cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ФК Манчэстэр Юнайтэд
З 2013 года
8 мая 2013 года Алекс Фергюсан абвясціў аб рашэнні завяршыць трэнерскую кар’еру па заканчэнні сезона 2012/13, пры гэтым застаўшыся ў клубе ў якасці члена савета дырэктараў, а таксама пасла клуба. 9 мая было абвешчана, што новым галоўным трэнерам клуба стане Дэвід Моес, які да гэтага трэніраваў «Эвертан». Моес падпісаў з клубам шасцігадовы кантракт. 22 красавіка 2014 года Моес быў звольнены з пасады галоўнага трэнера клуба з-за дрэнных вынікаў: каманда не змагла кваліфікавацца ў Лігу чэмпіёнаў, займаючы толькі 7-е месца, а вынікі дамашніх матчаў «Юнайтэд» былі найгоршымі з 1978 года. Выканаўцам абавязкаў галоўнага трэнера да заканчэння сезона быў Раян Гігз.
Улетку 2014 года галоўным трэнерам «Юнайтэд» быў прызначаны Луі ван Гал. Пры ван Гале каманда змагла вярнуцца ў Лігу чэмпіёнаў, заняўшы 4-е месца ў чэмпіянаце. У сезоне 2015/2016 «Юнайтэд» выйграў Кубак Англіі, але заняў у чэмпіянаце толькі 5-е месца і не змог выйсці з групы ў Лізе чэмпіёнаў. 23 мая 2016 года Луі ван Гал быў звольнены з пасады галоўнага трэнера клуба.
Замест ван Гала быў прызначаны партугалец Жазэ Маўрынью. Разам з Маўрынью клуб выйграў Лігу Еўропы, Суперкубак Англіі і Кубак футбольнай лігі. Аднак пасля няўдалага старту сезона 2018/2019 Маўрынью быў звольнены. Выконваючым абавязкі трэнера быў прызначаны Уле Гунар Сульшэр, былы гулец «Манчэстэр Юнайтэд». 28 сакавіка 2019 года Сульшэр стаў галоўным трэнерам. Сульшэр з’яўляўся трэнерам каманды да 21 лістапада 2021 года. Пасля звальнення Сульшэра клуб правёў тры матчы пад кіраўніцтвам Майкла Карыка. 29 лістапада 2021 года было абвешчана аб прызначэнні нямецкага спецыяліста Ральфа Рангніка часовым галоўным трэнерам «Манчэстэр Юнайтэд» да заканчэння сезона. З сезона 2022/23 каманду ўзначальвае Эрык тэн Хаг.
Заўзятары
Пасля таго, як клуб выйграў чэмпіянат у 1956 годзе, ён стаў найболей наведвальным у лізе, пабіўшы папярэднія дасягненні «Ньюкасл Юнайтэд». Пасля авіякатастрофы ў Мюнхене ў 1958 годзе ў клуба значна дадалося заўзятараў. На мяжы стагоддзяў у клуба ёсць некалькі груп актыўных заўзятараў, сярод іх: Independent Manchester United Supporters' Association, Manchester United Supporters Trust.
Склад
Станам на ліпень 2023 года.
Масаі (плато)
Маса́і — плато ў Афрыцы, ва ўсходняй частцы Танзаніі.
Сярэдняя вышыня каля 1000 м, асобныя горныя вяршыні дасягаюць вышыні 2000 м. Плато складзена са старажытных крышталічных горных парод. Клімат субэкватэрыяльны, засушлівы. Ападкі ў летні перыяд. Рачная сістэма на плато развіта слаба. Рэкі малаводныя. Расліннасць пераважна злакава-хмызняковая на бурых глебах.
Мікалай Аляксандравіч Ладуцька
Мікалай Аляксандравіч Ладуцька (нар., Мінск) — беларускі дзяржаўны і гаспадарчы дзеяч. Старшыня Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта ў 2010—2014 гадах.
Біяграфія
Працаваў у будаўніцтве і ў камсамольскім руху. З 2003 года — дырэктар Кіравання капітальнага будаўніцтва Мінгарвыканкама; удзельнічаў у будаўніцтве Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі.
З 2006 года — кіраўнік адміністрацыі Фрунзенскага раёна. 24 верасня 2007 года прызначаны намеснікам старшыні Мінгарвыканкама.
10 чэрвеня 2009 года ў сувязі з хваробай Міхаіла Паўлава прызначаны выканаўцам абавязкаў старшыні Мінгарвыканкама, а 25 чэрвеня 2010 года — старшынёй. 6 лістапада 2014 года быў зняты з пасады.
З 8 чэрвеня 2015 па жнівень 2022 года Мікалай Ладуцька ўзначальваў прадпрыемства «Мотавела». 15 чэрвеня 2018 г. быў абраны старшынёй аб’яднання «Мінскі сталічны саюз прадпрымальнікаў і працадаўцаў». З канца 2022 года першы намеснік дарэктара камунальнага будаўніча-эксплуатацыйнага ўнітарнага прадпрыемства «Мінская cпадчына».
Сцяг Уругвая
Сцяг Уругвая — адзін з дзяржаўных сімвалаў Уругвая, шмат у чым падобны да ​​сцяга Аргенціны, бо Уругвай уваходзіў у склад Аргенціны да набыцця незалежнасці. Першапачатковы варыянт сцяга быў заснаваны ў 1828 годзе з дзевяццю блакітнымі і дзесяццю белымі палосамі. У 1830 годзе колькасць палос была паменшана да дзевяці (чатыры сінія і пяць белых). Дзевяць палос з дзевяці першапачатковых рэгіёнаў (дэпартаментаў) Уругвая. У 1826 годзе ў кантон сцяга было змешчана жоўтае «сонца Мая» (ісп.: Sol de Mayo), якое сімвалізуе інкскага бога сонца і названае так у гонар Майскай рэвалюцыі 1810 у Буэнас-Айрэсе.
Гл. таксама
Герб Уругвая
Альтэнштайг
Альтэнштайг (Altensteig) — горад у Германіі, у зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Карлсруэ. Уваходзіць у склад раёна Кальв. Насельніцтва — (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 53,21 км². Афіцыйны код — 08 2 35 006.
Чарназёмаўка (станцыя)
Чарназё́маўка (, Чернозёмовка)  — станцыя Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчана ў станцыі Чарназёмаўка.
Альтэнштайг
Горад падзяляецца на 10 гарадскіх раёнаў.
Помнік героям Першай сусветнай вайны (Растоў-на-Доне)
Помнік героям Першай сусветнай вайны — адзін з манументаў у горадзе Растоў-на-Доне, прысвечаны салдатам і афіцэрам Рускай імператарскай арміі, якія ўзялі ўдзел у Першай сусветнай вайне. Усталяваны ў 2014 годзе. Знаходзіцца ў скверы на скрыжаванні вул. Чырвонаармейскай і прав. Халтурынскі.
Адкрыццё помніка
2014 год стаў годам стагоддзя з моманту пачатку Першай сусветнай вайны, актыўны ўдзел у якой прыняла і Расія, армія якой вяла баявыя дзеянні на Усходнім фронце. У 1917 годзе, перадусім з-за ўнутраных узрушэнняў, становішча на фронце стала для Расіі крытычным, і ў сакавіку 1918 года прыйшэлыя да ўлады бальшавікі склалі вельмі цяжкі па сваіх умовах для Расіі мірны дагавор. Саму вайну ў СССР звалі «імперыялістычнай» і несправядлівай, таму яе падзеям надавалася вельмі мала ўвагі з боку ўлад.
