cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Роберт Хайнлайн
Апошнія гады і смерць
Адпачынак на Таіці ў 1978 годзе скончыўся прыступам ішэмічнай хваробы сэрца. Яму зрабілі аперацыю каранарнага шунціравання, што тады было навінкаю. У ліпені 1979 яго запрасілі выступіць перад Аб’яднаным камітэтам Сената і Палаты прадстаўнікоў. Яго прамова цверділа веру ў то, што даходы ад развіцця касмічных тэхналогій акажуць істотную дапамогу хворым і пажылым людзям.
Здароўе пісьменніка значна пагоршылася да 1987 года, што вымусіла яго з жоекай пераецаць у мястэчка Кармел каб мець магчымасць атрымаць патрэбную медыцынскую дапамогу. Там ён і памёр у сне на восемдзясят першым годзе жыцця ад наступстваў эмфізэмы раніцай 8 мая 1988 г. падчас работы над раманам з серыі «World as Myth». Яго цела крэміравалі, а прах развеялі над Ціхім акіянам.
Перыядызацыя творчасці
Традыцыя падзелу творчасці Роберта Хайнлайна на некалькі перыядаў паходзіць, напэўна, з працы Аляксея Паншына «Heinlein in Dimension» (1968). Паншын дзяліў пісьменніцкую кар'еру Хайнлайна на тры перыяды — уплываў (1939—1945), поспеху (1947—1958) і адчужэння (1959—1967). Крытык Гэры Вестфаль не згодны з перыядызацыяй Паншына і дзеліць творчасць пісьменніка на дзве часткі — навукова-фантастычную (1939—1957) і сатырычную (1958—1988), абгрунтоўваючы дзяленне запускам першага штучнага спадарожніка Зямлі, які быццам падвёў вынікі прапагандысцкай дзейнасці пісьменнікаў-фантастаў. Расійскі крытык і пісьменнік Андрэй Балабуха вылучае тры перыяды — пачатковы (1939—1942), сталы (1947 — сяр. 1960-х, у два патокі) і апошні (1970—1988). Андрэй Ермалаеў не аспрэчвае перыядызацыю Балабухі, але звяртае ўвагу на значны духоўны пераварот пісьменніка ў 1960-я гады, што прывяло да значнага кантрасту позніх раманаў з ранейшай творчасцю. Джэймс Гіфард даволі скептычна ставіцца да спроб перыядызацыі, заўважаючы, што ў кожнага чытача і даследчыка будзе ўласны погляд і заўсёды знойдуцца творы, якія не адпавядаюць любой схеме. Такім чынам, агульнапрынятай перыядызацыі творчасці Хайнлайна няма.
Ранняя творчасць: 1939—1959
Пацярпеўшы няўдачу з раманам, Хайнлайн у 1939 годзе пачаў прадаваць у рэдакцыі часопісаў свае першыя апавяданні, якія пазней склалі цыкл «Future History». Яго кар'ера на гэтым этапе была цесна звязана са знакамітым рэдактарам Джонам Кэмпбелам; успамінаючы той час, Фрэдэрык Пол называў Хайнлайна «найвялікшым пісьменнікам-фантастам Кэмпбелавай эпохі». Айзэк Азімаў казаў, што пачынаючы са свайго першага апублікаванага апавядання Хайнлайн быў прызнаны найлепшым пісьменнікам-фантастам і захаваў гэтае месца да канца жыцця. У часопісе Astounding Science Fiction ў маі 1941 года для «Future History» была апублікавана схема палітычных, культурных і тэхналагічных перамен XX ст. і далей. Аднак пазней Хайнлайн напісаў шмат апавяданняў і раманаў, якія адхіляліся ад гэтай яго схемы ды ўтваралі самастойныя цыклы. Рэчаіснасць XX ст. Future History абвергла… Неадпаведнасці Хайнлайн пераадолеў у 1980-я гады, увёўшы канцэпцыю «Свету як міфа.
Раннія раманы Хайнлайна цікавы і дзецям і дарослым. Яго галоўныя героі ў гэты перыяд — звычайна вельмі неардынарныя і інтэлектуальныя падлеткі, які прабіваюцца ў грамадства дарослых. Паводле формы — раманы простыя — апавяданні пра прыгоды, канфлікты з настаўнікамі і бацькамі і г.д. Хайнлайн добра ведаў пра цэнзурныя абмежаванні, таму яго проза часта кансерватыўная фармальна, што не замінала яму праводзіць ідэі, немагчымыя ў фантастыцы для юнакоў іншых аўтараў таго часу. Хайнлайн думаў, што маладыя чытачы дасведчанейшыя, чым звычайна лічаць, таму ў сваіх кнігах спрабаваў заахвоціць іх да роздуму. У раман «Red Planet» (1949), дзе апавядаецца пра рэвалюцыю, куды уцягнуты навучэнцы інтэрната на Марсе, рэдактар запатрабаваў унесці змены. Рэдактара бянтэжыла, што падлеткі ёмка валодаюць зброяй, а таксама экзатычны спосаб размнажэння марсіян, у якіх было тры палы, якія супадалі са стадыямі развіцця. Хайнлайну не шчасціла на выдаўцоў, так у «Podkayne of Mars» давялося нанова пісаць фінал, а «The Puppet Masters» і «Stranger in a Strange Land» спачатку былі выдадзены моцна скарочанымі.
У канцы 1950-х гадоў стаў відавочны канфлікт поглядаў і ладу жыцця Хайнлайна з яго амплуа — пісьменніка для падлеткаў.
Хайнлайн быў аўтарам мноства клішэ, без якіх цяпер цяжка ўявіць фантастычны жанр, але рэвалюцыйных у свой час. Напрыклад, раман «The Puppet Masters» (1942, надрукаваны ў 1951) спарадзіў ідэю прышэльцаў-паразітаў, якія падначальваюць чалавечую волю.
Серыя раманаў для юнацтва была скончана «Starship Troopers» (1959), які мусіў быць чарговым раманам для Scrinber's, але праз сваю дыскусійнасць не быў прыняты выдавецтвам. Гэты раман стаў адказам на заклікі да аднабаковага спынення ядзерных выпрабаванняў з боку ЗША.
Сталая творчасць: 1961—1969
У гэты перыяд Хайнлайн напісаў свае самыя вядомыя раманы. Яго творы гэтага часу даследуюць усе тэмы, ад лібертарыянства і індывідуалізму да свабоднага кахання, што ў пэўнай ступені шакавальна кантрастуе з тэматыкай яго ранняй творчасці. Усё пачалося з «Stranger in a Strange Land» (1961), які быў лагічным працягам неапублікаванага літаратурнага дэбюту з тымі ж тэмамі свабоднага кахання і радыкальнага індывідуалізму.
Раман «Stranger in a Strange Land» пісаўся больш за 10 гадоў і ў папярэднім варыянце называўся «The Heretic», быў скончаны пасля перапынку для работы над «Starship Troopers». Мусіць, Хайнлайн апублікаваў бы раман і раней, у адным з ранніх варыянтаў, але ў 1950-я гады праз сексуальны складнік кнігі гэта было практычна немагчыма. Нават на пачатку 1960-х у аўтара былі цяжкасці з публікацыяй, у выдавецтве «Putnam» не хацелі выдаваць яго з-за тэмы сексу і рэлігіі, і наогул у выдавецтве болей спадзяваліся што Хайнлайн працягне пісаць папулярныя раманы для юнацтва. Толькі скарочаную з 220 да 160 тысяч словаў кнігу Хайнлайн здолеў апублікаваць, адначасова тым самым даказаў сваю здольнасць пісаць і прадаваць мастацкія творы любых жанравых катэгорый.
