cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Маруан Фелайні
Удзельнік летніх Алімпійскіх гульняў 2008 у складзе зборнай Бельгіі. Чэмпіён і ўладальнік Суперкубка Бельгіі 2008 года ў складзе «Стандарда».
Найлепшы футбаліст афрыканскага паходжання чэмпіянату Бельгіі 2008 года, найлепшы малады ігрок «Эвертана» 2009 года.
Вядомы сваім высокім ростам (194 см) і фрызурай у стылі «афра».
Вальфрыд Мікалаевіч Трэер
Вальфры́д Мікала́евіч Трэ́ер (,  — ) — савецкі вучоны ў галіне машыназнаўства, надзейнасці і даўгавечнасці машын і прыбораў. Доктар тэхнічных навук (1950), прафесар (1950). Член-карэспандэнт АН БССР (1959).
Біяграфія
Нарадзіўся 5 снежня 1901 г. у г. Турку. Па заканчэнні Маскоўскага аўтатрактарнага інстытута ў 1929 г. быў прызначаны старшым навуковым супрацоўнікам Навуковага аўтатрактарнага інстытута (г. Масква).
З 1936 г. — старшы інжынер, загадчык падшыпнікавай лабараторыі Цэнтральнага НДІ цяжкага машынабудавання. З 1937 г. — старшы навуковы супрацоўнік Эксперыментальнага НДІ машынабудавання і станкабудавання ў г. Маскве. З 1939 г. — дацэнт, прафесар маскоўскіх Інстытута каляровых металаў і золата і Інстытута сталі.
Пайшоў з жыцця 3 снежня 1984 г.
Навуковая дзейнасць
В. І. Трэер прапанаваў тэорыю і метад разліку падшыпнікаў качэння і іншых дэталяў машын па параметры, які характарызуе іх даўгавечнасць. Метад Трэера ўвайшоў ва ўсе даведачныя дапаможнікі і каталогі па падшыпніках.
Аўтар звыш 80 навуковых прац, у тым ліку 5 манаграфій:
Дом па Ленінскай вуліцы, 5/1 (Магілёў)
Дом па Ленінскай вуліцы, 5/1 — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва. Пабудаваны ў XIX ст. з цэглы. Помнік архітэктуры эклектыкі.
Архітэктура
Дамы № 3, 5/1  і 5/2 ствараюць адзіны комплекс забудовы з будынкам былой гарадской управы (№ 1). Дом № 5/1 уяўляе сабой двухпавярховы, прамавугольны ў плане будынак з невялікім крылом з боку дваровага фасада. Гладкая сцяна фасада члянёна прамавугольнымі аконнымі праёмамі і падзелена міжпаверхавым карнізным поясам. Унутранная планіроўка анфіладная.
Васіль Міхайлавіч Васкабойнікаў
Васіль Міхайлавіч Васкабо́йнікаў ( — ) — вучоны ў галіне ветэрынарыі, доктар ветэрынарных навук (1967), прафесар (1968).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Лэбэдын, Сумская акруга, Украінская ССР (зараз горад у Украіны). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1948 годзе скончыў Харкаўскі зоаветэрынарны інстытут і навучаўся ў аспірантуры пры ім. У 1951 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. У сакавіку — верасні 1955 г. дацэнт курса аператыўнай хірургіі ў Смаленскім зоаветэрынарным інстытуце. З верасня 1955 г. у Віцебскім ветэрынарным інстытуце, са снежня 1963 па чэрвень 1973 г. на пасадзе прарэктара па навуковай рабоце. У 1966 годзе абараніў дысертацыю на званне доктара ветэрынарных навук, у 1968 годзе зацверджаны ў навуковым званні прафесара. У 1971—1991 гг. загадчык кафедры акушэрства, гінекалогіі і біятэхналогіі размнажэння жывёл імя Я. Р. Губарэвіча.
Памёр В. М. Васкабойнікаў 5 мая 1997 г. Пахаваны ў Віцебску.
Навуковая і грамадская дзейнасць
В. М. Васкабойнікаву належаць навуковыя працы па барацьбе з ялавасцю і бясплоднасцю кароў, укараненню ў жывёлагадоўлі штучнага асемянення. Займаўся распрацоўкай метадаў дыягностыкі і лячэння гінекалагічных захворванняў сельскагаспадарчых жывёл, даследаваннямі фізіялогіі і паталогіі родаў. Аўтар 132 навуковых прац і 2 манаграфій.
Сярод апублікаванага:
Вучоны з’яўляўся членам Віцебскага абласнога таварыства «Веды». За актыўны ўдзел у ВДНГ СССР атрымаў 4 сярэбраныя і 2 бронзавыя медалі, граматы і дыпломы. Супрацоўнічаў з вучонымі Балгарыі і Чэхаславакіі.
NGC 1097A
NGC 1097A (іншыя абазначэнні — ESO 416-19, MCG -5-7-22, PGC 10479) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Печ.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Аляксей Мікалаевіч Краўчанка
Аляксей Мікалаевіч Краўчанка (нар., г. ) — беларускі жывапісец.
Біяграфія
Прафесійнай адукацыі не мае. Член Беларускага саюза мастакоў (2002). Жыве ў Віцебску.
Працуе пераважна ў станковым жывапісе. Цэнтральнае месца ў творчасці займаюць пейзаж, асацыятыўная абстрактная кампазіцыя.
Сярод работ: «Вясновая навіна» (1998), «Півоні» (1999), «Восеньскі краявід з залатой ракой» (2001), «Абуджэнне» (2002), «Краявід-сон» (2003), «Той, хто пралятае міма залатой планеты» (2004), «Траянскі конь» (2005), «Вялікая птушка з птушанятамі» (2005) «Лялечка» (2005), «Вясна» (2008), «Пыл Млечнага Шляху» (2008), «Заапарк» (2008), «Апельсінавы гай» (2009), «Залатое цяля» (2009), «Святланосная рака» (2009), «Цмок, які крочыць» (2009) і інш.
Камароўка (Уздзенскі раён)
Да 2013 года пасёлак уваходзіў у склад Ліцвянскага сельсавета.
Сідр
Сідр (Cidre) — слабаалкагольны напой, як правіла шампанізаваны, атрымоўваюць шляхам збражвання яблычнага соку без дадавання дрожджаў. Звычайныя яблыкі, што ўжываюць у ежу, не падыходзяць для вытворчасці сідра з-за нізкага ўтрымання таніна, пераважна асаблівыя сарты, выведзеныя спецыяльна для гэтай мэты. Моцнасць напою, як правіла, 6-7 аб. %. Мае залацісты альбо зялёны колер і водар яблыкаў. Па ўтрыманні цукру — ад сухога да салодкага.
Сапрана (камуна)
Насельніцтва складае 835 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 167 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 13834. Тэлефонны код — 015.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Калька (лексіка)
Ка́лька, калькава́нне (ад calque — копія) у лінгвістыцы — адмысловы тып запазычання іншамоўных слоў, выразаў, фраз. У беларускай мове вылучаюць два тыпы калек слоў: словаўтваральныя і семантычныя.
