cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Марына Аляксандраўна Лянчэўская
Біяграфія
Нарадзілася 12 сакавіка 1971 года ў Еўдакімавічы Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці. Cкончыла Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. А. Куляшова, Беларускі інстытут правазнаўства.
З’яўляецца членам Прэзідыума грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз жанчын».
Сям’я
Замужам, мае дваіх сыноў.
Ясэнкы
Ясэнкы (Ясенки́) — вёска ў Лыпавэцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
IC 1706-1
IC 1706-1 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Моэган
Моэган, або мохеган (саманазва: Mohegan, літаральна "ваўкі") — алганкінскі народ, карэнныя насельнікі ЗША. Агульная колькасць (2016 г.) — 2100 чал.
Гісторыя
У XVII ст. моэган насялялі частку сучаснага штата Канектыкут, куды, згодна паданням, прыйшлі з ракі Гудзон. Уваходзілі ў склад канфедэрацыі пеквот. Аднак пасля заснавання Плімуцкай калоніі правадыр моэган Ункас (канец XVI ст. - 1683 гг.) заключыў саюз з англійскімі каланістамі і падтрымаў іх у барацьбе з астатнімі пеквот. Моэган актыўна пераймалі лад жыцця белага насельніцтва, аднак захоўвалі племянную адасобленасць. У нашы дні на тэрыторыі Канектыкута існуе аўтаномная рэзервацыя моэган.
Асаблівасці культуры
Да прыходу еўрапейцаў моэган займаліся рыбалоўствам, паляваннем, збіральніцтвам, у меньшай ступені — земляробствам. Мелі сталыя ўмацаваныя вёскі. Асноўны від жытла — вігвам. На чале моэган стаяў правадыр сахем, улада якога ў XVII - XVIII стст. фактычна была спадчыннай. У 1769 г. памёр апошні сахем Бен Ункас. Ён перадаў частку сваіх кіруючых паўнамоцтваў місіянеру Джону Мейсану, а той у 1774 г. — адміністрацыі Канектыкута. Гэта, а таксама падзеі вайны за незалежнасць ЗША, прывялі да раз'яднання моэган і міграцыі часткі племені на захад, хуткага заняпаду традыцыйнай культуры.
Большасць сучасных моэган працуюць у адміністрацыі рэзервацыі, якая валодае сеткай гульнёвых дамоў і дарагіх гасцініц.
Мова
Родная мова моэган належыць да алганкінскай групы. Яна фактычна была страчана ў 1908 г., калі памерла яе апошні носьбіт Фідэлія Філдынг. Большасць сучасных моэган размаўляюць на англійскай мове. Аднак у другой палове XX ст. пры падтрымцы амерыканскіх лінгвістаў пачалося адраджэнне гутарковай мовы. Яна вывучаецца ў якасці дабраахвотнай дысцыпліны ў навучальных установах рэзервацыі моэган у Канектыкуце.
Рэлігія
Старажытная рэлігія моэган была заснавана на анімістычных вераваннях. Першыя спробы хрысціянізацыі адбываліся з XVII ст. Аднак толькі з 1711 г. праводзілася сталая місіянерская праца. У нашы дні большасць вернікаў — пратэстанты. У 1990 г. была заснавана асобная Царква моэган.
Кастэльнуова-дзі-Гарфан’яна
Кастэльнуова-дзі-Гарфан'яна (Castelnuovo di Garfagnana) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лука.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santi San Pietro.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Дарагажычы (станцыя метро)
Дарагажычы (Дорого́жи́чі, ) — станцыя Кіеўскага метрапалітэна, на Сырэцка-Пячэрскай лініі.
Ян Козел-Паклеўскі
Ян Козел-Паклеўскі (, Cэрвач Вялікі, Мінская губерня, Расійская імперыя, цяпер Вілейскі раён —, Бабруйск, Мінская губерня, Расійская імперыя) — палкоўнік войск польскіх падчас Студзеньскага паўстання, кіраўнік 3-га корпуса паўстанцкіх войск (1863—1864), камендант Варшавы. Член Літоўскага Правінцыйнага камітэта.
Удзел у паўстанні
У 1861 пераяджае ў Вільню і засноўвае Камітэт падрыхтоўкі паўстання. Наведваў Маскву, кантактаваў з патаемнымі ваеннымі таварыствамі. Пасля пачатку паўстання ён едзе ў Санкт-Пецярбург па сродкі і штабныя карты. У красавіку 1863 знаходзіцца ў Варшаве, дзе ўваходзіць у Центральны паўстанцкі ўрад, з чэрвеня ваенны камендант Варшавы. У жніўні прызначаны ваенным кіраўніком Аўгустоўскага павета Гродзенскай губерні. Ён прыняў кіраўніцтва войскамі Гродзенскай губерні і з 15 снежня 1863 быў камандзірам III корпуса сіл паўстанцаў. Ён выехаў у Бельгію, дзе набыў 3000 вінтовак і стрэльбаў. У той жа час паўстанцы спынілі сваю дзейнасць у давераным яму рэгіёне.
Пасля паўстання
У красавіку 1864 ён адправіўся ў Парыж, Дрэздэн. Падчас франка-прускай вайны 1870—1871 ён камандаваў брыгадай пяхоты, сфарміраванай у Вандэі. Пасля паразы ў вайне вырашае вярнуцца на Радзіму, просіць расійскі пашпарт. Пераяжджае ў Царства Польскае. Тут у 1872 годзе, аднак, насуперак абяцанням рускіх, арыштаваны і паўстаў перад камісіяй па расследаванні, дзе даў разгорнутыя паказанні і склаў клятву вернасці. Прысуджаны да шматгадовай ссылкі ў Алма-Аты.
Нацыянальная сялянская партыя (Венгрыя)
Нацыянальная сялянская партыя (Nemzeti Parasztpárt) — палітычная партыя ў Венгрыі ў перыяд паміж 1939 і 1949 гадамі на чале з пісьменнікам Петарам Верэшам. Партыя была адноўленая на працягу кароткага прамежку часу падчас антытаталітарнага Венгерскага паўстання 1956 г. і пасля падзення камуністычнага рэжыму ў 1989-90 гг.
Дзейнасць партыі была засяроджана вакол зямельнай рэформы. Партыя складалася з бяднейшай і сярэдняй часткі сялянства і мела найбольшую папулярнасць ва ўсходняй частцы Венгрыі.
Мікравалакно
Мікравалакно (microfibre ці microfiber) — тканіна, вырабленая з валокнаў, таксама можа складацца з валокнаў і іншых палімераў. Сваю назву тканіна атрымала з-за таўшчыні валокнаў, якая складае некалькі мікраметраў. Мікравалакно выкарыстоўваецца ў вытворчасці тканых, нятканых і трыкатажных матэрыялаў. Можа быць выкарыстана ў вытворчасці адзення, абіўцы, у прамысловых фільтрах, ва ўборачнай прадукцыі.
Матэрыял
Мікравалакно вырабляецца з валакна памерам менш за 1, валокны аб’ядноўваюцца для фарміравання пражы. Сучасная нітка мікравалакна пры даўжыні ў 100 000 метраў важыць усяго 6 грамаў.
Гісторыя
Вытворчасць звыштонкага валакна (менш 0,7 дэнье) пачалося ў канцы 1950 года з выкарыстаннем тэхналогіі скруту ніткі з расплаўленай масы. Мікравалакно было распрацавана ў Японіі ў 1976 годзе.
Тэхналогія
Вытворчасць мікравалакна — высокадакладны працэс, паколькі неабходна атрымаць палімерную нітку з дыяметрам у адну дзясятую ці нават у сотыя долі міліметра. Для вытворчасці мікравалакна выкарыстоўваюцца (ад extrudo — выціскаць). Экструдар — гэта машына для размякчэння (пластыкацыі) матэрыялаў і надання ім формы шляхам працісквання праз профільны інструмент (т. зв. экструзійную галоўку), перасек якога адпавядае канфігурацыі вырабу. Працэс перапрацоўкі матэрыялаў у экструдары называецца.
Паколькі ў апошні час мікравалакно выціскаюць у форме двайной ніткі (унутраная поліамідная «зорачка» і знешні поліэстэравы контур), тэхналогія яго вытворчасці яшчэ больш ўскладнілася. На выхадзе з экструдара астуджэнне двайной ніткі вадой прыводзіць да аддзялення поліаміднага і поліэстэравага складнікаў ніткі, у выніку чаго кожная мікранітка мае вельмі высокую плошчу мікразазораў, што і прыводзіць да высокай упітвальнай здольнасці тканіны.
Канчатковая якасць мікравалакна залежыць ад геаметрычных параметраў нітак, конусу сціску ў экструдара і тэмпературнага рэжыму і інш.
Уласцівасці мікравалакна
Мікравалакно валодае высокай устойлівасцю, у яго багатая палітра яркіх адценняў, гэтая тканіна цалкам паддаецца пранню. Тканіны з мікравалакна валодаюць падвышанай упітвальнай здольнасцю дзякуючы вельмі малому дыяметру перасеку ніткі (тканіна атрымліваецца больш «губчатай»).
Падыходзіць для вытворчасці мяккай мэблі.
Ужываецца для вытворчасці адзення. Тканіна для адзення з мікравалакна дзякуючы «губкаватасці» валодае здольнасцю добра захоўваць цяпло, пры гэтым адзенне можа быць больш лёгкім і тонкім у параўнанні з іншымі тканінамі.
Выкарыстанне
Тэхнічнае мікравалакно ўжываецца ў таварах для ўборкі. Дзякуючы здольнасці выдаляць тлушч і пыл без хімічных сродкаў былі створаны сурвэткі, якія дазваляюць мыць посуд і праціраць паверхні, захоўваючы чысціню дома. А дзякуючы здольнасці эфектыўна ўпітваць ваду з мікравалакна робяць кілімкі ў ванную і пярэдні пакой.
Прыбужжа
Прыбу́жжа (, Прибужье)  — прыпыначны пункт Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны за 1 км на захад ад вёскі Скокі; на лініі Брэст-Цэнтральны — Голя, паміж прыпыначным пунктам Скокі і прыпыначным пунктам Дачнае.
Ліў (гміна)
Ліў (Liw) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Вэнгроўскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вэнграве. Плошча гміны складае 169,56 км². Станам на 2004 год у гміне Ліў пражывалі 7726 чалавек, шчыльнасць — 45,6 чал./км².
Тураўскае радовішча гаручых сланцаў
Тураўскае радовішча гаручых сланцаў знаходзіцца ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці і Столінскім раёне Брэсцкай вобласці.
Ліў (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 19 населеных пунктаў.
Тураўскае радовішча гаручых сланцаў
Выяўлена ў адкладах верхняга дэвону на глыбіні 64-507 м. Паклад гаручых сланцаў мае плошчу 1,37 тыс. км², магутнасць да 3,7 м. Сланцы шэрага колеру, з характэрнай слаістасцю. Уласціва высокая попельнасць, значнае ўтрыманне смол, а таксама серы, цеплыня згарання складае 4,2-8,6 МДж/кг. Радовішча разведана папярэдне, запасы гаручых сланцаў ацэньваюцца ў 2,7 млрд. т.
Радовішча не распрацоўваецца.
Сіманава (Талачынскі раён)
Сі́манава (, Симоново) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Коханаўскага сельсавета.
Да 29 снежня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Сіманаўскага сельсавета, дзе ў 1924—1931 гадах з’яўлялася яго цэнтрам. Да 8 красавіка 2004 года вёска ўваходзіла ў склад Жукнеўскага сельсавета.
Міністр замежных спраў Францыі
Міністр замежных спраў (Ministre des Affaires étrangères) ва Урадзе Францыі з’яўляецца членам кабінета, адказным за адносіны Французскай Рэспублікі з замежнымі краінамі. У падпарадкаванні міністра знаходзяцца міністр-дэлегат па еўрапейскіх справах, міністр-дэлегат па справах развіцця і міністр-дэлегат па справах французскіх грамадзян за мяжой і франкафоніі. У наш час міністрам з’яўляецца Кацярына Калона.
Міністэрства замежных спраў (Ministère des Affaires étrangères) размешчана на набярэжнай Кэ д’Арсэ (Quai d'Orsay) у Парыжы. Кэ д’Арсэ часта выкарыстоўваецца як сінонім Міністэрства замежных спраў Францыі. Частка цэнтральнага апарата Міністэрства размешчана ў Нанце.
Гісторыя
У 1589 годзе чатыры французскіх дзяржаўных сакратарыята, якія спецыялізаваліся на асобных кірунках знешняй палітыкі, былі аб’яднаны, і быў прызначаны Дзяржаўны сакратар па замежных справах.
Пасада Дзяржаўнага сакратара па замежных справах была ператворана ў пасаду міністра замежных спраў у 1791 годзе. Усе міністэрскія пасты былі скасаваны ў 1794 у адпаведнасці з рашэннем Нацыянальнага Канвента і адноўлены Дырэкторыяй (у перыяд Дырэкторыі пасада назвалася «Міністр замежных зносін»). Напалеон Банапарт аднавіў назву пасаду «Міністр замежных спраў».
На працягу кароткага перыяду ў 1980-х пост быў паўторна пераназваны ў «міністр знешніх зносін».
З 2007 года па 2012 год да назвы пасады былі дададзены словы «і еўрапейскіх». З 2012 года вярнулі старую назву.
IC 1706-2
IC 1706-2 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Рыбы.
Абёз
Абёз (, Обёз) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Маісееўшчынскага сельсавета.
Лук’яніўска (станцыя метро)
Лук’яніўска (Лук'я́нівська, ) — станцыя Кіеўскага метрапалітэна, на Сырэцка-Пячэрскай лініі.
Люблінская унія
Люблінская унія (1 ліпеня 1569) — акт федэратыўнага аб’яднання дзвюх дзяржаў Польшчы і Вялікага Княства Літоўскага ў Рэч Паспалітую Абодвух Народаў, зацверджаны на Люблінскім сойме.
Унія была абумоўленая папярэдняй гісторыяй дзяржаўных зносін Польшчы і ВКЛ, і прыспешаная цяжкім становішчам ВКЛ у Лівонскай вайне (: падрыхтоўка уніі ў зносінах дзвюх дзяржаў).
Перадумовы
З канца XV ст. ВКЛ было вымушана весці цяжкія войны супраць Маскоўскай дзяржавы, якая прэтэндавала на ўсходнія землі ВКЛ. У выніку войнаў 1492—1494, 1500—1503, 1507—1508, 1512—1522, 1534—1537 гг. ВКЛ страціла частку сваіх тэрыторый. 8 верасня 1514 г. каля Оршы войскі ВКЛ на чале гетмана К. Астрожскага ўшчэнт разбілі большыя па колькасці войскі Маскоўскай дзяржавы, але поўнасцю скарыстаць з вынікаў перамогі вялікі князь не здолеў. У 1558—1583 гг. адбылася яшчэ больш маштабная Лівонская вайна. У 1558 г. войскі цара Івана IV Грознага рушылі на Лівонію. Лівонскі ордэн і Рыжскае архібіскупства былі вымушаны звярнуцца за дапамогай да ВКЛ і прызнаць сваё падданства. У адказ у 1563 г. Іван IV захапіў Полацк. Войска ВКЛ, большая частка якога змагалася ў Лівоніі, апынулася ў цяжкім становішчы. Польшча не спяшалася з дапамогай, намагаючыся поўнай інкарпарацыі ВКЛ. Ужо ў 1562—1563 гг. шляхецкія соймы звярталіся з патрабаваннем новай уніі з Польшчай. Аднак буйныя магнаты справядліва апасаліся не столькi за свае правы, колькi за свае ўплывы ў дзяржаве і высоўвалі праекты, непрымальныя для польскага боку.
