cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аўтамагістраль Усуры
Федэральная аўтамабільная дарога М60 «Усуры», аўтамабільная дарога федэральнага значэння ў Расіі ад Хабараўска да Уладзівастока. Працягласць 760 км. З'яўляецца часткай азіяцкага маршрута AH6.
Чэрэцкэ
Чэрэцкэ (Чере́цьке) — вёска ў Гараднянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гараднянскай гарадской абшчыны.
Ванкарэм
Ванкарэм — невысокі скалісты мыс на паўночным узбярэжжы Чукоцкага мора, каля вусця лагуны Ванкарэм. Размешчаны паміж мысам Шміта на захадзе і Калючынскай губой на ўсходзе. Уваходзіць у Іульцінскі раён Чукоцкай аўтаномнай акругі Расіі.
У 2 км на паўднёвы захад знаходзіцца сяло Ванкарэм. У 2 кіламетрах на ўсход ад мыса размешчаны малы востраў Каркарпко.
На ўсход ад мыса Ванкарэм, Нільс Адольф Эрык Нордэншэльд выявіў рэшткі старажытнага жылля, а таксама шматлікія косці паўночных аленяў і мядзведзяў. На берагах мыса размешчана буйное лежбішча маржоў.
Ясэніўка (Гараднянскі раён)
Ясэніўка (Ясенівка) — пасёлак у Гараднянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гараднянскай гарадской абшчыны.
Жазеф Вандрыес
Жазеф Вандрыес (, Парыж — ) — французскі мовазнавец. Прафесар Сарбоны (1907). Член Акадэміі надпісаў і літаратуры (Парыж), 7 еўрапейскіх акадэмій. Распрацоўваў праблемы агульнага і індаеўрапейскага мовазнаўства; прыхільнік т.зв. сацыялагічнай школы ў мовазнаўстве («Мова», 1921). Даследваў класічныя і кельцкія мовы.
Юркавічы (Лагойскі раён)
Геаграфія
За 4,2 км на паўночны захад ад вёскі знаходзіцца найвышэйшы пункт Плешчаніцкага ўзвышша.
Гісторыя
У 1924—1959 гадах цэнтр Юркавіцкага сельсавета.
Готфрыд фон Гогенлоэ
Готфрыд фон Гогенлоэ (Хоэнлоэ) (Gottfried von Hohenlohe, каля 1265 года — 5 лістапада 1309 года, Бад-Мергентхайм) — чатырнаццаты вялікі магістр Тэўтонскага ордэна. Сын Крафта фон Гогенлоэ і Вілеборгі фон Вертхайм. Сярод яго продкаў быў вялікі магістр Генрых фон Гогенлоэ, які даводзіўся братам яго дзеду.
Гогенлоэ стаў членам ордэна ў 1279 годзе. У 1290 годзе быў прызначаны комтурам Франконіі. У 1294 годзе стаў ландмайстрам (магістрам) ордэна ў Германіі. 3 мая 1297 года на капітуле ў Венецыі Гогенлоэ быў выбраны вялікім магістрам ордэна. Неўзабаве ён быў уцягнуты ў канфлікт паміж ордэнам і біскупам Рыгі. Страта ўладанняў ордэна ў Венецыі і Неапалі ў 1303 годзе, а таксама няўвага да просьбаў рыцараў з Лівоніі і Прусіі, прывялі да паслаблення яго пазіцый. 18 кастрычніка 1303 года па рашэнні капітула ў Мемелі ён быў вымушаны сысці ў адстаўку. Ён атрымаў у кіраванне балей у Франконіі. Адстаўка Гогенлоэ не была прызнана некаторымі членамі ордэна, якія лічылі яго вялікім магістрам аж да яго смерці ў 1309 годзе. Ён быў пахаваны ў Марбургу.
Універсітэт П’ера і Марыі Кюры
Універсітэт П’ера і Марыі Кюры — Парыж 6 (Université Pierre et Marie Curie або UPMC — Paris Universitas або Універсітэт Парыж 6) — французскі ўніверсітэт, асноўны праваспадкаемца факультэта прыродазнаўчых навук Парыжскага ўніверсітэта. Універсітэт П’ера і Марыі Кюры ў цяперашні час з’яўляецца самым вялікім навукова-медыцынскім комплексам у Францыі. Ён мае 180 лабараторый, большасць з якіх асацыяваны з CNRS. У 2010 годзе ўніверсітэт заняў 39 месца ў акадэмічным рэйтынгу ўніверсітэтаў свету. Размешчаны ў кампусе Жусье, станцыя метро «Жусье».
У 2018 годзе ўвайшоў у склад новага Універсітэта Сарбона.
Гісторыя
Гісторыя ўніверсітэта пачынаецца ў 1901 годзе, калі быў створаны факультэт прыродазнаўчых навук. Сучасны ўніверсітэт заснаваны ў 1971 годзе на базе факультэта прыродазнаўчых навук. У 1974 афіцыйна атрымлівае назву «Універсітэт П’ера і Мары Кюры». У 1990 годзе да ўніверсітэта далучаюць інстытут імя Анры Пуанкарэ, у 2001 годзе — Інстытут астрафізікі Парыжа, у 2005 годзе створаны інстытут па навучанні дактароў навук і політэхнічная школа пры ўніверсітэце.
У 1946 было прынята рашэнне пабудаваць кампус ў Парыжы на месцы Ле-аль-о-вэн (фр. Les halles aux vins). Гэтае месца было абрана ў тым ліку з-за таго, што раней там размяшчалася абацтва Святога Віктора, заснаванае Гільёмам з Шампо. У 1959 годзе праходзіць інаўгурацыя кампуса і ён атрымлівае назву Жусье ў гонар французскага батаніка Антуана Ларана дэ Жусье. Планавалася пабудаваць кампус ў тры этапы для 20 000 студэнтаў, але ў пачатку 1970-х рэальная колькасць студэнтаў перавысіла на 10 000 чалавек першапачатковыя планы і было вырашана не праводзіць трэці этап.
Структура
У склад універсітэта ўваходзяць 7 факультэтаў і 5 інстытутаў.
Першы флот
Першы флот — адзінаццаць караблёў пад началам Артура Філіпа, што ў 1788 годзе даставілі катаржнікаў у Аўстралію, такім чынам, паклаўшы пачатак асваенню кантынента.
Перадгісторыя
Пасля страты паўночнаамерыканскіх калоній Брытанія стала шукаць новыя землі для высылкі крымінальнага і асацыяльнага элементу з перанаселенай Англіі. Такой зямлёй стала фармальна галандская, а, па сутнасці, нічыйная, Аўстралія, дзе было вырашана заснаваць папраўчую калонію.
Флот
Караблі з першай партыяй катаржан выйшлі з Портсмута 13 траўня 1787 года. Флатылія складалася з двух караблёў каралеўскага ваеннага флоту, трох суднаў з запасамі і шасці караблёў з перасяленцамі: катаржанамі (іх было ад 1000 да 1500, у тым ліку каля 20 % жанчын), афіцэрамі канвою, маракамі, вольнымі перасяленцамі. За час падарожжа на суднах нарадзілася 20 дзяцей.
Падарожжа
Караблі зрабілі прыпынак у Рыа-дэ-Жанэйра, затым зазірнулі ў Кейптаўн, абышлі паўднёвую Афрыку і водамі Індыйскага акіяна дасягнулі заліва Ботані на ўсходнім беразе Аўстраліі 20 студзеня 1788 года. Усё падарожжа заняло 252 дні.
