cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Іван Уладзіміравіч Баярчук
Біяграфія
У 1960 годзе прыехаў на будоўлю Бярозаўскай ГРЭС. Пачынаў дзяжурным інжынерам электрастанцыі. Праз два гады стаў начальнік кацельнага цэха, праз тры — начальнік вытворча-тэхнічнага аддзела, займаўся пытаннямі надзейнасці і эканамічнасці работы ГРЭС, забеспячэннем якасці падачы энергіі спажыўцам. З 1968 па 1981 працуе намеснікам галоўнага інжынера Бярозаўскай ГРЭС, а потым, да 1992 года — галоўным інжынерам. У 1992 годзе прызначаецца дырэктарам Бярозаўскай ГРЭС імя 50-годдзя БССР. На гэтай пасадзе працаваў да 2001 года, да выхаду на пенсію
У 1995 годзе ў другім туры быў выбраны дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь ад Белаазёрскай выбарчай акругі № 14 Брэсцкай вобласці.
Узнагароды
Узнагароджаны бронзавым і сярэбраным медалямі за рацыяналізатарства на Выстаўцы дасягненняў народнай гаспадаркі (ВДНГ) СССР. Мае значок «Выдатнік энергетыкі і электрыфікацыі СССР». Прысвоены званні «Ганаровы энергетык СССР» і «Ганаровы энергетык Беларусі». Значок «Выдатнік энергетыкі Беларусі», Ганаровыя граматы Мінэнерга СССР і Вярхоўнага Савета Беларускай ССР.
Экіманская вуліца (Наваполацк)
Экіманская вуліца (, Экиманская улица) — вуліца ў Наваполацку.
Апісанне
Размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы горада ў раёне актыўнага будаўніцтва катэджнай забудовы. Цягнецца з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход паралельна вуліцы Славянскай і перасякаючы вуліцу Падворную ад вуліцы Межавой да вуліцы Вербнай з запланаваным працягам у паўднёва-ўсходнім кірунку. Працягласць вуліцы станам на сёння складае каля 600 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца.
Сядзіба Альбярцін
Сядзіба «Альбярцін», Палацава-паркавы ансамбль Пуслоўскіх — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры позняга класіцызму. Размешчана на беразе р. Іса, цяпер у межах г. Слоніма.
Гісторыя
Створана ў першай палове XIX ст. як рэзідэнцыя слонімскага павятовага маршалка Войцеха Пуслоўскага — уладальніка прадпрыемстваў па вытворчасці сукна, дываноў і паперы.
У 2019 годзе пракуратура Гродзенскай вобласці выявіла, што сядзіба мае патрэбу ў тэрміновай рэканструкцыі і рамонце.
Сядзібны дом
Сядзібны дом — двухпавярховы, мураваны, асіметрычнай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі. Галоўны фасад вылучаны цэнтральным чатырохкалонным порцікам. У афармленні галоўнага ўвахода выкарыстаны скульптуры львоў. Унутраная планіроўка калідорная. У апрацоўцы інтэр'ера атрымалі развіццё тэмы вонкавай архітэктуры — пілоны, кесоны, стылізаваныя капітэлі.
Флігель
Флігель — двухпавярховы прамавугольны ў плане мураваны будынак эклектычнай архітэктуры.
Беражноўскі сельсавет
Беражнόўскі сельсавет  — сельсавет у складзе Столінскага раёна Брэсцкай вобласці, Беларусь. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Беражное.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Беразноўскі сельсавет у складзе Столінскага раёна Пінскай вобласці. Цэнтр — вёска Беразно (Беражное). З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Дубенецкага сельсавета. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 6 населеных пунктаў.
Франц Казіміравіч Баркоўскі
Францішак (Франц) Казіміравіч Баркоўскі (Franciszek Borkowski;, Беласток  — ) — польскі вальнадумец, выгнаннік, ваенны.
Руднік над Санам
Руднік над Санам (Rudnik nad Sanem) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Ніжанскага павета Падкарпацкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Руднік над Санам. Займае плошчу 36,26 км². Насельніцтва — 6699 чалавек (на 2004 год).
Франц Казіміравіч Баркоўскі
Біяграфія
Вучыўся ў Беластоцкай гімназіі. Быў членам таемнага таварыства «Згодныя браты» (1821), «Заране» (1821—1825), «Ваенныя сябры» (1825—1826) У ліпені 1826 г. быў арыштаваны і ўтрымоўваўся ў Беластоку, а затым у Вільні па справе пра таемныя таварыствы сярод навучэнцаў сярэдніх навучальных устаноў Віленскай навучальнай акругі. 9 кастрычніка 1827 г. па канфірмацыі вялікага князя Канстанціна Паўлавіча зняволены ў крэпасць на 4 месяцы, а затым, 16 сакавіка 1828 г., аддадзены ў салдаты на Каўказ, у Ніжагародскі драгунскі полк. У шэрагах палка браў удзел у руска-турэцкай вайне 1828—1829 гг., па заканчэнні якой служыў на Каўказе і неаднаразова браў удзел у паходах супраць горцаў. У 1834 г. яму нададзены чын унтэр-афіцэра, а ў 1835 г. прапаршчыка. У 1853 г. у Крымскую вайну камандаваў 1-м дывізіёнам Ніжагародскага палка і вызначыўся ў бітве з туркамі на Башкадыкларскіх вышынях, за што быў узнагароджаны 6 лютага 1854 г. ордэнам Св. Георгія 4-й ступені за № 9287.
Смаленскі дзяржаўны ўніверсітэт
У адпаведнасці з рашэннем урада аб рэформе вышэйшай і сярэдняй прафесійна-тэхнічнай адукацыі загадам Наркамата асветы РСФСР ад 18 красавіка 1930 года ўніверсітэт быў рэарганізаваны ў два самастойныя інстытуты: Смаленскі дзяржаўны педагагічны інстытут Наркамасветы РСФСР і Смаленскі дзяржаўны медыцынскі інстытут Наркамздрава РСФСР.
Франц Казіміравіч Баркоўскі
Біяграфія
4 чэрвеня 1857 года ўзведзены ў палкоўнікі. Камандзір Цвярскога драгунскага Яго Імператарскай Высокасці Вялікага князя Мікалая Мікалаевіча Старэйшага палка да 1863 года. Памёр ў Гродне, дзе меў уласны дом. Пахаваны на Фарных могілках.
Дрэздэн
Дрэздэн (Dresden, Drježdźany) — горад на ўсходзе Германіі, сталіца зямлі Саксонія. Размешчаны ў даліне ракі Эльба непадалёку ад чэшскай граніцы.
Дрэздэн мае доўгую гісторыю ў якасці сталіцы і рэзідэнцыі князёў-выбаршчыкаў і каралёў Саксоніі, дзякуючы чаму горад набыў арыстакратычны і мастацкі каларыт. Дрэздэн быў амаль цалкам разбураны падчас Другой сусветнай вайны ў выніку авіяналётаў англа-амерыканскіх сіл.
Дрэздэнская частка даліны Эльбы некаторы час знаходзілася ў Спісе сусветнай гістарычнай спадчыны ЮНЕСКА і была выключана адтуль за наўмыснае парушэнне Канвенцыі ЮНЕСКА аб ахове сусветнай спадчыны (пабудова аўтамабільнага моста) — першы выпадак выключэння са Спіса ў Еўропе і другі ў свеце.
Гісторыя
Назва «Дрэздэн», як і частка назваў гарадскіх раёнаў, мае славянскія карані, ад дрэўнесорбскага Drežďany («жыхары пойменых лясоў»). Упершыню Дрэздэн дакументальна згадваецца ў 1206 годзе ў сувязі з судовай справай паміж Майсенскай царквой і графам фон Дона з-за спрэчных тэрыторый (Acta sunt hec dresdene). Як горад, ужо ў іншым дакуменце, Дрэздэн згадваецца ў 1216 (Acta sunt hec... in civitate nostra dresdene).
З 1270 Дрэздэн стаў сталіцай маркграфства Мейсэн і быў ёй да аб'яднання маркграфства з курфюрствам Саксонія ў 1422 годзе. У 1485 г. адбыўся Лейпцыгскі падзел аб'яднанай дзяржавы, у выніку якога Дрэздэн зноў стаў сталіцай маркграфства Мейсэн (прычым маркграф атрымаў тытул герцага Саксоніі). У 1547 годзе курфюрства Саксонія было зноў далучана да Мейсэну, і Дрэздэн апынуўся сталіцай курфюрства Саксонія. Найбольшага росквіту Саксонія (і Дрэздэн, як яе сталіца) дасягнула пры Аўгусце Моцным у пачатку XVIII стагоддзя. У XVIII стагоддзі Саксонія прэтэндавала на вядучую ролю сярод нямецкіх княстваў і вяла сталыя войны з Прусіяй. Падчас Сямігадовай вайны Дрэздэн быў захоплены і доўгі час утрымліваўся войскамі прускага караля Фрыдрыха II. Гэтая акупацыя нанесла вялікія страты гораду, у прыватнасці ў 1760 годзе была разбурана Кройцкірхе. У 1872 годзе быў створаны Dresdner Bank.
Тадэвуш Гаштальд
Тадэвуш Гаштальд (нар., Вільня — , Кашалін) — польскі гісторык, беларусіст, грамадскі дзеяч. Доктар габілітаваны, прафесар Вышэйшай педагагічнай школы ў Слупску (Польшча).
Біяграфія
Паходзіў з сям’і, здаўна аселай у Ашмянскім павеце. У 1945 годзе сям’я пераехала ў Польшчу ў г. Хошчна. Вучыўся ва Уроцлаўскім універсітэце.
З 1969 года працаваў у Вышэйшай педагагічнай школе ў Слупску (Польшча). Прафесар, займаўся навукова-даследчай дзейнасцю. У сферы яго даследаванняў — гісторыя заходнепаморскага раёна ў ХІХ—ХХ стст., дзейнасць польскіх ваеннапалонных у канцлагерах у час 2-й сусветнай вайны. З’яўляецца аўтарам шматлікіх артыкулаў, 10 манаграфій, сярод якіх «Па слядах паморскай аперацыі» (1973), «Культурнае жыццё ў лагерах польскіх ваеннапалонных у СССР (1939—1945)» (1994) і інш. Сааўтар 7 навуковых даследаванняў, рэдактар калектыўных зборнікаў.
З 1993 года па 2000 год рэдагаваў часопіс-бюлетэнь «Ашмянская зямля», дзе друкаваліся матэрыялы, прысвечаныя актуальным пытанням гісторыі і культуры Беларусі. Цікавіўся падзеямі, што адбываліся ў Беларусі, папулярызаваў ідэі беларушчыны, цеснага культурнага ўзаемадзеяння польскага і беларускага народаў.
Брындызі (значэнні)
Брындызі:
Юрый Адамавіч Малевіч
Юрый Адамавіч Малевіч (, г. Баранавічы, Брэсцкая вобласць — ) — беларускі вучоны, сецыяліст у галіне прамысловай цеплаэнергетыкі, цеплафізікі, тэарэтычных асноў цеплатэхнікі. Доктар тэхнічных навук (1992), прафесар (1994).
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (энергетычны факультэт, 1960), Кіеўскі політэхнічны інстытут (аспірантура, 1966).
Навуковая дзейнасць
Цеплаэнергетычнае абсталяванне прамысловых прадпрыемстваў; распрацоўка новых рэсурсазберагальных тэхналогій; цеплафізіка металургічных працэсаў.
Узнагароды
Медаль «За доблестный труд. В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина» (1968), грамата Вярхоўнага Савета Беларускай ССР (1972), нагрудны знак «Отличник высшей школы СССР» (1989) і інш.
Макранскі сельсавет
Назву Макра́нскі сельсавет маюць:
Гомельскае музычна-драматычнае таварыства
Гомельскае музычна-драматычнае таварыства. Існавала ў 1908—1914 гг. Статут зацверджаны 14 лютага 1909 г. Мэтай таварыства была культурна-асветніцкая дзейнасць, прапаганда сярод жыхароў горада музычнага і тэатральнага мастацтва, літаратуры, а таксама развіцця мастацкіх здольнасцей членаў таварыства. З'яўлялася важнфм асяродкам культурнага жыцця Гомеля ў 1901—1911 гг., калі таварыства ўзначальваў Л. С. Драгунскі (у 1910 г. аб'ядноўвала каля 240 чал.). Працавалі секцыі: літаратурная, драматычная, музычная. Члены таварыства праводзілі вечары, прысвечаныя юбілеям пісьменнікаў Т. Шаўчэнкі,, Л. Талстога, М. Гогаля, А.Чэхава і інш., чыталі лекцыі аб творчасці Ф. Дастаеўскага, К. Гамсуна, Ф. Ніцшэ, абмяркоўвалі літаратурныя навінкі і спектаклі гастрольных труп, наладжвалі т.зв. літаратурныя суды на дгероямі мастацкіх твораў. Пастаўлены спектаклі «На бойкім месцы», «Лес» А. Астроўскага, «Лебядзіная песня» Чэхава, «Рэвізор» Гогаля і інш. Музычнай секцыяй быў арганізаваны хор, наладжваліся вечары, прысвечаныя кампазітарам. Рамансаў і народных песень. Таварыства займалася дабрачыннай дзейнасцю, выкарыстоўваючы для гэтага зборы ад платных канцэртаў і спектакляў.
Эрзя
Эрзяне, эрзя (эрзят) — народ (па іншых дадзеных субэтнас мардвы ), які размаўляе на эрзянскай мове, адной з двух мардоўскіх моў волжска-фінскай падгрупы фіна-ўгорскай галіны уральскай моўнай сям'і. Эрзя пражываюць у асноўным на ўсходзе Мардовіі, у басейне рэк Мокша і Сура, а таксама Волгі і Белай.
Гісторыя
Аб эрзянах (арджанах), як і аб макшанах, паведамляў іранскі навуковец Рашыд ад-Дзін (пачатак XIV стагоддзі); нагайскі князь Юсуф пісаў пра «рзяны» у грамаце, адпраўленай ім у Маскву ў 1549 годзе.
У адрозненне ад мокшы, якая прызнала ў 1237 годзе залежнасць ад Залатой Арды, эрзяне адыходзілі на поўнач у лясы і аказвалі мангольскім войскам супраціў. Пасля пераносу суздальскай сталіцы ў сярэдзіне XIV стагоддзя ў Ніжні Ноўгарад эрзяне патрапілі пад уладу Ніжагародска-Суздальскага вялікага княства і некаторая частка іх прыняла хрысціянства, а іншая частка адступіла далей на ўсход, пракраўшыся ў XVII стагоддзі ў Заволжа і Паўднёвае Прыўралле, дзе сутыкнулася з нагайцамі і калмыкамі. Стварэнне Саратаўска-Арэнбургска-Чэлябінскай лініі крэпасцяў зрабіла магчымым далейшае прасоўванне эрзі на Урале. Многія эрзянскія паселішчы на Урале з'явіліся пасля пранікнення сюды рускага насельніцтва.
