cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Напалеон Феліксавіч Яленскі
Дзейнасць у ходзе сялянскай рэформы і напярэдадні Студзеньскага паўстання
17 лістапада 1862 у Мінску губернскі дваранскі сход на чале з мінскім губернскім маршалкам (1847—1853) Аляксандрам Дамінікавічам Лапам меў намер прадставіць на імя расійскага імператара Аляксандра II афіцыйны адрас (зварот), у якім мовілася б аб неабходнасці злучыць Мінскую губерню з польскімі губернямі. Планавалася прадставіць такія ж адрасы ад усіх губернскіх дваранскіх суполак краіны. віленскі генерал-губернатар (1855—1863) Уладзімір Іванавіч Назімаў забараніў падачу адрасу, але мінскія дваране ўнеслі яго тэкст у пратакол пасяджэння губернскага дваранскага сходу, які падпісалі 255 чалавек — першым падпісаўся мінскі губернскі прадвадзіцель дваранства Аляксандр Лапа; а таксама падпісалі слуцкі павятовы маршалак Тадэвуш Антонавіч Вайніловіч (1804—1878), дзяцька вядомага Эдварда Вайніловіча, старшыні Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі, і інш. Напалеон Яленскі таксама выказваўся за паданне дваранамі Мінскай губерні адрасу да імператара Аляксандра II аб далучэнні Мінскай губерні да польскіх губерняў. У сувязі з гэтым у 1863 быў сасланы ў Вятку Вяцкай губерні Расійскай імперыі. Па моцы ўказу 10 снежня 1865 Напалеон Яленскі вымушаны прадаць свае маёнткі.
Вяртанне з Вяткі
Вярнуўся ў 1868 са ссылкі і пасяліўся ў Варшаве. Памёр 11 мая 1883 у Цепліцах (Чэхія, Аўстра-Венгрыя). У сваім тэстаменце запісаў 23 800 рэйнскіх залатых на асвету і стыпендыю для сялянскіх дзяцей свайго былога маёнтка ў Мазырскім павеце. За сваё жыццё ніколі не жаніўся і афіцыйных нашчадкаў не пакінуў.
Шанжан
Шанжан (ад changeant = зменлівы) — гандлёвая назва тканіны або саржавага перапляцення са зменлівымі адценнямі колеру на паверхні.
Спосаб атрымання і выкарыстання
Вырабляецца ў асноўным з пражы і выкарыстоўваецца для жаночага адзення і падшэўкі.
Зменлівы эфект можа быць дасягнуты рознымі спосабамі
Так званы паўшанжан — тканіна з каляровай пражы толькі па аснове або толькі па ўтку і дадаткова афарбаваная суцэльна.
З гісторыі шанжану
У XII стагоддзі было падрабязна апісана выкарыстанне шанжану жоўта-фіялетавага колеру для літургічнага ўбрання яшчэ ў 698 годзе.
Дзеткавічы (Драгічынскі раён)
Дзе́ткавічы (, Детковичи) — аграгарадок у Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Антопальскага сельсавета.
Да 17 верасня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Дзеткавіцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 35 км у напрамку на паўночны захад ад горада Драгічын, за 92 км ад Брэста, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Гарадзея.
Васіль Васілевіч Задняпраны
Васіль Васілевіч Задняпраны  — беларускі палітык.
Біяграфія
Нарадзіўся 9 кастрычніка 1954 года ў пасёлку Мартынаўскі Мікалаеўскай вобласці Украінскай ССР.
У 1972—1976 гг. — вучоба ў Чалябінскім ваенным авіяцыйным інстытуце штурманаў.
У 1976—1993 гг. — ваенная служба на лётных пасадах УС СССР. У 1984 годзе скончыў акадэмічныя курсы палітработнікаў ВПС у Ваенна-паветранай акадэміі імя Ю. А. Гагарына. У 1984 годзе ў складзе змяшанай авіяцыйнай групоўкі прымаў удзел у баявых дзеяннях у Дэмакратычнай Рэспубліцы Афганістан супраць маджахедаў.
У 1991 годзе скончыў з адзнакай Ваенна-палітычную акадэмію імя У. І. Леніна і атрымаў прызначэнне ў выпрабавальны інстытут ВПС СССР. У 1993 годзе сышоў у адстаўку ў званні падпалкоўніка.
1993—2001 гг. — дырэктар вытворчага прадпрыемства «Гармонія» (аўтаперавозкі), 2001—2005 гг. — дырэктар замежнага прадпрыемства «Дакмар» (кандытарская фабрыка).
З 2005 года — старшыня палітычнага выканаўчага камітэта Рэспубліканскай партыі працы і справядлівасці.
26 сакавіка 2006 года на V з’ездзе РППС абраны старшынёй партыі.
З 17 студзеня 2008 года па 2009 — старшыня Рэспубліканскай асацыяцыі навучальных устаноў па падрыхтоўцы кіроўцаў транспартных сродкаў.
З 2009 года — член кансультацыйнага савета пры Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
IC 2737
IC 2737 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Васіль Васілевіч Задняпраны
Біяграфія
З 2010 года — сустаршыня Форуму сацыялістаў краін СНД.
10 верасня 2020 года падчас масавых акцый пратэсту пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года Беларусі, у разрэз у ідэйнымі ўстаноўкамі партыі, падтрымаў ініцыятыву аб неабходнасці правядзення новых прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі.
22 кастрычніка 2020 года ў Мінску на круглым стале «Канстытуцыйная рэформа ў Беларусі: новыя магчымасці развіцця краіны» ён раскрытыкаваў тое, што на сустрэчы для абмеркавання змен у Канстытуцыю чыноўнікі часцяком запрашаюць толькі прадстаўнікоў лаяльных грамадзянскіх структур і супольнасцяў, а меркаванне апанентаў на іх не чуваць : Паводле слоў Задняпранага, самае простае, што можна зрабіць у святле праблем, створаных унутры краіны, — «валіць усё на тое, што дзесьці звонку хтосьці ва ўсім вінаваты, страшыць суседнімі рэспублікамі». Ён выказаў перакананасць, што сітуацыя, у якой апынулася Беларусь, стала магчымай з прычыны «праблем, накопленых не за сёння».
12 снежня 2020 года на пазачарговым XIII з’ездзе РППС Задняпраны выключаны з членаў Рэспубліканскай партыі працы і справядлівасці за дзеянні, накіраваныя на падрыў аўтарытэту партыі.
Сям’я
Жанаты з Аленай Басенка. Мае двух сыноў Максіма і Арцёма, дзвюх унучак і ўнука.
Хэлмак
Хэлмак (Chełmek) — горад на поўдні Польшчы. Размешчаны за 65 км на захад ад Кракава, за 320 км на поўдзень ад Варшавы і за 30 км ад цэнтра Катавіц. Уваходзіць у склад Асвянцімскага павета Малапольскага ваяводства і знаходзіцца ля самай мяжы з Сілезскім ваяводствам, сядзіба вяскова-гарадской гміны Хэлмак. Чыгуначная станцыя. Плошча 8,27 км². Насельніцтва 9,1 тыс. чалавек.
Павел Усеваладавіч Церашковіч
Павел Усеваладавіч Церашковіч (нар. 1958) — савецкі і беларускі этнолаг, гісторык і культурны антраполаг. Кандыдат гістарычных навук, дацэнт.
Біяграфія
У 1980 годзе скончыў гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1986 годзе — аспірантуру Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору Акадэміі навук БССР.
Праходзіў стажыроўку ў Пітсбургскім (1996) і Оксфардскім універсітэтах (1999). У 1995 годзе чытаў курсы лекцый у Хельсінкскім універсітэце, у перыяд з 1999 па 2004 год — у Люблінскім універсітэце ім. Марыі Складоўской-Кюры. Заснавальнік кафедры этналогіі, музеялогіі і гісторыі мастацтваў БДУ. Узначальваў кафедру з часу яе стварэння 30 чэрвеня 2001 года да сакавіка 2008 года.
З 2008 года па студзень 2014 года выкладаў у Еўрапейскім гуманітарным універсітэце, з’яўляўся (з 2 мая 2009 года) старшынёй сената ЕГУ склікання 2009—2012 гадоў. У апошнія гады быў прарэктарам па навуцы прыватнага Універсітэта ім. Ніла Гілевіча і членам Грамадскага Балонскага камітэта ў Беларусі.
Бібліяграфія
Аўтар звыш 100 навуковых прац, манаграфіі «Этнічная гісторыя Беларусі XIX — пачатку XX стагоддзяў».
Манаграфіі:
''Терешкович П. В.'' Этническая история Беларуси XIX — начала XX в.: В контексте Центрально-Восточной Европы.  — Минск: БГУ, 2004. — 223 с.
Анджэй Абрамовіч
Анджэй Абрамовіч (,, Польшча — , , Польшча) — польскі археолаг, прафесар гістарычных навук (1982), які спецыялізуецца на сярэднявечнай археалогіі і гісторыі археалогіі. Ганаровы член Лодзінскага навуковага таварыства
Біяграфія
З 1949 года працаваў у Археалагічным музеі ў Лодзі. У 1952 годзе скончыў Лодзінскі ўніверсітэт. З 1955 года ў Інстытуце гісторыі матэрыяльнай культуры Польскай акадэміі навук, намеснікам кіраўніка Аддзела археалогіі сярэдневяковай Польшчы. Рэдактар штогодніка «Fasciculi Archaeologiae Historicae».
Навуковыя інтарэсы
Даследуе гісторыю археалогіі пераважна XIX ст. У сваіх працах звяртаецца да польска-беларускіх сувязей, як частку польскай археалогіі разглядае дзейнасць А. Нарушэвіча, Т. Нарбута, З. Даленгі-Хадакоўскага, Я. і К. Тышкевічаў, А. Кіркора і інш., якія пісалі на польскай мове. Прасочвае ўзаемасувязі і ўзаемаўплывы археолагаў розных навуковых цэнтраў. Паказаў значэнне дзейнасці Віленскай археалагічнай камісіі і Віленскага музея старажытнасцей, пісаў пра даследаванне старажытных помнікаў на Беларусі ў дарэвалюцыйны перыяд. Займаўся вывучэннем гісторыі старажытнага мастацтва.
Ханс-Адам II
Ганс-Адам II (Hans-Adam II, поўнае імя Johannes Adam Ferdinand Alois Josef Maria Marko d'Aviano Pius von und zu Liechtenstein, нар. 14 лютага 1945 г.) — дзеючы князь Ліхтэнштэйну. Узышоў на трон 13 лістапада 1989 г.
Сын князя Франца Іосіфа II.
У адрозненне ад большасці сучасных манархіяў, якія маюць тэндэнцыю да абмежавання ўлады кіраўніка дзяржавы, Ханс-Адам ў 2003 г. арганізаваў і выйграў рэферэндум, накіраваны на пашырэнне княжацкіх паўнамоцтваў. Аднак адначасова быў уведзены ў дзеянне закон, які забараняе князю выкарыстоўваць права вета ў выпадку, калі парламент прыме рашэнне змяніць форму праўлення на рэспубліканскую.
У жніўні 2004 г. Ганс-Адам II афіцыйна перадаў паўнамоцтвы па штодзённым кіраванні дзяржавай свайму сыну, наследнаму князю Алаізу.
Мікалай Міхайлавіч Сапега
Мікалай Міхайлавіч Сапега (да 1553 — да 13 жніўня 1611) — дваранін каралеўскі (1574), падкаморы гарадзенскі (з 1582), староста астрынскі, кухмістр вялікі літоўскі (1589—1611), дзяржаўца лунненскі (1589—1611).
Надпіс на партрэце братоў Льва і Мікалая з кодзеньскай серыі памылковы, бо інфарматары аўтара — Алойзі Міштальт і Ян Фрыдэрык Сапега — паблыталі вялікага кухмістра Мікалая Міхайлавіча (1553—1611) з польным пісарам Мікалаем Крыштафам (1613—1639), сынам Крыштафа Стэфана Сапегі.
Біяграфія
З чарэйска-ружанскай лініі Сапегаў, сын Міхаіла Янушавіча Сапегі і Марыны Яцкаўны з Быстрэйскіх, старэйшы брат Льва, суддзі земскага гарадзенскага. Бацька памёр на пачатку 1554 года.
Стаўшы паўналетнім актыўна пачаў замацоўваць за сабою і братам Львом спадчыну на маёнтках Чарлёна i Лунна. Так, 10 сакавіка 1567 года ён паклаў перад земскімі ўраднікамі Гарадзенскага павета тастамент памёрлага дзядзькі Дзмітра Янушавіча, знойдзены сярод папер перададзеных з захавання Васілём Міхайлавічам Мялешкам. На Попіс 1567 года Мікалай Сапега ставіў двух «коней» і аднаго драба з непадзеленага маёнтка «Лунна alias Чарлёна», бо брат Леў быў непаўналетні. Тым часам Мікалай служыў падканцлеру літоўскаму Астафію Валовічу. Браў удзел у баявых дзеяннях Інфлянцкай вайны 1567 года. У 1570 годзе гарадзенскі земскі суд адпаведна дзязькавага тастаменту выдаў вырак на права выкупу па блізкасці Мікалаем Сапегам у Паўла Іванавіча Сапегі часткі Чарлёны, якая налажала і была застаўлена Дзмітром Янушавічам Сапегам.
У 1576 годзе падтрымаў абранне каралём і вялікім князем Стэфана Баторыя. У 1579 годзе Мікалай Сапега запісаў у павятовыя кнігі тастамент дзядзькі Глеба Янушавіча на яго частку Чарлёны. Напэўна, быў тастамент і трэцяга дзядзькі Сцяпана Янушавіча, але ён пакуль не выяўлены. Браў удзел у баявых дзеяннях Інфлянцкай вайны 1579—1581 гадоў.
Добраахвотным i палюбоўным падзелам з братам ад 7 студзеня 1581 года, Мікалай атрымаў маёнткі Чарлёна i Кулеўшчызна, а Леў — Лунна. За спадчыну братоў пазвалі на суд спадчыннікі цётак — Тышковічы і Словікі. Мікалай і Леў выставілі сустрэчныя прэтэнзіі на маёнткі, грошы і скарбы свайго дзеда Януша, калісьці атрыманыя ці пабраныя цёткамі. У 1585 годзе бакі пагадзіліся на кампрамісны суд, які ў сакавіку 1586 года пакінуў за братамі тры дзядзькавыя часткі ў маёнтках Чарлёна і Лунна на вечна, а іншыя прэтэнзіі бакоў скасаваў пад зарукай 3 тысячы коп грошаў.
