cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сяргей Канстанцінавіч Мяржынскі
Біяграфія
7 (20) студзеня 1901 г. Леся прыехала ў госці да каханага і засталася даглядаць яго да самай смерці. Яна размаўляла, чытала з ім, вяла дзелавую перапіску, наносіла на галаву прымочкі. На змену ёй прыходзіў бацька Сяргея.
Памёр Сяргей Мяржынскі 3 (16) сакавіка 1901 г. у Мінску ў сваёй кватэры ад сухотаў на руках у Лесі Украінкі.
Мікалай Аляксеевіч Глушчанка
Мікалай Аляксеевіч Глушчанка (нар., Джанкой, Украіна) — спецыяліст у галіне працэсаў і апаратаў харчовых вытворчасцей, электратэхналогій. Доктар тэхнічных навук (1988), прафесар (1991).
Біяграфія
Скончыў Севастопальскі прыборатэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Аўтаматыка і тэлемеханіка», 1977), Маскоўскі тэхналагічны інстытут харчовай прамысловасці (аспірантура, 1977). Працаваў у Сімферопальскім заводзе тэлевізараў, НДІ тэхналогіі машынабудавання (Масква), Кемераўскім тэхналагічным інстытуце харчовай прамысловасці, Магілёўскім тэхналагічным інстытуце (1977—1980, з 1979 — загадчык кафедры аўтаматызацыі тэхналагічных працэсаў і вытворчасцей), Гродзенскім дзяржаўным сельскагаспадарчым інстытуце (1980—1997, з 1991 — загадчык кафедры), Наўгародскім дзяржаўным універсітэце імя Яраслава Мудрага (з 1997, прафесар кафедры тэхналогіі перапрацоўкі сельскагаспадарчай прадукцыі).
Навуковыя інтарэсы: распрацоўка абсталявання для атрымання электраактываванага паветра і электрааэрацыі раствораў у працэсах біятэхналогіі.
IC 4758
IC 4758 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Маргавоне (Ігналінскі раён)
Маргаво́не (Margavonė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 10 км на поўдзень ад Салакаса і за 15 км ад Казіцішкіса. Насельніцтва 2 чал. (2001 г.).
Барлінак
Адлегласць па прамой паміж гарадамі Барлінак — Мінск 814 км, да Варшавы — 404 км.
Насельніцтва — 14 257 жыхароў (2014 год).
Наталля Уладзіміраўна Казлоўская
Наталля Уладзіміраўна Казлоўская (дзявочае прозвішча Супруновіч; нар. 8 красавіка ?, г. Чэрвень, Мінская вобласць) — беларускі гісторык. Спецыяліст па гісторыі і гістарыяграфіі палітычнай эліты Вялікага Княства Літоўскага. Кандыдат гістарычных навук (2001), дацэнт.
Біяграфія
Нарадзілася ў горадзе Чэрвені Мінскай вобласці.
Скончыла ў 1994 годзе факультэт гісторыі і культуры ГрДУ імя Я. Купалы, у 1999 годзе — аспірантуру ГрДУ імя Я. Купалы.
З 1999 года працуе ў ГрДУ імя Я. Купалы: выкладчык, дацэнт кафедры ўсеагульнай гісторыі, намеснік дэкана факультэта гісторыі і сацыялогіі, начальнік упраўлення выхаваўчай работы з моладдзю, загадчык кафедры сацыялогіі і спецыяльных сацыялагічных дысцыплін, дацэнт гэтай кафедры, дацэнт кафедры ўсеагульнай і славянскай гісторыі.
Скончыла дактарантуру БДУ. У 2001 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Шляхта беларускіх зямель Вялікага княства Літоўскага (расійская дарэвалюцыйная і савецкая гістарыяграфія і крыніцазнаўства праблемы)».
Навуковая дзейнасць
Напрамкі даследаванняў: сацыяльная гісторыя, гісторыя шляхты Вялікага Княства Літоўскага, гістарыяграфія Вялікага Княства Літоўскага, гістарыяграфія гісторыі шляхты Вялікага Княства Літоўскага, тэорыя і метадалогія гістарычнай навукі.
Узнагароды
Грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2010).
Сарніўка (Алэўскі раён)
Сарніўка (Са́рнівка) — вёска ў Алэўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Алэўскай гарадской абшчыны.
Мяжа аселасці
Мяжа аселасці — у Расійскай імперыі з 1791 па 1917 год (фактычна па 1915 год) — граніца тэрыторыі, за межамі якой забаранялася пастаяннае пражыванне яўрэям (то бок іўдзеям, за выключэннем некалькіх катэгорый, у якія ў розныя часы ўваходзілі, напрыклад, купцы першай гільдыі, асобы з вышэйшай адукацыяй, адслужылыя рэкруты, рамеснікі, прыпісаныя да рамесных цэхаў, караімы.
Абмежаванне ўзнікла па ўказе Кацярыны II 1791 года (пасля Другога падзелу Рэчы Паспалітай), калі да Расійскай імперыі адыйшлі, разам з тамтэйшым мясцовым насельніцтвам, яе заходнія тэрыторыі), як тэрыяторыя Расіі, дзе дазвалялася сяліцца і гандляваць яўрэям. Гэтая мяжа ахоплівала адмыслова агавораныя населеныя пункты гарадскога тыпу (мястэчкі, у сельскай мясцовасці пражыванне таксама не дазвалялася) значнай часткі Царства Польскага, Літвы, Беларусі, Бесарабіі, а таксама часткі тэрыторый сучаснай Украіны, якая была размешчана ў паўднёвых губернях Расійскай імперыі.
Гісторыя
Фактычна пачатак мяжы яўрэйскай аселасці быў пакладзены загадам Кацярыны II ад 23 снежня 1791 года (3 студзеня 1792), які фармальна быў выніковай рэакцыяй урада імперыі на ліст Віцебскага яўрэйскага купца Цалко Файбішовіча; указ даваў дазвол яўрэям пастаянна жыць разам з Беларуссю, таксама ў Наварасіі — тады нядаўна далучаным да Расіі рэгіёне, і забараняе запіс у купецтва, у прыватнасці, у Маскве (чаго і патрабавалі мясцовыя купцы, таму што баяліся канкурэнцыі). Даследчык гісторыі яўрэйства ў Расіі Генрых Сліазберг адзначаў, што ўказ Кацярыны 1791 быў сведчаннем толькі таго, «што не палічылі патрэбным зрабіць выключэнне для яўрэяў: абмежаванне ў праве перамяшчэння і свабоднага абрання жыхарства існавала для ўсіх, ў значнай ступені нават для дваран».
З трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у склад мяжы ўвайшлі Віленская і Гродзенская губерні.
Геаграфія мяжы аселасці
У мяжу аселасці ўваходзілі спецыяльна адведзеныя мястэчкі ў наступных губернях:
Акрамя таго, у межах аселасці апынуліся ўсе дзесяць губерняў Царства Польскага. З мяды аселасці былі выключаны Кіеў (яўрэям дазвалялася жыць толькі ў некаторых частках горада), Мікалаеў, Ялта і Севастопаль.
