, што пры папулярызацыі навуковай інфармацыі яна спрашчаецца і паступова ператвараецца ў навуковы міф.
Таксама бывае, што пры папулярызацыі навукі ўзнікаюць такія навукова-папулярныя клішэ як: таямніцы светабудовы, «навукоўцы адкрылі», і т. Д.
Па сцвярджэнні Івана Яфрэмава, у СССР на пасяджэннях камісій і рэдакцый некаторыя навукоўцы казалі, што навукова-папулярная літаратура — дробязі.
Навука і псеўданавука
Псеўданавука — дзейнасць, якая імітуе навуковую дзейнасць, але па сутнасці такой не з'яўляецца. Характэрнымі рысамі псеўданавуковай тэорыі з'яўляюцца ігнараванне або скажэнне фактаў, нефальсіфікаванасць (неадпаведнасць крытэру Попера), адмова ад зверкі тэарэтычных выкладак з вынікамі назіранняў на карысць апеляцый да «здаровага сэнсу» або «аўтарытэтных меркаванняў», выкарыстанне ў аснове тэорыі не пацверджаных незалежнымі эксперыментамі дадзеных, немагчымасць незалежнай праверкі або паўтарэння вынікаў даследаванняў, выкарыстанне ў навуковай працы палітычных і рэлігійных установак, догмаў.
Распрацоўшчыкі непрызнаных навуковай супольнасцю тэорый нярэдка дзейнічаюць як «барацьбіты з закасцянелай афіцыйнай навукай». Пры гэтым яны лічаць, што прадстаўнікі «афіцыйнай навукі», напрыклад, члены камісіі па барацьбе з ілжэнавукай, адстойваюць групавыя інтарэсы (кругавая парука), палітычна заангажаваныя, не жадаюць прызнаваць свае памылкі і, як следства, адстойваюць «састарэлыя» прадстаўлення ў шкоду новай праўдзе, якую нясе менавіта іх тэорыя.
Марозавычы (Іванычаўскі раён)
Марозавычы (Моро́зовичі) — вёска ў Іванычаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Анфімій з Тралаў
Анфі́мій з Тралаў (Ἀνθέμιος από τις Τράλλεις;  — не пазней 558) — візантыйскі матэматык і архітэктар, разам з Ісідарам Мілецкім, які пабудаваў Сафійскі сабор у Канстанцінопалі.
Нарадзіўся ў горадзе Тралы (сучасны Айдын у Турцыі) у сям'і ўрача Стэфануса. У Анфімія было чатыры брата: Дыяскор, які стаў урачом у Тралах, Аляксандр, адзін з самых знакамітых медыкаў свайго часу, Алімпій, спецыяліст па рымскім праве, і Метрадор, выдатны граматыст, які жыў у Канстанцінопалі.
Анфімій вядомы перш за ўсё як адзін з архітэктараў Сафійскага сабора ў Канстанцінопалі (пабудаваны ў 532—537 гг.). Ён таксама займаўся рамонтам ахоўных дамбаў у Дарасе. Быўшы здольным матэматыкам, ён напісаў кнігу па канічных сячэннях, якая стала выдатнай падрыхтоўкай да праектавання Сафійскага сабора, і напісаў агляд пра сістэмы люстэркаў, які згадваўся, у прыватнасці, арабскім матэматыкам ібн ал-Хайсамам.
Памер (музыка)
Памер такту — лік, які пазначае ёмістасць такту, гэта значыць колькасць і адносную працягласць доляй, якія ён здольны ўтрымліваць. У нотах пазначаецца ў выглядзе дробу, які размяшчаецца ў пачатку твора, адразу пасля ключа і «ключавых» знакаў, на кожным нотаносцу асобна, і захоўвае значэнне да канца твора або да ўстанаўлення новага памеру. Лічнік гэтай долі паказвае лік асноўных доляй у такце, а назоўнік — іх адносную працягласць. Прыклады:
Музычны (тактавы) памер вызначаецца чаргаваннем моцных, слабых і адносна моцных доляй (так званай «пульсацый») музыкі, якія, як правіла, лёгка пачуць.
Простых памераў усяго два — двухдольны і трохдольны; з іх утвараюцца складаныя (у тым ліку памер 4/4) і змешаныя (5/4, 7/4 і інш.) памеры. Змешаны памер утворыцца спалучэннем двух- і трохдольных памераў. Напрыклад 5/8=3/8+2/8=2/8+3/8 (залежыць ад расстаноўкі акцэнтаў кампазітарам). Або 13/4=2/4+2/4+2/4+2/4+2/4+3/4=2/4+2/4+3/4+2/4+2/4+2/4.
Чыжыкіў
Чыжыкіў (Чи́жиків) — вёска ў Пустамыціўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Астроўна (рака)
Астроўна — рака ў Навагрудскім і Лідскім раёнах Гродзенскай вобласці, левы прыток Нёмана.
