cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ірына Мікалаеўна Мельнікава
Навуковая дзейнасць
У 1970-я гады была вядучым навукоўцам па гісторыі еўрапейскіх краін, адным з нямногіх ва Украіне па гісторыі Славакіі і Чэхіі. Наладжвала супрацоўніцтва з профільнымі гістарычнымі ўстановамі акадэмій навук Балгарыі, Чэхіі, Польшчы. Пасля аднаўлення ўкраінскай незалежнасці, стварала праграму вывучэння гісторыі міжнародных сувязяў Украіны ў найноўшы час.
Юрый Барысавіч Мартаў
Юрый Барысавіч Мартаў (, Рослаўль, Смаленская вобласць, РСФСР — ) — беларускі вучоны ў галіне хірургіі. Доктар медыцынскіх навук (1987), прафесар (1988).
Біяграфія
Сын беларускага хірурга Ганны Фларыянаўны Катовіч і начальніка Віцебскага гарадскога аддзялення Дзяржбанка Барыса Канстанцінавіча Мартава. Скончыў Віцебскі медыцынскі інстытут у 1967 годзе, працаваў у ім, у 1989—2000 гадах загадчык кафедры агульнай хірургіі. У 2002—2007 гадах намеснік галоўнага ўрача Віцебскай гарадской бальніцы хуткай дапамогі.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: праблемы органазберагальных аперацый на страўніку пры язвавай хваробе, аперацый на грудным аддзеле стрававода пры яго апёках і пухлінах; кардыёхірургічныя ўмяшанні пры парушэннях рытму сэрца. Навуковыя працы па хірургіі органаў брушной і грудной поласцей.
У шлюбе
У шлюбе з Таццянай Уладзіміраўнай Емяльянавай, урачом-інфекцыяністам, меў сына Уладзіміра, урача, і дачку Ірыну (у замужжы Падалінская), фізіятэрапеўта. Унук — Юрый Сяргеевіч Падалінскі — таксама ўрач.
Фатон (значэнні)
Фатон:
Спіс манархаў Францыі
{| style="border: 1px black solid; text-align: center; " rules=all cellspacing=2 cellpadding=2 align=center
Харкаўскі нацыянальны ўніверсітэт паветраных сіл імя Івана Кажадуба
Харкаўскі нацыянальны ўніверсітэт паветраных сіл імя Івана Кажэдуба (Харківський національний університет повітряних сил імені Івана Кожедуба) — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, размешчаная ў Харкаве.
Агульная характарыстыка
ВНУ ажыццяўляе адукацыйную дзейнасць па падрыхтоўцы ваенных лётчыкаў, штурманаў, спецыялістаў па баявым кіраванні авіяцыяй, зенітных ракетных войскаў, радыётэхнічных войскаў, інжынерна–авіяцыйнага забеспячэння, аўтаматызаваных сістэм кіравання і наземнага забеспячэння палётаў авіяцыі, камп'ютарных навук і інфармацыйных тэхналогій, метралогіі, энергетыкі і інш. Курсанты вучацца па адукацыйна-кваліфікацыйным узроўням малодшы спецыяліст, бакалаўр, спецыяліст, магістр па 7 напрамках, 12 спецыяльнасцях і 24 спецыялізацыях. Студэнты вучацца па адукацыйна-кваліфікацыйным узроўням бакалаўр, спецыяліст, магістр па 9 напрамках, 10 спецыяльнасцях і 20 спецыялізацыях. Універсітэт мае 9 факультэтаў па профілях навучання, 40 кафедраў, ваенны каледж сяржанцкага складу, навуковы цэнтр, цэнтр моўнай падрыхтоўкі, цэнтр імітацыйнага мадэлявання, інфармацыйна-вылічальны цэнтр і іншыя навучальныя і навуковыя падраздзяленні. Прыярытэтным напрамкам вучэбнай дзейнасці з'яўляецца падрыхтоўка лётнага складу. Ва ўніверсітэце ўкаранёна ступеністая падрыхтоўка ваенных лётчыкаў, якая прадугледжвае авалоданне курсантамі на працягу навучання лёгкаматорных, навучальных і баявых лятальных апаратаў.
Зарэчнае (Нурынскі раён)
Зарэчнае — сяло ў Нурынскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Зарэчнай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 14 км на паўднёвы заход ад раённага цэнтра, пасёлка Кіеўка. Код КАТА — 355247100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1625 чалавек (838 мужчын і 787 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1255 чалавек (621 мужчына і 634 жанчыны).
NGC 4842B
NGC 4842B (іншыя абазначэнні — NGC 4842-2, MCG 5-31-31, ZWG 160.46, DRCG 27-23, PGC 44338) — эліптычная галактыка (E3) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Олайнскі край
Олайнскі край (Olaines novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Латвіі ў вобласці Відзэмэ. Край складаецца з адной воласці і горада Олайнэ, які з'яўляецца цэнтрам края.
Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 20 517 чалавек. Плошча края — 297 км².
Фронт рэвалюцыйна-дэмакратычнага адзінства Афара
Фронт рэвалюцыйна-дэмакратычнага адзінства Афара, ФРДАА (የአፋር አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ አንድነት ግንባር) — палітычная партыя Эфіопіі з рэгіёну Афар. У лістападзе 2021 года ўступіла ў кааліцыю «Аб’яднаны фронт эфіопскіх федэралісцкіх і канфедэралісцкіх сіл», апазіцыйную ўраду Абія Ахмеда Алі.
Партыя была заснавана ў сакавіку 1993 года.
Дом Лівіі
Дом Лівіі (Casa di Livia) — антычны будынак на Палаціне ў Рыме, які належала, меркавана, жонцы імператара Аўгуста, Лівіі. На сённяшні дзень лічыцца, што дом Лівіі ўваходзіў у комплекс будынкаў дому Аўгуста.
Сельскія населеныя пункты Гомельскай вобласці
У Рэспубліцы Беларусь крытэрыі для катэгорый населеных пунктаў вызначаюцца Законам Рэспублікі Беларусь ад 5 мая 1998 года № 154-З «Аб адміністрацыйна-тэрытарыяльным ладзе Рэспублікі Беларусь».
Дом Лівіі
Дом быў раскапаны яшчэ ў 1869 годзе П'етра Роза па даручэнні Напалеона III і на заснаванні некаторых фрагментаў свінцовых труб, на якіх звычайна паказвалася імя гаспадара дому, было меркаванне, што гэта быў дом Лівіі. Будынак быў пабудавана ў канцы першага стагоддзя да н. э. Сцены дому ўпрыгожаны фрэскамі ў другім стылі насценнага жывапісу, з выявай сфінксаў, кандэлябраў, сцэна з міфалагічнымі персанажамі Іо і волата Аргаса, гірлянды з садавіны, кветак і лісця.
Сельскія населеныя пункты Гомельскай вобласці
Да катэгорыі сельскіх населеных пунктаў адносяцца:
Дом Лівіі
У доме можна адрозніць наступныя памяшканні: 11 маленькіх пакояў-кубікул, трыкліній, таблінум, атрыум.
Сельскія населеныя пункты Гомельскай вобласці
Карта размяшчэння найбольшых сельскіх населеных пунктаў Гомельскай вобласці
Сельскія населеныя пункты з насельніцтвам:
Колькасць сельскіх населеных пунктаў і іх жыхароў
На 14 кастрычніка 2009 года (перапіс насельніцтва) ў Гомельскай вобласці налічвалася 2 466 сельскіх населеных пунктаў, у тым ліку:
На 1 студзеня 2016 было ўжо толькі 2 276 сельскіх населеных пунктаў.
