cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рэспубліканская прапанова
У выбарах в чэрвені 2007 года ў горадзе Буэнас-Айрэс, Рэспубліканская прапанова рашуча перамагла на выбарах, Маўрысіа Макры становіцца кіраўніком урада і альянс атрымлівае 15 з 30 месцаў у гарадскім заканадаўчым органе. У 2011 Макры захаваў свой ​​пост мэра Буэнас-Айрэса, атрымаўшы значную падтрымку на выбарах.
Беларускі правапіс (1959)
Праект частковых удакладненняў і змяненняў правапісу 1934 года быў падрыхтаваны Арфаграфічнай камісіяй пад старшынствам Я. Коласа і К. Крапівы (1950—1951), апублікаваны ў 1951 годзе, дапрацаваны варыянт — у 1956 годзе, і зацверджаны пастановай Савета Міністраў БССР «Аб удакладненні і частковых зменах існуючага беларускага правапісу» (11 мая 1957 года).
Арфаграфічны даведнік «Правілы беларускай арфаграфіі і пунктуацыі» быў выданы асобнай кнігай, падрыхтаванай у Інстытуце мовазнаўства АН БССР пад кіраўніцтвам К. Крапівы і П. Глебкі (1959). Звод гэтых правіл арфаграфіі ўваходзіў у акадэмічныя выданні граматыкі беларускай мовы (1962—1966, 1985).
Адным з прынцыповых змяненняў было памяншэнне ўплыву паходжання лексікі на яе правапіс, асабліва ў пісанні ненаціскнога «э»/«е». З двух крайніх варыянтаў, адзначаных у прэамбуле праекта 1951 года, г.зн. поўнага падпарадкавання іншаземных слоў прынцыпу акання/якання, і поўнага непадпарадкавання, канчаткова быў выбраны змяшаны варыянт з пашырэннем прынцыпу акання на ўсе словы, незалежна ад паходжання, і з распаўсюджаннем прынцыпу якання на словы са славянскай асновай і на «даўно запазычаныя» неславянскія словы.
Відман
Відман — прозвішча.
Сяргей Пятровіч Новікаў (матэматык)
Біяграфія
Нарадзіўся 20 сакавіка 1938 года ў Горкім у сям’і вядомых матэматыкаў: Пятра Сяргеевіча Новікава (1901—1975), акадэміка АН СССР з 1960 года, найбуйнейшага спецыяліста па матэматычнай логіцы, алгебры, тэорыі мностваў, тэорыі груп і тэорыі функцый, і Людмілы Усеваладаўны Келдыш (1904—1976), спецыяліста па геаметрычнай тапалогіі і тэорыі мностваў, сястры прэзідэнта АН СССР М. У. Келдыша.
У 1955 годзе скончыў сярэднюю школу № 330 і паступіў на механіка-матэматычны факультэт МДУ. Пасля заканчэння першага курса ён вырашыў спецыялізавацца ў галіне алгебраічнай тапалогіі; яго навуковым кіраўніком стаў прафесар М. М. Постнікаў. У 1960 годзе С. П. Новікаў скончыў мехмат МДУ, з таго ж года — аспірант Матэматычнага інстытута імя В. А. Сцяклова АН СССР (МІАН), з 1963 года — супрацоўнік гэтага інстытута. У 1964 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю (тэма — «Гладкія расслаенні на сферы»), у 1965 годзе — доктарскую дысертацыю (тэма — «Гоматапічна эквівалентныя гладкія разнастайнасці»).
З 1964 г. па сумяшчальніцтве працаваў таксама на кафедры дыферэнцыяльнай геаметрыі мехмата МДУ[3]. У 1967 годзе стаў прафесарам МДУ.
1 ліпеня 1966 г. абраны член-карэспандэнтам, а 29 снежня 1981 г. — правадзейным членам АН СССР (з 1991 года — РАН).
З 1971 г. загадваў аддзелам матэматыкі ў Інстытуце тэарэтычнай фізікі імя Л. Д. Ландау АН СССР (у 1975 годзе пераходзіць туды на асноўную працу, застаючыся пазаштатным супрацоўнікам МІАН і працягваючы па сумяшчальніцтве выкладаць у МДУ). З 1982 года, пасля смерці П. С. Аляксандрава, з’яўляўся загадчыкам кафедры вышэйшай геаметрыі і тапалогіі механіка-матэматычнага факультэта МДУ. Чытаў на мехмаце МДУ курсы «Дыферэнцыяльная геаметрыя і тапалогія», «Лінейная алгебра і геаметрыя», «Геаметрыя, тапалогія і матэматычная фізіка». З 1984 г. загадваў аддзелам геаметрыі і тапалогіі МІАН СССР.
Магілёўскі скарб (1936)
Магілёўскі скарб (1936) – найбуйнейшы манетны скарб на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Закладзены ў 1790-я. Захоўваецца ў Эрмітажы (Санкт-Пецярбург).
У лістападзе 1936 калгаснік вёскі Ільінка Магілёўскага раёна П.І. Казлоў пад час пракладкі каналізацыі ў Магілёве знайшоў гліняны зачынены збанок. Той збанок калгаснік перадаў дзяржаве. Навукоўцы, што адчынілі збанок выявілі ў ім 476 залатых еўрапейскіх дукатаў 16-17 стагоддзяў. Савет Народных Камісараў БССР выдаў прэмію Казлову памерам у 3000 рублёў.
Скарб трапіў у Дзяржаўнае Захаванне Каштоўных Металаў СССР у Маскве.
Града (Жыткавіцкі раён)
На захадзе біялагічны заказнік рэспубліканскага значэння «Нізоўе Случы».
Размяшчэнне
У 25 км на паўднёвы захад ад Жыткавіч, 9 км ад чыгуначнай станцыі Дзедаўка (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 263 км ад Гомелю.
Гісторыя
Заснавана напачатку XX стагоддзя. У 1908 годзе засценак Грады ў Ленінскай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні 1 двор, 4 жыхара. У 1917 годзе ў Жыткавіцкай воласці.
Да 26 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Браніслаўскага сельсавета.
Сулавесі (мора)
Сулаве́сі (Laut Sulawesi), Цэлебескае мора — міжвостраўнае мора ў заходняй частцы Ціхага акіяна. Размешчана паміж астравамі Сулавесі, Калімантан, Мінданаа, Сангіхе і архіпелагам Сулу.
Плошча мора каля 453 тыс. км². Глыбіня да 6220 м (да 5914 м). Сярэдняя глыбіня 3364 м. Тэмпература на працягу года 27—28 °C. Салёнасць каля 34,5 ‰. Прылівы мора паўсутачныя, вышынёй больш за 3 м.
Паверхневая плыні мора Сулавесі фармуюцца пад дзеяннем плыні Мінданаа. Праз мора Сулавесі воды Ціхага акіяна імкнуцца ў Індыйскі акіян.
У архіпелагу Сулу размешчана мноства каралавых рыфаў, а нізкія берагі Калімантана займаюць у асноўным мангравыя лясы. Галоўныя парты — Манада і Таракан (Інданезія).
7-я Ураджайная вуліца (Наваполацк)
7-я Ураджайная вуліца (, 7-я Урожайная улица) — вуліца ў Наваполацку.
Апісанне
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада на тэрыторыі садовага таварыства "Хімік-1" у мясцовасці "Падстанцыя" каля прамзоны нафтаперапрацоўчага завода. Працягласць вуліцы складае каля 400 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. Недалёка працякае рэчка Залюхоўка. Бліжэйшыя прыпынкі грамадскага транспарту (аўтобусаў і трамвая) размешчаны на вуліцы Прамысловай.
