cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вайна ў Харватыі
Падчас вайны
У 1993 годзе Бялград на 90 % забяспечыў бюджэт Сербскай Краіны. Нацыянальны банк Краіны існаваў як філіял Народнага банка Югаславіі, а да сакавіка 1994 Югаславія, Сербская Краіна і Рэспубліка Сербская выкарыстоўвалі адзіную валюту. Фінансаванне баснійскіх і краінскіх сербаў вылілася ў гіперінфляцыю ў СРЮ. У 1993 годзе Дзяржаўны дэпартамент ЗША паведаміў, што адразу пасля аперацый «Медакская кішэнь» і «Масленіца» улады Сербіі накіравалі значную колькасць «добраахвотнікаў» на тэрыторыю РСК. Былы сакратар Жэлька Ражнатавіч падчас судовага працэсу ў Гаазе заявіў, што лідар Сербскай добраахвотніцкай гвардыі атрымліваў грошы ад МУС Югаславіі.
Аказанне такой падтрымкі давала магчымасць кіраўніцтву СРЮ ўмешвацца ў перамовы паміж Харватыяй і РСК і даваць кансультацыі Кніну. Югаслаўскі бок фактычна ўдзельнічаў у падпісанні Эрдуцкага мірнага пагаднення.
Югаслаўскія дзяржаўныя СМІ часта скажалі рэальную інфармацыю аб становішчы ў Харватыі. Напрыклад, падчас сутыкненняў у Пакрацы былі распаўсюджаны ілжывыя звесткі аб ахвярах сярод сербскага насельніцтва, хоць на той час ахвяр у выніку гэтых сутыкненняў не было.
Пасля вайны
Пасля рэалізацыі Эрдуцкага пагаднення адносіны паміж Харватыяй і Сербіяй сталі паступова паляпшацца. У 1996 годзе краіны ўсталявалі дыпламатычныя адносіны. 2 ліпеня 1999 года Харватыя падала іск у Міжнародны суд ААН супраць Саюзнай Рэспублікі Югаславія, спасылаючыся на артыкул IX Канвенцыі аб прадухіленні злачынства генацыду і пакаранні за яго, абвінаваціўшы СРЮ ў генацыдзе. 4 студзеня 2010 года Сербія ў адказ падала іск, у якім заявіла аб забітых, бежанцах, выгнаных сербах, канцлагерах і ўсіх ваенных злачынствах, пачынаючы з часоў ганенняў сербаў, учыненых у Незалежнай дзяржаве Харватыя падчас Другой сусветнай вайны.
Пасля 2010 працягнулася далейшае паляпшэнне адносін у рамках пагаднення па ўрэгуляванню пытанняў бежанцаў. Былі здзейснены візіт прэзідэнта Харватыі Іва Ёсіпавіча ў Бялград і прэзідэнта Сербіі Барыса Тадзіча ў Заграб і Вукавар. У ходзе сустрэчы ў Вукавары Барыс Тадзіч выступіў з заявай аб «выбачэнні і шкадаванні», а прэзідэнт Ёсіпавіч адзначыў, што «злачынствы, учыненыя ў час вайны, не застануцца беспакаранымі». Заявы былі зроблены падчас суместнай паездкі ў мемарыяльны цэнтр Аўчары на месцы Вукаварскага масавага забойства.
Роля міжнароднай супольнасці
Вайна ў Харватыі пачалася ў той момант, калі ўвага сусветнай супольнасці была засяроджана на вайне ў Персідскім заліве, а таксама на рэзкім росце цэн на нафту і запаволенні тэмпаў росту сусветнай эканомікі. Рост нацыяналістычных і сепаратысцкіх настрояў у свеце прывёў да палітыкі неўмяшання Захаду і Расіі. Гэта тычылася не толькі Балкан, але і грамадзянскай вайны ў Руандзе ў 1994 годзе. У 1989 годзе міжнародная супольнасць у асноўным падтрымлівала ўрад Югаславіі. У перыяд паміж 19 і 23 снежня 1991 Германія, Швецыя і Італія абвясцілі аб прызнанні незалежнасці Харватыі і Славеніі. 15 студзеня 1992 года гэта зрабіў і Еўрапейскі саюз.
Вялікабрытанія — Урад Джона Мэйджара заняў пазіцыю нейтралітэту, падтрымліваючы тэрытарыяльную цэласнасць Югаславіі.
ЗША — Адміністрацыя Джорджа Буша-старэйшага праводзіла палітыку неўмяшання ў канфлікт. Аднак адміністрацыя наступнага прэзідэнта, Біла Клінтана, актыўна ўмешвалася ў югаслаўскі канфлікт. У 1994 годзе паміж ЗША і Харватыяй быў заключаны дагавор аб ваенным супрацоўніцтве. Амерыканскія ваенныя кансультавалі Харватыю ў пытаннях правядзення наступальных аперацый супраць Сербскай Краіны.
Германія — першапачаткова Германія не падтрымлівала распад Югаславіі. Аднак пасля дыпламатычнага прызнання Славеніі і Харватыі ўрад Гельмута Коля, улічваючы гістарычныя сувязі, актыўна падтрымліваў Харватыю ў ходзе канфлікту.
Расія — Расія выступала супраць прызнання Харватыі, аднак не ўмешвалася ў канфлікт. Падчас прэзідэнцтва Барыса Ельцына знешняя палітыка Расіі на Балканах прайшла складаны шлях — ад бяздзейнасці праз засяроджванне да спробы абазначэння нацыянальных інтарэсаў, да актыўнага ўдзелу ў падзеях на Балканах. Аднак у выніку расійская актыўнасць у югаслаўскім крызісе працягвалася нядоўга і была выкарыстана ЗША і краінамі Заходняй Еўропы ў сваіх інтарэсах.
Літаратура
Рускай мовай:
Англійскай мовай:
Сербахарвацкай мовай:
Іван Кузьміч Корабаў
Іван Кузьміч Корабаў (Ива́н Кузьми́ч Ко́робов; 1700 ці 1701—1747, ) — рускі архітэктар і інжынер. У 1718-27 гадах як пенсіянер Пятра I вучыўся ў Бельгіі і Галандыі. У Пецярбургу перабудаваў ў духу ранняга рускага барока будынак Адміралцейства, будаваў партыкулярную верф на Фантанцы (пачатак у 1735 годзе, разабрана), магчыма царква Панцеляймона (1735-39). Удзельнічаў у складанні першага рускага архітэктурнага трактата-кодэкса. З 1741 года працаваў у Маскве, выхаваў шэраг вядомых архітэктараў (С. І. Чавакінскі, А. П. Какорынаў, Д. В. Ухтомскі).
Дэні Халм
Дэні Халм (Denis Clive "Denny" Hulme,, Нельсан, Новая Зеландыя — , Новы Паўднёвы Уэльс, Аўстралія) — новазеландскі аўтагоншчык, удзельнік чэмпіянатаў свету па аўтагонках у класе Формула-1, чэмпіён свету ў 1967 годзе за каманду Brabham. Першы чэмпіён свету Формулы-1, які памёр ад натуральных прычын (падчас гонкі Bathurst 1000 у яго здарыўся сардэчны прыступ).
