cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Суфганія
Суфганія́ (סופגניה, мн.л. סופגניות суфганіёт) — пончыкі, якія ў Ізраілі прынята есці на яўрэйскае свята Ханука. Аналагічна бульбяным дранікам (латкес) у ашкеназскай традыцыі, суфганія з'яўляецца традыцыйнай ханукальнай стравай у некаторых сефардскіх супольнасцях (і называецца ).
Суфганія абсмажваецца ў алеі, пасля чаго ўнутр цеста ўводзіцца жэле або павідла, і гатовая страва пакрываецца цукровай ці шакаладнай глазурай.
Згодна з найбуйнейшай ізраільскай пякарняй Angel Bakeries, на працягу васьмі дзён Ханукі яны смажаць больш за 250 000 суфганіёт кожны дзень.
Буры колер
Буры колер — адно з адценняў карычневага колеру.
Ужыванне слова часта ставіцца да недакладна вызначаным каляровым танам.
Скіфская пліта
Скіфская пліта — маладая платформа паўночнай зоны Міжземнаморскага геасінклінальнага пояса.
Займае Раўнінны Крым, Азоўскае мора і Перадкаўказзе. Мяжуе на поўначы з Усходне-Еўрапейскай платформай, на поўдні з Горным Крымам і краявымі прагінамі Вялікага Каўказа.
Геалогія
Складзена з фундамента (слабаметамарфізаваныя тэрыгенна-карбанатныя адклады сярэдняга палеазою, у паўднёвай частцы эпібайкальскія масівы метамарфічных парод), пераходнага познапермскага-ранняюрскага комплексу і чахла (сярэдняюрскія — антрапагенавыя адклады, магутнасць 0,1—8 км). На Скіфскай пліце вылучаюць Прычарнаморскую ўпадзіну, Сімферопальскае і Стаўрапольскае падняцці і іншыя структуры.
Скіфская пліта фарміравалася пераважна ў байкальскі, герцынскі і раннекімерыйскі тэктанічныя цыклы. На асадканамнажэнне ўплывала сумежная (на поўдні) альпійская геасінкліналь.
Бардовы колер
Бардовы колер або бардо — адзін з адценняў чырвонага колеру, цямней і глушэй за бураковы, але святлейшы за гранатавы. Гэта колер чырвонага віна з Бардо, буракі Бардо, колер антацыанавых злучэнняў з чырвоных сартоў вінаграда ў кіслым асяроддзі.
Скіфская пліта
Карысныя выкапні
Вядомы радовішчы нафты (Перадкаўказзе), газу (Раўніннны Крым, Заходняе Перадкаўказзе), буйныя рэсурсы артэзіянскіх вод, вядзецца здабыча солей брому і лячэбных гразей (Заходні Карым).
Аліўкавы колер
Аліўкавы колер — цёмны жаўтлява-зялёны колер. Эталонам колеру з'яўляецца колер зялёных пладоў аліўкавага дрэва. Можа быць сфармаваны дадаткам невялікай колькасці чорнага ў жоўтую фарбу.
Бардовы колер
Этымалогія
У якасці назвы колеру слова «бардо» выкарыстоўваецца з 1884 года. З'яўленне колера звязана з вынаходжаннем азотных афарбавальнікаў, а метавіта нафтола — оксівытворніка нафталіна. Ужо праз 10 гадоў ад яго утварэння прыметнік «бардовы» (перш як дыялектнае і ў форме «бардовы» або «бурдовы»), якое ў цяперашнім выглядзе фіксуецца слоўнікамі з 1935 года.
Перыяд з'яўлення бардовага колера — гэта час росту хімічных афарбавальнікаў. Каб папулізаваць выкарыстанне новых колераў, вырабнікі давалі ім звычайна французскія назвы, бо ў той час Францыя з'яўлялася сусветным гандляром розных фарбаў. Бардовы колер атрымаў такую назву, бо ён быў падобны на колер віна, якое было зроблена ў правінцыі Бардо.
Разнастайнасці бардовага адцення
Колераў пад назвай «бардовы» на дзіва мноства і ўсе яны моцна адзін аднаго адрозніваюцца. Выдзяляюць наступныя групы бардовага адцення: «пастэльны бардовы» ,  «колер бардовай лакавай фарбы»  ,  «бардовы колер фірмы Caran d’Ache»  ,  «бардовы колер фірмы Winsor & Newton».
Спіс аб’ектаў PGC (2017001—2018000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2017001—2018000)
Сухапутныя войскі Рэспублікі Беларусь
У Рэспубліцы Беларусь Сухапутныя войскі з’яўляюцца самым шматлікім і рознабаковым па баявым складзе відам Узброеных Сіл. Яны валодаюць вялікай агнявой і ўдарнай магутнасцю, высокай манеўранасцю і самастойнасцю.
Сухапутныя войскі прызначаны для вырашэння задач па адбіццю ўдараў праціўніка і яго разгрому ў выпадку развязвання ім агрэсіі. Выкарыстоўваючы абаронныя магчымасці, Сухапутныя войскі ў стане эфектыўна весці барацьбу з наземным і паветраным праціўнікам ва ўзаемадзеянні з Ваенна-паветранымі сіламі і войскамі супрацьпаветранай абароны.
Сухапутныя войскі складаюцца з родаў войскаў і спецыяльных войскаў. Роды войскаў і спецыяльныя войскі ў залежнасці ад характару задач, якія яны выконваюць, маюць уласцівыя ім узбраенне, ваенную тэхніку і арганізацыю.
Для вырашэння баявых задач Сухапутныя войскі маюць у сваім складзе механізаваныя злучэнні, ракетныя войскі і артылерыю, воінскую СПА, спецыяльныя войскі, часці і ўстановы тылавога і тэхнічнага забеспячэння.
У ваенны час:
Аснову Сухапутных войскаў складаюць аператыўныя групіроўкі на Заходнім і Паўночна-заходнім аперацыйных накірунках, якія здольны ва ўмовах мірнага часу выканаць задачы па лакалізацыі і нейтралізацыі ўзброенага канфлікту, а пры неабходнасці весці лакальную вайну, забяспечваючы своечасовае аператыўна-стратэгічнае разгортванне ўсіх Узброеных Сіл, усёй ваеннай арганізацыі дзяржавы.
Арганізацыйна Сухапутныя войскі складаюцца з аператыўных групіровак войскаў, злучэнняў, воінскіх часцей родаў войскаў і спецыяльных войскаў, навучальных і іншых воінскіх часцей.
Структура
Колькасць асабовага складу Сухапутных войскаў па стану на 2016 год была 16.5 тыс. чалавек
Тэхніка і ўзбраенне
Сухапутныя войскі маюць на ўзбраенні танкі, баявыя машыны пяхоты, бронетранспарцёры, артылерыю рознай магутнасці і прызначэння, супрацьтанкавыя ракетныя комплексы, зенітныя ракетныя комплексы, сродкі кіравання, аўтаматычную стралковую зброю.
Бэж
Колер бэж  (beige) — светла-карычневы, з крэмавым (жаўтлявым) або шараватым адценнем, варыянт колер поўсці.
У апошнія дзесяцігоддзі ўсё часцей выкарыстоўваецца лексічна недакладны выраз — «бэжавы колер».
Кубак Канады (хакей)
Кубак Канады — хакейны турнір сярод нацыянальных зборных, які праходзіў пяць разоў з 1976 па 1991 год. Пачынаючы з 1996 года турнір атрымаў назву «Кубак свету».
