cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пётр Ільіч Лізюкоў
У гады Вялікай Айчыннай вайны
46-я знішчальна-супрацьтанкавая артылерыйская брыгада ў складзе 11-й гвардзейскай арміі (3-й Беларускі фронт) 29 студзеня 1945 года выйшла да заліва Фрышэс-Хаф (у цяперашні час Калінінградскі заліў), чым перарвала сувязь па сушы з усходне-прускай групоўкай.
30 студзеня 1945 года ў ваколіцах Хайдзі-Вальдбург (у цяперашні час пасёлак Прыбярэжны у межах горада Калінінград) артылерыйская брыгада пад камандаваннем П. І. Лізюкова стрымлівала наступленне праціўніка. Спыняючы адступленне частак, ён арганізаваў абарону, сам лёг за буйнакаліберны кулямёт і адкрыў агонь па праціўніку. У гэтым баі палкоўнік П. І. Лизюков загінуў.
Абставіны гібелі
Для таго каб спыніць нямецкія танкі, у спешным парадку на дарогу Хайдэ-Вальдбург — Зеепотэн паўднёва-ўсход ад маёнтка Вальдбург быў накіраваны апошні артылерыйскі рэзерв 11-й гвардзейскай арміі — 46-я знішчальна-супрацьтанкавая брыгада палкоўніка Пятра Ільіча Лізюкова, якая ў параўнанні з іншымі падраздзяленнямі была здольная папоўніць страты апынуўшэйся пад ударам 26-й гвардзейскай стралковай дывізіі.
Савецкія артылерысты, з ходу заняўшы пазіцыі амаль на голай мясцовасці, падбілі адразу некалькі танкаў і самаходак праціўніка. Машыны спыніліся, і перагрупаваўшыся, зноў пайшлі ў наступ. Лізюкоў загадаў падпускаць іх бліжэй і расстрэльваць з блізкіх дыстанцый. Канцэнтраваны агонь танкавых гармат і самаходак наносіў брыгадзе (якая, хутчэй за ўсё, нават не паспела вырыць капанірчыкі для гармат) вялікія страты. У прыватнасці, у двух батарэях былі забітыя ўсе афіцэры. Бязлітасны бой працягваўся да самага вечара 30 студзеня. Падпалены нямецкія танкі, самаходкі і бронетранспарцёры, нібы велізарныя паходні, гарэлі, асвятляючы ўсю акругу і дапамагаючы цэліцца артылерыстам. Прарвацца на гэтым участку ім не ўдавалася…
Тым не менш, нямецкія танкавыя атакі працягваліся. Бой на гэтым кірунку ўступіў у крытычную фазу. Знаходзячыся ў размяшчэнні штаба 26-й гвардзейскай стралковай дывізіі, і убачыўшы отступавших з боку Хонігбаўма пехацінцаў, П. І. Лізюкоў з аўтаматам у руках кінуўся насустрач байцам, спыніў іх і, арганізаваўшы абарону, сам лёг за кулямёт, адкрыўшы агонь па надыходзячай пяхоце ворага. Свайго шафёра і ад’ютанта на камандзірскім легкавым аўтамабілі камбрыг адправіў у тыл да іншых палкоў брыгады. Улічваючы вялікія страты ў афіцэрскім саставе брыгады (Лізюкоў знаходзіўся ў адной з батарэй 1309-га іптап), камбрыг, замест таго, каб вярнуцца на камандны пункт, устаў да адной з гармат, дзе быў забіты камандзір разліку. Разам з наводчыкам радавым С. Г Каценка і камсоргам 1309-га іптап ст. лейтэнантам С. Петрапаўлаўскім ён пачаў весці агонь па танках. Гармаце Лізюкова ўдалося падбіць яшчэ адзін танк. Час ад часу камбрыг клаўся за кулямёт і спрабаваў адсекчы пяхоту праціўніка. Але нягледзячы на агонь брыгады, нямецкая тэхніка паступова падыходзіла да агнявых пазіцыяў артылерыстаў. У выніку, аднаму з танкаў атрымалася прарвацца да агнявых пазіцыяў і з блізкай дыстанцыі расстраляць гармату, каля якога знаходзіўся камбрыг…
Нямецкая тэхніка фактычна прарвала абарону 1309-га палка. Тым не менш, свабодна прайсці на гэтым кірунку не ўдавалася з-за адчайнага супраціўлення артылерыстаў. Танкавы полк «Вялікая Германія» на напрамку 1309-га іптап страціў не менш за 15 танкаў і самаходак (Pz.IV, Pz. V «Пантэра», StuG III), з ліку якіх было тры «Тыгры» і тры самаходкі-знішчальніка танкаў «Jagdpanzer IV».
Толькі ў баі з двума артполками 46-й брыгады Лізюкова П. І. і артылерыстамі 26-й дывізіі нямецкія танкавыя батальёны страцілі каля 30 машын (з іх беззваротна — некалькі Pz. VI «Тыгр»), гэта значыць амаль трэць усяго танкавага палка «Вялікая Германія». Вынік гэтага дня быў не менш цяжкім для савецкіх войскаў. Немцы здолелі аднавіць сувязь з Кёнігсбергам, а савецкім частках у ноч на 31 студзеня давялося канчаткова адступіць да Зеепотэну — на пазіцыі, якія яны займалі яшчэ раніцай 29 студзеня. 26-я гвардзейская стралковая дывізія страціла за адзін дзень. забітымі, прапаўшымі без вестак і параненымі больш за 800 чалавек, а апынуўшыеся ў абкружэнні байцы дывізіі яшчэ на працягу сутак спрабавалі выйсці да лініі фронту. У выніку, дывізію цалкам вывелі ў другі эшалон. З улікам страт вячэрніх і начных баёў 36-й гвардзейскі корпус за дзень страціў больш за 1 тыс. чалавек.
Пазней камандзіру 46-й знішчальна-супрацьтанкавай брыгады палкоўніку Пятру Ільічу Лізюкову указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 19 красавіка 1945 года «за выключна умелае кіраванне часткамі брыгады, асабістую адвагу і геройства, у выніку чаго суперніку нанесеныя вялікія страты», было пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Лучайка (прыток Мядзелкі)
Луча́йка — рака ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Мядзелка (басейн Заходняй Дзвіны).
Выцякае з возера Лучай за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Гаўрылавічы, цячэ па паўднёва-заходняй частцы Полацкай нізіны, вусце каля вёскі Маскалішкі. Прытокі — невялікія ручаі і меліярацыйныя каналы.
Даўжыня Лучайкі 46 км. Плошча вадазбору 258 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 2 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9 ‰. Азёрнасць вадазбору каля 1 %.
Даліна пераважна трапецападобная. Абалона двухбаковая, у высокай і сярэдняй плыні большай часткай забалочаная; шырыня яе 500—600 м, у нізкай плыні звужваецца да 100—200 м. Рэчышча звілістае, паміж вёскамі Баранавічы і Лапосі на працягу 16 км каналізаванае. У басейне ракі знаходзяцца азёры Бульбінаўскае і Зосіна.
Рагачоўскі настаўніцкі інстытут
Рагачоўскі настаўніцкі інстытут — вышэйшая навучальная ўстанова ў Рагачове ў 1936—1941 і 1944 гадах, рыхтаваў настаўнікаў 5-7-х класаў для агульнаадукацыйных школ.
