cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Балійцы
Гісторыя
У канцы 1 тысячагоддзя н. э. Балі быў заваяваны выхадцамі з суседняга вострава Ява, якія распаўсюдзілі тут будызм і індуізм. У 1073 г. адбылася рэлігійная рэформа, якая садзейнічала далейшаму ўкараненню індуізму сярод простага насельніцтва і падзелу яго на касты. З прыходам індуізму звязана распаўсюджанне пісьмовасці. Найстаражытнейшыя вядомыя надпісы адносяцца да XI ст. У 1284 г. Балі зноў быў заваяваны яванцамі і ўвайшоў у склад яванскай дзяржавы Маджапахіт. Сюды перасяляліся выхадцы з вышэйшых колаў маджапахіцкага грамадства. У выніку, яны сфарміравалі асноўную частку вышэйшых каст Балі. Частка мясцовага насельніцтва, якая не прыняла яванскую культуру, склала асобны пласт так званых балі ага.
Ужо ў XIV ст. на Балі вылучылася асобная галіна маджапахіцкай дынастыі. Распад дзяржавы на Яве, а таксама кантакты з еўрапейскімі ганлярамі з канца XVI ст., прывёў да актыўнасці мясцовых манархаў-раджаў. Іх арміі ўрываліся на Усходнюю Яву і востраў Ламбок. З Балі вывозілі спецыі, тканіны, рабоў і опіум. Але ў XVII ст. адзіная балійская дзяржава канчаткова распалася на некалькі малых манархій.
Заняткі
Асноўным заняткам балійцаў здаўна з'яўлялася земляробства. На штучных тэрасах гор і пагоркаў яны вырошчваюць пераважна рыс, для атрымання высокіх ураджаяў якога ўжо ў сярэднявеччы была збудавана надзвычай складаная сістэма ірыгацыі. Рысавую расаду загадзя прарошчваюць у спецыяльна адведзеных месцах, а потым пераносяць на ўзаранае драўляным плугам поле. Саспелыя каласы зразаюць нажом. Акрамя таго, вырошчваюць садавіну і гародніну, бабовыя, кукурузу, чай, какава, кветкі і г. д. Большасць земляў знаходзіцца ў карыстанні абшчыны. Плантацыйных гаспадарак на Балі амаль няма.
Жывёлагадоўля мае падсобны характар. Быкоў і канёў трымаюць толькі для транспартыроўкі людзей і грузаў. З дапамогай быкоў таксама апрацоўваюць палеткі. Разводзяць свінняў, качак, курэй. Мора лічыцца месцам, населеным злымі духамі, таму самі балійцы не займаюцца марскім рыбалоўствам. Гэтая праца аддадзена ў рукі нешматлікіх перасяленцаў з іншых астравоў. Аднак рыбу ловяць з дапамогай плеценых кашоў на затопленых рысавых палях і на азёрах.
Да канца XX ст. рамёствы не былі адасоблены ад занятка сельскай гаспадаркай. Але ў сувязі з распаўсюджваннем турызму і попытам на сувенірную прадукцыю вылучыліся прафесійныя рамеснікі. Балійцы знакаміты сваім ткацтвам (ім займаюцца выключна жанчыны), ганчарствам, высокамастацкай апрацоўкай металаў і дрэва.
Жытло
Найбольш распаўсюджаны тып паселішча — вёска. Балійскія вёскі маюць строгую планіроўку, выцягнуты ўздоўж дарог з поўначы на поўдзень. Асноўную дарогу пад прамым вуглом перасякаюць вузкія вуліцы. Сялянскія сядзібы пекаранган акружаныя гліняным мурам, знутры якога размешчаны гаспадарчыя і жылыя пабудовы бале. Іх узводзяць на фундаменце з цэглы або гліны. Бале уяўляюць сабою асобныя будынкі-пакоі на па́лях, якія накрываюць саламяным дахам.
У вёсках абавязкова маюцца грамадскія пабудовы — храмы (пура), школа і абшчынны будынак для паседжанняў вясковай рады.
Вопратка
Асноўнай вопраткай на Балі з'яўляецца саронг. Жаночы саронг каін доўгі, шчыльна абгортваецца вакол сцёгнаў. Мужчынскі саронг камбен кароткі. У апошнія дзесяцігоддзі на змену яму прыйшлі кароткія штаны са скураным поясам. Па-над саронгам апранаюць кашулі і кофты. Мужчыны звычайна павязваюць галаву хусткай. Сустракаюцца розныя тканіны для вопраткі, пераважна баваўняныя, упрыгожаныя гафтам, пазалотай, рознымі аплікацыямі.
Святочнае ўпрыгожванне жанчын надзвычай складанае. Яны робяць разнастайныя прычоскі, апранаюць на галаву вянкі з кветак, носяць розныя ювелірныя вырабы з бронзы і каштоўных металаў. Распаўсюджаны завушніцы з лісця. Мужчыны нават у звычайныя дні маюць скураную перавязь з крысам.
Харчаванне
Звычайныя і алкагольныя напоі робяць з пальмавага соку і рысу.
Сацыяльная арганізацыя
У сельскай мясцовасці галоўным грамадскім інстытутам да нашых дзён з'яўляецца вясковая абшчына дэса. Яна кіруецца радай з гаспадароў сядзіб на чале выбранага імі старасты. У каланіяльныя часы галандцы спрабавалі прызначаць афіцыйных стараст, але іх роля абмежавалася зборам падаткаў. Акрамя старасты, існуюць іншыя грамадскія пасады (пісары, пасланцы, вартаўнік і г. д.). Абшчына аказвае абавязковую дапамогу сваім членам, у тым ліку кампенсуе страчанае ў выніку землятрусаў, пажараў і крадзяжу. Стараста і рада выступаюць ў якасці суддзяў. Звычаёвае права, як і ў мусульманскіх грамадствах, мае назву адат. У дзяржаўны суд балійцы звяртаюцца толькі ў выпадку цяжкіх крымінальных злачынстваў.
Другі тып суседскай абшчыны — банджар. Звычайна ён уваходзіць у склад дэса, але таксама мае свайго старасту, храм і агульныя святы. У буйных вёсках і гарадах банджар разглядаецца нават як больш важнае аб'яднанне, чым дэса. Гэта залежыць ад таго, хто распараджаецца зямлёй абшчыны, агульнавясковая або суседская рада. Важнае месца ў жыцці вёскі таксама займаюць аб'яднанні субак, створаныя для агульнага карыстання вадой і падтрымання ірыгацыйных збудаванняў, кааператывы і прафесійныя згуртаванні і г. д.
Большая частка ворыўных земляў на Балі заўсёды кантралявалася самімі абшчынамі, якія размяркоўвалі іх паміж сем'ямі, а таксама выплочвалі адзіны падатак дзяржаве. Але ў перыяд сярэднявечча ўзніклі асобныя землеўласніцтвы феадальнага тыпу. Яны былі не вельмі вялікімі і апрацоўваліся найманымі сялянскімі групамі сека меджукут.
