cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лунда
Культура
Асноўнай грамадскай адзінкай доўгі час з'яўляўся матрылінейны род. На чале яго стаялі мужчыны, але ўлада перадавалася выключна па жаночай лініі. Найбольш блізкім сваяком лічыцца брат маці мандумі. Манархічныя роды захоўваюць сваю гісторыю на працягу некалькіх стагоддзяў. Вынікам перасяленняў стала геаграфічная раскіданасць родаў і павелічэнне ролі суседскай абшчыны, што кантралявала навакольныя рэсурсы. Лунда звычайна падтрымліваюць сваяцкія сувязі праз гасціннасць, удзел у сваяцкіх святах і рытуалах, але нават знутры рода найбольш важнымі становяцца прыватныя дамоўленасці.
У мінулым пры стварэнні сям'і жаніх загадзя перасяляўся да бацькоў нявесты, аказваў дапамогу ў гаспадарчых і ваенных справах. У нашы дні пераважае выкуп нявесты і пераезд яе да бацькоў жаніха. Дазваляецца палігінія. У ідэале сем'і нуклеарныя. Пашыраныя сем'і з'яўляюцца ў выніку недахопу жытла або для падтрымання старых бацькоў. Да сталення дзеці знаходзяцца каля маці. У юнацкім узросце хлопчыкі праходзілі абрад абразання, пасля чаго ператвараліся ў воінаў і жылі асобна. У лунда высокі працэнт растанняў. У сярэдзіне XX ст. ён дасягаў 66% ад усіх шлюбаў. Яднанню лунда дапамагае супольны рытуал ініцыяцыі муканда. Ён ахоплівае хлопчыкаў ад 10 да 15 гадоў. Жаночая ініцыяцыя нканга мае індывідуальны характар.
У Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга і Замбіі захоўваюцца аўтаномныя тэрытарыяльныя ўтварэнні лунда, што бяруць свой пачатак ад старажытных дзяржаў. На чале такіх утварэнняў стаяць манархі, якія прызначаюць мясцовых правадыроў. Але ўлада манархаў абмежавана нацыянальнымі судовымі і выканаўчымі сістэмамі, палітычнымі партыямі і грамадскімі арганізацыямі.
Лунда славяцца мастацкімі вырабамі з медзі і драўніны. Рытуальныя святы суправаджаюцца апрананнем масак, супольнымі песнямі і музычнымі забавамі.
Мова
Чылунда, родная мова лунда, адносіцца да групы моў банту. У Замбіі мае афіцыйны характар. Выкарыстоўваецца ў школах і СМІ. Пісьмовасць на аснове лацінкі.
Рэлігія
Традыцыйная рэлігія лунда заснавана ў веру ў найвышэйшую істоту нзамбі, якая стварыла сусвет. Аднак уяўленні пра нзамбі і яе адносінах да людзей адрозніваліся ў залежнасці ад субэтнічных груп. Лунда таксама верылі ў духаў продкаў, добрых і злых духаў прыроды. Іх умяшальніцтвам тлумачыліся хваробы. Важную грамадскую ролю меў лекар чымбукі. Ён карыстаўся пераважна расліннымі лекамі, арганізоўваў рытуалы.
У XX ст. большасць вернікаў прынялі хрысціянства.
Холматы
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Поўна
Пóўна, Паўна́ — рака ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Бася (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 16 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1 м/км. Плошча вадазбору 81 км². Пачынаецца за 1,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Зубры, вусце за 2 км на паўднёвы захад ад вёскі Сялец. Цячэ ў межах Горацка-Мсціслаўскай раўніны. Ніжэй вёскі Сялец на рацэ створана сажалка. Асноўныя прытокі — Вераб’ёўка (злева), Кулажанка, Няжэўля (справа).
Каля ракі населеныя пункты Кукшынава, Ліхачова, Пална, Палёнка, Шацілаўка, Сялец.
Петэр Серванскі
Петэр Серванскі ( — ) — венгерскі. Адзін з удзельнікаў Венгерскага квартэта.
Біяграфія
5 студзеня 1944 года Петэр даў першае выступленне ў Венгрыі з 2-м канцэртам для скрыпкі з аркестрам Белы Бартака. Бартак пераехаў з Венгрыі ў Злучаныя Штаты і пакінуў партытуру вядомаму музыказнаўцу. Петэр выканаў працы са і дырыжорам Янашам Ферэнчыкам.
Сям’я
Петэр з’яўляецца братам мастака і кампазітара, і дзядзькам піяністкі.
Нямецкая нацыянальная бібліятэка
Нямецкая нацыянальная бібліятэка (Deutsche Nationalbibliothek; DNB) — цэнтральная архіўная бібліятэка і нацыянальны бібліяграфічны цэнтр Германіі. Задачай гэтай установы, унікальнай для Германіі, з'яўляецца калекцыяніраванне, пастаяннае архіваванне, усебаковая апрацоўка і захаванне дакументацыі і бібліяграфічных публікацый усяго свету на нямецкай мове. Задача выконваецца з 1913 года шляхам апрацоўкі нямецкіх публікацый, замежных публікацый пра Германію, перакладаў нямецкіх прац, а таксама прац нямецкамоўных эмігрантаў, апублікаваных у перыяд 1933—1945 гг. Вырашаецца задача апублікавання гэтых прац для шырокай аўдыторыі.
Нямецкая нацыянальная бібліятэка падтрымлівае і развівае супрацоўніцтва і знешнія сувязі на нацыянальным і міжнародным узроўнях. Так, DNB з'яўляецца вядучым партнёрам і распрацоўшчыкам бібліяграфічных стандартаў і кіраваў бібліяграфіі ў Германіі, таксама адыгрываючы выдатную ролю ў справе развіцця міжнародных бібліятэчных стандартаў.
Супрацоўніцтва з кнігавыдаўцамі рэгулюецца законамі аб Нямецкай лейпцыгскай бібліятэцы (Deutsche Bücherei Leipzig) 1935 года, і законам аб Нямецкай франкфурцкай бібліятэцы (Deutsche Bibliothek Frankfurt am Main) 1969 года. Асноўныя сферы дзейнасці падзелены паміж аддзяленнямі ў Лейпцыгу і Франкфурце-на-Майне, кожны з гэтых цэнтраў сфакусаваў сваю працу на нейкіх спецыфічных зонах адказнасці. Трэці цэнтр, Берлінскі музычны архіў (Deutsches Musikarchiv Berlin), заснаваны ў 1970 годзе, займаецца архіваваннем з усім звязаным з музычнай галіной (як аўдыёзапісамі, так і друкаванымі дакументамі).
Перадгісторыя стварэння і стварэнне. Першая бібліятэка ў Лейпцыгу
Ужо ў 1848 годзе існавалі планы па стварэнні агульнанямецкай нацыянальнай бібліятэкі. Пасля рэстаўрацыі ў той час усе фаліянты не выкарыстоўваліся як кнігі, а выстаўляліся ў Нямецкім нацыянальным музеі ў Нюрнбергу. У 1912 годзе Лейпцыг, месца правядзення штогадовай Лейпцыгскага кніжнага кірмаша, а таксама каралеўства Саксонія і асацыяцыя нямецкіх кнігагандляроў (Börsenverein der Deutschen Buchhändler) прыйшлі да дамоўленасці па пытанні аб заснаванні Германскай Нацыянальнай Бібліятэкі, размешчанай у Лейпцыгу. Пачынаючы з 1 студзеня 1913 года, у сістэматычным парадку былі адабраны ўсе публікацыі на нямецкай мове (уключаючы таксама і кнігі з Аўстрыі і Швейцарыі). У той жа год доктар Густаў Валь (Dr. Gustav Wahl) быў выбраны першым яе дырэктарам.
