cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Таццяна Тарсунова
Дасягненні
Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных пар
Бародскае
Плошча паверхні 0,11 км². Даўжыня 0,77 км, найбольшая шырыня 0,15 км. Даўжыня берагавой лініі 1,90 км.
Берагі высокія, пясчаныя. На поўначы злучана ручаём з возерам Ходнае. Размешчана на тэрыторыі нацыянальнага парка «Прыпяцкі».
Першыя ластаўкі
«Першыя ластаўкі» (Перші ластівки або стылізавана «Перші ʌастіvки») — украінскі маладзёжны тэлесерыял-анталогія. Кожны сезон задуманы як самастойны мінісерыял з рознымі персанажамі і лакацыямі, а таксама з уласнай сюжэтнай лініяй. Адзінае, што звязвае першы і другі сезоны тэлесерыяла — персанаж таямнічага антаганіста «Сябар» (Друг).
Прэм’ера першага сезона тэлесерыяла ва Украіне адбылася 19 лістапада 2019 года на Новым канале. Прэм’ера першага сезона тэлесерыяла ў Расіі адбылася 19 лістапада 2019 года на VOD-платформе Kinopoisk (з рускім дубляваннем).
Прэм’ера другога сезона тэлесерыяла ва Украіне адбылася 14 снежня 2020 года на Новым канале. Прэм’ера другога сезона тэлесерыяла ў Расіі адбылася 14 снежня 2020 года на VOD-платформе Kinopoisk HD (з рускім дубляваннем).
У лютым 2021 года ўладальнік тэлеканала Новы канал StarLightMedia паведаміў пра тое, што серыял быў падоўжаны на трэці сезон.
Сюжэт
Першыя ластаўкі, па канцэпцыі серыяла-анталогіі «Амерыканская гісторыя жахаў», у кожным сезоне распявадаюць новую гісторыю, а галоўныя акцёры застаюцца нязменнымі, аднак мяняюць свае амплуа ад сезона да сезона. Адзінай прамой сувяззю паміж першым і другім сезонамі серыяла з’яўляецца таямнічы персанаж — «Сябар», які стаў галоўным антаганістам.
Раманьезэ
Раман'езэ (Romagnese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Першыя ластаўкі
Першы сезон
Падзеі першага сезона серыяла разгортваюцца ва ўкраінскай школе і пачынаюцца 1-га верасня. У школу прыходзіць новая вучаніца. Навучальны год ідзе сваёй чаргой, пакуль школу не ўскалыхвае самагубства школьніцы. Ніхто не ведае, што стала прычынай, бо на месцы самагубства нават не знайшлі перадсмяротнай запіскі. Следчая Вольга Макарава спрабуе высветліць, скончыла дзяўчына з сабой, або яе наўмысна скінулі з даху шматпавярхоўкі. У ходзе расследавання ёй адкрываюцца страшныя таямніцы, што хаваюць вучні, настаўнікі, бацькі і нават яе сын. Між тым дзеці з цалкам розных сем’яў, рознага дабрабыту і стану аказваюцца ўблытанымі ў гісторыю са смерцю сваёй аднакласніцы, але нічога не могуць расказаць бацькам. Новая вучаніца і іншыя школьнікі з яе новай школы, трапляюць пад уплыў таямнічага персанажа «Сябра», які аказваецца галоўным антаганістам.
Другі сезон: Z@лежныя
Падзеі другога сезона серыяла разгортваюцца ў вялікім горадзе ў журфаку аднаго з элітных украінскіх універсітэтаў і пачынаюцца 1-га верасня. Ва ўніверсітэт паступілі героі з двух кардынальна розных светаў: заможныя хлопцы і дзяўчаты, якія могуць сабе дазволіць абсалютна ўсё, і тыя, якім, у сілу пэўных абставін, раскоша і «цяжкі люкс» недаступныя. Але, нягледзячы на сацыяльную няроўнасць студэнтаў ВНУ, студэнты журфака жывуць даволі звычайным жыццём: ходзяць на пары, закохваюцца, ладзяць вечарынкі і падзарабляюць пасля вучобы. Аднак звычайнае жыццё ўніверсітэта раптам перапыняе забойства — у прыбіральні знойдзена цела студэнта Івана Кожуха. Паліцыя лічыць, што хлопец здзейсніў самагубства, а таму хутка закрывае справу, аднак адна з выкладчыц ВНУ, Кіра Зотава, перакананая, што гэта было забойства і разам з некалькімі студэнтамі-аднадумцамі пачынае расследаваць гэтую заблытаную справу.
У ролях
<blockquote class="toccolours" style="text-align:justify;padding: 2px 2px 2px 2px; display:table;"> Пазначэнне ў табліцы {{legend|#ddffdd|Галоўная роля}} {{legend|#ffe3e3|Другарадная роля}} {{legend|#DAEBFF|Эпізадычная роля}} {{legend|lightgrey|Не з’яўляецца}}
Ідэя
Ідэю стварыць маладзёжны трылер-дэтэктыў прадзюсар Яўген Тунік прапанаваў «Новаму каналу» за тры гады да рэлізу серыяла, у 2016 годзе.
Першы сезон
Здымкі першага сезона серыяла праходзілі ў Кіеве летам 2019 з мая па ліпень у Гімназіі № 34 «Лебедзь» імя Віктара Максіменкі. Школьныя сцэны здымалі ў школах падчас летніх канікул. Сярод знятых эпізодаў было нямала «складаных сцэн», пастаноўка якіх каштавала немалога нервовага напружання як акцёрам, так і здымачнай групе.
Раманьезэ
Насельніцтва складае 796 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 27 чал./км². Займае плошчу 30 км². Паштовы індэкс — 27050. Тэлефонны код — 0383.
Першыя ластаўкі
Першы сезон
Паводле слоў экс-генеральнага дырэктара Новага канала і прадзюсара серыяла Аляксея Гладушэўскага, першапачаткова серыял планаваўся як скончаная аднасезонная гісторыя з васьмі серый; у прыватнасці, Гладушэўскі заявіў: «Хлопцы ад [самога] пачатку прынеслі восем серый [для першага сезона]. Не было такога, што яны напісалі 15, а мы скарачалі да васьмі». Таксама ў першым сезоне першапачаткова павінен быў быць іншы фінал і ў канцы 8-й серыі, калі злачынец здымаў капюшон, гледачы павінны былі ўбачыць яго твар, але амаль перад самым эфірам канчатковай серыі першага сезона на Новым канале стваральнікі спешна ўнеслі праўкі і адрэзалі твар злачынца на ўзроўні капюшона для таго, каб захаваць інтрыгу і зрабіць затраўку для другога сезона.
Другі сезон
22 лістапада 2019 года ў інтэрв’ю выданню УНІАН шоуранер серыяла Яўген Тунік паведаміў, што не ведае яшчэ ці будзе серыял падоўжаны на 2 сезон, адзначыўшы: «Гэта рашэнне канала. Калі замовяць — я буду рады працягнуць працу, бо ёсць, што расказаць». 2 сакавіка 2020 года «Новы канал» падоўжыў тэлесерыял на другі сезон. 23 ліпеня 2020 года пачаліся здымкі другога сезона. 5 кастрычніка 2020 года завяршыліся здымкі другога сезона.
