cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рыкарда Галеацы
Рыкарда Галеацы (Riccardo Galeazzi; 1866, Турын — 1952) — італьянскі хірург-артапед, прафесар, вядомы апісаннем і распрацоўкай.
У 1886 годзе ён пачаў навучанне ў Турынскай медыцынскай школе, якую скончыў з адзнакай у 1890 годзе.
У 1899 годзе стаў кваліфікаваным выкладчыкам клінічнай медыцыны і хірургіі, а ў 1903 годзе быў прызначаны дырэктарам ''Інстытута для дзяцей-калек Св. Пія'' (Pio Istituto dei Rachitici), цяпер.
Трыццаць пяць гадоў быў дырэктарам артапедычнай клінікі Міланскага ўніверсітэта. Ён быў вядомы сваёй працай па, скаліёзу,  і , і спрыяла разуменню паталогіі  і.
Ён апісаў пералом, які носіць яго імя, у 1934 годзе, апублікаваўшы свой вопыт 18 выпадкаў, хоць схема траўмы была апісана раней сэрам у 1842 годзе.
Ён таксама кіраваў «Archivio di Ortopedia», найстарэйшым часопісам, прысвечаным артапедычнай хірургіі, на працягу трыццаці пяці гадоў.
У яго гонар таксама названы, тэставанне якога ён распрацаваў па выніках агляду больш за 12 000 прыроджаных вывіхаў сцягна.
Крутаярка (Васылькіўскі раён)
Крутаярка (Крутоярка) — пасёлак у Васылькіўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Алан Мак-Дыярмід
Ранняе жыццё і адукацыя
Мак-Дыярмід нарадзіўся ў Мастэртане, Новая Зеландыя, у яго ў сям’і было двое братоў і дзве сястры. Яго сям’я была адносна беднай, а вялікая дэпрэсія ўскладніла жыццё ў Мастэртане, з-за чаго яго сям’я пераехала ў Лоуэр-Хат, у некалькіх мілях ад Уэлінгтана, Новая Зеландыя. Прыкладна ў дзесяць гадоў ён захапіўся хіміяй па адным са старых падручнікаў свайго бацькі, і вучыўся па гэтай кнізе адначасова з бібліятэчнай літаратурай.
Мак-Дыярмід атрымаў адукацыю ў сярэдняй школе Хат-Вэлі і Універсітэце Вікторыі ў Уэлінгтане.
У 1943 годзе Мак-Дыярмід здаў уступны экзамен ва Універсітэт Новай Зеландыі і папярэдні медыцынскі экзамен. Затым ён уладкаваўся на няпоўны працоўны дзень у якасці «лабаранта» і прыбіральніка ва ўніверсітэце Вікторыі ў Уэлінгтане падчас вучобы на ступень бакалаўра, якую ён атрымаў у 1947 годзе. Затым быў прызначаны лабарантам у студэнцкай лабараторыі. Атрымаўшы ступень магістра хіміі ў тым жа ўніверсітэце, ён пазней працаваў асістэнтам на кафедры хіміі. Менавіта тут ён меў сваю першую публікацыю ў 1949 годзе ў навуковым часопісе Nature. Ён выпусціўся ў 1951 годзе з адзнакай першага класа і атрымаў стыпендыю Фулбрайта у Вісконсінскім універсітэце ў Мэдысане. Ён спецыялізаваўся ў галіне неарганічнай хіміі, атрымаўшы ступень магістра ў 1952 годзе і ступень доктара філасофіі ў 1953 годзе. Затым ён выйграў стыпендыю Shell Graduate Scholarship, якая дазволіла яму паступіць у Сідні-Сасэкскі каледж у Кембрыджы, дзе ён атрымаў другую ступень доктара філасофіі ў 1955 годзе.
Кар’ера і даследаванні
Мак-Дыярмід працаваў у Школе хіміі ва Універсітэце Сэнт-Эндрус у Шатландыі на працягу года ў якасці члена малодшага факультэта. Затым ён заняў пасаду выкладчыка хіміі ва Універсітэце Пенсільваніі, ЗША, дзе стаў прафесарам у 1964 годзе. Большую частку сваёй кар’еры Мак-Дыярмід правёў на хімічным факультэце Універсітэта Пенсільваніі, дзе прапрацаваў 45 гадоў. Першыя дваццаць гадоў яго даследаванняў там былі прысвечаны хіміі крэмнію. Ён быў прызначаны прафесарам хіміі Бланшара ў 1988 годзе.
У 2002 годзе Мак-Дыярмід паступіў на факультэт Тэхаскага ўніверсітэта ў Даласе.
Токаправодныя палімеры
Яго самым вядомым даследаваннем было адкрыццё і распрацоўка токаправодных палімераў — пластычных матэрыялаў, якія праводзяць электрычнасць. У гэтым даследаванні ён супрацоўнічаў з японскім хімікам Хідэкі Сіракава і амерыканскім фізікам Аланам Хігерам і апублікаваў першыя вынікі ў 1977 годзе. За гэтую працу яны трое атрымалі Нобелеўскую прэмію па хіміі 2000 года.
Нобелеўская прэмія была прысуджана за адкрыццё таго, што пластмасы пасля пэўных мадыфікацый можна зрабіць электраправоднымі. Праца прасоўвалася, каб прынесці важныя практычныя прымяненні. Токаправодныя пластыкі можна выкарыстоўваць для антыстатычных рэчываў для фотаплёнкі і «разумных» вокнаў, якія выключаюць сонечнае святло. Паўправадніковыя палімеры ўжываюць у святлодыёдах, сонечных элементах і дысплеях у мабільных тэлефонах.
Мак-Дыярмід таксама падарожнічаў па ўсім свеце для выступленняў, якія ўразілі слухачоў аб каштоўнасці глабалізацыі намаганняў інавацый у XXI-м стагоддзі. На адным са сваіх апошніх курсаў, у 2001 годзе, Мак-Дыярмід вырашыў весці невялікі семінар для абітурыентаў аб сваёй навуковай дзейнасці. Яго імя сустракаецца ў больш чым 600 апублікаваных артыкулах і ў 20 патэнтах. Мак-Дыярмід таксама быў актыўным як натурыст і нудыст, і лічыў сябе прыхільнікам сонца і аматарам водных лыж.
Асабістае жыццё
Бліжэй да канца жыцця Мак-Дыярмід хварэў на міеладзіспластычны сіндром. У пачатку лютага 2007 года ён планаваў паехаць назад у Новую Зеландыю, калі ўпаў з лесвіцы ў сваім доме ў Дрэксель Хіл, штат Пенсільванія, у прыгарадзе Філадэльфіі і памёр 7 лютага 2007 года. Ён пахаваны на Арлінгтанскіх могілках у Дрэксель Хіл.
Першая жонка Мак-Дыарміда, Марыян Мацье, з якой ён ажаніўся ў 1954 годзе, памерла ў 1990 годзе. У яго засталіся чацвёра дзяцей: Хізэр Мак-Конэл, Дон Хэзелет, Дункан Мак-Дыармід і Гэйл Уільямс, і дзевяць унукаў: доктар Шон Мак-Конэл, доктар Раян Мак-Конэл, Рэбека Мак-Конэл, доктар Клейтан Хэзелет, Уэслі Хэзелет, Лэнгстан Мак-Дыяр, Обры Уільямс, Осцін Уільямс і Джордж Уільямс. У Мак-Дыарміда таксама засталася другая жонка, Гэйл Джэнціле, на якой ён ажаніўся ў 2005 годзе, яна памерла ў 2014 годзе.
