cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Енісейскія кіргізы
Паходжанне
Назва кіргізаў паходзіць з цюркскіх моў, і, як мяркуецца, утворана ад кораня кырк («сорак») або кырг («светлы», «паўднёвы») і канчатка -ыз, які можа значыць прыналежнасць да цюркаў-агузаў.
Гісторыя
У сярэдзіне VI ст. землі Мінусінскай катлавіны трапілі ў склад Цюркскага каганата, дзе склалі асобнае намесніцтва, якое мела права знешніх зносін. У канцы VII ст. правадыр енісейскіх кіргізаў Барсбек здолеў выйсці з падпарадкавання цюркскага кагана і пачаў фарміраваць супраць яго кааліцыю. У 711 г. Барсбек загінуў у бітве з цюркамі. Пасля таго, як Цюркскі каганат быў зруйнаваны ўйгурамі, енісейскія кіргізы доўгі час вялі барацьбу з апошнімі. У 841 г. яны дамагліся перамогі. Кіргізскі каганат ператварыўся ў адну з найбольш магутных дзяржаў Азіі.
У пачатку X ст. землі енісейскіх кіргізаў сталі ахвярай экспансіі кіданяў, аднак кіргізы здолелі захаваць пэўную незалежнасць, паколькі абменьвалася пасольствамі з імперыямі Ляа і Сун. У 1208 г. яны дабраахвотна падпарадкаваліся Чынгісхану. Плана Карпіні паведамляў, што Чынгісхан прайшоў на Усход праз зямлю кіргізаў, але не заваёўваў іх. Частка енісейскіх кіргізаў перасялілася ў Цянь-Шань, дзе з цягам часу сфарміравала этнас кіргізаў.
Да XVII ст. енісейскія кіргізы фармальна знаходзіліся ў падпарадкаванні мангольскага алтынхана, хаця імі кіравалі мясцовыя феадалы. У Мінусінскай катлавіне склалася некалькі дзяржаў — Тубінскае, Езерскае, Алтырскае і Алтысарскае княствы. Насельніцтва гэтых дзяржаў было стракатым, акрамя енісейскіх кіргізаў уключала іншыя групы цюркаў, самадыйцаў і енісейцаў. Аднак насельніцтва Мінусінскай катлавіны было рэдкім з-за частых ваенных канфліктаў. Асноўнымі заняткамі тубыльцаў з’яўляліся паляванне, жывёлагадоўля і земляробства. З XVII ст. значную небяспеку для іх далейшага існавання ўяўлялі з аднаго боку Джунгарскае ханства, з іншага — рускія. Вайна паміж манголамі і джунгарамі спрыяла памяншэнню ўплыву алтынхана. Яго спроба атрымаць дапамогу ад Расіі шляхам перадачы зямель енісейскіх кіргізаў выклікала незадаволенасць сярод князёў і часовы пераход некаторых з іх пад уплыў джунгараў. У 1652 г. манголы арганізавалі ваенную кампанію супраць кіргізаў, якая саслабіла іх становішча, але не прывяла да поўнага заваявання з-за смерці алтынхана.
Спробы рускіх казакаў накласці на падданых енісейскіх кіргізаў ясак прывялі да супраціўлення і паходаў на рускія валоданні ў 1678 г., 1683 г. і 1691—1692 гг. У 1692 г. казакі з Краснярска захапілі Тубінскае княства і знішчылі значную частку мясцовых кіргізаў. У 1703 г. вялікая колькасць цюркскага насельніцтва Мінусінскай катлавіны была сагнана джунгарамі ўглыб іх дзяржавы да ракі Ілі. Большасць з сагнаных загінула, але пазней некаторыя здолелі вярнуцца або трапілі ў Кітай, дзе на тэрыторыі Хэйлунцзян сфарміравалася самастойная супольнасць кіргізаў. Расійская адміністрацыя выкарыстала гэту акалічнасць для арганізацыі карных экспедыцый і пашырэння практыкі збору ясака. У 1707 г. для кантролю Мінусінскай катлавіны была пабудавана Абаканская крэпасць. У 1727 г. быў заключаны дагавор Расіі з дзяржавай маньчжураў аб размежаванні. Паводле яго былыя землі енісейскіх кіргізаў канчаткова трапілі ў склад Расіі.
Культура
Асноўнымі заняткамі енісейскіх кіргізаў здаўны былі качавая і паўкачавая жывёлагадоўля, а таксама паляванне і земляробства. У XVII ст. свойская жывёла (коні, авечкі, каровы, вярблюды) з’яўлялася галоўным прадметам даніны енісейскіх кіргізаў мангольскім і джунгарскім ханам. Асабліва важную ролю адыгрывала конегадоўля. Мінусінская парода коняў была высокай і моцнай. Перакачоўкі здзяйсняліся па даўно выпрацаваным маршруце і на вызначаныя пашы. Звычайна хатні скарб наўючвалі на коняў. У стэпавых раёнах быў вядомы колавы транспарт. Сена для жывёлы не касілі.
Енісейскія кіргізы і іншыя качавыя народы Мінусінскай катлавіны практыкавалі загоннае паляванне, у якім удзельнічала значная колькасць коннікаў. Земляробства вядома са старажытных часоў. У перыяд існавання Кіргізскага каганата для абрашэння палеткаў узводзіліся складаныя ірыгацыйныя збудаванні. У пазнейшы час апрацоўвалі землі ў лесастэпавых раёнах на паўднёвых схілах пагоркаў, дзе абрашэнне не патрабавалася. Асноўнымі культурамі з’яўляліся ячмень і грэчка. Прылады працы для земляробства выраблялі з жалеза.
Распаўсюджаныя рамёствы: апрацоўка жалеза, драўніны і скур, выраб зброі і г. д. Асаблівую групу рамеснікаў складалі ювеліры і мастакі. Высакародныя кіргізы ахвотна карысталіся дарагім металічным посудам, залатымі і срэбнымі гарлачамі, кружкамі, падносамі. Каменячосы стваралі надмагільныя стэлы і каменныя статуі. Дзякуючы развіццю сельскай гаспадаркі і рамяства енісейскіе кіргізы мелі разгаляваныя гандлёвыя сувязі з іншымі народамі, у тым ліку кітайцамі, арабамі, сагдыйцамі. У сярэднявеччы з іх краіны вывозііся зброя, золата, футра, мускус, рог, бярозавая драўніна.
Ужо ў старажытны перыяд грамадства енісейскіх кіргізаў было стракатым. Вылучаліся пласты арыстакратыі і простых абшчыннікаў. Арыстакратыя канцэнтравала вялікія багацці, адрознівалася пахаваннямі і нават абраднасцю. У перыяд Кіргізскага каганата склаліся дзяржаўныя структуры на чале манарха ажо. У IX ст. была створана дзесятковая сістэма дзялення войска і насельніцтвы. Тры вышэйшыя пасады ў войску займалі камандзіры з тытулам бэй.
Пасля распада каганата кожная малая дзяржава мела сваю сістэму кіравання і войска. У XVII ст. у аснове грамадскага падзелу быў род сеок, які аб’ядноўваў сваякоў па мужчынскай лініі. Улада главы рода перадавалася па спадчыне. Землі, падначаленыя сеок, фарміравалі улус. Вылучаліся асабіста кіргізскія ўлусы і ўлусы іх даннікаў кыштым. Апошнія знаходзіліся ў залежнасці, хаця мелі пэўную аўтаномію. Большасць кіргізаў належыла да простых абшчыннікаў, абавязаных несці ваенную службу. На чале грамадства стаялі спадчынныя князі. Яны валодалі рабамі, захопленымі падчас войн.