Стагоддзе гэтай паказальнай падзеі шмат у чым абудзіла грамадскую цікавасць у Расіі да ўшанавання памяці пра вайну. У 2014 годзе па ўсёй краіне прайшоў шэраг культурных і навуковых імпрэз, прысвечаных дадзенай тэматыцы. Адмысловай камісіяй па ўсталёўцы помнікаў у Растове-на-Доне былі разгледжаны тры варыянты эскіза помніка. У выніку была абрана праца заслужанага мастака Расіі Сяргея Міхайлавіча Ісакава. Выдаткі на выраб і ўсталёўку ўзяла на сябе Гандлёва-прамысловая палата Растоўскай вобласці.
Помнік героям Першай сусветнай вайны ў Растове-на-Доне быў адкрыты 1 жніўня 2014 года, у дзень уступу Расіі ў вайну. Урачыстае адкрыццё адбылося пры ўдзеле мэра горада, прадстаўнікоў гарадской адміністрацыі, мясцовага казацтва.
Манумент уяўляе сабою 3,5-мятровую бронзавую выяву салдата ў ваеннай форме і з вінтоўкай на плячы.
Таксама ўсяго ў Растоўскай вобласці былі ўсталяваны яшчэ некалькі помнікаў, прысвечаных героям Першай сусветнай вайны: у Шахтах, Новачаркаску, Батайску і яшчэ некалькіх населеных пунктах.
Горы 2
Го́ры 2 (, Горы 2) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяркудскага сельсавета.
Да 19 лютага 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Зарачанскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Дубраўскага сельсавета.
Леў VIII
Леў VIII (лац. Leo PP. VIII; ?, Рым —, Рым) — Папа Рымскі з 6 снежня 963 да 1 сакавіка 965. Нарадзіўся ў Рыме. Узышоў на пасад дзякуючы падтрымцы імператара Атона I Вялікага, скінуў Яна XII і выгнанага Бенедыкта V, таму яго легітымнасць аспрэчваецца. Заслужыў добрую рэпутацыю сваім аскетызмам, забытыі за паўстагоддзя порнакратыі.
Сцяг Французскай Гвіяны
Сцяг Французскай Гвіяны — сцяг заморскага рэгіёна Францыі, размешчанага ў Паўднёвай Амерыцы — гэта белае поле, на якім размешчаны лагатып з жоўтай пяціканцовай зоркай у сінім полі над аранжавай фігурай у жоўтай лодцы ў зялёным полі, над двума аранжавымі лініямі хваль. Над лагатыпам надпіс GUYANE і LA RÉGION.
Леон Жыск’я
Леон Жыск’я (Гіша) (фр. Léon Gischia;, Дакс — , ) — французскі мастак, ілюстратар і дэкаратар.
Жыццё і творчасць
Будучы мастак вывучаў ва ўніверсітэце літаратуру, археалогію і гісторыю мастацтваў, у 1923 годзе прысвяціў сябе жывапісу. Сярод яго настаўнікаў — Атон Фрыез і Фернан Лежэ. У 1927 годзе Жыск’я з’ехаў у ЗША, дзе жыў 3 гады і цалкам спыніў маляванне. У 1937 годзе мастак вяртаецца ў Парыж, дзе сумесна з Ф. Лежэ і Ле Карбюзье працуе над дэкарацыямі павільёнаў для парыжскай Сусветнай выставы. У 1945 годзе Л. Жыск’я становіцца адным з заснавальнікаў мастацкага «Майскага салона». Да гэтага часу яго творчасці адносіцца, да прыкладу, палатно «Арлекін з мандалінай» (Лондан, калекцыя Эліята Блэйка). У пасляваенны перыяд уласцівым творчасці Л. Жыск’я з’яўляецца змешванне на яго карцінах фігурных і геаметрычна-абстрактных элементаў.
Лявон Жыск’я быў вядомы ў Парыжы таксама як паспяховы тэатральны мастак-афарміцель, стваральнік эскізаў для акцёрскіх касцюмаў.
Харчычы
Ха́рчычы (, Харчичи) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзмітравіцкага сельсавета.
Другая пяцігодка Беларускай ССР
Другі 5-гадовы план развіцця народнай гаспадаркі Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі на 1933—1937 гады ставіў сваёй мэтай завяршэнне рэканструкцыі і стварэнне новай тэхнічнай базы ўсіх галін эканомікі.
Вынікі пяцігодкі
За пяцігодку пабудавана 1700 і рэканструявана 90 прадпрыемстваў. Пачалі выпускаць прадукцыю Гомельскі шклозавод, трубаліцейны і аўтарамонтны заводы ў Магілёве, Быхаўскі ацэтонавы і Бабруйскі гідролізны заводы, дрэваапрацоўчы камбінат і завод ізаляцыйных пліт у Навабеліцы; далі энергію электрастанцыі Мінская ЦЭЦ-2, Слуцкая, Полацкая, Барысаўская. Валавая прадукцыя прамысловасці павялічылася ў 1,9 раза, але гэты паказчык быў ніжэй запланаванага (3,8 раза). Сярэднегадавы прырост у буйной прамысловасці знізіўся да 13,9% (у 1-й пяцігодцы 21,6%). Выявіліся негатыўныя вынікі каманднай эканомікі, якая стала адыгрываць дамінуючую ролю ў асноўных сферах народнай гаспадаркі. У 1937 годзе у калгасы аб’яднана 87,5% сялянскіх гаспадарак, пасяўныя плошчы калгасаў пашырыліся на 67,1%. Валавы збор бульбы павялічыўся на 38,9%, ільновалакна сабрана на 24,4% больш, чым у 1932 годзе. Гэта было дасягнута галоўным чынам за кошт асваення новых зямель і расшырэння пасяўных плошчаў. Колькасць машынна-трактарных станцый (МТС) павялічылася з 57 у 1932 годзе да 200 у 1937 годзе. Аднак цэнтралізаванае планаванне, нізкія закупачныя цэны на сельскагаспадарчую прадукцыю і іншыя негатыўныя моманты не дазволілі выканаць план па вытворчасці многіх відаў сельскагаспадарчай прадукцыі.
NGC 3791
NGC 3791 (іншыя абазначэнні — MCG -1-30-20, NPM1G -09.0447, PGC 36156) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Чаша.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Рукі (рака)
Ру́кі — рака ў Афрыцы, у Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга, левы прыток ракі Конга.
Давід дзі Данатэла
«Давід дзі Данатэла» (Ente David di Donatello) — нацыянальная кінапрэмія Італіі. Штогадова ўручаецца з 1956 года (Accademia del Cinema Italiano). Па стане на 2021 год, прэмія прысуджаецца ў 26 катэгорыях.
Узнагарода ўяўляе сабой залатую копію статуі (Данатэла, каля 1440) на кубічнай малахітавай падстаўцы з залатой пласцінкай, на якой указаны катэгорыя ўзнагароды, год і пераможца.
Дакс (Францыя)
Дакс (Dax, Akize) — камуна на паўднёвым захадзе Францыі ў дэпартаменце Ланды адміністрацыйнага рэгіёна Новая Аквітанія. Доўгі час горад уваходзіў у склад гістарычнай правінцыі Гасконь. Папулярны бальнеалагічны курорт Францыі.
