cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Канстанцін Міхайлавіч Ельскі
Біяграфія
У 1862 годзе атрымаў ступень магістра. Адзін з першых у Расіі прыхільнікаў эвалюцыйнай тэорыі Ч. Дарвіна.
Удзельнічаў у падрыхтоўцы паўстання 1863—1864 гадоў на Украіне. У 1863 годзе нелегальна перайшоў у Румынію; затым апынуўся ў Канстанцінопалі. У Турцыі ён некаторы час займаўся геалагічнай практыкай, але ў 1865 годзе прыехаў у Парыж, дзе стаў працаваць у Прыродазнаўчым інстытуце. Неўзабаве ён атрымаў прапанову паехаць у калонію Французская Гвіяна ў Паўднёвай Амерыцы, каб рыхтаваць і дасылаць у Парыж для музеяў калекцыі насякомых, пудзілы і шкуры звяроў і птушак.
З 1878 года Ельскі жыў у Варшаве; пасля жаніцьбы на Гэленай Карсаковай, пераехаў у Кракаў, дзе з 1880 года працаваў захавальнікам прыродазнаўчых калекцый Кракаўскай акадэміі навук і прафесарам заалогіі на Вышэйшых жаночых курсах прыродазнаўства ў Прамысловым музеі імя Баранецкага.
Як заолаг і геолаг працаваў у Турцыі, Германіі, Францыі. У 1886 годзе К. М. Ельскі ўдзельнічаў у геалагічнай экспедыцыі на паўвостраве Брэтань, а ў кастрычніку 1890 года — у Далмацыі.
Па сваіх навуковых поглядах быў прыхільнікам эвалюцыйнай тэорыі Ч. Дарвіна. Даследаванні К. М. Ельскага прывялі да адкрыцця невядомых відаў жывёл, у тым ліку сысуна Dinomys. У гонар вучонага названы від лаўра Ocotea Jelscii, некаторыя віды птушак і звяроў. Аўтар даследавання «Аб узаемнай залежнасці геалагічных з'яў» і кнігі «Папулярна-прыродазнаўчыя апавяданні пра знаходжанне ў Французскай Гвіяне і часткова ў Перу» (1898). Удасканаліў спосаб захоўвання насякомых, дасылаў сабраныя калекцыі насякомых, раслін, чучалы птушак, у музеі Еўропы.
Нафтавы крызіс 1973 года
Нафтавы крызіс 1973 года (таксама вядомы пад назвай «нафтавае эмбарга») пачаўся 17 кастрычніка 1973 года, калі АПЕК, у якую ўваходзілі ўсе арабскія краіны-члены АПЕК, а таксама Егіпет і Сірыя, заявіла падчас Кастрычніцкай вайны, што яна не будзе пастаўляць нафту краінам, якія падтрымалі Ізраіль у гэтым канфлікце з Сірыяй і Егіптам. Гэта тычылася ў першую чаргу ЗША і іх саюзнікаў у Заходняй Еўропе. На працягу наступнага года кошт на нафту падняўся з трох да дванаццаці долараў за барэль.
IC 3448
IC 3448 — галактыка тыпу Sa (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Малыя Лётцы
Малы́я Лётцы (, Малые Лётцы) — вёска ў Лятчанскім сельсавеце Віцебскага раёна, за 19 км на захад ад Віцебска, на аўтадарозе Р-151. Чыгуначная станцыя на лініі Віцебск — Полацк. Цэнтр сельсавета. Паблізу знаходзіцца санаторый «Лётцы» і дзіцячы лагер адпачынку. Каля вёскі працякае рака Заронаўка, у 600 метрах ад Малых Лётцаў размешчана возера Шэвіна.
Гісторыя
У пачатку XX стагоддзя на месцы вёскі не было забудовы. За 1 км на ўсход, каля берага возера Лётцы, існаваў фальварак Малыя Лётцы, які належаў двараніну Свянціцкаму.
(202) Хрысеіда
(202) Хрысеіда (Χρυσηίς) — даволі буйны астэроід галоўнага пояса, прыналежны да сілікатных астэроідаў светлага спектравага класа S. Ён быў адкрыты 11 верасня 1879 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у абсерваторыі Клінтана, ЗША і названы ў гонар Хрысеіды, гераіні паэмы Гамера «Адысея», дачкі Апалона.
Верашчакі (Навазыбкаўская гарадская акруга)
Верашчакі (Верещаки) — сяло ў Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Узнікла меркавана ў другой пал. XVII ст.; упершыню згадваецца ў 1700 годзе. У XVIII ст. — уладанне Кіева-Пячэрскай лаўры. З 1782 года — у Суражскім павеце, з 1861 — цэнтр Верашчакскай воласці Расійскай імперыі.
У 1921—1929 — у Клінцоўскім павеце РСФСР (да 1923 — валасны цэнтр, затым ва Ушчэрпскай воласці), з 1929 — у Навазыбкаўскім раёне.
Са жніўня 1941 да верасня 1943 года пад нацысцкай акупацыяй.
У 1944 годзе сяло ўвайшло ў склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Верашчацкага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.
Культура
Сяло вядома народнымі песнямі, некаторыя з іх увайшлі ў рэпертуар. Існуе фалклорна-этнаграфічны калектыў «Карагод».
Спіс войнаў Беларусі
У гэтым артыкуле ўтрымліваецца спіс узброеных канфліктаў, войнаў і ваенных місій з удзелам Рэспублікі Беларусь і папярэдніх ёй Беларускай Народнай Рэспублікі і Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі.
З 1991
1 — з удзелам дзяржаўных і/або наёмных ваенных спецыялістаў. 2 — міратворчыя місіі ААН або АДКБ.
Фінголфін
Фінголфін (, IPA: ) — персанаж легендарыума Джона Р. Р. Толкіна. Эльф з народа Нолдар, старэйшы сын караля Фінвэ і Індзіс, яго другой жонкі, малодшы брат Феанара (адзінакроўны) і Фіндзіс, старэйшы — Ірымэ і Фінарфіна, муж Анайрэ, бацька Фінгана, Тургана, Арэдэль і Аргана, дзед Ідрылі і Маэгліна.
Імкнучыся да каралеўскай улады ў сілу падтрымкі большасці Нолдар, далучыўся да Зыходу ў Міжзем’е. Пасля гібелі Феанара і адмовы ад тытула старэйшага з яго сыноў, Маэдраса, стаў Вярхоўным каралём Нолдар-выгнаннікаў. У Міжзем’і ён і яго падданыя пасяліліся і заснавалі каралеўства ў паўночных землях Хітлума. Пазней, калі ў Белерыянд з усходу прыйшлі Эдайн, Фінголфін дазволіў пасяліцца ў Дор-ломіне народу Мараха, чые правадыры сталі яго адданымі васаламі.
Персанаж не з’яўляўся ў самых ранніх версіях легендарыума, але задумваўся Толкінам у празаічных фрагментах, якія адносіліся да перыяду пасля напісання «Кнігі страчаных паданняў». У самых позніх працах прафесара Фінголфін істотна змяняецца, асабліва датычна матываў і развіцця яго варожасці з Феанарам.
Музей Лондана
Музей Ло́ндана (Museum of London) — музей у Лондане, прысвечаны яго гісторыі.
Музей быў адкрыты ў 1976 годзе па ініцыятыве Лонданскай гарадской карпарацыі. Ён размясціўся ў Барбікане, побач з і развалінамі, недалёка ад сабора Святога Паўла. Частка экспанатаў была перавезена з і Кенсінгтонскага палаца.