Для мастацтва енісейскіх кіргізаў характэрны складаныя формы арнаментавання з перавагай выяў раслін, хаця вядомы выявы людзей, сапраўдных і міфічных звяроў. Малюнкі і надпісы таксама выразалі на скалах. Так званыя «пісаніцы» енісейскіх кіргізаў знаходзяць даёка па-за межамі Мінусінскай катлавіны. У пахаваннях VI — VIII стст. знойдзены бронзавыя рэльефы са сцэнамі палявання. Мастацтва гэтага часу набліжана да таштыкскага і тагарскага перыядаў. Разам з гэтым, заўважны уплыў кітайскай і іранскай традыцый.
Мова
Мова енісейскіх кіргізаў належыла да ўйгурскай групы цюркскіх моў. У старажытнасці карысталіся рунічнай сістэмай пісьма. У XVII ст. адукацыю атрымоўвалі на мангольскай і айрацкай мовах.
Рэлігія
Традыцыйную рэлігію енісіейскіх кіргізаў звычайна адносяць да шаманізма. Згодна кітайскім крыніцам, шаманаў енісейскіх кіргізаў звалі гань або кам. Іранскія крыніцы называюць іх фагінун. Шанавалі шматлікіх багоў і духаў. Рытуалы арганізоўваліся на адкрытай прасторы, хаця ў X ст. арабскі аўтар паведамляў пра дом для набажэнстваў. Пэўны ўплыў аказвалі маніхейства, будызм і іслам.
Паўправадніковы дыёд
Паўправадніковы дыёд — паўправадніковы прыбор, у шырокім сэнсе — электронны прыбор, выраблены з паўправадніковага матэрыялу, які мае два электрычных высновы (электрода). У больш вузкім сэнсе — паўправадніковы прыбор, ва ўнутранай структуры якога сфарміраваны адзін p-n-пераход.
Манасцір (вілает)
Манасцір (ولاية المنستير‎) — адзін з дваццаці чатырох вілаетаў Туніса. Размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы Туніса. Плошча 1019 км². Насельніцтва 456 тыс. чалавек (2004).
IC 1605
IC 1605 — галактыка тыпу SBbc (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Фенікс.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Зіль
Зіль (Sihl) — рака ў Швейцарыі. Пачынаецца ў Альпах у кантоне Швіц, упадае ў Лімат у цэнтры горада Цюрых.
Сільвін
Сільві́н — мінерал, хларыд калію, КCl.
Складаецца з кубічных крышталёў. Бясколерны або малочна-белы, з прымесямі гематыту — жоўта-чырвона-ружаватых адценняў. Цвёрдасць 2, шчыльнасць 2 г/см³. Крохкі, лёгка раствараецца ў вадзе, мае горка-салёны смак.
Юркаўляны
Юркаўля́ны (, Юрковляны) — хутар у Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах засценак у складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Вакзальна плошча (Кіеў)
Вакзальна плошча (Вокза́льна пло́ща) — плошча ў Салам’янскім раёне горада Кіева, каля чыгунвчнага вакзала станцыі Кіеў-Пасажырскі.
Банан
Банан (Musa) — род шматгадовых травяністых раслін сямейства бананавых (Musaceae), радзімай якіх з'яўляюцца тропікі Паўднёва-Усходняй Азіі і, у прыватнасці, Малайскі архіпелаг.
Бананамі таксама называюць плады гэтых раслін, якія выкарыстоўваюць у харч. На сёння розныя сарты стэрыльнага трыпалоіднага культыгена Musa × paradisiaca (штучнага віду, які не сустракаецца ў дзікай прыродзе), створана на аснове некаторых відаў гэтых раслін, шырока культывуюцца ў трапічных краінах і шмат у якіх з іх складаюць важную долю рынка. Банан сярод вырошчваемых культур займае чацвертае месца ў свеце, саступаючы толькі рысу, пшаніцы і кукурузе.
Род аб'ядноўвае звыш 40 відаў, якія распаўсюджаны, галоўным чынам, у Паўднёва-Усходняй Азіі і на астравах Ціхага акіяна. Самы паўночны від — Банан японскі (Musa basjoo), з японскіх астравоў Рукю, вырошчваецца ў якасці дэкаратыўнай расліны на чарнаморскім узбярэжжы Каўказа, у Крыме і Грузіі.
Гісторыя
Бананы з'яўляюцца аднымі з самых старажытных раслін, які пачалі вырошчвацца чалавекам. Іх радзімай лічацца астравы Малайскага архіпелага, дзе, як лічаць навукоўцы, старажытныя жыхары вырошчвалі іх і спажывалі як дадатак да рыбнай дыеты. Падарожнічаючы астравамі Ціхага акіяна, яны запасаліся вядомай ім садавінай і такім чынам спрыялі распаўсюджванню бананаў. Першым з сучасных вучоных, які ўсталяваў геаграфічнае паходжанне бананаў, стаў адзін з заснавальнікаў навуковай селекцыі, акадэмік Мікалай Іванавіч Вавілаў, які ў 1920-х — 1930-х гадах даследаваў розныя рэгіёны свету і апісаў вынікі ў працы «Цэнтры паходжання культурных раслін».
Першыя пісьмовыя згадкі аб гэтым плодзе дайшлі да нашага часу ў будыйскім каноне на мове палі, які адносіцца да V—VI стагоддзяў да н.э. — верагодна, да таго часу бананы з дапамогай мараплаўцаў ужо былі інтрадукаваны ў Індыі. Пазней бананы ўжо даволі часта згадваюцца ў старажытных рукапісах на розных мовах. Напрыклад, у індыйскім эпасе Махабхарата і Рамаяна гаворыцца пра тое, што будыйскім манахам дазволена піць напой, прыгатаваны з бананаў. Бананы апісваюцца ў «Натуральнай гісторыі раслін» старажытнагрэчаскага філосафа і аднаго з заснавальнікаў батанікі Тэафраста, які жыў у IV стагоддзі да н.э. Кітайскі тактык і пісьменнік Ян Фу (杨阜), які жыў у часы кітайскай дынастыі Лян, гэта значыць у 502—557 гады, у сваёй «Энцыклапедыі незвычайнага» ўпершыню згадвае аб развядзенні бананаў у гэтай краіне. Рымскі пісьменнік Пліній Старэйшы ў склад «Натуральнай гісторыі» згадвае пра тое, што Аляксандр Македонскі падчас свайго паходу ў Індыю ў 327 годзе да н.э. паспрабаваў гэту садавіну і нават прывёз яго з сабой у Еўропу. Калі да таго часу ў заходнім свеце не адзначана відавочнага абазначэння для банана, то ў Плінія Старэйшага ён упершыню згадваецца як «пала» (pala). Гэтая назва да гэтага часу захавалася ў адной з індыйскіх моў малаялам.
Некаторыя навукоўцы лічаць, што бананы былі таксама вядомыя і ў Паўднёвай Амерыцы да прыходу еўрапейцаў. Сцвярджэнні абгрунтоўваюцца тым, што рэшткі бананавага лісця знаходзілі ў перуанскіх індзейскіх магільніцах. Акрамя таго, некаторыя лічаць, што пад «райскай садавінай», у Старым Запавеце спакушаўся да Адама і Евы ў раі менавіта банан. Апошняе сцвярджэнне вельмі спрэчнае, паколькі ні старажытныя егіпцяне, ні старажытныя яўрэі аб бананах нічога не ведалі.
