cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Міжземнае мора
Гісторыя
Сучаснае Міжземнае мора з'яўляецца рэліктам старажытнага акіяна Тэціс, які быў значна шырэй і распасціраўся далёка на ўсход. Рэліктамі акіяна Тэціс з'яўляюцца таксама Аральскае, Каспійскае, Чорнае і Мармуровае моры, прымеркаваныя да яго найболей глыбокім упадзінам. Верагодна, Тэціс некалі быў цалкам акружаны сушай, і паміж Паўночнай Афрыкай і Пірэнейскім паўвостравам, у раёне Гібралтарскага праліва, існаваў пярэсмык. Такі жа сухапутны мост звязваў паўднёваўсходнюю Еўропу з Малой Азіяй. Не выключана, што пралівы Басфор, Дарданэлы і Гібралтарскі ўтварыліся на месцы затопленых рачных далін, а шматлікія астраўныя ланцугі, асабліва ў Эгейскім моры, злучаліся з мацерыком.
Фізіка-геаграфічныя характарыстыкі
У паўночнай частцы Міжземнага мора акіянографы вылучаюць адносна адасобленыя буйнымі паўвостравамі і  астравамі ад асноўнай часткі басейна моры: Альбаран,  Балеарскае,  Лігурыйскае,  Тырэнскае,  Адрыятычнае,  Іанічнае,  Эгейскае,  Кіпрскае. У басейн Міжземнага мора ўключаюць Мармуровае,  Чорнае і  Азоўскае моры.
Значныя залівы:  Валенсійскі,  Ліёнскі,  Генуэзскі,  Таранта, Сідра  (Вялікі Сірт),  Габес (Малы Сірт). У басейне мора шматлікія астравы, больш за тры тысячы, найбуйнейшыя з іх — Балеарскія, Сіцылія, Сардзінія, Кіпр, Крыт, Корсіка. У мора ўпадаюць буйныя рэкі: Ніл, Эбра, Рона, По.
Сярэдняя тэмпература вады на паверхні ў лютым ад 8—12 °C да 17 °C, у жніўні ад 19 °C ў Ліёнскім заліве да 27-30 °C на  ўсходзе. Салёнасць ад 36 ‰ на захадзе да 39,5 ‰ на ўсходзе. Прылівы сутачныя і змяшаныя, іх велічыня ў большасці раёнаў складае 0,1-0,5 м.
Берагі Міжземнага мора каля гарыстых узбярэжжаў з большага абразіўныя, выраўнаваныя, каля пенепленаў — лагунна-ліманныя і  дэльтавыя. Для ўсходняга ўзбярэжжа Адрыятычнага мора характэрныя берагі  далмацінскага тыпу.
Клімат
Клімат Міжземнага мора вызначаецца яго становішчам у субтрапічным поясе і адрозніваецца вялікай спецыфікай, якая вылучае яго ў самастойны  міжземнаморскі тып клімату, які характарызуецца мяккай  зімой і гарачым засушлівым летам. Узімку над морам усталёўваецца фронт паніжанага ціску атмасферы, што вызначае няўстойлівае надвор'е з частымі штармамі і шчодрымі  ападкамі; халодныя паўночныя  вятры зніжаюць тэмпературу паветра. Развіваюцца мясцовыя вятры: містраль ў раёне  Ліёнскага заліва,  бора на ўсходзе  Адрыятычнага мора і мелтэмі ў акваторыі  Эгейскага мора. Улетку большую частку Міжземнага мора ахоплівае грэбень Азорскага антыцыклону, які вызначае перавагу яснага надвор’я з невялікім  воблачнасцю і малой колькасцю ападкаў. У летнія месяцы назіраюцца сухія туманы і пыльная імгла, якая прыносіцца з Афрыкі паўднёвым ветрам сірока. Ва Усходнім басейне развіваюцца ўстойлівыя паўночныя вятры — этэзіі.
Сярэдняя тэмпература паветра ў студзені змяняецца ад 14-16 °C ля паўднёвых берагоў да 7-10 °C на поўначы, у жніўні — ад 22-24 °C на поўначы да 25-30 °C у паўднёвых раёнах мора. Выпарэнне з паверхні Міжземнага мора дасягае 1250 мм у год (3130 км ³). Адносная вільготнасць паветра змяняецца ад 50-65 % летам да 65-80 % зімой. Воблачнасць летам 0-3 балы, зімой каля 6 балаў. Сярэдняя гадавая колькасць ападкаў 400 мм (каля 1000 км ³), яна змяняецца ад 1100—1300 мм на паўночным захадзе да 50-100 мм на паўднёвым усходзе, мінімум — у ліпені — жніўні, максімум — у снежні. Характэрныя міражы, якія часта назіраюцца ў Месінскім праліве (Фата-маргана).
<!--
Расліннасць і жывёльны свет
Расліннасць і жывёльны свет Міжземнага мора адрозніваецца адносна слабым колькасным развіццём фіта- і зоапланктону, што цягне за сабой адносна невялікую колькасць буйных жывёл, якія харчуюцца імі, у тым ліку рыб. Колькасць фітапланктону у павярхневых гарызонтах складае ўсяго 8-10 мг/м³, на глыбіні 1000—2000 м яго ў 10-20 разоў менш. Разнастайныя водарасці (пераважаюць перыдынеі і дыятамеі).
Фаўна Міжземнага мора характарызуецца вялікай відавой разнастайнасцю, аднак колькасць прадстаўнікоў асобных відаў невяліка. Сустракаюцца ракі, адзін выгляд цюлені ў ( белапузы цюлень); марскія чарапахі. Риб налічується 550 видів (скумбрієві, оселедцеві, анчоусові, кефалі, корифени, тунці, пеламіди, ставриди та інші). Близько 70 видів риб-ендеміків, у тому числі скати, види хамси, бичків, морських собачок, губані та морські іглиці. З їстівних молюсків найбільше значення мають устриця, середземноморсько-чорноморська мідія, морський фінік. Серед безхребетних поширені восьминоги, кальмари, сепії, краби, лангусти; численні види медуз, сифонофор, в деяких районах, особливо в Егейському морі, мешкають губки і червоні корали.
Середземне море зазнає найбільшого заселення інвазійними видами тварин і рослин з-поміж усіх морів світового океану. Сьогодні у водах моря виявлено понад 900 інвазійних видів.
Геологічна будова і рельєф дна
Дно Середземного моря поділяється дослідниками-океанографами на декілька улоговин з відносно крутими материковими схилами і глибиною 2-4 км. Вздовж берегів улоговини обмежені вузькою смугою континентального шельфу, яка розширюється тільки між узбережжям Тунісу й Сицилії, а також в межах Адріатичного моря.
За геоморфологічним районуванням котловину Середземного моря поділяють на 3 основні басейни:
Стратиграфічний розріз дна всіх улоговин починається потужними товщами антропоген-неогенових відкладів з прошарками пірокластичних порід (в Балеарському і Лігурійському морі їх потужність за даним ГСЗ сягає 5-7 км). Серед мессінських відкладів Алжиро-Прованської улоговини значна роль належить соленосній евапоритовій товщі (потужністю понад 1,5-2,0 км). Відклади цієї товщі часто утворюють соляні діапіри, що являють собою яскравий прояв соляної тектоніки. Уздовж бортів і в центрі Тірренської улоговини простягаються декілька глибинних розломів з приуроченими до них згаслими і діючими вулканами, деякі з них утворюють великі підводні гори (Ліпарські острови, вулкан Вавілова та інші). Вулкани по краях улоговини (в Тосканському архіпелазі, на Понціанських островах, Везувій, а також вулкани Ліпарських островів) вивергають кислі і лужні лави, натомість вулкани в центральній частині Середземного моря мають більш глибокі джерела магм, і вони представлені переважно базальтами.
