cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ліццё
Ліццё — працэс атрымання вырабаў (адлівак) з расплаўленых матэрыялаў (металаў, горных парод, керамічных матэрыялаў, пластмас і інш.), залітых у ліцейную форму і пасля зацвердзявання апрацаваных. Адзін з найбольш эканамічных спосабаў вырабу дэталей і загатовак складанай формы і розных памераў. У ліцейнай вытворчасці выкарыстоўваюць больш за 50 разнавіднасцей ліцця, у т.л. бесперапыннае ліццё, вакуумнае ліццё, каменнае ліццё.
Ліццём у какіль атрымліваюць фасонныя шчыльныя адліўкі з дакладнымі памерамі, меншымі прыпускамі на (з чыгуну, сталі, алюмінію, магніевых і інш. сплаваў).
Ліццё ў абалонкавыя формы (разавыя, зробленыя з сумесі кварцавага пяску і ) дае адліўкі з шчыльнай аднароднай дробназярністай структурай і высокімі механічнымі якасцямі, з гладкай паверхняй. Эфектыўнае ў буйнасерыйнай вытворчасці пры вырабе адлівак масай да 100 кг.
Ліццё па выплаўляльных мадэлях робіцца ў нераздымных абалонках з дробназярністага. Рабочая поласць утвараецца пасля выплаўлення з абалонкі патрэбнай мадэлі (з парафіну, стэарыну і інш.). Дае складаныя адліўкі з высокай (прэцызійнай) дакладнасцю.
Беларусь
На тэрыторыі Беларусі ліццё вядома з часоў бронзавага веку (з сярэдзіны II-га тыс. да н.э.).
На Беларусі даследаванні ў галіне ліцця металаў вядуцца з 1950-х гадоў у Фізіка-тэхнічным інстытуце Нацаянальнай АН, БНТУ, Беларускім навукова-даследчым і канструктарска-тэхналагічным інстытуце ліцейнай вытворчасці, Гомельскім тэхнічным універсітэце і інш. Распрацаваны новыя спосабы ліцця (намарожваннем, ліццё ў какіль з штучным паветраным зазорам, ліццё на вярчальныя, бесперапыннае цэнтрабежнае ліццё і інш.), адпаведныя машыны, абсталяванне, сродкі аўтаматызацыі вытворчых працэсаў і інш.
Аляксандр Уладзіміравіч Блінец
Аляксандр Блінец (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.
Клубная кар’ера
Пачынаў кар’еру ў рэзервовай камандзе бабруйскай «Белшыны», у 2010 годзе гуляў у арэндзе ў барысаўскім БАТЭ, дзе таксама выступаў за рэзервовы склад. У пачатку 2014 года далучыўся да «Слоніма» ў Першай лізе, аднак ужо ў жніўні пакінуў клуб. У 2015—2016 гадах гуляў у Другой лізе за «Вікторыю» з Мар’інай Горкі.
У пачатку 2017 года знаходзіўся на праглядзе ў мінскім «Промні», але беспаспяхова. У выніку пачаў сезон у складзе «Асіповічаў», застаўся ў камандзе і на наступны год, калі яна выбыла ў Другую лігу. У першай палове 2019 года быў іграком «Маладзечна».
Блакітнавочка
Блакітнаво́чка (Sisyrínchium) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя (зрэдку аднагадовыя ) травяністыя расліны. Сцёблы прамастойныя, узыходныя. Лісце вузкае, чаргаванае ў ніжняй частцы сцябла або ў прыкаранёвай разетцы, сядзячае, з гладкім краем. Кветкі з шасцю пялёсткамі, сабраныя ў парасонападобныя суквецці. Плод — сухая каробачка.
Распаўсюджанне і экалогія
Род налічвае каля 100 відаў (201 від ). Расліны роду распаўсюджаны ў трапічных і субтрапічных абласцях на тэрыторыі Паўднёвай і Паўночнай Амерыкі. Некаторыя віды, у тым ліку паўночнаамерыканскі від, натуралізаваліся на тэрыторыі Еўразіі, Аўстраліі і Новай Зеландыі.
Гаспадарчае значэнне
Некаторыя віды выкарыстоўваюцца ў якасці дэкаратыўных раслін.
Білагоршча
Білагоршча (Білого́рща) — мясцовасць у Залізнычным раёне Львова на заходняй ўскраіне горада, з усходу мяжуе з мясцовасцю Лэвандзіўка, на поўначы - з Раснэ. Калішняе сяло, мае малаэтажную забудову і адасоблена ад іншых раёнаў горада.
Мовы Канады
Мовы Кана́ды — сукупнасць моў, на якіх размаўляюць жыхары Канады. Гэтая сукупнасць уключае ў сябе вялікую колькасць моў карэннага насельніцтва (першыя нацыі), моў мігрантаў, гібрыдных гаворак і ўзніклых у краіне дыялектаў.
Білагоршча
Гісторыя
Каралеўскім прывілеям ад 1356 г., выдадзеным Казімірам III Вялікім, аднайменны лес паблізу сучаснай Білагоршчы плошчай у 70 ланаў быў падораны гораду Львову. У 1423 г. мешчанін Зомэрштайн заклаў тут паселішча і абавязаўся перад горадам утрымліваць лес і ўрочышча Білагоршча гадавым коштам 60 злотых. У 1463 г. паблізу маёнтка пасялілася 7 сем'яў. У 1611 г. паселішча налічвала ўжо 27 сядзіб. Тады горад запатрабаваў ад сялян выканання паншчыны, аднак яны ў 1636 г. паднялі бунт і ўцяклі ў лясы.
Мовы Канады
Паводле перапісу 2011 года, англійская і французская мовы з'яўляюцца роднымі для 56,9% і 21,3% канадцаў адпаведна. Той жа перапіс паказвае даволі змрочную карціну выжывання французскай мовы як другое мовы ў краіне. Больш за 85% канадцаў валодаюць англійскай мовай, толькі 30,1% маюць практычныя веды па французскай мове. Збольшага гэта абумоўлена вывучэннем франкамоўнымі канадцамі англійскай мовы, а таксама таму, што большая частка імігрантаў у якасці вывучанай мовы аддаюць перавагу менавіта англійскай. Устойлівая тэндэнцыя да зніжэння выкарыстання французскай мовы прывяла да прыняцця Афіцыйнага моўнага Акту ў 1969 годзе, ён вінен забяспечыць карыстанне французскай мовай і захаванне культуры французскіх канадцаў, якія гістарычна зрабілі вялікі ўнёсак у культурнае развіццё Канады.
Згодна з Канстытуцыяй Канады, федэральны ўрад выкарыстоўвае англійскую і французскую мовы як афіцыйныя мовы ў дачыненні да ўсіх дзяржаўных паслуг (у тым ліку і судоў), федэральнае заканадаўства таксама дзвюхмоўнае.
Білагоршча
Гісторыя
1 красавіка 1942 г. нямецкая ўлада значна пашырыла тэрыторыю Львова, і Білагоршча стала часткай раёна "Гарадскі лес" (Stadtwald).
Мовы Канады
Правінцыя Нью-Брансуік — адзіная правінцыя Канады, у якой англійская і французская маюць афіцыйны статус у роўнай ступені (замацавана Канстытуцыяй). У правінцыі Квебек афіцыйнай мовай з'яўляецца французская, але Канстытуцыя мае патрабаванне, каб усё заканадаўства ў гэтай правінцыі прымалася на французскай і англійскай мовах, а судовы разгляд мог праводзіцца на любой мове. Падобныя Канстытуцыйныя гарантыі дзейнічаюць і ў правінцыі Манітоба.