Пасля 650 года бананы былі завезены з Індыі ў Палесціну і на ўсходняе ўзбярэжжа Афрыкі — на гэты раз дзякуючы арабам, якія актыўна гандлявалі рабамі і слановай косткай. Да часу актыўнага даследавання Заходняй Афрыцы еўрапейцамі, якое прыйшлося на XV стагоддзе, бананы там ужо былі добра вядомыя. Пасля 1402 года партугальцы прывезлі бананы з Гвінеі на Канарскія астравы, дзе заняліся іх вырошчваннем, а ў 1516 годзе — праз толькі 24 гады пасля адкрыцця Амерыкі Калумбам — завезлі гэту садавіну на востраў Гаіці. Апошняе падарожжа ўзначальваў іспанскі місіянер манах Томас дэ Берланга (Tomas de Berlanga). Пра актыўнае вырошчванне бананаў у Паўднёвай Амерыцы ўжо ў сярэдзіне XVI стагоддзя пісаў у сваёй «Хроніцы Перу» Педра дэ Сьеса дэ Леон у 1553 годзе.
Нягледзячы на тое, што ў тропіках бананы хутка заваявалі папулярнасць, у еўрапейскіх і амерыканскіх краінах з умераным кліматам яны яшчэ доўгі час заставаліся вельмі рэдкім экзатычным прадуктам, паколькі адным з асноўных патрабаванняў да іх транспартавання і захоўвання з'яўляецца падтрыманне сталай тэмпературы не вышэй за 14 °C. Толькі ў другой палове XIX стагоддзя, з вынаходствам халадзільных установак і будаўніцтвам чыгунак, з'явілася стабільная магчымасць дастаўкі гэтай садавіны на паўночныя рынкі спачатку ЗША, а потым і Еўропы.
Вырошчванне
У якасці прадуктаў харчавання бананы культывуюць у тропіках на вышыні да 2 тысяч метраў над узроўнем мора. Спрыяльнымі ўмовамі для вырошчвання гэтых раслін лічаць тэмпературы ад 26 да 35 °C днём і ад 22 да 28 °C ноччу. Пры тэмпературы ніжэй за 16 °C рост расліны значна запавольваецца, а пры 10 °C — спыняецца зусім. Толькі асобныя гатункі, як раджапуры, здольныя вытрымліваць нізкія тэмпературы каля 0 °C. Вышыня над узроўнем мора, на якой расліны прыжываюцца, залежыць ад даўгаты — звычайна яна не перавышае 920 метраў, не зважаючы на тое, што на гавайскім востраве Маўі яны растуць на вышыні да тысячы метраў, а ў Папуа-Новай Гвінеі — да двух тысяч метраў над узроўнем мора. Вялікае значэнне для культывавання гэтай садавіны таксама мае пэўны рэжым вільготнасці, гэта значыць, што засушлівы сезон не павінен доўжыцца больш за тры месяцы ў годзе, а сярэдняя норма ападкаў павінна складаць не менш за 100 мм у месяц.
Перыяд поўнага паспявання пладоў, пачынаючы з пасадкі, звычайна займае 10—12 месяцаў, а для некаторых гатункаў можа складаць 17—19 месяцаў. Для плантацый выбіраюць як урадлівыя землі ў рачных далінах, так і раўнінныя ўчасткі і схілы пагоркаў. Калі зямля не схільная да эрозіі, перад пасадкай яе добра аруць. Размнажэнне ў асноўным праходзіць вегетатыўна, радзей насеннем. Як правіла, пасадка вырабляецца перад або ў пачатку сезону дажджоў, бо ў гэтым выпадку саджанцы атрымліваюць неабходную ім колькасць вільгаці. Шчыльнасць насаджэнняў вар'іруецца ў шырокіх межах і залежыць ад шматлікіх фактараў, бо пры згушчанай пасадцы паляпшаецца супраціўленне ветру, аднак павялічваецца адчувальнасць да захворванняў. Увогуле, на адным гектары можа расці ад 600 да 4400 раслін.
Калі ў раслін з'яўляюцца плады, іх абавязкова падпіраюць драўлянымі ці бамбукавымі шастамі, каб яны не зламаліся пад цяжарам пладоў, а самі плады для лепшай захаванасці пакрываюць старымі сухімі лістамі, брызентам, мешкавінай альбо пластыкавай плёнкай. Зразаюць плод яшчэ зялёным, калі ён паспеў толькі на 75% — у такім выглядзе ён лягчэй транспартуецца і даўжэй захоўваецца. Бананы дрэнна захоўваюцца, бо ў месцах механічных пашкоджанняў скуркі хутка ўзнікаюць пацямненні, якія загніваюць. Каб бананы не страцілі свой таварны выгляд, іх апрацоўваюць цытрынавым сокам або апускаюць у вуглякіслую мінеральную ваду.
Індустрыя
Росквіт індустрыі бананаў бярэ свой пачатак у другой палове XIX стагоддзя, калі з вынаходствам халадзільных установак з'явілася магчымасць транспартавання гэтага тавару ў рэгіёны з умераным кліматам. Яе заснавальнікамі лічаць двух амерыканцаў — Ларэнца Бейкера і Майнора Кейта, якія незалежна адзін ад аднаго ў 1870 і 1872 гадах заняліся транспартаваннем гэтай садавіны з краін Лацінскай Амерыкі і Вест-Індыі ў ЗША. Першы з іх дастаўляў тавар з Ямайкі ў Бостан, а другі заснаваў плантацыю ў Коста-Рыцы і перавозіў прадукты морам у Новы Арлеан і Нью-Ёрк. Першыя перавозкі былі занадта рызыкоўныя, бо ў выпадку неспрыяльнага ветру караблі затрымліваліся ў шляху, і тавар хутка псаваўся.
Аднак ужо да пачатку XX стагоддзя бізнес стаў хутка развівацца, і з лёгкай рукі амерыканскага пісьменніка О. Генры (аповесць «Каралі і капуста») нават з'явіўся тэрмін «бананавая рэспубліка», які адносіцца да эканамічна слабых дзяржаў, цалкам залежных ад экспарту гэтай садавіны. Бурны рост індустрыі працягнуўся і ў XX стагоддзі, толькі з 1961 па 2001 гады вытворчасць тавару вырасла больш чым у 3,5 разы.
У цяперашні час бананы вырошчваюць практычна ва ўсіх краінах з вільготным трапічным кліматам. Паводле дадзеных Харчовай і сельскагаспадарчай арганізацыі ААН, якая займаецца пытаннямі развіцця сельскай гаспадаркі, агульны аб'ём выгадаваных бананаў у свеце ў 2001 годзе верагодна склаў каля 99 млн тон гэтай садавіны. Далёка не ўсе краіны займаюцца экспартам гэтай прадукцыі, гэта значыць Індыя, Бразілія, Кітай і Тайланд вырошчваюць яе толькі для ўнутранага спажывання.
Аднак паводле аб'ёму прадукцыі Індыя і Бразілія, а таксама Эквадор, займаюць першыя пазіцыі ў свеце, гэта значыць доля Індыі складае 23%, а Бразіліі і Эквадора — па 9%. Каля 80% усяго экспарту прыпадае на краіны Лацінскай Амерыкі — у асноўным гэта Эквадор (28,5%), Коста-Рыка (13,9%), Калумбія (10,0%) і Гватэмала (5,8%). Вялікі аб'ём экспарту таксама прыходзіцца на Філіпіны (11,7%). Шмат якім астраўным краінам бананы прыносяць ільвіную долю даходаў ад экспарту, як Сент-Люсіі, якая складае амаль палову агульнай выручкі ад экспарту (49,6%). Асноўныя імпарцёры прадукцыі з'яўляюцца Еўрасаюз (33,9%), ЗША (28,3%) і Японія (7,1%).