Вансан
Прамысловасць
Машынабудаванне, хімічная, харчасмакавая і тэкстыльная прамысловасць. Рыбалоўная база. Паблізу буйны завод каляровых металаў.
Спіс захворванняў дуба
Гэты артыкул прадстаўляе сабой спіс захворванняў.
Аляксандр Францавіч Рагоза
Алякса́ндр Фра́нцавіч Раго́за (, Віцебск —, ) — расійскі генерал ад інфантэрыі.
Біяграфія
Паходзіў з сям’і праваслаўнага святара ва Украіне. Адукацыю атрымаў у Міхайлаўскім артылерыйскім вучылішчы. Патрапіў у 3-ю гвардзейскую грэнадзёрскую артылерыйскую брыгаду. Удзельнічаў у руска-турэцкай вайне 1877—1878 гадоў. У 1883 скончыў Мікалаеўскую акадэмію Генеральнага штаба. З 22 лістапада 1883 — старэйшы ад’ютант штаба 5-й пяхотнай дывізіі, з 11 студзеня 1888 — памагаты старэйшага ад’ютанта штабу Прыамурскай ваеннай акругі, з 1 ліпеня 1888 — старэйшы ад’ютант ваеннай канцылярыі пры ваенным губернатарстве Прыморскай вобласці. З 28 студзеня 1891 — начальнік страявога аддзела штабу Керчанскай крэпасці.
З 4 верасня 1896 — начальнік штабу 32-й, з 10 сакавіка 1898 — 5-й пяхотных дывізій. З 27 красавіка 1900 — камандзір 18-га пяхотнага Валагодскага палка, з 2 сакавіка 1904 — 1-й брыгады 27-й пяхотнай дывізіі. З 22 кастрычніка 1904 начальнік штабу 3-га армейскага корпуса, з 16 чэрвеня 1906 камендант Усць-Дзвінскай крэпасці.
З 17 сакавіка 1909 — начальнік 19-й пяхотнай дывізіі, у якой служыў калі распачалася Першая сусветная вайна. З 27 верасня 1914 — камандзір XXV Армейскага Корпуса. З 30 жніўня 1915 — камандуючы 4-й арміяй.
Адзін з камандуючых пад час няўдалай Скробава-Гарадзішчанскай аперацыі 1916 года.
21 лістапада 1917 года адхілены ад камандавання арміі.
Ва ўрадзе Украінскай Дзяржавы Скарападскага, з 30 красавіка да 13 снежня 1918 займаў пасаду ваеннага міністра. Пасля паражэнні гетмана і захопу ўлады войскам Пятлюры, з’ехаў у Адэсу. Збіраўся перабрацца на Кубань ці эміграваць, але не здолеў гэта зрабіць. Пасля захопу гораду бальшавікамі — арыштаваны.
Пасля адмовы далучыцца да Чырвонай арміі — расстраляны.
Мурзы (Маладзечанскі раён)
Мурзы́ (, Мурзы) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Арсен Ваагнавіч Якавенка
Арсэ́н Ваа́гнавіч Якаве́нка (Яковенко Арсен Ваагнович;, ) — украінскі піяніст і кампазітар.
Біяграфія
Нарадзіўся 5 верасня 1991 года ў Кіеве.
Ад 1997 да 2000 года вучыўся ў Дзіцячай музычнай Акадэміі. У 2000—2009 быў вучнем Кіеўскай сярэдняй спецыяльнай музычнай школы імя Міколы Лысенкі пры Нацыянальнай музычнай акадэміі Украіны імя Пятра Ільіча Чайкоўскага (класа настаўніцы Наталлі Грыдневай). Ад 2009 года навучаецца ў Нацыянальнай музычнай акадэміі Украіны імя Пятра Чайкоўскага. Ад 2006 года стыпэндыят фонду былога прэзідэнта Украіны Леаніда Кучмы Ад 1998 года вучыцца кампазіцыі (класа настаўніцы Алы Загайкевіч). Аўтар твораў для фартэпіяна, і таксама іншых інструментаў, у прыватнасці для скрыпкі, віяланчэлі, флейты, кларнета.
Удзел у конкурсах
Арсэн Якавенка таксама ўзнагароджаны спецыяльным прызам III міжнароднага конкурсу памяці Еміля Гілельса (Адэса, 2006 год). Таксама атрымаў спецыяльную нагароду на «Bremer Klavier Wettbewerb’07» (Германія, 2007 год).
Кампазітар
Як кампазітар Арсэн Якавенка выступаў на Міжнародным фестывалі акадэмічнай і сучаснай музыкі «Фарбатоны» і Усеўкраінскім фестывалі дзіцячай кампазітарскай творчасці «Арфей».
Хойніцкі краязнаўчы музей
Хойніцкі раённы краязнаўчы музей — музей у Хойніках Гомельскай вобласці Рэспублікі Беларусь.
Гісторыя
Адкрыты 25 лістапада 1982 года ў адпаведнасці з рашэннем раённага выканаўчага камітэта. Ініцыятарам стварэння музея і яго кіраўніком быў ветэран вайны, вялікі энтузіяст, краязнавец Аляксандр Максімавіч Зелянкоўскі. Музей размяшчаўся ў памяшканні былога адміністрацыйнага будынка спажывецкага таварыства, больш за дзесяць гадоў ён функцыянаваў на грамадскіх пачатках.
У 1993 годзе музей быў перанесены ў былы будынак банка, тады ж афіцыйна былі зацверджаны штатныя адзінкі музейных работнікаў.
Пасля прыняцця рашэння аб правядзенні ў 2010 годзе ў Хойніках рэспубліканскага свята — Дня беларускага пісьменства, пачалася падрыхтоўка да перанясення краязнаўчага музея ў новы будынак — былы сядзібны дом.
5 верасня 2010 года ў Дзень беларускага пісьменства Хойніцкі краязнаўчы музей зноў расчыніў свае дзверы для наведвальнікаў.
Будынак
Будынак уяўляе сабой двухпавярховы сядзібны дом, пабудаваны ў пачатку XX стагоддзя спадчынным ганаровым грамадзянінам (купцом) Андрэем Аўраамавым. Ён знаходзіцца ў гарадскім парку культуры і адпачынку, з’яўляецца помнікам архітэктуры і ўнесены ў дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.
Экспазіцыі
Музей уключае ў сябе дзве экспазіцыі: краязнаўчую і трагедыі Чарнобыля.
Аранжавы колер
Аранжавы, памяранцавы — колер, прамежкавы паміж чырвоным і жоўтым. Мае даўжыню хвалі 590—620 нанаметраў.
Прыклады аранжавага
Адзін з найболей «вызначаных» колераў спектра, бо яго «эталон» заўсёды пад рукой (назва запазычана з французскага слова Orange — апельсін).
Web-колер
Адценне аранжавага колеру, адзіны колер, вызначаны ў CSS, для якога няма вызначэння ў HTML 4.01.
Вялікія геаграфічныя адкрыцці
Вялі́кія геаграфі́чныя адкры́цці — умоўнае азначэнне, галоўным чынам у гістарычнай літаратуры, для шэрагу буйных геаграфічных адкрыццяў, зробленых еўрапейцамі ад сярэдзіны 15 ст. да сярэдзіны 17 ст.; адрэзак часу, калі адбываліся згаданыя адкрыцці.
