cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кікапу
Гісторыя
У 1769 г. кікапу былі вымушаны пачаць перасяленне на захад. У 1811 г. яны падтрымалі Тэкумсэ, правадыра шаўні, у вайне супраць ЗША, але пацярпелі паражэнне. Важную ролю ў лёсе гэтага народа адыграў шаман Кенекук. Ён спавядаў забарону гвалтоўных метадаў барацьбы і падпарадкаваўся амерыканскім уладам, калі тыя ў 1832 г. загадалі кікапу перасяляцца ў Канзас. У выніку далейшага перасялення значная частка народа апынулася пасля грамадзянскай вайны ў Мексіцы.
У нашы дні кікапу ЗША насяляюць дзве аўтаномныя рэзервацыі ў штатах Канзас і Тэхас. Супольнасць кікапу ў Аклахоме кіруецца пагадненнем 1936 г., што гарантуе правы на зямлю і развіццё аўтэнтычнай культуры. Мексіканскія кікапу жывуць пераважна ў штаце Кааўіла і захоўваюць шчыльныя сувязі з кікапу Аклахомы і Канзаса.
Культура
Першасная культура кікапу фарміравалася ў лясным рэгіёне Вялікіх азёр. Падобна іншым алганкінскім народам, яны займаліся паляваннем, рыбалоўствам і ручным земляробствам. Перасяленне на заходнія прэрыі стымулявала развіццё палявання на бізонаў і значныя змены ладу жыцця. Аднак у адрозненні ад іншых плямён-перасяленцаў, яны захоўвалі земляробства і многія старадаўнія звычаі. Гэта асабліва тычыцца кікапу Мексікі. Даследаванні 1954 г. выявілі, што яны імкнуцца працягваць лад жыцця, больш характэрны для лясных індзейцаў.
У рэгіёне Вялікіх азёр кікапу былі вымушаны вандраваць услед за міграцыямі жывёл, таму яны мелі сталыя вёскі і часовыя сезонныя паселішчы. Жылі ў вігвамах, крытых драўнянай карою. На Вялікіх раўнінах вігвам, крыты скурамі бізонаў і іншых жывёл, заставаўся асноўным жытлам да сярэдзіны XX ст.
Традыцыйную вопратку шыюць са скуры і тканін. Папулярны вузкія скураныя штаны, лёгкія кашулі і спадніцы, зімовыя накідкі і плашчы. Мужчыны і жанчыны ўпрыгожваліся пацеркамі, пер'ем, фарбавалі цела. Мужчыны галілі пярэднюю частку галавы і мелі доўгія валасы на патыліцы.
Кікапу маюць багаты фальклор. Вылучаюцца цыклы міфаў пра стварэнне свету і гістарычныя паданні пра перасяленне на захад.
Мова
Мова кікапу адносіцца да алганкінскай групы моў. У нашы дні карыстаюцца пісьмовасцю на аснове лацінкі. Мова кікапу выкладаецца ў індзейскіх школах ЗША, гучыць па радыё.
Субэтнічныя групы
Сярод кікапу Канзаса вылучаецца група маскутэн, якая паходзіць ад незалежнага алганкінскага племені, што ў XVII ст. насялала Вісконсін.
Рэлігія
Кікапу захавалі многія анімістычныя вераванні. Важную ролю ў жыцці народа адыгрывалі шаманы, якія бралі на сябе ролю палітычных правадыроў. У наш час вялікая колькасць вернікаў спавядае хрысціянства або належыць да пеётыстаў.
Кірыл Паўлавіч Шылка
Кірыл Паўлавіч Шылка (1922, в. Крошкі,, Віцебская вобласць — 1978) — беларускі савецкі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1953), дацэнт (1955). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння Гарадоцкай сямігадовай школы вучыўся ў Віцебскім педагагічным вучылішчы (1937—1940). Да пачатку Вялікай Айчыннай вайны працаваў настаўнікам гісторыі Тухінскай няпоўнай сярэдняй школы Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці.
У гады Вялікай Айчыннай вайны ваяваў на Ленінградскім, Калінінскім, Заходнім, ІІІ Беларускім і І Далёкаўсходнім франтах.
У 1946—1949 гадах вучыўся на гістарычным факультэце Мінскага педагагічнага інстытута імя М. Горкага. У 1948—1950 гадах працаваў інструктарам і лектарам Віцебскага АК КП(б)Б. З 1950 па 1953 гады вучыўся ў аспірантуры Акадэміі грамадскіх навук пры ЦК КПСС. У 1953 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, а ў 1956 годзе быў зацверджаны ў званні дацэнта па кафедры марксізму-ленінізму Беларускага інстытута інжынераў чыгуначнага транспарту (г. Гомель).
У Магілёўскім педагагічным інстытуце працаваў з 1961 па 1978 гады на пасадзе загадчыка кафедры марксізму-ленінізму, а затым дацэнта кафедры гісторыі КПСС і навуковага камунізму. Чытаў лекцыйны курс і праводзіў семінарскія заняткі па гісторыі КПСС і палітычнай гісторыі ХХ стагоддзя.
Памёр у 1978 годзе.
Навуковая дзейнасць
Аўтар шматлікіх публікацый: артыкулаў, тэзісаў, метадычных дапаможнікаў. У 1976 годзе падрыхтаваў доктарскую дысертацыю («Ідэалагічная праца Камуністычнай партыі ў першыя гады Савецкай улады (кастрычнік 1917 — сакавік 1919 г.)») і апублікаваў манаграфію па тэме дысертацыйнага даследавання.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі, медалямі «За баявыя заслугі», «За перамогу над Германіяй», «За перамогу над Японіяй».
Гапон (паэма)
«Гапон» — вершаваная аповесць Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча, якую сучасныя літаратуразнаўцы вызначаюць як паэму. Створана не пазней 1854 г. і з'яўляецца першым вялікім творам пісьменніка, напісаным цалкам на беларускай мове.
Сюжэт
Аўтар паспрабаваў у творы паказаць умоўнасць сацыяльнага падзелу грамадства, паказаў барацьбу героя за асабістае шчасце, шырыню яго натуры, моцнае пачуццё чалавечай годнасці. У творы адлюстраваны і характэрныя сацыяльна-псіхалагічныя з'явы часу — нарастанне стыхійнага бунту сялян, трагедыя рэкрутчыны, маральны заняпад феадальнага грамадства.
Малады селянін Гапон закаханы ў Кацярыну, на якую заглядаецца і аканом. Аканом, абылгаўшы Гапона перад пані, дамогся, каб таго забралі ў рэкруты. Пані, выпадкова даведаўшыся пра крыўду Кацярыны, прагнала аканома і ўзяла дзяўчыну да сябе пакаёўкай, навучыла яе чытаць і пісаць. Між тым Гапон за некалькі гадоў стаў афіцэрам. Ён прысутнічаў на камісіі па наборы рэкрутаў, куды патрапіў і былы аканом, які спрабаваў ухіліцца ад службы. Гапон дабіўся, каб аканома здалі ў салдаты. Паэма заканчваецца вяселлем Гапона і Кацярыны.
Выданні
Твор упершыню апублікаваны ў аднайменным зборніку паэзіі «Гапон», выдадзеным лацінскім шрыфтам у 1855 годзе ў Мінску. Другое выданне аповесці, здзейсненае таксама лацінскім шрыфтам у Санкт-Пецярбургу выдавецтвам «Загляне сонца і ў наша аконца» ў 1907 г.
