cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Анна Кетлі
Біяграфія
Пасля Другой сусветнай вайны Кетлі зноў стала палітычна актыўнай і дапамагла рэарганізаваць Сацыял-дэмакратычную партыю Венгрыі. У красавіку 1945 года была выбрана членам Часовага Нацыянальнага Сходу і на ўсеагульных выбарах у лістападзе таго ж года яна была зноў абраная ў парламент, на гэты раз як старшыня сацыял-дэмакратычнай фракцыі, а таксама абраная віцэ-спікерам парламента. У пасляваеннай Венгрыі яна была галоўным праціўнікам зліцця яе партыі з Венгерскай камуністычнай партыі. Ва ўнутранай барацьбе за ўладу, якая развярнулася ў сакавіку 1948 года, яна была выключана з партыі і неўзабаве пасля таго, як страціла сваё месца ў парламенце, змешчаная пад хатні арышт на працягу двух гадоў.
Арышт
У чэрвені 1950 года Кетле, разам з некалькімі іншымі членамі сацыял-дэмакратычнай партыі, была арыштаваная камуністычнай уладай, якая хацела атрымаць татальны кантроль у Венгрыі. У студзені 1954 года, пасля больш чым трох гадоў у турме, ёй было прад'яўленае абвінавачванне ў шпіянажы і дзеяннях, накіраваных супраць дзяржавы. Кетлі прысудзілі да пажыццёвага зняволення. Пасля міжнароднага ціску з боку заходніх сацыялістычных партый яна была памілавана і вызвалена, але знаходзілася пад пастаянным назіраннем.
Венгерскае паўстанне і жыццё ў выгнанні
31 кастрычніка 1956 года, пасля адраджэння сацыял-дэмакратычнай партыі Венгрыі падчас паўстання, яна стала прэзідэнтам партыі. З 1 лістапада яна прыняла ўдзел у Міжнароднай Сацыялістычнай Нарадзе ў Вене, Аўстрыя. На наступны дзень, 2 лістапада, урад Венгрыі прызначыў яе дэлегатам на Генеральнай Асамблеі Арганізацыі Аб'яднаных Нацый. 3 лістапада, яе група прызначылі на пасаду міністраў у новым кааліцыі ўрадзе Імрэ Надзя, але на досвітку наступнага дня, 4 лістапада 1956 года, Савецкі Саюз уварваўся ў Венгрыю, і ёй было рэкамендавана ляцець у Нью-Ёрку і звярнуцца да Генеральнай асамблеі ААН ад імя Венгрыі. У рэшце рэшт яна пасялілася ў Лондане, Вялікабрытанія, дзе яна канцэнтруецца на напісанні і рэдагаванню сацыялістычных выданняў. У 1962 годзе Вярхоўны суд Венгрыі прысудзіў ёй трохгадовы турэмны тэрмін за антыдзяржаўную дзейнасць завочна. Анна Кетлі памёрла 7 верасня 1976 года ў Бланкенберге, Бельгія. У кастрычніку 1990 года яе прах быў вернуты ў Венгрыю і пахаваны. Поўная рэабілітацыя Анны Кетлі адбылася 7 ліпеня 1994.
Агата Барбара
Агата Барбара (англ. і мальт. Agatha Barbara, 11 сакавіка 1923, Забар, Мальта — 4 лютага 2002, там жа) — мальтыйскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, прэзідэнт Мальты у 1982—1987 гадах.
Біяграфія
Нарадзілася у горадзе Забар. Атрымала вышэйшую адукацыю у Валеце.
Пачала сваю працоўную дзейнасць настаўніцай у школе (1942—1947). З 1946 года актыўна захапілася палітыкай і ўступіла ў Лейбарысцкую партыю. У 1947 годзе стала членам выканкама Лейбарысцкай партыі Мальты і была абрана ў Палату прадстаўнікоў Мальты, стаўшы першай жанчынай-дэпутатам гэтай краіны. Пасля яна з’яўлялася дэпутатам ўсіх без выключэння скліканняў мальтыйскага парламента аж да свайго добраахвотнага сыходу з дэпутацкага корпусу ў 1982 годзе. У 1955 годзе атрымала пасаду міністра адукацыі і культуры, стаўшы першай мальтыйскай жанчынай-міністрам. Правяла рэформу адукацыі, накіраваную на яго большую даступнасць для шырокіх слаёў насельніцтва. Была актыўным змагаром за незалежнасць Мальты. Прапагандуючы гэту ідэю, здзейсніла шматлікія візіты ў краіны Заходняй Еўропы і ЗША, а таксама неаднаразова выступала па гэтым пытанні ў ААН.
У 1958 годзе ўрад лейбарыстаў паў, і Барбара пакінула свой пост, а крыху пазней была прысуджана да турэмнага зняволення за ўдзел у маніфестацыях супраць брытанскага валадарства на Мальце.
У 1971 годзе лейбарысты зноў змаглі сфарміраваць урад, у якім Агата Барбара зноў атрымала пасаду міністра адукацыі і культуры. Вялікую ўвагу на гэтай пасадзе яна надавала далейшым рэформам у гэтай галіне, накіраваным, перш за ўсё, на стварэнне сістэмы тэхнічнай адукацыі.
У 1974-1981 гг. — міністр працы, занятасці і сацыяльнага забеспячэння (з 1976 — працы, сацыяльнага забеспячэння і культуры), таксама выканаўца абавязкаў намесніка прэм’ер-міністра. Дасягнула прыкметных поспехаў у справе павышэння сацыяльных гарантый працоўных, зніжэння ўзроўню беспрацоўя. Унесла значны ўклад у развіццё музейнай справы на Мальце. Як прадстаўнік сацыялістычнай партыі, змагалася за секулярызацыю культурнага жыцця Мальты. Актыўна займалася арганізацыяй дабрачыннай дзейнасці.
Выбары 1981 года прывялі да канстытуцыйнага крызісу, паколькі паводле іх вынікаў Нацыяналістычная партыя атрымала большасць галасоў, але меншасць месцаў у парламенце — 31 супраць 34 месцаў Лейбарысцкай партыі. Дэпутаты ад Нацыяналістычнай партыі абвясцілі байкот парламента і арганізавалі пратэсты. Такім чынам, задачай Барбары, якая ўступіла на пасаду прэзідэнта Мальты 15 лютага 1982 года, было развязанне канфлікту паміж двума асноўнымі палітычнымі партыямі Мальты, і ёй удалося гэта зрабіць, прадухіліць пагаршэнне сытуацыі.
У 1987 годзе яе прэзідэнцкі тэрмін скончыўся, і яна вярнулася ў свой родны горад Забар, дзе памерла ў 2002 годзе.
Асабістае жыццё
Барбара ніколі не была замужам. Мальтыйска-аўстралійскі пісьменьнік Джозеф Чэткуці ў сваёй кнізе за 2009 год пра гісторыю ЛГБТ на Мальце сцвярджаў, што Барбара была лесбійкай, грунтуючыся на інтэрв’ю з яе сучаснікамі.
Барысаў камень (Полацк)
Барысаў камень («1-ы Барысаў камень», «Барыс», «Барыс-Глеб», «Барыс-Хлебнік» ) — вялікі валун у Полацку каля Сафійскага сабора. Да 1981 г. знаходзіўся у рэчышчы Заходняй Дзвіны каля вёскі Падкасцельцы. Доўгі час гэты Барысаў камень лічыўся адзіным ацалелым у Беларусі.
Гісторыя
Першапачаткова камень знаходзіўся прыкладна ў 5 кіламетрах ад Полацка, уніз па цячэнні Заходняй Дзвіны, бліжэй да левага берага, насупраць вёскі Падкасцельцы (увайшла ў склад сучаснага Наваполацка). З-за таго, што цячэнне ракі падмывала адзін бок каменя, ён быў перакулены так, што вяршыня крыжа была нахілена да вады.
Паводле звестак А. М. Семянтоўскага гэты камень быў названы «Барысам-Хлебнікам», бо ён бывае бачны цалкам, па народнаму «выходзіць з вады», каля дня святкавання Св. князёў Барыса і Глеба, гэта значыць 24 ліпеня. Каля гэтага ж часу звычайна пачынаецца і ўборка збожжа, што і адзначана народам у прымаўцы: «На Глеба Барыса, да хлеба бярыся». Наконт назвы каменя «Барыс-Глеб» А. П. Сапуноў адзначае, што «…літару „г“ Беларусы вымаўляюць вельмі мякка амаль як „х“ (дакладней, як лацінскае „h“); такім чынам, народ наш вымаўляе „Барыс-Хлеб“…». Першая спроба выцягнуць камень з ракі адбылася ў 1889 годзе і скончылася няўдачай. Амаль праз сто гадоў, у 1981 годзе камень усё ж быў падняты з Дзвіны і пастаўлены ў Полацку насупраць Сафійскага сабора. З-за натуральнага выветрывання палявога шпату, паверхня каменя крупчастая і няроўная, а надпіс на ім прачытваецца дрэнна.
Апісанне
Камень-валун складзены з палявога шпату чырванаватага колеру, у акружнасці складае каля 8 м, паверхня няроўная. На камені высечаны чатырохканцовы крыж на ступеньчатым падножжы даўжынёй больш за 1,5 м і надпісы «ХС НИКА» і «Господи помози рабу своему Борису». Раней у басейне Заходняй Дзвіны было больш за дзесяць валуноў з аднолькавымі крыжамі і надпісамі. Мяркуюць, што крыжы выбіты паводле загаду князя Барыса Усяславіча ў першай трэці XII ст. у сувязі з ажыўленнем язычніцкіх вераванняў і для ўвекавечання імя князя.
Забар
Забар   (Ħaż-Żabbar) — горад на Мальце, востраў Мальта. Пяты па насельніцтву горад Мальты.
Мікалаеўка (Ельскі раён)
Мікала́еўка (, Миколаевка) — вёска ў Ельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Старавысокаўскага сельсавета.
Армянская музыка
Армянская музыка — шматвяковая музычная культура армянскага народа. У артыкуле разглядаюцца гісторыя, жанры і музычныя асаблівасці старажытнай, сярэднявечнай і сучаснай армянскай музыкі (як народнай так і прафесійнай). Фармаванне армянскай музыкі пачынаецца з II тыс. да н.э. ва ўзаемадзеянні з музычнымі культурамі старажытных народаў Пярэдняй і Малой Азіі.
2008 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
2008 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Новае Высокае (Ельскі раён)
Но́вае Высо́кае (, Новое Высокое) — вёска ў Ельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Старавысокаўскага сельсавета.
Рымская рэспубліка
Рэспубліка (Res publica Populi Romani) — гістарычная эпоха Старажытнага Рыма (509-27 гады да н.э.). Дзяржаўна-палітычны лад Рэспублікі сумяшчаў дэмакратычныя, алігархічныя і манархічныя (у традыцыях якая папярэднічала, царскай эпохі) элементы.
Вытокі рэспублікі
Рэспубліканскі лад праўлення ўсталяваўся ў Рыме пасля выгнання цара Тарквінія Гордага (510/509). Прэрагатывы царскай улады былі падзелены паміж дзвюма службовымі асобамі, якія абіраліся штогод і спачатку называліся прэтарамі, а затым консуламі. Унутраная гісторыя ранняй Рымскай рэспублікі была гісторыяй барацьбы перш за ўсё паміж патрыцыямі і плебеямі. У Рыме ў часы цароў існаваў фонд непадзеленых зямель, так званае ager publicus — «грамадскае поле». Ён павялічваўся за кошт заваяваных тэрыторый. Патрыцыі, будучы, як правіла, ваеннымі правадырамі, імкнуліся за кошт грамадскага поля прымножыць свае асабістыя ўладанні. Плебеі ж былі пазбаўлены доступу да гэтых земляў і палітычна бяспраўнымі. Таму іх барацьба за зямлю перапляталася з патрабаваннямі палітычных правоў. У выніку працяглай барацьбы плебеі дамагліся шэрагу буйных поспехаў: заснавання пасады народнага трыбуна (494) для абароны інтарэсаў плебеяў, допуску да кансулата (367), адмены пазыковага рабства (326) і інш.
Першапачатковы абсяг рымскай тэрыторыі быў вельмі нязначным: жрацы «палявога брацтва» (fratres arvales), якое існавала яшчэ ў эпоху імператараў, штогод здзяйснялі ў святкаванне амбарвалій урачысты абыход рымскага поля, і гэты абыход супадаў, відавочна, са старажытнай мяжой Р. тэрыторыі; яна мела ў даўжыню 5 рымскіх міль (1000 крокаў) на правым беразе Тыбра або на захадзе, 6 міль на левым беразе ракі, 5 міль на поўдні, у напрамку да Альба-Лонгі, і толькі 2 мілі на поўначы. Пасля паглынання Рымам некалькіх прыгарадных абшчын і заваявання — яшчэ ў царскую эпоху — гарадоў Габій і Фідэнэ, рымская тэрыторыя (ager Romanus) ахоплівала каля 870 км². На поўдні рымляне абапіраліся на супляменную ім і саюзную федэрацыю лацінскіх гарадоў, на поўначы мелі супраць сябе магутныя этрусцкія гарады пад уладай цароў, якія складалі слабую федэрацыю, на ўсходзе варагавалі з роднаснымі горнымі плямёнамі сабінян, вольскаў і экваў, што рабілі набегі на ўрадлівую рымскую «Кампанію». У дробных сутычках з суседзямі прайшла для Рыма першая палова эпохі ў 240 гадоў, якая папярэднічала поўнаму заваяванню Італіі Рымам. На мяжы двух яе палоў стаіць заваяванне рымлянамі горада Веяў (396 да н.э.). У пачатку 4 ст. Рым падвергнуўся кароткачасоваміу, але спусташальнаму нашэсцю галаў (390) на чале з Брэнам і спаленню Рыма, але горад хутка адрадзіўся, і на працягу крыху больш за стагоддзе здолеў падпарадкаваць сабе ўсю Італію ў тагачасным сэнсе, то бок, за выключэннем даліны По і прыальпійскіх абласцей, якія лічыліся Галіяй.
Заваяванне Італіі (340—268 гг. да н.э.)
Знешняя палітыка Рыма характарызавалася амаль бясконцымі войнамі. Перамогшы сваіх бліжэйшых суседзяў (вольскаў, экваў і інш.), Рымляне ў 5 ст. да н.э. авалодалі правым берагам ракі Тыбр, затым ваявалі з гарадамі Лацінскага саюза (340—338) і самнітамі (глядзіце Самніцскія войны) (343—290), якія завяршыліся падначаленнем усёй Цэнтральнай Італіі.