Гісторыя
У 1936 годзе на базе педагагічнага тэхнікума быў адкрыты 2-х гадавы настаўніцкі інстытут з двума факультэтамі: рускай і беларускай моў і гісторыі. У 1938 годзе ў настаўніцкім інстытуце вучыліся 874 студэнта. У 1941 інстытут аб’яўляе набор на літаратурны факультэт. У часы Другой сусветнай вайны быў закрыты. Аднавіў сваю працу 15 сакавіка 1944 года. Аднак у сувязі з тым, што навучальны корпус інстытута быў разбураны ў ходзе баявых дзеянняў, заняткі на трох аддзяленнях: мовы і літаратуры, фізіка-матэматычным і гісторыка-геаграфічным — пачаліся ў Мазыры. Праз невялікі прамежак часу ён быў перайменаваны ў Мазырскі настаўніцкі інстытут.
Андрэеўка (Холм-Жыркоўскі раён)
Андрэеўка (Андре́евка) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак у хуткім часе ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2019 гадах у складзе Томскага сельскага паселішча.
Аксана Генадзеўна Фёдарава
Акса́на Гена́дзеўна Фёдарава (нар., Пскоў, Расія) — расійская фотамадэль, тэлевядучая. Пераможца конкурсаў «Міс Расія» (2001) і «Міс Сусвет» (2002).
Біяграфія
Аксана Фёдарава нарадзілася 17 снежня 1977 года ў Пскове. У 1997 годзе скончыла з залатым медалём Пскоўскую школу міліцыі. У тым жа годзе паступіла ў Санкт-Пецярбурскі ўніверсітэт МУС РФ на факультэт кіраўнікоў гарадскіх і раённых органаў унутраных спраў. У 2000 годзе скончыла з адзнакай універсітэт і прапрацавала некалькі месяцаў дазнаўцам у ЛАУС аэрапорта «Пулкава».
У 1999 годзе перамагла ў конкурсе «Міс Санкт-Пецярбург». У 2001 годзе стала пераможцай конкурсу «Міс Расія», у 2002 годзе — конкурсу «Міс Сусвет», які праходзіў у Пуэрта-Рыка. Праз чатыры месяцы пазбаўлена звання ў сувязі з нежаданнем выконваць абавязкі пераможцы. Званне перайшло Жусцін Пасек з Панамы.
У 2002—2005 гадах прымала ўдзел у выбарчых кампаніях Расійскай партыі Жыцця. З мая 2006 года з’яўляецца партнёрам Дзіцячага фонду ААН (ЮНІСЕФ) у Расіі.
Вядучая праграмы для дзяцей «Дабранач, маляняты!» на расійскім тэлебачанні. Здымалася ў тэлесерыяле «Не нарадзіся прыгожай».
Таксама дэбютавала ў якасці пісьменніцы. Выдавецтва «Эксмо» выпусціла першую кнігу Аксаны Фёдаравай «Формула стылю»: парады і рэкамендацыі па пытаннях прыгажосці і стылю. Кніга ўтрымоўвае таксама аўтабіяграфічныя ўстаўкі і фатаграфіі з асабістага архіва Аксаны. У крамах з’явілася ў верасні 2008 года. Таксама планавалася яшчэ не менш за 2 кнігі па пытаннях макіяжа, іміджу і іншага.
Маёр міліцыі, кандыдат юрыдычных навук. Дактарант факультэта падрыхтоўкі навуковых і навукова-педагагічных кадраў Санкт-Пецярбурскага ўніверсітэта МУС. З 2007 года пражывае з мамай у Маскве.
Сям’я
Маці — Алена Аляксееўна. Бацька сышоў з сям’і, калі Аксана была дзіцём. Пасталеўшы, Аксана спрабавала знайсці бацьку, але ён ужо да таго часу памёр. Дзед па матчынай лініі — вайсковец у адстаўцы, памёр у 2007 годзе.
Братоша
Братоша (Братош, Братша) Кайлутавіч (упам. з 1370-х — да 1414) — набліжаны баярын вялікага князя Вітаўта.
Родапачынальнік Зяновічаў. Паводле генеалагічнага падання XVI ст., Зяновічы выводзілі сябе ад сербскага ці малдаўскага дэспата, т.б. намесніка правінцыі, які з'ехаў у Вялікае княства Літоўскае, на службу да вялікага князя Вітаўта. Паводле Рымвідаса Пятраўскаса, паданне магло мець гістарычную аснову, бо імя Братоша і праўда было характэрна для сербаў, а княжацкае паходжанне тлумачыць далучэнне Братошы да вялікалітоўскай эліты. Праўда, імя Братоша не сустракаецца сярод сербскай арыстакратыі, толькі ў простанароддзі, і арыстакраты пры неабходнасці эмігравалі звычайна на Захад, у Венгрыю або Венецыю.
У 1370-я гады быў радцам кн. Андрэя Альгердавіча, у т.л. у 1370—1377 гадах выступаў сведкам яго граматы на сяло Семянцова баярам Фёдару і Дзмітрыю, родапачынальнікам Корсакаў. Снежнем 1388 года разам з панам Мінігайлам і князем Юрыем Кажушнам ездзіў у Маладзечна каб засведчыць прысягу князя Дзмітрыя Альгердавіча польскаму каралю Уладзіславу Ягайле. Напэўна на пачатку 1389 года, ездзіў разам з кн. Альгімонтам паслом князя Лугвена Альгердавіча ў Ноўгарад Вялікі.
У 1387-1392 годзе сярод іншых баяраў паручыўся князю Скіргайлу за Грыдку Канстанцінавіча, тады ж Братоша атрымаў ад караля Ягайлы Глыбокае. Браў удзел у падрыхтоўцы і падпісанні Салінскага дагавора (1398). Пасля прыходу да ўлады вялікага князя Вітаўта, да 1404 года быў у яго радзе. У 1399 годзе па даручэнні вялікага князя Вітаўта суправаджаў пасланнікаў з Рыгі ў Полацк. Напэўна, у часы вялакага князя Вітаўта ўладанні Братошы перайшлі са складу Полацкай зямлі ў склад Віленскага ваяводства.
Не згадваецца сярод літоўскіх баяраў, у 1413 годзе прынялых польскія гербы ў Гарадле, што можа сведчыць пра праваслаўнае веравызнанне, але магчыма Братоша памёр да гэтага часу, бо ў 1414 годзе яго сын Зяновій атрымаў ад вялікага князя Вітаўта пацвярджэнне правоў на бацькоўскія маёнткі.
Валодаў Мышшу, Паставамі з вялікім абшарам да ракі Дзісны і мяжы тагачаснай Полацкай зямлі, а таксама Глыбокім. Меў сыноў Івашку і Зяновія (вядомыя з 1396).
Магчыма, служыў яшчэ вялікаму князю Альгерду і ездзіў яго паслом у Арду. Прынамсі ў Шырокай рэдакцыі «Сказання пра Мамаева пабоішча», наўгародскае паходжанне якой паказаў С. М. Азбелеў, згадваецца літоўскі пасол Барцяш, чэх паходжаннем, які напярэдадні Кулікоўскай бітвы ездзіў да беклярбека Мамая і потым адгаворваў Альгерда ад саюзу з ім, за што Альгерд хацеў забіць яго. Аднак, Альгерд памёр у 1377 годзе, за некалькі гадоў да бітвы, хоць і праўда падтрымліваў сувязі з Ардой.