Рукапіс аповесці, выкананы лацінскім шрыфтам, захоўваецца ў г. Торуні (Польшча) ва Універсітэцкай бібліятэцы. У Беларускім дзяржаўным архіве-музеі літаратуры і мастацтва ёсць яго ксеракопія.
Цыбуля
Цыбу́ля (Allium) — род кветкавых раслін падсямейства цыбулевых.
Апісанне
Двух- і шматгадовыя травяністыя расліны. Лісце лінейнае, пляскатае або дудкаватае, шчыльна размешчанае на папярочным сцябле. Кветкі дробныя, белыя, ружовыя або ліловыя, сабраныя ў шарападобныя парасонікі на доўгіх кветаножках; часам у іх утвараюцца паветраныя цыбуліны. Плод — каробачка.
Пашырэнне
Вядома каля 900 відаў. Пашыраны ў Паўночным паўшар'і. Уведзена ў культуру больш за 4 тысяч гадоў назад. Вырошчваюць батун, парэй, цыбулю рэпчатую, шалот, або аскалонскую, шніт, ці скараду, або рэзанец, часнок, цыбулю прычасночную.
Выкарыстанне
Агароднінныя, лекавыя, эфіраалейныя, дэкаратыўныя расліны.
Класіфікацыя
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да, пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род быў выдзелены ў асобнае сямейства  , аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства.
Польскі аўтаномны раён імя Дзяржынскага
Польскі аўтаномны раён імя Дзяржынскага (Polski Rejon Narodowy im. Feliksa Dzierżyńskiego) ці Дзяржыншчына, Полраён (скарачэнне ад Польскі раён) — аўтаномная адміністрацыйная адзінка, якая існавала ў складзе БССР у перыяд 1932—1938 гадоў.
Гісторыя
У другой палове 1920-х — першай палове 1930-х кіраўніцтва Савецкага Саюза праводзіла палітыку карэнізацыі, у ходзе якой у краіне быў утвораны шэраг аўтаномных абласцей і раёнаў, у тым ліку два польскія раёны: Дзяржыншчына ў складзе Беларускай ССР і Мархлеўшчына ў складзе Украінскай ССР. Мэтай існавання гэтых раёнаў была саветызацыя польскага насельніцтва.
Польскі аўтаномны раён імя Дзяржынскага быў утвораны 15 сакавіка 1932 года ў складзе БССР каля тагачаснай мяжы СССР з Польшчай. Аўтаномія мела блізу 1000 км² плошчы і 44 тысячы насельніцтва. Цэнтрам раёна стаў горад Койданава, які ў сувязі са стварэннем аўтаноміі быў перайменаваны ў Дзяржынск. Назву Дзяржыншчына атрымала ў гонар Фелікса Дзяржынскага, стваральніка Усерасійскай надзвычайнай камісіі (ВЧК).
Аўтаномія палякаў, якія насялялі Дзяржыншчыну, не была фікцыяй. На тэрыторыі раёна дзейнічалі польскія школы і бібліятэкі, выдаваліся польскамоўныя кнігі, газеты і часопісы. Польская мова была адной з афіцыйных моў раёна. Яна ўжывалася ва ўсіх партыйных і дзяржаўных установах раёна, уключна з міліцыяй і судамі.
У той жа час палякі і іншыя насельнікі Дзяржыншчыны падвяргаліся інтэнсіўнай камуністычнай прапагандзе, якая часта была для іх чужою, але была блізкаю палякам-камуністам, колькасць якіх у партыйным кіраўніцтве была занадта вялікая. Раён, як і ўвесь Савецкі Саюз, перажыў калектывізацыю і ганенні на рэлігію, якім насельніцтва аказала значны супраціў.
Прычыны ліквідацыі польскіх аўтаномій не вельмі ясныя. Магчыма, гэта звязана з тым, што Сталін займеў іншыя планы адносна лёсу Польшчы і не жадаў мець у Савецкім Саюзе польскіх адміністрацыйных адзінак. Магчыма, палякі занадта цяжка паддаваліся саветызацыі. Так ці інакш, услед за Мархлеўшчынай (1935) у 1938 годзе была зліквідаваная і Дзяржыншчына. Школы, бібліятэкі, іншыя польскія культурныя асяродкі былі зачыненыя. Многія этнічныя палякі былі высланыя ў Казахстан і Сібір.
Падрабязнасці існавання і ліквідацыі польскіх аўтаномій за савецкім часам замоўчваліся.
Лучыцы (Петрыкаўскі раён)
Лу́чыцы (, Лучицы) — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Цэнтр Лучыцкага сельсавета.
Гісторыя
У часы Вялікага Княства Літоўскага вёска адносілася да Мазырскага павета, а пасля падзелаў Рэчы Паспалітай стала ўваходзіць у склад Мазырскага павета Мінскай губерні Расійскай імперыі.
З сярэдзіны XVIII ст. вёска вядома як уладанне старажытнага шляхецкага роду Яленскіх гербу «Корчак». Маёнтак Лучыцы (разам з Дунайчыцамі, Капаткевічамі і Людзяневічамі) стаў адной з галоўных і любімых сядзіб Яленскіх, якія мелі значныя маёнткі ў Новагародскім ваяводстве і Мазырскім павеце, дзе займалі высокія земскія пасады і адносіліся да рэгіянальнай эліты. Маёнтак Лучыцы аб'ядноўваў у сабе фальварак Лучыцы, вёскі Лучыцы, Слабада, Хойна і Рудня, якія размяшчаліся паблізу адзін ад аднаго.
Першым дакладна вядомым уласнікам вёскі быў Рафал-Юзаф Антонавіч Яленскі (каля 1710—1780), новагародскі кашталян (1773—1780). Пасля яго вёска пераходзіла яго прамым нашчадкам — сыну Яну Рафалавічу Яленскаму (каля 1756—1810), мазырскаму павятоваму маршалку (1795—1802); унуку — Феліксу Янавічу Яленскаму (1775—пасля 1817), мазырскі павятовы маршалак (1805—1808); праўнуку — Напалеону Феліксавічу Яленскаму (1810—1883).
Пры Напалеоне Феліксавічу Яленскім родавы маёнтак Лучыцы (фальварак Лучыцы, вёскі Лучыцы, Слабада, Хойна і Рудня) у Мазырскім павеце у 1839 налічваў 238 мужчынскіх душ і 297 жаночых. У 1839 Напалеон Яленскі быў асуджаны за ўдзел у таемным таварыстве і антыўрадавай дзейнасці, аднесены да трэцяга разраду дзяржаўных злачынцаў, пазбаўлены дваранства і сасланы шараговым жаўнерам служыць у расійскае войска ў асобны Каўказскі корпус. Яго нерухомую маёмасць было дазволена пакінуць законным спадчыннікам.
Па вяртанні з каўказскай ссылкі ў родны маёнтак Лучыцы ў 1844, Напалеон займаўся гаспадаркай і нідзе не служыў. Пасля многіх год, якія мінулі з часу дзейнасці ў таемным таварыстве дваран у Мазырскім павеце, Напалеон Яленскі змяніў свае нейтральнае стаўленне да сацыяльнай канцэпцыі «пасябраваць з сялянамі», якую ў свой час шырока прапагандаваў у літоўска-беларускіх губернях сярод дваран эмісар Шыман Канарскі (1808—1839), і арганізаваў у сваіх лучыцкіх маёнтках школу для сялянскіх дзяцей, якіх і сам там вучыў.