Частина центрального і східного (Левантинського) басейну виповнені потужною товщею осадових порід, в основному продуктами річкових виносів — авандельт, зокрема дельти Нілу. На дні цих улоговин, за даними ГСЗ, виділені Гелленський глибоководний жолоб і центральний Середземноморський вал — крупне склепіння висотою 500—800 м. Вздовж підніжжя материкового схилу Кіренаїки відслідковується Лівійський жолоб, який доволі чітко виражений в рельєфі і слабо заповнений відкладами.
Сучасні глибини Тірренської западини утворились в результаті опускання морського дна впродовж пліоцену і антропогену (за останні 5 млн років). Так само виникли й інші улоговини. За даними ГСЗ встановлено відсутність гранітного шару в глибоководних улоговинах, що дало підставу геологам зробити припущення про те, що Середземне море — релікт палеоокеану Тетіс.
Дно Середземного моря в багатьох місцях перспективне для пошуків родовищ вуглеводнів, особливо в областях поширення солянокупольних структур. В шельфових зонах поклади нафти і газу приурочені до мезозойських і палеогенових відкладів. -->
Вадзянэ (Вэлыкамыхайліўскі раён)
Вадзянэ (Водяне́) — вёска ў Вэлыкамыхайліўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Канюшына чырванаватая
Канюшына чырванаватая (Trifolium rubens) — від шматгадовых травяністых раслін сямейства, падсямейства.
Біялогія
Квітнее ў чэрвені — ліпені, пладаносіць ў ліпені — жніўні. Энтамафіл. Размнажэнне насеннем. Аўтабарахор.
Арэал
Від сустракаецца ў Турцыі, Аўстрыі, Германіі, Чэхіі, Славакіі, Венгрыі, Польшчы, Швейцарыі, Літве, Беларусі, Расіі (Калінінградская вобласць), Украіне, Албаніі, краінах былой Югаславіі, Італіі і Румыніі.
Класіфікацыя
Від Канюшына чырванаватая уваходзіць у род трыбу  падсямейства  сямейства.
IC 2748
IC 2748 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Рапаны
Рапа́ны (Rapana) — род драпежных марскіх пярэднешчэлепных малюскаў сямейства пурпуровых смаўжоў.
Род налічвае 5 відаў, пашыраныя ў морах Далёкага Усходу. Від Рапана тамазіяна (Rapana thomasiana або Rapana venosa) быў занесены ў Чорнае мора і распаўсідзіўся па ўзбярэжжы Міжземнага мора.
Ракавіна малюскаў даўжынёй да 22 см, шаравата-карычневага колеру са спіральнымі рэбрамі. Сіфон кароткі, вусце шырокае. Вусце можа мець белую, жоўтую і аранжавую афарбоўку. Кормяцца двухстворкавымі малюскамі (вустрыцы, мідыі), для якіх выдзяленні гіпабранхіяльных залоз рапанаў з’яўляюцца атрутнымі.
Вайна за іспанскую спадчыну
Вайна за іспанскую спадчыну — вайна якая адбылася ў 1701—1714 гадах паміж Вялікабрытаніяй, Нідэрландамі, Аўстрыяй, Прусіяй з аднаго боку і Францыяй, Іспаніяй і Баварыяй з другога, за валадарства над Іспаніяй і панаванне ў Еўропе.
Восень
У адрозненне ад каляндарнай, астранамічная восень надыходзіць пазней — падчас восеньскага раўнадзенства 22 або 23 верасня (у паўночным паўшар'і) або 20 або 21 сакавіка (у паўднёвым паўшар'і) і працягваецца да зімовага сонцастаяння (21 або 22 снежня ў паўночным паўшар'і, 20 або 21 чэрвеня ў паўднёвым паўшар'і).
Сан-Джавані-ін-Гальда
Сан-Джавані-ін-Гальда (San Giovanni in Galdo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Малізэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кампабаса.
Насельніцтва складае 669 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 35 чал./км². Займае плошчу 19 км². Паштовы індэкс — 86010. Тэлефонны код — 0874.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Варабііўка (Вэлыкамыхайліўскі раён)
Варабііўка (Воробіївка) — вёска ў Вэлыкамыхайліўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Супрасльскі напеў
Супрасльскі напеў — адзін з найболей ранніх, самастойных і ўплывовых беларускіх напеваў, які сфармаваўся на працягу XVI ст. ў вуснай пеўчай практыцы Супрасльскага манастыра і быў упершыню запісаны квадратнай нотай у Супрасльскім ірмалоі 1598-1601 гг. Супрасльскі напеў з'явіўся першым буйным напевам, які выйшаў за рамкі манастырскіх лакалаў і атрымаў шырокае распаўсюджванне ў пеўчай практыцы. Яго фарміраванне мела важнае значэнне, паколькі да XVI ст. ў  пеўчай практыцы беларускіх манастыроў панаваў старажытнарускі знаменны спеў. Пацверджаннем аўтарытэтнасці і  самастойнасці супрасльскага напеву стала яго падпарадкаванасць сістэме асмагласся. У XVII ст. ён увайшоў у ірмалойную традыцыю Беларусі і Украіны, аказаўшы значны ўплыў на фарміраванне новых напеваў. Так, спевы першага друкаванага Львоўскага ірмалоя (1700 г.) выяўляюць моцнае падабенства са спевамі супрасльскага напеву, што сведчыць аб распаўсюджанасці і ўплывовасці апошняга.
Кісялёўка (Шаркаўшчынскі раён)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах засценак у складзе гміны Шаркаўшчына Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
26 студзеня 2022 года скасаваны.
Рысь звычайная
Рысь звычайная, або еўразійская, або еўрапейская (Lynx lynx) — від драпежных звяроў сямейства каціных. Адзіны прадстаўнік сямейства каціных у фаўне Беларусі.
Апісанне
Даўжыня цела самцоў 90-110 см, вышыня ў карку 65-75 см, маса 18-24 кг, зрэдку да 32. Самкі меншыя за самцоў: даўжыня цела 76-100 см, вышыня ў карку 55-65 см, маса 18-22 кг. Тулава кароткае, шчыльнае. Ногі высокія, дужыя. Хвост кароткі. Вушы вялікія, вострыя, заканчваюцца кутасікі з чорных валасоў. На галаве бакі. Афарбоўка поўсці зменлівая, часцей вохрыста-рыжая з больш-менш выразнай плямістасцю.
Пашырэнне
Водзіцца ў Еўразіі (Скандынавія, поўнач Еўрапейскай часткі Расіі, Карпаты, Каўказ, Сібір, Сярэдняя Азія, Казахстан, Далёкі Усход і інш.). Ажыццяўляюцца спробы адрадзіць папуляцыю ў шэрагу краін Цэнтральнай і Усхлдняй Еўропы, дзе рысь была вынішчана да сярэдзіны ХХ ст.