Хела Вуоліёкі
Хела Вуоліёкі (Hella Maria Wuolijoki; псеўданімы: Юхані Тервапяя і Фелікс Nулі) (, Хельмэ, Лівонія —, Хельсінкі) — фінская пісьменніца і. Па нацыянальнасці эстонка.
Біяграфія
Скончыла Хельсінкскі ўніверсітэт (1908). Уваходзіла ў гурток «Кійла». Член Дэмакратычнага саюза народа Фінляндыі, дэпутат сейма ў 1946-48. Першая п’еса В. «Дзеці дома» (1912), раман «Жыхары Затуманнага» (ч. 1-2, 1914-33), п’есы «Койдула» (1932) і «Падпаленая зямля» (1936, на эстонскай мове.) — пра жыццё эстонскага народа. Сацыяльныя драмы «Міністр і камуніст» (1932) і «Закон і парадак» (1933, выд. 1948) — першыя творы на фінскай мове. У цыкле рэалістычных п’ес пра насельнікаў радавога маёнтка Ніскавуорі — «Жанчыны Ніскавуоры» (1936), «Хлеб Ніскавуоры» (1938), «Маладая гаспадыня Ніскавуоры» (1940), «Хэта Ніскавуоры» (1953) і інш. паказаны крах патрыярхальнага побыту. Вколіёкі — аўтар п’ес «Хулда Юўрака» (1937), «Юстына» (1937), «Зялёнае золата» (1938) і інш. У 1943 за антыфашысцкую дзейнасць Вуоліёкі быў вынесены смяротны прысуд, заменены пажыццёвым заключэннем; вызвалена ў 1944 годзе. У турме напісала дзве часткі аўтабіяграфічнай трылогіі: «Школьніцы ў Тарту» (1945), «Студэнцкія гады ў Хельсінкі» (1945); 3-я частка — «Я стала дзелавой жанчынай» (1953).
Апельсінавы сок
Апельсінавы сок — сок, выціснуты з апельсінаў. Адрозніваюць «свежаадціснуты (натуральны) апельсінавы сок», «апельсінавы сок прамога адціскання» і «адноўлены апельсінавы сок».
Апельсінавы сок — крыніца вітаміна С (аскарбінавай кіслаты), калія, фалійнай кіслаты (Вітамін B9). Апельсінавы сок таксама змяшчае флаваноіды, якія дабратворна ўплываюць на здароўе чалавека. Бывае з мякаццю.
Ордэн «Крыж Грунвальда»
Крыж Грунвальда (Krzyza Grunwaldu) — вайсковы ордэн перыяду Польскай Народнай Рэспублікі. Другі па значнасці пасля ордэна Virtuti Militari.
Гісторыя
З ініцыятывай заснаваць вышэйшы ваенны ордэн Народнай Польшчы выступіў у маі 1943 года начальнік Галоўнага штаба Гвардыі Людовай Францішак Ежвяк (псеўданім «Вітольд»). У ходзе дыскусіі над праектам ордэнскага знака было прынята рашэнне, што ў сімволіцы новага ордэна павінны быць адлюстраваны слаўныя традыцыі Грунвальдскай бітвы 15 ліпеня 1410, калі польскія і літоўскія войскі пад камандаваннем польскага караля Уладзіслава II Ягайлы разграмілі войскі нямецкага Тэўтонскага ордэна каля вёскі Грунвальд і Таненберг. Гэта падзея паклала канец прасоўванню Тэўтонскага ордэна на ўсход. Быў заснаваны спецыяльным загадам Галоўнага Камандавання Гвардыі Людовай (GL) ад 8 лістапада 1943 года і зацверджаны Пастановай краявога Савета нарадовага (KRN) ад 20 лютага 1944 года Дэкрэтам Польскага камітэта нацыянальнага вызвалення (PKWN) ад 23 снежня 1944 года ордэн «Крыж Грунвальда» уключаны ў узнагародную сістэму Народнай Польшчы. Ордэнам «Крыж Грунвальда» могуць быць узнагароджаны як асобныя грамадзяне, так і ваенныя злучэнні, гарады і ваяводствы.
Узнагароджанне
Вышэйшым з'яўляецца ордэн Крыж Грунвальда 1-га класа. У кожным класе ўзнагароджанне можа быць зроблена толькі адзін раз.
Права ўзнагароджання ордэнам «Крыж Грунвальда» пад час Другой Сусветнай вайны належыла: Ордэнам «Крыж Грунвальда» ўзнагароджваліся:
Першымі ўзнагароджанымі ордэнам «Крыж Грунвальда» сталі 30 падпольшчыкаў, удастоены гэтай высокай узнагароды, ордэна «Крыж Грунвальда» 3-га класа) 1 студзеня 1944 года (загад Галоўнага Камандавання Арміі Людовай). Ордэнам Крыж Грунвальда I-га класа былі ўзнагароджаны выбітныя палітычныя і дзяржаўныя дзеячы, а таксама польскія і замежныя ваеначальнікі: Баляслаў Берут, брыгадны генерал Ф. Ежвяк, генерал Уладзіслаў Сікорскі (старшыня Польскага эмігранцкага ўрада ў Лондане), Маршал Савецкага Саюза Канстанцін Ракасоўскі, Адмірал Флота СССР Мікалай Герасімавіч Кузняцоў, генерал Дуайт Эйзенхаўэр. Гэтым ордэнам былі адзначаны ў пасляваенныя гады першы ў свеце касманаўт Юрый Гагарын, першая жанчына-касманаўт Валянціна Церашкова, першы касманаўт Польшчы Міраслаў Гермашэўскі. Ордэнам «Крыж Грунвальда» I-га класа была ўзнагароджана сталіца Польшчы Варшава, а таксама горад Люблін. За выдатныя заслугі ў вызваленні Польшчы ад нямецка захопнікаў ордэнам «Крыж Грунвальда» 1-га класа была ўзнагароджана 1-я Армія Войска Польскага. Ордэнам «Крыж Грунвальда» 1-га класа было зроблена больш за 59 узнагароджанняў. Ордэнам «Крыж Грунвальда» II-га класа было зроблена больш 309 узнагароджанняў. Сярод адзначаных гэтым ордэнам 9 частак і злучэнняў Войска Польскага, Леніна Магілёўскай вобласці (Рэспубліка Беларусь). Ордэнам «Крыж Грунвальда» III-га класа было зроблена больш 5179 узнагароджанняў. Сярод адзначаных гэтай узнагародай горад Быдгашч, Гдыня, Замасць, а таксама 20 сёл Люблінскага ваяводства і тры вёскі Кракаўскага ваяводства.
Сасніўка (Алэўскі раён)
Сасніўка (Сосні́́вка) — вёска ў Алэўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Алэўскай гарадской абшчыны.
Амазонская нізіна
Амазонская нізіна (bacia do rio Amazonas, cuenca del Amazonas, Амазонія) — самая вялікая нізіна на Зямлі. Плошча звыш 5 млн км². Размешчана ў Паўднёвай Амерыцы. Распасціраецца ад Анд да Атлантычнага акіяна і паміж Гвіянскім і Бразільскі нагор’ямі, у басейне ракі Амазонка. Размешчана ў вобласці сінеклізы Паўднёва-Амерыканскай платформы, запоўненай пераважна палеазойскімі марскімі і меза- кайназойскімі кантынентальнымі адкладамі. Утварылася з прычыны дзейнасці ракі Амазонкі, у выніку назапашвання друзлых парод (працэс акумуляцыі). Пераважае гарачы (сярэднія месячныя тэмпературы 24—28 °C) і вільготны клімат (ападкаў 1500—3000 мм і больш у год).
Зай
Зай, у вярхоўях Сцяпны Зай (Зай, Zәy, Зәй) — рака ў Татарстане, упадае злева ў пратоку Камы Старая Кама. Даўжыня ракі 219 км (уключаючы Сцяпны Зай). Плошча басейна — 5020 км². На рацэ гарады Альмецьеўск, Заінск. Побач з Заінскам размешчана Заінскае вадасховішча і Заінская ГРЭС, каля пас. Карабаш — Карабашскпе вадасховішчп і Карабашская малая ГЭС. У басейне ракі Зай буйныя радовішчы нафты.
Прагрэсіўны альянс
Прагрэсіўны альянс — інтэрнацыянал палітычных партый левага і левацэнтрысцкага кшталту, ідэалагічна блізкіх да Сацыял-дэмакратычнай партыі Германіі і Прагрэсіўнага альянсу сацыялістаў і дэмакратаў.
Альянс быў створаны 22 мая 2013 года ў Лейпцыгу, на святкаванні 150-годдзя заснавання СДПГ.
У альянс ўваходзяць беларускія левыя палітычныя партыі: Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (Грамада), Беларуская партыя левых «Справядлівы свет» і Беларуская партыя жанчын «Надзея».
NGC 2199
NGC 2199 (іншыя абазначэнні — ESO 34-3, FAIR 247, IRAS06060-7323, PGC 18379) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Сталовая Гара.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мільчанскі сельсавет (Гомельскі раён)
Мільча́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Новая Мільча.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года Мільчанскі (Старамільчанскі) сельсавет у складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Старая Мільча. 30 снежня 1927 года ўзбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Новамільчанскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Гомельскім раёне БССР. З 10 лютага 1931 года ў межах гарадской рысы горада Гомеля. У 1931 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Новая Мільча. З 27 ліпеня 1937 года ў складзе Гомельскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Красненскага сельсавета.
IC 4759
IC 4759 — галактыка тыпу Irr (іррегулярна галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Стоўпынка
Стоўпынка (Сто́впинка) — вёска ў Алэўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Алэўскай гарадской абшчыны.
Баі за Бэрдзянск
Баі за Бэрдзянск — узброеныя сутыкнення паміж Узброенымі Сіламі Украіны і Узброенымі Сіламі Расійскай Федэрацыі за кантроль над горадам Бэрдзянск.
27 лютага афіцыйны прадстаўнік Міністэрства абароны РФ Ігар Канашэнкаў заявіў, што расійскія войскі дэблакавалі Бэрдзянск. 28 лютага дарадца кіраўніка офіса Уладзіміра Зяленскага Аляксей Арастовіч пацвердзіў гэтую інфармацыю, адзначыўшы, што ўкраінскіх войскаў у горадзе не было.
Ужо 28 лютага сотні жыхароў Бэрдзянска выйшлі на стыхійны мітынг да гарадской адміністрацыі з патрабаваннем да расійскіх войскаў пакінуць горад.
Mk VI (лёгкі танк)
Mk VI (Light Tank Mk VI) — брытанскі лёгкі танк 1930-х гадоў. Па савецкай класіфікацыі адносіўся да малых танкаў. Апошняя і самая цяжкая мадэль у лінейцы даваенных лёгкіх танкаў Вялікабрытаніі. Вырабляўся серыйна ў 1936—1940 гадах, агулам было выпушчана 1285 Mk VI у розных варыянтах. Падчас Другой сусветнай вайны гэтыя танкі абмежавана выкарыстоўваліся брытанскімі войскамі ў баях аж да 1942 года, некаторая іх колькасць таксама была прададзена іншым краінам.
Гісторыя распрацоўкі
Вытворчасць Mk VI пачалася ў 1936 годзе і скончылася ў 1940. Было пабудавана 1682 танкаў Марк VI.
Гісторыя выкарыстоўвання
Калі Mk VI ўпершыню быў выпушчаны ў 1936 годзе, Імперскі Генеральны Штаб зрабіў выснову, што танк пераўзыходзіць кожны лёгкі танк іншых дзяржаў і добра падыходзіць на ролю танка разведкі і каланіяльнай вайны. Як і многія з яго папярэднікаў, Mark VI выкарыстоўваўся ў брытанскай арміі для выканання паліцэйскіх абавязкаў у Брытанскай Індыі і іншых калоніях Брытанскай імперыі. Калі брытанскі ўрад пачаў працэс пераўзбраення арміі ў 1937 годзе, Mk VI быў адзіны танк, з якім ваеннае міністэрства было гатова прыступіць да вытворчасці, бо развіццё сярэдніх танкаў для войска складала сур'ёзныя праблемы пасля адмены прапанаванага «Sixteen Tonner» сярэдняга танка ў 1932 годзе з-за вялікага кошту, а больш танныя мадэлі былі толькі ў прататыпах з шэрагам механічных праблем. У выніку, калі пачалася Другая сусветная вайна ў верасні 1939 года, пераважная большасць танкаў, даступных для брытанскай арміі былі Mk VI; мелася 1002 лёгкіх танкаў Mk VI, 79 крэйсерскіх танкаў Mk I і Mk II і 67 пяхотных танкаў Mk I. З гэтых танкаў, толькі 196 лёгкіх танкаў і 50 пяхотных танкаў былі ў выкарыстанні аператыўных падраздзяленняў арміі.
Калі Бітва за Францыю пачалася ў траўні 1940 года, большасць танкаў, якімі валодалі брытанскія экспедыцыйныя сілы былі варыянты Марк VI. Сем аддзелаў кавалерыйскіх палкоў Каралеўскага танкавага корпуса — галоўных браніраваных фарміраванняў Брытанскіх Экспедыцыйных Войскаў, мелі 28 Mk VI. 1-я бранятанкавая дывізія, падраздзяленні якой высадзіліся ў Францыі ў красавіку, мелі 257 танкаў, з якіх вялікая колькасць былі Mk VIB і Mk VIC. Трэці Каралеўскі танкавы полк, які з'яўляўся часткай Трэцяй Бранятанкавай брыгады, валодаў 21 лёгкім танкам Марк VI.
Мк VIB быў таксама выкарыстаны ў Паўночнай Афрыцы ў кампаніі супраць італьянцаў у канцы 1940 года ў складзе 3-га гусарскага палка і 7-й бранятанкавай дывізіі. У канцы 1940 года брытанцы мелі 200 лёгкіх танкаў (меркавана Mk VIB) разам з 75 сярэднімі танкамі (A9, A10, A13) і 45 танкамі «Мацільда». 7-я бранятанкавая дывізія пакінула 100 танкаў 3 студзеня 1941 года і 120 танкаў 21 студзеня далёка ў тыле, дзе яны збіралі раскіданыя італьянскія войскі, часам пры падтрымцы асноўных танкаў Cruiser і Мацільда ​​II. The 2nd RTR continued to battle the Italians with light tanks as late as 6 February 1941.
Будучы шырока выкарыстоўваемым брытанскай арміяй, танк удзельнічаў у некалькіх іншых важных бітвах. Мк VIB склаў значную колькасць танкаў падчас бітвы за Грэцыю ў 1941 годзе, у асноўным у складзе 4-га гусарскага палка. Дзесяць Mk VIB ваявалі ў складзе 3-й Каралеўскай Гусарыі падчас бітвы за Крыт. Таксама тры МК VIB вылучаны для Нарвежскай кампаніі, але яны былі страчаны на шляху пад час налёту нямецкай авіяцыі.
Новамільчанскі сельсавет
Новамільча́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Новая Мільча.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Мільчанскага (Старамільчанскага) сельсавета.
Каляровая металургія
Каляровая металургія — галіна металургіі, якая ўключае здабычу, узбагачэнне руд каляровых металаў і выплаўленне каляровых металаў і іх сплаваў. Найбольш энергаёмістая галіна цяжкай прамысловасці,
Па фізічным уласцівасцям і прызначэнню каляровыя металы ўмоўна можна падзяліць на цяжкія (медзь, свінец, цынк, волава, нікель) і лёгкія (алюміній, тытан, магній). На падставе гэтага падзелу адрозніваюць металургію лёгкіх металаў і металургію цяжкіх металаў.
Балотавічы
Бало́тавічы — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Балотавічы ўваходзяць у склад Зубрэвіцкага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1643 як вёска ў складзе Шклоўскай воласці ў Аршанскім павеце ВКЛ. З 1772 г. у складзе Баранскай воласці Аршанскага павета Магілёўскай губерні. Затым у складзе Беларускай і Віцебскай губерняў.
Да 27 снежня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Тумініцкага сельсавета, да 22 студзеня 1963 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Баранскага пассавета , да 8 красавіка 2004 года ўваходзіла ў склад Першамайскага сельсавета.
Імхі
Імхі (Musci, Bryophyta) — аддзел вышэйшых раслін.
Апісанне
Іх вышыня звычайна вагаецца ад некалькіх міліметраў да некалькіх сантыметраў. Вельмі рэдка можна сустрэць імхі больш за 20 см у вышыню.
У большасці відаў імхоў цела раздзелена на сцябло і лісты. Каранёў у імхоў няма, іх функцыі выконваюць рызоіды. Гэта тонкія аднаклетачныя або мнагаклетачныя вырасты. Яны размешчаны ў ніжняй частцы цела расліны. З дапамогай рызоідаў імхі ўмацоўваюцца ў глебе і паглынаюць ваду з растворанымі ў ёй мінеральнымі рэчывамі. Большасць імхоў здольна таксама паглынаць ваду і раствораныя ў ёй рэчывы ўсім целам.
Імхі маюць больш простую, чым астатнія вышэйшыя расліны, будову. У іх ёсць фотасінтэзуючыя, а таксама покрыўныя і механічныя тканкі. У імхоў з найбольш складанай будовай з’яўляюцца і спецыяльныя клеткі, якія выконваюць праводзячую функцыю. Але тыповыя ксілема і флаэма ў імхоў адсутнічаюць. З’яўленне ў імхоў тканак — гэта вынік іх прыстасавання да наземнага спосабу жыцця.
Пашырэнне
Гэта шматлікая адасобленая і вельмі старажытная група вышэйшых раслін. Вядомы з перм­скага перыяду.
Імхі растуць на глебе ў лясах, пустынях і на балотах, на камянях і ствалах дрэў, на сценах і дахах старых дамоў, у вадзе прэсных вадаёмаў. Не сустракаюцца імхі толькі ў морах і на засоленых глебах. Многія віды імхоў здольны пераносіць неспрыяльныя ўмовы ў стане спакою. Пры надыходзе спрыяльных умоў такія імхі пераходзяць у актыўны стан і працягваюць свой рост.
Асаблівасці біялогіі
Характэрнай асаблівасцю ўсіх імхоў з’яўляецца перавага ў жыццёвым цыкле палавога пакалення над бясполым. Сама расліна імху — гэта гаметафіт (палавое пакаленне). На ёй утвараюцца мнагаклетачныя органы палавога размнажэння — антэрыдыі і архегоніі. У антэрыдыях развіваецца вялікая колькасць мужчынскіх гамет — сперматазоідаў. У архегоніях — па адной буйной нерухомай жаночай гамеце — яйцаклетцы. Пасля апладнення, для якога неабходна наяўнасць вады, пачынае развівацца бясполае пакаленне — спарафіт. Спарафіт імхоў — гэта каробачка на ножцы. Яна не здольна існаваць самастойна і жывіцца за кошт гаметафіта. У каробачцы ўтвараюцца споры, якія даюць пачатак новай расліне імху (гаметафіту).
Мыслібуж
Мыслібуж (Myślibórz) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Мыслібожскага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Мыслібуж.
Адлегласць па прамой паміж гарадамі Мыслібуж — Мінск 738 км, да Варшавы — 425 км.
Насельніцтва — 11 601 жыхароў (2014 год).
Заху
Заху — горад у Іраку ў правінцыі Дахук.
Горад быў вядомы яшчэ старажытным грэкам. З-за вялікай яўрэйскай абшчыны ў Сярэднявеччы горад Заху называлі «Ерусалімам Усходу». З-за ганенняў, якія пачаліся ў канцы XIX стагоддзя, мясцовыя яўрэі сталі ў 1920-х гадах аднымі з першых перасяленцаў у Палесціну; вельмі многія яўрэі пераехалі адсюль у Ізраіль у 1950-х гадах.
Сушчаны (Алэўскі раён)
Сушчаны (Суща́ни) — вёска ў Алэўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Алэўскай гарадской абшчыны.
Эндрэ Адзі
Э́ндрэ А́дзі, або А́ды (, с. Эрміндсент, Аўстра-Венгрыя, цяпер Румынія —, Будапешт, Каралеўства Венгрыя) — венгерскі паэт, публіцыст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы (цяпер знаходзіцца ў румынскім жудзецы Сату-Марэ і пераназвана ў гонар паэта). Бацька Эндрэ Адзі — збяднелы трансільванскі дваранін Лёрынц Адзі быў дробным землеўладальнікам, маці, Марыя Пастар, адбывалася з сям'і пратэстанцкага прапаведніка.
Адукацыя Адзі атрымліваў спачатку ў рэфармацкай школе, якую скончыў з адзнакай, маючы толькі дзве адзнакі «добра» (па матэматыцы і старажытнагрэчаскай мове), а затым — на юрыдычным факультэце Дэбрэцэнскага ўніверсітэта. З 1899 года працаваў журналістам у мясцовай газеце Debreceni Hírlap да свайго пераезду ў Арадзю (Nagyvárad, Oradea).
Памёр 27 студзеня 1919 года ў Будапешце, пахаваны на могілках Керэпешы.
Творчасць
Першы зборнік «Вершы» (1899). У зборніках «Новыя вершы» (1906), «Кроў і золата» (1907), «Хацеў бы, каб мяне любілі» (1909), «На чале мерцвякоў» (1918), прасякнутых рэвалюцыйна-рамантычнай сімволікай, вытокі якой у фальклорных і біблейскіх вобразах, — непрыняцце тагачаснай рэчаіснасці, душэўная драма і пакуты чалавека XX ст., трагізм венгерскай гісторыі, пратэст супраць сусветнай вайны і адначасова вера ў ачышчальную сілу дэмакратычнай рэвалюцыі. У вершах традыцыі класічнай венгерскай паэзіі цесна перапляталіся з мадэрнісцкімі павевамі. Пасмяротны зборнік «Апошнія караблі» (1923).
Пераклады
На беларускую мову асобныя яго вершы перакладалі М. Аляхновіч, М. Аўрамчык, М. Калачынскі, Ю. Свірка, Я. Семяжон, М. Хведаровіч.
Магнітны ўзмацняльнік
Магнітны ўзмацняльнік (амплістат — ад amplifier — узмацняльнік і  — статычны, без частак што рухаюцца, трансдуктар — ад transductor) — гэта электрамагнітная прылада, якая працуе на аснове нелінейных магнітных уласцівасцей ферамагнітных матэрыялаў і прызначана для ўзмацнення ці пераўтварэння электрычных сігналаў. Прымяняецца таксама ў сістэмах аўтаматычнага кіравання, кіравання і стабілізацыі магутнасці.
Дросельны магнітны ўзмацняльнік
На крайніх стрыжнях магнітнага ўзмацняльніка знаходзіцца рабочая абмотка, якая складаецца з двух шпуль, спалучаных паслядоўна і сустрэчна.
Сустрэчнае ўключэнне рабочых абмотак неабходна, каб сумарная ЭРС у абмотцы кіравання, наведзеная ад рабочай абмоткі, была роўнай нулю. На сярэднім стрыжні месціцца абмотка кіравання з вялікай колькасцю віткоў W=. Калі ток I_2 у яе не падаецца, і да рабочай абмоткі, спалучанай паслядоўна з нагрузкай, пададзена пераменнае напружанне U~, тады з-за малой колькасці яе віткоў W~ магнітаправод не насычаецца, і амаль усё напружанне ўпадае на рэактыўным супраціўленні рабочых абмотак Z~. На нагрузцы ў гэтым выпадку вылучаецца малая магутнасць.
Калі зараз прапусціць па абмотцы кіравання ток Iк, тады нават пры невялікім яго значэнні (з-за вялікага W=), ўзнікае насычэнне магнітаправода. У выніку рэактыўнае супраціўленне рабочай абмоткі рэзка змяншаецца, а велічыня тока ў ланцугу — павялічваецца. Такім чынам, падаючы малыя сігналы да абмоткі кіравання, можна значна змяняць велічыню магутнасці ў рабочым ланцугу магнітнага ўзмацняльніка.
Наступныя ўласцівасці канструкцыі для шэрагу прымяненняў МУ пажадана палепшыць:
Для павелічэння каэфіцыента ўзмацнення і ўвядзення залежнасці рабочага тока ад палярнасці тока кіравання ў МУ дадаюць яшчэ «абмотку зрушэння». Падаўшы на абмотку зрушэння пастаяннае напружанне ад асобнай крыніцы, можна выбраць рабочую кропку МУ (кропку пры нулявым току кіравання), чым можна дабіцца лінейнай залежнасці рабочага тока ад тока кіравання і значна павялічыць каэфіцыент узмацнення, а таксама залежнасць рабочага тока ад палярнасці тока кіравання. Пры гэтым у залежнасці ад суадносінаў палярнасці напружанняў на абмотцы кіравання і абмотцы зрушэння нагрузкавая характарыстыка будзе зрушацца: пры зладжаным уключэнні абмотак адбываецца зрушэнне характарыстыкі ўлева (гл. малюнак), а пры сустрэчным — управа.
У найпростым выпадку магнітны ўзмацняльнік — гэта кіраваная пастаянным токам шпуля індуктыўнасці (дросель), якая ўключаецца ў ланцуг пераменнага току паслядоўна з супраціўленнем нагрузкі.
Зваротныя сувязі ў магнітным узмацняльніку
Для павелічэння каэфіцыента ўзмацнення МУ ў іх уводзяць зваротную сувязь (ЗС), пры гэтым зваротная сувязь можа быць двух тыпаў:
Пры выкарыстанні МУ з унутранай ЗС рабочыя абмоткі ўключаюцца праз рознанакіраваныя выпрамляльныя дыёды, а нагрузка падлучаецца паміж клемай сеткі і агульнай кропкай абмоткі. Такім чынам, у першы паўперыяд нагрузка сілкуецца ад адной абмоткі, а ў другі паўперыяд — ад другой абмоткі. У кожнай рабочай абмотцы цячэ знакапастаянны ток. Абмоткі злучаюцца гэтак, каб іх патокі намагнічвання былі накіраваны у адзін бок. Такое зладжанае злучэнне дадаткова падмагнічвае стрыжань і тым самым яшчэ больш павялічвае ток у рабочых абмотках.
У абодвух выпадках зваротная сувязь у адным накірунку палярнасці на абмотцы кіравання МУ з’яўляецца станоўчай: пры павелічэнні току кіравання стрыжань падмагнічваецца, працоўны ток узрастае, з дапамогай зваротнай сувязі яшчэ больш намагнічваючы стрыжань, тым самым яшчэ больш павялічваючы выхадны ток. Пры процілеглым напружанні на абмотцы кіравання ЗС становіцца адмоўнай. Тады нагрузачная характарыстыка становіцца больш несіметрычнай, каэфіцыент узмацнення на зваротным шляху змяншаецца, на прамым — ўзрастае, дасягаючы 1000, а ў асобных выпадках да 3000 — 5000.
Станоўчая зваротная сувязь уплывае на лінейнасць узмацняльніка. Разам з гістэрэзісам стрыжаню, яна з’яўлецца крыніцай нелінейных скажэнняў, пераважна няцотных гармонік. У дадатак, частка кіруемага току сілкавання перацякае ў ланцуг кіравання, таму што паловы абмоткі сілкавання цяжка зрабіць ідэальна аднолькавымі.
Дыферэнцыяльны магнітны ўзмацняльнік
Для таго, каб кіраваць напрамкам току ў нагрузцы з вялікім каэфіцыентам узмацнення і больш лінейнай нагрузачнай характарыстыкай з малым токам халастога ходу, прымяняюцца дыферэнцыяльныя магнітныя ўзмацняльнікі. Дыферэнцыяльны МУ-гэта камбінацыя з двух МУ (з абмоткамі ЗС, зрушэння), уключанымі так, што з аднаго боку іх працоўныя абмоткі ўключаюцца сустрэчна і да іх падключаецца нагрузка, з другога боку нагрузка падключаецца да сярэдняй кропкі сілкавальнага трансфарматара (дзве астатнія яго клемы сілкуюць ланцуг працоўных абмотак). Абмоткі кіравання абодвух МУ ўключаюцца паслядоўна сустрэчна. Пры падачы кіруючага напружання адзін магнітны ўзмацняльнік будзе працаваць са станоўчай ЗС, другі- з адмоўнай, у выніку сумарная характарыстыка будзе блізкая да характарыстыкі МУ, які працуе са станоўчай ЗС. Пры памяншэнні па модулю току кіравання, інтэнсіўнасць МУ са СЗС памяншаецца, а МУ з АЗС павялічваецца, пры гэтым характарыстыка лінейна імкнецца да нуля. Пры змене знака ролі МУ мяняюцца, а характарыстыка мае тую ж лінейнасць у процілеглай вобласці. Падобныя ДМУ могуць прымяняцца для кіравання асінхроннымі электрарухавікамі, таму іх часам называюць рэверсіўнымі МУ.
Ужыванне
Па-ранейшаму магнітныя ўзмацняльнікі выкарыстоўваюцца ў сістэмах узмацнення пастаянных такоў ад тэнзадатчыкаў. Гібрыдныя прылады, змяшчаючыя мініяцюрны магнітны ўзмацняльнік і паўправадніковы ўзмацняльнік, маюць нізкі нулявы дрэйф і высокую дакладнасць. Шырокі дыяпазон тэмператур і ўстойлівасць да токаў перагрузак і радыяцыі, а таксама надзейнасць і стабільнасць уласцівасцей з цягам часу робяць гэтую прыладу вартай для аўтапілотаў, кіруючых ланцугоў ракет, АЭС і іншых электрастанцый. Таксама МУ ўжываецца як узмацняльнік-пераўтваральнік частаты і фазы (гетэрадын), кантролер току крыніц сілкавання і зарадных прылад.
Магнітны ўзмацняльнік дазваляе бескантактава вымяраць пастаянныя токі ў лініях электраперадач, у тым ліку на лініях HVDC высокага напружання пастаяннага току. У апошні час для гэтага ўсё часцей ужываюць больш кампактныя датчыкі Хола.
Хлеўня
Хле́ўня, Хле́ўная — рака ў Беларусі, у Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Пад’яварка (басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 16 км. Плошча вадазбору 52 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,6 Праміле‰. Пачынаецца каля вёскі Скіпоравічы, у нізоўі цячэ праз лясное ўрочышча Амшэр, упадае ў Пад’яварку на поўнач ад вёскі Вялікая Воля. Пойма ўчасткамі забалочаная. Рэчышча каналізаванае. Вадазбор у межах Верхнянёманскай нізіны.
NGC 2200
NGC 2200 (іншыя абазначэнні — ESO 254-39, MCG -7-13-6, AM 0611-433, PGC 18652) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Карма.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Тэпэныця
Тэпэныця (Тепе́ниця) — вёска ў Алэўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Алэўскай гарадской абшчыны.
IC 4760
IC 4760 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Норберт Вальтэр-Бор’янс
Норберт Вальтэр-Бор’янс (Norbert Walter-Borjans; нар. 17 верасня 1952, Крэфельд) — нямецкі эканаміст і палітык, сустаршыня СДПГ (2019—2021).
Біяграфія
Нарадзіўся 17 верасня 1952 года ў Крэфельдзе (зямля Паўночны Рэйн-Вестфалія), сын цесляра і краўчыхі. У 1978 годзе скончыў Бонскі ўніверсітэт, дзе вывучаў эканоміку, у 1982 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на факультэце эканамічных і грамадскіх навук Кёльнскага ўніверсітэта. У 1978—1980 гадах працаваў у Дзюсельдорфе на прадпрыемстве хімічнай кампаніі Henkel, у 1982—1984 гадах — у Кёльнскім універсітэце. Імя пры нараджэнні — Норберт Вальтэр, у 1986 годзе дадаў да яго прозвішча жонкі, пасля чаго за ім зацвердзілася мянушка NoWaBo.
У 1982 годзе ўступіў у Сацыял-дэмакратычную партыю Германіі.
Пачынаў палітычную кар’еру ў 1980-я гады ў камандзе тагачаснага прэм’ер-міністра зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія Ёханеса Рау. Займаў пасаду статс-сакратара ў Саары, а таксама па эканоміцы і гарадскога скарбніка ў Кёльне. У 2010—2017 гадах з’яўляўся міністрам фінансаў Паўночнага Рэйна-Вестфаліі.
Ракетныя войскі стратэгічнага прызначэння СССР
Ракетныя войскі стратэгічнага прызначэння (РВСП) — самостойны від войск Узброеных сіл СССР. Абсталёўваўся стратэгічным узбраеннем (балістычнымі ракетамі вялікай і сярэдняй далёкасці) і прызначаўся для выканання стратэгічных задач.
Стварэнне
У адпаведнасці з пастановай ЦК КПСС і СМ СССР ад 17.12.1959 створаны РВСП як самостойны від УС, а да канца снежня сфармаваныя Галоўны штаб РВСП, цэнтральны камандны пункт з вузлом сувязі і вылічыцельным цэнтрам, Галоўнае ўпраўленне ракетнага ўзбраення, упраўленне баявой падрыхтоўкі і інш.
Развіццё
У гісторыі савецкіх РВСП вылучаюць наступныя этапы:
Склад
У склад РВСП былі ўключаны: У РВСП таксама ўвайшлі навукова-выпрабавальныя цэнтры:
Сядзібна-паркавы комплекс Ромераў (Мажэйкава)
Сядзібна-паркавы комплекс Ромераў — часткова захаваны помнік сядзібна-паркавай архітэктуры XIX стагоддзя ў Мажэйкаве, Лідскі раён, Гродзенская вобласць. Палац пабудаваны ў 1880 годзе ў стылі позняга класіцызму. Да нашых дзён захаваліся некалькі іншых пабудоў былой сядзібы рознай ступені захаванасці і рэшткі парку. Сядзіба ўключана ў Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Лідскага раёна, як гісторыка-культурная каштоўнасць рэгіянальнага значэння ..
Гісторыя
На мяжы XVIII і XIX стагоддзяў маёнтак Мажэйкава, вядомы з пачатка XVI стагоддзя, быў набыты родам Кастравіцкіх, якія пабудавалі тут сядзібу. Дачка Рамуальда Кастравіцкага Казіміра выйшла замуж за Аляксандра Брахоцкага і атрымала маёнтак у пасаг. Па адной з версій яе маці была Эмілія Ромер з дваранскага роду Ромераў, па іншай версіі Ромерам быў першы муж Казіміры. У першую чаргу гэтыя спробы «знайсці Ромераў» сярод гаспадароў сядзібы звязаныя з тым, што за сядзібай Мажэйкава замацавалася імя «сядзіба Ромераў», прытым што сапраўднымі ўладальнікамі маёнтка ў XIX стагоддзі, калі і былі выбудаваныя сучасныя будынкі сядзібы, былі Кастравіцкія і Брахоцкія. Апошнім гаспадаром сядзібы быў народжаны тут у 1895 годзе Андрэй Брахоцкі — унук Аляксандра.
Устыніўка (Алэўскі раён)
Устыніўка (Усти́нівка) — вёска ў Алэўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Алэўскай гарадской абшчыны.