У наш час музей мае значную калекцыю прадметаў, якія адносяцца да гісторыі Лондана ад антычнасці да XX стагоддзя. Галоўнай яго славутасцю лічыцца карэта лорд-мэра Лондана. У музея ёсць філіял у Доклендс, прысвечаны гісторыі лонданскага порта. Уваход ва установу свабодны.
Ганзі (акруга)
Ганзі (Ghanzi) — адна з дзевяці акруг Батсваны, якая размяшчаецца на захадзе краіны, мяжуе з Намібіяй. Адміністрацыйны цэнтр — Ганзі. Плошча — 117 910 км², насельніцтва складае 33 170 чалавек (на 2001 год).
Эштан Кутчэр
Крыстафер Эштан Кутчэр (Christopher Ashton Kutcher ; , Сідар-Рапідс, Аява, ЗША) — амерыканскі акцёр, вядучы, прадзюсар і інвестар.
Біяграфія
Кутчэр нарадзіўся ў горадзе Сідар-Рапідс у штаце Аява ў сям’і Лары Кутчэра (супрацоўніка завода па вытворчасці розных прадуктаў «General Mills») і Даян, у дзявоцтве — Фінеган (Finnegan), якая працавала на кампанію «Procter & Gamble».
Продкі маці былі ірландцы. Хлопчыка выхоўвалі ў кансерватыўнай сям’і, якая вызнавала каталіцызм. У Кутчэра ёсць старэйшая сястра Таўша, а таксама брат-блізнюк Майкл, які перажыў аперацыю па трансплантацыі сэрца яшчэ ў дзяцінстве.
Эштан вучыўся ў школе Washington High у родным горадзе, а затым яго сям’я пераехала ў горад Хомстэд, дзе Кутчэр працягнуў навучанне ў Clear Creek Amana High. Тады ж будучы акцёр прымаў удзел у школьных пастаноўках. Па прызнанні Эштана, стан брата, які пакутуе ад кардыяміяпатыі, вельмі прыгнятала яго:
Я не хацеў вяртацца дахаты, дзе ў кожную хвіліну мог даведацца, што брату зрабілася горш… спрабаваў заняць сябе чым заўгодна, абы ў мяне не было часу на разважанні пра брата.
Пазней акцёр прызнаваўся, што здзяйсняў тады спробы самагубства: у 13 гадоў ён ледзь было не саскочыў з балкона гарадской бальніцы — тады яму перашкодзіў бацька. Калі хлопчыку было 16, яго бацькі развяліся. Калі ён вучыўся ў выпускным класе, Эштан ноччу ўварваўся ў сваю школу, збіраючыся абакрасці яе, але яго арыштавалі акурат на месцы. Яго прысудзілі да 180 гадзін папраўчых работ і 3 гадоў пазбаўлення волі ўмоўна. Па прызнанні Кутчэра, гэтая падзея страсянула яго, калі ён страціў каханую дзяўчыну і ўніверсітэцкую стыпендыю. Не кажучы ўжо пра тыя ганьбаванні, якімі сустрэла сям’ю Кутчэраў іх асяроддзе — знаёмыя і царква.
У жніўні 1996 года, Эштан паступіў у Аяўскі ўніверсітэт, па заканчэнні якога павінен быў стаць інжынерам-біяхімікам. Ён вучыўся старанна — матывацыяй для гэтага служыла жаданне знайсці лекі ад хваробы брата. Юнака выгналі з інтэрната, у якім ён пражываў, за тое, што прычыняў занадта шмат турбот і шуму сваім суседзям.
Эштан аднойчы сказаў: «Тады я думаў, што ведаю пра жыццё ўсё, але я нават не меў уяўлення пра тое, што чакае мяне наперадзе. Я адрываўся на вечарынках дні напралёт-прачынаючыся раніцай, я не памятаў, што было мінулай ноччу. Я проста зляцеў з шпулек. Дзіўна, што я ўсё яшчэ жывы» (I thought I knew everything but I didn't have a clue. I was partying, and I woke up many mornings not knowing what I had done the night before. I played way too hard. I am amazed I am not dead). Кутчэр уступіў у мужчынскую суполку «Delta Chi». Каб зарабіць грошай, Кутчэр падпрацоўваў летам на заводзе «General Mills», а таксама здаваў кроў. Тады ж яго заўважылі ў адным з бараў пад назвай «The Airliner» у Аява-Сіці і прапанавалі прыняць удзел у конкурсе мадэляў «Свежыя твары Аявы» (Fresh Faces Of Iowa). Заняўшы першае месца ў конкурсе, Эштан кінуў каледж і з’ехаў у Нью-Ёрк на агляд агенцтва талентаў «International Modeling & Talent Association» («IMTA»). Затым ён вярнуўся ў родны горад Сідар-Рапідс, перад канчатковым пераездам у Лос-Анджэлес, дзе ён заняўся акцёрскай кар’ерай.
Адносіны
Нейкі час быў у адносінах з Брытані Мёрфі.
У 2003 годзе Эштан пачаў сустракацца з актрысай Дэмі Мур — пара ажанілася 24 верасня 2005 года. Розніца ва ўзросце паміж мужам і жонкай 15¼ гадоў. Саюз маладыя замацавалі пад хупай у сценах кабалістычныя цэнтра на прыватнай традыцыйнай яўрэйскай цырымоніі. 17 лістапада 2011 года стала вядома, што муж і жонка рассталіся, і Дэмі Мур падала заяву на развод, які адбыўся ў 2013 годзе.
З 2012 года сустракаўся з актрысай Мілай Куніс. 1 кастрычніка 2014 года ў пары нарадзілася дачка Уаят Ізабель. У сакавіку 2015 года Міла Куніс распавяла, што афіцыйна выйшла замуж за Эштана Кутчэра. 15 чэрвеня 2016 года стала вядома, што муж і жонка чакаюць з’яўлення свайго другога дзіцяці. 30 лістапада 2016 нарадзіўся сын Дзімітрый Портвуд Кутчэр.
Погляды, захапленні
У кастрычніку 2010 года Эштан Кутчэр і Дэмі Мур у Ізраілі сустрэліся з кіраўніком Цэнтра кабалы — рабінам Егудай Бергам (Yehuda Berg).
Кутчэр уклаў сродкі ў італьянскі рэстаран Dolce і з’яўляецца яго суўласнікам разам з Дэні Мастэрсанам і Уілмерам Вальдерамай. Акрамя таго, Эштан з’яўляецца ўладальнікам аформленых у японскім стылі рэстаранаў пад назвай Geisha House у Атланце і Лос-Анджэлесе.
Кутчэр з’яўляецца фанатам такіх спартыўных каманд, як Iowa Hawkeyes, Chicago Bears і «Чэлсі».
Па прызнанні самога акцёра, ён прыхільнік дзяржэканомікі, а таксама сацыяльнага лібералізму.
Эштан Кутчэр разам з жонкай Мілай Куніс падтрымалі Украіну ў перыяд вайны, якую развязала РФ. Яны сабралі 35 мільёнаў долараў і адправілі іх на дапамогу ўкраінскім уцекачам.
Узнагароды
Kid’s Choice Awards:
People’s Choice Award:
Las Vegas Film Critics Society Award:
MTV Movie Awards:
Teen Choice Awards:
Акрамя таго, Кутчэр чатыры разы (у 2003, у 2004, у 2005 і ў 2006 гадах) атрымліваў прэмію Teen Choice Awards. У 2006 годзе сумесна з трупай атрымаў узнагароду галівудскага кінафестывалю за фільм «Бобі».
