cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Банкаўскі крызіс (2023)
Уплыў на сусветныя рынкі
Да 19 сакавіка ў СМІ ўсё часцей сталі гучаць асцярогі з нагоды ўплыву крызісу ў ЗША на банкаўскі сектар на міжнародным узроўні. За месяц да падзей швейцарскі Credit Suisse абвясціў аб сваём найбуйнейшай гадавой страце з часоў фінансавага крызісу 2008 года, паколькі кліенты працягвалі хуткімі тэмпамі здымаць свае наяўныя; у чацвёртым квартале 2022 года было знята 147 мільярдаў долараў. Кампанія таксама паведаміла, што выявіла стотныя недахопы ў сваёй фінансавай справаздачнасці. Яе найбуйнейшы інвестар, Saudi National Bank, абвясціў 15 сакавіка, што не будзе аказваць дадатковай падтрымкі Credit Suisse. Цана акцый упала на 25%, і UBS прыняў пастанову выкупіць банк.
У Японіі тры асноўных крэдытора, Mitsubishi UFJ Financial Group, Sumitomo Mitsui Financial Group і Mizuho Financial Group, страцілі 10-12% у цане сваіх акцый з-за рынкавых узрушэнняў і іх уплыву на рынак аблігацый. Фондавы індэкс Японіі TOPIX упаў на 17%. Падзенне было выклікана асцярогамі з нагоды краху SVB і рызыкамі ў рэгіянальным банкаўскім сектары краіны, часткова з-за схільнасці павышэнню працэнтных ставак у ЗША. Цэнтральны банк Японіі ў сярэдзіне сакавіка правёў крызіснае пасяджэнне. Фінансавы крызіс вымусіў Цэнтральны банк Індыі адкласці павышэнне працэнтных ставак 6 красавіка. Цэнтральныя банкі Аўстраліі, Канады і Інданезіі таксама прыпынілі далейшае павышэнне ставак.
Ірына Віктараўна Даўгала
Ірына Віктараўна Даўгала (, Крычаў, Магілёўская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання.
Біяграфія
Нарадзілася 8 сакавіка 1967 года ў г. Крычаве Магілёўскай вобласці.
Скончыла Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны па спецыяльнасцях «Руская мова і літаратура», «Правазнаўства»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і мясцовае кіраванне».
Працавала ў камісіях па справах непаўналетніх Цэнтральнага раёна г. Гомеля і г. Гомеля, аддзеле па справах моладзі Гомельскага гарвыканкама, намеснікам кіраўніка адміністрацыі Навабеліцкага раёна г. Гомеля. З 2010 года працавала ў Гомельскім аблвыканкаме. У 2013 годзе ўзначаліла галоўнае ўпраўленне ідэалагічнай работы, культуры і па справах моладзі Гомельскага аблвыканкама.
Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання, член Пастаяннай камісіі па заканадаўстве.
Член РГА «Белая Русь».
Сям’я
Замужам, мае сына.
Глеб Астаф’евіч Корсак
Глеб Астаф’евіч Корсак (каля 1450 — каля 1511) — землеўласнік.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Корсакаў ўласнага герба «Корсак».
Валодаў маёнткамі Забор’е, Залессе (Залессе-Астроўна), Азерцы, Перадол, Псуя, Удзел і інш. ў Полацкім ваяводстве, якія пазней падзялілі яго сыны Васіль (? — да 1528), пачынальнік удзельскай галіны Корсакаў; Іван (каля 1480—1552), гараднічы полацкі; Ян (каля 1485—1555), падваявода полацкі; Андрэй (каля 1490 — да 1533), заснавальнік залеска-астровенскай галіны; Сямён (? — ?) і Астафій (каля 1500 — пасля 1563), род якога згас у першай чвэрці 17 ст.
Паводле попісу войска ВКЛ 1528 з іх маёнткаў належала ставіць 86 коннікаў, яшчэ 23 ставіла ўдава Глеба Настасся, што паходзіла з Савічаў-Корсакаў.
Баркулаб Корсак
Баркулаб Корсак (каля 1520 — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Корсакаў ўласнага герба «Корсак». Нарадзіўся ў сям’і Івана.
Сакі (прыпыначны пункт)
Са́кі (, Саки)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчаны за 0,7 км на паўночны ўсход ад вёскі Сакі, за 0,9 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Ханчыцы; на лініі Андрэевічы — Гайданкі, паміж прыпыначным пунктам Несцеравічы і прыпыначным пунктам Свіслач.
Багдан Астаф’евіч Корсак
Багдан Астаф’евіч Корсак (каля 1520 — ) — землеўласнік.
Біяграфія
Уладальнік Беразвечча, Перадолу, Плісы, Язна і іншых у Полацкім ваяводстве.
Сям’я
Меў адзінага сына Дзмітрый (каля 1490 — пасля 1552), мастаўнічага полацкага.
Стуканы (Талачынскі раён)
Стуканы́ (, Стуканы) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валосаўскага сельсавета.
Да 17 жніўня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Валосаўскага сельсавета, да 18 сакавіка 1963 года — у склад Плоскаўскага сельсавета, да 7 чэрвеня 1966 года вёска — у склад Навасельскага сельсавета.
Царква Сурб Хач (Растоў-на-Доне)
Царква Сурб Хач (Սուրբ Խաչ, Церковь Святого Креста) — армянская царква ў Растове-на-Доне. Адна з захаваных пабудоў раней існавалага манастыра. Пабудавана ў канцы XVIII стагоддзя армянскімі перасяленцамі з Крыма ў памяць пра аднайменным манастыры ў Крыме. Найстарэйшы з будынкаў, што захаваліся ў сучасных межах Растова-на-Доне.
Апісанне
Храм аточаны жылымі мікрараёнамі, што ўтвараюць Паўночны жылы масіў. Храм з атачальным яго паркам, абнесеным загараддзю, размешчаны на высокім правым беразе верхняга з двух паўночных вадасховішчаў у балцы Цемернік, да якой ён звернуты добрым бокам. Да ўсходу ад каменных усходаў з-пад узгорка, на якім стаіць храм, б'е крыніца. Каля крыніцы ўладкавана купальня і зона адпачынку. Купальня манастыра з'яўляецца адным з традыцыйных месцаў Растова для калядных купанняў.
Царква пабудавана ў стылі класіцызму. Важнымі элементамі ў кампазіцыі будынка з'яўляюцца порцікі, тым часам як плоскасці сцен, у прыватнасці, барабана, дзеляцца пілястрамі і карнізамі. Царква прамавугольная ў плане, з невялікімі рызалітамі ў сярэдняй частцы і з выступаючай на ўсходзе апсідай.
Ад царквы да ракі Цемернік спускаюцца каменныя ўсходы, якія раней праз два масты вялі да парка, што знаходзіўся ў лукавіне ракі. Да ўсходу ад царквы знаходзіцца збудаванае ў 1862 годзе збудаванне над крыніцай «Чохах».
Галоўная рэліквія царквы — хачкар (крыж-камень) VI стагоддзя, паводле падання, вывезены са старажытнай сталіцы Арменіі — горада Ані, і прывезены ў XVIII на данскую зямлю армянскімі перасяленцамі з Крыма.
У сцен цэрквы пахаваны армянскія паэты і пісьменнікі Аруцюн Манукавіч Аламдаран, Мікаэл Лазаравіч Налбандзян і Рафаэл Габрыэлавіч Патканян.