Спіс найбольшых сельскіх населеных пунктаў Гомельскай вобласці
Назвы лацініцай у спісе прыводзяцца адпаведна з афіцыйнымі нацыянальнымі і міжнароднымі правіламі транслітарацыі.
Грошы
Грошы — спецыфічны тавар (рэч), які з’яўляецца ўніверсальным эквівалентам кошту іншых тавараў. Грошы гэта тавар, які функцыянуе ў якасці меры кошту і ў якасці сродку звароту. Праз грошы выяўляюць кошт іншых тавараў, паколькі яны абменьваюцца на любой з іх. Аднак не грошы робяць тавары сувымернымі, а наадварот: менавіта таму, што ўсе тавары ўяўляюць сабою арэчаўленую чалавечую працу і, такім чынам, самі па сабе сувымерныя, менавіта таму кошт усіх тавараў вымяраецца адным і тым жа спецыфічным таварам, ператвараючы гэты апошні ў агульную для іх меру кошту, гэта значыць у грошы.
У сярэдзіне XII стагоддзя з’яўляецца першая беларуская грашовая адзінка — віцебскі ізрой. Віцебскія срэбныя пруткі, адзначаныя ў грамаце 1298 года, мелі адметную ад суседніх пруткоў метралогію. Менавіта гэтая «валюта» стала першай грашовай адзінкай Вялікага Княства Літоўскага. Ізроі актыўна выкарыстоўваліся як асноўная валюта разам з пражскімі грошамі да канца XIV стагоддзя. У гэты час выпускаліся залатыя пруткі і літоўскія срэбныя пруткі — рублі.
Полацка-віцебская вагавая сістэма на аснове ізрояў спалучылася ў далейшым з пашырэннем пражскага гроша на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага.
Мікалай Уладзіміравіч Кіслоў
Мікалай Уладзіміравіч Кіслоў (нар., Беласток, Польшча) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі і комплекснай механізацыі тарфяной вытворчасці, аэрамеханікі полідысперсных асяроддзяў, пнеўматранспарту сыпучых матэрыялаў. Доктар тэхнічных навук (1983), прафесар (1984).
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Тарфяныя машыны», 1954; аспірантура, 1957). Працаваў у Інстытуце торфу АН БССР (1987—1990, дырэктар), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (1954—1987 і з 1990, факультэт горнай справы і інжынернай экалогіі, кафедра «Горныя машыны», прафесар).
Навуковыя інтарэсы: распрацоўка прынцыпаў работы сістэм накіраванага перамяшчэння дысперсных матэрыялаў.
Андора на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Албанія на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года была прадстаўлена ў 4 відах спорту. Краіна дэбютавала на Алімпійскіх гульнях у 1976 годзе і ўдзельнічала ў гульнях у адзінаццаты раз.
Вязкоўскі сельсавет
Вязко́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Вязок.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Астраглядаўскага сельсавета.
Пічоўшчына
Пічо́ўшчына (, Пичёвщина) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавета.
Леў Мееравіч Лейтман
Леў Ме́еравіч Ле́йтман (,  —, Мінск) — беларускі графік і педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1967). Удзельнік Другой сусветнай вайны.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Петрыкаве Мінскай губерні (цяпер горад у Гомельскай вобласці) у сям’і служачага, хутка разам з бацькамі пераехаў у Гарадок Віцебскай губерні, дзе прайшлі яго дзіцячыя і юнацкія гады. Мастацкую адукацыю атрымаў у Віцебскай школе-майстэрні Юдаля Пэна (1913—1914, 1923—1926), таксама займаўся ў Адэсе ў мастацкай школе прафесара Юлія Бершадскага (1916—1917). У 1917 годзе вярнуўся ў Гарадок. З 1917 па 1923 год працаваў там выкладчыкам малявання ў сярэдняй школе, дэкаратарам пры Народным доме імя У. І. Леніна, кіраваў студыяй выяўленчага мастацтва. У 1923 годзе пераехаў у Віцебск, дзе пачаў працаваць загадчыкам клуба «Чырвоны будаўнік». Адначасова працягваў навучанне ў майстэрні Юдаля Пэна (1923—1926). У 1931—1941 гадах выкладаў у Віцебскім мастацкім вучылішчы. З 1934 года загадваў навучальнай часткай, а з лютага 1941 года быў прызначаны яго дырэктарам. Скончыў курсы павышэння кваліфікацыі мастакоў пры Ленінградскім інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры ў прафесара Сямёна Абугава (1937). Сябра Саюза мастакоў БССР з 1940 года.
У часе Другой сусветнай вайны знаходзіўся ў савецкай арміі (1941—1945) у дарожна-будаўнічым батальёне. Пасля вайны Леў Лейтман прыехаў у Мінск, браў актыўны ўдзел у арганізацыі Мінскага мастацкага вучылішча. З 1947 па 1958 год спалучаў творчую працу з працай выкладчыка і загадчыка вучэбнай часткі ў гэтым вучылішчы.
Творчасць
Працаваў у станковай графіцы пераважна ў тэхніцы акварэлі і гуашы. Сярод работ мастака пейзажы, партрэты, нацюрморты, тэматычныя карціны на індустрыяльную тэму, віды Віцебска («Дажджлівы дзень. Дзвіна», 1934), Мінска і інш. Выканаў ілюстрацыі да кнігі: ''Я. Купала.'' На нашым полі. Мн., Дзяржаўнае выдавецтва БССР, 1953.
Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, фондзе Беларускага саюза мастакоў, Віцебскім мастацкім музеі.
Удзельнічаў у мастацкіх выстаўках з 1929 года. У 1941 годзе прымаў удзел у сумеснай выстаўцы твораў з А. Бразерам. Персанальныя выстаўкі мастака былі праведзены ў г. Мінску у 1956 і 1966 гадах.
Аляхновічы (род)
Аляхновічы — шляхецкі род герба «Ляліва». Родапачынальнік — літоўскі баярын Рымавід, які жыў у пачатку XV ст. і быў, відаць, сваяком Манівіда, Гедыголда і Вяжа. Меў сыноў Юрыя (родапачынальнік Забярэзінскіх) і Алехну, нашчадкі якога зваліся Аляхновічамі.
Леў Мееравіч Лейтман
Творчасць
З 12 жніўня па 6 верасня 2021 года ў Нацыянальным мастацкмі музеі Рэспублікі Беларусь працавала персанальная выстаўка графічных і акварэльных твораў Льва Лейтмана, прымеркаваная да 125 гадоў з дня нараджэння мастака.
Узнагароды
Медалі «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», «За абарону Масквы», «За працоўную адзнаку».
Узнагароджаны Ганаровай Граматай Вярхоўнага Савета БССР.
Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1967).
Thymus migricus
Thymus migricus — від роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Моцна разгалінаваны хмызняк 8-15 см вышынёй. Лісце дасягае 0,3-0,7 см у шырыню і 0,6-1,3 см у даўжыню. Цвіце ў чэрвені-ліпені, плоданасіць у ліпені і жніўні.
Арэал
Расце ў Паўднёвым Карабаху. Распаўсюджаны на скалістых схілах горных зон.
