cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Анатоль Антонавіч Зеляноўскі
Біяграфія
Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію па спецыяльнасці гідрамеліярацыя (1962). У 2004—2010 гадах з'яўляўся загадчыкам кафедры эканомікі і арганізацыі прадпрыемстваў БДАТУ. Член УКП(б) з 1966 года.
Працаваў на розных кіруючых пасадах: начальнікам Галоўнага ўпраўлення па асушэнні зямель і будаўніцтве саўгасаў на Палессі «Палессевадбуд», намеснікам загадчыка сельгасаддзелам ЦК КПБ, старшынёй выканаўчага камітэта Брэсцкага абласнога Савета народных дэпутатаў, першым сакратаром Брэсцкага абкама КП Беларусі, сакратаром ЦК Кампартыі Беларусі, начальнікам галоўнага вытворча-эканамічнага ўпраўлення Акадэміі аграрных навук; намеснікам Прэзідэнта Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь.
Тэхнапарк (станцыя метро)
«Тэхнапарк» (Технопа́рк) — станцыя Замаскварэцкай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
Касакоўскія
Касакоўскія — шляхецкі род гербаў «Слепаўрон» і «Корвін».
Першыя прадстаўнікі згадваюцца ў XV ст. Прозвішча пайшло ад вёскі Касакі каля Цеханаўца на Падляшшы.
У XVI ст. утварылася шмат галін роду. Нікадзім Францішак Касакоўскі (каля 1556 — 1609) трымаў некаторыя староствы ў Вялікім Княстве Літоўскім і дзякуючы шлюбам з прадстаўніцамі літоўскіх магнацкіх родаў заклаў трывалы падмурак роду ў Вялікім Княстве.
Некаторыя прадстаўнікі роду ўжывалі графскі тытул, аднак афіцыйна атрымалі яго толькі ў 1781 годзе.
Дзень Святога Валянціна
Дзень Святога Валянціна, Дзень закаханых — неафіцыйнае свята, якое адзначаецца 14 лютага.
Праміцына
Праміцына (Прями́цыно) — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Акцябрскага раёна Курскай вобласці Расіі. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Праміцына са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Размешчаны на левым беразе ракі Сейм (прыток Дзясны). Вядомы па пісьмовых крыніцах з 1783 года. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 16 сакавіка 1973 года.
Дзень Святога Валянціна
У некаторых каталіцкіх дыяцэзіях у гэты дзень адзначаюць памяць Святога Валянціна. Свята, аднак, мае свецкі характар. У гэты дзень дораць каханым і дарагім людзям кветкі, паштоўкі ў форме сардэчка, часта з паэтычнымі, любоўнымі тэкстамі — валянцінкі.
У 494 годзе Папа Геласій I паспрабаваў забараніць Луперкаліі. Святу, якое прыйшло ім на замену, быў прызначаны нябесны заступнік — святы Валянцін, якога ў 269 годзе рымскі імператар Клаўдзій II загадаў забіць за прапаведніцкую дзейнасць сярод моладзі. Ён быў пакараны 14 лютага.
У познім сярэднявеччы ў Францыі і Англіі жыццё св. Валянціна паступова пачало абрастаць легендамі, звязанымі з таемным шлюбам закаханых пар. Паводле легенды, імператар лічыў, што самотны мужчына — без сям'і, жонкі і абавязкаў — лепш змагаецца на полі бітвы, і забараніў мужчынам жаніцца. Святы Валянцін употай асвячаў шлюбы. Святара кінулі ў турму, асудзілі на смерць. У турме святы Валянцін пазнаёміўся з дачкой наглядчыка — Юліяй. Закаханы святар перад смерцю напісаў ёй прызнанне ў каханні — валянцінку.
Раней у беларусаў-католікаў Валянцін быў звычайным прысвяткам земляробчага календара.
Накла над Натэцян (гміна)
На́кла над Натэ́цян (Nakło nad Notecią) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Накельскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Накле над Натэцян. Плошча гміны складае 186,97 км². Станам на 2004 год у гміне Накла над Натэцян пражывалі 32 062 чалавекі, шчыльнасць — 171,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 20 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 29 населеных пунктаў.
IC 1902
IC 1902 — галактыка тыпу S0-a (спіральная галактыка) у сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Баі пры Лаперы
Баі пры Лаперы — адзін з эпізодаў грамадзянскай вайны ў Іспаніі, калі ў канцы снежня 1936 года рэспубліканскія войскі спрабавалі адбіць горад Лапера, заняты нацыяналістамі.
Ход баёў
27 снежня інтэрнацыяналісты атакавалі Лаперу пры нязначнай падтрымцы артылерыі і авіяцыі. Перасечаная мясцовасць, без расліннасці і з пастаяннымі ўздымамі, абцяжарвала прасоўванне. Атака была адбіта нацыяналістамі кулямётным агнём, мінамётамі і артылерыяй. Інтэрнацыяналісты панеслі цяжкія страты. На наступны дзень была прадпрынята новая спроба, якая зноў пацярпела няўдачу з-за жорсткага супраціву мяцежнікаў. 29 снежня новае наступленне рэспубліканцаў было адменена з-за вялікай колькасці страт.
Вынікі
XIV інтэрбрыгада страціла 800 чалавек (з іх 300 забітых), сярод апошніх былі англійскія паэты Джон Корнфард і Ральф Уінстан Фокс. Пасля правалу аперацыі генеральны інспектар інтэрбрыгад Андрэ Марці загадаў арыштаваць камандзіра французскага батальёна брыгады Гастона Дэласаля. Дэлансаль быў абвінавачаны ў некампетэнтнасці, баязлівасці і шпіянажы, і расстраляны. Нягледзячы на разгромнае паражэнне рэспубліканцаў пры Лаперы, прасоўванне войскаў нацыяналістаў на Андухар і Хаэн было спынена. Лінія фронту ў гэтым рэгіёне заставалася нерухомай да канца вайны.
Генадзь Антонавіч Каралёнак
Генадзь Антонавіч Каралёнак (нар., в. Лапухоўка, Пастаўскі раён) — беларускі вучоны-эканаміст, доктар эканамічных навук (1993), прафесар (1995).
Біяграфія
У 1973 годзе скончыў Беларускі інстытут народнай гаспадаркі. Паралельна, з гэтага ж года, працуе ў філіяле Цэнтральнай навукова-даследчай лабараторыі Цэнтрсаюза. У 1977—1980 гадах і 1989—1992 гадах — у Расійскай эканамічнай акадэміі імя Пляханава (Масква). З 1974 года працуе ў Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 1997 года — загадчык кафедры, з 1998 года — прарэктар).
Навуковая дзейнасць
У навуковых працах Г. А. Каралёнак разглядае пытанні рынкавай эканомікі, менеджменту ў гандлі.
Дрэвагрызы
Дрэвагрызы (Lyctidae) — падсямейства дробных жукоў падатрад разнаедныя (Polyphaga).
Апісанне
У гэтых жукоў цела даўгаватае, зверху сплошчаннае, лапкі 5-членікавыя з рэдукаваным першым членікам; вусікі з 2-членікавай булавой; лічынкі бязногія, белай афарбоўкі. Паводле будовы дарослыя жукі і лічынкі блізкія ілжэкараедам. Развіваюцца дрэвагрызы ў сухой драўніне, якой сілкуюцца і жукі і лічынкі.
Распаўсюджанне
Дрэвагрызы распаўсюджаны практычна па ўсёй зямлі за выключэннем палярных абласцей. Вядома больш за 100 відаў. На Беларусі часцей трапляецца.