Словаўтваральныя калькі — гэта словы, атрыманыя «памарфемным» перакладам замежнага слова на беларускую мову. Такая калька звычайна не адчуваецца як запазычанае слова, бо складзена са спрадвечна беларускіх марфем. Таму рэальнае паходжанне такіх слоў часцяком з’яўляецца нечаканым для чалавека, які ўпершыню даведваецца пра яго. Так, напрыклад, слова «насякомае» («казурка») — гэта калька з лацінскага insectum (in- — на-, sectum — сякомае).
Сярод іншых словаўтваральных калек можна адзначыць такія словы, як летапісец, жывапіс (з грэчаскай); вадарод, паўвостраў, людскасць (з нямецкай); падраздзяленне, небаскроб (skyscraper), паўправаднік (ад semiconductor).
Бывае калькаванне частковае: у слове працаголік (workaholic) — калькавана толькі першая частка слова.
Семантычныя калькі — гэта беларускія словы, якія атрымалі новыя значэнні пад уплывам адпаведных слоў іншай мовы. Так напрыклад значэнне «выклікаць спагаду» слова кранаць прыйшло з французскай мовы. Аналагічна паходжанне значэння «пахабны, недасціпны» ў слова плоскі.
Фразеалагічныя калькі — гэта даслоўны пераклад фразеалагізма: сляпая пакора з blinder Gehorsam.
Калькі ўзнікаюць як рэакцыя носьбітаў мовы на рэзкае ўзрастанне колькасці прамых запазычанняў. Суадносіны калькаваных слоў і прамых запазычанняў у розных моў рознае. У некаторых мовах (ісландская, тыбецкая) стварэнне калькі — амаль што адзіны метад засваення іншамоўнай лексікі.
Цяжарнасць
Цяжарнасць — фізіялагічны стан самак жывёл, характэрны для млекакормячых. Гэты стан абумоўлены зачаццем новых асобін і ўяўляе сабой працэс выношвання зародкаў унутры арганізму самкі. Перыяд цяжарнасці завяршаецца родамі. Падчас цяжарнасці зародак развіваецца і расце за кошт атрымання пажыўных рэчываў ад маці, а ў самак, у сваю чаргу, адбываецца перабудова арганізму і падрыхтоўка да будучага кармлення народжаных немаўлят.
Ісак Майсеевіч Рабіновіч
Ісак Майсеевіч Рабіно́віч ( — ) — савецкі вучоны ў галіне будаўнічай механікі, доктар тэхнічных навук, прафесар, член-карэспандэнт Акадэміі навук СССР (1946), правадзейны член Акадэміі будаўніцтва і архітэктуры СССР (1956), Заслужаны дзеяч навукі тэхнікі РСФСР (1944), генерал-маёр-інжынер (1943), Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Магілёў. У 1904 годзе скончыў рэальнае вучылішча і паступіў на механічны факультэт Імператарскага маскоўскага тэхнічнага вучылішча. У 1911 годзе за ўдзел у рэвалюцыйным руху быў адлічаны з вучылішча і сасланы ў Аланецкую губерню. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі вярнуўся ў Маскву і ў 1918 годзе скончыў вучылішча. Пачаў працу ў створаным Навукова-эксперыментальным інстытуце шляхоў зносін і на кафедры будаўнічай механікі Маскоўскага вышэйшага тэхнічнага вучылішча. У 1932 абраны прафесарам і прызначаны начальнікам кафедры Ваенна-інжынернай акадэміі імя В. У. Куйбышава і з 1933 года загадчыкам кафедры будаўнічай механікі Маскоўскага інжынерна-будаўнічага інстытута.
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па дынаміцы збудаванняў, уздзеянню дынамічных нагрузак на пралёты мастоў і іншыя інжынерныя збудаванні, па гісторыі будаўнічай механікі. Аўтар падручнікаў, курсаў будаўнічай механікі стрыжнёвых сістэм. У 1956 годзе ўвайшоў у першапачатковы склад Нацыянальнага камітэта СССР па тэарэтычнай і прыкладной механіцы.
Сярод апублікаванага:
Big Cartoon DataBase
Big Cartoon DataBase (BCDB) — адна з найбуйнейшых анлайн-баз даных аб мультыплікацыйных фільмах, анімацыйных навуковых фільмах, анімацыйных тэлешоу і кароткіх мультфільмах.
Праект BCDB стартаваў у 1996 годзе як спіс Дыснэеўскіх мультфільмаў на камп’ютары стваральніка базы даных (Dave Koch). У адказ на цікавасць да спісу, база даных ў 1998 годзе стала даступнай у сетцы як пошукавы рэсурс, прызначаны для збору інфармацыі аб мультфільмах. У базе даных можна было знайсці інфармацыю пра такія дэталі вытворчасці канкрэтных карцін як акцёры (тыя хто агучваў мультыплікацыйныя ролі), прадзюсары і рэжысёры, а таксама кароткі змест сюжэта і рэцэнзіі наведвальнікаў. У 2003 годзе BCDB стала 501(c) некамерцыйнай арганізацыяй. А 24 чэрвеня 2009 года ў паведамленні ад аўтара праекта на яго форуме база даных пераадолела мяжу ў 100 000 артыкулаў.
Асаблівасці
Адной з асаблівасцяў базы даных з’яўляецца яе старонка «Папулярнае», на якой паказаны 25 самых папулярных анімацыйных фільмаў на думку карыстальнікаў рэсурсу. Карыстальнікам прапануецца магчымасць ацаніць фільм ад 0 да 10 балаў. Сам рэйтынг паказвае мультфільмы якія набралі найвышэйшы бал, а таксама мультфільмы, за якія была аддадзена найбольшая колькасць галасоў. У гэтай базе даных таксама ёсць рэйтынг 20 горшых карцін.
BCDB таксама змяшчае ўласны форум, на якім карыстальнікі могуць абменьвацца думкамі або распытваць што-небудзь аб мультыплікацыйных фільмах. Форум знаходзіцца ў адкрытым доступе, і мадэруецца мадэратарамі і адміністратарамі.
Таксама ў базе даных ёсць блок навін, дзе публікуецца інфармацыя аб навінках мультфільмаў, а таксама нядаўна дададзеныя ў базу карцінах.
Big Comic Book Database
Big Cartoon Database таксама запусціла аналагічны праект Big Comic Book Database (BCBDB) — анлайн базу даных аб коміксах. Да 2005 года ў ёй змяшчалася інфармацыя пра больш, чым за 100 000 коміксаў, і каля 35000 сканаў вокладак.
IC 3991
IC 3991 — галактыка тыпу E-S0 (эліптычная спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кальярскі ўніверсітэт
Кальярскі ўніверсітэт (Università degli Studi di Cagliari) — італьянская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Кальяры на Сардзініі.
Майскі вальс (фестываль)
Рэгіянальны фестываль песні і музыкі «Майскі вальс» — штогадовы беларускі музычны фестываль песні і музыкі на прыз народнага артыста Беларусі Ігара Лучанка. I рэгіянальны фестываль адбыўся 12-13 мая 2012 года на сцэна раённага цэнтра культуры г. Мар’іна Горка Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
Назва
Сваю назву фестываль атрымаў ад аднаімённай песні, напісаная кампазітарам Ігарам Лучанком і паэтам Міхаілам Ясенем, упершыню прагучала ў 1985 годзе. Яе выканаў народны артыст Беларусі Яраслаў Еўдакімаў на Усесаюзным тэлефестывалі «Песня года».
