Магілёў
Эканоміка
У XVII—XVIII стст. Магілёў вядомы як рамесна-гандлёвы цэнтр, які меў гандлёвыя сувязі з гарадамі Расіі, Украіны, Польшчы, Прыбалтыкі. У 1783—1784 гадах дзейнічалі 33 прамысловыя прадпрыемствы, у т.л. 22 гарбарныя, 7 піваварных, 2 цагельныя заводы, 2 млыны. 3 адкрыццём Бярэзінскага канала ў 1805 годзе — буйны рачны порт. Развіццё прамысловасці паскорылася ў другой палове XIX ст. У 1854 годзе ў Магілёве дзёйнічалі 27 цагельных заводаў, 4 мукамольна-крупадзёрныя прадпрыемствы, 34 маслабойні, развіваліся лесапільная, ганчарная, піваварная, свечачная, тытунёвая і інш. галіны прамысловасці; у 1859 — 189 прадпрыемстваў, каля 2500 рамеснікаў; у 1885 — 124 прадпрыемствы, у т.л. пенькатрапальная мануфактура, тытунёвыя прадпрыемствы, піваварны завод; у 1897 — 220 прадпрыемстваў. У 1877 праведзены гарадскі водаправод, у 1878 — тэлефон. На пачатку 20 ст. ў горадзе з’явілася лінія конкі. У 1910 годзе пабудавана электрастанцыя, у 1913 — чыгуна-медналіцейны завод, у 1915 — Магілёўская панчошная фабрыка. У 1912 на 170 прадпрыемствах Магілёва працавала 712 рабочых. У 1919 годзе дзейнічалі чыгуналіцейна-механічны, маслабойны, піваварны, 2 мылаварныя заводы, лесапільні і гарбарныя прадпрыемствы, тытунёвая і гільзавая фабрыкі, электрастанцыя, гардрукарня. У 1920—1930-я гадах Магілёў ператварыўся ў буйны прамысловы і культурны цэнтр БССР. У 1926—1921 гадах пачала дзейнічаць кандытарская фабрыка «10-ы Кастрычнік», у 1930 — гарбарны завод, у 1932 трубаліцейны завод, завод металічных вырабаў. У 1929—1930 гадах пабудавана першае на Беларусі прадпрыемства хімічнай прамысловасці — фабрыка штучнага шоўку. У 1926—1932 гадах пабудавана чыгунка Рослаўль—Крычаў—Магілёў—Асіповічы, у 1931 адкрыта прыстань на р. Дняпро. У 1934 уведзены гарадскія аўтобусныя маршруты. У 1933—1937 пабудаваны заводы: аўтарамонтны, клеявы, цагельны, мэблевая фабрыка. У 1940 годзе ў Магілёве 210 прамысловых прадпрыемстваў, каля 13 тыс. рабочых. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны значная частка прамысловага абсталявання заводаў і фабрык эвакуіравана. Акупанты знішчылі амаль усе прамысловыя прадпрыемствы. Пасля вызвалення ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў у Магілёве пачалі аднаўляцца даваенныя і будавацца новыя прадпрыемствы. У 1945 адноўлены металаапрацоўчы камбінат (з 1958 завод «Электрарухавік»), у 1949 пачата будаўніцтва завода натуральнага каўчуку (у 1952 рэарганізаваны ў рэгенератарны завод). У 1950-я гг. Магілёў стаў горадам машынабудавання, металургіі, хіміі. 3 1960 працуе фабрыка мастацкіх вырабаў. 3 1963 тут працуе стужкаткацкая фабрыка, з 1967 — ліфтабудаўнічы завод, з 1968 — камбінат сінтэтычнага валакна, камбінат сілікатных вырабаў. 3 1970 у Магілёве пракладзены тралейбусныя маршруты. Развіты машынабудаванне (завод транспартнага машынабудавання «Магілёўтрансмаш», ВА «Тэхнапрыбор», «Зеніт» і інш.), хімічная (вытворчае аб’яднанне «Хімвалакно», рэгенератарны завод і інш.), лёгкая (прадпрыемствы «Магатэкс», «Вяснянка», фабрыкі швейная, «Світанак» і інш.), харчовая (камбінаты мясны, малочны, завод напіткаў, хлебазавод і інш.) прамысловасць. Працуюць прадпрыемствы будаўнічых матэрыялаў, чорнай металургіі, металаапрацоўкі (Магілёўскі завод вентыляцыйных загатовак і інш.), дрэваапрацоўчая прамысловасці.