cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Касмагонія (беларуская міфалогія)
Паданні Народнай Бібліі
Зафіксаваны хрысціянізаваныя паданні («Паходжанне д’ябла і балотаў» і інш.), дзе Волат-Чорт у выглядзе водаплаваючай птушкі (у розных варыянтах — качкі, лебедзя) нырае ў першародны акіян, прыносіць са дна пясок, з якога Бог будуе зямлю. У іншым варыянце Бог плыве па моры на чаўне і сее зямлю на паверхню вады, у выніку чаго ўтвараецца суша. Чорт паспявае засунуць жменю пяску сабе ў рот. Але яму робіцца млосна, ён пачынае плявацца на зямлю, якая толькі што ўтварылася, з-за чаго ўзнікаюць горы і балоты.
У хрысціянізаваным балцкім паданні зямлю аналагічным чынам ствараюць Дыевас (Бог) і Велняс (Чорт). Гэтыя паданні, хоць і карыстаюцца біблейскімі вобразамі, але глыбока супярэчаць Бібліі: зямлю ствараюць фактычна два багі, дзве супрацьлеглыя стыхіі. Па сутнасці, гэты пераважна язычніцкія тэксты з паверхневай хрысціянскай пераапрацоўкай. У язычніцкі перыяд супрацьлегласць двух багоў-першатворцаў, хутчэй за ўсё, вымяралася не па этычнаму крытэрыю (дабро-зло), а па месцу, якое кожы займаў у прыродзе: першае боства ўвасабляла неба, цяпло і святло, а другое — ніжэйшы свет, вільгаць і мора.
Рэшткі ўяўлення аб зямлі як аб «платформе», якая пабудавана на паверхні акіяну, можна пабачыць у палесскіх павер’ях. Па меркаваннях палешукоў, зямля — нібыта тонкая скура, пад якой знаходзіцца першароднае мора. Там быццам уладарыць Чорт.
Сюжэт часткова пераклікаецца з паданнямі рускай поўначы, Балтыі і ненцаў (народа Заходняй Сібіры). Там птушка гагач прыносіць з марскога дна пясок, з якога бог Нум пабудаваў Зямлю. Але з’явіўся злосны стары, які пачаў разбураць зямлю. У беларусаў ёсць падобны міф («Адкуль горы ды балоты»), дзе Чорт прыняўся скубці кіпцюрамі сушу, якую толькі што пабудаваў Бог, ад таго зямля стала няроўная. У паданні ненцаў бог Нум прагнаў старога (ім быў сам дэман). Але той прабіў дзірку ў зямлі і сігануў у размешчаны пад ёю першародны акіян, дзе пануе досей.
Матэрыял валачобных песен і яго параўнанне з карпацкім міфам
Існуе валачобная песня, пазбаўленая відавочных паралеляў з хрысціянствам.
«Да ляцелі да два галубочкі…
Да зранілі да два жалудочкі,
З тых жалудочкаў сталі два дубочкі,
А на тых дубочках свечы гарэлі,
Свечы гарэлі, іскры сыпацелі,
А з тых іскраў сіня мора стала…»
Яна на здзіўленне блізкапераклікаецца з песняй карпацкіх славян, дзе ўжо прама расказваецца аб стварэнні сусвету:
Калі быў пачатак свету,
Тады не былі ні неба, ні зямлі, толькі блакітнае мора,
А сярод мора дуб высокі,
Спусцімся на дно марское,
Вынясем дробнага пяску,
Дробнага пяску, залатога камня,
Дробны пясок пасеем мы,
Залаты камень падзьмуем мы.
З дробнага пяску — чорная зямліца,
Сцюдзёна вада, хялёна трава,
З залатога камня — блакітнае неба,
Сіняе неба, светлае сонца,
Ясны месяц і ўсе зоркі.
Рэшткі касмаганічнага міфа з удзелам тых жа багоў у птушыным абліччы могуць захоўвацца і ў іншай валачобнай песні:
«Галубы гудуць — цэркаў будуюць,
З трыма вярхамі, з чатырма вокнамі.
Першае ваконца — яснае сонца,
Другое ваконца — ясны месячык,
А трэцяе ваконца — ясная зорка.
У чацвёртае ваконца салавей уляцеў,
Салавей уляцеў, на прастоле сеў».
Царква, у якой вокны — нябесныя свяцілы, можа быць увасабленнем сусвету, які будуюць галубы.
Магчымая рэканструкцыя беларускага міфа аб стварэнні зямлі
Адсюль беларускі міф аб стварэнні зямлі мог мець наступную структуру. Два боствы-першатворцы (пачатак гісторыі аб іх гл. вышэй у раздзеле «Першародны акіян») зранілі жалуды, з якіх вырастаюць два дубы (ці адзін дуб, які з’яўляецца, па сутнасці, Сусветным Дрэвам). У іншай валачобнай песні фігурыруе адзін дуб і вырастае з жалуда, які губляе сава. Магчыма, што ў гэты момант два першабагі прымаюць зааморфнае аблічча (галубы). У гэтым выглядзе яны сядзіць на галінах сусветнага дуба (ці дубоў), іх атачае першародны акіян. Свечы, якія гараць на дубах у валачобнай песні, могуць увасабляць зоркі. Багі-першатворцы ныраюць у марскую глыбіню, выносяць адтуль пясок, з якога будуюць зямлю вакол сусветнага дубу.
Далей мог быць матыў спрэчкі паміж двума першатворцамі. У выніку бог, які ўвасабляў марскую стыхію і ніжэйшы свет (верагодна Волат, Вялес, у хрысціянізаваных варыятах — Чорт) пасяліўся пад зямлёю, у першародным акіяне (ці ўнутры камня пасярод акіяну). Магчыма, гэты камень тоесны Залатой гары, якая ў замовах і валачобных песнях паўставала цэнтрам Сусвету, і з’яўляецца часткай вертыкальнай структуры Сусвету: зямля знаходзіцца пасярод сусветнага акіяну, пасярод зямлі — Залатая гара, на гары — Сусветнае Дрэва. На вершаліне дрэва (якая адпавядае небу) знаходзіцца нябеснае боства, унутры Залатой гары — хтанічны бог. У некаторых сюжэтах высокі дуб ці камень (гара) знаходзяцца на краі свету, аднак гэта не супярэчыць іх функцыі «цэнтру, восі сусвету». У міфалогіі прастора не мае строгага значэння, і размяшчэнне аб’ектаў у цэнтры ці на ўскраіне зямлі мае мэтай паказаць іх недасягальнасць для простага чалавека.
Касцянтыніўка (Раманіўскі раён)
Касцянтыніўка (Костянти́нівка) — вёска ў Раманіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Сульжыніўка
Сульжыніўка (Сульжи́нівка) — вёска ў Раманіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Тэвэлііўка
Тэвэлііўка (Тевелі́ївка) — вёска ў Раманіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Рафаэль Эрых
Рафаэль Эрых (Rafael Waldemar Erich,  — ) — палітычны дзеяч Фінляндыі, член Нацыянальнай кааліцыйнай партыі, прафесар і дыпламат.
