cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ядловец звычайны
Раслінныя згуртаванні
У Альпах ядловец горны расце на тарфяніках з удзелам і  і ў іншых зараснікавых супольнасцях, у тым ліку з  і. Ядловец звычайны з’яўляецца там для супольнасцяў Rhodothamno chamaecisti-Juniperetum alpini і Junipero-Arctostaphyletum, а у Апенінах для адносін супольнасцяў Daphno oleoidis-Juniperion alpinaea. Ядловец горны ў класе бароў Vaccinio-Picetea з’яўляецца характэрным для супольнасцяў Rhododendretum ferruginei і Rhododendro ferruginei-Pinetum prostratae. У гарах Алжыра разнавіднасць hemisphaerica стварае асобную супольнасць Cynosuro balansae-Juniperetum hemisphericae (акрамя гэтага выступае там кампанентам розных супольнасцяў).
Тыповая разнавіднасць выступае на бедных пясчаных пашах, ад лішайнікаў (з ) да лугоў з і. Ядловец можа захопліваць бедныя пашы і абложныя землі. Ён застаецца ў такіх супольнасцях нават пасля таго, як з часам у іх з’яўляюцца дрэвы — і. Маладыя ядлоўцы растуць таксама, як і ў выпадку канкурэнцыі з травяністай расліннасцю. Яны могуць вырастаць у розных пусткавых супольнасцях, але для гэтага ім патрэбны месцы, вольныя ад верасу. На раўнінных абшарах ядловец расце на бедных, пясчаных месцах у супольнасці Helichryso-Juniperetum у Польшчы і раёнах на ўсход і на поўнач ад яе, і ў супольнасці Dicrano-Juniperetum у Заходняй Еўропе. У гэтых жа раёнах ядловец звычайны можна быць складнікам пачатковых асінава-хваёвых лясоў і хваёвых бароў.
У Паўночнай Амерыцы ядловец расце ў разнародных кусцікавых і травяніста-асаковых супольнасцях на далёкай поўначы і ў гарах і ў шматлікіх лясных згуртаваннях з перавагай такіх відаў, як, , , , , , , , , , i.
Экалогія
Ядловец звычайны з’яўляецца светлалюбнай раслінай, хоць можа расці і размнажацца нават пры зацяненні каля 80 % дзённага святла. Жаночыя асобнікі маюць вышэйшыя патрабаванні да асветленасці і зацвітаюць толькі пры дастатковай колькасці святла, у той час, як мужчынскія цвітуць нават у цяністым падлеску. Саджанцы, аднак, патрабуюць арганізацыі абароны ад прамых сонечных прамянёў, паколькі ў месцах, якія яе не маюць, гіне больш за трэць з іх. Гэты від добра пераносіць доўгае ўздзеянне на высокага ўзроўню ўльтрафіялетавых прамянёў. У добра асветленых месцах можа трываць сутачныя ваганні тэмператур па глебе ў 60 °C. Што тычыцца глеб, ядловец аддае перавагу такім, дзе нізкае ўтрыманне пажыўных рэчываў (угнаенне глебы ліквідуе ядловец), часта вапнякам і пясчанікам, як і тарфянікам, але тым, што не заліваюцца або ўжо падсыхаюць. Добра пераносіць шырокі дыяпазон кіслотнасці глебы і засоленасці. Ядловец з’яўляецца вынослівай раслінай, хоць падчас халодных зім у раёнах Крайняй Поўначы адзначаліся страты лісця і сёлетніх шышкаягад, якія дасягалі адпаведна 40 і 50 % (можа вырошчвацца ў ад 2 да 6 . Ён адчувальны да залягання мокрага снегу, што можа прывесці да пашкоджвання галін і гібелі цэлых раслін. Ядловец трывае недахопы вады, хоць моцныя і працяглыя засухі аказваюць істотны ўплыў на выміранне ядлоўцаў. Не трывае застою вады, прычым асабліва адчувальныя да яго мужчынскія асобнікі — калі звычайна суадносіны мужчынскага і жаночага полу раслін у папуляцыі выраўноўваецца, то пры высокім узроўні вады жаночых асобнікаў выяўляецца ў 11 разоў больш.
Ядловец можа выжыць і адрадзіцца пасля праходжання невялікіх пажараў (трывае тэмпературу да 600 °C), але вялікія пажары могуць яго знішчыць. Ядлоўцы, якія растуць на верасоўніках, не выжываюць падчас выпальвання. Пажары ва ўмовах старэння папуляцыі могуць спрыяць яе амаладжэнню, паколькі яны палягчаюць прарастанне маладых раслін на глебе, у якой захоўваецца вялікая колькасць насення.
Ядловец на працягу 5-12 гадоў паспяхова засяляе закінутыя палі і пашы ў адпаведных (бедных) асяроддзях пражывання. Гэта адзін з першых відаў, якія засяляюць дзюны, якія ўтвараюцца пасля высыхання балот
Міжвідавыя адносіны
Ядловец адыгрывае важную ролю ў біяцэнозе, асабліва на пустках, дзе гэта часта адзіны від кустоў, і ў падлеску. Ён часта становіцца месцам гнездавання для многіх відаў пеўчых птушак. Акрамя таго, у ядлаўцовых кустах хаваюцца і капаюць норы трусы. Наяўнасць ядлоўца мае вырашальнае значэнне ў бедных іншымі раслінамі іглічных лясных біяцэнозах для многіх насякомых і павукападобных, звязаных з зараснікамі гэтага віду.
Ядловец звычайны не трывае канкурэнцыі з ліставымі дрэвамі і кустамі, якія моцна зацямняюць навакольнае асяроддзе.
Траваедныя
Алені, коні, буйная рагатая жывёла і авечкі не хочуць карміцца ядлоўцам — высокая канцэнтрацыя монатэрпенаў шкодзіць жывёлам. Асабліва ў выпадку коней, буйной рагатай жывёлы і коз паяданне парасткаў ядлоўца можа прывесці да захворванняў, выкідкаў і нават гібелі жывёл. У выпадку, аднак, абмежаванай даступнасць іншых крыніц ежы ядловец абгрызаецца імі, што можа аказаць істотны ўплыў на форму куста. Трусы, у выпадку высокай шчыльнасці насельніцтва, таксама могуць аказаць істотны ўплыў на стан ядлоўца, абгрызаючы яго кару. Ціск траваедных (і таксама слімакоў і грызуноў) могуць істотна ўплываць на выжыванне, асабліва гэта тычыцца маладых раслін і саджанцаў.
Шышкаягады з’яўляюцца любімым кормам і. У Еўропе таксама імі сілкуюцца, , і. Недаспелыя шышкаягады ядуць, і. Яны таксама з’яўляюцца кормам для грызуноў, у тым ліку. У Паўночнай Амерыцы шышкаягадамі сілкуюцца і.
Насякомыя-шкоднікі і іншыя бесхрыбтовыя
У Цэнтральнай Еўропе ядловец звычайны рэдка падвяргаецца нападу шкоднікаў, часцей за ўсё гэта асобнікі, якія насяляюць у падлеску. Непасрэдна з ядлоўцам звязаны, лічынка якога жыруе на насенні гэтага віду , і. З клапоў ядлоўцам сілкуюцца і. Шышкаягады аб’ядаюць між іншым,  і ў Паўднёва-Заходняй Еўропе. Ігламі сілкуюцца лічынкі, відаў родаў і , ,  і. У выніку ўздзеяння насякомых у пупышках развіваюцца лічынкі родаў і. У парастках развіваюцца лічынкі такіх відаў, як, , і. У Паўночнай Амерыцы на ядлоўцы харчуюцца лічынкі,. Некаторыя разнавіднасці ўспрымальныя для круглых чарвей роду.
