cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Румынская мова
Румы́нская мо́ва (limba română) — раманская мова індаеўрапейскай моўнай сям’і.
Гісторыя
Гісторыя румынскай мовы такая ж супярэчлівая, як і гісторыя румынскага народа. Гэтая супярэчлівасць паўстала па дзвюх прычынах: недахоп гістарычных крыніц, асабліва пісьмовых, і палітычныя інтарэсы. Таму існуе некалькі версій развіцця румынскай мовы, якія засноўваюцца на розных варыянтах гісторыі румынскага народа.
Раманізацыя
Афіцыйны варыянт гісторыі румынскай мовы, прызнаваны большасцю сучасных гісторыкаў, засноўваецца на тэорыі раманізацыі Дакіі. У адпаведнасці з гэтай тэорыяй Рымская імперыя каланізавала Дакію за вельмі кароткі перыяд. Каланісты прыбывалі ў Дакію з усёй тэрыторыі імперыі, але большасць з іх былі носьбітамі лацінскай культуры (каля 80 %).
Прычынай інтэнсіўнай каланізацыі было амаль поўнае знішчэнне мужчынскага насельніцтва Дакіі ў войнах з Рымам. Гэтая версія пацвярджаецца аналізам імёнаў у пісьмовых крыніцах таго часу (было вывучана прыкладна 4000 надпісаў, з якіх толькі 2 % утрымоўвалі гета-дакскія імёны, тады як у іншых рымскіх правінцыях лік імёнаў мясцовага насельніцтва складаў да 30 %).
Беспрэцэндэнтная каланізацыя прывяла да таго, што мясцовая мова правінцыі знікла амаль цалкам. На дадзены момант у румынскай мове налічваецца не больш за сотню слоў чыстага гета-дакскага паходжання.
Пераемнасць
Другая па распаўсюджанасці версія аб паходжанні румынскай мовы заснаваная на тэорыі аб пераемнасці румынскага народа.
Паводле гэтай тэорыі румынская мова сфарміравалася ў той жа лінгвістычнай прасторы, дзе да гэтага існавала мова гета-дакаў. Пасля заваявання Дакіі Рымам у 106 годзе да адводу рымскіх войскаў за Дунай у 275 годзе раманізацыі, што праводзілася, было недастаткова для поўнага знікнення гета-дакскай мовы, бо мясцовае насельніцтва жыло вельмі адасобленымі суполкамі і толькі ў малой ступені сутыкалася з каланістамі. Працяглая раманізацыя прывяла да з’яўлення протарумынскай мовы. Раманізацыя ж пачалася яшчэ да захопу Дакіі Рымам і працягвалася пасля сыходу Рыма з дакскай правінцыі, што і тлумачыць так ярка выяўлены раманізаваны характар сучаснай румынскай мовы.
Фарміраванне румынскай мовы скончылася ў XI стагоддзі з памяншэннем уплыву Візантыйскай імперыі.
Характэрнай рысай румынскай мовы з’яўляецца адсутнасць дыялектаў.
Шмат якія народы (германцы, туркі, славяне, венгры) у розны час пранікалі ў лінгвістычны арэал румынскай мовы. Усе яны зрабілі свой унёсак у эвалюцыю мовы, разнастаіўшы лексікон, але пакінуўшы амаль не закранутай структуру граматыкі.
Цемнікаў
Горад размешчаны на рацэ Мокшы (прыток Акі), за 158 км ад Саранска.
З XIV ст. -- сталіца Цемнікаўскага княства.
Канюшаўшчына
Каню́шаўшчына (, Конюшевщина) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пяршайскага сельсавета.
Прымаўка
Пры́маўка — жанр народнай паэтычнай творчасці, кароткі афарыстычны выраз, у якім вобразна з эмацыянальнай афарбоўкай вызначаецца пэўная жыццёвая з’ява.
У адрозненне ад прыказкі, прымаўка часцей за ўсё не з’яўляецца самастойным суджэннем і залежыць ад кантэксту. У прымаўцы няма яўна выражанага абагульнення і павучальнага сэнсу. Прымаўцы больш уласцівы сатыра, гумар, тэматычная канкрэтнасць. Па структуры бываюць адначленныя і двухчленныя.
Прымаўкі з’яўляюцца адной з крыніц ўтварэння фразеалагізмаў.
Прыклады
Адначленныя прымаўкі: Двухчленныя прымаўкі:
Узброеныя сілы Ірака
У склад узброеных сіл Рэспублікі Ірак уваходзяць 4 віды войскаў:
Каштанавік
Кашта́навік , таксама Дубовік (Gyroporus castaneus) — від трубчастых шапкавых грыбоў роду гірапорус сямейства Балетавыя. Мае падабенства з белым грыбам, але ножка мае карычневы колер і полая альбо з пустэчамі. Пашыраны ў Еўропе, Азіі і Паўночнай Амерыцы. На тэрыторыі Беларусі расце ўсюды.
Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка дыяметрам 5—9 (4—10 ) см, амаль гладкая, чырванавата-бураватая, ці карычневата-бураватая. Мякаць белая, шчыльная, тоўстая, з прыемным пахам. Колер не змяняе. Пад скуркай мякаць шапкі часам бураватага колеру. Ножка даўжынёй 5—7 см і дыяметрам 1,5—3 см, цыліндрычная, злёгку патоўшчаная ў ніжняй частцы. Колер ножкі такі ж, як шапкі. Трубкі свабодныя, спачатку белыя, пазней цямнеюць да крэмавага колеру. Споры гладкія, эліпсоіднай або яйкападобнай формы, жаўтаватага колеру. Пладовыя целы з’яўляюцца паасобку і невялікімі групамі на пясчанай глебе, пераважна ў лісцевых лясах і хмызняках.
Малавядомы ядомы грыб. Занесены ў Чырвоную кнігу Расіі.
Вальмака
Вальмака (Valmacca) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 1071 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 85 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 15040. Тэлефонны код — 0142.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Maria, madre di Gesù.
Валіснерыя спіральная
Валіснерыя спіральная (Valisneria spiralis) — падводная травяністая расліна сямейства жабнікавых.
Апісанне
Сцябло кароткае са стужкападобным ярна-зялёным лісцем даўжынёй да 80 см і шырынёй 12 мм, сабраным у разетку. Кветкі аднаполыя, развіваюцца пад вадой. Перад апыленнем усплываюць на паверхню. Апыленая кветка апускаецца ў ваду, дзе выспявае плод.
Выкарыстанне
Выкарыстоўваецца як акварыумная расліна. Найбольш дэкаратыўная форма — з закручаным лісцем. Культывуюць пры ўмераным асвятленні.
Літаратура
Мартыненка В. П. Валіснерыя спіральная //
Варонаўскі сельсавет
Варо́наўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Вароны.
Гісторыя
Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Рудніцкага і Каралёўскага сельсаветаў, тады ж у склад Стасеўскага сельсавета Лёзненскага раёна перададзена вёска Бычкова. 22 снежня 1960 года ў склад сельсавета з Бабініцкага сельсавета перададзены 2 населеныя пункты (Абухава і Пушкары). 10 красавіка 1965 года ў склад Акцябрскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Бандары, Лужына і Селівоўшчына). 7 жніўня 1979 года ў склад Бабініцкага сельсавета перададзена вёска Агароднікі, а ў склад сельсавета з Вымнянскага сельсавета перададзена вёска Паддуб’е.