У Беларусі ў ХІХ ст. рысь вадзілася паўсюдна і была шматлікай. У пачатку ХХ ст. пашырэнне і колькасць скараціліся. Зараз гэта рэдкі від: хоць рысь трапляецца амаль на ўсёй тэрыторыі, але ў трох з шасці абласцей вельмі рэдка. У цяперашні час налічваецца не болей за 400 асобін, у т.л. звыш 3/4 жыве ў Брэсцкай, Мінскай і Віцебскай абласцях. Характэрна ў Белавежскай пушчы.
Асаблівасці біялогіі
Рысь прытрымліваецца буйных лясных масіваў. Аддае перавагу глухім участкам з густым падлескам і бураломам. Рысь вядзе сямейна-асобны спосаб жыцця. Логавы робіць пад вываратнямі, у ямах, старых норах, пад абвіслымі галінамі елак і інш. Пэўнага месца трымаецца толькі ў перыяд размнажэння, у астатні час перамяшчаецца ў пошуках корму.
Актыўная пераважна ўначы. Перамяшчаецца лёгка і бясшумна, можа лазіць па дрэвах. Здабычу высочвае або падпільноўвае ў засадзе на сцежках, каля вадапою. Можа доўга (па дадзеных В. Сідаровіча да 32 гадзін ) сядзець у засадзе недзе невысока і пільна сачыць, ці не рухаецца дзе мажлівая ахвяра. Корміцца зайцамі, вавёркамі, мышападобнымі грызунамі, птушкамі, нападае на дробных капытных (напр. казуляў).
Дарослыя рысі ледзь не палову часу праводзяць на нейкай вышыні над долам. Падоўгу яны падпільноўваюць ахвяр і там, на вышыні, спяць, каб не выстаўляцца дзеля ўсялякай заедзі (мух ды камароў). Вышыня для палявання рысі — пераважна 2−5 метраў, на нахіленым ветрам дрэве, або выгнутым тоўстым ствале, або на досыць тоўстым суку. Адпачынае рысь вышэй — 4−8 метраў, ледзь не да дзесяці, часцей за ўсё там, дзе адна вялікая елка моцна нахілілася на другую гэткую ж.
Полавая спеласць у двухгадовым узросце. Гон у лютым—сакавіку. У шлюбны перыяд самцы абзываюцца гучным крыкам. Цяжарнасць самак 9-10 тыдняў.
У траўні — першай палове чэрвеня самка нараджае 2-3, радзей 4 кацянят. Звычайна нараджаюць і ўзгадоўваюць зусім яшчэ малых рысянят у норах: закінутых барсучынах з пашыранымі ваўкамі ўваходамі; у складаных бабровых норах закінутых іхніх паселішчаў са спушчанымі сажалкамі, а таксама ў ранейшых воўчых норах. Кацяняты нараджаюцца сляпымі, пачынаюць бачыць на 12-ы дзень. Выхоўваюць патомства самка і самец. Перад зімой рысяняты важаць да 9-14 кг. Трапляюцца вывадкам да наступнай вясны.
Рысь адрозніваецца дзікасцю і агрэсіўнасцю. Дарослыя рысі забіваюць ваўчанят, лісаў і янотападобных сабак. Апісаны выпадак, калі ў Налібоцкай пушчы самец рысі перамог і параніў дарослага самца ваўка, і апошні верагодна ад гэтых ран памёр.
Рысь цяжка прыручаецца, але добра жыве і размнажаецца ў заапарках.
Ахова
З 1981 г. у Беларусі адстрэл рысі забаронены. Від занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі.
У геральдыцы
Выява рысі ёсць на гербе Гомеля.
У філатэліі
Выява рысі на паштовых марках Беларусі
Ключ 36
Ключ 36 夕 (піньінь xī) са значэннем «вечар» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 31 ключа, якія складаюцца з трох рыс.
У слоўніку Кансі налічваецца 34 іерогліфа з гэтым ключом (з 49,030).
Старажытны знак адлюстроўваў серп маладога месяца. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «вечар», «захад сонца».
Прыклады іерогліфаў
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 夕.
Кротаўскі сельсавет
Кро́таўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Іванаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр сельсавета — вёска Кротава.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Жабчыцкага раёна Пінскай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. Пасля скасавання Жабчыцкага раёна 14 кастрычніка 1957 года ў Іванаўскім раёне. Скасаваны 9 сакавіка 1959 года, тэрыторыя далучана да Дастоеўскага сельсавета.
Павел Алегавіч Булатнікаў
Павел Алегавіч Булатнікаў (нарадзіўся 27 чэрвеня 1972 года) — да 2014 года вакаліст і перкусіяніст мінскага гурта «Ляпіс Трубяцкі». Па распадзе гурта ў верасні 2014 года ўвайшоў у склад новага гурта Trubetskoy, які выконвае ў тым ліку і песні гурта «Ляпіс Трубяцкі».
Біяграфія
У 1990 годзе паступіў у Інстытут культуры ў Мінску, дзе пазнаёміўся з Сяргеем Міхалком. У 1995 годзе скончыў інстытут. Увосень 1997 года быў запрошаны ў гурт «Ляпіс Трубяцкі» на ролю другога вакаліста. Першай песняй, выкананай Паўлам на канцэрце «Ляпісаў», стала «Почему любовь уходит». У ранніх кліпах («Ау», «В платье белом», «Ты кинула», «Сочи») Павел грае ролю гітарыста гурта, хаця ў запісе альбома «Ты кинула» ён удзелу не прымаў. За шмат гадоў удзелу ў гурце «Ляпіс Трубяцкі» Булатнікаў не зграў ніводнай ноты на гітары, хоць граць на акустычнай гітары Павел умее.
Жанаты. Выхоўвае дачку.
Mascarenhasia
Mascarenhasia - род раслін сямейства Apocynaceae упершыню апісаны як род у 1844 годзе. Ён з'яўляецца родным для Афрыкі і некалькіх астравоў у Індыйскім акіяне. Некалькі відаў эндэмічныя для Мадагаскара.
Алба-Юлійскі ўніверсітэт «1 снежня 1918 года»
Алба-Юлійскі ўніверсітэт «1 снежня 1918 года» (Universitatea „1 Decembrie 1918” din Alba Iulia) — румынская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Алба-Юлія.
Інгмар Лідака
Інгмар Лідака (латыш. Ingmārs Līdaka, нар. ) — латвійскі заолаг, актывіст прыродаахоўных арганізацый і палітык. З 2018 года старшыня праўлення Рыжскага заапарка. Член Латвійскай Зялёнай партыі, былы дэпутат Рыжскай думы і некалькіх скліканняў Сейма.
Таксама І. Лідака быў дэпутатам 10, 11 і 12 Сейма. У сакавіку 2018 года стаў старшынёй праўлення Рыжскага заапарка, у сувязі з гэтым страціў дэпутацкі мандат.
Вараб’ёвэ (Вэлыкамыхайліўскі раён)
Вараб’ёвэ (Воробйо́ве) — вёска ў Вэлыкамыхайліўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
2024
2024 (дзве тысячы дваццаць чацвёрты) год па грыгарыянскім календары — высакосны год, які пачынаецца ў панядзелак. Гэта 2024-ы год нашай эры, 24-ы год 3-га тысячагоддзя, 24-ы год XXI стагоддзя, 4-ы год 3-га дзесяцігоддзя XXI стагоддзя, 5-ты год 2020-х гадоў.
Па рашэнні ААН 2024 год быў абвешчаны Міжнародным годам.
Златнікі Куяўске (гміна)
Златні́кі Куя́ўске (Złotniki Kujawskie) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Інаўрацлаўскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Златніках Куяўске. Плошча гміны складае 135,6 км². Станам на 2004 год у гміне Златнікі Куяўске пражывалі 8953 чалавекі, шчыльнасць — 66 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 20 салецтваў.
IC 2749
IC 2749 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Чорная пантэра (фільм, 2018)
«Чорная пантэра» (Black Panther) — амерыканскі фантастычны фільм 2018 года пра супергероя коміксаў кампаніі «Marvel Comics» Чорную пантэру. З’яўляецца 18-й па ліку карцінай у кінематаграфічным сусвеце Marvel.
Сюжэт
З першага погляду можна вырашыць, што Ваканда — звычайная тэрыторыя дзікай Афрыкі, але гэта не так. Тут, у нетрах пустынных земляў, хаваюцца паклады ўнікальнага металу, здольнага паглынаць вібрацыю. Многія спрабавалі дабрацца да яго, спусташаючы ўсё на сваім шляху і прыносячы смерць абарыгенам, але кожны раз таямнічы дух саваны — Чорная Пантэра — уставаў на абарону прыгнечаных.
Праз шмат гадоў бяда зноў прыходзіць у Ваканду, і на гэты раз вораг заручыўся падтрымкай сучасных тэхналогій. Калі шанцаў амаль не застаецца, Т’Чала, малады прынц Ваканды, даведаецца, што менавіта яму трэба будзе адрадзіць легенду і працягнуць вечнае дужанне, надзеўшы маску Чорнай Пантэры.
Вяночны двор
Вяночны двор — тып забудовы сялянскага двара, які характарызаваўся замкнутасцю двара будынкамі, жылымі і гаспадарчымі, з усіх або амаль з усіх бакоў. Адзін з 2 асноўных тыпаў забудовы сялянскага двара Беларусі (: Пагонны двор). Быў больш уласцівы для старэйшых, невялікіх, бессістэмных паселішчаў, бо меў лепшыя абаронныя якасці. У найбольш ранніх тыпах вянкоў хаты стаялі ў глыбіні двара, а падвор’е абносілася гаспадарчымі пабудовамі. У далейшым адбывалася перамяшчэнне хаты і клеці ў бок вуліцы.
У старажытнасці такія двары фарміраваліся на значнай тэрыторыі славянскага этнагенезу, у Карпатах, Валыні, на поўдні Расіі. У Беларусі рысы вянковай забудовы пачалі фарміравацца ў жалезным веку (гарадзішча зарубінцаў 3—2 ст. да н.э. каля в. Чаплін у Лоеўскім раёне). У сярэднявеччы былі асабліва распаўсюджаны ў Паазер’і і Падняпроўі, пасля зямельнай рэформы 16 ст. пачалі выцясняцца пагоннымі, больш рацыянальнымі ў землекарыстанні. Вяночны двор існаваў у шэрагу варыянтаў і пераходных форм на шляху эвалюцыйнага збліжэння з пагонным дваром. Вынікам эвалюцыі каля пал. 19 ст. і новым пераважным тыпам стаў двор з незвязанымі пабудовамі.
Гіржовэ
Гіржовэ (Гіржо́ве) — вёска ў Вэлыкамыхайліўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Ілья Сяргеевіч Глазуноў
Ілья Сяргеевіч Глазуноў (, Ленінград —, ) — савецкі і расійскі мастак-жывапісец, педагог. Заснавальнік і рэктар Расійскай акадэміі жывапісу, скульптуры і дойлідства І. С. Глазунова. Акадэмік РАМ (2000). Народны мастак СССР (1980). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Расійскай Федэрацыі (1997). Поўны кавалер ордэна «За заслугі перад Айчынай».
Біяграфія
Нарадзіўся 10 чэрвеня 1930 года ў Ленінградзе. Бацька — Глазуноў Сяргей Фёдаравіч, гісторык. Маці — Глазунова Вольга Канстанцінаўна. Перажыў блакаду Ленінграда. Бацька, маці, бабуля і іншыя сваякі загінулі ў блакаду. У 12-гадовым узросце вывезены з абложанага горада праз Ладагу па «Дарозе жыцця». Жыў у вёсцы Грэбла пад Ноўгарадам. Пасля зняцця блакады вярнуўся ў Ленінград. Вучыўся ў Ленінградскай сярэдняй мастацкай школе, у Ленінградскім інстытуце жывапісу, скульптуры і архітэктуры у народнага мастака СССР прафесара Б. В. Іагансона (1951—1957).
У пачатку лютага 1957 года ў Цэнтральным Доме работнікаў мастацтваў у Маскве адбылася першая выстаўка работ Глазунова, якая мела вялікі поспех.
У 1977 годзе выстава, якая змяшчала карціну «Дарогі вайны» (дыпломная праца 1957 года), была зачынена як «супярэчлівая савецкай ідэалогіі». Карціна была знішчана. Пасля мастак напісаў аўтарскую копію.
У 1981 годзе арганізаваў і стаў дырэктарам Усесаюзнага музея дэкаратыўна-прыкладнога і народнага мастацтва ў Маскве.
З 1987 года — рэктар Усерасійскай акадэміі жывапісу, скульптуры і дойлідства.
Лета
Лета — адна з чатырох пор года паміж вясною і восенню. Складаецца з трох месяцаў: у паўночным паўшар'і — чэрвеня, ліпеня і жніўня, у паўднёвым — снежня, студзеня і лютага.
Лета — самая гарачая пара года з самымі доўгімі днямі.
У экватарыяльнам і трапічным клімаце вылучаюць сухія і вільготныя сезоны. У некаторых Еўрапейскіх краінах пачынаецца 21 чэрвеня (да прыкладу Партугалія).
Хачатуран
Хачатуран (Խաչատուրյան) — армянскае прозвішча.
Сурэн Ільіч Хачатуран
Сурэн Ільіч Хачатуран (30 сакавіка (11 красавіка) 1889 —, Масква) — армянскі тэатральны дзеяч, рэжысёр; старэйшы брат кампазітара Арама Хачатурана, бацька кампазітара Карэна Хачатурана.
Біяграфія
Нарадзіўся 30 сакавіка (11 красавіка) 1889 года ў сям’і пераплётчыка Ільі (Егія) Хачатурана і Кумаш Саркісаўны. У 1916 годзе скончыў гісторыка-філалагічны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта.
Яшчэ з 1910 года Хачатуран працаваў у Мастацкім тэатры і ў 1913 годзе ўвайшоў у арганізацыйную групу Першай студыі МХТ. Пасля рэарганізацыі студыі ў 1924 годзе ў тэатр МХАТ 2-і пад кіраўніцтвам Міхаіла Чэхава Хачатуран быў загадчыкам пастановачнай часткай. Адначасова ў якасці рэжысёра працаваў Маскоўскім дзіцячым тэатры, у Беларускім драматычным тэатры-2 у Віцебску, у Ленінаканскім тэатры імя Мравяна.
Хачатуран удзельнічаў у арганізацыі шэрагу нацыянальных драматычных студый у Маскве — беларускай, яўрэйскай, украінскай, грузінскай. У 1918 годзе заснаваў Маскоўскую армянскую драматычную студыю, якую ўзначальваў да 1922 года.