Напалеон Яленскі быў адным з кіраўнікоў паўстання 1863—1864 гадоў, уваходзіўшы ў групоўку «белых». За ўдзел у паўстанні ён быў высланы ў Сібір і па моцы ўказу ад 10 снежня 1865 вымушаны прадаць усе свае маёнткі, у тым ліку і Лучыцы. Напалеон Яленскі вярнуўся ў 1868 са ссылкі і пасяліўся ў Варшаве, а памёр 11 мая 1883 у Цепліцах (Чэхія, Аўстра-Венгрыя). У сваім тастаменце ён запісаў 23 800 рэйнскіх залатых на асвету і стыпендыю для сялянскіх дзяцей свайго былога маёнтка ў Мазырскім павеце.
Вальвердэ (правінцыя Павія)
Вальвердэ (Valverde) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 316 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 21 чал./км². Займае плошчу 15 км². Паштовы індэкс — 27050. Тэлефонны код — 0383.
Іосіф Трафімавіч Дацэнка
Іосіф Трафімавіч Дацеэнка (15 лістапада 1916, вёска Шляхавое, Кэгічыўскі раён, Харкаўская вобласць — 28 верасня 1943) — Герой Савецкага Саюза (1943).
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1916 годзе ў сям’і селяніна. Скончыў школу ў роднай вёсцы. З цягам часу паступіў у заатэхнічнае вучылішча і працаваў на ферме ў в. Параскавея. У 1937 г. быў прызваны ў шэрагі Чырвонай Арміі. Камандзір роты 271-га стралковага палка 181-й стралковай дывізіі 13-й арміі Цэнтральнага фронту.
Копцева
Назву Ко́пцева маюць:
Іосіф Трафімавіч Дацэнка
Біяграфія
Вялікую Айчынную вайну Іосіф Дацэнка сустрэў начальнікам заставы 73-га Чырванасцяжнага пагранатрада ў Карэла-Фінскай ССР, ваяваў з гітлераўцамі на Рэбольскім кірунку. Пасля цяжкага ранення, якому папярэднічалі шмат лёгкіх, служыў начальнікам пагранзаставы «Новая» Бірабіджанскага пагранатрада.
Затым зноў быў накіраваны на фронт, вызначыўся ў многіх баях.
25 верасня 1943 г. яго падраздзяленне з дапамогай падручных сродкаў першым у дывізіі пераправілася праз р. Дняпро і захапіла плацдарм у раёне в. Бярозкі Брагінскага раёна Гомельскай вобласці.
28 верасня 1943 г. у час контратакі праціўніка І. Г Дацэнка даў каманду воінам прапусціць праз свае баявыя парадкі варожыя танкі, адсек ад іх пяхоту і знішчыў да двух узводаў фашыстаў.
У гэтым баі старшы лейтэнант Дацэнка быў смяротна паранены. За смелыя і рашучыя дзеянні, праяўленыя ў баі за дняпроўскі плацдарм, указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 16 кастрычніка 1943 г. старэйшаму лейтэнанту Дацэнка Іосіфу Трафімавічу пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Пахаваны герой-пагранічнік у Чарнігаве.
NGC 6109
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ліст-пратэст 139
Ліст-пратэст 139, Кіеўскi ліст — грамадскі ліст на імя Леаніда Брэжнева, Аляксея Касыгіна і Мікалая Падгорнага з патрабаваннем спыніць практыку супрацьзаконных палітычных судовых працэсаў.
Папярэднія падзеі
Пасля зняцця М. С. Хрушчова восенню 1964 г. з пасады Першага сакратара ЦК КПСС у СССР скончыўся перыяд «адлігі». З 1965 г. пачалася хваля арыштаў сярод прадстаунікоў творчай і навуковай інтэлігенцыі. Ва Украіне пераследы мелі часцяком прэвентыўны характар, небяспеку бачылі ў кожным, хто занадта цікавіўся пытаннямі нацыянальнай культуры і мовы. Гэты працэс выклікаў супраціў з боку прыгнечаных.
Міхаіл Бялецкі, украінскі матэматык і палітолаг, адзін з "падпісантаў" ліста-пратэста 139:
Найбольш распаўсюджанай формай супраціву з’яўляліся лісты-пратэсты.
Ліст-пратэст
У гэтых абставінах у 1968 г. быў складзены грамадскі ліст з патрабаваннем спыніць практыку супрацьзаконных палітычных працэсаў. У лісце звярталася ўвага на адыход ад рашэнняў ХХ з’езда КПСС, парушэнні сацыялістычнай законнасці. Ініцыятарамі ліста былі Іван Святлічны, Іван Дзюба, Віктар Баднарчук, Юры Цэхмістрэнка, Ірына Заслаўская, Міхаіл Бялецкі. Першым стаяў подпіс Сяргея Параджанава, які не прымаў удзел у складанні, але настаяў на тым, што мусіць быць першым. Сярод падпісантаў былі пісьменнікі, мастакі, вядомыя вучоныя.
Міхаіл Бялецкі:
Генеральнаму сакратару ЦК КПСС Л. І. Брэжневу
Намесніку Савета Міністраў СССР А. М. Касыгіну
Намесніку Прэзідыўма Вярхоўнага Савета СССР М. В. Падгорнаму
Паважаныя таварышы!
Звяртаемся да Вас па пытанні, што глыбока хвалюе розныя колы савецкай грамадскасці.
На працягу некалькіх апошніх гадоў у Савецкім Саюзе праводзяцца палітычныя працэсы над маладымі людзьмі з асяроддзя творчай і навуковай інтэлігенцыі. Мы занепакоены гэтымі працэсамі па шэрагу прычын.
Перадусім, нас не можа не трывожыць тое, што пры правядзенні многіх з гэтых працэсаў парушаліся законы нашай краіны. Напрыклад, усе працэсы ў Кіеве, Львове і Івана-Франкоўску 1965-1966 гг., на якіх асуджана больш за 20 чалавек, праводзіліся ў закрытым парадку — насуперак таму, што адкрыта і недвухсэнсоўна гарантавана Канстытуцыяй СССР, Канстытуцыямі саюзных рэспублік і іх крымінальнымі кодэксамі. Больш таго, закрыты характар працэсаў спрыяў парушэнню законнасці ў самім ходзе судовых разбораў.
Мы лічым, што парушэнне прынцыпу галоснасці судаводства ідзе ўразрэз з рашэннямі XX і XXII з'ездаў партыі пра аднаўленне сацыялістычнай законнасці, уразрэз з інтарэсамі савецкага грамадства, з'яўляецца здзекам над найвысокім законам нашай краіны — Канстытуцыяй Саюза Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік — і нічым не можа быць апраўдана. Прынцып галоснасці ўключае ў сябе не толькі адкрыты судовы разбор, але і шырокае і праўдзівае асвятленне яго хода ў друку. Вядома патрабаванне У. І. Леніна аб тым, што шырокія масы мусяць усё ведаць, усё бачыць і мець магчымасць пра усё судзіць, што асабліва ў адносінах да карных органаў «маса мусіць мець права ведаць і правяраць кожны, нават наіменшы крок іх дзейнасці» (У. І. Ленін, т. 27, ст. 186). Між тым, наш друк зусім не рэагаваў на палітычныя працэсы, якія праводзяцца на Украіне. Што датычыцца палітычных працэсаў, якія праводзіліся ў Маскве, то кароткія паведамленні аб іх, якія з’явіліся ў друку, здольныя хутчэй выклікаць збянтэжанасць і абразіць сваёй непавагай да здаровага сэнсу савецкага чытача, чым даць яму сапраўдную інфармацыю аб справах, якія слухаліся, і ходзе судовага разбору.