Пра фэст
Яго заснавальнікамі з’яўляюцца Пухавіцкі райвыканкам і Саюз кампазітараў Рэспублікі Беларусь.
Кожны з заяўленых удзельнікаў — творчы калектыў альбо асобны выканаўца — павінен прадставіць на суд журы два творы, адзін з якіх — Ігара Лучанка.
2012
I рэгіянальны фестываль. Дата: 12-13 мая. Месца правядзення фестывалю - сцэна раённага цэнтра культуры г. Мар’іна Горка.
Фестываль наведаў віцэ-прэм'ер Анатоль Тозік. Госцем форуму стаў таксама і міністр абароны Юрый Жадобін. Журы ўзначаліў кампазітар, народны артыст Беларусі Валерый Іваноў, а заснавальнікамі "Майскага вальса" выступілі Пухавіцкі райвыканкам і Беларускі саюз кампазітараў, які ўзначальвае Ігар Міхайлавіч.
Гран-пры атрымаў народны вакальны ансамбль "Рэтра" з Бярэзінскага раёна, спецыяльны прыз Ігара Лучанка - Ягор Жалук, саліст Цэнтра творчасці дзяцей і моладзі "Світанак" Пухавіцкага раёна. Першыя месцы занялі: у намінацыі "За высокі ўзровень выканальніцкага мастацтва і творчы ўклад у развіццё песеннай і музычнай культуры" - узорны хор "Мара" Мар'інагорскай ДШМ і Ганна Салаўянчык з Дружненскай ДШМ (Пухавіцкі раён), у намінацыі "За высокі ўзровень выканальніцкага мастацтва і прапаганду песеннага і музычнага мастацтва" - народны ансамбль народных інструментаў "Крыніца" Мар'інагорскай ДШМ.
У другі фестывальны дзень ля РЦК прайшоў канцэрт з удзелам пераможцаў конкурсу і аркестра Узброеных Сіл. Выступілі і артысты беларускай эстрады.
2013
Дата: 10-11 мая. Месца правядзення фестывалю - сцэна раённага цэнтра культуры г. Мар’іна Горка.
2014
Дата: 17 мая. Месца правядзення фестывалю - сцэна раённага цэнтра культуры г. Мар’іна Горка.
2016
Месца правядзення фестывалю - сцэна раённага цэнтра культуры г. Мар’іна Горка.
Сваё майстэрства прадэманстравалі 27 выканаўцаў і творчых калектываў з Мінскай, Магілёўскай, Гомельскай абласцей нашай краіны, горада Масквы. Такім чынам, фестываль выйшаў за межы рэгіянальнага. Пухавіцкі раён прадстаўляла самая вялікая каманда артыстаў, у ліку якіх былі як дарослыя, так і дзеці.
Ацэньвала выступленне канкурсантаў прадстаўнічае журы на чале з Ігарам Міхайлавічам Лучанком. Яго намеснікам была Стэла Іванова — кіраўнік народнага жаночага хору Пухавіцкага раённага цэнтра культуры.
Васіль Мікалаевіч Бяляўскі
Васіль Мікалаевіч Бяляўскі (, в. Крашына, Аршанскі раён —, ) — беларускі мастак.
Біяграфія
Скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута (1970). Вучыўся ў Ф. Гумена, І. Сталярова. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З 1942 года ваяваў у дзеючай арміі. З 1945 года працаваў ва ўстановах культуры і асветы, дзяржаўных установах: дырэктарам Багушэўскага раённага Дома культуры, настаўнікам сярэдняй школы ў гарадскім пасёлку Багушэўск Сенненскага раёна, дырэктарам кінатэатра Віцебскага праўлення кінафікацыі (1966—1969), дырэктарам віцебскіх мастацка-вытворчых майстэрняў Мастацкага фонда БССР (1969—1981).
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны I ступені, трыма [[Медаль «За баявыя заслугі»|медалямі «За баявыя заслугі», медалём «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» і іншымі ўзнагародамі. Член Саюза мастакоў (1988).
Творчасць
Працаваў пераважна ў станковым жывапісе.
Сярод работ: тэматычныя кампазіцыі на тэмы Вялікай Айчыннай вайны «Агонь на сябе» (1974), «Месцы партызанскай славы» (1977), «Сустрэча воінаў Савецкай Арміі з партызанамі» (1980), «Курган партызанскай славы» (1981), «Раны зямлі» (1981), сучаснасці — «Меліяратары»(1971), «Начная змена» (1976); пейзажы «Залатая восень» (1973), «Лучоса» (1976), «Майскі снег» (1978), «Вясенні пейзаж» (1979), «Рэчка Ціхая» (1982), «Раніца» (1983), «Перад захадам» (1984), «Возера Вароны» (1984); партрэты «Партрэт брыгадзіра» (1970), «Партрэт Героя Сацыялістычнай Працы Г. Я. Рамчанкі» (1971), «Медсястра» (1973); Нацюрморты: «Асенні нацюрморт» (1982).
Творы мастака знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Віцебскім абласным краязнаўчым музеі.
Клімук
Клімук — прозвішча.
Каменка (вёска, Уздзенскі раён)
Ка́менка (, Каменка) — вёска ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Уздзенскага сельсавета.
У 1924—1974 гадах цэнтр Каменскага сельсавета. Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ліцвянскага сельсавета.
NGC 1101
NGC 1101 (іншыя абазначэнні — UGC 2278, MCG 1-8-3, ZWG 415.11, NPM1G +04.0092, PGC 10613) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Пракрыт
Пракры́т (або мн. л. пракры́ты; प्राकृत, трансл. prākṛta) — абагульненая назва для аднаго або некалькіх сярэднеіндыйскіх размоўных дыялектаў, якія паходзяць ад пэўных дыялектаў старажытнаіндыйскіх моў, у прыватнасці, з санскрыту.
Класіфікацыя
Разам з іншымі мовамі, з якімі пракрыты маюць храналагічныя і блізкія этымалагічныя сувязі (старажытнаіндыйскія, новаіндыйскія і г.д.), пракрыты адносяцца да індаарыйскай групы індаіранскай галіны, якая ўваходзіць у індаеўрапейскую сям'ю моў.
Мова ардхамагадхі, старажытная форма сучаснай мовы магадхі, якая гістарычна выкарыстоўвалася ў літургічных тэкстах джайнізму, можа лічыцца асноўнай формай пракрыту, у той час як іншыя — яе дыялектамі або варыянтамі. Граматычнае апісанне мовы аўтарства тагачасных індыйскіх мовазнаўцаў упершыню было складзена менавіта для ардхамагадхі, граматыкі іншых формаў пракрыту складаліся з улікам ардхамагадхі. Мова палі, літургічная мова тхеравады, як правіла, разглядаецца асобна. Гэта тлумачыцца пунктам гледжання тагачасных індыйскіх мовазнаўцаў, якія не разглядалі палі ў рамках пракрыту з прычыны рэлігійных супярэчнасцей. Іншыя пракрыты маюць толькі гістарычныя сведчанні, пра іх носьбітаў вядома мала або невядома ўвогуле (напрыклад, пайшачы). Некаторыя пракрыты могуць лічыцца ізаляванымі, як нія — змяшаны паўночна-заходні пракрыт справаводства Усходняга Туркестана.
