cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Джэймс (востраў, Гамбія)
Гісторыя
У 2003 годзе востраў Джэймс разам з некалькімі іншымі ўмацаваннямі каланіяльнага перыяду занесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
NGC 554A
NGC 554A (іншыя абазначэнні — ESO 476-11, MCG −4-4-13, AM 0124-225, PGC 5412) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мадэста
Мадэста (Modesto) — горад у ЗША, штат Каліфорнія, цэнтр акругі Станіслаус. Паводле ацэнак Дэпартамента фінансаў штата Каліфорнія, у гарадской агламерацыі Мадэста пражывала 514 370 чалавек. У 1973 годзе Джордж Лукас зняў фільм «Амерыканскія графіці» увекавечыў у ім Мадэста.
Аніл Капур
Аніл Капур (अनिल कपूर, Anil Kapoor; нар. года, Бамбей, Махараштра, Індыя) — індыйскі акцёр і прадзюсар. Часта называўся крытыкамі адным з вядучых акцёраў Балівуда 1980-х, адным з самых паспяховых акцёраў фільмаў на мове хіндзі і самых вядомых акцёраў індыйскага кінематографа. За мяжой найбольш вядомы дзякуючы блокбастарам «Мільянер з трушчобаў» і «Місія невыканальная: Пратакол Фантам».
Двухразовы лаўрэат Filmfare Awards за лепшую мужчынскую ролю і лепшую мужчынскую ролю другога плана. Уладальнік Нацыянальнай кінапрэміі Індыі за лепшую мужчынскую ролю.
Насельніцтва Нігерыі
Нігерыя з насельніцтвам амаль 200 млн чалавек з'яўляецца сёмай паводле колькасці насельніцтва краінай у свеце, і нават кансерватыўныя ацэнкі колькасці насельніцтва Афрыкі прыводзяць да высновы, што больш за 20 % чорнага насельніцтва свету пражывае ў Нігерыі. Нізерыя з'яўляецца самай населенай краінай у Афрыцы, у наступнай краіне — Эфіопіі — пражывае некалькі болей за 100 млн чал.. Нацыянальныя вынікі перапісу ў апошнія некалькі дзесяцігоддзяў былі даволі спрэчнымі. Вынікі апошняга перапісу насельніцтва былі выпушчаныя ў снежні 2006 года, паводле якіх насельніцтва краіны складала 140 003 542 чалавек. Сённяшняя лічба колькасці насельніцтва атрымана метадам ацэнкі.
Этна-лінгвістычныя групы
У Нігерыі пражывае больш чым 250 этнічных груп з рознымі мовамі і звычаямі. Найбуйнейшымі этнічнымі групамі з'яўляюцца хаўса, ёруба, ігба, на якія прыходзіцца 62% насельніцтва, у той час як на народнасці эда, іджа, кануры, ібібіа, эбіра, нупэ, гвары, ітсекіры, джукун, уроба, ігала, адома прыходзіцца 33% насельніцтва, іншыя меншасці складаюць 5% насельніцтва. Сярэдняя паласа Нігерыя вядомая сваёй разнастайнасцю этнічных груп. Афіцыйныя дадзеныя насельніцтва па кожнай з нацыянальнасцей Нігерыі заўсёды заставаліся супярэчлівымі і спрэчнымі.
У Нігерыі маюцца невялікія меншасці англійскіх, амерыканскіх, індыйскіх, кітайскіх (каля 50 000 чалавек), белых зімбабвійскіх , японскіх, грэчаскіх, сірыйскіх і ліванскіх імігрантаў. Імігранты таксама ўключаюць перасяленцаў з суседніх заходнеафрыканскім ці ўсходнеафрыканскіх краін. Гэтыя меншасці пражываюць галоўным чынам у буйных гарадах, як Лагас і Абуджа, а таксама ў рэгіёне дэльты ракі Нігер, дзе працуюць у якасці наёмных працаўнікоў буйных нафтавых кампаній. Таксама ў Нігерыі маюцца кубінцы, якія перасяліліся сюды пасля кубінскай рэвалюцыі.
Рэлігія ў Нігерыі
У Нігерыі ёсць дзве галоўныя рэлігіі. Іслам дамінуе на поўначы краіны, таксама распаўсюджаны ў паўднёва-заходняй яе частцы, сярод народа ёруба. У 12 штатах Нігерыі дзейнічаюць законы шарыяту. Пратэстантызм і мясцовае сінкрэтычнае хрысціянства таксама распаўсюджаны сярод ёруба, у той час як каталіцызм пераважае ў народа ігба. Пратэстантызм і каталіцызм вызнаюць народы: ібібіа, і эфік.
Рэлігійныя сутыкненні ў Нігерыі
Рэлігійныя сутыкненні адбываюцца паміж прадстаўнікамі розных рэлігійных груп, такімі як мусульмане і хрысціяне. Урад Нігерыі таксама ўдзельнічае ў гэтым канфлікце, рэгулярна пасылаючы войскі і паліцыю для таго каб спыніць масавыя забойствы. Паўночная частка Нігерыі (дзе большасць складаюць мусульмане) з 1999 года жыве па законах шарыяту.
Капур
Капур — прозвішча.
Насельніцтва Нігерыі
Размяшчэнне і рассяленне
Нігерыя адрозніваецца высокай шчыльнасцю насельнітва — амаль 200 чалавек на кв.км. Гэта адзін з найвышэйшых паказчыкаў у Афрыцы, па шчыльнасці насельніцтва Нігерыю пераўзыходзяць толькі Руанда і невялікія астраўныя дзяржавы. Па тэрыторыі краіны насельніцва размеркавана раўнамерна, гусцей заселена паўднёва-заходняя частка. Каля паловы нігерыйцаў у 2017 годзе пражывала ў гарадах. У Нігерыі па меншай меры дзевяць гарадоў (2018), якія маюць насельніцтва больш за 1 мільён чалавек: Лагас (13,5 млн), Кано (3,8 млн), Ібадан (3,4 млн), Абуджа (2,9 млн), Порт-Харкорт (2,3 млн) і Бенін-Сіці, Кадуна, Анітша і Аба) . У Лагасе пражывае больш за 13 мільёнаў чалавек, гэта адзін з найбуйнейшых гарадоў Афрыкі і свету. Іншыя гарады: Ашогба, Джос, Ілеша, Ілорын.
Павел Мацвеевіч Сільчонак
Біяграфія
Скончыў Даўгаўпілскае вышэйшае ваеннае авіяцыйнае інжынернае вучылішча па спецыяльнасці «Авіяцыйныя радыёэлектронныя сродкі».
Праходзіў службу на розных пасадах ва Узброеных Сілах СССР і Рэспублікі Беларусь, працаваў спецыялістам Віцебскага абласнога ваеннага камісарыята, кіраўніком аддзела арганізацыйна-кадравай работы адміністрацыі Першамайскага раёна г. Віцебска, старшынёй Браслаўскага раённага аб’яднання прафсаюзаў.
Выбіраўся дэпутатам Браслаўскага раённага Савета дэпутатаў, дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь сёмага склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны медалём «За бездакорную службу» II і III ступені.
Пелагскія астравы
Пелагскія астравы (Isole Pelagie) — самы паўднёвы архіпелаг Італіі, які знаходзіцца паміж Мальтай і Тунісам.