NGC 5689
NGC 5689 (іншыя абазначэнні — UGC 9399, MCG 8-27-4, ZWG 248.10, IRAS14337+4857, PGC 52154) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ланкашыр
Ланкашыр (Lancashire) — цырыманіяльнае неметрапалітэнскае графства ў Паўночна-Заходняй Англіі на беразе Ірландскага мора. Сталіца і найбуйнейшы горад — Прэстан. Насельніцтва 1,168 мільёна чалавек (4-е месца сярод графстваў; ацэнка 2007 года). З’яўляецца часткай герцагства Ланкашыр, якое з 1413 года належыць брытанскім манархам і з’яўляецца крыніцай іх персанальных даходаў. Агульная плошча тэрыторыі 3079 км² (17-е месца); тэрыторыя адміністрацыйнай вобласці — 2903 км² (16-е месца).
Адзіная сацыялістычная партыя Венесуэлы
Адзіная сацыялістычная партыя Венесуэлы (Partido Socialista Unido de Venezuela, PSUV) — левая палітычная партыя, якая ўтварылася 24 сакавіка 2007 года пасля Баліварыянскай рэвалюцыі на чале з прэзідэнтам Уга Чавесам. Сёння PSUV з’яўляецца кіруючай партыяй і найбуйнейшым левым рухам Заходняга паўшар’я, налічваючы да 7 мільёнаў членаў. На апошніх парламенцкіх выбарах 26 верасня 2010 г. партыя атрымала, па папярэдніх дадзеных, не менш 93 месцаў у парламенце са 165, хоць да выбараў яна мела абсалютную большасцю ў парламенце (116 месцаў) з-за байкоту апазіцыяй папярэдніх выбараў. На выбарах кіраўнікоў штатаў партыя перамагла ў 20 правінцыях з 23. Апазіцыя дамаглася ўлады толькі ў трох абласцях — Амасонас, Лара і Міранда.
Канстытуцыя Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусь
Прынята 3 лютага 1919 года на І Усебеларускім з’ездзе Саветаў. Створана на ўзор Канстытуцыі РСФСР 1918 года. Складалася з Дэкларацыі правоў і працуемага і эксплуатуемага народа і 3 раздзелаў. Замацавала афіцыйную назву дзяржавы — Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі (ССРБ), абвясціла яе рэспублікай Саветаў рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў. Вызначыла асноўныя задачы дзяржавы — устанаўленне дыктатуры пралетарыяту, падаўленне супраціўлення звергнутых класаў, знішчэнне эксплуатацыі чалавека чалавекам, ухіленне ад дзялення грамадства на варожыя класы, пабудова сацыялізму. Адмяніла прыватную ўласнасць на зямлю і іншыя сродкі вытворчасці (леса, нетры і вада), якія абвяшчаліся нацыянальным здабыткам. Замацоўвала роўныя правы і абавязкі грамадзян рэспублікі, абвяшчала дэмакратычныя свабоды — сумлення, выказвання поглядаў, сходаў, мітынгаў, шэсцяў, саюзаў. Праца прызнавалася абавязкам усіх грамадзян. Уводзіўся ўсеагульны воінскі абавязак. Вышэйшым органам дзяржаўнай улады абвяшчаўся з’езд Саветаў Беларусі, у перыяд паміж з’ездамі паўната ўлады належала Цэнтральнаму Выканаўчаму Камітэту (ЦВК). Трэці раздзел прысвячаўся дзяржаўным сімвалам рэспублікі.
Кімберлі (Канада)
Кімберлі (анг. Kimberley) — маленькі гарадок на паўднёвым усходзе Брытанскай Калумбіі ў даліне паміж гарамі Персел і скалістымі гарамі. Быў названы ў гонар горада Кімберлі ў Паўднёвай Афрыцы ў 1896 годзе. З 1917 па 2001 год тут знаходзілася найбуйнейшае ў свеце цынкавае радовішча Салівана. У цяперашні час гэты гарадок прыцягвае ў асноўным гарналыжнікаў, дзякуючы свайму гарналыжныму цэнтру. Нацыянальны парк Кімберлі з'яўляецца найбуйнейшым аб'яднаным паркам у Канадзе і, дзякуючы нядаўна створаным унікальным пешаходным і веласіпедным маршрутам, Кімберлі можна назваць круглагодным курортам.
Канстанцін Рыгоравіч Прэдка
Канстанцін Рыгоравіч Прэ́дка (, в. Пацавічы, Мастоўскі раён, Гродзенская вобласць, БССР — ) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1987), прафесар (1991). Лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола Беларусі 1974.
Біяграфія
Скончыў у 1963 годзе БДУ. З 1963 года ў Інстытуце фізікі, з 1970 года ў Інстытуце прыкладной оптыкі Нацыянальнай АН Беларусі.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па оптыцы відарысаўтваральных сістэм. Распрацаваў метады даследавання, якія апісваюць заканамернасці пераўтварэння энергетычных і прасторавых структурных уласцівасцей аб’екта, апаратуру для кантролю асноўных інфармацыйных характарыстык шэрагу элементаў відарысаўтваральных сістэм.
Аляксандр Уладзіслававіч Аскерка
Аляксандр Уладзіслававіч Аскерка (Aleksander Oskierka, Александр Владиславович Оскерка), 1830, маёнтак Рудакоў Рэчыцкага павета, Мінская губерня, Расійская імперыя — 11(24).1.1911, мястэчка Відзы Лаўчынскія, Нова-Аляксандраўскі павет, Ковенская губерня, Расійская імперыя, — грамадскі дзеяч, адзін з кіраўнікоў паўстання 1863—1864 гадоў, публіцыст, выдавец. У 1862 г. арганізаваў у Варшаве выданне беларускамоўнага буквара-катэхізіса «Элементаж для добрых дзетак-каталікоў».
Паходжанне
Належаў да старажытнага каталіцкага шляхецкага роду Аскеркаў герба «Мурдэліа». Яго род некалькі пакаленняў адносіўся да рэгіянальнай эліты Мазырскага і Рэчыцкага паветаў ВКЛ. З’яўляўся праўнукам менскага кашталяна (1777—1779) графа Адама-Міхала Францавіча-Антоніевіча Ракіцкага, уласніка Брагіна.
Нарадзіўся ў сям’і Уладзіслава Ігнатавіча Аскеркі (1793—не жыў у 1834) і Ядвігі Вінцэнтаўны Гечэвіч (1805—?), якая была дачкой мінскага губернатара (1818—1831) Вінцэнта Янавіча Гечэвіча (1770—1840). Яго поўнае імя, дадзенае пры хросце, было Аляксандр Юсцініян.
