cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Майкл Колінз (Ірландыя)
Вядома, што Колінз без ахвоты падпісваў нявыгаднае для Ірландыі пагадненне, якое фактычна адкідала палітычныя дасягненні 1919—1921, і добра ўсведамляў наступствы. Аднак ён лічыў, што будучае дасягненне незалежнай дзяржаўнасці Ірландыі залежыць ад мноства неабходных паступовых крокаў, адным з якіх было і пагадненне. Вядома, што пасля падпісання ён пісаў сябрам, што толькі што падпісаў сабе смяротны прысуд.
Пасля сыходу дэ Валера ў адстаўку з-за пагаднення кіраўнік Часовага Ураду (студзень 1922), быў адным з тых, хто прыймаў здачу брытанцамі Дублінскага замка — сядзібы брытанскіх уладаў у Ірландыі. Галоўнакамандуючы ўрадавай Арміі Свабоднай Дзяржавы (Ірландская Рэспубліканская Армія) з чэрвеня 1922. Быў забіты з засады, верагодна, праціўнікамі пагаднення з Брытаніяй, хоць у гістарыяграфіі і існуюць іншыя версіі (брытанскія сакрэтныя службы, уласныя людзі і інш.).
Кіраўка (Смаленская вобласць)
Кіраўка (Кировка) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Слабадскога сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Феадал
Феадал — у эпоху феадалізму зямельны ўласнік, уладальнік феода (лена), які эксплуатаваў залежных ад яго сялян.
Кожны феадал, акрамя тых, хто знаходзіўся на верхняй або ніжняй прыступцы феадальнай іерархіі, быў і васалам, і сеньёрам адначасова. У раннефеадальны перыяд феадалы — князі, баяры. У Вялікім Княстве Літоўскім — магнаты, князі, княжаты, паны, шляхта.
Еланцы
Еланцы (Еланцы) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Альхонскага раёна Іркуцкай вобласці.
Абразаў (гміна)
Абра́заў (Obrazów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сандамежскага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Абразаве. Плошча гміны складае 71,86 км². Станам на 2010 год у гміне Абразаў пражывалі 6615 чалавек, шчыльнасць — 92,05 чал./км².
Грынвіч (Лондан)
Грынвіч (Greenwich) — «марскія вароты» Лондана, гістарычныя прадмесці, а цяпер — баро Лондана на паўднёвым усходзе брытанскай сталіцы, на правым беразе Тэмзы, здаўна цесна звязаны з Брытанскім флотам.
Грынвіч знакаміты тым, што з’яўляецца нулявой кропкай адліку даўгаты і гадзінных паясоў зямнога шара. Нулявы мерыдыян гістарычна звязаны з Грынвіцкай абсерваторыяй.
Тапонім Grenewic Grenevic або мае саксонскае паходжанне, і літаральна значыць the green village ці the village on the green («зялёная вёска»).
Роса (Італія)
Роса (Rossa) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 185 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 17 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 13020. Тэлефонны код — 0164.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
IC 1987-4
IC 1987-4 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Сетка.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Узнаж (прыпыначны пункт)
У́знаж (, Узнаж)  — прыпыначны пункт Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Узнаж.
Зімовыя Алімпійскія гульні 2006
Зімовыя Алімпійскія гульні — 2006, афіцыйна вядомыя як Гульні XX Алімпіяды (2006 Winter Olympics), праходзілі ў Турыне, з 10 лютага па 26 лютага 2006 года.
Краіны-ўдзельніцы
Спіс краін-удзельніц, у дужках колькасць спартсменаў.
Элізанта ліпкая
Батанічнае апісанне
Сцябло прамое. Дасягае 30—80 см у вышыню. Лісце супраціўнае, сядзячае, простае, суцэльнае, з гладкім краем. Цвіце з чэрвеня па верасень. Кветкі белыя, з пяццю пялёсткамі. Плод — каробачка.
Распаўюджанне і экалогія
Сустракаецца на астравах Фінскага заліва, але цяпер знаходзіцца там пад пагрозай знішчэння.
Святлолюбівая расліна, ксерафіт, мезафіт, мезатроф. Расце на камяністых россыпах, камянях, скалах, саланаватых сухіх лугах, аблогах, пашах, пустках, агародах.
Лекавая і дэкаратыўная расліна.
Невада
Невада (Nevada) — штат на захадзе ЗША. Знаходзіцца на першым месцы па хуткасці прыросту насельніцтва (з 1990 па 2000 год насельніцтва павялічылася на 66,3 %). Сталіца — горад Карсан-Сіці. Невада мяжуе з наступнымі штатамі: Арэгон, Айдаха, Каліфорнія, Арызона, Юта.
Гісторыя
Невада увайшла ў склад ЗША 31 кастрычніка 1864 года і стала 36-ым штатам.
Чырвоная Зорка (Бярэзінскі раён)
Чырво́ная Зо́рка (, Чирвоная Зорька) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Багушэвіцкага сельсавета.
Лугоўскі (Іркуцкая вобласць)
Лугоўскі (Луговский) — пасёлак гарадскога тыпу ў Мамска-Чуйскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
К’юзі-дэла-Верна
К’юзі-дэла-Верна (Chiusi della Verna) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Арэца.
Насельніцтва складае 2204 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 22 чал./км². Займае плошчу 102 км². Паштовы індэкс — 52010. Тэлефонны код — 0575.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Гомельская губерня
Гомельская губерня — былая губерня ў складзе РСФСР.
Утворана 26 красавіка 1919 года (рашэнне зацверджана 11 ліпеня) з 9 паветаў ліквідаванай Магілёўскай губерні, 1 павета Мінскай губерні і 4 паветаў Чарнігаўскай губерні.
Першапачаткова падзялялася на 14 паветаў:
У 1920 г. Аршанскі павет адышоў да Віцебскай губерні. У 1921 г. Суражскі павет быў пераназваны ў Клінцоўскі. У 1922 г. Горацкі павет адышоў да Смаленскай губерні. 4 мая 1922 г. Мглінскі і Чэрыкаўскі паветы былі скасаваны, утвораны новы Почапскі павет, які 5 мая 1923 г. пастановай Прэзідыума УЦВК быў перададзены Бранскай губерні.
У 1923 г. Быхаўскі, Клімавіцкі і Чэрыкаўскі паветы былі скасаваны, утвораны Калінінскі павет.
У сакавіку 1924 г. Калінінскі, Магілёўскі і Рагачоўскі паветы былі перададзены ў склад БССР.
У снежні 1926 г. Гомельская губерня была скасавана: Гомельскі і Рэчыцкі паветы далучылі да БССР, Клінцоўскі, Навазыбкаўскі, Старадубскі — да Бранскай губерні РСФСР.
Энке
Энке — прозвішча.
Тэўе Іосіфавіч Хазак
Тэўе Іосіфавіч Хазак (,  —, ) — савецкі акцёр яўрэйскага тэатру. Заслужаны артыст РСФСР.
Біяграфія
З сям’і майстра гадзіннікаў. Скончыў сярэднюю школу. Працаваў майстрам гадзіннікаў. Удзельнічаў у аматарскіх спектаклях. У 1917 стаў акцёрам мясцовага Яўрэйскага рабочага тэатра пад кіраўніцтвам.
У 1922 быў прыняты ў трупу.