Дакс быў шырока вядомым паселішчам яшчэ ў эпоху Старажытнага свету дзякуючы мясцовым цёплым крыніцам, на аснове якіх тут ужо больш за тысячу гадоў развіваецца тэрмалізм (бальнеалячэнне), які ў наш час стаў асноўным артыкулам даходу горада. Дакс таксама вядомы традыцыямі іспанскай і ландскай карыды, а таксама сваёй прыхільнасцю да рэгбі (мясцовае спартыўнае таварыства было заснавана ў 1904 годзе).
Джэўдэт Сунай
Джэўдэт Сунай (Cevdet Sunay; 10 лютага 1899, Трабзон — 22 мая 1982, Стамбул) — турэцкі ваенны і дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт Турцыі (1966—1973).
Кау (народ)
Ка́у (саманазва: kaw), або ка́нза (kanza) — індзейскі народ, карэнныя жыхары ЗША. У нашы дні жывуць пераважна ў штаце Аклахома. Агульная колькасць (2012 г.) - 3 126 чал.
Гісторыя
Кау адносяцца да сіўанскіх народаў, якія ў старажытнасці насялялі даліну Агая, аднак да XVII ст. мігрыравалі ўздоўж рэчышчаў Місісіпі і Місуры, а потым пасяліліся на рацэ Канзас. Саманазва kaw азначае паўднёва-усходні вецер. Назву kanza індзейцы атрымалі ад французскіх місіянераў. У 1673 г. яна ўпершыню з'явілася на французскай карце і пазней увасобілася ў назве ракі і штата Канзас.
Кантакты з іспанцамі пачаліся яшчэ ў 1541 г. Яны не мелі сталага характару. У 70-я гг. XVII ст. былі ўсталяваны сувязі з французскімі гандлярамі. У канцы XVIII - першай палове XIX ст. кау моцна пацярпелі ад войнаў з аява і лакота. Асабліва неспрыяльная сітуацыя склалася пасля моцнай эпідэміі воспы ў 1801 г.
Пасля пераходу Луізіяны ў склад ЗША кау імкнуліся атрымаць знешнюю дапамогу з боку амерыканскіх ваенных, таму падпісалі мірныя пагадненні ў 1825 г., 1846 г. і 1859 г. Некаторыя кау ўдзельнічалі ў войнах супраць лакота на баку ЗША. З-за эпідэмій іх колькасць працягвала скарачацца. З 1789 г. да 1889 г. скарачэнне адбылося амаль у 10 разоў і дасягнула 194 чалавекі. У 1873 г. яны былі пераселены на поўнач Аклахомы, дзе было створана графства Кау на рацэ Канзас.
У 1902 г. кау фактычна пазбаўляліся ўнутранай аўтаноміі, якая была адроджана толькі ў 1959 г. У нашы дні сярод чальцоў племені кау высокі працэнт метысацыі.
Культура
Кау здаўна займаліся земляробствам. Вырошчвалі бабовыя, гарбузы і кукурузу. Важную ролю ў забеспячэнні мелі загоннае паляванне і рыбалоўства. Пасля ўсталявання сувязяў з французскімі гандлярамі продаж скур дзікіх жывёл набыў камерцыйнае значэнне. У XIX ст. з-за дэпапуляцыі і экалагічных змен паляванне прыйшло ў заняпад, кау апынуліся ў залежнасці ад харчовай дапамогі з боку амерыканцаў. З XVIII ст. займаліся конегадоўляй.
Кау будавалі на рацэ сталыя вёскі, што складаліся з доўгіх саламяных хацін. Улетку палявалі ў прэрыях, дзе жылі ў часовых тыпі. Вопратку шылі са скур і тканін. Тыповымі элементамі адзення былі насцегнавая повязь, плашч, вузкія скураныя штаны і макасіны. Мужчыны галілі галаву і ўпрыгожвалі яе пер'ем. Іншыя элементы ўпрыгожванняў: пацеркі, ракавіны малюскаў, кавалкі металаў. Конныя паляўнічыя размалёўвалі свае шчыты.
Мантэроні-д’Арбія
Мантэроні-д'Арбія (Monteroni d'Arbia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сіена.
Кау (народ)
Рэлігія
Рэлігійныя вераванні засноўваліся на шанаванні духа-стваральніка сусвета і духоўных істот вакан. Міфалогія адлюстроўвае духоўныя пошукі культурных герояў.
Ключ 25
Ключ 25 卜 (піньінь bǔ) са значэннем «прадказанне» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 23 ключоў, якія складаюцца з дзвюх рыс.
Кау (народ)
Рэлігія
У нашы дні большасць вернікаў — хрысціяне.
Ключ 25
У слоўніку Кансі налічваецца 45 іерогліфаў з гэтым ключом (з 49 030).
Мантэроні-д’Арбія
Насельніцтва складае 7161 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 68 чал./км². Займае плошчу 105 км². Паштовы індэкс — 53014. Тэлефонны код — 0577.
Ключ 25
Варыянты значэння
Старажытны знак паходзіць ад выявы расколіна на панцыры чарапахі ад распаленых абцугоў падчас варажэння. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «варажыць», «прадказваць», «прадбачыць».
Мантэроні-д’Арбія
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Ключ 25
Прыклады іерогліфаў
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 卜.
Мантэроні-д’Арбія
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Ганконг Мастэрс 2017 (снукер)
Пераможцам турніру стаў Ніл Робертсан, які перайграў на сваім шляху чэмпіёна свету Марка Сэлбі (5:3), Марку Фу ў паўфінальным матчы (6:4) і Роні О’Салівана ў фінальным паядынку (6:3). Такім чынам, 35-гадовы аўстраліец выйграў першы прафесійны тытул за год (пасля перамогі на Рыга Мастэрс ў чэрвені 2016 года) і другі турнір у Ганконгу (пасля перамогі на General Cup 2012 года).
Прызавыя грошы
Прызавы фонд турніру склаў £315,000, з якіх £100,000 атрымаў пераможца.
Брэйкі, вышэйшыя за 50 ачкоў
У сямі матчах асноўнай стадыі Ганконг Мастэрс гульцы аформілі 9 соценных брэйкаў. Колькасць брэйкаў, вышэйшых за 50 ачкоў, дасягнула 44 серый, што ў сярэднім азначае каля 6.3 паўсоценных серый у матчы.
Лідарам па колькасці соценных серый стаў фіналіст спаборніцтва Роні О’Саліван з трыма сэнчуры-брэйкамі. Па колькасці серый «50+» лідарам стаў пераможца турніру Ніл Робертсан, які зрабіў 15 паўсоценных серый, дзве з якіх перавысілі 100 ачкоў. Роні О'Саліван выканаў найвышэйшы брэйк турніру ў 143 балы ў фінальным матчы супраць Ніла Робертсана.
Ніжэй прадстаўлены ўдзельнікі, упарадкаваныя па іх найвышэйшай серыі на турніры. Насупраць пералічаны ўсе соценныя і паўсоценныя брэйкі кожнага гульца.
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Сянно)
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы — мураваны новабудаваны каталіцкі храм, які знаходзіцца ў г. Сянно Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на вуліцы Чырвонага Кастрычніка, 1а.
Гісторыя
Першы вядомы касцёл у Сянно быў пабудаваны на пачатку XVII ст, пазнее 1772 годзе драўляны будынак касцёла быў заменены на цагляны. У 1864 годзе адсюль выгналі а. францішканцаў, пасля якіх застаўся дыяцэзіяльны касцёл, разбураны 17 верасня 1962 года. Парафія ў Сянно перастала існаваць з 1937 года, калі адсюль вывезлі апошняга святара.