Гэтая – па сутнасці – бескантрольнасць і непублічнасць зрабіла магчымым парушэнне канстытуцыйных гарантый і працэсуальных нормаў. Стала амаль правілам, што на падобных палітычных працэсах суд адмаўляецца выслухоўваць сведак абароны і абмяжоўваецца толькі сведкамі абвінавачвання. Факты, прыведзеныя ў адкрытым лісце П. Літвінава і Л. Богараз, які атрымаў шырокую вядомасць, красамоўна сведчаць пра тое, што суд над Галансковым, Гінзбургам, Дабравольскім і Пашковай праводзіўся з грубым парушэннем працэсуальных нормаў.
Усё гэта і многія іншыя акты кажуць пра тое, што палітычныя працэсы, якія праводзяцца ў апошнія гады, становяцца формай падаўлення іншадумцаў, формай падаўлення грамадзянскай актыўнасці і сацыяльнай крытыкі, цалкам неабходнай для здароўя усялякага грамадства. Яны сведчаць пра ўзмацнелую рэстаўрацыю сталінізма, ад якой так энергічна і мужна перасцерагаюць І. Габай, Ю. Кім і П. Якір у сваім звароце да дзеячаў навукі, культуры і мастацтва ў СССР. На Украіне, дзе парушэнні дэмакратыі дапаўняюцца і абвастраюцца скажэннямі ў нацыянальным пытанні, сімптомы сталінізма выяўляюцца яшчэ больш відавочна і груба.
Мы лічым сваім абавязкам выразіць глыбокую трывогу з нагоды таго, што адбываецца. Мы заклікаем Вас выкарыстаць свой аўтарытэт і свае паўнамоцтвы ў тым напрамку, каб органы суда і пракуратуры строга прытрымліваліся савецкіх законаў і каб цяжкасці і рознагалоссі, якія паўстаюць у нашым грамадска-палітычным жыцці, вырашаліся ў ідэйнай сферы, а не аддаваліся кампетэнцыі органаў пракуратуры і дзяржбяспекі.
Красавік 1968 г.
Ліст з подпісамі быў перададзены ў прыёмную ЦК КПСС у красавіку 1968 г.
Наступствы
Першы час пераследам падпісантаў ліста займаліся партыйныя органы. Афіцыйнае ўмяшанне КДБ не пацверджана. Спачатку падпісантаў выклікалі ў партбюро на месцах працы, распытвалі, хто ім даў ліст на подпіс, і патрабавалі раскаяння. Цэхмістрэнка і Баднарчук узялі адказнасць на сябе. Усім, каму яны давалі ліст на подпіс, было дазволена на іх спасылацца.
У залежнасці ад мясцовых умоў, рэпутацыі і паводзін абвінавачаных ім маглі абвясціць вымову, выключыць з камсамола ці партыі, звольніць з працы. Нярэдка пасля звальнення доўгі час чалавеку не давалі магчымасці ўладкавацца на працу, як правіла, назаўжды зачыняўся шлях да навуковай працы. Аднак, кампанія па пераследу падпісантаў ліста ў 1968 г. насіла даволі павярхоўны характар. Да многіх з іх проста не дайшлі рукі, вядома, калі яны да таго не прыцягвалі да сябе ўвагу органаў. У такіх выпадках простая змена працы часта бывала дастатковым спосабам пазбегнуць пакарання.
Другі этап пераследу пачаўся ў 1972 г. Ва Украіне гэты год стаў годам шырокамаштабнай аперацыі КДБ супраць усялякага іншадумства, перш за ўсё, нацыянальна афарбаванага. Прайшлі павальныя арышты ўсіх, да каго ва ўладзе былі хоць бы мінімальныя прэтэнзіі. Праўда, самога факта падпісання ліста пратэсту для арышту было яшчэ мала, але падпісанты разам з іншымі іншадумцамі сталі аб’ектам пільнай увагі і апрацоўкі КДБ. Гэтыя даследаванні працягваліся ўвесь 1972 г. і ахапілі вельмі шырокае кола людзей. Тых з іх, хто не апраўдаў надзей органаў, чакалі тыя ж наступствы, што і пасля разборак ў 1968 годзе, прычым адлучэнне ад нармальнага жыцця, як правіла, насіла больш сістэмны і працяглы характар.
Уладзіслаў Урублеўскі
Уладзіслаў Урублеўскі (Władysław Wróblewski; 21 сакавіка 1875 — 19 жніўня 1951 года) — польскі палітык, юрыст, прэм'ер-міністр Каралеўства Польскага.
Скончыў юрыдычны факультэт Ягелонскага ўніверсітэта, дзе ў 1897 годзе атрымаў ступень доктара. У 1900-1912 гадах быў на дзяржаўнай службе, спачатку ў Львове працаваў чыноўнікам у аўстрыйскім Галіцкім намесніцтве, з 1910 года — як прадстаўнік намесніцтва ў Кракаве. У 1912 годзе — на адпачынку. У 1911 годзе ажаніўся. Пасля хабілітацыі ў 1908-1918 гадах быў дацэнтам права ў Ягелонскім універсітэце. У 1917 годзе адмовіўся ад пасады прафесара і, пераехаўшы ў Варшаву, пачаў працаваць у прэзідыуме Рэгенцкай рады. З 19 студзеня 1918 года — кіраўнік Упраўлення прэзідэнта Савета Міністраў Каралеўства Польскага. 4–17 лістапада 1918 года ўзначальваў часовы ўрад Каралеўства Польскага і яго Міністэрства замежных спраў. Ва ўрадзе Енджэя Марачэўскага — у рангу намесніка дзяржаўнага сакратара. Быў заступнікам старшыні польскай мірнай дэлегацыі ў Мінску. З 15 сакавіка 1921 па 9 лістапада 1922 года — польскі пасол у Лондане, з 10 лістапада 1922 па 13 кастрычніка 1925 года — пасол у Вашынгтоне. Падчас знаходжання ў ЗША стаў старшынёй стыпендыйнага камітэта Фонду Касцюшкі. Пасля Майскага перавароту 1926 года быў ненадоўга адхілены ад дзяржаўных спраў і займаўся журналістыкай, у тым ліку быў галоўным рэдактарам ​​«Познаньскай і паморскай газеты». У 1929–1936 гадах быў прэзідэнтам Банка Польшчы. У 1937 годзе выйшаў на пенсію, адначасова атрымаўшы працу ў Школе палітычных навук у Варшаве, дзе працаваў да пачатку вайны ў 1939 годзе. Гады нямецкай акупацыі правёў у Варшаве. Пасля выбуху Варшаўскага паўстання (1944 год) быў высланы ў перасыльны лагер у Прушкаў. Пасля вайны яму было забаронена вяртацца ў Варшаву, і ён пасяліўся ў Лодзі, дзе стаў адным з заснавальнікаў Лодзінскага ўніверсітэта, уладкаваўшыся на пасаду першага загадчыка кафедры.
Красны (Буда-Кашалёўскі раён)
Кра́сны (, Красный) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.
Транспартная сетка
Побач аўтамабільная дарога Жлобін — Гомель. Планоўка складаецца з прамалінейнай, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі вуліцы, забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1930 годзе жыхары ўступілі ў калгас. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінуў 21 жыхар. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Чабатовічы» (цэнтр — вёска Чабатовічы).