Некаторая частка сучасных лінгвістаў прытрымліваецца падобнага варыянта класіфікацыі, уключаючы сярэднеіндыйскія мовы ў паняцце пракрыты, што супрацьпастаўляецца пунктам гледжання, паводле якіх падкрэсліваецца адасобленае развіццё гэтых ідыёмаў, аддзеленых ад санскрыта фактарамі каст, рэлігіі або геаграфічных прычын. Тым не менш, гістарычна назіралася ўзаемадзеянне санскрыту і пракрытаў, што што стала прычынай «спрашчэння» санскрыту для простых слаёў насельніцтва шляхам уплыву пракрытаў і, у сваю чаргу, пранікнення рыс санскрыту ў пракрыты.
Тэрміналогія
Тэрмін пракрыт з'яўляецца засвоенай лексемай індаарыйскага паходжання і ў літаральным перакладзе мае значэнне простага, народнага маўлення, супрацьпастаўляючыся літаратурна і рэлігійна ўнармаванаму санскрыту. Акрамя таго, пад словам таксама можа мецца на ўвазе паняцце прадмета, які мае натуральнае паходжанне. Паводле слоўніка брытанскага індолага і санскрытолага М. Манье-Уільямса найбольш частае значэнне слова prakṛta, ад якога ўтворанае беларускае «пракрыт» — «першапачатковы, натуральны, звыклы», што паходзіць, у сваю чаргу, ад prakṛti, «першасная, натуральная, першапачатковая форма чаго-небудзь; рабіць, ставіць напачатку», што супрацьпастаўляецца слову saṃskṛta, «вытанчаны». Традыцыйна пракрыты разглядаліся як больш старажытныя формы ў параўнанні з санскрытам, аднак звесткі індаеўрапеістыкі адносна санскрыту і ведыйскай мовы сведчаць пра прыналежнасць санскрыту да старэйшых этапаў храналагічнага развіцця індаарыйскіх моў і большую блізкасць гэтай мовы да рэканструяванай праіндаеўрапейскай мовы, чым пракрытаў.
Лінгвістычны сэнс тэрміна пракрыты яшчэ не ўстаяўся. Так, пад гэтым тэрмінам могуць разумець мовы выключна джайнійскіх тэкстаў або ўключаюць у гэты пералік іншыя мовы, напрыклад, палі.
Сучасныя індаарыйскія мовы поўначы Індыі паходзяць ад пракрытаў. Прамежкавай стадыяй між пракрытамі і сучаснымі індаарыйскімі мовамі сталі апабхранша — асобныя ідыёмы, якія эвалюцыянавалі з сярэднеіндыйскіх моў і пазней развіліся ў сучасныя індаарыйскія [індыйскія] мовы.
Пад тэрмінам драматургічныя пракрыты ў літаратуры вядомыя пісьмовыя варыянты мовы, якія выкарыстоўваліся ў якасці моў пэўнай тагачаснай літаратуры. Ніводны падобны варыянт не вядомы ў гісторыі ў ролі размоўнай мовы, але некаторыя з іх набылі падобныя функцыі пасля заняпаду санскрыту. Пад гэтым тэрмінам часцей за ўсё згадваюцца такія ідыёмы, як шаўрасені, магадхі і махараштры. Менш вядомымі з'яўляюцца аванці, прасія, баглікі, даксінат'я, сакары, кандалі, сабары, абгіры, драмілі і одры. Кожны з падобных пракрытаў меў выразную іерархію ў адпаведнай літаратуры: напрыклад, аванці вядомая як мова персанажаў-ашуканцаў, драмілі — лясных насельнікаў і пад. Асаблівую гістарычную ролю мае махараштры (паводле некаторых лінгвістаў — продак сучаснай мовы маратхі), у якой з цягам часу адбылося адхіленне ад традыцыйных граматычных мадэлей санскрыту з мэтай атрымання магчымасці шырэйшага выкарыстання разнастайных паэтычных стыляў. Новыя ўласцівасці граматычнага ладу, сярод іншага, пашырылі магчымасці супрацьпастаўлення ў мове даўжыні галосных.
Гісторыя
У сярэднеіндыйскім перыядзе адрозніваюць тры стадыі развіцця пракрытаў: ранняя (палі, ранняя пайшачы, асобныя эпіграфічныя тэксты), сярэдняя (літаратурныя пракрыты: шаўрасені — паўночна-заходняя Індыя, магадхі — усходняя, махараштры — цэнтральная; джайнійскія пракрыты: ардхамагадхі, джайн-махараштры, джайн-шаўрасені — граматычна менш унармаваныя і бліжэйшыя да размоўных мясцовых моў; надпісы I—IV стагоддзяў да н.э., пайшачы і чуліка-пайшачы) і позняя (апабхранша, гл. ніжэй).
Першапачаткова пракрыты былі размоўнымі дыялектамі, якія пазней зведалі літаратурную апрацоўку. Як лічыцца, упершыню пракрыты сталі літаратурнымі мовамі пры заступніцтве старажытных індыйскіх цароў, што, аднак, у тыя часы было расцэнена з адмоўнага боку. Найстаражытнейшым з захаваных узорам выкарыстання пракрытаў з'яўляецца звод надпісаў імператара Ашокі, які кіраваў прыкладна ў сярэдзіне III ст. да н.э. Пазней пракрыты вядомыя ў літаратурным выкарыстанні ў выглядзе будыйскіх і джайнійскіх рэлігійных тэкстаў (палійскі канон тхеравады, тэксты джайнізму), эпасаў і прац тагачасных індыйскіх мовазнаўцаў. Кожны з пракрытаў паасобку звязаны з пэўнай дынастыяй, рэлігійнай і літаратурнай традыцыяй і рэгіёнам Індастану, што робіць пракрыты своеасаблівымі ўзорамі літаратурных эпох Індыі і Непала.
Дыялекталогія
Дыялектныя адрозненні між асобнымі пракрытамі выяўляюцца ў выглядзе фанетычных і марфаналагічных асаблівасцей. Пракрыты маюць шэраг характэрных рыс, якія адрозніваюць іх ад санскрыту. Сярод пракрытаў можна вылучыць палі, які даволі выразна супрацьпастаўлены іншым пракрытам.
Марфалогія
Марфалогія пракрытаў характарызуецца шэрагам агульных асаблівасцей, сярод якіх страта сінтэтызму; тэндэнцыя да ўніфікацыі тыпаў асноў іменных часцін і дзеяслова (выявілася ў абагульненні ўсіх тыпаў да асноваў на галосны і разбурэнні адзінай дзеяслоўнай сістэмы ў выніку страты асабістых форм прэтэрыта ў большасці пракрытаў, іх функцыі сталі выконваць дзеепрыслоўі); неадрозненне актыўнага і медыяльнага ладаў; страта парнага ліку; супадзенне рада склонавых форм; узмацненне ўплыву займеннай парадыгмы на іменную.