Склад
На 1 студзеня 1974 года ў складзе Варонаўскага сельсавета знаходзіліся 15 населеных пунктаў. Зараз у склад сельсавета ўваходзяць 13 населеных пунктаў:
Пі
[[Выява:Pi-unrolled.gif|thumb|300px|right|Разгортка акружнасці і лік
Гарадышчэ (Ковэльскі раён)
Гарадышчэ (Городи́ще) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дубаўскай вясковай абшчыны.
Задача Кашы
Зада́ча Кашы́ — адна з асноўных задач тэорыі дыферэнцыяльных ураўненняў (звычайных і з частковымі вытворнымі); заключаецца ў знаходжанні рашэння (інтэграла) дыферэнцыяльнага ўраўнення, якое задавальняе так званым пачатковым умовам (пачатковым дадзеных).
Задача Кашы звычайна ўзнікае пры аналізе працэсаў, якія вызначаюцца дыферэнцыяльным законам эвалюцыі і пачатковым станам (матэматычным выразам якіх і з’яўляюцца ўраўненне і пачатковая ўмова). Гэтым матывуецца тэрміналогія і выбар абазначэнняў: пачатковыя дадзеныя задаюцца пры t=0, а рашэнне адшукваецца пры t>0.
Асноўныя пытанні, якія звязаны з задачай Кашы, такія:
Кажуць, што задача Кашы мае адзінае рашэнне, калі яна мае рашэнне y=f(x), і ніякае іншае рашэнне не адпавядае інтэгральнай крывой, якая ў адвольна малым выкалатым наваколлі кропкі (x_0,y_0) мае поле напрамкаў, якое супадае з полем напрамкаў y=f(x). Кропка (x_0,y_0) задае пачатковыя ўмовы.
Пі
π
— ірацыянальны лік, і таму яго нельга дакладна запісаць звычайным дробам. Аднак дробы, напрыклад, такія як 22/7, 3,14 і некаторыя іншыя рацыянальныя лікі, даволі часта выкарыстоўваюцца як прыбліжэнні ліку. Дзесятковы запіс ліку ніколі не заканчваецца і ніколі не становіцца перыядычным. Лічбы выглядаюць выпадкова размеркаванымі, аднак доказаў, што гэта сапраўды так, дагэтуль няма.
— трансцэндэнтны лік, г. зн. ён не можа быць коранем ніякага ненулявога мнагачлена з рацыянальнымі каэфіцыентамі. Адсюль, сярод іншага, вынікае, што развязаць антычную праблему квадратуры круга з дапамогай цыркуля і лінейкі немагчыма.
Упершыню лік \pi з'явіўся ў геаметрыі пры вывучэнні адносін даўжыні і радыуса акружнасці. Тысячы гадоў матэматыкі даследавалі лік, у тым ліку вылічваючы яго значэнне з высокаю дакладнасцю. Да 15-га стагоддзя для ацэнкі значэння матэматыкі (напрыклад, Архімед і Лю Хуэй) карысталіся геаметрычнымі метадамі, заснаванымі на многавугольніках. Пачынаючы прыблізна з 15-га стагоддзя, новыя алгарытмы, заснаваныя на бесканечных радах, карэнным чынам змянілі ўзровень вылічэнняў. У 20—21 стст. матэматыкі і інфарматыкі вынайшлі новыя падыходы, што разам з нарастаннем вылічальных магутнасцей павялічыла колькасць вядомых дзесятковых лічб да больш чым 10 трыльёнаў (1013) (на канец 2011 г.). Навуковыя прыкладанні, як правіла, патрабуюць не больш за 40 лічб, так што галоўнаю прычынаю гэтых вылічэнняў з'яўляецца чалавечае жаданне пабіць рэкорды. Акрамя таго, гэтыя працаёмкія вылічэнні выкарыстоўваліся пры тэсціраванні суперкамп’ютараў і алгарытмаў множання высокай дакладнасці.
Грэчаскай літарай \pi гэту пастаянную ўпершыню абазначыў брытанскі матэматык Уільям Джонс (1706), а агульнапрынятым такое абазначэнне стала пасля прац Леанарда Эйлера. Абазначэнне паходзіць ад пачатковай літары грэчаскіх слоў περιφέρεια — акружнасць, перыферыя і περίμετρος — перыметр.
З тае прычыны, што азначэнне ліку звязана з акружнасцю, ён уваходзіць у многія формулы ў трыганаметрыі і геаметрыі, асабліва ў тыя, што датычацца акружнасцей, эліпсаў і сфер. Ён таксама сустракаецца ў формулах з іншых галін навукі, такіх як касмалогія, тэорыя лікаў, статыстыка, тэорыя фракталаў, тэрмадынаміка, механіка і электрамагнетызм. Паўсюднасць ліку робіць яго адною з самых знакамітых матэматычных сталых як сярод навуковай супольнасці, так і па-за ёю: ліку прысвечана некалькі кніг, у гонар ліку ўстаноўлены Дзень Пі, рэкордныя вылічэнні лічбаў  часта трапляюць у загалоўкі навін. Спробы запомніць лічбы з нарастаннем дакладнасці прывялі да рэкордаў у больш чым 67,000 лічб.
Абазначэнне
У матэматыцы адносіну даўжыні акружнасці да яе дыяметра абазначаюць грэчаскаю літараю (вымаўляецца «пі»), якая часам, асабліва калі недаступны адпаведныя шрыфты, запісваецца спалучэннем лацінскіх літар як «pi». У матэматычным ужытку, маленкая літара адрозніваецца ад вялікай літары Π, якая абазначае здабытак элементаў паслядоўнасці.
Азначэнне
Лік звычайна вызначаюць як адносіну даўжыні акружнасці
C
да яе дыяметра
d
C/d
ёсць сталая велічыня, незалежная ад памераў круга. Напрыклад, калі адзін круг мае дыяметр, удвая большы чым у другога, то і даўжыня акружнасці першага будзе ўдвая большая чым у другога, пры гэтым значэнне адносіны
захоўваецца. Такое адзначэнне ліку няяўна выкарыстоўвае плоскую (еўклідаву) геаметрыю; хаця паняцці круга і акружнасці можна пашырыць на любую скрыўленую (нееўклідаву) геаметрыю, для гэтых новых кругаў формулу
= C/d
ўжо не будзе справядліваю. Ёсць таксама іншыя азначэнні ліку, у якіх кругі не выкарыстоўваюцца ўвогуле. Напрыклад, — гэта падвоенае значэнне найменшага дадатнага ліку
x
, для якога
cos(x)
Уласцівасці
— ірацыянальны лік, г. зн. яго нельга запісаць у выглядзе адносіны двух цэлых лікаў (такія дробы, як 22/7, звычайна выкарыстоўваюцца ў якасці прыбліжэнняў ; ніякі звычайны дроб (дзель цэлых лікаў) не можа быць дакладным значэннем ). Раз ірацыянальны, то ў яго дзесятковым прадстаўленні бесканечна многа ненулявых лічб, пры гэтым паслядоўнасць лічб не становіцца перыядычнай. Ёсць некалькі доказаў таго, што ірацыянальны; як правіла, у іх выкарыстоўваецца матэматычны аналіз, і яны пабудаваны на метадзе ад процілеглага. Ступень, з якою можна прыблізіць лік рацыянальнымі лікамі, (т. зв. мера ірацыянальнасці) дакладна невядомая; ацэнкі паказваюць, што мера ірацыянальнасці ліку  большая чым у лікаў
e
і ln(2), але меншая чым у лікаў Ліувіля.