Гаражанская
Гаража́нская — рака ў Гарадоцкім і Віцебскім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, у басейне ракі Заходняя Дзвіна.
Даўжыня ракі 16 км (14 км з іх на тэрыторыі Віцебскага раёна). Плошча вадазбору 56 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 м/км. Пачынаецца з возера Уцянскае, цячэ ў межах Гарадоцкага ўзвышша. Упадае ў возера Княжно з паўночнага ўсходу. У басейне ракі возера Жабніца.
Гандлёвыя рады (Навагрудак)
Гандлёвыя рады — гістарычны гандлёва-складскі комплекс у Навагрудку, помнік архітэктуры класіцызму. Гісторыка-культурная каштоўнасць рэспубліканскага значэння.
Гісторыя
Узведзены з цэглы на рыначнай плошчы горада ў 1812 г. па тыпавым праекце, складзеным у Санкт-Пецярбургу. У 1953 годзе ў мэтах прыстасавання пад прамысловы магазін рэстаўраваны і часткова перабудаваны. Так, напрыклад, былі зменены ўнутраная планіроўка, часткова галоўны фасад, канструкцыя даху (паніжаны), каланада абліцавана дэкаратыўнай керамічнай пліткай. У наш час таксама выкарыстоўваюцца як гандлёвая ўстанова.
Большы корпус гандлёвых радоў, які размяшчаўся ў цэнтры плошчы, не захаваўся.
Архітэктура
Гандлёвыя рады ў Навагрудку ўяўляюць у плане выцягнутую трапецыю. Накрыты двухсхільным дахам з трохвугольнымі франтонамі на тарцах і ў цэнтры падоўжных фасадаў. Мае цэнтральны і два бакавыя ўваходы. Галоўны паўднёвы фасад прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Раней на галоўным фасадзе былі ўваходныя дзверы ў крамы. Крамы асвятляліся аконнымі праёмамі на тыльным фасадзе. Уздоўж галоўнага фасада будынка абходная галерэя, утвораная дарычнай каланадай. Унутры — гандлёвая зала і невялікія складскія памяшканні.
Жан-Франсуа Ліятар
Вызначыў постмадэрн як крызіс метанаратываў (вялікіх праектаў).
Біяграфія
З пачатку 1970-х і да 1987 года Ліятар выкладаў ва Універсітэце Парыж VIII, пад канец кар’еры атрымаўшы званне заслужанага прафесара. На працягу наступных двух дзесяцігоддзяў ён чытаў лекцыі за межамі Францыі: у Каліфарнійскім універсітэце ў Ірвайне, а як запрошаны прафесар — ва ўніверсітэтах ва ўсім свеце: Берклі, Ельскі ўніверсітэт, Сан-Дыега ў ЗША, Манрэальскі ўніверсітэт у Канадзе, і Універсітэт у Сан-Паўлу ў Бразіліі. Ён стаў таксама заснавальнікам і дарадчым членам Міжнароднай калегіі філасофіі ў Парыжы. Незадоўга да смерці ён дзяліў свой час паміж Парыжам і Атлантай, дзе выкладаў ва Універсітэце Эмары.
У 1993 годзе Жан-Франсуа Ліятар па запрашэнні часопіса «Кабінет» наведаў Санкт-Пецярбург і выступіў з лекцыяй «Anima minima» на сімпозіуме «Мастацтва, філасофія, псіхааналіз». Сімпозіум праходзіў у Расійскім этнаграфічным музеі з 3 па 5 чэрвеня 1993 года.
Ліятар любіў вяртацца да паняцця постмадэрнізму ў сваіх шматлікіх эсэ. У 1998 годзе, якраз пры падрыхтоўцы канферэнцыі па постмадэрнізме і тэорыі СМІ, ён нечакана памёр ад лейкеміі, якая хутка прагрэсавала. Ліятар пахаваны на могілках Пер-Лашэз у Парыжы.
Літуаністыка (часопіс)
«Літуані́стыка» (Lituanistica) — літоўскі навуковы часопіс. Выдаецца ў Вільнюсе з 1990 года на літоўскай мове 4 разы на год Літоўскай АН. Асвятляе праблемы развіцця літоўскай гісторыі, археалогіі, літаратуры, фалькларыстыкі, мовы. Мае раздзелы «Артыкулы», «Публікацыі», «Агляды, думкі», «Палеміка», «Рэцэнзіі» і інш.
Змяшчае артыкулы па гісторыі і культуры Літвы, Беларусі, Вялікага Княства Літоўскага, беларуска-літоўскіх узаемасувязях: «Беларуская карта ў палітычнай гульні Каўнаса і Масквы ў 1920—1925 гадах» А. Каспаравічуса, «Культурнае ўзаемадзеянне і нацыянальная ідэнтычнасць ва ўсходнелітоўскай і заходнебеларускай вёсцы (канец XIX — першая палова XX ст.)» Р. Мяркене, «Пячаці Вялікага княства Літоўскага ў XIII—XVIII стст.» Э. Рымшы (усе 1997), «Музеі Віленскага універсітэта XVIII — пачатку XIX стагоддзя» Н. Кяршытэ, «Пра паходжанне розніцы паміж літоўскімі і беларускімі палітычнымі аспірацыямі ў час Першай сусветнай вайны» Э. Гімжаўскага (абодва 1998) і інш.; рэзюмэ на англійскай, нямецкай, французскай мовах, рэцэнзіі на працы літоўскіх, польскіх, рускіх, нямецкіх, італьянскіх, украінскіх даследчыкаў.
Мінская аперацыя
Мінская аперацыя (29 чэрвеня — 4 ліпеня 1944) — стратэгічная ваенная наступальная аперацыя ўзброеных сілаў СССР супраць нямецкіх войскаў у час Вялікай Айчыннай вайны, праведзеная ва Усходняй Беларусі. З’яўляецца складовай часткай Беларускай аперацыі. Ажыццяўлялася сіламі 1-га, 2-га і 3-га Беларускіх франтоў пры садзейнічанні 1-га Прыбалтыйскага фронту.
Ход аперацыі
Войскі 3-га Беларускага і 1-га Беларускіх франтоў адначасова ў злучальным кірунку нанеслі ўдар па праціўніку ў напрамку Мінска. Далей разам з войскамі 2-га Беларускага фронту было завершана акружэнне Мінска. Адначасова з гэтымі дзеяннямі войскі 1-га Прыбалтыйскага фронту сумесна з асобнымі злучэннямі 3-га Беларускага і 2-га Беларускага франтоў, працягнулі імклівы наступ у заходнім кірунку, знішчаючы умацаванні суперніка, і займаючы плацдарм для наступнага развіцця наступлення савецкіх войскаў. Істотную дапамогу войскам аказалі беларускія партызаны, якія ладзілі засады на шляхах адступлення нямецкіх сілаў, грамілі штабы, знішчалі масты і пераправы.
29-30 чэрвеня войскі 3-га Беларускага фронту выйшлі да Бярэзіны, фарсіравалі яе і працягнулі імклівае наступленне на Мінск. У ноч з 30 чэрвеня на 1 ліпеня нямецкія злучэнні пакінулі Мінск. Але гэта не перашкодзіла савецкай авіяцыі здзейсніць бамбардзіроўку горада перад уступленнем у яго. 3 ліпеня танкавае падраздзяленне ўварвалася ў горад. Неўзабаве было завершана акружэнне асноўных сілаў 4 арміі, усяго 105 тыс. чал. Да 12 ліпеня групоўка была ліквідаваная.