Архіпелаг складаецца з трох вулканічных астравоў: Лампедуза, Ліноза і незаселенага Лампіёнэ. Геаграфічна архіпелаг адносяць да Афрыкі. Вышэйшая кропка — 186 м над узроўнем мора (Монтэ-Вулкана). Плошча астравоў — 25,5 км².
Насельніцтва астравоў — каля 6 тыс. чалавек (2004). Адміністрацыйна Пелагскія астравы з'яўляюцца камунай у складзе сіцылійскай правінцыі Агрыджэнта.
Спрыяльны клімат і ўнікальная марская фаўна (мальтыйска-пелагская) прыцягваюць турыстаў, аднак, з-за блізкасці да Афрыкі (да Туніса крыху больш за 100 км), астравы маюць праблемы з нелегальнымі эмігрантамі, які накіроўваецца ў Еўропу.
Валянціна Валянцінаўна Гарынеўская
Валянціна Валянцінаўна Гарынеўская (1882—1953) — адна з заснавальніц савецкай траўматалогіі, доктар медыцынскіх навук (1935), прафесар, заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1943), палкоўнік медыцынскай службы. Аўтар больш за 100 навуковых прац.
Біяграфія
Нарадзілася ў 1882 годзе ў Санкт-Пецярбургу ў сям’і прафесара.
У 1908 годзе скончыла. Падчас Першай сусветнай вайны працавала хірургам у шпіталях Заходняга фронту.
Калі ў 1920 годзе ў Самары на базе дзяржаўнага універсітэта была створана кафедра агульнай хірургіі, загадчыцай кафедры прызначылі Валянціну Валянцінаўну Гарынеўскую — вядомага да таго часу рускага траўматолага. Для падрыхтоўкі навуковых кадраў Гарынеўскай быў створаны студэнцкі навуковы гурток, які стаў у 1923 годзе студэнцкім навуковым таварыствам медыцынскага факультэта ўніверсітэта.
У 1925 годзе вярнулася ў Маскву і 1931 год была загадчыцай траўматалагічнага аддзялення ў лячэбна-пратэзным інстытуце ў Маскве. У 1932 годзе Гарынеўская стала першай загадчыцай траўматалагічнага аддзялення ў, узначальваючы яго да 1939 года. Адначасова ўзначальвала кафедру траўматалогіі ў і выкладала ў траўматалогію маскоўскіх інстытутах. У 1936 годзе яна апісала сімптом пералому некаторых костак, які назвалі «сімптомам Гарынеўскай». У 1939 годзе вайна зноў адарвала хірурга ад навуковых заняткаў. Валянціна Валянцінаўна працавала на Халхін-Голе і на Фінскім фронце.
У гады Вялікай Айчыннай вайны В. В. Гарынеўская была інспектарам-кансультантам Галоўнага ваенна-санітарнага Упраўлення Чырвонай Арміі, стварала ў краіне шпіталі для лёгкапараненых. У 1942 годзе брыгадны ўрач прафесар-хірург Гарынеўская, за ўзорную і самаадданую працу па эвакуацыі і лячэнню параненых байцоў і камандзіраў Чырвонай Арміі была ўзнагароджана ордэнам Чырвонага сцяга. У 1945 годзе часопіс «» апублікаваў артыкул аб ёй — «Хірург на фронце». У 1944 годзе выйшла яе манаграфія «Комплекснае лячэнне ў шпіталях для лёгкапараненых». Да 1953 года яна кіравала кафедрай ваенна-палявой хірургіі ваенна-медыцынскага факультэта пры Цэнтральным інстытуце ўдасканалення ўрачоў.
Allium pamiricum
Allium pamiricum — від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны ў Афганістане і Таджыкістане.
Валянціна Валянцінаўна Гарынеўская
Біяграфія
Памерла 25 верасня 1953 года ў Маскве. Пахавана ў калумбарыі Новадзявочых могілак, разам з і сястра Веранікай
Allium pamiricum
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Афганістане і Таджыкістане.
Важа
Ва́жа — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 12 кіламетраў на паўднёвы захад ад Мёраў, за 3 кіламетры ад вёскі Пераброддзе. Належыць да групы Абстэрнаўскіх азёр.
Возера знаходзіцца ў басейне ракі Вята. Плошча Важы складае 2,94 км². Найбольшая глыбіня возера — 5,1 м. Даўжыня возера — 2,62 км, найбольшая шырыня — 1,11 км. Аб’ём вады ў возеры складае 6,67 млн м³, плошча вадазбору возера — 24,4 км².
Схілы катлавіны возера на поўдні і на паўднёвым захадзе маюць вышыню 8—10 метраў, месцамі вышыня схілаў складае да 17 метраў. Схілы пакрытыя лесам, на поўначы і паўночным захадзе схілы разараныя.
На ўсходзе да возера прымыкае балота. Берагі возера на поўначы і на захадзе абразіўныя, месцамі берагі сплавінныя і часта зліваюцца з схіламі.
Возера мае 2 вострава, агульная плошча якіх складае 0,01 км².
Шырыня паласы прыбрэжнай расліннасці складае ад 15 да 100 метраў, расліннасць у возеры пашыраная да глыбіні 2 метры.
Возера злучанае з возерам Абстэрна пратокай, шырыня якой складае 200 метраў. У Важу ўпадае рэчка без назвы.
Патагонія
Патагонія — частка Паўднёвай Амерыкі, размешчаная на поўдзень ад рэк Рыа-Каларада (па іншай версіі — Рыа-Негра і Лімай) у Аргенціне і Бія-Бія ў Чылі, хоць абсалютна дакладнага вызначэння не існуе. Часам да Патагоніі залічваюць і Вогненную Зямлю.
Размешчана ў Аргенціне і Чылі, уключае горы Анды на захадзе і поўдні, і плато і нізкія раўніны на ўсходзе. Назва «Патагонія» паходзіць ад слова patagón, якое выкарыстоўваецца Магеланам, каб апісаць людзей, народжаных тут, пра якіх яго экспедыцыя думала, што тыя былі гігантамі. Цяпер лічыцца, што сярэдні рост тэўэльчэ, якія жылі ў той час у Патагоніі, быў каля 1,80 м (~ 5 '11 «), што значна больш, чым сярэдні рост 1,55 м (~ 5 '1») іспанцаў таго часу.
Вітаўт Тумаш
Вітаўт Тумаш (псеўд.: Р. Максімовіч, Андрэй Багровіч, Сымон Брага, Гарыгляд, Раман Шарупіч, Язэп Яшчар; крыпт.: В. Т.) (, в. Спягліца, Вілейскі павет —, Нью-Ёрк, ЗША) — беларускі грамадскі дзеяч, лекар, скарыназнавец. Беларускі калабарант з нацыстамі ў часы Другой сусветнай вайны.
Даваенная дзейнасць
Скончыў Віленскую беларускую гімназію, медыцынскі факультэт Віленскага ўніверсітэта. Актыўна ўдзельнічаў у беларускім студэнцкім жыцці; узначальваў «урад» Таварыства прыяцеляў беларусаведы пры Універсітэце Стэфана Баторыя.
Дзейнасць падчас вайны
У 1940—1941 гг. быў старшынёй Лодзінскага аддзела Беларускага камітэта самапомачы, членам створанага ў Берліне (19 чэрвеня 1941 г.) Беларускага нацыянальнага цэнтра. У ліпені — лістападзе 1941 г. бургамістр Мінска. Супольна з ваенным камендантам падпісаў у ліпені 1941 г. загад пра стварэнне Мінскага гета. «Хацеў як найхутчэй зьехаць зь Менску і прапанаваў Іваноўскаму сваю пасаду, абяцаў нават узяць на сябе неабходныя фармальнасьці перад нямецкімі ўладамі». У канцы 1941 г. пераехаў у нацысцкую Германію.
Германія
Пасля пераезду ў Германію, займаўся лекарскай практыкай і працаваў у берлінскім аддзеле Самапомачы. У 1943 г. — рэдактар газеты «Раніца». Выкарыстоўваючы тэксты, апублікаваныя ў газеце «Раніца» і атрыманымі асабіста ад Л. Геніюш, падрыхтаваў да друку зборнік вершаў аўтаркі «Ад родных ніў». Пасля вайны жыў у пасляваеннай Германіі і ЗША, актыўна ўдзельнічаў у грамадскім жыцці і навуковай дзейнасці. У 1946 г. у лагеры DP Ватэнштэт выдаваў часопіс «Мэдычная Думка».
IC 305
IC 305 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вітаўт Тумаш
ЗША
У 1948 г. В. Тумаш пераехаў у ЗША. Адзін з заснавальнікаў і шматгадовы (1955—1982 гг.) старшыня Беларускага інстытута навукі і мастацтва; быў членам Беларуска-амерыканскага задзіночання і старшынёй её Нью-Ёркскага аддзела. Напачатку 1952 г. Вітаўт Тумаш згадзіўся на просьбу Прэзідэнта БНР М. Абрамчыка рэдагаваць газету «Беларус»Але выдаўшы два нумары (№ 1 і 2) ад рэдагавання адмовіўся. З 1979 да 1982 гг. старшыня Фундацыі імя П. Крэчэўскага.
NGC 555
NGC 555 (іншыя абазначэнні — ESO 476-12, MCG −4-4-14, NPM1G −23.0003, PGC 5419) — галактыка ў сузор’і Кіт.
Вітаўт Тумаш
ЗША
Раптоўна памёр ад кровазліцця ў мозг. Пахаваны на беларускіх могілках у Іст-Брансуіку ў Нью-Джэрсі (ЗША).
NGC 555
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вадкія крышталі
Вадкія крышталі (скарочана ВК; Liquid crystals, LC) — гэта фазавы стан, у якое пераходзяць некаторыя рэчывы пры пэўных умовах (тэмпература, ціск, канцэнтрацыя ў растворы). Вадкія крышталі валодаюць адначасова ўласцівасцямі як вадкасцей (цякучасць), так і крышталяў (анізатрапіі). Па структуры ВК ўяўляюць сабой вязкія вадкасці, якія складаюцца з малекул выцягнутай або дыскападобнай формы, пэўным чынам упарадкаваных ва ўсім аб'ёме гэтай вадкасці. Найбольш характэрным уласцівасцю ВК з'яўляецца іх здольнасць змяняць арыентацыю малекул пад уздзеяннем электрычных палёў, што адкрывае шырокія магчымасці для прымянення іх у прамысловасці. Па тыпу ВК звычайна падзяляюць на дзве вялікія групы: нематыкі і смектыкі. У сваю чаргу нематыкі падпадзяляюцца на ўласна нематычныя і халестэрычныя вадкія крышталі.
Таболкі (возера, басейн Дзісны)
Таболкі — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці, за 17 км на паўднёвы ўсход ад горада Мёры, за 2,5 км на поўнач ад вёскі Буды Шаркаўшчынскага раёна, у басейне ракі Дзісна.
Плошча паверхні 0,01 км². Даўжыня 0,15 км, найбольшая шырыня 0,07 км. Даўжыня берагавой лініі 0,37 км.
Знаходзіцца на балоце Мох у межах ландшафтнага заказніка Ельня. Берагі забалочаныя. Сцёк па ручаі ў Дзісну.
Спіс дзяржаў — членаў ААН
Краіны — члены ААН
Колькасць дзяржаў — членаў складае 193 дзяржавы.
Былыя члены
== Дзяржавы — назіральнікі пры ААН ==
Хацені
Хаце́ні (, Хотени) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каранёўскага сельсавета.
Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Бялкоўшчынскага сельсавета.
Няхама Файнштэйн-Пухачэўская
Няхама Файнштэйн-Пухачэўская (נחמה פוחצ'בסקי), (дзявочае прозвішча Файнштэйн, па мужу Пухачэўская (у Расіі — Пахачэўская); 23 сакавіка 1869 год, Брэст, Расійская імперыя, — 21 мая 1934 года, Рышон-ле-Цыён, Падмандатная Палесціна) — паэтка і пісьменніца,, суддзя.
Маладыя гады
Няхама Файнштэйн-Пухачэўская нарадзілася ў 1869 годзе ў Брэсце, на паўднёвым-захадзе сучаснай Беларусі, у заможнай хасідскай сям’і Ёны Цві і Блюмы (Мільхікер) Файнштэйнаў. У дзевяцігадовым узросце яна пераехала разам з сям’ёй у горад Царыцын на поўдні Расіі. У старэйшых класах гімназіі Няхаму пакахаў сын рускіх арыстакратаў, яна стала блізкая да рускіх моладзевых і рэвалюцыйных колаў. Бацька Няхамы баяўся гэтай сувязі і таксама пярэчыў супраць ўплыву на дачку рускай культуры, таму забраў яе з гімназіі і наняў рэпетытара-яўрэя, які вучыў яе ў тым ліку іўрыту. У юнацтве яна перапісвалася са, чые творы аказалі на яе моцны ўплыў, сябравала з.
Праз некаторы час Няхама пачала сама пісаць на іўрыце і пасылаць артыкулы ў газету «», якая выдавалася ў Расіі. Сярод найбольш значных работ на гэтым раннім этапе быў артыкул «Яшчэ пра пытанні дачок» (1889 год, апублікаваны ў «»), у якой прапагандавалася яўрэйская адукацыя для дзяўчынак. Іншыя важныя артыкулы ўключалі адказ, апублікаваны ў часопісе «» (1908 год), на супярэчлівы артыкул Іцхака Эпштэйна аб набыцці арабскіх зямель у Палесціне.
У 17 гадоў Файнштэйн-Пухачэўская вярнулася ў Брэст і далучылася да сіянісцкага руху «». У 1889 годзе яна выйшла замуж за, таксама ўраджэнца Брэста і актывіста «Хібат Цыён». Ён быў адным з першых шасці сельскагаспадарчых інструктараў («мадрыхаў», (מדריך)), дасланых баронам у Палесціну для заняткаў вінаградарствам і садоўніцтвам. Няхама здзейсніла разам з мужам у «» Рышон-ле-Цыён. У 1896 годзе яна вярнулася ў Брэст са сваім малалетнім сынам Асаэлем. У Расіі Няхама правяла паўтара года, пасля чаго вярнулася да мужа.
Літаратурная творчасць
Пражываючы ў Палесціне, Файнштэйн-Пухачэўская працягнула пісаць апавяданні з жыцця краіны на іўрыце, стаўшы першай іўрытамоўнай пісьменніцай. Яе дом быў другім домам у Рышон-ле-Цыёне (пасля дома, дзе размаўлялі толькі на іўрыце. Ён стаў месцам сустрэч яўрэйскай моладзі і літаратараў, якія пішуць на іўрыце.
Першы зборнік апавяданняў Пухачэўскай «У Новай Іўдзеі» быў апублікаваны ў 1911 годзе. Першыя пяць апавяданняў прысвечаныя яўрэйскаму земляробчаму жыццю ў Палесціне; апошнія пяць — малююць еменскую суполку ў Рышон-ле-Цыёне. Некаторыя з гісторый закранаюць пытанні фемінізму, уключаючы пытанні эканамічнай незалежнасці жанчын у «Ха-Аведот» («Страты»ת (האבדות)), несправядлівасці яўрэйскага закона аб разводзе ў «Паамаім» («Двойчы») і статусе бясплодных жанчын у яўрэйскім жыцці ў дыяспары. Гэтая тэма таксама была закранутая ў больш познім аповядзе «Асона шэль Афія» («Бядотнае становішча Афіі», 1925ת (אסונה של אפיה)).
Сучасныя крытыкі надалі гэтаму выданню мала ўвагі, за выключэннем двух рэцэнзентаў, якія катэгарычна пярэчылі супраць паўтаральных катастроф і бедстваў, апісаных у кнізе. «Там, дзе чытач спадзяецца сустрэць шмат жыцця, — піша Якаў Зрубовел, — ён на кожным кроку спатыкаецца аб трупы».
Грамадскае жыццё
Няхама Файнштэйн-Пухачэўская была членам мясцовага савета Рышон-ле-Цыён, членам камітэта школ, суддзёй у грамадзянскім судзе. Яна заснавала касу беспрацэнтных крэдытаў для маючых патрэбу, брала на часовае выхаванне дзяўчынак-сірот.
У 1909 годзе, калі ў Рышон-ле-Цыён прыехалі сем’і, Пухачэўская дапамагала ім адаптавацца. Яны называлі яе «маці еменцаў». Файнштэйн-Пухачэўская заснавала таксама «Таварыства Лінат-Цэдэк» ((חברת לינת-צדק)), якое займалася размяшчэннем у спецыяльна пабудаваным пансіёне падарожнікаў і бедных рабочых. Гэта таварыства ператварылася ў буйную дабрачынную арганізацыю для пацярпелых і хворых.
Файнштэйн-Пухачэўская з’яўлялася заснавальніцай «Асацыяцыі вывучэння іўрыту для жанчын „Двора“» ((אגודת דבורה ללימודי עברית לנשים)) і адной са стваральніц «Саюза яўрэйскіх жанчын за роўныя правы ў Эрэц-Ісраэль», які быў заснаваны ў 1919 годзе для правядзення кампаніі за выбарчае права жанчын у Палесціне.
У 1919 годзе на агульным сходзе калоніі Рышон-ле-Цыён было вырашана даць еменцам і жанчынам права голасу. Першыя дзве жанчыны, якія набралі найбольшую колькасць галасоў, павінны былі ўключацца ў савет («ваад», (ועד)) — мясцовы орган улады — незалежна ад колькасці галасоў, якія атрымаюць мужчыны.
Вынік быў нечаканым, паколькі больш за ўсё галасоў набрала Няхама Файнштэйн-Пухачэўская, апярэдзіўшы з вялікім адрывам ўсіх абіраемых мужчын. Згодна са статутам, член савета, які набраў найбольшую колькасць галасоў, прызначаўся старшынёй, і таму Няхама Пухачэўская павінна была стаць першай жанчынай, якая ўзначаліла савет, што кіраваў Рышон-ле-Цыёнам.
Аднак яна вымушаная была пакінуць пасаду кіраўніка і пагадзіцца на месца паўнапраўнага члена савета. Афіцыйная прычына заключалася ў тым, што ва ўмовах пачатку брытанскага праўлення, c ўладамі Падмандатнай Палестыны стаялі цяжкія перамовы. Яе адстаўка адбылася пры ўмове, што Файнштэйн-Пухачэўская вырашыць, хто яе заменіць. На гэтую пасаду быў абраны кандыдат-мужчына, які заняў трэцяе месца ў спісе пасля Файнштэйн-Пухачэўскай і Адзіны Каханскай, якая заняла на выбарах другое месца.
На выбарах у, якія адбыліся 19 красавіка 1920 года, яна была абраная адным з пяці дэпутатаў ад «Саюза яўрэйскіх жанчын за роўныя правы ў Эрэц-Ісраэль».
Пайшла з жыцця Няхама Файнштэйн-Пухачэўская ў 1934 годзе ва ўзросце 64 гадоў, пахаваная пад смакоўніцаю на ўзгорку старых могілак Рышон ле-Цыён.
Максім Патырніке
Максім Патырніке (Maxim Potîrniche, нар., , Малдаўская ССР) — малдаўскі футбаліст, абаронца клуба «Петракуб».
Клубная
Пачаў кар’еру ў 2008 годзе ў складзе кішынёўскага клуба «Акадэмія-УТМ», дзе хутка замацаваўся ў аснове. Улетку 2012 года перайшоў у «Іскру-Сталь».
У сакавіку 2013 года падпісаў кантракт з бабруйскай «Белшынай». Хутка замацаваўся на пазіцыі цэнтральнага абаронцы.
У лютым 2014 года перайшоў у клуб «Энергетык-РОВ» з другога польскага дывізіёна. Улетку 2014 года вярнуўся на радзіму, выступаў за «Зімбру», потым перайшоў у ціраспальскі «Шэрыф». У жніўні 2017 года стаў іграком клуба «Петракуб».
Міжнародная
Гуляў за моладзевую зборную Малдовы. 10 жніўня 2011 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Малдовы.
Ільдэфонс Бобіч
Ільдэфонс Бобіч (, в. Дзедзіна каля Друі —, Іўе) — беларускі рэлігійны і культурны дзеяч, каталіцкі святар, прыхільнік беларусізацыі касцёла. З 1930 года быў пробашчам у Іўі. Супрацоўнічаў з беларускімі часопісамі «Biełarus» і «Krynica». Пахаваны побач касцёла ў Іўі.
Біяграфія
У 1909 годзе скончыў Ковенскую гімназію, у 1911 годзе — Віленскую духоўную каталіцкую семінарыю. Сябра бел. гуртка семінарыстаў. Вышэйшую духоўную адукацыю атрымаў у Рыме ў Collegium Germanicum (вучыўся з 1912 года), доктар філасофіі. Дамогся папскага бласлаўлення часопісу для беларусаў-католікаў «Biełarus». 15 (28) ліпеня 1915 года пасвечаны ў святары. Служыў вікарыем у Друі і пробашчам на Дзісеншчыне (1917—1920). У 1921—1923 гадах выкладаў Закон Божы ў Віленскай беларускай гімназіі. З 1923 года пробашч у мяст. Германавічы. У 1930—1944 гадах пробашч і дэкан у мяст. Іўе.
Першае апавяданне «Слёзы» надрукаваў 25 студзеня 1907 года ў «Нашай ніве». Друкаваўся таксама ў Першым беларускім календары «Нашай нівы», газ. «Biełarus», а пазней у заходнебеларускіх выданнях «Наша думка» і «Беларускія ведамасці». Аўтар працы на беларускай мове «Нядзелішнія эвангеліі і навукі» (тт. 1-3, 1921—1922), артыкулаў па рэлігійных і культурных пытаннях, вершаў. Склаў 2 кнігі казанняў «Роднае слова ў касцёле» і «Навучайце ўсе народы» (у рукапісах). Асобныя творы перакладаліся на польскую і ўкраінскую мовы. Выступаў у польскіх рэлігійных часопісах «Przegląd Homiletyczny», «Nowa Biblioteka Kaznodziejska». Пераклаў на польскую мову працы Св. Бернара Клервоскага.
