cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Міхаіл Міхайлавіч Бахцін
Біяграфія
Нарадзіўся ў Арле ў сям'і банкаўскага служачага. У сям'і было шасцёра дзяцей. Затым разам з сям'ёй жыў у Вільні (1905—1911) і Адэсе (1911 -?); Па яго словах, вучыўся ў Петраградскім і Наварасійскім універсітэтах (дакументальных пацверджанняў няма); ўніверсітэт не скончыў.
З 1918 года жыве ў горадзе Невелі, выкладае ў адзінай працоўнай школе. Там складаецца цеснае кола аднадумцаў-інтэлектуалаў: М. І. Каган, Л. В. Пумпянскі, В. М. Валошын, М. В. Юдзіна, Б. М. Зубакіна. У 1919 годзе — першая апублікаваны артыкул «Мастацтва і адказнасць».
З 1920 года жыў у Віцебску, выкладау ў педінстытуце і кансерваторыі, выступаў з публічнымі лекцыямі пра філасофію, эстэтыку, літаратуру. У кола яго знаёмых ўваходзяць П. М. Мядзведзеў, В. М. Валошын, і І. І. Салярцінскі. У 1920—1924 гадах праца над няскончаным філасофскім трактатам і ранняй рэдакцыяй кнігі пра Дастаеўскага.
У 1921 годзе жэніцца на Алене Аляксандраўне Акаловіч.
Куйбышаўская чыгунка
Куйбышаўская чыгунка (КбшЧ) — адзін з 16 тэрытарыяльных філіялаў ААТ «Расійскія чыгункі», абслугоўвае чыгуначную інфраструктуру ў рэгіёнах Сярэдняга Паволжа. Чыгунка ўтворана ў 1936 годзе з Самара-Залатавустаўскай чыгункі, шэрагу ўчасткаў Маскоўска-Казанскай чыгункі і былой Сызрана-Вяземскай чыгункі, да 15 мая 1953 года называлася чыгункай імя В. У. Куйбышава. Упраўленне чыгункі знаходзіцца ў Самары.
Першы ўчастак адкрыты 25 кастрычніка 1874 года. Агульная працягласць пуцей — 11 502,5 км, у тым ліку галоўных 7 234,8 км.
Абслугоўвае найбуйнейшыя аўтамабільныя заводы ва Ульянаўску, Набярэжных Чаўнах і Тальяці. Акрамя таго ў рэгіёне чыгункі знаходзяцца найбуйнейшыя нафтаперапрацоўчыя заводы, заводы хімічнай прамысловасці і абаронныя прадпрыемствы.
Кгалема Матлантэ
Кгалема Петрус Матлантэ (афрыкаанс: Kgalema Petrus Motlanthe, нар. 19 ліпеня 1949, Яганэсбург, ПАР) — дзеючы віцэ-прэзідэнт Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі і віцэ-прэзідэнт АНК.
Біяграфія
1977—1987 — адбываў 10-гадовае зняволенне на востраве-турме Робен.
1992—1997 — генеральны сакратар Нацыянальнага саюза гарнякоў.
1997—2007 — генеральны сакратар АНК.
Пётр Багавіцінавіч
Пётр Багавіцінавіч (? — да 1523) — землеўласнік.
Кгалема Матлантэ
Біяграфія
З 2007 года — віцэ-прэзідэнт АНК.
Пётр Багавіцінавіч
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Багавіцінаў (Багавіцінавічаў) герба «Пелікан». Нарадзіўся ў сям’і Багавіціна. Валодаў маёнткамі Тур’я і Расолаўцы на Валыні.
Кастэлета-Маліна
Кастэлета-Маліна (Castelletto Molina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Кгалема Матлантэ
Біяграфія
З 20 мая 2008 гады — дэпутат Парламента ПАР і Міністр ПАР без партфеля.
Кастэлета-Маліна
Насельніцтва складае 184 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 61 чал./км². Займае плошчу 3 км². Паштовы індэкс — 14040. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Апостал Варфаламей.
Кгалема Матлантэ
Біяграфія
9 мая 2009 года прэзідэнтам ПАР стаў Джэйкаб Зума, Матлантэ стаў віцэ-прэзідэнтам.
Торніа
Торніа, раней Торніо (Tornio) — гарадская камуна ў Фінляндыі, у правінцыі Лапі. Насельніцтва — 22 453 чалавек (на 31 сакавіка 2010), плошча — 1348,42 км², з іх 161,47 км² — вада. Камуна мяжуе са шведскім муніцыпалітэтам Хапаранда.
Богуш Багавіцінавіч
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Багавіцінаў (Багавіцінавічаў) герба «Пелікан». Нарадзіўся ў сям’і Багавіціна.
Гаспадарскі дваранін у 1487, намеснік пералайскі ў 1503—1505 гадах. Меў маёнткі Шумск, Шумбар і іншыя на Валыні, Нарвідзішкі ў Віленскім ваяводстве, Казярады.
Галіна Еўдакімаўна Глушчанка
Галіна Еўдакімаўна Глушчанка (, сяло Кашарынцы, Бершадскі раён, Вінніцкая вобласць —, ) — выкладчык і дырэктар школы, Герой Сацыялістычнай Працы (1982). Народны настаўнік Украіны (2009).
Біяграфія
Нарадзілася 17 лістапада 1930 года ў сяле Кашарынцы Бершадскага раёна Вінніцкай вобласці.
Да пачатку Вялікай Айчыннай вайны скончыла тры класы школы. З маці перажыла ў родным сяле акупацыю.
Скончыўшы школу, Глушчанка паступіла ў Бершадскае педагагічнае вучылішча, а ў 1955 годзе — на філалагічны факультэт Кіеўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Т. Г. Шаўчэнкі, пасля заканчэння (з адзнакай) якога была накіравана на працу настаўнікам у Кагарлык (Кіеўская вобласць).
У 1959 годзе пераехала ў Кіеў і паступіла на працу ў школу № 77 настаўнікам украінскай мовы і літаратуры, а ў 1968 годзе была прызначаная на пасаду дырэктара той жа школы, пераўтворанай у 1995 годзе ў Клоўскі ліцэй. За час працы на пасадзе дырэктара Галіна Еўдакімаўна Глушчанка стварыла добры педагагічны калектыў, а таксама — школа адной з першых была ўдастоена звання «Узорнай» і неаднаразова пацвярджала гэтае званне. У школе былі створаны музей гісторыі школы і музей Януша Корчака. За дасягнутыя поспехі ў 1977 годзе школа была ўзнагароджана Граматай Вярхоўнага Савета УССР.
Да 2010 года працавала дырэктарам Клоўскага ліцэя (Пячэрскі раён Кіева).
На працягу 25 гадоў абіралася дэпутатам Кіеўскай гарадской рады народных дэпутатаў, некалькі гадоў узначальвала ў гарсавеце камісію па народнай адукацыі.
Памерла 14 красавіка 2014 года ў Кіеве. Пахаваная на Байкавых могілках.
Мікалай Дудчанка
Мікалай Дудчанка (, г. Чалябінск, Чалябінская вобласць, РСФСР, — ) — беларускі харэограф, рэжысёр, сцэнарыст, педагог, заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі, балетмайстар-пастаноўшчык Дзяржаўнага заслужанага харэаграфічнага ансамбля «Харошкі».