Нарадзіўся ў Турку ў сям’і рэктара акадэміі, скончыў Хельсінкскі ўніверсітэт і з 1910 па 1928 выкладаў у ім у якасці прафесара міжнароднага права. У 1919 годзе быў абраны дэпутатам парламента Фінляндыі ад Нацыянальнай кааліцыйнай партыі, і быў членам Эдускунты да 1924 года. З 15 сакавіка 1920 па 9 красавіка 1921 г. узначальваў кааліцыйны ўрад Фінляндыі.
Найважнейшым дасягненнем кабінета Эрыха лічыцца заключэнне мірнага дагавора з РСФСР, Тартускі мірны дагавор быў падпісаны 14 кастрычніка 1920 г. і канчаткова ўсталёўваў незалежнасць Фінляндыі. Пасля адстаўкі з пасады прэм’ер-міністра Эрых служыў па лініі міністэрства замежных спраў, быў прызначаны паслом Фінляндыі ў Швейцарыі і сталым прадстаўніком у Лізе Нацый, паслом у Швецыі (1928) і паслом у Італіі (1936). У 1938—1939 працаваў у Міжнародным Судзе ў Гаазе.
Ганаровы доктар універсітэта Упсалы (1932).
Карчыўка (Раманіўскі раён)
Карчыўка (Корчі́вка) — вёска ў Раманіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Навахаткы
Навахаткы (Новоха́тки) — вёска ў Раманіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Навапруціўка
Навапруціўка (Новопру́тівка) — вёска ў Раманіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Райс
Райс — прозвішча.
Мыкільск
Мыкільск (Микі́льськ) — вёска ў Раманіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Мэжырычка (Раманіўскі раён)
Мэжырычка (Межирі́чка) — вёска ў Раманіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Манастырок (Раманіўскі раён)
Манастырок (Монастиро́к) — вёска ў Раманіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Урха Кастрэн
Па адукацыі юрыст, пачаў кар'еру ў юрыдычнай фірме свайго дзядзькі К.Кастрэна — бачнага фінскага юрыста і палітыка. У асноўным працаваў у судовай сістэме, больш за чвэрць стагоддзя ўзначальваў Вышэйшы адміністрацыйны суд Фінляндыі, у 1925—1926 быў міністрам юстыцыі ў другім кабінеце К.Каліа. У верасні 1944 у сувязі з хваробай прэм'ера А.Хакцэля быў ​​запрошаны ўзначаліць новы ўрад, які ўзначальваў менш за 2 месяцаў. Асноўнай яго задачай на пасадзе прэм'ера было выкананне ўмоў Маскоўскага перамір'я. У лістападзе 1944 года кааліцыйны ўрад Кастрэна распаўся, Кастрэн вярнуўся на пасаду старшыні Вышэйшага адміністрацыйнага суда і больш да палітычнай дзейнасці не вяртаўся.
Брунінг
Брунінг — прозвішча.
Ныўна
Ныўна (Ни́вна) — вёска ў Раманіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Спіс аб’ектаў PGC (2236001—2237000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2236001—2237000)
Руска-шведская вайна (1554—1557)
Руска-шведская вайна 1554—1557 або Шведскі паход — узброены канфлікт паміж Шведскім каралеўствам і Рускім царствам, распачаты з-за прыгранічных спрэчак.
Перадумовы
У XVI стагоддзі адносіны паміж Шведскім каралеўствам і Рускім Царствам былі напружанымі. На Карэльскім перашыйку былі выпадкі парушэння мяжы, узнікалі канфлікты з-за месцаў рыбнага і цюленевага промыслу.
Кароль Швецыі Густаў I быў пакрыўджаны тым, што Іван IV сустрэў яго пасла не ў маскоўскім Крамлі, а ў Ноўгарадзе.
Ход ваенных дзеянняў
У 1554 годзе кароль Швецыі Густаў I Ваза (1523—1560) сканцэнтраваў свае войскі ў гарнізонах Аба і Выбарг. Шведамі быў здзейснены напад на Печангскі манастыр, заснаваны ў 1530—1540 гады (па некаторых крыніцах у 1554 годзе) у горле Печангскай губы. Тады наўгародскі намеснік князь Палецкі паслаў у Стакгольм Мікіту Кузьміна патрабаваць тлумачэнняў. Шведы затрымалі Кузьміна, за гэта цар Іаан Васільевіч загадаў наўгародскаму ваяводзе Нагцёву распачаць ваенныя дзеянні супраць шведаў.
Адкрытыя ваенныя дзеянні разгарнуліся толькі ў чэрвені 1555 года з няўдалай спробы шведскага флоту захапіць Арэшак. 20 студзеня 1556 года рускія войскі разбілі шведаў у Ківінеба і аблажылі Выбарг, але не змаглі яго ўзяць.
У ліпені Густаў I выступіў з мірнай прапановай, якая была прынята Іванам IV, які рыхтаваўся да вайны з Лівонскім ордэнам. 25 сакавіка 1557 года было заключана Другое Наўгародскае перамір'е на сорак гадоў, якое пацвердзіла тэрытарыяльны статус-кво і звычай дыпламатычных зносін праз наўгародскага намесніка.
Вынікі і наступствы
Вайна са Швецыяй выявіла несумнеўную перавагу рускага войска, але не прывяла, аднак, да значных вынікаў.
Маўна Пекала
Маўна Пекала (Mauno Pekkala,, Сюсмя — , ) — фінскі дзяржаўны і палітычны дзеяч.
Атрымаў адукацыю па філасофіі і лесаводстве, са снежня 1926 па снежань 1927 года быў міністрам сельскай гаспадаркі ў кабінеце В. Танера. З снежня 1939 па май 1942 года Пекала быў міністрам фінансаў у кабінетах Рыста Руці і Рангела. У 1944 годзе выйшаў з Сацыял-дэмакратычнай партыі Фінляндыі (СДПФ) і перайшоў у Народна-дэмакратычную Лігу Фінляндыі (НДЛФ), з 1944 па 1952 г. прадстаўляў яе інтарэсы ў Эдускунце. З красавіка 1945 да сакавіка 1946 быў міністрам абароны ў кабінеце Юха Кусці Паасіківі. Пасля абрання Паасикиви прэзідэнтам Фінляндскай Рэспублікі 26 сакавік 1946 г. Пекала стаў яго пераемнікам на пасадзе прэм’ер-міністра, узначальваў кааліцыйны ўрад, куды ўваходзілі прадстаўнікі СДПФ, НДЛФ, Аграрнай лігі і Шведскай народнай партыі. 6 красавіка 1948 года ў Маскве Пекала ад імя ўрада Фінляндыі падпісаў дамову аб дружбе, супрацоўніцтве і дапамогі з Савецкім Саюзам. 29 ліпеня 1948 г. Пекала быў заменены на пасадзе прэм’ера на К.-А. Фагерхольма.
Плімут (Масачусетс)
Плімут (Plymouth) — горад у акрузе Плімут штата Масачусетс. Разам з Броктанам з’яўляецца адным з двух адміністрацыйных цэнтраў акругі. Плошча муніцыпалітэта Плімута самая вялікая ў штаце. Горад быў заснаваны ў 1620 годзе на беразе заліва Кейп-Код, з’яўляецца найстарэйшым еўрапейскім паселішчам у Новай Англіі і адным з найстарэйшых у ЗША. Доўгі час горад быў цэнтрам аднайменнай калоніі. Пазней горад стаў часткай Масачусетса, аднаго з першых 13-ці штатаў ЗША.