Вайна Расіі з Рэччу Паспалітай (1792)
Вайна́ Расіі з Рэ́ччу Паспалі́тай 1792 го́да была абвешчана 18 мая ад імя расійскай імператрыцы Кацярыны II Чатырохгадоваму сойму з-за скасавання Рэччу Паспалітай расійскага пратэктарата, прыняцця Канстытуцыі 3 мая і іншых новаўвядзенняў.
Прыняцце Канстытуцыі 3 мая
У кастрычніку 1788 года ў Варшаве быў скліканы Вялікі Сойм, які пазней з-за сваёй працягласці атрымаў назву чатырохгадовага. Расійская імперыя ў гэты час была ўцягнутая адначасова ў дзве вайны — з Турцыяй і Швецыяй. Гэта давала шанец прыхільнікам рэформ правесці пераўтварэнні ў краіне, пакуль галоўная «апякунша» Рэчы Паспалітай занятая іншымі справамі. Неспадзявана для самой сябе Кацярына II згуляла на карысць рэфарматараў, дазволіўшы злучыць Сойм у канфедэрацыю, што аўтаматычна ліквідавала права «liberum veto». Да ўсяго гэтага дадаўся той факт, што прускі кароль Фрыдрых, у сваіх мэтах, падтрымаў «патрыятычную» партыю.
Супадзеннем усіх гэтых абставін і скарысталіся рэфарматары: ужо ў першы год дзейнасці Сойма было павялічана войска, ліквідавалася Пастаянная Рада — падкантрольны Расіі выканаўчы орган пры каралі, заключаны саюз з Прусіяй. У 1789 годзе ў межах гэтых рэформ была створаная спецыяльная «Дэпутацыя па змене формы дзяржаўнага кіравання» (Deputacja do poprawy formy rzadu), якой было даручана распрацаваць новыя прынцыпы дзяржаўнага кіравання. У працэсе дзейнасці Сойма выявілася супрацьстаянне двух бакоў: «патрыётаў», якія імкнуліся да найбольш радыкальных рэформ (скасаванне «Liberum Veto», спадчыннасць трона, павелічэнне правоў мяшчан) і кансерватараў, якія прытрымліваліся захавання старых гарантый шляхецкай вольнасці.
Вайна ў Персідскім заліве
Вайна ў Персідскім заліве (2 жніўня 1990 — 28 лютага 1991) — вайна паміж шматнацыянальнымі сіламі на чале з ЗША і Іракам за вызваленне і аднаўленне незалежнасці Кувейта. Канфлікт вядомы нябачаным раней у гісторыі размахам ужывання авіяўдараў, і, па меркаванні шматлікіх спецыялістаў, абазначыў новую эпоху ў ваенным мастацтве. Адзін з найболей вядомых ваенных канфліктаў другой паловы XX стагоддзя.
Смутны час
«Смутны час» або «Смута» («Смутное время») — назва перыяду расійскай гісторыі паміж канцом дынастыі Рурыкавічаў (1598) і пачаткам дынастыі Раманавых (1613).
IC 3449
IC 3449 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Вайна Расіі з Рэччу Паспалітай (1792)
Прыняцце Канстытуцыі 3 мая
Пазіцыі патрыётаў умацаваліся, калі да заканчэння тэрміна паўнамоцтваў сойма (Сойм склікаўся тэрмінам на 2 гады) «патрыятычнай партыі» атрымалася, з аднаго боку, дамагчыся падаўжэння яго паўнамоцтваў яшчэ на два гады і, з іншага боку, павялічыць склад пасольскай палаты ў 2 разы шляхам правядзення яе давыбараў.
IC 3449
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Смутны час
Літаральна гэтае слова ў рускай мове азначае, паводле Даля, «забурэнне, паўстанне, мяцеж, крамола, агульнае непадпарадкаванне, раздор ва ўладзе». Таксама гэтую назву, па аналогіі, ужываюць у дачыненні да перыяду пасля захопу ўлады бальшавікамі і забойства апошняга з Раманавых ў 1917—1918, і ў дачыненні да перыяду распаду СССР у 2-й пал. 1980-х — пач. 1990-х гг. На думку Гелера, распаўсюджванне тэрміна на падзеі 20 ст. мае пэўныя падставы, бо ва ўсіх трох выпадках, словамі Кастамарава, «сталец застаўся пустым».
Вайш’і
Вайш'я (वैश्यः «адданы») — адна з 4 асноўных варн у індуізме. Уяўляе сабою группу каст, традыцыйна засяроджаных вакол рамяства, гандлю, дробнага землеўладання.
У індуісцкай міфалогіі з'яўленне вайш’яў звязана з узнікненнем свету. Згодна гімну X.XC Рыгведы пры ахвярапрынашэнні першачалавека Пурушы багі зрабілі з яго вуснаў брахманаў, з рук — раджаў, са сцёгнаў — вайш'яў, з ног — шудраў. Вайш'яў прылічаюць да двіджа (літаральна «двойчы народжаных»), паколькі яны абавязаны прайсці абрад ініцыяцыі пры пераходзе ў дарослы стан. Як рэлігійная варна вайш’і атаесамляліся з жоўтым колерам.
Большасць вайш’яў жыве на поўначы Індыі. Адна з найбуйнейшых груп каст — гандляры банія. Лічыцца, што гэта група была сфарміравана з 18 родаў каля 5000 гадоў таму. У нашы дні іх агульная колькасць у Паўднёвай Азіі набліжаецца да 29 млн чалавек. У сваю чаргу, банія падзяляюцца на 3 эндагамныя падкасты: біса, даса і панча. Кожная каста мае свае рэлігійныя прадпісанні і абавязкі. Іншыя касты вайш’яў таксама маюць складаную ўнутраную структуру.
Вайна ў Персідскім заліве
Прычыны і перадгісторыя
Пасля заканчэння вайны з Іранам Ірак перажываў цяжкі эканамічны крызіс. Каб хоць як палепшыць фінансавы стан краіны, урад Садама Хусейна запатрабаваў ад суседняга Кувейта кампенсацыі «страт» у 2,4 млрд долараў за незаконную здабычу нафты з радовішча Румайла; спісання запазычанасці па пазыках, атрыманых ад Кувейта падчас ірана-іракскай вайны (17 млрд дол.); саступкі або здачы ў арэнду астравоў Варба і Бубіян. Вядома, патрабаванні былі адхілены. Тым часам у самім Іраку вылучылі тэорыю, што Кувейт з’яўляецца штучнай дзяржавай, якая заснаваная брытанскімі каланізатарамі на тэрыторыі іракскага ўзбярэжжа. У Багдадзе пачалі падрыхтоўку да ўварвання, мяркуючы, што цяпер, таксама як і ў час вайны з Іранам, ЗША падтрымаюць іх альбо зоймуць нейтральную пазіцыю.
Вайна Расіі з Рэччу Паспалітай (1792)
Прыняцце Канстытуцыі 3 мая
У выніку праведзеных давыбараў атрымалася змяніць суадносіны сіл у сойме на карысць групоўкі «патрыятычнай партыі», і ўжо ў пачатку 1791 года соймам былі прыняты два важныя законы — закон аб рэарганізацыі соймікаў (сакавік 1791 года) і закон аб гарадах і аб становішчы мяшчан (красавік 1791 года).
Нягледзячы на моцныя пазіцыі сваёй партыі ў Сойме, «патрыёты» баяліся, што прыхільнікі захавання шляхецкіх гарантый здолеюць заблакаваць прыняцце Канстытуцыі. У такой сітуацыі было прынята рашэнне прызначыць абвяшчэнне канстытуцыі на 3 мая, за 2 дні да афіцыйнага пачатку пасяджэнняў. Паслы-прыхільнікі рэформ патаемна прыбылі ў Варшаву ў той час, як большасць паслоў яшчэ не вярнулася з велікодных вакацый. Замак, дзе павінна было праходзіць пасяджэнне, ахоўвала каралеўская варта. Усё гэта дае падставы некаторым даследчыкам параўноўваць прыняцце канстытуцыі з дзяржаўным пераваротам. Такім чынам, пры няпоўным складзе паслоў, канстытуцыя была абвешчаная.
