cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Касіяпея (сузор’е)
Касіяпе́я (Cassiopeia; народная назва — Касцы ) — сузор’е ў частцы зорнага неба, адно з 88 сузор’яў дзейнай наменклатуры IAU (1930). Самыя яркія зоркі Касіяпеі (ад 2,2 да 3,4 зорнай велічыні) ўтвараюць фігуру, падобную на літары «М» або «W». Сузор’е займае на небе плошчу ў 598,4 квадратнага градуса і змяшчае каля 150 зорак, бачных няўзброеным вокам; з іх 90 зорак — ярчэй за 6m. Большая частка сузор’я ляжыць у паласе Млечнага Шляху і ўтрымлівае шмат рассеяных зорных скопішч. Сузор’е з’яўляецца незаходным на ўсёй тэрыторыі Беларусі.
W-астэрызм
Касіяпея ўключае астэрызм, які фарміруе запамінальны вобраз сузор’я —  'W-астэрызм' . Ён складаецца з самых яскравых зорак сузор’я, ε (Сегін), δ (Рукбах), γ (Наві), α (Шэдар) і β (Каф), якія ўтвараюць фігуру, якая нагадвае лацінскую літару «W».
Зоркі
Найбольш яркія зоркі ε (Сегін), δ (Рукбах), γ (Наві), α (Шэдар) і β (Каф), якія ўтвараюць фігуру W, маюць бляск 3,4; 2,7; 2,4; 2,2 і 2,3 бачнай зорнай велічыні.
Незвычайнай зменнай зоркай з’яўляецца Гама Касіяпеі — Наві. Гэта — новападобная зорка, яркасць якой можа змяняцца ад 1,6m да 3m.
.ai
.ai — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Ангільі.
Касіяпея (сузор’е)
Зоркі
Зусім інакш паводзіць сябе ρ Касіяпеі, якая адносіцца да класа зорак-звышгігантаў (яна ў 40 разоў цяжэйшая і прыкладна ў разоў ярчэйшая за Сонца). Вялікую частку часу яе бляск нязменны і блізкі да 4m. Але часам бляск спадае да 6,2m, і тады ρ Касіяпеі становіцца недасягальнай для няўзброенага вока. Прычынай змены бляску з’яўляюцца выкіды зоркай газу ў прастору, якія прыводзяць да аслаблення яе бачнай яркасці.
.ai
Выкарыстанне дамена ai рэкамендуецца для сайтаў, якія датычаць вострава Ангілья або змяшчаюць падобную інфармацыю, для кампаній і прыватных асоб, якія знаходзяцца на Ангільі, выходзяць на яе рынак, і, натуральна, для ўсіх, каму падыходзіць гэтая даменная зона.
Касіяпея (сузор’е)
Зоркі
η Касіяпеі — падвойная зорка. Галоўная зорка (3,7m) — жоўты гігант, спадарожнік (7,4m) — маленькая чырвоная халодная зорка з тэмпературай паверхні, блізкай да 3000 К. Абедзве зоркі круцяцца вакол агульнага цэнтра цяжару з перыядам 526 год. Яны знаходзяцца параўнальна блізка ад Сонца — на адлегласці 20 светлавых гадоў.
.ai
Абмежаванні
Абмежаванняў рэгістрацыі і выкарыстання даменнага імя ў зоне AI няма.
Касіяпея (сузор’е)
Зоркі
Жоўтая карлікавая зорка μ Касіяпеі (5,3m) прыкметная сваім вельмі хуткім перамяшчэннем. Кожную секунду яна аддаляецца ад нас амаль на 100 км і пры гэтым ссоўваецца і ў папярочным кірунку. За тысячагоддзе яна праходзіць на небе адлегласць, роўную падвоенаму бачнаму папярочніку месяцавага дыска. Упершыню ў зорныя каталогі μ Cas была занесена Ціха Брагэ.
Гісторыя
Старажытнае сузор’е. Уключана ў каталог зорнага неба Клаўдзія Пталемея «Альмагест». Названа імем Касіяпеі — у грэчаскай міфалогіі жонкі эфіопскага цара Кефея і маці Андрамеды. Паводле адной з версій міфа, Касіяпея за сваю хвальбу была прывязана да крэсла, седзячы на якім, была павінна кружыцца вакол Паўночнага Полюса, куляючыся галавой уніз.
У некаторых арабскіх рукапісах сузор’е завецца «Сядзячая жанчына».
Камешкава
Камешкава — горад ва Уладзімірскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Камешкаўскага раёна.
Насельніцтва - 13,6 тыс. чалавек (2009).
Геаграфія
Горад размешчаны на Клязьмінска-Нерлінскай нізіне, за 41 км на паўночны ўсход ад горада Уладзіміра, займае тэрыторыю ў 791 га.
Славутасці
У наваколлях Камешкава — некалькі цэркваў XVII—XIX стагоддзяў. У горадзе царква Узнясення Гасподняя (1906).
Культура, утварэнне
У горадзе — 4 школы: № 1, № 2 (пачатковая), № 3, № 4 (карэкцыйная). Палова будынка 4-й школы адведзена пад дзіцячы сад.
Карабанава
Карабанава — горад (з 1938) ў Расіі, у Аляксандраўскім раёне Уладзімірскай вобласці.
Геаграфія
Горад размешчаны на левым беразе ракі Шэрая (упадае ў раку Шэрна, прыток Клязьмы), за 128 км на паўночны захад ад Уладзіміра і за 9 км на поўдзень ад Аляксандрава. Чыгуначная станцыя на Вялікім кольцы Маскоўскай чыгункі.
Уотсан
Уотсан, Ватсан (Watson) — англійскае прозвішча.
Рудакова (заказнік)
Рудакова — былы біялагічны заказнік рэспубліканскага значэння ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уключаны ў склад Нацыянальнага парку «Нарачанскі».
Тэрыторыя, якую займае заказнік, — тыповы ўчастак поўдня Беларускага Паазер'я. Таксама тэрыторыя размяшчэння заказніка з'яўляецца найбольш узвышанай часткай Свянцянскіх градаў на тэрыторыях, прылеглых да возера Нарач. У межах заказніка сканцэнтравана валікая колькасць рэдкіх відаў і відаў, якія знікаюць. Сярод іх:, , , , , , , , , , , , і іншыя.
Усяго на тэрыторыі заказніка выяўлены 14 рэдкіх відаў і відаў, якія знікаюць.
Рудакова
Рудакова — гідронім і тапонім:
Пурын (значэнні)
Пурын мае наступныя значэнні:
Прокшанічы
Про́кшанічы (, Прокшеничи) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Княжыцкага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1675 годзе як вёска Пракшынічы ў складзе Княжыцкай воласці ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Тэрмаэлектронная эмісія
Тэрмаэлектронная эмі́сія, эфект Рычардсана — з'ява вылучэння электронаў у вакуум або разрэджанае асяроддзе нагрэтымі целамі (цвёрдымі, радзей — вадкімі). Упершыню даследавана ў 1900—1901 гг. О. У. Рычардсанам (Нобелеўская прэмія па фізіцы 1928 г.).
Пакідаючы рэчыва, электроны павінны мець кінетычную энергію, дастатковую для пераадолення патэнцыяльнага бар'ера. Найменшая велічыня гэтай энергіі мае назву работа выхаду і з'яўляецца адной з характарыстык рэчыва.
На з'яве тэрмаэлектроннай эмісіі заснавана дзейнасць многіх электравакуумных і газаразрадных прыбораў і прылад.
Кальчугіна
Кальчугіна — горад у Расіі, ва Уладзімірскай вобласці, адміністрацыйны цэнтр Кальчугінскага раёна. Насельніцтва 45,4 тыс. чалавек (2010).
Геаграфія
Горад размешчаны на рацэ Пёкша (прыток Клязьмы), у Юр'еўскім аполлі, на так званых адгор'ях Маскоўскага ўзвышша, за 74 км ад Уладзіміра, за 131 км ад Масквы, за 30 км ад Юр'еў-Польскага ў паўночна-заходняй частцы Уладзімірскай вобласці, уваходзіць у Паўночна-Заходні унутрыабласны эканамічны раён.
Шведскія мухі
Шведскія мухі (Oscinella) — род злакавых мух, шкоднікі раслін сямейства метлюжковыя. Каля 30 відаў. Пашыраны паўсюдна, найбольш, якая пашкоджвае пераважна авёс, і , пашкоджвае ячмень і пшаніцу. Шкодзяць таксама азімаму жыту, кукурузе і іншым культурам.
Апісанне
Даўжыня 1,5-3 мм, цела чорнае, знізу светла-жоўтае, крылы празрыстыя з металічным бляскам. Мухі вылятаюць вясной, адкладваюць яйцы на праросткавую плеўку злакаў. Лічынкі пранікаюць унутр усходаў, дзе кормяцца асновай цэнтральнага ліста і эмбрыянальным зародкам коласа. Пашкоджаныя расліны моцна кусцяцца, адстаюць у росце і развіцці. Зімуюць лічынкі, зрэдку кукалкі. За год даюць 2-5 пакаленняў.
Нацыянальны парк Салонга
Слонга (Salonga) — нацыянальны парк у ДР Конга. Заснаваны ў 1970 г. Плошча 3,6 млн. га, складаецца з двух участкаў.
Знаходзіцца ва ўпадзіне Конга. Паверхня — тэрасаванае плато, рачныя даліны, балоты. Ландшафты з экватарыяльных забалочаных, прырэчных і сухіх лясоў, участкі злакавай расліннасці. У фаўне мартышкі, слон (у т.л. карлікавая форма), карлікавы бегемот (аноа) і шымпанзэ (банабо), антылопы, кракадзілы, вадаплаўныя птушкі.
Валерый Пятровіч Бахно
Валерый Бахно (нар., ) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер. У 2003—2018 гадах з’яўляўся галоўным трэнерам мікашэвіцкага «Граніта».
Клубная кар’ера
Пачынаў кар’еру ў Расіі, потым гуляў у Беларусі за мікашэвіцкі «Граніт» і салігорскі «Шахцёр». У 2000—2001 гадах выступаў у Літве і Польшчы, пасля вярнуўся ў склад «Граніта», у якім і завяршыў кар’еру іграка ўвосень 2006 года.
Трэнерская кар’ера
У ліпені 2018 года Валерый Бахно саступіў пасаду галоўнага трэнера свайму памочніку Алегу Сідарэнкаву, сам застаўся старшым трэнерам каманды. У студзені 2019 года стала вядома, што Бахно пераехаў жыць у Польшчу.
У ліпені 2019 года вярнуўся на пасаду галоўнага трэнера «Граніта», аднак у хуткім часе зноў пакінуў клуб. Асеўшы ў Польшчы, стаў там дзіцячым трэнерам.
Кіт (сузор’е)
Кіт (Cetus) — сузор’е ў частцы зорнага неба, адно з 88 сузор’яў дзейнай наменклатуры IAU (1930). Паходжанне назвы IAU:. Найбольш яркія зоркі маюць бляск 2,0 і 2,5 візуальнай зорнай велічыні. У сузор’і знаходзіцца вядомая пераменная зорка Міра. На тэрыторыі Беларусі відаць часткова.
.ag
.ag — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Антыгуа і Барбуды.
Выкарыстанне дамена ag дастаткова папулярнае для кампаній, зарэгістраваных у Германіі, Аўстрыі і Швейцарыі, паколькі ag пазначае форму ўласнасці кампаній (Aktiengesellschaft — акцыянернае таварыства).
Выкарыстанне дамена ag таксама рэкамендуецца для сайтаў, якія датычаць астравоў Антыгуа і Барбуда або змяшчаюць падобную інфармацыю, для кампаній і прыватных асоб, якія знаходзяцца ў Германіі, Аўстрыі, Швейцарыі або астравах Антыгуа і Барбуда, выходзяць на іх рынак, і, натуральна, для ўсіх, каму падыходзіць гэтая даменная зона.
Абмежаванні
Абмежаванні на рэгістрацыю і выкарыстанне даменнага імя ў зоне ag адсутнічаюць.
Працягласць рэгістрацыі
Звычайна дамен робіцца даступным да выкарыстання праз некалькі хвілін пасля атрымання аплаты. Максімальная працягласць рэгістрацыі для гэтай даменнай зоны складае 1 працоўны дзень.
Перавод на абслугоўванне
Магчымы перавод (трансфер) даменаў у зоне ag на абслугоўванне ад іншага рэгістратара з падаўжэннем дамена на наступны год. Перад запытам на трансфер дамена неабходна атрымаць у свайго цяперашняга рэгістратара так званы Код аўтарызацыі (Authorization code). Звычайна дамен пераводзіцца на абслугоўванне да новага рэгістратара праз 5-7 дзён пасля пачатку працэсу трансферу дамена.
Калі ў WHOIS пазначаны некарэктны адрас e-mail, то перад запытам на трансфер дамена неабходна папрасіць цяперашняга рэгістратара выправіць адрас e-mail у інфармацыі пра ваш дамен. У шэрагу выпадкаў на пазначаны ў WHOIS e-mail адпраўляюцца запыты з просьбай пацвердзіць жаданне перавесці дамен да новага рэгістратара. Калі пацвярджэнні на такія лісты не паступяць, то заяўка на трансфер дамена будзе адхіленая.
Інфармацыя ў WHOIS
У WHOIS адлюстроўваецца поўная інфармацыя пра ўладальніка дамена — імя, поўны адрас, тэлефон, факс, e-mail. Адміністрацыя даменнай зоны ag на гэты момант часу не аказвае афіцыйнай паслугі закрыцця даных пра ўладальніка дамена.
IDN-дамены
Выкарыстанне сімвалаў нацыянальных алфавітаў у імёнах даменаў немагчымае. Дазваляецца выкарыстанне толькі сімвалаў лацінскага алфавіта, лічбаў і сімвала «-».
Падаўжэнне дамена
Ажыццявіць падаўжэнне дамена ag абавязкова неабходна да сканчэння тэрміну яго рэгістрацыі, пазначанага ў вашым акаўнце. У выпадку, калі дамен ag не быў падоўжаны ў пазначаны тэрмін, ён пераводзіцца ў непрацоўны стан і ў далейшым выдаляецца.
Звычайна падаўжэнне тэрміну рэгістрацыі дамена ag ажыццяўляецца праз некалькі хвілін пасля атрымання аплаты. Максімальная працягласць падаўжэння для гэтай даменнай зоны складае 1 працоўны дзень.
Калі дамен не быў падоўжаны на працягу 30 дзён з дня сканчэння тэрміну яго рэгістрацыі, аднаўленне дамена ag у працоўны стан платнае. Гэтая сума будзе дададзеная да рахунка за падаўжэнне даменнага імя.
Звярніце ўвагу, што аднаўленне дамена магчымае не ва ўсіх выпадках, таму просьба ўважліва сачыць за тэрмінам рэгістрацыі вашага дамена для таго, каб пазбегнуць яго страты.