Даўжыня ракі 8 км. Пачынаецца за 2,5 км на ўсход ад вёскі Астроўна Навагрудскага раёна, працякае па лясістай мясцовасці, упадае ў Нёман на ўсходзе ад вёскі Ганцавічы Лідскага раёна. Ад вусця на працягу 2,5 км каналізаваная.
Utricularia inflexa
Utricularia inflexa — від шматгадовых насякомаедных раслін з роду сямейства.
Расліны гэтага віду з’яўляюцца эндэмікамі Афрыкі і індыйскага субкантынента.
У сінаніміку віду ўваходзяць наступныя назвы:
Рыжкаўскі сельсавет
Ры́жкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Рыжкаў.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Мікуліцкага сельсавета.
Наўясіс Даўгелішкіс
Наўя́сіс Даўгелі́шкіс (Naujasis Daugėliškis) — населены пункт у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Адміністрацыйны цэнтр Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчаны каля аўтамабільнай дарогі.
Паўлаўскі парк
Парк ўключае сем ландшафтных раёнаў: Прыпалацавы, Даліна ракі Славянкі, Вялікая зорка з далінай сажалак, Старая Сільвія, Новая Сільвія, Параднае поле і Белая Бяроза. Цэнтрам кампазіцыі парку з’яўляецца Паўлаўскі палац. Упрыгожваннем парку служаць павільёны рознага характару: класічныя (Храм Сяброўства, Каланада Апалона, Вальер, Халодная лазня, Круглы зал, Ружовы павільён); (Малочня, Піль-вежа), мемарыяльныя (Помнік бацькам, Маўзалей мужу-дабрадзею), а таксама масты над Славянкай, мармуровая і бронзавая скульптура. У стварэнні парку, палаца і павільёнаў прынялі ўдзел архітэктары, Вінчэнца Брэна, , Андрэй Вараніхін, Карл Росі, Андрэй Штакеншнейдэр. Паўлаўскі палацава-паркавы ансамбль з’яўляецца аб’ектам культурнай спадчыны федэральнага значэння.
Рэльеф і геалагічная будова
Парк размешчаны на Прынеўскай нізіне, на схіле, у даліне ракі , якая працякае па яго тэрыторыі, са звілістым рэчышчам і маляўнічымі пагорыстымі берагамі. У палеазоі 300—400 мільёнаў гадоў таму ўся гэтая тэрыторыя была пакрыта морам. Асадкавыя адклады таго часу — пясчанікі, пяскі, гліны, вапнякі — магутнай тоўшчай (звыш 200 метраў) пакрываюць крышталічны падмурак, які складаецца з гранітаў, гнейсаў і дыябазаў. Сучасны рэльеф утварыўся ў выніку дзейнасці ледавіковага покрыва (апошняе, Валдайскае зледзяненне, было 12 тысяч гадоў таму). Пасля раставання ледавіка паўстала. 4000 гадоў назад мора адступіла і ўтварылася даліна ракі Нявы, у якую і ўпадае рака Славянка. Даліна складзеная азёрна-ледавіковымі і пасляледавіковымі адкладамі.
Глебы, раслінны і жывёльны свет
Да заснавання парку гэтая тэрыторыя была пакрыта нізіннымі балотамі і іглічнымі лясамі (хваёвымі і яловымі) з прымешкай шыракалістых парод. Пераважаюць павярхоўна-падзолістыя ў спалучэнні з тарфяна-падзоліста-глеевымі глебамі. У выніку інтэнсіўнай гаспадарчай дзейнасці людзей натуральны ландшафт у многіх раёнах парку саступіў месца культурнаму.
У 1978—1983 гадах у парку налічвалася 361000 дрэў, прадстаўленых 54 відамі: 16 відаў, , , ; па два віды ], і ; , , , , , ; 88 відаў хмызнякоў, з іх пераважалі , , , вербы хмызняковыя. Пры назіраннях 1978 года быў зарэгістраваны 71 від птушак, якія належаць да 28 сямействаў і 9 атрадаў. З млекакормячых тут насяляюць, , , , , , , і ; зімой у парк заходзяць ,  і. З земнаводных тут можна ўбачыць, ; з паўзуноў —. Насякомыя прадстаўлены 87 відамі, якія адносяцца да 46 сямействаў.
Харосна (Львоўская вобласць)
Харосна (Хоро́сно) — вёска ў Пустамыціўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Нызкынычы
Нызкынычы (Ни́зкиничі) — вёска ў Іванычаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Поле (алгебра)
Поле — мноства, для элементаў якога вызначаны дзве аперацыі, т.зв. складанне і множанне, якія падпарадкоўваюцца пэўным законам. Паняцце «поле» можна разглядаць як абагульненне мноства рэчаісных лікаў разам са звычайнымі складаннем і множаннем.
Джэк Стэйнбергер
Джэк Стэ́йнбергер (Штэйнбергер) (Jack Steinberger; нар. 25 мая 1921, Бад-Кісінген, Германія) — амерыканскі фізік, прафесар, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1988) за адкрыццё і даследаванне нейтрына і антынейтрына.