Паваенныя гады. Стварэнне другой бібліятэкі
У 1946 годзе доктар Георг Курт Шаўэр, Генрых Кобет, Віторыа Клостерман і прафесар Ганс Вільгельм Эпельсхаймер, дырэктар Франкфурцкай універсітэцкай бібліятэкі, ініцыявалі паўторнае заснаванне Нямецкага архіва, размешчанага цяпер у Франкфурце-на-Майне. Федэральныя прадстаўнікі кнігагандляроў на акупаванай ЗША тэрыторыяй пагадзіліся з прапановай, а гарадскія ўлады Франкфурта-на-Майне далі згоду, выступаючы, у сваю чаргу, як крыніца фінансавання праекта і падбору персанала. Ваенны ўрад ЗША таксама далі сваю згода.
Бібліятэка пачала сваю працу ў курыльным пакоі былой бібліятэкі Ротшыльда, якая служыла разбамбаванай падчас вайны бібліятэцы месцам часавага прыстанку. Як вынік такога роду сітуацыі, у Германіі існавалі дзве бібліятэкі, якія выконвалі функцыі галоўнага дзяржаўнага кнігасховішча і дзяржаўнай бібліятэкі — для ГДР і ФРГ адпаведна. Такім чынам узніклі два бібліятэчныя каталогі, практычна ідэнтычныя па сваім змесце.
Сучасны этап развіцця. Аб'яднанне.
З аб'яднаннем Германіі, якое адбылося 3 кастрычніка 1990 года, лейпцыгскі і франкфурцкі філіялы былі зліты разам у новым утваржнні, якое атрымала назву Нямецкая Бібліятэка (Die Deutsche Bibliothek). 29 чэрвеня 2006 года ўступіў у сілу «Закон аб Нямецкай Нацыянальнай Бібліятэцы». Развіццё бібліятэчных збораў (уключаючы таксама і анлайн-публікацыі) праводзіцца пасродкам накіраванага курсу на збіранне, каталагізаванне і захоўванне ўсіх публікацый як часткі ўсенямецкай культурнай спадчыны. Галоўны кіраўнічы орган бібліятэкі, Адміністрацыйны савет, быў пашыраны, і ўключыў у сябе двух прадстаўнікоў Бундэстага. Законам таксама былі зменены назвы самой бібліятэкі і яе складнікаў у Франкфурце-на-Майне, Лейпцыгу і Берліне на «Deutsche Nationalbibliothek».
Паліцэйская акадэмія 6: Горад у аблозе
«Паліцэйская акадэмія 6: Горад у аблозе» (Police Academy 6: City Under Siege) — амерыканская крымінальная камедыя 1989 года рэжысёра Пітэра Бонэрза. З’яўляецца шостым фільмам з серыі «Паліцэйская акадэмія». Фільм «Паліцэйская акадэмія 5: Прызначэнне — Маямі Біч», які быў выпушчаны годам раней, папярэднічаў гэтаму фільму, а ў 1994 годзе выйшаў наступны і апошні фільм «Паліцэйская акадэмія: Місія ў Маскве». Фільм атрымаў рэйтынг PG за своеасаблівы слэнг і непрыстойны гумар.
Лента стала апошняй у франшызе, у якой прымалі ўдзел Буба Сміт, Мэрыян Рэмсі, Брус Махлер, Лэнс Кінсі і Джордж Робертсан у ролях Хайтаўэра, Хукса, Фэклера, Проктара і шэфа Хёрста адпаведна.
Банькава
Ба́нькава (, Баньково) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Бабровіцкага сельсавета.
Гісторыя Антыгуа і Барбуды
Антыгуа і Барбуда — астраўная дзяржава ў Вест-Індыі. Яе гісторыю, як і гісторыю яе суседзяў, можна падзяліць на тры этапы: вельмі доўгі дакалумбавы (да 1493), працяглы еўрапейскай каланізацыі (да 1981) і кароценькі этап незалежнацсі
Дакалумбавы этап
Самае старое знойдзенае паселішча археолагі датуюць 3100 да н.э. Гэта былі першыя жыхары Антыльскіх астравоў сібанеі. Яны насялялі астравы доўгі час, пакуль не былі выцесненыя аравакамі, што прыйшлі ланцужком астравоў з ніжняй Арынока. Паўднёваамерыканскія індзейцы прынеслі з сабою земляробчыя веды і вырошчвалі кукурузу, салодкую бульбу, гуаву, тытунь а таксама знакаміты антыгуанскі чорны ананас. Яны былі выдатнымі маракамі і іх лёгкія чоўны перадольвалі сотні кіламетраў Карыбскага мора і Атлантыкі. Каля 1100 н.э. большасць аравакаў пакінула астравы. Тыя, хто застаўся, былі зваяваны карыбамі, ператвораны ў рабоў і нават з'едзены. Магчыма, плямёнаў, што насялялі астравы напярэдадні каланізацыі, было і болей, аднак еўрапейцы таго часу не вельмі цікавіліся этнаграфіяй.
Еўрапейская каланізацыя
І Антыгуа і Барбуда былі адкрыты Х. Калумбам у 1493 годзе падчас трэцяга падарожжа. Іспанскія пасяленні праіснавалі тут нядоўга, не затрымаліся на астравах і французы. У 1632 Антыгуа, а праз 34 гады — Барбуда, былі каланізаваны Вялікабрытаніяй. Найбуйнейшымі землеўладальнікамі былі Кадрынгтаны (у свой гонар яны назвалі галоўны горад Барбуды), якія валодалі Барбудаю, а на Антыгуа мелі цукровныя плантацыі, для якіх з 1685 года пачалі завозіцца афрыканскія рабы. Рабства праіснавала на астравах да 1834 г. Еўрапейскія і афрыканскія хваробы (самым вялікім забойцам, верагодна, была воспа), недаяданне і рабства ў канчатковым выніку забілі большую частку карэннага насельніцтва Карыбскага мора, таму большасць жыхароў краіны сёння цемнаскурая.
Незалежная дзяржава
У 1958 Антыгуа і Барбуда ўвайшлі ў Вест-Індскую федэрацыю, з 1962 – асобнае валоданне Вялікабрытаніі, з 1967 – «асацыяваная з Вялікабрытаніяй дзяржава». У 1977 г. Антыгуа і Барбуда падпісалі з ЗША дамову, згодна з якой ЗША захоўваюць вайсковыя базы на тэрыторыі краіны. 1 лістапада 1981 абвешчаная незалежнасць. Сучасная гісторыя Антыгуа і Барбуды спакойная і павольная, калі не лічыць трапічных ураганаў, такіх як Ірма, што ў 2017 знішчыла 95 % пабудоў на востраве Барбуда, а большая частка насельніцтва загадзя была эвакуявана на Антыгуа.
Кембрыйскі перыяд
Кембрый (Кембрыйскі перыяд, Кембрыйская сістэма) — геалагічны перыяд, з яго пачынаецца Палеазой. Пачаўся каля 542±1 млн гадоў таму, скончыўся 488±2 млн. гадоў таму, працягваўся прыкладна 51—57 млн. гадоў. Кембрыйская сістэма ўпершыню вылучаная ў 1835 г. даследчыкам А. Сэджвікам і атрымала назву ад рымскага наймення Уэльса — Cambria. Ён вылучыў 3 аддзелы кембрыя. Міжнародная камісія па стратыграфіі прапанавала з 2008 года ўвесці 4 аддзел.
Кембрыйскі перыяд, паводле іншых крыніц, пачаўся прыкладна 570 млн. гадоў назад, магчыма, некалькі раней, і працягваўся 70 млн гадоў. Пачатак гэтаму перыяду паклаў дзіўнай сілы эвалюцыйны выбух, падчас якога на Зямлі ўпершыню з’явіліся прадстаўнікі большасці асноўных груп жывёл, вядомых сучаснай навуцы. Ніхто ў дакладнасці не ведае, як выглядала карта свету ў кембрыйскую эпоху, ясна толькі, што яна моцна адрознівалася ад сённяшняй. Папярок экватара раскінуўся велічэзны мацярык Гандвана, які ўключаў у сябе часткі сучасных Афрыкі, Паўднёвай Амерыкі, Паўднёвай Еўропы, Блізкага Усходу, Індыі, Аўстраліі і Антарктыды. Акрамя Гандваны, на зямным шары было яшчэ чатыры мацерыка меншых памераў, якія размясціліся на месцы цяперашніх Еўропы, Сібіры, Кітая і Паўночнай Амерыкі (але ў сукупнасці з паўночна-заходняй Брытаніяй, заходняй Нарвегіяй і часткамі Сібіры). Паўночна-Амерыканскі мацярык таго часу вядомы пад назвай Лаўрэнція.
У тую эпоху клімат на Зямлі быў цяплейшы, чым цяпер. Трапічныя ўзбярэжжы мацерыкоў аблямоўвалі гіганцкія рыфы з страматалітаў, якія шмат чым нагадвалі каралавыя рыфы сучасных трапічных вод. Але рыфы гэтыя патроху памяншаліся ў памерах, паколькі мнагаклетачныя жывёлы актыўна іх паядалі. На сушы ў тыя часы не было ані расліннасці, ані глебавага пласту, таму вада і вецер разбуралі яе значна хутчэй, чым цяпер. У выніку ў мора змывалася вялікая колькасць асадкаў.
Загадка шкілетаў
Жывёлы, пакуль у іх не сфарміраваліся цвёрдыя шкілеты, вельмі рэдка захоўваліся ў выглядзе скамянеласцей. Адпаведна і звестак пра іх дайшло да нас вельмі мала.
Для таго, каб у арганізме жывёлы адкладаліся мінералы, неабходныя для фарміравання шкілета, патрабуецца пэўная колькасць кіслароду. Магчыма, канцэнтрацыя кіслароду ў атмасферы стала дастатковай для гэтага толькі ў раннім кембрыі.
Першыя шкілеты складаліся ў асноўным з карбанату кальцыю. Новыя драпежнікі паядалі старажытныя страматалітавыя рыфы, і тыя, разбураючыся, выкідвалі ў ваду акіянаў усё больш і больш кальцыю, прыдатнага для фарміравання шкілетаў і ракавін. Ракавіны і панцыры не толькі служылі надзейнай апорай арганізму жывёл, але і абаранялі іх ад драпежнікаў.
Больш цвёрдыя шкілеты дазвалялі жывёлам перайсці да новага ладу жыцця: яны змаглі прыўздымацца над донным глеем і хутчэй перамяшчацца па марскім дне. Як толькі ў жывёл развіліся членістыя канечнасці, ім сталі даступныя самыя разнастайныя спосабы руху, у тым ліку поўзанне і плаванне. Шчаціністыя канечнасці падыходзілі таксама для фільтравання ежы з марской вады, а членістыя ротавыя органы давалі новыя магчымасці для захватвання здабычы.
«Кембрыйскі выбух»
Кембрыйскі эвалюцыйны выбух — адна з найвялікшых загадак у гісторыі развіцця жыцця на Зямлі. Спатрэбілася 2,5 млрд. гадоў, каб прасцейшыя клеткі развіліся ў больш складаныя эўкарыётныя клеткі, і яшчэ 700 млн. гадоў для ўзнікнення першых шматклетачных арганізмаў. А затым, усяго за нейкія 100 млн. гадоў, мір аказаўся заселены неверагодна разнастайнымі шматклетачнымі жывёламі. З тых часоў больш за 500 млн. гадоў на Зямлі не з’явілася ніводнага новага тыпу жывёл. У кембрыйскі перыяд на Зямлі існавалі велічэзныя вобласці, занятыя кантынентальным шэльфам, або мацерыковымі водмелямі. Тут узніклі ідэальныя ўмовы для жыцця: дно, пакрытае пластом мяккага глею, і цёплая вада. Дагэтуль ў атмасферы ўтварылася шмат кіслароду, хоць яго і было менш, чым сёння. Развіццё цвёрдых пакроваў прывяло да з’яўлення новых жыццёвых формаў, такіх, як членістаногія, артраподы. Жывёлам спатрэбіліся новыя спосабы абароны ад новых высокаарганізаваных драпежнікаў. Палепшыліся сродкі іх абароны — і ўжо драпежнікам прыйшлося выпрацоўваць новыя метады палявання. На працягу кембрыйскага перыяду ўзровень мора неаднаразова павышаўся і паніжаўся. Пры гэтым некаторыя папуляцыі выміралі, а месцы іх пасялення займалі іншыя жывёлы, якім, у сваю чаргу, прыходзілася прыстасоўвацца да новых умоў жыцця. Жывёльны свет станавіўся разнастайней. Ніколі больш на нашай планеце не будзе такой колькасці незанятых экалагічных ніш і такой слабой канкурэнцыі паміж відамі — іншымі словамі, неабмежаваных магчымасцей для эксперыментавання з боку прыроды.
Бургескія гліністыя сланцы
У 1909 г. амерыканскі палеантолаг Чарлз Дулітл Уолкат зрабіў адно з «адкрыццяў стагоддзя». У Канадскіх Скалістых гарах, на вышыні каля 2400 м, ён выявіў невялікую лінзу гліністага сланца з неверагоднай колькасцю вельмі дзіўных акамянеласцей мяккацелых жывёл, многія з якіх добра захаваліся. Яны жылі ў раннім кембрыі на глейкім плыткаводдзі па суседстве з вялікім рыфам. Відавочна, частка глейкага берага абвалілася і захапіла з сабой гэтых жывёл у глыбокую донную ўпадзіну, прыхапіўшы на шляху тых, хто жыў у воднай тоўшчы над рыфам; усе яны аказаліся хутка пахаваныя пад тоўстым пластом глею. Навукоўцы лічаць, што бургескія сланцы сфарміраваліся ў пачатку кембрыйскага перыяду. У іх сустракаюцца самыя разнастайныя віды жывёл, адсутныя ў больш старажытных пародах. Тут і артраподы, якія поўзалі ў глеі, паядаючы дэтрыт (арганічныя рэшткі), і іх суродзічы — актыўныя плывуны, якія здабывалі корм шляхам фільтравання вады. Некаторыя плаваючыя членістаногія, напрыклад сіднеі, магчыма, былі драпежнікамі. Іншыя жывёлы жылі альбо на глеі, альбо ў яго тоўшчы. Сярод іх можна вылучыць шматлікія разнавіднасці губак; на доўгіх атожылках некаторых з іх сяліліся брахіаподы (плечаногія), каб фільтраваць ваду.
Даследуючы бургескія гліністыя сланцы, Уолкат выдзеліў у іх каля 70 родаў і 130 відаў розных жывёл. Многім з іх ён прысвоіў назвы, узятыя з мясцовых говараў паўночнаамерыканскіх індзейцаў. Так, «віваксія» азначае «ветраны», а «одарай» значыць «конусападобны». Самі жывёлы аказаліся не менш дзіўнымі, чым іх назвы. Некаторых з іх яшчэ можна аднесці да якой-небудзь сучаснай групы жывёл, аднак большасць не мае нічога агульнага з іншымі вядомымі нам істотамі, вымершымі альбо тымі, якія жывуць цяпер. Скажам, у гошуцшенш, вельмі незвычайных істот, была цыбулепадобная галава і рад шыпоў, якія праходзілі ўздоўж спіны. Апабінія мела пяць вачэй — чатыры з іх на сцяблінках — і доўгі гнуткі лычык, якім яна, відавочна, высмоктвала з марскога дна дэтрыт. Некаторыя жывёлы, валодалі рысамі, уласцівымі адразу некалькім сучасным тыпам. Адонтагрыфус, напрыклад, быў падобны да плоскага сегментаванага чарвяка, але вакол яго рота раслі вусікі, як у членістаногіх, і мноства маленечкіх зубоў. У нехтакарыса галава і верхняя частка тулава былі як у ракападобных, а ніжняя частка тулава і хвост — як у пазваночных жывёл.
Жыццё ў морах
Эвалюцыйны выбух ранняга кембрыю прывёў да ўзнікнення мноства разнастайных істот. Найважныя з іх — трылабіты, членістаногія жывёлы, шмат у чым падобныя да сучасных мечахвостаў. Іх цела былі пакрыты шчытападобнымі панцырамі. Большасць ранніх трылабітаў насяляла марское дно, аднак некаторыя плавалі ў вадзе над паверхняй дна. У марской вадзе жыло і мноства іншых арганізмаў. Яны ўтваралі харчовы ланцуг, у аснове якога знаходзіліся мільёны плаваючых водарасцей і мікраскапічных жывёл. На некаторых з іх, напрыклад у фарамініфер і прымітыўных крэветак, якія з’явіліся яшчэ ў дакембрыі, паступова ўтварыліся цвёрдыя пакровы. Марскія хвалі пераносілі з месца на месца медуз і роднасных ім жывёл, а да канца кембрыйскага перыяду ў морах з’явіліся і высокаарганізаваныя драпежнікі — такія, як галаваногія малюскі (накшталт сучасных васьміногаў і кальмараў) або прымітыўныя панцырныя рыбы.
У донным глеі кешкаліся шматлікія чарвякі, якія харчаваліся падаллю, прымітыўныя малюскі, а таксама брахіяподы — жывёлы з двухстворкавымі ракавінамі. Над марскім дном калыхаліся цэлыя лясы марскіх пёраў, якія фільтравалі ваду, а ў ціхіх водах жылі далікатныя шклопадобныя губкі. Да канца перыяду з’явілася мноства розных ігласкурых, у тым ліку марскія зоркі і марскія вожыкі.
Змены на рыфах
Драпежнікі старанна разбуралі старажытныя дакембрыйскія страматалітныя рыфы, аднак за працу ўжо ўзяліся новыя вытворцы вапняка. Гэта былі археацыаты, прымітыўныя губкападобныя арганізмы, якія, аднак, хутка распаўсюдзіліся па ўсяму свету і эвалюцыянавалі ў мноства розных выглядаў. Археацыаты, у сваю чаргу, прыйшлі ў заняпад і поўнасцю вымерлі ў сярэдзіне кембрыю, але да таго часу ў морах з’явіліся першыя каралы — праўда, яны яшчэ не пачалі будаваць рыфы.
Канец кембрыя адзначыўся ледавіковай эпохай. Узровень мора рэзка панізіўся. Гэта прывяло да знікнення шматлікіх прыродных зон і, адпаведна, выміранню многіх відаў жывёл.
Да канца перыяду з’явіліся і першыя пазваночныя, так званыя птэраспідныя рыбы.
Арганічны свет
У гэты перыяд з’явіліся:
Археацыяты (Archaeocyathi) мелі вапнавы, звычайна кубкападобны або ў выглядзе загнутага рогу порысты шкілет (ад грэч. kyathos — кубак). Вядома больш за 1000 відаў. Вялі прымацаваны лад жыцця.
Гастраподы, або бруханогія малюскі. Цела падзелена на галаву, нагу і ўнутраны мяшок, які разам з пакрываючай яго ракавінай спіральна закручаны ў правы або, што сустракаецца рэдка, у левы бок. Ракавіны адрозніваюцца вялікай разнастайнасцю формы і скульптуры. Складаецца з трох слаёў: знешняга — рагавога, сярэдняга — фарфорападобнага і ўнутранага — перламутравага.
Радыяларыі — падклас прасцейшых класа саркодавых. Памерам ад 40 мкм да 1 мм. У выкапнёвым выглядзе захаваліся шкілеты, якія складаюцца з геаметрычна правільна размешчаных іголак. Тыя ўтвараюць рашотчатыя шары, мнагаграннікі, кольцы. Шкілеты адмёршых радыяларый, апускаючыся на дно, утваралі радыяларыевы глей.
Губкі — найбольш прымітыўныя з мнагаклетачных арганізмаў. Цела звычайнай губкі мае выгляд бакала або цыліндра, прымацаванага асновай да субстрату. Губкі здабывалі сабе ежу шляхам працэджвання вады.
Плечаногія, або брахіяподы (Brachiopoda). Цела з брушнога і плечавога бакоў пакрыта двухстворкавай вапнавай ракавінай. Заднія краі створак злучаюцца спецыяльнымі вырастамі замка або толькі мышцамі. Для прымацавання да грунта служыць сцяблінка. Цела брахіяподы размешчана каля задняй часткі ракавіны. Пярэдняя частка, высланая мантыяй, занята параю длінных вырастаў цела — «рукамі». На іх размешчаны шчупальцы, пакрытыя варсінкамі, якія ствараюць пастаянны прыток вады ў поласць мантыі, які дастаўляе спажыўныя часціцы і кісларод. Маецца абшырная другасная поласць цела, сэрца і кравяносныя сасуды, каляглотачнае нервовае кальцо і нервы. Палеазой — каля 7 тыс. відаў. Астракоды, або ракушкавыя, клас ракападобных. Цела, даўжынёй ад 0,2 да 23 мм, было заключана ў двухстворкавую ракавіну, прапітаную вапнай. Большасць астракод вяла донны лад жыцця. Кішэчнаполасцевыя. Будова цела па тыпу лучавой (радыяльнай) сіметрыі, г.зн. маецца цэнтральная вось, вакол якой па радыусам размяшчаюцца ўнутраныя органы, паўтараючыся некалькі разоў у адной і то жа гарызантальнай плоскасці. Сярод кішэчнаполасцевых маюцца сядзячыя формы — паліпы і свабоднаплаваючыя — медузы. Выкапнёвыя кішэчнаполасцевыя ўключаюць гідроідных кішэчнаполасцевых, сцыфоідных кішэчнаполасцевых і каралавыя паліпы. З гідроідных кішэчнаполасцевых найбольшае значэнне мае група строматапараідэі. Сцыфоідныя кішэчнаполасцевыя былі пазбаўлены шкілетных утварэнняў, і таму сустракаюцца толькі іх рэдкія адбіткі ў вапнавых адкладаннях.
Сістэматычнае палажэнне да канца не высветлена: да кішэчнаполасцевых іх адносяць толькі ўмоўна. Яны мелі вапнавы скілет, які меў розныя формы (ад пласцінчатай да цыліндрычнай і сферападобнай) і памеры (ад некалькіх міліметраў да некалькіх метраў).
Монаплакафоры (Monoplacophora). Цела складалася з галавы, нагі і ўнутранага мяшка, пакрытага каўпакападобнай або плоскаспіральнай ракавінай, падасланай мантыяй.
Табуляты (Tabulata) — позні кембрый. Падклас вымершых каралавых паліпаў. Калоніі масіўныя, кусцістыя з невялікіх трубчатых каралітаў, акруглых або многавугольных у сячэнні.
Хордавыя
У кембрыі з’явіліся першыя хордавыя жывёлы, прадстаўнікі групы, эвалюцыя якой у выніку прывяла да ўзнікнення на Зямлі чалавека. Усе хордавыя на нейкім этапе свайго развіцця маюць жаберныя шчыліны і выразна вылучаную нервовую трубку, якая ідзе ўздоўж спіны, па абедзвюх баках якой размяшчаюцца парныя групы мышцаў. Потым вакол нервовай трубкі ўтвараецца касцяны пазваночнік або хрыбет, таму вышэйшыя хордавыя атрымалі назву пазваночных жывёл. Хордавыя таксама маюць цвёрдую храстковую струну (хорду), якая праходзіць уздоўж спіны жывёлы на пэўным этапе яго жыццёвага цыклу.
У кембрыі, хутчэй за ўсё, існавалі тры групы ранніх хордавых. Усе яны мелі рыбападобную форму, а спінная нервовая трубка пераходзіла ў доўгі хвост, які прыводзіўся ў рух V-падобнымі групамі мышцаў. Прама за галавой размяшчаліся жаберныя шчыліны. Падобныя жывёлы жывуць на Зямлі і ў нашы дні — гэта лічынкі асцыдый, якія па форме нагадваюць апалонікаў, і дарослыя ланцэтнікі.
Першым кандыдатам у продкі ўсіх хордавых можна лічыць маленькую рыбападобную жывёлу з бургескіх гліністых сланцаў — пікайю. Вонкава яна была падобна на ланцэтніка, з доўгай цвёрдай паласой уздоўж усяго цела і асобнымі сегментамі, падобнымі на групы мышцаў.
Deftones
«Deftones» — гурт з Сакрамента, Каліфорнія, ЗША, выконвае альтэрнатыўны/ню-метал.
Гайдэльбергскі рамантызм
Гайдэльбергскі рамантызм (Heidelberger Romantik) — зборная назва другога пакалення нямецкіх рамантыкаў, мастацка-культурны цэнтр якіх знаходзіўся ў горадзе Гайдэльбергу. Для гэтай літаратурнай плыні ў рэчышчы нямецкага рамантызму ўласцівая цікавасць да праблем веравызнання, нацыянальнай даўніны і фальклорнай творчасці (браты Грым, Іозеф фон Айхендорф, Ахім фон Арнім, Клеменс Брэнтана). Грунтуючыся на міфалагічных ідэях Шэлінга і братоў Шлегеляў, гейдэльбергскія рамантыкі канчаткова сфармулявалі прынцыпы першага навуковага напрамку ў фалькларыстыцы і літаратуразнаўстве — міфалагічнай школы.
Deftones
Біяграфія
У склад Deftones уваходзяць Чына Марэна, Чы Чэнг, Эйб Канінгем, Стывен Карпентэр і Фрэнк Дэльгада. Апошні стаў паўнавартасным чальцом групы толькі пачынаючы з трэцяга студыйнага альбома «White Pony» (2000), які на дадзены момант шматлікімі лічыцца найбольш паспяховым рэлізам гурта. Першы альбом «Adrenaline» выйшаў у 1995, на год пазней дэбютнай кружэлкі Korn. Гэтыя гурты лічацца заснавальнікамі ню-метала, і, хоць Korn застаюцца куды больш камерцыйна выгодным праектам, менавіта стылістыка і манеры Deftones былі перапрацаваныя Limp Bizkit (гурт нярэдка выяўляў ўдзячнасць Deftones «за натхненне» як у сваіх буклетах, так і ў некаторых тэкстах песняў) і Linkin Park, самымі на дадзены момант запатрабаванымі калектывамі падобнага роду. Абодва гурта выконвалі на сваіх канцэртах песні Deftones (першыя — «7 Words», з дэбютнага альбома, другія — «My Own Summer», альбом «Around the Fur», 1997).
Гайдэльбергскі рамантызм
Кандыдат філалагічных навук Святлана Малюковіч ахарактарызоўвае гэты этап нямецкага рамантызму наступным чынам:
Ваўчаягада звычайная
Ваўчая́гада звычайная (Daphne mezereum) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Назва
Ваўчаягада звычайная, ваўчынец, воўчае лыка, воўчыя ягады, жыломяць, воўчы ягады   , воўча лыка.
Апісанне
Малагалінасты куст вышынёй да 1,5 м (да 2,5 м) з жаўтавата-шэрай маршчакаватай карой. Галінкі голыя, у ніжняй частцы са слядамі леташняга лісця, маладыя галінкі кароткапрыціснутаапушаныя. Лісце чаргаванае, адваротналанцэтнае, тупаватае, выцягнутае ў кароткі чаранок, трошкі раснічастае, зверху зялёнае, знізу шызаватае, скучана на канцах галінак. Кветкі бэзава-ружовыя, духмяныя, сядзячыя, па 3—5 у пазухах леташняга лісця. Плод — авальная ярка-чырвоная касцянка.
Значэнне і выкарыстанне
Лекавая расліна (вонкавы раздражняльны сродак), мае інсектыцыдныя ўласцівасці. Выкарыстоўваюць кару (збіраюць рана ўвесну) і плады (у чэрвені—ліпені).
Ядавітая, таму як дэкаратыўную расліну высаджваць у месцах, даступных дзецям, не варта, каб пазбегнуць атручэння.
Добры ранневясенні меданос.
Выбары ў мясцовыя Саветы дэпутатаў Беларусі (1995)
Выбары ў мясцовыя Саветы дэпутатаў Беларусі 22-га склікання прайшлі ў чэрвені 1995 г.
Найболей правальныя выбары з пункту гледжання ўдзелу грамадзян за ўсю гісторыю незалежнасці. Гэта былі першыя і апошнія выбары, над якімі не ажыццяўлялася мэтанакіраванага кантролю з боку выканаўчай улады (т.зв. «прэзідэнцкай вертыкалі»), якая па сутнасці, праігнаравала іх.
Пачатак супрацьстаяння прэзідэнта і парламента, фарміравання «вертыкалі» выканаўчай улады, шматтурныя парламенцкія выбары і рэферэндум па вострых сацыяльна-эканамічных і палітычных пытаннях, прывялі да апалітычнасці грамадзян, якім было надзвычай складана арыентавацца ў такіх умовах. Сродкі масавай інфармацыі ўсіх узроўняў, амаль што пакінулі без увагі выбары, надрукаваўшы спісы выбарчых камісій і зарэгістраваных кандыдатаў у дэпутаты. Дарэчы, выбары праводзіліся ў т.зв. «дачны сезон» і каталіцкае свята Святой Тройцы. У выніку, яўка ў 1-м туры склала каля 48,1% ад агульнай колькасці выбаршчыкаў. Згодна з законам лічылася, што выбары адбыліся, калі на іх прыйшло больш за 50% выбаршчыкаў.
У выніку 1-га тура было абрана 94,7% дэпутатаў сельскіх Саветаў, 73,2% пасялковых, 48,5% гарадскіх у гарадах раённага падпарадкавання, 17,5% раённых у гарадах, 29,5% гарадскіх, 8,5% раённых, 44% абласных Саветаў. У Мінску выбары не адбыліся ў аніводнай выбарчай акрузе. У Віцебску з 45 гарадскіх акруг выбары адбыліся толькі ў адной.
У 2-м туры галасавання ўзялі ўдзел 61,3% выбаршчыкаў. З 28 244 акругаў выбары адбыліся ў 24 330; у 853 выбары адбыліся, але кандыдаты не былі выбраны.
У выніку двух тураў значная частка мясцовых Саветаў так і не была выбрана да стану наяўнасці кворума. У канцы лістапада была ажыццяўлена спроба давыбраць мясцовыя Саветы, але спроба была таксама непаспяховай.
Ракенай (Ігналінскі раён)
Раке́най (Rokėnai), традыцыйная беларуская назва — Ракяны  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 18 км ад Казіцішкіса.
Плутас
Плу́тас (Πλοῦτος — багацце, дастатак; шчасце, Plutus) — сын Ясіёна і Дэметры, бог багацця. У старажытныя часы міфатворчасці атаясамляўся з Плутонам як уладальнікам падземных багаццяў.
Спачатку Плутас быў хтанічным бажаством, заступнікам ўраджаю хлябоў. Паводле Гесіёда, ён нарадзіўся на тройчы ўзараным поле на востраве Крыт. Пасля Плутас звязвалі з Эйрэнай — ўвасабленнем мірнага жыцця, якое параджае багацце, з багіняй лёсу Цюхэ, з Афінай Эрганай (Заступніцай рамёстваў) і г.д.. Паводле больш позняй версіі, за несправядлівае размеркаванне багацця Зеўс асляпіў Плутас, Асклепій вярнуў яму зрок. Пасля бог Плутас пераасэнсоўваецца як увасабленне багацця. У антычным мастацтве распаўсюджаны вобраз Плутаса ў выглядзе юнака, які трымае ў руках рог дастатку.
Паліцэйская акадэмія: Місія ў Маскве
«Паліцэйская акадэмія: Місія ў Маскве» (Police Academy: Mission to Moscow) — амерыканская крымінальная камедыя 1994 года рэжысёра Алана Мэтэра. З’яўляецца сёмым і апошнім фільмам з серыі «Паліцэйская акадэмія».
Мілыбулак
Мілыбулак — сяло ў Каркаралінскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кайнарбулакскай сельскай акругі. Код КАТА — 354861300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 228 чалавек (128 мужчын і 100 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 195 чалавек (107 мужчын і 88 жанчын).
Спіс захворванняў ячменю
Гэты артыкул прадстаўляе сабой спіс хвароб.
Хацень
Назву Хаце́нь маюць:
Калвезі
Калвезі (Kolwezi) — горад і адміністрацыйны цэнтр правінцыі Луалаба Дэмакратычнай Рэспублікі Конга, на захад ад Лікасі. У горадзе знаходзяцца чыгуначны вузел і аэрапорт. Насельніцтва — каля 418 000 чалавек.
Калвезі з’яўляецца важным цэнтрам здабычы медзі і кобальту. Тут таксама размешчаны радовішчы ўрану, радыю і вапняка.
Чашчы
Чашчы (Чащи) — вёска ў Ельнінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Карабецкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Кайлан Кёрціс
Кайлан Кёрціс (сапр. імя. Кацярына Станкава, нар.) — чэшская порнаактрыса.
Біяграфія
Кёрціс была старэйшай у сям’і з двух дзяцей, якая пражывала ў Празе, у той час — Чэхаславакія. Вывучала права і грамадскае адміністраванне перад пачаткам кар’еры мэнэджара. Улетку 2006 года Кёрціс стала зоркай ў трылогіі П’ера Вудмана XCalibur перад здымкамі для «Playboy» толькі некалькі тыдняў пазней. Яна стала першай актрысай жорсткага порна, выява якой была размешчана на вокладцы чэшскай версіі Playboy. Яна была першай актрысай кампаніі Woodman Entertainment, якая працавала згодна з эксклюзіўным кантрактам.
Даўгахвосты лімнакалянус
Апісанне
Адзін з буйных прадстаўнікоў планктонных прэснаводных капепод. Даўжыня цела ад 1,6 да 2,2 мм (у вадаёмах Беларусі). Тулава складаецца з 3 аддзелаў: галаўнога, груднога (торакс), злітых у галавагрудзі, і брушнога (абдомен). На канцы абдомена 2 каудальныя галінкі з 5 аперанымі шчацінкамі. Галавагрудзі складаюцца з 5 сегментаў, дзе размешчаны: пара доўгіх аднагалінастых пярэдніх антэнаў, 5 пар ротавых канечнасцей і 5 пар плавальных ног. Абдомен намнога вузейшы за галавагрудзі, у самкі трох-, у самца пяцічленікавы. Каудальныя галінкі больш як у 2 разы даўжэйшыя за апошні членік брушка.
Арэал
Глыбокія азёры паўночнага паўшар'я. Па Беларусі праходзіць паўднёвая мяжа арэала. Знойдзены ў паўночна-заходняй частцы краіны ў азёрах Паўночны і Паўднёвы Воласа, Снуды, Струста, Рычы, Доўгае, Крывое Сіта, Бабына.
Месцы пражывання
Насяляе алігатрофныя і мезатрофныя азёры ледавіковага паходжання. Жыве ў тоўшчы вады, пераважна ў слаях з тэмпературай не вышэй за 10-12 °C.
Ахова
Унесены ў Чырвоныя кнігі Беларусі і Літвы.
Лікасі
Лікасі (раней Жадавіль) — горад у правінцыі Верхняя Катанга на паўднёвым усходзе Дэмакратычнай Рэспублікі Конга. Размешчаны за 120 км (па дарозе) або 132 км (па чыгунцы) на паўночны захад ад Лубумбашы, на вышыні 1318 м над узроўнем мора. Насельніцтва Лікасі па дадзеных на 2010 год складае 422 535 чалавек. У 1990-я гады ў Лікасі і яго ваколіцах ААН арганізавала цэнтры гуманітарнай дапамогі і лагеры для бежанцаў, якія пацярпелі ад этнічных канфліктаў у рэгіёне, што павялічыла насельніцтва горада на 41 000 чалавек. Буйны цэнтр горнаруднай прамысловасці.
NGC 4789
NGC 4789 (іншыя абазначэнні — UGC 8028, MCG 5-30-124, ZWG 159.113, ZWG 160.8, PGC 43895) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Машчэна
Машчэна (Мощена) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Насельніцтва складае 602 чалавекі. Заснавана ў 1543 годзе.
Аграгарадок
А́грагарадо́к — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Беларусі, добраўпарадкаваны населены пункт у сельскай мясцовасці, у якім створана вытворчая і сацыяльная інфраструктура для забеспячэння сацыяльных стандартаў насельніцтва. Як правіла, у аграгарадку пражывае менш за тысячу чалавек.
Феномен «аграгарадка» з'явіўся ў сярэдзіне 2000-х у Беларусі ў сувязі з прыняццем Дзяржаўнай праграмы адраджэння і развіцця сяла на 2005—2010 гады. Першым створаным аграгарадком сталі Езеры Чэрыкаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Планавалася, што да канца 2011 года будзе завяршана стварэнне сеткі аграгарадкоў, а іх колькасць перавысіць 1,5 тысяч.
У канцы 2000-х пачалося паступовае распаўсюджванне гэтага тыпу паселішча і адпаведнай арганізацыі сельскагаспадарчай вытворчасці ў іншых краінах (Венесуэла).
Трымурці
Трымурці (त्रिमूर्ति, ) — канцэпцыя ў індуізме, у якой касмічныя функцыі стварэння, падтрымання і разбурэння ўяўляюць сабой формы Брахмы стваральніка, Вішну суправаджальніка ці захавальніка, і Шыва разбуральніка альбо трансфарматара. Гэтыя тры бажаства ёсць «індуісцкай трыядай» альбо «Вялікай Троіцай», якая часта разглядаецца як «Брахма-Вішну-Магешвара».
Адзін з тыпаў выявы для Трымурці паказвае тры галавы на адной шыі, і нават існуюць выявы, на якой намаляваны тры твары з адной галавой, кожны з якіх глядзіць у іншы кірунак адносна астатніх.
Чэмуты
Чэмуты (Чемуты) — вёска ў Ельнінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Карабецкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Бабы
Бáбы — памінальны дзень у Беларусі, які папярэднічаў дзядам.
Сутнасць
Ушанаванне продкаў у старажытнасці праводзілася 2 дні — у адпаведнасці з полам нябожчыка. Бабы адрозніваліся ад дзядоў больш сціплым асартыментам страў: не ставілі на стол скаромнага, пяклі посныя бліны, варылі квас з грыбамі ці вяленай рыбай, кісель.
Ужо ў XIX ст. Бабы не адзначалі.
Уладзімір Сцяпан
Уладзі́мір Сцяпа́н, сапраўднае імя Уладзі́мір Алякса́ндравіч Сцепане́нка (нар., в. Касцюкоўка, Гомельскі раён) — беларускі празаік, паэт, кінасцэнарыст, мастак, журналіст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і рабочага. Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча (1977), Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1983) па спецыяльнасці «жывапісец». Служыў у Савецкай Арміі (1983—1985), быў мастаком аб’яднання камісійных крам (1985—1987). З 1987 па 2003 год — у творчым аб’яднанні «Тэлефільм» Беларускага тэлебачання. Вёў праграмы «Літаратурная Беларусь», «Ліра», «У жывапісе, графіцы, скульптуры». Некаторы час быў аўтарам і вядучым у праграме «Крок». Займаўся мастацкім афармленнем твораў беларускіх пісьменнікаў. Узначальваў творчае аб’яднанне «Тэлефільм». Паводле яго сцэнарыяў зняты шэраг дакументальных і мастацкіх стужак.
Сябра былой суполкі «Тутэйшыя» і Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1991 года. Да жніўня 2020 года быў журналістам газеты «Советская Белоруссия (СБ. Беларусь сегодня)».
Творчасць
Друкавацца пачаў у 1982 годзе (газета «Літаратура і мастацтва»). Вершы публікаваліся ў часопісах «Беларусь», «Бярозка», «Крыніца», «Маладосць», «Неман», зборніку «Дзень паэзіі» (1984, 1991). Адзін з аўтараў калектыўных зборнікаў «Крыло», «Жнівеньскі праспект» (1988), «Тутэйшыя» (1989), «Паркан», «Літаратура».
Піша прозу, вершы, кінасцэнарыі, п’есы, абразкі, грэгерыі і хайку.
Свае новыя творы Уладзімір Сцяпан публікуе на сайце litara.net, у часопісах «Дзеяслоў», «Маладосць» і «Полымя», а таксама ў сваім блогу.
Погляды
Улетку 2018 года напісаў замоўны артыкул «О благоустройстве Военного кладбища в Минске» ў газеце «Советская Белоруссия», дзе ў рэзка адмоўнай форме выказаўся пра валанцёраў Вайсковых могілак Мінска, якія супрацьстаяць знішчэнню старых надмагілляў і агароджаў.
Баркі (Валожынскі раён)
Баркі́ (, Борки) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавета.
Да 1976 года вёска ўваходзіла ў склад Белакорацкага сельсавета, да 30 кастрычніка 2009 года ўваходзіла ў склад Бабровіцкага сельсавета.
Партрэт Караля ІІ Станіслава Радзівіла Пане Каханку (месцазнаходжанне невядома)
«Партрэт Караля ІІ Станіслава Радзівіла Пане Каханку» — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная, верагодна, у ХІХ стагоддзі невядомым мастаком. Месцазнаходжанне невядома.
Партрэт адлюстроўвае Караля ІІ Станіслава Радзівіла Пане Каханку. Партрэт адлюстраваны на фота невялікі па свайму фармату. Найбольш блізкай аналогіяй з’яўляецца паясны партрэт Караля ІІ Станіслава Радзівіла, які быў у зборах князя, сёння ў калекцыі князя Мацея Радзівіла.
Рапіена (Ігналінскі раён)
Рапіена́ (Ropiena) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цвярачускай сянюніі. Размешчана за 3 км ад Цвярачуса.
Зеландскі ярус
Адклады зеландскага яруса падсцілаюцца пародамі дацкага яруса, перакрываюцца адкладамі танецкага яруса палеацэнавага аддзела палеагенавай сістэмы кайназоя.
Упершыню вылучаны Альфрэдам Розэнкранцам у 1924 годзе. Назву атрымаў ад дацкага вострава Зеландыя.
На Беларусі зеландскаму ярусу адпавядаюць пароды сумской світы, якія прадстаўлены пераважна светла-шэрымі апокападобнымі алеўрытамі, пясчанікамі з апокавым цэментам, глаўканітава-кварцавымі пясчанікамі з дробнай галькай фасфарытаў.
Парламенцкія выбары ў Германіі (1893)
Федэральныя выбары былі праведзены ў Германскай імперыі 15 чэрвеня 1893 года. Партыя цэнтра захавала сваю большасць у Рэйхстагу, атрымаўшы 96 з 397 месцаў. Яўка выбаршчыкаў склала 72,4%.
Макар Паўлавіч Абрамчук
Мака́р Па́ўлавіч Абрамчу́к (верасень, в. Дзмітровічы, Камянецкага раёна — , Барнаул, РСФСР) — дзяржаўны і партыйны дзеяч БССР. Настаўнік.
Біяграфія
Член РКП(б) з 1919 г. У 1919—1921 гг. у Чырвонай Арміі. З 1921 г. у Мінску; загадчык павятовага, затым акруговага аддзелаў народнай асветы. У 1925—1926 гг. член калегіі Наркамата асветы БССР. З 1926 г. загадчык агітацыйна-прапагандысцкага аддзела, сакратар ЦК КП(б)Б.
Член ЦК КП(б)Б у 1925—1928 гг. і Бюро ЦК КП(б)Б у 1927—1928 гг., член ЦВК БССР у 1926—1929 гг. У 1928 г. адкліканы ў распараджэнне ЦК УКП(б).
Рэпрэсіраваны ў 1937 г. У сакавіку 1938 г. арыштаваны, а у красавіку выключаны з партыі Алтайскім крайкамам УКП(б). Прысуджаны да расстрэлу 2 лістапада 1938 г. Рэабілітаваны пасмяротна.
Скарады
Назву Скарады́ маюць:
Самбуру
Самбу́ру (саманазва Lokop) — афрыканскі народ. Жывуць у паўночнай частцы Кеніі. Агульная колькасць (2021 г.) — 310 000 чалавек.