Ужыванне ў ежу
У многіх краінах бананы з'яўляюцца адной з асноўных крыніц харчавання, гэта значыць толькі ў Эквадоры гадавое спажыванне гэтага прадукту складае 73,8 кг на душу насельніцтва. Істотную долю спажывання бананы таксама складаюць у Бурундзі (89,4 кг), Самоа (85,0 кг), Каморскіх астравах (77,8 кг) і на Філіпінах (40,6 кг).
Ядомыя гатункі бананаў умоўна падзяляюцца на дзве асноўныя групы: дэсертныя, якія ўжываюцца, галоўным чынам, у сырым або сушоным выглядзе, і плантайны, якія перад ужываннем патрабуюць тэрмічнай апрацоўкі. Мякаць дэсертных гатункаў вельмі салодкая на смак, змяшчае вялікую колькасць вугляводаў, вітаміну C і некаторыя неабходныя арганізму мінеральныя рэчывы, як фосфар, жалеза, калій, кальцый і магній. Плантайн (ад plantar — саджаць), як правіла, з'яўляецца плодам з зялёнай або чырвонай лупінай і крухмалістай, жорсткай і несалодкай мякаццю; перад ужываннем у ежу іх смажаць, вараць або апрацоўваюць парай. Акрамя ўжывання ў ежу, плантайны часцяком выкарыстоўваюць у якасці корму для хатняга жывёлы.
Амаль усе ў цяперашні час бананы, як дэсертныя гатункі, так і плантайн, з'яўляюцца варыяцыямі аднаго культыгену (штучнага віду, створанага чалавекам) Musa × paradisiaca, які з'яўляецца гібрыдам банана завостранага (Musa acuminata), банана Бальбіса (Musa balbisiana) і радзей банана Маклая (Musa maklayi).
Стравы
У краінах з умераным кліматам бананы часцей за ўсё ўспрымаюцца як дэсертны прадукт, які ўжываюць у ежу ў свежым вычышчаным выглядзе альбо выкарыстоўваюць у якасці дабавак у кандытарскія вырабы і марожанае. Аднак у тропіках часцей за ўсё знаходзяць прымяненне плантайны — бананы, якія патрабуюць папярэдняй тэрмічнай апрацоўкі.
На астравах Карыбскага мора іх вараць у лупіне, пры гэтым часам дадаючы разнастайныя прыправы, як соль, воцат, чорны перац, аліўкавы алей, лук, часнок. У Коста-Рыцы з іх вырабляюць гэтак званы «мёд» — густы сіроп, які ўтвараецца пасля доўгага варэння вычышчаных пладоў. Падсмажаныя ў аліўкавым алеі бананы лічацца звычайным гарнірам да розных страваў. У многіх краінах Лацінскай Амерыкі, як Гандурас, Дамініканская Рэспубліка, Калумбія, Коста-Рыка, Куба, Нікарагуа, Панама, Перу, Пуэрта-Рыка, Трынідад і Табага, Эквадор і Ямайка, даволі папулярная страва пад назвай мадурас (maduros) — саспелыя і вычышчаныя плантайны разразаюць на касыя долькі таўшчынёй у 3—4 мм, пасыпаюць соллю і пякуць на алеі да стварэння залаціста-карычневай скарыначкі. Перад ужываннем іх кладуць на талерку, пакрытую папяровым ручніком. У Венесуэле вядомай нацыянальнай стравай з'яўляецца ё-ё (Yo-Yo) — паміж дзвюма долькамі смажаных бананаў кладзецца кавалачак мяккага белага сыру, і ўсё гэта замацоўваецца драўляным калыпком.
У Перу распаўсюджана страва на кожны дзень — чапа. З зялёных плантайнаў здымаюць лупіну, вараць каля 20 хвілін, пасля чаго таўкуць. Атрыманае пюрэ і ёсць чапа. Бывае двух відаў: звычайнае і салодкае. Для салодкага варыянту бяруцца спелыя плантайны.
Джэцун Пема
Джэцун Пема (нар. 4 чэрвеня 1990, Тхімпху) — жонка Джыгмэ Кхесар Намг’ял Вангчука, пятага караля Бутана. Іх вяселле адбылося 13 кастрычніка 2011 года ў Пунакха-дзонге.
Яна другая з пяці дзяцей у сям’і. Яе бацька працуе пілотам на камерцыйных авіялініях, а маці з’яўляецца пляменніцай жонкі другога караля Бутана.
Пачатковую адукацыю атрымала ў Індыі. Цяпер вучыцца ў лонданскім Regent's College па спецыяльнасці міжнародныя зносіны. Апроч роднага дзонг-кэ, валодае англійскай мовай і хіндзі.
Мардва
Мардва́ — фіна-ўгорскі народ, які падзяляецца на два субэтнасы — мокша і эрзя. Саманазва макшан мокшет, эрзян — эрзят. Размаўляюць на макшанскай і эрзянскай мовах, якія адносяцца да мардоўскай падгрупы. Этнаграфічныя групы : эрзян — шокша, макшан — каратаі. Пражываюць у Расійскай Федэрацыі, каля траціны  — у Мардовіі, а таксама ў сумежных абласцях — Ніжагародскай, Пензенскай, Тамбоўскай, Разанскай, Самарскай, Маскоўскай. Адносяцца да карэннага насельніцтва Цэнтральнай Расіі. Вернікі — галоўным чынам праваслаўныя, ёсць таксама прыхільнікі народнай рэлігіі (традыцыйная рэлігія макшан — макшэнь кой), лютэране і малакане.
Вуліца Арджанікідзэ (Брэст)
Вуліца Арджанікі́дзэ (улица Орджоникидзе) — вуліца ў Ленінскім раёне Брэста, у гістарычным цэнтры горада.
Размяшчэнне
Арыентавана з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Размешчана паміж чыгуначнымі пуцямі і вуліцай Міцкевіча, паралельна да іх. З'яўляецца працягам вуліцы Герояў абароны Брэсцкай крэпасці, пачынаецца ад вуліцы Леніна, на скрыжаванні з якой узведзена двухузроўневая развязка. З паўднёвага ўсходу да яе прымыкаюць вуліцы Карла Маркса, Камсамольская, Савецкая, Куйбышава, Карбышава, бульвар Касманаўтаў, завяршаецца скрыжаваннем з вуліцай Кірава; з паўночнага захаду, паміж скрыжаваннямі з вул. Савецкай і Куйбышава, да вуліцы прымыкае завулак 1 Мая. Да скрыжавання з вул. Камсамольскай выходзіць надземны пераход ад чыгуначнага вакзала Брэст-Цэнтральны. Даўжыня вуліцы складае каля 1,2 км.
Усходняя Македонія і Фракія
Восточная Македония и Фракия (Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης) — адміністрацыйная вобласць (перыферыя) у паўночна-ўсходняй частцы Грэцыі. Адміністрацыйны цэнтр вобласці — горад Каматыні (па-турэцку і па-балгарску вядомы таксама як Гюмюрджына). Плошча сучаснай вобласці — 14 157 км².
Гісторыя
Цяперашняя адміністрацыйная адзінка амаль супадае з гісторыка-геаграфічнай вобласцю Беламор'е, якая пасля распаду Асманскай імперыі і пачатку тэрытарыяльнай экспансіі Балгарыі належала апошняй да 1918 года і займала рэгіён Заходняй Фракіі і частку Македоніі паміж рэкамі Струма і Места.
Адміністрацыйны падзел
Адміністрацыйна ўключае з македонскія номы Драма і Кавала, а таксама заходнефракійскія Ксанты, Радопі і Эўрас.
Насельніцтва
Насельніцтва — 608 182 чалавек (2011), з якіх 83 % — грэкі-хрысціяне і каля 17 % складаюць мусульмане турэцкага, балгарскага, цыганскага і мегленарумынскага паходжання.
Хмельнік (Свентакшыскае ваяводства)
Хмельнік (Chmielnik) — горад у Польшчы, размешчаны за 210 км на поўдзень ад Варшавы і за 95 км на паўночны ўсход ад Кракава. Уваходзіць у склад Кялецкага павета Свентакшыскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Хмельнік. Займае плошчу 7,8 км². Насельніцтва 3,8 тыс. чалавек.
Ладынец
Ладыне́ц (, Ладынец) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.
IC 1606
IC 1606 — галактыка тыпу NF (у працэсе пацверджання) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Нумізматыка
Нумізматыка — вывучэнне грошай, гісторыі грашовага абарачэння, біцця манет; калекцыяніраванне манет, банкнотаў, заменнікаў грошай і г. д. У навуковым плане складае дапаможную гістарычную дысцыпліну.
Паходжанне
Збіранне незвычайных ці старажытных аплатных сродкаў вядома са старажытнасці. У XV—XVI стст. у краінах Заходняй Еўропы ў межах антыкварнага занятку (калекцыяніравання старажытнасцей) вызначыўся спецыяльны напрамак нумарыя. Як навуковы занятак ён быў вызначаны Ж. Ж. Скалігерам у яго трактаце «Аб нумарыі» ці «Аб вывучэнні манет» (De re nummaria, 1606 г.). З XVIII ст. тэрмін нумізматыка набыў шырокі навуковы ўжытак. Лічыцца, што ён паходзіць ад лацінскіх слоў «numismatis» і «nomisma» (манета), якія ў сваю чаргу паходзяць ад грэчаскага слова «νομισμα» (манета, законны аплатны сродак).
Навуковая дысцыпліна
Нумізматыка як навуковая дысцыпліна займаецца выяўленнем нумізматычных помнікаў, вывучэннем фактаў і працэсаў, што маюць дачыненне да гісторыі грошай і грашовага абарачэння. Асноўныя крыніцы: манетныя калекцыі і клады, інструменты манетнай вытворчасці, матэрыялы для экспертызы грошай і г. д. Шчыльна звязана з іншымі дысцыплінамі: археалогіяй, сфрагістыкай, геральдыкай, эпіграфікай, метралогіяй і інш. Вылучаюць спецыяльныя напрамкі: экзаномію (вывучэнне манетападобных аб'ектаў).
Кавалёва (Брэст)
Кавалёва (, Ковалёво) — былая вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Гершонскага сельсавета. З 1958 года ў складзе Брэста.
Гісторыя
Былы фальварак у Камянец-Жыравецкай воласці Брэсцкага павета. З 1940 года пасёлак, дзе жылі ваеннаслужачыя. Спачатку ў Пугачоўскім, у 1954—1958 гадах у Гершонскім сельсаветах Брэсцкага раёна. У 1958 годзе ўвайшла ў склад Брэста. З 1978 года ў Маскоўскім раёне горада.
Забудова
Вёска стала працягам вуліцы Суворава ў горадзе. У 1980-я гады актыўна вялося будаўніцтва шматпавярховых жылых дамоў, пабудаваны завод «Цветатрон».
Беланоўшчына
Белано́ўшчына (, Белановщина) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Літвенскага сельсавета.
Magical Mystery Tour
«Magical Mystery Tour» — дзявяты студыйны альбом рок-гурта «The Beatles», які выйшаў у 1967 годзе.
Спіс кампазіцый
Усе песні напісалі Ленан і Мак-Картні, акрамя «Blue Jay Way» — Джордж Харысан і «Flying» — Харысан–Ленан–Мак-Картні–Стар.
Маджаліс
Маджаліс (Маджалис) — сяло ў Рэспубліцы Дагестан. Адміністрацыйны цэнтр Кайтагскага муніцыпальнага раёна. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне сельскае пасяленне «Маджаліскі сельсавет». Сяло размешчана на рацэ Улучай, за 130 км на поўдзень ад горада Махачкала, у Перадгорным Дагестане, на вышыні 408 метраў. За 26 км на ўсход ад вёскі размешчана бліжэйшая чыгуначная станцыя Мамедкала.
1-ы Вязынскі завулак (Мінск)
1-ы Вязынскі завулак — завулак у Фрунзенскім раёне Мінска. Назву атрымаў у гонар аднайменнай вуліцы, што знаходзіцца побач.
Размяшчэнне
Пачынаецца скрыжаваннем з Вязынскай вуліцай, ідзе з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход, паралельна 2-му Вязынскаму завулку, заканчваецца тупіком. Знаходзіцца за 1 км ад МКАД, размешчаны перпендыкулярна яму.
Грамадскі транспарт
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па завулку адсутнічае. Паблізу размешчаны прыпыначны пункт «Лебядзіны» Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі.
Набуль (вілает)
Набуль (ولاية نابل) — адзін з дваццаці чатырох вілаетаў Туніса. Размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы Туніса. Плошча 2788 км². Насельніцтва 694 тыс. чалавек (2004).
Адміністрацыйны цэнтр — Набуль.
Кураў (гміна)
Ку́раў (Kurów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пулаўскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Кураве. Плошча гміны складае 101,3 км². Станам на 2006 год у гміне Кураў пражывалі 7892 чалавекі, шчыльнасць — 78 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 18 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 34 населеныя пункты.
Іслам у Косаве
Гісторыя
Першапачаткова ў Косаве, якое было часткай сярэднявечнай Сербіі, пераважала праваслаўе, але ў сувязі з заваяваннем гэтых зямель Асманскай імперыяй у XIV—XV стагоддзях і наступным выцясненнем адсюль сербаў і нарастаючай ісламізацыяй албанцаў, суадносіны рэлігій сталі мяняцца. Доўгі час пасля Другой сусветнай вайны, Косавам кіравалі свецкія сацыялістычныя ўлады у Сацыялістычнай Федэратыўнай рэспубліцы Югаславіі (СФРЮ). На працягу таго перыяду, касавары сталі ўсё больш і больш секулярызаванымі. З XX стагоддзя ў гэтым рэгіёне ўжо пераважаў іслам. Падзеі канца XX — пачатку XXI стагоддзяў прывялі да яшчэ большай перавагі ісламу.
Ужгарадская унія
У́жгарадская у́нія — царкоўная унія, прынятая 24 красавіка 1646 года ва Ужгарадзе. Сутнасцю уніі было далучэнне 63 русінскіх праваслаўных святароў Мукачаўскай епархіі да Рымска-каталіцкай царквы на ўмовах Берасцейскай уніі 1596 года.
Перадгісторыя
Першая спроба заключыць унію ў Венгерскім каралеўстве адбылася ў 1614 годзе ў манастыры непадалёк ад Медзілаборцаў у Славакіі.
Галоўным ініцыятарам Ужгарадскай уніі быў ераманах Пётр Парфені. Магчыма, ён дзейнічаў з ведама Мукачаўскага епіскапа, галічаніна Васіля Тарасовіча, які даволі адкрыта сімпатызаваў ідэі уніі і вёў перамовы пра яе з эгерскім епіскапам. Спроба заключыць унію была прадпрынятая яшчэ ў 1640, аднак і яна скончылася беспаспяхова.
Неўзабаве епіскап Тарасовіч быў арыштаваны князем Ракацы. Таксама, як і ўплывовае сямейства каталікоў Батараў, княжацкі род пратэстантаў Ракацы быў найбольш уплывовым у краі. Амаль усё XVII стагоддзе Ракацы праяўлялі схільнасць да абароны праваслаўных ад каталіцкага ціску. Аднак пазней, прыслухаўшыся да просьбы з Рыма, Ракацы адпусціў епіскапа Тарасовіча, які ў 1642 року прыняў у Рыме каталіцтва.
Заключэнне
Цэнтрам каталіцкай экспансіі, актыўна накіроўванай і падтрымліванай магнатамі Другетамі, паступова рабіўся Ужгарад, у якім Ракацы не мелі ўплыву. Яшчэ ў 1640 тут абаснаваліся езуіты. Але зацвярджэнне ўніяцтва ішло доўга і складана. У адрозненне ад Берасцейскай уніі, Ужгарадская стала справай рук праваслаўных прыходскіх святароў. У цэлым іх штурхала на такі крок цяжкае сацыяльнае, матэрыяльнае і прававое становішча праваслаўнага духавенства. Галоўнай іх мэтай пры гэтым было ўраўнаванне ў правах з каталіцкімі святарамі. Аднак гэта так і не адбылося.
Праз некалькі год Тарасовіч вярнуўся ў Закарпацце, і яго пазіцыя аказала значны ўплыў на заключэнне уніі. Ініцыятарамі яе заключэння былі базыльяне пад кіраўніцтвам Пятра Парфенія.
У 1646 63 святары Мукачаўскай епархіі (агулам жа епархія налічвала, паводле розных ацэнак, ад 600 да 800 святароў) у каталіцкай капліцы Ужгарадскага замка пад кіраўніцтвам эгерскага каталіцкага біскупа Георгія Якушыча прынялі унію з Рымам, названую паводле месца заключэння Ужгарадскай.
Унія была заключана на ўмовах захавання візантыйскага абраду набажэнстваў, права выбару ўніятамі епіскапа, і распаўсюджання на далучыўшыхся праваслаўных святароў прывілеяў рымска-каталіцкага кліру.
Аднак пры гэтым акт уніі не складаўся. Адсутнічаў (або не захаваўся) таксама пратакол пасяджэння ад 24 красавіка. Умовы уніі былі выкладзены пазней падчас ліставання з Рымам. Вострыгамскі архіепіскап Георгій Ліпай, у непасрэднае падначаленне якога ўваходзілі цяпер закарпацкія ўніяцкія святары, даваў ім дадатковыя абяцанні па паляпшэнні прававога статусу святароў, што таксама сведчыць пра тое, што ўмовы уніі пры яе заключэнні зафіксаваныя не былі.
Развіццё
Відавочна, у 1648 годзе Тарасовіч вярнуўся ў Мукачава, дзе і сканаў праз некалькі месяцаў. Паміраючы, епіскап Васіль прызначыў сваім пераемнікам акурат Пятра Парфенія. Аднак зацвярджэнне новага, цяпер ужо ўніяцкага епіскапа зацягнулася надоўга. Нягледзячы на тое, што унія была зацверджана сінодам у Тырнаве ў 1648 годзе, Святы Прастол не стаў зацвярджаць умовы, бо ў той час Парфені быў праваслаўным епіскапам. У 1651 быў абраны новы праваслаўны епіскап Янікі Зейкан. Толькі напрыканцы 1653 Пётр Парфені здолеў заняць уніяцкую епіскапскую кафедру ў Мукачаве, а аўдавелая да таго часу Соф’я Батары, якая вярнулася ў каталіцтва, выгнала праваслаўнага еп. Янікія з Мукачава. Толькі ў 1655 годзе Парфені быў прызначаны Рымом грэка-каталіцкім епіскапам мукачаўскім.
Праваслаўны епіскап Янікі (пам. каля 1686) з’ехаў у вёску Імстычаў, дзе здолеў пабудаваць манастыр. Паступова цэнтрам праваслаўнага жыцця Закарпацця стаў рэгіён Марамораш (Марамураш) на паўднёвым усходзе Закарпацця. Унія там была заключана толькі ў 1721 годзе. Аднак і пасля гэтага праваслаўе яшчэ доўга захоўвалася ў мясцовых манастырох. Малдаўскія і сербскія епіскапы аказвалі значную падтрымку праваслаўю, аднак супрацьстаяць ціску свецкіх і каталіцкіх уладаў было надта складана. Асабліва актыўна стала распаўсюджвацца унія пры грэка-каталіцкім біскупе Язэпе дэ Камелісе (1690—1706).
Сур’ёзным ударам для праваслаўя стала параза паўстання на чале з князем Ферэнцам II Ракацы (1703—1711). У выніку ў 1713 годзе была заключана унія ў Марамурашы (цяпер у Румыніі). Да 1721 унію прызналі амаль усе праваслаўныя святары Закарпацця. Аднак з праваслаўнай іерархіяй у краі было скончана толькі пасля таго, як у 1735 у Хусцкім замку был замардаваны апошні праваслаўны епіскап Дасіфей Феадаровіч.
Узнаўленне
У 1949 годзе пад ціскам савецкай улады унія была скасавана і захоўвалася толькі ў падполлі. Была ўтворана праваслаўная Мукачаўская і Ужгарадская епархія Маскоўскага патрыярхату. Напрыканцы 1980-х унія ў Закарпацці была адноўлена.
Мукачаўская грэка-каталіцкая епархія як аўтаномная існуе дагэтуль. Значная колькасць украінскіх грэка-каталікоў эмігравала ў ЗША, дзе цяпер дзейнічае Русінская грэка-каталіцкая царква.
Сіла землетрасення
сіла землетрасення, ацэнка ўздзеяння землетрасення на зямную паверхню. Дазваляе ацэньваць вызваленую сейсмічную энергіі толькі ўскосна, бо ўдзеянне залежыць і ад глыбіні ачага. Існуе рад міжнародных шкалаў такой ацэнкі.
Мадыфікаваная шкала інтэнсіўнасці Меркалі, MMI Int. (1931), шкала суб'ектыўнай ацэнкі, аснаваная на апісаннях назіранняў відавочцаў. Значэнні — цэлыя лікі ад 1 да 12, якія запісваюцца рымскімі лічбамі.
Літаратура
Harry O. Wood and Frank Neumann, in Bulletin of the Seismological Society of America, Vol. 21, No. 4, December 1931. es Geophysicae, 4B, (6), Paris, France, 1986, pp. 679–702. Як працытавана на афіцыйнай пляцоўцы NGDC.
Яміна
Я́міна (, Ямино) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах засценак у складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Сцяг Аявы
Сцяг Аявы (Flag of Iowa) - адзін з сімвалаў амерыканскага  штата Аява. У аснову сцяга пакладзены сцяг Францыі, так як штат Аява быў часткай французскага валодання Луізіяна ў Новай Францыі. З-за больш шырокай сярэдняй паласы і сіметрычнага дызайну, праект сцяга часам класіфікуецца як «Канадскі слуп».
Сцяг штата Аява складаецца з трох вертыкальных палос - сіняга, белага і чырвонага колераў. На белай паласе намаляваны белагаловы арлан, які трымае ў дзюбе доўгую стужку з дэвізам Our liberties we prize and our rights we will maintain, узятым з дзяржаўнай пячаткі штата. Ніжэй змешчана назва штата «Iowa», выкананая засечным шрыфтам чырвонага колеру.
Сцяг быў прыняты ў 1921 годзе пасля папярэдняга адабрэння Дзяржаўным саветам абароны штата Аява ў маі 1917 года. Ён быў распрацаваны ў 1917 годзе жыхаркай Ноксвіла Дзіксі Корнэл Гебхардт.
Усходняя вуліца (Мінск)
Усходняя вуліца — вуліца ў Савецкім раёне Мінска. Пачынаецца ад вул. Сурганава, перасякае вул. Някрасава, Бялінскага, Мележа, Лук'яновіча, Шырокую і некалькі завулкаў. Упіраецца ў вул. Кальцова. Ідзе паралельна вуліцам Я. Коласа, Лагойскі тракт, Л. Бяды і М. Багдановіча.
Забудова вуліцы ўяўляе сабой спалучэнне прыватнага сектара, шматкватэрных жылых дамоў і дзелавой інфраструктуры. Апошняя ўключае ў сябе: 1-ы корпус 6-й гімназіі (д. 40) пасольства Азербайджана ў Беларусі (д. 133) і Мінскі гандлёвы каледж.
IC 1607
IC 1607 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Драп
Назва тканіны «драп» замест старарускага «сукно» стала ўжывацца ў Расіі ў XIX стагоддзі, калі ў модзе на змену больш лёгкім тканінам папярэдняга стагоддзя прыйшлі шчыльныя сукны. У XIX стагоддзі папулярныя былі гатункі драпа -драп-зефір, каралеўскі, залаты, сярэбраны.
Драп складаецца звычайна з двух слаёў, дзякуючы чаму валодае высокімі цеплаізалявальнымі ўласцівасцямі. Правы бок тканіны часта выпрацоўваецца з больш высакаякаснай воўны, чым сподні. Некаторыя гатункі драпу выпрацоўваюцца з баваўняным утком. У залежнасці ад структуры і малюнка перапляцення драп можа быць варсаваным і неварсаваным, адна- і шматколерным, з гладкім правым бокам і малюнкавай падшэўкай.
З драпу шыюць мужчынскую і жаночую вопратку: зімовыя і дэмісезонныя паліто. Паколькі драп не валодае дастатковай пластычнасцю, то з яго шыюць мадэлі без складаных падкройных дэталяў.
Галіт
Галі́т, каменная соль — мінерал, хларыд натрыю, NaCl.
Апісанне
Складаецца з кубічных, радзей актаэдрычных крышталёў. Бясколерны, празрысты, можа мець розныя адценні з-за прымесей. Цвёрдасць 2 па шкале Моаса, шчыльнасць 2,2 г/см³. Крохкі, лёгка раствараецца ў вадзе, мае салёны смак.
Паходжанне і радовішчы
Утвараецца пераважна асадкавым шляхам: крышталізуецца з марской вады ў лагунах і рэліктавых азёрах, якія перасыхаюць. Карысны выкапень. Радовішчы: у асадкавых горных пародах, самасадная соль сучасных азёр, саляныя крыніцы.
Выкарыстанне
Каменная соль выкарыстоўваецца ў харчовай (павараная соль), тэкстыльнай, фармацэўтычнай, хімічнай прамысловасці, халадзільнай справе, вытворчасці пластмас і інш.
Бен Уэбстэр
Бен Уэбстэр (Ben Webster;, Канзас-Сіці, штат Місуры — , Амстэрдам, Нідэрланды) — амерыканскі джазавы музыкант, тэнар-саксафаніст, выдатны выканаўца стылю свінг. Уладальнік фенаменальнага субтонавага гуку. Аказаў вялікі ўплыў на ўсіх тэнар-саксафаністаў наступных пакаленняў.
Эрнст Удэт
Эрнст Удэт (Ernst Udet;, — , ) — нямецкі ваенны лётчык, генерал-палкоўнік люфтвафэ (1940), другі па выніковасці нямецкі лётчык-ас Першай сусветнай вайны (пасля Манфрэда фон Рыхтгофена).
Аляксандр Дубчак
Аляксандр Ду́бчак (Alexander Dubček;, Угровец, Чэхаславакія — , Прага, Чэхаславакія) — чэхаславацкі дзяржаўны і грамадскі дзеяч, на пасадзе першага сакратара ЦК Камуністычнай партыі Чэхаславакіі ў снежні 1968-красавіку 1969 — галоўны ініцыятар курсу рэформаў, вядомых як Пражская вясна.
Буцькавічы
Бу́цькавічы (, Бутьковичи) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Літвенскага сельсавета.
Сфакс (вілает)
Сфакс (ولاية صفاقس) — адзін з дваццаці чатырох вілаетаў Туніса. Размешчаны ва ўсходняй частцы краіны. Плошча 7545 км². Насельніцтва 860 тыс. чалавек (2005).
Адміністрацыйны цэнтр — Сфакс.
2-і Вязынскі завулак (Мінск)
Грамадскі транспарт
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па завулку адсутнічае. Паблізу размешчаны прыпыначны пункт «Лебядзіны» Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі.
Апатовец
Апатовец (Opatowiec) — горад у Польшчы, размешчаны за 250 км на поўдзень ад Варшавы і за 60 км на ўсход ад Кракава. Уваходзіць у склад Казімежскага павета Свентакшыскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Апатовец. Насельніцтва 329 чалавек.
Браўнсвіл (Тэхас)
Браўнсвіл (Brownsville) — горад у ЗША, у штаце Тэхас. Цэнтр акругі Камеран. Браўнсвіл — 15-ы па велічыні горад у Тэхасе і 129-ы па велічыні ў Злучаных Штатах. Насельніцтва 139 722 чалавек паводле перапісу 2000 года.
Перламутраўка Аглая
Перламутраўка Аглая (Argynnis aglaja) — дзённы матылёк з сямейства німфалід.
Лазова
Лазо́ва (, Лозово) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.
Перламутраўка Аглая
Этымалогія лацінскай назвы
Аглая у грэчаскай міфалогіі — «бліскучая», адна з трох харыт або грацый, дачок Зеўса і Эўрыномы, сястра Еўфрасіны і Таліі.
Апісанне
Даўжыня пярэдняга крыла 23-30 мм Размах крылаў 44-56 мм. Верхні бок крылаў самца афарбаваны ў ярка-руды колер з чорнымі плямамі. Афарбоўка самкі кантрасней, з пашыранымі чорнымі плямамі. Сустракаюцца самкі з больш цёмнай афарбоўкай — f. suffusa (Tutt).
У постдыскальнай вобласці на ніжнім баку задняга крыла вочкі адсутнічаюць, прыкаранёвая частка крыла з выяўленым зеленаватым адценнем. Ніжні бок крылаў з яркімі серабрыстымі плямамі.
Біялогія
Развіваецца ў адным пакаленні. Лёт матылькоў з сярэдзіны чэрвеня (часам з канца мая) па сярэдзіну жніўня. Вид з'яўляецца схільным да міграцый. Матылькі харчуюцца нектарам астравых і бабовых. Матылі лётаюць на брыючым палёце.
Размнажэнне
Яйкі адкладаюцца самкай паштучна або на на лісце і сцябле кармавой расліны вусеняў — фіялкі, альбо на суседнія да да іх расліны. Яны прымацоўваюцца нетрывала і могуць лёгка стрэсвацца на глебу. Яйкі адкладаюцца самкай паасобку. За дзень адкладаецца да 100 яек. Яйка жаўтлявага колеру, канічнай формы, рабрыстыя, дыяметрам каля 1 мм. З часам іх колер змяняецца на чырвоны, а потым, перад выхадам гусеніц, колер яек становіцца шэрым. Вусені вылупляюцца ў канцы лета або восенню, праз 2-3 тыдні пасля адкладвання яек. Яны практычна не харчуюцца і зімуюць у першым узросце. Часам зімуюць спелыя яйкі. Даўжыня вусеня апошняга ўзросту да 40-44 мм. Вусені  чорнага колеру, з шэрагам чырвоных плям па баках брушных сегментаў. Днём яны хаваюцца, а харчуюцца ноччу. Акукляюцца ў лёгкім кокане паміж сцебламі раслін, паблізу паверхні глебы, прымацоўваючыся крэмастарам да вертыкальнай паверхні. Стадыя кукалкі доўжыцца каля 2 тыдняў.