Смарганец (значэнні)
Смарганец
Білагоршча
Гісторыя
У рамках Пагаднення аб узаемным абмене насельніцтвам у памежных раёнах паміж СССР і ПНР польскае насельніцтва пакінула Білагоршчу ў 1945-1946 гг., затое сюды прыбылі ўкраінцы з тэрыторый, якія пасля Другой сусветнай вайны адышлі да Польшчы.
Амяла (значэнні)
Амяла
Білагоршча
Гісторыя
Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны Білагоршча зноў становіцца вёскай і падпарадкоўваецца спачатку Бруховіцкаму, потым - Івана-Франкоўскаму, а яшчэ праз некаторы час — Яварыўскаму раёну. Канчаткова сяло ўключана ў склад Львова ў 1978 г. і стала новым элементам інфраструктуры горада Львова па вул. Білагоршча.
Блок нацыянальных меншасцяў
Блок нацыянальных меншасцяў (па-польску: Blok Mniejszości Narodowych, BMN) — палітычнае аб’яднанне, утворанае нацыянальнымі меншасцямі 17 жніўня 1922 году падчас выбараў у польскі Сойм міжваеннай Польскай Рэспублікі. Мэтаю БНМ было праведзенне супольнай выбарчай акцыі і наступнай дзейнасці ў сойме. Уваходзілі нацыянальныя меншасці Польшчы — беларусы, украінцы, жыды, немцы і расейцы. Да блоку не далучыліся летувісы, Бунд і частка Паалей-Цыёну. Выбары байкатавалі ўкраінцы Усходняй Галічыны. Галоўнай мэтаю блоку было нацыянальнае раўнапраўе.
У 1922 годзе (5 лістапада ў сойм, 22 лістапада — у сенат) БНМ ішоў у выбарчым спісе пад № 16, у 1928 годзе (4 сакавіка ў сойм, 11 сакавіка — у сенат) — пад № 18.
БНМ існаваў да выбараў 1928 году.
1922
Пасольскія мандаты
Мандаты сенатара
1928
Пасольскія мандаты
Мандаты сенатара
Мовы Канады
Жыхары Канады лічаць, што зносіны між дзвюма мовамі з'яўляюцца цэнтральнымі альбо вызначальнымі аспектамі канадскай самасвядомасці. Паводле канадскага камісара па афіцыйных мовах (федэральны ўрадавы чыноўнік, якому даручана сачыць за дзвюма мовамі), мова з'яўляецца адным з найгалоўных прычын самавызначэння канадскага грамадства.
Для аказання дапамогі ў сферы маніторынгу за станам дзвюх афіцыйных моў, у часы перапісу насельніцтва ў Канадзе былі сабраны звесткі аб некалькіх дэмалінгвістычных фактарах, не згаданых у перапісах насельніцтва большасці іншых краін: у тым ліку хатняя мова, родная мова, першая афіцыйная мова, мова працы.
Разам з тым, у Канадзе 4,7 млн чалавек (14,2% насельніцтва) паведамілі, што размаўляюць на іншай (г. зн. не французскай і не англійскай) мове, 1,9 млн чалавек (5,8% насельніцтва) паведамілі, што размаўляюць на іншай мове ў якасці другой на рэгулярнай аснове. Наогул, 20,0% насельніцтва Канады паведамілі, што дома размаўляюць іншай мовай. Для прыкладна 6,4 млн чалавек іншая мова з'яўлялася мовай імігрантаў, на якой размаўляюць часцей за ўсё дома; асобна або разам з англійскай ці французскай размаўляюць 213 тыс чалавек, іншыя мовы з'яўляліся абарыгеннымі мовамі. Колькасць людзей, якія паведамілі пра мовы жэстаў як пра мовы хатніх зносін, складала прыкладна 25 тыс чалавек (15 тыс — часцей за ўсё, 9,8 тыс на рэгулярнай аснове).
Канада таксама з'яўляецца родным рэгіёнам для шматлікіх аўтахтонных моў (мовы карэнных народаў). Агулам працэнтная дзеля асоб, якія размаўляюць на іх, складае менш за адзін працэнт ад насельніцтва. Каля 0,6% канадцаў (~ 200,7 тыс чалавек) пазначылі адну з абарыгенных моў у якасці роднай.
Геаграфічнае размеркаванне
Паводле: ''«Перапіс насельніцтва 2011 года паводле найчасцей і найбольш рэгулярна ўжыванай мовы дома, груп (агульных), для Канады, правінцый і тэрыторый». (лічбы адлюстроўваюць адзін адказ)''.
Галоўная мова: выкарыстанне мовы 1971—2006
Адсотак насельніцтва, які гаворыць на англійскай, французскай ці карыстаецца абедзвюма мовамі дома знізіўся з 1986 года, спад быў найбольшым для французскай мовы. Доля насельніцтва, якая выкарыстоўвае дома пэўныя іншыя мовы, узрасла. Геаграфічна, гэтая тэндэнцыя застаецца сталай, выкарыстанне англійскай і французскай знізіліся як у англійскіх, гэтак у і французскіх моўных рэгіёнах, але выкарыстанне французскай мовы зніжаецца больш хуткімі тэмпамі як унутры, гэтак і за межамі Квебека.
Прыведзеная справа табліца паказвае працэнт агульнага насельніцтва Канады, які часцей за ўсё размаўляе дома на афіцыйных мовах Канады (перыяд 1971—2006 гадоў).
Выкарыстанне англійскай
У 2011 годзе крыху менш за 21,5 млн канадцаў (65% насельніцтва), размаўлялі дома па-англійску. Англійская мова з'яўляецца асноўнай мовай ва ўсіх рэгіёнах Канады, за выключэннем Квебека, і большасць канадцаў (85%) ведае англійскую. У той час як англійская не з'яўляецца пераважнай мовай у Квебеку, 47% жыхароў гэта правінцыі валодай англійскай. Верагоднасць таго, што франкафоны валодаюць англійскай мовай, у пяць разоў перавышае верагоднасць таго, што англамоўныя жыхары краіны валодаюць французскай мовай (44% і 9% адпаведна). Толькі 3,2% англамоўнага насельніцтва Канады пражывае ў Квебеку, пераважна ў Манрэалі.
Дастаткова канадцаў, якія ведаюць англійскую, але дома на ёй не размаўляць.
Выкарыстанне французскай
У 2011 годзе крыху больш за 6,8 млн канадцаў размаўляла па-французску дома. З іх каля 6,2 млн або 91,5% пражывалі ў Квебеку. За межамі Квебека найбуйнейшая колькасць франкафонаў знаходзіцца ў Нью-Брансуіку, які з'яўляецца домам для 3,1% франкафонаў Канады, і Антарыа, у якім жыве 4,2% франкафонаў (пражываюць у асноўным ва ўсходняй і паўночна-ўсходняй частках правінцыі, а таксама ў Таронта і Атаве). Малалікія франкамоўныя супольнасці таксама існуюць у некаторых іншых правінцыях, прыкладам, такая супольнасць існуе на паўвостраве Пор-о-Пор на Ньюфаўндлендзе, а таксама ўздоўж усяго заходняга ўзбярэжжа вострава. Зрэшты, 70% канадцаў не валодаюць французскай.
Адсотак насельніцтва, які валодай французскай як роднай мовай, знізіўся за апошнія тры дзесяцігоддзі. Колькасць людзей, якія размаўляюць па-французску дома, меншая за тых, хто валодай французскай мовай з нараджэння.