Петэр Сімон Палас у пачатку XIX стагоддзя адзначаў:"Народ у Шадзіне, і ў шматлікіх да ракі Мокшэ, таксама ў верхніх месцах Суры, а асабліва на лясістым баку змешчаных вёсках, сутнасць іншага пакалення, чым якія жывуць пры рацэ П'янай і ў Ніжагародскай губерні. Яны і самі сябе адрозніваюць ад гэтых, і прысвойваюць сабе асаблівае імя Мокша, у множным ліку Мокшадзь… насупраць таго, што пайшлі ад другога калена называюць яны Ерзад або Ердзат; і яны самі сябе таксама называюць…"
Сімволіка
Сцяг эрзянскага народа («эрзянь раськенькоцт») абазначае прыналежнасць яго носьбіта або падзеі, пры якой сцяг выкарыстоўваецца, да этнакультуры эрзян, а таксама азначае іх важнасць для захавання і развіцця ўсяго народа ў цэлым, яго мовы і культуры. Сімвал неафіцыйнага вылучэння з мардвы, як асобны народ, і нязгоды з аб'ядноўвае з народам мокша найменнем мардва. Выкарыстанне на эрзянскім сцягу трох колераў і гарызантальнае іх размяшчэнне сведчыць аб тым, што сцяг эрзянскага народа выкананы ў еўрапейскіх геральдычных традыцыях. Флаг мае тры асноўныя колеры, запазычаныя з нацыянальных мужчынскіх і жаночых касцюмаў гэтага народа. Зверху ўніз: белы (свабода), чырвоны (жыццё), чорны (зямля). Сэнсавы шэраг наступны: "Свабода-Жыццё-Зямля".
Вядомыя эрзяне
Баляень Сырэсь — грамадскі дзеяч, паэт і перакладчык, інязор эрзянскага народа, сузаснавальнік грамадскага руху "Вольны Ідэль-Урал".
Кшуманцянь Піргуж — дзеяч эрзянскага нацыянальнага руху, праваабаронца. Інязор эрзянскага народа (1999-2019).
Эруш Вежай — паэт і грамадскі дзеяч, каардынатар фонду "Руца".
Макранскі сельсавет (Маларыцкі раён)
Сельсавет знаходзіцца на ўсходзе раёна. Мяжуе з Хаціслаўскім сельсаветам на поўдні і захадзе, Лукаўскім сельсаветам на поўначы, Дзівінскім сельсаветам Кобрынскага раёна на паўночным усходзе, Ратнаўскім раёнам Украіны на ўсходзе.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ляхавецкага сельсавета. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў Брэсцкім раёне. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 9 населеных пунктаў.
23 снежня 2016 года скасавана вёска Кожух.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (9 населеных пунктаў) — 1880 чалавек, з іх 90,2 % — беларусы, 7,2 % — украінцы.
(46) Гестыя
(46) Гестыя  — гэта буйны цёмны астэроід галоўнага пояса, які належыць да цёмнага спектральнага класа C. Ён быў адкрыты 16 жніўня 1857 года англійскім астраномам Норманам Р. Погсанам у абсерваторыі Оксфарда, Англія і названы ў гонар Гестыі, багіні хатняга ачага ў старажытнагрэчаскай міфалогіі. Гэта самы буйны астэроід, які ўваходзіць у склад сямейства Гестыі.
Маса
У 2000 годзе Г. Міхалак вызначыў, што маса Гестыі роўная 3,5 кг, што дае шчыльнасць 3,18 г/см³. Ранейшая адзнака масы Гестыі (Банге і Бек-Борсенбергер, 1997), заснаваная на абурэнні астэроіда (19) Фартуна , пры дыяметры роўным 124 км, давала лічбу 2,1 кг. Пры такой адзнацы масы шчыльнасць Гестыі складала б неверагодныя 14 г/см³.
Уэмблі
«Уэмблі» (Wembley Stadium; ), вядомы таксама як Новы Уэмблі (New Wembley) — футбольны стадыён, размешчаны ў Лондане, Англія. Стадыён быў адкрыты ў 2007 годзе на месцы старога стадыёна «Уэмблі». Стары «Уэмблі», вядомы таксама як Empire Stadium, быў адным з самых вядомых футбольных стадыёнаў свету да моманту яго зносу ў 2003 годзе.
Новы «Уэмблі» месціць 90000 гледачоў і з'яўляецца другім па ўмяшчальнасці стадыёнам у Еўропе. На ім свае дамашнія матчы праводзіць нацыянальная зборная Англіі па футболе. Уладальнікам стадыёна з'яўляецца кіравальная арганізацыя англійскага футбола, Футбольная асацыяцыя Англіі (FA).
Аўтарамі праекту стадыёна сталі кампаніі Foster and Partners і Populous. У параўнанні са старым «Уэмблі», адметнай асаблівасцю якога былі белыя «вежы-двайняты», новы стадыён вядомы сваёй «аркай Уэмблі» вышынёй у 134 м. Гэтая стальная арка з'яўляецца самай доўгай аднапралётнай канструкцыяй даху ў свеце.
Тэрніўка (Наваград-Валынскі раён)
Тэрніўка (Терні́вка) — вёска ў Наваград-Валынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Дывехі
Дывехі (дывехі ދިވެހިން, літаральна «астравіцяне»), або мальдыўцы — народ, асноўнае насельніцтва Мальдыўскіх астравоў і вострава Мінікой у Індыі. Агульная колькасць — каля 400 тыс. чал. (2010 г.).
Паходжанне
Дывехі з'яўляюцца нашчадкамі прадстаўнікоў розных народаў, аднак галоўную ролю ў іх фарміраванні адыгралі выхадцы з паўвострава Індастан. Мяркуецца, што астравы былі населены каля 2500 гадоў таму. Паданні астравіцян сведчаць, што іх продкі прыбылі некалькімі хвалямі з захаду Індыі. Генетычныя даследаванні сведчаць, што дывехі блізкія да сінгалаў Шры-Ланкі, насельніцтва Ўсходняй Індыі і Бангладэш.
У сярэднявеччы і пазней на Мальдыўскія астравы таксама перасяляліся выхадцы з Малабара, Аравійскага паўвострава, Ірана, Зондскага архіпелага і нават усходняга ўзбярэжжа Афрыкі.
Гісторыя
У другой палове 1 тысячагоддзя да н. э. князь Каймала, які прыбыў з Шры-Ланкі або кантынентальнай Індыі, усталяваў сваю ўладу над Мальдыўскімі астравамі і стварыў першую дзяржаву. Прыкладна ў III ст. да н. э. дывехі прынялі будызм. Рэшткі будысцкіх ступ хавіта да сёй пары знаходзяцца на розных атолах.