Такім чынам, у 1586 годзе канечна ўтварыўся самастойны маёнткавы комплекс Мікалая Сапегі з «двара» Чарлёна і Чарлёнскага фальварка з вёскамі Лаўна, Харціца, Казакоўцы і Міклашоўцы. Тады, магчыма, Мікалай Сапега пабудаваў новы «двор» у Чарлёне, а ў 1580—1590-я гады царкву на ім, што ўзняла статус паселішча.
У 1587 годзе падтрымаў абранне каралём і вялікім князем Жыгімонта Вазы. У 1589 годзе атрымаў у дзяржаву суседняе з Чарлёнай гаспадарскае мястэчка Лунна з вёскамі Марцінаўцы і Петрашоўцы.
У 1593 годзе браты перадзялілі маёмасць, Леў дадаткова атрымаў аселую службу Шчэчыцы каля свайго Лунна і пляцы агароднікаў у Гродна каля замка і над Нёманам.
Быў паслом на соймы 1589, 1595 і 1603 гадоў, дэпутатам Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага ў 1590, 1596 і 1601 гадах.
Памёр у 1611 годзе, пахаваны ў Чарлёнскай царкве, якая пазней стала родавым некропалем.
Глен Андрэота
Глен Урбан Андрэота (Glenn Urban Andreotta; 30 кастрычніка 1947 — 8 красавіка 1968) — вайсковец арміі ЗША, удзельнік В’етнамскай вайны. Падчас трагедыі ў Сангмі быў бортінжынерам экіпажа верталёта ў складзе пілота Х’ю Томпсана і бортстралка Лоўрэнса Колберна. Тут ад расправы амерыканскіх салдат яны выратавалі дванаццаць в’етнамцаў.
Біяграфія
Глен Андрэота нарадзіўся ў Ньютане, штат Нью-Джэрсі, а вырас у Сент-Луісе, штат Місуры. Па паходжанні быў італьянцам. У 1966 годзе ён кінуў школу і паступіў добраахвотнікам у армію ЗША. Спачатку Андрэота адслужыў адзін год у В’етнаме ў якасці радыёрамонтніка. 12 лістапада 1967 года, пачаўшы сваю другую камандзіроўку, вайсковец быў прызначаны ў 161-ю штурмавую верталётную роту ў званні спецыяліста 4-га класа. Будучы начальнікам экіпажа на борце назіральнага верталёта Hiller OH-23 Raven, яго пілотам стаў уорэнт-афіцэр Х’ю Томпсан, а стралком — Лоўрэнс Колберн, таксама спецыяліст 4-га класа.
16 сакавіка 1968 года, пралятаючы ў раёне сельскай абшчыны Сангмі, байцы заўважылі трупы в’етнамскіх мірных грамадзян. Верталёт сеў, а экіпаж паспрабаваў высветліць, што адбываецца ў лейтэнанта Уільяма Кэлі, які кіраваў аперацыяй у гэтым раёне. Ён папрасіў іх не ўмешвацца. Тады верталёт вярнуўся ў неба, але вайскоўцы заўважылі в’етнамцаў, што ўцякалі ад салдат. Машына села паміж мірнымі жыхарамі і амерыканцамі. Андрэота і Колберн узялі на прыцэл вайскоўцаў, не даючы ім наблізіцца да сялян. У гэты час Томпсан выклікаў верталёты для эвакуацыі в’етнамцаў.
Пасля вывазу выратаваных жыхароў Сангмі верталёт вярнуўся на базу. Члены экіпажа паведамілі пра інцыдэнт свайму кіраўніцтву, якое неадкладна адклікала падраздзяленне Кэлі з аперацыі.
Неўзабаве пасля гэтых падзей Андрэота пераведзены ў роту B 123-га авіяцыйнага батальёна 23-й пяхотнай дывізіі (161-я штурмавая верталётная рота была ператворана ў 123-й батальён у студзені 1968 года). У новым падраздзяленні ён служыў служыў наводчыкам на борце верталёта 62-03813 (таксама OH-23) разам з начальнікам экіпажа Чарльзам Датанам і пілотам Бары Лойдам. 8 красавіка каля горада Куангнгай усе трое загінулі.
Узнагароды
Хутка пасля сваёй гібелі Андрэота атрымаў пасмяротна Бронзавую зорку за ўдзел у выратаванні в’етнамцаў у Сангмі. Роўна праз трыццаць гадоў пасля трагедыі ўсе тры члены экіпажа верталёта OH-23 былі ўзнагароджаны Салдацкімі медалямі — вышэйшай узнагародай арміі ЗША за дзеянні ў небоевой абстаноўцы.
Падпаха
Падпаха (падпахавая ямка) (Axilla) — у анатоміі месца паміж плечавым суставам і грудной клеткай. Абмежавана з пярэдняга боку вялікай грудной мышцай (Musculus pectoralis major), з задняга — найшырэйшай мышцай спіны (Musculus latissimus dorsi). У падпасе знаходзіцца мноства потавых і тлушчавых залоз, якія могуць часам быць прычынай хвароб, такіх як гіпергідроз. Для ліквідавання паху ад вылучэнняў у падпахах выкарыстоўваюцца дэзадаранты.
Месцы, дзе звычайна вялікую частку часу скура кранаецца скуры — падпахі і пахвіна — у абодвух полаў з юнацкага ўзросту пакрыты валасяным покрывам, пакінутым эвалюцыяй мабыць для прадухілення прэласці. Многія людзі, аднак, аддаюць перавагу выдаляць валасы ў падпахах, з прычыны таго, што іх наяўнасць лічыцца неэстэтычнай.
У падпасе з дапамогай тэрмометра часта вымяраецца тэмпература цела.
Фундаментальная бібліятэка БДУ
Фундаментальная бібліятэка БДУ (ФБ БДУ) — адна з найстарэйшых і найбуйнейшых бібліятэк вышэйшых навучальных устаноў Рэспублікі Беларусь.
ФБ БДУ — першая навуковая бібліятэка ў Беларусі. Яна вядзе сваю гісторыю з 1919 года, на сённяшні дзень мае амаль 2 млн. тамоў універсальнай айчыннай і замежнай літаратуры. Фонд рэдкіх і каштоўных выданняў уключае старадрукаваныя экземпляры, калекцыю рэвалюцыйнага друку і выданні першых гадоў савецкай улады, прыжыццёвыя і асабліва каштоўныя выданні прац класікаў навукі, літаратуры і мастацтва; выданні, што з’яўляюцца ўзорамі мастацкага афармлення і паліграфічнага выканання; мініяцюрныя і малафарматныя выданні, рэпрынты і факсіміле; выданні з аўтографамі асоб, вядомых у літаратуры, навуцы, грамадскім жыцці, прафесарска-выкладчыцкага складу БДУ; нелегальныя і забароненыя дарэвалюцыйныя выданні; выданні, вернутыя з аддзела спецсховішча; лепшыя серыйныя выданні; кнігі, ілюстраваныя вядомымі мастакамі; экземпляры з экслібрысамі або ўладальніцкімі пячаткамі; экземпляры з цэнзурнымі праўкамі, маргіналіямі. Станам на 1 студзеня 2015 г. карыстальнікаў абслугоўваюць 8 абанементаў, 13 чытальных залаў, 3 медыятэкі, 5 кафедральных і кабінетных бібліятэк.