Значная частка заходніх аўтараў схільная абмяжоўваць перыяд В. г. а. сярэдзінай 16 ст. Савецкія аўтары распрацоўвалі канцэпцыю двух перыядаў В. г. а. :
Прычынамі інтэнсіўных экспедыцый былі: узрастанне ў краінах Еўропы таварнай вытворчасці, недахоп каштоўных металаў, пошукі новых гандлёвых шляхоў з Еўропы ў Індыю і ўсходнюю Азію.
В. г. а. былі гістарычнымі падзеямі сусветнага значэння. У выніку іх была даследавана большая частка зямной паверхні (унутраныя часткі Амерыкі, Афрыкі і Аўстраліі — не цалкам), сталі вядомыя контуры кантынентаў (акрамя Антарктыды, паўночных берагоў Паўночнай Амерыкі, усходняга берагу Аўстраліі), сабраны агромністы масіў новых звестак у розных галінах ведаў. Еўрапейцы пазнаёміліся з шэрагам найважнейшых сельскагаспадарчых культур (бульба, кукуруза, тамат, тытунь).
Шмат таннага золата і срэбра трапіла ў Еўропу, што выклікала значныя эканамічныя ўзрушэнні і пераразмеркаванне роляў паміж краінамі кантыненту. Гандаль набыў сусветны характар, у гандлёвы абарот трапіла шмат новых тавараў, іх аб'ём узрос у шмат разоў. Гэта паскорыла распад феадалізму і складванне ў Еўропе капіталізму. Адбывалася каланізацыя рускімі Сібіру. Краіны Заходняй Еўропы стварылі каланіяльную сістэму.
Пажарышча (Маладзечанскі раён)
Пажа́рышча (, Пожарище) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Крапіва двухдомная
Крапіва двухдомная (Urtica dioica) — кветкавая травяністая расліна сямейства крапіўных. Пустазелле.
Назва
Крапіва двухдомная, крапіва, жгучка, крапіва вялікая.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая расліна. Карэнішча паўзучае, галінастае. Сцябло прамое, лісце ўкрыта пякучымі валаскамі. Размнажаецца насеннем (да 1 тыс. з расліны) і вегетатыўна. Расце ў садах, агародах, каля жылля, на выганах, уздоўж агароджаў, на сметніках.
Таксанамія
Від Крапіва двухдомная ўваходзіць у род сямейства  парадку.
Значэнне і выкарыстанне
Валодае кроваспыняльным, процізапаленчым, мачагонным дзеяннем. Лісце крапівы з'яўляецца полівітаміннай сыравінай: мае ў сабе карацін, вітаміны C, K, B і інш.; уваходзіць у састаў розных страўнікавых, слабіцельных, полівітамінных збораў.
Залаты пярсцёнак з Бярэсця
Залаты пярсцёнак з Бярэсця — пярсцёнак XIV стагоддзя з золата, выяўлены на тэрыторыі старажытнага гарадзішча Бярэсця ў 1977 годзе падчас раскопак, якімі кіраваў Пётр Фёдаравіч Лысенка. Пасля вывучэння ён быў перададзены ў фонды Брэсцкага абласнога краязнаўчага музея. Захоўваўся ў запасніках і не выстаўляўся на ўсеагульны агляд з меркаванняў бяспекі да 3 красавіка 2015 года, калі публіка ўпершыню пабачыла пярсцёнак у рамках праекта «Унікальны экспанат».
Апісанне
Пярсцёнак выраблены з тоўстых круглых залатых дратоў, скручаных паміж сабой у выглядзе жгутоў і звітых у касу. Каса цэнтральнай часткі пярсцёнка мае шырыню 10 мм. Дыяметр пярсцёнка складае 20 мм. Ён важыць каля 10 грамаў і зроблены з золата 750 пробы.
Пярсцёнак верагодна адносіцца да скандынаўскіх упрыгажэнняў вікінгаў. Падобная стылістыка шырока прадстаўлена ў экспанатах Гістарычнага музея ў Стакгольме. Таксама падобныя «пераплеценыя» бранзалеты сустракаліся і ў т.зв. Полацкім залатым скарбе.
Любоў Іванаўна Прыгунова
Любоў Іванаўна Прыгунова (, Кранштат) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1959 годзе. Працавала старшым архітэктарам у Белдзіпрахарчпраме, кіраўніком групы архітэктараў у БелНДІдзіпрасельбудзе, з 1976 года — загадчык сектара у Мінскім філіяле НВА «Тэхэнергахімпрам».
Творчасць
Удзельнічала ў распрацоўцы праектаў адміністрацыйна-бытавых карпусоў мясакамбіната ў Магілёве, вытворчых баз (1968—1981).
Вандроўны голуб
Вандроўны голуб (Ectopistes migratorius) — вымерлы від птушак з сямейства галубіных, вылучаемы ў монатыпічны род Ectopistes. Яго назвы на розных мовах звязаныя са схільнасцю гэтага віду да міграцый: галубы пастаянна мігравалі велізарнымі зграямі ў пошуках ежы, хованак і месцаў гнездавання. Птушкі былі памерам каля 40 см у даўжыню, мелі ў асноўным шэрую верхнюю і больш светлую ніжнюю часткі тулава, пералівістае бронзавае апярэнне на шыі і чорныя плямы на крылах. У памерах і афарбоўцы назіраўся палавы дымарфізм, самкі былі драбней і цямней. Від жыў у лісцевых лясах усходняй частцы Паўночнай Амерыкі (ад Паўднёвай Канады да Паўночнай Караліны), а размножваўся галоўным чынам блізу Вялікіх азёраў. Рацыён у асноўным складалі насенне дрэў, плады раслін і бесхрыбетныя.
У Паўночнай Амерыцы ў XVI–XVIII стагоддзях гэты від быў самай шматлікай птушкай, максімальная колькасць якой дасягала ад 3 да 5 мільярдаў асобін. Паляванне на вандроўных галубоў вялося яшчэ карэннымі амерыканцамі, яго маштабы істотна павялічыліся ў XIX стагоддзі з рассяленнем на мацерыку еўрапейцаў. Галубінае мяса выкарыстоўвалася ў якасці таннага харчавання. На зніжэнне колькасці віду і яго наступнае выміранне паўплывалі і іншыя фактары: масавы забой буйных гнездавых калоній і паўсюдная высечка лясоў, якая знішчыла яго натуральнае асяроддзе пражывання. Знікненне вандроўнага голуба з'яўляецца класічным прыкладам знішчэння чалавекам масавага віду, які налічваў мільярды асобін, у выніку неабмежаванага палявання і знішчэння асяроддзя пражывання. Апошняя дзікая асобіна меркавана была забітая ў 1901 годзе, а 1 верасня 1914 года ў заапарку Цынцынаці памёр апошні прадстаўнік гэтага віду — самка па мянушцы Марта.
Парадоўшчына
Парадо́ўшчына (, Порадовщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Дзмітрый Міхайлавіч Пуцявец
Дзмітрый Міхайлавіч Пуцявец (, Калінін) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Член КПСС з 1971 года. Пражывае ў г. Кіраваградзе.
Творчасьц
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): генплан Рэчыцы (1975), планіроўка і забудова жылога квартала па вул. Ракасоўскага (1979), планіроўка «Дворыка Дружбы» гарадоў-пабрацімаў Рэчыцы і Пісек (ЧССР) (1980), планіроўка і азеляненне сквераў па вул. Дастаеўскага, Трыфанава, Чкалава (1983), на плошчы Кастрычніка (1985) у Рэчыцы.
Юрый Анатольевіч Зісер
Біяграфія
Юрый Зісер нарадзіўся ў жыдоўскай сям'і, 28 чэрвеня 1960 года ў Львове, Украіна. Скончыў Паўночна-Заходні політэхнічны інстытут у Ленінградзе па спецыяльнасці «Электронныя вылічальныя машыны». У 1977—1994 гадах працаваў праграмістам, сістэмным аналітыкам і кіраваў рознымі праектамі.
У 2013 годзе паступіў у Беларускую дзяржаўную акадэмію музыкі на клас аргана, які паспяхова скончыў у 2015 годзе.
Ю. Зісер актыўна займаўся дабрачыннасцю — падтрымліваў грамадскія ініцыятывы, удзельнічаў у краўд-кампаніях. Захапляўся джазавай і арганнай музыкай, дапамагаў аднаўляць арганы па ўсёй Беларусі. Пры яго фінансавай падтрымцы былі адноўлены арганы ў Мінску, Нясвіжы, Пінску. У 2019 годзе з'яўляўся адным з арганізатараў і спонсараў міжнароднага фестываля клезмерскай музыкі ў Мінску (Litvak Klezmer Fest).
У 2019 годзе далучыўся да калектыўнага звароту з прапановай перапахаваць К. Каліноўскага ў Беларусі.
Хварэў на рак. Памёр 17 мая 2020 года пасля працяглай хваробы.
Крытыка
Юрый Зісер быў членам Грамадска-кансультатыўнага савета пры Адміністрацыі прэзідэнта А. Лукашэнкі (у 2009—2011) і адным з аўтараў прэзідэнцкага ўказа № 60, які ўзмацняў рэгуляванне інтэрнэту з боку дзяржавы, абмяжоўваў доступ да рэсурсаў з незаконным або непажаданым кантэнтам, кантроль над каментарамі ў інтэрнеце і над карыстальнікамі. На лекцыі ў ЕГУ ў 2011 годзе Зісер выступаў з апраўданнем цэнзуры ў інтэрнеце.
У 2013 годзе галоўны рэдактар сайта Хартыя'97 Наталля Радзіна абвінаваціла Юрыя Зісера ў супрацы з аўтарытарным рэжымам Лукашэнкі і атрыманні выгады ад прыняцця А. Лукашэнкам указа аб рэгуляванні інтэрнэту, паводле якога беларускім бізнесменам забаранілі мець хостынг за мяжой. Ю. Зісер, паводле Н. Радзінай, з’яўляўся ўладальнікам найбуйнейшай хостынгавай кампаніі ў Беларусі. У адказ Зісер прыгразіў прыцягнуць Радзіну да суда і заявіў, што беларускія хостынгавыя кампаніі, вымушаныя перанесці абсталяванне з Расіі ў Беларусь, самі пацярпелі ад згаданага ўказа.
У красавіку 2015 года з крытыкай Ю. Зісера выступіў А. Лукашэнка, які ў час паслання прэзідэнта да Нацыянальнага сходу звярнуўся да С. Шапіры: «Зісер гэты ваш непрыстойна сябе паводзіць... Я ж вас год таму прасіў усіх яўрэяў узяць пад кантроль. А Зісера мы ніяк не можам нармалізаваць».
Арвальскія браты
Пасада братоў была пажыццёвая; ні ссылка, ні палон не пазбаўлялі іх гэтага звання. На чале іх стаяў штогод змяняяемы магістр; ён у выпадку смерці аднаго з членаў калегіі прызначаў яму пераемніка. Знешнімі адзнакамі іх пасады былі вянкі з каласоў і белыя галаўныя павязкі (infulae). Каб заклікаць на палі ўрадлівасць, браты штогод напрацягу трох дзён мая здзяйснялі Sacrificium Deae Diae часткай у горадзе, часткай у асаблівым Iucus Deae Diae, які знаходзіўся ў 5 мілях ад горада: да гэтага месца дасягалі ў старажытнейшыя часы рымскія палі.
У паданні гаворыцца, што Ака Ларэнцыя, жонка Фаўстула і прыёмная маці Ромула, мела 12 сыноў. Калі адзін з іх памёр, яго замяніў Ромул, які стварыў са сваімі прыёмнымі братамі калегію Fraters Arvales. Ужо сімвал у выглядзе вянка з каласоў сведчыць аб тым, што прызначэнне калегіі было ў служэнні багіне зямлі і земляробства, якая звалася Дэа Дзія. Шмат хто змешвае яе з Цэрэрай, але, верагоднее за ўсё, яна з'яўлялася Опс, жонкай Сатурна, якую шанавалі ў якасці апякункі рымскай гарадской зямлі. Узгорак багіні знаходзіўся паблізу ад горада Рыма каля Цібра, ў тым месцы, што цяпер называецца Афога л'Азіна. Тут штогод адбываліся ўрачытыя багаслужэнні. Вельмі верагодна, што Актавіян Аўгуст рэстаўрыраваў гэтую калегію. Галава калегіі абіраўся на адзін год, і яна дапаўнялася членскімі выбарамі. Верагодна, правам абрання карысталіся толькі патрыцыі.
Сярод розных іншых абрадаў асаюліва згадваецца танец, які «браты» выконвалі ў храме ў гаю багіні, падчас пення старажытнай, дашэдшай да нашага часа песні, складзенай сатурнічным памерам.
Акрамя згаданага sacrificum Deae Diae існавала таксама Ambarvale sacrum, якое падчас арвальскага свята здзяйснялася кожным землеўладальнікам на сваёй зямлі; тут таксама выконваліся пэўныя песня і танец.
Blokkmonsta
Blokkmonsta (сапраўднае імя Б’ёрн Дэрпхольц, Björn Dörpholz), таксама вядомы пад псеўданімамі Dr. Faustus і Crack B.; нар. 2 жніўня 1983, Берлін) ― рэпер, прадзюсар і ўладальнік берлінскага незалежнага лэйбла Hirntot Records. Па-за хіп-хоп сцэнай, Blokkmonsta і яго музычны лэйбл сталі вядомыя ў першую чаргу дзякуючы гучным судовым працэсам.
Вядомы па чорнай масцы і наўмысна грубай манерай спеву і жорсткімі тэкстамі, часта натхнёнымі сюжэтамі фільмамі жахаў. Яго біты сфармаваныя пад моцным уплывам амерыканскага рэпа з паўдневага ўзбярэжжа.
Blokkmonsta назваў свой стыль psychokore, вызначаючы яго як паджанр ад horrorcore. Хоць апошні ў асноўным містыка-акультнага ўтрымання, psychokore больш факусуюць на рэальным гвалце, які людзі ўчыняюць адзін аднаму. Пры гэтым Blokkmonsta заўсёды настойваў на тым, што яго тэксты з’яўляюцца выключана фантазіяй і не заклікаюць да рэальнага гвалту.
Біяграфія
Мае нямецкае і рускае паходжанне. Пачаў займацца музыкай у 1998 годзе. У 2003 годзе ён быў членам берлінскага рэп-лэйбла TWB (TrueWestBlock), дзе запісаў альбом пад сваім старым псеўданімам Crack B, альбом быў афіцыйна выдадзены толькі ў 2018 годзе.
Судовыя працэсы
5 ліпеня 2007 года ў Дзюсельдорфе на выканаўца і яго паплечнікаў быў зладжаны паліцэйскі рэйд. Прычынай гэтаму была песня «Fuck Die BMpJ», у якой прысутнічаюць абразы і пагрозы на адрас члена парламента Монікі Грыфан. Гэтак жа падрабязна апісаны забойствы паліцэйскіх у песні Meine AK. У дадатак да гукавых носьбітаў, паліцыя канфіскавала некалькі адзінак зброі (якая пазней апынулася несапраўднай), уключаючы Mac-10, дэмілітарызаваныя АК-47 і 200 патронаў. Выпадак атрымаў шырокую агалоску ў грамадстве.