Salix aegyptiaca
Salix aegyptiaca — хмызняковая расліна, від роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Буйны куст вышынёй 2,5—10 м, галіны тоўстыя, моцныя, колер ад шэра-лямцавых да чорна-аксаміцістай.
Пупышкі збліжаныя, вельмі буйныя, даўжынёй 8-9 мм і таўшчынёй 5-6 мм, тупыя, цёмна-каштанавага або рыжаватага колеру, густа шэра-валасістыя або шарсцістыя, часам слаба апушаныя.
Прылісткі буйныя, чарэшчатыя, пупышкападобныя або паўсэрцападобнай формы, радзей разнабока-ланцэтныя, залозава-зубчастыя. Жылкаванне далонепадобнае. Хвосцікі даўжынёй 0,8-1,2 см, аксаміцістыя, моцна пашыраныя ля аснавання. Лісце дасягае 15 см у даўжыню і 4-5 см у шырыню. Форма эліптычная, зваротна-яйкападобная, даўгавата-эліптычнае або даўгавата-ланцэтнае. Найбольшай шырыні ліст дасягае ў верхняй частцы. Вярхушка завостраная, аснаванне дугападобнае або клінавата-звужанае. Краі залозава-зубчастыя. Зубцы больш доўгія поруч аснавання ліста. Зверху лісце цёмна-зялёнага колеру, голае; з ніжняй часткі — шэра-зялёнае або шэра-зялёнае, аксаміціста-валасістае або попельна-лямцавае, часам можа быць валасістае толькі каля жылак. Бакавых жылак 13-18 (20) штук, тонкія, адыходзяць пад вуглом 60-75°, ля краёў ліста ўтвараюць петлі. Жылкі трэцяга парадку выразныя.
Каташкі знаходзяцца на галінах збліжана, шматлікія, густакветкавыя, тоўстыя. Жаночыя шышачкі дасягаюць 3-4,5 см у даўжыню, размешчаны на доўгай ножцы з лісточкамі. Лісточкі шаўкавіста-касматыя, гародкава-пільчатыя. Мужчынскія шышкі амаль цалкам сядзячыя.
Чашачкі язычковападобнай формы, тупыя, радзей лопасцевыя або вострыя, рудавата-жаўтлявага колеру, больш цёмныя каля верхавіны. Тычынак 2, свабодныя, голыя, ля аснавання курчавалістыя. Пылавікі даўгаватыя, жоўтага колеру. Завязь яйкападобна-канічнай формы, даўжыня 6-8 мм, бялёса-шаўкавістая. Песцікі кароткія, бурыя, з 4 разыходнымі лопасцямі. Каробачкі дасягаюць у даўжыню 7-9 мм. Цвіцене доўжыцца з сакавіка па красавік, адначасова з распусканнем лісця.
Ужыванне і распаўсюджванне
Salix aegyptiaca культывуецца ў Крыму і Закаўказзі, Сярэдняй Азіі. У Азіі з кветак гэтай расліны атрымліваюць адвар пад назвай «малахар», які вылечвае сып на твары. Настойка малахару дапамагае пры захворваннях страўніка.
Распаўсюджаная ў Іране, Іраку, Турцыі і Азербайджане.
Класіфікацыя
Від Salix aegyptiaca ўваходзіць у род сямейства  парадку.
Глебаў
Гле́баў — прозвішча.
Лепельская акруга
Ле́пельская акру́га — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1935—1938 гадах. Цэнтр — горад Лепель. Плошча акругі 6266 км², насельніцтва 251,8 тыс. чал. (1938 г.).
Гісторыя
Утворана 21 чэрвеня 1935 года.
У склад акругі ўваходзілі 4 раёны:
20 лютага 1938 года была скасавана, Бягомльскі раён перададзены Мінскай вобласці, Лепельскі, Ушацкі і Чашніцкі раёны — Віцебскай вобласці.
Стракшышке
Стракшы́шке (Strakšiškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цэйкінейскай сянюніі. Размешчана за 6 км ад Цэйкінея. Насельніцтва 15 чал. (2001 г.). Захавалася.
Віланова-Мандові
Віланова-Мандові (Villanova Mondovì) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 5754 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 206 чал./км². Займае плошчу 28 км². Паштовы індэкс — 12089. Тэлефонны код — 0174.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Maria Addolorata.
Поплава (рака)
По́плава — рака ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Ружанка (басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 10 км. Плошча вадазбору 46 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,3 м/км. Выток ракі знаходзіцца ў напрамку на поўдзень ад аграгарадка Калазубы.
Ліпавы Гай
Ліпавы Гай — парк у Бялынічах Магілёўскай вобласці. Закладзены на плошчы ў 6 гектараў у сярэдзіне XVIII стагоддзя на сродкі чарговага ўладальніка мястэчка Крыштафа Агінскага. У першапачатковым выглядзе не захаваўся.
Меў сіметрычна-восевую пабудову пры прамавугольнай форме плана. У аснову кампазіцыі пакладзены прыём разбіўкі плошчы на сістэму квадратаў, падзеленых пяццю ліпавымі алеямі шырынёй па 6 метраў кожная, якія перасякаліся пад прамым вуглом. У цэнтры — аглядная пляцоўка і вадаём. У заходняй і паўднёва-заходняй частках размяшчаўся сад.
NGC 4843
NGC 4843 (іншыя абазначэнні — MCG 0-33-24, ZWG 15.48, PGC 44388) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Віла Лівіі
Віла Лівіі — старажытнарымская віла ў адным з раёнаў Рыма, Прыма-Порта.
У часы рымскай імперыі віла, пабудаваная ў I стагоддзі да н. э., звалася «У белых курэй» — Ad Gallinas Albas і, магчыма, належала жонцы імператара Аўгуста Лівіі. Віла дагэтуль цалкам не раскапана, бо ўчастак зямлі над вілай выкарыстоўваецца пад сельска-гаспадарчыя працы. На тэрыторыі вілы была знойдзена мармуровая статуя імператара Аўгуста, вядомая цяпер пад назвай «Аўгуст з Прыма Порта», а падобны тып імператарскіх выяў тыпам Прыма-Порта.
Па легендзе, жонцы імператара на калены звалілася белая курыца, якую выпусціў арол. У курыцы ў дзюбе была галінка лаўра, якую затым пасадзілі ў садзе. З лаўровай галінкі вырас лаўровы гай, з галінак гэтых дрэў сталі вырабляць лаўровыя вянкі для імператараў. Патомства белай курыцы вырошчвалася на віле, адсюль і яе назва.
Віла вядомая сваімі пышнымі фрэскамі (вышынёй 2,72 м, даўжынёй 11,70 м) у зале — трыклініі, які цалкам упрыгожаны фрэскамі з выявай раслін, такіх кветак як ружы і хрызантэмы, дрэў — гранат, айва, лаўр, кедр, кіпарыс, алеандр і іншыя, каля 30 відаў птушак. Фрэскі знаходзяцца сёння ў Нацыянальным рымскім музеі ў Рыме.
Уладзімір Георгіевіч Кастрыёта-Скандэрбек
Уладзімір Георгіевіч Кастрыёта-Скандэрбек (1820 — ) — -аматар, князь.