Гісторыя
У 1862 годзе недалёка ад заходняга фасада царквы была пабудавана двух'ярусная, з высокім чатырохкантовым шатром званіца. Да ўсходу ад царквы знаходзілася двухпавярховая архірэйская хата. У ім месцілася заснаваная ў 1791 годзе агульнаадукацыйная школа, пазней рэарганізаваная ў семінарыю з пансіянатам. Пры семінарыі была ўладкавана бібліятэка, у 1883 годзе перавезеная ў Нахічэвань. Таксама ў будынку знаходзилася першая на поўдні Расіі друкарня, што дзейнічала з 1790 па 1796 год. Больш 20 кніг было надрукавана ў друкарні за гэтыя 6 гадоў. Званіца і архірэйскі дом былі згублены ў XX стагоддзі.
У дарэвалюцыйны перыяд манастыру прыналежалі каля 50 га землі, якія здаваліся ў арэнду пад раллю і гароды. У 1862 годзе тут пабываў архібіскуп Армянскай апостальскай царквы Габрыэл Айвазоўскі (родны брат мастака І. К. Айвазоўскага). З падачы іерарха быў запушчаны збор сродкаў на рэстаўрацыю манастыра.
Манастыр дзеяў да 1931 года, калі набажэнствы былі спынены, а пабудовы перададзены мясцоваму саўгасу пад збожжасховішча.
У 1968—1972 гадах у манастыры праводзіліся аднаўленчыя працы па праекце мясцовага выхадца Марка Грыгарана. Па сканчэнні рэстаўрацыі (14.11.1972) у будынку храма быў адкрыты Растоўскі музей руска-армянскага сяброўства, які налічвае больш 10 тыс. экспанатаў. Набажэнствы аднавіліся ў 2000 годзе.
Людовік XV
Людовік XV (Louis XV), афіцыйная мянушка Каханы (фр. Le Bien Aimé; 15 лютага 1710, Версаль — 10 мая 1774, Версаль) — кароль Францыі з 1 верасня 1715 г. з дынастыі Бурбонаў.
Праспект Куйбышава (Віцебск)
Праспект Куйбышава — праспект у паўночнай частцы Віцебска ў Кастрычніцкім раёне. Названы ў 1940-х гг. у гонар савецкага ваеннага і дзяржаўнага дзеяча В. У. Куйбышава. Утвораны ад злучэння вуліц Траецкай (у 1922 годзе пераназваная ў гонар яўрэйскага рэвалюцыянера Лекерта) і Лагернай.
Працягласць праспекта складае 1500 м. На сваім працягу перасякаецца з Веліжскай, Новауланавіцкай вуліцамі, 2-м Лагерным завулкам.
Забудовацца пачаў у першай палове XIX стагоддзя. Тут знаходзілася пабудаваная у 1761 г. Свята-Траецкая (Чорная) царква (не захавалася). Асноўную частку забудовы складаюць аднапавярховыя дамы.
Млёхава
Млёхава (, Млёхово) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лошніцкага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Навасёлкаўскага сельсавета.
IC 1823
IC 1823 — галактыка тыпу SBc у сузор’і Трыкутнік.
Салацце (прыпыначны пункт)
Сала́цце (, Салатье)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Салацце; на лініі Узбераж — Гродна, паміж п.п. Ліхачы і ст. Парэчча.
Варда
Ва́рда (Βάρδας, памёр ) — візантыйскі дзяржаўны дзеяч армянскага паходжання, фактычны кіраўнік дзяржавы ў перыяд рэгенцтва (856—866) пры малалетнім імператары Міхаіле III.
Жыццяпіс
Нарадзіўся ў сям'і друнгарыя Марына і Феактысты, быў старэйшым братам імператрыцы Феадоры, жонкі імператара Феафіла, і Петроній. Тры іншыя сястры, Каламарыя, Сафія і Ірына, згадваюцца ў гісторыі Прадаўжальнікаў Феафана. Сям'я была армянскага паходжання.
У 837 годзе Феафіл узвёў яго да звання патрыцыя і накіраваў яго з военачальнікам Феафобасам ў Абхазію для ваенных дзеянняў, дзе ён пацярпеў паражэнне ад мусульман. Са смерцю імператара Феафіла малады Міхаіл III (842—867) узышоў на трон. З-за таго, што новаму імператару было толькі тры гады, рэгенцтва было ўзначалена імператрыцай Феадорай і лагафетам Феактыстам. Варда і яго брат, патрыкій Петроній, таксама дзядзькі імператара, былі асунуты на задні план Феактыстам. Імператрыца не надавала дастатковай увагі выхаванню і адукацыі свайго сына, які рос зусім распушчаным. У 849 годзе Варда, сумесна з Феактыстам, стварыў доўгачасовую адукацыйную праграму і заснавалі Канстанцінопальскі ўніверсітэт.
У 856 годзе Міхаіл, які дасягнуў паўналецця, пачаў абурацца супраць адхілення сябе ад спраў кіравання дзяржавай маці і Феактыстам. Варда скарыстаўся гэтым: Феактыст быў забіты, а імператрыца адпраўлена ў манастыр. Міхаіл неадкладна паставіў свайго дзядзьку на найвышэйшыя пасады ў дзяржаве (chartoularios tou kanikleiou (захавальнік дзяржаўнай пячаткі), magistros, даместык схолаў). У наступныя дзесяць гадоў Варда быў уплывовым кіраўніком імперыі. Яго становішча яшчэ больш умацавалася ў 862 годзе, калі ён быў узведзены ў званне Цэзара. Дзякуючы яго таленту адоранага кіраванца, імперыя перажыла адзін з найярчэйшых перыядаў у гісторыі Візантыі.
Мілянаў (гміна)
Міля́наў (Milanów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Парчэўскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Мілянаве. Плошча гміны складае 116,64 км². Станам на 2004 год у гміне Мілянаў пражывалі 4171 чалавек, шчыльнасць — 35,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 12 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 11 населеных пунктаў.
Чэрэта-Гвідзі
Чэрэта-Гвідзі (Cerreto Guidi) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Фларэнцыя.
Насельніцтва складае 10261 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 209 чал./км². Займае плошчу 49 км². Паштовы індэкс — 50050. Тэлефонны код — 0571.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Liberata e San Pietro.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Саборныя могілкі (Магілёў)
Саборныя могілкі — колішнія могілкі ў Магілёве. Размяшчаліся на месцы сучаснага сквера 60-годдзя Кастрычніка перад будынкам філіяла Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі На Саборных могілках хавалі заможных гараджан праваслаўнага веравызнання, дваран, купцоў, чыноўнікаў, ваенных, святароў, педагогаў, урачоў, удзельнікаў Крымскай вайны 1853—1856 гг., руска-турэцкай вайны 1877—1878 гг.. Назву звязваюць з узвядзеннем у Магілёве царквы Св. Іосіфа Абручніка (які значна пазней стаў кафедральным саборам), у закладцы якой удзельнічалі расійская імператрыца Кацярына II і аўстрыйскі імператар Іосіф II. Дзеля вызвалення месца для знакавай царквы, пабудаванай з мэтай увекавечвання памяці пра сустрэчу ў Магілёве двух манархаў, архіепіскап Магілёўскі і Беларускі Георгій Каніскі ў 1782 г. распарадзіўся перанесці драўляную прыхадскую Васкрасенскую царкву, якая стаяла на рагу вуліц Шклоўскай і Зяньковіцкай , на тагачасную ўскраіну горада.
Царква на могілках прастаяла да 1930-х гадоў. Канчаткова могілкі былі зруйнаваныя ў 1965—1966 гадах у сувязі з пракладкай праспекта Міру. Афіцыйна прадстаўнікі гаркамунгаса перапахавалі на вайсковыя могілкі па вул. Лазарэнкі парэшткі воінаў, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну. Астатнія пахаванні было прапанавана перапахаваць сваякам на іншых гарадскіх могілках, аднак, многія сем’і або эмігравалі за мяжу, або не перажылі рэпрэсіі і вайну, або не жадалі афішаваць сваё сваяцтва з пахаванымі на Саборных могілках. Зносілі Саборныя могілкі ўлетку, пахавальні галоўным чынам ускрывалі, магілы з плітамі разварочвалі, пагоркі над магіламі зраўноўвалі з зямлёй, папярэдне зразаўшы зваркай металічныя крыжы. Зону адпачынку добраўпарадкавалі бульдозерамі і коўшавымі экскаватарамі.
Паводле некаторых звестак надмагільныя пліты і помнікі з Саборных могілак вывозілі на Польскія могілкі, дзе знішчаліся.
У 2018 годзе было прапанавана паставіць на месцы могілак у цэнтры сквера паклонны крыж. Замест яго ў кастрычніку 2019 года быў устаноўлены памятны знак у выглядзе вялікага каменя з умураваным званом.
Хасіп
Хасіп (хасып)  — від хатняй баранавай каўбасы, традыцыйнай для ўзбекскай і таджыкскай кухняў.
Для прыгатавання каўбасы выкарыстоўваюцца барановыя кішкі, якія начыняюць здробненымі барановым мясам, барановым (печань, селязёнка, ныркі), курдзючным салам, рысам і цыбуляй, якія прыпраўляюць чорным перцам і.
Прыгатаванне
Свежыя барановыя кішкі перасыпаюць соллю, прамываюць некалькі разоў вадой, ветраць, старанна чысцяць і яшчэ раз прамываюць. Субпрадукты таксама старанна вымочваюцца і ачышчаюцца працяглы час, каб прыбраць іх характэрны барановы пах і рэшткі крыві. Мяса і астатнія складнікі традыцыйна рубяцца нажом або сечкай, але ў сучасных умовах часцей прапускаюцца праз буйную рашотку мясарубкі. Рыс і цыбуля дадаюцца сырымі.
Абавязковымі інгрэдыентамі начыння з’яўляюцца бараніна, селязёнка,, рыс і цыбуля — усё гэта здрабняецца, разводзіцца вадой да паўвадкага стану і напіхваецца ў барановую кішку не вельмі шчыльна, паколькі рыс падчас варкі павялічваецца ў аб'ёме і можа разарваць кішку. Часам у хасып дадаюцца таксама лёгкія, пячонка і ныркі барана. Гэту страву гатуюць, калі забіваюць барана і маюць патрэбу выкарыстаць усе субпрадукты. На базарах ва Узбекістане прадаюцца гатовыя наборы для хасіпа, якія ўключаюць кішкі і асноўны лівер, а мяса, тлушч і астатнія інгрэдыенты пакупнік можа падабраць на свой смак і рэцэпт.
Адукацыя ў Полацкім раёне
На сучасным этапе сістэма дашкольных устаноў Полацкага раёна налічвае: 29 ясляў-садоў, 9 дзіцячых садоў, 1 цэнтр развіцця дзіцяці, 13 дзіцячых садоў-школ. У тым ліку: групы з парушэннем функцый апорна-рухальнага апарату, група для дзяцей з цяжкасцямі ў навучанні, санаторныя групы, спецыяльныя групы для дзяцей з парушэннямі зроку, інтэграваныя групы, кругласутачныя групы, вучэбна-педагагічныя комплексы.
Дашкольная адукацыя
У Полацкім раёне 30 устаноў агульнай сярэдняй адукацыі, у тым ліку 2 гімназіі, кадэцкае вучылішча, 9 сярэдніх школ, 5 базавых школ, 13 вучэбна-педагагічных комплексаў, школа-інтэрнат для дзяцей-сірот і дзяцей, якія засталіся без апекі бацькоў, міжшкольны цэнтр дапрызыўнай падрыхтоўкі. Ва ўстановах агульнай сярэдняй адукацыі Полацкага раёна на 1 верасня 2018 года навучаецца 10205 вучняў, у тым ліку 1054 навучэнцаў — у гімназіях, 224 навучэнцаў — у кадэцкім вучылішчы.
Хасіп
Прыгатаванне
Часам страву па рэцэпту хасіпа гатуюць з ялавічыны і ялавічных субпрадуктаў з абавязковым выкарыстаннем курдзючнага сала, але традыцыйны рэцэпт не ўключае такіх варыяцый.
Хасіп шурва
Існуе самастойная страва з булёну ад варкі хасіпа. Яго працэджваюць, адварваюць у ім гародніну (цыбулю, моркву, памідоры і бульбу), потым дадаюць зеляніну і парэзаны хасіп. Такі суп называюць хасіп шурпа (хасіп шурва).
Канстанцін Андрэевіч Вяршынін
Канстанцін Андрэевіч Вяршынін (, в. Боркіна, Вяцкая губерня, Расійская імперыя цяпер Санчурскі раён,  —, , СССР) — савецкі ваеначальнік, Галоўнакамандуючы Ваенна-паветранымі сіламі СССР, Галоўны маршал авіяцыі (1959), Герой Савецкага Саюза (1944 г.).
Біяграфія
Паходзіць са старажытнага вяцкага роду Вяршыніных. Нарадзіўся ў вёсцы Боркіна Вяцкай губерні, цяпер Кіраўскай вобласці. Рускі.
Некалькі гадоў, пачынаючы з 1915 г. у якасці сезоннага рабочага ў складзе брыгады з Вяцкай губерні ў Звянігаўскай затоцы цяслярыў Канстанцін Вяршынін.
У Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі з 1919. Скончыў Сімбірскія пяхотныя камандныя курсы (1920), Вышэйшую тактычна-стралковую школу каманднага складу РСЧА імя Камінтэрна «Стрэл» (1923), Ваенна-паветраную акадэмію РСЧА імя праф. М. Я. Жукоўскага (1932).
Грамадзянская вайна
Удзельнік Грамадзянскай вайны. Першая пасада ў РСЧА — чырвонаармеец Сімбірскага пяхотнага запаснога палка, у яго складзе ўдзельнічаў у падаўленні сялянскага паўстання ў Варонежскай губерні. Пасля заканчэння курсаў (1920) — камандзір стралковай роты ў маршавым пяхотным палку ў горадзе Дарагабужы Смаленскай губерні, змагаўся супраць фарміраванняў Булак-Балаховіча ў прыгранічных з Польшчай губернях. У 1921 полк быў перакінуты ў Тамбоўскую губерню, дзе вёў разлютаваныя ваенныя дзеянні пры падаўленні Тамбоўскага паўстання.
Міжваенны перыяд
Пасля Грамадзянскай вайны з 1923 года камандаваў вучэбнай ротай 12-х Чырванасцяжных пяхотных курсаў Прыволжскай ваеннай акругі, з 1928 года — камандзір стралковага батальёна ў Казані. У 1929 годзе паступіў у Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзе, паспяхова скончыў першы курс, пасля чаго ў 1930 годзе ў загадным парадку пераведзены ў ваенна-паветраныя сілы і накіраваны для працягу навучання ўжо ў Ваенна-паветраную акадэмію РСЧА імя праф. М. Я. Жукоўскага.
Па заканчэнні акадэміі з 1932 — начальнік тэхнічнага аддзела Навукова-даследчага інстытута ВПС РСЧА, са студзеня 1933 года — начальнік аператыўнага аддзялення штаба авіяцыйнай брыгады, з 1934 года — камандзір эскадрыллі Вышэйшых лётна-тактычных курсаў РСЧА. Там жа сумесна з курсантамі асвоіў пілатавання бамбавіка, а ў 1935 здаў экстэрнам экзамены на званне ваеннага лётчыка ў Качынскай вышэйшай авіяцыйнай школе лётчыкаў. Са жніўня 1938 года — памочнік па лётнай падрыхтоўцы начальніка Вышэйшых авіяцыйных курсаў удасканалення лётнага складу.
У 1940 годзе, выконваючы тэрміновы загад са Штаба ВПС, загадаў адправіць у Маскву групу з 5 бамбавікоў з экіпажамі з персаналу курсаў. У складаных умовах надвор’я тры самалёты пацярпелі катастрофу на маршруце, меліся чалавечыя ахвяры. Вяршынін быў аддадзены пад суд ваеннага трыбунала акругі, які яго цалкам апраўдаў. Але ў дысцыплінарным парадку палкоўнік Вяршынін быў паніжаны ў званні да падпалкоўніка і пераведзены на пасаду намесніка камандзіра авіяцыйнай дывізіі. Аднак у маі 1941 года быў вернуты на тыя ж Вышэйшыя авіяцыйныя курсы ўдасканалення лётнага складу, прычым на пасаду ў іх начальніка. Адначасова адноўлены ў вайсковым званні.
Вялікая Айчынная вайна
Вялікую Айчынную вайну палкоўнік Вяршынін сустрэў на пасадзе начальніка тых жа курсаў, вырабіў перабудову іх працы ва ўмовах ваеннага часу. У верасні 1941 года назначаны камандуючым ВПС Паўднёвага фронту. Кіраваў баявымі дзеяннямі ВПС фронту ў Данбаскай абарончай аперацыі ў верасні — лістападзе 1941 года, у Растоўскай абарончай (лістапада 1941) і Растоўскай наступальнай аперацыі ў лістападзе — снежні 1941 года. Асабліва высока былі ацэненыя дзеянні ВПС фронту ў апошняй аперацыі, дзе Вяршынін здолеў дамагчыся засяроджвання сваёй нешматлікай авіяцыі на вырашальным напрамку ў парушэнне дзеючага тады прынцыпу надання ВПС асобным войскам, і забяспечыў хай і часовую, але перавагу ў паветры на кірунку галоўнага ўдару войскаў фронту. У першай палове 1942 года браў удзел у Барвенкаўска-Лазоўскай і Харкаўскай абарончай аперацыях. Генерал-маёр авіяцыі (22.10.1941).
З мая 1942 года — камандуючы 4-й паветранай арміяй (дзейнічала ў паласе Паўднёвага, Паўночна-Каўказскага і Закаўказскага франтоў, удзельнічаў у кровапралітных абарончых баях на паўднёвым флангу савецка-германскага фронту летам і восенню 1942 года.
У верасні 1942 — красавіку 1943 — камандуючы ВПС Закаўказскага фронту, у якія ўваходзілі 4-я і 5-я паветраныя арміі, а таксама ВПС Чарнаморскага флоту. Добра праявіў сябе ў перыяд абарончага і наступальнага этапу Бітвы за Каўказ. Падчас наступу савецкіх войскаў на Каўказе па ініцыятыве К. А. Вяршыніна былі ўжытыя малахуткасныя, але высокаманеўраныя знішчальнікі І-153 («Чайка»), якія эфектыўна атакавалі суперніка на малых вышынях.
У маі 1943 года генерал-маёр авіяцыі К. А. Вяршынін ізноў прызначаны камандуючым 4-й паветранай арміяй, цяпер якая ўваходзіла ў склад Паўночна-Каўказскага фронту. На чале арміі ўдзельнічаў у нябачанай да таго часу па размаху і лютасці паветранай бітве на Кубані ў красавіку — чэрвені 1943 года. Там Вяршынін шырока ўжываў пастаяннае дзяжурства авіянаводчыкаў на пярэднім краі, масіраванае прымяненне сіл у час паветраных баёў (калі раней выключным выпадкам быў паветраны бой у складзе палка, то над Кубанню з савецкага боку часцяком адначасова ўводзіліся ў бой да 5 знішчальных палкоў і больш), шырокі абмен паспяховым баявым вопытам (савецкі ас А. І. Пакрышкін у сваіх мемуарах апісвае вайсковыя канферэнцыі знішчальнікаў, якія правадзіліся асабіста К. А. Вяршыніным, як нечуваную падзею за два папярэднія гады вайны).
Затым 4-я паветраная армія паспяхова дзейнічала ў Наварасійска-Таманскай (верасень-кастрычнік 1943 года), Керчанска-Эльтыгенскай дэсантнай (лістапад-снежань 1943), Крымскай стратэгічнай (красавік-май 1944 г.) наступальных аперацыях. У маі-чэрвені 1944 года армія была перакінутая на цэнтральны ўчастак савецка-германскага фронту, дзе змагалася ў Беларускай, Усходне-Прускай, Усходне-Памеранская, Берлінскай стратэгічных наступальных аперацыях. Генерал- лейтэнант авіяцыі (17.3.1943). Генерал-палкоўнік авіяцыі (23.10.1943), першы з ліку камандуючых паветранымі войскамі ў гады Вялікай Айчыннай вайны, якому было прысвоена гэта воінскае званне. Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена за воінскае майстэрства і умелае камандаванне войскамі ў Беларускай наступальнай аперацыі 1944 года.
К. А. Вяршынін адрозніваўся глыбокімі ведамі ў галіне аператыўнага мастацтва, пастаяннымі пошукамі новага, творчым падыходам да вырашэння пастаўленых задач. Гэта давала магчымасць ўмела арганізоўваць узаемадзеянне злучэнняў ВПС з сухапутнымі войскамі, аказваць дзейсную дапамогу агульнавайсковым і танкавым войскам.
Пасляваенны час
З 1946 года — Галоўнакамандуючы Ваенна-паветранымі сіламі — намеснік Міністра абароны СССР. Кіраваў пераўзбраеннем ВПС на рэактыўную тэхніку. Маршал авіяцыі (3 чэрвеня 1946 г.).
У верасні 1949 раптоўна паніжаны ў пасадзе і прызначаны камандуючым войскамі Бакінскай акругі СПА. З 1950 па 1951 — камандуючы 24-й паветранай арміяй ГСВГ. З чэрвеня 1953 па май 1954 гг. — Камандуючы войскамі супрацьпаветранай абароны краіны.
Са студзеня 1957 года — зноў Галоўнакамандуючы Ваенна-паветранымі сіламі — намеснік Міністра абароны СССР. Галоўны маршал авіяцыі (8 мая 1959 г.). З сакавіка 1969 года — у Групе генеральных інспектараў Міністэрства абароны СССР.
Член КПСС з 1919 г. Кандыдат у члены ЦК КПСС у 1952—1956 г. Член ЦК КПСС з 1961 г. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР II (1946—1950), IV—VII (з 1954) скліканняў.
Жыў у Маскве. Памёр пасля цяжкай хваробы 30 снежня 1973 года. Пахаваны на Новадзявочых могілках.
Памяць
Імя К. А. Вяршыніна носіць вуліца ў Маскве.
На будынку Ваенна-паветранай інжынернай акадэміі імя М. Я. Жукоўскага ўстаноўлена мемарыяльная дошка. У гонар К. А. Вяршыніна таксама названая вуліца ў Валгаградзе.
Дзмітрый Багданавіч Корсак
Дзмітрый Багданавіч Корсак (каля 1490 — пасля 1552) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Корсакаў ўласнага герба «Корсак». Адзіны сын Багдана Корсака.
Ад бацькі атрымаў Беразвечча, Перадол, Плісу, Язна і іншыя ў Полацкім ваяводстве, з якіх яго у 1528 годзе ставіў у войска 33 коннікаў.
Мастаўнічы полацкі.
Сям’я
Меў сына Пятра (? — пасля 1563), намесніка аршанскага і быхаўскага.
Бецымісарака
Бецымісара́ка (малагас. Betsimisaraka, літаральна "шмат неразлучных" або "ніколі не падзельныя") — этнічная група малагасійцаў. Насяляюць усходнюю частку Мадагаскара. Агульная колькасць - 3428 тыс. чал.
Гісторыя
Бецымісарака як этнічная група склаліся толькі ў XVIII ст., калі некалькі варожых адзін да другога плямёнаў былі аб'яднаны каралём Рацымілаху (каля 1694 – 1750 гг.), сынам вядомага англійскага пірата Тома Цью і малагасійскай "каралевы" Антаваратры Рахена. Ён стварыў на ўсходзе Мадагаскара дзяржаву, якая кантралявала значную частку ўзбярэжжа, востраў Сен-Мары і перадгор'і. Менавіта ён у 1712 г. увёў адзіную назву бецымісарака і правёў шэраг рэформ, накіраваных на знішчэнне племянной розніцы. Пасля яго смерці адзіная дзяржава згубіла цэласнасць, але працягвала існаваць як федэрацыя.
Дачка Рацымілаху, Бэцці (Біці) падаравала частку сваіх валоданняў Францыі (у тым ліку востраў Сен-Мары і важны порт Туамасіна) пасля шлюбу з французскім капралам. У 1817 г. бецымісарака былі заваяваны каралём мерына, Радамам I, і ўвайшлі ў склад яго дзяржавы.
Зараз большасць прадстаўнікоў гэтай этнічнай групы прызнаюць сябе адначасова малагасійцамі і бецымісарака, захоўваюць многія самастойныя рысы культуры.
Культура
Галоўны гаспадарчы занятак - земляробства. Вырошчваюць рыс, садавіну, какосавую пальму, клубняплоды, на продаж - спецыі, эфіра-алейныя культуры, тытунь, каву. Зямля належыць розным сем'ям, аднак прынята апрацоўваць яе сумесна. Пад час сумесных сяўбы або жніва суседзі ядуць разам рытуальны суп ро. Для жыхароў узбярэжжа важным з'яўляюцца такія заняткі як лоў рыбы і кабатажнае суднаходства. Жывёлагадоўля мае другараднае значэнне.
Нэвіл Фрэнсіс Фіцджэральд Чэмберлен
Сэр Нэвіл Фрэнсіс Фіцджэральд Чэмберлен ( — ) — афіцэр брытанскай арміі, а пазней генеральны інспектар каралеўскай ірландскай паліцыі. Сышоў у адстаўку ў 1916 пасля велікоднага паўстання. Яму прыпісваюць вынаходніцтва гульні ў снукер падчас службы ў горадзе Джабалпуры, у Індыі ў 1875 годзе.
Бецымісарака
Культура
Жытло будуюць з бамбуку. Традыцыйная вопратка - доўгія сукенкі для жанчын, саламяныя капялюшы для жанчын і мужчын.
Нэвіл Фрэнсіс Фіцджэральд Чэмберлен
Раннія гады
Чэмберлен нарадзіўся ў ваеннай сям'і, сын Чарльза Фрэнсіса Сокала Чэмберлена і пляменнік Нэвіла Боулза Чэмберлена. Ён атрымаў адукацыю ў школе Брэнтвуда, і Каралеўскай ваеннай акадэміі ў Сандхёрсце.
Бецымісарака
Культура
Бецымісарака вядомы як добрыя музыкі. Музычныя інструменты ладзяць з бамбуку. Пераважае рытмічная музыка. Папулярны народны танец, які адрознівае бецымісарака ад іншых груп, - басэса.
У складзе бецымісарака вылучацца група занамулата, нашчадкаў еўрапейскіх піратаў і тубыльцаў, для якой характэрна спалучэнне еўрапейскіх і малагасійскіх культурных традыцый.
Нэвіл Фрэнсіс Фіцджэральд Чэмберлен
Каралеўская ірландская паліцыя
У 1900 году Чэмберлен быў прызначаны генеральным інспектарам каралеўскай ірландскай паліцыі. Гэтыя ўзброеныя сілы знаходзіліся пад непасрэдным кантролем ірландскай адміністрацыі ў дублінскім замку. Паліцыя была адказная за збор разведвальнай інфармацыі, а таксама за падтрыманне парадку і фармальна была «вачамі і вушамі» ўрада. Чэмберлен афіцыйна падаў у адстаўку з войска 1 лістапада 1901. Ён стаў рыцарам ордэна Бані падчас каралеўскага візіту ў Ірландыю ў жніўні 1903, рыцарам Каралеўскага віктарыянскай ордэна ў 1911 годзе, рыцарам міласэрнасці ордэна Святога Яна ў красавіку 1914, а таксама быў узнагароджаны паліцэйскай медалём караля ў 1915 годзе. Гады службы Чэмберлена ў паліцыі супалі з уздымам шэрагу палітычных, культурных і спартыўных арганізацый, аб'яднаных сепаратысцкімі настроямі. Кульмінацыяй гэтага ўздыму стала стварэнне ваеннай арганізацыі ірландскіх добраахвотнікаў ў 1913 годзе. У дакладах галоўнаму сакратару Ірландыі Аўгустыну Бірэлю і намесніку галоўнага сакратара Мэцью Нэтэну Чэмберлен папярэджваў, што добраахвотнікі рыхтуюцца да паўстання і абвяшчэння незалежнасці Ірландыі. Велікоднае паўстанне пачалося на Вялікдзень 24 Красавік 1916 і працягвалася на працягу шасці дзён. Яно скончылася толькі тады, калі большая частка О'Конэл-стрыт была разбурана артылерыйскім агнём. Хоць Каралеўская камісія па паўстанні 1916 зняла віну за паўстанне з каралеўскай ірландскай паліцыі, Чэмберлен быў вымушаны сысці ў адстаўку, каб не наклікаць крытыку на выведвальныя сілы.
Бецымісарака
Мова
Бецымісарака размаўляюць на некалькіх дыялектах малагасійскай мовы.
Нэвіл Фрэнсіс Фіцджэральд Чэмберлен
Далейшае жыццё
Пасля выхаду на пенсію Чэмберлен жыў у Аскаце графства Бэркшыра. 19 сакавіка 1938 The Field апублікавала яго ліст, у якім ён сцвярджаў, што вынайшаў гульню ў снукер, калі служыў у 11-м Дэваншырскім палку ў Джабалпуры ў 1875 годзе. Яго заяву падтрымаў Комптон Макензі ў 1939 годзе, і гэта лічыцца ісцінай да гэтага часу.
Бецымісарака
Рэлігія
Каля 45% бецымісарака спявадаюць хрысціянства (каталіцызм і пратэстанцтва), астатнія - традыцыйную рэлігію, заснаваную на кульце продкаў.
Нэвіл Фрэнсіс Фіцджэральд Чэмберлен
Далейшае жыццё
Оксфардскі слоўнік нацыянальнай біяграфіі апісвае абставіны, пры якіх паўстала новая гульня:
"Падчас службы ў Джабалпуры Чэмберлен распрацаваў новы варыянт пула шляхам увядзення каляровых шароў у гульню. Ён быў названы снукер - ўніжальная мянушка першакурснікаў-курсантаў, якія навучаліся ў Каралеўскай ваеннай акадэміі ў Вулвічы. Калі адзін з гульцоў памыліўся пры ўдары па каляроваму шару, Чэмберлен усклікнуў: 'Why, you're a regular snooker'. Тлумачачы гэты тэрмін для таварышаў па службе, Чэмберлен, каб супакоіць афіцэра, сказаў, што ўсе яны 'snookers at the game', і назва снукер або снукерны пул хутка замацавалася."
Фёдар Іванавіч Фёдараў
Фёдар Іванавіч Фёдараў (, в., Мінская губерня цяпер Карэліцкі раён — , ) — беларускі фізік-тэарэтык, адзін тых, хто распачаў беларускую тэарэтычную фізіку. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (з 1966 года), Герой Сацыялістычнай Працы (1978).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і Янкі Маўра ў мястэчку Турэц Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці. Закончыў фізіка-матэматычнае аддзяленне педагагічнага факультэта БДУ у 1931 годзе, пасля чаго працаваў выкладчыкам педагагічнага тэхнікума ў горадзе Крычаў. У 1933 годзе накіраваўся ў Ленінград у аспірантуру. У 1936 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Прымяненне метаду функцыяналаў у пэўных пытаннях тэорыі выпраменвання», якую ён напісаў пад кіраўніцтвам акадэміка АН СССР У. А. Фока. Адразу пасля гэтага становіцца дацэнтам на фізічным факультэце БДУ. У 1938 годзе ініцыяваў утварэнне кафедры тэарэтычнай фізікі на фізічным факультэце БДУ і сам яе ўзначаліў. З 1943 да 1950 года быў дэканам фізічнага факультэта.
У 1954 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Інварыянтныя метады ў оптыцы анізатропных асяроддзяў». У 1955 годзе ўзначаліў лабараторыю тэарэтычнай фізікі Інстытута фізікі АН БССР. Быў рэдактарам фізіка-матэматычнай серыі часопіса «Весці АН БССР», уваходзіў у рэдакцыі ўсесаюзных часопісаў «Журнал прикладной спектроскопии» і «Дифференциальные уравнения».
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па крышталяоптыцы, тэорыі пругкіх хваль у крышталях, фізіцы элементарных часціц, квантавай тэорыі поля, тэорыі гравітацыі.
Пабудаваў тэорыю аптычных уласцівасцей магнітных і паглынальных крышталёў, развіў каварыянтныя метады прамога тэнзарнага злічэння ў оптыцы і акустыцы крышталёў. Распрацаваў метад праектыўных аператараў у тэорыі элементарных часціц, вектарную параметрызацыю групы Лорэнца. Прапанаваў універсальную фармулёўку нелінейных ураўненняў фундаментальных фізічных палёў, развіў тэтрадны падыход у агульнай тэорыі адноснасці. Прадказаў новую з’яву ў галіне крышталяоптыкі (гл. зрух Фёдарава), зарэгістраваную як адкрыццё (1980).
Халід Шэйх Махамед
Халід Шэйх Махамед (خالد شيخ محمد, нар. 14 красавіка 1965) — адзін з арганізатараў тэрарыстычнага акту 11 верасня 2001 года.
Ранняе жыццё
Па паходжанні пакістанскі белудж, правёў дзяцінства ў Кувейце.
У 1986 годзе скончыў сельскагаспадарчы і тэхналагічны ўніверсітэт штата Паўночная Караліна, ЗША, па спецыяльнасці «машынабудаванне».
Пасля заканчэння ўніверсітэта Махамед удзельнічаў у вайне ў Афганістане на баку маджахедаў. Затым ён жыў у Пакістане і Катары, дзе стаў супрацоўнічаць з тэрарыстычнымі групамі.
Да свайго арышту ў 2003 годзе ў Пакістане афіцыйна працаваў інжынерам у Міністэрстве электраэнергетыкі і водазабеспячэння Катара, прычым у замежныя камандзіроўкі, дзе займаўся падрыхтоўкай тэрактаў, ён ездзіў за кошт дзяржустановы, у якім працаваў.
Тэрарызм
Яго вінавацілі ў датычнасці да выбухаў у Сусветным гандлёвым цэнтры ў Нью-Ёрку ў 1993 годзе (Халід Шэйх Махамед з’яўляецца дзядзькам Рамзі Юзафа, асуджанага за гэты напад). У 1996 годзе мужчына быў таксама абвінавачаны ў падрыхтоўцы тэракту на Філіпінах, падчас якога тэрарысты рыхтаваліся узарваць 12 амерыканскіх лайнераў. Яго таксама звязвалі з нападам 12 кастрычніка 2000 года на амерыканскі эсмінец USS Cole. Таксама ён спрабаваў трапіць у Чэчню да Хатаба, але не змог гэтага зрабіць. Сам Махамед у інтэрв’ю карэспандэнту тэлекампаніі «Аль-Джазіра» ў верасні 2002 назваў сябе кіраўніком ваеннага камітэта «Аль-Каіды». У гэтым інтэрв’ю ён заявіў, што прысутнічаў на сустрэчы кіраўніцтва арганізацыі, на якой прымалася рашэнне аб правядзенні тэрактаў 11 верасня 2001 года ў ЗША. ФБР прызначыла ўзнагароду ў 25 мільёнаў долараў за любую інфармацыю, якая прывядзе да зловы баевіка.
Халід Шэйх Махамед таксама прызнаўся, што асабіста адцяў галаву ў 2002 годзе Пакістане амерыканскага журналіста Дэніэла Перла.
Зняволенне
Махамед быў затрыманы 1 сакавіка 2003 года ў ходзе сумеснай аперацыі амерыканскіх спецслужбаў і Міжведамаснай разведкі Пакістана ў горадзе Равалпіндзі, размешчаным недалёка ад Ісламабада.
