cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Беларускае студэнцкае зямляцтва (Смаленск)
Пры ўдзеле сяброў зямляцтва арганізаваны беларускі аддзел у губернскай бібліятэцы. З Зямляцтвам супрацоўнічалі А. Ляўданскі, настаўнікі і выкладчыкі-беларусы П. К. Кароль, Ю. Лазарэвіч, М. Ражнова і інш.
29 лістапада 1925 зямляцтва правяло 1-ю канферэнцыю беларускіх навучэнцаў Смаленска. 26 студзеня 1926 адбылася ўрачыстая сустрэча сяброў зямляцтва з У. Ігнатоўскім, які на наступны дзень выступіў перад сябрамі зямляцтва і студэнтамі Смаленскага ўніверсітэта з лекцыяй па гісторыі беларускай культуры. 5 снежня 1926 зямляцтва святкавала 20-годдзе літаратурнай дзейнасці Я. Коласа. Летам 1928 выпускную вечарыну студэнтаў педагагічнага факультэта наведаў беларускі пісьменнік М. Гарэцкі.
Актывісты зямляцтва: І. В. Дашкевіч, І. П. Дзмітрачэнка, К. жэжаль, В. С. Клім, С. Кулагін, Б. С. Манеўскі, М. Я. Чадовіч, М. Шыкун і інш.
Аляксандр Арсенавіч Варанецкі
Аляксандр Арсенавіч Варане́цкі  — акцёр цырка, клоўн. Заслужаны артыст Беларусі (1979).
Беларускае таварыства
Беларускае таварыства (Белорусское общество) — групоўка дэнацыяналізаванай інталігенцыі і чыноўнікаў, а таксама прадстаўнікоў заможнай часткі беларускіх сялян, якія арыентаваліся на саюз з царскім урадам, каб з яго дапамогай прыдбаць землі польскіх памешчыкаў. Існавала ў 1908—першай палове 1910-х гадоў. Узнікла ў Вільні на аснове таварыства «Крестьянин». Заснавальнікі Л. М. Саланевіч, П. В. Каранкевіч. Дзейнасць таварыства ўзначальвала праўленне (10 чал.); старшыні Л. М. Саланевіч, П. В. Каранкевіч (з жніўня 1911). Друкаваныя органы — газеты «Белорусская жизнь», «Северо-Западная жизнь», «Белорусский вестник».
Таварыства стаяла на пазіцыях заходнерусізму, галоўнай задачай лічыла «развіццё ў беларускай народнасці самасвядомасці на асновах рускай дзяржаўнасці». З'яўлялася правадніком шавіністычнай палітыкі царызму на Беларусі, атрымлівала субсідыі ад урадавага адміністрацыйна-бюракратычнага апарату, падтрымлівала сувязі з правымі дэпутатамі 3-й Дзяржаўнай думы. Спрабавала дыскрэдытаваць беларускі нацыянальна-вызваленчы рух, выклікаць рэпрэсіі супраць газеты «Наша ніва». Падтрымлівала сталыпінскую аграрную рэформу. На з'ездзе прадстаўнікоў вёскі Паўночна-Заходняга краю (канец 1908—пачатак 1909, Вільня), скліканым таварыствам сумесна с дэпутатамі Думы, настойвала на больш інтэнсіўным правядзенні хутарызацыі ў Віленскай і Гродзенскай губерняў.
Пры абмеркаванні ў 1909—1910 законапраекта аб увядзенні земства ў заходніх губернях таварыства дамагалася аб'яднання ўсяго «рускага» (беларускага) праваслаўнага насельніцтва з рускімі памешчыкамі на платформе велікадзяржаўнага шавінізму для барацьбы супраць «польскага засілля». Выказвала спачуванні П. А. Сталыпіну ў сувязі з замахам у Кіеве на яго «каштоўнае для Расіі жыццё» (1911). Да пачатку Першай сусветнай вайны сышло з палітычнай арэны.
Расійскія немцы
Расійскія немцы ці Russlanddeutsche — этнічныя немцы, а таксама грамадзяне (падданыя) германскіх дзяржаў, якія пражывалі на тэрыторыі Расіі або дзяржаў-папярэднікаў:Наўгародская зямля, Кіеўская Русь, Руская дзяржава, Расійская імперыя, СССР, краіны што ўтварыліся пасля распаду СССР, і іх прамыя нашчадкі.
У сучаснай Германіі выраз «расійскія немцы» (Russlanddeutsche), ужываецца таксама ў адносінах да этнічных немцаў, якія рэпатрыяваліся ў Германію з СССР, пачынаючы з 1951 года, а пасля 1991 года — да рэпатрыянтаў з постсавецкіх дзяржаў.
З’яўленне немцаў на Русі
Першыя згадванні пра немцаў на Русі адносяцца да IX стагоддзя. Да канца XII стагоддзя ў рускіх гарадах ужо аселі шматлікія нямецкія купцы, рамеснікі, ваяры, лекары і навукоўцы. Першая пісьмовая згадка пра існаванне ў Ноўгарадзе «нямецкага двара» — месца, дзе жылі купцы і захоўваліся тавары, адносіцца да 1199 года. Але заснаваны гэты двор быў, відавочна, раней, паколькі пра будаўніцтва ў горадзе нямецкай царквы Святога Пятра, якая была цэнтрам нямецкага двара, паведамляецца ўжо ў 1184 годзе.
Немцы ў Маскоўскім княстве
Значная колькасць немцаў перасялілася ў Рускую дзяржаву ў перыяд кіравання вялікіх князёў Івана III і Васіля III — у XV—XVI стагоддзях. У перыяд кіравання Івана IV Грознага доля немцаў у насельніцтве гарадоў стала настолькі істотнай, што ў шматлікіх з іх з’явіліся кварталы кампактнага пражывання нямецкай дыяспары — так званыя Нямецкія слабоды, самая вялікая і вядомая з якіх была ў Маскве (Гл. «Нямецкая слабада»).
У першую чаргу рускі ўрад быў зацікаўлены ў замежных спецыялістах ваеннай справы — збройніках, майстрах ліцця гармат, фартыфікатарах і сапёрах. Нямецкія афіцэры служылі інструктарамі ў царскім войску, перадаючы еўрапейскі досвед арганізацыі, валодання сучаснай зброяй і тактыкі. Вялікім попытам у Расіі карысталіся замежныя інжынеры і майстры горнай справы.
Андрушкы (Папільнянскі раён)
Андрушкы (Андрушки́) — вёска ў Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Андрушкіўскай вясковай абшчыны.
Расійскія немцы
Немцы ў Маскоўскім княстве
Таксама важнымі для маскоўскага двара былі замежныя спецыялісты-медыкі. У краіне былі свае знахары, аднак не было адукаваных лекараў і аптэкараў. Таму першымі лейб-медыкамі вялікіх маскоўскіх князёў Івана III і Васіля III у розны час былі Нікалаус Бюлаў (Nicolaus Bulow) і Тэафіл Маркварт (Theophil Marquart) з Любека. Яны ж перавялі на рускую мову адзін з ранніх падручнікаў па медыцыне «Благапрахладны вертаград, здароўю стварэнне».
Эпоха Раманавых
Каля 90 % немцаў Расіі ў XVIII—XIX стагоддзях складаюць так званыя каланісты. У XVIII жа стагоддзі па запрашэнні Кацярыны II (маніфест ад 4 снежня 1762 года) пачалося перасяленне нямецкіх сялян (так званых каланістаў) на вольныя землі Паволжа і пазней Паўночнага Прычарнамор’я — шматлікія з гэтых сялянскіх сем’яў заставаліся ў месцах свайго першапачатковага кампактнага пражывання на працягу больш за паўтары стагоддзяў, захоўваючы нямецкую мову (у закансерваваным у параўнанні з нямецкай мовай Германіі выглядзе), веру (як правіла, лютэранскую ці каталіцкую) і іншыя элементы нацыянальнай культуры.
