cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Валянцін Уладзіміравіч Вялічка
Валянці́н Уладзі́міравіч Вялі́чка (, Мінскай вобласці —  ) — беларускі эканаміст, дыпламат. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь ва Украіне (2001—2016).
Біяграфія
Нарадзіўся 15 чэрвеня 1944 года. Па нацыянальнасці беларус. Скончыў Ленінградскі тэхналагічны інстытут, аспірантуру Акадэміі грамадскіх навук пры ЦК КПСС, кандыдат эканамічных навук.
Працаваў на вытворчасці, на камсамольскай працы, быў кіраўніком раённага і абласнога ўзроўню на савецкай і партыйнай працы ў Гомельскай вобласці.
1993—1997 гг. — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Латвійскай Рэспубліцы і Фінляндскай Рэспубліцы (па сумяшчальніцтву)
1997—1999 гг. — Міністр па справах СНД
1999—2001 гг. — Першы намеснік Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь
15 чэрвеня 2001 г. — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь ва Украіне.
Памёр 9 сакавіка 2018 года.
Ганна Марыя Моцарт
Ганна Марыя Вальбурга Моцарт (Anna Maria Walburga Mozart, у дзявоцтве Пертль; -) — маці Вольфганга Амадэя Моцарта, нарадзілася ў Санкт-Гілгене (Аўстрыя) у Евы Разіны і Нікалауса Пертля, прэфекта Гільдэнштэйна.
Біяграфія
Ганна Марыя Моцарт суправаджала сына ў некалькіх паездках.
Яна не была адзначана музычнымі талентамі, хоць выйшла замуж за кампазітара і музычнага педагога сусветнай велічыні і стала маці двух таленавітых дзяцей.
Ганна Марыя памерла ад ліхаманкі 3 ліпеня 1778, падчас тура ў Парыж са сваім сынам.
Якапа дэ Барбары
Якапа дэ Барбары, Якапа дэ Барберы (іт. Jacopo de Barbari, Jacopo barberi, Barbaro, Barberino, Barbarigo barbarigo ; 1460,  — 1516,, Бельгія) — італьянскі жывапісец і гравёр эпохі Адраджэння, які працаваў у Германіі.
Біяграфія
Якапа дэ Барбары працаваў прыблізна да 1500 года ў Венецыі. Яго жывапісныя творы паказваюць на ўплыў Джавані Беліні. У 1500 годзе пераехаў з Венецыі ў Германію, стаўшы першым вядомым італьянскім мастаком эпохі Адраджэння, які працаваў у Паўночнай Еўропе, дзе яго творы зрабіліся вельмі папулярнымі. З 1503 па 1506 год Барабары жыў у горадзе Вітэнбергу, пры двары саксонскага курфюрста Фрыдрыха III, супрацоўнічаў з навукоўцамі-гуманістамі, якія выкладалі ў заснаваным у горадзе ў 1502 годзе універсітэце.
У Германіі Якапа дэ Барбары працаваў па заказах імператара Максіміліяна I, а затым перайшоў да двара Іаахіма I Брандэнбургскага.
Задоры
Назву Задо́ры маюць:
Тэруэль
Тэруэль (Teruel, Tergüel) — горад у Іспаніі, аўтаномная супольнасць Арагон, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Знакаміты скопішчам сярэдневяковых помнікаў у стылі мудэхар, якія ўнесены ў спіс Сусветнай спадчыны.
Герб Ліберыі
Герб Ліберыі ўяўляе сабой шчыт, на якім намаляваны карабель XIX-га стагоддзя, які прыбывае ў Ліберыю. Карабель сімвалізуе судны, якія прывозілі вызваленых рабоў з Злучаных Штатаў у Ліберыю. Над шчытом размешчаны разгорнуты скрутак, на якім напісаны нацыянальны дэвіз Ліберыі: «Любоў свабоды прывяла нас сюды» (анг.: The love of liberty brought us here), пад шчытом таксама знаходзіцца скрутак, з афіцыйнай назвай краіны, Рэспубліка Ліберыя (анг.: Republic of Liberia).
Плуг і рыдлёўка ўяўляюць сабой вартасці працы, напружанай працы, з дапамогай якіх нацыя будзе квітнець. Узыход сонца на заднім фоне ўяўляе сабой нараджэнне нацыі. Пальмавае дрэва знайшло адлюстраванне на гербе, бо гэта самая універсальны крыніца харчавання для ліберыйцаў, у канчатковым выніку ўяўляе сабой росквіт.
Белы голуб з пракруткі сімвалізуе дыханне свету.
Гімн
Гімн (ст.-грэч. ὕμνος) — урачыстая хвалебная песня.
У жанравых адносінах існуюць гімны вайсковыя, рэлігійныя, спартыўныя, прысвечаныя пэўным гістарычным падзеям, святам, нацыянальным героям. У сучасным традыцыйным разуменні гімн — афіцыйна зацверджаная гукавая эмблема дзяржавы (дзяржаўны гімн).
Гімны займаюць значнае месца ў грамадска-палітычным жыцці, з'яўляюцца істотным сродкам аб'яднання нацыі ў святочныя і трагічныя часы існавання дзяржавы. Музычна-паэтычныя асаблівасці гімнаў звязаны са спецыфікай іх прызначэння. Адметныя рысы — агульны велічны тон музыкі, узвышанасць і рытарычнасць паэтычнай лексікі, рытмічная ўпарадкаванасць (т.зв. маршавасць) — надаюць гімну асаблівы характар накіраванасці на ўспрыманне, садзейнічаюць хуткаму запамінанню музыкі і тэксту.
У працэсе гістарычнага развіцця змест паняцця «гімн» значна эвалюцыяніраваў. Найстаражытнейшыя гімны — малітоўныя песнапенні лірычнага характару — былі пашыраны ў Егіпце і Месапатаміі. Гімны як музычна-паэтычная форма шырока выкарыстоўваліся ў Старажытнай Грэцыі, дзе яны выконваліся хорам у гонар багоў і герояў пад акампанемент кіфары (часта спевы суправаджаліся танцамі). Сярод аўтараў гімнаў — Гамер, Піндар, Анакрэон. Доўгі час паняцце «гімн» было абагульняльнай назвай розных культавых песнапенняў (дыфірамб, прасодыя, праомія, пайяна і інш.). У краінах Заходняй Еўропы ў перыяд ранняга хрысціянства гімнамі лічыліся духоўныя страфічныя песні. Выкананне гімнаў у богаслужэнні Заходняй хрысціянскай рымскай царквы звязана з епіскапам Амвросіем (IV ст.). Першыя ўзоры шматгалосых гімнаў адносяцца да XIV ст. (франка-фламандская школа, творчасць Г. Дзюфаі). Сацыяльна-рэлігійны рух XV — XVI ст. спарадзіў стварэнне новых форм гімна, не звязаных цесна з царкоўным абрадам. Сярод іх пратэстанцкія харалы-гімны, гусіцкія песні-гімн ў Чэхіі, славянскія кантаты-гімны, якія з XVI ст. распаўсюдзіліся на Беларусі, Украіне, у Польшчы, пазней у Расіі. У ХІХ ст. гімнам становіцца ўрачыстая песня свецкага зместу, прызначаная часцей для вялікага складу выканаўцаў (аркестр, хор, група салістаў). Сярод найбольш папулярных песень-гімнаў «Марсельеза» Ружэ дэ Ліля, «Гімн розуму» Э. Меполя, «Гімн свабодзе» Ф. Гасэка, «Інтэрнацыянал» П. Дэгейтэра (Францыя), «Гімн Гарыбалвдзі» А. Аліўеры (Італія), «Гімн Рыега» (Эварыста Фернандэса) (Іспанія), «Ракацы-марш» (Венгрыя), «Мазурка Дамброўскага» (Польшча). Узорамі класічнай музыкі, звязанай з праламленнем жанру гімна, з'яўляюцца 9-я сімфонія Л. ван Бетховена, 8-я сімфонія Г. Малера, хор «Слаўся» з оперы «Жыццё за цара» М. Глінкі, «Гімн вялікаму гораду» з балета «Медны коннік» Р. Гліэра, «Гімн жыццю» з 10-й сімфоніі М. Аладава, фінал 5-й сімфоніі Я. Цікоцкага, названы аўтарам «Жыццесцвярджэнне», і інш.
Гісторыя развіцця гімнічных песень на Беларусі цесна звязана з кантамі і псальмамі (свецкія харавыя песні), якія распаўсюдзіліся з 2-й пал. XVI ст. У іх адлюстроўваліся многія прыкметы менталітэту беларусаў, тыповыя рысы іх характару, светапогляду і светаўспрымання. Сціпласць, добразычлівасць, талерантнасць паступова фарміравалі асаблівы склад мовы, апасродкавана ўплывалі на тып узнёслага, велічнага і адначасова лірычнага вакальна-паэтычнага меласу. Шмат кантаў-гімнаў змешчана ў канцыяналах і багагласніках, у т.л. ў адных з першых ва Усходняй Еўропе друкаваных зборніках «Брэсцкі канцыянал» (1558)  і «Нясвіжскі песеннік» (1563). Яркім узорам беларускага нацыянальнага канта-гімна з'яўляецца героіка-патрыятычны твор «Даруй спакой» (1646) Афанасія Філіповіча. Пашырэнне на Беларусі баявых (ваяцкіх) песень-гімнаў пачалося з паўстання 1863-64 (гучалі польскія і беларускія паўстанцкія гімнічныя песні на словы Ф. Ражанскага). Шмат беларускіх песень-гімаў выклікаў да жыцця рэвалюцыйны ўздым пач. ХХ ст. Найбольшую папулярнасць набылі песні на словы Я. Купалы «А хто там ідзе?» (муз. Л. Рагоўскага) і «Не пагаснуць зоркі ў небе» (муз. М. Янчука), «Мы выйдзем шчыльнымі радамі» (сл. М. Краўцова, муз. М. Тэраўскага), «Беларуская марсельеза» і інш. У савецкі перыяд беларускія кампазітары стварылі шэраг лірычных песень, у якіх арганічна спалучаюцца гімнічныя і лірычныя інтанацыі: «Мы беларусы» (Дзяржаўны гімн БССР з 1955, сл. М. Клімковіча, муз. Н. Сакалоўскага), «Радзіма мая дарагая» (сл. А. Бачылы, муз. У. Алоўнікава), «Беларусь — мая песня» (сл. М. Браўна, муз. Ю. Семянякі), «Песня пра Нёман» (сл. А. Астрэйкі, муз. Н. Сакалоўскага). Да гімнічных належаць таксама музычныя творы «Жыві, Беларусь!» А. Багатырова, «На родных прасторах» Р. Пукста, «Красуй, Беларусь» Я. Цікоцкага, «Беларусь — наша родная маці» Н. Сакалоўскага. У канцы ХХ ст. песні-гімны стварылі кампазітары У. Мулявін («Пагоня», сл. М. Багдановіча), В. Раінчык («Жыве Беларусь», сл. Л. Пранчака) і інш. Сустракаюцца гімнічныя творы і ў кампазітараў беларускага замежжа («Магутны Божа», сл. Н. Арсенневай, муз. М. Равенскага; «Пагоня», сл. М. Багдановіча, муз. М. Куліковіча-Шчаглова).
Махмуд Дарвіш
Махмуд Дарвіш (, Аль-Бірва каля Акры, Палесціна —, Х’юстан, ЗША): палесцінскі паэт і палітычны дзеяч.
Біяграфія
Культавая фігура ў палесцінскай грамадскай думцы («душа палесцінскага народа, люстэрка палесцінскага грамадства» ) і надзвычай папулярны аўтар («самы важны сучасны арабскі паэт» ).
У Ізраілі творчасць Дарвіша сустракае мяшаныя ацэнкі. Так, у 2000 прапаноўвалася ўключыць некаторыя творы Дарвіша ў ізраільскую школьную праграму, але прэм'ер-міністр Барак забараніў гэта, тлумачачы забарону негатовасцю Ізраіля да ідэй Дарвіша ў школе. У 1988 верш Дарвіша быў выкарыстаны прэм'ерам Шамірам як прыклад нежадання палесцінцаў жыць побач з яўрэямі і як прыклад палесцінскіх заклікаў да яўрэяў пакінуць гэтыя землі (такое тлумачэнне было аспрэчана палесцінцамі).
Дарвіш быў сябрам Ізраільскай камуністычнай партыі, сябрам Выканаўчага камітэта Арганізацыі вызвалення Палесціны (выйшаў з АВП у 1993 у знак пратэсту супраць тымчасовых мірных пагадненняў з Ізраілем). За сваю дзейнасць не раз знявольваўся ізраільскімі ўладамі. Аўтар тэксту сімвалічнай Палесцінскай дэкларацыі незалежнасці (1988), пазней абвешчанай Ясірам Арафатам.
Аўтар каля 30 зборнікаў паэзіі і прозы, перакладзеных на 35 моў; некаторыя з твораў пакладзены на музыку («Рыта», «Птушкі Галілеі», «Прагну матчынага хлеба» і інш.) і сталі нацыянальнымі песнямі арабаў; лаўрэат шматлікіх літаратурных узнагарод, у т.л. узнагарода Лотас (1969). Камандор французскага Ордэна мастацтваў і пісьменства. Дырэктар Палесцінскага даследчага цэнтра. Лаўрэат узнагароды Ланана за культурную свабоду (2001).
Дарвіш пачынаў у паэзіі з вершаў для газет левага кірунку, але пазней зрабіўся «з паэта супраціву — паэтам сумлення» Паэзія Дарвіша апісваецца як пераход ад больш традыцыйнага для арабскай паэзіі цяжкаслоўнага, эмацыйнага, рытмічнага верша да пісанага простай мовай апавядальнага верша, які звяртаецца да ўяўлення.
Важнейшыя творы і працы:
Ажаніўся і развёся двойчы, дзяцей не меў. Вучыўся ў СССР (1971—1972), пазней жыў у Егіпце, Ліване, Францыі; вярнуўся ў Палесціну ў 1996. Працаваў у газетах «Іціхад», «Аль-Ахрам» (Каір, Егіпет), у часопісе «Палесцінскія пытанні» (Бейрут, Ліван). Заснавальнік і галоўны рэдактар літаратурнага агляду «Аль-Кармель» (выпуск узноўлены ў 1997). Доўга хварэў на сэрца, перанёс дзве аперацыі, у час апошняй аперацыі памёр ад ускладненняў.
Роберт Лей
Роберт Лей (Robert Ley;, Нідэрбрэйдэнбах — , Нюрнберг) — рэйхсляйтар, обергрупэнфюрар СА, загаднік арганізацыйным аддзелам НСДАП, з 1933 года кіраўнік Германскага працоўнага фронту. Доктар філасофіі.
Вандалізм
Вандалізм — наўмыснае і бессэнсоўнае знішчэнне культурных і матэрыяльных каштоўнасцяў. Асоб, якія ўчыняюць такія дзеянні, завуць вандаламі.
Гісторыя
Паходжанне слова звязана з назвай ўсходне-германскага племені вандалаў, якія разрабавалі ў чэрвені 455 года Рым. Вандалы хутчэй рабавалі і вывозілі каштоўнасці, чым знішчалі іх. У хроніках адсутнічаюць згадкі пра нейкіх асаблівых бедствах вечнага горада. Хоць вандалы захапілі і павезлі тысячы палонных з мэтай атрымання выкупу, Папе Льву I сучаснікі ставілі ў заслугу выратаванне жыхароў Рыма ад поўнага знішчэння. Нягледзячы на ​​гэта, за вандаламі замацавалася слава дзікіх і бескультурных "варвараў", што, магчыма, звязана з жорсткім пераследам каталіцкага духавенства і разбурэннем каталіцкіх цэркваў у вандальскім каралеўстве на поўначы Афрыкі.
NGC 3573
NGC 3573 (іншыя абазначэнні — ESO 377-22, MCG -6-25-11, AM 1108-363, IRAS11089-3636, PGC 34005) — галактыка ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Нацыянальны батанічны сад Украіны
Батанічны сад уваходзіць у прыродна-запаведны фонд Украіны і з’яўляецца аб’ектам комплекснай аховы, належыць да земляў прыроднага і гісторыка-культурнага прызначэння, якія ахоўваюцца як нацыянальны здабытак. Адной з галоўных задачаў батанічнага саду з’яўляецца правядзенне даследванняў у галіне аховы прыроды, стварэнне базы для захавання генафонду раслін і ўсёй біялагічнай разнастайнасці, а таксама асветніцкая дзейнасць па пытаннях экалогіі і выкарыстання раслін.
Паводле разнастайнасці калекцый жывых раслін, маштабаў тэрыторыі, узроўню навуковых даследванняў займае адно з вядучых месцаў сярод найбольшых батанічных садоў Еўропы. У склад батанічнага саду ўваходзіць 8 навуковых аддзелаў, унікальны калекцыйны фонд Нацыянальнага батанічнага саду налічвае каля 11180 таксонаў, што адносяцца да 220 сямействаў і 1347 родаў.
Да тэрыторыі Нацыянальнага батанічнага саду прымыкае тэрыторыя Выдубіцкага манастыра.
Ёханес Тэадор Баргельд
Ёханес Тэадор Баргельд — псеўданім Альфрэда Эмануэля Фердынанда Грунвальда ( — 16 або 17 жніўня 1927) — нямецкі жывапісец і паэт, які разам з Максам Эрнстам заснаваў групу дадаістаў у Кёльне. Ён таксама выкарыстаў імя «Zentrodada» ў сувязі з дадайствам.
Баргельд нарадзіўся ў Штэціне (Шчэцін) у Прускай Памераніі. Вывучаў юрыспрудэнцыю ў Оксфардзе і Боне. Баргельд быў рэдактарам перыядычнага выдання The Fan (Der Ventilator), якое Эрнст і Ханс Арп стварылі ў 1919 годзе, і супрацоўнічаў з многімі іншымі дадаісцкімі выданнямі, такіх як «Bulletin D» і «Dada W/3».
Жэлтау
Жэлтау — аул у Зерэндзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі ім.Канай-бія. Код КАТА — 115665800.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 138 чалавек (67 мужчын і 71 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 75 чалавек (40 мужчын і 35 жанчын).
Уладзімір Давідавіч Баранаў-Расінэ
Уладзімір Давідавіч Баранаў-Расінэ або Баранаў-Расінэ [сапраўднае імя і прозвішча — Шулім-Вольф Лейб Баранаў, псеўданім — Даніэль Расінэ; 1 студзеня (13 студзеня) 1888, Вэлыка Лэпэтыха — 1944, Асвенцім) — жывапісец і скульптар.
Арцём Міхайлавіч Сухоцкі
Арцём Міхайлавіч Сухоцкі (Артем Михайлович Сухоцький; нар., Ніжын, Украіна) — украінскі футбаліст, абаронца.
Уладзімір Давідавіч Баранаў-Расінэ
Біяграфія
Нарадзіўся 1 студзеня 1888 года ў вёсцы Вэлыка Лэпэтыха Таўрычаскай губерні Расійскай імперыі (цяпер Херсонская вобласць, Украіна).
У 1902—1908 гадах вучыўся ў Адэскім мастацкім вучылішчы. Выпушчаны адтуль настаўнікам чарчэння і маляванні. У 1908 годзе паступіў у Вышэйшую мастацкую вучэльню пры Імператарскай Акадэміі мастацтваў, але быў адлічаны за ненаведванне заняткаў адразу пасля першага курса.
Арцём Міхайлавіч Сухоцкі
Клубная кар’ера
У лютым 2021 года падпісаў кантракт з чарнігаўскай «Дзясной». Пакінуў клуб па заканчэнні кантракта ў ліпені таго ж года, пасля чаго паўгады заставаўся без каманды. У студзені 2022 года далучыўся да адэскага «Чарнаморца», пакінуў клуб па пагадненні бакоў у ліпені 2022 года.
Міжнародная кар’ера
Выступаў за юнацкія зборныя Украіны.
Уладзімір Давідавіч Баранаў-Расінэ
Біяграфія
У 1907—1910 гадах разам з Міхаілам Ларыёнавым, Наталляй Ганчаровай, Давідам Бурлюком, Аляксандрай Экстэр і іншымі маладымі мастакамі ўдзельнічаў у першых выставах рускага авангарда ў складзе мастацкай групы «Вянок—Стэфанас»: «Стэфанас» (Масква, 1807—19) «Звяно» (Кіеў, 1908), «Вянок-Стэфанас» (Пецярбург, 1909), «Імпрэсіяністы» (Херсон, Вільня 1909—1910).
У 1909—1910 гадах падарожнічае па Еўропе і пасяліўся ў Парыжы. Сябраваў з Маркам Шагалам, Восіпам Цадкіным, Аляксандрам Архіпенкам, Хаімам Суціным, Амедэо Мадыльяні, стаў жыхаром знакамітага парыжскага дома «Вулей».
У гэты час пачалося яго сяброўства з Раберам Дэланэ і Соняй Дэланэ, і Баранаў захапіўся ідэяй выказаць дынаміку руху і музычнасць рытмаў з дапамогай «заканамернасцяў» ўзаемапранікнення асноўных колераў спектру.
Выстаўляўся ў Восеньскім салоне, Салоне незалежных, а таксама на выставах авангардыстаў у Цюрыху і Амстэрдаме. Тым часам ён бярэ сабе псеўданім Даніэль Расінэ. У Салоне незалежных Баранаў-Расінэ выставіў першыя паліхромныя кубістычныя скульптуры; яго скульптура «Сімфонія № 2» прыцягнула ўсеагульную ўвагу. Маладога мастака хваліў Гіём Апалінэр.
У час Першай сусветнай вайны жыў у Нарвегіі, дзе канчаткова сфарміраваўся яго мастацкі стыль. Там жа, у Нарвегіі, у горадзе Осла (тады — Хрысціяніі) адбылася яго першая персанальная выстава. Мастак паглыблена вывучае праблемы сінтэзу музыкі і колеры, працягваючы ідэі арфістаў. У гэты час ён сканструяваў «оптафанічнае» (колерамузычнае) піяніна і даваў першыя оптафанічныя канцэрты ў Хрысціяніі і Стакгольме.
У 1917 годзе пасля Лютаўскай рэвалюцыі вярнуўся ў Расію. Выкладаў у Вольных мастацкіх майстэрнях (Петраград), ва ВХУТЕМАС (Вышэйшыя мастацка-тэхнічныя майстэрні) у Маскве, удзельнічаў разам з групай вядомых мастакоў у афармленні плошчы Паўстання ў Петраградзе да першай гадавіны Кастрычніцкай рэвалюцыі, пісаў вялікія рэвалюцыйныя пано.
Майкл Артын
Майкл Артын (Michael Artin; нар. ) — амерыканскі матэматык і заслужаны прафесар Масачусецкага тэхналагічнага інстытута, вядомы сваім укладам у алгебраічную геаметрыю.
Біяграфія
У 1955 годзе Майкл Артын атрымаў ступень бакалаўра ў Прынстанскім універсітэце. Затым ён пераехаў у Гарвард і ў 1960 годзе атрымаў ступень Ph.D. пад кіраўніцтвам Оскара Зарыскага (тэма дысертацыі — On Enriques’ Surfaces). Ён вырашыў не публікаваць дысертацыю, бо лічыў, што яна недастаткова добрая для публікацыі. Да 1963 года Артын працаваў у Гарвардскім універсітэце, а затым правёў некаторы час у Францыі, у Інстытуце вышэйшых навуковых даследаванняў (IHES), паўдзельнічаўшы ў напісанні 4-га тома запісак SGA. У 1966 годзе атрымаў пасаду прафесара MIT. Яго праца над праблемай апісання прадстаўленых функтараў у катэгорыі схем прывяла да доказу апраксімацыйнай тэарэмы Артына. Таксама ён даў вызначэнне алгебраічнай прасторы. У 1974 годзе ён даў новае вызначэнне алгебраічнага стэка. Пачынаючы з 1980-х гадоў яго навуковыя інтарэсы перамясціліся ў галіну некамутатыўнай геаметрыі.
Азярэцкі сельсавет (Талачынскі раён)
Азярэ́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Талачынскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2011 года вёска) Азерцы.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Талачынскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Талачынскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 15 кастрычніка 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Пярэвалачненскага сельсавета (7 населеных пунктаў: Букарава 1, Букарава 2, Жураўлі, Забалацце, Забалацце (Волга), Зялёныя Дубы і Свідэршчына), у склад сельсавета з Рыдамльскага сельсавета перададзены 8 населеных пунктаў (Анэліна, Будзькі, Бушмін, Раманоўка, Узгоі, Усвейка Красінская, Ходатава і Шэпетава), наўзамен у склад Рыдамльскага сельсавета перададзена вёска Старынка. 29 снежня 1961 года да сельсавета далучана частка скасаванага Сіманаўскага сельсавета (4 населеныя пункты: раз’езд Відэршчына, Замошша, Зарэчнае Падбярэззе, Падбярэззе), у склад Рыдамльскага сельсавета вернуты 8 населеных пунктаў: Анэліна, Будзькі, Бушмін, Раманоўка, Узгоі, Усвейка Красінская, Ходатава і Шэпетава. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Азярэцкага сельсавета 36 населеных пунктаў. У сакавіку 1977 года ў склад Воўкавіцкага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Замошша, Зарачанскае, Зарэчнае Падбярэззе, Падбярэззе), у склад Маціёўскага сельсавета — 11 населеных пунктаў (Ганчароўка, Гірымшчына, Зарэчча, Зялёная, Красная Горка, Лужная, Прудцы, Слабада, Стары Талачын, Табараўшчына, Юзафполле). 10 кастрычніка 2013 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Талачынскага сельсавета.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 1525 чалавек, з іх 92,6 % — беларусы, 4,3 % — рускія, 1,2 % — цыганы, 1,2 % — украінцы.
Населеныя пункты
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзіў 21 населены пункт: аграгарадкі Азерцы і Заднева, вёскі Букарава 1, Букарава 2, Васкрэсенская, Вугалеўшчына, Галынка, Дроздава, Жураўлі, Забалацце, Зялёныя Дубы, Лунная, Міхайлаўшчына, Парэчча, Піямонт, Прудзец, Рыжычы, Свідэршчына, Скавышкі, пасёлкі Відэршчына і Забалацце.
Colt M1911
Colt M1911 (Colt Government) — пісталет фірмы Colt. Пісталет, больш усяго вядомы пад пазначэннем М1911 (камерцыйнае пазначэнне фірмы Кольт — Government model = Урадавая Мадэль), быў распрацаваны ў ЗША Джонам Мозэсам Браўнінгам у пачатку ХХ стагоддзі, і ў 1911 годзе прыняты на ўзбраенне Войскі ЗША. У 1926 года пісталет мінуў частковую мадэрнізацыю, і з тых часоў і да сярэдзіны 1980х гадоў заставаўся на сапраўднай ваеннай службе пад пазначэннем М1911А1, стаўшы, такім чынам, самым доўгажывучым вайсковым пісталетам. У Войскі ЗША ён быў заменены пісталетам Beretta 92 (вайсковае пазначэнне М9), але і па гэтай дзень М1911 застаецца адным з самых папулярных пісталетаў у ЗША.
Мадэрнізацыі М1911
З 1970 гады кампанія Кольт пачатку вытворчасць пісталетаў series 70, адрозных канструкцыяй утулкі, утрымлівальнай дульную частку ствала ў засаўцы, што палепшыла дакладнасць стральбы. З 1983 гады серыю 70 змянілі пісталеты серыі 80, адрозныя ўводзінамі ў канструкцыю аўтаматычнага засцерагальніка, блакавальнага ўдарнік да моманту поўнага націску на спускавы гаплік. Самыя новыя пісталеты фірмы Кольт, М1991, адрозніваюцца ад пісталетаў серыі 80 толькі зменамі ў тэхналогіі вытворчасці. Пісталеты серыі 90 (Series 90) па вялікім рахунку ўжо не з’яўляюцца чыстымі M1911, бо маюць УСМ падвойнага дзеяння (напрыклад, Colt Double Eagle, цяпер ужо не які выпускаецца).
Варта заўважыць, што і раней, і цяпер, пісталеты дадзенай канструкцыі выпускаюцца не толькі фірмай Кольт. Як у зыходным Браунінгаўскім варыянце, так і ў рознай ступені мадыфікаваным, іх выпускаюць дзясяткі, калі не сотні фірмаў па ўсім міры. Досыць успомніць такіх вытворцаў якасных 1911х, як Colt, Springfield Armory, Kimber, Les Baer, Wilson, STI, або стаялых на іншым боку коштавай шкалы кітайцаў з NORINCO.
Мадыфікацыі (так званая кастамітызацыя, custom guns) могуць уключаць не толькі «асучасніванні» накшталт рамак з алюмініевых сплаваў або палімераў, двухбаковыя і/або павялічаныя рычаг засцерагальніка і затворной затрымкі, крамы падвышанай ёмістасці, але і даводку УСМ, усталёўку прэцэзійных ствалоў, якія часта абсталёўваюцца кампенсатарамі, пераробку пад іншыя калібры (ад .22LR да.45Super або нават .357magnum).
Задуб’е
Назву Задуб'е маюць:
Зайкаўшчына
Назву За́йкаўшчына маюць:
Красыліў
Красыліў (Красилів) — горад у Красыліўскім раёне Хмяльніцкай вобласці Украіны на рацэ Случ, раённы цэнтр.
Гісторыя
Першая пісьмовая згадка пра Красыліў захавалася ў акце ад 16 студзеня 1444 г., па якім вялікі літоўскі князь Свідрыгайла падаваў свайму васалу Міхаілу Аляхновічу за яго верную службу ў валоданне вёскі Крэмэнэцькага павета, у тым ліку Красыліў. Хоць сярод даследчыкаў называецца яшчэ адна дата — 1437 г. Гаворка ідзе пра іншую грамату таго ж князя, даную Міхаілу Аляхновічу.
На працягу 1497—1620 гг. Красыліў быў уласнасцю Астрожскіх. У гэты час засноўваецца Красыліўскі замак. У валоданні князёў Астрожскіх Красыліў знаходзіўся да 1620 г., потым пераходзіць спачатку да князёў Заслаўскіх, потым да Любамірскіх, затым да Сангушкаў.
З 1753 г. Красыліў з больш чым 30 іншымі сёламі і мястэчкамі перайшоў у валоданне мсціслаўскага ваяводы Ігнацыя Сапегі. На пераломе XVIII-ХIX ст. спадчыннікам маёнтку, да якога ў той час належала толькі 18 сеў, быў яго ўнук Мікалай Сапега — палкоўнік французскіх войскаў і камергер Напалеона. Мікалай заснаваў у мястэчку касцёл (1820—1830 гг.). Пасля Мікалая Сапегі маёнтак атрымала ў спадчыну адна з яго дачок — Ідалія, якая ў 1837 г. абвянчалася з Канстанцінам Чорбай.
У канцы XIX ст. тут пражывала каля 60 адсоткаў украінцаў і 40 — габрэяў.
7 сакавіка 1923 года Красыліў стаў цэнтрам раёна УССР.
NGC 3574
NGC 3574 (іншыя абазначэнні — MCG 5-27-22, ZWG 156.20, NPM1G +27.0308, PGC 34080) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дзірк Барэндс
Дзірк Барэндс (,  — пахаваны 26 мая 1592) — нідэрландскі чарцёжнік і жывапісец.
Першыя ўрокі жывапісу Дзірк Барэндс атрымаў у свайго бацькі, мастака Барэнда Дзіркса (псеўданім Дуў Барэнд). У 19 гадоў ён паехаў у Рым, а адтуль у Венецыю, дзе стаў вучнем Тыцыяна. Каля 1562 года ён вярнуўся ў Нідэрланды і пасяліўся ў якасці жывапісца ў Амстэрдаме. Ён ахапіў шырокую тэматыку жывапісу; ён пісаў партрэты, нацюрморты, гарадскія пейзажы, інтэр’еры, рэлігійныя сцэны.
Сцяг Ліберыі
Дзяржаўны сцяг Ліберыі нагадвае сцяг ЗША і складаецца з 11 чырвоных і белых (6 чырвоных і 5 белых) палос і сіняга поля з белай зоркай. Адзінаццаць палос абазначаюць 11 подпісаў на дэкларацыі незалежнасці, прычым чырвоны колер сімвалізуе адвагу, а белы маральныя асновы. Белая зорка сімвалізуе вызваленне рабоў, а сіні квадрат — афрыканскі кантынент.
Сцяг Ліберыі з'яўляецца самым распаўсюджаным сцягам сусветнага гандлёвага флоту (каля 1600 судоў іншых краін ходзяць пад гэтым сцягам). Дадзены факт тлумачыцца таннасцю пошлін за выкарыстанне сцяга ў параўнанні з іншымі краінамі. Пошліны за выкарыстанне сцяга складаюць істотную частку даходаў казны Ліберыі.
Закрэўшчына
Назву Закрэ́ўшчына маюць:
20-я
Дваццатыя гады нашай эры — гады з 21 па 30.
Густаў Круп
Густаў Георг Фрыдрых Марыя Круп фон Болен унд Гольбах (Gustav Georg Friedrich Maria Krupp von Bohlen und Halbach;,  — , замак Блюнбах, зямля , Аўстрыя) — нямецкі прамысловец і фінансавы магнат, які аказаў значную матэрыяльную падтрымку нацысцкаму руху.
Вароты Індыі
Вароты Індыі (इंडिया गेट, India Gate) — размешчаны ў Нью-Дэлі манумент у памяць аб індыйскіх салдатах, якія загінулі ў англа-афганскіх войнах і ў гады Першай сусветнай вайны. Узведзены па праекце Эдвін Лачэнса і ўрачыста адкрыты 12 лютага 1931 года.
Па заканчэнні Трэцяй інда-пакістанскай вайны (1971) Індзіра Гандзі адкрыла побач з варотамі Магілу невядомага салдата. Ускладанне вянкоў да гэтага помніка ўваходзіць у праграму дзяржаўных візітаў у Індыю кіраўнікоў замежных дзяржаў.
Залаззе
Назву Зала́ззе маюць:
Рагнхільда Трэгагас
Рагнхільда Трэгагас (Ragnhild Tregagås ці Tregagás) — жанчына з горада Берген. У 1324/1325 была звінавачана ў вядзьмарстве. Была асуджана да строгага посту і сямігадовае пілігрымкі ў святыя месцы па-за Нарвегіяй. Працэс супраць Рагнхільды Трэгагас - першы і адзіны вядомы працэс супраць ведзьмаў у сераднявечнай гісторыі краіны. Наступны адбыўся толькі з пачаткам палявання на ведзьмаў праз 250 гадоў ужо ў лютэранскай Нарвегіі.
Сьюдад-Рэаль
Сьюдад-Рэаль (Ciudad Real  — «каралеўскі горад») — горад у Іспаніі, цэнтр аднайменнай правінцыі. Размешчаны ў аўтаномнай супольнасці Кастылія — Ла-Манча, муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Кампа-дэ-Калатрава.
Згодна з перапісам 2001 года, у Сьюдад-Рэале пражывае 63 тысяч чалавек. Горад размешчаны прыкладна ў 200 км да поўдня ад Мадрыда і на вышыні 628 м над узроўнем мора. Плошча горада складае 285 км², і ён уключае чатыры буйныя раёны: Ciudad Real, Las Casas, Valverde і La Poblachuela.
Кызылегіс
Кызылегіс — сяло ў Зерэндзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Кызылегіскай сельскай акругі. Код КАТА — 115667100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 541 чалавек (282 мужчыны і 259 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 349 чалавек (173 мужчыны і 176 жанчын).
Жамчужная мячэць (Дэлі)
Жамчужная мячэць — (Мова хіндзі: मोती मस्जिद, Мова урду: موتی مسجد, пераклад: Мячэць Моці) — белая мармуровая мячэць, пабудаваная імператарам Аўрангзебам у Чырвоным Форце ў Дэлі, Індыя, у 1659—1660 гг.
Мячэць з той жа самым назвай была таксама пабудавана ў 1645 Шахам Джаханам, бацькам Аўрандзеба, ў Лахорскім форце, Пакістан.
Помнікі Мінска
Артыкул Помнікі Мінска прысвечаны гарадской скульптуры сталіцы Беларусі горада Мінска.
У сучасным Мінску ўсталяваная вялікая колькасць помнікаў, мемарыялаў, стэл і абеліскаў, а таксама памятных знакаў — як у часы СССР, так і ў незалежнай дзяржаве.
Статус Мінска, як не толькі сталіцы беларускай дзяржавы, але і сучаснага галоўнага цэнтра беларускай нацыі, вызначыў той факт, што ў горадзе засяроджана шмат помнікаў, бюстаў, мемарыяльных дошак, месцаў ушанавання дзеячаў нацыянальнай беларускай гісторыі і культуры — ад княжацкай эпохі да сучаснасці.
NGC 3576
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Спадарожнікі Хаўмеа
У карлікавай планеты Хаўмеа маецца два спадарожніка — Хііяка і Намака (назвы адбываюцца ад бажаствоў гавайскай міфалогіі). Спадарожнікі былі выяўленыя ў 2005 годзе ў падчас назіранняў Хаўмеа ў абсерваторыі імя Кека. У спадарожнікаў Хаўмеа ёсць некалькі незвычайных уласцівасцей. Лічыцца, што яны з'яўляюцца часткай сямейства Хаўмеа (сямейства транснептунавых аб'ектаў), якое сфарміравалася мільярды гадоў таму з ледзяных аскепкаў пасля таго, як вялікае сутыкненне разбурыла ледзяную мантыю Хаўмеа. На Хііяке, больш буйным і больш выдаленым спадарожніку, вызначана вялікая колькасць чыстага вадзянога лёду на яго паверхні — асаблівасць, нячаста сярод аб'ектаў пояса Койпера.
У Намакі, прыблізна ў дзесяць разоў меншай па памеры, арбіта з дзіўнай дынамікай: яна мае незвычайны эксцэнтрысітэт і, верагодна, знаходзіцца пад вялікім уплывам іншага спадарожніка.
Адкрыццё і найменне
Спадарожнікі былі выяўленыя ў 2005 годзе камандай Каліфарнійскага тэхналагічнага інстытута вакол Хаўмеа (якая амерыканскай камандай у той час неафіцыйна называлася K40506A і мела мянушку «Санта» пасродкам назіранняў у абсерваторыі імя Кека на востраве Гаваі. Далёкі і большы з гэтых двух спадарожнікаў быў выяўлены 26 студзеня 2005 г. і пасля 29 ліпеня 2005 года (калі Хаўмеа атрымала папярэдняе найменне 2003 EL61 быў афіцыйна пазначаны «S/2005 (2003 EL61)» (у камандзе Калтэха ў яго было мянушку «Rudolph»). Меншы, больш блізкі спадарожнік Хаўмеа быў знойдзены 30 чэрвеня 2005 г., пасля 29 ліпеня 2005 года афіцыйна пазначаны «S/2005 (2003 EL61)» (мянушка «Blitzen»).
7 верасня 2006 годзе абодва спадарожніка былі прызнаныя і пранумараваны ў афіцыйным каталогу малых планет як (136108) 2003 EL61 I і II адпаведна. Міжнародны астранамічны саюз 17 верасня 2008 абвясціў імёны гэтых спадарожнікаў, разам з імем 2003 EL61: (136108) Хаўмеа I — Хііяка і Хаўмеа II — Намака.
Кожны спадарожнік быў названы імем дачкі Хаўмеа, гавайскай багіні багацця і дзетараджэння. Хііяка — багіня танца і патронка Вялікага астравы Гаваяў, на якім размешчаны комплекс абсерваторый Маўна-Кеа. Намака — багіня вады і мора; яна астудзілі лаву сваёй сястры Пеле, якая цякла ў мора, ператварыўшы яе ў новы выступ. Па легендзе, многія дзеці Хаўмеа паўсталі з розных частак яе цела. Карлікавая планета Хаўмеа, верагодна, амаль цалкам каменная, з павярхоўным пластом лёду; вялікая частка зыходнай ледзяной мантыі, як думаюць, была адарвана падчас сутыкнення, што паслужыла прычынай бягучай высокай хуткасці кручэння Хаўмеа, і гэты матэрыял сфарміраваў маленькія аб'екты сямейства Хаўмеа ў поясе Койпера. Верагодна наяўнасць вялікай колькасці спадарожнікаў, меншых, чым Намака, але не выяўляных на бягучым узроўні абсталявання.
Характарыстыкі
Хііяка — вонкавы, дыяметрам каля 310 км, большы і найзыркі з двух спадарожнікаў. Арбіта Хііякі амаль кругавая з перыядам звароту 49 дзён. Назіранае моцнае паглынанне ў інфрачырвоным спектры (1,5 і 2 мікраметра), адпавядае з амаль чыстым крышталізавацца вадзяным лёдам, які пакрывае большую частку яго паверхні. Незвычайны спектр, і яго падабенства спектральным лініях у спектры Хаўмеа, дазволілі Браўну і яго калегам зрабіць выснову аб малаверагодна таго, што спадарожнікавая сістэма была сфарміравана гравітацыйным захопам аб'ектаў пояса Койпера, якія праходзілі па арбіце каля карлікавай планеты, і высокай верагоднасці таго, што спадарожнікі ўтварыліся з фрагментаў непасрэдна Хаўмеа. Памер абодвух спадарожнікаў разлічаны зыходзячы з здагадкі, што ў іх такое ж альбеда, як і ў Хаўмеа. Для карлікавай планеты альбеда было вымераць касмічным тэлескопам «Спытцэр», але для спадарожнікаў яно не можа быць вымераць непасрэдна, паколькі яны занадта маленькія і блізкія да Хаўмеа, каб назірацца незалежна. Грунтуючыся на гэтым альбеда, дыяметр унутранага спадарожніка, Намакі, прыблізна 170 км.
Маса Намакі складае дзесятую частку масы Хііякі. Арбіта эліптычныя з перыядам звароту вакол Хаўмеа 18 дзён. Нахіл 13° (на 2008 год) ад большага спадарожніка, які мае моцны ўплыў на арбіту. Так як сутыкненне, якое стварыла спадарожнікі Хаўмеа, як мяркуюць, адбылося ў ранняй гісторыі Сонечнай сістэмы, за наступныя мільярды гадоў арбіта павінна паступова перайсці ў больш круглую арбіту. Бягучыя даследаванні наводзяць на думку, што арбіта Намакі абураная арбітальным рэзанансам з больш масіўнай Хііякай. Абодва спадарожніка паступова выдаляюцца ад Хаўмеа на сваіх арбітах з-за прыліўнога паскарэння. Спадарожнікі, магчыма, уваходзілі і затым выходзілі з арбітальнага рэзанансу некалькі разоў; у сапраўдны момант яны знаходзяцца або прынамсі блізкія да рэзанансу 8:3. Гэты рэзананс інтэнсіўна ўплывае на арбіту Намакі, у якой бягучая прэцэсіі складае 20°.
Спадарожнікі Хаўмеа занадта цьмяныя, каб іх можна было назіраць у тэлескопы з апературай менш двух метраў, хоць у самой Хаўмеа зорная велічыня 17,5, што робіць яе трэцім па яркасці аб'ектам пояса Койпера пасля Плутона і Макемаке, і лёгка прыкметнай у вялікі аматарскі тэлескоп.
Гл. таксама
Хаўмеа, карлікавая планета
Пітэр Сарнак
Пітэр Сарнак (Peter Clive Sarnak; нар., Яганэсбург) — паўднёваафрыканскі і амерыканскі матэматык, спецыяліст па аналізе і тэорыі лікаў. Прафесар Прынстанскага ўніверсітэта і Інстытута перспектыўных даследаванняў у Прынстане, член НАН ЗША, Лонданскага каралеўскага таварыства і Амерыканскага філасофскага таварыства, ганаровы фэла Royal Society of South Africa (2015). Лаўрэат прэміі Вольфа (2014).
Біяграфія
З равінскай сям’і, ранняе дзяцінства правёў у Ізраілі. Скончыў Вітватэрсрандскі ўніверсітэт, у якім атрымаў дзве бакалаўрскія ступені (адпаведна ў 1974 і 1975 гадах), апошнюю з якіх — з адзнакай, а ў 2014 годзе ён удастоіцца тут ганаровай ступені. Ступень доктара філасофіі атрымаў у Стэнфардскім універсітэце ў 1980 годзе пад кіраўніцтвам Пола Коэна. З таго ж года асістэнт-прафесар, у 1983 годзе асацыіраваны прафесар Курантаўскага інстытута матэматычных навук Нью-Ёркскага ўніверсітэта, таксама яго прафесар у 2001—2005 гадах. У 1987—1991 гадах прафесар Стэнфардскага ўніверсітэта. З 1991 года прафесар Прынстанскага ўніверсітэта, у 1996—1999 гадах загадчык яго кафедры матэматыкі. Адначасова з 2007 года прафесар Інстытута перспектыўных даследаванняў у Прынстане і яго член у 1999—2002 і 2005—2007 гадах. Таксама фэла Яўрэйскага ўніверсітэта ў Іерусаліме (1987) і ў Калтэху (1989).
Унёс уклад у матэматычную фізіку і інфарматыку, а таксама камбінаторыку.