Міхаіл Вікенцьевіч Рагалевіч
Міхаіл Вікенцьевіч Рагале́віч (, пас. Глінішчы, Уздзенскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі мастак.
Беларусьфільм
Беларусьфільм — кінастудыя Беларусі. Створана ў 1928 годзе кінаарганізацыяй Белдзяржкіно пад назвай Савецкая Беларусь у Ленінградзе, кінастудыя пераехала ў Мінск у 1939. Вытворчасць фільмаў была прыпыненая Другой сусветнай вайной і працягнутая ў 1946, калі студыя атрымала сваю сучасную назву. Выпускае фільмы мастацкія і тэлевізійныя ігравыя, хранікальна-дакументальныя і навукова-папулярныя, анімацыйныя. У даваенны час на студыі створаны мастацкія фільмы: «Кастусь Каліноўскі» (1928), «Да заўтра» (1929), «Гатэль „Савой“» і «У агні народжаная» (1930), «Жанчына» (1932), «Першы ўзвод» (1933), «Двойчы народжаны» (1934), «Паручнік Кіжэ» (1934), «Палескія рабінзоны» (1935), «Дзяўчына спяшаецца на спатканне» і «Шукальнікі шчасця» (1936), «Дачка Радзімы» і «Балтыйцы» (1937), «Адзіннацатага ліпеня»; кінанавелы «Мядзведзь» і «Мянтуз» (усе 1938), «Чалавек у футарале» (1939) і інш.
Міхаіл Вікенцьевіч Рагалевіч
Біяграфія
Рана пазбавіўся бацькоў, якія былі рэпрэсаваны ў 1930-я гг. Выхоўваўся ў дзіцячым доме.
Скончыў у 1964 годзе Мінскае мастацкае вучылішча. Яго педагогамі былі Н. І. Галоўчанка, М. Я. Лісоўскі, А. В. Луцэвіч. Шмат гадоў быў мастаком-афарміцелем у Інстытуце фізікі Акадэміі навук БССР. Удзельнічаў у выстаўках з 1966 года.
Член Беларускага саюза мастакоў з 1978 года.
Творчасць
Працуе ў розных жанрах станковага жывапісу і графікі. Сярод жывапісных твораў: «Вечар» (1968), «Спі маленькі» (1971), «Беларусачка», «У памяці жывых» (абодва 1975), «Вясковая вуліца», «Які прыгожы гэты свет» (абодва 1977), «Антось і Ганна», «Фізік-тэарэтык» (абодва 1978), «У святочны вечар» (1979), «Восень» (1980), «Веснавая краса», «Збіраюць яблыкі» (абодва 1981), «Беларуская калыханка» (1982), «Дзяўчына і ружы», «Мір», «Журавіны» (усе 1983), «Свята», «Спрадвечнае», «Успаміны», «Светлы сум» (усе 1985), «Гонар беларускай навукі», трыпціх «Красуйся і ў шчасці жыві» (1987), «Маладая сям’я» (1988), «Сімфонія вясны» (1989), «Пра час і пра сябе», «Элегія» (абодва 1992), «Філасофія прыроды» (1999), «У садзе» (2000). Выканаў шэраг графічных партрэтаў. Творы адметныя самабытнасцю мастацкай мовы, маляўнічай дэкаратыўнасцю, чысцінёй колераў, выразнай контурнай лініяй.
Працы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі, фондзе Беларускага саюза мастакоў, Нацыянальным цэнтры сучасных мастацтваў, Уздзенскім раённым гісторыка-краязнаўчым музеі, калекцыі ААТ «Прыёрбанк», прыватных зборах.
Беларусьфільм
Многія фільмы студыі атрымалі шырокае прызнанне і адзначаны прэміямі на міжнародных кінафестывалях: «Канстанцін Заслонаў», «Чырвонае лісце», «Гадзіннік спыніўся апоўначы», «Масква-Генуя», «Альпійская балада», «Дзяўчынка шукае бацьку», «Анюціна дарога», «Іван Макаравіч», «Паланэз Агінскага», «Руіны страляюць...» (тэлевезійны), «Вянок санетаў», «Горад майстроў», «Цераз могілкі», «Вазьму твой боль», «Дзікае паляванне караля Стаха», «Людзі на балоце», «Хам», «Наш браняносец» і інш.
У складзе «Беларусьфільма» працуюць творчыя аб’яднанні «Летапіс», «Тэлефільм», майстэрня анімацыйных фільмаў (з 1975). Пры «Беларусьфільме» працуе Тэатр-студыя кінаакцёра.
Хазарыбагх
Хазарыбагх (Hazaribagh, хинди जजारीबाग) — горад і муніцыпалітэт на поўначы індыйскага штата Джаркханд. Адміністрацыйны цэнтр акругі Хазарыбагх.
Геаграфія
Размешчаны за 91 км на поўнач ад сталіцы штата, горада Ранчы, на вышыні 603 м над узроўнем мора. Праз Хазарыбагх працякае рака Кунур, якая з’яўляецца левым прытокам ракі Дамадар. У 19 км ад горада знаходзіцца нацыянальны парк Хазарыбагх.
Насельніцтва
Паводле звестак перапісу 2011 года, насельніцтва горада складае 153 599 чалавек, з іх 80 095 чалавек (52 %) — мужчыны і 73 504 чалавекі (48 %) — жанчыны. Сярэдняя пісьменнасць насельніцтва складае 90,14 %, што значна вышэй, чым сярэдні па краіне паказчык 74,04 %. Сярэдняя пісьменнасць сярод мужчын — 93,82 %, а сярод жанчын — 86,14 %. 11 % насельніцтва складаюць дзеці ва ўзросце малодшай 6 гадоў. Па дадзеных мінулага перапісу 2001 года насельніцтва горада налічвала 127 243 чалавекі.
Вялікая частка насельніцтва горада і прылеглай тэрыторыі гаворыць на мове хіндзі.
Транспарт
Бліжэйшы аэрапорт, які прымае рэгулярныя мясцовыя рэйсы, знаходзіцца ў Ранчы. Бліжэйшая чыгуначная станцыя, Кадэрма, размешчана ў 69 км на поўнач ад горада, на галінцы Нью-Дэлі — Хаора. Праз Хазарыбагх праходзіць нацыянальная шаша № 33. Адлегласць па аўтамабільных дарогах да Ранчы — 91 км; да Дханбада — 128 км; да Далтанганджа — 198 км; да Патны — 235 км і да Калькуты — 434 км. Маюцца рэгулярныя аўтобусныя зносіны з буйнымі гарадамі паўночнага ўсходу краіны.
Чэмпіянаты свету па снукеры 1964—1968
У сувязі з пагадненнем Асацыяцыі і савета кіравання більярда (Billiards Association and Control Council пасля шасцігадовага перапынку чэмпіянат свету па снукеры быў адроджаны Рэксам Уільямсам у фармаце чэлендж-матчаў. У наступныя пяць гадоў чэмпіён свету 1957 года Джон Палмэн згуляў сем чэлендж-матчаў супраць розных сапернікаў, пакуль чэмпіянат не вярнуўся ў фармат турніру на выбыванне ў 1969 годзе.
