cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Валаскоўня
Гісторыя
Згадваецца ў 1766 годзе як вёска ў складзе фальварка Муравіль у Мсціслаўскім ваяводстве. Да 8 снежня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Нізкаўскага сельсавета.
Войневічы (Ашмянскі раён)
Во́йневічы (, Войневичи) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Рудакі (Віцебскі раён)
Рудакі́ (, Рудаки) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ноўкінскага сельсавета.
У 1924—1960 гадах цэнтр Рудакоўскага сельсавета.
ESET
ТАА ESET (ESET, spol. s r.o.) — славацкая фірма-вытворца праграмнага забеспячэння і рашэнняў у галіне камп’ютарнае бяспекі, заснаваная ў 1992 годзе. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Aupark Tower (Браціслава), філіялы — у Буэнас-Айрэсе, Сан-Дыега, Сан-Паўлу, Манрэалі, Сінгапуры, Празе, Кракаве, Кошыцах і Маскве. Дзейнічае ў больш як 180 краінах свету.
Назва кампаніі ўяўляе сабой абрэвіятуру англійскага выразу «Essential Security against Evolving Threats» — эфектыўная абарона ад эвалюцыянуючых пагроз.
Гісторыя
Гісторыя кампаніі бярэ пачатак у 1987 годзе, калі два маладыя праграмісты Петэр Пашка і Міраслаў Трнка, знайшоўшы адзін з першых камп’ютарных вірусаў, які атрымаў назву «Вена», напісалі праграму для яго выяўлення. Антывірус для аперацыйнай сістэмы MS-DOS атрымаў назву NOD.
Пазней са з’яўленнем іншых вірусаў было вырашана стварыць праграмнае рашэнне для барацьбы з невядомымі відамі пагроз. З гэтай мэтай у 1992 годзе шляхам аб’яднання з кампаніяй Рудольфа Грубага была заснавана фірма «ESET».
У 1998 выйшаў NOD32 1.0 для Microsoft Windows, у 2003 з’явілася версія 2.0. Апошняя версія NOD32 пад нумарам 2.70.39 выйшла ў лістападзе 2006 года і мела падтрымку Windows Vista.
У лістападзе 2007 быў прадстаўлены NOD32 Antivirus 3.0, а таксама новы праграмны прадукт ESET Smart Security, які камбінаваў антывірусную праграму ESET NOD32 з функцыяй фаерволу і антыспаму.
У 2010 годзе «ESET» выдаў антывіруснае рашэнне пад назвай ESET Cybersecurity для Mac OS X, а праз год — для АС Linux.
Для мабільных прылад пад кіраваннем Windows Mobile, Symbian ці Android існуе антывірусны прадукт ESET Mobile Security.
Узнагароды
Стала першай славацкай кампаніяй, якая тройчы (2008, 2009 і 2010) станавілася фірмай года паводле апытання TREND TOP Фірма года.
У 2011 годзе ESET была названа адною з найбольш інавацыйных кампаній Еўропы і ўдастоеная ўзнагароды HSBC European Business Awards.
Кампанія ўваходзіць у спіс найбольш развітых кампаній у сферы высокіх тэхналогій паводле рэйтынгу Deloitte Technology Fast 50 у рэгіёне Еўропы, Блізкага Усходу і Афрыкі (EMEA).
Канечнае поле
Кане́чнае по́ле ці по́ле Галуа́ — поле, якое складаецца з канечнай колькасці элементаў. Другую назву канечныя палі атрымалі ў гонар французскага матэматыка Эварыста Галуа.
Баравічка
Баравічка (Borovička) — славацкі алкагольны напой, мацунак ад 37 % да 55 %. Гатуюць напой двума спосабамі: першы — трайная дыстыляцыя збожжавага сусла, а затым настойванне з ягадамі ядлоўцу звычайнага, другі — калі сусла гатуюць з перакіслых тоўчаных ядлоўцавых ягад праз патроеную перагонку. Баравічку п'юць як аперытыў чыстай або з тонікам, з дадаваннем лімону.
Канечнае поле
(скарачэнне ад Galois field), дзе
q
— колькасць элементаў поля (магутнасць). З дакладнасцю да ізамарфізму канечнае поле поўнасцю вызначаецца яго магутнасцю, якая заўсёды з'яўляецца ступенню нейкага простага ліку (
, дзе
p
— просты лік, які з'яўляецца характарыстыкаю поля).
Паняцце канечнага поля выкарыстоўваецца, сярод іншага, у тэорыі лікаў, алгебраічнай геаметрыі, тэорыі Галуа, крыптаграфыі, у распрацоўцы сакрэтных ключоў розных шыфраў (напрыклад, AES).
Найпрасцейшым прыкладам канечнага поля з'яўляецца — колца вылікаў па модулю простага ліку p.
Гісторыя вывучэння
Першыя ўпамінанні пра нешта, блізкае да тэорыі канечных палёў, можна знайсці яшчэ ў XVII стагоддзі. Над гэтаю тэмай працавалі такія навукоўцы, як П’ер Ферма, Леанард Эйлер, Жазеф Луі Лагранж і Адрыен Мары Лежандр, якіх можна лічыць заснавальнікамі тэорыі простых канечных палёў. Аднак большую цікавасць прадстаўляе агульная тэорыя канечных палёў, якая бярэ пачатак з прац Гауса і Галуа. У гонар апошняга канечныя палі і атрымалі сваю другую назву — палі Галуа. Да некаторага часу гэтая тэорыя прымянялася толькі ў алгебры і тэорыі лікаў, аднак у другой палавіне XX стагоддзя выявіліся новыя вобласці дотыку з, тэорыяй груп, алгебраічнаю геаметрыяй, камбінаторыкаю і тэорыяй кадзіравання.
Уклад Галуа
У 1830 годзе Эварыст Галуа апублікаваў працу, якая стала асноваю агульнай тэорыі канечных палёў. Зыходнаю мэтаю Галуа было вывучэнне параўнання якое з'яўляецца абагульненнем квадратычных параўнанняў, даследаваных Гаусам (гл. квадратычны закон узаемнасці). Тут f(x) — адвольны непрыводны мнагачлен ступені
n
Свярдлова (Віцебскі раён)
Свярдло́ва (, Свердлово) (да 30 ліпеня 1964 года Папіхо́ва ) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ноўкінскага сельсавета.
Унутраны Кітай
Пад унутраным Кітаем ці карэнным Кітаем разумеецца тэрыторыя, у якой этнічную большасць традыцыйна складалі ханскія кітайцы. Гэты выраз (у айчыннай літаратуры таксама як засценны Кітай, у англамоўнай, «China proper» ці «18 Provinces» (18 правінцый)) часта выкарыстоўвалася ў часы Цынскай імперыі, паколькі тэрыторыя, якая разумеецца пад ім, прыкладна адпавядала былой Мінскай імперыі на момант яе падзення (1644 г).
Канечнае поле
Уклад Галуа
. У гэтай рабоце Галуа ўводзіць уяўны корань параўнання і абазначае яго i. Пасля гэтага разглядаецца агульны выраз дзе — нейкія цэлыя лікі па модулю
p
Унутраны Кітай
У сучасных умовах гэта тэрыторыя Кітайскай Народнай Рэспублікі за вылікам Тыбета, Сіньцзяна, Унутранай Манголіі і Манчжурыі, а часам і Тайваня. У КНР ужыванне тэрміна Кітай у вузкім сэнсе слова не ўхваляецца.