Мальдыўскія астравы былі галоўным экспарцёрам ракавін каўры, якія выкарыстоўваліся ў розных краінах у якасці грошай. У 1153 г. (па іншай версіі ў 1193 г.) для ўмацавання сувязяў з Блізкім Усходам уладары Мальдываў прынялі іслам і тытул султанаў. Згодна традыцыі, пераход у іслам мясцовых жыхароў быў мірны. Але сучаснымі археолагамі былі знойдзены крыніцы, якія сведчаць пра рэпрэсіі супраць будысцкіх манахаў на поўдні краіны.
У 1558 г. Мальдывы былі захоплены партугальцамі, якія імкнуліся гвалтоўна распаўсюдзіць хрысціянства. Але іх кіраванне працягвалася ўсяго 15 гадоў і скончылася выгнаннем у выніку паўстання.
У 1887 г. быў усталяваны брытанскі пратэктарат. Брытанцы актыўна ўмешваліся ў палітычныя справы вышэйшых колаў, але не ва ўнутранае жыццё астатніх дывехі. Некаторае выключэнне складалі жыхары паўднёвых астравоў, дзе знаходзілася брытанская ваенная база. З сяр. ХX ст. яны дамагаліся незалежнасці, а ў 1959 - 1963 гг. стварылі Аб'яднаную Рэспубліку Астравоў Сувадыва, якая, аднак, хутка перастала існаваць.
У 1953 г. пратэктарат быў фармальна скасаваны і ўсталявана рэспубліка. Поўная незалежнасць Мальдываў была абвешчана 26 ліпеня 1965 г.
Культура
Дывехі падзяляюцца на тры буйныя субэтнічныя групы:
Кожная група адрозніваецца моўнымі і культурнымі асаблівасцямі, а таксама міфамі аб сваім паходжанні ад розных хваль старажытных мігрантаў.
Асноўныя заняткі — сельская гаспадарка, якая з-за малой урадлівасці каралавых глебаў поўнасцю не забяспечвае астравіцян харчам, і лоў рыбы. Важную ролю здаўна мелі знешні гандаль і вырошчванне какосавай пальмы.
Сем'і вялікія пашыраныя. Распаўсюджаны шлюбы са сваячніцамі па лініі маці. Мужчыны часта пераходзяць жыць у сям'ю жонкі. У мінулым існавала жорсткая стратыфікацыя грамадства. На вышэйшых прыступках сацыяльнай лесвіцы стаялі высакародныя бейфулун, якія звычайна не змешваліся з простым насельніцтвам. На ніжэйшай прыступке сацыяльнай лесвіцы стаялі залежныя зборшчыкі какосаў. Шлюбы паміж рознымі сацыяльнымі пластамі не заахвочваліся. У нашы дні гэтая практыка знікла. Фармальна ўсе дывехі маюць роўны прававы статус. Але ў палітыцы і эканоміцы дамінуюць нашчадкі бейфулун.
Дывехі захавалі багаты фальклор - гістарычныя паданні, казкі, спевы, танцы. Вядома некалькі відаў мясцовых баявых мастацтваў.
Мова
Мова дывехі адносіцца да індаарыйскай групы індаеўрапейскай сям'і моў.
Латарынгія
Латарынгія (Lorraine, Lothringen, на раманска-латарынгскім дыялекце Louréne) — рэгіён на паўночным усходзе Францыі. Мяжуе на поўначы з Бельгіяй, Люксембургам і Германіяй, на ўсходзе — з Эльзасам, на поўдні — з Франш-Кантэ, на захадзе — з Шампань-Ардэнамі. Плошча 23 547 км². Насельніцтва па стане на 2008 год складала 2 346 361 чалавек. У склад Латарынгіі ўваходзяць 4 дэпартаменты: Мёз, Мёрт і Мозель, Мозель ды Вагезы. Адміністрацыйны цэнтр і буйнейшы горад — Мец (122 838 жыхароў). Буйным горадам з'яўляецца таксама Нансі (106 361).
Дывехі
Рэлігія
Вернікі спавядаюць іслам. Але сярод дывехі захаваліся даісламскія магічныя абрады, вера ў шматлікіх жаночых духаў. Старажытны культ продкаў паўплываў на сучасную пахавальную абраднасць.
NGC 2314
NGC 2314 (іншыя абазначэнні — UGC 3677, MCG 13-6-3, ZWG 348.32, PGC 20305) — эліптычная галактыка (E3) ў сузор’і Жырафа.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Тэсніўка (Наваград-Валынскі раён)
Тэсніўка (Те́снівка) — вёска ў Наваград-Валынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
IC 4870
IC 4870 — галактыка тыпу IBm/P ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Гісторыя Ямайкі
Гісторыя Ямайкі падобная на гісторыю большасці астравоў Вест-Індыі. Спакойная плынь жыцця да еўрапейскага адкрыцця пасля з’яўлення ў 1494 годзе каравэл Хрыстафора Калумба ператвараецца ў раку падзей, галоўнымі з якіх сталі іспанская каланізацыя (XVI — пачатак XVII стагоддзя), захоп Ямайкі брытанцамі і ператварэнне вострава ў пірацкі цэнтр (другая палова XVII стагоддзя). У 1692 годзе адбылося землетрасенне, што разбурыла пірацкую сталіцу Порт-Роял. У 1838 годзе было адменена рабства. У 1962 годзе востраў атрымаў незалежнасць ад Вялікабрытаніі ў складзе Брытанскай Садружнасці.
Дакалумбава эпоха
Першымі вядомымі насельнікамі Ямайкі былі плямёны таіна з аравакскай моўнай групы, нашчадкі мігрантаў з Паўднёвай Амерыкі. Яны з’явіліся на востраве прыкладна ў I тыс. да н.э. Да моманту прыходу еўрапейцаў на Ямайцы налічвалася прыкладна 60 тыс. чалавек. Таіна жылі родавымі абшчынамі, займаліся збіральніцтвам, лоўляй рыбы і земляробствам. Яны не апрацоўвалі металаў, не ведалі лукаў і стрэл, аднак выраблялі абпалены керамічны посуд, баваўняныя тканіны, гамакі і парусы. З мовы таіна паходзіць назва Ямайкі («Хамайка» — «зямля крыніц»).
Пірацкі перыяд
10 мая 1655 г. на востраве высадзілася часткі англійскага марскога корпуса і арміі на чале адмірала В. Пена і генерала Р. Венаблеса, пасланых рэспубліканскім урадам О. Кромвеля для заваёвы іншага іспанскага вострава Эспаньёлы (Гаіці). Не сустрэўшы сур’ёзнага супраціўлення, англічане захапілі калонію. Большасць іспанскіх каланістаў і частка рабоў пакінулі Ямайку. Аднак частка, у тым ліку рабы, арганізавалі на паўночным захадзе вострава партызанскі рух. У 1657 і 1658 гг. іспанскі флот рабіў захады для адваявання Ямайкі, аднак усе яны скончыліся няўдала. Рэшткі неграў-партызан і беглых рабоў адышлі ў горную мясцовасць, дзе склалі аснову свабодных марунаў (maroons).