Пасля арышту Махамед спачатку ўтрымліваўся ў сакрэтнай турме ЦРУ на тэрыторыі Польшча, дзе пацярпеў ад жорсткіх допытаў: яго пазбаўлялі сну і ўжывалі метад, вядомы як імітацыя ўтаплення. Такіх эпізодаў было 183. Паводле яго слоў, пад катаваннямі ён у нейкі момант сказаў аператыўнікам «тое, што, як яму здавалася, яны хацелі пачуць». Гэта прывяло да арышту дваіх невінаватых людзей. Пасля таго, як турма ЦРУ ў Польшчы была зачынена, Махамеда перавезлі ў Бухарэст. Новая турма адрознівалася больш мяккімі ўмовамі ўтрымання. З 2006 года Махамед змяшчаўся ў Гуантанама. Падчас допыту ў 2007 годзе ён прызнаўся, што сапраўды быў арганізатарам тэракту 11 верасня.
У маі 2012 года на ваеннай базе Гуантанама пачаўся суд над Халідам Шэйхам Махамедам, якога ўлады ЗША лічаць галоўным арганізатарам тэрактаў 11 верасня 2001 года, і чатырма яго меркаванымі саўдзельнікамі. Усе яны паўсталі перад ваенным судом. Па гэтай справе былі праведзены дзясяткі дасудовых слуханняў, але складаны працэсуальны характар разбору ў спалучэнні з матэрыяльна-тэхнічнымі праблемамі прывёў да шматразовых затрымак. У ліпені 2019 года The Wall Street Journal паведаміў, што Махамед гатовы пацвердзіць інфармацыю аб дачыненні Саудаўскай Аравіі да тэрактаў 11 верасня. У абмен на гэта ён просіць улады ЗША не патрабаваць для яго смяротнага пакарання. У жніўні таго ж года датай пачатку разгляду справы аб тэрактах па сутнасці была прызначана 11 студзеня 2021 года. Аднак у верасні 2021 года старшыня суда заявіў, што трыбунал пачнецца не раней, чым праз год.
Погляды
У 2015 годзе Махамед напісаў ліст Бараку Абаму, у якім назваў амерыканскага лідара «галавой змяі», а Амерыку — «краінай прыгнёту і тыраніі». Махамед абвінавачваў ЗША ў вядзенні вайны супраць усяго мусульманскага свету. У якасці прыкладу ён прыводзіў замежныя ваенныя аперацыі ЗША, падтрымку Ізраіль і прыгнёт народа Палесціны. Пра арганізаваны ім тэракт 11 верасня 2001 года Махамед адклікаўся з гонарам і пісаў пра тое, што напады сталі працягам той вайны, якую пачалі «вы і вашы дыктатары на нашай зямлі».
Таццяна Афанасьеўна Кіёсе
Таццяна Кіёсе (нар. ) — беларуская футбалістка, паўабаронца.
Пётр Дзмітрыевіч Корсак
Пётр Дзмітрыевіч Корсак (? — пасля 1563)  — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Корсакаў ўласнага герба «Корсак». Нарадзіўся ў сям’і Дзмітрыя Корсака.
У 1559 годзе быў намеснікам аршанскім і быхаўскім, у 1560 годзе трапіў у маскоўскі палон.
Сент-Пітэрсберг (Фларыда)
Сент-Пітэрсберг (St. Petersburg) — горад (342 кв.км; 238 629 (1990)) у графстве Пінелас, на захадзе цэнтр. Фларыды, на беразе бухты Тампа і Мексіканскага заліву, на паўднёвым канцы паўвострава Пінелас. Пасяленне з сярэдзіны 1800-х гадоў, інкарпараваны ў 1892 годзе.
Вядомыя асобы
У горадзе памёр беларускі грамадскі дзеяч і ўрач Аляксандр Багдановіч (1898—1983).
Беларусь у польска-савецкай вайне
Польска-савецкая вайна, вайна Польшчы з Савецкай дзяржавай у 1919—1920. Баявыя дзеянні адбываліся сярод іншага на тэрыторыі Беларусі. У выніку вайны Беларусь была падзелена на 2 часткі: Заходняя Беларусь адышла да Польшчы, а на падкантрольнай бальшавікам тэрыторыі створана БССР.
Напярэдадні вайны
У перыяд адраджэння Польскай дзяржавы (1918-19) было створана Войска Польскае. Урад Польшчы выступіў супраць абвяшчэння ССРБ, а пасля і Літбел. Сілы Самаабароны Літвы і Беларусі ў 1918-19 спрабавалі супрацьстаяць усталенню савецкай улады на гэтых тэрыторыях. Да пачатку 1919 фарміраванні Самаабароны ўліліся ў рэгулярныя польскія войскі.
Кіраўніцтва Польшчы на чале з Юзафам Пілсудскім не жадала абмяжоўвацца этнічнымі польскімі тэрыторыямі, імкнулася далучыць беларускія, літоўскія, украінскія землі да сваёй дзяржавы. У снежні 1918 дэкрэтамі польскага ўрада да Польшчы былі далучаны Бельскі павет Гродзенскай і Аўгустоўскі павет Сувалкаўскай губерняў. Пачынаючы з 14 лютага 1919 паўночная група польскіх войскаў пад камандаваннем генерала Вацлава Івашкевіча заняла большую частку Гродзенскай губерні, павяла наступленне ў напрамку Баранавічы — Мінск і Кобрын — Пінск.
Палітыка польскіх уладаў на пачатку вайны
Першыя польска-савецкія сутычкі адбыліся на Беларусі 17 лютага 1919. У сакавіку польскае войска апынулася на лініі рэк Піна — Ясельда. 21 красавіка пасля трохдзённых баёў была занята Вільня. На другі дзень была абвешчана адозва начальніка польскага войска Юзафа Пілсудскага «Да насельніцтва былога Вялікага Княства Літоўскага». «Польскае войска нясе Вам усім вольнасць і свабоду», — запэўніваў Пілсудскі. Ён даклараваў таксама, што створыць магчымасці развязваць нацыянальныя і канфесійныя пытанні без гвалту і націску з боку Польшчы. Апрача Ю. Пілсудскага свае адозвы і загады на польскай і беларускай мовах выдалі генералы Эдвард Рыдз-Сміглы і Станіслаў Шаптыцкі. 3 загаду Э. Рыдз-Сміглага вынікала, што афіцыйнай мовай мелася быць польская, а ўсе распараджэнні ўладаў трэба перакладаць на беларускую мову. У кантактах з уладамі дапускалася ўжыванне беларускай мовы. У сітуацыі далейшай канфрантацыі з Савецкай Расіяй польскія ўлады імкнуліся здабыць прыхільнасць беларусаў. Для часткі палітыкаў, якія стваралі структуры БНР, Юзаф Пілсудскі, прыхільнік федэралізму, уяўляўся магчымым прыяцелем беларускай незалежнасці.
8 жніўня польскія войскі занялі Мінск, у верасні апанавалі лінію Любань — Барысаў — Полацк — Дзвінск. Большасць беларускіх зямель апынулася пад польскім кантролем. Беларускі друк у Мінску і Вільні пісаў аб гістарычнай супольнасці палякаў і беларусаў, дзякаваў за вызваленне Беларусі з-пад расійскага імперыялізму, выказваў спадзяванні на дапамогу Ю. Пілсудскага ў пабудове незалежнай беларускай дзяржавы. Старшыня Часовага беларускага нацыянальнага камітэта Аляксандр Прушынскі (Алесь Гарун), вітаючы начальніка польскай дзяржавы і дзякуючы яму за вызваленне Гродна, Вільні і Мінска, прыгадаў, што ў няволі застаюцца прыналежныя Беларускай Народнай Рэспубліцы гарады Віцебск, Магілёў, Смаленск. Пілсудскі ў Мінску, як раней у Вільні, запэўніваў, што "зямлі гэтай нічога гвалтам навязана не будзе".