Канечнае поле
Уклад Галуа
. Калі прысвойваць гэтым лікам усе магчымыя значэнні, выраз A будзе прымаць p^n значэнняў. Далей Галуа паказвае, што гэтыя значэнні ўтвараюць поле магутнасці p^n, і яго мультыплікатыўная група з'яўляецца цыклічнаю. Такім чынам, гэтая праца стала першым каменем у падмурку агульнай тэорыі канечных палёў. У адрозненне ад яго папярэднікаў, якія разглядалі толькі палі Галуа разглядае ўжо палі  якія пачалі называць палямі Галуа ў яго гонар.
На самай справе, Гаус пачаў працаваць у гэтым напрамку прыкладна на 30 гадоў раней, але пры яго жыцці гэтыя даследаванні так і не былі выдадзены. Верагодна, гэтае даследаванне было праігнаравана рэдактарам яго твораў, таму ў свет гэтая праца выйшла толькі ў пасмяротным выданні ў 1863.
Далейшае развіццё
У 1893 годзе матэматык даказаў тэарэму аб класіфікацыі канечных палёў, якая сцвярджае, што любое канечнае поле з'яўляецца полем Галуа.
Да гэтага ж года адносіцца першая спроба аксіяматычнага падыходу да тэорыі канечных палёў, ажыццёўленая, які спрабаваў аб'яднаць у сваёй працы паняцці, якія ўзніклі ў розных раздзелах матэматыкі, у тым ліку і паняцце канечнага поля.
Сучаснае аксіяматычнае азначэнне поля (з канечнымі палямі ў якасці асобнага выпадку) належыць і выкладзена ў яго працы 1910 года.
Далейшае развіццё тэорыі адбываецца ў тэарэтычных і прыкладных галінах, якія выкарыстоўваюць канечныя палі ў той ці іншай ролі.
Уласцівасці і факты
непрыводных мнагачленаў ступені
n
вызначаецца па формуле
Пабудова
Пабудова поля, дзе p — просты лік, n — натуральны лік, пачынаецца з пабудовы ягонага простага падполя (якое супадае з усім полем пры n=1).
Прыклад пабудовы поля GF(9)
Каб пабудаваць поле, неабходна знайсци мнагачлен ступені 2, непрыводны над. Такімі мнагачленамі з'яўляюцца: Возьмем, напрыклад, x^2+1, тады шуканае поле ёсць. Калі замест x^2+1 узяць іншы мнагачлен, то атрымаецца новае поле, ізаморфнае старому.
Дыяфантавы ўраўненні
Дыяфантава ўраўненне — ураўненне з цэлымі каэфіцыентамі, у якім зменныя таксама прымаюць цэлалікавыя значэнні. Вялікую хвалю абмеркавання такіх ураўненняў выклікаў Ферма, сфармуляваўшы свае тэарэмы. Малая тэарэма Ферма сцвярджае, што калі p — просты лік, які не з'яўляецца дзельнікам другога ліку a, то. У тэорыі канечных палёў гэтая тэарэма з'яўляецца відавочным вынікам з тэарэмы Лагранжа, прымененай да мультыплікатыўнай падгрупы, спароджанай элементам a, бо ўся мультыплікатыўная група поля \mathbb F_p складаецца з p-1 элементаў.
Ферма заўважае, што адзіныя простыя лікі, якія можна раскласці ў суму двух квадратаў — гэта тыя простыя лікі, якія даюць астачу 1 пры дзеленні на 4. Сярод іншага, ён адзначае, што . У сваім пісьме Марену Мерсенну, датаваным 25 снежня 1640 года, Ферма прапануе рашыць ураўненне a^2+b^2=p.
Юліус Дэдэкінд даследаваў падобныя ўраўненні ў нейкім канечным полі. У гэтым полі ўраўненне прымае від a^2+b^2=0. Калі b=0, то рашэнне будзе трывіяльнае. У процілеглым выпадку можна падзяліць абедзве часткі на b^2 і, зрабіўшы замену, атрымліваем ураўненне выгляду x^2+1=0. Дамножыўшы на x^2-1=0, атрымліваем x^4-1=0. Лічачы x утваральнікам мультыплікатыўнай падгрупы парадку 4, можна атрымаць неабходныя і дастатковыя ўмовы на p, пры якіх ураўненне мае рашэнне. Далейшы доказ тэарэмы, праведзены Дэдэкіндам, не выкарыстоўвае паняцці канечных палёў, і яго можна знайсці ў адпаведным артыкуле.
Тэорыя карэкціруючых кодаў
Годам стварэння тэорыі карэкціруючых кодаў лічыцца 1948 год, у якім быў апублікаваны артыкул Клода Шэнана, у якой ён паказвае, што наяўнасць памылак пры перадачы інфармацыі па якім-небудзь канале залежыць у тым ліку ад суадносін скорасці перадачы і прапускной здольнасці канала. Скорасць перадачы павінна быць вышэйшая за прапускную здольнасць. Шэнан прывёў доказы, але яны былі прызнаны няслушнымі. Канструктыўны падыход прапанаваў, задаўшы тым самым напрамак развіцця многіх пазнейшых артыкулаў па тэме. У сваёй працы Хэмінг пабудаваў просты, які пэўным чынам выпраўляе памылкі. Хэмінг разглядаў карэкціруючыя коды толькі над полем. Неўзабаве падобныя коды былі пабудаваны над адвольнымі канечнымі палямі у 1949 годзе. Аднак найбольшы ўклад у гэту тэорыю належыць усё ж Хэмінгу.
Крыптаграфія
Канечныя палі шырока прымяняюцца ў крыптаграфіі. Асноватворнаю працай лічыцца артыкул і  па крыптаграфіі з адкрытым ключом, у якім быў прапанаваны. У гэтай працы выкарыстоўваліся канечныя палі пэўнага віду. Цяпер жа існуе вялікае мноства крыптаграфічных пратаколаў і крыптасістэм, заснаваных на выкарыстанні канечных палёў. Гэта і, і , і , і , крыптасістэма , і шмат іншага. Алгарытмы на аснове эліптычных крывых, якія з'яўляюцца адным з ключавых аб'ектаў у сучаснай крыптаграфіі, таксама выкарыстоўваюць канечныя палі.
Таксама часта якасць шыфравання залежыць ад здольнасці хутка генераваць вялікія простыя лікі. Адпаведна, паўстае задача пабудовы алгарытму раскладання на простыя множнікі (вызначэнне простасці таго ці іншага ліку). апублікаваў даследаванне, у якім ён прапануе тэст прастаты на аснове ўласцівасцей мультыплікатыўнай групы поля.
Іншае
Тэорыя канечных палёў самым цесным чынам звязана з модульнаю арыфметыкай. У прыватнасці, паняцце аб канечных палях (якое існавала на той час) памагло Гаусу сфармуляваць квадратычны закон узаемнасці.
выкарыстаў інструментарый тэорыі канечных палёў для рашэння знакамітай (ён аналізаваў аналаг дзэта-функцыі Рымана над канечнымі палямі). Найбольш актыўнае абагульненне арыфметычнай геаметрыі на канечныя структуры адбывалася ў другой палавіне XX стагоддзя, калі Андрэ Вейль абагульніў падыход да вывучэння, а П’ер Дэлінь —. аб алгебраічных мнагастайнасцях над канечнымі палямі, канчаткова даказаныя ў 1940 годзе, былі адным з важных пытанняў таго часу.