Харэцкая воласць
Неаднакроць згадваецца крыніцамі з канца XIV ст. Верагодна, была адной з трох валасцей на якія дзялілася Лагойскае княства. Ахоплівала паўночна-ўсходні ўскраек сучаснага Лагойскага раёна, абапал верхняга і сярэдняга цячэння ракі Цны, і цягнулася далей у сучасныя Докшыцкі і Барысаўскі раёны, у вадазборы верхняй Бярэзіны. Амаль цалкам нададзена Вітаўтам літоўскаму магнату Манівіду, часткова Віленскаму капітулу. Пазней яшчэ мацней раздрабнілася на прыватныя маёнткі.
Спірыдонаў
Спірыдонаў — прозвішча.
Першая сусветная вайна на Міжземным моры
Марска́я кампа́нія Пе́ршай сусве́тнай вайны́ на Міжзе́мным мо́ры — баявыя дзеянні ваенна-марскіх сіл ваюючых дзяржаў на Міжземным моры падчас Першай сусветнай вайны 1914 — 1918 гадоў.
Дурбайлы
Дурбайлы (Дурбайли́) — вёска ў Вэлыкамыхайліўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Гімн Нідэрландаў
Песня Вільгельма (Het Wilhelmus) — гімн Нідэрландаў і адзін з найстарэйшых гімнаў у свеце. Гэта песня аб Вільгельме I Маўклівым, прынцу Аранскім і лідара нідэрландскай рэвалюцыі XVI стагоддзя. Нашчадкі Вільгельма I Аранскага — Аранская дынастыя — з 1815 з'яўляюцца каралеўскай дынастыяй Нідэрландаў.
Поўны тэкст вельмі доўгі (15 строф). Вось першая страфа, якая звычайна спяваецца на афіцыйных цырымоніях: Wilhelmus van Nassauwe
ben ik, van Duitsen bloed,
den vaderland getrouwe
Een Prinse van Oranje
ben ik, vrij, onverveerd,
den Koning van Hispanje
heb ik altijd geëerd.
Верш уяўляе сабой акраверш — па першых літарах кожнай страфы поўнага тэксту (але не радкі, як звычайна ў акравершы) чытаюцца словы «Вільгельм Насаўскі» (у арфаграфіі XVI стагоддзя).
Тэхналагічны факультэт БДУТ
Тэхналагічны факультэт — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта харчовых і хімічных тэхналогій.
Гісторыя
Заснаваны ў 1973 годзе.
Замкавая царква ў Ваўкавыску
Замкавая царква - помнік архітэктуры 12 ст. на тэрыторыі Замкавай гары горада Ваўкавыска. З'яўляецца помнікам Гродзенскай школы дойлідства.
Асаблівасці храма
Археолагамі выяўлены толькі падмурак царквы, па невядомых прычынах будаўніцтва храма было спынена. Калі меркаваць па падмурку і форме плана, будынак павінен быў уяўляць 6-слупавую і 3-нефавую царкву. Памеры храма - прыблізна 22 х 16 м. Падкупальная прастора павінна была стварацца 4 заходнімі (а не ўсходнімі, як гэта звычайна было) крыжападобнымі ў плане слупамі. Цэнтральная апсіда паўкруглая, бакавая прамавугольная. Да паўднёва-заходняга вугла будынка павінна была прымыкаць квадратная ў плане вежа, у якой, верагодна, магла б знаходзіцца лесвіца на хоры.
Побач з падмуркам знойдзены складзеная ў штабелі плінфа, вялікая яма з вапнай (плошчай больш за 30 м. кв., пласт вапны таўшчынёй 1—1,2 м), шмат камянёў з адшліфаваным бокам, падрыхтаваных для будаўніцтва і пакладзеных у рад. Выяўленая на Замчышчы плінфа некалькіх тыпаў: прамавугольная памерамі 3,5—4,5 х 14,7—16,5 х 26— 28,5 см, трапецападобная, з круглаватым вуглом, з паўкруглым кароткім канцом, на тарцах плінфаў ёсць рэльефныя знакі.
Археалагічныя даследаванні царквы
У 1925 Ю. Ядкоўскі папярэдне вызначыў месцазнаходжанне храма і адкапаў склад старажытнай плінфы. У 1956 В. Р. Тарасенка выявіў падмурак храма. У 1958 Г. І. Пех зрабіў поўную зачыстку фундамента. Пазней храм вывучалі П. А. Рапапорт (1959), М. К. Каргер (1966), будаўнічы матэрыял царкьы даследаваў Я. Г. Звяруга (1967).
Ермішковэ
Ермішковэ (Єрмішкове) — вёска ў Вэлыкамыхайліўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
IC 2750
IC 2750 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сялява
Сялява, Рапушка еўрапейская (Coregonus albula) — прэснаводная і паўпрахадная рыба роду сігаў сямейства ласосепадобных.
Апісанне
Цела верацёнападобнае, выглядам нагадвае селядца. Спіна шэра-блакітная, бакі белаватыя, бруха белае, вочы серабрыстыя. Кормяцца планктонам, ракападобнымі, дробнай рыбай. Даўжыня да 46 см, маса сялявы да 1,2 кг (у Беларусі даўжыня да 25 см, маса да 200 г).
Арэал
Пашыраная ад Ірландыі да басейнаў Балтыйскага і Барэнцава мораў, трапляецца ў азёрах вярхоўя Волгі. Мае шмат лакальных форм. Буйная форма з Чудскага, Анежскага, Ладажскага і іншых буйных азёраў называецца рыпус. У Беларусі водзіцца пераважна на поўначы і паўночным захадзе, у глыбокіх азёрах басейна Дзвіны і Нёмана, у тым ліку у Дрывяты, Нарач і іншых.
Выкарыстанне
Мяса смачнае, белае, далікатнае, без дробных костак, утрымлівае да 6 % тлушчу. У свежым выглядзе сялява хутка псуецца, захоўваецца не больш за 1 суткі нават на лёдзе. Спажываюць у асноўным салёную (асабліва са спецыямі), вэнджаную, вырабляюць кансервы.
Златарыя (гміна)
Златары́я (Złotoryja) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Златарыйскага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Златарыі. Плошча гміны складае 145,07 км². Станам на 2014 год у гміне Златарыя пражывалі 7102 чалавек, шчыльнасць — 48,96 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 18 салецтваў.
Айнарс Ковалс
Айнарс Ковалс (латыш. Ainārs Kovals, нар. года) — латвійскі кідальнік дзіды, сярэбраны прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года ў Пекіне. Трэніруецца ў Валянціны Эйдука. Жанаты са спартсменкай-кідальніцай дзіды Сінтэ Азаліня-Ковала.
Сан-Джуліяна-дэль-Саніа
Сан-Джуліяна-дэль-Саніа (San Giuliano del Sannio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Малізэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кампабаса.
Насельніцтва складае 1076 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 47 чал./км². Займае плошчу 23 км². Паштовы індэкс — 86010. Тэлефонны код — 0874.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Мікалай Цудатворац.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Вясна
У адрозненне ад каляндарнай, астранамічная вясна надыходзіць пазней — падчас веснавога раўнадзенства 20 — 22 сакавіка (у Паўночным паўшар'і), або 22 — 23 верасня (у Паўднёвым паўшар'і) — і працягваецца да летняга сонцастаяння (20 або 21 чэрвеня у Паўночным паўшар'і, 21 або 22 снежня у Паўднёвым паўшар'і).
Acokanthera
Acokanthera — род раслін сямейства, распаўсюджаных у Афрыцы і Аравіі, адзін від сустракаецца ў Кітаі.