Этнічная разнастайнасць узрастае ў французскай Канадзе, але ўсё яшчэ адстае ад англамоўных частках краіны. У 2006 годзе 91,5% жыхароў Квебека лічылі, што маюць «французскае» альбо «канадскае» паходжанне. З 1970 года ў выніку росту іміграцыі з краін, дзе французская з'яўляецца шырока карыстанай мовай, 3,4% жыхароў Квебека маюць гаіцянскае, бельгійскае, швейцарскае, лібанскае або мараканскае паходжанне. Іншыя групы не-франкамоўных імігрантаў, як ірландцы, італьянцы, партугальцы і іншыя, на працягу пакаленняў асіміляваліся і сталі франкафонамі. Ірландцы, якія пачалі прыбываць у вялікай колькасці ў Квебек у 1830-я, былі першай падобнай групай, якая была асімілявана. Пра гэта сведчыць і наяўнасць пяці франкамоўных прэм'ер-міністраў Квебека, меўшых англійска-ірландскае паходжанне.
Асіміляцыя франкафонаў за межамі Квебека ў англійска-канадскую супольнасць азначае, што за межамі Квебека жыве больш за 1 млн канадцаў, якія сцвярджаюць, што маюць англійскую мову за родную, але французскае паходжанне.
Білінгвізм і мультылінгвізм у параўнанні з французска-англійскім білінгвізмам
Паводле перапісу насельніцтва 2011 года, 94,3% квебекцаў ведалі французскую мову, 47,2% — англійскую. Білінгвізм у значнай ступені абмежаваны ў Квебеку; тэрыторыя, якую часам называюць «дзвюхмоўным поясам», распасціраецца на ўсход ад Квебека да поўначы Нью-Брансуіку, захаду Атавы і паўночнага захаду Антарыа. 85% дзвюхмоўных канадцаў жыве ў Квебеку, Антарыа, Нью-Брансуіку. Большасць дзвюхмоўных канадцаў (57,4%) з'яўляецца квебекцамі, высокі працэнт дзвюхмоўнага насельніцтва астатняй часткі Канады знаходзіцца ў беспасярэдняй блізкасці ад Квебека.
Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях (фільм)
«Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях» (Шляхтич Завальня, или Беларусь в фантастических рассказах) — беларускі мастацкі фільм, зняты Віктарам Туравым ў 1994 годзе на кінастудыі «Беларусьфільм».
Сюжэт
Паводле твора Яна Баршчэўскага.
Мовы Канады
Білінгвізм і мультылінгвізм у параўнанні з французска-англійскім білінгвізмам
Апрача таго, ступень білінгвізму ў Квебеку вырас хутчэй, чым у астатняй Канадзе. У Квебеку ступень білінгвізму павялічылася з 26% насельніцтва, якое можа размаўляць англійскай і французскай мовамі (1951 год), да 42,5% у 2011 годзе. На 2011 ступень білінгвізму астатняй Канады (за выняткам Квебека) склала 7,5%.
Для канадцаў вельмі незвычайным з'яўляецца здольнасць размаўляць толькі афіцыйнаю моваю меншасці ў сваім рэгіёне (напрыклад, французская па-за межамі Квебека альбо англійская ў Квебека). Толькі 1,5% канадцаў могуць размаўляць толькі на афіцыйнай мове, якая з'яўляецца мовай меншасці, з іх большасць (90%) жыве ў дзвюхмоўным поясе.
Індэкс моўнай пераемнасці ўяўляе сабой сувязь між колькасцю людзей, якія дома часцей за ўсё размаўляюць па-французску, і людзей, для якіх гэтая мова з'яўляецца роднаю. Індэкс меншы за адзінку азначае, што французская мова мае адмоўны прырост — усё больш людзей з роднай французскай у сябе дома размаўляюць іншаю моваю. Па-за Квебекам Нью-Брансуік мае найвышэйшы каэфіцыент пераемнасці мовы. Брытанская Калумбія і Саскачэван маюць самыя нізкія суадносіны датычна пераемнасці французскай мовы і, такім чынам, самае нізкае захаванне мовы. З 1971 па 2011 год агульны каэфіцыент пераемнасці па французскай мове знізіўся з 0,73 да 0,45. Зніжэнне апынулася найбольшым для Манітобы, Саскачэвана і Ньюфаўндленда і Лабрадора.
Абарыгенныя мовы
Канада з'яўляецца рэгіёнам-радзімай шэрагу ўнікальных моў. Тут існуе адзінаццаць абарыгенных моўных груп, якія складаюцца, у сваю чаргу, з больш чым шасцідзесяці пяці моў і дыялектаў. З іх толькі мовы кры, інуктытут і аджыбвэ маюць дастаткова вялікую колькасць носьбітаў, якое можа вольна стасавацца на мове, а з-за гэта могуць лічыцца жыццяздольнымі, каб захавацца ў доўгатэрміновай перспектыве. Шматмоўе было распаўсюджана сярод карэнных народаў, якія вялі вандроўны лад жыцця і да каланізацыі Канады. Сістэма рэзервацыяў стварыла ўмовы да больш сталага ўжытку адной мовы, дзеля захавання яе ва ўмовах узмацнення ўплыву англійскай мовы і культуры. Дзве тэрыторыі Канады надалі афіцыйны статус абарыгенным мовам. У Нунавуце інуктытут і інуінактун з'яўляюцца афіцыйнымі мовамі (поруч з нацыянальнымі англійскай і французскай); інуктытут з'яўляецца агульнай афіцыйнай мовай ва ўрадзе тэрыторыі. У Паўночна-Заходніх тэрыторыях Акт афіцыйных моў дэкляруе, што ён прадугледжвае ў такім статусе наступныя: чыпевіян, кры, англійскую, французскую, гвічын, інуінактун, інуктытут, інувіялуктун, паўночную слейві, паўднёвую слейві і тліча. Акрамя англійскай і французскай моў, гэтыя мовы не з'яўляюцца асноўнымі ва ўрадзе; афіцыйны статус дае грамадзянам права на атрыманне паслуг на гэтых мовах па запыце і мець на іх стасункі з урадам.
Паводле звестак перапісу 2011 года, менш за адзін працэнт канадцаў (213 485 чалавек) пазначылі ў якасці сваёй роднай мовы адну з абарыгенных моў; менш за адзін працэнт канадцаў (132 920 чалавек) пазначылі адну з абарыгенных моў у якасці сваёй хатняй мовы.
Навукоўцы звычайна класіфікуюць абарыгенныя народы Канады не па дзяржаўных структурах, а паводле рэгіёнаў у «культурных тэрыторыях» або паводле іх моўных сем'яў.
Паводле: Statistics Canada, 2006 Census Profile of Federal Electoral Districts (2003 Representation Order): Language, Mobility and Migration and Immigration and Citizenship Ottawa, 2007, pp. 2, 6, 10.
Піджыны, змяшаныя мовы, мовы гандлю
У Канадзе, як і ў іншых краінах свету еўрапейскай каланізацыі, мяжа еўрапейскага засваення і засялення звычайна была вельмі рухомай, таму ў гэтых мясцінах часта сустракаліся культуры з выкарыстаннем розных гаворак, якія ў сваю чаргу актыўна ўзаемадзейнічалі. Неабходнасць кантактавання ў мэтах гандлю паміж карэннымі і зноў прыбылымі жыхарамі і змяшаныя шлюбы прывялі да ўзнікнення гібрыдных моў. Гэтыя мовы мелі тэндэнцыю быць даволі лакалізаванымі і мець невялікую колькасць асоб, якія стала на ёй размаўляюць. Такія мовы мелі тэндэнцыю захоўвацца толькі кароткім тэрмінам, з прычыны таго, што такія мовы знікалі пасля прыбыцця вялікай колькасці англійска- ці франкамоўных пасяленцаў.
У XVI стагоддзі ў наваколлях Заліва Св. Лаўрэнція і праліва Бел-Айл у выніку кантактаў басконскіх кітабояў і мясцовых алганкінскіх народаў узнік алганкінска-басконскі піджын.
У Брытанскай Калумбіі, Юкане і ўзбярэжжы Ціхага акіяна існуе піджын, вядомы як чынуцкі жаргон. Піджын узнік на пачатку ХІХ стагоддзя як камбінацыя чынуцкае мовы, мовы нутка, мовы чэгаліс, французскае і англійскае моў з некатораю колькасцю словаў з іншых моў, уключаючы гавайскую і іспанскую.
Жэставыя мовы ў Канадзе
Жэставая мова Прыморскіх правінцый Канады — мова сям'і брытанскай, аўстралійскай і навазеландскай жэставай мовы. Гэтая мова выкарыстоўвалася ў адукацыйным працэсе глухіх у Новай Шатландыі, Нью-Брансуіку і Вострава Прынца Эдуарда перад сярэдзінаю XX стагоддзя, калі стала даступнаю сістэма ASL. Мову дагэтуль памятаюць некаторыя пажылыя людзі, але за нашым часам мова вымірае.
Асноўнай жэставай мовай глухіх у Квебеку і іншых буйных местах Канады з'яўляецца квебекская жэставая мова (LSQ). У некаторых буйных гарадох таксама выкарыстоўваецца амерыканская жэставая мова. Нягледзячы на тое, што прыкладна 10% насельніцтва Квебека з'яўляюцца глухімі альбо слаба чуюць, лічыцца, што толькі ад 50 000 да 60 000 дзяцей выкарыстоўваюць гэту мову ў якасці роднай.
Інуіцкая жэставая мова (таксама вядомая як жэставая мова інуктытут альбо эскімоская жэставая мова) выкарыстоўваецца глухімі, якія паводле нацыянальнасці з'яўляюцца інуітамі. Мова выкарыстоўваецца на поўначы Канады, а таксама ў іншых краінах рэгіёна Паўночнага палярнага кругу. У навуцы за сённяшнім часам мала вядома пра гісторыю мовы або яе карыстальнікаў.
Канадскія дыялекты еўрапейскіх моў
На шатландскай гэльскай мове размаўляла вялікая колькасць імігрантаў, якія сяліліся ў Прыморскіх правінцыях і ў акрузе Глэндары (Антарыа). На мове размаўлялі перадусім у рэгіёне даліны ракі Рэстыгуш правінцыі Нью-Брансуік, цэнтральнай і паўднёваўсходняй частцы Вострава Прынца Эдуарда, а таксама суцэльна ў паўночных рэгіёнах Новай Шатландыі — асабліва выспе Кейп-Брэтан, таксама сярод некаторай колькасці носьбітаў, у першую чаргу ў вышэйпамянёнай акрузе Глэндары.
У Новай Шатландыі існавалі спробы ажыццяўлення адкрыцця інстытутаў гэльскай мовы з г. зв. практыкай пагружэння, паводле мадэлі французскага пагружэння. Апроч гэтага, ва ўніверсітэце Св. Францыска Ксаверыя, універсітэце Св. Марыі і ў Гэльскім каледжы кельцкіх мастацтваў і рамёстваў даступнае паслясярэдняшкольнае навучанне гэльскай мове і культуры.
У 1890 годзе ў Сенат Канады была пададзена просьба па наданні гэльскай мове статусу адной з афіцыйных моў Канады, аднак законапраект быў адхілены сарака дзвюма галасамі супраць сямі.
Франглэ (саманазва — Franglais) — ідыём, які ўзнік у выніку словазліцця, а таксама камбінавання сінтаксісу, граматыкі і лексікі англійскае і французскае моў, з прычыны чаго на гэтым грунце паўстала ўнікальная міжмоўная з'ява. Узнікненне франглэ даволі часта прыпісваюць абавязковаму навучанню французскай мове ў канадскіх школах з англійскай мовай выкладання. У той час як нямала канадцаў толькі слаба знаёмыя з французскай мовай, яны часта выкарыстоўваюць французскія словы ў сваім маўленні. Простыя словы і звароты прыкладам „c'est quoi ça?” («што гэта?»), „arrête” («стоп») могуць чаргавацца з іхнымі адпаведнікамі ў англійскай мове. Гэтая з'ява часцей сустракаецца ва ўсходняй частцы краіны, дзе існуе значная дзеля франкамоўнага насельніцтва. Франглэ таксама часта разглядаецца як прыкмета размыцця і змяншэння ўжывання французскай шляхам уздзеяння пераважальнай канадскай англійскай на франкамоўных жыхароў краіны, хоць шмат лінгвістаў сцвярджае, што англійская лексіка можа быць усяго толькі стылістычным прыёмам, у той час як французская граматыка захоўваецца ўстойлівай да ўплыву з боку англійскай мовы, як захоўваецца граматыка і канадскай англійскай мовы нават у Квебеку.
Цікавым прыкладам з'яўляецца шыяк — папулярная ў народным маўленні з'ява спалучэння акадыйскага дыялекту французскай мовы і канадскага варыянту англійскай мовы, але насамрэч — беспамылковы варыянт французскай, які з'яўляецца ўласцівым для Прыморскіх правінцый, як Нью-Брансуік, дзе пражывае шмат акадыйцаў.
Ottawa Valley Twang (прыкладны пераклад — гугнявае вымаўленне даліны Атава) — акцэнт (часам лічыцца дыялектам) англійскай мовы, распаўсюджаны ў мясцовасці даліны Атава, правінцыя Антарыа. Гэтая даліна лічыцца моўным анклявам у Антарыа.
Некаторыя з першапачатковых імігрантаў, што сяліліся на востраве Ньюфаўндленд і размаўлялі на ірландскай мове ў якасці роднай, захавалі свой варыянт мовы і перадалі яго наступным пакаленням. З гэтай прычыны Ньюфаўндленд стаў адзіным месцам па-за межамі Еўропы, дзе існуе ўласны дыялект ірландскай мовы. Між тым, Ньюфаўндленд таксама з'яўляўся адзіным месцам па-за Еўропай, дзе існавала ўласная саманазва ірландскай мовы: Talamh an Éisc («зямля рыбы»). За цяперашнім часам на востраве Ньюфаўндленд мова знікла.
Вызначаная колькасць носьбітаў валійскай мовы за сённяшнім часам пражывае на востраве Ньюфаўндленд. Гісторыя гэтай мовы на востраве распачынаецца з XVII стагоддзя, калі ў Ньюфаўндлендзе з'явіліся першыя валійскія паселішчы. У 1982 годзе, пасля Фалклэндскай вайны, з Аргенціны ў Канаду імігравала каля 1 000 патагонскіх валійцаў. Яны бегла размаўляюць на іспанскай, а таксама на англійскай і валійскай.
Акадыйскі французскі дыялект — унікальная форма канадскага варыянту французскай мовы, характэрнымі рысамі якога з'яўляюцца адметныя канадскія фразы і звароты, а таксама спецыфічныя марскія тэрміны, англамоўныя запазычанні і моўныя асаблівасці, што сустракаюцца толькі ў старэйшых формах французскай мовы і англійскім дыялекце Прыморскіх правінцый Канады.