Ролі ў спектаклях
У 1925 сыграў адну з галоўных роляў у фільме «» (рэж. Аляксей Граноўскі).
Міхайлаўка (Іркуцкая вобласць)
Міхайлаўка (Михайловка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Чарамхоўскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі. Размешчана за 92 км ад Іркуцка.
Паводле Іаана Святое Дабравесце
Паво́дле Іаа́на Свято́е Дабраве́сце, Ева́нгелле паво́дле Я́на , Паво́дле Я́на Свято́е Дабраве́сце  — адна з кніг Бібліі, якая ўвайшла ў спіс кніг Новага Запавету. Размяшчаецца пасля Евангелля паводле Лукі перад кнігай Дзеянняў Апосталаў.
Аўтарства
Як і ў астатніх Евангеллях, імя аўтара ў кнізе не згадваецца. Згодна з паданнямі, аўтарам Евангелля з’яўляецца Ян, сын Зевядзея, адзін з самых блізкіх вучняў Хрыста. З сінаптычных Евангелляў вядома, што Ян належаў да тых вучняў, якіх Ісус прызваў адных з першых. Ён таксама ўваходзіў у лік асабліва блізкіх і давераных сяроў Ісуса, так званую «тройку» апосталаў: Петр, Якаў і Ян. Гэтыя апосталы прысутнічалі пры ўсіх важных новазапаветных падзеях. Паданні называюць Яна любімым вучням Хрыста, якому і належыць чацвёртае Евангелле. Аднак нідзе ў Евангеллі Ян не названы па імю. З кнігі Дзеянняў апосталаў вядома, што Ян і надалей адыгрываў важкую ролю ў жыцці маладой царквы, апостал Павел называе Яна адным з слупоў царквы. Лічыцца, што Яну таксама належыць яшчэ тры лісты і кніга Адкрыцця.
Месца і час напісання Евангелля
Згодна з паданнямі, Ян дажыў да вельмі старога ўзросту - да пачатку праўлення імператара Траяна. Евангелле прызначалася для цэркваў Малой Азіі, дзе праходзілі апошнія гады жыцця апостала. Евангелле было напісана пазней за сінаптычныя Евангеллі, у канцы 1 ст., у 90-100 гг. Знойдзены старадаўні папірус Райлендса, які адносіцца да пачатку 2 ст., падцвяржае такі погляд. Пра позні характары напісання Евангелля сведчыць і развітое багаслоўе, так званая высокая хрысталогія. Месцам напісання Евангелля лічыцца Эфес.
Асаблівасці Евангелля
Евангелле значна адрозніваецца ад трох іншых, сінаптычных Евангелляў. Ян апісвае тры гады служэння Ісуса, прычым, у адрозненні ад сінаптычных Евангелляў, у Ерусаліме і Іудзеі, але не ў Галілеі. У чацвёртым Евангеллі няма многіх важных падзей трох Евангелляў, але ёсць другія падзеі. Так, у ім адсутнічаюць такія падзеі, як уваскрасенне дачкі Іаіра, Пераўтварэнне, Гефсіманская малітва, устаноўчыя словы імшы. З усіх цудаў, створаных Ісусам, у Евангеллі супадаюць з сінаптычнымі толькі два: павелічэнне хлеба і хаджэнне па вадзе. Таксама Ян нідзе не піша пра тое, што Ісус выганяў бесаў. Усіх жа цудаў у Евангеллі толькі восем, яны выключна выразныя і з’яўляюцца прарывам Божай рэчаістасці ў свет. Існуюць меркаванні, што евангеліст імкнуўся дапоўніць евангелістаў-сіноптыкаў ці хацеў выправіць іх.
Ян пачынае сваё апавяданне не з нараджэння Ісуса. Для аўтара Хрыстос мае адвечную гісторыю, месца дзеяння — Сусвет, гэта Логас, адвечнае Божае слова. Больш ніхто з евангелістаў не кажа так ясна і вызначальна пра Божую сутнасць Ісуса: Ён першапачаткова быў з Богам, Ён быў Богам, усё было створана праз Яго, Ён быў жыццём і светам для сусвету. Гэта Ён явіў Божую славу і Айца, як ніхто апроч Яго. Выява Ісуса велічная, Ён паўстае як Валадар, няхай толькі адзінкі і зразумелі гэта, завяршае Сваё служэнне, узносячыся на Трон, якім з’яўляецца Крыж, з магутным і пераможным крыкам: «Збылося!» Адрозніваецца Евангелле ад сінаптычных і стылем апавядання. У творы няма звыклых для сіноптыкаў кароткіх і яскравых прыпавесцяў, паэтычных параўнанняў і метафар, афарызмаў, прыказак і загадак. У Евангелле Ісус прамаўляе працяглымі гаворкамі са шматлікімі паўторамі, з логікай, не зразумелай для сучаснага чытача — яна не прамалінейная і паслядоўная, а спіралепадобная. Стыль гэтага апавядання велічны і павольны, амаль літургічны. У ім Ісус кажа пра Сабе, адкрываючы такім чынам Божую сутнасць. У Евангеллі няма той эсхаталагічнай напружанасці, якая прысутнічае ў астатніх Евангеллях і творах Паўла. Згодна Яну, Суд, з аднаго боку, яшчэ будзе, але ён ужо праходзіць і зараз — тут і цяпер. Усялякі, хто паверыў у Хрыста, перайшоў ад смерці да жыцця. Божае Валадарства прыйшло разам з Ісусам, вернікі ўжо знаходзяцца ў Валадарстве; яны знаходзяцца разам з Ісусам, а Ён з імі. Усе гэтыя акалічнасці кнігі могуць тлумачыцца гістарычнымі абставінамі. Хрысціянства становіцца значна больш уплывовым і пазнавальным і адзяляецца ад іудаізму. Таму аўтар ставіць мэтаю падмацаваць веру тых хрысціян, якія парвалі з рэлігіяй бацькоў. Таксама ў той час з’яўляюцца шматлікія ерасі, якія адмаўлялі рэальнасць увасаблення і ўваскрэсення Хрыста, таму Ян жадае як падмацаваць веру, так і перамагчы ілжэвучэнні.
Мікалай Кірылавіч Малюшыцкі
Мікалай Кірылавіч Малюшыцкі (, Бялынічы —, Кіеў) — беларускі вучоны ў галіне тэхналогіі металаў. Прафесар.
Біяграфія
Нарадзіўся у Бялынічах у дваранскай сям’і.
У 1900 годзе паспяхова закончыў Маскоўскі сельскагаспадарчы інстытут. Выкладаў батаніку для студэнтаў сельскагаспадарчага аддзялення Кіеўскага палітэхнічнага інстытута. У 1912 годзе узначаліў Кіеўскую абласную сельскагаспадарчую доследную станцыю. У сценах Kieўcкara сельскагаспадарчага інстытута ў 1920 годзе атрымаў званне прафесара i загадваў кафедрай раслінаводства.
Навуковая дзейнасць
Спектар навуковай дзейнасці вучонага вельмі шырокі. Ён уключаў у сябе аграхімію, прыкладную батаніку, селекцыю, агратэхніку раслін, развіццё i ўраджай збожжавых культур, цукровых буракоў i бульбы. Мадэрнізаваў мясцовыя сарты сельскагаспадарчых культур шляхам селекцыі, даследаваў іх анатамічную будову i фізіялагічна-біяхімічныя нюансы. Апублікаваў каля 20 навуковых прац.