Звычайна аднаўленне дамена ag ажыццяўляецца на працягу 1-3 працоўных дзён пасля атрымання аплаты. Максімальны тэрмін аднаўлення для гэтай даменнай зоны складае 7 дзён.
Змена ўладальніка дамена
Магчыма.
Змена ДНС-сервераў
У выпадку, калі вы пазначылі карэктныя ДНС-серверы з пункта гледжання адміністрацыі даменнай зоны ag, змена ДНС-сервераў будзе выкананая на працягу 30 хвілін пасля падачы заяўкі.
Максімальны тэрмін змены ДНС-сервераў для гэтай даменнай зоны складае 1 працоўны дзень.
Звярніце ўвагу, што пасля змены ДНС-сервераў для вашага дамена можа мінуць ад некалькіх гадзін да двух дзён, пакуль гэтая інфармацыя абновіцца на ўсіх ДНС-серверах у сетцы Інтэрнэт.
Патрабаванні да ДНС-сервераў
Патрабуюцца мінімум два ДНС-серверы.
Кляўцы
Кляўцы́ (, Клевцы) — вёска ў Лёзненскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Лёзненскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Стасеўскага сельсавета.
Праз вёску працякае рака Каменка.
Пясчанка (Магілёўскі раён)
Пясча́нка (, Песчанка) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Княжыцкага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1675 годзе як вёска ў складзе Княжыцкай воласці ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага. Згадваецца ў 1752 годзе пры размежаванні з суседняй вёскай Лубнішча, што ўваходзіла ў склад Княжыцкага графства.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці.
У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецкімі войскамі. 9 студзеня 1944 года 121-ы партызанскі полк імя А. М. Касаева правёў бой, каб выратаваць мірных жыхароў ад знішчэння і вывазу на катаржныя работы ў Германію.
Лебедзь (сузор’е)
Лебедзь (Cygnus) — сузор’е ў частцы зорнага неба, адно з 88 сузор’яў дзейнай наменклатуры IAU (1930).
Паходжанне назвы IAU:.
Візма Бэлшавіца
Візма Бэлшавіца, у шлюбе Элсберга (Vizma Belševica;,  — , ) — латвійская паэтэса, празаік, драматург, кінасцэнарыст, перакладчык, неаднаразовы намінант Нобелеўскай прэміі.
Біяграфія
З сям’і рабочых. Бацька хварэў на алкагалізм. Вырасла ў Рызе і на ферме сваякоў у Курземе. Скончыла Літаратурны інстытут імя Горкага ў Маскве (1955—1961). Сыны Клаус і Яніс — пісьменнікі. Памерла пасля доўгай хваробы.
Творчасць
Дэбютавала вершам у 1947 годзе. Першая кніга вершаў выйшла ў 1955 г., за савецкім часам вершы Бэлшавіцы жорстка цэнзураваліся. В. Бэлшавіца надоўга сышла з публічнага літаратурнага жыцця. Тым часам, кнігі яе публікаваліся ў Швецыі, Фінляндыі, Вялікабрытаніі, Францыі, ЗША і іншых краінах. Творы перакладзены на 40 моў.
Аўтар паэмы «Запіскі Індрыка Латыша на палях Лівонскай хронікі» (1971), зборнікаў паэзіі «Цяпло зямлі» (1959), «Мора палае» (1966), «Гадавыя кольцы» (1969), «Красавіцкі дождж» (1978), «Клубок матаецца» (1981), «Час жоўталісця» (1987), зборнікаў апавяданняў «Апавяданні з Кікурагса» (1965), «Няшчасце ў доме» (1979), «Разбітае сэрца на Дошцы гонару» (1997). У 1990-я апублікавала раманную аўтабіяграфічную трылогію — «Біле», «Біле жыве далей» і «Прыгожая маладосць Біле».
Апроч паэзіі, займалася перакладамі з англійскай (Шэкспір, Т. С. Эліёт), італьянскай (Дантэ), рускай (Пушкін) і ўкраінскай.
Прызнанне
Паводле навелы Бэлшавіцы зняты фільм «Усё з-за гэтай свавольнай Паўліны» (1979), які набыў вялікую папулярнасць у Латвіі. У 1990 годзе абрана ганаровым членам Акадэміі навукі Латвіі. Неаднаразова атрымлівала ў Латвіі і за мяжой прэстыжныя літаратурныя прэміі (прэмія Тумаса Транстромера, 1998, і інш.). Кавалер Ордэна Трох Зорак.
Шведска-нарвежская унія
Шведска-нарвежская рэальная унія, таксама Аб'яднаныя каралеўствы Швецыя і Нарвегія (Svensk-norska unionen, Unionen mellan Sverige och Norge, Unionen mellom Norge og Sverige) — дзяржаўна-прававое аб'яднанне Швецыі і Нарвегіі, існавала з 1814 па 1905 год. Заключана ў выніку шведска-нарвежскай вайны 1814 (раней была прадугледжана Кільскім дагаворам, які спыніў дацка-нарвежскую унію). Унія была кампрамісам паміж нарвежскім імкненнем да незалежнасці, з аднаго боку, і жаданнем Швецыі кампенсаваць страту Фінляндыі ў выніку вайны з Расіяй і Памераніі - з другога. Швецыя абавязалася прызнаць ўнутраную самастойнасць Нарвегіі і яе Эйдсвольскую канстытуцыю 1814 (з папраўкамі, якія ўлічваюць стварэнне уніі). Скасавана карлстадскімі пагадненнямі 1905 года, пасля чаго Нарвегія здабыла поўную незалежнасць і ўласнага караля - Хокана VII.
Перадгісторыя і заключэнне уніі
У перыяд напалеонаўскіх войнаў Швецыя выступала на баку антыфранцузскіх кааліцый. З 1807 Шведская Памеранія была акупавана Напалеонам у ходзе Польскай кампаніі. Гэта прымусіла кронпрынца Карла XIV Юхана праводзіць больш актыўную знешнюю палітыку і ўзяць варожы ў адносінах да Францыі курс. Швецыя ўступіла ў вайну з саюзнікам Францыі - Даніяй, на баку антынапалеонаўскай кааліцыі. Па выніках Кільскага міру 1814 Даніі прыйшлося саступіць Швецыі ўсю Нарвегію ў якасці кампенсацыі за страту Памераніі. Нарвежцы абвясцілі аб незалежнасці адразу пасля гэтага, і Карл Юхан адправіў экспедыцыю, каб усталяваць там сваю ўладу. Уварванне прайшло параўнальна хутка і бяскроўна. Шведска-нарвежская унія была заключана ў тым жа годзе і прадугледжвала агульнага для абедзвюх краін манарха і агульную знешнюю палітыку, але з захаваннем уласнай канстытуцыі, парламента і законаў. Гэты ваенны канфлікт стаў апошнім для Швецыі удзелам ва ўзброеных супрацьстаяннях ў XIX стагоддзі. Пасля яго Карл Юхан паслядоўна праводзіў палітыку ўмацавання міру, што стала асновай шведскага нейтралітэту.
Парыў уніі
Свой унёсак ва ўсё большае аддаленне Нарвегіі і Швецыі адна ад адной, акрамя ўнутрыпалітычных крызісаў, унеслі і розныя шляхі развіцця, па якіх ішлі краіны, і вялікія поспехі нарвежцаў у вобласці эканомікі ў канцы XIX стагоддзя. Да канчатковага распаду уніі прывяло так званае консульскае пытанне, якое складалася ва ўсё больш настойлівых патрабаваннях нарвежцаў мець уласнае консульства, і фактычна поўнае раўнапраўе са Швецыяй. У 1890-х гадах да гэтых патрабаванняў далучыліся і кансерватыўна-буржуазныя кругі Нарвегіі.