У пачатку 4 ст. да н.э. Рым стаў вельмі магутным членам лацінскай федэрацыі і пачаў бачыць у Лацінскім саюзе толькі інструмент для ажыцяўлення сваёй палітыкі, лаціняне ж дамагаліся ўплывовай ролі. Пасля завяршэння ў Рыме барацьбы патрыцыяў з плебеямі лаціняне запатрабавалі для сябе аднаго консульскага месца і доступу ў рымскі сенат; рымляне адпрэчылі гэта патрабаванне і, разбіўшы некалькімі моцнымі ўдарамі лацінскую федэрацыю, прывялі асобныя лацінскія гарады ў поўную ад сябе залежнасць. Яшчэ да лацінскай вайны рымляне мелі сутычкі з самнітамі, храбрымі горцамі Паўднёвай Італіі, жадалі падпарадкаваць сабе багатае ўзбярэжжа гэтай вобласці, з яе грэчаскімі гарадамі. За валоданне Неапалем разгарэлася другая самніцкая вайна (326—304), якая стала сур'ёзным выпрабаваннем здольнасці Рыма да сусветнага панавання. Бачачы перавагу рымлян, этрускі, а таксама іншыя горцы Цэнтральнай Італіі прыйшлі на выручку самнітам. Рым павінен быў ваяваць на два фронты, але перавага яго дзяржаўнай арганізацыі, невычэрпнасць яго апалчэння і доблесць яго ваенных правадыроў забяспечылі яму перамогу. Яшчэ раз браліся самніты за зброю ў 298—290, задыхаючыся ў жалезным кольцы рымскіх крэпасцей і ваенных дарог, да іх на дапамогу зноў паспяшылі этрускі, умбры, галы ўсходняй Італіі — але зноў перамога засталася на баку Рыма.
Незалежнымі засталіся толькі грэчаскія гарады паўднёвай Італіі (або «Вялікая Грэцыя»), якія заклікалі на дапамогу эпірскім цара Піра. Заваяванне грэчаскіх земляў у Італіі было трэцім этапам у заваявання Рымам Італіі. Рымскі легіён перамог македонскую фалангу Піра, нягледзячы на грозных сланоў; у 272 г. здаўся гарнізон Піра ў Тарэнце, і ўзяццем наступнага года Регіума скончылася заваяванне рымлянамі Італіі.
Дзяржаўны лад Рымскай Рэспублікі
У выніку роўных правоў плебеяў і патрыцыяў адбылося зліццё старых патрыцыянскіх родаў з вярхамі плебсу і ўтварылася новая арыстакратыя — набілітэт. Паступова прадстаўнікі набілітэту захапілі ў свае рукі кіраўніцтва сенатам і вышэйшыя дзяржаўныя пасады. Палітычны лад Рыма набыў характэрныя рысы арыстакратычнай рэспублікі. Фактычна вядучая роля ў кіраванні дзяржавай належала Сенату. Ён кіраваў дзяржаўнай маёмасцю і фінансамі, знешняй палітыкай, ваеннымі справамі, пытаннямі рэлігіі і культу, назіраў за ўнутранай бяспекай. Усе дзяржаўныя пасады (магістраты) былі калегіяльнымі, кароткатэрміновымі і неаплатнымі. Фармальна за вышэйшы орган улады лічыўся народны сход, дзе праходзілі выбары службовых асоб і прымаліся або адпрэчваліся новыя законапраекты. Арганізацыя кіравання заваяванай Італіяй грунтавалася на знакамітым прынцыпе: «падзяляй і пануй». Італьянскія гарады і абшчыны мелі розны статус (глядзіце муніцыпіі). На тэрыторыі заваяваных абшчын ствараліся калоніі з рымскім або лацінскім правам.
Заваяванні на захадзе: Пунічныя войны
Пасля заваявання Італіі рымская экспансія выйшла за межы Апенінскага паўвострава. Тут рымлянам давялося сутыкнуцца з адной з найбуйнейшых дзяржаў Заходняга Міжземнамор'я — Карфагенам. Так званыя Пунічныя войны працягваліся (з перапынкамі) больш за 100 гадоў. У выніку Першай Пунічнай вайны (264—241) Рым набыў першыя заморскія валодання — Сіцылію, Корсіку і Сардзінію, якія былі ператвораны ў рымскія правінцыі. У перыяд Другой Пунічнай вайны (218—201) знакаміты палкаводзец Карфагена Ганібал уварваўся ў Італію і, узяўшы верх над рымлянамі ў некалькіх бітвах (пры Канах у 216 годзе да н.э. і інш.), спусташаў яе тэрыторыі больш за 15 гадоў. Аднак у канчатковым выніку вайну карфагеняне прайгралі, рымляне пад камандаваннем Сцыпіёна Афрыканскага Старэйшага атрымалі перамогу над Ганібалам (бітва пры Заме ў 202 годзе да н.э.) Рыму ад Карфагена адышла Іспанія. Трэцяя Пунічныя войны (149—146) звялася фактычна да аблогі Карфагена, які быў узяты штурмам Сцыпіёнам Афрыканскім Малодшым, а затым па рашэнні Сената адданы агню і знішчаны. У выніку гэтых войнаў Рым ператварыўся ў найбуйнейшую міжземнаморскую дзяржаву.
Заваяванні на ўсходзе
Хутка для рымлян адкрылася і ўсходняя, грэчаская палова Міжземнага мора, дзе ім ужо належалі востраў Керкіра (сучасны Корфу) і гарады Апалонія і Эпідамн на ўсходнім беразе Адрыятыкі.
У канцы 3 ст. рымская экспансія звярнулася на ўсход. У выніку трох Македонская войнаў (215-205, 200-197, 171-168) рымляне распаўсюдзілі сваё панаванне на Балканскі паўвостраў (да 168), а пасля так званай Сірыйскай вайны (192—188) супраць Антыёха III паклалі пачатак свайму ўплыву ў Малой Азіі.
Неўзабаве пасля гэтага (у 133 годзе да н.э.) рымляне мірным спосабам атрымалі правінцыю Азія: іх саюзнік, пергамскі цар Атал III, завяшчаў ім сваё царства пасля сваёй смерці.
Эпоха рэформ
У выніку заваявальных войнаў Рымская рэспубліка атрымала значную колькасць рабоў. Шырока квітнеў гандаль рабамі, які быў часта звязаны з пірацтвам (цэнтр аптовага гандлю — востраў Дэлас). Значэнне мела таксама натуральнае ўзнаўленне рабоў. Усё гэта ў спалучэнні з нязжыты ў правінцыях пазыковым рабствам прывяло да таго, што рабская праца (з канца III стагоддзя да н.э.) пачала адыгрываць вядучую ролю ў вытворчасці. Інтэнсіўна фарміравалася рабаўладальніцкая дзяржава. Канцэнтрацыя зямлі, з'яўленне буйных маёнткаў (латыфундый) і асабліва распаўсюджванне віл, рабілася за кошт эксплуатацыі рабскай працы, што непазбежна выклікалі выцясненне дробных сялянскіх гаспадарак, страту зямлі сельскім плебсам і іх паўперызацыю. Абеззямеленыя сяляне часткова станавіліся арандатарамі або парабкамі. Многія сяляне накіроўваліся на заробкі ў горад.
Ператварэнне Рыма ў найбуйнейшую дзяржаву спрыяла шырокаму развіццю таварна-грашовых адносін і знешняму гандлю. З Італіі вывозіліся віно, аліўкавы алей, металічныя вырабы, кераміка; ўвозіліся ў Рым сельскагаспадарчыя прадукты (з правінцый) і прадметы раскошы (з краін Усходу). Рымскія заваяванні спрыялі бесперапынным прытоку грашовага капіталу за кошт кантрыбуцый і ваеннай здабычы. Усё гэта прыводзіла да развіцця крэдытна-ліхвярскіх аперацый, якімі займаліся цяпер не толькі асобныя асобы, але і цэлыя кампаніі адкупшчыкаў (публіканы) або канторы мянялаў (аргентарыі).
Рымскае грамадства гэтага часу было пярэстай карцінай варагуючых класаў і саслоўяў. Канчаткова аформіліся два асноўныя антаганістычныя класы — рабы і рабаўладальнікі. Супярэчнасці паміж імі настолькі абвастрыліся, што прывялі да ўзброеных паўстанняў рабоў. Назіралася далейшая дыферэнцыяцыя пануючага класа. Разам з вышэйшай саслоўем — сенатарамі (то бок прадстаўнікамі набілітэту) з'явілася гандлёва-ліхвярскага знаць (вершнікі). Пэўную ролю пачала адыгрываць муніцыпальная арыстакратыя (прывілеяваныя колы італьянскіх абшчын). Расла палітычная актыўнасць плебса.
