cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уладзіслаў Катраманіч
Біяграфія
Уладзіслаў быў у шлюбе з Аленай Шубіч, дачкой Юрая II, які ўзначаліў клан Шубічаў пасля арышту Младана II. З-за таго, што яны знаходзіліся адзін з адным у сваяцтве трэцяй ступені, гэты шлюб запатрабаваў адмысловага дазволу каталіцкай царквы.
Грэбля (Мэнскі раён)
Грэбля (Гре́бля) — вёска ў Мэнскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыкалаіўскага сельсавета.
Тамашоўка (Смаленскі раён)
Тамашоўка (Томашевка) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прыгорскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 5 км на паўднёвы ўсход ад Смаленска, за 1 км на захад ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Нагаць. За 7 км на ўсход ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя на лініі Смаленск — Рослаўль.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Новыя Юрковічы
Но́выя Юрко́вічы (, Новые Юрковичи) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сароцкага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ляхаўскага сельсавета.
Мурыўка
Мурыўка (Мурі́вка) — вёска ў Мэнскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыкалаіўскага сельсавета.
Цепеніна (Смаленскі раён)
Цепеніна (Тепенино) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Навасельскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 19 км на паўночны захад ад Смаленска, за 11 км на паўночны ўсход ад аўтадарогі Смаленск — Невель, на беразе ракі Лушчанка. За 19 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Красны Бор на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Драхтык (Гадрут)
Драхтык (Դրախտիկ), Загалбулак (Zoğalbulaq) — сяло ў Гадруцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Подын
Подын (По́дин) — вёска ў Мэнскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыкалаіўскага сельсавета.
Тычыніна (вёска, Смаленскі раён)
Тычыніна (Тычинино) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прыгорскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 12 км на паўднёвы ўсход ад Смаленска, за 6 км на ўсход ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Нагаць. За 2 км на поўнач ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя на лініі Смаленск — Рослаўль.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Канстанцін Мікалай Радзівіл
Князь Канстанцін Мікалай Юзаф Радзівіл (10 ліпеня 1902, Сташаў — верасень 1944) — польскі арыстакрат і землеўладальнік, афіцэр Арміі Краёвай.
Біяграфія
Прадстаўнік княжацкага роду Радзівілаў герба «Трубы». Трэці сын князя Мацея Мікалая Якуба Станіслава Радзівіла (1873—1920), графа на Шыдлоўцы, і графіні Ружы Патоцкай (1878—1931). Браты — Крыштаф Мікалай Артур, Артур Мікалай Антоній і Мацей Мікалай Марыя.
У 1924 годзе Канстанцін Радзівіл скончыў Гандлёвую акадэмію ў Антверпене, а ў 1926 годзе — Школу Падхарунжых рэзерву кавалерыі ў Грудзёндзе і атрымаў чын падпаручніка рэзервовай кавалерыі з прызначэннем у 4-ы полк конных стралкоў у Плоцку. Затым кіраваў маёнткам Зэгржэ.
У 1939 годзе ў пачатку Другой сусветнай вайны Канстанцін Радзівіл прыняў удзел у якасці добраахвотніка ў вераснёвай кампаніі, выконваў абавязкі назіральніка ў аэрапорце самастойнай аператыўнай групы «Палессе» генерала Франца Клеберга. Пасля капітуляцыі польскай арміі ён вярнуўся дамоў.
6 кастрычніка 1939 года быў арыштаваны немцамі і пасаджаны ў турму ў Пултуску, дзе знаходзіўся да 18 сакавіка 1940 года. Быў вызвалены са зняволення высілкамі Маўрыкія Патоцкага і яго сябра Яна Піянткоўскага, затым быў высланы з сям’ёй з маёнтка Зэгржэ.
У красавіку 1941 года Канстанцін Радзівіл уступіў у Саюз Узброенай Барацьбы (з 1942 года — Армія Краёва), дзе атрымаў пасаду кватэрмайстара 3-га батальёна Рэйнскага легіёна ў 7-м перыметры варшаўскай акругі «Нашыйнік». 19 красавіка 1944 года атрымаў чын паручніка рэзерву. Таксама Канстанцін Радзівіл з 1941 года прымаў актыўны ўдзел у працы кіраўніцтвам канспірацыйнай арганізацыі зямян, якая дзейнічала на тэрыторыі варшаўскага раёна для забеспячэння Арміі Краёвай.
У верасні 1944 года быў забіты немцамі падчас Варшаўскага паўстання.
Сям’я і дзеці
24 жніўня 1927 года ажаніўся з графіняй Марыяй Жалтоўскай (9 чэрвеня 1906 — 7 жніўня 1999), дачкой графа Леана Жалтоўскага і Ганны Мяжынскай. Іх дзеці:
Таўда
Таўда́ (Тавда) — горад (з 1937года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Таўдынскага раёна Свярдлоўскай вобласці. Насельніцтва 39,5 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1910 годзе.
Горад размешчаны на беразе ракі Таўда (прыток Табола, басейн Обі), за 50 км ад Екацярынбурга. Горад з’яўляецца буйным цэнтрам дрэваапрацоўчай прамысловасці Урала.
Аляксей Канстанцінавіч Габрусеў
Аляксей Канстанцінавіч Га́брусеў ( — ) — савецкі ваенны. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1944). Палкоўнік запасу (2000).
Даваенны час
Аляксей Канстанцінавіч Габрусеў нарадзіўся 1 студзеня 1922 года ў вёсцы Гарошкава Аршанскага павета Гомельскай губерні РСФСР (цяпер Дубровенскі раён Віцебскай вобласці Рэспублікі Беларусь) у сям'і рабочага. Рускі. У 1926 году сям'я Габрусевых пераехала ў Смаленск. Тут у 1939 годзе Аляксей Габрусеў скончыў сем класаў школы № 30, пасля чаго уладкаваўся працаваць памочнікам столяра на завод № 35, адначасова займаўся ў Смаленскам аэраклубе.
Вялікая Айчынная вайна
У пачатку ліпеня 1941 года завод быў эвакуіраваны ў горад Куйбышаў. Адсюль у канцы ліпеня 1941 года Аляксей Канстанцінавіч Габрусеў быў прызваны ў шэрагі Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі Молатаўскім раённым ваенкаматам Куйбышаўскай вобласці. Ваяваў на Заходнім фронце. Удзельнік бітвы за Маскву. Быў цяжка паранены. Пасля трох месяцаў лячэння ў шпіталі А. К. Габрусева накіравалі ў Маршанск, дзе на даўкамплектаванні знаходзілася 167-я стралковая дывізія.