Нарадзіўся ў Германіі ў яўрэйскай сям’і. У 1935 годзе сям’я Стэйнбергера эмігруе ў ЗША. У Амерыцы скончыў Чыкагскі ўніверсітэт, ступень бакалаўра (1942). Затым да 1945 года працуе ў радыяцыйнай лабараторыі Масачусецкага тэхналагічнага інстытута, займаючыся даследаваннем фізікі элементарных часціц. У 1948 годзе абараняе доктарскую дысертацыю па тэме даследавання мюонаў (мю-мезонаў) у касмічных промнях і адкрыццё з’явы распаду мюонаў на электроны, пазітроны, нейтрына і антынейтрына. У 1949—1950 гадах Джэк Стэйнбергер на пасадзе прафесара Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Берклі. У 1950—1968 гадах — прафесар Калумбійскага ўніверсітэта. У 1962 годзе Стэйнбергер сумесна з Леонам Ледэрманам і Мелвінам Шварцам ўпершыню ідэнтыфікаваў нейтрына не ў касмічных прамянях, а ў атрыманых у лабараторных умовах прамяні высокай энергіі.
Поле (алгебра)
Найважнейшымі прыкладамі палёў, якія выкарыстоўваюцца ледзь не ва ўсіх галінах матэматыкі, з'яўляюцца поле \R рэчаісных лікаў, поле \Q рацыянальных лікаў і поле \Complex камплексных лікаў.
Агульнае азначэнне
Поле − гэта мноства K, на якім вызначаны дзве бінарныя аперацыі «+» і " \cdot " (як правіла, называюцца адпаведна складанне і множанне), якія задавальняюць наступныя ўмовы:
Пералік неабходных аксіём
Любое поле павінна задавальняць наступную сістэму аксіём, якія называюцца аксіёмамі поля:
Заўвага 1: правы размеркавальны закон вынікае з астатніх уласцівасцей:
Заўвага 2: часам ад перамяшчальнага закона для множання адмаўляюцца, у выніку замест поля атрымліваецца так званае цела. Прыкладам цела з'яўляецца мноства кватэрніёнаў з вызначанымі на ім складаннем і множаннем.
Бурымэ
Бурымэ́ (bouts-rimes — рыфмаваныя канцы) — верш, напісаны на загадзя вядомыя рыфмы. Бурымэ ўзнікла ў Францыі ў першай палове XVII ст. як чыста літаратурная забава. Часам нават аб'яўляліся спецыяльныя конкурсы на напісанне вершаў на зададзеныя рыфмы. Так, А. Дзюма правёў у Францыі спаборніцтва на лепшае бурымэ і апублікаваў у 1864 г. кнігу, у якую ўвайшлі вершы 350 удзельнікаў спаборніцтва. У 1914 г. падобны конкурс арганізаваў пецярбургскі часопіс «Весна». З XX стагоддзя бурымэ становіцца пераважна эстрадным жанрам: гледачы называюць рыфмы, а артыст-вершаскладальнік экспромтам прыдумвае на гэтыя рыфмы вершаваны тэкст. У наш час бурымэ — жартоўны, пацяшальны верш. Такім, у прыватнасці, з'яўляецца верш Н. Гілевіча «Кулінарна-музычная залежнасць (Парада для музыкантаў)», у якім зарыфмаваныя назвы асобных музычных інструментаў. У беларускай народнай паэзіі бурымэ вядома з самых даўніх часоў, і тут яно, у адрозненне ад літаратурнага бурымэ, не з'яўляецца вершам-забаўкай. Словы, да якіх падбіраюцца рыфмы, не выпадковыя, яны арганізаваныя ў пэўную сістэму, «вядуць» за сабой змест.
Віланова-д’Асці
Насельніцтва складае 5341 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 127 чал./км². Займае плошчу 42 км². Паштовы індэкс — 14019. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Isidoro.
NGC 4959
NGC 4959 (іншыя абазначэнні — MCG 6-29-29, ZWG 189.18, NPM1G +33.0272, PGC 45301) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Гончыя Псы.
Аляксандр Уладзіміравіч Руцкі
Біяграфія
Нарадзіўся 27 студзеня 1932 года ў в. Бартнікі Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства (цяпер — Баранавіцкі раён, Брэсцкая вобласць) ў сялянскай сям’і. У 1949 годзе скончыў сярэднюю школу г. Баранавічы, Мінскі медыцынскі інстытут (1955). Пасля інстытута працаваў урачом Парфіянаўскай участковай бальніцы (1955—1956), інспектарам ЦК Таварыства Чырвонага Крыжа, адначасова ардынатарам, загадчыкам артапеда-траўматалагічнага аддзялення Мінскай абласной клінічнай бальніцы (1956—1961).
