cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Постскрыптум
Постскрыптум ( — «пасля напісанага») — прыпіска да скончанага і падпісанага ліста, якая звычайна пазначаецца лацінскім скарачэннем «P.S.». Таксама выкарыстоўваюць скарачэнні «P.P.S.» ці «P.S.S.»  для прыпіскі, зробленай пасля постскрыптума.
Фаціма
Фаціма бінт Мухамед (каля 605—632) — дачка прарока Мухамеда і яго першай жонкі Хадзіджы. Замужам за Алі ібн Абі Талібам, пазней за чацвёртым праведным Халіфам (656—661). Ад яе дзяцей Хасана і  Хусейна вядуць радавод ўсе нашчадкі прарока.
Біяграфія
Фаціма — адзін з найбольш шанаваных жаночых вобразаў у мусульманскім свеце, з якім звязана мноства легенд, якія ўзніклі галоўным чынам у шыіцка-ісмаіліцкім асяроддзі. Існуюць паданні пра дзіўныя з’явы, якія суправаджалі зачацце Фацімы, цяжарнасць і роды яе маці Хадзіджы, шлюб Фацімы з Алі, пра цуды здзейненыя ёй пры жыцці і пасля смерці.
Лічыцца, што Фаціма — першая, хто ў Судны дзень увойдзе ў рай. Яе называюць сеідай (паннай) усіх жанчын на зямлі і на тым свеце.
Культ Фацімы нясе ў сабе шматлікія рысы культу хрысціянскай Багародзіцы. Адзначаюцца дзень нараджэння Фацімы (20-га рамадана) і некаторыя іншыя святы звязаныя з яе імем.
Паходжанне ад Фацімы падкрэслена ў назве ісмаіліцкай дынастыі Фацімідаў, якая кіравала ў Егіпце і Паўночнай Афрыцы ў X — XII стагоддзях.
Дагавор
Дагаво́р (таксама дамова ) — пагадненне паміж дзвюма або некалькімі асобамі пра ўсталяванне, змену або спыненне грамадзянскіх правоў і абавязкаў.
Спіс кіраўнікоў Астурыі
Астурыйскіх манархаў было трынаццаць і першым з іх легендарны дон Пелаё, хоць першым, хто абвясціў сябе каралём Астурыі быў Альфонса I. Астурыйская манархія была выбарнай да Раміра I, пасля яго — спадчыннай.
Кантабрская дынастыя
* Першы кіраўнік, які абвясціў сябе каралём Астурыі.
** Да гэтага караля, Астурыя была выбарнай манархіяй. Пасля Раміра I яна стала спадчыннай.
** Таксама быў каралём Леона паміж 924 і 925 гадамі.
Святы Мікалай (Маладзечна)
Святы Мікалай — абраз, створаны ў 1751 годзе і выяўлены ў Маладзечне. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.
Сюжэт
На беразе ракі стаіць Мікола ў светла-блакітным хітоне, ружовай епітрахілі, чырвоным на зялёнай падкладцы з пазалочанымі кветкамі сакасе, блакітным з пасярэбраным арнаментам амафоры і паліцы. На шыі грыўня з крыжам. На галаве ружовая з арнаментам барочнай формы мітра. На руках блакітныя з пасярэбраным арнаментам поручы. Правай рукой благаслаўляе, левай падтрымлівае знізу закрытае Евангелле ў карычневым абкладзе з драбніцай і навугольнікамі. На супрацьлеглым беразе ў зеляніне карычневыя базілікальныя цэрквы з чырвонымі купаламі, блакітныя горы, зялёныя ўзгоркі. Зверху на пазалочаным з раслінным арнаментам фоне, у ружова-блакітных воблаках Маці Боская з пакровам, благаслаўляючы Хрыстос у блакітным, ружовым, сінім адзенні з Евангеллем. Фон, німбы пазалочаныя, разьбяныя, арнаментаваныя.
Паходжанне
Абраз выяўлены 14-й экспедыцыяй Дзяржаўнага мастацкага музея БССР у 1970 годзе на званіцы Пакроўскай царквы ў Маладзечне.
Ікона раскрыта рэстаўратарам Інстытута «Расрэстаўрацыя» А. С. Чапурным пад кіраўніцтвам С. В. Філатава ў 1979 годзе ў Маскве.
Рэстаўрацыя
Рэстаўрыраваны брыгадай рэстаўратараў Дзяржаўнага Рускага музея ў складзе І. В. Ярыгінай, С. І. Голубева, М. Г. Малкіна, А. Т. Дзеднянкова ў 1972—1975 гадах (Ленінград).
NGC 3185
NGC 3185 (іншыя абазначэнні — UGC 5554, MCG 4-24-24, ZWG 123.34, HCG 44C, IRAS10148+2156, PGC 30059) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Леў.
Склероцый
Склеро́цый (ад σκληρά — жорсткі) — шматклетачны вегетатыўны орган грыба, які знаходзіцца ў спакоі.
Склероцый ўтвораны круглым, шарападобным або няправільнай формы шчыльным спляценнем гіфаў, часта з цёмным верхам і белым асяродкам. Памеры ад долей міліметра да 2 сантыметраў і больш. З’яўляецца пры надыходзе неспрыяльных знешніх умоў і прызначаны для захавання грыба. У некаторых грыбоў (батрыціс, склератынія, спарыння і інш.) склероцый з’яўляецца адной са стадый развіцця.
Гуркінскі сельсавет
Гу́ркінскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Гуркі.
Утвораны 16 верасня 1960 года ў складзе Езярышчанскага раёна Віцебскай вобласці БССР з цэнтрам у вёсцы Гуркі з населеных пунктаў, якія знаходзіліся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Езярышчанскага пассавета (17 населеных пунктаў: Альшанікі, Арцюхі, Аўдзейкава, Балбекі, Грыбачы, Гуркі, Жукава, Касьяніха, Кісялёўкі, Кошкіна, Куландзіна, Лахі, пасёлак лясгаса, Мартыненкі, Пылькі, Сухарукава і Шчамялі), уваходзілі ў склад Мехаўскага (9 населеных пунктаў: Будніца, Бялькі, Каралі, Пуляхі, Трубіна, Цары, Церахі, пасёлак цагельнага завода і чыгуначная казарма 499 км) і Кудзінскага (6 населеных пунктаў: Валайкі, Есяновікі, Лапашкі, Лугавыя, Сіціна і Хвошна) сельсаветаў. З 25 снежня 1962 года ў Гарадоцкім раёне. 7 чэрвеня 1966 года ў склад сельсавета з Мяжанскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Кавалёва, Каверзіна, Немцава і Шаўрова). 26 сакавіка 1973 года скасавана вёска Бялькі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Гуркінскага сельсавета 27 населеных пунктаў.
9 снежня 1987 года ў склад сельсавета з адміністрацыйнага падпарадкавання Езярышчанскага пассавета перададзены 6 населеных пунктаў (Кайкі, Мясцечка, Панкры, Студзёнка, Сурміно і Ткачы). 30 чэрвеня 2008 года скасаваны вёскі Балбекі, Кісялёўкі і Сухарукава. 10 кастрычніка 2013 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Бычыхінскага сельсавета.
Уладзімір Аляксандравіч Барысаў
Уладзімір Аляксандравіч Барысаў (нар., Яраслаўская губерня — , Масква) — Герой Савецкага Саюза. Камандзір 44-й Баранавіцкай дывізіі.