Біяграфія
Аўтар рамансаў, у тым ліку на вершы Лермантава («Чаркеская песня», «І сумна, і нудна» і інш.), і сачыненняў для камернага ансамбля, у тым ліку трох струнных квартэтаў, другі з якіх атрымаў у 1861 годзе другую прэмію на конкурсе Рускага музычнага таварыства, — паводле меркавання Л. М. Раабена, гэта ўзнагарода квартэту Кастрыёта-Скандэрбека, стылістычна пярэстаму і няроўнаму, стала «апошнім прыкладам творчага спаборніцтва аматарскага і прафесійнага мастацтва», паколькі праца кампазітараў-дылетантаў, важная для рускай музыкі першай паловы XIX стагоддзя, у гэты перыяд імкліва страчвала сваё значэнне.
Акрамя таго, Кастрыёта-Скандэрбеку належаць транскрыпцыі для фартэпіяннага квінтэта сімфоній, уверцюр і санаты «Хамерклавір» Людвіга ван Бетховена. «Матэрыялы да біяграфіі А. С. Даргамыжскага», напісаныя Кастрыёта-Скандэрбекам у суаўтарстве з У. В. Стасавым, публікаваліся ў 1875 годзе ў часопісе «Руская даўніна», апублікаваны і лісты Даргамыжскага да яго.
Крот еўрапейскі
Крот еўрапейскі, Крот звычайны, Крот (Talpa europaea) — млекакормячая жывёла сямейства кратовых. Жыве пад зямлёй у глебе.
Апісанне
Цела (даўжыня 12—15 см, маса 65—92 г.) і галава падоўжаныя. Цела крата моцнае, цыліндрычнай формы. Галава без вушных ракавін сядзіць на кароткай шыі. Маленькія недаразвітыя вочы схаваны ў поўсці. Заднія лапы развіты слаба. Пярэднія (капальныя) лапатападобныя канечнасці крата вывернуты вонкі, з доўгімі пляскатымі кіппюрамі і перапонкай паміж пальцамі. Кароткія плячо і перадплечча схаваны ў тулаве. Моцна развітыя лапатападобныя кісці разграбаюць зямлю, дзякуючы чаму крот хутка перамяшчаецца ў глебе. Вельмі добра развіты нюх.
Поўсць кароткая, аксаміцістая, мяккая, зверху матава-чорная або чорна-бурая з шараватым адценнем, знізу больш светлая. Поўсцевае покрыва не мае напрамку.
Пашырэнне
Насельнік глебы лясной і лесастэпавай зон. Пашыраны ў Еўразіі і Паўночнай Амерыцы. На Беларусі трапляецца ўсюды, часцей у паўночнай і цэнтральнай частках, у месцах з дзярнова-падзолістымі сугліністымі глебамі. Сустракаецца на ўзпесках, высечках, палянах, лугах, палях і агародах, у садах, парках і лясах. Жыве пад зямлёй у норах.
Асаблівасці біялогіі
Корміцца дажджавымі чарвямі, насякомымі і іх лічынкамі. Бываюць выпадкі канібалізму. За адзін раз з'ядае 22, за суткі да 60 грам корму.
Ліняе крот вясной, улетку і ўвосень.
Промысел
Аб'ект промыслу (нарыхтоўка шкурак).
Лютая (прыток Лясной)
Лю́тая — рака ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці, правы прыток ракі Лясная. Даўжыня 16 км. Плошча вадазбору 93 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8 ‰. Пачынаецца за 1 км на паўночны захад ад вёскі Люта, вусце за 0,9 км на паўднёвы захад ад вёскі Холмічы. Цячэ па Прыбугскай раўніне. Рэчышча каналізаванае.
Буразубка звычайная
Буразубка звычайная (Sorex araneus) — млекакормячая жывёла сямейства землярыйкавых.
Даўжыня цела 6—8, хваста 3—5 см.
Размнажаецца некалькі разоў за год. У прыплодзе 2—10 дзіцянят.
Акмешыт (Карагандзінская вобласць)
Акмешыт — аул у Нурынскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Захараўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 59 км на поўдзень ад раённага цэнтра, пасёлка Кіеўка. Код КАТА — 355249100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1157 чалавек (590 мужчын і 567 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 684 чалавекі (322 мужчыны і 362 жанчыны).
Магістральная віла
Магістральная віла (італ. Villa del Priorato di Malta) — другі галаўны офіс Мальтыйскага ордэна.
Размяшчаецца на Авенціне, прызнаецца Італіяй як уласнасць Мальтыйскага ордэна.
У Магістральнай віле размяшчаюцца Вялікі Прыярат Рыма — старадаўняе аб'яднанне членаў Ордэна ў цэнтральнай частцы Італіі — і пасольства ў Італьянскай рэспубліцы.
Музей Нобеля
Музей Нобеля (Nobelmuseet, Nobel Museum) — музей, прысвечаны Нобелеўскай прэміі і яе лаўрэатам, размешчаны ў будынку біржы на плошчы Стурторгет у Старым горадзе Стакгольма. Музей быў адкрыты ў 2001 годзе, з нагоды стагоддзя з часу заснавання прэміі.
Выстаўкі
Выстаўкі музея дазваляюць даведацца аб жыцці заснавальніка прэміі — Альфрэда Нобеля, і пра ўсіх яе лаўрэатаў, пачынаючы з Вільгельма Конрада Рэнтгена, які ў 1901] годзе першым атрымаў прэмію па фізіцы. Сярод найбольш вядомых лаўрэатаў можна назваць Мары Кюры (прэмія па фізіцы ў 1903 годзе і па хіміі ў 1911 годзе), Аўн Сан Су Чжы (прэмія міру ў 1991 годзе), Тумаса Транстрэмера (прэмія па літаратуры ў 2011 годзе) і інш.
Бібліятэка
Даследніцкая бібліятэка музея Нобеля была заснавана ў 2005 годзе і знаходзіцца ў падвале будынка Біржы. Яна з’яўляецца гуманістычнай спецыялізаванай бібліятэкай, зборы якой у першую чаргу датычацца Альфрэда Нобеля, Нобелеўскай прэміі, яе лаўрэатаў і ўсяго, што з ёй (прэміяй) звязана. Іншымі істотнымі тэмамі, прадстаўленымі ў бібліятэцы, з’яўляюцца музеялогія, гісторыя ідэй і гісторыя навукі. Станам на 2015 год фонды бібліятэкі змяшчаюць каля 5 000 манаграфій, большасць з якіх можна знайсці праз шведскі нацыянальны бібліятэчны каталог LIBRIS. Бібліятэка адкрыта для ўсіх і знаходзіцца па адрэсе Källargränd 4 (побач са Стурторгет).
Нобелеўскі цэнтр
Паколькі цяперашняе памяшканне з’яўляецца замалым, Фонд Нобеля плануе ўзвесці Нобелеўскі цэнтр на паўвостраве Бласіехольмен, што ў раёне Нормальм. Новы будынак, у які пераедзе музей, плануецца здаць у эксплуатацыю ў 2018 годзе. У красавіку 2014 года конкурс на ўзвядзенне будынка выйграў брытанскі архітэктар Дэвід Чыперфілд.
Алехна Рымавідавіч
Алехна Рымавідавіч (? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і Рымавіда. Родапачынальнік Аляхновічаў герба «Ляліва».
Маршалак гаспадарскі з 1447 года. Валодаў маёнткамі Забярэззе і Крывічы на Ашмяншчыне. Меў сыноў Пятра, Станіслава, Мікалая і Андрэя.
Авеста
Авеста — збор свяшчэнных тэкстаў зараастрыйцаў, найстарэйшы помнік старажытнаіранскай літаратуры, складзены на асаблівай, больш нідзе не зафіксаванай мове, званай ў іраністыцы «авестыйскай».
