cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гісторыя Ліхтэнштэйна
Ліхтэнштэйн у XXI стагоддзі
1 ліпеня 2007 года, кіруючы князь Ліхтэнштэйна, Ханс-Адам II, і прэм'ер-міністр Ліхтэнштэйна, Отмар Хаслер, прызначылі доктара Бруса С. Алена (Bruce S. Allen) і мр. Леадыса С. Мецьюза (Leodis C. Matthews), якія з'яўляюцца амерыканцамі, упершыню ў гісторыі Княства Ліхтэнштэйн Ганаровымі Консуламі.
Джэймстаўн (Віргінія)
Джэймстаўн (Jamestown) — першае паселішча англічан на тэрыторыі сучасных ЗША. Праіснаваў з 1607 па 1699 гады, пасля чаго быў закінуты. Цяпер уяўляе сабой музей пад адкрытым небам, які, нараўне з Уільямсбергам і Ёрктаўнам, уваходзіць у так званы Гістарычны трохвугольнік Віргініі.
Магнолія буйнакветкавая
Магнолія буйнакветкавая (Magnolia grandiflora) — вечназялёнае дрэва сямейства магноліевых.
Апісанне
Дрэва да 30 м вышынёй з простымі, буйнымі, цэльнымі, скурыстымі, бліскучымі лістамі на кароткіх чаранках. Адзіночныя буйныя кветкі да 10 см у папярочніку. Кветаложа выпуклае, конусападобнае, на ім у 3-членных кругах 6-12 буйных белых духмяных пялёсткападобных лісточкаў калякветніка. На кветаложы па спіралі размяшчаюцца шматлікія тычынкі. Вышэй па спіралі знаходзяцца шматлікія песцікі (карпелы). Завязь аднагнездавая з двума семязачаткамі. Плод — шматлістоўка.
Альвус
А́львус (, Альвус) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Вярховіцкага сельсавета.
NGC 6282
NGC 6282 (іншыя абазначэнні — ZWG 169.29, PGC 59418) — галактыка ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мята
Мята (Mentha) — род кветкавых раслін сямейства губакветных.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя травяністыя расліны вышынёю да 1,2 м. Лісце суцэльнае, зубчастае або пілаватае. Кветкі дробныя, 1- і 2-полыя, ружавата-ліловыя ў пазушных кальчаках або коласападобных ці галоўчатых суквеццях. Плод — чатырохарэшак.
Арэал і экалогія
Налічваецца каля 25 відаў. Пашыраны пераважна ва ўмераным поясе паўночнага паўшар'я. Некалькі відаў здаўна культывуюцца ў многіх краінах як эфіраалейныя і лекавыя расліны. На тэрыторыі Беларусі 3 дзікарослыя віды:, ,. Трапляюцца на палях, па берагах рэк і азёр. Вырошчваюць пераважна  — гібрыд мяты воднай і.
Значэнне і выкарыстанне
Лекавыя, эфіраалейныя, харчовыя, меданосныя расліны. Трава мяты ўтрымлівае ментол, ужываецца як лекавы сродак. Мятны алей выкарыстоўваюць у парфумерыі і харчовай прамысловасці.
Восем дзівакоў з Янчжоу
Восем дзівакоў з Янчжоу  — творчы калектыў кітайскіх мастакоў дынастыі Цын, якія пражывалі ў.
Гісторыя
Тэрмін «Восем дзівакоў з Янчжоу» аб’яднаў мастакоў па прынцыпе стаўлення да мастацтва, а не ў адносінах да жыцця. Іх так назвалі, таму што яны ў сваіх творах адмовіліся ад традыцыйных ідэй у жывапісе на карысць стылю, дзе прыярытэтам лічыліся выразнасць і індывідуальнасць. Большасць з іх паходзілі з бедных або няшчасных сем’яў. У свой час іх карціны былі даволі вядомымі. Паступова кожны з іх стаў прафесійным мастаком аднаго пэўнага жанру: партрэта, пейзажу і г. д.
Членамі «Янчжоу ба гуай», які не меў выразнага складу і пэўных храналагічных рамак, традыцыйна лічацца мастакі:
У Янчжоу тых часоў пражывала нямала іншых жывапісцаў, якіх таксама прылічаюць да творчага аб’яднання «васьмі дзівакоў»:, Гаа Фенхань і т.д.
Творчасць янчжоўскіх майстроў паслужыла ўзорам для так званых мастакоў «новай хвалі» (прадстаўнікоў «Шанхайскай групы» другой паловы XIX ст.), такім чынам істотна паўплываўшы на далейшае развіццё кітайскага жывапісу.
У Цэнтры сучаснага Янчжоу адкрыты «мемарыяльны музей», прысвечаны «васьмярым эксцэнтрыкам» —.
Магрэ-сула-Страда-дэль-Віна
Магрэ-сула-Страда-дэль-Віна (Magrè sulla Strada del Vino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бальцана.
Насельніцтва складае 1188 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 91 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 39040. Тэлефонны код — 0471.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Яўген Аляксандравіч Гулецкі
Яўген Гулецкі (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Віцебск».
Клубная кар’ера
Пачынаў займацца футболам у маладзечанскай ДЮСШ-4, пасля таксама навучаўся ў Акадэміі АБФФ. На юнацкім узроўні выступаў на пазіцыі нападніка, пасля апусціўся на месца паўабаронцы. У 2018 годзе стў іграком клуба «Энергетык-БДУ» ў Першай лізе, стаў часам выхадзіць на замену. У пачатку 2019 года рыхтаваўся да новага сезона са сталічным клубам, аднак у сакавіку пакінуў яго і далучыўся да дубля барысаўскага БАТЭ, дзе стаў адным з асноўных ігракоў дапамог камандзе выйграць першынство дублёраў у 2019 годзе.
У лютым 2020 года разам з шэрагам іншых дублёраў барысаўчан быў аддадзены ў арэнду ў дзяржынскі «Арсенал». У хуткім часе замацаваўся ў стартавым складзе каманды. У кастрычніку 2020 быў выкуплены «Арсеналам» і стаў іграком клуба на трывалай аснове. У гэты час стаў выступаць на пазіцыі абаронцы.
У лютым 2021 года падпісаў кантракт з брэсцкім «Рухам», аднак застаўся ў «Арсенале» на правах арэнды. Па выніках сезона 2021 дапамог дзяржынскаму клубу выйсці ў Вышэйшую лігу. У снежні 2021 года па заканчэнні арэнды вярнуўся ў «Рух». У пачатку 2022 года рыхтаваўся да новага сезона разам з «Рухам», аднак у сакавіку, пасля таго як брэсцкі клуб зняўся з Вышэйшай лігі, зноў далучыўся да «Арсенала», які неўзабаве аформіў новае арэнднае пагадненне. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 20 сакавіка 2022 года ў матчы першага тура супраць «Гомеля» (1:2), калі выйшаў на замену ў другім тайме. У маі канчаткова пакінуў «Рух» і стаў іграком дзяржынскага клуба на трывалай аснове.
