cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ціма Беларускіх
Біяграфія
Цімафей нарадзіўся 1 кастрычніка 1998 года ў Мінску. Рос у поўнай сям’і: бацька — колішні вакаліст опернага тэатра, зараз жыве ў Індыі, дзе выкладае музыку дзецям, маці — настаўнік музыкі (на цяперашні момант — у дэкрэтным адпачынку). Таксама ў рэпера ёсць старэйшы брат. Па дадзеных СМІ, па стане на 2018 год яго бацькі ў разводзе.
Па ўласных словах, з ранняга дзяцінства Цімафей захапляўся музыкай. У 6 гадоў бацькі адвялі яго ў музычную школу, дзе ён займаўся гульнёй на віяланчэлі. З 6 да 12 гадоў Ціма актыўна займаўся футболам, але ўсё-такі хадзіць у секцыю на трэніроўкі яму надакучыла і ён кінуў. У школе Ціма вучыўся добра, паспяхова сумяшчаючы яе са спортам. Акрамя таго, часта выступаў на канцэртах школьнай самадзейнасці.
У 10 гадоў Ціма Беларускіх паступіў у Рэспубліканскую гімназію-каледж пры Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі і вучыўся там да 9-га класа, пасля чаго паступіў у лінгвагуманітарны каледж. Яго вучоба там скончылася пасля двух чвэрцяў. «Прагульваў — і не зраслося», — казаў Цімафей аб прычынах свайго сыхода з каледжа. Сваю вучобу спявак працягнуў у школе, дзе скончыў дзясяты клас і паступіў у каледж мастацтваў, але і там Беларускіх правучыўся менш за семестр. Сам Ціма распавядаў, што ў той час граў у пераходах на віяланчэлі. Акрамя таго, падпрацоўваў прадаўцом марожанага і грузчыкам.
У 2016 годзе Цімафей не прайшоў кастынг, арганізаваны беларускім рэп-лэйблам «Kaufman» ў мінскім клубе «Re:Public», але ў наступным годзе ўсё-такі стаў удзельнікам лэйбла.
Першыя трэкі ў супрацоўніцтве з лэйблам рэпер запісаў у сярэдзіне 2017 г., аднак ніводная з іх не дабілася значнай папулярнасці. На пачатку 2018 года Ціма Беларускіх выдае свой першы міні-альбом, а ў сярэдзіне таго года — сінгл «Мокрые кроссы», які прынес шырокую вядомасць выканаўцу. На відэахостынгу «YouTube» за кароткі перыяд ён набраў 7 млн праглядаў, трапіў у найбуйнейшы расійскі музычны чарт «Яндекс. Музыка», дзе дасягнуў першага месца, а па выніках года ў сацыяльнай сетцы «УКантакце» заняў 11-е месца ў рэйтынгу найбольш праслухоўваных песень.
Неўзабаве выйшла песня «Незабудка», якая ўжо праз некалькі дзён пасля прэм’еры трапіла на другое месца рэйтынга «Яндекс. Музыка». Сумесны відэакліп на трэкі «Мокрые кроссы» і «Незабудка» набраў 15 млн праглядаў на «YouTube».
20 кастрычніка 2018 года спявак даў у мінскім клубе «Re: Public» свой першы сольны канцэрт. Далей былі канцэрт у Гомелі 26 кастрычніка, у Наваполацку 3 лістапада і 7 лістапада яшчэ адзін у Мінску.
30 студзеня 2019 г. выдаў свой першы студыйны альбом — «Твой первый диск — моя кассета», які дасягнуў высокіх пазіцый у альбомных чартах «Яндэкс. Музыкі» і «Apple Music». У красавіку таго ж года трапіў у намінанты рэйтынга часопіса «Forbes» «Прафесіянал да 30 гадоў» у катэгорыі «Музыка і кіно». Паводле часопіса, толькі на адных канцэртах Беларускіх зарабіў прынамсі 230 тыс. долараў.
Псеўданім
Прадстаўнікі лэйбла, на якім выдаецца Ціма Беларускіх, пракаментавалі выбар псеўданіма наступным чынам: ''«Па-першае, мы з Беларусі. Заўжды хацелася нейкай павышанай увагі да нашай краіны ў плане музыкі. Заўжды яна неяк недаацэньвалася, недаглядалася, недаслухвалася. Таму мы вырашылі, што псеўданім адразу мусіць паказваць, хто і адкуль. Па-другое, так супала, што „Ціма“ гэта амаль па-англійску „каманда“ (team). Мы ўсе з Беларусі і мы разам працуем над адной справай»''.
Газета «Наша Ніва» звяртае ўвагу, што прозвішча Беларускіх — не беларускага паходжання і ўвогуле аксюмаран, паколькі падобнае формаўтварэнне характэрна для прозвішчаў прыгонных сялянаў, што ўтвараліся ад назваў памешчыцкіх родаў, а ў Беларусі дваранаў Беларускія ніколі не было.
Луцішча (Чавускі раён)
Лу́цішча (, Лутище) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Асінаўскага сельсавета.
Цвермы
Цве́рмы (, Цвермы) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубровенскага сельсавета.
Гісторыя
У 1940—1954 гадах цэнтр Цвермаўскага сельсавета, у 1954—1957 гадах вёска ў складзе Дубровенскага сельсавета. 30 жніўня 1957 года вёска перададзена ў склад Гервянікаўскага сельсавета. Да 3 красавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Бердаўскага сельсавета Лідскага раёна, да 11 студзеня 1966 года — у склад Жырмунскага сельсавета Воранаўскага раёна , да 9 верасня 1981 года — у склад Дварышчанскага сельсавета.
Данілевіцкі дуб
Данілевіцкі дуб — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Лельчыцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Размешчаны за 3 кіламетры на паўночны ўсход ад будынка Данілевіцкага лясніцтва, у выдзеле 1 квартала № 29 Данілевіцкага лясніцтва эксперыментальнай лесапаляўнічай гаспадаркі «Ляскавічы» дзяржаўнай прыродаахоўнай установы Нацыянальны парк «Прыпяцкі». Дуб звычайны. Мае узрост каля 300 гадоў, вышыня складае 28 м, дыяметр 1,4 м (на вышыні 1,3 м). Ахоўны статус нададзены ў 1963 годзе.
Уладзімір Сяргеевіч Базан
Уладзімір Сяргеевіч Базан (нар., г. Унеча, Бранская вобласць, РСФСР) — беларускі фотамастак, фотажурналіст.
Біяграфія
Скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага педагагічнага інстытута (1978). У 1980—1990 гадах працаваў фатографам, карэспандэнтам, адказным сакратаром у віцебскай шматтыражнай газеце «Строитель». У 1990—2007 галоўны рэдактар, дызайнер і фотакарэспандэнт газеты «Витебский курьер». Галоўны рэдактар спецыяльнага нумара газеты, прысвечанага Першым Шагалаўскім дням у Віцебску (1991). У сярэдзіне 80-х узначальваў віцебскі фотаклуб «Віцьба». Жыве ў Францыі.
Творчасць
Фатаграфіям У. Базана ўласцівыя выкарыстанне арыгінальных прыёмаў кампазіцыі, старанны адбор натурнага матэрыялу, высокі прафесіяналізм тэхнічнага выканання.