Найважнейшай з'явай сацыяльна-эканамічнага і палітычнага жыцця Рыма 2 ст. варта лічыць крызіс поліснай арганізацыі. Старыя рэспубліканскія ўстановы, прыстасаваныя да патрэб і запытаў невялікі рымскай абшчыны (поліса), апынуліся ў новых умовах недастаткова эфектыўнымі. Гэта неадпаведнасць асаблівая яскрава праявілася, напрыклад, у пытанні кіравання правінцыямі. Яны фактычна аддаваліся ў бескантрольнае распараджэнне намеснікаў (праконсулаў, прапрэтара), прызначаных Сенатам. Асабліва разбуральнай для жыхароў правінцый была дзейнасць публіканаў, якія, беручы на ​​водкуп збор падаткаў і ўносячы ў рымскую казну пэўную суму, выбівалі яе потым з вялізнымі лішкамі з мясцовага насельніцтва.
Апошняе стагоддзе існавання Рымскай рэспублікі насычана яскравымі палітычнымі падзеямі. У 138 (або 136) пачалося Першае сіцылійскае паўстанне рабоў, падчас якога паўстанцы зрабілі спробу стварыць сваю дзяржаву; яно было задушана буйнымі ўзброенымі сіламі ў 132. У 104—99 ўспыхнула Другое сіцылійскае паўстанне рабоў. Гэтыя руху сустрэлі водгук ва Усходнім Міжземнамор'і (Пергам, астравы Дэлас, Хіяс). У самім г. Рыме пачаўся шырокі рэвалюцыйны рух сельскага плебса, які прывёў да першых сутычак на вуліцах горада. У 30-20-х гг. 2 ст. рух узначалілі браты Гракхі, якія імкнуліся шляхам дэмакратычных рэформ дамагчыся адраджэння вольнага сялянства. Гай Гракх высунуў таксама прапанову аб дараванні рымскіх правоў італікам. У ходзе напружанай барацьбы, якая развярнулася, аформіліся дзве асноўныя ідэйна-палітычныя плыні: аптыматы і папуляры.
Паўлаўка (Ельскі раён)
Па́ўлаўка (, Павловка) — вёска ў Ельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Старавысокаўскага сельсавета.
Рымская рэспубліка
Марый, ваенны рэфарматар (107—100 гг. э.)
Падчас вайны Рыма супраць нумідыйскага цара Югурты (111—105) выявілася глыбокае разлажэнне кіруючых сенацкіх вярхоў, іх няздольнасць да кіраўніцтва, прадажнасць. Рашэннем каміцый камандаванне войскамі было перададзена Г. Марыю, які і давёў вайну да пераможнага канца. Марыем была праведзена таксама ваенная рэформа — пачаў здзяйсняцца прыём у армію бедных грамадзян (пралетарыяў) і былі праведзены некаторыя тэхнічныя новаўвядзенні. Рэфармавана армія паспяхова адбіла небяспечнае для Рыма нашэсця плямёнаў тэўтонаў (102) і кімвраў (101).
Унутраныя войны (91-83 гг. э.) і дыктатура Сулы (83-80 гг. э.)
У 89 пачаліся войны з пантыйскім царом Мітрыдатам VI, які пагражаў рымскаму панаванню на Усходзе. Сенат даручыў вядзенне вайны Суле, але народны сход высунуў кандыдатуру Марыя. Барацьба вакол гэтага пытання прывяла да таго, што Сула накіраваў тую, што рыхтавалася да паходу на ўсход армію супраць самога Рыма. Упершыню ў гісторыі горада Рым быў узяты (88) рымскімі ж войскамі. Аднак пасля адпраўкі Сулы і яго арміі на ўсход панаванне ў горадзе перайшло ў рукі прыхільнікаў Марыя (консульства Цыны 87). Па вяртанні Сулы ў Італію барацьба паміж суланцамі і марыянцамі перарасла ў адкрытую грамадзянскую вайну. Зноў узяўшы з баі Рым, Сула ўстанавіў (у 82) жорсткі тэрарыстычны рэжым (сістэма праскрыпцый). Дыктатура Сула (82-79) была апошняй спробай захаваць палітычны лад сенацкіх рэспублікі, але яго сацыяльнай апорай быў ужо не столькі набілітэт, колькі ветэраны Рымскай арміі, шчодра надзелены Сулам (як раней Марыем) зямлёй.
Вайны на ўсходзе
На грэчаскім Усходзе не было парадку і ўлады. Рознапляменная Дзяржава Селеўкідаў распалася пасля ўдару, нанесенага ёй рымлянамі пры Магнезіі; дарэмна пераемнік Антыёха III намагаўся гвалтоўнай элінізацыяй усходніх рас і народаў зарадзіць іх у адзінства; цэнтрабежныя сілы ўзялі верх — яўрэі паўсталі, армяне і парфяне адклаліся, дробныя цары па ўзбярэжжы Чорнага мора атрымалі незалежнасць. Іх усіх перарос Мітрыдат, цар Понта, на паўднёвым усходзе Чорнага мора. Каўказскі волат па прыродзе, з набытым грэчаскім лоскам, ён злучыў горцаў Закаўказзя і грэчаскія калоніі на Чорным моры ў вялікае «царства Пантыйскае» і стаў магутным прадстаўніком разнастайных элементаў, якія аб'ядналіся на ўскраіне цывілізаванага свету, каб даць адпор Рыму.
Скарыстаўшыся смутай у Італіі, выкліканай паўстаннем саюзнікаў, Мітрыдат заняў сваімі войскамі Малую Азію, прадставіўшыся як вызваліцель грэчаскіх гарадоў, захапіў астравы архіпелага, увайшоў у Македоніі і Афіны і правёў паўсюдную разню рымлян і італікаў. Мсціўцам Рыма стаў Сула, які амаль на вачах варожых яму марыянскіх легіёнаў разбіў адно за адным два войскі Мітрыдата ў Беотыі (пры Херанеі і Архамене), і затым высадзіўся ў Малой Азіі. Новае царства распалася гэтак жа хутка, як і ўзнікла; Мітрыдат адмовіўся ад усіх сваіх заваяванняў у сферы рымскага ўплыву. Праз дзесяць гадоў пасля смерці Сулы, калі рымляне прынялі спадчыну цара Віфініі Нікамеда і ператварылі яго краіну ў правінцыю, Мітрыдат зрабіў новую спробу захапіць Малую Азію. Яна зноў скончылася няўдала.
Разбіты Лукулам, Мітрыдат страціў нават Понт і шукаў прытулку ў свайго зяця, армянскага цара Тыграна. Дарэмна Тыгран сабраў сілы свайго вялікага царства супраць рымлян; яго апалчэнне было разбіта Лукулам пры новай сталіцы Арменіі, Тыгранакерце, і пры старой, Артаксаце; толькі нежаданне рымскіх легіёнаў ісці далей за Лукулам дазволіла Митрадату вярнуцца ў Понт. На месца непапулярнага Лукула з'явіўся (у 67 г.) у бляску перамогі юны Пампей, у начным нападзе ён разграміў апошнія сілы Мітрыдата і гнаў яго праз Грузіі да Куры.