Узнікла, магчыма, у першай палове I тыс. да н.э. Тэкст быў канчаткова кадыфікаваны на працягу III—VII ст. н.э. Авеста — адзіны ў свеце твор, запісаны авестыйскім алфавітам. Утрымлівае звод рэлігійных і юрыдычных прадпісанняў, малітоўныя песнапенні, разнастайныя паданні і легенды, гімны божаствам і інш. Паданне прыпісвае аўтарства ўсіх кніг Авесты Заратуштры, аднак у сучасны перыяд лічыцца, што ён мог мець непасрэднае дачыненне толькі да асобных, найбольш старажытных частак Авесты — да т. зв. «Гаты» (кнігі свяшчэнных малітваў).
Паргаўйскі край
Паргаўйскі край (Pārgaujas novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Латвіі ў вобласці Відзэмэ. Край складаецца з трох валасцей; адміністрацыйны цэнтр края — сяло Сталбэ.
Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 4425 чалавек. Плошча края — 487,5 км².
Багушскі сельсавет
Багу́шскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Багушы.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Астраглядаўскага сельсавета.
Фронт нацыянальнага вызвалення Агадэна
Фронт нацыянальнага вызвалення Агадэна, ФНВА  (Jabhadda Wadaniga Xoreynta Ogaadeenya) — узброеная групоўка паўстанцаў, якая дзейнічае на тэрыторыі Эфіопіі і выступае за стварэнне незалежнай дзяржавы Агадэн і за аб’яднанне яго з Самалі ў Вялікае Самалі ў перспектыве.
ФНВА быў створаны ў 1984 годзе. Мэта групы мянялася з цягам часу, першапачаткова фронт заяўляў, што хоча больш шырокай аўтаноміі для Агадэна ў Эфіопіі, аднак з часам групоўка заявіла пра тое, што змагаецца за поўную незалежнасць.
Страздзішке
Стра́здзішке (Strazdiškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Ігналінскай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Казокіне. Насельніцтва 9 чал. (2001 г.).
Святлана Аляксееўна Хорава
Святлана Аляксееўна Хорава (нар., Ішым, Цюменская вобласць, Расія) — беларускі фізіёлаг. Доктар біялагічных навук (1992), прафесар (1995).
Біяграфія
Скончыла Томскі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіялогія чалавека і жывёл», 1965; аспірантура, 1968). Працавала ў Томскім дзяржаўным універсітэце (1968—1992, Навукова-даследчы інстытут біялогіі і біяфізкі, навуковы супрацоўнік, у 1981—1991 — загадчык лабараторыі біяхіміі, 1991—1992 — намеснік дырэктара інстытута), Томскім дзяржаўным педагагічным універсітэце (1993—1995, кафедра біяхіміі, загадчык кафедры), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1995, факультэт горнай справы і інжынернай экалогіі, кафедра «Інжынерная экалогія», прафесар). Навуковыя інтарэсы: фізіялогія і біяхімія працэсаў адаптацыі арганізма; валеалогія; бяспека жыццядзейнасці і радыеэкалогія.
1919 год у гісторыі кіно
1919 год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
Адміністрацыйны падзел Экватарыяльнай Гвінеі
Адзінкай адміністрацыйнага падзелу Экватарыяльнай Гвінеі з'яўляецца правінцыя. Краіна падзелена на 7 правінцый, з іх 2 размешчаны на востраве Біёка, 1 на востраве Анабон і 4 у межах кантынентальнай часткі краіны (Мбіні).
У сваю чаргу правінцыі ўваходзяць у два рэгіёны: Астраўны і Кантынентальны (Мбіні ці Рыа-Муні).
Ян I Ольбрахт
Ян I Ольбрахт (польск. Jan I Olbracht;  — ) — кароль польскі з 1492 г. па 1501 г.
Нарадзіўся ў 1459 г. Трэці сын Казіміра VI Ягелончыка, ён быў добра выхаваны дзякуючы сваёй разумнай маці Елізаветы Аўстрыйскай, шануемай аўтарам сачынення «De institutione regii pueri». Настаўнікамі яго былі гісторык Длугаш і гуманіст Філіп Буанакорсі, больш вядомы пад імем Калімаха. Калімах, па меркаванню сучаснікаў, меў вялікі ўплыў на караля, падказваючы яму сродкі для дасягнення абсалютнай улады.
Калі ў Яна Ольбрахта і былі намеры ўзмацніць каралеўскую ўладу, то яны былі цалкам не спраўдзіліся; прывілеі шляхетскага саслоўя яшчэ больш павялічыліся падчас знаходжання на троне гэтага караля. Апынуўшысь у цяжкім фінансавым становішчы, ён быў вымушаны шукаць падтрымку сярод шляхты, каб атрымаць ад яе неабходныя падаткі. У 1496 г. петракоўскі сейм зацвердзіў статут, паклаўшы пачатак прыгоннаму праву ў Польшчы і прышчыміўшы правы мяшчан, ў інтэрэсах шляхецкага саслоўя. Шляхта была так задаволена гэтым статутам, што ахвотна выставіла значныя ўзброеныя сілы для экспедыцыі супраць малдаўскага князя Стэфана. Ян Ольбрахт меў намер пасадзіць на прэстол Малдовы свайго брата Жыгімонта, каб зручней было потым весці барацьбу з турками. Экспедыцыя закончылася ў Букавіне страшнай паразай палякоў, якая пацягнула за сабой знішчальны напад татар і турок на Польшчу. Планы караля не спраўдзіліся; ён быў вымушаны падтрымліваць мір з туркамі, каб адгарадзіць сваю дзяржаву ад небяспечных ворагаў. Памёр 17 чэрвеня 1501.
Уоліс і Футуна
Уоліс і Футуна (часам - Валіс і Футуна; Тэрыторыя астравоў Уоліс і Футуна, Territoire des Iles Wallis et Futuna) - астравы ў паўднёвай частцы Ціхага акіяна, на адлегласці каля 2/3 шляху паміж Гаваямі і Новай Зеландыяй.
На поўначы мяжуюць з тэрытарыяльнымі водамі Тувалу, на ўсходзе з тэрытарыяльнымі водамі Самоа, на паўднёвым усходзе - з Тонга, на захадзе і поўдні - з Фіджы. Выключная эканамічная зона тэрыторыі - каля 266.000 км². У склад тэрыторыі ўваходзіць тры буйныя вострава (Увеа, Футуна, Алофі) і 22 дробных. Заселены толькі Увеа і Футуна. Агульная плошча - 274 км², насельніцтва - 14 231 чалавек (2008, уключаючы часовае насельніцтва). Сталіца тэрыторыі - Мата-Уту.
Еўрапейцы Якаб Лемер і Вілем Схаўтэн адкрылі некаторыя астравы тэрыторыі (Футуна і Алофі) у 1616 годзе. З 1961 года тэрыторыя мела статус заморскай тэрыторыі Францыі, а ў 2003 годзе ён быў зменены на заморскую супольнасць.
Рыгведа
Рыгведа (ऋग्वेद,, «Веда хвалебнаў») — збор хвалебнаў багам, першы вядомы помнік індыйскай літаратуры.
NGC 4844
NGC 4844 — зорка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Бацунь
Размяшчэнне
За 25 км на поўдзень ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 31 км ад Гомеля.