Фатаграфіі публікаваліся ў часопісах «Советское фото», «Огонек», «Театр», а таксама выданнях «Новое русское слово», «Комсомольская правда», «Знамя юности», «Витебский курьер».
Аўтар фотаальбомаў «Віцебск» (2004, 2006), «Нінбург» (2007), «Віцебск» сумесна з А. Глебавым (2007), а таксама кнігі «Марк Шагал і Віцебск» з Л. Хмяльніцкай і А. Вышкам (2007).
Басянкі 3
Басянкі́ 3 (, Босянки 3) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Язненскага сельсавета.
Гісторыя
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Завуццеўскага сельсавета.
Трыяп (сын Геліяса)
Тры́яп (Τρίωψ «трохвокі») — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Адзін з сямі сыноў Геліяса і Роды (або Пасейдона і Канакі; або Лапіфа і Стылбы ). Паводле апавядання Дыядора, бегшы з Родаса пасля забойства брата, прыбыў на Херсанес Карыйскі і атрымаў ачышчэнне ад цара Мелісея. Трыяп адправіўся ў Карыю і авалодаў мысам, названым Трыёпіем. Заснаваў Трыёпій і заваяваў увесь Херсанес і частку Карыі. Заснавальнік Кніда. Затым адправіўся ў Фесалію, уступіў у саюз з сынамі Дэўкаліёна, выгнаў пеласгаў і атрымаў частку Датыйскай раўніны. Там высек свяшчэнны гай Дэметры, з-за чаго вымушаны быў пакінуць Фесалію.
Дом па вуліцы Будзённага, 28 (Брэст)
Дом па вуліцы Будзённага, 28 — дом у гістарычным цэнтры Брэста.
Гісторыя
Пасля Першай сусветнай вайны на дзялцы № 15-2 Брэста-над-Бугам, дзе знаходзіцца будынак былі руіны, якія засталіся з ваеннага часу. Дзялка належала Збар Бруху. Упраўляючы дзялкай Збар Сымха 5 траўня 1923 года атрымлівае зацверджаны рашэннем Магістрата Брэста-над-Бугам № 59/270, праект двухпавярховага жылога дома з убудаванымі крамамі, які быў распрацаваны брэсцкім архітэктарам Мікалаем Сінкевічам. Афіцыйны будынак уведзены ў эксплуатацыю рашэннем магістрата № 26/1057 ад 8 сакавіка 1924 года. У міжваенны час у будынку, акрамя жылля месцілася гарбатня (чайная) Збар Бруха.
Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР будынак нацыяналізаваны згодна з пастановай Часовага ўпраўлення горада Брэста ад 22 лістапада 1939 года. Афіцыйна будынак перададзены гаркамгасу рашэннем гарвыканкама № 562а ад 30 мая 1950 года.
8 верасня 1994 года будынак набыла вытворча-гандлёвая фірма «Алеся» (з 2008 — ААТ «Алеся-Сэрвіс»).
Сусветная прэмія саўндтрэкаў 2003
3-я цырымо́нія прысуджэ́ння Сусве́тнай прэ́міі саўндтрэ́каў адбылася 12 кастрычніка 2003 года ў Генце, Бельгія.
Пераможцы і намінанты
Ніжэй прыведзены спісы пераможцаў і намінантаў. У межах адной катэгорыі намінанты ўпарадкаваны паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны жоўтым колерам фона    і прыводзіцца першым.
Свянціца (прыток Нёмана)
Свянці́ца — рака ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Нёман. Даўжыня 16 км. Плошча вадазбору 49 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,2‰. Пачынаецца на ўсход ад аграгарадка Ражанка, працякае ў межах Лідскай раўніны, упадае ў Нёман за 0,8 км на паўднёвы захад ад вёскі Русакі. Пойма часткова забалочаная. Рэчышча ад вытоку на працягу 2 км каналізаванае. Асноўны прыток — рака Рудчанка (злева).
Цюцюнныця
Цюцюнныця (Тютю́нниця) — вёска ў Карукіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Карукіўскай гарадской абшчыны.
Вобласць Маладзечна
Вобласць Маладэчна - тэрытарыяльная адзінка Саюза ўзброенай барацьбы, затым Арміі Краёвай. Уваходзіла ў склад Інспектарата F Арміі Краёвай
Паводкі ў Судане (2020)
Пачынаючы з 3 верасня 2020 года ў Судане ішлі вялікія і бесперапынныя дажджы, якія выклікалі разбуральныя паводкі ў 16 правінцыях. Бедства закранула больш за 500 000 чалавек, разбурына больш за 100 000 дамоў. Загінулі 102 чалавекі.
Вобласць Маладзечна
Ахоплівала Маладзечанскі павет і частку Вілейскага павета.
Паводкі ў Судане (2020)
Паводкі
У 2020 годзе ўзровень вады ў рацэ Ніл у Судане падняўся і дасягнуў рэкорднага ўзроўню, што прывяло да затаплення і разбурэння каля 60 000 дамоў і дзясяткаў смерцяў. Узровень Блакітнага Ніла дасягнуў больш за 17 метраў, пабіўшы ўсе рэкорды. Паводкі, выкліканыя праліўнымі мусоннымі дажджамі, у асноўным за межамі краіны, у суседняй Эфіопіі, паднялі ўзровень ракі Ніл на 17,5 метраў у канцы жніўня, што з’яўляецца самым высокім узроўнем, якога яна дасягнула амаль за стагоддзе, па даных Міністэрства ірыгацыі Судана. Упершыню ў гісторыі пірамідам у Мероэ пагражала затапленне.
Вобласць Маладзечна
Склад
Каманда:
Паводкі ў Судане (2020)
Паводкі
Маштабы паводак і дажджоў перавысіла рэкорды, устаноўленыя ў 1946 і 1988 гадах. Некаторыя эксперты, такія як «International Rivers», чакалі, што змяненне клімату выкліча ў будучыні перыядычныя прыступы як засух, так і паводак у Судане.
Вобласць Маладзечна
Склад
Тэрытарыяльныя адзінкі:
Паводкі ў Судане (2020)
Рэакцыя
Урад Судана кіраваў дзеяннямі па ліквідацыі наступстваў паводкі. Нацыянальныя сілы місіі па барацьбе з паводкамі Камітэта па гуманітарнай дапамогі актывізавалі работу, а прэм’ер-міністр Судана Абдала Хамдок пацвердзіў, што ўзровень Ніла і яго прытокаў у гэтым годзе, па даных Міністэрства ірыгацыі і водных рэсурсаў, беспрэцэдэнтны з 1912 года. Ён таксама адзначыў, што паводкі ў гэтым годзе прывялі да трагічным і хваравітым чалавечых ахвяр і матэрыяльных страт.
Наступствы
Савет Бяспекі і абароны Судана абвясціў надзвычайнае становішча на ўсёй тэрыторыі краіны тэрмінам на тры месяцы і вызначыў краіну зонай стыхійнага бедства. Улады сфармавалі Найвышэйшы камітэт па прадухіленні і ліквідацыі наступстваў ліўневых патокаў і паводак.