Аднабаковы выхад Нарвегіі з уніі прывёў да напружанасці і ўсеагульнай мабілізацыі па абодва бакі мяжы, але пасля інтэнсіўных перамоў у Карлстадзе ў жніўні і кастрычніку 1905 года было дасягнута пагадненне аб мірным скасаванні уніі. Бакі дасягнулі згоды аб умовах скасавання, і Швецыя прызнала незалежнасць Нарвегіі. 26 кастрычніка міністры замежных спраў Фрэдрык Вактмейстэр (ад Швецыі) і Ёрген Лёўланд (ад Нарвегіі) падпісалі дагавор.
Інары-саамская мова
Інары-саамская мова (саманазва - anarâškielâ) - адна з саамскіх моў. Адносіцца да ўсходняй падгрупы саамскіх моў фіна-ўгорскай веткі уральскай моўнай сям'і.
На інары-саамскай мове гавораць 300-400 салавек, у асноўным сярэдняга і старэйшага ўзросту, якія пражываюць у Фінляндыі ў абшчыне (камуне) Інары. Гэта адзіная саамская мова, якая распаўсюджана выключна на тэрыторыі Фінляндыі. Знаходзіцца пад пагрозай знікнення з-за нізкай папулярнасці мовы сярод малодшага пакалення.
Арэал і колькасць
Побач з фінскай, колта-саамскай і паўночнасаамскай, інары-саамская з'яўляецца афіцынай мовай абшчыны (камуны) Інары.
У прыватнасці на ёй размаўляюць у асобных населеных пунктах, якія знаходзяцца на беразе возера Інары.
Прававы статус мовы
Інары-саамская мова падпадае пад дзеянне параграфа 17 дзейнічаючай Канстытуцыі Фінляндыі, згодна з якім саамскае насельніцтва мае права на захаванне і развіццё сваёй мовы і культуры. У гэтым жа параграфе зацьвержана права саамаў карыстацца сваёй роднай мовай у органах улады.
Сацыялінвістычныя звесткі
Першай кнігай наінары-саамскай мове стала Anar sämi kiela aapis kirje ja doktor Martti Luterus Ucca katkismus, напісаная і перакладзеная ў 1859 годзе Эдвардам Вільгельмам Боргам. Але пачаткам інары-саамскага пісьменства лічыцца пераклад гісторыі Бібліі, які быў ажыццяўлён у 1906 годзе Лаўры Арвідам Ітканенам, які раней ужо перакладаў кнігі (у тым ліку працы Марціна Лютэра і англіканскага епіскапа Джона Рэйла) на гэтую мову. Пасля гэтага тэксты на інары-саамскай мове доўгі час з'яўляліся толькі ў працах лінгвістаў - у прыватнасці Франса Эймя і Эркі Ітканена. Шіатлікая літаратура на інары-саамскай мове стала выходзіць толькі ў апошнія гады, шмат у чым дзякуючы падтрымцы Саамскага парламента Фінляндыі.
У 1986 годзе была створана арганізацыя Anarâškielâ servi ("Асацыяцыя інары-саамскай мовы"). Асацыяцыя выдала шмат кніг, падручнікаў, календароў і г. д.
Падзеяй у гісторыі мовы стала яго выкарыстоўванне рэперам Міккалам Мараттая (выступае пад псеўданімам Amos). 6 лютага 2006 года (у Нацыянальны дзень саамаў) Мараттая выпусціў першы поўнаметражны дыск на інары-саамскай мове.
У 1997 годзе была створана праграма "пагружэння ў мову" для дзяцей ад 3 да 6 гадоў у дзіцячых садках Інары і Інвала.
З 2007 года выдаёцца распаўсюджваемая праз інтэрнэт газета Kierâš online на інары-саамскай мове.
Згодна з меркаваннем міністра юстыцыі Анны Маі Хенрыксан, выказаным у верасні 2011 года саамскія мовы ў Фінляндыі знаходзяцца пад пагрозай знікнення. Аналагічнага меркавання паводле гэтай праблемы прытрымліваецца Саамскі парламент Фінляндыі, прадстаўнікі якога лічаць намаганні дзяржавы па захаванню саамскіх моў недастатковымі, адзначаюць недахоп кадравых і матэрыяльных рэсурсаў, у тым ліку вучэбна-метадычных матэрыялаў.
Зараз у Фінляндыі ў шмат якіх дзіцыячых садках і школах Саамскага рэгіёна Фінляндыі для вывучэння саамскіх моў выкарыстоўваецца методыка "моўных гнёзд". Агульная ідэя гэтай сістэмы, заключаецца ў тым, што і навучэнне, і зносіны дзяцей паміж сабой і з настаўнікамі адбываюцца ва ўмовах поўнага моўнага пагружэння ў вывучаемую мову. У дашкольных установах Саамскага рэгіёна, у якіх прымяняецца гэта сістэма, дзеці гавораць толькі па-саамску. У інары-саамскіх школах у нулявых, першых і другіх класах школы выкладанне таксама вядзецца толькі на саамскіх мовах, потым, паступова, асобныя прадметы пачынаюць выкладаць на фінскай мове; у шостым класе колькасць прадметаў на фінскай дасягае прыкладна паловы ад іх агульнай колькасці; але, у цэлым, з выкладаннем прадметаў на гэтай мове маюцца істотныя цяжкасці, паколькі не хапае выкладчыкаў і вучэбных матэрыялаў.
7 мая 2013 года на сайце YLE Sámpi, філіяла нацыянальнай тэлерадыёвяшчальнай кампаніі Фінляндыі Yle, было апублікавана першае навасное паведамленне.
.al
.al — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Албаніі.
Абмежаванні
Уладальнікамі даменнага імя ў зоне al могуць быць дзяржаўныя і прыватныя юрыдычныя асобы, зарэгістраваныя ў Албаніі, а таксама прыватныя асобы, зарэгістраваныя на тэрыторыі Албаніі.
Кожная прыватная або юрыдычная асоба, якая перастае існаваць як такое (перастае быць грамадзянінам Албаніі або выдаляецца з рэестра кампаній) страчвае права на падаўжэнне даменных імёнаў, зарэгістраваных на яе імя.
Адміністрацыйны кантактам даменнага імя таксама абавязаны быць выключна рэзідэнт Албаніі. Гэта можа быць як прыватная, так і юрыдычная асоба.
Абмежаванні на колькасць даменных імёнаў, якімі можа валодаць адна асоба, не вызначаныя.
Для рэгістрацыі даменнага імя ў зоне al акрамя стандартных даных таксама неабходна прадставіць: Прадстаўленне некарэктных даных вядзе да адмовы ў рэгістрацыі даменнага імя.
Рэгістрацыя дамена
Для рэгістрацыі даменнага імя ў гэтай зоне неабходна звярнуцца ў кампанію The Electronic and Postal Communications Authority (Албанія), якая з’яўляецца адзіным аўтарызаваным рэгістратарам даменаў у зоне al.
Сенькава (Княжыцкі сельсавет)
Се́нькава (, Сеньково) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Княжыцкага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1642 годзе як цэнтр маёнтка ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Пёкша
Пёкша — рака ва Уладзімірскай вобласці Расіі, левы прыток ракі Клязьмы (басейна Волгі). Даўжыня 127 км.