Сядзібна-паркавы комплекс Ромераў (Мажэйкава)
Гісторыя
Пад канец XVIII — пачатку XIX стагоддзя быў пабудаваны вялікі мураваны двор. Аляксандр Брахоцкі працягнуў будаўніцтва і канчатковы выгляд сядзіба прыняла ў 1908 — 1910 гадах.
У 2019 годзе пракуратура Гродзенскай вобласці выявіла, што без праектнай дакументацыі, дазволу Міністэрства культуры Беларусі і мясцовага выканаўчага органа праводзіліся рамонтныя работы па абнаўленні фасадаў склада і інтэрната, якія ўваходзяць у склад комплекснай гісторыка-культурнай каштоўнасці.
Цяперашні час
Пасля вайны ў сядзібным доме размяшчаліся дырэкцыя саўгаса і клуб. У 1980-я гады былі праведзены работы па аднаўленні сядзібы, аднак у ходзе работ моцна пацярпеў сядзібны парк, была высечана вялікая колькасць дрэў. У цяперашні час у сядзібе размяшчаецца праўленне сельсавета, а парк належыць мясцоваму саўгасу.
Архітэктура
Прамавугольны ў плане мураваны аднапавярховы флігель вырашаны ў формах класіцызму, замест гонту быў пакрыты бляхай, зроблена ўнутраная перабудова. У левай палове дому змяшчаўся вялікі хол, сцены былі ўпрыгожаны аленімі рогамі і ваўчынымі галовамі. У правай палове — чатыры пакоі, найвялікшым з якіх была сталовая.
Двухпавярховы квадратны ў плане лямус размешчаны ў паўночнай частцы сядзібы. Першы паверх мураваны, другі драўляны. Галоўны тарцовы фасад вылучаны порцікам і трохвугольным франтонам.
Будынак стайні прамавугольны ў плане. Галоўны фасад яго дэкараваны двума двухкалоннымі порцікамі і люкарнамі ў верхняй частца сцен.
Парк
Архітэктурны ансамбль атачае парк плошчай каля 5 га з сіметрычнай рэгулярнай планіроўкай і сажалкі з сістэмай каналаў. Складаецца з параднага партэра і сістэмы баскетаў, падзеленых сеткай алей. Да партэра прымыкаюць 2 рады дэкаратыўных баскетаў. Яшчэ 2 рады баскетаў з пладовымі дрэвамі ўтвараюць паступовы пераход да параднай часткі парку да саду. Кампазіцыйную вось парку завяршала мураваная капліца, у паўднёва-заходняй частцы парку стаяла незахаваная мураваная альтанка-ратонда. Сярод дрэў пераважае граб, маюцца дуб, сасна, клён, таполя, ясень, яблыня, бяроза, лістоўніца, асіна, ліпа, груша дзічка, трапляюцца экзоты.
(944) Ідальга
944 Ідальга (944 Hidalgo) — астэроід, які адносіцца паводле класіфікацыі NASA да групы Кентаўраў.
Арбітальныя і фізічныя характарыстыкі
Ідальга рухаецца па моцна выцягнутай эліптычнай арбіце. У перыгеліі ён праходзіць Галоўны пояс астэроідаў, набліжаючыся да Сонца да 1,95 а.а., гэта значыць бліжэй класічных малых планет, такіх як Цэрэра ці Веста. У афеліі жа Ідальга выдаляецца за межы арбіты Сатурна, на адлегласць больш 9,5 а.а. Акрамя таго, арбіта астэроіда нахілена да плоскасці экліптыкі Сонечнай сістэмы на адносна вялікі вугал, роўны прыблізна 42°. Асаблівасці арбітальнага руху астэроіда і яго спектральны аналіз дазваляюць навукоўцам выказаць здагадку, што астэроід з’яўляецца «мёртвым» каметным ядром, а яго цяперашняе становішча ў Сонечнай сістэме, як і іншага кентаўра — Хірона, звязана з паходжаннем з Пояса Койпера ці Воблака Оарта. Ідальга не перасякае арбіту Зямлі, і робіць адзін абарот вакол Сонца за 13,78 Юліянскіх гадоў.
Даследаванні
Да моманту адкрыцця ў 1930 годзе Плутона (які быў адкрыты як дзявятая планета, але перакладзены ў статус карлікавай планеты ў 2006 годзе), Ідальга меў у афеліі найбольш выдаленую арбіту з вядомых на той час астэроідаў Сонечнай сістэмы. У 1946 годзе Фрэнсіс Севін, на заснаванні разлікаў, у якіх ён выкарыстоўваў планеты і астэроід Ідальга, выказаў здагадку існаванне дзясятай, трансплутонавай планеты, выдаленай ад Сонца на адлегласць 78 а.а. На сённяшні дзень вядома, што яго разлікі не пацвердзіліся. У 1993 годзе, у рамках даследчай праграмы NASA «Transition Comets — UV Search for OH Emissions in Asteroids», у якой бралі ўдзел астраномы-аматары, адным з пяці выбраных аб’ектаў для даследаванняў быў выбраны Ідальга. Па выніках даследаванняў было высветлена, што спектр астэроіда падобны на спектр Сонца. На той момант для даследавання наяўнасці арганічных рэчываў Ідальга знаходзіўся ў нязручнай пазіцыі, на адлегласці каля 5 а.а. ад Сонца. Тэлескоп Хабл не выявіў арганічныя злучэнні ў складзе астэроіда.
Адкрыццё
Аб’ект быў адкрыты 31 кастрычніка 1920 года нямецкім астраномам Вальтэрам Баадэ ў Гамбургскай абсерваторыі (Бергедорф, Германія). Астэроід быў названы ў гонар Мігеля Ідальга, мексіканскага каталіцкага святара, лідара рэвалюцыйнай барацьбы за незалежнасць Мексікі. 10 верасня 1923 года імя астэроіду прапанаваў прэзідэнт Мексікі, на сустрэчы з нямецкімі астраномамі, якія прыехалі назіраць за сонечным зацьменнем.
Барэйшава
Барэ́йшава — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Зубрэвіцкага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1643 як вёска ў складзе Шклоўскай воласці ў Аршанскім павеце ВКЛ. З 1772 г. у складзе Баранскай воласці Аршанскага павета Магілёўскай губерні. Затым у складзе Беларускай і Віцебскай губерняў.
Да 27 снежня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Тумініцкага сельсавета, да 22 студзеня 1963 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Баранскага пассавета , да 8 красавіка 2004 года ўваходзіла ў склад Першамайскага сельсавета.
Дарлова
Насельніцтва — 14 195 жыхароў (2014 год).
Смычкоўскі сельсавет
Смычко́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Смычок.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Кленавіцкага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ва Уваравіцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна. 18 студзеня 1965 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Чабатовіцкага сельсавета.
Віталь Аляксандравіч Дрожжа
Віта́ль Алякса́ндравіч Дро́жжа (нар., Гродзенскай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь (2018—2022).
Біяграфія
У 2000 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт, у 2011 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.
Працоўную дзейнасць Віталь Дрожжа пачынаў у Лагойскім лясгасе на пасадзе рабочага.
У 2000—2001 гадах служыў у органах унутраных спраў.
2001—2006 — ляснічы Чырвона-Швабскага лясніцтва Лагойскага лясгаса.