У студзені 2023 года, пасля таго як «Арсенал» выбыў у Першую лігу, падпісаў двухгадовы кантракт з «Іслаччу». Згуляў за асноўную каманду «Іслачы» толькі ў першым матчы сезона суправць мінскага «Дынама» (0:3), пасля чаго выступаў за дубль. У маі 2023 года па пагадненні бакоў пакінуў клуб.
У чэрвені 2023 года далучыўся да «Віцебска».
Міжнародная кар’ера
У кастрычніку 2017 года выступаў за юнацкую зборную Беларусі (да 17 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.
У кастрычніку 2019 года выступаў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.
26 сакавіка 2021 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, калі выйшаў у стартавым складзе ў таварыскім матчы супраць Арменіі (1:2) і быў заменены ў першым тайме.
NGC 6283
NGC 6283 (іншыя абазначэнні — UGC 10652, MCG 8-31-18, ZWG 252.14, IRAS16581+4959, PGC 59386) — галактыка ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ілова
Ілова (Iłowa, Halbau) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 500 км на захад ад Варшавы, за 60 км на паўднёвы захад ад Зялёнай Гуры і за 20 км ад мяжы з Германіяй. Уваходзіць у склад Жаганьскага павета Любушскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Ілова. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 9,11 км². Насельніцтва 4 тыс. чалавек.
Гуга Шперле
Ху́га Шпе́рле (Hugo Sperrle, — ) — нямецкі ваенны дзеяч, генерал-фельдмаршал люфтвафэ ў Другой сусветнай вайне.
Пачатак ваеннай кар'еры
У ліпені 1903 года паступіў на ваенную службу, фанен-юнкерам (кандыдат у афіцэры), у пяхотны полк. У кастрычніку 1904 года ўзведзены ў лейтэнанты, у кастрычніку 1912 года — у обер-лейтэнанты. З кастрычніка 1913 да жніўня 1914 года навучаўся лётнай справе.
Першая сусветная вайна
З пачатку вайны служыў лётчыкам-назіральнікам. З лістапада 1914 года — капітан. У лютым 1916 года быў цяжка паранены ў авіякатастрофе. З ліпеня 1916 года — камандзір 60-га авіяатрада. У 1917 годзе камандаваў авіягрупай, затым кіраваў вучылішчам паветраных назіральнікаў у Кёльне. Са студзеня 1918 года — начальнік авіяцыі пры 7-й арміі.
За Першую сусветную вайну ўзнагароджаны Жалезнымі крыжамі абедзвюх ступеняў і яшчэ пяццю ордэнамі.
Між сусветнымі войнамі
Пасля вайны Шперле ўступіў у Добраахвотніцкі корпус. У Веймарскай рэспубліцы, якой згодна з Версальскаму дагавору забаранялася мець ваенную авіяцыю, Шперле служыў у штабе 5-й пяхотнай дывізіі, з 1924 года — у ваенным міністэрстве. У 1926 годзе выраблены ў маёры. У 1928 годзе прайшоў курс авіяпадрыхтоўкі ў сакрэтнай нямецкай. З 1933 года - палкоўнік, камандзір 8-га пяхотнага палка.
З сакавіка 1934 года пераведзены ў ваеннае міністэрства на пасаду афіцэра па асобых даручэннях (люфтвафэ). Пры гэтым люфтвафэ фактычна знаходзіліся на нелегальным становішчы. У 1935 годзе Гітлер абвясціў аб дэнансацыі Версальскага дагавора і стварэнні люфтвафэ. У кастрычніку 1935 года Шперле атрымаў званне генерал-маёра. У 1935—38 гадах Шперле камандаваў 5-м акругай ВПС (Мюнхен).
Грамадзянская вайна ў Іспаніі
17 ліпеня 1936 года пачалася грамадзянская вайна ў Іспаніі. У лістападзе 1936 года быў створаны нямецкі авіякантынгент — Легіён «Кондар». Легіён складаўся з добраахвотнікаў, камандны і лётны склад камплектаваўся з афіцэраў і унтэр-афіцэраў люфтвафэ, а ў тэхнічны персанал ўваходзілі грамадзянскія спецыялісты нямецкіх авіябудаўнічых заводаў (паколькі выпрабоўвалася новая авіятэхніка).
Шперле быў прызначаны першым камандзірам легіёну, начальнікам яго штаба стаў іншы будучы генерал-фельдмаршал авіяцыі — Вольфрам фон Рыхтгофен. Шперле камандаваў легіёнам з лістапада 1936 па кастрычнік 1937 года.
У красавіку 1937 года Шперле быў узведзены ў генерал-лейтэнанты, 31 кастрычніка 1937 года перадаў камандаванне легіёнам генерал-маёру Гельмуту Фолькману і вярнуўся ў Германію. 1 лістапада 1937 года Шперле атрымаў званне генерала авіяцыі (General der Flieger).
За ўдзел у вайне ў Іспаніі Шперле быў узнагароджаны Іспанскім крыжом — спецыяльнай узнагародай, заснаваны Гітлерам ў 1939 годзе (пасля поўнага заканчэння баявых дзеянняў у Іспаніі) для немцаў, якія ўдзельнічалі ў Іспанскай грамадзянскай вайне. Шперле стаў адным з 28 чалавек, якія атрымалі Іспанскі крыж з залатымі мячамі і дыяментамі (вышэйшую ступень ордэна). Акрамя таго, Шперле быў узнагароджаны ордэнам і двума медалямі Іспаніі.
1 лютага 1938 года Шперле прызначаны камандзірам 3-й групы люфтвафэ, якая праз год была перайменавана ў 3-ці паветраны флот.
Другая сусветная вайна
Падчас Польскай кампаніі 3-ці паветраны флот пад камандаваннем Шперле ўзаемадзейнічаў з Групай армій «C» генерал-палкоўніка (General-oberst) фон Лееба. У маі 1940 года падчас уварвання ў Францыю Шперле прыкрываў Групу армій «А» генерал-палкоўніка (фон Рундштэта), на якую легла асноўная задача па разгрому французскіх войскаў. Па выніках Французскай кампаніі Шперле быў узнагароджаны Рыцарскім крыжам і выраблены ў генерал-фельдмаршалы.
<Blockquote> «... Шперле размясціў свой штаб не дзе-небудзь, а ў Люксембургскім палацы, які калісьці належаў Марыі Медычы. Фельдмаршал быў падобны на свайго шэфа не толькі нястрымнай цягай да раскошы і ўласцівым ім абодвум жаданнем пусціць пыл у вочы, але і тлустай камплекцыяй».
З ліпеня 1940 года Шперле камандаваў усімі сіламі люфтвафэ на Захадзе. У ліпені—кастрычніку 1940 года ён прымаў кіраўнічы ўдзел у «Бітве за Брытанію».
У дзень высадкі саюзнікаў у Нармандыі, 6 чэрвеня 1944 года, пад камандаваннем Шперле было каля 400 самалётаў, баягатовых з іх — менш за 200, і яны не мелі магчымасці паспяхова супрацьстаяць дзеянням шматразова праўзыходзячай авіяцыі саюзнікаў. Шперле трапіў у няміласць Гітлера і 23 жніўня 1944 года зняты з пасады і адпраўлены ў рэзерв фюрэра (фактычна — у адстаўку).