Канада з'яўляецца таксама родным рэгіёнам для канадскага варыянту ўкраінскай мовы. Ён у асноўным прадстаўляе з сябе разнастайныя дыялекты ўкраінскай мовы, што распаўсюджаныя перадусім у заходняй Канадзе сярод нашчадкаў першых дзвюх хваляў украінскіх пасяленцаў у Канадзе, якія перасяляліся з тагачаснае Аўстра-Венгрыі. Дыялект узнік у выніку ізаляцыі тагачасных украінскіх гаворак, бо іх носьбіты жылі ў Аўстра-Венгрыі і не мелі кантактаў з астатнімі ўкраінцамі, якія жылі ў Расійскай імперыі (потым — у Польшчы альбо ў Савецкім Саюзе).
Супольнасць духабораў Канады, асабліва ў мясцовасцях Гранд-Форкс і Каслгэр (Брытанская Калумбія), захавала свой дыялект рускай мовы. Духаборскі дыялект характарызуецца вялікаю колькасцю агульных рысаў з паўднёвай гаворкай рускай мовы, а таксама (шэрагам некаторых рысаў) — з украінскай мовай. Вызначаныя гаворкі гэтага дыялекту выміраюць у духаборскіх рэгіёнах краін, адкуль яны з'явіліся ў Канадзе — Грузіі і Расіі, дзе духаборы распаліся на меншыя групы.
Моўная палітыка федэральнага ўрада
У Канадзе англійская і французская мовы маюць роўны статус у федэральных судах, парламенце, а таксама ва ўсіх федэральных установах.
Грамадзяне маюць права на атрыманне федэральных дзяржаўных паслуг на англійскай або французскай мове пры наяўнасці дастатковага попыту. Імігранты, якія робяць запыт на атрыманне грамадзянства краіны, павінны на добрым узроўні валодаць англійскай ці французскай мовай.
Прынцыпы дзвюхмоўнасці ў Канадзе замацоўваюцца ад 16—23 частках Канадскай Хартыі правоў і свабод 1982 года, якая ўстанаўлівае, што:
Афіцыйны моўны Акт Канады, упершыню прыняты ў 1969 годзе і абноўлены ў 1988 годзе, надай англійскай і французскай роўны статус ва ўсіх федэральных установах.
Моўная палітыка па правінцыях і тэрыторыях Канады
Афіцыйнымі мовамі з'яўляюцца:
Да 1969 года Квебек з'яўляўся адзінай правінцыяй у Канадзе з афіцыйным дзвюхмоўным статусам і большасць грамадскіх устаноў функцыянавала на абедзвюх мовах. Англійская мова таксама выкарыстоўвалася ў заканадаўчых органах, урадавых камісіях і судох. З прыняццем Хартыі французскай мовы (таксама вядомая як «Біль 101») Нацыянальнай Асамблеяй Квебека ў жніўні 1977 года французская мова стала адзінай афіцыйнай мовай правінцыі. Тым не менш, Хартыя французскай мовы пералічвае пэўны набор моўных правоў для англійскай мовы і абарыгенных моў; для асобных грамадзян і ў асобных рэгіёнах дзяржаўныя паслугі даступныя і на англійскай. Апрача гэтага, шэраг судовых рашэнняў абавязалі Урад Квебека павялічыць сферу паслуг для англійскай мовы ў большай ступені, чым гэта прадугледжана першапачатковымі палажэннямі Хартыі французскай мовы. Рэгіянальныя ўстановы ў рэгіёне Нунавік (Нор-дзю-Кебек) таксама прапаноўваюць паслугі на мовах інуктытут і кры.
У большасці правінцый прынятыя законы, згодна з якімі англійская альбо англійская і французская з'яўляюцца афіцыйнай мовай (мовамі) заканадаўчых органаў і судоў, між тым, таксама можа існаваць асобная палітыка датычна адукацыі і бюракратыі.
Напрыклад, у Альберце англійская і французская ёсць дзвюма афіцыйнымі мовамі дэбатаў Заканадаўчай Асамблеі, але законы складаюцца выключна на англійскай мове і не існуе ніякіх юрыдычных патрабаванняў для перакладу іх на французскую мову. Французская мова можа ўжывацца ў некаторых ніжэйшых судох, таксама на дзвюх мовах прапаноўваецца адукацыя, аднак бюракратычныя функцыі ажыццяўляюцца выключна на англійскай мове. З гэтай прычыны, хоць правінцыя не мае афіцыйнага статусу толькі для англійскай, англійская дэ-факта мае статус вышэйшы за французскую. Антарыа і Манітоба маюць падобную практыку, але дазваляюць атрымаць больш паслуг на французскай на мясцовым узроўні.
Армія маджахедаў
Армія маджахедаў (جيش المجاهدين; Джэйш аль-Муджахідзін, Армія Маджахедзіна) — аб’яднанне шэрагу палявых камандзіраў розных ісламісцкіх груповак, якія ўдзельнічаюць у сірыйскім канфлікце як супраць урадавых войскаў Башара Асада, так і супраць іншай ісламісцкай арганізацыі — «Ісламская дзяржава» (ІД). Баевікі абвінавачваюць лідараў ІД у дэстабілізацыі абстаноўкі на акупаваных імі тэрыторыях, раней падкантрольных сірыйскім сілавікам. Прадстаўнікі кааліцыі абвясцілі аб сваіх планах правесці наступленне ў правінцыях Ідліб і Алепа, а пасля і ў астатніх рэгіёнах краіны.
Фракцыя была сфарміравана ў студзені 2014 года выхадцамі з вёсак і гарадоў блізу Алепа. У групоўкі няма выразнай палітычнай праграмы, аднак яе члены шмат у чым падзяляюць ісламісцкія погляды, у адрозненне ад свецкай «Свабоднай сірыйскай арміі» (ССА), з якой супрацоўнічалі раней. Па стане на студзень 2014 года колькасць групоўкі складае па розных ацэнках ад 5 да 12 тысяч баевікоў.
Групоўка карыстаецца ваеннай падтрымкай ЗША і манархій Персідскага заліва — так яшчэ ў верасні 2014 года Злучаныя Штаты заяўлялі пра гатоўнасць пачаць пастаўкі зброі баевікам, якія выступаюць супраць ІД ; у тым жа месяцы 50 членаў групоўкі прайшлі ваенную падрыхтоўку на тэрыторыі Катара. 6 мая 2015 года «Армія маджахедаў» і яшчэ 13 паўстанцкіх груповак, якія дзейнічалі ў прыгарадах Алепа, прынялі ўдзел у сумеснай аперацыі.
Па даных Мінабароны Расіі, на снежань 2016 года ў групоўку ўваходзілі 13 атрадаў агульнай колькасцю каля 8 тыс. чалавек. 29 снежня 2016 года групоўка далучылася да ініцыяванага Расіяй рэжыму перамір’я з 30 снежня 2016 года.
Спіс аб’ектаў PGC (2298001—2299000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2298001—2299000)
Рэбраплоднік аўстрыйскі
Рэбраплоднік аўстрыйскі (Pleurospermum austriacum) — від травяністых раслін сямейства, распаўсюджаны ў Еўропе.
Апісанне
Аднагадовая расліна, 50—150 см. Сцябло полае, баразнаватае, уверсе разгалінаванае і пад суквеццем коратка-шурпата-валасістае. Лісце на краі коратка-шурпата-валасістае, ніжняе — доўга-чарашковае, у абрысе трохкутна-яйкападобнае, 2-, радзей 3-пёрыстарассечанае, з яйкавата-ланцэтнымі пілаватымі дзелькамі. Канцавы парасонік прыкладна 20 см дыяметрам, з 12—20 (40) коратка апушанымі прамянямі. Кветкі белага колеру. Пялёсткаў і тычанак па 5. Плод — віслаплоднік з вострымі рэбрамі.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Еўропе ад Францыі да Украіны і Фінляндыі.