Агулам паводкі закранулі больш за паўмільёна чалавек і пашкодзілі больш за 100 000 дамоў як мінімум у 16 правінцый па ўсёй краіне. У выніку тысячы людзей засталіся без прытулку. Для размяшчэння перамешчаных асоб у сталічным Хартуме былі пастаўленыя палаткі.
Чортаў камень (Забор’е)
Чортаў камень — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння. Размешчаны за 0,5 кіламетра на захад ад вёскі Забор'е Сенненскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі.
Даўжыня валуна складае 4,7 м, шырыня — 3,3 м, бачная вышыня – 1,3 м, а з улікам заглыбленай часткі 1,8 м. Маса бачнай часткі каля 40 тон. Складзены з светла-ружовага буйназярністага граніту рапаківі з уключэннем крышталёў палявога шпату.
Валун прынесены 20—17 тыс. гадоў таму з наваколляў сучаснага горада Выбарг (Ленінградская вобласць Расіі).
Прыдняпроўе (Смаленская вобласць)
Прыдняпроўе (Приднепровье) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Гусінскага сельскага паселішча.
У 2 км на паўночны ўсход ад вёскі размешчаны чыгуначны прыпыначны пункт 471 км.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Славацкая крона
Славацкая крона (славацк.: Koruna) (код ISO 4217 - «SKK») — нацыянальная валюта Славакіі ў 1939-1945 і 1993-2008. 1 славацкая крона была роўная 100 гелерам (славацк.: halier). Існавалі манеты вартасцю 50 гелераў і 1, 2, 5, 10 крон; банкноты - 20, 50, 100, 200, 500, 1000 і 5000 крон. Манеты чаканіліся на манетным двары ў Крэмніцы. Манеты ў 10 і 20 гелераў былі выключаныя з абарачэння 31 снежня 2003 г..
Упершыню славацкая крона была ўведзеная ў 1939 г. Першапачаткова гэта былі банкноты Чэхаславакіі з наддрукоўкай «Славацкая дзяржава», затым дзяржаўныя квіткі Славацкай рэспублікі і нарэшце банкноты Нацыянальнага банка Славакіі.
Існавалі банкноты ў 5, 10, 20, 50, 100, 500, 1000, 5000 крон розных выпускаў і манеты ў 5, 10, 20, 50 гелераў, 1, 5, 10, 20 і 50 крон.
З 1 студзеня 2009 года замест кроны быў уведзены еўра. Цалкам з абароту знікла 17 студзеня 2009.
Антоні Пулаўскі
Антоні Пулаўскі ( — ) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай, паходзіў са шляхецкага роду герба «Слепаўрон».
Біяграфія
Сын Юзафа Пулаўскага. Удзельнік Барскай канфедэрацыі. У 1769 годзе трапіў у расійскі палон, быў у зняволенні ў Кіеве, Казані, Арэнбургу. Удзельнічаў у задушэнні паўстання Е. Пугачова, за што яму было дазволена вярнуцца на радзіму (1775). Пасол на сеймы 1778, 1784, 1786 гадоў. Быў правадніком расійскай палітыкі ў Рэчы Паспалітай, праціўнікам прагрэсіўных рэформ, Канстытуцыі 3 мая 1791 года. Стаў адным з лідараў Таргавіцкай канфедэрацыі, у 1793 годзе ў Берасці і Горадні выконваў абавязкі яе маршалка. Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) жыў на Валыні.
Цябы
Ця́бы (, Тябы) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубровенскага сельсавета.
Максім Міхайлавіч Вылегжанін
Максім Міхайлавіч Вылегжанін (нар., сяло Шаркан, Удмурцкая АССР) — заслужаны майстар спорту Расіі (лыжныя гонкі), трохразовы віцэ-чэмпіён свету, пераможца зімовай Універсіяды 2007, шматразовы чэмпіён Расіі. Трохразовы віцэ-чэмпіён Алімпійскіх гульняў 2014 у эстафеце, камандным спрынце і лыжным марафоне.
Спартыўная кар’ера
Максім Вылегжанін з’яўляецца трохразовым віцэ-чэмпіёнам свету ў індывідуальных гонках: 2009 года ў мас-старце на 50 км вольным стылем, 2011 года ў дуатлоне на дыстанцыі 30 км і ў мас-старце на 50 км вольным стылем.
Пераможца Сусветнай Універсіяды (2007) на дыстанцыі 30 км вольным стылем, бронзавы прызёр у гонцы пераследу на 15 км.
З’яўляўся членам алімпійскай зборнай каманды Расіі на Алімпіядзе ў Ванкуверы. Лепшы вынік — 8 месца ў гонцы на 50 км.
Трохразовы чэмпіён Расіі на дыстанцыях 30 км (дуатлон, 2007) і 50 км (2007 — мас-старт класічным стылем, 2008 — мас-старт вольным стылем).
На рахунку Максіма Вылегжаніна дзве перамогі на этапах Кубка свету на дыстанцыі 30 км вольным стылем ў сезоне 2010/2011 і на дыстанцыі 15 кіламетраў класічным стылем на этапе «Тур дэ скі» ў Аберхофе ў сезоне 2012—2013.
9 лютага 2014 года на Алімпійскіх гульнях у Сочы заняў 4 месца ў скіятлоне (15 км класічным стылем + 15 км каньковым ходам), саступіўшы на фінішы нарвежскаму спартсмену Мартыну Сундбю.
Перакладчык
Перакладчык — спецыяліст, які займаецца перакладам, г. зн. стварэннем пісьмовага або вуснага тэксту на пэўнай мове, эквівалентнага пісьмоваму або вуснаму тэксту на іншай мове. Прафесійнае свята вусных і пісьмовых перакладчыкаў, Міжнародны дзень перакладчыка, адзначаецца 30 верасня.
Беларускія перакладчыкі
глядзіце Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Гульдэн
Гульдэн (ад Guldin - залатая манета) — гістарычная манета (першапачаткова з золата, затым са срэбра), а таксама валютная адзінка многіх краін.
Залаты гульдэн
Першапачаткова гульдэнам назвалі залатую манету, якая чаканілася ў Германіі з XIV стагоддзя ў перайманне залатому фларыну.
Першы час германскія фларыны (гульдэны) капіявалі фларэнційскую залатую манету, пазней на манетах сталі чаканіць уласныя сюжэты.
Дамінік Мінтоф
Дамінік (Дом) Мінтоф (Duminku Mintoff; 6 жніўня 1916, Бормла — 20 жніўня 2012, Таршын) — заснавальнік і лідар Мальтыйскага Лейбарысцкай партыі ў 1949—1984 гадах, прэм’ер-міністр Мальты ў 1955—1958 гадах (як прэм’ер-міністр калоніі), і па атрыманні незалежнасці з 1971 па 1984 годы.
Дзітва
Дзітва́, літ. Ditva — рака ў Літве і Воранаўскім і Лідскім раёнах Гродзенскай вобласці Беларусі, правы прыток Нёмана.
Даўжыня 93 км, у межах Беларусі каля 90 км. Плошча вадазбору 1220 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 8,2 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 ‰.
Назва
Назва Дзітва балцкага паходжання.
Той жа корань Dit- у назве літоўскай ракі Dit-upė. Звязваецца з індаеўрапейскім *dei- / dī- «свяціць» (> літоўскае diena «(светлы) дзень»).
У назве Дзітва гэты корань пашыраны з дапамогай пашыральніка -t-. Таксама ён прысутны, верагодна, і ў назве ракі Дзісна.
Назва Дзітва значыць «Блішчастая (рака)», як і назвы Лучоса, Свіцязь.
Агульнае
Пачынаецца ў 6 км на паўднёвы ўсход ад г. Эйшышкес у Літве, за 1,2 км ад вёскі Даўгердзішкі перасякае мяжу Беларусі, цячэ ў межах Лідскай раўніны, у нізоўі — па Нёманскай нізіне. Вусце за 1,3 км ад вёскі Беневічы Лідскага раёна.
Даліна ракі выразная, яе шырыня да ўпадзення ракі Крупка 1—2,5 км, ніжэй 0,6—1,1 км. Пойма двухбаковая, забалочаная, шырынёй ад 500 м да 1 км. Рэчышча ад мяжы з Літвой (50 км) каналізаванае, ніжэй моцна звілістае, дзеліцца на рукавы, шырыня ў межах 20—25 м, у верхнім цячэнні 5—10 м.
На ўчастку перахвату рэк Дзітва — Пеляса ўтварылася скразная даліна.
Асноўныя прытокі
Справа: Радунька, Чарняўка. Злева: Каменка, Восава, Няшкрупа, Крупка, Лідзея.
Пруцк
Пру́цк (, Пруцк) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шацкага сельсавета.
Дзітва
Асноўныя прытокі
Рака служыць водапрыёмнікам меліярацыйных сістэм.
Пруцк
Геаграфія
Знаходзіцца за 40 кіламетраў на паўднёвы захад ад Мар’інай Горкі, 40 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Пухавічы лініі Мінск-Асіповічы.
Дзітва
Водны і лядовы рэжым
Рэжым вывучаўся ў 1920—1933 і 1944—1964 гадах на 4 гідралагічных пастах, затым назіранні працягваліся на гідралагічным пасту Парачаны.
На перыяд веснавога разводдзя прыпадае 38 % гадавога сцёку. Найвышэйшы ўзровень разводдзя назіраецца ў пачатку 3-й дэкады сакавіка, сярэдняя вышыня над межанным узроўнем 1—1,8 м. Замярзае ў сярэдзіне снежня, крыгалом у 2-й дэкадзе сакавіка.
Пруцк
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.
Пад час Другой сусветнай вайны з канца чэрвеня 1941 г. да пачатку ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Вецярэвіцкага сельсавета.
Чортаў камень (Кравец)
Чортаў камень, або Кравец — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння. Размешчаны на беразе р. Абалянкі за 0,5 кіламетра на захад ад вёскі Вароніна Сенненскага раёна Віцебскай вобласці.
Апісанне
Прынесены ледавіком з паўднёвага захаду Фінляндыі 17-20 тысяч гадоў назад у перыяд паазерскага абледзянення. Па форме нагадвае паралелепіпед, нахілены на поўдзень. Складзены з чырвона-бурага граніту рапаківі. Даўжыня валуна складае 10,2 м, шырыня — 6,0 м (1,7 м у зямлі), вышыня — 2,7 м (з улікам падземнай часткі — каля 4 метраў). Аб'ём — каля 130 кубічных метраў, вага — 340 тон. Чортаў камень з'яўляецца другім па велічыні валуном у Беларусі пасля Вялікага Каменя (Шумілінскі раён).
Легенда
Паводле адной з легенд, у балоце, што знаходзіцца побач, жылі чэрці, якія любілі пажартаваць над п'янымі мужыкамі. Яны заводзілі мужыкоў у балота да каменя, тыя думалі, што дабраліся да ўласнай печы, распраналіся і лажыліся спаць на камені. Прачнуўшыся, яны ніяк не маглі зразумець, як яны сюды патрапілі, а чэрці ж рагочуць у хмызняку.
Паводле іншай легенды, пад гэтым каменем жыў чорт, які займаўся краўцоўскай справай. Ён шыў адзенне сялянам, а тыя разлічваліся з ім пятакамі. Нібыта адбіткі тых пятакоў i цяпер можна ўбачыць на камяні. Аднойчы дрэнны чалавек вырашыў паджартаваць над чортам, кінуў на камень палатно і папрасіў сшыць «ні тое, ні сёе». На другі дзень з'явілася на камені, нешта незразумелае: адзін рукаў у падоле, іншы на спіне, а галаву няма ўва што прасунуць. З тых часоў пакрыўдзіўся чорт і адмовіўся шыць.
Яшчэ адна легенда распавядае пра тое, што адзін умелы кравец заганарыўся сваім майстэрствам і вырашыў працягваць сваю працу нават у Вялікдзень. Бог пакараў яго, ператварыўшы ў камень, які з той пары называюць Кравец.
Хаўдзііўка
Хаўдзііўка (Ховді́ївка) — вёска ў Карукіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Карукіўскай гарадской абшчыны.
Каралеўская опера ў Стакгольме
Каралеўская опера ў Стакгольме — оперны тэатр у сталіцы Швецыі Стакгольме заснаваны ў 1782 годзе.
Будынак тэатра знаходзіцца ў цэнтры Стакгольма, на ўсходнім боку плошчы Густава Адольфа (Gustav Adolfs torg). Цяпер у рэпертуары тэатра оперныя спектаклі і балеты, балетаў каля 40 працэнтаў.
Опера мае ўласны сімфанічны аркестр, які выступае з канцэртамі.
Гісторыя
Першая оперная трупа ў Швецыі была створана каралём Густавам III. Першае прадстаўленне (опера Thetis and Phelée нямецкага кампазітара было дана 18 студзеня 1773 года, аднак оперны тэатр не быў створаны аж да 1782 года.
У 1775 годзе было распачата будаўніцтва будынка для тэатра. Аўтарам праекта будынка быў архітэктар. Замоўцам будаўніцтва быў Густаў III, прыхільнік ідэалаў асвечанага абсалютызму і заступнік мастацтваў. Паколькі замоўцам быў сам кароль, то будынак не саступае ў багацці аздаблення інтэр'ераў палацам шведскіх каралёў.
Афармленне інтэр'ераў тэатра было даручана французскаму майстру Луі-Жану Дэпрэ. Уваход у будынак тэатра ўпрыгожаны карынфскім порцікам з чатырма статуямі муз. Чатырохузроўневая зала авальнай формы мае цудоўную акустыку, усе гледачы добра бачаць дзеянне на сцэне.
Лецяшын (Клецкі раён)
Лецяшы́н (, Летешин) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красназвёздаўскага сельсавета. Знаходзіцца ў 13 км ад Клецка.
Гісторыя
Шляхецкая вёска вядомая з 18 стагоддзя.
У 1788 годзе ад Несялоўскіх гэты маёнтак купіў Францыск Чарноцкі (1757–1842), тады віцебскі падстолі, уласнік некалькіх іншых маёнткаў у былым Капыльска-Слуцкім княстве. З таго часу ажно да 1939 году была ўласнасцю Чарноцкіх. Пасля Францыска наступнымі ўласнікамі маёнтку былі: яго сын Караль Чарноцкі (1793–1870), сын Караля Густаў Чарноцкі (памёр у 1890) і сын Густава Стэфан Чарноцкі (1876 - 1941 хутчэй за ўсё ў Мінску ў вязніцы).
З 12 кастрычніка 1940 года вёска ў складзе Галавацкага сельсавета, з 24 жніўня 1960 года — у складзе Зубкаўскага сельсавета, з 22 верасня 1980 года — у складзе Гурнаўшчынскага сельсавета, з 8 снежня 1995 года па 28 мая 2013 года — у складзе Зубкаўскага сельсавета.
Вінгакер (камуна)
Вінгакер 203-я па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Вінгакер.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 8 776 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 9 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Блошнікі
Бло́шнікі (, Блошники) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Язненскага сельсавета.
Хацііўка (Карукіўскі раён)
Хацііўка (Хоті́ївка) — вёска ў Карукіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Карукіўскай гарадской абшчыны.
Іканастас
Характарыстыка
Алтар храма з часоў ранняга хрысціянства адасобліваўся ад сярэдняй часткі храма асобай невысокай агароджай. Да V—VII стагоддзяў алтарная перагародка ператвараецца ў сімвалічны вобраз Нябеснай Царквы на чале з яе Заснавальнікам — Ісусам Хрыстом. Шмат’ярусны іканастас, звернуты да вернікаў, з’яўляецца не проста агароджай алтара, але раскрывае духоўную сутнасць таго, што ўтрымліваецца і здзяйсняецца ў алтары і ва ўсёй Царкве Хрыстовай.
У цэнтры ніжняга яруса знаходзяцца Царскія вароты. На іх малюецца сцэна Дабравешчання, у якой Архангел Гаўрыіл абвяшчае Дзеве Марыі аб хуткім нараджэнні, а таксама евангелісты, якія гавораць пра прыход Сына Божага ўсяму чалавецтву. Справа ад Царскіх варот змяшчаецца вобраз Хрыста Збавіцеля, злева — вобраз Яго Прачыстай Маці; на бакавых дзвярах алтара малююцца архідыякан і Лаўрэнцій альбо Архангелы Міхаіл і Гаўрыіл, старазапаветныя першасвятары, свяціцелі. Далей па краях — абразы і найбольш шануемыя ў прыходзе святыя.
Абраз «Тайнай вячэры» над Царскімі варотамі паказвае, што ў алтары пры літургіі здзяйсняецца тое ж, што адбывалася на апошняй трапезе Збавіцеля з апосталамі. У другім ярусе іканастаса адлюстроўваюцца найважнейшыя. У цэнтры трэцяга рада — вобраз Хрыста Уседзяржыцеля, Які будзе судзіць жывых і мёртвых; па абодва бакі ад Яго — выявы Дзевы Марыі і Іаана Прадцечы, якія моляцца Збавіцелю аб дараванні чалавечых грахоў. Тры названыя рады змяшчаюць паўнату духоўнага ўяўлення аб сутнасці Царквы. У рускіх храмах ужо ў XV стагоддзі будуецца чацвёрты (Прарочы) рад з ў цэнтры, і пяты — з абразамі Бога Айца і старазапаветных праайцоў. Для Беларусі і Украіны найбольш характэрныя іканастасы ў тры і чатыры рады. Іканастас вянчае Крыж або Крыж з Распяццем.
Беларускі іканастас
На Беларусі іканастас вядомы з XV стагоддзя. Існавалі ў праваслаўных і ўніяцкіх храмах.
Беларусі іканастас вызначаўся пэўнымі асаблівасцямі: колькасць радоў З—4, «дэісусны» чын ператвораны ў «апостальскі», які разам з абразамі, змешчанымі па вертыкалі над царскімі варотамі, утвараў крыжовы кампазіцыйны стрыжань і нёс асноўную сэнсавую і дэкаратыўную нагрузку; «праайцоўскі» чын адсутнічаў або змяшаны з «прароцкім», апошнім часам рабіўся ў выглядзе групы картушаў.
Эпохай росквіту беларускага іканастаса сталі XVII—XVIII стагоддзі. Пад уплывам барока Паўночнай Еўропы яго архітэктурную аснову пачалі ўпрыгожваць фігурнай разьбой высокага рэльефу з кветкамі, ягадамі, пладамі, парасткамі і гронкамі вінаграду. Асаблівую прыгажосць іканастаса падкрэслівалі паліхромія і шчодрая пазалота.
Высокім майстэрствам праславіліся разьбяры з Віцебска, Магілёва, Оршы і Шклова. У другой палове XVII стагоддзя майстры запоўнілі царкоўныя іканастасы ў Маскве «беларускай рэззю». У маскоўскіх храмах і сёння можна ўбачыць некалькі іканастасаў, выкананых беларускімі майстрамі пад кіраўніцтвам Кліма Міхайлава, старца Іпаліта, Сцяпана Зіноўева.
У сярэдзіне XVIII ст. ва ўніяцкіх храмах заменены алтарамі на ўзор касцельных. У праваслаўных цэрквах як самабытная з’ява існаваў да 1840-х г., пазней іканастасы стваралі па зацверджаных тыпавых праектах і пакідалі ў аздабленні толькі асобныя самабытныя дэкаратыўныя элементы.
Яшчэ ў канцы 1920-х гадоў у храмах Віцебска, Магілёва, Мсціслава, Оршы захоўваліся разьбяныя пазалочаныя іканастасы другой паловы XVII стагоддзя, якія ў пачатку 1930-х гадоў былі знішчаны савецкай уладай. Часткова ўцалеў толькі іканастас храма Святога Мікалая ў Магілёве, адроджаны да жыцця працай сучасных разьбяроў, пазалотчыкаў і іканапісцаў. У заходняй частцы Беларусі ў перыяд дзяржаўнага атэізму працэс знішчэння «прадметаў рэлігійнага культу» адбываўся ў 1960-я гады. У гэты час сховішчам для сакральнага мастацтва часам станавіліся музеі. Таксама захаваліся барочныя іканастасы XVII стагоддзя ў Жыровіцах і Супраслі.
З помнікаў XVII — першай паловы XIX стст., якія можна разглядаць як традыцыйныя для беларускіх земляў (з сярэдзіны XIX ст. іканастасы выконваліся па тыпавых праектах, распрацаваных рускімі архітэктарамі), захаваліся адзінкі. Яшчэ каля двух дзясяткаў твораў, цяпер страчаных, зафіксавана на фотаздымках канца XIX — пачатку XX стст.
Татабанья
Та́табанья (Tatabánya)  — горад на паўночным захадзе Венгрыі. Насельніцтва 67 043 чалавек (2014).
Геаграфія і транспарт
Горад размешчаны ў даліне паміж горнымі хрыбтамі Герэчэ і Вертэшэ у 55 кіламетрах на паўночны захад ад Будапешта. Праз горад праходзяць чыгунка і аўтамагістралі (M1, E-60, E-75) Будапешт - Вена. Час у шляху на цягніку ад Будапешта - каля гадзіны.
Нежкаўка
Не́жкаўка (, Нежковка) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Асінаўскага сельсавета.
Нгуні (народы)
Нгу́ні — група народаў банту на поўдні Афрыкі, якія размаўляюць на мовах нгуні.
Нгуні — нашчадкі адной з буйных міграцый банту ў Паўднёвую Афрыку меркавана з рэгіёна Вялікіх Афрыканскіх азёр у XIV ст. Генетыкамі выяўлена, што нгуні асімілявалі мясцовых тубыльцаў, перш за ўсё бушменаў, а таксама мігрантаў, якія прыбывалі ў Паўднёвую Афрыку з боку Індыйскага акіяна.
Традыцыйная культура нгуні прыстасавана да ўмоў пражывання ў саваннах. Да пачатку XIX ст. займаліся пашавай жывёлагадоўляй і земляробствам, ведалі выплаўку жалеза і выраб керамікі. У першай трэці XIX ст. правадыр Чака стварыў дзяржаву зулусаў і пачаў заваяванні, якія выклікалі другасную міграцыю нгуні на поўнач.
Вышыня
Вышыня ў будаўніцтве
Збудаванні, у якіх вышыня значна перавышае абодва іншых вымярэнні, завуцца высотнымі збудаваннямі і падзяляюцца на вежавы і мачтавы тыпы.
Бяспечная вышыня ў вытворчасці
Бяспечная вышыня ў вытворчасці — адно з паняццяў тэхнікі бяспеці. Калі неагароджаны парэнчамі перапад гарызантальных паверхняў перавышае бяспечную вышыню, то здзяйсненне работ патрабуе выканання дадатковых умоваў, то бок: медычны допуск і выкарыстанне адмысловага рыштунку.
Прахладнае (Смаленская вобласць)
Прахладнае (Прохладное) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Гусінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Баляслаў Барташэвіч
Баляслаў Барташэвіч (, г. Ваўкавыск — ) — журналіст, публіцыст і культурны аналітык. Член польскага саюза хораў і аркестраў і Асацыяцыі польскіх журналістаў.
Біяграфія
Быў галоўным рэдактарам газеты «Музычная жыццё».
Публікаваўся ў «Культурным аглядзе» і «Штотыднёвіку культуры».
Ведаў дасканала англійскую і нямецкую мовы, добра валодаў рускай.
Раптоўна памёр 17 кастрычніка 2007 года. Пахаванне прайшло 23 кастрычніка а 15-й на Паўночных камунальных могілках ў Вульцы Вэнглёвай.
Шышка (Карукіўскі раён)
Шышка (Ши́шка) — вёска ў Карукіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Карукіўскай гарадской абшчыны.
Засецкае (Цёмкінскі раён)
Засецкае (Засе́цкое) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Паўлаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Антоні Ігнацы Храпавіцкі
Анто́ні Храпаві́цкі (Antoni Chrapowicki) — старадубскі маршалак, пасол Чатырохгадовага Сойма, масон.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Храпавіцкіх герба «Газдава». Сын аршанскага кашталяна Мікалая і Барбары з Рэўтаў.
У 1788 г. атрымаў ордэн Св. Станіслава.
Удзельнік Чатырохгадовага Сойма ад Старадубскага павета. Прыхільнік «патрыятычнага» лагера. Член Таварыства сяброў Канстытуцыі.
Чудакоў
Чудакоў — рускае прозвішча.
Ежы Сасноўскі
Е́жы Войцех Сасно́ўскі (Jerzy Wojciech Sosnowski ; 4 мая 1962, Варшава) — польскі пісьменнік, гісторык літаратуры, публіцыст, тэле- і радыёжурналіст.
Працаваў публіцыстам ў «Gazeta Wyborcza». У прыватных школах. На Трэцяй Праграме Польскага Радыё (Польскае Радыё 3). Выкладчык Вышэйшай школы сацыяльнай псіхалогіі. Сувядоўца «Размоў» на канале TVP Kultura.
Азэрэды
Азэрэды (Озере́ди) — вёска ў Карукіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Ястрабок валасісты
Ястрабок валасісты, ці Ястрэц (Hieracium pilosella L. або Pilosella officinarum F. Schultz et Sch. Bip.) — від раслін сямейства Астравыя (Asteraceae). У Беларусі з’яўляецца відам прыроднай флоры. Распаўсюджаны па ўсёй тэрыторыі.
Назва
Ястрабок валасісты, ястрэц, бялкі, валасень, валасняк.
Батанічнае апісанне
Ястрабок валасісты — травяністая расліна з бязлістым сцяблом і доўгім тонкім карэнішчам. Парасткі (2—10)даўжынёй да 30 см, паўзучыя, аблісцелыя. Прыкаранёвае лісце сабрана ў разетку, падоўжана-ланцэтнае, зверху шыза-зялёнае, знізу белалямцавае ад густога апушэння. Кветкі лімонна-жоўтыя, духмяныя, у адзіночных кошыках(дыяметрам да 2,5 см.) на верхавінках сцяблоў (кветкавых стрэлак). Сямянкі даўжынёй да 2 мм, цёмна-карычневыя, чубок брудна-белы.
Біялогія і экалогія
Цвіце ў траўні-ліпені. Сустракаецца ў сухіх месцах на ўскраінах светлых лясоў, пяшчанай ці камяністай глебе, ускраінах марэн, у дарог, канаў, на насыпах, высечках, паравых палях, пустазельнае, пагаршае пашы.
Хімічны склад
Падземная частка, сцеблы каўчук, кумарыны: умбелліферон, гліказід умбеліферона.
Надземная частка фенолкарбонавыя кіслоты і іх вытворныя: кававая, хлорагенавая, кумарыны: умбеліферон, флаваноіды: кверцэцін.
Лісце кумарыны: умбеліферон, гліказід умбеліферона, флаваноіды: 7-глюказід люцеолін.
Кветкі караціноіды, флаваноіды: люцеалін 2 %, 7-глюказід люцеалін, апігеніна, ізарамнецын, ізапцін.
Выкарыстанне і ўласцівасці
Выкарыстоўваецца ў народнай медыцыне як супрацьзапаленчае, вяжучае, жаўцегоннае, гемастатычнае пры ўнутраных крывацёках, дэтаксікацыйнае і раназагойваючае, сокагоннае пры паніжанай кіслотнасці страўнікавага соку. Пры захворваннях печані, язвавай хваробе страўніка, дызентэрыі, сухотах лёгкіх, анеміі, асцыце, урэміі, мачакаменнай хваробе, малярыі, анарэксіі, шаленстве, гемералапіі. Адвар (вонкава) — пры скрафулёзе, кан’юктывіце, гінгівіце, паласканне — пры ангіне, кандыдознам стаматыце ў дзяцей; для прамывання ран і спрынцаванняў пры белях. Парашок — пры жаўтусе; вонкава — раназагойваючае. Сок, млечны сок — пры кан’юктывіце і для ўзмацнення зроку. У эксперыментах аказвае моцнае дыўрэтычнае дзеянне, спрыяе выдзяленню хлорыстых і азоцістых злучэнняў, не раздражняе нырачнага эпітэлія. Рэкамендавана для лячэння нефрыту, мачакаменнай хваробы, асцыту, інфільтратаў, дыхавіцы, гіпертрафіі міякарда, падагры, пнеўманіі, грыпу і яго ўскладненняў. Экстракт выяўляе антыбактэрыйную актыўнасць у дачыненні да ўзбуджальнікаў бруцэлёзу.
З’яўляецца атрутнай раслінай для авечак.
Юнлэ
Юнлэ (кіт. трад. 永樂, спр. 永乐, піньінь Yǒng lè, літаральна: «Вечнае шчасце») — дэвіз праўлення трэцяга імператара дынастыі Мін у Кітаі Чжу Дзі з 17 ліпеня 1402 г. да яго смерці ў 1424 годзе. Чжу Дзі называюць другім заснавальнікам дынастыі. Храмавае імя — Чэн-цзу (кіт. спр. 成祖, піньінь Chéngzǔ), пасмяротнае імя — Вэнь-хуандзі (кіт. спр. 文皇帝, піньінь Wén huángdì, літаральна «культурны імператар»).
Бюст Іосіфа Іракліевіча Гусакоўскага (Магілёў)
Бюст Іосіфа Іракліевіча Гусакоўскага — помнік у Магілёве, размешчаны на вуліцы Першамайскай, каля былога Дома культуры швейнай фабрыкі імя В. Валадарскага.
Устаноўлены ў 1955 годзе ў гонар двойчы Героя Савецкага Саюза, генерала арміі Іосіфа Іракліевіча Гусакоўскага. Аўтар помніка — скульптар І. Пяршучаў. Уяўляе сабой паясны бронзавы бюст (вышыня 2,2 м), пастаўлены на пастамент (3,6 м) і ступеньчаты стылабат (1 м), выкананыя з бетону і граніту. Пластычная форма, мадэліроўка дакладна перадаюць вобраз адважнага воіна, мужнага чалавека. На пастаменце з шэрага паліраванага граніту, які выкананы ў формах класіцызму, бронзавы картуш, на ім — радкі Указа Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР аб узнагароджанні І. І. Гусакоўскага другім медалём «Залатая Зорка».
Яськаўцы
Я́ськаўцы (, Яськовцы) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубровенскага сельсавета.
Парламент Пакістана
Парламент Пакістана — федэральны заканадаўчы орган (парламент) Пакістана. На 2012 год парламент Пакістана адрозніваецца самым вялікім у ісламскім свеце працэнтам месцаў, якія займаюць жанчыны.
Склад
Згодна з 50 артыкулам Канстытуцыі, у парламент таксама ўваходзіць прэзідэнт Пакістана.
Нацыянальная асамблея
Нацыянальная асамблея з'яўляецца ніжняй палатай парламента Пакістана. У яе ўваходзяць 342 дэпутаты, з якіх 272 абіраюцца таемным галасаваннем, 60 месцаў прадастаўлена жанчынам і 10 — рэлігійным меншасцям. З 19 сакавіка 2008 года па 3 чэрвеня 2013 года спікерам Нацыянальнай асамблеі была жанчына Фехміда Мірза. З 3 чэрвеня 2013 года гэтую пасаду займае Сардар Садзік.
Сенат
Сенат з'яўляецца верхняй палатай парламента Пакістана. У яго ўваходзіць 100 дэпутатаў, якія выбіраюцца дэпутатамі ніжняй палаты федэральнага парламента і заканадаўчых сходаў правінцый. Тэрмін паўнамоцтваў сената — 6 гадоў. Траціна складу сената абнаўляецца кожныя 2 гады. Старшыня Сенату — Раза Рабані (з 11 сакавіка 2015 года).
Айлантавы шаўкапрад
Айлантавы шаўкапрад (Samia cynthia) — від паўлінавочак з падсямейства. Вусені выкарыстоўваюцца чалавекам для атрымання шоўку, але не з’яўляюцца прыручаным відам, як.
Распаўсюджанне
У Еўропу быў першапачаткова завезены для вытворчасці шоўку, які апынуўся занадта дарагім, але некалькі матылькоў паляцелі з няволі і ўтварылі папуляцыі ў асобных еўрапейскіх гарадах, такіх як Вена, Парыж, Страсбур, дзе дрэвы роду вырошчваліся як дэкаратыўныя расліны.
Апісанне
Размах крылаў ад 90 да 140 мм. Крылы маюць аліўкава-карычневую афарбоўку, са светлымі паўмесяцавымі плямамі ў цэнтры і шырокай чатырохкаляровай паласой (чорнай, белай, ружовай і ружавата-белай). Верхні бок брушка жаўтлява-шэры.
Развіццё
Самка адкладае яйцы купкамі (па 10-20 штук) на лісце кармавых раслін. Інкубацыя доўжыцца 7-10 дзён. Вусені ў пачатковай стадыі жывуць зграйкамі, маюць жоўты колер. Вусень даўжынёй 7-8 см. Затым вусені становяцца адзіночкамі і набываюць зялёны колер. Перад акукленнем пляце шэра-залацісты кокан, які пры размотванні дае 600 м ніткі, прыдатнай для вырабу тканіны. Зімуе кукалка.
Экалогія
Кармавыя расліны вусеняў: (часцей  і ),, , , , , , , , ,  і.
Значэнне ў жыцці чалавека
Матылёк разводзіцца ў паўпрыручаным стане ў Паўднёва-Усходняй Азіі для атрымання шоўку, аднак шырокага прамысловага значэння не мае. Спроба яго гадоўлі ў Еўропе ў XIX стагоддзі не ўвянчалася поспехам.
Калчужына
Калчужына (Колчужино) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Паўлаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Сяленскага сельскага паселішча.
Хіёна (дачка Барэя)
Хіёна (Χιόνη) — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Дачка бога ветра Барэя і афінскай царэўны Арыфіі. Жыла ў Фракіі. Хіёна сышлася з Пасейдонам і нарадзіла ад яго Эўмалпа.
Рудакі (Смаленская вобласць)
Рудакі (Рудаки) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Гусінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Пятроў
Пятро́ў (Пятро́ва) — распаўсюджанае рускае прозвішча, утворана ад імя Пётр.
Лебяда (рака)
Лебяда, Лябёдка (у верхнім цячэнні) — рака ў Шчучынскім і Лідскім раёнах Беларусі, правы прыток Нёмана. Даўжыня 67 км. Вадазбор 791 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7 ‰.
Назва
Назва Лебяда не звязаная з назвай расліны «лебяда». Гідронім мае балцкае паходжанне.
Гідранімічныя аналагі — літоўская рачная назва Lebedà (двойчы), назва ракі Лебасціна (< *Lebasta) на Верхнім Падзвінні. Звязана з літоўскім lebti «гультаяваць», lebeda «гультай, цямця-лямця».
Пашыральнік -d- сустракаецца ў літоўскім слова- і назваўтварэнні (dailus «гладкі, ладны» — dailidė «дойлід, будаўнік, цясляр, рамеснік»).
Той жа пашыральнік -ed-, што і ў назве Лебяда, у рачных назвах Беседзь, Канеда (на Верхнім Падзвінні), Немеда, Жэведа (на Падзесенні).
Корань Leb- таксама ў двухасноўных назвах Лебяжода (рака ў Налібоцкай пушчы), Лібажада / Лібажода (прыток прыпяцкай Убарці). Яны значаць «Павольная плынь»: значэнне «цекці» ў кораня жад- / жод- развілася з «мовіць».
Значэнне назвы Лебяда можна перадаць як «Павольная (рака)».
Тыпалагічна так жа сама матываваная назва ракі Сінія (звязаная з літоўскім at-sainus «павольны, неахайны, лянівы»).
Гідраграфія
Цячэ па Лідскай раўніне, паўднёвая частка на Нёманскай нізіне. Паверхня роўная, зрэдку перасечаная ўзгорыстымі градамі і адзінкавымі ўзгоркамі. Грунты ў асноўным супясчаныя і пясчаныя, трапляюцца валуны. Пад лесам 13 % вадазбору. Мяшаныя, з перавагай хвойных парод лясы, трапляюцца дробнымі масівамі, найбольшы масіў у сярэдняй частцы вадазбору. Пад ворывам 45 % тэрыторыі. Маецца нізіннае асушанае балота плошчай 1,4 тыс. га.
Даліна трапецападобная, шырынёй 1—1,5 км, у нізоўі месцамі невыразная. Схілы спадзістыя, слабапарэзаныя, зрэдку ўкрытыя лесам і хмызняком. Пойма нізкая, двухбаковая, большай часткай забалочаная, лугавая; шырыня яе 0,5—0,7 км. У пойме меліярацыйныя каналы.
Рэчышча звілістае, шырыня ў межань да вусця Вялікай Лябёдкі 8—12 м, ніжэй 15—25 м. На працягу 20,4 км рэчышча каналізаванае: ад в. Русанаўцы да в. Збражкі (7,9 км) і ад в. Васілішкі да в. Малое Мажэйкава (12,5 км). Берагі размываюцца, нярэдка насыпныя, стромкія і абрывістыя.
Сцёк ракі зарэгуляваны плацінамі. Сярэднегадавы расход вады ў вусці каля 5 м³/с, на перыяд веснавога разводдзя прыпадае 45 % сцёку. Рака выкарыстоўваецца як водапрыёмнік меліярацыйных сістэм.
Новааляксандраўка (Чавускі раён)
Новаалякса́ндраўка (, Новоалександровка) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Асінаўскага сельсавета.
Бакінскае вышэйшае агульнавайсковае каманднае вучылішча імя Вярхоўнага Савета Азербайджанскай ССР
Бакінскае вышэйшае агульнавайсковае каманднае вучылішча імя Вярхоўнага Савета Азербайджанскай ССР (Bakı Ali Ümumqoşun Komandirlər Məktəbi) — адно з найстарэйшых вышэйшых ваенных навучальных устаноў СССР, існавала з 1939 па 1991 год. У розныя гады рыхтавала спецыялістаў розных вайсковых спецыяльнасцяў.
Стварэнне
Сваю гісторыю Бакінскага вышэйшае агульнавайсковае каманднае вучылішча вядзе ад Грозненскага пяхотнага ваеннага вучылішча. 29 лістапада 1939 г. быў выдадзены загад № 04837 Наркамата абароны СССР «Аб фарміраванні ў горадзе Грозны Грозненскага пяхотнага ваеннага вучылішча» у складзе 4-х батальёнаў, па 400 курсантаў у кожным.
Алэксандрыўка (Карукіўскі раён)
Алэксандрыўка (Олекса́ндрівка) — вёска ў Карукіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Бакінскае вышэйшае агульнавайсковае каманднае вучылішча імя Вярхоўнага Савета Азербайджанскай ССР
Стварэнне
Большасць курсантаў прыбыла ў фармаванае вучылішча з Харкаўскай, Арлоўскай абласцей, Паўночнага Каўказа і рэспублік Сярэдняй Азіі. Камандны і выкладчыцкі склад быў падабраны з ліку найбольш падрыхтаваных камандзіраў, якія праходзілі службу ў Паўночна-Каўказскай ваеннай акрузе. Сярод прыбылых на камандную і выкладчыцкую працу ў вучэльню 31 чалавек мелі сярэднюю адукацыю і 115 чалавек няпоўная сярэдняя адукацыя. Начальнікам вучылішча быў прызначаны палкоўнік Сытнік Васіль Рыгоравіч, ваенным камісарам-палкавы камісар Брансбург Леў Шнееровіч 1 студзеня 1940 года вучылішча было сфарміравана, і курсанты прыступілі да заняткаў.
22 лютага 1940 года вучылішчу ва ўрачыстай абстаноўцы было уручана Чырвонае Знамя абласным камітэтам ВКП(б) і Саветам Народных Камісараў Чачэна-Інгушскай АССР.
28 жніўня 1940 г. загадам Наркама абароны СССР № 0195 Грозненскі пяхотнае вучылішча перададзена ў падпарадкаванне Кіроўцу Упраўлення ваенна-навучальных устаноў.
Перад вайной вучылішча рыхтавала курсантаў па трох профілях: 50 % — па профілю камандзіраў стралковых узводаў, 30 % — камандзіраў кулямётных узводаў і 20 % — камандзіраў мінамётных узводаў. У чэрвені 1941 года адбыўся першы выпуск маладых камандзіраў па паскоранай праграме.
З 1-га ліпеня 1941 года вучылішча перайшло на падрыхтоўку будучых камандзіраў па скарочаным праграмам 4-х і 6-ці месяцаў.
Усяго Грозненскі пяхотнае ваеннае вучылішча (1-га фармiраваннi) ажыццявіла пяць выпускаў камандзіраў, апошні пяты выпуск — у маі 1942 года.
У пачатку жніўня Грозненскі ваеннае пяхотнае вучылішча (2-га фарміравання) было перадыслакавана ў г. Душэты з-за набліжэння фронту да г. Грозны.
У першыя ж дні пасля прыбыцця ў Душэты, па загадзе камандавання Закаўказскага фронту вучылішчам былі сфармаваныя з курсантаў дзве асобныя горна-стралковыя роты па 155 чалавек у кожнай. 2 верасня 1942 году гэтыя роты змяншэння ў дзеючую армію для абароны горных перавалаў галоўнага Каўказскага хрыбта, дзе ішлі зацятыя баі з нямецкімі егерскую дывізіямі 49-га горна-стралковага корпуса. Улічваючы адсутнасць у Душети умоў для нармальнага навучання курсантаў, вышэйшым кіраўніцтвам было прынята рашэнне аб перадыслакацыі Грозненскага пяхотнага вучылішча ў горад Баку.
Да 25 кастрычніка 1942 года вучылішча перадыслакавалася ў горад Баку на базу Бакінскага пяхотнага вучылішча імя Сярго Арджанікідзэ, убыўшага на закаўказскіх фронт 16.09.1942 года ў складзе 164-й і 165-й асобных стралковых брыгад.
У канцы 1942 года адбыўся шосты выпуск курсантаў Грозненскага пяхотнага вучылішча з дня яго заснавання і першы — Грозненскага ваеннага пяхотнага вучылішча (2 ф.).
9 снежня 1943 года адбылося ўрачыстае ўручэнне Чырвонага Сцяга і граматы да яго ад імя Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР.