cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Культ жывёл
Культ жывёл — рэлігійнае шанаванне жывёл, вера ў тое, што яны альбо пэўныя часткі іх цела, альбо маюць магічныя ўласцівасці. Узнікненне культу жывёл звязана з татэмізмам і магіяй. Напрыклад, дзеля таго, каб набыць пэўныя ўласцівасці жывёл (іх сілу, спрыт і інш.), з іх касцей і зубоў людзі рабілі амулеты. Магічнымі лічыліся і выявы жывёл. У старажытныя часы культ жывёл быў распаўсюджаны практычна ва ўсіх народаў свету.
Культ жывёл на беларускіх землях
Сляды культа жывёл захаваліся і ў назвах гарадзішчаў (Змяёўка, Змеева гара, Турава гара, Валова гара) і камянёў (Змееў камень, які, верагодна, быў месцам пакланення). На некаторых камянях-следавіках ёсць прыродныя ці штучныя паглыбленні, якія нагадваюць сляды лася, аленя, мядзведзя і інш. жывёл. Лічылася, што вада з гэтых паглыбленняў дапамагае пры розных захворваннях. Існавалі шматлікія павер’і, звязаныя з бусламі, дзятламі, жабамі, змеямі, пеўнямі і інш. жывымі істотамі. Для беларусаў характэрнымі з’яўляюцца легенды пра пярэваратняў-ваўкалакаў, якія нібыта могуць ператварыцца на пэўны час з людзей у ваўкоў. Падобную легенду пра племя неўраў, якое некаторыя археолагі атаясамліваюць з мілаградскай культурай, запісаў яшчэ ў V ст. да н.э. Герадот
Культ жывёл у сярэднявеччы
У раннім сярэднявеччы нашы продкі ўшаноўвалі бога жывёлагадоўлі Вялеса тым, што выраблялі круглыя металічныя падвескі з выявай галавы быка. У X—XIII стст. былі пашыраны зааморфныя бранзалеты. У курганах радзімічаў знаходзяць амулеты з зубоў лісы, выявы каня на донцы пасудзіны. Пры раскопках Верхаўлянскага свяцілішча на каменнай вымастцы, дзе знаходзіўся «вогненны ахвярнік», выяўлены косці свінні. Сляды культу жывёл захаваліся і ў раннефеадальных гарадах: шматлікія падвескі-амулеты з зубоў і іклаў жывёл, падвескі ў выглядзе «конікаў», манетападобныя падвескі з выявай галавы быка і інш. У духоўнай культуры беларусаў з глыбокай старажытнасці і амаль да нашага часу захаваўся звычай ушанавання вужоў. У старажытнасці многія жыхары гарадоў і вёсак насілі амулеты-змеевікі, на адным баку якіх была хрысціянская сімволіка, на другім — змяінае гняздо і кругавы надпіс з заклінаннем ад няшчасцяў і хвароб.
Кафедральны сабор Лінчэпінга
Кафедральны сабор Лінчэпінга (Linköpings domkyrka) — сабор у шведскім горадзе Лінчэпінгу. З'яўляецца кафедральным саборам Лінчэпінгскай дыяцэзіі Шведскай Лютэранскай Царквы.
Гісторыя
Сучаснаму сабору прыблізна 800 гадоў. Аднак яго гісторыя пачынаецца ў XI стагоддзі з драўлянай царквы, якая стаяла на гэтым месцы. Прыблізна ў 1120 годзе была пабудавана мураваная царква, якая памерамі складала прыкладна палову сучаснага будынка (даўжыня 110 метраў, вышыня вежы 107 метраў).
Прыблізна ў 1230-х гадах узнікла неабходна пабудаваць большую царкву, таму што старая была занадта маленькая. Царква была пашырана на ўсход, дабудаваны новыя хоры і трансэпт.
Наступнае пашырэнне царквы адбылося пасля каранацыі Вальдэмара I, у 1251 годзе. Памеры пабудаванай у гэты раз царквы засталіся канчатковымі да нашых дзён. У пачатку XV стагоддзі, прыблізна ў 1408—1420 гг., былі пабудаваны капэлы з вялікімі вокнамі і размешчаныя ў выглядзе зоркі. Капэлы былі асвечаны ў гонар Св. Андрэаса (пазней пераназвана ў гонар Св. Марыі), Св. Нікаласа і Св. Томаса. У 1546 і 1567 гадах дах сабора гарэў пры пажарах. Галоўную вежу аднаўлялі паміж 1747—1758 гадамі, і зноў яна была адноўлена паміж 1877—1886 гадамі архітэктарам Хельга Зетэрвалем (Helgo Zettervall). Аднак падчас рэканструкцыі ў 1967 годзе была адноўлена форма даху XVII стагоддзя.
Алтарная частка распісана нарвежскім мастаком Х. Сёрэнсенам.
Дах пакрыты меднымі пласцінамі, пад уздзеяннем навакольнага асяроддзя ён набыў выразны зялёны колер.
GenBank
GenBank — база даных, якая змяшчае анатаваныя паслядоўнасці ДНК і РНК. GenBank падтрымліваецца Нацыянальным цэнтрам біятэхналагічнай інфармацыі ЗША і даступны на бязвыплатнай аснове даследчыкам усяго свету. GenBank — архіўная база даных, гэта значыць адказнасць за змесціва кожнага запісу нясуць стваральнікі гэтага запісу, якімі, як правіла, з’яўляюцца эксперыментатары, якія вынайшлі гэту паслядоўнасць. GenBank разам з банкамі EMBL і DDBJ уваходзіць у кансорцыум INSDC, які ажыццяўляе рэгулярны абмен данымі паміж гэтымі трыма архівамі анатаваных нуклеатыдных паслядоўнасцей.
На ліпень 2013 года GenBank утрымліваў інфармацыю пра 152 599 230 112 нуклеатыдаў 165 740 164 паслядоўнасцей з больш чым 100 000 жывых арганізмаў.
Фрыдрых Генрых Якобі
Фрыдрых Генрых Якобі (Friedrich Heinrich Jacobi;, г. Дзюсельдорф, Германія — ) — нямецкі пісьменнік і філосаф; прадстаўнік філасофіі пачуцця і веры. Прэзідэнт Баварскай АН (1807—12).
Літаратурная творчасць
Аўтар філаслфскіх раманаў «3 пісьмаў Эдуарда Альвіля» (1775—76) і «Вальдэмар» (1779).
Светапогляд
Ірацыяналістычныя імкненні вучэння Ф.-Г. Якобі выступілі прадвеснікам некаторых матываў філасофіі жыцця і экзістэнцыялізму.
Акунец
Акунец — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 46 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Булыгі, у басейне ракі Палата.
Плошча паверхні 0,04 км². Даўжыня 0,25 км, найбольшая шырыня 0,17 км. Даўжыня берагавой лініі 0,75 км.
Размешчана сярод лесу. Схілы катлавіны вышынёй 2—3 м.
Беларусь Гей Прайд
«Беларусь Гей Прайд» («Belarus Gay Pride») — фестываль, задачай якога была дэманстрацыя існавання ў грамадстве ЛГБТ (лесбіянак, геяў, бісексуалаў і трансгендэраў), падтрымка талерантнага стаўлення да іх, абарона правоў чалавека і грамадзянскай роўнасці для ўсіх людзей незалежна ад сексуальнай арыентацыі і гендэрнай ідэнтычнасці. Яго мэтай таксама было святкаванне пачуцця ўласнай годнасці, дэманстрацыя ўрачыстасці свабоды асобы, праява разнастайнасці і адзінства беларуская ЛГБТ-супольнасці. Штоверасня праходзіў Мінску з 1999 па 2002 гг.
1999
6-9 верасня ў Мінску прайшоў першы фестываль «Беларусь Гей Прайд — 1999». Ён быў арганізаваны незарэгістраванай Беларускай Лігай сексуальнага раўнапраўя «Лямбда» (БЛЛ) і часопісам «Форум Лямбда». Праграма фестывалю ўключала семінар для журналістаў на тэму «ЛГБТ у сродках масавай інфармацыі» (мадэратар — Дэвід Сміт, галоўны рэдактар брытанскага часопісу «Gay Times Magazine»), канферэнцыя «Правы геяў і лесбіянак у Беларусі і ў свеце», выстава фатаграфій і фільмаў, травесці-конкурс «Трансмісія». Гэта быў першы конкурс травесці ў Беларусі. Членамі журы конкурсу былі спявачкі Іна Афанасьева і Кася Камоцкая, праваабаронца Любоў Лунёва, журналістка Ірына Халіп, акторка Зоя Белахвосцік. Падчас адной з вечарынак фестывалю у клубе «Тытанік» быў арганізаваны рэйд АМАПу. Супрацоўнікі міліцыі абшукалі ўдзельнікаў конкурсу «Трансмісія». У мерапрыемствах фестывалю прынялі ўдзел каля 500 чалавек.
Правядзенне фестывалю было падтрымана Праграмай развіцця ААН у Беларусі, IREX, ГА «Аб’яднаны шлях».
2000
Самым буйным меркавалася зрабіць фестываль 7-10 верасня 2000 года, які быў арганізаваны напярэдадні парламенцкіх выбараў, але амаль ўсе мерапрыемствы фестываля былі забароненыя ўладамі. Адкрыццё фестывалю ў клубе «Акварыум» было перапынена, у разгар мерапрыемства ў памяшканні выключылі святло і вывелі людзей на вуліцу.. ."Белгазета" № 35 (251), (пераклад з рускай) :Ніхто з арганізатараў «Гей-прайду-2000» не здзіўлены тым, што адбылося. Замежных гасцей нават папярэджвалі, што такі паварот падзей магчымы. У краіне зноў няма сексу, і дзяржава стаіць са свечкай ля ложку сваіх грамадзян, пільна кантралюючы колер любові. Не меркавалі толькі, што гэта будзе менавіта так — нахабна, абразліва і зневажальна. У разгар свята выключыць святло і выставіць людзей на вуліцу. Як усё проста — дастаткова націснуць на рубільнік, і чужое, незразумелае свята спыніцца, няправільныя песні змоўкнуць. Сёння выключым святло для фестывалю незалежнай прэсы, праводзіць які адмовіліся без тлумачэння прычын віцебскія ўлады, заўтра — выставім на вуліцу геяў. Чым менш святла, тым лепш — у цемры бо можна рабіць усё, што заўгодна, беспакарана і бескантрольна. У краіне наступіла ноч — пакуль толькі для геяў. Заўтра святло выключаць для кагосьці яшчэ. Дастаткова націснуць на рубільнік. Запланаваны марш быў забаронены ўладамі за 24 гадзіны да яго пачатку. Абгрунтаваннем для адмовы ў правядзенні маршу было тое, што арганізатарам не ўдалося атрымаць дазвол на правядзенне маршу своечасова. Н е былі паказаны калекцыі адзення, былі адмененыя выступы мінскіх і замежных артыстаў, не змог адбыцца конкурс «Мiс Дзiва» і першае першынство Беларусі па мужчынскаму стрыптызе. У наступныя дні адбыліся ўсе запланаваныя семінары для гасцей фестывалю, якія прайшлі на адкрытым паветры. Пасля аднаго з семінараў ўдзельнікамі было вырашана ускласці кветкі да Вечнага агню на плошчы Перамогі ў памяць пра геяў і лесбіянак, знішчаных нацыстамі ў гады Другой Сусветнай вайны.
2001
Цырымонія адкрыцця адбылася 2 верасня ў клубе «Babylon». Фестываль адкрыў спецыяльны госць паэт і мастак Адам Глобус, які адзначыў, што «геі праводзяць
аргкамітэта фестывалю Э. Тарлецкага — ў супрацоўніцтве з Камітэтам дзяржаўнай бяспекі (КДБ).
Фестываль прайшоў пры фінансавай падтрымцы Stockholm Pride.
2002
У інтэрв’ю СМІ Эдвард Тарлецкі агучвае намер «зрабіць беларускіх геяў і лесьбіянак больш палітызаванымі» : Ёсць такая ідэя: трэба аб’яднаць геўскія і лесбійскія групы краіны, каб правесці вулічную акцыю з палітычнымі патрабаваннямі. Мы прапануем грамадству разглядаць чалавека, не падобнага на іншых ня як ворага, а як паўнапраўнага члена грамадства. Для нас галоўнае — зрабіць жыццё лесбіянак, геяў і бісексуалаў у Беларусі больш свабодным і бяспечным
Гіпотэза Пуанкарэ
Гіпо́тэза Пуанкарэ́ — адна з самых вядомых задач тапалогіі. Яна дае дастатковую ўмову таго, што прастора з'яўляецца трохвымернаю сфераю з дакладнасцю да дэфармацыі.
Гіпотэза Пуанкарэ
У зыходнай форме гіпотэза Пуанкарэ сцвярджае:
Усякая  трохмерная  без краю гомеаморфная трохмернай сферы.
Абагульненая гіпотэза Пуанкарэ
Абагульненая гіпотэза Пуанкарэ сцвярджае:
Зыходная гіпотэза Пуанкарэ з'яўляецца асобным выпадкам абагульненай гіпотэзы пры n = 3.
Схема доказу
— гэта пэўнае, падобнае на. Ён дазваляе дэфармаваць рыманаву метрыку на мнагастайнасці, але ў працэсе дэфармацыі могуць утварацца «сінгулярнасці» — пункты, у якіх крывізна імкнецца да бесканечнасці, і дэфармацыю немагчыма працягнуць. Асноўны крок у доказе заключаецца ў класіфікацыі такіх сінгулярнасцей у трохмерным арыентаваным выпадку. Пры падыходзе да сінгулярнасці паток спыняюць і ажыццяўляюць — выкідваюць малую звязную кампаненту ці выразаюць «шыю» (г. зн. адкрытую вобласць  прамому здабытку ), а атрыманыя дзве дзіркі заклейваюць двума шарамі так, што  атрыманай мнагастайнасці становіцца дастаткова гладкаю — пасля чаго працягваюць дэфармацыю ўздоўж патоку Рычы.
Працэс, апісаны вышэй, называецца «паток Рычы з хірургіяй». Класіфікацыя сінгулярнасцей дазваляе заключыць, што кожны «выкінуты кавалак».
Пры доказе гіпотэзы Пуанкарэ пачынаюць з адвольнай рыманавай метрыкі на адназвязнай трохмернай мнагастайнасці M і прымяняюць да яе паток Рычы з хірургіяй. Важным крокам з'яўляецца доказ таго, што ў выніку такога працэсу «выкідваецца» ўсё. Гэта значыць, што зыходную мнагастайнасць M можна прадставіць як набор сферычных прасторавых форм, злучаных адна з адною трубкамі. Падлік паказвае, што M дыфеаморфная  набору прасторавых форм, і больш таго, усе \Gamma_i трывіяльныя. Такім чынам, M з'яўляецца звязнаю сумаю набору сфер, г.зн. сфераю.
Гісторыя
У 1900 годзе Пуанкарэ выказаў здагадку, што трохмерная мнагастайнасць са ўсімі групамі гамалогій як у сферы гомеаморфнае сферы. У 1904 годзе ён жа знайшоў контрпрыклад, які цяпер называецца, і сфармуляваў канчатковы варыянт сваёй гіпотэзы. Спробы даказаць гіпотэзу Пуанкарэ прывялі да шматлікіх новых вынікаў у тапалогіі мнагастайнасцей.
Доказы абагульненай гіпотэзы Пуанкарэ для n ⩾ 5 атрыманы ў пачатку 1960—1970-х амаль адначасова Смейлам, незалежна і іншымі метадамі (для n ⩾ 7, яго доказ быў пашыраны на выпадкі n = 5 і 6 ). Доказ значна цяжэйшага выпадку n = 4 быў атрыман толькі ў 1982 годзе Фрыдманам. З тэарэмы Новікава аб тапалагічнай інварыянтнасці характарыстычных класаў Пантрагіна вынікае, што існуюць гоматапічна эквівалентныя, але не гомеаморфныя мнагастайнасці ў высокіх размернасцях.
Доказ зыходнай гіпотэзы Пуанкарэ (і больш агульнай гіпотэзы Цёрстана) быў знойдзены толькі ў 2002 годзе Рыгорам Перэльманам. Пазней доказ Перэльмана быў правераны і прадстаўлены ў разгорнутым выглядзе сама меней трыма групамі навукоўцаў. Доказ выкарыстоўвае паток Рычы з хірургіяй і ў многім прытрымліваецца плана, намечанага, які таксама першым прымяніў паток Рычы.
Кафедральны сабор Марыестада
Кафедральны сабор Марыестада (Mariestads domkyrka) — прыхадская царква Марыестада. З'яўлялася кафедрай суперінтэндэнцыі, пакуль у 1648 года гэта царкоўная структура не была рэарганізавана. Аднак як і за Кальмарскім саборам за царквой захавалася назва кафедральнага сабора.
Гісторыя
Марыестад быў заснаваны ў 1583 годзе герцагам Карлам. Ужо праз два гады горад стаў дыяцэзіяльным цэнтрам. Будаўніцтва сабора пачалося ў 1593 годзе ў традыцыйным гатычным стылі. Архітэктурнай асаблівасцю будынка, у адрозненне ад іншых гатычных цэркваў, з'яўляецца тое, што ён складаецца толькі з шырокага нефа, што зручней для пропаведзяў, якія сталі важнай часткай набажэнстваў у перыяд Рэфармацыі. Сучасныя кафедра і алтар былі створаны пасля пажару 1693 года.
Карл Тэадор (герцаг Баварскі)
Карл Тэадор Баварскі (Carl Theodor in Bayern; 9 жніўня 1839, Посенгофен — 30 лістапада 1909, Кройт) — герцаг Баварскі, прадстаўнік бакавой галіны кіруючай дынастыі Вітэльсбахаў.
Біяграфія
Сын герцага Максіміліяна Іосіфа і Людавікі Баварскай, брат імператрыцы Сісі. Стаў спадчынным герцагам у 1860 годзе, пасля марганатычнага шлюбу яго старэйшага брата.
У 1865 ён ажаніўся са сваёй кузінай Сафіі, прынцэсай Саксонскай (1845—1867), дачкой караля Іагана I. Ад яе меў адну дачку:
Быў афіцэрам Баварскай арміі, удзельнічаў у бітвах Аўстра-Прускай (1866) і Франка-Прускай (1870) войнаў.
Вучыўся ў Мюнхенскім універсітэце, дзе вывучаў філасофію, права, эканоміку і медыцыну. Сярод яго настаўнікаў былі фізік Філіп Жалі і хімік Юстус Лібіх. У 1872 годзе ён атрымаў ад універсітэта званне ганаровага доктара медыцыны. Затым Карл Тэадор працягнуў сваю адукацыю, вывучаючы афтальмалогію ў Вене і Цюрыху. Засмучаны смерцю сваёй жонкі і войнамі, ён пакінуў армію і стаў доктарам, а праз некаторы час і паспяховым акулістам.
У 1874 ён уступіў у другі шлюб з Марыяй Жазэфай, інфантай Партугальскай (1857—1943), дачкой зрынутага караля Мігеля. Дзеці:
У 1877 годзе ён пачаў доктарскую практыку. У 1880 адкрыў вочную клініку ў сваім палацы, а ў 1895 — у Мюнхене. Яго жонка часта дапамагала яму ў якасці асістэнткі.
Карл Тэадор памёр 30 лістапада 1909 года ў Кройце, Баварыя.
Эон Флакс
«Эон Флакс» (Aeon Flux) — фантастычны мультсерыял у жанры кіберпанк, з элементамі постапакаліптыкі, нанапанку і біапанку. Трансліраваўся на тэлеканале MTV у 1991-1995 гг. У 2005 г. па матывах мультсерыяла быў зняты фільм з Шарліз Тэрон у ролі галоўнай гераіні.
Сюжэт
Падзеі адбываются ў постапакаліптычнай будучыні, XXVI стагоддзе. Эпідэмія знішчыла 99% насельніцтва планеты. На абломках цывілізацыі сфарміраваліся дзве дзяржавы - анархісцкая Моніка і таталітарная Брэна, якой кіруе дыктатар Трэвар Гудчайлд - закляты вораг і адначасова закаханы галоўнай гераіні - атлетычнай, адважнай і халодна-рацыянальнай жанчыны-суперагента Эон Флакс. У гэтым змрочным сусвеце футурыстычная тэхніка спалучаецца з беднасцю, крыміналам, бруднымі кварталамі, мноствам хворых і інвалідаў - ахвяр інфекцый, індустрыі і войн. Генетычная эксперыменты стварылі незлічоных пачвар-мутантаў, мадыфікаваных насекомых і гуманоідаў. Трапляюцца і нечалавечыя істоты, якіх рознымі шляхамі занесла на Зямлю з іншых планет.
У сезонах 1-2 выходзяць вельмі кароткія выпускі (2-5 хвілін), у якіх адсутнічаюць дыялогі, а сюжэт фрагментарны і часта бессістэмны: ён хутчэй падобны на цяжкі сон, на паслядоўнасць дынамічных эпізодаў, якія супярэчыць адзін аднаму. У многіх серыях Эон Флакс гіне, але ў наступных персанаж зноў дзейнічае, быццам нічога не здарылася.
Галапагаскі марскі запаведнік
Галапагаскі марскі запаведнік (Galápagos Marine Reserve) — марскі запаведнік, які ахоплівае Галапагаскія астравы і прылеглую акваторыю Ціхага акіяна. Запаведнік з'яўляецца адной з самых незвычайных экасістэм планеты і характарызуецца высокай біяразнастайнасцю. У 1978 годзе астравы былі ўключаны ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Запаведнік з'яўляецца чацвёртым па велічыні пасля Марскога запаведніка на Брытанскай тэрыторыі ў Індыйскім акіяне, Запаведнай тэрыторыі астравоў Фенікс і Вялікага Бар'ернага рыфа.
Эстэргамска-будапешцкая архідыяцэзія
Эстэргамска-будапешцкая архідыяцэзія (Esztergom-Budapesti Főegyházmegye, Archidioecesis Strigoniensis-Budapestinensis) — каталіцкая архідыяцэзія лацінскага абраду ў Венгрыі. Цэнтральная і гістарычна найважнейшая дыяцэзія краіны. Глава архідыяцэзіі Эстэргама гістарычна носіць тытул прымаса Венгрыі.
Гісторыя
Архідыяцэзія ў Эстэргаме была створана каля 1000 года каралём Іштванам Святым у перыяд хрысціянізацыі Венгрыі. З гэтага моманту і да цяперашняга часу Эстэргам лічыцца духоўным цэнтрам краіны. Архібіскуп Эстэргама ў сярэднявечны перыяд быў вядомы як архібіскуп Грана (Гран — нямецкая назва Эстэргама) і валодаў значнай духоўнай і свецкай уладай. З XV стагоддзя гранскія біскупы носяць статус прымаса Венгрыі. З 1715 года яны з'яўляліся князямі Свяшчэннай Рымскай імперыі і вялікімі канцлерамі венгерскага каралеўства.
У 1543 годзе Эстэргам быў узяты туркамі, паміж 1543 і 1683 гадамі горад быў часткай Асманскай імперыі, а рэзідэнцыя эстэргамскага архібіскупа была перанесена ў Браціславу, а затым у Трнаву. Нягледзячы на тое, што горад быў вызвалены ад туркаў у 1683 годзе, рэзідэнцыя біскупа працягвала знаходзіцца ў Трнаве да 1820 года, калі была вернутая ў Эстэргам. У 1869 годзе скончана будаўніцтва базілікі Святога Адальберта, якая стала самым вялікім храмам Венгрыі.
Пасля заканчэння Першай сусветнай вайны, калі Венгрыя страціла значную частку сваёй тэрыторыі, землі Эстэргамскага біскупства, якія адышлі да Чэхаславакіі, былі перададзены апостальскай адміністратуры Трнавы (пазней Трнаўскай архідыяцэзіі). З 1945 года архібіскупам эстэргамскім быў Ёжэф Міндсенці. Пасля прыгнечання Венгерскага паўстання 1956 года выконваў свае абавязкі фармальна, паколькі ў перыяд 1956—1971 гадоў знаходзіўся на тэрыторыі амерыканскага пасольства ў Будапешце, а затым у эміграцыі ў Вене. 6 лютага 1974 года Ёжэф Міндсенці абвясціў пра свой сыход з пасады архібіскупа Эстэргама, аднак пераемнік не быў прызначаны, кафедра была абвешчана вакантнай. Толькі пасля смерці кардынала Міндсенці 6 мая 1975 года Папа прызначыў на эстэргамскую кафедру архібіскупа Ласла Лекаі.
31 мая 1993 года архідыяцэзія Эстэргама была пераназвана ў эстэргамска-будапешцкую архідыяцэзію.
Сучасны стан
Паводле даных на 2006 год у архідыяцэзіі налічвалася 1 264 867 каталіка (60,2 % насельніцтва), 398 святароў і 152 прыходы. Кафедральным саборам дыяцэзіі з'яўляецца базіліка Святога Адальберта ў горадзе Эстэргам. Сукафедральны сабор — базіліка Святога Іштвана ў Будапешце. З 2002 года архідыяцэзію ўзначальвае кардынал Петэр Эрдзё, які мае ў падпарадкаванні 4 дапаможныя біскупы.
Эстэргамска-будапешцкая архідыяцэзія з'яўляецца мітраполіяй, ёй падпарадкаваны дзве дыяцэзіі лацінскага абраду — дыяцэзіі Дзьёра, і Секешфехервара, а таксама грэка-каталіцкая Хайдударагская дыяцэзія (Венгерская грэкакаталіцкая царква).
Архібіскупы
Шэраг бачных людзей у розны час займалі пасаду эстэргамскага архібіскупа. Сярод іх Антун Вранчіч (1569—1573), пісьменнік і дыпламат і Петэр Пазмань (1616—1637), філосаф і аратар.
Пасля вяртання кафедры з Трнавы ў Эстэргам у 1820 годзе архібіскупамі эстэргамскімі паслядоўна былі:
Лютае
Лютае — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 38 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 4 км на захад ад вёскі Алёшча, у басейне ракі Палата.
Плошча паверхні 0,01 км². Даўжыня 0,13 км, найбольшая шырыня 0,06 км. Даўжыня берагавой лініі 0,3 км.
Схілы катлавіны вышынёй 3—5 м, пад лесам, на ўсходзе пад забудовай. Вакол возера нешырокая забалочаная пойма. Праз возера цячэ рака Лютая.
Юлій Барысавіч Харытон
Ю́лій Бары́савіч Харыто́н (, Санкт-Пецярбург — 18 снежня 1996, Сароў) — савецкі і расійскі фізік-тэарэтык і фізікахімік, заснавальнік навуковай школы па фізіцы гарэння і выбуху, адзін з кіраўнікоў савецкага праекта па стварэнню атамнай і вадароднай бомб. Тройчы Герой Сацыялістычнай Працы (1949, 1951, 1954). Акадэмік АН СССР (1953), РАН (1991).
Біяграфія
Ю. Б. Харытон нарадзіўся ў сям'і журналіста і актрысы. З 13 гадоў працаваў адначасова з навучаннем у рэальным вучылішчы, якое скончыў у 1919 г. Спрабаваў паступіць у Тэхналагічны інстытут (не прыняты па ўзросце). З 1920 года студэнт Політэхнічнага інстытута, які скончыў у 1925 годзе. У 1921—1931 гг. у Фізіка-тэхнічным інстытуце АН СССР (быў запрошаны М. М. Сямёнавым у яго лабараторыю ). У 1926—1928 гг. праходзіў стажыроўку ў Э. Рэзерфорда ў Кавендзішкай лабараторыі Кембрыджскага ўніверсітэта ў Англіі (у 1928 г. аднавіў работу ў Фізіка-тэхнічным інстытуце). З 1931 года Ю. Б. Харытон загадчык лабараторыі выбуху ў Інстытуце хімічнай фізікі.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў 1941—1944 гг. вучоны разам з супрацоўнікамі былі прыкамандзіраваны да НДІ-6 Народнага камісарыята боепрыпасаў СССР і займаліся удасканаленнем выбуховых рэчываў і канструкцый, прынялі непасрэдны ўдзел у распрацоўцы кумулятыўных гранат і снарадаў.
З 1944 года Ю. Б. Харытон — кансультант, а з 1945 года — штатны супрацоўнік пад кіраўніцтвам І. В. Курчатава. З 1946 г. галоўны канструктар і навуковы кіраўнік КБ-11 (Арзамас-16 у час СССР, цяпер Расійскі федэральны ядзерны цэнтр, Усерасійскі навукова-даследчы інстытут эксперыментальнай фізікі), створанага пры Лабараторыі № 2 АН СССР.
З 1992 года — ганаровы навуковы кіраўнік УНДІЭФ. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР некалькіх скліканняў.
Памёр Ю. Б. Харытон 18 снежня 1996 г. у Сарове. Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках.
Навуковая дзейнасць
Ю. Б. Харытону належаць працы па тэорыі выбуховых рэчываў, крытычнай тэмпературы кандэнсацыі пары металаў, узаемадзеянні малекул з паверхняй цвёрдых целаў, па праблемах ядзернага сінтэзу і ядзернай энергетыкі. У 1939—1940 гг. Ю. Б. Харытон разам з Я. Б. Зяльдовічам выканаў разлік ланцуговай рэакцыі дзялення ўрану.
Узнагароды і прэміі
і інш.
Парвенір
Парвенір (Porvenir) — адзіны чылійскі горад на галоўным востраве архіпелага Вогненная Зямля — Ісла-Грандэ. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай камуны і правінцыі Цьера-дэль-Фуэга, якая ўваходзіць у склад вобласці Магальянэс і Чылійская Антарктыка. Насельніцтва — 4 734 чалавек (2002), з якіх каля дзвюх тысяч салдат чыліскага гарнізону. Большасць жыхароў мае харвацкае паходжанне.
Тэрыторыя камуны — 9707,4 км². Колькасць насельніцтва — 5591 жыхароў (2007). Шчыльнасць насельніцтва — 0,79 чал/км².
Размяшчэнне
Горад размешчаны ў 41 км на паўднёвы ўсход ад адміністрацыйнага цэнтра вобласці Пунта-Арэнас і знаходзіцца на беразе бухты Карамке (на мове індзейскага племені селькнамаў — мелкаводдзе) насупраць Пунта-Арэнаса — самага паўднёвага кантынентальнага горада на Зямлі, ад якога аддзелены Магеланавым пралівам. Гарады злучае паромная пераправа.
Камуна Парвенір мяжуе:
Гісторыя
Першым паселішчам на месцы сучаснага Парвеніра быў паліцэйскі пост, які пабудавалі ў 1883 годзе падчас залатой ліхаманкі на Вогненнай Зямлі. У 1894 быў для заснаваны горад Пуэрта-Парвенір. Першымі жыхарамі горада былі еўрапейскія імігранты, якія прыехалі сюды ў пошуках золата.
Клімат
Клімат у горадзе халаднаваты, марскі, але адносна вільготны. Тэмпература змяняецца ад 1,0-1,5°С у ліпені да 10,0-10,5 °C у студзені (сярэднегадавая — каля 6 °C). Ападкі выпадаюць раўнамерна на працягу года, усяго 370 мм у год. Летам ападкі выпадаюць у выглядзе дажджу, зімой — у выглядзе дажджу ці снегу.
Дэмаграфія
Паводле перапісу 2007 года насельніцтва камуны складае 5591 чалавек, з якіх 3429 мужчын і 2162 жанчыны.
Насельніцтва камуны складае 3,57 % ад агульнай колькасці насельніцтва вобласці Магальянэс і Чылійская Антарктыка. 12,54 % складае сельскае і 87,43 % — гарадское насельніцтва.
Ахпрадзор
Ахпрадзо́р (Ախպրաձոր) — сяло ў марзе Гегаркунік, на ўсходзе Арменіі. Размешчана паўднёвы захад ад горада Вардэніс і злучана з бліжэйшай трасай праз сёлы Макеніс і Лчаван.
Свет Дзікага Захаду
«Свет Дзікага Захаду», або «Заходні свет» (Westworld) — амерыканскі фантастычны серыял тэлеканала HBO, прэм’ера якога адбылася 2 кастрычніка 2016 года. Гэта адаптацыя аднайменнага фільма «Заходні свет», напісанага і пастаўленага Майклам Крайтанам у 1973 годзе. Выканаўчымі прадзюсарамі серыяла сталі Джонатан Нолан, Ліза Джой, Дж. Дж. Абрамс, Джэры Вайнтраўб і Браян Бёрк. Нолан таксама выступіў у якасці рэжысёра пілотнай серыі. 14 лістапада 2016 года HBO працягнуў серыял на другі сезон.
Месца дзеяння — футурыстычны парк атракцыёнаў «Заходні свет», населены андроідамі.
Задума і распрацоўка
Кампанія Warner Bros. разглядала планы стварэння поўнаметражнага рэмейка фільма «Заходні свет» 1973 года з канца 1990-х гадоў. У 2002 годзе часопіс Variety паведаміў пра падпісанне дагавора паміж Warner Bros. і акцёрам Арнольдам Шварцэнэгерам, які намерваўся прадзюсаваць фільм і выканаць у ім ролю Стралка, раней сыграную Юлам Брынерам ; на працягу некалькіх гадоў кампанія спрабавала прыцягнуць да праекта Тарсема Сінгха як рэжысёра і Квенціна Таранціна ў якасці сцэнарыста. У 2011 годзе Warner Bros. усё яшчэ мела планы па стварэнні рэмейку.
У жніўні 2013 года было абвешчана, што кампанія кабельнага тэлебачання HBO замовіла пілотную серыю тэлесерыяла па матывах фільма — прадзюсарамі праекта выступілі Дж. Дж. Абрамс, Джонатан Нолан і Джэры Вайнтраўб, прычым Джонатан Нолан выступіў у якасці рэжысёра, а таксама сцэнарыста ў суаўтарстве са сваёй жонкай Лізай Джой. У канцы 2014 года HBO дала ход стварэнню першага сезона серыяла ў супрацоўніцтве з кінакампаніяй Bad Robot Productions; прэм’ера серыяла была запланавана на 2015 год.
Менавіта Дж. Дж. Абрамс прапанаваў падаваць сюжэт у серыяле з пункту гледжання андроідаў, а не людзей. Джонатан Нолан сярод іншых крыніц чэрпаў натхненне ў камп’ютарных гульнях, у тым ліку BioShock Infinite, Red Dead Redemption і The Elder Scrolls V: Skyrim, а таксама гульнях ад кампаніі BioWare, дзе няма строга зададзенай маралі, і маральны складнік знаходзіцца ў межах нейкага спектра, без адназначнага падзелу на чорнае і белае. Гульня The Elder Scrolls V: Skyrim прыводзілася як прыклад свету, у якім негульнявыя персанажы, якія кіруюцца камп’ютарам, напрыклад, вясковыя жыхары, жывуць сваім уласным жыццём незалежна ад таго, знаходзіцца побач з імі ігрок ці не. Менавіта гэтая ідэя персанажаў камп’ютарных гульняў паслужыла ўзорам для запраграмаваных гісторый андроідаў у «Свеце Дзікага Захаду», якія замкнутыя ў пастаяннай пятлі і штораз паўтараюць адны і тыя ж учынкі. Каментуючы тэму гвалту ў серыяле, Нолан адзначаў, што «гвалт прысутнічае ў тых гісторыях, якія нам падабаецца глядзець па тэлевізары, але не ў тых, якія нам хацелася б перажыць асабіста».
У серыяле гучаць цытаты з класічных п’ес Уільяма Шэкспіра, у прыватнасці, фраза «У бурных радасцей канец раптоўны» з Рамэа і Джульеты  — для андроідаў яна з’яўляецца трыгерам, якія прымушаюць пераацаніць сваё ўспрыманне рэальнасці. «Свет Дзікага Захаду» мае шэраг адсылак да «Алісы ў Краіне Цудаў» Льюіса Кэрала — да іх адносяцца, напрыклад, сіняя сукенка Далорэс і сцэна чаявання ў пустыні, якая вельмі нагадвае кананічныя ілюстрацыі Джона Тэніэла да «Алісы». Паводле слоў Нолана, у серыяле ёсць некалькі відавочных і невідавочных сувязяў паміж галоўнай гераіняй Далорэс і Алісай, галоўнай гераіняй кэралаўскай кнігі; сама кніга Кэрала таксама з’яўляецца ў серыяле, і героі зачытваюць урыўкі з яе. Адсылкі да выяўленчага мастацтва ўключаюць у сябе вобразы, спісаныя з «Вітрувіянскага чалавека» Леанарда да Вінчы, «Свету Крысціны» Эндру Уаета і «Стварэння Адама» Мікеланджэла  — рэпрадукцыя «Стварэнні Адама» з’яўляецца ў фінале першага сезона, і адзін з герояў серыяла, доктар Форд, паказвае на яе і пераказвае тэорыю, высунутую ў 1990 годзе амерыканскім урачом Фрэнкам Мешбергерам, пра тое, што ў выяве Бога на фрэсцы насамрэч зашыфравана анатамічная выява чалавечага мозгу.
У фільме «Заходні свет» 1973 гады фігуравалі і іншыя паркі, аформленыя ў стылі не Дзікага Захаду, а Рымскай імперыі і Сярэднявечча — Нолан дапушчаў, што падобныя паркі могуць у далейшым з’явіцца ў серыяле, і сапраўды, у апошняй серыі першага сезона было паказана закуліссе яшчэ аднаго парку з японскімі самураямі. Пісьменнік Джордж Марцін, па чыіх кнігах у жанры сярэдневяковага фэнтэзі быў зняты іншы паспяховы серыял HBO — «Гульня тронаў» — сустракаўся з Ноланам і Джой і прапанаваў ім ідэю магчымага красовера паміж серыяламі — парку з андроідамі, заснаванага на свеце «Гульні тронаў».
Кастынг
Энтані Хопкінс і Эван Рэйчэл Вуд сталі першымі акцёрамі, з кім дамовіліся прадзюсары серыяла, і былі зацверджаны іх ролі доктара Роберта Форда і Далорэс Абернаці адпаведна. У жніўні 2014 года да праекта далучылася цэлая група акцёраў у складзе: Джэфры Райт, Радрыгу Сантору, Інгрыд Бульсё Бердал, Шэнан Вудвард, Анжэла Сарафян, Сайман Куортэрман і Джэймс Марсден.
Здымкі
Здымкі пілотнага эпізоду адбыліся ў ліпені і ў жніўні 2014 года ў Лос-Анджэлесе.
Крытыка
Першы сезон серыяла атрымаў пераважна станоўчыя водгукі ад крытыкаў. Станоўча быў ацэнены акцёрскі склад , «годны галівудскага блокбастара» , чыя трупа «зрабіла б гонар многім кінастужкам». Запазычваючы асноўную ідэю ад фільма 1973 года серыял не выглядае як рэмейк. Ён кардынальна адрозніваецца з пункту гледжання жанру і ўяўляе сабой фантастычную драму супраць трылера арыгінала. Сюжэт інтрыгуе загадкамі і філасофскімі алюзіямі. Серыял ўздымае мноства тэм, у якіх тэматыка штучнага інтэлекту адыгрывае не апошнюю ролю, але і не заўсёды першую. Незвычайная і форма падачы апавядання — тры паралельныя «таймлайны», якія разгортваюцца на экране, не адрозныя адзін ад аднаго. «Свет Дзікага Захаду» атрымаўся суцэльным творам, здольным спарадзіць грамадскія дыскусіі, як гэта некалі зрабіў серыял «Застацца ў жывых». З прычыны таго, што ў сюжэце шмат гвалту і аголенай натуры, праект параўноўвалі з «Гульнёй тронаў». Сярод негатыўных водгукаў існавала меркаванне, што па сутнасці серыял не ўяўляе ў сваёй канцэпцыі нічога новага. Да мінусаў журналісты таксама адносілі інтэлектуальную безуважлівасць да таго, што адбываецца, асабліва ўласцівае пілотнай серыі. «Афіша. Daily» пісала:
Серыял, гулец з храналогіяй, на працягу ўсяго сезона сцірае розніцу паміж учора, сёння і заўтра, прад'явіў па-чартоўску нетрывіяльны спосаб апавядання. Пэўна, трэба быць андроідам, каб не ацаніць шоу хоць бы на гэтым узроўні. «Гэта ні да чаго не падобнае», — скажуць адны. «Спыніць маторыку», — скажуць іншыя.
Сімон Эдэр
Сімо́н Э́дэр (Simon Eder; 23 лютага 1983, Зальфельдэн, Зальцбург) — аўстрыйскі біятланіст, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2010 і бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 у эстафеце, сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 2009 года ў эстафеце. Пачаў займацца біятлонам у 1995 годзе, член нацыянальнай каманды з 1998 года. Пераможца чэмпіянату свету 2002 года сярод юніёраў у індывідуальнай гонцы, бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2004 года сярод юніёраў у эстафеце. Лепшы вынік на этапах Кубка свету — 1-е месца (масстарт, сезон 2008/2009, этап Ханты-Мансійск; гонка пераследвання, сезон 2013/2014, этап Халменколен). Ляўшун. Сын знакамітага аўстрыйскага біятланіста — Альфрэда Эдэра, цяперашняга галоўнага трэнера жаночай зборнай Беларусі па біятлоне.
Кажан двухколерны
Двухколерны кажан (Vespertilio murinus) — млекакормячая жывёла сямейства гладканосых лятучых мышэй.
Пашырэнне
Пашыраны ў Еўразіі, на поўнач да 60° паўн. шыраты, паўднёвая мяжа праходзіць праз Сярэднюю Італію, узбярэжжа Чорнага мора, Іран, Гімалаі і Паўночна-Усходні Кітай, у Еўрапейскай частцы Расіі, на Каўказе, Паўднёвым Урале, у Сярэдняй Азіі, Паўднёвай Сібіры на поўнач да шыраты Новасібірска — Амура. На Беларусі звычайны від, трапляецца ва ўсіх раёнах. Двухколерныя кажаны з Беларусі адзначаны на зімоўцы ў Румыніі, Аўстрыі.
Асаблівасці біялогіі
Корміцца ўсю ноч. Знішчае ліставёртак, молей, совак, агнёвак, пядзенікаў, бражнікаў, даўганосікаў, дробных хрушчоў, шаўкапрадаў і іншых насякомых.
Жыве калоніямі (да 50 асобін у кожнай, самцы і самкі асобна). У летніх сховішчах (у шчылінах драўляных сцен, за аканіцамі, у дуплах дрэў) самкі паяўляюцца ў другой палове мая, самцы — у другой палове чэрвеня. У канцы чэрвеня — першай палове ліпеня самка нараджае двух дзіцянят. Асеннія міграцыі ў канцы чэрвеня — ліпені.
Кафедральны сабор Хернёсанда
Кафедральны сабор Хернёсанда (Härnösands domkyrka) — сабор у Хернёсандзе, сталіцы лена Вестэрнорланд у Швецыі. Галоўная царква Хернёсандскай дыяцэзіі.
Гісторыя
Першы будынак гарадской царквы быў пабудаваны ў 1593 годзе. Пасля стварэння дыяцэзіі ў 1647 годзе (адначасова з прызначэннем Іаханеса Кануці Ленеуса архібіскупам упсальскім) царква стала кафедральным саборам. Аднак гэты будынак не захаваўся, таму што згарэў падчас штурму горада расійскімі войскамі ў 1721 годзе падчас Паўночнай вайны. Сучасны сабор быў пабудаваны на тым жа самым месцы па праекце архітэктара Юхана Хавермана. Асвячэнне будынка адбылося ў 1846 годзе.
З 2001 года галоўным арганістам сабора з'яўляецца Фрэдрык Сікстэн.
Ахуран (сяло)
Ахура́н (Ախուրյան) — сяло ў марзе Шырак, Арменія. Найбуйнейшае сяло ў Арменіі. Станам на 2008 год, насельніцтва сяла складала 10 046 чалавек.
Тухінскае
Тухі́нскае — возера ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці, за 0,3 км на захад ад горада Сянно, каля вёскі Тухінка, у басейне ракі Крывінка.
Схілы катлавіны вышынёй да 20 м, пераважна разараныя, участкамі пад хмызняком, спадзістыя, месцамі ўмерана стромкія. Возера бяссцёкавае.
Машэкаўскія могілкі
Машэкаўскія могілкі, таксама Мышакоўскія (Машековское кладбище) — абмежавана дзейныя могілкі ў Магілёве, размешчаныя ў гістарычным раёне Машэкаўка і абмежаваныя Нацыянальным спускам і схіламі далін ракі Дзебры і Дняпро. Побач знаходзяцца Яўрэйскія могілкі (пасля вайны — грамадзянскія). Плошча складае 5,4 га.
Гісторыя
Самыя старыя пахаванні датуюцца канцом XVIII — пачаткам XIX стагоддзя. У у 1724 годзе на праваслаўных могілках пабудавалі драўляную Іаана-Багаслоўскую царкву-капліцу, якую заснаваў Кандрат Каролька, які памёр у 1780 г. і быў у ёй пахаваны.
Пахаванні
Адна з неідэнтыфікаваных магіл прадстаўленая ў выглядзе каменнага саркафага, вышыня якога складае 80 см, шырыня — 1,6 м, на камені, які закрывае саркафаг, чытаецца фрагмент слова «кимваръ».
На тэрыторыі могілак 6 пахаванняў належаць роду магілёўскага купца Піліпа Сямёнава Капцелева, якія датуюцца перыядам з 1864 па 1903 г.: Піліп Сямёнаў Капцелеў (1802—1864), Ганна Капцелева (1809—1891), гарадскі галава (1826—1903), Сафоній Піліпавіч Капцелеў (1841—1891), Афанасій Піліпавіч Капцелеў (1846—1880), Аляксандра Сямёнаўна Капцелева (1853—1883). Некаторыя з пералічаных пахаванняў размешчаны адно ад аднаго на адлегласці 10 м, што можа сведчыць пра тое, што паміж імі маглі размяшчацца магілы іх сваякоў, знішчаныя пазнейшымі пахаваннямі. Маюцца пахаванні прадстаўнікоў роду Гартынскіх,.
Па некаторых звестках, на Машэкаўскіх могілках захаваліся надмагільныя скульптуры, зробленыя магілёўскі скульптарам Пятром Рыгоравічам Яцынам.
На могілках знаходзяцца тры брацкія магілы савецкіх воінаў, у якіх пахавана 49, 43 і 26 воінаў, якія загінулі ў баях пры абароне Магілёва ў ліпені 1941 г. і вызваленні горада ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў у чэрвені 1944 года.
Мікалай Іпалітавіч Абрыньба
Мікалай Іпалітавіч Абры́ньба (Николай Ипполитович Обрыньба;, г.п. Епіфань, Тульская губерня, Расійская імперыя, цяпер Тульская вобласць, Расія — ) — рускі жывапісец. Заслужаны мастак РСФСР (1969). Член Саюза мастакоў СССР.
Біяграфія
Скончыў ў 1931 годзе Кіеўскі мастацкі тэхнікум, у 1936—1940 гадах у Кіеўскім мастацкім інстытуце, у 1940—1941 гадах — у Маскоўскім мастацкім інстытуце імя В. І. Сурыкава.
У Вялікую Айчынную вайну ўдзельнік партызанскага руху ў Беларусі. У Вяземскім «катле» патрапіў у палон, з якога бег. З 1942 года ў Чашніцкай партызанскай брыгадзе «Дубава» (Віцебская вобласць), камандаванне якой стварыла яму ўмовы для мастацкай творчасці. У 1943—1944 гадах у распараджэнні Цэнтральнага штаба партызанскага руху, пры якім дзейнічала партызанская карцінная галерэя (раней працавала ў брыгадзе «Дубрава»), якую складалі 8 карцін і малюнкі Абрыньбы і накіды, акварэлі, плакаты беларускага мастака-партызана М. Гуціева.
Творчасць
Тэма гераізму беларускіх партызан — галоўная ў творчасці Абрыньбы. Сярод работ: «Выхад брыгады „Дубава“ на аперацыю» (1942), «Памяці маіх сяброў, паўшых у барацьбе з фашызмам, прысвячаю: Нікіфараў Васіль, Маргевіч Вера, Караленка Дзмітрый, Шэнко Свяпан, Чайкін Міхаіл. 1942—1944» (1945—1967), «Прарыў» (1969), «Мост на Заходняй Дзвіне. 1942» (1970), «Франтавыя эцюды» (1976), партрэт П. К. Панамарэнкі (1974) і інш.
Карціны Абрыньбы захоўваюцца ў Львоўскай карціннай галерэі, Беларускім дзяржаўным музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, а таксама ў прыватных калекцыях у Расіі і за мяжой: Італіі, Францыі, Японіі, ЗША.
Аўтар кніг «Лёс апалчэнца» і «Мастак і час».
Міхаіл Нічыпаравіч Быкаў
Міхаіл Нічыпаравіч Быкаў (, в. Калікіна, Тамбоўская губерня —, Мазавецкае ваяводства, Польшча) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Да 1936 году жыў у горадзе Сярдобск (Пензенская вобласць), дзе скончыў 7 класаў, працаваў грузчыкам на заводзе «Союзформлитье». У 1936—1938 гадах праходзіў тэрміновую службу ў Чырвонай Арміі. Пасля дэмабілізацыі працаваў дыспетчарам гаража на заводзе «Свабодны Сокал» ў горадзе Ліпецк. А потым вярнуўся ў роднае сяло, быў намеснікам старшыні калгаса.
З 1940 года зноў у арміі. У тым жа годзе скончыў Тамбоўскае ваеннае пяхотнае вучылішча. Са снежня 1941 гады ў дзеючай арміі. Змагаўся пад Харкавам і Сталінградам. Да лета 1944 гады камандаваў 2-м мотастралковага батальёна 28-й гвардзейскай мотастралковай брыгады.
Асабліва вызначыўся ў баях за вызваленне Польшчы.
Быў пахаваны ў горадзе Мінск-Мазавецкі, пазней перапахаваны на вайсковых могілках у горадзе Варшава.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 чэрвеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі маёру Міхаілу Нічыпаравіч Быкаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» (№ 3068).
Муранскі Град
Размешчаны ў паўднёвай частцы горнага масіва Муранска Планіна, на тэрыторыі аднайменнага нацыянальнага парку, на гары Цыганка ў 9 км на паўднёвы захад ад г. Рэвуца.
Гісторыя
Пабудаваны ў 1241 годзе яшчэ да нашэсця мангола-татараў у гатычным стылі. У першыню згадваецца як Castrum Movran, адносіцца да 1271 года. У 1430 годзе замак занялі атрады гусітаў. Каля 1500 года замкам валодаў палацін Венгрыі, магнат Іштван Запальяі. У сярэдзіне XVI стагоддзя яго неаднаразова абложвалі атрады раўбрытараў.
У 1644 годзе з дапамогай сваёй будучай трэцяй жонкі Марыі Чэшкі Муранскі замак захапіў граф Ферэнц Веселені.
Замак не раз перабудоўваўся на працягу XVI—XVII стагоддзяў, у 1760 годзе быў канчаткова разбураны.
Да нашых дзён нядрэнна захавалася брама, часткова — фрагменты сцен.
Павел Юр’евіч Татарнікаў
Павел Юр’евіч Татарнікаў (нар., ) — беларускі мастак-графік, кніжны ілюстратар, выкладчык Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў.
Біяграфія
З 1997 года член Беларускага саюза мастакоў.
Творчасць
Займаецца станковай графікай. Творы Паўла Татарнікава захоўваюцца ў фондах Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь, Музея сучаснага мастацтва, Нацыянальнага гістарычнага музея Рэспублікі Беларусь.
З 1989 года займаецца кніжнай ілюстрацыяй. Супрацоўнічае з выдавецтвамі Беларусі, Вялікабрытаніі, Італіі, Расіі, Тайваня, Японіі.
Выстаўкі
Удзельнічаў у міжнародных праектах, у т.л. «Дольна Вісла» ў Гручне (Польшча, 2014), фестывалі Lucca Comics and Games у Луцы (Італія, 2015), «Эрэм III» у Вігры (Польшча, 2019), «Беларціс» у Монтэ-Карла (Манака, 2019).
Спіс зорак сузор’я Мухі
У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Мухі да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.
Аляксандр Іванавіч Колышкін
Алякса́ндр Іва́навіч Ко́лышкін (, в. Слабцова, Зубцоўскі павет Цвярская губерня — невядома) — савецкі партыйны дзеяч, першы сакратар Мінскага абласнога камітэта КП(б)Б у 1941 годзе.
Біяграфія
Скончыў Ленінградскі індустрыяльны інстытут (1936), Вышэйшую школу партарганізатараў пры УКП(б) (1939).
З 1917 года працаваў на сельгаспрадпрыемствах Маскоўскай губерні. У 1936—1937 гадах інжынер-канструктар, начальнік механазборачнага ўчастка турбіннага цэха Ленінградскага машынабудаўнічага завода імя С. М. Кірава. З лістапада 1937 года памочнік сакратара, з 1938 года 2-гі сакратар Кіраўскага (Ленінград) райкама УКП(б). З 1939 года адказны арганізатар пры Упраўленні кадраў ЦК УКП(б). З 1940 года сакратар па кадрах, а з сакавіка 1941 года — 1-ы сакратар Мінскага абкама і гаркама КП(б)Б. З лістапада 1941 года сакратар Чалябінскага абкама УКП(б) па авіяцыйнай прамысловасці. У верасні 1944 года адкліканы ў апарат ЦК КП(б) Беларусі. Далейшы лёс невядомы.
Кажан позні
Позні кажан (Eptesicus serotinus) — млекакормячая жывёла сямейства гладканосых лятучых мышэй.
Апісанне
Даўжыня цела 62—75, перадплечча 48—51 мм. Крылы адносна шырокія. Вушы нагадваюць вушы начніц. Поўсць высокая, шаўкавістая, рэдкая, зверху цёмна-карычневая з бляскам, энізу святлейшая.
Пашырэнне
Пашыраны ў Еўразіі, Паўночнай Афрыцы, у тым ліку ў Еўрапейскай частцы Расіі, Казахстане, Сярэдняй Азіі, на Каўказ. На тэрыторыі Беларусі адносна рэдкі аселы від, адзначаны ў Брэсцкай і Мінскай абласцях.
Асаблівасці біялогіі
Корміцца ўсю ноч у парках, садах, на ўзлесках, лясных прасеках, уздоўж вуліц паблізу сховішчаў. Знішчае совак, пядзенікаў, вусачоў, хрушчоў, ліставёртак і іншых шкодных насякомых.
Жыве калоніямі. У летніх сховішчах (на гарышчах, у шчылінах драўляных сцен, за аканіцамі) паяўляецца з сярэдзіны красавіка. У 2-й пал. чэрвеня—ліпені самка нараджае адно дзіцянё. Зімуе ў падвалах, склепах.
Ахцк
А́хцк (Աղձք) — сяло ў марзе Арагацотн, на захадзе Арменіі. Размешчана за 9 км на паўночны захад ад горада Аштарака, на Арзні-Шамірамскім канале. У непасрэднай блізкасці ад аўтамабільнай дарогі Артык — Агарак. Суседнімі сёламі з’яўляюцца Агарак, Бюракан і Уджан.
І стала святло
«І стала святло» (Et la lumière fut) — драматычны фільм 1989 года, зняты рэжысёрам Атарам Іаселіяні.
Прэм’ера карціны адбылася 14 верасня 1989 года ў межах конкурснай праграмы 46-га Венецыянскага кінафестывалю, дзе была ўдастоена Вялікага спецыяльнага прыза журы.
Кабомба водная
Кабомба водная (Cabomba aquatica) — шматгадовая водная расліна сямейства кабомбавых.
Пашырана ў вадаёмах Амерыкі. Культывуецца як акварыумная расліна.
Расліна з добра развітай валасніковістай каранёвай сістэмай. Сцябло круглае, слабагалінастае, у акварыумах дасягае 2 м даўжыні. Падводнае лісце супраціўнае, веерападобнае, дробнарассечанае, ярка-зялёнае; плаваючае — круглае, бліскучае, гладкае. На парастках, якія паднімаюцца над паверхняй вады, дробныя белыя кветкі з жоўтым адценнем.
Размнажаецца сцябловымі чаранкамі, якія ўкараняюцца ў грунце. Святлалюбная, добра расце пры штучным і натуральным асвятленні, пры тэмпературы 18 °С (аптымальная 24 °C).
Крывыя Акуні
Крывыя Акуні — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 44 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 2,5 км на захад ад вёскі Малое Сітна, у басейне ракі Сосніца.
Плошча паверхні 0,1 км². Даўжыня 0,47 км, найбольшая шырыня 0,36 км. Даўжыня берагавой лініі 1,4 км.
Дарніцкі раён (Кіеў)
Дарніцкі раён (Да́рницький район) — раён горада Кіева, размешчаны на левым беразе Дняпра.
У склад раёна ўваходзяць Асакаркі, Новая Дарніца, Пазнякі, Харкаўскі масіў, Сяло Шаўчэнкі, Рамбаза, Чырвоны хутар, Бортнічы.
Гісторыя
Гістарычная мясцовасць абапал аднайменнай ракі Дарніцы. У шырокім сэнсе Дарніцай завуць усю левабярэжную частку Кіева. Рака Дарніца працякае ўздоўж чыгункі Кіеў — Чарнігаў і ўпадае ў возера Ніжні Тэльбін (каля Дняпра). Назва — ад старажытнарускага «дарнь» («у дар»). Па адной з версій, гэтая зямля ў часы Кіеўскай Русі была камусьці падорана.
Адна з першых згадак пра Дарніцу датавана 1509 годам, як уладанняў Кіева-Пячэрскага і Нікольскага манастыроў. У 1765—1769 гадах згадваецца хутар Дарніцкі з млыном на рацэ Дарніцы. Інтэнсіўнае асваенне Дарніцы як жылога і гаспадарчага раёна пачата падчас будаўніцтва чыгункі Кіеў — Курск у 2-й палове XIX стагоддзя.
У 1860-х гадах узнік пасёлак Новая Дарніца, які апынулася ў межах Кіева з 1927 года. Тым часам пабудавана і Дарніцкае дэпо, на базе якога ў 1930-х гадах і ўладкаваны пасёлак ДВРЗ.
Падчас Другой сусветнай вайны Дарніцкі пасёлак і прадпрыемствы ўздоўж чыгункі цалкам разбураны. Інтэнсіўнае жыллёвае і прамысловае будаўніцтва ў Дарніцы разгорнута з канца 1940-х гадоў.
У Дарніцы ёсць возера Дарніцкае, Дарніцкі бульвар, вуліца Новадарніцкая. Найменне «Дарніцкіх» мае шэраг прадпрыемстваў, у тым ліку шаўковы і мясакамбінаты, «Дарніца» — хімфармаб’яднанне, станцыя метро, чыгуначная станцыя (так званы Дарніцкі вакзал), аўтастанцыя, гандлёвы цэнтр. Да 1973 года Дарніцкай шашой называлася сучасная вуліца Алматынская, да 1955 года Дарніцкай вуліцай — сучасная вуліца Івана Бойка.
У 1935 годзе створаны Дарніцкі раён горада Кіева, зацверджаны ў сучасных межах у 2002 годзе.
Насельніцтва
Колькасць насельніцтва раёна:
Працаздольнае насельніцтва раёна складае 196,2 тыс. чалавек, або 69,8 % ад сталага насельніцтва агулам, што на 3,8 % больш за ўзровень Кіева агулам. З агульнай колькасці насельніцтва раёна занятае насельніцтва складае 44,9 %.