Канфлікт у Сірыйскім Курдыстане
Актыўная фаза канфлікту пачалася ў ліпені 2012 года з утварэння Навышэйшага курдскага савета, які стаў фактычным органам кіравання курдскімі тэрыторыямі, і штурму горада Айн-эль-Араб (Кабані) курдскімі атрадамі народнай самаабароны. У цяперашні час Сірыйскі Курдыстан уяўляе сабой фактычна аўтаномны рэгіён са сваімі ўзброенымі сіламі і праваахоўнымі органамі, урадам і школамі з навучаннем на курдскай мове. Найбольш уплывовая палітычная сіла ў рэгіёне — партыя «Дэмакратычны саюз» (PYD), якая стаіць на пазіцыях рэгіяналізму і дэмакратычнага сацыялізму.
Пачатак канфлікту
На пачатку канфлікта паміж уладай і апазіцыяй у Сірыі курды ў асноўным заставаліся лаяльнымі да ўладаў з-за падтрымкі апазіцыі Турцыяй, а таксама боязі рэзкага пагаршэння стану нацыянальных і рэлігійных меншасцяў у Сірыі пасля прыходу апазыцыі да ўлады. У прыватнасці, блок 12 курдскіх партый байкатаваў канферэнцыю сірыйскай апазіцыі ў Антальі 31 мая 2011 года. Паводле заявы Салеха, прадстаўніка Курдскай левай партыі: «Мы, сірыйскія курды, не давяраем Турцыі і яе палітыцы, і таму мы прынялі рашэнне байкатаваць гэты саміт». У наступнай канферэнцыі, якая адбылася ў жніўні 2011 года ў Стамбуле (тут быў сфармаваны апазіцыйны Сірыйскі нацыянальны пераходны савет), прынялі ўдзел толькі дзве курдскія партыі. На думку Саліх Мусліма, рашэнне курдскіх лідараў дыстанцыявацца ад канфлікту паміж уладамі і апазіцыяй было прынята з тактычнымі мэтамі, каб выйграць час на стварэнне структур самакіравання, у той час як улада і апазіцыя аслаблялі адзін аднаго сваім супрацьстаяннем.
7 кастрычніка 2011 года быў застрэлены вядомы курдскі актывіст Машал Там. На яго пахаванне ў Эль-Камышлы прыйшло каля 50 тысяч чалавек. Неўзабаве пахаванне пачало ператварацца ў беспарадкі, і паліцыя, адкрыўшы агонь па натоўпе, забіла як мінімум 14 чалавек. Праз 2 тыдні іншы курдскі актывіст, Махмуд Валі, быў застрэлены пры аналагічных абставінах у Рас-эль-Айн.
Поўнамаштабны канфлікт паміж урадам Башара Асада і курдамі пачаўся пасля падпісання 12 ліпеня 2012 года ў Арбілі (Іракскі Курдыстан) пагаднення паміж дзвюма вядучымі палітычнымі сіламі сірыйскіх курдаў — «Дэмакратычным саюзам» і Курдскім нацыянальным саветам. Фактычна быў абвешчаны суверэнітэт Сірыйскага Курдыстана пад кіраваннем Найвышэйшага курдскага савета. 19 ліпеня атрады YPG узялі штурмам горад Айн-эль-Араб, неўзабаве пасля чаго ўрадавыя войскі пакінулі гарады Амуда, Афрын і Рас-эль-Айн без сур’ёзнага супраціўлення. 22 ліпеня пачаліся баі паміж YPG і ўрадавымі войскамі ў Эль-Камышлы.
2 жніўня 2012 года Нацыянальны каардынацыйны камітэт за дэмакратычныя перамены абвясціў, што рэжым Асада скінуты ва ўсім Сірыйскім Курдыстане і што ўвесь рэгіён з гэтага часу знаходзіцца пад кантролем курдаў (акрамя горада Эль-Камышлы, дзе ўсё яшчэ заставалася нейкая колькасць урадавых войскаў, што не ўступалі ў канфлікт з курдамі і дазволілі ім падняць курдскі сцяг над горадам). 19 жніўня баевікамі Свабоднай сірыйскай арміі быў узарваны ўрадавы разведвальны цэнтр у Эль-Камышлы, што выклікала негатыўную рэакцыю курдаў.
Другая палова 2012 года
У Алепа курды жывуць у асноўным у паўночных раёнах Ашраф і Шэйх-Масуд. На пачатку баёў за Алепа жыхары гэтых раёнаў захоўвалі нейтралітэт, але 25 кастрычніка 2012 года туды ўвайшоў атрад баевікоў «Ліва аль-Таўхід» колькасцю каля 200 чалавек з намерам узяць пад свой кантроль магістраль, якая злучае цэнтр горада з яго паўночнымі кварталамі. На наступны дзень у сутыкненні з курдамі было забіта як мінімум 16 паўстанцаў і 5 курдаў. Абодва бакі абвінавацілі адзін аднаго ў правакацыі канфлікту і парушэнні пагадненняў аб ненападзе паміж курдамі і Свабоднай сірыйскай арміяй (ССА).
28-30 кастрычніка адбыліся ўзброеныя сутыкненні паміж курдамі і ССА за горад Эль-Кастана ў ваколіцах Алепа, падчас якіх быў забіты адзін з камандзіраў ССА, вядомы як Абу Ібрагім, і яшчэ 4 баевікі з яго атрада. Абу Ібрагім быў вядомы тым, што ў маі таго ж года захапіў у закладнікі 11 паломнікаў-шыітаў, якія вярталіся ў Ліван з Ірана. У пачатку лістапада 2012 года YPG і ССА падпісалі мірнае пагадненне, у той час як баевікі Рабочай партыі Курдыстана заявілі, што гатовыя ўмяшацца ў канфлікт на баку курдаў і ў далейшым выкарыстоўваць Сірыйскі Курдыстан як плацдарм для аперацый супраць Турцыі.
8 лістапада аб’яднаныя сілы курдаў і ССА пачалі наступленне на горад Рас-эль-Айн паблізу турэцка-сірыйскай мяжы. Ужо 15 лістапада было абвешчана аб узяцці горада. 19 лістапада баевікі ісламісцкага «Фронту аль-Нусра» атакавалі блакпост YPG у Рас-эль-Айн, што прывяло да маштабных сутыкненняў паміж паўстанцамі і курдамі, якія працягваліся да 22 лістапада. У сітуацыю быў вымушаны ўмяшацца Рыяд аль-Асад, пасля чаго бакам удалося дамовіцца аб спыненні агню. У сутыкненнях было забіта як мінімум 4 курдаў і 14 паўстанцаў; па іншых звестках, страты маглі дасягаць 20-25 чалавек з кожнага боку.
3 снежня 2012 года, па звестках ад Rudaw, ВПС Сірыі нанеслі ўдар па раёне Махата ў Рас-эль-Айн, у выніку якога загінула 12 чалавек, з іх 6 курдаў (у тым ліку трое дзяцей). 22 студзеня 2013 года новыя сутыкненні паміж курдамі і ўзброенай апазіцыяй у ваколіцах Рас-эль-Айн забралі жыцці як мінімум 56 чалавек, 42 з якіх (у тым ліку жанчыны і дзеці) загінулі ў выніку выбуху бомбы ў горадзе Салам.