Паміж сваім дэбютам у Манака ў 1965 годзе і яго фінальнай гонкай на Гран-Пры ЗША 1974 года ён стартаваў 112 раз, атрымаўшы восем перамог і 33 разы падняўшыся на п’едэстал гонару. Ён таксама заняў трэцяе месца ў агульным заліку ў 1968 і 1972 гадах.
Халм прадэманстраваў ўніверсальнасць, дамініруючы ў Канадска-Амерыканскім Кубку (Can-Am) для спартыўных аўтамабіляў Групы 7. Як член каманды McLaren, якая выйграла пяць тытулаў запар у перыяд з 1967 па 1971 год, ён двойчы выйграваў індывідуальны чэмпіянат пілотаў і чатыры разы займаў другое месца.
Халм сышоў з Формулы-1 у канцы сезона 1974 года, але працягнуў ўдзельнічаць у гонках Australian Touring Cars.
Барыс Паўлавіч Канстанцінаў
Барыс Паўлавіч Канстанцінаў (23 чэрвеня (6 ліпеня) 1910,  —, ) — савецкі навуковец-фізік, акадэмік (з 1960; член-карэспандэнт з 1953), віцэ-прэзідэнт Акадэміі навук СССР (c 8 лютага 1966 па 9 ліпеня 1969). Герой Сацыялістычнай Працы, кавалер двух ордэнаў Леніна і ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга, лаўрэат Сталінскай (1953) і Ленінскай (1958) прэмій.
Стрынгер (авіяцыя)
Стры́нгер (stringer ад string — звязка, шнур, строчка, прывязваць, змацоўваць) — падоўжны элемент сілавога набору корпуса лятальнага апарата, ракеты.
Асноўнае прызначэнне стрынгераў ва ўспрыманні восевых нагрузак сціскання і расцяжэння. Таксама стрынгеры ўспрымаюць аэрадынамічныя нагрузкі, мацуюць абшыўку і павышаюць яе жорсткасць. У залежнасці ад прызначэння адрозніваюць стрынгеры тыпавыя (забяспечваюць жорсткасць канструкцыі), стыкавыя (па стыках абшыўкі) і ўзмоцненыя (у месцах дзеяння засяроджаных нагрузак або па краях выразаў у абшыўцы). Для павышэння жывучасці канструкцыі ў месцах магчымага з’яўлення папярочных трэшчын у абшыўцы ставяцца стрынгеры матэрыялаў з высокай трываласцю, якія выконваюць ролю абмежавальнікаў распаўсюджвання трэшчын. Стрынгеры крыла ствараюцца са зменнай плошчай у папярочным сячэнні, якая памяншаецца да канца крыла, што дае магчымасць паніжэння масы і стварэння аднолькава трывалай канструкцыі.
Сучасныя самалёты адрозніваюцца стрынгерамі з гнутых і прасаваных адкрытых і закрытых профіляў з крокам устаноўкі 150—400 мм. Таўшчыня сценкі стрынгераў звычайна знаходзіцца ў межах 0,5—3 мм.
IC 4386
IC 4386 — галактыка тыпу SBd ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Турэц (Чэрвеньскі раён)
Турэ́ц (, Турец) — аграгарадок у Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Кліноцкага сельсавета. Да 2009 года Турэц уваходзіў у склад Смілавіцкага сельсавета.
NGC 1405
NGC 1405 (іншыя абазначэнні — MCG ?3-10-28, PGC 13512) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
NGC 1404
NGC 1404 (іншыя абазначэнні — ESO 358-46, MCG -6-9-13, FCC 219, PGC 13433) — эліптычная галактыка (E1) у сузор’і Эрыдан.
Характарыстыкі
Галактыка знаходзіцца на адлегласці каля 65 мільёнаў светлавых гадоў ад нас. Яна ўваходзіць у скопішча Печы — другое па велічыні скопішча галактык, якое знаходзіцца ў межах 100 мільёнаў светлавых гадоў ад Зямлі. Даследаванні NGC 1404, а таксама суседняй эліптычнай галактыкі NGC 1399 паказалі, што яны маюць незвычайна высокі ўзровень рэнтгенаўскага выпраменьвання. Найбольш магутныя крыніцы размешчаны ў ядрах гэтых галактык. Таксама апынулася, што паміж NGC 1404 і NGC 1399 знаходзіцца гарачае газа-пылавое воблака, якое таксама выпраменьвае ў рэнтгенаўскім дыяпазоне.
5 лістапада 2007 года ў галактыцы была зарэгістравана ўспышка звышновай SN 2007on.
NGC 1734
NGC 1734 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC18) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Іаганес Ганс Даніэль Енсен
Іаганес Ганс Даніэль Енсен (Johannes Hans Daniel Jensen;, , Германія — , ) — нямецкі фізік-тэарэтык, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы ў 1963 годзе разам з Марыяй Гёперт-Маер, «за адкрыцці, якія датычацца абалонкавай структуры ядра». Другую палову прэміі атрымаў Юджын Вігнер.
Біяграфія
Скончыў Гамбургскі ўніверсітэт (1932), дзе і працаваў у 1937-1941 гадах. З 1941 года прафесар Гановерскага тэхналагічнага інстытута, з 1949 года - Гайдэльбергскага ўніверсітэта.
Навуковыя працы па ядзернай фізіцы і фізіцы цвёрдага цела. Даследаваў узаемадзеянні іонаў у крышталях, атрымаў залежнасць поўнай энергіі крышталя ад міжатамнай адлегласці. Увёў паняцце спін-арбітальнай сувязі і распрацаваў абалонкавую мадэль атамнага ядра (1950). Член Гайдэльбергскай АН (1949).
Сінт-Мартэн
Сінт-Ма́ртэн ( і Sint Maarten ) — самакіруемая дзяржава са значнай аўтаноміяй (status aparte) у складзе Каралеўства Нідэрландаў. Размешчана ў паўднёвай частцы вострава Святога Марціна. Адміністрацыйны цэнтр — Філіпсбург. Афіцыйныя мовы — нідэрландская і англійская.
Да 10 кастрычніка 2010 года Сінт-Мартэн уваходзіў у склад Нідэрландскіх Антыльскіх астравоў.
Геаграфічнае становішча
Мяжуе на поўначы з французскім Сен-Мартэнам (мяжа працягласцю 10, 5 км), на ўсходзе мае марскую мяжу з Сен-Бартэльмі. Плошча — 35 км².
Рэльеф
Пасечанае ўзбярэжжа Сінт-Мартэна доўгай паласой цягнецца на паўночны захад, утвараючы доўгую і вузкую касу, якае аддзяляе ад мора лагуну Сімпсан-Бі — адзін з найбуйнейшых унутраных вадаёмаў Карыбскага мора. Паўднёвая частка вострава амаль на 1/5 занятая шырокай засоленай вобласцю Грэйт-Салтаў-Понд, а на поўнач цягнуцца невысокія пагорыстыя вобласці, прылеглыя да мяжы французскай часткі вострава, якая спускаецца двума невысокімі градамі Сентры-Хіл (344 м) і Уільямс-Хіл (264 м). Самы прыкметны арыенцір Сінт-Мартэна — патухлы вулкан Маўнт-Флагстаф (386 м). Шматлікія салёныя лагуны і мноства дробных астравоў: Пелікан-Кі (Гуана-Кі), Літл-Кі, Молі-Бедзі, Хен і Чыкен апраўляюць берагавую рысу Сінт-Мартэна. У адрозненне ад іншых астравоў групы, тут ёсць мноства працяглых пясчаных берагоў, асабліва частых у паўднёвых і заходніх раёнах вострава, прычым у лагуне пляжы распасціраюцца на ўсю шырыню наносных пясчаных кос, якія адгароджваюць іх ад мора.
Каланізацыя вострава
У Сінт-Мартэне былі пабудаваны два важных форта: форт Амстэрдам — першая галандская ваенная база на Карыбах і форт Вілем, на месцы руін якога цяпер збудавана тэлевізійная вежа.
Насельніцтва
Насельніцтва 40,917 (2009), шчыльнасць насельніцтва 974 чал./км²
Мовы
Распаўсюджаны англійская і іспанская мовы, а таксама крэольская мова пап'ямента.
Рэлігія
39 % насельніцтвы належаць да Рымска-каталіцкай царквы, 12 % — пяцідзясятнікі, 11 % — метадысты.
Знешні гандаль
У паўночнай частцы лагуны Салт-Понд раскінуўся малюсенькі заапарк Сінт-Мартэн і Батанічны сад, на тэрыторыі якіх утрымліваецца 35 відаў рэптылій, птушак і сысуноў, уключаючы рэдкіх малп Сент-Кітса. Мясцовы час: UTC-4.
Osimira
Osimira (Асіміра) — беларускі этна-гурт, з Магілёва. Створаны ў 2002 годзе.
Музыка гурта спалучае старажытныя найгрышы Крывіі з сучаснымі рытмамі і гучаннем новых інструментаў. Osimira былі ўдзельнікамі шматлікіх фэстаў (самыя вядомыя — Славянскі Базар,, Be2gether, Камяніца і іншыя). Калектыў спыніў існаванне ў 2013 годзе.
Шалфей вешчуноў
Таксанамія
Від Шалфей вешчуноў уваходзіць у род падсямейства  сямейства  парадку.
Спосабы ўжывання
Асноўным шляхам увядзення сальвінарына ў арганізм чалавека з’яўляецца ўсмоктванне праз слізістыя абалонкі.
Вылучаюць два асноўных шляхі ўвядзення:
Часта пры ўжыванні сальвінарынаў выкарыстоўваюць стандартызаваныя і нестандартызаваныя экстракты. Экстракты з’ўляюць сабою выцяжку з шалфея вешчуноў, якая мае большую канцэнтрацыю сальвінарынаў, чым уласна лісце. Экстракты адрозніваюцца па ступені канцэнтрацыі і адпаведна азначаюцца: х5 — экстракт 5-разовай канцэнтрацыі ў параўнанні з сыравінай, х10 — 10-разовай, і г.д.
Ужыванне экстрактаў мае як перавагі, так і недахопы. Экстракты зручнейшыя за лісце ў выкарыстанні, захоўванні і перавозцы, але пры іх ужыванні цяжэй кантраляваць дозу ўжытага рэчыва, і магчымае ўзнікненне неспадзяваных ускладненняў.
Існуе, таксама, хімічна чысты сальвінарын-А. Яго ўжыванне звязанае з цяжкасцю дакладнага дазавання, бо дзейсная доза для чалавека складае, у сярэднім, 1-2 мг. З іншага боку, гэта дазваляе дамагчыся неабходных псіхадэлічных эфектаў, кантралюючы дозу сальвінарына, які паступае ў арганізм.
Заканадаўчыя абмежаванні
У Беларусі, па стане на май 2009, распаўсюд Salvia divinorum не забараняўся. У Аўстраліі, Бельгіі, Германіі, Даніі, Італіі, Іспаніі, Фінляндыі, Швецыі, Эстоніі, Японіі, з чэрвеня 2008 ЗША Сальвінарын А і Salvia divinorum занесеныя ў спіс падкантрольных рэчываў. У гэтых дзяржавах усталяваны адпаведныя меры кантролю за іх вытворчасцю і абаротам. . У Расіі з красавіка 2009 забаронены свабодны распаўсюд Salvia divinorum і некаторых іншых раслінных прэпаратаў «з-за ўтрымання ў іх складзе атрутных рэчываў», хоць, па стане на чэрвень 2008, сальвія не ўваходзіла ў Спіс наркатычных сродкаў і псіхатропных рэчываў.
Магілёўская бальніца №1
Магілёўская бальніца № 1 (Лаўсанаўская) — бальніца ў Магілёве. Размешчана па вул. Акадэміка Паўлава, 2, на паўднёва-ўсходняй ускраіне горада. Побач знаходзіцца Магілёўскі абласны анкалагічны дыспансер.
З’яўляецца шматпрофільнай спецыялізаванай лячэбна-прафілактычнай установай на 750 коек для аказання кругласутачнай стацыянарнай медыцынскай дапамогі па ўсіх асноўных раздзелах медыцыны: тэрапія і кардыялогія, хірургія, акушэрства і гінекалогія, інфекцыйная паталогія.
У бальніцы працуе больш за 1000 супрацоўнікаў. Штогод лячэнне праходзіць звыш 28000 чалавек, выконваецца больш за 1000 аперацый, прымаецца больш за 3000 родаў.
Гісторыя
У 1967 годзе ў раёне Слаўгарадскай шашы на ўскраіне горада каля ляснога масіва распачата будаўніцтва бальніцы КСВ на 930 коек. 31 жніўня 1972 года загадам абласнога аддзела аховы здароўя медслужба камбіната сінтэтычнага валакна перайменавана ў медсанчастку КСВ.
24 кастрычніка 1974 года інфекцыйнае аддзяленне бальніцы прыняло першага хворага. З лістапада 1974 года паступова адкрываюцца аддзяленні бальніцы. У 1977 годзе медыка-санітарная частка КСВ складалася са стацыянара на 900 коек, паліклінікі на 600 наведванняў і 13 пунктаў аховы здароўя. У стацыянары разгорнута 19 лячэбных аддзяленняў і 16 спецыялізаваных кабінетаў.
Структура
Маюцца наступныя стацыянарныя лячэбныя аддзяленні:
Кацярына Тэкаквіта
Кацярына Тэкаквіта (магаўк: Kateri Tekakwitha)  — рымска-каталіцкая святая. Першая святая карэнная жыхарка Паўночнай Амерыкі. Дзень шанавання - 14 ліпеня.
Жыццё
Нарадзілася ў іракезскай вёсцы Асэрненан на месцы сучаснага амерыканскага горада Орэсвіль у 1656 г. Бацька быў магаўкам, а маці — палоннай алганкінкай. Першае імя Тэкаквіта на мове магаўкаў значыць "лілея". У дзяцінстве перажыла воспу. Воспіны на твары сталі прычынай прыніжэння ў юнацтве. Яна часцяком хавала твар пад накрыўкай. Хвароба забіла яе бацькоў, таму ў далейшым выхоўвалася ў сям'і дзядзькі, правадыра магаўкаў.
Насуперак жаданню прыёмнага бацькі адмовілася ад шлюбу, у 19 гадоў прыняла хрысціянства і зарок бясшлюбнасці. Атрымала імя Кацярына ў гонар Святой Кацярыны з Сіены. Суседдзі распаўсюдзілі плёткі, нібы дзяўчына займалася чарадзействам. Каб пазбавіцца пераследу, яна пакінула радзіму і пераехала ў хрысціянскую абшчыну Кахнавакэ каля Манрэаля.
Езуіты, што наведвалі Кахнавакэ, сцвярджалі, што Кацярына была вельмі набожнай. Яна малілася за зварот у хрысціянства іншых магаўкаў, спала на шыпах, падчас посту сапсавала пах ежы, аднойчы нават падпаліла сябе. Захварэла і памерла 17 красавіка 1680 г. Пасля смерці воспіны на яе твары зніклі.
Шанаванне
Пасля пахавання Кацярына Тэкаквіта нібы тройчы з'яўлялася перад сваімі сяброўкамі і плябанам абшчыны. Да 1684 г. каля яе магільні была пабудавана капліца, што стала месцам для пілігрымак. Кацярына лічылася неафіцыйнай заступніцай Манрэаля. У XVIII ст. культ Кацярыны Тэкаквіта распаўсюдзіўся сярод індзейцаў Мексікі.
Кандрацьеўскі праспект
Кандрацьеўскі праспект — адна з цэнтральных магістралей Калінінскага раёна Санкт-Пецярбурга. Праходзіць ад Арсенальнай вуліцы да праспекта Мечнікава. Нумарацыя дамоў — ад Арсенальнай вуліцы.
Гісторыя назвы
У XIX стагоддзі ад прозвішча ўладальніка сядзібы «Палюстрава» графа А. Р. Кушалева-Безбародкі праспект атрымаў назву Безбародкінскі або Безбародкіна. 26 снежня 1918 года праспект быў перайменаваны ў гонар камісара часоў грамадзянскай вайны Аляксандра Кандрацьева (1900—1918, пахаваны на Багаслоўскіх могілках). На доме № 1 усталяваная мемарыяльная дошка, а ў скверы каля дома ў 1958 годзе быў усталяваны помнік. Да 1925 года назва праспекта існавала ў форме праспект Кандрацьева.
Гісторыя
Праспект быў пракладзены ў другой палове XVIII стагоддзя, падчас добраўпарадкавання тэрыторыі сядзібы «Палюстрава».
У 1901—1902 гадах на рагу Безбародкінскага праспекта і Цімафееўскай вуліцы (цяпер вуліца Ватуціна) была пабудавана капліца св. Аляксандра Неўскага (архітэктар Ю. К. Рэйнер). Разбурана ў 1930-х гадах.
У 1928—1931 гадах на ўчастку, абмежаваным Кандрацьеўскім праспектам, вуліцай Жукава, Чычурынскім завулкам і Палюстраўскім праспектам, быў пабудаваны Кандрацьеўскі жыллёвы масіў.
IC 4387
IC 4387 — галактыка тыпу SBm ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 1407
NGC 1407 (іншыя абазначэнні — ESO 548-67, MCG -3-10-30, PGC 13505) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Вуліца Куйбышава (Санкт-Пецярбург)
Вуліца Куйбышава — вуліца паміж Троіцкай плошчай і Петраградскай набярэжнай, на Петраградскай старане ў Санкт-Пецярбургу. Да 1918 года яна насіла назву Вялікая Дваранская вуліца, а да 1935 года — 1-я вуліца Вясковай беднаты.
Працягласць вуліцы каля 830—850 метраў. Вуліца пачынаецца ад Троіцкай плошчы. Калі ехаць з Троіцкага моста на Каменнаастроўскі праспект, то вуліца Куйбышава будзе справа. Злева знаходзіцца Петрапаўлаўская крэпасць. Вуліца ўпіраецца ў Сампсоніеўскі мост.
Пратон
Пратон (ад πρώτος — «першы, асноўны») — стабільная элементарная часціца, ядро атама вадароду. З'яўляецца найлягчэйшым ферміённым адронам і ўваходзіць у групу барыёнаў.
Маса пратона m_p = 1,672614(14)\sdot10−24 г (ці 938,27200 ± 0,00004 МэВ). Электрычны зарад пратона дадатны: e = +1,6021892 \sdot10−19 Кулон. Спін пратона ½. Разам з нейтронамі пратоны ўтвараюць атамныя ядры ўсіх хімічных элементаў.
Уяўленне пра пратон узнікла ў 1910-х гады як гіпотэза, паводле якой усе ядры атамаў складаюцца з ядраў атамаў вадароду. Паняцце пратон уведзена ў пачатку 1920-х гадоў Э. Рэзерфордам, які ў 1919—1920 гг. назіраў атамы атамаў вадароду, выбітыя α-выпраменьваннем з атамаў іншых элементаў.
Маса
Маса пратона, складае:
Магнітны момант
Магнітны момант пратона знаходзяць вымярэннем адносін рэзананснай частаты прэцэсіі магнітнага моманту пратона ў зададзеным аднародным магнітным полі і цыклатроннай частаты абарачэння пратона па кругавой арбіце ў тым самым полі. Ён роўны 2,792 847 344 63(82) ядзернага магнетона або 1,410 606 797 36(60)×10−26 Дж/Тл.
Ужыванне
Пучкі паскораных пратонаў ужываюцца ў эксперыментальнай фізіцы элементарных часціц (вывучэнне працэсаў рассейвання і атрыманне пучкоў іншых часціц), у медыцыне (пратонная тэрапія анкалагічных захворванняў).
NGC 1735
NGC 1735 (іншае абазначэнне — ESO 85-SC15) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чаславое
Чаславо́е (, Чесловое) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Кліноцкага сельсавета.
Да 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Смілавіцкага сельсавета.
Фернанду Сантуш
Ферна́нду Мануэ́л Ферна́ндыш ды Ко́шта Са́нтуш (Fernando Manuel Fernandes da Costa Santos; нар., , Партугалія) — партугальскі футбаліст (абаронца) і трэнер. У цяперашні час з’яўляецца галоўным трэнерам нацыянальнай зборнай Польшчы.
Цэтынэ
Цэтынэ, (, Cettigne) — гістарычная і культурная сталіца Чарнагорыі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта. Месцазнаходжанне Прэзідэнта Чарнагорыі і мітрапаліта Чарнагорыі і Прымор’і Сербскай Праваслаўнай Царквы.
Горад размешчаны ў даліне, акружанай горамі, каля падножжа гары Лоўчан.
Цэтынэ быў заснаваны ў 1482 годзе князем Іванам Чарноевічам і стаў калыскай чарнагорскай культуры і адным з важных цэнтраў Праваслаўнай Царквы.
Гісторыя
Узнікненне Цэтынэ было абумоўлена гістарычнымі, палітычнымі і эканамічнымі ўмовамі XV стагоддзя. Націск турэцкіх заваёўнікаў вымусіў Івана Чарноевіча, кіраўніка Зэты, перамясціць сталіцу з умацаванага горада Жабляк Чарноевіча ў новае месца — у 1475 годзе ў Обад, а неўзабаве пасля гэтага да падножжа гары Лоўчан. У 1482 годзе ў Цэтынскай даліне размясціўся двор Чарноевічаў, а двума гадамі пазней заснаваны Цэтынскі манастыр, які стаў рэзідэнцыяй мітрапаліта Зэты. Так быў заснаваны горад, які атрымаў свая назву па рацэ Цэтына, што працякала па даліне, і стаў свецкім і духоўным цэнтрам Чарнагорыі.
Георгій Чарноевіч, сын Івана Чарноевіча, заснаваў тут першую друкарню ў славянскіх краінах Балканскага паўвострава.
Хуткае развіццё горада пад уладай дынастыі Чарноевічаў было спынілася ў канцы XV стагоддзя. У 1499 годзе Зэта страціла незалежнасць і толькі тая яе частка, якая і стала называцца ўласна «Чарнагорыя» (паміж ракой Чарноевіча і Бокай Котарскай), засталася свабоднай.
У наступныя два стагоддзі развіццё Цэтынэ замарудзілася. У XVI—XVII стст. горад не раз падвяргаўся нападам туркаў і венецыянцаў і іншым выпрабаванням. У гэты перыяд палац і манастыр Чарноевічаў былі разбураны. І толькі ў 1697 годзе, з усталяваннем улады дынастыі Пнтравічаў-Негашаў, Цэтынэ зноў стаў расквітаць.
Кіраўнікоў Чарнагорыі ў першую чаргу займала вызваленне краіны і ўмацаванне яе адзінства. Доўгі час яны не маглі надаваць дастаткова часу і сродкаў будаўніцтву Цэтынэ. Прыкметны прагрэс быў дасягнуты толькі падчас кіравання Пятра II Петравіча-Негаша. У 1838 годзе для яго была пабудавана новая каралеўская рэзідэнцыя. Горад станавіўся ўсё больш еўрапейскім. У 1878 годзе рашэннем Берлінскага кангрэса была прызнана незалежнасць Чарнагорыі як суверэннага княства, і Цэтынэ стала сталіцай новай еўрапейскай краіны. Пасля ўсталявання дыпламатычных адносін у горадзе размясціліся замежныя пасольствы і консульствы, для якіх былі пабудаваны прыгожыя асабнякі.
NGC 1413
NGC 1413 (іншыя абазначэнні — NPM1G -15.0199, PGC 13504) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Цэтынэ
Гісторыя
У часы кіравання князя Ніколы I Петравіча-Негаша ў горадзе было пабудавана мноства велічных збудаванняў — новы каралеўскі палац, першы ў Цэтынэ гатэль, гарадская бальніца і г.д.
У 1910 годзе Чарнагорыя была абвешчана каралеўствам, што надало новы штуршок развіццю Цэтынэ. Быў пабудаваны Дом Урада — сімвал дзяржаўнай улады. Праведзены ў тым жа годзе перапіс паказаў у адной з самых маленькіх сталіц свету значны рост насельніцтва, які дасягнуў 5895 жыхароў, большасць з якіх былі сербамі.
У перыяд з 1878 па 1914 у Цэтынэ прыехалі шматлікія вядомыя дзеячы культуры і адукацыі з іншых паўднёва-славянскіх краін. Яны ўнеслі вялікі ўнёсак у жыццё горада.
Пасля Першай сусветнай вайны, калі Чарнагорыя ўвайшла ў склад Каралеўства Сербаў, Харватаў і Славенцаў, Цэтынэ значна вырас тэрытарыяльна. Але калі пасля завяршэння Другой сусветнай вайны парламент Чарнагорыі 13 ліпеня 1946 года перанёс сталіцу ў Цітаград. У 1975 годзе Цэтынэ быў узнагароджаны Ордэнам Народнага героя.
З 2006 года ў незалежнай Чарнагорыі. 12 жніўня 2022 ў Цэтынэ здарылася масавае забойства, найбуйнейшае ў гісторыі краіны.
Насельніцтва
Перапіс 2003 года налічыла ў Цэтынскім муніцыпалітэце 18482 жыхароў. Пры гэтым Цэтынэ — адзіны горад муніцыпалітэта з насельніцтвам больш тысячы жыхароў. Насельніцтва ўласна Цэтынэ — 15137 жыхароў.
Паводле даных апошняга перапісу, больш 90 % жыхароў муніцыпалітэта лічаць сябе чарнагорцамі, яшчэ амаль 5 % лічаць сябе сербамі.
Турызм
У перыяд пасля Другой сусветнай вайны Цэтынэ не развіваўся як турыстычны кірунак. Замест гэтага, горад спрабавалі развіваць як прамысловы вузел. Былі пабудаваны заводы і фабрыкі, якія прыйшлі ў заняпад пасля распаду Югаславіі.
Тады індустрыяльны вектар развіцця быў прызнаны памылковым, з прычыны таго, што ў Цэтынэ цудоўныя ўмовы для развіцця турызму. Прывабнасць горада не звязана з марскімі курортамі (такімі, як Котар ці Будва) — Цэтынэ цікавы як палітычны і рэлігійны цэнтр Чарнагорыі, што вельмі важна для разумення гісторыі краіны.
Пры гэтым чакаецца, што некаторыя адміністрацыйныя ўстановы вернуцца ў Цэтынэ з Падгорыцы — у тыя ж будынкі, у якіх яны размяшчаліся ў часы манархіі. Гэта яшчэ больш павялічыць значнасць горада. Напрыклад, тут размясцілася рэзідэнцыя Прэзідэнта Чарнагорыі.
Раз у два гады ў горадзе праходзіць міжнародная выстаўка мастацтваў «Цэтынская біенале», заснаваная прынцам Ніколам Петравічам-Негашам, прапраўнукам караля Ніколы I Петравіча-Негаша.
Славутасці
Сярод гарадскіх славутасцяў можна згадаць наступныя: У Цэтынэ размешчаны шмат іншых вядомых музеяў, якія ўваходзяць у склад Нацыянальнага музея Чарнагорыі.
Культура і адукацыя
На працягу пяці стагоддзяў Цэтынэ з’яўляецца культурным і адукацыйным цэнтрам Чарнагорыі. Тут размешчаны Цэнтральная нацыянальная бібліятэка Джураджа Чарноевіча, Дзяржаўны архіў Чарнагорыі, Рэспубліканскі інстытут захавання культурнай спадчыны.