Гісторыя
Стварэнне першай навуковай бібліятэкі Беларусі ішло разам з працай па адкрыцці Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэту. Ужо ў красавіку 1919 года у складзе камісіі па стварэнні БДУ часовым вучоным бібліятэкарам была прызначана, якая пачала збіраць кніжны фонд. У маі 1921 года пастановай СНК быў зацверджаны штатны расклад. Бібліятэка была сфарміравана на аснове 40 тыс. тамоў, што былі перададзены Народным камісарыятам асветы БССР, і 20 тыс. тамоў з бібліятэкі былой Мінскай Духоўнай семінарыі.
З 1922 года бібліятэка БДУ сумяшчала функцыі дзяржаўнай і ўніверсітэцкай бібліятэкі, а таксама цэнтральнай бібліяграфічнай установы БССР (у складзе бібліятэкі былі створаны Беларуская кніжная палата і бібліяграфічнае бюро). У 1926 г. бібліятэка ператворана ў «Цэнтральную дзяржаўную кніжніцу пад назвай Беларуская дзяржаўная бібліятэка» і выведзена са складу БДУ. Практычна ўвесь фонд (каля 270 тыс. адзінак) перадалі Беларускай дзяржаўнай бібліятэцы. У БДУ паступова пачалося фарміраванне асобнай бібліятэкі. Да 1934 годзе тут ужо налічвалася 11 тысяч кніг і 3 тысячы часопісаў, працавала 6 чалавек. У 1941 г. фонд складаў каля 200 тыс. экз.
Падчас вайны частка фонду была захавана, аднак большая частка была страчана. Пасля аднаўлення працы БДУ ў 1943 годзе на станцыі Сходня пад Масквой была адкрыта і бібліятэка. Пасля вайны дзейнасць была адноўлена ў Мінску.
За сваю гісторыю бібліятэка шмат разоў мяняла месцазнаходжанне. Спачатку яна месцілася ў гімназіі Фальковіча (сёння — гістарычны факультэт БДУ), затым — у былым Юбілейным доме (сёння — тэалагічны інстытут БДУ), з 1933 года ў галоўным корпусе БДУ, у 1944 годзе — ў будынку фізіка-матэматычнага факультэта (сёння — Рэктарат БДУ), з 1949 — у біялагічным корпусе (сёння факультэт геаграфіі і геаінфарматыкі). У 1962 годзе бібліятэка пераехала ў галоўны корпус БДУ.
Сучасны стан
ФБ БДУ сёння — гэта каля 2 млн тамоў універсальнага фонду айчыннай і замежнай літаратуры; доступ да электронных інфармацыйных рэсурсаў; звыш 27 тыс. карыстальнікаў; 750 тыс. кнігавыдач; 778 месцаў у чытальных залах; 138 супрацоўнікаў. Штогод бібліятэка набывае звыш 23 тыс. асобнікаў новых выданняў, атрымлівае звыш 400 найменняў айчынных і замежных перыядычных выданняў, вядзе міжнародны кнігаабмен з 98 замежнымі навуковымі і навучальнымі арганізацыямі.
ФБ БДУ з’яўляецца Рэспубліканскім каардынацыйным і метадычным цэнтрам для бібліятэк устаноў вышэйшай адукацыі Рэспублікі Беларусь. Статус ФБ БДУ як каардынацыйнага і метадычнага цэнтра бібліятэк устаноў адукацыі пацверджаны Законам Рэспублікі Беларусь.
На базе бібліятэкі працуюць некалькі клубаў па інтарэсах: Клуб аматараў паэтычнага слова «КЛУмБА», Кінаклуб «Фруза». У складзе ФБ БДУ дзейнічае Бібліятэка Кітая і Аманскі цэнтр арабскай мовы і культуры.
Інфармацыйныя рэсурсы
Бібліятэчны фонд ФБ БДУ — гэта багацейшы збор навуковых, вучэбных, даведачных, літаратурна-мастацкіх, афіцыйных, вытворча-практычных выданняў. Фонд фарміруецца ў адпаведнасці з тэматыкай навукова-даследчых работ, кірункаў адукацыйнай і выхаваўчай работы. Вучэбная літаратура складае каля 40 % фонду.
У ФБ БДУ функцыянуе электронны каталог (ЭК), які створаны на аснове АБІС МЕГАПРО. ЭК уключае поўнае бібліяграфічнае апісанне дакументаў з 2004 года. Электронная бібліятэка (ЭБ) БДУ была уведзена ў эксплуатацыю 16 сакавіка 2010 года. Паводле у 2020 годзе ЭБ БДУ займала 3 месца сярод універсітэцкіх рэпазіторыяў у свеце.
Рэдкія і каштоўныя выданні
Фонд рэдкіх і каштоўных выданняў ўключае ў сябе: старадрукаваныя выданні; нелегальныя і забароненыя дарэвалюцыйныя выданні; асобнікі з экслібрысамі ці пячаткамі ўладальнікаў; калекцыю рэвалюцыйнай друку і першых гадоў савецкай улады; асобнікі з цэнзурнымі праўкамі, маргіналіямі; выданні, вернутыя з аддзела спецыяльнага захоўвання; першыя прыжыццёвыя і асабліва каштоўныя выданні работ класікаў навукі, літаратуры і мастацтва; выданні з аўтографамі асоб, вядомых у літаратуры, навуцы, грамадскім жыцці, прафесарска-выкладчыцкага складу БДУ; лепшыя серыйныя выданні, кнігі, ілюстраваныя вядомымі мастакамі; выданні, якія з’яўляюцца ўзорамі мастацкага афармлення і паліграфічнага выканання; мініяцюрныя і малафарматныя выданні; рэпрынта і факсіміле.
Храналогія баявых дзеянняў у Нагорным Карабаху (2020)
Гэты артыкул утрымлівае храналогію Другой Карабахскай вайны, якая адбылася з верасня па лістапад 2020 года паміж узброенымі сіламі Азербайджана і самаабвешчанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі (Арцах), падтрыманай арміяй Арменіі.
Сутыкненні пачаліся раніцай 27 верасня на лініі судакранання Нагорнага Карабаха. Абодва бакі паведамілі пра ахвяры сярод вайскоўцаў і грамадзянскага насельніцтва. У адказ на сутыкненні ў Арменіі і непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспубліцы аб’яўлена ваеннае становішча і ўсеагульная мабілізацыя. У шэрагу раёнаў Азербайджана, у сваю чаргу, было абвешчана ваеннае становішча і каменданцкі час. 28 верасня Арменія забараніла выезд з краіны ўсім мужчынам мабілізацыйнага рэзерву старэйшых за 18 гадоў. 29 верасня Савет Бяспекі ААН правёў экстраную сустрэчу па сітуацыі ў Нагорным Карабаху. На пачатаў кастрычніка Азербайджан пашырыў кантраляваную тэрыторыю, павялічыў колькасць кантраляваных населеных пунктаў у зоне канфлікту. Таксама Міністэрства абароны Азербайджана прадэманстравала магчымасць паспяховага прымянення беспілотных лятальных апаратаў і кропкавых удараў для знішчэння сіл праціўніка.