Першая хваля міграцыі, накіраваная ў раён Паволжа, прыбыла галоўным чынам з зямлі Рейнланд, Гесэн і Пфальц. Наступная хваля эміграцыі быў выкліканы маніфестам імператара Аляксандра I 1804 года. Гэта хваля каланістаў была накіраваны ў раён Прычарнамор’я і Каўказа, і складалася галоўным чынам з жыхароў Швабіі; у меншай ступені з жыхароў Усходняй і Заходняй Прусіі, Баварыі, Мекленбурга, Саксоніі, Эльзаса, Бадэна і Швейцарыі, а таксама нямецкіх жыхароў Польшчы.
Асноўную частку цяперашняга нямецкага насельніцтва Расіі і краін СНД складаюць першым чынам нашчадкі нямецкіх сялян-каланістаў. Гісторыя іх фарміравання ахоплівае перыяд з XVIII па XX стагоддзе. Асноўнымі месцамі рассялення з’яўляліся сярэдняе і ніжняе Паволжа, паўночнае Прычарнамор'е, Закаўказзе, Крым, Валынь (паўночны захад Украіны), з канца XIX стагоддзя — Паўночны Каўказ і Сібір. У сілу іх тэрытарыяльнай раз’яднанасці і розных асаблівасцей гістарычнага і этнічнага развіцця ў асяроддзі расійскіх немцаў сфарміраваўся шэраг этнічных (лакальных) груп — паволжскія немцы, украінскія немцы (выхадцы з Прычарнамор’я, часцяком падзяляльныя сябе па канфесійнай прыкмеце на лютэран і каталікоў), валынскія немцы, Крымскія немцы, бесарабскія немцы, каўказскія немцы (ці швабы, па месцы свайго пражывання ў паўднёвай Германіі — Швабіі) і менаніты (адмысловая этнаканфесыянальная супольнасць). Прадстаўнікі розных этнічных груп нямецкага насельніцтва доўгі час мелі і захоўвалі асаблівасці ў мове, культуры, рэлігіі, побыту — размаўлялі на сваіх дыялектах, якія часцяком значна адрозніваліся, адмыслова святкавалі народныя і рэлігійныя абрады і святы — Каляды, Вялікдзень, Сёмуха, Свята ўраджаю, Свята забою скаціны (Schlachtfest) і інш.
Зыходным пунктам міграцыі нямецкага насельніцтва па тэрыторыі Расіі былі таксама далучаныя да яе ў XVIII стагоддзі прыбалтыйскія землі, асабліва Эстляндыя і Ліфляндыя. Акрамя таго, вялікая колькасць немцаў у XIX стагоддзі перасялілася на Валынь з Польшчы. Нарэшце, у 1920-я годы нямецкая дыяспара ў СССР папоўнілася некаторай колькасцю нямецкіх камуністаў, якія перабраліся ў тады адзіную ў свеце сацыялістычную дзяржаву.
З 1870-ых гадоў іміграцыя немцаў у Расію галоўным чынам спыняецца (асабліва ў сувязі з адменай у адносінах да каланістаў палогак па адбыванні ваеннай павіннасці і астуджэннем руска-германскіх адносін). Больш таго, вялікая колькасць расійскіх немцаў пачынае эміграваць з Расіі, прычым не ў Германію, а галоўным чынам у ЗША. Усяго да 1914 года з Расіі ў ЗША перасялілася да 200 тысяч этнічных немцаў. Яны склалі адну з найбуйнейшых плыняў дарэвалюцыйнай расійскай эміграцыі — нароўні з яўрэямі, палякамі, беларусамі, літоўцамі і фінамі.
Акрамя таго, з другой паловы XIX стагоддзея немцы пачынаюць прымаць актыўны ўдзел ва унутрырасійскім міграцыйным руху на многазямельныя ўсходнія і паўднёвыя ўскраіны імперыі. Па дадзеных перапісу 1926 года, у Сібіры і на Далёкім Усходзе пражывае 81 тысяча немцаў (галоўным чынам у Омскай акрузе — 34,6 тыс., і ў Слаўгарадскай акрузе — 31,7 тыс.), у Казахстане — 51 тысяча немцаў.
Па стане на 1913 год у Расійскай імперыі пражывала каля 2 400 000 немцаў.
Немцы Пецярбурга
Пачынаючы з эпохі Пятра I, шырока практыкавалася запрашэнне ў Расію замежных вучоных, ваенных, дыпламатаў, дзеячаў мастацтва, і некаторыя з іх былі немцамі. Нашчадкі гэтых людзей, часцяком, уладкоўваліся ў Расіі, у значным ліку выпадкаў не толькі захоўваючы нямецкую мову ў якасці сваёй асноўнай мовы, але таксама захоўваючы ў сябе нямецкую нацыянальную самасвядомасць, прыналежнасць да лютэранскай ці каталіцкай царквы, таксама немцы практыкавалі кампактнае пражыванне. Нават сама кіравальная дынастыя Раманавых, пачынаючы са шлюбу бацькоў Пятра III — імператрыцы Ганны Пятроўны і герцага Гольштэйн-Готарпскага Карла Фрыдрыха, актыўна раднілася з прадстаўнікамі нямецкіх кіравальных дынастый. У выніку ўсе наступныя расійскія кіраўнікі дынастыі Раманавых мелі вялікую долю «нямецкай крыві», шматлікія з іх, у сілу дынастычных акалічнасцей, былі народжаны ў Германіі і размаўлялі па-руску з прыкметным акцэнтам, сам жа Пётр III размаўляў выключна па-нямецку, лічыў сябе немцаў і ўся яго знешняя палітыка была накіравана на карысць германскіх дзяржаў. А сама дынастыя Раманавых пераўтварылася ў адгалінаванне Ольдэнбургскай дынастыі пад найменнем Раманавы-Гольштэйн-Готарп, якое захоўваецца ў афіцыйным тытуле дагэтуль. Фаварытамі вялікіх імператрыц таксама з’яўляліся немцы, самы знакаміты з якіх Эрнст Іаган Бірон.
Паколькі Пецярбург з самага свайго заснавання стаў не толькі адміністрацыйнай сталіцай Расіі, але і найбуйнейшым прамысловым навуковым і гандлёвым цэнтрам, значная колькасць немцаў асядала ў ім. Іх нашчадкі таксама прымалі непасрэдны ўдзел у самых разнастайных галінах гаспадаркі. У выніку шматлікіх складаных працэсаў у рэгіёне ўтварыўся спецыфічны субетнас — Пецярбургскія немцы, які адносіў сябе да культуры заходняга хрысціянства, у першую чаргу, да лютэранства і каталіцтва. У гарадскім асяроддзі ўтварыліся раёны, дзе канцэнтрацыя нямецкага насельніцтва была настолькі вялікая, што нямецкую мову можна было чуць гэтак жа часта, як і рускую, напрыклад, раён Васільеўскага вострава.
1918—1940 гады
У першыя дзесяцігоддзі Савецкай улады адраджэнне нацыянальнай ідэнтычнасці расійскіх немцаў віталася, што прывяло ў 1918 годзе да ўтварэння адной з першых нацыянальна-тэрытарыяльных аўтаномій на тэрыторыі Савецкай Расіі — Аўтаномнай вобласці немцаў Паволжа, якая 19 снежня 1923 года была ператворана ў Аўтаномную Савецкую Сацыялістычную Рэспубліку немцаў Паволжа. са сталіцай у горадзе Пакроўск, які ў 1931 годзе будзе пераназваны ў горад Энгельс.