Біяграфія
З 1925 года служыў у Чырвонай Арміі. У 1939 годзе скончыў Ваенную акадэмію імя Фрунзэ. З ліпеня 1941 года — на фронце. Прымаў удзел у Сталінградскай і Курскай бітвах. У 1944 годзе дывізіі, якой камандаваў Барысаў, было прысвоена найменне «Баранавіцкая».
Гуркінскі сельсавет
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 22 населеныя пункты: аграгарадок Лесагорская, пасёлак Зарніца, вёскі Аўдзейкава, Грыбачы, Гуркі, Жукава, Кавалёва, Каверзіна, Кайкі, Кошкіна, Лахі, Мартыненкі, Мясцечка, Немцава, Панкры, Сіціна, Студзёнка, Сурміно, Ткачы, Хвошна, Церахі, Шаўрова.
Уладзімір Аляксандравіч Барысаў
Біяграфія
Пасля вайны жыў у Маскве.
Узнагароды
У красавіку 1945 года Барысаву прысвоена званне Героя СССР. 30 сакавіка 1984 года быў адзначаны званнем Ганаровага жыхара горада Баранавічы.
Філарэт (Вахрамееў)
Філарэ́т (свецкае імя Кіры́л Варфаламе́евіч Вахраме́еў;, Масква — , Мінск) — праваслаўны царкоўны дзеяч Беларусі, іерарх Рускай праваслаўнай царквы, прадстаяцель Беларускай Праваслаўнай Царквы (1978—2013), мітрапаліт, патрыяршы экзарх усяе Беларусі (1989—2013). Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР і Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь (1990—1995).
Біяграфія
У 1957 годзе скончыў Маскоўскую духоўную семінарыю, потым у 1961 годзе — Маскоўскую духоўную акадэмію.
У 1959 годзе ў Троіца-Сергіевай лаўры прыняў манаства з імем у гонар святога Філарэта Літасцівага і ў 1961 годзе быў пасвячоны ў іераманаха. Дата хіратоніі: 24 кастрычніка 1965 года.
З 1965 года — епіскап Ціхвінскі, у 1966—73 гадах — епіскап Дзмітраўскі, рэктар МДА і семінарыі. У 1971 годзе ўзведзены ў сан архіепіскапа, з 15 красавіка 1975 — мітрапаліта. Мітрапаліт Берлінскі і Сярэднееўрапейскі да 1978 года.
У 1978 годзе Філарэт быў назначаны Мітрапалітам Мінскім і Беларускім, адначасова да 1984 займаў пасаду Патрыяршага Экзарха Заходняй Еўропы. Старшыня Аддзела знешніх царкоўных зносін Маскоўскага Патрыярхата з 1981 да 1989 год. З 1989 года — Мітрапаліт Мінскі і Гродзенскі, Патрыяршы Экзарх усяе Беларусі, пастаянны член Свяшчэннага Сінода.
З 1990 па 1995 — дэпутат Вярхоўнага Савета БССР, затым Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь. Са студзеня па снежань 1991 года — народны дэпутат СССР. У Вярхоўным Савеце быў старшынёй камісіі дэпутацкай этыкі. Апекаваўся праграмамі дапамогі ахвярам Чарнобыльскай катастрофы.
У 1992—2013 гадах быў Мітрапалітам Мінскім і Слуцкім, Патрыяршым Экзархам усяе Беларусі, свяшчэнна-архімандрытам Свята-Успенскага Жыровіцкага манастыра. Займаўся стварэннем і разбудовай Беларускай Праваслаўнай Царквы, якая атрымала сваю разгалінаваную структуру, але захавала падпарадкаванне Маскоўскагу Патрыярхату. У Беларусі былі адроджаны ўсе гістарычна існаваўшыя епархіі, аднавілі дзейнасць мужчынскія і жаночыя манастыры, брацтвы і сястрыцтвы, аднавіла дзейнасць Мінская духоўная семінарыя, былі заснаваны Мінская духоўная акадэмія, духоўнае вучылішча, школа катэхізатараў. Прыхільна ставіўся да прэм’ер-міністра Вячаслава Кебіча, а калі той прайграў на прэзідэнцкіх выбарах 1994 года, пачаў падтрымліваць прэзідэнта Аляксандра Лукашэнку (бадай, адзінае, у чым не супадаў з ім поглядамі, дык гэта ў пытанні смяротнага пакарання).
Па благаславенні Патрыяршага Экзарха была адноўлена святыня Беларусі — Крыж Еўфрасінні Полацкай, пачаў функцыянаваць сацыяльны праект Беларускай праваслаўнай царквы — Дом міласэрнасці. Па ініцыятыве Мітрапаліта Філарэта ў царкоўны каляндар унесена новае свята «Сабор Беларускіх святых» і ўстаноўлены агульнацаркоўныя святы ўсіх беларускіх святых, сярод якіх імёны прападобнай Еўфрасінні Полацкай, свяціцеляў Кірылы Тураўскага, Георгія Каніскага і іншых. Мітрапаліт Філарэт арганізаваў пераклад кніг Свяшчэннага Пісання на сучасную беларускую мову.
Дзякуючы намаганням мітрапаліта створаны Міжнародны хрысціянскі адукацыйны цэнтр імя святых роўнаапостальных Кірылы і Мяфодзія, а таксама Інстытут рэлігійнага дыялогу і міжканфесійных камунікацый. Пры яго дзейсным удзеле было распрацавана і заключана пагадненне аб супрацоўніцтве паміж Рэспублікай Беларусь і Беларускай Праваслаўнай Царквой.
У сувязі з дасягненнем 75-гадовага ўзросту залічаны на адпачынак, ганаровы Патрыяршы Экзарх усяе Беларусі.
16 снежня 2020 года Мітрапаліт Філарэт быў шпіталізаваны з прыкметамі захворвання, якое выклікае каранавірусная інфекцыя. Ён памёр у бальніцы ў Мінску 12 студзеня 2021 года. Пахаваны ў Жыровіцкім манастыры.
Апеляцыйны суд Верхняга Норланда
Апеляцыйны суд для Верхняга Норланда (Hovrätten för Övre Norrland) — суд раёна, які пакрывае ўвесь Вестэрботэн і Нарботэн. Суд знаходзіцца ў Умеа, у адным з найстарэйшых дамоў у горадзе — адным з нямногіх каменных дамоў, якія былі збудаваныя да вялікага пажару ў горадзе, які ў 1888 года знішчыў большую частку горада.
Будынак
Вялікі белы будынак, які быў пабудавана ў 1886—1887 гадах, быў распрацаваны ў стылі неарэнесанса па праекце архітэктара Ёхана Нордкіста. Першыя некалькі гадоў дом выкарыстоўваўся ў якасці школы для навучання настаўнікаў. У будынку рэзідэнцыі дырэктара, класныя пакоі, аўдыторыі і трэнажорная зала. Будынак быў акружаны невялікім паркам.
У 1920-я гады будынак ужо не выкарыстоўваецца ў якасці школы і на працягу некалькіх наступных гадоў ён служыў грамадзянскім цэнтрам з бібліятэкай і музеем. Вялікая зала выкарыстоўвалася ў якасці тэатра і канцэртнай залы.
У 1950 году дом быў пабудаваны ў напрамку усходу і захаду. Дома было пазней адрамантаваны некалькі разоў, апошні раз у 1999 годзе.
Апеляцыйны суд
16 снежня 1936 кароль Густаў V адкрыты апеляцыйны суд Верхняга Норланда. Суд быў аддзелены ад суда Свеа ў мэтах зніжэння нагрузкі
Арганізацыя
Прэзідэнтам Апеляцыйнага суда з’яўляецца Маргарэт Бергстрэм з 2012 года. Прэзідэнт старшынюе над адміністрацыйным і судовы аддзелам, які ў сваю чаргу складаецца з членаў суда.
