cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Індаў пасяўны
Геаграфічнае распаўсюджванне
Паходзіць з Міжземнамор’я. Але, як культурная расліна, від распаўсюдзіўся па шмат якіх рэгіёнах свету: Еўропе, Паўднёвай Афрыцы, Аўстраліі, Паўночнай Амерыцы, Індыі і інш. Часам дзічэе.
Значэнне і выкарыстанне
Харчовая расліна: лісце і насенне выкарыстоўваюцца як прыправа. Лісце для салатаў, прыправа да супоў. Насенне ўтрымлівае алей. Расліна мае тэрапеўтычныя ўласцівасці, супрацьцынготныя, вітамінізуючыя, спрыяе нармальнаму страваванню. Змяшчае досыць высокую, збалансаваную колькасць вітамінаў, макра- і мікраэлементаў. Пры больш-менш рэгулярным ужыванні нармалізуе абмен рэчываў, павышае ўзровень гемаглабіну ў крыві, паляпшае водна-солевы абмен, памяншае рызыку адкладу соляў і з’яўлення на сценках сасудаў халестэрынавых бляшак. Лічыцца, што мае афрадызіятычныя ўласцівасці. Руколу не варта есці толькі людзям, якім па той ці іншай прычыне не рэкамендавана ўжываць вострую ежу і вострыя прыправы. Лісце гэтай расліны мае ялкавы арэхава-гарчычны смак, найбольш часта выкарыстоўваецца для прыгатавання салатаў. Што тычыцца паху, то ўсё ацэньваюць яго па-рознаму: прыхільнікі здаровага харчавання лічаць яго прыемным, рэзкім і пікантным, скептыкам ж ён нагадвае пах нафты. Магчыма, што і тыя і іншыя мелі справу з лісцем рознага ўзросту — у маладога лісця пах менш моцны, а таму больш прыемны, чым у старога. Рукола добра спалучаецца з ліставой або качаннай салатай, шпінатам, капустай. У еўрапейскіх і міжземнаморскіх краінах вельмі папулярна спалучэнне вострай руколы са саладкава-прэснай салатай-латук. Калі ж салату гатуюць толькі з лісця руколы, то яго востры смак можна змякчыць, дадаўшы некалькі кропляў цытрынавага соку. Дробна нарэзаным аскомістым лісцем руколы добра пасыпаць гарачыя мясныя і рыбныя стравы, асарці з мясных халодных закусак, вараную бульбу, стравы з фасолі або проста хлеб з маслам. У Італіі кухары смажаць руколу на аліўкавым алеі і дадаюць да страў з макаронаў і рысу. Насенне руколы пачынаючы з антычных часоў і да сёння, гэтак жа як і насенне гарчыцы, дадаюць у саленні для надання ім прыемнага своеасаблівага паху.
Ланкастэр (Нью-Гэмпшыр)
Ланкастэр (Lancaster) — горад у акрузе Коас, штат Нью-Гэмпшыр, ЗША, на рацэ Канектыкут. Горад названы ў гонар горада Ланкастэр у Англіі. Па дадзеных перапісу 2010 года, насельніцтва горада было 3507, другі па велічыні ў акрузе пасля Берліна.
IC 761
IC 761 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор'і Воран.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Карасі (Шклоўскі раён)
Карасі́ (, Караси) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета.
Забор’е (Пачынкаўскі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Забор’е абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Скідзельскі сельсавет
Скі́дзельскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — горад (да 30 студзеня 1974 г. гарадскі пасёлак) Скідзель (не ўваходзіць у склад).
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Скідзельскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў Гродзенскім раёне. 29 верасня 1972 года вёскі Гушчыцы, Котра, Лашавічы, Юравічы перададзены ў склад Абухаўскага сельсавета, вёска Хваты скасавана (злілася з гарадскім пасёлкам Скідзель). 20 лістапада 1989 года ў склад Абухаўскага сельсавета перададзена вёска Міхайлаўка.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2443 чалавекі, з іх 79,8 % — беларусы, 10,5 % — палякі, 7,4 % — рускія.
Моса
Моса (Mosso) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Б'ела.
Насельніцтва складае 1692 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 100 чал./км². Займае плошчу 18 км². Паштовы індэкс — 13822. Тэлефонны код — 015.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Maria Assunta.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Сёмакы (Жмэрынскі раён)
Сёмакы (Сьомаки́) — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Загор’е (Пачынкаўскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Ланкастэр (значэнні)
Ланкастэр:
Зарачаны (Полацкі раён)
Зарача́ны (, Заречаны) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
Little Big
«Little Big» — расійскі рэйв/поп-панк-гурт з Санкт-Пецярбурга, якія павінны былі прадставіць Расію на конкурсе песні Еўрабачанне 2020 з песняй «Uno».
Гурт створаны ў 2013 годзе музыкантам і блогерам Ільёй Прусікіным і прадзюсаркай Алінай П’язак. Дэбютная песня «Everyday I’m Drinking» была выпушчаная 1 красавіка 2013 года, першапачаткова як першакрасавіцкі жарт, аднак у далейшым праект стаў развівацца больш сур’ёзна. Сярод найбольш вядомых песень — «Skibidi», выпушчаная ў 2018 годзе: кліп на яе быў прагледжаны на YouTube больш 500 мільёнаў разоў.
Тарасіўка (Жмэрынскі раён)
Тарасіўка (Тара́сівка) — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Бараўскі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Бараўскі́ сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзяржынскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2008 г. вёска) Баравое.
Карсакі (Шчучынскі раён)
Карсакі́ (, Корсаки) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жалудоцкага сельсавета.
Да 17 студзеня 1969 года вёска ўваходзіла ў склад Доўгаўскага сельсавета, да 20 лістапада 1973 года — у склад Жалудоцкага сельсавета , да 26 лютага 2013 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Жалудоцкага пассавета.
Бараўскі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (23 населеныя пункты) — 1430 чалавек, з іх 87,2 % — беларусы, 4,9 % — рускія, 4,3 % — палякі, 2,7 % — украінцы.
Журбін (прыпыначны пункт)
Журбі́н (, Журбин)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны за 0,9 км на паўднёвы захад ад вёскі Журбін.
NGC 5334
NGC 5334 – галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Дзевы. Бачная зорная велічыня: 11,6. Размер: 4,2' × 3,0'. Прамое ўзыходжанне: 13 гадз. 52 мін. 54,5 сек. Схіленне: -01°06'49".
Валянцін Вячаслававіч Базыльчык
Валянцін Вячаслававіч Базы́льчык (,  —, ) — вучоны ў галіне арганічнай хіміі, доктар хімічных навук (1986), прафесар (1987), Заслужаны дзеяч навукі Чувашыі (1992).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Полацку. У 1960 годзе скончыў хімічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1960—1968 гг. працаваў у Беларускім тэхналагічным інстытуце і Інстытуце фізіка-арганічнай хіміі Акадэміі навук БССР. Займаў пасады асістэнта, малодшага і старэйшага навуковага супрацоўніка. З 1969 года — дацэнт Чувашскага дзяржаўнага ўніверсітэта, з 1986 года — загадчык кафедрай арганічнай хіміі і тэхналогіі арганічных рэчываў. У 1986 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Синтез и химические превращения соединений ряда орто- и параментана».
Навуковая дзейнасць
В. В. Базыльчыку належаць навуковыя працы па хіміі тэрпентоідаў і іх сінтэтычных аналагаў. У супрацоўніцтве з беларускімі вучонымі новыя біялагічна актыўны прэпараты (пестыцыды) і займаўся даследаваннямі іх эфектыўнасці. Упершыню прапанаваў прамысловы і танны спосаб атрымання з араматычных злучэнняў іх 1, 4-дыгідравытворных вытворных, выкарыстоўваемых у сінтэзе вітамінаў, антыбіётыкаў і іншых біялагічна актыўных рэчываў.
Аўтар больш за 200 навуковых прац, уладальнік 67 аўтарскіх пасведчанняў на вынаходніцтвы і патэнтаў.
Сярод апублікаванага:
Эрал (Нью-Гэмпшыр)
Эрал (Errol) — горад у акрузе Коас, штат Нью-Гэмпшыр, ЗША. Насельніцтва — 291 жыхар па перапісу 2010 года. Размешчаны на поўнач ад Уайт-Маўнтынс, уздоўж аўтадарогі № 16.
Таскала (Атыраўская вобласць)
Таскала — сяло ў Атыраўскай вобласці Казахстана. Знаходзіцца ў падпарадкаванні гарадской адміністрацыі Атырау. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Кенузекскай сельскай акругі. Код КАТА — 231049100.
Тартак (Жмэрынскі раён)
Тартак (Тарта́к) — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Таскала (Атыраўская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1668 чалавек (810 мужчын і 858 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражываў 2971 чалавек (1560 мужчын і 1411 жанчын).
Пылкагалоўнік даўгалісты
Пылкагалоўнік даўгалісты, Пылкагалоўнік буйнакветкавы, Пылкагалоўнік мнагалісты (Cephalanthera longifolia) — кветкавая расліна сямейства ятрышнікавых (архідных).
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна з прамым або крыху сагнутым голым Сцяблом вышынёй 15-45 см і ўкарочаным гарызантальным карэнішчам з таўставатымі шнурападобнымі каранямі. Лісце лінейна-ланцэтнае, часта ўдоўжкі складзенае, завостранае, даўжынёй 7-16 см і шырынёй 1-3 см, па 6-9 на сцябле. Кветкі даволі буйныя, белыя, званочкавыя, з тонкім прыемным водарам, сабраны ў рыхлае Коласападобнае суквецце. Губа кароткая, акруглая, падзелена выемкай на 2 долі, з жоўтай плямай каля асновы, укрытая дробнымі сасочкамі. Завязь сядзячая, злёгку скручаная, голая. Плод  — сухая вераценападобная каробачка.
Пашырэнне
Трапляецца ў заходніх, цэнтральных і паўднёвых раёнах Еўропы, Малой Азіі. У Беларусі знаходзіцца ў асобных лакалітэтах і астраўных участках росту на паўночна-ўсходняй мяжы арэала. Месцы росту: шыракалістыя, хваёва-шыракалістыя, хваёва-драбналістыя, а таксама вытворныя (асінавыя, бярозавыя) лясы, хмызнякі.
Асаблівасці біялогіі
Цвіце ў траўні-чэрвені, пладаносіць у чэрвені. Размнажэнне пераважна насеннае, рэдка вегетатыўнае.
Выкарыстанне
Дэкаратыўная расліна.
Тэлэлынці
Тэлэлынці (Телéлинці) — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Фірзен
Фірзен (Viersen) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Фірзен. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2013 года). Плошча — 91,07 км². Афіцыйны код — 05 1 66 032.
Горад падзяляецца на 4 гарадскія раёны.
Прыекулэ
Пры́екулэ (Priekule) — горад у Латвіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Прыекульскага краю. Плошча 5,4 км². Насельніцтва 2167 чал. (2016).
Гісторыя
Прыекулэ ўпершыню ўзгадваецца ў 1483 годзе, калі мясцовыя землі былі аддадзены ва ўладанне барона Корфа. Палац Корфаў захаваўся да нашых дзён (зараз там размешчана школа). Захавалася і Шведская брама, пабудаваная ў 1688 годзе, выява якой прысутнічае на гербе горада. У 1871 годзе праз Прыекулэ прайшла чыгунка Ліепая—Вільня. У час Другой сусветнай вайны горад стаў арэнай крывавых баёў, з таго часу ў ім знаходзіцца адно з найбуйнейшых ваенных пахаванняў на тэрыторыі былога СССР, у якім пахавана каля 23 тысяч байцоў Чырвонай арміі.
NGC 5398
NGC 5398 — галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў сузор’і Цэнтаўра. Бачная зорная велічыня: 12,6. Размер: 2,8' × 1,7'. Прамое ўзыходжанне: 14 гадз. 1 мін. 21,7 сек. Схіленне: -33°03'47".
Буяр Нішані
Буяр Фаік Нішані (29 верасня 1966 — 28 мая 2022) — албанскі дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт Албаніі з 24 ліпеня 2012 па 24 ліпеня 2017.
Біяграфія
Нішані нарадзіўся ў горадзе Дурэсе 29 верасня 1966 года. У 1988 годзе скончыў ваенную акадэмію ў Тыране. У 1991 годзе стаў членам Дэмакратычнай партыі Албаніі. У сярэдзіне 90-х ён з’ехаў у ЗША і ў 1996 скончыў Універсітэт у Сан-Антоніа (штат Тэхас). Пазней быў пераведзены ў аспірантуру аднаго з універсітэтаў Каліфорніі, дзе ў 1997 годзе атрымаў уліковую ступень. У гэтым жа годзе вярнуўся ў Албанію. Пасля паразы Дэмакратычнай Партыі на выбарах у Народны Сход 1997, узначаліў няўрадавую арганізацыю Ваенны еўраатлантычны форум. У 2005 годзе атрымаў ступень магістра еўрапейскіх навук. У 2007 годзе стаў міністрам унутраных спраў Албаніі. У 2009 годзе, калі Албанія ўступіла ў НАТО, ён сышоў з МУС і стаў міністрам юстыцыі. У 2011 вярнуўся ў МУС і зноў стаў яго кіраўніком. Удзельнічаў у выбарах Прэзідэнта Албаніі 2012 і перамог на іх. 24 ліпеня 2012 года прыступіў да выканання абавязкаў.
Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар брыгітак (Брэст)
Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар брыгітак — каталіцкі культавы комплекс, які існаваў y 1623—1830 гадах у паўночным прадмесці Брэста Пяскі.
Гісторыя
Напачатку быў драўляны. Мураваны касцёл Дабравешчання Марыі асвячоны ў 1751; адначасова пабудаваны 2-павярховы кляштарны корпус, які застаўся незакончаным.
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе касцёл і кляштар працягвалі дзейнічаць. Пры пабудове Брэсцкай крэпасці кляштар быў зачынены, y ім размяшчалася арыштанцкая рота. Пазней касцёл часткова зруйнавалі.
Пасля Другой сусветнай вайны савецкія ўлады зруйнавалі рэшткі касцёла і кляштара.
Архітэктура
Увенчаны 8-граннай вежай храм меў незвычайны для беларускай архітэктуры авальны план з асобнай капліцай для манашак. Інтэр’ер быў аздоблены стукавай лепкай і 11 разьбянымі алтарамі. Існавалі гаспадарчыя будынкі: стайні, хлявы, свірны, карэтнік і інш. Да іх прымыкалі сад і агарод.
Уся тэрыторыя была абнесена мурам.
Ганна Аляксееўна Новік
Ганна Аляксееўна Новік (, Аўгустоў —, Вілейка) — беларуская паэтэса, удзельніца нацыянальна-вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі на Вілейшчыне.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзілася ў Аўгустове, цяпер Польшча, у сям’і выхадцаў з Вілейшчыны. Бацька паходзіў з вёскі Варонічы, маці — з вёскі Іжа. З пачаткам Першай сусветнай вайны бацькі вяртаюцца на Вілейшчыну.
Вучылася ў польскай школе. Працавала ў бацькавай кузні. Вывучылася на краўца.
У юнацтве прымае ўдзел у жыцці Куранецкага беларускага падполля. За падпольную дзейнасць і спробу пераходу ў Савецкі Саюз трапляе за краты Вілейскай турмы амаль на тры гады. У 1939 — дэпутат уз’яднальнага Народнага Сходу ў Беластоку. Працавала інспектарам Куранецкага раёна.
У часе Вялікай Айчыннай вайны — партызаніла. Нарадзіла і страціла дачку.
Пасля вайны нараджаецца сын. У 1949 — памірае муж.
Ад 1948 — старшыня калгаса ў Варонічах, старшыня сельсавета, працуе намеснікам начальніка палітаддзела МТС у Крывіцкім раёне. Па стане здароўя вяртаецца ў Варонічы.
Амаль усё жыццё пражыла ў Варонічых. Памерла ў Вілейцы ў 1997 годзе. Пахаваная на Вілейскіх гарадскіх могілках каля вёскі Снежкава.
Творчасць
Вершы на польскай мове пачала друкаваць пяцікласніцай у 1925 годзе ў часопісе вілейскага інспектарата школ.
Пасля вайны друкавалася ў «Полымі», у мясцовым друку.
У 1960 прынята ў Саюз пісьменнікаў.
Максім Танк лічыў Ганну Новік і яе творчасць несправядліва забытымі. ,.
Ушанаванне памяці
Вілейскай раённай цэнтральнай бібліятэцы прысвоена імя Ганны Новік.
Такарыўка (Жмэрынскі раён)
Такарыўка (Токарі́вка) — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Ордэн Людавіта Штура
О́рдэн Лю́давіта Шту́ра (Rad Ľudovíta Štúra) — трэцяя (пасля ордэна Падвойнага белага крыжа і ордэна Андрая Глінкі) па старшынстве славацкая дзяржаўная ўзнагарода (але другая па старшынстве, прызначаная выключна для грамадзян Славацкай рэспублікі), надаваная за выбітныя заслугі ў развіцці дэмакратыі, аховы вольнасцей і правоў чалавека, за ўмацаванне абароны і бяспекі Славацкай рэспублікі, за выбітныя заслугі ў развіцці палітыкі, гаспадаркі і кіравання, за дасягненні ў галіне гаспадаркі, самакіравання, навукі і тэхнікі, адукацыі, культуры, мастацтва, спорту і грамадскіх стасункаў, а таксама за прапагандаванне добрага імені Славацкай рэспублікі па-за яе межамі.
Ордэн Людавіта Штура ўсталяваны законам № 37/1994 2 лютага 1994. Носіць імя Людавіта Штура — славацкага нацыянальнага дзеяча XIX стагоддзя.
Ордэн мае дзве версіі — цывільную і вайсковую, кожная з якіх падзяляецца на тры класы.
Кожны прэзідэнт Славацкай рэспублікі на сваёй пасадзе з'яўляецца кавалерам ордэна Людавіта Штура I класа.
Эдуард VI
Эдуард VI (Edward VI; 12 кастрычніка 1537 — 6 ліпеня 1553) — кароль Англіі і Ірландыі з 28 студзеня 1547, адзіны сын Генрыха VIII, які выжыў. Нарадзіўся ад трэцяга шлюбу караля з Джэйн Сеймур; маці памерла неўзабаве пасля яго нараджэння ад радзільнай гарачкі. Уступіў на пасад дзевяці гадоў пад апекай дзядзькі па маці, Эдуарда Сеймура, 1-га герцага Самерсета, пасля яго апалы (1549) за ўплыў на юнага караля супернічаў шэраг іншых рэгентаў.
Праўленне Эдуарда было пазначанае эканамічнымі праблемамі і сацыяльным незадаволеннем, якое перарасло ў беспарадкі і паўстанні. Трансфармаванне Англіканскай царквы у Пратэстанцкую таксама прайшло у часы праўлення Эдуарда, які быў вельмі зацікаўленны таксама і пытаннямі рэлігіі. Нягледзячы на тое, што яго бацька, Генрых VIII, разарваў усе сувязі паміж Царквой і Рымам, аднак ніколі не дапускаў адмову ад каталіцкай дактрыны альбо цырымоніі. Супрацьлеглае адбылося ў часы праўлення Эдуарда. Пратэстатантызм быў усталяваны з некаторымі рэформамі, якія ўключалі ў сябе выкараненне зароку бясшлюбнасці і правядзення імшы, а таксама ўсталявання абавязковай ваеннай службы ў Англіі.
Віліх
Віліх (Willich) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Фірзен. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 67,76 км². Афіцыйны код — 05 1 66 036.
Горад падзяляецца на 4 гарадскія раёны.
Чэрнятын (Жмэрынскі раён)
Чэрнятын (Черня́тин) — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Збродавічы
Збро́давічы (, Збродовичи) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
Лысая Гара (Шклоўскі раён)
Лы́сая Гара́ (, Лысая Гора) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета.
Кукіні
Да 17 студзеня 1969 года вёска ўваходзіла ў склад Доўгаўскага сельсавета, да 20 лістапада 1973 года — у склад Жалудоцкага сельсавета , да 26 лютага 2013 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Жалудоцкага пассавета.
NGC 5468
NGC 5468 – галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Дзевы. Бачная зорная велічыня: 12,5. Размер: 2,4' × 2,3'. Прамое ўзыходжанне: 14 гадз. 6 мін. 35 сек. Схіленне: -05°27'11".
Разенталь
Разенталь — прозвішча.
Нармандыя
Нармандыя (Normandie, Normaundie) — гістарычная вобласць на паўночным захадзе Францыі, якая ахоплівае ў наш час два рэгіёна краіны — Верхнюю Нармандыю і Ніжнюю Нармандыю. Вядомая сваімі фермамі, яблычнымі плантацыямі і малочнай прамысловасцю, у першую чаргу сырамі, такімі як Камамбер, Ліваро і Пон-л’Эвек.
Агульнае насельніцтва каля 3,2 млн чалавек. Асноўныя гарады Кан, Шэрбур, Эўро, Руан, Гаўр, Дзьеп.
Гісторыя
У 27 годзе да нашай эры рымскі імператар Актавіян Аўгуст рэарганізаваў гальскія землі, далучыўшы Calètes і Véliocasses да правінцыі Лугдунская Галія, цэнтрам якой быў горад Лугдунум (сучасны Ліён). Латынізацыя Нармандыі была дасягнута з дапамогай звычайных для Рымскай імперыі метадаў: будаўніцтвы рымскіх дарог і актыўнай палітыкі ўрбанізацыі.
Нармандыя як герцагства была створана лідарам вікінгаў Роланам (Робертам Нармандскім). Назва «Нармандыя» адлюстроўвае паходжанне Ролана з вікінгаў, гэта значыць нарманаў.
Нашчадак Ролана Вільгельм Заваёўнік, герцаг нармандскі, стаў каралём Англіі ў 1066 годзе ў часы Нармандскіх Заваяванняў пасля вырашальнай бітвы пры Гастынгсе. Пасля заваявання Англіі рушыла ўслед уварванне нарманаў ва Уэльс і Ірландыю.
З тых часоў Нармандыя неаднаразова з'яўлялася прадметам спрэчак і спрэчак паміж Англіяй і Францыяй.
У 1204 годзе падчас кіравання англійскага караля Іаана Беззямельнага мацерыковая Нармандыя была заваявана ў Англіі Францыяй пад камандаваннем Філіпа II, астраўная ж частка (Нармандскія астравы) засталася пад кантролем Англіі. У 1259 годзе кароль Англіі Генрых III прызнаў законнасць уладання Францыяй Нармандыяй у адпаведнасці з Парыжскім дагаворам. Аднак яго пераемнікі часта спрабавалі аднавіць кантроль над кантынентальнай Нармандыяй. Французская Нармандыя была акупавана падчас Стагадовай вайны ў 1346—1360 гг. і ў 1415—1450 гг.
6 чэрвеня 1944 амерыканскія, брытанскія і канадскія войскі пачалі высадку ў Нармандыі, тым самым адкрыўшы Другі фронт у Еўропе ва Другой сусветнай вайне.
Сяргей Прылуцкі
Сяргей Прылуцкі (нар., ; Псеўданімы: Сірошка Пістончык; Пістончык) — беларускі паэт, празаік, перакладчык. Жыве ў Кіеве.
Творчасць
Аўтар кнігі вершаў «Дзевяностыя forever» (2008), «Йопыты двух маладых нелюдзяў» (2009) (пад псеўданімам Сірошка Пістончык, у сааўтарстве з Уласікам Смаркачом).
Перакладае з украінскай, польскай і англійскай моў, сярод перакладаў паасобныя творы Віславы Шымборскай, Анджэя Бурса, Уінстана Х'ю Одэна, Ірэны Карпа і іншых.
Удзельнік шматлікіх паэтычных і літаратурных фестываляў, слэм-турніраў у Беларусі і замежжы (Украіна, Літва, Польшча).
Прызнанне
Трохразовы фіналіст конкурсу маладых літаратараў Беларускага ПЭН-Цэнтра. З кнігай «Дэгенератыўны слоўнік» трапіў у лонг-ліст Прэміі Ежы Гедройца за 2014 год.
IC 763
IC 763 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) у сузор'і Валасы Веранікі.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Фехтаванне
Фехтаванне (ад ням. fechten — фехтаваць, змагацца) — від спорту, які аб'ядноўвае адзінаборствы з выкарыстаннем халоднай спартыўнай зброі (рапіра, шабля, шпага).
Мэта паядынку — нанясенне суперніку найбольшай колькасці ўколаў (удараў) за фіксаваны час. Паядынкі адбываюцца на спецыяльнай дарожцы 14 х 1,5—2 м. Праграмы афіцыйных спаборніцтваў уключаюць асабістыя і камандныя турніры мужчын і жанчын.
Як від адзінаборстваў узнікла ў Старажытным Егіпце (каля 3000 да н.э.). Утылітарнае фехтаванне вядома ў Старажытнай Грэцыі і Рыме. 3 пач. XV ст. найбольш пашырылася ў Іспаніі, з XVII ст. у Італіі і з XVII ст. у Францыі. У нацыянальных відах фехтавання, напр., нанайскім, у якасці зброі выкарыстоўваюць шост, у грузінскім — меч са шчытом і інш.
Спартыўнае фехтаванне сфарміравалася да канца XVII ст. У 2-й пал. XIX ст. вызначаны асноўныя правілы і праграмы афіцыйных спаборніцтваў, стандарты спартыўнай зброі і ахоўнага рыштунку. У праграме Алімпійскіх гульняў з 1896 (жанчыны з 1924). Чэмпіянаты Еўропы адбываюцца з 1906, свету — з 1937. Фехтаванне на шпагах уваходзіць у склад сучаснага пяцібор'я. Міжнародная федэрацыя фехтавання заснавана ў 1913 (Парыж).
Сцяпан Варфаламеевіч Балкавец
Сцяпан Варфаламеевіч Балкавец ( — ) — беларускі ўрач і арганізатар аховы здароўя. Народны камісар аховы здароўя БССР з кастрычніка 1920 па 6 лістапада 1921.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1867 годзе ў г. Сакалове ў Расіі. У 1893 годзе скончыў медыцынскі факультэт Маскоўскага ўніверсітэта.
З 1893 па 1909 год загадваў земскай бальніцай ў м. Мсціж Барысаўскага павета, у лістападзе 1909 года займаў пасаду лекара для камандзіровак пры мінскім губернскім урачэбным аддзяленні. З 1909 года загадваў медыка-санітарным бюро пры губернскім медыцынскім савеце, з 1910 года займаў пасаду санітарнага ўрача мінскага губернскага ўрачэбнага аддзялення, з верасня 1913 года — адначасова памочніка мінскага губернскага ўрачэбнага інспектара.
С. В. Балкавец удзельнічаў у правядзенні першага губернскага з’езда ўрачоў (1908), у 1912 годзе — ва Усерасійскім з’ездзе бактэрыялогіі і санітарных урачоў, у ліпені 1913 года — у з’ездзе каўказскіх урачоў і прыродазнаўцаў, у красавіку 1917 года дэлегаваны на урачоў у Маскве.
У студзені 1919 года ўвайшоў у раду калегіі і ўзначаліў аддзел мінскага губернскага аддзела аховы здароўя.
У 1922—1923 гадах Сцяпан Варфаламеевіч з’яўляўся галоўным урачом Мінскай гарадской амбулаторыі, з 1923 года ўрачом цэнтральнай паліклінікі г. Мінска, членам Праўлення і бібліятэкарам Навуковага таварыства мінскіх урачоў.
С. В. Балкавец — выбітны дзеяч земскай медыцыны, ён заклаў падмурак для станаўлення і фарміравання прынцыпаў дзейнасці органаў аховы здароўя рэспублікі.
Сям’я
Меў сына Аляксандра Сцяпанавіча Балкаўца (? — сакавік 1929).
Навуковая і педагагічная дзейнасць
У пачатку 1920-х гадоў С. Балкавец выкладаў у Мінскай савецкай акушэрскай школе.
Аўтар больш за 40 артыкулаў і падручніка для сясцёр міласэрнасці «Агульная і прыватная паталогія».
Вуліца Якуба Коласа
Вуліца Якуба Коласа — назва вуліц у гонар беларускага паэта Якуба Коласа.
Андрэй Сяргеевіч Вядзернікаў
Сіхан Андрэй Сяргеевіч Вядзернікаў (нар., Магілёў) — майстар баявых мастацтваў (Gosoku Ryu, Battodo, Kubojutsu, Кэндо, рукапашны бой і інш.), заснавальнік і кіраўнік International Karate Association of Belarus.
Біяграфія
Вывучаць каратэ пачаў ва ўзросце 9 гадоў. У 1981 годзе ў Дрэздэне адкрыў сваё першае Додзё ў Германіі. У 1982 годзе ў Мінску адкрыў Додзё International Karate Association у Беларусі: International Karate Association of Belarus. Настаўнік сіхана Вядзернікава — Сокэ Кубота Такаюкі.
Сіхан навучаў каратэ і баявым мастацтвам у Германіі (Дрэздэн, Франкфурт-на-Майне, Грос-Герау і г.д.), Бельгіі (Брусель, Намюр), Літве (Вільнюс), Венгрыі (Будапешт), Кітаі (Пекін), Канадзе (Таронта), Італіі (Сардзінія, Мілан, Турын), Сербіі (Бялград), Славакіі (Браціслава, Бойніцэ і г.д.), Крыме (Ялта, Алушта, Феадосія), Арменіі (Ерэван, Абавян), Грузіі (Кабулеты), Расіі (Масква) і Швецыі (Стакгольм, Упсала). Сертыфікаваны інструктар Беларускага Савета «Дынама».
Падчас навучання баявым мастацтвам адбыліся ўдзелы ў семінарах, навучанне ў додзё і супрацоўніцтва з такімі японскімі майстрамі, як Tsuguo Sakumoto, Hidetaka Nishiyama, Takemasa Okuyama, Дэмура Фуміо, Hataya Mitsuo, а таксама з акінаўскім майстрам Tetsuhiro Hokama і такімі еўрапейскімі майстрамі, як Хуберт Лаэнен і лідарамі Фудокан Уладзімірам Ёрга і Ільём Ёрга.
Шчучынці
Шчучынці (Щучи́нці) — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Пётр Яфімавіч Тадароўскі
Пётр Яфімавіч Тадароўскі ( — ) — савецкі і расійскі кінарэжысёр, кінааператар, сцэнарыст, акцёр, кампазітар, народны артыст РСФСР. Намінант на прэмію «Оскар», уладальнік прэмій «Ніка» і «Залаты арол».
Біяграфія
Пётр Тадароўскі нарадзіўся 26 жніўня 1925 г. ў горадзе Бобрынец Кіраваградскай вобласці Украінскай ССР у сям'і Яфіма Гільевіча Тадароўскага і Разаліі Цалеўны Астроўскай. З лета 1943 года — курсант Саратаўскага ваенна-пяхотнага вучылішча, з 1944 года — камандзір мінамётнага ўзвода ў складзе 93-га стралковага палка 76-й стралковай дывізіі 47-й арміі Першага Беларускага фронту, дайшоў франтавымі дарогамі да Эльбы, быў паранены, узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны І і ІІ ступені і медалямі. Пасля вайны да 1949 г. служыў афіцэрам у ваенным гарнізоне пад Кастрамой.
Быў жанаты на актрысе Надзеі Чараднічэнка. У 1949 г. паступіў і ў 1954 г. скончыў аператарскі факультэт Усесаюзнага дзяржаўнага інстытута кінематаграфіі (майстэрня Б. Воўчака) і дэбютаваў у якасці аператара на кінастудыі «Малдова-фільм» («Малдаўскія напевы»). На працягу дзесяці гадоў працаваў на Адэскай кінастудыі. З 1962 года жанаты на Міры Рыгораўне Тадароўскай.
У якасці акцёра зняўся ў фільмах «Быў месяц май», «Дрыгва». У 1983 годзе паставіў праслаўленую карціну «Ваенна-палявы раман», вылучаную на прэмію «Оскар» у намінацыі «Лепшы фільм на замежнай мове».
Кампазітар і аўтар песень да шэрагу фільмаў. Імправізатар і акампаніятар гульні на сяміструннай гітары. Акампанаваў У. Высоцкаму пры запісах яго песень.
Росен Плеўняліеў
Росен Плеўняліеў (Росен Асенов Плевнелиев;, Гоцэ-Дэлчэў, НРБ) — балгарскі палітык і прадпрымальнік, пяты прэзідэнт Балгарыі (2012—2017). У 2009—2011 гады быў міністрам рэгіянальнага развіцця Балгарыі, ва ўрадзе правацэнтрысцкай партыі ГЕРБ (Грамадзяне за еўрапейскае развіццё Балгарыі).
Мычко
Мычко — прозвішча.
Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь
Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь (КДК Беларусі) — ведамства, упаўнаважанае ажыццяўляць дзяржаўны кантроль за выкананнем рэспубліканскага бюджэту, выкарыстаннем дзяржаўнай уласнасці, выкананнем актаў Прэзідэнта, Парламента, Урада і іншых дзяржаўных органаў, якія рэгулююць адносіны дзяржаўнай уласнасці, гаспадарчыя, фінансавыя і падатковыя адносіны. Камітэт дзяржаўнага кантролю ўтвараецца Прэзідэнтам. Старшыня Камітэта дзяржаўнага кантролю прызначаецца Прэзідэнтам.
Задачы
У адпаведнасці з Палажэннем аб Камітэце дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь, зацверджаным Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 27.11.2008 N 647, Камітэт дзяржаўнага кантролю вырашае наступныя задачы:
Паўнамоцтвы
У межах сваёй кампетэнцыі Камітэт дзяржаўнага кантролю ажыццяўляе дзяржаўны кантроль за:
Тамарлы
Тамарлы — сяло ў Атыраўскай вобласці Казахстана. Знаходзіцца ў падпарадкаванні гарадской адміністрацыі Атырау. Адміністрацыйны цэнтр Каіршахцінскай сельскай акругі. Код КАТА — 231053100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 3050 чалавек (1503 мужчыны і 1547 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 5036 чалавек (2494 мужчыны і 2542 жанчыны).
NGC 5483
NGC 5483 – галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Цэнтаўра. Бачная зорная велічыня: 11,2. Памер: 3,9' × 3,6'. Прамое ўзыходжанне: 14 гадз. 10 мін. 25 сек. Схіленне: -43°19'30".
Талсі
Та́лсі (Talsi) — горад у Латвіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Талсінскага краю. Плошча 7,83 км². Насельніцтва 10377 чал. (2016).
Гісторыя
Першымі ў гэтай мясцовасці пасяліліся лівы, пасля куршы. Назва горада ўпершыню сустракаецца ў крыніцах пад 1231 годам. Даўні ўмацаваны Талсінскі замак быў істотным цэнтрам Курскай акругі. Узвядзенне ордэнскага замку на халме Дзірнаўкалнс у канцы XIII або пачатку XIV стагоддзя не спрыяла росту Талсі.
Талсі пераходзіў пад уладу Рэчы Паспалітай, Швецыі, Расійскай імперыі.
У 1917 годзе атрымаў статус горада.
Стэфан Лявонавіч Гельтман
Стэфан Лявонавіч Гельтман (, Замасць — ) — рэвалюцыянер-інтэрнацыяналіст, дзяржаўны дзеяч БССР. Муж Ядвігі Машынскай-Гельтман, бацька Віктара Гельтмана.
Леакадзія Цыбоўская
Леакадзія Цыбоўская (нар. 3 снежня 1930) — сябра мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля, належала да смаргонскай групы арганізацыі. . Сябра Арміі Краёвай. Старэйшая сястра Часлава Цыбоўскага.
Біяграфія
Нарадзілася 3 снежня 1930 г. у Смаргоні Ашмянскага павету Віленскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы (цяпер Гродзенская вобласць). Вучылася на вячэрнім аддзяленні Смаргонскай сярэдняй школы, адначасова працавала школьным бібліятэкарам. У Другую сусветную вайну з восені 1941 г. была сувязной Арміі Краёвай пад мянушкай «Дарота».
Восенню 1949 г. далучылася да мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падпольнага вучнёўскага руху. Моладзевая арганізацыя, кіраўніком якой быў Расціслаў Лапіцкі, у асноўным займалася распаўсюджваннем антысавецкіх улётак, але ў будучыні планавалася перайсці і да больш актыўных дзеянняў. У хаце бацькоў Леакадзіі і Часлава Цыбоўскіх адбываліся рэгулярныя сходы вучняў-падпольшчыкаў. Удзельнічала ў агітацыйных акцыях, у тым ліку ў распаўсюдзе ўлётак. Пра нацыянальнае пытанне арганізацыі ўспамінала так: "«''Размоў пра нейкія нацыянальныя пытанні, дзяржаўныя і гэтак далей не было. Гаварылі пра тое, што нас аб'ядноўвала — пра барацьбу з камуністамі»."
У 1956 г. вызваленая, вярнулася ў Беларусь. Неўзабаве выйшла замуж за былога палітвязня Юзафа Дамброўскага з-пад Гродна, з якім пазнаёмілася ў Тайшэце і які сядзеў за АК. Выехала ў Польшчу. Нейкі час сям'я жыла ў Варшаве, потым пераехала ў Сопат. Нарадзілася дачка і сын.
Актыўна ўдзельнічае ў працы аб'яднання колішніх палітвязняў. Удзельнічала ў напісанні ўспамінаў для кнігі Міхася Чарняўскага «Ня бойцеся ахвяраў і пакут». Жыве ў Сопаце, Польшча.
Стэфан Лявонавіч Гельтман
Працаваў наркамам земляробства БССР, старшынёй Дзяржплана БССР, намеснікам старшыні Саўнаркама БССР.
Біяграфія
Вучыўся ў сярэдняй школе ў Радаме. У 1905 годзе пачаў вучобу на філасофскім і прыродна-агранамічным факультэтах Ягелонскага ўніверсітэта ў Кракаве.
Рэдагаваў моладзевы левы часопіс «». Быў членам Саюзу сацыялістычнай моладзі, а з 1908 да 1910 належаў да, кіраваў моладзевай арганізаціі «Spójnia» у Кракаве.
У 1912 годзе працаваў выкладчыкам у Галотчыне пад Цяханавам, аграномам на Падляшшы і ў Віленскім сельскагаспадарчым таварыстве.
У час Першай сусветнай вайны з 1915 года жыў у Мінску, дзе стаў членам Польскага таварыства ў падтрымку ахвяр вайны.
У 1917 годзе стаў членам РСДРП (б), з’яўляўся адным з рэдактараў сацыялістычнай газеты «Польская праўда». На выбарах у чэрвені 1917 атрымаў мандат члена гарадскога савета ў Мінску па спіску Польскага сацыялістычнага аб’яднання, які атрымаў 8 % галасоў у маштабах горада, у канкурэнцыі з нацыянальна-дэмакратычным Польскім выбарчым камітэтам.
Як актыўны член бальшавіцкага руху быў членам Выканаўчага камітэта Саветаў салдацкіх і рабочых у Мінску. У студзені 1918 г. ён быў прызначаны камісарам пададдзела па польскіх справах СНК Заходняй вобласці і фронту.
Ярашэнка (Жмэрынскі раён)
Ярашэнка (Яроше́нка) — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Раманс-д’Ізонца
Романс-д'Ізонца (Romans d'Isonzo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Гарыцыя.
Насельніцтва складае 3735 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 239 чал./км². Займае плошчу 15 км². Паштовы індэкс — 34076. Тэлефонны код — 0481.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Annunciazione.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Нетэталь
Нетэталь (Nettetal) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Фірзен. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 83,64 км². Афіцыйны код — 05 1 66 016.
Лахдэнпох’я
Лахдэнпох'я  (Лахденпохья, Lahdenpohja) — горад (з 1945 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Лахдэнпохскага раёна Карэліі. Насельніцтва 8,5 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1600 годзе.
Адно з буйнейшых прадпрыемстваў горада — Лахдэнпохскі фанерны камбінат
Нетэталь
Горад падзяляецца на 6 гарадскіх раёнаў.
Хортус Палацінус
Хортус Палацінус (Hortus Palatinus) — лацінская назва саду Пфальца, створанага па замове Фрыдрыха V, уладальніка Гайдэльбергскага замка, у наваколлі якога і быў створаны сад.
Перадгісторыя
Заказчыкам саду быў Фрыдрых V, уладальнік Гайдэльбергскага замка эпохі сярэднявечча, на той час кіраўніка Пратэстанцкага саюза. Зіму 1612 года не жанаты на той час Фрэдэрык павёў у Лондане з палітычных меркаванняў, імкнучыся аб'яднаць намаганні двух пратэстанцкіх уладальнікаў. З яго боку гэта быў бы саюз родаў Пфальца, Аранскіх-Насаў і Даніі з каралём Англіі Якавам І Сцюартам. Але Фрыдрых V сустрэў дачку Якава Елізавету Сцюарт і маладыя пакахалі адзін аднаго. Яны ажаніліся і вярнуліся ў Гайдэльбергскі замак.
Жадаючы радаваць маладую жонку, Фрыдрых пачаў мадэрнізацыю замка і яго ваколіц, стварыўшы для Елізаветы Сцюарт «англійскі корпус замка», домік малпаў, звярынец і ў рэшце рэшт вялікі сад у стылі італьянскага адраджэння і маньерызму, які меў распаўсюджанне ў той час ў самой Брытаніі.
Стварэнне саду Пфальца (Hortus Palatinus)
Самым складаным заданнем для інжынера і архітэктара была неабходнасць стварыць сад у горнай мясцовасці, неабходнасць выраўноўваць вялікія зямельныя ўчасткі і прыўнесці сіметрыю ў несіметрычны ўчастак. Раўнінныя сады Англіі падыходзілі мала. Таму быў выкарыстаны вопыт італьянскіх садоўнікаў, што даўно ўжо стваралі сады на схілах пагоркаў і выкарыстоўвалі штучна створаныя тэрасы.
На тэрасах размясцілі ўзорыстыя партэры, участкі з дарослымі дрэвамі, лабірынтам, які быў абавязковай дэталлю садоў эпохі адраджэння ў Англіі. Двума выдатнымі мясцінамі саду асабліва ганарыліся інжынер і архітэктар — гэта невялікі гай з апельсінавых дрэў (іх было трыццаць шэсць) і складаная сістэма водазабеспячэння для невялікіх фантанаў, важнай дэталі садоў эпохі адраджэння. Сярод іх быў і фантан з вадзяным органам, а ў чашы фантана былі птушкі, якія спявалі на розныя птушыныя галасы.
Няпростая сістэма водазабеспячэння новага саду была вырашана за кошт крыніц і ручаёў, што цяклі з паўночнага схілу гары Кёнігштуль.
Да 1619 года такім чынам быў створаны самы вялікі па памерах сад у стылі адраджэння і маньерызму ў нямецкіх княствах. Хоць ўладкаванне саду яшчэ не было скончана.
1619 года Фрэдэрык прайграў у палітычнай барацьбе і быў вымушаны эміграваць з Прагі ў горада Гаага разам з жонкай. Працы па ўладкаванні саду Пфальца спынілі. Саламон дэ Кос быў вымушаны перабрацца ў Парыж, а неўзабаве памёр.
Апісанні і выявы рэдкага саду
Захаванае французскае выданне, датаванае 20 снежня 1619 года, прысвечанае праекту і этапам стварэння саду Пфальца. Кнігу да друку са шматлікімі гравюрамі падрыхтаваў Саламон дэ Кос.
У друкаванай графіцы пейзажы з выявай саду Пфальца стварыў і графік Матэўс Мерыян старэйшы (1593-1650).
Прыгажосцю нават недабудаванага саду быў захоплены і мастак Жак Фук’е (1590-1659), які падаў сад практычна завершаным на ўласнай карціне з выявай Гайдэльбергскага замка над далінай ракі Некар у стылістыцы панарамных пейзажаў нідэрландскіх майстроў.
Кароткае апісанне саду Пфальца
Сад Пфальца па праекце Саламона дэ Коса быў створаны на ўчастку былога сярэднявечнага сада каля замка. Новы праект прымусіў кардынальна змяніць і яго плошчу ў бок павелічэння, і ўнесці змены ў стылі. Ад паўночнага схілу гары Кёнігштуль сад аддзяляла вузкая першая тэраса. Каля замка яна сканчалася архітэктурнай нішай са скульптурай Непуна. Над нішай быў фігурны франтон з фігурай Фрэдэрыка V, уладальніка Гайдэльбергскага замка, які прадстаўляўся яшчэ і як уладар Нептуна. Гэтая тэраса была ўсяго восем з паловай (8,5) метраў у шырыню, але доўгай і служыла для прагулак для агляду саду,што быў размешчаны ніжэй. Аглядная тэраса была практычна пазбаўленая раслін. Толькі ля падпорнай сцяны з боку гары былі высаджаны кусты.
Паркавым павільёнам варта было лічыць сіметрычную галерэю са скразным праходам па яе цэнтры. Былая галерэя даўно разбурана. Некалі яна мела вокны і рэльефы з выявай подзвігаў Геракла. Пышная сістэма барочных алегорый таксама параўноўвала з Гераклам заказчыка саду Фрэдэрыка V.
Памяшканне для захоўвання трапічных раслін, практычна з'яўлялася аранжарэяй. Менавіта ў ёй захоўвалі трапічныя расліны ў халодную пару года (гранатавыя і апельсінавыя дрэвы, лекавы размарын і іншыя).
Ніжэй была размешчана вялікая тэраса, дзе былі ўсталяваныя шматлікія партэры, невялікі гай апельсінавых дрэў, маленькія басейны з вадой. Цэнтральная частка гэтай часткі саду была добраўпарадкавана як паркавы павільён з дахам і сцяжынкамі, над якімі своеасаблівы дах утваралі галіны дрэў на каркасе — для прагулак у спякоту і флірту знакамітых уладальнікаў далей ад вачэй непажаданых сведак і слуг.
Самую вялікую дэкарацыю меў фігурны басейн, які нагадваў формай корпус скрыпкі. Ён быў упрыгожаны скульптурамі-алегорыямі рэк Некар і Майн.
Цікавай была і калекцыя раслін, сабраных ў садзе. Былі выкарыстаны як мясцовыя, так і экзатычныя расліны, сярод якіх Abies cephalonica, Chamaecyparis pisifera, гінкга білоба, клёны, Citrus aurantium і іншыя. З гадамі склад раслін змяняўся і станавіўся бяднейшым. Доля раслін была заменена на новыя і неадпаведныя першасным, таму што частку раслін прывезлі ў Еўропу з Амерыкі. Для абароны цытрусавых і экзатычных раслін была прадугледжана сістэма аховы і аранжарэя.
Сад Пфальца не меў адзінай восі усяго ансамбля, як тое было ў дварах Ватыкана (арх. Даната Брамантэ), на віле Джулія (арх. Джакама да Віньёла), (арх. Джакама дэла Порта). Гэты сад меў некалькі восяў праз складаную сістэму тэрас на розных узроўнях і складаны рэльеф горнай мясцовасці, дзе ў нізіне паміж пагоркамі быў захаваны нават манастыр, які можна было агледзець з верхніх тэрас саду.
Далейшая гісторыя саду
Першыя істотныя змены ў структуры саду прыйшлі ў гады Трыццацігадовай вайны, калі сад Пфальца і яго павільёны і фантаны падвергнуліся разбурэнням.
У 19 стагоддзі сад пачаў ператварацца не ў магнацкі сад, а ў тыповы буржуазны сад горада Гайдэльберг з атракцыёнамі і новымі ўстановамі. Так, адбылася дыскусія адносна размяшчэння ў садзе новага рэстарана, новай адкрытай эстрады або музычнага павільёна, таму што стары меў дрэнную акустыку і ўжо не задавальняў патрабаванням. Сад Пфальца ўсё больш ператвараўся ў буржуазны сад забаў.
Адначасова расло ўяўленне пра гістарычную і мастацкую каштоўнасць саду, хай і ў разбураным на той час выглядзе. У садзе ўсталявалі манумент у гонар гейдэльбергскага паэта. Ён стварыў некалькі вершаў са згадваннямі пра Гайдэльберг, а адзін верш стаў нават студэнцкай песняй.
У гонар паэта была названая і тэраса ў парку. Манумент Шэфеля быў тыповай прадукцыяй у стылі буржуазнага гістарызму — паэт у поўны рост з матэрыяльна-манатонным, дакладным прайграваннем вопраткі і ботаў і да таго падобнае. Помнік быў знішчаны ў гады 2-й сусветнай вайны.
План па аднаўленні саду
Афіцыйным уладальнікам разбуранага замка на пачатак 21 стагоддзя з'яўляецца Міністэрства Фінансаў зямлі Бадэн-Вюртэмберг. У пачатку 21 стагоддзя была створана праграма па аднаўленні саду Пфальца ў яго гістарычным выглядзе, а 13 верасня 2007 года праект быў апублікаваны.
Праект прызналі недасканалым. Жыхары горада даўно прывыклі да разбуранага саду з часткова узноўленымі элементамі і няпоўнай рэстаўрацыяй і лічаць, што поўнае аднаўленне знішчыць яго рамантычны выгляд, як некалі быў знішчаны яго рэгулярны характар. Дыскусійным засталося і пытанні аднаўлення разбуранага замка. Супраціў выклікаў і намер зрабіць наведванне адноўленага саду платным, тады як цяпер ён бясплатны.
Стэфан Лявонавіч Гельтман
Біяграфія
З сакавіка па лістапад 1918 года ў палоне ў немцаў у лагеры ў.
Пасля вызвалення з 1919 г. — намеснік наркама земляробства і лясной гаспадаркі Літ.-Бел. ССР. У 1920 кіраваў сельскагаспадарчым аддзелам у.
У 1921—1924 гг. — Сакратар Польскага бюро ЦК РКП (б). У 1924—1925 гг. быў наркамам земляробства, а затым старшынёй Дзяржплана БССР, Эканамічнага савета і намеснік старшыні СНК БССР, з 1925 г. — рэктар Камуністычнага ўніверсітэта ў Мінску, а з 1927 г. — загадчык польскага сектара Інстытута Беларускай культуры.
Ён быў актыўным членам Камуністычнай партыі Беларусі, уваходзіў у ЦК (1924—1929). Ён быў членам ЦВК Беларускай ССР (1924—1929), член прэзідыума (1926—1929).
У 1930-я гады працаваў у РСФСР, у Наркамаце зернасаўгасаў СССР.
Рэабілітаваны 31 сакавіка 1956 года Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР.
Эканамічная дзейнасць
У 1919—1920 гг. прымаў удзел у выпрацоўцы аграрнай палітыкі ЛітБелу, актыўна публікуючы ў «Звяздзе» і адстойваючы погляды, блізкія да Р. Люксембург, В. Міцкевіча-Капсукаса і З. Ангарэціса, а ў пачатку 1920-х гадоў — адзін з першых у эканамічнай літаратуры БССР даў аналіз і ацэнку гэтай палітыкі. Пад яго кіраўніцтвам былі распрацаваны першыя планы аднаўлення сельскай і лясной гаспадаркі, меліярацыйных работ у БССР і Зямельны кодэкс БССР 1925 года, у якім прызнавалася неабходнасць свабоднага выбару сялянамі формаў землекарыстання, шэраг рынкавых з’яў у беларускай вёсцы (арэнда зямлі, наём рабочай сілы). У сярэдзіне 1920-х гадоў адстойваў неабходнасць пашырэння рамак рынкавых адносін у беларускай вёсцы, а таксама распрацоўваў праблемы станаўлення кан’юнктурных назіранняў у БССР.
Навуковыя працы
Аўтар навуковых прац па аграрных пытаннях, праблемах кан’юнктуры і планавання, польскім рэвалюцыйным руху :
Прадмова С. Гельтмана да зборніка дакументаў «Rok 1863 na Mińszczyźnie», апублікаванага ў 1927, стала нагодай да пераследу аўтара і абвінавачванняў у нацыянал-бальшавізме.
Журкі
Журкі́ (, Журки)  — прыпыначны пункт Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Размешчаны за 1,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Сарокі; на лініі Крулеўшчызна — Лынтупы, паміж станцыяй Круляўшчына і станцыяй Глыбокае.
Бярэзінскі сельсавет (Докшыцкі раён)
Бярэ́зінскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Беразіно.
Маюнычы
Маюнычы (Маю́ничі) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Бярэзінскі сельсавет (Докшыцкі раён)
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бягомльскага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мінскай акругі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў Бягомльскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў складзе Лепельскай акругі. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Кадлубішчанскага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці. 1 красавіка 1960 года ў склад сельсавета ўключаны вёскі Бедзіна, Слабада, Федаркі, якія былі перададзены Докшыцкаму раёну падчас скасавання Бягомльскага раёна. 20 мая 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Глінскага сельсавета. З 25 снежня 1962 года ў складзе Глыбоцкага раёна. З 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Докшыцкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Бярозаўскага сельсавета 33 населеныя пункты.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1463 чалавекі, з іх 98,4 % — беларусы, 0,9 % — рускія.
IC 764
IC 764 — галактыка тыпу SBc у сузор'і Гідра.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Чапаеў
Чапаеў:
Міхаіл Георгіевіч Якавенка
Міхаіл Георгіевіч Якавенка (?-?) — беларускі медык і арганізатар аховы здароўя. Доктар медыцыны (1898).
Карлаўка
Назву Карлаўка маюць:
Міхаіл Георгіевіч Якавенка
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі ўніверсітэт. У 1898 годзе абараніў дысертацыю на званне доктара медыцыны ў Ваенна-медыцынскай акадэміі.