Апісанне
Рака Пёкша ўтвараецца каля вёскі Старкова і ўпадае ў Клязьму на 428-м км на ўзроўні 105 м. Цячэ на паўднёвы ўсход і ўпадае ў Клязьму недалёка ад Касцярова. Даўжыня ракі 127 км, сярэдні ўхіл 0,356 м/км, шырыня ад 10 да 32 метраў, глыбіня ад 1 да 6 метраў.
Расальшчына
Раса́льшчына (, Расальщина) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавета.
Within Temptation
Within Temptation — галандская рок-група, грае сімфанічны метал. Гурт быў заснаваны ў 1996 г. гітарыстам Робертам Вестэрхольтам і вакалісткай Шарон дэн Адэль.
Самішчы
Самі́шчы (, Самищи) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавета.
Усая (возера)
Уса́я — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дзіва, за 28 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Ушачы, каля вёскі Усая. Належыць да групы Ушацкіх азёр.
Назва
Назва Усая балцкага паходжання.
У больш пашыраным выглядзе аснова Us-ṷ- (> Усв-) у назвах рэк Усвятка (у верхнім цячэнні Дняпра), Усвяж (прыток бярэзінскай Гайны), возера Усвят (на Задзвінні).
Корань Us- звязваюць з індаеўрапейскім *aus- / *us- «блішчэць, ззяць», ад якога літоўскае aušra «зара», apy-ūšris «час перад світанкам», латышскае *Ūss (балцкае боства зары). Роднасны яму корань Uš- у назвах рэк Уша (прытокі Бярэзіны, Віліі, Нёмана), Ушача.
Водныя назвы з коранем Us- / Uš- матываваныя блішчастасцю воднай паверхні.
У назве Усая корань Us- пашыраны балцкім пашыральнікам -j-, як у назвах Ілія, *Бабруя, Мярэя (-ij-, -uj-, -ej-).
Назва Усая значыць «Блішчастае (возера)».
Водаапісанне
Плошча паверхні возера складае 0,32 км². Даўжыня 0,96 км. Найбольшая шырыня 0,46 км. Даўжыня берагавой лініі 2,83 км. Найбольшая глыбіня 9 м. Аб’ём вады 1,58 млн м³. Плошча вадазбору 1,5 км².
Катлавіна возера эварзійнага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 8—10 м, пад лесам, на поўначы і поўдні вышынёй 5 м, разараныя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі высокія, на захадзе зліваюцца са схіламі катлавіны. Дно выслана гліністым ілам.
У сярэдзіне возера востраў. Зарастае да глыбіні 1,7 м. Возера эўтрофнае, праточнае. На паўночным усходзе ўпадае ручай, на паўднёвым захадзе выцякае ручай у возера Крывое.
У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, плотка, язь, мянтуз і іншыя віды рыб.
Бітва за Пелеліу
Бі́тва за Пеле́ліу — бітва на Ціхім акіяне пад час Другой сусветнай вайны паміж ЗША і Японіей. Захоп аэрадрома на востраве дапамог абараніць амерыканскія камунікацыі ў выпадку высадкі на Філіпінах і зняць пагрозу над прамымі шляхамі паведамлення амерыканскай арміі.
Красыні (Лёзненскі сельсавет)
Красы́ні (, Красыни) — вёска ў Лёзненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лёзненскага сельсавета.
Да 2004 года вёска ўваходзіла ў склад Стасеўскага сельсавета, у 1939—1954 гадах яго цэнтр.
Леў (сузор’е)
Леў (Leo) — сузор’е ў частцы зорнага неба, адно з 88 сузор'яў дзейнай наменклатуры IAU (1930). Паходжанне назвы IAU:. Яркія зоркі: Рэгул — α Льва, Альгіеба, Дэнебола.
Ліса (рака)
Ліса́ — рака ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Пціч.
Даўжыня 23,8 км. Плошча вадазбору 214 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7 м/км. Пачынаецца каля вёскі Фартуны Бабруйскага раёна, вусце за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Засценак Усцярхі. Асноўныя прытокі — Чаромха і Трасцянка (злева). Рэчышча каналізаванае.
Вазген Саргсян
Вазген Саргсян (Վազգեն Սարգսյան, 5 сакавіка 1959, Арарат — 27 кастрычніка 1999, Ерэван) — армянскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, пісьменнік, загінуў у выніку тэрарыстычнага акта 27 кастрычніка 1999 года. Празаік, аўтар кніг і публіцыстычных артыкулаў.
Біяграфія
Пасмяротна абраны Вечным старшынём «Еркрапа»
Сенкіняты
Сенкіня́ты (, Сенкиняты) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавета.
Царква ў імя роўнаапостальных Кірыла і Мяфодзія (Віцебск)
Царква ў імя роўнаапостальных Кірыла і Мяфодзія — праваслаўны храм Віцебска. Царква адкрылася ў 1998 годзе на вул. Крылова, 7 у будынку Віцебскага епархіяльнага ўпраўлення і Віцебскага духоўнага вучылішча (былая духоўная семінарыя). Адносіцца да Віцебскага духоўнага вучылішча. Будынак адрэстаўрыраваны (раней тут размяшчалася мужчынская Аляксандраўская гімназія).
Царква размешчана на 2-м паверсе.
Шэлефтээльвен
Шэлефтээльвен (Skellefte älv) — рака на поўначы Швецыі.
Даўжыня ракі 410 км, плошча басейна 11,6 тыс. км². Шэлефтээльвен бярэ пачатак з возера Ікес'яўрэ, побач з мяжой Швецыі і Нарвегіі, і працякае ў паўднёва-ўсходнім кірунку праз Норландскае пласкагор'е да Батнічнага заліва. У верхнім цячэнні маюцца вадаспады, парогі і шматлікія азёры.
На Шэлефце-Эльве знаходзіцца каскад з некалькіх ГЭС. Акрамя таго, рака ўяўляе цікавасць для воднага турызму. Побач з вусцем знаходзіцца марскі порт Шэлефтэа.
Лятучая Рыба (сузор’е)
Лятучая Рыба (Volans) — сузор’е ў частцы зорнага неба, адно з 88 сузор’яў дзейнай наменклатуры IAU (1930).
Паходжанне назвы IAU:.
Інстытут бізнесу БДУ
Дзяржаўная ўстанова адукацыі «Інстытут бізнесу» Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта або Інстытут бізнесу — дзяржаўная ўстанова адукацыі. Створана ў красавіку 1996 года пад назвай Спецыяльны факультэт перападрыхтоўкі кадраў па менеджменце тэхналогій пры БДУ. У 1999 годзе Спецыяльны факультэт атрымаў назву Міжнародная вышэйшая школа бізнесу і менеджменту тэхналогій. У 2004 г. Міжнародная вышэйшая школа была перайменавана ў Інстытут бізнесу і менеджменту тэхналогій БДУ. У 2018 г. ператвораны ў Інстытут бізнесу БДУ.
У інстытуце навучаецца больш за 2800 студэнтаў і слухачоў. Агульная колькасць выпускнікоў — больш за 3500 чалавек.
Гісторыя стварэння і станаўлення
Інстытут ствараўся як міжнародны адукацыйны праект сумесна з амерыканскімі бізнес-школамі. Першая праграма Інстытута — магістарская праграма па менеджменце навукаёмістых тэхналогій ПЭМТ давала магчымасць атрымаць амерыканскі дыплом магістра. За перыяд развіцця Інстытута функцыянавала некалькі адукацыйных праграм, выкладанне на якіх вялося выключна на англійскай мове:
Усе выкладчыкі ў першыя гады пасля заснавання інстытута прайшлі навучанне і стажыроўку ў Амерыцы. На працягу шасці гадоў выкладанне вялося толькі на англійскай мове, шэраг курсаў чыталі выкладчыкі з ЗША, Швецыі, Францыі.
У 1998 годзе адбыўся першы выпуск магістраў па спецыяльнасці «Менеджмент».
У 1999 годзе пачала працу адукацыйная праграма магістарскага ўзроўню «Master of Business Administration» (МВА).
У 2004 годзе адбыўся набор студэнтаў на навучанне па спецыяльнасці «Бізнес-адміністраванне» (бакалаўрыят). Інстытут з’яўляецца ініцыятарам пачатку падрыхтоўкі спецыялістаў па спецыяльнасці «Бізнес-адміністраванне» ў Рэспубліцы Беларусь і ўстановай адукацыі-распрацоўшчыкам навучальнага плану спецыяльнасці.
У 2006 годзе ў рамках партнёрства з Molde University College (Нарвегія) адкрыта Сумесная беларуска-нарвежская магістарская праграма па лагістыцы.
У рамках падпісанай сумеснай дамовы пра супрацоўніцтва паміж Міністэрствам эканомікі Рэспублікі Беларусь і Федэральным міністэрствам эканомікі і тэхналогій Германіі ІБМТ БДУ ў 2007 годзе прызначаны каардынатарам Сумеснай беларуска-нямецкай праграмы па падрыхтоўцы кіраўнічых кадраў для эканомікі Рэспублікі Беларусь.
У 2010 годзе на базе існай англамоўнай праграмы МВА ІБМТ БДУ разглядалася магчымасць стварэння першай беларускай англамоўнай праграмы МВА, якая магла б прэтэндаваць на міжнародную акрэдытацыю CEEMAN і АМВА. Аднак праект па стварэнні праграмы быў замарожаны па патрабаванні афіцыйнага Мінска ў адказ на рашэнне ўрада ЗША аб увядзенні эканамічных абмежавальных мер у дачыненні да Рэспублікі Беларусь.
У 2012 годзе праект ІБМТ па стварэнні англамоўнай адукацыйнай праграмы МВА, акрэдытаванай у адпаведнасці з міжнароднымі стандартамі ўключаны ў Нацыянальную праграму міжнароднага тэхнічнага супрацоўніцтва Беларусі на 2012—2016 гады.
2013 год. Пачата падрыхтоўка магістраў па спецыяльнасці «Тэхналогіі кіравання персаналам».
2014 год. Пачата падрыхтоўка па спецыяльнасці «Бізнес-адміністраванне» (першая ступень вышэйшай адукацыі) цалкам на англійскай мове. Адкрыты філіял кафедры бізнес-адміністравання інстытуце бізнесу і менеджменту тэхналогій на базе Польска-беларускай гандлёва-прамысловай палаты ў Варшаве. Падпісана Пагадненне аб праграме двайных дыпломаў для студэнтаў спецыяльнасці «Лагістыка» з універсітэтам прыкладных навук Кюменлааксо (Фінляндыя).
Полацкая епархія
Полацкая епархія — гістарычная епархія на тэрыторыі Беларусі.
Інстытут бізнесу БДУ
Гісторыя стварэння і станаўлення
2016 год. Адкрыта праграма магістратуры «Кіраванне банкаўскім бізнесам». Пачата супрацоўніцтва з Балтыйскай асацыяцыі развіцця менеджменту (Літва)
Полацкая епархія
Гісторыя
Час заснавання невядомы. Частка даследчыкаў лічыць ім 992 год, але пад гэтым годам паведамляецца аб заснаваніі кафедраў толькі ў Ноўгарадзе, Чарнігаве, Растове, Уладзіміры-Валынскім і Белгарадзе. Іншыя даследчыкі лічаць годам заснавання епархіі 1105, бо пад гэтым годам на полацкую кафедру быў пастаўлены Міна, якога гэтыя даследчыкі лічаць першым полацкім епіскапам. Але ёсць сведчанні, што Міна быў не першым, бо яго пераемнік Ілія казаў аб некалькіх сваіх папярэдніках.
Інстытут бізнесу БДУ
Гісторыя стварэння і станаўлення
2017 год. Пачата падрыхтоўка спецыялістаў па IPO. Інстытут прыняты ў члены AACSB і з’яўляецца першай установай Беларусі, прынятай у гэтую сусветную арганізацыю.
9 красавіка 2018 года на пасяджэнні Савета БДУ было прынята рашэнне аб далучэнні да Інстытута бізнесу і менеджменту тэхналогій Дзяржаўнага інстытута кіравання і сацыяльных тэхналогій і перайменаванні ў Інстытут бізнесу БДУ.
Полацкая епархія
Гісторыя
Магчыма Полацкая епархія была створаная раней за 992, адразу пасля прыняцця хрысціянства на Русі, ці адначасова з Тураўскай — у 1005 годзе. Прынамсі гэта мусіла адбыцца да пэўнага адасаблення Полацкай зямлі ад Русі, відаць яшчэ пры жыцці Уладзіміра Святаславіча (да 1015), бо епархія ахоплівала вялікія абшары, у т.л. Верхняе Паволжа (да 1270), верагодна і Смаленскую зямлю (да 1060—1070-ых).
Інстытут бізнесу БДУ
Структура інстытута
Структура інстытута ўключае 7 кафедр, цэнтр дыстанцыйнай адукацыі і інфармацыйных тэхналогій, а таксама шэраг аддзелаў для забеспячэння навучальнай і арганізацыйнай працы.
Полацкая епархія
Гісторыя
Адноўленая ў 1989 як Полацкая і Глыбоцкая епархія.
Інстытут бізнесу БДУ
Спецыяльнасці перападрыхтоўкі
На праграмах перападрыхтоўкі ажыццяўляецца навучанне спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй у галінах кіравання, лагістыкі, фінансаў, IT-тэхналогій:
Міжнароднае супрацоўніцтва
Адным з кірункаў дзейнасці Інстытута з’яўляецца міжнароднае партнёрства.
Формы міжнароднага супрацоўніцтва Інстытута бізнесу БДУ — гасцявыя лекцыі знакамітых выкладчыкаў бізнес-школ іншых краін, стажыроўкі выкладчыкаў і студэнтаў, сумесныя семінары, міжнародныя канферэнцыі , сумесныя адукацыйныя праграмы.
Гэры Купер
Гэры Купер (Gary Cooper, поўнае імя Frank James Cooper,  — ) — амерыканскі, сыграў у сотні фільмаў, атрымаў два «Оскара» за лепшую мужчынскую ролю (1941, 1952) і ганаровы «Оскар» за агульны ўклад у развіццё амерыканскага кіно (1961).
Біяграфія
У Галівудзе хадзілі плёткі пра яго шматлікія раманы. Пазнаёміўся з Веранікай «Рокі» Бэлф, маладзейшай за яго на 12 гадоў, якая стала яго жонкай. У іх нарадзілася дачка Марыя. У 1946—1947 гадах ён вярнуўся да часовых раманаў з актрысамі на здымачнай пляцоўцы. У 1951 годзе ён развёўся з жонкай. Роля шэрыфа Уіла Кэйна ў фільме «Роўна ў поўдзень» і прынесла яму «Залаты Глобус» і «Оскар». Купер валодаў незвычайнай рысай праецыраваць якасці сваёй асобы на герояў, якіх іграў, а таму быў акцёрам, які пакарыў многіх сваёй натуральнасцю. У 1953 годзе разам з дачкой падарожнічаў па Еўропе, наведаў Ватыкан. 9 красавіка 1959 прыняў хрост у касцёле ў Беверлі Хілс. У 1961 годзе захварэў на рак прастаты, памёр 13 мая 1961 года.
Барыс Іванавіч Бур’ян
Барыс Іванавіч Бур’ян (, г. Масква — кастрычнік 2009 г.) — беларускі крытык і празаік.
Біяграфія
Да вайны працаваў артыстам у тэатрах Разані і Кінешмы. Скончыў тэатральную студыю пры Разанскім тэатры ў 1941 годзе. Са жніўня 1941 г. служыў у Савецкай Арміі — у войсках сувязі, удзельнічаў у баях на 4-м Украінскім фронце. З 1946 г. — карэспандэнт БелТА, у 1947—1951 гг. — стыльрэдактар газеты «Сталинская молодежь». Потым быў рэдактарам на Беларускім тэлебачанні, на Мінскай кінастудыі навукова-папулярных і хранікальна-дакументальных фільмаў. У 1952—1953 і ў 1963—1985 гг. супрацоўнік газеты «Літаратура і мастацтва» (з 1967 года — загадчык аддзела тэатра, музыкі і кіно), у 1953—1962 гг. часопіса «Советская Отчизна» (пазней перайменаваны ў «Нёман»). Сябра СП СССР з 1950 г.
Творчасць
Літаратурную дзейнасць пачаў у 1947 г. з тэатральных рэцэнзій. Піша на рускай і беларускай мовах. Выдаў тэатразнаўчы нарыс «На высоком взлете» (з І. Ліснеўскім, 1962), брашуру «Каму апладзіруе зала» (1972), зборнікі эсэ і артыкулаў «На театральных перекрестках» (з І. Ліснеўскім, 1967), «З сёмага рада партэра» (1978), «Судьба чужая — как своя» (1982), «І толькі надпіс…» (1987). Выступае і як літаратурны крытык.
Аўтар аповесцей «Первый снег» (1957), «У синей бухты» (1959), «Твоя повесть» (1959), «Вальс Грибоедова» (1960), «Радужный перезвон» (1964), «Грозовые отголоски» (выбранае, 1984).
Напісаў п’есы «Зорка Венера» (з М. Алтуховым, 1961, пастаўлена ў 1967) і «Твой высокі поўдзень» (пастаўлена ў 1968). Стварыў шэраг сцэнарыяў для радыё, тэлебачання і дакументальнага кінематографа.
Перакладаў на рускую мову творы К. Чорнага, М. Лынькова, А. Васілевіч, І. Грамовіча, А. Якімовіча, А. Макаёнка, У. Шахаўца, Т. Хадкевіча, Я. Курто і інш.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны II ступені і «Знак Пашаны», медалямі.
Заха Хадзід
Заха Хадзід (زها حديد, Zaha Mohammad Hadid;, Багдад, Ірак — ) — брытанскі архітэктар і дызайнер арабскага паходжання, прадстаўніца дэканструктывізму. У 2004 годзе стала першай жанчынай-архітэктарам, якая атрымала Прытцкераўскую прэмію. Дама-Камандор ордэну Брытанскай імперыі.
Біяграфія
З’яўляецца ганаровым членам Амерыканскай Акадэміі Мастацтваў і Архітэктуры, членам Амерыканскага Інстытута Архітэктуры. Была членам апякунскага савету Фонду Архітэктуры (Вялікабрытанія). На дадзены момант з’яўляецца прафесарам Венскага Універсітэту Прыкладных Мастацтваў (Аўстрыя).
Архітэктура
У фірме Zaha Hadid Architects працуе больш за 350 чалавек. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Лондане.
Рэалізаваныя праекты
У 2010 годзе Хадзід атрымала прапанову спраектаваць новы будынак Цэнтральнага Банку Ірака. Пагадненне было урачыста падпісана 2 студзеня 2012 года ў Лондане. Гэта будзе першы праект Хадзід у яе роднай краіне. У 2008 годзе праект Хадзід быў названы лепшым для філіялу музея Гугенхайма ў Вільнюсе.
Зацкава
За́цкава — возера ў Гродзенскім раёне, у басейне ракі Пыранка, за 26 кіламетраў на паўночны ўсход ад Гродна.
Плошча паверхні возера 0,75 км², даўжыня 2,1 км, найбольшая шырыня 500 метраў, даўжыня берагавой лініі 5,1 км. Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны параслі лесам. Берагі пераважна зліваюцца са схіламі катлавіны. На паўночным усходзе ўпадаюць ракі Сламянка і Ежавіца, на паўднёвым захадзе злучана пратокай з Белым возерам.
Сумарокава (Магілёўскі раён)
Сумаро́кава (, Сумароково) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Княжыцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1744 годзе згадваецца як фальварак Самарокаў у Аршанскім павеце ВКЛ.
Задунаўская слабада
Навуковыя даследванні
Абследаваў у 1977 г. М.Л. Ткачоў, у 1980—81 гг. В.М. Ляўко правяла раскопкі на Кстоўскай гары і ў Задунаўі на агульнай плошчы 420 м². Культурны пласт на Кстоўскай гары 0,4— 1,2 м, у Задунаўі — 1,5 м. Большасць знаходак (кераміка, вырабы з жалеза, шкла) адносіцца да 16—18 стагоддзяў. У раскопах выяўлены рэшткі жытлаў 14—15 стагоддзяў з бытавымі рэчамі. Знаходкі па тэхналогіі апрацоўкі і вонкавым выглядзе адрозніваюцца ад матэрыялаў, выяўленых пры раскопках віцебскіх замкаў, і сведчаць аб самастойным развіцці гэтага паселішча. У пісьмовых крыніцах адзначана слабая заселенасць участка ў 16—17 стагоддзях, калі ён быў ужо гарадскім пасадам. Гэтыя ж крыніцы сведчаць аб наяўнасці на Кстоўскай гары курганнага некропаля — відаць, аднаго з месцаў пахавання гараджан. Цяпер культурны пласт у Задунаўскай слабадзе прасочваецца на абмежаваным участку, прыкладна ў 800 м². У шурфе № 1 (на рагу вуліц Даватара і праспекта Фрунзэ) на мацерыку выяўлены фрагмент драўлянай пабудовы 17 ст. са слядамі пажару.
Сяргееўка (Іўеўскі раён)
Сярге́еўка (, Сергеевка) — хутар у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавета.
Да 3 красавіка 1959 года хутар уваходзіў у склад Яхімаўшчынскага сельсавета, да 6 студзеня 1965 года — у склад Багданаўскага сельсавета , з 19 студзеня 1965 года — у складзе Трабскага сельсавета.
Ліра (сузор’е)
Ліра (Lyra) — сузор’е ў частцы зорнага неба, адно з 88 сузор’яў дзейнай наменклатуры IAU (1930).
Назва
Паходжанне назвы IAU:.
З Ліраю звязаны міф пра Арфея. Таму і ўсё сузор'е і самя яркая зорка ў ім — Вега — шануецца мастакамі.
Тросна (возера, басейн Палаты)
Тросна — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Палата, за 33 км на паўночны ўсход ад Полацка, за 8 км на захад ад вёскі Труды.
Плошча паверхні возера складае 0,45 км². Даўжыня 1 км, найбольшая шырыня 0,6 км. Даўжыня берагавой лініі 2,77 км. Плошча вадазбору 3,5 км².
У возеры водзяцца лешч, шчупак, плотка, гусцяра, карась, лінь, краснапёрка і іншыя віды рыб.
Тутча
Плошча паверхні возера складае 0,75 км². Даўжыня 1,2 км, найбольшая шырыня 0,9 км. Даўжыня берагавой лініі 4,7 км. Найбольшая глыбіня 2,3 м. Плошча вадазбору 8,16 км². Размешчана сярод часткова забалочанага лесу. Праз возера цячэ рака Нячэрская.
У возеры водзяцца шчупак, карась і іншыя рыбы.
Берт Ланкастэр
Бертан Стывен «Берт» Ланкастэр (Burton Stephen Lancaster;  — ) — адзін з самых паспяховых акцёраў у гісторыі амерыканскага кіно, уладальнік прэміі «Оскар» (1960) і прыза Венецыянскага фестывалю (1962).
Мангалоідная раса
Вялікая мангалоідная раса — адна з чатырох вялікіх чалавечых рас. Прадстаўнікі мангалоіднай расы кампактна насяляюць Азію, поўнач і паўднёвы усход Еўропы, Амерыку. У наш час у выніку міграцый жывуць ва ўсіх частках свету. Складаюць не меней за 33% усёй чалавечай папуляцыі.
Этымалогія
Упершыню найменне мангалоіднай расы ў навуковы зварот увёў Крыстоф Майнерс ў XVIII ст. ад назвы манголаў. У XIX ст. яно шырока распаўсюдзілася ў антрапалогіі.
Паходжанне
Лічыцца, што мангалоідная раса сфарміравалася ў выніку ізаляцыі пэўнай папуляцыі людзей сучаснага тыпу ў Паўночнай Азіі. Вучоныя вызначаюць прысутнасць некаторых мангалоідных рысаў у у жаночай статуэткі, знойдзенай на верхнепалеалітычнай стаянцы каля сібірскай вёскі Бурэць.
Унутраныя варыяцыі
Для мангалоідаў характэрна значная разнастайнасць, што тлумачыцца прыстасаванасцю да розных экалагічных умоў і змяшэннем з прадстаўнікамі іншых рас. Прынята вылучаць некалькі малых мангалоідных рас.
Далёкаўсходнія ціхаакіянскія мангалоіды
Далёкаўсходнія ціхаакіянскія мангалоіды — адна з буйнейшых груп мангалоідаў. Папуляцыя шырока прадстаўлена на тэрыторыі Кітая, Карэі, Японіі, Манголіі, часткова Цэнтральнай Азіі. Для іх характэрны сярэдні або высокі рост, асмуглая скура, высокі чэрап, вузкі пляскаты твар, прамы доўгі нос, вельмі цёмныя прамыя і цвёрдыя валасы, цёмныя вочы, каля 70 - 90 % дарослых маюць эпікантус.
Паўднёвыя ціхаакіянскія мангалоіды
Паўднёвыя ціхаакіянскія мангалоіды насяляюць пераважна краіны Паўднёва-Усходняй Азіі і часткова Паўднёвай Азіі. Прадстаўнікі гэтай малой расы маюць кароткае цела, цемнаватую скуру, меней пляскаты нізкі твар, поўныя вусны, адносна шырокі нос, лоб часта мае выпуклую форму. У паўднёвых ціхаакіянскіх мангалоідаў часта сустракаюцца хвалістыя валасы, але эпікантус — толькі ў 20 - 50% насельніцтва.
Паўночнаазіяцкая малая раса
Прадстаўнікамі паўночнаазіяцкай расы з'яўляюцца прадстаўнікі карэнных народаў Сібіры, часткова Цэнтральнай Азіі, Манголіі і Кітая. Для паўночнаазіяцкіх мангалоідаў асабліва характэрны чэрап з большым гарызантальным дыяметрам, чым высотным дыяметрам. Твар высокі і шырокі, вельмі пляскаты. Скура значна больш светлая, чым у далёкаўсходніх ціхаакіянскіх мангалоідаў. У прадстаўнікоў байкальскай марфалагічнай групы скура часцяком вельмі светлая. Валасы цёмныя і цёмна-русыя, у эвенкаў — нават мяккія. Часта сустракаецца эпікантус.
Арктычная малая раса
Класічныя прадстаўнікі арктычнай малой расы — гэта эскімосы, але яе рысы шырока распаўсюджаны ў іншых абарыгенаў Паўночнай Амерыкі да 60° паўночнай шыраты, Чукоткі і Камчаткі. Прадстаўнікі арктычнай расы смуглявыя, з прамымі і цвёрдымі валасамі. Корпус цела і рукі адносна кароткія, ногі доўгія, грудзі акруглыя. Твар пляскаты, але сківіцы могуць выступаць наперад, адлегласць паміж вугламі ніжняй сківіцы — вялікая.
Амерыканская (амерыканоідная) раса
Прадстаўнікі амерыканскай расы — амерыканскія індзейцы. Яны адрозніваюцца сярэднім і нізкім ростам, высокай масіўнасцю цела, значнымі памерамі галавы і твару, умеранай пляскатасцю твару, вялікім носам, часам з выпуклай спінкай, рэдкім эпікантусам (часцей сустракаецца ў дзяцей). Доўгі час амерыканская раса вылучалася як самастойная вялікая раса. У 1870 г. Томас Гекслі ўнёс індзейцаў у пералік мангалоідаў, але канчатковая класіфікацыя амерыканскай расы пакуль застаецца спрэчнай. Лічыцца, што марфалогія амерыканоідаў мае архаічныя рысы старажытных мангалоідаў.
Айнская (курыльская) малая раса
У наш час распаўсюджана на Хакайда, хаця ў мінулым арэал рассялення яе прадстаўнікоў быў шырэйшым. Целасклад у айнскай расы масіўны з кароткімі шыяй і рукамі, але доўгімі нагамі. Скура смуглявая. Валасы цёмныя, цвердыя, хвалістыя. Твар нізкі і шырокі. Нос, рот і вушы вялікія, вусны поўныя. Валасяны покрыў на твары густы, рэкордны для сусветнай чалавечай папуляцыі. Эпікантус сустракаецца рэдка.
Паходжанне айнскай расы, як і саміх айнаў, з'яўляецца дыскусійнай праблемай у навуцы. Выказваюцца думкі, што айны паходзяць ад змяшэння мангалоідаў з аўстралоідамі і нават старажытнымі еўрапеоідамі. Некаторыя даследчыкі схільны прызнаваць малую айнскую расу асобнай вялікай расай.
Палінезійская малая раса
Палінезійская малая раса распаўсюджана ў Акіяніі. Яе прадстаўнікі спалучаюць высокі рост і атлетычны склад цела са значнымі адкладаннямі падскурнага тлушча. Скура смуглявая са светлым адценнем. Волосы цёмныя, хвалістыя або прмыя. Валасяны покрыў цела слабы, хаця на твары — сярэдні. Нос адносна шырокі. Вусны поўныя. Эпікантус сустракаецца рэдка. У навуцы няма аднадушных меркаванняў пра паходжанне паінезійскай расы. Выказваюцца думкі, што палінезійцы маюць некаторыя аўстралоідныя або нават еўрапеоідныя рысы.
Сімон Марміён
Сімон Марміён (Simon Marmion, каля 1425, верагодна, Амьен —, Валансьен) — мастак і ілюстратар, які працаваў у Паўночнай Францыі і Фландрыі.