Ля падножжа Каўказа Пампей спыніўся; яго чакала задача арганізаваць вялізную прастору ад Каўказа да Егіпта і ад узбярэжжа да Еўфрата, які знаходзіўся пасля падзення Селеўкідаў у поўным палітычным хаосе. Рымляне ўнеслі ў гэты хаос моцны парадак з дапамогай уласцівай ім змяшанай сістэмы кіравання, пры якім непасрэдныя правінцыі — Азія (заходняе ўзбярэжжа Малой Азіі), Віфінія, Понт, Сірыя і Крыт — чаргаваліся з васальнымі царамі і саюзнымі гарадскімі рэспублікамі.
Першы Трыумвірат і заваяванне Галіі Цэзарам
Вырашальную ролю ў сацыяльна-палітычным жыцці Рыма ў 1 ст. пачалі адыгрываць армія і яе правадыры. У 70-60 адбываецца ўзвышэнне Г. Пампея. Ён удзельнічаў у здушэнні паўстання Спартака і асабліва праславіўся ў барацьбе са міжземнаморскімі піратамі. Высокіх ваенных поспехаў ён дасягнуў, канчаткова разграміўшы Мітрыдата VI (64) і здзейсніўшы паходы ў Закаўказзе і Сірыю.
Грамадзянская вайна, Другі Трыумвірат і ўсталяванне Прынцыпата
У ходзе грамадзянскай вайны Цэзар атрымаў шэраг вырашальных перамог: над Пампеем (Фарсал, 48), над арміяй прыхільнікаў Пампея ў Афрыцы (Тапс, 46) і Іспаніі (Мунда, 45). У 45 ён стаў неабмежаваным валадаром рымскай дзяржавы. Яму былі дэкрэтаваны Сенатам надзвычайныя ўшанаванні і паўнамоцтвы — пажыццёвая дыктатура, трыбунская ўлада, тытулы «імператар», «айцец айчыны» і да т.п. Манархічныя памкненні Цэзара выклікалі занепакоенасць прыхільнікаў рэспублікі, і ў выніку змовы ён быў забіты (15 сакавіка 44). Пасля смерці Цэзара пачаўся новы этап грамадзянскіх войнаў. У абарону інтарэсаў сенацкай рэспублікі выступіў кіраўнік змовы Брут. Цэзарыянцаў узначальваў спачатку Марк Антоній, а затым спадчыннік і прыёмны сын Цэзара (яго ўнучаты пляменнік) Актавіян. У 43 паўстаў Другі трыумвірат (саюз трох цэзарыянцаў: Антонія, Актавіяна і Лепіда). Іх улада была санкцыянавана каміцыямі. Трыумвірат шляхам жорсткіх праскрыпцый расправіўся са сваімі палітычнымі супернікамі, а затым выступіў супраць Брута і Касія, якія сканцэнтравалі свае сілы ў Македоніі. У бітве пры Філіпах (42) рэспубліканская армія пацярпела паражэнне, яе правадыры Брут і Касій скончылі жыццё самагубствам. Аднак на гэтым грамадзянская вайна не скончылася. Працягваліся хваляванні ў самой Італіі (гл. Перузінская вайна), пачаліся ваенныя дзеянні супраць Секста Пампея, які абгрунтаваўся ў Сіцыліі, нарэшце, рэзка абвастрыліся адносіны паміж Антоніем і Актавіянам. Вайна паміж імі скончылася перамогай Актавіяна (пры мысе Акцый, 31), у наступным годзе быў захоплены і ператвораны ў рымскую правінцыю Егіпет; Антоній, які знаходзіўся там, пакончыў жыццё самагубствам. Актавіян стаў аднаасобным кіраўніком. Таму 30-ы год часта лічаць пачатковую датай гісторыі імперыі, хоць часам яе пераносяць на 27-ы, паколькі менавіта ў гэтым годзе сенат замацаваў за Актавіянам правы вярхоўнай улады і паднёс яму ганаровы тытул «Аўгуст».
Лацінская дарога
Лацінская дарога (Via Latina) — адна з найстаражытных рымскіх дарог.
У V—IV стст. да н.э. старая дарога была пашырана рымлянамі. Дарога выходзіла з Рыма ля Лацінскай брамы і праходзіла каля 147 рымскіх міль (218 км.) на паўднёвы ўсход праз вобласць лацінаў, праз гарады Anagni, Ferentinum, Frosinone у Капую. У Капуі Лацінская дарога аб'ядноўвалася з Апіевай дарогай. Апіева дарога была пабудавана паралельна Via Latina, як зручнейшая для зносін з Капуяй.
Уздоўж Лацінскай дарогі размяшчаюцца некалькі катакомбаў, сярод іх багата ўпрыгожаныя фрэскамі катакомбы, якія атрымалі неафіцыйную назву — катакомбы на віа Лаціна (знойдзены ў 1955 годзе).
Касіева дарога
Касіева дарога (Via Cassia) — рымская дарога, пабудаваная прадстаўнікамі роду Касіяў.
Касіева дарога з’яўлялася адгалінаваннем Фламініевай дарогі, якая вяла з Рыма ў Таскану: у бок Сутры (Sutrium), Вітэрба праз Этрурыю, затым у бок Арэца (Aretium) праз правінцыю Фірэнца, далей ідзе праз правінцыю Пістоя да Лукі і Пізы, дзе злучалася з Аўрэліевай дарогай. Касіева дарога даўжынёй 130 кіламетраў і шырынёй 3 метра, захавала сваё значэнне аж да Сярэднявечча для сувязі Рыма з паўночнай Італіяй. Маршрут сучаснай дарогі SS 2 паўтарае маршрут Касіевай дарогі і носіць тую ж назву.
Прачомышля
Прачо́мышля (, Прочёмышля) — вёска ў Ельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Старавысокаўскага сельсавета.
Фламініева дарога
Фламініева дарога (Via Flaminia) — важная рымская дарога, якая вяла са старажытнага Рыма на поўнач, у бок Арыміна (Рыміні). Будаўніцтва яе задумаў у 220 г. да н.э. цэнзар Гай Фламіній. Дарога пачыналася ад брамы дэль Попала ў сцяне Аўрэліяна, праходзіла ў дзвюх мілях ад Рыма па знакамітым Мульвіевым мосце і далей перасякала Этрурыю і Умбрыю. У Сярэднявеччы называлася Равенскай дарогай.
Вахтанг Рубенавіч Дарчынян
Вахтанг (Вік) Рубенавіч Дарчынян (Վախթանգ Դարչինյան, Vakhtang (Vic) Darchinyan; нар. 7 студзеня 1976, Кіравакан, Армянская ССР) — армянскі баксёр, чатырохразовы чэмпіён Арменіі (1997—2000), прызёр чэмпіянату Еўропы (1998), Кубка свету (1998) і Гульняў добрай волі (1998) сярод аматараў, чэмпіён свету ў найлягчэйшай вагавай катэгорыі па версіі IBF (2004—2007), абсалютны чэмпіён свету ў 2-й найлягчэйшай вагавай катэгорыі (2008—2009) сярод прафесіяналаў. З 2008 па 2010 гады з'яўляўся чэмпіёнам свету ў 2-й найлягчэйшай вагавай катэгорыі па версіях WBA і WBC.
Зломнае
Зло́мнае (, Зломное) — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Стрэшынскага сельсавета.
Да 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Кабанаўскага сельсавета.
Пацук чорны
Пацук чорны (Rattus rattus) — грызун сямейства мышыных.
Апісанне
Даўжыня цела да 20 см, хваста да 24 см, маса да 300 г. Поўсць на спіне ад чорна-карычневай да буравата-вохрыстай з зеленаватым адценнем, на брушку ад попельна-шэрай да светла-шэрай ці белай. Тулава тонкае, морда вузкая, вочы буйныя. Адагнутыя вушныя ракавіны дасягаюць вока (адметная адзнака).
Пашырэнне
Пашыраны сінантропны від. Вядомы ў Еўропе, на Каўказе, Закаўказзі, Далёкім Усходзе і інш. На Беларусі трапляецца па ўсёй тэрыторыі. Жыве звычайна ў пабудовах, зрэдку непадалёку ад жылля.
Асаблівасці біялогіі
Актыўны ноччу. Корм пераважна раслінны (збожжа, гародніна, бульба), а таксама жывёльны.
Гняздо будуе з ануч, размякчанай саломы, стружак, паперы, птушынага пер'я, сухой травы і інш. пад падлогай, паміж паверхамі, на гарышчы; у прыродных умовах — у норах, у дуплах паваленых дрэў, сярод камянёў. Размнажаецца ўвесь год. У цёплы перыяд дае 2-3 прыплоды па 6-7 пацучанят. Цяжарнасць 21-22 сутак, полавая спеласць у 3-4 месяцы.
Саляная дарога
Саляная дарога (Via Salaria) — старажытны гандлёвы шлях, па якім праходзіла транспарціроўка солі, што адлюстравана ў назве дарогі.
Пацук чорны
Асаблівасці біялогіі
Псуе і засмечвае харчовыя прадукты, прамысловыя тавары, вырабы, мэблю. Пераносіць узбуджальнікаў чумы, трыхінезёзу, рыкетсіёзу, дызентэрыі і іншых хвароб.
Саляная дарога
Саляная дарога забяспечвала Рыму манаполію на соль і стала адной з крыніц росквіту горада. У Рыме дарога пачыналася каля Салянай брамы сцяны Аўрэліяна і вяла праз унутраныя раёны Цэнтральнай Італіі да Труэнцкага лагера (Castrum Truentinum) на ўзбярэжжы Адрыятычнага мора. Агульная даўжыня дарогі скаладала 242 кіламетра.
Уздоўж дарогі размешчаны падземныя пахаванні — катакомбы, галоўным чынам хрысціянскія: цэметэрый Jordanorum ad S. Alexandrorum, катакомбы Святога Панфіла, Прысцылы (язычніцкія і хрысціянскія пахаванні), Тразона, Святой Феліцыі.
Альберт Вагаршакавіч Азаран
А́льберт Вагарша́кавіч Азаран (Ալբերտ Ազարյան; нар. 11 лютага 1929,, Армянская ССР) — савецкі гімнаст, трохразовы алімпійскі чэмпіён, чатырохразовы чэмпіён свету, двухразовы чэмпіён Еўропы, адзінаццаціразовы чэмпіён СССР. Заслужаны майстар спорту СССР (1954). Заслужаны трэнер Армянскай ССР (1966). Заслужаны дзеяч фізічнай культуры і спорту Армянскай ССР (1967). Суддзя міжнароднай катэгорыі (1970). Выступаў за «Спартак» (Ерэван).
Біяграфія
Азаран быў наймацнейшым гімнастам свайго часу ў практыкаваннях на кольцах. З сярэдзіны пяцідзясятых гадоў «крыж», які выконваў Азаран, завецца «Крыж Азарана».
З 1952 па 1962 гады Азаран адзінаццаць разоў станавіўся чэмпіёнам СССР, у тым ліку восем разоў у практыкаванні на кольцах. У 1954 і 1958 гадах Азаран быў чэмпіёнам свету ў практыкаваннях на кольцах, а ў 1956 і 1960 гадах — чэмпіёнам Алімпійскіх гульняў.
Пасля сканчэння спартыўнай кар'еры Азаран кіраваў школай гімнастыкі ў Ерэване, а таксама займаўся судзействам міжнародных спаборніцтваў. Сын Альберта Азарана, Эдуард Азаран у складзе зборнай СССР быў чэмпіёнам маскоўскай Алімпіяды ў камандных спаборніцтвах.
У 2000 годзе спартыўнымі журналістамі Арменіі Альберт Азаран быў прызнаны лепшым армянскім спартсменам XX стагоддзя. У 2004 і 2008 гадах яму быў давераны права несці сцяг Арменіі на цырымоніі адкрыцця Алімпійскіх гульняў у Афінах і Пекіне. У наш час Альберт Азаран узначальвае Федэрацыю гімнастыкі Арменіі.
Альберт Азаран узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга і ордэнам «Знак Пашаны».
Сімвал драма
Сімвал ці знак драма (֏) — кароткае пазначэнне нацыянальнай валюты Арменіі. Уяўляе сабою перакрэсленую дзвюма гарызантальнымі лініямі вялікую літару Դ (d), якая сустракаецца толькі ў армянскім алфавіце і з якой пачынаецца слова «драм» (Դրամ), якая пазначае нацыянальную грашовую адзінку і грошы ў шырокім сэнсе.
Найранейшы дакумент, дзе быў скарыстаны знак, датаваны 7 верасня 1995 годам. Афіцыйнае цверджанне знака адбылося ў 2001 годзе, у 2003 годзе знак змешчаны на рэверс 10-тысячнай банкноты; у 2007 годзе ўлучаны Нацыянальным інстытутам стандартаў Арменіі ў стандарт ОСТ 34.001-2006; у 2012 годзе — у стандарт Юнікод (група «Армянскае пісьмо»; Armenian): арыгінальная назва — Armenian dram sign ; код — U+058F.
Паводле рашэння тэндарнай камісіі ЦБ Арменіі афіцыйнымі аўтарамі знака адначасна лічацца Карэн Камендаран і Рубен Арутчан, якія прапанавалі падобныя эскізы знака.
Выкарыстанне на грашовых знаках
У 2003 годзе знак драма быў упершыню размешчаны на грашовым знаку — рэверсе купюры вартасцю 10 000 драмаў, паўторныя выпускі якой адбыліся ў 2006 і 2008 гадах.
У 2008 годзе знак драма змешчаны на рэверсе юбілейнай манеты вартасцю 5 000 драмаў, выпушчанай да 15-годдзя нацыянальнай грашовай адзінкі.
Улучэнне ў шрыфты і стандарты
У 2007 годзе Нацыянальны інстытут стандатаў Арменіі ўнёс папраўку ў стандарт кадавання знакаў і літар армянскага алфавіта ў раскладзе клавіятуры АСТ 34.001-2006, замяніўшы словазлучэнне armdram на графічную выяву знака. Знак драма пададзены ў стандарце кодам 91.
Пачынаючы з 2008 года пад эгідай Міністэрствы культуры Арменіі і армянскага прадстаўніцтва кампаніі Microsoft праводзяцца конкурсы не-лацінскіх шрыфтоў Granshan, у выніку чаго знак драма быў зафіксаваны ў новых армянскіх шрыфтах, абавязковых да ўжывання ў дзяржаўных установах (гл. падзел «Дадатковыя ілюстрацыі»).
Мост Цэсція
Мост злучае Тыберыну, востраў на Тыбры, з гарадскім раёнам Трастэверэ. Збудаванне было ўзведзена каля 60 — 40 гадоў да н.э., магчыма, Луцыем Цэсціем, братам Гая Цэсція (гл. піраміда Цэсція).
У 370 годзе пры Валентыніяне I адрэстаўраваны. Мост быў цалкам абноўлены ў 1888—1892 гадах у сувязі з правядзеннем каналізацыі. З XV стагоддзя мост называецца ў гонар царквы Святога Барталамея на востраве Тыберына — Ponte San Bartolomeo.
Велле (возера, Расонскі раён)
Ве́лле — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Нішча, за 7 км у напрамку на захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 0,5 км на ўсход ад вёскі Шалашнікі.
Плошча паверхні 0,577 км². Даўжыня 0,93 км, найбольшая шырыня 0,84 км. Даўжыня берагавой лініі 2,8 км. Найбольшая глыбіня 4,6 м, сярэдняя 3 м. Аб’ём вады ў возеры 1,66 млн м³. Плошча вадазбору 1,7 км².
Катлавіна возера круглаватай формы, рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны нізкія, у паўднёвай частцы вышынёй да 3 м. Берагавая лінія слабазвілістая. Паўночныя і ўсходнія берагі нізкія, пясчаныя, на паўднёвыя і заходнія тарфяністыя. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй ад 15—25 да 100 м. Мелкаводдзе вузкае і пясчанае, месцамі тарфяністае. Астатняя частка дна высланая крэменязёмістым сапрапелем. Возера зарастае нязначна. Расліннасць распаўсюджваецца на адлегласці да 10—30 м ад берага. Возера эўтрофнае, слабапраточнае. У паўночнай частцы Велле звязана з сеткай меліярацыйных каналаў. У паўднёвай частцы выцякае рака Вельніца (прыток Нішчы).
У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, акунь рачны, гусцяра, плотка, краснапёрка, лінь, джгір і іншыя рыбы.
Парламенцкія выбары ў Грэнландыі (2005)
Парламенцкія выбары ў Грэнландыі — выбары ў парламент Грэнландыі, якія прайшлі 22 лістапада 2005 г. Па выніках выбараў сацыял-дэмакратычная партыя Наперад перамагла набраўшы большасць галасоў.
Вынікі
Вынікі выбараў у парламент Грэнландыі, якія прайшлі 22 лістапада 2005 г. !style="background-color:#E9E9E9" align=left colspan=2|Партыі !style="background-color:#E9E9E9" align=right|Галасы !style="background-color:#E9E9E9" align=right|% !style="background-color:#E9E9E9" align=right|Мандаты !style="background-color:#E9E9E9" align=right|% +/- !style="background-color:#E9E9E9" align=right|Места +/−
Аўрэліева дарога
Аўрэліева дарога (Via Aurelia) — рымская дарога, якая праходзіла па міжземнаморскаму ўзбярэжжу Італіі і старажытнай Галіі.
Будаўніцтва дарогі пачалося ў 241 годзе да н.э. па ініцыятыве рымскага кансуляра Гая Аўрэлія Коты. Яна пачыналася ў Рыме, затым ішла па заходнім узбярэжжы Апенінскага паўвострава, праходзіла праз Пізу (Pis?) і заканчвалася ў Луні (Luna). Пасля далучэння заваяваных тэрыторый, дарога паступова дабудоўвалася. Так, у 109 годзе да н.э. будаўніцтва дарогі працягнуў консул Эмілій — гэта частка дарогі атрымала назву дарогі Эмілія Скаўра. Яна праходзіла праз Геную (Genua) і Вада (Vada Sabatia). Пасля далучэння тэрыторый, якія ўвайшлі ў склад рымскай правінцыі Прыморскія Альпы, імператар Актавіян Аўгуст ізноў аднавіў будаўніцтва дарогі. Гэты адрэзак атрымаў назву дарогі Юлія Аўгуста — ён пачынаўся ў П'ячэнцы (Placentia) і даходзіў да Арля (Arelate) на Роне.
Хантынгтан (Нью-Ёрк)
Хантынгтан (Huntington) — горад ў акрузе Сафалк, Нью-Ёрк, Злучаныя Штаты Амерыкі.
Агульныя звесткі
Плошча горада Хантынгтан — 355,1 км², гэта адзін з найбуйнейшых па плошчы гарадоў штата Нью-Ёрк. Колькасць насельніцтва — 195 289 асоб (на 2000). Шчыльнасць насельніцтва — 803 асоб/км². У расавых адносінах: 88,31 % жыхароў — белыя, у тым ліку 6,58 % — лацінаамерыканцы; 4,22 % — афраамерыканцы; 3,50 % — азіяты. Горад падзяляецца на 4 раёны (incorporated villages).
Геаграфія
Хантынгтан размешчаны ў акрузе Сафалк штата Нью-Ёрк, ў паўночна-заходняй частцы вострава Лонг-Айленд. Сваёй паўночнай часткай Хантынгтан выходзіць на Лонг-Айленд.
Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
У Хантынгтане нарадзілася спявачка Мэрая Кэры (нар. 1969).
Атмасферная дысперсія
Атмасферная дысперсія — размыванне выявы зоркі або планеты пры праходжанні промня святла праз зямную атмасферу, якое выяўляецца ў выглядзе невялікай спектральнай плямкі.
З'яўляецца прыватным выпадкам дысперсіі святла. Дзеянне атмасферы нагадвае ў гэтым выпадку эфект шкляной прызмы: шлях, які праходзіць святло, залежыць ад яго даўжыні хвалі. У выніку сіняя частка спектру ад зоркі дае малюнак, больш блізкі да зеніту, чым чырвоная.
Храм Геркулеса Віктара
Храм Геркулеса Віктара (Hercules Olivarius) — антычны храм на Бычыным форуме ў Рыме. Храм круглай формы, з усіх бакоў акружаны калонамі. Найстарэйшы будынак з мармуру ў Рыме, які захаваўся цэлым да нашага часу. Ён падобны сваёй формай да рэшткак храма Весты на  Рымскім форуме, таму раней яго памылкова лічылі святыняй прысвечанай  Весце. Аднак на пастаменце статуі ў храме захаваўся надпіс Hercules Olivarius. На гэтым грунтуецца здагадка, што асоба, якая пабудавала храм — Марк Актавій Герэн — быў напэўна гандляром алеем.
Храм пабудаваны каля 120 г. да н.э. і мае ў дыяметры 14,8 м. Складаецца з цэнтральнага культавага памяшкання круглай формы, цэлы, якое атачаюць 19 дзесяціметровых карынфскіх калон. Дах, які яны трымаюць, не арыгінальны, а пабудаваны пазней.
У 1132 годзе храм быў перароблены ў царкву Святога Стэфана (так і захаваўся будынак). У 17 ст. - царква Santa Maria del Sole.
Хантынгтан
Назву Хантынгтан маюць:
Aonidiella araucariae
Aonidiella araucariae — від паўцвердакрылых насякомых-какцыд роду Aonidiella з сямейства шчытоўкі (Diaspididae).
Распаўсюджанне
Паўднёвая Амерыка: Бразілія (Rio Grande do Sul; Santa Catarina; Sao Paulo).
Апісанне
Дробныя шчытоўкі, дыяметр дарослых самак каля 1,25 мм, форма цела круглявая; асноўная афарбоўка шэрая. Харчуюцца сокамі такіх араўкарыевых раслін, як Araucaria angustifolia, Araucaria angustifolia (Araucariaceae). Таксон Aonidiella araucariae уключаны ў склад роду Acutaspis разам з таксонами A. aurantii, A. comperei, A. eugeniae, A. orientalis, A. taxus, A. tectaria, A. tinerfensis, A. tsugae, A. pini, A. rex, A. yehudithae.
Лапатаносы
Рачныя рыбы, насяляюць басейн Місісіпі. Адрозніваецца 3 віды.
Даўжыня 60-90, часам да 130 см, маса 2-3, часам да 4,4 кг. Рыла шырокае, моцна сплюшчанае, лапатападобнае. Пырскальца няма. Жаберныя перпонкі не ўтвараюць складкі. Характарызуюцца вельмі доўгім прыплюшчаным хваставым сцяблом, адзетым, як панцырам, коснымі пласцінкамі. Хваставая нітка (у адрозненне ад азіяцкіх несапраўдных лапатаносаў) адсутнічае або малая. Плавальны пузыр вялікі. Вочы малыя.
У ЗША лапатанос мае невялікае прамысловае значэнне.