Бацька быў уласнікам маёнткаў Рудакоў у Рэчыцкім павеце і Раеўшчына ў Вілейскім павеце. З інвентарнага вопісу маёнтка Рудакоў, складзенага 1 лістапада 1844 г., вядома, што ён адносіўся да Рэчыцкага павета і ўключаў вёску Рудня (13 сем’яў сялян). Вопіс быў складзены на валоданне маёнткам нашчадкамі маянткоўца — Сафіі, Генрыка (Генрыка-Юсціна), Аляксандра (Аляксандра-Юсцініяна) Уладзіслававічаў Аскеркаў. У іх уладанні былі занесены і фальваркі Мокіш (27 сем’яў) і Бабчын (40 сем’яў) у Рэчыцкім павеце, што былі іх спадчынай ад іх бабкі — графіні Ізабелы Адамаўны-Міхалаўны Ракіцкай, дачкі менскага кашталяна (1777—1779) графа Адама-Міхала Францавіча-Антоніевіча Ракіцкага. Усяго ў маёнтку ў 1844 г. лічылася 7 157 дзесяцін зямлі, 492 мужскіх і 466 жаночых душ. Акрамя таго ва Уладзіслава меўся яшчэ адзін сын Іпаліт-Эдмунд Уладзіслававіч Аскерка (1825—?), які, напэўна, памёр у маленстве, калі адсутнічаў у спісе спадчыннікаў.
Адукацыя і служба
У юнацтве Аляксандр Аскерка вучыўся ў Вільні ў «прыватным пансіёне». Скончыў Санкт-Пецярбургскі ўніверсітэт, а пасля гэтага ў 1853—1857 служыў у грэнадзёрскім палку імя (прускага) караля Фрыдрыха-Вільгельма, быў на варце балтыйскіх берагоў падчас Крымскай вайны (1853—1855). Звольніўся з вайсковай службы «па хваробе» у рангу паручніка і пасяліўся ў сваім спадчынным маёнтку Раеўшчына ў Вілейскім павеце (маёнтак Рудакоў у Рэчыцкім павеце пасля смерці бацькі па спадчыне перайшоў да старэйшага яго брата Генрыка Уладзіслававіча Аскеркі) і пачаў кар’еру грамадскага дзеяча.
Праца над сялянскай рэформай
Вылучаўся ліберальнымі поглядамі, падчас падрыхтоўкі сялянскай рэформы па адмене прыгону працаваў з 30 жніўня 1858 г. у Мінскім губернскім камітэце па сялянскіх справах (1858—1861) — быў не выбраны дваранамі ад павета, а прызначаны мінскім губернатарам (1858—1861) Эдуардам Келерам у камітэт (разам з маянткоўцам Мінскага павета графам Фларыянам Ржавускім) у ліку двух прадстаўнікоў ад губернскай улады. Браў удзел у працы рэдакцыйных камісій у Санкт-Пецярбургу, а з 1861 г. працягваў рыхтаваць умовы правядзення сялянскай рэформы ўжо ў Вільні — быў членам установы па сялянскіх справах. Як і многія дваране-маянткоўцы літоўска-беларускіх губерняў, якія распрацоўвалі праект сялянскай рэформы для цара, быў праціўнікам надзялення сялян зямлёй пасля адмены прыгону. У друку прапагандаваў ідэю земскага крэдыту. Быў супрацоўнікам Віленскай археалагічнай камісіі і камісіі, якая займалася апекаю над дзецьмі.
Удзел у Студзеньскім паўстанні (1863—1864)
Напярэдадні Студзеньскага паўстання (1863—1864) увайшоў у склад групоўкі «белых» і стаў адным з яе актыўных кіраўнікоў у Літве і Беларусі. У газеце «Kurier Wileński» прапагандаваў неабходнасць стварэння сельскіх школ і бібліятэк для беларускага, польскага і літоўскага насельніцтва, якое пражывала ў Віленскай губерні. У 1862 г. арганізаваў у Варшаве выданне «тыражом кнігарні Цэльса Лявіцкага ў будынку Тэатра» у друкарні К. Кавалеўскага беларускамоўнага буквара-катэхізіса «Элементаж для добрых дзетак-каталікоў». На 40 старонках брашуры змяшчаўся алфавіт, азы арыфметыкі і асноўныя рэлігійныя павучанні, сярод якіх: «Старайся, каб дзеткі твае вучыліся <…> чытаць і пісаць». Відавочна, пасля апублікавання Маніфесту 19 лютага 1861 г. аб адмене прыгону, каб забяспечыць эканамічныя інтарэсы шляхты ад яго стратных наступстваў, Аскерка стварыў і ўзначаліў Літоўскае земскае крэдытнае таварыства (ЛЗКТ). Меркавалася, што членамі яго стануць усе дваране-землеўладальнікі літоўска-беларускіх губерняў і такім чынам у рамках арганізацыі, непадкантрольнай дзяржаве, будуць аб’яднаныя землі і фінансы краіны. Гэта, побач з чаканым дыпламатычным ціскам з боку Велікабрытаніі і Францыі, быў адзін з тых мірных спосабаў дасягнення незалежнасці ад Расійскай імперыі, на якія спадзяваліся члены групоўкі «белых» у Літве і Беларусі.
Гісторык С. П. Марозаў падаў архіўныя звесткі, паводле якіх ЛЗКТ, магчыма, не ад самога заснавання, але было сапраўдным цэнтрам падрыхтоўкі паўстання, а ў выпадку яго перамогі стала б гатовым урадам для адноўленага Вялікага Княства Літоўскага. Даследчык прывёў меркаванне нейкага чыноўніка з царскай адміністрацыі С. Крэйца, які ў другой палове 1860-х гг. рыхтаваў да выдання выкрывальныя матэрыялы пра Аляксандра Аскерку: «если разобрать деятельность этого мирного революционера [Оскерки] и его намерения, они окажутся несравненно выше всех подвигов Сераковских, Звиждовских и Калиновских. Пресловутый воевода Сераковский просто приехал на готовое уже восстание, которого ни повести, ни поддержать не сумел. Калиновский <…> это был полусумасшедший человек, одарённый сильною волею, известной дозой ума и так называемой мужицкой хитростью <…>. Он стремился к осуществлению какой-то идеальной Литвы из простого народа <…>». Гэта ацэнка праціўніка.
А вось характарыстыка Якуба Гейштара (1827—1897), які быў знаёмы з Аскеркам з 1846 г. і моцна паўплываў на яго погляды. З урыўка становіцца зразумелым, чаму кандыдатура Аскеркі афіцыйна прапаноўвалася ў будучы Нацыянальны ўрад. .
Той жа Якуб Гейштар заўважаў яшчэ, што Аскерка «доўгі час не быў для грамадства сімпатычны, пакуль шчырай працай, адданасцю справе не пераканаў усіх у сваёй высакароднай душы і вялікай карыснасці».
У канцы лютага 1863 г. увайшоў у склад паўстанцкага Аддзела кіраўніцтва правінцыямі Літвы, дзе загадваў ваеннымі справамі і быў паўстанцкім начальнікам Вільні. Не падтрымліваў радыкальна-рэвалюцыйнай праграмы групоўкі «чырвоных». Лідар «чырвоных» Вінцэнт-Канстанцін Каліноўскі (1838—1864) некаторы час быў адным з яго памочнікаў, а пасля заняў яго месца. Аскерка быў арыштаваны 31 мая (12 чэрвеня) 1863 г. царскімі ўладамі. На допытах істотных паказанняў не даў. Быў прыгавораны да смяротнага пакарання, замененага ў 1863 г. пасля рэвізіі прысуду на 15 гадоў сібірскай катаргі з пазбаўленнем статуса двараніна («прав состояния») і канфіскацыяй маёнтка. Быў адпраўлены да саляварняў Усолі ў Іркуцкай губерні.