Паходжанне і асаблівасці гісторыі
Самбуру з’яўляюцца нілоцкім народам, па мове блізкім да масаяў. Згодна іх уяўленням, іх продкі прыйшлі з поўначы, што супадае з навуковай гіпотэзай аб паходжанні нілотаў. Назва самбуру была дадзена ім суседзямі з поўдню. Яна паходзіць меркавана з масайскай мовы і значыць мяшок, якім карыстаюцца вандроўныя пастухі. Самбуру называюць сябе лакоп, літаральна «уладальнікі зямлі».
Кантакты прадстаўнікоў гэтага народа з еўрапейцамі пачаліся з канца XIX ст. Аднак з-за частых ваенных сутычак брытанская каланіяльная адміністрацыя, а потым улады незалежнай Кеніі абмяжоўвалі наведванне населенага імі рэгіёёна да канца 1970-х гг. Дзякуючы гэтаму традыцыйная культура самбуру захавалася значна лепей, чым ў многіх іншых афрыканскіх народаў.
Культура
Тэрыторыі, населеныя самбуру, уяўляюць сабою плато, перадгор’і і нізіны, пакрытыя саваннай, дзе асноўны занятак — адгонная жывёлагадоўля. Самбуру трымаюць кароў, коз, авечак, вярблюдаў. З сацыяльнага пункту гледжання каровы з’яўляюцца найбольш важнымі, паколькі іх колькасць вызначае грамадскі статус уладальнікаў. Ялавічыну ўжываюць у ежу рэдка, звычайна ў выпадку смерці каровы, часцей — малако і кроў жывёл. Аднак прадукты жывёлагадоўлі абменьваюцца на збожжа і гародніну. У засушлівы сезон займаюцца збіральніцтвам. У мінулым было шырока распаўсюджана паляванне. Самбуру любяць падкрэсліваць, што ў адрозненні ад туркана ядуць толькі некаторыя віды дзікіх раслін і жывёл.
Адгонная жывёлагадоўля ў саванне звязана з рызыкай рэзкага скарачэння статкаў у выпадку эпізаотыі, нападаў драпежнікаў і злодзеяў, сезоннай засухай, што можа выклікаць недахоп кармоў і вады для жывёлы. У такіх выпадках гаспадар буйнога статка імкнецца падзяліць яго, перагнаць у іншае месца, выкарыстаць дапамогу іншых абшчыннікаў. Сацыяльная сістэма традыцыйнага грамадства самбуру прыстасавана для вырашэння падобных сітуацый. Грамадства падзелена на паўтара дзясятка буйных родавых арганізацый. Іх паўнапраўныя чальцы і кіраўнікі — дарослыя жанатыя мужчыны, якія вядуць свой радавод ад агульнага продка. Адлік сваяцтва вядзецца па мужчынскай лініі. Родавая арганізацыя кантралюе пашы і вёскі, дзе пастухі і ўладальнікі статкаў спыняюцца на пэўны перыяд, аказвае дапамогу ў выпадку неабходнасці і, галоўнае, арганізуе супольныя рытуалы.
Родавыя арганізацыі падзяляюцца на нуклеарныя сем’і на чале старэйшага мужчыны. Кожная сям’я — самастойная эканамічная адзінка, уладальнік аднаго або некалькіх статкаў. У самбуру пашырана палігінія, калі мужчына жэніцца на некалькіх жанчынах. Прычым, ён заўсёды старэйшы за сваіх жонак. Шлюбы знутры роду забаронены. Жаніх абавязаны заплаціць за нявесту выкуп жывёлай, а таксама прадставіць пасля вяселля ёй у карыстанне асобны малы статак. Пазней гэты статак ператвараецца ў аснову статкаў яго дзяцей. Характэрна, што згоды нявесты ніхто не пытаецца, але сваякі прымаюць і абараняюць яе пасля замужжа ў выпадку дрэнных адносін з боку мужа, яго смерці або згубы сямейнага стану падчас перагонаў жывёлы. Шчыльныя ўзаемаадносіны мужа са сваякамі жонкі таксама працягваюцца пасля заключэння шлюбу. Яны могуць запытаць аб перадачы дадатковых жывёл (звычайна яны вылучаюцца са статку самой жонкі) і аказанні дапамогі. Ён у сваю чаргу мае права запытаць дадатковую жывёлу і дапамогу ў мужоў сваіх замужніх сясцёр. Для болей шчыльнага ўзаемадзеяння мужчыны самбуру імкнуцца браць жонак у розных родах.
Мужчыны і жанчыны выконваюць прыкладна аднолькавую працу, але жанчыны не ўдзельнічаюць у войнах і не належаць да ўзрастовых аб’яднанняў. Сталенню дзяўчыны папярэднічае абрад абразання клітара і часткі палавых губ. Сацыялізацыя мужчын больш складаная. Згодна рэлігійным уяўленням самбуру, мужчына можа дасягнуць дасканаласці толькі ў выпадку выканання 6 рытуалаў. Яны пачынаюцца з падлеткавага ўзросту, калі праводзіцца абразанне. Але рытуалы маюць масавы характар і арганізуюцца дастаткова рэдка, каб ахапіць вялікую колькасць падлеткаў родавай арганізацыі, таму розніца ва ўзросце тых, хто прымае ўдзел, часам дасягае дзесяцігоддзя і нават болей. Хлопчыкі, што прайшлі рытуал абразання, уваходзяць у адзіную ўзрастовую групу і ператвараюцца ў імуран (маран). Імуран жывуць асобна ад сям’і, ахоўваюць статкі, складаюць аснову ўзброеных сіл свайго рода. Ім забаронена жаніцца і мець дзяцей. Яны не ўдзельнічаюць у кіраванні. Этнолагі тлумачаць статус імуран доўгім юнацтвам, якое павінна адасобіць маладых людзей ад канкурэнцыі з больш старэйшымі мужчынамі. На самой справе, імуран сустракаюцца з дзяўчынамі, прычым са свайго роду, так што шанцаў ажаніцца з імі пасля заканчэння юнацкага статусу ў іх няма. Канкурэнцыя за дзяўчын і рэсурсы, што вылучае для іх род, прыводзіць да сутычак паміж групоўкамі. Імкненне да падвышэння статусу ў вачах супляменнікаў — адна з галоўных прычын нападаў імуран на суседзей, пераважна на прадстаўнікоў іншых народаў з мэтай захопу жывёлы. Так, у 2012 г. пасля чарговай засухі імуран выкралі жывёлу ў туркана. Накіраваныя супраць злодзеяў кенійскія паліцэйскія трапілі ў засаду. 42 паліцэйскія загінулі, і ўлады былі вымушаны ўвесці ў рэгіён армейскія часткі.
Заканчэнне статусу імуран адбываецца, калі збіраецца дастатковая колькасць моладзі для арганізацыі рытуала абразання або, калі старэйшыя імуран пачынаюць аказваць уціск на болей «дарослых» абшчыннікаў. Яны атрымоўваюць блаславенне і ўдзельнічаюць у рытуале пераходу ў статус мужчын, што маюць права на жаніцьбу. Узрастовая група тых, хто разам прайшоў праз перыяд «адкладзенага юнацтва», пры гэтым захоўваецца і ператвараецца ў палітычны саюз. Самбуру вераць, што ўзрост і выкананне рытуалаў даюць старэйшым пакаленням асаблівыя магічныя ўласцівасці, таму праклён з іх боку разглядаецца як бедства і можа стаць прычынай ігнаравання з боку астатніх суайчыннікаў. Аўтарытэт старэйшых замацоўваецца і дзякуючы паваге, якую выхоўваюць з малых гадоў.