Акрамя таго, балійскае грамадства з XI ст. з'яўляецца каставым. Большая частка насельніцтва належыць да ніжэйшай касты шудраў (судра, джаба). Меней за 10% насельніцтва складаюць вайш'і (гусці), кшатрыі (дзева або 'анак і агунг), брахманы (іда, іда багус). Пераход з адной касты ў іншую прынцыпова не магчымы, але пры прасоўванні па сацыяльнай лесвіцы члены ніжэйшых каст могуць мяняць сябе тытул, які ў іншых абставінах захоўваецца ўсё жыццё і перадаецца па спадчыне. Шлюбы паміж прадстаўнікамі розных каст не забаронены. Лічыцца, што муж павінен належыць да больш высокай касты, чым жонка. У мінулым шлюбы прадстаўніц высакародных каст на прадстаўніках ніжэйшых строга караліся. Брахманы і кшатрыі звычайна займаюць месцы (пры размове, жыцці ў шматпакаёвым доме, сядзенні ў крэслах і інш.) вышэй, чым вайш'і і шудры, з імі прынята размаўляць на асаблівым стылі мовы. Брахманы абавязаны прытрымлівацца некаторых забарон у харчаванні і вопратцы.
Каставая сістэма з'яўляецца ў сваёй аснове рэлігійнай і можа не супадаць з палітычнай або маёмаснай. У мінулым на вышэйшай прыступцы сацыяльнай лесвіцы стаялі манархі-раджы з касты агунг. У сучаснасці, большасць членаў вышэйшых каст займаецца земляробствам, падобна шудрам. Асобныя пачэсныя касты-джаці складаюць кавалі пандэ весі і горцы балі ага.
Сем'і звычайна нуклеарныя, радзей пашыраныя. Сістэма сваяцтва патрылінейная. Шлюб адбываецца са згоды маладых, але жаніх плоціць выкуп бацькам нявесты. Выкуп пры жаніцьбе на дзяўчыне са сваёй вёсцы неабавязковы. Дапушчаецца палігінія. Мужчыны і жанчыны могуць разводзіцца і браць шлюб некалькі разоў у жыцці.
Святы
Большасць святаў на Балі мае рэлігійны характар. Але практыкуюцца і індывідуальныя цырымоніі, звязаныя з ўяўленнем аб цыклічным жыцці кожнага чалавека. Найбольш важныя з іх — падпілоўванне зубоў, вяселле, пахаванне. Разам з індуізмам на Балі прыйшоў звычай крэмацыі памерлых. Да пачатку XX ст. прадстаўніцы вышэйшых варн маглі практыкаваць звычай самазабойства праз спаленне. Вядомы святы багоў-заступнікаў пэўнай сям'і адалан сангух.
Найбольш папулярныя святы на Балі:
У сакавіку ў паселішчы Убуд святкуецца чатырохдзённы духоўны фестываль, які сумяшчае найбольш яркія рысы ўсіх іншых балійскіх фестываляў. Аднак ён папулярны больш сярод турыстаў, чым сярод карэнных жыхароў. Для баўлення асабістага часу балійцы арганізуюць пеўневыя баі і гонкі быкоў па залітых вадою палетках.
Мова
Балійская мова адносіцца да аўстранезійскай сям'і моў, лексічна вельмі блізкая да яванскай. Балійская пісьмовасць каракан ўзнікла ў XI ст. на аснове старажытнаіндыйскага пісьма брахмі. Ёй шырока карыстаюцца і ў наш час, хаця ў адукацыйных установах і афіцыйных выданнях распаўсюджана пісьмовасць на аснове лацінкі.
Рэлігія
Большасць вернікаў-балійцаў — індуісты. Індуізм разам з будызмам трапіў на Балі з суседняй Явы ў канцы 1 тысячагоддзя н. э. і канчаткова замацаваўся ў XI ст., калі адбыўся падзел мясцовага насельніцтва на касты. У балійскім індуізме прасочваюцца некаторыя старажытныя паганскія аўстранезійскія вераванні (шанаванне гор, адсутнасць выяў багоў знутры храмаў, увядзенне ў пантэон некаторых мясцовых звышнатуральных істот, шаманская практыка і г. д.), а таксама ранняга будызму (Буда шануецца як асобнае бажаство) і тантрызму.
Самі балійцы называюць сваю рэлігію агама ціртха (літаральна, "святая вада"). У ёй адводзіцца значная роля рытуальнай частцы і ахвярапрынашэнням. На Балі існуе мноства храмаў. Яны будуюцца асобнымі сем'ямі, прафесійнымі і каставымі аб'яднаннямі, абшчынамі, дзяржаўнымі ўстановамі.
Сярод святароў вылучаюцца брахманы-педанда, якія лічацца найвышэйшым колам тэолагаў і тлумачальнікаў свяшчэнных тэкстаў. Яны аб'ядноўваюцца ў гурткі секехе бебаасан, якія займаюцца чытаннем і тлумачэннем рэлігійнай літаратуры. Аднак правядзенне рытуалаў дазваляецца таксама святарам пемангку і баліян з ніжэйшых каст.
Найвышэйшым бажаством лічыцца Саанг Х'янг Від'і Васа, якога ўяўляюць старэйшым братам Шывы.
Балі ага
Балі ага (літаральна, "старыя балійцы") або вонг ага ("старыя людзі") — невялікая група балійцаў (усяго некалькі тысяч чалавек), якая жыве ізалявана ад іншага насельніцтва ў гарах. Найбольш вядомы іх вёскі Тэнганан, Труньян, Пегрынгсінган і Педава на ўсходзе вострава. У мінулым, балі ага таксама жылі ў іншых горных раёнах і на суседнім востраве Пеніда. Яны значна адрозніваюцца па сваёй культуры і мове ад астатніх балійцаў.
Паводле легенд саміх балі ага, яны з'яўляюцца паслядоўнікамі рышы Маркандэю, аднаго з першых на іх востраве прапаведнікаў індуізму, які прыбыў з Явы ў VIII ст. Пасля заваявання Балі яванцамі балі ага мігрыравалі ў горную мясцовасць і фактычна не падпарадкоўваліся раджам. Старасты вёсак з'яўляліся аўтаномнымі кіраўнікамі абшчын. Іх аўтаномія падтрымлівалася галандскімі каланіяльнымі ўладамі, якія лічылі балі ага нашчадкамі дзікіх плямёнаў, што насялялі востраў да аўстранезійцаў. Звычайныя балійцы прымалі "старых людзей" за чараўнікоў, лічылі іх людаедамі і прыхільнікамі крывавых звычаяў, а таму імкнуліся трымацца ад іх як мага далей. Гэтаму спрыяў звычай горцаў фарбаваць зубы ў чорны колер і прыносіць частыя ахвяры багам і духам.
Балі ага жывуць у буйных горных вёсках, абнесеных мурам. У мінулым, уваход на іх тэрыторыю жорстка абмяжоўваўся, а шлюбы з іншымі балійцамі забараняліся. Зносіны паміж жыхарамі розных горных вёсак таксама не былі сталымі, таму ў кожным населеным пункце балі ага размаўляюць на характэрнай толькі для іх мясцовай гаворцы. Рэлігіяй горцаў з'яўляецца індуізм, аднак каставы падзел адсутнічае, захаваліся многія рысы старажытнага культу продкаў, шанавання гор і камянёў. Падобна іншым балійцам, яны карыстаюцца пісьмовасцю каракан і маюць свае свяшчэнныя кнігі лантар.