2013—2015 гады
2013 год у Сірыйскай Курдыстане пачаўся з узброеных сутыкненняў арабаў і курдаў у Хасеке. Падставай паслужыў расстрэл урадавымі войскамі дэманстрацыі арабаў у падтрымку ССА 28 снежня 2012 года, пасля чаго курды з ліку прыхільнікаў PYD былі абвінавачаны ў супрацоўніцтве з урадам. У ходзе сутыкненняў былі забіты тры арабы.
У той жа час пачаўся канфлікт паміж PYD і іншымі курдскімі партыямі — у прыватнасці, з партыяй Yekîtî Kurdistan і яе толькі ўтвораным баявым крылом Jiwan Qatna, якое PYD западозрыла ў падтрымцы ісламістаў. У пачатку лютага 2013 гады адбылося яшчэ адно сутыкненне падобнага роду, у гэты раз паміж YPG і прыхільнікамі ўрада Іракскага Курдыстана Масуда Барзані, з якім прыхільнікі PYD знаходзяцца не ў лепшых адносінах.
У сувязі з распачатым у студзені 2014 года такім чынам паўнавартасным канфліктам паміж ІДІЛ і больш умеранымі паўстанцкімі групоўкамі, колькасць ахвяр якога ўжо да сярэдзіны месяца перавысіла 1000 чалавек, атрады YPG у мухафазе Рака (у асноўным кантраляванай ІДІЛ) прынялі рашэнне прыпыніць наступленне на Эт-Тэль-эль-Аб’яд. У мухафазе Хасеке атрады ІДІЛ па-ранейшаму дзейнічалі ў саюзе з больш памяркоўнымі ісламістамі; іх аб’яднаныя сілы прымусілі YPG адступіць з Тэль-Брак і Тэль-Хаміс (наваколлі Эль-Камышлы). Страты YPG у гэтым рэгіёне за перыяд з канца снежня 2013 года па 7 студзеня 2014 года склалі 39 чалавек (паводле SOHR). 15 студзеня YPG абвінавацілі НКСРАС у падтрымцы ІДІЛ супраць курдаў у Хасеке.
У сувязі з маштабным наступленнем ІДІЛ у Паўночным Іраку ў чэрвені 2014 года абвастрылася сітуацыя і на поўначы Сірыі. SOHR паведамляў пра сутыкненні паміж YPG і ІДІЛ у мухафазах Рака і Алепа, у тым ліку ў ваколіцах горада Айн-эль-Араб. У сеціве з’явіліся фатаграфіі, з якіх відаць, што як мінімум 2 палонныя курды былі пакараны смерцю ІДІЛ праз распяцце.
Да 20 верасня 2014 года «Ісламская дзяржава» настолькі ўзмацнілася ў Рацы, што заняла практычна ўсю тэрыторыю мухафазы, у тым ліку каля 60 вёсак у ваколіцах горада Айн-эль-Араб (Кабані). На дапамогу заблакаванай у гэтым горадзе малой групоўцы YPG накіравалася некалькі сотняў курдскіх баевікоў з Турцыі. Тым часам ля турэцкай граніцы ў гэтым рэгіёне сабралася да 4 тысяч курдскіх бежанцаў.
6 кастрычніка 2014 года тры замініраваныя аўтамабілі падарваліся ля блокпастоў YPG у мухафазе Хасеке, у выніку чаго загінула не менш за 30 чалавек, яшчэ некалькі дзясяткаў атрымалі раненні. У той жа час у 260 кіламетрах адтуль прадоўжыўся штурм Айн-эль-Араб, баевікі ІДІЛ паспрабавалі ўвайсці ў горад з трох бакоў. На адным з будынкаў на ўсходняй ўскраіне горада быў заўважаны чорны сцяг, які нагадвае сцяг ІД.
Хоць асноўныя падзеі другой паловы 2014 года ў Сірыйским Курдыстане разгортваліся ў горадзе Кабані (Айн-эль-Араб) і яго ваколіцах, сутыкненні працягваліся і ў іншых рэгіёнах, населеных курдамі. У прыватнасці, 25 снежня ў ходзе баёў за вёску Кас на паўночным усходзе Сірыі курдамі было знішчана не менш за 30 ісламістаў. У той жа дзень у ходзе контрнаступлення курдаў на пазіцыі ІД у Кабані было ліквідавана яшчэ 14 баевікоў.
20 сакавіка 2015 года ў выніку падвойнага тэракту ў горадзе Хасеке на ўсходзе Сірыйскага Курдыстана загінула 20 чалавек.
Пасля паспяховага адбіцця нападу на Кабані курды пачалі далейшае наступленне на тэрыторыі, захопленыя ІД, пры падтрымцы сіл антыіділаўскай кааліцыі ў рамках аперацыі «Буркан аль-Фірат». У сярэдзіне чэрвеня 2015 года яны ўсталявалі кантроль над стратэгічна важным горадам Гэт-Тэль-эль-Аб’яд на турэцка-сірыйскай мяжы. У выніку гэтай аперацыі была ўзята пад кантроль важная для ІД траса Гэт-Тэль-эль-Абьяд — Рака, а таксама нарэшце былі аб’яднаны тэрыторыі двух з трох курдскіх анклаваў у Сірыі. У далейшым працягнулася наступленне ў кірунку Ракі — «сталіцы» ІД. Так, 23 чэрвеня 2015 года курдамі было абвешчана аб узяцці пад свой кантроль горада Айн-Іса, які знаходзіцца ўсяго за 50 км ад Ракі.
25 чэрвеня 2015 атрад баевікоў ІД прарваўся ў Кабані з боку турэцка-сірыйскай мяжы, з прычыны чаго ў горадзе зноў пачаліся вулічныя баі. У той жа дзень стала вядома, што ісламісты захапілі два жылыя кварталы ў горадзе Хасеке ва ўсходняй частцы Сірыйскага Курдыстана, выцесніўшы адтуль сірыйскія войскі, лаяльныя Башару Асаду.
2016 год
16 сакавіка партыя «Дэмакратычны саюз» абвясціла аб стварэнні на кантраляванай тэрыторыі федэратыўнай рэгіёну — Федэрацыі Паўночная Сірыя (Рожава)).
24 мая «Сірыйскія дэмакратычныя сілы», у якія ўваходзяць курдскія атрады народнай самаабароны (YPG), сірыйскія апазіцыйныя групоўкі, а таксама асірыйскія, армянскія і туркменскія атрады, абвясцілі пра пачатак наступлення на Раку — «сталіцу» ІД. Аперацыя СДС пачалася праз тры дні пасля таго, як кіраўнік Цэнтральнага камандавання ўзброеных сіл ЗША генерал Джозэф Вотэл 21 мая таемна пабываў на поўначы Сірыі, у раёнах, якія кантраляваліся «Дэмакратычным саюзам». Гэты візіт быў выстаўлены амерыканскай адміністрацыяй як пачатак наступлення на Раку, якое ажыццяўлялася курдамі пры падтрымцы амерыканскага спецпрызну.
30 мая турэцкія ўлады, раней аказаўшы падтрымку ІД дзеля ліквідацыі курдскага руху, прапанавалі ЗША правесці сумесную аперацыю супраць ІД на поўначы Сірыі — пры ўмове, што ў ёй не будуць удзельнічаць курды. Гэтая прапанова не прывяла да якіх-небудзь вынікаў
У ноч на 3 чэрвеня наступленне на Раку разгарнула і Сірыйская арабская армія, прасунуўшыся на некалькі км углыб аднайменнай правінцыі.
2018 год
20 студзеня генштаб УС Турцыі абвясціў пра пачатак ваеннай аперацыі «Аліўкавая галіна» ў сірыйскім раёне Афрын «у мэтах забеспячэння стабільнасці і бяспекі на паўночным захадзе Сірыі». Ваенныя дзеянні пачаліся а 17:00. У гэты дзень над прыгранічнай з Сірыяй турэцкай правінцыяй Хатай з’явіліся самалёты ВПС Турцыі, якія перасеклі мяжу і нанеслі ўдары па пазіцыях курдскіх атрадаў народнай самаабароны (YPG). ВПС Турцыі атакавалі апорныя пункты YPG і склады зброі ў ваколіцах прыгранічных населеных пунктаў і аэрадрома «Менах». Па заяве генштаба УС Турцыі, за першы дзень у авіаналётах былі задзейнічаны 72 самалёты, якія паразілі 108 з 113 намечаных цэляў.
У гэты ж дзень наступленне на курдаў пачала «Свабодная сірыйская армія» (ССА), скаардынаваўшы свае дзеянні з Анкарой. Турэцкія СМІ паведамілі, што ССА захапіла паселішча Маарназ. Баі паміж пратурэцкімі групоўкамі і байцамі курдскіх атрадаў ішлі таксама ў раёне горада Аазаз. Паведамлялася, што да аперацыі супраць курдскіх узброеных фармаванняў далучылася яшчэ адна сірыйская апазіцыйная ўзброеная групоўка —"Файлак аш-Шам", баевікі якой прыбылі ў раён баявых дзеянняў вечарам 20 студзеня.
24 сакавіка Генштаб Турцыі заявіў, што раён Афрын цалкам ачышчаны ад членаў груповак YPG/РПК.
Сезон 2019 ФК Тарпеда Мінск
Пасля зняцця з чэмпіянату Беларусі «Тарпеда» засталося ў табліцы, у застаўшыхся матчах клубу было прысуджана тэхнічае паражэнне з лікам 3:0.
Пакінулі клуб
1 З арэнды 2 Раней — у «Чысці» ў арэндзе 3 Падаўжэнне арэнды 4 Раней — у арэндзе 5 Прыйшоў у каманду ў міжсезонні з «Клецка» 6 Прыйшоў у каманду ў міжсезонні са «Смалявічаў»
Себежскі раён
Себежскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (муніцыпальнае ўтварэнне) на паўднёвым захадзе Пскоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Себеж.
Геаграфія
Плошча раёна — 3110 км². Раён мяжуе на поўначы з Краснагародскім і Апочацкім раёнамі, на ўсходзе — з Пустошкінскім і Невельскім раёнамі Пскоўскай вобласці Расіі, на захадзе — з Зілупскім і Лудзэнскім краямі Латвіі, на поўдні — Верхнядзвінскім і Расонскім раёнамі Віцебскай вобласці Беларусі.
Паўднёва-заходнюю частку тэрыторыі раёна займае Себежскі нацыянальны парк.
Асноўныя рэкі — Вялікая, Ідрыца, Чарнея, Канаплясцік, Дасьма, Іса.
Мікалайкі
Мікалайкі (Mikołajki) — горад у Польшчы ў рэгіёне Мазуры, уваходзіць у склад Мрангоўскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Мікалайкі. Займае плошчу 8,85 км². Насельніцтва 3852 чалавек (на 2018).
Lindemann
Lindemann — метал-праект, які быў створаны 4 студзеня 2015 года Цілем Ліндэманам і Петэрам Тэктгрэнам. Гурт быў названы ў гонар прозвішча аднаго з удзельнікаў. Музычны стыль гурта адносіцца да індастрыял-метала.
Першая сустрэча Ліндэмана і Тэктгрэна адбылася ў 2000 годзе ў Швецыі. Ліндэман быў разам з клавішнікам Rammstein — Крысціянам Лорэнцам. Петэр прадухіліў бойку паміж членамі групы Rammstein і байкерамі. З таго часу Ціль і Петэр хацелі стварыць супольны праект, але не маглі знайсці больш прыдатнага для гэтага часу.
Калі калектыў Rammstein у 2013 годзе сышоў на перапынак, Ціль і Петэр скарысталіся гэтым. 4 студзеня 2015 года, у 52 дзень нараджэння Ціля Ліндэмана, у Facebook быў анансаваны праект Lindemann. Гэта суправаджалася агульнай выявай, на якой Ціль і Петэр былі прадстваўлены ў якасці маладых.
Дэбютны альбом Skills in Pills запісваўся год у студыі гуказапісу Петэра. Першай песняй, напісанай для альбома, стала Ladyboy. У працы над песняй That’s My Heart прыняў удзел Clemens Wijers, музыкант нідэрландскай сімфонік-блэк-метал-групы Carach Angren.
28 мая выйшлі сінгл і кліп Praise Abort. Песня дэбютавала ў нямецкім iTunes на 56 месцы. Альбом Skills in Pills выйшаў 23 чэрвеня 2015 года і заняў першае месца ў нямецкім чарте Тэктгрэн і Ліндэман лічаць магчымымі канцэрты у падтрымку альбома. . На дадзены момант удзельнікі дуэта запісваюць новыя альбомы сваіх асноўных груп.
9 лістапада 2016 года ў Гамбурге Ціль і Петэр падчас канцэрта Pain выканалі песню Praise Abort
У канцы верасня 2018 года ў Расіі, Казахстане і Украіне быў анансаваны літаратурна-музыкальны тур Messer у падтрымку выхаду аднайменнай кнігі вершаў Ціля Ліндэмана на рускай мове. Усе падрабязнасці мерапрыемства трымаліся ў сакрэце. Вядомым было толькі тое, што суправаджаць Ліндэмана будзе Петэр Тэктгрэн. Гэта дало падставу для здагадак аб імаверным канцэртным выступленні праекта Lindemann. Чаканні спраўдзіліся 1 снежня 2018 года, калі ў Кіеве прайшло першае выступленне. Далей каманда наведала Санкт-Пецярбург, Маскву, Нур-Султан, Новасібірск, Іркуцк ды Самару. Апроч Петэра і Ціля канцэрт суправаджалі музыканты Pain: Greger Andersson, Jonathan Olsson, Sebastian Mogren Tägtgren.
Фота ды відэаздымка на мерапрыемствах былі катэгарычна забаронены. Аднак, рэжысёр кліпаў Rammstein і Lindemann Зоран Біхач, які быў на ўсіх канцэртах падчас тура, як мінімум, фатаграфаваў. Таксама на канцэрце ў Маскве быў іншы фатограф, Matthias Matthies, дзякуючы якому ў інтэрнэце з’явіліся два прыгожых фотаздымка.
Альбомы
Міні-альбомы
Заўвагі
<references group="" responsive="1">
Лалітпур
Лалітпур:
Метлюжок аднагадовы
Метлюжок аднагадовы, Мурава, Метлюжок-мурава (Póa ánnua) — від травяністых раслін роду  сямейства.
Батанічнае апісанне
Аднагадовая, двухгадовая, радзей шматгадовая пустазельная расліна, якая ўтварае дзярновіну. Карані валасніковістыя. Сцеблы голыя, палеглыя.
Суквецце — пірамідальная разгалістая мяцёлка з гладкімі галінкамі. Каласкі даўжынёй 3-6 мм, утрымліваюць тры — сем кветак. Каласковыя лускі тупыя; ніжняя луска з адной жылкай, верхняя луска — з трыма жылкамі. Калус голы. Даўжыня пылавікоў не больш за 1 мм. Цвіце з мая па верасень, плоданасіць у чэрвені — кастрычніку.
Апісаны з Еўропы.