Плантацыйны рабаўладальніцкі перыяд
У 1670 г. паміж Англіяй і Іспаніяй быў заключаны Мадрыдскі мірны дагавор, паводле якога Іспанія прызнавала пераход Ямайкі пад уладу Англіскай кароны. У 1694 г. французскі флот зрабіў спробу захапіць востраў, аднак у баях пад Кларэнданам англіскія пасяленцы здолелі спыніць наступ французаў. Заканчэнне ваенных дзеянняў і легальнага пірацтва вымусілі мясцовую адміністрацыю падтрымліваць буйныя плантацыйныя гаспадаркі. Да канца XVIII ст. Ямайка ператварылася ў найбуйнейшага пастаўшчыка цукру ў Еўропу. Гэта выклікала значныя сацыяльныя змены ў самой калоніі. З канца XVII ст. назіраецца адток насельніцтва з гарадоў на вёску. Плантатары і буйныя гандляры ператварліся ў вышэйшы пласт каланіяльнага грамадства. Ніжэй за іх на сацыяльнай лесвіцы стаялі белыя каланісты, якія не мелі зямлі. Яшчэ ніжэй — закантрактаваныя белыя рабочыя ці асуджаныя крымінальным судом на часовае рабства перасяленцы з Брытаніі. Пасля заканчэння кантракта ці тэрміну рабства яны далучаліся да свабодных каланістаў. Самай вялікай і адначасова бяспраўнай групай насельніцтва сталі негры-рабы. Увоз афрыканскіх рабоў значна пашырыўся ў XVIII ст. У 1774 г. з 209 617 насельнікаў Ямайкі 192 787 былі рабамі.
Жорсткія формы эксплуатацыі прыгнечанага насельніцтва прыводзілі да выступленняў рабоў. Моцныя ўзброенныя паўстанні рабоў адбыліся ў 1746, 1760 і 1798 гг. Другой распаўсюджанай формай пратэсту было бегства ў горы і далучэнне да марунаў. Частыя напады марунаў на плантацыі вымусілі англічан у 1728 г. перабросіць з Гібралтара дадатковыя ваенныя рэзервы. У 1734 г. англіскія салдаты здолелі захапіць і зруйнаваць добра ўмацаванае марунскае паселішча Нані-Таўн. У 1738 г. губернатар Э. Трэлані заключыў з марунамі мірны дагавор, паводле якога маруны атрымлівалі зямлю ў іншым месцы на востраве, вызваляліся ад падаткаў, прызнавалася іх аўтаномія ў дачыненні да англійскай адміністрацыі. Узамен маруны абавязваліся не прымаць у свае шэрагі беглых рабоў, спыніць напады на плантацыі і даваць ваенную дапамогу плантатарам. Аднак узброенныя канфлікты з марунамі ўзнікалі яшчэ двойчы.
У той жа час сярод белага насельніцтва Ямайкі і ў метраполіі раслі абаліцыянісцкія настроі. У 1764 г. Палата Асамблеі звярталася да губернатара з прапановай абмежаваць увоз афрыканцаў. У 1781 г. быў прыняты закон аб забароне калечыць рабоў. У 1807 г. брытанскі парламент забараніў вольны гандаль рабамі.
У выніку Амерыканскай рэвалюцыі і Напалеонаўскіх войнаў у канцы XVIII — пачатку XIX ст. ямайская эканоміка страціла частку традыцыйных рынкаў збыту. Кошт экспарту паступова зніжаўся, а кошт імпарту ўзрастаў. На мясцовую эканоміку таксама клаўся асноўны цяжар утрымання буйных ваенных гарнізонаў і міліцыі. Плантатары былі вымушаны перадаваць частку зямлі ў карыстанне рабам і даваць ім дазвол на выкуп з няволі. Закон 1816 г. гарантаваў рабам права выкупу без дазволу гаспадара. Гэта прывяло да фарміравання новага грамадскага пласта вольнага негрыцянскага насельніцтва. Сацыяльны статус саміх плантатараў знізіўся. Пасля заканчэння Напалеонаўскіх войн вызначылася тэндэнцыя міграцыі белага насельніцтва ў метраполію ці іншыя брытанскія калоніі.
Пасля адмены рабства
У снежні 1831 г. на Ямайцы ўспыхнула буйное Каляднае паўстанне рабоў. Яно працягвалася 4 месяцы і стала галоўнай падставай для распрацоўкі закона аб адмене рабства. Гэты закон быў абвешчаны 1 жніўня 1834 г., аднак працэс эмансіпацыі працягваўся 4 гады. Атрымаўшы волю, значная частка былых рабоў адмовілася працаваць на плантацыях. У сваю чаргу, плантатары імкнуліся выгнаць са сваіх зямель непрацаздольных. Пасля прыняцця ў Вялікабрытаніі закону аб вольным гандлі (1848 г.) мясцовая эканоміка была пазбаўлена прэферэнцый і хутка заняпала. У 1850—1852 гг. насельніцтва Ямайкі моцна пацярпела ад эпідэмій азіяцкай халеры і чорнай воспы. Мясцовыя ўлады імкнуліся выправіць становішча шляхам мадэрнізацыі. У 1840-ыя гг. былі адкрытыя першыя прамысловыя прадпрыемствы. У 1845 г. пабудавана першая лінія чыгункі. Аднак крызіс працягваўся да сяр. 1860-ых гг. і ў выніку прывёў да моцных сацыяльных хваляванняў і кастрычніцкага паўстання 1865 г.
З 1866 г. брытанская адміністрацыя для працы на плантацыях пачала ўвоз індыйскіх рабочых. Адначасова праводзілся ліберальныя рэформы, накіраваныя на дэмакратызацыю сацыяльнага ладу, развіццё камунікацый і адукацыі. У 1895 г. быў арганізаваны першы прафесійны саюз настаўнікаў. Адкрыццё ў 1901 г. прамой параходнай лініі паміж Ямайкай і Вялікабрытаніяй спрыяла развіццю экспарту тытуню і бананаў. Пашырыліся гандлёвыя сувязі з ЗША і Канадай.
Ямайцы прымалі ўдзел у Першай і Другой Сусветных войнах. Так, у 1914 г. на фронт быў накіраваны дзесяцітысячны армейскі корпус, які ваяваў спачатку супраць Германіі, а потым быў пераведзены ў Палестыну. Пад час Другой Сусветнай вайны многія астравіцяне служылі ў ВМС Вялікабрытаніі і ЗША. Згодна дамове паміж ЗША і Вялікабрытаніі ў 1940 г. на востраве былі размешчаны амерыканскія ваенныя базы. Акрамя таго, ямайскія рабочыя накіроўваліся ў ЗША для працы на ваенных прадпрыемствах.
Негледзячы на спробы адміністрацыі выправіць сацыяльнае і эканамічнае становішча, у міжваенны перыяд назіраецца незадаволенасць метраполіяй, што ўвасобілася ў руху гарвеізму, пашырэнні эміграцыі, рэлігійнага сектанцтва і палітычных выступленняў рабочых. У 1938 г. былі сфарміраваны адзіны Рабочы саюз і першая палітычная арганізацыя — Народная Нацыянальная партыя. У 1943 г. узнікла Ямайская Лейбарысцкая партыя. У 1944 г. была зацверджана Канстытуцыя, паводле якой быў створаны мясцовы ўрад.
У пасляваенныя гады пры непасрэдным удзеле амерыканскага капіталу атрымалі развіццё новыя перспектыўныя галіны эканомікі: здабыча і пераапрацоўка баксітаў, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў, турызм, вырошчванне рысу і г. д. У 1947 г. на канферэнцыі прадстаўнікоў вест-індскіх калоній Вялікабрытаніі ў Мантэга-Бэй было прынята рашэнне аб стварэнні Вест-Індскай федэрацыі і адзінага федэратыўнага ўрада. У 1958 г. Ямайка афіцыйна ўвайшла ў склад гэтага палітычнага аб’яднання. Аднак на рэферэндуме 1961 г. больш паловы выбаршчыкаў прагаласавала за выхад з федэрацыі. Са згоды брытанскага ўрада 6 жніўня 1962 г. была абвешчана незалежнасць Ямайкі. Адначасова ў сілу ўступала новая Канстытуцыя.
Перыяд незалежнасці
Далейшая палітычная гісторыя Ямайкі характарызавалася вострай барацьбой паміж асноўнымі палітычнымі сіламі — Народнай Нацыянальнай і Лейбарысцкай партыямі. У 1970-ых гг. урад Народнай Нацыянальнай партыі праводзіў палітыку збліжэння з сацыялістычнымі краінамі. Былі заключаны дыпламатычныя адносіны з Кубай і СССР, распачата аграрная рэформа, нацыяналізавана баксітная прамысловасць. Аднак пагаршэнне ўмоў жыцця прывяло ў 1980 г. да сацыяльных хваляванняў. На датэрміновых выбарах перамагла Лейбарысцкая партыя, якая спыніла аграрную рэформу і пачала палітыку збліжэння з ЗША. У 1981 г. былі разарваны дыпламатычныя адносіны з Кубай. У 1983 г. армейскія фарміраванні Ямайкі ўдзельнічалі ў акупацыі Грэнады. Нягледзячы на некаторыя эканамічныя поспехі, лейбарысцкі ўрад не здолеў перамагчы выбух наркагандлю і крымінальнай злачыннасці. Таму ў 1989 г. да ўлады зноў прыйшла Народная Нацыянальная партыя. З 1992 г. яе ўрад імкнуўся праводзіць збалансаваную знешнюю і ўнутраную палітыку. Але ў 2007 г. пасля рада карупцыйных скандалаў на выбарах перамагла Лейбарысцкая партыя.
Спіс дыктатараў Старажытнага Рыма
Дыктатары ў Старажытным Рыме прызначаліся па строга вызначаных прычынах:
Карнееўка (Рослаўльскі раён)
Карнееўка (Корнеевка) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Любаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Карнееўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Кастыроўскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць аўтадарога.
Спіс прэм’ер-міністраў Чэхіі
Спіс прэм’ер-міністраў Чэхіі — спіс кіраўнікоў Урада Чэшскай Рэспублікі пачынаючы ад 1 студзеня 1993 года.
Брындызі (правінцыя)
Брындызі (Provincia di Brindisi) — правінцыя ў Італіі, у вобласці Апулія. Сталіца — горад Брындызі. У правінцыі 20 камун. Правінцыя Брындызі размешчана ў паўднёва-ўсходняй Італіі, плошча — 1839 км², з’яўляецца другой самай маленькай правінцыяй у рэгіёне пасля правінцыі Барлета-Андрыя-Трані. Мяжуе на ўсходзе з Адрыятычным морам, на поўначы з правінцыяй Бары, на захадзе з правінцыяй Таранта і на паўднёвым усходзе з правінцыяй Лечэ. Паўночная, цэнтральная і заходняя часткі ўзгорыстыя, з вялікай колькасцю лесу. Максімальная вышыня над узроўнем мора складае 414 м, каля Сельва-дзі-Фазана.
Чопат
Чопат (або Чаўпат) — гульня тыпу «Крыж і кола», у якую гуляюць у Саўраштры, рэгіёне штата штата Гуджарат, Індыя.
У варыянты гэтай гульні гуляюць у іншых частках Індыі1 і нават у Пакістане². У некаторых адносінах яна падобная на Пачісі, Парчіс і Лудо (Ludo).
Прылады гульні
«Косткамі» служаць 7 ракавін Кауры.
«Людзі» (фішкі) зазвычай вырабляюцца з дрэва. У кожнага гульца 4 чалавекі.
Правілы
У гульню гуляюць максімум 4 чалавекі адначасова. Кожны з гульцоў сядзіць насупраць аднаго з рукавоў крыжа.
Цэнтр крыжа, «ghar» — «дом» для ўсіх гульцоў.
Центральны слупок у рукаве крыжа з’яўляецца «хатнім слупком» для фішак гульца, які сядзіць каля гэтага рукава.
Пачатковым пунктам для фішак кожнага гульца з’яўляецца клетка з кветкавым арнаментам у слупку злева ад хатняга слупка. На прыведзеных тут малюнках клеткі з кветкавым арнаментам — цёмна-зялёнага колеру.
Кожнаму гульцу неабходна ўвесці ў гульню свае чатыры фішкі з пачатковага пункта. Фішкі рухаюцца па знешнім перыметры (17 клетак на адзін рукаў крыжа) па гадзіннікавай стрэлцы.
Ракавіны кауры
Усе сем ракавін кауры выкарыстоўваюцца пры кожным кідку.
Ачкі падлічваюцца наступным чынам:
Усе 7 адтулінай угору — 8 ачкоў + кідок
1 адтулінай угору, 6 адтулінай долу — 11 ачкоў + кідок
2 адтулінай угору, 5 адтулінай долу — 2 ачкі
3 адтулінай угору, 4 адтулінай долу — 3 ачкі
4 адтулінай угору, 3 адтулінай долу — 4 ачкі
5 адтулінай угору, 2 адтулінай долу — 25 ачкоў +кідок
6 адтулінай угору, 1 адтулінай долу — 30 ачкоў + кідок
Усе 7 адтулінай угору — 16 ачкоў + кідок.
Увядзенне фішак
Напачатку ўсе гульцы па чарзе кідаюць ракавіны кауры. Гулец, які набраў найбольш ачкоў, пачынае гульню.
Гулец можа ўвесці фішку ў гульню толькі ў тым выпадку, калі выпадае 8 ці болей ачкоў.
Пачатковым пунктам для кожнага гульца з’яўляецца клетка з кветкавым арнаментам злева ад ягонага «хатняга слупка».
Гульня
Фішкі рухаюцца па знешнім перыметры крыжа па гадзіннікавай стрэлцы ад пачатковых клетак.
Пасля кожнага кідка ў 8 і болей ачкоў гулец атрымлівае дадатковы кідок. Калі ж больш 8 ачкоў выпадае 3 разы запар — яны «згараюць», і гулец прапускае ход.
Калі гулец кідае косці некалькі разоў у выніку «высокаачковага» кідка — ён можа рухаць розныя фішкі на колькасць ачкоў, атрыманых пры кожным кідку.
Калі ж у любы час гульні ў гульца няма фішак, якімі ён можа пахадзіць на столькі клетак, колькі выпала пры кідку, то кідок прападае.
Бяспечныя клеткі
Бяспечнымі з’яўляюцца клеткі з кветкавым арнаментам. Фішкі супернікаў могуць знаходзіцца на такой клетцы адначасна, не чынячы шкоды адна адной.
Калі ж дзве фішкі аднаго гульца стаяць на адной бяспечнай клетцы, то фішкі іншых гульцоў могуць праходзіць паўз гэтую клетку, але не спыняцца на ёй.
Больш тыповым з’яўляецца варыянт гульнёвай дошкі, у якім клеткі з кветкавым арнаментам у цэнтральных слупках знаходзяцца на знешніх канцах рукавоў, (то-бок, на знешнім перыметры кожнага рукава 3, а не 2 бяспечныя клеткі).
Збіванне фішак
Кожны гулец павінен збіць хаця б адну фішку іншага гульца, каб атрымаць права заводзіць свае фішкі ў дом. Пры гэтым фішка спыняецца на клетцы без кветкавага арнамента, на якой ужо стаіць фішка суперніка. Збітая фішка здымаецца з дошкі, і яе неабходна ўвесці назад у гульню звычайным спосабам.
Спосабы падліку
На кожным рукаве 17 клетак для руху, таму:
1. «aanth ghar pacchees» — (перасунь на 8 пры кідку на 25) — адлічыце 8 клетак уперад і перастаўце фішку на адпаведную клетку на наступным рукаве крыжа.
2. «tehr ghar trees» — (перасунь на 13 пры кідку на 30) — адлічыце 13 клетак уперад і перастаўце фішку на адпаведную клетку на наступным рукаве крыжа.
Заход у дом
У хатні слупок кожнага гульца могуць заходзіць толькі ягоныя фішкі пры ўмове, што ён ужо ўчыніў хаця б адзін «tohd».
Як толькі фішкі праходзяць клеткі з кветкавым арнаментам у цэнтральных слупках, іх кладуць на бок, пазначаючы такім чынам, што яны знаходзяцца на канцавым адрэзку дарогі дамоў і іх нельга збіць суперніку.
Кожная фішка можа заводзіцца ў «дом» у цэнтры крыжа толькі дакладнай колькасцю ачкоў. Калі ж колькасць большая за патрэбную і кідок нельга выкарыстаць для ходу іншай фішкай, то кідок прападае.
Выйгрыш
Выйграé гулец, які першым завёў усе 4 фішкі ў дом.
Гульня працягваецца да таго часу, пакуль на полі не застануцца толькі фішкі апошняга гульца.
Працяг гульні
Пасля таго, як гулец завёў усе свае фішкі, ён можа працягнуць гульню.
Гэта называецца «gandu kadhy»", «быццё дурным». Гулец можа вывесці адну са сваіх фішак з цэнтральнага дома й пачаць гульню супраць гадзіннікавай стрэлкі з фішкай, ляжачай на баку. Гэтая фішка можа збіваць фішкі іншых гульцоў, але не можа быць збітай, што дае нагоду для буйнай весялосці!
Гл. таксама
Чаўпар
Спасылкі
2. Daily Times of Pakistan <https://archive.is/20120628221946/www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_21-6-2005_pg7_18>
Такарыў
Такарыў (Токарі́в) — вёска ў Наваград-Валынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Гайнаўка
Га́йнаўка (Hajnówka) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Гайнаўскага павета Падляскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Гайнаўка.
Знаходзіцца на паўднёвы ўсход ад Беластока, каля заходняй ускраіны Белавежскай пушчы, на тэрыторыі Усходняй Беласточчыны.
Колькасць насельніцтва — 22,2 тыс. чал. (2005)
Гаспадарка
Гайнаўка — значны прамысловы цэнтр, вузел чыгунак і аўтамабільных дарог.
Шмат фірм, вялікіх і дробных, займаецца тут дрэваапрацоўкай. Сярод іх: буйнейшае прамысловае прадпрыемства Гайнаўкі — дрэваапрацоўчы камбінат «Furnel», мэблевая фабрыка «Nikom» і інш. Гэтыя прадпрыемствы вырабляюць піламатэрыялы, разнастайную мэблю, летнія домікі, будаўнічыя дэталі, дравесны вугаль, тару, а таксама драўляную галантарэю. Шмат што з гэтай прадукцыі служыць прадметам экспарту. Прадпрыемствы машынабудавання выраблюць машыны і абсталяванне для лясной і дрэваапрацоўчай прамысловасці, абагравальнае абсталяванне, трактары. Прадпрыемства будаўнічай керамікі «Lewkowo» з’яўляецца буйнейшым вытворцам керамікі на Падляшшы. Гайнаўскі павет добра вядомы экалагічна чыстымі харчовымі прадуктамі: малочнымі, мяснымі, кандытарскімі.
Дзякуючы прыгранічнаму становішчу Гайнаўскага павета і наяўнасці чыгуначных шляхоў, што вядуць у Беларусь, у павеце працуюць гандлёвыя фірмы, якія займаюцца імпартам удабрэнняў, дрэва, прыроднага газу.
Размяшчэнне Гайнаўкі ля самай мяжы Белавежскай пушчы спрыяла таму, што ў 2001 тут адкрыўся філіял Беластоцкага палітэхнічнага інстытута, дзе рыхтуюць спецыялістаў у галіне аховы прыроды і гаспадарчай дзейнасці на ахоўваемых прыродных тэрыторях.
Спіс лімітаў
Старонка змяшчае спіс лімітаў для асноўных функцый, а таксама правілы вылічэння лімітаў.
Гайнаўка
Беларусы ў Гайнаўцы
Паводле вынікаў перапісу насельніцтва 2002 года ў Гайнаўцы самая вялікая ўдзельная вага беларусаў сярод усіх гарадоў Польшчы.
Спіс лімітаў
Ліміт непарыўнай функцыі
Калі функцыя
Гайнаўка
Беларусы ў Гайнаўцы
У шэрагу школ і гімназій Гайнаўкі сотні дзяцей як дадатковы прадмет вывучаюць беларускую мову (Комплекс школ з дадатковым навучаннем беларускай мовы ў Гайнаўцы). Акрамя таго, у Гайнаўцы дзейнічаюць гімназія і ліцэй з дадатковым навучаннем беларускай мовы, дзе гэты прадмет з’яўляецца абавязковым.
Спіс лімітаў
Ліміт непарыўнай функцыі
f(x)
Гайнаўка
Беларусы ў Гайнаўцы
Гайнаўка — адзін з найбольш значных цэнтраў беларускай культуры ў Польшчы. У 1990 годзе была адкрыта першая экспазіцыя Гайнаўскага музея помнікаў беларускай культуры. Цяпер музей мае 3 будынкі, 6 экспазіцыйных залаў, кіназалу, бібліятэку, гатэль. У музейнай экспазіцыі прадстаўлены сельскагаспадарчыя прылады працы, творы народнага мастацтва і культурныя здабыткі беларусаў у Польшчы.
Спіс лімітаў
Ліміт непарыўнай функцыі
непарыўная ў пункце
Гайнаўка
Беларусы ў Гайнаўцы
Царква Святой Тройцы — месца правядзення штогадовага міжканфесійнага фестывалю царкоўнай музыкі, лаўрэатамі якога шматразова станавіліся калектывы з Беларусі.
27 чэрвеня 2007 года Рада горада Гайнаўка прыняла закон аб выкарыстанні беларускай мовы як дапаможнай у мясцовай адміністрацыі.
Спіс лімітаў
Ліміт непарыўнай функцыі
x0
, то яе ліміт пры імкненні
x
да
роўны значэнню функцыі ў гэтым пункце:
Арыфметычныя правілы для лімітаў
Няхай існуюць ліміты і. Тады
Няхай Тады
Заўвага. Усе гэтыя правілы праўдзяцца і для лімітаў паслядоўнасцей. Паслядоўнасць можна разглядаць як адмысловы выпадак функцыі, якая вызначана толькі для натуральных значэнняў сваёй зменнай. У гэтым выпадку граніцу паслядоўнасці можна вытлумачыць як граніцу такой функцыі пры імкненні зменнай (натуральнага ліку) да бясконцасці.