За ўмелыя і гераічныя дзеянні ў ходзе Мінскай аперацыі 1944 года, 52 злучэнні і часткі атрымалі ганаровае званне «Мінскія».
Дан Андэрсан
Даніэль «Дан» Андэрсан (Daniel ”Dan” Andersson,, , Швецыя — , , Швецыя) — шведскі пісьменнік, паэт і кампазітар.
Біяграфія
Дан Андэрсан нарадзіўся 6 красавіка 1888 года ў Скатлёсбергу (зараз камуна Людвіка ў правінцыі Даларна) у сям'і сельскіх настаўнікаў. Продкі бацькі былі фінскімі перасяленцамі. Ва ўзросце пяці гадоў навучыўся чытаць, а ў восем, маючы скрыпку, - самастойна навучыўся граць на ёй, вывучаў англійскую мову. У 1902 годзе пабываў у Злучаных Штатах, куды сям'я хацела эміграваць у пошуках працы і сродкаў існавання. Умовы для сям'і ў ЗША апынуліся ненашмат лепш, чым на радзіме, пасля чаго ён вярнуўся ў Швецыю. У гэты перыяд ён напісаў шэраг апавяданняў і вершаў.
У 1905 годзе сям'я пераязджае, але ў 1911–1915 гадах зноў жыве ў Скатлёсбергу. Дан піша шмат апавяданняў і вершаў у гэты час. У 1914–1915 гадах Дан вучыцца ў Брунсвікскай народнай школе. З гэтага часу піша прозу, вершы і песні, якія карыстаюцца папулярнасцю ў шведаў і спяваюцца амаль стагоддзе праз. Самыя вядомыя яго песні – «Маёй сястры» і «Юнга Янсан».
Дан загінуў у пакоі №11 у стакгольмскай гасцініцы Хэльман 16 верасня 1920 года, дзе ён спрабаваў уладкавацца на працу ў выданні «Сацыял-дэмакрат». Супрацоўнікі гасцініцы труцілі вошаў у пакоі і не праветрылі памяшканне. У выніку атручвання Андэрсан памёр.
Пахаваны ў горадзе Людвіка.
Творчасць
Паэт і празаік, некаторыя свае вершы сам паклаў на музыку. Карыстаўся псеўданімам Чорны Джым (Black Jim). Уважаўся за пралетарскага паэта, хоць гэтай тэматыкай яго творы не абмяжоўваліся.
У 1917—1918 гадах супрацоўнічаў з сацыял-дэмакратычнай газетай «Ny Tid» у Гётэбаргу, займаўся перакладамі твораў Р. Кіплінга і Шарля Бадлера на шведскую мову. Нягледзячы на прастату выхавання, Андэрсан быў вельмі адукаваным і музычным чалавекам, іграў на скрыпцы і акардэоне.
Магілёўскае Беларускае дзяржаўнае педагагічнае вучылішча фізічнага выхавання
Магілёўскае Беларускае дзяржаўнае педагагічнае вучылішча фізічнага выхавання — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова, якая існавала ў Магілёве ў 1923—1956 гадах.
Гісторыя
Але заканчэннем грамадзянскай вайны становішча не палепшылася. Востры фінансавы, сацыяльна-эканамічны крызіс, высокія тэмпы інфляцыі паставілі многія інстытуты на мяжу выжывання. Дзяржава была не ў стане ўтрымліваць вялікую колькасць ВНУ. У ліпені 1923 г. СНК СССР прыняў дэкрэт «Аб закрыцці і рэарганізацыі некаторых вышэйшых навучальных устаноў». На базе інстытута быў створаны Магілёўскі Беларускі педагагічны тэхнікум. Сюды была пераведзена частка выкладчыкаў, студэнты падрыхтоўчага аддзялення і першага курса. Старшакурснікі атрымалі магчымасць працягнуць вучобу на педагагічным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Для падрыхтоўкі нацыянальных кадраў у галіне дашкольнага выхавання ў 1933 г. па рашэнні ўрада БССР на базе дашкольнага аддзялення Магілёўскага педтэхнікума быў арганізаваны Магілёўскі дашкольны педагагічны тэхнікум. У 1937 г. усе педтэхнікумы СССР былі перайменаваны ў вучылішчы. Размяшчалася ў будынку былога Магілёўскага жаночага епархіяльнага вучылішча па вуліцы Вароўскага.
Паколькі асноўнай спецыялізацыяй Магілёўскага Беларускага дзяржаўнага педагагічнага вучылішча была падрыхтоўка настаўнікаў фізічнай культуры, яно было ў 1949 годзе перайменаваны ў Магілёўскае педагагічнае вучылішча фізвыхавання. У 1956 г. загадам Міністэрства асветы БССР педагагічнае вучылішча фізвыхавання было зачынена, а яго матэрыяльна-тэхнічная база, навучэнцы і частка выкладчыкаў перададзены Магілёўскаму дашкольнаму педагагічнаму вучылішчу.
NGC 6110
NGC 6110 (іншыя абазначэнні — ZWG 196.27, KUG 1615+352C, PGC 57751) — галактыка ў сузор’і Паўночная Карона.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Антыпатыя
Антыпатыя (, ад αντι — «супраць», і πάθος — «страсць») — пачуццё непрыязнасці, непрыхільнасці або агіды, эмацыйнае стаўленне непрымання каго-небудзь ці чаго-небудзь. Пачуццё антыпатыі супрацьлеглае сімпатыї. Антыпатыя, як і сімпатыя, з'яўляецца шмат у чым несвядомым пачуццём і не агаворваецца валявым рашэннем, але яна можа ўзнікаць і свядома, у выніку маральнай ацэнкі ў адносінах да тых людзей, істотаў або з'яў, якія асуджае прынятая ў дадзеным грамадстве сістэма поглядаў.
Велецца-Ламеліна
Велецца-Ламеліна (Velezzo Lomellina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 103 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 13 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 27020. Тэлефонны код — 0384.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Беластоцка-Мінская бітва
Беластоцка-Мінская бітва — назва прыгранічнай бітвы на цэнтральным участку савецка-германскага фронту падчас Вялікай Айчыннай вайны 22 чэрвеня — 8 ліпеня 1941 года. У выніку бітвы асноўныя сілы савецкага Заходняга фронту апынуліся ў акружэнні і былі разгромленыя, 28 чэрвеня нямецкія войскі ўзялі Мінск.
Спіс вуліц Жалудка
У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г.п. Жалудок
Навасады (Дзяржынскі раён)
Наваса́ды (, Новосады) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Дзямідавіцкага сельсавета.
Да 8 красавіка 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Вертнікаўскага сельсавета.
Ліпі
Ліпі — прозвішча.
Беларусь (кніга)
«Беларусь» (Weissruthenien. Land, Bewohner, Geschichte, Volkswirtschaft, Kultur, Dichtung Mit 93 Abbildungen und einer Karte) — першая нямецкамоўная кніга, прысвечаная Беларусі.
Перадумовы
Прагрэсіўны нямецкі журналіст Вальтэр Егер у час Першай сусветнай вайны знаходзіўся на тэрыторыі Беларусі, зацікавіўся жыццём і культурай беларускага народа. Гэтая цікавасць знайшла выяўленне ў шматлікіх матэрыялах – артыкулах, карэспандэнцыях, нарысах, якія друкаваліся на старонках нямецкага перыядычнага друку. Яны ахоплівалі шырокае кола праблем, звязаных з жыццём і дзейнасцю беларускага народа. В. Егер ведаў, што ў Нямеччыне існуюць далёкія ад рэальнасці, скажоныя ўяўленні пра беларусаў як пра цёмны, адсталы і пакорлівы народ, у якога вышэйшае праяўленне культуры – толькі вусная народная творчасць. Каб развеяць гэтыя беспадстаўныя ўяўленні, Егер вырашыў пазнаёміць сваіх суайчыннікаў з Беларуссю, яе сціплым і працавітым народам, які меў даўнюю і багатую гісторыю, шматвяковую культуру, але неспрыяльнымі гістарычнымі ўмовамі доўга быў адціснуты ад паступальнага развіцця, прыйшоў у заняпад і толькі ў апошні час у выніку вялікіх гістарычных зрухаў абудзіўся да актыўнага палітычнага і культурнага жыцця.
Напісанне
3 дапамогай прафесара Абіхта, дактароў Іпеля і Дзітмана Егеру ўдалося скласці і выдаць задуманую ім кнігу, якая доўгі час была адным з найбольш поўных нямецкіх выданняў пра Беларусь. Матэрыяламі для яе паслужылі, галоўным чынам, працы рускіх і польскіх вучоных, часткова перакладзеныя на нямецкую мову.
Часткі пра гісторыю Беларусі не былі падпісаныя, але, як відаць з прадмовы, іх напісаў доктарам Дзітманам, адвакатам з Горадні. У 1919 годзе Валянцін фон Дзітман быў дарадцам Дыпламатычнай місіі БНР ў Берліне. Іншыя раздзелы былі падпісаныя. Такім чынам, матэрыялы, якія тычацца геаграфіі і эканомікі Беларусі напісаў Пётра Крачэўскі (у прадмове адзначана, што яны былі выдадзеныя ўжо раней Беларускай дыпламатычнай місіяй у Берліне), доктар Альберт Іпель пра беларускую культуру, прафесар доктар Рудольф Абіхт, нямецкі славіст, які раней пісаў для газеты 10-й арміі, апісаў літаратуру беларускага адраджэння і змясціў фрагменты літаратурных твораў Тараса Гушчы (або Якуба Коласа), анталогію песень і паданняў, а таксама апісанні беларускіх абрадаў, запазычаныя ў фалькларыстаў.
Змест
Храналагічна кніга ахоплівае гістарычнае развіццё Беларусі ад часоў Старажытнай Русі да 1918 г. Складаецца яна з васьмі раздзелаў — «Край», «Насельніцтва», «Гісторыя», «Народная гаспадарка», «Духоўная культура», «Аб беларускім мастацтве», «3 беларускай літаратуры», «3 беларускай вуснай народнай творчасці», якія, на думку аўтара, павінныя былі ахапіць найбольш характэрныя сферы мінулага і сучаснага жыцця беларусаў. Кніга ілюстраваная 93 малюнкамі, да яе прыкладзеная карта Беларусі. Ёсць невялікая прадмова.
У раздзеле «Духоўная культура» сабраны матэрыял, які ў агульных рысах раскрываў найбольш значныя этапы развіцця беларускай культуры на працягу ўсёй гісторыі яе існавання.
Беларуская літаратура ахарактарызавана тут агульна. Першыя звесткі пра яе звязваюцца з імем беларускага асветніка і першадрукара Ф. Скарыны. Затым гаворка ідзе пра Рэфармацыю, разглядаецца паэма «Тарас на Парнасе». Называюцца прозвішчы прадстаўнікоў новай беларускай літаратуры Я. Баршчэўскага, В. Дуніна-Марцінкевіча, Ф. Багушэвіча, Я. Лучыны, Я. Купалы і Я. Коласа. Апошнія два прадстаўленыя як найбольш значныя носьбіты духоўнай культуры сваёй нацыі.
Апошні, восьмы, раздзел кнігі «Беларусь» падабраны і  перакладзены прафесарам Абіхтам. Нямецкі вучоны імкнуўся паказаць мастацкую творчасць беларускага народа ў лепшых яе празаічных і вершаваных праявах. Па магчымасці выяўлена і жанравая разнастайнасць: у раздзел уключаны апавяданні, легенда, вершы, народныя казкі і песні.
У кнізе таксама змешчаная мапа БНР.
Рэакцыя
Другім водгукам была вялікая рэцэнзія М. Байкова, апублікаваная ў 1921 г. у часопісе «Вольны сцяг» пад той жа назвай. Кніга В. Егера разглядалася тут больш шырока і падрабязна: вялася гаворка пра гісторыю яе ўзнікнення, пра змест і структуру. Усяму выданню давалася такая ацэнка: «''Чаго-небудзь новага дзеля беларускага чытача, асабліва таго, каму вядомы творы прафесара, акадэміка Я. Карскага, Шэйна, Раманава і інш., зборнік не прадстаўляе, аднак трэба аддаць справядлівасць немцам, яны старанна сабралі тое, што з'яўляецца найбольш прыкметным у розных галінах жыцця беларускага народа''».
Значна пазней, у 1925 г., да кнігі В. Егера звярнуўся вядомы беларускі вучоны Я. Карскі. У артыкуле «Беларуская філалогія за апошнія дзесяць гадоў», змешчаным у часопісе «», ён пісаў: «Гэта кампілятыўная, спехам складзеная пасля 1917 года праца, без каментарыяў. Віньеткі, узятыя з маёй «Палеаграфіі», у некаторых месцах надрукаваны наадварот. Яны ў большасці сваёй не беларускія. Адсутнічае ў гэтай кнізе размежаванне паміж агульнаславянскім, рускім і беларускім».
NGC 6111
NGC 6111 (іншыя абазначэнні — MCG 11-20-7, ZWG 320.14, PGC 57579) — галактыка ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Андэрсан
А́ндэрсан (Andersson або Anderson)— еўрапейскае прозвішча.
Мурат Каральбіевіч Кумпілаў
Мурат Каральбіевіч Кумпілаў (КъумпӀыл Мурат; нар. 27 лютага 1973, а. Уляп, Чырвонагвардзейскі раён, Адыгейская АВ, Краснадарскі край, РСФСР, СССР) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Кіраўнік Рэспублікі Адыгея з 10 верасня 2017 года (часовы выканаўца абавязкаў з 12 студзеня па 10 верасня 2017 года). Сакратар Адыгейскага рэгіянальнага аддзялення партыі «Адзіная Расія» з 7 лістапада 2019 года. Член Вышэйшай рады партыі «Адзіная Расія».
Прэм’ер-міністр Рэспублікі Адыгея з 28 мая 2008 года па 28 верасня 2016 года (выканаўца абавязкаў прэм’ер-міністра Рэспублікі Адыгея з 12 па 28 мая 2008 года). Старшыня Дзяржаўнай рады — Хасэ Рэспублікі Адыгея з 3 кастрычніка 2016 года па 14 студзеня 2017 года.
Ultra (альбом)
«Ultra» — дзявяты альбом англійскага гурта Depeche Mode, выдадзены 14 красавіка 1997 на лэйбле Mute Records.
Чырвоны Акцябр
Размяшчэнне
У 24 км на паўднёвы ўсход ад Буда-Кашалёва, 15 км ад чыгуначнай станцыі Лазурная (на лініі Жлобін — Гомель), 23 км ад Гомеля.
Транспартная сетка
Шаша Доўск — Гомель. Планоўка складаецца з кароткай прамалінейнай вуліцы амаль мерыдыянальнай арыентацыі (абапал шашы) і забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседняй вёскі Чэрапаўка на былых памешчыцкіх землях. Першапачаткова пасёлак быў вядомы пад назвай Чэрапаўка-II, у 1924 годзе атрымаў сучасную назву. У 1929 годзе жыхары ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Краснаакцябрскі» (цэнтр — вёска Акцябр).
Мост Канстытуцыі
Мост Канстытуцыі (Ponte della Costituzione) — мост праз Гранд-канал у Венецыі. Злучае станцыю Санта-Лючыя з П'яцале Рома. Пабудаваны паводле праекта іспанскага архітэктара Сант'ягі Калатравы ў 2008. Адкрыты ў ноч 11 верасня 2008 у гонар 60-годдзя Канстытуцыі Італіі. Да адкрыцця насіў назву Чацвёрты мост праз Гранд-Канал (Quarto Ponte sul Canal Grande). Турысты і мясцовыя жыхары часам называюць яго мостам Калатравы (Ponte di Calatrava).
У 1999 гарадскі Муніцыпалітэт зацвердзіў план пабудовы новага моста праз Гранд-канал. Калатрава, абраны архітэктарам, прапанаваў праект аркавага моста з радыусам крывізны 180 м. Аснова выкананая з жалезабетонных бэлек, прыступкі на ўсходах зробленыя з традыцыйнага для Венецыі істрыйскага каменя і загартаванага шкла. Парапеты таксама шкляныя, сканчаюцца бронзавымі поручнямі з утоеным асвятленнем. Агульная даўжыня — 79,7 м, шырыня вагаецца ад 9,4 да 17,7 м, вышыня над вадой у вышэйшай кропцы — 7,04 м. Пасля пабудовы моста, ён быў усталяваны з дапамогай баржы ў ліпні 2007.
Верэта
Верэта (Verretto) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дзяржаўны мемарыяльны музей А. В. Суворава
'''Дзяржаўны мемарыяльны музей А. В. Суворава''' — музей, прысвечаны памяці генералісімуса А. В. Суворава (1730—1800). Заснаваны ў Санкт-Пецярбургу ў 1900 годзе, да стогадовай гадавіны з дня смерці палкаводца. Урачыста адкрыты чатырма гадамі пазней, 13 (26) лістапада 1904 года, да 175-й гадавіны з дня нараджэння Суворава. Адкрыццё музея было магчымым дзякуючы ахвяраванням ваеннай і грамадзянскай супольнасці, а таксама пры актыўным удзеле імператара Мікалая ІІ. Аб гэтым наведвальнікам паведамляе мемарыяльная дошка ў Цэнтральнай зале музея.
Сувораў стаў першым чалавекам у Расіі, у гонар якога быў спецыяльна збудаваны мемарыяльны музей.
Самерсэт (акруга, Мэн)
Акруга Самерсэт (Somerset County) — акруга на захадзе штата Мэн, ЗША. Насельніцтва на 2020 год складала 50,477 чалавек. Адміністрацыйны цэнтр — горад Скоўгэган. Акруга была заснавана 1 сакавіка 1809 года і названа ў гонар графства Англіі Сомерсет.
Геаграфія
Плошча акругі складае 10,600 км², з іх 10,160 км² (97,3 %) — суша, а 440 км² (4,1 %) — вада. Гэта горны рэгіён, які мяжуе на паўночным захадзе з канадскім Квебекам. Галоўнымі вадаёмамі з’яўляюцца азёры Флагстаф, Себумук і Брасуа, а таксама рэкі Муз і Кенэбек. Нацыянальны маршрут Апалачаў праходзіць праз акругу паміж запаведнікам Бігелаў на захадзе і гарой Балд (Лысай гарой) на ўсходзе. .
Дзяржаўны мемарыяльны музей А. В. Суворава
У 1904 годзе музей заняў сучасны будынак, пабудаваны на месцы, выдзеленым Лейб-гвардыі Праабражэнскім палком — часткі свайго пляца на рагу Кірачнай і Таўрычаскай вуліц. Будынак пабудаваны спецыяльна для музея па праекце А. І. фон Гогена пры ўдзеле Г. Д. Грыма ў стылі старажытных рускіх крапасных збудаванняў — вартаўнічай вежы з байніцамі. Па баках ад герба Суворава, на фасадзе, размешчаны дзве мазаікі на тэму «Ад’езд Суворава ў паход 1799 года» і «Пераход Суворава праз Альпы ў 1799 годзе», якія з’яўляюцца рэпрадукцыямі карцін Мікалая Авеніровіча Шабуніна і А. М. Папова. Мазаічыстамі работ былі М. І. Зошчанка і Н. Я. Масленнікаў адпаведна.
Самерсэт (акруга, Мэн)
Дэмаграфія
Паводле перапісу 2020 года ў акрузе Самерсэт жылі 50,477 чалавек. Сярэдні ўзрост насельніцтва — 46,9 год. Насельніцтва акругі па ўзроставым дыяпазоне размеркавалася наступным чынам: 19,0 % — жыхары маладзейшыя за 18 гадоў, 59,5 % — ад 18 да 65 гадоў і 21,5 % — ва ўзросце 65 гадоў і старэй. Расавы склад: белыя — 93,5 %, афраамерыканцы — 0,5 %, карэнныя амерыканцы — 0,5 % і азіяты — 0,5 %. 1,3 % насельніцтва — лацінаамерыканцы.
У 2020 годзе медыяны даход на сям’ю ацэньваўся ў 57,539 $, на хатнюю гаспадарку — у 45,382 $. 19,5 % насельніцтва пражываюць за рысай беднасці. 17,9 % маюць вышэйшую адукацыю. 62,5 % былі супрацоўнікамі прыватных кампаній, 3,4 % — самазанятыя работнікі, 11,2 % — супрацоўнікі прыватных некамерцыйных арганізацый, 13,7 % — дзяржаўныя служачыя, 9,2 % — самазанятыя ў уласным незарэгістраваным бізнэсе або хатняй гаспадарцы.
Антыпасат
Антыпаса́т — назва заходніх вятроў над пасатамі.
Характарыстыка
Вертыкальная магутнасць пасатаў павялічваецца да экватара. Пад 20-й паралеллю яна каля 2 - 4 км. Зблізку экватара, асабліва ў летнім паўшар'і, усходнія вятры захопліваюць ужо ўсю трапасферу і стратасферу. Там, дзе пасаты распасціраюцца на ўсю трапасферу, вятры над імі маюць пераважна заходні кірунак, такі ж самы, які пануе ў сярэдняй і верхняй трапасферы ў знешнетрапічных шыротах.
Раней лічылі, што антыпасаты дзьмуць процілегла прыземнаму кірунку пасатаў, то бок у паўночным паўшар'і з паўднёвага захаду і ў паўднёвым з паўночнага захаду. Назіранні гэтага не пацвердзілі. Антыпасаты - наогул заходнія вятры, такія ж, як і ў больш высокіх шыротах на тых жа узроўнях. Мерыдыянальныя складнікі ў іх малыя і могуць быць розныя па кірунку. Аднак пераважаюць ўсё ж складнікі, накіраваныя ад экватара да высокіх шырот.
Антон Аляксандравіч Старыкевіч
На ліпень 2023 года займае 3 месца ў еўрапейскім спісе.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Мінску. Скончыў Ліцэй № 1 г. Мінска, пасля чаго паступіў на факультэт камп’ютарных сістэм і сетак у Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі.