cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Паўстанне 1863 года на Пружаншчыне
Баявыя дзеянні
У канцы жніўня царскія ўлады прынялі меры па пошуку і разгроме аддзела Урублеўскага. У Пружанскім павеце Белавежскую пушчу і вакольныя лясы прачэсвалі жаўнеры Стараінгерманландскага пяхотнага, Пскоўскага, Курляндскага палкоў з горада Свіслач, а таксама Пружанскі пяхотны полк і Белавежскі 3-і стралковы батальён. 30 жніўня паўстанцы былі насцігнутыя ля в. Глыбокі Кут і на працягу гадзіны разбітыя; страціўшы 31 чалавека забітымі і 2 паланёнымі, аддзел Урублеўскага адышоў у Белавежскую пушчу, схаваўшыся на балоцістай выспе пад Чадзелем. Аднак хутка і гэтая схованка была выкрытая, пасля чаго было вырашана ў бой з расіянамі не ўступаць і адысці далей. У калоніі Папялёў аддзел падзяліўся. Група з 120 паўстанцаў Густава Стравінскага, з якой знаходзіўся і штаб Гродзенскага ваяводства з Духінскім і Урублеўскім, рушыла на поўнач Ваўкавыскага павета і спынілася ва ўрочышчы Масцішча ў Свіслацкай пушчы; Урублеўскі накіраваўся на Горбач. Аддзел Стравінскага неўзабаве быў распушчаны, а сам кіраўнік з’ехаў за мяжу.
Застаўшыся адным з апошніх дзейных камандзіраў, Валерый Урублеўскі зноў вярнуўся ў Белавежскую пушчу праз Боркі. Выкрыты пад Гарадзечнам аддзел здолеў 12 верасня прарваць акружэнне каля вёскі Рудня Ваўкавыскага павета і сысці ў кобрынскія лясы.
У канцы лета Нацыянальны ўрад прызнаў, што працягваць паўстанцкія дзеянні ў заходніх расійскіх губернях немэтазгодна. 28 жніўня быў выдадзены загад пра спыненне ваенных дзеянняў дзеля таго, каб аднавіць змаганне ўвесну наступнага года. Удзельнікі паўстання на зімовы перыяд мусілі сканцэнтравацца ў Каралеўстве Польскім. Частка паўстанцаў прабралася ў Горацкія лясы Кобрынскага павета або ў Брэсцкі павет, дзе працягвала змаганне з намерам пераправіцца цераз Буг, але большасць касінераў вярнулася ў свае вёскі і мястэчкі. Гэтаму таксама паспрыяў маніфест урада з абяцаннем памілаваць удзельнікаў паўстання, якія добраахвотна з’явяцца да мясцовых уладаў. Акрамя таго, як зазначаў у рапарце гродзенскаму губернатару 19 верасня пружанскі павятовы военачальнік, многія паўстанцы пачалі вяртацца дадому з той прычыны, што ім усё цяжэй здабываць харчаванне ад насельніцтва ў сувязі са сталым пераследам войскамі і стварэннем пастаяннай сельскай варты.
Апошні бой аддзел Урублеўскага правёў 28 кастрычніка, пасля чаго, уцякаючы ад карнікаў, перайшоў у Люблінскую губерню. Ягоныя паўстанцы правялі на тэрыторыі Гродзенскай губерні 58 баёў з расійскімі войскамі.
Увосень арганізаваная ўзброеная барацьба на тэрыторыі беларускіх паветаў Гродзенскай губерні спынілася.
Паўстанцкая ўлада
На тэрыторыі, ахопленай паўстаннем, усталёўвалася рэвалюцыйная ўлада. Замест губерняў ствараліся ваяводствы, якія тэрытарыяльна супадалі з губернямі. Выключэннем стала Гродзеншчына, якая была падзеленая на паўночнае і паўднёвае ваяводствы. Асобнай адзінкай стаў Навагрудскі павет, вылучаны са складу Мінскай губерні і непасрэдна падначалены Вільні.
У паўночных (Беластоцкім, Ваўкавыскім, Гродзенскім, Сакольскім і Слонімскім) паветах ваяводскім быў прызначаны паплечнік Кастуся Каліноўскага Эразм Заблоцкі, у паўднёвых (Бельскім, Брэсцкім, Кобрынскім і Пружанскім) — памешчык Апалін Гофмайстэр, начальнікам Навагрудскага павета — шляхціц Канстанцін Кашыц , сын паўстанца 1830—1831 гадоў Юзафа.
На чале кожнага павета стаялі павятовыя, на чале акруг — акруговыя. Гэтыя пасады займаліся цывільнымі справамі ў межах сваіх адміністрацыйных адзінак.
Ваеннымі дзеяннямі ў ваяводствах кіравалі ваенныя начальнікі, у ваяводствах былой Гродзенскай губерні гэтую пасаду спярша займаў Валерый Урублеўскі.
Падчас рэйдаў па вёсках паўстанцы збіралі жыхароў ваколіц, знаёмілі іх з маніфестам Часовага ўрада, пісалі акт пра перадачу зямлі ва ўласнасць сялян, прыводзілі іх да прысягі, пасля чаго рухаліся далей. Пастаянны пераслед царскімі войскамі вымушаў паўстанцаў абмяжоўвацца толькі дэкларацыяй новага парадку. Ажыццяўляць новыя законы не было часу.
Цывільныя ахвяры
Вядомыя выпадкі, калі паўстанцы каралі смерцю праваслаўных святароў, якіх называлі «схізматыкамі».
Адным з найбольш вядомых выпадкаў на Пружаншчыне стала забойства іерэя Рамана Рапацкага, які служыў настаяцелем прыходу ў вёсцы Котра. 3 ліпеня 1863 года яго схапілі на сенакосе і павесілі на грушы, пасля чаго адзін з паўстанцаў стрэліў яму ў грудзі. Побач з ім быў павешаны мясцовы селянін Канстанцін Швед за тое, што паведамляў уладам месцазнаходжанне паўстанцаў. У віленскім Прачысценскім саборы захоўваецца памятная дошка з пералікам 349 ахвяр паўстання, дзе Раман Рапацкі значыцца адным з першых.
У Лыскаве на рынкавай плошчы памешчык Засуліч з паўстанцаў застрэліў настаўніка народнага вучылішча Фрыдрыха Вішгальца за тое, што выкладаў па-руску і не зняў партрэты імператарскіх асоб. Цела ягонае праляжала там тры дні, бо паўстанцы забаранілі чапаць і хаваць забітага пад пагрозай смерці. Толькі на чацвёрты дзень удава Вішгальца здолела пахаваць мужа на полі за мястэчкам, як загадаў кіраўнік паўстанцкага аддзела, мясцовы памешчык Здзіслаў Быхавец: «Закапай там, дзе сабакі скавычуць».
Стаўленне насельніцтва
У Гродзенскай губерні, часткай якой з’яўляўся Пружанскі павет, рэвалюцыйны рух дасягнуў найбольшага размаху на тэрыторыях былога Вялікага Княства Літоўскага. Касцяк паўстання склалі жыхары мястэчак — дробныя чыноўнікі, інтэлігенцыя, рамеснікі, навучэнцы, — сярод якіх падрыхтоўчая праца вялася ўжо з пачатку 1860-х гадоў, былі загадзя створаныя падраздзяленні.
Арганізатарам паўстання Кастусю Каліноўскаму і Валерыю Урублеўскаму ўдалося падняць на барацьбу сялян губерні, і паўстанцы карысталіся шырокай падтрымкай сялян. Яны былі фуражырамі, выведнікамі, праважатымі для паўстанцаў. Асаблівую ветлівасць адзначалі паплечнікі Урублеўскага сялян вёсак Лыскава, Мілавіды і Крынкі.