Леў Францавіч Лубенскі
Паходжанне роду і сям’я
Нарадзіўся 15 сакавіка 1861 года ў родавым маёнтку Казімежа-Велька (Келецкая губерня Расійскай імперыі) ў сям’і камер-юнкера расійскага двара графа Францішка Лубенскага (1834—1891) і яго жонкі — князёўны Ганны Любамірскай (1838—1917). Быў ахрышчаны ў каталіцтва. Належаў да польскай арыстакратыі.
Яго бацька Францішак Лубенскі (1834—1891) быў сынам польскага графа Казіміра Лубенскага (1801—1870) і графіні Марыяны Корвін-Красінскай (1810—1862), валодаў двума цукровымі заводамі ў Келецкай губерні і стаў аўтарам навуковых работ на тэму вырабу цукру.
Яго маці князёўна Ганна Любамірская (1838—1917) была дачкой князя Канстанціна (Канстанціна-Станіслава-Ксаверыя) Любамірскага (1786—1870) ад яго жонкі — рускай графіні Кацярыны Мікалаеўны Талстой (1789—1870). Ганна Любамірская (1838—1917) належала да «літоўскай» галіны роду Любамірскіх, якая асела ў 1780-х гг. на Аршаншчыне, купіўшы ў Рыгора Пацёмкіна маёнтак Дуброўна ў Аршанскім павеце Магілёўскага намесніцтва (Расійскай імперыі); прынесла ў пасаг мужу маёнткі ў Аршанскім павеце.
Першай жонкай Льва Лубенскага стала графіня Гелена Лубенская (1859—1902), якая была дачкой графа Уладзіслава Лубенскага (1817—1880) і яго жонкі-полькі Марыі Арсэці (Orsetti) (1830—1903). Ад першай жонкі меў двух дзяцей: 1) Сафія (1887—1962) — выйшла за Аляксандра Русаноўскага (1883—1925); 2) Станіслаў (1889—1903) — памёр маладым.
Другой жонкай Льва Лубенскага ў 1905 г. стала графіня Леапальдзіна (Леапальдзіна-Эльжбета) Чапская (1887—1969), якая была дачкой графа Ежы Эмерыкавіча Чапскага і жыхаркай Мінскай губерні. Ад другога шлюбу меў чатырох дзяцей: 1) Юзэфа-Яніна (1906—1988) — стала манашкай-уршулянкай і супрацоўніцай Люблінскага каталіцкага ўніверсітэту (Katolicki Uniwersytet Lubelski); 2) Ежы (1907—1958) — стаў афіцэрам войска міжваеннай Польшчы, байцом французскага руху супраціўлення ў час Другой сусветнай вайны, а пасля вайны — эмігрантам і грамадзянінам Францыі; 3) Францішак (1909—1939) — ваяваў у польскім войску з пачатку Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 г. і прапаў без следу; 4) Людвік (1912—1996) — ажаніўся з графіняй Эльжбетай-Марыяй Тышкевіч (1921—1996), стаў юрыстам, сакратаром Юзафа Бека (Józef Beck), афіцэрам II Польскага корпусу генерала Уладзіслава Андэрса, а пасля супрацоўнікам Радыё Свабодная Еўропа (RWE).
Адукацыя
Скончыў Тэхналагічны інстытут у Грацы (Аўстра-Венгрыя).
Маёнтак
Валодаў спадчыннымі маёнткамі Казімежа-Велька (Kazimierza Wielka) і Белзаў (Bełzów) у Піньчаўскім павеце Келецкай губерні, а таксама маёнткам Межава (каля 700 дзесяцін зямлі) у Аршанскім павеце Магілёўскай губерні.
Гаспадарчая дзейнасць
Пасля сканчэння інстытута пачаў займацца гаспадаркай у родавых маёнтках Казімежа-Велька (Kazimierza Wielka) і Белзаў (Bełzów) у Піньчаўскім павеце Келецкай губерні (Расійская імперыя). У 1903 годзе ў Мінску быў надрукаваны яго «Даклад аб дэнатуралізацыі спірту і аб ужыванні яго для хімічных і тэхнічных мэт».
Верагодна, па прычыне знаёмства і шлюбу з графіняй Леапальдзінай Чапскай (1887—1969), якая была жыхаркай Мінскай губерні, Леў Лубенскі пераносіць сваю дзейнасць з польскіх у літоўска-беларускія губерні Расійскай імперыі і кіруе сваімі маёнткамі ў Аршанскім павеце. Будуе ў сваім маёнтку Межава (Аршанскі павет) сядзібна-паркавы комплекс. Стаў аўтарытэтам сярод землеўласнікаў-католікаў Магілёўскай губерні, членам Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі і Магілёўскага таварыства сельскай гаспадаркі і хутка стаў адным з уплывовых кіраўнікоў абодвух гэтых сельскагаспадарчых таварыстваў — увайшоў у склад іх Рад. Прычынай такога павароту падзей, верагодна, стала паразуменне з дваранамі-каталікамі Мінскай і Магілёўскай губерняў і ўсё той жа шлюб Льва Лубенскага з Леапальдзінай Чапскай, якая была дачкой графа Ежы Чапскага — аднаго з лідараў Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі і заможнага маянткоўца Мінскай губерні. Паводле ацэнкі лідара Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі Эдварда Вайніловіча, Лубенскі праяўляў прыкметную актыўнасць у арганізацыі. Граф Леў Лубенскі быў членам Рады Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі ў 1903—1917 гг.
Стаў членам нагляднай камісіі Мінскага таварыства ўзаемнага сельскагаспадарчага страхавання (ад агню).
У Расійскай імперыі (1905—1917)
6 лютага 1907 года граф Леў Лубенскі выў выбраны (ад агульнага складу выбаршчыкаў Магілёўскай губерні) дэпутатам II Дзяржаўнай Думы Расійскай імперыі — за яго прагаласавалі дваране-католікі, яўрэі і 26 сялян, але не прагаласаваў ніводны рускі землеўласнік Магілёўскай губерні. У II Дзяржаўнай Думе ўваходзіў у дэпутацкую групоўку «Кола польскіх дэпутатаў-канстытуцыяналістаў Літвы і Русі» (1907) і належаў да краёўцаў-кансерватараў.
Пасля ўвядзення ў 1911 годзе ў Магілёўскай губерні земскага самакіравання быў абраны членам у Магілёўскае губернскае земства ад «польскай» (каталіцкай) курыі. Падчас Першай сусветнай вайны ў 1915—1917 гадах як прадстаўнік Магілёўскага губернскага земства арганізаваў санітарную дапамогу для цывільных бежанцаў (грамадзян Расійскай імперыі) у тылах расійскага войска — у Магілёўскай губерні.
У паслярэвалюцыйнай Беларусі (1917—1918)
Пасля Лютаўскай рэвалюцыі (1917) у Расіі ўвайшоў у маі 1917 года ў склад Польскай рады Мінскай зямлі, якая спачатку (у перыяд кіравання Часовага Урада Расіі на чале з Аляксандарам Керанскім) будзе выступаць за дзяржаўную незалежанасць Беларусі ад Расіі і самастойнасць, а толькі пасля падзення Часовага Урада Расіі і ва ўмовах пагрозы захопу Беларусі бальшавікамі ў канцы 1918 г. стане выступаць за раўнапраўны федэрацыйны саюз Беларусі і Польшчы.
У жніўні 1917 года таксама стаў яшчэ і паралельна членам і віцэ-старшынёй Польскай рады міжпартыйнага аб’яднання (Rada Polska Zjednoczenia Międzypartyjnego) у Маскве, бо Польская рада Мінскай зямлі, хоць і не далучылася да Польскай рады міжпартыйнага аб’яднання, але дазволіла сваім членам індывідуальнае членства ў маскоўскай арганізацыі.
З-за пагрозы арышту бальшавікамі ўцёк на захад ад лініі руска-нямецкага фронту і летам 1918 года апынуўся у нямецкім лагеры для ваеннапалонных у Баранавічах.