Фаналогія
У фаналогіі пракрытам уласцівыя найперш адсутнасць складовых санантаў і дыфтонгаў, тэндэнцыя да адкрытага склада, строгія абмежаванні зычных спалучэнняў (дапушчальныя падвоеныя зычныя, група з гамарганных насавога і змычнага і інш.), змена адзіночных зычных у інтэрвакальным становішчы (аслабленне або знікненне як у махараштры), залежнасць колькаснае характарыстыкі галоснага ў складзе ад закону дзвюх.
Граматыка
Адметнымі рысамі пракрытаў у іх граматычным ладзе сталі тэндэнцыя да аналітызму (гл. вышэй), якая праяўлялася ў шырокім прымяненні дапаможных слоў для ўдакладнення склонавых значэнняў, у спалучэннях дзеепрыслоўяў з дапаможнымі дзеясловамі; ужыванне пры пераходным дзеяслове ў мінулым часе канструкцыі, пасіўнай паводле формы і актыўнай паводле значэння, пры гэтым дзеепрыслоўе выражала від, род, але не выражала асобу.
Фотатэадалітная здымка
Фотатэадалітная здымка, від наземнай стэрэафотаграмметрычнай здымкі, ажыццяўляемай з мэтай стварэння тапаграфічных карт. Уяўляе сабою комплекс узаемазлучаных працэсаў, якія ўключаюць рэкагнасцыровачныя абследаванні тэрыторыі і выбар фотастанцый, стэрэаскапічнае фатаграфаванне мясцовасці і геадэзічную прывязку фотастанцый, фоталабараторную, фотаграмметрычную і матэматычную апрацоўку матэрыялаў здымкі, а таксама іх дэшыфраванне. У выніку выканання гэтых працэсаў па наземных фотаздымках атрымліваюць тапаграфічную карту мясцовасці.
Фотатэадалітная здымка выконваецца пераважна ў горных і предгорных раёнах. Падчас рэкагнасцыровачных абследаванняў для дадзенай тэрыторыі для базіса фатаграфавання (фотастанцыі) выбіраецца такое месца, з якога адкрываецца наілепшы агляд здымаемай мясцовасці з мінімальнай колькасцю закрытых, так званый "мёртвых" прастораў. Звычайна гэта грабяні, якая мае сярэднюю вышыню сярод атачальных гор, верхнія часткі схілаў далін і т. д. Базісы па магчымасці выбіраюцца паралельнымі агульнаму распасціранню здымаемага схілу. Канцы базісу імкнуцца ўсталяваць на аднолькавым узроўні; паміж імі павінна быць забяспечана ўзаемная бачнасць.
Фатаграфаванне мясцовасці вядуць, прымая, як правіла, нармальны ці паралельны выпадак здымкі ў фотаграметрычнай сістэме каардынат, у якой вось ардынат сумешчана з кірункам аптычнай восі камеры, якая ўсталявана на левым канцы базіса.
Фотатэадалітная здымка выконваецца фотатэадалітамі.
ФК РВАР Мінск
РВАР — былы беларускі футбольны клуб з горада Мінск, прадстаўляў Рэспубліканскае вучылішча алімпійскага рэзерву.
Гісторыя
Заснаваны ў 1994 годзе. Спачатку пад назвай МПКЦ-2 з’яўляўся другой камандай мазырскага МПКЦ. Пазней пераехаў у Мінск і атрымаў назву РВАР. Увесь час клуб гуляў у Другой лізе, у 1995 годзе нават атрымаў перамогу ў падгрупе А, але не змог прайсці ў дывізіён вышэй, бо з’яўляўся фарм-клубам. РВАР спыніў існаванне ў 2004 годзе.
Анатоль Пятровіч Кузьмічоў
Анатоль Пятровіч Кузьмічоў (,, Тульская вобласць, РСФСР — ) — беларскі празаік, драматург. Сябра СП СССР і БССР (1952).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і чыгуначніка.
У сувязі з набліжэннем фронту восенню 1941 года накіраваўся на ўсход, працаваў рабочым на базе заготзбожжа ў Пугачоўскім раёне Саратаўскай вобласці.
На пачатку 1942 года — літсупрацоўнік рэдакцыі чыгуначнай газеты «Углярка» (г. Узлавая). З мая 1942 года — у арміі. Удзельнічаў у баях як мінамётчык, служыў у карпусной газеце «В бой за Родину!». Ваяваў на Бранскім, Паўднёва-Заходнім і 3-м Украінскім франтах.
У 1947—1956 гадах працаваў у газеце Закаўказскай ваеннай акругі «Ленинское знамя», у 1957—1959 гадах — быў намеснікам галоўнага рэдактара часопіса «Литературная Грузия».
У 1955 годзе скончыў два курсы завочнага аддзялення Літаратурнага інстытута ў Маскве.
З 1967 года жыў у Мінску.
Творчасць
Друкавацца пачаў у 1940 года. Пісаў на рускай мове.
Аўтар п’ес «В нашем полку» (пастаўлена ў 1951), «Возвращение» (пастаўлена ў 1953), «Орлиный перевал» (пастаўлена ў 1958).
Выступаў і ў жанры прозы. Выйшлі ў Тбілісі, Маскве аповесці «По свежему следу» (1955), «Смена караулов» (1967), «Первые советские гвардейцы» (1971), раманы «Так наступает весна» (1958), «Юго-Запад» (1962, перавыдадзены ў Менску ў 1976), «Тревога» (1964), «Дети становятся взрослыми» (1965), «Одиннадцатый класс» (1967), «Год службы» (1979).
У Мінску выйшлі раманы «Поле боя» (1979), «Подпольная кличка — Янош» (1987), кнігі прозы «Час переклички» (дакументальная аповесць, 1981), «Ночная проверка» (аповесці, 1982), «Тревога» (раман, аповесці, 1983), «Запечатленные навек» (дакументальная аповесць, 1984).
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны II ступені, Чырвонай Зоркі і медалямі.
Бугенвіль
Бугенві́ль (Bougainville) — вулканічны востраў у Ціхім акіяне, буйнейшы з астравоў архіпелага Саламонавы астравы. Тэрыторыя дзяржавы Папуа — Новая Гвінея.
Плошча вострава 9317,8 (каля 10 000 ) км². Даўжыня берагавой лініі 569,4 км. Вышыні да 2715 (да 3123 ) м — вулкан Балбі. Востраў укрыты вільготнымі трапічнымі лясамі. Маюцца радовішчы медзі, волава, золата. Насельніцтва вырошчвае какосавую пальму і бананы. Галоўны порт вострава — Кіета.
Гісторыя
Востраў адкрыты экспедыцыяй французскага мараплаўца Луі Антуана дэ Бугенвіля (Louis Antoine comte de Bougainville) і названы ў яго гонар.