Яго брат Генрык Уладзіслававіч Аскерка (1827—1866), паводле слоў Якуба Гейштара (1827—1897), выконваў функцыі паўстанчага начальніка Рэчыцкага павета, быў арыштаваны і знаходзіўся ў зняволенні ў Мінску ў гарадской турме («Пішчалаўскім замку»), але пазбег пакарання дзякуючы прыкрываючай пазіцыі падчас следства вязненага Баляслава Пятровіча Свіды (1822—1897), паўстанчага начальніка Рэчыцкага, Пінскага і Мазырскага паветаў. Але, верагодна, Генрых ніколі рэальна не прымаў функцый паўстанчага кіраўніка Рэчыцкага павета.
Жыццё ў сібірскай ссылцы
У сібірскую ссылку за Аляксандрам Аскеркам добраахвотна паехала яго нявеста Тэадора (Тэадозія) Карлаўна-Рафалаўна Грабоўская (заручаная з ім у час паўстання), дачка Касыльды Цяльшэўскай і пружанскага апеляцыйнага суддзі (1826), лідскага апеляцыйнага суддзі (1837) Караля-Рафала Феліцыянавіча Грабоўскага, уласніка маёнткаў Планты і Вялікага Мажэйкава. (Караль-Рафал Феліцыянавіч Грабоўскі быў сынам Феліцыяна Грабоўскага, пружанскага павятовага маршалка (1795—1798), далёкага сваяка Тадэвуша Касцюшкі). Там жа ў Сібіры ва Усолі адбыўся іх шлюб. Сціплую цэрымонію каталіцкага абраду выканаў ксёндз-катаржнік. Тэадора мужна падзяляла з Аляксандрам лёс выгнання. Аскерка быў паважаным чалавекам і сярод зняволеных і пасяленцаў; абраны імі за старасту, усяляк дамагаўся паляпшэння ўмоў знаходжання людзей у месцах адбыцця пакарання. Царскім маніфестам катарга была заменена на пасяленне і Аскеркам з дзецьмі далі магчымасць перабрацца ў Іркуцк. У дарозе, аднак, здарылася бяда — памёр іх маленькі сын.
Вяртанне з Сібіры
У 1868 г. Аскерку было дазволена вярнуцца ў еўрапейскую частку імперыі, але толькі не ў літоўска-беларускія губерні. Праз год сям’я дабралася да Салікамску ў Пермскай губерні, яшчэ праз два — да Екацярынаславу (сучасны Дняпро).
З 1872 г. Аляксандр Аскерка з жонкай і дачкой Ядвігай жыў у Варшаве, дзе пасля нарадзіліся яшчэ Сафія і Марыя. Рэдагаваў часопіс «Ateneum» і публікаваў артыкулы па сацыяльна-эканамічнай праблематыцы. У 1882 г. купіў на імя жонкі пляц на паўднёвым адхоне вуліцы Гарматная Гара ў санаторна-курортным горадзе Налэнчаў і пабудаваў у 1882—1885 гг. там драўляную вілу «Падгор’е» (Podgórze), у якой жыў улетку з сям’ёй, а таксама здаваў пакоі пад санаторый. У гэтым доме пабыло нямала знакамітых людзей, у іх ліку паэт Антон Адынец, які ў свае маладыя гады быў сябрам Адама Міцкевіча і Яна Чачота, і ветэраны паўстання 1863—1864 гадоў. У 1884 г. заўчасна памерла аслабленая сібірскімі выпрабаваннямі Тэадозія. Аскерка атрымаў дазвол ад варшаўскага генерал-губернатара на пераезд у родную краіну — у Вільню, дзе ў 1885—1904 гг. служыў дырэктарам мясцовага філіяла Варшаўскага таварыства страхавання ад агню. У 1885 г. сваю драўляную вілу «Падгор’е» прадаў доктару Каралю Бену, які зрабіў там пансіянат, дзе адпачывалі ў свой час Баляслаў Прус, Антон Адынец, Генрык Сянкевіч, Ян Карловіч, Мечыслаў Карловіч і інш.
Паводле ўспамінаў свайго ўнука Андрэя Раствароўскага (1899—1980), сына сярэдняй дачкі Сафіі Аляксандраўны Аскеркі (1873—1953) і вядомага архітэктара Тадэвуша Раствароўскага (1860—1928) (паводле яго праекту ў 1905—1906 гг. у Рудакове пабудаваны сядзібны дом з чырвонай цэглы, рэшткі якога можна бачыць і сёння), у гэты перыяд дзед найчасцей гасцяваў у нараўлянскім палацы ў старэйшай дачкі Ядвігі Аляксандраўны Горват (з Аскеркаў), жонкі Эдварда Артуравіча Горвата (1866—1935), уласніка Нароўлі. Напэўна, Аляксандр Аскерка заязджаў і ў Рудакоў да пляменніцы Алены з Аскеркаў Ваньковіч, дачкі Генрыка Уладзіслававіча Аскеркі. Астатнія ж гады жыцця Аляксандр Аскерка правёў у малодшай дачкі — Марыі Аляксандраўны з Аскеркаў Мінейкі (1878—1961), жонкі Уладзіслава Мінейкі (1876—1953), у маёнтку Відзы Лаўчынскія ў Ковенскай губерні, што ў сучасным Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Рэспублікі Беларусь. Памёр па афіцыйных дадзеных 11 (24) студзеня 1911 г., хоць паводле сведчанняў Андрэя Раствароўскага, памёр Аляксандр Аскерка на Вялікдзень (Пасху). Пахаваны ў Вільні на могілках Роса. Як сведчылі сучаснікі, пахаванне Аляксандра Аскеркі, апошняга прадстаўніка былога паўстанцкага ўрада, нягледзячы на паліцэйскі і ваенны кардон, ператварылася ў вялікую патрыятычную маніфестацыю грамадскасці Вільні.
Ушанаванне памяці
Хоць Аляксандр Аскерка быў пахаваны ў 1911 г. у Вільні на могілках Росі, Эдвардам Горватам (1866—1935) у горватаўскай фамільнай каталіцкай капліцы, якая знаходзілася ў сядзібным парку вакол нараўлянскага палаца Горватаў, быў створаны кенатаф з надпісам «Grobowiec Aleksandra Oskierki» як напамін аб асобе.
Стаццона
Стаццона (Stazzona) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кома.
Насельніцтва складае 674 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 96 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 22010. Тэлефонны код — 0344.
Лэйла Лопіш
Лэйла Лопіш (Leila Luliana da Costa Vieira Lopes);, Бенгела, Ангола) — ангольская мадэль, пераможца конкурсу Міс Сусвет 2011.
Міс Ангола
Лопіш ростам 179 см перамагла 21 суперніцу на конкурсе Міс Ангола. Конкурс Міс Ангола адбываўся ў Луандзе 18 снежня 2010 года, дзе яна атрымала прэмію Photogenic Award і права прадстаўляць Анголу на конкурсе Міс Сусвет 2011 які адбыўся ў Сан-Паўлу, Бразілія 12 верасня 2011 года.