Бібліятэкі
У Цэтынэ размешчаны найстарэйшыя бібліятэкі Чарнагорыі, дзе захоўваюцца старадаўнія кнігі і дакументы вялікай гістарычнай каштоўнасці. Найстаражытная з іх — бібліятэка Цэтынскага манастыра, якая вядзе сваю гісторыю з моманту заснавання горада. Тут захоўваюцца 75 кірылічных рукапісных кніг, 4 інкунабулы і мноства старадаўніх літургічных кніг.
Першая публічная чытальная зала была адкрыты ў 1896 годзе. З моманту заснавання яна стала адным з культурных цэнтраў краіны. У гарадской бібліятэцы і Негашавай чытальнай зале захоўваецца больш за 63000 кніг і перыядычных выданняў.
Кнігадрукаванне і выдавецкая справа
Цэтынэ мае даўнія традыцыі кнігадрукавання. Друкарня Чарноевіча (1492—1496) з канца XV стагоддзя друкаваў кірылічныя рэлігійныя кнігі на сербскай мове («сярбулі»), якія мелі велізарнае значэнне для чарнагорскай і сербскай культуры, і ўнеслі вялікі ўнёсак у культуру іншых праваслаўных балканскіх народаў. Пазней былі заснаваны новыя друкарні, якія працягнулі старажытную традыцыю: Негашава друкарня (1833—1839) і Дзяржаўная друкарня (1858), з 1952 — «Обад».
Таксама тут з 1835 выдавалася першае літаратурнае і навуковае штогадовае выданне Чарнагорыі «Горліца», а з 1871 — першая чарнагорская газета «Чарнагорац». У 1914 годзе ў горадзе з насельніцтвам меней чым 6000 жыхароў выдавалася шэсць розных штодзённых газет.
Рэлігія
У Цэтынэ размешчана рэзідэнцыя мітрапаліта Чарнагорскага і Прыморскага Сербскай Праваслаўнай Царквы. Акрамя таго ў Цэтынэ размешчана Духоўная семінарыя.
Акрамя некалькіх праваслаўных храмаў тут ёсць і каталіцкі касцёл Св. Антонія Падуанскага.
Транспарт
Цэтынэ злучана з гарадамі ўзбярэжжа і Падгорыцай двухпалоснай аўтадарогай. Таксама ёсць старадаўняя дарога да Бокі Котарскай — не занадта зручная, але вельмі маляўнічая.
Тывацкі аэрапорт размешчаны за 50 км ад горада, аэрапорт Падгорыцы за 55 км.
IC 4388
IC 4388 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Працоўны саюз Amazon
Працоўны саюз Amazon (Amazon Labor Union (ALU)) — незалежны прафсаюз работнікаў Amazon.
Перадумовы стварэння
Сведчанні аб парушэнне правоў працоўных у Amazon паступалі яшчэ з 2018 года. Так, напрыклад, у 2018 годзе паступалі звесткі аб тым, што на складзе Amazon у Стафардшыры, работнікі не маглі схадзіць у прыбіральню і мачыліся ў бутэлькі прама на працоўным месцы, з-за боязі таго, што аўтаматычная штрафная сістэма ад Amazon выпіша работніку штраф. У 2021 годзе кіраўніцтва кампаніі прызнала факт таго, што вадзіцелі Amazon не маюць часу на паходы ў прыбіральню, і паабяцала вырашыць праблему. Аднак наяўнасць такой праблемы на складах кампаніі да гэтага часу адмаўляецца.
Работнікі кампаніі таксама заяўлялі аб звышурочнай працы ў чорную пятніцу, непрыстасаваныя для працы склады і сачэнне за работнікамі з боку карпарацыі.
У справаздачы Open Markets Institute аб умовах працы на Amazon сцвярджаецца, што працаўнікі фірмы знаходзяцца пад пастаянным кантролем кіраўніцтва, падвяргаюцца дыскрымінацыі і рызыкуюць быць звольненымі па невядомых прычынах. У прыватнасці адзначаецца, што Amazon устанаўлівае камеры назірання на працоўных месцах, рэгулярна звальняе супрацоўнікаў, якія адстаюць ад нарматываў выпрацоўкі і не прымаюць да ўвагі некаторыя віды траўмаў на вытворчасці.
Стварэнне прафсаюза
Першая спроба стварэння прафсаюза на Amazon у ЗША прайшла ў горадзе Бессемер у штаце Алабама ў 2021 годзе. У выніку работнікі склада прагаласавалі супраць стварэння прафсаюзу. Перад галасаваннем, рабочыя са склада ў Бессемеры заяўлялі, што кіраўніцтва кампаніі перашкаджала правядзенні галасавання за стварэнне прафсаюза. Да прыкладу, кіраўніцтва кампаніі пачало вешаць антыпрафсаюзныя постэры ў туалетах склада, праводзіла абавязковыя антыпрафсаюзныя трэнінгі, а таксама адпраўляла паведамлення, якія асуджаюць прафсаюзы, праз карпаратыўныя прыкладанні і нават на тэлефоны.
Першае паспяховае галасаванне за стварэнне прафсаюза прайшло на складзе JFK8 у Нью-Ёрку 2 красавіка 2022 года. Пасля паспяховага галасавання на складзе JFK8, кіраўніцтва кампаніі Amazon вырашыла аспрэчыць вынікі галасавання, заявіўшы, што прафсаюзныя актывісты, з мэтай атрымаць галасы рабочых, раздавалі марыхуану і пагражалі рабочым-мігрантам пазбаўленне льгот.
2 мая 2022 года на складзе LDJ5 у Нью-Ёрку было праведзена галасаванне аб стварэнні прафсаюза, на якім прафсаюзныя актывісты пацярпелі паражэнне.
Святоўскі сельсавет
Свято́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Святое.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Горвальскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Дзюрдзеўскага сельсавета.
Ядзерны ўзмацняльнік
У ядзернай фізіцы ўзмацняльнік энергіі - гэта тып ядзерных энергетычных рэактараў, падкрытычны рэактар, у якім для ўзнікнення рэакцыі выкарыстоўваецца энергічны пучок часціц. У сваю чаргу, такая рэакцыя выдзяляе дастаткова энергіі для сілкавання паскаральніка часціц і адначасова для выпрацоўкі электраэнергіі (пераўтварэння яе ў электрычную або іншую). Гэта паняцце таксама называюць сістэмай з кіраваннем паскаральнікам (Accelerator-Driven System), альбо падкрытычным рэактарам, які кіруецца паскаральнікам.
Прататып яшчэ не пабудаваны. Патрэбны дадатковыя даследванні, каб ацаніць практычную мэтазгоднасць і напрацаваць інжынерныя вырашэнні.
Гісторыя
Гэта канцэпцыя італьянскага навукоўца Карла Рубіі, фізіка часціц Нобелеўскай прэміі і былога дырэктара еўрапейскай міжнароднай лабараторыі ядзернай фізікі CERN. Ён апублікаваў прапанову энергетычнага рэактара на аснове пратоннага паскаральніка цыклатрона з энергіяй пучка ад 800 МэВ да 1 ГэВ і мішэнню з торыем у якасці паліва і свінцом у якасці астуджальнай вадкасці. Схема Рубіі таксама выкарыстоўвае прынцыпы, распрацаваныя групай на чале з фізікам-ядзершчыкам Чарльзам Боўманам з Нацыянальнай лабараторыі ЗША ў Лос-Аламосе.
Прынцып і мэтазгоднасць
Энергія крыніцы часціц узмацняецца з дапамогай паскаральніка (напрыклад, лінейнага, cінхратрону, цыклатрону або паскаральніка са статычным полем і зменным градыентам - сінхрацыклатрону FFAG), каб атрымаць рэлятывісцкі пучок высокай энергіі пратонаў. Прамень накіраваны на пранікненне ў ядро цяжкай металічнай мішэні, напрыклад, свінцу, торыя ці ўрану. Неэластычныя сутыкненні паміж пратонным пучком і мішэнню прыводзяць да распаду, які стварае ад дваццаці да трыццаці нейтронаў за адзін раз. Магчыма павялічыць паток нейтронаў нейтронным узмацняльнікам у выглядзе тонкай плёнкі дзялімага матэрыялу, які атачае крыніцу распаду. Выкарыстанне ўзмацнення нейтронаў было таксама прапанавана ў рэактарах CANDU. Хоць CANDU і з'яўляецца пераважна крытычным дызайнам, многія паняцці могуць быць ужытыя да субкрытычнай сістэмы. Ядра торыя паглынаюць нейтроны, выпрацоўваючы такім чынам расшчапляемы ўран-233, ізатоп урану, якога ў прыродзе няма. Умераныя нейтроны выклікаюць дзяленне U-233, вызваляючы энергію.
Канструкцыя ўзмацняльніка можа быць створана ў цяперашні час з наяўнай тэхналогіяй, але патрабуе дадатковых даследаванняў, перш чым яна можа быць прызнана як практычнай, так і эканамічна мэтазгоднай.
Метадалогія сістэмы з кіраваннем паскаральнікам (ADS) даследуецца ў Японіі ў рамках праекта OMEGA (Option Making of Extra Gain from Actinides and fission products (オメガ計画)).
Рычард Гарвін і Жорж Шарпак падрабязна апісваюць узмацняльнік энергіі ў сваёй кнізе " Мегаваты і мегатоны - пераломны момант у ядзерную эпоху?" (2001) на старонках 153-163.
Раней агульная канцэпцыя ўзмацняльніка энергіі, а менавіта падкрытычнага рэактара кіраванага паскаральнікам, была разгледжана Элвінам М. Вайнбергам і іншымі ў "Другой ядзернай эры" (1985) на старонках 62-64.
Перавагі
Канцэпцыя мае некалькі патэнцыяльных пераваг перад звычайнымі рэактарамі ядзернага дзялення :
Артыкулы Канфедэрацыі
Артыкулы Канфедэрацыі (пашыраная назва "Артыкулы Канфедэрацыі і Вечнага Саюза" (The Articles of Confederation and Perpetual Union (англ.))) - дакумент, які 15 лістапада 1777 г. прыняў Другі Кантынентальны Кангрэс. Паводле Артыкулаў ЗША ператвараліся з саюза незалежных дзяржаў у канфедэрацыю. Лічыцца першым праектам Канстытуцыі Злучаных Штатаў. Паводле Артыкулаў за Кангрэсам і Камітэтам Штатаў замацоўваліся некаторыя абавязкі: арганізацыя арміі, вядзенне войн, і дыпламатычных зносін, арганізацыя паштовай сувязі паміж штатамі, чаканка грошай і інш. Таксама ўсталёваліся сістэма ўрэгулявання канфліктаў паміж штатамі і прыняцця новых штатаў у склад Канфедэрацыі.
Этапы распрацоўкі і ратыфікацыі Артыкулаў Канфедэрацыі
Усім, каму прыйдзе гэта Паведамленне, мы Дэлегаты Штатаў, якія паставілі свае подпісы пад гэтым дакументам, шлем свае прывітанні.
Артыкулы Канфедэрацыі і вечнага Саюза паміж штатамі Нью Гэмпшыр, Массачусэцкі Заліў, Род Айлэнд і Провідэнс Плантэйшнз, Канэктыкут, Нью Ёрк, Нью Джэрсі, Пенсільванія, Дэлавэр, Мэрылэнд, Вірджынія, Паўночная Караліна, Паўднёвая Караліна і Джорджыя.
I.
Канфедэрацыя будзе існаваць пад назвай
"Злучаныя Штаты Амерыкі".
II.
Кожны Штат захоўвае за сабой свой сувярэнітэт, свабоду, і незалежнасць, а таксама правы і паўнамоцтвы, якія дадзеная Канфедэрацыя не перадае безагаворачна Злучаным Штатам, на скліканым Кагрэсе.
III.
Кожны з гэтых Штатаў асобна далучаецца да непарушнага сяброўскага саюза з іншымі Штатамі для агульнай абароны, забеспячэння сваіх свабод, і для ўзаемакарыснага і агульнага дабрабыту, і бярэ на сябе абавязак дапамагаць іншым удзельнікам саюза ў барацьбе супраць любой, сілы якая супраціўляецца ім ці нападае на іх па прычыне рэлігіі, сувярэнітэту, гандлёвых ці нейкіх іншых зачэпак.
IV.
Каб забяспечыць і замацаваць сяброўскія сувязі паміж жыхарамі розных Штатаў гэтага Саюза, свабодныя жыхары кожнага Штата, паўперы, бадзягі і асобы, хаваючыяся ад правасуддзя, якіх прынялі як бежанцаў, надзяляюцца ўсімі правамі і ільготамі свабодных грамадзян Штатаў; таксама жыхары кожнага Штата павінны мець права на свабоднае перамяшчэнне па тэрыторыі любога з астатніх Штатаў, на іх павінны распаўсюджвацца ўсе правы камерцыйнага характару разам з абавязкамі, падаткамі і абмежаваннямі, якія маюць жыхары гэтага Штата, калі толькі гэтыя абмежаванні не забараняюць перамяшчэнне ўласнасці, якую прывезлі ў адзін Штат, на тэрыторыю другога Штата, дзе жыве яе ўласнік; а таксама ніводзін з Штатаў не павінен накладаць які-небудзь падатак ці абмежаванне на ўласнасць усіх Злучаных Штатаў ці аднаго з іх.
Калі асоба, якую ў нейкім Штаце абвінавачваюць у дзяржаўнай здрадзе, феланіі ці іншым сур'ёзным місдзіміноры, уцячэ ад правасуддзя ў які-небудзь іншы Штат і будзе там знойдзена, гэту асобу неабходна вярнуць па запыту Губернатара ці выканаўчай улады Штата, з якога збег гэты чалавек і ў юрысдыкцыі якога знаходзіцца справа па дадзеным злачынстве.
Кожны Штат абавязаны давяраць запісам, пастановам і судовым разбіральніцвам, якія адбываюцца ў іншых Штатах.
V.
Кожны Штат павінен мець не менш за двух і не больш за сем прадстаўнікоў у Кангрэсе; таксама ніхто не павінен быць дэлегатам больш за тры гады на працягу шасцігадовага тэрміну; і ніхто з тых, каго абралі дэлегатам, не павінен займаць якую-небудзь пасаду ў Злучаных Штатах, за якую б ён ці хто-небудзь замест яго атрымоўваў плату ці якое-небудзь іншае ўзнагароджанне.
Кожны Штат павінен прадставіць сваіх дэлегатаў на сходзе Штатаў, яны будуць працаваць у якасці членаў камітэта Штатаў.
Пры вырашэнні пытанняў, якія маюць сур'ёзнае значэнне для Злучаных Штатаў, у Кангрэсе, кожны Штат мае адзін голас.
Свабода слова і дэбатаў у Кангрэсе не павінна абмяжоўвацца ці ставіцца пад пытанне у якім-небудзь судзе ці іншым месцы па-за межамі Кангрэса, а члены Кангрэса не павінны быць арыштаваны ці зняволены ў час калі яны накіроўваюцца на паседжанне Кангрэса, прысутнічаюць на ім ці вяртаюцца з яго, апрача такіх прычын як дзяржаўная здрада, феланія ці парушэнне грамадскага парадку.
VI.
Ніякі Штат не павінен без згоды Злучаных Штатаў, атрыманай ад Кангрэса, адпраўляць пасольства ці прыймаць паслоў, весці перамовы, ўступаць у пагадненне, саюз ці пакт з якім-небудзь Каралём, Прынцам ці Дзяржавай; ніякі чалавек, які займае пэўную пасаду ў Злучаных Штатах ці атрымоўвае нейкі даход ці даверанную маёмасць ад іх, не павінен прыймаць якія-небудзь падарункі, узнагароды, пасады і званні ад любога Караля, Прынца ці замежнай Дзяржавы; ні Злучаныя Штаты, ні кожны з іх па-асобку не павінны даваць якія-небудзь пачэсныя тытулы і званні.
Ні два Штата, ні больш не павінны заключаць ніякіх пагадненняў, утвараць канфедэрацыі ці альянсы паміж сабой без дазволу Кангрэса Злучаных Штатаў, пры гэтым даецца падрабязнае апісанне мэтаў і тэрміну дзейнасці такіх пагадненняў, канфедэрацый і альянсаў.
Ніякі Штат не павінен усталёўваць падаткі ці зборы, якія б маглі стварыць цяжкасці ў рэалізацыі якога-небудзь пункта пагаднення паміж Кангрэсам Злучаных Штатаў і якім-небудзь Каралём, Прынцам ці Дзяржавай, у ажыццяўленні дагавораў, якія Кангрэс ужо прапанаваў дварам Францыі і Іспаніі.
Ніякі ваенны карабель не павінен знаходзіцца ва ўладанні якога-небузь Штата ў мірны час, акрамя той колькасці, якую вызначае Кангрэс Злучаных Штатаў для абароны гэтага Штата ці яго гандлю; таксама ніякі Штат не павінен трымаць у мірны час узброеныя сілы, акрамя той колькасці, якую вызначае Кангрэс Злучаных Штатаў неабходных для размяшчэння ва ўмацаваных гарнізонах для абароны гэтага Штатаe; пры гэтым кожны Штат павінен заўсёды мець добра арганізаванае, ўзброенае і экіпіраванае апаўчэнне, а таксама мець запасы неабходнай колькасці палатак, зброі, бояпрыпасаў і лагернай экіпіроўкі.
Ніякі Штат не павінен пачынаць вайну без згоды Кангрэса Злучаных Штатаў, акрамя сітуацыі, калі на Штат напалі ворагі альбо гэты Штат атрымаў звесткі, што нейкае племя індзейцаў плануе напасці на яго і небяспека настолькі непазбежна, што няма часу параіцца з Кангрэсам Злучаных Штатаў; таксама ніякі Штат не павінен адпраўляць у вайсковыя аперацыі якія-небудзь ваенныя караблі або даваць каперскае сведчанне ці ажыццяўляць карныя аперацыі, калі Кангрэс Злучаных Штатаў не аб'яўляў вайны якой-небудзь дзяржаве і яе жыхарам і не выдаваў адпаведных распараджэнняў, выключэннем з'яўляецца наяўнасць вялікай колькасці піратаў у Штаце, ў такім выпадку можна выкарыстоўваць ваенныя караблі пакуль пагроза не міне або пакуль Кангрэс Злучаных Штатаў не вырашыць спыніць аперацыю.
VII.
Калі нейкі Штат арганізуе сухапутныя войскі ў абарончых мэтах, усе афіцэры ў званні ніжэй за палкоўніка павінны быць прызначаны заканадаўчай уладай гэтага Штата ці іншым чынам, азначаным гэтым Штатам, і ўсе пасады ў войску павінны займаць людзі, якіх прызначае гэты Штат.
VIII.
Усе расходы на вайну і іншыя абарончыя расходы альбо расходы на забеспячэнне агульнага дабрабыту, якія атрымалі згоду Кангрэса Злучаных Штатаў, пакрываюцца з агульнага бюджэту, які фарміруецца з паступленняў розных Штатаў прапарцыянальна кошту зямлі ў кожным Штаце, што маецца ва ўладанні і спажыванні, а таксама будынкаў і камунікацый, згодна працэдуры ацэнкі, якую Кангрэс Злучаных Штатаў мусіць усталяваць і абнаўляць час ад часу.
Падаткі, адпаведныя гэтым прапорцыям, усталёўваюць заканадаўчыя ўлады Штатаў і час ад часу згаджаюць іх з Кангрэсам Злучаных Штатаў.
IX.
Кангрэс Злучаных Штатаў мае эксклюзіўнае права аб'яўляць вайну і мір, апрача сітуацый, узгаданых у шостым артыкуле, адпраўляць і прыймаць паслоў, заключаць пагадненні і саюзы, пры гэтым ніякае гандлёвае пагадненне не можа быць заключана на ўмовах, калі заканадаўчыя органы адпаведных Штатаў не могуць абкладаць мясцовымі падаткамі чужаземцаў або калі забараняюцца экспартна-імпартныя аперацыі з пэўным відам тавараў, усталёўваць парадак рашэння, якія захопы зямельных і водных рэсурсаў лічыць законнымі і якім чынам трафеі, захопленыя арміяй ці флотам Злучаных Штатаў, павінны быць падзелены ці размеркаваны, даваць каперскае сведчанне і санкцыі на карныя аперацыі ў мірны час, арганізоўваць суды па справах аб пірацтве і феланіі, адбыўшыхся ў міжнародных водах, і суды па разгляданню іскаў аб захопах, пры ўмове, што аніводзін член Кангрэса не будзе прызначаны суддзёй у адным з вышэй згаданых судоў.