Біяграфія
Танцам і музыкай захапіўся яшчэ ў раннім дзяцінстве. Пасля заканчэння агульнаадукацыйнай і музычнай школ вучыўся ў музычным вучылішчы па класе баяна, наведваў заняткі ў балетнай студыі пры Чэлябінскім тэатры оперы і балета. З 16 гадоў ужо танцаваў у кардэбалеце тэатра, удзельнічаў у розных танцавальных і музычных конкурсах. Прафесію харэографа М. Р. Дудчанка атрымаў у 1966 годзе, скончыўшы балетмайстарскае аддзяленне Вышэйшай прафсаюзнай школы Усесаюзнага цэнтральнага савета прафесійных саюзаў у Ленінградзе. Пасля завяршэння навучання працаваў у Магілёве. Выкладаў народны танец у Магілёўскім культасветвучылішчы (1968—1970), арганізаваў пры Доме культуры Магілёўскага аўтазавода імя С. М. Кірава харэаграфічны ансамбль танца «Вяснянка» і дзіцячую балетную студыю пры ім. Як мастацкі кіраўнік калектыву вялікую ўвагу надаваў стварэнню сцэнічнага беларускага нацыянальнага рэпертуару. Сярод харэаграфічных нумароў «Вяснянкі» — «Беларуская вясельная», «Кірмаш», «Крутуха», «Гусарыкі», «Беларуская балада» і інш. Сцэнічная культура, майстэрства выканаўцаў, праграма, арыентаваная на мясцовы фальклор, выдатныя сцэнічныя касцюмы — усё гэта стала прыкладам для творчых калектываў з іншых рэгіёнаў. Дзякуючы сумеснай працы М. Р. Дудчанкі і яго жонкі, харэографа В. І. Гаявой, «Вяснянка» заваявала прызнанне як у Магілёве, так і далёка за межамі Беларусі.
У 1974 годзе па прапанове Мінстэрства культуры БССР пераехаў у Мінск, дзе разам з В. І. Гаявой арганізаваў прафесійны харэаграфічны ансамбль «Харошкі» пры Беларускай дзяржаўнай філармоніі. Мікалай Рыгоравіч стаў яго першым мастацкім кіраўніком (з 1974), у далейшым быў дырэктарам, галоўным балетмайстрам (1997—2003), мастацкім кіраўніком харэаграфічнай студыі пры ім (з 2003), балетмайстрам-пастаноўшчыкам (з 2005). Вось ужо больш за 40 гадоў Беларускі дзяржаўны акадэмічны заслужаны харэаграфічны ансамбль «Харошкі» з’яўляецца сапраўднай легендай беларускай сцэны, зберагае і папулярызуе шматвяковыя нацынальныя традыцыі.
З 1977 года з’яўляўся таксама галоўным балетмайстрам эстрады, з 1984 года рэжысёрам Беларускай дзяржаўнай філармоніі, з 1991 года мастацкім кіраўніком Рэспубліканскай дырэкцыі нацыянальных мастацкіх праграм пры Міністэрстве культуры Беларусі. Некаторы час быў кансультантам па харэаграфіі Рэспубліканскага навукова-метадычнага цэнтра культуры і Міжсаюзнага дома самадзейнай творчасці. У якасці рэжысёра і харэографа ансамбля харэаграфічных і музычных мініяцюр «Бліскавіца» ў 1993—1998 гадах паставіў харэаграфічныя творы «Крыжачок», «У гарадскім садзе», «Рыцарскі марш» і інш. Быў балетмайстрам-пастаноўшчыкам опер «Дзікае паляванне караля Стаха» У. Солтана (пастаўлена ў 1989 годзе), «Кармэн» Ж. Бізэ (пастаўлена ў 1990 годзе). З’яўляецца аўтарам сцэнарыяў і пастаноўшчыкам больш за 50 мерапрыемстваў, сярод якіх міжнародныя і рэспубліканскія фестывалі народнай творчасці, юбілейныя, тэатралізаваныя святы і інш. Ён быў галоўным балетмайстрам пры падрыхтоўцы выступлення беларускай дэлегацыі на ХХІІ Алімпійскіх гульнях у Маскве, святкавання 500-годдзя з дня нараджэння Ф. Скарыны, свят горада Мінска (1986, 1987, 1988, 1996) і іншых беларускіх гарадоў. Яго пастаноўкі вылучаюцца самабытнай пластыкай і арыгінальнай кампазіцыяй. Праявіў сябе таксама таленавітым педагогам-балетмайстрам — у 1978—1982 гадах выкладаў народны танец у Беларускім дзяржаўным харэаграфічным вучылішчы, з’яўляўся дацэнтам кафедры рэжысуры абрадаў і свят, старэйшым выкладчыкам на кафедры рэжысуры эстрады Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў (2005—2012). Ён аўтар методык па харэаграфіі, у тым ліку «Методыкі сцэнічнай апрацоўкі беларускага танцавальнага фальклору» (1982).
Узнагароды
У 1999 годзе атрымаў ганаровае званне заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі, а ў 2014 годзе стаў лаўрэатам спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь дзеячам культуры і мастацтва.
Антонаўшчына
Назву Анто́наўшчына маюць:
Бельгія на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Бельгія на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года была прадстаўлена ў 22-х відах спорту. Да гэтага Бельгія прымала ўдзел ва ўсіх летніх Алімпійскіх гульнях апроч 1896 года і 1904 года.
Талсінскі край
Талсінскі край (Talsu novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным захадзе Латвіі ў вобласці Курзэмэ. Край складаецца з чатырох гарадоў і чатырнаццаці валасцей. Цэнтр края — горад Талсы.
Андзірыс (Карагандзінская вобласць)
Андзірыс — сяло ў Нурынскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Чарнігаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 355283300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 253 чалавекі (122 мужчыны і 131 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 179 чалавек (84 мужчыны і 95 жанчын).
Оўлайнен
Оўлайнен (Oulainen) — горад у правінцыі Паўночная Астработнія ў Фінляндыі. Насельніцтва — 7 904 жыхароў (2010). Горад займае плошчу 597,56 км², з іх водная паверхня — 10,02 км². Шчыльнасць насельніцтва — 13,45 чал./км².
Канавалы (Валожынскі раён)
Канава́лы (, Коновалы) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавета.
NGC 4872
NGC 4872 (іншыя абазначэнні — MCG 5-31-68, ZWG 160.230, DRCG 27-130, PGC 44624) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Тракнішке
Тракні́шке (Trakniškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Рымшэўскай сянюніі. Размешчана за 5 км на паўднёвы ўсход ад Рымшэ. Насельніцтва 4 чал. (2001 г.).
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Чханне Фрэда Ота
«Чханне Фрэда Ота» (Edison Kinetoscopic Record of a Sneeze) — нямы кароткаметражны фільм.
Веданта
Веда́нта (वेदान्त,, літар. канец ведаў) — рэлігійна-філасофская сістэма ў індыйскай філасофіі.
Узнікла на аснове абагульнення каментарыяў да тэкстаў Ведаў (упанішад) і часткова эпічных тэкстаў («Рамаяна», «Махабхарата», «Бхагавадгіта»). Уключае ўласна веданта, некаторыя вучэнні вішнуізму, шываізму, а таксама неаіндуізму. Асноўныя філасофскія катэгорыі веданта: брахман (касмічная душа), атман (індывідуальная душа), пуруша (абстрактны духоўны пачатак), пракрыці (абстрактны матэрыяльны пачатак, прырода), артха (сэнс, значэнне), джняна (веды), авастха (псіхічны стан) і мая (ілюзія). Вышэйшая рэальнасць і прычына ўсяго існага — вечны Брахман. Мэтай быцця веданта лічыць «вызваленне», дасягаенне адзінства з Богам шляхам поўнага адыходу ад рэальнасці і паглыблення ў чыстае мысленне.