У 1961 годзе абраны асістэнтам кафедры траўматалогіі і артапедыі БелДІУУ. У 1964 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Пераломы верхняга канца плечавой косткі і іх лячэнне». У 1975 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Асаблівасці клінікі і лячэння цяжкіх і ўскладненых пераломаў вобласці локцевага сустава ў дзяцей». Зацверджаны ў званні прафесара па кафедры траўматалогіі і артапедыі ў 1977 годзе.
Памёр 16 сакавіка 2015 года ў Мінску. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.
Навуковая дзейнасць
Аўтар і сааўтар больш за 250 навуковых прац, у тым ліку 8 ​​манаграфій.
Істотнае значэнне для медыцынскай навукі і практыкі аховы здароўя маюць працы, прысвечаныя пытанням аператыўнага і кансерватыўнага лячэння пашкоджанняў і захворванняў розных лакалізацый апорна-рухальнага апарата.
Усеагульнае прызнанне і грамадскі рэзананс атрымаў «рэнтгенадыягнастычнага атлас» ў двух тамах (1987), у якім ахоплены ўсе асноўныя саматычныя захворванні чалавека ў рэнтгенаўскім малюнку.
У 1970 годзе А. У. Руцкі апублікаваў манаграфію «Пастаяннае выцяжэнне ў траўматалогіі і артапедыі», прысвечаную лячэнню пашкоджанням і захворванням апорна-рухальнага апарата. Кніга да гэтага часу не страціла сваёй актуальнасці, карыстаецца вялікай папулярнасцю сярод траўматолагаў-артапедаў і ўрачоў сумежных спецыяльнасцяў.
Шырокай вядомасцю карыстаецца апублікаваная ў 1985 годзе сумесна з прафесарам І. М. Грышыным манаграфія «Пашкоджанні магістральных крывяносных сасудаў», якая з’яўляецца арыгінальнай працай, якая асвятляе важныя аспекты гэтай складанай клінічнай праблемы.
Званні і ўзнагароды
За заслугі ў развіцці медыцынскай навукі і аховы здароўя А. У. Руцкаму ў 1982 годзе прысвоена званне заслужанага дзеяча навукі Беларускай ССР, у 1991 годзе ён абраны членам-карэспандэнтам НАН Рэспублікі Беларусь. У 1992 годзе ўдастоены звання лаўрэата Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі за цыкл работ «Распрацоўка і ўкараненне ў практыку сасудзістай хірургіі новых метадаў дыягностыкі і лячэння». У 2005 годзе абраны акадэмікам НАН. У 1999 годзе абраны акадэмікам Беларускай медыцынскай акадэміі, ганаровы акадэмік БелМАПА (дыплом № 1).
Раніца вясны
Гісторыя
«Раніца вясны» была напісана 1924 годзе. Упершыню была экспанавана на Першай Усебеларускай выстаўцы 1925 года ў Мінску.
Савецкія крытыкі пабачылі «суб'ектывізм», «стылізацыю», што ўсё тут «губляецца ў яркіх мігатлівых мазках», што мастак «захапляецца запушчанымі куточкамі прыроды». Пазней было адзначана: «Творчае спаборніцтва, аб'ектыўная крытыка савецкага гледача, уважлівае вывучэнне твораў перадзвіжнікаў дапамаглі У.Кудрэвічу стаць на шлях рэалістычнага мастацтва. Ён спаліў шмат сваіх пуантылістычных эцюдаў, а палатно „Млын у Крупцах“ паклаў на падлогу ў парозе замест палавіка».
Апісанне
Твор адпавядае радаснаму натхненню і аптымізму 1920-х гадоў. Мастак надае здавалася б выпадкова абранаму матыву сімвалічны настрой. Гай, якая зіхаціць каштоўнымі блікамі ад кветак, расы, ранішняга святла, паказвае адчуванне прыўзнятага стану душы майстра. На першым плане пахіленая бярозка — знак смутку. Але кірунак нахілу — ад левага ніжняга вугла ў правы верхні — як вядома, выклікае мажорны настрой і несвядомае адчуванне ўздыму і росту. Карціна, відаць, адлюстроўвае не сапраўднае месца з вельмі танклявымі бярозамі, якія маюць высачэзныя кроны.
У гэтай карціне адчуваецца ўплыў французскіх імпрэсіяністаў, якімі ў тыя гады захапляўся но толькі Кудрэвіч, аўтарытэтам якога ў мастацтве з'яўляўся Поль Сезан.
Мастак імкнецца перадаць пленэрны настрой, выкарыстоўвае прыёмы пуантылізму, аднаго з накірункаў імпрэсіянізму. Адбываецца спектральнае, а не механічнае, змяшэнне колераў, якое дае ні з чым не параўнальны эфект дрыготкага ззяння, надматэрыяльнасці, большае сапраўднасці ва ўяўленні гледача, чым гэта ёсць у сапраўднасці. Кудрэвічава манера лёгкая і імпульсіўная. Прыдуманыя дрэвы ў прыдуманым паветры складеныя з чатырох колераў — зялёнага, блакітнага, жоўтага і сіняга ў іх бясконцым калейдаскапічным судачыненні. Кропкі колераў то спалучаюцца звонкім дакрананнем, то разбягаюцца ў далёкай свежай і новай імжы, што пакуль не набрыняла сонцам і летнім скварам.