Знешняя Манголія
Знешняя Манголія (Ар Монгол, «Паўночная Манголія»;, ) — рэгіён у складзе імперыі Цын. Знешняя Манголія складалася з чатырох аймакаў Халхі: Сэцэн-ханскага, Тушэту-ханскага, Сайн-Наён-ханскага і Дзасагту-ханскага, а таксама акруга Кобда.
Вязавец (Касцюковіцкі раён)
Вязаве́ц (, Вязовец) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пралетарскага сельсавета.
Волькавічы
Во́лькавічы (, Вольковичи) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Малая Русь
{| style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 85%; width: 210px;"
Малая Русь, Малая Расія, Маларосія (калька са сяр.-грэч., Russia/Ruthenia minor, la Petite Russie, Kleinrussland) — гістарычная назва шэрагу рэгіёнаў на тэрыторыі сучаснай Украіны.
Аруха
Аруха (Orujo, Oruxu) — алкагольны напой, традыцыйны для рэгіёнаў паўночнага захаду Іспаніі.
Малая Русь
З'явілася ў пачатку XIV стагоддзя як візантыйскае царкоўна-адміністрацыйнае вызначэнне Галіцка-Валынскага княства. З XV—XVI стагоддзях назва часам публіцыстамі ўжывалася адносна ўсіх рускіх земляў у складзе ВКЛ і Рэчы Паспалітай. З XVII стагоддзя Маларосія — адна з афіцыйных назваў Гетманшчыны.
Аруха
Уяўляе сабой прадукт перагонкі перакіслых рэшткаў вінаграда пасля іх адціскання ў працэсе вырабу віна. Мацунак алкаголю — ад 30 да 60 %. Некаторыя гатункі напою падвяргаюцца вытрымцы на працягу некалькіх гадоў, некаторыя — настойваюць на духмяных зёлках, мёдзе, вострыя прыправах або кававым зерне.
Малая Русь
У далейшым выкарыстоўвалася для абазначэння гістарычнага рэгіёна Расійскай імперыі і Маларасійскай губерні. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі (1917) тэрмін апынуўся фактычна пад забаронай.
Галіцка-Валынскае княства
Упершыню тэрмін «Малая Расія» сустракаецца ў пачатку XIV стагоддзя ў Візантыі для абазначэння сучасных заходнеўкраінскіх земляў у царкоўна-адміністрацыйнай практыцы. Галіцкая мітраполія, створаная ў 1303 годзе, ахоплівала шэсць епархій: галіцкую, перамышльскую, уладзіміра-валынскую, холмскую, луцкую і тураўскую (гэта значыць, таксама частка тэрыторыі сучаснай Беларусі), якія ў візантыйскіх крыніцах атрымалі назву Малая Русь (Μικρά Ῥωσία — Mikrá Rhōsía) у супрацьлегласць Вялікай Русі ( — Megálē Rhōsía), пад якой з 1354 разумелася тэрыторыя 19 епархій пад уладай кіеўскага мітрапаліта, рэзідэнцыя («сядалішча») якога знаходзілася ў 1299—1300 гадах ва Уладзіміры-на-Клязьме, а ў перыяд з 1325 па 1461 год у Маскве.
Князь галіцкі і Валынскі, кароль Русі Юрый II Баляслаў у грамаце да вялікага магістра Нямецкага ордэна Дытрыха, ад 20 кастрычніка 1335 года называў сябе «dux totius Rusiæ Minoris» («князь усяе Малой Русі»), хоць і ён, і яго папярэднікі называлі сябе «Rex Russiæ» («Кароль Русіі»), «Dux totius terræ Russiæ» («Князь усяе землі Рускай»), «Dux et Dominus Russiæ» («Князь і Гаспадар Русі»).
У канчатковым выніку назвы «Вялікая Русь» і «Малая Русь» выйшлі на афіцыйны ўзровень — канстанцінопальскі патрыярх заснаваў (1361) дзве мітраполіі, адну — у «Малой Русі», з цэнтрам у Новагародку і Галічы, іншую ў «Вялікай Русі», з цэнтрам у Кіеве.
Польскага караля Казіміра Вялікага (1310?1370) называлі «каралём Ляхіі і Малой Русі», таму што ён распаўсюдзіў сваю ўладу на значную частку ўладанняў Юрыя-Баляслава.
Паводле схемы Міхаіла Грушэўскага «Малая Русь» — гэта Галіцка-Валынская дзяржава, а з яе гібеллю, уваходжаннем яе земляў у склад Польшчы і Вялікага Княства Літоўскага, гэтая назва «выходзіць з ужытку». Паводле версіі Алега Трубачова, назва «малая» ўзнікла як проціпастаўленне ўжо ўстоянай назве «Вялікая Русь», якое адносілася да больш паўночных земляў і азначала «знешняя», «новая» Русь.
Аднак, для жыхароў Рэчы Паспалітай і Каралеўства Польскага падобныя моўныя канструкцыі былі далёка не новымі, так, прынамсі, з 1411 года вядомая Малая Польшча (Малапольшча), а з 1257 — Вялікая Польшча (Вялікапольшча).
Рускія землі Рэчы Паспалітай, Гетманшчына
Прыблізна з пачатку XVII стагоддзя тэрмін знаходзіць новае значэнне, пачынаючы ўжывацца для абазначэння Падняпроўя.
Асабліва часта гэтыя назвы сталі з'яўляцца ў тэкстах праваслаўных публіцыстаў, напрыклад, у Івана Вішэнскага ў сачыненнях увесь час выкарыстоўваюцца для адрознівання Русі наогул тэрміны Вялікая і Малая Русь: «абовем ныне християне Малое Русии» («Кніжка», каля 1600), «если не хочеш плодоносия спасителнаго языка словенскаго от Великой России доведоватися, доступи в Киеве в монастырь Печерский» («Зачапка», каля 1608). А мітрапаліт Міраў Лікійскіх Матфей піша Львоўскаму брацтву, што яму пададзены патрыярхам Канстанцінопальскім паўнамоцтвы «ў царкоўных справах у Малой Расіі і ў Маскоўскім царстве» (1606 год). Іёў Барэцкі, Ісая Капінскі і Захарыя Капысценскі таксама ўвесь час выкарыстоўваюць паняцце Малой Расіі ў сваіх палемічных сачыненнях, накіраваных супраць Берасцейскія уніі. Тэрмінам «Малая Русь» на грані XV—XVI стагоддзяў некаторыя праваслаўныя публіцысты часам ахоплівалі не толькі сучасныя ўкраінскія землі, але і беларускія і, часткова, літоўскія, г. зн. усю тэрыторыю кіеўскай праваслаўнай мітраполіі. Адно са сваіх пасланняў Іван Вішэнскі адрасаваў «хрысціянам Малой Расіі — брацтву Львоўскаму і Віленскаму» Захарыя Капысценскі ў «Палінодыі» пісаў «Расія Малая, гэта значыць Кіеў і Літва».
Гэты падзел успрынялі і папулярызавалі афіцыйныя кругі Маскоўскай дзяржавы. Пачынаючы з сярэдзіны XVII стагоддзя назва Малая Русь ужывалася ў царкоўнай перапісцы Кіева з Масквой. У хроніках і на геаграфічных картах амаль да канца XVII стагоддзя заходнеўкраінскія землі называюцца Русь (Russia), Руская зямля (Ziemia Ruska) ці Чырвоная Русь (Russia Rubra). Кантарыні называе Ніжняй Расіяй зямлі, дзе знаходзяцца гарады Луцк, Жытомір, Белгарад (цяпер с. Білагародка за 10 км ад Кіева) і Кіеў.