Веданта значна паўплывала на індуізм. Прадстаўнікі неаведантызму ХХ ст. Р. Тагор, С. Радхакрышнан і інш.
Антоны (значэнні)
Назву Анто́ны маюць:
Бой за Дыванію
Бой за Дыванію — узброенае сутыкненне 28 жніўня 2006 года перыяду Іракскай вайны памiж новым урадам краіны, сфарміраванага міжнароднай кааліцыяй на чале з ЗША, і шыіцкімі баевікамі з Арміі Махдзі за кантроль над горадам Эд-Дыванія, што ў 180 кіламетрах на поўдзень ад Багдаду.
Баявыя дзеянні ўспыхнулі пасля таго, як кааліцыйныя войскі арыштавалі лідара паўстанцаў ас-Садра. Тады баевікамі ўступілі ў жорсткія вулічныя баі з іракскімі ваеннымі, якія працягваліся да позняй ночы. Байцы апалчэння падчас баёў акапаліся ў жылых кварталах. Іракская армія сцвярджала, што большасць яе страт была панесена, калі байцы Махдзі захапілі і пакаралі смерцю групу салдат, у якіх скончыліся боепрыпасы. На наступную раніцу было заключана перамір’е, але да гэтага ўжо загінулі 23 іракскіх салдата, 20 паўстанцаў і 7 грамадзянскіх асоб.
Прыкладна праз паўтара месяца, 9 кастрычніка 2006 года, у горадзе ўспыхнула новае супрацьстаянне, на гэты раз паміж партызанамі і арміяй ЗША. Падчас гэтага, трыццаць апалчэнцаў былі забіты. У амерыканцаў страт не было, аднак адзін танк атрымаў сур’езныя пашкоджанні.
Фёдар Васілевіч Лапухоў
Фёдар Васілевіч Лапухоў (Фёдор Васи́льевич Лопухо́в; 1886 — ) — рускі і савецкі артыст балета і балетмайстар, педагог, народны артыст РСФСР (1956), заслужаны артыст РСФСР (1927).
Біяграфія
Мастацкі кіраўнік балетнай трупы Марыінскага тэатра (ГАТОБ, тэатр оперы і балета імя С. М. Кірава) у 1922—1931, 1944—1946 і 1955—1956. Здымаўся ў кіно («Паэт і цар», 1927).
Фёдар Лапухоў з’яўляецца адным з заснавальнікаў бессюжэтнага балета. У яго наватарскай пастаноўцы — танцсімфоніі «Веліч светабудовы» (1923) прымаў удзел Г. Баланчывадзэ (Дж. Баланчын) — будучы найзыркі майстар гэтага балетнага жанру. Лапухоў — стваральнік балетнай трупы Малога опернага тэатра (Тэатр оперы і балета імя М. П. Мусаргскага) і яе мастацкі кіраўнік у 1931—1936. Яго балет «Светлы ручай» (1935) з’яўляецца першым савецкім балетам на сучасную бытавую тэматыку, дзе галоўныя героі дзейнічалі пад сваімі рэальнымі імёнамі.
Арганізатар балетмайстарскіх курсаў пры Ленінградскім Харэаграфічным вучылішчы ў 1937—1941. (Сярод вучняў — Б. Фенстэр, В. Варкавіцкі, К. Баярскі). Заснавальнік (1962) і кіраўнік балетмайстарскага аддзялення Санкт-Пецярбургскай (Ленінградскай) кансерваторыі (1962—1967). Сярод вучняў — Г. Алексідзэ, Н. Маркар’янц, Н. Баярчыкаў, А. Дзяменцьеў.
Еўдакія Арцёмаўна Кухарава
Еўдакія Арцёмаўна Кухарава (2 жніўня (15 жніўня) 1912 года, вёска Васілевічы, Васілевіцкая воласць, Рэчыцкі павет, Мінская губерня, цяпер Рэчыцкі раён Гомельскай вобласці, Беларусь — 17 ліпеня 1996) — работнік сельскай гаспадаркі, звеннявая калгаса імя Сталіна Васілевіцкага раёна Палескай вобласці Беларускай ССР. Герой Сацыялістычнай Працы (1948).
Біяграфія
Нарадзілася ў вёсцы Васілевічы ў сям’і селяніна. Беларуска.
Пасля вызвалення ў снежні 1943 года Васілевіцкага раёна Палескай вобласці ад акупацыі працягнула працаваць у родным калгасе, неўзабаве ўзначаліла паляводчае звяно па вырошчванню збожжавых культур.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 10 сакавіка 1948 года за атрыманне ў 1947 годзе высокага ўраджаю жыта звеннявая Еўдакія Арцёмаўна Кухарава ўдастоена звання Герой Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат».
Член КПСС з 1951 года.
Людміла Міхайлаўна Каламіец
Біяграфія
Член зборнай СССР па гандболе 1974—1977 гадах, сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 1975, чэмпіёнка СССР 1974—1977, чэмпіёнка свету 1982 года. Заслужаны майстар спорту СССР (1976).
Еўдакія Арцёмаўна Кухарава
Біяграфія
Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР, абіралася дэпутатам XIX з’езда УКП(б)/КПСС (1952) і дэпутатам Палескага абласнога Савета дэпутатаў працоўных.
Людміла Міхайлаўна Каламіец
Біяграфія
Пачала гандбольную кар’еру ў кіеўскім «Спартаку» ва ўзросце 17 гадоў. Першапачаткова гуляла на замене. Гульцом асноўнага складу стала толькі ў 1977 годзе, праз год пасля перамогі на Алімпійскіх гульнях.
Еўдакія Арцёмаўна Кухарава
Біяграфія
З 1957 года — загадчыца свінтаварнай фермай, у 1960—1965 гадах — рабочая саўгаса «Васілевічы» Рэчыцкага раёна.
Людміла Міхайлаўна Каламіец
Біяграфія
Алімпіяду 1980 года была вымушана прапусціць з-за дэкрэтнага водпуску. Была вымушана завяршыць спартыўную кар’еру пасля разрыву ахілесава сухажылля.
Еўдакія Арцёмаўна Кухарава
Біяграфія
Жыла ў горадзе Васілевічы Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Памерла 17 ліпеня 1996 года. Пахаваная на могілках горада Васілевічы.
Людміла Міхайлаўна Каламіец
Біяграфія
Кавалер ордэна княгіні Вольгі III-й ступені (2002).
Памерла 18 лютага 2011 года ва ўзросце 55 гадоў ад анкалагічнага захворвання.
Сейняёкі
Сейняёкі (Seinäjoki) — горад у правінцыі Паўднёвая Астработнія ў Фінляндыі. Насельніцтва — 60 064 чалавек (2010). Горад займае плошчу 1.469,32 км², з іх водная паверхня — 37,84 км². Шчыльнасць насельніцтва — 40,34 чал./км².
Ларарый
Ларарый (lararium, ад лац. «lares») — у рымскім доме — культавае памяшканне ці месца глыбокай пашаны хатнім багам — ларам, пенатам. Назва «ларарый» вядома з імператарскага перыяду, перш алтар звалі sacrarium, sacellum ці aedicula.
Першапачаткова ларарый знаходзіўся ў атрыі, пазней у кухні ці спальні, часам у садзе ці перыстылі. Ларарый мог быць упрыгожаны калонамі, скляпеннямі, роспісамі. У пампейскіх дамах ларарый прадстаўлены ў відзе пакоя ці архітэктурнага ўпрыгожвання сцяны, нішы, роспісы на сцяне.
