cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Штабін
Вялікае Княства Літоўскае
У 1760 годзе канцлер Яўхім Храптовіч надаў Асінкам новую назву — Штабін. У 1766 годзе мястэчка атрымала прывілей на таргі і кірмашы.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Штабін апынуўся ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкім мірным дагаворам — у складзе Расійскай імперыі, у Сейненскім павеце Аўгустоўскай губерні.
Найноўшы час
З 1915 года да 1918 года акупіраваны германскімі войскамі. Пасля польска-савецкай вайны, згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года, Штабін у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Беластоцкім ваяводстве.
З пачаткам Другой сусветнай вайны 15 верасня 1939 года Штабін акупавалі войскі Трэцяга Рэйха, але праз тыдзень вёску перадалі СССР згодна з пактам Молатава-Рыбентропа. У лістападзе 1939 года Штабін увайшоў у склад БССР, у Беластоцкую вобласць. З чэрвеня 1941 да верасня 1944 года вёска зноў знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. 16 жніўня 1945 года ўлады СССР перадалі Штабін Польскай Народнай Рэспубліцы. У 1975—1998 гадах вёска ўваходзіла ў склад Сувальскага ваяводства.
Ян Кавалеўскі
Ян Кавалеўскі ( у Лодзі, памёр 31 кастрычніка 1965 у Лондане) – падпалкоўнік дыпламаваны пяхоты Войска Польскага, крыптолаг, матэматык і лінгвіст, які зламаў савецкія шыфры падчас польска-савецкай вайны, шматгадовы афіцэр II Аддзела Генштаба Войска Польскага.
Біяграфія
Скончыў Гандлёвую Школу купецтва Лодзі. У 1909—1913 гг. вучыўся ў Льежскім універсітэце, атрымаўшы дыплом хіміка-тэхнолага. Ведаў некалькі замежных моў — нямецкую, французскую і рускую.
Міжваеннае 20-годдзе
Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 і падзення царызму перайшоў у штаб II Польскага корпуса на Украіне. Быў афіцэрам Польскай вайсковай арганізацыі і кіраўніком разведкі 4 дывізіі польскіх стралкоў ген. Люцыяна Жалігоўскага. Разам з аддзеламі дывізіі вярнуўся да ўжо незалежнай Польшчы ў маі 1919 г. Крыптааналітык-аматар, адораны нязвыклымі матэматычнымі здольнасцямі і ўяўленнямі. .
Пачынаючы з жніўня 1919 г. і да канца 1920 г. польская радыёразведка перахапіла некалькі тысяч шыфраграм (галоўным чынам Чырвонай арміі), з гэтай колькасці ў летнія месяцы 1920 г. дзесьці 400–500 ў месяц.
Падчас Варшаўскай бітвы ў жніўні 1920 r. інфармацыя польскай радыёразведкі, арганізаванай Кавалеўскім мелі, безумоўна, рашаючы ўплыў на стратэгічныя рашэнні Юзэфа Пілсудскага і, як наступства, на памер перамогі польскайй арміі над Чырвонай арміяй, якая наступала на Варшаву.
За свае заслугі Ян Кавалеўскі ў 1921 г. атрымаў Срэбны Крыж Віртуці Мілітары.
У 1924-1925 гг. служыў у 74 Верхнесілезскім пяхотным палку (польск.74 Górnośląski Pułk Piechoty) ў Люблінцы, а ў 1925-1927 гг. –слухачом Парыжскай Вышэйшай Ваеннай школы (франц. École Supérieure de Guerre). У 1928—1933 гг. – ваенны аташэ II Рэчы Паспалітай у Маскве. Прызнаны перонай нон грата вымушаны быў аставіць гэта месца. Быў пераведзены на аналагічную пасаду ў Бухарэст, дзе служыў у 1933—1937 гг..
З 1937 кіраўнік штаба Лагера Нацыянальнага Аб’яднання (польск. Obóz Zjednoczenia Narodowego) і дырэктар прадпрыемства па скупцы стратэгічнай сыравіны TISSA (польск.Towarzystwo Importu Surowców Spółka Akcyjna), звязанага з II аддзелам.
II Сусветная вайна
У верасні 1939 г., пасля эвакуацыі ў Румынію, Кавалеўскі працаваў у бухарэстскім камітэце дапамогі польскім бежанцам, таксама і кіраваў гэтай структурай. У студзені 1940 г. выехаў у Францыю. У Парыжы, па даручэнні генерала Сікорскага, быў суаўтарам накіраванай супраць Германіі саюзніцкага наступлення на Балканах. Перад падзеннем Францыі ў чэрвені 1940 г. эваэкуяваўся з Парыжа і праз Іспанію дабраўся да Партугаліі, дзе стаў членам камітэту па справах бежанцаў, спачатку ў Фігейра да Фош, а потым у Лісабоне. Працаваў там таксама ў створаным па яго ініцыятыве ў лістападзе 1940 г. Міжсаюзніцкім камітэце гэтага тыпу.
Кавалеўскі атрымаў ад генерала Сікорскага аняляванне загаду, паводле якога яго выклікалі ў Лондан, а 15 студзеня 1941 г. Быў прызначаны кіраўніком падначаленай МУС Польшчы Пляцоўкі сувязі з кантынентам і цэнтра інфармацыі з дзяржаў кантынента (польск. — Placówki Łączności z Kontynentem oraz centrali informacyjnej z krajów kontynentu)) з сядзібай у Лісабоне. Згодна з задумкай міністра Станіслава Кота кіраваная палкоўнікам Кавалеўскім пляцоўка ў Лісабоне павінна была быць цэнтральным месцам дастаўкі інфармацыі з цэлай Заходняй Еўропы. Гэта было прадстаўніцтва «Кантынентальнай Акцыі», якая з'явілася, перш за ўсё, на базе канцэпцыі Кота, з грунтоўным уплывам Кавалеўскага. Бо ў лістападзе 1940 г. Ён напісаў мемарыял на тэму неабходнасці арганізацыі супраціўлення пад нямецкім панаваннем, як з палітычнага пункту гледжання, так і ваеннага. Заданнем Акцыі была арганізацыя на абшары цэлага света падпольнай барацьбы з ворагам усімі магчымымі спосабамі (апрача адкрытай узброенай акцыі), збіранне палітычных і гаспадарчых матэрыялаў пра дзейнасць дзяржаў дзяржаў «Асі» і іх сатэлітаў, прапагандыстская акцыя. Скіраваная супраць гітлераўскай кааліцыі, усялякія формы палітычнай дыверсіі, імкненне да кнцэнтрацыі ўсіх сіл польскай эміграцыі для барацьбы з ворагам пад кіраўніцтвам ураду РП, барацьба з палітычнымі ўплывамі непрыяцеля на тэрыторыі польскіх абшараў і арганізацыя забастовачнага і сабатажнага руху на працоўных месцах.
Лісабонская пляцоўка стала, разам з дзейнасцю арганізацыі ў Францыі, без сумневу найважнейшым элементам польскай Кантынентальнай Акцыі. Зрэшты, місія, кіраваная палк. Кавалеўскім, лепей ацэньвалася польскім МУС чым французская. Кантынентальная Акцыя на тэрыторыі Францыі і Бельгіі мела, аднак, абсалютна своеасаблівы і выключны характар, бо там планаваўся ўдзел польскай эміграцыйнай супольнасці ў ваенных аперацыях (разведка, дыверсія і сабатаж падчас акупацыі, стварэнне польскіх ваенных адзінак у часе вызвалення кантыненту).