Мары Элізабет Луіза Віжэ-Лебрэн
Біяграфія
Першыя ўрокі жывапісу атрымала ў свайго бацькі, затым карысталася кансультацыямі Жан-Батыста Гроза, Жазефа Вернэ, Габрыэля Франсуа Дуаена і іншых майстроў. Ужо ў канцы 1765-х гг. Віжэ малявала цалкам прафесійна: ускосным сведчаннем яе поспеху можа служыць тое, што яе майстэрня была фармальна зачынена ўладамі за адсутнасць у юнай мастачкі патэнта.
У 1770-х гадах бацькі Віжэ абгрунтавалася ў доме на парыжскай вуліцы Сент-Анарэ, насупраць палаца Пале-Раяль, і да 15-гадовай прафесійнай мастачцы заказы пацяклі ракою. У той перыяд Віжэ знаходзілася пад заступніцтвам дзвюх найбагацейшых дам Парыжа: мадам дэ Вердэн, жонкі генеральнага адкупніка, і, што больш важна, прынцэсы Марыі-Адэлаіды дэ Бурбон-Пенцьеўр, жонкі герцага Шартрскага, якая была на 2 гады старэйшая за юную мастачкі. Віжэ часта адхіляла заказы партрэтаў ад прыхільнікаў, якія такім спосабам спрабавалі знайсці нагоду для сустрэчы. Віжэ, якая выйшла з сям'і дробнай буржуазіі, заняла месца сярод уплывовых арыстакратаў французскага каралеўства, сярод якіх быў кароль і яго браты і сёстры, а таксама каралева і вядомыя члены каралеўскай сям'і; іх аб'ядноўвала прыналежнасць да аднаго пакалення.
У 1776 г. Віжэ выйшла замуж за Жан-Батыста П'ера Лебрэна, мастака і, у большай ступені, гандляра жывапісам. Сувязі мужа ўзмацнілі папулярнасць юнай мастачкі-партрэтысткі ў асяроддзі французскай знаці, і ўрэшце Віжэ-Лебрэн была запрошана ў Версаль маляваць каралеву. Марыя Антуанэта вельмі высока ацаніла працу мастачкі і засыпала яе дадатковымі заказамі, а ў 1783 г. аказала, са свайго боку, пэўны ціск на французскі мастацкі істэблішмент, каб Віжэ-Лебрэн была выбрана ў члены Каралеўскай акадэміі жывапісу і скульптуры.
C 1780-х гг. Віжэ-Лебрэн шмат падарожнічала па Еўропе (часта разам з мужам), працуючы ў розных краінах. У гэтых паездках ёю былі напісаны партрэты многіх валадарных асоб, дзяржаўных дзеячаў і іншых выдатных фігур: так, у Галандыі Віжэ-Лебрэн пісала будучага караля Вілема I, у Расіі ў 1795—1799 гг. — апошняга польскага караля і вялікага князя літоўскага Станіслава Панятоўскага, вялікую княгіню Ганну Фёдараўну (жонку вялікага князя Канстанціна Паўлавіча) і іншых членаў імператарскага сямейства. У розных краінах Віжэ-Лебрэн таксама абіралася ў мясцовыя Акадэміі мастацтваў.
Перачакаўшы такім чынам Вялікую Французскую рэвалюцыю, Віжэ-Лебрэн вярнулася ў Францыю па запрашэнні Напалеона і да 1814 г. жыла, галоўным чынам, у сваім мёнтку ў Лувесьене, а калі з наступам войскаў саюзнікаў на Парыж маёнтак быў заняты прускай арміяй, вярнулася ў Парыж. Віжэ-Лебрэн пакінула падрабязныя мемуары, апублікаваныя ў Францыі ў 1835—1837 гг.
Віжэ-Лебрэн пакінула 660 партрэтаў і каля 200 пейзажаў. Манера пісьма яе ясная і дасканалая, найбольшай жвавасцю адрозніваюцца аўтапартрэты, якія яна пісала шмат і ахвотна.
Пажар у вёсцы Буса
Пажар у вёсцы Буса Іванаўскага раёна Брэсцкай вобласці адбыўся 12 лістапада 1957 года ў будынку школы падчас кінасеансу. Відавочцы сцвярждаюць, што прычынай пажару стала выпадкова скінутая са сцяны керасінавая лямпа, якая разбілася і выклікала ўзгаранне. У памяшканні было шмат людзей, на якіх загарэлася вопратка, полымя хутка распаўсюдзілася. У агні загінулі 65 чалавек. Іх пахавалі на мясцовых могілках і аб’явілі жалобу ў самой Бусе і Моладава. Да пачатку эпохі Галоснасці ў СССР інфармацыя пра гэты пажар заставалася сакрэтнай. Калі яе рассакрэцілі, трагедыю сталі называць «другой Хатынню».
Победа (гадзіннік)
Победа  (Перамога) — марка савецкіх наручных гадзіннікаў, пасля — гадзіннікавы брэнд.
Гісторыя
Выпушчаны спецыяльна да гадавіны перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне ў 1946 годзе. Назву гадзінніка, афармленне і тэхнічныя характарыстыкі зацвярджаў асабіста І. В. Сталін. Механізм гадзінніка маркіраваўся «К-26» і быў заснаваны на калібры R26 французскай гадзіннікавай фірмы «Lip».
Лонг блэк
Лонг блэк (Long black) — кававы напой на аснове эспрэса, распаўсюджаны ў Аўстраліі і Новай Зеландыі.
Победа (гадзіннік)
Гісторыя
Вытворчасць наручных гадзіннікаў маркі «Перамога» была наладжана на некалькіх заводах:
Лонг блэк
Прыгатаванне
Лонг блэк гатуецца шляхам дадання двайной порцыі эспрэса ў гарачую ваду (вада звычайна падаграваецца пры дапамозе эспрэса-машыны). Напой падобны да амерыкана, аднак у апошнім вада дадаецца ў эспрэса, а не наадварот. Паслядоўнасць падрыхтоўкі, што выкарыстоўваецца ў Лонг блэку, дазваляе захаваць характэрную для эспрэса пену.
Быкава (Холм-Жыркоўскі раён)
Быкава (Быково) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельскага паселішча.
Мардоўская аўтаномная вобласць
Мардоўская аўтаномная вобласць (Мордовская автономная область) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка РСФСР у складзе Сярэдняволжскага края, якая існавала з 10 студзеня 1930 года па 20 снежня 1934 года. Адміністрацыйны цэнтр — горад Саранск.
Быкава (Холм-Жыркоўскі раён)
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак у хуткім часе ўвайшла ў склад РСФСР.
Мардоўская аўтаномная вобласць
Гісторыя
Вобласць утворана 10 студзеня 1930 года ў складзе Сярэдняволжскага края ў выніку пераўтварэння з Мардоўскай акругі.
Быкава (Холм-Жыркоўскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Мардоўская аўтаномная вобласць
Гісторыя
На 1 кастрычніка 1931 года ў вобласці мелася 18 раёнаў, 648 сельсаветаў, 4 гарады, у тым ліку 1 (Саранск — 20 221 чал.) вылучаны ў самастойную адміністрацыйна-гаспадарчую адзінку, 3 рабочыя пасёлкі, 1800 сельскіх населеных пунктаў. Гарадское насельніцтва на 1 студзеня 1931 года — 3,3 % (45 852 чал.). Іншыя гарады і рабочыя пасёлкі:
Быкава (Холм-Жыркоўскі раён)
Гісторыя
У 2004—2019 гадах у складзе Томскага сельскага паселішча.
Мардоўская аўтаномная вобласць
Гісторыя
20 снежня 1934 года Мардоўская аўтаномная вобласць была ператворана ў Мардоўскую Аўтаномную Савецкую Сацыялістычную Рэспубліку ў складзе Сярэдняволжскага края.
Адміністрацыйны падзел
Вобласць была падзелена на 22 раёны і 1 горад (Саранск), вылучаны ў самастойную адміністрацыйна-гаспадарчую адзінку :
Плябанцы (Вілейскі раён)
Пляба́нцы (, Плебанцы) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Даўгінава Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Род (біялогія)
Род (genusgenus, мн. ч. genera, ад γένοςγένος) — адзін з асноўных рангаў іерархічнай класіфікацыі ў біялагічнай сістэматыцы.
Род аб'ядноўвае сваяцкія віды жывёл ці раслін. Больш агульная ступень сістэматыкі — трыба і сямейства.
Па колькасці відаў, якія ў яго ўваходзяць, род можа быць:
Навуковая назва роду
Навуковая назва роду унінаміяльна, то ёсць складаецца з аднаго слова. Кодэксы біялагічнай наменклатуры патрабуюць, каб гэта слова было па форме лацінскім, то ёсць было напісана літарамі лацінскага алфавіту і падпарадкоўвалася правілах лацінскай граматыкі. Назва роду разглядаецца як назоўнік ў адзіным ліку і пішацца з вялікай літары. Іншых абмежаванняў няма, таму назвай роду можа быць як слова, запазычанае з класічнай латыні (напрыклад, назва роду лісіц — Vulpes), так і лацінічнае слова з любога мовы (часцей за ўсё — з старажытнагрэчаскага). Нярэдка назва роду з'яўляецца словам, утвораным ад прозвішча або імя (напрыклад, назва роду кветкавых раслін Linnaea — ад аднаго з варыянтаў прозвішчы Карла Лінея, Linnaeus).
Ад асновы радавога назвы ўтвараюцца назвы таксонаў групы сямейства (трыбы, сямейства і вытворныя ад іх рангі).
Правілы адукацыі і прымянення родавых назваў ўсталёўваюцца правіламі, зафіксаванымі ў міжнародных кодэксах батанічнай і заалагічнай наменклатуры і падобных з імі кодэксаў наменклатуры бактэрый і вірусаў.
Межы дзеянні кодэксаў склаліся гістарычна і не адлюстроўваюць сучасных уяўленняў аб класіфікацыі. Напрыклад, назвы грыбоў і лішайнікаў рэгулююцца кодэксам батанічнай наменклатуры, хоць грыбы і лішайнікі цяпер не ўваходзяць у склад таксона Расліны.
Гібрыдны род
Гібрыдны род — умоўнае назва, якое пазначае сукупнасць гібрыдаў, якія адносяцца да двух родаў (часам да большай колькасці родаў).
Назвы гібрыдных родаў павінны пачынацца са знака × (знака множання, знака гібрыднага паходжання). Гэтыя назвы могуць утварацца двума спосабамі:
Амонімія
У межах юрысдыкцыі кожнага з біялагічных наменклатурных кодэксаў родавыя назвы не павінны паўтарацца (з'яўляцца амонімы). Гэта азначае, што назвы двух розных родаў раслін не могуць быць аднолькавымі, як і назвы двух розных родаў жывёл (але назва роду расліны і назва роду жывёлы могуць супадаць — і такіх супадзенняў налічваецца некалькі дзясяткаў).
Пры выяўленні таксанамічных амонімаў прымаюцца меры па іх ліквідацыі, сутнасць якіх заключаецца ў тым, што сапраўдным назвай прызнаецца толькі старэйшы амонім (гэта значыць той амонім, які быў апублікаваны раней), а малодшыя амонімы замяшчаюцца.
Родны край (1919)
«Родны край» — грамадска-палітычная і літаратурная газета. Выдавалася на беларускай мове ў Гродне 22 чэрвеня—10 ліпеня 1919 г. Рэдактар Тамаш Грыб. На шостым нумары газета забаронена, рэдактар арыштаваны.
Уладзімір Васілевіч Трацэўскі
Уладзімір Васілевіч Трацэўскі (нар. 27 жніўня 1936, г.п. Парычы, Парыцкі раён, Гомельская вобласць) — беларускі архітэктар, гісторык архітэктуры. Кандыдат архітэктуры (1993), прафесар (2000). Член Прэзідыума Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры.
Біяграфія
Скончыў у 1964 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў у Белдзяржпраекце. У 1969—2017 гадах выкладаў на кафедры «Тэорыя і гісторыя архітэктуры» БНТУ: асістэнт, старэйшы выкладчык, дацэнт (1992), загадчык кафедры (1990—2000), прафесар (2000). У 1981—1986 гг. — намеснік дэкана архітэктурнага факультэта.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1967 года. Пражывае ў Мінску.
Навуковая дзейнасць
Займаецца вывучэннем архітэктурнай спадчыны Беларусі.
Мае больш 70 навуковых і навукова-метадычных публікацый, у т.л. кніга «Народнае дойлідства Беларусі» (Мінск, 1976). Адзін з аўтараў навучальнага дапаможніка «Атлас помнікаў архітэктуры і мемарыяльных комплексаў Беларусі» (Мінск, 1983). Падрыхтаваў і выдаў 5 навучальна-метадычных распрацовак па курсавым архітэктурным праектаванні і абмернай практыцы. Сааўтар кніг і навучальных дапаможнікаў. Аўтар фундаментальнай працы — навучальнага дапаможніка «Гісторыя архітэктуры народнага жылля Беларусі» (1989). Выступае з дакладамі на міжнародных, рэспубліканскіх навукова-даследчых і навуковых канферэнцыях, семінарах, у тым ліку і за мяжой.
Творчасць
З’яўляецца адным з аўтараў праектаў і пабудаваных будынкаў і комплексаў: конкурсны праект планіроўкі забудовы мікрараёна «Усход» у Мінску (заахвочвальная прэмія), Міжнародны маладзёжны цэнтр «Юнацтва» на Заслаўскім вадасховішчы, жылыя дамы ў Мінску і іншых гарадах рэспублікі, 9-павярховы жылы дом (1966), комплекс адміністрацыйных будынкаў — Дома тэхнічнай інфармацыі, Дома кнігі і Белкаапсаюза (1967) у Мінску , царква ў в. Сіняўка Клецкага раёна, Саборная мячэць у Мінску (2004—2016).
Аўтар шэрагу праектаў рэстаўрацыі помнікаў архітэктуры ў Беларусі — касцёлаў у Варонча, Дараве, Бабруйску, Сёмкавым Гарадку, Воўчыне, царквы ў Вялікай Ліпе, сядзібнага комплексу ў в. Высокая Ліпа і інш.
Узнагароды
Узнагароджаны нагруднымі знакамі Міністэрства адукацыі СССР і Мінвуза Беларусі «За выдатныя поспехі ў працы», Ганаровымі граматамі Мінвуза БССР, БНТУ і Беларускага саюза архітэктараў.
NGC 5690
NGC 5690 (іншыя абазначэнні — UGC 9416, IRAS14351+0230, MCG 0-37-19, KARA 638, ZWG 19.72, PGC 52273) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гаруны (вёска)
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак у хуткім часе ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2019 гадах у складзе Томскага сельскага паселішча.
Эспрэса-машына
Эспрэса-машына — прылада, прызначаная для прыгатавання кававага напою эспрэса. Прынцып дзеяння эспрэса-машыны заключаецца ў прапусканні гарачай вады праз пласт молатай кавы пад ціскам. Многія сучасныя мадэлі таксама абсталяваны капучынатарам.
Торна
Торна (Torno) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кома.
Насельніцтва складае 1221 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 174 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 22020. Тэлефонны код — 031.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Кашалеўскі сельсавет
Кашале́ўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Кашалева.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Навагрудскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 22 жніўня 2017 года ў склад Кашалеўкага сельсавета ўключаны землі плошчай 4202 га і наступныя населеныя пункты скасаванага Ваўковіцкага сельсавета: аграгарадок Нёўда, вёскі Зубкава, Корастава, Невашоўшчына, Новыя Лагадкі, Рутка 1, Старыя Лагадкі.
Склад
Па стану на 2017 год у склад сельсавета ўваходзілі 16 населеных пунктаў, пасля рэарганізацыі – 23 населеныя пункты (01.01.2018 г.).
Колькасць насельнітва ў населеных пунктах сельсавета прыведзена па дадзеных перапісу 2009 г.:
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (16 населеных пунктаў) — 1102 чалавекі, з іх 91,7 % — беларусы, 4,7 % — рускія, 2,3 % — палякі.
Насельніцтва, жыхароў: 1102 (2009 г.), 1134 (2017 г.), 1655 (2018 г.).
Спасылкі
Навагрудскі раённы выканаўчы камітэт
Сенегамбія і Нігер
Сенегамбія і Нігер (Sénégambie et Niger) — адміністрацыйнае аб'яднанне французскіх уладанняў у Заходняй Афрыцы, створанае ў 1902 годзе з тэрыторый Французскага Судана, якія знаходзіліся пад грамадзянскім кіраваннем. У 1904 годзе было ператворана ў калонію Верхні Сенегал і Нігер.
Нягледзячы на кароткі тэрмін існавання, французскі ўрад паспеў выпусціць для гэтага адміністрацыйнага ўтварэння адмысловыя паштовыя маркі.
Іван Васілевіч Мядзведзеў
Іван Васілевіч Мядзве́дзеў (, г. Сатка, Чалябінская вобласць — ) — беларускі і літоўскі архітэктар-мастак.
Біяграфія
Скончыў Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры ў Ленінградзе ў 1946 годзе. З 1947 года працаваў архітэктарам-мастаком у Вільнюсе, у 1951—1954 гадах выкладаў у Вільнюскім мастацкім інстытуце. З 1958 года ў Мінску, з 1959 года галоўны мастак Упраўлення архітэктуры Мінгарвыканкама, у 1967—1969 гадах рэдактар Міністэрства культуры Беларусі.
Член Саюза архітэктараў СССР і Саюза мастакоў з 1948 года. Пражываў у г. Мінск.
Творчасць
Працаваў у афармленчым і тэатральна-дэкаратыўным мастацтве, станковай графіцы, плакаце, архітэктурным праектаванні. Аўтар праектаў інтэр’ераў грамадскіх будынкаў Вільнюса (1946—1951), святочнага афармлення Мінска (1959—1973), сцэнаграфіі спектакляў. Аўтар афармлення павільёна ВДНГ СССР у Маскве (1967), дзён культуры Беларусі ва Ульянаўску (1969) і інш. Стварыў серыі акварэльных і пастэльных пейзажаў «Па роднай краіне» (1936—1981), «Самарканд» (1942—1943), «Ленінград» (1945—1946), «Вільнюс» (1947—1958), «Мінск» (1958—1983), партрэтаў беларускіх архітэктараў (1982—1984) і інш.
Узнагароды
Узнагароджаны медалямі, Граматамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета ЛітССР (1951, 1954).
Уладзімір Леанідавіч Абушэнка
Уладзі́мір Леані́давіч Абушэ́нка ( года,, Беларуская ССР — года, Ратамка, Рэспубліка Беларусь) — беларускі сацыёлаг і сацыяльны філосаф. Кандыдат філасофскіх навук (1985), дацэнт (1991).
Біяграфія
У 1974—1979 гадах вучыўся на аддзяленні філасофіі гістарычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага універсітэта (БДУ). Са жніўня 1979 года па лістапад 1981 года працаваў выкладчыкам кафедры філасофіі Беларускага політэхнічнага інстытута.
З лістапада 1981 года па снежань 1984 года з'яўляўся аспірантам Інстытута сацыялагічных даследаванняў АН СССР (цяпер — Інстытут сацыялогіі РАН) (навуковы кіраўнік — доктар філасофскіх навук, прафесар І. Т. Лявыкін). У 1985 годзе паспяхова абараніў дысертацыю на суісканне вучонай ступені кандыдата філасофскіх навук на тэму «Проблемы построения системы показателей духовной деятельности личности в концепции социалистического образа жизни. (Теоретико-методологический аспект)» (дыплом ФС № 006650, выдадзены ВАК пры СМ СССР на аснове рашэння Савета ІСД АН СССР ад 26.06.1985 ).
Са студзеня 1985 года па люты 1990 года працаваў спачатку малодшым навуковым супрацоўнікам, а затым навуковым супрацоўнікам у Інстытуце філасофіі і права АН БССР у аддзеле тэорыі сацыялогіі пад кіраўніцтвам доктара філасофскіх навук, прафесара Я. М. Бабосава.
У лютым—сакавіку 1990 года працаваў старшым навуковым супрацоўнікам у новаствораным Інстытуце сацыялогіі АН БССР (цяпер — НАН Беларусі) у аддзеле сацыялогіі культуры, які ўзначальваў доктар філасофскіх навук, прафесар Э. К. Дарашкевіч.
З красавіка 1990 года па красавік 2002 года быў дацэнтам кафедры сацыялогіі БДУ. У 1991 годзе атрымаў вучонае званне дацэнта (атэстат ДЦ № 038743, выдадзены на падставе рашэння Дзяржаўнага камітэта СССР па народнай адукацыі ад 04.07.1991 ). З красавіка 2002 года працаваў дацэнтам па сумяшчальніцтве на гэтай жа кафедры.
З красавіка 2002 года і да апошніх дзён жыцця займаў пасаду намесніка дырэктара Інстытута сацыялогіі НАН Беларусі па навуковай працы (у красавіку—снежні 2008 года выконваў абавязкі дырэктара Інстытута).
Быў членам рэдкалегіі (аддзел сацыялогіі) Міжнароднага часопіса сацыяльных і гуманітарных навук «Личность. Культура. Общество» (Масква, ), членам навуковага савета часопіса «Палітычная сфера» (Мінск, ). З'яўляўся ўдзельнікам міжнароднага праекта «Гуманітарная энцыклапедыя» (галоўны рэдактар праекта — А. А. Грыцанаў) Мінскай філасофскай школы.
Уваходзіў у склад Экспертнай рады намінацыі «Сацыяльна-палітычныя навукі» Прэміі Міжнароднага Кангрэса даследчыкаў Беларусі.