Сеніна (Смаленская вобласць)
Сеніна (Сенино) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цітоўшчынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Станіслаў Браніслававіч Сарэла
Станіслаў Браніслававіч Сарэла (, в. Эйтуны, Лідскі раён, Гродзенская вобласць — ) — беларускі спецыяліст у галіне апрацоўкі металаў ціскам. Кандыдат тэхнічных навук (1971), дацэнт (1977). Акадэмік Беларускай інжынернай акадэміі (1999, член-карэспандэнт з 1996), член-карэспандэнт Міжнароднай інжынернай акадэміі (2003).
Біяграфія
Нарадзіўся 8 мая 1942 года ў в. Эйтуны Лідскага раёна Гродзенскай вобласці.
У 1964 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Машыны і тэхналогія апрацоўкі металаў ціскам». У 1970 годзе скончыў аспірантуру Беларускага політэхнічнага інстытута. Працаваў у Гомельскім дзяржаўным тэхнічным універсітэце імя П. В. Сухога (у 1972—1987 — намеснік дэкана, дэкан вячэрняга факультэта, 1987—2001 — прарэктар па вучэбнай рабоце, першы прарэктар, 2001—2007 — рэктар, з 2007 — дацэнт кафедры «Металургія і тэхналогія апрацоўкі матэрыялаў» механіка-тэхналагічнага факультэта).
Навуковыя інтарэсы: структурныя ператварэнні пры высокаскорасным дэфармаванні металаў і сплаваў; напружана-дэфармаваны стан матэрыялаў пры пластычным дэфармаванні; тэхналогія і аснастка вырабу дэталей халоднай штампоўкай.
Памёр 26 лютага 2021 года
Узнагароды
Медаль «Ветэран працы» (1990), ганаровыя граматы Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2002), Прэзідыума ЦК Беларускага прафсаюза работнікаў адукацыі і навукі (2003), нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2007) і інш.
Каломенская (станцыя метро)
«Каломенская» (Коломенская) — станцыя Замаскварэцкай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
Музычная крама
Музычная крама (або крама гуказапісаў) — гандлёвая кропка, якая прадае запісаную музыку. У канцы ХІХ і пачатку ХХ стагоддзя ў іх прадаваліся толькі грамафонныя кружэлкі, але на працягу ХХ стагоддзя ў крамах гуказапісу прадаваліся новыя фарматы, якія былі распрацаваны на той час, напрыклад,, кампакт-касеты і кампакт-дыскі. У XXI стагоддзі ў крамах гуказапісаў прадаюцца дыскі, вінілавыя кружэлкі, а ў некаторых выпадках і DVD-фільмы, тэлешоу, мультфільмы і канцэрты. Некаторыя крамы гуказапісаў таксама прадаюць прадметы, звязаныя з музыкай, напрыклад, афішы гуртоў або спевакоў, і нават адзенне і прадметы, такія як сумкі і гурткі для кавы.
Нават калі кампакт-дыскі сталі папулярнымі ў 1990-я гады, людзі ў англамоўных краінах па-ранейшаму выкарыстоўвалі тэрмін «гуказапісвальны магазін» для апісання крамы, дзе прадаюцца гуказапісы, напрыклад, дыскі. З адраджэннем вінілу ў ХХІ стагоддзі, які часта прыносіць большы даход, чым кампакт-дыскі, назва зноў дакладная.
Раманаўка (Саратаўская вобласць)
Раманаўка (Романовка) — рабочы пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Раманаўскага раёна Саратаўскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 5880 чал. (2021). Чыгуначная станцыя Паўднёва-Усходняй чыгункі на лініі Тамбоў — Балашоў. Бліжэйшыя станцыі: у бок Балашова — Тавалжанка, у бок Тамбова — Мучкап.
Белая (Курская вобласць)
У ХІХ стагоддзі слабада Белая было ў складзе Белаўскай воласці Суджанскага павета Курскай губерні.
Мошы
Горад знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы Танзаніі, каля падножжа гары Кіліманджара. Насельніцтва горада ў 1978 годзе складала каля 52 000 чал.
Эканоміка
Горад з'яўляецца буйным гандлёвым і транспартным цэнтрам на чыгунцы Аруша—Танга і аўтамабільнай дарозе Аруша—Мамбаса (Кенія). Дзейнічаюць прадпрыемствы харчовай, мылаварнай, абутковай прамысловасці, вытворчасць шкла і інш.
Адукацыя
У горадзе дзейнічаюць шэраг навучальных устаноў. Сярод іх Stefano Moshi Memorial University College (SMMUCo), Kilimanjaro Clinical Research Institute (KCRI), Kilimanjaro School of Pharmacy, Міжнародная школа Мошы і інш.
Чырвоны Кастрычнік (Барысаўскі раён)
Чырво́ны Кастры́чнік (, Чирвоный Костричник) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Прыгараднага сельсавета.
Губарэва
Губарэ́ва (, Губарево) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Слаўнаўскага сельсавета.
Капаліверы
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Rocco.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Чысты прыбытак
Чысты прыбытак — частка балансавага прыбытку прадпрыемства, якая застаецца ў яго распараджэнні пасля выплаты падатакаў, збораў, адлічэнняў і іншых абавязковых плацяжоў у бюджэт. Чысты прыбытак выкарыстоўваецца для павелічэння абаротных сродкаў прадпрыемства, фармавання фондаў і рэзерваў, і рэінвестыцый у вытворчасць.
Аб'ём чыстага прыбытку залежыць ад аб'ёму валавага прыбытку і велічыні падаткаў; зыходзячы з аб'ёму чыстага прыбытку, вылічаюцца дывідэнды акцыянерам прадпрыемства.
Пітэр Паўль Рубенс
Пі́тэр Па́ўль Ру́бенс (Pieter Paul Rubens, МФА : ; 28 чэрвеня 1577, Зіген — 30 мая 1640, Антверпен) — нідэрландскі (фламандскі) жывапісец, адзін з заснавальнікаў мастацтва барока, дыпламат, калекцыянер. Творчая спадчына Рубенса налічвае каля 3000 карцін, значная частка якіх выканана ў супрацоўніцтве з вучнямі і калегамі, найбольш вядомым з якіх быў Антоніс ван Дэйк. Паводле каталога М. Джафэ налічваецца 1403 аўтэнтычныя палотны. Захавалася шырокае ліставанне Рубенса, пераважна дыпламатычнае. Быў узведзены ў дваранскае саслоўе іспанскім каралём Філіпам IV (1624) і падараваны рыцарствам англійскім каралём Карлам I (1630) з уключэннем ў асабісты герб. З набыццём у 1635 годзе замка Стэен у Элевейтэ Рубенс атрымаў тытул.
Паходжанне. Ранняя біяграфія (1577—1590)
Пітэр Паўль Рубенс (на мясцовым дыялекце «Петар Паўвел Рубенс») паходзіў з шанаванага антверпенскага сямейства рамеснікаў і прадпрыемцаў, што згадвалася ў дакументах з 1396 года. Прадстаўнікі сямейства яго бацькі —  — былі гарбарамі, маскатэльшчыкамі і аптэкарамі, продкі маці — народжанай Пейпелінкс — займаліся дыванаткацтвам і гандлем. Абодва сямействы былі заможнымі, валодалі нерухомасцю, але, мяркуючы па ўсім, зусім не цікавіліся культурай і мастацтвам. Айчым Яна Рубенса — Ян Лантметэр — трымаў бакалейны гандаль і вызначыў пасерба на юрыдычны факультэт Лёвенскага ўніверсітэта. У 1550 годзе Ян Рубенс перайшоў у Падуанскі ўніверсітэт, а ў 1554 годзе — у Рымскі на аддзяленне грамадзянскага і кананічнага права. У 1559 годзе ён вярнуўся на радзіму і амаль адразу жаніўся з, а ў 1562 годзе падняўся з бюргерскага саслоўя, быўшы абраны. Пасада меркавала кантроль над выкананнем іспанскага заканадаўства. Да 1568 года эшэвен Рубенс не хаваў сімпатый да кальвінізму і ўзяў удзел у падрыхтоўцыі аранжысцкага паўстання. Сям’я да таго часу была ўжо вялікай: у 1562 годзе нарадзіўся сын Ян Баптыст, у 1564—1565 гадах дочкі Бландына і Клара, а ў 1567 годзе — сын Хендрык. З-за тэрору Рубенсы пераехалі да сваякоў Марыі ў, а ў 1569 годзе асталяваліся ў Кёльне.