У заключэнні гаворыцца, што Schwartz, Blokkmonsta і Uzi парушылі наступныя параграфы крымінальнага кодэксу: § 111 (публічнае падбухторванне да злачынства), § 126 (парушэнне грамадскага парадку ў сувязі з пагрозай злачынстваў), § 131 (гвалт), § 185 (абраза), § 241 (пагроза) і § 130 (падбухторванне да бунту). 18 красавіка 2008 года ў пастанове суда былі выключаныя з продажу альбомы In drei Teufels Namen і Teufels Namen 2. Пазней гэтак жа паступілі з 1 Mai Steinschlag EP і Friss oder Stirb.
Пасля другога рэйду 9 чэрвеня 2008 года Blokkmonsta, Uzi і Schwartz былі прыцягнуты да адказнасці. Суд пастанавіў, што яны вінаватыя ў гвалце, абразах, паклёпе, падпалах і публічным падбухторванні да здзяйснення злачынстваў. 24-гадовы Томас М. (Uzi) атрымаў шасцімесячны ўмоўны тэрмін і таксама павінен прысутнічаць на семінары па барацьбе з гвалтам і адбыць 40 гадзін грамадскіх работ. Blokkmonsta быў асуджаны да дзесяці месяцаў пазбаўлення волі з выпрабавальным тэрмінам на два гады. Як прадзюсару лэйбла яму давялося так жа заплаціць 2000 еўра штрафу. 26-гадовы Рафаэль Б. (Schwartz) абышоўся штрафам у памеры 1350 €.
У студзені 2011 года Blokkmonsta, Schwartz, а так жа Dr. Jekyll зноў паўсталі перад судом, але былі апраўданыя.
Гомельскі абласны музей ваеннай славы
Гомельскі абласны музей ваеннай славы — музей у Гомелі, прысвечаны ваеннай гісторыі Гомельшчыны.
Музей адкрыты ў 2004 годзе (першая чарга) напярэдадні 60-годдзя вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.
26 красавіка 2005 года адбылося адкрыццё поўнага музейнага комплексу, ва ўрачыстай цырымоніі якога прыняў удзел Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь А. Р. Лукашэнка.
Экспазіцыя
Стацыянарная экспазіцыя музея прысвечана адлюстраванню падзей ваеннай гісторыі Гомельшчыны з самых старажытных часоў да нашых дзён. Экспазіцыя размяшчаецца ў васьмі залах на двух паверхах будынка музея.
На адкрытай пляцоўцы музея працуе выстаўка ваеннай тэхнікі XX ст. у колькасці 35 адзінак, лакальная экспазіцыя «Партызанскі гарадок», лакальная экспазіцыя ў санітарным вагоне, таксама на адкрытай пляцоўцы функцыянуе пнеўматычны цір.
На базе Гомельскага абласнога музея ваеннай славы па вул. Пушкіна, у 2010 г. створана новая экспазіцыя, прысвечаная гісторыі барацьбы са злачыннасцю на Гомельшчыне ў 1917—2000-я гг. — «Музей крыміналістыкі». Тут можна ўбачыць узоры зброі, міліцэйскую амуніцыю і рыштунак, фрагменты кабінетаў эксперта-крыміналіста і следчага канца XX ст., Матацыкл з каляскай «», абсталяваны сігнальнымі і гукавымі прыладамі, а таксама падробленыя дакументы і грашовыя знакі, канфіскаваныя ў злачынцаў, набор адмычак для адкрыцця замкоў.
Перыядычныя выданні на штучных мовах
Перыядычныя выданні на штучных мовах — перыядычныя выданні (звычайна друкаваныя), якія выходзяць з аб'яўленай перыядычнасцю на штучных мовах. Звычайна, у пералік меркаваных задач (рознай ступені прыярытэту) уваходзяць папулярызацыя пэўнай мовы ці лінгвапраекту, інфармацыя пра рух ў яго падтрымку (у тым ліку ў адпаведнасці з рэгіянальнымі і тэматычнымі кірункамі, якія складаюць спецыфіку пэўнага выдання) і ўдасканальванне моўнай практыкі чытачоў.
Гісторыя
Першая газета на штучнай мове была выдадзена на валапюку ў 1881 годзе. Пачынаючы ад гэтага часу выходзіць двухмоўная газета «Weltspracheblatt — Volapükabled» (валапюцкі лісток) — цэнтральны орган валапюцкага руху. З 1889 года газета выходзіць толькі на адной мове — валапюку (праіснавала да 1908 года). Трэба адзначыць, што ў 1889 годзе выдавалася 26 часопісаў на гэтым канлангу. У гэты час было больш за 30 перыядычных выданняў таварыстваў валапюку. Напрыклад, вядомы Volapükabled talik (Італьянскі лісток валапюку) і Volapükabled Zenodik.
Папярэднікам «Маната» быў часопіс «Сэмайна» («Semajno», у перакладзе з эсперанта «Тыдзень»), але ён выйшаў толькі адзін раз — 1 верасня 1978 года.
У 1991—2000 гадах выдаваўся навуковы часопіс на клінганскай мове HolQeD. Агулам было выдадзена 33 нумары. У 2004 годзе быў адкрыты моўны раздзел Вікіпедыі на клінганскай мове, але потым ён быў перанесены на klingon.wikia.com (утрымлівае 169 артыкулаў). Пошукавая сістэма Google мае моўныя настройкі для клінганскай мове. Таксама старонка на клінганскай мове выходзіць у нямецкім выданні Deutsche Welle.
У 1971—2009 гадах выдаваўся інтэрнэт-часопіс на выдуманай мове квэнья Parma Eldalamberon («Кніга эльфійскіх моў», The Book of Elven-tongues), а ў 1988—2007 гадах выдавалася аналагічнае выданне Vinyar Temgwar («Новыя лісты»; News Letters; было выдадзена 49 нумароў).
Сучаснасць
Цяпер, з усіх штучных моў «жывыя» перыядычныя выданні, не звязаныя з выданнямі на натуральных мовах, ёсць толькі на трох: эсперанта (грамадска-палітычныя часопісы «Monato», «Kontakto». «Sennaciulo» і літаратурныя выданні Beletra almanako, Literatura Foiro і інш.), інтэрлінгва (часопіс «Panorama»), клінганскай мове (Qo’nos oonos «Хронікі Кронаса»).
Ёсць прыклад, калі часопісы на канлангу выдаваліся для піару ці камерцыйных мэт. Так, выходзіць са жніўня 2008 года на эсперанта ілюстраваны часопіс «Fenestro» (Акно), які ўяўляе сабою вордаўскія файлы, аўтараў заплаціўшых за публікацыю.
Агулам у свеце на эсперанта выходзіць каля 250 газет і часопісаў, шмат якія з ранейшых нумароў можна бясплатна загрузіць на спецыялізаваным сайце Gazetejo.org. Навіны на эсперанта трансліруе EventoEo.net.
Ёсць Вікіпедыя на эсперанта. На валапюку выходзіць інтэрнэт-часопіс «Volapop». Ёсць Вікіпедыя на валапюку. (Апроч эсперанта і валапюку вікі-сайты адкрыты на штучных мовах іда, інтэрлінгва, акцыдэнталь, лажбан і навіяль).
Ёсць сайт Zvestia, на якім рэгулярна з’яўляюцца навіны, перакладзеныя на штучную мову словіа. Рэгулярна перакладаюць навіны і на старонцы інтэрнэт-газеты «Slovianska Gazeta» канлангу славянскі.
У канцы 1990-х гадоў дзякуючы старанням чэшскіх энтузіястаў быў адроджаны часопіс «Cosmoglotta» на мове акцыдэнталь (да 2013 года было выдадзена 315 нумароў).
Са снежня 2009 года ў Краснадары на полісінтэтычным канлангу арахаў з раўналежным перакладам на рускую мову выходзіць літаратурны часопіс «Asa» («Веданне»). Да 2013 года выйшла 11 нумароў.
Спіс захворванняў хвоі
Гэты артыкул прадстаўляе сабой спіс захворванняў.
Палітычная карэктнасць
Паліты́чная карэ́ктнасць, паліткарэктнасць (ад political correctness, politically correct, PC — даслоўна палітычная правільнасць) — тэрмін, які апісвае стыль маўлення, ідэі, палітыку, паводзіны, якія мусяць мінімізаваць абразы расавых, рэлігійных, культурных ды іншых груп.
Сам тэрмін і яго выкарыстанне з’яўляюцца вострапалемічнымі.
Павел Выпых
Павел Выпых (Paweł Wypych;, Отвацк —10 красавіка 2010, пад Смаленскам) — польскі дзяржаўны дзеяч.
Скончыў Інстытут сацыяльнай прафілактыкі і рэабілітацыі, а таксама гістарычны факультэт Варшаўскага ўніверсітэта. У 1987—1999 гадах працаваў у скаўцкім руху. У 1990—2003 гадах быў дэпутатам радаў раёнаў Варшавы. Працаваў у гарадской адміністрацыі. У 1996—1999 гадах быў асістэнтам кафедры крыміналогіі Інстытуту прававых даследаванняў Польскай акадэміі навук, затым дырэктарам Цэнтру падтрымкі сям'і. З 2002 года ўзначальваў Управу сацыяльнай палітыкі Варшавы. У 2005—2006 гадах быў сакратаром стану (намеснікам міністра) ў Міністэрстве працы і сацыяльнай палітыкі. У 2007 годзе нядоўга быў падсакратаром стану ў Канцылярыі прэм'ер-міністра і кіраўніком Установы сацыяльнага забеспячэння. У 2007—2009 гадах быў саветнікам прэзідэнта, а з 2009 года — мзяржаўны сакратаром (міністрам) ў Канцылярыі (адміністрацыі) прэзідэнта.
Загінуў 10 красавіка 2010 года ў авіякатастрофе пад Смаленскам.
16 красавіка 2010 года пасьмертна ўзнагароджаны Крыжам камандорскім ордэна Адраджэння Польшчы.
Пахаваны ў Варшаве.
Пятроўшчына (Маладзечанскі раён)
Пятро́ўшчына (, Петровщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
У 1940—1963 гадах цэнтр Пятроўшчынскага сельсавета.
Аляксандр Іванавіч Слупскі
Аляксандр Іванавіч Слу́пскі (,  —, Аса) — беларускі і расійскі гісторык і археолаг.
Біяграфія
Скончыў Мінскую гімназію, Пецярбургскі ўніверсітэт (1887). У 1880—1890-я гады друкаваў гісторыка-краязнаўчыя і літаратурнакрытычныя артыкулы ў перыядычных выданнях Мінска. У «Паўночна-Заходнім календары на 1888 год» апублікаваў гістарычны нарыс «Ізяслаўль і Тураў…». Пад яго рэдакцыяй у Мінску выдадзены «Паўночна-Заходні каляндар» на 1892 і 1893 год, дзе Слупскі змясціў і свой «Народны каляндар», складзены на аснове беларускіх народных прыкмет, абрадавых песень і прыпевак, артыкулы «Гісторыя Мінска» і «Легенда пра Магілёў». У артыкуле «Стары Мінск» (1890) прывёў біяграфічныя звесткі пра В. Дуніна-Марцінкевіча. 3 1893 года працаваў на Урале. У 1901—1905 гадах член Пермскай губернскай архіўнай камісіі. Вывучаў архітэктуру і археалогію Паўночнага Урала («Архітэктурныя помнікі Салікамска», 1902; «Падземныя хады Салікамска», 1904; «Да пытання аб маскоўскім і ноўгарадскім уплыве ў архітэктурных помніках Салікамска і Чэрдыні», 1905).
Семернікі (Маладзечанскі раён)
Семернікі́ (, Семерники) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Светлагорская карцінная галерэя «Традыцыя» імя Германа Пранішнікава
У 4-х выставачных залах экспазіцыйнай плошчай 232 м², экспануюцца творы вядомых прафесійных мастакоў Беларусі, далёкага і блізкага замежжа.
Неаднаразова паказвалі свае персанальныя выставы народныя мастакі Беларусі: Гаўрыла Вашчанка, Леанід Шчамялёў, Барыс Аракчэеў, Васіль Шаранговіч, Уладзімір Стэльмашонак; акадэмікі жывапісу і графікі: Анатоль Бараноўскі, Уладзімір Зінкевіч, Віктар Альшэўскі, Уладзімір Савіч, Уладзімір Басалыга, Валерый Славук, Фелікс Янушкевіч, Уладзімір Вішнеўскі, Павел Татарнікаў і інш.
Асноўны фонд карціннай галерэі налічвае больш за 450 работ: жывапіс, графіка, скульптура. Навукова-дапаможны фонд — 82 работы.
Штогод у карціннай галерэі экспануецца больш за 50 стацыянарных, выязных і абменных выстаў, з наведваннем каля 12000 чалавек. Праводзіцца каля 600 экскурсій, лекцыі.
Карцінная галерэя «Традыцыя» ўдастоена Міжнароднай прэміі часопіса «Актуалідат ХХ стагоддзе» ў Іспаніі.
Петрыкаўскі раённы краязнаўчы музей
Петрыкаўскі раённы краязнаўчы музей — музей Петрыкава, створаны 1 студзеня 2007 года згодна з рашэннем Петрыкаўскага райвыканкама 27.12.2006 г. № 1112. Адкрыты для наведвання з сакавіка 2008 года. Размяшчаецца ў двухпавярховым цагляным будынку агульнай плошчай 157 м². Плошча экспазіцыйных залаў — 58,2 м²., выставачных залаў — 37,4 м².
З 1 кастрычніка 2014 года ў музеі створаны філіял — дом-музей Дзеда Талаша. Філіял размяшчаецца ў сядзібе славутага беларускага партызана Васіля Ісаакавіча Талаша (дзеда Талаша) у 9 кіламетрах ад Петрыкава ў в. Навасёлкі. Эскспазіцыя філіяла прысвечана нацыянальнаму герою дзеду Талашу і партызанскаму руху на Беларусі.
Валянцін Георгіевіч Путроў
Валянцін Георгіевіч Путроў (, Менск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1966 годзе. Працаваў у Мінскім аблміжкалгаспраекце, праектна-канструктарскім бюро Заххімрамбудмантажа, выканкаме Цэнтральнага раёна Мінска, у праектных арганізацыях Мінжылкамгаса БССР, начальнікам упраўлення ў ГалоўАПУ Мінгарвыканкама, з 1987 года — намеснік дырэктара НДІ пры Белдзяржуніверсітэце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Член КПСС з 1974 года. Пражывае ў г. Мінск.
Творчасць
Асноўныя працы: забудова цэнтральных сядзібаў калгасаў і саўгасаў Мінскай вобласці (1966—1969), будаўніцтва і рэканструкцыя прамысловых аб’ектаў і грамадзянскіх будынкаў у Мінску і гарадах Мінскай вобласці (1969—1971, 1978—1981).
Анатоль Пятровіч Будаеў
Анатоль Будаеў (31 сакавіка 1969, Барысаў — 18 ліпеня 2013) — беларускі футбаліст, гуляў на пазіцыі абаронцы.
Клубная кар’ера
Выхаванец барысаўскай ДЮСШ, пачынаў кар’еру ў мясцовай «Бярэзіне» (пазней «Фамальгаўт»). Пасля гуляў за жодзінскае «Тарпеда» і БАТЭ. З 1998 выступаў за салігорскі «Шахцёр». Стаў адным з лідараў салігорскай каманды. У 2004—2005 быў капітанам «Шахцёра», у якасці капітана прывёў клуб да перамогі ў Кубку Беларусі 2004 і чэмпіёнства 2005. Скончыў кар’еру іграка пасля сезона 2006
Пасля заканчэння кар’еры
Пасля заканчэння кар’еры працаваў на рудніку «Беларуськалія», гуляў у міні-футбол за салігорскі «Гарняк». Памёр 18 ліпеня 2013.
Вярхоўны Суд ЗША
Вярхоўны Суд ЗША (Supreme Court of the United States) — вышэйшая судовая інстанцыя ЗША.
Вярхоўны Суд быў заснаваны ў 1789 годзе, сваё першае рашэнне ён вынес у 1792 годзе. У склад суда ўваходзіць 9 суддзяў, адзін з якіх з’яўляецца старшынёй. Суд звычайна дзейнічае як апеляцыйны, але па шэрагу спраў (напрыклад, тых, што тычацца дыпламатаў) можа быць судом першай інстанцыі.
Суддзі прызначаюцца прэзідэнтам з ухвалення Сената пажыццёва і могуць датэрмінова спыніць паўнамоцтвы толькі ў выніку добраахвотнай адстаўкі ці імпічменту за здзейсненыя злачынствы. Для заахвочвання абнаўляльнасці складу Вярхоўнага суда без ціску звонку быў прыняты закон аб праве на захаванне даравання для суддзяў Вярхоўнага Суда, якія выйшлі ў адстаўку ва ўзросце да 70 гадоў. За перыяд з 1789 па 2005 год прэзідэнты ЗША прапанавалі 149 кандыдатур на пасаду суддзі Вярхоўнага Суда, з якіх больш за 80 % сталі суддзямі. Па статыстыцы, новы суддзя прызначаецца кожныя 22 месяцы.
Уплыў Вярхоўнага Суда рэзка ўзмацніўся пасля 1803 года, калі Вярхоўны Суд прыняў на сябе права ацэньваць адпаведнасць заканадаўчых актаў Канстытуцыі ЗША, гэта значыць фактычна права прыпыняць дзеянне законаў, аб’яўляючы іх у выпадку неканстытуцыйнасці несапраўднымі з самага пачатку іх прыняцця (Марберы супраць Мэдысана); пазней у Еўропе для такіх функцый быў створаны асобны тып суда — канстытуцыйны суд, які ў ЗША адсутнічае.
У той жа час, за час свайго існавання Кангрэс ЗША, атрымаўшы неабходнае ўхваленне легіслатур 3/4 штатаў, тры разы прыпыняў рашэнні Вярхоўнага Суда (шляхам прыняцця паправак да Канстытуцыі з моманту заканчэння працэдуры прыняцця папраўкі). Такім спосабам, у прыватнасці, быў уведзены падаходны падатак, забаронены Вярхоўным судом, і ўсталявана права афраамерыканцаў, якія нарадзіліся на тэрыторыі ЗША, на аўтаматычнае атрыманне грамадзянства ЗША, насуперак ранейшаму рашэнню Вярхоўнага суда, які пастанавіў, што заняволеныя афраамерыканцы не з’яўляюцца грамадзянамі (Дрэд Скот супраць Сэндфарда).
Усе без выключэння члены Вярхоўнага Суда ЗША былі мужчынамі-пратэстантамі да 1835 года, калі прэзідэнт Эндру Джэксан прызначыў суддзёй каталіка Роджэра Тоўні (прычым Тоўні стаў галоўным суддзёй Вярхоўнага суда — Chief Justice). У 1916 годзе прэзідэнт Вудра Вільсан прызначыў першага суддзю іўдзейскага веравызнання — Луіса Брандайса. У 1967 годзе Таргуд Маршал стаў першым афраамерыканцам, прызначаным у члены Вярхоўнага Суда ЗША. У 1981 годзе была ўхвалена высунутая Р. Рэйганам кандыдатура першай суддзі жаночага полу — Сандры Дэй О’Конар. У жніўні 2009 года Соня Сатамаяр была абрана ў склад Вярхоўнага Суда ЗША, стаўшы першым лацінаамерыканскім суддзёй у гэтай пасадзе.
Гісторыя
У 1896 годзе Вярхоўны суд разгледзеў справу Plessy v. Ferguson. Паўднёвыя штаты праводзілі палітыку расавай сегрэгацыі. Метыс Гамер Плесси Homer сеў у «белы» вагон цягніка ў штаце Луізіяна і яго арыштавалі. Плесси звярнуўся з пазовам у суд, пытанне дайшоў да Вярхоўнага суда, які вырашыў пытанне на карысць уладаў штата, пацвердзіўшы, што падобная палітыка не парушае прынцып роўнасці перад законам, прадугледжаны Чатырнаццатай папраўкай да Канстытуцыі ЗША. У выніку расавая сегрэгацыя праіснавала ў ЗША яшчэ шэсць дзесяцігоддзяў
У 1905 годзе Вярхоўны суд разгледзеў справу Lochner v. New York (англ.) Бел. па пытанні аб канстытуцыйнасці закона штата Нью-Ёрк, абмяжоўваць працоўны дзень пекараў дзесяццю гадзінамі. Вярхоўны суд, спаслаўшыся на чатырнаццаці папраўку, прызнаў, што закон з’яўляецца неканстытуцыйным, бо абмяжоўвае свабоду кантракту і супярэчыць праву працадаўцаў на працоўны кантракт без абмежавання працягласці працоўнага дня. Гэтае рашэнне стала пачаткам так званай «эры Лохнера (англ.) Бел.», Якая доўжылася да 1937 года. У гэты перыяд Вярхоўны суд прызнаў неканстытуцыйнымі мноства актаў працоўнага і сацыяльнага заканадаўства.
Аднак ў 1908 годзе Вярхоўны суд разгледзеў справу Muller v. Oregon (англ.) Бел. па пытанні аб канстытуцыйнасці абмежаванні працоўнага дня для жанчын і прызнаў такое абмежаванне канстытуцыйным. Менавіта на падставе гэтага рашэння Вярхоўнага суда зацвердзіўся прынцып дзяржаўнага рэгулявання ў сацыяльнай сферы.
Тым не менш, у 1930-я гады ў перыяд «Новага курсу» прэзідэнта Франкліна Рузвельта Вярхоўны cуд быў апорай кансерватыўных сіл. Ён прызнаў неканстытуцыйным федэральны закон аб пенсіях для чыгуначнікаў, адмяніў рэгуляванне зарплаты і ўмоў працы ў вугальнай прамысловасці, прызнаў неканстытуцыйным закон штата Нью-Ёрк аб мінімальнай аплаце працы для жанчын.