У ваенных дзеяннях з сялян найболей удзельнічалі беззямельныя і малазямельныя шляхціцы, аднадворцы. У Гродзенскай губерні паўстанне падтрымаў найбольшы адсотак дзяржаўных сялян сярод беларускіх губерняў (каля 20 %). Памеснае дваранства разам са святарамі складала толькі каля 6 % удзельнікаў паўстання. Збольшага дваранства аказвала матэрыяльную дапамогу. Сярод духавенства паўстанне падтрымалі ў асноўным каталіцкія святары; пратэстанцкае, мусульманскае і іўдзейскае духавенства да ідэй паўстання ставілася абыякава. Дапамога святароў заключалася найчасцей у забеспячэнні аддзелаў, агітацыі і вярбоўцы мясцовага насельніцтва. Так, у аддзел Урублеўскага народ заклікаў ксёндз Валіцкі з Сакольскага павета, у аддзелы Улодка і Урублеўскага ўваходзіў ксёндз Манюшка.
Тым не менш, абмежаваная праграма паўстання і прыход да кіраўніцтва «белых» выключалі магчымасць шырокага ўдзелу ў ім сялянства Беларусі і Літвы. Недавер у сялян выклікаў факт падтрымкі паўстання з боку мясцовых польскіх памешчыкаў, абмежаваная праграма яго кіраўнікоў, лозунг аднаўлення польскай дзяржавы. Да таго ж улады і праваслаўная царква распаўсюджвалі ілжывыя чуткі, быццам польскія памешчыкі паўсталі супраць расійскага цара за тое, што ён вызваліў сялян з прыгону, і імкнуцца аднавіць прыгонны лад. Актыўнасць афіцыйнай прапаганды, дазвол часоваабавязаным сялянам выкупляць зямлю з 1 мая вызначылі пазіцыю сялянства. Ужо ў першы летні месяц пачалося актыўнае стварэнне ўзброеных вясковых каравулаў, кожны з якіх складаўся з 60—100 сялян на чале з унтэр-афіцэрам кадравых войск.
Задушэнне
Яшчэ ў лютым 1863 года ў Гродзенскай губерні было ўведзена ваеннае становішча. У насельніцтва рабілі ператрусы, шукалі зброю. У лясах рабілі прасікі, каб аблегчыць пошук паўстанцаў.
У разгар паўстання віленскім генерал-губернатарам стаў Міхаіл Мураўёў, атрымаўшы ад цара надзвычайныя паўнамоцтвы і рэгулярнае войска колькасцю 318 рот жаўнераў (па розных падліках ад 90 да 145 тысяч чалавек ), 48 кавалерыйскіх эскадронаў і 18 казацкіх соцень або 60 казацкіх соцень, ад 120 да 146 палявых гармат. 10 мая ён падпісаў цыркуляр, паводле якога дазвалялася накладаць грашовую кантрыбуцыю на тых жыхароў Заходняга краю, што не паведамілі пра перамяшчэнні паўстанцаў. Насельніцтву, за выняткам сялян, было забаронена без дазволу ўладаў адыходзіць ад месца свайго жыхарства далей, чым на 30 вёрст; па падазрэнні ва ўдзеле ў паўстанні шляхціцаў высылалі з краю.
Жорстка каралася насельніцтва, якое спачувала паўстанцам. Напрыклад, за дастаўку прадуктаў паўстанцам раніцай расійскія жаўнеры акружылі вёску Піняжкі. У прысутнасці мясцовых памешчыкаў, шляхты, сялян быў зачытаны загад пра знішчэнне вёскі і высяленне ўсіх жыхароў у аддаленыя губерні Расіі. Усе хаты былі спаленыя, маёмасць прададзеная з аўкцыёну, зямля перададзеная Сухопальскай вясковай грамадзе.
Паводле афіцыйных звестак, на Беларусі і Літве ў баях загінулі 5934 паўстанцы, 1361 чалавек трапіў у палон. 128 чалавек былі пакараны смерцю, высланы на катаргу 853, адпраўлены ў Сібір на пасяленне 504 чалавекі і 825 чалавек высланы з пазбаўленнем усіх правоў. 320 удзельнікаў паўстання былі адпраўлены радавымі ў войска, 767 — у арыштанцкія роты. Адміністрацыйным парадкам з краю былі высланы 7836 чалавек. Агулам былі выселены з краю 12 483 чалавекі. Маёмасць пакараных канфіскоўвалася, а высланых — секвестравалася.
Дакладна невядомая колькасць святароў, якія падтрымалі паўстанне: гэтыя звесткі розняцца ў розных даследчыкаў. Паводле даследавання В. М. Зайцава, у Гродзенскай губерні былі пакараны 62 каталіцкія і 4 праваслаўныя святары; даследчыца С. М. Байкова называе 49 прадстаўнікоў духавенства, якія наўпрост або ўскосна дапамагалі паўстанцам.
Насіць жалобу па забітых было забаронена, праследавалася выкарыстанне «паўстанцкай сімволікі» (металічныя спражкі з гербамі Польшчы і Вялікага Княства Літоўскага).
За дапамогу паўстанцам пружанскі маршалак Валенцій Швыкоўскі быў пазбаўлены ўласнай сядзібы і правёў у выгнанні за мяжой чатыры гады. У 1867 годзе прысуд яму скасаваны, і ён здолеў вярнуцца на радзіму. У 2003 годзе ў пружанскім парку ля палацыка было знойдзена вялікае сховішча зброі, якая, як мяркуецца, належала паўстанцам. Юзаф Крашэўскі быў пазбаўлены права жыць у краі як «небяспечны для палітычнага парадку». Адам Быхавец вымушаны быў прадаць маёнткі Зельзін і Юзэфполь, пастаўлены перад фактам іхняй канфіскацыі ў іншым выпадку.
Раман Рагінскі быў прыгавораны да 20 гадоў катаргі, Фелікс Зянковіч — да 12 гадоў. Фларыян Ажэшка, арыштаваны ў Пружанскім павеце ў ліпені 1863 года, быў высланы ў Томск; уладальнік маёнтка Доўгае Люцыян Крашэўскі высланы ў Кунгур Пермскай губерні; бацька будучага мастака-пейзажыста Станіслава Жукоўскага Юльян быў пазбаўлены свайго маёнтка Стараволя; сын уладальніка вёскі Нямковічы Севярын Пацэвіч высланы ў Сібір. Сасланы ў Заходнюю Сібір ксёндз пружанскага павятовага вучылішча Аляксандр Грынявіцкі. У турме ж пабывала, паводле згадак паўстанцкага лекара Аляксандра Акінчыца, ці не ўся шляхта раёна. Сярод асоб, якія сядзелі ў зняволенні, згаданыя Фелікс Дзяконскі з Крыніцы, Люцыян Крашэўскі з Доўгага, пісар Шарашоўскай воласці Шусціцкі і іншыя, а таксама жанчыны і дзеці.
Да канца 1863 года паўстанне на Пружаншчыне было задушанае.
Вынікі
Пасля задушэння паўстанцкага супраціву распачалася палітычная рэакцыя і татальная русіфікацыя, усталяваўся рэжым выключных законаў. Баючыся ўплыву на мясцовае насельніцтва польскіх чыноўнікаў, урад забараніў апошнім набываць зямлю ў Беларусі і Літве, браць пазыкі ў банках; у навучальных установах дазвалялася толькі руская мова. У першае дзесяцігоддзе пасля паўстання расіяне набылі на Пружаншчыне маёнткі Калкі, Бакуны, Дымнікі, Перасмыкі, Рэчыца, Тэўлі, Бяроза-Картузская і Нараўка; наўзамен выселеным з Піняжкаў жыхарам таксама прыйшлі расійскія сяляне.