Пасля доўгага перыяду цярпенняў і сістэматычнага пераследу вернікаў пачаўся перыяд адраджэння.
У 1998 годзе цэлебраваў у будынку спартыўнага комплекса пробашч лепельскай парафіі святога Казіміра ксёндз Мечыслаў Янчышын з Лепеля. На гэтую Імшу сабраліся шэсць чалавек: паступова парафіяльная супольнасць пачала адраджацца. Праз пэўны час Імша ўжо штонядзелю цэлебравалася ў кватэры бацькоў айца Міхала Ермашкевіча, а потым у кватэры Бернарды Антонавай.
У 2014 годзе служэнне ў парафіі распачаў айцец Міхал Ермашкевіч.
Спачатку былі спробы збудаваць новы храм там, дзе быў раней стары мураваны касцёл, ці правесці поўнае аднаўленне. Але частка былой касцёльнай тэрыторыі была аддадзена пад паркоўку. Тады з’явілася ідэя ўзвесці рэпліку зруйнаванага гістарычнага помніка ў зменшаным маштабе. 9 верасня 2019 года было расчышчана месца пад касцёл і ўжо да зімы былі ўзведзены сцены.
17 верасня 2022 года адбылося пасвячэнне новазбудаванага касцёла Найсвяцейшай Тройцы, якое здзейсніў біскуп віцебскі Алег Буткевіч.
Архітэктура
Гэта рэпліка старога мураванага касцёла і максімальна набліжаная да сапраўднасці, што тычыцца фасаду. Па плошчы ён ў 9 разоў меншы — меншы ў тры разы ў вышыню, у шырыню і ў даўжыню. Касцёл знаходзіцца ў раёне дзе былі падмуркі закрыстыі старога храма.
Імператар Сутоку
Імператар Сутоку (яп. 崇 徳 天皇,  — ) — 75-ы імператар Японіі, які кіраваў у перыяд з 1123 года па 5 студзеня 1142 года. Асабістае імя — Акіхіта (顕 仁).
Двор Павулле
Двор Паву́лле (, Двор Поулье) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяркудскага сельсавета.
Плетэнберг
Плетэнберг (Plettenberg) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія.
Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Меркіш. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 96,29 км². Афіцыйны код — 05 9 62 052.
Стралец
Стралец — шматзначны тэрмін.
Назву Стралец маюць:
Рудня Марымонава
Ру́дня Марымо́нава (, Рудня Маримонова) — вёска ў Беларусі, у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Руднямарымонаўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 60 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Гомель. На захад ад вёскі працякае рака Дняпро.
Ікат
Ікат (з малайскай мовы: mengikat = завязваць, заварочваць) — ярка афарбаваная тканіна з недакладнымі контурамі ўзору. Узоры ствараюцца шляхам абкручвання або пакрыцця выбраных частак нітак асновы або ўтку перад, каб колер не мог пранікаць у схаваныя месцы.
Вытворчы працэс
Вытворчасць тканіны ў тэхніцы ікату вельмі працаёмкая і патрабуе прафесійнага вопыту, часткова лічыцца. Усе этапы робяцца ўручную з шырокім дыяпазонам рэгіянальных варыяцый у тэхнічных дэталях. Агульнапрызнаныя тры тыпы ікату: асноўны, утковы і (поўны) ікат з афарбаваных нітак асновы і ўтку.
Перад фарбаваннем некалькі нітак звязваюць у джгут і абраныя месцы абгортваюць травінкамі ці пакрываюць пластом воску. Струны прапускаюць праз кантэйнеры (у асноўным) з некалькімі колерамі запар і прасоўваюць у рамку для сушкі.
Для ткацтва выкарыстоўваюцца розныя прылады (розныя па рэгіёнах) — ад простых рам і спецыяльна прыстасаваных драўляных падставак да ткацкіх станкоў.
Гісторыя
Самыя старыя захаваныя рэшткі ікатных тканін былі знойдзены на Блізкім Усходзе ў XX стагоддзі, але малюнкі ікату ў індыйскай пячоры былі створаны яшчэ ў VII стагоддзі. Паходжанне тэхнікі ікат адназначна не даказана, яе выкарыстанне распаўсюдзілася ад Японіі праз Азію і Афрыку да Паўднёвай Амерыкі. (У Еўропе вытворчасць ікату вядома толькі на Мальёрцы ).
Аб’ём вытворчасці ікату не рэгіструецца ні ў рэгіянальным масштабе, ні ва ўсім свеце.
Геранім Юр’евіч Хадкевіч
Геранім Хадкевіч (1560—1617) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Канюшы вялікі літоўскі (1588—1593), ваявода мсціслаўскі (1593—1595), кашталян віленскі і староста берасцейскі (з 1595).
Біяграфія
Паходзіў з магнацкага роду Хадкевічаў герба «Касцеша», сын Юрыя, заснавальніка малодшай галіны роду, і Соф'і з Алелькавічаў.
Удзельнічаў у войнах з Маскоўскай дзяржавай і Швецыяй. Падчас рокашу Зебжыдоўскага (1606—1609) забяспечыў каралю і вялікаму князю Жыгімонту Вазе падтрымку ў Вялікім Княстве Літоўскім.
Быў чатыры раз жанаты. Жонкі:
Пахавалі Гераніма Хадкевіча ў Берасці.
NGC 3790
NGC 3790 (іншыя абазначэнні — UGC 6624, MCG 3-30-32, ZWG 97.43, PGC 36167) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Чарнуха (прыпыначны пункт)
Чарну́ха (, Чернуха)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчаны за 1,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Чарнуха; на лініі Друскінінкай — Парэчча, паміж прыпыначным пунктам Настаўнік і станцыяй Парэчча.
Леон Зак
Леон Зак, Леў Васільевіч Зак (фр. Léon Zack — Леон Зак;, Расцяпіна, Ніжагародская губерня — , , Іль-дэ-Франс) — французскі мастак, графік, сцэнограф і скульптар. Тэарэтык і ідэолаг футурызму (група «Мезанін паэзіі»). Вершы публікаваў пад псеўданімам «Хрысанф», пазней выступаў пад псеўданімам «М. Расіянскі» (з варыянтамі «М. М. Расіянскі», «Міхаіл Расіянскі»).
Зак
Зак — прозвішча.
Ян XXII
Ян XXII (Ioannes PP. XXII, свецкае імя: Жак д’Юэз, фр. Jacques d’Euse; 1244 ці 1249 — ) — Папа Рымскі з 7 жніўня 1316 да 4 снежня 1334 г.
Майнерцгаген
Майнерцгаген (Meinerzhagen) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Меркіш. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 115,18 км². Афіцыйны код — 05 9 62 036.
Ялоўка (Бярэзінскі раён)
Да 21 снежня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Высакагорскага сельсавета. З 2007 па 2013 год у складзе Пагосцкага сельсавета.
Вільдберг (Шварцвальд)
Вільдберг (Wildberg) — горад у Германіі, у зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Карлсруэ. Уваходзіць у склад раёна Кальв. Насельніцтва — 9889 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 56,68 км². Афіцыйны код — 08 2 35 080.
Дабранка (рака)
Дабра́нка — рака ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці, правы прыток ракі Галыша (Гольша) (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 12 км. Плошча вадазбору 72 км². Пачынаецца каля вёскі Машкова, вусце — каля аграгарадка Добрая. Вадазбор на паўночнай ускраіне Аршанска-Магілёўскай раўніны.