Гэта выклікала пратэсты з боку рэакцыйнага лагера, але праз 2 дні пад ціскам шляхты і мяшчанства новая канстытуцыя афіцыйна была абвешчана «Урадавым законам», і, акрамя таго, Сойм адмысловым законам усталяваў, што ўсе выступы і пратэсты супраць Канстытуцыі не маюць ніякай сілы.
Рэакцыя на прыняцце Канстытуцыі і ўтварэнне Таргавіцкай канфедэрацыі
У Рэчы Паспалітай незадаволеныя рэформамі абвясцілі пра ўтварэнне Генеральнай канфедэрацыі Кароны, якая выступіла за рэстаўрацыю дасоймавага дзяржаўнага ладу.
У кастрычніку 1791 г. у Ясах адбылася сустрэча Ф. Браніцкага, С. Жавускага і С. Патоцкага, дзе абмяркоўваліся будучыя планы стварэння канфедэрацыі. У канцы гэтага ж года ўсе ўдзельнікі сустрэчы былі запрошаныя ў Пецярбург, дзе бавілі час да сакавіка 1792 г. У сакавіку 1792 г. пры ўдзеле Кацярыны II у Пецярбургу адбылася таемная сустрэча, дзе было прынята рашэнне пра стварэнне новай канфедэрацыі, якая будзе змагацца за вяртанне парушаных правоў, а Расія дасць для гэтага свае войскі. 27 красавіка ў Пецярбургу быў падпісаны «Акт канфедэрацыі», якая ў гісторыю ўвайшла, як Таргавіцкая. Яе маршалкам стаў Станіслаў Шчасны Патоцкі. Кіраўніком каронных войскаў канфедэрацыі прызначаны гетман Браніцкі. «Акт канфедэрацыі» падпісалі таксама: Севярын Жавускі, Шымон Касакоўскі, Антоній Святаполк-Чацвярцінскі, Ежы Вяльгорскі, Антоній Златніцкі, Адам Машчэнскі, Ян Загорскі, Ян Сухаржэўскі, Міхал Кабылецкі, Ян Свейкоўскі, Францішак Гулевіч і Дызма Боньча-Тамашэўскі. Канстытуцыя Таргавіцкай канфедэрацыі мела 23 пункты і прадугледжвала вяртанне ўсіх былых шляхецкіх вольнасцей, і сярод іншага, аднаўленне былой федэратыўнай сістэмы Рэчы Паспалітай.
Інтэрвенцыя расійскіх войскаў і пачатак вайны
Таргавіцкая канфедэрацыя асабліва пашырылася ва Украіне пад аховай інтэрвенцкага корпуса генерала-аншэфа Кахоўскага ў складзе 4 дывізій (64 тыс. чал., і 136 гармат). Дэкларацыя Канфедэрацыі выклікала моцнае хваляванне па ўсёй Рэчы Паспалітай. Неадкладна была склікана Рада міністраў. Праз дзень дэкларацыю прачыталі на сойме, дзе кароль выступіў з наступнай прадмовай: «Вы бачыце, панове, з якой пагардаю ў гэтым акце адклікаюцца не толькі пра нашу справу 3 мая, але і пра ўсе вашыя ранейшыя пастановы. Вы бачыце высілкі, з якімі жадаюць разбурыць дашчэнту ўлады і самае існаванне дадзенага сойма, знішчыць у той жа час усю нашу незалежнасць. Вы бачыце, што нашы суайчыннікі, якія пярэчаць волі і выгодзе айчыны, атрымалі адкрытую дапамогу. Вы бачыце, нарэшце, што ўсёй нацыі робяць самыя ганарлівыя пагрозы, а праз гэта бачыце відавочны наступальны рух на нас з боку Расіі. Вы бачыце, што мы, з свайго боку, павінны абавязкова паклапаціцца пра ўсе магчымыя сродкі для абароны і выратавання айчыны. Сродкі гэтыя дзвюх родаў: сродкі першага роду складаюць у сабе ўсё тое, што можа заахвоціць смеласць і адвагу. Усё, што вы пастановіце ў гэтым стаўленні, я ўхваляю, мала таго — буду з'яўляцца асабіста ўсюды, дзе мая прысутнасць будзе карысна ці для надання духу ў небяспеках, ці для лепшага кірунку вашых сіл. Другога роду сродкі для нашага выратавання складзены ў негацыяцыях. Першым чынам мы павінны звярнуцца да нашага саюзніка, караля Прускага. Успомніце, што, з самага пачатку гэтага сойма, усе самыя важныя распараджэнні нашыя былі прадпрыняты па выкліканні і парадам яго прускай вялікасці, менавіта: наша вызваленне ад расійскага пратэктарата, пасольства ў Турцыю, вывядзенне з нашых валадарстваў, крамаў войскаў расійскіх. Той жа наш вялікадушны сусед выказаў жаданне, каб мы заснавалі ў сябе цвёрды ўрад, на падставе якога ён жадаў умацаваць свой саюз з намі. З прычыны гэтага саюза ўрачыста абяцаў нам спачатку пасрэдніцтва (bona officia), а потым і сапраўдную дапамогу ў выпадку, калі пасрэдніцтва не прывядзе да жаданага выніку, не прычыніць нашай незалежнасці і нашых межаў !»
Пад канец прамовы кароль выказаў надзею, што і расійская імператрыца, пазнаўшы лепш праўду, прыцемненую Феліксам Патоцкім з таварышамі, адмовіцца ад сваіх варожых намераў. Перад самароспускам сойм 30 мая прызначыў караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага вярхоўным камандуючым, абвясціў пра скліканне Перад самароспускам сойм 30 мая прызначыў караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага вярхоўным камандуючым, абвясціў пра скліканне паспалітага рушэння, падвоіў падаткі. Вайсковая камісія абодвух народаў занялася тэрміновым даўкамплектаваннем запланаванага 100-тысячнага войска.
18 мая корпус Кахоўскага пераправіўся праз Днестр і з трох напрамкаў пачаў наступ на кароннае войска, на чале якога стаяў пляменнік караля генерал-лейтэнант Юзаф Панятоўскі. Да 30 ліпеня польскае войска было выцеснена за раку Вісла пад Казенцы. Падчас гэтай кампаніі адбыліся 11 маршавых баёў і 2 пазіцыйныя.
22 мая корпусы Беларускай арміі пад кіраўніцтвам генерала Міхаіла Крачэтнікава ўвайшлі на тэрыторыю Вялікага Княства Літоўскага. Арганізацыя канфедэрацыі на землях ВКЛ была даручана прадстаўніку буйнога магнацкага роду Віленшчыны, генерал-маёру расійскай арміі Шымону Касакоўскаму. Актыўна падтрымліваў яго ў гэтай справе брат — інфляндскі біскуп Юзаф Касакоўскі. За наступныя паўгода Таргавіцкая канфедэрацыя была абвешчана ва ўсіх буйных гарадах ВКЛ. Шляхта гарадоў часта прысягала новай канфедэрацыі пад прымусам і пагрозай пазбаўлення маёмасці. 12 чэрвеня 1792 г. у Вільні было абвешчана стварэнне Генеральнай канфедэрацыі ВКЛ. Яе маршалкам стаў канцлер ВКЛ Аляксандр Сапега. Шыман Касакоўскі быў абвешчаны гетманам ВКЛ «з волі народу». Канфедэрацкія ўлады ў гарадах Рэчы Паспалітай замянілі сабой былыя органы ўлады. Іх асноўнай задачай была пастаўка фуражу і правіянту для расійскіх войскаў.