— трансцэндэнтны лік, г. зн. што ён не з'яўляецца нулём ніякага непастаяннага мнагачлена з рацыянальнымі каэфіцыентамі, напрыклад, такога як. Трансцэндэнтнасць ліку мае два важныя вынікі: першы, лік нельга выразіць ніякаю канечнаю камбінацыяй рацыянальных лікаў і арыфметычных каранёў з цэлымі паказчыкамі, напрыклад, такіх як  ці Другі, паколькі ніякі трансцэндэнтны лік нельга пабудаваць з дапамогай цыркуля і лінейкі, развязаць задачу «квадратуры круга» немагчыма. Іншымі словамі, немагчыма пабудаваць, карыстаючыся толькі цыркулем і лінейкаю, квадрат з плошчаю, роўнаю плошчы зададзенага круга. Квадратура круга была адною з самых значных геаметрычных праблем класічнай антычнасці. У наш час матэматыкі-любіцелі часам спрабавалі пабудаваць квадратуру круга і іншы раз заяўлялі аб поспеху, нягледзячы на тое, што гэта немагчыма.
Непарыўныя дробы
Як і ўсе ірацыянальныя лікі, нельга прадставіць у выглядзе звычайнага дробу. Але любы ірацыянальны лік, уключаючы, можна прадставіць бесканечным ланцугом укладзеных дробаў, т. зв. непарыўным дробам:
Прыблізнае значэнне
π ≈ 3,141 592 653 589 793 238 462 643 383 279 502 884 197 169 399 375 105 820 974 944 592 307 816 406 286 208 998 628 034 825 342 117 067 982 148 086 513 282 306 647 093 844 609 550 582 231 725 359 408 128 481 117 450 284 102 701 938 521 105 559 644 622 948 954 930 381 964 428 810 975 665 933 446 128 475 648 233 786 783 165 271 201 909 145 648 566 923 460 348 610 454 326 648 213 393 607 260 249 141 273 724 587 006 606 315 588 174 881 520 920 962 829 254 091 715 364 367 892 590 360 011 330 530 548 820 466 521 384 146 951 941 511 609 433 057 270 365 759 591 953 092 186 117 381 932 611 793 105 118 548 074 462 379 962 749 567 351 885 752 724 891 227 938 183 011 949 129 833 673 362…
Некаторыя прыбліжэнні ліку :
Суадносіны
Вядома шмат формул для ліку \pi:
Спосабы вылічэння
Архімед, магчыма, першым прапанаваў спосаб вылічэння ліку \pi як граніцы. Для гэтага ён упісваў у акружнасць і апісваў каля яе правільныя многавугольнікі. Прымаючы дыяметр акружнасці за адзінку, Архімед разглядаў перыметр упісанага многавугольніка як ніжнюю ацэнку даўжыні акружнасці, а перыметр апісанага многавугольніка як верхнюю ацэнку. Так, для шасцівугольніка (гл. малюнак) атрымліваецца
Разглядаючы правільны 96-вугольнік, Архімед атрымаў ацэнку
У Новы час для вылічэння \pi выкарыстоўваюцца аналітычныя метады, заснаваныя на тоеснасцях. Прыведзеныя вышэй формулы малапрыдатныя для вылічальных мэт, бо ў іх або выкарыстоўваюцца павольна збежныя рады, або трэба выконваць складаную аперацыю здабывання квадратнага кораня.
Першую эфектыўную формулу знайшоў у 1706 Джон Мэчын (John Machin): Расклаўшы арктангенс у рад Тэйлара, можна атрымаць хутка збежны рад, прыдатны для вылічэння ліку \pi з вялікай дакладнасцю.
Яшчэ хутчэй працуюць алгарытмы, заснаваныя на формулах Рамануджана і Чудноўскага
У 1997 Дэйвід Х. Бэйлі, Пітэр Боруэйн і Сайман Плуф адкрылі спосаб хуткага вылічэння адвольнай двайковай лічбы ліку \pi без вылічэння папярэдніх лічб, заснаваны на формуле
Цікава ведаць
Сусветны рэкорд па запамінанні знакаў ліку Пі належыць японцу Акіры Харагучы (Akira Haraguchi). Ён запомніў лік Пі да 100-тысячнага знака пасля коскі. Яму спатрэбілася амаль 16 гадзін, каб назваць увесь лік цалкам.
Неафіцыйнае свята
Неафіцыйнае свята «Дзень ліку Пі» (Pi Day) адзначаецца 14 сакавіка, якое ў амерыканскім фармаце дат запісваецца як 3.14, што адпавядае набліжанаму значэнню Пі.
Яшчэ адной датай, звязанай з лікам Пі, з'яўляецца 22 ліпеня, якое называецца «Днём прыбліжанага ліку Пі» (Pi Approximation Day), бо ў еўрапейскім фармаце дат гэты дзень запісваецца як 22/7, а значэнне гэтага дробу з'яўляецца набліжаным значэннем ліку Пі.
NGC 5202
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Буры мядзведзь у Беларусі
Буры мядзведзь для Беларусі — абарыгенны чырванакніжны від сысуноў, самы буйны драпежнік Беларусі, адзіны прадстаўнік беларускай фаўны, значны аб’ект навуковых даследванняў і важны культурны сімвал.
Гісторыя
Мядзведзі з’яўляюцца абарыгенным відам лясоў Еўропы, у тым ліку і на тэрыторыі Беларусі. Як аб’ект палявання вядомы з часоў верхняга палеаліту. Косці знойдзены на Бердыжскай стаянцы чалавека.
Звычайны від у беларускіх лясах у XVI стагоддзі. На мядзведзяў палявалі як дзеля мяса, так і для паляўнічай доблесці і здабычы каштоўнага футра. Напрыклад, дэлія з шырокімі рукавамі і футравым каўняром, падшытая футрам мядзведзя, упамінаецца як адзенне шляхціца Гарадзенскага павета.
З XVII да канца XVII стагоддзя, паводле іншых звестак — да пачатку ХІХ стагоддзя існаваў промысел па адлову і дрэсіроўцы мядзведзяў дзеля забаў шляхты, гэтак званая «Смаргонская мядзведжая акадэмія».
У XX стагоддзі ў сувязі з павелічэннем шчыльнасці насельніцтва і інтэнсіўнасці гаспадарчай дзейнасці адбылося рэзкае памяншэнне плошчы пасялення мядзведзя. В. Васількоў і Б. Галадушка ў 60-я гады XX стагоддзя ацэньвалі колькасць віду на тэрыторыі рэспублікі не больш за 60-80 асобін.
У 1970—1980 гадах рэдкі від, захаваны амаль толькі на паўночным захадзе, але адзначаліся асобныя экземпляры ў некаторых раёнах усходняй часткі краіны, на Палессі.
