cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шакуны
Гісторыя
За расійскім часам — у Міхайлаўскай воласці Пружанскага павета Гродзенскай губерні.
За польскім часам — у гміне Шані Пружанскага павета Палескага ваяводства.
Транспарт
Аўтамабільныя дарогі Пружаны — Відамля і  Шані — Кацёлкі — Шакуны.
Злочаў
Злочаў (Złoczew) — горад у Польшчы, размешчаны за 95 км на паўднёвы захад ад Лодзі і за 220 км на паўднёвы захад ад Варшавы. Уваходзіць у склад Сярадзкага павета Лодзьскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Злочаў. Плошча 13,79 км². Насельніцтва 3,6 тыс. чалавек.
Аблога Полацка (1518)
Абло́га По́лацка адбывалася ў 1518 годзе ў ходзе шостай літоўска-маскоўскай вайны (1512—1522). Літоўкая армія адстаяла горад.
Перадумовы
У 1518 годзе маскоўскія ўлады вылучылі значныя сродкі для паходу на Полацк. Да горада было накіравана 150-тысячнае наўгародскае войска Васіля Шуйскага і пскоўскае Івана Шуйскага. Войска было ўзмоцненай цяжкай артылерыяй.
Падзеі
Маскалі ўсталявалі абложныя вежы і абстралялі гарадскія муры снарадамі. Аднак неўзабаве ў іх скончылася харчаванне, і ім давялося перайсці праз Дзвіну. Тым часам да Полацка падышло войска полацкага ваяводы Альберта Гаштольда і польскіх наймітаў Яна Баратынскага. 29 ліпеня аб'яднаныя войскі разбілі маскалёў, якія займаліся пошукам харчавання. Маскоўцы, атрымаўшы значныя страты, былі вымушаны адступіць.
Паводле легенды, запісанай Бернардам Вапоўскім і Марцінам Бельскім, літоўскае восйка не магло знайсці месца, дзе перайсці Дзвіну. Раптам ім з'явіўся хлопец на прыгожым кані, які сам перайшоў раку і знік на іншым беразе. Жаўнеры пазналі ў ім памерлага княжыча Казіміра, старэйшага брата вялікага князя Жыгімонта Старога.
Дзень Волі
Дзень Волі, Дзень Незалежнасці — беларускае свята, гадавіна абвяшчэння незалежнасці першай нацыянальнай дзяржавы — Беларускай Народнай Рэспублікі (25 сакавіка 1918 года прынята Трэцяя Устаўная грамата). У Рэспубліцы Беларусь святкуецца на неафіцыйным узроўні, таксама адзначаецца беларускай дыяспарай.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года ў Менску Рада Беларускай Народнай Рэспублікі (былы выканаўчы камітэт Усебеларускага з’езда) прыняла Трэцюю Устаўную грамату, згодна з якой Беларуская Народная Рэспубліка абвяшчалася вольнай і незалежнай дзяржавай. Рада БНР пастанавіла, што Брэсцкі мірны дагавор, падпісаны бальшавікамі і немцамі, страціў моц, таму заклікала перагледзець яе ўмовы.
Дзяржаўнымі сімваламі Беларускай Народнай Рэспублікі сталі бела-чырвона-белы сцяг і герб Пагоня, дзяржаўнай і абавязковай мовай — беларуская (з 12 красавіка 1918 года). Ад 11 кастрычніка 1918 года дзейнічала часовая канстытуцыя, праводзілася выдача пашпартоў.
Святкаванне
Упершыню ўгодкі абвяшчэння незалежнасці Беларускай Народнай Рэспублікі адзначылі ў 1919 годзе ў Гродне. Другое адзначэнне прыпала на польскую акупацыю. У Менску ў будынках беларускіх арганізацый прайшлі культурныя мерапрыемствы, вучні беларускіх школ і прытулкаў наведалі каталіцкія і праваслаўныя набажэнствы. У Юбілейным доме ў Менску адбыўся Урачысты Сход Нацыянальнага Камітэта. Таксама святкаванне прайшло ў Гродне ў будынку Беларускай хаткі.