Часта ў ларарыі выстаўляліся і скульптурныя выявы продкаў. Штодня пасля сну дамачадцы маліліся ў ларарыя, падчас трапез пакідалі дары з ежай і віном, развітваліся пры ад'ездзе, прасілі поспехі і абароны.
Кастэла-дзі-Анонэ
Кастэла-дзі-Аннонэ (Castello di Annone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 1920 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 83 чал./км². Займае плошчу 23 км². Паштовы індэкс — 14034. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Madonna del Carmine.
Элейская школа
Элейская школа — школа старажытнагрэчаскай філасофіі VI—V ст. да н.э.
Назва ад горада, у якім узнікла (Элея — грэчаская калонія ў Паўднёвай Італіі). Заснавальнік Ксенафан, асноўныя прадстаўнікі Парменід, Зянон Элейскі, Меліс Самаскі. Яны ўпершыню проціпаставілі мысленне пачуццёваму ўспрыманню, адзначылі няўстойлівасць, цякучасць чалавечых адносін і ўспрыманняў; галоўную ролю ў спасціжэнні ісціны адводзілі мысленню. Быццё, на іх думку, бесперапыннае, нерухомае, нязменнае, аднароднае, непадзельнае, аднолькава ўласцівае кожнаму элементу, рэчаіснасці, выключае якое-небудзь мноства рэчаў. Гэтая ідэя склалася ў процівагу дыялектычнаму вучэнню аб прыродзе Геракліта. Для абароны вучэння Элейскай школы Зянон прапанаваў сістэму аргументаў, пабудаваных у форме доказаў ад процілеглага і накіраваных супраць прызнання множнасці і руху быцця (напр., пушчаная страла нерухомая, таму што час складаецца з асобных імгненняў, а прастора — з асобных пунктаў). У далейшым паняцце адзінага нязменнага быцця паслужыла адной з крыніц філасофіі Платона і неаплатанізму.
Аэрапорт Барселона-Эль-Прат
Міжнародны аэрапорт Барселона-Эль-Прат (Aeropuerto de Barcelona-El Prat) — міжнародны аэрапорт, найбуйнейшы ў Каталоніі і другі па пасажыраабароце у Іспаніі. Аэрапорт размешчаны прыблізна за 10 км на паўднёвы захад ад цэнтра Барселоны ў муніцыпалітэце Эль-Прат-дэ-Льёбрэгат. У 2008 годзе паслугамі аэрапорта скарысталіся 30.208.134 пасажыры. Маршрут у аэрапорт Мадрыд-Барахас з’яўляецца найбуйнейшым у свеце па колькасці пасажыраў. Аднак, з лютага 2008 года была ўведзена AVE — высакахуткасная чыгуначная магістраль паміж гарадамі, і колькасць авіярэйсаў пачала памяншацца. 16 чэрвеня 2009 г. адкрыўся новы тэрмінал аэрапорта плошчай у 544 тыс. км, які атрымаў назву Т1 і пабудаваны па праекце архітэктара Рыкарда Бафіля. Сёння міжнародны аэрапорт Барселоны мае 3 УПП даўжынёй ад 2540 м да 3352 м, дзве — асфальтавыя і адна бетонная. Для авіякампаніі Vueling Airlines аэрапорт Барселоны з’яўляецца цэнтральным, для Spanair, Air Europa і Iberia Airlines — адным з найважнейшых вузлоў. Акрамя пасажырскіх рэйсаў аэрапорт прымае і адпраўляе таксама грузавыя. У цяперашні момант у аэрапорце дзейнічаюць два тэрміналы Т1 і Т2, апошні быў пабудаваны нашмат раней і ўключае ў сябе тры сектары А, В і С. Паміж тэрміналамі курсіруе бясплатны аўтобус-шатл, а ад чыгуначнай станцыі паблізу тэрмінала Т2 арганізаваны шатл да новага тэрмінала Т1. Аэрапорт з Барселонай звязваюць хуткасная аўтамагістраль, чыгунка і аўтобус.
Анатоль Уладзіміравіч Астапенка
Анатоль Уладзіміравіч Астапенка (нар., Мсцібава; псеўданімы: Антон Кулон) — беларускі навуковец, пісьменнік, палітык, публіцыст.
Навуковая дзейнасць
Кандыдат фізіка-матэматычных навук. Галіна — квантавая тэорыя поля, фізіка элементарных часцінак. Тэма кандыдацкай дысертацыі «Ферміён-антыферміённае ўраўненне і спектр мас мезонаў» (1986).
У 1999 г. было прысвоена званне дацэнта па спецыяльнасці «Інфарматыка, кіраванне і вылічальная тэхніка».
Палітолаг. Галіна — палітычныя партыі, ідэалогіі, нацыянальная ідэя. Друкаваўся ў незалежных выданнях, у часопісах «Веснік БДУ», «Весці АН РБ», дзяржаўных энцыклапедыях. Выдаў манаграфію «Нацыянальная ідэя ў сучасным свеце» (2003). Доктар навук МАІТ у галіне інфармацыйных тэхналогій (паліталогія). Тэма доктарскай дысертацыі: «Нацыянальная ідэя ў сучасным свеце» (2003).
Гісторык. Галіна — гісторыя Беларусі, этналогія. У галіне этналогіі, па тэматыцы прысвечанай этнагенезу беларусаў надрукаваны шэраг артыкулаў у беларускіх выданнях, а таксама ва ўкраінскім навуковым часопісе «Етнічна історія народів Європи». Выдадзены манаграфіі «Роль этнических факторов и модерных процессов в формировании белорусской нации» (2020), «Беларусы: ад этнасу да нацыі» (2022). У 2021 г. абараніў дысертацыю на ступень доктара гістарычных навук па спецыяльнасці «этналогія» 07.00.05. Назва: «Этнічныя  фактары ў працэсах фармавання беларускага  народу  і нацыі».
Палітычная дзейнасць
У 1990—1994 гадах сустаршыня Нацыянальна-дэмакратычнай партыі Беларусі, заснавальнік і старшыня Беларускай нацыянальнай партыі (1994—1999). Напісаў праграму БНП, дзе ўпершыню нацыяналізм быў адкрыта абвешчаны базавай праграмнай каштоўнасцю, а сфармуляваныя прынцыпы БНП з’явіліся выразам хрысціянска-дэмакратычнай ідэалогіі ва ўмовах Беларусі. З 1998 г. — намеснік старшыні Цэнтральнай Рады партыі БСДГ.
Літаратурная дзейнасць
Друкаваўся ў «ЛІМе», «Маладосці», «Дзеяслове», «ARCHE» і інш. Выдаў кнігу «Паслухайце нацыяналіста» (2000). У 2012 годзе пад псеўданімам Антон Кулон выйшла яго кніга «Сіняя кніга беларускага алкаголіка». Член Саюза беларускіх пісьменнікаў з 2006 года.
Аўтар мноства публіцыстычных артыкулаў і нарысаў, публіцыстычных кніг: «Хрысціянства і нацыянальная ідэя», Мн. 1998, «Паслухайце нацыяналіста», выд.: Vilnius, «Rastios Draugija», 2000, «Игде зродилися и ускормлены суть по Бозе», выд. Санкт-Петербург, «Невский простор», 2010.