Плімут (Мінесота)
Плімут (Plymouth) — горад у ЗША, шосты па велічыні горад штата Мінесота. Размешчаны ў акрузе Хенепін, за 24 км на паўночны захад ад цэнтра горада Мінеапаліс. Насельніцтва горада 70 102 чалавек (2006).
Шынкавецкі сельсавет
Шынкавецкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Шынкаўцы.
Олафсборг
О́лавінліна (Olavinlinna) або О́лафсбо́рг (Olofsborg) — першая шведская крэпасць, пабудаваная з разлікам на супрацьстаянне агнястрэльнай артылерыі. Размешчана ў муніцыпалітэце Саванліна правінцыі Паўднёвае Сава на скалістым востраве паміж азёрамі Хаапавесі і Піхлаявесі, злучанымі з залівам возера Сайма.
Пад абаронай замка ўзнікла паселішча, у 1639 якое годзе стала горадам Нюслат (Нейшлат).
Гісторыя
Замак Св. Олафа быў закладзены па загадзе рэгента Эрыка Тота ў 1475 г. на выпадак вайны з Вялікім Княствам Маскоўскім, якое толькі што далучыла да сябе Ноўгарад. Тот імкнуўся скарыстацца разладам на ўсходзе для таго, што замацавацца на тэрыторыі на ўсход ад руска-шведскай мяжы, усталяванай Арэхаўскім мірам. Замак быў узведзены на возеры, пасярод заблытанай сеткі вадаёмаў і пратокаў, якія абцяжарылі б аблогавыя мерапрыемствы. Першапачаткова крэпасць была названа шведамі Нюслат (Nyslott, што значыць «новы замак»). Мяркуючы па асаблівасцях ваеннай архітэктуры, будаўнікі замка былі запрошаны ў Фінляндыю з Рэвеля, дзе ў той час ішло ўзвядзенне новых гарадскіх умацаванняў. Будаўнічыя працы працягваліся да канца XV стагоддзя.
У XVI стагоддзі гарнізон замка складаў не менш за 200 чалавек, што рабіла яго найбольш грозным фарпостам шведскага валадарства на ўсходзе, нароўні з Выбаргскім замкам. Олафсборг з гонарам вытрымаў аблогі рускіх войскаў падчас войнаў 1495-97 і 1554-57 гг.
Арэхаўскі мір
Арэхаўскі мір (Арэхавецкі мір, Нотэбергскі мір) — першы мірны дагавор аб усталяванні межаў паміж Наўгародскай зямлёй і Шведскім каралеўствам. Заключаны 12 жніўня 1323 у крэпасці Арэшак (Арэхавец), пасля 30 гадоў ваенных дзеянняў. Паводле Арэхаўскага мірнага дагавора заходняя частка Карэльскага перашыйка і суседняя вобласць Савалакс адышлі да Шведскага каралеўства, усходняя частка перашыйка з Карэлай засталася ў складзе Наўгародскай зямлі. Упершыню афіцыйна была ўсталявана дзяржаўная мяжа паміж Шведскім каралеўствам і Наўгародскай зямлёй, якая праходзіла ад Фінскага заліва па рацэ Сястры, на поўначы да возера Сайма і затым на паўночным захадзе да берага Каяна мора.
Олафсборг
Гісторыя
Пасля выхаду Швецыі з Кальмарскай уніі крэпасць засталася ў руках шведаў. З часам вакол замка вырасла паселішча, якое атрымала назву Саванліна. Гандаль ішоў добра, і ў 1639 г. паселішча атрымала статус горада.
Падчас Паўночнай Вайны крэпасць Олавінліна стала адноц з асноўных перашкод на шляху рускіх войскаў углыб Швецыі. Нягледзячы на гэта, 28 ліпеня 1714 г. гарнізон Олавінліны здаўся рускім войскам. У 1721 годзе па ўмовах Ніштацкага мірнага дагавора крэпасць была вернута Швецыі. Мяжа зноў прайшла ад Олавінліны на той жа адлегласці што і да Сталбоўскага мірнага дагавора ў 1617 г.
Арэхаўскі мір
Дагавор ад наўгародцаў заключылі: князь наўгародскі Юрый Даніілавіч, пасаднік Алфарамей і тысяцкі Аўрам.
Ад Швецыі былі паслы: Герык Дзюўравіць (herra Eric Turisson), Гемінкі Орыславіць (herra Heminger Øgiszleson), Петр Юншын (Peter Jønsson), поп Вымундэр (herra Wædmunder prestir), а таксама купцы з Гоцкага берага Лодвік (Loduich) і Фёдар (Fødru). Імя 7-гадовага караля Швецыі Магнуса Эрыксана фігуруе ў дакуменце як Мануш Орыкавіц.
Гісторыя
У Швецыі ў 1319 годзе каралём стаў 3-гадовы Магнус Эрыксан (1316—1374), але краінай кіраваў рэгенцкі савет на чале з яго маці герцагіняй Інгеборг Нарвежскай.
У 1322 годзе Юрый III Данілавіч з наўгародцамі хадзіў на Выбаргскі замак, прыгатаваўшы 6 парокаў, але ўзяць яго не змог. Перабілі толькі шмат шведаў, а іншых захапілі ў палон. З палонных адных перавешалі, іншых адправілі ў Суздальскую зямлю. У чаканні помсты ад шведаў Юрый у вытоку Нявы паставіў горад на Арэхавым востраве (Арэшак). Але замест раці з’явіліся паслы шведскія з мірнымі прапановамі. Юрый з наўгародцамі саступіў шведам тры карэльскія пагосты: Савалакс (Севілакшу), Яаскі (Яскы), Эюрапяя (Агрэбу)
Арэхавецкі дагавор быў першым пагадненнем Наўгародскай зямлі (у тым ліку і на Русі) пра «вечны мір» з суседняй краінай; раней міжнародныя пагадненні такога высокага рангу яшчэ не заключаліся. Наступны па часе дагавор аб «вечным міры» Расіі з суседняй дзяржавай — Вялікім Княствам Літоўскім — датуецца 1494 годам.
І праз паўтараста гадоў, у 1478 годзе, калі Наўгародская зямля страціла сваю незалежнасць і была падпарадкавана маскоўскім князям, Руская дзяржава, а затым Расійская, працягвалі прытрамлівацца Арэхавецкага дагавора; у гэтай якасці ён функцыянаваў яшчэ 120 гадоў. Увогуле Арэхавецкі дагавор знаходзіўся ў дзеянні больш за 270 гадоў, да 1595 года, да заключэння дагавора пра «вечны мір» у Цяўзіне.
Анці Хакцэль
Анці Вернер Хакцэль (Antti Verner Hackzell; -) — фінскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, член Нацыянальнай кааліцыйнай партыі. Міністр замежных спраў Фінляндыі (1932—1936), прэм’ер-міністр Фінляндыі (жнівень-верасень 1944).