У 1865 годзе быў створаны Часовы пружанскі камітэт для ўладкавання спраў праваслаўнай царквы. Па ягоным рашэнні былі закрыты касцёлы ў Сяльцы і Бярозе Пружанскага павета. Штрафы і кантрыбуцыі выкарыстоўваліся для будаўніцтва праваслаўных цэркваў і ўтрымання праваслаўнага духавенства. На канфіскаваныя ва ўдзельнікаў паўстання сродкі, напрыклад, была пабудаваная царква Аляксандра Неўскага ў Пружанах. Каталіцкая царква ў сядзібным комплексе Стары Куплін, збудаваная ў 1834 годзе як пахавальня роду Крашэўскіх, была перададзеная праваслаўным. Недабудаваны Валенціем Швыкоўскім касцёл паводле праекта італьянскага архітэктара Генрыка Марконі пасля паўстання быў адкрыты як праваслаўная Прачысценская царква, а ксёндз Гансеўскі, які хаваў у гэтым касцёле рэчы і зброю для паўстанцаў, быў сасланы ў Архангельскую губерню.
Аднак рэпрэсаваны былі не толькі ўдзельнікі паўстання. Ксёндз Г. Бычкевіч у 1864 годзе быў сасланы ў Сібір за вянчанне каталіцка-праваслаўнай пары. Калі ў 1860 годзе ў Пружанах налічвалася 1187 вернікаў, дык у 1870 годзе — усяго 404. Агулам у другой палове XIX стагоддзя ў павеце засталіся толькі тры каталіцкія парафіі, у той час як колькасць праваслаўных дасягнула 19.
З-за паўстання Пружаны пазбавіліся магчымасці мець чыгуначнае злучэнне. Яшчэ да з’яўлення ў Беларусі чыгунак група буйных палескіх землеўласнікаў, сярод якіх былі князі Эдвін Друцкі-Любецкі, Уладзіслаў і Раман Сангушкі, Пётр Вітгенштэйн, графы Іван Тышкевіч, Аўгуст Замойскі, Стэфан і Канстанцін Патоцкія, хадайнічалі аб пракладцы чыгункі ад Беластока цераз Пружаны ў Пінск і далей на Валынь. 28 чэрвеня 1862 года цар Аляксандр II ужо даў на гэта свой дазвол. Аднак у сувязі з паўстаннем Заходні камітэт, створаны дзеля ўзмацнення адміністрацыйнага нагляду ў краі, пераглядзеў пытанне пра мэтазгоднасць пабудовы чыгункі, зрабіўшы наступную выснову: яе пабудова, «не адпавядаючы меркаванай мэце, прывяла б толькі да злучэння Заходніх губерняў з Царствам Польскім, што зусім неадпаведна відам урада, які імкнецца звязаць Заходнія губерні чыгункай не з Царствам Польскім, а з цэнтрам Імперыі». 28 мая 1863 года гэтае рашэнне атрымала ўхвалу імператара.
Паўстанне паспрыяла абуджэнню нацыянальнай свядомасці беларускага народа і зрабіла велізарны ўплыў на ажыўленне рэвалюцыйнага руху ў Еўропе.
Памяць
У гонар паўстанцаў, палеглых у бітве пад Ласасінам 24 мая 1863 года, мясцовыя жыхары паставілі на месцы пахавання 40 жаўнераў ва ўрочышчы Гантарыя драўляны крыж. Улады міжваеннай Польшчы ў 1928 годзе паставілі на гэтым месцы гранітны помнік з выбітым надпісам: «''Prochom 40 powstanców polskich poległych w 1863 r. w walkach z najezdzcą. Mieszkańcy powiatu''». З прыходам савецкай улады помнік быў узарваны. За нямецкім часам на магіле быў пастаўлены драўляны крыж, але ў хуткім часе партызаны спілавалі і яго. У 1989 годзе група энтузіястаў (настаўнік з Клепачоў Мікалай Пянка, вясковец з Ласасіна Якуб Заяц) з дапамогай краязнаўцаў з Ружанаў (Аляксандр Пракапеня і Юрый Малышэўскі) і Пружанаў (Генадзь Сарока, Язэп Машкала, Іван Здановіч) знайшлі і аднавілі помнік. Матэрыяламі і транспартам дапамаглі Пружанская ПМК і радыёзавод. Аднак у 1998 годзе помнік быў расстраляны з верталёта (побач знаходзіцца ваенны палігон). Чарговы раз помнік адноўлены ў 2000 годзе, 8 кастрычніка таго ж года адбылося ягонае ўрачыстае адкрыццё і асвячэнне з удзелам каталіцкага святара з Ружанаў Януша і праваслаўнага айца Уладзіміра з Варанілавічаў.
Сівас (правінцыя)
Сівас (Sivas), правінцыя ў цэнтральнай частцы Турцыі. Плошча 28,5 тыс. кв. км. Насельніцтва 810 тысяч чалавек (2007). Адміністрацыйны цэнтр — горад Сівас.
Землі Сіваса славяцца багатым гістарычным і культурным мінулым, у сярэднявечча тут праходзіў Вялікі шоўкавы шлях. На тэрыторыі правінцыі размяшчаюцца аб’екты спіса Сусветнай спадчыны — Вялікая мячэць і дапасаваны да яе медыцынскі цэнтр у горадзе Дыўрыйі.
Паўстанне 1863 года на Пружаншчыне
Памяць
Пружанскі паэт Мікола Антаноўскі прысвяціў паўстанцам верш «Касінерам Каліноўскага», выдадзены ў ягоным зборніку «Святаяннік».
Лужкі (Руднянскі раён)
Лужкі (Лужки) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Панізоўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 68 жыхароў (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 40 км на поўнач ад Рудні, за 21 км на захад ад аўтадарогі Смаленск — Невель. За 42 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Хуан Рамон Балькарсэ
Хуан Рамон Гансалес дэ Балькарсэ (JJuan Ramón González de Balcarce;, Буэнас-Айрэс — , Кансэпсьён-дэль-Уругвай) — аргенцінскі ваенны і палітычны дзеяч.
Біяграфія
Хуан Рамон удзельнічаў у барацьбе супраць брытанскага ўварвання ў 1807 годзе, і ў ваеннай кампаніі ў Перу 1812 пад камандаваннем генерала Мануэля Бельграна. Займаў пасаду губернатара Буэнас-Айрэса з 1818 да 1820 г. За гады кіравання дэ Росаса займаў пасаду міністра абароны. У 1832 годзе ён зноў быў абраны губернатарам Буэнас-Айрэса. 11 кастрычніка 1833 года адбыўся судовы працэс супраць дэ Росаса. У гэты час пад сценамі рэзідэнцыі губернатара сабраўся вялікі натоўп гауча і беднякоў, якія патрабавалі вызвалення Росаса з-пад варты і адстаўкі Балькарсэ. Войскі, якія павінны стрымліваць натоўп, павярнулі зброю супраць урада і далучыліся да народа. Балькарсэ быў аддадзены пад суд, а яго месца заняў Хуан Хасэ В’ямонтэ. Балькарсэ быў заключаны і памёр у ссылцы ў Кансепсьён.