Член НАН ЗША і Лонданскага каралеўскага таварыства (і там і там з 2002), Амерыканскага філасофскага таварыства (2008) і Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (1991), замежны член Еўрапейскай акадэміі (2013), фэла Амерыканскага матэматычнага таварыства (2017).
Глеб Святаславіч (князь смаленскі)
Глеб Святасла́віч (? — ) — князь смаленскі (1392—1395).
Залесная
Назву Зале́сная маюць:
Глеб Святаславіч (князь смаленскі)
Старэйшы сын вял. кн. смаленскага Святаслава Іванавіча. Упершыню Глеб успамінаецца крыніцамі пад 1386 годам, калі разам з бацькам, малодшым братам Юрыем і стрыечным братам Іванам Васілевічам, браў удзел у паходзе смаленскіх войскаў на Віцебск, Оршу і Мсціслаў. Летапісцы адзначаюць, што смаляне былі вельмі жорсткія да вялікалітоўскіх падданых, «кого где изъимавши, и мучаху нещадно различными казньми, мужеи, и жон, и детеи, а иных в ызбы насажавше, и запирающе, и зажигаху». Да Мсціслава смаленскае войска падышло 18.4.1386 года і аблажыла горад. На дапамогу абложаным 29.4.1386 года падышлі вялікалітоўскія войскі пад камандаваннем Скіргайла. Смаляне былі знішчальна разбітыя ў бітве на рацэ Віхры (29.4.1386), вял. кн. Святаслаў і яго пляменнік Іван Васілевіч загінулі, параненыя Глеб і Юрый Святаславічы трапілі ў палон.
З пад Мсціслава вялікалітоўскае войска прыйшло да Смаленска, горад здаўся і заплаціў выкуп. Скіргайла даў смаленскі сталец малодшаму брату Глеба — Юрыю, які 16.9.1386 года ў Вільні прысягнуў на вернасць польскаму кар. і вярх.кн. літоўскаму Уладзіславу-Ягайла і яго літоўскаму намесніку Скіргайле, абавязаўся аказваць вайсковую падтрымку і не мець сувязяў з полацкім кн. Андрэем Альгердавічам. Мяккасць стаўлення да Юрыя і наданне менавіта яму смаленскага стальца, напэўна, тлумачыцца яго шлюбам з пляменніцай Альгердавічаў. Глеб Святаславіч, напэўна, застаўся закладнікам пры двары Скіргайлы.
Калі ў 1390 годзе Вітаўт пры падтрымцы Ордэна пачаў барацьбу за вялікалітоўскі сталец, Глеб Святаславіч браў удзел у гэтым канфлікце на баку Ягайла і Скіргайла. У верасні 1390 года ў баі з ордэнскімі войскамі на пераправе цераз Вілію паблізу Вейшышак літвіны пацярпелі паразу, сярод іншых князёў у палон трапіў і кн. Глеб. Пазней ён стаў адным з закладнікаў, напэўна, як брат жонкі Вітаўта, якіх апошні даў Ордэну, і пэўны час знаходзіўся ў Прусіі.
У 1392 годзе Ягайла памірыўся з Вітаўтам і той стаў літоўскім намеснікам караля. У 1393 годзе яшчэ Юрый Святаславіч як князь смаленскі браў удзел у паходзе Вітаўта і Скіргайлы на Віцебск супраць Свідрыгайла, тады Вітаўт пацвердзіў Юрыю трыманне смаленскага стальца. Аднак неўзабаве Юрый захапіў аршанскія воласці і раздаў іх смаленскім баярам. Пасля гэтага Вітаўт перадаў Смаленск Глебу Святаславічу, які вярнуўся з ім з Прусіі, а Юрыю даў Рослаўль.
У 1395 годзе паміж сынамі Святаслава Іванавіча пачалася барацьба за перадзел уладанняў у непадуладнай Літве частцы Смаленскай зямлі. У верасні 1395 года Вітаўт падышоў да Смаленска і абвясціў, што хоча быць пасрэднікам паміж смаленскімі князямі і памірыць іх. Калі князі на чале з Глебам Святаславічам прыйшлі да Вітаўта ў шацёр для перамоў, той захапіў іх у палон і заняў Смаленск. Паводле Супрасльскага (спіс 1520) і Слуцкага (спіс 1520-х) летапісаў, якія ўскосна апраўдваюць Вітаўта, у 1395 годзе быццам Глеб Святаславіч «нача не в послушани быти» і за гэта выведзены са Смаленска.
Пасля захопу Смаленска ў 1396 вялікім князем Вітаўтам Глеб з дзецьмі накіраваны ў ВКЛ, дзе атрымаў маёнтак Палоннае. Загінуў у бітве на Ворскле 1399. Ад яго нашчадкаў пайшлі княжацкія роды Жыжэмскіх, Шаховічаў, Саламярэцкіх.
Менорка
Насельніцтва Меноркі каля 82 000 чалавек. Геаграфічныя каардынаты — ад 39° 47' да 40° 00' з.ш. і ад 3° 52' да 4° 24' у.д. Найвышэйшая кропка — гара Монтэ-Тора, 358 м над узроўнем мора. На востраве вялікая колькасць мегалітычных помнікаў.
Спасылкі
39.96667°N, 4.08333°W
Керэтаны
Керэта́ны (Cerretani) — старажытны народ у паўночна-ўсходняй частцы Пірэнеяў. Жылі на тэрыторыі сучаснай Францыі і Каталоніі.
Ян Ксаверый Канеўскі
Ян Ксаверый Канеўскі (Jan Ksawery Kaniewski, Francesco Saverio Kaniewski; 1805 — 13 красавіка 1867, Варшава) — польскі мастак, вядомы сваімі партрэтамі і карцінамі гістарычнай і біблейскай тэматыкі.
Жыццёрыс
Ян Ксаверый Канеўскі нарадзіўся ў Красілаве на Падоллі. Навучаўся ў ліцэі ў Крамянцы, дзе пачаў вучыцца жывапісу і малюнку ў Юзафа Пітшмана. У 1827—1833 вучыўся ў Імператарскай акадэміі мастацтваў у Санкт-Пецярбургу.
Скончыўшы акадэмію «вольным мастаком», ён накіраваўся ў Рым паводле ўрадавага гранта. У Рыме ён стаў вядомым дзякуючы створанаму партрэту папы Грыгорыя XVI, за які ён быў узнагароджаны Ордэнам залатой шпоры і быў прыняты ў члены Accademia Virtuosi рымскага Пантэона. Тут ён стварыў таксама партрэт Гаэтана Мароні.
Па закрыцці ў 1864 годзе школы прыгожых мастацтваў у выніку палітычных рэпрэсій Канеўскі працягваў даваць мастацкія ўрокі.
Заліп’е
Назву Залі́п'е маюць:
Андрэй Міхайлавіч Грынкевіч
Андрэй Міхайлавіч Грынкевіч (, г., Германія) — беларускі дыпламат. Пасол Беларусі ў Румыніі.
Біяграфія
У 1982 годзе скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут, у 1996 годзе — Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт.
1982—1990 гг. — На розных пасадах у Мінскім радыётэхнічным інстытуце
1990—1994 гг.- На розных пасадах у Беларускім оптыка-механічным аб'яднанні
1994—1995 гг. — Намеснік начальніка аддзела знешне-эканамічных сувязяў Інстытута эканамічных даследаванняў Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь
2002-кастрычніка 2004 года гг. — Пасол па асобых даручэннях Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь
З 21.10.2004 г. — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Каралеўстве Швецыя, Каралеўстве Данія і Каралеўстве Нарвегія. Быў адстаўлены з гэтых пасад у жніўні 2012 года.
З 25 кастрычніка 2016 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Румыніі.
Аякс Вялікі
Аякс Вялікі (Αἴᾱς Μέγας), дакладней Эант Тэламанід (Αἴᾱς Τελαμώνιος, таксама сустракаецца транскрыпцыя Аянт) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі грэчаскі герой, які ўдзельнічаў у аблозе Троі. Празваны Вялікім у адрозненне ад свайго цёзкі Аякса Малога.
Аляксандр Віктаравіч Прохараў (урач)
Аляксандр Віктаравіч Прохараў (нар. 1959) — беларускі вучоны ў галіне хірургіі. Доктар медыцынскіх навук, прафесар (2005).
Навуковая дзейнасць
Галіна навуковых інтарэсаў: лячэнне дыябетычных гангрэн, хранічнага панкрэатыту і пухлін панкрэтабіліярнай сістэмы, трансплантацыйныя метады лячэння цукровага дыябету. Асноўнымі напрамкамі навукова-практычнай дзейнасці з’яўляюцца: пухліны гепатапанкрэатабіліярнай зоны, абдамінальная хірургія, хірургічная эндакрыналогія, імунатэрапія ў лячэнні пацыентаў са злаякаснымі новаўтварэннямі.
Узнагароды
У 2005 годзе ў складзе калектыву аўтараў (праф. Траццяк С. І., праф. Леанцюк А. С., праф. Рудзянок В. В., к.м.н. Рамановіч В. П., к.м.н. Гаранаў В. А.) удастоены Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь за распрацоўку хірургічнага метаду лячэння цукровага дыябету.
Аляксандр Рыгоравіч Маханёк
Аляксандр Рыгоравіч Маханёк (, — ) — вучоны ў галіне тэарэтычнай фізікі, доктар фізіка-матэматычных навук (1975), прафесар (1985).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Гомель. У 1957 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. З 1957 года працаваў у Інстытуце фізікі і матэматыкі Акадэміі навук БССР (з 1959 года Інстытут фізікі імя Б. І. Сцяпанава НАН Беларусі).
Навуковая дзейнасць
А. Р. Маханьку належаць навуковыя працы па па распрацоўцы квантавамеханічных метадаў тэорыі ўзбурэнняў. Займаўся распрацоўкай тэарэтычных асноў лінейнай шматфатоннай спектраскапіі іонаў, актывізаваных крышталёў і двухатамных малекул.
Сярод апублікаванага:
Зыгмунт Сідаровіч
Зыгмунт Сідаровіч (Zygmunt Sidorowicz; 1846, Львоў — 1881, Вена) — польскі мастак, пейзажыст, пісаў таксама партрэты.
Пасля сканчэння політэхнічных штудыяў у Львове выехаў на навучанне ў Венскую акадэмію, дзе займаўся ў 1864—1867 гадах. Вярнуўшыся ва Львоў, зарганізаваў сваю выставу. У 1873 годзе выехаў навучацца ў Мюнхен. Уваходзіў у кола такіх маляроў, як Юзаф Брант, Аляксандр Коціс, У. Брахоцкі. У 1878 годзе выехаў у Вену.
Вядомы перш за ўсё маляваннем сціплых пейзажаў, што адлюстроўвалі занядбаны стан польскай вёскі ў розны час дню.
NGC 3577
NGC 3577 (іншыя абазначэнні — UGC 6257, MCG 8-21-6, ZWG 242.10, NPM1G +48.0180, PGC 34195) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Таанах
Таанах — старажытны горад у Ханаане. У цяперашні час на яго месцы знаходзіцца арабскае паселішча Тэль-Таанек (Іарданія).
Гісторыя
Археалагічныя знаходкі сведчаць аб узнікненні першага селішча на тэрыторыі Таанаха ўжо ў сярэдзіне III тысячагоддзя да н.э. У XV стагоддзі да н.э. горад быў заваяваны егіпецкім фараонам Тутмосам III. У XII стагоддзі да н.э. каля Таанаха ізраільскія плямены разграмілі ханаанееў. Пры цары Саламоне горад стаў акруговым цэнтрам Ізраільска-Іўдзейскага царства. У 925 г. да н.э. ён быў разрабаваны егіпецкім фараонам Шэшонкам I. Горад канчаткова запусцеў пасля нашэсця на Іўдзею вавілонскага цара Навухаданосара II.
Раскопкі ў Таанахе праводзілі нямецкі археолаг Э. Зелін у 1902—1903 гадах і амерыканец П. Лэп у 1963 годзе. Былі знойдзены клінапісныя таблеткі з тэкстамі, падобнымі знаходкам у Тэль эль-Амарне.
Заложжа
Назву Зало́жжа маюць:
Традыцыйны бірманскі каляндар
Традыцыйны бірманскі каляндар — месяцава-сонечны каляндар, заснаваны адначасова на фазах Месяца і вярчэнні сонца. У кожным месяцы бірманскага календара праводзіцца вялікі фэстываль, які зазвычай паходзіць ад звычаяў Бірманскага будызму. Нягледзячы на яго рэлігійную і культурную значнасць, традыцыйны каляндар у значнай ступені выйшаў з ужытку, асабліва ў вялікіх гарадскіх тэрыторыях, і саступіў сваё месца Грэгарыянскаму календару. Шматлікія газеты праяагваюць выкарыстоўваць традыцыйныя назвы месяцаў, але гэта адбываецца выключна ў цэрыманіяльнай форме.
Бірманскі каляндар складаецца з дванаццаці месяцаў:
Дзмітрый Іванавіч Біланог
Дзмітрый Іванавіч Біланог (Дмитро Іванович Білоног; нар. 26 мая 1995, Чаркасы, Украіна) — украінскі футбаліст, паўабаронца польскага клуба «Хробры» з Глогава.
Клубная кар’ера
Выхаванец футбольнай акадэміі данецкага «Шахцёра». Гуляў за ўкраінскія клубы, екацярынбургскі «Урал».
У 2019 годзе перайшоў у мінскае «Дынама». У жніўні 2020 года пакінуў каманду.
У верасні 2020 года далучыўся да фінскага клуба «Марыехамн», а ў лютым 2021 года перайшоў у краснаярскі «Енісей», дзе гуляў да канца сезона 2020/21. У ліпені 2021 года падпісаў кантракт з харкаўскім «Металістам» і адразу быў аддадзены ў арэнду ў «Мынай».
У сакавіку 2022 года перабраўся ў літоўскі «Рыцярэй». З 8 галамі стаў другім бамбардзірам каманды ў сезоне 2022. У лютым 2023 года стаў іграком польскага клуба «Хробры».
Міжнародная кар’ера
Выступаў за юнацкія і маладзёжную зборныя Украіны.
Джэлал ад-Дзін
Джэлал ад-Дзін (Cäläletdin; 1380—1412) — хан Залатой Арды ў 1411—1412 гадах, адзін з сыноў Тахтамыша.
Пасля захопу ўлады ў Залатой Ардзе Едыгеем сыны Тахтамыша перайшлі на бок вялікага князя маскоўскага Васіля Дзмітрыевіча, які жадаў выкарыстаць іх для адпору войску Едыгея. Патрабаванні Едыгея выдаць сыноў Тахтамыша вялікі князь ігнараваў. Хутка Джэлал ад-Дзін з братамі паехаў у Літву да Вітаўта, які аказаў братам вялікую падтрымку. Крымска-татарская конніца на чале з Джэлал ад-Дзінам прыняла ўдзел у Грунвальдскай бітве, якая адбылася ў 1410 годзе.
Эналогія
Энало́гія (ад οἶνος — віно) — навука пра віно.
Агульныя звесткі
Эналогія ўлучае вінаробства — кантраляваны працэс ператварэння вінаграднага соку ў віно шляхам закісання і веды пра наступны догляд за віно і слушным яго захоўванні.