Пасля Пераяслаўскага дагавора 1654 года рускі цар змяніў свой тытул на «Всея Великія и Малыя Россіи», куды з часам дадалі «Белыя». З таго часу назва Малая Расія (Малая Русь) таксама пачала распаўсюджвацца ва ўрадавай перапісцы, хроніках і літаратуры, у прыватнасці, ужываецца Багданам Хмяльніцкім: «…Самой столицы Киева, також части сие Малые Руси нашия», Іванам Сірко. Настаяцель Кіева-Пячэрскага манастыра Інакенцій Гізель у «Кіеўскім сінопсісе» (1674) сфармуляваў разуменне рускага народа як трыадзінага народа ў складзе велікарусаў, маларусаў і беларусаў, а дзяржаўнай улады Рускай дзяржавы ва ўсіх трох частках — Вялікай, Малой і Белай Русі — адзіна законная, таму што маскоўскія князі, а потым цары, вядуць свой род ад Аляксандра Неўскага, які «бысть князь Киевский из земли Российския, Александр Ярославич Невский». Тэрмін «Малороссийскія украйна» з'явіўся ў 1677 годзе і затым укараніўся ў гетманскай канцылярыі і летапісанні. Тэрміны «Маларосія» і «Малая Расія» выкарыстоўваюцца ў летапісе Самуіла Вялічкі, хранографе паводле спісу Л. Бабалінскага, «Скарбніцы» Івана Галятоўскага (1676).
Аднак, на геаграфічных картах XVIII стагоддзя, выдадзеных Расійскай Акадэміяй навук у 1736—1738 гг., і ў Атласе Расійскім 1745 г. назва Малая Расія не сустракаецца.
Маларасійская ідэнтычнасць
У XVII стагоддзі на землях Гетманшчыны з'явілася «маларасійская ідэнтычнасць» — уяўленне пра тое, што «маларосы», якія пражываюць тут, з'яўляюцца, як і «вялікаросы», мясцовымі адгалінаваннямі адзінага агульнарускага народа і ў Расійскай дзяржаве пад кіраваннем самадзяржаўнага манарха маюць роўныя нацыянальныя і сацыяльныя правы і магчымасці. Пры гэтым маларасійскі кампанент свабодна і на роўных правах уваходзіў у комплексныя, шматпластовыя імперскія, усерасійскія, а затым і савецкія структуры. З улікам таго, што нацыянальная самасвядомасць усходніх славян развівалася досыць павольна і складана, маларасійская нацыянальная ідэя фарміравалася і развівалася паралельна з ўкраінскай і асабліва расійскай нацыянальнай ідэям, з якімі ўваходзіла ў супярэчнасць — для першай яна была занадта «прарасійскай», для другой — занадта «заходніцкай».
Маларасійская нацыянальная ідэя цалкам упісвалася ў агульнаімперскую і савецкую культурна-этнічную канцэпцыю.
Маларосія як гістарычная вобласць Расійскай імперыі
Пасля ліквідацыі Гетманшчыны ў 1764 годзе з часткі Левабярэжнай Украіны была створана Маларасійская губерня з адміністрацыйным цэнтрам у горадзе Глухаве. У 1775 годзе Маларасійская і Кіеўская губерні былі аб'яднаны, губернскі цэнтр перанесены ў Кіеў. У 1781 годзе Маларасійская губерня была падзелена на тры намесніцтвы (губерні) — Чарнігаўскае, Ноўгарад-Северскае і Кіеўскае. У 1796 годзе Маларасійская губерня была адноўлена, губернскім цэнтрам стаў Чарнігаў, пасля чаго яе ў 1802 годзе падзялілі зноў на дзве губерні: Палтаўскую і Чарнігаўскую. Назвы Маларосія, маларасійскі, маларасіяне ужываліся для пазначэння ўсяго паўднёва-заходняга краю на працягу XIX і пачала XX стагоддзя.
Культурная і гістарычная спецыфіка Маларосіі, роўна як рэгіянальны патрыятызм маларосаў, былі цалкам прымальныя ў вачах прыхільнікаў канцэпцыі вялікай рускай нацыі да таго часу, пакуль не ўваходзілі з гэтай канцэпцыяй у супярэчнасць. Больш таго, у першай палове XIX стагоддзя маларуская спецыфіка выклікала жывую цікавасць у Пецярбургу і Маскве як больш маляўнічы, рамантычны варыянт рускасці.
Украінскі гісторык Міхаіл Максімавіч у сваёй працы 1868 года аспрэчваў міф, які сфармаваўся ў польскай гістарыяграфіі: прыпісванне Рускай дзяржаве ўкаранення назвы «Маларосія» пасля 1654 г., падзелу рускага народа на «Русь, рутэнаў і маскалёў». Украінскія гісторыкі Мікалай Кастамараў, Дзмітрый Багалей, Уладзімір Антановіч прызнавалі, што «Маларосія» ці «Паўднёвая Русь» у часы барацьбы Рускай дзяржавы і Рэчы Паспалітай з'яўлялася этнонімам для «маларасійскай/паўднёварускай» народнасці, а «Украіна» выкарыстоўвалася як тапонім, які пазначаў ўскраінныя землі абедзвюх дзяржаў.
На працягу ўсяго перыяду знаходжання Украіны ў складзе Расійскай імперыі тэрмін Маларосія выкарыстоўваўся ў якасці сіноніма Украіны, як у быце, так і (галоўным чынам) на афіцыйным узроўнях. Пры гэтым ужо ў другой палове XIX стагоддзя назва Украіна выкарыстоўваецца шырэй ў быце, прыватным і грамадскім жыцці і практычна цалкам выцясняе ўсе іншыя абазначэнні (у т.л. і тэрмін «Маларосія»).
Textus Receptus
Textus Receptus («прыняты тэкст») — назвы, якія паслядоўна атрымлівалі друкаваныя тэксты грэчаскага Новага Запавету, якія былі асновай для перакладаў арыгінальнай нямецкай Бібліі Лютэра, перакладу Новага Запавету на англійскую мову Уільяма Тындэйла, Бібліі караля Якава і большасці іншых перакладаў Новага Запавету ў Заходняй і Цэнтральнай Еўропе ў часы Рэфармацыі. Першы названы «прынятым» тэкст грэчаскага Новага Запавету быў надрукаваны ў 1516 годзе ў Базелі галандскім каталіцкім даследчыкам і гуманістам Эразмам Ратэрдамскім. Яго крытыкі спасылаюцца на тое, што гэта выданне грунтавалася ўсяго на шасці рукапісах, якія змяшчалі не ўвесь Новы Запавет. Адсутныя часткі былі перакладзеныя назад на грэчаскую з лацінскай Вульгаты. Нягледзячы на тое, што Эразмава выданне грунтавалася збольшага на рукапісах візантыйскага тыпу, яно значна адрознівалася ад класічнае формы гэтага тэксту і ўключала некаторыя адсутныя часткі, якія былі вернуты падчас адваротнага перакладу з Вульгаты.