2006—2008 — галоўны інспектар аддзела кантрольна-рэвізійнай работы і дзяржаўнага кантролю за лесам Міністэрства лясной гаспадаркі Беларусі.
2008—2013 — дырэктар Бабруйскага лясгаса Магілёўскай вобласці.
З 2013 года — генеральны дырэктар дзяржаўнай прыродаахоўнай установы «Нацыянальны парк „Браслаўскія азёры“».
12 красавіка 2018 года ўказам прэзідэнта Рэспублікі Беларусь прызначаны міністрам лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь.
5 мая 2022 Аляксандр Лукашэнка звольніў міністра лясной гаспадаркі Віталя Дрожжу «ў сувязі са здзяйсненнем правіны, несумяшчальнай са знаходжаннем на дзяржаўнай службе». 25 красавіка паведамлялася пра затрыманне міністра супрацоўнікамі ГУБАЗіК.
Хмэліўка (Алэўскі раён)
Хмэліўка (Хмелі́вка) — вёска ў Алэўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Алэўскай гарадской абшчыны.
Насірыя
Насірыя — горад у Іраку, сталіца мухафазы Ды-Кар. Размешчаны за 370 км на паўднёвы ўсход ад Багдада на беразе ракі Еўфрат. Насельніцтва горада — (ацэнка 2003 года), чацвёрты па велічыні горад Ірака пасля Багдада, Басры і Масула. Недалёка ад горада ляжаць руіны старажытных шумерскіх гарадоў Ур і Ларса.
Насірыя з'яўляецца гандлёвым цэнтрам, навакольныя землі выкарыстоўваюцца для земляробства — вырошчваюць фінікі, бавоўнік, рыс і збожжавыя культуры. Распаўсюджаны жывёлагадоўля і рамёствы.
Горад заснаваны ў 1872 годзе шэйхам Насірам Садунам.
Ульчы
У́льчы (саманазва нани «людзі зямлі, тутэйшыя») — карэнныя насельнікі Далёкага Усходу Расіі, жывуць пераважна ў Ульцкім раёне Хабараўскага краю, на правым беразе р. Амур і каля воз. Удыль. Агульная колькасць — 2765 чал. (2010 г.)
Паходжанне і гісторыя
Продкамі ульчаў з’яўлялася як старажытнае насельніцтва Прыамур’я (магчыма, продкі ніўхаў), якое сфарміравалася яшчэ ў неаліце, так і прадстаўнікі тунгуса-маньчжурскіх народаў, якія мігрыравалі ў Прыамур’е пачынаючы з кан. I тыс. да н. э. Магчыма, што назва паходзіць ад тунгускага племені уцзы, якое ўзгадвалася кітайцамі з першай паловы 1 тысячагоддзя н. э. (гл. Махэ).
У ульчаў выяўлены роды, агульныя па паходжанню з нанайцамі, орачамі, эвенкамі, удэгейцамі і ніўхамі. Па мове і культуры ульчы вельмі блізкія да нанайцаў. карыстаюцца аднолькавай для абодвух народаў саманазвай. Вонкавае найменне «ульчы» яны атрымалі ад расійскіх даследчыкаў у XIX ст., канчаткова яно замацавалася за імі ў 1926 г.
Фармальна да сяр. XIX ст. ульцкія землі залежылі ад Кітая, аднак адносіны з кітайскімі ўладамі абмяжоўваліся нерэгулярнымі выплатамі натуральных падаткаў і гандлёвымі зносінамі. У 1850 г. Прыамур’е было анэксіравана Расійскай імперыяй. Бліз паселішчаў ульчаў былі заснаваны вёскі рускіх сялян-перасяленцаў, адчынены праваслаўныя місіі з інтэрнатамі для дзяцей-тубыльцаў.
У 1930-х гг. быў заснаваны Ульцкі раён, які меў некаторы час абмежаваныя культурна-аўтаномныя правы.
Колькасць ульчаў у Расіі:
Традыцыйная культура
Асноўным гаспадарчым заняткам здаўна былі лоў рыбы і паляванне на лясных звяроў. Увосень некаторыя ўльчы ішлі да Татарскага праліву для палявання на ластаногіх. З XVII ст. існаваў гандль футрам і скурамі з Маньчжурыяй і Кітаем. Ульчы трымалі шмат сабак, якіх выкарыстоўвалі для транспартыроўкі грузаў, елі сабачае мяса, са скур шылі зімовую вопратку. У ежу таксама ішло мяса футравых звяроў. Асабліва шанаваліся стравы з рыбы. Прыстасаванні для лову рыбы мала адрозніваліся ад нанайскіх. Лодкі багата арнаментаваліся і пакрываліся малюнкамі звяроў і птушак. Палявалі з дапамогай складанага лука бури з абкладкай з кітовага вусу.
Да XIX ст. ульчы жылі ў невялікіх паселішчах (2 — 3 хаціны). Старая форма жытла хагду была каркаснай. Ацяплялася двумя агменямі (дуэнтэ тава — «вогнішча ляснога бога» і тэму тава — «агонь бога вады»). Вялікія вокны затулялі рыбнай скурай. Летнія формы жытла — генга (доўгія канструкцыі з бярвенняў на палях) і даура (хаціны з кары, якія ставілі адразу на зямлі). Пад час палявання спыняліся ў часовых канічных хацінах наму аунзаны або буданах.
Спрадвечнай вопраткай былі халаты з рыбнай скуры, але ўжо ў ХІХ ст. замест скуры выкарыстоўвалі кітайскія тканіны. Штаны мелі аднолькавы крой для мужчын і жанчын. Мужчыны-паляўнічыя апраналі на галаву малы капялюш, пад яго — футравыя навушнікі і кавалак тканіны, якой накрывалі валасы. Узімку насілі шапкі з белага сабачага футра. У святочныя дні жанчыны ўпрыгожваліся шапкамі з. Усё адзенне багата арнаментавалася.
Ульчы мелі больш за 30 патрылінейных родаў. Суродзічаў аб’ядноўвалі памяць пра адзінага продка, агульнае імя, агульнае вогнішча, суд, кроўная помста і г. д. Доўгі час паселішчы засноўваліся па родаваму прынцыпу. Малыя роды стваралі саюзы-духа. Але да кан. ХІХ ст. асноўнай сацыяльнай адзінкай стала малая нуклеарная сям'я. Жаніцьба суправаджалася выплатай за нявесту ці адпрацоўкай на працягу 1 — 3 гадоў. Заможныя мужчыны мелі некалькіх жонак, аднак становішча жанчыны адрознівалася некаторай самастойнасцю. У ўльчаў таксама былі хатнія рабы.
Мова
Родная мова ўльчаў блізкая да мовы нанайцаў, часам лічыцца яе дыялектам, таму ў школах доўгі час выкладаліся нанайская і нават удэгейская мовы. У 1980-ыя была ўведзена ўльчскае пісьмо на аснове кірыліцы, з 1990-ых гг. ульчская мова выкладаецца у школах. Сваёй літаратуры няма. Распаўсюджана таксама руская мова.
Рэлігія
У кан. XIX ст. ульчы прынялі праваслаўе, аднак захоўваюць анімістычныя культы і шаманізм.