Правіла Лапіталя
Калі і  і існуе ліміт дзелі іх вытворных то
«Грунтоўныя» ліміты
Словазлучэнне грунтоўныя ліміты (замечательные пределы) замацавалася ў савецкіх і цяперашніх расійскіх і беларускіх падручніках па матэматычным аналізе як назва двух важных лімітаў, якія маюць шматлікія дастасаванні ў матэматычным аналізе.
Заўвага 1. Ліміты многіх выразаў з трыганаметрычнымі функцыямі вынікаюць з першага грунтоўнага ліміту.
Заўвага 2. Ліміты выразаў з лагарыфмамі і ступенна-паказнікавых выразаў часта можна атрымаць як вынік другога грунтоўнага ліміту.
Ліміты-параўнанні функцый
У гэтым падраздзеле прыведзены ліміты выразаў, якія ўяўляюць сабою дзелі дзвюх функцый або выразы ўзору «функцыя ў ступені функцыя». Гэтыя ліміты адметныя тым, што яны паказваюць, якая з функцый хутчэй набліжаецца да нуля (ці бясконцасці).
Паказнікавая функцыя
Для любога камплекснага
z
паказнікавую функцыю можна вызначыць як
Гама-функцыя Ойлера
z
праўдзіцца формула Ойлера-Гауса
Дзэта-функцыя Рымана
Re z > 1
вызначаецца як ліміт
Цэнтр — Даліна Луары
Цэнтр — Даліна Луары (Centre-Val de Loire) — рэгіён у цэнтры Францыі. Мяжуе на поўначы з Іль-дэ-Франс, на паўночным захадзе — з Верхняй Нармандыяй, на захадзе — з Ніжняй Нармандыяй і Пей-дэ-ля-Луар, на поўдні — з Пуату-Шарант, Лімузенам і Авернью, на ўсходзе — з Бургундыяй. Плошча 39 151 км². Насельніцтва па стане на 2007 год складала 2 526 919 чалавек. У склад рэгіёну ўваходзяць 6 дэпартаментаў: Шэр, Эр і Луар, Эндр, Эндр і Луара, Луар і Шэр і Луарэ. Адміністрацыйны цэнтр — Арлеан (113 257 жыхароў), аднак найбуйнейшым горадам з'яўляецца Тур (135 480 жыхароў).
IC 4871
IC 4871 — галактыка тыпу SBcd ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Улянаў
Улянаў (Ulanów) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Ніжанскага павета Падкарпацкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Улянаў. Займае плошчу 8,08 км². Насельніцтва — 1490 чалавек (на 2004 год).
Індыяна Пэйсерс у сезоне 2018/2019
Сезон 2018/2019 стаў 52-м сезонам у НБА ў гісторыі франшызы Індыяна Пэйсерс.
NGC 2315
NGC 2315 (іншыя абазначэнні — UGC 3633, MCG 8-13-45, ZWG 234.41, PGC 20045) — галактыка ў сузор’і Рысь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вітэрба
Вітэрба (Viterbo) — горад у італьянскім рэгіёне Лацыа, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Размешчаны за 100 км на поўнач ад Рыма па Касіевай дарозе, ля падножжа гор Чыміні.
Заступнікамі горада лічацца Святы Лаўрэнцій і святая Роза з Вітэрба. Святы горада 10 жніўня і 4 верасня.
Абсалютная тэрмадынамічная тэмпература
Абсалютная тэмпература — гэта безумоўная мера тэмпературы і адна з галоўных характарыстык тэрмадынамікі.
Паняцце абсалютнай тэмпературы было ўведзена У. Томсанам (Кельвінам), у сувязі з чым шкалу абсалютнай тэмпературы завуць шкалой Кельвіна або тэрмадынамічнай тэмпературнай шкалой. Адзінка абсалютнай тэмпературы — кельвін (К).
Абсалютная шкала тэмпературы завецца так, таму што мера асноўнага стану ніжняй мяжы тэмпературы:
абсалютны нуль — найболей нізкая магчымая тэмпература, пры якой нічога не можа быць халадней і тэарэтычна немагчыма выняць з рэчыва цеплавую энергію.
Абсалютны нуль вызначаны як 0 K. Што прыблізна роўна −273.15 °C. Адзін Кельвін роўны аднаму градусу Цэльсія.
Абсалютная тэмпература з малекулярна-кінетычнага пункта гледжання
Тэрмадынамічная тэмпература з малекулярна-кінетычнага пункта гледжання — фізічная велічыня, якая характарызуе інтэнсіўнасць хаатычнага, цеплавога руху ўсёй сукупнасці часціц сістэмы і прапарцыйная сярэдняй кінетычнай энергіі паступальнага руху адной часціцы.
Сувязь паміж кінетычнай энергіяй, масай і хуткасцю выяўляецца наступнай формулай:
Ek = 1/2m • v2
Такім чынам часціцы, якія маюць аднолькавую масу і аднолькавую хуткасць, маюць таксама і аднолькавую тэмпературу.
Сярэдняя кінетычная энергія часціцы звязана з тэрмадынамічнай тэмпературай пастаяннай Больцмана:
Eср = 3/2kBT
Энергія цеплавога руху пры абсалютным нулі
Калі матэрыя астуджаецца, шматлікія формы цеплавой энергіі і звязаныя з ёй эфекты адначасова памяншаюцца па велічыні. Рэчыва пераходзіць ад меней спарадкаванага стану да больш спарадкаванага. Газ ператвараецца ў вадкасць і затым крышталізуецца ў цвёрдае цела (гелій і пры абсалютным нулі застаецца ў вадкім стане пры атмасферным ціску). Рух атамаў і малекул запавольваецца, іх кінетычная энергія памяншаецца. Супраціўленне большасці металаў падае з-за памяншэнні рассейвання электронаў на вагальных з меншай амплітудай атамах крышталічнай рашоткі. Такім чынам нават пры абсалютным нулі электроны праводнасці рухаюцца паміж атамамі з хуткасцю Фермі парадку 1×106м/с.
Тэмпература, пры якой часціцы рэчыва маюць мінімальную колькасць руху, і якое захоўваецца толькі дзякуючы квантавамеханічнага руху - гэта тэмпература абсалютнага нуля (Т = 0К).
Тэмпературы абсалютнага нуля дасягнуць немагчыма. Найболей нізкая тэмпература 450±80 × 10-12К кандэнсату Бозэ — Эйнштэйна атамаў натрыю была атрыманая ў 2003 г. даследчыкамі з МТІ. Пры гэтым пік цеплавога выпраменьвання знаходзіцца ў вобласці даўжынь хваль парадку 6400 км, гэта значыць прыкладна радыусу Зямлі.
Тэмпература з тэрмадынамічнага пункта гледжання
Існуе мноства розных шкал тэмператур. Калісьці тэмпература вызначалася вельмі адвольна. Мерай тэмпературы служылі пазнакі, нанесеныя на роўных адлегласцях на сценах люлечкі, у якой пры награванні пашыралася вада. Потым вырашылі вымераць тэмпературу ртутным тэрмометрам і выявілі, што градусныя адлегласці не аднолькавыя. У тэрмадынаміцы даецца азначэнне тэмпературы, якое не залежыць ад якіх-небудзь уласцівасцяў рэчыва.
Увядзём функцыю f(T), якая не залежыць ад уласцівасцяў рэчыва. З тэрмадынамікі следуе, што: