cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лонданскі пратакол (1830)
Палітычныя колы Вялікабрытаніі баяліся збліжэння незалежнай праваслаўнай Грэцыі з Расійскай імперыяй і іх далейшую сумесную барацьбу за Канстанцінопаль і Чарнаморскія пралівы ў абыход брытанскім зацікаўленням. Таму па патрабаванню Вялікабрытаніі граніцы Грэцыі былі ўрэзаны да мінімуму адносна вызваленых паўстанцамі земляў. Паўночная граніца краіны прайшла па лініі — Арта. Большасць грэчаскіх Эгейскіх астравоў з пераважна грэчаскім насельніцтвам (Крыт, Родас, Лесбас і іншыя.), акрамя вострава Эўбея, засталіся ў складзе Турцыі.
У выніку незалежнае Каралеўства Грэцыя налічвала каля 800 тысяч жыхароў, з якіх не менш за чвэрць складалі албанцы-арнаўты і цыганы. Не менш 3 млн этнічных грэкаў засталіся па-за межамі краіны, што выклікала праблему эназісу і стала прычынаю нестабільнасці на Балканах на дзесяцігоддзі. Таксама на патрабаванню Вялікабрытаніі Грэцыя была абвешчана незалежнай канстытуцыйнай манархіяй. Прызначэнне грэчаскім манархам сваяка пратэстанцкай нямецкай сям’і таксама была зроблена, каб адцягнуць Грэцыю ад расійскага ўплыву. Але галоўнае, што Грэцыя атрымала суверэнітэт, што паклала пачатак «параду незалежнасці» на Балканах.
Styphnolobium japonicum
Styphnolobium japonicum — лістападнае дрэва; від роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Дрэва да 25 м вышыні з шырокай шарападобнай кронай. Кара на старых ствалах цёмна-шэрая з расколінамі. Маладыя галіны зялёныя, без калючак.
Лісце непарнапёрыстаскладанае, даўжынёй 11-25 см, лісточкі — іх 9-17, даўгавата-яйкападобныя, даўжынёй 2-5 см.
Кветкі жаўтлява-белыя, духмяныя, сабраны ў друзлыя мяцёлкі, якія дасягаюць у даўжыню 35 см. Цвіце раз у два гады ў ліпені — жніўні.
Плод — сакавіты неўскрывальны цыліндрычны боб з ружанцовападобнымі патаўшчэннямі, спачатку зелянява-буры, а пры паспяванні чырвоны, 3-8 см даўжыні. Плады спеюць у верасні — кастрычніку і трымаюцца на дрэве ўсю зіму.
Распаўсюджанне
Японія, Кітай, Карэя. У культуры з 1747 года.
У Нікіцкім батанічным садзе ў Крыме з 1814 года. Адсюль шырока распаўсюдзілася па Крыму, Краснадарскім краі, Херсонскай і Адэскай абласцях.
Шырока культывуецца як дэкаратыўная і меданосная расліна. Лепш развіваецца на свежых сугліністых і супясчаных глебах, можа расці на засоленых. Засухаўстойлівая, ценевынослівая, пакутуе ад халодных вятроў і вялікіх марозаў.
Гаспадарчае значэнне і прымяненне
Лекавай сыравінай з'яўляюцца бутоны (Alabastra Sophorae japonicaeAlabastra Sophorae japonicae) і плады (Fructus Sophorae japonicae). Бутоны нарыхтоўваюць у сухое надвор'е ў канцы фазы бутанізацыі, а плады — у недаспелым стане у верасні — кастрычніку, зразаючы секатарам, нажніцамі або асцярожна абламваючы мяцёлкі з бабамі. Сушаць на гарышчах з добрай вентыляцыяй або ў сушылках. Асноўныя дзеючыя рэчывы — флаваноіды, з іх галоўны — рутын.
З бутонаў атрымліваюць прэпарат «Рутын», які ўжываецца для прафілактыкі і лячэння гіпа- і авітамінозу P, парушэнні пранікальнасці сасудаў, для лячэння паражэнняў капіляраў. З пладоў атрымліваюць настойку, якую выкарыстоўвае ў якасці ранозажыўляльнага сродку для прамывання, арашэння, вільготных павязак пры гнойных запаленчых працэсах — ранах, апёках, трафічных язвах.
Іншыя звесткі
Гэта дрэва лічыцца адным з сімвалаў Пекіна.
Стакгольм
Стакго́льм (шведскае вымаўленне ) — сталіца і найбуйнейшы горад Швецыі. Размешчаны на ўсходзе краіны, паміж возерам Меларэн і Балтыйскім морам. Гістарычна істотным аказалася геаграфічнае размяшчэнне горада на 14 астравах паўднёва-ўсходняга ўзбярэжжа Швецыі.
Стакгольм з’яўляецца культурным, палітычным і эканамічным цэнтрам Швецыі. Тут знаходзяцца галоўная рэзідэнцыя шведскага караля, шведскага ўрада і парламента. У горадзе пражывае каля 22 % насельніцтва краіны. У 2008 годзе амерыканскі часопіс Foreign Policy склаў спіс гарадоў, якія іграюць найбольш значную ролю ў міжнародных інтэграцыйных адносінах, — «Global Cities Index» — у якім Стакгольм займаў 24-е месца ў свеце, 10-е ў Еўропе і першае ў Скандынавіі. Размешчаны на радзе астравоў, горад вядомы сваёй прыгажосцю, выдатнай архітэктурай і шматлікімі паркамі. Гэтыя і іншыя фактары далі падставу назваць Стакгольм «Паўночнай Венецыяй» і «Каралевай Меларэна».
У горадзе знаходзіцца вялікая колькасць музеяў, шэраг тэатраў і вышэйшых навучальных устаноў. Тут праводзяцца шматлікія фестывалі і спартыўныя спаборніцтвы як нацыянальнага, так і міжнароднага ўзроўню. Стакгольм — другі пасля Капенгагена горад Скандынавіі па колькасці наведвальнікаў (каля 1 млн турыстаў штогод).
На гербе Стакгольма адлюстрован заступнік горада Эрык IX Святы.
Ад Ледніковага перыяду да XII стагоддзя
З сярэдзіны жалезнага веку і да часоў вікінгаў (500—1100 гады н.э.) узровень мора быў прыкладна на 5 м вышэйшым за сучасны. У часы вікінгаў у раёне возера Меларэн ужо ўзніклі гарады Бірка і Сігтуна. На тэрыторыі сучаснага Стакгольма таксама існавалі невялічкія населеныя пункты — найчасцей гэта былі хутарападобныя пасяленні, аднак мяркуецца, што сярод іх была і больш буйная вёска — Агнефіт, якая імаверна, дала пачатак Стакгольму. Знаходзілася яна ў цэнтры сучаснага Стакгольма: альбо на востраве Рыдархольмен, альбо на Стадсхольмене.
XIII—XV стагоддзі
Ужо ў канцы 1250-х гадоў стакгольмцы заключылі гандлёвае пагадненне з Любекам, а ў 1261 — з Гамбургам, што значна паўплывала на яго развіццё як гандлёвага горада ў другой палове XIII—XIV стагоддзях. У пачатку XV стагоддзя насельніцтва Стакгольма складала каля 5 тысяч чалавек, у ім пражывалі шведы, фіны і немцы. Апошнія мелі значны ўплыў на жыццё горада: у прыватнасці, існаваў закон, згодна з якім палову членаў гарадской рады павінны складаць немцы, а палову — шведы. У гэты час Стакгольм становіцца важным гандлёвым цэнтрам Ганзы: горад імпартуе соль, спецыі, піва, віно, вопратку, зброю. На экспарт ішлі жалеза і медзь з Бергслагена, вэнджаная рыба, масла, скуры.
1 мая 1436 года Стакгольм атрымаў гарадскія прывілеі — гэту дату прынята лічыць пачаткам гісторыі Стакгольма ў якасці сталіцы Швецыі. Вынікам дацкага панавання, пад якім Стакгольм, як і ўся Швецыя, аказаўся пасля Кальмарскай уніі стала Бітва пры Брункебергу, якая адбылася 10 кастрычніка 1471 года, і скончылася перамогай шведаў.
XVI—XVII стагоддзі
У пачатку XVI стагоддзя яшчэ большае значэнне сярод жыхароў горада набывае нямецкая мова (ніжненямецкія дыялекты). У 1520 годзе Швецыя зноў была захоплена датчанамі на чале з Крысціянам II. Абарону Стакгольма трымала ўдава Стэна Стурэ Малодшага Крысціна Нільсдотэр (Юленшэрна). Крысціян II не хацеў доўгай аблогі і вырашыў атакаваць. 7 верасня 1520 Стакгольмскі замак быў пакінуты датчанам, а 4 лістапада Крысціян II каранаваўся шведскім каралём. Ужо 8 лістапада 1520 года шэраг удзельнікаў супраціўлення (кіраўнікі горада, прадстаўнікі дваранства, два біскупы) былі забіты у час так званай Стакгольмскай крывавай лазні. Аднак ужо летам 1523 года Густаў Ваза, які раней падняў у правінцыі Даларна паўстанне супраць дацкага панавання, вызваліў Стакгольм. Пасля прыходу да ўлады, Густаў Ваза ўзяў курс на стварэнне моцнай цэнтралізаванай улады, цэнтрам якой стаў Стакгольм. У гэты час насельніцтва горада пачало расці і ў 1600 годзе складала каля 9 000 жыхароў.
У лістападзе 1592 года памірае шведскі кароль Юхан III. Яго сын, кароль польскі і вялікі князь літоўскі Жыгімонт Ваза цяпер меў права спадчыны на шведскі прастол. Атрымаўшы дазвол сойма наведаць Швецыю, Жыгімонт прыбыў у верасні 1593 года ў Стакгольм, і ўжо ў лютым 1594 года стаў каралём Швецыі (яго каранацыя адбылася ў Упсальскім саборы). Аднак палітыка караля-каталіка незадавальняла шведскую эліту, якая прытрымлівалася лютэранскага веравызнання, у выніку чаго ўжо праз год уладу ў Швецыі захапіў суродзіч Жыгімонта — сын Густава Вазы і брат Юхана III, герцаг Карл. У 1604 годзе ён афіцыйна стаў каралём Швецыі. Гэтыя падзеі паклалі пачатак Першай Паўночнай вайне, альбо Бітве за Інфлянты — шматгадоваму ваеннаму канфлікту паміж Рэччу Паспалітай і Швецыяй. Гэты канфлікт выявіў сур’ёзныя разыходжанні паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Польшчай і прывёў да сепаратнага дагавора ВКЛ са Швецыяй, падпісанага ў 1627 годзе, які пазбаўляў юрыдычнай сілы Люблінскую унію. У гэты час Стакгольм становіцца сталіцай магутнай імперыі, якая ўключала ў сябе тэрыторыю сучасных Швецыі, Фінляндыі, Эстоніі, частак Латвіі, Польшчы, Расіі, Германіі і Нарвегіі. Нягледзячы на войны (Першая Паўночная вайна, Трыццацігадовая вайна) і на Вялікі пажар 1625 года, з 1610 да 1680 года колькасць насельніцтва Стакгольма павялічылася ў 6 разоў. 17 чэрвеня (27 па новым стылі) 1682 года ў Стакгольмскім замку Трэ Крунур (даслоўна «Тры кароны») нарадзіўся будучы кароль Швецыі Карл XII — чалавек, які пакінуў след у гісторыі рада еўрапейскіх краін, у тым ліку Беларусі. Шмат падзей пабачыў Стакгольм у 1697 годзе: 5 красавіка памёр кароль Карл XI, 7 мая згарэў стары замак (пазней, на тым месцы быў пабудаваны новы замак), а 14 снежня ў Стакгольмскім саборы каранаваўся сын Карла XI — пятнаццацігадовы Карл XII.
XVIII—XIX стагоддзі
Саму шведскую сталіцу Вялікая Паўночная вайна даволі доўга не закранала. Аднак на яе заканчэнні, у 1719 годзе, калі ўсё ўсходнешведскае ўзбярэжжа цярпела ад расійскіх нападаў, пагроза навісла і над Стакгольмам. У пачатку жніўня расіяне атакавалі абаронцаў горада, на чале якіх стаяў Бальтзар фон Дальхайм. Колькасная перавага была за расіянамі, сітуацыя для шведаў была ўжо вельмі сур’ёзнай, аднак дзякуючы Сёдэрманландскаму палку Рутгера Фукса, які своечасова прыйшоў на дапамогу, яны ўсё ж здолелі адкінуць ворага і адстаяць горад.
У XVIII стагоддзі Стакгольм становіцца значным індустрыяльным цэнтрам. У гэты перыяд цэнтр горада знаходзіцца ў раёне Нармальм (Norrmalm). Але XVIII стагоддзе — гэта яшчэ і Век Асветніцтва і Век Волі. Імкненне да сістэматызацыі — тыповая для гэтага часу з’ява — знайшло адлюстраванне, у прыватнасці, у зробленай у 1731—1733 гадах картографам Петрусам Тылаусам карце Стакгольма, на якой былі пазначаныя не толькі вуліцы і плошчы, але і назвы гарадскіх кварталаў, аптэкі і школы. У час кіравання караля Густава III (1771—1792) Стакгольм становіцца значным культурным цэнтрам: у ім, між іншым, былі заснаваныя Музычная Акадэмія, Акадэмія мастацтваў (малявання і скульптуры), Шведскі тэатр, Опера Густава III, Каралеўскі балет, Шведская Акадэмія і іншыя.
XX і XXI стагоддзі
Пачатак XX стагоддзя — час пратэстаў працоўных і шматлікіх стачак, найбольш значнай з якіх была т.зв. Вялікая стачка 1909 года. У 1912 Стакгольм прымаў V Летнія Алімпійскія гульні. Горад працягваў расці, дасягнуўшы ў 1920 годзе колькасці насельніцтва ў 420 000 чалавек, што адлюстравалася на катастрафічным недахопе жылля. Гэта прывяло да ўзнікнення Руху за ўласнае жыллё, мэтай якога было забяспечванне сямей рабочых уласнымі, хай і невялікімі па памерах, хатамі. У 1923 годзе, да 400-га юбілею ўзяцця Стакгольма Густавам Вазам была пабудавана Стакгольмская ратуша — сучасны сімвал горада.
У 1930 годзе ў Стакгольме праводзілася Шведская нацыянальная выстаўка архітэктуры і мастацтва, якая стала штуршком для папулярызацыі функцыяналізму. У гэты час праводзіцца сацыяльная палітыка, развіваецца інфраструктура, будуецца жыллё, уводзіцца цэнтралізаванае ацяпленне. У 1940 годзе колькасць насельніцтва Стакгольма дасягнула 590 000 чалавек. Падчас Другой сусветнай вайны адчуваўся недахоп бензіну, а ў незвычайна халодную зіму 1941—1942 гадоў — яшчэ і харчавання. 22 лютага 1944 года савецкая авіяцыя скінула на горад тры бомбы: ці была гэта памылка, застаецца невядома.
У 1950—1970 гадах, згодна з новым планам развіцця горада, частка старых раёнаў была знесена, а на іх месцы ўзніклі новыя канторы і гандлёвыя цэнтры. У 1950 годзе ўводзіцца ў эксплуатацыю першая частка Стакгольмскага метро, з 1960-х гадоў пачынаюць хутка расці прадмесці. З верасня 1967 года Швецыя перайшла на левабаковы рух, у сувязі з чым трамвайны рух у цэнтры горада быў скасаваны. 28 лютага 1986 года ў цэнтры Стакгольма быў забіты прэм’ер-міністр Швецыі Улаф Пальмэ.
У XXI стагоддзі быў распрацаваны новы план развіцця горада, адаптаваны да хуткага яго росту. 3 студзеня 2006 года была ўведзена гэтак званая «Стакгольмская спроба» — увесці падаткі на аўтамабільны транспарт у цэнтры шведскай сталіцы з адначасовым павелічэннем колькасці грамадскага транспарту з мэтай паляпшэння экалогіі горада. Пасля рэферэндума верасня 2006 года гэтыя правілы сталі пастаяннымі з 1 жніўня 2007 года. У 2010 годзе Стакгольм стаў першай Экалагічнай сталіцай Еўропы.
Этымалогія
Stock азначае драўляныя ўмацаванні ў выглядзе паль, а holme — (невялічкі) востраў, што асэнсоўваецца як «востраў, умацаваны палямі». Па іншай этымалогіі, назва ад stack — заліў, гэта значыць «востраў у заліве».
Мянушкі і слоган
Паколькі Стакгольм маляўніча размешчаны на шэрагу астравоў, а таксама таму што Стакгольмская ратуша была пабудавана паводле прыкладу венецыянскіх Палаца Дожаў і царквы Святога Марка, яго называюць «Паўночнай Венецыяй». Іншая мянушка горада — «каралева Меларэна».
Сучасным слоганам горада з’яўляецца «Сталіца Скандынавіі».
Прырода
Стакгольм — зялёны горад, каля 40 % яго плошчы займаюць паркі і зялёныя зоны. Нягледзячы на тое, што чалавек тут жыве ўжо больш за 1000 гадоў, недалёка ад цэнтра Стакгольма можна знайсці некранутую прыроду. Першы Нацыянальны парк паблізу шведскай сталіцы — Энгшо — з’явіўся ў 1909 годзе. Сёння на тэрыторыі Стакгольмскага лена два нацыянальныя паркі і каля 240 прыродных рэзерватаў, 7 з якіх знаходзяцца ў межах горада.
У 1994 годзе на тэрыторыі камун Стакгольм, Лідынгё і Сульна быў створаны першы ў свеце Нацыянальны гарадскі парк — Каралеўскі Нацыянальны гарадскі парк, у які ўваходзяць шэраг астравоў Стакгольмскіх шхераў і паркаў горада. Але ў межах гэтага Нацыянальнага парку знаходзяцца і забудаваныя тэрыторыі, у тым ліку жылыя кварталы, прадпрыемствы, Стакгольмскі ўніверсітэт, пралягаюць чыгункі і аўтабаны.
На тэрыторыі Стакгольма знаходзяцца шмат азёр, рэк і ручаёў. Важная частка Стакгольмскай прыроды — шхеры, у якіх налічваецца каля 30 000 астравоў.
Клімат
Нягледзячы на тое, што Стакгольм ляжыць на той самай шыраце, што і самы паўднёвы пункт Грэнландыі, горад мае ярка выражаныя чатыры сезоны. Галоўная прычына — ва ўплыве Гальфстрыма. З канца чэрвеня да пачатку жніўня Стакгольм з’яўляецца адным з найцяплейшых месцаў Швецыі. Летам у Стакгольме звычайна цёпла, сярэднія тэмпературы складаюць +20…+23°, а ўначы — +11…+13°. Зімы халодныя, з сярэднімі тэмпературамі −3°. Гадавая колькасць ападкаў складае 539 мм, колькасць дзён у годзе з ападкамі — 173, з якіх 16 дзён — са снегам. Колькасць сонечных гадзін у Стакгольме перавышае 1800 у год.
Найвышэйшая тэмпература (+36°) у Стакгольме была зарэгістравана 3 ліпеня 1811 года, у бліжэйшы да нас час — +35,4° — у пачатку жніўня 1975 года. Найніжэйшая тэмпература (-31°) — 20 студзеня 1814 года. З 10 студзеня 1987 года тэмпература ў горадзе не апускалася ніжэй за −25,1°.
Насельніцтва
Дакладна невядома, колькі чалавек пражывала ў межах гарадскіх сцен Стакгольма ў раннім сярэдневякоўі, бо статыстыка ў той час не вялася, аднак, абапіраючыся, між іншым, на кнігі падаткаў, гісторыкі мяркуюць, што ў час заснавання Стакгольма (1252) яго насельніцтва складала прыкладна 100 чалавек, а ў 1290 годзе — ужо каля 3000.
Паводле Шведскага статыстычнага бюро, насельніцтва камуны Стакгольм складае 855 361 жыхар (30 чэрвеня 2011). Калі гэтая тэндэнцыя захаваецца, то да канца 2019 года яно можа дасягнуць 950 500 чалавек, а насельніцтва лена Стакгольм можа скласці 2,4 мільёна чалавек.
Ніжэй у табліцы прыведзеныя звесткі пра колькасць насельніцтва Стакгольма з 1900 па 2010 гады з 10-гадовымі інтэрваламі:
Крыніца: Stockholms Stads Utrednings- och Statistikkontor AB: Rapporten befolkningen i Stockholm 1252—2005
Адміністрацыйны падзел
Горад (камуна) Стакгольм падзяляецца на 14 раёнаў:
Варта заўважыць, што кожны з гэтых адміністрацыйных раёнаў складаецца з некалькіх гістарычных раёнаў. Напрыклад, у склад Сёдэрмальма ўваходзіць не толькі гістарычны Сёдэрмальм, але і Стары горад, Рыдархольмен і інш.
Архітэктура
У архітэктурным абліччы Стакгольма знайшлі адлюстраванне розныя эпохі і стылі: эпоха Ганзы, шведскага Вялікадзяржаўя (XVII — пачатак XVIII стагоддзя, Індустрыяльная рэвалюцыя, функцыяналізм. Адным з найбольш старажытных захаваных будынкаў Стакгольма з’яўляецца царква Рыдархольмсчуркан (літаральна «Царква Рыцарскага вострава»), узведзеная ў канцы XIII стагоддзя . Найстарэйшым будынкам з’яўляецца царква ў раёне Брума (1160-я гады).
У XV стагоддзі Стакгольм і ў тым ліку, яго архітэктура, аказаліся пад моцным нямецкім уплывам. У гэты час быў пабудаваны Дом нямецкай купецкай гільдыі, які ў 1570-я гады быў перабудаваны ў царкву, вядомую цяпер як «Нямецкая кірха» (Tyska kyrkan). Ужо ў XV стагоддзі Стакгольм выйшаў за свае першапачатковыя межы, гэта значыць за межы Старога горада, а з XVII стагоддзя Стакгольм становіцца значным еўрапейскім горадам: ён хутка расце, таму ўзнікла неабходнасць у гарадской планіроўцы. Яе ажыццявіў архітэктар, які, натхняючыся ідэямі рэнесансу, стварыў сетку з прамавугольных кварталаў. З сярэдзіны XVII стагоддзя ў шведскую сталіцу сталі запрашаць архітэктараў з замежжа, сярод якіх былі французы Сімон дэ ла Вале і яго сын Жан, немец Нікадэмус Тэсін Старэйшы і інш. Апошні ў 1661 годзе становіцца першым у гісторыі Стакгольма ды і ўсёй Швецыі гарадскім архітэктарам.
У 1697 годзе згарэў сярэдневяковы замак Трэ Крунур (Тры Кароны). На яго месцы Нікадэмус Тэсін Малодшы (сын Старэшага) пабудаваў каралеўскі палац (завершаны ў 1750 годзе), які па архітэктуры з’яўляецца сумессю рымскага палацавага барока і французскага рэнесансу. Замкі будаваліся ў гэты час і па-за межамі горада, сярод якіх — сучасная рэзідэнцыя шведскай каралеўскай сям’і Дротнінгхольм і Скуклостэрскі замак. Стурчурка (літаральна «Вялікая царква»), якая з’яўляецца Саборам дыяцэзіі Стакгольма, першапачаткова была пабудавана ў XIII стагоддзі, але мае барочны экстэр’ер XVIII-га, яна знаходзіцца побач з каралеўскім палацам.
У Густавіянскую эпоху (то бок у канцы XVIII стагоддзя, у час кіравання Густава III) у Стакгольме з’явіўся шэраг будынкаў культурнага значэння, напрыклад, будынкі Оперы Густава III і Тэатра ў Дротнінгхольме. Пачынаючы з сярэдзіны XVIII стагоддзя сярод заможных стакгольмцаў становіцца модным будаваць сабе сядзібы. У наш час у шведскай сталіцы захавалася 38 такіх сядзіб, большасць з якіх сканцэнтравана ў раёне Сёдэрмальм (адразу на поўдзень ад Старога горада).
Хутка горад рос і ў XIX стагоддзі, у перыяд індустрыялізацыі. Прыкладам для гарадскога планавання і архітэктуры Стакгольма былі ў гэты час Санкт-Пецярбург, Берлін, Вена. У першай палове стагоддзя будаваліся пераважна службовыя будынкі: бальніцы, казармы, турмы. У 1866 годзе архітэктар распрацаваў генеральны план развіцця горада, згодна з якім у Стакгольме павінны былі з’явіцца шырокія бульвары і эспланады, з вялікай колькасцю зялёных насаджэнняў, асноўным з якіх мусіў стаць бульвар, шырынёй у 70 метраў, створаны па прыкладзе Елісейскіх палёў у Парыжы.
У канцы XIX — пачатку XX стагоддзя ў горадзе было ўзведзена шмат манументальных будынкаў, такіх як: Цэнтральнай чыгуначнай станцыі, Каралеўскай бібліятэкі, Драматычнага тэатра. Стакгольмская ратуша была пабудавана ў 1911—1923 гадах архітэктарам. У той самы час узніклі Алімпійскі стадыён (архітэктар ), будынак Стакгольмскай гарадской бібліятэкі (архітэктар Гунар Асплунд) і Лясныя могілкі (архітэктар ). Праведзеная ў 1930 годзе Нацыянальная выстаўка архітэктуры, на якой галоўным архітэктарам быў Гунар Асплунд, стала пачаткам прарыву функцыяналізму, які задаваў тон у шведскай архітэктуры і дызайну не адно дзесяцігоддзе.
Пасля Другой сусветнай вайны, у сувязі з увядзеннем у эксплуатацыю Стакгольмскага метро, пабачылі свет новыя прадмесці горада: Орста, Велінгбю, Фарста. Была цалкам перабудавана і адна з цэнтральных частак горада: Ніжні Нормальм. Так з’явілася і. У 1960-я гады будавалася шмат жылля, узнікалі новыя раёны (Рынкебю, Тэнста, Шэрхольмен). Адным з найбольш характэрных будынкаў таго часу стаў  — 25-павярховы стальны небаскроб, размешчаны ў паўночнай частцы бульвара. Пабудаваны ён быў у 1959—1961 гадах як інтэрнацыянальны цэнтр для вучоных, якія наведвалі Стакгольм. Фінансаваў праект былы віцэ-дырэктар Electrolux. Яшчэ адзін небаскроб — 26-павярховы  — з’явіўся ў 1959 годзе ў раёне Сёдэрмальм.
У 1970-я гады настае час постмадэрнізму: у моду ўваходзяць экалагічна чыстае жыллё, раёны з абмежаванай колькасцю аўтамабіляў. У Стакгольме першым такім раёнам становіцца Чыста (Kista), пабудаваны ў 1975—1980 гадах; за ім з’явіліся і Дален. 1989 год быў азначаны з’яўленнем у шведскай сталіцы сферычнага будынка арэны Глобен-Арэна (літаральна, «Глобус») у якім праводзіцца шэраг значных спартыўных і музычных мерапрыемстваў.
У 1990-я гады жылля ў Стакгольме будавалася мала. Затое, у горадзе з’явіліся некалькі пабудоў культурнага значэння: (1990), будынкі Музея сучаснага мастацтва і Архітэктурнага музея (абодва ў 1998 годзе).
У пачатку XXI стагоддзя быў прапанаваны шэраг планаў развіцця горада. Прадугледжваецца, што да 2030 года Стакгольму спатрэбіцца 80 000 адзінак жылля. Магчымымі раёнамі для іх будаўніцтва называюцца Ліндгаген, Лільехольмен, і раён на поўнач ад галоўнага вакзала. Адным з праектаў, якія пакуль знаходзяцца ў стадыі рэалізацыі, з’яўляецца будаўніцтва т.зв. (Västra City) з канторамі, гасцініцамі, крамамі і жылымі дамамі. З найбольш характэрных будынкаў, якія з’явіліся ў вышэйазначаны перыяд, варта назваць пабудаваны ў 2002 годзе 32-павярховы, вышыня якога 117 метраў, а з антэнаю — 156 м. Такім чынам, гэта трэці па вышыні будынак у Скандынавіі (ён саступае толькі Turning Torso у Мальмё і у тым самым стакгольмскім раёне Чыста).
Вуліцы і кварталы
Назвы Стакгольмскім вуліцам пачалі даваць у 1637 годзе, калі было вырашана пазначыць галоўны шлях раёна Нармальм, на захад ад Брункебергскага ўзгорка — яго назвалі Вялікай Каралеўскай вуліцай (у тагачаснай шведскай арфаграфіі Stoore Konnungz gatun). Ужо ў 1639 годзе яна змяніла назву на (Drottninggatan; імаверна ў гонар будучай каралевы Крысціны, якая на той час была непаўналетняй ). У наш час яна стала галоўнай турыстычна-гандлёвай вуліцай горада. На ўсход ад Брункебергскага ўзгорка была пракладзена (Regeringsgatan). Да пачатку XVIII стагоддзя якога-небудзь парадку ў назвах стакгольмскіх вуліц не было, але са з’яўленнем у 1733 годзе карты Стакгольма Петрусам Тылаусам вызначыўся пэўны парадак. У 1885 годзе ў ходзе Рэвізіі назваў, у значнай часткі вуліц і плошчаў Стакгольма назвы былі заменены на новыя.
Гісторыя назваў стакгольмскіх кварталаў бярэ пачатак у 1650-я гады, калі згодна з планам горада, ініцыятарам якога быў, Стакгольм складаўся з сеткі прамавугольных кварталаў. У той самы час было вырашана катэгарызаваць іх па назвах. У дачыненні да Старога горада (Gamla Stan) было выкарыстана каля 90 назваў з грэчаскай і рымскай міфалогіі, а назвы астатніх раёнаў больш датычыліся іх гісторыі. Сёння ў межах Вялікага Стакгольма налічваецца каля 6500 назваў кварталаў, у тым ліку 1200 — у межах былых мытняў.
Эканоміка
У мінулым Стакгольм быў важным прамысловым цэнтрам, аднак цяпер пераважная большасць насельніцтва горада (85 %) занята ў сферы паслуг. Горад забяспечвае трэцюю частку эканамічнага росту Швецыі, шэраг найбуйнейшых шведскіх і замежных прадпрыемстваў маюць свае галоўныя канторы ў Стакгольме. Гэта напрыклад, канцэрн па продажы адзежы H&M, медыяканцэрн, а ў галіне тэлекамунікацый гэта Ericsson, Nokia, , IBM. Акрамя іх, існуе шэраг дробных прадпрыемстваў у гэтай галіне, якіх з цягам часу становіцца ўсё больш.
Стакгольм — гэта таксама фінансавы цэнтр Швецыі, большасць банкаў мае тут свае галоўныя канторы. Сярод іх:, , і , а таксама канторы найбуйнейшых шведскіх страхавых фірмаў: , ,. У Стакгольме знаходзіцца і галоўная біржа Швецыі.
Шведская сталіца мае добры патэнцыял для міжнароднай канкурэнцыі ў галіне інавацый, значная частка насельніцтва горада — людзі высокаадукаваныя. Адначасова ў Стакгольме пакуль існуюць такія праблемы як выкарыстанне кампетэнцый той часткі насельніцтва горада, якая нарадзілася за мяжай (інакш кажучы, замежнікаў), а таксама пэўныя праблемы з жыллём.
Турызм
Важнай часткай эканомікі Стакгольма з’яўляецца турызм: сярод рэгіёнаў Швецыі ён прыцягвае найбольшую колькасць турыстаў, абыходзячы Вестра-Гёталанд. У 2000 годзе ў Стакгольме налічвалася 82 гасцініцы з агульнай колькасцю ў 8663 пакоі (у Стакгольмскім лене гэтыя лічбы былі адпаведна 174 і 17 058), а таксама 12 і 20 кемпінгаў (апошнія размешчаны па-за межамі горада). У 2009 у Стакгольме было зарэгістравана 6,28 мільёна гасцінічных начлегаў і 180 000 начлегаў у кемпінгах. Усяго ў лене было 8,6 мільёна начлегаў рознага тыпу — толькі на гэта было выдаткавана звыш 6 мільярдаў шведскіх крон.
Сярод летніх турыстаў, які наведалі Стакгольм у 2004 годзе, наперадзе — шведы (1 223 394 чалавека), немцы (116 786) і амерыканцы ЗША (106 422). У сярэднім кожны турыст расходуе 1000 шведскіх крон у час свайго знаходжання ў Стакгольме.
Паводле «Visitors Board», сярод 10 найпапулярнейшых славутасцей Стакгольма знаходзяцца Стары горад, Стакгольмскі каралеўскі палац, Музей карабля Ваза, Стакгольмская ратуша, Музей сучаснага мастацтва, Скансен.
Універмагі і гандлёвыя цэнтры
У Стакгольме ёсць шырокі выбар буйных гандлёвых цэнтраў і ўнівермагаў. Напрыклад, ва ўнівермагу NK, які адчыніў свае дзверы яшчэ 22 верасня 1915 па вуліцы, можна знайсці найбуйнейшыя гандлёвыя маркі. Яшчэ адзін універмаг — Söder (Аленс Паўднёвы) — быў адчынены прадпрымальнікам  у тым самым 1915 годзе на вуліцы. 50 гадамі пазней быў адчынены Åhléns City, на скрыжаванні вуліц і  у самым цэнтры горада.
Бізнес-ідэя прадаваць шырокі выбар тавараў і паслуг пад адным дахам была ўведзена ў Стакгольме ў 1898 годзе з адкрыццём універмагу на плошчы. Дагэтуль у шведскай сталіцы існаваў базар, па якім любіў прагульвацца «вытанчаны народ», а каля кніжнай крамы Альберта Баньера сустракаліся мастакі, пісьменнікі, вучоныя, артысты. Пасля Другой сусветнай вайны з’явіўся шэраг гандлёвых цэнтраў у стакгольмскіх прадмесцях, як напрыклад цэнтры ў Велінгбю і Фарста. Найнавейшым гандлёвым цэнтрам з’яўляецца Bromma Blocks, узведзены ў 2006 годзе на месцы старых ангараў аэрапорта Брума.
Культура
Стакгольм — гэта буйны горад з актыўным культурным жыццём. Паколькі ён з’яўляецца сталіцай краіны, ў ім размешчаны шэраг культурных устаноў нацыянальнага значэння, сярод якіх — (Kulturhuset) на плошчы Сергеля ў цэнтры горада. Тры аб’екты Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА знаходзяцца ў раёне Стакгольма: два з якіх (Бірка і Дротнінгхольм — у, і адзін (Лясныя могілкі) — у камуне Стакгольм. Адным з найпапулярнейшых турыстычных атракцыёнаў Стакгольма з’яўляецца , якая нясе службу каля каралеўскіх палацаў у цэнтры Стакгольма і Дротнінгхольме. У 1998 годзе Стакгольм быў культурнай сталіцай Еўропы.
Літаратура
Стакгольм натхняў такіх пісьменнікаў як скальда, Юхана Аўгуста Стрындберга, Яльмара Сёдэрберга і іншых. Астрыд Ліндгрэн пражыла тут большую частку жыцця і напісала шэраг сваіх твораў. стварыў серыю раманаў пра Стакгольм, дзеянне якіх адбываецца з пачатку XIX да сярэдзіны XX стагоддзя. Са Стакгольмам звязаны і шэраг сусветнавядомых літаратурных персанажаў: Карлсан, Марцін Бек, Доктар Глас і іншыя.
Музеі
Стакгольм — горад з адной з найвышэйшых у свеце шчыльнасцю музеяў: агулам іх налічваецца каля 70. Штогод Стакгольмскія музеі наведваюць 9 мільёнаў чалавек. Найбольш папулярнымі з’яўляюцца Скансен і Музей карабля Ваза (у абодвух больш за мільён наведвальнікаў штогод).
Этнаграфічны музей Скансен — першы ў свеце музей пад адкрытым небам, ён быў адчынены ў 1891 годзе шведскім філолагам. Музей карабля Ваза прысвечаны вельмі добра захаванаму галіёну XVII стагоддзя — адзінаму ў свеце. На знаходзяцца яшчэ два музеі: Тэхнічны і Марской гісторыі. У 1926 годзе на востраве Шэпсхольмен адкрыты Музей Усходняй Азіі.
У Нацыянальным музеі знаходзіцца найбуйнейшая ў Швецыі калекцыя мастацкіх твораў: малюнкаў, скульптур, графікі, дызайну. Сярод іншых музеяў горада можна ўзгадаць Музей Паўночных краін (Nordiska museet), Гістарычны, Каралеўская скарбніца (Livrustkammaren), Прыродна-Гістарычны, Паліцыі, Пошты, Музей Горада, Сярэдневечча, Нобелеўскі, Юнібакен (па казках Астрыд Ліндгрэн), Каралеўскі нумізматычны кабінет і інш.
Мастацтва
Акрамя Музея Сучаснага мастацтва і Нацыянальнага музею розныя кірункі мастацтва шырока прадстаўлены таксама і ў іншых музеях, галерэях і парках Стакгольма: у Парку скульптураў Карла Мілеса, размешчаным на востраве Лідынгё, у, у Вальдэмарсудэ, у прыватнай калекцыі партрэтаў, якая належыць сям’і Баньераў, і інш. Музей паўночных краін таксама валодае значнай калекцыяй твораў мастацтва, у тым ліку, карцінамі Юхана Аўгуста Стрындберга: з 16 студзеня 2012 года ў музеі адкрылася пастаянная выстаўка, прысвечаная творчасці гэтага славутага шведскага пісьменніка, мастака і фатографа.
Тэатры
Стакгольм мае шэраг тэатраў, сярод якіх знакаміты Каралеўскі драматычны тэатр (скарочана Dramaten), у якім доўгі час працаваў Інгмар Бергман (у тым ліку ў якасці дырэктара з 1963 да 1966), Каралеўская Опера, , Народная опера, Тэатр сучаснага танцу, тэатр (літаральна «Гёцкі (з Гёталанда) Леў»), ,  (названы ў гонар шведскага караля Оскара II) і іншыя.
Кінатэатры і кінастужкі
Першы кінасалон з’явіўся ў шведскай сталіцы падчас. Ужо ў 1905 годзе ў горадзе налічвалася 10 кінатэатраў, у 1909 — 25, а ў 1943 — 110.