IC 1988
IC 1988 — галактыка тыпу NF (у працэсе пацверджання) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Царква Увядзення ў храм Прасвятой Багародзіцы (Асіповічы)
Свята-Увядзенская царква — мураваны праваслаўны храм у горадзе Асіповічы Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Юбілейная, 1б.
Гісторыя
У 1992 годзе на 120-годдзе Асіповічаў было пачата будаўніцтва храма. 3 чэрвеня 1993 года па багаславенні архібіскупа Магілёўскага і Мсціслаўскага Максіма быў закладзены камень у падмурак новага храма. 3 чэрвеня 2000 года адбылося асвячэнне храма ўладыкам Максімам.
Пры храме дзеюць нядзельная школа, бібліятэка і прычтавы дом.
Благачынным настаяцелям з’яўляецца протаіерэй Васіль Белавус.
Выльгорт
Выльгорт (Выльгорт) — сяло ў Рэспубліцы Комі, адміністрацыйны цэнтр Сыктыўдзінскага раёна і муніцыпальнага ўтварэння сельскага паселішча «Выльгорт». Размешчана на рацэ Сорд, недалёка ад яе ўпадзення ў Сысолу. 11 946 жыхароў (2017). Помнік архітэктуры — драўляны будынак пачатковай школы (1913).
Даўгалессе (Гомельскі раён)
Даўгале́ссе (, Долголесье) — вёска ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Даўгалескага сельсавета.
Сьера-Невада (Іспанія)
Сьера-Невада (Sierra Nevada — «снежны хрыбет») — горны хрыбет на поўдні Пірэнейскага паўвострава, частка Кардыльеры-Бетыкі. Знаходзіцца на тэрыторыі Андалусіі, Іспанія. Самая высокая кропка — гара Муласен, 3478 м.
Геаграфія
Даўжыня хрыбта каля 80 км, шырыня — ад 15 да 30 км. Распасціраецца з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Значная частка хрыбта мае вышыню больш за 3 тыс. м. На гары Муласен знаходзіўся самы паўднёвы у Еўропе ледавік Караль-дэ-ла Велета, які растаў у 1913 годзе. Ад паўднёвага схілу хрыбта адыходзяць некалькі адгор'яў, падзеленых рачнымі цяснінамі — горная краіна Альпухара. На больш стромкім паўночным хрыбце бярэ пачатак Хеніль (прыток Гвадалквівіра).
Геалогія
Хрыбет Сьера-Невада быў сфармаваны ў альпійскі арагенез, у працэсе якога таксама сфармаваліся еўрапейскія Альпы і горы Атлас на захадзе паўночнай Афрыкі. Сённяшняе аблічча горы набылі ў трацічны перыяд (ад 65 да 1,8 млн гадоў назад) пры сутыкненні Афрыканскай і Еўразійскай кантынентальных пліт. Хрыбет складзены даламітамі, вапнякамі і крышталічнымі сланцамі. Каля горада Алькіфе — радовішча жалезных руд.
Прэмія імя Карласа Шэрмана
Прэмія імя Карласа Шэрмана — штогадовая літаратурная прэмія Беларускага ПЭН-цэнтра, Саюза беларускіх пісьменнікаў і дабрачыннага Фонду «Вяртанне». Заснаваная ў 2016 годзе. Уручаецца за найлепшы пераклад мастацкай кнігі на беларускую мову.
Умовы
Прэмія прысуджаецца за мастацкую кнігу, перакладзеную на беларускую мову і выдадзеную ўпершыню ў папяровым ці электронным выглядзе ў годзе, што папярэднічае году намінацыі на гэтую прэмію. Выдадзенай упершыню лічыцца кніга, больш за 50 % зместу якой надрукавана ўпершыню. Кніга, якая намінуецца на конкурс, павінна быць выдадзеная ў папяровым або электронным варыянце паміж 1 студзеня і 31 снежня каляндарнага года, за які быў абвешчаны конкурс.
Этапы конкурсу
Конкурс Прэміі складаецца з наступных этапаў:
Северамуйск
Северамуйск (Северомуйск) — рабочы пасёлак у Муйскім раёне Рэспублікі Бураціі, Расія.
Размешчаны на Байкала-Амурскай магістралі (БАМ) і аўтадарозе Северабайкальск — Новы Уаян — Таксіма, за 90 км на захад ад раённага цэнтра, пасёлка Таксіма, на левым беразе ракі Муякан, пры ўпадзенні ў яе ракі Ангаракан-Муяканскай.
Старая Будаўка
Стара́я Бу́даўка (, Старая Будовка) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Талачынскага сельсавета.
Да 13 ліпеня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Плоскаўскага сельсавета, да 7 чэрвеня 1966 года — у склад Еўлахоўскага сельсавета , да 8 красавіка 2004 года — у склад Плоскаўскага сельсавета.
Каардынацыйны цэнтр антыбальшавіцкай барацьбы
Статут КЦАБ падпісалі Ліга змагання за народную свабоду, Саюз барацьбы за вызваленне народаў Расіі (СБОНР), Расійскі народны рух, Саюз змагання за свабоду Расіі (СБСР), Грузінская нацыянальная рада, Камітэт азербайджанскага нацыянальнага аб'яднання, Аб'яднанне армянскіх змагароў за свабоду, Паўночнакаўказскае нацыянальнае аб'яднанне «Скано», Туркестанскі нацыянальна-вызвольны камітэт «Туркелі».
Дзякуючы, у асноўным, поглядам старшыні КЦАБ Сяргея Мельгунова, чые погляды на нацыянальнае пытанне СССР былі даволі кансерватыўныя (называй федэрацыю паводле нацыянальнай прыкметы «усерасійскай катавасіяй»), асноўная канцэпцыя арганізацыі мала адрознівалася ад прынцыпаў Савета вызвалення народаў Расіі (СОНР). Прынцыпы «непрадраншэнства» захоўваліся ў КЦАБ, хоць канцэпцыя плебісцыу была дапоўнена варыянтам пастановы Нацыянальнага ўстаноўчага сходу або Агульнарасійскага ўстаноўчага сходу. Больш за тое, адмысловы пункт статута КЦАБ сцвярджаў, што ні расійскія арганізацыі, ні нацыянальныі «не разглядаюць сябе ў якасці прадстаўнікоў нацыянальных дзяржаўных фармацый».
У сакавіку 1953 года, дзякуючы Амкамлібу, пад эгідай КЦАБ пачала дзейнічаць радыёстанцыя «Вызваленне» у Мюнхене, дзе меркавалася стварэнне нацыянальных рэдакцый. Аднак да жніўня 1953 года, унутрыарганізацыйныя супярэчнасці звялі на нуль рэальны ўплыў на працу станцыі.