У Аўстраліі
Заліў Ботані, адкрыты ў 1770 Джэймсам Кукам, аказаўся плыткім і безабаронным перад штормамі. Філіп паслаў чоўны з маракамі ў пошуках лепшай гавані і неўзабаве за 12 км на поўнач выведнікі адшукалі зацішны і глыбокі заліў, у які ўпадаў ручай з чыстай вадой. Аб лепшым шчасці немагчыма было і марыць. 26 студзеня караблі зняліся з якараў, і ўвайшлі ў гэты заліў, які Кук назваў Порт-Джэксан. На адной з яго шмалікіх заток было заснавана паселішча, што атрымала назву Сідней, у гонар брытанскага міністра ўнутраных спраў лорда Сіднея. А дзень 26 студзеня ўжо у ХХ стагоддзі стаў нацыянальным святам — Днём Аўстраліі.
Ноймарк (Брандэнбург)
Но́ймарк (Neumark — Новая марка, Новая мархія) — гістарычная вобласць на тэрыторыі сучаснай Польшчы, правінцыя Брандэнбургскай маркі. Назва меркавана звязана з назвамі іншых правінцый Брандэнбургскай маркі Альтмарка (Старой маркай, Старой мархіяй, цяпер у федэральнай зямлі Саксонія-Анхальт) і Мітэльмарк (Сярэдняя марка, Старая мархія).
Тэрыторыя абмяжоўваецца на поўдні гарызантальнай лініяй рэк Варты і Ноцеча, на захадзе ракой Одэр да горада, на ўсходзе па берагах ракі Дравы, на поўначы клінам выдаецца ў сярэдняе Памор'е, ахопліваючы свідвінскія землі ў Заходнепаморскім ваяводстве.
Паняцічы
Назву Паняцічы маюць:
Універсітэт Мак-Гіла
Універсітэт Мак-Гіла (McGill University)  — найстарэйшы і вядомы ўніверсітэт Канады. Заснаваны ў 1821 годзе і адкрыты ў 1829 годзе ў Манрэалі (правінцыя Квебек, Канада). Памяшканні для ўніверсітэта (у той час Каледжа Макгіл) размясціліся ў сядзібе Бернсайда Плэйса, якая перайшла «Каралеўскаму інстытуту развіцця вучэння» разам з 10 000 фунтаў стэрлінгаў па завяшчанні Джэймса Макгіла ў 1813 годзе. Першыя карпусы для ўніверсітэта пабудаваны ў 1843 годзе.
Першыя канадскія завочныя курсы з’явіліся сто гадоў таму. Менавіта тады ўніверсітэт Макгіла ў Манрэалі пайшоў насустрач настаўнікам, якія не мелі магчымасці наведваць яго вочнае аддзяленне. У 1920 годзе Міністэрства адукацыі Брытанскай Калумбіі задаволіла зварот жыхароў аддаленых раёнаў, і з’явіліся першыя такія курсы на ўзроўні правінцыі. У 1941 годзе канадскія фермеры ў прэрыях ўпершыню пачулі радыётрансляцыі навучальных праграм.
Ва ўніверсітэце вучацца 30 000 студэнтаў, 80 % з якіх з’яўляюцца канадцамі. У Макгіле ўсяго 21 факультэт з больш чым 300 спецыяльнасцяў. У рэйтынгу 2010 года па версіі газеты The Guardian заняў 19 месца ў свеце.
Польска-тэўтонскія войны
Ваенныя канфлікты, якія мелі месца паміж Каралеўства Польскім (часам з саюзнікамі) і Тэўтонскім ордэнам:
Даратэа (камуна)
Камуна Даратэа (Dorotea kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Вестэрботэн у паўночнай Швецыі.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 2 797 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 1 гарадское пасяленне (tätort) та декілька сельскіх, найбольшыя з якіх:
Вялікія магістры Тэўтонскага ордэна
Вялікі магістр Тэўтонскага ордэна — вышэйшая выканаўчая пасада ў Тэўтонскім ордэне. У яго кампетэнцыі знаходзілася ўнутраная палітыка: кіраванне тэрыторыямі, кадравая палітыка, кіраванне іншымі справамі ордэна, а таксама знешняя палітыка.
Герб вялікага магістра
На гербе вялікага магістра намаляваны чорны крыж на сярэбраным фоне. Унутры размешчаны залаты крыж з лілеямі на вяршынях. У сярэдзіне крыжа знаходзіцца геральдычны шчыт з чорным арлом на залатым фоне.
Абранне
Пасля смерці вялікага магістра яго намеснік — вялікі комтур ордэна — склікаў капітул, які складаўся з 12 членаў: 7 рыцараў, 4 сяржантаў (братоў без рыцарскага звання) і аднаго святара. Рашэнне прымалася большасцю галасоў. Выбары праходзілі на працягу трох месяцаў пасля смерці (ці адстаўкі) вялікага магістра.
Кіраўнікі шпітальнага брацтва (1190—1198)
Стварэнню рыцарскага ордэна папярэднічала шпітальнае брацтва, створанае для падтрымання нямецкіх пілігрымаў у палесцінскіх землях. Лічыцца, што заснавальнікі шпіталя аказвалі дапамогу параненым хрысціянам у Акры каля 1190 года. Звесткі пра гэты этап гісторыі ордэна не носяць цэласнага характару.
Спіс вялікіх магістраў Тэўтонскага ордэна
Месцазнаходжанне сталіцы Ордэна неаднаразова змянялася. Спіс вялікіх магістраў пабудаваны па храналагічных і геаграфічных крытэрыях.
Акра (1198 — каля 1230)
Заснаваны ў 1198 на базе нямецкага шпіталя ордэн знаходзіўся пад вялікім уплывам «старэйшых» рыцарскіх ордэнаў: гаспітальераў і тампліераў. Галоўнае адрозненне ордэна ад згаданых брацтваў было ў нацыянальным прынцыпе. Калі ў старэйшых ордэнаў не было пэўнай нацыянальнай прыналежнасці (хоць галоўную ролю ў іх адыгрывалі франкамоўныя рыцары), Тэўтонскі ордэн першапачаткова пазіцыянаваў сябе як ордэн нямецкі.
Першыя вялікія магістры вядомыя мала, але імі была праведзена праца па стварэнні самастойнага Ордэна. Быў прыняты статут Ордэна і сфарміравана структура кіравання. Рэзідэнцыя магістраў Акра была апошнім горадам у руках крыжакоў у Святой зямлі. Яна размяшчалася каля мора на скрыжаванні гандлёвых шляхоў. У 1230 4-ы вялікі магістр Герман фон Зальца перанёс рэзідэнцыю ў замак Манфор.
Мергентгайм (1525—1809)
Ордэн працягнуў сваё існаванне па-за межамі Прусіі пасля 1525 года, страціўшы былую сілу і ўплыў. Рэзідэнцыяй вярхоўнай улады ордэна стаў горад Мергентгайм. Вялікі магістр стаў называцца вялікі і нямецкі магістр (фармулёўка праіснавала да 1929 года), але кароткая назва вялікі магістр па-ранейшаму была ва ўжыванні. З-за аслаблення ордэна, у пошуках дадатковых рэсурсаў для існавання адбываецца збліжэнне ордэна з імператарамі Свяшчэннай Рымскай імперыі. Пасля таго, як у 1590 годзе імператар Рудольф II фактычна прызначае на пасаду вялікага магістра свайго брата Максіміліяна III Аўстрыйскага, ордэн цалкам трапляе пад уплыў дынастыі Габсбургаў. Пасля гэтага аж да 1923 года Габсбургі кіравалі дзейнасцю ордэна або непасрэдна прызначаючы кіраваць ордэнам членаў сваёй сям'і, або прызначаючы сваіх набліжаных. Многія з вялікіх магістраў адначасова з гэтым займалі іншыя пасады ў Імперыі, галоўным чынам біскупаў. Ордэн прыняў актыўны ўдзел у Трыццацігадовай вайне (1618—1648).