У 1953 году старшынёй Вярхоўнага суда стаў Эрл Уорэн, які займаў гэты пост да 1969 года. Дзейнасць Вярхоўнага суда пад яго старшынствам можна лічыць вяршыняй развіцця ліберальнага судовага актывізму (англ.) Бел. у ЗША. У гэты перыяд Вярхоўны суд ЗША актыўна заняўся абаронай грамадзянскіх правоў і свабод.
У 1989 годзе Вярхоўны суд разгледзеў справу Texas v. Johnson. Грэгары Лі Джонсан ў знак пратэсту супраць знешняй палітыкі ЗША спаліў амерыканскі сцяг у цэнтры Даласа і быў за гэта арыштаваны. Аднак Вярхоўны Суд пастанавіў, што такія сімвалічныя акты не могуць быць каральныя, паколькі з’яўляюцца праявай свабоды слова.
У 2003 годзе Вярхоўны суд разгледзеў справу Lawrence v. Texas. У паліцыю Х’юстана патэлефанаваў невядомы і паведаміў, што ў кватэры Джона Лоуренса чуваць стрэлы. Паліцыянты ўварваліся ў кватэру і выявілі гаспадара дома, які займаўся сэксам з гомасэксуальным партнёрам. Абодва яны былі арыштаваныя і асуджаныя, паколькі закон Тэхаса забараняў аднаполыя сэксуальныя сувязі. Аднак Вярхоўны cуд прызнаў гэты закон неканстытуцыйным. Гэта рашэнне лічыцца найважнейшай перамогай жыхароў ЗША нетрадыцыйнай сексуальнай арыентацыі.
У 2015 годзе Вярхоўны суд разгледзеў справу Obergefell v. Hodges і прызнаў неканстытуцыйным забарона аднаполых шлюбаў у ЗША.
Колькасць членаў
Канстытуцыя ЗША не вызначае лік суддзяў Вярхоўнага суда. Згодна III артыкуле канстытуцыі ЗША Кангрэс ЗША мае права змяняць гэты лік, аднак не карыстаўся гэтым правам з 1869 года. Першапачаткова ў Вярхоўны суд уваходзілі шэсць суддзяў, па меры пашырэння тэрыторыі краіны, колькасць суддзяў Вярхоўнага Суда павялічвалася. У 1789 годзе было ўсяго шэсць суддзяў, ў 1807 годзе іх стала сем, у 1837 году — дзевяць, у 1863 году — дзесяць, ў 1866 году — дзевяць, ў 1867 году — восем, і нарэшце, зноў дзевяць ў 1869 годзе.
Парадак прызначэння
Згодна з другім артыкуле Канстытуцыі ЗША, склад Вярхоўнага суда вызначаецца Прэзідэнтам і сцвярджаецца Сенатам. Звычайна прэзідэнты аддаюць перавагу кандыдатам з падобнымі палітычнымі поглядамі: рэспубліканцы аддаюць перавагу суддзяў з кансерватыўнай ідэалогіяй, дэмакраты — з ліберальнай. У гісторыі былі і выключэнні. Калі прэзідэнт Эйзенхаўэр прадставіў Эрла Уоррена, пасля аднаго з самых ліберальных суддзяў у гісторыі суда, на пасаду Вярхоўнага Суддзі, ён быў упэўнены ў кансерватыўнасці апошняга. Пасля Эйзенхаўэр характарызаваў гэты прызначэнне як «самую вялікую памылку ў жыцці».
Літаратура
''Джынджэр Э. Ф''. Вярхоўны суд і правы чалавека ў ЗША. — М .: Юрыдычная літаратура, 1981.
''Мідар Д. Д.'' Амерыканскія суды. — Сэнт-Пол, Мінесота: Уэст Паблішынг Компані, 1991. — 81 с.
Вампір
Вампір (vampire ) — у старадаўніх павер’ях беларусаў і іншых народаў — мярцвяк, які ноччу выходзіць з магілы, каб шкодзіць людзям (смактаць кроў, душыць, ірваць на часткі і г.д.). Народная фантазія вампіраў уяўляла з тоўстымі (раздутымі) вуснамі і тонкім, вострым, як змяінае джала, языком. У народных вераваннях вампір — увасабленне страху прымхлівых людзей перад памерлымі чараўнікамі.
Ульрыка Элеанора Дацкая
Ульрыка Элеанора Дацкая і Нарвежская (Ulrika Eleonora af Danmark; нар. 11 верасня 1656 — 26 ліпеня 1693) — каралева Швецыі як жонка караля Карла XI. Па-шведску яе называюць Ulrika Eleonora den äldre (Ульрыка Элеанора Старэйшая), каб адрозніваць яе ад дачкі, будучай каралевы.
Ранняе жыццё і шлюб
Ульрыка была дачкой караля Даніі Фрыдрыка III і яго жонкі каралевы Сафі Амаліі з Брунсвік-Люнэбурга. Яна атрымала строгае выхаванне пад наглядам маці. Ёй выкладалі некалькі розных моў, і яна, як паведамлялася, была добрай вучаніцай малявання і жывапісу.
У 1675 годзе яна была заручана са шведскім каралём Карлам XI. Мэта шлюбу, з пункту гледжання Швецыі, заключалася ў тым, каб перашкодзіць Даніі заключыць саюз з ворагамі Швецыі. Яе брат, кароль Даніі, не быў у захапленні ад заручыны, але ён пакінуў рашэнне на маці, якая вельмі жадала, каб яно прайщло, бо гэта дасць Ульрыцы статус каралевы. Заручыны былі абвешчаныя 13 ліпеня 1675 года.
Падчас сканскай вайны паміж Даніяй і Швецыяй у 1675—1679 гадах ёй было прапанавана разарваць заручыны. Яе брат кароль разарваў іх за яе ў 1676 годзе, але яна сама працягвала лічыць сябе заручанай. Прынц Аранскі ў 1676 годзе, а потым Леапольд I, Імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі, яе лічыў магчымай нявестай, але яна адмовілася. Падчас вайны яна набыла рэпутацыю вернасці сваёй будучай радзіме, праявіўшы дабрыню да шведскіх зняволеных: яна заклала свае ювелірныя вырабы, нават заручальны пярсцёнак, каб набыць ежу, рэчы і лекі для ваеннапалонных Швецыі. Яна таксама адмовілася ўдзельнічаць ва ўрачыстасцях, арганізаваных у гонар перамогі Даніі над Швецыяй.
Падчас мірных перамоваў паміж Швецыяй і Даніяй у 1679 годзе шлюб паміж ёй і Карлам XI быў на парадку дня і ратыфікаваны 26 верасня 1679 года. Шлюбны кантракт быў падпісаны 6 лютага 1680 года, і калі шведскі прадстаўнік Ёхан Герансан Гіленстыерна вярнуўся ў Швецыю, ён вярнуў Ульрыку ў Швецыю дадому. Падчас аднаго са святкаванняў у гонар яе шлюбу на начным небе з феерверкам было напісана яе імя і імя жаніха. Адзін з гледачоў звярнуў увагу, што той, чыё імя вымерла першым, той, хто памрэ першым. Калі яе імя згасла ўпершыню, яна заявіла, што спадзяецца, што гэта сапраўды так, бо не можа перажыць свайго мужа.