Мікарыза
У ядлоўца звычайнага дамінуе сімбіоз у форме эндамікарызы, у якім прымаюць удзел такія віды грыбоў, як, , , , , і. Радзей сустракаецца эктамікарыза з удзелам такіх відаў, як, , , i. У цэлым супольнасці з ядлоўцам утвараюць каля 140 відаў грыбоў.
Грыбковыя інфекцыі
У Цэнтральнай Еўропе існуюць тры віды грыбоў, якія выклікаюць значныя страты ў папуляцыях ядлоўца, у тым ліку адзін від, які сустракаецца толькі на ядлоўцы звычайным —. Ён становіцца прычынай пацямнення і ападання іголак. Два іншых асабліва небяспечных віды выклікаюць  — белую ў выпадку ўплыву і цёмную ў выпадку. меншае значэнне маюць паразіты з парадку  —, і. Да меней небяспечных, але сустраканых на ядлоўцы паразітаў трэба аднесці такія віды, як, і.
Хімічны склад
З-за практычнага значэння асобным прадметам даследавання з’яўляецца хімічны склад шышкаягад.
У ядлоўцавым эфірным алеі змяшчаюцца (60-80 % ) і  і (як правіла, да 10 % ) — тэрпінеол,, , юнен, кадзінен, карыяфілен, , ,  і ізабарнеол)  , да 40 % цукру , а таксама мікраэлементы (марганец, жалеза, медзь, алюміній). Таксама ўтрымлівае тэрпены, атрыманыя з.
У пупышках пераважна знаходзяцца смолы. Акрамя гэтага ў іх адзначаны воск, хларафіл, фітагармоны, эфірны алей (да 2 %), гліказіды (юніперын і каніферын), сесквітэрпены і монатэрпены (юнеол, камфара, кадзінол, юнен), дытэрпены, кіслоты, дубільныя рэчывы, цукры і флаваноіды.
Утрыманне бялку і пажыўная каштоўнасць у парасткаў ядлоўца малая.
Таксічнасць
Расліна валодае таксічнымі ўласцівасцямі, таму варта не дапускаць перадазіроўкі.
Выпадкі атручвання ядлоўцам людзей рэдкія, але здараюцца ў выпадках перадазіроўкі шышкаягад ці прэпаратаў з ядлоўцу падчас лячэння, ужывання з абартыўнымі мэтамі ці ў выпадку паядання шышкаягад дзецьмі. Асноўныя сімптомы таксічнага ўплыву ставяцца да нырак і мачавыдзяляльных шляхоў — гэта боль, гематурыя, і. Можа назірацца больш частае сэрцабіцце і дыханне і дыярэя. У цяжарных жанчын могуць адчувацца спазмы, магчымы крывацёкі з маткі і, радзей,.
Пры мясцовым прымяненні ядлаўцовы алей можа стаць прычынай пашкоджванняў скуры, якія праяўляюцца спальваннем, пачырваненнем, пухірамі і ацёкамі.
Што тычыцца жывёл, то ядловец найбольш таксічнае дзеянне праяўляе ў адносінах коз і коней. Яго ўжыванне выклікае запаленне страўнікава-кішачнага тракту, нырак, часам пашкоджвае цэнтральную нервовую сістэму і выклікае аборт. Да смяротных атручванняў, аднак, даходзіць рэдка.
Драўніна
Драўніна ядровая. Абалона вузкая, белая з вузкімі гадавымі пластамі. Ядро шаравата-карычневае з матавым бляскам.
Гадавыя пласты вузкія, звілістыя, добра прыкметныя на ўсіх разрэзах. На папярочным перасеку ствала паслядоўныя слаі: звонку тонкі шэра-карычневы пласт коркі, вельмі тонкі, шаравы слой кары, злёгку ружовая або чырванавата-жоўтая абалона, якая займае менш перасеку і выразна іншая, дамінуючае ў разрэзе, жаўтлява-карычневага колеру ядро з адценнем фіялетавага і матавым бляскам.
У цэнтральнай частцы ствала маецца слабы характэрны стрыжань. Маюцца нябачныя няўзброеным вокам.
Ранняя частка гадавога пласта рэзка пераходзіць да позняй, якая слаба развітая. Смаляных хадоў няма.
Драўніна мяккая і духмяная, пах асаблівы, востры, нагадвае. Драўніна ядлоўца звычайна мае высокія механічныя ўласцівасці.
Драўніна з’яўляецца дробнавалакністай, сярэдня-цяжкай і досыць мяккай.
Развядзенне
У залежнасці ад формы росту ядловец звычайны можа быць (расліны, якія растуць у выглядзе кустоў і невялікіх дрэў) або  (расліны, якія не паднімаюцца высока над зямлёй). Ён распаўсюджваецца насеннем, але ў частцы свайго арэала з моцным уплывам акіяну (напрыклад, паўночнай частцы Брытанскіх астравоў) паўзучыя парасткі расліны могуць укараняцца, што дазваляе вегетатыўнае размнажэнне. У мацерыковай частцы арэалу падобнае адбываецца рэдка.
Прарастанне
Усходжасць насення пераменная, яна залежыць ад узросту расліны і ўплыву насякомых, для якіх ядловец з’яўляецца харчовай раслінай. Большая доля жыццяздольнага насення звычайна выяўляецца ў маладых раслін, а таксама ў горных раёнах і ў высокіх шыротах. Насенне захоўвае здольнасць да прарастання на працягу некалькіх гадоў, як правіла, яно здольна прарастаць ад 3 да 5 гадоў пасля падзення з матчынай расліны. Доўгі час прарастання выкліканы цвёрдасцю насенневай абалонкі і нізкім узроўнем развіцця зародку ў час паспявання шышкаягады. Прарастанне. Каб выжыць, маладыя саджанцы растуць на максімальна голай глебе і ў добрых умовах асвятлення. Прыдатныя ўмовы для развіцця маладых раслін маюць вырашальнае значэнне для выжывання ў першы год. Значная доля пустога насення, нерэгулярнае прарастання і высокая смяротнасць расады часта прыводзяць да таго, што з 10000 асобнікаў насення атрымліваецца толькі шэсць саджанцаў, здольных да жыцця.
Праростак
Малады мае дзве блакітныя семядолі, як правіла, прыблізна ўдвая даўжэйшыя за нармальнае лісце (15-20 мм даўжынёй, шырынёй 2 мм). Падсемядольная частка мае да 3 см у даўжыню і мае чырвоны колер. Яшчэ адна пара лісця мае не больш за 15 мм у даўжыню і вырастае супрацьлегла, а наступная размешчана ў мутовках па 4 і толькі у 4-5-гадовым узросце ў мутоўках вырастаюць па 3 лісты. Каранёвая сістэма стрыжневая — развіваецца галоўны корань з некалькімі бакавымі карэньчыкамі.
Рост
Ядловец звычайны з’яўляецца адным з самых павольна рослых дрэў у Цэнтральнай Еўропе. У залежнасці ад кліматычных умоў прыросты вышыні досыць аднародныя ў першыя 20 -30 гадоў жыцця і складаюць, як правіла, 3-5 см у год. Аднак, пры забеспячэнні аптымальных умоў вырошчвання, у гадавальніку можна дасягнуць штогадовага павелічэння на 10 см у год і атрымаць дзесяцігадовыя саджанцы вышынёй да 1,5 метра. 30-гадовы ядловец дасягае у 4 см і вышыні 2,4 метра для асобнікаў, якія растуць пірамідальна- ці калонападобна, 50-гадовыя ядлоўцы маюць адпаведна 6,5 см і 4,5 метра, 70-гадовыя — 9,5 см і 6,5 метра, 90-гадовыя — 9,5-10 см і 8,5 метра. Узрост асобнікаў, якія сцелюцца па зямлі можна ацаніць на падставе дыяметру галоўнага парастка на ўзроўні грудзей.