Пасля Другой сусветнай вайны
8 мая 1945 года Шперле быў узяты ў амерыканскі палон. Разам з трынаццаццю іншымі высокапастаўленымі нямецкімі ваеннымі ён паўстаў перад амерыканскім ваенным трыбуналам (адзін з так званых наступных Нюрнбергскім працэсе). Ён, як і ўсе падсудныя на гэтым працэсе, быў абвінавачаны ў вядзенні агрэсіўнай вайны, ваенных злачынствах і злачынствах супраць мірнага насельніцтва. Працэс завяршыўся 28 кастрычніка 1948 года, Шперле быў цалкам апраўданы і адпушчаны на волю.
Гітлер называў самымі страшнымі на выгляд военачальнікамі сваёй арміі Шперле і Рэйхенау.
Самасёлы
Самасёлы зоны адчужэння (самапасяленцы, вяртанцы) — зборная назва для цывільнага насельніцтва Чарнобыльскай зоны адчужэння, групы людзей, якія вярнуліся на месцы ранейшага пражывання пасля Чарнобыльскай катастрофы.
Назва
Самасёламі гэтых людзей упершыню пачалі называць журналісты яшчэ з 1980-х гг. Навукоўцы, удзельнікі гісторыка-этнаграфічных экспэдыцый у зону адчужэння, сярод якіх была паэтка Ліна Кастэнка, лічаць такую назву некарэктнай:
Яны называюць гэтых людзей «вяртанцамі» (повертанці).
Колькасць самасёлаў
Нягледзячы на існае заканадаўчае абмежаванне пражывання цывільнага насельніцтва ў зоне адчужэння, усё ж такі значная колькасць эвакуяванага насельніцтва вярнулася да сваіх мясцін пасля высялення 1986 года.
Паводле розных крыніц, агульная колькасць насельніцтва, што вярнулася ў зону адчужэння ў 1986 годзе складае каля 1200 чалавек (са ста тысяч эвакуяваных). Станам на пачатак 2007 года іхняя колькасць складала 314 чалавек.
Самасёлы пражываюць не кампактна ў адным сяле альбо горадзе, а з'ўляюцца расселенымі па 11 населеных пунктах зоны адчужэння. Пераважна гэта людзі сталага веку. Сярэдні ўзрост самасёлаў складае 63 гады. Асноўнай прычынай скарачэння колькасці самасёлаў у чарнобыльскай зоне з'яўляецца іх стары ўзрост.
Сумскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя А. С. Макаранкі
'''Сумскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя А. С. Макаранкі''' (Сумський державний педагогічний університет імені А. С. Макаренка) — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Сумах.
Гісторыя
28 снежня 1924 года адбылося адкрыццё Сумскіх вышэйшых трохгадовых настаўніцкіх курсаў. Па выніках экзаменаў на першы курс быў залічаны 61 студэнт. У гэтым жа годзе Сумскія настаўніцкія курсы былі рэарганізаваны ў Сумскай педагагічны тэхнікум. У 1930 годзе навучальная ўстанова рэарганізавана ў Сумскі інстытут сацыяльнага выхавання, а з 1933 года — у Сумскі дзяржаўны педагагічны інстытут. У 1957 годзе навучальнай установе было прысвоена імя А. С. Макаранкі, ураджэнца Білапілля Сумской вобласці. У кастрычніку 1999 года пастановай Кабінета Міністраў Украіны інстытут быў рэарганізаваны ў Сумскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя А. С. Макаранкі.
Жан Жыраду
Жан Жыраду (Jean Giraudoux;  — ) — французскі празаік, эсэіст, драматург і дыпламат, адзін з самых значных французскіх драматургаў перыяду паміж дзвюма сусветнымі войнамі, знакаміты дзякуючы стылістычнай вытанчанасці і паэтычнай фантазіі.
Біяграфія
Жыраду нарадзіўся ў сям’і інжынера, які працаваў у Міністэрстве транспарту. Будучы пісьменнік вучыўся спачатку ў Парыжы, потым у Мюнхене (дзе пазнаёміўся з Франкам Ведэкіндам) і ў ЗША, шмат падарожнічаў па Еўропе. Вярнуўшыся ў Францыю ў 1910 годзе, ён атрымаў працу ў Міністэрстве замежных спраў, працаваў дыпламатам, бываў у тым ліку ў Маскве. Удзельнічаў у Першай сусветнай вайне і ў 1915 годзе зрабіўся першым пісьменнікам, які быў узнагароджаны Ордэнам Ганаровага легіёна за вайсковую службу.
У 1918 годзе Жыраду ажаніўся. Прыкладна ў гэты ж час пачаўся самы актыўны перыяд яго творчасці. Першы свой поспех ён атрымаў дзякуючы раманам «Зігфрыд і лімузенец» (Siegfried et le Limousin, 1922) і «Эглантына» (Eglantine, 1927). У 1928 годзе пісьменнік пазнаёміўся з акцёрам і кіраўніком тэатра Луі Жувэ, разам з якім адаптаваў першы свой раман для сцэны і які натхніў яго на далейшую творчасць, і менавіта наступныя п’есы — «Амфітрыён-38» (Amphitryon 38, 1929), «Траянскай вайны не будзе» (La guerre de Troie n’aura pas lieu, 1935), «Электра» (Electre, 1937), «Вар’ятка з Шаё» (La Folle de Chaillot, 1945) і іншыя прынеслі яму сусветную славу.
Памёр у Парыжы, пахаваны на могілках Пасі.
Сокалаў (значэнні)
Сокалаў — прозвішча і тапонім.
Аркадзь Сільвестравіч Хмялеўскі
Аркадзь Сільвестравіч Хмяле́ўскі (, вёска Асееўка, Мінскі раён — ) — маёр Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
Аркадзь Хмялеўскі нарадзіўся 3 лютага 1921 года ў вёсцы Асееўка, цяпер — Мінскі раён Мінскай вобласці. Пасля заканчэння Мінскага юрыдычнага тэхнікума працаваў у органах НКУС СССР. У ліпені 1941 года Хмялеўскі быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. У тым жа годзе Хмялеўскі скончыў Тамбоўскае пяхотнае вучылішча.
З 1942 года на Заходнім, Бранскім, Цэнтральным, 1-м Украінскім франтах. Да студзеня 1945 года гвардыі капітан Аркадзь Хмялеўскі камандаваў батальёнам 4-га гвардзейскага стралковага палка 6-й гвардзейскай стралковай дывізіі 13-й арміі 1-га Украінскага фронту. Удзельнік Курскай бітвы, вызвалення Украіны, Польшчы, Чэхаславакіі. Вызначыўся ў час вызвалення Польшчы. 12 студзеня 1945 года батальён Хмялеўскага прарваў нямецкую абарону на ўсход ад горада Кельцы. У ноч з 26 на 27 студзеня ён паспяхова пераправіўся цераз Одэр у раёне горада Штэйнау (цяпер — Сцінава) і захапіў плацдарм на яго заходнім беразе.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 10 красавіка 1945 года гвардыі капітан Аркадзь Хмялеўскі быў ганараваны высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка».