20 верасня 1919 Канвент старэйшын Рады БНР паслаў ліст Ю. Пілсудскаму, у якім інфармаваў пра аднаўленне дзейнасці органаў Беларускай Народнай Рэспублікі. Ад ліпеня ў Вільні дзейнічала Беларуская вайсковая камісія, якая чакала дазволу польскага камандавання на стварэнне беларускага войска.
У Парыжы 1 ліпеня 1919 г. прэм'ер урада БНР Антон Луцкевіч і прэм'ер польскага ўрада Ігнацы Падарэўскі ўзгаднілі новы праект федэрацыйнага пагаднення абедзвюх дзяржаў, які прадугледжваў супольную замежную палітыку і супольнае камандаванне ўзброенымі сіламі.
Палітыка бальшавікоў на пачатку вайны
Поспехі польскага войска ўлетку 1919, асабліва федэрацыйныя дэкларацыі Пілсудскага, якія аптымістычна ўспрымаліся ў Мінску і Вільні, занепакоілі савецкі ўрад. Выклікана гэта было рэальным шансам узнікнення федэрацыі народаў пад эгідай Польшчы.
Бальшавікі фактычна ліквідавалі Літоўска-Беларускую Савецкую Сацыялістычную Рэспубліку і прапанавалі палякам мір "з вечнай граніцай на Дзвіне, Вуле і Бярэзіне". Яны аддавалі амаль усю Беларусь узамен спынення ваенных дзеянняў. Прапановы гэтыя не раз выносіліся пад час мірных перамоў восенню 1919 ў Мікашэвічах. Адначасова савецкія ўлады падтрымоўвалі ўсялякія дзеянні, накіраваныя на дэстабілізацыю сітуацыі ў тылах польскага войска. Увосень 1919 ў Смаленску была падпісана дамова паміж Беларускай партыяй сацыялістаў-рэвалюцыянераў і Расійскай камуністычнай партыяй (бальшавікоў) у справе арганізацыі беларускіх паўстанцкіх атрадаў на занятых палякамі тэрыторыях. Дамова прадугледжвала, што ў выпадку апанавання Беларусі Чырвонай Арміяй будзе створана беларуская савецкая дзяржава, а ўлада перададзена эсэрам і мясцовым камуністам.
Дзеянні польскага войска і адміністрацыі на акупаваных землях
Энтузіязм, выкліканы дэкларацыямі Юзафа Пілсудскага, хутка патух з прычыны дзеянняў польскага войска і адміністрацыі Грамадзянскай ўправы ўсходніх зямель (Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich). Сацыяльнай апорай Пілсудскага ў Беларусі стала мясцовае польскае насельніцтва: заможныя землеўласнікі, каталіцкае духавенства, інтэлігенцыя.
Камісар Грамадзянскай ўправы ўсходніх зямель Ежы Асмалоўскі (1872—1952) на пасады ва ўсіх установах прызначыў мясцовых памешчыкаў, якія лічылі сябе палякамі. Тыя выкарыстоўвалі ўладу для расправы з сялянамі, рэагуючы на вынікі савецкай акупацыі. Павятовымі старастамі прынцыпова ставілі памешчыкаў, войтамі ў гмінах прызначалі толькі палякаў і каталікоў. Гвалт і рэквізіцыі з боку ваенных падраздзяленняў, жандармерыі і паліцыі згладжвалі адмоўныя ўражанні, набытыя за час савецкага панавання. Рабаванне, тэрор і расстрэлы падазроных у прыхільнасці да камунізму надавалі польскай прысутнасці рысы акупацыйнай улады. Асяродкамі камунізму лічыліся праваслаўныя цэрквы і яўрэйскія сінагогі. Паспешліва перадавалі каталікам многія праваслаўныя храмы. Адбывалася гэта і ў тых мясцінах, дзе палякі складалі нязначны працэнт агульнага ліку жыхароў. Беларускую інтэлігенцыю адштурхоўвала нішчэнне праяў нацыянальнага жыцця. Пад рэквізіцыі і суды траплялі незалежныя беларускія газеты, у Мінску забаронена было ставіць п'есы Янкі Купалы і Каруся Каганца. Прапаганда на старонках часопіса «Straż Kresowa», якой займаўся Камітэт абароны крэсаў (Komitet Obrony Kresów), развеяла ілюзіі прыхільнікаў хаўрусу з Польшчай.
Палітыка тэрору, рэквізіцый, рабаўніцтва супраць беларускага насельніцтва, гвалтоўная паланізацыя павярнула большасць беларускіх палітыкаў у апазіцыю да польскага рэжыму. Рост узброеннай барацьбы ў тыле польскай арміі выклікаў лавіраванне палітыкі Ю. Пілсудскага. Так, у жніўні 1919 года ён запрасіў з Парыжа на перагаворы А. Луцкевіча, даў дазвол на вызваленне з турмы ўсіх беларускіх палітычных зняволенных, абяцаў даць сродкі на адкрыццё беларускіх школ і культурных устаноў. Гэтыя ўступкі восенню 1919 ізноў выклікалі ажыўленне сярод нацыянальна-дэмакратычных дзеячаў беларускага нацыянальнага руху. На старонках легальных беларускіх газет разгарнулася агітацыя за далучэнне Беларусі да Польшчы. Ю. Пілсудскі даў дазвол А. Луцкевічу на правядзенне чарговай сесіі Рады БНР у снежні 1919, спадзеючыся, што яна выкажацца за інкарпарацыю Беларусі ў склад Польшчы.
Палітыка дзеячаў БНР
Стаўленне да Польшчы і палякаў раз'яднала беларускіх палітыкаў. Паводзіны войска і адміністрацыі ажыўлялі ідэю супрацоўніцтва з Савецкай Расіяй. У Радзе БНР рашучыя антыпольскія пазіцыі займалі дзеячы БПСР і БПСФ. Частка палітыкаў гэтых партый, асабліва федэралісты, не былі прыхільнікамі паразумення з саветамі, але бачылі ў дзеяннях кожнага з варагуючых бакоў імперыялісцкія памкненні. Паразумення з палякамі шукалі дзеячы, згуртаваныя вакол Антона Луцкевіча. Яны не давяралі бальшавікам і спадзяваліся ў выпадку перамогі Польшчы на выкананне абяцанняў кіраўніка польскай дзяржавы. 20 лістапада ў час сустрэчы А. Луцкевіча з Ю. Пілсудскім было ўзгоднена, што Рада БНР пераўтворыцца ў Нацыянальную беларускую раду, што абазначала б замену яе статусу з дзяржаўнага прадстаўніцтва на нацыянальнае.
Падчас сесіі Рады БНР, якая праходзіла ў снежні 1919, большасць членаў Рады асудзіла каланізатарскую палітыку Польшчы, выказала недавер дзеянням старшыні Рады БНР Язэпа Лёсіка і старшыні Кабінета Міністраў Антона Луцкевіча, якія па іх меркаванні праводзілі згодніцкую палітыку. Беларускія эсэры прызвалі да адкрытай барацьбы з польскімі акупантамі.
IC 1825
IC 1825 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральна галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.