Па адукацыі — мастацтвазнаўца, пасля быў таксама адвакатам і грамадскім дзеячам. Губернатар Выбаргскай губерні ў 1918—1920, пасол Фінляндыі ў СССР (1922—1927), намеснік старшыні (1930—1936) і старшыня (1936—1945) фінскай канфедэрацыі працадаўцаў. У 1932—1936 быў міністрам замежных спраў у кабінеце Т. Ківімякі.
Пасля адстаўкі кабінета Э. Лінкаміеса ў жніўні 1944 Хакцэлю было даручана сфармаваць урад, які павінны быў вывесці Фінляндыю з Другой сусветнай вайны. Урад Хакцэля быў сфармаваны 8 жніўня, а 14 верасня пачаліся мірныя перамовы фінскай дэлегацыі ў Маскве, якія завяршыліся 19 верасня падпісаннем пагаднення аб перамір’і з СССР і Вялікабрытаніяй, якія дзейнічалі ад імя краін, якія знаходзяцца ў стане вайны з Фінляндыяй. У гэты час у Хакцэля адбыўся інсульт, ад якога ён ужо не адышоў. 21 верасня 1944 г Хакцэль быў адпраўлены ў адстаўку.
Царква Святога прарока Ільі (Велямічы)
Веляміцкая Ільінская царква — праваслаўны храм у вёсцы Велямічы, Столінскага раёна. Пабудавана ў 1881 годзе на месцы царквы 1724 года пабудовы.
Архітэктура
Квадратны ў плане асноўны аб'ём, бабінец і пяцігранная алтарная апсіда з дзвюма невялікімі рызніцамі абапал алтару ўтвараюць трохзрубную глыбінна-прасторавую кампазіцыю. Асноўны аб'ём пры дапамозе парусаў пераходзіць у двух'ярусны верх (васьмярык на чацверыку), апсіда і бабінец увянчаныя васьміграннымі вярхамі з гранёнымі барочнымі купалкамі складанай формы. У 1888 г. да асноўнага аб'ёму далучаныя бакавыя прыбудовы з васьмерыковымі вярхамі. У выніку царква атрымала пяцікупальную крыжова-цэнтрычную кампазіцыю.
Значэнне
Помнік драўлянага дойлідства з рысамі стылю барока, гістарычна-культурная каштоўнасць 2-й катэгорыі. Царква адлюстравала традыцыі мясцовай школы дойлідства барочнага кірунку канца XVIII ст. — 2-й паловы XIX ст. Царква дзейнічае.
Рэканструкцыя
У 2009 годзе ў выніку рэканструкцыі храма адбылося знішчэнне барокавых купалаў на вежах і каваных чатырохканцовых крыжоў з заменай іх пазалачонымі цыбулепадобнымі купаламі і васьміканцовымі крыжамі.
Ёхан Рангел
Ёхан Вільгельм (Юка) Рангел (Johan Wilhelm Rangell;, Хаўха — , Хельсінкі, Фінляндыя) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Фінляндыі, член Нацыянальнай прагрэсіўнай партыі.
Па адукацыі юрыст, скончыў Хельсінкскі ўніверсітэт, зрабіў кар’еру ў Банку Фінляндыі. Актыўна ўдзельнічаў у прасоўванні Хельсінкі для правядзення летніх Алімпійскіх гульняў 1940, пасля таго як Міжнародны алімпійскі камітэт адмяніў рашэнне аб правядзенні Алімпіяды 1940 г. у Токіа. Пасля абрання Р.Руці прэзідэнтам Фінляндыі 19 снежня 1940 года, апошні прызначыў Рангела прэм’ер-міністрам. У якасці прэм’ера Рангел займаўся галоўным чынам пытаннямі эканомікі, знешнепалітычныя і ваенныя пытанні вырашалі прэзідэнт Р.Руці, галоўнакамандуючы К. Г. Манэргейм і міністр замежных спраў Рольф Вітынг.
У лютым 1946 года быў асуджаны на 6 гадоў пазбаўлення волі па абвінавачванні ў ваенных злачынствах, а амніставаны ў 1949 годзе. Пасля вызвалення палітыкай не займаўся. З 1961 па 1963 працаваў у Алімпійскім камітэце Фінляндыі і да 1967 года ў Міжнародным Алімпійскім камітэце.
Балотнік двухполы
Балотнік двухполы (Callitriche hermaphroditica) — від двухдольных раслін роду  сямейства. Таксанамічная назва ўпершыню апублікавана шведскім систематиком Карлам Лінеем у 1755 годзе.
Падвід — Callitriche hermaphroditica subsp. exalata Tzvelev.
Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
Распаўсюджаны ў заходняй і усходняй Еўропе, цэнтральнай і усходняй Азіі, ЗША і Канадзе.
У Расіі сустракаецца амаль паўсюдна.
Батанічнае апісанне
Лісце простае, з гладкім краем, размешчана супратыўна або мутоўчата па даўжыні сцябла і бліжэй да верхавіны расліны.
Кветкі зялёныя, дробныя, без калякветніка.
Плод — каробачка бурага або зялёнага колеру.
Лік храмасом — 2n=6.
Экалогія
Па адносінах да вільгаці — гіграфіт або гідрафіт.
Ахоўны статус
Занесены ў Чырвоныя кнігі Усходняй Фенаскандыі, Арменіі, Латвіі, Літвы, Закарпацкай вобласці Украіны і Калужскай вобласці Расіі.
Квасыліў
Квасыліў (Квасилів) — пасёлак гарадскога тыпу ў Ровенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны, чыгуначная станцыя на лініі Роўна - Здалбуніў.
Гісторыя
Першае пісьмовае згадванне ў гістарычных крыніцах аб паселішчы з такой назвай адносіцца да 1445 г. 26 мая 1460 г. "Ванка з Квасыліва", холмскі кашталян, згадваецца ў кнігах Галіцкага суда. У 1470 г. "Ванка Скердзеевіч, сын Джусы з Квасыліва", прадаў усю сваю спадчыну князю Сямёну Збаражскаму. У 1603 г. Квалысіў згадваецца як вёска, "прыналежная да Роўна" - уласнасць князёў Астрожскіх. У 1870 г. князі Жыгімонт і Карл Радзівілы вырашылі прадаць маёнтак Квасыліў непадалёк Роўна за 36 тыс. рублёў. Велічыня маёнтка на той час складала 1897 моргаў. У 1869-1870 гг. тут з'явіліся чэшскія пасяленні. У гэты час цяперашні пасёлак меў статус хутара пры тракце Крэменец - Здалбуніў - Роўна, тады ж арандатары маёнтка пабудавалі панскі дом.
У XIX ст. Квасыліў з'яўляўся вёскай Ровенскай воласці Ровенскага павета Валынскай губерні Расійскай імперыі. У лютым 1918 г. паселішча акупавалі аўстра-нямецкія войскі, якія заставаліся тут да лістапада 1918 г. У далейшым, паселішча апынулася ў зоне баявых дзеянняў. Пасля заканчэння савецка-польскай вайны ў адпаведнасці з Рыжскай мірнай дамовай у 1921-1939 гг. Квасыліў знаходзіўся ў складзе Валынскага ваяводства міжваеннай Польшчы, у верасні 1939 г. ён ўвайшоў у склад УССР.
Балотнік кручкаваты
Апісанне
У асноўным аднагадовая расліна, даўжынёй да 100 см. Сцеблы (0,3)0,4-0,7 мм у дыяметры, зялёнага або жаўтлява-зяленага колеру. Прыкветак серпападобны або напаўсерпападобны, 1×0,3 мм, напаўпразрыстыя, бялёсыя, на верхавіне кручкавата загнутыя. Від мае доўае, паралельнабаковае, ніцае Лісце 25-50 × 0,5-1 мм і непрыкметныя малюсенькія зяленыя Кветкі і Плады. Плады сядзячыя, амаль круглявыя, 1,4-1,5 × 1,3-1.5 мм.
Распаўсюджанне
Від еўрапейскі шырока-умераны (Аўстрыя, Ліхтэнштэйн, Бельгія, Люксембург, Вялікабрытанія, Балгарыя, Чэхія, Данія, Фарэрскія астравы, Фінляндыя, Францыя, Германія, Ірландыя, Швейцарыя, Нідэрланды, Ісландыя, Італія, Нарвегія, Польшча, Румынія, Швецыя); таксама сустракаецца ў Грэнландыі, і як замежнік ў Аўстраліі. Расце ў межах або паблізу сажалак, канаў, у ручаях і рэках, у стаялай, павольна рухальнай і праточнай вадзе, асабліва ў кіслых водах (у тым ліку глыбокіх).
Ва Украіне расце ў вадаёмах левабярэжнага лесастэпу (прыгарад Харкава).
Зарычнэ
Назву Зарычнэ маюць:
Антон Канстанцінавіч Пуціла
Анто́н Канстанці́навіч Пуці́ла (нар., , БССР) — беларускі футбаліст, паўабаронца мінскага «Дынама» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі.
«Гамбург»
У лістападзе-снежні 2007 года Пуціла тры тыдні знаходзіўся на праглядзе ў «Гамбургу», трэніраваўся і ўдзельнічаў у спарынгах з аматарскай і другой камандай клуба, а з асновай правёў некалькі трэніровак. У выніку было вырашана, што Антон будзе выступаць за нямецкі клуб на правах арэнды да канца 2008 года з правам выкупу. Дэбют за «Гамбург» у Бундэслізе адбыўся 10 студзеня 2008 года ў хатнім матчы супраць «Бохума», дзе Антон выйшаў на замену на 81-й хвіліне. За год у чэмпіянаце Германіі ён выходзіў на поле ўсяго 3 разы. Да заканчэння тэрміну арэнды ў «Гамбургу», дзе на Пуцілу больш не разлічвалі, у лістападзе ён пабываў на праглядзе ў маскоўскім «Лакаматыве», але да канкрэтных прапаноў справа не дайшла. У міжсезонне Антон вярнуўся назад у «Дынама», якому належаў па кантракце яшчэ на працягу 2 гадоў.
«Дынама»
У чэрвені 2010 года прадметную цікавасць да іграка стаў праяўляць нямецкі «Фрайбург». З-за магчымага пераходу здарыўся канфлікт з кіраўніцтвам «Дынама», якое дамаўлялася з нямецкім клубам аб умовах пераходу. У выніку, Антон разам з таварышам па камандзе Сяргеем Кісляком на некаторы час быў адпраўлены ў дубль, прапусціў некаторыя матчы дынамаўцаў у Лізе Еўропы. Неўзабаве вярнуўся ў асноўную каманду, а 5 жніўня 2010 года стаў героем матча супраць «Макабі», калі забіў два галы і адзначыўся галявой перадачай, што дазволіла мінчанам прайсці ў наступны раўнд Лігі Еўропы.
«Волга»
19 лютага 2013 года падпісаў кантракт з ніжагародскай «Волгай» (да канца чэрвеня з опцыяй далейшага падаўжэння). 24 жніўня 2013 года забіў пераможны гол у браму «Церака», адзін з лепшых у чэмпіянаце Расіі 2013/14.
Пасля вылету «Волгі» з расійскай Прэм’ер-лігі ў маі 2014 года разарваў кантракт з ніжагародскім клубам. Улетку 2014 года падтрымліваў форму разам з «Мінскам», чакаючы прапаноў ад іншых клубаў.
«Тарпеда»
1 верасня 2014 года падпісаў кантракт з маскоўскім «Тарпеда», якое вярнулася ў Прэм’ер-Лігу. У «Тарпеда» стаў трывалым іграком асновы. Са снежня 2014 года па сакавік 2015 года не гуляў з-за траўмы, пазней вярнуўся ў асноўны склад, аднак не здолеў выратаваць маскоўскі клуб ад вылету з элітнага дывізіёна. У чэрвені 2015 года стала вядома, што Пуціла можа пакінуць «Тарпеда». Ужо неўзабаве трэніраваўся з футбольным клубам «Мінск».
«Газіянтэпспор»
14 ліпеня 2015 года Пуціла падпісаў двухгадовы кантракт з турэцкім «Газіянтэпспорам». Спачатку трывала гуляў у аснове турэцкай каманды, аднак у пачатку 2017 года новым галоўным трэнерам «Газіянтэпспора» стаў Бюлент Уйгун, які не разлічваў на Пуцілу. У выніку, у лютым 2017 года Пуціла быў выключаны з заяўкі на чэмпіянат Турцыі, і неўзабаве кантракт паўабаронцы з клубам па пагадненні бакоў быў разарваны.
«Анкарагюджу»
Улетку 2017 года падтрымліваў форму разам з мінскім «Тарпеда». У жніўні 2017 года стала вядома, што Пуціла працягне кар’еру ў клубе другога дывізіёна Турцыі «Анкарагюджу». Па выніках сезона 2017/18 дапамог «Анкарагюджу» вярнуцца ў Суперлігу. У маі 2018 года паведамлялася, што Пуціла можа перайсці ў турэцкія клубы «Алтай» і «Эрзурумспор», аднак у выніку ён падпісаў новы двухгадовы кантракт са сталічным клубам. У снежні 2018 года пакінуў «Анкарагюджу».
«Алтай»
У студзені 2019 года падпісаў кантракт на 1,5 гады з клубам «Алтай» з Ізміра. Трывала гуляў асноўным складзе каманды, у чэрвені 2020 года падоўжыў кантракт з «Алтаем». У сезоне 2020/21 стаў радзей з’яўляцца на полі. У студзені 2021 года разарваў пагадненне з турэцкім клубам.
Міжнародная кар’ера
Удзельнік моладзевага чэмпіянату Еўропы 2009 у Швецыі.
У нацыянальнай зборнай Беларусі дэбютаваў 4 лютага 2008 года на XVI міжнародным турніры нацыянальных зборных на Мальце ў матчы са зборнай Арменіі (1:2). Першы мяч забіў у браму зборнай Арменіі ў таварыскім матчы 3 сакавіка 2010 года ў турэцкай Антальі (3:1). 27 мая 2010 года ў таварыскім матчы ў аўстрыйскім Філаху з Гандурасам (2:2) двойчы паразіў браму саперніка.
З 2015 года перастаў выклікацца ў зборную галоўным трэнерам Аляксандрам Хацкевічам. У кастрычніку 2018 года пасля трохгадовага перапынку зноў быў запрошаны ў склад нацыянальнай каманды, ужо пад кіраўніцтва Ігара Крывушэнкі.
Палітычныя погляды
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.
Карыта Маціла
Ка́рыта Ма́ціла (Karita Marjatta Mattila, 5 верасня 1960, Сомэра) — фінская оперная спявачка (сапрана).
Біяграфічныя звесткі
Навучалася ў Акадэміі Сібеліуса, якую закончыла ў (1983), педагог — Ліза Лінка-Мальмё. Прадоўжыла навучанне ў Лондане ў знакамітага венгерскага педагога Веры Рожа.
Творчасць
Голас спявачкі найбольш адпавядае выкананню лірычных партый. Маціла — адна з лідараў свайго пакалення сярод лірычных сапрана свету. Актыўна выступае на лепшых сцэнах свету, у тым ліку ў Метраполітэн Опера, Венскай дзяржаўнай оперы, Берлінскай дзяржаўнай оперы, Оперы Бастылія, Тэатры Шатле (Парыж), Лірык-оперы (Чыкага), Оперы Сан-Францыска, на Мюнхенскім оперным фестывалі, Зальцбургскім фестывалі і інш.
У 1983 г. атрымала першую прэмію на Міжнародным фестывалі оперных спевакоў у Кардыфе. На міжнароднай сцэне дэбютавала ў 1985 г. у Ковент-Гардэне ў партыі Паміны ў опере «Чароўная флейта» Моцарта. Першае выступленне ў Венскай дзяржаўнай оперы адбылося ў 1988 г. партыі Эмы («Ф’ерабрас» Ф.Шуберта). У Метраполітэн Опера дэбютавала ў 1990 г. у партыі Донны Эльвіры («Дон Жуан» В. А. Моцарта).
Працавала з такімі дырыжорамі як Клаўдзіа Абада, Валерый Гергіеў, Колін Дэвіс, Зубін Мета, Георг Шолці і інш.
Ёй прысвечаны вакальны цыкл Саарыха «Чатыры імгненні», які спявачка выканала ў 2003 г. у парыжскім тэатры Шатле і лонданскім Барбікан-цэнтры. Спецыяльна для спявачкі была напісана галоўная партыя ў оперы Саарыха «Эмілі», якая была ўпершыню выканана ў Ліёнскай оперы ў 2010 г.
Найшырэйшая цягліца спіны
Найшырэ́йшая цяглі́ца спі́ны (m. latissimus dorsi), або Найшырэ́йшая мы́шца спі́ны — парная плоская цягліца, якая залягае паверхнева ў ніжнім аддзеле спіны, але яе верхнія пучкі ў пачатковай частцы прыкрытыя трапецападобнай цягліцай.
Тапаграфія і асаблівасці
Пачынаецца сухажыльным расцяжэннем ад васцяватых адросткаў пяці-шасці ніжніх грудных пазванкоў, усіх паясніцавых і крыжавых пазванкоў, ад пасярэдняга крыжавага грэбеня, задняга аддзела вонкавай губы падуздышнага грэбеня, паверхневага лістка паясніцава-грудной фасцыі і ад чатырох ніжніх рэбраў. Вонкі ад сухажыльных пучкоў цягліцы, між імі і заднім краем вонкавай косай цягліцы жывата, m. obliquus externus abdominis, і ўнізе — падуздышнага грэбеня, утвараецца паясніцавы трохвугольнік, trigonum lumbale; дном (пярэдняй сценкай) з'яўляецца унутраная косая цягліца жывата, m. obliquus internus abdominis. Вышэй за гэты трохвугольнік размяшчаецца невялікі ромбападобны ўчастак, прыкрыты ззаду найшырэйшай цягліцай спіны і абмежаваны зверху XII рабром і ніжнім краем ніжняй задняй зубчастай цягліцы, m. serratus posterior inferior, медыяльна — цягліцай, выпростваючай пазваночнік, m. erector spinae, латаральна — верхнім краем унутранай косай цягліцы жывата; дно яго (пярэднюю сценку) складае апанеўроз папярочнай цягліцы жывата, m. transversus abdominis.
Верхнія пучкі найшырэйшай цягліцы спіны накіроўваюцца латаральна, ніжнія — коса ўверх і латаральна і прыкрываюць заднюю паверхню ніжніх рэбраў. Тут цягліца атрымлівае дадатковыя пучкі ў выглядзе трох-чатырох зубцоў, а яшчэ прыкрывае ніжні вугал лапаткі і ніжні край вялікай круглай цягліцы, m. teres major (часам атрымлівае дадатковы пучок). Далей цягліца, утвараючы заднюю сценку падпахавай ямкі, падыходзіць да плечавой косці і скончваецца на грэбені малога бугарка плечавой косці. Тут маецца падсухажыльная сумка найшырэйшай цягліцы спіны, bursa subtendinea musculi latissimi dorsi.
Функцыя
Цягліца прыводзіць плячо да тулава і цягне верхнюю канечнасць назад да пасярэдняй лініі, ажыццяўляючы яе пранацыю. Пры зафіксаванай верхняй канечнасці набліжае да яе тулава або прымае удзел у перасоўванні ніжніх рэбраў уверх пры дыхальным руху, з'яўляючыся, гэткім чынам, дапаможнай дыхальнай цягліцай.
Кровазабеспячэнне
Цягліца забяспечваецца крывёю з груднаспіннай артэрыі, задняй агібальнай артэрыі плечавой косці, задніх міжрабровых артэрый (aa. thoracodorsalis, circumflexa humeri posterior, intercostales posteriores).
Інервацыя
Цягліца інервуецца груднаспінным нервам (n. thoracodorsalis) праз наступныя спіннамазгавыя сегменты: (CVI–CVIII).
Балотнік плоскі
Балотнік плоскі (Callitriche platycarpa) — від двухдольных раслін роду сямейства. Упершыню апісаны нямецкім батанікам у 1832 годзе.
У некаторых крыніцах лічыцца сінонімам.
Распаўсюджанне, апісанне
Распаўсюджаны галоўным чынам у Заходняй Еўропе: у Бельгіі, Чэхіі, Даніі, Францыі, Германіі, Ірландыі, Італіі, Люксембургу, Нідэрландах, Польшчы, Швейцарыі і Вялікабрытаніі; нязначныя субпапуляцыі маюцца таксама на Пірынейскім паўвостраве. Тыпавы асобнік сабраны ў Германіі.
, якая расце ў прэсных вадаёмах. Лістаразмяшчэнне разеткавае; лісце прымацаванае да ніткападобнага (дыяметрам менш за 1 мм) сцябла.
Заўвагі па ахове
Па дадзеных Міжнароднага саюза аховы прыроды від не мае пагроз існавання (статус «LC»). Колькасць асобнікаў расліны, верагодна, працягвае павялічвацца.
Сінонімы
Сінанімічныя назвы :
Сталбоўскі мір
Сталбоўскі мір — мірны дагавор, які быў падпісаны 27 лютага 1617 года ў в. Сталбова (каля Ціхвіна) і паклаў канец руска-шведскай вайне 1614—1617 гадоў. Мірны дагавор быў заключаны паміж Расіяй (цар Міхаіл Фёдаравіч) і Швецыяй (кароль Густаў II Адольф) пры пасродніцтве англійскага караля Якава I. Папярэднія перамовы праводзілі з рускага боку князь Д. І. Мязецкі, са шведскага — Якаб Понтусан Дэлагардзі.