Чавускі павет
Ча́вускі павет (Чаусский уезд) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на Беларусі ў 1777—1922 гг. Цэнтр — г. Чавусы.
Гісторыя
Першапачаткова тэрыторыя павета ўваходзіла ў склад Магілёўскага намесніцтва Вялікага Княства Літоўскага, якое з 1566 года стала часткай Аршанскага павета Віцебскага ваяводства. З 1589 года ў Магілёўскай воласці. Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай з 1772 па 1777 тэрыторыя адносілася да Магілёўскай правінцыі Расійскай імперыі. У 1777 годзе быў утвораны Чавускі павет у складзе Магілёўскай губерні. У 1796 годзе Магілёўская губерня стала часткай Беларускай губерні, а ў 1801 годзе зноў была выдзелена ў самастойную адзінку.
У красавіку 1919 года павет быў уключаны ў Гомельскую губерню. У маі 1922 года павет быў скасаваны, а яго тэрыторыя была перададзеная ў Горацкі і Магілёўскі паветы. У цяперашні час адпавядае Чавускаму і Дрыбінскаму раёну Магілёўскай вобласці.
Геаграфія
Чавускі павет займаў сярэднюю частку Магілёўскай губерні. Плошча паверхні 2168 кв. вёрст. Плошча павета ўзгорыстая, мае скланенне на поўдзень. Глеба пераважна суглінкавая. Аброшваецца сістэмай ракі Проні, прытоку Сажа. Проня працякала ў павеце 60 вёрст і прымала ў сябе р. Басю з Поўна, Галубінай, Аўчосай і Касінкай, Раста з Дублянкай, Плясной і Рудзеяй. Сплаўных і суднаходных рэк няма. Азёр няма, балот няшмат.
Насельніцтва
Жыхароў у 1900 годзе налічвалася 90 568 чал. (44 969 мужскога і 45 599 жаночага), З іх сяляне складалі 58%, мяшчане — 8%. Праваслаўных 83 479 чалавек, рыма-каталікоў — 1 937 чалавек, астатніх хрысціян — 673 чалавек, іудзеяў — 4 479 чал. Населеных месцаў было 280, у тым ліку 1 горад і 5 мястэчак.
Прамысловасць
Фабрык і заводаў было 153, з 828 працоўнымі і вытворчасцю на 74 302 р. У павеце была найбольшая колькасць млыноў — 110 і сукнавальняў — 17; па суме вытворчасці першае месца займалі 6 вінакурных заводаў (37 232 р.).
Харкаўскі нацыянальны аўтамабільна-дарожны ўніверсітэт
Харкаўскі нацыянальны аўтамабільна-дарожны ўніверсітэт (Харківський національний автомобільно-дорожній університет) — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, размешчаная ў Харкаве.
Гісторыя
Сваю гісторыю Харкаўскі нацыянальны аўтамабільна-дарожны ўніверсітэт пачаў у ліпені 1930 года як Харкаўскі аўтамабільна-дарожны інстытут, які пастановай Кабінета Міністраў Украіны ад 13 жніўня 1993 года па выніках дзяржаўнай акрэдытацыі прызнаны акрэдытаваным у поўным аб'ёме па IV ўзроўню і перайменаваны ў Харкаўскі дзяржаўны аўтамабільна-дарожны тэхнічны ўніверсітэт. 7 жніўня 2001 года ўказам Прэзідэнта Украіны ўніверсітэту прысвоены статус нацыянальнага.
Барыс Тарасавіч Пішчыкевіч
Барыс Тарасавіч Пішчыкевіч (24 ліпеня 1899 — 15 студзеня 1974) — савецкі ваенны, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (30 кастрычніка 1943 года).
Біяграфія
Удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне з чэрвеня 1941 года. Маёр Пішчыкевіч быў агітатарам палітаддзела (, Цэнтральны фронт), калі на досвітку 15 кастрычніка 1943 года разам з дэсантам 120-га стралковага палка ўдзельнічаў у пераправе на правы бераг Дняпра ў раёне пасёлка Радуль і далейшых баях за плацдарм, у тым ліку адбіваючы контратакі ворага, замяніўшы з цягам часу параненага камандзіра дэсанту. У цэлым была захоплена берагавая паласа шырынёй 800 метраў і адбіты 5 контратак. 30 кастрычніка 1943 года Пішчыкевічу Б. Т. было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. У далейшым прымаў удзел у вызваленні Беларусі і ваенных дзеяннях на тэрыторыі Германіі, таксама вызначыўся пры фарсіраванні Дняпра ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці.
У 1946 годзе Пішчыкевіч, ужо ў званні падпалкоўніка, пайшоў у запас, пасля чаго жыў і працаваў у Маскве. Да 1957 года знаходзіўся на прафсаюзнай рабоце. Памёр 15 студзеня 1974 года. Пахаваны на Ваганькаўскіх могілках Масквы.
Памяць
Імянем Пішчыкевіча Б. Т. была названая школа на радзіме.
Цяжкі востры рэспіраторны сіндром
Цяжкі востры рэспіраторны сіндром (ЦВРС), больш вядомы як SARS, «пурпурная смерць», таксама ў СМІ — атыповая пнеўманія — рэспіраторнае віруснае захворванне, выкліканае каронавірусам SARS-CoV (Severe acute respiratory syndrome coronavirus), першы выпадак якога зарэгістраваны ў лістападзе 2002 года ў паўднёвым Кітаі. Захворванне характарызуецца віруснай пнеўманіяй, хутка прагрэсіруючай да дыхальнай недастатковасці.
Падчас ўспышкі атыповай пнеўманіі ў 2003 годзе каля 9% пацыентаў з пацверджаным дыягназам ЦВРС памерлі. Смяротнасць была нашмат вышэй у пацыентаў старэйшых за 50 гадоў, дасягаючы ўзроўню смяротнасці амаль 50 % для гэтай падгрупы пацыентаў.
Гісторыя
Першы выпадак ЦВРС быў зарэгістраваны ў лістападзе 2002 года ў паўднёвым Кітаі. Заражэнне на працягу 2 месяцаў распаўсюдзілася на суседнія Ганконг і В’етнам, а ў канцы лютага 2003 года i далей — на іншыя краіны і кантыненты. Выпадкі захворвання выяўляліся ў 29 краінах, усяго было адзначана 8098 выпадкаў, з якіх 774 скончыліся смяротным зыходам. Найбольшая колькасць выпадкаў была зафіксавана ў Кітаі, Ганконгу, на Тайвані, у Сінгапуры і Канадзе. Апошні выпадак захворвання ЦВРС быў зафіксаваны ў ліпені 2003 года на Тайвані.
Прафілактыка
З улікам вядомых шляхоў перадачы ЦВРС быў распрацаваны пералік абмежавальных мер для медыцынскіх і грамадскіх устаноў. Гэта прадугледжвае захаванне вызначаных абмежавальных мер у дачыненні да пацыентаў з падазрэннем на ЦВРС або пацверджаны дыягназ ЦВРС:
Маргарэт Седан
Маргарэт Се́дан (Margaret Rhea Seddon; нар. ) — астранаўт ЗША, вучоны, доктар медыцыны (1973).