КЦАБ—2
Новая структура даволі хутка сутыкнулася з шэрагам складанасцяў звязаных з вырашэннем нацыянальнага пытання і ролі ў яго вырашэнні іншых нацыянальных структур. Ужо ў снежні 1952 года Грузінская нацыянальная рада і Камітэт азербайджанскага нацыянальнага аб'яднання абвясціла пра свой выхад з КЦАБ. У якасці кампенсацыі расійскі блок пачаў шукаць менш уплывовыя нацыянальныя арганізацыі, якія б пагадзіліся ўвайсці ў арганізацыю. Сярод іншых, была прапанова прыняць у яго Беларускі вызвольны рух (прыхільнікаў БЦР). З 31 мая па 1 чэрвеня 1953 года Тэрнзее прайшла канферэнцыя на якой прысутнічалі прадстаўнікі Парыжскага блока і КЦАБ. У выніку была выпрацаваны прынцыпы стварэння новага супольнага цэнтра антыбальшавіцкай барацьбы. У выніку канферэнцыі ў КЦАБ адбыўся раскол, частка расійскага блока на чале з А. Керанскім выказала пратэст супраць аб'яднання з Парыжскім блокам і заснавала Каардынацыйны цэнтр вызвалення народаў Расіі (КЦАБ—2). У красавіку 1954 года была здзейснена спроба стварэння «Делового союза», у склад якога павінны былі ўвайсці па 3 прадстаўнікі ад КЦАБ—2 і Міжнацыянальнага антыбальшавіцкага каардынацыйнага цэнтра. Аднак і гэтая ініцыятыва скончылася правалам і Амкамліб адмовіўся ад ідэі стварэння агульнай палітычнай арганізацыі эміграцыі.
Дзённік Фёдара Еўлашоўскага
Дзённік Фёдара Еўлашоўскага — адзін з першых узораў старабеларускай мемуарнай літаратуры, напісаны ў 1603—1604 гадах Фёдарам Еўлашоўскім.
Апісанне
Дзённік быў пачаты ў 1603 годзе, магчыма, пад уплывам дыярыуша М. К. Радзівіла Сіроткі «Паломніцтва да святой зямлі». Апошні запіс у творы датуецца 1604 годам. Першая старонка рукапісу з загалоўкам не захавалася, таму мемуары даследчыкі называюць «дзённікам», «успамінамі», «гістарычнымі запіскамі» (у найбольшай ступені адпавядае зместу). «Гістарычныя запіскі» — адзіны вядомы твор з літаратурнай спадчыны пісьменніка.
Талент Ф. Еўлашоўскага як белетрыста, здатнага да пабудовы сюжэтнага аповеду, найбольш поўна выявіўся ў навеле пра паўстанне Налівайкі (1595—1596). Аповед уключае наступныя топікі: паведамленні пра час і месца, дзе яно пачалося, указанні асноўных маршрутаў паўстанцаў, пагромы шляхецкіх маёнткаў, пералік асноўных сутычак з рэгулярнымі войскамі пад кіраўніцтвам ваяводы Мікалая Крыштофа Радзівіла, звесткі пра гібель у баях з налівайкаўцамі знакамітых шляхціцаў.
Здольнасць Ф. Еўлашоўскага да літаратурнага вымыслу выявілася ў сюжэце пра з’яўленне прывіду, «агністага чалавека», з якім адбылася сустрэча ў 1566 г. падчас небывалай пошасці. Апавяданне пра містычнае здарэнне мае наступны змест: аўтар, вяртаючыся з Вільні, заначаваў у вёсцы Дорагава. Як толькі заснуў, «агністы чалавек» рушыў на яго. Ні кінжал, ні іншыя сродкі не спынілі прывіду, толькі пад раніцу сонечнае святло, што трапіла ў пакой праз расчыненае вакно, выратавала Еўлашоўскага. 3 гэтай сцэны фактычна пачынаецца містычная тэма ў беларускай літаратуры.
Галоўная рыса творчага метаду Ф. Еўлашоўскага — аўтабіяграфічнасць. Яна выявілася ў аповедах аўтара пераважна пра тое, што ён асабіста назіраў, у чым удзельнічаў або з чым асабіста пазнаёміўся. Ф. Еўлашоўскі непасрэдна ў тэксце «Гістарычных запісак» змясціў уласную біяграфію, у якой паведаміў пра месца і час нараджэння, навучанне, службу ў розных асоб, удзел у ваенных рэйдах, маёмасныя канфлікты і судовыя разбіральніцтвы, наведванне соймаў, сямейныя справы, дачыненні з родзічамі, візіты ў розныя гарады з асабістымі і службовымі мэтамі.
Упершыню ў беларускай літаратуры Ф. Еўлашоўскі здзейсніў спробу перадаць уласныя духоўныя пакуты, незвычайны эмацыйны стрэс, выкліканы жорсткім забойствам сына Яна, які загінў ад рукі пана Олбрыхта Бруханскага. Паводле словаў мемуарыста, калі яму данеслі страшную вестку ў час судовага працэсу, дык ён страціў волю і сілы, не мог рухацца і прадпрымаць нейкія дзеянні: «А ям не толко не слал никого, але ани ведял о ничмем еханю и о свете: жив лим был або не». I праз доўгі час, свой чарговы дзень нараджэння сустракаў у суме і адзіноце, «с плачем и велкой жалостей», а не як звычайна, калі ў такі дзень вакол яго было шмат сяброў.
Аповед Ф. Еўлашоўскага пра ўласную хваробу ўключае разгорнутую сістэму топікаў — звесткі аб яе працягласці, самаадчувані за ўвесь перыяд хваробы, цялесныя пакуты, лекаванні рознымі сродкамі, рэцыдывах праз усё жыццё. Мемуарыст на старонках твора пераказвае свой дзіўны сон: нібыта ён апынуўся ў далёкай краіне Італіі, дзе назіраў прыгажосць горада Мантуі: «Положене замку, места, вод, мостов мурованых».
Сярод іншых герояў «Гістарычных запісак» Ф. Еўлашоўскага — рэальныя гістарычныя асобы, прадстаўнікі розных сацыяльных станаў: вялікія князі і манархі — Жыгімонт Аўгуст, Стэфан Баторый; магнаты і ўрадоўцы — Ян Караль Хадкевіч, Дзмітрый Палубінскі, Астафій Валовіч, Леў Сапега, Міхаіл Гарабурда, Сямён Слуцкі; вядомыя навукоўцы і кнігадрукары — Ян Ліцыній, Альбрэхт Кавячынскі; лекары — Барталян, Марцін Фокс, Лаўрэнціуш; прапаведнікі — Вендрагоўскі і Касцяніцкі; суддзі — Іван Маскевіч, Анікей Уніхоўскі, Мікалай Падароўскі; блізкія і сваякі аўтара.
Найбольш поўна ў творы пададзены вобраз жонкі мемуарыста — Ганны Балатоўны. Яе справы, паводзіны, учынкі ва ўсім узорныя: яна клапатлівая маці, цнатлівая жонка, яе сэрца ніколі не ведала злаблівасці і пыхі, заўжды са спачуваннем і міласэрнасцю яна ставілася да хворых, абяздоленых, паказвала прыклад канфесійнай цярплівасці. Пісьменнік ужывае прыём адкрытага, наўпроставага ідэалізавання Ганны Балатоўны праз пазітыўныя азначэнні: ''«В маетностисмы се з обу строн ровной знесли были, але з благословенства Божого была нам спора и помножаючаяся над працу и надею нашу. Мэлям з нею добру жонэ. Не уприкрыли ми се для ней дни живота моего, была бо вем у пригодах и хоробах сэрца мэжнего, цноты велкей. Пыха и зле мысли, снать, онэй нигды до сэрца не наступовали. Ку убогим, хорым и засмучоным людям упреймого милосердя, же и в ночи, спать не могучи, о таковых рятунку мыслила и старане чынила. А хоть у вере руской трвала, але так бачне и не упорне, же то намнейшей незгоды не указовало»''.
У «Гістарычных запісках» Ф. Еўлашоўскага яшчэ няма эвалюцыі характараў. Аўтар абмяжоўваецца кароткімі звесткамі, характарыстыкамі, у цэнтры яго ўвагі — выбітныя ўчынкі гістарычных асоб (рыцарскія подзвігі, выданне кніг), характар заняткаў у пэўны перыяд, паведамленні пра заняцце важных дзяржаўных пасадаў, жаніцьбы і вяселлі, згадкі пра час, акалічнасці і прычыны смерці (быў забіты, памёр у гарачцы, затануў), дзень і месца пахавання.
У творы Ф. Еўлашоўскага падкрэсліваюцца асабістыя рысы персанажаў, пераважна пазітыўныя. Так, пра Яна Адахоўскага сказана, што ён «вельцэ чловек добрый». Князь Дзмітрый Палубінскі, які загінуў у баі пад Дэрптам, — «чловек значне рыцерскі». Нядзведзіцкі ўрадовец Васіль Рагачоўскі — «чловек мудрый и велкего захованя у люди».
Да ліку адмоўных персанажаў «Гістарычных запісак» належыць жамойцкі кашталян Ян Нарушэвіч, яскравая характарыстыка якога вынікае з заўвагі, маўляў, пра яго можна толькі «с пострахэм велким успомниать», а таксама Таццяна Скуміна, жанчына «надта скупая», прагная да грошай.
У шэрагу выпадкаў аўтар дае агульную ацэнку дзейнасці гістарычнай асобы. Ф. Еўлашоўскі станоўча характарызуе плён жыцця і чыннасці вялікага князя і караля Стэфана Баторыя, рэзідэнцыя якога колькі гадоў была ў Горадні: ''«Шкода кролю, жесь по велких працах, кторых ест се был з млодости приучил, и тэ лят килка Городном се у отпочиваню своим забавил. А моим зданем, где бысь звыклэй працэй уживал, еще бысь был далей потрвал. Але певней ведял то Пан Бог, чому так, а не иначей меть хтял»''.
Мастацка-кампазіцыйную аснову «Гістарычных запісак» утвараюць кароткія аповеды пра падзеі, што адбываліся ў Вялікім Княстве Літоўскім з 1566 да 1604 года. Яны падаюцца ў строгай храналагічнай паслядоўнасці. Выбар падзей у якасці аб’екта адлюстравання — яшчэ адна важная праява творчага метаду мемуарыста.
Адно з галоўных месцаў у творы належыць соймам, шляхецкім соймікам і з’ездам. У «Гістарычных запісках» знайшлі адбітак, у рознай ступені, падзеі васьмі вялікіх соймаў — Гарадзенскага 1568, Варшаўскіх 1570,1572, 1578,1602, элекцыйнага сойма 1575 г. у Стэнжыцы, Торуньскага 1576, Кракаўскага 1603, а таксама двух павятовых шляхецкіх соймікаў — Цырынскага 1592 г. і Наваградскага 1602 г. Пры абмалёўцы падзей соймаў аўтар падае час і месца іх правядзення, указвае канкрэтны дзень пачатку — «съем зачатый был стычня 20», дату апошняга пасяджэння — «докончил се тот сэйим 9 стычня 1580», або, зрэшты, называе агульную працягласць сойма ў тыднях — «и змешкавши там тры неделе розехали се в розэрваню». Звесткі пра ўдзельнікаў, дэпутатаў і гасцей соймаў, а таксама прадстаўнікоў, паслоў, ад Наваградчыны займаюць значнае месца на старонках твора: «Потом в декабры был съем у Вашове, на котором пан Андрей Тризна и яс повету Новгородского послами были». Ф. Еўлашоўскі абавязкова ўказваў, ці прысутнічаў на сойме манарх, хто маршалкаваў (старшыняваў) у часе правядзення дыскусій, асабліва калі рэй вёў прадстаўнік Вялікага Княства Літоўскага — «На местцу кролевским арцыбискуп гнезненский Якуб Уханский седял», «Маршалковал межи послами наш литвин, князь Лукаш Болько Свирский». Аўтар пералічвае найбольш значныя выступы дэпутатаў, характарызуе змест прамоў, адзначае, на якой мове прамаўляліся выступы — лацінай, па-польску, па-беларуску.
У цэнтры ўвагі мемуарыста — палітычныя вынікі соймаў, прынятыя статуты, канстытуцыі, пастановы і юрыдычныя дакументы, асабліва тыя, над якімі яму самому як паслу даводзілася працаваць: «На сэйме тым, кром намов о кгданщах, ничого не справивши пожекгнали послове кроля его милость»; «И працовалисмы, пишучи Трибунал, яко ж увес нагшсаный и корол его милость подписал его нам, але выдать се не могл без констытуцэий, кторей с того сэйму не было, толко универсал поборовый». Між іншым, згадвае пісьменнік і пра прыватныя маёмасныя праблемы, якія ўдавалася развязаць на соймах яму асабіста ды яго знаёмым падчас сустрэч з вялікім князем, а таксама пра давядзенне да ладу тых судовых спраў, што дзеля розных прычын нельга было закрыць на павятовым або ваяводскім узроўнях.
На старонках «Гістарычных запісак» знайшла адлюстраванне мілітарная тэматыка, пераважна ў форме занатовак, асобных штрыхоў пра ваенныя падзеі, паведамленні пра месцы знаходжання, дыслакацыю баявых харугваў: «Тое ж осени король его милость был з войском и в шиху под Радошковичами». Перамогу беларускіх харугваў над маскоўскімі заваёўнікамі пад Улаю ў 1564 г. пісьменнік называе «шчаслівай», згадаўшы пра свой удзел у ёй: «А потом, за наступленем и поднесенем войны от короля его милости Жигимонта Августа с князем Иваном московским, былэм первшыи раз на войне, где и битва была нашим щаслива над москвою, року 1564, месяца генваря 26, на Иванполю, над рекою Улою».
Мемуарыст фіксуе час вяртання замкаў і гарадоў, захопленых раней маскоўскімі войскамі: «Року того ж 80, вресня 5, король его милость под московским Луки взял был». Уласны ваенны досвед аўтара спрычыніўся да стрыманых ацэнак вынікаў вайны, пазбягання ўсялякай яе гераізацыі. У творчым інтэрпрэтаванні мемуарыста вайна — прычына шматлікіх бедаў, неверагодных чалавечых пакут, псіхалагічных стрэсаў, незлічоных страт. Яна не вядзе да станоўчых вынікаў. Аўтар упэўнена сцвярджае, што вайна не прыносіць карысці асобнаму чалавеку, і дапускае, што ад яе няшмат карысці для краіны: «А потом аж до уприкреня были ми частые язды на тые войны, а яко юж тераз упатруе, мало потребные, бо вем, же и речи посполитой пожитку не веле тэ войны приносили. А мне паметнэ зостали для утерпеня велких пригод, трудности, шкод и невыповеданых невчасов». Пазіцыя Ф. Еўлашоўскага набывае ледзьве не пацыфісцкую скіраванасць, калі ён дзякуе Богу, што той пазбавіў яго няшчасця ўдзельнічаць у чарговых ваенных кампаніях.
Тэму міжканфесійных дачыненняў у ВКЛ Ф. Еўлашоўскі раскрывае праз ідэалізаванне адносін паміж вернікамі розных веравызнанняў у мінулыя часы, калі яны маглі сустракацца і мірна весці супольныя справы, з павагай ставіліся адзін да другога. Пісьменнік называе той час «залатым векам»: «Для чого самого том тот век злотым ми ся види от нинейшого веку». Працягам гэтай добрай традыцыі, на думку аўтара, былі яго шчыльныя кантакты з каталікамі — Янам Макавецкім, канонікам віленскім, і Баўтрамеем Нядзвецкім. Пры развязанні праблемы міжканфесійных стасункаў аўтар «Гістарычных запісак» ужывае публіцыстычны пасаж, у якім выказвае спадзяванне на тое, што ўлады Княства зробяць усё магчымае, каб не дапусціць грамадзянскай вайны на рэлігійнай глебе.
Ф. Еўлашоўскі не абышоў тэмы сацыяльных канфліктаў, на якія хварэла тагачаснае грамадства. У творы яна адбілася ў форме аповедаў пра судовыя справы паміж магнатамі, шляхтай з-за маёмасных прэтэнзій, маральных траўмаў, крыміналу.
Міждзяржаўныя дачыненні паміж ВКЛ і Маскоўскім княствам таксама знайшлі адлюстраванне на старонках «Гістарычных запісак». Аўтар асвятляе ракурс дыпламатычных зносін: маскоўскую місію 1567 г. на чале з Фёдарам Калычовым, Грыгорыем Нагім, Васілём Шчалканавым; вялікае сумеснае пасольства беларускага гаспадарства і Польшчы ў Маскву да Івана IV, у 1570 г., на чале з Мікалаем Тальвошам, кашталянам менскім, Андрэем Івановічам, пісарам, Янам Кратоскім і Рафалам Ляшчынскім. Мемуарыст называе кіраўнікоў дыпламатычных місій, агульную колькасць гасцей — «сума всих людей 1225, а коней — 1629», галоўныя вынікі, дасягнутыя падчас перамоў, не асвятляючы, аднак, ні характару дыскусій, ні абставін, пры якіх яны адбываліся.
Пісьменнік паказаў тагачасныя звычаі і рытуалы пры двары вялікага князя. Ён, у прыватнасці, перадае сцэну аўдыенцыі ў Стэфана Баторыя князя Сямёна Слуцкага, які вітаў манарха арацыяй.
Рукапіс мемуараў Ф. Еўлашоўскага збярогся ў Галоўным архіве старажытных актаў у Варшаве. Упершыню апублікаваны (са значнымі папраўкамі) у 1886 украінскім гісторыкам У. Антановічам.
Ёнас Стаўгайціс
Ёнас Стаўгайціс (Jonas Staugaitis, 20 мая 1868, Амянцішкей каля Вілкавішкіса —, ) — літоўскі палітык.
Біяграфія
Ёнас Стаўгайціс скончыў гімназію ў Марыямпале і Варшаўскі ўніверсітэт (1887—1893), дзе атрымаў медыцынскую адукацыю. У далейшым працаваў урачом у Шакеі і займаўся грамадскай дзейнасцю.
У 1919 пасля абвяшчэння незалежнасці Літвы пераехаў у Каўнас, быў прызначаны начальнікам медыцынскага аддзела Міністэрства аховы здароўя. У 1920—1926 — дырэктар бальніцы, у 1922—1940 галоўны рэдактар часопіса.
У 1920 Стаўгайціс быў абраны ў Сейм Літвы ад, у 1920—1922 быў намеснікам старшыні партыйнай фракцыі, 2 чэрвеня 1926 абраны старшынёй Сейма.
Ваенны пераварот у Літве (1926)
Пасля адстаўкі прэзідэнта Казіса Грынюса 17 снежня 1926 у час перавароту, якім кіраваў Антанас Смятона, паводле канстытуцыі стаў выканаўцам паўнамоцтваў прэзідэнта, на наступны дзень сам сышоў у адстаўку, перадаўшы паўнамоцтвы Аляксандрасу Стульгінскісу, і вярнуўся да навуковай дзейнасці.
У 1945—1949 працаваў у музеі гігіены, быў членам медыцынскага савета Літоўскай ССР.
У 1949—1951 — урач санітарна-эпідэміялагічнай станцыі, менеджар дома санітарнай асветы ў Каўнасе.
Пахаваны на Пятрашунскіх могілках у Каўнасе.
Памяць
На доме А. Міцкевіча ў Каўнасе, у якім Ё. Стаўгайціс жыў у 1927—1952 гг., устаноўлена мемарыяльная дошка.
Аброва (гміна)
Абро́ва (Obrowo) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Таруньскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Аброве. Плошча гміны складае 161,97 км². Станам на 2014 год у гміне Аброва пражывалі 14 536 чалавек, шчыльнасць — 89,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 21 салецтваў.
Ядліна
Ядлі́на (, Едлино) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Багушэвіцкага сельсавета.
Корткерас
Корткерас (Ко́рткерос, Кӧрткерӧс) — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Корткераскага раёна Рэспублікі Комі. З’яўляецца адзіным населеным пунктам аднайменнага сельскага паселішча.
Насельніцтва — 4838 чал. (2017). Сяло размешчана на левым беразе ракі Вычагда і берагах ракі Кіяю (вялікая частка сяла размешчана ў міжрэччы Вычагды і Кіяю) у межах Мязенска-Вычагодскай раўніны.
Новая плынь
Новае працягу (Jaunā strāva) у гісторыі Латвіі ― масавы левы сацыяльна-палітычны рух, які існаваў падчас Першага латышскага нацыянальнага абуджэння (вядучую ролю ў якім гулялі младалатышы пачынаючы з 1850-х і да 1880-х гадоў), вышэйшай кропкай развіцця якога была Рэвалюцыя 1905 года. Удзельнікаў руху называлі «новаплынцамі» (jaunstrāvnieki).
Гісторыя
Зараджэнне Новай плыні звычайна датуецца 1886 годам, калі газета руху  («Штодзённы лісток») была заснавана Пятэрысам Бісеніксам, які загадваў Рыжскім саюзам працоўных. , які пасля ўзначаліў латвійскіх бальшавікоў, стаў рэдактарам Dienas Lapa у 1888 годзе. З 1891 па 1896 год рэдактарамі газеты былі Бісенекс і Райніс. Райніс, які стаў адным з выдатных латышскіх літаратурных дзеячаў, таксама стаў адным з галоўных новаплынцаў. У 1896-97 гг. газета звяртаецца да сацыялізму (Стучка зноў становіцца рэдактарам у гэты час). Міністэрства ўнутраных спраў у 1897 годзе закрывае газету, пасля чаго тая займае больш памяркоўныя пазіцыі пад рэдакцыяй філосафа і публіцыста Петэрыса Залітэ паміж 1899 і 1903 гадамі. Нягледзячы на сваю умеранасць пры Залітэ, газета зноў не праходзіць цэнзуру. Яна адкрываецца паўторна ў 1905 годзе як газета сацыял-дэмакратычнага кшталту да свайго канчатковага закрыцця.
Ацэнкі
Гісторык Арведс Швабе апісвае Новую плынь як «першую арганізацыю, звязаную з палітычным абуджэннем латышскага рабочага класа, якая займалася прапагандай сацыялістычных ідэй».
Урбанізацыя прывяла да росту пралетарыяту, які быў добрай глебай для ідэй заходнееўрапейскага сацыялізму, што супала са стратай папулярнасці младалатышэй, чые ідэі былі блізкія да нацыянальнага рамантызму па свайму духу. У гэты час расла адчужанасць паміж буржуа і беднымі, а вядучыя нацыяналісты той эпохі былі арыштаваны і сасланы. У 1893 годзе Райніс кантрабандай прывёз у багажы нямецкую марксісцкую літаратуру ў Латвію : гэта былі працы Карла Маркса, Фрыдрыха Энгельса і. Гэты «багаж з небяспечным зместам», як яго назваў гісторык Улдзіс Германіс, паслужыў семем для стварэння Латвійскай сацыял-дэмакратычнай партыі.
Экспонат
«Экспонат» — песня гурта «Ленінград», якая выконваецца з 2015 года і выйшла сінглам у студзені 2016 года. Песня ўзначаліла расійскі чарт на iTunes.
Кліп
Кліп пачынаецца з таго, што галоўная гераіня (Юлія Тапальніцкая) размаўляе па Skype з мужчынам па імені Сяргей (Дзмітрый Лугоўкін ), расказваючы пра сваё жыццё і заняткі жывапісам. У адказ мужчына запрашае яе ў музей на выстаўку Вінцэнта ван Гога. На эмацыйным ўздыме яна пачынае рыхтавацца да спаткання і спрабуе падабраць удалы вобраз, перабіраючы мноства варыянтаў. У рэшце рэшт, гераіня звяртае ўвагу на выразку з часопіса з Вікторыяй Бекхэм і спыняецца на строі з гэтай фатаграфіі. Разумеючы, што ў яе няма адпаведнага абутку, гераіня тэлефануе сваёй сяброўцы, выпрошваючы ў тае «лабутэны» — чаравікі з чырвонай падэшвай, яны згадваюцца ў прыпеве песні.
Далей гераіня пачынае займацца рознымі касметычнымі працэдурамі: прымае ванну, фарбуе чырвоным лакам падэшвы туфляў, наносіць макіяж, робіць манікюр. З першага разу ў яе не атрымліваецца нацягнуць вузкія джынсы, яна займаецца на велатрэнажоры, правакуе ў сябе рвоту, але ў рэшце рэшт ёй дапамагае ў гэтым маці (Галіна Сідарава ). У выніку гераіня цалкам апранаецца ў жаданы нарад. Але калі гучыць званок у дзверы, гераіня падае пры спробе зрабіць першы крок, паколькі свежы лак на яе туфлях прыляпляецца да падлогі. Яе наведвае бачанне іх вяселля з Сержуком, яна разумее, што ад удару пры падзенні з носу пайшла кроў. Выправіўшы гэта, яна паўзе да дзвярэй, ня ў стане падняцца на ногі. У рэшце рэшт ёй атрымоўваецца ўстаць у поўны рост і адчыніць уваходныя дзверы.
Акінскі раён
Акінскі раён (Окинский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Рэспубліцы Бурація, Расія.
Адміністрацыйны цэнтр — сяло Орлік.
Марк Максімовіч
Марк Максімо́віч (, Гродна, БССР) — беларускі мастак, сябра Беларускага культурна асветніцкага цэнтра ў Познані. Займаецца жывапісам і выцінанкай. Заснавальнік майстроўні і галерэі «Марк Максімовіч Артэльер». Аўтар сімвала Беларускага культурна асветніцкага цэнтра ў Познані. Жыве і працуе ў Познані.
Біяграфія
У 1989 пачаў навучанне ў Мінскім мастацкім вучылішчы імя Глебава, але ў 1992 адлічаны за «маляванне не па-беларуску». У тым жа годзе пераехаў у Польшчу, дзе скончыў Пазнаньскую акадэмію мастацтваў на аддзяленні жывапісу (1997). У Польшчы ўдзельнічаў у міжнародных пленэрах. Творы Максімовіча знаходзяцца ў прыватных калекцыях Беларусі, Польшчы, ЗША і г.д.
Кніжны дэбют адбыўся ў 2009 годзе. У выдавецтве «Белы Крумкач» выйшла кніга «Вечны Каляндар», з ілюстрацыямі Марка Максімовіча. Выданне змяшчае выцінанкі аўтара.
Чывітэла-ін-Валь-дзі-К’яна
Чывітэла-ін-Валь-дзі-К'яна (Civitella in Val di Chiana) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Арэца.
Насельніцтва складае 9111 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 91 чал./км². Займае плошчу 100 км². Паштовы індэкс — 52041. Тэлефонны код — 0575.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
IC 1989
IC 1989 — галактыка тыпу E-S0 (еліптична спіральна галактыка) у сузор’і Гадзіннік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кослан
Кослан (Ко́слан) — сяло ў Рэспубліцы Комі. Адміністрацыйны цэнтр Удорскага раёна і сельскага паселішча Кослан. Насельніцтва — 2288 чал. (2010). Размешчаны на захадзе рэспублікі, у межах Дзвінска-Мязенскай раўніны, якая адносіцца да Усходне-Еўрапейскай раўніны, на правым беразе ракі Мязень.
Дубавец (Гомельскі раён)
Дубаве́ц (, Дубовец) — пасёлак у Беларусі, у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгалескага сельсавета.
Яфім Сямёнавіч Мінін
Яфі́м Сямёнавіч Мі́нін (, Сураж —, Віцебск, НКУС) — беларускі мастак.
Біяграфія
З мяшчанскай стараверскай сям’і.
Выпускнік Віцебскага камерцыйнага вучылішча (1915). Вучыўся ў Петраградскім Лясным інстытуце. У маі 1916 года прызваны ў войска, скончыў паскораны курс у Міхайлаўскім артылерыйскім вучылішчы ў Петраградзе, прапаршчык лёгкай палявой артылерыі.
Пасля вайны вярнуўся ў Віцебск, вучыўся ў Школе жывапісу і малюнка Іегуды Пэна. Выкладаў у Віцебскім мастацкім вучылішчы (1920—1937). У 1927 годзе жыў у Віцебску па адрасе: вул. Леніна, д. 32.
Займаўся гравюрай, жывапісам, ілюстраваў кнігі.
У 1933 годзе ў часопісе «Мастацтва і рэвалюцыя» і іншых выданнях з’явіўся артыкул «Аб рэцыдывах нацыянал-дэмакратызму ў творчасці мастака Мініна» аўтарства Віталя Зэйдэль-Вольскага. У тэксце даводзілася, што Мінін займаецца класавым шкодніцтвам.
Віталь Зэйдэль-Вольскі пісаў: ''«Экслібрыс, зроблены для Шлюбскага, характэрны сваім голым этнаграфізмам. У цэнтры яго знаходзіцца курган. З левага боку кургана сядзіць стары селянін і грае на цымбалах. На кургане сядзіць таксама стары і грае ў дуду. Побач з ім яшчэ адзін стары ў саламяным капялюшы стаіць і грае на трубе. Нацдэм Шлюбскі з задавальненнем знаходзіў у гэтых экслібрысах работы Мініна яскравыя адбіткі беларускага „нацыянальнага адраджэння“»''.
Арыштаваны 1 лістапада 1937 года ў Віцебску па адрасе: вуліца 1-я Ветэрынарная, д. 34. Асуджаны 19 лістапада 1937 года асобай нарадай пры НКУС СССР як «член ПАВ» да вышэйшай меры пакарання. Расстраляны ў Віцебску. Рэабілітаваны ваенным трыбуналам БВА 19 мая 1958 года. Групавая справа Мініна і іншых № 4105-П захоўваецца ў архіве УКДБ Віцебскай вобласці.
Творы
Творы захоўваюцца ў Віцебскім абласным краязнаўчым музеі, Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі ў Мінску, ДМВМ у Маскве. Экслібрысы Мініна экспанаваліся на выстаўцы Міжнароднага таварыства кніжнага знака (1928, Лос-Анджэлес).
Стшэлін
Стшэлін (Strzelin, Strehlen — Штрэлен, Strahla, Střelín) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы, за 370 км на захад ад Варшавы і за 35 км на поўдзень ад цэнтра Уроцлава. Адміністрацыйны цэнтр Стшэлінскага павета Ніжнесілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Стшэлін. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 10,34 км². Насельніцтва 12,5 тыс. чалавек.
Рэйтаршчына
Рэйтаршчына — падатак у прыватнаўласніцкіх маёнтках Вялікага Княства Літоўскага ў XVII—XVIII стст., які ішоў на ўтрыманне войска феадалаў. У сярэдзіне XVIII ст. ў радзівілаўскіх маёнтках рэйтаршчына складала 6 злотых у год з цяглай сялянскай валокі і 3 злотвх з прыёмнай валокі.
Літаратура
Рэйтаршчына // — С. 169.
Гуляеў
Гуляеў — прозвішча.
Мікалай Канстанцінавіч Мышкін
Мікалай Канстанцінавіч Мышкін (нар., г. Іванава, Расія) — беларускі вучоны ў галіне матэрыялазнаўства і трыбатэхнікі. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2009; чл.-кар. з 2004), доктар тэхнічных навук (1985), прафесар (1991).
Біяграфія
Скончыў Іванаўскі энергетычны інстытут імя У. І. Леніна (1971), аспірантуру Інстытута праблем механікі Акадэміі навук СССР (1976).
З 1977 года малодшы, старшы навуковы супрацоўнік, з 1987 года галоўны навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі, загадчык аддзела, з 2002 года дырэктар Інстытута механікі металапалімерных сістэм імя В. А. Белага НАН Беларусі.
Узнагароды
Прэмія Ленінскага камсамола ў галіне навукі і тэхнікі (1982). Прэмія Акадэміі навук Беларусі за лепшую навуковую працу (1993). Прэмія Урада Расійскай Федэрацыі ў галіне навукі і тэхнікі (2004). Прэмія Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2011).
Навуковая дзейнасць
Асноўным напрамкам навуковай дзейнасці з’яўляецца аналіз тапаграфіі і механічных уласцівасцей паверхневых слаёў, механіка і электрафізіка кантакту цвёрдых цел, дыягностыка зношвання машын, навуковае прыборабудаванне для аналізу паверхневых слаёў і кантактных узаемаадносін на мікра- і нанаўзроўні. Распрацаваў новыя матэрыялы і змазкі для вузлоў трэння, прыборы для дыягностыкі зношвання машын, атамна-сілавыя мікраскопы, адгезіометры, трыбометры і мікратрыбометры.
Аўтар звыш 200 работ, у тым ліку 12 манаграфій, больш за 50 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў, у т.л. больш за 20 замежных.
Старое Саколіна
Старо́е Сако́ліна (, Старое Соколино) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Серкавіцкага сельсавета.
У 1924—1954 гадах цэнтр Саколінскага сельсавета. Да 13 ліпеня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Рыдамльскага сельсавета, да 10 кастрычніка 2013 года — у склад Талачынскага сельсавета.
Дзіна Дурбін
Дзіна Дурбін (Deanna Durbin; сапраўднае імя — Эдна Мэй Дурбін; нар., Вініпег, Канада — ) — амерыканская , зорка Галівуду 1940-х гадоў.
Біяграфія
Дзіна Дурбін нарадзілася 4 снежня 1921 ў Канадзе ў горадзе Вініпег (правінцыя Манітоба) у сям’і імігрантаў з Англіі.
З дзіцячых гадоў яе адрознівала прыхільнасць да музыкі і выдатны голас. У чатырнаццацігадовым узросце яна заключыла кантракт з кінастудыяй MGM на здымкі ў кароткаметражным фільме сумесна з Джудзі Гарленд. Першы поспех прыйшоў да яе пасля здымак у мюзікле «Кожную нядзелю». Аднак кіраўніцтва студыі не захацела працягваць кантракт з Дзінай Дурбін і яна перайшла здымацца ў кінастудыю Universal Pictures. Першы ж фільм «Тры мілыя дзяўчыны» зноў стаў для яе паспяховым. У 1938 годзе яна атрымала прэстыжную кінапрэмію «Оскар» у намінацыі «Оскар-малодшы». У 1940 годзе яна была самай высокааплатнай актрысай ў ЗША, атрымліваючы за здымкі ў адным фільме 400 000 долараў.
Асноўным амплуа Дзіны Дурбін былі ролі маленькіх Папялушак. Так яе бачылі рэжысёры і гледачы. У сярэдзіне 40-х гадоў яна паспрабавала зняцца ў больш складаных ролях у фільмах «Каляды» і «Лэдзі ў цягніку», але публіка не прыняла гэтыя ролі: гледачы пажадалі бачыць яе ў ролях тых дзяўчат-падлеткаў, у якіх яна з’яўлялася на экране.
У 1948 годзе кіраўніцтва кінастудыі спыніла кантракт з Дзінай Дурбін, заявіўшы, што яна занадта старая, каб гуляць ролі маладзенькіх дзяўчат, а для больш складаных роляў яна не занадта таленавітая. Пры гэтым кіраўніцтва студыі забылася, што менавіта фільм «Тры мілыя дзяўчыны» у свой час выратаваў кінастудыю ад банкруцтва.
1948 і 1949 гады сталі самай чорнай паласой у жыцці Дзіны Дурбін: спыніліся здымкі ў кінафільмах, развод з мужам. Яе ў гэты складаны перыяд жыцця падтрымалі 2 чалавекі: сцэнарыст Джо Пастарнак і французскі кінарэжысёр Шарль Давід. Першы прапанаваў ёй вярнуцца працаваць на кінастудыю MGM, але яна адмовілася, а за другога яна выйшла замуж і з’ехала ў Парыж. У шлюбным кантракце было запісана, што яна мае права жыць у невядомасці. Гэты пункт быў уключаны па яе патрабаванні. З тых часоў яна практычна нікому не дае інтэрв’ю, робячы выключэнні ў самых рэдкіх выпадках. Журналістам, яна адказвае па тэлефоне, што можа сказаць толькі адно: «Я ненавіджу Галівуд!»
Грошы, якія яна зарабіла на здымках, укладзеныя ў бізнес, дазволілі ёй весці цалкам забяспечаны лад жыцця.
У 1999 годзе яе муж Шарль Давід памёр і з тых часоў Дзіна Дурбін пражывае ў мястэчку Нофль-ле-Шато каля Парыжа.
Жалюхава
Жалюхава (Желюхово) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Слабадскога сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.