Да 1930 года актыўна выступаў за шырокае ўвядзенне беларускай мовы ў каталіцкае богаслужэнне. Пераследаваўся польскім святарствам Віленшчыны.
З пачатку 1930-х гадоў адышоў ад беларускай палітычнай дзейнасці. У гады Другой сусветнай вайны арыштаваны нямецкімі акупацыйнымі ўладамі. Памёр неўзабаве пасля вызвалення з турмы. Пахаваны каля Петрапаўлаўскага касцёла ў Іўі.
Лімай
Лімай — рака на поўдні Аргенціны, адна з найвялікшых рэк Патагоніі. Рака бярэ пачатак на поўдні тэрыторыі правінцыі Неўкен і ўпадае ў раку Рыа-Негра.
Назва
Назва ракі паходзіць з арауканскай мовы, слова лімай значыць ясная рака.
Эканоміка
Самыя важныя эканамічныя актыўнасці: рыбалоўства, кемпінг, і вытворчасць гідраэнергіі.
Гідраэлектрастанцыі: Плаціна Алікура, Плаціна П’едра-дэль-Агіла, Плаціна Пічы-Пікун-леуфу, Плаціна Эль-Чакон, Плаціна Аральіта.
Цешылава
Це́шылава (, Тешилово) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Супалімеры
Cупалімеры — разнавіднасць палімераў, ланцугі малекул якіх складаюцца з двух або больш розных структурных звёнаў. Адрозніваюць рэгулярныя і нерэгулярныя супалімеры (іх большасць). Розныя структурныя звёны нерэгулярных супалімераў беспарадкава размешчаныя ўздоўж ланцужка. У рэгулярных ж супалімерах розныя структурныя звёны размешчаны упарадкавана і, такім чынам, рэгулярныя супалімеры могуць быць прадстаўлены як звычайныя палімеры з вялікімі структурнымі звёнамі. Асобна можна назваць блок-супалімеры, якія складаюцца з некалькіх (гома)палімерных блокаў.
Радж Капур
Ранбір Радж Капу́р (राज कपूर, Raj Kapoor;,  — , ) — індыйскі рэжысёр, прадзюсар, акцёр тэатра і кіно. Набыў вядомасць дзякуючы рамантычным кінастужкам з сацыяльным гучаннем. На радзіме Радж Капур сабраў усе існуючыя ўзнагароды і рэгаліі. Вядомы як «індыйскі Чарлі Чаплін», «бацька індыйскага кіно» і «легендарны шоумен». Самы вядомы прадстаўнік дынастыі Капураў, якая працуе ў кіно на хіндзі з канца 1920-х гадоў.
Варанец (возера)
Варанец — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ў 11 км на поўдзень ад Паставаў, каля вёскі Пятроўшчына. Належыць да групы Пастаўскіх азёр.
Возера мае правільную форму, якая нагадвае варонку. Схілы аднолькавай вышыні. Паласа водмелі невялікая.
Возера нагадвае кратар згаслага вулкану. Схілы перарываюцца толькі ў адным месцы, дзе ў возера ў ракі Мядзелка ўпадае ручай.
Возера дастаткова глыбокае. Рыба ў возеры хаваецца на глыбіні 20—25 метраў.
Сен-Луі (Сенегал)
Сен-Луі (Saint-Louis) — горад у Сенегале. Адміністрацыйны цэнтр вобласці Сен-Луі.
Горад знаходзіцца на востраве ў вусці ракі Сенегал, каля мяжы з Маўрытаніяй. Заснаваны ў 1659 годзе ў якасці апорнага пункта французскіх калоній у Афрыцы. Да 1902 г. сталіца французскай калоніі Сенегал. У XVII—XVIII стст. горад з'яўляўся важным цэнтрам афра-еўрапейскага гандлю, у тым ліку, рабамі па рацэ Сенегал. Да канца XIX стагоддзя Сен-Луі з'яўляўся буйнейшым буйнейшым горадам на заходнім узбярэжжы Афрыкі.
Аўтамабільнай дарогай і чыгункай горад злучаны з Дакарам. У Сен-Луі дзейнічаюць прадпрыемствы харчовай, швейнай і паліграфічнай прамысловасці.
Традыцыйная забудова, нягледзячы на трухлявасць, захоўвае налёт маляўнічасці. Насельніцтва горада ў 1981 годзе налічвала каля 114 000 чал. Гістарычная і культурная сталіца Сенегала. Горад уваходзіць у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Батча
Ба́тча (, Батча)  — прыпыначны пункт Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны за 3,4 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Вялікія Якаўчыцы; на лініі Лунінец — Жабінка, паміж прыпыначным пунктам Чаравачыцы і прыпыначным пунктам Бабры.
Асахікава
Асахіка́ва (旭川市) — цэнтральны горад Японіі, адміністрацыйны цэнтр акругі Камікава. З'яўляецца другім па велічыні ў Хакайда пасля Сапара. 1 красавіка 2000 года быў абраны цэнтральным горадам Японіі.
Асахікава стаў горадам 1 жніўня 1922 года. Доўгі час Асахікава быў ваенным горадам. Сёння тут размясцілася другая дывізія паўночнай арміі Сіл самаабароны Японіі.
Тут працуе аэрапорт другога класа Asahikawa Airport, які абслугоўвае ўнутраныя рэйсы і часткова падтрымлівае паўднёва-карэйскі кірунак. Таксама горад вядомы сваім заапаркам Асахіяма (адкрыты ў 1967 годзе) і кулінарнымі традыцыямі (асабліва славіцца мясцовы рамэн).
Пародненыя гарады
Асахікава з'яўляецца горадам-пабрацімам наступных гарадоў:
Аксу (рака, Казахстан)
Аксу (Ақсу) — рака ў Алмацінскай вобласці Казахстана.
Даўжыня ракі 316 км. Плошча вадазбору 5040 км². Выток ракі знаходзіцца ў ледавіках Джунгарскага Алатау. Працякае па Балхаш-Алакольскай катлавіне. Упадае ў заліў Кукан возера Балхаш утвараючы дэльту.
Вада з ракі выкарыстоўваецца на арашэнне.
Аляксандр Васільевіч Дубаў
Аляксандр Васільевіч Дубаў (нар., Вязнікі Уладзімірскай вобласці Расійскай Федэрацыі) — беларускі правазнаўца, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь. Дзяржаўны саветнік юстыцыі 3 класа.
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт.
З 1981 года па 2000 год працаваў на розных пасадах у органах пракуратуры Віцебскай вобласці. З 2000 года — Віцебскі транспартны пракурор. З 2008 года — Мінскі транспартны пракурор. З 2012 года — першы намеснік Беларускага транспартнага пракурора. З 2014 года па 2019 год — намеснік Генеральнага пракурора Рэспублікі Беларусь.
Выбіраўся дэпутатам Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў 22-га склікання, дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь сёмага склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі».
Паўстынь
Паўсты́нь (, Повстынь) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Тэльманаўскага сельсавета. З 29 мая 1969 года па 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад і з’яўлялася цэнтрам Паўстынскага сельсавета.
Вёска знаходзіцца за 20 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад Слуцка, за 125 км ад Мінска, каля ракі Бярозаўка.
IC 306
IC 306 — галактыка тыпу SBc у сузор’і Эрыдан.