Беларускі дзяржаўны тэатр лялек
Беларускі дзяржаўны тэатр лялек  — старэйшы беларускі лялечны тэатр у Мінску. Размешчаны ў адным будынку з кінатэатрам «Піянер» па вуліцы Энгельса, 20.
Гісторыя
Створаны 15 ліпеня 1938 года, калі ў Гомелі адбылося адкрыццё Дзяржаўнага тэатра лялек БССР. У 1950 годзе калектыў пераехаў у Мінск. .
У 2008 годзе пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь тэатру прысвоена званне «Заслужаны калектыў Рэспублікі Беларусь».
Рэпертуар
Спектаклі для дзяцей, вячэрнія спектаклі для дарослых
Гастролі
Тэатр гастраляваў у Балгарыі, Бельгіі, Германіі, Латвіі, Літве, Нідэрландах, Польшчы, Расіі, Сербіі, Славеніі, Францыі, Харватыі, Чарнагорыі, Эстоніі. Напрыклад, у 2012 годзе спектакль «Чаму старэюць людзі» быў паказаны на фестывалі «Залатая маска» у праграме МАСКА PLUS. .
Артур Сяргеевіч Літвінчук
Артур Сяргеевiч Літвінчук — беларускі вясляр.
На Летніх Алімпійскіх гульнях 2008 у Пекіне Літвінчук атрымаў залаты медаль у дыстанцыі 1000 м у каяку сярод мужчын у чацвёрцы з Вадзімам Махневым, Раманам Петрушэнкам і Аляксеем Абалмасавым.
Юрый Мікалаевіч Азніеў
Юрый Мікалаевіч Азніеў (, г. Маздок, Паўночная Асеція, Расія — ) — лесавод. Доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар.
Біяграфія
Скончыў Бранскі лесагаспадарчы інстытут (1947). Выкладаў у Беларускім тэхналагічным інстытуце імя С. М. Кірава (з 1947 года, кафедра лесаводства, прафесар, у 1974—1982 гадах — загадчык кафедры, у 1965—1967 гадах — дэкан лесагаспадарчага факультэта).
Навуковыя інтарэсы: вывучэнне заканамернасцей плоданашэння сасны звычайнай; пытанні высечкі лесу; біялагічная і хімічная меліярацыя глебаў; комплексны догляд за ляснымі фітацэнозамі.
Чыўяска
Чыв'яска (Civiasco) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 257 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 37 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 13010. Тэлефонны код — 0163.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Gottardo.
Шэбіна
Шэбіна (Шебино) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Срэбны медаль
Срэбны медаль — медаль, які выкарыстоўваецца ў якасці ўзнагароды. У спорце срэбны медаль звычайна выдаецца ўдзельніку, які атрымаў другое месца ў спаборніцтве.
Джамбатыста Віка
Джамбатыста ВІКА (Giovanbattista Vico, Giambattista Vico або Giovan Battista Vico;, Неапаль — , ) — буйнейшы італьянскі філосаф эпохі Асветніцтва, творца сучаснай філасофіі гісторыі, апроч гэтага заклаў асновы культурнай антрапалогіі і этналогіі.
Нарадзіўся ў сям’і дробнага гандляра кнігамі. Дзевяць гадоў ён вымушаны быў працаваць хатнім настаўнікам. Нарэшце ў 1697 годзе атрымаў пасаду прафесара рыторыкі ў Неапалітанскім універсітэце. Каб выдаць сваю ​​галоўную працу, «Асновы новай навукі аб агульнай прыродзе нацый» (1725), вымушаны быў прадаць фамільныя рэліквіі, папярэдне скараціўшы рукапіс утрая. Другое выданне выйшла ў 1730 і трэцяе — у 1744 г.
У сваёй працы «Асновы новай навукі аб агульнай прыродзе нацый» (1725) прапанаваў шэраг значных культуралагічных паняццяў, у прыватнасці ідэю гісторыка-культурнай цыклічнасці (пэўныя гістарычныя эпохі змяняюць адна адну і паўтараюцца). Вылучыў тры этапы развіцця чалавецтва: век багоў — этап станаўлення культуры, звязаны з рэлігійным культам і рытуалам. У гэты перыяд не існуюць дзяржава і дзяржаўнасць; век герояў — перыяд станаўлення і развіцця дзяржаўнасці (у форме арыстакратыі), дзяржава з’яўляецца гарантам развіцця краіны; век людзей (найвышэйшы этап) — этап дэмакратычных дзяржаў, формаў праўлення, заснаваных на роўнасці ўсіх членаў грамадства перад законам. Але дэмакратыя непазбежна раскладаецца. Чалавецтва, дасягнуўшы пэўных вынікаў, мусіць непазбежна вярнуцца на першы этап, але ўжо на больш высокім узроўні.
У процівагу картэзіянскаму рацыяналізму і натуральна-прававым вучэнням XVII ст. Віка радыкальна перапрацаваў і паглыбіў старую ідэю цыклічнага развіцця грамадства (corso е ricorso), у XX ст. падхопленую Шпенглерам. Найбольш значная ідэя Віка была ў тым, што менавіта розная душэўная арганізацыя людзей, спачатку амаль жывёльная, затым паступова набываючы гуманістычныя рысы, спараджала адпаведныя ёй норавы, сацыяльныя і дзяржаўныя інстытуты на кожнай прыступкі — ад бездзяржаўнай раз’яднанасці да народнай рэспублікі і абсалютнай манархіі. Сіла творчай фантазіі ідзе на змяншэнне, яе месца займаюць рэфлексія і абстракцыя. Пракладваюць сабе дарогу справядлівасць і натуральная роўнасць, разумная прырода людзей, «якая толькі і з’яўляецца чалавечай прыродай». Але чалавечая слабасць не дазваляе цалкам дасягнуць дасканаласці або ўтрымаць яе. Народ, які набліжаецца да дасканаласці, становіцца ахвярай унутранага маральнага распаду, вяртаецца ў ранейшае варварства і пачынае той жа жыццёвы шлях.
Дж. Віка ўпершыню звязаў ролю мовы і культуры, падкрэсліў значнасць мовы ў выяўленні нацыянальнага духоўнага досведу. Джамбатыста Віка лічыцца заснавальнікам культуралагічнай навукі.
NGC 3093
NGC 3093 (іншыя абазначэнні — MCG 0-26-7, ZWG 8.21, NPM1G -02.0249, PGC 28977) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Секстант.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Прэмія Харві
Прэмія Харві (Harvey Prize, פרס הארווי) — міжнародная прэмія ў галіне тэхнічных навук, якая штогод прысуджаецца Тэхніёнам (Хайфа) навукоўцам за выдатныя дасягненні ў галіне медыцыны, прыродазнаўчых і гуманітарных навук.
Агульныя палажэнні
Прэмія прысуджаецца штогод, з 1972 года, навукоўцам — незалежна ад іх расавай, нацыянальнай, рэлігійнай прыналежнасці, грамадзянства і полу. Грашовая частка прэміі складае 75 тысяч долараў ЗША. Яна выплачваецца з Фонду імя Ліны П. Харві.
Як правіла, прэмія Харві не прысуджаецца Нобелеўскім лаўрэатам, а таксама ўладальнікам прэміі Вольфа. Выключэннем з’яўляюцца кандыдаты, якія намінуюцца за новыя (ці адрозныя ад ужо адзначаных узнагародамі) працы. Некаторыя лаўрэаты прэміі Харві пасля атрымалі Нобелеўскую прэмію.
Згодна са статутам Фонду, адной з умоў атрымання прэміі Харві з’яўляецца прыезд лаўрэата ў якасці госця Тэхніёна ў Ізраіль і месячнае турнэ па навукова-даследчых інстытутах і ўніверсітэтах краіны з чытаннем лекцый аб сваіх навуковых дасягненнях. Тэксты гэтых лекцый публікуюцца ў «Навуковых дакладах лаўрэатаў прэміі Харві», якія рэгулярна выдаюцца.
Ізатэрмічны працэс
Ізатэрмі́чны працэс (ад ἴσος — «роўны» і θέρμη «жар») — тэрмадынамічны працэс, які адбываецца ў фізічнай сістэме пры пастаяннай тэмпературы. Для ажыццяўлення ізатэрмічнага працэсу сістэму змяшчаюць у тэрмастат (масіўнае цела, якое знаходзіцца ў цеплавой раўнавазе), цеплаправоднасць якога вялікая, таму цеплаабмен з сістэмай адбываецца досыць хутка ў параўнанні са скорасцю праходжання працэсу, і, тэмпература сістэмы ў любы момант практычна не адрозніваецца ад тэмпературы тэрмастата.
8-я Ураджайная вуліца (Наваполацк)
8-я Ураджайная вуліца (, 8-я Урожайная улица) — вуліца ў Наваполацку.
Ізатэрмічны працэс
Можна ажыццявіць ізатэрмічны працэс інакш — з выкарыстаннем крыніц або сцёкаў цяпла, кантралюючы нязменнасць тэмпературы з дапамогай тэрмометраў. Да ізатэрмічных працэсаў адносяцца, напрыклад, кіпенне вадкасці або плаўленне цвёрдага цела пры пастаянным ціску. Графікам ізатэрмічнага працэсу з’яўляецца ізатэрма. У ідэальным газе пры ізатэрмічнага працэсе дзеянне ціску на аб’ём нязменна (закон Бойля-Марыёта).
Рагнар Нурксэ
Ра́гнар Ну́рксэ (Ragnar Nurkse; 5 кастрычніка 1907, Кяру, цяперашні павет Рапламаа, Эстонія — 6 мая 1959, блізу Жэневы) — амерыканскі эканаміст эстонскага паходжання, спецыяліст у вобласці міжнародных фінансаў і эканомікі развіцця. Бацька паэта Дэніса Нурксэ.
Меніск (фізіка)
Мені́ск (ад μενικος — паўмесяц) — скрыўленне паверхні вадкасці ў тонкай трубцы або паміж блізка размешчанымі цвёрдымі паверхнямі.
Меніск
Меніск: (ад μηνίσκος — паўмесяц):
Ехны
Ехны (Ехны) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.
Першая шампанская бітва
Пе́ршая шампа́нская бі́тва (1ère Bataille de Champagne, Winterschlacht in der Champagne) (20 снежня 1914 – 17 сакавіка 1915) — няўдалая спроба наступу французскіх войскаў супраць нямецкай арміі на шампанскім накірунку фронту ў часы Першай сусветнай вайны. Гэта была ўжо другая спроба наступлення Антанты супраць войскаў Германскай імперыі пасля завяршэння манеўранай вайны на Заходнім фронце, якая скончылася Першай бітвай на Іпры ў Фландрыі (19 кастрычніка – 22 лістапада 1914).
Наступ быў часткай плана французскай арміі атакі Наён Сальента — вялікага выступу на новым Заходнім фронце, які цягнуўся ад мяжы Швейцарыі да Паўночнага мора. 17 снежня на паўночным фланге выступа пачалася Першая бітва пры Артуа, а трыма днямі пазней і на паўднёвым фланге ў Шампані.
Перац чорны
Перац чорны (Piper nigrum) — шматгадовая павойная расліна, від роду перац (Piper) сямейства перцавыя (Piperaceae).
Расліна культывуецца дзеля пладоў, з якіх шляхам рознай апрацоўкі атрымліваюць такія вострыя прыправы, як чорны перац, белы перац, зялёны перац і ружовы перац (пад назвамі зялёны перац і ружовы перац таксама вядомыя плады іншых раслін, якія не маюць дачынення да чорнага перцу). Гэтыя вострыя прыправы ўжываюцца як у молатам выглядзе, так і гарошкам.
Батанічнае апісанне
Ліяна даўжынёй да 15 м з паветранымі каранямі, якія ўтвараюцца на вузлах. Лісце простае, яйкападобнае, скурыстае, чаргавальнае, даўжынёй 80—100 мм. Кветкі дробныя, шэра-жоўтыя ці белыя, сабраныя ў друзлыя суквецці даўжынёй 7—10 см. Плод — круглявая аднасямянка-касцянка 3—5 мм у дыяметры, зялёная, пры паспяванні чырванее, высушаная — чорная. Катахі даўжынёй 80—140 мм ўтрымліваюць 20—30 касцянак. Пладаносіць 2 разы на год на працягу 25—30 гадоў.
Сярцея
Сярцея (Сертея) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.
Назва
Назва паселішча ад назвы ракі Сярцея (левы прыток Дзвіны вышэй Веліжа), на якой паселішча паўстала. Адпачатная балцкая форма — *Serteja.
Гідранімічныя адпаведнікі — літоўскія водныя назвы Sert-upis, Sart-upis, Sartė, Sarta, Sartalė, Sartikė, Sart-valkys, латышскія Sārte, Sārt-upe. Звязана з літоўскім sartas «чырванаваты, светла-карычневы», латышскім sārts «чырвоны, румяны».
Іншая, дняпроўская Сярцея цячэ ў іншы бок тут сама, у міжрэччы Дзвіны і Дняпра (адразу на поўдні ад смаленскай Рудні).
У гэтай мясціне міжрэчча «чырванаватасць» рачных водаў адбілася таксама ў назвах рэк Рудамея і Рудамка, звязаных з літоўскім raudas «чырвоны, чырванаваты», ад якога таксама паўднёвалітоўскі гідронім Raudamita з тым жа пашыральнікам -am-. Яны цякуць зусім паблізу ад дзвінскай і дняпроўскай Сярцеяў адпаведна, утвараючы адназначны гідранімічны комплекс *Raud- : *Sert-, які дублюецца ў дзвюх суседніх мясцінах.
Корань *Sert- таксама ў назве ракі Сярціслаўка (левы прыток Дняпра ніжэй Оршы). Корань *Sert- пашыраны пашыральнікам -sl-, як у назвах дзесенскай ракі Вярэслінка (Ver- > Вярэя), рэк Дамаслаўка і Нямеслаўка на Павоччы (Dom- > Домса, Nem- > Нёман).
Далей да індаеўрапейскага *ser- «чырвоны, чырванаваты», ад якога і назва сожскай ракі Сярпейка (< Сярпея < *Sirpeja).
У назве Сярцея балцкі гідранімічны пашыральнік -ej-, як у водных назвах Асвея, Мярэя, Вярэя. Пашыральнік -ej- выкарыстоўваецца ў літоўскім слова- і назваўтварэнні (tekėti «цекці» — tekėja «цячэнне»). Блізкія пашыральнікі -ij-, -uj- у водных назвах Ілія, Бабруя.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
1970 год у гісторыі метрапалітэна
У гэтым артыкуле пералічваюцца асноўныя падзеі з гісторыі метрапалітэнаў у 1970 годзе
NGC 3094
NGC 3094 (іншыя абазначэнні — UGC 5390, MCG 3-26-15, ZWG 93.23, IRAS09586+1600, PGC 29009) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
9-я Ураджайная вуліца (Наваполацк)
9-я Ураджайная вуліца (, 9-я Урожайная улица) — вуліца ў Наваполацку.