Сталбоўскі мірны дагавор 1617 года
У студзені 1616, пасля спынення ваенных дзеянняў паміж Расіяй і Швецыяй, у Старой Русе з'ехаліся дэлегацыі Швецыі і Расіі для правядзення мірных перамоў. Пасроднікамі выступалі англічанін Джон Мерык і галандскія паслы. Але праз два месяцы з-за глыбокіх рознагалоссяў перамовы былі сарваны, і ў лютым члены дэлегацый раз'ехаліся па сваіх краінах. Аднак была ясна неабходнасць у іх аднаўленні, і амаль праз год, у снежні 1616, па ініцыятыве шведскага боку, яны былі адноўлены ў вёсцы Сталбова, каля Ціхвіна, за 53 км ад сучаснай Новай Ладагі, на рацэ Сясь. У гэты раз пасроднікам выступаў адзін Джон Мерык.
Пасля двух месяцаў бурных дэбатаў перамовы былі завершаны ў студзені 1617, а 27 лютага таго года быў падпісаны мірны трактат, які атрымаў назву Сталбоўскага міру. Паводле тэксту дагавора, наўгародскія землі падзяляліся паміж дзвюма дзяржавамі: Расіі вярталі захопленыя ў гады Смуты Вялікі Ноўгарад і ўсю Наўгародскую вотчыну, у тым ліку Старую Русу, Ладагу, Порхаў, Гдоў з паветамі, а таксама Сумерскую воласць (раён возера Самра, цяпер Сланцаўскі раён Ленінградскай вобласці) і ўсё захопленае шведамі на гэтай тэрыторыі казённая і царкоўная маёмасць; Швецыі адыходзілі рускія гарады Івангарад, Ям, Капор'е, Карэла, уся Нява і Арэшак з паветам. Акрамя таго, Масква абавязалася выплаціць шведскай кароне 20 000 сярэбраных рублёў — велізарную суму з улікам курсу рубля пачатку XVII стагоддзя (напачатку XVII стагоддзя адзін рубель утрымліваў 49 грам срэбра, адпаведна, 20 000 сярэбраных рублёў раўняліся 980 кг срэбра). Масква адмаўлялася ад прэтэнзій на Лівонію і Карэльскую зямлю.
Было зацверджана права свабоднага гандлю для купцоў абодвух бакоў. Але шведскім купцам не дазвалялася ездзіць з таварамі праз Маскоўскую дзяржаву ў Персію, Турцыю і Крым, а маскоўскім — праз Швецыю ў Англію, Францыю і іншыя заходнееўрапейскія краіны.
Абедзве дагаворныя краіны абавязваліся не пераманьваць перабежчыкаў з-за мяжы і перадаваць тых, хто ўжо перайшоў мяжу.
Сталбоўскі мір цалкам адразаў Расію ад Балтыйскага мора, што дазволіла каралю Густаву Адольфу лічыць дагавор буйной перамогай шведскай арміі і дыпламатыі. Кароль шчодра ўзнагародзіў усіх членаў шведскай дэлегацыі на цяжкіх перамовах, якія падпісалі тэкст дагавора.
Маскоўскія ўлады таксама былі задаволены заключэннем міру, хоць і на цяжкіх умовах. Па-першае, яны дамагліся вяртання Вялікага Ноўгарада з яго землямі, якія адмовіліся прысягнуцца шведскай кароне. Па-другое, Масква, забяспечыўшы тыл, атрымала магчымасць бесперашкодна працягваць вайну з Рэччу Паспалітая за вяртанне захопленых рускіх тэрыторый на заходніх межах. Кіраўнік рускай дэлегацыі на перамовах князь Мязецкі і дзяк Зюзін былі ўзнагароджаны — першы атрымаў чын баярскі, а другі — акольнічы.
Маскоўскія ўлады высока ацанілі ўдзел у перамовах пасродніка — Джона Марыка. Яго абдарылі каштоўнымі мяхамі — звычайнай цвёрдай валютай тых гадоў, залатым ланцугом, каштоўнымі камянямі і ўсходнімі тканінамі.
Ацэнка Сталбоўскага дагавора
У складаным міжнародным і ўнутраным становішчы пачатку XVII стагоддзя, калі толькі што завяршылася драматычная эпоха Смутнага часу, якая паставіла краіну на грань нацыянальнай катастрофы, Сталбоўскі мір быў станоўчым, але часовым этапам стабілізацыі на паўночна-заходніх межах Расіі. Лёс захопленых шведамі рускіх земляў не быў вырашаны. Зараз ясна, што кароль Густаў Адольф цешыўся дачасна. Барацьба Расіі за выхад на берагі Балтыйскага мора толькі пачыналася. І Сталбоўскі трактат быў найважнейшым першым крокам на гэтым шляху.
У 1656 стольнік П. І. Пацёмкін (1617—1700) з рускімі палкамі выйшаў на берагі Нявы, у месцы ўпадзення ў яе ракі Охты. Ён штурмам узяў шведскую крэпасць Ніеншанц, якую рускія звалі Канцы (Шанцы). Затым ён атакаваў іншую шведскую крэпасць, размешчаную ў вярхоўях Нявы, — Шлісельбург (Арэшак) і ўзяў яе. Такім чынам уся Нява апынулася пад рускім кантролем. Але тады замацавацца ў гэтым раёне Пацёмкін не змог, і ў 1658 вымушаны быў адступіць, перадаўшы эстафету наступным пакаленням.
Канчаткова гэту тэрыторыю далучыў да Расіі Пётр I, што было афіцыйна зафіксавана ў Ніштацкім мірным дагаворы са Швецыяй ад 30 жніўня 1721. 24 артыкулы дагавора замацавалі дзяржаўную мяжу паміж Расіяй і Швецыяй. Паводле гэтага дагавора Расія вярнула страчаныя ў 1617 годзе землі: Карэлію і Інгерманландыю і юрыдычна замацавала тэрытарыяльны выхад да Балтыйскага мора. Акрамя таго, па ўмовах дагавора Швецыя страціла на карысць Расіі свае правінцыі: Ліфляндыю з горадам Рыгай і Эстляндыю з Рэвелем і Нарвай.
Галіна Валянцінаўна Пальянава
Галіна Валянцінаўна Пальянава (нар. 7 лістапада 1980, Свіслач, Гродзенская вобласць) — лінгвістка, перакладчыца.
Біяграфія
Скончыла Свіслацкую сярэднюю школу № 1 імя Кастуся Каліноўскага з залатым медалём. Без уступных экзаменаў залічана ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт як пераможца рэспубліканскай алімпіяды па беларускай мове. Стажыравалася ў Люблінскім універсітэце імя М. Складоўскай-Кюры і Чанстахоўскай вышэйшай педагагічнай школе. У сакавіку—ліпені 2003 года вучылася ў Ягелонскім універсітэце ў Кракаве. Скончыла БДУ з адзнакай па спецыяльнасці «Славянская філалогія». Скончыла аспірантуру БДУ. У 2005—2006 гадах вучылася ў Вроцлаўскім універсітэце па праграме Ураду Рэспублікі Польшча для маладых вучоных.