Рыгведа
Рыгведа — збор хвалебнаў на ведыйскай мове, які ўваходзіць у лік чатырох індуісцкіх рэлігійных тэкстаў, вядомых як Веды. Рыг-Веда была складзена, напэўна, каля 1700—1100 гг. да н. э. і з’яўляецца адным з самых старажытных індаіранскіх тэкстаў і адным з самых старажытных рэлігійных тэкстаў у свеце. Стагоддзямі яна захоўвалася толькі ў вуснай традыцыі і ўпершыню запісана была, верагодна, толькі ў раннім Сярэднявеччы. Рыгведа — найбольш старажытная і значная з Ведаў, каштоўная крыніца для вывучэння старажытнаіндыйскай гісторыі і міфалогіі. У 2007 годзе ЮНЕСКА ўключыла Рыгведу ў рэестр «Памяць свету».
Бацунь
Транспартная сетка
Планоўка складаецца з дзвюх прамалінейных, паралельных вуліц, арыентаваных з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. На ўсходзе ад іх праходзіць такой жа арыентацыі крывалінейная, ледзь выгнутая шыротная вуліца, да якой з поўдня далучаецца кароткая вуліца. Забудова двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу. У 1986 годзе пабудаваны цагляныя дамы на 50 сем’яў, у якія былі заселены жыхары з месцаў, забруджаных радыяцыяй пасля Чарнобыльскай катастрофы.
Рыгведа
Час узнікнення
Датаванне Рыгведы ўскладняецца двума чыннікамі: 1) Рыгведа — прынцыпова вусны твор, які складаўся задоўга да з’яўлення пісьменнасці. Першы ж знойдзены рукапіс датуецца толькі 1464 н.э.; 2) ад цывілізацыі, якая стварыла хвалебны Рыгведы, да нас фактычна не дайшло анічога, акрамя самой Рыгведы. Кла­січнае да­таванне, прапанаванае яшчэ ў 19 ст., адносіць стварэнне хва­лебнаў Рыгведы да часу паміж 1500—1200 гг. да н.э. У гэты час, паводле тэорыі арыйскага заваявання Індыі, плямёны інда­іранцаў, якія звалі сябе ар’ямі (ā́rya- ‘часцівы’), уварваліся на тэрыторыю паўночнага захаду Індастана, ад­куль пачалі сваё паступовае заваяванне астатняй часткі паў­вострава. Тыя плямёны, што стварылі Рыгведу, былі носьбітамі аднае з арха­ічных індаеўрапейскіх гаворак, якая пазней стала вядома як санскрыт (sáṃskṛta-).
Бацунь
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XV стагоддзя. Сяло Бацуні ў 1503 годзе згадана ў перапісцы пра памежныя спрэчкі паміж ВКЛ і Маскоўскай дзяржавай. У сяле знаходзіліся 3 дыма, 2 службы. Згадваецца як вёска Буцінічы ў матэрыялах 1526-27 гадоў. У 40-х гадах XVII стагоддзя па інвентары Гомельскага стараства вёска Бацуны — 3 дыма, 2 службы, 3 вала, 3 каня.
Пасля першага падзела Рэчы Паспалітай (1772 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1773 годзе цэнтр стараства, у якое ўваходзілі 2 вёскі (240 жыхароў мужчынскага полу), прыналежала Халецкім. У 1861 годзе адбываліся хваляванні сялян у сувязі з прыгнятаннямі з боку абшарніка, былі падушаны ваеннай сілай і судовым пераследам. У 1872 годзе адкрыта школа. Гаспадар аднаго фальварка меў у 1877 годзе 280 дзесяцін, другога — 623 дзесяціны зямлі. Па перапісу 1897 года размяшчаліся хлебазапасны магазін і фальварак. У 1909 годзе — 1081 дзесяціна зямлі, школа, млын, у Чабатовіцкай воласці Гомельскага павета Магілёўскай губерні.
З 8 снежня 1926 года да 16 ліпеня 1954 года цэнтр Бацунскага сельсавета Уваравіцкага раёна Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акругі, з 20 лютага 1938 года Гомельскай вобласці. Дзейнічалі пачатковая школа, аддзяленне спажывецкай кааперацыі, сельскагаспадарчае крэдытнае таварыства, паравы млын.
Рыгведа
Рэцытацыі
Рыгведа ўзнікала ў выглядзе асобных хвалебнаў, якія ствара­ліся рознымі родамі паэтаў-святароў (ṛ́ṣi-) на працягу до­сыць доў­гага часу, і толькі значна пазней (згодна з лінгвістычным ана­лізам — па некалькі стагоддзях) яны былі сабраныя разам у самгіту (sáṃhita- ‘збор’). Паводле індыйскае традыцыі аў­тарства самгіты прыпісваецца мудрацу В’ясу (vyāsa- ‘раздзельца’). Ме­навіта ён падзяліў адкрытую багамі таемную веду на ча­тыры вядомыя нам Веды. Як паказвае лінгвістычны аналіз, пры стварэнні самгіты былі ўжы­тыя гукавыя праві­лы, якія альбо не дзейнічалі ў часы пер­шых паэтаў, альбо наўмысна імі не ўжываліся, што прывяло да ска­жэння паэтычных па­мераў, а таксама да зацямнення многіх месцаў у творы. Та­му пазней настаўнікам Шакал'ем (śā́kalya-) было зроблена разбіццё тэксту самгіты на асоб­ныя словы: гэта рэцытацыя атрымала назву Падапатха (padapaṭhá- ‘чы­танне па словах’).
Бацунь
Гісторыя
У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвоны шлях», працавалі гамарня і вятрак. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 17 двароў і забілі 5 жыхароў. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінуў 121 жыхар вёскі. У памяць пра загінуўшых у 1968 годзе каля кіравання калгаса ўсталявана скульптура салдата. У 1959 годзе цэнтр калгаса «Чырвоны шлях». Размяшчаліся швейная майстэрская, сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, магазін.
Рыгведа
Рэцытацыі
Стварэнне Падапатхі было абумоўлена і тым, што з часам мянялася і сама мова, і многія словы станавіліся не­зразумелымі. Ужо на мяжы 2-га і 1-га тысячагоддзяў (а мо і раней) існаваў спіс цяжкіх да разумення слоў у Рыгведзе, які называўся Нігганту (nighaṇṭú-). Дзесьці ў 6-5 стст. да н.э. на яго з’яўляецца каментарый Нірукта (nírukta- ‘вы­тлумачэнне’) настаўніка Яскі (yāská-) — важны твор ін­дыйскай традыцыйнай этымалогіі. Каб забяспечыць правільную вусную перадачу хвалебнаў, досыць рана ста­лі рас­працоўвацца правілы вымаўлення ды пад­рабязныя апісанні гукаў, якія былі зведзеныя ў тэкст Пратышакх’я (prā́tiśākhya-). Гэта слова літаральна азначае «[трактат] для кожнай галіны». Пад галінаю ра­зумеецца асобная шко­ла рэцытацыі, якіх існавала досыць многа, і якія трохі ад­розніваліся ў спосабе вымаўлення асобных гукаў і іх спалучэнняў. Захавалася пяць падобных Пратышакх’яў: адна для Рыгведы, адна для Атхарваведы, дзве для Чорнай і Белай Яджурведы і адна для Самаведы.
Бацунь
Гісторыя
У 1969 годзе ў вёску перасяліліся жыхары суседняга пасёлка Пашкоўскі.