Кармавыя расліны вусеняў
Фіялкі (Viola sp.), фіялка сабачая, фіялка апушаная, фіялка балотная, Viola riviniana, браткі, фіялка высокая. У якасці кармавых раслін прыводзяцца таксама Polygonum bistorta і гарошак (Vicia).
Кутна (гміна)
Ку́тна (Kutno) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кутноўскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Кутне. Плошча гміны складае 122,31 км². Станам на 2007 год у гміне Кутна пражывалі 8417 чалавек, шчыльнасць — 69 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 31 салецтваў.
Cessna 208
Cessna 208 (Сэсна 208) — лёгкі аднаматорны турбавінтавы самалёт з фіксаваным шасі. Выпускаецца кампаніяй Cessna з 1984. Існуюць пасажырскія, грузавыя і ваенныя мадыфікацыі.
Гісторыя
Распрацоўка Cessna 208 пачалася ў 1980. Пасля двух гадоў тэставання, у снежні 1982, адбыўся першы палёт прататыпа. У жніўні 1984 самалёт запушчаны ў серыю. Яшчэ ў працэсе распрацоўкі праектам зацікавіўся буйны аператар авіяперавозак FedEx. Па яго заказу былі створаны грузавыя версіі: Cargomaster і Super Cargomaster (усяго каля 300). На аснове гэтых мадыфікацый Cessna пачала распрацоўку мадэляў для пасажыраперавозак і ВПС, у асноўным прызначаных на экспарт. Ужо да 1998 было прададзена больш за тысячу экзэмпляраў, прычым 60% – за мяжу.
Выкарыстоўванне самалёта ў розных умовах патрабавала варыятыўнасці ў абсталяванні: Cessna 208 можа абсталявацца паплаўкамі, лыжамі, зброяй, пасажырскія месцы могуць ператварацца ў грузавы адсек, або грузавы кантэйнер можа выкарыстоўвацца ў якасці багажнага аддзялення.
28 красавіка 2008 Cessna аб’явіла, што ўсе новыя мадэлі будуць пастаўляцца з навігацыйнай сістэмай Garmin G1000.
Характарыстыкі
Мадыфікацыя Grand Caravan
Знайдзёнава
Знайдзёнава — жаночы варыянт прозвішча Знайдзёнаў.
Святлана Валер’еўна Знайдзёнава
Святлана Валер’еўна Знайдзёнава (нар., Магілёў, Беларусь) — беларуская футбалістка. Майстар спорту Беларусі (футзала і міні-футбол). Сястра беларускай футбаліткі Аксаны Знайдзёнавай.
Клубная кар’ера
З 1996 года займацца Футболам, выхаванка СДЮШАР-7 Магілёва. С 1996 па 2018 год выступала за магілёўскую «Надзею-СДЮШАР-7». Пасля заканчэння прафесійнай кар’еры працуе інструктарам-метадыстам у ФК «Дняпро Магілёў».
Віцебскмэбля
Акцыянернае таварыства «Віцебскмэбля» — прадпрыемства Віцебска, створана ў 1948-50 гг., у 1975-88 гг. у вытворчым дрэваапрацоўчым аб’яднанні «Віцебскдрэў». 3 1988 г. галаўное прадпрыемства вытворчага аб’яднання «Віцебскмэбля», з 1992 г. акцыянернае таварыства «Садружнасць», з 1994 г. сучасная назва.
Гісторыя
Першы цэх Віцебскай мэблевай фабрыкі быў пабудаваны ў 1948 годзе на месцы даваеннага лесазавода № 13. У яго лесапільна-раскроечным цэху з басейнам для ачысткі бярвення праводзілася распілоўка для патрэб будаўніцтва і выраблялася тара для народнай гаспадаркі. Праз два гады фабрыка выпусціла першую партыю мэблі: тумбачкі, матрацы, мэблю для адміністрацыйных устаноў. Віцебская мэбля для вакзалаў адпраўлялася ва ўсе канцы краіны. У Маскоўскім універсітэце стаялі шафы, чарцёжныя і картаграфічныя сталы, сталы-кафедры гэтай фабрыкі.
У 1971 годзе да Віцебскай фабрыкі далучыліся Полацкая і Багушэўская мэблевыя фабрыкі. Гэта дазволіла больш аператыўна манеўраваць сродкамі і матэрыяламі, сканцэнтраваць і спецыялізаваць мэблевую вытворчасць. У 1975—1988 гадах мэблевая фабрыка ўваходзіць у вытворчае аб’яднанне «Віцебскдрэў».
Збанкрутавала ў 2007 годзе.
Вытворчасць
Дзейнічалі цэхі: раскроечна-загатоўчы, 2 мэблевыя, рамонтна-механічны, энергацэх, транспартны, 2 склады.
Сцяг Канфедэратыўных Штатаў Амерыкі
На працягу свайго існавання Канфедэратыўныя Штаты Амерыкі змянілі шэсць дзяржаўных сцягоў.
Ніжэй прыведзена табліца сцягоў КША:
Дзяўчынка з савой
Дзяўчынка з савой — скульптура, размешчаная ў Траецкім прадмесці, аўтарам з'яўляецца скульптар Л. Б. Зільбер. Помнік уяўляе сабой дзяўчынку, якая стаіць босай нагой на папараці і трымае ў руцэ саву. На лісце папараці ляжаць тры расквітнелыя бутоны, а каля яго сядзіць яшчарка. Адно крыло совы выгнута — яна як бы ахоўвае, абараняе ім дзяўчынку, а другое крыло шырока раскрыта. Помнік стаіць на вялікім валуне, побач з якім ляжаць яшчэ два, паменш.
IC 1608
IC 1608 — галактыка тыпу S0-a (спіральная галактыка) у сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Эндрэ Даманаўскі
Эндрэ Дамнаўскі (,  — ) — венгерскі жывапісец-манументаліст.
Вучыўся ў АМ у Будапешце (1926-31). У творах 50-60-х гг. (фрэска галоўнага ўваходу Металургічнага камбіната ў Дунауйварошы, 1955; сграфіта для вакзала ў Дэбрэцэне, 1961; габелен для Політэхнічнага інстытута ў Мішкальцы, 1966—67) паказаў сацыяльныя пераўтварэнні ў Венгрыі. Творам уласцівыя манументальная прастата, свабода і нязмушанасць кампазіцыі, эмацыйная выразнасць стрыманай, тонка распрацаванай каляровай гамы.
Дагавор аб ліквідацыі ракет сярэдняй і меншай далёкасці
Дагавор аб ліквідацыі ракет сярэдняй і меньшай далёкасці (ДРСМД, РСМД) — дагавор паміж СССР і ЗША, падпісаны Міхаілам Гарбачовым і Рональдам Рэйганам 8 снежня 1987 года падчас савецка-амерыканскай сустрэчы на ​​вышэйшым узроўні ў Вашынгтоне. Дагавор набыў моц 1 чэрвеня 1988 года. Дагавор упершыню ў гісторыі дазволіў ліквідаваць цэлы клас узбраенняў: бакі абавязаліся знішчыць усе комплексы балістычных і крылатых ракет наземнага базавання сярэдняй (1000-5500 км) і меншай (ад 500 да 1000 км) далёкасці, а таксама не вырабляць, не выпрабоўваць і не разгортваць такія ракеты ў будучыні.
У адпаведнасці з Дагаворам бакі на працягу трох гадоў павінны былі знішчыць усе пускавыя ўстаноўкі і ракеты наземнага базавання з радыусам дзеяння ад 500 да 5500 кіламетраў, уключаючы ракеты як на еўрапейскай, так і на азіяцкай тэрыторыі СССР. Дагавор прадугледжваў працэдуры праверкі інспектарамі, што павінны былі сачыць за знішчэннем ракет процілеглага боку.