Вакзал-Гародня
Вакзал-Гародня (Вокзал-Городня) — вёска ў Гараднянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гараднянскай гарадской абшчыны.
Размешчана ў 4 км на ўсход ад райцэнтра Гародні.
Джордж Ола
Джордж Эндру Ола (George Andrew Olah, ; — ) — амерыканскі хімік венгерскага паходжання. Унёс асаблівы ўклад у вывучэнне ўтварэння «некласічных» гіпервалентных карбакатыёнаў праз суперкіслоты. Атрымаў Нобелеўскую прэмію па хіміі (1994). Пазней атрымаў Медаль імя Прыстлі - найвышэйшую ўзнагароду Амерыканскага хімічнага таварыства. Падчас Другой Сусветнай вайны ён быў выратаваны лютэрнаскім пастарам Габарам Стэла.
Джэйн Гудал
Дама Валеры Джэйн Морыс Гудал (Dame Valerie Jane Morris Goodall; нар. 3 красавіка 1934 г., Лондан) — пасол міру ААН, прыматолаг, этолаг і антраполаг з Вялікабрытаніі. Дама-Камандор ордэна Брытанскай імперыі.
Біяграфія
Джэйн Гудалл нарадзілася ў Лондане ў 1934 годзе. Калі яна была яшчэ дзіцем, бацька падарыў ёй цацачнага шымпанзэ. Цацка разбудзіла ў ёй цікавасць да шымпанзэ, і гэтая малпачка да гэтага часу неразлучная з ёй. Пасля разводу бацькоў 12-гадовая Джэйн пераехала з маці ў Борнмут.
Па заканчэнні школы яна наведвала курсы сакратароў, працавала афіцыянткай, але ў 1957 годзе па запрашэнні былога аднакласніка вырашыла рэалізаваць сваю даўнюю мару наведаць Афрыку і адправілася працаваць у Кенію. У Кенійскім нацыянальным музеі яна знайшла месца асістэнта і сакратара дырэктара музея, вядомага антраполага Луіса Лікі. Неўзабаве ён запрасіў яе суправаджаць яго і яго жонку Мэры Лікі на раскопкі ў цясніну Алдувай ва ўсходняй Афрыцы. Лікі таксама папрасіў яе заняцца вывучэннем шымпанзэ ў Нацыянальным парку Гомбе-Стрым у Танзаніі, ён спадзяваўся, што на падставе дадзеных гэтых назіранняў стане магчымым зрабіць высновы аб жыцці першабытных людзей. Джэйн прыбыла ў Танзанію разам з маці ў ліпені 1960 года і занялася актыўнай даследчай працай.
Хоць Джэйн не вучылася ва ўніверсітэце і не мела нават ступені бакалаўра, тым не менш, дзякуючы яе незвычайна значным даследаванням і спецыяльна атрыманаму дазволу яна была дапушчаная да суіскання доктарскай ступені па эталогіі ў каледжы Дарвіна ў Кембрыджскім універсітэце ў 1962 годзе і паспяхова абараніла доктарскую дысертацыю ў 1964 годзе. Разам з Даян Фос, вядомай сваім жыццём сярод гарыл, і Біруце Галдзікас, якая вывучала арангутанаў, яна з’яўляецца адной з трох даследчыц, якія распачалі ў пачатку 60-х гадоў працяглыя даследаванні чалавекападобных малпаў. У навуковым свеце іх таксама называюць «анёламі Лікі».
Многімі ведамі аб шымпанзэ свет абавязаны Джэйн Гудал. Яна першай высвятліла, што шымпанзэ выкарыстоўваюць прымітыўныя прылады: галіны, якімі яны дастаюць тэрмітаў з тэрмітнікаў і мёд з дуплаў, і камяні, якія яны выкарыстоўваюць замест малатка і кавадла, каб разбіваць арэхі. У сваіх назіраннях за шымпанзэ Джэйн прывяла першыя дакументаваныя прыклады таго, што дзікая жывёла не проста выкарыстоўвае прадмет у якасці прылады, але сапраўды змяняе яго ў адпаведнасці са сваімі патрэбамі, дэманструючы тым самым зародкі вырабу прыладаў. Хоць многія жывёлы карыстаюцца прыладамі, толькі чалавекападобныя малпы вырабляюць іх, і гэтая асаблівасць лічыцца асноўным адрозненнем чалавекападобных малпаў ад іншых жывёл.
У 1977 годзе Гудал заснавала Інстытут Джэйн Гудал (Jane Goodall Institute, JGI), для падтрымкі запаведніка Гомбе. Інстытут мае 19 аддзяленняў па ўсім свеце. Гудал з’яўляецца абаронцам шымпанзэ і месцаў іх пражывання па ўсім свеце, падарожнічаючы па 300 дзён у годзе. Інстытут Джэйн Гудал шырока вядомы ў свеце дзякуючы распрацоўцы наватарскіх праграм, накіраваных на забеспячэнне аховы прыродных багаццяў і развіцця Афрыкі. Гудал працягвае аказваць дапамогу ААН у прыцягненні ўвагі да пытанняў экалогіі, напрыклад, у рамках сваёй працы над праектам ЮНЭП/ЮНЕСКА па забеспячэнні выжывання чалавекападобных прыматаў. Праект спрыяе каардынацыі міжнародных намаганняў у інтарэсах выратавання гэтага віду прыматаў, які знаходзіцца на грані поўнага знікнення.
Гудал таксама з’яўляецца членам праўлення самага буйнога запаведніка шымпанзэ па-за Афрыкай, размешчанага ў Фларыдзе, а таксама былым прэзідэнтам арганізацыі «Абаронцы правоў жывёл» (Advocates for Animals), размешчанай у Эдынбургу, Шатландыя, і якая пратэстуе супраць выкарыстання жывёл у медыцынскіх досведах, заапарках, спорце і жывёлагадоўлі.
У 1991 годзе Гудал заснавала дзіцячую арганізацыю «Roots & Shoots», якая працуе цяпер у 100 краінах свету. Гэтая міжнародная дзіцячая праграма займаецца рэалізацыяй праектаў па аказанні дапамогі людзям і жывёлам і ахове навакольнага асяроддзя.
У красавіку 2002 года генеральны сакратар ААН Кофі Анан прызначыў Гудал паслом міру ААН.
У маі 2008 года яна звярнулася ў Нобелеўскі камітэт з ініцыятывай па ўстанове Нобелеўскай прэміі за альтэрнатыўныя метады ў досведах над жывёламі.
7 ліпеня 2007 года Гудал прадстаўляла міжнародны фестываль «Live Earth».
Узнагароды
За сваю грамадскую працу па абароне жывёл і ахове навакольнага асяроддзя Джэйн удастоена многіх узнагарод. У ліку іх: Медаль Хабарда за выдатныя даследаванні Нацыянальнага геаграфічнага таварыства
Асабістае жыццё
Гудал двойчы была замужам. 28 сакавіка 1964 года яна выйшла замуж за галандскага фатографа-анімаліста арыстакратычнага паходжання, барона Гуга ван Лавіка, стаўшы баранэсай Джэйн ван Лавік-Гудал. У 1968 Гудал дапамагала мужу ў яго працы ў Нацыянальным парку Серэнгеці ў Танзаніі, дзе ён здымаў драпежнікаў. Вынікам гэтых даследаванняў стала кніга «Нявінныя забойцы». Ад гэтага шлюбу ў яе ёсць сын. У 1974 годзе муж і жонка развяліся.
У 1975 годзе Джэйн паўторна выйшла замуж за дырэктара нацыянальных паркаў і члена парламента Танзаніі. У 1980 годзе ён памёр.
Джэйн і яе малодшая сястра Джудзі пакутуюць прозапагнозіяй — няздольнасцю пазнаваць твары людзей.
Джэйн — вегетарыянка з маральных меркаванняў, а таксама па прычынах клопату аб навакольным асяроддзі і аб сваім здароўі.
Рызыка
Рызыка — магчымая імавернасць няўдачы, небяспекі чаму-небудзь або каму-небудзь. Больш строга рызыка — гэта патэнцыял страціць нешта каштоўнае, у дачыненні атрымаць другую каштоўнасць. У выніку актыўнасці, дзейнасці або бяздзейнасці, наўмыснай або не, улічваючы і прымаючы рызыку, некаторыя каштоўнасці (напрыклад, фізічнае здароўе, сацыяльны статус, эмацыйны або фінансавы дабрабыт) могуць быць страчаны або атрыманы. Рызыка таксама можа быць вызначана як наўмыснае ўзаемадзеянне з нявызначанасцю. (Risk perception) з'яўляецца суб'ектыўным меркаваннем людзей аб сур'ёзнасці рызыкі і можа вар'іравацца ад чалавека да чалавека. Любая чалавечая дзейнасць нясе ў сабе пэўную рызыку, але некаторыя з іх значна больш рызыкоўныя, чым іншыя.
Вызначэнні
Рызыка можа быць вызначана як незлічоная характарыстыка рэальнасці або навакольнага асяроддзя ў пэўны момант часу, набор пагрозлівых агентаў. Істотнай асаблівасцю рызыкі з'яўляецца нявызначанасць. Без нявызначанасці няма рызыкі, а толькі відавочная небяспека.
1937 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1937 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Сінагуа
Сіна́гуа (Sinagua, літаральна «бязводная») — археалагічная культура дакалумбавага перыяда ў цэнтральнай Арызоне (ЗША). Існавала на працягу 650 г. н.э. — 1400 г. н. э.
Даследаванне
Помнікі культуры Сінагуа былі вядомы іспанцам з XVI ст. Аднак вылучэнне асобнай культуры і наданне ёй назвы адбылося толькі ў 1939 г. дзякуючы заолагу Г. Колтану, наглядчыку музея паўночнай Арызоны. Ён вылучыў паўночную і паўднёвую плыні культуры. Для паўночнай характэрны скальныя ўзвышшы. Для паўднёвай — болей раўнінныя мясціны.
Развіццё
Мяркуецца, што заснавальнікамі культуры Сінагуа былі выхадцы з культуры Магаён, якія прыйшлі з усходу. Яны занялі аазіс з рэкамі, дзе было магчыма займацца рыбалоўствам. У абалонах рэк развівалі ірыгацыйнае земляробства. Вырошчвалі кукурузу, кабачкі, фасолю і інш. Асноўным жытлам былі вігвамападобныя хаціны, умацаваныя драўнянымі бэлькамі. Раннія прадстаўнікі Сінагуа плялі кашы, выраблялі кераміку.
Каля 1064 г. пачалося вывяржэнне вулкана Сансет. Першапачаткова яно стымулявала зыход насельніцтва з раёнаў, што пакрываліся попелам, аднак праз кароткі час яно пачало вяртацца, прычым яго шчыльнасць значна павялічылася, асабліва ў паўночнай частцы. Перыяд з 1130 г. лічыцца росквітам культуры. Магчымымі прычынамі гэтага былі павелічэнне атмасферных ападкаў пасля вывяржэння і эфект мульчы, які стварыў попел. Яны садзейнічалі падвышэнню ўраджайнасці і стварэнню харчовых лішкаў.
Падчас росквіту для культуры Сінагуа быў характэрны сінтэз традыцый, з'яўленне скальных жытлаў і будынкаў тыпу пуэбла. Такія Архітэктурныя элементы, як ківа і пляцы для гульні ў мяч сведчаць пра запазычванне традыцый з суседніх рэгіёнаў і, магчыма, Месаамерыкі. Пра існаванне аддаленых гандлёвых сувязей кажуць знаходкі марскіх ракавін, медных званочкаў і костак ара. Былі знойдзены прэстыжныя пахаванні, куды прыносілі ахвярапрынашэнні. Такім чынам адбывалася сацыяльнае распластаванне грамадства.
Знікненне
У канцы XIV — пачатку XV ст. пачаўся зыход носьбітаў Сінагуа з занятых тэрыторый. Прычынамі маглі быць унутраныя ваенныя канфлікты, працяглая засуха і войны з суседзямі явапай. Апошнім месцам, пакінутым сінагуанцамі, быў паўднёва-усходні арэал культуры. Як лічаць археолагі, некаторыя скальныя пуэбла накшталт «замка Мантэсумы» былі пакінуты без спешкі і нават падрыхтаваны для вяртання. Гэта спарадзіла гіпотэзу пра магчымую эпідэмію, што вымушала выжылых шукаць часовы прытулак у іншых краях. Аднак яны не вярнуліся.
Нашчадкамі носьбітаў Сінагуа лічаць сябе індзейцы-пуэбла.
Рух недалучэння
Рух недалучэння (Non-Aligned Movement) — міжнародная арганізацыя, якая аб’ядноўвае 120 дзяржаў свету на прынцыпах няўдзелу ў ваенных блоках (пад якімі на момант заснавання арганізацыі меліся на ўвазе, перш за ўсё — НАТА і Варшаўскі дагавор, а таксама Багдадскі пакт, СЕАТА, АНЗЮС і да т.п.).
Склад
На жнівень 2012 года налічвае 120 дзяржаў, у тым ліку 1 еўрапейскую — Беларусь, 37 азіяцкіх, 53 афрыканскіх, 26 амерыканскіх, 3 акіянічных.
На 14-й канферэнцыі ў Гаване (верасень 2006) у склад Руху прыняты дзве дзяржавы: Гаіці і Сент-Кітс і Невіс, колькасць краін — удзельнікаў Руху дасягнула 118.
Праблема прыняцця рашэнняў
Нягледзячы на тое, што асноўная ідэя Руху недалучэння — адмова ад удзелу ў ваенных блоках, перад удзельнікамі Руху рэгулярна паўстае неабходнасць выпрацоўкі агульнай пазіцыі па тых ці іншых канфліктах. У большасці выпадкаў у Руху няма адзінства ў падыходах адносна канфліктаў.
Падзеі апошняга дзесяцігоддзя ў сусветнай геапалітыцы сталі прычынай розных адносін і падыходаў да адных і тых жа праблемам з боку краін-удзельніц Руху, чаго не назіралася яшчэ ў недалёкім мінулым. Існуюць як краіны-прыхільнікі нейкіх рэвалюцыйных змен і палітычных працэсаў на Блізкім Усходзе, так і праціўнікі. Усё гэта — падзел і розныя падыходы — адбіваецца на працы самітаў Руху недалучэння.
Так, на саміце Руху недалучэння ў Тэгеране разгарэўся егіпецка-сірыйскі скандал, выкліканы выступленнем прэзідэнта Егіпта Махамеда Мурсі, падчас якога дэлегацыя Сірыі пакінула залу паседжанняў. Егіпецкі лідар ахарактарызаваў урад Сірыі як «рэпрэсіўны» і заклікаў да мірнага ўсталявання дэмакратычнага рэжыму ў гэтай краіне, а іранскі дыпламат прапанаваў сваю краіну ў якасці міратворца.
Краіны-члены
== Назіральнікі ==
Канферэнцыі
Канферэнцыі Рухі недалучэння на вышэйшым узроўні («саміты»):
Краіна-гаспадыня чарговай канферэнцыі ў асобе главы дзяржавы або ўрада становіцца старшынёй Руху на наступны тры гады.
7-я канферэнцыя павінна была прайсці ў 1982 годзе ў Багдадзе, але была адкладзена і перанесена ў Нью-Дэлі з-за пачатку ірана-іракскай вайны ў верасні 1980 года. 16-я канферэнцыя павінна была прайсці ў Рамале, але была адменена з-за адмовы ў выдачы віз прадстаўнікам некалькіх краін з боку Ізраіля.
Бэрыліўка
Бэрыліўка (Берилі́вка) — вёска ў Гараднянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гараднянскай гарадской абшчыны.
1938 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1938 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Аляксандрас Ванагас
Аляксандрас Ва́нагас (Aleksandras Vanagas;, Буйвенай, Літва — ) — літоўскі мовазнавец. Доктар філалагічных навук (1984). З 1966 года член Міжнароднай камісіі анамастыкі.
Навуковая дзейнасць
Распрацоўваючы праблемы літоўскай анамастыкі, шырока выкарыстоўваў беларускі матэрыял: «Утварэнне гідронімаў Літоўскай ССР» (1970; Дзяржаўная прэмія Літвы 1974), «Этымалагічны слоўнік літоўскіх гідронімаў» (1981). Беларуска-літоўскім сувязям прысвяціў працу «Літоўскія элементы ў беларускай анамастыцы» (1968, разам з М. В. Бірылам).
Лікселе (камуна)
Камуна Лікселе (Lycksele kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Вестэрботэн у паўночнай Швецыі.
Лікселе 18-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Лікселе.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 12 332 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 2 гарадскія пасяленні (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Арагацотн (сяло)
Арагацо́тн (Արագածոտն) — сяло ў марзе Арагацотн, на захадзе Арменіі.
Сяло размешчана за 2 км на поўдзень ад трасы Ерэван — Гюмры ў Арарацкай даліне. Размешчана за 18 км на паўночны захад ад Аштарака, за 6 км на паўночны захад ад сяла Уджан, за 6 км на паўднёвы ўсход ад сяла Кош і за 6 км на паўночны ўсход ад сяла Нор-Едэсія.
BMW F13
BMW F12/F13 — кабрыялет/купэ вытворчасці BMW. BMW прадставіла інфармацыю і фатаграфіі аўто ў верасні 2010 года. Аўтамабіль быў упершыню паказаны на Парыжскім аўтасалоне ў 2010 годзе. Трэцяе пакаленне BMW F12 (кабрыялет) і F13 (купэ) было паказана ў 2012 годзе на Шанхайскім аўтасалоне і Нью-Ёркскім аўтасалоне. Чатырохдзвернае купэ, або BMW 6 Gran Coupe, якое было паказана на Жэнеўскім аўтасалоне-2012, пачало вырабляцца ў 2012 годзе.
BMW 6 Кабрыялет быў упершыню паказаны 18 лістапада 2010 года. Адкідны верх у аўто з тканіны, у параўнанні з кабрыялетам E93 3 серыі, які аснашчаўся металічным дахам. 13 сакавіка 2011 года BMW выпусціла фатаграфіі і падрабязнасці аб купэ. Праз чатыры месяцы BMW прадставіла 640d, пераемнік 635d E63, з новым дызельным рухавіком, які выдае 313 к. с. Затым быў прадстаўлены 650i xDrive, які ўпершыню ў гісторыі BMW 6 атрымаў поўны прывад.
Gran Coupé
BMW 6 серыі (F06), вядомы як Gran Аўтамабіль, наўпрост канкуруе з Mercedes-Benz CLS-класам у сегменце чатырохдзверных купэ.
Gran Coupé і спераду, і ззаду падобны на купэ. У параўнанні з двухдзвернай версіяй 6-й серыі, колавая база Gran Coupé даўжэй на 4,5 цалі, а кузаў на — 4,4 цалі. Гэта робіць Gran Coupé даўжэй (на 4,0 см) і шырэй (на 1,3 цалі), чым седан BMW 5 серыі (F10). Дадатковая даўжыня, у параўнанні з двухдзвернай 6-й серыяй, надае Gran Coupé пасадку 4+1, гэта значыць ззаду два поўнапамерных сядзення і яшчэ адно пасярэдзіне. Gran Coupé — доўгачаканы плён нявыдадзенага канцэпта BMW CS — аўтамабіль, які быў прызначаны для слота ў верхняй лінейцы аўтамабіляў BMW, разам з 7-й серыяй. Цэны на купэ BMW 640i Gran Coupé (F06) трохі больш, чым BMW 740i.
Gran Coupé мае тую ж лінейку рухавікоў, тыя ж канфігурацыі трансмісіі, як і двухдзвернае купэ 6-й серыі. На 650i будзе прыведзены ў дзеянне абноўлены варыянт 4,4-літровага V-8 N63 twin-turbo, які таксама атрымае Valvetronic, магутнасць 445 к. с. — гэта значыць, + 45 к. с. і 30 Н·м у параўнанні з аналагічным рухавіком у іншых аўто 6-й серыі.
Акрамя бліжэйшых канкурэнтаў — Audi A7 і Mercedes-Benz CLS, у бягучай лінейцы BMW ёсць «унутраныя» канкурэнты — BMW X6 і BMW 5 серыі Gran Turismo (F07).
Кантон і Эндэрберы
Астравы́ Канто́н і Э́ндэрберы — з 1939 па 1979 года кандамініум (сумеснае каланіяльнае ўладанне) Вялікабрытаніі і ЗША ў Ціхім акіяне. Размяшчаўся ў паўночна-ўсходняй частцы архіпелага Фенікс прыкладна ў 3000 км на поўдзень ад Гавайскіх астравоў на аднайменных атолах Кантон (ці Абарырынга) і Эндэрберы. Раней тут размяшчаліся ваенна-марскія і паветраныя базы Вялікабрытаніі і ЗША. У 1979 годзе пасля атрымання незалежнасці брытанскай калоніяй Астравы Гілберта стаў часткай Рэспублікі Кірыбаці.
1942 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1942 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Альхоўка (Лагойскі раён)
Альхо́ўка (, Ольховка) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Янушкавіцкага сельсавета.
Арагюх
Арагю́х (Արագյուղ) — сяло ў марзе Катайк, у Арменіі.
Аскрышына
Аскры́шына (, Аскрышино) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Янушкавіцкага сельсавета.
Да 14 красавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Калачоўскага сельсавета.
1943 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1943 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Свербігуз
Аднагадовыя, двухгадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны вышынёй да 150 см. Сцёблы прамастойныя або ўзыходныя, галінастыя. Лісце суцэльнае або перыста-раздзельнае, апушанае. Кветкі дробныя, жоўтага або белага колеру. Плод — стручочак. Размнажаецца насеннем і вегетатыўна.
Гаспадарчае значэнне
Лекавыя і меданосныя расліны. Другасны корм жывёле. Маладое лісце і парасткі багатыя на вітамін С ужываюцца ў ежу. Некаторыя віды — пустазелле.
Гасычыўка
Гасычыўка (Гаси́чівка) — вёска ў Гараднянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гараднянскай гарадской абшчыны.
Айнаравічы
Айна́равічы (, Айнаровичи) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Янушкавіцкага сельсавета.
Гісторыя
Першае ўпамінанне Айнаравічаў адносіцца да 1526 года. У 1567 годзе вёска згадваецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага як шляхецкая ўласнасць у Менскім павеце. У XIX стагоддзі — вёска ў складзе маёнтка Мураваны Двор, уласнасць памешчыкаў Няплюевых. У 1816 годзе вёска, 157 рэвізскіх душ, і засценак, 5 рэвізскіх душ мужчынскага полу належалі стацкаму саветніку Івану Няплюеву. З 1838 года ўласнасць генерал-маёра Сцяпана Смаляка і яго жонкі Кацярыны. У 1846 годзе ў вёсцы 38 двароў, 219 жыхароў, вадзяны млын (2 паставы). Паводле рэвізіі 1857 года вёска, цэнтр Айнаравіцкай воласці, у 1870 годзе ў Гайна-Слабодскай воласці Барысаўскага павета Мінскай губерні.
У пачатку XX стагоддзя 26 гаспадарак, якія валодалі 834 дзесяцінамі зямлі, адносіліся да Гайна-Слабодскай сельскай грамады. У 1909 годзе — 96 двароў, 522 жыхары, у 1917 годзе — 112 двароў, 665 жыхароў. У 1941 годзе — 117 двароў, 472 жыхары. У Вялікую Айчынную вайну карнікі знішчылі 10 двароў, 228 жыхароў вывезлі ў Германію, 44 вяскоўцы загінулі на фронце, 2 у партызанскай барацьбе. У баях за вызваленне вёскі ў 1944 годзе загінулі 2 партызаны і 2 савецкія воіны. У 1969 годзе 115 двароў, 331 жыхар. Да 14 красавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Гайненскага сельсавета. У 2003 годзе 55 двароў, 105 жыхароў, у складзе калгаса «Янушкавічы».
Курганны могільнік
На паўднёва-заходняй ускраіне вёскі 12 абкладзеных камянямі курганоў дыяметрам 6—8 м, вышынёй — 0,6—1,1 м.
Уран (бог)
Ура́н (Ούρανός — неба) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі бог нябёсаў, муж Геі (Зямлі), бацька тытанаў, цыклопаў і старукіх веліканаў.
Уран увасабляў нябёсы як касмаганічную з’яву, жыццядайны пачатак, крыніцу цяпла й вільгаці, ад якіх абуджаюцца стваральныя сілы зямлі.
Згодна з міфам, Уран не дазваляў сваім дзецям бачыць святло і хаваў іх пад зямлёю. Гея падбухторыла дзяцей супроць яго, і малодшы з тытанаў, Кронас, вылегчаў Урана сярпом. Кроплі крыві Урана ўпалі на зямлю, і ад іх пайшлі Эрыніі і Гіганты, адрэзаны чэляс упаў у мора, і з пены, што ўтварылася, паўстала Афрадыта.
Саша Кнокс
Саша Кнокс (н. 1984, ЗША) — амерыканская порнаактрыса. Найбольшую вядомасць атрымала ўдзелам у серыі My Bare Lady студыі Fox Reality. Да ліпеня 2007 года знялася прыблізна ў 75 порнафільмах.
У лістападзе 2006 года стала вядома, што яна пакідае порнаіндустрыю, а таксама быў выдалены яе myspace-профіль. Аднак сыход з порнаіндустрыі апынуўся нядоўгім і неўзабаве яна працягнула здымкі.
У 2007 годзе разам з Mark Davis была фіналістам XRCO award у катэгорыі Best On-Screen Chemistry.
Мала (камуна)
Камуна Мала (Malå kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Вестэрботэн у паўночнай Швецыі.
Мала 59-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Мала.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 3 206 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 1 гарадское пасяленне (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Гніздышчэ
Гніздышчэ (Гнізди́ще) — вёска ў Гараднянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гараднянскай гарадской абшчыны.
У ХІХ стагоддзі вёска Гніздышчэ была ў складзе Тупычыўскай воласці Гараднянскага павета Чарнігаўскай губерні.
Бабры (Лагойскі раён)
Да 14 красавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Калачоўскага сельсавета.
Марыа Маліна
Мáрыа Маліна (José Mario Molina-Pasquel y Henríquez;, , Мексіка — , , Мексіка) — мексіканскі хімік, адзін з найбольш вядомых даследчыкаў азонавых дзірак, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі за работы аб ролі газападобных галагенаалканаў у памяншэнні азонавага пласта Зямлі. Ён падзяліў прэмію з Шэрвудам Роўландам і Паўлем Крутцэнам. Ён — адзін з трох лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі з Мексікі, разам з Альфонса Гарсіяй Роблесам і Актавіа Пасам.
Біяграфія
Марыа Маліна скончыў прыватную школу Institut auf dem Rosenberg у Швейцарыі, затым Нацыянальны аўтаномны ўніверсітэт Мексікі ў 1965 годзе са ступенню бакалаўра ў хімічнай інжынерыі, далей да 1967 года вучыўся ва Універсітэце Фрайбурга (Фрайбург), а ў 1972-м скончыў дысертацыю па хіміі ў Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі. Працуючы ў Каліфарнійскім універсітэце ў Ірвайне, Маліна і Шэрвуд Роўланд паказалі небяспеку ўздзеяння галагеналканаў на азонавы пласт у стратасферы. З 2004 года Маліна працуе ў Каліфарнійскім універсітэце ў Сан-Дыега.
Гарошкіўка
Гарошкіўка (Горо́шківка) — вёска ў Гараднянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гараднянскай гарадской абшчыны.
Аразап
Араза́п (Արազափ) — сяло ў марзе Армавір, на захадзе Арменіі. Размешчана за 15 км на паўднёвы ўсход ад горада Армавір, за 4 км на паўднёвы ўсход ад сяла Аргаванд, за 4 км на паўднёвы захад ад сяла Варданашэн і за 5 км на паўночны захад ад сяла Маргара.
Густаў Лебон
Густаў Лебон (Gustave Le Bon;, Нажан-ле-Ратру — ) — французскі сацыёлаг, антраполаг і публіцыст, адзін з заснавальнікаў сацыяльнай псіхалогіі. Доктар медыцыны.
Светапогляд
Атаясамліваў масу з натоўпам, у якім індывіды трацяць пачуццё адказнасці і апынаюцца ва ўладзе ірацыянальных пачуццяў, паколькі імі кіруе закон «духоўнага адзінства натоўпу». Увёў класіфікацыю натоўпаў, падзяляючы іх на аднародныя (класы, секты, касты) і разнародныя (вулічны натоўп, парламенцкія сходы і інш.). Прадказваў наступленне «эры мас» і звязаны з гэтым упадак культуры і духоўнасці грамадства («Псіхалогія натоўпу», 1895). Выступаў супраць усіх форм сацыяльнай роўнасці і рэвалюцый, дасягаенні цывілізацыі звязваў з вынікамі дзейнасці эліты, асабістымі інтэлектуальнымі здольнасцямі і прадукцыйнай творчай працай асобы.
Лісіцы (значэнні)
Назву Лісі́цы маюць:
Будынак Камерцыйнага банка (Гомель)
Гісторыя
У 1873 годзе ў Вільні быў закладзены Віленскі прыватны камерцыйны банк, і неўзабаве адно з ягоных аддзяленняў адкрылася ў Гомелі. Для яго быў збудаваны дом на рагу вуліц Румянцаўскай і Троіцкай паводле праекта архітэктара Станіслава Шабунеўскага.
У часы Другой сусветнай вайны будынак пашкоджаны, рэканструяваны ў 1947 годзе. У будынку размяшчаўся Гомельскі абкам камсамола. Цяпер у ім, сярод іншых, месціцца ўпраўленне адукацыі Гомельскага гарадскога выканаўчага камітэта.
Архітэктура
Мураваны 3-павярховы Г-падобны ў плане будынак. Фасады падзелены прафіляваным карнізным поясам на 2 ярусы: ніжні (1-ы паверх, у якім размяшчаліся канторскія памяшканні, зроблены ў выглядзе цокаля, мае руставаныя прасценкі паміж аконнымі праёмамі; верхні аб’ядноўвае 2-гі і 3-і паверхі, дзе былі жылыя пакоі. Кампазіцыю верхняга яруса ўтварае рытм завершаных маскаронамі ў складаных паводле формы картушах пілястраў, паміж якімі размешчаны нішы з 2 парамі прамавугольных аконных праёмаў. Прасценкі паміж вокнамі аформлены пілястрамі (у 2-м паверсе завершаны мадульёнамі, у 3-м вырашаны ў выглядзе гермы на канеліраваным плоскім пастаменце). Паміж 2-м і 3-м паверхамі скульптурныя ўстаўкі з насычаным раслінным арнаментам. Высокі антаблемент з арнаментаваным лепкай фрызам і вынесеным наперад прафіляваным карнізам на дэкаратыўных мадульёнах, завершаны нізкім крапаваным атыкам. На 3-м паверсе размешчаны балконы, упрыгожаныя каванай агароджай. Цэнтр галоўнага фасада (на вул. Сялянскай) вылучаны рызалітам, галоўны ўваход — паўкалонамі іанічнага ордара.
Нацыянальны аўтаномны ўніверсітэт Мексікі
Нацыянальны аўтаномны ўніверсітэт Мексікі (Universidad Nacional Autónoma de México, UNAM) (НАУМ) — размешчаны, большай часткай, у Мехіка дзяржаўны ўніверсітэт, лічыцца найбуйнейшым па колькасці студэнтаў у Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы.
Заснаваны 22 верасня 1910 г. як ліберальная альтэрнатыва рымска-каталіцкаму Каралеўскаму Папскаму ўніверсітэту Мексікі (заснаваны 21 верасня 1551 года каралеўскім указам Карла I Іспанскага і закрытаму лібераламі ў 1867 годзе). Гэта адзіны ўніверсітэт у Мексіцы, які мае сярод сваіх выпускнікоў лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі: Альфонса Гарсія Роблес (прэмія міру), Актавіо Пас (літаратура), і Марыа Маліна (хімія).
Прадстаўленая ў 1920 годзе аўтаномія дазваляе ўніверсітэту самастойна складаць навучальныя праграмы і кіраваць бюджэтам без умяшальніцтва з боку ўрада.
Галоўны корпус Універсітэта, які ўключаны ў фонд Сусветнага спадчыны ЮНЕСКА, спраектаваны самымі вядомымі архітэктарамі Мексікі XX стагоддзя, а фрэскі ў галоўным корпусе напісаны вялікімі мексіканскімі мастакамі Дыега Рыверай і Альфара Сікейрасам.
Гісторыя
Універсітэт заснаваў 22 верасня 1910 годзе Хуста Сьера, тагачасны міністр адукацыі ва ўрадзе прэзідэнта Парфірыа Дыяса, з мэтай стварэння ў краіне сістэмы свецкай нацыянальнай адукацыі ў процівагу каталіцкай. У далейшым, пасля шматлікіх студэнцкіх хваляванняў (у 1912, 1914 і 1920 гадах), падтрыманых прафесарскім складам, універсітэту была прадастаўлена поўная аўтаномія ад урадавых структур. У 1943 годзе было прынята рашэнне аб будаўніцтве ў паўднёвым прыгарадзе Сан-Анхел асобнага ўніверсітэцкага комплексу наўзамен занятых па ўсім горадзе будынкаў, а на ўрачыстай цырымоніі 20 лістапада 1952 г. быў закладзены першы будынак.
У 1970-1980 гадах вялося будаўніцтва кампусаў-спадарожнікаў у іншых раёнах горада і па ўсёй Мексіцы з мэтай дэцэнтралізацыі сістэмы.
Дыханіўка
Дыханіўка (Дихані́вка) — вёска ў Гараднянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гараднянскай гарадской абшчыны.
Юрый Караль Глябовіч
Юрый (Ежы) Караль Мікалаевіч Глябовіч (1603/1605? —, Заслаўе) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай.
Біяграфія
Сын Мікалая Глябовіча і Марцэбелы Карэцкай. У 1633 г. прызначаны старостай анікштанскім і радашковіцкім. Палітычную кар’еру пачаў у чэрв. 1639 г. атрымаўшы тытул каралеўскага падчашыя. У тым жа 1639 г. прызначаны на пасаду падстолія літоўскага. У 1640 г. жаніўся на Кацярыне Радзівіл У 1643 г. прызначаны ваяводай смаленскім. Шмат часу адаў умацаванню фартыфікацый Смаленска, часова пакінуўшы за гэтым палітычныя справы ў Вільні, Кракаве і Варшаве, дзе з’яўляўся рэдка. У сакав. 1644 г. і ў 1645 г. прымаў актыўны ўдзел у паседжаннях Сената Рэчы Паспалітай. Падчас безкаралеўя прыехаў у Кракаў толькі ў лістападзе, каб прыняць удзел у выбарах і падпісаць элекцыйны дыплом Яна Казіміра Вазы. Падчас каранацыйнага сойму паднімаў пытанні датычныя абароны Смаленска. У 1650 г. удзельнічаў у працы створанай у Вільні камісіі па пытаннях фінансавання войска ВКЛ. У 1651 г. быў камісарам пры заключэнні міру з казакамі ў Белай Царкве, а затым у перамовах з казакамі ў 1659 г. У 1653 г. з ваяводства смаленскага прызначаны старастам жамойцкім. Падчас вайны Расіі з Рэччу Паспалітай (1654—1667) удзельнічаў у ваенных дзеяннях. У 1655 г. прыняў пратэктарат Швецыі, у ліку іншых падпісаўшы Кейданскую ўнію. Пазней, як камісар удзельнічаў у дыпламатычных і мірных перамовах з Расіяй (1660, 1662, 1664). З 1659 г. знаходзіўся ў перапісцы з Багуславам Радзівілам, з нагоды ўладанняў апошняга на тэрыторыі ВКЛ. У складзе дэлегацыі Рэчы Паспалітай падпісаў Андрусаўскае перамір’е у студз. 1667 г. і, як адзначаюць сучаснікі, сыграў значную ролю ў яго заключэнні. Ю. Глебавіч прытрымваўся на перамовах пазіцыі кампрамісу з Расіяй, хоць з перадачай ёй Смаленска і Дарагабужа губляў значную частку сваіх спадчынных ўладанняў. У 1668 г., у т.л. як узнагароду за заключэнне Андрусаўскага перамір’я, Ю. Глябовіч прызначаны ваяводай віленскім. Ю. Глябовіч, апошні з роду Глябовічаў, меў дзвюх дочак — Марцэбелу і Хрысціну.
1944 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1944 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Лісава
Назву Лісава маюць:
Барыскі (Лагойскі раён)
Бары́скі (, Бориски) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Янушкавіцкага сельсавета.
Да 14 красавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Калачоўскага сельсавета.
Дзібрыўнэ (Гараднянскі раён)
Дзібрыўнэ (Дібрівне́) — вёска ў Гараднянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гараднянскай гарадской абшчыны.
У ХІХ стагоддзі сяло Дзібрыўнэ было ў складзе Тупічэўскай воласці Гараднянскага павета Чарнігаўскай губерні.
Аракс (раён Армавіра)
Ара́кс (Արաքս) — сяло ў марзе Армавір, на захадзе Арменіі. Размешчана за 10 км на паўднёвы захад ад горада Армавіра, за 2 км на паўночны ўсход ад Ушакерта.
Любекскае права
Лю́бекскае права (Любекскае гарадское права, Lübisches Recht) — адна з сістэм феадальнага гарадскога права Паўночнай Еўропы, Паўночнай Германіі і Польшчы (нароўні з гамбургскім, кульмскім, магдэбургскім правам).
Гісторыя фарміравання і развіцця
Фарміраванне Любекскага права пачалося са станаўлення горада Любека ў якасці вольнага імперскага горада. Правы, падараваныя герцагам Генрыхам Львом, былі пашыраны прывілеямі, якія падалі імператары Свяшчэннай Рымскай імперыі Фрыдрых I (1188) і Фрыдрых II (1226) (найстарэйшы захаваны лацінскі тэкст датаваны 1227 годам). Затым тлумачэнні даваліся таксама пастановамі Любекскага суда шэфенаў. Любекскае права атрымала значнае распаўсюджванне ў Еўропе: больш за сотню гарадоў узбярэжжа Балтыйскага мора, у першую чаргу члены Ганзы, успрынялі ад Любека прывілей на выкарыстанне яго нормаў і правілаў. З гэтым прыняццем прызнавалася таксама вышэйшая юрысдыкцыя суда Любека для гэтых гарадоў. Да канца Сярэднявечча Любекскае права паступова злілося з Гамбургскім правам 1270 года.
Першая сістэматызацыя Любекскага права, праведзеная гарадскім кіраваннем, якое рэгістравала прававыя пастановы і сістэматызавала іх, адбылася ў 1263 годзе і абагульніла 90 артыкулаў, да 1586 года артыкулаў было ўжо 418, сярод іх былі і запазычаныя з Гамбургскага права. Падрабязны каментарый Любекскага права складзены ў 1642 годзе.
Права Любека распаўсюдзілася ў гарадах Паўночнага і Прыбалтыйскага рэгіёна, у тым ліку ў Вялікім Ноўгарадзе, і з'яўлялася вызначальным у рамках Ганзейскага саюза.
Нямецкае купецтва, дапамагаючы Тэўтонскаму ордэну ў каланізацыі Прусіі, патрабавала ўвядзення ў новых гарадах Любекскага права, што прыводзіла б да іх меншай залежнасці ад Ордэна, але вяло да кантролю з боку Любека, які з 1268 года быў цэнтрам Ганзейскага саюза. Гарады, якія ўваходзілі ў Ганзу, мелі права свабоднага гандлю на чужой тэрыторыі, што было невыгодна для Тэўтонскага ордэна, таму Любекскае права вялікага распаўсюджання ў Прусіі не атрымала і было прынята толькі ў Брандэнбургу, Браўэнсбергу, Эльбінгу і Мемелі.
Дацкім каралём Эрыкам V у 1248 годзе Любекскае права было падаравана Рэвелю (цяперашняму Таліну). Любекскі магістрат стаў вышэйшай інстанцыяй для Рэвеля і рэвельскі магістрат атрымліваў растлумачэнні па спрэчных пытаннях (Ordeele) з Любека. Такім чынам, Любекскае права дзейнічала не ў тым відзе, у якім было пры яго рэцэпцыі, але і з пазнейшымі зменамі.
У Польшчы Любекскае права было ўведзена ў 1237 годзе ў Шчэціне, у Тчэве ў 1258—1260, у Гданьску ў 1261—1263 гадах, аднак апошнія два гарады ў XIV стагоддзі пад уплывам крыжакоў перайшлі да магдэбургскага права.
Цікава, што часта гарады, якія прынялі Любекскае права, не мелі цэнтральнай гандлёвай плошчы, якую замяшчалі вуліцы (напрыклад, у Гданьску — (Długi Targ), у Эльблёнгу —  (Stary Rynek)).
Асаблівасці Любекскага права
Хартыі, падараваныя гарадам імператарамі Свяшчэннай Рымскай імперыі, давалі ім права чаканіць манету, весці гандаль, узводзіць краспасныя сцены, малоць збожжа, лавіць рыбу, ладзіць кірмашы, прымаць некаторыя ўласныя заканадаўчыя акты не звяртаючыся да манарха, вызначалі межы гарадоў.
Любекскае права ў цэлым захоўвалася да XVIII стагоддзя, а ў асобных мясцовасцях — да агульнагерманскай кадыфікацыі 1896 года і па некаторых пытаннях нават да 1945 года.
Любекскае права было жорсткім, асабліва ў адносінах да дзяржаўных злачынстваў. Так, з 1285 года ў нямецкіх гарадах практыкавалася смяротнае пакаранне фальшываманетчыкаў шляхам зварэння ў кіпені ці скальппаванне.
У той жа час Любекскае права падрывала прывілеі дваранства і вяло да ўзнікнення зародкаў так званага сярэдняга класа. Да прыкладу, калі прыгоннаму ўдавалася прабрацца ў горад і пражыць там больш за год, ён ужо не лічыўся прыгонным. У тыя часы з'явілася прымаўка: «Гарадское паветра — паветра свабоды».
Асноўныя гарады, якія прынялі Любекскае права
(Прыведзены сучасныя назвы гарадоў)
Java Platform, Micro Edition
Java Platform, Micro Edition (Java ME, раней — Java 2 Micro Edition, J2ME) — падмноства платформы Java для прылад, абмежаваных у рэсурсах, мабільных тэлефонаў, PDA і іншых.
Java ME была распрацавана пад кіраўніцтвам Sun Microsystems і з'яўляецца заменай падобнае тэхналогіі, PersonalJava. Першапачаткова спецыфікацыя распрацоўвалася ў рамках JCP (Java Community Process) як JSR 68. Пазней яе варыянты развіліся ў асобныя JSR. Sun падае ўзор рэалізацыі (reference implementation) спецыфікацыі, але да нядаўняга часу не падавала бясплатнай рэалізацыі асяроддзя выканання (runtime environment) Java ME для мабільных прылад. 22 снежня 2006 зыходны код Java ME быў выпушчаны пад ліцэнзіяй GNU General Public License, праект атрымаў назву phoneME.
Адметныя асаблівасці прылад з абмежаванымі рэсурсамі з'яўляюцца абмежаваная вылічальная магутнасць, абмежаваны аб'ём памяці, малы памер дысплэя, сілкаванне ад партатыўнай батарэі, а таксама нізкахуткасныя і нядосыць надзейныя камунікацыйныя магчымасці. Тыповы сучасны мабільны тэлефон утрымлівае ўсярэдзіне 32-разрадны RISC-працэсар з тактавай частатой 50 МГц, мае аб'ём аператыўнай памяці каля 4 Мб, каляровы дысплэй памерам 2 цалі і мае магчымасць злучэння з Інтэрнэтам пасродкам GPRS або EDGE з хуткасцю да 474 кбіт/с, якое пры гэтым фундаментальна ненадзейна, паколькі хуткасць перадачы дадзеных можа нечакана зваліцца, або злучэнне можа быць наогул цалкам страчана.