Сустракаюцца паведамленні аб паскарэнні росту ва ўзросце 15-20 гадоў і запаволенні пасля 40 гадоў. У супрацьлегласць гэтаму, даследаванні іспанскіх асобнікаў, самы вялікі з якіх мае дыяметр ствала 75,8 см, вынікае, што хуткасць асіміляцыі вугляроду і росту не памяншаецца з узростам. З павелічэннем геаграфічнай шыраты ядловец звычайны расце павольней, але такія ўмовы таксама павялічваюць яго даўгавечнасць.
З узростам змяняецца знешні выгляд ядлоўца — у старых асобнікаў парасткі, якія растуць унутры кроны заміраюць з-за празмернага зацянення, часта парасткі выцягваюцца і звісаюць уніз. З прычыны таго, што ядловец звычайна мае некалькі ствалоў, бывае цяжка дакладна палічыць яго ўзрост. У пачатку XX стагоддзя ў Вялікабрытаніі былі зафіксаваны пні ядлоўца, якія мелі да 2 метраў у абхопе, што лічыцца рэкордам для гэтага віду. Лічыцца, што ядлоўцы, якія растуць у самых жорсткіх умовах на поўначы Скандынавіі могуць мець узрост больш за тысячу гадоў. У Польшчы найстарэйшым ядлоўцам лічыцца асобнік ля вёскі побач з, якому ў запісах 1974 года налічылі ўзрост каля 600 гадоў.
Ядловец звычайны характарызуецца значнай жывучасцю і здольнасцю да аднаўлення. Лёгка выпускае маладыя парасткі з пукам даданых каранёў. Захоўвае здольнасць расці далей нават у выпадку моцнага пашкоджвання парасткаў, кары ці зламання. У крайніх абласцях арэалу, на вялікіх вышынях і ў сухім клімаце ядловец значна радзей цвіце і завязвае насенне, але і жыве ў такіх месцах даўжэй.
Цвіценне і распаўсюджванне
Ядловец звычайна двухдомная расліна, але рэдка сустракаюцца аднадомныя асобнікі. Цвісці пачынаюць 5-8 гадовыя расліны ў залежнасці ад умоў асвятлення. Самае пышнае цвіценне адбываецца ў 20-30-гадовых раслін, у той час як у старых папуляцыях квітнеюць і завязваюць насенне толькі некаторыя расліны (менш за 10 %), да таго ж старыя асобнікі маюць значна менш шышкаягад за маладзейшыя.
Пупышкі мужчынскіх суквеццяў развіваюцца за год да цвіцення, а жаночыя вясной. Цвіценне доўжыцца з канца красавіка да пачатку чэрвеня. У жаночых кветках пылок утрымліваецца вязкай вадкасцю ў верхняй частцы завязі. Пасля апылення лускі пладалісцікаў зрастаюцца (у канцы мая) і ўтвараецца шышкаягада, якая канчаткова фарміруецца ў ліпені. У канцы вегетацыйнага перыяду шышкаягада ядлоўца невялікая, мае яйкападобную форму і зялёны колер. Яна даспявае ў наступным годзе (пры некаторых умовах — прахалоднае і дажджлівае надвор’е — пасля двух гадоў) і становіцца спачатку чырвонага колеру, потым сіняга і, нарэшце, сіне-чорнага колеру з шызым налётам.
Прадукцыйнасць стварэння шышкаягад і насення вельмі зменлівая. На цяністых месцах звычайна ўтвараецца каля 85 тысяч адзінак насення на гектар, у той час як сярэдняе значэнне прадуцыйнасці можа дасягаць сотні тысяч у месцах з добрымі ўмовамі асветленасці. Максімальна зарэгістраваны выхад шышкаягад з гектару склаў 1.47 мільёнаў адзінак.
ядлоўца распаўсюджваюцца ветрам (шышкаягады могуць быць уключаны ў мёрзлы снег), гравітацыяй, і жывёламі (трусамі, капытнымі і птушкамі).
Структура палоў
У выпадку маладых пасадак з дамінаваннем асобнікаў ва ўзросце да дзесяці гадоў, як правіла, пераважаюць мужчынскія раслін, якіх у папуляцыі прыкладна ў 2,5 разы больш, чым жаночых. Пазней баланс палоў ураўнаважваецца, каб канчаткова вырасці зноў на карысць удзелу мужчынскіх раслін. Сярод папуляцыі з узростам каля 100 гадоў доля мужчынскіх раслін перавышае долю жаночых у 1,5-2,1 разы, што дасягаецца павелічэннем працягласці жыцця мужчынскіх асобнікаў.
Феналогія
Ліставыя пупышкі развіваюцца ў другой палове красавіка, пасля чаго да лета доўжыцца фарміраванне іголак. Мужчынскія стробілы распускаюцца ў канцы мая — пачатку чэрвеня, раней на адкрытых месцах, праз некалькі дзён у лясным масіве. Раней, з сакавіка па чэрвень, квітнее горная разнавіднасць ядлоўца. Цвіценне доўжыцца ад 7 да 12 дзён. Жаночыя стробілы распускаюцца пазней мужчынскіх. Шышкаягады фарміруюцца ў чэрвені, а ў другой палове ліпеня дасягаюць 0,5 см у дыяметры і становяцца цёмна-зялёнымі. Апладненне займае 12-13 месяцаў пасля апылення. Летам другога года развіцця шышкаягады яна дасягаюць найвялікшай вагі і становяцца сіне-чорнымі. Пасля гэтага шышкаягада пачынае губляць вільготнасць і да канца трэцяга года даспявае ў верасні-кастрычніку. Шышкаягады, якія не былі аплодненымі, падаюць з галін на другім годзе развіцця. Насенне паспявае і гатова да прарастання ўжо ў сакавіку-красавіку.
Генетыка
Генетычная разнастайнасць папуляцыі, як правіла, значная, нават для адносна невялікіх папуляцый, а кожная папуляцыя адрозніваюцца адна ад адной, нават калі яны знаходзяцца ў межах адносна кароткай адлегласці. У раёнах, якія падвергліся больш моцнай антрапагеннай нагрузцы, асабліва (напрыклад рэшткі верасоўнікаў у Нідэрландах), гэта прывяло да зніжэння патоку генаў, што лічыцца адной з прычын знікнення ядлоўца ў апошні час.
Лік храмасом 2n = 22.
Збор, перапрацоўка і захоўванне
Шышкаягады нарыхтоўваюць восенню, раскладваючы пад кустамі брызент і падтрасаючы іх. Затым сабраныя шышкаягады сартуюць на рэшаце, адлучаючы ад ігліцы і іншых прымешак. Дзякуючы смалістым і араматычным злучэнням яны працяглы час могуць захоўвацца ў свежым выглядзе пры тэмпературы каля 0°.
Сушаць шышкаягады пад жалезным дахам на гарышчах, рассцілаючы іх тонкім пластом. Пры сушцы на сонцы, у печах або сушылках яны губляюць гаючыя ўласцівасці.
Высушаную сыравіну пакуюць ў мяшкі па 40-50 кг, захоўваюць каля трох гадоў у сухіх, добра ветраных памяшканнях. Ядловец звычайны патрабуе беражлівага выкарыстання і аховы.