Постіндустрыяльнае грамадства
По́стіндустрыя́льнае грама́дства — гэта грамадства, у эканоміцы якога, у выніку навукова-тэхнічнай рэвалюцыі і істотнага росту даходаў насельніцтва, прыярытэт перайшоў ад пераважнай вытворчасці тавараў да вытворчасці паслуг. Вытворчым рэсурсам становяцца інфармацыя і веды. Навуковыя распрацоўкі становяцца галоўнай рухальнай сілай эканомікі. Найбольш каштоўнымі якасцямі з'яўляюцца ўзровень адукацыі, прафесіяналізм, навучальнасць і крэатыўнасць працаўніка.
Постіндустрыяльнымі краінамі завуць, як правіла, тыя, у якіх на сферу паслуг прыпадае значна больш паловы ВУП. Пад гэты крытэрый трапляюць, у прыватнасці, ЗША (на сферу паслуг прыпадае 80 % ВУП ЗША, 2002), краіны Еўрасаюза (сфера паслуг — 69,4 % ВУП, 2004), Аўстралія (69 % ВУП, 2003), Японія (67,7 % ВУП, 2001), Канада (70 % ВУП, 2004).
Папскі Латэранскі ўніверсітэт
Папскі Латэранскі ўніверсітэт (Pontificia Universitas Lateranensis) — каталіцкая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам ўніверсітэта з сядзібай у Рыме, якая кіруецца Святым Прастолам.
Гісторыя
Універсітэт быў заснаваны ў 1773 годзе Папам Кліментам XIV пасля таго, як ён забараніў Ордэн Іезуітаў, і афіцыйна даверыў духавенству Рымскай дыяцэзіі місію выкладаць тэалогію і філасофію навучэнцам рымскіх вучэльняў.
У 1824 годзе Папа Леў XII аднавіў Ордэн іезуітаў і вярнуў ім тое, што стала Папскім Грыгарыянскім універсітэтам. На месцы, дзе ў 1853 годзе стаяў палац Святога Апалінарыя, Папа Пій IX заснаваў факультэт кананічнага і цывільнага права і Папскі інстытут Utriusque Iuris. Новая ўстанова атрымала назву Папская рымская семінарыя.
Папа Пій XI даў вучэльне пастаяннае месца ў базіліцы святога Яна на Латэране, а ў 1932 годзе генеральны вікарый Рыма быў прызначаны яго канцлерам. У наступным годзе Папа Ян XXIII узвёў інстытут ва ўніверсітэт і даў яму назву Папскі Латэранскі ўніверсітэт.
У 1981 годзе Папа Ян Павел ІІ заснаваў ва ўніверсітэце Папскі інстытут па вывучэнні шлюбу і сям’і, які мае права надаваць навуковыя ступені. Папа Францыск І змяніў яго місію ў верасні 2017 года, перайменаваўшы яго ў Папскі тэалагічны інстытут навук аб шлюбе і сям’і імя Яна Паўла ІІ. Інстытут мае паўнамоцтвы прысуджаць уласныя вучоныя ступені.
У 2001 годзе было створана выдавецтва Латэранскага ўніверсітэта для выдання навуковых публікацый і часопісаў.
Згодна з пастановай Міністэрства універсітэтаў і навуковых даследаванняў Італьянскай Рэспублікі ад 21 верасня 2006 года дыпломы ўніверсітэта вызнаны эквівалентнымі дыпломам, выдаваемым італьянскімі дзяржаўнымі ўніверсітэтамі.
Саланешанскі раён
Саланешанскі раён (Солоне́шенский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Плошча — 3529 км². Утвораны ў 1924 годзе. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Саланешнае, размешчанае за 320 км ад Барнаула.
Геаграфія
Раён размешчаны на паўднёвым усходзе края. Мяжуе з раёнамі Алтайскага края: на паўднёвым захадзе — з Чарышскім, на паўночным захадзе — з Усць-Калманскім, на поўначы — з Петрапаўлаўскім, на поўначы — са Смаленскім, на ўсходзе — з Алтайскім, на поўдні — з Усць-Канскім раёнам Рэспублікі Алтай.
Любамір Рэгак
Лю́бамір Рэ́гак (Ľubomír Rehák; нар. 24 лютага 1970, Топальчаны) — славацкі дыпламат, пасол Славакіі ў Вялікабрытаніі (з 2015). Магістр, доктар філасофіі.
Біяграфія
Любамір Рэгак у 1992 годзе скончыў Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных зносін, у 1997 абараніў у ім дысертацыю і атрымаў званне доктара філасофіі.
Дыпламатычную службу пачаў у Міністэрстве замежных спраў Славакіі ў Браціславе.
NGC 2786
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Пасёлак Льнозавода (Руднянскі раён)
Гісторыя
Першы пуск Руднянскага ільнозавода адбыўся ў 1932 г.
Дзень ДНК
Дзень ДНК — памятны дзень, які адзначаецца 25 красавіка ў некаторых краінах свету, арганізацыях, звязаных з біялагічнымі даследаваннямі, і ў сетцы Інтэрнэт. Ім адзначаецца дзень у 1953, калі Джэймс Уотсан, Фрэнсіс Крык, Марыс Уілкінс, Разалінд Франклін і калегі апублікавалі артыкулы ў навуковым часопісе «Nature», у якіх апісалі структуру ДНК. . Далей у гэты ж дзень у 2003 было абвешчана, што Праект геному чалавека вельмі блізкі да завяршэння.
У ЗША Дзень ДНК ўпершыню адсвяткавалі 25 красавіка 2003 года пры падтрымцы Сената і Палаты прадстаўнікоў. Аднак, гэта было аднаразовае святкаванне. Аднак, штогадовае святкаванне было арганізавана Нацыянальным інстытутам даследавання геному чалавека (National Human Genome Research Institute, NHGRI) з 23 красавіка 2010 года. Тады ж некалькі арганізацый абвясцілі 25 красавіка «Міжнародным днём ДНК». У 2013 споўнілася 60 гадоў першым публікацыям па структуры ДНК, таму падзея набыла значную агалоску ў сацыяльных сетках.
Пасёлак Льнозавода (Руднянскі раён)
Гісторыя
У Вялікую Айчынную вайну пасёлак быў акупаваны нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалены ў кастрычніку 1943 года.
Сярэднячэшскі край
Геаграфія
Сярэднячэшскі край размешчаны ў так званым «Багемскім катле». На поўначы і ўсходзе края мясцовасць раўнінная, на поўдні і паўднёвым захадзе распасціраюцца ўзгоркі. Самы высокі пункт — Ток (Tok) — 864 метраў над узроўнем мора, самы нізкі пункт знаходзіцца на беразе Лабы (Эльбы) у раёне Мельнік з вышынёй 153 метра над узроўнем мора. 61 % плошчы края заняты сельскагаспадарчымі ўгоддзямі. На большай частцы тэрыторыі края, за выключэннем гарыстай мясцовасці на поўдні, урадлівыя чарназёмныя глебы з высокім утрыманнем перагною. У пагорыстай мясцовасці пераважаюць пясчаныя глебы. 28 % тэрыторыі края займаюць лясы. У той час як у паўночнай частцы рэгіёна лясы галоўным чынам былі высечаны, каб выкарыстаць зямлю для патрэб сельскай гаспадаркі, у даліне ракі Сазавы і ў Рожміталі захаваліся лясныя масівы.
Па тэрыторыі края працякаюць наступныя рэкі:
У Сярэднячэшскім краі, асабліва ў далінах рэк Влтавы і Лабы, досыць цёплы і спрыяльны для сельскай гаспадаркі клімат.
Гісторыя
Край утвораны 1 ліпеня 1960 года законам рэспублікі Чэхаславакія № 36/1960 СЗ «Аб тэрытарыяльным падзеле дзяржавы», прынятым 11 красавіка 1960 года. З 1 студзеня 2000 года паралельна існуе аўтаномная адміністрацыйная адзінка з тымі ж назвай і тэрыторыяй. Сярэднячэшскі край пакрывае значную частку тэрыторыі Пражскага края, які існаваў у 1949—1960 гадах.
Адміністрацыйны падзел
Край падзяляецца на 12 раёнаў.
Паводле перапісу насельніцтва 2011 года :
Найбольшую плошчу займае раён Пршыбрам (15 % ад плошчы края), меншы па плошчы — Прага-захад (5 % ад плошчы). Паводле даных за 2005 год у краі знаходзілася 1146 населеных пунктаў, большая частка з якіх — на тэрыторыі раёна Млада-Болеслаў (123), меншая — у раёне Мельнік (70).
У Сярэднячэшскім краі няма буйных мегаполісаў. 43 % усяго насельніцтва рэгіёна пражывае ў населеных пунктах з колькасцю жыхароў меней 2000.
Эканоміка
У краі развіта як сельская гаспадарка, так і прамысловая вытворчасць. Асноўным сельскагаспадарчым раёнам з’яўляецца даліна ракі Лабы, у якой вырошчваюць пшаніцу, цукровы бурак, гародніну, садавіну.
У Млада-Болеславе знаходзіцца завод па вытворчасці аўтамабіляў «Шкода» (Škoda). Акрамя таго, у краі маецца яшчэ некалькі буйных машынабудаўнічых прадпрыемстваў, прадпрыемствы хімічнай прамысловасці (Spolana), харчовая, паліграфічная прамысловасць, вытворчасць шкла і керамікі. У раёне Кладна ажыццяўляецца здабыча вуглю і вытворчасць сталі.
Транспарт
Сярэднячэшскі край нароўні з Прагай мае самую шчыльную транспартную сетку ў Чэхіі. Нароўні з аўтамабільным і чыгуначным транспартам вялікае значэнне мае рачное суднаходства. Прыкладна тры чвэрці ўсіх перавозак водным транспартам у краіне даводзяцца на долю Сярэднячэшскага края.
У наваколлях Прагі пасажырскія перавозкі ажыццяўляюцца прыгараднымі цягнікамі.
Турызм
На тэрыторыі Сярэднячэшскага края размешчаны шэраг турыстычных славутасцей, у тым ліку помнікі культуры, прызнаныя сусветнай спадчынай ЮНЕСКА (у горадзе Кутна-Гора — Касцёл Святой Барбары, Влашскі Двор і Седлец). Папулярны сярод турыстаў таксама каралеўскі замак Карлштэйн, заснаваны чэшскім каралём і імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі Карлам IV. Акрамя таго, на тэрыторыі края знаходзяцца сярэдневяковыя замкі Кршываклат у наваколлях Ракаўніка, Чэскі-Штэрнберк, Конапіштэ (былая рэзідэнцыя эрцгерцага і спадчынніка аўстра-венгерскага прастола Франца Фердынанда), крэпасць Кокаржын каля горада Мельнік, замак Ланы.
У наваколлях Кршываклата размешчаны прыродны парк і біясферны запаведнік, ахоўнымі прыроднымі тэрыторыямі з’яўляюцца таксама прыродныя паркі Кокаржын, Чэскі-Крас і Чэскі-Рай.
На рэках Сазава, Бераўнка і Влтава размешчаны цэнтры воднага турызму.
Пінск
Пінск  — горад абласнога падпарадкавання ў Брэсцкай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Пінскага раёна, каля зліцця рэк Піна і Прыпяць. За 180 км на ўсход ад Брэста. Чыгуначная станцыя на лініі Брэст — Лунінец. Вузел аўтадарог на Іванава, Івацэвічы і Столін , Лунінец. Рачны порт. Пінск называюць сталіцай Палесся, тут знаходзяцца 44 гістарычна-культурныя помнікі, якія ахоўваюцца Рэспублікай Беларусь. Насельніцтва 137 961 чал. (2018).
Назва
Назва Пінск утварылася ад назвы ракі Піны. У гістарычных крыніцах таксама згадваецца як Пиньск, Пинеск.
Назва ракі Піна балцкага паходжання. Балцкія назоўныя аналагі — прускія тапонімы Pinno, Pynouwe, літоўскі гідронім Pynauja. Звязана з літоўскім pinti «плесці (кош, плот, касу)», pynė «каса», прускім panto «путы». Далей да індаеўрапейскага *(s)pen- «сплятаць, скручваць». Назва адносілася да звілістасці рачнога рэчышча.
Згодна з народна-этымалагічнай версіяй, назва Піны ад украінскага (паляшуцкага) піна «пена», якая па рацэ плавала. Паводле іншай версіі, украінска-паляшуцкая вымова назваў «Пыньск» і «Пына» дазваляе звязаць са словамі тыпу «спыніць» (укр. спинити).
У Сярэднявеччы
Першы пісьмовы ўспамін пра Пінск («Пінеск») змяшчаецца ў «Аповесці мінулых часоў» і датуецца 1097 годам. Узнікненне горада ў XI стагоддзі пацвярджаюць археалагічныя звесткі. Да XII стагоддзя ён уваходзіў у склад Тураўскага княства.
У XIII стагоддзі Пінск стаў цэнтрам Пінска-Тураўскай епархіі. Пад 1263 годам упершыню ўпамінаецца праваслаўны храм пры манастыры ў прадмесці Лешча — рэлігійным і асветніцкім цэнтры Піншчыны.
У пачатку XIV стагоддзя Пінскае княства далучылася да Вялікага Княства Літоўскага. Неўзабаве ў самім горадзе збудавалі замак. З 1320 года тут княжыў Нарымунт Гедзімінавіч, які ў 1348 годзе загінуў у бітве з крыжакамі. У 1396 годзе будучы вялікі князь Жыгімонт Кейстутавіч заснаваў у Пінску касцёл францысканцаў. Станам на 1471 год у горадзе валадарыла княгіня Марыя — удава Сямёна Алелькавіча, які вёў свой род ад Гедзіміна. У вялікай колькасці яе дароўных грамат ўтрымліваюцца першыя вядомыя пісьмовыя ўпамінанні вёсак Піншчыны.
У 1521 годзе вялікі князь Жыгімонт Стары перадаў Пінск сваёй жонцы вялікай княгіні Боне, якая пачала актыўна праводзіць аграрныя пераўтварэнні на Палессі. У 1527 годзе сцены Пінскага замка спынілі апошні набег татар на Літву. З 1539 года горад стаў цэнтрам староства.
У сярэдзіне XVI стагоддзя ў Пінску было 27 вуліц і 800 двароў, а таксама магутная сістэма ўмацаванняў. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) горад стаў сталіцай павета Берасцейскага ваяводства.
У Рэчы Паспалітай
12 студзеня 1581 года кароль і вялікі князь Стэфан Баторый надаў Пінску магдэбургскае права (пацвярджалася ў 1589, 1633, 1650, 1785 гадах) і герб: «у чырвоным полі шчыта залаты лук са стралой і нацягнутай цецівой». Неўзабаве тут збудавалі ратушу.
Пасля заключэння Берасцейскай уніі (1596) утварылася Турава-Пінская грэка-каталіцкая епархія. У 1636—1675 гадах у горадзе ўзвялі мураваныя езуіцкія касцёл і калегіум. У 1648 годзе на Запарожжы пачалося паўстанне Хмяльніцкага, якое набыла характар рэлігійнай вайны. Хваляванні дайшлі і да Пінска, але іх удзельнікаў разам з казакамі разбіў гетман польны Януш Радзівіл. У сярэдзіне XVII стагоддзя горад быў важным цэнтрам гандлю, тут праходзіў шлях з Балтыі да паўднёвых гарадоў Каралеўства Польскага.
У Трынаццацігадовую вайну (1654—1667) 5 кастрычніка 1655 года маскоўскі ваявода Валконскі заняў Пінск, разрабаваў яго і спаліў разам з навакольнымі слабодамі. Пазней у 1660—1664 гадах горад неаднаразова трымаў аблогу казацкіх і маскоўскіх загонаў, якія 25 чэрвеня 1660 года зноў узялі яго штурмам.
У 1705 годзе князь Міхал Вішнявецкі і яго жонка Кацярына заснавалі ў Пінску кляштар бернардзінцаў (праіснаваў да 1832 года). У Вялікую Паўночную вайну ў 1706 годзе кароль Швецыі Карл XII заняў горад, разрабаваў і спаліў яго. Разбурэнні спазнаў і бастыённы замак у прадмесці Каралін, збудаваны спярша для маршалка вялікага і перададзены пазней князям Вішнявецкім. У 1710 годзе ў Пінску, Парахонску, Плешчыцах, Марозавічах, Лапаціне, Калбах спыняўся Васіль Тацішчаў — аўтар пяцітомнай «Гісторыі Расійскай», навуковец, дыпламат, асветнік, падарожнік, дзяржаўны дзеяч XVIII стагоддзя. Таго ж года на Піншчыне па загаду цара маскоўскага Пятра I ён зладзіў вытворчасць 30 гармат і 7 суднаў.
У 1729—1746 гадах пры Пінскім езуіцкім калегіуме працавала друкарня. У 1750—1782 гадах на паўночна-ўсходняй ускраіне прадмесця Каралін айцы-камуністы збудавалі мураваны касцёл, вядомы цяпер пад тытулам Карла Барамеуша. У 1784 годзе ў Пінску спыняўся кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі, які прысутнічаў на цырымоніі закладкі Палаца Бутрымовічаў і наведаў таксама вёскі Лапаціна, Горнава і Альбрэхтова. У 1787 годзе пачалося будаўніцтва мураванага касцёла пры кляштары дамініканцаў. 1 ліпеня 1791 года пачала працу Пінская генеральная кангрэгацыя, чыёю мэтай было ўтварэнне аўтакефальнай праваслаўнай царквы Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага. Аднак другі і трэці падзелы Рэчы Паспалітай не дазволілі здзейсніцца гэтым планам.
У Расійскай Імперыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Пінск апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, дзе з 1795 года атрымаў статус павятовага горада Мінскага намесніцтва. У 1804 годзе на землях памешчыка Рыдзеўскага знайшлі вялікі манетны скарб.
У сяряэдзіне XIX стагоддзя Пінск стаў буйным цэнтрам гандлю, тут працавалі 2 гарбарні, завод апрацоўкі медзі, піваварня, тытунёвая фабрыка, млын. У 1857 годзе ў горадзе адкрылася гімназія, пераўтвораная ў 1878 годзе ў рэальнае вучылішча. У 1865 годзе муж і жонка Фляросы заснавалі ў Пінску бальніцу. У 1882 годзе праз горад прайшла паўднёвая лінія Палескіх чыгунак. У 1885 годзе пачалі працаваць суднарамонтны і механічны завод, у 1892 годзе — запалкавая фабрыка «Прагрэс — Вулкан».
У пачатку XX стагоддзя ў Пінску было 5 бальніц, 3 аптэкі, 3 царквы, мужчынскі манастыр, 2 касцёлы, 2 сінагогі, паштова-тэлеграфная кантора, турэмны замак, 22 фабрыкі і заводы з 1100 рабочымі. Станцыя Палескай чыгункі, суднаходства па Прыпяці. Акрамя грузавой прыстані, мелася параходная пасажырская з лініямі Пінск — Кіеў, Пінск — Любяшоў, Пінск — Целяханы. У горадзе працавалі Азова-Данскі камерцыйны банк, рэстарацыя, тэатр, рэальнае вучылішча, жаночая гімназія, 6 прыходскіх школ, 2 пачаткевыя вучэльні, 2 прыватныя гімназіі, 3 прыватныя пачатковыя навучальныя ўстановы, мужчынская духоўнае вучылішча, кнігарні, фатаграфіі, крамы і розныя адміністрацыйныя ўстановы. У сакавіку 1904 года ў Пінску з’явілася тэлефонная сетка (станам на 1910 год яе паслугамі карысталіся 196 абанентаў). У лістападзе 1911 года ў горадзе пачаліся першыя сеансы кінематографа. У 1912—1914 гадах тут жыў і працаваў народны паэт Беларусі Якуб Колас.
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну 15 верасня 1915 года Пінск занялі нямецкія войскі. 4 сакавіка 1918 года ўрад УНР III Устаноўчай граматай ад лістапада 1917 года абвясціў горад часткай украінскай дзяржавы, адначасова з 25 сакавіка таго ж года Пінск уключаны ў склад Беларускай Народнай Рэспублікі. Тэрыторыя Палесся была прадметам перагавораў паміж БНР і УНР. Пад канец 1918 года германскія войскі зышлі з Палесся.
1 студзеня 1919 года Пінск занялі бальшавікі, якія, у адпаведнасці з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі, далучылі яго да БССР як цэнтр павета («падраёна») Брэсцкага раёна. 22 студзеня 1919 года войскі УНР пакінулі Пінск. 5 сакавіка 1919 года адбылася бітва за Пінск паміж Палескай групай войска Польскай Рэспублікі і бальшавікамі, у выніку якой палякі здабылі горад, а таксама цягнікі, ваенныя склады, калону пантонаў і ўзялі ў палон некалькі дзясяткаў салдат. У жніўні 1920 года Пінск зноў занялі бальшавікі, якія ўтрымлівалі горад да 26 верасня 1920 года, але вымушаны былі адступіць.
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Пінск апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў сталіцай павета Палескага ваяводства. У міжваенны перыяд Пінск быў адным з найзначнейшых у Польшчы цэнтраў пасялення расійскай эміграцыі (гл. Рускае дабрачыннае таварыства, Рускае таварыства моладзі), а таксама самы «яўрэйскі» горад на Усходніх Крэсах. 7 верасня 1921 года здарыўся вялікі пажар: агонь знішчыў практычна ўсю цэнтральную частку горада. У 1924 годзе ў Пінску заснавалі краязнаўчы музей (адкрыўся ў 1926 годзе). Увосень 1934 года Пінск і сучасны Пінскі раён з навуковай экспедыцыяй наведала сусветна вядомая амерыканская даследчыца Луіза Арнер Бойд. У 1936 годзе ў гарадскім парку «Лешча» прайшла вялікая сельскагаспадарчая выстаўка, напярэдадні якой выйшаў «Informator m. Pinska».
У 1939 Пінск увайшоў у БССР, у кастрычніку таго ж года савецкія карныя органы расстралялі ці вывезлі ў Катынь больш за 500 палякаў і беларусаў. Васіль Корж і яго паплечнікі з НКВД бралі ўдзел у забойстве людзей. 4 снежня 1939 горад стаў цэнтрам Пінскай вобласці (існавала да 1 жніўня 1954). У Другую сусветную вайну з 4 ліпеня 1941 да 14 ліпеня 1944 Пінск знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.
17 студзеня 1987 у Пінску адкрыўся новы будынак аўтавакзала, 5 красавіка таго ж года да новага Пінскага порта прычаліла першае судна. 7 лістапада 1989 у горадзе адкрыўся новы будынак Цэнтральнай бібліятэкі. 15 жніўня 1992 выйшла першая тэлепраграма пінскага тэлеканала «Вараг».
Рэспубліка Беларусь
25 кастрычніка 2010 года на заводзе «Пінскдрэў» адбыліся выбух і пажар, у выніку якіх загінула 14 чалавек.
Геаграфія
Пінск стаіць у вусці ракі Піны ля месца яе ўпадзення ў Прыпяць, якая аддзяляе горад ад прылеглых балот. У старажытнасці балоты, якія лічыліся дном міфічнага «Герадотава мора», былі адзінай прыроднай абаронай ад захопнікаў. Раней Піна і Струмень (так палешукі называюць Прыпяць у верхнім цячэнні), зліваліся насупраць старога замка. Рэчышча ракі ў межах Пінска зрэзанае, шырыня складае 35—55 метраў.
Пінск знаходзіцца ў часавым поясе, які пазначаецца па міжнародным стандарце як Eastern European Time (Усходнееўрапейскі час), EET (UTC+2). Улетку ў Беларусі выкарыстоўваецца ўсходнееўрапейскі летні час (UTC+3).
Прырода
Горад атачае лесапаркавая зона «Лугі». На тэрыторыі Пінска знаходзіцца некалькі паркаў (у тым ліку парк культуры і адпачынку, дзіцячы гарадок на вул. Заслонава) і сквераў. Ландшафт навакольных тэрыторый галоўным чынам антрапагенны — сельскагаспадарчыя ўгоддзі, дачныя пасёлкі, сустракаюцца асобныя лясныя масівы (сасна, бяроза і г.д.).
Пінск — цэнтр меліярацыі Палесся на некалькі дзесяцігоддзяў. У наш час у горадзе працягвае сваю працу РУП «Палессегіправадхаз».
Клімат
Пінск размяшчаецца ў зоне ўмерана кантынентальнага клімату. Праз уплыў марскіх паветраных мас тут мяккая зіма і ўмерана цёплае лета. Цыклоны, якія з’яўляюцца прычынай гэтага, перамяшчаюцца з Атлантычнага акіяна з захаду на ўсход. Сярэдняя тэмпература студзеня складае −4,5 °C, ліпеня 18,5 °C. Гадавая колькасць ападкаў — каля 630 мм. Колькасць дзён з тэмпературай, вышэйшай за нуль, складае 253. У сярэднім назіраецца 165 дзён з ападкамі.
Насельніцтва
<div style="float:right"  caption="Дынаміка змянення колькасці насельніцтва Пінска (XVI—ХХI стагоддзі)" >
Эканоміка
У 1836—1910 гадах працаваў Альбрэхтаўскі стэарынавы і мылаварны купецкі завод.
Транспарт
Пінск — значны чыгуначны, аўтамабільны, рачны транспартны вузел. Працуюць два аўтапаркі (пасажырскі і грузавы), некалькі аўтамабільных баз. Эксплуатацыяй ракі Піны займаецца РУЭСП «Дняпроўска-Бугскі водны шлях». У сферы чыгуначнага транспарту працуе «Даследчы завод шляхавых машынаў».
Грамадскі транспарт у Пінску прадстаўлены аўтобусамі. Аўтобусная сетка Пінска адкрылася 10 жніўня 1946 і налічвае цяпер больш за 40 маршрутаў. Рухомы састаў — галоўным чынам аўтобусы МАЗ-103, МАЗ-105 і МАЗ-107. Прыгарадныя і міжгародныя аўтобусныя рэйсы ажыццяўляюцца з аўтавакзала. Аўтобусныя маршруты злучаюць Пінск з Брэстам, Гродна, Мінскам і іншымі гарадамі Беларусі, а таксама з Варшавай, Вільнюсам, Масквой, Чарнаўцамі.
Чыгуначная станцыя «Пінск» адкрылася ў 1884 годзе. Чыгуначныя маршруты злучаюць Пінск з многімі гарадамі Беларусі, Украіны і Расіі. Цягнікі далёкага руху ходзяць праз Пінск да Мінска, Смаленска, Масквы, Гомеля, Віцебска, Кіева, Сімферопаля. Праз горад праходзяць маршруты прыгарадных цягнікоў: Брэст — Лунінец, Драгічын — Лунінец і іншыя.
Культура
У Пінску дзейнічаюць гарадскі Дом культуры, Палац культуры «Трыкатажнік», Дом культуры ЗАТ «Пінскдрэў», дзяржаўны Музей Беларускага Палесся, гарадскі парк культуры і адпачынку, Палескі драматычны тэатр, гарадская кінавідэасетка (кінатэатр «Перамога», відэатэка), кінавідэапракат, гарадская канцэртная зала. У месце працуюць тэатр-студыя «Дыяген» і народны моладзевы тэатр «Візаві».
Дзейнічае цэнтралізаваная бібліятэчная сістэма, у якую ўваходзяць: цэнтральная бібліятэка для дарослых, дзіцячая бібліятэка і 7 філіялаў з агульным кніжным фондам у 600 тысяч асобнікаў. У 1986 адкрылася дзіцячая бібліятэка, у фондах якой больш за 100 тысяч кніг.
Блакітнае акно
Лазурнае акно (it-Tieqa Żerqa) — вапняковая прыродная скала, якая дасягала 28 метраў у вышыню і мела форму аркі. Уваходзіць у Спіс сусветнай культурнай і прыроднай спадчыны ЮНЕСКА з 1998 года па крытэрыях VII, VIII, IX і X. Размяшчалася на захадзе вострава Гоца (Мальта), у Міжземным моры, побач з унутраным морам Гоца і Блакітнай бухтай (Dwejra Bay). З’яўлялася месцам турызму і дайвінгу.
Пінск
Культура
У горадзе налічваецца больш за 100 калектываў мастацкай самадзейнасці: харавыя, харэаграфічныя, тэатральныя, інструментальныя, вакальныя, эстрадна-цыркавыя. 34 калектывы маюць званне «народны» і «ўзорны». Дзейнічае 5 навучальных устаноў, дзе навучаецца больш за 1,5 тысячы навучэнцаў, вучэльня мастацтваў, дзіцячыя музычныя школы № 1, № 2, дзіцячая харэаграфічная школа, дзіцячая школа выяўленчага мастацтва.
Блакітнае акно
Пасля многіх гадоў натуральнай эрозіі, якая выклікала падзенне часткі аркі, арка і слуп абваліліся ў час шторму 8 сакавіка 2017 года, у 9:40 па мясцовым часе.
Пінск
Культура
Раз у два-тры гады ў канцы вясны — пачатку лета ў Пінску праходзіць Міжнародны фестываль фальклору «Палескі карагод». У апошні месяц зімы ў месце традыцыйна праходзяць творчыя сустрэчы пад агульнай назвай «Лютаўскія музычныя вечары». Раз у два гады ў красавіку праходзіць традыцыйнае свята гітарнай музыкі «Каралеўская фіеста». Таксама раз у два гады ў маі праходзіць музычнае свята «Віват, баян!» Летам ці ў пачатку восені ў наваколлях Пінска праходзіць міжнародны мотафестываль «Пінск».
Блакітнае акно
Геалогія
Арка сфарміравалася абразіяй і дажджавой эрозіяй цягам 500 гадоў. Скала складаецца з жоўтага вапняку, вядомага як глабігерынавы. У сувязі з гэтым ад аркі адвальваліся кавалкі. Меркавалася, што яна разбурыцца цягам некалькіх гадоў пасля 2010 года. У красавіку 2012 года адбыўся аблом вялізнага кавалка, з-за чаго арка стала няўстойлівай і змянілася форма акна. Раніцай 8 сакавіка 2017 года Блакітная арка канчаткова абвалілася. Аб падзеі абвясціў у Twitter прэм’ер-міністр Мальты Джозеф Мускат.
Пінск
Адукацыя
У Пінску працуе 33 дзіцячых дашкольных устаноў; 15 сярэдніх школ; 3 гімназіі; ПУА «Сярэдняя школа „Бейс-Агарон“»; ліцэй УА «Палескі дзяржаўны ўніверсітэт»; цэнтр карэкцыйна-развіваючага навучання і рэабілітацыі; сацыяльна-педагагічны цэнтр; цэнтр сучасных сродкаў навучання; цэнтр тэхнічнай і мастацкай творчасці дзяцей і моладзі.
Блакітнае акно
У фільмах
Блакітнае акно можна бачыць у фільмах «Бітва тытанаў» (1981) на 104 хвіліне і «Граф Монтэ-Крыста» (2002) на 13-й хвіліне. Яго таксама можна пабачыць у тэлесерыяле «Адысей» (1997), які зняў расійскі рэжысёр Андрэй Канчалоўскі і ў амерыканскім серыяле «Гульні тронаў» у жанры фэнтэзі. Здымкі апошняга прывялі да палемікі ў сувязі з пашкоджаннем экасістэмы.
Пінск
Адукацыя
У горадзе працуюць 2 музычныя школы, дзіцячая харэаграфічная школа, школа выяўленчага мастацтва.
Атрыманне прафесійна-тэхнічнай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі забяспечваюць:
Атрыманне вышэйшай адукацыі забяспечвае УА «Палескі дзяржаўны ўніверсітэт» і Пінскі філіял УА «Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія».
12 верасня 2001 г. у Пінску адбылося адкрыццё Міждыяцэзіяльнай вышэйшай духоўнай семінарыі імя Святога Тамаша Аквінскага.
Спорт
Пінск — адзін з самых спартыўных гарадоў Беларусі, у 2009 годзе ён заняў 2 месца ў гэтай намінацыі.
У Пінску размяшчаецца Спецыялізаваная дзіцяча-юнацкая школа алімпійскага рэзерву ў вяслярных відах спорту, выхаванцы якой — алімпійскія чэмпіёнкі 1996 года Тамара Давыдзенка, Яраслава Паўловіч. Тры чэмпіянаты Еўропы па мотаболе прымаў за апошнія паўтара дзесяцігоддзі спартыўны комплекс БЕЛАСТТ.
Станам на 1 студзеня 2003 года ў Пінску было 128 спартыўных збудаванняў, у тым ліку 3 стадыёны з трыбунамі, 50 спартыўных зал, 2 басейны, 11 міні-басейнаў, 38 прыстасаваных памяшканняў. У спартыўных школах горада займалася каля 30 тыс. юных спартсменаў па 15 відах спорту. Апроч таго, у месце працуе шахматна-шашачны клуб.
Спарткомплекс «Хваля»
Увод у эксплуатацыю лядовай арэны «Хваля» адбыўся 29 снежня 2007. Унікальнасць яе ў тым, што тут упершыню ў Беларусі выкарыстоўваюцца гнута-клееныя драўляныя аркі пад дахам. Асноўныя параметры арэны адпавядаюць еўрапейскім стандартам: шырыня лядовага пакрыцця — 29 м, даўжыня — 60 м, агульная плошча — 8450 м², колькасць гледачоў — звыш 600 чалавек.
Басейны прызначаюцца не толькі для студэнцкіх заняткаў, але і для ўсіх жыхароў Пінска. Пры неабходнасці спаборніцтва могуць глядзець каля 500 чалавек. Стадыён мае сучаснае інжынернае абсталяванне, яго трыбуны разлічаны на больш чым 3000 гледачоў.
ФК «Хваля-Пінск»
У Пінску ёсць уласны футбольны клуб «Хваля», заснаваны ў 1987 годзе, зваўся «Камунальнік» (1989—1996), «Пінск-900» (1997—2005). Хатнія гульні праводзіць на стадыёне «Хваля» (умяшчальнасцю 3100 месцаў). Срэбны прызёр чэмпіянату Беларусі ў першай лізе, а таксама 4-разовы бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі. За 18 сезонаў, праведзеных у чэмпіянатах і Кубках Беларусі, «Хваля» згуляла 497 матчаў: 238 перамогаў, 94 нічыі, 165 паразаў, розніца мячоў 806:597 (станам на 1 студзеня 2009).
«Аўтамабіліст»
Найбольш тытулаваны клуб Беларусі, заснаваны ў 1979 годзе. 17-разовы чэмпіён Беларусі, 6-разовы срэбны прызёр, 16 разоў здабываў кубак Беларусі, срэбны прызёр чэмпіянату Усходне-Еўрапейскай лігі 2007 года, бронзавы прызёр 2006 года.
Медыцына
Медыцынскыя паслугі насельніцтву Пінска аказвае шэраг спецыялізаваных устаноў аховы здароўя. У месце дзейнічае УАЗ «Пінская цэнтральная паліклініка» (1 філіял), УАЗ «Пінская цэнтральная бальніца» (1 філіял), УАЗ «Дзіцячая бальніца» (1 філіял), УАЗ «Міжраённы радзільны дом» (2 філіяла), УАЗ «Стаматалагічная паліклініка» (1 філіял).
Дзяржаўны санітарны нагляд у забеспячэнні санітарна-эпідэмічнага дабрабыту насельніцтва ажыццяўляе ДУ «Пінскі занальны цэнтр гігіены і эпідэміялогіі».
Турыстычная інфармацыя
Пінск — перспектыўны цэнтр турызму Беларусі міжнароднага значэння. У колішнім кляштары езуітаў працуе Музей Беларускага Палесся.
Гатэлі: «Аэліта», «Прыпяць», «Спорт», «Хваля».
Пінск з’яўляецца другім па колькасці захаваных помнікаў архітэктуры ў Беларусі горадам пасля Гродна. На працягу стагоддзяў у Пінску ўзводзіліся грамадзянскія і сакральныя збудаванні, у якіх не толькі захоўваліся мясцовыя традыцыі і рысы Палескага дойлідства папярэдніх эпох, але і выкарыстоўваліся дасягненні еўрапейскай архітэктуры.
Архітэктура Пінска
Архітэктурнае аблічча Пінска складвалася з XVI ст.: у гэты час існавалі Траецкі мост, 2 брамы, 14 цэркваў, 3 праваслаўныя манастыры (Лешчанскі, Варварынскі і Богаяўленскі) і 2 каталіцкія кляштары (францысканцаў і дамініканцаў). Цягам XVII—XVIII стст. сфарміраваўся архітэктурны цэнтр горада: тут збудавалі мураваныя езуіцкі касцёл і калегіум, дамініканскі і кармеліцкі кляштары, ратушу, палац Бутрымовічаў, кляштар бернардзінцаў, у прадмесці Каралін — замак, касцёл Карла Барамеуша.
Браян Керніган
Браян Уілсан Керніган (Brian Kernighan, нарадзіўся ) — канадскі інфарматык.
Ён працаваў у Bell Labs і садзейнічаў развіццю Unix разам са стваральнікамі Unix Кенам Томпсанам і Дэнісам Рычы. Імя Керніган стала шырока вядомым дзякуючы яго суаўтарству першай кнігі пра мову праграмавання C (пад назвай «C (The Programming Language)») з Дэнісам Рычы. Керніган пацвердзіў, што не ўдзельнічаў у распрацоўцы мовы C («гэта цалкам праца Дэніса Рычы», па яго словах). Ён з’яўляецца аўтарам многіх праграм Unix, у тым ліку ditroff. Керніган з’яўляецца суаўтарам моў праграмавання AWK і AMPL. «K» у K&R C і «K» у AWK азначаюць «Kernighan».