Рычард III (герцаг Нармандыі)
Рычард III  (Richard III de Normandie, каля 997, Нармандыя — 6 жніўня 1027, Нармандыя) — герцаг Нармандыі з 1026 года. Сын Рычарда II Добрага і Юдыт Брэтонскай.
Дынар
Дына́р — грашовая адзінка розных краін, першым чынам арабамоўных або тых, што былі часткай Асманскай імперыі (напрыклад, дзяржавы, якія ўваходзілі ў склад Югаславіі). Слова «дынар» (دينار) пайшло ад дэнарыя, назвы манеты Рымскай імперыі. Грошы згаданыя ў Каране таксама маюць назву дынараў. Залаты дынар — міжнацыянальная валюта для арабскіх краін.
Рычард III (герцаг Нармандыі)
Кіраванне
Калі герцагам Нармандыі быў яшчэ яго бацька, Рычард удзельнічаў разам з ім у вайне супраць графа Шалона Гуга I. У 1026 годзе Гуга выступіў супраць сына памерлага графа Бургундыі Ота Гільёма, Рэно I, які ўварваўся ў Шарале. У выніку Рэно быў разбіты і патрапіў у палон. Аднак у абарону Рэно выступіў яго цесць, герцаг Нармандыі Рычард II Добры, які разам з сынамі, Рычардам і Робертам, у тым жа годзе на чале шматлікай арміі спустошыў графства Шалон. Гуга не змог супрацьстаяць пагрозе і быў вымушаны заключыць мір з герцагам Нармандыі, пры гэтым прайшоў зневажальную цырымонію. Палонены Рэно быў адпушчаны на свабоду.
Рычард II Добры памёр 28 жніўня 1026 года. Пасля яго герцагам Нармандыі стаў яго сын Рычард III. Пра яго кіраванне вядома вельмі мала. Дзякуючы Гіёму Жум’ежскаму, аўтару «Дзеянняў герцагаў Нармандыі» (Gesta Normannorum Ducum), вядома, што Рычард III сустрэў твар у твар мяцеж свайго малодшага брата, Роберта, графа Гімуа. Роберт быў абложаны арміяй герцага ў Фалезе, і яму прыйшлося падпарадкавацца.
Суджанай Рычарда была Адэла Французская, графіня Карбі, другая дачка караля Францыі Роберта II Набожнага і Канстанцыі Арльскай. У 1027 годзе Рычард ва ўзросце 30 гадоў ажаніўся з 18-гадовай Адэлай, пацвердзіўшы саюз з дынастыяй Капетынгаў. Аднак з-за заўчаснай смерці Рычарда шлюб застаўся без нашчадства. Адэла пазней выйшла замуж за Бадуэна (Балдуіна) V Набожнага, графа Фландрыі.
Рычард III нечакана памёр 6 жніўня 1027 года, у той час калі яму было каля трыццаці гадоў. Гіём Жум’ежскі лічыў, што прычынай гэтай ранняй смерці быў яд. Рабер дэ Тарыньі, які пісаў амаль на сто гадоў пазней, у 1125 годзе, лічыць атручальнікам брата герцага, Роберта. Гэта немагчыма праверыць. Можна з упэўненасцю сцвярджаць толькі тое, што Роберт — чалавек, які атрымаў найбольшую выгаду ад знікнення свайго старэйшага брата, таму што ён стаў у выніку герцагам Нармандыі.
Воля (права)
Воля — адлюстраваная ў сістэме нормаў права воля класа, які эканамічна і палітычна пануе ў грамадстве. Тэрмін «воля» выкарыстоўваецца ў заканадаўстве і як сінонім волевыяўлення ўдзельнікаў праваадносін ; наяўнасць волі з’яўляецца абавязковым аспектам дзеяздольнасці чалавека ў грамадзянскім праве і наяўнасці свядомасці — у крымінальным.
Азначэнне наяўнасці волі
З пункта гледжання юрыспрудэнцыі любы чалавек павінен валодаць валявым і інтэлектуальным крытэрам асобы. Адсутнасць хоць бы аднаго з іх з’яўляецца падставай для прызнання чалавека недзеяздольным або шалёным. Пры неабходнасці азначэння дзеяздольнасці або наяўнасці свядомасці судом прызначаецца судовая экспертыза, якая вызначае наяўнасць валявога аспекта асобы. Аднак для мэт прававой кваліфікацыі паводзін асобы дзеяздольнасць і наяўнасць свядомасці вызначаюцца менавіта судом на падставе экспертызы, а не ажыццяўляючымі экспертызу лекарамі. Прызнанне асобы недзеяздольнай пазбаўляе яе магчымасці здзяйсняць грамадзянска-прававыя пагадненні, а ўжо здзейсненыя ёй прызнаюцца несапраўднымі.
Наступствы прызнання адсутнасці волі
Так як воля абавязковая пры заключэнні грамадзянска-прававых угод, нават учыненая дзеяздольнай асобай угода прызнаецца нікчэмнай, калі воля здзяйсняючага ўгоду не была накіраваная на яе сапраўднае заключэнне (уяўная ўгода, у побыце названая фіктыўнай), альбо калі праўдзівая воля дадзенай асобы накіраваная на заключэнне іншай угоды (няшчырая ўгода). Несапраўднымі могуць быць прызнаныя таксама ўгоды, здзейсненыя пад уплывам зману, гвалту, пагрозы, зламыснай дамовы прадстаўніка аднаго боку з іншым бокам або збегу цяжкіх акалічнасцяў, бо такая ўгода не будзе выразам сапраўднай, свядомай волі бакоў. Гэта справядліва таксама і для ўгод, здзейсненых пад уплывам памылкі адносна прыроды ўгоды альбо тоеснасці або такіх якасцяў яе прадмета, якія значна зніжаюць магчымасці яго выкарыстання па прызначэнні.
Воля ў крымінальным праве
Аб’ектыўны: асоба павінна ўсведамляць грамадскую небяспеку дзеі і прадбачыць наступ наступстваў.
Суб’ектыўны: асоба можа ўсведамляць грамадскую небяспеку, але з пункта гледжання інтэлектуальнага крытэрыя не ўсвядоміць і не прадбачыць яе.
Аб’ектыўны крытэрый: асоба павінна ўсведамляць грамадскую небяспеку дзеі;
суб’ектыўны: асоба можа ўсведамляць грамадскую небяспеку дзеі.
Адсутнасць волі з’яўляецца падставай для прызнання асобы шалёнай, што вядзе да ўсталявання адсутнасці складу злачынства. Менавіта таму пры разглядзе крымінальнай справы па істоце, дзе падсудным з’яўляецца шалёная асоба, не ўсталёўваецца ісціна па пытанні наўмыснасці дзеі, вінаватасці падсуднага, а таксама змякчальных або абцяжарвальных акалічнасцяў, а па выніках разгляду выносіцца не прысуд, а пастанова аб вызваленні ад крымінальнай адказнасці або ад пакарання і аб ужыванні да яго прымусовых мер медыцынскага характару.
Замошша (Жыткавіцкі раён)
Замо́шша (, Замошье) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марохараўскага сельсавета.
Вакол лес.
Размяшчэнне
У 35 км на паўночны ўсход ад Жыткавіч, 11 км ад чыгуначнай станцыі Старушкі (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 267 км ад Гомелю.