Значэнне і ўжыванне
Лекавая, харчовая, эфіраалейная, фітанцыдная, драўняная, смаланосная, дэкаратыўная і фітамеліярацыйная расліна.
Дрэваапрацоўчая прамысловасць
Ядловец мае цвёрдую шчыльную драўніну з прыгожым малюнкам, чырванавата-жоўтым ядром і характэрным водарам. Устойлівая супраць загнівання і паразы шкоднікамі нават калі кантактуе з глебай, вельмі трывалая і даўгавечная, падчас сушкі не дэфармуецца і не рэпаецца. У вадзе таксама пашкоджваецца марудна.
З прычыны малога памеру дрэва, вялікай крывізны і драўніна прамысловага значэння не мае. Выкарыстоўваецца для дробных сталярных і такарных вырабаў,, інтарсіі, вырабу цацак, люлек і кіёў, прыдатная для алоўкавай палачкі, вырабу скрынак, караляў і г. д. Добра апрацоўваецца рознымі відамі інструментаў — добра гнецца, точыцца і рэжацца. Лёгка аздабляецца.
Пры дастатковай колькасці матэрыялу можна вырабляць трывалую садовую мэблю. Гнуткія парасткі ядлоўца выкарыстоўваюцца для пляцення платоў.
У ствалах і старых галінах ядлоўца утвараецца празрыстая, жоўта-белая смала, якая выступае з расколін у выглядзе кропель або камячкоў. Смалу выкарыстоўваюць для вытворчасці, які з’яўляецца сыравінай для атрымання высакаякаснага лаку.
У Скандынавіі драўніна ядлоўца выкарыстоўваецца для вырабу кантэйнераў для захоўвання дробных колькасцяў малочных прадуктаў, такія як масла і сыр, а таксама для вырабу драўляных нажоў для масла. Яго таксама часта выкарыстоўваюць для вытворчасці у драўляным суднабудаванні з-за яго жорсткіх уласцівасцяў.
У Эстоніі драўніна ядлоўца цэніцца за яе доўгі і прыемны водар, вельмі дэкаратыўную натуральную структуру драўніны (гадавыя кольцы), а таксама добрыя фізічныя ўласцівасці драўніны з-за павольнага тэмпу росту ядлоўца, што ў выніку стварае шчыльную і моцную драўніну. Розныя дэкаратыўныя элементы (часта сталовыя прыборы) з’яўляюцца агульнымі ў большасці эстонскіх рамесных майстэрняў і хатніх гаспадарак.
З карэння ядлоўца робяць дэкаратыўныя вырабы і плятуць кошыкі.
Ужыванне ў кулінарыі
Шышкаягады ядлоўца цэняцца за высокую араматычнасць, утрымліваюць разнастайныя смакавыя рэчывы і шырока прымяняюцца для тэхнічнай перапрацоўкі. Шышкаягады маюць бальзамічны водар, яны салодкія, але валодаюць смалістым смакам. Вядома, што даданне ядлоўцу ў стравы ўзбуджае апетыт. Шышкаягады занадта горкія, каб есці іх у сырым выглядзе, таму ў кулінарыі выкарыстоўваюцца толькі сушанымі. Каб узмацніць водар, іх звычайна здрабняюць перад ужываннем (Іх захоўваюць цэлымі, таму што пасля раздрабнення хутка губляцца водар ). Самымі духмянымі з’яўляюцца найменшыя шышкаягады, прычым асабліва каштоўнымі з’яўляюцца тыя, якія выраслі з Італіі.
Ядловец уваходзіць у склад шматлікіх сумесяў рэзкіх затавак. Іх водар рэкамендуецца спалучаць з пятрушкай, чаборам, лаўровым лістом і часнаком. Гэтая прыправа асабліва рэкамендавана для страў цяжкіх, тлустых і. Яна выкарыстоўваецца для мяса (асабліва таго, якое мае характэрны выразны смак). У першую чаргу ядловец ужываюць пры ўсіх спосабах падрыхтоўкі дзічыны, цёмных соусаў, вырабаў з мяса, галоўным чынам тлустай свініны і бараніны. У Германіі молатыя шышкаягады выкарыстоўваліся выкарыстаны ў якасці замены чорнага перцу.
Разам з каляндрай выкарыстоўваецца для мяса. Ігліцу і шышкаягады выкарыстоўваюць для мясных і рыбных прадуктаў.
Ядловец таксама выкарыстоўваюць у якасці дадатку да капусты, у тым ліку квашанай (пры масавай вытворчасці ў суадносінах 15 г ягад ядлоўца на 100 кг капусты ), і, таксама часта ядлоўцам запраўляюць бігас. Паляпшае ён і водар савойскай і чырвонакачаннай капусты.
Магіла ахвяр фашызму (Чкалава)
Апісанне
У цэнтры вёскі пахаваны 24 жыхары. Дзве сям’і былі растраляны за вёскай у 1942 годзе запальваючымі кулямі. У чэрвені 1944 года яшчэ 19 жыхароў былі спалены разам з усёй вёскай у час карнай аперацыі супраць партызан і насельніцтва Рэчыцкай партызанскай зоны. У 1965 годзе на магіле ўсталявана стэла з барыльефнай выявай старога і жанчыны з дзіцём.
Ядловец звычайны
Ужыванне ў кулінарыі
Цэняцца шышкаягады ў лікёра-гарэлачнай прамысловасці, піваварстве, для вытворчасці ядлаўцовай гарэлкі. З-за высокага ўтрымання цукроў і моцнага водару шышкаягады выкарыстоўваюцца ў якасці сыравіны для. Яны з’яўляюцца асноўным кампанентам (замест ячменнага соладу), якое вараць у Мазовіі і Куявіі , дадаюцца да фінскага піва  і французскага піва genevette , а таксама шведскага напою, які робяць на востраве Готланд і называюць. З шышкаягад ядлоўца робяць джын і яго адпаведнікі — у Нідэрландах, ядлаўцоўку ў Польшчы, баравічку ў Славакіі. таксама ўжывалі напоі з ядлоўца, аднак часцей гэта былі адвары парасткаў, чым шышкаягад. Ядлоўцам можна араматызаваць травяны воцат.
Шышкаягады як вострыя прыправы выкарыстоўваюць пры вырабе морсу, цукерак, пернікаў.
Магіла ахвяр фашызму (Чкалава)
Апісанне
Першай ахвярай фашыстаў ў 1941 годзе стаў Павел Міхеевіч Пальчык, які даглядаў пчол. Калі ехалі фашысты, ен узбунтаваў пчол, і тыя наляцелі на фашыстаў. За гэта яго растралялі на месцы.
Ядловец звычайны
Ужыванне ў кулінарыі
У краінах былога СССР цукар з шышкаягад ядлоўцу пасля выдалення горычы і водару шкіпінару выкарыстоўваўся для вытворчасці кандытарскіх вырабаў. Акрамя таго, запечанае насенне ядлоўца можа быць выкарыстана ў якасці замены кавы.
Магіла ахвяр фашызму (Чкалава)
Апісанне
Перад самым прыходам фашыстаў калгасную жывёлу, машыны, трактары адправілі на Усход.
Ядловец звычайны
Ужыванне ў кулінарыі
З-за моцнага раздражняльнага і абартыўнага дзеяння ядлоўца, гэтую спецыю не варта ўжываць цяжарным жанчынам і людзям, хворым на ныркі і страўнікава-кішачны тракт. У страву нельга дадаваць больш, чым некалькі ягад ядлоўца за адзін раз, таму што выкарыстанне іх у вялікіх колькасцях можа прывесці да пашкоджання нырак, паведамлялася нават пра смяротныя атручванні.
Магіла ахвяр фашызму (Чкалава)
Апісанне
Жыхары вёскі арганізаваліся ў партызанскі атрад імя Чапаева. Брыгада базіравалася ў раёне в. Вузнаж. Арганізатар — Іван Маісеевіч Шульга. Удзельнікі — Сцяпан Адамавіч Празаровіч, Анатоль Рыгоравіч Юдзенка, Леанід Адамавіч Дземідзенка, Рыгор Адамавіч Шылянок, Леанід Леўкавіч Юдзенка.
Ядловец звычайны
Ядлаўцовы сіроп
Для атрымання сіропу шышкаягады размінаюць, не дробнячы насенне, якое змяшчае горыч. Кілаграм раздушаных «ягад» кладуць у рондаль з трыма літрамі вады, нагрэтай да 40° градусаў, і размешваюць каля пятнаццаці хвілін. Затым ягады вымаюць, адціскаюць сок. Паклаўшы ў яго другую і трэцюю порцыю свежых ягад, атрымліваюць сок, які змяшчае да 20 адсоткаў цукру. Для атрымання сіропу, які змяшчае да 60 адсоткаў цукру, сок выпарваюць пры награванні да 70 градусаў. Выпарваць рэкамендуецца на «вадзяной лазні».
Магіла ахвяр фашызму (Чкалава)
Апісанне
У вёсцы арганізавалася невялікая падпольная арганізацыя, арганізатарам якой таксама быў Іван Маісеевіч Шульга. Удзельнікі — Празаровіч Cцяпан Адамавіч, Іван Герасімавіч Васілеўскі, Пятро Стасевіч Галіцкі. Яны здабылі радыё, слухалі Маскву, пісалі лістоўкі ад рукі, распаўсюджвалі сярод аднавяскоўцаў і ў суседніх вёсках. Мелі сувязь з партызанамі. У 1942 годзе немцы арыштавалі іх і завезлі ў Васілевіцкую камендатуру. Праз некаторы час яны былі расстляны ва ўрочышчы Рубанцы за Васілевічамі.
Ядловец звычайны
Ядлаўцовы сіроп
Ядлаўцовы цукар (фруктоза) у паўтары разы саладзей бураковага. Сіроп можа ісці на выраб жэле, кісяля, пернікаў, з ім можна піць чай і каву.
Магіла ахвяр фашызму (Чкалава)
Апісанне
Партызаны наносілі удары по ворагу, таму немцы арганізавалі некалькі карных экспедыцый і ў 1942 годзе расстралялі сем’і Пінчук і Кульганік.
Ядловец звычайны
Ужыванне ў медыцыне
Ядловец з’яўляецца важнай лекавай раслінай у многіх культурах, належыць да раслін, якія часта выкарыстоўваюцца ў. Прэпараты ядлоўца можна прыгатаваць рознымі спосабамі: як настоі, водныя экстракты і наліўкі, сіропы, віно і ядлаўцовае піва ці нават павідла. Пупышкі ядлоўца выкарыстоўваюцца таксама ў гематэрапіі.
Магіла ахвяр фашызму (Чкалава)
Апісанне
У чэрвені 1943 года немцы, адыходзячы на захад, сталі паліць навакольныя вёскі. Жыхары Чкалава пачалі выбірацца ў лес і будаваць там зямлянкі, забралі туды і адзенне і скаціну. Але многія старыя засталіся ў вёсцы. 17 чэрвеня 1943 года немцы прачосвалі лес. Сустракаючы людзей, лавілі і вялі ў вёску. Некаторых расстрэльвалі ў зямлянках. Людзей, прыведзеных з леса, і тых, якія былі у вёсцы, фашысты сагналі ў хлеў і падпалілі яго.
Ядловец звычайны
Гісторыя
Гаючыя ўласцівасці ядлоўца, верагодна, былі выкарыстаны ў Паўночнай і Цэнтральнай Еўропе яшчэ ў дагістарычны перыяд.
Магіла ахвяр фашызму (Чкалава)
Апісанне
21 лістапада 1943 года байцы 354 стралковай дывізіі 1203 стралковага палка з удзелам партызанскага атрада імя Кірава вызвалілі в. Чкалава.
Ядловец звычайны
Гісторыя
У працы «», фармакалагічнай энцыклапедыі I стагоддзя, ядловец апісваецца пад назвай Arkeothos mikra як лекавы сродак, што аказвае сагравальнае, мачагоннае і лёгкае звязальнае дзеянне, добры для страўніка, а таксама ў выпадку кашлю і дыскамфорту ў грудзях.
Індзейцы для лячэння туберкулёзу скуры, касцей і суставаў змяшчалі хворых у зараснікі гэтай расліны, дзе паветра насычана лятучымі вылучэннямі. Таксама яны елі шышкаягады ядлоўца пры інфекцыях мачавых шляхоў. Заходнія плямёны індзейцаў ужывалі настой з ягад ядлоўца і кары з каранёў барбарысу для лячэння дыябету. Індзейцы з паўночна-заходняга ўзбярэжжа Паўночнай Амерыкі выкарыстоўвалі адвар ядлоўца падчас прастуды і грыпу, пры артрыце, болі ў цягліцах і праблемах з ныркамі. У Сярэдневяковай Еўропе шышкаягад ядлоўца выкарыстоўваліся, як універсальны сродак ад усіх хвароб. Хільдэгарда Бінгенская рэкамендавала яго пры лячэнні лёгкіх, печані і нырак. З цягам часу акрамя ўласна шышкаягад пачалі шырокае выкарыстанне ў лячэбны мэтах лісця, зялёных парасткаў, драўніны і смалы.
Медыцынскае дзеянне
Ядловец валодае моцнымі фітанцыднымі ўласцівасцямі. Эфірны алей валодае антымікробнымі уласцівасцямі, але мала выкарыстоўваецца пры лячэнні скурных захворванняў. Ядлаўцовы алей мае фунгіцыднае і антыбактэрыяльнае дзеянне, аднак не вельмі значнае, на:, , і  (хоць некаторыя даследаванні паказваюць на істотнае антыбактэрыяльнае дзеянне таксама для апошніх двух відаў ).
Шышкаягады ў выглядзе настою прымяняюцца як мачагонны сродак, які дэзінфікуе мачавыя шляхі. Рэкамендуецца выкарыстоўваць ядловец пасля лячэння антыбіётыкамі інфекцый мочавыдзяляльных шляхоў для прафілактыкі рэцыдыву інфекцыі і разбурэння іншых бактэрый, якія не былі пацверджаны дзеянню антыбіётыка. Асабліва паказана пры ўстойлівых да антыбіётыкаў інфекцый.
, і ў меншай ступені, эфірны алей з, якія ў ім ўтрымліваецца, аказваюць мачагоннае дзеянне. Дзякуючы гэтаму, ядловец можа прымяняцца пры захворваннях, звязаных з затрымкай вадкасцяў і парушэннямі іоннага абмену пры хваробах нырак.
Экстракты з ягад ядлоўца павялічваюць сакрэцыю жоўці і страўнікавага соку. Таксама ўзбуджае, павялічвае потааддзяленне і пашырае капіляры, што выклікае пачырваненне скуры. Аказвае раздражняльнае дзеянне на скуру. Ядлаўцовы алей уваходзіць у склад разагравальных мазяў, якія ўжываюцца пры і  болях.