Музей гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Музей гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Быў адкрыты ў 1989 годзе да 60-годдзя Акадэміі навук і размешчаны ў будынку Галоўнага корпуса НАН Беларусі. Знаходзіцца на пр. Незалежнасці, 66.
Апісанне
Плошча музейнай экспазіцыі — 250 м², у фондах Музея налічваецца каля 13 тысяч экспанатаў, з якіх больш за 3,5 тысячы прадстаўлена ў пастаянна дзеючай экспазіцыі.
Экспазіцыя Музея адлюстроўвае асноўныя этапы станаўлення і развіцця акадэмічнай навукі ў Беларусі, гісторыю фарміравання сучаснай арганізацыйнай структуры Акадэміі навук, дасягненні і вынікі навуковай і навукова-тэхнічнай дзейнасці яе вучоных і арганізацый, этапы станаўлення акадэмічных навуковых школ у галіне прыродазнаўчых, тэхнічных, медыцынскіх, гуманітарных, сацыяльных і іншых навук. У Музеі прадстаўлены таксама матэрыялы па арганізацыі навукі ў Беларусі з пачатку XX стагоддзя, з моманту стварэння Інстытута беларускай культуры (Інбелкульта). Асобныя раздзелы экспазіцыі прысвечаны пытанням дзяржаўнага кіравання навукай і міжнародным навукова-тэхнічным сувязям.
NGC 3789
NGC 3789 (іншыя абазначэнні — MCG -1-30-15, PGC 36036) — галактыка ў сузор’і Чаша.
Мантычана
Насельніцтва складае 1412 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 13 чал./км². Займае плошчу 109 км². Паштовы індэкс — 53015. Тэлефонны код — 0577.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Сцяг Парагвая
Сцяг Парагвая — адзін з дзяржаўных сімвалаў Парагвая, быў прыняты ў 1842 годзе. Выгляд, прапорцыі сцяга і эмблемы, змешчаныя на сцягу, змяняліся з часам.
Парагвайскі сцяг складаецца з трох гарызантальных палос, афарбаваных ў чырвоны, белы і сіні колеры. Колеры былі ўзятыя з французскага трыкалора - знака вызвалення. Сістэма сімвалаў сцяга шчодрая ў адносінах да парагвайскага народа. Чырвоны колер сімвалізуе патрыятызм, смеласць, доблесць, роўнасць і справядлівасць; белы - чысціню ідэй, стойкасць, мір і адзінства; сіні - спакой, любоў, веды, пачуццё рэальнасці і свабоду.
Парагвай — адзіная краіна свету, сцяг якой мае розныя эмблемы на асноўным і зваротным боку (і адна з двух, нараўне з Саудаўскай Аравіяй, у якіх наогул адрозніваецца малюнак двух бакоў). З 1990 года на адным боку намаляваны нацыянальны герб - жоўтая пяціканцовая зорка на сінім дыску, абрамленая вянком і словамі «República del Paraguay». На адваротным боку намаляваная друк казначэйства Парагвая - сімвал абароны свабоды - выява льва, якая ахоўвае чырвоны вянок волі. Суадносіны бакоў 3:5.
Омаха (народ)
О́маха (саманазва: umónhon, літаральна "рэзаць горла") — індзейскі народ, карэнныя жыхары ЗША. У нашы дні жывуць пераважна ў штатах Аява і Небраска. Агульная колькасць (2000 г.) - 5 194 чал.
Сцяг Парагвая
Дзень Сцяга ў Парагваі адзначаецца 14 жніўня.
Омаха (народ)
Гісторыя
Першая пісьмовая ўзгадка пра омаха з'явілася ў французскіх пісьмовых крыніцах каля 1700 г. На карце 1714 г. яны памяшчаліся ў верхняй плыні ракі Місуры. У выніку канкурэнтных войн з дакота і лакота омаха пацярпелі паражэнне і перасяліліся на поўнач Небраскі. Невялікая група засталася ў Паўднёвай Дакоце і склала адасобленую супольнасць понса.
У пачатку XIX ст. омаха пацярпелі ад эпідэміі воспы. Іх колькасць скарацілася да некалькіх соцен чалавек. У далейшым важную ролю адыгрываў саюз з больш моцнымі паўні. Пасля пераходу Луізіяны ў склад ЗША апынуліся ў залежнасці ад харчовай дапамогі амерыканскіх ваенных.
У сярэдзіне XIX ст. сутыкнуліся з мігрантамі-лакота, канфлікты з якімі моцна саслабілі іх ваенную моц. Пасля смерці правадыра Вялікага Лася ў 1846 г. омаха перайшлі пад кіраванне агента, прызначанага ўладамі ЗША. У выніку мірных пагадненняў 16 сакавіка 1854 г. і 6 сакавіка 1865 г. была створана рэзервацыя, што ахоўвалася федэральным урадам ЗША. Частка іх тэрыторый была перададзена індзейцам-вінебага.
Культура
Асноўнымі заняткамі омаха здаўна былі ручное земляробства і загоннае паляванне. Паляванне лічылася мужчынскім заняткам. Улетку і ўзімку яны арганізоўвалі супольныя паляванні на бізонаў. Паляванне на іншых жывёл і рыбалоўства мелі другараднае значэнне. Гандаль футрам і скурамі прыносіў асноўныя камерцыйныя прыбыткі. Але большая частка ежы забяспечвалася дзякуючы жанчынам. Яны вырошчвалі бабовыя, гарбузы і кукурузу, збіралі ядомыя і лекавыя расліны. Омаха выдатна адаптаваліся ў XIX ст. да белай цывілізацыі. Запазычвалі насенне новых культур, падтрымлівалі грашовыя адносіны. З 1970-х гг. займаюцца прамысловай і фінансавай дзейнасцю.
Асноўны тып паселішча — вёска. У 1845 г. налічвалася ўсяго 3 вёскі. У далёкім мінулым омаха будавалі тыпі, крытыя карой. Аднак у XIX ст. захоўваліся толькі часовыя скураныя тыпі, якімі карысталіся паляўнічыя. У XX ст. скура была заменена баваўнянай тканінай. Омаха навучыліся ў паўні ўзводзіць гліняныя круглявыя хаціны да 12 м у дыяметры.
Карысталіся пераважна скураной вопраткай — кашулямі, штанамі, плашчамі, макасінамі і г. д. Мужчынскае і жаночае адзенне ўпрыгожвалі арнаментам. Жанчыны насілі каралі і завушніцы. Татуіроўка мела сакральны характар. Звычайна татуявалі асобных жанчын, што распараджаліся арганізацыяй святаў. Распаўсюджаная зброя — лукі, стрэлы, дзіды, сякуры, каменныя булавы. На шчыты наносілі арнамент.
Омаха падзяляюцца на 10 экзагамных родаў Húthuga на чале абранага правадыра. У традыцыйных вёсках чальцы роду сяліліся разам раскіданымі групамі хацін. Сваяцтва перадаецца як па мужчынскай, так і па жаночай лініі. Род рэгулюе ўнутраныя адносіны, дае імя немаўлятам. Да канца XIX ст. галоўным кіруючым органам народа была рада з 7 прадстаўнікоў розных родаў.