Апісанне
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада на тэрыторыі садовага таварыства "Хімік-1" у мясцовасці "Падстанцыя" каля прамзоны нафтаперапрацоўчага завода. Працягласць вуліцы складае каля 400 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. Недалёка працякае рэчка Залюхоўка. Бліжэйшыя прыпынкі грамадскага транспарту (аўтобусаў і трамвая) размешчаны на вуліцы Прамысловай.
Зазыбы
Назву Зазы́бы маюць:
Кароній
Кароній — гіпатэтычны газ, існаваннем якога напачатку XX стагоддзя спрабавалі растлумачыць эмісійны спектр сонечнай кароны. У 1940-х гадах Эдлен змог даказаць, што невядомыя лініі належаць забароненым пераходам у шматразова іанізаваных атамах металаў. Гэта стала адным з пацверджанняў найвышэйшай тэмпературы сонечнай кароны.
1969 год у гісторыі метрапалітэна
У гэтым артыкуле пералічваюцца асноўныя падзеі з гісторыі метрапалітэнаў у 1969 годзе.
Сярэднеатлантычны рэгіянальны касмапорт
Сярэднеатлантычны рэгіянальны касмапорт (Mid-Atlantic Regional Spaceport, MARS) — камерцыйны касмадром, які займае паўднёвую частку тэрыторыі Цэнтра палётаў Уолапс, што належыць НАСА, на паўвостраве Дэлмарва на поўдзень ад Чынкацігі (Chincoteague), штат Віргінія.
Гісторыя з'яўлення
У ліпені 2003 года Главы Урадаў штатаў Віргінія і Мэрыленд прынялі сумеснае рашэнне даручыць Камісіі па камерцыі і гандлю штата Віргінія і Камісіі па бізнесе і эканамічнаму развіццю штата Мэрыленд сфармаваць працоўную групу, якая б распрацавала канцэпцыю і план мерапрыемстваў па ўключэнні функцый камерцыйнага касмадрома ў структуру кіравання і функцыянавання Цэнтра палётаў на востраве Уолапс. Інвестыцыйны праект па развіцці касмадрома, першапачаткова вядомага пад назвай «Цэнтр касмічных палётаў Віргініі» (Virginia Space Flight Center), быў рэалізаваны «Арганізацыяй камерцыйных палётаў Віргініі» (Virginia Commercial Space Flight Authority, VCSFA) за кошт федэральнага бюджэту, бюджэтаў штатаў, а таксама сродкаў прыватных фундатараў.
Храналогія запускаў
Першы запуск адбыўся 16 снежня 2006 года ў 12:00 (GMT), калі ракета-носьбіт «Мінатаўр», якая належыць кампаніі «Orbital Sciences», вывела на арбіту два спадарожніка: TacSat-2 (ВПС ЗША) і GeneSat-1 (НАСА).
Расамачынскае
Расама́чынскае — возера ў Беларусі, у Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Нешчарда (прыток Дрысы). Знаходзіцца за 10 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны.
Плошча паверхні возера 0,48 км². Даўжыня больш за 2 км, найбольшая шырыня 0,38 км. Найбольшая глыбіня возера дасягае 6,2 м. Даўжыня берагавой лініі складае 4,76 км, плошча вадазбору 4,17 км².
Катлавіна Расамачынскага возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 5—10 м, на поўначы возера месцамі невыразныя. Берагі нізкія, пясчаныя, на захадзе і поўдні возера зліваюцца са схіламі катлавіны. На поўначы возера берагі тарфяністыя. Мелкаводдзе пясчанае, на большых глыбінях дно укрыта ілам і сапрапелем.
Возера слабапраточнае, слаба зарастае. Упадаюць ручаі, на поўначы з возера выцякае ручай у раку Нешчарда.
У Расамачынскім возеры водзяцца шчупак, лешч, гусцяра, карась, плотка, краснапёрка, лінь і іншыя віды рыб.
Скарб
Скарб — знаходкі комплексаў манет, плацежных зліткаў і разнастайных рэчаў (вырабаў), ухаваных у зямлі ці іншых месцах, уладальнік якіх невядомы.
У праве скарб — закапаныя ў зямлі або схаваныя іншым спосабам каштоўныя прадметы, уласнік якіх не можа быць устаноўлены ці паводле акта заканадаўства страціў на іх права.
У ВКЛ, паводле Статуту 1566 знойдзены на сваёй зямлі манетны скарб належаў таму, хто яго знайшоў. Знойдзены скарб на чужой зямлі — дзяліўся пароўну паміж землеўласнікам і тым, хто яго знайшоў. Свядома знойдзены манетны скарб належаў землеўласніку. Скарб знойдзены на закладзенай зямлі належаў напалову таму, хто знайшоў, а другая палова дзялілася пароўну землеўласнікам і тым хто ўзяў зямлю пад заклад.
Цяпер усе скарбы належаць дзяржаве, а таму, хто яго знайшоў сплочваецца чвэрць ацэначнага кошту скарбу.
Манетны скарб з'яўляецца гістарычным помнікам, які дае магчымасць вызначыць склад грашовага абарачэння, уяўленне пра грашовыя вагавыя сістэмы старажытных дзяржаў. Даследаванне скарбу пачынаецца з вызначэння яго ўтрымання і даты ўхавання, якая прымаецца за дату эмісіі самай малодшай манеты ў скарбе. Далейшыя навуковыя даследаванні праводзяцца нават не на адным знойдзеным манетным скарбе, яны заснаваныя на навуковым вывучэнні і аналізе шматлікіх скарбаў у спалучэнні з тапаграфічнымі дадзенымі і пісьмовымі крыніцамі. Правільнае вывучэнне дазваляе ўзнавіць заканамернасці і інтэнсіўнасці грашовага абароту, узровень развіцця і асноўныя кірункі эканамічнай, палітычнай і культурнай сувязяў розных дзяржаў.
На Беларусі выяўлена і апісана больш за 1100 скарбаў з антычных часоў да 20 стагоддзя. Частка скарбаў захоўваецца ў Нацыянальным музеі гісторыі і культуры Беларусі, Мінскім абласным краязнаўчым музеі, раённых музеях.
Першы навукова зарэгістраваны манетны скарб на тэрыторыі Беларусі — Пінскі манетны скарб 1804 года.
Тыграі
Тыграі (тыгрэ, тыграй, тыграі, тыгрынья) — семіцкая этнічная група ў Паўночнай Эфіопіі (правінцыя Тыграй) і паўднёвай, цэнтральнай і паўночнай Эрытрэі. Невялікія групы пражываюць таксама ў былых правінцыях Эфіопіі Бэгемдыр і Вало (цяпер вобласць Амхара). Мова тыгрынья. Складаюць прыкладна 95% насельніцтва хрысціянскай вобласці Тыграй і 6,2% насельніцтва Эфіопіі. Агульная колькасць 4,5 мільёна (на 2006 год). Яшчэ 2,24 мільёна ў суседняй Эрытрэі, якія складаюць каля паловы яе насельніцтва, таксама гавораць на мове тыгрынья.
Маюць сваяцтва з народам тыгрэ, размаўлялым на адпаведнай мове тыгрэ.
Чэрвата
Чэрвата (Cervatto) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 53 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 6 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 13025. Тэлефонны код — 0163.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Рох.