Біяграфія
Нарадзілася ў горадзе Мефрысбара, штат Тэнесі, ЗША. Працавала ўрачом. У 1970 годзе скончыла Каліфарнійскі ўніверсітэт у Берклі. З 1978 па 1998 год у атрадзе астранаўтаў НАСА.
Касмічныя палёты
У космасе правяла 30,1 сутак. Здзейсніла палёты:
.
Палац Сапегаў (Гродна)
Палац Сапегаў у Гродна, таксама распаўсюджаная назва Баторыеўка ці Дом караля Стэфана Баторыя — помнік архітэктуры 17 ст., адзін з найбольш старажытных свецкіх будынкаў горада. Знаходзіцца па адрасе: Гродна, вуліца К. Маркса, 1.
Асаблівасці і архітэктура
Пабудаваны прыкладна ў сярэдзіне XVII ст. і за час свайго існавання неаднаразова перабудоўваўся. Будынак уяўляе сабой трохпавярховы мураваны атынкаваны палац, першапачаткова Г-падобны ў плане. Галоўным, доўгім фасадам выходзіў на Рынак. Магчыма, што паводле праектнага плана палац павінен быў мець сіметрычныя бакавыя крылы, з якіх было пабудавана толькі адно. На дваровым фасадзе меў адкрытыя галерэі і вялікі скразны аркавы праезд па цэнтры. Захаваўся план рэканструкцыі палаца ў 1717. Самае ранняе адлюстраванне фасадаў вядома па гравюры 1867 Напалеона Орды, на якім аднак адсутнічае адзін стаўпец вокнаў. На меркаванні даследчыкаў, самым стойкім дэкаратыўным элементам будынка з’яўляецца аздоба вокнаў: дзве паўкалоны, якія падтрымліваюць шырокую панэль перакрыцця, што характэрна для архітэктуры рэнесанса. Асаблівасцю будынка таксама з’яўляюцца парныя шырокія руставаныя лапаткі на сучасных рэштках былога палаца.
Гісторыя палаца
На гравюры Цюндта на месцы палаца адлюстраваны вялікі высокі будынак з прамаляванымі асаблівасцямі даху. У 1643 камяніца была набыта гродзенскім земскім пісарам Уладзіславам Кірдзеем ад сына гарадзенскага падкаморыя Аляксандра Масальскага. Паводле рэестра 1679—1680, на месцы «Баторыеўкі» стаяў каменны дом магната Патоцкага, пабудаваны, як мяркуюць, Санці Гучы. Сучасны палац пабудаваны ў сярэдзіне XVII ст., магчымым аўтарам праекту лічыцца Джавані Батыста Джыслені. На ўчастку, што выходзіў на вуліцу Язерскую, знаходзіўся каменны дом, у якім жыў яўрэй-арандатар. У 1680 сядзіба перайшла ў валоданне віленскага ваяводы Казіміра Яна Сапегі, у якога яна была канфіскавана на карысць караля Аўгуста II.
У 1717—1718 камяніца была nepaбудавана нямецкім архітэктарам Іахімам Даніэлем Яўхам пад каралеўскую рэзідэнцыю. Перабудаваны двухпавярховы будынак меў вестыбюль з двума апорнымі слупамі, над ім размяшчалася вялікая зала, да якой вяла манументальная лесвіца з двух крылаў. Усе памяшканні першага паверха былі скляпеністыя. Планіроўка пакояў на абодвух паверхах анфіладная. На другім паверсе цэнтральнае месца займала Вялікая зала, прызначаная для каралеўскіх прыёмаў і мела два каміны пры бакавых сценах, два акны, выхад на балкон. Налева быў уваход у Сенатарскі пакой, далей размяшчаліся першы і другі каралеўскія пакоі. У паўднёвым крыле палаца размяшчаліся каралеўская спальня, кабінет, прыбіральня і два гардэробы. Направа ад Вялікай залы размяшчаліся канферэнц-пакой кароннага канцлера і яго спальня. Да палаца было прыбудавана паўночнае крыло, узведзенае з дрэва. Палац быў злучаны двума драўлянымі двухпавярховымі пераходамі з іншым палацам Сапегаў на вуліцы Брыгіцкай, дзе адбываліся пасяджэнні Пасольскай ізбы і Сената. На першым паверсе пераходаў былі зроблены аркады, на другім — шэраг памяшканняў для каралеўскіх дваран і вузкія калідоры. Яшчэ адзін драўляны пераход вёў ад рыначнага пляца праз вуліцу Брыгіцкую да езуіцкага касцёла. Пасля пераносу ў сярэдзіне XVIII ст. пасяджэнняў сойма ў Новы замак драўляныя пераходы разабраны.
У 1765 палац прададзены вялікаму літоўскаму падскарбію Міхалу Бжастоўскаму.
У 1834 (ці 1836, па іншых звестках) палац зноў быў канфіскаваны і перададзены адразу адзінаццаці ўладальнікам. З 1860 тут знаходзілася вінная лаўка І. Лапіна.
У 1885 будынак вельмі моцна пацярпеў падчас пажару. Частка палаца, што выходзіла на вуліцу Мяшчанскую, са скляпеністай залай, абрынулася. Пасля рэканструкцыі будынак страціў ранейшы высокі барочны дах, быў замураваны арачны праезд для экіпажаў унутр комплексу. Паўднёвая частка палаца стала амаль асобным будынкам.
Пасля будынак перайшоў ва ўласнасць купца Мендаля Іоселевіча Лапіна, які зрабіў з палаца гасцініцу «Цэнтральную» на чатырнаццаць нумароў, таксама пры гасцініцы былі тры хлявы на дванаццаць коней. Пазней Лапін аддаў будынак пад размяшчэнне прыватнай гімназіі Баркоўскай, у якой у 1910—1912 вучылася беларуская пісьменніца Зоська Верас). Пасля закрыцця гімназіі ў 1913 Лапін звярнуўся з прашэннем аб дазволе адкрыць тут гатэль «Брыстоль».
У 1903 у палацы знаходзіўся штаб 26-й пяхотнай дывізіі, у 1926 ювелірная майстэрня М. Кузніцкага. З 1924 у будынку знаходзіліся крама Танхума Грыншпаў «Centroemal» па продажы кухоннага посуду, пераплётная майстэрня Браніслава Квінто, цукерня Маісея Шмуклера, магазін электрычных вырабаў Давіда Хазанскага.
У 1928 маёнтак стаў уласнасцю Ісаака Лапіна. У 1937 у камяніцы размяшчаўся Купецкі банк. Польскі гісторык Ю. Ядкоўскі прапаноўваў перанесці ў гэты будынак магістрат горада і аднавіць у палацы гарадскую ратушу, што так і не было зроблена. У 1937 у двары «Баторыеўкі» знаходзілася спартыўная пляцоўка клубу «Макабі».
Паўднёвая частка палаца пацярпела ў 1941 і пасля вайны была разабрана.
Пасля вайны ў будынку працавалі: аддзел школы Беластоцкай чыгункі (з верасня 1944), вячэрняя чыгуначная СШ № 5 працоўнай моладзі (1947), сярэдняя школа № 45 Брэст-Літоўскай чыгункі і дзіцячы садок № 7 (1950), медуніверсітэт (кафедра анатоміі, якая займае будынак і ў наш час).
Літаратура
Калектыў аўтараў: А. Вашкевіч, А. Госцеў, В. Саяпін і інш. Біяграфія гарадзенскіх вуліц. Ад Фартоў да Каложы. — Гродна-Вроцлаў: Вроцлаўская навуковая друкарня, 2012. 370 с. ISBN 978-93-61617-77-8.
IC 3992
IC 3992 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сардэвола
Сардэвола (Sordevolo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Б'ела.
Насельніцтва складае 1333 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 103 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 13817. Тэлефонны код — 015.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Каменка (пасёлак, Уздзенскі раён)
Ка́менка (, Каменка) — пасёлак ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Уздзенскага сельсавета.
Да 2013 года пасёлак уваходзіў у склад Ліцвянскага сельсавета.
NGC 1105
NGC 1105 (іншыя абазначэнні — IC 1840, MCG -3-8-4, NPM1G -15.0144, PGC 10333) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ахрыдскае возера
А́хрыдскае во́зера — возера, якое знаходзіцца на мяжы Паўночнай Македоніі і Албаніі. Самае глыбокае і старажытнае возера на Балканах, захавала ўнікальную водную экасістэму, якую прэзентуюць больш за 200 эндэмічных відаў сусветнага значэння. У 1980 годзе Охрыд і Ахрыдскае возера былі занесены ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Максімальная глыбіня возера — 288 м, сярэдняя глыбіня — 155 м. З возера выцякае рака Чорны Дрын.
Антаніна Уладзіміраўна Фалей
Антаніна Уладзіміраўна Фалей (нар., г. , Брэсцкая вобласць) — беларускі мастак.
Біяграфія
Скончыла аддзяленне мастацкага праектавання Віцебскага тэхналагічнага інстытута лёгкай прамысловасці (1982). З 1987 года — старшы выкладчык, дацэнт (1998) кафедры дызайну Віцебскага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта. Член Беларускага саюза мастакоў (1998).
Працуе ў галіне тэкстылю, графікі і акварэлі, аб’екта.
Сярод твораў: акварэлі «Перад выбарам» (2002), «Мэта» (2004), «Чаканне цяпла № 2» (2006); серыі «У пачатку» (2004), «Зямное прыцягненне» (2006), «Самародак» (2009), «Па той бок экватара» (2009); графічныя «Знакі агню» (2006), «Прастора сонечнага святла» (2006), серыі «Qatro» (2001); калажы «Дзве тысячы гадоў мінула» (2000), «Паверхі прыроды» (2002), «З попелу маёй памяці» (2006), серыя «Паходжанне» (2004); аб’екты «Астравы над безданню» (2008), «Споведзь адной карціны» (2009), «Кніга перамен 1-2» (2009), «Прайсці па лёдзе» (2009), «Дыялог» (інсталяцыя, 2010) і інш. Працы знаходзяцца ў музеях: «Lust auf Kunst», г. Локум (Германія), Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Віцебскім цэнтры сучаснага мастацтва, Музеі Марка Шагала ў Віцебску, Полацкім гісторыка-культурным музеі-запаведніку.
Сям’я
У шлюбе з беларускім мастаком Генадзем Аляксандравічам Фалеем.
IC 3993
IC 3993 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Эканамічны ўклад
Эканамічны ўклад або «грамадска-эканамічны ўклад» — тып гаспадаркі, заснаваны на пэўнай форме ўласнасці на сродкі вытворчасці і адпаведныя адносіны ў ходзе гэтай вытворчасці.
Адрозніваюць тры глабальных эвалюцыйна-эканамічных уклады:
Лісаўшчына (Уздзенскі раён)
Лі́саўшчына (, Лисовщина) — вёска ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Уздзенскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ліцвянскага сельсавета.
Газні (горад)
Газні́ (غزنی, ) — горад у Афганістане, на паўднёвы захад ад Кабула, на шляху ў Кандагар. Размешчаны на гарыстым плато. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі Газні. Насельніцтва — 150 тыс. чал. (2006).
Каўпіта (рака)
Каўпі́та, канал Бярлянка — рака ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці і Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці, таксама на мяжы Беларусі і Расіі, правы прыток ракі Беседзь (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 54 км. Плошча вадазбору 549 км². Сярэднегадава расход вады ў вусці 2,5 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7 ‰. Пачынаецца за 2 км на паўночны захад ад пасёлка Каўпіта. Упадае ў Беседзь за 1 км у напрамку на ўсход ад пасёлка Новае Заляддзе. Асноўныя прытокі: Бярлянка, Казелька (справа), Дарагоўша (злева).
Антоній Абрамсперг
Антоній Абрамсперг (Antoni Abramsperg (Abrahamsberg), Antonius Abramsperg (Abrahamsberg); 16 лістапада 1743, Славенія – 29 мая 1809, Полацк ) – святар і педагог.
Уступіў у Таварыства Ісуса 8 жніўня 1772 г. у Ломжы. Пасля скасавання ордэна папскім брэвэ Dominus ac Redemptor быў адным з першых езуітаў з былых Літоўскай і Мазавецкай правінцый Таварыства, які пераехаў на Беларусь. Прафесар нямецкай і французскай моў у Полацкім езуіцкім калегіуме (1776–1777). Выкладаў матэматыку, нямецкую і французскую мовы ў Мсціславе (1783), Віцебску (1784–1785), Дынабургу (1785–1786).
У 1785–1786 гг. браў удзел дзейнасці у камісіі на чале з Францішкам Караў, якая распрацавала новы «План вучэбных заняткаў» (Ratio Studiorum) для езуіцкіх навучальных устаноў. У выніку школьнай рэформы быў пашыраны аб’ём выкладання дакладных навук і сучасных моў.
Прафесар архітэктуры ў Мсціславе (1787–1790), мовы ў Магілёве (1791–1792) і Дынабургу (1792–1796), маральнай тэалогіі ў Полацку (1796–1797, 1798–1799). Працуючы з 1796 па 1809 гг. бібліятэкарам у Полацкім езуіцкім калегіуме, зрабіў значны ўнёсак у працу бібліятэкі.
NGC 1106
NGC 1106 (іншыя абазначэнні — UGC 2322, MCG 7-6-76, ZWG 539.112, IRAS02474+4127, PGC 10792) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Састэн’ё
Насельніцтва складае 784 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 44 чал./км². Займае плошчу 18 км². Паштовы індэкс — 13868. Тэлефонны код — 015.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святы Лаўрэнцій.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Стругава Буда
Стругава Буда (Стру́гова Бу́да) — сяло ў Гардзееўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Гліннаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Заснавана ў пачатку XVIII ст.
Да Лютаўскай рэвалюцыі сяло ў складзе Суражскага павета Чарнігаўскай губерні. 20 лістапада 1917 года сяло абвяшчалася часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года сяло ўключана ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай сяло абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад Гомельскай губерні РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.
З 1929 года ў складзе Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзена ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшло ў склад Бранскай вобласці.