cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Спіс сталіц ЗША
У гэтым артыкуле пералічаны сучасныя і гістарычныя нацыянальныя і субнацыянальныя сталіцы ЗША, а таксама сталіцы былых калоній, тэрыторый, каралеўстваў ператвораных у наш час у штаты.
У розны час у розных рэгіёнах правы сталіцы маглі пераходзіць ад аднаго горада да іншага, такія працэсы тыповыя для рэгіёнаў з высокім прыростам насельніцтва ці з палітычнай нестабільнасцю. У першую чаргу гэта было характэрна для XIX стагоддзя, калі было ўтворана шмат новых штатаў, і ў іх адбываўся працэс выбару сталіцы.
Нацыянальныя сталіцы
У наш час сталіцай ЗША з 1800 года з’яўляецца Вашынгтон.
25px Канфедэратыўныя Штаты Амерыкі
Канфедэратыўныя Штаты Амерыкі за сваю гісторыю мелі тры сталіцы:
25px Рэспубліка Тэхас
Да далучэння да Злучаных Штатаў у 1845 годзе Тэхас быў незалежнай дзяржавай, вядомай як Рэспубліка Тэхас. Яго сталіцамі ў розны час былі сем гарадоў:
Абедаўка
Даўжыня 30 км. Плошча вадазбору 130 км². Дзейнічае з 1964 года. Пачынаецца за 4 км на захад ад вёскі Вязавіца, у напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Убалаць. Цячэ па нізіне Прыпяцкае Палессе. Упадае ў канаву Ненач за 12 км ад вусця каля вёскі Сухавічы. Рэчышча каналізаванае.
Спіс сталіц ЗША
25px Каралеўства і рэспубліка Гаваі
Да таго як стаць тэрыторыяй ЗША ў 1898 годзе, Гаваі былі незалежнай дзяржавай. За гэты час сталіцамі былі два гарады:
Сталіцы штатаў
Спіс сталіц штатаў ЗША не змяняўся з 1910 года, калі сталіца Аклахомы была перанесена з Гатры ў Аклахома-Сіці. Пасля гэтай даты чатыры тэрыторыі ЗША атрымалі статус штатаў (Арызона, Нью-Мексіка, Аляска і Гаваі), але сталіцы адпаведных тэрыторый на 1910 год былі тымі ж, што і цяпер.
У бліжэйшай будучыні не чакаецца змянення сталіц ні ў адным са штатаў ЗША; падобны пераезд вельмі дарагі.
Толькі ў 17 з 50 штатаў ЗША (Айдаха, Аёва, Арызона, Арканзас, Гаваі, Джорджыя, Заходняя Вірджынія, Індыяна, Каларада, Масачусетс, Місісіпі, Агая, Аклахома, Род-Айленд, Паўднёвая Караліна і Юта) сталіца з’яўляецца найбуйнейшым горадам.
Заўвагі:
Канава Ненач
Канава Ненач — меліярацыйны канал у Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Ненач. Даўжыня 38 км. Пачынаецца за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Халоднікі, вусце за 0,5 км на поўдзен ад вёскі Турцэвічы. Асноўныя прытокі — ручай Дружны і рака Абедаўка (леваруч).
Навасёлкі (Крывіцкі сельсавет)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывіцкага сельсавета.
Да 27 сакавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Вераб’ёўскага сельсавета, да 30 кастрычніка 2009 года — у склад Пузыроўскага сельсавета.
Андрэй Хрыстафоравіч Гейнэ
Андрэй Хрыстафоравіч Ге́йнэ (, г.  — ) — удзельнік барацьбы за Савецкую ўладу ў Беларусі.
Біяграфія
Член УКП(б) з 1917 года. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года старшыня батальённага камітэта на Заходнім фронце. У лютым 1917 г. устанаўліваў Савецкую ўладу ў Лепелі і Бешанковічах. У 1918—1922 гг. адзін з арганізатараў барацьбы супраць контррэвалюцыйных банд і арганізацый у Лепельскім, Сенненскім і Віцебскім паветах.
Пазней на савецкай і гаспадарчай працы ў Лепелі, Віцебску, Гарадку, Мінску. Член ЦВК БССР у 1924—1925 гг.
Ван Япін
Ван Япін (нар. ; Яньтай, КНР) — другая жанчына-касманаўт Кітая.
Ван Япін нарадзілася ў студзені 1980 года ў горадзе Яньтай правінцыі Шаньдун, па нацыянальнасці - хань. У жніўні 1997 года паступіла на службу ў Народна-вызваленчую армію Кітая, член Камуністычнай партыі Кітая з мая 2000 года. У маі 2010 года Ван Япін афіцыйна ўвайшла ў другую групу касманаўтаў Кітая. У красавіку 2013 года прайшла адбор у склад экіпажа карабля «Шэньчжоу-10».
Першы палёт Ван Япін здзейсніла ў складзе экіпажа »Шэньчжоў-10». Палёт пачаўся 11 чэрвеня 2013 года. 13 чэрвеня 2013 года экіпаж «Шэньчжоу-10» паспяхова сутыкаваўся з арбітальным модулем «Цяньгун-1». 25 чэрвеня 2013 года касмічны карабель «Шэньчжоу-10» адстыкаваўся ад арбітальнага модуля «Цяньгун-1» і ўпершыню ў кітайскай практыцы здзейсніў яго аблёт. 26 чэрвеня 2013 года спушчальны апарат карабля «Шэньчжоу-10» здзейсніў пасадку.
Грак (значэнні)
Грак — прозвішча.
Тараніс
Тараніс — у старажытнай кельцкай міфалогіі бог грому і нябеснага агню. Галы ўяўлялі яго барадатым волатам, які трымае ў руках кола і некалькі спіралей. Рымляне часам атаясамлівалі яго з Юпітэрам.
Папоўка (Мядзельскі раён)
Папо́ўка (, Поповка) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывіцкага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Пузыроўскага сельсавета.
Трансфармацыя (генетыка)
Трансфармацыя ў генетыцы — змена спадчынных уласцівасцей клеткі ў выніку пранікнення ў яе чужароднай ДНК; адзін са спосабаў абмену генетычным матэрыялам у пракарыётаў. Натуральная трансфармацыя адкрыта і вывучана ў бактэрый (напрыклад, трансфармацыя непатагенных бактэрый у патагенныя), але магчыма і ў клетках вышэйшых арганізмаў.
Кампетэнтныя клеткі, здольныя ўключаць чужародную ДНК, сінтэзуюць бялок. Пасля пранікнення ў клетку фрагмента ДНК донара адна з яе нітак распадаецца, а другая ўключаецца ў храмасому рэцыпіента за кошт рэкамбінацыі з гемалагічным участкам. Трансфармацыя выкарыстоўваецца для генетычнага аналізу бактэрый, у якіх невядомыя іншыя формы абмену генетычным матэрыялам (кан'югацыі, трансдукцыі) і эксперыментах па генетычнай інжынерыі.
Адкрыццё і вывучэнне трансфармацыі з'явілася доказам таго, што ДНК — матэрыяльны носьбіт спадчыннасці.
Міжнародная аўтамабільная федэрацыя
Міжнародная аўтамабільная федэрацыя (Federation Internationale de l'Automobile), FIA (ФІА, ці МАФ) — некамерцыйная арганізацыя, заснаваная 20 чэрвеня 1904 года для прадстаўлення інтарэсаў аўтамабільных арганізацый і ўладальнікаў аўтамабіляў.
Была спачатку заснавана як Association Internationale des Automobile Clubs Reconnus (AIACR), структура якой апісвалася як міжнародная арганізацыя нацыянальных клубаў. Штаб-кватэра размяшчаецца на Плошчы Згоды, Парыж, Францыя. Складаецца з 235 удзельнікаў у 140 краінах свету. З 1993 года прэзідэнтам федэрацыі з'яўляўся Макс Мослі. 23 кастрычніка 2009 года прэзідэнтам FIA стаў Жан Тодт.
Шырокай грамадскасці FIA найбольш вядомая як кіроўны орган па аўтамабільных гонках. У 1922 годзе FIA перадала арганізацыю аўтагонак арганізацыі CSI (Commission Sportive Internationale), самастойнаму камітэту, які пазней стаў звацца FISA (Federation Internationale du Sport Automobile). Рэструктурызацыя FIA у 1993 году прывяла да знікнення FISA і перавяла аўтагонкі пад непасрэднае кіраванне FIA.
Як і ў выпадку з футбольным FIFA, FIA больш вядомая пад сваім французскім акронімам, нават у англамоўных краінах, але часам таксама перакладаецца як International Automobile Federation.
Ташкент
Ташке́нт (Toshkent, Тошкент) — сталіца Узбекістана. Найбуйнейшы па колькасці насельніцтва горад Узбекістана і Цэнтральнай Азіі, цэнтр Ташкенцкай гарадской агламерацыі, найважнейшы авіяцыйны, чыгуначны і аўтамабільны вузел, а таксама палітычны, эканамічны, культурны і навуковы цэнтр краіны.
Адміністрацыйна Ташкент дзеліцца на 11 раёнаў.
Гісторыя
Упершыню ўпамінаецца ў кітайскіх хроніках канца 2 — пачатку 1 стагоддзя да н.э. пад назвай Юні. У 4-5 стагоддзях н.э. нарадское паселішча Чач (Шаш) у цэнтры земляробчага аазіса, на перакрыжаванні гандлёвых шляхоў паміж Усходам і Еўропай. У 6 стагоддзі ў складзе Цюркскага каганата. У 8-9 стагоддзях пад назвай Бінкент быў цэнтрам самастойнага ўладання Чач (Шаш). У пачатку 8 стагоддзя заваяваны арабамі. Шмат разоў разбураўся качэўнікамі. У 9-10 стагоддях у складзе дзяржавы Саманідаў, у канцы 10 — пачатку 13 стагоддзяў — дзяржаў Караханідаў і Каракітаяў. Упершыню пад назвай Ташкент упамінаецца ў 11 стагоддзі. У пачатку 13 стагоддзя Ташкент захапіў шах Харэзма Мухамед II, паводле загаду якога ў 1214 годзе горад разбураны, а жыхары пераселены. У 14 стагоддзі заваяваны Цімурам, ператвораны ў адну з найбуйнейшых крэпасцей Цімурыдаў.
У другой палове 16 стагоддзя далучаны да Бухарскага ханства. У 17-18 стагоддзях захоплены казахамі і калмыкамі. У 1809 годзе ў складзе Какандскага ханства. У 1865 годзе далучаны да Расійскай імперыі, з 1867 года цэнтр Туркестанскага генерал-губернатарства і Сырдар'інскай вобласці. У 1899 годзе да Ташкента пракладзена сярэднеазіяцкая чыгунка.
З 1918 года сталіца Туркестанскай Аўтаномнай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі. У часы Вялікай айчыннай вайны ў Ташкент была эвакуявана АН БССР, жыў Якуб Колас. Сярэднеазіяцкі ўніверсітэт скончыў беларускі лінгвіст і перакладчык Аркадзь Мардвілка. У Ташкенцім педінстытуце працаваў беларускі паэт, перакладчык Сцяпан Ліхадзіеўскі. Тут падпісана Ташкенцкая дэкларацыя (1996). З 1993 года ў Ташкенце дзейнічаў беларускі культурны цэнтр «Світанак».
Сіндром Фрэголі
Трызненне станоўчага двайніка (сімптом станоўчага двайніка, трызненне Фрэголі) — перакананасць хворага ў тым, што навакольныя людзі насамрэч з'яўляюцца знаёмым яму чалавекам, які змяняе знешнасць і грыміруецца. Часта трызненне носіць паранаідальны характар: хворы лічыць, што гэты чалавек яго пераследуе.
Назва «трызненне Фрэголі» паходзіць ад імі італьянскага акцёра Леапольда Фрэголі, які славіцца сваім уменнем змяняць знешнасць па ходзе дзеяння.
Упершыню апісаны ў 1927 у артыкуле П. Курбона і Дж. Фейла фр. «Syndrome d’illusion de Frégoli et schizophrénie». 27-гадовая жанчына лічыла, што яе пераследваюць два акцёры з тэатра, дзе яна часта бывала, прымаючы выгляд людзей, якіх яна ведала або сустракала.
Карцыналогія
Карцыналогія (ад καρκίνος — рак, і λόγος — слова, вучэнне) — навука аб ракападобных, раздзел артрападалогіі і заалогіі. Ракападобныя — буйная (ня менш за 100 000 відаў) і практычна важная група членістаногіх, таму вывучэннем ракападобных займаецца значная колькасць заолагаў і эколагаў розных спецыяльнасцей.
Сярод спецыялістаў па ракападобных існуе спецыялізацыя — буйнымі або практычна важнымі групамі займаюцца раздзелы карцыяналогіі. Так, капеподаў вывучае капепадалогія, кладацэраў — кладацэралогія. Па дадзеных раздзелах праводзяцца рэгулярныя міжнародныя сымпозыюмы.
Верагодна, самым знакамітым з карцыёлагаў быў Чарлз Дарвін, вузкай спецыяльнасцю якога была сістэматыка і марфалогія вусаногіх ракападобных (атрада Cirripedia).
Вялікі Стаўрапольскі канал
Вялікі Стаўрапольскі канал (да 1970 года — Кубань-Калаўскі канал, Большой Ставропольский канал) — арашальна-абвадняльны канал у Стаўрапольскім краі Расійскай Федэрацыі. Адкрыты ў 1967 годзе. Злучае раку Кубань з Чаграйскім вадасховішчам (Калмыкія). Даўжыня больш за 480 км. Прапускная здольнасць 180 м³/с. На Вялікім Стаўрапольскім канале — Вялікае вадасховішча.
Імяніны
Імяніны — звычай урачыстага святкавання дня святога па хрысціянскім літургічным календары (святцам) або іншага дня, які традыцыйна асацыюецца з гэтым імём. Звычайна гэта звязана з пажаданнямі і падарункамі імянінніку.
Звычай папулярны як сярод праваслаўных, так і сярод каталікоў. Імяніны адзначаюцца, сярод іншага, у Балгарыі, Грэцыі, Швецыі, Польшчы, Чэхіі, Венгрыі, Латвіі, Расіі, Украіне і іншых традыцыйна хрысціянскіх краінах.
Часам можна сустрэць сітуацыю, калі царква ўшаноўвае памяць розных святых з аднолькавымі імёнамі некалькі раз на год. Тады ў якасці імянін вызначаецца або дзень памяці аднайменнага святога, які ідзе першым пасля даты нараджэння чалавека, або дзень памяці найбольш вядомага і найбольш ушаноўваемага святога, у гонар якога пазней нават маглі атрымоўваць свае імёны і іншыя святыя. Асоба, названая ў гонар святога, дзень памяці якога прыпадае на дзень яе нараджэння, асобнага дня імянін не мае і адзначае іх разам з днём свайго нараджэння.
Сідней
Сідней (Sydney) — найбуйнейшы горад Аўстраліі, сталіца штата Новы Паўднёвы Уэльс. Плошча — 12144,6 км², насельніцтва — 4,5 млн чалавек (2009). Зснаваны ў 1788 годзе Артурам Філіпам, які прыбыў сюды на чале «Першага флоту», і з’яўляўся месцам першага каланіяльнага еўрапейскага пасялення ў Аўстраліі. Горад быў названы каланістамі ў гонар лорда Сіднея, які быў на той момант міністрам калоній Вялікабрытаніі.