Заходне-Казахстанская вобласць
Колькасць насельніцтва — 643 900 чал. У гарадах жывуць 299 500 (48,8 %) чалавек, у сельскай мясцовасці — 314 800 (51,2 %).
Баздак (Карагандзінская вобласць)
Баздак — сяло ва Улытаускім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Амангельдзінскай сельскай акругі. Код КАТА — 356049200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 66 чалавек (34 мужчыны і 32 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 64 чалавекі (44 мужчыны і 20 жанчын).
Надзея Тадэвушаўна Сіліцкая
Надзея Тадэвушаўна Сіліцкая (нар. ) — беларуская хакеістка (хакей на траве). Майстар спорту Беларусі.
Біяграфія
На ранніх этапах праходзіла падрыхтоўку ў СДЮШАР «Нёман» г. Гродна, трэнер — І. Р. Мірзагаянаў. У наш час асабісты трэнер — Н. І. Дашко, А. І. Кісель. Выступае за ХК «Рытм» і.
Казанская вуліца (Санкт-Пецярбург)
Каза́нская вуліца (Казанская улица) — вуліца ў Цэнтральным і Адміралцейскім раёнах горада Санкт-Пецярбурга, якая праходзіць ад Неўскага праспекта (каля Казанскага сабора) да Ліхтарнага завулка.
Гісторыя
Вуліца ўзнікла ў 1720-х гадах на месцы Перакладзенскай слабады. У слабадзе жылі галоўным чынам майстравыя, прыпісаныя да Адміралцейства, якія былі пераведзены ў сталіцу з розных месцаў Расіі. З назвай слабады і звязана першая назва вуліцы — Першая Пераведзенская (усяго Перавядзенскіх вуліц было шэсць). У канцы 1730-х гадоў вуліца стала звацца Вялікая Мяшчанская вуліца, з 1750-х яна звалася Казанскай, па якая знаходзіцца ў яе пачатку царквы Раства Прасвятой Багародзіцы, якая ў народзе таксама звалася Казанскай, у 1770-х — зноў стала Вялікай Мяшчанскай, нарэшце, у 1873 годзе зноў стала называцца Казанскай, зараз ужо па Казанскім саборы.
У 1876 годзе, на Казанскай плошчы адбылася першая палітычная дэманстрацыя працоўных, дзе з прамовай выступіў вядомы рэвалюцыянер Г. В. Пляханаў. У 1923 годзе вуліца была перайменавана ў вуліцу Пляханава.
У 1998 годзе вуліцы была вернута назва Казанская (нягледзячы на наяўнасць іншай Казанскай вуліцы на Малой Охце).
Аляксандр Дзюма
Аляксандр Дзюма:
Холаднавідка
Холаднавідка (Хо́лодновідка) — вёска ў Пустамыціўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Сядзіба Бунге
Сядзіба Бунге — помнік архітэктуры класіцызму 1-й паловы XIX стагоддзя ў аграгарадку Новы Двор Мінскага раёна.
Стараславянская азбука
Стараславянская азбука:
Ганьцзян
Ганьцзя́н (赣江) — рака на паўднёвым усходзе Кітая, у сістэме ракі Янцзы.
Даўжыня каля 760 км, плошча вадазборнага басейна каля 82 тыс. км². Бярэ пачатак некалькімі вытокамі ў гарах Наньлін і Уішань, цячэ пераважна па міжгорнай раўніне, упадае ў возера Паянху. Сярэдні расход вады каля 2300 м³/с. Асноўныя прытокі: Юанышуй, Цзіньцзян і Ляошуй (левыя). Паўнаводная на працягу ўсяго года, максімальны сцёк летам (мусонныя дажджы). На Ганцзяне — гарады Ганьчжоў (пачатак суднаходства), Наньчан.
Пурпурныя пергаментныя рукапісы
Пурпурныя пергаментныя рукапісы (у адзіночным ліку Codex Purpureus) — разнавіднасць манускрыптаў, выкананых у тэхніцы хрызаграфіі на асаблівым чынам вырабленых гатунках пергаменту (велум), афарбаваных пурпурам, часам з ілюстрацыямі. Усе пурпурныя рукапісы — выключна духоўнага зместу, пераважна гэта Чатырохевангелле, радзей — Септуагінта і (асобна) Псалтыр. Вырабляліся ў эпоху позняй Рымскай імперыі і Візантыі, а таксама на варварскім Захадзе аж да кіравання Карла Вялікага. Першая згадка пра пурпурныя рукапісы ўтрымліваецца ў адным з пасланняў Ераніма Стрыдонскага ад 384 года, у якім ён асуджае багатых хрысціянак, «якія заказваюць сабе спісы Свяшчэннага Пісання золатам па пурпурным пергаменце, адзетыя ў аздобленыя каштоўнасцямі аклады». У Візантыйскай імперыі і варварскіх каралеўствах такія рукапісы вырабляліся для цырыманіяльных мэт па заказу манархаў, часам на пурпурным пергаменце была выканана толькі частка рукапісу.
Да X стагоддзя кнігі, напісаныя залатымі і сярэбранымі чарніламі на пурпурным пергаменце, выходзяць з ужывання, аднак у Італіі, Германіі і Англіі гэта тэхніка выкарыстоўвалася ў афіцыйных дакументах каранаваных асоб. Вядомыя пурпурныя граматы імператараў Свяшчэннай Рымскай імперыі Атона I (962), Атона II (972), Конрада II (1035), Генрыха IV (1074 і 1095 гадоў). У Італіі нават прыватныя граматы маглі вырабляцца ў такой тэхніцы.
Юрый Канстанцінавіч Кустоў
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1971 годзе. З 1971 г. — архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў у Мінскпраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): добраўпарадкаванне вадаёма па вул. Харкаўскай (1976), па праспекце Пушкіна, школа па вул. Захарава (1977), школа пажарнай аховы ў раёне НДІТаўтапрама (1980), Дом палітасветы (1986) у Мінску.
Сям'я
У шлюбе з архітэктарам Ларысай Кустовай.
Вольнадумны саюз
Вольнадумны саю́з (Freisinnige Vereinigung, FV) альбо Радыкальны саюз — ліберальная палітычная партыя ў Германіі, якая была заснаваная ў 1893 годзе ў выніку раздзялення Нямецкай вольнадумнай партыі. 6 сакавіка 1910 года партыя разам з Нямецкай вольнадумнай народнай партыяй і Нямецкай народнай партыяй утварылі Прагрэсіўную народную партыю.
Тоўшчыў
Тоўшчыў (То́вщів) — вёска ў Пустамыціўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Арышчы
Арышчы (Ори́щі) — вёска ў Іванычаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Чугінадак
Чугінадак — востраў, адзін з Алеуцкіх астравоў
Раманаўшчына (Валожынскі раён)
Рама́наўшчына (, Романовщина) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дорскага сельсавета.
Вазапісец Вялікага Афінскага канфара
Вазапісец Вялікага Афінскага канфара (Painter of the Great Athens Kantharos, Maler des grossen Athener Kantharos, Peintre du Grand Cratère d'Athènes) — ананімны грэчаскі вазапісец, працаваў у Беотыі ў сярэдзіне 5 стагоддзя да н. э. у чырвонафігурнай тэхніцы.
Апазіцыя Беларускага народнага фронту «Адраджэньне»
Апазіцыя Беларускага народнага фронту «Адраджэньне» — парламенцкая фракцыя Беларускага народнага фронту «Адраджэньне», што дзейнічала з 15 мая 1990 да 9 студзеня 1996 года ў Вярхоўным Савеце Беларусі 12-га склікання. Складалася з 26 членаў, частка з якіх дагэтуль належала да КПСС.
Дзейнасць
Фракцыя здолела адцягнуць на тры гады прапанаванае ў маі 1991 года 1-ым сакратаром ЦК КПБ Анатолем Малафеевым увядзенне пасады прэзідэнта. На прапанову фракцыі 24 жніўня 1991 года на 86% камуністычны ВС прыняў пастановы аб спыненні дзейнасці КПСС і камсамола, а таксама аб зняцці Мікалая Дземянцея з пасады старшыні Вярхоўнага Савета (ВС). 25 жніўня 1991 года на прапанову дэпутатаў Апазіцыі БНФ Вярхоўны Савет абвясціў незалежнасць Беларусі. Увосень 1991 года Апазіцыя БНФ распрацавала Закон аб грамадзянстве Рэспублікі Беларусь, што быў пазней з папраўкамі ўхвалены ВС. У верасні 1991 года на прапанову Апазіцыі БНФ ВС ухваліў бел-чырвона-белы сцяг і герб «Пагоня» ў якасці дзяржаўных. 11 красавіка 1995 года 19 з 26 удзельнікаў фракцыі бралі ўдзел у галадоўцы ў зале ВС у знак пратэсту супраць прызначэння неадпаведнага Канстытуцыі рэферэндума.
Асмыловычы
Асмыловычы (Осмило́вичі) — вёска ў Іванычаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Напружанасць электрычнага поля
Напру́жанасць электры́чнага по́ля — фізічная вектарная велічыня, што з'яўляецца дынамічнай характарыстыкай электрычнага поля, і вызначаецца як адносіна сілы, што ўздзейнічае на зарад з боку поля, да велічыні гэтага зарада:
Напружанасць электрычнага поля вызначаецца асобна для кожнага пункта. Электрычнае поле, якое мае аднолькавую напружанасць ва ўсіх пунктах, называецца аднародным.