Ян Рубенс працягваў выконваць абавязку юрыста, не пакідаў ён і сімпатый да кальвінізму, што выяўлялася, у прыватнасці, у тым, што ён не хадзіў на імшы. Сямейства жыло паблізу ад рэзідэнцыі Вільгельма Аранскага, з жонкай якога —  — Рубенс-старэйшы ўступіў у блізкія адносіны, што скончылася непажаданай цяжарнасцю. У сакавіку 1571 года Ян Рубенс быў арыштаваны за незаконную сувязь і правёў два гады ў зняволенні ў Дыленбургу, а пасля суда быў сасланы ў невялікі гарадок, Зіген. Жонка паехала за ім, захаваліся два яе лісты, якія, паводле думкі В. Н. Лазарава, «з’яўляюцца выдатнымі дакументамі ўзнёсламу жаночаму каханню і адданасці». Сям’я ўз’ядналася ў 1573 года, у 1574 годзе нарадзіўся сын. Жыць даводзілася ў беднаце: Ян Рубенс не меў права працаваць па спецыяльнасці, Марыя займалася гародніцтвам і здавала пакоі ў доме, пададзеным сваякамі. 29 чэрвеня 1577 года нарадзілася іх шостае дзіцё — Пітэр Паўль. Пасля таго, як у тым жа годзе памерла Ганна Саксонская, род Насау адмовіўся ад пераследу сям’і Рубенсаў. У 1581 годзе Рубенсы змаглі вярнуцца ў Кёльн, зняўшы вялікі дом на Штэрнегасэ, які пазней быў рэзідэнцыяй Марыі Медычы. У гэтым доме нарадзілася сёмае дзіцё — сын Барталамеус, які пражыў нядоўга. Ян Рубенс пакаяўся і вярнуўся да каталіцкай царквы, пасля чаго зноў змог практыкаваць як юрыст. Апроч яго ганарараў, прыбытак сям’і па-ранейшаму прыносіла здача пакояў унаймы.
У Кёльне Ян Рубенс сам стаў вучыць сваіх дзяцей Святому пісьму, лацінскай і французскай мовам. Аднак сямейны дабрабыт скончыўся ў 1587 годзе пасля скону кіраўніка ад хуткаплыннай ліхаманкі. Старэйшы сын Ян Баптыст назаўжды з’ехаў у Італію (там ён і сканаў), неўзабаве ад хвароб памерлі яшчэ трое дзяцей. Удава, застаўшыся са старэйшай дачкой і сынамі Філіпам і Пітэрам, прыняла рашэнне вярнуцца ў Антверпен, спустошаны вайной. Філіпа, які адрозніваўся здольнасцямі да лаціны, уладкавалі сакратаром да саветніка іспанскага двара Жана Рышарда. 10-гадовага Пітэра аддалі ў навучанне ў езуіцкую школу, хоць да таго ён не вылучаўся асаблівымі здольнасцямі. У езуітаў Пітэр атрымаў выдатныя веды лаціны і класічнай антычнасці і выявіў выдатныя здольнасці лінгвіста: ён аднолькава свабодна чытаў, пісаў і гаварыаў на роднай нідэрландскай, лацінскай, французскай і італьянскай мовах і ў той ці іншай ступені быў знаёмы з нямецкай, іспанскай і англійскай мовамі.
Паралельна маці запісала Пітэра ў свецкую школу Рамбоўтса Вердонка, дзе ён змог раскрыць свае здольнасці ў вобласці гуманітарных навук, стала вывучаць грэчаскую мовк. Сучаснікам здавалася фантастычнай яго памяць: аднойчы ён без працы спамянуў імя рымскай паэтэсы, якую адзіны раз памянуў Ювенал у адной з сатыр. Яго аднакашнікамі былі дзеці антверпенскай эліты, у тым ліку Бальтазар Марэтус — унук найбуйнейшага еўрапейскага выдаўца Хрыстафора Плантэна. Пітэр і Бальтазар захавалі сяброўства на ўсё астатняе жыццё. У 1590 годзе навучанне давялося перапыніць: сястра Пітэра і Філіпа — Бландына — выйшла замуж, яе пасаг паглынуў рэшткі сродкаў, адпісаных Янам Рубенсам. Сынам давялося шукаць заробку самім: Філіп разам з сынамі свайго працадаўцы быў аддадзены ў навучанне да знакамітага гуманіста у Лувене. 13-гадовага Пітэра Марыя Рубенс уладкавала да графіні дэ Лален (народжанай прынцэсе дэ Лін) у, дзе ён за рахунак патрона працягнуў адукацыю, набыў навыкі каліграфіі і красамоўства, а таксама знайшоў густ да вытанчанасці адзення, у прыватнасці, навучыўшыся эфектна заворваць плашч.
Антверпен. Гады навукі (1590—1600)
Прабыўшы пажом крыху больш за год, Рубенс заявіў маці, што мае намер вучыцца малярству. Яго сябар Якаб Зандрарт пісаў: «Не ў сілах больш супрацівіцца ўнутранаму парыву, які вабіў яго да малярства, ён папытаў у маці дазволу цалкам прысвяціць сябе гэтаму мастацтву». Той жа Зандрарт сцвярджаў, што адзінай крыніцай эстэтычных памкненняў Пітэра Рубенса да 14-гадовага ўзросту было капіраванне гравюр з Бібліі выдання Тобіяса Шцімера 1576 года. Ніякіх слядоў яго ранняй графікі не захавалася. Паводле слоў Ч. Вэджвуда, выбар першага настаўніка малярства — пейзажыста  — быў у значнай ступені выпадковасцю: той быў жанаты са сваячкай Марыі Рубенс. Пазней па тагачасных мерках пачатак заняццяў адбіўся на тым, што Рубенс не змог многага запазычыць у Верхахта і хутка пакінуў яго майстэрню. Далей ён перайшоў да. Ван Ноарт, хоць і не выконваў царкоўных заказаў, меў вялікую рэпутацыю, з яго майстэрні выйшлі Якаб Іорданс і. Рэзкая змена становішча, аднак, не змяніла густаў і памкненняў юнага Рубенса, яго адштурхвала багемнае жыццё, якую вёў ван Ноарт. Навучанне ў яго майстэрні падоўжылася чатыры гады; на думку Мары-Анн Лекурэ, самым важным урокам для Пітэра стала любоў і ўвага да «Фландрыі, чые пышныя прыгажосці пазней паўстануць перад намі на карцінах Рубенса». Атрымаўшы выточныя навыкі і вывастрыўшы іх, у 1595 годзе Рубенс перайшоў у майстэрню самога знакамітага антверпенскага маляра таго часу — Ота ван Веена (Веніуса), які атрымаў адукацыю ў Італіі і прыўнёс у Фландрыю дух маньерызму. Рубенс лічыўся яго вучнем да 23-гадовага ўзросту, хоць яшчэ ў 21 год атрымаў пасведчанне «вольнага мастака». У Рыме Веніус быў аблашчаны родам Фарнезэ і атрымліваў папскія заказы ў Ватыкане, быў свецкім чалавекам, знаўцам лаціны і старажытнасцей. Менавіта ён прышчапіў Пітэру Рубенсу густ да антычных класікаў і выклікаў ідэю, што талент не зможа выявіць сябе без магутных апекуноў. Сучаснікі адзначалі, што да часу паступлення да яго Рубенса талент Веніуса хіліўся да заняпаду, ён празмеру захапіўся алегорыямі і знакамі, ператвараючы ўласнае малярства ў падабенства рэбуса. Італа-фламандскі стыль Веніуса быў адзначаны перайманнем рымскім узорам, прыкладам, сілуэты абводзіліся лініяй контуру. Ён адмовіўся ад нацыянальнай фламандскай традыцыі (значнасць якой прызнаваў яшчэ Мікеланджэла Буанароці), але гэтак і не змог арганічна ўспрыняць італьянскую школу.