Галоўны занятак балі ага — земляробства. На Балі яны вядомы як выдатныя ткачы, якія карыстаюцца даволі складанай тэхнікай пляцення нітак ікат, ганчары і рэзчыкі. Для рэчаў, зробленых горцамі, характэрны адрозны ад балійскага арнамент. Калісьці рамяство дазваляла балі ага весці абмежаваны гандаль са знешнім светам, каб забяспечыць абшчыну найбольш неабходнымі рэчамі. У наш час іх вырабы запатрабаваны сярод турыстаў.
Балі ага не маюць прыватнай маёмасці. Зямля, жытло, ураджай, хатняя жывёла і нават хатнія рэчы належаць усёй абшчыне. Захавалася сістэма родавых аб'яднанняў. Сем'і пашыраныя. Разводы і любыя формі палігаміі забаронены. Існуюць адрозненні ад іншых балійцаў ў правядзенні святаў і рэлігійных рытуалаў. У вёсцы Тэнганан вядомы трохдзённы фестываль удаба самбах, які арганізуецца ў летнія месяцы і суправаджаецца кровапралітнымі адзінаборствамі.
Бушка (баярын літоўскі)
Бушка — уплывовы літоўскі баярын, служыў Кейстуту.
Біяграфія
Магчыма паходзіў з роду колішніх князёў Дзяволтвы, упершыню згадваецца ў Віганда з Марбурга пад 1365 г. як Buschke, які камандаваў атрадам літоўскага войскаў колькасцю ў 400 ваяроў у Мейшаголе.
У Wegebericht за 1385 г. на тэрытотрыі колішняй Дзяволтвы пазначана паселішча Busekindorf, верагодна, звязанае з Бушкам, бо рэтраспектыўна вотчына яго нашчадкаў размяшчалася ў ваколіцах Вількаміра. Верагодна, Бушка быў уплывовым дзеячом ў тагачасным ВКЛ і вядомым сярод немцаў, бо ў Салінскім дагаворы (1398) палічылі патрэбым пазначыць яго сына Валімонта як Buschken son.
Японская група
Японская група (Ὀμάς Ἰαπώνων) — неафіцыйная назва палітычнай групоўкі ў Парламенце Грэцыі ў 1906—1908 гадах.
Назва
Група была створана ў чэрвені 1906 года пасля парламенцкіх выбараў у тым жа годзе. Неафіцыйную назву ёй даў журналіст Уласіс Гаўрылідыс у артыкуле, апублікаваным у газеце «Акропаліс» 10 (23) лютага 1907 года, дзе ён параўнаў іх імпэт з напорлівасцю японскіх жаўнераў падчас нядаўняй тады руска-японскай вайны.
Удзельнікі
Удзельнікамі групы былі:
Пажылы Георгіяс Феатокіс быў ганаровым кіраўніком групы, але ейным сапраўдным рухавіком стаў Дымітрыяс Гунарыс — малады праўнік, які атрымаў адукацыю ў Францыі і Германіі і быў пад уплывам свайго досведу сацыяльнае заканадаўства Бісмарка. Пратапападакіс быў інжынерам. Цягам усёй сваёй палітычнай кар’еры ён заставаўся набліжэйшым паплечнікам Гунарыса. Возікіс быў адметны тым, што быў абраны ў парламент ва ўзросце ўсяго 27 гадоў.
У склад групы ўваходзілі сябры розных партый і палітычных кірункаў. Гэта перашкодзіла іх аб’яднанню ў асобную палітычную партыю. Зрэшты, самі сябры Японскай групы ніколі не зрабілі сур’ёзнага высілку аб’яднацца ў сапраўднай масавую партыю, галоўнай прычынай чаго было нежаданне Гунарыса браць на сябн ролю лідара.
Мэты
Асноўнай заклапочанасцю «японцаў» быў палітычны крызіс у Грэцыі, да якога прывялі дзяржаўнае банкруцтва 1893 года, параза ў грэка-турэцкай вайне 1897 года і ўвядзенне міжнароднага фінансавага кантролю пасля. «Японцы» крытыкавалі палітычны клас і бясплённае чаргаванне партый. Яны прапанавалі радыкальныя праграмы мадэрнізацыі і прытрымліваліся эгалітарнай і антыкарупцыйнай рыторыкі, накіраванай на адстойванне маральных каштоўнасцей.
Роспуск
Нягледзячы на фармальную няўдачу, Японская група стала прадвеснікам палітычных рэформ пасля Афінскага паўстання 1909 года і прыходу да ўлады Элефтэрыяса Венізеласа.
Геаграфія Ліхтэнштэйна
Ліхтэнштэйн размешчаны ў Верхняй рэйнскай даліне Еўрапейскіх Альпаў і мяжуе на ўсходзе з Аўстрыяй і на захадзе са Швейцарыяй, яго тэрыторыя цалкам акружана тэрыторыямі гэтых дзяржаў. Нараўне з Узбекістанам Ліхтэнштайн з'яўляецца адной з дзвюх краін свету, шлях ад якіх да акіяну пралягае праз тэрыторыю не менш чым двух дзяржаў. Усю заходнюю мяжу краіны фарміруе рака Рэйн. Працягласць краіны з поўначы на поўдзень каля 24 км. На крайнім поўдні размешчана найвышэйшая кропка Ліхтэнштэйна — гара Граўшпіц (2 599 м). Іншыя горы: Штахлеркопф. Нягледзячы на альпійскае размяшчэнне краіны, перавага паўднёвых вятроў робіць клімат Ліхтэнштэйна параўнальна мяккім. Зімой горныя схілы выдатна падыходзяць для розных зімовых відаў спорту. Дзякуючы новай вымяральнай сістэме ў 2006 высветлілася, што плошча краіны 160 км², а межы 77.9 км. Такім чынам, аказалася, што даўжыня ліхтэнштэйнскіх межаў на 1.9 км даўжэй, чым раней лічылася.
Клімат умераны, ападкаў 700-1 200 мм у год. Каля чвэрці тэрыторыі пакрыта лясамі (елка, бук, дуб); у гарах — субальпійскія і альпійскія лугі.
Статыстыка
Размеркаванне зямельных рэсурсаў (па дадзеных на 1993 г.):
Мастоцкі сельсавет
Масто́цкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Масток.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Лупалаўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лупалаўскім раёне БССР. З 2 сакавіка 1931 года ў складзе Магілёўскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года ў склад сельсавета з Заходскага сельсавета Шклоўскага раёна перададзена вёска Кастрыцы. 22 ліпеня 1960 года ў склад сельсавета з Машанацкага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Макаўня, Макрусінка і Мацееўшчына). 23 снежня 2009 года да сельсавета далучана частка скасаванага Брылеўскага сельсавета (4 населеныя пункты: Зарудзееўка, Макаранцы, Машанакі і Мішкаўка).
Францішак Блоньскі
Францішак Блоньскі (таксама Франц Блонскі, Franciszek Błoński, 1867—1910) — польскі ўрач, батанік-крыптагаміст і міколаг.
Мастоцкі сельсавет
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (13 населеных пунктаў) — 1309 чалавек, з іх 94,6 % — беларусы, 3,7 % — рускія, 1,1 % — украінцы.
Склад
Станам на 2009 год у склад сельсавета ўваходзілі 13 населеных пунктаў, пасля ўзбуйнення — 17 населеных пунктаў (23.12.2009 г.):
Францішак Блоньскі
Біяграфія
Нарадзіўся ў Варшаве ў 1867 годзе. Падчас вучобы ў гімназіі пачаў цікавіцца вывучэннем прыроды, стаў публікаваць феналагічныя нататкі. У 1886 годзе Францішак паступіў на медыцынскі факультэт Варшаўскага ўніверсітэта. Скончыўшы яго ў 1891 годзе, працаваў урачом на цукраварным заводзе ў вёсцы Спычынці Кіеўскай губерні.
Даследаванні Блоньскага прысвечаны галоўным чынам відавой разнастайнасці грыбоў, лішайнікаў і імхоў Польшчы (у прыватнасці, Белавежскай пушчы). Значна папоўніў звесткі аб разнастайнасці бяскветкавых раслін Польшчы. Апісаў некалькі новых відаў грыбоў, а таксама формаў кветкавых раслін. Пачаў падрыхтоўку шматтомнага вызначальніка імхоў Польшчы Conspectus muscorum Poloniae.
Памёр 4 (17) красавіка 1910 года, заразіўшыся тыфам ад аднаго з хворых у шпіталі.
Ларышчаўскі сельсавет
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Добрушскага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Гомельскага раёна. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Жгуна-Будскага сельсавета.
Анатоль Васільевіч Луначарскі
Анатоль Васільевіч Луначарскі (Анато́лий Васи́льевич Лунача́рский; 11 (23) лістапада 1875 года, Палтава, Расійская імперыя — 26 снежня 1933,, Францыя) — рускі савецкі пісьменнік, грамадскі і палітычны дзеяч, перакладчык, публіцыст, крытык, мастацтвазнаўца.
Акадэмік АН СССР, з кастрычніка 1917 па верасень 1929 года — першы наркам асветы, актыўны ўдзельнік рэвалюцыі 1905—1907 гадоў і Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года.
Біяграфія
Анатоль Луначарскі нарадзіўся ў 1875 годзе ў Палтаве, ад пазашлюбных адносін сапраўднага стацкага саветніка Аляксандра Іванавіча Антонава (1829—1885) і Аляксандры Якаўлеўны Растоўцавай (1842—1914), дачкі Я. П. Растоўцава. Імя па бацьку, прозвішча і дваранскае званне атрыманы Луначарскім ад яго айчыма Васіля Фёдаравіча Луначарскага, прозвішча якога, у сваю чаргу, — вынік перастаноўкі слагоў у прозвішчы «Чарналускі» (паходзіць ад дваранскага роду Чарналускія). Так як айчым Луначарскага быў пазашлюбным сынам двараніна і прыгоннай сялянкі, пры нараджэнні ён не атрымаў дваранства і даслужыўся да шляхты на дзяржаўнай службе. Складаныя сямейныя адносіны маці і айчыма, няўдалыя спробы разводу драматычна адбіліся на маленькім Анатолі: з-за жыцця на дзве сям’і і сварак маці і айчыма яму нават давялося застацца на другі год у гімназіі.
З марксізмам пазнаёміўся яшчэ падчас навучання ў Першай мужчынскай гімназіі ў Кіеве; адным з гімназічных таварышаў Луначарскага быў М. А. Бярдзяеў, з якім пасля Луначарскі палемізаваў. У 1892 годзе як прадстаўнік гімназіі быў уключаны ў склад нелегальнага агульнавучнёўскага марксісцкага цэнтра, прадстаўніком ад Кіеўскага рэальнага вучылішча ў якім быў У. А. Усеваложскі. Вёў прапаганду сярод рабочых. У 1895 годзе, скончыўшы гімназію, адправіўся ў Швейцарыю, дзе паступіў у Цюрыхскі ўніверсітэт.
У 1896—1898 гадах малады Луначарскі падарожнічаў па Францыі і Італіі, а ў 1898 годзе прыехаў у Маскву, дзе стаў займацца рэвалюцыйнай працай. Праз год ён быў арыштаваны і высланы ў Палтаву. У 1900 годзе арыштаваны ў Кіеве, месяц знаходзіўся ў Лук’янаўскай турме, накіраваны ў высылку — спачатку ў Калугу, а затым у Волагду і Тоцьме. У 1903 годзе, пасля расколу партыі, Луначарскі стаў бальшавіком. У 1904 годзе, пасля заканчэння высылкі, Луначарскі пераехаў у Кіеў, а затым у Жэневу, дзе стаў членам рэдакцый бальшавіцкіх газет «Пролетарий», «Вперёд». Неўзабаве Луначарскі становіцца адным з лідараў бальшавікоў. Зблізіўся з А. А. Багданавым і В. І. Леніным; пад кіраўніцтвам апошняга ўдзельнічаў у барацьбе з меншавікамі — Мартова, Данам і інш. Удзельнічаў у працы III з’езда РСДРП, дзе выступіў з дакладам пра ўзброеным паўстанні і IV з’езда РСДРП (1906). У кастрычніку 1905 адправіўся для агітацыі ў Расію. Пачаў працаваць у газеце «Новае жыццё»; быў неўзабаве арыштаваны і аддадзены пад суд за рэвалюцыйную агітацыю, але ўцёк за мяжу. У 1906—1908 гадах вёў мастацкі аддзел часопіса «Адукацыя».
Сан-Фелічэ-дэль-Малізэ
Сан-Фелічэ-дэль-Малізэ (San Felice del Molise) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Малізэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кампабаса.
Насельніцтва складае 741 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 34 чал./км². Займае плошчу 24 км². Паштовы індэкс — 86030. Тэлефонны код — 0874.
Анатоль Васільевіч Луначарскі
Біяграфія
Да канца 1900-х гадоў ўзмацніліся філасофскія рознагалоссі паміж Луначарскім і Леніным, неўзабаве перарослыя ў палітычную барацьбу. У 1909 годзе Луначарскі прыняў актыўны ўдзел у арганізацыі вельмі левай групы «Наперад» (па назве часопіса «Наперад» (Вперёд), выдаваўся гэтай групай). Паколькі фракцыя бальшавікоў выключыла гэтую групу са сваіх шэрагаў, у далейшым, аж да 1917 года, Луначарскі знаходзіўся па-за фракцый. «Луначарскі вернецца ў партыю, — казаў Ленін Горкаму, — ён меней індывідуаліст, чым тыя двое (Багданаў і Базараў). На рэдкасць багата адораны натура». Сам Луначарскі адзначаў пра свае стасункі з Леніным (адносіцца да 1910 году): «Мы асабіста не парвалі адносін і ня абвастрае іх».
Сан-Фелічэ-дэль-Малізэ
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Felice Papa.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Анатоль Васільевіч Луначарскі
Біяграфія
Яшчэ ў 1907 годзе ўдзельнічаў у Штутгарцкі кангрэсе Інтэрнацыяналу, затым — у Капенгагенскім. Працаваў аглядальнікам заходнееўрапейскай літаратуры ў шматлікіх расійскіх газетах і часопісах, выказваўся супраць шавінізму ў мастацтве.
З самага пачатку Першай сусветнай вайны Луначарскі заняў інтэрнацыяналістычныя пазіцыю.