1-я асобная танкавая брыгада (Украіна)
1-я асобная танкавая Северская брыгада (1-ша окрема танкова Сіверська бригада) — фарміраванне танкавых войскаў у складзе Сухапутных войскаў Узброеных Сіл Украіны. Па арганізацыйна-штатнай структуры ўваходзіць у склад АК «Поўнач».
Замошша (Жыткавіцкі раён)
Гідраграфія
На захадзе меліярацыйныя каналы.
1-я асобная танкавая брыгада (Украіна)
Гісторыя
У 1997 годзе ў пасёлку Ганчароўскае на базе 292-га гвардзейскага танкавага палка 72-й гвардзейскай механізаванай дывізіі была створана 1-я асобная танкавая брыгада.
Замошша (Жыткавіцкі раён)
Транспартная сетка
Побач аўтадарога Марохарава — Любань. Планоўка складаецца з прасталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай рэдка размешчанымі драўлянымі сядзібамі.
1-я асобная танкавая брыгада (Украіна)
Вайна на ўсходзе Украіны
З сакавіка 2014 удзельнічае ў Данбаскім канфлікце. Брыгада была размешчана ў раёне Глухава, Прылукі, пазней — пад Ярмалінцы, каля мяжы з Расіяй.
Замошша (Жыткавіцкі раён)
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомая з пачатку XX стагоддзя, як сяліба ў Мазырскім павеце Мінскай губерні. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная ніва», працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў лютым 1943 года нямецкія акупанты спалілі вёску і забілі 14 жыхароў. 12 жыхароў загінулі на франтах. Паводле перапісу 1959 года ў складзе калгасу імя В. І. Леніна (цэнтр — вёска Дуброва).
1-я асобная танкавая брыгада (Украіна)
Вайна на ўсходзе Украіны
12 лютага 2015, падчас баёў за Дэбальцава, рота 1-й танкавай брыгады капітана Аляксандра Мароза была накіравана ў раён Логвінава. У ёй з пяці танкаў Т-64БМ «Булат» на заданне выйшлі тры. Машыны выйшлі з сяла Луганскага і прыкрывалі левы фланг сіл 30-й брыгады, ішлі на Логвінава. Згодна афіцыйнай ўкраінскай інфармацыі, танкісты ў 20-хвілінным баі ліквідавалі не менш трох варожых танкаў Т-72.
Структура
Арганізацыйна, асобная танкавая брыгада складаецца з танкавых батальёнаў, механізаванага батальёна, брыгаднай артылерыйскай групы, зенітна-ракетнага дывізіёна, рэактыўнага дывізіёна, падраздзяленняў забеспячэння:
Узбраенне і ваенная тэхніка
1-я танкавая брыгада — адзіная ва Узброеных Сілах Украіны, на ўзбраенні якой знаходзяцца мадэрнізаваныя ўкраінскія танкі Т-64БМ «Булат». Баявыя машыны аснашчаны высокадакладнай зброяй і сучаснымі кіраванымі ракетамі «Камбат», маюць магутныя рухавікі, сістэмы дынамічнай абароны і навядзення.
Гісторыя назвы
18 лістапада 2015, у рамках агульнавайсковай рэформы, Указам Прэзідэнта Украіны Пятра Парашэнкі была зацверджана назва вайсковай часткі — 1 асобная гвардзейская танкавая брыгада замест ранейшай назвы — 1 асобная гвардзейская танкавая Наўгародская ордэнаў Чырвонага Сцяга, Кутузава, Багдана Хмяльніцкага, Аляксандра Неўскага і Чырвонай Зоркі брыгада.
22 жніўня 2016, у рамках агульнавайсковай рэформы, чарговым указам прэзідэнт выключыў з ужывання гвардзейскае званне.
23 жніўня 2017, з мэтай аднаўлення гістарычных традыцый нацыянальнай арміі адносна назваў вайсковых частак, з прычыны узорнага выканання пастаўленых задач, высокія паказчыкі ў баявой падрыхтоўцы і па нагоды 26-й гадавіны незалежнасці Украіны, брыгадзе было прысвоена ганаровае найменне «Северская». 24 жніўня 2017, на парадзе да Дня незалежнасці Украіны, брыгада атрымала баявы сцяг.
Post tenebras lux
Post tenebras lux — лацінская фраза, перакладзеная як Пасля цемры святло або Post tenebras spero lucem (Спадзяюся на святло пасля цемры) у версіі Вульгаты (Іёв.17:12).
Фраза была прынята як кальвінісцкі дэвіз, і была пасля прынята як дэвіз усяго Рэфармацтва, а таксама горада Жэневы, Швейцарыя. Дэвіз выгравіраваны на Сцяне Рэфарматараў у Жэневе і на Помніку гугенотам у ПАР.
Фраза Post tenebras lux была дзяржаўным дэвізам Чылі, перш чым яе замянілі іспанскай Por la razón o la fuerza (Правом или силой). Таксама фраза з'яўляецца дэвізам амерыканскага каледжа American International College у Спрынгфілдзе (Масачусетс), адным з дзвюх дэвізаў амерыканскага каледжа Robert College у Стамбуле і дэвізам універсітэта Externado de Colombia у Багаце.
Спасылкі
Post Tenebras Lux
Палессе
Пале́ссе — гісторыка-этнаграфічны рэгіён Беларусі, Украіны, Польшчы і Расіі. Размешчана ў паўднёва-заходняй частцы Усходне-Еўрапейскай раўніны, у межах Палескай нізіны пераважна паабапал беларуска-ўкраінскай мяжы, а таксама часткова ў Польшчы і Расіі. Агульная плошча — каля 270 тыс. км². Вышыня — 150—200 м над узроўнем мора.
Палессе — найбуйнейшая з еўрапейскіх балотных тэрыторый. Галоўныя рэкі Палесся — Прыпяць, Дняпро, Дзясна. У 1960-1980-я гг. землі Палесся былі значна меліярыраваны.
Геаграфічнае становішча, межы
Палеская нізіна, Беларускае Палессе.
Палеская правінцыя ахоплівае поўдзень Беларусі, поўнач Украіны, заходзіць на тэрыторыю Польшчы і Расіі. Паверхня — плоскаўвагнутая пясчаная нізіна з высокім узроўнем грунтавых вод. Большая частка тэрыторыі дрэнуецца р. Прыпяць і яе прытокамі. Межы правінцыі выяўляюцца ў рэльефе, будове антрапагенавых адкладаў, глебах, расліннасці. На паўднёвым захадзе гэта мяжа ўяўляе сабой невысокі ўступ лёсавай раўніны да пясчанай нізіны, на левабярэжжы Дняпра ландшафты зоны мяшаных лясоў па шырокіх тэрасах паступова пераходзяць у лесастэпавыя.
Паводле этнаграфічнага прынцыпу на тэрыторыі Беларускага Палесся вылучаюць раёны Усходняга і Заходняга Палесся. Усходняе Палессе займае вялікую тэрыторыю Палескай нізіны ад рэчышча Дняпра на ўсходзе да Гарыні, прытока Прыпяці, на захадзе. Усходняе Палессе таксама вядома ў этнаграфічных даследаваннях як Мазырскае Палессе.