Пляцоўку ў сталіцы Партугаліі разглядалі як цэнтральны вузлавы пункт кантынентальнай арганізацыі.
У рамках «Кантынентальнай Акцыі» Ян Кавалеўскі кіраваў разведвальнымі аперацыямі на тэрыторыі цэлай Еўропы, праводзіў тайныя перамовы з прадстаўнікамі Венгрыі, Румыніі i Італіі (аперацыя Трыножка (Trójnóg) па пытанні выхада гэтых краін з вайны. Элементам гэтай акцыі была ўмова несупрацоўніцтва з Германіяй ў злачынствах супраць чалавечнасці, перш за ўсё ў масавым знішчэнні жыдоў і асоб жыдоўскага паходжання. Таксама гэта прадугледжвала і ўказанне не дапускаць высылкі ваенных сіл на Заходні фронт, спыненне ваенных паставак ў Германію, дапамогу для польскіх бежанцаў і дапушчэнне дзейнасці саюзніцкай разведкі на тэрыторыі Італіі, Венгрыі і Румыніі. У дыялогу ў рамках аперацыі актыўна ўдзельнічаў і былы віцэ-міністр замежных спраў Польшчы Ян Шэмбек, які знаходзіўся ў Лісабоне. Лісабонская пляцоўка таксама праводзіла размовы з нямецкай антыгітлераўскай апазіцыяй (прадстаўнікі адмірала Вільгельма Канарыса Эрвін Лахузен, ген. фон Фалькенхаўзен і інш.).
У рэшце рэшт ідэю Кавалеўскага і Шэмбека пахавала саюзніцкае жаданне безагаворачнай капітуляцыі гэтых дзяржаў (абвешчанае Рузвельтам і Чэрчылем на канферэнцыі ў Касабланцы і распаўсюджанае пазней на саюзныя III Рэйху краіны). Рашаючай жа, аднак, была адмова заходніх саюзнікаў ад канцэпцыі ўварвання на Балканы, разам з рашэннем аб перадачы Цэнтральнай і Усходняй Еўропы ў савецкую сферу ўплываў. Канчаткова гэта здарылася пад націскам Сталіна на мяжы лістапада-снежня 1943 г. падчас канферэнцыі ў Тэгеране.
Формула безагаворачнай капітуляцыі, выкарыстаная ў адносінах да сатэлітаў Германіі (за выключэннем Італіі, якая дэ-факта была ўцягнута ў вайну без уласнага жадання) была недальнабачнай. Заходнія саюзнікі не мелі канцэпцыі месца гэтых краін у барацьбе супраць III Рэйха. Гнуткая палітыка ў адносінах да Італіі, Румыніі, Венгрыі, Балгарыі і Фінляндыі магла скараціць вайну і не дапусціць пяцідзесяцігадовага дамінавання СССР і сілавога ўсталявання камуністычнага ладу Чырвонай Арміяй ва Усходняй Еўропе. Гэтыя магчымасці цалкам не былі выкарыстаны, што прывяло да краху місію Кавалеўскага — нягледзячы на гатоўнасць урадавых колаў Італіі, Венгрыі і Румыніі супрацоўнічаць з заходнімі саюзнікамі супраць III Рэйха. Трэба адзначыць вырашальную ў гэтым пытанні пазіцыю Рузвельта, які ў Тэгеране падтрымаў Сталіна насуперак Чэрчылю, які да канца змагаўся за саюзніцкае наступленне на Балканах.
Ян Кавалеўскі быў адкліканы з прадстаўніцтва 20 сакавіка 1944 года (праз дзень пасля ўваходу Вермахту ў Венгрыю) па катэгарычным патрабаванні Сталіна (акрэсленым менавіта да яго асобы) прадстаўленым у снежні 1943 г. Чэрчылю на канферэнцыі ў Тэгеране. Гэты факт паказвае, якой сур'ёзнай перашкодай ў сталінскіх планах саветызацыі Цэнтральнай і Усходняй Еўропы былі польскія разведвальна-дыпламатычныя дзеянні на Балканах і якое значэнне для савецкага дыктатара мела іх тарпедаванне.
Пасляваенны перыяд
Пасля вайны Кавалеўскі застаўся ў эміграцыі ў Лондане. З 1955 быў выдаўцом штомесячніка East Europe and Soviet Russia, супрацоўнічаў з Радыё Свабодная Еўропа. Да канца жыцця захаваў праніклівасць розуму (зламанне шыфра Траўгута ў 1863 г.). Прычынай смерці Кавалеўскага была ракавая пухліна.
Спіс імператараў Лацінскай імперыі
Ніжэй прыведзены спіс імператараў Лацінскай імперыі, спарадкаваны па часе іх кіравання.
Чэмпіянат Беларусі па плаванні 2016
'''Адкрыты чэмпіянат Беларусі па плаванні памяці А. А. Каваленкі 2016''' праходзіў 20-23 красавіка ў БА ЦАР па водных відах спорту ў Брэсце.
NGC 7093
NGC 7093 — группа звёзд ў сузор’і Лебедзь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Бэці Форд
Элізабет Эн Блумер Уорэн Форд (Elizabeth Ann Bloomer Warren Ford;  — ) — больш вядомая як Бэці Форд, — удава былога прэзідэнта ЗША Джэральда Р. Форда, першая лэдзі ЗША з 1974 па 1977 г.
Вядомая сваёй актыўнай пазіцыяй па вострых пытаннях грамадскага жыцця ЗША таго часу. Лічыцца найбольш палітычна ўплывовай першай ледзі пасля Элеаноры Рузвельт.
Першы шлюб — з гандляром мэбляй Уільямам Уорэнам у 1942—1947 гг., дзяцей не было. Другі — з Джэральдам Фордам з 1948 г. да яго смерці ў 2006 годзе, чацвёра дзяцей.
Рыматаўшчына
Ры́матаўшчына (, Рыматовщина) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грозаўскага сельсавета.
Васільеўка (Усходне-Казахстанская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 358 чалавек (170 мужчын і 188 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 220 чалавек (117 мужчын і 103 жанчыны).
Жан Малуэль
Жан Малуэль (Jean Malouel, на радзіме вядомы як Ян Малвал, Jan Maelwael; 1370,  — 1415, ) — мастак нідэрландскага паходжання, адзін з найбуйнейшых майстроў Бургундскай школы. Ён быў прыдворным мастаком Філіпа II Смелага, герцага Бургундыі, і яго пераемніка Жана Бясстрашнага. Працаваў у стылі інтэрнацыянальнай готыкі.
Біяграфія
Родны горад мастака — Неймеген, дзе ён, верагодна, навучаўся ў майстэрні бацькі, мастака Вільяма Малвала. Рэгіструецца ў якасці мастака ў 1382 годзе. Ажаніўшыся, Жан Малуэль пераехаў з сям’ёй у Парыж, дзе быў у 1396 годзе заўважаны герцагам Бургундыі Філіпам Смелым. Герцаг у 1397 годзе запрашае Малуэля ў Дыжон у якасці прыдворнага мастака і камердынера. З гэтага часу мастак працаваў да канца сваіх дзён пры Двары герцагаў Бургундскіх. Каля 1400 года на службу да герцага паступілі і пляменнікі мастака, сыны яго сястры Мехтыльды — браты Лімбург.
У 1405 годзе, неўзабаве пасля смерці Філіпа, ён вярнуўся ў Неймеген, ажаніўся і зноў з’ехаў у Дыжон. Згодна з дакументамі, ён выконваў шматлікія дэкаратыўныя працы, стварыў надмагілле герцага Філіпа Смелага (1410). Па заказах сына Філіпа, Жана Бясстрашнага, ён піша карціны, пяць алтароў для кляштара Шанмоль (з 1398), партрэт самога Жана (1412). Ніводны з гэтых твораў не захаваўся. Мастаку прыпісваюць працы бургундскага паходжання, выкананыя ў той жа час.
Аўтарства вялікага тонда «Аплакванне Хрыста» (Парыж, Луўр) з гербам Філіпа Смелага на абарачэнні ўпэўнена прыпісваюць Малуэлю. Карціна была створана, магчыма, каля 1400—1410 гадоў. У тонда мастак аб’яднаў два сюжэты, парушыўшы агульнапрынятую форму, «Аплакванне» і «Троіцу»: разам з Марыяй і Хрыстом намаляваны Бог-айцец і святы дух.
Майстар бліскуча справіўся з тонда, даволі складаным фарматам для кампазіцыйнай пабудовы. Магчыма, што карціна-тонда — вынаходства Малуэля: у тонда, якія з’явіліся пазней, адчуваецца ўплыў яго стылю.
У 1415 годзе ён памёр у Дыжоне, пакінуўшы жонку і чацвярых дзяцей. Яна вярнулася ў Неймеген, дзе працягвала атрымліваць пенсію ад герцага.
Распісаў Калодзеж продкаў.
Аляксандр Іванавіч Жукоўскі
Аляксандр Іванавіч Жукоўскі (1820—1915) — дзяржаўны службовец.
Біяграфія
У 1855—1859/1860 гадах маршалак шляхты Рагачоўскага павета. Памешчык, паводле 10-га народнага перапісу за ім лічыліся маёнткі Весялова (Шапчыцы), Меркулавічы і Лесавая Буда.
Удзельнічаў у паўстанні 1863—1864 гадоў. Быў схоплены, трымаўся ў Магілёўскім астрогу. Пахаваны ў сямейнай пахавальні ў неаегіпецкім стылі на Польскіх могілках Магілёва.
Сям’я
У шлюбе з Клацільдай з Цеханавецкіх, дачкой Яна Цеханавецкага, клімавіцкага маршалка, і Клацільды з Галынскіх. Мелі сына Альгерда.
Пяртышча
Пярты́шча (, Пертыще) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Олтушскага сельсавета.
NGC 7094
NGC 7094 (іншае абазначэнне — PK 66-28.1) — планетарная туманнасць у сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Німфейскі дагавор (1214)
Німфейскі дагавор (снежань 1214; таксама Першы Німфейскі дагавор) (Συνθήκη του Νυμφαίου) — першы мірны дагавор паміж Лацінскай імперыяй крыжакоў і Нікейскай імперыяй, правапераемніцай Візантыі. Складзены ў горадзе Німфей (цяпер Кемальпаша, Турцыя).
Значэнне
Часова завяршыў перыяд працяглых памежна-партызанскіх войн паміж візантыйцамі і крыжакамі ў Малой Азіі, падчас якіх крыжакі спрабавалі прасунуцца ўглыб нікейскай тэрыторыі ў бок Пергама і Німфея. Лацінскую імперыю прадстаўляў Генрых I Фландрскі, Нікейскую — Феадор I Ласкарыс. Абодва бакі паводле дагавора вымушаны былі афіцыйна прызнаць існаванне адзін аднаго як паўнавартасных дзяржаў, а таксама ўзаконіць правы на тыя тэрыторыі, якія яны ўжо кантралявалі. Крыжакі такім чынам змаглі ўтрымаць землі на паўночным захадзе Малой Азіі (Віфінія і Мізія). З іншага боку, яны адмовіліся падтрымаць Трапезундскіх манархаў, якія супернічалі з нікейскім валадаром, які змог анексаваць чарнаморскае ўзбярэжжа на захад ад Сінапа з гарадамі Гераклея і Амастрыда, засяродзіўшы свае высілкі на стрымліванні турэцкай экспансіі, што нікейцам паспяхова ўдавалася да 1280-х гадоў. Дзеянне Першага Німфейскага дагавора доўжылася да 1224 года, калі баланс сіл быў ізноў парушаны нікейскім імператарам. Пры Піманіёне грэкі нанеслі крыжакам разгромнае паражэнне і пазбавілі іх усіх малаазіяцкіх уладанняў за выключэннем паўвострава Нікамедыя.
Віленская вуліца
Ву́ліца Ві́ленская — урбанонім, які ў гарадах і мястэчках колішняга Вялікага Княства Літоўскага звычайна паказвае геаграфічны кірунак на сталічнае места Вільню. Найбольш пашыраная гістарычная назва вуліцаў у Беларусі, утвораная ад назвы горада. За савецкім часам з мэтай русіфікацыіБеларусі камуністы перайменавалі практычна ўсе Віленскія вуліцы. У наш час гістарычныя назвы вярнулі вуліцам у Магілёве, Маладзечне, Радашковічах і Слуцку.
Дзяржынскі сельсавет (Лельчыцкі раён)
Дзяржы́нскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лельчыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Дзяржынск (да 1931 года — вёска Радзілавічы).
З 21 чэрвеня 1935 года ў складзе Тураўскага раёна Мазырскай акругі, з 15 студзеня 1938 года — у Палескай вобласці, 8 студзеня 1954 года — у Гомельскай вобласці. Пасля скасавання Тураўскага раёна з 17 красавіка 1962 года ў складзе Лельчыцкага раёна (з 25 снежня 1962 па 6 студзеня 1965 года — у Мазырскім раёне).
Урух (рака)
Уру́х (Уру́х, Ирæф, Æрæф, Урыху) — рака ў Расіі, на Паўночным Каўказе, у Паўночнай Асеціі і Кабардзіна-Балкарыі, левы прыток ракі Церак.
Даўжыня ракі 104 км. Плошча вадазбору 1280 км². Сярэдні расход вады на адлегласці 47 км ад вусця складае 20,2 м³/с. Рака бярэ пачатак у ледавіках Галоўнага (Водападзельнага) хрыбта Вялікага Каўказа. У верхнім цячэнні Урух мае горны характар. У нізоўі цячэ па ўзгорыстай раўніне. Жыўленне пераважна за кошт раставання ледавікоў і снегу ў гарах. Вада з ракі выкарыстоўваецца на арашэнне.
Прытокі: Біялгі-Ком, Айгамуга (Даргон-Ком, Сангуці-Дон), Хазні-Дон (Хазны-Дон) і іншыя рэкі і ручаі.
Аліна Юр’еўна Паўлючык
Кар’ера
Займаецца кёрлінгам з 2010 года, гуляе на пазіцыі чацвёртага.
Член нацыянальных жаночай і змяшанай зборных камандаў Беларусі.
Дасягненні
Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных каманд
Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных пар
Адкрыты Кубак Беларусі па кёрлінгу
Раўніна Хрыса
Назва ўзята з старажытнагрэчаскай мовы і азначае «залатая раўніна». Цэнтр раўніны дыяметрам 1600 км і глыбінёй у 2,5 км знаходзіцца на 27° паўночнай шыраты і 37° заходняй даўгаты. Плошча раўніны складае каля 500 000 км².
Паколькі рэгіён цікавы з геалагічнага пункту гледжання, тут прызямлілася два касмічных апарата:
Томас Мальданада
Томас Мальданада (Tomás Maldonado;, , Аргенціна — ) — дызайнер і тэарэтык дызайну, жывапісец, педагог. Рэктар Ульмскай школы дызайну (1958—1967), прэзідэнт ІКСІД (1967—1969).
У 1944 годзе напісаў свае першыя абстрактныя карціны. У 1948 годзе стаў адным з засавальнікаў групы «Канкрэтнасць — Выяўленне». У тым жа годзе здзейсніў падарожжа па Еўропе, падчас якога пазнаёміўся з Жоржам Вантангерлоа і Максам Білем. Выступленні Мальданада на старонках часопіса «Новае бачанне» зрабілі значны ўплыў на развіццё «канкрэтнага жывапісу». З 1955 года выкладаў у Вышэйшай школе выяўленчых мастацтваў ва Ульме.
Павел Уладзіміравіч Іваноў
Павел Уладзіміравіч Іваноў (нар., Саратаўская вобласць) — дэкан факультэта экранных мастацтваў БДАМ, прафесар кафедры рэжысуры кіно і тэлебачання, дацэнт. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі. Член Беларускага саюза журналістаў. Член праўлення Беларускага саюза кінематаграфістаў. Акадэмік Еўразійскай акадэміі тэлебачання і радыё.
Біяграфія
У 1988 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут, аддзяленне «Рэжысура драмы».
Узнагароды
Рэжысёр вышэйшай катэгорыі, лаўрэат міжнародных конкурсаў.
Змяя-акулярніца
Змяя-акулярніца (Naja naja) — змяя роду сапраўдных кобраў.
Пашырана ў Паўднёвай і Паўднёва-Усходняй Азіі. Жыве сярод камянёў і кустоў, у тэрмітніках, норах грызуноў і інш.
Апісанне
Даўжыня 1,6-2 м. Афарбоўка зменлівая, агульны фон ад жаўтавата-шэрага да бураватага і чорнага. Бруха светла-шэрае або жаўтавата-бурае. Пры небяспецы на расшыраным спінным баку шыі светлы малюнак у выглядзе акуляраў (адсюль назва). У індыйскім падвідзе «акулярны» малюнак звычайна ўтвораны з аднаго кальца.
Яд выкарыстоўваюць у медыцыне.
Гісторыя Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі
Першымі жыхарамі паўднёваафрыканскай зямлі былі кайсанскія плямёны, за імі следам з’явіліся банту. Еўрапейская каланізацыя пачалася ў 1652 галандскаю (бурскаю) хваляю, якую падчас залатой ды алмазнай ліхаманак захлынула хваля англійская. У 1899—1902 у Паўднёвай Афрыцы адгрымела англа-бурская вайна. З 1910 краіна вядомая як Паўднёва-Афрыканскі Саюз. У 1931 атрымлівае фактычную незалежнасць. У другой палове ХХ ст за палітыку апартэіду доўгі час (1948—1990) была ізгоем у сусветнай супольнасці. Грамадзянскае супраціўленне чарнаскурай большасці на чале з Нельсанам Мандэлам і АНК прывялі да адмены апартэіду і дэмакратызацыі краіны.
Даеўрапейскі перыяд
Старажытнае насельніцтва ПАР — кайсанскія плямёны бушменаў і гатэнтотаў. Да пачатку XVII ст. большую частка тэрыторыі ПАР засялілі плямёны банту: зулу, коса, матабеле і інш.
Галандская каланізацыя
Першы еўрапеец, які наведаў у 1487—1488 гг. паўднёвую Афрыку, — партугальскі мараплавец Б.Дыяш. У 1652 г. прадстаўнік галандскай Ост-індскай кампаніі Я.Рыбек заснаваў каля мыса Добрай Надзеі пасяленне Капстад (англ. Кейптаўн — горад каля мыса). У 1680-я гады да галандскіх пасяленцаў далучылася група французскіх гугенотаў, якія ратаваліся ад рэлігійнага пераследу на радзіме. У выніку ўзнікла новая этнічная супольнасць — буры (афрыканеры), якія размаўлялі на мове афрыкаанс, вытворнай ад галандскай. Ад шлюбаў бураў з гатэнтотамі пачала існаванне супольнасць «метысаў» — т.зв. каляровых. Рух бураў ва ўнутраныя раёны Афрыкі прывёў да сутыкнення з народам коса. У выніку т.зв. каырскіх войнаў (1770 — 1860-я гг.) землі коса былі далучаны да Капскай калоніі.
Дзяржава зулу
У пачатку XIX ст. адзін з правадыроў зулу — Чака стварыў зулускую дзяржаву (КваЗулу) з моцнай арміяй, што на працягу ХІХ ст супрацьстаяла спачатку бурам, а потым — англічанам, якія ў 1879 г. нанеслі зулу сакрушальную паразу і канчаткова ліквідавалі КваЗулу ў 1887.
Англійская каланізацыя
У 1806 г. Капскую калонію захапіла Вялікабрытанія. Незадаволенасць бураў брытанскім панаваннем прывяла ў 1836—1837 гг. да «Вялікага трэка» — перасялення часткі бураў на чале з П.Рэтыфам на свабодныя землі на поўначы. У снежні 1838 г. буры на чале з А.Прэторыусам разбілі зулускае войска і стварылі ў 1839 г. на захопленых у зулусаў землях рэспубліку Наталь, якую Вялікабрытанія анексавала ў 1843 г. (з 1856 г. калонія). Пазней створаны іншыя бурскія рэспублікі: Аранжавая свабодная дзяржава (АСД, 1848) і Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка (Трансвааль, 1852). Спроба англічан захапіць іх скончылася паражэннем брытанскіх войск пры Маджубе (1881), што прымусіла Вялікабрытанію прызнаць незалежнасць АСД і Трансвааля.
Англа-бурская вайна
У 1880-я гады ў Капскай калоніі выяўлены буйныя паклады золата, у Трансваалі — алмазаў, што спрыяла хуткаму іх развіццю і прытоку імігрантаў, з Еўропы. У выніку англа-бурскай вайны 1899—1902 гг. Вялікабрытанія захапіла АСД і Трансвааль і ператварыла іх у свае пратэктараты.
Паўднёва-Афрыканскі саюз
Паводле прынятага ў 1909 г. брытанскім парламентам закона 31 мая 1910 г. Капская калонія, Наталь і былыя бурскія рэспублікі аб’яднаны ў Паўднёва-Афрыканскі Саюз (ПАС) з правамі дамініёна — самакіравальнай краіны ў складзе Брытанскай Садружнасці. Першыя ўрады ПАС узначальвалі лідары Паўднёва-афрыканскай партыі (ПАП) Л.Бота (1910—1919 гг.) і Я.Х.Смэтс (1919—1924 гг.). Кіраўніцтва ПАС ажыццяўляла палітыку дыскрымінацыі нябелага насельніцтва (78,5 % насельніцтва краіны ў 1910 г.), асабліва жорсткую ў дачыненні да карэнных афрыканцаў (67 % насельніцтва). У 1913 г. прыняты закон, які замацоўваў за афрыканцамі толькі 13 % тэрыторыі краіны ў 264 рэзерватах. Дыскрымінацыя павялічылася пасля прыходу ў 1924 г. да ўлады Нацыяналістычнай партыі (НП), урад якой на чале з Дж. Герцагам (1924—1933 гг.) прыняў у 1924—1926 гг. законы, што пазбавілі афрыканцаў права займацца кваліфікаванай працай. У 1931 г. ПАС атрымаў пэўную самастойнасць у знешняй палітыцы. У 1933 г. створаны аб’яднаны ўрад НП і ПАП на чале з Герцагам і Смэтсам, а ў 1934 г. абедзве партыі злучыліся ў Аб’яднаную партыю. У 1935 г. найбольш кансерватыўныя члены былой Нацыяналістычнай партыі аднавілі «ачышчаную» НП на чале з Д.Ф.Маланам. У 2-ю сусветную вайну ўрад Смэтса (1939—1948 гг.) накіраваў на фронт больш за 300 тысяч чалавек, якія змагаліся ў складзе брытанскіх войск супраць Трэцяга Рэйзу і фашысцкай Італіі.
Пачатак апартэіду
На выбарах у маі 1948 г. перамагла НП. Урады Малана (1954—1958 гг.) і Х.Ф.Фервуда (1958—1966 гг.) ажыццяўлялі дактрыну апартэіду — жорсткую дыскрымінацыю ўсіх нябелых. Афрыканцаў прымусова высялялі з гарадоў у спецыяльныя пасяленні (лакацыі), у 1957 г. ім канчаткова забаранілі займацца кваліфікаванай працай; у 1959 г. ліквідавана сістэма місіянерскіх школ, што пазбавіла афрыканцаў магчымасці атрымаць добрую адукацыю, забаронены і міжрасавыя шлюбы. Усё гэта выклікала масавыя пратэсты. 21 сакавіка 1960 г. паліцыя расстраляла дэманстрацыю афрыканцаў у Шарпевілі. Неўзабаве была забаронена буйнейшая афрыканская палітычная арганізацыя — Афрыканскі нацыянальны кангрэс (АНК), яго лідары на чале з Н.Мандэлам арыштаваны.
Паўднёва-Афрыканская рэспубліка, росквіт апартэіду
31 мая 1961 г. была абвешчана Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка. Новая дзяржава адразу выйшла з Садружнасці. З-за палітыкі апартэіду ў 1962 г. Генеральная асамблея ААН заклікала ўсіх сваіх членаў да ўвядзення эканамічных санкцый і разрыву дыпламатычных адносін з ПАР. У час прэм’ерства Б.І.Форстэра (1966—1978 гг.) афрыканскія рэзерваты былі аб’яднаны паводле этнічных прыкмет у 10 хаўмлендаў («айчын»), некаторыя з якіх (Транскей, Сіскей, Венда і Бапутатсван) былі абвешчаны «незалежнымі» дзяржавамі, што яшчэ больш пагоршыла становішча афрыканцаў. У чэрвені 1976 г. расстрэл паліцыяй дэманстрацыі афрыканскіх школьнікаў прывёў да паўстання ў лакацыі Соўэта. Пашыралася партызанская барацьба ваеннага крыла — «Умконта ве сізвэ» («Кап’ё нацыі»). У супрацьвагу чорнаскурым баевікам з’явіліся баявая групоўка белых афрыканераў Афрыканерскі Рух Супраціву, які быў падтрыманы часткай белага насельніцтва. Пад націскам выступленняў афрыканцаў і сусветнай супольнасці ўрад П.Боты (1978—1984 гг.) вымушаны быў абвясціць некаторыя рэформы, якія, аднак, не закраналі асноў апартэіду. Новая канстытуцыя 1983 г. пашырала паўнамоцтвы прэзідэнта (з 1984 г. — Бота), каляровыя і азіяты атрымалі права голасу, але карэнныя афрыканцы па-ранейшаму былі пазбаўлены ўсіх грамадзянскіх правоў.
Канец апартэіду. Дэмакратызацыя краіны
Новы прэзідэнт ПАР Ф. В. дэ Клерк (1989—1994 гг.) быў вымушаны абвясціць праграму ліквідацыі апартэіду. У 1990 г. вызвалены Мандэла, які правёў у турме 27 гадоў, легалізаваны АНК і іншыя афрыканскія партыі. У 1991 г. апартэід быў скасаваны. У выніку перагавораў паміж кіраўніцтвам НП, АНК, зулускай Партыі свабоды Інката і іншымі арганізацыямі ў 1993 г. створаны Пераходны выканаўчы савет, які арганізаваў у красавіку 1994 г. першыя шматрасавыя выбары, на якіх перамог АНК, а яго лідар Мандэла стаў прэзідэнтам ПАР. Урад Мандэлы (1994—1999 гг.) намеціў асноўныя кірункі развіцця краіны, якія разам з паляпшэннем жыццёвых умоў карэннага насельніцтва ПАР прадугледжваюць захаванне прыватнай маёмасці ўсіх расавых груп, шматукладнасць у эканоміцы, прыцягненне замежных інвестыцый. Гэты курс прадоўжыў пераемнік Мандэлы на пасадзе кіраўніка АНК і краіны Т.Мбекі (з чэрвеня 1999 г.).
Адмена апартэіду прынесла дэмакратыю і роўнасць, аднак краіна сутыкнулася з сур’ёзнымі праблемамі: беспрацоўем, ростам злачыннасці, міграцыяй белых кваліфікаваных кадраў. Да таго ж у пачатку ХХІ ст. Паўднёвая Афрыка стала эпіцэнтрам пандэміі СНІДу. Усё гэта спрычынілася да таго, што сярэдняя працягласць жыцця ў 1992—2005 скарацілася на 10 год, за ёй упаў і ІЧР. Канец 2000-х прайшоў пад знакам ксенафобіі і сутычак з мігрантамі, што прынеслі дзясяткі чалавечых ахвяраў.
У 2010 ПАР прымала Чэмпіянат свету па футболе. У 2011 краіна далучылася да БРІКС.
Радзеж
Ра́дзеж (, Радеж) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Олтушскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Радзежскага сельсавета.
NGC 7095
NGC 7095 (іншыя абазначэнні — PGC 67546, ESO 27-1, FAIR 353, IRAS21457-8145) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Актант.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Віцебскі занальны інстытут сельскай гаспадаркі НАН Беларусі
Віцебскі занальны інстытут сельскай гаспадаркі НАН Беларусі — установа ў структуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Дзейнасць
Інстытут займаецца распрацоўкай і ўдасканальваннем занальных адаптыўных, рэсурсазберагальных, экалагічна бяспечных тэхналогій вырошчвання сельскагаспадарчых культур ва ўмовах паўночна-ўсходняй часткі Беларусі.
Дародніца
Дародніца — сяло ў Алтайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Перварасійскай сельскай акругі. Код КАТА — 634847300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 294 чалавекі (149 мужчын і 145 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 213 чалавек (104 мужчыны і 109 жанчын).
Слабодка (Капыльскі раён)
Слабо́дка (, Слободка) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грозаўскага сельсавета.
Вуліца Яўгена Сверсцюка (Кіеў)
Вуліца Яўгена Сверсцюка (Ву́лиця Євге́на Сверстюка́) — вуліца ў Дняпроўскім раёне горада Кіева, жылы масіў Левабярэжны (гістарычная назва - Мікольская Слабодка). Пралягае ад Браварскага праспекта да бульвара Вярхоўнай Рады.
Далучаюцца вуліцы Раісы Окипной, Ованеса Туманяна, Пляханава (двойчы) і чыгунка (пераезд, зараз зачынены).
Гісторыя
Вуліца ўзнікла ў 1-й чвэрці XX стагоддзя, была часткай вуліцы 3-га Інтэрнацыяналу (разам з праспектам Свету, вуліцамі Пражскай і Барыспальскай).
У 1955 годзе была перайменаваная ў вуліцу Марыны Расковой, у гонар савецкай лётчыцы-штурмана, Героя Савецкага Саюза Марыны Расковой.
Сучасная назва ў гонар ўкраінскага пісьменніка і дысыдэнта Яўгена Сверсцюка - з 2015 года.
Асобы
У доме № 8 да сваёй смерці 1 снежня 2014 жыў ўкраінскі пісьменнік і дысідэнт Яўген Сверсцюк. Пасля яго смерці Украінскі інстытут нацыянальнай памяці прапанаваў перайменаваць вуліцу Марыны Раскавай ў яго гонар.
Апанас Іванавіч Ранвід
Апанас Іванавіч Ранвід ( —, ) — архітэктар.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1806 годзе.
З 13 кастрычніка 1844 па 1864 год займаў пасаду віленскага губернскага архітэктара.
З 1868 па 1883 год быў на пасадзе пскоўскага губернскага архітэктара.
У 1869 годзе прызначаны вытворцам прац па падтрымцы крэпасных сцен Пскова, у 1870-х кіраваў надбудовай 2 і 3 паверхаў гарадскога корпуса (паўднёвага) у Апочцы. Па яго праекце зроблена прыбудова да будынка Духоўнай кансісторыі (1872, Пскоў, Крэмль, 6). У 1881 годзе склаў праект інтэр’ераў, іканастаса Крыжовай царквы Пскоўскага Архіерэйскага дома.
Творчасць
У 1858—1860 гадах займаўся рэканструкцыяй у Вільнюсе.
Прыбрэжны (Усходне-Казахстанская вобласць)
Прыбрэжны — пасёлак у Алтайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Прыбрэжнай пасялковай адміністрацыі. Знаходзіцца прыкладна за 38 км на захад ад раённага цэнтра, горада Алтая. Код КАТА — 634849100.
Дзень Zero
Дзень Zero, або Кейптаўнскі водны крызіс — сітуацыя, што склалася вакол вадазабеспячэння Кейптаўна у другой палове 2010-х. У выніку Кейптаўн стаў першым вялікім горадам свету, што рызыкуе застацца зусім без прэснае вады
Прыродныя перадумовы
Кейптаўн размешчаны на крайнім паўднёвым захадзе Афрыкі ў міжземнаморскай вобласці субтрапічнага клімату, для якой характэрная дастатковая колькасць ападкаў (каля 500 мм) з нераўнамерным выпадзеннем на працягу года: амаль усе дажджы ідуць узімку. У гарачы і засушлівы летні перыяд (снежань-люты), калі вада найбольш патрэбная, яе чакаць няма адкуль. З мэтай раўнамернага выкарыстання рачнога сцёку на рэках у ваколіцах Кейптаўна былі створаны вадасховішчы, закліканыя забяспечыць горад вадой улетку.
Крызіс
Пачынаючы з 2015 у выніку штогадовай нястачы зімовых ападкаў узровень вады ў вадасховішчах пачаў імкліва падаць. У пачатку 2018 былі агучаны прагнозы аб тым, што ў красавіку колькасць вады акажацца недастатковай для вадазабеспячэння Кейптаўна, і ўлады горада анансавалі свае планы на Дзень Zero — дзень, калі вада знікне. Аднак, дзякуючы палітыцы вадазберажэння, шырока падтрыманай гараджанамі, спажыванне вады ўдалося знізіць болей чым удвая. У выніку ўзровень вадасховішчаў да красавіка нават падняўся, а Дзень Zero быў адкладзены мінімум да 2019. Багатыя дажджы зімы 2018 дазволілі жыхарам рэгіёна глядзець у будучыню з надзеяй. У верасні ўзровень вады ў вадасховішчах падняўся да 70 %, пасля чаго некаторыя абмежаванні на спажыванне вады былі знятыя. Цяпер кейптаўнцы могуць паліваць муніцыпальнай вадой сады, але з лейкі а не са шланга; мыць машыну з вядра; напаўняць басейн, але толькі такі, што мае накрыўку ад выпарэння.
Філіпаў (Падляскае ваяводства)
Філіпаў (Filipów) — вёска ў Польшчы, за 24 км на паўночны захад ад Сувалкаў і за 124 км на поўнач ад Беластока, на рацэ Распудзе. Уваходзіць у склад Сувальскага павета Падляскага ваяводства, сядзіба вясковай гміны Філіпаў. Насельніцтва 2113 чалавек (2013).
Вялікае Княства Літоўскае
Філіпаў утварыўся паміж 1562 і 1568 гадамі ў выніку злучэння вёсак Шэмбелева і Даўспуды. Гэтыя вёскі былі заснаваны ў пачатку XVI стагоддзя літоўскімі баярамі братамі Шэмбелямі, якія атрымалі гэтыя землі ад вялікага князя Жыгімонта Старога ў 1513 годзе. У гэты час мясцовасць уваходзіла ў склад Гарадзенскага павета Троцкага ваяводства.
8 верасня 1570 года кароль і вялікі князь Жыгімонт Аўгуст надаў Філіпаву магдэбургскае права і герб: у срэбным полі чорны рак. Адначасова з гербам мяшчане атрымалі дазвол на штотыднёвы торг і 3 кірмашы штогод. Апроч таго, тут быў заснаваны парафіяльны касцёл. У 1574 годзе Філіпаўскае староства было перададзена ў пажыццёвае валоданне Аляксандру Гваньіні, аўтару Хронікі Еўрапейскай Сарматыі. Каля 1585 года ў Філіпаве пачаў дзейнічаць пратэстанцкі збор. У 1608 годзе ў горадзе нарадзіўся арыянскі тэолаг Андрэй Віславаты.
Пад уладай Расійскай імперыі
У 1870 годзе Філіпаў быў пазбаўлены статуса горада.
Найноўшы час
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Філіпаў апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.
У часы Другой сусветнай вайны з верасня 1939 да 1945 года Філіпаў знаходзіўся пад акупацыяй Трэцяга Рэйха. У 1975—1998 гадах вёска ўваходзіла ў склад Сувальскага ваяводства.
Палятухавыя
Палятухі, палятухавыя (Petauristinae ці Pteromyini) — трыба млекакормячых атрада грызуноў ў падсямействе. Часам вылучаеца ў асобнае падсямейства.
Вядомы з міяцэну (каля 20 млн г. назад).
Даўжыня да 60 см, хваста да 63 см, маса да 1,4 кг (у палятухі звычайнай адпаведна да 21 см, 14 см і 170 г). Поўсць густая, тонкая, шаравата-бураватая, хвост пушысты. Вочы вялікія. Здольныя да планіравання (адсюль назва) з дрэва на дрэва (на адлегласць да 60 м) з дапамогай пакрытых шэрсцю скурных складак па баках цела паміж пярэднімі і заднімі канечнасцямі. Могуць мяняць напрамак палету з дапамогай хваста.
Жывуць на дрэвах, гнёзды ў дуплах. Актыўныя на змярканні і ноччу. Кормяцца насеннем, парасгкамі, пупышкамі, ягадамі, грыбамі, часам насякомымі.
Нараджаюць да 4 дзіцянят.
शेकरू
Вячаслаў Яўгенавіч Яўсееў
Вячаслаў Яўгенавіч Яўсееў (, Мінск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя работы: будынак Мінскай бібліятэкі № 11 у жылым раёне Чыжоўка (1979; прэмія Ленінскага камсамола Беларусі 1982), адміністрацыйны будынак рамонтна-эксплуатацыйнага ўпраўлення «Мінскэнерга» па вул. Аранскай (1980), відэакафэ «Дыялог» у мікрараёне Паўднёвы Захад 3 (1982), адміністрацыйны будынак рэгістрацыйна-экзаменацыйнага аддзялення ДАІ на праспекце Дзяржынскага (1986), архітэктурна-скульптурны комплекс «Мінск — горад-герой» (1985, усе ў сааўтарстве) у Мінску; мемарыяльны комплекс на месцы спаленай нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў час Вялікай Айчыннай вайны в. Літавец Дзяржынскага раёна (1988, у сааўтарстве).