Бітва пад Опсай
Бітва ў раёне мястэчка Опса адбылася паміж часткай расійскіх карпусоў князя Даўгарукага і татарскім палком арміі Вялікага Княства Літоўскага пад камандаваннем Міхала Кіркора.
Сітуацыя перад боем
Расійскі корпус князя Даўгарукава (9000 салдат) перасек Даўгаву 22 мая, пры гэтым большасць войскаў і флоту перасеклі Дынабург, у той час як астатняя частка войска пад камандаваннем генерала Раўтэнфельда пераправілася праз раку ў Краслава. Затым абедзве калоны расійскага корпуса перайшлі да Браслава.
Бітва
Маюцца два даклады з апісаннем бітвы каля Опсы — адзін паводле Шымана Забелы, другі Юзафа Сулкоўскага.
Апісанне бітвы Сымона Забелы
Калі Раўтэнфельд захапіў Браслаў, асноўная частка корпуса Даўгарукава рушыла на Опсу. У авангардзе расійскай арміі пайшлі 100 данскіх казакоў на чале з капітанам Белагародцавым. Маршуючы ў авангардзе сіл Даўгарукава, Белагордцаў накіраваў атрад, колькасцю 7 чалавек на разведку, які натыкнуўся на падобны атрад разведкі татарскага палка Міхала Кіркора. Неўзабаве пачаліся баявыя дзеянні, у якіх полк Кіркора біўся з атрадам данскіх казакоў пад кіраўніцтвам палкоўніка Кірэева. Пасля некалькіх гадзін барацьбы літоўскі полк быў вымушаны адступіць. Быў узяты ў палон ротмістар Мілашэвіч, а паручнік Ахматавіч быў цяжка паранены. Шыман Забела сцвярджаў, што ў баі былі забіты некалькі дзясяткаў рускіх, акрамя таго, ён абвінавачвае ў здрадзе аднаго з яўрэяў, які даў ілжывую інфармацыю пра расійскую кавалерыю.
Вайна ў Персідскім заліве
Інфармацыйны агляд
Іракская прапаганда падавала вайну як «аказанне дапамогі народу, які паўстаў супраць кувейцкага рэжыму», і вяртанне «спрадвечна іракскіх зямель, адабраных брытанскімі каланізатарамі». У Багдадзе абапіраліся на той факт, што раней кувейцкая тэрыторыя з’яўлялася часткай Асманскага Ірака, але пазней англічане адабралі рэгіён у асманаў. Прапаганда ў ЗША, абапіраючыся на негатыўны інфармацыйны вопыт вайны ў В’етнаме, увяла жорсткі кантроль над сродкамі масавай інфармацыі, якія асвятлялі гэтыя падзеі, выкарыстоўваючы канфлікт як своеасаблівую піяр-кампанію.
Наступствы
Пасля вайны С. Хусейн яшчэ застаўся пры ўладзе, здушыў паўстанне курдаў на поўначы і шыітаў на поўдні. Войскі кааліцыі працягвалі ажыццяўляць патруляванне Ірака, між тым як іракскі лідар імкнуўся вызваліцца ад кантролю замежных войскаў. Новы віток ваеннага канфлікту, які прывёў да звяржэння Садама Хусейна і акупацыі краіны, адбыўся ў 2003 годзе.
Вайна Расіі з Рэччу Паспалітай (1792)
Апісанне бітвы Юзафа Сулкоўскага
Дыслакаваны ў Опсе татарскі полк Міхала Кіркора назіраў за рухам расійскіх войскаў. Генерал Раўтэнфельд, жадаючы пазбавіцца ад татарскага войска, ужо ноччу 25 мая акружыў горад. Кіркор хацеў пазбегнуць расійскага палону і таму кінуў свой ​​полк у адчайную атаку, што дазволіла яму вырвацца з акружэння. Падчас бітвы з абодвух бакоў загінула каля 300 салдат.
Адстаўка Вюртэмбергскага і працяг вайны
Літоўскай арміяй кіраваў прынц Вюртэмбергскі — чалавек без здольнасцей, які дзейнічаў у згодзе з прускім каралём. Калі Станіслаў Аўгуст прызначыў яго на гэту пасаду, ён рухаўся ў Літву, каб прыняць камандаванне над літоўскай арміяй. Аднак ён спыніўся ў Воўчыне, радавым гняздзе караля, і тры тыдні там забаўляўся, а яго загады, якія ён адпраўляў з Воўчына, распылілі ваенныя сілы ВКЛ, што забяспечыла ў далейшым перамогу расійскай арміі. Былі перахоплены лісты Вюртэмбергскага, якія служылі доказам яго здрады, і ў выніку ён быў зняты з пасады. Новым галоўнакамандуючым літоўскага войска стаў Юзаф Юдзіцкі.
Бітва пад Стоўбцамі
Бітва пад Стоўбцамі адбылася 10 чэрвеня 1792. Атрад літоўскага генерал Жазефа Беляка тры гадзіны ваяваў пад Стоўбцамі з авангардам расійскага корпуса генерала Барыса Меліна.
Сітуацыя перад боем
Генерал Юзаф Юдзіцкі, корпус якога складаўся з 7700 салдат і 10 гармат, 7 чэрвеня атрымаў з праездаў інфармацыю пра набліжэнне з Койданава расійскага корпуса генерала Меліна, які складаўся з 9600 салдат і 13 гармат. Юдзіцкі вырашыў адступіць да Міру, вылучыўшы атрад пад камандаваннем генерала Беляка, які павінен быў абараняць адыход літоўскіх войскаў і трымаць левы бераг Нёмана пад Стоўбцамі, затрымаць рускіх падчас пераправы. У склад атраду Беляка ўвайшоў атрад татараў і брыгада нацыянальнай кавалерыі пад кіраўніцтвам Сулістроўскага.
Бітва
Раніцай 10 чэрвеня ў чаканні рускіх Беляк падвёў свой атрад да рачнога пагорку. Неўзабаве пад Стоўбцамі пачалі пераходзіць праз Нёман каля тысячы расійскіх драгунаў. Калі рускія падышлі да берага, Беляк пакінуў нацыянальную кавалерыю Сулістроўскага, а сам з татарамі атакаваў саперніка. Татары пад кіраўніцтвам Беляка рассеялі расійскіх драгунаў, якія кінуліся бегчы. Неўзабаве за ўцякаючым сапернікам пагналіся літоўскія палкі. Але ў гэты час нізоўе Нёмана перасек другі полк расійскіх драгун і раптам напаў на левае крыло літоўскага палка. Прыбыла ў дапамогу нацыянальная літоўская кавалерыя, якая неўзабаве змяшалася з адыходзячымі татарамі і з пераследуючымі іх рускімі.
Бачачы драматычную сітуацыю сваіх войскаў, Беляк сабраў вакол сябе 100 салдат і кінуўся ў адчайны напад, імкнучыся спыніць шматлікіх рускіх. З панікі літоўскія атрады па прыкладзе Беляка таксама пачалі атакаваць. Расійскія драгуны пачалі адыходзіць да ракі, дзе ўжо патанула мноства рускіх. Ад поўнага разгрому расійскую кавалерыю ўратавала прыбыццё пяхоты, якая ўсталявала на левым беразе артылерыю і пачала страляць па літоўскім войску. У сувязі з набліжэннем асноўнага войска Меліна Беляк загадаў сваім салдатам адысці ў кірунку Міра, дзе знаходзіўся корпус генерала Юдзіцкага. Бой працягваўся каля трох гадзін. Пасля адыходу атрада Беляка расійскі корпус генерала Меліна скончыў пераправу праз Нёман і ўстаў пад Залужжа. На наступны дзень адбылася бітва пад Мірам.