Батанічнае апісанне
Невялікія дрэвы або кусты. Лісце супратыўнае звычайна сядзячае або на кароткіх хвосціках. Кветкі выдаюць салодкі пах. Вяночак белага або ружовага колеру, злёгку пашыраны паблізу вусця.
Расліны гэтага роду ўтрымліваюць сардэчныя гліказіды, чым вызначаюцца іх ядавітыя ўласцівасці. Вядома аб выкарыстанні соку раслін некаторымі плямёнамі для апрацоўкі наканечнікаў стрэл.
Віды
Па інфармацыі базы дадзеных The Plant List, род уключае 5 відаў :
Залізнычнэ (Вэлыкамыхайліўскі раён)
Залізнычнэ (Залізни́чне) — вёска ў Вэлыкамыхайліўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Знак бяды
Мастацкія асаблівасці
Аповесць «Знак бяды», за якую аўтар быў узнагароджаны Ленінскай прэміяй, — значная веха не толькі ў творчасці Васіля Быкава, але і ў літаратурным працэсе савецкага перыяду ў цэлым. Вытрыманая ў межах стылю пісьменніка, аповесць вызначаецца абмежаваным прасторава-часавым разваротам, невялікай колькасцю герояў, характэрнай ваеннай тэматыкай і вострай праблематыкай. Вайна ў аповесці адлюстроўваецца праз паглыбленне ў псіхалогію герояў, якія знаходзяцца ў экстрэмальных ўмовах. У сваім творы В. Быкаў не абыходзіцца без паказу мінулага сваіх герояў, даючы нам зразумець, што іх паводзіны вынікаюць з усяго папярэдняга жыцця, таму што нічога выпадковага не бывае. Асаблівасць гэтай аповесці ў тым, што аўтар паказвае вайну не вачыма яе ўдзельнікаў-вайскоўцаў, а проста мірных жыхароў. «Знак бяды» лічаць самым антываенным з усіх твораў пісьменніка.
Але такая характарыстыка відавочна можа лічыцца няпоўнай і аднабаковай. Гэта перш за ўсё твор, які паказвае жах і злачынствы, якія нёс фашыстоўскі рэжым з тутэйшымі ягонымі падручнымі.
Сюжэт
Немаладыя ўжо людзі, Сцепаніда і яе муж Пятрок, жывуць на хутары, недалёка ад вёскі Выселкі, калі прыходзяць нямецкія акупанты. Па ўспамінах Сцепаніды можна зразумець, што спачатку яны служылі ў пана Еўхімоўскага, потым савецкая ўлада дала ім яго зямлю, і ён павесіўся. Першапачаткова да іх прыходзяць высялкоўскія паліцаі Гуж і Каландзёнак, а затым іх дом займаюць нямецкія жаўнеры, і тыя і іншыя паводзяць сябе як гаспадары. Пятрок імкнецца ім дагадзіць, а Сцепаніда, наадварот, не прыніжаецца перад паліцаямі і немцамі. Канфлікт паміж ёй і варожымі жаўнерамі ўспыхнуў, калі яна недадала ім малака і нямецкі афіцэр ударыў яе ланцужком. Калі акупанты запатрабавалі малако ў другі раз, Сцепаніда выдаіла яго ў траву. Скончылася гэта тым, што немцы застрэлілі карову. Затым Сцепаніда ноччу выкінула ў калодзеж іх вінтоўку, якую яны не знайшлі і неўзабаве пакінулі іх дом. Далей Пятрок пачынае гнаць самагон, якім спадзяецца задобрыць паліцаяў. З успамінаў можна зразумець, што паліцай Гуж — сын раскулачанага сярэдняка, Каландзёнак яшчэ да вайны пабудаваў кар’еру на даносах. Недасека пайшоў у паліцаі па прымусе. Да Петрака прыязджаюць паліцаі з Крынак, яны збіваюць яго жонку і здзекуюцца з яго самога, патрабуючы самагону, які Пятрок яшчэ не паспеў зрабіць. Пасля гэтага ён уступае ў канфлікт з Гужам і Каландзёнкам, у выніку яго збіваюць і кідаюць у турму. Пасля гэтага Сцепаніда абменьвае ў селяніна Карнілы парася на бомбу, каб падарваць найбліжэйшы мост, але пра гэта даведваюцца паліцаі і прыходзяць арыштоўваць Сцепаніду, але яна зачыняецца ва ўласнай хаце і падпальвае яе.
Выданні
У 1987 годзе маскоўскім выдавецтвам «Советский писатель» у серыі «Бібліятэка савецкага рамана» твор быў выдадзены сумесна з іншымі творамі савецкіх аўтараў у анталогіі «За рысай міласэрнасці. Жыві і помні. Знак бяды».
У 2004 годзе маскоўскім выдавецтвам «Эксмо» ў серыі «Чырвоная кніга рускай прозы» ў зборніку «Сотнікаў» твор быў выдадзены сумесна з іншымі творамі аўтара «Круглянскі мост», «Яго батальён», «Сотнікаў», «Абеліск».
Гларнскія Альпы
Гларнскія Альпы — горы, частка Заходніх Альп на ўсходзе Швейцарыі (кантоны Уры, Граўбюндэн, Гларус, Санкт-Гален, Швіц і Цуг).
Арадскі ўніверсітэт імя Аурэла Влайку
Арадскі ўніверсітэт імя Аурэла Влайку (Universitatea „Aurel Vlaicu” din Arad) — румынская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Арад. Названы ў гонар інжынера, вынаходніка, авіяканструктара і пілота Аурэла Влайку.
Аляксандр Антонавіч Пякарскі
Біяграфія
Закончыў БДУ (1975). З 1982 года працаваў у Гродзенскім дзяржаўным універсітэце, з 2000 года працуе ў Беларускім тэхналагічным універсітэце. Навуковыя працы па тэорыі функцыі рэчаіснай і комплекснай зменных. Даказаў прамыя і адваротныя тэарэмы рацыянальнай апраксімацыі ў класічных функцыянальных прасторах.
Клёны (Шаркаўшчынскі раён)
Клёны (, Клёны) — хутар у Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Радзюкоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Германавічы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 9 снежня 1987 года хутар уваходзіў у склад Шкунціцкага сельсавета.
Іваніўка (Вэлыкамыхайліўскі раён)
Іваніўка (Іва́нівка) — вёска ў Вэлыкамыхайліўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Гаўрыла Саламонавіч Ліпманаў
Біяграфія
Скончыў медыцынскі факультэт Дэрпцкага ўніверсітэта. Валасны ўрач мястэчак Смілавічы і Мір, вольнапрактыкуючы лекар у Мінску. У 1919—1920 гадах займаў адміністрацыйныя пасады, у 1921—1924 гадах — старшыня Навуковага таварыства мінскіх урачоў.
Глюкоза
Глюко́за, або вінагра́дны цу́кар — монацукрыд з групы гексоз.
Самы пашыраны ў прыродзе вуглявод, трапляецца ў свабодным стане (у мёдзе, пладах, кветках і іншых органах раслін, у тканках жывёл і чалавека). У жывых клетках глюкоза служыць галоўнай крыніцай энергіі. У выніку паслядоўнага шэрагу рэакцый акіслення глюкоза ператвараецца ў розныя вытворныя цукроў меншай даўжынёй ланцуга і ў канчатковым выніку распадаецца да вуглякіслага газу і вады. Распад глюкозы можа ісці і па іншаму (другаснаму) шляху з утварэннем D-глюкуронавай кіслаты, якая садзейнічае абясшкоджванню некаторых чужародных рэчываў у арганізме, і L-аскарбінавай кіслаты (вітаміну C).