Унія
10 студзеня 1569 г. у Любліне (Польшча) пачаў працу агульны сойм ВКЛ і Кароны Польскай. Незадаволеная яго ходам дэлегацыя ВКЛ у лютым пакінула Люблін. Кароль асобнымі актамі далучыў да Польшчы Падляшша і амаль усю тэрыторыю Украіны. Магчымасцей весці вайну яшчэ і з Польшчай у ВКЛ не было. Таму ўлетку 1569 г. дэлегацыя ВКЛ зноў наведала Люблін і падпісала дамову аб уніі.
Акт Люблінскай уніі быў аформлены ў выглядзе прывілею-дагавора, зацверджанага пастановай Люблінскага сейма 1 ліпеня 1569 г. Тэкст акта быў падрыхтаваны ў двух экзэмплярах — адзін замацаваны пячаткамі польскіх феадалаў, другі — пячаткамі феадалаў княства, пасля чаго абодва бакі памяняліся актамі. Гэткі парадак іх абмену, на думку яго арганізатараў, павінен быў прыхаваць гвалтоўны, агрэсіўны і нераўнапраўны характар уніі, надаць ёй бачнасць добраахвотнай згоды бакоў.
У акце гаварылася таксама, што «Каралеўства Польскае і Вялікае Княства Літоўскае ўяўляюць сабою ўжо адно непадзельнае і неаддзельнае цэлае, а таксама не асобную, а адну агульную рэспубліку, якая злучылася і злілася ў адзін народ з дзвюх дзяржаў і народаў». Яшчэ ўказвалася, што хоць асобае ўзвядзенне на княжанне вялікага князя літоўскага павінна быць адменена, але тытул і пасады Вялікага Княства застаюцца. Уступаючы на прыстол, новы кароль пад прысягаю пацвярджае ўсе правы і вольнасці падданых абедзвюх дзяржаў і народаў. Надалей збіраюцца толькі агульныя соймы і адна Рада. Цалкам захоўваюцца правы і прывілеі, а таксама высокія пасады. Дагаворы і саюзы з іншымі краінамі заключаюцца толькі з агульнага ведама і згоды абодвух народаў. Манета павінна быць аднолькавая і раўнацэнная. Адмянялася пошліна на вываз за граніцу сельскагаспадарчых прадуктаў з маёнткаў духавенства і асоб шляхецкага саслоўя.
Гэты акт павінен быў выклікаць і змены ў заканадаўстве Вялікага Княства. «Усе, якія б яны ні былі, статуты, па якой бы прычыне яны ні былі ўведзены ці ўхвалены ў Княстве Літоўскім супроць польскага народа і якія звязаны з набыццём ці ўладаннем пазямельнай маёмасцю, што дасталася паляку ў княстве якім бы ні было спосабам… усе гэтыя статуты, як супярэчныя наогул праву, справядлівасці, узаемнай братэрскай любові і Уніі, роўна як і агульнаму злучэнню, ніякай сілы мець не павінны».
Пра гвалтоўніцтва, падман, шантаж і нядобрасумленнасць дзеянняў польскіх феадалаў, каталіцкага духавенства і самога Жыгімонта Аўгуста ў адносінах да прадстаўнікоў Вялікага княства яскрава сведчаць запісы дзённіка Люблінскага сойма, таму няма падстаў згаджацца з тымі гісторыкамі, якія лічылі, што дробная і сярэдняя шляхта жадала і дабівалася уніі з Польшчай.
Ацэнкі
3 юрыдычнага боку акты аб далучэнні беларускіх і ўкраінскіх зямель да Польшчы былі незаконныя і належала лічыць, што яны не маюць сілы. Паводле заканадаўства Вялікага Княства Літоўскага, вялікі князь, уступаючы на прастол, даваў прысягу і абяцаў дзейнічаць толькі згодна з дзяржаўнымі законамі. Адпаведна з параграфамі 12 і 15 прывілею 1492 г. і арт. 1,2, 12 раздз. 3 Статута 1566 г. вялікі князь не меў права змяншаць тэрыторыю дзяржавы і выдаваць якія-небудзь заканадаўчыя акты без згоды Рады і сойма. У арт. 4 таго ж раздзела проста ўстанаўлівалася забарона выдаваць прывілеі, якія парушаюць нормы Статута: «А где бы што одержано и вышло яким же кольвек обычаем против сего Статуту, то с права и суду справедливость через нас н потомки наши за радою рад наших Великого князства на сторону отложено и ни во што обернено быти маеть». Таму акты аб аддзяленні ўкраінскіх і заходняй часткі беларускіх зямель, выдадзеныя ў Любліне, кажучы мовай Статута, належала «ни во что обернути» — прызнаць за несапраўдныя. Несапраўднасць іх устанаўлівалася і граматай Жыгімонта Аўгуста ад 21 снежня 1568 г., дзе ён кляўся захоўваць старыя законы і звычаі і не парушаць тэрытарыяльнай цэласнасці дзяржавы.
Пасля страты значнай тэрыторыі Вялікае княства не магло далей самастойна весці вайну і вымушана было, каб атрымаць дапамогу ад польскіх феадалаў, капітуляваць і падпісаць ганебны акт уніі на ўмовах, прадыктаваных імі. Патрыятычныя сілы княства, якія супраціўляліся націску польскіх феадалаў, былі аслаблены наяўнасцю ўнутры дзяржавы моцнай каталіцкай агентуры, якая складалася з часткі акаталічанай шляхты і каталіцкага духавенства і дзейнічала на карысць польскіх феадалаў па ўказцы з Ватыкана і Гнезна. Значная ж частка феадалау і шляхты была запалохана пагрозай канфіскацыі маёнткаў і дзеля асабістых інтарэсаў паступалася інтарэсамі дзяржавы. Характарызуючы паводзіны прадстаўнікоў шляхты на соймах, пісьменнік XVI ст. пісаў, што яны поўнасцю падпарадкаваліся жаданням караля, «адны баючыся што-небудзь страціць, а другія жадаючы ўбіцца ў ласку». Пры такім становішчы прадстаўнікі Вялікага княства вымушаны былі пад пагрозай канфіскацыі маёнткаў вярнуцца ў Люблін і падпісаць прапанаваны ім акт аб злучэнні дзвюх дзяржаў.
Гвалтоўнае і бяспраўнае далучэнне ўкраінскіх і часткі заходнебеларускіх зямель да Польшчы прынесла шмат шкоды не толькі насельніцтву Беларусі, Украіны і Літвы, але і самой Польшчы. Прымусовае акаталічванне і апалячванне беларускага і ўкраінскага народаў спарадзіла нацыянальны і рэлігійны прыгнёт. Насаджэнне ж рэакцыйнай дагматычнай ідэалогіі каталіцкай царквы выклікала застой і заняпад навукі і культуры. Усё гэта шкодна адбілася на стане вытворчых сіл і эканомікі, што ў канчатковым выніку прывяло да пагібелі ўсёй феадальнай Рэчы Паспалітай.
Szabad Szó
Szabad Szó (Вольнае слова) — Венгерская газета, цэнтральным орган Нацыянальнай сялянскай партыі. Публікавалася штодня з 19 красавіка 1945 года па 4 чэрвеня 1950 года, і раз на тыдзень з чэрвеня 1950 па люты 1952 г. Апошні выпуск быў апублікаваны 3 лютага 1952 года.
Магаўкі
Магаўкі (Mohawk; саманазва: ганьенгэха, Kanien’kéha / Kanyen’kéha, «народ крэменю») — племя паўночнаамерыканскіх індзейцаў, якое ўваходзіла ў саюз іракезскіх плямёнаў. Магаўкі з’яўляюцца карэннымі жыхарамі Паўночнай Амерыкі, гістарычна яны жылі ў даліне Магаўк у паўночнай частцы сучаснага штата Нью-Ёрк. Таксама да іх тэрыторыі пражывання адносіліся сучасны паўднёвы Квебек і ўсходняя частка Антарыа. Цяперашняя колькасць магаўкаў перавышае 63 тысяч чалавек.
Аляксандр Віктаравіч Дзядзюшка
Аляксандр Віктаравіч Дзядзюшка (20 мая 1962, Ваўкавыск, БССР —, Уладзімірская вобласць) — расійскі акцёр тэатра і кіно.
Біяграфія
Аляксандр Дзядзюшка нарадзіўся 20 мая 1962 года ў горадзе Ваўкавыск Гродзенскай вобласці БССР.
У школьныя гады захапляўся мастацкай самадзейнасцю: займаўся ў танцавальных ансамблях, дэкламаваў вершы. Але паступіць у інстытут адразу пасля школы не атрымалася: год працаваў аўтаслесарам. Затым тры гады служыў на Балтыйскім флоце (на кабелеўкладчыку «Данецк»). Пасля службы год працаваў цэхавым фізкультурным арганізатарам на заводзе ЗІЛ. Наступным летам паступіў у Горкаўскае тэатральнае вучылішча, якую скончыў праз 3,5 гады. Паўгода працаваў у тэатры Мінска, затым шэсць сезонаў ва Уладзімірскім драматычным тэатры (больш паловы роляў — галоўныя).
Першая эпізадычная роля ў кіно — начальнік патруля ў ваеннай камедыі «ДМБ». Першая сур'ёзная роля — у «Дырэкторыі смерці» (1999). У 2003 годзе зорнай гадзінай Аляксандра Дзядзюшкі стала роля ў серыяле Ігара Талпы «Аператыўны псеўданім». Пазней здымаўся ў вострасюжэтных тэлесерыялах.
Загінуў 3 лістапада 2007 года ў аўтакатастрофе разам з сям'ёй (жонкай і сынам). Аляксандр Дзядзюшка на сваім аўтамабілі перасёк дзве суцэльныя лініі і выехаў на сустрэчную паласу, дзе на крайняй левай паласе сустрэчнага руху сутыкнуўся з грузавіком Scania. Кіроўца грузавіка застаўся ў жывых.
Аляксандр Дзядзюшка быў пахаваны на Траекураўскіх могілках ў Маскве разам з жонкай Святланай Чарнышковай і сынам Дзмітрыем Дзядзюшка.
Прэміі і ўзнагароды
Прэмія ФСБ за 2007 год у намінацыі «Акцёрская праца» (пасмяротна) за фільмы «Псеўданім „Албанец“», «Сармат», «Аператыўны псеўданім».
Тамара Мікалаеўна Пукач
Біяграфія
Скончыла ў 1972 годзе БПІ па спецыяльнасці «Архітэктура» (выкладчыкі У. М. Вараксін, Л. М. Рымінскі, А. Занеўскі). У 1967—1998 гадах працавала ў праектным інстытуце «Белдзіпрахарчпрам»; з 1998 года працуе ў праектным інстытуце ААТ «Белгархімпрам», галоўны архітэктар праектаў.
Член Саюза архітэктараў з 1976 года.
Творчасць
Асноўныя працы: бізнес-цэнтр па пр. Пераможцаў з падземнай аўтастаянкай (2009); адміністрацыйны будынак з падземнай аўтастаянкай па пр. Машэрава, 17 (2006); бізнес-цэнтр канцэрна «Белнафтахім» з падземнай аўтастаянкай па пр. Дзяржынскага (2004); вытворча-лабараторны корпус прадпрыемства «Зелянбуд» (2008) — усе ў г. Мінску; хлебазавод (1978—1980), піўзавод у г. Сяміпалацінску (1978); маргарынавы завод у г. Ужгарадзе (1979); піўзавод у г. Уцяна Літоўскай ССР (1990); комплекс харчовых прадпрыемстваў у раёне Дражня (1973—1977); рэканструкцыя піўзавода «Аліварыя» (1997); рэканструкцыя прадпрыемства «Крышталь» (1998); рэканструкцыя завода безалкагольных напояў (1998); рэканструкцыя завода шампанскіх вінаў (1990)  — усе ў г. Мінску; піўзавод у г. Клайпеда Літоўскай ССР (1994); рэканструкцыя жылога 4-павярховага шматкватэрнага дома з мансардай у г. Салігорску; мікрараён № 17 у г. Салігорску (2004); будаўніцтва ўніверсальнай крамы ў г. Салігорску (2002); будаўніцтва Чырвонаслабодскай рудні ў г. Салігорску (2008); будаўніцтва сядзібнага аднакватэрнага дома ў п. Бараўляны Мінскай вобласці (2007); будаўніцтва сядзібнага аднакватэрнага дома з мансардай у в. Тычыны Салігорскага раёна (2007); будаўніцтва сядзібнага аднакватэрнага 2-павярховага дома ў в. Тарасава Мінскай вобласці (2007); рэканструкцыя прадпрыемства «ГроднаБіяпрадукт» у г. Скідзелі Гродзенскай вобласці (2007); будаўніцтва Бярозаўскай рудні ў г. Салігорску (2006); будаўніцтва вытворча-складскіх будынкаў прадпрыемства «Полацк-Шкловалакно» (2009); рэканструкцыя прадпрыемства «Крыён» у г. Мінску (2008); рэканструкцыя адміністрацыйнага будынка па вул. Папаніна ў г. Мінску (2008); рэканструкцыя прадпрыемства «Лакафарба» ў г. Ліда.
Балканістыка
Балканістыка (радзей балканалогія) — комплексная міждысцыплінарная гуманітарная дысцыпліна, якая вывучае гісторыю, этнаграфію, геаграфію, мовы і культуру народаў, якія насяляюць Балканскі паўвостраў. Ля вытокаў дысцыпліны стаялі, і Ёван Цвііч.
Юзэфаў над Віслан
Юзэфаў над Віслай ці Юзэфаў над Віслан (Józefów nad Wisłą) — горад у Польшчы, на рацэ Вісла, у гістарычнай вобласці Малая Польшча. Уваходзіць у склад Апольскага павета Люблінскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Юзэфаў над Віслан. Займае плошчу 15,26 км². Насельніцтва 10,8 тыс. чалавек (на 2018). Закладзены кракаўскім кашталянам Анджэем Патоцкім і названы ім у гонар сына Юзафа.
Залаці Варота (станцыя метро)
Залаці Варота (Золоті́ воро́та, ) — станцыя Кіеўскага метрапалітэна, на Сырэцка-Пячэрскай лініі.
Беластоцкі ўніверсітэт
Беластоцкі ўніверсітэт (Uniwersytet w Białymstoku) — польская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова ў горадзе Беласток.
Агульная характарыстыка
Універсітэт створаны 19 чэрвеня 1997 года як трынаццаты дзяржаўны ўніверсітэт у Польшчы. У ім працуе амаль 800 навукова-педагагічных працаўнікоў, у тым ліку каля 200 прафесараў. Адукацыйны працэс ажыццяўляецца на ўзроўні бакалаўрыята і магістратуры для больш як 12 тысяч студэнтаў у сістэме дзённых, завочных, вячэрніх і дыстанцыйных студыяў. Выпускнікі магістарскіх спецыяльнасцяў могуць працягнуць навучанне ў рамках шматлікіх спецыяльнасцей аспірантуры і атрымаць навуковы ступень доктара філасофіі.
У навуковых даследаваннях, якія праводзяцца ва ўніверсітэце, выкарыстоўваецца прыроднае асяроддзе і культурныя асаблівасці рэгіёну. Універсітэт штогод рэалізуе каля 60 навуковых праектаў, якія фінансуюцца за кошт польскіх і замежных фондаў. Ён таксама выкарыстоўвае структурныя фонды ЕС. Да поспехаў вучэльні варта аднесці ўдзел у шостай і сёмай Праграмах рамачных даследаванняў, тэхнічных распрацовак і прэзентацый ЕС, праграмах Horizon 2020, Comenius і Aspera, а таксама праграме DAPHNE ІІІ. У перыяд з 2011 па 2016 год супрацоўнікі вучэльні атрымалі 25 патэнтаў, у тым ліку адзін агульнаеўрапейскі. Універсітэт мае сучасную інфраструктуру для правядзення перадавых даследаванняў, асабліва ў галіне біялогіі, хіміі, матэматыкі і фізікі. У нядаўна пабудаваным кампусе функцыянуе ўніверсітэцкі вылічальны цэнтр.
У рамках міжнародных праграм Socrates, Erasmus i Leonardo універсітэт супрацоўнічае з установамі з дзесяткаў краін, на аснове больш як 200 двухбаковых пагадненняў. У яго падпісана больш за 70 пагадненняў з замежнымі партнёрамі — з Еўропы, ЗША, Японіі і Кітая. Дзякуючы міжвузаўскім і міжнародным супрацоўніцтве студэнты праходзяць прафесійную стажыроўку таксама за межамі Польшчы.
У 2006 годзе ўніверсітэт распачаў намаганні па запуску філіяла ў Вільнюсе. 19 чэрвеня 2007 года ўрад Літоўскай Рэспублікі выдаў дазвол на пачатак работы вільнюскага філіяла Беластоцкага ўніверсітэта (Факультэт эканомікі і інфармацыйных тэхналогій у Вільнюсе). Аднак у адпаведнасці з літоўскім заканадаўствам пачатак дзейнасці гэтага падраздзялення мог адбыцца толькі пасля ўнясення ў рэестр юрыдычных асоб Літоўскай Рэспублікі і атрымання ліцэнзіі на ажыццяўленне адукацыйнай дзейнасці, выдадзенай міністрам адукацыі Літоўскай Рэспублікі. 9 жніўня 2007 года былі канчаткова завершаныя працэдуры — з гэтага моманту ў Вільнюсе дзейнічае факультэт эканомікі і інфармацыйных тэхналогій Беластоцкага ўніверсітэта. Факультэт у Вільнюсе да 2016 годзе выпусціў больш за 500 выпускнікоў.
У 2013 годзе ўніверсітэт ініцыяваў стварэнне міжнароднага кансорцыума ўніверсітэтаў з Польшчы, Літвы, Беларусі, Украіны і Расіі пад назвай Border University Network. Кансорцыум складаецца з 10 універсітэтаў. Супрацоўніцтва ўключае ў сябе сумесныя заяўкі на міжнародныя гранты, сумесныя навукова-даследчыя праекты, абмен навукова-даследчымі паслугамі.
Аддзелы і кірунак
У 2016/17 навучальным годзе ўніверсітэт дае магчымасць прымаць удзел у даследаваннях ў галіне гуманітарных і прыродазнаўчых навук I і II ступені па дзевяці аддзяленнях:
Людміла Пятроўна Царанкова
Людміла Пятроўна Царанко́ва (дзявочае Сцяфа́нава; нар., г. , РСФСР, СССР — ) — беларуская спявачка (лірыка-каларатурнае сапрана). Заслужаная артыстка Беларускай ССР (1968).
Біяграфія
Скончыла ў 1953 годзе Магілёўскае музычнае вучылішча. У 1953—1989 гадах салістка Дзяржаўнай акадэмічнай харавой капэлы Беларусі. Валодае прыгожым голасам чыстага тэмбру. Выканаўца народных песень, сольных партый у харавых і кантатна-аратарыяльных творах беларускіх, рускіх і заходне-еўрапейскіх кампазітараў: «Дняпро» Я. Туранкова, «Павей, ветрык» Р. Пукста, «Мелодыя» С. Рахманінава, «Авэ Марыя» А. Луццы ў апрацоўцы Э. Тырманд і інш.
Малы млын
Малы млын (Mały młyn) — гістарычны будынак у Старым горадзе Гданьска. Пабудаваны як амбар. Сваю сучасную назву «Малы млын» атрымаў памылкова з-за пэўнага падабенства з Вялікім млынам.
Гісторыя
Быў узведзены на скляпеннях над Радуньскім каналам, выкапаным у сярэдзіне XIV стагоддзя, каля касцёла Святой Кацярыны. Мураваны гатычны будынак з двухсхільным дахам, крытым чарапіцай, быў пабудаваны каля 1400 года (паміж 1391 і 1407 гадамі). Ён не працаваў як млын, а служыў сховішчам для прадуктаў (амбарам). Перабудаваны ў XV стагоддзі. Усходняя франтонная сцяна была ўмацавана масіўнымі контрфорсамі, а паўднёвае ўзвышэнне (знаходзіцца на востраве Млын) пераабліцоўвалася. У XVIII стагоддзі быў зроблены падмурак. У канцы ХІХ стагоддзя былі выразаныя прамавугольныя аконныя і дзвярныя праёмы з перамычкамі, умацаванымі сталёвымі бэлькамі. Будынак быў разбураны ў 1945 годзе. У выніку пасляваеннай рэканструкцыі ён быў пазбаўлены гатычнага ўсходняга фасада і атрымаў занадта высокую форму даху. Перабудаваны, з 1967 годзе. У ім месціцца гданьскае аддзяленне Польскага таварыства рыбалоўства (так званы Дом рыбалова).
IC 1707
IC 1707 — галактыка тыпу NF (у працэсе пацверджання) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Льняна (гміна)
Льня́на (Lniano) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Свецкага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Льняне. Плошча гміны складае 88,34 км². Станам на 2007 год у гміне Льняна пражывалі 4102 чалавекі, шчыльнасць — 46,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 11 салецтваў.
Мангеймскі ўніверсітэт
Агульная характарыстыка
Галоўны будынак ВНУ размешчаны ў барочным палацы ў Мангейме на Рэйне. Фармальна вучэльня існуе з 1967 года, аднак яе вытокі ўзыходзяць да 1763 года, калі курфюрстам Карлам IV была створана мясцовая акадэмія.
У рэйтынгу, які ўлічвае адпаведныя спецыялізацыі, універсітэт пастаянна ўваходзіць у шэраг лепшых у Германіі. Па дадзеных брытанскага штотыднёвіка «The Economist» магістратура па бізнес-адміністраванню гэтага ўніверсіэта - гэта лепшая праграма ў Германіі і адна з лепшых у Еўропе. У якасці аднаго з 33 універсітэтаў свету яму была прысуджана так званая Трайная карона, гэта значыць тры прэстыжных сусветных акрэдытацыі бізнес-універсітэтаў (EQUIS, AACSB і AMBA).
