cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Багуслаў Радзівіл
Біяграфічныя звесткі
З сямі гадоў выхоўваўся ў ВКЛ пад апекай стрыечнага дзядзькі Крыштафа Радзівіла Перуна. У 1637 выехаў вучыцца ў Нідэрланды, але кінуў навучанне дзеля ўдзелу ў вайне з іспанцамі. Пазней вучыўся ў Парыжы ў Акадэміі рыцарскай. Падарожнічаў па Еўропе, удзельнічаў у войнах і міжусобіцах. У 1648 вярнуўся ў Рэч Паспалітую, калі даведаўся пра казацкую вайну. Для барацьбы з казакамі наняў 2 тыс. пехацінцаў, рэйтараў і драгунаў. У антыказацкіх кампаніях удзельнчаў як генерал каралеўскай гвардыі. Улетку 1654 спазніўся пад Шклоў да вялікага гетмана літоўскага Януша Радзівіла і практычна не ваяваў, у наступным годзе браў удзел у контрнаступе і кіраваў дывізіяй Януша Радзівіла пры аблозе Магілёва, калі той быў хворы. Разам з Янушам Радзівілам з’яўляўся ініцыятарам Кейданскай уніі — пераходу ВКЛ пад пратэктарат Швецыі. Перайшоўшы да шведаў, узначальваў брандэнбургскую армію на тэрыторыі Прусіі (1657—1658), пасля вярнуўся на бок Рэчы Паспалітай і ваяваў супраць Швецыі ў Курляндыі.
Валодаў вялікай латыфундыяй, пасля смерці бацькі стаў уладальнікам Слуцкага і Капыльскага княстваў, многіх маёнткаў, у выніку шлюбу са сваёй стрыечнай пляменніцай Ганнай Марыяй, дачкой Я. Радзівіла, атрымаў Кейданы, Дубінкі, Біржы, Заблудаў, Койданава, Беліцу і інш., трымаў Мазырскае, Бранскае, Барскае староствы. У Слуцку сабраў архіў, бібліятэку (гл. Бібліятэка Багуслава Радзівіла), дзе зберагаліся каштоўныя рукапісы, у т.л. Радзівілаўскі летапіс (завяшчаў яе ў 1668 у Каралявец). Падтрымліваў кальвінісцкія зборы і школы. Збіраў творы мастацтва. Складаў рэлігійныя гімны. Аўтар замалёвак з панарамамі беларускіх гарадоў, эскізаў і праектных чарцяжоў збудаванняў (зберагаюцца ў Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі). На службе ў Багуслава Радзівіла былі многія вучоныя, дзеячы культуры, у т.л. Ю. Нарановіч-Наронскі, С. Незабітоўскі.
Б. Радзівіл адкрыў у Слуцку прадпрыемства па вырабе гармат. Майстры па адліўцы гармат былі запрошаны з Германіі.
Пасля смерці Багуслава Радзівіла яго ўладанні перайшлі да дачкі Людвікі Караліны (гл. «Нойбургскія маёнткі»).
Асабістае жыццё
Але ў 1660-х г. Багуслаў закахаўся ў сваю юную кузіну Ганну Марыю Радзівіл (1640—67), адзіную дачку князя Януша ІІ Радзівіла. Нягледзячы на тое, што яе бацька быў пратэстант, Ганна Марыя была выхаваная сваёй маці Кацярынай з роду Патоцкіх як каталічка. Гэта, а таксама вельмі блізкае кроўнае сваяцтва стала сур’ёзнай перашкодай у іх складаным каханні. Для шлюбу патрабавалася папская дыспенсія (дазвол), атрыманне якой было не самай лёгкай справай для перакананага кальвініста Багуслава, асабліва калі дзясяткі кавалераў настойліва, а часам абсалютна нетактоўна забягалі аб руцэ казачна багатай нявесты. Усё гэта адбывалася на фоне шматлікіх палітычных інтрыг, у якія так ці інакш быў уцягнуты князь Багуслаў, які бараніў інтарэсы пратэстанцкай лініі Радзівілаў. Аднак закаханыя ўсё ж дамагліся свайго і пабраліся шлюбам 24 лістапада 1665 на сціплай цырымоніі ў Лібаве. Праз два гады падчас родаў Ганна Марыя памерла, пакінуўшы самотнага князя разам з іх адзінай дачкой Людвікай Каралінай.
Тэрханлы
Тэрханлы (Tərxanlı) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і ўваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Вустэр
Ву́стэр (Worcester, МФА : ) — горад у Англіі, выдзелены ў асобны раён са статусам «сіці», у цэнтры цырыманіяльнага і неметрапольнага графства Вустэршыр.
У сучасных межах з 1974, пасля далучэння да горада Вустэр двух грамадзянскіх прыходаў Уарндан і Сент-Петэр. Займае тэрыторыю 33 км² і мяжуе на ўсходзе з раёнам Вічэйван, на захадзе з раёнам Малверн Хілс. На тэрыторыі горада пражываюць 93 353 чалавек, пры сярэдняй шчыльнасці насельніцтва 2 805 чал./км².
Вустэр кіруецца гарадскім саветам, які складаецца з 35 дэпутатаў, што выбіраюцца ў 15 акругах. У выніку апошніх выбараў 16 месцаў у савеце займаюць кансерватары.
На тэрыторыі горада размешчаны Вустэрскі кафедральны сабор 13-14 стагоддзяў пабудовы, цэнтр англіканскай епархіі Вустэр. Па імі горада атрымаў назву Вустэрскі соус.
Анатоль Ціханавіч Скойбеда
Анатоль Ціханавіч Ско́йбеда (нар. ) — вучоны ў галіне машынабудавання, доктар тэхнічных навук (1980), прафесар (1983).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сяле Масты (Гараднянскі раён Чарнігаўскай вобласці Украіны). У 1958 годзе скончыў Гомельскі лесатэхнічны тэхнікум, у 1966 годзе — Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Аўтамабілі і трактары». У 1972 годзе скончыў аспірантуру Цэнтральнага навукова-даследчага інстытута механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі. З 1973 года А. Ц. Скойбеда працуе ў Беларускім політэхнічным інстытуце (сучасны Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт), дзе ў 1979 годзе абараніў доктарскую дысертацыю. З 1979 года загадчык кафедры «Дэталі машын, пад’ёмна-транспартныя машыны і механізмы», у 1997—2000 гадах — прарэктар.
Навуковая дзейнасць
Аўтар прац па распрацоўцы і даследаванні новых відаў перадач і прыводаў мабільных машын, хадавых сістэм высокай праходнасці, сістэм аўтаматычнага кіравання міжвосевымі і міжколавымі сувязямі шматвосевых машын, па надзейнасці машын. Аўтар падручнікаў і дапаможнікаў для вышэйшых навучальных устаноў, больш за 400 вынаходстваў.
Пад кіраўніцтвам А. Ц. Скойбеды падрыхтавана 7 доктарскіх, 27 кандыдацкіх, 2 магістарскія дысертацыі. Сярод апублікаваных прац:
Абрам Ільіч Жораў
Абрам Ільіч Жораў (1907, г. Магілёў — 1943) — беларускі скульптар.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Магілёве ў сям’і шорніка і краўчыхі. У сям’і было чацвёра сыноў. Скончыў у 1929 годзе Віцебскі мастацкі тэхнікум. Служыў у лётнай вайсковай часці ў Гатчыне. Пасля некалькі гадоў жыл у Ленінградзе.