Пераважаюць малыя нуклеарныя сем'і, аднак раней сустракаліся і пашыраныя. Дзеці розных полаў трымаліся паасобку. Маладых дзяўчат звычайна ахоўвалі. Юнакі шукалі нявесту сярод прадстаўнікоў іншага роду. Яны пільнавалі дзяўчыну каля вады і імкнуліся дамовіцца, пакуль вартаўнік рабіў выгляд, што не заўважае гэтага. Дамова скончвалася сумеснымі ўцёкамі да сваякоў хлопца. Аднак пасля вяртання маладыя наведвалі бацькоў. Сям'я мужа павінна была зрабіць падарунак бацькам жонкі. Існавала палігінія, паколькі пасля смерці мужа ўдава і яе дзеці звычайна пераходзілі ў сям'ю яго брата або блізкага сваяка. Апрацаваная зямля лічылася маёмасцю жанчын і перадавалася па жаночай лініі. Астатняя маёмасць — па мужчынскай. Жанчыны маглі прымаць удзел у кіраўніцтве родам і дапускаліся да арганізацыі цырымоній.
Омаха вядомы каляровымі святамі, што арганізоўваліся ў нагоду паляванняў, урачыстых падзей, рэлігійных дзён, гандлю. Яны суправаджаліся сумеснымі пірамі, танцамі і музыкай. Да нашых дзён практыкуецца ваенны танец Hethúshka. Распаўсюджаныя музычныя інструменты — флейта і барабан. Папулярны жаночыя харавыя спевы.
Рэлігія
Традыцыйная рэлігія заснавана на ўяўленні аб існаванні жыццёвай сілы Wakónda, якая ўвасабляецца ў целесным і разумовым выглядах. Для яе падтрымкі арганізуюцца шматлікія цырымоніі. Кожны род мае сакральныя сімвалы. Яны захоўваюцца ў спецыяльных сем'ях і перадаюцца па спадчыне. Маюцца патаемныя арганізацыі тых, хто займаецца лекаваннем. Рэлігійная практыка ўключае пост, духоўныя пошукі, транс і мроі.
У нашы дні многія вернікі наведваюць хрысціянскія цэрквы.
Дубраўка (Ушацкі раён)
Ду́браўка (, Дубровка) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяркудскага сельсавета.
Аляксандраўка (Гомельскі раён)
Алякса́ндраўка (, Александровка) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Урыцкага сельсавета.
Дубраўка (Ушацкі раён)
Геаграфія
За 0,8 км ад вёскі знаходзіцца возера Андрыкова.
Аляксандраўка (Гомельскі раён)
Да 26 верасня 2006 года пасёлак уваходзіў у склад Старабеліцкага сельсавета.
Аляксандр Людвік Радзівіл
Аляксандр Людвік Радзівіл (, Нясвіж, Вялікае Княства Літоўскае —, Балоння) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Стольнік (1626—1630) і крайчы вялікі літоўскі (1630—1631), ваявода берасцейскі (1631—1635), маршалак надворны (1635—1637) і вялікі літоўскі (1637—1654), ваявода полацкі (1654).
Біяграфія
З нясвіжскай лініі роду Радзівілаў гербу «Трубы», сын Мікалая Крыштафа «Сіроткі» і Альжбеты Яўхіміі з Вішнявецкіх. Меў братоў Яна Юрыя, Жыгімонта Караля і Альбрэхта Уладзіслава. Навучаўся ў Нясвіжы, Германіі, падарожнічаў па Францыі, Італіі.
Аднавіў Магдэбургскае права для горада Белай, збудаваў там замак і заснаваў акадэмію. У 1640 у Нясвіжы на юбілей ордэна езуітаў паклаў у Фарным касцёле натуральнай велічыні сэрца, адлітае з золата.
У першым шлюбе з Тэкляй Ганнай Валовіч меў сыноў Мікалая Крыштафа, Альбрэхта, Юрыя, Міхала Казіміра і Яна, а таксама дачок Ганну Яўхімію, Яну Кацярыну і Францішку. Па смерці першай жонкі пабраўся шлюбам з Кацярынай Яўгеніяй Тышкевіч, з якой меў сына Людвіка і дачку Элеанору. У трэцім шлюбе з Лукрэцыяй Марыяй Строзі меў сына Дамініка Мікалая і дачку Цэцылію Марыю.
Памёр у Балонні, куды выехаў на лячэнне. Сын Міхал Казімір перавез труну з целам князя ў Нясвіж і пахаваў у родавай крыпце касцёла езуітаў.
Дамінік Мікалай Радзівіл
Дамінік Мікалай Радзівіл (верасень 1648 або 1653 — 27 ліпеня 1697) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
Сын Аляксандра Людвіка Радзівіла.
Вучыўся ў Італіі. Удзельнічаў у бітве з туркамі пад Хацінам у 1673 годзе і ў вайне 1683 года. Падскарбі надворны літоўскі (677—1681), падканцлер літоўскі (1681—1690), вялікі канцлер літоўскі з 1690 года; маршалак Трыбунала Літоўскага ў 1685 годзе, староста лідскі, ваўкавыскі, вярбілаўскі. Пасол на соймы 1669 (удзельнічаў у абранні на каралеўскі пасад Міхала Вішнявецкага), 1674 (падтрымаў абранне Яна III Сабескага), 1676, 1681 гадоў. 3 1690 года ардынат клецкі.
У шлюбе з Ганнай Мар’янай Палубінскай меў 4 дачок, сыноў Яна Мікалая, Мікалая Фаўстына, Фелікса і Міхала Антонія. У шлюбе з Ганнай Крысцінай Любамірскай дзяцей не меў.
Зарская трагедыя
Зарская трагедыя — падзея падчас грузіна-паўднёваасяцінскага канфлікту 1991—1992 гадоў, калі калона асецінскіх бежанцаў 20 мая 1992 года на дарозе з Паўднёвай Асеціі каля сяла Зар была спынена грузінскімі ўзброенымі фарміраваннямі і расстраляна з аўтаматаў. Загінула ад 33 да 36 чалавек.
Анёл Доўгірд
Анёл Доўгірд (Anioł Dowgird;, маёнтак Юркаўшчына, Мсціслаўскі павет, цяпер Хіславіцкі раён Смаленскай вобл. — , Вільня ) — беларуска-польскі філосаф, логік, псіхолаг, педагог.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і дробнага шляхціча Андрэя Доўгірда. 3 1786 года два гады вучыўся ў езуіцкіх школах пры Мсціслаўскім і Магілёўскім калегіумах, дзе паказаў выдатныя здольнасці. Працягваў навучанне ў Дубровенскай піярскай школе. У 1791 годзе ўступіў у ордэн піяраў у Любяшове (Берасцейскае ваяв.). Вучыўся ў калегіуме піяраў у Дубровіцы (Валынская губ.) і Віленскай акадэміі (1793—1796). З 1796 па 1807 гг. выкладаў геаграфію, матэматыку, фізіку, французскую мову, паэтыку і рыторыку ў піярскіх навучальных установах у Лідзе (1796), Вількаміры (1797), Расіенах (1798—1800), Віцебску (1801), Шчучыне (1804—1806), Любяшове (1807).