Бітва пад Мірам
Мелін, які заняў пазіцыі ў пад Залужжам, раніцай 11 чэрвеня паслаў дзве калоны салдат, па 2000 у кожнай для таго, каб яны абышлі паўночней і паўднёвей пазіцыі літоўскіх войскаў у Міры. Адной калонай камандаваў Фёдар Буксгаўдэн, а другой Левін Бенігзен. З астатняй часткай корпуса Мелін чакаў другой паловы дня, каб потым разам з дзвюма калонамі, якія ён адправіў у тыл ліцвінаў, накрыць апошніх адразу з трох бакоў.
Войска літоўскае ўладкавалася ў дзве лініі. Першая лінія ўключала ў сябе 2 батальёны пяхоты і пінская брыгада, у той час як у другім радзе — 4 і 1/2 пяхотных батальёна, ковенская кавалерыйская брыгада, і два палкі артылерыі. Мелін, які меў на гэты час 5600 салдат і 13 гармат, размясціў усе свае войскі ў адну лінію і пачаў страляць артылерыяй. Аднак ён устрымаўся ад нападу, чакаючы прыбыцця высланых калон. Юдзіцкі не змог прыняць рашэнне, каб пачаць бой, ён склікаў ваенную раду, якая працягвалася 2 гадзіны. У той жа час яго войскі знаходзіліся пад агнём расійскіх гармат. У літоўскіх войсках, якія складаліся ў асноўным з рэкрутаў, якія стаялі занадта доўга пад агнём рускіх, пачалася паніка. У кірунку Міра спачатку пачала бегчы ковенская і часткі пінскай брыгады. Неўзабаве зрабіў тое ж самае кавалерыйскі полк Беляка. Калі каля 19:30 у задняй частцы літоўскіх войскаў з'явіліся з абодвух бакоў калоны Бенігзена і Буксгаўдэна, Юдзіцкі а 20:00 загадаў адыходзіць.
У задняй частцы літоўскай арміі таленавіты палкоўнік Якуб Ясінскі адбіў расійскую атаку і не пераследуючы іх, адыйшоў у напрамку Нясвіжа. Гарнізон Міра таксама пакінуў горад і пачаў адыходзіць.
Літоўцы страцілі ў бітве каля 120 салдат і адну гармату, у той час як рускія — каля 250 салдат.
У гэты ж дзень адбыўся штурм і ўзяцце расійскімі войскамі Мірскага замка. Сам Юдзіцкі пакінуў сваё войска і збег у Гродна, афіцыйна зняты з пасады галоўнакамандуючага 24 чэрвеня 1792, а фактычна 19 чэрвеня.
Бітва пад Барушкаўцамі
Бітва пад Барушкаўцамі адбылася 14 чэрвеня. Галоўныя польскія сілы пад камандаваннем князя Юзафа Панятоўскага адступалі ад Палоны пад прыкрыццём з поўдня дывізіяй пад камандаваннем Касцюшкі. Абоз польскай арміі, які ахоўвала дывізія генерала Вельгорскага (6500 салдат, 12 гармат), ішоў найкароткім шляхам праз сяло Барушкаўцы, якое пралягала праз лясістую і забалочаную мясцовасць. Мясцовасць абцяжарвала магчымасці абароны для палякаў, затое давала магчымасць рускім неўзаметку наблізіцца да польскага абозу. Пасля атрымання інфармацыі пра шлях польскіх войскаў расійскі камандуючы генерал Міхаіл Кахоўскі загадаў двум казацкім палкам пад камандаваннем Арлова і часткі кавалерыі пад камандаваннем Тармасава атакаваць палякаў. Расійскія часткі атакавалі і знішчылі тыл польскага абозу. Польская конніца вытрымала першы націск рускіх, пасля чаго адступіла. Абоз абаранялі 1000 польскіх пяхотнікаў і артылерыя. Адступленню палякаў перашкодзіў той факт, што мост праз забалочаную рачулку Дзярэвічка (недалёка ад вёскі Дзярэвічы, куды адступілі палякі) паваліўся. Да рускіх падышлі падмацаванні, і палякі сталі адыходзіць пад агнём праціўніка.
Польская дывізія панесла цяжкія страты ў жывой сіле (981 чалавек), страціла 7 гармат і абоз: зброю, боепрыпасы, правіянт і частку грашовай казны. Рускія страцілі 98 чалавек. Адзіным станоўчым для палякаў вынікам было тое, што расійскі пераслед галоўных польскіх сіл быў затрыманы. Страты кароннага войска былі б больш, калі б расійскі генерал Леванідаў здолеў зачыніць ім шлях на Палоннае.
Бітва пад Зяленцамі
Пасля поспеху ў Барушкаўцах расійскі камандуючы генерал Міхаіл Кахоўскі паслаў з корпуса генерала Кутузава наўздагон адыходзячай на захад кароннай арміі 8000-ую дывізію генерал-маёра Іраклія Маркава з 24 гарматамі, узмоцненую казакамі Арлова. Атрад генерал-маёра Маркава меў задачу абыйсці палякаў, якія адступалі на Заслаў праз Зяленцы, і ўдарыць ім у фланг. Маркаў павінен быў адрэзаць палякам адступленне ад Гарыні, а таксама захапіць іх лагер з ваенным інвентаром і боепрыпасамі. Маркаў хутка рушыў на досвітку 18 чэрвеня і ў 7 гадзін раніцы прыбыў у Зяленцы, дзе яго сустрэлі 3000 палякаў генерала Юзафа Заёнчыка і Людвіка Трокіна.
Кароннае войска адступіла 15 чэрвеня пад Палоннае. Польскія генералы вырашылі працягнуць адступленне, паколькі вырашылі, што не маюць магчымасці абараніць горад, які не мае ўмацаванняў. 17 чэрвеня Панятоўскі адышоў да Шапятоўкі, дзе атрымаў інфармацыю пра тое, што дывізія Любамірскіх знаходзіцца ў Заслаўі. Ён загадаў Любамірскім далучыцца да яго сіл паблізу Зяленцаў.
У Зяленцах польскі атрад генерала Заёнчака заняў пазіцыю на пагорку ля дарогі Палоннае — Заслаў, з топкай далінай на левым крыле, плыўным уздымам на правым і лесам у тыле. Трокін і Заёнчак не занялі паміж тым сяло Зяленцы, а лес перашкаджаў аглядаць і прадбачыць магчымае развіццё падзей. Польскі баявы парадак складаўся з кавалерыі на флангах і пяхоты ў цэнтры. Заёнчак паслаў ганца да Панятоўскага з просьбай паспяшацца на дапамогу.