Па меры абвастрэння адносін паміж СССР і Германіяй пагаршалася і стаўленне да савецкіх немцаў. У 1935—1936 гадах больш дзесяці тысяч немцаў было выселена з прымежнай зоны ва Украіне ў Казахстан. У 1937—1938 гадах НКУС правёў так званую «нямецкую аперацыю». Паводле загаду народнага камісара ўнутраных спраў СССР № 00439 ад 25 ліпеня 1937 года, усе германскія грамадзяне, якія працавалі на прадпрыемствах абароннай прамысловасці (ці маючыя абаронныя цэхі) павінны былі быць арыштаванымі. З 30 ліпеня пачаліся арышты і звальненні, а з восені 1937 года пачалася масавая аперацыя супраць савецкіх немцаў. Усяго ў рамках «нямецкай аперацыі» было арыштавана 65—68 тыс. чалавек, асуджана 55.005, з іх: да растрэлу — 41 898, да зняволення, спасылцы і высылання — 13 107. З найбольшай сілай аперацыя закранула прымежныя зоны і асяроддзе сталічных гарадоў; сама АССР папакутавала непрапарцыйна слаба. Паводле дырэктывы наркама абароны СССР Варашылава, усе немцы (акрамя выхадцаў АССР НП), у ліку прадстаўнікоў усіх нацыянальнасцей, якія не ўваходзілі ў склад Савецкага Саюза, былі звольнены з войска. У канцы 1930-ых гадоў за межамі АССР НП былі зачынены ўсе нацыянальна-тэрытарыяльныя ўтварэння — нямецкія нацыянальныя сельсаветы і раёны, а школы з выкладаннем на роднай нямецкай мове пераведзены на рускую мову.
Па дадзеных перапісу 1939 года на тэрыторыі СССР налічвалася 1427,3 тыс. немцаў. З гэтай колькасці ў РСФСР пражывала 862,5 тыс. (уключаючы Крым), ва Украіне — 392,5 тыс. (у тым ліку ў Адэскай вобласці — 91,5 тыс., у Запарожскай — 89,4 тыс., у Сталінскай — 47,2 тыс., у Нікалаеўскай — 41,7 тыс.), у Казахстане — 92,6 тыс., у Закаўказзе — 44,1 тыс., у рэспубліках Сярэдняй Азіі — 27,2 тыс., ў Беларусі — 8,4 тыс. З ліку немцаў РСФСР 42,5 % (366,7 тыс. чал.) было засяроджана ў межах АССР немцаў Паволжа (немцы складалі 60,5 % насельніцтва аўтаномнай рэспублікі), а ўсяго ў Паволжскім рэгіёне пражывала 451,6 тыс. немцаў. Таксама буйныя тэрытарыяльныя групоўкі немцаў рассяляліся на Паўночным Каўказе (127,1 тыс.), у Заходняй Сібіры (101,4 тыс.) і ў Крыму (51,3 тыс.). Акрамя таго, на тэрыторыях, акупаваных СССР у 1939—1940 гадах, дзе па сучасных адзнаках да 1939 года пражывала 346,1 тыс. немцаў, у тым ліку 81,1 тыс. — у Бесарабіі, 62,1 тыс. — у Латвіі, 51,0 тыс. — у Літве, 45,4 тыс. — у Ровенскім і Валынскім ваяводствах Польшчы, 40,0 тыс. — ва Усходняй Галіччыне, 37,5 тыс. — у Паўночнай Букавіне, 18,4 тыс. — у Эстоніі, 10,6 тыс. (дадзеныя магчыма заніжаныя з-за таго, што немцы-каталікі часта ўпісваліся, як палякі) — у Заходняй Беларусі. Акрамя таго, да 13,8 тыс. немцаў рассялілася ў Падкарпацкай Русі, якая ўвайшла ў склад Савецкага Саюза ў 1945 годзе. Такім чынам усяго на тэрыторыі СССР у пасляваенных межах (без Калінінградскай вобласці) налічвалася 1782,9 тыс. немцаў.
1941—1945 гады
Перыяд Другой сусветнай вайны адзначыўся карэннай трансфармацыяй арэала рассялення немцаў на тэрыторыі СССР. 28 жніўня 1941 г. Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР ухваліў Указ «Аб перасяленні немцаў, якія пражываюць у раёнах Паволжа» (380 тыс.) у вёскі Алтайскага края, Новасібірскай і Омскай абласцей РСФСР і ў сельскую мясцовасць Казахскай ССР. Таксама немцаў выселілі з Азербайджанскай, Армянскай, Грузінскай і Украінскай ССР, Крымскай Аўтаномнай ССР, Ленінграда, Масквы і Паўночнага Каўказа РСФСР (агулам 1,5 млн жыхароў). Да канца года нямецкіх чырвонаармейцаў адклікалі з фронту ў склад працоўнай арміі, якую размясцілі ў сібірскай тайзе (лесанарыхтоўка), на будаўніцтве ўральскіх заводаў і рудніках. Месцы размяшчэння працарміі агароджваліся калючым дротам і знаходзіліся пад узброенай аховай. З 1942 г. у працармію накіравалі нямецкіх перасяленцаў, якіх у 1947 г. на месцы ссылкі.
Усяго ў 1939—47 гадах колькасць немцаў СССР паменшылася да 1,7 млн, у пераважнай большасці на тэрыторыях, якія ўвайшлі ў склад Савецкага Саюза ў 1939—45 гады.
Пасляваенны перыяд
26 лістапада 1948 года Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР прыняў указ, які забараняў немцам вяртацца да ранейшага месца жыхарства: выгнанне на «вечныя часы» ў месцы перасялення, і які ўсталёўваў працяглыя тэрміны зняволення за самавольнае пакіданне спецпасяленняў — 20 гадоў катаргі.
Да пачатку 1953 года, па дадзеных органаў МУС СССР, на ўліку Аддзела спецпасяленняў складалася 1 224 931 нямецкіх спецпасяленцаў, у тым ліку 855 674 выселеных у 1941-42 гадах з Еўрапейскай часткі Расіі і Закаўказзя, 208 388 рэпатрыянтаў, 111 324 мабілізаваных, 48 582 «мясцовых» і 963 іншых. З гэтай колькасці на тэрыторыі РСФСР было расселена 707 863 чал., у Казахстане — 448 626, у рэспубліках Сярэдняй Азіі — 53 850, ва Украінскай ССР — 460 і ў Карэла-Фінскай ССР — 246. З ліку немцаў, расселеных у РСФСР, у Заходняй Сібіры пражывала 338 142 чал., на Урале — 198 624, ва Усходняй Сібіры — 74 687 (галоўным чынам у Краснаярскім краі), на Еўрапейскай Поўначы — 35 007, у Цэнтральным раёне — 28 229, на Далёкім Усходзе — 13 378, у Волга-Вятскам раёне — 11 797, у Паволжа — 7697 і на Паўночным Каўказе (Растоўская вобласць) — 302.
Паколькі пасля 1955 года немцы так і не атрымалі дазвола вярнуцца на месцы даваеннага пражывання, карціна рассялення немцаў па тэрыторыі СССР, якая склалася ў выніку дэпартацыі, галоўным чынам захавалася да канца савецкага перыяду без істотных змен. Па дадзеных перапісу 1989 года ў Савецкім Саюзе налічвалася 2038,6 тыс. немцаў. Асноўная маса дыяспары была расселена прыкладна ў тых жа раёнах, у якіх немцы былі паселены ў перыяд дэпартацый. Больш за ўсё немцаў пражывала ў Казахстане (957,5 тыс.), у Заходняй Сібіры (416,5 тыс.), у Сярэдняй Азіі (178,2 тыс.), на Урале (149,7 тыс.) і ва Усходняй Сібіры (66,2 тыс.). У раёнах, дзе размяшчаліся кампактныя раёны рассялення немцаў да 1941 года, іх колькасць была невялікая. Так, у Паволжа пражывала 68,3 тыс. немцаў, ва Украіне — 37,8 тыс., у рэспубліках Прыбалтыкі — 9,3 тыс.(галоўным чынам гэта былі непаўнагадовыя дзеці, якія не падвяргаліся дэпартацыі, немцы, якія нейкім чынам схавалі нацыянальнасць, немцы, якія ваявалі на баку СССР).
Перыяд 1955—1991 гадоў
Па рашэнні бундэстага ФРГ 22 лютага 1955 года былі прызнанымі сапраўднымі грамадзянствы, атрыманыя падчас вайны. Адначасова ў верасні гэтага ж года першы канцлер Германіі Конрад Адэнаўэр наведвае СССР, дзе таксама падпісваецца шэраг міжурадавых дагавораў.
13 снежня 1955 года выходзіць Указ Прэзідыуму Вярхоўнага Савета «Пра спыненне абмежаваняў у правах немцаў і членаў іх сем’яў, якія знаходзяцца на спецпасяленні» (без вяртання канфіскаванай маёмасці), забарона на вяртанне ў былыя родныя населеныя пункты. Пачаўся працэс перасялення немцаў у ФРГ, ГДР і Аўстрыю. Першапачаткова ён ішоў пад лозунгам уз’яднання разарваных у гады вайны сем’яў. У гэты час выяжджала ад некалькіх сотняў да некалькіх тысяч чалавек у год.
У маі 1957 года ў Маскве выходзіць першы нумар цэнтральнай газеты на нямецкай мове «Ноес Лебен» («Новае жыццё»), сталай пераемніцай «Дойчэ цэнтраль-цайтунг» («Цэнтральная нямецкая газета»), а праз месяц пачала выдавацца газета «Ротэ Фанэ» («Чырвоны сцяг») на Алтаі. Пазней была арганізавана ў Цэлінаградзе газета савецкага нямецкага насельніцтва Казахстана «Фройндшафт» («Сяброўства») — цяпер яна выдаецца ў Алма-Ате пад назвай «Deutsche Allgemeine Zeitung». Аднавілася радыёвяшчанне для савецкіх немцаў на роднай мове. Ізноў з’явіліся ў продажы кнігі савецкіх нямецкіх аўтараў. Пачалося стварэнне груп для вывучэння нямецкай мовы як роднай у сярэдніх школах Казахстана, РСФСР, Кіргізіі.
8 красавіка 1958 года падпісана савецка-германскі дагавор пра ўз’яднанне сем’яў і пра супрацоўніцтва Грамадстваў Чырвонага Крыжа абедзвюх краін.
24 красавіка 1959 года падпісана савецка-германскі дагавор пра ўз’яднанне сем’яў.
29 жніўня 1964 года — Указ пра частковую рэабілітацыю немцаў Паволжа і адмене дэпартацыёнага Указу ад 28.08.41 года (распаўсюдзіўся і на астатніх немцаў СССР). Ва ўказе не забаранялася, але і не рэкамендавалася вяртацца немцам у ранейшыя месцы пражывання. Гэты ўказ, апублікаваны ў свой час ва ўмовах абмежаваня галоснасці толькі ў «Ведамасцях Вярхоўнага Савета СССР» і ў савецкім нямецкамоўным друку, у жыцці савецкіх немцаў змяніў няшмат чаго.
19 снежня 1966 года падпісаны Міжнародны пакт пра грамадзянскія і палітычныя правы. Правы на вольны выезд і гарантыя аховы нацыянальных меншасцей. СССР ратыфікаваў гэту дамову толькі 23 сакавіка 1973 года.
12 жніўня 1970 года адбылося падпісанне Маскоўскага дагавору паміж ФРГ і СССР пра ўзаемную адмову ад ужывання насілля. Лік перасяленцаў расце.
3 лістапада 1972 года — Указам прадпісаны вольны выбар сталага месца жыхарства для немцаў, на тэрыторыі СССР. Указ не быў апублікаваны. Па некаторых звестках, гэты Указ, як і Указ ад 29 жніўня 1964 года не атрымаў шырокай агалоскі ў савецкіх СМІ па просьбах кіраўнікоў азіяцкіх рэспубалік і сібірскіх абласцей не зацікаўленых у масавым выездзе са сваіх рэгіёнаў нямецкага насельніцтва.
1 жніўня 1975 года падпісаны Хельсінкскі дагавор. Далейшы рост колькасці перасяленцаў, але толькі на кароткі час (ніжні пік у 1985 годзе — 460 чалавек).
1979 год — Спроба арганізаваць нямецкую аўтаномію ў Казахстане.
1981 год— Заснаваны Нямецкі драматычны тэатр (спачатку ў Тэміртау, затым у Алма-Аце).
1990-я гады
Напачатку 90-х гадоў XX стагоддзя У Санкт-Пецярбургу было арганізавана «Нямецкае грамадства Санкт-Пецярбурга», адноўлена выданне газеты на нямецкай мове «St. Petersburgische Zeitung».
У 1990-ых гадах у шматлікіх буйных гарадах Расіі і ў месцах кампактнага пражывання расійскіх немцаў створаны Цэнтры нямецкай культуры, у якіх пры садзейнічанні ўрада ФРГ рэалізуецца праграма «Брайтэнарбайт» («Пашыраная праца»), утвораны два нямецкіх нацыянальных раёна (з цэнтрамі Гальбштат у Алтайскім краі і Азова ў Омскай вобласці), рэалізавана нямецка-расійская праграма «Нойдорф-Стрэльна» па стварэнні катэджнага мястэчка расійскіх немцаў у прыгарадзе Санкт-Пецярбурга — раёне Нойдорф у Стрэльне, утворана Федэральная нацыянальна-культурная аўтаномія «Расійскія немцы».
На цяперашні час «Рускія немцы» застаюцца адзінай з рэпрэсаваных у Савецкі час, але не рэабілітаваных нацыянальных груп.
Па сумеснай ініцыятыве кансулату ФРГ, евангелічна-лютэранскай царквы і мерыі Санкт-Пецярбурга ў адноўленай у постсавецкі час Лютэранскай царквы Святых Пятра і Паўла была адкрыта сталая выстаўка «Немцы Санкт-Пецярбурга» (St.Petersburger Deutschen).
У Пецярбургу праходзіць Міжнародны навуковы семінар «Немцы ў Расіі: Руска-нямецкія навуковыя і культурныя сувязі», ключавой тэмай якога з’яўляецца «Германісты і германістыка ў Расіі». У яго арганізацыі актыўны ўдзел прымае Інстытут рускай і савецкай культуры імя Ю. М. Лотмана Рурскага ўніверсітэта г. Бохум і Міністэрства замежных спраў Германіі. У Пецярбургу праходзіць увесь час дзейсная канферэнцыя «Немцы ў Санкт-Пецярбургу: Біяграфічны аспект».
Сучасная статыстыка
Паводле статыстычных дадзеных нямецкіх федэральных устаноў на 2006 год, агульны лік асоб, якія маюць нямецкае паходжанне, што пражываюць на тэрыторыі краін былога СССР ацэньваўся ў 800 000 — 820 000 чалавек. З іх каля 550 000 чал. у Расійскай Федэрацыі, каля 200 000 у Казахстане, 33 000 на Украіне і 15 000 у Кіргізіі.
Па дадзеных перапісу насельніцтва, праведзенаму ў 2010 годзе, у Расіі пражывала 394 138 немцаў.
Сюсаку Нісікава
(西川 周作; нар. ) — японскі футбаліст. З 2009 года выступае за нацыянальную зборную Японіі.
Беларуская асацыяцыя ахвяр палітычных рэпрэсій
Грамадскае аб’яднанне «Белару́ская асацыя́цыя ахвя́р паліты́чных рэпрэ́сій» (БААПР) — добраахвотнае аб’яднанне грамадзян, якія пацярпелі ад палітычных рэпрэсій.
Устаноўчы з’езд адбыўся 7—8 лютага 1992 года ў Мінску. Зарэгістравана Міністэрствам юстыцыі Рэспублікі Беларусь 5 чэрвеня 1992 года. Вышэйшы орган — з’езд, кіруючы — рада, выканаўчы — управа. Старшыні: Г. В. Штыхаў (у 1992—1994), Алена Кобец-Філімонава, Зінаіда Тарасевіч.
БААПР ставіць сабе за мэту: удзел у рабоце па аднаўленні парушаных правоў і інтарэсаў незаконна рэпрэсіраваных грамадзян, садзеянне поўнай і публічнай рэабілітацыі ахвяр рэпрэсій; аказанне прававой, матэрыяльнай, сацыяльна-бытавой і іншай дапамогі пацярпелым ад палітычных рэпрэсій; удзел у рабоце па ўвекавечанні памяці ахвяр рэпрэсій, пошукі месцаў пахаванняў рэпрэсіраваных, устанаўленне помнікаў ахвярам рэпрэсій, стварэнне Кніг памяці; садзеянне дэмакратычным пераўтварэнням і барацьбу супраць актаў беззаконня і дыскрэдытацыі; развіццё прававой і гуманітарнай свядомасці грамадзян; арганізацыю сумесна з архіўнымі ўстановамі выставак і іншых асветных мерапрыемстваў, прысвечаных памяці ахвяр рэпрэсій, і іншае.
У склад арганізацыі ўваходзілі Бабруйскае аддзяленне ахвяр палітычных рэпрэсій, Гродзенскае абласное аб’яднанне ахвяр неабгрунтаваных палітычных рэпрэсій (абодва створаны ў 1990 годзе), Брэсцкая абласная асацыяцыя ахвяр неабгрунтаваных рэпрэсій, Гомельская асацыяцыя ахвяр палітычных рэпрэсій (абедзве ў 1991 годзе), Брэсцкая і Маладзечанская гарадскія, Пухавіцкая раённая асацыяцыі ахвяр палітычных рэпрэсій (усе ў 1992 годзе).
Навапавалацкэ
Навапавалацкэ (Новопаволоцьке) — пасёлак у Папільнянскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Андрушыўскай вясковай абшчыны.
Мая Ёсіда
(吉田 麻也; нар. ) — японскі футбаліст. У 2010—2022 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Кампар
Акруга Кампар (Kabupaten Kampar) — акруга ў правінцыі Рыау. Адміністрацыйны цэнтр — горад Банкінанг.
Насельніцтва
Згодна з ацэнкай 2010 года, на тэрыторыі акругі пражывала 686030 чалавек.
Адміністрацыйны падзел
Акруга дзеліцца на наступныя раёны:
Кастаўе
Кастаўе́ — возера ў Віцебскім раёне ў басейне ракі Заходняя Дзвіна, за 28 км на паўночны ўсход ад Віцебска, за 6 км на поўнач ад вёскі Курына.
Плошча паверхні 0,65 км², даўжыня 3,2 км, найбольшая шырыня 0,34 км, даўжыня берагавой лініі 6,98 км. Найбольшая глыбіня 4,8 м, сярэдняя 3,3 м. Аб'ём вады ў возеры 2,14 млн. м³. Плошча вадазбору 5 км². Катлавіна возера лагчыннага тыпу, моцна выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны стромкія, пясчаныя, вышынёй да 15 метраў. Берагавая лінія звілістая. Берагі зліваюцца са схіламі катлавіны возера. Месцамі (у канцах возера на захадзе і ўсходзе) берагі забалочаныя і сплавінныя. Дно плоскае, да глыбіні 1—1,5 м пясчанае, глыбей — выслана сапрапелем.
Возера Кастаўе эўтрофнае, слабапраточнае. Упадаюць ручаі і выцякае ручай у Заходнюю Дзвіну. Возера зарастае слаба. Прыбярэжная расліннасць перарывістай палосай распаўсюджваецца на адлегласці 5—15 м ад берага.
У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, язь, плотка, верхаводка, краснапёрка, лінь і іншыя віды рыб.
Каля возера размешчаны база адпачынку і паляўніча-рыбалоўная база.
Саксонская дынастыя
Саксонская дынастыя — дынастыя германскага паходжання, шэраг прадстаўнікоў якой былі каралямі Усходне-Франкскага каралеўства (Германіі) і імператарамі Свяшчэннай Рымскай імперыі. Таксама вядомая пад імем Людальфінгі (Liudolfinger) — у гонар заснавальніка дынастыі, а таксама Атаніды (Ottonen) па імі найбольш вядомых прадстаўнікоў.
Гісторыя дынастыі
Паходжанне дынастыі выводзяць ад Бруна Энгернскага, саксонскага конунга, які адлучыўся з энграмі і остфаламі ад язычнікаў саксаў. Аднак дакладна генеалогія прасочваецца з Людольфа (пам. 864/866), графа ва Усходняй Саксоніі (Остфаліі) з каля 840 года. Пазнейшыя храністы згадваюць яго як герцага ўсходніх саксаў (dux orientalis Saxonum). Яго сыны Бруна і Атон I (пам.912) былі герцагамі ў Саксоніі. Бацька Атона I, Генрых I Птушкалоў (пам. 936) пасля смерці караля Усходне-Франкскага каралеўства Конрада I Франконскага быў абраны ў 919 годзе каралём. Сын Генрыха I, Атон I Вялікі (912—973) значна пашырыў тэрыторыю каралеўства, а ў 962 годзе быў каранаваны імператарам, заснаваўшы Свяшчэнную Рымскую імперыю. Ад іншага сына Генрыха I, Генрыха I, герцага Баварыі, пайшла Баварская галіна.
Старэйшая лінія спынілася са смерцю імператара Атона III у 1002 годзе, пасля чаго імператарам стаў прадстаўнік Баварскай галіны, Генрых II Святы. Пасля смерці Генрыха II у 1024 годзе дынастыя згасла.
Таксама існавала Швабская галіна, родапачынальнікам якой быў старэйшы сын імператара Атона I, Людольф, герцаг Швабіі. Галіна згасла ў 982 годзе са смерцю яго сына Атона I, герцага Швабіі і Баварыі.
Андрушкіўская вясковая грамада
Андрушкіўская вясковая грамада (Андрушківська сільська громада) — тэрытарыяльная грамада ва Украіне, у Жытомірскім раёне Жытомірскай вобласці.
Берасцейская ратуша
Берасцейская ратуша — колішняе збудаванне на рыначнай плошчы ў Берасці (тэрыторыя Брэсцкай крэпасці).
Гісторыя
Берасце атрымала Магдэбургскае права 15 жніўня 1390 г. пасля захопу горада Ягайлам падчас міжусобнай вайны ў Вялікім Княстве Літоўскім. У Вялікім Княстве Літоўскім Магдэбургскае права на той час было нададзена толькі сталіцы — Вільні ў 1387 годзе.
Андрушкіўская вясковая грамада
Гісторыя
Утворана ў рамках адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы 2015 года. У склад грамады ўвайшлі 6 населеных пунктаў Папільнянскага раёна, якія 10 жніўня 2016 года прынялі рашэнне аб добраахвотным аб’яднанні грамад.
Да 17 ліпеня 2020 года грамада была ў складзе Папільнянскага раёна.
Берасцейская ратуша
Гісторыя
Пры будаўніцтве крэпасці ў 1833—1842 гг. рыначная плошча заставалася незабудаванай, сама ратуша разабрана.
Размяшчэнне
На падараванай Брэсцкай абласной бібліятэкай копіі плана Берасця Георга М. фон Фюрстэнгофа 1740 года маленькі чырвоны прамавугольнічак, пазначаны нумарам 10, ідэнтыфікаваны як вежай старажытнай ратушы. Аналіз спадарожнікавых здымкаў дазволіў выявіць месцазнаходжанне ратушы, якое было падмацавана далейшымі даследаванні вядомага плана Берасця Эрыка Дальберга 1657 года, а таксама плана горада 1798 года і інш. У адрозненне ад іншых падобных пабудоў, атрымлівалася, што Берасцейская ратуша была пабудавана не ў цэнтры старажытнага горада, а амаль на беразе Мухаўца пры зліцці яго з Бугам. Канчаткова пацвердзіць вынікі пошукаў могуць толькі археалагічныя даследаванні.
Архітэктура
Дакладных звестак пра архітэктуру Берасцейскай ратушы няма, але на гарадскіх пячатках XVI—XVII стагоддзяў намалявана вежа пры зліцці дзвюх рэк. Паводле меркавання польскага даследчыка Томаш Жук-Рыбіцкага яна была шасцікутнай з невялікім круглым акенцам уверсе, дзе, магчыма, быў усталяваны гадзіннік — гэта можа быць сведчаннем таго, што на пячатках адлюстравана вежа ратушы.
Генрых II Сварлівы
Ге́нрых II Сварлі́вы (Heinrich der Zänker; —) — герцаг Баварыі ў 955—976 гадах і з 985 года з Саксонскай дынастыі. Генрых атрымаў сваю мянушку дзякуючы яго неаднаразовым паўстанням супраць імператараў Свяшчэннай Рымскай імперыі.
Біяграфія
Генрых II быў сынам герцага Баварыі Генрыха I, і Юдыты Баварскай з дынастыі Луітпольдзінгаў. Па бацьку ён даводзіўся пляменнікам імператару Атону I Вялікаму.
У момант смерці свайго бацькі Генрыху споўнілася толькі чатыры гады і спачатку ад яго імя Баварыяй кіравала маці Юдыта. Ужо ў дзевятнадцацігадовым узросце Генрых II арганізаваў змову супраць імператара Атона II у 974 годзе, імкнучыся завалодаць прастолам Германіі. Аднак мяцеж быў раскрыты, а Генрых з саўдзельнікамі пасаджаны пад варту ў Інгелгейм.
Неўзабаве яму ўдалося бегчы і вярнуцца ў Баварыю, дзе ён падняў паўстанне. Імперскія войскі ў 976 годзе ўварваліся ў герцагства і разбілі Генрыха II. Ён быў вымушаны бегчы, а карона Баварыі была перададзена пляменніку імператара Атона II Атону Швабскаму. Больш таго, паўстанне Генрыха прывяло да падзелу тэрыторыі Баварскага герцагства: у 976 годзе Усходняя марка (будучая Аўстрыя) і Карынтыя, якая ўключае тэрыторыі ад Штырыі да Вероны, былі аддзелены ад Баварыі і атрымалі незалежнасць.
Страта прастола не спыніла Генрыха II: у 977 годзе ён стаў ініцыятарам так званай Вайны трох Генрыхаў — новага паўстання баварскай арыстакратыі супраць імператара. Паражэнне гэтага выступлення ў 978 годзе азначала падначаленне Баварыі цэнтральнай уладзе і падзенне яе значэння як аднаго з пяці асноўных племянных герцагстваў Германіі. Генрых быў арыштаваны і пасаджаны пад нагляд біскупа Утрэхцкага.
Толькі пасля смерці імператара Атона II Генрых Сварлівы здабыў свабоду, але адразу ж падняў мяцеж супраць малалетняга імператара Атона III. Хоць і ў гэты раз яму не ўдалося авалодаць германскім прастолам, яму была вернута ў 985 годзе Баварыя, а ў 989 годзе і Карынтыя. Карону Германіі змог атрымаць толькі сын Генрыха Свавольнага Генрых IV.
Вайна трох Генрыхаў (977)
Вайна трох Генрыхаў — трэцяя спроба баварскага герцага Генрыха II Сварлівага сілай дамагчыся трона імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі, прадпрынятая ў 977 годзе і падтрыманая герцагам Карынтыі Генрыхам I Малодшым і іх сваяком, князем-біскупам Аўгсбургскім Генрыхам I. Паўстанне было падушана імператарам Атонам II, а абодва герцагі з'ездам князёў у 978 годзе былі зрынуты, прычым Генрых Баварскі быў арыштаваны і пасаджаны пад нагляд біскупа Утрэхта. Баварскае герцагства ў выніку было канчаткова падпарадкавана цэнтральнай уладзе.
Біскупу Аўгсбурга пасля кароткачасовага зняволення было дазволена вярнуцца ў яго дыяцэзію. Пасля смерці Атона II Генрыху Баварскаму і Генрыху Карынтыйскаму былі вернуты іх уладанні.
Спіс аб’ектаў PGC (1005001—1006000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1005001—1006000)
Куантансінгінгі
Акруга Куантансінгінгі (Kabupaten Kuantan Singingi) — акруга ў правінцыі Рыау. Адміністрацыйны цэнтр — горад Телук Куантан.
Насельніцтва
Згодна з ацэнкай 2010 года, на тэрыторыі акругі пражывала 291044 чалавекі.
Адміністрацыйны падзел
Акруга дзеліцца на наступныя раёны:
Сюіці Гонда
(権田 修一; нар. ) — японскі футбаліст. З 2010 года выступае за нацыянальную зборную Японіі.
Пелалаван
Гісторыя
Акруга была выдзелены з акругі Кампар у 1999 годзе.
Адміністрацыйны падзел
Акруга дзеліцца на наступныя раёны:
Атон I Швабскі
Атон I (Otto I.;  —, Лука) — герцаг Швабіі з 973 года і Баварыі з 976 года. Сын Людольфа і Іды, унук імператара Атона I і Эдзіт. Яго сястра Мацільда была абатысай кляштара ў Эсэне.
Біяграфія
Атон I стаў герцагам Швабіі ў 973 годзе пасля смерці свайго стрыечнага брата герцага Бурхарда III, а ў 976 годзе, пасля паўстання герцага Генрыха II супраць імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Атона II Рудага, атрымаў Баварыю.
Хіросі Кіётакэ
Хіросі Кіётакэ (清武 弘嗣; нар. ) — японскі футбаліст. З 2011 года выступае за нацыянальную зборную Японіі.
Ніжні Рокан
Акруга Ніжні Рокан (Kabupaten Rokan Hilir) — акруга ў правінцыі Рыау. Адміністрацыйны цэнтр — горад Багансіапіапі.
Насельніцтва
Згодна з ацэнкай 2010 года, на тэрыторыі акругі пражывала 552433 чалавекі.
Адміністрацыйны падзел
Акруга дзеліцца на наступныя раёны:
Чадска-лівійскі канфлікт
Чадска-лівійская вайна — ваенныя дзеянні на тэрыторыі Чада з 1978 па 1987 год, у якіх былі задзейнічаны арміі Лівіі, СССР, Францыі і ўзброеныя сілы розных партый Чада. Канфлікт працякаў на фоне чадскай грамадзянскай вайны.