У 1917 годзе
Вестка пра Лютаўскую рэвалюцыю 1917 года ашаламіла Луначарскага. 9 траўня, пакінуўшы сям’ю ў Швейцарыі, ён прыбыў у Петраград і ўвайшоў у арганізацыю «міжраёнцаў», якая абрала яго дэлегатам Першага Усерасійскага з’езда Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў (3-24 чэрвеня 1917 года). Выступаў з абгрунтаваннем ідэі роспуску Дзяржаўнай Думы і Дзяржаўнага савета, перадачы ўлады «працоўным класах народа». 11 чэрвеня адстойваў інтэрнацыяналісцкай пазіцыі пры абмеркаванні ваеннага пытання. У ліпені увайшоў у рэдакцыю створанай Максімам Горкім газеты «Новае жыццё», з якой супрацоўнічаў з моманту свайго вяртання. Неўзабаве пасля ліпеньскіх дзён быў абвінавачаны Часовым урадам у дзяржаўнай здрадзе і арыштаваны. З 23 ліпеня па 8 жніўня знаходзіўся ў турме «Крыжы»; у гэты час завочна быў абраны адным з ганаровых старшыняў VI з’езда РСДРП(б), на якім міжраёнцы аб’ядналіся з бальшавікамі.
8 жніўня на Петраградскай канферэнцыі фабзаўкомаў выступіў з прамовай супраць арыштаў бальшавікоў. 20 жніўня стаў кіраўніком фракцыі бальшавікоў у Петраградскай гарадской думе. Падчас Карнілаўскіх выступаў настойваў на перадачы ўлады Саветам. Са жніўня 1917 года Луначарскі працаваў у газеце «Пралетарый» (якая выходзіла замест закрытай урадам «Праўды») і ў часопісе «Асвета»; вёў актыўную культурна-асветніцкую дзейнасць сярод пралетарыяту; стаяў за скліканне канферэнцыі пралетарскіх асветніцкіх таварыстваў.
У пачатку восені 1917 года абраны старшынёй культурна-асветніцкай секцыі і намеснікам Петраградскага гарадскога галавы; стаў членам Часовага Савета Расійскай Рэспублікі. 25 кастрычніка на экстранным пасяджэнні Петраградскага Савета РСД падтрымаў лінію бальшавікоў; выступіў з гарачай прамовай, накіраванай супраць тых, хто пакінуў пасяджэнне правых меншавікоў і эсэраў.
Пасля Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі ўвайшоў у сфармаванае II Усерасійскім з’ездам Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў ўрад у якасці наркама асветы. У адказ на бамбаванне бальшавікамі гістарычных помнікаў Масквы падчас узброенага паўстаньня ў другой сталіцы Расіі, пакінуў пасаду наркама асветы 2 лістапада 1917 года. На наступны дзень народныя камісары прызналі адстаўку «недарэчнай», і Луначарскі адклікаў яе. Быў прыхільнікам «аднастайнага сацыялістычнага ўрада», але, у адрозненне ад В. Нагіна, А. Рыкава і іншых, з Саўнаркама на гэтай падставе не выходзіў. Заставаўся наркамам асветы да 1929 года.
Пасля Кастрычніцкага перавароту
Па сведчанні Л. Д. Троцкага, Луначарскі ў якасці наркама асветы адыграў важную ролю ў прыцягненні старой інтэлігенцыі на бок бальшавікоў.
У 1918—1922 гадах Луначарскі ў якасці прадстаўніка Рэўваенсавета працаваў у прыфрантавых абласцях. У 1919—1921 гадах — член Цэнтральнай рэвізійнай камісіі РКП(б). Быў адным з дзяржаўных абвінаваўцаў на працэсе эсэраў ў 1922 году. У першыя паслярэвалюцыйныя месяцы Луначарскі актыўна адстойваў захаванне гістарычнай і культурнай спадчыны.
Луначарскі быў прыхільнікам перакладу рускай мовы на лацінку і лічыў такі пераход непазбежным. У 1929 году Народны Камісарыят асветы РСФСР утварыў камісію па распрацоўцы пытання аб лацінізацыі рускага алфавіту.
Лацінізацыю вырашылі пачаць з моў нацыянальных меншасцяў.
Не ўдзельнічаючы ва ўнутрыпартыйнай барацьбе, Луначарскі ў рэшце рэшт далучыўся да пераможцаў, але, па словах Троцкага, «да канца заставаўся ў іх шэрагах іншароднай фігурай». Увосень 1929 года быў зрушаны з пасады наркама асветы і прызначаны старшынёй Вучонага камітэта пры ЦВК СССР. Акадэмік АН СССР (1930).
У верасні 1933 года прызначаны паўнамоцным прадстаўніком СССР у Іспанію, куды не змог прыбыць па стане здароўя. Намеснік кіраўніка савецкай дэлегацыі ў час канферэнцыі па раззбраенні пры Лізе Нацый. Памёр у снежні 1933 года ў шляху ў Іспанію ад стэнакардыі на французскім курорце Мэнтана. Цела крэміравана, урна з прахам ўстаноўлена ў Крамлёўскай сцяны на Краснай плошчы (Масква).
Ірландскае мора
Ірландскае мора — частка Атлантычнага акіяна, паміж 51° 40' — 54° 30' з. ш. і 3° — 6° з. д.; мяжуе на поўначы з Шатландыяй, на захадзе — з Ірландыяй, на поўдні — з Уэльсам і на ўсходзе — з Англіяй. На паўднёвым захадзе пераходзіць у канал св. Георгія, на поўначы — у Паўночны канал і праз іх злучаецца з акіянам.
Астравы: Мэн, Англсі, Холіхэд і інш.
Клімат
На працягу года над Ірландскім морам пераважаюць заходнія вятры, што выклікаюць у зімовы час частыя штормы. Тэмпература паветра зімой каля 5 ° C, летам паветра праграваецца да 15 ° C. Вада мае тэмпературу ад 5-9 ° С (люты) да 13-16 ° С (жнівень). На працягу года над Ірландскім морам пераважаюць заходнія вятры, у зімовы час што выклікаюць частыя штормы. Тэмпература паветра зімой каля 5 ° C, летам паветра выграваецца да 15 ° C. Вада мае тэмпературу ад 5-9 ° С (люты) да 13-16 ° С (жнівень), ад глыбіні залежыць мала. Салёнасць змяняецца ад 32 да 34,8 ‰. Паверхневыя цячэнні ўтвараюць цыклонавы кругазварот, дасягаючы хуткасці больш за 4 вузлоў у праліве святога Георга каля ўзбярэжжа Ірландыі. Самыя слабыя цячэнні знаходзяцца ў заходне-цэнтральнай частцы мора. Прылівы паўсутачныя, вышыня ад 1,2 да 6,1 м. Максімальная вышыня назіраецца на паўночным захадзе узбярэжжа Англіі. Прыліўныя плыні ўваходзяць у Ірландскае мора з поўначы і поўдня, сустракаючыся на шыраце 54 ° N, крыху на поўдзень ад выспы Мэн.
1915 год у гісторыі кіно
1915 год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
Ур
Ур (шумерскае Урым) — старажытны горад-дзяржава на месцы сучаснага гарадзішча Тэль-Мукаяр, за 20 км на паўночны захад ад г. Насірыя ў Іраку.