Мікалай Ільіч Шварц
Мікалай Ільіч Шварц (, г. Волагда, Расія — ?) — урач-тэрапеўт. Доктар медыцынскіх навук (1938), прафесар (1949). Удзельнік Першай сусветнай і Вялікай Айчыннай войнаў.
Біяграфія
Скончыў Казанскі Імператарскі ўніверсітэт (1913). Служыў у Рускай арміі (1914—1917, урач); працаваў у Ваенна-медыцынскай акадэміі, г. Ленінград (1917—1925, асістэнт клінікі ўнутраных хвароб); Інстытуце ўдасканалення ўрачоў, г. Ленінград (1925—1927, дацэнт); Пермскім медыцынскім інстытуце (1929—1930, загадчык кафедры прапедэўтыкі ўнутраных хвароб); Кіеўскім медыцынскім інстытуце (1930—1931, загадчык кафедры факультэцкай тэрапіі); Дзяржаўным інстытуце фізічнай культуры імя П. Ф. Лесгафта (1931—1937, загадчык тэрапеўтычнага аддзялення); Ленінградскім стаматалагічным інстытуце (1937—1941); Ленінградскім НДІ туберкулёза (1941—1945); Чкалаўскім медыцынскім інстытуце (1945—1947, загадчык кафедры шпітальнай тэрапіі); Ленінградскім НДІ фізічнай культуры (1947—1949, загадчык клініка-біялагічнга аддзела); Кіргізскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1949—1952, загадчык кафедры тэрапіі); 2-й гарадской бальніцы, Леніград (1952—1960, загадчык аддзялення); Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1960—1963, загадчык кафедры прапедэўтыкі ўнутраных хвароб).
Навуковыя інтарэсы: кардыялогія; пульманалогія.
Узнагароды
Медалі «За абарону Ленінграда», «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне», «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне».
Чараўніцы
«Чараўніцы» — беларускі жаночы музычны калектыў (ВІА).
Утвораны ў 1971 годзе Генадзем Летынскім на базе гродненскага ДК Тэкстыльшчыкаў. Удзельніцы групы — выпускніцы Гродзенскага музычнага вучылішча.
З 1974 года прыняты ў штат Белдзяржфілармоніі.
Рэпертуар складаўся з беларускіх народных песень, сучаснай папулярнай музыкі. Удзельніцы ВІА адрозніваліся выдатнымі вакальнымі дадзенымі, валоданнем харэаграфіяй і многімі музычнымі інструментамі.
Лаўрэат 6-га Усесаюзнага конкурсу артыстаў эстрады 1979 года. Падчас выступу выключыліся абедзве гітарныя калонкі. Музыкі пад клавішы і ударныя скончылі кампазіцыю, а дудкі выканалі свой пройгрыш. Усё гэта спалучалася з танцам. Журы, пад старшынствам Аркадзя Райкіна, апладзіравала стоячы, а Іосіф Кабзон сказаў: «Вы нас проста зачаравалі».
«Чараўніцы» паспяхова гастралявалі не толькі ў Беларусі, але і ў многіх гарадах СССР, а таксама пабывалі ў Венгрыі і ГДР, выступалі перад салдатамі ў Афганістане.
Сонечнае зацьменне 16 мая 1855 года
Сонечнае зацьменне 16 мая 1855 года — частковае сонечнае зацьменне 145 сараса.
Чараўніцы
У 1991 годзе калектыў спыніў сваё існаванне. За гады сваёй дзейнасці склад неаднаразова мяняўся.
Сонечнае зацьменне 16 мая 1855 года
Зацьменне мела велічыню 0,7624 і дасягнула свайго максімуму ў 02:01:12 UTC у пункце з каардынатамі 63° пн. ш. 17° у. д..
Чараўніцы
Упершыню пасля доўгага перапынку «Чараўніцы» сабраліся і выступілі ў 2011 годзе, на сольным канцэрце Надзеі Мікуліч. З гэтага моманту было вырашана аднавіць творчую дзейнасць. Сёння калектыў запісвае новыя песні, выступае з канцэртамі, здымае відэакліпы.
Сонечнае зацьменне 16 мая 1855 года
Зацьменне 16 мая 1855 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1855 годзе і 135-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 20 лістапада 1854 года, наступнае — 9 лістапада 1855 года.
Чараўніцы
З ансамблем супрацоўнічалі такія вядомыя кампазітары, як Юрый Семяняка, Ігар Лучанок, Эдуард Ханок, Уладзімір Мулявін, Яўген Глебаў, Алег Елісеенкаў. Фірмай «Мелодыя» было выпушчана некалькі грампласцінак.
Дыскаграфія
Фірмай Мелодыя было выпушчана некалькі грампласцінак:
Пражскі метрапалітэн
Пражскі метрапалітэн — з'явіўся ў другой палове XX стагоддзя ў Празе. На дадзены момант у Пражскім метрапалітэне прысутнічае тры лініі: зялёная, жоўтая і чырвоная.
Праезд у метро
Для аплаты праезду выкарыстоўваюцца праязныя квіткі. Базавы квіток (талон, jízdenka) каштуе 32 чэшскія кроны. З гэтым квітком можна рабіць перасадкі, ён дзейнічае на працягу 90 хвілін, днём і ўначы, і не толькі ў метро, але і ў іншых відах гарадскога транспарту (трамваі, аўтобусе, фунікулёры, на пароме, а таксама ў прыгарадных цягніках у межах горада), незалежна ад таго, колькі перасадак зрабіў пасажыр. Можна таксама набыць квіток са зніжкай, які каштуе 24 кроны, але дзейнічае толькі 30 хвілін. Квіткі прадаюцца на кожнай станцыі і павінныя быць пазначаны з дапамогай кампосцера жоўтага колеру, які знаходзіцца перад уваходам у зону метро. Той, хто зойдзе туды без квітка, можа быць аштрафаваны. Праязныя квіткі на транспарт ад месяца да года называюцца «kupon».
Хунін (рэгіён)
Хуні́н (Junín, на кечуа: Hunin suyu) — адзін з 24-х рэгіёнаў Перу. Адміністрацыйны цэнтр — горад Гуанкаё.
Белкамунпраект
«Белкамунпраект» — праектная арганізацыя ў Мінску, якая размяшчаецца ў будынку па вуліцы Някрасава, 5.
Гісторыя
Беларускі інстытут праектавання аб’ектаў камунальнай гаспадаркі Міністэрства жыллёва-камунальнай гаспадаркі БССР. Створаны ў 1968 годзе. Да 1969 года Беларускі інстытут праектавання капітальнага рамонту жылых і грамадскіх будынкаў і будаўніцтва камунальных аб’ектаў. Асноўнымі кірункамі працы з’яўляліся: распрацоўка комплексных праектаў будаўніцтва і рэканструкцыі камунальных прадпрыемстваў, вытворчасцей, баз рамонтна-будаўнічых арганізацый, аб’ектаў добраўпарадкавання, зялёнага будаўніцтва, гарадскога электратранспарту, цеплазабеспячэння, водазабеспячэння, каналізацыі і іншых аб’ектаў гарадской гаспадаркі.
Карыятавічы
Карыятавічы — сыны новагародскага князя Карыята, князі ў Падольскай зямлі. Паводле беларуска-літоўскіх летапісаў, братоў Карыятавічаў Юрыя, Аляксандра і Канстанціна вялікі князь Альгерд у 1362 годзе ўзяў у паход супраць татараў. У выніку бітвы каля Сініх Вод да Вялікага Княства Літоўскага была далучана Падольская зямля, дзе Карыятавічы былі пасаджаны намеснікамі, «пачалі бараніць Падольскую зямлю ад татараў» і збудавалі гарады Сматрыч, Бакота, Камянец-Падольскі. З іншых крыніц вядомы яшчэ некалькі Карыятавічаў. Відаць, першыя ўладанні на Падоллі Карыятавічы атрымалі ад князя Любарта, які вёў барацьбу за Падолле з польскім каралём Казімірам III пасля смерці апошняга падольскага князя Баляслава (Юрыя) Трайдзенавіча.