Іларыён Зяленскі пісаў у ХІХ ст.:
Геалагічная будова
Крышталічны фундамент складзены з архейска-пратэразойскіх метамарфізаваных парод, мае разломна-блочную будову, апускаецца да 6—8 км, перакрыты асадкавымі пародамі. Нізіна сфарміравалася на тэктанічных структурах Валына-Падольскай пліты, Рускай пліты ды Украінскага шчыта. У платформавым чахле пашыраны адклады верхняга пратэразою, палеазою (дэвону і інш.), мезазою, кайназою. Пароды антрапагену ствараюць покрыва магутнасцю ў ледавіковых лагчынах да 200 м, на поўдні і ўсходзе іх магутнасць не перавышае 50 м. Пашыраны флювіягляцыяльныя, алювіяльныя, азёрна-алювіяльныя пяскі і супескі, а таксама марэнныя і балотныя адклады. На Украінскім шчыце старажытны крышталічны фундамент месцамі выходзіць на паверхню.
Карысныя выкапні: нафта, гаручыя сланцы, буры вугаль, торф, калійныя і каменная солі, будаўнічы і абліцовачны камень, пяскі, жвір, гліны і інш.
Розныя паводле геалагічнай структуры часткі Палескай нізіны аб’яднаны ў адзіную вобласць па гіпсаметрычных характарыстыках, што адлюстроўвае і агульнасць іх геамарфалагічнага развіцця ў неагене і антрапагене. Неаднароднасць геалагічных структур абумовіла адрозненні ў асаблівасцях рэльефу. У будове чацвярцічнай тоўшчы пераважаюць водна-ледавіковыя і ледавіковыя пароды. Асноўныя формы рэльефу ўтвораны дняпроўскім ледавіком і расталымі водамі сожскага ледавіка. У эпоху максімальнага (дняпроўскага) зледзянення ледавік распаўсюджваўся на ўсё Палессе. Пры яго адступленні палескія нізіны пакрываліся расталымі водамі і запаўняліся пясчанымі наносамі. Сожскае зледзяненне істотна змяніла рэльеф. Палескія нізіны былі арэнай дзейнасці ледавіковых вод, што адклалі тут шмат пясчанага матэрыалу. Да гэтага зледзянення адносіцца фарміраванне другіх надпоймавых тэрас многіх палескіх рэк. Мяжа больш позняга, паазерскага, зледзянення знаходзілася на поўначы. У гэты час адбывалася фарміраванне алювію першых надпоймавых тэрас у рачных далінах. З гэтага перыяду захавалася шмат азёр і балот. Значная рэльефаўтваральная роля належыць эразійна-акумулятыўнай дзейнасці Прыпяці, іншых буйных рэк, старажытных і сучасных азёр, балотаўтваральным і эолавым працэсам.
Хоць большая частка Палесся і знаходзілася пад дняпроўскім ледавіком, аднак марэна тут захавалася слаба, як вынік размыву яе водна-ледавіковымі патокамі. Пасля адступлення ледавіка тут існаваў вялікі вадаём, асушэнне якога было звязана з фарміраваннем і ўрэзам рэк Дняпра, Прыпяці, Дзясны і інш.
Геамарфалогія, рэльеф
На Палессі пераважаюць водна-ледавіковыя, азёрна-алювіяльныя і алювіяльныя формы рэльефу. Трапляюцца марэнныя раўніны і канцова-марэнны градава-ўваліста-ўзгорысты рэльеф. Цэнтральную найбольш паніжаную частку тэрыторыі (105—140 м) уздоўж Прыпяці і Дняпра займаюць Палеская і Прыдняпроўская нізіны з слабахвалістым і плоскім рэльефам, ускладненым дзюнна-ўзгорыстымі формамі, лагчынамі сцёку, затарфаванымі катлавінамі. 3 захаду і ўсходу да іх далучаюцца хвалістыя водна-ледавіковыя, месцамі марэнныя раўніны — Прыбугская, Загароддзе, Церахоўская, Хойніцка-Брагінская (140—150 м). Тут жа трапляюцца дэнудаваныя марэнныя грады — Лагішынская, Вятчынска-Чалюшчавіцкая, Камянецкая з дробнаўзгорыстым рэльефам (160—170 м). Узгорыста-градавы канцова-марэнны рэльеф прадстаўлены Мазырскай градой (да 221 м). Рачныя даліны маюць шырокія поймы і тэрасы. На паніжаных участках характэрныя балоты і забалочаныя тэрыторыі з азёрнымі катлавінамі.
Заходняя частка Палесся звязана з Падляска-Брэсцкай упадзінай і Палескай седлавінай Рускай пліты. На Заходнім Палессі пераважае плоскі і спадзістахвалісты рэльеф водна-ледавіковых нізін і раўнін з забалочанымі ўчасткамі азёрна-алювіяльнай нізіны. Трапляюцца ўчасткі марэннага рэльефу, месцамі сустракаюцца невысокія грады. На павышаных водападзелах развіты эолавы рэльеф (дзюны, грады, масівы), у лагчынах, арыентаваных пераважна з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход, — забалочаныя старажытныя і сучасныя азёрныя катлавіны. Характэрны шырокія рачныя даліны з надпоймавымі тэрасамі. Шмат скразных далін. Люблінскае Палессе характарызуецца блізкім да паверхні заляганнем старажытных (мелавога ўзросту) вадаўпорных мергеляў і вапнякоў, што спрыяе застою грунтовых вод і забалочанасці, тут утварыліся шматлікія азёры карставага паходжання. Сярод антрапагенавых парод пашыраны пяскі, жвір, ілістыя адклады. Абсалютныя вышыні дасягаюць 212 м.
Асабліва выдзяляецца Славечанска-Оўруцкі краж (да 319 м). Яго геалагічную аснову фарміруе Оўруцкі грабен, складзены дакембрыйскімі кварцытападобнымі пескавікамі і кварцытамі, якія ў заходняй частцы выходзяць на паверхню, а ў цэнтральнай і ўсходняй частках укрыты тоўшчаю лёсу. Краж адносна прылеглай нізіны ўзняты на 100 м. Увогуле схілы кража не стромкія, але яны разбітыя рачнымі далінамі і глыбокімі ярамі.
Вялікія забалочаныя азёрна-алювіяльныя раўніны вылучаюцца на паўночным захадзе (з азёрамі Выганашчанскае, Чорнае, Спораўскае), уздоўж р. Арэса і вакол воз. Чырвонае, паміж рэкамі Сцвіга і Убарць. Водна-ледавіковыя раўніны маюць хвалістую паверхню з нахілам у бок Прыпяці, ускладненую ланцугамі дзюн або асобнымі марэннымі ўзгоркамі. Сустракаюцца дэнудаваныя краявыя ледавіковыя грады і ўзгоркі, згладжаныя і выцягнутыя ў субшыротным напрамку.
Мазырскае Палессе — большай часткай пласкахвалістая водна-ледавіковая раўніна з асобнымі дэнудаванымі ўзгоркамі. Вылучаюцца шырокія лагчыны з тарфянікамі. У паўночна-ўсходняй частцы на правабярэжжы Прыпяці захаваліся краявыя ледавіковыя ўтварэнні Мазырскай грады (да 221 м). Града складзена з марэны, якая перакрыта водна-ледавіковымі пяскамі з рэдкай галькай і жвірам, месцамі — лёсападобнымі супескамі, трапляюцца гляцыядыслакацыі з палеагенавых і неагенавых парод, звернутыя да Прыпяці схілы стромкія, абрывістыя, глыбіня яроў дасягае 40—60 м. На левабярэжжы Прыпяці знаходзіцца невялікае Юравіцкае ўзвышша, якое ў канцы паазерскага зледзянення аддзялілася ад Мазырскай грады ў выніку прарыву яе водамі Прыпяці. На Мазырскім Палессі сустракаюцца дзюны, затарфаваныя катлавіны, даліны рэк звычайна маюць нязначную глыбіню, забалочаныя.
У межах Гомельскага Палесся глыбіня залягання крышталічнага падмурку павялічваецца ва ўсходнім напрамку, на схіле Варонежскай антэклізы. Паверхня пласкахвалістая, радзей хвалістая, з нахілам на поўдзень. Азёрна-алювіяльная і алювіяльная тэрасаваныя раўніны пашыраны на ўсходзе, у межах Прыдняпроўскай нізіны. Хойніцка-Брагінскія вышыні размяшчаюцца паміж Прыпяццю і Дняпром, паверхня тут спадзістахвалістая, месцамі плоская, складзена з водна-ледавіковых, алювіяльных, азёрных, балотных, эолавых адкладаў; сярод краявых ледавіковых утварэнняў трапляюцца камавыя ўзгоркі, характэрны суфазійныя западзіны. Уздоўж правага берага Дняпра вылучаюцца зандравыя раўніны. У далінах рэк Дняпро, Прыпяць і Сож выразныя поймы і дзве надпоймавыя тэрасы. Паверхня тэрас слабахвалістая, ускладненая дзюнамі, астанцамі, марэнамі ў выглядзе ўзгоркаў, лагчынамі, западзінамі.
Кіеўское Палессе ляжыць на схіле Украінскага шчыта, крышталічныя пароды паступова пагружаюцца ва ўсходнім напрамку (да даліны Дняпра) пад асадкавую тоўшчу. Шырока распаўсюджаны палеагенавыя адклады (пяскі і гліны агаляюцца ў некоторых рачных далінах). Вялікую ролю ў рэльефе маюць рачныя даліны Дняпра, Прыпяці, Ужа, Цецерава, Здвіжа, Ірпеня і інш., якія фарміруюць па некалькі тэрас, што дасягаюць значнай шырыні. Распаўсюджаны эолавыя формы рэльефу, прадстаўленыя дзюнамі, пясчанымі градамі і ўзгоркамі. Сустракаюцца невялікія лёсавыя астравы.
Чарнігаўскае Палессе распрасціраецца на ўсход ад Дняпра, у межах Дняпроўска-Данецкай упадзіны. Палеагенавыя і неагенавыя адклады залягаюць тут вышэй мясцовых базісаў эрозіі і аказваюць непасрэдны ўплыў на прыродныя ўмовы. Сярод антрапагенавых адкладаў найбольш распаўсюджаны ледавіковыя, водна-ледавіковыя і алювіяльныя, марэна ў асноўным размыта, характэрна значная колькасць лёсавых астравоў. Шырока прадстаўлены эразійныя формы рэльефу — сучасныя і старажытныя рачныя даліны, тэрасы. Значная колькасць балотных масіваў.
Дзяснянскае Палессе — самая ўсходняя з палескіх падправінцый, знаходзіцца на мяжы з Сярэднерускім узвышшам. Тэрыторыя размяшчаецца на паўднёва-заходнім схіле Варонежскай антэклізы. У рачных далінах часта агаляюцца мелавыя адклады, прадстаўленыя мергелем і мелам, месцамі на іх захаваліся плямы палеагенавых адкладаў. Невялікая тоўшча антрапагенавых асадкаў прадстаўлена марэнай, водна-ледавіковымі, алювіяльнымі, элювіяльнымі адкладамі і лёсападобнымі суглінкамі. Буйныя рачныя даліны глыбока ўрэзаны ў карэнныя пароды, а на іх схілах развіты яры і балкі. На мелавых адкладах утварыліся карставыя формы рэльефу (лейкі, правалы). Балоты тут займаюць значна меншыя плошчы і не ўтвараюць буйных масіваў.
Клімат
Клімат Палесся адносна цёплы, няўстойліва вільготны. Сярэдняя тэмпература студзеня ад -4 да -7 °С, ліпеня ад 18 да 19 °С. Зімовыя тэмпературы павялічваюцца з усходу на захад, летнія з поўначы на поўдзень. Вегетацыйны перыяд працягваецца каля 200 сут. Гадавая колькасць ападкаў вагаецца ад 500 да 650 мм. Снегавое покрыва трымаецца да 100 дзён. Пры перамяшчэнні на паўднёвы ўсход колькасць ападкаў памяншаецца, а летнія тэмпературы растуць, гэта набліжае клімат да лесастэпавага.
Унутраныя воды
Рэкі Дняпро і яго прытокі Сож, Бярэзіна, Прыпяць, Дзясна і інш. належаць да басейна Чорнага мора; Заходні Буг з прытокамі — да басейна Балтыйскага мора. Пры невялікіх абсалютных вышынях паверхні ўрэз рачных далін нязначны, цячэнне павольнае, характэрны шырокія забалочаныя поймы, рэчышчы зарастаюць азёрна-балотнай расліннасцю. Буйныя рэкі маюць шырокія даліны са шматлікімі старыцамі.
Значная частка вод паступае з прылеглых узвышшаў. Істотнае значэнне маюць талыя і дажджавыя воды, якія выклікаюць разводдзі (да катастрафічных). У гэты перыяд пад'ём вады ў р. Прыпяць дасягае 4—5 м (часам 6—7 м), шырыня разліваў Прыпяці 5—15 км, месцамі да 25 км. Перыяд разводдзяў доўжыцца 40—90 дзён.
Буйныя азёры-разлівы (Чырвонае, Выганашчанскае і інш.) ляжаць у плоскіх забалочаных паніжэннях. У карставых катлавінах утварыліся азёры Свіцязь, Пулемецкае і інш. У поймах рэк мноства старычных азёр. Асаблівасці рэльефу вызначаюць дрэнаж мясцовасці, высокую ступень забалочанасці Палесся. Балоты тут пераважна нізіннныя, што вызначаецца размяшчэннем правінцыі на поўдні лясной зоны. У выніку асушэння забалочаных зямель створана густая сетка меліярацыйных каналаў і канаў, а таксама вадасховішчы.
Глебы
Глебаўтваральнымі пародамі служаць пераважна пяскі, на ўзвышшах і раўнінах глебы развіваюцца на марэнных і лёсападобных супесках. Пашыраны забалочаныя глебы (дзярнова-падзолістыя забалочаныя, дзярнова-глеістыя, тарфяна-балотныя), значная частка іх асушана. У поймах рэк вялікая доля алювіяльных (поймавых) глеб. Занальныя дзярнова-падзолістыя глебы займаюць да паловы тэрыторыі. На лёсападобных адкладах развіваюцца дзярнова-палева-падзолістыя сугліністыя глебы. На мелавых пародах Валынскага Палесся сфарміраваліся перагнойна-карбанатныя глебы. У паўднёва-ўсходняй частцы правінцыі глебаўтварэнне адбываецца ва ўмовах блізкіх да лесастэпаў, тут сустракаюцца светла-шэрыя, шэрыя ападзоленыя і шэрыя лясныя глебы, а на Чарнігаўскім Палессі на лёсавых адкладах пры блізкім заляганні грунтовых вод можна сустрэць і засоленыя глебы.
Расліннасць
Правінцыя багатая лясамі, у сярэднім цячэнні Прыпяці яны пакрываюць каля паловы тэрыторыі. Значна меншыя паказчыкі лясістасці на поўдні і ўсходзе Палесся, на мяжы з лесастэпам. У структуры лясоў дамінуюць хваёвыя, у т.л. шыракаліста-хваёвыя, і драбналістыя карэнныя фармацыі. На поўначы трапляюцца ўчасткі шыракаліста-яловых лясоў. На марэнных узвышшах, раўнінах і тэрасах развіваюцца шыракалістыя лясы, пераважна дубовыя, дубова-грабавыя, ясянёва-дубовыя і ясянёвыя, на нізінных балотах чорнаалешнікавыя і пушыстабярозавыя, у поймах рэк дубровы і алешнікі.