Зноў у дзеючай арміі малодшы сяржант А. К. Габрусеў з ліпеня 1942 на Варонежскім фронце, дзе 167-я стралковая дывізія ўвайшла ў склад аператыўнай групы генерал-лейтэнанта Н. Я. Чыбісава. У канцы ліпеня дывізія, у якой служыў А. К. Габрусеў, была перададзена ў склад 38-й арміі і да студзеня 1943 года вяла абарончыя баі на поўнач ад Варонежа. У снежні 1942 года А. К. Габрусеў быў паранены, але хутка вярнуўся ў строй. У канцы студзеня — пачатку лютага 1943 Аляксей Канстанцінавіч удзельнічаў у Варонежска-Касторненскай наступальнай аперацыі, затым Трэцяй бітве за Харкаў. Да лета 1943 А. К. Габрусеў атрымаў званне сяржанта і прызначаны камандзірам аддзялення ўзвода пешай разведкі 465-га стралковага палка. У жніўні 1943 сяржант Габрусеў удзельнічаў у Белгарадска-Харкаўскай аперацыі — складовай часткі Курскай бітвы. Напярэдадні жнівеньскага наступу аддзяленне сяржанта Габрусева зрабіла разведку пярэдняга краю абароны праціўніка, за што Аляксей Канстанцінавіч атрымаў сваю першую баявую ўзнагароду — медаль «За баявыя заслугі». У ходзе жнівеньскага наступу на Курскай дузе сяржант А. К. Габрусеў быў паранены і на фронт вярнуўся ў пачатку верасня 1943 года. У канцы месяца 167-я дывізія выйшла да Дняпра ў раёне сяла Вышгарад.
Перад фарсіраваннем ракі ўзвод разведчыкаў, у ліку якіх быў і А. К. Габрусеў, атрымаў загад пераправіцца на заходні бераг і ўдакладніць абарону праціўніка. Разведка была праведзена паспяхова, але пры захопе «языка» ўзвод быў знойдзены. У распачатым баі, калі камандзір узвода быў цяжка паранены, Аляксей Канстанцінавіч прыняў камандаванне узводам на сябе. Узвод адбіў некалькі контратак праўзыходных сіл праціўніка, у выніку чаго на створаны невялікі плацдарм 28 верасня 1943 года пераправіліся стралковыя часткі дывізіі. За дзеянні пры фарсіраванні Дняпра Аляксей Канстанцінавіч быў падвышаны ў званні да старэйшага сяржанта і прызначаны на пасаду памочніка камандзіра ўзвода пешай разведкі. Пазней падраздзяленні 167-й дывізіі былі выведзеныя на левы бераг Дняпра і фарсіравалі раку другі раз ля сяла, пасля чаго пачалі з. У баях за сталіцу Украіны 3-5 лістапада старэйшы сяржант Габрусеў з групай разведчыкаў забяспечваў камандаванне 465-га стралковага палка каштоўнымі звесткамі аб суперніку.
10 студзеня 1944 года старэйшаму сяржанту Аляксею Канстанцінавічу Габрусеву указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка».
Пасля адлюстравання контрудару суперніка ў ходзе 197-я стралковая дывізія была падпарадкавана. Узімку 1944 дывізія вяла баі за вызваленне Правабярэжнай Украіны, удзельнічаючы ў і  (з канца студзеня 1944 у складзе ). Аляксей Канстанцінавіч ў гэты час са сваёй разведгрупай знаходзіўся ў тыле ворага і, дзейнічаючы ў раёне сёлаў і, у перыяд з 14 па 29 студзеня 1944 года здабываў каштоўныя разведданыя пра сілы праціўніка, яго дыслакацыі і рухі. Група некалькі разоў рабіла паспяховыя налёты на асобныя групы немцаў, дастаючы важныя штабныя дакументы.
Вясной 1944 старшы сяржант А. К. Габрусеў удзельнічаў ва. У красавіку таго ж 1944 года 167-я стралковая дывізія была перададзена ў склад, у складзе якой Аляксей Канстанцінавіч прыняў удзел у. Летам 1944 года старэйшы сяржант Габрусеў удзельнічаў у вызваленні Заходняй Украіны і паўднёва -ўсходніх раёнаў Польшчы. У ходзе 20 ліпеня 1944 года, ведучы разведку абароны суперніка ў раёне населенага пункта Цепліцэ-Гурне на заходнім беразе ракі Злоты, разведгруппа Габрусева захапіла мост праз раку і на працягу трох гадзін утрымлівала яго да падыходу асноўных сіл, не дазволіўшы суперніку падарваць яго.
У верасні 1944 1-я гвардзейская армія была перададзена на 4-ы Украінскі фронт, у складзе якога Аляксей Канстанцінавіч прымаў удзел у вызваленні і Славакіі, паўднёвай Польшчы  і Мараўска-Остраўскага прамысловага раёна , змяніўшы за гэты час пасаду камандзіра аддзялення пешай разведкі на пасаду камандзіра мінамётнага ўзвода свайго 465- га стралковага палка. У апошнія дні вайны старэйшага сяржанта А. К. Габрусева адклікалі з перадавой і накіравалі на курсы малодшых лейтэнантаў, якія ён скончыў ужо пасля перамогі.
Узнагароды
Медаль «За баявыя заслугі» (30.08.1943)
Хомутаў
Гісторыя
Першапачаткова — чэшскі гандлёвы гарадок. З 1252 года ўладанне Тэўтонскага ордэна, у гэта перыяд Хомутаў быў цалкам анямечаны. У 1396 годзе Хомутаў атрымаў правы горада, а ў 1416 годзе быў прададзены Вацлаву IV, імператару Свяшчэннай Рымскай імперыі. 16 сакавіка 1421 годзе горад быў разбураны табарытамі, у 1588 годзе тут пасяліліся езуіты. У 1605 стаў вольным каралеўскім горадам. Падчас Трыццацігадовай вайны двойчы, у 1645 і ў 1647, быў заняты шведамі.
Песчанец 1
Песчане́ц 1 (, Песчанец 1) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рачэнскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ляхаўскага сельсавета.
Багемія на Алімпійскіх гульнях
Спартсмены Багеміі (гістарычная назва Чэхіі, якая ў той час не з'яўлялася незалежнай дзяржавай) прынялі ўдзел у трох Алімпійскіх гульнях.
Чэх Іржы Гут быў вялікім сябрам П'ера дэ Кубертэна і з'яўляўся адным з заснавальнікаў Міжнароднага алімпійскага камітэта. Назіраючы за 1-мі Алімпійскімі гульнямі 1896 года ў Афінах, ён вырашыў, што спартыўныя поспехі могуць прынесці карысць чэшскаму народу, бо тады пра чэхаў даведаюцца ў свеце (у той час Чэхія/Багемія з'яўлялася часткай Аўстра-Венгрыі). Таму Гут змяніў лозунг Кубертэна «Галоўнае — не перамога, а ўдзел»: ён стаў заяўляць, што для чэхаў важна не проста ўдзельнічаць у Гульнях, а перамагаць у іх.
За час выступлення на Алімпійскіх гульнях спартсмены Багеміі заваявалі 4 алімпійскія медалі: 1 сярэбраную і 3 бронзавых. Усе медалі былі заваяваны ў спаборніцтвах па фехтаванні, тэнісу і лёгкай атлетыцы.
Кармракуч
Кармракуч (Կարմրակուճ), Кемпакуч (Kimpakuç) — сяло ў Гадруцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Крыста Мак-Оліф
Адукацыя
У 1970 годзе Крысці скончыла Флэмінгемскі дзяржаўны каледж ў Бостане і атрымала ступень бакалаўра мастацтваў (гісторыя). У 1978 годзе яна скончыла Bowie State University ў Мэрылендзе і атрымала ступень магістра мастацтваў (арганізацыя навучальнага працэсу).
Праца і сям’я
З 1970 па 1978 гады працавала настаўнікам гісторыі і англійскай мовы ў сярэдніх школах у гарадах Морнінгсайд, а пазней Лэнхэм штата Мэрыленд. Пасля атрымання ступені магістра з 1978 працавала настаўнікам гісторыі, англійскай мовы і біялогіі ў сярэдніх школах г. Канкорд ў штаце Нью-Гэмпшыр. Была замужам за Стывенам Мак-Оліфам. У іх было двое дзяцей: Скот і Кэралін.
Пагон
Пагон — наплечны знак адрозення на форменным адзенні ваеннаслужачых. Паказваюць персанальныя званні, прыналежнасць да віду Узброенных Сіл (роду войск і інш.).
У арміях ВКЛ і Расіі пагоны былі ўведзены ў сярэдзіне XVIII ст., ва УС СССР — у сярэдзіне XX ст.
Захаваліся ва УС і іншых войсках і вайсковых фарміраваннях Рэспублікі Беларусь
Тычыніна (пасёлак станцыі)
Тычыніна (Тычинино) — пасёлак станцыі ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прыгорскага сельскага паселішча.
Твртко I
Стэфан Твртко I Катраманіч (Стефан Твртко I Котроманић, Stjepan Tvrtko I Kotromanić; каля 1338 — ) — баснійскі бан з дынастыі Катраманічаў у 1353—1366 і 1367—1377 гадах. Кароль сербаў Босніі з 1377 года, кароль Далмацыі і Харватыі з 1390 года. Спрабуючы прадставіць сябе нашчадкам валадарскага дому Сербіі, незалежным ад Венгрыі, прыняў імя Стэфан.
Біяграфія
Папярэднік Тврткі, брат яго бацькі Уладзіслава Стэфан II Катраманіч (Іштван Катраманіч; кіраваў у 1322—1353), значна пашырыў аўтаномныя правы Босніі, карыстаючыся паслабленнем свайго сюзерэна — новага венгерскага караля Карла Роберта з дынастыі Анжу — барацьбой з венгерскай феадальнай фрондай. Акрамя таго, ён распаўсюдзіў баснійскі ўплыў на Герцагавіну (Хум).
Тычыніна (пасёлак станцыі)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны станцыя была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Твртко I
Біяграфія
У 1353 годзе Твртка стаў спадчыннікам свайго дзядзькі ва ўзросце 15 гадоў, аднак незадоўга да гэтага аўдавелы венгерскі кароль Лаяш I Вялікі (Людовік I) ажаніўся са стрыечнай сястрой Тврткі Лізаветай і такім чынам атрымліваў спадчынныя правы на Боснію, што давала яму магчымасць прэтэндаваць на скасаванне аўтаноміі гэтага баната. З мэтай умацавання сваёй улады ў 1363 годзе баснійскі бан развязаў вайну супраць Лаяша, з якім знаходзіўся ў нацягнутых адносінах і раней. Аднак ён не меў дастатковых рэсурсаў, каб дасягнуць поўнай незалежнасці ад Венгрыі, якая была ў XIV—XV стст. адной з наймагутных дзяржаў Еўропы. Таму венгры і баснійцы ў хуткім часе заключылі мірны дагавор, умовы якога замацоўвалі шырокія правы Босніі.
Прымірыўшыся са сваім васалам, Лаяш I нават падаў яму прытулак у лютым 1366 года, калі баснійская знаць зрунула Твртку і пасадзіла на прастол яго брата Вука. На дапамогу баснійскаму бану былі пасланы падмацаванні з Венгрыі і рэспублікі Дуброўнік, і Твртка здолеў аднавіцца на троне да сярэдзіны 1367 года.
Аднак Вук звярнуўся па дапамогу да Папы Урбану V, сцвярджаючы, што яго брат — ератык, паколькі абараняе багамільства. Пры дапамозе Рыма Вук у 1370 годзе ўварваўся ў Боснію і зноў паспрабаваў адняць карону ў Тврткі, аднак яго войскі былі спынены каля Бобаваца, і ў 1374 годзе браты заключылі мірныя дагаворы.
26 кастрычніка 1377 года Тврткі каранаваўся ў манастыры Мілешава, прыняўшы тытул караля сербаў, Босніі і ўзбярэжжа.
Да 1390 годзе ён авалодаў Харватыяй і астравамі ў Адрыятычным моры, што дазволіла яму ўзяць тытул караля Далмацыі і Харватыі. З Дуброўніцкай рэспублікай Тврткам заключыў узаемавыгадны саюз, падаючы той ваенную абарону.
За гады кіравання Тврткі I Боснія ў першы і апошні раз у сваёй гісторыі ўвайшла ў лік палітычных гегемонаў на Балканскім паўвостраве, саступаючы па ўплыве толькі Венгрыі і Асманскай імперыі, якая выцесніла Візантыю. Ператварыўшы Боснію ў наймацнейшую паўднёваславянскую дзяржаву, Твртка быў вымушаны неаднаразова адбіваць турэцкія напады. Уварваўшыся ў Сербію, туркі-асманы ў 1388 годзе разарылі Герцагавіну (Хум), якая знаходзілася пад уладай Босніі. У склад саюзнай арміі балканскіх дзяржаў пад кіраўніцтвам сербскага князя Лазара, ушчэнт разбітай 28 чэрвеня 1389 года ў бітве на Косавым полі войскамі турэцкага султана Мурада I, уваходзіў буйны дапаможны атрад, адпраўлены Тврткам для барацьбы з заваёўнікамі.
Смерць Тврткі I стала цяжкім ударам для Босніі. Пасля раптоўнай смерці яго найбліжэйшых спадчыннікаў (брата і ўдовы) сыны Тврткі I, Стэфан Остая і Твртка II, развязалі міжусобную вайну, якая пазбавіла Боснію поспехаў балканскай палітыкі баснійскага бана, што ў канчатковым выніку зрабіла краіну лёгкай здабычай для Асманскай імперыі.
Пакроўскэ (Мэнскі раён)
Пакроўскае ці Пакроўскэ (Покровське) — вёска ў Мэнскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Пакроўскага сельсавета.
Таліца (горад)
Таліца (Талица) — горад (з 1943) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Таліцкага раёна Свярдлоўскай вобласці. Насельніцтва 18,7 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1732 годзе.
Горад размешчаны на правым беразе ракі Пышма (басейн Обі), за 219 км ад Екацярынбурга.
Біяхімічны завод, харчовая прамысловасць.
Парламенцкія выбары ў Германіі (2009)
Парламенцкія выбары ў Германіі (17-я пасля Другой сусветнай вайны) прайшлі 27 верасня 2009 года.
Сацыял-дэмакраты паказалі на выбарах горшы рэзультат з 1949 года і, верагодна, апынуцца ў апазіцыі. Па меркаваннях палітолагаў, найбольш верагодным варыянтам для фарміравання кіруючай кааліцыі з'яўляецца альянс паміж ХДС/ХСС і свабоднымі дэмакратамі — так званая «чорна-жоўтая» кааліцыя.
Спіс герояў анімэ «Code Geass»
Гэта артыкул пра герояў анімэ Code Geass
Галоўныя героі
Лелуш Ламперуж (англ. Lelouch Lamperouge, яп. ルルーシュ・ランペルージ, Rurūshu Ranperūji?) — Герой байранічнага тыпуі галоўны герой анімэ. Яго сапраўднае імя Лелуш ві Брытанія (англ. Lelouch vi Britannia, яп. ルルーシュ・ヴィ・ブリタニア, Rurūshu vi Buritania). Ён з'яўляецца сынам 98-га імператара Чарльза зі Брытанія і яго пятай жонкі Марыаны ві Брытанія. Пасля смерці Марыаны і канфлікта з бацькам-імператарам быў высланы ў Японію разам са сваёй роднай сястрой Наналі. Там ён змяняе сваю фамілію і жыве інкогніта. Наналі і Лелуш вучацца ў Ашфордскай акадэміі, якая належыць сям'і сяброў іх маці. Многія дзеянні Лелуша звязаны з яго перажываннямі аб смерці маці і калецтве сястры. Ён шматразова гаворыць, аб тым, што хоча стварыць свет, дзе яго сястра магла б жыць шчасліва. Лелуш геній у шахматнай гульні і часта гуляе ў шахматы на грошы. Пры гэтым Лелуш праводзіць аналогіі між шахматамі і сапраўднымі баямі і нават жыццём. Адзіны чалавек, якому Лелуш прайграваў у шахматы і якога ніколі не выігрываў, гэта яго брат Шнайзэль. Лелуш таксама геніяльны тактык і стратэг. У адрозненні ад інтэлектуальнага развіцця, фізічна Лелуш развіты слаба. Напрыклад, ён не можа бегаць хутка і доўга. Фактычна яго можа абагнаць любы яго аднакласнік. На гэтай асаблівасці пабудаваныя некаторыя камічныя элементы ў анімэ. Пры гэтым Лелуш мае добрую каардынацыю зроку і руху рук. Гэта дазваляе яму дасканала кіраваць камп'ютарамі і добра страляць. Лелуш паказаны таксама тадленавітым у такіх дамашніх справах, як, напрыклад, гатаванне ежы. Гэта звязана з тым, што напрацягу доўгага часу ён наглядаў за сястрой. Па сваіх філасофскіх позірках Лелуш з'яўляецца праціўнікам сацыяльнага дарвінізму, якога прытрымліваецца яго бацька. З яго паводзінаў можна заключыць, што Лелуш лічыць мэту апраўданнем для любых сродкаў. Лелуш таксама неаднаразова кажа аб тым, што людзі, якія забіваюць, павінны быць самі гатовыя да смерці. Верагодна, гэтыя словы адносяцца і да яго самога.
C.C.
Наналі Ламперуж
Каллен Кодзукі (Штадтфельд)
Роло Ламперуж
Уколава (Смаленскі раён)
Уколава (Уколово) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прыгорскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 12 км на паўднёвы ўсход ад Смаленска, за 9 км на захад ад аўтадарогі Арол — Віцебск. За 3 км на захад ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя на лініі Смаленск — Рослаўль.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Роберт Крыпен
Роберт Лорэл Крыпен (Robert Laurel Crippen); нар. ) — амерыканскі інжынер, капітан ВМС ЗША ў адстаўцы і былы астранаўт НАСА. Браў удзел у чатырох палётах па праграме "Спэйс Шатл", у тым ліку ў самым першым, у якасці другога пілота, і трох у якасці камандзіра. Крыпен узнагароджаны Касмічнай медалём пашаны Кангрэса (2006, да 25-годдзя першага палёту шатла). За пяць гадоў да гэтага, да 20-годдзя палёту, яго імя ўключана ў Залу славы астранаўтаў. Жанаты на Пандоры Лі Пакет з Маямі, Фларыда. Мае трох дачок.
Міхал Антоні Радзівіл
Князь Міхал Антоні Радзівіл (Michał Antoni Radziwiłł; 1 кастрычніка 1687, Клецк — 29 жніўня 1721) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, крайчы вялікі літоўскі (з 1706), староста лідскі, вількамірскі, ковенскі, мяцельскі і неманоіцкі. Родапачынальнік шыдлавецкай лініі Радзівілаў, буйны землеўладальнік.
Біяграфія
Малодшы сын канцлера вялікага літоўскага Дамініка Мікалая Радзівіла (1653—1697) і яго першай жонкі князёўны Ганны Марыяны Палубінскай.
У дзесяцігадовым узросце застаўся сіратой. Апекуном малодшых — Міхала Антонія і Мікалая Фаўсціна стаў старэйшы брат Ян Мікалай Радзівіл. Пасля смерці бацькі ў спадчыну Міхалу Антонію дастаўся горад Шыдловец з наваколлямі ў Сандамірскім ваяводстве.
Пра жыццё і дзейнасць Міхала Антонія вядома мала. У хроніках горада Шыдлоўца захаваліся запісы пра тое, што ў 1711 годзе ён звяртаўся за атрыманнем згоды біскупа кракаўскага на будаўніцтва сінагогі. Паводле афіцыйных звестак, яўрэйская абшчына ў Шыдлоўцы была заснавана ў тым жа годзе. Затым там пабудавалі сінагогу і будынак для правядзення рытуальнага абраду абмывання, заклалі яўрэйскія могілкі.
У 1704 годзе Міхал Антоні пабраўся шлюбам з Марцыянай Сясіцкай. У сям'і нарадзілася двое дзяцей — дачка Ізабела (1711—1761), якая пасля выйшла замуж за кашталяна троцкага і пісара вялікага літоўскага Тадэвуша Францішка Агінскага і сын-спадчыннік Леан Міхал (1722—1751), які нарадзіўся ўжо пасля смерці бацькі, з-за чаго яму далі мянушку Паграбовец.
Шлюб з Марцыянай Сясіцкай значна пашырыў зямельныя надзелы Радзівіла за кошт прынесенага пасагу, у прыватнасці, сяло Паланечка (цяпер Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці) і іншыя маёнткі ў Наваградскім ваяводстве.
Старшына другой стацці
Перад воінскім званнем ваеннаслужачага, які праходзіць ваенную службу ў гвардзейскай вайсковай частцы, на гвардзейскім караблі, дадаецца слова "гвардыі". Да воінскага звання вайскоўца або грамадзяніна, які знаходзіцца ў запасе ці адстаўцы, дадаюцца адпаведна словы «запасу» або «у адстаўцы».
Сахніўка (Мэнскі раён)
Сахніўка (Сахнівка) — вёска ў Мэнскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Сахніўскага сельсавета.
Кюратах
Кюратах (Քյուրաթաղ), Дудукчу (Düdükçü) — сяло ў Гадруцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Лешак Белы
Унук Баляслава Крывавустага, сын Казіміра II Справядлівага і Алены Зноемскай, брат Конрада I Мазавецкага. Князь мазавецкі 1194—1200, куяўскі 1199—1200 гадах, сандамірскі з 1200 і кракаўскі ў 1194—1198, 1199, 1206—1210 гадах і з 1211 года.
Біяграфія
З 1195 года яго саюзнікам быў галіцка-валынскі князь Раман Мсціславіч, які прыйшоў яму на дапамогу ў бітве на Мазгаве, у якой быў пераможаны Мешка Стары. У 1199 годзе Лешак дапамог Раману ў баях за Галіч. У 1205 годзе Лешак, аднак, пасварыўся з саюзнікам. Раман чакаў перамоў з Лешакам, аднак той нечакана напаў і перамог яго ў бітве пры Завіхосце. У гэтай бітве Раман загінуў.
Актыўна ўмешваўся ва ўнутрыпалітычную барацьбу ў Галіцка-Валынскам княстве. Разам з венграмі выгнаў з княства Ігаравічаў (1211), спрыяў прыходу да ўлады ў Валынскам княстве Раманавічаў (1215). Пасля разрыву з Андрэем II Венгерскім запрасіў наўгародскага князя Мсціслава Удатнага да ўмяшання ў барацьбу за галіцкі прастол, і пасля беспаспяхова змагаўся супраць яго.
Лешак Белы быў забіты ў Гонсаве пры сустрэчы са Святаполкам Паморскім і яго саюзнікам Уладзіславам Адонічам і пахаваны ў Кракаве. Яго жонкай была дачка Аляксандра Усеваладавіча (па летапісе — Інгвара Яраславіча) Грэміслава (c 1207). Меў дваіх дзяцей: Саламею (выдадзена замуж за венгерскага князя Коламана) і сына, Баляслава (стаў спадчыннікам бацькі на кракаўскім прастоле праз 14 гадоў пасля яго гібелі).
Марыямадзор
Марыямадзор (Մարիամաձոր), Мамедадзор (Məmməddərə) — сяло ў Гадруцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Песчанец 2
Песчане́ц 2 (, Песчанец 2) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рачэнскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ляхаўскага сельсавета.
Code Geass
Code Geass: Lelouch of the Rebellion — японскае анімэ, створанае студыяй Sunrise. Звычайна, называецца проста Code Geass. Рэжысёрам анімэ з’яўляецца Горо Танігуці (англ. Gorō Taniguchi), а сцэнарыстам Іціра Окуці (англ. Ichirō Ōkouchi). Дызайн герояў, быў распрацаваны групай Clamp.
У першыню паказ серыяла пачаўся ў Японіі на MBS ў кастрычніку 2006 года. Першая частка серыяла, што налічвала 25 эпізодаў, была паказаны з 5 кастрычніка 2006 па 28 ліпеня 2007 года. Працяг Code Geass: Lelouch of the Rebellion R2 (コードギアス 反逆のルルーシュR2, Kōdo Giasu Hangyaku no Rurūshu Āru Tsū?) трансляваўся з 6-га красавіка па 28 верасня 2008-га года.
Абодве часткі атрымалі некалькі ўзнагарод на Tokyo International Anime Fair, Animage Anime Grand Prix, і Animation Kobe event.
Сюжэт
Усе падзеі адбываюцца ў свеце з альтэрнатыўнай гісторыяй.
У 2010 a.t.b. годзе войскі Святой Брытанскай Імперыі нападаюць на Японію і з лёгкасцю захопліваюць яе. Адной з прычын гэтага з’яўляецца выкарыстанне баявых робатаў Knightmare Frames.
Пасля акупацыі Японія траціць сваю незалежнасць, а таксама назву (цяпер яна становіцца Зонай 11). Жыхары краіны страчваюць свае грамадзянскія правы і свабоды. За некаторы час да гэтага, пасля сваркі з бацькам, у Японію быў выгнаны брытанскі прынц Лелуш і яго сястра Наналі. Абое пражываюць у Зоне 11 інкогніта, пад выглядам звычайных грамадзян брытаніі (нават без шляхецкага тытулу) і вучацца ў Ашфордскай акадэміі. Асноўныя падзеі серыяла пачынаюцца ў 2017 годзе. У гэты час у Японіі дзейнічае некалькі падпольных і партызанскіх груповак, якія імкнуцца аднавіць незалежнасць краіны ад акупантаў і вярнуць правы яе грамадзянам. Аднак іх дзейнасць застаецца без поспеху. У адну з аперацый падпольшчыкаў выпадкова аказваецца ўцягнуты і Лелуш. Яму пагражае смерць ад рук арміі, аднак на дапамогу яму прыходзіць загадкавая дзяўчына C.C. Яна абацае Лелушу сілу Гіаса, у абмен на нейкую паслугу. Лелуш згаджаецца. Ён не толькі выратоўвываецца, але і збіраецца выкарыстаць атрыманыя здольнасці ў асабістых інтэрэсах, якія часткова супадаюць з мэтамі і інтарэсамі японскіх паўстанцаў.
Свет дзеяння
Дзеянне серыялу развіваецца ў свеце з альтэрнатыўнай гісторыяй.
У пачатку першага сезону свет аказваецца падзеленым між трыма звышдзяржавамі: Святой Брытанскай Імперыяй, Кітайскай Федэрацыяй і Еўрапейскім Светам (Euro Universe). Выключэнне складае незалежная Аўстралія. Аднак яна не адыгрывае ніякай ролі на палітычнай арэне.
Святая Брытанская Імперыя (англ. Holy Britannian Empire, яп. 神聖ブリタニア帝国, Shinsei Buritania Teikoku) — найбольш магутная і тэхнічна развітая краіна. На пачатак серыялу, кантралюе адну трэць усяго свету. У гэты час Святая Брытанская Імперыя ўключае ў сябе абедзве Амерыкі, Японію і Новую Зеландыю. З цягам часу яе тэрыторыі значна пашыраюцца. Не гледзячы на назву, самі Брытанскія астравы не ўваходзяць у склад гэтай дзяржавы. Сталіца імперыі—горад Пендрагон, знаходзіцца ў Паўночнай Амерыцы.
Святой Брытанскай Імперыяй кіруе манарх — імператар. У пачатку анімэ гэтую пасаду займае Чарлз зі Брытанія і з’яўляецца 98 імператарам. Пасаду, верагодна, могуць займаць як мужчыны так і жанчыны. Грамадзяне імперыі размеркаваныя на іерархічнай лесвіцы, на версе якой знаходзіцца імператарская сям’я і непасрэдна брытанцы, а на ніжнім узроўне жыхары захопленых краін, якія не маюць грамадскіх правоў і свабод. Звычайна яны называюцца Лічбы, альбо па нумару зоны ў якой пражываюць (напрыклад, Японія—Зона 11,а японцы—адзінаццаткі).
Кітайская федэрацыя (англ. Chinese Federation,яп. 中華連邦, Chūka Renpō) — самая густанаселеная, але і самая эканамічна слабаразвітая краіна. У Кітайскую Федэрацыю ўваходзіць большая частка Азіі, уключаючы Індыю, Карэю, Пакістан і іншыя краіны. Кітайская Федэрацыя з’яўляецца абсалютнай манархіяй і фармальна кіруецца імператарам, які пражывае ў Забароненым Горадзе, у сталіцы краіны—Лаяне. Аднак пад час дзеяння анімэ імператарам з’яўляецца маленькая дзяўчынка, а ўся ўлада знаходзіцца ў руках Вялікіх Еўнухаў.
Для гэтай краіны характэрны моцныя сепаратыскія тэндэнцыі. Так імкненне Індыі да незалежнасці гуляе на руку галоўным героям анімэ.
Еўрапейскі Свет (англ. Euro Universe, яп. ユーロ・ユニバース, Yūro Yunibāsu) краіна, пра якую даецца найменш інфармацыі. Не гледзячы на назву, акрамя ўсёй Еўропы (разам з Брытанскімі вастравамі), тэрыторыя дзяржавы ўключае ўсю Афрыку і Расію. Аднак з цягам часу яе тэрыторыя рэзка змяншаецца.
Аб’яднаныя Штаты Японіі — дзяржава створаная галоўным героем у другім сезоне. На пачатку яе тэрыторыю складала некалькі пакояў у пасольстве Кітайскай Федэрацыі. Пасля востраў ля берагоў Кітая.
Аб’яднаная Федэрацыя Нацый (англ. United Federation of Nations) — дзяржава створаная галоўным героем у другім сезоне анімэ. Уключае ў сябе краіны былой Кітайскай Федэрацыі, вялікую частку Еўрапейскага Свету, і Аб’яднаныя Штаты Японіі.
Героі
Асноўны артыкул Героі анімэ Code Geass
Цікавыя факты
У 16-м эпізодзе другой часткі фільма Судзаку Куруругі пры сустрэчы з Лучана Брэдлі кажа, што не бачыў яго з «часоў беларускага фронту». Іх знаходжанне на «Беларускім фронце» паказана ў OVA «Code Geass: Akito the Exiled», таксама адна з бітваў адбываецца ў Слуцку.
Французская геадэзічная экспедыцыя па выяўленні формы Зямлі
Французская геадэзічная экспедыцыя па выяўленні формы Зямлі — падарожжа французскіх навукоўцаў да экватара (1735—1742 ) і палярнага круга (1736—1737 ) з мэтай пацвердзіць або абвергнуць думку пра прыплюснутую форму Зямлі.
Прадгісторыя
Памераць даўжыню акружнасці Зямлі спрабавалі яшчэ старажытнагрэчаскія навукоўцы Эратасфен і Пталамей. Падобныя спробы былі і пазней, аднак, толькі ў XVII ст., калі новыя інструменты дазволілі выкарыстоўваць трыганаметрычныя метады, вымярэнні дугі мерыдыяна набылі навуковы характар. У 1615 годзе галандзец Снеліус вынайшаў метад трыянгуляцыі і з яго дапамогай памераў даўжыню мерыдыяна паміж Алькмарам і Бергенам, у 1635 годзе англічанін Рычард Норвуд памераў сегмент мерыдыяна паміж Лонданам і Ёркам, вядомы і іншыя аналагічныя вымярэнні. У 1671 годзе абат Жан Пікар правёў вымярэнні на шыраце Парыж—Ам'ен, гэтая праца кіравалася і фінансавалася Каралеўскай акадэміяй навук у Парыжы ў супрацоўніцтве з дырэктарам Абсерваторыі Жанам Дамінікам Касіні. Пазней вымярэнні прадоўжылі ў паўночным і паўднёвым кірунку Жакам Касіні, Жакам Філіпам Маральдзі, Філіпам дэ ла Гірам, у выніку быў намечаны Парыжскі мерыдыян. Дзякуючы гэтаму даследаванню з'явілася магчымасць стварэння карты Францыі, вядомай як карта Касіні.
У пачатку XVIII ст. даследаванні ў гэтай галіне астраноміі заахвочваліся бурнымі дыскусіямі вакол апублікаваных у 1687 годзе «Пачаткаў» Ньютана. У 1671 годзе французскі астраном Жан Рышэ, знаходзячыся ў сталіцы Гвіяны Каене, быў вымушаны прыблізна на 3 мм паменшыць даўжыню маятніка, каб ён дакладна адлічваў секунды. Апісаная Рышэ анамалія ў зямным прыцягненні скіравала Ньютана да думкі, што Зямля мае форму няправільнага шара, успучанага на экватары і прыплюснутага каля полюсаў. Гіпотэзу Ньютана аспрэчвалі паслядоўнікамі Дэкарта — картэзіянцы, толькі эксперыментальная праверка магла пакласці канец навуковым спрэчкам.
Арганізацыя экспедыцыі
Марэпа ў 1734 годзе дамогся фінансавання двух экспедыцыі, якія мусілі зрабіць неабходныя вымярэнні. Параўнанне градуса памеранага на палярным крузе з градусам памераным на экватары ўстановіць навуковую ісціну — калі зямны шар успучаны на экватары і прыплюснуты ў полюсаў, як сцвярджае Ньютан і яго прыхільнікі, то палярны градус будзе карацей за градус на тэрыторыі Францыі, а экватарыяльны — даўжэй.
Першая экспедыцыя, пад кіраўніцтвам акадэміка Луі Гадэна, 16 мая 1735 года пакінула Ла-Рашэль і скіравалася ў іспанскія ўладанні ў Перу, дакладней — да Кіта (цяпер сталіца Эквадора). Другая экспедыцыя, пад кіраўніцтва самога Маперцюі, 2 мая 1736 года пакінула Дзюнкерк і скіравалася ў шведскую Лапландыю.
Лапландская экспедыцыя
У лапландскую экспедыцыю ўваходзілі П. Маперцюі, Ш. Камюз, А. Клеро, а таксама шведскі фізік А. Цэльсій. Метадам трыянгуляцыі была памерана дуга мерыдыяна даўжынёй 57'30" пад сярэдняй шыратой каля 66°19'. Паводле гэтага мерання даўжыня дугі градуса мерыдыяна атрымалася роўнай 57 422 туазам. Гэтая лічба вымусіла Жака Касіні, ратуючы прэстыж, не чакаючы вынікаў перуанскай экспедыцыі часткова праверыць свае градусныя меранні ва Францыі — зноў былі памераны базы і вызначаны астранамічныя шыроты на канечных пунктах градуснага мерання, вынік атрымаўся ў 57 084 туазы, што даказвала прыплюснутую форму Зямлі. Не гледзячы на тое, што вынікі лапландскай экспедыцыі даказвалі прыплюснутасць яны былі з вялікай памылкай — паводле іх прыплюснутасць атрымалася роўнай 1:214. Паводле ж перуанскіх вынікаў — 56 748 туазаў, якія атрыманы незалежна двума групамі даследчыкаў, прычым на дузе мерыдыяна ад 0°2'30" паўночнай шыраты да 3°4'30" паўднёвай шыраты (т.б. на даўжыні больш за 3°, што ў 3 разы перасягае лапландскія меранні), велічыня прыплюснутасці атрымалася роўнай 1:314. Вынікі лапландскай экспедыцыі з-за іх памылковасці пазней пакідалі па-за ўвагай.
Перуанская экспедыцыя
Перуанская экспедыцыя, стартавала на парусным транспартным судне «Насільшчык», складалася з дзесяці ўдзельнікаў, чацвёра з якіх былі акадэмікамі — кіраўнік экспедыцыі Луі Гадэн, матэматык і астраном П’ер Бугер, географ Шарль Мары дэ ла Кандамін і ўрач-натураліст Жазеф Жусьё. У склад экспедыцыі памочнікамі ўваходзілі тэхнікі, інжынеры, быў сярод удзельнікаў і хірург. 22 чэрвеня 1735 года судна з навукоўцамі дасягнула вострава Марцініка, дзе Кандамін ледзь не загінуў ад жоўтай ліхаманкі. Пасля Марцінікі экспедыцыя даплыла да Санта-Дамінга (цяпер сталіца Дамініканы) і затрымалася там на тры з паловай месяцы, чакаючы іспанскага судна, якое мусіла перавезці навукоўцаў да калумбійскай Картахены. Урэшце, насуперак дагавору іх узяла на борт французская брыганціна «Ястраб», і да Картахены яны трапілі 16 лістапада 1735 года, праз шэсць месяцаў па адпраўленні з Францыі. Экспедыцыя прабыла ў Картахене тыдзень, недаверлівая іспанская адміністрацыя далучыла да яе двух афіцэраў — Хорхэ Хуана-і-Сантасілья і Антоніа дэ Ульёа, якім было даручана сачыць за дзейнасцю навукоўцаў і яны не пакідалі экспедыцыю да яе заканчэння. Неўзабаве экспедыцыя дабралася да Портабела і перайшоўшы перашыек дасягнула Панамы, а 10 сакавіка 1736 года была ўжо на ціхаакіянскім узбярэжжы Эквадора — у Манце, на ўзроўні экватара. Такім чынам, экспедыцыі спатрэбілася дзесяць месяцаў, каб дасягнуць месца сваіх работ.
Кажучы пра асаблівасці перуанскай экспедыцыі, трэба адзначыць несумяшчальныя характары яе ўдзельнікаў. З-за зайздрасці і рэўнасці паміж імі трывала ўзнікалі сваркі, даходзіла да адкрытай варожасці. Гадэн быў несумленным кіраўніком, крадзяжы і прыўлашчэнне ім грошай дасланых з Парыжу былі выкрыты. Пагатоў, ва ўласных мэтах ён завязаў сумнеўныя кантакты з Вялікабрытаніяй, калі тая пачала вайну з Іспаніяй і Францыя разарвала з ёю дыпламатычныя адносіны. Нязгода, якая панавала ў экспедыцыі, вырасла ў адкрыты канфлікт. Бугер і Кандамін лічылі, што вымярэнні мэтазгодна пачаць з раўніннага ўчастка — з узбярэжжа, а Гадэн настойваў на правядзенні работ на шыраце Кіта. Група раскалолася — Гадэн адправіўся ў Гуаякіль, пакінуўшы ў Манце Кандаміна і Бугера. Але апошні захварэў і далучыўся да кіраўніка экспедыцыі. Урэшце першым да Кіта дабраўся Кандамін, пераадоўлешы шмат цяжкасцей, ён трапіў туды 22 мая 1736 года.
Нягледзячы на неспрыяльныя абставіны, навукоўцы не згубілі энтузіязму, і восенню 1736 года пачалі сур'ёзную работу. Перад тым як узяцца непасрэдна за вымярэнні, трэба было стварыць на ўчастку прамалінейную базу. На папярэдне падрыхтаваную і выраўняную паверхню зямлі ўкладваліся драўняныя шасты, эталаніраваныя паводле прывезенага з Парыжу металічнага туаза. Змены тэмпературы і вільготнасці паветра ўплывалі на надзейнасць шастоў, базу даводзілася пастаянна выпраўляць і ўдакладняць. Каб забяспечыць верагодны вынік, дзве брыгады працавалі паралельна, незалежна адна ад другой. Калі яны супаставілі дадзеныя, выявілася, што на ўчастку даўжынёй у дванаццаць кіламетраў розніца складае каля дванаццаці сантыметраў. Нягледзячы на ўсе нягоды, патрабавальнасць як да арганізацыі даследаванняў, так і да іх вынікаў заўсёды заставаліся ў цэнтры ўвагі экспедыцыі. Дабіўшыся дакладнай базы, навукоўцы ўзяліся за трыянгуляцыю. Гэта складаная работа зацягнулася на тры гады, праходзіла ў найцяжкіх умовах, з прапажай абсталявання, адмовай гідаў, хваробамі і звадамі ўдзельнікаў экспедыцыі. Да гэтага дадалася збянтэжвальная вестка з Францыі, у 1737 годзе каманда навукоўцаў, якая адпраўлялася ў Лапландыю на чале з Маперцюі, вярнулася ў Парыж з доказамі прыплюснутасці Зямлі на полюсах — мэтазгоднасць працягваць работы на экватары, быццам, рабілася сумнеўнай. Гэтым пытаннем задаваліся ў Версалі, адкуль Марэпа вымагаў паскарэння даследаванняў і грошы для экватарыяльнай экспедыцыі паступалі ўсё меней рэгулярна. Удзельнікі экватарыяльнай экспедыцыі, захопленыя пачатай справай, вырашаюць працягваць работы, чаго б гэта і ні каштавала. Вымярэнні былі праведзены з дзіўнай дакладнасцю і скончаны ў 1740 годзе.
Жыццё ўносіла папраўкі, часам трагічнага характару. У канцы 1737 года памочнік географа Купле памёр ад жоўтай ліхаманкі. Кандамін, які цаніў уласныя выгоды не менш за пунктуальнасць у навуцы, зблізіўся з пэўнымі знатнымі крэоламі і заняўся перапраўкай драгацэннасцей, на чым нажыў не малое багацце, але гэта ўрэшце прычынілася шэрагу судовых разбіральніцтваў. Гадэн-малодшы, пляменнік Луі Гадэна, тэхнічны памочнік экспедыцыі, закахаўся ў маладую крэолку, ажаніўся з ёю і кінуў каманду. Хірург экспедыцыі Сіньерг таксама праславіўся прыгодамі. Закаханы ў мясцовую куртызанку, ён стаў ахвярай помсты яе раўнівага іспанскага сябра, быў забіты ў Куэнка летам 1739 года. Жазеф Жусьё, чалавек непастаяннага характару, пакінуў экспедыцыю і самастойна заняўся вывучэннем асаблівасцей мясцовай прыроды. Жусьё сабраў унікальную дакументацыю па батаніцы, заалогіі і нават этнаграфіі. Да ўсяго праблемы ў зносінах са Старым Светам, звязаныя з пачаткам у 1739 годзе англа-іспанскай вайны, значна абвастрыліся, калі ў сакавіку 1744 года Францыя ўцягнулася ў вайну за аўстрыйскую спадчыну.
Тым часам навуковая праца падышла да фінальнай стадыі. Засталося дакладна ацаніць шырату двух канцоў вымеранага ўчастка дугі. Для гэтага выбіралі зорку і вылічвалі вугал яе нахілу да зеніту пры ўмове, што вяршыня вугла змяшчалася пачаргова ў кожным з двух канцоў даследаванага ўчастка. Аднак, ад моманту расколу экспедыцыі ў 1740 годзе, каманды Гадэна фактычна не існавала — Гадэн працаваў самастойна і адмаўляўся паведамляць свае вынікі. Бугер і Кандамін праводзілі незалежныя назіранні і сутыкаліся з аналагічнымі цяжкасцямі — з-за лагістычных праблем і прыродных умоў выходзілі са строю інструменты, іх перыядычна даводзілася карэктаваць і правяраць слушнасць паказанняў. Астраномы таго часу добра вылічалі схіленне зорак, ім была вядома прэцэсія (звязаная с павольным паваротам у прасторы зямной восі), але шэраг з'яў заставаліся яшчэ невядомымі — нутацыю (невялікія ваганні зямной восі, якія тыражаюцца на прэцэсійны рух) выявілі толькі ў 1748 годзе. Таму вынікі атрыманыя двума навукоўцамі за год назіранняў значна адрозніваліся. Кандамін прапанаваў калегу прыняць сярэдняе значэнне, замест правядзення даследаванняў і цяжкіх прац зноў. Бугер абурыўся і абвінаваціў Кандаміна ў падробцы. Гэтых два чалавека былі вельмі розныя, у т.л. характарам і тэмпераментам. Кандамін, географ па адукацыі, цікаўны авантурыст і фантазёр, а Бугер, уніклівы да маніякальнасці матэматык, для якога дакладнасць была перад усім. Такім чынам, не дамовіўшыся пра адзін метад, Бугер і Кандамін пасварыліся і разышліся назаўсёды.
Урэшце, мінула восем гадоў па адбыцці экспедыцыі з Ла-Рашэлі, але казаць пра яе як адзіную каманду даўно не выпадала. Гадэн, давер да якога ў Парыжы быў падарваны растратамі, вырашыў застацца ў Перу выкладчыкам ва Універсітэце Сан-Маркас у Ліме. Гэта груба парушала правілы Акадэміі навук, яе членам забаранялася выкарыстоўваць свае веды за мяжой, апроч экспедыцый і камандзіровак ініцыяваных самой Акадэміяй. Бугер праводзіў другую серыю даследаванняў асобна ад Кандаміна і цяжка захварэў. Ледзь ачуняўшы Бугер даведаўся пра з'яўленне ў Кіта невылечна хворага Жазефа Жусьё, спалохаўся і вырашыў вярнуцца ва Францыю нікога не папярэдзіўшы. Бугер 20 лютага 1743 года адправіўся наземным шляхам у Картахену, куды дабраўся на пачатку лета і пражыў 9 месяцаў, перад тым як сабрацца ў марское падарожжа ў складаным ваенна-палітычным становішчы. Урэшце ён высадзіўся ў Брэсце і быў у Парыжы 27 чэрвеня 1744 года. Становішча французаў, якія заставаліся ў Перу, было вельмі хісткім — цяпер кожны адказваў за сябе сам. Неўзабаве Гадэн у Перу даведаўся, што Каралеўская Акадэмія навук выключыла яго з ліку сваіх членаў, бо дзякуючы Бугеру ў інфармацыі пра непрыстойныя справы Гадэна з'явіліся дадатковыя падрабязнасці і цярпенне акадэмікаў скончылася. Удзельнікі экспедыцыі інжынеры Гюго, Марэнвіль і Верген трапілі ў цяжкае фінансавае становішча і вымушаны былі брацца за кожную працу, каб зарабіць грошай для вяртання на радзіму. Менавіта таму Гюго ўзяўся парамантаваць куранты ў Кіта, якія выйшлі са строю з-за землетрасення, зваліўся з рыштаванняў і загінуў. У сакавіку 1743 года Кандамін атрымаў ліст ад Бугера пра адбыццё ва Францыю. Падумаўшы, што калега прыўлашчыць поспех агульнай працы і праславіцца, Кандамін таксама думаў толькі пра вяртанне.
Кандамін спяшаўся і ўжо ў маі 1743 года пакінуў Перу. Але замест таго, каб рухацца тым жа шляхам, што і Бугер і, мабыць, нават нагнаць яго, цікаўны географ выбраў іншы маршрут — ён вырашыў перасячы кантынент уздоўж цячэння Амазонкі, а потым скіравацца да французскага порта Каены — нечуваную справу, якую Кандамін падрыхтаваў з іспанскім крэолам Педра Мальданада і яго сябрамі і да якой мусіў далучыцца інжынер Марэнвіль. Падарожнікі спусціліся па ўсходнім схіле Анд, паглыбіліся ў некрануты лес і 5 ліпеня 1743 года дасягнулі верхняга цячэння Амазонкі. Яны спазналі шмат выпрабаванняў, ледзь не згубілі чамадан з навуковай дакументацыяй, але самым прыкрым было тое, што Марэнвіля не было ў вызначаным для сустрэчы месцы — давялося працягваць падарожжа без яго, інжынер знік у джунглях назаўсёды. Падчас падарожжа па рацэ, якое доўжылася два месяцы, навукоўцы зрабілі шмат цэнных назіранняў, менавіта тады Кандамін пазнаёміўся з незвычайна эластычнай гумай, якою карысталіся індзейцы — каўчукам, узоры якога навуковец прывёз у Еўропу. Падарожнікі прыбылі 27 верасня 1743 года ў порт Пары ў вусці Амазонкі. Кандамін вырашыў дабірацца да Каены водным шляхам, яго шлюпка заблукала ў лабірынце дэльты Амазонкі, навуковец з'явіўся ў Гвіяне толькі 26 лютага 1744 года. Трэба было знайсці судна, якое б плыла ва Францыю, але ішла вайна і ў акіяне было шмат карсараў. Навуковец чакаў, працягваючы свае навуковыя назіранні і вопыты. Урэшце восенню 1744 года Кандамін сеў на галандскае судна, якое плыла ў Амстэрдам, дзе ён высадзіўся 30 лістапада 1744 года.
Такім чынам, Бугер прыбыў у Парыж на пяць месяцаў раней за Кандаміна. У Гаазе Кандамін з французскіх газет даведаўся, што на штогадовым сходзе Каралеўскай акадэміі навук Бугер выступіў з дакладам пра экспедыцыю ў Перу, увесь Парыж толькі пра яго і гаворыць, Бугер быў героем дня. Кандамін палічыў сябе несправядліва абойдзеным і абрушыў на калегу ўвесь свой гнеў. Але ў лістах, якія Кандамін атрымліваў з Францыі (у т.л. ад Вальтэра) не было і намёку на здраду Бугера, наадварот, у іх сітуацыя давалася ў светлых колерах — Бугер дыпламатычна не ўспамінаў Гадэна, а ў адрас Кандаміна сыпаў пахвалы. Аднак Кандамін заставаўся непахісным і заўсёды шукаў прычыны для сваркі з Бугерам. Нягледзячы на трыўмфальны прыём аказаны Кандаміну па вяртанні ў Парыж, ён з Бугерам заставаўся ворагам і палемізаваў да самай смерці апошняга ў 1758 годзе.
Наўгародская губерня
Наўгародская губерня — адміністрацыйна -тэрытарыяльная адзінка ў Расійскай імперыі і СССР (з 1727 да 1927 года) з цэнтрам у горадзе Ноўгарадзе. Па плошчы (з 1859 па 1917 год) займала 11-е месца ў Еўрапейскай часткі Расіі.
Апісанне
Наўгародская губерня, якая ўваходзіла ў склад так званай Прыазёрнай вобласці, размяшчалася на паўночным захадзе Рускай раўніны. На поўначы межавала з Пецярбургскай і Аланецкай, на поўдні — з Яраслаўскай, Цвярской і часткай Пскоўскай, на ўсходзе — з Валагодскай, на захадзе — з Пскоўскай і Пецярбургскім губернямі.