У 2014—2017 гадах у серыі 100 выдатных дзеячаў выйшлі эсэ А. Астапенкі «Мікола Ермаловіч: Той хто вярнуў нам гісторыю». «Мікалай Крукоўскі: Бляск і трагедыя філосафа», «Міхась Стральцоў: Гросмайстар беларускага слова», «Ларыса Геніюш: Сумленне і гонар нацыі», «Уладзімір Конан: Творца беларускай нацыянальнай ідэі». У 2012 годзе пад псеўданімам Антон Кулон у выдавецтве «Логвінаў» выйшла яго кніга «Сіняя кніга беларускага алкаголіка», напісаная ў жанры non fiction. У 2013 г. на рускай мове выйшла «Синяя книга белорусского алкоголика».
У 2017 г. у выдавецтве «Логвінаў» выйшла кніга прозы А.Астапенкі «Між светам тым і гэтым», у якой аўтар выступае і ў жанры фантастыкі (першае фантастычнае апавяданне «Нэйсі» было надрукавана ў часопісе «Дзеяслоў» у 2016 г.).
Трапікішке
Трапі́кішке (Trapikiškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 4 км ад Качаргішке. Насельніцтва 11 чал. (2001 г.).
Леанід Мікалаевіч Ракаў
Леанід Мікалаевіч Ракаў (пры нараджэнні Ілья Рыгоравіч Ратгаўз ; Леонид Николаевич Раков;, Менск — , Масква) — савецкі і расійскі мастак-жывапісец, графік, плакатыст. Член Саюза мастакоў СССР (1966).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Мінску ў 1930 годзе. У час нацысцкай акупацыі трапіў у Мінскае гета, у 1942 годзе застаўся без бацькоў і быў адпраўлены ў дзіцячы дом. У 1944 годзе сагнаны ў Германію, дзе адпрацаваў у сталяра да вызвалення англічанамі ў красавіку 1944 года. У 1946 годзе вярнуўся ў СССР. Вучыўся ў Маскоўскай мастацкай школе і Маскоўскім Вышэйшым мастацка-прамысловым вучылішчы імя Строганава.
З 1966 года ўдзельнічаў ва ўсесаюзных, расійскіх і міжнародных выставах і біенале. Узнагароджаны дыпломамі і граматамі, Сярэбраным медалём Расійскай Акадэміі Мастацтваў (1970). Праектаваў аб’екты асяроддзя і інтэр’еры ў Маскве, Санкт-Пецярбургу, Сочы, Сімферопалі, Туле. З сярэдзіны 1960-х гадоў займаўся агітацыйна-масавым мастацтвам, ствараў плакаты, прысвечаныя сусветнай і ўнутранай палітыцы. Творчасць Леаніда Ракава ўключае таксама выставачныя, цыркавыя, сацыяльныя плакаты.
Памёр у 2022 годзе. Пахаваны ў Маскве на Ваганькаўскіх могілках.
Тыражныя і арыгінальныя плакаты Л. М. Ракава знаходзяцца ў Дзяржаўным музеі гісторыі расійскай літаратуры і інш.
Гален
Гален (Aelius Galenus ці Claudius Galenus, Γαληνός; 129—199 ці 217) — рымскі ўрач і філосаф грэчаскага паходжання. Гален зрабіў каштоўны ўклад у разуменне шматлікіх навуковых дысцыплін, такіх як анатомія, фізіялогія, паталогія , фармакалогія і неўралогія, а таксама філасофія і логіка.
Распаўсюджанае напісанне імені як Клаўдый Гален (Claudius Galenus) з'яўляецца толькі ў эпоху Адраджэння і не зафіксавана ў рукапісах; лічыцца, што гэта памылковая расшыфроўка скарачэння Cl. (Clarissimus).
Сын багатага архітэктара, Гален атрымаў выдатную адукацыю, шмат падарожнічаў, сабраўшы вялікую колькасць медыцынскай інфармацыі. Пасяліўшыся ў Рыме, лячыў знатных асоб, стаўшы з цягам часу асабістым урачом некалькіх Рымскіх імператараў.
Яго тэорыі дамінавалі ў еўрапейскай медыцыне на працягу 1300 гадоў. Яго анатоміяй, заснаванай на дыссекцыі малпаў і свіней, карысталіся да з'яўлення ў 1543 годзе працы «Аб будоўлі чалавечага цела» Андрэаса Везалія, яго тэорыя кровазвароту праіснавала да 1628 года, калі Уільям Гарвей апублікаваў сваю працу «Анатамічнае даследаванне аб руху сэрца і крыві ў жывёл», у якім даў апісанне ролі сэрца ў кровазвароце. Студэнты медыкі вывучалі Галена да 19 стагоддзя ўключна. Яго тэорыя аб тым, што мозг кантралюе рухі пры дапамозе нервовай сістэмы з'яўляецца актуальнай і сёння.
Раннія гады
Імя Галена Γαληνός, Galēnos паходзіць ад прыметніка «γαληνός», «спакойны».
Гален апісвае сваё юнацтва ў сачыненні «Аб прыхільнасцях розуму». Ён нарадзіўся ў верасні 129 года. Яго бацька, Нікан, быў багатым і знатным архітэктарам, які цікавіўся філасофіяй, матэматыкай, логікай, астраноміяй, сельскай гаспадаркай і літаратурай. Гален апісвае свайго бацьку як «вельмі ласкавага, простага, добрага і добразычлівага чалавека». У той час Пергам быў значным культурным і інтэлектуальным цэнтрам, які быў вядомы сваёй бібліятэкай (Эўмен III), другой па велічыні пасля александрыйскай, і прыцягваў як філосафаў-стоікаў, так і платонікаў. Гален быў прадстаўлены пергамскім філосафам ва ўзросце 14 гадоў. Яго заняткі філасофіяй уключалі ўсе існаваўшыя на той час філасофскія сістэмы, уключаючы філасофію Арыстоцеля і эпікурэізм. Яго бацька хацеў, каб Гален стаў стаў філосафам ці палітыкам, і стараўся навучаць яго ў пытаннях літаратуры і філасофіі. Гален сцвяржае, што прыкладна ў 145 годзе яго бацька ўбачыў сон, у якім Асклепій загадаў Нікану паслаць сына вывучаць медыцыну. Бацька не пашкадаваў грошай, і ў 16 гадоў Гален пачаў вывучаць медыцыну ў Асклепіёне, дзе правучыўся чатыры гады. Асклепіён быў адначасова і храмам, і бальніцай, у якой любы жадаючы мог прыйсці шукаць дапамогі свяшчэннаслужыцеляў. Сюды прыязджалі рымляне ў пошуках лячэння. Храм быў таксама прытулкам вядомых людзей, такіх як гісторык Клаўдзій Харакс, прамоўца Элій Арысцід, сафіст Палемон, консул Руфін Куспій.
Сталыя гады
Гален прыехаў у Рым у 162 годзе і стаў практыкуючым урачом. Яго раздражняльнасць стала падставай канфлікту з іншымі ўрачамі, і ён адчуў пагрозу. Яго талент прывёў да таго, што менш здольныя і таленавітыя ўрачы настроіліся супраць яго. Яны зладзілі змову, і ён, баючыся быць выгнаным ці атручаным, сам пакінуў горад.
З 161 года Рым быў уцягнуты ў вайну. Марк Аўрэлій і Луцый Вер на поўначы ваявалі з маркаманамі. Восенню 169 года, калі рымскія войскі вярталіся ў Аквілею, пачалася страшэнная эпідэмія, і Гален быў выкліканы назад у Рым. Яму было загадана суправаджаць Марка Аўрэлія і Луцыя Вера ў Германіі. Наступнай вясной Марк Аўрэлій адпусціў Галена, пасля паведамлення аб тым, што Асклепій супраць гэтага прадпрыемства. Ён быў прысланы ў якасці ўрача да імператарскага наследніка Комада. Менавіта тут, пры двары, Гален шмат пісаў на медыцынскую тэматыку. Па іроніі лёсу, Луцый Вер памёр у 169 годзе, а Марк Аўрэлій у 180-ым, абодва сталі ахвярамі эпідэміі.