Флорэс (мора)
Плошча 115 тыс. км². Сярэдняя глыбіня 1522 м, найбольшая 5234 м. Тэмпература паверхневых вод ад 26 °С (жнівень, верасень) да 28,8 °С (лістапад). Салёнасць 32,0—34,6 ‰, у сезон дажджоў 32—33 ‰, тэмпература прыдонных вод 3,5 °С. Паверхневыя плыні маюць паўднёвы ці заходні кірунак. Донныя адклады — пераважна вулканічныя і глабыгерынавы глей. Прылівы няправільныя паўсутачныя, іх велічыня да 2,3 м. На захадзе мора — падводнае плато з каралавымі рыфамі, глыбакаводная цэнтральная западзіна Флорэс. Сейсмічна актыўны раён. На востраве Сангеанг (паблізу паўночна-ўсходняга берага вострава Сумбава) знаходзіцца вулкан Апі-Слаў (адзін з актыўных дзеючых вулканаў у Інданезіі), вышынёй 1949 м.
Развіта рыбалоўства. Парты: Бантайн (востраў Сулавесі), Сумбава (востраў Сумбава).
Крыўка (Смаленская вобласць)
Крыўка (Кривка) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.
Сіцькава (Смаленская вобласць)
Сіцькава (Ситьково) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.
Isbank Tower 1
Некаторыя канструкцыйныя асаблівасці будынка нагадваюць небаскроб Трамп-таўэр у Нью-Ёрку.
Бронзавы медаль
Бронзавы медаль — медаль, які выкарыстоўваецца ў якасці узнагароды. У спорце бронзавы медаль звычайна выдаецца удзельніку, які атрымаў трэцяе месца ў спаборніцтве.
Расследаванне АКПЧН па Тыграі
12 мая 2021 года Афрыканская камісія па правах чалавека і народаў заснавала Камісію па расследаванні сітуацыі ў Тыграйскім рэгіёне (Commission of Inquiry into the situation in the Tigray Region), у сферу дзейнасці якой увайшло расследаванне выпадкаў парушэнняў правоў чалавека падчас Тыграйскага канфлікту.
Стварэнне
На падставе рэзалюцыі 482 ад 12 мая 2021 года АКПЧН сфармавала камісію для расследавання грубых парушэнняў правоў чалавека падчас ваеннага канфлікту ў эфіопскім рэгіёне Тыграй. Камісія атрымала трохмесячны мандат з магчымасцю даўнейшага падаўжэння. На разгляд арганізацыя ўзяла выпадкі пазасудовых пакаранняў смерцю грамадзянскіх асоб і сексуальнага гвалту, збіраючы доказы, выяўляючы злачынцаў, вызначаючы асноўныя прычыны, прадстаўляючы вынікі і выносячы рэкамендацыі па прадухіленні парушэнняў правоў чалавека.
У жніўні 2021 года камісія была падоўжана яшчэ на тры месяцы.
Месцазнаходжанне
Штаб-кватэра камісіі знаходзілася ў Банжуле (Гамбія). У Эфіопію ажыццяўляліся пастаянныя паездкі.
Сруктура
Старшынёй камісіі стаў Рэмі Нгой Лумбу, намеснік старшыні АКПЧН. Разам з ім у першапачатковы склад былі ўключаны Мая Сахлі-Фадэль, Хатэм Есаем, Марыя Тэрэза Мануэла і Мадфорд Захар Мванденга. Камісія атрымала права прыцягваць судова-медыцынскіх экспертаў, экспертаў па правах чалавека або іншых экспертаў у якасці дадатковых членаў. У жніўні 2021 да арганізацыі далучыліся Фатса Угуэргуз, Саята Майга і Люсі Асуагбор.
Справаздача
У верасні 2021 года старшыня камісіі Рэмі Нгой Лумбу заявіў, што справаздача камісіі будзе апублікаваная да канца года.
Бронзавы медаль
Гісторыя
У больш агульным плане бронза традыцыйна з’яўляецца найболей распаўсюджаным сплавам, які выкарыстоўваюць для выраба ўсіх відаў высакаякасных медалёў, у тым ліку і мастацкіх.
Першы пачатак тэрмадынамікі
Сёння колькасная ўзаемасувязь між цеплынёй і работай зразумелая і ледзь не відавочная. Здаецца цалкам натуральным, што абедзве велічыні маюць адную і тую ж адзінку вымярэння (у Міжнароднай сістэме адзінак вымярэння СІ — гэта джоўль). Але так было не заўжды. Эквівалентнасць колькасці цеплыні і работы абгрунтавалі ў сваіх даследваннях Юліус Маер (1814—1895), Джозеф Блэк (1728—1799), Джэймс Джоўль (1818—1899), Герман Гельмгольц (1821—1894).
Пачынаючы з 1850 г. па прапанове Р. Клаўзіўса (1822—1888) прынцып эквівалентнасці колькасці цеплыні і работы стаў называцца «першым пачаткам механічнай тэорыі цеплыні (тэрмадынамікі)».
Фармулёўкі
Існуе некалькі фармулёвак першага пачатку тэрмадынамікі:
1) Колькасць цеплыні (Q [Дж]), перададзеная сістэме, выдаткоўваецца на павялічэнне ейнай ўнутранай энергіі (U [Дж]) і на работу (A, [Дж]), здзяйсняемую сістэмай супраць вонкавых сіл.
З улікам таго, што работа знешніх сіл супрацьлеглая рабоце сістэмы, першы пачатак можна сфармуляваць у выглядзе:
2) Колькасць унутранай энергіі сістэмы раўняецца суме перададзенай колькасці цеплыні і работы, здзяйсняемай над сістэмай вонкавымі сіламі (A' [Дж]).
Калі змяненне цеплавой энергіі адмоўнае — значыць ад сістэмы адводзіцца цеплыня.
Першы пачатак тэрмадынамікі робіць немагчымым здзяйсненне старажытнай мары чалавецтва — вечнага рухавіка, які працаваў бы вечна, выконваючы бясконцую работу.
Сапраўды, для выканання работы ў сістэмы ёсць толькі дзве крыніцы — падведзеная звонку энергія + вычарпальныя запасы ўнутранай энергіі. Такім чынам, падыходзім да трэцяй фармулёўкі першага пачатку тэрмадынамікі:
3) Вечны рухавік першага роду немагчымы.
Асобныя выпадкі
Калі разглядаць першы пачатк тэрмадынамікі ў дачыненні да газаў, атрымаем наступныя асобныя выпадкі:
1) Ізабарны працэс, пры сталым ціску:
2) Ізахорны працэс, сталы аб'ём (A=0):
3) Ізатэрмічны працэс, сталая тэмпература :
4) Адыябатны працэс, без цеплаабмену (\Delta Q=0):
Тут \ p — ціск [Па], \ V — аб'ём сістэмы [м³].
10-я Ураджайная вуліца (Наваполацк)
Апісанне
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада на тэрыторыі садовага таварыства "Хімік-1" у мясцовасці "Падстанцыя" каля прамзоны нафтаперапрацоўчага завода. Працягласць вуліцы складае каля 360 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. Недалёка працякае рэчка Залюхоўка. Бліжэйшыя прыпынкі грамадскага транспарту (аўтобусаў і трамвая) размешчаны на вуліцы Прамысловай.
1967 год у гісторыі метрапалітэна
У гэтым артыкуле пералічваюцца асноўныя падзеі з гісторыі метрапалітэнаў у 1967 годзе.