Калі напружанасць поля ў пункце вядомая, гэта дае магчымасць вызначыць сілу, якая будзе дзейнічаць на электрычны зарад у гэтым пункце:
З закона Кулона вынікае, што напружанасць электрычнага поля, што страраецца пунктавым зарадам, роўная
або ў вектарнай форме:
дзе q — велічыня зарада, \epsilon_0 — універсальная электрычная пастаянная, \epsilon — дыэлектрычная пранікальнасць асяроддзя, \vec r — вектар, які злучае зарад і дадзеную кропку.
Напружанасць поля, якое ствараецца сістэмай з некалькіх пунктавых электрычных зарадаў складаецца з напружанасцяў кожнага з гэтых зарадаў (прынцып суперпазіцыі):
У выпадку раўнамернага размеркавання зараду па пэўнай лініі, паверхні або аб'ёме, напружанасць поля вызначаецца шляхам інтэгравання. У прыватнасці:
NGC 4960
NGC 4960 (іншыя абазначэнні — NGC 4961, IRAS13033+2800, UGC 8185, KUG 1303+280, MCG 5-31-126, ZWG 160.134, PGC 45311) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 4960, NGC 4961.
Віла-Сан-Секонда
Віла-Сан-Секонда (Villa San Secondo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
NGC 4960
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Віла-Сан-Секонда
Насельніцтва складае 396 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 66 чал./км². Займае плошчу 6 км². Паштовы індэкс — 14020. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Гаацзу (дынастыя Тан)
Гаацзу ( — ), імя пры нараджэнні — Лі Юань (李渊) — кітайскі імператар (618—626), заснавальнік дынастыі Тан. Дэвіз праўлення — Удэ.
Наперад (газета)
«Наперад!» — газета групы беларускай нацыянальнай інтэлігенцыі на тэрыторыях Беларусі ў складзе Міжваеннай Польшчы, удзельнікі якой сталі пазней заснавальнікамі Цэнтрасаюза, пасля чаго была заменена газетай «Народны звон». Выдавалася на беларускай мове ў Вільні (12.12.1929 — каля 10.10.1930).
Кантэкст
Пасля разгрому польскімі ўладамі ў пачатку 1927 г. Беларускай Сялянска-Работніцкай Грамады і судовага працэсу над яе членамі ў асяроддзі беларускіх грамадскіх дзеячаў Заходняй Беларусі сфарміравалася асобная група, якая лічыла, што ва ўмовах узмацнення ўрадавых рэпрэсій адзінай магчымай тактыкай барацьбы за нацыянальна-культурныя правы беларусаў з'яўляецца кампраміс з уладамі, а менавіта, з санацыйным урадам маршала Пілсудскага. За свае праўрадавыя погляды гэта фупа атрымала назву «беларускай санацыі». Па прычыне таго, што лідзіруючыя пазіцыі ў групе займалі А. Луцкевіч і Р. Астроўскі, яе таксама нярэдка называлі групай Луцкевіча-Астроўскага.
Заснаванне газеты
У снежні 1929 г. група пачала выдаваць уласную тыднёвую газету (па тагачаснаму азначэнню «часопісь») «Наперад!». У першым рэдакцыйным артыкуле падкрэслівалася, што выданне будзе абапірацца выключна на беларускія інтэлектуальныя сілы і іх матэрыяльную падтрымку.
Рэдакцыя газеты адзначала:
На заклік рэдакцыі, акрамя А. Луцкевіча і Р. Астроўскага, адгукнуліся члены Віленскай гарадской рады К. Крук, педагогі А. Трэгаса і Я. Шнаркевіч, беларускі дэпутат латвійскага парламента У. Пігулеўскі і інш. Рэдактарам і выдаўцом новай газеты з'яўляўся настаўнік М. Сіняўскі.
Палітыка рэдакцыі
Палітычны кірунак газеты «Наперад!» быў акрэслены як радыкальны, а ва ўступным артыкуле было змешчана палітычнае крэда, на якое павінен быў абапірацца створаны яе выдаўцамі рух. Газета падкрэслівала, што не будзе служыць ні Маскве, ні Рыму, ні Варшаве, а будзе «няўхільна будзіць беларускія масы да самадзейнасці і самаарганізацыі ва ўсіх галінах грамадскага жыцця». Дзеля гэтага аўтарамі тыднёвіка актыўна вылучалася ідэя «пазітыўнай працы». Аналіз матэрыялаў газеты «Наперад!» дазваляе вызначыць асноўныя кампаненты гэтай ідэі: ажыццяўленне нацыянальна-культурнай дзейнасці канстытуцьйным шляхам, шырокая праца ў галіне нацыянальнага ўзгадавання, перш за ўсё праз родную школу, антыпартыйнасць, адсутнасць радыкальна-палітычных патрабаванняў, прызнанне таго факту, што беларусы з’яўляюцца часткай польскай грамадзянскай супольнасці і ад гэтага маюць правы на падтрымку свайго нацыянальна-культурнага развіцця з польскіх урадавых фондаў. У далейшым ідэя «пазітыўнай працы» у той ці іншай ступені чырвонай ніткай праходзіла праз усю дзейнасць групы Луцкевіча-Астроўскага.