У час Вялікай Айчыннай вайны згінуў без весткі ў баях ва Украіне.
Творчасць
Асноўныя творы (гіпс) — «Качагар», «Плытагоны», «Лён», «С. Арджанікідзе ў разведцы пад Барысавам» (усе 1930-я гг.), праект помніка дукорскім партызанам (1940), «М. Ю. Лермантаў» (барэльеф, 1941). Прымаў удзел у афармленні Дома ўрада ў Менску (1932—1934), беларускага павільёна на Усесаюзнай выстаўцы ў Маскве (1939). Пасля вайны работа «Альпініст» знаходзілася каля кінатэатра «Піянер» у Мінску.
Сям’я
У 1935 годзе ажаніўся, меў дачку Святлану.
Ꞩ
Ꞩ, ꞩ (S з касым штрыхом) — літара пашыранай лацініцы. Утвораная ад літары S з дапамогай штрыха. Ужывалася ў латышскай арфаграфіі да 1950 года.
Ураджайная
Назву Ураджа́йная маюць:
Яркіншылік
Яркіншылік — аул у Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Яркіншылікскай аульнай акругі. Код КАТА — 114655100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 3900 чалавек (1946 мужчын і 1954 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 3708 чалавек (1883 мужчыны і 1825 жанчын).
NGC 3258
NGC 3258 (іншыя абазначэнні — ESO 375-37, MCG -6-23-32, PGC 30859) — эліптычная галактыка (E1) ў сузор’і Насос.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вустэрскі соус
Вустэршырскі соус або вустэрскі соус (Worcestershire sauce ад імя англійскага графства Вустэршыр), часам называны соус «Ворчэстэр» або ворчэстэршырскі соус — кісла-салодкі, злёгку пікантны ферментаваны англійскі соус, гатаваны на аснове воцату, цукру і рыбы.
Людміла Барысаўна Нарусава
Людміла Барысаўна Нарусава (Людмила Борисовна Нарусова; нар. 2 мая 1951, Бранск, РСФСР, СССР) — расійскі гісторык і дзяржаўны дзеяч. Член Савета Федэрацыі Расіі ад Тувы (2002—2010, з 2016 года) і Бранскай вобласці (2010—2012). Дэпутат Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі (1996—1999). Удава мэра Санкт-Пецярбурга Анатоля Сабчака і маці Ксеніі Сабчак.
Ірвінг Стоўн
Ірвінг Стоўн (Тэненбаўм) (Irving Stone; 14 ліпеня 1903 — 26 жніўня 1989) — амерыканскі пісьменнік, драматург, сцэнарыст, адзін з заснавальнікаў біяграфічнага рамана.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Сан-Францыска. Скончыў Каліфарнійскі ўніверсітэт у 1924 годзе і выкладаў эканоміку ва Універсітэце Паўднёвай Каліфорніі.
Капыльскі раён
Капы́льскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мінскай вобласці Беларусі. Мяжуе з Уздзенскім, Слуцкім, Салігорскім, Клецкім, Нясвіжскім, Стаўбцоўскім раёнамі.
Геаграфія
Рэльеф раёна пераважна раўнінны, з захаду на ўсход раён перасякае Капыльская града. Вышэйшы пункт (243 м) знаходзіцца ў раёне вёскі Нізкавічы. Самы нізкі абсалютны пункт над узроўнем Балтыйскага мора (152 м) каля вёскі Макраны. Глебы раёна па ўрадлівасці ў сярэднім 35 балаў. Пераважна яны дзярнова-падзолістыя, тарфяна-балотныя, пясчаныя, суглінкавыя і ёсць часткова забалочаныя. Асушаныя землі займаюць 38060 гектараў, з іх тарфянікі — 14,8 тысяч гектараў. Сярод карысных выкапняў пераважае торф: 29 радовішчаў з агульным запасам 26 млн тон. Радовішча мелу «Загуменне» мае запас 218 тыс. тон. Ёсць таксама радовішча жвіру і пяску з агульным запасам 25 млн м³. Па тэрыторыі раёна працякаюць 28 рэк.
Насельніцтва
На тэрыторыі раёна размешчана 211 населеных пунктаў. Найбуйнейшыя населеныя пункты: Цімкавічы, Семежава, Быстрыца.
Сродкі масавай інфармацыі
Мясцовая прэса прадстаўлена праз выданні:
Касінеры
Гісторыя
Касінеры біліся ў вызваленчых паўстаннях 1794, 1831, 1848, 1864 гадоў, а таксама ў абарончай вайне 1939 года.
Назва ўпершыню была дадзена мазавецкім сялянам, незадаволеным другім падзелам Рэчы Паспалітай. Яны з'явіліся ў колькасці 300 чалавек у войску Касцюшкі і не мелі іншага ўзбраення, апроч вертыкальна насаджаных на шасты косаў. Каб пабудзіць сялян да паўстання, Касцюшка ўсхваляў храбрасць касінераў, двум з іх надаў чыны афіцэраў і сам надзеў кафтан мазавецкіх сялян.
Сцяг Ватыкана
Сцяг Ватыкана ўяўляе сабой квадратнае палотнішча, якое складаецца з двух роўнавялікіх вертыкальных палос — жоўтай і белай. У цэнтры белай паласы — герб Ватыкана (два перакрыжаваныя ключы пад папскай тыярай).
Сцяг быў створаны па ўзоры сцяга Папскай вобласці (узору 1808 года) і ўяўляе сабою квадратнае палатно, якое складаецца з дзвюх роўнавялікіх вертыкальных палос — жоўтай і белай. У цэнтры белай паласы — герб Ватыкана (два спараваных ключа пад папскай тыярай).
Мікалай Іванавіч Пірагоў
Мікалай Іванавіч Пірагоў (Никола́й Ива́нович Пирого́в;,  — , с. Вішня (цяпер у межах Вінніцы), Падольская губерня, Расійская імперыя) — расійскі хірург і анатам, прыродазнавец і педагог, член-карэспандэнт Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук.
Крымская вайна
У 1855 годзе, падчас Крымскай вайны, Пірагоў быў галоўным хірургам абложанага англа-французскімі войскамі Севастопаля. Аперыруючы параненых, Пірагоў упершыню ў гісторыі сусветнай медыцыны ўжыў гіпсавую павязку, даўшы пачатак ашчаднай тактыцы лячэння раненняў канечнасцей і пазбавіўшы многіх салдат і афіцэраў ад ампутацыі. Падчас аблогі Севастопаля, для догляду за параненымі, Пірагоў кіраваў навучаннем і працай сясцёр Крыжаўзвіжанскай абшчыны сясцёр міласэрнасці. Гэта таксама было новаўвядзеннем па тых часах.
Важнейшай заслугай Пірагова з’яўляецца ўкараненне ў Севастопалі цалкам новага метаду догляду за параненымі. Метад гэты заключаецца ў тым, што параненыя падлягалі дбайнаму адбору ўжо на першым перавязачным пункце, у залежнасці ад цяжкасці раненняў адны з іх падлягалі неадкладнай аперацыі ў палявых умовах, тады як іншыя, з больш лёгкімі раненнямі, эвакуіраваліся ўглыб краіны для лячэння ў стацыянарных ваенных шпіталях. Таму Пірагоў па справядлівасці лічыцца заснавальнікам спецыяльнага накіравання ў хірургіі, вядомага як ваенна-палявая хірургія.
Познія гады
Нягледзячы на абарону, Севастопаль быў узяты, і Крымская вайна была прайграна Расіяй. Вярнуўшыся ў Пецярбург, Пірагоў на прыёме ў Аляксандра II распавёў імператару аб праблемах у войсках, а таксама аб агульнай адсталасці рускай арміі і яе ўзбраення. Цар не захацеў прыслухацца да Пірагова. З гэтага моманту Мікалай Іванавіч трапіў у няміласць, ён быў накіраваны ў Адэсу на пасаду папячыцеля Адэскай і Кіеўскай навучальных акруг. Пірагоў паспрабаваў рэфарміраваць існуючую сістэму школьнай адукацыі, яго дзеянні прывялі да канфлікту з уладамі, і навукоўцу прыйшлося пакінуць сваю пасаду. Яго не толькі не прызначылі міністрам народнай асветы, але і адмовіліся зрабіць яго таварышам (намеснікам) міністра, замест гэтага яго «выслалі» спачатку ў Гайдэльберг, куды ён прыбыў у маі 1862 кіраваць за мяжой рускімі кандыдатамі ў прафесары. Кандыдаты былі яму вельмі ўдзячныя, пра гэта, напрыклад, цёпла ўспамінаў Нобелеўскі лаўрэат І. І. Мечнікаў. Там ён не толькі выконваў свае абавязкі, часта выязджаючы ў іншыя гарады, дзе вучыліся кандыдаты, але і аказваў ім і членам іх сем’яў і сябрам медыцынскую дапамогу, прычым адзін з кандыдатаў угаварыў яго агледзець параненага Гарыбальдзі, і ён выявіў не заўважаную іншымі сусветна вядомымі ўрачамі кулю і выняў яе, настаяў, каб Гарыбальдзі пакінуў шкодны для яго раны клімат, у выніку чаго італьянскі ўрад вызваліў Гарыбальдзі з палону. Па ўсеагульным меркаванні, менавіта ён тады выратаваў жыццё асуджанаму іншымі ўрачамі на смерць Гарыбальдзі. Пасля гэтага выпадку, які выклікаў фурор у Пецярбургу, за якім рушылі ўслед замах на Аляксандра II народавольцамі, якія захапляліся Гарыбальдзі, і, галоўнае, удзел Гарыбальдзі ў вайне Прусіі і Італіі супраць Аўстрыі, што выклікала незадавальненне аўстрыйскага ўрада, «чырвоны» Пірагоў быў наогул звольнены з дзяржаўнай службы без права на пенсію.
У росквіце творчых сіл Пірагоў адасобіўся ў сваім невялікім маёнтку «Вішня» непадалёк ад Вінніцы, дзе арганізаваў бясплатную бальніцу. Ён ненадоўга выязджаў адтуль толькі за мяжу, а таксама па запрашэнні Пецярбургскага ўніверсітэта для чытання лекцый. Да гэтага часу Пірагоў ужо быў членам некалькіх замежных акадэмій. Адносна надоўга Пірагоў толькі двойчы пакідаў маёнтак: першы раз у 1870 годзе падчас франка-прускай вайны, будучы запрошаны на фронт ад імя Міжнароднага Чырвонага Крыжа, і другі раз, у 1877—1878 гадах — ужо ў вельмі сталым узросце — некалькі месяцаў працаваў на фронце падчас руска-турэцкай вайны.
Аруцінкі
Аруцінкі — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Веліжскага гарадскога паселішча. Насельніцтва — 27 жыхароў (2007 год).
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы вобласці за 4 км на паўночны захад ад Веліжа, за 4 км на поўнач ад аўтадарогі Р133 Смаленск — Невель. За 98 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Уладзімір Фаміч Ермалаеў
Уладзімір Фаміч Ермалаеў ( — ) — беларускі, -сатырык, гісторык, кандыдат гістарычных навук, дацэнт, член Саюза пісьменнікаў Беларусі. Вобласць навуковых інтарэсаў: сувязь навукі і прамысловай вытворчасці, дзейнасць кампартыі Беларусі па ўмацаванню сувязей навукі і прамысловасці, методыка падрыхтойкі і чытання лекцый.
Нарадзіўся ў вёсцы Галавічы (Дрыбінскі раён, Магілёўская вобласць).
Пасля заканчэння Мсціслаўскага педвучылішча (1953), а потым Мінскага педінстытута імя М. Горкага (1958) працаваў настаўнікам, інспектарам школ Смаргонскага раёна, сакратаром райкама камсамола, інструктарам ЦК ЛКСМБ. З 1964 па 1968 год быў начальнікам аддзела па рабоце з замежнымі студэнтамі Мінадукацыі. З 1975 г. працаваў выкладчыкам у мінскіх вну, у прыватнасці ў Беларускім політэхнічным інстытуце. З 1982 г. кандыдат гістарычных навук, дацэнт. Друкавацца пачаў з 1962 года, пераважна ў перыядычных выданнях. З 1990 года займаўся літаратурнай творчасцю.
Дыфракцыя Фрэнеля
Дыфракцыя Фрэнеля — дыфракцыйная карціна, якая назіраецца на невялікай адлегласці ад перашкоды, ва ўмовах, калі асноўны ўнёсак у інтэрферэнцыйную карціну даюць межы экрана.
На малюнку схематычна намаляваны (злева) непразрысты экран з круглай адтулінай (апертура), злева ад якой размешчана крыніца святла. Выява фіксуецца на іншым экране — справа. З прычыны дыфракцыі святло, якое праходзіць праз адтуліну, разыходзіцца, таму вобласць, якая была прыцемнена па законах геаметрычнай оптыкі, будзе часткова асветленай. У вобласці, якая пры прасталінейным распаўсюдзе святла была б асветленай, назіраюцца ваганні інтэнсіўнасці асвятлення ў выглядзе канцэнтрычных кольцаў.
Дыфракцыйная карціна для дыфракцыі Фрэнеля залежыць ад адлегласці паміж экранамі і ад размяшчэння крыніц святла. Яе можна разлічыць, лічачы, што кожны пункт на мяжы апертуры выпраменьвае сферычную хвалю па прынцыпу Гюйгенса. У пунктах назірання на другім экране хвалі ці ўзмацняюць адна адну, ці гасяцца ў залежнасці ад рознасці ходу, а значыць інтэрферыруюць паміж сабой. Гэты дапоўнены прынцып мае назву прынцыпу Гюйгенса-Фрэнеля.
Інтэграл Фрэнеля
У скалярнай тэорыі дыфракцыі размеркаванне электрычнага поля дыфрагавальнага святла у пункце (x,y,z) задаецца выразам Рэлея-Зомерфельда:
дзе, i \, — уяўная адзінка, і — косінус кута паміж кірункамі z і r. У аналітычным выглядзе гэты інтэграл прадстаўляльны толькі для найпростых геаметрый адтулін, таму ён вылічаецца звычайна лічбавымі метадамі.
Апраксімацыя Фрэнэля
Галоўная цяжкасць пры вылічэнні інтэграла ўяўляе сабою выраз для r. Па-першае, спросцім вылічэнні, зрабіўшы замену зменных:
Падстаўляючы гэты выраз замест r, знойдзем:
Скарыстаемся раскладаннем Тэйлара у шэраг
і выкажам r у выглядзе
Калі мы разгледзім усе члены раскладання, гэта будзе дакладным выразам. Падставім гэты выраз у аргумент экспанентнай функцыі пад інтэгралам; ключавую ролю ў набліжэнні Фрэнэля гуляе грэбаванне трэцім членам у раскладанні, які мяркуецца малым. Каб гэта было магчымым, ён павінен слаба ўплываць на паказчык ступені. Іншымі словамі, ён павінен быць нашмат менш, чым перыяд паказчыку экспаненты, гэта значыць 2 \pi:
Выяўляючы k у тэрмінах даўжыні хвалі,
атрымаем наступныя суадносіны:
Памнажаючы абодва бакі на z/\lambda, атрымаем
ці, падстаўляючы раней атрыманы выраз для ρ2,
Калі гэта ўмова выконваецца для ўсіх значэнняў x, x' , y і y' , тады мы можам занядбаць трэцім членам у раскладанні Тэйлара. Больш таго, калі трэці член малы, тое ўсё наступныя складнікі больш высокіх парадкаў таксама малыя, і імі можна занядбаць. Тады можна апраксімаваць выраз, выкарыстоўваючы два члена раскладання:
Гэты выраз завецца набліжэннем Фрэнэля, а няроўнасць, атрыманая раней, ёсць умова дастасавальнасці гэтага набліжэння.
Дыфракцыя Фрэнэля
Умова дастасавальнасці досыць слабая і дазваляе ўсе характэрныя памеры ўзяць як параўнальныя велічыні, калі апертура шмат менш, чым даўжыня шляху. Да таго ж, нас цікавіць толькі малая вобласць недалёка ад крыніцы, велічыні x і y шмат менш, чым z, выкажам здагадку, што азначае , і r у назоўніку можна апраксімаваць выразам r \approx z.
У супрацьлегласць дыфракцыі Фраўнгофера, дыфракцыя Фрэнэля павінна ўлічваць крывізну хвалевага фронта, каб правільна ўлічыць адносныя фазы інтэрферуючых хваль.
Электрычнае поле для дыфракцыі Фрэнэля ў пункце (x,y,z) дадзена ў выглядзе:
Гэта - інтэграл дыфракцыі Фрэнэля; ён азначае, што, калі набліжэнне Фрэнэля сапраўднае, то поле, якое распаўсюджваецца, з'яўляецца хвалей, якая пачынаецца ў апертуры і рухаецца ўздоўж z. Інтэграл мадулюе амплітуду і фазу сферычнай хвалі. Аналітычнае рашэнне гэтага выраза магчыма толькі ў рэдкіх выпадках. Для далейшага спрашчэння, сапраўднага толькі для нашмат большых адлегласцяў ад крыніцы дыфракцыі, гл. дыфракцыя Фраўнгофера.
PGE Arena
Stadion Gdańsk — (раней «Балтык-Арэна») — футбольны стадыён у Гданьску (Польшча), які быў пабудаваны для Еўра-2012. Паводле задумы, вонкава ён нагадвае бурштын, які доўга здабывалі на ўзбярэжжы Балтыйскага мора. Будаўніцтва пачалося ў 2008 годзе, завяршылася ў 2011 годзе. Стадыён выкарыстоўваецца ў асноўным для футбольных матчаў і з'яўляецца хатнім стадыёнам мясцовай «Лехіі». Стадыён умяшчае 44 тысячы гледачоў.
Першы матч паміж «Лехіяй» і «Краковіяй» быў праведзены 14 жніўні 2011 і скончыўся з лікам 1:1.
«Бурштынавую» арэну Гданьска эксперты і арганізатары Еўра-2012 называюць самай сучаснай футбольнай арэнай Польшчы.
Дзьёрдзь Лігеці
Дзьёрдзь Лі́геці (Ligeti György Sándor; 28 мая 1923, г. Дзічосентмартан, Румынія — 12 чэрвеня 2006, Вена, Аўстрыя) — венгерскі кампазітар, музыказнавец; прадстаўнік заходне-еўрапейскага музычнага авангарда. Шырокай публіцы ён стаў вядомы дзякуючы выкарыстанню яго музыкі ў фільме Стэнлі Кубрыка «Касмічная адысея 2001 года».
Творчасць
У галіне электроннай музыкі распрацаваў уласную тэхніку статычнай санорнай кампазіцыі, заснаваную на мікразмяненнях у цэлым нерухомага гукавога масіву («Уяўленні», 1959; «Атмасферы», 1961, для аркестра), спалучаў санорную статыку з дынамічнымі «выбухамі» («Рэквіем», 1965; «Мелодыі» для аркестра, 1971). Некаторыя вакальныя творы звязаны з тэатррам абсурду («Прыгоды», 1962; «Новыя прыгоды», 1965). У творах апошніх гадоў рысы неарамантызму. Аўтар оперы «Вялікі мярцвяк» (1978), твораў «Гадзіны і воблакі» для хору і аркестра (1973), «Далёкае» для аркестра (1967), «Разгалінаванні» (1969) і інш.
NGC 3258A
NGC 3258A (іншыя абазначэнні — ESO 375-32, MCG -6-23-30, PGC 30815) — галактыка ў сузор’і Насос.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Ткачы
Назву Ткачы́ маюць:
Пуцеправод па Кальварыйскай вуліцы
Пуцеправод па Кальварыйскай вуліцы — аўтамабільна-пешаходны пуцеправод у Мінску. Злучае заходнюю частку горада з цэнтрам, праходзячы над чыгуначнымі пуцямі станцыі Мінск-Паўночны і Дамашэўскай вуліцай. Па пуцеправодзе праходзіць Кальварыйская вуліца.
Гісторыя
Пуцеправод пабудаваны ў 1963 годзе. Мае 5 пралётаў, даўжыня складае 104 м, шырыня 20 м
Веранка (Акмолінская вобласць)
Веранка — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Яркіншылікскай аульнай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 40 км на захад ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114655200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 266 чалавек (126 мужчын і 140 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 102 чалавекі (49 мужчын і 53 жанчыны).
Зія-уд-дзін Барані
Зія-уд-дзін Барані ( — ) — ісламскі храніст.
Жыў пры двары дэлійскага султана Мухамад-шаха ібн Туглака і апісвае ў сваёй хроніцы «Гісторыя Фіруз-шаха» («Тарыхе Фірузшахі») гісторыю султаната ў 1265—1356 гадах. Хроніка Барані напісана ў асноўным паводле асабістых уражанняў і служыць каштоўнай першакрыніцай.
У сваіх працах Зія-уд-дзін Барані выступаў ідэолагам каставасці ў ісламе.
Лора Брэніган
Лора Брэніган (Laura Branigan;, Нью-Ёрк — ) — амерыканская спявачка, танцавальныя хіты якой панавалі ў радыёэфіры Германіі і іншых краін кантынентальнай Еўропы на працягу 1980-х гадоў.
Будучая «каралева еўрадыска» пачынала кар'еру, выступаючы ў мюзіклах. У 1970-я гады працавала бэк-вакалісткай у Леанарда Коэна. Пачатак сольнай кар'еры быў спалучана для яе з судовымі разглядамі, аднак да 1982 гэтыя непрыемнасці былі ў мінулым, і Брэніган выпусціла дэбютны альбом танцавальнай музыкі. Песня «Gloria» дасягнула другога месца ў Billboard Hot100 і была намінаваная на «Грэмі», а ў Германіі наогул стала самым буйным хітом года, паклаўшы пачатак эпосе еўрадыска.
Вяршыні Цітона і рака Снейк
«Вяршыні Цітона і рака Снейк» (The Tetons and the Snake River) — чорна-белая фатаграфія, якая была зроблена ў 1942 годзе. Адлюстроўвае у штаце Ваёмінг.
NGC 3258B
NGC 3258B (іншае абазначэнне — PGC 83128) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Насос.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Белы карабель
«Белы карабель» (Blanche-Nef; White Ship) — карабель, які пацярпеў крушэнне 25 лістапада 1120 года ў праліве Ла-Манш каля берагоў Нармандыі, у якім загінула вялікая колькасць англанармандскіх арыстакратаў, уключаючы спадчынніка англійскага прастола Вільгельма Адэліна. Яго смерць пацягнула за сабой феадальную анархію ў Англіі ў канцы 1130—1140-х гадоў.
«Белы карабель» быў пабудаваны ў Нармандыі Томасам Фіц-Стэфанам, бацька якога служыў капітанам у флоце Вільгельма Заваёўніка ў час заваявання Англіі. Ён лічыўся адным з лепшых нармандскіх караблёў, пабудаваным па апошнім слове тэхнікі. У канцы 1120 года, пасля завяршэння прыгнечання паўстання баронаў Нармандыі і адбіцця ўварвання Людовіка VI, англійскі кароль Генрых I Баклерк вырашыў вярнуцца ў Англію. Для пераправы цераз Ла-Манш яму быў прапанаваны «Белы карабель». Аднак кароль, які ўжо дамовіўся аб выкарыстанні іншага судна, перадаў «Белы карабель» свайму сыну Вільгельму. Разам з апошнім на ім павінна была вярнуцца ў Англію вялікая група прыдворных і англанармандскіх арыстакратаў.
У момант адплыцця карабля на ім знаходзілася каля трохсот чалавек, уключаючы 140 рыцараў і 18 знатных дам. Апроч прынца Вільгельма ў сярод былі незаконнанароджаныя дзеці Генрыха I Рычард і Мацільда, графіня Першская, Рычард д'Аўранш, граф Чэстэр, і яго жонка Люсія-Маго Блуаская, сенешаль Гіём дэ Піру і яшчэ некалькі буйных англанармандскіх баронаў. Сярод пасажыраў павінен быў быць і Стэфан Блуаскі, пляменнік караля Генрыха I, але незадоўга да адплыцця ён сышоў на бераг, паводле сведчання Ардэрыка Віталія, з-за таго, што захварэў на дызентэрыю. Адпраўленне «Белага карабля» суправаджалася святам і распіваннем віна, у вялікай колькасці дастаўленага на борт па загадзе прынца Вільгельма, у выніку чаго пасажыры і каманда да адплыцця ўжо знаходзіліся ў стане моцнага алкагольнага ап'янення.
Адыход карабля затрымаўся да позняга вечара 25 лістапада 1120 года, калі астатнія судны англійскага караля ўжо знаходзіліся ў Ла-Маншы. Вільгельм загадаў матросам паскорыць веславанне, каб нагнаць страчаны час і дагнаць каралеўскі флот. Але пры выхадзе з эстуарыя Сены, непадалёк ад Барфлёра, «Белы карабель» у цемры натыкнуўся на напаўсхаваную ў вадзе скалу і пайшоў на дно. Вільгельму, паводле легенды, удалося скарыстацца выратавальнай лодкай, але пры спробе выратаваць сваю сястру Мацільду Першскую і іншых прыдворных ён таксама разбіў лодку і патануў. У катастрофе загінулі ўсе, хто знаходзіўся на борце «Белага карабля». Паводле легенды, выжыў толькі адзін чалавек — мяснік з Руана па імі Беральд, які і распавёў гісторыю гібелі судна.
Гібель прынца Вільгельма, адзінага законнага сына і спадчынніка караля Генрыха I, рэзка ўскладніла дынастычную праблему ў англанармандскай манархіі. Неўзабаве пасля гэтага ў Нармандыі зноў успыхнула паўстанне, падтрыманае каралём Францыі і графам Анжуйскім, з мэтай узвесці на нармандскі прастол Вільгельма Клітона, пляменніка Генрыха I. Англійскі кароль першапачаткова спыніў выбар свайго спадчынніка на Стэфане Блуаскім, які шчасліва пазбег плавання на «Белым караблі», аднак у 1125 годзе вырашыў абвясціць спадчынніцай сваю дачку Мацільду. Перспектыва перадачы прастола жанчыне выклікала незадаволенасць сярод часткі англанармандскіх арыстакратаў і пасля смерці Генрыха I у 1135 годзе ў краіне пачалася зацяжная грамадзянская вайна паміж прыхільнікамі Стэфана Блуаскага і Мацільды.
Білагірскі раён (Крым)
Білагірскі раён (Білогірський район, Qarasuvbazar rayonı) — адзін з 14 раёнаў Аўтаномнай Рэспублікі Крым. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы АР Крым. Не мае выхаду да мора.
Жазеф Арцюр дэ Габіно
Погляды
У сваёй галоўнай працы — «Нарыс аб няроўнасці чалавечых рас» (1853—1855) — дэ Габіно прапанаваў ідэю, адпаведна якой сацыяльная няроўнасць паміж народамі звязаная з іх біялагічнымі схільнасцямі (галоўным чынам псіхічнымі якасцямі). Род homo sapiens дэ Габіно падзяліў на 3 вялікія расы: белую, жоўтую і чорную — сярод якіх найбольш здольная ў сацыяльным і культурным плане — белая (пасля яе — жоўтая).
Ядром усіх узніклых цывілізацый дэ Габіно называў арыяў — арыстакратычную белую падрасу — з якімі даследчык атаясамліваў індаеўрапейцаў. Паводле дэ Габіно арыі (індаеўрапейцы), прыходзячы падчас вандровак у далёкія краіны, падначальвалі сабе мясцовае насельніцтва і, для кіравання ім, утваралі першыя дзяржаўныя інстытуты (так узніклі цывілізацыі). Заняпад жа цывілізацый тлумачыцца дэ Габіно парушэннем арыйскай арыстакратыяй законаў эўгенікі і змяшэннем арыяў з мясцовым насельніцтвам.
Такім чынам Жазеф Арцюр дэ Габіно з'яўляецца бацькам усіх расісцкіх тэорый, бо першым абгрунтаваў ідэю няроўнасці людзей па прычыне розніцы прыроджаных (у процівагу набытым) біялагічна-расавых здольнасцей.
Замкавая гара (Львоў)
Замкавая гара, Княская гара або гара Высокі замак (Замкова гора, Княжа гора, Високий Замок) — адзін з пагоркаў ў Львове, самая высокая кропка горада — 413 метраў над узроўнем мора. На вяршыні размешчана папулярная сярод турыстаў аглядальная пляцоўка, да якой вядзе праз парк «Высокі замак» спіральная брукаваная пешаходная дарожка і лесвіца.
Агульная характарыстыка
У часы Сярэднявечча гэтая мясцовасць была вядома пад назвай «Будэльныца», што магло абазначаць каменнае ўмацаванне княскіх часоў — абарончую вежу-данжон, або ж сам мураваны княскі палац. З часам гэта назва трансфармавалася ў «Бідэль». Падчас раскопак, праведзеных у 1950-я гады, тут былі выяўленыя падмуркі круглай вежы, якую датуюць мяжой XII-XIII стагоддзяў, гэта значыць часам панавання галіцка-валынскага князя Рамана Мсціславіча.
Першы замак з’явіўся на гэтай гары ў часы княжання галіцка-валынскага князя Льва Данілавіча, які потым стаў называцца Высокім замкам (у адрозненне ад Нізкага замка на беразе рэчкі Полтвы). Па загадзе польскага караля Казіміра III Высокі замак пазней адбудавалі ў камені.
У 1648 годзе гару і замак захапілі казацкія атрады пад кіраўніцтвам Максіма Крываноса. Падчас штурму Львова шведскім войскам караля Карла XII замак ужо ніхто не абараняў, і ў XVIII стагоддзі ён паступова ператварыўся ў руіны, каменне з якіх у XIX стагоддзі выкарыстоўвалі для будаўніцтва дамоў і брукавання вуліц.
Энтузіясты ў 1835—1839 гадах абсадзілі гару дрэвамі і кустамі, каб прадухіліць спаўзанне грунту падчас частых дажджоў. У 1845 годзе на тэрасе, якая з’явілася пасля засыпання замкавага рва (з боку Княжай гары) пабудавалі мураваную кавярню (будынак яе захаваўся да нашага часу — побач з ім сёння знаходзіцца паркоўка для турыстычных аўтобусаў).
У аўстрыйскія часы пагорак называлі Пясчанай гарой, а пасля таго, як тут пабываў у 1851 годзе імператар Аўстра-Венгрыі — гарой Франца Іосіфа. Ён пабываў тут таксама і ў 1855 годзе, калі аглядаў адсюль святочную ілюмінацыю горада.
У парку «Высокі замак» каля паўстагоддзя таму ўсталявалі памятны камень з надпісам: «14 (24) кастрычніка 1648 года сялянска-казацкія атрады пад кіраўніцтвам героя вызваленчай вайны палкоўніка Максіма Крываноса разграмілі войска польска-шляхецкіх захопнікаў і здабылі замак на гэтай гары». З нагоды 350-годдзя гэтай падзеі былі намеры выкарыстоўваць гэты памятны знак як пастамент для помніка Максіму Крываносу. Аднак не знайшлося сродкаў для рэалізацыі гэтага праекта.
У 1883 годзе на ніжняй тэрасе гары з боку Жоўкіўскіх могілак быў усталяваны памятны камень у гонар перамогі войска пад кіраўніцтвам караля Яна III Сабескага над татарскай арміяй у 1675 годзе. Цяпер на гэтым закінутым помніку можна пабачыць толькі асобныя фрагменты надпісу на польскай мове.
Да нядаўняга часу ля кургана Люблінскай уніі стаяла каменная фігура льва — гэтак званы леў Ларэнцовіча, які быў ахвяраваны сям’ёй Ларэнцовічаў гораду і ўпрыгожваў раней ратушу. Цяпер скульптуру забралі ў Львоўскі гістарычны музей, дзе яе павінны адрэстаўраваць.
Ордэн Адраджэння Польшчы
Класы
Ордэн мае 5 класаў
Медрэсэ Улугбека (Бухара)
Медрэсэ Улугбека — медрэсэ ў Бухары, складае адзіны комплекс з медрэсэ Абдулазіс-хана. Было пабудавана ў 1417-м годзе, у 1585-м годзе пры рэстаўрацыі будынак быў абліцаваны маёлікай. Медрэсэ двухайваннае, з унутранай мячэццю і дарсханой.
Фасад медрэсэ вылучаецца двух'ярусныя лоджыямі і вежкамі-гульдаста. Над уваходам у будынак быў змешчаны надпіс: «імкненне да ведаў — абавязак кожнага мусульманіна і мусульманкі».
У цяперашні час у медрэсэ размяшчаецца Музей гісторыі рэстаўрацыі помнікаў Бухары.
Енбек (Ярэйментаўскі раён)
Енбек — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Яркіншылікскай аульнай акругі. Код КАТА — 114655300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 251 чалавек (135 мужчын і 116 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 250 чалавек (137 мужчын і 113 жанчын).
Spasim
«Spasim» (скарачэнне ад «space simulation», Касмічны сімулятар) — шматкарыстальніцкая камп’ютарная гульня, распрацаваная Джымам Боўэры для  і выпушчаная ў сакавіку 1974 года. У гульні могуць удзельнічаць да 32 чалавек, якія падключыліся па сетцы (4 планетарныя сістэмы, у кожнай з якіх можа знаходзіцца не больш за 8 гульцоў). Гульцы кіруюць касмічнымі караблямі, перамяшчаючыся ў віртуальнай касмічнай прасторы; іх пазіцыі абнаўляюцца прыкладна кожную секунду. Караблі перамяшчаюцца ў палярнай сістэме каардынат, прычым гульцам неабходна вылічваць правільныя каардынаты для перамяшчэння — з прычыны гэтага праграма лічылася не толькі гульнявой, але і навучальнай. Вялікі ўплыў на «Spasim» аказала «», іншая шматкарыстальніцкая гульня для PLATO.
Джым Боўэры сцвярджаў, што «Spasim» з’яўляецца першым трохмерным шматкарыстальніцкім шутарам і прапаноўваў узнагароду ў 500 долараў таму, хто змог бы абвергнуць гэтае сцвярджэнне. Аднак «» адзначае, што гэтае сцвярджэнне ўяўляецца спрэчным: у 1973 годзе ў даследчым цэнтры Эймса была створана праграма «Maze War», у якой гульцы маглі перамяшчацца па трохмерным лабірынце і страляць.
Раман Жулінскі
Раман Жулі́нскі (Roman Żuliński; пам. 5 жніўня 1864 года ў Варшаве) — польскі настаўнік (матэматык), член адміністрацыі Нацыянальнага ўрада падчас паўстання 1863—1864 гадоў.
Біяграфія
Брат Тадэвуша, Юзафа Ансельма і Казіміра.
Быў сябрам «белых». Падчас паўстання 1863 года быў дырэктарам аддзела пошты ва ўрадах Караля Маеўскага і Рамуальда Траўгута. Арыштаваны 6 сакавіка 1864 года, быў вязнем Х павільёна Варшаўскай цытадэлі. 30 ліпеня прыгавораны смерцю на шыбеніцы, павешаны быў 5 жніўня каля цытадэлі, разам з Траўгутам, Юзафам Тачыскім, Рафалам Краеўскім і Янам Езяранскім.
Напісаў падручнік Zasady rachunku różniczkowego i całkowego (1859).
Сцяг Паўднёвай Караліны
Сцяг Паўднёвай Караліны (Flag of South Carolina) - адзін з дзяржаўных знакаў амерыканскага  штата   Паўднёвая Караліна.
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча цёмна-сіняга колеру з белым контурам пальмы ў цэнтры. У крыжы - белы паўмесяц, разгорнуты сярпом да левага верхняга кута палотнішча.
Цяперашні сцяг штата быў прыняты 28 студзеня 1861 года, як дзяржаўны сцяг абвешчанай Рэспублікі Паўднёвая Караліна пасля выхаду штата са складу ЗША. Малюнак пальмы ўзяты ў памяць пра падзею 28 чэрвеня 1776 года, калі быў адбіты напад англічан на форт Moultrie ў Sullivan's Island. Сцены гэтага форта былі пабудаваны з ствалоў пальмы роду Сабан (Sabal palmetto). Драўніна гэтай пальмы не мае кольцаў, у выніку чаго, гарматныя ядры, выпушчаныя англічанамі, захрасалі ў сценах форта.