Прэпарат глюкозы выкарыстоўваецца ў харчовай прамысловасці, медыцыне, ветэрынарыі і інш.
IC 2751
IC 2751 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Arianta arbustorum
Біялагічнае апісанне
У дарослых асобін вышыня ракавіны вагаецца пераважна ў дыяпазоне ад 10 да 23 мм, а яе шырыня (дыяметр) — ад 14 да 28 мм. Мае да 6 абаротаў. Ракавіна шарападобнай формы са згладжаным купалападобным завітком. Паверхня ракавіны мае нераўнамерныя радыяльныя рыскі і пакрыта частымі спіральнымі лініямі (меней выяўленыя на апошнім абароце). Агульны фон ракавіны ад жоўтага да карычневага колеру. Найбольш характэрнай прыкметай выгляду з’яўляецца наяўнасць шматлікіх хаатычна размешчаных невялікіх светлых рысак і плям, арыентаваных пераважна ўздоўж абароту. Акрамя таго, трохі над перыферыяй можа праходзіць цёмная спіральная паласа. Нярэдка цела малюска, якое прасвечвае скрозь аднакаляровую ракавіну, стварае ілюзію пярэстай (плямістай) афарбоўкі.
Сямён Давыдавіч Камінскі
Сямён Давыдавіч Камінскі ( — ) — беларускі медык-афтальмолаг, наркам аховы здароўя БССР, член камісіі па стварэнні БДУ.
Біяграфія
Нарадзіўся ў м. Барзна Чарнігаўскай губерні ў сям’і служачага. У 1889 годзе скончыў медыцынскі факультэт Кіеўскага ўніверсітэта.
Вольнапрактыкуючы ўрач-афтальмолаг у Мінску. У 1903 годзе заснаваў на ўласныя сродкі прыватную лячэбніцу на вочы. Прыватная лякарня С. Камінскага, якая была разлічана на 6 ложкаў, месцілася ў адным з дваровых флігеляў дома Гурвіча па Койданаўскай вуліцы. Адначасова працаваў у Мінскай яўрэйскай бальніцы. У 1900—1905 гадах старшыня камісіі народных чытанняў пры Таварыстве мінскіх урачоў; член мінскага аддзела Рускага таварыства аховы народнага здароўя. Удзельнік рэвалюцыйных падзей 1905 года ў Мінску.
Давід (Мікеланджэла)
Давід — мармуровая статуя працы Мікеланджэла, упершыню прадстаўленая здзіўленай фларэнційскай публіцы на плошчы Сіньёрыі 8 верасня 1504 года. З тых часоў пяцімятровая статуя стала ўспрымацца як сімвал Фларэнційскай рэспублікі і адна з вяршыняў не толькі мастацтва Адраджэння, але і чалавечага генія ў цэлым. У наш час арыгінал статуі знаходзіцца ў Акадэміі вытанчаных мастацтваў у Фларэнцыі.
Сямён Давыдавіч Камінскі
Біяграфія
Арганізатар савецкай аховы здароўя ў рэспубліцы, узначальваў Мінскі губернскі аддзел аховы здароўя, рэарганізаваны ў Наркамздароўя. У 1920 годзе наркам аховы здароўя БССР, пасля загадчык Аддзела аховы здароўя Ваенна-рэвалюцыйнага камітэта ССРБ. У складаных умовах праводзіў супрацьэпідэмічныя мерапрыемствы, арганізаваў у 1920 годзе з’езд загадчыкаў павятовых аддзелаў аховы здароўя. 7 жніўня 1920 года атрымаў мандат упаўнаважанага па справах арганізацыі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта ў Менску, курыраваў стварэнне медыцынскага факультэта, які быў адкрыты ў ліпені 1921 года.
Давід (Мікеланджэла)
Гісторыя
За некалькі дзесяцігоддзяў да стварэння статуі, паблізу Карары была здабыта вялікая мармуровая груда. Гэты блок на працягу доўгага часу захоўваўся ў царкве Санта-Марыя-дэль-Ф’ёрэ, і быў прызначаны для стварэння скульптуры, прысвечанай біблейскага герою Давіду.
Сямён Давыдавіч Камінскі
Біяграфія
Затым — прафесар, загадчык кафедры вочных хвароб медфака БДУ, потым — Мінскага медыцынскага інстытута; у 1935—1939 гадах — галоўны афтальмолаг БССР.
Давід (Мікеланджэла)
Гісторыя
Працы па стварэнні скульптуры пачаліся 16 жніўня 1500 года, калі старшына цэха ваўняроў, якому належала глыба, вырашыў перадаць яе Мікеланджэла. Глыба была складанай для апрацоўкі з-за таго, што да яго з глыбай спрабавалі працаваць таксама Агасціна дзі Дуча і Антоніа Раселіні.
Мастацкія асаблівасці
Статуя, прызначаная для кругавога агляду, адлюстроўвае аголенага Давіда, засяроджанага на хуткай сутычцы з Галіяфам. У гэтым сюжэце складалася іконаграфічнае новаўвядзенне, паколькі Верок'ё, Данатэла і іншыя папярэднікі Мікеланджэла аддавалі перавагу адлюстроўваць Давіда ў момант урачыстасці пасля перамогі над гігантам.
Сямён Давыдавіч Камінскі
Навуковая дзейнасць
У 1924 годзе быў ініцыятарам арганізацыі спецыяльных атрадаў па выяўленні і вывучэнні захворвання насельніцтва рэспублікі трахомай, аказання хворым спецыялізаванай медыцынскай дапамогі. З дакладам «Трахома, ступень яе распаўсюджання ў Беларусі і меры барацьбы з ёй» выступіў у 1926 годзе на I Усерасійскім з’ездзе вочных урачоў. Па яго ініцыятыве ў 1929 годзе арганізавана трахаматозная лячэбніца ў Менску, а ў 1934 годзе створаны Навукова-даследчы трахоматозна-афтальмалагічны інстытут у Гомелі. Працаваў над праблемамі вочнага траўматызму, вывучаў прафесійныя захворванні вачэй.
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па хакеі з шайбай 2006/2007
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па хакеі з шайбай 2006/2007 — 5-ы сезон другога дывізіёна чэмпіянату Беларусі па хакеі з шайбай. У турніры прынялі ўдзел 10 клубаў з Беларусі.
Сямён Давыдавіч Камінскі
Навуковая дзейнасць
Апублікаваў больш за 10 навуковых прац, у т.л. — у замежных выданнях. Аўтар падручніка «Трахома» (1931, 1935).