Даследаванні паляўніцтвазнаўца У. Муравіцкага (1990) аб стане папуляцыі бурага мядзведзя ў канцы 80-х гадоў XX стагоддзя паказалі, што яго прасторавая структура на тэрыторыі Беларусі з 1970-х гадоў не змянілася, і вылучаюцца чатыры асноўныя ўчасткі пражывання, названыя пазней Б. Савіцкім (2005) «тэрытарыяльнымі групоўкамі»: бярэзінская, бабінавіцкая, суражская, паўночная.
Да 1970-х гадоў колькасць мядзведзя знізілася да 50-60 асобін. Але, пачынаючы з сярэдзіны 1970-х гадоў, з’явілася тэндэнцыя да яе павольнага павелічэння, і ўжо да канца 1980-х гадоў колькасць віду склала каля 130 асобін.
Сучасная папуляцыя
Па дадзеных П. Р. Козлы (2004) у 2000—2002 гадах колькасць мядзведзя ацэньвалася прыблізна ў 100—110 асобін пры скарачэнні арэалу на дзве траціны.
Па асабістай ініцыятыве галоўнага паляўніцтвазнаўца Віцебскага ДВЛГА У. Муравіцкага ў 2005 годзе высвятлялася пытанне аб колькасці мядзведзя ў вобласці на падставе анкетных дадзеных. Сумаванне атрыманых звестак дало лічбу 156—159 асобін, якая паказвае на тэндэнцыю росту папуляцыі віду ў галіне. Мядзведзь стаў наносіць шкоду не толькі паляўнічай фауне, але і жывёлагадоўлі, і пчалярству. Пытанне рэгулявання колькасці мядзведзя ўздымалася ў 2005 годзе Гарадоцкай раённай інспекцыяй Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя, але гэтаму запярэчылі супрацоўнікі «ДНВА „НПЦ НАН Беларусі па біярэсурсах“» (доктар біялагічных навук В. Я. Сідаровіч).
Навуковы ўлік мядзведзя ў сучаснай Беларусі не вядзецца, а збор звестак з дапамогай анкетавання ці лакальных назіранняў мае шмат хібаў і не дазваляе дакладна выявіць колькасць мядзведзяў на гэтай тэрыторыі.
Аналіз літаратурных публікацый пра стан рэсурсаў бурага мядзведзя сведчыць, што за стогадовы перыяд, пры значным скарачэнні вобласці распаўсюджання бурага мядзведзя ў Беларусі, адэкватнага памяншэння колькасці віду не адбылося. За гэты перыяд назіраецца павышэнне шчыльнасці гэтага драпежніка на адзінку плошчы. Таму нельга звязваць скарачэнне вобласці распаўсюджвання мядзведзя ва ўгоддзях рэспублікі з уздзеяннем антрапагеннага фактару на асяроддзе пражывання. Асноўны фактар, які лімітуе колькасць віду і перашкаджае яго распаўсюджанню — браканьерства.
У 2012 годзе, пасля больш чым пяцідзесяцігадовай адсутнасці, буры мядзведзь вярнуўся ў Налібоцкую пушчу. На 2015 год папуляцыя складала 4 асобіны.
Дадзеныя ўліку па анкетаваннях
Дадзеныя анкетаванняў аспрэчваюцца як супрацоўнікамі Мінпрыроды, так і навукоўцамі, але іншых афіцыйных дадзеных бракуе.
Колькасць мядзведзяў ва ўзятых пад ахову паляўнічых угоддзях
Дадзеныя паводле афіцыйнага статыстычнага зборніка "Ахова навакольнага асяроддзя ў Рэспубліцы Беларусь".
Утрыманне ў няволі
Мядзведзі жывуць у Віцебскім, Гродзенскім, Жлобінскім і Мінскім заапарках і ў Магілёўскім заасадзе.
У міфалогіі
На Беларусі культ мядзведзя прасочваецца з неаліту. Значнага распаўсюджання ён дасягнуў у жалезным веу, асабліва ў цэнтральнай і паўночнай частках Беларусі. Амулеты з іклаў мядзведзя трапляюцца на гарадзішчах культуры штрыхаванай керамікі і днепра-дзвінскай культуры.
У славянскай міфалогіі мядзведзь быў адным з самых ушанаваных звяроў. У беларусаў існаваў культ гэтай жывёлы як гаспадара лесу і дзікай прыроды, як увасабленне паганскага бога Вялеса.
У культуры беларусаў мядзведзь быў татэмным знакам і абярэгам роду. Жывёла стаяла на мяжы дзікай прыроды і свету чалавека і ахоўвала сваё царства. Выява звера сустракаецца таксама ў выглядзе гліняных статуэтак ці фігурак, вылітых з бронзы.
У літаратуры і фальклоры
У беларускіх народных казках сустракаецца матыў воза, запрэжанага мядзведзем.
Матыў ператварэння чалавека ў мядзведзя выразна звязваецца з суперніцтвам з Богам. Такую здольнасць прыпісвалі ведзьмакам і шаманам.
У беларускіх вясельных песнях маладых часам называюць «мядзведзем» і «мядзведзіцай», а іх вясельную дружыну (шафераў) — мядзведнікам.
У арнаменце
Асаблівае месца жывёле адводзіцца ў народным арнаменце, традыцыя якога вылічаецца тысячагоддзямі. Сімвал мядзведзя ў арнаменталістыцы беларусаў атрымаў назву «вядзмедзь». Ён прадстаўляе сабой ромб з адросткамі на працягу бакоў.
Таёхіто Моцідзукі
(望月 豊仁; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1978 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Музыказнаўства
Музыказнаўства — навука пра музыку, галіна мастацтвазнаўства. Падзяляецца на некалькі асобных узаемазвязаных дысцыплін адпаведна разнастайнасці форм музыкі і жыццёвых функцый, якія яны выконваюць, або выбранаму аспекту разгляду музычных з’яў. Аснова класіфікацыі музыказнаўства  — падзел на гістарычныя і тэарэтычныя галіны адпаведна выкарыстанню гістарычнага і лагічнага метадаў даследавання, аднак вывучэнне рэальных працэсаў мастацкай творчасці часта патрабуе сінтэзу названых метадаў. Гістарычнае музыказнаўства вывучае гісторыю музыкі як мастацкі працэс, развіццё нацыянальных музычных культур, жанры музыкі, дзейнасць кампазітараў; уключае музычнае крыніцазнаўства, палеаграфію і тэксталогію. Тэарэтычнае музыказнаўства даследуе гармонію, поліфанію, мелодыку, рытміку, метрыку, інструментоўку, музычную форму. Асобныя галіны музыказнаўства — этнамузыкалогія, тэорыя і гісторыя выканальніцкага мастацтва, музычная сацыялогія, псіхалогія, крытыка.
Тэарэтычнае асэнсаванне пытанняў музыкі пачалося ў краінах старажытных цывілізацый — Асірыі, Вавілоне, Егіпце, Кітаі, Індыі. У Старажытнай Грэцыі зарадзілася вучэнне аб, музычных ладах і гукарадах, рытме,. У эпоху Адраджэння асэнсаваны асновы танальнай гармоніі, перагледжана вучэнне аб ладах, падкрэслена асаблівае значэнне (мажор) і  (мінор) ладоў. Дж. Царліна вызначыў 2 віды трохгуччаў у залежнасці ад становішча ў іх вялікай тэрцыі і стварыў перадумовы для ўстанаўлення паняццяў меладычнага і гарманічнага мажору і мінору, даў практычныя ўказанні па тэхніцы поліфанічнага пісьма, суадносін тэксту і музыкі. У XVII ст. паявіліся працы энцыклапедычнага характару па музычна-тэарэтычных, акустычных і эстэтычных праблемах.
Важны этап у фарміраванні музыказнаўства як навукі — эпоха Асветніцтва. Канчаткова як самастойная навука, што вырашае асаблівыя задачы і валодае ўласнымі метадамі даследавання, музыказнаўства склалася ў XX ст.
Расія
У Расіі музыказнаўства развівалася з канца XVII стагоддзя ў працах («Мусікія», 1660-я гг.) і  («Граматыка мусікійская», 1670-я г.), дзе зроблена спроба стварыць рацыяналістычна стройнае вучэнне, і інш. У XVIII ст. пачалася распрацоўка пытанняў, звязаных са станаўленнем і развіццём свецкай нацыянальнай музычнай культуры. У XIX ст. ў артыкулах Уладзіміра Адоеўскага і інш. закрануты пытанні пра народнасць музыкі, адметныя рысы рускай музычнай школы і яе адносіны да інш. нацыянальных школ. Росквіт рускага класічнага музыказнаўства звязаны з дзейнасцю (увёў тэрмін «музыказнаўства»), У. Стасава,. Шмат прац прысвяцілі музыказнаўству кампазітары М. Глінка, П. Чайкоўскі, М. Рымскі-Корсакаў, С. Танееў і інш. У 1920-я гг. створаны спецыяльныя навуковыя ўстановы для распрацоўкі фундаментальных праблем тэорыі і гісторыі музыкі.
Беларусь
На Беларусі музычнае жыццё гарадоў у XIX — пачатку XX ст. давала шмат матэрыялаў для развіцця музычнай крытыкі. Артыкулы і нататкі пра музычнае жыццё ў газеце «Минские губернские ведомости», «Витебские губернские ведомости», «Минский листок», «Северо-Западный край», «Наша ніва» і інш. мелі пераважна інфармацыйны характар і найчасцей былі звязаны з пытаннямі выканальніцтва, хоць у некаторых матэрыялах выявіўся зварот да нацыянальнай музыкі, прапанавана праграма стварэння беларускага кірунку ў музычнай культуры. У пачатку XX ст. спробы творчага асэнсавання пытанняў музычнага мастацтва разглядаліся ў артыкулах М. Багдановіча, Я. Купалы, Я. Коласа, М. Гарэцкага, Ц. Гартнага, З. Бядулі.
У 1920-я гг. фарміраваліся прапагандысцка-асветных тэндэнцыі ў музыказнаўстве ў артыкулах Ю. Дрэйзіна і інш. абагульнены некаторыя новыя з’явы, што ўзніклі ў грамадскім жыцці. У 1926 годзе выдадзены слоўнік Дрэйзіна «Музычныя тэрміны». У канцы 1920 — пачатку 1930-х гг. у друку шырока асвятляліся пытанні музычнай адукацыі, выдаваліся падручнікі і навучальныя дапаможнікі, у т. л. «Музычная пісьменнасць» В. Яфімава, «Пачатковая тэорыя музыкі» М. Мацісона, уступныя артыкулы да беларускіх опер і балетаў з нотнымі фрагментамі; працягвалася вывучэнне народнай музычнай творчасці. Актывізавалася і даследчая дзейнасць. У 1930-я гг. ўзбагацілася жанравая палітра музыказнаўчых прац, паявіліся артыкулы аналітычнага характару. Станаўленню музыказнаўства садзейнічалі шырокая дыскусія пра развіццё беларускай прафесійнай музыкі (1925), арганізацыя сімфанічнага аркестра (1928) і опернага тэатра (1933). Характэрнымі жанрамі музычнай публіцыстыкі 1930-х гг. былі творчы партрэт і нарыс.
У канцы 1940-х — 1950-я гг. даследаваліся пытанні прафесійнай музычнай творчасці і нацыянальнай выканальніцкай культуры. Апублікаваны брашуры і нарысы пра беларускую музыку (І. Нісневіч, Б. Смольскі, Г. Цітовіч), яе вядучыя жанры (С. Нісневіч, В. Сізко), музычныя калектывы (Л. Мухарынская, Б. Смольскі, І. Жыновіч). Распрацоўваліся эстэтычныя праблематыка нацыянальнай музыкі, актуальныя пытанні беларускай музычнай творчасці, опернай драматургіі, лібрэта,, узаемаадносін прафесійнай і народнай музыкі.
Да 1960-х гг. вызначыліся кірункі, звязаныя з распрацоўкай тэарэтычных асноў нацыянальнага мастацтва. У працах абагульняльнага характару беларускай музыка разглядалася ў некалькіх аспектах: нацыянальная народная музыка, музычная культура Беларусі ад сярэднявечча да XX ст., сучасная беларуская музычная творчасць і выканальніцтва, эстэтычныя праблемы нацыянальнага музычнага мастацтва і інш. Цэнтрамі навукова-даследчай думкі сталі кафедры гісторыі і тэорыі музыкі Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі (цяпер Беларуская акадэмія музыкі) і створанага ў 1957 годзе аддзела музыкі Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору Нацыянальнай АН Беларусі, грамадска-публіцыстычнай — Саюз кампазітараў Беларусі.
Даследаванні ў галіне музыкі праводзяцца таксама на музычна-педагагічным факультэце Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя М. Танка і Беларускім універсітэце культуры.
Браўнфельс
Браўнфельс (Braunfels) — горад у Германіі, у зямлі Гесэн. Уваходзіць у склад раёна Лан-Дыль. Насельніцтва складае 11 228 чалавек (на 30 чэрвеня 2007 года).
Замкавая гара
Замкавая гара — назва розных узвышшаў і населеных пунктаў у розных краінах свету.
Інтэгральная крывая
Інтэгральнай крывой называецца графік рашэння геаметрычна нявызначанага інтэграла ( першападобнай), які прадстаўляе сабой сямейства «паралельных» крывых y=F(x)+C, дзе кожнаму ліку С адпавядае пэўная крывая сямейства. Графік кожнай крывой і называецца інтэгральнай крывой.
Лістаед аліўкавы
Лістаед аліўкавы (Gonioctena olivacea) — насякомае атраду цвердакрылыя (Coleoptera), сямейства лістаеды (Chrysomelidae).
Апісанне
Цела даўжынёй 3,5-4,5 мм, яйкападобнае, брудна-жоўтае. Галава, пярэдняспінка і надкрылы вохравыя або чырванавата-бурыя. Надкрылы іншы раз з чырванаватымі плямамі. Трапляюцца экземпляры часткова чорнаафарбаваныя (ніз цела, шво надкрылаў, шчыток, падоўжны штрых ад плечавога бугарка да верхавіны надкрылаў). Вельмі рэдка цела суцэльна чорнае. Вусікі і ногі жоўтыя, карычневыя або чарнаватыя. Кропкі на надкрылах размешчаны правільнымі радамі, каля верхавіны часта зблытаны.
Арэал
Сярэдняя і Паўднёвая Еўропа, Алжыр і Марока. Для віду характэрна лакальнае пашырэнне — ачагі могуць мець плошчу некалькі дзесяткаў квадратных метраў. У Беларусі зарэгістраваны 2 ачагі — пад Мінскам і на Палессі. Вядомы знаходкі лістаеда ў заходняй частцы краіны.
Асаблівасці біялогіі
Зімуюць імага ў глебе або ў раслінных рэштках пад кармавымі раслінамі (жаўтазель фарбавальны і жарновец). Ва ўмовах Беларусі выходзяць на паверхню ў маі—чэрвені і кормяцца верхавінкавым лісцем жаўтазеля. Адкладванне яек (за сезон 150—300 штук) пачынаецца ў канцы траўня — пачатку чэрвеня і заканчваецца ў пачатку жніўня. Лічынкі паяўляюцца ў пачатку чэрвеня, развіваюцца на кармавых раслінах імага, скелетуюць лісце, тройчы ліняюць. Праз 20—28 сутак акукліваюцца ў глебе або ў подсціле. Праз 6-10 сутак паяўляюцца жукі, якія прыкладна ў канцы жніўня адыходзяць на зімоўку. Паколькі перыяд выхаду з зімоўкі і адкладвання яек вельмі расцягнуты, у сярэдзіне лета ў прыродзе адначасова можна знайсці ўсе фазы развіцця жукоў.
Карл Васілевіч Лабзоў
Карл Васілевіч Лабзоў (, Менск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Пражываў у Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): аблваенкамат (1975), глядзельная зала рэспубліканскага ДК прафтэхадукацыі па вул. Фабрыцыуса, 5 (1977), 9-павярховыя жылыя дамы па вул. Каржанеўскага (1976), Кавальскай, у мікрараёне Аэрадромная-1 (1981) у Мінску, льнозавод у Панявежысе ЛітССР і ПТВ у Таліне (1983), Бабруйская трыкатажная (1985), Магілёўская даследча-эксперыментальная і швейная (1986) фабрыкі, рэканструкцыя Полацкай швейнай фабрыкі (1987).
Грэдзькы
Грэдзькы (Гредьки́) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дубаўскай вясковай абшчыны.
Крысціна Стыгсдотэр Хвідэ
Крысціна Стыгсдотэр Хвідэ (Kristina Stigsdotter Hvide, Christine Stigsdatter Hvide; каля 1145 ― каля 1200) ― каралева-кансорт Швецыі, жонка Карла VII Сверкерсана і маці караля Сверкера II Карлсана.
Біяграфія
Крысціна Стыгсдотэр была дачкой дацкага двараніна Стыга Токесена (пам. 1150) з дынастыі Хвідэ з Сконэ (на той момант ― правінцыя дацкага каралеўства) і дацкай прынцэсы Маргарэт Кнудсдатэр, якая была дачкой караля Даніі Кнуда Лаварда.
Крысціна выйшла замуж за караля Швецыі Карла VII у 1163 (або ў 1164) годзе і з таго часу жыла ў Швецыі. У 1163 годзе шведскі ярл Гуторм сустрэў яе ў Сконэ і адправіўся з ёй у Швецыю. Гісторыкі мяркуюць, што іх вясельная цырымонія адбылася пасля інтранізацыі новага арцыбіскупа Упсалы Стэфана ў 1164 годзе. Пасля таго, як яе муж быў зрынуты і забіты ў Вісінгсё ў 1167 годзе (верагодна, забойства здзейснілі людзі Кнута Эрыксана), Крысціна збегла ў Данію разам са сваім сынам. Пасля смерці Кнута Эрыксана яе сын быў абраны каралём Швецыі і стаў вядомы пад імем Сверкер II.
Loboschiza
Loboschiza — род начных матылькоў, які належыць да падсямейства сямейства.
Крысціна Стыгсдотэр Хвідэ
Біяграфія
Даты нараджэння і смерці Крысціны Стыгсдотэр дакладна невядомыя, але гісторыкі мяркуюць, што яна нарадзілася каля 1145 года і памерла каля 1200 года.
Дзеці
Святы Грааль
Святы Грааль (Graal, Grâl, Sangreal, Sankgreal, Gradalis) — таямнічы хрысціянскі артэфакт з сярэдневяковых заходнееўрапейскіх легенд, здабыты і згублены. Словы «Святы Грааль» часта выкарыстоўваюцца ў пераносным сэнсе як абазначэнне якой-небудзь запаветнай мэты, часта недасяжнай або цяжкадасягальнай. Грааль, цудоўны, але відавочна не «святы», упершыню з'яўляецца ў «Персівалі ле Галуа», няскончаным рамане Крэцьена дэ Труа. У рамане грааль уяўляў сабой працэсуальны паднос, які служыў на балі. Менавіта з пошукамі Грааля звязаны многія сюжэты легенд Артураўскага цыкла.
Хезер Мойс
Хезер Мойс (Heather Moyse;, , Востраў Прынца Эдуарда) — канадская бабслеістка, двухразовая алімпійская чэмпіёнка 2010 і 2014 разам з Кейлі Хамфрыс у двойках, бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2011 года ў двойках і змешаных камандах. Акрамя бабслея таксама займаецца рэгбі, мае вопыт выступлення за нацыянальную зборную Канады.
Чахецкі сельсавет
Чахе́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Чахец.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Шанёўскага сельсавета.
Рузаеўскі завод хімічнага машынабудавання
У цяперашні час завод выпускае чыгуначныя цыстэрны, паўувагоны, платформы, кантэйнер-цыстэрны, абсталяванне для аўтамабільных газазаправачных станцый, запорную арматуру, разнастайнае абсталяванне для нафтагазаздабываючай і перапрацоўчай прамысловасці, сельскагаспадарчую тэхніку (апырсквальнікі і прэс-падборшчыкі).
Аляксандр Фаміч Пагоскі
Біяграфія
Нарадзіўся ў Полацку ў дваранскай сям’і. Разам з бацькамі пераехаў у Санкт-Пецярбург. Вучыўся ў Санкт-Пецярбургскім вучылішчы вышэйшых навук. У 1831 годзе паступіў на ваенную службу. Выйшаў у адстаўку ў 1843 годзе ў чыне падпаручніка. Да 1862 года быў на службе ў Дэпартаменце карабельных лясоў. Працаваў у Санкт-Пецярбургскім камітэце пісьменнасці, а з 1870 года быў яго старшынёй. У 1873 гадзе быў прызначаны інспектарам экіпажных школ пісьменнасці Балтыйскага флоту.
Памёр 7 верасня 1874 года. Пахаваны на Воўкаўскіх лютэранскіх могілках у Санкт-Пецярбургу.
Творчасць і выдавецкая дзейнасць
Літаратурную дзейнасць А. Ф. Пагоскі пачаў у 1840-х гадах. У часопісе «Чтения для солдат» было надрукавана яго першае апавяданне. Выдаваў часопісы «Солдатская беседа» (1853—1863), «Досуг и дело» (1867—1874), «Народная беседа». Аўтар празаічных, вершаваных і драматычных твораў, сярод якіх «Салдацкія нататкі» (1855), «Дзед Назарыч» (1860), «Няздольны чалавек» (1867), «Маёрская дачка» (1869), «Старыкі» (1871), «Абарона Севастопаля. Гутаркі пра вайну 1853—1856 года» (1873—1874), «Падасінавікі» (1881), «Суд прадбачання» і інш. Таксама пісаў пабасенкі і анекдоты.
NGC 5203
NGC 5203 (іншыя абазначэнні — MCG -1-35-1, PGC 47610) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Шкуратоўскі сельсавет
Шкурато́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Шкураты.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Вуглоўскага, Кавацкага і Такліноўскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Брагінскага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад утворанага зноў Вуглоўскага сельсавета.
Арытмія (фільм)
«Арытмія» (Аритмия) — мастацкі фільм 2017 года рэжысёра Барыса Хлебнікава.
Фільм быў прадстаўлены ў асноўнай конкурснай праграме ігравога кіно 24-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».
Сюжэт
Алег — таленавіты лекар, працуе на хуткай, якая імчыцца ад пацыента да пацыента. Алег ведае: яго прыезд можа змяніць усё. Кожны яго поспех робіць свет лепш. Галоўнае — там, дзе ён спрабуе здзейсніць немагчымае. А астатняе можа пачакаць: сям’я, кар’ера, сваё жыццё… Што з ім здарылася? Пакуль Алег ратаваў іншых, жонка страціла надзею і вырашыла падаць на развод, а ў бальніцы з’явіўся новы начальнік, які дбае толькі аб статыстыцы і правілах. А Алег усё спяшаецца з выкліку на выклік, нясецца па вуліцы, каб усё змяніць. І хто ведае, якая задача лягчэй: ратаваць іншых ці выратаваць сябе?
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 29 кінаўзнагародамі і яшчэ 21 намінацыяй.
Абрахам Блумарт
Абрахам Блумарт (Abraham Bloemaert;, Гарынхем, Галандыя — , Утрэхт) — нідэрландскі жывапісец.
Біяграфія
Бацька Абрахама Блумарта — скульптар і архітэктар Карнеліс Блумарт (нідэрл. Cornelis Bloemaert I) у якога яшчэ ў дзяцінстве Абрахам Блумарт вучыўся жывапісу, затым працягнуў удасканальваць майстэрства ва Утрэхце і Парыжы, а ў 1597 годзе стаў грамадзянінам Амстэрдама. Блумарт аказаў вялікі ўплыў на развіццё галандскага жывапісу. Сярод яго шматлікіх вучняў — Ян Бот з братам Андрысам, Якаб Герытс Кёйп, яго сын Альберт Кёйп, Ян Баптыст Венікс і Нікалаус Кнюпфер.
Аб’яднаўшы ў сваёй творчасці традыцыі галандскай і фламандскай жывапісных школ, ён пісаў палотны на гістарычныя тэмы, партрэты, жанравыя сцэны і пейзажы. Шматлікія афорты і ксілаграфіі, створаныя па матывах яго работ, адлюстроўваюць мастацкія памкненні мастака. Манера працы мастака з колерам нагадвае творчасць маньерыстаў XVI стагоддзя.
Большасць захаваных палотнаў Блумарта захоўваецца ў Музеі прыгожага мастацтва Сан-Францыска, а таксама ў карцінных галерэях Берліна і Луўры.
Краснаволя (Ковэльскі раён)
Краснаволя (Красново́ля) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дубаўскай вясковай абшчыны.
Леснікі (Пяршайскі сельсавет)
Леснікі́ (, Лесники) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пяршайскага сельсавета.
Свіслацкі раённы выканаўчы камітэт
Свіслацкі раённы выканаўчы камітэт — выканаўчы і распарадчы орган мясцовага кіравання базавага тэрытарыяльнага ўзроўню на тэрыторыі Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці Беларусі. Падсправаздачны і падкантрольны Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь і Гродзенскаму аблвыканкаму, падсправаздачны таксама Свіслацкаму раённаму Савету дэпутатаў па пытаннях, аднесеных да яго кампетэнцыі. Агульнае кіраўніцтва дзейнасцю райвыканкама ажыццяўляе Старшыня выканкама. Выканаўчы камітэт размешчаны ў цэнтры горада, у будынку на плошчы Карла Маркса, 4.
Старшыні
… … …
Чэрвіньск над Віслан
Чэрвіньск над Віслан ці Чэрвіньск над Віслай (Czerwińsk nad Wisłą) — горад у Польшчы, за 65 км на паўночны захад ад цэнтра Варшавы, на рацэ Вісла. Уваходзіць у склад Плоньскага павета Мазавецкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Чэрвіньск над Віслан. Насельніцтва 1,1 тыс. чалавек (на 2011).
Цёэі Сато
(佐藤 長栄; нар. ) — японскі футбаліст. У 1978 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Оскар (кінапрэмія, 2021)
93-я цырымонія ўручэння ўзнагарод прэміі «Оскар» за заслугі ў вобласці кінематографа за 2020 год адбылася 25 красавіка 2021 года ў Лос-Анджэлесе. Карціна рэжысёра Андрэя Канчалоўскага «» нечакана не ўвайшла ў спіс прэтэндэнтаў у намінацыі «», фільм трапіў толькі ў шорт-ліст з 15 удзельнікаў.
Віньёле-Манферата
Він'яле-Манферата (Vignale Monferrato) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Bartolomeo apostolo.
Мыслына
Мыслына (Ми́слина) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дубаўскай вясковай абшчыны.
Шчокіна (Ярцаўскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Да 2005 года вёска ўваходзіла ў склад Пятроўскай сельскай акругі, раней — Пятроўскага сельсавета. У 2005 годзе ўключана ў склад Ярцаўскага гарадскога паселішча. У 2006 годзе ўключана ў гарадскую рысу, у 2012 годзе выключана з рэестра населеных пунктаў, у 2017 годзе Шчокіна было адноўлена як населены пункт у катэгорыі вёска.
Эксперыментальная фізіка
Эксперыментальная фізіка — спосаб пазнання прыроды, які складаецца ў вывучэнні прыродных з’яў у спецыяльна прыгатаваных умовах. У адрозненне ад тэарэтычнай фізікі, якая даследуе матэматычныя мадэлі прыроды, эксперыментальная фізіка закліканая даследаваць саму прыроду.
Менавіта нязгода з вынікам эксперыменту з’яўляецца крытэрыем памылковасці фізічнай тэорыі, ці больш дакладна, невыкарыстанні тэорыі да нашага свету. Адваротнае зацвярджэнне не дакладна: згода з эксперыментам не можа быць доказам правільнасці (дастасавальнасці) тэорыі. Гэта значыць, што галоўным крытэрыем жыццяздольнасці фізічнай тэорыі з’яўляецца праверка эксперыментам.
Гэтая відавочная зараз роля эксперыменту была ўсвядомленая толькі Галілеем і больш познімі даследчыкамі, якія рабілі высновы пра ўласцівасці свету на падставе назіранняў за паводзінамі прадметаў у спецыяльных умовах, г. зн. ставілі эксперыменты. Заўважым, што гэта цалкам процілегла, напрыклад, падыходу старажытных грэкаў: крыніцай сапраўднага веды пра прыладу свету ім здавалася толькі разважанне, а «пачуццёвы вопыт» лічыўся схільным шматлікім падманам і нявызначанасці, а таму не мог прэтэндаваць на сапраўднае веданне.