Рыгведа
Будова колаў
Традыцыйны каментарый на РВ Анукрамані (anukramaṇī-) за­мацоўвае за кожным хвалебнам імя пэўнага паэта. Часам да­дзеныя гэтага тэксту выглядаюць зусім непраўдападобна, але збольшага яго прымаюць як досыць імаверную кры­ніцу ведаў пра аўтарства хвалебнаў. Колы 2-7 прынята называць родавымі (фамільнымі), бо паводле Анукрамані яны цалкам пры­пісваюцца паасобным родам паэтаў. Так, 2-е кола належыць паэтам з роду грытсамады (gṛtsamada-), 3-е — Вішвамітры (viś­vā́mitra-), 4-е — Вамадэвы (vāmádeva-), 5-е — Атры (átri-), 6-е — Бгара­дваджы (bharádvāja-) і 7-е — Васіштхі (vásiṣṭha-). Колы размешча­ны паводле ўзрастання коль­касці хвалебнаў: 2 (43), 3 (62), 4 (58), 5 (87), 6 (75) і 7 (104). Унутры ж кола хвалебны размешчаны паводле багоў: спа­чатку ідуць хвалебны, прысвечаныя Агні, потым — Індру і г.д.
Астатнія колы напісаныя паэтамі з роз­ных родаў. 9-е ко­ла цалком прысвечана божаству Сома Ачышчаны (sóma- pávamāna-). Аўтары гэтага кола — тыя самыя, што і родавых, таму мяр­куецца, што складальнікі самгіты папросту да­сталі ўсе хвалеб­ны Сому з гэтых колаў ды аб’ядналі іх у асобны раздзел. Вялікую цікавасць становіць 8-е кола, у якім надзвычай многа доўгіх хвалебнаў. Яны складзеныя ў нетыповай для астатняе РВ страфічнай форме ды поўняцца імёнамі яўна неарыйскіх валадароў.
Наастатку, 1-е кола рас­падаецца на дзве часткі. Першая частка (1-50) мае шмат агульнага з 8-м колам, у прыватнасці тое, што значная частка хвалебнаў належыць паэтам з роду Канваў. Другая ж частка (51-191) разглядаецца навукоўцамі як найранейшы дадатак да родавых колаў.
Акрамя падзелу на колы, Рыгведа традыцыйна дзеліцца на 8 вас­мярыцаў (áṣṭaka-), якія ў сваю чаргу падзяляюцца на ўзы­ходы (adhyāyá-), якія распадаюцца на раздзелы (várga-). Гэты падзел мае чыста ўтылітарны характар і быў зроблены для аблягчэння за­вучвання ды перадачы тэксту па памяці.
Традыцыйныя каментары
Шматлікія месцы Рыгведы атрымалі сваё тлумачэнне — абра­давае і філасофскае — у пазнейшых тэкстах: брагманах (brāhmaṇá-), аран'яках (ā́raṇyaka-) ды ўпанішадах (upaniṣád-), якія таксама ўваходзяць у канон шруці.
Важнай крыніцай традыцыйных ведаў пра Рыгведу з’яўляецца каментарый Сарванукрамані (sarvānukramaṇī- 'поўны пераклік') настаўніка Катйайаны (kātyāyana-), створаны каля 2 ст. да н.э.. У ім пазначаецца першае слова хвалебну, колькасць слаўняў, імя паэта і ягоны патронім, боства, якому прысвечаны кожны са слаўняў, ды вершаваныя памеры. На гэты тэкст існуе асобны каментарый — Ведартхапрадыпіка (vedārthapradīpikā- 'праясненне сэнсу Ведаў'), створаны настаўнікам Шадгурушышйам (ṣaḍguruśiṣya-) у 12 ст. н.э.
Іншаю значнаю крыніцаю для разу­мення Рыгведы з’яўляецца поўны каментарый настаўніка Сайаны (sāyaṇa-), выкананы ў 14 ст. н.э. Сайана быў родам з Паў­днёвай Індыі і ў сваёй працы абапіраўся на папярэднія яму каментарыі, ад якіх да нас дайшлі толькі невялікія ўрыўкі. Сайана трак­туе Рыгведу амаль выключна з гледзішча абраду, звычайна пакідаючы па-за ўвагаю су­аднясенне з пазарытуальнаю рэчаіснасцю. Пераклад Рыгведы ў хіндзі, вы­кананы Рамаговіндам Тры­ведзі, у многім абапіраецца на Саянаў каментарый.
Адзіны дасаянавы каментарый, што за­хаваўся цалкам, належыць настаўніку Мадгава (mādhava-), які жыў у 10 ст. н.э. Ён уключае толькі першую васьмярыцу.
Вершаваныя памеры
Рыгведа ёсць зборнікам хвалебнаў, напісаных у вершаванай форме. Вывучэннем і навучэннем вершаваных памераў займаецца традыцыйная індыйская навука чхандас (chándas- ‘вершаваны памер’), адна з шасці ведангаў (vedāṅgá- ‘частка, целавіна Веды’).
Слоўны націск у мове Ведаў танічны, аднак ён аніяк не ўплывае на вершаскладанне. У часы стварэння Ведаў яно было найперш сілабічным, і ў меншай сту­пені — квантытатыўным. Метрычную адзінку верша складае ступа (pā́da- ‘нага, чвэрць’), якая мае пэўную коль­касць складоў. Камбінацыя некалькіх аднолькавых ці роз­ных ступ утвараюць усю разнастайнасць памераў Рыгведы. Адзін верш, вы­трыманы ў пэўным памеры, завецца слаўнем (ṛ́c- — адсюль назва твора ṛg-vedá- ‘веда слаўняў’). Слаўні ж аб’ядноўваюцца ў строфы ды хвалебны (sūktá-).
Ступа будуецца на чаргаванні лёгкіх і цяжкіх галосных, аднак структура не жорсткая і дапускае мноства ад­хіленняў. Галосны называецца лёгкім (ЛГ), калі ён кароткі і перад ім няма збегу зычных. Астатнія галосныя (доўгія, а таксама кароткія, перад якімі ёсць збег зычных) называюцца цяжкімі (ЦГ). Ступа разглядаецца як фанетычнае цэлае, таму галосны і наступны збег зычных могуць належаць да розных слоў. Канец ступы заўжды супадае з канцом слова.
Рыгведа дайшла да нас у выглядзе т.зв. самгіты (saṃhitā́- ‘збор’) — пазнейшай за самі хвалебны рэдакцыі. У ёй амаль паўсюль дастасаваныя прасадычныя правілы сандгі (sandhí- ‘злучэнне’) — злучнага вымаўлення, — некаторыя з якіх пашырыліся толькі ў пасляведавы час. Гэта прывяло да скажэння зы­ходных памераў. Акрамя таго, як паказвае прасадычны ана­ліз хвалебнаў, старажытныя паэты карысталіся пэўнымі штучнымі прыёмамі для запаўнення памеру. Напрыклад, санорныя y і v вельмі часта вымаўляюцца як iy ды uv:
Слаўні, вытрыманыя ў пэўным памеры, могуць аб’­ядноўвацца ў строфы. Памер какуб або брыгаці разам з памерам сатобрыгаці аб’ядноўваюцца ў напеў (pragāthá-), а тры памеры гайатры — у трыславень (tṛcá-).