10 лістапада бакі падпісалі пагадненне аб спыненні ваенных дзеянняў.
Першы тыдзень
У 08:03 прэс-сакратар прэзідэнта Нагорна-Карабахскай Рэспублікі Ваграм Пагасян паведаміў, што Азербайджан наносіць ракетныя і паветраныя ўдары па тэрыторыі населеных пунктаў. Улады заклікалі насельніцтва схавацца ў бомбасховішчы.
Міністэрства абароны Азербайджана ў сваю чаргу заявіла аб пачатку буйнамаштабнай контрнаступальнай аперацыі ў адказ на абстрэлы армянскім бокам з буйнакалібернай зброі, мінамётаў і артылерыйскіх установак прыгранічных вёсак, падчас якога загінулі і былі параненыя мірныя жыхары.
Мінабароны Арменіі заявіла, што «азербайджанскае наступленне, таксама нацэленае на Сцепанакерт, пачалося ў 08:10 па мясцовым часе (04:10 па Грынвічы)». Прэзідэнт непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі Араік Аруцюнян абвясціў аб увядзенні ваеннага становішча ў краіне і мабілізацыі асоб старэйшых за 18 гадоў. Пазней улады Арменіі абвясцілі ваеннае становішча і ўсеагульную мабілізацыю. У той жа дзень прэзідэнт Азербайджана Ільхам Аліеў звярнуўся да народа з заявай аб сутыкненнях, а пазней правёў пасяджэнне Савета бяспекі краіны. Падчас сутыкненняў азербайджанскія вайскоўцы размясцілі танкі, артылерыю, ракетныя сістэмы і авіяцыю паблізу лініі фронту і паглыбіліся ў тэрыторыю праціўніка. Мірных жыхароў Нагорнага Карабаха заклікалі схавацца ў бамбасховішчах. Па словах Аванісяна, раніцай азербайджанскія ўзброеныя сілы таксама атакавалі ў напрамку Вардэніса на тэрыторыі Рэспублікі Арменія.
Да другой паловы дня 27 верасня Міністэрства абароны Азербайджана паведаміла пра захоп сямі вёсак: Ашагы Абдурахманлы, Караханбейлі, Гервенд, Гарадзіз, Юхары Абдурахманлы Фізулінскага раёна, Беюк Мерджанлы і Нюзгер Джэбраільскага раёна. Міністэрства абароны Нагорна-Карабахскай Рэспублікі абвергла гэтыя сцвярджэнні, заявіўшы, што «заява Міністэрства абароны Азербайджана аб тым, што азербайджанская армія нібыта акупавала 6 населеных пунктаў, не адпавядае рэчаіснасці» і «гэта чарговая інфармацыйная правакацыя азербайджанскай прапагандысцкай машыны». Таксама Мінабароны Азербайджана паведаміла, што размешчаныя ў напрамку Агдэрынскага раёна і на вышынях Мураўдагскага хрыбта пасты праціўніка былі разгромленыя, а шэраг пануючых вышынь узяты пад кантроль. Пазней, аднак, армянскі бок пацвердзіў страту шэрагу пазіцый у кірунку вёскі Талыш і на поўдні.
Мінабароны Азербайджана таксама заявілі, што «ў выніку ваеннай аперацыі азербайджанскіх войскаў у напрамку Геранбойскага раёна была вызвалена адна вышыня з хрыбта Мураўдаг, а таксама ўзятая пад кантроль аўтамабільная дарога ваеннага значэння Вардэніс — Агдэрэ.
У гэты ж дзень ваеннае камандаванне Азербайджана прапанавала армянскаму камандаванню не аказваць супраціў і здацца, каб пазбегнуць поўнага знішчэння ваеннага гарнізона Узброеных Сіл Арменіі і росту іх баявых страт у населеным пункце Агдэры. 28 верасня прэзідэнт НКР паведаміў, што падчас начных баёў армянскі бок аднавіў кантроль над некаторымі раней страчынымі пазіцыямі, у выніку чаго дзесяткі целаў тых, хто нападаў апынуліся на кантраляванай армянскай бокам тэрыторыі. Па даных Азербайджана, УС Арменіі ноччу 28 верасня і раніцай абстралялі горад Тэртэр.
Міністэрства абароны Азербайджана паведаміла, што падраздзяленні азербайджанскай арміі, прасоўваючыся з раней узятых вышынь і выгадных пазіцый, працягнулі контрнаступленне і занялі некалькі выгадных вышынь вакол вёскі Талыш, праціўнік панёс вялікія страты. У гэты ж дзень азербайджанскі бок заявіў аб знішчэнні яшчэ чатырох танкаў і некалькіх адзінак баявой тэхнікі праціўніка.
Да сярэдзіны дня Мінабароны Арменіі заявіла аб спыненні спробы шырокамаштабнай танкавай атакі азербайджанскіх УС на паўднёвым кірунку. Па словах ведамства, былі знішчаныя 10 адзінак бранятэхнікі, і сілам Азербайджана прыйшлося адступіць.
Увечары Мінабароны Арменіі заявіла, што УС Азербайджана пачалі новую шырокамаштабную наступальную аперацыю на ўчастках даліны ракі Аракс і Мадагіз-Талыш у Карабаху. Па іх словах, Армія Абароны НКР паспяхова супрацьстаіць нападам, наносячы значныя страты асабістага складу і бранятэхніцы УС Азербайджана. Таксама дадаўшы, што былі забітыя і параненыя каля 370 вайскоўцаў Азербайджана, а таксама знішчана 22 танкі і 10 адзінак іншай бранятэхнікі.
Мінабароны Азербайджана ўвечары паведаміла, што ўзброеныя сілы Арменіі здзейснілі артылерыйскі абстрэл населеных пунктаў Юхары-Агджакенд і Гарамусалы Геранбойскага раёна Азербайджана. Прыкладна а 08:00 Міністэрства абароны Азербайджана паведаміла, што ў ноч з 28 на 29 верасня інтэнсіўныя сутыкненні адбываліся на ўсім працягу фронту, і што армянскія сілы неаднаразова спрабавалі контратакаваць азербайджанскія падраздзяленні, але дыслакаваныя ў гэтым раёне сілы Азербайджана здолелі іх паспяхова адбіць. Тым часам азербайджанскія паветраныя і сухапутныя сілы знішчылі змешаную калону армянскіх «бронемашын і іншых баявых машын, якая рухалася з Мадахіса ў кірунку Агдэрэ, і артылерыйскую батарэю, якая забяспечвала яе рух агнём». Каля 09:00 міністэрства абароны Азербайджана паведаміла, што з 07:30 тэрыторыя Дашкесанскага раёна Азербайджана падверглася артылерыйскаму абстрэлу з раёна Вардэніса (Арменія), але гэта было аспрэчана МЗС Арменіі, назваўшым паведамленне «поўнай хлуснёй, накіраванай на падрыхтоўку глебы для пашырэння геаграфіі ваенных дзеянняў, а таксама правядзенне агрэсіі супраць Арменіі». Мінабароны Азербайджана паведаміла, што раніцай праціўнік распачаў спробу наступлення. Гэтыя дзеянні, па даных ваеннага ведамства, спыняюцца і азербайджанскія войскі праводзяць контрнаступальную аперацыю па пераадоленні яго супраціву.
Раніцай, прадстаўнікі Арміі абароны Арцаха паведамілі аб тым, што ноччу УС Азербайджана правалілі свае спробы палепшыць пазіцыі, несучы пры гэтым вялікія страты. Армянскі бок пры гэтым заявіў, што УС Азербайджана таксама наносілі ўдары па мірных населеных пунктах, і што за ноч у Сцепанакерце было збіта два беспілотнікі.
Паводле даных МА Азербайджана, з 08.00 гадзін раніцы падраздзяленні УС Арменіі падвергнулі артылерыйскаму абстрэлу горад Тэртэр, грамадзянскай інфраструктуры быў нанесены ўрон, ёсць параненыя.
Раніцай Міністэрства абароны Азербайджана паведаміла, што ўзброеныя сілы Азербайджана праводзяць аперацыю па знішчэнні ўзятых у акружэнне армянскіх сіл артылерыйскім агнём і зачыстцы мясцовасці на Агдэры-Тэртарскім напрамку фронту.
Раніцай прэс-служба Міністэрства абароны Азербайджана паведаміла, што артылерыйскія падраздзяленні Узброеных Сіл Арменіі пачалі абстрэл вёскі Ашагы Агджакенд Геранбойскага раёна.
Днём Міністэрства абароны Азербайджана паведаміла, што асабісты склад 2-га батальёна 7-га горнастралковага палка 10-й горнастралковай дывізіі 1-й агульнавайсковай арміі Арменіі, дыслакаваны ў Танашэне, панёс цяжкія страты і бяжыць, самавольна пакінуўшы абарончыя пазіцыі. У ваенным ведамстве таксама паведамілі аб агнявым паражэнні каманднага пункта 41-га асобнага артылерыйскага палка 18-й мотастралковай дывізіі арміі Арменіі. Па словах Ма Азербайджана, «цалкам парушана кіраванне войскамі, маецца шмат забітых і параненых сярод асабістага складу УС Арменіі, камандаванне палка просіць аб дапамозе для эвакуацыі параненых». Неўзабаве МА Азербайджан паведаміла, што прыбылі на дапамогу рэзервовыя сілы былі выяўленыя і знішчаныя азербайджанскімі падраздзяленнямі.
Днём, амбудсмен Арцаха Артак Бегларан заявіў, што пры азербайджанскім абстрэле горада Мартакерт, загінулі яшчэ 3 мірныя жыхары: дзве жанчыны і адзін мужчына. Параненыя яшчэ 30 чалавек.
У другой палове дня, Мінабароны Арменіі заявілі, што захапілі баявую пазіцыю азербайджанскіх войскаў, пры падтрымцы артылерыі. Было дададзена, што да гэтага перадавыя падраздзяленні арміі абароны Карабаха знішчылі рэактыўныя сістэмы залпавага агню «Смерч» і «Ураган», дзясяткі іншых артылерыйскіх і супрацьтанкавых сістэм, а на паўночным і паўднёвым кірунках – па адной агнямётнай сістэме ТГС-1 «Сонцапёк», 11 танкаў, тры БМП і 6 бронетранспарцёраў.
У другой палове дня Міністэрства абароны Азербайджана паведаміла пра знішчэнне армянский артылерыйскай устаноўкі, якая абстрэльваоа азербайджанскія пазіцыі і двух танкаў у Танашэне. Пазней Мінабароны Азербайджана заявіла, што падчас баёў на паказаным кірунку азербайджанскія вайсковыя падраздзяленні нанеслі ўдар па штабе 5-га горнастралковага палка 10-й горнастралковай дывізіі 1-й агульнавайсковай арміі узброеных сіл Арменіі ў Агдэры. Таксама, па словах ваеннага ведамства, падраздзяленні азербайджанскай арміі падвергнулі артабстрэлу з цяжкіх гармат 4-й батальён Узброеных Сіл Арменіі, дыслакаваны на Фізулінскім напрамку.
Увечары Міністэрства абароны Азербайджана паведаміла, што за апошнія гадзіны на розных напрамках фронту азербайджанскай арміяй былі знішчаныя адна рэактыўная сістэма залпавага агню (РСЗА) «Ураган», адзін зенітна-ракетны комплекс «Аса», тры РСЗА БМ-21 «Град», адна баявая машына пяхоты і дзве гарматы-гаўбіцы Д-20 праціўніка. У 19:20 абароннае ведамства Азербайджана паведаміла, што падчас баёў на Агдэрынскім (Мадагізскім) кірунку былі захопленыя баявы сцяг і дакументы 193-га асобнага штурмавога батальёна, які прыбыў на падмогу разгромленаму 6-му горнастралковаму палку армянскай арміі.
Увечары Мінабароны Азербайджана заявіла, што ўзброеныя сілы Арменіі ўжылі тактычны ракетны комплекс «Точка-У», аднак з-за непрыдатнасці і нізкай якасці ваеннай тэхнікі праціўніка тры з выпушчаных ракет не разарваліся. У Ерэване паведамленні аб прымяненні гэтай зброі абверглі.
Позна ўвечары, прэзідэнт Арцаха Араік Аруцюнян заявіў, што ветэраны Карабахскай вайны знішчылі 1 БМП і захапілі 3 БМП УС Азербайджана. Ноччу ў 01:00 Міністэрства абароны Азербайджана паведаміла аб знішчэнні падраздзяленнямі азербайджанскай арміі шэрагу ваенных калон праціўніка, якія перасоўваліся ў розных напрамках. Таксама па паведамленні абароннага ведамства, падчас начных баёў падраздзяленнямі азербайджанскай арміі былі нанесеныя артылерыйскія ўдары па пазіцыях Узброеных Сіл Арменіі, дыслакаваных на «акупаваных тэрыторыях», знішчана некалькі артылерыйскіх установак.
Раніцай армянскі бок заявіў, што з мэтай паляпшэння сваіх баявых парадкаў праціўнік паспрабаваў ажыццявіць некаторую перагрупоўку сіл і сродкаў, аднак усе гэтыя спробы былі своечасова выяўленыя і спыненыя армянянкмі. Дадаўшы, што на ўсім працягу зоны баявых дзеянняў у Карабаху мінулай ноччу захоўвалася стабільная напружанасць.
Мінабароны Азербайджана паведаміла, што раніцай падраздзяленні Узброеных Сіл Арменіі аднавілі артылерыйскі абстрэл горада Тэртэр. Па даных прэс-службы Генеральнай пракуратуры Азербайджана ў выніку абстрэлу ВС Арменіі ў 09:00 аўтавакзала горада Тэртэр загінуў адзін мірны жыхар Азербайджана.
Раніцай армянскі бок заявіў, што збіла варожыя самалёт і верталёт, абломкі якога ўпалі на тэрыторыю суседняга Ірана. Міністэрства абароны Азербайджана абвергла гэтую інфармацыю, заявіўшы, што «ўсе авіясродкі, якія належаць ВПС Азербайджана, баяздольныя і знаходзяцца ў поўным складзе».
Па даных Мінабароны Азербайджана, раніцай тэрыторыя Азербайджана падвергнулася ракетнаму абстрэлу з тэрыторыі былога Гарыскага раёна Арменіі. Па словах абароннага ведамства, выпушчаныя з Арменіі снарады трапілі на лінію фронту ў раёне Джэбраіла-Фізулі.
У другой палове дня, армянскі бок паведаміў аб збіцці трох самалётаў Су-25 і двух верталётаў Мі-24 ВПС Азербайджана. Міністэрства абароны Азербайджана абвергла паведамленні аб знішчэнні розных авіяцыйных сродкаў ВПС Азербайджана армянскім бокам, дадаўшы, што ў сённяшніх баях не выкарыстоўваліся баявыя самалёты і верталёты.
У другой палове дня Міністэрства абароны Азербайджана заявіла, што сяло Джаджуг Марджанлы Джэбраільскага раёна, горад Гарадзіз Фізулінскага раёна і прыфрантавыя вёскі Геранбойскага, Тэртэрскага і Агдамскага раёнаў падвергліся артылерыйскаму абстрэлу з боку армян.
Увечары 1 кастрычніка прэс-сакратар Міністэрства абароны Азербайджана палкоўнік-лейтэнант Анар Эйвазаў на брыфінгу заявіў, што «азербайджанская армія паспяхова працягвае контрнаступальную аперацыю», што «на пяты дзень аперацыі армянскія ўзброеныя сілы панеслі буйныя страты» і «вымушаныя адступаць па розных напрамках». Міністэрства абароны Азербайджана заявіла, што да раніцы 2 кастрычніка азербайджанскія войскі ўсталявалі кантроль над панавальнымі вышынямі вакол Мадагіза і прасунуліся на Джэбраіл-Фізулінскім кірунку. У зводцы гаворыцца, што за ноч было знішчана 5 адзінак браняванай і аўтамабільнай тэхнікі, 3 аб’екты ваеннай інфраструктуры і вялікая колькасць асабовага складу армянскага боку.
У МА Арменіі паведамілі аб двух збітых самалётах ВПС Азербайджана ў Карабаху.
Карэспандэнт «Известий» Дзяніс Кулеш пацвердзіў бамбардзіроўку Сцепанакерта 2 кастрычніка. Раніцай Міністэрства абароны Азербайджана заявіла, што на працягу ночы на розных напрамках фронту была спыненая баявая актыўнасць праціўніка і яму быў «нанесены зруйнавальны ўдар», па ўсім фронце працягваюцца жорсткія баі.
У ноч з 2 на 3 кастрычніка ішлі жорсткія баі, пасля таго як Азербайджан перакінуў туды новыя сілы, заявіў прадстаўнік Мінабароны Арменіі Арцрун Аванісян. Прэс-сакратар ваеннага ведамства Шушан Сцяпанян паведаміла, што «праціўнік сканцэнтраваў на гэтых флангах буйныя сілы і перайшоў у наступленне. Армянскія падраздзяленні спыняюць прасоўванне ворага, наносячы яму вялікія страты».
3 кастрычніка начальнік прэс-службы Міністэрства абароны Азербайджана Вагіф Даргяхлы заявіў, што ўдарныя БПЛА Азербайджана працягваюць знішчаць баявую тэхніку Узброеных Сіл Арменіі.
Увечары прэзідэнт Азербайджана Ільхам Аліеў заявіў, што войска краіны ўзяла пад кантроль сяло Мадагіз. Пазней Аліеў заявіў, што азербайджанская армія заняла вёскі Талыш у Тэртарскім, Мехдзілі, Чахырлы, Ашагы Маралян, Шэйбей, Куйджак у Джэбраільскім і Ашагы Абдурахманлы ў Фізулінскім раёнах. Ноччу Міністэрства абароны Азербайджана афіцыйна пацвердзіла ўзяцце дадзеных сёл. Таксама абароннае ведамства паведаміла, што падчас баёў у Мадагіз-Агдэрынскім кірунку было знішчана 4 танкі 77-га армянскага танкавага батальёна, а 3 танкі захопленыя ў якасці трафеяў. Мінабароны таксама дадало, што ў выніку артылерыйскіх удараў азербайджанскіх войскаў па 5-м горнастралковым палку вораг, дыслакаваным у Агдэрынскім кірунку, былі знішчаныя 4 адзінкі аўтамабільнай тэхнікі палка, сярод вайскоўцаў маюцца шматлікія страты забітымі і параненымі, а асабісты склад некалькіх падраздзяленняў 5-га горнастралковага палка, паводле звестак Мінабароны, бег, пакінуўшы баявыя пазіцыі.
Па заяве афіцыйнага прадстаўніка МА Арменіі Арцруна Аванісяна, узброеныя сілы НКР знішчылі вялікую групоўку УС Азербайджана, якая складалася з ваеннай тэхнікі і жывой сілы, знішчаныя дзясяткі адзінак бронетэхнікі.
Прэзідэнт НКР Араік Аруцюнян паведаміў, што байцы Карабаха пасля цяжкіх баёў 3 кастрычніка палепшылі свае пазіцыі. Увечары прэс-сакратар Міністэрства абароны Арменіі Шушан Сцяпанян заявіла, што «па ўсёй працягласці мяжы вядуцца пазіцыйныя баі. Падраздзяленні Арміі абароны працягваюць упэўнена кантраляваць сітуацыю» і што Азербайджан у чарговы раз абстраляў Сцепанакерт.
Прэм’ер-міністр Арменіі Нікол Пашынян заявіў, што азербайджанскай арміяй у Карабаху кіруюць турэцкія афіцэры, і што ў штабе Узброеных Сіл Азербайджана працуе да 150 высокапастаўленых саветнікаў з Турцыі.
Паводле звестак прадстаўніка Мінабароны Арменіі Арцруна Аванісяна, азербайджанскі бок страціў больш за 400 чалавек забітымі, 45 адзінак бранятэхнікі і 10 БПЛА, 3 самалёты і верталёт.
Другі тыдзень
Раніцай прэзідэнт НКР Араік Аруцюнян заявіў, што Азербайджан абстраляў Сцепанакерт рэактыўнымі сістэмамі залпавага агню «Паланэз» і «Смерч».
Паводле заявы прэзідэнта НКР Аруцюняна, пасля таго як УС Азербайджана, нягледзячы на неаднаразовыя папярэджанні, працягваюць наносіць удары па мірнаму насельніцтву, выкарыстоўваючы сістэмы «Паланэз» і «Смерч», «ваенныя аб’екты, размешчаныя ў буйных гарадах Азербайджана, з гэтага моманту сталі мішэнямі для Арміі абароны». Аруцюнян усклаў «усю адказнасць за тое, што адбываецца на ваенна-палітычнае кіраўніцтва Азербайджана» і заклікаў «насельніцтва Азербайджана хутка пакінуць гэтыя гарады, каб пазбегнуць магчымых страт».
Па заяве МА Азербайджана, аэрапорт у Гянджы, а таксама сам горад, абстраляныя з тэрыторыі Арменіі. Міністр абароны Азербайджана Закір Гасанаў заявіў, што «абстрэл тэрыторыі Азербайджана з тэрыторыі Арменіі носіць відавочна правакацыйны характар і пашырае зону баявых дзеянняў» .э. Аднак прэс-сакратар Мінабароны Арменіі Шушан Сцяпанян заявіла, што з тэрыторыі Арменіі агонь па Азербайджану не вядзецца.
Днём на брыфінгу загадчык аддзела па пытаннях знешняй палітыкі Адміністрацыі Прэзідэнта Азербайджана Хікмет Гаджыеў, заявіў, што «ў выніку дакладнага ўдару азербайджанскай арміі верхавод сепаратысцкага рэжыму Араік Аруцюнян атрымаў цяжкае раненне». Прадстаўнік Мінабароны Арменіі Шушан Сцепанян адрэагавала на заявы азербайджанскай боку аб цяжкім раненні прэзідэнта НКР Араика Аруцюняна, заявіўшы, што «ён толькі што быў у прамым эфіры».
У 15:00 Міністэрства абароны Азербайджана паведаміла, што ўзброеныя сілы Азербайджана знішчылі бранятэхніку, сродкі агнявой падтрымкі і забеспячэння армянскіх падраздзяленняў. Раніцай 5 кастрычніка Міністэрства абароны Азербайджана паведаміла, што гарады Бейлаган, Барда, Тэртэр і Гарадзіз, вёскі Агджабедзінскага і Тэртарскага раёнаў, Геранбойскі і Гейгельскі раёны падвяргаюцца абстрэлу з боку армянскіх узброеных сіл.
Раніцай прэс-сакратар Мінабароны Арменіі Шушан Сцяпанян заявіла, што УС Азербайджана аднавілі наступальныя дзеянні на паўднёвым кірунку.
У 12:09 абароннае ведамства заявіла, што горад Гянджа падвяргаецца абстрэлу з тэрыторыі Бердскага раёна Арменіі. Пазней МА Азербайджана паведаміла аб абстрэле армянскімі ўзброенымі сіламі горада Агджабедзі.
Бліжэй да вечара Міністэрства абароны Азербайджана паведаміла аб знішчэнні азербайджанскай арміяй трох танкаў Узброеных Сіл Арменіі, а Міністэрства абароны Арменіі, у сваю чаргу, — аб знішчэнні аднаго танка і аднаго БМП праціўніка.
Увечары прэс-сакратар прэзідэнта НКР Ваграм Пагасян паведаміў, што на некаторых участках фронту армія НКР праводзіць тактычнае адступленне, «каб пазбегнуць лішніх страт і нанесці большыя страты войскам праціўніка». Міністэрства абароны Азербайджана, у сваю чаргу, паведаміла, што «на ўчастку абароны 1-га мотастралковага палка Узброеных Сіл Арменіі ў Гадруце паўстаў недахоп харчавання і гаручага і асабісты склад 3-га батальёна палка, самавольна пакінуўшы баявыя пазіцыі, бег». У ноч з 5 па 6 кастрычніка начальнік прэс-службы Міністэрства абароны Азербайджана Вагіф Даргяхлы заявіў, што «на фронце, у прыватнасці ў напрамку Джэбраільскага і Фізулінскага раёнаў, ваенная перавага ў азербайджанскай арміі», што «Узброеныя сілы Арменіі нясуць людскія і баявыя страты», а «армія праціўніка адступае па ўсёй лініі фронту».
Ноччу Міністэрства абароны Азербайджана паведаміла аб знішчэнні цэнтральнага склада боепрыпасаў у пункце Балыджа, знішчэнні двух баявых машын БМ-21 сістэмы «Град», якія стаяць на агнявых пазіцыях 41-га артылерыйскага палка, а таксама аб знішчэнні артылерыйскіх установак Д-20 і іх асабістага складу, што знаходзіліся на агнявой пазіцыі 42-га артылерыйскага палка.
МА Арменіі заявіла, што армія НКР «тактычным прыёмам знішчыла» больш за 200 азербайджанскіх вайскоўцаў.
6 кастрычніка пад кіраўніцтвам Міністра абароны Азербайджана Закір Гасанава адбылася спецыяльная службовая нарада, у ходзе якога была прааналізавана бягучая сітуацыя і дадзена ўказанне працягнуць планамернае, мэтанакіраванае і паслядоўнае знішчэнне сіл праціўніка. Раніцай прэс-сакратар Мінабароны Арменіі Шушан Сцяпанян заявіла, што ўначы праціўнік паспрабаваў прасунуцца і ўмацавацца на паўднёва-ўсходнім кірунку (недалёка ад Джэбраіла), аднак трапіў пад дакладныя ўдары армянскай артылерыі, і, пакінуўшы на поле бою больш за 60 загінулых, 22 адзінкі падбітай і некалькі дзясяткаў спраўнай тэхнікі, рэшткі трох узмоцненых брыгад, бег. Міністэрства абароны Азербайджана ў сваю чаргу заявіла аб вывядзенні ноччу з ладу камандна-назіральнага пункта ў раёне абароны 5-га горнастралковага палка Узброеных Сіл Арменіі, вывядзенні са строю аднаго танка і трох гармат у раёне абароны праціўніка і наяўнасці ў праціўніка вялікай колькасці загінуўшых і параненых.
Прэм’ер-міністр Арменіі заявіў, што на паўднёвым кірунку азербайджанскім войскам нанесены «зруйнавальны ўдар». З ягоных слоў, азербайджанскі вайсковы корпус завабілі ў тактычна пакінуты калідор, пасля чаго вялікая частка варожай тэхнікі была знішчаная. Пра тое, што ўзброеныя сілы Азербайджана адступаюць на паўднёвым кірунку, паведаміў ўвечары Telegram-канал WarGonzo.
Прэс-сакратар прэс-службы Міністэрства абароны Азербайджана Анар Эйвазаў увечары паведаміў, што падраздзяленнямі азербайджанскай арміі былі нанесеныя артылерыйскія ўдары па штабе вайсковай часці, інфраструктуры і складах зброі і боепрыпасаў Узброеных Сіл Арменіі, а таксама аб знішчэнні ваеннай калоны праціўніка, які распачаў спробу перадыслакавацца. Прадстаўнік Мінабароны Арменіі Арцрун Аванісян, у сваю чаргу, адзначыў, што на паўднёвым кірунку армянскім УС атрымалася вывесці з ладу значную колькасць тэхнікі і жывой сілы праціўніка. Аднак, аб якіх-то істотных зменах на фронце бакі на працягу дня не паведамілі. Раніцай прэс-служба Арміі абароны НКР паведаміла, што на працягу ночы сітуацыя была стабільна напружанай, на асобных участках фронту працягваліся перастрэлкі, артылерыйскія баі, праціўнік наносіў таксама ракетна-артылерыйскія ўдары па мірных населеных пунктах. Падраздзяленні арміі абароны цалкам кантралююць аператыўна-тактычную сітуацыю і гатовыя да любога развіцця падзей.