Гален быў асабістым урачом Комада амаль усё жыццё імператара. Паводле слоў Дыёна Касія, прыкладна ў 189 годзе у час праўлення Комада, адбылася найбуйнейшая эпідэмія з вядомых яму, па 2000 чалавек гінула ў Рыме штодзень. Хучэй за ўсё гэта была тая ж хвароба, што адбылася ў Рыме пры праўленні Марка Аўрэлія.
Гален таксама стаў урачом Септымія Севера. У сваіх запісах ён хваліць Септымія Севера і Каракалу за дапамогу з дастаўкай лекаў.
Антанінаўская чума
Антанінаўская чума названая так па фамільнаму імені Марка Аўрэлія. Называлася таксама чумой Галена і займала важнае месца ў гісторыі медыцыны дзякуючы таму, што была звязана з іменем Галена. Ён быў у Рыме ў 166 годзе, калі пачалася эпідэмія, а таксама зімой 168—169 гадоў у час паўторнай эпідэміі сярод войскаў у Аквілеі. Гален называў эпідэмію вельмі працяглай, апісаў сімптомы захворвання і спосабы лячэння. На жаль, гэтыя запісы кароткія і несістэматычныя, бо Гален не імкнуўся апісаць хваробу для нашчадкаў, яго больш цікавілі сімптомы і спосабы лячэння. Смертнасць складала 7-10 %. Эпідэмія за 165—168 гады забрала ад 3,5 да 5 міліёнаў жыццяў. Асобныя даследчыкі лічаць, што загінула больш за палову насельніцтва імперыі, і што гэта эпідэмія была самай масштабнай у гісторыі імперыі. Лічыцца, што Антанінаўская чума была выклікана вірусам воспы, бо нягледзячы на няпоўнае апісанне, Гален пакінуў дастаткова інфармацыі аб сімптомах хваробы.
Гален піша, што высыпка, якая пакрывала ўсё цела, звычайна была чорнай, але не было ніякіх язваў, а ў тых, хто выжыў, заставалася чорная высыпка, з-за рэштак крыві ў гнайнічковых вадырах, і прысутнічалі вадыры. Гален сцвяржае, што скурная высыпка была блізкай да той, што апісваў Фукідыд. Гален апісвае праблемы са страўнікава-кішачным трактам і дыярэю. Калі стул быў чорны, пацыент паміраў. Гален таксама апісвае сімптомы ліхаманкі, ваніты, непрыемны пах з рота, кашаль.
Смерць
Суда, энцыклапедыя канца 10 стагоддзя, сцвяржае, што Гален памёр вы ўзросце 70 гадоў, гэта значыць, каля 199 года. Тым не менш, у трактаце Галена «On Theria to Piso» напісана аб падзеях 204 года (што, аднак, можа быць падробкай). Ёсць таксама сцвяржэнні ў арабскіх крыніцах, што ён памёр ва ўзросце 87 гадоў, пасля 17 гадоў вывучэння медыцыны і 70 гадоў практыкі, тады атрымлівацца, што ён памёр у 217 годзе. Даследчыкі схільны лічыць, што «One Theriac to Piso» з'яўляецца аўтэнтычным, і арабскія крыніцы называюць дакладную дату, тады як у Судзе недакладна праінтэрпэтавана інфармацыя аб 70 гадах лячэння, як аб 70 гадах жыцця.
Дасягненні
Стварыў каля 400 твораў па філасофіі, медыцыне, фармакалогіі, з якіх да нашага часу захавалася каля сотні. Сабраў і класіфікаваў звесткі па медыцыне, фармацыі, анатоміі, фізіялогіі, і фармакалогіі, назапашаныя антычнай навукай.
Апісаў чатырохбугровае цела сярэдняга мозгу, сем пар чэрапна-мазгавых нерваў, блукаючы нерв; праводзячы вопыты па перарэзцы спіннога мозгу свіней прадэманстраваў функцыянальнае адрозненне паміж пярэднімі (рухацельнымі) і заднімі (адчувальнымі) карэньчыкамі спіннога мозгу.
На аснове назіранняў адсутнасці крыві ў левых аддзелах сэрца забітых жывёл і гладыятараў стварыў першую ў гісторыі фізіялогіі тэорыю кровазвароту (згодна з ёй лічылася, у прыватнасці, што артэрыяльная і вянозная кроў — вадкасці розныя, і калі першая «разносіць рух, цяпло і жыццё», то другая заклікана «сілкаваць органы»), якая праіснавала да адкрыццяў Андрэаса Везалія і Уільяма Гарвея. Не ведаючы аб існаванні малога круга кровазвароту, выказаў меркаванне, што паміж жалудачкамі сэрца ёсць злучаючая іх адтуліна (падставай для такога вываду, верагодна, магло паслужыць анатаміраванне трупаў неданошаных немаўлят, у якіх такая адтуліна сапраўды існуе).
Гален сістэматызаваў уяўленні антычнай медыцыны ў выглядзе адзінага вучэння, якое з'яўлялася тэарэтычнай асновай медыцыны аж да канца сярэднявечча. Ён зрабіў уклад у развіццё бібліяграфіі ў Старажытным Рыме. Гален з'яўляецца аўтарам двух бібліяграфічных указальнікаў — «Аб парадку ўласных кніг» і «Аб уласных кнігах». Першая з іх з'яўляецца свайго роду ўводзінамі да збора яго кніг з рэкамендацыямі аб тым, у якой паслядоўнасці іх трэба чытаць. Ва ўступе да другога указальніка сказана аб мэце твора: дапамагчы чытачу адрозніць сапраўдныя творы Галена ад тых, якія яму прыпісваюцца. У раздзелах прынятая сістэматычная групіроўка твораў: працы па анатоміі, тэрапіі, прагнозу хваробы, каментарыі да твораў Гіпакрата, працы, накіраваныя супраць асобных медыцынскіх школ, творы па філасофіі, па граматыцы і рыторыцы.
Палажыў пачатак фармакалогіі. Да гэтага часу «галенавымі прэпаратамі» называюць настойкі і мазі, прыгатаваныя пэўным чынам.
Лячэнне паводле Галена — правільная дыета і лекавыя сродкі. Насуперак Гіпакрату Гален сцвяржаў, што ў лекаваых сродках расліннага і жывёльнага паходжання маюцца карысныя і баластныя рэчывы, гэта значыць увёў паняцце аб дзеючых рэчывах. Гален лячыў выняткамі з раслін, шырока выкарыстоўваў сіропы, віны, сумесь воцату і мёду і інш.
У творах Гален згадваў 304 расліны, 80 жывёл і 60 мінералаў.
Ансельм Кіфер
Ансельм Кіфер (Anselm Kiefer; нар., Донауэшынген) — нямецкі мастак.
Гален
Позняя антычнасць
Яшчэ пры жыцці Гален лічыўся легендарным урачом і філосафам, імператар Марк Аўрэлій апісваў яго як «Primus sane medicorum esse, philosophorum autem solum» (першы сярод урачэй і ўнікальны сярод філосафаў). Грэчаскія аўтары, такія як Феадот Гарбар, Афіней і Аляксандр Афрадысійскі падтрымлівалі гэтае меркаванне.
Ансельм Кіфер
Біяграфія
Нарадзіўся пад апошнімі бамбёжкамі Другой сусветнай вайны. Збіраўся вучыцца праву, літаратуры, мовазнаўству, але схіліўся да мастацтва, вучыўся ў Фрайбургу, Карлсруэ, Дзюсельдорфе. У 1969 годзе праславіўся правакацыйнай інсталяцыяй у адной з галерэй Карлсруэ, якая звяртала ўвагу гледачоў на жывучасць нацызму (на фатаграфіях ён аддаваў нацысцкае прывітанне на фоне сімвалічных славутасцей найбуйнейшых гарадоў Еўропы). Пазнейшая творчасць Кіфера працягнула гэтую лінію: гэта аналітычная праца з найболей агульнымі і глыбіннымі знакамі нямецкага духу ад Нібелунгаў да Гітлера, міфамі вялікай місіі германскага народа, адмысловага шляху Германіі, вялікага правадыра і т. п. Сярод настаўнікаў Кіфера быў Іозеф Бойс.
Гален
Позняя антычнасць
Тым не менш, уся важнасць яго укладу ў навуку не была ацэнена сучаснікамі. Пасля падзення Рымскай імерыі на Захадзе цалкам спынілася вывучэнне твораў Галена. У Візантыі, тым не менш, шматлікія працы Галена захоўваліся і вывучаліся. Сірыскія хрысціяне даведаліся аб працах Галена у той час, калі Візантыя правіла Сірыяй і Заходняй Месапатаміяй. У сёмым стагоддзі гэтыя землі былі захоплены мусульманамі. Пасля 750 года мусульмане і сірыйскія хрысціяне пераклалі творы Галена на арабскую мову. З тых часоў Гален і ўся грэчаская медыцына былі асіміляваны ў сярэдневяковую культуры Блізкага Усходу.
Ансельм Кіфер
Біяграфія
З 1993 года жыве і працуе ў Францыі, дзе зрабіў творчай лабараторыяй прамысловую зону ў дэпартаменце Гар; тут зняты дакументальны фільм Сафі Файнс пра мастака Over Your Cities Grass Will Grow.
Гален
Уплыў на ісламскую медыцыну
Першым сурьёзным перакладчыкам Галена на арабскую мову быў сірыскі хрысціянін Хунайн ібн Ісхак ал-Ібадзі. Хунайн пераклаў 129 твораў Галена. Адзін з арабскіх перакладаў, ‘Кітаб іла Аглуган фі Шыфа аль Амраз’, які захоўваецца ў Акадэміі ібн Сіны, лічыцца самым выдатным з перакладаў Галена. Частка Александрыйскага зборніка твораў Галена, гэты манускрыпт 10 стагоддзя складаецца з двух частак, якія ўключаюць ў сябе падрабязную інфармацыю аб разнастайных тыпах ліхаманкі і розных запаленчых працэсах. Больш таго, ён утрымлівае больш за 150 рэцэптаў лекаў як расліннага, так і жывёльнага паходжання. Кніга дае выдатнае ўяўленне аб Грэчаскай і Рымскай медыцыне і з'яўляецца крыніцай інфармацыі аб антычных леках.
Арабскія крыніцы, такія як творы Разэса працягваюць служыць крыніцай звестак аб страчаных творах Галена. У працах Разэса, а таксама Ібн Зухра м Ібн ан-Нафіса творы Галена не прымаюцца як істына ў апошняй інстанцыі, а служаць асновай для наступных даследаванняў.
Знаёмства Захаду з творамі Галена
Пачынаючы з XI стагоддзя ў Еўропе з'явіліся пераклады арабскіх медыцынскіх трактатаў на латынь. Адным з перакладчыкаў Галена з арабскай мовы на лацінскую быў звязаны з Салернскай урачэбнай школай Канстанцін Афрыканскі. У XII ст. Бургундзій Пізанскі пераклаў ΠΕΡΙ ΚΡΑСΕΩΝ Галена на латынь (De complexionibus) непасрэдна з грэчаскай мовы. У XIII ст. Галена пачалі вывучаць студэнты ўніверсітэтаў Неапаля і Манпелье. З гэтага часу Гален лічыўся беспярэчным аўтарытэтам, яго нават называлі «Медыцынскім Папай Сярэднявечча». Творы Галена сталі галоўнымі падручнікамі для медыкаў разам з творам Авіцэны Канон урачэбнай навукі, які таксама быў заснаваны на творах Галена.
У адрозненне ад язычніцкага Рыма ў хрысціянскай Еўропе не існавала ўніверсальнай забароны на анатаміраванне чалавечага цела, і такія даследаванні прводзіліся рэгулярна, прынамсі з XIII стагоддзя. Тым не менш, уплыў Галена ў Еўропе, як і ў арабскім свеце, быў настолькі моцным, што пры выяўленні неадпаведнасцей з анатоміяй Галена пры анатаміраваннях, урачы часта стараліся тлумачыць іх у межах Галенаўскага вучэння. Напрыклад, Мандзіна де Луцы, які апісаў сістэму кровазвароту, сцвяржаў, што ў левым жалудачку павінна быць паветра. Асобныя вучоныя тлумачылі адрозненні тым, што з часоў Галена чалавечая анатомія змянілася.
Кіфер
Кіфер — прозвішча.
Тэрвэцкі край
Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 4088 чалавек. Плошча края — 223,81 км².
Узброены нейтралітэт
Першы ўзброены нейтралітэт
Першы ўзброены нейтралітэт — саюз Расіі, Даніі і Швецыі, а таксама шэрагу іншых дзяржаў, які склаўся ў 1779—1783 гадах падчас вайны паўночнаамерыканскіх калоній за незалежнасць, накіраваны на абарону суднаходства нейтральных краін.
У 1778 годзе Расія прапанавала Даніі разам ахоўваць гандлёвыя судны, якія накіроўваліся ў рускія парты. Увесну 1779 года Расія, Данія і Швецыя, не ўступаючы ў фармальны саюз, накіравалі ваюючым краінам — Вялікабрытаніі, Францыі і Іспаніі — дэкларацыі аб мерах, прадпрынятых імі для абароны нейтральнага гандлю, і выслалі ў моры па невялікай эскадры.
Калі ж іспанцамі былі захоплены галандскія і рускія суда, якія рухаліся з рускім хлебам у міжземнаморскія парты, года Кацярына II звярнулася да Вялікабрытаніі, Францыі і Іспаніі з дэкларацыяй, у якой выкладаліся такія прынцыпы ўзброенага нейтралітэту:
На гэтай аснове Расія заключыла канвенцыі з Даніяй года і Швецыяй  года. Пацвердзіўшы прынцыпы, выкладзеныя ў дэкларацыі ад года, дагаворныя бакі абвясцілі аб закрыцці Балтыйскага мора для ваенных судоў ваюючых дзяржаў і аб узаемным абавязацельстве абараняць абвешчаныя прынцыпы. Такім чынам, паўстаў саюз трох дзяржаў, вядомы пад імем «першага ўзброенага нейтралітэту«. Да «ўзброенага нейтралітэту» 4 студзеня 1781 года далучыліся Нідэрланды, 8 мая 1781 года — Прусія, 9 кастрычніка 1781 года — Аўстрыя, 13 ліпеня 1782 года — Партугалія і 10 лютага 1783 года — Каралеўства Абедзвюх Сіцылій. Францыя, Іспанія і ЗША таксама прызналі прынцыпы «ўзброенага нейтралітэту», хоць фармальна да яго не далучыліся. З буйных марскіх дзяржаў толькі Вялікабрытанія не прызнала «ўзброены нейтралітэт». Пасля заключэння Версальскага мірнага дагавора 1783 першы ўзброены нейтралітэт распаўся.
Другі узброены нейтралітэт
У 1800 годзе, у сувязі з захопам англічанамі дацкага фрэгата «Фрэя», Павел I звярнуўся да Даніі, Прусіі і Швецыі з прапановай адрадзіць прынцыпы першага ўзброенага нейтралітэту. У Санкт-Пецярбургу ў перыяд 4—6 (16—18) снежня 1800 года былі падпісаны канвенцыі з Даніяй, Швецыяй і Прусіяй, вядомыя як «другі ўзброены нейтралітэт». Канвенцыі 1800 года, паўтарыўшы прынцыпы першага ўзброенага нейтралітэту, дапоўнілі іх патрабаваннем спецыяльнай абвесткі нейтральных судоў аб блакадзе дадзенага порта для атрымання права на абвінавачванне нейтральнага судна ў парушэнні блакады; прызнаннем таго, што нейтральныя гандлёвыя судны, якія ідуць пад канвоем нейтральнага вайсковага судна, не могуць быць падвергнутыя дагляду, калі камандзір канвою заявіць, што на іх няма кантрабанды.
Другі ўзброены нейтралітэт дзейнічаў да красавіка 1801 года, калі пасля нечаканага нападу Нельсана на Капенгаген і знішчэння дацкага флота было заключана перамір’е паміж Вялікабрытаніяй і Даніяй. Неўзабаве ў Расеі адбыўся пераварот, Павел I быў зрынуты і забіты. Пасля гэтага і другі узброены нейтралітэт распаўся.
У далейшым палажэнні ўзброенага нейтралітэту знайшлі адлюстраванне ў Парыжскай дэкларацыі «аб марской вайне» 1856 года.
У XX стагоддзі палажэнні ўзброенага нейтралітэту знайшлі сваё адлюстраванне ў Гаагскіх канвенцыях аб захопе нейтральных гандлёвых судоў 1907 года, таксама ў Ніёнскім пагадненні і лонданскім пратаколе 1937 года аб барацьбе з пірацкімі нападамі падводных лодак на гандлёвыя судны.
Арлоўшчына
Назву Арло́ўшчына маюць:
Фунікулёр Тыбідаба
Фунікулёр Тыбідаба або Тыбідабскі фунікулёр (Funicular del Tibidabo) — фунікулёр у горадзе Барселона, Каталонія. Маршрут фунікулёра злучае Тыбідаба з Пласа-дэль-Дактор-Андрэ, куды прыбывае Блакітны трамвай. Лінія была адкрыта 29 кастрычніка 1901 г, працягласць - 1 130 метраў.
Первае Мая (Нурынскі раён)
Первае Мая — сяло ў Нурынскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Чарнігаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 355283400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 223 чалавекі (107 мужчын і 116 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 141 чалавек (68 мужчын і 73 жанчыны).
Імшанкі
Імша́нкі (Bryozoa, Ectoprocta) — тып беспазваночных жывёл.
Выдзяляюцца 4 атрады, каля 20 тыс. відаў, з іх сучасных каля 4 тыс. Пашыраны ўсюды, існуюць марскія і прэснаводныя формы. Жывуць пераважна прымацаванымі манаморфнымі (прэснаводныя) ці паліморфнымі (марскія) калоніямі. Нагадваюць мох, водарасці або студзяністыя цяжы.
Даўжыня калоній да 20 см, складаюцца з мікраскапічных асобін (заоідаў), заключаных у вапнавую, хіцінавую або студзяністую ячэйку (цыстыд). Сістэмы органаў спрошчаныя. Гермафрадыты. Жывяцца мікраарганізмамі і арганічнымі часцінкамі.
Садзейнічаюць ачышчэнню вадаёмаў як фільтратары, але імі абрастаюць і засмечваюцца гідратэхнічныя збудаванні.
Злата Іонаўна Ліліна
Злата Іонаўна Ліліна (, Друя, Дрысенскі павет, Віцебская губерня —, Ленінград) — рэвалюцыянерка, дзеяч міжнароднага жаночага руху, педагог.
Біяграфія
Нарадзілася 15 студзеня 1882 года ў Друі. Дзіцячыя гады прайшлі ў Друі.
Першапачатковую адукацыю атрымала ў Рызе ў гімназіі. З 1900 года пачала займацца рэвалюцыйнай дзейнасцю; у далейшым працавала настаўніцай, была слухачкай медыцынскіх курсаў у Швейцарыі, знаходзілася на партыйнай рабоце ў Віцебску, Елізаветградзе, Пецярбургу. У 1906—1917 гадах у эміграцыі разам з мужам Р. Я. Зіноўевым (Радомльскім) яна прымае актыўны ўдзел у дзейнасці арганізацыі бальшавікоў, вядзе антываенную прапаганду, займаецца праблемамі міжнароднага жаночага руху, пазней уваходзіць у рэдкалегію жаночага часопіса «Работница». Удзельніца Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года ў Петраградзе.
Пасля рэвалюцыі 1917 года набывае шырокую вядомасць як арганізатар педагагічнай работы. Прапанавала новыя канцэпцыі савецкай школы, выдала шэраг навуковых прац, у тым ліку і мастацкія творы для дзяцей.
3 1920 года — загадчык Петраградскага губернскага аддзела народнай асветы, член Петраградскага губкама РКП(б) і губвыканкама, выкладчык педагагічнага інстытута імя А. I. Герцэна.
Памерла 28 мая 1929 года ў Ленінградзе.
Трыбурчэй
Трыбу́рчэй (Triburčiai), традыцыйная беларуская назва — Трыбурці  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 1 км на ўсход ад Качаргішке, на аўтамабільнай дарозе. Насельніцтва 12 чал. (2001 г.).
Оса (значэнні)
Назву Оса маюць:
Каштаноўка
Каштано́ўка (, Каштановка) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавета.
NGC 4873
NGC 4873 (іншыя абазначэнні — MCG 5-31-69, ZWG 160.229, DRCG 27-155, PGC 44621) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Валасы Веранікі, на адлегласці 110 мільёнаў светлавых гадоў ад Зямлі. Была адкрыта 10 мая 1863 года Генрыхам Луі Д'Арэ.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Будавесць (возера)
Агульнае апісанне
Плошча паверхні возера 3,41 км². Найбольшая глыбіня 10,1 м. Даўжыня 4,14 км. Найбольшая шырыня 1,4 км. Даўжыня берагавой лініі 13,4 км. Плошча вадазбору каля 20 км².
Катлавіна Будавесці лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй да 20 м, на захад стромкія, пад хмызняком, на ўсход разараныя. Берагавая лінія звілістая. Берагі вышынёй 0,3—0,4 м, пясчаныя. Дно складанай будовы, глыбей — сапрапелістае. Размешчана 6 астравоў (в. Куратнік, в. Круглік, в. Дубовік, в. Могілка, в. Богава, в. Пашное). Зарастае слаба, паласа расліннасці шырынёй 20—40 м.
Возера эўтрофнае і слабапраточнае. Звязана пратокамі з азёрамі Сосна (Міхалова) і Княжно. Упадаюць ручаі.
Жывёльны і раслінны свет возера
У складзе ніжэйшых водарасцяў пераважаюць сіне-зялёныя, якія выклікаюць красаванне вады ў цёплы час года. Біямаса водарасцяў больш за 32 г/м2.Вельмі рэдкія (да глыбіні 1-1,2 м) падводныя расліны — уруць каласістая, эладэя канадская.