У 1598 годзе Рубенс быў прыняты вольным майстрам у антверпенскую гільдыю Святога Лукі, але застаўся ў Веніуса і не стаў адкрываць уласную студыю. Аднак ён ужо сам атрымаў права прымаць вучняў, першым з якіх стаў Дэадата дэль Монтэ, сын срэбных спраў майстра. Уласных прац Рубенса гэтага перыяду захавалася вельмі мала. У ліставанні і дакументах згадваюцца яго карціны, некалькі прац было ў доме яго маці, і яна вельмі ганарылася імі. Адзіная падпісаная Рубенсам праца гэтых гадоў — партрэт маладога навукоўца ў чорным касцюме, у якім увагу прыцягвае мадэляванне твару. Вымерныя прылады ў яго руках дазволілі крытыкам зваць героя карціны географам ці архітэктарам. Партрэт дэманструе несумнеўную блізкасць Рубенса тых гадоў да старой галандскай школы, закладзенай ван Эйкам. Не было яшчэ і віртуознай лёгкасці валодання пэндзлем, якую ён набыў у Італіі. Паводле слоў Ч. Вэджвуда, «Рубенс быў добры, але ён не быў вундэркіндам», падобным ван Дэйку. Ён яшчэ працягваў вучыцца і як прафесіянал паспеў позна. Патрэбныя яму ўзоры і настаўнікаў ён мог знайсці толькі ў Італіі, дзе да таго часу знаходзіўся яго брат Філіп. Невядома, адкуль у Пітэра з’явіліся грошы на замежнае падарожжа — магчыма, ён выканаў нейкі заказ у Антверпене ці прадаў некаторыя свае працы. Магчыма таксама, што грошы на вандраванне падаў бацька Дэадата дэль Монтэ, што суправаджала Рубенса ў якасці яго вучня. 8 мая 1600 года Рубенс атрымаў дакумент за подпісам бургамістра Антверпена, што падавец яго знаходзіцца ў добрым здароўі і ў горадзе няма эпідэмій.
Пры двары мантуанского герцага
Паводле думкі Ч. Вэджвуда, «Рубенс быў лепш падрыхтаваны, чым большасць маладых мастакоў, якія перасяклі Альпы да яго». Да таго часу ён вольна валодаў лацінскай і італьянскай мовамі, быў знаёмы асабіста і па ліставанні з усімі вядомымі навукоўцамі-антыказнаўцамі. З Антвэрпэна ён уздоўж Рэйна рушыў у Францыю, наведаў Парыж, а далей скіраваўся ў Венецыю. У горадзе ён спыніўся ў прэстыжнай гасцініцы і хутка звёў знаёмства з дваранінам са світы, бо герцаг Мантуі прыбыў на карнавал з Спа, дзе праходзіў лячэнне. Карціны Рубенса, узятыя з сабой, зрабілі ўражанне, і пра мастака было дакладзена герцагу. У выніку 23-гадовы фламандзец апынуўся на службе Мантуанскага двара і, ледзь з’явіўшыся ў Італіі, атрымаў апекуна, пенсіён і адносна высокае грамадскае становішча. Існуе здагадка, што герцаг, які бываў раней у Антвэрпэне, ужо быў знаёмы з творчасцю Рубенса. Нягледзячы на неўтаймаваны нораў і распусту, герцаг Вінчэнца Ганзага быў адным з найважнейшых мецэнатаў свайго часу, выдатна разбіраўся ў музыцы і паэзіі. Ён матэрыяльна падтрымліваў Клаўдзіа Мантэвердзі і вызваліў з вар’яцкага дома Тарквата Таса. Герцаг імкнуўся збіраць лепшыя творы мастацтва, у яго палацы Рубенс упершыню ўбачыў працы Тыцыяна, Веранезэ, Карэджа, Мантэньі, Джуліа Рамана. Хоць Ганзага не ставіў задання выхавання маладога мастака, ён падаў Рубенсу працу, што спрыяла хуткаму развіццю яго таленту: фламандзец павінен быў адбіраць творы мастацтва для капіявання, а далей займаўся і іх набыццём, атрымліваючы пэўныя камісійныя.
Увойдучы ў світу Вінчэнца Ганзагі ў кастрычніку 1600 года, Рубенс разам з дваром адбыў у Фларэнцыю на завочны шлюб малодшай сястры жонкі герцага — Марыі Медычы. Рубенс інтэнсіўна займаўся вывучэннем фларэнтыйскага мастацтва, у прыватнасці, скапіяваў фрэскі Леанарда да Вінчы «». У Мантуі ён асталяваўся з лета 1601 года, але не збіраўся сядзець на адным месцы. Пра яго перамяшчэнні сведчыць ліставанне з герцагскім кіраўніком Анібале К’еп’я, з якога вынікае, што ў Мантуі Рубенс правёў поўных тры гады з васьмі гадоў знаходжання ў Італіі. Пры двары герцага ён правёў усё лета 1601 года, перыяд з красавіка 1602 па май 1603 года і з мая 1604 па самы канец 1605 года. Досыць хутка Рубенс атрымаў пасаду апекуна карціінай галерэі герцага, але, увогуле, буйных заказаў амаль не было (адзіны вынятак — афармленне царквы езуітаў у 1603 годзе), і нават у 1607 годзе ў адным з лістоў ён наракаў, што яго працы амаль не прадстаўлены ў калекцыі Ганзага. Карыстаючыся няўважлівасцю герцага да сваёй персоны, ужо ў 1601 годзе Рубенс адправіўся ў вандраванне па Італіі, з ліста брату Філіпу ў снежні таго ж года вынікае, што ён аб’ехаў «амаль усе найбуйнейшыя італьянскія гарады». Дакладныя маршруты падарожжаў Рубенса складана рэканструяваць, дакументальна пацвярджаецца яго шматразовае знаходжанне ў Венецыі, Фларэнцыі, Генуі, Пізе, Падуі, Вероне, і Парме, магчыма, ва Урбіна, і ў Мілане, дзе ён скапіяваў «Тайную вячэру» Леанарда. У Рыме ён пабываў двойчы, прытым першым разам прыехаў туды ўлетку 1601 года, калі герцаг камандзіраваў яго для капіявання карцін з калекцыі кардынала Алесандра Мантальта. Лісты дамоў і брату Філіпу напісаны на жывой і багатай італьянскай мове і падпісаны «Pietro Pauolo» — у форме, якой ён прытрымліваўся да канца жыцця. І надалей асноўнай мовай замежнага ліставання Рубенса заставалася італьянская.