У 1807 г. пераехаў у Вільню. Прэфект дваранскага пансіёну (1807—1809), капелан Галоўнай духоўнай семінарыі пры Віленскім універсітэце (1809—1812, 1816—1832), капелан гімназіі. З 1818 па 1832 гг. (з перапынкамі) чытаў лекцыі па логіцы, псіхалогіі і філасофіі ў Віленскім універсітэце. У 1822 г. быў абраны членам-карэспандэнтам Варшаўскай акадэміі навук. У 1828 г. абараніў доктарскую дысертацыю па тэалогіі («Тэалагічна-дыягнастычная дысертацыя пра цуды»). Пасля закрыцця Віленскага ўніверсітэта (1832) — віленскі канонік (з 1833 г.), а потым — прафесар Віленскай духоўнай акадэміі з (1834 г.).
А. Доўгірд быў шырока вядомы сваёй мецэнатскай дзейнасцю. Падчас вайны 1812 года шмат часу прысвяціў апекаванню параненых і хворых салдат. Сваю спадчыну - вялікую бібліятэку на некалькі соцень тамоў і мноства манускрыптаў, ахвяраваў Духоўнай акадэміі.
Паводле сведчання сучаснікаў, студэнтаў і прафесараў, быў чалавекам мяккім, добразычлівым, верапаслухмяным, хоць і хваравітым; чытаў лекцыі манатонна, але дэманстраваў вялікую дасведчанасць у навуках, асабліва ў філасофіі. Сярод студэнтаў Віленскага ўніверсітэта, якія здавалі экзамен А. Доўгірду, быў і Адам Міцкевіч. Захаваліся нават экзаменацыйныя пытанні, што дасталіся вялікаму паэту, і адказы на іх.
Творчасць
Аўтар даследавання па філасофіі Канта (Filozofia Kanta, czyli badania bezstronne nad jego układem, 1814; рукапіс загінуў), манаграфію «Аб логіцы, метафізіцы і маральнай філасофіі» (O logice, metafizyce i filozofii moralnej. Rozprawa na skutek konkursu ogłoszonego przez cesarski Uniwersytet Wileński r. 1820 dnia 1 marca do katedry rzeczonych przedmiotów napisana, Вільня, 1821). Падрыхтаваў 3 тамы твораў па логіцы (пры жыцці надрукаваны толькі Т. 1 — «Выклад прыродных правіл мыслення або тэарэтычная і практычная логіка» (Wykład przyrodzonych myślenia prawideł, czyli logika teoretyczna i praktyczna, Полацк, 1828))
Захапляўся паэзіяй, пісаў вершы, цікавіўся эстэтыкай і крытыкай. Прапаноўваў Віленскаму універсітэту план выкладання эстэтыкі, падзяліў яе на агульную (тэарытычную), прыватную (крытыка) і лінгвістычную (аналіз мовы). Даследваў ролю ўяўлення і фантазіі ў творчасці наогул і ў мастацтве ў прыватнасці. Дыферэнцыраваў два віды пазнання рэчаіснасці: мастацкі і філасофскі. Лічыў, што мастацкія ўяўленні залежаць ад узроўню цывілізацыі.
Ушанаванне памяці А. Доўгірда ў Беларусі
У 2010—2014 гг. Інстытут філасофіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі ладзіў у Мінску міжнародныя "Доўгірдаўскія чытанні":
Навуковыя канферэнцыі выклікалі вялікую цікавасць з боку як беларускіх, так і літоўскіх, украінскіх, расійскіх і польскіх даследчыкаў.
Юбілейны медаль «30 гадоў Савецкай Арміі і Флоту»
Юбіле́йны меда́ль «30 гадо́ў Саве́цкай А́рміі і Фло́ту» заснаваны Указам Прэзідыума ВС СССР ад 22 лютага 1948 года ў азнаменаванне 30-й гадавіны Савецкай Арміі і Флоту. Аўтар малюнка медалі — мастак Н. І. Маскалёў.
Палажэнне аб медалю
Юбілейным медалём «30 гадоў Савецкай Арміі і Флоту» ўзнагароджваюцца ўсе генералы, адміралы, афіцэры, старшыны, сяржанты, салдаты і матросы, якія складаюцца да 23 лютага 1948 года ў кадрах Узброеных Сіл СССР, МУС і МДБ.
Па стану на 1 студзеня 1995 года юбілейным медалём «30 гадоў Савецкай Арміі і Флоту» ўзнагароджана прыблізна 3 710 920 чалавек.
Апісанне медаля
Юбілейны медаль «30 гадоў Савецкай Арміі і Флоту» вырабляецца з латуні і мае форму правільнага круга дыяметрам 32 мм.
На адным боку медаля — пагрудны профільны малюнак У. І. Леніна і І. В. Сталіна. У ніжняй частцы медаля — рэльефны надпіс «XXX».
На адваротным боку медаля надпіс — па акружнасці: «В ОЗНАМЕНОВАНИЕ ТРИДЦАТОЙ ГОДОВЩИНЫ», у цэнтры: «СОВЕТСКОЙ АРМИИ И ФЛОТА» і дата «1918—1948».
Края медаля абрамлены борцікам. Усе надпісы і выявы на медалі выпуклыя.
Медаль пры дапамозе вушка і кальца злучаецца з пяцікутнай калодкай, абцягнутай шаўковай муаравай шэрай стужкай шырынёй 24 мм. Пасярэдзіне стужкі шырокая чырвоная палоска шырынёй 8 мм, па краях стужкі вузенькія чырвоныя палоскі шырыней па 2 мм.
Андрэй Васілевіч Клімовіч
Андрэй Клімовіч (нар., ) — беларускі футбаліст, брамнік расійскага клуба «Волга» з Ульянаўска.
Клубная кар’ера
Выхаванец мінскага РЦАП-БДУ, выступаў за мінскія «Зорку-БДУ» і «Дынама», з апошняга (дзе гуляў за дубль) аддаваўся ў арэнду клубу Першай лігі «Баранавічы».
Сезон 2010 правёў у нясвіжскім «Верасе», а ў снежні 2010 года трапіў у склад брэсцкага «Дынама». Разглядаўся як асноўны брамнік, але ў другой палове сезона 2011 прайграў канкурэнцыю Вадзіму Дзеонасу, у сезоне 2012 — Валерыю Фамічову. Толькі ў сезоне 2013 нарэшце стаў асноўным брамнікам і згуляў ва ўсіх 32 матчах чэмпіянату.
У снежні 2013 года падпісаў двухгадовы кантракт з «Гомелем». У першым жа матчы сезона, 22 сакавіка 2014 года супраць магілёўскага «Дняпра» на Кубак Беларусі, дапусціў грубую памылку, з-за якой «Гомель» прайграў 1:2. Пасля гэтага асноўным брамнікам каманды стаў Мікалай Раманюк, але праз некаторы час Клімовіч вярнуў месца ў аснове. Пазней стаў дэманстраваць выдатную гульню, 10 жніўня 2014 года стаў героем матча супраць салігорскага «Шахцёра», калі парыраваў два пенальці, дзякуючы чаму гомельскі клуб перамог 1:0.
У студзені 2015 года, разарваўшы кантракт з «Гомелем», стаў іграком футбольнага клуба «Мінск». У «Мінску» замацаваўся як асноўны брамнік, правёў ад пачатку да канца ўсе матчы сезона 2015. У лютым 2016 года падоўжыў кантракт са сталічным клубам. У сезоне 2016 згуляў ва ўсіх матчах каманды, дапамог «Мінску» заняць чацвёртае месца ў чэмпіянаце, усталяваўшы новы рэкорд — правёў 19 «сухіх» матчаў у чэмпіянаце за сезон. Па выніках сезона быў прызнаны найлепшым брамнікам чэмпіянату Беларусі.