Гісторыя
Эразм Ратэрдамскі цягам гадоў працаваў у двух накірунках: супастаўленні грэчаскіх тэкстаў і новага лацінскага перакладу Новага Запавету. Ён сабраў усе магчымыя рукапісы Вульгаты дзеля магчымасці стварэння крытычнага выдання. Напачатку ён нават не згадваў грэчаскія тэксты. Тым не менш, у яго выданні яны ўсё-ткі прысутнічаюць з невядомых прычын. Магчыма, такім чынам ён намагаўся пераўзысці Камплютэнскую Паліглоту, хоць гэтая версія нічым не пацвярджаецца. Імаверна, што параўноўваючы абодва тэксты, ён проста намагаўся паказаць пераўзыходства свайго лацінскага перакладу над грэчаскім.
Праца Эразма Ратэрдамскага была выдадзена Фробенам з Базеля ў 1516, стаўшы першым друкаваным грэчаскім Новым Запаветам, «Novum Instrumentum omne, diligenter ab Erasmo Rot. Recognitum et Emendatum». Ён карыстаўся наступнымі рукапісамі: 1, 1rK, 2e, 2ap, 4ap, 7, 817.
Другое выданне мела больш звыклую назву Testamentum замест Instrumentum і ў выніку стала асноўнай крыніцай для перакладу Лютэра. У другім выданні (1519) Эразм дадаткова карыстаўся Мінускулам 3. У 1522 годзе выйшла трэцяе выданне грэчаскай Бібліі Эразма, у якую быў уключаны Comma Johanneum, хоць сам Эразм Ратэрдамскі «быў перакананы, што ён не ўваходзіць у арыгінал Першага ліста Яна».
Калодзезькі
Кало́дзезькі (, Колодезьки) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пралетарскага сельсавета.
Textus Receptus
Гісторыя
Ашаламляльны поспех грэчаскага Новага Запавету ў рэдакцыі Эразма Ратэрдамскага цалкам засланіў лацінскі тэкст, на якім ён факусаваўся. Мноства іншых выдаўцоў цягам наступным стагоддзяў бралі ў якасці асновы для сваіх Новых Запаветаў менавіта гэту версію, большасць з іх нават не праводзілі ўласную крытычную працу.
Калодзезькі
Да 8 снежня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Пячарскага сельсавета.
Старынкі (Віцебскі раён)
Стары́нкі (, Старинки) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ноўкінскага сельсавета.
Слівавіца
Слівавіца — алкагольны напой, выраблены на аснове перакіслага слівавага соку, мацунак — 45 %. Распаўсюджаны напой сярод народаў балканскіх краін і адносіцца да класа брэндзі. Слівавіца лічыцца нацыянальным напоем Балгарыі, Сербіі, Босніі і Герцагавіны і Харватыі.
Арманьяк
Арманьяк з’яўляецца найстарэйшым моцным алкагольным напоем Францыі, класічным дыжэстывам. Мае яркі залацісты або бурштынавы колер, часам колер чырвонага дрэва. Першыя згадкі пра яго адносяцца да XV стагоддзя, а першы продаж датуецца 1411 годам.
Слівавіца
Ужываюць слівавіцу ў якасці аперытыва ў чыстым выглядзе. Змешванне з іншымі напоямі прыводзіць да ўтварэння непрыемнага металічнага прысмаку.
Рак ныркі
Рак ныркі — утварэнне ракавай пухліны ў нырках. Найчасцей сустракаецца ў мужчын.
Папярэджанне
Хвароба прадухіляецца праз ужыванне 1,5 літра вадкасці ў суткі, гародніны, малака і садавіны, змяншэнне палення і спіртовых напояў, занятасці ў дубільнай, лакафарбавай і нафтаперапрацоўчай вытворчасці, ужывання анальгетыкаў, што змяшчаюць анальгін, ацэтылсаліцылавую кіслату (аспірын), кадэін і фенацэтын, як і гіпатэнзіўных сродкаў, што змяшчаюць рэзерпін.
Прычыны
Узнікненню хваробы найбольш спрыяе паленне, уздзеянне азбесту, цыклічных вуглевадародаў, нафтапрадуктаў і нітразлучэнняў на дубільнай, лакафарбавай і нафтаперапрацоўчай вытворчасцях, працяглы прыём анальгетыкаў з фенацэцінам і атлусценне.
Праявы
Развіццё хваробы суправаджаецца з'яўленнем крыві ў мачы, болю ў жываце і паясніцы, аб'ёмнага ўтварэння ў вобласці жывата. Адзначаецца млявасць, пахудзенне, страта апетыту, павышэнне тэмпературы, малакроўе і гіпертанія, як і дыхавіца, кашаль і боль у касцях.
Пульке
Пульке (pulque) — традыцыйны слабаалкагольны напой народаў Лацінскай Амерыкі, мацунак — 4-8 %. Атрымоўваюць ферментацыяй свежага соку некалькіх відаў агавы амерыканскай. Мае малочны колер і непрыемны пах. Утрымоўвае вялікую колькасць вугляводаў, вітамінаў, раслінных пратэінаў, кіслот і мікраэлементаў.
Гудзянята
Гудзяня́та (, Гуденята) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Гарліншчына
Гарлі́ншчына (, Горлинщина) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Грыбаўшчына (Ашмянскі раён)
Гры́баўшчына (, Грибовщина) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Брулоў
Брулоў — прозвішча.
Бальзам (напой)
Бальзам — моцны алкагольны напой (мацунак — 40-45 %), гатуюць на спіртавых настоях рэзкіх і лекавых зёлак, карэнняў, пладоў, эфірных алеях. Мае цёмна-карычневы колер, шырокую смакавую гаму і багаты водар. П'юць бальзам з асобнай лікёрнай чаркі ці дадаюць у чай альбо каву. Для вырабу бальзама выкарыстоўваецца лісце мацярдушкі, палыну, зуброўкі, святаянніка, крываўніка, баркуну, хвошч, карані леўзеі, дуброўкі, дзягеля, плады аніса зорчатага, бадзяна, кропу, каляндры, чаромхі. Акрамя гэтага, выкарыстоўваецца чорны чай, ружовы і лімонны алей, каньяк.
Карабанава (Касцюковіцкі раён)
Караба́нава (, Коробаново) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пралетарскага сельсавета.
Мікалай Фрэдэрык Северын Грунтвіг
Мікалай Фрэдэрык Северын Грунтвіг (Nikolaj Frederik Severin Grundtvig; 8 верасня 1783 — 2 верасня 1872) — дацкі святар, пісьменнік і філосаф, адна з ключавых постацей у гісторыі Даніі.
Біяграфія
Мікалай Фрэдэрык Северын Грунтвіг нарадзіўся 8 верасня 1783 года ў сям'і пастара. Скончыў Капенгагенскі ўніверсітэт, дзе спецыялізаваўся на вывучэнні ісландскай мовы. Апублікаваў некалькі тамоў арыгінальных вершаў, пераклад на дацкую мову англасаксонскага эпасу «Беавульф» (1820, першы з перакладаў «Беавульфа» на сучасную мову), шэраг кніг па сусветнай гісторыі, філалагічныя даследаванні старажытнаскандынаўскай літаратуры, вострыя артыкулы па рэлігійных і царкоўных пытаннях.
Быў святаром, а з 1861 года епіскапам (фактычным главой лютэран Даніі). У 1850—1858 гг. быў членам дацкага парламента, а ў 1866 г. у становішчы вострага крызісу ў грамадстве пасля паражэння Даніі ў вайне з Прусіяй вярнуўся ў парламент і ўзначаліў у ім левую апазіцыю.