Сіні колер палотнішча і паўмесяц былі ўзятыя з сцяга, распрацаванага ў 1775 годзе, з пачаткам вайны за незалежнасць, палкоўнікам Уільямам Молтры для паўднёвакаралінскіх войскаў. Сіні колер сцяга - колер уніформы міліцыі (народнага апалчэння), паўмесяц - эмблема на іх галаўных уборах. Аднак гэтыя элементы маляваліся яшчэ ў 1765 годзе на сцягу, які выкарыстоўвалі паўднёвакаралінскія праціўнікі Акту аб гербавым зборы.
У 2001 Паўночнаамерыканская вексілалагічная асацыяцыя прысудзіла бягучаму сцягу штата дзесятае месца ў рэйтынгу сцягоў Паўночнай Амерыкі.
Лі дэ Форэст
Лі дэ Форэст (англ.: Lee De Forest; 26 жніўня 1873, Каўнсіл-Блафс, штат Аёва - 30 чэрвеня 1961, Галівуд, штат Каліфорнія, ЗША) — амерыканскі вынаходнік, які мае на сваім рахунку 180 патэнтаў на вынаходствы. Дэ Форэст вынайшаў трыёд - электронную лямпу, якая прымае на ўваходзе адносна слабы электрычны сігнал і затым узмацняе яго. Дэ Форэст з'яўляецца адным з бацькоў «стагоддзя электронікі», таму што трыёд дапамог адкрыць дарогу шырокаму выкарыстанню электронікі.
Ён удзельнічаў у некалькіх судовых працэсах па патэнтавых справах, і ён выдаткаваў шмат грошаў, атрыманых ад сваіх вынаходак, на аплату рахункаў адвакатаў. Ён жаніўся чатыры разы, прагарэў на некалькіх кампаніях, быў ашуканы партнёрамі па бізнесе, аднойчы быў абвінавачаны ў махлярстве з выкарыстаннем пошты, але потым апраўданы. Ён з'яўляўся ганаровым членам Інстытута радыёінжынерыі - аднаго з двух папярэднікаў IEEE (іншы - амерыканскі Інстытут інжынераў па электратэхніцы).
Бургіньёт
Бургіньёт, бурганет (ад bourguignotte бургундскі шлем), таксама штурмгаб (Sturmhaube) або штурмак (спольшчанае szturmak), тып еўрапейскага лёгкага шлему перыяду 16 — 17 ст. У залежнасці ад канструкцыйнага варыянту, мог быць адкрытым або закрытым, і ўжываўся як пяхотай, так і кавалерыяй. Выцясніў з ролі масавага тып салада.
Часам тып называўся «бургундскі салад». Некаторыя цалкам закрытыя варыянты 17 ст. (савойскія, саваяры) мелі ў Германіі і Аўстрыі назву «галава смерці» (Todenkopf).
Асобна ад штурмгаба выдзяляецца канструкцыйна блізкі цэнтральна- і ўсходнееўрапейскі шышак перыяду Рэнесансу, які ў заходняй гістарыяграфіі залічваецца ў бургіньёты і вядомы таксама як венгерскі шлем або папенгеймер.
Развіццё тыпу бургіньёта выводзіцца ад касак швейцарскай пяхоты пач. 16 ст., перанятых войскам Бургундыі (адсюль назва). Вялікі ўдзел у развіцці канструкцыі ўзялі і збройнікі Італіі 16 ст. Мяркуецца, што на пачатковую форму і канструкцыю паўплывалі антычныя ўзоры шлемаў. Да апошніх масава ўжываных бургіньётаў залічваюць шлемы кавалерыі Кромвеля (сяр. 17 ст.; : шышак).
NGC 3258C
NGC 3258C (іншыя абазначэнні — ESO 375-53, MCG -6-23-48, PGC 31053) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Насос.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Бургіньёт
На землях ВКЛ і Рэчы Паспалітай масава ўжываліся ва ўсіх асноўных варыянтах, пад назвамі штурмгаб або штурмак, з сяр. 16 ст.
Наогул, такі шлем быў большы аб'ёмам і масай, а таксама даражэйшы за сучасныя яму марыён і кабасет. Форма звона пераважна паўсферычная, часам стажковая (агруглая або шматгранная), пераважна з высокім грэбенем, амаль заўсёды з развітым брылём-казырком, з напатылічнікам, са здыманымі або паваротнымі «шчокамі».
Шлем у многіх варыянтах меў дадатковую ахову твару ў выглядзе рашоткі з вертыкальных прутоў, умацаваных на пярэднім краі звону, або далучаных да падбародніка-барта, або асобнага барта, або заслоны-буфа, якая, у адрозн. ад заслон шлемаў-прылбіц, падымалася ў баявое становішча. Наяўнасць дадатковай аховы твару і абойчыка звычайна характарызавала даражэйшыя варыянты.
Яшчэ ў сяр. 16 ст. з'явіліся закрытыя варыянты, супольныя з аховай шыі-абойчыкам (з заслонай або без яе), а пад канец 16 ст. з'явіліся варыянты («савойскія») з моцна разбудаванымі абойчыкам і бартам, і суцэльнай заслонай са зрокавымі і дыхальнымі адтулінамі. Такі шлем нагадваў жалезны чэрап (адсюль назва «галава смерці»).
Каракарум
Каракарум (цюрк. чорныя каменныя горы; 喀喇昆仑山脉, سلسلہ کوہ قراقرم) — горная сістэма ў Цэнтральнай Азіі: Індыі (штат Джаму і Кашмір) і Кітаі. Адна з самых высокіх у свеце; найвышэйшы пункт — гара Чагары (8611 м).
Геалогія і рэльеф
Каракарум размешчаны паміж Памірам і Куньлунем на поўначы, Гімалаямі і Гандысышанем на поўдні. Даўжыня каля 800 км. Шырыня ад 150 да 250 км. Сярэдняя вышыня каля 6000 м. Складаецца з некалькіх паралельных хрыбтоў. Сфарміраваны альпійскай складкавасцю. Рэльеф высакагорны, альпійскі, са скалістымі грабянямі, стромкімі схіламі, шматлікімі асыпкамі. Восевая зона складзена з гнейсаў, крышталічных сланцаў, мармуру, гранітаў і інш., паўднёва-ўсходняя частка — з гліністых і вапняковых парод палеазою і мезазою, прарваных інтрузіямі, паўднёва-заходняя частка — з метамарфізаваных вулканагенна-асадкавых утварэнняў. Радовішчы серы, праяўленні берылію, малібдэну, золата і інш. Плошча зледзянення 16,3 тыс. км²; буйныя дэндрытавыя ледавікі — Сіячэн (даўж. 75 км), Балтара, Рымо. Каракарум — водападзел паміж басейнамі рэк Інд і Тарым.
Клімат і расліннасць
Клімат рэзка кантынентальны, суровы. Ападкаў ад 100 да 500 мм за год. На паўночных схілах халодныя пустыні і сухія стэпы, на паўднёвых (пад уздзеяннем мусонаў) — стэпы, лугі. На вышынях 3000 — 3500 м лясы з хвоі, гімалайскага кедра; па далінах рэк — галерэйныя лясы з вярбы і таполі. Найбольш спецыфічныя жывёлы: дзікі, як, антылопа-аронга, антылопа-ада, дзікія аслы, снежны барс і інш.
Да вышыні 4000 м вырошчваюць ячмень, гарох, люцэрну, у ніжняй частцы — вінаграднікі, сады.
1974 год у гісторыі камп’ютарных гульняў
1974 год быў адзначаны шэрагам падзей у галіне камп’ютарных гульняў.
Заазер’е (возера)
Заазе́р’е — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Заходняя Дзвіна, за 10 км у напрамку на поўдзень ад Полацка, каля аграгарадка Завозер’е і вёскі Семянец.
Плошча паверхні 0,45 км². Даўжыня 1,75 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Даўжыня берагавой лініі 4,05 км. Плошча вадазбору 8 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны вышынёй 3—5 м, пераважна пад хмызняком.
Упадае пратока з возера Семянец. У паўночна-ўсходняй частцы выцякае ручай у раку Сомніца.
Палац для Пуціна. Гісторыя найбуйнейшага хабару
«Палац для Пуціна» (Дворец для Путина. История самой большой взятки) ― дакументальны фільм-расследаванне Фонду барацьбы з карупцыяй Аляксея Навальнага.
У фільме разпавядаецца пра Уладзіміра Пуціна і «самы вялікі крадзёж у расійскай гісторыі», гэта значыць пра рэзідэнцыю Ідакапас на беразе Чорнага мора ў раёне Геленджыка. Паводле заявы аўтараў фільма, рэзідэнцыю пабудавалі за кошт складанай карупцыйнай сістэмы, якая фактычна кантралюецца Уладзімірам Пуціным праз давераных асоб.
Фільм паказвае, што гэта самая дарагая рэзідэнцыя ў свеце коштам 100 мільярдаў рублёў, яна займае плошчу 7800 гектараў (78 км²), у 39 разоў большая за Княства Манака і нагадвае дзяржаву ў дзяржаве. Як сцвярждаецца, яна належыць Пуціну і фінансавалася таемна з грошай, частка з якіх належала дзяржаўнай кампаніі. У фільме Пуціна ў некалькіх фотамантажах (у тым ліку ў мініяцюры) параўноўваюць з Каралём-Сонцам Людовікам XIV. Музыка таксама была падабрана ў адпаведнасці з гэтым стылем: барочныя творы на старадаўніх інструментах.
Фільм выйшаў 19 студзеня 2021 года на відэахостынгу YouTube. 28 студзеня колькасць яго праглядаў на YouTube перавысіла 100 мільёнаў.
Сюжэт
У пачатку фільма ўтрымліваецца заклік выйсці на пратэсты 23 студзеня 2021 года са патрабаваннямі аб вызваленні Аляксея Навальнага, рэжысёра фільма, які быў затрыманы па прыбыцці ў Расію пасля лячэння і праходжання рэабілітацыі ў Германіі ў сувязі з атручваннем.
Дзёма
Дзёма (, Дёма) — рака ў Арэнбургскай вобласці і Башкартастане (Расія), левы прыток ракі Белая (басейн ракі Волга).
Даўжыня ракі 535 км, плошча вадазбору 12,8 тыс. км². Сярэдні расход вады на адлегласці 54 км ад вусця складае 42,3 м³/с, аб’ём сцёку 1,335 км³/год. Бярэ пачатак на паўночных схілах узвышша Агульны Сырт. Рака цячэ ў шырокай даліне, моцна пятляючы, у нізоўях — пратокі і старыцы. Упадае ў раку Белую злева, на 475-м км ад вусця, у горадзе Уфа. Жыўленне ракі пераважна снегавое.
Прытокі: Казіяз (Амбур), Уза, Калмашка, Балышлы, Курсак, Міякі, Карамала, Гайны, Курбаны, Агумбуляк, Курмазы, Уязы, Чакмагуш, Садак, Уюлга, Купырка, Бакалка, Ціманка, Вялікі Ізяк, Сухая Дзёма і інш.
На рацэ размешчаны горад Даўлеканава.
Пуцеправод па Чыгуначнай вуліцы (Мінск)
Пуцеправод па Чыгуначнай вуліцы — аўтамабільна-пешаходны пуцеправод у Мінску. Злучае вуліцы Чыгуначную і Суражскую, праходзячы над чыгуначнымі пуцямі.
Гісторыя
Пуцеправод пабудаваны ў 1964 годзе. Меў 3 пралёты, даўжыня складала 82 м, шырыня 24 м.
У ліпені 2019 года пачалася рэканструкцыя пуцеправода, ён быў перакрыты для ўсіх відаў транспарту, а неўзабаве і для пешаходаў. Падчас рэканструкцыі былі дэмантаваны бетоннае пакрыццё і тратуары, наружнае асвятленне і старыя апоры асвятлення; па выніках пуцеправод быў узмоцнены і пашыраны, усталяваны новыя агароджы і асвятленне, арганізаваны пад’езды і падмаставая частка. Рух па пуцеправодзе быў адкрыты 8 сакавіка 2020 года (хоць першапачаткова планавалася ў маі), фінальныя працы працягваліся да лета.
Старажытнацюркскі слоўнік
«Старажытнацюркскі слоўнік» — фундаментальны слоўнік лексікі старажытных цюркскіх моў і дыялектаў.
Гісторыя стварэння
Пачатак працы над стварэннем «Старажытнацюркскага слоўніка» адносіцца да 1958 года. Ініцыятарам гэтага даследавання стаў А. К. Бараўкоў (1904—1962). Ён жа ўзначальваў у 1958—1962 гадах групу складальнікаў. Пасля яго нечаканай смерці была створана рэдкалегія, у склад якой увайшлі В. М. Надзяляеў, Д. М. Насілоў, Э. Р. Ценішаў, А. М. Шчарбак.
Пры складанні слоўніка выкарыстоўваліся матэрыялы помнікаў старажытнацюркскага пісьменства VIII—XIII стагоддзяў. Іх адрознівае вялікая разнастайнасць як па сваім характары і змесце, так і геаграфічнай і гістарычнай прыналежнасці. Гэта была першая спроба абагульнення і звядзення разам звестак з уцалелых пісьмовых помнікаў лексікі старажытных цюркскіх моў і дыялектаў. Праца па складанні завяршылася ў 1965 годзе, затым пачаўся этап рэдагавання.
Слоўнік выйшаў у свет у 1969 годзе ў Ленінградзе ў выдавецтве «Навука» (Ленінградскае аддзяленне).
Таіса Іванаўна Сушко
Таіса Іванаўна Сушко (, Вомельна, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны-эканаміст. Кандыдат эканамічных навук (1981), дацэнт (1986), прафесар.
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (спецыяльнасць «Бухгалтарскі ўлік і кантроль», аспірантура ў 1981). Працуе ў Магілёўскім дзяржаўным універсітэце харчавання (з 1974, эканамічны факультэт, кафедра бухгалтарскага ўліку, аналізу і аўдыту, загадчык кафедры).
Узнагароды
Грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2009), Ганаровая грамата Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь (2008), прэмія спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па сацыяльнай падтрымцы адораных навучэнцаў і студэнтаў (2006).
Навуковая дзейнасць
Асноўныя навучальна-метадычныя публікацыі:
Слуцкі Троіцкі манастыр
Слу́цкі Тро́іцкі манасты́р, ці Трайчанскі манастыр — праваслаўны мужчынскі манастыр, які існаваў у 15 ст. — 1950-х г. у горадзе Слуцку (цяпер Мінская вобласць), колішні асяродак праваслаўя на землях Вялікага Княства Літоўскага.
Размяшчаўся на левым беразе ракі Случы ў прадмесці Трайчаны, таму вядомы і пад назвай Трайчанскі. Будынкі манастыра не захаваліся.