У гэты перыяд Хайнлайн звяртаецца таксама да фэнтэзі. Ён піша некалькі апавяданняў гэтага кірунку яшчэ ў 1940-я гады, але адзіным яго «чыстым» фэнтэзі быў раман «Glory Road» (1963).
Позняя творчасць: 1970—1987
Наступны раман Хайнлайна — «I Will Fear no Evil» (1970 г.) — афарбаваны заўважнымі сатырычнымі матывамі і нават элементамі антыутопіі. Лагічна да гэтага раману далучаецца іншы — «Time Enough for Love: The Lives of Lazarus Long» (1973 г.).
Праблемы са здароўем даймалі пісьменніка наступныя некалькі гадоў. Толькі ў 1979 годзе ён скончыў наступны раман, «The Number of the Beast», а пасля яго напісаў яшчэ чатыры рамана, у тым ліку «To Sail Beyond the Sunset: The Life and Loves of Maureen Johnson» (1987). Усе гэтыя кнігі яўна звязаныя паміж сабою асаблівасцямі персанажаў, часам і месцам дзеяння. Пенталогія стала перадачай філасофіі Хайнлайна. У гэтых творах багата філасофскіх маналогаў і дыялогаў, сатыры, разважанняў пра ўрад, секс і рэлігію. Многія крытыкі адзываліся пра гэтыя раманы адмоўна.
Сюжэты позніх раманаў не аднатыпныя. «The Number of the Beast» і «The Cat Who Walks Through Walls» пачынаюцца як легкадумныя прыгодніцкія гісторыі, павольна пераходзячы ў паток аўтарскай філасофіі ў фінале. Крытыкі доўгі час спрачаюцца, ці з'яўляецца літаратурная «нядбайнасць» прыкметай стомленасці майстра, яго няўважлівасці да формы апавядання, адсутнасці рэдактарскага кантролю, ці гэта — свядомае жаданне парваць са стэрыятыпамі жанру і рассунуць межы навуковай фантастыкі, перайсці на новы творчы ўзровень. Паводле стылю «Лічбу Звера» можна прылічыць да разнавіднасці «магічнага рэалізму». Крытыкі думаць, што познія раманы Хайнлайна ёсць своеасаблівымі адгалінаваннямі «Future History» і аб'ядноўваюцца пад агульным загалоўкам «World as Myth» (ад лозунга пантэістычнага саліпсізму — экзатычнай дактрыны, якую прапанавала адна з гераінь «The Number of the Beast»).
Троху асобна стаяць тут раманы «Friday» і «Job: A Comedy of Justice, выходил также как Иов, или Комедия справедливости». Першы — прыгодніцкі твор з тонкімі адсылкамі да ранняй творчасці Хайнлайна, другі — яўная антырэлігійная сатыра.
Пасмяротныя публікацыі
Вірджынія Хайнлайн, памерлая ў 2003 годзе, выдала ў 1989 годзе зборнік перапіскі Хайнлайна з выдаўцамі «Grumbles from the Grave». У зборніку «Requiem: Collected Works and Tributes to the Grand Master» (1992 г.) выйшлі некаторыя раннія апавяданні, якімі Хайнлайн быў незадаволены і не публікаваў. Былі выдадзены публіцыстычныя кнігі Хайнлайна — «Tramp Royale», апісанне кругасветнага падарожжа разам з жонкай на пачатку 1950-х гадоў, а таксама кніга «Take Back Your Government» (1946 г.). У 2003 годзе упершыню выдадзены яго першы раман «For Us, the Living», які лічыўся страчаным. У 2012 годзе скончана выданне поўнага збору твораў Хайнлайна ў 46 тамах, вядомае як Virginia Edition.
Спайдэр Робінсан, калега, сябар і паклоннік Хайнлайна, узяўшы за аснову яго неапублікаваныя накіды ад 1955 года, напісаў раман «Variable Star». Раман апублікаваны ў 2006 годзе з імем Хайнлайна на вокладцы над імем Робінсана.
Палітыка
Палітычныя погляды Хайнлайна моцна вагаліся цягам жыцця, што адбівалася на змесце яго мастацкіх твораў. У ранніх творах, уключаючы неапублікаваны раман «For Us, the Living», элементы палітыкі Рузвельта проста перанесены ў космас XXI стагоддзя, напрыклад, Касмічны будаўнічы корпус з апавядання «Misfit» яўна футурыстычная версія Грамадзянскага корпуса аховы навакольнага асяроддзя.
Раманы з юнацкай серыі напісаны з пазіцыі кансерватыўных каштоўнасцяў. У «Space Cadet» менавіта пад кіраўніцтвам вайскоўцаў сусветны ўрад забяспечвае мір ва ўсім свеце. Патрыятызм і рашучая падтрымка ваёскоўцаў — ключавыя элементы кансерватызму Хайнлайна, які з 1954 года перастаў лічыць сябе дэмакратам. «Starship Troopers», некаторыя крытыкі называюць апалогіяй фашызму і мілітарызму. Насуперак падобнай крытыцы, сам аўтар толькі сцвярджаў, што няма ні аднаго шанца пазбавіцца ад войнаў ў блізкай будучыні, бо такія рэаліі разнастайнасці чалавечай цывілізацыі, а таксама быў супраць усеагульнай воінскай павіннасці.
Не варта адмаўляць болей чым ліберальных поглядаў у Хайнлайна. Пісаны адначасова з «Starship Troopers» «Stranger in a Strange Land» стаў культавай кнігай хіпі, а «The Moon Is a Harsh Mistress» быў крыніцай натхнення для лібертарыянцаў. Водгук абедзвюх груп выклікалі яго тэмы асабістай свабоды думак і дзеянняў. Сярод амерыканскіх пісьменнікаў, якія літаратурна паўплывалі на лібертарыянства, Хайнлайна ставяць на другое месца па Айн Рэнд.
Хрысціянства і ўлада. Спецыфічнымі былі погляды Хайнлайна на хрысціянства, вельмі актуальныя ў ЗША. Ён быў супраць любога зрастання рэлігіі і ўлады, што прычынілася да напісання «Job…», дзе пісьменнік жорстка крытыкаваў любую арганізаваную рэлігію. Добра гэтая тэма ўпісана і ў «Stranger in a Strange Land», крытыка рэлігіі — галоўная тэма аповесці «If This Goes On». У «Future History» ёсць перыяд «зацьмення», калі пратэстанцкія фундаменталісты ўстанаўліваць дыктатуру ў ЗША.
Станоўчая ацэнка вайскоўцаў, цесна звязана з прапаведаваннем Хайнлайнам індывідуалізму. Яго ідэальныя вайскоўцы (асабліва ў раманах «Between Planets», «The Moon Is a Harsh Mistress», «Red Planet» і, вядома ж, «Starship Troopers») — заўсёды асобныя добраахвотнікі, часам — паўстанцы. Таму і ўрад для Хайнлайна — працяг арміі, якая павінна абараняць свабоднае грамадства. Такая ідэя адлюстравана нават у рамане «Time Enough for Love».