Працуе як адхарквальнае.
Лекавая сыравіна і прэпараты ядлоўца
У якасці лекавай сыравіны ўжываюць плады ядлоўца звычайнага (Fructus Juniperi communis, Baccae Juniperi), які збіраюць восенню і сушаць пры тэмпературы да 30 °C ці пад навесамі.
Супрацьпаказанні
Прэпараты ядлоўца проціпаказаныя пры запаленні нырак.
Народная медыцына
У народнай медыцыне шышкаягады маюць больш шырокае прымяненне. Іх заварваюць і п’юць пры хваробах печані, мачавога пузыра, пры нырачна-каменнай хваробе, запаленні прыдаткаў труб, рэўматызме, сырыя ягады ядуць пры язве страўніка, адвар ягад і галінак п’юць пры адсутнасці менструацыі, адвар галінак ужываюць пры дыятэзе, адвар каранёў — пры язве страўніка. Эфірны алей з няспелых шышкаягад ужываюць пры каросце.
Эфірны алей
Ядлаўцовы алей атрымліваюць у працэсе, часцей за ўсё з шышкаягад, якія ўтрымліваюць да 2 % эфірнага алею. Радзей алей атрымліваюць з ігліцы ці драўніны.
З атрыманага з няспелых шышкаягад эфірнага алею (Oleum Juniperi ex baccis) робяць імерсіённы алей для мікраскапічных даследаванняў і асвяжальныя эсэнцыі. Ён можа быць рэдкім ці густым, з цягам часу згушчаецца, мае спецыфічны пах і востры, горкі смак.
Алей з ігліцы ўяўляе сабой жоўтую рэдкую вадкасць, у якой таксама востры, але выразна выяўлены смак і пах.
З драўніны шляхам сухой перагонкі атрымліваюць так званы прыгарэлы ядлаўцовы тэрпенцінавы алей («Oleum cadinum», «ядлаўцовы дзёгаць»). Ён густы і цёмны, мае востры і непрыемны пах і смак і рэкамендуецца, як вонкавы болесуцішальны і вонкавы адцягваючы сродак.
Дзякуючы бактэрыцыдным уласцівасцям, алей ядлоўцу ў дзевятнаццатым стагоддзі выкарыстоўвалі для.
У касметыцы
Ядлаўцовы алей, дзякуючы ўтрыманню фітанцыдаў, з’яўляецца антыбактэрыяльным сродкам і выкарыстоўваецца вонкава супраць. Ён таксама выкарыстоўваецца для барацьбы з і , а таксама для догляду за валасамі , у тым ліку яго дадаюць у шампуні супраць перхаці.
У лясной гаспадарцы
У лясніцтве ядловец з’яўляецца важным біяцэнатычным дамешкам, таму што на бедных глебах яго прысутнасць у два разы паскарае раскладанне хваёвай ігліцы. Было ўстаноўлена, што хваёвыя дрэвастоі атрымліваюць станоўчыя эфекты ў выпадку суіснавання з ядлоўцам для карэляцыі і ядлоўца (у сярэднім 12,5 % у адносінах вышыні дрэў, 18 % у адносінах гушчыні і 49 % у адносінах таўшчыні).
Ядловец селіцца на самых бедных лясных месцах пражывання, дзе часта з’яўляецца адзіным відам, што расце пад купалам лесу, ключавым для захавання біялагічнай разнароднасці лесу, важнай для жыцця многіх птушак і насякомых.
Суіснуе са шматлікімі відамі грыбоў і спрыяе іх развіццю, у тым ліку тых, якія жывуць у мікарызе з хвоямі. Фітанцыды, якія выдзяляе ядловец, павышаюць ўстойлівасць лесу да хвароб і насякомых-шкоднікаў.
Пасадкі ядлоўцу спрыяюць замацаванню горнага жвіру і рухомых насыпаў.
У ландшафтным дызайне
Першапачаткова ядловец з’явіўся ў садах, калі быў перанесены з натуральнага асяроддзя ў якасці лекавай расліны.
Цяпер расліну выкарыстоўваюць як дэкаратыўную садова-паркавую расліну i ў полеахоўным лесаразвядзенні як глебазакрапляльную. Розныя сарты ядлоўца звычайнага ўпрыгожваюць сады, жывыя агароджы і паркі.
Ядловец звычайны добра паддаецца (шляхам абрэзкі) фарміраванню кроны, мае дэкаратыўныя формы; пірамідальную, ніцую, шарападобную. Рэкамендуецца для стварэння невялікіх груп, асобных насаджэнняў і жывых агароджаў.
Асаблівай перавагай з’яўляюцца нізкія патрабаванні да вільготнасці глебы, што дазваляе вырошчваць гэты від ва ўмовах, калі ўтрыманне іншых дэкаратыўных раслін вельмі складанае. З-за павольнага росту, асабліва рэкамендуецца да здагадак планаванага саду з доўгатэрміновай перспектывай. Дадатковай перавагай ядлоўца для росту з’яўляецца здольнасць адпужваць насякомых-шкоднікаў.
Іншае
Драўніна ядлоўца мае высокую цеплатворную здольнасць і цэніцца як паліва.
Духмяную драўніну і галінкі ядлоўца ўжываюць для дэзінфекцыі тары, памяшканняў, ігліцу і шышкаягады — для араматычных ваннаў, драўніну, ігліцу і ягады — для вэнджання рыбных і мясных прадуктаў.
З кары і шышкаягад ядлоўца атрымліваюць фарбу, зелянява-жоўтую і ахоўнага колеру (хакі).
Моцна калючыя дубцы ядлоўца ўжываюць для абароны сельскагаспадарчых культур ад грызуноў — іх выкладаюць пад стагі збожжа і сена, а таксама абкладваюць вакол ствалоў пладовых дрэў да наступлення зімы, каб абараніць ад згрызання трусамі і грызунамі.
Ядловец можна ўжываць як. Ядлаўцовы алей выкарыстоўваюць, сярод іншага, для абароны, таму што ён шкодзіць вусеням віду.
Уланскае
Уланскае — сяло ў Уланскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Егінсускай сельскай акругі. Код КАТА — 636249100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1546 чалавек (792 мужчыны і 754 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1147 чалавек (598 мужчын і 549 жанчын).
Ядловец звычайны
Іншае
Шышкаягады ядлоўца вельмі любяць дразды. На гэтых птушак палявалі, таму што смак іх мяса меў лёгкае адценне ядлоўца.
шышкаягадамі ядлоўца свойскай птушкі за месяц да паляпшае смак мяса і робіць яго падобным на дзічыну.
Шышкаягады могуць выкарыстоўваюцца ў якасці пахошчы — іх кладуць на гарачае вуголле, каб выпарыць алей. Гэта спосаб араматызацыі памяшканняў і абеззаражання паветра.
Вырошчванне і вытворчасць
Ядловец звычайны вырошчваюць у асноўным як дэкаратыўную расліну. З-за павольнага росту раслін і доўгіх тэрмінаў паспявання шышкаягад для рознамэтавага выкарыстання, часта вядзецца іх збор у месцах натуральнага росту. Найбуйнейшымі вытворцамі ядлоўца з’яўляюцца: Італія, Швецыя і Балканскія краіны. Яны таксама збіраюцца ў вялікіх маштабах ў Польшчы, Венгрыі і. Як дэкаратыўная расліна ядловец цэніцца асабліва для найбольш уразлівых месцаў пражывання, дзе іншыя віды растуць слаба. Рэкамендуецца для пасадак (калонанападобныя формы) ці грунтавага пакрыцця (покрыўныя формы). У сувязі з тым, што іржаўныя грыбы і  развіваюць тэлейтаспоры на, і гэта паражэнне носіць хранічны характар​​, таму ядловец служыць пастаяннай крыніцай інфекцыі для яблыні і грушы, трэба пазбягаць пасадак ядлоўцаў у арэалах развядзення пладовых садоў.
Развядзенне
Насенне перад пасевам павінна быць, напрыклад, закопваннем яго ў зямлю на глыбіню каля 1 метра , у досыць вільготную глебу, якая дазваляе абмен кіслароду. Расаду ядлоўца вырошчваць у кантэйнерах, паколькі гэты від не пераносіць перасадак з-за добра развітай каранёвай сістэмы. Перасадка нават з вялікім камяком зямлі раслін, якія растуць у натуральным становішчы, дае не больш за 10 % шанцаў на прыжыванне раслін на новым месцы. Пасля пасева насення ў грунт у гадавальніку маладыя саджанцы павінны быць старанна выкапаны на першым ці другім годзе жыцця з максімальнай засцярогай, каб прадухіліць высыханне каранёў. Пасеў насення пры выкарыстанні кантэйнера робіцца пераважна ў гліністую глебу ў якасці субстрата, а пасаджанае насенне шчыльна пакрываюць пяском. У летні час трэба абараняць насенне ад высыхання. Прарастанне можа заняць ад двух да пяці гадоў. Таксама можна размнажаць ядловец з даўжынёй 30-40 см, атрыманых з верхняй і сярэдняй галін. Лепей укараняюцца тронкі з жаночых кустоў. Яны высаджваюцца на глыбіню 20-25 см пасля выдалення ніжніх галін. Укаранёныя тронкі таксама можна атрымаць з. Яны ствараюцца вясной або ранняй восенню, калі сагнутыя і фіксаваныя ніжнія парасткі накрываюцца зямлёй і пакідаюцца да з’яўлення каранёў у месцы фіксацыі.
Патрабаванні і догляд
Від непатрабавальны да глебы, добра расце нават у сухой зямлі. Яго можна вырошчваць пад прамымі сонечнымі прамянямі і ў лёгкім цені.
Не патрабуе абрэзкі і спецыяльнага догляду. Разам з тым крону лёгка сфармаваць, так што магчыма надаць ёй любую форму. Лепш абразаюць парасткі ў канцы вясны і летам, каб пазбегнуць абразання драўняных сцеблаў. Рэкамендуецца выдаляць галіны, атакаваныя шкоднікамі і хваробамі, у тым ліку коканаў матылёў сямейства і саміх насякомых таксама добра рабіць апырскванне раслін інсектыцыдным мылам.
Пагрозы і ахова
Ядловец звычайны з’яўляецца адным з відаў, якія ў глабальным маштабе не маюць пагрозы знішчэння — у Чырвонай кнізе знікаючых відаў, апублікаванай Міжнародным саюзам аховы прыроды і яе рэсурсаў (МСАП), ён класіфікуецца, як «від пад найменшай пагрозай» (Least Concern — LC). У ацэнцы стану адзначаецца яго шырокае распаўсюджванне і экспансіўнасць на выкарыстаных землях сельскагаспадарчага прызначэння і абарона вялікіх папуляцый у ахоўных раёнах. Адзначаецца таксама адсутнасць пагроз для ўсіх разнавіднасцяў гэтага віду, хоць і назіраецца зніжэнне яго рэсурсаў у некаторых абласцях (напрыклад, у Вялікабрытаніі). У манаграфіі, прысвечанай віду, ядловец апісаны, як від, што не мае пагроз і павялічвае колькасць. Аднак, па меншай меры, дзве разнавіднасці (var. charlottensis і megistocarpa) не маюць шырокага распаўсюджання і пры гэтым прывязаныя да канкрэтных, тарфяністых экасістэм, пажадана моцна парушаных. У мясцовым маштабе розныя варыяцыі таксама бываюць у небяспечным стане ў канкрэтнай вобласці (напрыклад, у чырвонай кнізе раслін Ніжняй Сілезіі) ядловец горны (var. saxatilis) мае статус выміраючага віду. На тэрыторыі Брытанскіх астравоў від быў прызнаны прыярытэтным у патрэбе абароны, з-за памяншэння папуляцыі, слабой жыццяздольнасці і здольнасці да абнаўлення папуляцыі. Прычынамі старэння папуляцыі і знікнення ядлоўца ў міжземнаморскім абшары (напрыклад, у паўдневай Іспаніі) прызнаюцца змены клімату і антрапагенныя пераўтварэнні яго асяроддзя пражывання.
З прычыны важнасці і карыснасці і ранейшага знішчэння гэтага віду як «пустазелля лесу» прадпрымаюцца розныя ініцыятывы па захаванні ядлоўца. У Польшчы ў міжваенны перыяд, шматлікія велічныя ядлоўцы былі інвентарызаваны і ўзяты пад ахову. Папуляцыі ядлоўца ахоўваюцца як запаведнікі, напрыклад,, , , а таксама ў некаторых нацыянальных парках, напрыклад, у. Шматлікія асобнікі, асабліва ядлоўцы-дрэвы, ахоўваюцца як помнікі прыроды. У некаторых краінах таксама ахоўваўся (напрыклад, у ГДР з 1954 і ў Чэхаславакіі з 1958 года). У Польшчы, ядловец звычайны ніколі не быў ахоўным відам.
Таксанамія
Від Ядловец звычайны уваходзіць у род сямейства  парадку.
З 10 відаў, якія ўваходзяць у род ядловец толькі ядловец звычайны распаўсюджаны па ўсіх кантынентах паўночнага паўшар’я, іншыя віды сустракаюцца толькі ў Міжземнамор’і і ў Азіі. Самым блізкім відам для ядлоўца звычайнага з’яўляецца.
Падвіды і разнавіднасці
Ядловец звычайны з-за свайго шырокага арэалу і разнастайнасці экалагічных умоў, у якіх ён расце, вельмі зменлівы. Унутрывідавыя таксоны вылучаюцца на падставе пэўных прыкмет, але ў выпадку ядлоўца часам гэта абцяжарана тым, што прыкметы няпэўныя. Таму прапанавана панізіць рангі 4 падвідаў, якія традыцыйна вылучаліся ў межах віду, і апісваць толькі разнавіднасці, якіх налічваюць у агульнай колькасці каля 30. Класіфікацыя ўнутрывідавых таксонаў яшчэ мадыфікуецца, яна патрабуе далейшых даследаванняў і распрацовак.
Апісаны шэраг разнавіднасцей і формаў, якія больш-менш адрозніваюцца ад тыпавых падвідаў       :
Сінонімы: (=Juniperus canadensis Lodd. ex Burgsd.; =Juniperus canadensis Lodd. ex Burgsd. 1787, non Lodd. ex Loudon 1838]; =Juniperus communis 'Depressa Aurea'; =Juniperus communis 'Depressa Star'; =Juniperus communis 'Prostrata'; =Juniperus communis subsp. depressa (Pursh) Franco 1962, non (Pursh) A.E.Murray 1982; =Juniperus communis subsp. intermedia (Schur) K.Richt.; =Juniperus communis subsp. nana sensu Hultén 1968; =Juniperus communis var. aureospica Rehder; =Juniperus communis var. canadensis (Lodd. ex Burgsd.) Loudon; =Juniperus communis var. depressa 'Aurea'; =Juniperus communis var. depressa-aurea Hornibr.; =Juniperus communis var. intermedia (Schur) Sanio; =Juniperus communis var. montana sensu Fernald 1933; =Juniperus depressa (Pursh) Raf.; =Juniperus depressa Raf. ex McMurtrie 1819, nom. illeg.; =Juniperus intermedia Schur; =Juniperus multiova Goodwyn.
Сінонімы
Паводле The Plant List :
Сарты
Вядома больш за 50 сартоў, якія адрозніваюцца па форме кроны (калонападобная, покрыўная), кампактнасці, колеру, даўжыні і размяшчэнні лісця  :
Лісце жоўтага колеру:
Калонападобная форма:
Покрыўная форма:
Ніцая форма:
Брузгінскі сельсавет
Брузгі́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Брузгі.
Брук
Брук:
Брузгінскі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гродзенскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 17 лістапада 1959 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Каробчыцкага сельсавета.
Ядловец звычайны
Гібрыды
Верагоднасць утварэння міжвідавых гібрыдаў у абшарах, дзе перасякаюцца арэалы розных ядлоўцаў, ацэньваецца як значная. Аднак іх існаванне не прызнаецца. Адзіны вядомы задакументаваны выпадак адзначаны ў Венгрыі ў 1886 годзе і гэта быў гібрыд з, апісаны як.
Культурныя аспекты
Ядловец звычайны лічыўся святой раслінай у германцамі і народамі Сібіры. Ва Уэльсе ссяканне старога ядлоўца абвяшчала смерць у сямі. Каралі з шышкаягад ядлоўца надзявалі нявольнікі ў індзейцаў перад боем з мэтай абароны жыцця і атрымання волі.
У польскіх народных традыцыях ядловец лічыўся добрай раслінай, прыязнай людзям і мілай багам. Таму ён бараніў ад усякага зла і злых духаў — зданяў, стрыгаў, начных кашмараў, начніц і іншых. Для таго, каб абараніць дом ад зла, яго абкурвалі дымам ад згарэлых ядлаўцовых галінак, падвешвалі галінкі над дзвярыма і хавалі галінку ядлоўца за «святым абразком».
Даданне хвоі і шышкаягад ядлоўца да фіміяму практыкавалася ў славянскіх святынях. Злых духаў, а пасля распаўсюджання хрысціянства — д’ябла адпужвалі таксама з драўніны ядлоўца. Выразаць іх было патрэбана ў (29 верасня), пры чым часам адпаведны куст перад зразаннем палівалі святой вадой, а саму клюку асвяшчалі ў царкве.
Дымам ядлоўца акурвалі малочных кароў і пашы для абароны іх ад загавораў, таксама лічылася, што гэта абароніць ад. Яго выкарыстоўвалі і ў тых памяшканнях, дзе былі трупы. Акрамя таго, у Паўночнай Амерыцы ядловец з’яўляецца адным з традыцыйных дадаткаў да шалфея, які выкарыстоўваецца для акурвання ў магічных мэтах прадметаў, людзей і памяшканняў. Ядловец таксама спальвалі падчас сеансаў экзарцызму. Галінка ядлоўца, якую насілі ў час доўгіх паходаў, павінна была засцерагаць ад.
Ва ўсходняй і паўднёва-ўсходняй частцы Польшчы ядловец дадаецца да, а на Падляшшы выкарыстоўваўся асвечаным у вянках падчас свята. У ядловец выкарыстоўваўся для ўпрыгожання вясельных вянкоў, якія жаніхі дарылі нявестам.
Ядловец дапамагаў у  — у дзень Святога Андрэя (30 лістапада) дзяўчаты ў поўнач бегалі ў лес і адрывалі левай рукой пруток ад ядлаўцовага куста. Пры гэтым яны казалі такія словы :Рву пяцёма пальцамі, шостая далонь, няхай мяне сёння хлопцы гоняць (Rwę cię pięcioma palcami, szóstą dłonią, niech mnie od dziś chłopcy gonią). Не азіраючыся і не гледзячы на сарваную галінку, яны беглі дадому і толькі там разглядалі сарванае. Зялёная галінка прадракала хлопца, пажоўклая — ўдовага, а цалкам сухая — старога дзеда.
Сучасныя крыніцы, якія тычацца магіі, прыпісваюць ядлоўцу шматлікія чароўныя ўласцівасці — абарону ад змей і іншых дзікіх жывёл, крадзежу, злых чар і праклёнаў.
Па старой традыцыі, у кашубскія хлопцы даганяюць дзяўчат і б’юць іх па нагах галінкамі ядлоўца. Гэта павінна прынесці поспех у каханні да выбраных дзяўчат.
У літаратуры
У беларускай літаратуры водар ядлоўца як паэтычны вобраз выкарыстаны Максімам Танкам і Славамірам Адамовічам. Псеўданімам Ядловец падпісваў свае творы Янка Быліна.
У мастацтве
Шматлікія дрэварыты з краявідамі, на якіх расце ядловец, пакінуў мастак. таксама намалявана на карціне нямецкага пейзажыста.
У геральдыцы і філатэліі
Выява ядлоўца выкарыстана на гербе нямецкай камуны у зямлі Ніжняя Саксонія.
Сяргей Густававіч Легат
Сяргей Густававіч Легат (—) — рускі танцоўшчык, балетмайстар і педагог балета. Прадстаўнік дынастыі артыстаў балета Легат-Абухавых. Сын балетных танцоўшчыкаў Пецярбургскай імператарскай сцэны Густава Легата і яго жонкі характарнай танцоркі і пантамімнай актрысы Марыі Сямёнаўны Легат (у дзявоцтве Гранкен), брат Мікалая Легата. Усяго ў сям’і было пяцёра дзяцей, і ўсе былі аддадзены ў балетную школу.
Біяграфія
Сяргей Легат нарадзіўся ў Маскве 15 (27) верасня 1875 года.
Па заканчэнні вучылішча быў прыняты ў кардэбалет імператарскага Марыінскага тэатра, у 1896 годзе быў пераведзены ў карыфеі, а з 1897 года ў салісты. Сяргей Легат належаў да лепшых танцоўшчыкаў свайго часу.
Сярод яго партнёрак былі славутыя балерыны Т. П. Карсавіна, М. М. Петыпа. У 1902—1903 гадах разам са сваёй грамадзянскай жонкай і пастаяннай партнёркай па характарных і камедыйных нумарах М. М. Петыпа гастраляваў у Вене, Парыжы, Монтэ-Карла, Будапешце.
Выступаў і як балетмайстар, паставіўшы некалькі балетных нумароў; у 1903 годзе або, па іншых крыніцах — у 1905 годзе, сумесна з братам Мікалаем Легатам паставіў балет «Фея лялек» Баера для выканання яскравымі балерынамі тэатра: М. Ф. Кшасінскай (фея лялек), Г. Паўлавай (іспанка), В. Трафілавай (японка), А. Ваганавай (кітаянка), В. Праабражэнскай (лялька Бебэ). Ролі двух П’еро выконвалі М.Фокін і сам Сяргей Легат. Сюжэт балета быў просты: лялькі ў маленькай крамцы цацак ноччу ажывалі і ладзілі свята пад кіраўніцтвам феі лялек. Балет быў вырашаны цалкам у рамках акадэмічнага стылю, спрэс адкідаючы ўсе рэфарматарскія балетныя плыні. Аформіў спектакль Леон Бакст.
Акрамя сцэнічнай дзейнасці, займаўся педагагічнай: з 1896 года выкладаў у Пецярбургскім тэатральным вучылішчы мастацтва мімікі і падтрымкі. З 1898 года быў рэпетытарам балетнай трупы Марыінскага тэатра.