Горад Сідней знакаміты сваім оперным тэатрам, мастом Харбар-Брыдж і пляжамі. Жылыя кварталы вялікага Сіднея акружаюць нацыянальныя паркі. Берагавая лінія (як знешняя «марская», так і ўнутрыгарадская) вельмі парэзаная, мае шмат заліваў, бухт, астраўкоў і пляжаў, у тым ліку знакамітым Бонда-Біч.
Сідней мае рэпутацыю міжнароднага цэнтра гандлю, мастацтва, моды, культуры, забаваў, музыкі, адукацыі і турызму, што робіць яго адным з глабальных гарадоў у свеце. У горадзе праходзілі буйныя міжнародныя спартыўныя мерапрыемствы, як Гульні Брытанскай імперыі ў 1938 годзе, летнія Алімпійскія гульні 2000 года, а таксама фінальны матч Кубка свету па рэгбі ў 2003 годзе. Асноўны аэрапорт, які абслуговае горад ёсць Сіднейскі аэрапорт. Насельніцтва налічвае каля 3,77 млн чалавек.
Гісторыя
Археалагічныя даследаванні высветлілі, што першыя паселішчы абарыгенаў на тэрыторыі сучаснага Сіднея з’явіліся каля 40 тыс. гадоў таму. Абарыгены, якія засялялі гэтую мясцовасць, належалі да групы кадыгал. Да прыходу сюды еўрапейцаў ім належала тэрыторыя, размешчаная на поўдзень ад заліва Порт-Джэксан, дзе ў наш час размяшчаюцца цэнтральныя раёны горада. Хоць дакладную колькасць абарыгенаў якія жылі ў гэтай мясцовасці да прыходу еўрапейцаў назваць даволі цяжка, мяркуецца, што іх было 4000-8000 чалавек.
Першым еўрапейцам, які наведаў Порт-Джэксан быў Джэймс Кук, гэта адбылася 29 красавіка 1770. 18 снежня 1788 капітан Артур Філіп высадзіўся ў паўднёвай частцы Порта Джэксана. Экспедыцыя на працягу трох тыдняў даследавала навакольныя мясціны, а 26 студзеня 1788 Філіп вызначыў самае зручнае месца для заснавання будучага горада. Гэта дата лічыцца момантам заснавання Сіднея.
Сідней доўгі час заставаўся асноўным месцам спасылкі зняволеных з Вялікабрытаніі. Нягледзячы на тое, што пачынаючы з 1815, пасля заканчэння напалеонаўскіх войн, свабодная іміграцыя пачала набіраць абароты, у 1820 прыкладна 40 % насельніцтва складалі зняволеныя. У 1789 французскі мараплавацель Лаперуз наведаў заліў Ботані, і неўзабаве пасля гэтага сярод абарыгенаў, якія засялялі мясцовасць, непасрэдна прылеглую да Сіднея, пачалася самая моцная эпідэмія воспы, у выніку якой тысячы абарыгенаў загінулі.
У 1808 годзе ў Сіднеі адбыўся так званы Ромавы бунт. Ён быў выкліканы спробай губернатара Новага Паўднёвага Уэльса Вільяма Блая, які праславіўся як адзін з асноўных удзельнікаў падзей, звязаных з бунтам на караблі «Баўнці», перапыніць манаполію афіцэраў Корпуса Новага Паўднёвага Уэльса на алкаголь. Карыстаючыся бязмежнай уладай у калоніі, афіцэры ператварылі жыхароў практычна ў нявольнікаў, выкарыстоўваючы алкаголь замест грошай пры разліках за тавары і паслугі. Пасля доўгіх спрэчак і перамоў супрацьстаянне перайшло ў адкрытую канфрантацыю, якая прывяла да арышту і зняцця з пасады губернатара Блая. Гэты бунт стаў адзіным прыкладам паспяховага ўзброенага захопу ўлады ў Аўстраліі. Пасля прыбыцця ў Сідней новых ваенных кантынгентаў Корпус быў расфарміраваны, а афіцэры, якія ўдзельнічалі ў бунце былі пакараны. Аднак і губернатар Блай быў зняты са свайго паста і заменены на больш ліберальнага Лаклана Макуоры. У ХІХ стагоддзі горад перажыў некалькі «залатых ліхаманак» (першую ў 1851 годзе). У 2000 годзе тут праходзілі Летнія Алімпійскія Гульні.
Клімат
Хоць Сідней не моцна схільны ўплыву цыклонаў, Эль-Ніньё адагрывае вялікую ролю ў фарміраванні клімату горада. У залежнасці ад фазы гэта з’ява можа стаць, з аднаго боку, прычынай засух і лясных пажараў, з другога, правакуе штармы і паводкі. Многія гарадскія раёны, якія размяшчаюцца ў непасрэднай блізкасці ад лесу і буша, падвяргаюцца непасрэднай небяспецы лясных пажараў. Пажары былі асабліва моцныя паблізу горада ў 1994 годзе, а таксама ў 2001—2002 гадах. Асабліва пажаранебяспечнымі сезонамі з’яўляюцца вясна і лета. У горадзе даволі часта назіраецца моцны град і моцныя штармавыя вятры. Адзін з наймацнейшых Градаў выпаў на тэрыторыі горада ў 1999 годзе. Ён нанёс істотны ўрон цэнтральным і ўсходнім раёнам Сіднею. Падчас гэтага шторму асобныя крыгі, якія падалі з неба, дасягалі памераў прыкладна 9 сантыметраў у дыяметры. Гэта прывяло да разбурэнняў, якія ацэньваюцца страхавымі кампаніямі прыкладна ў A $ 1,7 мільярдаў.
Сідней схільны да паводкі, якая ўзнікае ў выніку моцных дажджоў, якія выпадаюцьў горадзе ў асноўным у зімовы і вясенні час. Самая моцная паводка адбылася ў Сіднеі 6 жніўня 1986, калі на горад на працягу 24 гадзін выпала 327,6 мм ападкаў. Гэтая паводка прывяла да паралізацыі транспарту ў некаторых частках горада, а таксама нанесла шкоду многім будынкам.
Паводле данных Аўстралійскага метэаралагічнага бюро перыяд паміж 2002 і 2005 гадамі характарызаваўся самымі спякотнымі летнімі месяцамі з моманту пачатку назіранняў у 1859 годзе. У 2004 годзе сярэдні максімум дзённых тэмператур складаў 23,39 °C, 2005 — 23,35 °C, 2002 — 22,91 °C, 2003 — 22,65 °C. У перыяд паміж 1859 і 2004 гадамі сярэдні дзённай максімум тэмператураў складаў 21,6 °C. Пачынаючы з лістапада 2003 года, у Сіднеі было толькі два месяцы, калі сярэдняя максімальная дзённая тэмпература была ніжэй сярэдняй за перыяд: сакавік 2005 (тэмпература ніжэй сярэдняй на 1 °C) Аднак паводле данных Бюро, лета 2007—2008 года было адным з самых халодных за ўсю гісторыю назіранняў. Паводле гэтых дадзеных лета 2009 года было самым халодным за 11 гадоў, а таксама самым дажджлівым за 6 гадоў. Гэта было ўсяго трэцяе лета за ўсю гісторыю, калі дзённая тэмпература не паднімалася вышэй за 31 °C.
Эканоміка
Сідней з’яўляецца прамысловым, гандлёвым, фінансавым і транспартным цэнтрам Аўстраліі. Пераважае аўтамабільная, мікраэлектронная і харчовая прамысловасці. Порт горада заспечвае абслугу буйных, акіянічных кантэйнерных караблёў, і праз яго праходзіць большая частка знешняга гандлю краіны. Найважнымі сектарамі эканомікі Сіднея, калі судзіць па колькасці занятых у іх працаўнікоў, з’яўляюцца сфера абслугоўвання, гандаль, вытворчасць, ахова здароўя і камунальнае абслугоўванне. Пачынаючы з 1980-х гадоў, агульная сітуацыя на рынку працы змяняецца такім чынам, што ўсё большая колькасць рабочых месцаў пераходзіць са сферы вытворчасці ў сферу абслугоўвання і сферу інфармацыйных тэхналогій. Эканоміка Сіднея складае прыкладна 25 % ад усёй эканомікі Аўстраліі. У горадзе размяшчаюцца Аўстралійская біржа каштоўных папер (ASX) і Рэзервовы банк Аўстраліі, а таксама штаб-кватэры 90 банкаў і больш за палову найбуйнейшых кампаній краіны. Сідней з’яўляецца асноўным цэнтрам Аўстраліі, у якім размяшчаюцца рэгіянальныя офісы міжнародных кампаній, якіх налічваецца каля 500. З дзесяці самых буйных аўстралійскіх кампаній чатыры маюць галаўныя офісы ў Сіднеі, як Caltex Australia, Commonwealth Bank, Westpac і Woolworth. Fox Studios Australia мае ў горадзе вялікую кінастудыю.
Жыхары горада маюць самы высокі сярэдні даход на душу насельніцтва ў Аўстраліі, які складае 42,599 долараў ЗША на чалавека. Станам на 2004 год узровень беспрацоўя складаў у горадзе 4,9 працэнта. Паводле даследавання часопіса The Economist, Сідней займае 16-е месца ў спісе самых дарагіх гарадоў свету. Іншыя даследаванні паказваюць, што горад знаходзіцца на 15-м месцы па ўзроўню заробкаў яго жыхароў. Станам на 20 верасня 2007 года сярэдні кошт дома ў Сіднеі быў самы высокі сярод найбуйнейшых аўстралійскіх гарадоў і складаў 559,000 долараў Аўстраліі. Сідней таксама мае самы высокі сярэдні ўзровень рэнты ў Аўстраліі: яна складае 450 долараў Аўстраліі ў тыдзень.
Цэнтральная частка горада акрамя вялікай колькасці офісаў мае шмат гандлёвых цэнтраў і магазінаў. Шопінг, шматлікія культурныя і спартыўныя падзеі, архітэктура, гістарычныя месцы і дзіўная па прыгажосці прырода горада прыцягвае сюды шматлікіх турыстаў як з Аўстраліі, так і з усяго свету. Паводле статыстыкі, у 2004 горад наведалі 7.800.000 аўстралійскіх турыстаў і 2,5 мільёна гасцей з-за мяжы.
Транспарт
У Сіднэі шырока развіта сетка аўтадарог, паколькі жыхары горада шырока выкарыстоўваюць аўтамабілі для перамяшчэння. Існуе сістэма хуткасных дарог (motorway), частка з якіх платныя (tollway), частка — бясплатныя (freeway). Буйныя дарогі аб’яднаны ў 10 магістралей (Metroads), якія ўключаюць у сябе 110-ці кіламетровую арбітальную сетку (Sydney Orbital Network).
Сіднэй мае добра развітую сетку грамадскага транспарту — аўтобусных маршрутаў, таксі і цягнікоў. У сіднейскі заліве і па рацэ Парраматта, якая ўпадае ў заліў, курсіруюць пасажырскія паромы.
Са 2 студзеня 2012 года разавы кошт праезду ў аўтобусе ў цэнтральнай частцы горада (зона Multi-1) роўны: AUD 3,5 (6,1 — «туды\назад») для дарослых і адпаведна 1,7 і 3,0 для дзяцей. Тыднёвы квіток у гэтай жа зоне на ўсе віды транспарту (аўтобус, цягнік, паром) каштуе адпаведна AUD 43 і 21,5 без абмежавання колькасці паездак.
Цягнікі
Першая чыгуначная лінія была адкрыта ў 1855 годзе паміж Сіднеем і Параматай. У цяперашні час цягнікі курсіруюць 20 гадзін у суткі па сетцы, працягласцю 2080 км з 306-ю станцыямі (уключаючы загарадныя). Інтэрвал руху цягнікоў прыкладна 15 хвілін у гадзіны пік, у астатні час — 30 хвілін. У Сіці і Усходніх раёнах цягнікі ідуць пад зямлёй. Пераход на электравозы пачаўся ў 1926 годзе. У цяперашні час увесь гарадскі чыгуначны парк электрыфікаваны, напружанне сілкавання 1500 В пастаяннага току. Цягнікамі карыстаюцца прыкладна 270 млн пасажыраў у год.
Аўтобусы
Сетка аўтобусных маршрутаў Сіднея прыкладна супадае з скасаванай у цяперашні час трамвайнай сеткай. Нумар аўтобуса звычайна ўяўляе сабой трохзначны лік, першая лічба якога, як правіла, паказвае на раён горада, дзе дадзены маршрут аперуе. Так, напрыклад, аўтобусы з нумарацыяй 3ХХ пралягаюць ва ўсходніх раёнах Сіднея, а маршруты 8хх — у паўднёва-заходніх. Дзяржаўная кампанія The State Transit Authority of New South Wales (STA), Якая належыць ураду штата Новы Паўднёвы Уэльс кіруе працай аўтобусных сетак Сіднея і Ньюкасла, а таксама працай пасажырскіх паромаў. Аўтобусны парк абодвух гарадоў складае больш за 2100 машын, якія базуюцца ў 13 дэпо.
Паромы
У 1789 годзе хадзіў паром з Сіднейскага Заліва ўверх па рацэ да фермерскіх паселішчаў Парамата. Падарожжа да Параматы займала прыкладна тыдзень. Да 1899 года Сіднейская Паромная Кампанія стала найбуйнейшай паромнай кампаніяй у свеце, але пасля адкрыцця Харбар-Брыдж 19 сакавіка 1932 года колькасць пасажыраў скарацілася з 30 да 13 мільёнаў у год.
Зараз паромамі перавозяцца прыкладна 14 млн пасажыраў штогод. У 2009—2010 гадах маршрутамі, што ідуць у раён Мэнлі, вядомы сваімі пляжамі і акварыумам з самым доўгім у свеце 110-ці метровым падводным тунэлем, скарысталіся каля 6 млн пасажыраў. Апошні рэкорд па продажы квіткоў у адзін дзень быў зафіксаваны 2 студзеня 2011 года, калі было прададзена 94 918 квіткоў, і амаль палова з іх — па маршруце ў Мэнлі. На сённяшні дзень флот складаецца з 28 паромаў, якія злучаюць у сетку 38 прыстаняў, працягласць сеткі — 37 км.
Трамвай
Першая конка існавала з 1861 па 1866 год. У 1879 годзе з’явіліся маршруты з трамваямі на паравой цязе. Электрыфікацыя пачалася ў 1898 годзе і ў 1910 годзе была амаль завершана. Максімальнай даўжыні сетка дасягнула ў 1923 годзе — 291 км (181 міля). Да 1930 года парк налічваў каля 1600 вагонаў, максімальную колькасць пасажыраў Сіднейскі трамвай перавёз у 1945 годзе — 405 мільёнаў. Павялічваецца канкурэнцыя з боку асабістых аўтамабіляў і аўтобусаў, а таксама дарожныя коркі прывялі да паступовага закрыцця маршрутаў. Апошні трамвай прайшоў па Сіднеі ў 1961 годзе. У некаторых месцах і цяпер захаваліся рэйкі, але старыя трамваі ходзяць толькі па кароткім 3,5 кіламетровым адрэзку ад музея трамвая ўглыб Каралеўскага Нацыянальнага Парку. Больш чым праз 30 гадоў пасля закрыцця апошняга трамвайнага маршруту, у 1997 годзе, адкрыўся новы легкарэльсавы трамвайны маршрут Metro Light Rail (не блытаць з метрапалітэнам). У 2000 годзе ён быў падоўжаны і цяпер праходзіць ад цэнтральнай чыгуначнай станцыі (Central Station) у раён Ліліфілд (Lilyfield). Даўжыня маршруту 7,2 км з 14-ю прыпынкамі, прыкладна 3 500 000 пасажыраў карыстаюцца гэтым маршрутам штогод. Існуе праект пабудовы новай лініі ад Central Station праз Сіці да цэнтральнай паромнай прыстані Circular Quay, размешчанай у некалькіх хвілінах хады ад Опернага тэатра, Каралеўскага батанічнага саду (Royal Botanic Gardens) і іншых турыстычных славутасцей. Існуе таксама ідэя пракласці лініі да Сіднейскага ўніверсітэта і Універсітэта Новага Паўднёвага Уэльса.
Планкталогія
Планкталогія — гэта раздзел заалогіі, які займаецца вывучэннем планктону — мікраарганізмаў, якія насяляюць водныя глыбіні.
Гісторыя
Пачатак гэтаму кірунку паклала вывучэнне цвіцення вады. У XVI стагоддзе Захарый Янсен вынайшоў першы прататып мікраскопа, які дазволіў выявіць, што нагодай цвіцення вады з’яўляецца празмернае размнажэнне мільёнаў мікраскапічных арганізмаў. У асобны кірунак яго вылучыў нямецкі вучоны Віктар Гензен у 1887 годзе, які і ўвёў тэрмін «планктон».
У гэтай навуцы працавалі такія знакамітыя вучоныя, як Антоні ван Левенгук, Ян Свамердам, Хрысціян Готфрыд Эрэнберг і Ота-Фрэдэрык Мюлер. Апошні ўпершыню паспрабаваў здзейсніць вылаў планктону пры дапамозе мелкаклетачнай сеткі, мадэль якой легла ў аснову стварэння сучасных сетак для лоўлі планктону.
Для вывучэння планктону арганізоўваліся шматлікія навуковыя экспедыцыі, найбольш выніковайзь якіх з’яўляецца экспедыцыя на судне «Чэленджэр». Менавіта ёй удалося высветліць, што планктон існуе нават на глыбіні ў 1000 метраў. Тады ж з’явіліся буйныя манаграфіі, якія прысвечаны разнастайнасці прэснаводных арганізмаў, якія ўяўляюць з сябе немалую долю планктона. Сярод іх працы аб ракападобных В. Лілджэборга, аб галінавусых рачках Аўгуста Вейсмана і іншыя.
Сучасная планкталогія вывучае паводзіны мікраарганізмаў «In situ», шляхам атрымання выяў з дапамогай спецыяльных прыстасаванняў.
Папулярызацыя
Існуюць праэкты, якія дазваляюць удзельнічаць у вывучэнні планктону ў рэжыме анлайн з дапамогай аўтаматычных сродкаў «Доўгатэрміновая Экалагічная Абсерваторыя».
Адрачэнне Міхаіла Аляксандравіча
Адрачэнне Міхаіла Аляксандравіча або адмова Вялікага князя Міхаіла ад успрымання вярхоўнай улады да вырашэння Устаноўчага сходу пасля адрачэння імператара Мікалая ІІ ад прастола з'яўляецца юрыдычным актам, які спыніў цараванне дынастыі Раманавых. Падпісаны 3 сакавіка (або 16 сакавіка паводле новага стылю) 1917 г. Гэты акт стаў адным з ключавых момантаў Лютаўскай рэвалюцыі і прыхода да ўлады Часовага ўрада.
Тэкст адмовы
Адушаўлёны адзінай з усім народам думкай, што вышэй за ўсё карысць Радзімы нашай, прыняў я цвёрдае рашэнне ў тым толькі выпадку ўспрыняць вярхоўную ўладу, калі такой будзе воля вялікага народа нашага, якому і належыць ўсенародным галасаваннем абраць прадстаўнікоў сваіх ва Устаноўчы Сход, усталяваць лад праўлення і новыя асноўныя законы Дзяржавы Расійскай. Таму, заклікаючы блаславеньне Божае, прашу ўсіх грамадзян дзяржавы Расійскай падпарадкавацца Часоваму Ураду, які ўзнік па жаданню Дзяржаўнай Думы і надзелены ўсёй паўнатой улады, да таго, як скліканы ў магчыма самы кароткі тэрмін, на падставе ўсеагульнага, прамога, роўнага, тайнага галасавання Устаноўчы Сход сваім рашэннем аб вобразе праўлення выкажа волю народа.
3-га. сакавіка 1917 г. Петраград "
Значэнне адмовы
Тэхнічна Міхаіл быў апошнім імператарам дынастыі Раманавых, на карысць якога 2 сакавіка 1917 г. адрокся Мікалай ІІ. Паколькі Міхаіл адмовіўся ад імператарскай улады 3 сакавіка, ён быў імператарам прыкладна адзін дзень. Таксама ён стварыў сітуацыю, калі ніхто іншы з дынастыі Раманавых не мог законна прэтэндаваць на расійскі прэстол без яго згоды, бо ў адрозненні ад свайго брата, ён не адмовіўся ад вярхоўнай улады, а адклаў рашэнне да адпаведнага рашэння Устаноўчага сходу
Кантрактовая плошча (Кіеў)
Кантрактовая плошча (Контракто́ва площа) — плошча ў Падольскім раёне Кіева (мясцовасць Падол).
Гісторыя
З’яўляецца адной з найстарэйшых плошчаў у Кіеве, узнікла яшчэ ў часы Кіеўскай Русі. Пасля разбурэння Верхняга горада мангола-татарамі і да XIX стагоддзя заставалася цэнтрам горада. Раней называлася Александроўскай, Чырвонай.
Назва «Кантрактовай плошча» узнікла праз тое, што купцы Кіева заключалі кантракты менавіта на гэтай плошчы. Пасля 1795 года, калі адбыўся трэці падзел Рэчы Паспалітай і горад Дубна, у якім першапачаткова ўзнік кантрактовы кірмаш, увайшоў у склад Расійскай імперыі — яго кантрактовы кірмаш перанеслі ў Кіеў. Выклікана гэта было тым, што Кантрактовая плошча была размешчана каля кіеўскага порта, які быў асноўнай крыніцай экспартна-імпартных паставак. Пасля развіцця сеткі чыгунак значэнне порта і Кантрактовай плошчы значна зменшылася, а цэнтр дзелавой жыцця Кіева перамясціўся на Хрэшчатык.
На плошчы таксама знаходзіцца будынак Храма Святой вялікапакутніцы Кацярыны належыла былому Сінайскай падворку, цяпер займанае кіраваннем Нацыянальнага банка Украіны па Кіеве і вобласці, якое ў 1995 годзе ўзнавілі манастырскую званіцу.
Семяняка
Семяняка — прозвішча.
Сосніцкі сельсавет
Со́сніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Полацкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Сосніца.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Полацкага раёна Полацкай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Полацкім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Гаранскага сельсавета.
Філіп VI (кароль Іспаніі)
Філіп VI (нар., Мадрыд) — Кароль Іспаніі, які ўступіў на трон пасля адрачэння свайго бацькі, караля Хуана Карласа I, 19 чэрвеня 2014. З 1977 па 2014 — наследнік іспанскага прастола, прынц Астурыйскі, Жыронскі, Віянскі, граф Серверскі, сеньор Балагер.
Біяграфія
Са дня абвяшчэння каралём свайго бацькі (22 лістапада 1975 года) інфант Феліпэ стаў наследнікам прастола, а 1 лістапада 1975 года атрымаў тытулы Прынца Астурыйскага, Прынца Жэронскага і Прынца Віанскага. 30 студзеня 1986 года, ў дзень свайго 18-годдзя. Феліпэ прынёс прысягу на вернасць Канстытуцыі і каралю ў іспанскім парламенце, цалкам прыняўшы на сабе ролю спадкаемцы іспанскай кароны.
2 чэрвеня 2014 года прэм’ер-міністр Іспаніі Марыяна Рахой абвясціў, што «Яго вялікасць кароль Хуан Карлас адмовіцца ад прастола на карысць свайго сына, прынца Феліпэ», адзначыўшы, што «у адпаведнасці з канстытуцыяй Іспаніі, трэба прыняць спецыяльны закон, які дазволіць узысці на трон наследнаму прынцу Феліпэ» і «іспанскі парламент у хуткім часе адобрыць дадзены закон і абвесціць прынца Феліпэ каралём Іспаніі».
На 19 чэрвеня прызначана цырымонія ўступлення на прастол у якасці новага караля Іспаніі пад імём Філіпа VI
Адукацыя
Потым ён правёў год у Канадзе ў школе Lakefield college school
З кастрычніка 1985 года па чэрвень 1988 вучыўся ў Ваеннай акадэміі ў Сарагосе, у школе ВМС у Марыне і ў Акадэміі ВПС у Сан-Хаўеры.
З кастрычніка 1988 па чэрвень 1993 года вывучаў дрыпрудэнцыю і эканоміку ў Мадрыдскім аўтаномным універістэце.
У мае 1995 года атрымаў дыплом магістра ў галіне міжнародных адносін Джаржтаўнскага ўніверсітэта (ЗША).
Удзел у алімпійскіх гульнях
Быў членам алімпійскай зборнай Іспаніі па паруснаму спорту на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года ў Барселоне. прыймаў удзел у цырымоніі адкрыцця ў якасці сцяганосца іспанскай зборнай. Падчас спаборніцтва трохместных лодак заняў шостае месца, быў узнагароджаны алімпійскім дыпломам. Яго бацька, маці і малодшая сястра інфанта Крысціна таксама ўдзельнічалі ў Алімпійскіх гульнях у парусным спорце, але пры гэтым Феліпэ дасягнуў найвышэйшага ў сям’і выніка: Хуан Карлас заняў 15-е месца ў 1972 годзе ў Мюнхене а інфанта Крысціна была 20-ай у 1988 годзе ў Сеуле. У 1960 годзе каралева Сафія ўдзельнічала ў Алімпійскіх гульнях у якасці дадатковага ўдзельніка каманды грэчаскіх майстроў паруснага спорта.
Сям’я
Феліпэ жанаты, яго жонка — Летысія, каралева Іспаніі, народжаная Летысія Орціс Раксалана. Мае двух дачок: інфанту Леанор і інфанту Сафію.
Спіс зорак сузор’я Малога Пса
У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Малога Пса да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.
Таццяна Рымская
Святая Таццяна (Tatiana, Τατιανὴ) — раннехрысціянская мучаніца, якая шануецца праваслаўнай і каталіцкай цэрквамі. Дачка рымскага праконсула, набожнага хрысціяніна, які таемна прыняў хрысціянства. Была страчана ў 225 годзе (па іншых дадзеных у 226 або 230 годзе) пасля адмовы вярнуцца да паганскай веры.
З любові да Ісуса дзяўчына пастанавіла жыць у дзявоцтве. Пасля стала адной з прысвечаных Богу жанчын-дыяканес Рымскай Царквы, якія служылі людзям справамі міласэрнасці.
Паводле царкоўных паданняў, прэфект Рыма Ульміян, даведаўшыся, што Таццяна з'яўляецца хрысціянкай, спачатку спрабаваў угаварыць маладую і вельмі прыгожую дзяўчыну да адступніцтва ад Хрыста, каб зберагчы яе ад смерці. Але Таццяна не адраклася ад хрысціянскай веры. Тады раз'юшаны прэфект загадаў мучыць дзяўчыну рознымі спосабамі, але Бог цудам вяртаў ёй здароўе. Тады Таццяне адсеклі галаву. Разам з дачкой загінуў і бацька, які таксама адважна вызнаў сваю веру ў Хрыста. Усе рымскія салдаты, якія мучылі Таццяну па загадзе ўладаў Рыма, таксама пасля адракліся ад сваёй паганскай веры, пакаяліся і прынялі хрысціянства.
У праваслаўнай царкве дзень памяці адзначаецца 25 студзеня.
Макс Верстапен
Макс Верстапен (Max Verstappen; нар. 30 верасня 1997, Хаселт, Бельгія) — нідэрландскі аўтагоншчык. Пілот каманды «Red Bull Racing» Формулы-1. Двухразовы чэмпіён Формулы-1 ( і гадоў).
Фёдар Самойлавіч Калчук
Фёдар Самойлавіч Калчук (, в. Падлессе, Брэсцкі павет, Расійская імперыя —, Вінніца, УССР) — ваенны дзеяч, генерал-маёр (1942).
Макс Верстапен
Персанальныя звесткі
Нарадзіўся ў аўтаспартыўнай сям’і, бацька Ёс у 1994—2003 гадах выступаў у Формуле-1, маці Сафі Кюмпен брала ўдзел у турнірах па картынгу ў юнацкім узросце, а дзядзька Энтані і дзед Пол спаборнічалі ў гонках GT.
Фёдар Самойлавіч Калчук
Біяграфія
Скончыў два класы сельскай школы. 5 студзеня 1915 года прызваны ў Рускую імператарскую армію, накіраваны ў запасны электратэхнічны батальён Валынскага лейб-гвардыі палка ў Петраградзе. У 1916 годзе скончыў вучэбную каманду і быў узведзены ў малодшыя унтэр-афіцэры. Адпраўлены сувязістам на Паўднёва-Заходні фронт, у баях пад Луцкам атрымаў раненне. Пасля выздараўлення служыў у Петраградскім гарнізоне.
Макс Верстапен
Персанальныя звесткі
Хоць маці Верстапена бельгійка, і сам ён нарадзіўся і вырас у Бельгіі, Макс прызнаецца, што больш адчувае сябе галандцам, таму выступае пад нідэрландскай ліцэнзіяй.
Фёдар Самойлавіч Калчук
Біяграфія
3 красавіка 1917 года ў складзе ганаровага каравула сустракаў У. І. Леніна на Фінляндскім вакзале. Падчас Кастрычніцкай рэвалюцыі ўступіў у чырвонагвардзейскі атрад, удзельнічаў у захопе Петраградскай тэлефоннай станцыі, затым працаваў тэлефаністам у Цэнтральным ваенным камісарыяце. З 1918 года — ў Чырвонай арміі. У красавіку ўключаны ў групу Вышэйшай ваеннай інспекцыі Чырвонай арміі на чале з Мікалаем Падвойскім, членам Петраградскага ваенна-рэвалюцыйнага камітэта. З інспекцыяй выязджаў на Паволжа і Урал.
Макс Верстапен
Картынг
Верстапен пачаў займацца картынгам у чатыры з паловай гады. Ужо ў 2005 годзе ён стаў срэбным прызёрам у Limburgs Kart Championship у класе Mini Junior, а ў наступным годзе перайшоў у Minimax, у якім стаў чэмпіёнам у шэрагу серый: Rotax Max Challenge Belgium (2006, 2007, 2008), Dutch championship Rotax Max, Rotax Max Challenge Belgium National (2007), BNL Kartins Series (2008), VAS Championship (2009); таксама ў 2008 годзе выйграў Belgian Championship у класе Cadet, а ў 2009 — у класе KF5.
Фёдар Самойлавіч Калчук
Біяграфія
У канцы мая 1918 года прызначаны камандзірам узвода сувязі ў ваеннай групе камісара Івана Малышава, аднаго з першых паліткамісараў Чырвонай арміі. У канцы чэрвеня 1918 года накіраваны на разведку ў тыл праціўніка — раён гарадоў Міяс — Чалябінск — для ўстанаўлення сувязі з падпольнымі арганізацыямі і асобнымі групамі. У Міясе затрыманы патрулём белых і адпраўлены ў Чалябінскую турму. На станцыі Палятаева збег, наняўся парабкам у вёсцы Хмелеўка. Неўзабаве захварэў на тыф, пасля папраўкі знаходзіўся ў Куртамышы.
У сакавіку 1919 года мабілізаваны ў армію А. В. Калчака і залічаны ў 3-ю сотню палка імя Т. Шаўчэнкі, уключаны ў склад ваенна-рэвалюцыйнага савета і абраны старшынёй рэўкама 3-й сотні. У пачатку мая полк адпраўлены на фронт, але ў раёне станцыі Сарай-Гар Самара-Уфімскай чыгункі 3-я сотня стала ініцыятарам паўстання, падчас якога 3 тыс. салдат перайшлі на бок Чырвонай арміі.
Макс Верстапен
Формула-3
У 2014 годзе Верстапен дэбютаваў у серыі з адкрытымі коламі, узяўшы ўдзел у Чэмпіянаце Еўропы Формулы-3 у складзе каманды «Van Amersfoort Racing». За 33 гонкі ён 16 разоў пабываў на подыуме: заняў першае месца ў трэцяй гонцы першага этапу на Хакенхаймрынгу, ва ўсіх гонках на Спа-Франкаршаме і Норысрынгу, у першай гонцы на Нюрбургрынгу, у трэцяй гонцы на трасе Імола і ў першай гонцы другога этапу на Хакенхаймрынгу; усяго набраў 411 ачкоў і стаў бронзавым прызёрам чэмпіянату.
Фёдар Самойлавіч Калчук
Біяграфія
Быў накіраваны ў 216-ы стралковы полк 24-й Сімбірскай Жалезнай стралковай дывізіі камандзірам батальёна. Удзельнічаў у баях супраць калчакаўскай Паўднёвай арміі і паўстанцкіх атрадаў казацтва. У пачатку 1920 года ў якасці памочніка камандзіра 210-га імя У. І. Леніна палка прымаў удзел у баявых дзеяннях у ходзе савецка-польскай вайны. У чэрвені быў паранены, пасля лячэння вярнуўся ў свой полк, дзе служыў камандзірам батальёна 214-га, 208-га і 210-га стралковых палкоў, з ліпеня 1922 года — на пасадзе памочніка камандзіра 70-га стралковага палка. У 1921 годзе уступіў у члены РКП(б).
Макс Верстапен
Формула-3
Таксама ў 2014 годзе Макс браў удзел у двух штогадовых спаборніцтвах Формулы-3: Гран-пры Макаа і Формула-3 Мастарс. У Гран-пры Макаа (у камандзе «Van Amersfoort Racing») ён паказаў лепшы круг гонкі і заняў сёмае месца, а ў гонцы Формулы-3 Мастарс (у камандзе «Motopark»), якая насіла сёлета назву Zandvoort Masters, узяўшы поўл і паказаўшы лепшы круг, стаў першым.
Фёдар Самойлавіч Калчук
Біяграфія
У 1924 годзе скончыў Вышэйшую тактычна-стралковую школу каманднага саставу РСЧА імя Камінтэрну «Стрэл», вярнуўся ў дывізію і прызначаны памочнікам камандзіра па гаспадарчай частцы 71-га стралковага палка. У красавіку 1927 годзе пераведзены на пасаду камандзіра 4-га Туркестанскага стралковага палка 2-й стралковай дывізіі Сярэднеазіяцкай ваеннай акругі. Пасля заканчэння Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзе (1931) выконваў абавязкі начальніка вучэбнага аддзела і начальніка штаба Школы ваенных зносін імя М. В. Фрунзе. 2 снежня 1935 года прызначаны на пасаду камандзіра 6-й асобнай эксплуатацыйнай чыгуначнай брыгады ў складзе Асобнай Чырванасцяжнай Далёкаўсходняй арміі.
Макс Верстапен
Формула-1
У ліпені 2014 года з’явілася паведамленне пра тое, што да Макса сталі выяўляць цікавасць каманды Формулы-1 — «Ферары», «Мак-Ларэн» і «Рэд Бул», а ўжо ў жніўні было афіцыйна абвешчана пра яго ўлучэнне ў склад моладзевай праграмы «Рэд Бул» па запрашэнні Хельмута Марка , пасля чаго ён стаў тэст-пілотам у «Тора Роса». Верстапен узяў удзел у вольнай практыцы Гран-пры Японіі 2014 года, тым самым стаўшы наймалодшым пілотам, які прыняў удзел у этапе Формулы-1.
Фёдар Самойлавіч Калчук
Біяграфія
28 ліпеня 1938 года быў звольнены з арміі, у жніўні арыштаваны НКУС, знаходзіўся пад следствам, абвінавачваўся ў сувязях з «ворагамі народа». У сакавіку 1939 года Ваенным трыбуналам Амурскай чыгункі асуджаны ўмоўна з двухгадовым выпрабавальным тэрмінам. Знаходзіўся ў запасе, вярнуўся на радзіму, працаваў на Брэсцкай чыгунцы.
З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны быў адноўлены ў арміі. У ліпені 1941 года прызначаны на пасаду камандзіра 182-га армейскага запаснога стралковага палка Паўднёвага фронта. У маі 1942 года прызначаны камандзірам 353-й стралковай дывізіі, якая ў складзе 18-й, 12-й і 56-й армій Паўднёвага фронта прымала ўдзел у баявых дзеяннях у перадгор’ях Каўказа, Краснадарскім краі і на Туапсінскім напрамку. 17 лістапада 1942 года было прысвоена званне генерал-маёра.
Макс Верстапен
Формула-1
Пазней у жніўні 2014 года каманда «Тора Роса» заявіла пра падпісанне кантракта з Максам, па якім ён стаў яе баявым пілотам у сезоне 2015 года. Верстапен дэбютаваў у 17 гадоў, у выніку чаго ўсталяваў новы рэкорд — стаў наймалодшым пілотам у гісторыі Формулы-1. У чатырох гонках сезона ён сышоў, а за 15 астатніх дзевяць разоў фінішаваў у ачковай зоне, усяго набраў 49 ачкоў і заняў 12-е месца ў асабістым заліку.
Фёдар Самойлавіч Калчук
Біяграфія
У складзе 46-й арміі 3-га Украінскага фронта дывізія пад камандаваннем генерал-маёра Ф. С. Калчука паспяхова дзейнічала ў ходзе Нікапольска-Крыварожскай, Бярэзнегавата-Снігіроўскай і Адэскай наступальных аперацый. За вызначэнне пры вызваленні Днепрадзяржынска 353-яй стралковай дывізіі прысвоена ганаровае найменне «Днепрадзяржынская».
Макс Верстапен
Формула-1
Больш, чым палову сезона, Верстапен выступаў у Формуле-1, яшчэ не маючы вадзіцельскіх правоў. Ён атрымаў іх толькі ў дзень свайго паўналецця — 30 верасня 2015 года.
Фёдар Самойлавіч Калчук
Біяграфія
З мая 1944 года быў камандзірам 37-га стралковага корпуса 46-й арміі 3-га Украінскага фронта, у які ўваходзілі 108-я, 163-я, 316-я і 320-я стралковыя дывізіі. Корпус пад яго камандаваннем прымаў удзел у баявых дзеяннях падчас Яска-Кішынёўскай, Дзебрыцэнскай, Будапешцкай і Венскай наступальнай аперацый. Вайну скончыў у Аўстрыі.
Макс Верстапен
Формула-1
2016 год Макс пачаў у складзе «Scuderia Toro Rosso», але пачынаючы з пятага этапу Чэмпіянату Формулы-1 2016 года Гран-пры Іспаніі Макс выступае за каманду «Red Bull Racing», дзе замяніў Данііла Квята.
Фёдар Самойлавіч Калчук
Біяграфія
Пасля вайны працягваў камандаваць 37-м стралковым корпусам, які быў уключаны ў Прыкарпацкую ваенную акругу. Пасля расфарміравання корпуса ў ліпені 1946 года прызначаны на пасаду намесніка камандзіра 35-га гвардзейскага стралковага корпуса. З лістапада 1950 года быў начальнік 1-га Ваеннага аўтамабільнага вучылішча (з 1960 г. — Разанскае ваеннае аўтамабільнае вучылішча).
Тамара Мікалаеўна Шыманская
Біяграфія
Скончыла ў 1971 годзе Мінскі індустрыяльна-педагагічны тэхнікум, у 1975 годзе Беларускі інстытут фізічнай культуры. З 1969 спартсмен-інструктар Спорткамітэта Беларусі, з 1977 старшы трэнер комплекснай дзіцяча-юнацкай спартыўнай школы Мінскага абласнога савета добраахвотнага спартыўнага таварыства (ДСТ) «Буравеснік». З 1985 года інструктар-метадыст Рэспубліканскай школы вышэйшага спартыўнага майстэрства па водных відах спорту, з 1989 года дырэктар спецыялізаванай дзіцяча-юнацкай школы алімпійскага рэзерву па веславанні на байдарках і каноэ ДСТ «Працоўныя рэзервы».
У 1990—1993 гадах начальнік Цэнтра алімпійскай падрыхтоўкі ДСТ «Працоўныя рэзервы», з 1994 года галоўны трэнер па веславанні на байдарках і каноэ Рэспубліканскага цэнтра фізічнага выхавання і спорту Міністэрства адукацыі Беларусі. З 1991 года член Нацыянальнага алімпійскага камітэта. З 1990 года член прэзідыума Асацыяцыі каноэ Беларусі. Суддзя вышэйшай нацыянальнай катэгорыі (1994). З 1999 года інструктар Параалімпійскага камітэта Беларусі, з 2001 года галоўны трэнер Дырэктарата нацыянальных каманд Міністэрства спорту і турызму  Беларусі па інваспорце.
Спартыўная дасягненні
З 1994 года праводзіцца міжнароная рэгата на прыз Шыманскай.
Пузыры (Мядзельскі раён)
Пузыры́ (, Пузыри) — аграгарадок у Беларусі, у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывіцкага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Пузыроўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 43 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Мядзел, за 150 км ад Мінска, за 7 км ад чыгуначнага прыпыначнага пункта Крывічы.
Памятныя мясціны
Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.
Сіліманіт
Сілімані́т  — мінерал падкласа стужачных сілікатаў, Al(AlSiO5). Названы ў гонар амерыканскага хіміка Бенджаміна Сілімана (B. Silliman).
Уласцівасці
Крышталізуецца ў рамбічнай сінгоніі. Утварае ігольчатыя крышталі, шчыльныя прамяністыя масцы, тонкавалакністыя агрэгаты. Колер шэры, светла-буры, зеленаваты, блакітнаваты, бясколерны. Бляск шкляны, шаўкавісты. Цвёрдасць 6,5—7,5 па шкале Моаса. Шчыльнасць — 3,23—3,25 г/см³ (3,27 ).
Паходжанне і радовішчы
Мінерал мае высокатэмпературнае метамарфічнае паходжанне. Сустракаецца ў крышталічных сланцах.
Радовішчы маюцца ў ЗША, Індыі, Расіі, Германіі, Аўстраліі, Бразіліі, Чэхіі.
Данііл Юльянавіч Крыўчэня
Данііл Юльянавіч Крыўчэня (нар., в. Вярхі Жыцінскай гміны Брэсцкага павета Палескага ваяводства) — урач-хірург, доктар медыцынскіх навук, прафесар, акадэмік Акадэміі навук вышэйшай школы Украіны.
Біяграфія
Бацька Данііла быў служачым, працаваў на чыгунцы, маці — адмысловая краўчыха. У 1939 годзе сям’я пераехала ў Брэст. У час Вялікай Айчыннай вайны вярнуліся ў родную вёску, дзе яшчэ захаваліся жыллё і гаспадарка, і дзе бяспечней было жыць. Пасля вайны сям’я зноў пераехала ў Брэст.
У 1954 годзе Данііл Крыўчэня скончыў сярэднюю школу № 3 г. Брэста з срэбраным медалём і паступіў у Кіеўскі медыцынскі інстытут (1960). Затым тры гады малады ўрач працаваў хірургам у Чаркаскай абласной туберкулёзнай бальніцы.
14 лістапада 2017 года ў Нацыянальнай навуковай медыцынскай бібліятэцы Украіны Д. Ю. Крыўчэня прадставіў атлас «Парокі развіцця дыхальнай сістэмы», створаны ім сумесна з дацэнтам кафедры дзіцячай хірургіі НМУ імя А. А. Багамольца Яўгенам Рудэнка. Над атласам яны працавалі на працягу трох гадоў, а матэрыял выкарыстоўвалі па выніках дзесяцігадовых даследаванняў.
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 350 навуковых прац, у тым ліку больш за 15 — у замежных выданнях, 5 манаграфій і некалькіх навучальных дапаможнікаў. Мае 35 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў на метады аперацый і хірургічныя інструменты. Падрыхтаваў чатырох дактароў і 28 кандыдатаў медыцынскіх навук. Удзельнік шматлікіх міжнародных з’ездаў і канферэнцый.19-22 кастрычніка 2017 года ў Львове адбылася Украінска-польская канферэнцыя «Дні дзіцячай хірургіі», на якой праведзены майстар-клас па «жывой хірургіі», у тым ліку прафесарам Д. Ю. Крыўчэней.
Анійскае царства
Анійскае царства (ці Багратыдская Арменія, Армянскае царства Багратыдаў ) — армянская феадальнае дзяржава, што існавала з 885 па 1045 год. Багратыдам атрымалася вярнуць ва ўжытак палітычны тэрмін „Вялікая Арменія“, які стаў афіцыйнай назвай дзяржавы.
Армянскае царства Багратыдаў было заснавана Ашотам I пасля амаль васьмідзесяцігадовай унутранай аўтаноміі краіны пад кіраваннем роду Багратуні, набытай пасля арабскага заваявання Арменіі.
Аднаўленне армянскай дзяржавы ў цэлым адзначыла пачатак новага залатога стагоддзя ў армянскай гісторыі. Анійскае царства дасягнула свайго найвышэйшага росквіту на мяжы X—XI стагоддзяў у перыяд кіравання Гагіка I. З захопам сталіцы краіны, гарады Ані, Візантыяй у 1045 годзе царства спыніла сваё існаванне.
Перадгісторыя
Армянскі народ страціў сваю незалежную дзяржаўнасць у 387 годзе, калі Вялікая Арменія падпала пад падзел паміж Рымскай імперыяй і Сасанідскай Персіяй. Меншая, заходняя частка краіны адышла да Рыму, асноўная ж частка адышла да Персіі. У персідскай частцы краіны армянскія цары з дынастыі Аршакідаў працягнулі кіраваць да 428 года. Перажыўшы цяжкі перыяд рэлігійнага прыгнёту зараастрыйскага Ірана, да сярэдзіны VII стагоддзя Арменія трапіла пад уладу арабаў. У плынь VIII—IX стагоддзяў армяне шматкроць паўставалі супраць арабскага ярма, пакуль да пачатку IX стагоддзя не склаліся рэальныя гістарычныя перадумовы для аднаўлення армянскага царства.