Узнагароды
Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі (1982, з А. І. Чадовічам), 1-я прэмія ў рэспубліканскім конкурсе на эскіз-ідэю архітэктурна-скульптурнага комплексу «Мінск — горад-герой» (1983).
Наўроцкі
Наўроцкі — прозвішча.
Анры Шарль Манген
Анры Шарль Манген (Henri Charles Manguin;,  — , Сен-Трапэ) — французскі мастак-постімпрэсіяніст, прадстаўнік кірунку фавізм.
Манген навучаўся ў Вышэйшай школе прыгожых мастацтваў у Парыжы пад кіраўніцтвам Гюстава Маро, дзе пасябраваў з Альберам Марке, Анры Мацісам, Альберам Гіёмам, Жоржам Руо і Шарлем Камуанам. Выпрабаваў вялікі ўплыў імпрэсіянізму, які выявіўся ў шырокім выкарыстанні ім яркіх пастэльных адценняў. Ён ажаніўся ў 1899 годзе і зрабіў шматлікія партрэты сваёй жонкі Жанны і іх сям’і.
У 1902 год правёў першую выстаўку, у Салоне незалежных і пасля ў Восеньскім салоне. Многія яго карціны адлюстроўваюць міжземнаморскія пейзажы, якія сталі верхам яго працы ў напрамку фавізму.
Пасля Восеньскага салона 1905 года Амбруаз Валар набыў 142 карціны мастака, а таксама пастэлі і малюнкі на агульную суму 7000 франкаў.
У 1908 годзе Манген са сваім сябрам Альберам Марке адправіўся ў пошуках натхнення ў Італію. У 1909 годзе мастак удзельнічаў у групавой выстаўцы ў Расіі. Першая персанальная выстаўка Мангена адбылася ў 1910 годзе ў парыжскай галерэі Druet. Работы Мангена былі таксама прадстаўлены на Міжнароднай выстаўцы сучаснага мастацтва ў Нью-Ёрку ў 1913 годзе.
У пачатку Першай сусветнай вайны ён пераязджае з сям’ёй у Швейцарыю і застаецца там да 1919 года, пасля чаго вяртаецца ў Нёі-сюр-Сен і з 1920 года працуе на віле L’Oustalet у Сен-Трапэ.
У 1920 годзе Манген выстаўляецца ў Галерэі Марселя Бернхейма разам з Отманам, Тырманам, Аляксандрам-Полем Кану і іншымі. У 1938 годзе галерэя Druet закрылася, карціны мастака выкупіў яго сын, з іх восем палотнаў былі знішчаны самім Мангенам. У 1940 годзе некаторыя з работ Мангена былі выстаўлены на Венецыянскай біенале.
Падчас Другой сусветнай вайны мастак працаваў у Парыжы, Сен-Трапэ і Авіньёне.
NGC 7096
NGC 7096 (іншыя абазначэнні — IC 5121, PGC 67168, ESO 107-46, AM 2137-640, IRAS21373-6408) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Індзеец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Хмелішча
Хме́лішча (, Хмелище) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Олтушскага сельсавета.
Юрый Пятровіч Любімаў
Юрый Пятровіч Любімаў (, Яраслаўль —, Масква) — расійскі тэатральны рэжысёр, акцёр і педагог. Народны артыст Расійскай Федэрацыі (1992). Лаўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1952), Дзяржаўнай прэміі Расіі (1997). Адзін з рэфарматараў расійскага тэатра. Кіраўнік Тэатра на Таганцы (1964—1984, 1989—2011).
Біяграфія
Юрый Любімаў нарадзіўся 30 верасня 1917 года ў Яраслаўлі. Бацька — Любімаў Пётр Захаравіч, скончыў рэальнае камерцыйнае вучылішча і быў купцом — трымаў краму ў Ахотным радзе ў Маскве, а маці была настаўніцай. Дзед па маці быў цыганом. У 1922 годзе сям'я пераехала ў Маскву. Калі Юрый Любімаў быў дзіцем, яго бацькі былі арыштаваныя. У 1934 годзе быў прыняты ў студыю пры МХАТ 2-м, на сцэне якога ў 1935 годзе сыграў сваю першую ролю ў спектаклі «Маленне аб жыцці». У 1936 годзе МХАТ 2-і быў зачынены, і Любімаў перавёўся ў Тэатральнае вучылішча імя Б. В. Шчукіна пры Тэатры імя Вахтангава, якое скончыў у 1939 годзе. Удзельнічаў у Савецка-фінскай вайне, у перыяд з 1941 па 1945 год у складзе Ансамбля песні і танца НКУС выступаў непасрэдна на лініі фронту. У 1946 годзе Любімаў быў прыняты ў трупу Тэатра імя Вахтангава. Тут жа ў 1959 годзе ён дэбютаваў як рэжысёр, паставіўшы п'есу А. Галіча «Ці шмат чалавеку трэба». З 1953 года выкладаў у вучылішчы імя Шчукіна. У 1963 годзе сіламі студэнтаў курса А. А. Арочка паставіў спектакль «Добры чалавек з Сезуана» па п'есе Б. Брэхта, выканаўцы якога ў 1964 годзе склалі ядро ​​трупы Тэатра на Таганцы. Сярод лепшых пастановак — «Жыццё Галілея» Б. Брэхта, «Гамлет» У. Шэкспіра (1971), «А зоры тут ціхія…» па аповесці Б. Васільева. Бескампрамісныя пастаноўкі Любімава атрымалі вялікую вядомасць не толькі ў СССР, але і ва ўсім свеце, а яго тэатр назвалі «востравам свабоды ў несвабоднай краіне». Спектакль па рамане Дастаеўскага «Злачынства і пакаранне», паказаны ў 1983 у Лондане, быў удастоены прэміі Evening Standard. Падчас спектакляў рэжысёр часта сядзеў у зале і, маніпулюючы уключаным трохкаляровым ліхтарыкам у руках, рабіў падказкі акцёрам і падтрымліваў дынаміку іх гульні. Як рэжысёр Юрый Любімаў шмат працаваў і ў оперным тэатры. Першай пастаноўкай стала опера італьянскага авангардыста Луіджы Нона «Пад гарачым сонцам кахання» ў «Ла Скала» ў 1975 годзе. Таксама паставіў оперы «Дон Жуан» В. А. Моцарта, «Саламбо» М. Мусаргскага, «Енуфа» Л. Яначака, «Лэдзі Макбет Мцэнскага павета» Д. Шастаковіча, «Пікавая дама» П. Чайкоўскага (у рэдакцыі Альфрэда Шнітке), «Любоў да трох апельсінаў» С. Пракоф'ева, «Набука» Д. Вердзі і інш.
Заводзінка
Заводзінка — сяло ў Алтайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Прыбрэжнай пасялковай адміністрацыі. Код КАТА — 634849200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 173 чалавекі (81 мужчына і 92 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 116 чалавек (49 мужчын і 67 жанчын).
NGC 7097A
NGC 7097A (іншыя абазначэнні — PGC 67160, ESO 287-49, MCG -7-44-30) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Журавель.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Олтуш
О́лтуш (, Олтуш) — аграгарадок у Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці, на ўсходнім беразе Олтушскага возера. Уваходзіць у склад Олтушскага сельсавета. Размешчаны за 15 км на поўдзень ад горада і чыгуначнай станцыі Маларыта, 67 км ад Брэста. На аўтадарозе Маларыта — Олтуш. 241 гаспадарка, 699 жыхароў (2005).
Пункт пропуску на мяжы з Украінай. З украінскага боку яму адпавядае пункт пропуску «Пішча» (Піща) Шацкага раёна Валынскай вобласці, мае статус міждзяржаўнага (прызначаны толькі для грамадзян Беларусі і Украіны).
Гісторыя
У ваколіцах вёскі ў 1930-я г. знаходзілі крамянёвыя наканечнікі коп’яў, мноства дробных апрацаваных крамянёў — разцы, нажы. Знаходкі сведчаць аб тым, што людзі пасяліліся ў гэтай мясцовасці ў старажытныя часы.
Вялікае Княства Літоўскае
Па пісьмовых крыніцах паселішча вядома з 16 ст. Упамінаецца ў 1546 годзе ў юрыдычным дакуменце пры апісанні мяжы паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каронай Польскай. Згодна з рэвізіяй Берасцейскай эканоміі, у 1566 годзе сяло, цэнтр Олтушскага войтаўства Палескай воласці.
У 1668 годзе налічвалася 32 валокі, 1 валока належала уніяцкай царкве, 19 безгаспадарчых валок, 45 аселых гаспадарак. 26 лістапада 1679 года быў аформлены рэвізорны ліст на Олтушскую царкву, 10 красавіка 1685 года — прывілей, які пацвярджае гэты ліст. Згодна з інвентаром 1682 года, сяло, цэнтр войтаўства Палескага ключа, 68 аселых гаспадарак, 32 валокі зямлі, 2 валокі належалі царкве.
У 1792 годзе прывілей караля Станіслава Аўгуста святару Сымону Паўловічу на каад’юторыю царквы Праабражэння Гасподня ў Олтушы.
Пад уладай Расійскай імперыі
Пасля Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі. 18 жніўня 1795 года Кацярына II падаравала сяло ў пажыццёвае валоданне генерал-маёру Мікалаю Ланскому. У другой палове 19 — пачатку 20 ст. сяло, цэнтр воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні.
У 1854 годзе было 100 драўляных жылых будынкаў. Дзейнічалі валасное праўленне, карчма, царква, капліца, працавалі запасны магазін, школа. У 1859 годзе В. С. Парошын прадаў маёнтак Олтуш калежскаму саветніку А. К. Маймескулу. У 1860-я г. сяло адносілася да маёнтка Олтуш памешчыка Маймескула. У 1862 годзе было адкрыта земскае народнае вучылішча. У 1878 годзе сяляне в. Олтуш аказалі супраціўленне, адмовіліся плаціць штрафы за выпас жывёлы на панскіх лугах. Паводле рашэння суда апісана і прададзена жывёла.
У 1886 годзе ў Олтушы меліся валасное праўленне, царква, капліца, земскае народнае вучылішча, карчма, млын. У школе вучылася 66 дзяцей (з іх 3 дзяўчынкі). У 1890 годзе было 658 вучняў. У 1881 годзе сяло моцна пацярпела ад пажараў.
Найноўшы час
У 1921—39 гг. вёска ў складзе Польшчы, цэнтр гміны Брэсцкага павета Палескага ваяводства. У 1930-я г. тут дзейнічаў Маларыцкі райкам КПЗБ. Працавалі пачатковая школа (у 1937 — 79 вучняў), спажывецкае таварыства.
У Вялікую Айчынную вайну з чэрвеня 1941 года да 20 ліпеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. 22 чэрвеня 1942 года фашысты расстралялі 11 мірных жыхароў. На франтах загінулі і прапалі без вестак 22 вяскоўцы.
21 кастрычніка 1949 года арганізаваны калгас імя Калініна. У 1962—65 гг. у Брэсцкім раёне. У наш час цэнтр калгаса «Перамога».
Інфраструктура
Працуюць сярэдняя школа, дзіцячы сад, Дом культуры, бібліятэка, аддзяленне сувязі, бальніца, аптэка, 3 магазіны, ашчадны банк, кафэ, лясніцтва, ветучастак.
Эканоміка
Радовішча будаўнічых пяскоў
Хмялёўка (Маларыцкі раён)
Хмялёўка (, Хмелёвка) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Олтушскага сельсавета.
NGC 7098
NGC 7098 (іншыя абазначэнні — PGC 67266, ESO 48-5, IRAS21393-7520) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Актант.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гомельская мужчынская гімназія
Гомельская мужчынская гімназія — колішняя навучальная ўстанова ў Гомелі. Заснавана ў 1866 на базе 3-класнага вучылішча як 4-класная прагімназія, з 1877 — 6-класная. У 1897 пераўтворана ў поўную 8-класную гімназію з падрыхтоўчым класам (1—4-ы класы паралельныя). Падпарадкоўвалася Віленскай навучальнай акрузе. Утрымлівалася за кошт дзяржаўных сродкаў і платы за навучанне. Вучыліся пераважна дзеці мяшчан, дваран, чыноўнікаў і заможных сялян. У 1909 — каля 30 выкладчыкаў, 471 навучэнец.
Віленская вуліца (Слуцк)
Віленская вуліца — вуліца ў Слуцку.
Апісанне
Вуліца пачынаецца ад вуліцы Максіма Багдановіча і заканчваецца скрыжаваннем з вуліцамі Тутарынава і Салігорскай. Перасякаецца з вуліцамі Садовай, 3-й Працоўнай, Трайчанскай, Кулікова, 2-й Заходняй, Краснагвардзейскай і завулкамі.
Цотны бок
Акрамя гэтага з цотнага боку мяжуе са Слуцкім паркам культуры і адпачынку
Стараселле (Капыльскі раён)
Да 5 мая 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Труханавіцкага сельсавета, да 27 снежня 1962 года — у склад Мусіцкага сельсавета Слуцкага раёна.
Эльбасан
Эльбасан (алб. Elbasan) — горад у Албаніі, размешчаны на беразе ракі Шкумбіні, за 54 км на паўднёвы ўсход ад сталіцы Албаніі Тыраны. Насельніцтва — каля 100 тысяч жыхароў. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай вобласці і акругі.
Гісторыя
Да пачатку Другой сусветнай вайны Эльбасан выглядаў тыповым асманскім горадам у Албаніі, з сумессю ўсходніх і сярэдневяковых будынкаў, вузкімі брукаванымі вуліцамі і вялікім базарам. У горадзе жыло таксама хрысціяне. У той час горад меў насельніцтва каля 15 000 жыхароў.
Эльбасан быў пад кантролем розных краін і народаў: сербаў, македонцаў, балгараў, аўстрыйцаў і італьянцаў. Горад робіцца цэнтрам ісламу ў Албаніі пасля турэцкай акупацыі.
Архітэктура і славутасці
У Эльбасане размешчана крэпасць XV стагоддзя, у якой створаны музей. Таксама ў горадзе ёсць турэцкія лазні XVI стагоддзя, праваслаўная царква Святой Марыі і Музей партызанскай вайны.
Нотр-Дам (Турнэ)
Кафедральны сабор Нотр-Дам у горадзе Турнэ (Cathédrale Notre-Dame de Tournai) — кафедральны сабор, прысвечаны Маці Божай, у бельгійскім горадзе Турнэ. З'яўляецца біскупскай рэзідэнцыяй (каталіцкае біскупства Турнэ). Cабор у Турнэ ўваходзіць у лік найпрыгажэйшых культавых збудаванняў у Еўропе. Уключаны ў 2000 годзе ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.