У ідэале, эксперыментальная фізіка павінна даваць толькі апісанне вынікаў эксперыменту, без якой-небудзь іх інтэрпрэтацыі. Аднак на практыцы гэта недасягальна. Інтэрпрэтацыя вынікаў больш-менш складанага эксперыменту непазбежна абапіраецца на тое, што ў нас ёсць разуменне, як паводзяць сябе ўсе элементы эксперыментальнай устаноўкі. Такое разуменне, у сваю чаргу, не можа не абапірацца на якія-небудзь тэорыі. Так, эксперыменты ў паскаральнай фізіцы элементарных часціц — адны з самых складаных ва ўсёй эксперыментальнай фізіцы — могуць тлумачыцца як сапраўднае вывучэнне уласцівасцяў элементарных часціц толькі пасля таго, як дэталёва зразуметыя (з дапамогай адпаведных тэорый) механічныя і пругкія ўласцівасці ўсіх элементаў дэтэктара, іх водгук на электрычныя і магнітныя палі, ўласцівасці рэшткавых газаў у вакуумнай камеры, размеркаванне электрычнага поля і дрэйф іёнаў у прапарцыйных камерах, працэсы іянізацыі рэчывы і г. д.
Нігер (рака)
Нігер — рака ў Заходняй Афрыцы (у Гвінеі, Малі, Нігеры, Беніне, Нігерыі). Даўжыня 4160 км. Вадазбор 2092 тыс. км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 9,3 тыс. м³/сек. Па даўжыні і плошчы басейна займае 3-е месца ў Афрыцы пасля рэк Ніл і Конга.
Этымалогія
Дакладнае паходжанне назвы ракі невядома, і сярод даследчыкаў з даўніх пор ідзе спрэчка на гэты конт.
Распаўсюджана меркаванне, што назва ракі паходзіць з туарэгскага nehier-ren — «рака, бягучая вада». Па адной з гіпотэз назва ракі пайшла ў сваю чаргу ад слоў «егерэў н’егерэў», што на тамашэк (адна з моў туарэгаў) азначае «вялікая рака» ці «рака рэк». Так называлі Нігер і некаторыя іншыя народы, што жылі на яго берагах.
Таксама існуе гіпотэза, згодна якой вытворным назвы ракі з’яўляецца лацінскае слова niger, то бок «чорны». Такая гіпотэза дапускае, што гістарычна словы «Нігер» і «негр» аднакаранёвыя, бо апошняе таксама паходзіць ад слова «чорны».
Туземцы ж, якія жывуць паблізу ад берагоў, на асобных участках цячэння называюць раку па-рознаму: Джаліба (на мове мандынга — «вялікая рака»), Мэё, Эгхірэу, Ізо, Квора (Куара, Кавара), Бакі-н-руу і г.д., але пры гэтым абсалютная большасць гэтых назваў перакладаецца як «рака».
Геаграфія
Рака бярэ пачатак пад назвай Джоліба на схілах Леона-Ліберыйскага ўзвышша, упадае ў Гвінейскі заліў Атлантычнага акіяна, утвараючы дэльту. Ад вытокаў прыкладна да 10° заходняй шыраты цячэ на паўночны ўсход у гарах, пераважна ў вузкай даліне, затым выходзіць на раўніны Судана, дзе разбіваецца на шматлікія рукавы і пратокі, утворачы ўнутраную дэльту. У раёне горада Тамбукту рукавы зноў злучаюцца ў адное рэчышча. Ад Курусу да Бамако і ніжэй гораду Сегу размешчана шырокая даліна, і тут рака значна павялічвае сваю ваданоснасць з прычыны ўпадзення прытокаў. У гэтым месцы рака з’яўляецца суднаходнай. Паміж гарадамі Ке-Масіна і Тамбукту Нігер падзяляецца на мноства рукавоў і працякае ў шырокай, моцна забалочанай пойме з вялікай колькасцю пратокаў, старыцаў і азёраў. У раёне Тамбукту рукавы злучаюцца ў адное рэчышча. Далей рака цячэ ва ўсходнім напрамку прыкладна каля 300 км уздоўж паўднёвай ускраіне пустыні Сахара, не прымаючы значных прытокаў. Ад паселішча Бурэм рака паварочвае на паўднёвы ўсход, ніжэй горада Елва перасякае Паўночнагвінейскае ўзвышша, дзе прымае шмат дробных прытокаў.
Далей, аж да вусця (каля 750 км), рака цячэ ў шырокай даліне, дзе зноў з’яўляецца даступнай для суднаходства. Каля горада Лакоджа ў Нігер упадае яе найбуйнейшы прыток — Бенуэ, які мае шырыню да 3 км і глыбіню да 20 м і больш. За 181 км ад акіяна паблізу горада Аба пачынаецца дэльта Нігера. Па працягласці найбольшы рукавом з’яўляецца Нун, але для суднаходства выкарыстоўваецца больш глыбокі рукаў Фаркадос. Марскія прылівы ахопліваюць большую частку дэльты і толькі на 35 км не дасягаюць яе. Нігер сілкуецца водамі летніх мусонных дажджоў і характарызуецца складаным водным рэжымам. У верхнім цячэнні паводка пачынаецца ў чэрвені і ў Бамака дасягае максімуму ў верасні і кастрычніку. У ніжнім цячэнні ўздым вады пачынаецца ў чэрвені ад мясцовых дажджоў, у верасні ён дасягае максімуму, далей узровень падае, але ў лютым зноў падвышаецца ў сувязі з прыходам сюды паводкі з верхняй часткі вадазбору.
Асноўныя прытокі Нігера: Міла, Бані (справа); Сакота, Кадуна і Бенуэ (злева). Самым важным прытокам Нігера з’яўляецца Бенуэ, які зліваецца з ім у раёне Лакоджы. Аб’ём прытокаў у Нігерыі ў шэсць разоў больш, чым аб’ём самога Нігера, калі ён трапляе на тэрыторыю краіны. Да дэльты выдаткі Нігера ўзрастаюць да 177 км³/год (дадзеныя да 1980-х, цягам васьмідзясятых — 147,3 км³/год.
Нігер адносна «чыстая» рака, у параўнанні з Нілам мутнасць яго вады прыкладна ў дзесяць разоў меншая. Гэта абумоўлена тым, што вярхоўі Нігера праходзяць па скальнай мясцовасці і не нясуць шмат глею. Як і Ніл, Нігер штогод разліваецца. Гэта пачынаецца ў верасні, пік разводдзя даводзіцца на лістапад, а завяршаецца ён да мая.
Незвычайнай асаблівасцю ракі з’яўляецца так званая ўнутраная дэльта Нігера, утвораная ў месцы моцнага змяншэння падоўжнага рэчышчавага ўхілу. Мясцовасць уяўляе сабою вобласць рэчышчавай шматрукаўнасці, маршаў і азёр памерам з Бельгію. Мае даўжыню 425 км пры сярэдняй шырыні 87 км. Сезонныя разводдзі робяць унутраную дэльту надзвычай спрыяльнай для рыбацтва і сельскай гаспадаркі.
Гідралагічны рэжым
Нігер сілкуецца водамі летніх мусонных дажджоў. У верхняй плыні паводка пачынаецца ў чэрвені і ў Бамака дасягае максімуму ў верасні — кастрычніку. У ніжняй плыні ўздым вады пачынаецца ў чэрвені ад мясцовых дажджоў, у верасні ён дасягае максімуму. Сярэднегадовы выдатак вады Нігера ва ўтоку 8630 м³/с, гадавы сцёк 378 км³, выдаткі падчас паводак могуць дасягаць 30—35 тыс. м³/с.