Найстарэйшым кінатэатрам горада, які працуе з часу яго адкрыцця ў 1913 годзе, з’яўляецца. Найпрыгажэйшым лічыцца, адчынены ў 1923. Шэраг сучасных кінатэатраў з’явіўся ў 1990-я гады.
З 1990 года штогод восенню ладзіцца. Пра падзеі ў горадзе канца 18 стагоддзя зняты мастацкі фільм «Год 1790».
Музыка
Каралеўская опера з’яўляецца нацыянальнай сцэнай для оперы і балету. Яе будынак, размешчаны паміж і, быў пабудаваны ў стылі неабарока архітэктарам  у 1898 годзе.
Стакгольмская канцэртная зала знаходзіцца ў самым цэнтры горада, на. Ён быў пабудаваны ў 1924—1926 гадах паводле плана архітэктара і з’яўляецца адным з найлепшых узораў шведскага класіцызму. Пачынаючы з 1926 года, штогод 10 снежня ў Стакгольмскай канцэртнай зале ўручаюцца Нобелеўскія прэміі па літаратуры, медыцыне, фізіцы і хіміі.
Пачынаючы з 1980 года, у Стакгольме штогод ладзіцца. Сярод іншых музычных фестываляў варта адзначыць (Stockholm Early Music Festival), на якім прадстаўлена музыка ад антычнага перыяду да барока, фестываль  і інш.
Вышэйшую музычную адукацыю можна атрымаць у Каралеўскай Вышэйшай Музычнай школе Стакгольма і ў Вышэйшай Опернай школе.
Стакгольм — гэта таксама месцазнаходжанне шматлікіх фірмаў звуказапісу і месца пражывання зорак шведскай і сусветнай велічыні, як: E-Type, Доктар Албан, Vacuum, Army of Lovers, у мінулым таксама ABBA, Secret Service (некаторыя ўдзельнікі гэтых гуртоў дагэтуль жывуць у Стакгольме альбо яго прадмесцях) і інш.
Рэстараны
У Стакгольме налічваецца больш за 1000 рэстаранаў. Сярод найбольш вядомых і дарагіх варта назваць, , Fredsgatan 12, Leijontornet, Lux, Mathias Dahlgren, Operakällaren. Класічнымі стакгольмскімі рэстаранамі з’яўляюцца таксама Gondolen, Ulla Winbladh, Wedholms fisk, Ulriksdals Wärdshus і Stallmästaregården. Апошні (у народзе скарочана «Stallis») з’яўляецца таксама найстарэйшым ва ўсім наваколлі Стакгольма і мае тыя самыя функцыі з сярэдзіны XVII стагоддзя.
Спорт
У 1912 годзе Стакгольм прымаў Летнія Алімпійскія гульні. З гэтай нагоды ў горадзе быў пабудаваны Алімпійскі стадыён, які і дагэтуль выкарыстоўваецца для правядзення розных спартыўных мерапрыемстваў (пераважна матчаў па футболе, які разам з хакеем з’яўляецца адным з найпапулярнейшых відаў спорту сярод стакгольмцаў). Найбольш значнымі клубамі з’яўляюцца АІК, «Юргордэн» і «Гамарбю».
Глубен (больш вядомы ў свеце як Stockholms Globe Arena) — спартыўная арэна, якая знаходзіцца ў стакгольмскім раёне. Яна была здадзена ў эксплуатацыю 19 лютага 1989 і з’яўляецца найбуйнейшай у свеце пабудовай сферычнага тыпу. Акрамя спартыўных, у ёй праводзяцца таксама канцэрты і іншыя мерапрыемствы. Іншай значнай арэнай з’яўляецца стадыён «», які аднак неўзабаве будзе заменены i, якія цяпер знаходзяцца ў стадыі будаўніцтва.
Сярод найважнейшых спартыўных мерапрыемстваў, якія ладзяцца ў Стакгольме, варта адзначыць наступныя:
Мас-медыя
У Стакгольме выдаюцца ранішнія газеты Dagens Nyheter, Svenska Dagbladet i Dagens Industri, вячэрнія Aftonbladet i Expressen, а таксама бясплатныя Metro і Stockholm City.
Свае галоўныя канторы маюць у Стакгольме тэлеканцэрн, Шведскае тэлебачанне (SVT), свае базы ў шведскай сталіцы маюць таксама MTG, ProSiebenSat.1 Media і інш.
У Стакгольме размешчана таксама галоўная рэдакцыя Радыё Швецыі, якое вяшчае не толькі па-шведску, але на шэрагу іншых моў, сярод якіх — руская. Некаторы час існавала і беларуская рэдакцыя, але з 1 верасня 2009 яна была скасавана.
Дэмаграфія і мова
Стакгольмскі лен мае найніжэйшы сярэдні ўзрост насельніцтва сярод ленаў Швецыі — 39 гадоў. Гэта таксама найбольш населены лен — яго насельніцтва складае 21,5 % ад насельніцтва краіны, аднак яго плошча займае толькі 1,5 % плошчы Швецыі. 49 % стакгольмцаў — мужчыны і 51 % — жанчыны. Галоўная мова ў Стакгольме, як і ва ўсёй Швецыі — шведская, акрамя таго, значная частка насельніцтва валодае англійскай.
Аляксандр Канстанцінавіч Іпсіланці
Князь Аляксандр Іпсіланціс-малодшы, у Расіі Аляксандр Канстанцінавіч Іпсіланці (Αλέξανδρος Ιρςιλάντης, alexandru Ipsilanti,, Канстанцінопаль — , Вена) — кіраўнік Грэчаскай рэвалюцыі, нацыянальны герой Грэцыі, расійскі генерал.
Стакгольм
Дыялекты
Стакгольмскі дыялект (Stockholmska) — гэта агульная назва дыялектаў і сацыялектаў на якіх размаўляюць у Стакгольме. Яны адрозніваюцца ў залежнасці ад пакаленняў, паходжання і іншых фактараў. Тыповым для стакгольмскага дыялекту з’яўляецца, напрыклад, вымаўленне гуку «ä» як «e», а кароткага «ö» як «u». Тыповам з’яўляецца таксама скарачэнне слоў: напрыклад, «bibblan» замест «biblioteket» (бібліятэка), і псеўдалацінскі канчатак «is» — «dagis» замест «daghem» (дзіцячы садок). Важна заўважыць, што ў адрозненні ад шэрагу іншых моў, стакгольмскі дыялект не з’яўляецца асновай для норм літаратурнай шведскай мовы (Rikssvenska, літаральна «Дзяржаўная шведская») нягледзячы на тое, што ён сталічны. У найбагатейшых раёнах горада (Эстэрмальм, Лідынгё, Дандэруд існуе свой дыялект — эстэрмальмскі, а ў прадмесцях з вялікай колькасцю іншаземцаў ужываецца так званы «Miljonsvenskan» (літаральна «мільённы шведскі дыялект», ад назвы праграмы, згодна з якой у прадмесцях планавалася пабудаваць 1 000 000 кватэр).
Аляксандр Канстанцінавіч Іпсіланці
Руская служба
З фанарыётаў, належаў да палітычна актыўнага роду Іпсіланці. Унук Аляксандра Іпсіланці, старэйшага і сын Канстанціна Іпсіланці, Валашскіх гаспадароў; яго паплечнікам быў брат Дзмітрый. Нягледзячы на расчараванні, перанесеныя бацькам, будаваў свае планы на рускай падтрымцы. Аляксандр Іпсілаці служыў у рускай арміі, удзельнічаў у паходах 1821 і 1813 гадоў, страціў правую руку ў бітве пад Дрэздэнам, быў ад’ютантам імператара Аляксандра I. Генерал-маёр рускай арміі (1817) камандзір 1-й гусарскай брыгады.
Паўстанне 1821 года
Актыўны яго ўдзел у барацьбе за незалежнасць Грэцыі пачаўся з 1820 г., калі ён, па парадзе вайго сябра І. Кападыстрыі (у той час міністра замежных спраў Расіі), прыняў прапанову членаў «Філікі этэрыя» (Сяброўскага таварыства) зрабіцца іх старшынёй. 6 сакавіка 1821 г. Аляксандр Іпсіланці, скарыстаўшыся смерцю гаспадара Валахіі і Малдавіі Аляксандра Суцу, з групай этэрыстаў перашоў праз Прут і заклікаў народ дунайскіх княств да паўстання супраць турэцкага прыгнёту.
Стакгольм
Этнічныя меншасці
73 % жыхароў лена Стакгольм маюць шведскае паходжанне, а 27 % — замежнае (па краіне гэтыя лічбы адпаведна 84,5 % і 15,5 %).
У горадзе Стакгольме 10 % насельніцтва належаць да адной з нацыянальных меншасцей, якія традыцыйна пражываюць у Швецыі: саамы, шведскія фіны, турнедальцы, яўрэі і цыганы (рома). У школах горада існуе выкладанне на мовах вышэйпералічаных меншасцей. Усяго ў Стакгольмскіх школах выкладаецца 60 розных моў.
Аляксандр Канстанцінавіч Іпсіланці
Паўстанне 1821 года
Гэтае прадпрыемства было з самага пачатку было асуджана на паразу. Умовы жыцця народа, які павнен быў падняць сцяг паўстання, не былі прыняты ва ўвагу: было забыта, што фанарыёты ў яго асяродді зусім не карыстаюцца любоўю і што феадальная залежнасць ад мясцовых баяраў не менш цяжка кладзецца на плечы народа, чым турэцкі прыгнёт. Акрамя таго, сам Аляксандр Іпсіланці не валодаў якасцямі, неабходнымі для правадыра паўстання. Ён наіўна верыў у сваё прызначэнне і ў свае правы на карону Грэцыі, быў славалюбівым, фанабэрыстым і слабахарактарным; у Ясах ен абкружыў сябе дваром і цэлы тыдзень медліў, займаясь раздачай тытулаў. Ён адобрыў разню, якую ўчыніў адзін з удзельнікаў паўстання, Васіль Караўлій, ва ўзятым ім Галацы; вымагаў горшы ў багатых людзей, арыштоўваючы іх і патрабуючы выкуп. У сваёй пракламацыі ён казаў, што «адна вялікая дзяржава» абяцала яму сваю дапамогу, і гэтым хлуслівым завярэннем адштурхнуў ад сябе імператара Аляксандра I. Канстанцінопальскі патрыярх Рыгор V адлучыў Аляксандра Іпсіланці ад царквы, што, аднак, не спасло Рыгора ад смяротнага пакарання. Іпсіланці завяраў усіх, што афіцыйныя заяўленні Расіі — не больш чым дыпламатычны манеўр.
Стакгольм
Адукацыя
Адукацыя ў Стакгольме бярэ пачатак ад дзвюх сярэдневяковых кляштарных школ: адна пры францысканскім кляштары Ордэна шэрых братоў на Рыцарскім востраве, другая — пры кляштары Чорных братоў ордэна дамініканцаў.
Аляксандр Канстанцінавіч Іпсіланці
Аўстрыйскі палон і смерць
Навіна аб смерці Аляксандра была атрымана Кападыстрыяй, калі ён ужо прыняў кіраванне краінай. Дзмітрый Іпсіланці атрымаў вестку аб смерці брата ад Кападыстрыі, калі быў камандуючым арміі Сярэдняй Грэцыі, у грэчаскім лагеры у горадзе Мегара, Атыка. 15 мая ў Мегары, па камандзе Дзмітрыя 7 тысячамі вінтовак быў зроблены залп у гонар чалавека, які пачаў Вызваленчую вайну. Дзмітрыю было наканавана скончыць вайну, пачатую яго братам, у апошнім і пабедным яе баю (гл. Бітва пад Петрай).
Ва ўяўленні грэчаскага народа ён застаўся героем і мучанікам барацьбы за незалежнасць. Астанкі Аляксандра Іпсіланці праз 137 гадоў былі перавезены ў Грэцыю і спачываюць сёння ў царкве на Марсавым полі ў Афінах.
Стакгольм
Адукацыя
У XVIII стагоддзі былі заснаваныя шэраг Вышэйшых школ і акадэмій, у тым ліку Каралеўская акадэмія свабодных мастацтваў (1735), Каралеўская акадэмія навук (1739), Каралеўская вышэйшая школа музыкі (1771) і інш.
Заснаваная ў 1818 «Sofia folkskola» стала першай народнай школай, пабудаванай па ініцыятыве горада. Да ўвядзення ў 1842 закону аб абавязковай пачатковай адукацыі, у Стакгольме ўжо існавала каля 40 школ як для дзетак з сярэдняга і працоўнага класаў грамадства.
Акрамя вышэй згаданага, Стакгольм мае яшчэ два буйныя ўніверсітэта: Каралінскі інстытут (у галіне медыцыны) і Каралеўскі тэхналагічны інстытут. Горад мае таксама шэраг вышэйшых школ, сярод якіх: Вышэйшая школа дызайну Бекмана, Вышэйшая школа танцу і цырку, Вышэйшая школа Чырвонага крыжа, Сёдэрторнскі ўніверсітэт (у Гудынгэ; яго таксама называюць Універсітэт Паўднёвага Стакгольма) і іншыя.
Транспарт
Стакгольм — найбуйнейшы ў Швецыі транспартны вузел. Большая частка аўтамабільнага руху (як легкавога, так і грузавога) паміж паўднёвай і паўночнай часткамі Швецыі праходзяць праз Стакгольм. Горад таксама з’яўляецца натуральным портам на возеры Меларэн. Паміж Стакгольмам і Упсалай знаходзіцца найбуйнейшы ў Швецыі Аэрапорт Стакгольм-Арланда, а ў самім Стакгольме — аэрапорт Брума. У межах Вялікага Стакгольма шырока развіта сетка аўтабанаў. Горад таксама мае добра развітую сетку чыгунак.
Сетка дарог
У 1960-я гады было вырашана стварыць шырокую сетку аўтабанаў. Яшчэ з 1920-х гадоў вяліся дыскусіі аб стварэнні кальцавой дарогі, аднак гэты праект канчаткова незавершаны і ў нашыя дні: Паўночнае звяно знаходзіцца ў стадыі будаўніцтва (яго здача плануецца ў 2015—2017 гадах), а Усходняе звяно пакуль толькі ў праекце. Плануецца таксама пачаць у 2012 годзе аб’яздны шлях на захадзе ад горада.
Найважнейшымі шляхамі на поўдзень цяпер (2011) з’яўляюцца Эсінская шаша (Essingeleden) і Сёдэртэльскі шлях (Södertäljevägen; частка Еўрапейскіх шляхоў E4 і E20), на захад — Дротнінгхольмскі шлях і Бергслагенскі шлях, на поўнач — Упсальскі шлях (Е4) і Руслагенскі шлях (Е18), на паўночны ўсход Лідынгёйскі шлях (Е20), а на ўсход і паўднёвы ўсход вядуць і Нюнескі і Гудынгскі шляхі.
Па Эсінскай шашы штодзённа праходзіць у сярэднім 160 000 адзінак аўтатранспарту (звесткі 2007).
Грамадскі транспарт
Сетка метро знаходзіцца цалкам у межах гарадской агламерацыі. Па працягласці (каля 105 км і 100 станцыяў) яно знаходзіцца на дваццаць пятым месцы ў свеце. Стакгольмскае метро было заснавана ў 1950 і дагэтуль з’яўляецца адзіным у Швецыі, яно падзелена на сем ліній трох колераў (чырвоны, зялёны і блакітны).
