cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Міхаіл Афанасьевіч Дружына
Біяграфія
У жніўні 1941 года Дружыну прызвалі ў Савецкую Армію. Ваенкамат накіраваў будучага спевака ў флот, бо Міхаіл да вайны падзарабляў выратавальнікам на Дняпры, але сітуацыя рэзка змянілася, армія адчувала недахоп у лётчыках. Юнака накіравалі на вучобу ў авіяцыйнае вучылішча, якое неўзабаве перабазавалася ва ўзбекскі горад Катакурган. У 1943 годзе Міхаіла як аднаго з лепшых пілотаў перавялі ў Бугурусланскае авіяцыйнае вучылішча, дзе Дружына вучыў маладых пілотаў навыкам будучай прафесіі.
З вясны 1944 года Дружына ваяваў на Заходнім фронце, удзельнічаў у вызваленні Усходняй Еўропы. Пасля вызвалення Варшавы ў студзені 1945 года вярнуўся да педагагічных заняткаў, да 1948 года працаваў інструктарам лётчыкаў Войска Польскага ў афіцэрскім лётным вучылішчы, размешчаным у горадзе Дэмблін. У 1948 годзе Міхаіл вярнуўся з Польшчы ў Беларусь і працягнуў службу ў савецкай арміі. У ваенныя гады перыядычна выступаў у канцэртах для аднапалчан, пасля перамогі браў удзел у салдацкай самадзейнасці. У 1950 годзе старшага лейтэнанта Дружыну перавялі ў вайсковую часць, якая базавалася ў Сцяпянцы (прыгарадзе Мінска).
У 1951 годзе змог паступіць у Беларускую кансерваторыю. Вучоба ішла паралельна са службай у авіяцыі. Тут пазнаёміўся з Палінай Галачэвай, якая паступіла ў клас да прафесара Віцінга на год раней за Дружыну і да свайго апошняга курсу пагадзілася выйсці за яго замуж. У 1952 годзе Міхаіла Дружыну выклікалі з адпачынку, каб ён выступіў на канцэрце, які быў прадугледжаны пасля правядзення ў БССР вучэнняў войскаў краін Варшаўскага дагавора. У лесе пад Баранавічамі вялікую брызентавую палатку ператварылі ў глядзельную залу, побач размясцілася сцэна, на паляне сабраліся гледачы старэйшых і вышэйных званняў, у тым ліку маршал Георгій Жукаў.
Скончыў кансерваторыю ў 1956 годзе (клас Я. Віцінга). У выніку па хадайніцтве Міністэрства культуры БССР у кастрычніку 1956 года ён быў звольнены з Савецкай арміі ў запас.
З 1956 года саліст Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі. Сышоў са сцэны па стане здароўя толькі ў чэрвені 2011 года.
З’яўляўся салістам народнага вакальнага ансамбля ветэранаў вайны і Узброеных Сіл Цэнтральнага Дому афіцэраў «Памяць сэрца».
Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1957 года.
Творчасць
Валодае голасам шырокага дыяпазону, добрымі сцэнічнымі данымі, свабодна адчувае сябе ў партыях лірыка-драматычных і камедыйнага плана. Сярод партый нацыянальнага рэпертуару: Гадлеўскі («Яснае світанне» А. Туранкова), Прафесар, Ракоўскі («Калючая ружа», «Новая зямля» Ю. Семянякі), Палкоўнік («Надзея Дурава» А. Багатырова), Найміт («Сівая легенда» Дз. Смольскага); найб. значныя партыі з класічных опер — Сусанін («Іван Сусанін» М. Глінкі), Грэмін («Яўген Анегін» П. Чайкоўскага), Млынар («Русалка» А. Даргамыжскага), Дасіфей, Пімен («», «Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага), Канчак («Князь Ігар» А. Барадзіна), цар Дадон («» М. Рымскага-Корсакава), Агамемнан («» С. Танеева), Мефістофель («Фаўст» Ш. Гуно), Дон Базіліо («Севільскі цырульнік» Дж. Расіні), Інквізітар («Дон Карлас» Дж. Вердзі), Стольнік («» С. Манюшкі).
У старэчым узросце ў спевака заставаліся партыі Шляхціча («Дзікае паляванне караля Стаха»), Сабакіна («Царская нявеста»), Анжэлоці («Тоска»).
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі, медалямі «За баявыя заслугі» і «За перамогу над Германіяй», двума польскімі ордэнамі «Сярэбраны Крыж Заслугі», медалём «За перамогу і свабоду».
За вернасць беларускаму нацыянальнаму тэатру і шматгадовую творчасць узнагароджаны «Крыштальнай Паўлінкай» (2008).
Балтыйскі вакзал (Гатчына)
Балтыйскі вакзал — пасажырскі тэрмінал чыгуначнай станцыі Гатчына-Балтыйская, адзін з 2-х дзеючых чыгуначных вакзалаў Гатчыны, канцавы пункт лініі Санкт-Пецярбург-Гатчына-Балтыйская.
У 1937 годзе пуці станцыі былі электрыфікаваныя. 4 ліпеня 1937 года на вакзал прыбыў выпрабавальны электрацягнік з Ленінграда, а з 17 жніўня 1937 года пачаўся іх рэгулярны рух. У гады Вялікай Айчыннай вайны будынак вакзалу быў разбураны. У пасляваенныя гады быў пабудаваны новы каменны будынак у класічным стылі. У першыя пасляваенныя гады на лініі працавалі цягнікі на цеплавой цязе, а з 7 лістапада 1948 года ізноў сталі выкарыстоўвацца электрацягніка.
Свята-Пакроўская царква (Покры)
Свята-Пакроўская царква — праваслаўная царква, помнік народнага дойлідства з рысамі стылю барока. Знаходзіцца на поўнач ад вёскі Покры, на пагорку. Пабудавана ў 1739 годзе з дрэва, часткова перабудавана ў 19 стагоддзі. Абкружана бутавай агароджай і старымі ліпамі. Дзейнічае.
Інтэр'ер
У малітоўную залу выступаюць размешчаныя над уваходам на 2 слупах хоры. Апсіда вылучана драўляным разным іканастасам. Абраз XVIII стагоддзя «Укрыжаванне».
Станіслаў Грынкевіч (малодшы)
Станіслаў Грынкевіч (  —, Кліўленд, ЗША) — беларускі грамадскі дзеяч. Пляменнік Францішка і Станіслава (старэйшага) Грынкевічаў.
Біяграфія
Нарадзіўся 23 лютага 1913 г. У афіцыйных паперах ўпісаная дата нараджэння 3 студзеня 1916 г. і месца наражэння Бераставіца (сёння Гродзенская вобласць).
Вучыўся на медыцынскім факультэце Віленскага ўніверсітэта (скончыць не паспеў). Cябра Беларускага студэнцкага саюза. Сябра рэдкалегіі часопіса «Калоссе».
У 1939 годзе быў мабілізаваны ў Войска Польскае, стаў афіцэрам, трапіў у нямецкі палон. З восені 1941 да восені 1943 года сакратар Беларускага камітэта самапомачы ў Берліне, выкладчык на настаўніцкіх курсах пры камітэце. Адначасова заканчваў медыцынскую асвету ў Берлінскім універсітэце. Пазней рэдактар перыёдыкаў «Раніца» і «Беларускі работнік». У 1945 г. быў высланы Усеваладам Родзькам у Швейцарыю з заданнем па лініі Беларускай незалежніцкай партыі.
Памёр 18 красавіка 1966 г. у Кліўлендзе, ЗША.
Камсамольская плошча (Масква)
Камсамольская плошча (да 1932 — Каланчоўская плошча) — плошча ў Маскве, на якой знаходзяцца тры вакзалы: Казанскі, Яраслаўскі і Ленінградскі, за гэта атрымала неафіцыйную назву — плошча Трох Вакзалаў. У непасрэднай блізкасці ад плошчы знаходзіцца станцыя Каланчоўская.
Плошча была створана ў сувязі з чыгуначным будаўніцтвам у другой палове XIX ст. У XVIII ст. гэтае месца называлася Каланчоўскім полем, якое і дало першую назву плошчы. Назва поля паходзіць вежы (каланчы), драўлянага будынка царскага палаца (вядомага як Каланчоўскі). У «Камсамольскую» плошча была перайменаваная ў 1932 годзе ў гонар камсамольцаў — будаўнікоў метрапалітэна (пад плошчай прайшла першая чарга першай лініі маскоўскага метро).
Эдвард Бенеш
Э́двард Бе́неш (Edvard Beneš; 28 мая 1884 года, Кожлані, — 3 верасня 1948 года, Сезімава Усці) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Чэхаславакіі (Чэхіі). Масон. Другі прэзідэнт Чэхаславакіі ў 1935—1948 гадах (фактычна ў перыяд з 1935 па 1938 і з 1945 па 1948 год, у 1938—1945 гадах за мяжой, у 1940—1945 гадах як прэзідэнт у выгнанні; з пункту гледжання тэорыі працягу існавання Чэхаславацкай дзяржавы ў 1938—1945 гадах, прызнанай дзяржавамі-пераможцамі ва Другой сусветнай вайне, прэзідэнцкія паўнамоцтвы ў перыяд 1938—1945 гадоў не спыняліся). Адзін з кіраўнікоў руху за незалежнасць Чэхаславакіі ў гады Першай сусветнай вайны, міністр замежных спраў Чэхаславакіі ў 1918—1935 гадах, кіраўнік чэхаславацкага замежнага Супраціўлення ў гады Другой сусветнай вайны. .
Дзяцінства і юнацкасць, гады вучобы
Эдвард Бенеш нарадзіўся непадалёк ад горада Ракаўнік у Цэнтральнай Чэхіі ў сям’і небагатага селяніна. У 1896—1904 гадах вучыўся ў гімназіі ў Вінаградах (цяпер раён Прагі). У 1904 годзе паступіў у Свабодную школу палітычных і сацыяльных навук у Сарбоне (Парыж, Францыя), вучыўся таксама ў Берліне, ступень доктара права атрымаў у 1908 годзе ў Дыжоне. Годам пазней у Празе абараніў дысертацыю на ступень доктара філасофіі.
Выкладаў у камерцыйнай акадэміі ў Празе, у 1912 годзе атрымаў пасаду дацэнта на філасофскім факультэце пражскага Карлава ўніверсітэта. Апублікаваў некалькі манаграфій па сацыялогіі, як журналіст выступаў у сацыял-дэмакратычным друку.
У руху за незалежнасць Чэхаславакіі
Пасля пачатку Першай сусветнай вайны прыняў актыўны ўдзел у арганізацыі ўнутранага антыаўстрыйскага руху (т.з. «чэшская мафія»), у прыватнасці, забяспечваў сувязь груп прыхільнікаў незалежнасці Чэхіі з Томашам Масарыкам, які знаходзіўся ў эміграцыі ў Швейцарыі. Пад пагрозай арышту 1 верасня 1915 года выехаў у эміграцыю, дзе стаў адным з бліжэйшых супрацоўнікаў кіраўніка замежнага руху за незалежнасць Чэхаславакіі Т. Г. Масарыка. Арганізаваў курс папулярызатарскіх лекцый пра чэхаў і славакаў у Сарбоне, публікаваў артыкулы ў французскіх газетах і брашуры з абгрунтаваннем патрабавання незалежнасці Чэхаславакіі ад Аўстра-Венгрыі.
У 1916 годзе разам з Масарыкам і М. Р. Штэфанікам стварыў Чэхаславацкі нацыянальны савет — правобраз урада будучай дзяржавы, прызнаны Францыяй, Англіяй і Італіяй. Правёў паспяховыя перамовы з прадстаўнікамі дзяржаў Антанты, якія завяршыліся згодай апошніх на фарміраванне ў Францыі, Італіі і Расіі Чэхаславацкіх легіёнаў, што прынялі ў 1917—1918 гадах актыўны ўдзел у баявых дзеяннях на боку Антанты, а таксама ў Грамадзянскай вайне ў Расіі ў 1918—1920 гадах і прызнаных адным з ваюючых бакоў.
Неўзабаве пасля абвяшчэння Чэхаславакіяй незалежнасці 28 кастрычніка 1918 года быў прызначаны міністрам замежных спраў у першым чэхаславацкім урадзе Карэла Крамаржа. Займаў пасаду міністра без перапынку на працягу 17 гадоў (1918—1935) у 14 розных кабінетах міністраў.
Быў адным з кіраўнікоў чэхаславацкай дэлегацыі на Парыжскай мірнай канферэнцыі. Версальскі, Сен-Жэрменскі і Трыянонскі мірныя дагаворы пацвердзілі незалежнасць Чэхаславакіі і ўсталявалі выгодныя для новай дзяржавы мяжы, у прыватнасці, у Паўднёвай Славакіі; у склад Чэхаславакіі была таксама перададзена Падкарпацкая Русь (цяпер — Закарпацкая вобласць Украіны). Роля Бенеша ў руху за незалежнасць Чэхаславакіі першы прэзідэнт краіны Масарык ахарактарызаваў у кнізе «Сусветная рэвалюцыя» (1925) так: «Без Бенеша ў нас не было б рэспублікі».
Ліга Нацый і Малая Антанта
Бенеш набыў вялікую вядомасць у еўрапейскай палітыцы 1920—30-х гадоў як адзін з арганізатараў Лігі Нацый. Займаў розныя пасады ў яе кіраўніцтве, у 1935 годзе быў яе старшынёй. Знешнюю палітыку Чэхаславакіі Бенеш пабудаваў перш за ўсё на дружалюбных адносінах з Францыяй (саюзніцкі дагавор 1924 года) і іншымі дзяржавамі-пераможцамі ў Першай сусветнай вайне. З Югаславіяй і Румыніяй па ініцыятыве Бенеша Чэхаславакія заключыла палітычны і ваенны саюз, накіраваны галоўным чынам супраць спроб рэвізіянізму з боку Венгрыі, які атрымаў назву «Малая Антанта». У 1930-я гады Бенеш быў адным з прыхільнікаў пабудовы сістэмы калектыўнай бяспекі ў Еўропе, нарастаючая небяспека агрэсіі з боку нацысцкай Германіі вяла яго да прызнання дэ-юрэ СССР і заключэння саюзніцкага дагавора паміж Чэхаславакіяй і СССР.
Другі прэзідэнт Чэхаславакіі
Бенеш адыграў таксама важную ролю ва ўнутранай палітыцы, быўшы адной з апор «Граду» — палітычных сіл, блізкіх да прэзідэнта Масарыка. У 1921—1922 гадах быў прэм’ер-міністрам. З 1926 года — у кіраўніцтве Чэхаславацкай нацыянальна-сацыялістычнай партыі, уплывовай сілы, якая падтрымлівала «Град» (прэзідэнцкую адміністрацыю).
Пасля адстаўкі прэзідэнта Масарыка 18 снежня 1935 года быў абраны другім прэзідэнтам Чэхаславакіі. Супернікам на выбарах быў Богуміл Немец. Абранню папярэднічалі працяглыя закулісныя перамовы, звязаныя з тым, што ўплывовыя правыя і кансерватыўныя сілы першапачаткова выступалі супраць абрання Бенеша прэзідэнтам, лічачы яго занадта «левым» палітыкам. У выніку, аднак, Бенеш набраў у парламенце пераважную большасць галасоў — за яго галасавалі практычна ўсе чэшскія партыі, уключаючы камуністаў, і Глінкава Славацкая Народная Партыя; супраць выступілі прадстаўнікі партыі Генлейна і чэшскія крайне правыя.
У верасні 1938 года, як глава дзяржавы і вярхоўны галоўнакамандуючы, прыняў умовы Мюнхенскага пагаднення, паводле якога тэрыторыі Чэхаславакіі, населеныя судэцкімі немцамі, перадаваліся Германіі, і 5 кастрычніка сышоў у адстаўку. Пакінуў краіну, жыў у Лондане, затым у Злучаных Штатах як прыватная асоба. Выказаў пратэст кіраўнікам дэмакратычных дзяржаў пасля акупацыі чэшскіх земляў Германіяй у сакавіку 1939 года.
На чале замежнага Супраціўлення
Пасля пачатку Другой сусветнай вайны Бенеш вярнуўся да актыўнай палітычнай дзейнасці. Яго мэтай стала ануляванне Мюнхенскага пагаднення, аднаўленне незалежнасці Чэхаславакіі і яе «версальскіх» межаў. Бенеш і яго паплечнікі абапіраліся на тэорыю працягу існавання Чэхаславацкай дзяржавы, у адпаведнасці з якой усе змены, якія адбываліся пасля 29 верасня 1938 года, уключаючы утварэнне на месцы Чэхаславакіі Пратэктарата Багемія і Маравія і Славацкай дзяржавы, не мелі юрыдычнай сілы.
У 1940 годзе Бенеш стварыў у Лондане ўрад Чэхаславакіі ў выгнанні і ўзначаліў яго ў рангу прэзідэнта. Да 1942 годзе яму ўдалося дамагчыся прызнання існавання Чэхаславакіі і ануляванні Мюнхенскага пагаднення ўсімі дзяржавамі антыгітлераўскай кааліцыі, у тым ліку СССР.
16 мая 1945 года Эдвард Бенеш вярнуўся ў вызваленую Прагу, дзе быў з захапленнем сустрэты насельніцтвам.
У народна-дэмакратычнай Чэхаславакіі
28 кастрычніка 1945 года часовы парламент краіны пацвердзіў прэзідэнцкія паўнамоцтвы Бенеша, а 19 ліпеня 1946 года ён ізноў быў абраны на пасаду прэзідэнта новым складам парламента — галасаванне было аднагалосным.
Яшчэ падчас вайны, а таксама ў летнія і восеньскія месяцы 1945 года, ва ўмовах адсутнасці абранага парламента, Бенеш падпісваў так званыя прэзідэнцкія дэкрэты Бенеша, якія мелі сілу закона, у тым ліку аб выгнанні немцаў з Чэхаславакіі і канфіскацыі маёмасці немцаў, венграў, здраднікаў і калабарацыяністаў, аб надзвычайных Народных судах над нацыстамі і здраднікамі, а таксама аб нацыяналізацыі буйных прамысловых прадпрыемстваў і банкаў.
У паваеннай Чэхаславакіі, дзе ўсталяваўся рэжым так званай «народнай дэмакратыі», Бенеш быў самым папулярным палітыкам, аднак, спачуваючы дэмакратычным сілам у барацьбе за ўладу з камуністамі, практычна не ўступаў у публічную палітычную палеміку. У той жа час камуністы паступова адцяснялі яго ад улады.
Другая адстаўка і смерць
Падчас палітычнага крызісу ў лютым 1948 года Бенеш саступіў ціску камуністаў на чале з прэм’ер-міністрам Клементам Готвальдам, прыняў адстаўку міністраў трох дэмакратычных партый і пагадзіўся са зменамі ва ўрадзе, у выніку якіх усе рычагі ўлады ў Чэхаславакіі апынуліся ў руках Камуністычнай партыі.
Непасрэдна пасля гэтага Бенеш пакінуў Прагу і пасяліўся на сваёй віле ў горадзе Сезімава-Усці (Паўднёвая Чэхія). У сталіцы ён з’явіўся толькі двойчы — на пахаваннях міністра замежных спраў Яна Масарыка і святкаванні 600-годдзя Карлава ўніверсітэта, аднак працягваў яшчэ некалькі месяцаў займаць пасаду прэзідэнта. У маі 1948 года Бенеш адмовіўся падпісаць новую канстытуцыю краіны, распрацаваную камуністамі, а 7 чэрвеня падаў у адстаўку, абгрунтаваўшы ў афіцыйным лісце парламенту сваё рашэнне станам здароўя. 14 чэрвеня Нацыянальная асамблея абрала прэзідэнтам рэспублікі Готвальда.
Неўзабаве пасля гэтага (3 верасня 1948 года) Эдвард Бенеш памёр, пахаваны ў Сезімава-Усці.
Палітычны партрэт
Эдвард Бенеш быў палітыкам сацыял-рэфармісцкага толку. У сваёй палітычнай дзейнасці ён абапіраўся на філасофію пазітывізму і дасягненні грамадскіх навук, у першую чаргу сацыялогіі, якой займаўся на прафесійным узроўні. Ідэі Т. Г. Масарыка пра гуманізм і дэмакратыю як асновы чэхаславацкай дзяржаўнасці Бенеш абараняў у сваіх працах 1920-х гадоў («Сусветная вайна і наша рэвалюцыя» (Světová válka a naše revoluce, 2 тт.), «Пра нашу дэмакратыю» (O naší demokracii) і інш.). Другі прэзідэнт Чэхаславакіі быў таксама прыхільнікам ідэі адзінства чэхаславацкага народа, што не раз прыводзіла да яго канфліктаў са славацкай палітычнай элітай.
Перад Другой сусветнай вайной, у бытнасць прэзідэнтам у выгнанні і пасля вайны Бенеш у Чэхаславакіі шмат кім успрымаўся як нацыянальны лідар, сапраўдны спадчыннік Масарыка і дэмакрат. У духу культу першага прэзідэнта Чэхаславакіі, празванага «Прэзідэнтам-Вызваліцелем», Бенеш нярэдка называўся ў друку, a часам і на афіцыйным узроўні, «Прэзідэнтам-Тварцом» (President Budovatel). Значная частка палітычнай эліты Чэхаславакіі, асабліва правыя сілы, аднак, адносіліся да Бенеша адмоўна, нярэдка з адкрытай нянавісцю. Гэта ж можна сказаць пра кіраўніцтва Судэтанямецкай партыі і германскіх нацыстаў. У верасні 1938 года Бенеша абвясціў сваім асабістым ворагам Адольф Гітлер.
Існуе версія, што ў 1937 годзе Бенеш перадаў савецкаму кіраўніцтву атрыманыя ад разведкі матэрыялы, якія прывялі да судовага працэсу над Тухачэўскім, абвінавачаным у сувязях з немцамі, і іншымі военачальнікамі Чырвонай арміі («справа Тухачэўскага»).
Мюнхенскія пагадненні Бенеш успрыняў як здраду Чэхаславакіі з боку заходніх дэмакратый (чэшскі гісторык Ян Тэсарж піша пра «Мюнхенскі комплекс», які развіўся ў прэзідэнта і прадвызначаў яго далейшую палітыку). У пошуках больш надзейнага саюзніка, які мог бы забяспечыць межы Чэхаславакіі па заканчэнні вайны, Бенеш звярнуўся да Савецкаму Саюзу. У паваеннай Чэхаславакіі Бенеш хацеў абнавіць дэмакратыю, аднак зрабіць яе значна больш сацыяльна арыентаванай, «народнай», а саму дзяржаву ператварыць у нацыянальную, славянскую рэспубліку. У сваіх кнігах 1940-х гадоў («Дэмакратыя сёння і заўтра» (Demokracie dnes a zítra), «Разважанні пра славянства» (Úvahy o Slovanstvu), двухтомныя ўспаміны «Мюнхенскія дні» (Mnichovské dny) і «Ад Мюнхена да новай вайны і новай перамогі» (Od Mnichova k nové válce a novému vítězství) Бенеш падрабязна выкладае гэтыя ідэі, а таксама сваё бачанне Чэхаславакіі як моста паміж дэмакратычным Захадам і славянскім Усходам.
Люты 1948 года палажыў канец надзеям прэзідэнта Бенеша — усю паўнату ўлады ў краіне атрымалі камуністы, пад кіраўніцтвам якіх Чэхаславакія безумоўна ўвайшла ў склад сацыялістычных краін.
У наш час вакол фігуры Эдварда Бенеша, асабліва аб яго дзейнасці ў пераломныя моманты гісторыі (у перыяд Першай і Другі сусветных войн, падчас Мюнхенскага дыктату, у лютаўскіх падзей) вядуцца спрэчкі як у самой Чэхіі, так і за яе межамі (перш за ўсё ў Германіі). Арганізацыі судэцкіх немцаў і шэраг палітыкаў у Германіі патрабуюць адмены дэкрэтаў Бенеша.
У 2004 годзе парламент Чэхіі прыняў Закон № 292/2004 Сходу заканадаўства Чэшскай рэспублікі, які абвяшчае: «Доктар Эдвард Бенеш мае заслугі перад дзяржавай». У 2005 годзе на Ларэтанскай плошчы ў Празе быў усталяваны помнік Бенешу.
Людовік IV (імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі)
Людвіг IV (Людвіг Баварскі) (Ludwig der Bayer; 1281/1282, Мюнхен, Баварыя, Германія —, Фюрстэнфельдбрук, Германія) — герцаг Баварыі з 1294 года, кароль Германіі (рымскі кароль) з 20 кастрычніка 1314 года, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі з 17 студзеня 1328 года з дынастыі Вітэльсбахаў, сын герцага Баварыі Людвіга II Строгага і Мацільды Габсбург, дачкі караля Германіі Рудольфа I.
Біяграфія
Людвіг выхоўваўся разам са сваім стрыечным братам Фрыдрыхам I Аўстрыйскім, і ў ранняй маладосці яны былі блізкімі сябрамі. Аднак у 1310-x паміж імі ўзнік канфлікт у сувязі з тым, што Фрыдрых I дамогся апякунства над юнымі герцагамі Ніжняй Баварыі. 9 лістапада 1313 года Людвіг IV разбіў аўстрыйскія войскі ў бітве пры Гамельсдорфе, і Фрыдрых I быў вымушаны адмовіцца ад прэтэнзій на Ніжнюю Баварыю.
Пасля смерці імператара Генрыха VII у 1313 годзе Фрыдрых I (пад імем Фрыдрых III) высунуў сваю кандыдатуру на прастол імперыі. Частка нямецкіх князёў падтрымала яго, аднак пад ціскам архібіскупа Майнца 20 кастрычніка 1314 года каралём Германіі быў абраны Людвіг IV Баварскі, які быў спешна каранаваны ў Боне, а затым 25 лістапада паўторна каранаваўся ў Ахене. Пачалася доўгая вайна за прастол паміж Людвігам IV і Фрыдрыхам III. Галоўную ваенную падтрымку Фрыдрыху аказваў яго брат Леапольд I, герцаг Аўстрыі. Аднак 28 верасня 1322 года ў бітве пры Мюльдорфе армія Фрыдрыха III была ўшчэнт разбіта, і больш за 1300 аўстрыйскіх дваран, у тым ліку і сам анты-кароль, патрапілі ў палон.
Людвіг IV склаў Фрыдрыха III у замак Траўзніц у Верхнім Пфальцы, дзе той правёў больш за два гады. Супраціўленне працягваў Леапольд I. Яму ўдалося прыцягнуць на свой бок караля Чэхіі Іагана Люксембургскага і Папу Рымскага. 23 сакавіка 1324 года Папа Рымскі Ян XXII адлучыў ад царквы Людвіга IV. 13 сакавіка 1325 года Людвіг IV падпісаў дагавор з палонным Фрыдрыхам III, паводле якога той атрымліваў свабоду ў абмен на адмову ад прэтэнзій на германскі трон і клятву пераканаць свайго брата Леапольда спыніць супраціўленне. Фрыдрых, аднак, не здолеў выканаць клятву, і пераканаць Леапольда прызнаць Людвіга IV каралём Германіі, і ён вярнуўся ў Мюнхен у добраахвотны палон, нават нягледзячы на тое, што Папа Рымскі вызваліў яго ад клятвы. Такія рыцарскія паводзіны аказала вялікае ўражанне на Людвіга Баварскага і ён ізноў зблізіўся з Фрыдрыхам Аўстрыйскім, дамовіўшыся пра сумеснае кіраванне ў Германіі.
Па патрабаванні Папы і нямецкіх князёў 7 студзеня 1326 года паміж Людвігам IV і Фрыдрыхам III ва Ульме быў заключаны дагавор, паводле якога Фрыдрых III станавіўся каралём і кіраўніком Германіі, а Людвіг IV павінен быў каранавацца імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі ў Італіі.
У 1327 годзе Людвіг IV здзейсніў паход у Італію.
У 1338 годзе выдаў маніфест «Fidem catholicam» і закон «Licet juris».
Стаўбуновічы
Стаўбуно́вічы (, Столбуновичи) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупіцкага сельсавета.
Адкрыты чэмпіянат Антверпена па снукеры
Адкрыты чэмпіянат Антверпена (Antwerp Open) — прафесійны міні-рэйтынгавы турнір па снукеры. З 2011 года штогод праводзіцца ў рамках міні-рэйтынгавай серыі Players Tour Championship на Лота Арэне ў Антверпене, Бельгія. Прызавы фонд турніру ў 2013 годзе склаў €125,000. Пераможцам турніру стаў Марк Сэлбі.
Цэбрыкавэ
Цэбрыкавэ (Це́брикове) — пасёлак гарадскога тыпу ў Вэлыкамыхайліўскім раёне Адэскай вобласці Украіны. Цэнтр аб'яднанай тэрытарыяльнай грамады. У 1951 г. у выніку савецка-польскага абмену тэрыторыямі ў сяло былі прымусова пераселены жыхары сёлаў Драгобыцкай вобласці, якія перадаваліся Польшчы.
Баркун (значэнні)
Баркун
Алена Якаўлеўна Ракава
Алена Якаўлеўна Ра́кава (нар., Менск) — беларускі музыказнавец.
Біяграфія
Скончыла ў 1952 годзе Беларускую кансерваторыю. У 1951—1963 гадах выкладчык Мінскай музычнай школы. У 1962—1969 гадах кансультант Саюза кампазітараў Беларусі. З 1982 года лектар Беларускай дзяржаўнай філармоніі. З 1994 года за мяжой.
Навуковая дзейнасць
Аўтар артыкулаў пра творчасць беларускіх кампазітараў, канцэртных і тэатральных рэцэнзій, сцэнарыяў тэле- і радыёперадач
ВЭС СВК Свіцязянка-2003
ВЭС СВК «Свіцязянка-2003» — ветравая электрастанцыя ў Беларусі, у вёсцы Дуброва Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці.
Вызначанай магутнасцю 210 кВт, складаецца з трох ВЭУ А-77 (па 70 кВт кожная), вытворчасці ААТ «Аэрола-Энерга», усталяваных на 30-метровых апорах. Уведзена ў эксплуатацыю ў ліпені—жніўні 2007 года. Кошт трох ВЭУ ~ 500 млн руб. (ліпень 2007). Будаўніцтва часткова фінансавалася дэпартаментам Дзяржкамітэта па стандартызацыі, энергаэфектыўнасці і энергаашчаджэнню, як адзін з праектаў Праграмы «Энергаашчаджэнне». Звычайная хуткасць ветру на месцы будоўлі (Навагрудскае ўзвышша) не менш за 6 м/с. Выпрацоўка электраэнергіі ВЭС у тры разы будзе перавышаць патрэбы СВК «Свіцязянка-2003», лішкі будзе купляць «Гроднаэнерга».
Разета (касмічны апарат)
«Разета» (Rosetta) — касмічны апарат, прызначаны для даследавання каметы. Распрацаваны і створаны Еўрапейскім касмічным агенцтвам у супрацоўніцтве з NASA. Складаецца з дзвюх частак: уласна зонда «Разета» (Rosetta space probe) і спускальнага апарата «Філы» (Philae lander).
Касмічны апарат запушчаны 2 сакавіка 2004 года да каметы 67P/Чурумава — Герасіменка. «Разета» — першы касмічны апарат, які выйшаў на арбіту каметы. У рамках праграмы 12лістапада 2014года адбылася першая ў свеце мяккая пасадка спускальнага апарата на паверхню каметы. Асноўны зонд «Разета» завяршыў свой палёт 30 верасня 2016 года, здзейсніўшы жорсткую пасадку на камету 67P/Чурумава — Герасіменка.
Паходжанне назваў
Назва зонда паходзіць ад знакамітага Разецкага каменя — каменнай пліты з выбітымі на ёй трыма ідэнтычнымі па сэнсе тэкстамі, два з якіх напісаны на старажытнаегіпецкай мове (адзін — іерогліфамі, іншы — дэматычным пісьмом), а трэці напісаны на старажытнагрэчаскай мове. Параўноўваючы тэксты Разецкага каменя, Жан-Франсуа Шампальён змог расшыфраваць старажытнаегіпецкія іерогліфы; з дапамогай касмічнага апарата «Разета» навукоўцы спадзяюцца даведацца, як выглядала Сонечная сістэма да таго, як сфарміраваліся планеты.
Назва спускальнага апарата таксама звязана з расшыфроўкай старажытнаегіпецкіх надпісаў. На востраве Філы на рацэ Ніл быў знойдзены абеліск з іерагліфічным надпісам, у якім згадваецца цар ПталамейVIII і царыцы КлеапатраII і КлеапатраIII. Надпіс, у якім навукоўцы распазналі імёны «Пталамей» і «Клеапатра», дапамог расшыфраваць старажытнаегіпецкія іерогліфы.
Якаў Пінхусавіч Громер
Якаў Пінхусавіч Громер (, —, ) — вучоны ў галіне аналітычнай матэматыкі і рэлятывісцкай фізікі. Доктар філасофскіх навук (1912). Прафесар.
Біяграфія
Я. П. Громер нарадзіўся ў Брэст-Літоўску. Атрымаў рэлігійную адукацыю. Да 1905 года займаўся вывучэннем Талмуда. У 1905—1907 гг. працаваў у Бернскім і Марбургскім універсітэтах. У 1907—1913 гг. вучыўся ў Гётынгенскім універсітэце, вывучаў матэматыку, фізіку і філасофію. У 1914 годзе пад кіраўніцтва Д. Гілберта абараніў доктарскую дысертацыю. У 1915—1927 гг. працаваў у Берліне асістэнтам у Альберта Эйнштэйна, узначальваў кафедру матэматыкі ў Берлінскім універсітэце. З 1928 года па рэкамендацыі Эйнштэйна прыняты прафесарам педагагічнага факультэта ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. Адначасова з 1931 года вядучы навуковы супрацоўнік у Фізіка-тэхнічным інстытуце Акадэміі навук БССР.
Разета (касмічны апарат)
Перадумовы стварэння апарата
У 1986 годзе ў гісторыі даследавання касмічнай прасторы адбылася знамянальная падзея: на мінімальную адлегласць да Зямлі падышла камета Галея. Яе даследавалі касмічныя апараты розных краін: гэта і савецкія «Вега-1» і «Вега-2», і японскія «Суйсэй» і «Сакігакэ», і еўрапейскі зонд «Джота». Навукоўцы атрымалі найкаштоўную інфармацыю пра састаў і паходжанне камет.
Якаў Пінхусавіч Громер
Біяграфія
Хварэў на акрамегалію. Памёр 11 красавіка 1933 года ў Мінску.
Адкрыты чэмпіянат Фюрстэнфельдбрука па снукеры
Адкрыты чэмпіянат Фюрстэнфельдбрука (FFB Open) — прафесійны міні-рэйтынгавы турнір па снукеры, які праводзіўся ў рамках міні-рэйтынгавай серыі Players Tour Championship у сезонах 2011/2012 і 2012/2013 і складаўся з дзвюх частак: у Шэфілдзе, Англія, і ў Фюрстэнфельдбруке, Германія. Прызавы фонд турніру ў 2013 годзе склаў €70,000. Пераможцам турніру стаў Марк Сэлбі.
Разета (касмічны апарат)
Перадумовы стварэння апарата
Аднак засталося нераскрытым мноства пытанняў, таму НАСА і ЕКА пачалі сумесную працу над новымі касмічнымі даследаваннямі. НАСА сканцэнтравала высілкі над (Comet Rendezvous Asteroid Flyby, скарочана ). ЕКА распрацоўвала праграму вяртання ўзору ядра каметы (Comet Nucleus Sample Return — ), якую планавалася ажыцявіць пасля праграмы. Новыя касмічныя апараты планавалася зрабіць на стандартнай платформе, што значана скарачала расходы. У 1992 годзе, аднак, НАСА спыніла распрацоўку з-за бюджэтных абмежаванняў. ЕКА працягнула распрацоўку КА самастойна. Да 1993 года стала зразумела, што з тагачасным бюджэтам ЕКА палёт да каметы з наступным вяртаннем узораў грунта немагчымы, таму праграму апарата падверглі вялікім зменам. Канчаткова яна выглядала так: збліжэнне апарата спачатку з астэроідамі, а потым з каметай, а затым — даследаванні каметы, у тым ліку мяккая пасадка спускальнага апарата «Філы». Завяршыць місію планавалася кантралюемым сутыкненнем зонда «Разета» з каметай.
Якаў Пінхусавіч Громер
Навуковая дзейнасць
Я. П. Громеру належаць навуковыя працы ў галіне матэматыкі (алгебра, тэорыя трансцэндэнтных функцый ), агульнай тэорыі адноснасці, рэлятывісцкай механікі. Знайшоў неабходныя і дастатковыя ўмовы справядлівасці гіпотэзы Рымана ў аналітычнай тэорыі лікаў (няроўнасці Громера). У час працы ў Берліне Я. П. Громер прымаў удзел у падрыхтоўцы падручнікаў па фізіцы і матэматыцы для школ Палесціны, дапамагаў А. Эйнштэйну ў распрацоўцы тэорыі адноснасці.
Разета (касмічны апарат)
Мэта і праграма палёту
Першапачаткова запуск «Разеты» быў запланаваны на 12 студзеня 2003 года. Мэтай даследаванняў была выбрана камета 46P/Віртанена.
Новы план прадугледжваў палёт да каметы 67P/Чурумава — Герасіменка, са стартам 26 лютага 2004 года і сустрэчай з каметай у 2014 годзе. Адтэрміноўка запуску выклікала дадатковыя выдаткі каля 70 мільёнаў еўра на захоўванне касмічнага апарата і іншыя патрэбы. «Разета» была запушчана 2 сакавіка 2004 года ў 7:17UTC з касмадрома Куру ў Французскай Гвіяне. У якасці ганаровых гасцей на запуску прысутнічалі першаадкрывальнікі каметы прафесар Кіеўскага ўніверсітэта Клім Чурумаў і навуковы супрацоўнік Інстытута астрафізікі Акадэміі навук Таджыкістана Святлана Герасіменка. Акрамя змянення часу і мэты, праграма палёту практычна не змянілася. Як і раней, «Разета» павінна была наблізіцца да каметы і запусціць да яе спускальны апарат «Філы».
«Філы» павінен быў падысці да каметы з адноснай хуткасцю каля і пры кантакце з паверхняй выпусціць два гарпуны, таму што слабая гравітацыя каметы не здольная ўтрымаць апарат, і ён можа проста адскочыць. Пасля пасадкі модуля «Філы» быў запланаваны пачатак выканання навуковай праграмы:
Варта заўважыць, што праграма палёту «Разеты» вельмі складаная. Яна ўключала чатыры гравітацыйныя манеўры каля Зямлі і Марса, прычым нават невялікія адхіленні маглі паўплываць на поспех.
Канструкцыя
«Разета» была сабрана ў чыстым памяшканні ў адпаведнасці з патрабаваннямі COSPAR. Стэрылізацыя была не такой важнай, таму што каметы не разглядаюцца ў якасці аб’ектаў, дзе можна знайсці жывыя мікраарганізмы, затое на іх спадзяюцца знайсці малекулы-папярэднікі жыцця.
Электрычную энергію апарат атрымлівае ад дзвюх сонечных батарэй агульнай плошчай і магутнасцю  ( у спячым рэжыме), кантралюемых энергетычным модулем вытворчасці кампаніі, які таксама выкарыстоўваецца ў праекце «Марс-экспрэс».
Галоўная рухальная ўстаноўка складаецца з рухавікоў з цягай у. Апарат меў на старце двухкампанентнага паліва, якое складаецца з монаметылгідразіну (гаручага) і тэтрааксіду азоту (акісляльніка).
Корпус з ячэістага алюмінію і разводку электрычнага сілкавання па борце вырабіла фінская кампанія Patria. вырабіў прыборы зонда і спускальнага апарата: COSIMA, MIP (Mutual Impedance Probe), LAP (Langmuir Probe), ICA (Ion Composition Analyzer), прыбор пошуку вады (Permittivity Probe) і модулі памяці (CDMS/MEM).
Навуковае абсталяванне спускальнага апарата
Агульная маса спускальнага апарата —. Карысная нагрузка масай складаецца з дзесяці навуковых прыбораў. Спускальны апарат спраектаваны для прынамсі па вывучэнні структурных, марфалагічных, мікрабіялагічных і іншых уласцівасцяў ядра каметы. Аснову аналітычнай лабараторыі спускальнага апарата складаюць піралізёры, газавы храматограф і мас-спектрометр.
Піралізёры
Для даследавання хімічнага і ізатопнага саставу ядра каметы «Філы» абсталяваны дзвюма плацінавымі піралізёрамі. Першы можа разаграваць узоры да тэмпературы 180 °C, а другі — да 800 °C. Узоры могуць разагравацца з кантралюемай хуткасцю. На кожным кроку пры павышэнні тэмпературы аналізуецца сумарны аб'ём газаў, якія вылучыліся.
Газавы храматограф
Асноўным інструментам дзялення прадуктаў піролізу з'яўляецца газавы храматограф. У якасці газу-носьбіта выкарыстоўваецца гелій. У апараце выкарыстоўваецца некалькі розных храматаграфічных калонак, здольных аналізаваць розныя сумесі арганічных і неарганічных рэчываў.
Мас-спектрометр
Для аналізу і ідэнтыфікацыі газападобных прадуктаў піролізу выкарыстоўваецца мас-спектрометр з час-пралётным (time of flying — ) дэтэктарам.
Навуковыя вынікі
10 снежня 2014 у анлайн-выпуску часопіса апублікавана артыкул  («67P/Чурумава — Герасіменка, камета сямейства Юпітэра з высокімі суадносінамі D/H»), у якой было адзначана больш высокая ў параўнанні з зямнымі акіянамі колькасць цяжкай вады ў лёдзе каметы — больш як у тры разу. Гэты вынік супярэчыць прынятай тэорыі, што вада Зямлі мае каметнае паходжанне.
23 студзеня 2015 часопіс «Science» апублікаваў спецыяльны выпуск навуковых даследаванняў, звязаных з каметай. Даследчыкі выявілі, што асноўны аб'ём газаў, які вылучаецца каметай, прыпадае на «шыю» — вобласць злучэння дзвюх частак каметы: тут камеры OSIRIS увесь час фіксавалі паток газу і абломкаў. Члены навуковай каманды сістэмы атрымання выяў OSIRIS усталявалі, што вобласць Хапі, якая размешчана ў перамычцы паміж дзвюма буйнымі долямі каметы і дэманструе высокую актыўнасць як крыніца газапылавых патокаў, адлюстроўвае чырвонае святло менш эфектыўна за іншыя вобласці, што можа азначаць прысутнасць замарожанай вады на паверхні каметы ці неглыбока пад яе паверхняй.
Гістарычныя вобласці Латвіі
Латвія падзяляецца на некалькі гістарычных і культурных рэгіёнаў. Канстытуцыя Латвіі называе чатыры такія рэгіёны: Пятая гістарычная вобласць Латвіі — Селія — звычайна разглядаецца як частка Земгале.
Часам Курляндыю і Земгале разглядаюць як адзін рэгіён, бо яны доўга разам ўваходзілі ў Курляндскае герцагства, а затым у Курляндскую губерню. Гэта адлюстравана на гербе Латвіі, на якім тры зоркі сімвалізуюць Курляндыю (уключаючы Земгале і Селію), Відземэ і Латгалію, якія аб'ядналіся ў Латвію. Тая ж сімволіка прымененая і на галоўным мануменце Латвіі — помніку Свабоды.
Стэфанія Іванаўна Туркевіч
Стэфанія Іванаўна Туркевіч (,  —, ) — украінскі , , піяністка, музыказнаўца.
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і святара. Скончыла прыватную жаночую гімназію сясцёр Васіліянак у Львове. Гульню на фартэпіяна вывучала спачатку дома ў маці-піяністкі, затым — у Вышэйшым музычным інстытуце ў Васіля Барвінскага ў Львове, а ў 1914—1916 гадах — у Вене. Пасля гэтага вывучала філасофію, педагогіку і музыказнаўства ў Львоўскім універсітэце, у 1919—1920 гадах — музыку ў дзяржаўнай настаўніцкай семінарыі ў Львове. Вучылася таксама ў кансерваторыі Польскага музычнага таварыства ў Львове (1921), давала прыватныя ўрокі музыкі.
У 1919 годзе напісала свой першы музычны твор — «Літургію», якая была выканана некалькі раз у саборы Святога Юра ў Львове.
У 1921 годзе вярнулася ў Вену, дзе вучылася ва ўніверсітэце, які скончыла ў 1923 годзе, атрымаўшы дыплом педагога. Таксама працягвала вучыцца гульні на фартэпіяна і тэорыі музыкі ў Венскай кансерваторыі. Пазней, вярнулася ў Львоў, а ў 1927 годзе выехала ў Берлін, дзе да 1929 года вывучала кампазіцыю ў Вышэйшай школе музыкі пад кіраўніцтвам Арнольда Шэнберга.
У 1930 г. вучылася ў Здэнекa Неедлага ў Карлавым універсітэце. Яна вучылася кампазіцыі ў Віцеслава Новака ў музычнай акадэміі. У 1933 г. выкладала фартэпіяна і стала акампаніятарам у Пражскай кансерваторыі. У 1934 г. яна атрымала ступень доктара музычных навук ва Украінскім свабодным універсітэце ў Празе.
Чарналескі
Чарнале́скі (, Чернолески) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупіцкага сельсавета.
Стэфанія Іванаўна Туркевіч
Сімфанічныя творы — Symphonic works
1. Сімфонія — Symphony no. 1 — 1937
2. Сімфонія no. 2(a) — Symphony no. 2(a) — 1952
2. Сімфонія no. 2(b) (2-гий варіант) — Symphony no. 2(b) (2nd version)
3. Сімфаніет — Symphoniette — 1956
4. Тры сімфонічныя ескізы — Three Symphonic Sketches — 3-го травня, 1975
5. Сімфонічная паема — Symphonic Poem «La Vitа»
6. Касмічная сімфонія — Space Symphony — 1972
7. Сюіта для двайнога струннага аркестрау — Suite for Double String Orchestra
8. Фантазія для двайнога струннага аркестра — Fantasy for Double String Orchestra
Балеты — Ballets
9. Рукі — The Girl with the Withered Hands — Bristol, 1957
10. Жамчужыны — The Necklace
11. Вясна (дзіцячы балет) — Spring — (Children’s Ballet) 1934-5
12. Дрыяда (a) — Mavka — ‘The Forest Nymph’ — 1964-7 — Belfast
12. Дрыяда (b) — Mavka — ‘The Forest Nymph’ — 1964-7 — Belfast
Опера — Opera
14. Дрыяда — Mavka — (unfinished) based on Lesia Ukrainka’s Forest Song
Дзіцячыя оперы — Children’s Operas
15. «Кароль О» альбо Сэрца Аксаны — Tsar Okh or Heart of Oksana — 1960
16. Малады д’ябал — The Young Devil
17. Агароднінны ўчастак — A Vegetable Plot (1969)
Харавыя творы — Choral Works
18. Літургія 1919
19. Psalm to Sheptytsky (Псальма Шаптыцкаму)
20. Перад бітвай
21. Трыпціх
Камера — Інструментальныя творы; Chamber — Instrumental works
24. (a) Струнны квартэт 1960—1970 — String quartet
24. (b) Струнны квартэт 1960—1970 — String quartet
25. Трыо для скрыпкі, альта і віяланчэлі 1960—1970 — Trio for Violin, Viola and Cello
26. Квінтэт для дзвюх скрыпак, альт, фартэпіяна для віяланчэлі 1960—1970 — Piano Quintet
27. Трыо для флейты, кларнета, фагота 1972 — Wind Trio
Фартэпіянныя творы — Piano Works
28. Варыяцыі на ўкраінскую тэму 1932- Variations on a Ukrainian Theme
29. Фантазія: Фартэпіянная сюіта на ўкраінскія тэмы — Fantasia: Suite for Piano on Ukrainian Themes 1940
30. Экспромт — Impromptu 1962
31. Гратэск — Grotesque 1964
32. Горная сюіта — Mountain Suite 1966—1968
33. Цыкл п’ес для дзяцей — Cycle of Pieces for Children 1936—1946
34. Украінскія калядкі і калядкі — Ukrainian carols and Shchedrivka
35. Ён чытае навіны — Good Tidings
Дэрэк Харальд Рычард Бартан
Дэрэк Харальд Рычард Бартан (Sir Derek Harold Richard Barton;, , Кент, Вялікабрытанія — , Каледж-Стэйшн, , ЗША) — англійскі хімік, член Лонданскага каралеўскага таварыства (1954), лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1969).
Коркіна
Коркіна (Коркино) — горад (з 1942) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Коркінскага раёна Чалябінскай вобласці. Насельніцтва — 39,4 чалавек (2006). Заснаваны ў 1746 годзе.
Горад размешчаны на левым Паўднёвым Урале, за 40 км ад Чалябінска.
Прамысловасць: здабыча вугля, прадпрыемствы «Азбестацэмент», «Уралцэмент», швейная фабрыка, кандытарская фабрыка, гута, завод жалезабетонных вырабаў, экскаватара—вагонарамонтны завод, малочны завод.
Ян Радзівіл
Імя Ян мелі прадстаўнікі роду Радзівілаў:
Джозеф Гінгальд
Джозеф Гінгальд (Josef Gingold;, , Расійская імперыя — , , Індыяна, ЗША) — амерыканскі скрыпач і.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і ўладальніка абутковай фабрыкі Меера Гінгальда і яго жонкі Ганны (Нехамы) Лейзеровіч. Эміграваў у ЗША ў 1920 годзе. Вучыўся ў Нью-Ёрку ва Уладзіміра Графмана, затым у Бельгіі ў Эжэна Ізаі, быў першым выканаўцам яго Трэцяй санаты для скрыпкі сола.
Вярнуўшыся ў ЗША, з 1937 года гуляў у Сімфанічным аркестры NBC пад кіраўніцтвам Артура Тасканіні. Пазней быў канцэртмайстрам Дэтройцкага сімфанічнага аркестра і Кліўлендскага аркестра, а з пачатку 1960-х гадоў выкладаў скрыпку ва Універсітэце Індыяны. Сярод яго вучняў — Джошуа Бел, Шоні Алекс Браўн, Эн Акіка Меерс, Леанідас Кавакас, Лэйла Юзэфовіч і іншыя вядомыя музыканты.
Самуэлева
Самуэ́лева (, Самуэлево) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупіцкага сельсавета. Месціцца за 21 км ад Мінска, на рацэ Пціч (прыток Прыпяці).
Гісторыя
У 1588 годзе сяло Самолева — уласнасць В. Невельскага, у Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1667 годзе маёнтак Самуэлева, 10 дымоў, уласнасць Т. Кастравіцкага. У сярэдзіне XVIII стагоддзя Самуэлева трымалі Свянціцкія, потым тут былі кроўныя Радзівілаў Мараўсцы, наступнымі кіравалі Карказевіч і Акулалове. У канцы XVIII стагоддзя ўласнасць Дамініка Гераніма Радзівіла.
Пасля Другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года ў складзе Расійскай імперыі.
Дамінік Геранім Радзівіл загінуў у 1813 годзе ў войску Напалеона. Ён у шлюбе з  меў дачку Стэфанію і сына. Аляксандр быў пазбаўлены княжацкага тытула ў Расійскай імперыі. У 1828 годзе Стэфанія Радзівіл пабралася шлюбам з сынам героя вайны 1812 года Львом (Людвігам).
У 1858 годзе ўласнасць князя, сына Стэфаніі і Льва, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. На землях маёнтка сяліліся «вольныя хлебапашцы». У 1870 годзе ў Дудзіцкай воласці Ігуменскага павета. У 1879 годзе Пётр Вітгенштэйн прадаў Самуэлева Эмерыку Чапскаму.
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў Германскай імперыі. У 1918 годзе адкрытая 3-гадовая школа.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР. У жніўні 1919 — ліпені 1920 года і ў сярэдзіне кастрычніка 1920 года вёска была пад акупацыяй Польшчы.
У 1920 годзе ў маёнтку створаны племгас «Самуэлева», з 1922 года — саўгас, працавалі стальмашня і шорная майстэрня. З 20 жніўня 1924 года вёска ў Крупіцкім сельсавеце Самахвалавіцкага раёна Менскай акругі (да 27 ліпеня 1930). У 1924 годзе адкрытая пачатковая школа, было 33 вучні. З 18 студзеня 1931 года ў Койданаўскім раёне, з 26 траўня 1935 года ў Менскім раёне. З 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупаваная нацысцкай Германіяй.
Хмялеўскі
Хмялеўскі — прозвішча.
Шыраевэ
Шыраевэ (Ширяєве) — пасёлак гарадскога тыпу ў Шыраеўскім раёне Адэскай вобласці Украіны, раённы цэнтр. Раней адносілася да Ананьіўскага павету Херсонскай губерні. Па стане на 1886 г. у мястэчку, цэнтры Стэпаніўскай воласці, пражывала 369 чалавек, налічвалася 74 гаспадаркі, існавалі праваслаўная царква, сінагога, школа, пастаялы двор, адбываліся таргі раз на 2 тыдні па нядзелях.
Нізінныя балоты
Нізі́нныя бало́ты — травяныя або гіпнава-травяныя эўтрофныя балоты грунтавога сілкавання, найбольш багатыя мінеральнымі солямі.
Нізінныя балоты ўтвараюцца ў далінах рэк, па берагах азёр, у месцах выхаду крыніц.
Апісанне
Сярэдняя частка гэтых балот ляжыць на адным узроўні з ускраінамі або ніжэй за іх, зрэдку паверхня нахіленая. Для нізінных балот характэрны эўтрофныя расліны, патрабавальныя да мінеральных элементаў.
Флора
Ва ўмераным клімаце гэта лясныя балоты з вольхай, бярозай, вярбой, хвояй, елкай, лазой або травяныя ці мохавыя балоты з асокамі, трыснягом, чаротам, рагозамі, разнатраўем, гіпнавымі і сфагнавымі імхамі.
Фаўна
Фаўна разнастайная:, , , зрэдку і , асабліва шмат птушак — , , , , , , , ,.
Беларусь
На Беларусі пашыраны на поўдні і паўднёвым захадзе, асабліва на Палессі і Цэнтральнабярэзінскай раўніне. Складаюць 82,7 % плошчы ўсіх балотаў. Найбольшыя балоты — Аброўскае, Выганашчанскае балота, Вялікі Лес, Грычын, Паганянскае балота, Хольча, Старобінскае і інш.
Многія нізінныя балоты міліяруюцца і выкарыстоўваюцца пад сельскагаспадарчыя ўгоддзі.
Дварышчанскі сельсавет (Расонскі раён)
Двары́шчанскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расонскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Дворышча.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Чырванаборскі сельсавет у складзе Дрэтунскага раёна Полацкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Чырванабор’е. З 3 ліпеня 1925 года ў складзе Краснапольскага, з 4 жніўня 1927 года ў складзе Расонскага раёнаў Полацкай акругі. У 1927 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Дворышча. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Расонскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў складзе Расонскага раёна Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Полацкага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Расонскага раёна. 7 чэрвеня 1968 года перайменаваны ў Дварышчанскі сельсавет. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 18 населеных пунктаў. 8 красавіка 2004 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Краснапольскага (12 населеных пунктаў: Байдзіна, Гарадзішча, Горы, Дворышча, Жалезнікі, Казлы, Красты, Пакоціна, Прудок, Рудня, Рум, Трыполле) і Янкавіцкага (2 населеныя пункты: Межна і Чаропаўка) сельсаветаў.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 14 населеных пунктаў.
Чэрнікі (Крупіцкі сельсавет)
Чэ́рнікі (, Черники) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупіцкага сельсавета.
Іглава (раён)
Раён Іглава (Okres Jihlava) — адзін з 5 раёнаў краі Высачына Чэхіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Іглава. Плошча складае 1199,32 км², насельніцтва — 112 950 чалавек (шчыльнасць насельніцтва — 94,18 чалавек на 1 км²). Раён складаецца з 123 населеных пунктаў, у тым ліку з 5 гарадоў.
Куса
Куса (Куса) — горад (з 1943) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кусінскі раёна Чалябінскай вобласці. Насельніцтва 19,6 чалавек (2005). Заснаваны ў 1778 годзе.
Горад размешчаны на рэках Куса і Ай (прыток Уфы), за 180 км ад Чалябінска.