У студзені 2017 года падпісаў кантракт з мінскім «Дынама». Пасля няўдалай гульні Сяргея Ігнатовіча ў першым матчы сезона (2:2 супраць брэсцкага «Дынама» ў Кубку Беларусі) Клімовіч заняў месца асноўнага брамніка. Аднак, 27 ліпеня 2017 года ўжо памылкі Клімовіча прывялі да паражэння ў Лізе Еўропы ад кіпрскага АЕКа (0:2), пасля чаго Ігнатовіч вярнуўся ў асноўны склад, а Клімовіч заставаўся другім брамнікам. Толькі ў канцы сезона, з-за траўмы Ігнатовіча, Андрэй зноў стаў з’яўляцца на полі. У снежні 2017 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Дынама».
У студзені 2018 года падпісаў двухгадовае пагадненне з салігорскім «Шахцёрам». Стаў асноўным брамнікам і капітанам салігорскай каманды. У сакавіку 2019 года на два гады падоўжыў кантракт з салігорцамі.
У жніўні 2019 года перайшоў у клуб расійскай Прэм’ер-лігі «Арэнбург». Стаў асноўным брамнікам каманды, але не выратаваў яе ад вылету ў ФНЛ па выніках сезона 2020/21. У чэрвені 2021 года стла вядома, што «Арэнбург» не будзе падаўжаць кантракт з брамнікам.
У ліпені 2021 года папоўніў склад краснадарскай «Кубані», якая выйшла ў ФНЛ. Спачатку гуляў у стартавым складзе, пасля апынуўся на лаўцы запасных. У лістападзе 2021 года быў выстаўлены клубам на транфер, у выніку застаўся ў камандзе, але на поле ўжо не выхадзіў. У чэрвені 2022 года па пагадненні бакоў пакінуў «Кубань».
Французская мова
Французская мова (français, la langue française) — адна з раманскіх моў гала-раманскай падгрупы. Родная мова большасці насельніцтва ў Французскай Рэспубліцы, Рэспубліцы Гаіці, Манака, а таксама каля чвэрці насельніцтва Канады і ў франкамоўных абласцях Швейцарыі (Рамандыя) і Бельгіі (Валонія і Брусель).
Французская мова з'яўляецца нашчадкам гаворак лацінскай мовы Рымскай імперыі, як і італьянская, партугальская, іспанская, румынская, сардзінская і каталонская мовы. Яе бліжэйшымі сваякамі аднак з'яўляюцца іншыя мовы ойль і. Яе развіццё праходзіла таксама пад уплывам кельцкіх моў рымскай Галіі і германскай франкскай мовы ў перыяд узмацнення франкскай дзяржавы.
Франкафоны ў свеце
У свеце на французскай мове размаўляе ад 173 (1998) да 500 мільёнаў чалавек (2005). Колькаснае размеркаванне франкафонаў прадстаўлена ў наступнай табліцы:
Статус французскай мовы
Французская мова з'яўляецца афіцыйнай мовай многіх краін свету і шырока ўжываецца ў некаторых іншых краінах. Нацыі, якія карыстаюцца французскай мовай, аб'яднаныя словам «франкафонія». Па-за лінгвістычным аспектам, Галоўны савет па франкафоніі спрыяе рознабаковым сувязям паміж адной трэццю краін свету. Гэта і вызначае агульны стан французскай мовы ў свеце.
Між тым, на міжнароднай арэне роля французскай мовы памяншаецца, асабліва ў параўнанні з англійскай мовай. Тым не менш, французская мова застаецца адной з афіцыйных моў наступных міжнародных арганізацый:
Французская мова — адна з шасці афіцыйных і дзвюх рабочых моў ААН і яе агенцтваў.
Французскую мову выкладаюць у многіх універсітэтах свету. Найбольш яна распаўсюджана ў сферах дыпламатыі, журналістыкі, юрыспрудэнцыі і вышэйшай адукацыі.
Міжнародная значнасць
У ЕС французская мова з'яўляецца афіцыйнай мовай. Будучыня мовы залежыць ад таго, якое месца яна зойме ў зменлівым ЕС. Далучэнне да ЕС Фінляндыі, Аўстрыі, Швецыі яшчэ больш аслабіла пазіцыі французскай мовы, бо гэтыя краіны пераважна выкарыстоўваюць у якасці сродка зносін англійскую мову. Пашырэнне ЕС прыводзіць да немагчымасці выканання прынцыпу Рымскага дагавора аб тым, што мовы ўсіх краін-членаў з'яўляюцца афіцыйнымі мовамі ЕС.
Вядомы французскі лінгвіст (Robert Chaudenson) выказаў радыкальную прапанову: захаваць тры рабочыя мовы — англійскую, французскую і нямецкую. На думку былога прэм'ер-міністра Францыі Жаспена: «унутры ЕС захаванне моўнай разнастайнасці з'яўляецца адной з найважнейшых задач. Іменна ад таго, якое месца зойме французская мова ў Еўропе, залежыць тое, наколькі яна захавае сваю прывабную сілу ў свеце. Ні адна мова не можа стаць адзінай мовай зносін у інстытутах ЕС. Іменна таму Францыя вядзе працу, накіраваную на ўзмацненне выкарыстання французскай як рабочай мовы».
Алфавіт
У французскім алфавіце выкарыстоўваюцца 26 пар літар і дыякрытычныя знакі.
Літары з дыякрытыкай: Àà Ââ Çç Èè Éé Êê Ëë Îî Ïï Ôô Ùù Ûû Üü Ÿÿ. Замена літары з дыякрытыкай на літару без дыякрытыкі дапускаецца толькі для вялікіх літар; напісанне малой літары без дыякрытыкі з'яўляецца арфаграфічнай памылкай.
Лігатуры: Ææ Œœ. Літары k, w і лігатура æ (рэдкая і факультатыўныя) выкарыстоўваюцца толькі ў замежных словах. Пры ўпарадкаванні дыякрытычныя знакі не ўлічваюцца (за выключэннем слоў, якія адрозніваюцца толькі імі).
Дыялекты французскай мовы
Групы французскіх дыялектаў :
У аснову літаратурнай французскай мовы лёг франсійскі дыялект (Іль-дэ-Франс).
Сёння на тэрыторыі Францыі назіраецца распад дыялектаў і ўтварэнне рэгіянальных варыянтаў французскай мовы.
Прыклады французскіх рэгіяналізмаў:
Існуюць таксама нацыянальныя варыянты французскай мовы ў Бельгіі (валонскі дыялект), Швейцарыі, Канадзе, а таксама некаторыя (у асноўным, фанетычныя ды лексічныя) адметнасці ў краінах Афрыкі.
У Луізіяне (ЗША) і на Гаіці, а таксама на Малых Антыльскіх і Маскарэнскіх астравах на аснове французскай мовы склаліся крэольскія мовы.
Адметнасці французскай мовы
У французскай мове ярка выражаныя многія агульныя рысы раманскіх моў.
Вакалічная сістэма характарызуецца супрацьстаўленнем галосных па пад'ёме (адкрытыя і закрытыя [е] ды [о]), рада (пярэдні ды задні [а]), лабіялізацыі, назалізацыі, адсутнасцю дыфтонгаў, пазіцыйнай даўжынёй галосных.
Фанемы вызначаюцца трываласцю дыферэнцыйных прызнакаў, у рэалізацыі — выразнай артыкуляцыяй, адносна невялікімі пазіцыйнымі зменамі.