Найбольш пашыраны згуртаванні, у якіх пераважае хвоя звычайная. Хваёвыя бары пануюць на пясчаных і супясчаных глебах. У барах Палесся няма некаторых паўночных відаў (напр. ядлоўца), затое сустракаюцца лесатэпавыя (дрок, ракітнік і інш.). На другім месцы па распаўсюджанасці бяроза павіслая. Бярозавыя лясы маюць у асноўным другаснае паходжанне, фарміруюцца пасля вырубак. Бярэзнікі часта займаюць супясчаныя глебы, трапляюцца на тарфяна-балотных глебах — з бярозай пушыстай. Вольха чорная стварае згуртаванні ўздоўж рэк, берагоў стаячых вадаёмаў, ручаёў, па краях балот, у паніжэннях рэльефу з высокай насычанасцю глебы праточнай вадою. Дубовыя лясы ў значнай ступені вырубаны, цяпер дуб звычайны аднаўляецца, шмат маладых дрэў сустракаецца ў другім ярусе лясных згуртаванняў. Сваеасаблівая лясная фармацыя створана дубам скальным на камяністых глебах Славечанска-Оўруцкага кража. У лясах растуць таксама асіна, ясень, вяз, граб, ліпа, клён. Сярод інтрадукаваных відаў на поўдні адзначаецца белая акацыя, што высаджвалася на лёсавых адкладах для барацьбы з эрозіяй.
Вельмі распаўсюджаныя на Палессі поймавыя лугі і адкрытыя балоты. Высакатраўныя нізінныя балоты характэрны для правабярэжжа Прыпяці, асаковыя і гіпнава-асаковыя балоты асабліва распаўсюджаны ў нізінных міжрэччах на поўначы Палесся (Выганашчанскае і інш.). Лясныя нізінныя балоты прадстаўленыя алешнікамі і бярэзнікамі. Вярховыя балоты ў асноўным слабавыпуклыя, парослыя хвойнікам сфагнавыя тарфянікі з травяна-кусцікавым покрывам. Асушаныя масівы выкарыстоўваюцца як сельскагаспадарчыя землі. У поймах рэк распаўсюджаны злакавыя гідрамезафільныя і астэпаваныя луті.
Мова
Яшчэ ў 1903 г. вядомым вучоным і мовазнаўцам Я. Карскім была складзена «Этнаграфічная карта беларускага племені», якая з'явілася пасля шматлікіх дасладаванняў. Вобласць выкарыстання паўднёвага (палескага) дыялекту, згодна з картай, можна вызначыць на поўдзень ад мяжы Слонім — Слуцк — Гомель. Тут вучоным адзначаны дыялект з цвёрдым «р», умераным «аканнем» (адзначана вымаўленне ў ненаціскных пазіцыях: вада, галава). Таксама пазначым, што на поўдзень ад сучаснай мяжы Пружаны — Лунінец — Тураў, Я. Карскі гаворыць аб выкарыстанні ўкраінскіх гаворак.
Згодна з сучаснымі даследаваннямі, на тэрыторыі Палесся вылучаецца асаблівы паўднёва-заходні дыялект беларускай мовы, які пануе на паўднёвым захадзе Беларусі, яго паўночная мяжа праходзіць па лініі Ліда—Мінск—Бабруйск—Рэчыца—Лоеў.
Гістарычна, у сувязі з вялікім працэнтам яўрэйскага насельніцтва (у Пінску да 80 %), якое пражывала на гэтай тэрыторыі да вайны, карысталіся мовай ідыш, у горадзе таксама размаўлялі па-руску. Мовай больш высокіх колаў грамадства была польская. Яна пачала страчваць свае пазіцыі пасля паўстання 1863—1864 у сувязі з масавым засяленнем тэрыторыі носьбітамі рускай мовы: чыноўнікамі, вайскоўцамі, чыгуначнымі рабочымі. У перыяд з 1921 па 1939 г. назіралася масавая паланізацыя гэтых зямель. Таксама развівалася ўкраінская мова, у перыяд грамадзянскіх войнаў і нястач 1920-х гг. назіралася ўкраінізацыя Палесся.
Сёння на Палессі ў дзяржаўных установах пераважае руская мова. Беларуская мова часткова страціла сваё значэнне, мясцовае насельніцтва карыстаецца дыялектам, ужывае трасянку. Польская і ўкраінская мовы выкарыстоўваюцца ў асноўным як мовы нацыянальных меншасцей.
Рухам «Полісьсе» ў канцы 1980-х гг. была створана так званая заходнепалеская мікрамова.
NGC 3186-1
NGC 3186-1 (іншыя абазначэнні — MCG 1-26-28, ZWG 36.74, NPM1G +07.0216, PGC 29963) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дуброўка (Перавалоцкае сельскае паселішча)
Дуброўка (Дубровка) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Перавалоцкага сельскага паселішча. Насельніцтва — 91 жыхар (2007).
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Стальны гігант
«Стальны гігант» (The Iron Giant) — амерыканскі анімацыйны фільм студыі «Warner Bros. Animation» 1999 года. Пераможца прэмій «Эні» (1999) у намінацыі «Найлепшы анімацыйны поўнаметражны фільм» і прэміі Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса (1999) за найлепшы анімацыйны поўнаметражны фільм.
Сюжэт
Жыхары ціхага амерыканскага мястэчка становяцца сведкамі асляпляльнай успышкі і падзення вялізнага аб'екта. Праз некалькі дзён хлапчук па імі Хогарт Х'юз знаходзіць у наваколлях гіганцкага робата, які прыляцеў на Зямлю з далёкай касмічнай галактыкі.
Нягледзячы на ​​свой грозны выгляд, іншапланетны госць аказваецца добрым стварэннем. Паміж ім і адважным хлапчуком завязваецца сапраўднае сяброўства. Але ўрад даведаўся аб існаванні робата, і вайскоўцы вырашылі знішчыць прышэльца. Хогарт — адзіны, хто можа выратаваць стальнога гіганта.
Альфрэд Пятровіч Матрунёнак
Альфрэд Пятровіч Матрунёнак (, вёска Падобы,, Віцебская вобласць) — беларускі літаратуразнавец. Кандыдат філалагічных навук (1969).
Творы
Школа юнага рыбалова, Дзяржаўнае выдавецтва БССР. Рэдакцыя дзіцячай і юнацкай літаратуры, 1960, 149 с.
Медальны залік на зімовых Алімпійскіх гульнях 1976
«0» — удзельнічалі, але не атрымалі заліковых ачкоў.
,, , , , , , , , , , , , , , , , не атрымалі заліковых ачкоў.
Роска-Сялецкі сельсавет
Роска-Сяле́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Коханаўскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Роскі Сялец.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Роска-Сялецкі (Сялецкі) сельсавет у складзе Коханаўскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Сялец (Роскі Сялец). Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Коханаўскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Аршанскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. З 9 верасня 1946 года сельсавет у складзе адноўленага Коханаўскага раёна. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Сальніцкага сельсавета.
Джордж Фулкс
Джордж Фулкс, Барон Фулкс з Камнака (George Foulkes, Baron Foulkes of Cumnock; нар., , Шропшыр, Вялікабрытанія) — шатландскі палітык і сябра Лейбарысцкай партыі. Дэпутат у 1979—2005 гадах, член  і  з 2005 года.