Баравуха (Барысаўскі раён)
Бараву́ха (, Боровуха) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Маісееўшчынскага сельсавета.
IC 1708
IC 1708 — галактыка тыпу OCL (розпилене скупчення) у сузор’і Паўднёвая Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кінатэатры Гомеля
Кінатэатры ў Гомелі існуюць з 1911 года. На 2021 год у Гомелі працуюць 4 кінатэатра, уключаючы 3 кінатэатра, якія падкантрольныя дзяржаўнай структуры КУП «Гомелькінавідэапракат».
Гісторыя
'''Колькасць кінатэатраў у розныя гады:''' У 1911 годзе ў Гомелі адкрыты кінатэатр «Мастацкі» (таксама вядомы як «Тэатр мастацтваў») пры гасцініцы «Савой» (архітэктар С. Шабунеўскі), які меў 3-ярусную залу на 800 месцаў. У 1919 годзе ён быў перайменаваны ў «1-ы Савецкі», а ў 1923 годзе — рэканструяваны і перайменаваны ў кінатэатр імя Калініна.
У 1910-я гады ў доме Цырліна на Румянцаўскай вуліцы (вул. Савецкая) быў адкрыты электрабіёграф Р. Штрэмера (пазней — кінатэатр «Мулен Руж»). У 1919 годзе кінатэатр быў перайменаваны ў «Чырвоную Зорку», а ў 1923 годзе — пасля забойства В. Вароўскага — у кінатэатр імя Вароўскага.
У 1913 годзе ў Гомелі працаваў «электра-тэатр» «Трыумф» на рагу вуліц Румянцаўскай і Траецкай (зараз Савецкая і Сялянская).
У 1910-я гады ў Гомелі таксама працавалі кінатэатры «Мары» і «Новы Ілюзіён» (каля чыгуначнага вакзала, насупраць сённяшняга Палаца культуры чыгуначнікаў імя Леніна). У 1919 годзе «Новыі Ілюзіён» быў перайменаваны ў кінатэатр «Інтэрнацыянал».
У 1920-я гады пачалі працаваць новыя кінатэатры: «Інтымны» на вуліцы Базарнай (вул. Трудавая), «Кіно» ў Навабеліцы, летні кінатэатр «1 Мая» (у парку імя Луначарскага), кінатэатр імя Валадарскага (насупраць кінатэатра імя Калініна), «Кіно Гарсавету» (у Вялікай Сінагозе, якая была пабудавана С. П. Румянцавым у 1833 г. Зараз на гэтым месцы — будынак дарожна-будаўнічага каледжу).
У 1940 годзе ў парку імя Луначарскага адкрыўся кінатэатр «Зорка». Напярэдадні Другой сусветнай вайны ў Гомелі, па статыстычных звестках, функцыянавалі 5 кінатэатраў з агульнай колькасцю 3100 месцаў. У перыяд ваенных дзеянняў усе кінатэатры горада былі разбураныя, а іх тэхнічная база знішчана.
Пасля вызвалення Гомеля кінафільмы дэманстраваліся ў так званых летніх кінатэатрах, у прыстасаваных пад кінатэатры памяшканнях. У лютым 1944 года ў памяшканні чыгуначнага клуба пасля вайны адкрыўся першы гарадскі кінатэатр. У 1948 годзе быў адноўлены кінатэатр імя Калініна (архітэктар Уладзімір Мікалаевіч Вараксін) з 1 залай.
У чэрвені 1947 года ў аднапавярховым доўгім будынку на левым баку вуліцы Будзённага (вул. Барыкіна) быў адкрыты Гомельскі дзіцячы кінатэатр. З 1 жніўня 1948 года кінатэатр стаў насіць імя Будзённага, а ў 1958 годзе яго перайменавалі ў «Кастрычнік». Кінатэатр быў зачынены з-за адкрыцця ў 1963 годзе новага аднайменнага двухпавярховага кінатэатра «Кастрычнік» па тыпавому праекту ў цэнтры сквера на правым баку вуліцы Барыкіна.
У лютым 1963 года на Палескай вуліцы адкрыўся кінатэатр «Ракета» з кіназалай на 463 месца.
У 1964 годзе ў гарадскім парку культуры і адпачынку адкрыты спецыялізаваны дзіцячы кінатэатр імя Ісачанкі. З 1988 года ён быў зачынены на рэканструкцыю, а на яго месцы адкрыўся Гомельскі дзяржаўны абласны Палац творчасці дзяцей і моладзі.
У 1969 годзе будынак кінатэатра імя Калініна быў рэканструяваны: пабудаваныя другая кіназала і фае.
У 1990-я гады зачыніліся гомельскія кінатэатры «Ракета», «Спартак», «Спадарожнік» і «Юбілейны», а з 2002 да 2010 у кінатэатры «Мір» арганізоўваліся толькі відэапаказы, без кінасеансаў. У 2006 годзе спыніла працу малая зала кінатэатра імя Калініна.
У 2008 годзе кінатэатр «Юбілейны» быў здадзены ў арэнду ПУП «Інвестыцыйная кампанія „Капітал-актыў“», якая правяла рэканструкцыю. У кінатэатры была ўсталяваная новая гукавая сістэма і 21-метровы бясшоўны экран. Летам 2010 года кінатэатр «Юбілейны» першы ў Гомелі стаў паказваць фільмы ў 3D. З-за эканамічнага крызісу ў лістападзе 2011 года кінатэатр зачыніўся.
У снежні 2010 года пасля правядзення капітальнага рамонту з’явілася магчымасць прагляду фільмаў у 3D-фармаце ў кінатэатры «Кастрычнік», а ў 2012 годзе і ў кінатэатры «Мір».
У снежні 2014 года на аўтастаянцы ДБК на вул. Аб’язной, 10 адкрыўся першы ў Гомелі Аўтакінатэатр на 25 аўтамабіляў з экранам памерам 5 на 10 метраў. Праз некалькі гадоў кінатэатр спыніў сваю працу.
У лютым 2016 года зала відэацэнтра «Кастрычніцкі» праспекце Кастрычніка была перааснашчана за кошт сродкаў «Гомелькінавідэапракат» і атрымала назву «МініОН». 1 лістапада 2020 года кіназала спыніла працу, а праз некалькі тыдняў адкрылася ў былой відэазале кінатэатра імя Калініна.
У 2019 годзе пасля рэканструкцыі адкрыта малая зала кінатэатра імя Калініна, разлічаная на 150 месцаў. У кіназале ўсталяваны сярэбраны экран памерам 12,3 на 5,3 м. Новае абсталяванне кіназалы дазволіла дэманстраваць фільмы ў фарматах 2D і 3D.
28 снежня 2018 года будынак кінатэатра «Юбілейны» з дзясятай спробы быў прададзены на аўкцыёне за 250 200 рублей кампаніі «Эльфента-спорт», якая ў 2019 годзе адкрыла ў ім сямейныя забаўляльны цэнтр з кінатэатрам Misteria Cinema на 135 месцаў.
У красавіку 2020 года на паркоўцы былога аўтарынку «Асаўцы» пачаў працаваць аўтакінатэатр Open air cinema: на плошчы каля 3000 квадратных метраў размешчаны святлодыёдны экран памерам 10 на 4 метры. Гук транслюецца на FM-частаце.
Спіс кінатэатраў Гомеля
У спісе прадстаўлены зачыненыя, існуючыя і будучыя кінатэатры Гомеля. Яны размешчаныя ў алфавітным парадку.
Табліца:
Існуючыя
Колерам вылучаныя часова зачыненыя кінатэатры
Аўром Ізрайлевіч Сафро
Аўром Ізрайлевіч Сафро (Сафро Авром Израилевич;, — , ) — яўрэйскі публіцыст, пісьменнік.
Біяграфія
Атрымаў традыцыйную габрэйскую рэлігіёзную адукацыю. У 1903 пачаў пісаць вершы на іўрыце і дэбютаваў на ідышы допісам у віленскай газеце «Дэр наер Вэг». Затым публікаваў артыкулы, пераклады, вершы, апавяданні. У 1913 у Вільні супрацоўнічаў у газеце «Тогблат», працаваў там жа перакладчыкам, карэктарам, сакратаром рэдакцыі. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 - у аддзеле культуры і адукацыі Яўсекции ў Віцебску і сакратар рэдакцыі штотыднёвіка «Дэр фраер арбетер». У 1919 сакратарыяце рэдакцыі газеты «Штэрн», публікаваў серыі «Лісты з Віцебску» і апавяданні ў маскоўскім часопісе «Ды каммунисціше велт». У 1920 друкаваў вершы і апавяданні ў віцебскім часопісе «Хвалес», маскоўскім штотыднёвіку «Культур ун билдунг» і інш. У 1922 член Губнаца ў Віцебску, выдаваў штотыднёвы бюлетэнь «Едыес». Арганізаваў у Віцебску першы ў СССР народны суд з судаводствам на мове ідыш, быў яго сакратаром. У 1923-38 - у Маскве, адказны сакратар газеты «Дэр эмес». Пераклаў з рускай мовы на ідыш шэраг мастацкіх і публіцыстычных твораў.
Мікалай Шчорс
Мікалай Шчорс (, Новы Свержань, цяпер Стаўбцоўскі раён, Мінская вобласць —, Даўнт-Мора, Фларыда, ЗША) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч. Брат Барыса і Ігара Шчорсаў. Беларускі калабарант з нацыстамі ў часы Другой сусветнай вайны.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1913 г. у в. Новы Свержань Мінскага павета ў Расійскай імперыі (сёння — Стаўбцоўскі раён Мінскай вобласці) у сям’і Васіля і Сафіі Шчорсаў. Меў братоў — Барыса і Ігара. Скончыў медыцынскі факультэт Віленскага ўніверсітэта імя Стафана Баторыя, займаўся актыўнай грамадскай дзейнасцю, у 1935—1937 гг. старшыня Беларускага студэнцкага саюза. У 1939 г. выехаў у Варшаву, з 1940 г. старшыня Беларускага камітэта ў Варшаве. Кіраўнік г.зв. «групоўкі Шчорса», якая цесна супрацоўнічала з нямецкім абверам і разглядала падзеі будучай акупацыі як магчымасць стварыць беларускую дзяржаву пад нямецкім пратэктаратам. На пасяджэнні беларускага актыву ў Берліне 19 чэрвеня 1941 г. выбраны старшынёй Беларускага нацыянальнага цэнтра, які разглядаўся як урад будучай Беларусі. Аднак праз тры тыдні, пасля наведвання Беларусі, адмовіўся ад палітычнай дзейнасці. Вярнуўся ў Варшаву, дзе цягам пяці гадоў узначальваў Беларускі камітэт. У 1941 г. дзякуючы Шчорсу мітрапаліт ПАПЦ Дзяніс пагадзіўся высвяціць беларускіх епіскапаў для будучай БАПЦ.
З восені 1944 г. у Германіі. 5 мая 1946 г. прымаў удзел у I з’ездзе беларускіх праваслаўных вернікаў у Рэгенсбургу, на якім быў абраны яго старшынёй. Прымаў удзел у пасяджэнні XI Пленуму БЦР 24 верасня 1945 г. (Эшэрсбекен, пад Вюрцбургам), дзе было прынята рашэння часова прыпыніць дзейнасць БЦР. У 1946—1947 гг. узначальваў Беларускае праваслаўнае аб'яднанне, падтрымаў аднаўленне Беларускай цэнтральнай рады: другі віцэ-прэзідэнт (9 мая 1948—1952 гг.).
З 1949 г. жыў у ЗША, пасяліўся ў Нью-Ёрку. У 1950—1951 гг. узначальваў Злучаны беларуска-амерыканскі дапамаговы камітэт (ЗБАДК), ініцыятар стварэння Беларускага кангрэсавага камітэта Амерыкі, яго першы старшыня (1951—1955 гг.). У 1951 г. М.Шчорс дамагаўся ад Дзярждэпартамента ЗША ўвядзення беларускіх перадачаў на радыёстанцыі «Голас Амерыкі»:
7 жніўня 1955 г. на пасяджэнні Міжарганізацыйнай нарады прадстаўнікоў беларускіх арганізацый штатаў Нью-Ёрк і Нью-Джэрсі, Мікалай Шчорс нечакана для ўсіх заявіў пра тое, што пакідае пасаду старшыні БККА. Сыход тлумачыўся рознымі няўдачамі, найперш невыкананнем галоўнай мэты статуту БККа — аб’яднанне ўсёй беларускай эміграцыі. Доктар Шчорс разумеў, што дасягнуць пэўных прэферэнцый ад амерыканскіх уладаў, не маючы супольнай арганізацыі, не магчыма. На пасяджэнні ўправы БККА 21 жніўня 1955 г. грамадскія дзеячы звярнуліся да М.Шчорса з просьбай застацца на пасадзе старшыні, прынамсі фармальна, да часу правядзення II Кангрэсу беларусаў Амерыкі:
Мікалай Шчорс пагадзіўся на просьбу членаў арганізацыі. У 1956 г. ён зрабіў чарговую спробу аб’яднаць беларускую грамаду ў ЗША, гэтым разам навязаўшы кантакты непасрэдна з БАЗА. Ім быў распрацаваны статут будучай агульнай арганізацыі. Аднак у чарговы раз спробы аб’яднання правалілася. Прыхільнікі БЦР, якія не жадалі ні з кім аб’ядноўвацца зрабілі закіды Шчорсу. У органе БЦР у Амерыцы — газеце «Беларускае слова» (Кастрычнік 1958 г. № 2 (3)) з’явіўся артыкул «Дарэмныя намаганьні» А.Аркея Аркей абвінаваціў Шчорса, што ён звязаўся з «крывіцкім рухам», які ёсць не беларускім у сутнасці, у чужой агентурай.
У 1955 г. разам з Ю. Сабалеўскім, М. Паньковым, І. Касяком, В. Чабатарэвічам, Л. Савёнкам, Л. Галяком стварыў Камітэт незалежнай Беларусі.
У 1953 г. узначаліў створаную 14 кастрычніка 1951 г. (Нью-Ёрк) арганізацыю паняволеных народаў Расіі «Клуб Праметэй». Мікола Шчорс як дэлегат БККА і БЦР прымаў удзел у слуханнях падкамісіі замежных спраў Палаты прадстаўнікоў Кангрэса ЗША 15 ліпеня 1953 г. пра рэзалюцыю № 58 аб навязванні непасрэдных дыпламатычных стасункаў ЗША з БССР і УССР. Мікола Шчорс заўважаў:
Грамадзянін (значэнні)
Грамадзянін — індывід, які валодае грамадзянствам дзяржавы. Іншыя значэнні:
Мікалай Шчорс
Біяграфія
Мікалай Шчорс даводзіў, што ўхваленне рэзалюцыі будзе карысным як ЗША, так і Беларусі з Украінай, бо найперш аслабіць савецкую прапаганду :