Прычыны
Матывацыяй лідара Лівіі М. Кадафі ўмяшання ў грамадзянскую вайну ў Чаду, якая шла з 1965 года, сталі намеры вярнуць паласу Аўзу, вузкую паласу тэрыторыі паміж Чадам і Лівіяй, на якую Лівія прад’яўляла тэрытарыяльныя прэтэнзіі. Па дамове 1935 г. паміж Францыяй і Італіяй паласа адышла апошней, затым ў 1955 годзе быў заключаны дагавор паміж Лівіяй і Францыяй, па якому тэрыторыя перадаваліся Парыжу. Пасля распаду французскай каланіяльнай імперыі паласа Аўзу перайшла да Чаду. Акрамя таго, ідэя дзяржава мас прадугледжвала аб’яднанне ўсіх арабскіх дзяржаў і стварэнне саюзнай дзяржавы на поўдзень ад Лівіі, з перспектывай распаўсюджвання ўплыву Лівіі на ўсю Цэнтральную Афрыку, і паслабленне ўплыву Францыі.
Пачатак вайны
29 студзеня 1978 года армія Лівіі ўварвалася ў Паўночны Чад. Першая значная бітва паміж лівійска-паўстанцкімі войскамі і ўрадавай арміяй адбылася вакол Фая-Ларжо. Лівійцы, як здаецца, непасрэднага ўдзелу ў штурме не бралі; паводле схемы, якая ў далейшым стане традыцыйнай для гэтага канфлікту, яны забяспечвалі артылерыйскую, авіяцыйную і бранятанкавую падтрымку ўдарным групам паўстанцаў. У гэтай бітве Чад адтрымаў перамогу.
Пасля гэтага лівійская армія сышла з Чада, аднак ў 1979 годзе адбылося новае ўварвання, якое таксама апынулася правальным.
У 1980 сутыкненні паміж урадавымі атрадамі і лівійскай арміяй і пралівійскімі сіламі аднавіліся. У кастрычніку 1980 лівійскія войскі з паласы Аўзу аказалі падтрымку атрадам паўстанцаў. Пасля рыхтаванне наступлення на поўдзень у кірунку сталіцы. Наступленне пачалося 6 снежня сіламі ўдарнай бранятанкавай групоўкі, якая складалася з савецкіх танкаў Т-54 і Т-55; па непацверджаных сведчанняў, у аперацыі ўдзельнічалі ваенныя саветнікі з Савецкага Саюза і ГДР. Нджамена была захоплена 16 снежня.
24 чэрвеня 1983 года аб’яднаныя сілы GUNT і Лівіі ўзялі Фая-Ларжо — асноўны апорны пункт урадавых сіл у Паўночным Чадзе.
Аперацыя «Манта»
6 жніўня 1983 года ўрад звярнуўся па ваенную дапамогу да Францыі. Пад ціскам ЗША і франкамоўных краін Афрыкі 9 жніўня прэзідэнт Францыі Франсуа Мітэран абвясціў аб намеры спыніць Кадафі. Са жніўня 1983 па снежань 1984 французскія войскі разгарнулі ваенную аперацыю «Манта» супраць лівійскай арміі і мяцежнікаў. Французскім узброеным сілам удалося пераламаць ход вайны, адкінуўшы сілы GUNT і Кадафі далёка на поўнач, вызваліўшы Нджамену. Аднак пасля яны вымушаныя былі сысці з Чада, што прывяло да пагаршэння чадска-французскіх адносін. 18 лютага 1986 года сілы GUAT пры падтрымцы лівійскіх танкаў атакавалі апорны пункт Куба-Аланга, размешчаны на поўдзень ад «чырвонай лініі». Гэта вымусіла французаў вярнуцца ў Чад.
Вайна «таёт»
Са снежня 1986 па верасень 1987 праходзіла апошняя фаза вайны, якая атрымала назвы вайна «таёт». Этап названы ў гонар Toyota Hilux, трывалага рамнага джыпа, які выкарыстоўвалі ўзброеныя сілы Чада для мабільнага перамяшчэння войскаў у баях супраць лівійцаў.
У гэты час лівійская групоўка мела цалкам сучасны на той момант савецкае ўзбраенне, уключаючы танкі Т-55, БМП-1, верталёты Мі-24, знішчальнікі МіГ-23, комплексы СПА. Асноўнай ударнай сілай УС Чада былі каля 400 пазадарожнікаў — у асноўным пікапаў Toyota Land Cruiser 40 і 70-й серый, узброеных ПТРК Milan і безадкатнымі гарматамі.
Выкарыстоўваючы партызанскую тактыку з глыбокімі абыходамі і флянгавым ўдарамі (пустынная мясцовасць падавала для гэтага добрую магчымасць), найвышэйшую манеўранасць і хуткаходнасць сваіх імправізаваных баявых машын, добрае веданне мясцовасці, чадцы разграмілі лівійскую групоўку.
Беларускае таварыства дружбы і культурнай сувязі з замежнымі краінамі
Беларускае таварыства дружбы і культурнай сувязі з замежнымі краінамі — добраахвотная грамадская арганізацыя, якая садзейнічае развіццю дружбы і супрацоўніцтва беларускага народа з народамі замежных краін. Створана 7 красавіка 1926 як Таварыства культурных сувязей Савецкай Беларусі з заграніцай. Каля вытокаў яго былі Я. Купала, Я. Колас, Ц. Гартны, М. Чарот і іншыя дзеячы беларускай культуры. У 1952—1958 мела назву Беларускае таварыства культурнай сувязі з заграніцай. У 1956 годзе па праекце архітэктара Яўгена Заслаўскага ўзведзены двухпавярховы будынак таварыства па вуліцы Захарава, 28. 12 верасня 1991 зарэгістравана Міністэрствам юстыцыі Рэспублікі Беларусь.
У склад таварыства на правах калектыўных членаў уваходзяць грамадскія арганізацыіцыі, творчыя саюзы, калектывы работнікаў прамысловых прадпрыемстваў, калгасаў, навучальных і навуковых устаноў і інш. На 1 студзеня 1990 мела 12 рэспубліканскіх аддзяленняў: Таварыства савецка-польскай дружбы (з 1958), Савецкае таварыства дружбы з Германіяй (з 1958), Таварыства савецка-кітайскай дружбы (з 1958), Таварыства савецка-балгарскай дружбы (з 1961), Таварыства савецка-чэхаславацкай дружбы (з 1961), Таварыства савецка-венгерскай дружбы (з 1963), таварыства «СССР — Канада» (з 1962), таварыства «СССР — Фінляндыя» (з 1963), таварыства «СССР — Францыя» (з 1964), Таварыства савецка-в’етнамскай дружбы (з 1966), Таварыства савецка-кубінскай дружбы (з 1973), Таварыства савецка-аўстрыйскай дружбы (з 1980). Працавалі 10 абласных, 38 гарадскіх і раённых, 311 пярвічных арганізацый. Працуюць секцыі: садзеяння сацыяльна-эканамічнаму развіццю рэспублікі і ліквідацыі вынікаў радыёактыўнага забруджання; узаемасувязі з грамадскімі арганіцыямі рэспублікі; па ўзаемадзеянню з замежнымі краінамі; літаратуры і мастацтва; грамадскіх і гуманітарных навук.
Сучасная назва і статут прыняты 17 снежня 1978 на рэспубліканскай канферэнцыі таварыства. Асноўныя задачы, вызначаныя статутам: азнаямленне грамадскасці замежных краін са здабыткамі культуры беларускага народа, са знешняй палітыкай Рэспублікі Беларусь, садзейнічанне ўмацаванню міра міжнароднаму супрацоўніцтву; папулярызацыя на Беларусі дасягненняў навукі і культуры ў замежных краінах, арганіцыя дапамогі жыхарам Беларусі, якія пацярпелі ад катастрофы на Чарнобыльскай АЭС. Таварыства супрацоўнічае з 320 грамадскімі арганізацыямі 74 краін свету, у т. л. Аўстрыі, В’етнама, Вялікабрытаніі, Бельгіі, Германіі, Італіі, ЗША, Канады, Славакіі, Польшчы, праводзіць вечары дружбы, Дні Беларусі, сустрэчы, дыскусіі, выстаўкі. У рабоце Таварыства ўдзельнічаюць беларускія пісьменнікі, вучоныя, кампазітары і інш. У 1991 у сувязі з абвяшчэннем суверэнітзту Рэспублікі Беларусь пачата стварэнне самастойных таварыстваў дружбы з асобнымі замежнымі краінамі.
Гатоку Сакаі
(酒井 高徳; нар. ) — японскі футбаліст. У 2012—2018 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Верхні Рокан
Насельніцтва
Згодна з ацэнкай 2010 года, на тэрыторыі акругі пражывала 475011 чалавек.
Педагагічная каштоўнасць эсперанта
Педагагі́чная (прапедэўты́чная) кашто́ўнасць эспера́нта - уплыў эсперанта на наступнае вывучэнне іншых моў. Шматлікія даследванні прадэманстравалі, што дзеці, якія спачатку вучылі эсперанта, а потым іншую мову, дасягалі лепшага ўзроўня валодання гэтай мовай, чым тыя, якія папярэдне не вучылі гэтую мову.
Да прапедэўтычнай каштоўнасці эсперанта прыцягнуў увагу Антоні Грабоўскі, які ўжо ў атрыкуле 1908 года "Esperanto kiel propedeŭtiko de lingvoj" ("Эсперанта як прапедэўтыка моў"). Ён паказаў на канкрэтных прыкладах, у якоў ступені папярэдняе вывучэнне эсперанта дапамагае вывучаць французскую і лацінскую мовы (у той час гэты факт шмат каго здзівіў).
Даследванні
Пачынаючы з 1920-ых гадоў было праведзена неклькі педагагічных эксперыментаў:
Аляксандр Кандратавіч Бурак
Аляксандр Кандратавіч Бурак (, г. Дзяржынск —, г. Харкаў) — падпалкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
Да студзеня 1945 Бурак здзейсніў 102 паспяховых баявых вылетаў на штурмоўку навал тэхнікі і жывой сілы праціўніка, а таксама чыгуначных складаў і аэрадромаў, у ходзе якіх знішчыў 28 танкаў, 3 батарэі СПА, 3 самалёты на аэрадромах. Неаднаразова здзяйсняў вылеты ў самых складаных метэаралагічных умовах.
казам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 29 чэрвеня 1945 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» старшы лейтэнант Аляксандр Бурак быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» пад нумарам 7619.
У 1945 Бурак уступіў у ВКП(б). Пасля заканчэння вайны ён працягнуў службу ў Савецкай Арміі. Двойчы — у 1946 і 1951 гадах — сканчаў Вышэйшыя афіцэрскія лётна-тактычныя курсы. У 1956 годзе ў званні падпалкоўніка Бурак быў звольнены ў запас. Пражываў у Харкаве, памёр 24 снежня 1993 года, пахаваны на харкаўскіх могілках № 2.
Быў таксама узнагароджаны трыма ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Аляксандра Неўскага, Айчыннай вайны 1-й і 2-й ступеняў, Чырвонай Зоркі, а таксама шэрагам медалёў.
Сіяк
Акруга Сіяк (Kabupaten Siak) — акруга ў правінцыі Рыау. Адміністрацыйны цэнтр — горад Сіяк Сры Індпапура.
Хірокі Сакаі
(酒井 宏樹; нар. ) — японскі футбаліст. З 2012 года выступае за нацыянальную зборную Японіі.
Сіяк
Насельніцтва
Згодна з ацэнкай 2010 года, на тэрыторыі акругі пражывала 377232 чалавека.
Адміністрацыйны падзел
Акруга дзеліцца на наступныя раёны:
Масато Морысігэ
(森重 真人; нар. ) — японскі футбаліст. З 2013 года выступае за нацыянальную зборную Японіі.
Астравы Меранці
Акруга Астравы Меранці (Kabupaten Kepulauan Meranti) — акруга ў правінцыі Рыау. Адміністрацыйны цэнтр — горад Селат Панджанг.
Гісторыя
Акруга была утворана ў 2009 годзе.
Насельніцтва
Згодна з ацэнкай 2010 года, на тэрыторыі акругі пражывала 176371 чалавек.
Адміністрацыйны падзел
Акруга дзеліцца на наступныя раёны:
Сосенка (возера)
Со́сенка — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Тураўлянка, каля вёскі Крывушчына, за 25 км на ўсход ад Лепеля, за 1,2 км на поўнач ад возера Крывое.
Плошча паверхні 0,17 км², даўжыня 0,69 км, найбольшая шырыня 0,36 км, даўжыня берагавой лініі 1,8 км. Найбольшая глыбіня возера 7,2 м, сярэдняя 3,9 м. Аб'ём вады 0,67 млн. м³. Плошча вадазбору 1,13 км².
Катлавіна возера эварзійнага тыпу, выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны спадзістыя, складзеныя з суглінкаў. Вышыня схілаў 10—12 метраў. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі зліваюцца са схіламі катлавіны, паўночна-заходнія і паўночна-ўсходнія сплавінныя. Глыбіні да 2 метраў займаюць каля 24 % плошчы возера. Дно да глыбіні 1,5—3,5 м выслана пяском і апясчаненым ілам, глыбей — гліністым ілам.
Возера эўтрофнае. Водная маса стратыфікавана. Выцякае ручай у возера Крывое. Надводная расліннасць распаўсюджваецца на адлегласці 10—15 м ад берага і да глыбіні 1,1—1,5 м. Падводная расліннасць пашыраецца да глыбіні 3,5 м.
У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, плотка, краснапёрка, карась, лінь і іншыя рыбы.
Паблізу ад паўднёвага берага возера пралягае аўтамабільная дарога (Сянно — Бешанковічы — Ушачы).
Сомніца
Со́мніца — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток Заходняй Дзвіны.
На рацэ вёска Шалкова.
Інстытут геалагічных навук НАН Беларусі
Інстытут геахіміі і геафізікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (таксама вядомы як Інстытут геалагічных навук НАН Беларусі) — першая ў Беларусі акадэмічная ўстанова ў галіне навук аб Зямлі і геалогіі ў прыватнасці.
Хаця ўласна Інстытут геахіміі і геафізікі АН БССР быў створаны 4 лютага 1971 на базе Лабараторыі геахімічных праблем АН БССР і Плешчаніцкай геафізічнай станцыі АН БССР, інстытуцыяналізацыя акадэмічнай геалагічнай навукі ў Беларусі адбылася нашмат раней і прайшла некалькі этапаў.
У складзе Інбелкульта
У 1922 г. быў адкрыты Інстытут беларускай культуры (Інбелкульт), у складзе якога з 1924 працавала геолага-глебавая камісія. У даследаванні актыўна ўключыліся геолагі М. Ф. Бліадухо, Ф. В. Лунгерсгаўзен, Б. К. Цярлецкі і інш. У сувязі з задачамі, якія былі пастаўлены развіццём народнай гаспадаркі, на базе глебава-геалагічнай камісіі Інбелкульта 1 кастрычніка 1927 года быў створаны Інстытут геалагічных навук. Першым яго дырэктарам стаў М. Ф. Бліадухо. Калі ў канцы 1928 было прынята рашэнне пераўтварыць Інбелкульт ў Акадэмію навук, Інстытут ўвайшоў у структуру створанай Акадэміі. Такім чынам, 1927 стаў годам канчатковага афармлення беларускай геалагічнай навукі.