Мальтузіянства і войны. Хайнлайн быў перакананым мальтузіянцам, бо лічыў, што ўплыў насельніцтва на навакольнае асяроддзе дыктуе паводзіны соцыуму. Асабліва ярка гэта праявілася ў раманах «Чырвоная планета» і «Нябесны фермер» (1950). У гэтым плане цікавы эпізод ў «Жыццях Лазаруса Лонга» (1973) пра канфлікт фермераў з банкам, дзе Хайнлайн вельмі яскрава паказаў трагічны працэс пераўтварэння піянерскага грамадства ў цывілізаванае. Хайнлайн яўна аддае перавагу эвалюцыйнаму шляху развіцца грамадства, хоць многія яго раманы ёсць хронікамі рэвалюцый (на Марсе, Венеры і Месяцы). Яркім прыкладам яго ідэалогіі ёсць «Месяц — суровы гаспадар», дзе каланісты скідаюць аўтарытарны рэжым, але становяцца ахвярамі агульнага шляху развіцця чалавецтва, якое ўсё болей і болей заціскае асобу. Пра гэта ж напісана ўжо ў рамане «Кот, які праходзіць скрозь сцены».
Антырасізм
Хайнлайн вырас у грамадстве з расавай сегрэгацыяй, а як пісьменнік стаў вядомы ў час барацьбы афраамерыканцаў за свае грамадзянскія правы. Упершыню прыхаваныя выказванні супраць расізму з'явіліся ў аповесці «Джэры — чалавек» (1947) і рамане «Касмічны кадэт» (1948). Раннія творы Хайнлайна ішлі наперадзе свайго часу ў яўным непрыманні расізму і ў наяўнасці «нябелых» персанажаў, тады як да 1960-х гадоў героі ў навуковай фантастыцы зялёную скуру мелі часцей за чорную. Ён часам іграў з колерам скуры сваіх герояў, спачатку вымушаў чытачоў атаясамліваць сябе з галоўным героем, а затым мімаходзь успамінаў яго не белае паходжанне, як гэта было ў «Тунэлі ў небе» і «Зорным дэсанце». Адкрыта гэтую тэму, менавіта на амерыканскім матэрыяле, Хайнлайн закрануў у рамане «Месяц — суровы гаспадар».
Самым правакацыйным ў гэтым плане быў раман «Свабоднае ўладанне Фарнхэма» (1964), дзе белыя героі з чорным слугом былі закінуты на дзве тысячы гадоў наперад у будучыню, ва ўмовы каставага рабаўладальніцкага грамадства, дзе рабамі былі белыя, а пануючай кастай — чорныя і мусульмане.
У час 2-й сусветнай вайны Хайнлайн напісаў аповесць «Шостая калона» (1940), дзе белыя амерыканцы змагаюцца з агрэсарамі жоўтай расы, якія захапілі ўжо ўсю Еўразію, у тым ліку СССР і Індыю. Пазней пісьменнік адмежаваўся ад расісцкіх аспектаў гэтага твора, прызнаўся, што ствараў яго на аснове пераказу Кэмпбелам сюжэта ненапісанага ім апавядання, а таксама дзеля гарантаванага ганарару. Наогул, шмат якія крытыкі спрабавалі выкрыць Хайнлайна ў прапагандзе «жоўтай пагрозы», якую можна ўгледзіць таксама ў некаторых эпізодах «Тунэля ў небе» і «Нябеснага фермера». Урэшце, у той жа «Шостай калоне» дбайна служыць ЗША амерыканец азіяцкага паходжання, а марыць пра будучую дыктатуру навукоўцаў белы прафесар.
Індывідуалізм
Шмат якія раманы Хайнлайна — гісторыі рэвалюцыі супраць палітычнага прыгнёту. Аднак Хайнлайн далёкі ад маніхейства, таму паказвае прыгнятальнікаў і прыгнечаных часам нават двухсэнсава. У «Свабодным уладанні Фарнхэма» сын галоўнага героя спачатку спрабуе аддзяліцца, але затым ідзе на кастрацыю дзеля ўласнага месца ў жыцці.
Пазней Хайнлайн зрушыў фокус сваёй увагі па прыгнёт асобы грамадствам, а не ўрадам.
Для Хайнлайна нераздзельны паняцці індывідуалізму і высокага інтэлекту, і кампетэнтнасці. Гэта вельмі ярка і проста ён прапаведуе ў раманах для юнацтва, а ў «Жыццях Лазаруса Лонга» зборнік афарызмаў канчаецца каронным Спецыялізацыя — для насякомых, у тым сэнсе, што чалавек мусіць умець усё.
Сексуальная эмансіпацыя
Для Хайнлайна асабістая свабода значыла і свабоду сексуальную, таму тэма свабоднага кахання з'явілася ў яго ў 1939 годзе і не знікае да канца жыцця. Развіццё тэмы сексу ў ранняй творчасці пісьменніка часта крытыкуюць за манернасць, нязграбнасць і адсутнасць непасрэдных апісанняў. З шэрагу прычын у ранняй творчасці Хайнлайн закранаў сексуальнасць у вельмі невялікай колькасці твораў, аднак пачынаючы з «Чужынца ў чужой краіне» — адной з першых кніг навуковай фантастыцы, дзе адкрыта абмяркоўваюць пытанні сексу — гэтая тэма займае значнае месца ў яго творах. Бліжэй да канца кар'еры Хайнлайн пачаў разглядаць эрэкцыю і аргазм з гумарам і апломбам.
Апавяданне «Усе вы зомбі» (1959) і раман «Не збаюся я зла» (1970) уздымаюць тэму змены пола.
Цікава, што амаль ва ўсіх жаночых персанажаў Хайнлайна ёсць рацыянальны розум і характар. Яны нязменна кампетэнтныя, разумныя, інтэлектуальныя, храбрыя, і заўсёды кантралююць жыццёвыя акалічнасці, наколькі гэта магчыма наогул, не саступаюць у гэтых якасцях мужчынскім персанажам. Узорам для моцных жаночых персанажаў з ранніх твораў Хайнлайна, была яго другая жонка Леслін Мак-Дональд, а пазней трэцяя жонка Вірджынія Хайнлайн. Аднак у гэтых гераінь часта ёсць антыподы — абмежаваныя жанчыны, ханжы, з якімі галоўны герой звязаны шлюбам — як у «Свабодным уладанні Фарнхэма» і «Іове, або Асмяянні справядлівасці».
Урэшце, не варта лічыць Хайнлайна апалагетам фемінізму. Так, у «Падвоенай зорцы» (1954) сакратарка Пэні, цалкам разумная і разважлівая, дае волю эмоцыям і выходзіць замуж за свайго боса — паспяховага палітыка.
Філасофскія погляды
Важная крыніца пра філасофскія погляды Хайнлайна — яго раман «Уплысці за захад», дзе галоўная гераіня Морын Джонсан задаецца пытаннем: ''«Мэта метафізікі ставіць такія пытанні: Навошта мы тут? Куды мы трапляем па смерці? І — Чаму гэтыя пытанні невярашальныя?»'' Гэтыя пытанні — аснова метафізікі Хайнлайна. Сын гераіні — Лазарус Лонг, слушна заяўляе, што каб адказаць на пытанне чым ёсць Сусвет?, трэба выйсці за яго межы.
У 1930-1940-я гады Хайнлайн глыбока цікавіўся вучэннем пра агульную семантыку Альфрэда Каржыбскі і наведваў яго семінары. Тым жа часам Хайнлайн зацікавіўся вучэннем містыка Пятра Успенскага.
Свет як міф
Ідэя Свету як міфа (World as Myth) створана Хайнлайнам і была развіта ім у кнізе «Лічба звера». Паводле яе, міфы і выдуманыя светы існуюць як незлічоная колькасць Сусветаў, паралельна з нашай. Дакладней, колькасць выдуманых Сусветаў складае або ((6)6)6. У гэтым мультысусвеце гісторыі будучыні Хайнлайна — толькі адзін з вялізнай колькасці Сусветаў, якія складаюць свет як міф.
Раманы цыклу:
Правілы Хайнлайна
Роберт Хайнлайн не пакінуў па сабе такой вядомай тройкі законаў, якая была ў Айзэка Азімава або ў Артура Кларка. Аднак у эсэ «On the Writing of Speculative Fiction» (1947) расказаў пра пяць правілаў пісьменніцкага поспеху : Пісьменнік не хаваў ад патэнцыяльных канкурэнтаў гэтыя правілы, бо лічыў, што мала якія аўтары здолеюць іх трымацца.
Спадчына Хайнлайна
Разам з Айзэкам Азімавым і Артурам Кларкам, Роберта Хайнлайна ацэньваюць як Вялікага Майстра фантастыкі, яго прызнаюць першым ў гэтай тройцы. Хайнлайн быў адным з яркіх прадстаўнікоў Залатога веку навуковай фантастыкі і пачатак яго кар'еры быў цесна звязаны з рэдактарам Astounding Science Fiction Джонам Кэмпбелам.
Вядомасць прыйшла да Хайнлайна вельмі рана. Ужо ў 1953 годзе апытанне вядучых аўтараў навуковай фантастыкі таго часу называла яго найболей уплывовым сучасным аўтарам. У 1974 годзе Хайнлайна першым з усіх пісьменнікаў-фантастаў пры жыцці ўганаравалі  за заслугі перад навуковай фантастыкай. Крытык Джэймс Гіфард пісаў: ''«Хоць многія іншыя аўтары перасягнулі Хайнлайна выніковасцю, мала хто можа сцвярджаць, што на гэтулькі шырока і плённа ўплыў на жанр, як ён. Дзясяткі пісьменнікаў-фантастаў даваеннага Залатога веку да гэтага дня з непрыхаваным энтузіязмам давяраюцца Хайнлайну дзеля развіцця ўласнай кар'еры, фарміравання свайго стылю і сюжэтаў»''.
Хайнлайн зрабіў свой унёсак і ў асваенне космасу. Зняты паводле яго сцэнарыя фільм «Месца прызначэння — Месяц» (1950) прапагандуе ідэю касмічнай гонкі з СССР, за дзесяць гадоў перад тым, як з'ява стала пазнавальнай, пры гэтым фільм прасоўваўся праз нечуваную рэкламную кампанію ў друкаваных выданнях. Многія астранаўты і іншыя асобы, датычныя касмічнай праграмы ЗША, натхняліся творчасцю Роберта Хайнлайна, напрыклад, яго аповесцю «Чалавек, які прадаў Месяц».
Узнагароды
Жоўтым вылучаны рэтраспектыўныя ўзнагароды, якія даваліся праз значны час па публікацыі твора.
Бібліяграфія
За сваю плённую пісьменніцкую кар'еру Хайнлайн напісаў болей за 30 раманаў і мноства твораў малой формы. Усе творы можна падзяліць на некалькі груп — цыкл «Гісторыя будучыні» з прылеглымі цыкламі «Лазарус Лонг» і «Свет як Міф», серыя «юнацкіх» раманаў для выдавецтва  і асобныя «дарослыя» раманы.
Віленскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)
Віленскі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Плошча 6,3 тыс. км². Сталіца — горад Вільня.
Месты і мястэчкі: Астравец, Быстрыца, Варняны, Гедройцы, Гервяты, Дубінкі, Кернаў, Лаварышкі, Майшагола, Меднікі, Міхалішкі, Рудаміна, Салечнікі, Трокенікі, Шырвінты, Яшуны.
Гісторыя
Узнік па Крэўскай уніі (1385) на аснове колішняга Віленскага княства, уваходзіў у склад Віленскага ваяводства.
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) спыніў сваё існаванне, яго тэраторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі.
Дэмаграфія
У сяр. XVII ст. налічваў 16 501 дым (каля 100—115 тыс. жыхароў). Па Трынаццацігадовай вайне (1654—1667) колькасць дымоў скарацілася да 8,5 тыс.
У апошняй чвэрці XVIII ст. насельніцтва павету дасягала 125—160 тыс. чал. (20,7 тыс. дымоў )
Геаграфія
У склад Віленскага павета ўваходзіла тэрыторыя Быстрыцкага, Інтурскага і Кернаўскага старостваў (дзяржаўных валасцей), 40 вялікакняжацкіх дзяржаў, а таксама прылеглыя прыватнаўласніцкія маёнткі.
Адметнасцю павету была адсутнасць буйных лаціфундый, пераважалі дробныя і сярэднія памерам (да 500 дымоў) маёнткі. Дамінавала шляхецкая ўласнасць (да 74 % дымоў). Дзяржаве належала каля 13 % дымоў, касцёлу — таксама 13 %.
Ураднікі
Мясцовая шляхта абірала двух паслоў на Вальны сойм і двух дэпутатаў на Галоўны Трыбунал.
Першым падкаморыем быў Я. Лявон, суддзёй земскім — Ю. Белазор, падсудкам — С. Касінскі, пісарам — А.Мацкевіч, павятовым харунжым — С. Нарбут.
Хабібур Рахман
Рахман Хабібур (মুহাম্মদ হাবিবুর রহমান; 3 снежня 1928, Муршыдабад — 11 студзеня 2014, Дака) — бангладэшскі дзяржаўны дзеяч, в.а. прэм’ер-міністра Бангладэш (30 сакавіка 1996 — 23 чэрвеня 1996)
Біяграфія
Пачаў сваю кар’еру ў якасці выкладчыка гісторыі ва Універсітэце Дакі ў 1952 годзе. Пазней ён выкладаў ва Універсітэце Раджшахі, дзе пасля займаў пасаду дэкана юрыдычнага факультэта. У 1964 годзе змяніў род дзейнасці і стаў працаваць юрыстам. У 1976—1995 гадах быў суддзёй Вярхоўнага суда.
Сышоў у адстаўку з пасады суддзі Вярхоўнага суда Бангладэш у 1995 годзе. У 1996 годзе выконваў абавязкі прэм’ер-міністра Бангладэш.
Сяргей Уладзіміравіч Ермаліцкі
Сяргей Уладзіміравіч Ермаліцкі (нар., Сычыкі, , Магілёўская вобласць, БССР, СССР) — беларускі вайсковы і дзяржаўны дзеяч. З 2023 года старшыня Круглянскага раённага выканаўчага камітэта.
Біяграфія
Працоўную дзейнасць пачаў галоўным аграномам калгаса імя Фрунзе Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці. З 1993 па 2010 гады працаваў на розных пасадах у папраўчай калоніі № 17: начальнікам атрада, оперупаўнаважаным, старшым оперупаўнаважаным, начальнікам аператыўнага аддзела, намеснікам начальніка калоніі. У 2010—2015 гадах узначальваў ПК № 17.
У 2015 годзе прызначаны начальнікам упраўлення Дэпартамента выканання пакаранняў Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь па Гомельскай вобласці.
У верасні 2020 года прызначаны старшынёй Гомельскага раённага выканаўчага камітэта, а ў сакавіку 2023 года пераведзены на пасаду старшыні Круглянскага раённага выканаўчага камітэта.
Санкцыі ЕС
10 кастрычніка 2011 года быў унесены ў Чорны спіс Еўрасаюза «за бесчалавечнае абыходжанне з асуджаным экс-кандыдатам у прэзідэнты Мікалаем Статкевічам і іншымі зняволенымі».
Уладзімір Юр’евіч Скавародка
Уладзімір Юр’евіч Скавародка (нар., в. Канахі Мёрскага раёна Віцебскай вобласці) — беларускі палітык.
Біяграфія
Скончыў Велікалуцкі сельскагаспадарчы інстытут, аграном. Працоўную дзейнасць пачаў памочнікам камбайнёра калгаса «Шлях да камунізму» Мёрскага раёна. Пасля службы ў радах Узброеных Сіл працаваў брыгадзірам, галоўным аграномам калгаса «Шлях да камунізму», намеснікам старшыні калгаса «Баявы партызан», загадчыкам сельскагаспадарчага аддзела Мёрскага райкама КПБ, старшынёй калгаса «1 Мая». Займаў пасады старшыні Мёрскага раённага аграпрамысловага аб’яднання, старшыні Мёрскага раённага Савета дэпутатаў, першага сакратара Мёрскага райкама КПБ, першага намесніка старшыні Мёрскага райвыканкама — начальніка ўпраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання, старшыні Мёрскага райвыканкама.
Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга і чацвёртага склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны медалямі «За працоўныя заслугі», «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.
Дзмітрый Іванавіч Козел
Дзмітрый Іванавіч Козел (нар., Крушнікі, , Гомельская вобласць, Беларуская ССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч. З 2023 года старшыня Гомельскага раённага выканаўчага камітэта.
Біяграфія
Скончыў Віцебскую дзяржаўную акадэмію ветэрынарнай медыцыны.
Працоўную дзейнасць пачынаў ветэрынарным урачом аддзялення № 1 РУП «Саўгас-камбінат Зара» Мазырскага раёна. У 2010—2018 гадах працаваў начальнікам Жлобінскай раённай ветэрынарнай станцыі. У 2018 годзе прызначаны першым намеснікам старшыні — начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Светлагорскага райвыканкама.
У верасні 2020 года прызначаны на пасаду старшыні Добрушскага райвыканкама.
Старушкі (пасёлак)
Стару́шкі (, Старушки) — пасёлак у Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марохараўскага сельсавета.
Марохарава
Маро́харава (, Морохорово) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марохараўскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 16 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Жыткавічы, за 230 км ад Гомеля. Праз вёску пралягае аўтамабільная дарога.
Мэцью Раян
Мэцью Раян (Mathew Ryan; нар., Пламптан, Аўстралія) — аўстралійскі футбаліст, брамнік нідэрландскага клуба АЗ з Алкмара і нацыянальнай зборнай Аўстраліі.
Клубная кар’ера
Мэцью пачаў кар’еру ў клубе «Сентрал Кост Марынерс».
30 мая 2013 года Раян перайшоў у склад бельгійскага клуба «Бругэ», аднак сума трансферу не была разгалошана. 27 ліпеня брамнік дэбютаваў у складзе новага клуба ў першым жа матчы сезона. «Бругэ» на хатнім стадыёне атрымаў перамогу над «Шарлеруа», пры гэтым Мэцью пакінуў браму без прапушчаных галоў.
Пасля шэрагу выдатных выступаў еўрапейскія гіганты, як «Ліверпул», пачалі сачыць за брамнікам.
21 ліпеня 2015 года «Валенсія» абвясціла аб падпісанні шасцігадовага кантракта з Раянам. Аднак, Мэцью не здолеў стаць асноўным брамнікам іспанскага клуба, і ў студзені 2017 года зноў апынуўся ў Бельгіі, на правах арэнды далучыўшыся да «Генка», у складзе якога адразу замацаваўся ў аснове.
16 чэрвеня 2017 года быў набыты дэбютантам англійскай Прэм’ер-лігі «Брайтанам» за рэкордную для клуба суму. Стаў асноўным брамнікам каманды. У студзені 2021 года быў да канца сезона арандаваны лонданскім «Арсеналам», а ў ліпені 2021 года перайшоў у «Рэал Сасьедад» , дзе быў рэзервовым брамнікам.
У жніўні 2022 года быў набыты «Капенгагенам», а ў студзені 2023 года перайшоў у нідэрландскі АЗ.
Міжнародная кар’ера
У 2014 годзе Раян быў уключаны ў склад нацыянальнай зборнай Аўстраліі на чэмпіянат свету, дзе правёў усе 3 матчы на групавым этапе. У 2015 годзе разам са сваёй зборнай стаў пераможцам Кубка Азіі.
Клубныя
«Сентрал Кост Марынерс»:
«Бругэ»:
Міжнародныя
Аўстралія:
Лі Сяньлун
Лі Сяньлун (, Lee Hsien Loong, нар. 10 лютага 1952, Сінгапур) — прэм'ер-міністр Сінгапура з 12 жніўня 2004, змяніў на гэтай пасадзе Го Чок Тонга; міністр фінансаў з 2001 па 1 снежня 2007. Старшыня кіруючай партыі ПНД. Старэйшы сын былога прэм’ера Лі Куан Ю. Скончыў Трыніці-каледж Кембрыджскага ўніверсітэта, матэматык. Служыў у арміі. Займаў розныя міністэрскія пасады.
Працягвае цвёрдую палітыку сваіх папярэднікаў, кансультуючыся з Лі Куан Ю, да смерці апошняга ў 2015.
Віктар Рыгоравіч Дарашэвіч
Віктар Рыгоравіч Дарашэвіч (, Тонеж,, Гомельская вобласць, Беларуская ССР — , , Гомельская вобласць, Беларусь) — беларускі ветэрынар і дзяржаўны дзеяч. З 2015 па 2017 гады старшыня Светлагорскага раённага выканаўчага раёна.
Біяграфія
Скончыў Віцебскую дзяржаўную акадэмію ветэрынарнай медыцыны і Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.
Працоўную дзейнасць пачынаў загадчыкам участковай ветэрынарнай лячэбніцы Брагінскага раёна. З 2001 па 2003 гады працаваў ветэрынарным урачом Брагінскага кааптнарыхтпрама, інжынерам па тэхніцы бяспекі Брагінскага райпо, галоўным ветэрынарным урачом РСВУП «Птушкафабрыка Рассвет» Гомельскага раёна. У 2003—2009 гадах узначальваў Веткаўскую ветэрынарную станцыю, КУП «Веткаўскі малочны завод». У 2009 годзе прызначаны першым намеснікам старшыні — начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Веткаўскага райвыканкама. У 2013—2015 гадах старшыня Чачэрскага райвыканкама.
17 сакавіка 2015 года прызначаны на пасаду старшыні Светлагорскага райвыканкама.
Новыя Мілевічы
Но́выя Міле́вічы (, Новые Милевичи) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Мілевіцкага сельсавета.
Сяргей Аляксандравіч Сямашка
Сяргей Аляксандравіч Сямашка (нар., в. Коцькі Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці) — беларускі палітык.
Біяграфія
Скончыў Ленінградскі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (інжынер шляхоў зносін — будаўнік), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (менеджар інфармацыйных сістэм).
Працаваў дарожным майстрам, галоўным інжынерам дыстанцыі пуці, начальнікам пуцявой машыннай станцыі № 94 Прыбалтыйскай чыгункі, галоўным інжынерам пуцявой машыннай станцыі № 118 Беларускай чыгункі, намеснікам начальніка дыстанцыі пуці па кадрах і быту Віцебскай дыстанцыі пуці Беларускай чыгункі.
Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь другога, трэцяга і чацвёртага скліканняў.
Узнагароды
Узнагароджаны медалямі «За працоўныя заслугі», «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
Шэйх Хасіна
Шэйх Хасіна́ Вазе́д (нар. ) — прэм’ер-міністр Бангладэш у 1996—2001, з 2009. Лідар партыі «Ліга Авамі».
Ранняя біяграфія
Нарадзілася ў акрузе Фарыдпур (дакладней, у падакрузе Тангіпара, утворанай у 1995 годзе). Дачка Шэйха Муджыбура Рахмана, першага главы незалежнага Бангладэш (у 1971—1975 гг.), празванага ў краіне «бацькам нацыі». У 1969 г. удзельнічала ў студэнцкіх хваляваннях у Дацы. У 1971 г., падчас вайны за незалежнасць Бангладэш, была арыштавана пакістанскай акупацыйнай арміяй. 15 жніўня 1975 г. падчас ваеннага перавароту Шэйх Муджыбур Рахман і каля 20 членаў яго сям’і былі забіты змоўшчыкамі; Шэйх Хасіна тым часам знаходзілася ў ФРГ, з усёй сям’і ацалелі толькі яна і яе сястра, якая таксама адсутнічала ў Бангладэш падчас перавароту. У 1981 г., яшчэ быўшы за мяжой, была абрана главой Авамі Ліг — партыі, якой калісьці кіраваў яе бацькам. У тым жа годзе вярнулася ў Бангладэш. Знаходзілася ў жорсткай апазіцыі да рэжыму Эршада, які выступаў спачатку як ваенны адміністратар, а потым як прэзідэнт краіны, арганізоўвала масавыя акцыі пратэсту супраць яго кіравання, не раз апынялася пад арыштам. У 1991 г., пасля сыходу Эршада і аднаўлення дэмакратычнай сістэмы кіравання, якая ўзначаленая ёй Авамі прайграла парламенцкія выбары Бангладэшскай нацыянальнай партыі, якую ўзначальвала Халеда Зіа. Выбары 1991 года шмат у чым прадвызначылі характар палітычнага жыцця ў 90-я гады і ў далейшым, асноўная барацьба за ўладу разгарнулася паміж гэтымі дзвюма партыямі.
Прэм’ер-міністр у 1996—2001
У сакавіку 1996 г. Шэйх Хасіна байкатавала чарговыя выбары, вымусіўшы Халеду Зіа сфарміраваць пераходны ўрад і абвясціць паўторныя выбары, на якіх атрымала перамогу. Стала першым прэм’ер-міністрам Бангладэш, які адпрацаваў поўны пяцігадовы тэрмін. За гады яе кіравання палепшыліся адносіны з Індыяй, было падпісана пагадненне аб падзле водаў Ганга. Эканамічны рост у гады кіравання Шэйх Хасіны запаволіўся, да таго ж паводкі неаднаразова наносілі краіне велізарная шкоду. У 1999 г. нацыянальная партыя Бангладэш ініцыявала ўсеагульную палітычную стачку з мэтай адстаўкі Шэйх Хасіны, аднак яна катэгарычна адмовілася сысці датэрмінова.
Дзейнасць у апазіцыі 2001—2008
Падрыхтоўка да выбараў 2001 г. праходзіла ў напружаным становішчы, у тэрактах загінула больш за сто чалавек. Пасля разгромнага паражэння на выбарах Шэйх Хасіна абвінаваціла БНП у фальсіфікацыях, але ўсё ж сышла ў адстаўку. У 2004 г. падчас выступлення Шэйх Хасіны ў Дацы на яе быў здзейснены замах, у выніку загінула 19 чалавек, сама яна абышлася лёгкімі раненнямі. БНП катэгарычна адпрэчыла абвінавачванні ў арганізацыі тэракту. Ва ўмовах надзвычайнага становішча, уведзенага ваеннымі перад выбарамі 2007 года, Хасіна Вазед была арыштавана, але ў чэрвені 2008 змагла пакінуць краіну і эміграваць у ЗША.
Вяртанне да ўлады
У лістападзе 2008 Хасіна Вазед вярнулася ў краіну, каб узначаліць сваю партыю на новых парламенцкіх выбарах, якія былі прызначаны на 29 снежня 2008. Паводле вынікаў, Авамі Ліг атрымала больш за пераканаўчую перамогу і сфарміравала ўрад краіны. Хасіна ўступіла на пасаду прэм’ер-міністра краіны 6 студзеня 2009 года.
Альгерд Адамавіч Малішэўскі
Альгерд Адамавіч Малішэўскі (, —,  ) — беларускі мастак-жывапісец, педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1977).
Біяграфія
З'яўляўся ўдзельнікам Вялікай Айчыннай вайны. У 1952 годзе скончыў факультэт жывапісу Харкаўскага дзяржаўнага мастацкага інстытута. Удзельнічаў у мастацкіх выстаўках з 1956 года. Стаў сябрам Саюза мастакоў БССР у 1965 годзе. Выкладаў у Мінскім мастацкім вучылішчы (1953—1981).
Творчасць
Пісаў карціны ва ўсіх жанрах станковага жывапісу.
У лютым 1988 года прымаў удзел у мастацкай выставе аб'яднання «Няміга-17» у Мінску, у «Палацы мастацтваў». Яго твор з гэтай выставы — «Партрэт Арлена Кашкурэвіча» (1968, палатно, алей 120 х 90 см) — зараз знаходзіцца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь.
Алег Сцяпанавіч Сакадынец
Алег Сцяпанавіч Сакадынец (нар., в. Боркі Кіраўскага раёна Магілёўскай вобласці) — беларускі медык і палітык.
Біяграфія
Скончыў Мінскі ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга дзяржаўны медыцынскі інстытут па спецыяльнасці лячэбная справа. Пасля службы ў радах Узброеных Сіл працаваў урачом-інтэрнам, урачом-псіхіятрам, загадчыкам аддзялення, намеснікам галоўнага ўрача Магілёўскай абласной псіхіятрычнай бальніцы, першым намеснікам начальніка ўпраўлення аховы здароўя Магілёўскага аблвыканкама.
Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга і чацвёртага скліканняў.
Георгій Іванавіч Максімаў
Георгій Іванавіч Максімаў (, х. Махавой, зараз Валгаградская вобласць —, Кіеў) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Скончыў няпоўную сярэднюю школу. Працаваў загадчыкам гандлёвага аддзела Андыжанскага райвыканкама. Прызваны ў армію ў 1936 годзе. Скончыў Харкаўскае ваенна-палітычнае вучылішча ў 1941 годзе.
Сарэпта
Заснавана не пазней XV ст. да н.э. фінікійцамі, пра што сведчыць яго назва (з фінікійскі перакладаецца як «плавільня»). Упершыню была згадана ў егіпецкіх дакументах XIV ст. да н.э. пад назвай 'Цаарпуці'. Ужо тады Сарэпта знаходзілася пад уплывам, а пасля — і пад уладай Сідон а. Пасля разгрому Сідона Салманасарам V (722 г. да н.э.), быў перададзены асірыйцамі цірскаму цару. У 701 г. да н.э. Сарэпту захапіў Сінахерыб, які вярнуў горад сіданянам.
У эліністычную і рымскую эпохі горад быў размешчаны крыху на поўдзень ад старажытнага цэнтра. Мясцовы порт ўспамінаюць Іосіф Флавій і Пліній Старэйшы. Паколькі сярод яўрэяў захоўвалася памяць пра наведванне Сарэпты старазапаветным прарокам Ільёй, з распаўсюджваннем хрысціянства сярод мясцовай абшчыны замацаваўся культ гэтага святога. Прысвечаную яму святыню («Валі аль-Кадзір») ўшаноўвалі і мусульмане, якія авалодалі Сарэптай у VII ст.
У візантыйскія часы Сарэпта была пераўтворана ў крэпасць, ажыўленае гарадское жыццё ў якой працягвалася яшчэ ў 1185 годзе. Аднак ужо праз стагоддзе горад абязлюдзіў - падарожнікі казалі, што на месцы Сарэпты знайшлі не больш як восем жытлаў.
Георгій Іванавіч Максімаў
Біяграфія
З ліпеня 1941 года ў дзеючай арміі. Змагаўся на Заходнім, Паўднёвым, Паўднёва-Заходнім, Варонежскім, 1-м Украінскім, 1-м Беларускім франтах. Быў двойчы паранены, кантужаны.
Асабліва вызначыўся ў ходзе Сумскай-Прылуцкай наступальнай аперацыі Варонежскага фронту пры фарсіраванні Дняпра, захопе Букрынскага плацдарма і ў баях за ўтрыманне і пашырэнне плацдарма.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 чэрвеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» Георгію Іванавічу Максімаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» (пасмяротна).
Дыу
Дыу́ (Diu, гуджараці: દીવ) — востраў на поўначы Аравійскага мора, частка індыйскай саюзнай тэрыторыі Дадра і Нагархавелі і Даман і Дыу. Плошча - 38,8 км². Насельніцтва (2011 г.) - 52 056 чал.
Гісторыя
У 1529 г. заваяваны партугальцамі. У 1535 г. пачалося ўзвядзенне крэпасці Дыу, якая на працягу свайго існавання тройчы вытрывала аблогу з боку арабаў, маголаў і галандцаў.
Эканоміка
Традыцыйныя галіны эканомікі Дыу — гандаль, абслугоўванне марскога транспарта, сельская гаспадарка, вытворчасць алкаголю, здабыча солі. Сельскагаспадарчыя тэрыторыі месцяцца пераважна на захадзе вострава. Мясцовае насельніцтва вырошчвае какосавую пальму, гародніну, алейныя культуры. У цэнтральнай частцы Дыу дзейнічаюць аэрапорт і прамысловая зона. Усходні Дыу забудаваны гарадскімі кварталамі, тут працуе марскі порт. Важную ролю адыгрывае турызм. Дыу вабіць наведвальнікаў адпачынкам на пясчаных пляжах, а таксама свабодным гандлем алкагольнымі напоямі.
Культура
У мінулым Дыу насялялі сіддзі і нашчадкі ад сумесных шлюбаў партугальцаў і індыйцаў. Пасля далучэння да Індыі каля 80% тубыльцаў эмігрыравала, пераважна ў Вялікабрытанію. У нашы дні ў Дыу жывуць выхадцы з суседняга Гуджарата, захаду Індыі. Афіцыйныя мовы — англійская і гуджараці. Большасць вернікаў спавядаюць індуізм і каталіцызм, ёсць мусульмане. Распаўсюджаныя індуісцкія святы — холі, джанмаштамі, макаршанкранці, дывалі, ракшанбандхан. Афіцыйна святкуюцца хрысціянскія Каляды і асобнае свята Дыу (у снежні). Папулярныя спартыўныя гульні — крыкет і футбол.
Пётр Антонавіч Галецкі
Пётр Антонавіч Гале́цкі (, в. Майдан, Талачынскі раён —, в. Копці, ) — Герой Савецкага Саюза, партызан-падрыўнік. Удзельнічаў у партызанскім руху ў Беларусі. Быў удзельнікам партызанскага атрада «Перамога», які дыслацыраваўся ў Віцебскай і Смаленскай абласцях.
Біяграфія
Пётр Антонавіч Галецкі нарадзіўся 20 мая 1919 года ў вёсцы Майдан Віцебскай вобласці. Па нацыянальнасці з'яўляецца беларусам.
Атрымаў пачатковую адукацыю. Падлеткам працаваў фурманам старшыні калгаса.
Быў членам ВЛКСМ. У 18 гадоў прызначаны брыгадзірам у калгасе. У 1939 годзе быў прызваны ў Чырвоную Армію.
Удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне з 1941 года. Вучыўся ў партызанскай школе падрыўнікоў. У канцы ліпеня 1942 г. Пётр Галецкі быў залічаны байцом партызанскага атрада «Перамога», пад камандаваннем Качубея.
10 жніўня 1942 года атрад, у якім быў Галецкі, перайшоў лінію фронту ў раёне Веліж — Усвяты на Смаленшчыне. У першым баі з 250-ю карнікамі 15 немцаў з 20 былі на рахунку Пятра Галецкага.
Праз некаторы час атрад разграміў гарнізоны ў вёсках Упа і Пагосцішча.
19 верасня 1942 г. Галецкі ўдзельнічаў у падрыве чыгункі Віцебск — Смаленск, якая мела стратэгічнае значэнне для немцаў. У выніку аперацыі быў узарваны адмысловы састаў, які вёз на фронт нямецкіх афіцэраў, а таксама генерала Ота фон Добшыца. 1600 фашыстаў было забіта падчас акцыі каля станцыі Выдрэя.
20 кастрычніка 1942 года група падрыўнікоў, у якой Галецкі быў мінёр, выйшла на перагон Выдрэя — Крынкі для падрыву чыгункі. Прапусціўшы паравоз з баластам і нямецкія патрулі, Пётр з мінай пабег да палатна. У гэты час з-за павароту выйшаў эшалон з 40 цыстэрнамі з гаручым. Пётр, разумеючы, што часу на закладку міны няма, кінуўся з ёй пад паравоз.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 8 мая 1965 года напярэдадні 20-годдзя Перамогі савецкага народа над фашысцкай Германіяй за асаблівыя заслугі ў барацьбе супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у тыле праціўніка і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства Пятру Антонавічу Галецкаму пасмяротна было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Узнагароды
Пасмяротна ўзнагароджаны медалём «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза і ордэнам Леніна.
Перароў
Пераро́ў (, Переров) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Азяранскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца каля правага берага ракі Прыпяць, за 28 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Жыткавічы, за 270 км ад Гомеля.
Гісторыя
Да 27 снежня 2022 года вёска з’яўлялася цэнтрам Перароўскага сельсавета.
Цудоўны новы свет (тэлесерыял)
«Цудоўны новы свет» (Brave New World) — амерыканскі фантастычны тэлесерыял, прэм’ера якога адбылася на стрымінгавым сэрвісе Peacock 15 ліпеня 2020 года. Серыял з’яўляецца алюзіяй на раман Олдаса Хакслі «Цудоўны новы свет» 1932 года.