Кандыдат філалагічных навук. Абараніла дысертацыю па тэме «Дзеяслоўныя дэрывацыйныя спалучэнні ў сучаснай польскай мове». У 2008 годзе атрымала дыплом за найлепшую дысертацыю, прысвечаную польскай тэматыцы, на конкурсе навуковых работ пад патранатам Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасла Рэспублікі Польшча ў Рэспубліцы Беларусь. Даследуе з’яву аналітызму ў славянскіх мовах, аўтар манаграфіі «Глагольные деривационные сочетания в современном польском языке» (Мінск, 2010).
Вымушана звольнілася з пасады дацэнта БДПУ імя М. Танка. З 2011 года перакладчыца ў Пасольстве Польшчы.
Супрацоўнічае з былым міністрам замежных спраў і вядомым калекцыянерам Пятром Краўчанкам. У 2015 годзе падчас урачыстасцей да 250-годдзя Міхала Клеафаса Агінскага, арганізаваных пры падтрымцы Пасольства Рэспублікі Польшча ў Рэспубліцы Беларусь, адбылася прэзентацыя невядомых лістоў і дакументаў роду Агінскіх з перакладам на беларускую мову, пра што была публікацыя ў «Звяздзе» ад 4 лістапада 2015 года. Праца над перакладамі лістоў і дакументаў, важных для беларускай гісторыі і культуры, працягваецца.
Супрацоўнічае з Ірынай Пальянавай (нар. 7.11.1980, скончыла з адзнакай Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Я. Купалы і магістратуру БДУ, магістр гуманітарных навук). Разам яны аўтары падручнікаў «Польский для всех: Читай. Слушай. Говори» (Масква, 2012, 2014, 2016), «Польский язык без трудностей перевода» (Мінск, 2016), «Język polski dla każdego. Польский для всех» (Мінск, 2017), «Język polski. Teksty do uzupełniania i tłumaczenia» (Мінск, 2018), «Język polski dla każdego. Польский для всех. Polish for everyone» (Мінск, 2020, 2022), «Польский для всех. Сборник упражнений» (Мінск, 2023).
Перакладаюць з польскай мовы: Славамір Копер «Жанчыны Другой Рэчы Паспалітай» (Мінск, 2017, на беларускай мове), Рычард Цвірлей «Контрабанда без правил» (Мінск, 2019) і «Смертельный удар» (Мінск, 2020).
Расійская рэспубліка
Расійская рэспу́бліка  — назва Расіі з 1 верасня па 25 кастрычніка 1917 года. Абвешчана пастановай Часовага Урада ад 1 (14) верасня 1917 года. 5 (18) студзеня 1918 года Усерасійскі Устаноўчы сход у законе пра зямлю зацвердзіў назву «Расійская рэспубліка», а затым абвясціў Расію дэмакратычнай федэратыўнай рэспублікай (аднак гэта не мела практычнага значэння, бо яшчэ да гэтага Усерасійскі цэнтральны выканаўчы камітэт абвясціў федэратыўны лад Расійскай Савецкай рэспублікі. Словазлучэнне «Расійская Рэспубліка» сустракаецца ў Канстытуцыі 1918 года два разы (арт. 10 і арт. 20), адзін раз «Расійская Савецкая Рэспубліка» (арт. 2), а ў астатніх выпадках Расія ў гэтым дакуменце называецца «Расійская Сацыялістычная Федэратыўная Савецкая Рэспубліка».
Дзяржаўны лад
Дзяржаўная структура Расійскай рэспублікі складалася з часовых органаў дзяржаўнай улады.
Апроч таго, Часовым Урадам быў утвораны шэраг камісій, у якіх распрацоўваліся праекты будучага дзяржаўнага ладу Расіі, у тым ліку новых асноўных законаў (канстытуцыі). Дзеялі і практычна ўсе ўстановы Расійскай імперыі, у прыватнасці Урадаўнічы Сенат, распушчаны пазней бальшавікамі паводле Дэкрэту пра суд № 1.
Беларускія нацыянальныя арганізацыі
У перыяд 1905—1917 гадоў з пачаткам росту нацыянальных рухаў у Расіі шматлікія палітычныя арганізацыі беларускага кірунку, разам з рухамі іншых не-расійскіх народаў Расіі, выказвалі ідэі пра будучую дэмакратызацыю ў Расіі, у выніку якой у Расіі будзе ўтвораная федэрацыя, а беларускія землі ў ёй атрымаюць статус аўтаноміі. Падобны шлях развіцця Расіі і Беларусі бачыла, напрыклад, Беларуская хрысціянская дэмакратыя, якая, аднак, ужо ў 1918 годзе падтрымала абвяшчэнне незалежнасці Беларусі.
Ужо пасля канца існавання Расійскай рэспублікі і прыходу ёй на змену савецкай улады шэраг беларускіх нацыянальных арганізацый першапачаткова прытрымліваліся думкі пра аднаўленне не-савецкае федэратыўнай Расіі, у якой Беларусь мела б аўтаномію на рэспубліканскай аснове. Падобныя планы таксама падзялялі расійскія эсэры і яўрэйскія сіяністы.
У снежні 1917 года Усебеларускі з'езд сфармуляваў ідэю стварэння Беларускай Народнай Рэспублікі як аўтаноміі ў складзе Расіі
Сарніўка (Раманіўскі раён)
Сарніўка (Са́рнівка) — вёска ў Раманіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Сабаліўка (Раманіўскі раён)
Сабаліўка (Соболі́вка) — вёска ў Раманіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Сынява (Раманіўскі раён)
Сынява (Си́нява) — вёска ў Раманіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Уляніўка (Раманіўскі раён)
Уляніўка (Уля́нівка) — вёска ў Раманіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Хымрыч
Хымрыч (Хи́мрич) — вёска ў Раманіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Цэбэрка
Цэбэрка (Цебе́рка) — вёска ў Раманіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Садкы (Раманіўскі раён)
Садкы (Садки́) — вёска ў Раманіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Вчарайшэ
Вчарайшэ (Вчора́йше) — вёска ў Ружынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Вчарайшэнскай вясковай абшчыны.
Хыжынці (Раманіўскі раён)
Хыжынці (Хи́жинці) — вёска ў Раманіўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Пэршатраўнэвэ (Ружынскі раён)
Пэршатраўнэвэ (Першотравневе) — пасёлак у Ружынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Вчарайшэнскай вясковай абшчыны.
Лісавэ (Ружынскі раён)
Лісавэ (Лі́сове) — вёска ў Ружынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Вчарайшэнскай вясковай абшчыны.
Звынячэ (пасёлак)
Звынячэ (Звиняче) — пасёлак у Ружынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Вчарайшэнскай вясковай абшчыны.
Нава Чорнарудка
Нава Чорнарудка (Нова Чорнорудка) — вёска ў Ружынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Вчарайшэнскай вясковай абшчыны.
Крыліўка (Ружынскі раён)
У ХІХ стагоддзі сяло Крыліўка было ў складзе Вэрхіўскай воласці Сквырскага павета Кіеўскай губерні.
Мала Чэрняўка
Мала Чэрняўка (Мала́ Черня́вка) — вёска ў Ружынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Вчарайшэнскай вясковай абшчыны.