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па хакеі з шайбай 2006/2007
Плэй-оф
Чвэрцьфіналы
Паўфіналы
Матч за 3-е месца
Фінал
Акцябрска-Любанская партызанская зона
Акцябрска-Любанскае парызанскае злучэнне — тэрыторыя паўднёвых раёнаў Мінскай і паўночных раёнаў Палескай абласцей, якую кантралявалі партызаны. Створана ўвосень 1941 года ў выніку вызвалення партызанамі частак Любанскага, Старобінскага, Акцябрскага і Глускага раёнаў. Зону ўтрымлівалі злучэнне партызанскіх атрадаў Акцябрскага раёна (13 атрадаў, 1300 чалавек) на чале з Ф. І. Паўлоўскім, з красавіка 1942 года злучэнне партызанскіх атрадаў Мінскай і Палескай абласцей, з сакавіка 1943 года Мінскае і Палескае партызанскія злучэнні. Да чэрвеня 1942 года былі вызвалены 418 населеных пунктаў, да канца 1942 года тэрыторыя каля 4 000 км². У 1943 годзе зона злілася на поўначы са Слуцка-Капыльскай, на захадзе з Ленінскай партызанскімі зонамі. Утварыўся партызанскі край плошчай каля 8 000 км², у які ўваходзілі Акцябрскі раён, часткі Любанскага, Старадарожскага, Старобінскага, Слуцкага, Грэскага, Уздзенскага, Чырвонаслабодскага, Капыльскага, Капаткевіцкага, Глускага, Жыткавіцкага, Даманавіцкага, Петрыкаўскага, Парыцкага, Ленінскага, Лунінецкага, Ганцавіцкага і іншых раёнаў. У зоне дзейнічалі падпольныя абкамы і райкамы КПБ і ЛКСМБ, пярвічныя і партыйныя і камсамольскія арганізацыі, штабы Мінскага і Палескага партызанскіх злучэнняў, Акцябрскі і Любанскі райвыканкамы, у некаторых раёнах — выканкамы сельсаветаў; выдаваліся газеты «Звязда», «Чырвоная змена», «Бальшавік Палесся», раённыя газеты. Было наладжана гаспадарчае жыццё, у многіх населенных пунктах адкрыты школы. З мая 1942 года наладжана радыёсувязь з Масквой, дзейнічалі партызанскія аэрадромы.
Нямецкая армія неадначасова спрабавала пранікнуць на тэрыторыю зоны. Было праведзена больш за 10 карных аперацый і паводле няпоўных звестак знішчана больш за 25 000 мірных жыхароў, каля 6 000 вывезена на катаржныя работы ў Германію. Каля трох гадоў больш за 40 000 партызан абаранялі насельніцтва зоны ад сіл акупантаў, якія размяшчалі свае гарнізоны па перыметры партызанскай зоны ўздоўж чыгункі Лунінец — Калінкавічы — Жлобін — Асіповічы — Ляхавічы. 7 лістапада 1942 года пасля парада і мітынга прысвечанага 25-й гадавіне Кастрычніцкай рэвалюцыі, партызаны брыгад імя К. Я. Варашылава і 2-й Мінскай нанеслі праціўніку вялікя страты ў жывой сіле на берагах ракі Пціч і ў Старыцкім лесе. Баі па абароне зоны вялі ў студзені — лютым 1943 і 1944 Мінскае і Палескае партызанскія злучэнні. Пад націскам намнога большых сіл праціўніка і з-за недахопу боепрыпасаў брыгады вымушаны былі пакідаць свае раёны дыслакацыі. Аднак яны хутка туды вярталіся і працягвалі баявыя дзеянні.
Айварс Сіліньш
Айварс Сіліньш (латыш. Aivars Siliņš;, Вэцумніекі, Латвійская ССР — ) — латвійскі акцёр тэатра і кіно.
Акцябрска-Любанская партызанская зона
У гонар барацьбы партызан у 1968 годзе быў адкрыты мемарыяльны комплекс «Зыслаў».
Айварс Сіліньш
Біяграфія
Нарадзіўся 12 кастрычніка 1947 года ў невялікім пасёлку Вэцумніекі Баўскага раёна. У 1971 годзе скончыў тэатральны факультэт Латвійскай дзяржаўнай кансерваторыі ім. Я. Вітола (4 школа-студыя «тэатра Дайлес», выкладчык - Петэрыс Петэрсанс). Дыпломная праца - роля спадара Дыяфуаруса ў п'есе Мальера «Уяўны хворы». У спектаклях тэатра "Дайлес" прымаў ўдзел з 1966 года. Першая буйная роля - Янус у п'есе Маці Унта "Што я, мой свет?" (пастаноўка Юрыса Стрэнгі).
Быў адным з акцёраў тэатра Дайлес (ранейшая назва — Мастацкі акадэмічны тэатр імя Я.Райніса) у Рызе, на сцэне якога выступаў з 1966 па 2015 год, пасля чаго цяжка захварэў.
Айварс Сіліньш памёр 10 красавіка 2016 года.
Варлам Ціханавіч Шаламаў
Варлам Ціханавіч Шаламаў ( — ) — рускі празаік і паэт савецкага часу. Стваральнік аднаго з літаратурных цыклаў аб савецкіх лагерах.
Сям’я, дзяцінства, юнацтва
Варлам Шаламаў нарадзіўся 5 чэрвеня (18 чэрвеня) 1907 у Волагдзе ў сям’і святара Ціхана Мікалаевіча Шаламава. Маці Варлама Шаламава, Надзея Аляксандраўна, была хатняй гаспадыняй. У 1914 годзе Варлам паступіў у гімназію, але завяршаў сярэднюю адукацыю ўжо пасля рэвалюцыі. У 1924 годзе, пасля заканчэння валагодскай школы 2-й ступені, прыехаў у Маскву, працаваў два гады дубільшчыкам на гарбарным заводзе ў Кунцаве. З 1926 па 1928 г. вучыўся на факультэце савецкага права МДУ, затым быў выключаны «за сокрытие социального происхождения» (паказаў, што бацька — інвалід, не ўказаўшы, што ён святар). У сваёй аўтабіяграфічнай аповесці аб дзяцінстве і юнацтве «Четвёртая Вологда» Шаламаў распавёў, як складваліся ягоныя перакананні, як умацоўвалася ягоная прага справядлівасці і рашучасць змагацца за яе. Юнацкім яго ідэалам становяцца нарадавольцы — за ахвярнасць іх подзвігу, гераізм супраціву ўсёй моцы самадзяржаўя. Ужо ў дзяцінстве відавочная мастацкая адоранасць хлопчыка — ён жарсна чытае і «прайграе» для сябе ўсе кнігі — ад Дзюма да Канта.
Рэпрэсіі
19 лютага 1929 года Шаламаў быў арыштаваны за ўдзел у падпольнай трацкісцкай групе і за распаўсюджванне дадатка да «Завещания Ленина». У пазасудовым парадку як «социально-опасный элемент» быў асуджаны на пяць гадоў лагераў. Адбываў пакаранне ў Вішарскім лагеры (Паўночны Урал). У 1932 годзе Шаламаў вярнуўся ў Маскву, працаваў у ведамасных часопісах, друкаваў артыкулы, нарысы, фельетоны. У студзені 1937 года Шаламава зноў арыштавалі за «контрреволюционную троцкистскую деятельность». Ён быў асуджаны на пяць гадоў лагераў і правёў гэты тэрмін на Калыме (СВИТЛ). Шаламаў прайшоў тайговыя «камандзіроўкі», працаваў на прыісках «Партизан», «Чёрное озеро», Аркагала, Джалгала, колькі разоў апынаўся на бальнічным ложку праз цяжкія ўмовы Калымы. Як пісаў Шаламаў пасля: «С первой тюремной минуты мне было ясно, что никаких ошибок в арестах нет, что идет планомерное истребление целой „социальной“ группы — всех, кто запомнил из русской истории последних лет не то, что в ней следовало запомнить…» 22 чэрвеня 1943 года яго паўторна асудзілі на дзесяць гадоў за антысавецкую агітацыю, якая заключалася — па словах самога пісьменніка — у тым, што ён назваў І. А. Буніна рускім класікам: «…я был осуждён в войну за заявление, что Бунин — русский классик».