cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эгіна (востраў)
Прырода
Востраў Эгіна месціцца ў Сараніцкім заліве на захадзе Эгейскага мора ў 19 км на паўднёвы захад ад Афінаў. Мае вулканічнае паходжанне, сфарміраваўся каля 4 - 1 млн гадоў таму. Даўжыня з захаду на ўсход — 12,8 км. Найбольшая шырыня з поўначы на поўдзень — 11,3 км. Найвышэйшы пункт — гара Орас (532 м). Берагі крутыя, скалістыя. Толькі на захадзе маецца заліў з нізкімі берагамі, прыдатны для заходу суднаў.
Клімат субтрапічны міжземнаморскі. У зімовыя месяцы сярэдняя тэмпература рэдка апускаецца ніжэй за 6°C, улетку паднімаецца да 31°C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 402 мм.
У мінулым на Эгіне меўся хваёвы лес. У нашы дні пераважаюць зараснікі ксерафітаў, маюцца штучныя насаджэнні дубоў і кіпарысаў. Фаўна прадстаўлена птушкамі, казуркамі, грызунамі.
Гісторыя
Згодна старажытнагрэчаскай міфалогіі востраў першапачаткова зваўся Энонэ. Тут нарадзілася Эгіна, выкрадзеная Зеўсам. Ад іх сувязі нарадзіўся Эак, першы валадар Энонэ і дзед знакамітага героя Ахіла. Ён пераназваў востраў у гонар сваёй маці.
Археолагі выявілі, што Эгіна была населена ў неаліце, каля 3000 тысячагоддзя да н. э. З 2 тысячагоддзя да н. э. назіраўся росквіт мясцовай культуры, звязаны з развіццём Мікенскай цывілізацыі. У пачатку 1 тысячагоддзя да н. э. была населена дарыйцамі. Эгінскі поліс набыў найбольшую магутнасць у VII - сярэдзіне V стст. да н. э. дзякуючы свайму флоту, які падтрымліваў гандаль з іншымі землямі Грэцыі, Егіптам і Фінікіяй. Эгінцы ўдзельнічалі ў бітве ля Саламіна з персамі. Срэбраныя манеты Эгіны з выявай чарапахі карысталіся попытам ва ўсёй Грэцыі. У 459 г. да н. э. Эгіну захапілі афіняне, якія зруйнавалі ўмацаванні і ўсталявалі кантроль над флотам.
Пазней Эгіна трапіла пад уладу македонцаў, рымлян, візантыйцаў, венецыянцаў, туркаў. У 1827 - 1829 гг., падчас грэчаскай вызваленчай вайны, выконвала функцыю сталіцы Грэцыі.
Эканоміка
Асноўныя галіны эканомікі — кабатажнае суднаходства, традыцыйнае рамяство, рыбалоўства, абслугоўванне турыстаў. Востраў знакаміты вытворчасцю фісташак.
Славутыя мясціны
Эгіну наведваюць аматары антычнасці і традыцыйнай грэчаскай культуры. Найбольш адметныя славутыя мясціны вострава:
Селязень (карагод)
Селязень — старадаўняя беларуская гульня — карагод. Адзін з удзельнікаў (селязень) стаіць пасярод карагода і жартаўліва паказвае, як скачуць старыя бабы, маладзіцы, хлопцы. Удзельнікі карагода ходзяць і спяваюць:
Селязенька насаты, Маладзец кудраваты, Скажы, селязенька, старыя бабы скачуць?
Затым спяваў «селязень» ці іншая група. У рухах удзельнікаў выразныя рысы пластычнага пераўвасаблення.
На Палессі гульня называлася «Селязня вадзіць» і выконвалася пад музыку. Вядомыя і сучасныя запісы «Селязня» ў Беларусі. У некаторых раёнах ролю селязня выконвае «Каза».
Ісільдур
Ісі́льдур (Isildur) — персанаж легендарыума Толкіна. Старэйшы сын Эле́ндзіля; разам з бацькам і братам Ана́рыянам уратаваўся пасля Затаплення Нуменара і заснаваў у Міжзем’і каралеўства нуменарцаў-выгнаннікаў; правіцель Мінас Іціля; адсек Правячы Пярсцёнак з рукі Саўрана; пераплываючы Андуін, быў забіты оркамі, калі Пярсцёнак саслізнуў з яго пальца.
Савецкі (Жлобінскі раён)
Саве́цкі (, Советский) (да 30 ліпеня 1964 года Аме́рыка ) — пасёлак у Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Стараруднянскага сельсавета.
Калыбаўка
Калы́баўка (, Колыбовка) — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Стараруднянскага сельсавета.
Царква Успення Маці Божай (Мар’іна Горка)
Царква Успення маці Божай — колішні храм у в. Падблонне, зараз г. Мар’іна Горка Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
Гісторыя
У 1866 годзе Фама Русецкі аб’ехаў шэраг гарадоў, пабываў у Казані, Ніжнім Ноўгарадзе, Вільні і сабраў 15000 рублёў. З дапамогай міністра ўнутраных спраў Льва Макава будаўнічыя матэрыялы ўдалося атрымаць бясплатна. У 1871 годзе заклалі падмурак храма, а праз 8 гадоў будаванне завяршылася. 30 жніўня 1879 года яе асвяцілі імем Успення Маці Божай.
Архітэктура
Каменная і даволі ўмяшчальная, яна па сваім архітэктурным стылі напамінала грэчаскія цэрквы. Храм узводзіўся па плане ў Санкт-Пецярбургу. Апошняя ж па сваім выглядзе была вельмі падобна на сусветна вядомы сабор Святой Сафіі ў Канстанцінопалі.
Сабор быў пяцігаловым, вельмі хораша вымалёўваўся на ўзвышэнні. Меў тры ўваходы: 1-ы з боку чыгункі для ўсякага люду, 2-і з боку тэхнікума для студэнтаў, 3-і ад маёнтка, для сям’і Макова. За саборам стаяла капліца.
Унутры сабора быў багаты роспіс.
Дзень танкіста (фестываль)
«Дзень танкіста» — штогадовы фестываль, першапачаткова задуманы як свята для прыхільнікаў ваенна-гістарычнай камп’ютарнай гульні World of Tanks. Праводзіцца з 2011 года. Пачынаючы з 2017 года стаў афіцыйным гарадскім святам у Мінску і збірае больш за 250 000 удзельнікаў, пазіцыянуецца як вялікае сямейнае мерапрыемства для мінчан і гасцей горада.
З 2011 па 2016 год фестываль праходзіў на тэрыторыі гісторыка-культурнага комплексу «Лінія Сталіна». З 2017 года «Дзень танкіста» змянiў лакацыю і стаў праходзіць у мінскім парку Перамогі пры падтрымцы Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта. У 2018 годзе свята таксама састаялася ў мінскім парку Перамогі 9 верасня.
У розныя гады хэдлайнерамі фестывалю выступалі такія артысты, як «The Offspring», «Звери», Воплі Відоплясова, J:Морс, «Хамиль и Змей», Trubetskoy, «Без Билета», «Ундервуд», Найк Борзов, 5’Nizza і інш.
У 2019 годзе «Дзень танкіста» быў аб’яднаны з WG Fest, фестывалем прыхільнікаў гульняў кампаніі Wargaming. Свята прайшло пад назвай «WG Fest 2019: Дзень танкіста», сабраўшы 250 000 чалавек з 28 краін і больш 2,6 мільёна гледачоў анлайн.
Дзень танкіста — 2015
Фестываль прайшоў на тэрыторыі ГКК «Лінія Сталіна» і адзначаўся цягам двух дзён — 12 і 13 верасня. Свята было прыўрочана да 5-годдзя з даты выхаду гульні World of Tanks.
Самыя значныя падзеі:
Дзень танкіста — 2016
Фестываль праходзіў 10-11 верасня на «Лініі Сталіна». У 2016-м «Дзень танкіста» быў прыўрочаны да 70-годдзя прафесійнага свята танкавых войск і 100-годдзя танкабудаўніцтва.
Дзень танкіста — 2017
Фестываль прайшоў 10 верасня ў Мінску, у парку Перамогі. Самыя значныя падзеі:
Дзень танкіста — 2018
Фестываль прайшоў у мінскім парку Перамогі 9 верасня.
Арганізатары прадставілі:
WG Fest: Дзень танкіста — 2019
У 2019 годзе «Дзень танкіста» быў аб’яднаны з WG Fest, фестывалем прыхільнікаў гульняў кампаніі Wargaming. Свята прайшло пад назвай «WG Fest 2019: Дзень танкіста». Мерапрыемства адбылося 15 верасня ў парку Перамогі ў Мінску. На тэрыторыі 100 гектараў размясцілася гульнявая зона World of Tanks на 200 камп’ютараў, пляцоўка World of Tanks Blitz, дэманстрацыйная зона гульні пра спецназ Калібр, больш за 30 фотазон і 130 кропак хуткага харчавання. Наведвальнікамі фестывалю сталі 250 000 чалавек з 28 краін і яшчэ больш за 2,6 мільёна людзей сачылі за святам у рэжыме анлайн. Мерапрыемства прайшло пры падтрымцы Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта і Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь і стала найбуйнейшым фестывалем інтэрактыўных забаў у Еўропе.
Мерапрыемства заняло 1-е месца ў намінацыі «Лепшы фестываль» у рамках прэміі Best Experience Marketing Awards 2020.
Хэдлайнерамі «WG Fest 2019: Дзень танкіста» сталі Воплі Відоплясова, Звери, Крамбабуля і The Offspring. Акрамя таго, з 18 верасня і па 7 кастрычніка гульцы World of Tanks маглі ўбачыць выступленне гурта The Offspring на віртуальнай сцэне ў ангары гульні.
Дзень танкіста — 2020
У сувязі з эпідэміялагічнай абстаноўкай фестываль «Дзень танкіста» прайшоў 13 верасня ў анлайн-фармаце.
У «Kланавым cуперкубку» перамагла каманда з СНД з лікам 5:0, атрымаўшы 25 000 USD на каманду і 500 000 гульнявога золата ў казну клана. Следам прайшоў фінал турніру «Сталёвы паляўнічы 2020. Турнір блогераў». 20 папулярных блогераў разыгралі прызавы фонд у 1 390 000 расійскіх рублёў. Пераможцам выйшаў беларускі танкіст ISERVER.
Дзень танкіста — 2021
Фестываль адбыўся 12 верасня. Ужо другі год свята праводзілася ў анлайн-фармаце ў сувязі з эпідэміялагічным становішчам.
Трансляцыя доўжылася на працягу 5 гадзін і сабрала 2 мільёны гледачоў сумарна на розных пляцоўках — на афіцыйным YouTube-канале World of Tanks, wgwatch.tv, у сацсетках і інш.
«Дзень танкіста — 2021» аб’яднаў наступныя актыўнасці:
У фінале «Турніру блогераў — 7 на 7» сустрэліся каманды Near_You і LeBwa. Каманда блогера LeBwa атрымала перамогу з лікам 5: 4 і забрала галоўны прыз — 1 000 000 расійскіх рублёў.
Гімількон Мараплавец
Гімількон, Гімількон Маганід — карфагенскі палкаводзец, дзяржаўны дзеяч і мараплавец V ст. да н.э., унук  Магона Вялікага, брат Ганона Мараплаўца.
Біяграфія
Вядомы перш за ўсё сваё падарожжам на паўночны захад Еўропы, не занадта інфарматыўныя паведамленні аб якім захаваліся ў Плінія і  Авіен. Мэтай падарожжа Гімількона было даследаванне берагоў, усталяванне беспасярэдніх кантактаў з пастаўшчыкамі волава (да таго ў ролі пасярэднікаў выступалі гандляры з Гадэса) і, магчыма, пошук месцаў для заснавання новых факторый і калоній Карфагена. Гімількон першым з карфагенян прайшоў уздоўж берагоў Біскайскага заліва, знайшоў вусце  Луары, наведаў востраў  Уксісама і Эстрымніі — звычайна яны атаясамліваюцца з  Брэтанню, Корнуалам і суседнімі астравамі.
Нягледзячы на дасягненне зямель, багатых на паклады волава, і паспяховае вяртанне дадому, Гімількону аднак не ўдалося парушыць фактычную манаполію Гадэса на гандаль з жыхарамі атлантычнага ўзбярэжжа. Пра пэўныя цяжкасці сведчаць і скаргі мараплаўца на паклады вятры, водарасці і пачвар, якія нібыта перашкаджаюць падарожжам у Атлантыцы  — хоць цалкам верагодна, што жудасныя падрабязнасці былі спецыяльна дададзены да публічнай справаздачы, каб адбіць жаданне ў іншых (у тым ліку і канкурэнтаў карфагенян) паўтарыць падарожжа Гімількона.
Хальч (Жлобінскі раён)
Хальч (, Хальч) — пасёлак у Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Стараруднянскага сельсавета.
Руф Фест Авіен
Пастумій Руф Фест Авіен (Postumius Festus Avienus) — старажытнарымскі паэт, пісьменнік і перакладчык другой паловы IV стагоддзя, родам з Вальсіній (Этрурыя). Прадстаўнік патомнай сенацкай арыстакратыі, праконсул Ахаі і Афрыкі (гады невядомыя).
Заваяваў вядомасць сваім асцярожным стаўленнем да язычніцкай культурнай спадчыны.
Мяркуючы па захаваных працах, да гучна дэбатаваных яго сучаснікамі рэлігійных пытанняў Авіен быў зусім абыякавы, хоць сам прытрымліваўся язычніцтва. Акрамя цяпер страчаных твораў, яму належаў перыфраз «Φαινόμενα» Арата, і два вершаваныя перыплы, з якіх «Descriptio orbis terrae» змешчаны ў перыфразе геаграфічнага верша Дзіянісія Перыэгета лацінскімі гекзаметрамі, a «Ora maritima», якая напісана ямбамі і дайшла да нас толькі ва ўрыўках, утрымлівае каштоўны матэрыял, запазычаны са старажытных крыніц, хоць і скажоны пазнейшымі даданнямі.
Вядомыя яго працы «Пра нябесныя з'явы» і «Апісанне марскога ўзбярэжжа» (ад Брэтані (Альбіёна) да Понта Эўксінскага), таксама захавалася 700 радкоў пра атлантычнае ўзбярэжжа Галіі і Іспаніі.
Жонку Феста клікалі Плацыдзія, яны мелі некалькі дзяцей, у тым ліку сына па імі Плацыдзій. Сярод продкаў Феста быў Гай Музоній Руф — стоік эпохі Нерона і Веспасіяна.
У яго гонар названы астэроід.
Помнік Анры Дзюнану (Мінск)
Помнік Анры Дзюнану — помнік у цэнтры Мінска, размешчаны на бульвары на рагу вуліц Леніна і Карла Маркса непадалёку ад галоўнага офіса Чырвонага Крыжа ў Беларусі. Прысвечаны швейцарскаму гуманісту і грамадскаму дзеячу Анры Дзюнану, які заснаваў Чырвоны Крыж.
Адкрыты 7 мая 2010 года, у сотую гадавіну смерці Дзюнана напярэдадні дня яго нараджэння. У цырымоніі адкрыцця ўзялі ўдзел прадстаўнікі Міжнароднага руху Чырвонага Крыжа, розных міжнародных арганізацый, прадстаўнікі дыпламатычнага корпуса, дзяржаўныя дзеячы Беларусі.
Аўтар — скульптар Алег Купрыянаў, які адмовіўся ад узнагароды ў знак павагі да гуманістычнай дзейнасці Анры Дюнана ; архітэктурная прывязка — ТМ-7. Помнік уяўляе сабой бронзавы бюст гуманіста на пастаменце з чырвонага і белага граніту.
Сакалянка
Назву Сакалянка маюць:
Агрыджэнта
Агрыджэ́нта (Agrigento, Girgenti, Giurgenti, Agrigentu) — горад у італьянскім рэгіёне Сіцылія, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Старажытныя назвы горада: Акрагас або Агрыгентум (, Agrigentum). Насельніцтва — 65 466 чал. (2010).
Гісторыя
Акрагас быў заснаваны як калонія родасцамі з Гелы ў 581 або 582 да н.э. Праз 14 гадоў пасля яго заснавання Акрагасам авалодаў Фаларыс, які 16 гадоў кіраваў ім як жорсткі тыран. Дзякуючы натуральным багаццям мясцовасці і гандлю, які асабліва развіўся ў кіраванне добрага Ферона (488—472), праслаўленага Піндарам, Акрагас зрабіўся адным з найбольш значных гарадоў старажытнага свету, і яго насельніцтва даходзіла да дваццаці, а па некаторых крыніцах — да васьмідзесяці тысяч чалавек.
Пазней Акрагас карыстаўся свабодным дзяржаўным ладам, галоўным чынам дзякуючы філосафу Эмпедоклу, які нарадзіўся тут. У 406 годзе да н.э. яго аблажылі карфагеняне пад камандаваннем Ганібала (не блытаць з Ганібалам Баркам, які ваяваў з Рымам). Гарнізонам камандаваў спартанец Дэксіп. У самым пачатку аблогі ад эпідэміі ў карфагенскім лагеры памёр Ганібал, якога замяніў яго стрыечны брат Гімількон. 35-тысячная сіракузская армія пад камандаваннем Дафнея, якая прыйшла на выручку,   уступіла з карфагенянамі ў бітву пад сценамі горада і здолела захапіць адзін з лагераў. Аднак неўзабаве пачаліся разлады ў гарнізоне, замежныя найміты пакінулі яго, за імі, пасля васьмімесячнай аблогі, сышлі і гараджане.
Карфагеняне адразу пасля гэтага захапілі і разбурылі Акрагас, які, хоць і быў адноўлены Тымалеанам (340), але ранейшага свайго бляску вярнуць ужо не мог. Каля 309 г. да н.э. тыранію спрабаваў усталяваць Акротат, сын спартанскага цара Клеамена II. Каля 305 г. да н.э. ненадоўга ўвайшоў у склад Сіцылійскай дзяржавы Агафокла. А пасля смерці Агафокла, каля 289 г. да н.э. вядомы тыран Фінтый. Акрагас заставаўся, зрэшты, значным горадам і пад валадарствам Рыма, да якога быў далучаны (262) на правах саюзніка, пры чым захаваў сваю канстытуцыю і ўнутраныя ўстановы. Жыхары яго славіліся сваёй гасціннасцю і досціпнасцю. У 262 годзе да н.э. падчас Пунічнай вайны горад быў галоўнай базай новай арміі наймітаў Карфагена.
Славутасці
Шырокая археалагічная зона Агрыджэнта яшчэ не падвяргалася сістэматычным раскопкам і знаходзіцца пад аховай як помнік Сусветнай спадчыны. Іншыя старажытнагрэчаскія храмы не маюць сабе роўных па захаванасці, ва ўсякім разе па-за межамі самой Грэцыі. Цалкам разбураны каласальны храм Зеўса Алімпійскага, распачаты тыранам Геронам у адзначэнне сваёй перамогі над фінікійцамі ў бітве пры Гімеры (480 г. да н.э.), але так ніколі і не дабудаваны. Буйнейшых дарычных храмаў (111 м у даўжыню, 56 м у шырыню) на сённяшні момант невядома. У пазнейшай забудове дамінуе барока.
Чацвярня
Чацвярня́ (, Четверня) — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Стараруднянскага сельсавета.
У 1924—1960 гадах цэнтр Чацвярнянскага сельсавета.
Магон I Вялікі
Магон Вялікі — карфагенскі палкаводзец і дзяржаўны дзеяч VI ст. да н. э.
Біяграфія
Быў прызначаны галоўнакамандуючым («рабімаханатам», фінік. ) пасля звяржэння Малха. Правёў ваенную рэформу, якая была накіравана на ўзмацненне дысцыпліны, але фактычна легалізавала выкарыстанне атрадаў наймітаў, якія слухаліся толькі таго, хто ім плаціў. Дзякуючы гэтаму сканцэнтаваў у сваіх руках уладу, якую параўноўвалі з манархічнай.
Вёў актыўную знешнюю палітыку. Жанаты на сіракузянцы, спрабаваў пашырыць прысутнасць карфагенян на  Сіцыліі. Заключыў саюз з этрускім горадам Цэрэ, накіраваны супраць  факейцаў. У бітве пры Алаліі (535 г. да н. э.) саюзнікі знішчылі амаль увесь флот суперніка. Факейцы вымушаны былі прызнаць Сардзінію карфагенскім уладаннем і эвакуіраваць з вострава ўсіх  грэчаскіх каланістаў.
Карыстаючыся безумоўным аўтарытэтам сярод суграмадзян фактычна перадаў уладу ў спадчыну сваім сынам і ўнукам, сфармаваўшы сямейны клан або «дынастыю» Маганідаў.
Аляксандраўка (Шчадрынскі сельсавет)
Алякса́ндраўка (, Александровка) — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчадрынскага сельсавета.
Рукаў Арыёна
Рука́ў Арыёна — невялікі галактычны рукаў Млечнага Шляху, у якім знаходзіцца наша Сонечная сістэма. Таўшчынёй прыблізна ў 3 500 светлавых гадоў і прыблізна 11 000 светлавых гадоў у даўжыню. Часам ён таксама называецца Мясцовы рукаў, або Шпора Арыёна.
Рукаў Арыёна абавязаны сваёй назвай размешчаным каля яго зоркам з Сузор'я Арыёна. Ён размешчаны паміж рукавом Стральца і рукавом Персея, двума буйнымі рукавамі Млечнага Шляху. У рукаве Арыёна Сонечная сістэма знаходзіцца блізка да ўнутранага краю ў Мясцовага пузыра, прыблізна ў 8000 парсеках ад цэнтра Галактыкі.
Аб'екты каталога Месье
Рукаў Арыёна ўключае ў сябе такія наступныя аб'екты з Каталога Месье:
Марская трансгрэсія
Марская трангрэсія (ад transgressio, пераход, перамяшчэнне) — наступанне мора на сушу ў выніку апускання яе пад уздзеяннем сыходных тэктанічных рухаў. Радзей трансгрэсія можа адбыцца ў выніку падняцця ўзроўню Сусветнага акіяна, выкліканага рэзкім скарачэннем плошчы покрыўных ледавікоў. Трансгрэсіі вядомыя на працягу ўсёй геалагічнай гісторыі Зямлі. Мясцовыя (лакальныя) трансгрэсіі можна назіраць і ў сучасную геалагічную эпоху (напрыклад, у Нідэрландах).
У выніку трансгрэсіі суша затапляецца, а берагавая лінія перасоўваецца ў напрамку больш высокіх месцаў.
З’ява, процілеглая трансгрэсіі — рэгрэсія. Рэгрэсіі і трансгрэсіі чаргуюцца ў перыяды глабальных зледзяненняў, адпавядаючы ледавіковым перыядам і міжледавікоўям. Падчас апошняга плейстацэнавага зледзянення мора апускалася на 110 м, агаляючы вялікія ўчасткі сушы, ствараючы «сухапутныя масты», напрыклад, Берынгію паміж Еўразіяй і Паўночнай Амерыкай.
Мінулыя трансгрэсіі і рэгрэсіі вызначаюцца геолагамі па характары адкладаў: буйназярністыя абломкавыя пароды (пясок) утвараюцца на ўзбярэжжах, дробназярністыя (мергель) — у больш глыбакаводных частках.
Давыдаў
Давыдаў — прозвішча.
Рабімаханат
Рабімаханат (фінік. ) — пасада ваеннага галоўнакамандуючага ў Карфагене. Прызначаўся спачатку ашаратам, затым — адзірай, з канца V ст. да н.э. абіраўся народным сходам, а ў выключных выпадках — часам і самім войскам (прынамсі той часткай, якая складалася з карфагенскіх грамадзян). Адказваў таксама за зносіны з іншымі дзяржавамі і дзяржаўныя фінансы, меў судовую ўладу над сваімі падначаленымі. Аднак з часам паўнамоцтвы рабімаханата былі абмежаваныя — спачатку на карысць адзіры і суфетаў, а з канца IV ст. да н.э. камандуючы падлягаў яшчэ і кантролю з боку міята.
Мудзьюгскі канцэнтрацыйны лагер
Мудзьюгскі канцэнтрацыйны лагер — канцэнтрацыйны лагер, створаны прадстаўнікамі замежнай ваеннай інтэрвенцыі на поўначы Расіі на востраве Мудзьюг 23 жніўня 1918 года як лагер для ваеннапалонных. З 2 чэрвеня 1919 года выкарыстоўваўся ўрадам Паўночнай вобласці як ссыльна-катаржная турма. Пасля паўстання 15 верасня 1919 года і масавых уцёкаў зняволеных быў пераведзены ў Йаканьгу. З-за гэтых падзей Мудзьюг атрымаў мянушку «востраў смерці».
Ушанаванне памяці
12 жніўня 1928 года на востраве Мудзьюг быў адкрыты помнік «Ахвярам інтэрвенцыі» вышынёй 17,5 метраў.
У 1934 годзе на востраве быў адкрыты Музей рэвалюцыі Паўночнай вобласці, які ў 1938 годзе быў аб'яднаны з Архангельскім абласным краязнаўчым музеем і стаў называцца музеем «катаргі». У 1940 годзе ён быў закансерваваны з-за размяшчэння на востраве вайсковай часткі сістэмы СПА і зноў быў адкрыты 15 чэрвеня 1973 года.
Новы помнік з граніту, чыгуну і бетону ў выглядзе абеліска вышынёй 24,5 метраў быў пастаўлены ў паўднёвай частцы вострава ў 1958 годзе.
У музеі захаваліся асноўныя лагерныя пабудовы: барак, карцэр, вышкі з агароджамі з калючага дроту. У цяперашні час музей знаходзіцца ў стане кансервацыі.
Striga hermonthica
Striga hermonthica (Striga hermonthica) — від паўпаразітычных раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Каранёвы паразіт. Расліна пакрыта грубымі валасінкамі, слаба галінастымі, вышыня сцябла 35-60 см. Лісце лінейнае, суцэльнае. Кветкі буйныя, чырванавата-ружовыя, сабраны ў доўгія гронкі. Насенне цёмна-карычневае.
Жыццёвы цыкл
Насенне ўтвараецца ў вялікай колькасці (па розных дадзеных ад 40-450 тысяч насенін на расліну). Насенне застаецца жыццяздольнымі ў глебе да 20 гадоў. Прарастае толькі пасля з’яўлення каранёў аднаго з гаспадароў расліны. Навукоўцы даследавалі, што прарастанне выклікана хімічным рэчывам стрыгалактонам. Замацоўваецца да гаспадара. Некаторы час расліна застаецца пад зямлёй, пасля чаго пачынае хутка расці і адразу пакрываецца кветкамі. Апыляецца самастойна перад раскрыццём кветак.
Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
Расце ў Афрыцы.
Значэнне і шкоднасць
Уражваюць культурныя і дзікарослыя расліны сямейства, , ,. Зніжае ўраджайнасць на 40-100 % пшаніцы, аўса, жыта, сорга, проса, суданскай травы, кукурузы, рысу, цукровага трыснёга.
Певень
Пе́вень — самец курыцы; увогуле, самцы ўсіх птушак сямейства курападобных. Знешне ад курыцы звычайна адрозніваецца буйным грэбнем і завушніцамі, таксама пышным і часта рознакаляровым хваставым апярэннем.
Ва ўсходніх славян і ў хрысціянскай міфалогіі адна з найважнейшых функцый пеўня як прадвесніка — часавая. Яго спеў азначае пачатак новага часу, калі дзейнічаюць цёмныя д'ябальскія сілы. Сваім спевам певень разганяе нечысць да наступнай ночы. Спеў трох пеўняў — знак роўнай працягласці поўначы да ранішняга світанку — сведчыць пра завяршэнне дзеяння нячыстых сіл.
Певень — адзін з нацыянальных сімвалаў Францыі. Быў свяшчэнным у Галіі; само словазлучэнне заснавана на каламбуры: gallus адначасова азначае і «гал», і «певень».
Thiodia citrana
Thiodia citrana — від молей сямейства ліставёртак. Сустракаецца ў Кітаі (Хэбэй, Сіньцзян), Японіі, Іране, Малай Азіі, Туркменістана, Расіі, Казахстана, Паўночнай Афрыкі і Еўропы. Асяроддзе пражывання складаецца з лугоў і сухіх пашаў.
Размах крылаў складае 16-21 мм. Лёт імага з чэрвеня па верасень у Заходняй Еўропе.
Лічынкі сілкуюцца на, , , і. Яны сілкуюцца суквеццямі расліны-гаспадара.
Мясцовы пузыр
Мясцовы пузыр — вобласць разрэджанага гарачага газу няправільнай формы ў міжзорным асяроддзі ўнутры рукава Арыёна ў нашай Галактыцы. Ён цягнецца прынамсі на 300 св. гадоў і складаецца з нейтральнага вадароду са шчыльнасцю прыкладна 1/10 ад сярэдняй шчыльнасці міжзорнага асяроддзя, якое, у сваю чаргу, складае 0,5 атама ў кубічным сантыметры. Гарачы разрэджаны газ выпраменьвае ў рэнтгенаўскім дыяпазоне. Мясцовы пузыр утварыўся ў выніку выбуху некалькіх звышновых (па разліках 3—6, і нават больш), якія выбухнулі ад 2 да 4 млн гадоў назад. Рэшткай аднаго з кандыдатаў у такія звышновыя з'яўляецца Гемінга — пульсар у сузор'і Блізнят.
Сонечная сістэма праходзіць скрозь вобласць Мясцовага пузыра апошнія 5 ці нават 10 млн гадоў. У наш час яна праходзіць скрозь Мясцовае міжзорнае воблака (ММВ) — невялікі больш шчыльны ўчастак унутры Мясцовага пузыра. Гэта міжзорнае воблака ўтварылася там, дзе злучаюцца Мясцовы пузыр і Пузыр I. Шчыльнасць газу ўнутры ММВ — 0,1 атамаў у кубічным сантыметры. Мясцовы пузыр мае прадаўгаватую форму. Ён прыўздымаецца над галактычным дыскам, і з-за таго, што ён удзельнічае ў галактычным вярчэнні, яго форма становіцца падобнай на пясочнага гадзінніка.
Бяльчо
Бяльчо́ (, Бельчо) — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчадрынскага сельсавета.
Гальская вайна
Гальская вайна (Bellum Gallicum; нярэдка кажуць пра гальскія войны ў множным ліку) — канфлікт Рымскай рэспублікі з гальскімі плямёнамі (58—50 да н.э.), які працякаў у некалькі этапаў і скончыўся заваяваннем апошніх.
Гай Юлій Цэзар, які ўвайшоў у Галію па запрашэнні мясцовых плямёнаў, паступова падпарадкаваў усе іх землі і здушыў шэраг вызваленчых паўстанняў, уключаючы ўсеагульнае выступленне галаў у 52 годзе да н.э. Акрамя таго, палкаводзец двойчы здзяйсняў паходы ў Германію і Брытанію з карнымі, заваявальнымі і паказальнымі мэтамі. Падчас вайны палкаводзец, увесь час сутыкаючыся з перавышаючымі сіламі галаў, неаднаразова ўжываў тактычныя хітрасці і выкруты, выкарыстоўваў складаныя інжынерныя збудаванні, а ў кульмінацыйнай аперацыі вайны — аблозе Алезіі — адначасова разбіў абаронцаў горада і падмацаванні, якія прыйшлі ім на дапамогу. Па выніках вайны палкаводзец далучыў да Рымскай рэспублікі тэрыторыю плошчай у 500 тысяч квадратных кіламетраў, якую насяляла некалькі мільёнаў чалавек. Дзякуючы сваім перамогам Цэзар дамогся папулярнасці ў Рыме і здолеў назапасіць велізарныя багацці, што дазволіла яму паспяхова пачаць грамадзянскую вайну ў 49 годзе да н.э.
Ваенныя дзеянні апісаны Цэзарам у падрабязных «Запісках пра Гальскую вайну». З уздымам нацыяналізму ў XIX стагоддзі вайна пачала тлумачыцца ў Францыі як адна з найважнейшых падзей нацыянальнай гісторыі, а правадыр паўстанцаў галаў Верцынгетарыг стаў лічыцца адным з найвялікшых герояў Францыі.
Насельніцтва Бурундзі
Насельніцтва Бурундзі характарызуецца агульнымі для краін Трапічнай Афрыкі працэсамі і асаблівасцямі: неверагодна высокімі нараджальнасцю і натуральным прыростам, перавагай маладога насельніцтва, высокай дзіцячай смяротнасцю, нізкім узроўнем урбанізацыі, занятасцю большай паловы насельніцтва ў сельскай гаспадарцы.
Этнічны склад насельніцтва амаль аднародны. Большасць складае народ рундзі. Аднак ён падзяляецца на 3 галіны, якія маюць рознае паходжанне. Колькасна пераважаюць хуту (85 %), другая значная група — тутсі, дзе-нідзе жывуць старажытныя тва. Дзяржаўныя мовы — французская і кірундзі. Станам на 2019 год у гарадах жыве ўсяго 13,4 % насельніцтва, прычым дзевяць дзясятых гараджан прыпадае на сталічную агламерацыю. Адметная рыса Бурундзі — незвычайна высокая шчыльнасць насельніцтва.
Дэмаграфія
У 1950-м у Бурундзі жылі 2,5 млн чалавек, у 2020 — амаль 12 млн. Гэта азначае, што натуральны прырост насельніцтва Бурундзі такі ж высокі (2,85 % у 2020), як і паўсюль у Трапічнай Афрыцы. На адну бурундзійку прыходзіцца ў сярэднім 5,3 дзяцей. Не дзіва, што асобы да 15 гадоў складаюць 44 % насельніцтва — гэта ўтрая-ўчацвёра вышэй за еўрапейскія паказчыкі, а сярэднестатыстычнаму жыхару краіны няма і 18 гадоў. Сярэдняя працягласць жыцця апошнім часам узрасла да амаль 67 гадоў, таму каэфіцыент смяротнасці ў Бурундзі адзін з самых нізкіх у свеце (усяго 6 ‰).
Народы і мовы
У этнічным складзе насельніцтва пераважаюць хуту (85 %), другі значны народ — тутсі, распаўсюджаны таксама тва. Дзяржаўныя мовы — французская і кірундзі (або проста рундзі, мова групы нігер-конга). У 2014 трэцяй дзяржаўнай мовай стала англійская.
Рэлігія
Больш за 80 % насельніцтва вызнаюць хрысціянства (у асноўным каталіцтва, 15-25 % — пратэстанты розных дэнамінацый), ад 2 да 5 % — мусульмане-суніты (пражываюць пераважна ў гарадах), астатнія бурундзійцы трымаюцца мясцовых традыцыйных вераванняў.
Размяшчэнне і рассяленне
Край адрозніваецца незвычайна высокай шчыльнасцю насельніцтва (больш за 400 чалакек на км²), у Афрыцы паказчык вышэй толькі ў суседняй Руандзе і на некаторых астравах. Жыхары размеркаваны па краіне даволі раўнамерна, але найбольш густа заселеныя поўнач і ўзбярэжжа возера Танганьіка. Узровень урбанізацыі вельмі нізкі — станам на 2019 у гарадах жыве ўсяго 13,4 % насельніцтва. Прычым, як гэта часта бывае ў краінах, што развіваюцца, роля сталічнай агламерацыі гіпертрафавана: у Бужумбуры і ваколіцах жыве больш за мільён чалавек — ледзьве не ўсё гарадское насельніцтва Бурундзі. Наданне сталічных функцый гораду Гітэга — старая сталіца і другі па велічыні (41 тыс.жыхароў) населены пункт краіны — мусіць прывесці да яго паскоранага росту.
Узровень пісьменнасці
Каля 32 % насельніцтва Бурундзі непісьменныя, і гэта пры тым што за пачатковы адрэзак ХХІ стагоддзя непісьменнасць значна скарацілася. Меней за 60 % дзяцей наведваюць пачатковую школу.
Кулонаўскі бар’ер
Кулонаўскі бар'ер — патэнцыйны бар'ер, які неабходна пераадолець атамным ядрам (якія зараджаны дадатна) для таго, каб зблізіцца адзін з адным для ўзнікнення прыцягнення, выкліканага караткадзеючым моцным узаемадзеяннем нуклонаў (ядзернымі сіламі). Кулонаўскі бар'ер з'яўляецца следствам таго, што, паводле закону Кулона, аднолькава зараджаныя целы адштурхваюцца. На малых адлегласцях (парадку 1 фм) ядзерныя сілы паміж двума пратонамі мацнейшыя за кулонаўскія сілы, якія расштурхваюць аднолькава зараджаныя часціцы; аднак ядзерныя сілы ўбываюць з ростам адлегласці значна хутчэй за кулонаўскія сілы. У выніку залежнасць сумарнага патэнцыялу ўзаемадзеяння ядраў ад адлегласці мае максімум (вяршыню кулонаўскага бар'ера) на некаторай адлегласці.
Кулонаўскі бар'ер перашкаджае ходу тэрмаядзернай рэакцыі ў плазме. Справа ў тым, што нават пры тэмпературах у некалькі тысяч кельвінаў (калі рэчыва ужо пераходзіць у стан плазмы), кінетычнай энергіі ядраў усё яшчэ недастаткова для іх збліжэння на адлегласць, пры якой ядзерныя сілы прыцягнення стануць большымі за сілы кулонаўскага адштурхвання. Толькі пры тэмпературах парадку мільёнаў кельвінаў верагоднасць пераадолець кулонаўскі бар'ер за кошт тунэлявання становіцца прыкметнай, і пачынае ісці самападтрымная тэрмаядзерная рэакцыя. Менавіта такія ўмовы рэалізуюцца ў цэнтры зорак, у прыватнасці, унутры Сонца.
Кулонаўскім бар'ерам называюць таксама патэнцыйны бар'ер, які павінна пераадолець альфа-часціца для вылету з ядра пры альфа-распадзе. Лагічна гэты тэрмін не зусім слушны, паколькі кулонаўскае ўзаемадзеянне адштурхвае альфа-часціцу ад ядра (тым самым спрыяючы яе вылету), тады як прыцягненне альфа-часціцы да ядра абумоўлена ядзернымі сіламі; патэнцыйны бар'ер, які перашкаджае альфа-распаду, ствараецца менавіта ядзернымі сіламі. Кулонаўскі бар'ер (разам з меней значным цэнтрабежным бар'ерам) пры альфа-распадзе пераадольваецца дзякуючы тунэляванню. Верагоднасць тунэлявання моцна (экспанентна) залежыць ад вышыні і шырыні бар'ера, таму перыяд паўраспаду альфа-актыўных ядраў хутка расце з памяншэннем энергіі распаду: ядры з энергіяй распаду каля 8 МэВ распадаюцца за мікрасекунды (напрыклад, 214Po), тады як альфа-распад з энергіяй каля 2 МэВ адбываецца ў сярэднім за час, што значна перавышае ўзрост Сусвету (напрыклад, 180W).
Велічыня кулонаўскага бар'ера вызначаецца формулай
дзе \ Z, \ z — атамныя нумары налятаючай (вылятаючай) часціцы і ядра адпаведна, \ R — эфектыўны радыус ядра (адлегласць, на якой моцнае ўзаемадзеянне пачынае пераважаць над кулонаўскім), \ e — зарад электрона.
Малх Карфагенскі
Малх — карфагенскі палкаводзец і дзяржаўны дзеяч VI ст. да н.э.
Біяграфія
У 50-х гадах VI ст. да н.э. быў прызначаны галоўнакамандуючым («рабімаханатам», фінік.    ) карфагенскага войска і кіраваў ім падчас «вялікіх войнаў» у Афрыцы. Перамог плямёны максіяў і вызваліў горад ад абавязку плаціць ім даніну. Дзясятую частку здабычы камандуючы ў суправаджэнні свайго сына адправіў у Цір.
Пачаў карфагенскую экспансію на Сіцылію, заключыў саюз з элімамі, падпарадкаваў Карфагену фінікійскія калоніі на захадзе вострава і ўсталяваў кантроль над землямі  сіканаў. У 545 —  540 гг. да н.э. — ваяваў на  Сардзініі. У прыватнасці, разбурыў непакорную фінікійскага калонію Кукурэд, побач з якой заснаваў ўжо карфагенскі Каларыс (сучасны Кальяры). Аднак у далейшым ваенная кампанія складвалася няўдала і ашарат прысудзіў Малха да выгнання — разам з усім яго войскам.
Спасылкі
[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/ACL3129.0002.001/917?rgn=full+text;view=image;q1=Malchus Малх у Smith, William, ed. (1870) у Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology.]
Высока (Польшча)
Высока (Wysoka) — горад на паўночным захадзе Польшчы. Размешчаны за 370 км на паўночны захад ад Варшавы і за 100 км на поўнач ад Познані. Уваходзіць у склад Пільскага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Высока. Займае плошчу 4,82 км². Насельніцтва 2,7 тыс. чалавек.
Гулак
Гулак — прозвішча.
Батура
Батура — беларускае прозвішча.
Рымская Галія
Рымская Галія (Gallia) — назва тэрыторый у аднайменнай гістарычнай вобласці, якія ўваходзілі ў склад Рымскай рэспублікі і Рымскай імперыі у I ст. да н.э. — V ст. н.э. Была створана рымскім дзяржаўным апаратам пасля буйных заваяванняў рымскага палкаводца Юлія Цэзара падчас Гальскай вайны. На поўдні межавала з Іспаніяй, на паўднёвым усходзе — з Італіяй, на ўсходзе — з Германіяй. З поўначы ад непакорных рымлянамі кельцкіх плямёнаў Рымскую Галію абараняла Брытанія. Пасля таго як рымляне пакінуді Брытанію каля 406 года межы Галіі сталі падвяргацца нашэсцям германскіх плямёнаў.
Галія атрымала назву па імі аднаго з найбуйнейшых кельцкіх плямёнаў (галы), якія засялялі вялікі рэгіён да і часткова пасля заваявання яго Рымам. У народнай этымалогіі раманскіх народаў слова было звязана з лац. «gallus» (певень), які і стаў нацыянальным сімвалам Галіі, а затым і сучаснай рэспублікі Францыя, якая ўключае большую частку тэрыторыі былой Рымскай Галіі і фактычна з'яўляецца яе культурна-моўнай спадчынніцай.
Развіццё Галіі ў рымскую эпоху
Да рымскага заваявання Галія ўяўляла сабой невыразную геаграфічную вобласць, населеную разрозненымі кельцкімі плямёнамі, якія знаходзіліся на стадыі абшчыннага ладу. Пасля рымскага заваявання пачалася ўзмоцненая (хоць не да канца завершаная ў сілу вялікіх памераў) цэнтралізацыя Галіі, а таксама яе інтэнсіўная каланізацыя рымскімі пасяленцамі з Італіі. Уся правінцыя (а не толькі раён Масіліі/Марселя) апынулася актыўна ўцягнута ў гандаль з міжземнаморскім рэгіёнам, атрымалі развіццё таварна-грашовыя адносіны, была пабудавана сетка дарог, якая злучыла ўскраіны правінцыі з буйнымі гарадамі і Рымам. У адрозненне ад кельтаў, на скрыжаванні гандлёвых шляхоў і ў раёнах выхаду ключоў, рымляне ўзводзілі гарадскія паселішчы, якія з часам дасягнулі значных памераў. Гарады мелі вуліцы, будынкі, акведукі і амфітэатры. Сталіцай Галіі стаў антычны Лугдунум (сучасны Ліён).
Адміністрацыйны падзел
Нягледзячы на тое, што пры рымлянах Галія ўпершыню атрымала фармальнае палітыка-адміністрацыйнае адзінства, эканоміка-сацыяльныя адрозненні паміж яе рэгіёнамі захоўваліся. Шмат у чым яны былі абумоўлены адрозненнямі ў рэльефе і клімаце. Рымская ўлада гэта цудоўна ўсведамляла, падзяліўшы Рымскую Галію на некалькі адзінак драбнейшага адміністрацыйнага парадку.
Дарэчы, пад словам «Галія» ў ранняй рымскай дзяржаве мелі на ўвазе дзве тэрыторыі, населеныя кельтамі: Цызальпінскую Галію і Транспальпінскую Галію. Цызальпінская Галія знаходзілася на поўначы Італіі (цяперашняя Паданская нізіна і паўднёвыя перадгор'і Альпаў), з яе кельты былі выцеснены рана, а землі заселены рымлянамі і італікамі. Цызальпінская Галія з часам стала неад'емнай часткай Італіі, хоць яе раманскія дыялекты захавалі блізкасць да трансальпійскіх дзякуючы агульнаму кельцкаму субстрату.
Раманізацыя
Транспальпінская Галія, гэта значыць размешчаная за Альпамі, прыблізна супадала з цяперашняй Францыяй. Антычная раманізацыя пачалася і за Альпамі, але значна пазней. Працэс раманізацыі пачаўся з поўдня краіны, прасоўваючыся ўверх па даліне р. Рона, а затым закрануў і больш паўночныя вобласці (Валонія). Тым не менш, магутны кельцкі субстрат у Галіі захоўваўся даволі доўга. Нават праз стагоддзі пасля заваявання рымлянамі галы складалі пераважную большасць сельскага насельніцтва ў цэнтры і на поўначы краіны. Толькі ў буйных гарадах і на паўднёвым узбярэжжы жыло шмат патомных рымлян. Атрымалі распаўсюджанне і змяшаныя сем'і (рымляне, кельты, грэкі і інш.). Але і ў канцы III стагоддзя ў наваколлях Ліёна захоўваліся кельцкія паселішчы, дзе немагчыма было мець зносіны без перакладчыка. І ўсё ж пасля эдыкта імператара Каракалы 212 года рымскае грамадзянства атрымалі ўсе жыхары імперыі, у тым ліку і Галіі незалежна ад нацыянальнасці. Гэта паскорыла працэс пераходу на лацінскую мову, які да таго ж, у адрозненне ад кельцкіх моў, меў добра развітую пісьменасць. З часам нашчадкі галаў не толькі сталі называць сябе рымлянамі, але згубілі сваю мову і цалкам пярайшлі на вульгарную латынь. Да канца рымскага перыяду ў Галіі пражывала па розных ацэнках ад 10 да 12 млн жыхароў, большасць з якіх склалі гала-рымляне, якія вызнавалі хрысціянства і размаўлялі на лацінскай мове.
Дабравольшча
Дабраво́льшча (, Добровольща) — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчадрынскага сельсавета.
У 1924—1954 гадах цэнтр Дабравольшчынскага сельсавета. Да 18 студзеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Дворышчанскага сельсавета.
Мясцовае міжзорнае воблака
Мясцовае міжзоркавае воблака (ММВ) (Local Interstellar Cloud, LIC)) з'яўляецца міжзоркавым воблакам (памерам прыкладна ў 30 светлавых гадоў), праз якое ў наш час рухаецца Сонечная сістэма.
Асаблівасці ўзаемадзеяння
Сонечная сістэма ўвайшла ў Мясцовае міжзоркавае воблака дзесьці паміж 44 і 150 тыс. гадоў назад і, як чакаецца, застанецца ў яго межах яшчэ на працягу 10—20 тыс. гадоў. Тэмпература воблака роўная прыблізна 6000 °C, амаль як тэмпература паверхні Сонца. Яно вельмі разрэджанае, усяго 0,3 атама на кубічны сантыметр, што складае прыблізна адну другую шчыльнасці галактычнай міжзоркавага асяроддзя (0,5 атам/см3) і ў шэсць разоў большае за шчыльнасць газу Мясцовага пузыра (0,05 атам/см3). ММВ з'яўляецца вобласцю нізкай шчыльнасці ў міжзоркавым асяроддзі, але невялікім больш шчыльным участкам унутры Мясцовага пузыра. Для параўнання, атмасфера Зямлі на афіцыйнай вышыні пачатку космасу 100 км (Лінія Кармана) змяшчае 12 мільярдаў малекул на кубічны сантыметр. Воблака рухаецца практычна перпендыкулярна да кірунку руху Сонца з асацыяцыі Скарпіёна—Цэнтаўра ; зорнай асацыяцыі, якая з'яўляецца рэгіёнам фарміравання зорак.
Гэта міжзоркавае воблака ўтварылася там, дзе злучаюцца Мясцовы пузыр і Пузыр I. Сонца, з некалькімі найбліжэйшымі зоркамі, знаходзіцца ўнутры ММВ. Вартымі ўвагі суседнімі зоркамі з'яўляюцца Альфа Цэнтаўра, Альтаір, Вега, Фамальгаўт і Арктур.
Віталь Міхайлавіч Баравой
Віталь Міхайлавіч Баравой (18 студзеня 1916 г., засценак Несцераўка, Вілейскі павет, Віленская губерня — 7 красавіка 2008, Масква, Расія) — беларускі святар Рускай Праваслаўнай Царквы, протапрасвітар, прафесар, доктар багаслоўя.
З 22 лютага 1963 года да 7 кастрычніка 1995 года быў намеснікам старшыні Аддзела знешніх царкоўных зносін Маскоўскай Патрыярхіі.
Біяграфія
Нарадзіўся 18 студзеня 1916 года ў засценку Несцераўка Вілейскага павета Віленскай губерні (цяпер Докшыцкі раён Віцебскай вобласці) за 1 км ад чыгуначнай станцыі Параф’янаў, у беднай сялянскай сям’і. Яго бацька з’ехаў на заробкі ў ЗША, следам адправілася цяжарная маці, але ў порце яе завярнуў санітарны кардон, паколькі ў яе быў каўтун на галаве. Пасля грамадзянскай вайны сяло адышло да Польшчы.
У 1929 годзе пасля заканчэння 7-класнай народнай польскай школы ў вёсцы Заборцы па благаславенню і хадайніцтву мясцовага святара Яўстафія Нядзельскага, настаяцеля парафіі Вялікія Сітцы, паступіў у 4-ы клас Віленскай духоўнай семінарыі.
У 1936—1939 гг. вучыўся на багаслоўскім факультэце Варшаўскага ўніверсітэта, дзе слухаў лекцыі М. С. Арсеньева, М. В. Зызыкіна, свяшчэннамучаніка Рыгора (Грыгорыя) Перадзэ, Юсціна Маісэску, будучага патрыярха Румыніі, і інш. Быў шанавальнікам царкоўнага гісторыка Васіля Болатава і хацеў стаць яго прадаўжальнікам. Пасля ўваходжання Заходняй Беларусі ў СССР, з восені 1939 года выкладаў рускую і беларускую мовы і літаратуру ў школе ў вёсцы Заборцы. У 1941 годзе, пасля закрыцця школы ва ўмовах германскай акупацыі, стаў чытальнікам у храме Серафіма Сароўскага ў вёсцы Сітцы Докшыцкага раёна.
З лістапада 1941 года служыў сакратаром Мінскай духоўнай кансісторыі; з сакавіка 1942 года быў сакратаром Мінскага архіепіскапа Панцеляімана (Ражноўскага) і Магілёўскага архіепіскапа Філафея (Нарко), які знаходзіўся ў той час у Мінску. Пасля адхілення германскімі ўладамі ў чэрвені 1942 года мітрапаліта Панцеляімана ад кіравання епархіяй Баравой з’ехаў у Несцераўку; з вяртаннем першага да кіравання епархіяй у красавіку 1943 года, у кастрычніку таго ж года Баравой зноў стаў сакратаром Мінскага епархіяльнага ўпраўлення.
Восенню 1944 года, з прычыны наступлення Чырвонай Арміі, падлягаў эвакуацыі разам з архіерэямі ў Германію; але ў Гродне разам з жонкай таемна пакінуў чыгуначны вагон, дабраўся да Мінска, дзе пасяліўся ў родных.
Пасля вызвалення Мінска наведаў новага архіепіскапа Мінскага Васіля (Ратмірава), які прыбыў з Чырвонай Арміяй, для перадачы яму епархіяльных спраў. Пазней быў арыштаваны СМЕРШам, але вызвалены, дзякуючы заступніцтву архіепіскапа з умовай прызначэння на месца святара ў правінцыі (тады як сам Віталь Баравой хацеў заставацца свецкім навукоўцам падобна В. В. Болатаву). 29 кастрычніка 1944 года ў Мінску быў рукапаложаны ў дыякана, а 1 лістапада — у прасвітара; прызначаны настаяцелем Петрапаўлаўскага сабора ў Гомелі. Пра Васіля Ратмірава Д. Паспялоўскі на аснове сваёй гутаркі ў 1979 годзе з Баравым пісаў: ''«<…> тып да таго маральна апусціўся, што выратаваны ім з турмы Віталь Баравой, пасля прафесар-протапрасвітар і адзін з архітэктараў знешняй палітыкі Маскоўскага Патрыярхату з канца 40-х гг. да пачатку перабудовы, доўга сумняваўся ў благадатнасці свайго святарства, атрыманага з рук гэтага іерарха»''. Іншыя крыніцы не пацвярджаюць сумневаў Баравога ў сваім рукапалажэнні. Так А. С. Буеўскі паведамляе, што ў Гомелі «раскрыўся пастырскі і прапаведніцкі дар маладога святара».
Прымаў удзел у арганізацыі спачатку багаслоўскіх курсаў, а затым Мінскай семінарыі ў Жыровіцкім манастыры, дзе быў выкладчыкам.
У 1953 годзе экстэрнам скончыў Ленінградскую духоўную акадэмію са ступенню кандыдата багаслоўя, там жа выкладаў гісторыю Старажытнай Царквы; у 1962 годзе атрымаў ступень доктара багаслоўя.
З 28 жніўня 1960 года па 15 лютага 1961 года — намеснік старшыні Аддзела знешніх царкоўных зносін Маскоўскага патрыярхату.
10 кастрычніка 1962 года пастановай Свяшчэннага Сінода быў прызначаны членам дэлегацыі назіральнікаў Маскоўскага Патрыярхату на II Ватыканскім Саборы.
З 22 лютага 1963 года па 23 чэрвеня 1966 года — 2-м-намеснік старшыні, з 15 снежня 1972 года — кансультант, з 26 снежня 1984 года па 14 лістапада 1989 года — намеснік старшыні, з 2 кастрычніка 1997 года — пазаштатны кансультант Аддзела знешніх царкоўных зносін Маскоўскага патрыярхату.
З’яўляўся членам Сінадальнай багаслоўскай камісіі з часу яе заснавання ў 1960 годзе.
У 1973—1978 гады быў настаяцелем патрыяршага Богаяўленскага сабора ў Ялохаве. З 1984 года быў ганаровым настаяцелем храма Уваскрасення Славутага на Успенскім раўку (Брусаў завулак) у Маскве.
Памёр 7 красавіка 2008 года, у дзень святкавання Благавешчання Рускай Царквой, з’яўляючыся, згодна з паведамленнямі СМІ, «найстарэйшым па хіратоніі клірыкам Рускай Праваслаўнай Царквы».
Адпяванне здзейсніў 9 красавіка 2008 года ў Богаяўленскім саборы ў Ялохаве мітрапаліт Смаленскі і Калінінградскі Кірыл (Гундзяеў) ; пахаванне прайшло на Хаванскіх могілках Масквы.
Цікавыя факты
У 1975 годзе айцец Віталь Баравой у складзе дэлегацыі ад Рускай Праваслаўнай Царквы прыязджаў у ЗША, у школу тэалогіі Гарвардскага ўніверсітэта. Там іх сустрэла група пікетчыкаў, якія лічылі, што прыехаўшыя з Савецкага Саюза святары былі агентамі КДБ, якія прыбылі ў ЗША ствараць бачнасць свабоды рэлігіі ў СССР. Пазней адзін з прафесараў Гарварда ўспамінаў словы айца Віталя з нагоды гэтага пратэсту: ''«Тут нас называюць агентамі КДБ. У Маскве атэісты завуць нас агентамі буржуазнага імперыялізму. А на самай справе мы — агенты Ісуса Хрыста»''.
Будучы запрошаным назіральнікам ад Рускай Праваслаўнай Царквы на ІІ Ватыканскім саборы, айцец Віталь быў пастаянна аточаны так званымі «перакладчыкамі», якія адначасова з’яўляліся сапраўднымі агентамі спецслужб СССР. Прадстаўнікам Рускай Царквы было забаронена за мяжой мець зносіны без такіх перакладчыкаў, і аб гэтым добра ведалі іх заходнія калегі. З гэтай нагоды Баравой успамінаў, як на яго першай сустрэчы з Генеральным сакратаром Сусветнага Савета цэркваў ён вырашыў паказаць, што ён не савецкі шпіён і звярнуўся да сакратара на сумесі моў, якія ён ведаў — нямецкай, англійскай і лаціне. Гэтым ён вельмі здзівіў сакратара і раззлаваў афіцыйнага перакладчыка. Праўда, неўзабаве гэтая рызыка айца Віталя акупілася, бо ён атрымаў доступ у колы, раней недаступныя прадстаўнікам з Савецкага Саюза.
Узнагароды
Быў адзначаны ўсімі іерархічнымі ўзнагародамі, магчымымі для свяшчэнніка Рускай Праваслаўнай Царквы:
Узнагароджаны ордэнамі Рускай праваслаўнай царквы святога роўнаапостальнага князя Уладзіміра 1-й (1972) і 2-й ступені (1996), прападобнага Сергія Раданежскага 3-й (1979) і 1-й ступені (1986), святога дабравернага князя Данііла Маскоўскага 1-й ступені (1991), свяціцеля Інакенція, мітрапаліта Маскоўскага і Каломенскага 2-й ступені (2006); ордэнам Крыжа прападобнай Ефрасінні Полацкай Беларускай праваслаўнай царквы (2006) ; ордэнам Пашаны Расійскай Федэрацыі (2000), польскай прэміяй імя святога Альберта «за працу па ўзмацненню міжцаркоўных сувязяў».
Евангельскія хрысціяне
Евангельскія хрысціяне (евангелічныя хрысціяне) — група роднасных пратэстанцкіх дэнамінацый, такіх як менаніты, баптысты, пяцідзясятнікі і евангельскія хрысціяне (праханаўцы). Часам у групу евангелікаў адносяць метадыстаў, прэсвітэрыян і «ўмераных» харызматаў.
Асноўныя характэрныя рысы евангельскіх пратэстанцкіх цэркваў: акцэнт на асабістае духоўнае адраджэнне кожнага верніка, місіянерская актыўнасць і строгая этычная пазіцыя.
Прынцыповым адрозненнем евангельскіх хрысціян з'яўляецца іх стаўленне да Бібліі (і, у першую чаргу, Новага Запавету) як да адзінай абсалютна аўтарытэтнай крыніцы для веры і жыцця, яны лічаць, што Царкоўнае Паданне толькі аддаляе хрысціян ад завершанага Божага адкравення, дадзенага ў Свяшчэнным Пісанні.
Бізерта
Бізе́рта (фінік.:, Hippo Diarrhytus, بنزرت) — горад у Тунісе, марскі порт на Міжземным моры. Размешчаны каля мыса Бланко. Самы паўночны горад Туніса, а таксама і ўсёй Афрыкі. Насельніцтва складае 114 тысяч жыхароў (2004).
Евангельскія хрысціяне
Набажэнствы
Асноўнае набажэнства (інакш іх яшчэ называюць "сходамі") у евангельскіх цэрквах праходзіць, як правіла, па нядзелях. Таксама праводзяцца сходы ў будныя дні. Распаўсюджаны так званыя «дамашнія групы» — размовы, сумеснае вывучэнне Бібліі, малітвы і спевы хрысціян, якія жывуць у адным раёне, у доме аднаго з вернікаў.
Дзмітрый Есяневіч
Дзмітрый Есяне́віч (нар. 11 снежня 1981, в. Чарнаградзь, Чэрвеньскі раён, Мінская вобласць) — беларускі акцёр.
Евангельскія хрысціяне
Набажэнствы
Як правіла, набажэнствы складаюцца з адной ці некалькіх пропаведзей; спеву псалмоў і малітваў паміж спевамі (так званае Служэнне Услаўлення); закліку да пакаяння для тых, хто яшчэ не стаў хрысціянінам; асабістых сведчанняў; дэкламацыі духоўных вершаў.