Рубенс валодаў талентам заводзіць свецкія знаёмствы. Кіроўны маёмасцю герцага Мантуанскага А. К’еп’я рэкамендаваў фламандца кардыналу Мантальта — пляменніку папы рымскага Клімента VII. У сваю чаргу, праз Мантальта Рубенс быў прадстаўлены Шыпіёнэ Баргезэ — пляменніку папы Сікста V, які быў афіцыйным апекуном нямецкіх і фламандскіх мастакоў у Рыме. Дзякуючы даручэнням герцага Вінчэнца Ганзагі, Рубенс пабываў у Генуі, дзе быў прыняты ў дамах, і , атрымаўшы доступ да іх мастацкіх калекцый і набудучы больш-менш значныя заказы. Зрэшты, першы свой афіцыйны заказ Рубенс атрымаў на радзіме — у 1602 годзе. Эрцгерцаг Брусельскі Альбрэхт Аўстрыйскі заказаў заалтарны абраз здабыцця Ісціннага Крыжа, які даручыў выканаць у Рыме, прытым мастак павінен быў быць фламандцам, «пры ўмове, што сума выдаткаў не перавысіць 200 залатых экю». Жан Рышарда — былы працадаўца Філіпа Рубенса — успомніў пра Пітэра, і 12 студзеня 1602 года адбылося афіцыйнае падпісанне кантракта. Ужо 26 студзеня Рубенс уявіў заказцу цэнтральную частку кампазіцыі, прадэманстраваўшы сваё ўменне аператыўна выконваць даручэнні. З Рыма Рубенс праехаў да старэйшага брата ў Верону, дзе намаляваў сябе з братам, іх калегу Іагана Ваверыуса і настаўнікі, а таксама свайго вучня Дэадата дэль Монтэ на фоне мантуанскай ракі Мінча. Больш паловы партрэтаваных не маглі быць у Італіі тым часам, таму праўдзівы сэнс кампазіцыі выслізгвае ад сучасных даследчыкаў. Задума і ажыццяўленне карціны адрозніваюцца спалучэннем наватарства і традыцыі: каларыт выяўна адзначаны перайманнем Тыцыяна, а тэма і кампазіцыя гэтак жа выяўна адсылаюць да нідэрландскіх карпарацыйных і сямейных партрэтаў. Першы поспех у эрцгерцага прыцягнуў увагу герцага Ганзага да свайго прыдворнага мастака. Пасля смерці яго маці, вельмі адданай езуітам, герцаг загадаў узвесці царкву гэтага ордэна ў Мантуі, а Рубенсу заказаў карціну, што паказвае глыбокую пашану сямейства Ганзага Святой Троіцы. Аднак па шэрагу акалічнасцей карціна была пададзена заказцу на 5 чэрвеня 1605 года.
Іспанія
Працуючы ў Іспаніі, Рубенс разумеў, што не затрымаецца ў гэтай краіне надоўга, таму спяшаўся. У яго копіях Тыцыяна, асабліва ў валасах персанажаў, бачна фламандская тэхніка накладання фарбы густым пластом. У той жа час выкананыя Рубенсам копіі, хутчэй, варта разглядаць як варыяцыі на тэму арыгінала, бо ён нязменна — хоць і ў рознай ступені — звяртаўся да пераробкі арыгінала. Адчуваючы патрэбу ў самавыяўленні, ён без ваганняў выпраўляў прыкмечаныя памылкі і дэманстраваў творчы падыход у каларыстыцы ці святлаценях. Ён рэдагаваў нават працы Мікеланджэла Буанароці і Рафаэля, не кажучы пра сваіх сучаснікаў.
Герцаг Лерма прапанаваў Рубенсу заняць пасаду афіцыйнага мастака іспанскага двара, аднак Рубенс адпрэчыў гэтую прапанову. Неўзабаве прыйшоў наказ ад герцага Мантуанскага ехаць у Парыж, пісаць копіі з партрэтаў для палацавай галерэі красунь, але Рубенс злічыў і гэта даручэнне нявартым для сябе. У пачатку 1604 года ён вярнуўся ў Мантую.
Мантуя, Генуя, Рым
Да лістапада 1605 года Рубенс заставаўся ў Мантуі, выконваючы заказы герцага Вінчэнца. Апроч скончанага трыптыха з глыбокай пашанай сямейства Ганзага Св. Духу, ён выканаў дзве копіі з карцін Карэджа ў падарунак для імператара Рудольфа II. Пад канец 1605 года Пітэр Паўль пераехаў у Рым да брата Філіпа, які ўладкаваўся тады бібліятэкарам кардынала. Кватэра знаходзілася на віа Санта-Крочэ блізу Плошчы Іспаніі, браты нават нанялі сабе двух слугаў. Род Калана (апекуны Караваджа) не зацікавіўся фламандцам, але Шыпіёнэ Баргезэ рэкамендаваў яго ордэну для афармлення храма К’еза Нуова. Яму трэба было напісаць «Мадонну» для галоўнага алтара. М. Лекурэ не вельмі высока ацаняла трыптых для царквы К’еза Нуова (цэнтральная частка — Багародзіца, бакавыя часткі — святы Рыгор і святая Даміцыла). Яна пісала, што палатно «выглядае ўражальна манументальна», а персанажы адрозніваюцца скульптурнасцю формаў, амаль як у Паала Веранезэ. Аднак велічыня фігур уціскае дынаміку кампазіцыі. Каларыстычнае заданне Рубенс выканаў на кантрасце светлай гамы адзенняў і цёмнага фону (асабліва ў «Даміцыле»), які скупым стылем можа напомніць Караваджа, але без яго светлавых эфектаў. «У гэтых працах не пакуль нічога, апроч уражальных памераў мужчынскіх і жаночых фігур, што яднала б іх і дало магчымасць без працы пазнаць руку майстра. Сваёй асабістай палітры Рубенс яшчэ не вынайшаў. Больш за ўсё яго працы напамінаюць пробу пяра: чаргаванне белага з зялёным, падобнае на прыёмы Веранезэ ці Джуліа Рамана, тыцыянаўская охра, цёмны каларыт Карачы…».
У разгар гатаванняў Рубенса адклікалі ў Мантую, але ўмяшаўся Шыпіёне Баргезэ, і мастаку дазволілі застацца да наступнай вясны. Зрэшты, ён працягваў выконваць даручэнні мантуанскага двара: падшукаў рэзідэнцыю ў Рыме для герцагскага сына, прызначанага кардыналам, і набыў для калекцыі «Прачыстую Багародзіцы» Караваджа. Зіму 1606 года ён правёў з братам у Рыме, у кватэры на віа дэла Крочэ, дзе цяжка захварэў, але здолеў акрыяць дзякуючы апецы фламандскага лекара Фабера. М. Лекурэ таксама адзначала, што ад італьянскага перыяду не засталося ніякіх сведчанняў рамантычных памкненняў Рубенса. У Рыме ён меў зносіны амаль вылучна з фламандцамі, жыў у нідэрландскім квартале, але ніколі не браў удзелу ў буяных забаўках і трымаўся наасобіцу. Нягледзячы на пачуццёвасць яго творчасці, «вынікае прыняць як дадзенасць шчырая цнота мастака».