Сюжэт
У горадзе-дзяржаве далёкай будучыні, дзе спажыванне ўзведзена ў культ, чалавецтва разбіта на касты, і ўсе праблемы вырашаюцца з дапамогай сінтэтычнага наркотыку — сомы. Аднойчы двое жыхароў Новага Лондана апыняюцца за яго межамі ў Дзікіх землях і трапляюць у самы цэнтр кровапралітнага паўстання. Разам з імі вяртаецца адзін з дзікуноў.
Махінда Раджапаксэ
Махінда Раджапаксэ (මහින්ද රාජපක්ෂ, மகிந்த ராஜபக்ச, Percy Mahendra 'Mahinda' Rajapaksa, нар. 18 лістапада 1945 года, Віракеція, Шры-Ланка) — прэзідэнт Шры-Ланкі (2005—2015), у 2004—2005 гадах — прэм’ер-міністр. Адзін з лідараў партыі свабоды Шры-Ланкі, якая ўваходзіць у Народны альянс.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Паўднёвай правінцыі ў сям’і юрыста, які абіраўся дэпутатам парламента ў 1947—1960 гадах. Па адукацыі таксама юрыст (вучыўся ў каледжы ў Гале і ва ўніверсітэце Каломба). У 1970 годзе стаў самым маладым у гісторыі краіны дэпутатам парламента. Левацэнтрыст. У 1994—2001 гадах працаваў ва ўрадзе Шры-Ланкі — спачатку як міністр працы (распрацаваў прагрэсіўны працоўны кодэкс, які быў адпрэчаны пад націскам з боку буйнога бізнесу), затым як міністр рыбалоўства. У 2001—2004 гадах лідар апазіцыі ў парламенце.
Пасля перамогі ў 2004 годзе Народнага альянсу (блок ПСШЛ і левай нацыяналістычнай сінгальскай партыі «Джаната Вімукці Перамуна» (ДВП)) на абвешчаных прэзідэнтам Кумаратунгам датэрміновых парламенцкіх выбарах абраны прэм’ер-міністрам. Яго дзейнасць па ліквідацыі наступстваў разбуральнага цунамі 26 снежня 2004 года (гл. Землетрасенне ў Індыйскім акіяне ў 2004 годзе) была высока ацэнена ў краіне і па-за яе межамі.
Абраны прэзідэнтам падчас выбараў 17 лістапада 2005 года (атрымаў 50,3 % галасоў), прызначаных у сувязі з рашэннем Вярхоўнага суда Шры-Ланкі аб тым, што прэзідэнцкі тэрмін папярэдняга прэзідэнта Ч. Кумаратунгі заканчваецца ў снежні 2005 года. Пасля гэтага пасаду прэм’ер-міністра заняў Ратнасіры Вікрэманаяке.
Быў пераабраны прэзідэнтам Шры-Ланкі 27 студзеня 2010 года, атрымаўшы 57,88 % галасоў.
9 лютага 2010 года выдаў указ аб роспуску парламента і распарадзіўся аб арышце лідара апазіцыі Саратха Фансекі (у верасні 2010 года ваенны трыбунал прысудзіў Фансеку да трох гадоў пазбаўлення свабоды за карупцыю), узяўшы, такім чынам, рэзкі курс на адыход ад дэмакратыі ў бок аўтарытарызму.
Перароўскі Млынок
Пераро́ўскі Млыно́к (, Переровский Млынок) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азяранскага сельсавета.
Да 27 снежня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Перароўскага сельсавета.
Вёска размешчана каля паўднёвага берага возера Пагной.
Поль Бія
Поль Бія́ (Paul Biya; нар. 13 лютага 1933, Мвамекаа, Французскі Камерун) — камерунскі палітычны і дзяржаўны дзеяч; прэм'ер-міністр Камеруна (1975—1982), затым прэзідэнт Камеруна (з 1982).
Палітычная кар’ера
Поль Бія нарадзіўся 3 лютага 1933 года ў вёсцы Мвамекаа. Па этнічнай прыналежнасці фанг (булу). У 1956 годзе скончыў ліцэй генерала Леклерка ў Камеруне, атрымаў дыплом па спецыяльнасці «філасофія». З чэрвеня 1956 года праходзіў навучанне ў ліцэі Луі ле Гран у Парыжы, таксама вучыўся ў Сарбоне. У 1962 годзе ён скончыў Інстытут даследаванняў «заморскіх тэрыторый» у Парыжы. У тым жа годзе Бія паступіў на дзяржслужбу, працаваў чыноўнікам па асобых даручэннях у канцылярыі прэзідэнта Ахмаду Ахіджа, затым у 1964 годзе быў прызначаны дырэктарам кабінета ў Міністэрстве нацыянальнай адукацыі, моладзі і культуры, а ў 1965 годзе стаў генеральным сакратаром Міністэрства.
30 чэрвеня 1975 года Поль Бія быў прызначаны на пасаду прэм’ер-міністра Камеруна.
Прэзідэнт
4 лістапада 1982 года прэзідэнт Ахмаду Ахіджа нечакана абвясціў пра сваю адстаўку. 6 лістапада, паводле канстытуцыі, Поль Бія змяніў яго на пасадзе прэзідэнта. У жніўні 1983 года Бія абвінаваціў Ахіджа ў падрыхтоўцы чэрвеньскага дзяржаўнага перавароту. 14 верасня Поль Бія стаў старшынёй партыі Камерунскі нацыянальны саюз, пераназванай у 1985 годзе ў Дэмакратычнае аб’яднанне камерунскага народа.
6 красавіка 1983 года ўрадавыя войскі здушылі спробу ваеннага перавароту. Пасля гэтага Бія распусціў Рэспубліканскую гвардыю. Ён перамог на прэзідэнцкіх выбарах 14 студзеня наступнага года і быў пераабраны на выбарах 24 красавіка 1988 года з вынікам 98,75 % галасоў.
11 кастрычніка 1992 года ў краіне прайшлі прэзідэнцкія выбары, перамогу на якіх атрымаў Поль Бія, набраўшы 39,98 %. У 1996 годзе Бія быў абраны тэрмінам на год старшынёй Арганізацыі Афрыканскага Адзінства. На прэзідэнцкіх выбарах, якія прайшлі 12 кастрычніка 1997 года, ён быў пераабраны з вынікам 92,57 % галасоў.
11 кастрычніка 2007 года ў краіне адбыліся чарговыя прэзідэнцкія выбары, паводле вынікаў якіх Бія зноў атрымаў перамогу, набраўшы 70,92 % галасоў.
9 кастрычніка 2011 года Поль Бія быў пераабраны, набраўшы на прэзідэнцкіх выбарах 77,99 % галасоў.
Пранаб Кумар Мукерджы
Пранаб Кумар Мук(х)ерджы (প্রণব মুখোপাধ্যায়, Pranab Mukherjee; 11 снежня 1935, в. Міраці, Бірбхум, Бенгалія, Брытанская Індыя — ) — індыйскі дзяржаўны дзеяч, 13-ы прэзідэнт Індыі (25 ліпеня 2012-25 ліпеня 2017). Раней паслядоўна займаў пасады міністра абароны (2004—2006), замежных спраў (2006—2009) і фінансаў (1982—1984 і 2009—2012).