Пачатак бітвы
А шостай раніцы расійскія сілы падышлі ў калонах і пад агнём польскай артылерыі разгарнуліся ў баявы парадак на раўніне, з кавалерыяй на флангах, у цэнтры стаяла пяхота, два егерскія і 4 грэнадзёрскія батальёны, з егерскім батальёнам Екацерынаслаўскага палка ў рэзерве, і яшчэ адным батальёнам кацярынаслаўцаў і эскадронам кавалерыі ў ахове лагера. Карыстаючыся адсутнасцю польскага процідзеяння, рускія занялі Зяленцы і распачалі пад завесай вёскі прыцэльны абстрэл польскіх шэрагаў. А сёмай раніцы на поле бітвы прыбыў князь Юзаф Панятоўскі, што прывяло да ўтрымання атакі рускіх і да відавочнага ўмацавання польскіх сіл. Левае крыло падпёр кавалерыйскі полк, правае брыгада нацыянальнай кавалерыі генерала Станіслава Макраноўскага, а цэнтр узмацнілі яшчэ два батальёны пяхоты і 12 гармат. Іншыя атрады прыбывалі на працягу тэрміну бітвы і спыняліся пад завесай лесу.
Улічваючы абстрэл з боку вёскі, Панятоўскі загадаў ачысціць Зяленцы ад ворага, што ўсё ж не атрымалася ажыццявіць, і сяло падпалілі. Дым засланіў палякам поле бітвы, і рускія пад яго палогам забілі кавалерыю на правым крыле (полк булавы кароннай), якая замест наступу на ворага сустрэла яго атаку на месцы, была хутка разбіта і звярнулася да панічных уцёкаў.
Пералом у бітве
Дзякуючы ўмяшанню князя Сангушкі і афіцэраў атрымалася вярнуць кавалерыстаў, а тым часам расійскія коннікі патрапілі пад моцны абстрэл польскай артылерыі. Далей па іх з флангу ўдарыла нацыянальная кавалерыя Макраноўскага, якая вярнулася з уцёкаў і хацела змыць з сябе ганьбу, а з фронту іх атакавала польская кавалерыя з другой лініі. Расійская конніца не вытрымала і адступіла, страціўшы сцяг. Для ўмацавання эфекту Панятоўскі загадаў генералу Чапскаму ўмацаваць польскі націск, але той запатрабаваў пісьмовага загаду, спасылаючыся на тое, што вусна незразумела (Чапскі быў прыхільнікам Таргавіцкай канфедэрацыі). Такім чынам была страчаная магчымасць цалкам разбіць расійскае крыло.
Пасля артылерыйскай падрыхтоўкі ў цэнтры ў атаку рушылі расійскія грэнадзёры Екацерынаслаўскага палку, а тры батальёны польскай пяхоты, якія складаліся пераважна з навабранцаў, не вытрымаўшы моцнага абстрэлу і штыкавой атакі рускіх, уцяклі. Уцякаючы, пяхота ўтварыла пралом у цэнтры, які выкарысталі рускія, і ў дадатак паўстала замяшанне ў рэзервовым польскім батальёне. У той пралом рушыў Панятоўскі на чале двух батальёнаў. Нягледзячы на ​​моцны абстрэл польскай артылерыі і агонь палякаў, грэнадзёры некалькі разоў падымаліся ў напад на штыкі, але без поспеху, панеслі страты ад польскага агню і былі вымушаныя адступіць.
На левым крыле гэтак жа пачаўся расійскі націск, пад сілай якога палякі пачалі адступаць. Калі рускія падышлі пад агонь польскай артылерыі, удалося іх адагнаць контратакамі пяхоты і заняць ранейшыя пазіцыі.
Нягледзячы на ​​супраціўленне рускіх на ўсіх участках фронту, Юзаф Панятоўскі пастанавіў узяць ініцыятыву, сфармаваўшы баявую групу з частак дывізіі генерала Вяльгорскага (3 пяхотных батальёна з палкоў Патоцкага, Малчаўскага і астрожскай ардынацыі, брыгада нацыянальнай кавалерыі Дзержка і авангард палку Юзафа Любамірскага). Польская кавалерыя адціснула рускіх, але генерал Вяльгорскі, баючыся, што яго пяхота саступае расійскай, дзейнічаў самавольна і нерашуча, дзякуючы чаму Маркаў змог перафармаваць свае атрады. Але расійскі генерал не адчуваў сябе ўпэўнена і пасылаў Кахоўскаму ганцоў з просьбамі аб дапамозе. Маркаў не атрымаў дапамогі і вырашыў пабудаваць сваё войска ў карэ і выходзіць з поля бою.
Наступствы
У бітве пад Зяленцамі палякі страцілі калі 1000 чалавек, а рускія каля 2000 тысяч.
Бітва стала першай вялікай перамогай Войска Польскага за шмат гадоў, і ў гонар гэтай падзеі кароль Станіслаў Панятоўскі заснаваў вышэйшую ваенную ўзнагароду Польшчы, ордэн Віртуці Мілітары. Але гэтая перамога не спыніла паход рускіх на Варшаву, і польскае войска працягнула адступ. Спробы спыніць рускіх, абапіраючыся на крэпасць у Астрогу, былі пакінуты з-за пагрозы акружэння. Быў яшчэ адзін шанец даць бой пад Дубнам, але з-за недахопу прыпасаў было вырашана адступаць далей на захад да лініі Бугу.
Бітва пад Зэльвай
Атрымаўшы паразу пад Мірам 10 чэрвеня 1792, літоўскі корпус пачаў адступленне. 4 ліпеня атрад пяхоты (каля 1200 штыкоў) пад камандаваннем маёра Ведэльштэта на бродзе праз Зэльвянку сутыкнуўся з авангардам расійскага войска. Пасля кароткай бойкі атрад заняў брод і ўтрымліваў свае пазіцыі да змяркання.
Увечары распачалася залева, і Міхал Забела загадаў разбіць лагер ля ракі, палічыўшы, што благое надвор'е стрымае рускіх. Наступным ранкам, нягледзячы на неспрыяльныя ўмовы, рускія перагрупаваліся, пад дажджом пераправіліся праз раку і неспадзявана атакавалі літоўскае войска. Міхал Забела прыняў рашэнне адступаць.
Пасля бітвы пад Зэльвай Юзаф Сулкоўскі атрымаў званне палкоўніка і быў узнагароджаны крыжам Virtuti Militari.
Бітва пад Войшкамі
У той час як 14 ліпеня расійская армія набліжалася да Беластоку, літоўскі атрад Міхаіла Забелы быў размешчаны ў Плоцку. Час ад часу былі толькі нязначныя сутыкненні літоўскага войска з падыходзячымі данскімі казакамі. Для атрымання падрабязнай інфармацыі пра ворага Забела накіраваў у напрамку Беластоку групу ваенных на чале з Міхалам Кіркорам. У склад атраду авайшлі татары Кіркора, 200 стральцоў, 200 пехацінцаў і адна гармата. Пасля пераправы на Нараў атрад Кіркора прыбыў у Войшкі.
Пасля прыпынку ў Войшках Кіркор вырашыў зладзіць засаду і з гэтай мэтай паставіў пяхоту і гармату на пагорку, схаваў стральцоў у лесе, а татараў на ўзгорку. Камандзір казакоў Папоў таксама зрабіў засаду — ён схаваў большую частку свайго войска, а сам адправіўся з невялікім атрадам салдат на ліцвінаў. Убачыўшы слабы атрад, татарскія коні кінуліся ў напад, і пасля кароткай барацьбы казакі былі вымушаныя адступіць, не разумеючы, што адыход імітуецца.
Татары Кіркора раптам апынуліся супраць праўзыходных сіл праціўніка, і не спрабуючы зламаць яго, тут жа кінуўся бегчы. Пасля перамогі данскіх казакоў над татарамі яны спрабавалі разбіць літоўскую пяхоту, але іх атака правалілася пад шквальным агнём літоўскіх карабінаў.
Хоць бітва пад Войшкамі і не атрымалася для ліцвінаў удалай, атрад Кіркора дасягнуў асноўнай мэты сваёй паездкі і атрымаў інфармацыю пра наступны рух сіл генерала Крачэтнікава.
Падрыхтоўка
Войскі Юзафа Панятоўскага (25 000 салдат і 42 гарматы) пераправіліся праз Буг і 8 ліпеня спыніліся ля Дубенкі. Яны атрымалі загад на абарону ўздоўж Бугу ад Дубенкі да Уладавы. Касцюшка (5300 салдат, 24 гарматы) заняў са сваім войскам 3 кіламетры фронту між вёскамі Уханька і Воля-Хабова.
Зважаючы на колькасную перавагу войскаў ворага, Касцюшка пастанавіў не атакаваць, а дзейнічаць ад абароны і з гэтай мэтай заняў для сваіх войскаў пазіцыю, якая ўзвышалася над ваколіцамі, на поўнач ад Дубенкі, між Бугам і аўстрыйскай мяжой. Адзінай хібай гэтае пазіцыі было тое, што правае крыло было абаронена адно лесам і памежным кардонам. Салдаты прыступілі да капання наземных умацаванняў паводле плану Касцюшкі. Наперадзе дывізіі былі размешчаныя тры батарэі. У першай лініі стала пяхота ў колькасці 7 баонаў. У другой лініі знаходзіўся полк вершнікаў і дзве брыгады кавалерыі. Лес, што знаходзіўся перад правым флангам войска, быў абсаджаны стральцамі. Расійскі генерал M. Кахоўскі 17 ліпеня пераправіўся пад Дубенкай праз Буг, а 18 ліпеня выслаў карпусы А. Леванідава і А. Тармасава, каб сваімі дэманстратыўнымі манеўрамі ўнемажлівіць Панятоўскаму і Вяльгорскаму ўзмоцніць Касцюшкавы сілы. Сам Кахоўскі з карпусамі М. Кутузава-Галенішчава і І. П. Дуніна (25 000 салдат і 108 гармат) намерваўся разбіць Касцюшку і выйсці ў тыл асноўным войскам Кароны.
Бітва
А 15-й гадзіне рускія рушылі ў кірунку пазіцый Касцюшкі. На правым флангу знаходзіўся корпус І. Дуніна, корпус Кутузава займаў левае крыло. У першай лініі расійскага войска было 18 баонаў пяхоты, другая лінія складалася з 15 палкоў вершнікаў (у тым ліку з 7 казацкіх). Пасля артылерыйскае падрыхтоўкі у 17:30 Кахоўскі накіраваў пяхоту першае лініі ва франтальную атаку на ўмацаваныя пазіцыі Касцюшкі. Гэтая атака была адбіта пяхотай і артылерыяй з вялікімі стратамі расійскага войска. Рускія спрабавалі яшчэ некалькі разоў зладзіць падобныя атакі, аднак яны кожны раз сканчаліся з такім сама поспехам. Нарэшце няўдалыя пяхотныя атакі схілілі Кахоўскага да спробы акружэння Касцюшкі з боку аўстрыйскае мяжы. З гэтай мэтай Кахоўскі адаслаў 2 палкі конных егераў пад кіраўніцтвам Пальменбаха. Яны перайшлі мяжу з Аўстрыяй, пад заслонай лесу абышлі польскія пазіцыі і ўдарылі ў тыл правага флангу Касцюшкі. Падчас гэтае атакі сам Пальменбах загінуў. У дапамогу абаронцам прыйшоў полк з другой лініі пад кіраўніцтвам Карвіцкага. Егеры былі разбіты і сапхнутыя ў багну. Праведзеная ў гэты самы час чарговая лабавая атака расійскае пяхоты ізноў скончылася безвынікова.
Тым не менш, з кожнай гадзінай становішча войскаў Рэчы Паспалітай горшала. Недзе а 18-й гадзіне Грахоўскі заняў мястэчка Гусыннэ, адрэзаўшы адзіную дарогу, з якое Касцюшкавы войскі маглі чакаць дапамогі. Каля 20-й гадзіны з поля бойкі ўцякла застрашаная пагоршанай сітуацыяй брыгада народнай кавалерыі, якой загадваў Павел Бярнацкі. Надыходзячы змрок і ўсё ўзрастаючы напор пераўзыходзячых сіл праціўніка, які здолеў захапіць некалькі ўмацаванняў і прыступіў да атакі на левы фланг польскага войска, схіліў Касцюшку да адступлення а 21-й гадзіне. Дывізія адышла ў баявым парадку праз Разтоку да Кумова, а адтуль да Холма.
У бітве войскі Рэчы Паспалітай страцілі 900 салдат і 6 гармат. Расійскія войскі страцілі каля 4000 салдат. Расійская армія заняла ўвесь раён разам з пераправамі і атрымала праход да Любліну.
Значэнне
Пасля бітвы Касцюшка заваяваў славу выбітнага камандоўцы, яго параўноўвалі са спартанскім царом Леанідам. За бітву пад Дубенкай кароль Станіслаў Аўгуст узнагародзіў 80 чалавек ордэнам Віртуці Мілітары, а Касцюшка атрымаў чын генерал-лейтэнанта і ордэн Белага Арла; да таго ж 26 жніўня 1792 года менавіта за поспех у бітве пад Дубенкай Касцюшку было нададзена ганаровае грамадзянства Францыі.
Праз тыдзень пасля бітвы Рэч Паспалітая капітулявала.
Бітва пад Крэменем
Літоўская армія галоўнакамандуючага пад кіраўніцтвам Міхаіла Забелы пасля адыходу з Бельска перайшла 19 ліпеня праз Буг у Гран. Маючы намер спыніць расійскую армію генерала Крачэтнікава на лініі Буга, Забела ўстаў каля Дзярзбамі, каля 3,5 км ад Крэменя. Калі 22 ліпеня на дапамогу арміі Забелы прыбыў атрад Бушэўскага, літоўская армія дасягнула стану 12000 салдат і 12 гармат. У той жа дзень для таго, каб прарвацца праз Буг, пад Пярлеевым стаў авангард арміі Крачэтнікава колькасцю 4500 салдат і 12 гармат, якім камандаваў генерал-маёр Фёдар Дзянісаў. У той жа час, генерал-лейтэнант Даўгарукаў, маючы 3000 салдат, збіраўся перасекчы Буг каля Драгічыну і атакаваць правае крыло арміі Забелы. Каб пазбегнуць акружэння, 23 ліпеня адправіўся ў Драгічын з 2000 салдат генерал-лейтэнант Грабоўскі. Калі ён убачыў, што рускія здолелі прабіцца да левага берага, вярнуліся ў лагер. Даўгарукаў адмовіўся ад намеру напасці на польскае крыло, у той час як Дзянісаў 24 ліпеня, перабіўшы літоўскіх ахоўнікаў каля Грана, авалодаў пантонным мостам. Пасля праходжання праз Буг Дзянісаў пасля артпадрыхтоўкі пачаў рушыць на літоўскія сілы. Забыло ўдалося ўрэгуляваць сітуацыю і адціснуць Дзянісава ад ракі, затым ён размясціў свае войскі ў дзве лініі і заблакаваў рускім праход.
Калі рускія падышлі да літоўскіх пазіцый, Забела адкрыў агонь і напаў на ўсім фронце. Дзянісаў спрабаваў прарвацца на правым крыле літоўскай арміі, але літоўская кавалерыя контратакай адкінула расійскія войскі. Дзянісаў своечасова вырашыў адыйсці, тым самым выратаваць свае войскі ад знішчэння. З-за хуткага адыходу расійскіх войскаў літоўская кавалерыя не здолела адрэзаць ім дарогу да мосту.