Чыгунка
Стакгольм Цэнтральны — найважнейшы чыгуначны вузел Швецыі, 80 % цягнікоў у краіне праходзяць праз гэту станцыю, у тым ліку шэраг рэгіянальных, напрыклад, на Упсалу, Эскільстуну, Еўле, Лінчэпінг, Арбугу. На большыя адлегласці ходзяць у тым ліку, хуткасныя цягнікі X2000 (на Гётэбарг, Капенгаген). Начныя цягнікі са спальнымі вагонамі ходзяць на поўнач Швецыі, на яе поўдзень і ў Осла.
На паўднёвы ўваход станцыі Стакгольм Цэнтральны штодзень прыходзяць каля 600 цягнікоў. Але ў гэтым месцы маецца толькі дзве каляі, на якіх праходзяць як таварныя, так і пасажырскія цягнікі, таму непаладкі на іх могуць прывесці да праблем і спазненняў па ўсёй Швецыі, з-за чаго гэта месца атрымала мянушку «асінай таліі». Каб пазбегнуць магчымых праблем у будучыні, з 2009 пачалося будаўніцтва некалькіх новых каляін, т. зв. Гарадской чыгункі (Citybanan), якая дазволіць аддзяліць праход пасажырскіх цягнікоў ад іншых. Яна будзе пабудавана ў выглядзе шасцікіламетровага тунэля пад цэнтральнымі раёнамі Стакгольма. На ёй плануецца адкрыць дзве новыя станцыі. Гэты праект з’яўляецца вельмі складаным, бо ён патрабуе між іншым, падрыўныя работы пад старой часткай горада, што можа быць небяспечным для старых будынкаў і інфраструктуры. Завершыць будаўніцтва Citybanan плануецца да 2017 года.
Авіятранспарт
Найбуйнейшы Стакгольмскі аэрапорт Арланда знаходзіцца прыкладна за 40 км на поўнач ад цэнтра горада, у камуне Сігтуна. Ён абслугоўвае як унутрышведскія, так і міжнародныя напрамкі. У межах самаго Стакгольма (прыкладна за 10 км ад цэнтра) знаходзіцца яшчэ адзін аэрапорт — Брума. Ён значна саступае Арландзе, аднак таксама мае некалькі міжнародных ліній (Брусель, Орхус). Яшчэ два аэрапорты — Скаўста пад Нючэпінгам, за 110 на паўднёвы захад ад Стакгольма, і Вестэрос, за 105 км на захад, злучаюць шведскую сталіцу з шэрагам еўрапейскіх гарадоў. Яны абслугоўваюцца пераважна авіякампаніямі танных перавозак (Ryanair, Easyjet, Berlinair і інш). Спецыяльныя аўтобусы звязваюць гэтыя аэрапорты з цэнтрам Стакгольма.
Водны транспарт
Дзякуючы свайму геаграфічнаму становішчу паміж возерам Меларэн і Балтыйскім морам, Стакгольм заўсёды быў важным партовым горадам. У 1670-я гады ў горадзе было зарэгістравана 28 буйных караблёў, калі ў той самы час ва ўсіх астатніх гарадах Швецыі, якія мелі права весці гандаль з замежжам, было толькі 22 такія караблі. Аднак у другой палове XIX стагоддзя набывае важнасць гандаль праз Паўночнае мора, і Стакгольм саступае свой статус найбуйнейшага порта краіны Гётэбаргу.
Пачынаючы з 1960-х гадоў адначасова з паніжэннем грузаперавозак, пачалі павялічвацца пасажыраперавозкі: спачатку круізныя цеплаходы звязвалі Стакгольм з Фінляндыяй, а пасля развалу СССР — яшчэ і з краінамі Балтыі. У 2009 Стакгольмскі порт наведалі 274 круізныя судны з агульнай колькасцю 430 000 пасажыраў. Мяркуецца, што ў 2011 Стакгольм наведаюць 300 такіх суднаў.
Часткай Стакгольмскага пейзажу з’яўляюцца таксама паромы, якія забяспечваюць сувязь паміж астраўкамі Стакгольмскіх шхераў, а таксама з адным з цэнтральных і папулярных у турыстычным плане Стакгольмскіх астравоў Юргордэн. Яны належаць фірме Waxholmsbolaget. Штогод гэтыя паромы перавозяць 1,8 мільёна пасажыраў у шхерах і 2,5 мільёна на Юргордэн. Акрамя таго, у Стакгольме маецца шэраг турыстычных і чартарных суднаў.
Дыпламатычныя прадстаўніцтвы
Паколькі Стакгольм з’яўляецца шведскай сталіцай, ён мае значную колькасць замежных пасольстваў і іншых дыпламатычных прадстаўніцтваў. Па стане на 2008 Стакгольм мае 103 пасольствы, а яшчэ 64 краіны маюць акрэдытаваных паслоў, з якіх многія маюць, аднак, рэзідэнцыі ў іншых гарадах Еўропы (Берлін, Брусель, Капенгаген, Лондан).
Большая частка пасольстваў знаходзіцца ў раёне Эстэрмальм, частка з якіх — у так званым «Горадзе дыпламатаў» (квартале на паўднёвым усходзе вышэйназванага раёна): гэта, напрыклад, прадстаўніцтвы ЗША, Нарвегіі, Германіі, Вялікабрытаніі. Шэраг пасольстваў знаходзіцца яшчэ ў адным Эсэрмальмскім квартале — Леркстадэн, напрыклад, Эстоніі, Латвіі, Швейцарыі, Бразіліі, Нігерыі і інш. Значную канцэнтрацыю пасольстваў мае так званы «Горад віл» (Villastaden), таксама ў Эстэрмальме, напрыклад, Чэхіі, Польшчы, Румыніі, Калумбіі, Тайланду. Раней тут жа знаходзілася і пасольства Расіі, але цяпер яна пераехала ў Марыеберг на востраве Кунгсхольмен. Пасольства Беларусі знаходзіцца на Лідынгё.
Стакгольм і Беларусь
На працягу стагоддзяў у Стакгольме не аднойчы адбываліся падзеі, якія непасрэдна тычыліся Беларусі (падрабязней пра гэта глядзіце ў раздзеле Гісторыя). У нашыя дні ў шведскай сталіцы жывуць і працуюць некаторыя вядомыя беларусы, сярод якіх гісторык Андрэй Катлярчук, журналіст і пісьменнік Дзмітрый Плакс, два з трох удзельнікаў гурта Dreamgale — Міхаіл Сендэр і Дзмітрый Палагін. Дарэчы, у адной з іх песень гучыць рэп па-беларуску, а яшчэ адна — Апошняе сонца — напісана цалкам па-беларуску для сайта Будзьма!. Акрамя таго, у Стакгольме рэгулярна ладзяцца культурныя і палітычныя мерапрыемствы, звязаныя з Беларуссю.
Гарады-пабрацімы
Сучасная (2007) афіцыйная палітыка Стакгольма — лічыць усе Еўрапейскія сталіцы гарадамі-пабрацімамі, аднак без падпісання афіцыйных пагадненняў. Выключэнне складаюць тыя гарады, з якімі пагадненні ўжо былі падпісаны раней:
Памараўшчына
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Fritillaria eduardii
Цесна звязаны з відам, які шырока культывуецца —.
У Кыргызстане носіць назву айгуль (месяцавая кветка).
Нейраэталогія
Нейраэталогія (νεῦρον — нейрон, нерв і ἦθος — звычка, традыцыя) — міждысцыплінарная галіна нейралагічнай навукі, якая вывучае ўплыў падсвядомага механістычнага кантролю нервовай сістэмы на паводзіны жывёл, высвятляе тое, як цэнтральная нервовая сістэма пераводзіць біялагічна рэлевантныя раздражняльнікі ў натуральныя паводзіны.