У 1946 годзе Хмялеўскі скончыў. У 1947 годзе ў званні маёра ён быў звольнены ў запас. Пасля вайны ў народнай гаспадарцы, пражываў і працаваў у Мінску. Сканаў 15 студзеня 1987 года, пахаваны на Паўночных могілках Мінска.
Дзяніс Васілевіч Лісейчыкаў
Дзяні́с Васі́левіч Лісе́йчыкаў (нар., в. Дзяніскавічы, Ганцавіцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі гісторык і архівіст. Кандыдат гістарычных навук (2009).
Біяграфія
Скончыў у 1996 годзе СШ № 7 г. Баранавічы, у 2001 годзе — гістарычны факультэт БДУ, у 2002 годзе — магістратуру БДУ са ступенню магістра гуманітарных навук, у 2006 годзе — аспірантуру пры Інстытуце гісторыі НАН Беларусі.
У 2009 годзе ў Інстытуце гісторыі Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі абараніў дысертацыю на ступень кандыдата гістарычных навук (навуковы кіраўнік — кандыдат гістарычных навук Валянціна Васільеўна Яноўская) па спецыяльнасці 07.00.02 «Айчынная гісторыя» (абаронена 15 красавіка 2009 года, зацверджана 4 лістапада 2009 года).
Навуковая дзейнасць
Напрамкі даследаванняў: гісторыя ўніяцкай царквы XVI—XIX стагоддзяў, штодзённае жыццё парафіяльнага святарства, канфесійныя архівы Вялікага Княства Літоўскага, генеалогія.
Узнагароды
Лаўрэат прэміі Міжнароднага Кангрэса даследчыкаў Беларусі (2013), узнагароджаны медалём Францішка Багушэвіча (2015).
Перацяткі
Пераця́ткі (, Перетятки) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Путчынскага сельсавета.
Геаграфія
Размешчана за 14 км ад Дзяржынска, 16 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.
Гісторыя
Вядома з XVI стагоддзя. Паводле інвентара Старынскай (Старынкаўскай) воласці 1589 года сяло, мела 20 валок зямлі. Уваходзіла ў склад Менскага ваяводства Рэчы Паспалітай. З 1793 года ў Старынскай (Старынкаўскай) воласці Мінскага павета. Належала Радзівілам, уваходзіла ў Койданаўскае староства (пазней Койданаўскае графства) магнатаў Радзівілаў.
Ігар Іванавіч Шаўчук
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і служачых. Скончыў гістарычны факультэт Цверскага (Калінінскага) універсітэта у 1981. Пасля заканчэння працаваў выкладчыкам прафтэхвучылішча, служыў у Савецкай Арміі (1981—1983). У 1983—1985 г. — інспектар Брэсцкай мытні. Вучыўся ў аспірантуры Інстытута гісторыі НАНБ (1985—1988 г.), дзе працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам. Кандыдацкую дысертацыю на тэму «Развіццё гістарычнай навукі ў БССР (1970-я гады)» абараніў у 1989. З 1991 — старшы выкладчык, дацэнт кафедры гісторыі Брэсцкага дзяржпедінстытута. У 1992—1999 гадах загадваў кафедрай гісторыі славянскіх народаў, знаходзіўся ў дактарантуры Інстытута гісторыі НАНБ (1999—2002 г.). З 2002 — дацэнт названай кафедры, з 2010 — прафесар кафедры. Выканаў і абараніў у ІГ НАНБ дысертацыю «Кадры гуманітарных навук БССР: станаўленне, фарміраванне, развіццё (20-30-я гады ХХ ст.)». Навуковая ступень доктара гістарычных навук прысуджана 5.5.2010 года.
Аўтар і суаўтар 165 навуковых, вучэбна-метадычных і навукова-папулярных прац, апублікаваных у Беларусі, Польшчы, Украіне, Расіі. Даследуе праблемы гісторыі гістарычнай навукі, станаўлення і развіцця гуманітарных навук у Беларусі ў ХХ ст.
Вольфрам фон Рыхтгофен
Барон Во́льфрам фон Рыхтго́фен (Wolfram Freiherr von Richthofen;, Гут-Барцдорф у Сілезіі (цяпер блізу Стшэгама, Польшча) — , Бад-Ішль, Аўстрыя) — германскі военачальнік, генерал-фельдмаршал авіяцыі (1943), камандуючы нямецкімі паветранымі флатамі ў часы Другой сусветнай вайны.
Богдан Задура
Богдан Задура (Bohdan Zadura; ) — польскі паэт, празаік, эсэіст, перакладчык з рускай, украінскай, англійскай і венгерскай моў.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Пулавах. У 1962 годзе скончыў там ліцэй і тады ж дэбютаваў са сваімі вершамі ў часопісе «Kamena». У 1969 годзе Задура скончыў філасофскі факультэт Варшаўскага ўніверсітэта.
У 70-х гадах пісьменнік працаваў у правінцыйным музеі, адказваў за літаратурную частку тэатра ў Любліне. Супрацоўнічаў з рэдакцыямі часопісаў «Akcent», «Literatura na świecie», «Twórczość». З 2004 года з'яўляецца галоўным рэдактарам апошняга.
З 1968 па 2002 пабачылі свет шаснаццаць зборнікаў паэзіі аўтара. У 2005—2006 г. выйшаў трохтомнік выбраных вершаў Б. Задуры. Апошні зборнік — «Усё» (Wszystko) быў надрукаваны ў 2008 годзе.
Фон Рыхтгофен
Фон Рыхтго́фен (Richthofen) — нямецкі шляхецкі род.
Богдан Задура
Біяграфія
Каля дзевяці кніг прозы і эсэістыкі выйшлі з 1968 па 2002 год. У 2005—2007 гадах выходзілі двухтомнікі яго прозы і эсэістыкі.
Куляшова
Куляшова — жаночая форма прозвішча Куляшоў, тапонім.
Інфлюэнсер
Інфлюэнсер (ад influence — «уплыў») у сацыяльных сетках — карыстальнік (блогер), які мае шырокую і лаяльную аўдыторыю.
Важныя абедзве ўласцівасці: інфлюэнсерам называюць менавіта такога карыстальніка (блогера), публікацыі якога аказваюць прыкметны уплыў на падпісчыкаў. Паняцце цесна пераклікаецца з тэрмінам лідар меркаванняў, прапанаваным Эліху Кацам і Полам Лазарсфельдам у кнізе «Асабісты ўплыў» (1957 год).
З распаўсюджваннем мікраблогаў, асабліва ў сацыяльных сетках Instagram і Facebook, у многіх карыстальнікаў (блогераў) з адносна невялікай аўдыторыяй пачало з’яўляцца лаяльнае ядро. Давер (і схільнасць ўплыву) пачалі выяўляцца ў адносінах да такіх карыстальнікаў (блогераў) не з прычыны іх публічнай вядомасці, а на аснове публікаванага імі інфармацыйнага матэрыялу (кантэнту). Мікракарыстальнікі (мікраінфлюэнсеры) часта прыцягваюцца для маркетынгавых кампаній у сацсетках як малым бізнесам, так і буйнымі кампаніямі. У прыватнасці, валодаючы невялікай, але лаяльнай аўдыторыяй, яны могуць быць добрымі адвакатамі брэнда.
Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Акадэ́мія кірава́ння пры Прэзідэ́нце Рэспу́блікі Белару́сь — вядучая вышэйшая навучальная ўстанова ў нацыянальнай сістэме адукацыі Рэспублікі Беларусь, галоўная ўстанова адукацыі ў сістэме падрыхтоўкі, перападрыхтоўкі і падвышэння кваліфікацыі кадраў у сферы кіравання.
Створана 29 студзеня 1991 года і падпарадкоўваецца Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь. Каардынацыя дзейнасці ажыццяўляецца Адміністрацыяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Статус прэзідэнцкай акадэмія атрымала ў 1995 годзе.
У структуру Акадэміі кіравання ўваходзяць 3 інстытуты, уключаючы буйны НДІ тэорыі і практыкі дзяржаўнага кіравання, 3 цэнтры і іншыя структурныя падраздзяленні.
Пра акадэмію
Акадэмія кіравання створана ў 1991 годзе ў якасці вядучага навучальнага і навукова-метадычнага цэнтра падрыхтоўкі, перападрыхтоўкі і падвышэння кваліфікацыі кіруючых кадраў дзяржаўных органаў. За гэты час больш за 40 тысяч кіраўнікоў і спецыялістаў рэспубліканскіх міністэрстваў, ведамстваў, прадпрыемстваў і арганізацый дзяржаўнага і гаспадарчага кіравання папоўнілі свае веды ў акадэміі і рэалізуюць іх на практыцы.
Дзейнасць акадэміі накіравана на фарміраванне нацыянальнай школы дзяржаўнага кіравання. У гэтых мэтах у яе сценах пачалі рэалізоўвацца новыя навучальныя праграмы і праводзяцца навуковыя даследаванні ў вобласці права, эканомікі, тэорыі кіравання. Шырока выкарыстоўваюцца магчымасці прыцягнення да супрацоўніцтва вядомых беларускіх навуковых, дзяржаўных дзеячаў, кіраўнікоў вытворчасці, буйных спецыялістаў.
Вялікая ўвага ў Акадэміі кіравання надаецца навукова-даследчай рабоце студэнтаў, маладых вучоных. Створаны і актыўна працуюць Студэнцкае навуковае грамадства, Рада маладых вучоных. Пры Акадэміі кіравання працуюць дзве Рады па абароне дысертацый на сушуканне навуковых ступеняў доктара эканамічных і кандыдата палітычных навук. Дзейнічае прафсаюзная арганізацыя студэнтаў.
У Акадэміі кіравання выдаюцца «Навуковыя працы Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь» і навукова-практычны часопіс «Праблемы кіравання». Абодва выданні ўваходзяць у «Спіс навуковых выданняў Рэспублікі Беларусь для апублікавання вынікаў дысертацыйных даследаванняў». Таксама выдаецца перыядычнае выданне — газета «Люстэрка».
Бібліятэка Акадэміі кіравання ўтрымлівае выданні на розных мовах, і сёння налічвае больш за 300 тысяч асобнікаў кніг і больш за 40 тысяч асобнікаў перыядычных выданняў.
Акадэмія з’яўляецца арганізатарам традыцыйных міжнародных і рэспубліканскіх навукова-практычных канферэнцый: «Кіраванне інфармацыйнымі рэсурсамі», «Дзяржаўнае кіраванне» (канферэнцыя маладых вучоных), «Тэарэтыка-метадалагічныя і прыкладныя аспекты дзяржаўнага кіравання ў Рэспубліцы Беларусь і за мяжой» (студэнцкая канферэнцыя).
Дактарантура і аспірантура Акадэміі кіравання ажыццяўляюць падрыхтоўку кадраў вышэйшай кваліфікацыі па адмысловасцях юрыдычнага, эканамічнага і паліталагічнага профіля.
Міжнародная дзейнасць акадэміі накіравана на ажыццяўленне сумесных адукацыйных праектаў з замежнымі партнёрамі, а таксама ўсталяванне дзелавых кантактаў з міжнароднымі адукацыйнымі цэнтрамі.
Студэнцкая рада
Студэнцкая рада ІКК была створана 14 лістапада 2007 года. Студрада — гэта прадстаўнічы выбарны калегіяльны самакіравальны орган студэнтаў, які ўзначальвае сістэму органаў студэнцкага самакіравання ў Інстытуце кіруючых кадраў. Ён створаны для аказання дапамогі студэнцкай моладзі па самых розных пытаннях. Стратэгічную мэту студэнцкага самакіравання ў Акадэміі кіравання можна сфармуляваць як падрыхтоўка грамадзяніна, здольнага ўдзельнічаць у кіраванні дзяржавай, прымаць і выконваць грамадска значныя рашэнні.
Газета «Люстэрка»
Першы нумар газеты «Люстэрка» выйшаў у свет 1 сакавіка 2002 года. У лютым 2008 года па выніках семінара-практыкума «Зімовая школа студэнцкай журналістыкі» выданне перамагло ў намінацыі «Лепшая газета конкурсу: тэрмінова ў нумар!» і заняло 2-е месца як «Лепшая Інтэрнэт-версія». У красавіку таго ж года газета ўзнагароджана граматай Рэспубліканскага творчага конкурсу сярод журналістаў друкаваных і электронных СМІ «Лідар XXI стагоддзя». У студзені 2009 года выйшаў 100 нумар газеты.
Структура акадэміі
У структуру Акадэміі кіравання ўваходзяць інстытуты без правоў юрыдычнай асобы, кафедры, цэнтры і іншыя структурныя падраздзяленні.
Акадэмія кіравання аб’ядноўвае выкладчыкаў і навуковых супрацоўнікаў, студэнтаў і слухачоў, аспірантаў і дактарантаў. Высокую якасць навучальнага працэсу забяспечваюць больш за 350 высокакваліфікаваных спецыялістаў органаў дзяржаўнага і мясцовага кіравання, выкладчыкаў Акадэміі кіравання і ВНУ Беларусі, прывабліваемых да навучання, якія вядуць вучоных, з якіх 10 правадзейных членаў і членаў-карэспандэнтаў Нацыянальнай Акадэміі навук Рэспублікі Беларусь, больш за 50 дактароў навук, каля 110 кандыдатаў навук.
Інстытут кіруючых кадраў
Пры паступленні на спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і права», «Дзяржаўнае кіраванне і эканоміка» абітурыенты ў абавязковым парадку з 5 па 31 сакавіка рэгіструюцца для здачы прафесійна-псіхалагічнай гутаркі (тэставання) і праходзяць яго з 5 па 30 красавіка ў адпаведнасці з Інструкцыяй аб парадку правядзення прафесійна-псіхалагічнай гутаркі ці тэставання ў вышэйшых навучальных установах, зацверджанай пастановай Мінадукацыі РБ ад 26 лютага 2008 г. № 17.
З 2001 года Інстытут кіруючых кадраў (у мінулым Інстытут дзяржаўнага кіравання) рыхтуе спецыялістаў на базе сярэдняй, сярэдняй спецыяльнай і вышэйшай адукацыі па спецыяльнасцях:
Навучальныя планы ІКК складзены з улікам замежнага досведу і айчынных традыцый падрыхтоўкі спецыялістаў у галіне кіравання. Яны ўключаюць гуманітарныя, натуральнанавуковыя, матэматычныя, кіраўнічыя, прававыя і эканамічныя дысцыпліны.
Унікальнасць сістэмы навучання ў Інстытуце — пабудова навучання на аснове сістэмы інтэграваных ведаў у галіне кіравання, эканомікі, правы і інфармацыйных навук. Напрыклад, студэнты спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і права» вывучаюць не толькі юрыдычныя дысцыпліны, але і ў абавязковым парадку сацыяльна-гуманітарныя, кіраўнічыя, псіхалагічныя і эканамічныя; студэнты спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і эканоміка» атрымліваюць грунтоўныя веды ў вобласці права.
Аддзел дактарантуры і аспірантуры
У дактарантуры і аспірантуры Акадэміі кіравання падрыхтоўка навуковых працаўнікоў вышэйшай кваліфікацыі пачата з 1991 года, ажыццяўляецца на конкурснай аснове па 14 адмысловасцям і накіравана на падвышэнне ўзроўню кваліфікацыі кіруючых кадраў, прафесарска-выкладчыцкага складу і навуковых супрацоўнікаў. Дынаміка прыёму ў аспірантуру мае ўстойлівую тэндэнцыю павелічэння колькасці якія навучаюцца. Калі ў 1992 годзе было залічана 17 аспірантаў і сушукальнікаў, то ў 2009 годзе іх колькасць дасягнула 150 чалавек.
Міжнароднае супрацоўніцтва
Міжнароднае супрацоўніцтва Акадэміі кіравання накіравана на яе інтэграцыю ў сусветную сістэму адукацыі і навукі, экспарт навуковых і адукацыйных паслуг, вывучэнне і ўкараненне перадавога міжнароднага досведу ў дзейнасць па падрыхтоўцы, перападрыхтоўцы і падвышэнню кваліфікацыі кадраў у сферы кіраванні.
28 лістапада 1991 года па рашэнні Рады Міністраў Рэспублікі Беларусь у Акадэміі кіравання з мэтай рэалізацыі міжнародных навучальных і навуковых праграм і праектаў па падрыхтоўцы кадраў у сферы дзяржаўнага кіравання, ажыццяўленні міжнароднага супрацоўніцтва з замежнымі навучалымі цэнтрамі, правядзенні міжнародных семінараў і канферэнцый, арганізацыі стажыровак выкладчыкаў і слухачоў за мяжой быў утвораны Міжнародны цэнтр падрыхтоўкі менеджараў і дзелавога супрацоўніцтва. На першапачатковым этапе дзейнасць Цэнтра каардынаваў Анатоль Рыгоравіч Шрубенка, першы рэктар Акадэміі кіравання. У 2001 годзе Цэнтр быў пераназваны ў Цэнтр міжнародных сувязяў і адукацыйных праграм, цяперашняя назва падраздзялення — Цэнтр міжнароднага супрацоўніцтва і адукацыйных праграм.
Пры ўдзеле Цэнтра акадэмія супрацоўнічае з вышэйшымі ўстановамі адукацыі Расіі, Украіны, Кітая, Казахстана, Балгарыі, Венесуэлы, Кубы, Літвы, Германіі, Кыргызстана, Узбекістана, Малдовы, Азербайджана. За час працы Цэнтра акадэміяй было падпісана 33 дамоў пра супрацоўніцтва.
Цэнтр усебакова садзейнічае акадэмічнай мабільнасці прафесарска-выкладчыцкага складу, а таксама міжнароднаму студэнцкаму абмену.
Пры ўдзеле Цэнтра міжнароднага супрацоўніцтва і адукацыйных праграм арганізуюцца сустрэчы з кіраўніцтвам Акадэміі кіравання і выступы перад выкладчыкамі, слухачамі і студэнтамі частак дыпламатычных прадстаўніцтваў замежных дзяржаў і арганізацый, акрэдытаваных у Беларусі. Акадэмію кіравання наведалі прадстаўнікі дыпламатычных прадстаўніцтваў Расіі, Украіны, Туркменістана, Эстоніі, Малдовы, Кітая, Кубы, Турцыі, Індыі, а таксама рэзідэнт-каардынатар ААН/ПРААН у Рэспубліцы Беларусь.
Алесь Астапенка
Алесь (Аляксандр Кірылавіч) Астапенка (, в. Сырская Буда,, Гомельская губерня — ; Псеўданімы: Мсьціслаўцы (разам з А. Куляшовым і Ю. Таўбіным)) — беларускі паэт, літаратуразнавец.
Біяграфія
Нарадзіўся 14 ліпеня 1920 года ў в. Сырская Буда ў сялянскай сям’і. Да Вялікай Айчыннай вайны скончыў 3 курсы літаратурнага факультэта Мінскага педагагічнага інстытута (1938—1941). Адначасова працаваў у рэдакцыі газеты «Звязда». Падчас Вялікай Айчыннай вайны — рэдактар і дыктар беларускай рэдакцыі Усесаюзнага радыёкамітэта (Масква), удзельнічаў у баях на Заходнім і Бранскім франтах. Улетку 1943 г. пад Арлом быў цяжка паранены. З восені 1943 г. зноў працаваў на радыё ў Маскве. Вярнуўшыся ў Мінск, загадваў аддзелам літаратуры і мастацтва газеты «Чырвоная змена» (1946—1947), аддзелам піянерскага жыцця часопіса «Бярозка» (1947—1953). Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1947).
Творчасць
Выступаў з рэцэнзіямі і артыкуламі з 1940 г. Дэбютаваў вершам у 1942 г. Аўтар зборнікаў паэзіі «Выпрабаванне» (1947, дапоўненае выданне ў 1980), «Дзень маёй Радзімы» (1952), «Выбранае» (1957), «Сэрца спявае» (1960). Паасобныя вершы пакладзены на музыку.
У вершах услаўляў ваенны подзвіг савецкага чалавека, яго стваральную працу.
Перакладаў на беларускую мову творы рускіх, украінскіх, літоўскіх, латышскіх, нямецкіх паэтаў, у тым ліку М. Ісакоўскага, Я. Райніса, П. Тычыны, Л. Гіры , а таксама грузінскія казкі.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені і медалямі.
Сумскі нацыянальны аграрны ўніверсітэт
Сумскі нацыянальны аграрны ўніверсітэт (Сумський національний аграрний університет) — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Сумах.
Гісторыя
Сумскі нацыянальны аграрны ўніверсітэт заснаваны ў красавіку 1977 года як філіял Харкаўскага сельскагаспадарчага інстытута імя В. В. Дакучаева. У 1990 годзе на базе філіяла быў створаны Сумскі сельскагаспадарчы інстытут. У 1997 годзе інстытут атрымаў статус універсітэта. Указам Прэзідэнта Украіны Леаніда Кучмы ад 7 жніўня 2001 года ўніверсітэту прысвоены статус нацыянальнага. У адпаведнасці з рашэннем Дзяржаўнай акрэдытацыйнай камісіі Міністэрства адукацыі і навукі Украіны ад 27 лістапада 2007 года Сумскі нацыянальны аграрны ўніверсітэт акрэдытаваны па IV (вышэйшым) узроўню акрэдытацыі.
Макоўскі
Макоўскі — прозвішча.
Крыўскі сельсавет
Кры́ўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Крыўск.
Гісторыя
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ва Уваравіцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Крыўскага сельсавета 6 населеных пунктаў. 1 снежня 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Івольскага сельсавета (9 населеных пунктаў: вёскі Івольск, Лозкі, Сінічына, пасёлкі Восаў, Дунай, Красная Плошчадзь, Расцяробы, Смаловыя Лозкі і Чырвоны Лужок).
Склад
У склад Крыўскага сельсавета ўваходзілі населеныя пункты, якія зараз не існуюць: да 1936 года — пасёлак Яначкаў, да 1969 года — пасёлкі Будзішча, Дуброўка, Рагавы, да 1997 года — пасёлак Першамайскі, да 2013 года — пасёлак Добрая Надзея, да 2015 года — пасёлак Першабацунскі.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (10 населеных пунктаў) — 1142 чалавекі, з іх 91,2 % — беларусы, 5,9 % — рускія, 2,1 % — украінцы.
NGC 6284
NGC 6284 (іншыя абазначэнні — GCL 53, ESO 518-SC9) — шаравое скопішча ў сузор’і Змеяносец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чарлз Лі
Чарлз Лі (Charles Lee; 1758 — 24 чэрвеня 1815) — амерыканскі юрыст, Генеральны пракурор ЗША з 1795 да 1801 года, выконваючы абавязкі дзяржаўнага сакратара ЗША з 13 мая 1800 па 5 чэрвеня 1800 года.
Малес-Веноста
Насельніцтва складае 4938 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 20 чал./км². Займае плошчу 246 км². Паштовы індэкс — 39024. Тэлефонны код — 0473.
Хіда
Хіда — горны хрыбет у цэнтральнай частцы вострава Хонсю, у Японіі. Даўжыня каля 140 км. Вышыня да 3190 м (гара Ярыгатаке). Складзены з кварцытаў, сланцаў, вапнякоў, гранітаў і вулканічных парод. Грэбень альпійскага тыпу з карамі і цыркамі. Вулканы Онтаке, Нарыкура і іншыя. На схілах у ніжняй частцы — шыракалістыя і мяшаныя лясы, вышэй — хвойныя. Нацыянальны парк Цюбу-Сангаку. Радовішчы свінцова-цынкавых руд.
Бушмічы
Бу́шмічы (, Бушмичи) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Вярховіцкага сельсавета.
У 1940—1968 гадах цэнтр Бушміцкага сельсавета.
NGC 6285
NGC 6285 (іншыя абазначэнні — MCG 10-24-81, ZWG 299.37, ARP 293, KAZ 111, PGC 59344) — галактыка ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Уладзімір Зянонавіч Царук
Уладзімір Зянонавіч Царук (, вёска Вялікая Вобрына, Карэліцкі раён —, Баранавічы) — удзельнік Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі, арганізатар і актыўны ўдзельнік партызанскага і падпольнага руху на тэрыторыі Беларусі, партыйны работнік, Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
Удзельнік Грамадзянскай вайны ў Расіі. У 1920 годзе далучыўся да падпольнай барацьбы на тэрыторыі Заходняй Беларусі. У 1924 годзе яго прызначылі сакратаром Мірскага падпольнага райкама Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі. У 1927 Царук быў арыштаваны польскімі ўладамі і знаходзіўся ў зняволенні да 1939 года.
На пачатку Вялікай Айчыннай вайны накіраваны ў Паўночна-Заходнюю аператыўную групу ЦК КП(б)Б, дзе яму даручылі пытанні забеспячэння партызан зброяй. У 1943 годзе накіраваны ў варожы тыл на тэрыторыю Баранавіцкай вобласці ў якасці памочніка ўпаўнаважанага ЦК КП(б)Б і БШПР. Член Баранавіцкага падпольнага абкама партыі. Першы сакратар Стаўбцоўскага падпольнага раённага камітэта партыі. З кастрычніка 1943 па красавік 1944 камандаваў Стаўбцоўскім партызанскім злучэннем. Меў мянушку «Дзядзя Валодзя».
Улетку 1943 падчас нямецкай аперацыі «Герман» (блакада Налібоцкай пушчы 50-тысячным карацельным корпусам) рака Нёман стала рубяжом, дзе партызаны «дзядзі Валодзі» вялі зацятыя баі, і не далі нацыстам перабрацца праз раку.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 жніўня 1944 года за ўмелае камандаванне партызанскім аб’яднаннем, выдатнае выкананне баявых заданняў камандавання нададзена званне Героя Савецкага Саюза з узнагароджаннем ордэнам Леніна і медалём «Залатая Зорка» (№ 4063).
Пасля вайны знаходзіўся на партыйнай працы, быў першым сакратаром Стаўбцоўскага райкама КП(б)Б, намеснікам старшыні Баранавіцкага аблвыканкама, старшынёй Баранавіцкага гарвыканкама, быў абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР 2-га і 3-га скліканняў і ВС БССР 1-га і 4-га скліканняў.
Авал Касіні
Крывая была прыдумана астраномам Джавані Касіні. Ён памылкова лічыў, што яна дакладней за эліпс вызначае арбіту Зямлі. Хоць гэту лінію называюць авалам Касіні, яна не заўсёды авальная (гл. ніжэй — Асаблівасці формы).
Крывая пастаяннай сумы адлегласцей да двух зададзеных пунктаў — эліпс, пастаянных адносін — акружнасць Апалонія, пастаяннай рознасці — гіпербала.
Прымяненне
Пры двухпазіцыйнай радыёлакацыі вобласцю выяўлення цэлі з'яўляецца фігура, абмежаваная авалам Касіні, калі прыняць у якасці аднаго яго фокусу пазіцыю крыніцы выпраменьвання, а іншага — пазіцыю прыёмніка. Аналагічна, у астраноміі пры назіранні, напрыклад, астэроідаў, якія свецяць адлюстраваным святлом Сонца, умовы іх выяўлення пры зададзенай адчувальнасці тэлескопа апісваюцца формулай авала Касіні. У гэтым выпадку граніцай выяўленяя будзе паверхня, утвораная вярчэннем авала вакол восі, якая злучае Сонца і назіральніка.
Біпалярная сістэма каардынат
Біпалярныя каардынаты — артаганальная сістэма каардынат на плоскасці, заснаваная на кругах Апалонія. Для пераходу з біпалярных каардынат у дэкартавы каардынаты, служаць наступныя формулы:
Каэфіцыенты Ламэ: Аператар Лапласа ў біпалярных каардынатах: У прасторы біпалярныя каардынаты абагульняюцца бісферычнымі.
Каляндра пасяўная
Каля́ндра пасяўная, Каляндра (Coriandrum sativum) — аднагадовая травяністая расліна роду сямейства.
Этымалогія
Беларускае слова «каляндра» некаторыя даследчыкі лічаць фітонімам лацінскага паходжання ад coriandrum.
Зеляніну каляндры часта называюць «кінзой» («кіндзай») з націскам то на першы, то на другі склад (з ქინძი [кхі́ндзі]), на Паўночным Каўказе ў арго пчаляроў расліна называецца «каляндра», у Беларусі «каляндра» — гэта і зеляніна, і плады. Арабская назва каляндры — кюзбара, яўрэйская — гад, ці кусбара, карэйская — санча, індзійская — дханія, грэчаская — koriannon, korion і падобныя.
Батанічнае апісанне
Травяністая аднагадовая расліна з верацёнападобным коранем.
Сцябло ў каляндры полае, рабрыстае, прамое, голае, вышынёй да 30-70 см, разгалінаванае ў верхняй частцы.
Прыкаранёвае лісце шырокалопасцевае, трохраздзельнае, буйна рассечанае, з шырокімі дзелькамі і доўгімі хвосцікамі, па краі надрэзана-пільчатае; ніжняе сцябловае — кароткачарашковае, двойчы пёрыста-паасобная, сярэдняе і верхняе — сядзячае, похвавае — пёрыста-рассечённае з лінейнымі дзелькамі.
Кветкі дробныя, белыя або ружовыя, размешчаныя складанымі парасонікамі на канцах кветканосаў, утвараючы 3-5 прамянёў. Краявыя кветкі даўжынёй 3-4 мм, часта бясплодныя, буйнейшыя.
Формула кветкі: .
Плод — яйкападобна-шарападобны віслаплоднік, які не распадаецца, цвёрды з 10 звілістымі і 12 прамымі рабрынкамі. Мае моцны пах.
Цвіце ў чэрвені-ліпені, плады спеюць на поўдні ў ліпені, у больш паўночных раёнах — у жніўні-верасні.
У няспелым стане расліна выдае рэзкі пах клапоў. Тым не менш, да канца сушкі (яго ўтрыманне складае да 60-80 % у эфірным алеі зялёных частак расліны), які дае гэты пах, амаль цалкам ветрыцца і да моманту паспявання плады ўтрымліваюць толькі яго рэшткі.
Падобныя расліны
Некаторыя расліны з іншых родаў і нават сямействаў валодаюць падобнымі смакавымі якасцямі. Па гэтай прычыне кулінары іх таксама часта называюць каляндрамі, хоць яны маюць іншыя батанічныя назвы. Напрыклад, так званая мексіканская, або доўгая каляндра — гэта, а в'етнамская каляндра —.
Паходжанне і распаўсюджванне
Магчымая радзіма — Усходняе Міжземнамор'е і Малая Азія.
У Цэнтральную і Заходнюю Еўропу каляндра трапіла ад рымлян. У Вялікабрытаніі ён з'явіўся пасля рымскага заваявання (I стагоддзе н. э.), і культываваўся на працягу доўгага часу ў паўднёва-ўсходніх графствах, дзе і да гэтага часу распаўсюджаны як пустазелле. У эпоху геаграфічных адкрыццяў (XV—XVII стагоддзя) каляндра з Еўропы была завезена ў Амерыку, Аўстралію і Новую Зеландыю.
У Расіі згадка пра каляндру як пра агародную расліну сустракаецца ў літаратурных крыніцах пачынаючы з XVIII стагоддзя. У 1784 пра яго пісаў рускі аграном. Стараруская назва «кишнец» сведчыць аб тым, што каляндра трапіла ў Расію з Усходу, відаць, з іранскіх або цюркскіх моў, дзе каляндра пазначаецца словамі «geshnes» (фарсі) і «kişniş» (турэцкая).
Пачатак масавых пасеваў каляндры ў Расійскай імперыі адносяць да трыццатых гадоў XIX стагоддзя. Каляндру нароўні з анісам упершыню ўвёў у культуру ў 1830 годзе граф, які вывез насенне гэтых культур з Іспаніі і раздаў іх сялянам вёскі Краснае Варонежскай губерні (цяпер Белгародскай вобласці) для пасева. Вядома, што ў 1860 годзе навуковец аканом маёнткаў Апраксіна М. Д. Хлябошчын пісаў: «Заўсёдная суседніца аніса ёсць жыціца каляндра» і рэкамендаваў праполваць аніс ад каляндры як мага часцей.
Пашырана ў Міжземнамор'і. Вырошчваецца ва ўмераным поясе. Трапляецца як пустазелле. Шырока культывуецца ў краінах СНД: на Украіне, у і паўднёва-ўсходніх абласцях еўрапейскай часткі Расіі, на Паўночным Каўказе. Агароднікі вырошчваюць каляндру на шыраце Масквы і нават у цэнтральных раёнах Якуціі. Каляндра з'яўляецца здзічэлай заноснай раслінай у Крыму, Сярэдняй Азіі, на Каўказе і поўдні еўрапейскай часткі Расіі.
Раслінная сыравіна
Як лекава-тэхнічную сыравіну выкарыстоўваюць спелыя плады, якія збіраюць у другой палове лета ў фазу паспявання 50-60 % пладоў (калі плады першых парасонікаў ужо пабурэлі, а развітыя плады астатніх парсонікаў яшчэ зялёныя). Сыравіна складаецца з шарападобных пладоў, 2-5 мм у дыяметры з астаткамі чашачак і рыльцамі карычневага ці шэравата-жоўтага колеру. Пры даспяванні часцей за ўсё на паўплодзікі не распадаецца.
Хімічны склад
Плады ў залежнасці ад сорту і паходжання змяшчаюць 0,2-1,6 % эфірнага алею, 16-28 % тлустага алею, невялікую колькасць алкалоідаў, пекцін, крухмал, бялковыя рэчывы (11-17 %), стэроіднае злучэнне карыяндрол, стэрыны, аскарбінавую кіслату, дубільныя рэчывы, арганічныя кіслоты, цукры (фруктозу, глюкозу, цукрозу), і іншыя поліфенолы.
Лісце змяшчае аскарбінавую кіслату (да 0,14 %), карацін (0,010 %), руцін (да 0,145 %). Непрыемны пах няспелых пладоў абумоўлены альдэгідам транс-трыцэдэнолам-2.
Галоўныя кампаненты эфірнага алею — (60-80 %) і  (да 5 %), іх змяшчэнне залежыць ад умоў вырошчвання, сорту, стадыі вегетацыі расліны. Ёсць звесткі, што пры культываванні каляндры ў Заходняй Сібіры выхад эфірнага алею з зялёных пладоў раслін дасягае 3,24 % (ліналаол 36,6 %). Па меры паспявання пладоў колькасць эфірнага алею памяншаецца, але павялічваецца змяшчэнне ліналаолу.
Эфірны алей са спелых пладоў — бескаляровая вадкасць з вельмі рэзкім каляндравым пахам і горкім смакам, пры моцным развядзенні або ў мікрадозах набывае прыемны і пяшчотны водар і смак.