Ранняе жыццё і адукацыя
Вучыўся ў ў акрузе,  ў Хартфардшыры, а затым паступіў у Эдынбургскі ўніверсітэт, дзе вывучаў псіхалогію. З 1965 года Фулкс быў прэзідэнтам. У 1974 годзе ён пакінуў пасаду ў сувязі з абраннем у Савет горада Эдынбурга і рэгіянальны савет Лотыяна.
У 2009 годзе балатаваўся на пасаду рэктара Эдынбургскага ўніверсітэта, але не быў абраны, атрымаўшы 31 % галасоў.
Брытанская палата абшчын і лордаў
Балатаваўся ў на выбарах 1970 года і кастрычніцкіх выбарах 1974 года, але не быў абраны. Паспяхова балатаваўся ў 1979 годзе, атрымаўшы прамы мандат ад выбарчай акругі. У канцы склікання выбарчая акруга была распушчана, і Фулкс удзельнічаў у выбарах 1983 года па акрузе. Ён зноў атрымаў прамы мандат і адстойваў яго на выбарах 1987, 1992 , 1997 і 2001 гадоў. У 1997—2001 гадах займаў пасаду намесніка парламенцкага сакратара па міжнародным развіцці. У 2001—2002 гадах займаў пасаду дзяржаўнага сакратара па справах Шатландыі.
У 2005 годзе выбарчая акруга была распушчана, а Фулкс быў узведзены ў дваранства ў якасці пажыццёвага члена  з тытулам Барона Фулкса з Камнака з  ў. У тым жа годзе ўведзены ў. З таго часу з’яўляецца членам і не балатаваўся на ўсеагульных выбарах.
Петэр Іозеф Вільгельм Дэбай
Петэр Іозеф Вільгельм Дэбай (,  —, Ітака, ЗША) — фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1936).
Біяграфія
По нацыянальнасці галандзец. Скончыў Вышэйшую тэхнічную школу ў Ахене (1905) і Мюнхенскі ўніверсітэт (1910). Прафесар у Цюрыху (1911 і 1920), Утрэхце (1912), Гётынгене (1914), Лейпцыгу (1927), Берліне (1935). Дырэктар Інстытута фізікі імя кайзера Вільгельма ў Берліне (1935). З 1940 года прафесар Карнельскага ўніверсітэта ў Ітацы. З 1924 года замежны член АН СССР.
Джордж Фулкс
Парламент Шатландыі
На ўсеагульных выбарах у Шатландыі ў 2007 годзе Фулкс балатаваўся ў. Ён заняў першае месца ў рэгіянальным выбарчым спісе Лейбарысцкай партыі ў выбарчай акрузе. Па заканчэнні заканадаўчага тэрміну на новы не балатаваўся.
Петэр Іозеф Вільгельм Дэбай
Навуковая праца
Асноўныя напрамкі навуковай дзейнасці:
Таксама Дэбаю належыць шэраг работ па тэорыі цвёрдага цела, тэорыі праводнасці электралітаў і інш.
Джордж Фулкс
Скандалы
У 2005 годзе Фулкс пакінуў пасаду старшыні шатландскага футбольнага клуба «Харт оф Мідлатыян» і назваў новага ўладальніка клуба «дыктатарам».
У 2008 годзе Фулкса крытыкавалі за высокія фінансавыя патрабаванні для забеспячэння яго працы ў. Ён прасіў каля 55000 фунтаў стэрлінгаў кампенсацыі за пражыванне ў Лондане на працягу двух гадоў, хаця ён жыў ва ўласнай лонданскай кватэры. У адрозненне ад гэтага яго патрабаванні да былі адносна невялікія. У 2009 годзе ў інтэрв’ю ў прамым эфіры «BBC News» на тэму выдаткаў на дэпутатаў і дыскусіі сярод насельніцтва вакол іх Фулкс славесна напаў на вядучага і абвінаваціў СМІ ў жаданні падарваць дэмакратыю.
Пасля таго як Фулкс абвінаваціў Шатландскую нацыянальную партыю ў расізме супраць англічан у 2007 годзе, яе былы лідар запатрабаваў прабачэнняў, але Фулкс адмовіўся іх рабіць.
NGC 3186-2
NGC 3186-2 (іншае абазначэнне — PGC 1310913) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Вялікая Албанія
Вялікая Албанія (Shqipëria Etnike — «этнічная Албанія») — паналбанская ідэя ўз'яднання ўсіх тэрыторый, на якіх албанскі этнас пераважае над дзяржаваўтваральным. Большая частка тэрыторыі Вялікай Албаніі, на якую прэтэндуюць албанскія нацыяналісты, знаходзіцца ў межах былой Югаславіі.
Паводле ідэі Вялікай Албаніі, да сучаснай Албаніі павінны быць далучаны паўночна-заходнія раёны Паўночнай Македоніі, паўднёвыя раёны Сербіі, у тым ліку Косава і Прэшаўская даліна, і населеныя албанцамі паўднёвыя раёны Чарнагорыі. Ідэолагі албанскага нацыяналізму таксама лічаць албанскімі тэрыторыямі паўночныя раёны Грэцыі, дзе амаль не засталося албанскага насельніцтва.
У гады Другой сусветнай вайны паналбанская ідэя была рэалізавана пры дапамозе нямецкіх і італьянскіх фашыстаў.
Пасля акупацыі Югаславіі ў красавіку 1941 года тэрыторыя краіны была падзелена паміж краінамі восі. 12 жніўня 1941 указам італьянскага караля Віктара-Эмануіла III на акупаваных албанскіх тэрыторыях было створана вялікае герцагства Албанія, у якое ўвайшлі таксама тэрыторыі Мятохіі, цэнтральнага Косава, заходняй часткі Македоніі і ўсходняй Чарнагорыі.
Пасля капітуляцыі і выхаду Італіі з вайны ў 1943 годзе Косава было акупавана немцамі. У красавіку 1944 года з албанцаў была сфарміравана 21-я горная дывізія СС «Скандэрбег» (1-я албанская). Албанскія эсэсаўцы таксама праводзілі палітыку генацыду ў дачыненні да славянскага насельніцтва. Ідэя Вялікай Албаніі падтрымлівалася таксама албанскімі камуністамі. У студзені 1944 года ў Буянскай рэзалюцыі Кампартыя Албаніі прыняла рашэнне, якое прадугледжвала пасляваенную анексію Албаніяй Косава і Мятохіі.
Алег Пятровіч Васількоўскі
Але́г Пятровіч Васількоўскі, Але́г Карча́к-Крыні́ца-Васількоўскі (Oleg Vassilkovsky, Олег Петрович (Карл Карлович) Васильковский, Oleg Vassilkovski; 28 кастрычніка 1879, фальварак Сцепаніца, Прыхабская воласць, Себежскі павет, Віцебская губерня, Расійская імперыя — 12 студзеня 1944, Томск) — беларускі генерал Расійскай імперыі і Беларускай Народнай Рэспублікі.
Юнацтва
Узнагароджаны шэрагам узнагародаў, у тым ліку ордэнам Св. Георгія 4-й ступені і «Залатой зброяй». У 1912 годзе ў гонар стагоддзя вызвалення Расіі ад напалеонаўскіх войскаў яму быў падараваны Найвышэйшы падарунак — залаты гадзіннік з імператарскім гербам. У 1913 годзе — у гонар 100-годдзя бітвы пад Лейпцыгам — вялікі князь Мікалай Мікалаевіч падараваў яму залатую шаблю са сваёй манаграмай, нанесенай золатам на клінку.