Працы і пропаведзі Грунтвіга, пачынаючы з 1840-х гг., заклалі асновы сучаснай дацкай нацыянальнай самасвядомасці: у іх, у прыватнасці, разглядаецца праблема нацыянальнага гонару малога народа, заможнасць і паспяховасць дзяржавы ставіцца ў прамую залежнасць ад шчасця і дабрабыту яго грамадзян.
Грунтвіг быў ініцыятарам стварэння так званых «народных універсітэтаў» — школ для дарослых, дзе можна было атрымаць адукацыю па многіх галінах ведаў. Гэта спрыяла далейшаму павышэнню ўзроўню культуры ўсяго насельніцтва краіны. У вобласці адукацыі для дарослых Данія стала ўзорам, які потым пераймалі іншыя еўрапейскія дзяржавы.
У шэрагу чатырох найбольш знакамітых дацкіх аўтараў духоўных песень (Томас Хансен Кінга, Ганс Адольф Брорсан, Мікалай Фрэдэрык Северын Грунтвіг і Бернхард Северын Інгеман) ён займае вельмі ганаровае месца.
Гурэлі (Навасёлкаўскі сельсавет)
Гурэ́лі (, Гурели) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Красная Зара (Пралетарскі сельсавет)
Кра́сная Зара́ (, Красная Заря) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пралетарскага сельсавета.
Якушы
Якушы́ (, Якуши) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ноўкінскага сельсавета.
Андронавічы
Андро́навічы (, Андроновичи) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Тулаўскага сельсавета.
Казяны (Ашмянскі раён)
Казя́ны (, Козяны) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Камень (Касцюковіцкі раён)
Ка́мень (, Камень) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пралетарскага сельсавета.
Да 8 снежня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Пячарскага сельсавета.
Хамішчава
Хамі́шчава (, Хомищево) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ноўкінскага сельсавета.
Каменка (Навасёлкаўскі сельсавет, Ашмянскі раён)
Ка́менка (, Каменка) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Іта Сукэюкі
Граф Іта Сукэюкі (伊東 祐亨, 20 мая 1843 — ) — афіцэр японскага флоту эпохі Мэйдзі.
Біяграфія
Іта Сукэюкі быў сынам самурая княства Сацума, нарадзіўся ў Кагосіме, вывучаў марскую і артылерыйскую справу, у складзе флоту княства Сацума браў удзел у вайне княства Сацума з Англіяй. Да моманту пачатку вайны Басін ён ужо перабраўся ў Эда і пайшоў на службу да тых, хто змагаўся супраць Сёгуната Такугава.
Пасля Рэстаўрацыі Мэйдзі Іта атрымаў званне лейтэнанта і служыў на карвеце «Нісін». Пасля стварэння Імператарскага флоту Японіі (1869) служыў на розных караблях. У 1882 годзе атрымаў званне капітана, 15 чэрвеня 1886 года — контр-адмірала, 12 снежня 1892 года — віцэ-адмірала. З 20 мая 1893 года — Вярхоўны галоўнакамандуючы «Флоту пастаяннай гатовасці» (частка японскага флоту, якая складалася з найбольш сучасных і баяздольных суднаў). Пасля таго, як у 1894 годзе «Флот пастаяннай гатовасці» быў аб’яднаны з «Заходнім флотам» (складаўся з састарэлых суднаў), Іта Сукэюкі стаў першым вярхоўным галоўнакамандуючым «Аб’яднанага флоту» і выйграў барацьбу на мора падчас Япона-кітайскай вайны. 11 мая 1895 года Іта стаў начальнікам Генеральнага штаба Імператарскага флоту Японіі. 5 жніўня 1898 года ён быў ганараваны тытулам сісяку (віконта), а 28 верасня 1898 года атрымаў званне адмірала.
Падчас Руска-японскай вайны Іта Сукэюкі працягваў выконваць абавязкі главы Генеральнага штаба Імператарскага флоту. 31 студзеня 1905 года ён атрымаў званне адмірала флоту, а ў 1907 годзе — тытул хакусяку (графа); у гэты ж перыяд ён быў узнагароджаны ордэнам Залатога каршуна 1-й ступені і Вышэйшым ордэнам Хрызантэмы з вялікай стужкай.
Іта памёр у 1914 годзе; пахаваны ў храме Каян-дзі ў такійскім спецыяльным раёне Сінагава.
Асёткі (Віцебскі раён)
Геаграфія
Каля паўночнай ускраіны вёскі знаходзіцца Асёцкае радовішча глін. Паклад належыць да лімнагляцыяльных адкладаў паазерскага зледзянення. Ва ўскрышы торф, тонказярністыя пяскі.
Забычанне
Забыча́нне (, Забычанье) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, на рацэ Жадуньцы, адміністрацыйны цэнтр аднайменнага сельсавета.
Сасноўка (рака)
Сасно́ўка — рака ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Асцёр (басейн Дняпра).
Забычанне
Забычанне — даўняе мястэчка гістарычнай Мсціслаўшчыны, частка колішняга паселішча Міхалава, заснаванага Радзівіламі. Знаходзіцца за 19 км на паўночны захад ад Касцюковічаў, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Камунары (лінія Крычаў — Сураж), каля аўтамабільнай дарогі Краснаполле — Хоцімск. Насельніцтва на 2018 год — 296 чалавек.
Сасноўка (рака)
Даўжыня ракі 39 км, плошча вадазбору 201 км². Пачынаецца за 3 км у напрамку на захад ад вёскі Склімін, упадае ў Асцёр на ўскраіне вёскі Хадунь. Працякае па ўскраіне Аршанска-Магілёўскай раўніны. Даліна ракі трапецападобная, шырынёй 0,5—1,5 км. Пойма двухбаковая, месцамі чаргуецца па берагах. Шырыня поймы да 200 метраў. Рэчышча звілістае, шырынёй 5—10 м, на працягу 15 км каналізаванае. У вярхоўі рака перасыхае.
Забычанне
Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню згадваецца ў 1552 годзе як дзяржаўнае сяло ў Крычаўскай воласці Мсціслаўскага намесніцтва. Аднак, мястэчка Забычанск у Мсціслаўскім ваяводстве значыцца яшчэ ў 1527 годзе, калі яно было аб’яўлена староствам. Паводле інвентару Крычаўскага староства 1713 года, паселішча было дзяржаўнай уласнасцю ў Крычаўскай воласці, налічвалася 3 дымы і 2 валокі зямлі.
Сасноўка (рака)
У Сасноўку ўпадаюць Рагожынка, канал Г-1 (справа), Сасновіца, Царкоўка (злева).
Забычанне
Вялікае Княства Літоўскае
У 1743—1744 гадах Забычанне было цэнтрам Крычаўскага паўстання. З 1747 года — у Крычаўскім старостве, існавалі 10 двароў і царква. Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай сяло ўвайшло ў склад Расійскай імперыі, мястэчка Міхалаў аб’ядналася з ім пад агульнай назвай Забычанне.
Пад уладай Расійскай імперыі
З 1779 года — у Чэрыкаўскім павеце Магілёўскай губерні. Належала адстаўному палкоўніку М. О. Галынскаму (1798), потым — стацкаму саветніку В. І. Галынскаму (1813). У 1858 годзе пазначана як уладанне А. І. Камара. У 1865 годзе быў заснаваны бровар (12 рабочых, паравая машына), дзейнічалі драўляная прыхадская царква, яўрэйскі малітоўны дом і школа граматы (у 1893 г. — 17 вучняў), працавалі вадзяны млын, сукнавальня і дзве карчмы, меліся 1149 дзесяіцн зямлі (210 — ворнай зямлі, 75 — сенажатнай, 420 — лесу), у дні Святога Духа праводзіліся кірмашы. 30 снежня 1905 года ў Забычанні адбыліся сутычкі сялян з паліцыяй, у выніку чаго быў забіты ахоўнік бровара, а паліцэйскія абяззброены. Станам на 1909 год, у вёсцы пражывалі 322 жыхары, тройчы на год адбываліся кірмашы.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Забычанне абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года, згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад БССР. 16 студзеня вёска разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі апынулася ў складзе РСФСР, але ў 1924 годзе, у выніку першага ўзбуйнення БССР, Забычанне вярнулі Беларусі, дзе 20 жніўня яно стала цэнтрам сельсавета ў Касцюковіцкім раёне.
За год да гэтага ў вёсцы ўтварыўся саўгас «Забычанне», які меў 669.7 га зямлі, уваходзіў у Віцебскі малочна-прамысловы трэст, у 1931 годзе валодаў 3 трактарамі. На базе саўгаса ў 1937 годзе ўтварылася МТС, якая ўтрымлівала 13 трактароў. Ад Бялынкавіцкай гідраэлектрастанцыі ў 1935 годзе вёска атрымала электрычнасць.
З жніўня 1941 па 30 верасня 1943 года Забычанне знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. У пасляваенны перыяд у паселішчы працавалі сярэдняя школа, бібліятэка, участковая бальніца, аптэка, дом культуры, тры крамы, аддзяленне сувязі, дзіцячы сад-яслі. На цяперашні час Забычанне забудавана драўлянымі сялянскімі хатамі, сама вёска размяшчаецца па абодва бакі ад ракі.
Лесавы (Касцюковіцкі раён)
Лесавы́ (, Лесовый) — пасёлак у Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пралетарскага сельсавета.
Да 8 снежня 1959 года пасёлак уваходзіў у склад Пячарскага сельсавета.
Асіпоўшчына (Віцебскі раён)
Асіпо́ўшчына (, Осиповщина) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Тулаўскага сельсавета.
Крамешава
Краме́шава (, Кремешево) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Муравілле
Мураві́лле (, Муравилье) — аграгарадок у Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пралетарскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1766 годзе як Муравіль (інакш - Батурынак), цэнтр фальварка ў Мсціслаўскім ваяводстве.
Падцеханічы
Падце́ханічы (, Подтеханичи) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пралетарскага сельсавета.
Да 8 снежня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Пячарскага сельсавета.
Пушча (Віцебскі раён)
Пу́шча (, Пуща) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Тулаўскага сельсавета.
Джон Хігінс
Джон Хігінс (John Higgins; нар., , вобл. Паўночны Ланаркшыр, Шатландыя) — шатландскі прафесійны гулец у снукер. Былы лідар сусветнага рэйтынгу. Чатырохразовы чэмпіён свету (1998, 2007, 2009, 2011), трохразовы пераможца чэмпіянату Вялікабрытаніі (1998, 2000, 2010), двухразовы пераможца Мастэрс (1999, 2006) і, такім чынам, адзін з дзесяці снукерыстаў у гісторыі, якія выйгралі ўсе тры турніры трайной снукернай кароны. Пераможца 30-ці рэйтынгавых турніраў (трэцяе месца ў гісторыі пасля Стывена Хендры і Роні О’Салівана). З сезона 1995/1996 нязменна ўваходзіць у топ-16 сусветнага рэйтынгу.
У 2010 годзе Хігінс быў абвінавачаны ў здачы пэўных фрэймаў за грошы пасля спецаперацыі, якую правёў таблоід «News of the World» у гасцінічным нумары ва Украіне. Нягледзячы на тое, што яго віна не была даказаная, Хігінс быў дыскваліфікаваны на 6 месяцаў і аштрафаваны на £75000 за пэўныя парушэнні і вярнуўся да гульні толькі ў сярэдзіне сезона 2010/2011. Пасля вяртання выйграў шэсць прафесійных турніраў у сезоне, уключаючы трэці тытул чэмпіянату Вялікабрытаніі і чацвёрты чэмпіянат свету, вярнуўшыся на першую пазіцыю ў рэйтынгу, якую ён займаў амаль увесь сезон. Пасля верасня 2012 года страціў форму і не перамагаў на рэйтынгавых турнірах на працягу двух з паловай гадоў, вылецеўшы з топ-8 сусветнага рэйтынгу ўпершыню за 16 гадоў, але ў 2015 годзе атрымаў тры рэйтынгавыя тытулы, а ў сезоне 2016/2017 падняўся на другую рэйтынгавую пазіцыю.
У агульнай колькасці займаў найвышэйшы радок у сусветным рэйтынгу больш за 3 з паловай гады. Апроч 30-ці рэйтынгавых тытулаў выйграў 3 нізкарэйтынгавыя турніры і 16 прафесійных нярэйтынгавых спаборніцтваў. У 1996 годзе выйграў кубак свету ў складзе зборнай Шатландыі (разам са Стывенам Хендры і Аланам Мак-Манусам), а таксама ўдзельнічаў на турнірах 2011 і 2015 гадоў разам са Стывенам Магуайрам, дайшоўшы да фіналу ў 2015 годзе, і на турніры 2017 года разам з Энтані Мак-Гілам. Таксама тры разы (з 1999 па 2001 гады) удзельнічаў на кубку Нацый у складзе зборнай, дайшоўшы да фіналу ў 1999 годзе (разам з Хендры, Мак-Манусам і Крысам Смолам) і выйграўшы тытул у 2001 годзе (разам з Хендры і Мак-Манусам). За сваю кар’еру зрабіў больш за 700 соценных серый, стаўшы лідарам сезонаў 1997/1998 і 2008/2009 па колькасці сэнчуры, і займае трэцяе месца па колькасці сэнчуры ў гісторыі (пасля Роні О’Салівана і Стывена Хендры), а таксама зарабіў больш за 7 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў прызавых грошай, займаючы трэцяе месца па гэтым паказчыку (пасля О’Салівана і Хендры). Апроч таго, выканаў 8 максімальных брэйкаў, займаючы трэцяе месца па гэтым паказчыку (пасля Роні О’Салівана і Стывена Хендры).
Куцавічы (Ашмянскі раён)
Ку́цавічы (, Куцевичи) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
У 1940—1973 гадах цэнтр Куцавіцкага сельсавета.
Будынак штаба Гвардзейскага корпуса
Будынак штаба Гвардзейскага корпуса (Здание штаба Гвардейского корпуса) — гістарычны будынак, які размяшчаецца на Палацавай плошчы ў Санкт-Пецярбургу. Пабудавана па праекту архітэктара Аляксандра Брулова ў 1837-43 гадах.
Цяпер у будынку Штаба Гвардзейскага корпуса знаходзіцца штаб 6-й Ленінградскай Чырванасцяжнай арміі ваенна-паветраных сіл і проціпаветранай абароны.
Архітэктура
Верхняя частка манументальнага параднага галоўнага фасада, які замыкае з усходу перспектыву плошчы, упрыгожана 12 магутнымі іанічнымі калонамі, ніжняя — ляпнымі вертыкальнымі барэльефамі паміж вокнаў. У інтэр'еры — вестыбюль, апрацаваны кесонамі і дарычнымі паўкалонамі.
Пралетарскае
Пралета́рскае (, Пролетарское) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Пралетарскага сельсавета. Да 1917 года мела назву Царковішча.
Знаходзіцца за 10 км у напрамку на поўнач ад Касцюковічаў, за 150 км ад Магілёва, каля аўтамабільнай дарогі.
Гельмут фон Мольтке (малодшы)
Ге́льмут Ё́ган Лю́двіг фон Мо́льтке (Helmuth Johannes Ludwig von Moltke;, Герсдорф, Германія — , ) — германскі ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік, начальнік генеральнага штаба Германіі (1906—1914) на пачатак Першай сусветнай вайны. Таксама вядомы як Мольтке-малодшы. Пляменнік фельдмаршала графа Мольтке (яго ад’ютант з 1880). Правёў шэраг рэформ у арміі.
У выніку няўдалага развіцця Плана Шліфена ў першыя месяцы вайны быў зняты з пасады начальніка генеральнага штабу і яму была даручана праца з армейскімі резервамі.
Біяграфія
З 1903 года генерал-кватэрмайстар Генеральнага штаба Германіі.
У час Марнскай бітвы ў 1914 годзе, будучы начальнікам генштаба і адначасова начальнікам штаба Стаўкі (фактычна галоўнакамандуючым), страціў кіраванне войскамі, што прывяло да паражэння германскіх армій на Заходнім фронце.
14 верасня 1914 года Мольтке быў адхілены ад пасады. З 1915 года назначаны намеснікам начальніка Генштаба.
Памёр у 1916 годзе ў Берліне. Пасля сябе пакінуў мемуары «Успаміны-лісты-дакументы 1877—1915 гг.», дзе ўтрымліваюцца псіхалагічныя прычыны няўдачы Германіі ў жніўні-верасні 1914 года ў вайне супраць Францыі, Вялікабрытаніі і Расіі.
Ляпёнка
Ляпёнка (, Лепёнка) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Селівоўшчына
Селіво́ўшчына (, Селивовщина) — былая вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Тулаўскага сельсавета.
Да 10 красавіка 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Варонаўскага сельсавета, да 1972 года — у склад Акцябрскага сельсавета , да 27 снежня 1990 года — у склад Бабініцкага сельсавета.
Ліквідавана ў 2011 годзе, увайшла ў склад горада Віцебска.
Перы
Перы, таксама Пэры (Perry) — прозвішча, псеўданім а таксама адна з назваў грушавага сідра.
Мажэйкі (Ашмянскі раён)
Мажэ́йкі (, Можейки) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Пуарэ
Пуарэ (Poiré, Poiret) — прозвішча французскага паходжання, а таксама адна з назваў грушавага сідра.
Вайна Басін
— грамадзянская вайна паміж прыхільнікамі Сёгуната Такугава і праімператарскімі сіламі ў Японіі. Скончылася паражэннем сіл сёгуната, што прывяло да Рэстаўрацыі Мэйдзі.
Вайна стала следствам шэрагу сацыяльнай, эканамічнай і палітычнай бязладзіцы, якія спасціглі Японію ў першай палове XIX стагоддзя, што стала прычынай падзення папулярнасці сёгунскага ўрада і росту прыхільнікаў рэстаўрацыі прамога імператарскага кіравання.
3 студзеня 1868 года імператар Мэйдзі абвясціў рэстаўрацыю ўсёй поўнасці імператарскай улады. Праз сем дзён, пасля таго, як сёгун Такугава Ёсінобу абвясціў пра тое, што імператарская дэкларацыя «незаконная», пачалася вайна. Войскі Ёсінобу атакавалі Кіёта, рэзідэнцыю імператара. Нягледзячы на суадносіны сіл 3:1 і дапамогу французскіх ваенных саветнікаў, першая значная бітва каля Тобы і Фусімі прывяла да паражэння 15-тысячнай арміі сёгуна, і Ёсінобу быў вымушаны бегчы ў Эда. Сайго Такаморы павёў пераможную імператарскую армію на паўночны ўсход Японіі, што прывяло да капітуляцыі Эда ў маі 1868.
Пасля таго, як Ёсінобу капітуляваў, большая частка Японіі прызнала імператарскае кіраванне, але ядро прыхільнікаў сёгуната, ўзначаленых кланам Айдзу, працягвала супраціўленне. Пасля зацяжной бітвы, якая доўжылася месяц, клан Айдзу нарэшце прызнаў сваё паражэнне 23 верасня 1868, З гэтай аблогай звязаны трагічны інцыдэнт — самагубства членаў Бякатай («Атрад белага тыгра»), групы маладых самураяў (пераважна падлеткаў), які здзяйснілі харакіры на вяршыні ўзгорка пасля таго, як дым, які ўзнімаўся ад замка, памылкова пераканаў іх у тым, што галоўная крэпасць Айдзу пала. Праз месяц Эда быў пераназваны ў Токіа і пачалася эпоха Мэйдзі.
У фінальнай стадыі вайны адмірал флоту сёгуната, Энамота Такэакі, з рэшткамі флоту і некалькімі французскімі саветнікамі бег на востраў Хакайда і арганізаваў там рэспубліку Эдзо, абвясціўшы сябе прэзідэнтам, але ў маі 1869 года быў разгромлены войскамі імператара, пасля чаго вайна была скончана.
У арміях абодвух бакоў удзельнічала каля 120 000 чалавек. З іх загінула каля 4 000 чал. .
Пасля перамогі Імператарскі ўрад адмовіўся ад палітыкі ізаляцыі ад Захаду і накіраваў свае высілкі на мадэрнізацыю і вестэрнізацыю Японіі. Многія з былых лідараў сёгуната былі памілаваны і занялі ўрадавыя пасады.
Былы сёгун Ёсінобу быў пасаджаны пад хатні арышт. Аднак у 1872 годзе быў вызвалены і яму была вернута частка прывілеяў. У 1902 годзе Такугава Ёсінобу атрымаў тытул герцага, але пасля ліквідацыі сёгуната ён страціў цікавасць да палітыкі і цалкам адышоў ад удзелу ў грамадскім жыцці.
Пад уплывам японскай манархічна-нацыяналістычнай гістарыяграфіі XIX—XX стагоддзяў вайна Басін ідэалізуецца ў японскім мастацтве, літаратуры і кіно.
Перы (напой)
Перы, Пуарэ, Перада, Грушавы сідр — алкагольны напой з закіслага соку грушы. Ён падобны да яблычнага сідру як працэсам вытворчасці, так і аналагічнымі параметрамі: утрыманне спірту — ад 5 да 8,5 %. У адрозненне ад звычайнага сідру, грушавы мае большае ўтрыманне цукру.
Перы вырабляюць ў многіх краінах пад рознымі назвамі. Асноўныя вытворцы: Вялікабрытанія — перы (perry), Францыя — пуарэ (poiré), Іспанія — перада (perada).
Тулава (Зэльвенскі раён)
Ту́лава (, Тулово) — вёска ў Зэльвенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каралінскага сельсавета.
Да 2017 года вёска была цэнтрам Тулаўскага сельсавета.
Карстэн
Карстэн (Karsten, Karsten) — імя і прозвішча.