Раманьезэ
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Першыя ластаўкі
Другі сезон
Падчас здымак другога сезона, які атрымаў назву «Першыя ластаўкі. Zалежныя», шоуранер серыяла Яўген Тунік паведаміў, што ў параўнанні з першым сезонам, другі сезон мае іншую гісторыю і іншых персанажаў, аднак звязаны з першым сезонам «персонай Сябра». Большасць акцёраў з першага сезона вярнуліся ў другім, таксама да іх далучыліся Анастасія Пуставіт, Анастасія Рула, Віталь Салій, Раман Ясіноўскі і Ада Рогаўцава.
Трэці сезон
У лютым 2021 года ўладальнік тэлеканала «Новы канал» StarLightMedia паведаміў, што серыял быў падоўжаны на трэці сезон.
Саўндтрэк
Кампазітаркай тэлесерыяла стала спявачка DaKooka. Галоўнымі музычнымі кампазіцыямі серыяла, якія іграюць у пачатку і ў канцы кожнай серыі, сталі рускамоўныя песні DaKooka «Люби меня» і «Друг».
Прэм’ера ва Украіне
Дапрэм’ерны паказ-прэзентацыя першых двух серый серыяла ва Украіне адбыўся 5 лістапада 2019 года ў кіеўскім кінатэатры «Кастрычнік». Дапрэм’ерны доступ да першай серыі серыяла на афіцыйным Youtube-канале «Новага канала» быў прадастаўлены 11 лістапада 2019 года.
Афіцыйная тэлевізійная прэм’ера першага сезона ва Украіне адбылася на «Новым канале» 19 лістапада 2019 года. Паказ першага сезона завяршыўся 22 лістапада 2019 года. Пасля ўвесь першы сезон тэлесерыяла таксама стаў даступны на афіцыйным Youtube-канале «Новага канала» ў сакавіку-красавіку 2020 года (да гэтага першы сезон тэлесерыяла таксама стаў даступны на VOD-платформе медыягрупы StarLightMedia teleportal.ua).
Афіцыйная тэлевізійная прэм’ера другога сезона ва Украіне адбылася на «Новым канале» 14 снежня 2020 года. Пасля тэлевізійнай прэм’еры другі сезон стаў даступны эксклюзіўна на vod-платформе sweet.tv на працягу 4 месяцаў (са снежня 2020 года па 17 сакавіка 2021 года). З 17 сакавіка 2021 года другі сезон таксама стаў даступным і на vod-платформе StarLightMedia teleportal.ua.
Прэм’ера ў Расіі
Першы сезон тэлесерыяла ўпершыню трансляваўся ў Расіі на VOD-платформе Kinopoisk HD (належыць расійскай медыякампаніі Yandex) з 29 сакавіка па 17 мая 2020 года. Для расійскага паказу першага сезона стваральнікі фільма прадублявалі фільм на рускую мову з дапамогай расійскіх акцёраў дубляжу.
Другі сезон тэлесерыяла ўпершыню трансляваўся ў Расіі на VOD-платформе Kinopoisk HD з 14 па 19 снежня 2020 года. Для расійскага паказу другога сезона стваральнікі фільма прадублявалі фільм на рускую мову з дапамогай украінскіх акцёраў дубляжу на студыі Так Трэба Прадакшн.
Тэлерэйтынгі
Падчас паказу першага сезона тэлесерыяла ва Украіне на Новым канале ён меў сярэднюю долю 7,0 % (аўдыторыя 18-54, гарады з насельніцтвам 50 тыс.+ даныя Nielsen), што было ніжэй за сярэднюю долю канала ў лістападзе 2019 года ў 8,6 %. Агулам першы сезон тэлесерыяла паглядзелі 6 мільёнаў тэлегледачоў. У Youtube першую серыю першага сезона паглядзелі больш за 3.3 млн гледачоў.
Рэцэнзіі кінакрытыкаў
Пасля рэлізу першай серыі першага сезона тэлесерыяла ён атрымаў пераважна станоўчыя водгукі ад украінскіх кінакрытыкаў. Пасля прэм’еры ўсіх 8 серый першага сезона серыял таксама атрымаў станоўчыя водгукі ад кінакрытыкаў, але кінаэксперты ўсё ж папракнулі серыял нізкай якасцю размоўнай украінскай мовы. У прыватнасці, кіназнаўца Яраслаў Падгора-Гвяздоўскі ў каментарыі выданню «Грамадскае» адзначыў, што значная колькасць рэплік серыяла гучалі «ненатуральна» праз няякасную размоўную ўкраінскую мову, а кінакрытык выдання «Тэксты» Канстанцін Узвіжанскі папракнуў серыял рускамоўнасцю большасці песень DaKooKa, што гучаць ва ўсіх серыях і адзначыў, што ўкраінская мова ў стужцы гучыць «крыху штучна і нярэдка засмечаная русізмамі» (але і падкрэсліў, што ўсё роўна якасць украінскай мовы «Ластавак» значна вышэй, чым ва ўкраінскім серыяле «Школа»).
Пасля выхаду другога сезона тэлесерыяла ён таксама атрымаў пераважна станоўчыя водгукі ад украінскіх кінакрытыкаў. Так, кінакрытык анлайн-выдання vertigo.com.ua Раман Бугайчук пахваліў стваральнікаў серыял за значна больш чыстую, без прымешак суржыка, украінскую мову, і адзначыў, што «аўтары правялі бездакорную працу над памылкамі і прымусілі сваіх персанажаў загаварыць па-ўкраінску».
Узнагароды і намінацыі
Промаролікі і лагатып серыяла вытворчасці новага канала былі намінаваныя і патрапілі ў шорт-ліст прэстыжнай прэміі PROMAX AWARDS: EUROPE ў катэгорыях social responsibility announcement spot.
Прома-ролікі, у якіх на тварах герояў серыяла мяняюцца татуіроўкі з надпісамі, занялі першае месца ў намінацыі TV Project — Typography на ўкраінскім фестывалі Ukrainian Design: The Very Best Of.
Срэбра ў пяці намінацыях (TV Program — Logo; TV Program/Film Promo — Promo Spot: Motion Graphics, Moving Image, Video; Program/Film Promo — Open/Titles; Program/Film Promo — Miscellaneous Design; Motion Graphics — Title Design & Motion Graphics of Film/Series) на ўкраінскім фестывалі Ukrainian Design: The Very Best Of атрымалі тытры да серыяла, канцэпт лога і сацыяльны промаролік.
Па выніках галасавання гледачоў праект быў прызнаны найлепшым украінскім міні-серыялам дзесяцігоддзя ў рэйтынгу «Знята ва Украіне TV: найлепшае за 10 гадоў».
Аляксандр Гоўд
Аляксандр Гоўд (Alexander Gottfried Friederich Gode-von Aesch; 30 кастрычніка 1906, Брэмен — 10 жніўня 1970) — стваральнік штучнай мовы інтэрлінгва.
NGC 3872
NGC 3872 (іншыя абазначэнні — UGC 6738, MCG 2-30-33, ZWG 68.60, PGC 36678) — эліптычная галактыка (E5) у сузор’і Леў.
Курганы (Дзяржынскі раён)
Курганы́ (, Курганы) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабрынёўскага сельсавета.
Карл Гутшміт
Карл Гутшміт (Karl Gutschmidt;, в. Фербелін, Германія — ) — нямецкі славіст.
Біяграфічныя звесткі
У 1960 скончыў Берлінскі ўніверсітэт імя братоў Гумбальтаў. 3 1967 выкладаў там беларускую філалогію. Загадчык аддзялення славянскіх моў секцыі славістыкі гэтага ўніверсітэта. У 1976 абараніў доктарскую дысертацыю «Нарысы па гісторыі славянскіх нацыянальных літаратурных моў». 3 1982 — прафесар.
Навуковая дзейнасць
К. Гутшміт аўтар навуковых публікацый па лексікаграфіі, фразеалогіі, дыялекталогіі, стылістыцы і іншых пытаннях беларускага мовазнаўства. Значнае месца ў яго даследаваннях займаюць пытанні гісторыі развіцця і сучаснага стану беларускай мовы.
Сасары
Сасары (Sassari, Tàtari) — горад у італьянскім рэгіёне Сардзінія, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі, другі па велічыні і значэнню пасля сталіцы Кальяры. Заступнікам горада лічыцца свяціцель Мікалай Цудатворац, прастольнае свята якога адзначаецца 6 снежня. Сасары — галоўны горад паўночнай часткі Сардзініі, размешчаны за 12 км ад мора, на вапняковым плато, парэзаным далінамі і цяснінамі. Больш за 400 крыніц і артэзіянскіх свідравін спрыяе развіццю агародніцтва.
Палік (возера)
Палі́к, таксама Пялік — возера ў Беларусі, у Барысаўскім раёне, басейн ракі Бярэзіны (працякае праз возера), ля вёскі Палік (Маісееўшчынскі сельсавет), у Бярэзінскім біясферным запаведніку.
Плошча паверхні возера 7,68 км². Даўжыня 6,3 км, найбольшая шырыня 3 км, найбольшая глыбіня 2,1 м, сярэдняя 1,1 м. Плошча вадазбору 2760 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны вышынёй 7—8 м, пясчаныя, параслі лесам. Берагі нізкія, забалочаныя, тарфяністыя, месцамі пясчаныя, пад хмызняком. Дно плоскае, сапрапелістае, месцамі ўздоўж берагоў пясчанае. Моцна зарастае, шырыня паласы надводнай расліннасці да 500 м. Упадаюць рэкі Лютка, Смольніца, Бурчак.
На ўсходнім беразе возера знаходзіцца вёска з аднайменнай назвай.
Абсцэнная лексіка
Абсцэнная лексіка (ад  — непрыстойны, распусны, амаральны) — сегмент лаянкавай лексікі розных моваў, які ўключае найгрубыя (юрлівыя, непрыстойна гідкія, вульгарныя) лаянкавыя выразы, што часта выказваюць спантаную маўленчую рэакцыю на нечаканую (звычайна непрыемную) сітуацыю.
Адной з разнавіднасцяў абсцэннай лексікі ў беларускай мове з’яўляецца так званы рускі мацюк. У беларускай мове прысутнічаюць таксама іншыя абсцэнныя словы, якія не з’яўляюцца лаянкавымі і значна менш табуяванымі, але якія таксама лічацца «непрыстойнымі».
Беларуская абсцэнная лексіка мае старажытныя славянскія і індаеўрапейскія карані.
Андрэй Піліпавіч Прохарчык
Андрэй Піліпавіч Прохарчык (нар., в. Зазерка, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны,. Кандыдат сельскагаспадарчых навук.
Біяграфія
Скончыў Пярэжырскую сямігадовую школу, Мар'інагорскі сельскагаспадарчы тэхнікум, Маладзечанскі настаўніцкі інстытут, Белдзяржуніверсітэт, аспірантуру пры Мінскім педінстытуце. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў у Мінскім педінстутыце.
Сазонаўскі сельсавет
Сазо́наўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Сазонаўка.
Утвораны 24 верасня 1926 года ў складзе Ляднянскага раёна Аршанскай акругі БССР падчас скасавання Ляднянскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года сельсавет у Ляднянскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Дубровенскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 10 сакавіка 1954 года статус гарадскога пасёлка Ляды паніжаны да вёскі, яго тэрыторыя ўключана ў склад сельсавета, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Ляды, а сельсавет перайменаваны ў Ляднянскі.
Уладзімір Мартынавіч Собін
Уладзімір Мартынавіч Со́бін (нар. ) — вучоны ў галіне цепла- і масаабмену, доктар тэхнічных навук (1991), дацэнт (1979).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Орша. У 1965 годзе скончыў Тульскі тэхналагічны інстытут. З 1969 года працаваў у Беларускім тэхналагічным інстытуце, з 1988 года ў Медыка-біятэхналагічным навукова-даследчым інстытуце. З 1994 года на выкладчыцкай рабоце.
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па гідрадынаміцы і цеплпмасаабмене ў аднафазных і двухфазных патоках вадкасцей пры даследаванні энергетычных, хіміка-тэхналагічных і мікрабіялагічных працэсаў і іх матэматычнае апісанне пры дапамозе дыферэнцыяльных ураўненняў з частковымі вытворнымі. Мае шэраг аўтарскіх пасведчанняў на вынаходствы.
Сярод апублікаванага:
Жаркын (Усходне-Казахстанская вобласць)
Жаркын — сяло ва Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад гарадской адміністрацыі Семея. Уваходзіць у склад Прырэчнай сельскай акругі. Код КАТА — 632859300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 602 чалавекі (296 мужчын і 306 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 653 чалавекі (308 мужчын і 345 жанчын).
Замак Глубака
Замак Глу́бака (Zámek Hluboká) — замак у Паўднёвай Чэхіі, пабудаваны ў псеўдагатычным стылі. Знаходзіцца ў г. Глубака-над-Влтавай за 140 км на поўдзень ад Прагі.
Гісторыя
Замак у гатычным стылі быў пабудаваны ў канцы XV стагоддзя Вілемам II з Пернштэйна. Пазней замак перайшоў ва ўласнасць караля Фердынанда I Габсбургскага, які ў 1562 годзе прадаў яго панам з Градца. У 1571—1587 гадах Адам II з Градца (1549—1596) правёў вялікую рэканструкцыю замка ў рэнесансным стылі, якой кіраваў італьянец Бальтазарэ Маджы. Акрамя Маджы ў рэканструкцыі бралі ўдзел італьянскія архітэктары Вінчэнца Вагарэлі і Даменіка Бенедэта Камета.
У 1660 годзе замак стаў уласнасцю роду Шварцэнбергаў. Менавіта з гэтай фамілій замак абавязаны сваім сучасным абліччам. У XIX стагоддзі замак падвергся значнай рэканструкцыі ў стылі неаготыкі. У якасці ўзору для перабудовы замка паслужыў Віндзарскі замак, архітэктарам праекта рэканструкцыі з'яўляецца венскі архітэктар Францішак Бера. Ідэя стварэння «Чэшскага Віндзара», як неафіцыйна завецца замак, належала адной з уладальніц замка — герцагіні Элеаноры Шварцэнберг. Шварцэнбергі валодалі замкам аж да 1945 года.
У 1947 годзе замак Глубака быў нацыяналізаваны і з тых часоў з'яўляецца дзяржаўным музеем.
Замак сёння
Комплекс замка ўключае 140 пакояў, 11 вежаў, 2 унутраныя двары, зашклёную аранжарэю, стайні. Сцены замка і ўнутры, і знадворку ўпрыгожаны паляўнічымі трафеямі яго ранейшых уладальнікаў. Акрамя таго, у пакоях замка можна ўбачыць рыцарскія даспехі сям'і Шварцэнбергаў. У замку прадстаўлена мэбля XVIII—XIX стагоддзяў, калекцыя галандскага жывапісу XVI—XVII стагоддзяў, гістарычнай зброі, фарфору, фаянсу і шкла (пачынаючы з 1604 года), а таксама старадаўніх габеленаў. Інтэр'еры замка абстаўлены ў стылі позняга перыяду англійскага рэнесансу. Столі ў памяшканнях замка, дзверы, рамы для карцін упрыгожаны майстэрскай разьбой па дрэве.
NGC 6074-1
NGC 6074-1 (іншыя абазначэнні — MCG 2-41-15, ZWG 79.75, PGC 57419) — галактыка ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Трыкатаж
Для трыкатажнага палатна характэрныя расцяжнасць, эластычнасць і мяккасць. Пры вытворчасці трыкатажных палотнаў выкарыстоўваюцца сінтэтычныя, баваўняныя, шарсцяныя і шаўковыя валокны ў чыстым выглядзе або розных спалучэннях. Першыя трыкатажныя вырабы, знойдзеныя пры археалагічных раскопках, датуюцца III—I стст. да н. э.
Фрэдэрыксхаўн
Фрэдэрыксхаўн (Frederikshavn) — горад у вобласці Паўночная Ютландыя Даніі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай камуны. Размешчаны на поўначы паўвострава Ютландыя на беразе праліва Катэгат.
Ранкара
Ранкара (Roncaro) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 1026 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 256 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 27010. Тэлефонны код — 0382.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Сафі Оксанен
Сафі Оксанен (фін. Sofi-Elina Oksanen, нар., ) — фінская пісьменніца, актыўны публіцыст, феміністка, удзельніца ЛГБТ-руху.
Біяграфія
Нарадзілася 7 студзеня 1977 года ў горадзе Ювяскюля. Бацька — фін (па прафесіі — электрык), маці — эстонскі інжынер, якая ў 1970-я гады эмігравала ў Фінляндыю. Вучылася ва ўніверсітэтах Ювяскюля і Хельсінкі, вывучала драму ў Акадэміі тэатра Фінляндыі. Публічна заяўляе пра сваю бісексуальнасць, пакутуе на псіхагенны харчовы разлад.
У 2009 годзе ў сааўтарстве з эстонскай пісьменніцай Імбі Паю Сафі Оксанен выпусціла ў Фінляндыі дакументальны зборнік «За ўсім стаяў страх», які складаецца з артыкулаў розных аўтараў на тэму савецкага перыяду ў гісторыі Эстоніі. У 2010 годзе зборнік «За ўсім стаяў страх» выйшаў у перакладзе на эстонскую мову.
3 снежня 2012 года ўзнагароджана медалём «Pro Finlandia» («За Фінляндыю») ордэна Льва Фінляндыі.
У 2013 годзе выдавецтва Bazar запатрабавала з пісьменніцы ў судовым парадку каля 1 млн еўра па заключанай у 2005 годзе дамове на кнігу пад працоўнай назвай «Французская груша», якая так і не была напісана. 17 ліпеня 2015 года павятовы суд Хельсінкі прысудзіў пісьменніцу да выплаты кампенсацыі памерам у 35 тысяч еўра, скасаваўшы яе дамову з выдавецтвам і загадаўшы Bazar выплаціць аўтару судовыя выдаткі ў 15 тысяч еўра.
Корвін
Корвін — прозвішча.
Марцін Валадковіч
Марцін Валадковіч герба «Радван» (каля 1500 — да 1592) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Дзяк гаспадарскі (згадв. 1559), пісар земскі менскі (з 1565), суддзя земскі менскі (з 1570), гараднічы менскі.
Біяграфія
З баярскага роду Валадковічаў, якія паходзілі з Віцебскага ваяводства або Рудамінскага павета.
Упершыню нейкі Марцін Валадковіч згадваецца ў 1520 годзе, калі быў княжацкім суддзём пры разглядзе справы пра збіццё маці сынам. Прынамсі ў канцы 1530-х — пачатку 1540-х гадоў служыў пісарам канцылярыі слуцкіх князёў Алелькавічаў, таксама прадстаўляў іх у судзе як пракуратар. Трымаў ад слуцкіх князёў маёнтак Савічы. Сынам слуцкага князя Юрыя Сямёнавіча пасля 1551 года не служыў.
У 1558 годзе быў уласнікам маёнтка Вялікае Грозава, які межаваў са Слуцкім княствам, і зямель у маёнтку Грэск. На пачатку Лівонскай вайны выконваў даручэнні па перамовах з Масквой.
З 1565 года земскі пісар менскі. Быў гаспадарскім паслом на менскім павятовым сойміку 1566 года. Браў удзел у 2-й (1566), а пазней і 3-й (1588) рэдакцыях Статуту ВКЛ. Быў гаспадарскім паслом на Люблінскім сейме (1569). З 1570 года суддзя земскі менскі. Па даручэнні Мсцібогаўскага з’езда вялікалітоўскай шляхты ў 1576 годзе быў у пасольстве да Стэфана Баторыя.
Быў жанаты з Людмілай Есманоўнай; у другім шлюбе з Раінай кн. Друцкай-Горскай (не пазней за 1560).
Георгіеўская стужка
Георгіеўская стужка (Георгиевская лента) — двухколерная стужка ў выглядзе палоскі з трыма чорнымі і двума жоўтымі (пазней аранжавымі) палосамі. Геральдычны элемент, які выкарыстоўваўся ў сістэме дзяржаўных узнагарод Расійскай імперыі ў другой палове XVIII — пачатку XX стагоддзяў. Ордэнская стужка, атрыбут вышэйшай ваеннай узнагароды Расійскай імперыі — ордэна Святога Георгія. Жоўты колер сімвалізаваў расійскую імперскую карону, а чорны — двухгаловага арла.
Як асобны сімвал атрымала вядомасць у 2005—2007 гадах, падчас распачатай у Расіі дзяржаўным інфармацыйным агенцтвам «Навіны» і РГАСПМ «Студэнцкая грамада» акцыі «Георгіеўскі стужка» па распаўсюджванні сярод насельніцтва ў Дзень Перамогі невялікіх адрэзкаў стужак, па форме і колеру падобных да георгіеўскай стужкі. Мэтай акцыі былі задэклараваны «стварэнне сімвала свята Перамогі», «выраз павагі да ветэранаў, даніна памяці загінулым на полі бою, удзячнасці людзям, якія аддалі ўсё для фронту». Праз відавочную падмену паняццяў і адкрытую прапагандысцкую накіраванасць акцыі, стужка стала ўспрымацца як знак прыналежнасці да расійскай імперскай прасторы. Сярод скептыкаў, за падабенства з афарбоўкай вядомага сельскагаспадарчага шкодніка, стужка атрымала пеяратыўную назву «каларадская».
Эксплуатацыя вобразу
На момант запуску акцыі «Георгіеўская стужка» стужка, паводле фармулёўкі арганізатараў, называлася «гвардзейскай стужкай» і сімвалізавала «гонар за Перамогу Расіі ў Другой сусветнай вайне». Але па ходзе акцыі расійскія сродкі масавай інфармацыі савецкую «гвардзейскую стужку» сталі называць «георгіеўскай», падмяняючы пры гэтым паняцці. Сэнс «георгіеўскай стужачкі» як знака памяці пра вайну паступова саступіў месца сэнсу сімвала расійскай экспансіі. Аналітыкі канстатуюць, што стужка ордэна Святога Георгія, стала выкарыстоўвацца з мэтай спекуляцыі на пачуццях грамадзян, сем'і кожнага з якіх зведалі на сабе ўсе жахі вайны. Арганізатары дасягнулі папулярызацыі чарговай глабальнай ідэі «адраджэння Масквы — Трэцяга Рыма». Сімвал «Гвардыі Крамля» стаў звышпапулярным ва ўсіх радыкальных расійскіх арганізацыях, як левага, так і правага толку. Менавіта гэтая стужка стала адным з атрыбутаў сепаратыстаў у Крыме і на ўсходзе Украіны, якія начэпліваюць яе без асацыяцый з Днём Перамогі, але для ідэнтыфікацыі сябе як прыхільнікаў «рускага свету».
Гісторыя георгіеўскай стужкі — наглядны прыклад таго, як сімвал ам мінулага можна надаць цалкам новыя сэнсы з дапамогай прапагандысцкіх тэхналогій. Але як і ўсе псіхалагічныя аперацыі яны эфектыўныя толькі ў кароткатэрміновай і сярэднетэрміновыя перспектыве. Былыя савецкія рэспублікі адыходзяць ад выкарыстання гэтага сімвала: у Казахстане і Беларусі ў 2014 года на Дзень Перамогі выкарыстоўвалі сімволіку ў колерах дзяржаўных сцягоў, у 2015 годзе ад георгіеўскай стужкі на карысць нацыянальных колераў таксама адмовіўся Кыргызстан.
Бой за Апбак
Бой за Апбак — бітва паміж паўднёвав’етнамскай арміяй і сіламі НФВПВ, якая адбылася ў 1963 годзе. Найбольш вядомы эпізод ранняга этапу грамадзянскай вайны ў В’етнаме.
Перадумова
Вёска Апбак (Ấp Bắc) знаходзілася ў дэльце Меконга на паўднёвы-захад ад Сайгона. У снежні 1962 года камандаванню арміі Рэспублікі В’етнам стала вядома, што каля Апбак у вёсцы Аптантхой знаходзіцца радыёперадавальнік НФВПВ. Было прынята рашэнне правесці рэйд у гэтым раёне сіламі паўднёвав’етнамскай 7-й пяхотнай дывізіі.
Згодна з планам, вёска Апбак павінна была быць акружаная з трох бакоў: тры пяхотныя роты 11-га палка 7-й дывізіі павінны былі наступаць з поўначы; два батальёны тэрытарыяльных сіл — з поўдня; 4-я механізаваная рота (13 бронетранспарцёраў M113) пры падтрымцы роты пяхоты і артылерыі-з паўднёвага захаду. Раён на ўсход ад вёскі наўмысна быў пакінуты непрыхаваным, каб прымусіць партызан адступаць у гэтым кірунку, дзе на адкрытай мясцовасці яны б панеслі вялікія страты ад паўднёвав’етнамскай авіяцыі. Аднак сілы НФВПВ у вёсцы былі недаацэнены (лічылася, што там знаходзілася рота, у рэчаіснасці ж — батальён).
Бітва
Аперацыя пачалася раніцай 2 студзеня 1963 года. Верталётны дэсант, які высаджваўся на поўнач ад Апбака, трапіў пад моцны агонь праціўніка, і 5 верталётаў з 15 было страчана. Партызанам удалося спыніць прасоўванне варожых сіл на поўдзень ад вёскі і адлюстраваць атаку бронетранспарцёраў M113 з заходняга напрамку. Нерашучасць паўднёвав’етнамскіх камандзіраў, выкліканая панічнай бояззю страт, а таксама іх нізкімі каманднымі якасцямі, усё гэта ў комплексе стала вырашальным фактарам у правале наступлення на вёску. Да канца дня сілы НФВПВ паспяхова адышлі з Апбак.
Страты паўднёвав’етнамскай арміі склалі 80 вайскоўцаў забітымі і каля 100 параненымі; страты ЗША — 3 ваеннаслужачых забітымі (пілоты верталётаў і ваенны саветнік) і 8 параненымі; партызаны страцілі 18 чалавек забітымі і 39 параненымі.
Нягледзячы на значную перавагу арміі Рэспублікі В’етнам у жывой сіле і тэхніцы, бой быў прайграны. Бітва пры Апбак стала важнай падзеяй ранняга этапу В’етнамскай вайны. Гэта быў першы выпадак, калі сілы НФВПВ паспяхова супрацьстаялі ўрадавай арміі ў адкрытым баі.
NGC 3871
NGC 3871 (іншыя абазначэнні — IC 2959, UGC 6744, MCG 6-26-31, ZWG 186.41, PGC 36702) — спіральная галактыка (Sb) у сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Верхнежароўскі сельсавет
Верхнежаро́ўскі сельсавет (Верхнежаровский сельсовет), сустракаецца таксама Верхняжарскі — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Верхнія Жары. Знаходзіўся на крайнім поўдні раёна і з’яўляўся самым паўднёвым сельсаветам Беларусі.
Гісторыя
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года Верхняжарскі сельсавет у складзе Камарынскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Камарынскага раёна БССР. 15 ліпеня 1933 года рэарганізаваны ў Верхняжарскі нацыянальны ўкраінскі сельсавет. У 1937 годзе рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ніжняжарскага сельсавета. З 25 снежня 1962 года ў складзе Брагінскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 2 населеныя пункты. 28 снежня 2005 года перайменаваны ў Верхнежароўскі сельсавет. Скасаваны 26 верасня 2006 года, тэрыторыя далучана да Камарынскага пассавета.
На момант скасавання ў Верхнежароўскі сельсавет уваходзілі 3 вёскі (Верхнія Жары, Гдзень, Ніжнія Жары). Насельніцтва (01.01.2006) складала 502 чалавекі, з якіх 64 ва ўзросце да 16 гадоў, 222 — у працаздольным і 216 — старэйшым за працаздольны. Колькасць гаспадарак — 228.
ЛДПР
У сацыяльнай сферы партыя прытрымліваецца ідэй нацыяналізму і патрыятызму, а ў эканамічнай сферы прытрымліваецца тэорыі змяшанай эканомікі.
Гісторыя
Першы сход ініцыятыўнай групы па стварэнні Ліберальна-дэмакратычнай партыі Савецкага Саюза (ЛДПСС) прайшоў 13 снежня 1989 года ў Маскве, прысутнічалі: У. Багачоў, Л. Багачова, М. Дунец, С. Жаброўскі, У. Жырыноўскі, А. Кавалёў, У. Прозараў, Л. Убожка, А. Халітаў, пастанавілі: Падрыхтаваць і склікаць устаноўчы з’езд ЛДПСС.
12 красавіка 1991 г. Міністэрствам юстыцыі СССР была зарэгістраваная Ліберальна-дэмакратычная партыя Савецкага Саюза — адзіная на той момант апазіцыйная КПСС партыя, якая існавала неафіцыйна яшчэ са снежня 1989 года. Пасведчанне № 0066 аб рэгістрацыі Статута Ліберальна-Дэмакратычнай партыі Савецкага Саюза.
Нямцоў
Нямцоў — прозвішча.
ЛДПР
Гісторыя
10 жніўня 1992 года Міністэрства юстыцыі Расіі анулявала рэгістрацыю ЛДПСС, бо яна была праведзена «з грубымі парушэннямі заканадаўства, па фальсіфікаваных дакументах». Адзіная партыя распалася на ліберальна-дэмакратычныя партыі Расіі, Беларусі і Украіны і іншых краін СНД.
25-28 сакавіка 1995 г. дэлегацыя дэпутатаў Дзяржаўнай Думы РФ, членаў ЛДПР на чале з У. Жырыноўскім наведала Лівію па запрашэнні кіраўніцтва краіны. Адбылася сустрэча Жырыноўскага з Муамарам Кадафі.
8-11 лютага 1998 г. паездка дэпутатаў Дзяржаўнай Думы і журналістаў на чале з Жырыноўскім у Ірак з мэтай прадухілення бомбавых удараў ЗША па Іраку і дастаўкі гуманітарнай дапамогі.
Эдуард Міхайлавіч Савіцкі
Эдуард Міхайлавіч Саві́цкі (нар., Буда-Кашалёва, БССР) — савецкі і беларускі гісторык-архівіст. Доктар гістарычных навук (1992), прафесар (1997).
Біяграфія
У 1954—1959 гадах вучыўся ў. У 1959 годзе стаў навуковым супрацоўнікам, а ў 1964 годзе — намеснікам дырэктара па навуковай працы Цэнтральнага гістарычныга архіва БССР. У 1968 годзе пачаў працаваць рэдактарам у выдавецтве «Беларуская Савецкая Энцыклапедыя». У 1973 годзе стаў навуковым супрацоўнікам Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР, у 1977 годзе — Інстытута гісторыі АН БССР. З 1982 года працаваў выкладчыкам у Беларускім інстытуце народнай гаспадаркі, з 1987 года — у Мінскім медыцынскім інстытуце. У 1990 годзе прызначаны намеснікам начальніка Галоўнага архіўнага ўпраўлення пры Савеце Міністраў БССР, у 1992 годзе — Камітэта па архівах і справаводстве пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь. У 1996—2001 гадах быў намеснікам дырэктара Беларускага навукова-даследчага інстытута дакументазнаўства і архіўнай справы.
Навуковая дзейнасць
У 1968 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Революционное движение в Белоруссии в годы первой мировой войны и второй русской революции (июль 1914 — март 1917 гг.)». У 1992 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па гісторыі рабочага руху ў Беларусі ў 1907—1917 гадах. Даследуе праблемы сялянскага, рабочага і рэвалюцыйнага руху, развіцця сельскай гаспадаркі і прамысловасці Беларусі ў XIX — пачатку XX стагоддзяў.
Адзін з аўтараў першага тома «Гісторыі рабочага класа Беларускай ССР», які выйшаў у 1984 годзе, «Збору помнікаў гісторыі і культуры Беларусі». Складальнік зборніка дакументаў і матэрыялаў «Бунд у Беларусі, 1897—1921», які выйшаў у 1997 годзе.
Мікалай Мікалаевіч Яроменка (старэйшы)
Мікалай Мікалаевіч Яроменка (старэйшы) (, Новасібірск —, Мінск) — савецкі і беларускі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст СССР (1989).
Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання (1997—2000).
Бацька вядомага акцёра Мікалая Яроменкі (малодшага). Муж Галіны Арловай.
Біяграфія
Скончыў курсы малодшых лейтэнантаў у Новасібірску (1942). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 18 гадоў пайшоў на фронт, паранены трапіў у акружэнне, апынуўся ў палоне. Здолеў выжыць у фашысцкім канцлагеры, з якога некалькі разоў спрабаваў уцячы. Затым ваяваў у складзе падпольнай групы Супраціву.
Пасля заканчэння ў 1948 годзе Тэатральнай студыі ў Мінску быў акцёрам БелАДТ імя Я. Коласа ў Віцебску (1948—1959). З 1959 года акцёр БелАДТ імя Я. Купалы.
Здымацца ў кіно пачаў у 1960 годзе.
З 10 студзеня 1997 года па 30 чэрвеня 2000 года — член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання (па прэзідэнцкай квоце). З’яўляўся намеснікам старшыні Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па сацыяльных пытаннях.
Памёр 30 чэрвеня 2000. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.
Малое Гарохавішча
Мало́е Гаро́хавішча (, Малое Гороховище) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабрынёўскага сельсавета.
Вялікабрытанія ў Першай сусветнай вайне
Першую сусветную вайну Вялікабрытанія прайшла ў складзе ваенна-палітычнага блока Антанта; бесперапынна развіваючыся, краіна дамаглася сваёй мэты, нанёсшы паражэнне блоку Цэнтральных дзяржаў (Германская імперыя, Аўстра-Венгрыя, Асманская імперыя і Балгарскае царства). На працягу вайны Брытанскія узброеныя сілы зведалі сур'ёзную рэарганізацыю, напрыклад, былі створаны Каралеўскія ваенна-паветраныя сілы; колькасць войскаў узрасла. Упершыню ў гісторыі краіны быў праведзены прымусовы прызыў. З пачаткам вайны патрыятычныя пачуцці захліснулі ўсю краіну, сацыяльныя бар'еры паміж грамадскімі класамі эдвардзіянскай Англіі ў гэты перыяд панізіліся.
Для дасягнення перамогі над ворагам прыйшлося пайсці на істотныя ахвяры. Каб папярэдзіць недахоп працоўных рук і дэфіцыт прадуктаў харчавання, урад распрацаваў шэраг законаў, такіх як закон аб абароне каралеўства, надзяляючы тым самым сябе дадатковымі паўнамоцтвамі па забеспячэнню бяспекі сваіх грамадзян. У працэсе вайны адбылося змяненне стаўлення да яе ўладаў. Ад першаснай палітыкі «бізнэс — як звычайна» і захавання даваеннага статус-кво пры кабінеце Герберта Генры Асквіта прыйшлося адмовіцца на карысць рэжыму татальнай вайны (уздзеяння дзяржавы на ўсе сферы грамадскага жыцця) пры прэм'еры Дэвідзе Лойд Джорджы, што ўпершыню назіралася на тэрыторыі Брытаніі. Брытанскія гарады ўпершыню сталі аб'ектамі паветраных бамбардзіровак.
Баявы дух ў грамадстве падтрымліваўся на даволі высокім узроўні, шмат у чым дзякуючы сродкам масавай інфармацыі; газеты ў ваенны час квітнелі. Паспяхова ўкаранялася ўрадавая прапаганда, дзякуючы працы такіх журналістаў як Чарлз Масцерман і газетных выдаўцоў як лорд Бівербрук. Шляхам прыстасавання да дэмаграфічных змяненняў у рабочай сіле, звязаныя з вайной галіны прамысловасці хутка раслі, і вытворчасць павялічылася за кошт найму вялікай колькасці людзей. Акрамя таго, упершыню пачалося масавае прымяненне жаночай працы, што вымусіла парламент у 1918 годзе прыняць закон, які прадаставіў права голасу значнай колькасці жанчын.
Падчас вайны Брытанская каралеўская сям’я на чале з Георгам V разарвала сувязі са сваімі германскімі сваякамі і зноў змяніла нямецкае найменне сваёй дынастыі — Саксен-Кобург-Гоцкая — на Віндзорская. Праблемы, якія зведваюцца краінай падчас вайны, сталі перашкодай для выратавання каралеўскіх сваякоў у Расіі, у тым ліку, і Мікалая II. З-за недахопу харчавання і эпідэміі «іспанкі», які ўдарыў па краіне ў 1918 годзе, узрос узровень смяротнасці. Ваенныя страты перавысілі 850 000 чалавек. Таксама лічыцца, што вайна ўзмацніла рост нацыянальнай самасвядомасці ў Канадзе і Аўстраліі, што скончылася, у канчатковым выніку, распадам Брытанскай імперыі. Так, і Аўстралія, і Канада ўжо тады лічылі за лепшае выкарыстоўваць нацыянальную сімволіку на палях бітваў. Аднак, з геаграфічнай пункту гледжання, імперыя дасягнула найвышэйшага росквіту ў выніку падпісання мірных дагавораў.
NGC 6074-2
NGC 6074-2 (іншыя абазначэнні — MCG 2-41-16, ZWG 79.75, PGC 57418) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Ян Веркадэ
Ёханес Сікст Герхардус (Ян) Веркадэ ( — ) — нідэрландскі мастак-постімпрэсіяніст, хрысціянскі сімваліст. Вучань Поля Гагена і сябар Поля Серузье, належаў да кола мастакоў, вядомых як «Les Nabis».
Быў анабаптыстам, пазней яго мастацкія і духоўныя пошукі прывялі яго да пераходу ў рыма-каталіцтва, прыняў манаства, узяўшы рэлігійнае імя Віліброрд. Паступіў у архабацтва Беўрана і працягваў сваю працу ў рэлігійным кантэксце, цесна супрацоўнічаючы з Дэзідэрыусам Ленцам, кіраўніком мастацкай школы Бёрона. Ён працаваў па ўсёй Еўропе і аказаў важны ўплыў на далейшае развіццё новага бенедыктынскага мастацтва.
Муздыбай
Муздыбай — сяло ва Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад гарадской адміністрацыі Семея. Уваходзіць у склад Прырэчнай сельскай акругі. Код КАТА — 632859400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 210 чалавек (105 мужчын і 105 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 268 чалавек (139 мужчын і 129 жанчын).
Грымсбі
Грымсбі (Grimsby) — горад і порт у цырыманіяльным графстве Лінкальншыр у Англіі, адміністрацыйны цэнтр унітарнай адзінкі Паўночна-Усходні Лінкальншыр. Горад размешчаны на паўночным усходзе Англіі, на ўзбярэжжы эстуарыя Хамбер Паўночнага мора, за 170 міль на поўнач ад Лондана. У горадзе базуецца прафесійны футбольны клуб «Грымсбі Таўн», які выступае ў сезоне 2010/2011 у Нацыянальнай Канферэнцыі. «Грымсбі Таўн» прымае супернікаў на стадыёне Блюндэл Парк (9 тыс. гледачоў).
Разаска
Разаска (Rosasco) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 710 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 36 чал./км². Займае плошчу 20 км². Паштовы індэкс — 27030. Тэлефонны код — 0384.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
NGC 3870
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Уварванне ЗША на Грэнаду
Аперацыя «Urgent Fury» («Успышка лютасці») — аперацыя Узброеных Сіл ЗША па ўварванні на Грэнаду ў 1983 годзе, прадпрынятая, па сцвярджэнні адміністрацыі ЗША, для абароны амерыканскіх грамадзян і аднаўлення стабільнасці ў краіне на падставе звароту Арганізацыі амерыканскіх дзяржаў. Аперацыі папярэднічаў дзяржаўны пераварот, у выніку якога быў звергнуты ўрад краіны і пакараны смерцю яго кіраўнік Морыс Бішап.
Перадгісторыя
Грэнада атрымала незалежнасць ад Вялікабрытаніі ў 1974 годзе пры актыўным удзеле Эрыка Гейры — лідара Аб’яднанай Лейбарысцкай партыі, які быў прэм’ер-міністрам краіны з 1967 года. Партыя прытрымлівалася сацыял-дэмакратычнай ідэалогіі, аднак знаходзілася пад моцным уплывам папулісцкіх і праварадыкальных ідэй. З 1970 года рэжым Гейры стаў адкрыта аўтарытарным, а апазіцыя душылася з выкарыстаннем паліцыі і незаконных узброеных фарміраванняў («банда мангустаў»).
13 сакавіка 1979 года на Грэнадзе ў выніку дзяржаўнага перавароту ўрад Эрыка Гейры быў звергнуты, і да ўлады прыйшоў левы рух «New Jewel Movement» на чале з Морысам Бішапам. Новае кіраўніцтва краіны ўзяло курс на актыўнае супрацоўніцтва з сацыялістычнымі краінамі, у першую чаргу з Кубай і СССР. Пры гэтым Грэнада заставалася Каралеўствам Садружнасці, і раней прызначаны англійскай каралевай генерал-губернатар не быў зрынуты.
З замежнай дапамогай армія Грэнады была пераабсталявана і да 1983 годзе ўяўляла сабой найбольш баяздольныя ўзброеныя сілы ва ўсходняй частцы Карыбскага мора, пераўзыходзячы па колькасці арміі ўсіх суседніх дзяржаў Малых Антыльскіх астравоў разам узятыя. За чатыры гады Грэнада заключыла з СССР тры пагадненні аб ваенных пастаўках, першае з якіх ацэньвалася ў суму 58 млн долараў. Узбраенне закуплялася і ў шэрагу іншых краін; у прыватнасці, пагадненне з КНДР, заключанае вясной 1983 года, прадугледжвала ваенныя пастаўкі на суму 12 млн долараў.
У красавіку 1982 года прэзідэнт ЗША Рональд Рэйган на сустрэчы з кіраўнікамі ўсходнекарыбскіх дзяржаў адкрыта абвінаваціў урад Грэнады ў распаўсюдзе «віруса марксізму» ў іншых краінах. У сакавіку 1983 года Рэйган абвясціў Грэнадзе байкот і заклікаў амерыканскіх турыстаў адмовіцца ад наведвання острава. Адначасова ВМС ЗША правялі вучэнні паблізу тэрытарыяльных вод дзяржавы.
Урады ўсходнекарыбскіх астраўных дзяржаў насцярожана ставіліся да таго, што адбываецца на Грэнадзе. Прэм’ер-міністры Ямайкі, Барбадаса, Дамінікі — Эдвард Сіага, Том Адамс, Юджынія Чарлз — прытрымліваліся праамерыканскага курсу і былі варожа настроены да марксісцкага рэжыму Бішапа. У маі 1983 года Фрэнсіс Алексіс, Кіт Мітчэл і іншыя эмігранты-антыкамуністы заснавалі на Барбадосе Дэмакратычны рух Грэнады, які паставіў мэтай звяржэнне ўрада Бішапа.
Аэрапорт
У маі 1982 года ўрад Грэнады падпісаў пагадненне з брытанскай фірмай «Плесі Эйрпортс» аб будаўніцтве ў Пойнт-Салінас новага міжнароднага аэрапорта са ўзлётнай паласой 2700 м, якое павінна было быць завершана да пачатку 1984 года. Кантракт на будаўніцтва быў заключаны з брытанскай фірмай, а непасрэдна будаўніцтва выконвалася кубінскімі рабочымі.
17 сакавіка 1983 года намеснік міністра абароны ЗША Ф. Ікле прадэманстраваў фотаздымкі аэрадрома, зробленыя амерыканскім самалётам-разведчыкам, на пасяджэнні сенацкай камісіі па справах Заходняга паўшар’я, пасля чаго паведаміў, што на востраве ідзе збудаванне «кубінскай ваеннай базы».
Урад Грэнады зрабіў заяву, што новы аэрапорт не з’яўляецца ваенным аб’ектам і прызначаны для развіцця турызму. Дэрык Кольер, генеральны дырэктар брытанскай кампаніі «Плесі Эйрпортс», якая праектавала аэрапорт, паведаміў на прэс-канферэнцыі, што аэрапорт прызначаны для грамадзянскіх самалётаў, на ім няма ваенных і падземных збудаванняў, рэзервуары з гаручым размешчаны адкрыта, а ўзлётна-пасадачная паласа будуецца ў адпаведнасці з патрабаваннямі ІКАО і нават карацей, чым у аэрапортах іншых краін Карыбскага архіпелага (даўжыня ВПП аэрапорта Трынідад-і-Табага складала 3220 м, аэрапорта Барбадаса — 3300 м).
Зрэшты, прадстаўнікі адміністрацыі ЗША заяўлялі, што з улікам супрацоўніцтва паміж грэнадскім, кубінскім і савецкім урадамі аэрапорт будзе выкарыстаны ў якасці ваенна-паветранай базы, здольнай прымаць нават савецкія стратэгічныя бамбардзіроўшчыкі. Прэзідэнт ЗША Рональд Рэйган таксама неаднаразова заяўляў, што «пад выглядам міжнароднага аэрапорта на Грэнадзе будуецца стратэгічная савецка-кубінская ваенная база, якая нясе пагрозу бяспецы ЗША».
Пасля захопу острава будаўніцтва аэрапорта было завершана, аднак ЗША ўжо не мелі прэтэнзій да яго функцыянавання.
Пераварот 13—14 кастрычніка
Між тым да сярэдзіны 1983 года ў руху «New Jewel Movement» намеціўся раскол. Радыкальныя камуністы — прыхільнікі намесніка прэм’ер-міністра Бернарда Корда і камандуючага грэнадскай арміяй генерала Хадсана Осціна — былі незадаволены памяркоўнасцю Морыса Бішапа і планамі нармалізацыі адносін з ЗША. 13 кастрычніка група Корда—Осціна здзейсніла пераварот. Морыс Бішап быў арыштаваны.
19 кастрычніка ўзброеныя прыхільнікі Бішапа вызвалілі яго з-пад арышту ў Маўнт-Ройал. Натоўп рушыў на армейскі штаб у Форт-Руперт і захапіў яго. Улады прынялі рашэнне сілай здушыць пратэсты. Ахова адкрыла агонь, забіўшы дзясяткі мірных жыхароў.
Быў экстрана сфармавана новы ваенны ўрад — Рэвалюцыйны ваенны савет (РВС) пад старшынствам генерала Осціна. РВС увёў кругласутачную каменданцкую гадзіну на чацвёра сутак і правёў шэраг арыштаў.
Падрыхтоўка аперацыі
Пасля трагедыі ў Форт-Руперт 21 кастрычніка была склікана пазачарговая сесія Арганізацыі Усходне-карыбскіх дзяржаў, каб абмеркаваць шляхі спынення анархіі і гвалту на Грэнадзе. Дзейнічаючы ў адпаведнасці з артыкулам 8 Дамовы аб калектыўнай бяспецы АУКД 1981 года, удзельнікі сесіі звярнуліся да Барбадасу, Ямайцы і ЗША з прапановай увайсці ў склад шматнацыянальных міратворчых сіл на Грэнадзе. Шэсць з сямі членаў арганізацыі (за выключэннем Дамінікі), якая асцерагаліся, што ў будучыні Фідэль Кастра зможа выкарыстаць гэты востраў для пашырэння свайго ўплыву на іншыя часткі архіпелага) падтрымалi прапанову.
У гэты час на Грэнадзе (ва ўніверсітэце Сент-Джорджэса, а таксама ў студэнцкіх кампусах «True Blue» і «Grand Anse» у раёне аэрапорта Перлз) знаходзіліся каля 630 студэнтаў з ЗША. Патэнцыйная пагроза іх бяспекі стала афіцыйнай падставай для ваеннай аперацыі амерыканскай адміністрацыі.
Паводле іншай версіі, адразу пасля перавароту Рэйган загадаў эскадры ВМС ЗША, якая накіроўвалася ў Ліван з новай зменай марскіх пяхотнікаў, зайсці на Грэнаду, у выпадку неабходнасці эвакуіраваць амерыканскіх студэнтаў.
Ключавой праблемай аперацыі «Успышка лютасьці» была амаль поўная адсутнасць актуальнай разведвальнай інфармацыі аб размяшчэнні сіл грэнадскай арміі і кубінцаў. З-за спешкі, у якой рыхтавалася аперацыя, у ходзе ўварвання адбылося шмат накладак. Так, амерыканскія салдаты не мелі карт Грэнады і былі вымушаны арыентавацца па турыстычных даведніках.
Крыніцай інфармацыі сталі здымкі, зробленыя самалётам-разведчыкам SR-71, і дадзеныя амерыканскіх турыстаў. Напярэдні ўварвання на востраў высадзіліся некалькі разведгруп амерыканскага спецназа, якія паведамілі новыя звесткі, што паставілі ўсю аперацыю пад сумнеў. У прыватнасці, разведчыкі паведамілі, што недабудаваны аэрапорт у Пойнт-Салінас, куды планавалася высадзіць падраздзяленні 75-га палка рэйнджараў і 82-й паветрана-дэсантнай дывізіі, быў заблакаваны будаўнічай тэхнікай, а таксама прыкрыты некалькімі 23-мм аўтаматычнымі зенітнымі гарматамі і 12,7-мм кулямётамі. Калі гэтая інфармацыя стала даступнай амерыканскаму камандаванню, самалёты з дэсантнікамі ўжо знаходзіліся ў паветры.
ЗША
Агульнае камандаванне групоўкай ВПС ЗША па ўварванні на Грэнаду ажыццяўляў камандуючы 2-м флотам (сіламі ВМС ЗША у Атлантыцы) віцэ-адмірал Д. Меткалф. Аператыўнай групоўцы ўварвання было прысвоена абазначэнне Аб’яднанай аператыўнай групы УС ЗША № 120 (Joint Task Force 120).
У аперацыі ўварвання на Грэнаду прымалі ўдзел сілы ВМС ЗША (з ліку 2-га флота), паветрана-дэсантныя, артылерыйскія і інжынерныя часткі СВ ЗША і авіяцыйныя часткі ВПС ЗША.
Са складу караблёў 2-га АФ ВМС былі сфармаваны авіяносная і амфібійная аператыўныя карабельныя групы ў складзе 12 баявых караблёў.