Асноўныя памеры Рыгведы (рыса адпавядае падзелу на ступы, доўгая — традыцыйнаму падзелу слаўню на часткі):
Мова Рыгведы
Хвалебны РВ створаныя на стараіндыйскай мове, якая належыць да індаеўрапейскае сям’і моў. Стараіндыйская мова разам з моваю стараіранскага помніка Авесты ўваходзіць у індаарыйскую групу моў. Сярод усіх і.-е. моў стараіндыйская — адна з самых архаічных. У заходнім мовазнаўстве прынята адрозніваць мову Рыгведы і сумежных помнікаў ад пазнейшае, пасляведавае мовы эпасу, класічнай індыйскай літаратуры ды навукі. Першую называюць ведыйскаю моваю, другая ж завецца санскрытам. Як цвердзяць навукоўцы, адрозніваюцца яны не толькі часа­ва, але і прасторава: мова РВ належала да паўночнага заха­ду Індастана, у той час, як класічны санскрыт фарміраваў­ся з гаворак, пашыраных у цэнтральнай частцы паўночнай Індыі.
У індыйскай мовазнаўчай традыцыі такога радыкальнага раз­рознення няма. Галоўная стараіндыйская граматыка, створаная недзе ў 5-4 ст. да н.э. настаўнікам Паніні (pāṇiní-), апісвае абедзве мовы як адмены аднае мовы, якая пазней атрымала назву санскрыт (sáṃskṛta-), што даслоўна азначае ‘[мова] узробленая ды ўпрыгожаная’. Санскрыт процістаіць народным мовам Ін­дыі, якія называюцца пракрытамі (prā́kṛ­ta- ‘прыродны’). Такім чынам, мова РВ, па часу папярэдняя граматыцы Паніні, па яе стварэнні была аўтаматычна «перапісаная» паводле новых правілаў ды ўпісаная ў новую сістэму. Менавіта з гледзішча правілаў Паніні аналізуе мо­ву РВ Саяна ў сваім каментарыі. На Захадзе таксама можна сустрэць такое шырокае ўжыванне тэрміна сан­скрыт. Дзеля яснасці тое, што ў граматыцы Па­ніні датычыць мовы Ведаў, называюць таксама vedic sanskrit — ведыйскім санскрытам.
Мова РВ вельмі архаічная. У адрозненне ад класічнага сан­скрыту яна мае танічны націск, які заключаецца ў павышэнні тону на адным з галосных слова (у беларускай, напрыклад, на­ціск дынамічна-квантытатыўны, т.б. выдзелены галосны вы­маўляецца даўжэй ды гучней за астатнія.
Як і ў любой флектыўнай мове, парадак слоў у мове Рыгведы сва­бодны. З другога боку, ён падпарадкаваны паэтыч­ным заканамер­насцям пабудовы радка, што вынікае ў до­сыць скла­даны для разумення сінтаксіс помніка. Напрыклад, у пачатку радка, які лічыцца моцнаю пазіцыяй, нярэдка раз­­мяшчаюцца імёны багоў або займеннікі, што да іх ад­сылаюць, — незалежна ад іх сінтаксічнае функцыі ў сказе.
У абсягу лексыкі РВ вельмі супярэчлівая. З аднаго боку, для яе ўласціва вялікая сінанімія лексікі, звязанай з абрадам. Так, па­няццю «хвалебен» у Рыгведзе адпавядае каля 50 сінонімаў. З другога боку, тэматыка хвалебнаў вельмі абмежаваная, таму з агульнага гледзішча лексічная разнастайнасць РВ досыць скупая. Акрамя таго, у РВ сустракаецца нямала адзінкавых, так бы мовіць, спробных форм, якія ў па­знейшай літаратуры зусім не ўжываюцца.
Лексіцы РВ уласцівая высокая сінкрэтычнасць значэн­няў. Так, слова gó- ‘карова’ ўжывалася таксама ў сэнсе ма­лака, масла, папругі з каровінай скуры. У міфалогіі ж каровы сімвалізавалі сабою ранішнія зоры, адпаведна слова gó- ўжывалася ў гэтым значэнні. Магло быць і наадварот: так, слова usrā́- ‘карова, зара’ ўзыходзіць да úṣ- ‘зара’.
Асаблівасці стылю
На асаблівасці мовы і стылю РВ паўплывала сувязь помніка з міфалогіяй. Найбольш яскрава гэта праяўляецца ў дзея­слове: пры згад­ванні нейкага міфалагічнага сюжэта дзея­слоў нярэдка ста­віцца ў адмысловую форму ін’юктыва, якая аніяк не вызначае дзеянне часава, а толькі называе яго як факт. Такім чынам падкрэсліваецца пазачасавасць міфу, яго актуальнасьць у тым ліку тут і цяпер. Калі ў хвалебне, на­прыклад, ідзе гаворка пра забойства Інд­рам змея Вры­тры, то даўнімаецца не толькі мінулы факт, але й тое, што Індру давядзецца паўтарыць гэты вычын зноў — таму дзеяслоў можа спа­койна стаяць у загадным ладзе («о Індра, забі змея!»), хаця папярэдняя частка аповеду нібыта ста­яла ў прошлым. Такая часавая абыякавасць формаў дзеяслова адзначалася ўжо ў граматыцы Паніні.
Але, бадай, найвялікшы ўплыў на мову РВ зрабіла сувязь з абрадам. Першыя хва­лебны РВ былі шчыльна звязаныя з рытулам: яны спяваліся падчас рытуалу, суправаджаючы дзеянні, якія прыгэтым адбываліся. Адсюль вынікае некалькі важных наступстваў. Па-першае, гэта вялікая пашыранасць эліп­сісу. Апускацца могуць дзеясловы (пры захаванні на­прамкавых прыслоўяў), цэлыя часткі ўсталеных выразаў, якія былі добра зразумелыя тагачаснаму слухачу, канец параўнанняў-штампаў (напр., «як каровы», дзе апу­шчана «ідуць на пашу»), нават цэлыя сказы. Па-другое, гэта тэкставая сінанімія. Так, сінонімамі дажджу маглі быць ма­лако, жыр, мёд, Сома.
Акрамя таго, значэнне словаў магло змяняцца адпаведна та­му, да якой сферы яно належала: спрыяльнай-неспрыяль­най, боства-ўгоднік. Так, слова arí- магло азначаць ‘сябар, часцівы’, а магло азначаць ‘хцівы, чужынец, вораг’ (хаця этымалогіі для гэтых значэнняў могуць быць розныя). Корань √dāś з боку ўгодніка трэба перакладаць, як ‘чціць, служыць, гадзіць’, а збоку боства — як ‘дарыць, рачыць’.
Камунікацыйны характар хвалебнаў вызначыў яшчэ адну ці­кавую асаблівасць мовы РВ: фак­тычнае неразрозненне дру­гой і трэцяй асобы ў дзеяслове. У суседніх радках да бога мо­гуць звяртацца на «ты», а потым тут жа пераходзіць на «ён». Іншымі словамі, значэнне мела толькі апазыцыя адрасант-не­адрасант, бо адзіным адрасатам хвалебну магло быць толькі бо­ства.
Сярод найпашыраных стылістычных прыёмаў, ужываных паэтамі, варта перадусім згадаць наступныя:
Што датычыць рыфмы, то ў РВ яна мае пераважна выпадковы характар. Наўмысна могуць рыфмавацца адноль­кавыя склонавыя формы назоўнікаў альбо фінітныя формы дзеясловаў.