Адначасова газета «Наперад!» востра крытыкавала існуючы ў БССР палітычны рэжым, асабліва за згортванне беларусізацыі і правядзенне калектывізацыі ў сельскай мясцовасці. Такім чынам група Луцкевіча-Астроўскага імкнулася пазбавіць беларускую інтэлігенцыю «міражоў» адносна савецкай Беларусі, якія склаліся ў часы працы Грамады. Атакам газеты падвяргалася таксама дзейнасць пасольскага клуба «Змаганне» і Беларускай Хрысціянскай Дэмакратыі (БХД), якую рэдакцыя газеты лічыла неадпаведнай інтарэсам беларускага народа.
Адносіны з польскім урадам
Разам з гэтым, «Наперад!» на сваіх старонках рабіла некаторыя негатыўныя заўвагі ў адрас палітыкі польскіх уладаў на т. зв. «Крэсах усходніх». Адзін нумар газеты быў нават канфіскаваны па загадзе гарадскога старасты Вільні за надта радыкальны тон матэрыялаў. Гэта, аднак, не перашкаджала прадстаўнікам БХД і «Змагання» абвінавачваць групу Луцкевіча-Астроўскага ў сувязях з урадавымі коламі, а крытыку ўладаў у выданні лічыць адмысловым тактычным крокам, які павінен быў паказаць нібы радыкальную скіраванасць новаўтворанай групы.
Цікавасць уяўляюць матэрыялы газеты, прысвечаныя візіту прэзідэнта Польшчы I. Масціцкага на Віленшчыну ў чэрвені 1930 г. Група Луцкевіча-Астроўскага, адзіная сярод беларускіх палітычных груповак, удзельнічала ва ўрачыстых мерапрыемствах з гэтай нагоды. Рэдакцыя «Наперад!» прысвяціла візіту спецыяльны нумар і ў прывітальным артыкуле зычыла Масціцкаму, каб той рэальнымі справамі «запісаў сваё імя ў гісторыю ў сувязі з рашучым і шчырым паваротам польскай палітыкі ў адносінах да беларускага народа». У газеце быў таксама надрукаваны «Мемарыял беларускіх культурна-асветніцкіх інстытуцый», які групы падалі ўласна прэзідэнту. У ім было адзначана, што далейшы лёс беларускай справы прыхільнікі Луцкевіча-Астроўскага звязваюць з Польскай дзяржавай, ад якой чакаюць шэрагу захадаў. Так, выказвалася ідэя выдзялення Віленскага, Наваградскага, Палескага і часткі Беластоцкага ваяводстваў у адну адміністратыўную адзінку з наданнем ёй аўтаноміі. Акрамя гэтага, у мемарыяле ўтрымліваліся разгорнутыя патрабаванні ў адукацыйнай, асветніцкай і рэлігійнай сферах.
Ліквідацыя газеты
Апошні нумар газеты «Наперад!» выйшаў 3 кастрычніка 1930 г. У ім, акрамя іншага, быў змешчаны пратакол 1-й сесіі Галоўнай Рады Цэнтральнага саюза культурна-асветніцкіх і гаспадарчых арганізацый — новага грамадскага і культурнага аб'яднання, якое стварылі прыхільнікі групы Луцкевіча-Астроўскага. Рыхтуючыся да парламенцкіх выбараў 1930 г., Цэнтральны саюз распачаў выданне новага друкаванага органа пад назвай «Народны звон», які цалкам замяніў газету «Наперад!».
Підсосніў
Підсосніў (Підсо́снів) — вёска ў Пустамыціўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Сун Мэйлін
Сун Мэйлін (кіт. трад. 宋美龄, спрошч. 宋美龄, піньінь Sòng Měilíng) (, Шанхай —, Нью-Ёрк) — кітайскі палітычны дзеяч, жонка Чан Кайшы. Малодшая з трох «сясцёр Сун», якія адыгралі значную ролю ў гісторыі Кітая XX стагоддзя.
Cochylis posterana
Cochylis posterana — від молі з сямейства ліставёртак. Сустракаецца ў Еўропе, Іране і Кітаі (Ганьсу, Сіньцзян).
Размах крылаў складае 13-16 мм.
Хрэніў (Іванычаўскі раён)
Хрэніў (Хре́нів) — вёска ў Іванычаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Карсакпай
Карсакпай — пасёлак у Улытаускім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Карсакпайской пасялковай адміністрацыі. Код КАТА — 356051100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва пасёлка складала 2402 чалавекі (1268 мужчын і 1134 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у пасёлку пражывалі 1668 чалавек (889 мужчын і 779 жанчын).
Сямён Георгіевіч Шарэцкі
Сямё́н Гео́ргіевіч Шарэ́цкі (нар., в. Лаўрышава, Навагрудскае ваяв., Польшча, цяпер Навагрудскі раён) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (1959), Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПБ (1970).