Каносукэ Мацусіта
Каносукэ Мацусіта (松下 幸之助, Matsushita Kōnosuke; 27 лістапада 1894 — 27 красавіка 1989) — японскі прамысловец, заснавальнік Panasonic, найбуйнейшай японскай кампаніі бытавой электронікі. У Японіі Мацусіта называюць «богам кіравання».
NGC 556
NGC 556 (іншыя абазначэнні — ESO 476-13, NPM1G −22.0034, PGC 5420) — галактыка ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Allium pangasicum
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Таджыкістане і Кыргызстане.
Рыа-Негра (Аргенціна)
Рыа-Негра — рака ў Аргенціне, у Патагоніі.
Даўжыня з вытокам — ракой Неўкен — каля 1300 км, плошча басейна 146 тыс. км². Упадае ў Атлантычны акіян. Сярэдні расход вады каля 950 м³/с. Суднаходная на асобных участках.
Рамэн
Рамэн (拉麺、柳麺) — японская страва з пшанічнай локшынай. Вельмі папулярна ў Карэі і Японіі, асабліва сярод маладых людзей (недарагое, мае вялікую энергетычную каштоўнасць і добры смак), гэта значыць фактычна, рамэн (і асабліва локшына хуткага прыгатавання) — гэта фастфуд. У наш час лічыцца стравай кітайскай, карэйскай і японскай кухні.
Шынаўшчына
Шына́ўшчына (, Шинавщина) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Кнут I Эрыксан
Кнут I Эрыксан (Knut Eriksson; ?-) — кароль Швецыі ў 1167—1196 гг. Сын Эрыка Святога і Крысціны (магчыма ўнучкі Інгэ Старэйшага).
Біяграфія
Кнут Эрыксан дзесяць гадоў знаходзіўся ў выгнанні і вярнуўся ў Швецыю пасля забойства (магчыма, ім і арганізаванага) Карла Сверкерсана ў 1167 годзе. У гэтым жа годзе ён становіцца каралём Швецыі і пачынае барацьбу з сынамі Сверкера I Колем і Бурыслевам. Толькі ў 1173 годзе пасля перамогі над імі Кнут становіцца паўнапраўным каралём ўсёй Швецыі.
Падчас праўлення Кнута ў 1180 для абароны ад марскіх піратаў была пабудавана крэпасць Кальмар, а ў 1187 для абароны ад эстаў — Стакгольм.
Касцёл Святога Яна Хрысціцеля і кляштар францысканцаў (Гальшаны)
Касцёл Святога Яна Хрысціцеля і кляштар францысканцаў — каталіцкая святыня ў в. Гальшаны (Ашмянскі раён). Уключае мураваныя касцёл і жылы корпус. Помнік дойлідства XVI—XVIII стст.
Гісторыя
У 1618 годзе Павел Стэфан Сапега запрасіў манахаў-францысканцаў у свой радавы маёнтак Гальшаны і заснаваў там францысканскі манастыр. Першы будынак касцёла пабудаваны ў пачатку XVI ст., перабудаваны пад кальвінскі збор у сярэдзіне XVI ст. У 1618 г. на сродкі Паўла Сапегі касцёл зноў перабудаваны, узведзены жылы корпус кляштара.
У пачатку 1770-х гадоў (верагодна, у 1774 г.) будынак касцёла быў разабраны амаль да муроў і на яго месцы з выкарыстаннем падмуркаў і часткі сцен пабудаваны новы, які захаваўся да нашага часу.
Пасля паўстання 1830 года многія каталіцкія кляштары былі зачынены, францысканскі кляштар у Гальшанах быў зачынены ўказам ад 19 ліпеня 1832 года, жылы будынак перададзены ваеннаму ведамству. Касцёл Яна Хрысціцеля стала звычайнай прыхадской.
Пасля 1944 года храм прыйшоў у заняпад, але быў рэканструяваны і працягвае заставацца дзеючым каталіцкім храмам.
Касцёл
Касцёл уяўляе сабой прамавугольны ў плане трохкупальны храм з паўкруглай апсідай і капліцамі па баках. Галоўны фасад і апсідная частка маюць рысы стылю барока — фігурны франтон, раскрапоўка пілястрамі, валюты.
Вертыкальнае чляненне галоўнага фасада пілястрамі на тры часткі адпавядае падзелу ўнутранай прасторы на тры нефы. Цэнтральны неф перакрыты цыліндрычным скляпеннем з распалубкамі і папружнымі аркамі, бакавыя нефы маюць крыжовыя скляпенні. Эмацыянальны акцэнт інтэр'ера касцёла — жывапіс на сцяне трох’яруснага галоўнага алтара, выкананага ў 1790-х гадах. У першым ярусе паміж архітэктурнымі кулісамі размешчаная дзвюхфігурная кампазіцыя «Хрышчэнне». Другі ярус уяўляе сабой надкартушную прастору з выявамі анёлаў. На атыку намаляваная фігура пішучага Яна Евангеліста з яго сімвалам — арлом. У трэцім ярусе адлюстраваная падкупальная прастора, запоўненая святлом блакітнага неба, у якім два анёлы нясуць у руках герб. Акрамя галоўнага, у касцёле было сем бакавых алтароў. У адной з бакавых капліц іх знаходзілася надмагілле Паўла Сапегі і яго трох жонак — трох’ярусная кампазіцыя ў стылі рэнесансу, які цяпер захоўваецца ў Музеі старажытнабеларускай культуры Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН Беларусі.
Кляштар
Жылы корпус кляштара двухпавярховы, прамавугольны ў плане, прымыкае да будынку касцёлу з паўночнага захаду. Першапачаткова па перыметры ўнутранага дворыку (клуатра) ішла мураваная галерэя, частка якой (разбурана ў 1832 г.) злучала касцёл з жылым корпусам (рэшткі галерэі ў месцы прымыкання да касцёлу выяўленыя аўтарам праекту рэстаўрацыі касцёлу В. С. Маскалёвым). Да паўночнага вугла жылога корпуса прымыкае шасцігранная вежа (у час археалагічных даследванняў на чале з А. Кушнярэвічам выяўлены фундамент другой такой жа вежы з процілеглага боку). У першым паверсе будынку размяшчаліся кухня, кладоўкі, васкоўня, трапезная, у другім — келлі і бібліятэка. Планіроўка захавалася часткова.
Званіца
Мураваная квадратная ў плане званіца пабудаваная ў 1810-я гады, мела тры званы, завяршалася жалезным крыжам. Тэрыторыя кляштара абнесеная мураванай агароджай.
Легенда пра Белую панну
З касцёлам Яна Хрысціцеля звязана легенда пра прывід Белай панны, аналагічная многіх легендам пра Белую панну, якія існуюць у розных краінах Еўропы. Нібыта будаўнікі не паспявалі скончыць храм да прызначанага тэрміна, і ўгневаны Сапега прыстрашыў пакараць смерцю іх у выпадку затрымкі. Будаўнікі вырашылі, што ім перашкаджаюць чорныя сілы і прынеслі ў ахвяру маладую дзяўчыну, замураваўшы яе ў сцяну жыўцом. З тых часоў нібы ў сценах кляштара і царквы перыядычна з'яўляецца яе прывід.
Беверлі-Хілз
Беверлі-Хілз (Beverly Hills) — горад у ЗША, размешчаны на захадзе акругі Лос-Анджэлес, штат Каліфорнія. Па выніках перапісу 2000 года, колькасць насельніцтва складае 33 784 чалавек.
Геаграфія
Беверлі-Хілз з усіх бакоў акружаны горадам Лос-Анджэлес, і разам з раёнамі Лос-Анджэлеса Бель-Эйр і Холмбі-Хілз утварае так званы «Залаты Трохвугольнік».
Дэмаграфія
Па ўзроставых дыяпазонам насельніцтва размяркоўвалася наступным чынам: 19,4% — асобы маладзей 18 гадоў, 61,5% — асобы ва ўзросце 18-64 гадоў, 19,1% — асобы ва ўзросце 65 гадоў і старэй. Медыяна ўзросту жыхара складала 43,6 года. На 100 асоб жаночага полу ў горадзе прыходзілася 84,3 мужчын; на 100 жанчын ва ўзросце ад 18 гадоў і старэй — 80,3 мужчын таксама старэйшыя за 18 гадоў.
NGC 557
NGC 557 (іншыя абазначэнні — IC 1703, UGC 1016, MCG 0-4-144, ZWG 385.136, DRCG 7-17, PGC 5351) — галактыка ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
IC 307
IC 307 — галактыка тыпу Sa (спіральная галактыка) у сузор’і Кіт.
Наярыт
Наярыт (Estado Libre y Soberano de Nayarit) — адзін з трыццаці аднаго штатаў у цэнтральнай частцы Мексікі. Плошча — 27,815 км². Насельніцтва складае 1,084,979 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр — горад Тэпік.
Зямля Аляксандры
Зямля Алякса́ндры (Земля Александры ) — востраў у архіпелагу Зямля Франца-Іосіфа. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад Прыморскага раёна Архангельскай вобласці Расіі і знаходзіцца на тэрыторыі дзяржаўнага прыроднага заказніка федэральнага значэння «Зямля Франца-Іосіфа».
Плошча вострава 2800 (1095,3 ) км². Вышыні да 382 м.
Ліпарскія астравы
Усе астравы вулканічнага паходжання. На аднайменным востраве да сённяшняга часу пастаянна актыўны вулкан Стромбалі. На астравах Ліпары і Вулкана сустракаюцца фумаролы.
Да Ліпарскіх астравоў належаць:
У летні сезон тры разы на тыдзень да астравоў ходзіць паром з Неапаля, які рухаецца далей у Мілаца на Сіцыліі і вяртаецца назад. Акрамя яго, кожны дзень на астравы ходзяць катэры на падводных крылах з Месіны. Ліпарскія астравы знаходзяцца ў спісе Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Бязверхавічы (прыпыначны пункт)
Бязве́рхавічы (, Безверховичи)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Размешчаны на паўночна-ўсходняй ускраіне вёскі Бязверхавічы; на лініі Асіповічы I — Русіно, паміж станцыяй Слуцк і прыпыначным пунктам Сераднякі.
Lingua catolica
Lingua catolika (па іспанску — Lengua Católika — каталіцкая мова) — праект міжнароднай штучнай мовы, прапанаванай у 1890 годзе чылійскім марскім урачом Альбертам Ліптэем (Alberto Liptay). «Каталіцкі» ў назве мовы, перш за ўсё значыць «усеагульны» (ад значэння старажытнагрэчаскага слова «καθολιός»).
У пачатку 18900-ых Ліптэй публікуе сваю працу спачатку па-іспанску — «La lengua católika ó sea proyekto de un idioma internacional sin construccion gramatikal» (назву магчыма перакласці як «Усеагульная мова ці праект міжнароднай мовы без граматычных канструкцый»). Пазней былі надрукаваны французскае і нямецкае выданні кнігі (нямецкае выданне было выдадзена ў Лейпцыгу пад назвай «Eine Gemeimsprache der Kulturvölker» — «Агульная мова культурных народаў»).
У гэтай працы Ліптэй дае як крытычны разгляд некаторых існуючых моўных праектаў, так і накід новай міжнароднай мовы, апісваючы толькі ў агульных рысах яго слоўнік і граматыку, і абяцаючы яго поўную распрацоўку ў будучым.
Праект Ліптэя быў даволі высока ацэнены сучастнікамі. Так, у артыкуле Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона «Всемирный или международный язык» разглядзеўшы таксама некалькі іншых моўных праектаў таго часу (валапюк, пасілінгва, эсперанта, космас прызналі Lengua Católika «найбольш удалай з усіх існуючых спроб усеагульнай мовы», спасылаючыся пры гэтым на меркаванне вядомага англійскага даследчыка Макса Мюлера.
Але потым гэтая мова, у адрозненне ад эсперанта, не атрымала распаўсюджвання.
Расёмон
«Расёмо́н» (羅生門) — японскі чорна-белы фільм рэжысёра Акіры Курасавы, экранізацыя апавяданняў Руноскэ Акутагавы «У гушчары» (яп. 薮 の 中) і «Брама Расёмон».
Сюжэт
На судзе па справе аб забойстве самурая і згвалтаванні яго жонкі разглядаюцца паказанні сведак і абвінавачаных. Чатыры аповеды ўтрымліваюць зусім розныя версіі таго, што адбылося.
Накота
Нако́та (Nakȟóta, Nakȟóda, Nakȟóna, літаральна "аб'яднанне") — агульная саманазва часткі сіўанскіх народаў Паўночнай Амерыкі.
Накота звычайна называюць сябе плямёны стоўні (Канада) і асінібойн (Канада і ЗША). Размаўляюць на дыялектах мовы дакота.
У навуковай літаратуры накота часцяком вылучаюць як асобную ўсходнюю галіну сіў, аднак словам накота таксама называлі сябе частка тэрытарыяльнай групы Tetonwan (увайшлі ў склад лакота) і тэрытарыяльнай групы Yanktonai (уваходзяць у склад дакота і часткова лакота). У мінулым, падобна іншым сіў, падзяляліся на асобныя качавыя супольнасці.
Галоўныя традыцыйныя заняткі — паўкачавая конегадоўля і паляванне.
Казяны (Браслаўскі раён)
Казя́ны (, Козяны) — аграгарадок у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Вёска знаходзіцца за 62 км на паўднёвы захад ад Браслава, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Паставы; на аўтамабільнай дарозе Браслаў — Паставы, у сутоках рэчак Дрысвяціца і Дзісна. Насельніцтва 1288 чал. (1995). Раней з'яўлялася цэнтрам сельсавета Браслаўскага раёна
Гісторыя
У гістарычных крыніцах паселішча згадваецца пад назвамі Козян, Козьяны. Першы пісьмовы ўспамін пра зямлю казянскую датуецца 1504. У 1514 мясцовасць знаходзілася ва ўладанні Зяновічаў і ўваходзіла ў Ашмянскі павет.
Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) Казяны ўвайшлі ў склад Браслаўскага павета Віленскага ваяводства. У XVII ст. паселішчам валодалі Пацы. У 1686 падкаморы Ф. Я. Пац перадаў частку ўладанняў віленскім бенедыкцінкам, якія збудавалі ў Казянах грэка-каталіцкую царкву. Паводле рэестру падымнага за 1690, Пацы ў Казянах «зь вёскамі» валодалі 45 дымамі, бенедыкцінкам належала 38 дымоў.
3 канца XVIII ст. Казяны знаходзіліся ва ўладанні графаў Манузі. За падтрымку апошнімі Таргавіцкай канфедэрацыі (1792) і расійскіх войскаў маёнтак канфіскавалі паўстанцы Т. Касцюшкі, аднак па здушэнні выступлення (1794) яго вярнулі былым уладальнікам.
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Казяны апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Дзісенскім павеце Віленскай губерні. У 1800 мястэчкам валодаў М. Манузі, тут было 90 двароў, драўляная грэка-каталіцкая царква Святога Духа. Побач знаходзілася аднайменная вёска (56 двароў). У Вайну 1812 года 1 ліпеня праз Казяны на Дрысу адступаў 3-і расійскі кавалерыйскі корпус Палена. Пад мястэчкам адбылася сутычка паміж ар’ергардам корпусу і французскім конным аддзелам (28 эскадронаў, 6 конных гармат). 3 1823 паселішчам валодалі Плятэры.
У часы вызваленчага паўстання 19 мая 1831 у ходзе рэйду праз Казяны прайшлі асноўныя сілы (каля 2 тыс. чал.) паўстанцаў Дзісенскага павета. У маі 1863 тут прыпыняўся паўстанцкі аддзел Я. Ельскага-Ёдкі. Станам на 1866 у мястэчку было 35 двароў. У канцы XIX ст. граф Ф. Плятэр заснаваў каля Казянаў кардонны, лесапільны і гонтавы заводы, каля якіх узнікла невялікае паселішча Плятэрова. На 1903 у мястэчку (сяле) існавала мураваная царква, земскі паштовы пункт, кожную сераду праводзіўся кірмаш. У Першую сусветную вайну ў верасні 1915 Казяны занялі нямецкія войскі. З восені 1915 да лютага 1918 мястэчка знаходзілася на расійскім баку ў прыфрантавой зоне, у гэты час яго перайменавалі ў Раманава-Нікольскае.
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Казяны апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Богінскай гміне Браслаўскага павета Віленскага ваяводства. Станам на 1931 у мястэчку было 106 двароў, у вёсцы — 153 двары.
У 1939 Казяны ўвайшлі ў БССР, дзе ў 1940 сталі цэнтрам сельсавета Відзаўскага раёна (з 1960 у Браслаўскім раёне). Статус паселішча панізілі да вёскі. У Другую сусветную вайну з ліпеня 1941 да 8 ліпеня 1944 Казяны знаходзіліся пад нямецкай акупацыяй. Станам на 1995 у вёсцы было 590 двароў.
У 2004 годзе Казянскі сельсавет скасаваны, Казяны ўвайшлі ў склад Відзаўскага сельсавета.
Рабак (Слуцкі раён)
Раба́к (, Рабак) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Паўстынскага сельсавета.
Навапольцы
Навапо́льцы (, Новопольцы) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнявецкага сельсавета.
На рацэ Гавязнянцы, левым прытоку Нёмана.
Гісторыя
Вёска Гавязна (Говенса) вядома прынамсі з 1430-х гадоў, калі яе трымаў Сямён, сын Клаўкі (Клавъковъ с(ы)нъ Семенец). Пасля гібелі Клаўкі ў 1440 годзе маёнтак у Сямёна забралі і 2 "чалавек" з Гавязна надалі З'яловічам пра якіх нічога не вядома. Пазней Гавязна ўладанні слуцкіх князёў Алелькавічаў. Магчыма, з капыльска-слуцкіх уладанняў яно і было вылучана Сямёну, калі з 1433 года князь Алелька Уладзіміравіч разам з сям'ёю быў у зняволенні.
У 1588 годзе князь Ян Сямён Алелькавіч прадаў маёнтак Мікалаю Радзівілу Сіротку. У 1590 годзе Сіротка аддаў Гавязна нясвіжскім бенедыкцінкам.
У XVIII ст. паблізу вёскі заснавана аднайменнае мястэчка Гавязна (з 1964 года Вішнявец).
30 ліпеня 1964 года вёска Гавезна была перайменавана ў вёску Навапольцы.
Міхаіл Пліс
Міхаіл Пліс (, Гродзенская губерня —, Вільня) — праваслаўны святар, грамадска-культурны дзеяч, педагог.
Вайна Фойла
«Война Фойла» (Foyle’s War) — брытанскі дэтэктыўны тэлесерыял, створаны Энтані Горавіцам. Ён трансліраваўся па тэлеканале «Ай-ці-ві» з 2001 года, а на рускай мове паказаны ў перакладзе «Hallmark». Ідэя серыяла ўзнікла пасля таго, як у 2002 годзе падышоў да канца «Інспектар Морс» Коліна Дэкстэра. Было знята 6 сезонаў. У 2007 годзе здымкі былі спынены, бо серыял апынуўся занадта дарагім, аднак незадаволенасць гледачоў і высокія рэйтынгі апошняй серыі (28 % і ў сярэднім 7,3 млн гледачоў) прымусілі «Ай-ці-ві» перагледзець сваю пазіцыю: 9 красавіка 2008 года было заяўлена, што тэлеканал вядзе перамовы з Энтані Горавіцам пра аднаўленне серыяла. У 2010 выпушчаны 7 сезон.
Міхаіл Пліс
Біяграфія
Скончыў Віленскую духоўную праваслаўную семінарыю (1879), рукапаложаны ў сан святара. З 1879 г. настаяцель праваслаўнага прыхода ў Ашмянскім павеце і ў Вільні. З 1.9.1903 выкладаў царкоўнаславянскую мову ў Віленскім жаночым вучылішчы духоўнага ведамства. Працаваў законавучыцелем Узорнай царкоўна-прыходскай школы пры жаночым вучылішчы. У 1903—1907 г. — старшыня праўлення Дапамогавай касы праваслаўнага духавенства Літоўскай епархіі. 21.9.1907 на з’ездзе пры выбарах праўлення Дапамогавай касы абраны яе старшынёй на 1908—1912 г. Удзельнік беларускага хрысціянскага і культурна-асветнага руху.
Пасля Лютаўскай рэвалюцыі (1917) знаходзіўся ў Маскве. У час працы Маскоўскага царкоўнага сабора (1917—1918) быў даверанай асобай будучага патрыярха Ціхана. З вясны 1919 г. — у Вільні, сябра Віленскай духоўнай праваслаўнай кансісторыі, ключар Віленскага кафедральнага сабора. У 1919—1920 г. уваходзіў у склад Цэнтральнай беларускай рады Віленшчыны і Гродзеншчыны, Віленскага беларускага нацыянальнага камітэта. У 1919—1923 г. — выкладчык Віленскай беларускай гімназіі, выкладаў Закон Божы на беларускай мове. Адзін з ініцыятараў стварэння ў 1921 г. у Вільні Святатроіцкага беларускага праваслаўнага таварыства. Быў у ліку заснавальнікаў Таварыства беларускай школы. У 1923 г. удзельнічаў у 1-м з’ездзе выкладчыкаў заходнебеларускіх гімназій. У міжваенны час выступаў за беларусізацыю праваслаўнай царквы ў Заходняй Беларусі. У справе беларусізацыі царкоўна-рэлігійнага жыцця супрацоўнічаў з беларускім праваслаўным святаром М. Галянкевічам.
Аўтар працы па гісторыі праваслаўнай царквы (захоўваецца ў аддзеле рукапісаў Цэнтральнай бібліятэкі Акадэміі навук Літвы).
Аляксандраўка (Аляксандраўскі раён, Арэнбургская вобласць)
Аляксандраўка (Алекса́ндровка) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Аляксандраўскага раёна Арэнбургскай вобласці Расіі. Заснавана ў 1832 годзе. Сяло размешчана на рацэ Малачай.
З іншымі населенымі пунктамі сяло звязана аўтадарогамі. За 160 км ад горада Арэнбурга. Насельніцтва — 3988 чалавек (2010).