Алан Мак-Дыармід быў стрыечным братам новазеландскага мастака Дугласа Мак-Дыарміда. Праз год пасля таго, як Алан атрымаў Нобелеўскую прэмію па хіміі, Дуглас напісаў партрэт свайго стрыечнага брата для Новазеландскай партрэтнай галерэі.
Ізмайлаў
Ізмайлаў — прозвішча.
Маркдорф
Маркдорф (Markdorf) — горад у Германіі, у зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Размешчаны ля падножжа гары Герэнберг паміж гарадамі Фрыдрыхсгафен і Залем.
Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Цюбінген. Уваходзіць у склад раёна Бодэнскае возера. Насельніцтва складае 12 963 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 40,92 км². Афіцыйны код — 08 4 35 034.
Іван Богушавіч Багавіцінавіч
Іван Богушавіч Багавіцінавіч (? — да 24 мая 1551) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Багавіцінаў (Багавіцінавічаў) герба «Пелікан». Нарадзіўся ў сям’і Богуша Багавіцінавіча.
Стараста карнялаўскі ў 1527 годзе, дарагічынскі ў 1542 годзе, маршалак гаспадарскі з 1546 года, дзяржаўца даўгяльскі ў 1546 годзе, стараста крамянецкі ў 1548 годзе. Пасол у Маскву ў 1529 годзе.
Меў маёнткі Шумск, Казярады, Душава, Вялешын, Ворцель (апошні набыў у 1526 у стрыечнага брата Багавіціна Львовіча). У 1528 годзе ставіў у войска ВКЛ 15 коннікаў. Яго сын Стафан ад маёнтка Шумск зваўся Шумскім, а Бенядзікт — Шумскім і Казярадскім (Шумск, Казярады і Ворцель у 1573 падзяліў з братам Міхалам, маршалкам берасцейскім).
Фітацэнон
Фітацэнон — абагульнены безрангавы фітацэноз, які вылучаецца на першым этапе класіфікацыі расліннасці (пры выкарыстанні эколага-фларыстычнага падыходу). Затым, на далейшых этапах фітацэнону прысвойваецца адпаведны ранг.
Тэрмін у фітацэналогіі, прапанаваны ў 1965 годзе Э. ван дэр Маарэлем. Фітацэнон вылучаецца шляхам складання зводнай табліцы відавога складу апісанняў, разліку сталасці ўсіх адзначаных відаў, а затым, па чарзе супастаўляючы радкі відаў з сярэдняй сустракаемасцю (якія з'яўляюцца, як правіла, діферэнцыруючымі), вылучэння ў актыўную табліцу групы відаў з падобным размеркаваннем. Згрупаваныя па падабенстве фларыстычнага складу слупкі (г.зн. апісанні) і будуць з'яўляцца фітацэнонамі.
NGC 4876
NGC 4876 (іншыя абазначэнні — MCG 5-31-73, ZWG 160.234, ARAK 398, DRCG 27-124, PGC 44658) — эліптычная галактыка (E5) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Тэтнанг
Галоўныя славутасці — стары замак (прыстасаваны пад ратушу) і новы замак у стылі барока.
Хорст Кёлер
Хорст Кёлер (Horst Köhler; нар., Скербешущ) — нямецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Паходзіць з сям’і бесарабскіх немцаў, якая ў 1940 г. перасялілася з малдаўскай вёскі Рышканы на тэрыторыю акупаванай Германіяй Польшчы.
Кар’ера
З 1965 да 1969 Келер вучыўся ў універсітэце ў Цюбінгене па спецыяльнасці «палітэканомія і паліталогія». З 1969 да 1976 ён працаваў там як асістэнт ў Інстытуце прыкладнога эканамічнага аналізу. З 1976 да 1981 ён працаваў у Федэральным міністэрстве эканомікі.
У 1982 ён памяняў месца працы на Федэральнае міністэрства фінансаў. Будучы статс-сакратаром міністэрства, з 1990 па 1993 выконваў ролю шэрпы (памочніка па справах «Вялікай сямёркі») канцлера Гельмута Коля.
У 2000—2004 — прэзідэнт Міжнароднага валютнага фонда.
У 2004—2010 — прэзідэнт Германіі. Падаў у адстаўку з-за моцнай адмоўнай рэакцыі на яго спрэчныя выказванні наконт выкарыстання бундэсвера для абароны эканамічных інтарэсаў ФРГ.
Філіп II Філарамэй
Філіп II Філарамэй (Φίλιππος Β' Φιλορωμαίος) — сын Філіпа I Філадэльфа, унук Антыёха VIII Грыпа, апошні цар з дынастыі Селеўкідаў.
Пасля звяржэння Тыграна II і ўзыходжання Антыёха XIII абвясціў сябе царом, такім чынам, братазабойчая міжусобіца Дэметрыя II і Антыёха Сидета адрадзілася ў чацвёртым пакаленні.
Пасля звяржэння дынастыі Селеўкідаў і смерці Антыёха XIII нейкі час валадарыў у Кілікіі, пра што апавядае захаваная стэла, якая згадваецца Э. Бікерманам у кнізе «Дзяржава Селеўкідаў».
Яўнпіебалгскі край
Яўнпіебалгскі край (Jaunpiebalgas novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Латвіі ў вобласці Відзэмэ. Край складаецца з двух валасцей, цэнтрам края з'яўляецца пасёлак Яўнпіебалга.
Марат Наілевіч Ізмайлаў
Мара́т Наі́левіч Ізма́йлаў (Марат Наил улы Измаилев ;, Масква ) — былы расійскі футбаліст, паўабаронца. Іігрок нацыянальнай зборнай Расіі (2001—2012). Вядомы дзякуючы вступам за маскоўскі «Лакаматыў» і лісабонскі «Спортынг». Мае татарскае паходжанне.
«Лакаматыў»
Увесну 2000 года стаў іграком маскоўскага «Лакаматыва» і дэбютаваў у аснове ў кастрычніку таго ж года, выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матчу супраць ЦСКА. У чэрвені 2001 года разам з клубам атрымаў перамогу ў Кубку Расіі, адзначыўшыся галявой перадачай у фінальным матчы, дзе «Лакаматыў» перагуляў махачкалінскі «Анжы» ў серыі пенальці. У 2002 і 2004 гадах станавіўся чэмпіёнам Расіі, а ў наступныя сезоны чаргаваў выдатную гульню і цяжкія траўмы.
«Спортынг»
У 2007 годзе пераехаў у лісабонскі «Спортынг» на правах арэнды. У Партугаліі паказваў больш упэўненую і якасную гульню, у выніку па заканчэнні сезона партугальскі клуб выкупіў ягоны трансфер. У ліпені 2010 года атрымаў траўму на летнім зборы «Спортынга» ў Францыі, з-за якой быў вымушаны пакінуць збор.
У партугальскім клубе Марат правёў шмат добрых сезонаў, стаўшы ўлюбёнцам балельшчыкаў клуба.
«Порту»
8 студзеня 2013 года Ізмайлаў афіцыйна стаў іграком «Порту», падпісаўшы кантракт на 2,5 года з магчымасцю падаўжэння яшчэ на год. Дэбютаваў за новы клуб 13 студзеня ў матчы супраць «Бенфікі», выйшаўшы на замену на 75 хвіліне сустрэчы пры ліку 2:2.
У 2014 годзе 31-гадовы хаўбэк перайшоў у азербайджанскую каманду «Габала» на правах арэнды, якую ўзначальваў Юрый Сёмін, пад кіраўніцтвам якога Ізмайлаў гуляў у «Лакаматыве» і зборнай Расіі. У ліпені 2014 года расійскі футбольны клуб «Краснадар» абвесціў аб пераходзе Ізмайлава ў свой склад на ўмовах гадавой арэнды з правам падаўжэння пагаднення. 14 жніўня ў матчы трэцяга тура чэмпіянату Расіі супраць маскоўскага «Спартака» забіў першы мяч за «Краснадар».
Апошнія гады
Прапусціўшы сезон 2015/16, у ліпені 2016 года падпісаў кантракт з «Краснадарам». У сакавіку 2017 года па пагадненні бакоў пакінуў каманду.
У чэрвені 2017 года далучыўся да маскоўскага «Арарата» з Першыства ПФЛ, правёў за яго чатыры матчы і забіў два галы, пасля чаго ў верасні 2017 года разарваў кантракт і завяршыў кар’еру.
Міжнародная кар’ера
Свае першыя выклікі ў склад нацыянальнай каманды Марат атрымаў ў 2001 годзе. За нацыянальную зборную Расіі гуляў на чэмпіянаце свету 2002 года і чэмпіянаце Еўропы 2004 года, пасля чаго доўгі час не запрашаўся ў зборную. 25 мая 2012 года пасля 6-гадовага перапынку Марат з’явіўся на полі ў таварыскім матчы супраць зборнай Уругвая, у рамках падрыхтоўкі Расіі да чэмпіянату Еўропы 2012 года. На Еўра-2012 Марат выйшаў у матчы супраць зборнай Польшчы, замяніўшы на 79-й хвіліне Алана Дзагоева, таксама Ізмайлаў гуляў у матчы супраць зборнай Грэцыі.
Дасягненні
Лакаматыў:
Спортынг:
Порту:
Труконіс
Труко́ніс (Trukonys), традыцыйная беларуская назва — Труканы  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Рымшэўскай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Грышкішке. Насельніцтва 7 чал. (2001 г.).
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Музей Пікаса (Малага)
Малагскі музей Пікаса (Museo Picasso Málaga) — музей, прысвечаны творчасці знакамітага іспанскага мастака Пабла Пікаса ў горадзе Малазе, дзе нарадзіўся мастак. Размешчаны ў палацы Буэнавіста XVI стагоддзя. Калекцыя музея ўключае 150 карцін Пікаса, падораных сям'ёй мастака. У 2009 годзе Малагскі музей Пікаса аб'яднаўся з домам-музеем Пікаса на плошчы Мерсед.
EasyPay
«EasyPay» — першая ў Беларусі афіцыйная сістэма і прыёму анлайн-плацяжоў. Праект створаны ў 2004 годзе ў Мінску кампаніяй ТАА «Адкрыты кантакт» і банкам ААТ «Белгазпрамбанк». Сістэма электронных інтэрнэт-плацяжоў прызначана для здзяйснення аператыўных безнаяўных плацяжоў беларускімі рублямі.
Кастэль-Ракера
Кастэль-Ракера (Castel Rocchero) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 383 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 58 чал./км². Займае плошчу 6 км². Паштовы індэкс — 14040. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Андрэй Першазваны.
Мерсбург
Мерсбург (Meersburg) — горад на Бодэнскім возеры, у нямецкай федэральнай зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Стары замак, Новы палац, музей паэтэсы Аннэтэ фон Дростэ-Хюльсгоф у Княжацкім дамку, музей вінаробства, музей гарадской гісторыі.
Аоста
Аоста (Aosta, Aoste) — сталіца рэгіёна Вале-д’Аоста ў Італіі. Размешчана за 110 кіламетраў на паўночны захад ад Турына, каля месца зліцця рэк Буцье і Дора-Бальтэа, а таксама на скрыжаванні маршрутаў Вялікага і Малога перавалаў Сен-Бернар.
Ліекса
Ліекса (Lieksa) — горад у Фінляндыі ў ляні Усходняя Фінляндыя. Насельніцтва горада — 14,4 тыс.жыхароў (2005). Горад займае тэрыторыю 4 067,72 км². Шчыльнасць насельніцтва — 3.5 чал./км².
Багавіцін Пятровіч Багавіцінавіч
Багавіцін Пятровіч Багавіцінавіч (? — пасля 1528) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Багавіцінаў (Багавіцінавічаў) герба «Пелікан». Нарадзіўся ў сям’і Пятра Багавіцінавіча.
Крамянецкі гараднічы, войскі, мастаўнічы ў 1528 годзе. У 1523 годзе прадаў маёнтак Расолаўцы князям Астрожскім. У 1528 годзе ставіў у войска ВКЛ 14 коней. Ён і яго нашчадкі зваліся Багавіцінамі-Шумбарскімі.
Сям’я
Відаць, яго сынамі былі браты Павел і Міхал, што жылі ў сярэдзіне XVI стагоддзя.
Макараўка (Валожынскі раён)
Мака́раўка (, Макаровка) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавета.
Вальдэнбух
Вальдэнбух — нямецкі горад зямлі Бадэн-Вюртэмберг у акрузе Бёблінген. У Вальдэнбуху знаходзіцца кампанія Alfred Ritter GmbH & Co. KG, якая вырабляе шакалад Ritter Sport. Вальдэнбух размешчаны на паўночнай ускраіне Шэнбухскага лесу, за 16 км на поўдзень ад Штутгарта. Першыя згадкі пра Вальдэнбух датаваны XIII стагоддзем (1296 год).
Моўны пурызм
Пурызм (purus «чысты») — грамадскі рух, які выступае за чысціню мовы ад замежных элементаў. Часцяком пурызм накіраваны супраць элементаў той мовы, якая пагражае мове, якую спрабуюць абараняць (напрыклад, выкарыстанне кірылічнага алфавіта ў Заходняй Беларусі (1921—1939), замест лацінкі, якая нагадвала польскую мову).
Прычыны
Думка, якая бачыць у засваенні замежных слоў злачынства супраць народнасці, атрымлівае асаблівую сілу ў эпоху рамантычнага нацыяналізму. Так, у Германіі яшчэ з канца XVIII стагоддзя з’яўляецца цэлы шэраг палемічных твораў і таварыстваў, якiя маюць на мэце ачышчэнне роднай мовы ад замежных, асабліва французскіх, запазычанняў («Verwälschung»). У Францыі, дзе пытанне аб чысціні мовы было яшчэ да класікаў прадметам дбайных пошукаў і клопатаў і дзе яно не сыходзіла з літаратурнай глебы, яно не мела такога вострага, баявога характару, тым больш што французская мова ніколі не была насычаная ў такой ступені запазычанымі словамі, як нямецкая.
Спробы нямецкіх пурыстаў — у сувязі з падтрымкай урада — атрымалі некаторы поспех; афіцыйнай тэрміналогіі патроху ўдавалася выціскаць з мовы замежныя назвы (напрыклад «Schaffner» замест «Conducteur», «Wettbewerb» замест ранейшага «Conkurrenz» і да таго падобнае); ладзіліся конкурсы з прэміямі за ўдалыя словы для замены замежных; атрымлівалі свае асаблівыя назвы прадметы ўжытку, паўсюль вядомыя пад міжнароднымі назвамі: «Fernsprecher» — тэлефон, «Fahrrad» — веласіпед і іншыя. Многія з гэтых лінгвістычных новаўвядзенняў былі нязручнымі ў звароце і нават пачварнымі, або скажалі сэнс паняццяў, якія яны пазначалі. Свайго роду верхам гэтай тэндэнцыі стала ліквідацыя самога тэрміна «пурызм» — замест слова «Sprachpurismus» сталі ўкараняць «Sprachreinigung». У гады кіравання нацыстаў гэта вылілася ў стварэнне цэлага «праўдзівага арыйскага навамоўя».
Формы
Розныя навукоўцы распрацавалі класіфікацыю пурызму. Гэтыя класіфікацыі прымаюць розныя крытэры як адпраўны пункт, таму часткова не залежаць адзін ад аднаго.
Паводле падыходу
Гэтая класіфікацыя пурыстычных арыентацый, зробленая Джорджам Томасам, уяўляе ідэальныя формы. На практыцы гэтыя арыентыры часта спалучаюцца.
Багдана Іосіфаўна Дурда
Багдана Іосіфаўна Дурда (Богдана Йосипівна Дурда; 24 мая 1940, Бучач, Цярнопальская вобласць, УССР) — украінская мастачка, літаратарка, паэтка, аўтар-выканаўца песень.
Біяграфія
Нарадзілася ў горадзе Бучач Цярнопальскай вобласці.
Працавала інжынерам, інжынерам-канструктарам на хімзаводзе ў Данецку, Цярнопальскім камбайнавым заводзе (1965—1996).
З 2003 года выкладала ў Цярнопальскай сярэняй школе № 24 і культурна-мастацкім цэнтры «Мальви».
Творчасць
Пачала творчую працу з 1996 года. Стварала партрэты, пейзажы, нацюрморты.
Удзельнічала ў мастацкіх выставах з 1979 года. Мела персанальныя выставы ў Цярнопалі (1997, 2003, 2007), Бучачы (2006).
Удзельніца Усеўкраінскага фестывалю аўтарскай песні «Оберіг-93» (Луцк). Напісала музыку больш, чым да 100 песень.
Палотны: «Кветкі» (1991), «Стары парк» (1994), «Палявыя кветкі» (1995), «К. Білакур» (1996), «Над плацінай» (1998), «Пасля канцэрту (С. Крушальніцкая)» (2000), «М. Башкірцава» (2002), «Восень» (2003).
Чарняўка (прыток Дзітвы)
Чарня́ўка — рака ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Дзітва.
Даўжыня ракі 13 км. Плошча вадазбору 115 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 м/км.
Пачынаецца каля вёскі Бабоўцы. Цячэ ў межах Лідскай раўніны. Упадае ў Дзітву за 1 км на паўночны захад ад вёскі Дзітрыкі. Рэчышча на працягу 9,3 км каналізаванае.
Тумяленай
Тумяле́най (Tumelėnai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Міелагенайскай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Міелагеная. Насельніцтва 8 чал. (2001 г.).
Начная тэраса кафэ
«Начная тэраса кафэ» (Caféterras bij nacht, Terrasse du café le soir) — карціна нідэрландскага жывапісца Вінцэнта ван Гога. «Начная тэраса кафэ» была напісана мастаком у Арлі ў верасні 1888 года.
Батпакты (Карагандзінская вобласць)
Батпакты — сяло ў Асакараўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Батпакцінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 14 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра, пасёлка Асакараўка. Код КАТА — 355633100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1399 чалавек (691 мужчына і 708 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1000 чалавек (479 мужчын і 521 жанчына).
Расалай
Расалай — возера ў Беларусі, у Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Обаль, за 25 км на паўночны захад ад гарадскога псёлка Шуміліна, за 1 км на захад ад былой вёскі Расалай, на паўночнай ускраіне балота Обаль-2, на тэрыторыі ландшафтнага заказніка Казьянскі.
Плошча паверхні 0,69 км². Найбольшая глыбіня 3,5 м. Даўжыня 1,6 км, найбольшая шырыня 0,58 км. Даўжыня берагавой лініі 3,76 км. Плошча вадазбору 4,13 км².
Катлавіна возера выцягнутая з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Схілы катлавіны невыразныя. Берагі забалочаныя. Дно сапрапелістае.
Мікалай Якаўлевіч Нікіфароўскі
Мікалай Якаўлевіч Нікіфароўскі (, в. Вымна Веліжскага павета, цяпер Віцебскі раён — 1910) — беларускі этнограф і фалькларыст.
Мураўёў
Мураўёў — прозвішча.
Мікалай Якаўлевіч Нікіфароўскі
Навучанне
У ліпені 1861 г. М. Нікіфароўскага як лепшага вучня з духоўнага вучылішча перавялі ў Віцебскую семінарыю. У семінарыі М. Нікіфароўскі захапіўся кнігамі: біяграфіямі герояў вайны 1812 г., падарожжамі, выпісваў у сшыткі выказванні, выразы, старажытныя народныя вераванні і забабоны. Рыхтуючыся стаць святаром, М. Нікіфароўскі збіраў матэрыялы для барацьбы з перажыткамі паганства. Пасля заканчэння семінарыі (1867) яму прапанавалі паступіць у Пецярбургскую духоўную акадэмію за свой кошт, але грошай не было і ніхто з блізкіх не мог дапамагчы. Пасля смерці маці гаспадарка заняпала, М. Нікіфароўскі прасіў у архірэя дапамогу і месца свяшчэнніка, але атрымаў адмову. М. Нікіфароўскі вырашыў стаць настаўнікам і пасля 1,5-месячнай падрыхтоўкі быў прызначаны выкладчыкам народнага вучылішча ў в. Лоўжа. Большую частку жыцця М. Нікіфароўскі працаваў у навучальных установах Віцебска, але вышэй настаўніка падрыхтоўчага класа гімназіі ці семінарыі яго кар’ера не пайшла.
Навуковая дзейнасць
М. Нікіфароўскі пакінуў багатую спадчыну па этнаграфічнаму вывучэнню Віцебшчыны, асабліва плённую пасля знаёмства з П. В. Шэйнам. М. Нікіфароўскі больш за 20 гадоў супрацоўнічаў з П. Шэйнам як карэспандэнт, даслаў яму значную колькасць фальклорна-этнаграфічных матэрыялаў, але ў выданнях П. Шэйна змешчаная толькі іх частка, астатняе перадана ў архіў Акадэміі навук. М. Нікіфароўскаму фальклорна-этнаграфічныя зборнікі П. Шэйна ў значнай ступені абавязаныя сваёй навуковай каштоўнасцю. Пры гэтым, М. Нікіфароўскамі не меў ніякай карысці, адно што хацеў каб усё ім сабранае ўбачыла свет.
У 1890 г. М. Нікіфароўскі стаў сябрам Таварыства аматараў прыродазнаўства, антрапалогіі і этнаграфіі (ТАПЭ) пры Маскоўскім універсітэце і рэдактарам часопіса «Этнографическое обозрение», пачаў выступаць з самастойнымі працамі. Апублікаваў каля 20 даследаванняў датычных матэрыяльнай і духоўнай культуры, вуснапаэтычнай творчасці беларусаў.
Асноўныя працы
Этнаграфічны аддзел ТАПЭ з 1892 г. пачаў выдаваць серыю нарысаў М. Нікіфароўскага пад агульнай назвай «Нарысы Віцебскай Беларусі». Асноўную ўвагу ў гэтай працы даследчык удзяляў характарыстыцы становішча розных груп насельніцтва Віцебшчыны (старцаў, музыкантаў і інш.) у час прыгонніцтва. «Нарысы…» складаліся з васьмі частак і былі завершаныя ў 1899 г.
М. Нікіфароўскі таксама аўтар «Нарысаў простанароднага жыцця-быцця ў Віцебскай Беларусі і апісанне прадметаў ужытку» (1895) — буйнейшага даследавання матэрыяльнай культуры і вытворчай дзейнасці беларусаў ХІХ ст., у прыватнасці сялян Віцебшчыны.
Трэцяя капітальная праца М. Нікіфароўскага, «Простанародныя прыкметы і павер’і, прымхлівыя абрады і звычаі, легендарныя паданні пра асобы і мясціны» (1897), змяшчае 2307 народных прыкмет, павер’яў, забабонаў, абрадаў, звычаяў, сродкаў народнай медыцыны і ветэрынарыі, а таксама сказы і паданні пра асілкаў.
З фальклорных прац М. Нікіфароўскага заслугоўвае ўвагі першы буйны зборнік беларускіх частушак «Беларускія песні-частушкі» (1911), выдадзены ўжо пасля смерці збіральніка — зборнік змяшчае 2356 частушак, сабраных М. Нікіфароўскім і яго карэспандэнтам у 1860—1905 г., і дапамагае прасачыць працэс развіцця частушачнага жанру з сяр. ХІХ да пач. ХХ ст. Таксама М. Нікіфароўскамі ўлкадальнік зборнікаў «Простанародныя загадкі» (1898), «Нячысцікі. Збор простанародных у Віцебскай Беларусі паданняў пра нячыстую сілу» (1907, 2-е выд. Віцебск, 1995), «Напаўпрыказкі і напаўпрыслаўкі» (1928) і інш.
Аперацыя «Чорны арол»
Аперацыя «Чорны арол» (Operation Black Eagle) — ваенная аперацыя, якая праводзілася падчас Іракскай вайны сіламі кааліцыі супраць баевікоў, лаяльных святару Муктадзе ас-Садру.
Ход падзей
Аперацыя праходзіла ў горадзе Эд-Дыванія, які з’яўляўся адным з цэнтраў шыіцкага супраціву. Мэта аперацыі «Чорны арол» складалася ў тым, каб сарваць дзейнасць паўстанцаў у дадзеным раёне. Гэта было зроблена ў адказ на рост гвалту, што пагражала дэстабілізаваць сітуацыю ў рэгіёне. У 6:30 раніцы 6 красавіка войскі пачалі ўваходзіць у горад і прыступаць да выканання сваёй місіі. Ім удалося затрымаць 39 байцоў групоўкі Садр. На другі дзень кааліцыя захапіла неўстаноўленую колькасць схованак са зброяй. Тайнікі ўтрымлівалі 27 90-мм ракет, шэсць мін «Клеймар», пяць скрынь выбухоўкі С-4, восем выбухованебяспечных снарадаў, адзін рулон дэтанацыйнага шнура, 14 ручных гранат, 12 капсулей-дэтанатараў для выбуховых рэчываў, шэсць рулонаў меднага дроту, адну глабальную сістэму пазіцыянавання, 13 цалкам зараджаных магазінаў боепрыпасаў АК-47, 900 патронаў да кулямёта, два ствала кулямёта, адзін прыклад кулямёта, адзін прыцэл мінамётнай сістэмы і пяць балістычных камізэлек.
10 красавіка, у апошні дзень аперацыі, для грамадзян у горадзе прадастаўлена менш абмежаванае перамяшчэнне, і кардон вакол горада быў бы адкрыты для іх.
Страты
Падчас баёу ў амерыканскіх войскаў загінула 6 салдат, а ў іракскіх — 29. Армія Махдзі страціла 25 сваіх байцоў. Яшчэ 39 паўстанцаў былі захоплены ў палон. Таксама адзін польскі вайсковец загінуў.
Наступствы
Адразу ж пасля завяршэння аперацыі горад адчуў сябе значна больш спарадкаваным. Паўстанцаў тут ужо не было, так як яны былі затрыманы ці забіты. Баевікі, як правіла, выкарыстоўвалі аўтамабільныя бомбы для нападу на амерыканскія ці іракскія войскі. Канфіскацыя некаторых з гэтых бомбаў і выбуховых прылад адыграла важную ролю ў прадухіленні будучых нападаў. Аднак у сярэдзіне мая ў Эд-Дываніі зноў пачаліся баі.
11 жніўня прыдарожная бомба трапіла ў аўтакалону губернатара Дываніі Халіла Джаліля Хамзы, забіўшы яго разам з начальнікам паліцыі правінцыі брыгадным генералам Халідам Хасанам.
Касаі
Каса́і (у ніжнім цячэнні — Ква)  — рака ў Цэнтральнай Афрыцы, левы прыток ракі Конга.
Даўжыня ракі 2000 км, плошча вадазбору 880,2 тыс. км². Выток ракі знаходзіцца ў Анголе, на плато Лунда, далей рака ўтварае мяжу Анголы і Дэмакратычнай Рэспублікі Конга (ДРК), працякае па ўпадзіне Конга, упадае ў Конга каля горада Кіншаса. У ніжнім цячэнні рэчышча Касаі ўтварае возрападобныя пашырэнні да 6 км. Да найбольш значных прытокаў Касаі адносяцца рэкі Лупуа, Фімі, Кванга і Санкуру. Кароткі ўчастак ракі Касаі ад упадзення ў яе Фімі да ракі Конга вядомы як рака Ква.
Расход вады ў вусці ад 5000 да 20 000 м³/с, сярэдні — 10 000 м³/с. Басейн у асноўным займаюць экватарыяльныя вільготныя джунглі. Паводкі адбываюцца ў верасні—красавіку. Рака суднаходная на адлегласці 790 км ад вусця. На тэрыторыі Конга буйная прыстань Ілеба.
Анастасія Мікалаеўна Дзмітрук
Анастасія Мікалаеўна Дзмітрук (Анастасія Миколаївна Дмитрук; нар. г.,, Чарнігаўская вобласць) — украінская паэтэса і грамадскі дзеяч. У сваёй творчасці выкарыстоўвае як украінскую, так і рускую мову. Вядомасць набыла дзякуючы вершу «Ніколі мы не будзем братамі», напісанаму ў сакавіку 2014 года.
Біяграфія
Нарадзілася 31 студзеня 1991 года ў горадзе Нежын Чарнігаўскай вобласці. З 12 гадоў жыве ў Кіеве, дзе вучылася ў гімназіі, а затым — у Фізіка-тэхнічным інстытуце Кіеўскага політэхнічнага інстытута.
Скончыла НТУУ «КПІ» зімой 2014 года, атрымаўшы кваліфікацыю спецыяліста па інфармацыйнай бяспецы. У перыяд Еўрамайдана працавала ў адной з фірмаў па абароне камп’ютарнай інфармацыі. Атрымаўшы шырокую вядомасць сваімі патрыятычнымі вершамі, пакінула працу і занялася выключна творчасцю і грамадскай дзейнасцю.
З 2014 года была адным з кіраўнікоў украінскай сацыяльнай сеткі WeUA, дзе займалася сувязямі з грамадскасцю, а таксама ўзначальвала конкурс патрыятычнай паэзіі.
У красавіку 2016 года атрымала званне «Кіяўлянка года — 2015» за ўклад у культурнае развіццё сталіцы.
Вальдмюнхен
Вальдмюнхен (Waldmünchen) — горад і гарадская абшчына ў Германіі, у зямлі Баварыя. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Верхні Пфальц. Уваходзіць у склад раёна Кам. Насельніцтва — 6976 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 101,16 км². Афіцыйны код — 09 3 72 171.
Анастасія Мікалаеўна Дзмітрук
Біяграфія
22 верасня 2016 г. атрымала прэмію Кабінета міністраў Украіны за асаблівыя дасягненні моладзі ў развіцці Украіны. Пра гэта гаворыцца ў адпаведным распараджэнні В. Гройсмана: "За нацыянальна-патрыятычнае выхаванне грамадзян, падрыхтоўку моладзі да абароны незалежнасці і тэрытарыяльнай цэласнасці Украіны, развіццё валанцёрскага руху, садзейнічанне Узброеным Сілам урадавая прэмія прысуджана чарнігаўскай паэтэсе.
12 лістапада 2016 г. атрымала ўзнагароду Усеўкраінскай прэміі «Жанчына III тысячагоддзя» ў катэгорыі «Перспектыва».
NGC 4877
NGC 4877 (іншыя абазначэнні — MCG -2-33-86, IRAS12577-1500, PGC 44761) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Вацлаў Паўлавіч Багавіцінавіч
Вацлаў Паўлавіч Багавіцінавіч (? — пасля 1596) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Багавіцінаў (Багавіцінавічаў) герба «Пелікан». Нарадзіўся ў сям’і Паўла Багавіцінавіча.
Харужы валынскі ў 1593—1596 гадах. У 1585 годзе падзяліў Казярады з братам Янам і стрыечным братам Мікалаем Міхайлавічам.
Быў жанаты з княжной Соф’яй Чартарыйскай, дачкой. У 1595 годзе купіў у сваіх шваграў Юрыя і Міхала Чартарыйскіх маёнтак Сталавічы ў Новагародскім павеце, які ў 1596 годзе прадаў М. К. Радзівілу Сіротку.
Міхаіл Мураўёў
Міхаіл Мураўёў:
Спіс кіраўнікоў Беларусі
Гісторыя дзяржаўнасці на тэрыторыі Беларусі пачынаецца з Полацкага княства. З XIII ст. землі сучаснай Беларусі былі асноўнай часткай Вялікага Княства Літоўскага, якое ў 1569 годзе разам з Польшчай утварыла Рэч Паспалітую. У канцы XVIII ст. тэрыторыі сучасных Беларусі і Літвы анексаваны Расійскай імперыяй, у яе складзе яны ўмоўна называліся Паўночна-Заходнім краем. У пачатку XX ст. абвешчана Беларуская Народная Рэспубліка, а ў 1919 годзе — Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка Беларусь, якая ў 1922 годзе стала часткай СССР — Беларускай ССР. У 1991 годзе Беларусь стала незалежнай краінай.
Міфалагічныя кіраўнікі
У беларускім эпасе як князь апісваецца першачалавек — Бай, ад якога паходзяць беларусы. Пасля Бая князем быў яго сын Белаполь, ад Бая і Белаполя, быццам, паходзяць усе князі пазнейшых плямён.
Дагістарычны перыяд
Герадот паведамляў пра племя неўраў, чые цары бралі ўдзел у Савеце цароў Скіфіі, некаторыя даследчыкі лічаць, што неўры жылі на тэрыторыі сучаснай Беларусі.
У эпасе захавалася паданне пра князя славянскага племені дулебаў — Кумара, дулебы мігравалі з поўдню на тэрыторыю сучаснай Беларусі пад ціскам авараў, тут Кумар загінуў у барацьбе з готамі.
Саксон Граматык у «Дзеях данаў» паведамляе пра полацкага князя Веспасія, у падзеях магчыма V—VI стст., які змагаўся супраць данаў. У Сазе пра Ода Стралу згадваецца полацкі князь Палтэс. Сага пра Тыдрэка Бернскага паведамляе пра князя Русі і Полацка Вальдэмара, які кіраваў Полацкам падчас вайны з гунамі. Аднак, усе гэтыя творы маюць пазнейшы літаратурны характар, у дэталях яны не грунтуюцца на сапраўдныя падзеі.
З летапісу вядомы Радзім і Вятка, кіраўнікі славянскіх плямён, што быццам па іх атрымалі свае назвы — радзімічы і вяцічы. Некаторыя даследчыкі лічаць, што магчыма і крывічы з дрыгавічамі таксама атрымалі назвы ад імёнаў кіраўнікоў — Крыва і Драга.
Інтэррэксы
На час бескаралеўя — пасля смерці караля і вялікага князя да выбараў новага — пэўныя манаршыя абавязкі выконваў прымас (архібіскуп гнезненскі), які ў гэтай сувязі менаваўся інтэррэксам («міжкаралём»). Упершыню інтэррэкс паўстае ў 1572 годзе, не быў прадугледжаны ранейшымі актамі. Праз тое, што паводле Люблінскай уніі (1569) выбары манарха мусілі быць агульныя, яго называюць «інтэррэксам Рэчы Паспалітай». Аднак, у розныя бескаралеўі ў Вялікім Княстве Літоўскім інтэррэксы прызнаваліся ў рознай ступені. У бескаралеўі 1573—1574, 1574—1576, 1586—1587 гадоў Княствам кіравалі і выбары наступнага вялікага князя арганізоўвалі Паны-Рада і ўрэшце галоўны з’езд, пры тым што паводле Люблінскай уніі гэтыя інстытуты не прадугледжаны ва ўладнай сістэме Рэчы Паспалітай, як і асобныя выбары вялікага князя. У бескаралеўе 1632—1633 гадоў сітуацыя была іншай, але статус інтэррэкса для Княства адрозніваўся ад яго статуса ў Кароне.
Дубраўка
Назву Ду́браўка маюць:
Ікаалінен
Ікаалінен (Ikaalinen) — горад на паўднёвым захадзе цэнтральнай часткі Фінляндыі, у правінцыі Пірканмаа. Плошча муніцыпалітэта — 843,51 км², з якіх водная паверхня — 93,16 км². Насельніцтва па дадзеных на 2012 год — 7350 чалавек. Шчыльнасць насельніцтва — 9,8 чал./км².
Кастамараў
Кастамараў — прозвішча.
Цэсвайнскі край
Цэсвайнскi край (Cesvaines novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Латвіі ў вобласці Відзэмэ. Край складаецца з Цэсвайнскай воласці і горада Цэсвайнэ, які ўваходзіць у склад края.
Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 3114 чалавек. Плошча края — 190,5 км².
Аляксей Парфенавіч Сапуноў
Аляксе́й Парфе́навіч Сапуно́ў (, , цяпер Пскоўская вобласць — ) — беларускі гісторык, археограф, краязнавец, даследчык помнікаў старажытнай культуры. Прафесар (1913).
Біяграфія
Скончыў Віцебскую гімназію, у 1878 г. гістарычна-філалагічны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта. 3 1879 працаваў выкладчыкам старажытных моў у Віцебскай гімназіі, з 1895 у Цэнтральным архіве старажытных грамат (з 1897 выкладчык Маскоўскага ўніверсітэта), з 1901 сакратар Віцебскага губернскага статыстычнага камітэта. У 1893 г. удзельнічаў у стварэнні Віцебскага царкоўна-археалагічнага музея, у 1909 г. Віцебскай вучонай архіўнай камісіі (выдавала зборнік «Полацка-Віцебская даўніна», дзе друкаваліся яго матэрыялы і па архітэктуры, у т. л. «Чарцёж г. Віцебска 1664 г.», «Малюнкі крэпасцей, пабудаваных па загаду цара Івана Грознага пасля заваёвы Полацка ў 1563 г.», «Гістарычны нарыс Віцебскай Беларусі» і інш.).
Адзін з ініцыятараў адкрыцця Віцебскага аддзялення Маскоўскага археалагічнага інстытута, выкладаў у ім (чытаў курс «Старажытнасці Паўночна-Заходняга краю») і ў Віцебскім настаўніцкім інстытуце (1911—1922). Дэпутат III Дзяржаўнай Думы ад Віцебскай губерні. Уваходзіў у фракцыю «Саюз 17 кастрычніка». У 1923—1924 гг. чытаў курс «Беларусазнаўства» ў Віцебскім вышэйшым педагагічным інстытуце.
Памёр 2 кастрычніка 1924 года ў Віцебску, пахаваны на Трайчанскіх (Траецкіх) могілках. Яго імем у 1987 годзе названа вуліца ў Віцебску. Каля ўваходу ў будынак ВДУ пастаўлены бюст Аляксею Сапунову.
Навуковая дзейнасць
Аўтар прац па гісторыі, этнаграфіі і археалогіі Віцебшчыны. Даследаваў архітэктуру, пераважна Падзвіння. Апісаў асобныя архітэктурныя помнікі: працы «Полацкі Сафійскі сабор» (1888), «Помнікі часоў старажытных і найноўшых у Віцебскай губерні» (1903), «Універсітэт у Полацку» (1908) і інш. Выявіў і зрабіў палеаграфічныя апісанні рукапісных помнікаў. Галоўныя праца Сапунова — зборнік дакументаў па гісторыі Віцебшчыны Xi—XIX стагоддзяў «Віцебская даўніна» (1883—1888), багата ілюстраваны, у тым ліку малюнкамі помнікаў архітэктуры. У ім таксама змешчаныя ўрыўкі з летапісаў, грамат віцебскіх і полацкіх князёў і іншыя.
Валерый Генадзевіч Котаў
Валерый Генадзевіч Котаў (, Рыбінск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1965 годзе. Працаваў у Белдзяржпраекце, БелНДІдзіпрасельбудзе, з 1978 года — галоўны архітэктар праектаў у Белкааппраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Удзельнічаў у распрацоўцы тыпавых праектаў жылых і грамадскіх будынкаў, прывязак, рэканструкцый і індывідуальных праектаў грамадзянскіх будынкаў у гарадах і сёлах Беларусі.
Прэмія імя акадэміка А. В. Лыкава
'''Прэмія імя акадэміка А. В. Лыкава''' — узнагарода Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Прэміі названыя ў гонар вучонага, заснавальніка сусветна вядомай беларускай навуковай школы ў галіне цепла- і масаабмену акадэміка Аляксея Васільевіча Лыкава (1910—1974).
Гісторыя
Прэміі заснаваны Прэзідыумам Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі ў 2003 годзе (пастанова ад 30 мая 2003 г. № 52) і прысуджаюцца адзін раз у два гады за навуковыя працы, якія ўносяць буйны ўклад у развіццё тэарэтычных і эксперыментальных даследаванняў па праблемах пераносу энергіі і рэчыва, адкрыццё і апісанне заканамернасцяў з’яў і працэсаў цепла- і масапераносу ў прыродных і тэхнічных аб’ектах, асяроддзях рознага агрэгатнага стану пры наяўнасці фазавых і хімічных ператварэнняў, разнастайных знешніх уздзеяннях, якія складаюць аснову новых высокаэфектыўных цепламасаабменных тэхналогій і абсталявання для народнай гаспадаркі.
Па выніках конкурснага адбору прысуджаюцца дзве прэміі (адна айчынным навукоўцам і адна міжнароднаму калектыву аўтараў). Прэмія айчынным навукоўцам прысуджаецца асобным асобам або групе супрацоўнікаў (не больш за тры), якія працуюць у навуковых, навукова-вытворчых арганізацыях і ВНУ Рэспублікі Беларусь і якія ўнеслі вызначальны ўклад пры выкананні вылучаемай працы. Прэмія міжнароднаму калектыву аўтараў прысуджаюцца калектывам навукоўцаў замежных краін і Рэспублікі Беларусь (таксама не больш за тры) за ўклад у развіццё творчай спадчыны А. В. Лыкава, сумесныя асноватворныя работы па праблемах цепла- і масапераносу.
Вылучэнне
Права вылучэння работ на саісканне Прэміі прадастаўляецца:
Арганізацыі і асобы, якія вылучаюць кандыдатаў на саісканне Прэміі імя акадэміка А. В. Лыкава, павінны прадставіць наступныя матэрыялы:
Блюдніца
Размяшчэнне
У 19 км на паўднёвы ўсход ад Буда-Кашалёва, 24 км ад чыгуначнай станцыі Ціханавічы на лініі Жлобін — Гомель.
Гідраграфія
Рака Журбіна (прыток ракі Уза).
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель.
Планоўка складаецца з прамалінейнай, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі вуліцы, забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Археолагамі выяўлены курганны магільнік (10 насыпаў, у 0,2 км на паўднёвы захад ад вёскі, на могілках) і курган (0,3 км на поўнач ад вёскі) сведчаць пра засяленне гэтых месцаў з даўніх часоў. Па пісьмовых крыніцах вядомая з канца XIX стагоддзя як вёска ў Рудзянецкай воласці Гомельскага павета Магілёўскай губерні. З 1884 года дзейнічаў хлебазапасны магазін. Па перапісу 1897 года працавалі: школа граматы, хлебазапасны магазін, 2 вятракі. У вясковай школе ў 1905 годзе навучаліся 66 хлопчыкаў і 12 дзяўчынак. У 1909 годзе працавалі школа, млын. У 1926 годзе знаходзіліся: аддзяленне сувязі, магазін, школа.
З 8 снежня 1926 года да 28 чэрвеня 1973 года цэнтр Блюдніцкага сельсавета Уваравіцкага, з 17 красавіка 1962 года Буда-Кашалёўскага раёнаў Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акругі, з 20 лютага 1938 года Гомельскай вобласці. У 1929 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 12 двароў. 37 жыхароў вёскі загінулі на фронце. У 1959 годзе ў складзе міжгаспадарчага прадпрыемства «Асобіна» (цэнтр — пасёлак Камунар). Працавалі пачатковая школа, клуб, бібліятэка.
Пятніцкае
Пятніцкае — тапонім.
Чэларэнга
Насельніцтва складае 677 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 63 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 14010. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Firmino.
Кіркенес
Кіркенес (Kirkenes) — горад у паўночна-ўсходняй частцы Нарвегіі, у фюльке Фінмарк, прыблізна за 8 км ад расійска-нарвежскай мяжы. Знаходзіцца на крайнім паўночным усходзе Нарвегіі, прыкладна за 400 км на поўнач ад паўночнага палярнага круга. Размешчаны на адным з рукавоў фіёрда Варангер-фіёрд. У Кіркенесе нарадзіўся трохразовы алімпійскі чэмпіён па лыжных гонках Вегард Ульванг.
Туменішке
Туме́нішке (Tumėniškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана за 3 км ад Лінкмяніса. Насельніцтва 5 чал. (2001 г.).
Музей Пікаса
Музей Пікаса:
Стужачніцы
Сту́жачніцы, стужкі ордэнскія (Catocalinae) — падсямейства лускакрылых сямейства.
Пашыраны ў Еўразіі і Паўночнай Амерыцы. Жывуць пераважна ў шыракалістых і поймавых лясах. Большасць відаў актыўныя на змярканні і ўначы, некаторыя — шкоднікі лясных і культурных раслін. На тэрыторыі Беларусі 16 відаў, сярод іх —.
Апісанне
Размах крылаў да 12 см. Афарбоўка пярэдніх — пад малюнак кары, заднія — яркія, з пярэвязямі (адсюль другая назва). Вусікі шчацінікападобныя. Лічынкі (вусені) маюць 3—5 пар брушных ножак, кормяцца лісцем дрэў і кустоў, пераважна букавых, вярбовых, ружавых.
Мохападобныя
Адрозніваюць каля 27 тыс. відаў. Падзяляюцца на класы (аддзелы): антацэротавыя імхі, пячоначныя імхі, лістасцябловыя імхі. Гэта сляпая галіна развіцця вышэйшых раслін. Вывучае мохападобныя брыялогія.
Апісанне
Невялікія, пераважна шматгадовыя расліны. Іх вышыня вагаецца ад 1 мм да некалькіх сантыметраў. Вельмі рэдка можна сустрэць імхі больш за 20 см у вышыню.
У большасці відаў сапраўдных імхоў цела раздзелена на сцябло і лісты. Каранёў у імхоў няма, іх функцыі выконваюць рызоіды. Гэта тонкія аднаклетачныя або мнагаклетачныя вырасты. Яны размешчаны ў ніжняй частцы цела расліны. З дапамогай рызоідаў імхі ўмацоўваюцца ў глебе і паглынаюць ваду з растворанымі ў ёй мінеральнымі рэчывамі. Большасць імхоў здольна таксама паглынаць ваду і раствораныя ў ёй рэчывы ўсім целам.
NGC 4878
NGC 4878 (іншыя абазначэнні — MCG -1-33-64, PGC 44747) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Артапірэнія
Артапірэнія (Arthopyrenia) — род грыбоў сямейства. Назва ўпершыню апублікаваная ў 1852 годзе.
Мохападобныя
Пашырэнне
Пашыраны ўсюды. Растуць на прыродных (глеба, камяні, кара дрэў і кустоў, лісце і сцёблы раслін, слаявіна лішайнікаў, пладовыя целы грыбоў) і антрапагенных (розныя збудаванні з каменю, цэменту, дрэва, саломы, на палях і агародах) субстратах. На Беларусі каля 430 відаў.
Артапірэнія
Віды
База дадзеных Species Fungorum стане на 25.10.2019 налічвае 52 віды роду Arthopyrenia :
Мохападобныя
Асаблівасці біялогіі
Унутраная будова адносна простая. Часткова адасоблена асіміляцыйная, водаправодная і механічная тканкі. Палавое (гаметафіт) і бясполае (спарафіт) пакаленні існуюць сумесна на адной расліне.
У жыццёвым цыкле пераважае гаметафіт; спарафіт абмяжоўваецца спораўтварэннем, прымацаваны да гаметафіту і поўнасцю або часткова паразітуе на ім. У цыкле развіцця адзначаецца правільнае чаргаванне пакаленняў (спарафіта і гаметафіта), развіта таксама вегетатыўнае размнажэнне (часткаю цела ці спецыялізаванымі органамі). У залежнасці ад размяшчэння генератыўных органаў бываюць аднадомныя, двухдомныя і шматдомныя.
Органы палавога размнажэння — антэрыдыі і архегоніі. Утвораныя ў антэрыдыях двухжгуцікавыя сперматазоіды перамяшчаюцца да яйцаклеткі толькі ў кропельна-вадкім асяроддзі. З зіготы фарміруецца шматклетачны дыплоідны спарафіт у выглядзе спецыяльнага органа спаранашэння — спарагона, нагадваючага каробачку на ножцы са ступнёй, урослай у тканку гаметафіта. У каробачцы спарагона са спарагеннай тканкі ўтвараюцца гаплоідныя споры. На паверхні глебы са споры пры яе прарастанні ўтвараецца пласціністы талом, ці разгалінаваная мнагаклетачная ніць з пупышкамі. Прадростак развіваецца ў дарослую расліну мху пласціністай ці лістасцябловай будовы.
Значэнне ў прыродзе
Мохападобныя ўваходзяць у склад першасных раслінных згуртаванняў, уплываюць на мікраклімат, рэгулююць водны рэжым, ахоўваюць глебу ад эрозіі з'яўляюцца торфа- і глебаўтваральнікамі, садзейнічаюць забалочванню сельскагаспадарчых угоддзяў, пагаршаюць якасць лугоў.
Пятніцкае (Белгародская вобласць)
Пятніцкае (Пя́тницкое) — пасёлак гарадскога тыпу ў Валаконаўскім раёне Белгародскай вобласці Расіі. Размешчаны на рацэ Аскол (басейн Дона), за 38 км на поўдзень ад Новага Аскола, за 3 км ад чыгуначнай станцыі Рай (на лініі Ялец — Валуйкі). Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1971 года.
Піраканта калючая
Піраканта калючая (Pyracantha coccinea) — від раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Вечназялёны густа галінаваны куст вышынёй 2-3 (максімум — 5) метраў, з разгалістай кронай і чырванавата-бурымі калючымі галінамі. Суквецці і маладыя парасткі апушаныя. Лісце эліптычнае або ланцэтнае, 2-4 см даўжынёй, больш ці менш завостранае, з клінаватым аснаваннем, зубчастае па краі, голае, першы час злёгку апушанае. Хвосцік таксама апушаны, 2-5 мм даўжынёй.
Суквецце густое, больш-менш апушанае. Кветкі дробныя, белыя і ружавата-жаўтлявыя, з варонкападобным гіпантыям, трохкутнымі чашалісцікамі, чырвонымі пылавікамі.
Плод — ягада памерам 5-7 мм, ад ярка-чырвонага колеру да жоўтага (афарбоўка абумоўлена утрыманнем каратыноідаў), доўга трымаецца на расліне. Узімку плады нярэдка ядуцца птушкамі. Насенне злёгку атрутнае з-за ўтрымання цыяністых гліказідаў. Плод і іншыя часткі расліны іх не ўтрымліваюць.
Цвіценне ў чэрвені, плоданашэнне з верасня.
Размножваецца вегетатыўна каранёвымі атожылкамі.
Распаўсюджанне
У арэал віду ўваходзяць Паўднёвая Еўропа, Малая Азія і Каўказ. У XVII стагоддзі ён быў інтрадукаваны ў Цэнтральную Еўропу. Таксама інтрадукаваны ў Паўночную Амерыку ў XVIII стагоддзі.
Ахова
Від уключаны ў Чырвоную кнігу Азербайджана, а таксама суб’ектаў РФ: Рэспублікі Адыгея і Рэспублікі Дагестан.
Пралетарскі (Белгародская вобласць)
Пралетарскі (Пролета́рский) — пасёлак гарадскога тыпу ў Ракіцянскім раёне Белгародскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр гарадскога паселішча «Пасёлак Пралетарскі».
Насельніцтва — 8967 чал. (2020). 4 снежня 1938 года паселішча Готня было пераўтворана ў рабочы пасёлак Пралетарскі.
Ашаганды (Карагандзінская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 493 чалавекі (232 мужчыны і 261 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 394 чалавекі (180 мужчын і 214 жанчын).
Ліставёртка непаваротлівая
Ліставёртка непаваротлівая (Eulia ministrana) — від молі з сямейства. Сустракаецца ў Палеарктычнай і Неарктычнай эказонах.