Шлюб
Шлюб — гістарычна абумоўленая і санкцыяніраваная форма адносін паміж мужчынам і жанчынай, якая ўстанаўлівае іх пэўныя правы і абавязкі адзін да аднаго, да іх дзяцей і грамадства, упарадкоўвае і рэалізуе прыродную патрэбу людзей у працягванні роду. У большасці сучасных дзяржаў, у тым ліку на Беларусі, закон патрабуе адпаведнага афармлення (рэгістрацыі) шлюбу ў спецыяльных дзяржаўных органах. У некаторых краінах прававое значэнне таксама надаецца і шлюбу, які заключаецца ў царкоўных абрадах. У некаторых краінах рэгіструюць так званыя аднаполыя шлюбы.
Заканадаўства Рэспублікі Беларусь (Кодэкс аб шлюбе і сям'і ад 1.9.1999 года і іншыя прававыя акты) устанаўлівае і рэгулюе парадак і умовы ўзяцця шлюбу, замацоўвае правы і абавязкі членаў сям'і. Шлюб устанаўліваецца з мэтай аховы асабістых і маёмасных правоў мужа, жонкі і дзяцей, а таксама ў інтарэсах грамадства і дзяржавы. Прававыя асновы параджае толькі шлюб, зарэгістраваны азначаным парадкам.
Грэбень (Жыткавіцкі раён)
Размяшчэнне
У 10 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Жыткавічы (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 223 км ад Гомелю.
Гідраграфія
На поўначы сетка меліярацыйных каналаў.
Транспартная сетка
Аўтамабільная дарога Жыткавічы — Петрыкаў. Планоўка складаецца з крывалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, да якой далучаюцца 3 завулка. Забудова двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XIX стагоддзя як вёска ў Жыткавіцкай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні. У 1879 годзе згадваецца як паселішча Жыткавіцкага царкоўнага прыходу. У 1917 годзе дзейнічала школа. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Камінтэрн», працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны 47 жыхароў загінулі на фронце. Паводле перапісу 1959 года ў складзе саўгаса «Жыткавічы» (цэнтр — пасёлак Грабянёўскі). Дзейнічаюць 9-гадовая школа, клуб, дзіцячыя яслі-сад.
NGC 3095
NGC 3095 (іншыя абазначэнні — ESO 435-26, MCG -5-24-16, UGCA 192, AM 0957-311, IRAS09578-3118, PGC 28919) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Насос.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Георгій Уладзіміравіч Ярмоленка
Георгій Уладзіміравіч Ярмоленка (, Кіеў, Украіна — ) — мовазнавец, спецыяліст у галіне тэарэтычнага мовазнаўства, прыкладной і матэматычнай лінгвістыкі. Доктар філалагічных навук (1990), прафесар (1992).
Біяграфія
Скончыў Сафійскі ўніверсітэт імя святога Клімента Охрыдскага (фізіка-матэматычны факультэт, 1936; філалагічны факультэт, 1955).
Працаваў у гімназіі г. Свіштоў (Балгарыя; з 1938), г. Плоўдзіў (з 1944), Народным ваенным вучылішчы «Васил Левски» (г. Сафія; з 1946), Сафійскім універсітэце імя святога Клімента Охрыдскага (1952—1955), СШ № 66 г. Алма-Ата (1956—1962), Казахскім дзяржаўным універсітэце (з 1963), Алма-Ацінскім педагагічным інстытуце замежных моў (1974—1980), Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Я. Купалы (з 1981, філалагічны факультэт, кафедра агульнага і славянскага мовазнаўства, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: лінгвістычная статыстыка; аўтарства ананімных твораў.
Дисциплина хаоса
«Дисциплина хаоса» (Дысцыпліна хаосу) — альбом беларускага гурта «Куклы». Трэк «Тень» з альбома прысвячаецца гітарысту гурта «».
Крытыка
«Музыкальная газета» адзначыла, што менавіта ў гэтай працы стала відавочна, што дадзены малады беларускі хардкор-параснік слухаў і выхоўваўся не выключна на музыцы калегаў па зыходным кірунку.
Людміла Дарафееўна Вахоніна
Людміла Дарафееўна Вахоніна (нар., г. Клічаў, Магілёўская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла ў 1974 годзе архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута (выкладчыкі І. А. Іода, Н. Я. Трахтэнберг, Л. М. Рымінскі). З 1974 года ў інстытуце «Магілёўграмадзянпраект» на пасадзе ад архітэктара да галоўнага архітэктара праектаў. У 1981—1986 гадах выкладала архітэктуру ў Магілёўскім архітэктурна-будаўнічым каледжы. У 1986—2009 гадах ізноў у інстытуце «Магілёўграмадзянпраект».
Член Саюза архітэктараў Беларусі з 1983 года.
Узнагароджана Дыпломам ВДНГ за будынак паліклінікі № 4 у г. Магілёве (1979—1980).
Творчасць
Асноўныя працы: праект планіроўкі пасёлка Кадзіна Магілёўскага раёна (1975—1976); праект цэнтральнай сядзібы саўгаса «Добраахвотнік» Клічаўскага раёна (1976); рэканструкцыя жылога дома па Пажарным завулку ў г. Магілёве пад Польскі дом — (1995—1997, сааўтары Яскавец, Н. П. Мазеева); 200-кватэрны жылы дом па бульвары Непакорных у г. Магілёве (1997—1998, сааўтары Яскавец, Н. П. Мазеева); аднакватэрны жылы дом у пасёлку Бракава Магілёўскага раёна (унесены ў рэспубліканскі каталог тыпавых праектаў; 2000—2001, сааўтары  Яскавец, Г.  Маргунова); рэканструкцыя фасадаў гарадскога дому культуры па вул. Першамайскай у г. Магілёве (2001—2005, сааўтар Н. П. Мазеева); 60-кватэрны 10-павярховы жылы дом па зав. Буянава ў г. Магілёве (занесены ў рэспубліканскі каталог тыпавых праектаў; 1998—1999, сааўтар Яскавец); рэканструкцыя будынка АТС № 25 РУП «Белтэлекам» па вул. Болдзіна ў г. Магілёве (2005—2007, Мядзведнікава); рэканструкцыя адміністрацыйнага будынка РУП «Белтэлекам» па вул. Ленінскай у г. Магілёве (2005—2006); рэканструкцыя будынка радыёвузла па зав. Буянава ў Магілёве (1998—1999); рэканструкцыя з надбудовай мансарднага паверху жылога дома № 23 па пр. Пушкіна ў г. Магілёве (2000—2003); аўтастанцыя ў г. Клічаве (2004—2005); 120-кватэрны 10-павярховы жылы дом па вул. Фаціна-Маўчанскага ў г. Магілёве  (1998—2005, сааўтар М. І. Карначык); амбулаторыя ў в. Александрыя Шклоўскага раёна  (2006, сааўтар Мядзведнікава), квартал жылой забудовы па вул. Якубоўскага ў г. Магілёве з распрацоўкай 7-кватэрных жылых дамоў (2007—2008, сааўтары Мядзведнікава, М. І. Карначык); шматкватэрны жылы дом па Юбілейным бульвары ў г. Магілёве  (2008—2009, сааўтар М. І. Карначык).
Міхаіл Рыгоравіч Янкоўскі
Міхаіл Рыгоравіч Янкоўскі (, в. Вялікія Прусы,  — ) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Беластоцкай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
З 1930 на педагагічнай працы. З 1940 года ў Чырвонай Арміі. У партызанах са снежня 1941: камісар, камандзір атрада, у кастрычніку 1943 — жніўні 1944 — партызанскай брыгады «У імя Радзімы»; адначасова член Лапскага падпольнага РК КП(б)Б.
Пасля вайны на педагагічнай рабоце ў Мінскім раёне, з 1967 у Мінску.
Арда Хансан
Арда Хансан (Ardo Hillar Hansson; нар. 1958) — эстонскі эканаміст і банкір.
Біяграфія
Нарадзіўся 15 ліпеня 1958 года ў Чыкага.
У 1990—1996 гадах Хансан быў эканамічным дарадцам урада ў цэнтральных банках Польшчы, Славеніі, Манголіі і Украіны. Адначасна ў 1992—1994 гадах працаваў дарадцам па эканамічных пытаннях прэм'ер-міністра Эстонскай рэспублікі. Цягам аднаго, 1997 года, быў членам кіраўніцтва «Эстонскіх чыгунак». У 1993—1998 гадах — чалец Назіральнага савета Банка Эстоніі. З 1998 па 2011 гады працаваў у Сусветным банку у краінах Балтыі, Польшчы, Югаславіі, Сербіі, Чарнагорыі і Кітаі. З 2012 года кіруе Банкам Эстоніі.
Ніна Васілеўна Маеўская
Ніна Васілеўна Маеўская (дзявочае прозвішча Лагун;, , Мінская вобласць — 19 сакавіка 2011) — беларускі празаік.
Біяграфія
Нарадзілася ў сям'і служачага. Пасля заканчэння Любанскай сярэдняй школы (1956) працавала старшай піянерважатай у Сасноўскай сярэдняй школе Любанскага раёна (1956—1958). Скончыла факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1963). Была літсупрацоўнікам мінскай раённай газеты «Шлях камунізму» (1963—1965), адказным сакратаром шматтыражнай газеты «За технический прогресс» (Мінскі падшыпнікавы завод, 1965—1967), загадчыкам аддзела, адказным сакратаром часопіса «Промышленность Белоруссии» (1968—1978). У 1980 г. скончыла Мінскую вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПБ. Працавала ў газеце «Літаратура і мастацтва» (1980—1981), старшым рэдактарам, загадчыкам рэдакцыі выдавецтва «Юнацтва» (1981—1985). З 1985 г. — рэдактар аддзела публіцыстыкі часопіса «Беларусь».
Памерла 19 сакавіка 2011 года ад інсульту.
Творчасць
У друку выступае з 1955 г. Аўтар зборнікаў аповесцей і апавяданняў «Ляці, верабейка» (1969), «Агата» (1970), «Надзеевіч» (1983), «Такая позняя вясна» (1984), «Холад доннай вады» (1989), «Трывожна шумяць ясакары» (1993), «Арніка» (1993), «Шчасце» (2011) і інш., а таксама паэтычных кніг «Падаюць даспелыя ранеты» (2001), «Мая ўлюбёная краіна» (2004).
Параскева Полацкая
Параске́ва Полацкая, або Еўпра́ксія, Праксе́дзіс і Праксе́да (XII ст., Полацк —, Рым) — легендарная полацкая князёўна XIII ст., святая (1273) каталіцкай, грэка-каталіцкай і праваслаўнай цэркваў.
Існаванне Параскевы выклікае сумненні храністаў і даследчыкаў, пачынаючы з Мацея Стрыйкоўскага. Паводле непацверджаных звестак у значна пазнейшых (XVI ст.) летапісах і апавяданнях, Параскева была полацкай князёўнай, дачкой Рагвалода (Васіля), пастрыглася ў манахіні, 7 гадоў жыла пры полацкай царкве Спаса, потым здзейсніла паломніцтва ў Рым (магчыма, ратуючыся ад татар), свята жыла ў Рыме некалькі гадоў, атрымала ад папы Аляксандра VI часціцу дрэва Святога Крыжа, якую выслала ў Полацк, дзе яе паклалі ў крыжападобны каўчэг з надпісам, памерла ў Рыме. Пасля строгага разгляду цудаў Папам Рыгорам X, прылічана да святых (1273).
Мяркуецца, аднак, што на праўдзе Параскевы Полацкай не было, а яе правобразы — святыя Еўфрасіння Полацкая, цётка меркаванай Паракседы, Параскева (Пракседа) Рымлянка (шануецца 26 ліпеня), Еўпраксія (Звеніслава Барысаўна), стрыечная сястра Еўфрасінні і цётка меркаванай Паракседы, і Ефрасіння (Еўпраксія) Пскоўская, таксама называная дачкой Рагвалода (Васіля) і такім чынам сястра меркаванай Паракседы. Звесткі пра іх у скажоным выглядзе дайшлі да храністаў XVI ст., змяшаліся ў адну постаць, якую потым пачалі блытаць са святой Пракседай Рымлянкай.
11-я Ураджайная вуліца (Наваполацк)
11-я Ураджайная вуліца (, 11-я Урожайная улица) — вуліца ў Наваполацку.
Апісанне
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада на тэрыторыі садовага таварыства "Хімік-1" у мясцовасці "Падстанцыя" каля прамзоны нафтаперапрацоўчага завода. Працягласць вуліцы складае каля 340 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. Недалёка працякае рэчка Залюхоўка. Бліжэйшыя прыпынкі грамадскага транспарту (аўтобусаў і трамвая) размешчаны на вуліцы Прамысловай.
Арфаграфія
Арфаграфія (ад грэч. ὀρθός [orthós] = правільны і γράφειν [gráphein] = пішу) або правапіс (сінонім, які паходзіць ад калькі з грэч. слова) — сукупнасць правілаў, якімі рэгулюецца перадача вуснай мовы на пісьме. Паняцце «правапіс» ужываецца і ў шырэйшым сэнсе, як «арфаграфія і пунктуацыя».
Арфаграфія цесна звязана з графічнай сістэмай мовы, і рэгулюе спосабы выкарыстання графічнай сістэмы мовы для аднастайнай перадачы на пісьме вуснай формы літаратурнай мовы; вызначае адзіныя нормы напісання слоў і іх марфалагічных частак.
Фанетычны прынцып
Паводле гэтага правіла гукі мусілі б запісвацца дакладна так, як вымаўляюцца. Гэта значыць, што, напрыклад, слова «снег» мусіла б быць запісаным як «с’н'эх». Фанетычны правапіс рэдка ў якой мове можа пераважаць (бадай, ледзь не адзіным прыкладам можа быць санскрыт, з агаворкай, што яго пісьмовы варыянт увялі ў той час, калі мова была ўжо мёртвай).
Фаналагічны прынцып
Калі ў мовазнаўстве не былі адасобленыя фанетыка і фаналогія, правапісы, якія былі арганізаваныя паводле фаналягічных прынцыпаў, называлі фанетычнымі. Фаналогія займаецца не гукамі ў іхнім фізычным выражэнні, а гукамі, якія існуюць у свядомасці маўленцы пэўнай мовы. Гэтыя абагульненыя гукі называюцца фанемамі. Паводле фаналагічнага прынцыпу адна фанема пішацца заўсёды аднолькава. Напрыклад, па-беларуску пішам «разбіць», але «распісаць», таму што «с'» ў свядомасьці маўленцы — той жа гук, што і ў слове «снег», і адрозны ад гуку «з'» у слове «разбіць»).