У чэрвені 1607 года Вінчэнца Ганзага адбыў у Геную, яго суправаджаў і Рубенс. Пазнаёміўшыся з сямействам Дорыа, ён выканаў па іх заказах каля паўтузіна партрэтаў, а таксама «Абразанне Госпадава» для царквы езуітаў. Рубенс разам з Дэадата дэль Монтэ таксама вырашыў падрыхтаваць кнігу пра італьянскую архітэктуру, каб пазнаёміць з ёй фламандцаў. Д. дэль Монтэ рабіў абмеры, а Рубенс падрыхтаваў 139 гравюрных лістоў для двухтомніка «Палацы Генуі», які, зрэшты, убачыў свет толькі ў 1622 годзе. У верасні 1607 года мастак вярнуўся ў Рым. Заказ для храма К’еза Нуова быў гатоў у лютым 1608 года, але ў алтары было няўдала вырашана асвятленне, і публіка нават не магла разгледзець абрысы фігур. Давялося спешна перарабляць карціну, паўстала нават ідэя перанесці яе з палатна на камень. Аратарыянцы таксама заказалі мастаку вялікі трыптых. Да гэтага часу знерваваліся адносіны з сямействам Ганзага. Філіп Рубенс паведамляў з Антверпена пра сур’ёзнае пагаршэнне стану іх маці, якой было 72 гады: яна пакутавала ад прыступаў удушша, што не пакідала надзей на акрыянне. Каб пайсці са службы дому Ганзага, Пітэр Паўль Рубенс звярнуўся да эрцгерцага Альбрэхта, але на просьбу Альбрэхта Вінчэнца Ганзага адказаў адмовай. 28 кастрычніка 1608 года, скончыўшы заказ для аратарыянцаў, Рубенс самавольна пакінуў Рым. У лісце А. К’еп’я ён паведамляў, што калі скончыць справы ў Фландрыі, неадменна вернецца ў Мантую і «аддасца ў рукі Яго Светнасці». Яго апошні італьянскі ліст мае характэрную прыпіску: «Salendo a cavallo» («Сядаючы на каня»). Больш ён ніколі не вяртаўся ў Італію.
У італьянскі перыяд Рубенс яшчэ не дасягнуў творчай сталасці, амаль усе крытыкі заяўлялі, што яго італьянская творчасць не цалкам самастойная і адзначана моцным уплывам шаблонаў Балонскай акадэміі. Велізарную частку яго спадчыны італьянскага перыяду складалі замалёўкі і копіі з антычных і сучасных яму твораў мастацтва. Да вялікіх сучаснікаў асабіста Рубенс не меў цікавасці і не распачынаў спроб сустрэцца ў Рыме ні з Гвіда Рэні, ні з Караваджа ці Анібале Карачы. Наадварот, ствараючы копіі твораў, якія прыцягнулі яго, Рубенс пераследаваў два заданні. Першае, ён павялічваў сваё прафесійнае майстэрства, другое, імкнуўся стварыць асабісты каталог твораў мастацтва, рассеяных па каралеўскіх і прыватных калекцыях, у якія наўрад змог бы трапіць ізноў. Іншымі словамі, ён рыхтаваў для сябе запас сюжэтаў, мадэляў і тэхнічных рашэнняў. У тэстаменце, складзеным перад смерцю, ён пісаў, што «яго працы прыдадуцца таму са спадчыннікаў, хто пойдзе па яго ступнях». Пры гэтым ён не дамагаўся навуковых мэт і не спрабаваў стварыць цэласны каталог антычнага і рэнесансавага мастацтва, бо патураў сваім асабістым густам. Заказныя партрэты генуэзскай арыстакратыі сталі эталонам барочнага партрэта і надоўга вызначылі развіццё гэтага жанру ў Італіі, Фландрыі, а потым і Францыі і Іспаніі. Рубенс змяшчаў партрэтаваных на нейтральным фоне ці перад драпаваннем. Сацыяльнае становішча мадэлі заўсёды падкрэслівалася аксесуарамі, пільная ўвага надавалася касцюму, які выпісваўся з асаблівай дбайнасцю. Асноўнай мэтай мастака рабілася атачыць арэолам маляваны твар і падкрэсліць яго значнасць. Гэта ж падкрэслівалася годнасцю жэстаў, паставай, старанным адстроем драбнюткіх дэталяў. Яркім прыкладам такой працы з’яўляўся партрэт маркізы Веранікі Спінола-Дорыа. Па словах Н. Грыцай, «у „няварты“ яго пэндзля жанр прыдворнага партрэта мастак удыхнуў новае жыццё, наважна вызваліўшы яго ад характэрных для маньерысцкага мастацтва мяжы XVI і XVII стагоддзяў калянасці ліста, застыласці кампазіцый, напружанай замкнёнасці нібы адгароджаных ад рэальнага свету выяў. Рубенс унёс у партрэт рух і жыццё, свабоду маляўнічай формы і багацце колеру, узбагаціў яго сваім пачуццём вялікага стылю, узмацніўшы значэнне фону — пейзажнага ці архітэктурнага — у падачы выявы; увогуле, зрабіў партрэт годным заданнем праўдзіва манументальнага мастацтва».
Прыдворны жывапісец. Жаніцьба
Шлях з Рыма ў Антверпен заняў у Рубенса 5 тыдняў. Яшчэ на паўдарозе ён атрымаў весткі, што яго маці сканала 14 лістапада. Дабраўшыся до дома ў снежні, ён павесіў ля склепа памерлай адну з карцін, прызначаных для К’еза Нуова. Душэўны стан яго быў такі, што ён пажадаў на некаторы час адасобіцца ў манастыры і перад грамадствам паўстаў толькі ў студзені наступнага, 1609 года. Па ўсёй бачнасці, ён збіраўся вярнуцца ў Італію. 10 красавіка 1609 года Рубенс пісаў Іагану Фаберу ў Рым: «…Я дагэтуль не ведаю, якое прыняць рашэнне — ці застацца на радзіме ці назаўжды вярнуцца ў Рым, куды мяне запрашаюць на самых спрыяльных умовах». Філіп Рубенс заняў пасаду антверпенскага эшэвена, якую некалі займаў яго бацька, але ў сям’і паступова ссоўваліся ролі, першасць перайшла да малодшага з братоў. У ліставанні захапленне Пітэрам, па выразе М.-А. Лекурэ, «даходзіла до дагодлівасці». Менавіта Філіп увёў брата ў найвышэйшае грамадства Іспанскіх Нідэрландаў. Вяршыняй стала ўяўленне мастака пры эрцгерцагскім двары, якое адбылося, мяркуючы па дакументах, 8 жніўня 1609 года. Герцаг Альбрэхт дрэнна ўяўляў сабе, хто такі Рубенс, але заказаў яму свой партрэт і партрэт жонкі, а пасля выканання заказу неадкладна прысвоіў яму званне. Пасведчанне прыдворнага маляра Пітэр Паўль Рубенс атрымаў 9 студзеня 1610 года.
Мусібыць, ля царскай пары паўстала жаданне ўтрымаць Рубенса пры двары хоць як, і таму апроч пенсіёну ў яго кантракце было прапісана права атрымліваць ганарар за кожную скончаную карціну. Быўшы членам Гільдыі Св. Лукі, Рубенс меў і шэраг падатковых палёгак. Найважнейшым жа дасягненнем Рубенса М. Лекурэ звала тое, што ён застаўся працаваць у Антверпене, а не ў Бруселі. Прычыны гэтага пляменнік маляра — таксама Філіп Рубенс — выкладаў наступным чынам: «…З боязі, як бы прыдворнае жыццё, якое неўпрыкмет захапляе кожнага чалавека без рэшткі, не пашкодзіла яго заняткам малярствам і не перашкодзіла яму дамагчыся ў мастацтве той дасканаласці, здольнасць да якога ён у сабе адчуваў». Па М. Лекурэ, гэтае сцвярджэнне, падхопленае многімі біёграфамі, мела патрэбу ў карэктаванні. Рубенс арганічна пачуваўся ў прыдворным асяроддзі і ўмеў звярнуць на сябе ўвагу палітыкаў першай велічыні, але ў яго была іншая сістэма каштоўнасцей:
Яшчэ раней — 29 чэрвеня — Рубенс увайшоў у склад Таварыства раманістаў, куды быў прыняты па рэкамендацыі Яна Брэйгеля. Таварыства яднала нідэрландскіх мастакоў, якія здзейснілі вандраванне па той бок Альп.
На сваё вяселле Рубенс напісаў падвойны партрэт «У бружмелевай альтанцы» («Аўтапартрэт з Ізабелай Брант»). Кампазіцыя яго надзвычай стрыманая, Рубенс, які сядзіць на лаве пад кустом бружмелю, злёгку нахіліўся да пасаджанай поплеч яго Ізабелы Брант, якая спакойна паклала сваю руку на руку мужа. «Ніякай перабольшанай афектацыі пачуццяў, усё стрымана і заслужана». Рубенс старанна прапрацаваў дэталі свайго касцюма, асабліва пурпуэн — род камзола з высокім каўняром, карычневыя панчохі і туфлі; разам з дарагім уборам жонкі кампазіцыя блізкая тыповаму барочнаму партрэту. Галоўнае адрозненне караніцца ў натуральнасці і свабодзе партрэтаваных, што надае сюжэту лірычнасць. Рубенс шмат сіл патраціў на перадачу выразаў свайго твару і жонкі. На думку М. Лебядзянскага, трактоўка Рубенсам сваёй выявы напамінае рафаэлеўскі «». Рубенс намаляваў сябе, глядзячым прама на гледача, твар яго мае спакойную годнасць. Ізабела Брант ледзь заўважна ўсміхаецца, што намякае на пачуцці радасці і шчасця. Ракурс кампазіцыі незвычайны — Рубенс узвышаецца над Ізабелай, глядач бачыць яго як бы з пазіцыі знізу ўгару. Фігуры захаваны ў складаны момант руху і паўпавароце, але яны злучаны паміж сабой агульным авалам партрэтнай кампазіцыі.
Сям’я
Рубенс быў утойлівым ува ўсім, што тычылася яго прыватнага жыцця, не захавалася яго ліставанне з жонкай, дзеці згадваліся вельмі рэдка і толькі ў кантэксце гуманітарных зацікаўленняў. Пра сапраўдныя пачуцці мастака да яго блізкіх можна судзіць толькі па шматлікіх графічных і маляўнічых партрэтах. Адзіным чалавекам, да якога Рубенс меў абсалютны давер, быў старэйшы брат Філіп. Лісты Пітэра Паўля да яго не захаваліся, але засталіся лісты старэйшага брата малодшаму. З іх вынікае, што Філіп хутка спасціг маштаб генія Рубенса-малодшага і ўсяляк імкнуўся яму дапамагаць. Пасля смерці Філіпа ў 1611 годзе Пітэр Паўль уладкаваў яму пышныя пахаванні, прынятыя ў іх сацыяльным коле, якія абышліся ў 133 фларыны. Для параўнання: сям’я Філіпа — жонка, двое дзяцей і двое слугаў — вытрачалі ў год прыкладна 400 фларынаў.
У шлюбе з Ізабелай Брант у Рубенса было трое дзяцей. Дачка Клара-Серэна нарадзілася ў 1611 годзе і памерла 12-гадовай ад хваробы. Незадоўга да смерці Рубенс накідаў яе партрэт. у Рубенсаў нарадзіўся толькі праз 7 гадоў пасля жаніцьбы і быў названы ў гонар найвышэйшага патрона і хроснага бацькі — эрцгерцага Альбрэхта. Мусібыць, ён быў любімым дзіцём, бо адзіным з усіх дзяцей Пітэра Паўля ганараваўся згадвання ў ліставанні. Бацька аддаў яго на выхаванне манахам-аўгустынцам і, мусібыць, меў на яго рахунак вялікія планы. ён пісаў, што 12-гадовы сын нядрэнна паспявае ў грэчаскай літаратуры. У цэлым лёс Альберта Рубенса больш напамінаў лёс яго дзядзькі Філіпа — ён не захапляўся малярствам (як і ўсе астатнія нашчадкі Рубенса), здзейсніў вандраванне ў Італію ў 1634 годзе. Жанаты ён быў з дачкой Дэадата дэль Монтэ — першага студэнта свайго бацькі. Незадоўга да смерці Пітэра Паўля Рубенса Альберт заняў яго месца ў Таемным савеце ў Бруселі. Сканаў ён у 1657 годзе, яго сын — унук Рубенса — памёр, абкусаны шалёным сабакам. Засталося некалькі палотнаў з выявай Альберта. Трэцяе дзіцё — Ніклас Рубенс — нарадзіўся ў 1618 годзе і таксама стаў героем партрэтаў свайго бацькі. Назвалі яго таксама ў гонар хроснага — генуэзскага банкіра Ніколы Палавічыні. Ніклас рана ганараваўся дваранскага тытула і памёр яшчэ раней свайго старэйшага брата ва ўзросце 37 гадоў, пакінуўшы семярых дзяцей.
Майстэрня Рубенса
У студзені 1611 года Рубенс набыў вялікую пляцоўку на вуліцы дэ Вапер. Пабудова асабняка абышлася мастаку ў 10 000 фларынаў, толькі яго фасад цягнуўся на 36 м, а ўглыбіні пляцоўкі быў сад памерам 24 на 48 метраў. У садзе раслі самыя размаітыя расліны, якія толькі Рубенс змог здабыць, і ён быў упрыгожаны копіямі антычных альтанак, прысвечаных Гераклу, Дыянісу, Цэрэры і Гонару. Уладкаванне дома па густах гаспадара зацягнулася да 1616 года і запатрабавала немалых выдаткаў. Гэты дом сучаснікі аднагалосна абвясцілі самым прыгожым будынкам у горадзе. У гатычным па стылі Антверпене асабняк рабіў уражанне «палаца эпохі Рэнесансу». Майстэрня займала палову дома, а ў адзіным прасторным змяшчэнні жылой частцы — галерэі — Рубенс размясціў сваю калекцыю. На думку М. Лекурэ, пабудова асабняка азначала канчатковую адмову ад італьянскіх планаў, а памеры дома намякалі і на кар’ерныя амбіцыі яго гаспадара: Рубенсу было 35 гадоў, і ён «ведаў, што і як будзе пісаць, а таксама ведаў, як будзе жыць».
Мяркуючы па апісаннях пляменніка — Філіпа Рубенса, Пітэр Паўль вёў у сваім пампезным доме амаль буржуазнае жыццё. Уставаў мастак у чатыры гадзіны і ішоў да, а далей займаўся малярствам. У той час, калі ён працаваў, наёмны чытар чытаў яму ўслых антычных класікаў, найчасцей Плутарха, Ціта Лівія або Сенеку. Лісты мастак найчасцей дыктаваў, не адрываючыся ад пэндзля. У майстэрні ён звычайна заставаўся да пяці гадзін папаўдні. Пакутуючы падаграй, Рубенс абедаў умерана, а пасля ежы здзяйсняў вярховы шпацыр, які мог быць сумешчана з дзелавымі візітамі па горадзе. Пасля вяртання ён вячэраў з абранымі сябрамі. «Ён цярпець не мог віна і абжорства, як і азартных гульняў». У ліку яго сяброў, якія ўвесь час наведвалі дом, быў бургамістр Антверпена Нікалас Рокакс, дзяржаўны сакратар Гевартс, Бальтазар Марэтус — кіраўнік трэцяга пакалення сям’і выдаўцоў, а таксама навукоўцы-іезуіты, якія бывалі ў горадзе. Рубенс увесь час ліставаўся з Нікаля Пейрэскам, яго братам Валавэ і бібліятэкарам французскага караля.
Пры пабудове дома была агадана асобная купальная залы з верхнім асвятленнем, у якой размясцілі вывезеныя з Італіі скульптуры і камеі. Афармленне і архітэктурнае рашэнне студыі адлюстроўвала сур’ёзнае стаўленне Рубенса да сваёй працы, якога ён чакаў ад заказчыкаў, мадэлей і наведнікаў. Для працы над эскізамі і графікай прызначаўся асобы пакой, у ёй жа прымаліся натурнікі. Гэты ж пакой служыў і асабістым кабінетам. Для вучняў была прызначана асобая студыя, што нават пераважае па памеры майстэрню самага Рубенса. Для прыёму наведнікаў была прызначана яшчэ адна зала, аформленая ў цёмных танах. Тамсама былі выстаўлены гатовыя творы гаспадара хаты, якія госці маглі аглядаць і з драўлянага балкона. У гэтай зале ішла праца над буйнамаштабнымі заказамі — у першую чаргу для цэркваў.
Прыбыткі і ганарары
Рубенс быў надзвычай пладавітым мастаком. Калі прызнаць, што з-пад яго пэндзля выйшлі каля 1300 карцін, у тым ліку гіганцкага памеру (не лічачы амаль 300 эскізаў, малюнкаў і гравюр), можна вылічыць, што за 41 год актыўнай творчай дзейнасці ён пісаў у сярэднім па 60 карцін у год, то бок 5 карцін у месяц. Адпаведнымі былі і яго прыбыткі, ён мог зарабляць да 100 гульдэнаў у тыдзень, а за вялікія палотны атрымліваў ганарары ад 200 до 500 гульдэнаў. М. Лекурэ адзначала, што Леанарда да Вінчы за ўсё жыццё стварыў каля 20 карцін, а Вермер Дэлфцкі — 36, прытым не прадаў ніводнай. Рубенс не хаваў камерцыйнай скіраванасці сваёй творчасці і надаваў велізарнае значэнне матэрыяльнаму дабрабыту. Ён параўноўваў уласную творчасць з філасофскім каменем. Хадзіў анекдот, што алхімік Брэндэль прапанаваў Рубенсу ўкласціся ў лабараторыю для ператварэння свінцу ў золата пад палову будучых прыбыткаў, на што мастак заявіў, што ўжо даўно знайшоў свой і што «ніводзін з вашых сакрэтаў не каштуе столькі, колькі мая палітра і пэндзлі».
Рубенс клапаціўся пра свае аўтарскія правы. Значную частку яго прыбытку прыносіла шыранне гравюр з варыяцыямі сюжэтаў яго карцін, яны адначасна служылі і рэкламнымі праспектамі. Упершыню падрабляць гравюры Рубенса сталі ў Рэспубліцы Злучаных правінцый — тамсама быў і самы значны рынак збыту арыгінальных эстампаў. З дапамогай Пітэра ван Веена — брата яго настаўніка — і Дадлі Карлтана, пасла Англіі ў Гаазе, Рубенс 24 лютага 1620 года атрымаў «прывілей» на 7 гадоў. Па гэтым праве падробка гравюр Рубенса ў Галандыі каралася канфіскацыяй накладу і штрафам у 100 фларынаў. Раней, 3 ліпеня 1619 года, Рубенс атрымаў аналагічны прывілей у Францыі тэрмінам на 10 гадоў, у яе атрыманні неацэнную дапамогу зрабіў Нікала дэ Пейрэск. Герцаг Брабанта 29 ліпеня дараваў аналагічны прывілей Рубенсу на сваёй тэрыторыі, а 16 студзеня 1620 года яна была пашырана на ўсе Іспанскія Нідэрланды. Іспанскае каралеўства даравала прывілей Рубенсу толькі ў 1630 годзе, зато адразу на 12 гадоў з правам пераходу аўтарскіх праў спадчыннікам мастака.
Шматлікасць твораў Рубенса прыводзіць да таго, што рубенсазнаўцам далёка не заўсёды ўдаецца прасачыць гісторыю кожнага з іх. З дакументаў і ліставання атрымоўваецца, зазвычай, здабываць толькі фінансавую інфармацыю. Рубенс заўсёды складаў з заказчыкам дамова, у якой абумаўлялася жаданая сума, памер карціны і яе сюжэт. Асабістых дзённікаў мастак не вёў, яго лісты ўтрымліваюць амаль адну дзелавую інфармацыю. У Італіі, капіюючы ўзоры сваіх папярэднікаў, ён вёў нататнікі, у якіх асэнсоўваў законы анатоміі і геаметрыі, выпрацоўваў асновы ўласнай эстэтыкі. У Нідэрландах ён пакінуў гэту практыку, таму не існуе прамых сведчанняў, як Рубенс разумеў трактоўку тых ці іншых філасофскіх пастулатаў і рэлігійных таемстваў, чалавечых пакут і іншага.
Тэхніка Рубенса
Паводле І. Я. Прус, жывапісу Рубенса ўласцівая асаблівая лёгкасць. Пераходы святла і ценяў ледзь бачны, прытым цені лёгкія і халодныя па тоне. Рубенс выкарыстоўваў белы гладкі грунт і па старой нідэрландскай традыцыі пісаў на паліраванай дошцы, дзякуючы чаму надаваў колеру асаблівую інтэнсіўнасць, а маляўнічы пласт утвараў гладкую эмалевую паверхню. Рубенс накладаў фарбу вадкімі празрыстымі пластамі, праз якія прасвечваў тон грунту. Колеравая гама палітры Рубенса была ўзноўлена ў 1847 годзе генцкім мастаком Ж. Рэнье. Яна не адрознівалася багаццем — усе карціны Рубенса былі напісаны, жоўтай вохрай, ,  і карычневай смалой, часам выкарыстоўвалася кінавар і сажа. Рубенс не выкарыстоўваў глухіх ценяў, пераходы паміж святлом і ценем не рэзкія, усё артыстычна абагульнена і прыведзена ў света-колеравую гармонію. Для Рубенса характэрна пісьмо доўгімі, хвалістымі мазкамі, што ідуць па форме, што асабліва бачна пры выяве пасмаў валасоў, напісаных адным рухам пэндзля. Паводле, Рубенс — адзін з мастакоў, якога варта ўспрымаць у арыгінале, а не ў рэпрадукцыі. «Яго даволі грузныя кампазіцыі і грузныя целы ў арыгінале такімі не здаюцца: яны выглядаюць лёгкімі, такімі, што маюць пэўную грацыю».
Вучні і калегі
Хуткае ўзвышэнне Рубенса выклікала пэўную рэўнасць у мастацкай супольнасці Антвэрпэна. У прыватнасці, старэйшына Гільдыі святога Лукі мастак-маньерыст Абрахам Янсенс (1575—1632), таксама які прапрацаваў тры гады ў Італіі, прапанаваў Рубенсу «дуэль», у рамках якой мастакам трэба было напісаць па карціне на адзін і той жа сюжэт. Рубенс вельмі тонка адхіліў свой удзел у спаборніцтве, паведаміўшы, што яго працы выстаўлены ў грамадскіх і прыватных сходах Італіі і Іспаніі, і нішто не замінае Янсенсу адправіцца туды са сваімі працамі і павесіць іх побач.
Ахвотнікаў працаваць у майстэрні Рубенса аказалася так шмат, што ў 1611 годзе ён пісаў Жаку дэ Бі, што многія ахвотнікі вучыцца ў яго згаджаліся чакаць вакансію па некалькі гадоў, а за два гады давялося адмовіць больш чым сотні спашукальнікаў, у тым ліку сваякам самога Рубенса і Ізабелы Брант. З майстэрні Рубенса выйшлі Якаб Іорданс, Франс Снейдэрс, трое братоў, Антоніс ван Дэйк. Апроч гэтых мастакоў першай велічыні, у Рубенса працавалі Эразм Квелін-старэйшы,, , , , Ян ван Сток і многія іншыя. Квелін пасля смерці настаўніка афіцыйна ўзначаліў яго майстэрню, а ван Эгмант зрабіў кар’еру ў Францыі і быў адным са стваральнікаў Акадэміі жывапісу і разьбярства.