Гістарычны нарыс
Першае паселішча на месцы Ура ўзнікла ў канцы V тыс. да н.э. 3 IV тыс. да н.э. Ур — горад. У XXV ст. да н.э. з’яўляўся моцнай дзяржавай. У XXIV—XXII ст. да н.э. падпарадкаваны суседнімі дзяржавамі — Лагашам, Умай, Урукам, царствам Акад і інш. Каля XXI ст. да н.э. стаў сталіцай магутнай дзяржавы пад кіраваннем трэцяй дынастыі. Тэрыторыя Двухрэчча аб’ядноўваецца пад уладай Ура. Яго ўзвышэнне было адносна нядоўгім, але ў мастацтве адбыліся важныя змены, якія потым былі ўспрыняты культурамі многіх народаў Пярэдняй Азіі. Тут атрымлівае распаўсюджанне найбольш развіты тып культавага комплексу — зікурат (назва, магчыма, паходзіць ад акадскага — падымаць, будаваць высока ці старашумерскага — нябесная вяршыня). Яго выгляд найбольш яскрава характарызуе грандыёзны храмавы комплекс цара Ур-Наму (XXI ст. да н. э.) 3 XVIII ст. да н.э. Ур пад уладай Вавілоніі, з VI ст. да н.э. — Ахеменідаў. У канцы IV ст. да н.э. заняпаў.
Архітэктура
Ур быў адным з буйных шумерскіх гарадоў. Яго культавыя будынкі ставіліся на штучных гліняных платформах, абкладзеных цэглай-сырцом. 3 яе ж узводзілі храмы, сцены якіх, а таксама плоскасці платформ апрацоўвалі лапаткамі, нішамі. У архітэктуры пераважалі простыя кубічныя аб’ёмы, амаль поўнасцю адсутнічалі крывалінейныя формы, як і асобна стаячыя вертыкальныя апоры.
3 1854 на тэрыторыі Ура вядуцца раскопкі. Выяўлены рэшткі абарончых сцен, палацаў, храмаў, багатыя грабніцы, клінапісны архіў і інш.
Ад пабудаванага ва Убайдзе паблізу ад Ура храма багіні Нінхурсаг, якую лічылі маці ўсіх багоў (сяр. III тыс. да н. э.), захаваліся толькі руіны. Па яго рэканструкцыі можна меркаваць, што комплекс складаўся з традыцыйнай тэрасы і платформы, выкладзеных з сырцовай цэглы, якія злучаліся лесвіцамі, і свяцілішча. Новым на той час было выкарыстанне разам з сырцовай і абпаленай цэглы, увядзенне акрамя лапатак гарызантальных чляненняў у выглядзе арнаментаваных і фігуратыўных фрызаў у завяршэнні храмавых сцен. У пластычнае вырашэнне храма ўключаны драўляныя статуі ільвоў-ахоўнікаў, пакрытыя меднымі лістамі і пастаўленыя паабапал уваходу. Над ім знаходзіўся гарэльеф з выявамі ільвінагаловага арла Імдугуда і аленяў, якія павінны былі сімвалізаваць уладу бажаства над усімі насельнікамі навакольных гор і далін.
Храмавы комплекс цара Ур-Наму (XXI ст. да н.э.) прысвечаны богу месяца Нану. Ад збудавання засталася толькі ніжняя частка — аснова вышынёй 20 м у форме агромністай усечанай піраміды. Нават па ёй можна ацаніць маштабную велічнасць комплексу. Зікурат складаўся з трох велізарных тэрас, якія паступова звужаліся да верху, дасягаючы 60 м. На першую тэрасу плошчай 65x43 м вялі тры лесвіцы, дзве з якіх прымыкалі да сцен. Дзве верхнія тэрасы аб’ядноўваліся адной лесвіцай. На вяршыні такой прыступ-кавай вежы знаходзілася свяцілішча бога Нану. Тэрасы былі розных колераў: ніжняя — чорная, сярэдняя, абкладзеная абпаленай цэглай, — чырванаватая, верхняя — белая. Сцены свяцілішча абліцаваны цэглай, якая пакрыта сіняй палівай. Колер, верагодна, меў сімвалічнае значэнне і адпавядаў розным матэрыялам, выкарыстаным у будаўніцтве, — бітуму, вапняку, цэгле і паліве. Нахіленыя бакі тэрас, аб’ёмы якіх памяншаліся па меры пад’ёму ўгару, мерны рытм прыступак лесвіц стваралі ўражанне бясконцага руху да неба. Маючы ўзаемасувязь з раннімі культавымі будынкамі на платформах, зікурат Ура дэманструе новы, больш развіты від храмавага комплексу, у кампазіцыі і формах якога ўвасаблялася ідэя праслаўлення магутнасці багоў і зямных уладароў. Невыпадкова ён стаў практычна адзіным варыянтам культавага збудавання ў наступныя стагоддзі на значнай тэрыторыі Пярэдняй Азіі.
Таццяна Аляксееўна Струк
Таццяна Аляксееўна Струк (нар., в. Лебядзінае Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці) — беларускі эканаміст і гаспадарчы дзеяч, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.
Біяграфія
Скончыла Гомельскі сельскагаспадарчы тэхнікум (бухгалтар), Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію (эканаміст).
Працавала эканамістам па працы ў калгасе «Кастрычнік», бухгалтарам у калгасе імя С.Кірава, бухгалтарам, намеснікам галоўнага бухгалтара, галоўным бухгалтарам, старшынёй калгаса «50 гадоў БССР» Чачэрскага раёна, дырэктарам-прадпрымальнікам прыватнага сельскагаспадарчага ўнітарнага прадпрыемства «Отар» Чачэрскага раёна.
Дырэктар адкрытага акцыянернага таварыства «Отар» Чачэрскага раёна.
Выбіралася дэпутатам Чачэрскага раённага Савета дэпутатаў 18-га, 23-га і 24-га скліканняў, Отарскага сельскага Савета дэпутатаў 26-га склікання, членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.
Узнагароды
Узнагароджана медалём «За працоўныя заслугі», юбілейнымі медалямі «70 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў», «70 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, ганаровымі граматамі Гомельскага аблвыканкама, Чачэрскага райвыканкама і Чачэрскага раённага Савета дэпутатаў.
Удастоена звання «Ганаровы грамадзянін Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці». Чалавек года Гомельскай вобласці (2010) у намінацыі «Чалавек на зямлі». Лепшы кіраўнік года (2009, 2010, 2011, 2013, 2014). Занесена на раённую Дошку пашаны.
Вокарухальны нерв
Вокарухальны нерв — 3-я пара чэрапнамазгавых нерваў. Валокны, якія складаюць яго, з'яўляюцца атожылкамі клетак, якія ляжаць у ядрах сярэдняга мозгу. Рухальнае ядро размешчана на ўзроўні верхняга двухбугорыя ў рэчыве мозгу, паблізу ад яго - вегетатыўнае ядро. Нервовыя валокны выходзяць з мазгавога ствала на ўнутраныя паверхні ножак мозгу і ўтвараюць параўнальна буйны нерв, які ідзе наперад у вонкавай сценцы кавернознага сінуса. Па шляху да яго далучаюцца нервовыя валокны сімпатычнага спляцення унутранай соннай артэрыі. Вокарухальны нерв праходзіць праз верхнюю вачніцавую шчыліну ў вачніцу, дзе дзеліцца на меншую верхнюю галіну, якая інервуе верхнюю прамую цягліцу вока і мышцу, якая ўздымае верхняе павека, і ніжнюю галіну, якая змяшчае рухальныя валокны для медыяльнай і ніжняй прамой і ніжняй касой мышц вока. Ад ніжняй галіны аддзяляецца нервовы пучок, які змяшчае вегетатыўныя парасімпатычныя валокны, які ідзе да вейкавага вузла, размешчанага паміж глядзельным нервам і латэральнай прамой цягліцай вока. Ад клетак вузла пачынаюцца парасімпатычныя валокны, якія інервуюць гладкія мышцы цыліярнага цела (функцыя акамадацыі вока) і радужкі (цягліца, якая звужае зрэнкі).
Чарвятка
Чарвя́тка, Чарвя́та — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Палата. Знаходзіцца ў 24 км на паўночны ўсход ад горада Полацк і за 1,5 км на поўнач ад вёскі Кулькі.
Плошча воднай паверхні возера 4,25 км², даўжыня 2,55 км, найбольшая шырыня 2,35 км. Глыбіня возера дасягае 2,6 м. Вадазбор плошчай 13,7 км нізінны, складзены з пяскоў. Катлавіна возера рэшткавага тыпу мае акруглую форму. Схілы катлавіны спадзістыя вышынёй 5—7 метраў, пясчаныя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія і забалочаныя. Дно возера Чарвятка плоскае. Большая частка дна пакрытае слоем сапрапеля таўшчынёй каля 3 метраў. У прыбярэжнай частцы ў асобных месцах дно пясчанае і пясчана-глеістае.
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Упадаюць ручаі, выцякае ручай у раку Палата і на паўднёвым усходзе пратока ў возера Гало́вец. Зарастае каля 16 % плошчы возера. Колернасць вады да 60°. Шырыня паласы прыбярэжнай расліннасці складае 10—80 метраў. Растуць трыснёг, чарот, хвошч, асака. Падводная расліннасць пашыраецца да глыбіні 1,7 м.
У возеры водзяцца лешч, акунь, шчупак, плотка, джгір і іншыя віды рыб.
Туркі ў Ліхтэнштэйне
Туркі з'яўляюцца пятай па велічыні групай замежнікаў у Ліхтэнштэйне, пасля швейцарцаў, аўстрыйцаў, італьянцаў і немцаў. У 2007 годзе ў Ліхтэнштэйне пражывалі 894 турэцкіх грамадзяніна (гэта не адносіцца да туркаў з ліхтэнштэйнскім грамадзянствам), што складала 3% ад агульнай колькасці насельніцтва краіны, 296 турэцкіх грамадзян мелі працу ў Ліхтэнштэйне. У асноўным яны жывуць у Вадуце і Шане, вызнаюць іслам.
Акрамя турак, якія пераехалі з іншых краін, ёсць і жыхары, якія нарадзіліся ў Ліхтэнштэйне, але якія маюць турэцкія карані (т. е. продкаў у Турцыі, на Кіпры, або ў грамадах турэцкай дыяспары).
IC 2744
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ірмос
Ірмо́с (εἱρμός, heirmós — спляценне, сувязь) — першапачаткова страфа, якая злучала біблейскую песню з хрысціянскім гімнамі (адсюль назва). З VIII ст. — 1-я страфа кожнай з 9 песень канона, метрыка і напеў якой захаваліся ў трапарах (кароткіх прыпевах) гэтай песні. Ірмос падпарадкоўваюцца сістэме асмагласся, адпаведна якой яны размешчаны ў пеўчай кнізе Ірмалогій.
Медаль «За аднаўленне прадпрыемстваў чорнай металургіі поўдня»
Меда́ль «За аднаўле́нне прадпрые́мстваў чо́рнай металургі́і по́ўдня» — дзяржаўная ўзнагарода СССР.
Заснаваны Указам Прэзідыума ВС СССР ад 18 мая 1948 года. Палажэнне аб медалю было дапоўнена Пастановай Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 23 чэрвеня 1951 года.
Гісторыя медаля
Аўтар малюнка медаля — мастак Іван Дубасаў.
Вядомыя выпадкі паўторнага ўзнагароджання медалём. Так, двума медалямі «За аднаўленне прадпрыемстваў чорнай металургіі поўдня» быў узнагароджаны Чарнета Лаўрэнцій Яфрэмавіч — 6 сакавіка 1950 года (пасведчанне № 082489) і 28 ліпеня 1953 года (пасведчанне № 294295).
Па стану на 1 студзеня 1995 года медалём «За аднаўленне прадпрыемстваў чорнай металургіі поўдня» ўзнагароджана прыблізна 68 710 чалавек.
Статут медаля
Медалём «За аднаўленне прадпрыемстваў чорнай металургіі поўдня» ўзнагароджваюцца рабочыя, служачыя, інжынерна-тэхнічныя і гаспадарчыя работнікі за выдатную працу, высокія вытворчыя паказчыкі і заслугі ў аднаўленні чорнай металургіі поўдня.
Прадстаўленне да ўзнагароджання медалём «За аднаўленне прадпрыемстваў чорнай металургіі поўдня» ажыццяўляецца кіраўнікамі прадпрыемстваў, партыйных і прафсаюзных арганізацый.
Спісы прадстаўленых да ўзнагароджання медалём «За аднаўленне прадпрыемстваў чорнай металургіі поўдня» разглядаюцца і зацвярджаюцца ад імя Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР Міністрам чорнай металургіі і Міністрам будаўніцтва прадпрыемстваў цяжкай індустрыі.
Медаль «За аднаўленне прадпрыемстваў чорнай металургіі поўдня» носіцца на левым боку грудзей і пры наяўнасці іншых медалёў СССР размяшчаецца пасля медаля «За ўмацаванне баявой садружнасці».
Узнагароджаны медалём павінен насіць яго з гонарам, служыць прыкладам высокай свядомасці ў захаванні працоўнай дысцыпліны і добрасумленнасці пры выкананні дзяржаўных абавязкаў.
Апісанне медаля
Медаль «За аднаўленне прадпрыемстваў чорнай металургіі поўдня» вырабляецца з латуні і мае форму правільнага круга дыяметрам 32 мм.
На адным боку медаля ў левай частцы — адноўленая домна, у правай частцы — фігура рабочага з інструментам для прабіўкі леткі. На заднім плане — узыходзячае сонца, промнямі якога ахопліваецца верхняя частка медаля. Па крузе ў верхняй частцы медаля размешчаны надпіс «За восстановление предприятий чёрной металлургии юга». У ніжняй частцы па акружнасці лаўровая галіна, у цэнтры якой пяціканцовая зорачка.
На адваротным боку медаля ў два радкі надпіс «ТРУД В СССР — ДЕЛО ЧЕСТИ». Над надпісам малюнак сярпа і молата.
Усе надпісы і выявы на медалю выпуклыя. Па акружнасці медаль абрамлены выпуклым борцікам.
Медаль пры дапамозе вушка і кольца злучаецца з пяцівугольнай калодачкай, пакрытай шаўковай муаравай стужкай шырынёй 24 мм. Пасярэдзіне стужкі падоўжная сіняя палоска шырынёй 8 мм, па баках якой вузкія белыя палоскі, далей блакітныя палоскі шырынёй па 5 мм кожная. Краю стужкі акантаваны сінімі палоскамі шырынёй 2 мм.
Леанід Іванавіч Кісялеўскі
Леанід Іванавіч Кісялеўскі (, Мінск — ) — беларукі фізік. Акадэмік АН БССР (1980; член-карэспандэнт з 1972), доктар фізіка-матэматычных навук (1970), прафесар (1971). Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Беларускай ССР (1978). Брат мовазнаўцы Анатоля Кісялеўскага.
Біяграфія
Нарадзіўся 12 красавіка 1927 года ў Мінску ў сям’і рабочага.
У 1952 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, тры гады працаваў настаўнікам у школе, а затым паступіў у аспірантуру Мінскага педінстытута, там жа выкладаў. У 1959 годзе Кісялеўскі пачаў працаваць у Інстытуце фізікі Акадэміі навук БССР, у 1968 годзе ўзначаліў Лабараторыю спектраскапіі нізкатэмпературнай плазмы, быў намеснікам дырэктара (1970—1978), затым галоўным вучоным сакратаром Прэзідыума АН БССР (1978—1983), рэктарам БДУ (1983—1990), акадэмікам-сакратаром Аддзялення фізікі, матэматыкі і інфарматыкі АН БССР (1990—1991).
З 1963 года Кісялеўскі з’яўляўся членам КПСС, абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР, членам ЦК КПБ. Сярод яго вучняў 20 кандыдатаў і 3 дактары навук.
Памёр 8 кастрычніка 1991 года. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.
Навуковая дзейнасць
Работы па лазерна-плазменных сістэмах, тэхналогіі выкарыстання нізкатэмпературнай плазмы і лазераў, аўтаматызацыі спектраскапічных вымярэнняў. Распрацаваў метады атрымання высокастабільнай плазмы. Пад ягоным кіраўніцтвам створаны спектральныя прыборы, якія ўжываліся для вывучэння высокатэмпературных працэсаў ва ўстаноўках новай тэхнікі, уключаючы працэсы ўваходу касмічных апаратаў у шчыльныя пласты атмасферы.
Аўтар больш за 200 навуковых прац і вынаходніцтваў. Дзяржаўная прэмія БССР 1974 г., Дзяржаўная прэмія СССР 1991 г. за навуковыя дасягненні ў галіне фізікі.
Сям’я
Жонка — Лідзія Андрэеўна Кісялеўская (1930—2003).
Ума
У́ма (шумерскае Убмэ) — старажытны горад-дзяржава ў Паўднёвым Двухрэччы (сучаснае гарадзішча Джоха ў Іраку), цэнтр шанавання бога-заступніка Шары.
У ІІІ тыс. да н.э. вяла барацьбу з Лагашам з-за пагранічных тэрыторый і каналаў. У XXIV ст. да н.э. правіцель Умы Лутальзагісі атрымаў перамогу над Лагашам. У канцы XXIV ст. да н.э. заваявана царом Акада Сарганам і ўвайшла ў склад Акадскай дзяржавы. Каля 2200 да н.э. горад захапіла племя гуціяў. У XXI ст. да н.э. Ума — акруговы цэнтр Шумера і Акада. Каля 2000 да н.э. страціла сваё значэнне.
У пач. ХХ ст. н.э. на гарадзішчы Джоха мясцовыя жыхары знайшлі кяінапісныя таблічкі (архіў царска-храмавых гаспадарак ХХІІІ—ХХІ ст. да н.э.).
Алейна-тлушчавая прамысловасць Беларусі
Алейна-тлушчавая прамысловасць Беларусі — галіна харчовай прамысловасці. Уключае ў сябе выраб алею, маргарыну, маянэзу, гаспадарчага мыла і іншае.
Агульныя звесткі
У Беларусі алейна-тлушчавая галіна ўключае ў сябе дзве падгаліны — алеездабыўную і алееперапрацоўчую. Алеездабыўная галіна прадстаўлена 51 арганізацыяй, з якіх 16 спецыялізуюцца на перапрацоўцы насення алейных культур, а 35 маюць абсталяванне па перапрацоўцы.
Асноўныя вытворцы алейна-тлушчавай прадукцыі ў Беларусі на 2016 год :
Асноўныя прадпрыемствы алееперапрацоўчай падгаліны: «Гомельскі тлушчавы камбінат», «Бабруйскі завод алеяў», «Мінскі маргарынавы завод», «Ойл-Фуд», «ГроднаБіяпрадукт».
Баланс экспарту-імпарту
Беларусь экспартуе рапсавы алей больш чым у дзесяць краін свету, у асноўным у дзяржавы ЕС (Літва, Нарвегія, Эстонія), а таксама ў Ізраіль. Значныя аб’ёмы экспарту рапсавага алею прыпадаюць на суседнюю Літву, доля продажаў у якую вырасла з 48 % у 2012 годзе да 67 % ў 2016 годзе.
Табліца паказвае дынаміку экспарту жмыхаў розных відаў з Беларусі ў тыс. тон :
Баланс вытворчасці і спажывання прадукцыі алейна-тлушчавай прамысловасці ў Беларусі на 2016 год у тыс. тон :
Шумеры
Шуме́ры — старажытны народ, які насяляў паўднёвую Месапатамію ў 4 — 2 тысячагоддзях да н. э.
Мелі самастойную мову, роднаснасць якой з мовамі іншых груп пакуль не вызначана. З сярэдзіны 3 тысячагоддзя да н. э. пачаўся паступовы працэс выцяснення шумерскай мовы і асіміляцыі шумераў акадцамі, які завяршыўся ў першай палове 2 тысячагоддзя да н. э.
Шумеры — стваральнікі клінапісу і пісаных законаў, вынаходнікі ганчарнага кола, плуга, аркі, купала, меднага і бронзавага ліцця, клёпкі і пайкі, гравіроўкі і інкрустацыі. Шумеры былі стваральнікамі адной з першых развітых цывілізацый у гісторыі чалавецтва. Іх багатая духоўная і матэрыяльная культура паслужыла асновай для развіцця культур пазнейшых цывілізацый Месапатаміі.
Казлоўшчына (Шаркаўшчынскі раён)
Казло́ўшчына (, Козловщина) — хутар у Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Радзюкоўскага сельсавета.
Шумеры
Назва
Назва шумеры ў дачыненні да старажытнага народа паўднёвай Месапатаміі, які папярэднічаў акадцам, была прапанавана 17 студзеня 1869 г. філолагам Юліўсам Опертам і ў нашы дні шырока ўжываецца ў навуцы. Падставай для гэтага стала згадка ў акадскіх тэкстах пра Шумер, які быў прыняты за назву краіны. У нашы дні некаторыя даследчыкі лічаць, што Шумер мог быць толькі пэўнай мясцовасцю.
У шумерскіх тэкстах насельнікі паўднёвай і цэнтральнай Месапатаміі аднолькава называюцца sag-gig-ga (літаральна "чорнагаловыя"), але гэта назва тычыцца як асабіста шумераў, так і акадцаў. Калі шумер жадаў супрацьпаставіць сваю краіну іншым, то даваў ёй найменне kalam. Найчасцей шумеры вызначалі сябе па прыналежнасці да пэўнага горада-дзяржавы і называлі сябе яго дзецьмі.
Казлоўшчына (Шаркаўшчынскі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах фальварак у складзе гміны Германавічы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Шумеры
Паходжанне
Паводле старажытнай шумерскай паэмы "Энума Эліш" першыя людзі былі створаны з божай крыві і гліны. Першасным месцам іх пасялення была Месапатамія. У эпасе пра Гільгамеша месцам нараджэння жыцця названы Дыльмун, які сучасныя даследчыкі атаясняюць з Бахрэйнам. Археалагічныя даследаванні паказваюць, што з'яўленне шумераў на Бахрэйне магло быць больш познім, чым у Месапатаміі.