Публічныя святкаванні ў Беларусі аднавіліся ў 1989 годзе, з перформанса мастака Алеся Пушкіна ў Мінску. З гэтага часу ў Беларусі праводзяцца палітычныя акцыі, мітынгі, шэсці, прысвечаныя даце 25 сакавіка. У 1990 годзе на мітынгу ў Мінску сабралася некалькі соцень чалавек. У 1993 годзе святкаванні праходзілі па ўсёй краіне, у будынку дзяржаўнай філармоніі ва ўрачыстасцях удзельнічаў старшыня Вярхоўнага Савета Беларусі Станіслаў Шушкевіч і тагачасны старшыня Рады БНР Язэп Сажыч.
У 1996 годзе святкаванні супалі з падзеямі Мінскай вясны. Тады на мітынг, які праходзіў на Траецкай Гары, прыйшло каля 50 тыс. чалавек, гэта была самая масавая акцыя на Дзень Волі. Адбыліся сутычкі са спецназам і масавыя затрыманні. З 1999 года пачаліся затрыманні і адміністрацыйныя пакаранні ўдзельнікаў за бела-чырвона-белыя сцягі як «незарэгістраваную сімволіку». Адгэтуль затрыманні і разгоны на Дзень Волі ў Беларусі сталі рэгулярнымі. У 2000 годзе на акцыю ў Мінску прыйшло каля 10 тыс. чалавек, беларускія ўлады выставілі ў горадзе вялікую колькасць вайсковай тэхнікі, каля 200 чалавек былі затрыманыя. 25 сакавіка 2005 года да Дня Волі была прымеркаваная акцыя пратэсту на Кастрычніцкай плошчы ў Мінску, арганізаваная Андрэем Клімавым. Акцыя была разагнаная, дзясяткі людзей затрыманыя, Андрэй Клімаў быў асуджаны на 1,5 года «хіміі». У 2006 годзе на Дзень Волі ў Мінску адбылася акцыя пратэсту супраць вынікаў прэзідэнцкіх выбараў, у выніку супрацьстаяння з міліцыяй былі затрыманыя дзясяткі чалавек, Аляксандр Казулін як арганізатар акцыі асуджаны да турэмнага зняволення. У 2017 годзе Дзень Волі супаў з пратэстамі супраць Дэкрэта № 3, акцыі прайшлі ў Брэсце, Віцебску, Гомелі, Гродне. У Мінску на вуліцы была выведзеная вайсковая тэхніка, адбыліся масавыя затрыманні і збіццё мірных удзельнікаў. У 2018 годзе ў рамках 100-годдзя абвяшчэння незалежнасці Беларускай Народнай Рэспублікі святкаванні прайшлі па ўсёй краіне. Святочныя вулічныя канцэрты і мітынгі прайшлі ў Баранавічах (Малады парк), Брэсце (Плошча Свабоды) , Гродне (Каложскі парк). Канцэрты прайшлі ў Гомелі (арт-прастора Каўчэг), Слуцку (Гарадскі Дом культуры), Лідзе (Лідскі гісторыка-мастацкі музей) , Пружанах (Палац культуры). Пікет і мітынг адбыліся ў Кобрыне (плошча перад Палацам культуры) і Салігорску (стадыён Будаўнік). Беларускім цэнтрам святкавання стала Траецкая Гара ў Мінску перад Оперным тэатрам, на якой прайшлі канцэрт і мітынг. У Беластоку ў царкве Святога Яна Тэолага прайшла святая літургія і малебен за беларускі народ, святочны канцэрт у Падляшскай оперы і філармоніі. Святочныя шэсці прайшлі ў Варшаве (Польшча), Вільнюсе (Літва) , Кіеве (Украіна), Любліне (Польшча) , Філадэльфіі (Пенсільванія, ЗША). У 2019 годзе дазволеныя вулічныя канцэрты ў Беларусі прайшлі ў Гродне (субота 23 сакавіка, Каложскі парк) і Мінску (нядзеля 24 сакавіка, Кіеўскі сквер). Адразу пасля выступу на сцэне ў Мінску быў затрыманы міліцыяй Зміцер Дашкевіч, а праз некаторы час затрыманы арганізатар святкавання Віталь Рымашэўскі. Змітру Дашкевічу быў прысуджаны штраф 1147,5 беларускіх рублёў за заклік паставіць свечкі ў Курапатах. 25 сакавіка ў Мінску планавалася некалькі несанкцыянаваных акцый. На Кастрычніцкай плошчы была затрыманая актывістка Алена Талстая, якая прыкавала сябе да слупа, таксама затрыманыя некалькі магчымых удзельнікаў і мінакоў. На пешаходнай Камсамольскай вуліцы былі затрыманыя музыкі Павел Аракелян, Зміцер Вайцюшкевіч, Ігар Варашкевіч і Лявон Вольскі, якія планавалі зайграць у гонар свята. А 21-й гадзіне 25 сакавіка ў розных гарадах Беларусі адбыўся флэшмоб па запуску феерверкаў.
У 2022 ў Дзень Волі годзе байцы батальёна імя Кастуся Каліноўскага прынялі прысягу.
У культуры
У 1920 годзе Янка Купала напісаў верш «25.III.1918 — 25.III.1920. Гадаўшчына — памінкі» :
Прыняццю Трэцяй Устаўной граматы прысвечаныя вершы «На 25 сакавіка» (1932) і «На дзень 25.III.1933» (1933) Язэпа Германовіча (Вінцук Адважны), «25 сакавіка» (1935) Міхася Машары, вершы «Паслухай, што кажа курган» (1944), «25 сакавік» (1946) і «Былі героі» (1962) Алеся Змагара , «25 сакавік» (1950 г.) Наталлі Арсенневай. Даце 25 сакавіка прысвяцілі свае вершы Народныя паэты Беларусі Рыгор Барадулін («25 сакавіка») і Ніл Гілевіч.
Крыстоф Дзюгары
Крыстоф Дзюгары (Christophe Dugarry; нар., , Францыя) — французскі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1998 у складзе нацыянальнай зборнай Францыі.
Пачынаў кар’еру ў «Бардо» разам з Зінедзінам Зіданам і Біксантам Лізаразю. Пасля матчу Кубка УЕФА з «Міланам», у якім Дзюгары забіў міланцам гол, «Мілан» захацеў займець іграка. У далейшым клубная кар’ера ў іграка не заладзілася, у адрозненне ад зборнай, у якой ён стаў чэмпіёнам свету 1998 і чэмпіёнам Еўропы 2000.
У цяперашні час працуе каментатарам на французскім тэлебачанні.
Дзюфур (пік)
Дзюфур — гара ў горнай сістэме Альпаў. Вышыня 4634 м.
Сямён Пятровіч Васкоў
Сямён Пятровіч Васкоў (сапраўднае імя Самуіл; 1889, сяло Глобіна, Крамянчугскі павет, Палтаўская губерня, Расійская імперыя —, ) — расійскі рэвалюцыянер.
Біяграфія
Нарадзіўся ў шматдзетнай яўрэйскай сям’і, рана пачаў зарабляць на хлеб сваёй працай, атрымаў толькі пачатковую адукацыю. Па прафесіі столяр, хлопчыкам увайшоў у сацыял-дэмакратычную арганізацыю і аказваў ёй розныя паслугі, працаваў у нелегальнай друкарні ў Адэсе, быў арыштаваны ў Екацярынаславе. У 1905 годзе рэвалюцыйнае выступ зняволеных вызваліла Васкова з турмы, і ён адразу эміграваў у Аўстрыю, дзе заняўся арганізацыяй яўрэйскіх рабочых-столяраў. Пацярпеў няўдачу ў сваёй спробе. Жыў у Аўстрыі з 1905 па 1907 год.
У студзені 1907 года з’ехаў у Амерыку, у Нью-Ёрк, дзе прымаў удзел у жыцці рускай сацыял-дэмакратыі і ў Федэрацыі працы, працаваў над стварэннем газеты «Новы Свет», уваходзіў у рэдакцыйную калегію газеты. Працаваў арганізатарам прафсаюза столяраў, у 1916 годзе кіраваў страйкам столяраў. Жыў у ЗША з 1907 па сакавік 1917 года.
Прыехаў у Петраград у сакавіку 1917 года, неўзабаве ўступіў у РСДРП. Па заданні партыі паступіў на Сестрарэцкім зброевым заводзе, дзе вёў працу па падрыхтоўцы да ўзброеннага паўстання. Стаў старшынёй завадскога камітэта.
У сакавіку 1918 года прызначаны камісарам харчавання Саюза камун Паўночнай вобласці. З лістапада 1918 па сакавік 1920 года — на франтах Грамадзянскай вайны. У студзені — лютым 1918 года, калі пачала фармавацца Чырвоная Армія, Сестрарэцкі атрад чырванаармейцаў на чале з Васковым нёс ахову на фортэ Іна ў Фінляндыі.
У студзені 1920 года 9 стралковая дывізія пад камандаваннем Пятра Саладухіна, у якой Васкоў быў камісарам, адбіла Таганрог у дзянікінцаў. Памёр 14 сакавіка 1920 года ў Таганрозе ад сыпнога тыфу. Пахаваны на Марсавым поле ў Санкт-Пецярбургу.
Камышанка (Шартандзінскі раён)
Камышанка — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Прыгараднай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 60 км на захад ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116849400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 250 чалавек (127 мужчын і 123 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 215 чалавек (116 мужчын і 99 жанчын).
Віктар Францавіч Янушэўскі
Віктар Францавіч Янушэўскі (, Мінск —, Берлін) — былы беларускі футбаліст, абаронца, майстар спорту СССР.
Клубная кар’ера
Ва ўзросце дзесяці гадоў трапіў пад кіраўніцтва Віктара Аўтушкі, у сталічны СДЮШАР. Футбольная кар’ера пачыналася ў атацы.
Вылучаўся сваім талентам ў дублі мінскага «Дынама», а ўжо ў 17 гадоў давялося дэбютаваць за асноўны склад галоўнай каманды краіны, якая тады яшчэ выступала ў першай Лізе. За Дынама гуляў на працягу 11-ці гадоў (316 матчаў і чатыры забітых гола).
У 1990-ы годы вырашае паспрабаваць свае сілы ў Еўропе, праўда ў вельмі сціплым клубе з Англіі — «Олдэршот», аўтсайдар чацвёртага дывізіёна. На туманным Альбіёне беларус згуляў усяго ў шасці матчах, пасля чаго вярнуўся ў ЦСКА, якому дапамог не толькі выйграць Кубак СССР (адзіны ў кар’еры), але і ў другі раз стаць чэмпіёнам Савецкага Саюза. Усяго ж за армейцаў абаронца згуляў у 42-х гульнях.
З распадам краіны Янушэўскі яшчэ раз адважыўся паспрабаваць сябе на легіянерскай збажыне, на гэты раз абаронца адправіўся ў Германію, у клуб пятага дывізіёна — «Тэніс Барусія», за які згуляў у 11-ці матчах.
Ян Палах
Ян Палах (Jan Palach; 11 жніўня 1948, Вшэтаты — 19 студзеня 1969, Прага) — студэнт спецыяльнасці «гісторыя і палітычная эканомія» Філасофскага факультэта Карлава ўніверсітэта ў Празе, які ў знак пратэсту супраць акупацыі Чэхаславакіі войскамі Савецкага саюза і іншых краін Варшаўскага дагавора 16 студзеня 1969 года, абліў сябе бензінам і здзейсніў самаспаленне каля Нацыянальнага музея на Вацлаўскай плошчы ў Празе. Памёр праз 3 дні ў шпіталі Карлава ўніверсітэта. Студэнт-скульптар Ольбрам Зубэк зрабіў з яго пасмяротную маску. 25 студзеня пахаванне Палаха на Альшанскіх могілках перарасло ў дэманстрацыю.
У кастрычніку 1973 рэшткі Палаха былі тайна эксгумаваны супрацоўнікамі чэхаславацкіх спецслужбаў, апаганены і перанесены на могілкі ў горадзе Вшэтаты, але пасля аксамітнай рэвалюцыі яны ізноў былі перапахаваны на Альшанскіх могілках.
Пасля смерці Палаха да красавіка 1969 года яшчэ 26 чалавек здзейснілі спробы самагубства, у пратэст супраць савецкай інтэрвенцыі і задушэння Пражскай вясны 1968 года, у тым ліку 7 загінулі. Адзін з іх — Ян Зайіц — скончыў з сабой таксама на Вацлаўскай плошчы.
Памяць
У гонар Палаха 22 жніўня 1969 года чэшскі астраном-эмігрант Лубаш Когаўтак назваў астэроід (1834) Палах.
Італьянскі музыкант, выканаўца, пісьменнік і акцёр Франчэска Гучыні (Francesco Guccini) прысвяціў яму песню «Primavera di Praga» (Пражская вясна), якая ўвайшла ў альбом Гучыні «Due anni dopo» (Два гады пасля), які выйшаў у 1970 годзе.
Чэшскі бард Карал Крыл прысвяціў Яну Палаху некалькі песень.
Адна з цэнтральных плошчаў Прагі носіць яго імя.
На Вацлаўскай плошчы ў Празе, перад будынкам Нацыянальнага музея, быў адкрыты помнік у яго гонар. Ён уяўляе сабой драўляны крыж умураваны ў каменную маставую.
Песня «Torches» з альбому VII: Sturm Und Drang амерыканскага гурта Lamb of God натхнёная дзеяннямі Палаха.
Насычаная пара
Насы́чаная па́ра — гэта пара, якая знаходзіцца ў дынамічнай раўнавазе са сваёй вадкасцю.
Вільготная насычаная пара — раўнаважная сумесь, якая складаецца з вадкай і паравой фазы.
Сухая насычаная пара — гэта пара, у якой адсутнічае завісь часціц вадкай фазы, а тэмпература роўная тэмпературы насычэння пры дадзеным ціску.
Тлумачэнне
Пры выпарэнні вадкасці колькасць малекул, якія перайшлі ў іншы агрэгатны стан і сталі парай няўхільна ўзрастае. Гэтак адбываецца да таго моманту, пакуль не будуць дасягнутыя ўмовы, пры якіх колькасць малекул, пакідаючых вадкасць, будзе роўнае колькасці малекул, якія пад уздзеяннем гравітацыйных сіл вяртаюцца на паверхню вадкасці (за той жа прамежак часу).
Раўнавага газападобнай і вадкай фазаў з’яўляецца дынамічнай, так як малекулы, здзяйсняючы хаатычны цеплавы рух безупынна пераходзяць цераз мяжу з адной фазы ў іншую і адваротна. Таму такі стан называецца станам дынамічнай раўнавагі. Такім чынам пераходзім да вызначэння паняцця “Насычаная пара”.
Параметры насычанай пары
Ціск пары, калі яна насычаная завецца ціскам насычанай пары і мае абазначэнне p_{H}  ці   p_{s} (індэкс "s" ад англ. saturated steam - "насычаная пара").
Аналагічна і з тэмпературай насычанай пары T_{H}  ці   T_{s}.
Пара, ціск якой меньшы за ціск насычанай пары завецца ненасычанай. Ненасычаная пара падпарадкоўваецца законам ідэальнага газа.
Уласцівасці
Акрэслім асноўныя ўласцівасці насычанай пары:
1.	Пры сталай тэмпературы, гэта значыць ізатэрмічным працэсе T=const, ціск насычанай пары не залежыць ад яго аб’ёма V=const. Таму закон Бойля-Марыёта для насычанай пары не выконваецца.
2.	Пры сталым аб’ёме, ізахорны працэс V=const, ціск насычанай пары з ростам тэмпературы павялічваецца хутчэй, чым ціск ідэальнага газа, з прычыны роста канцэтрацыі малекул. Як вынік - закон Гей-Люсака пры гэтым не выконваецца.
3.	З прычыны адрознення ўласцівасцяў насычанай пары ад уласцівасцяў ненасычанай Ураўненне Клапейрона-Мендзелеева апісвае стан насычанай пары толькі прыблізна.
Такім чынам насычаная пара не падпарадкоўваецца законам ідэальнага газа. Значэнні ціску і шчыльнасці насычанай пары пры зададзенай тэмпературы можна вызначыць са спецыяльных табліц, а для вадзяной пары – яшчэ і па h,s-дыяграме вады і вадзяной пары.
Ціск і шчыльнасць насычанай пары павялічваюцца з ростам тэмпературы.
NGC 2647
NGC 2647 (іншыя абазначэнні — ZWG 89.68, NPM1G +19.0188, PGC 24463) — галактыка ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
IC 5251
IC 5251 — галактыка тыпу *3 (патройная зорка) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
КонтраБанда (гурт)
«КонтраБанда» — беларускі гурт з Мінска, самы запатрабаваны кавер-гурт сталіцы, у рэпертуару якога айчынныя і замежныя хіты на рускай, беларускай і англійскай мовах.
Лікагала драўнінная
Апісанне
Вегетатыўнае цела (плазмодый) каралава-чырвонае, размешчана ўнутры субстрату. Эталіі (спораёмішча) круглыя, дыяметрам 0,3—1,5 см, сядзячыя, скучаныя або раскіданыя на паверхні мёртвай драўніны, спачатку абалонка (перыдый) гладкая, аранжава-ружовая ці крывава-чырвоная, потым — патончаная, бародаўчатая, бурая, зверху ўтвараецца адтуліна для выхаду спораў. Псеўдакапіліцый складзены з сеткі трубчастых валокан з булавападобнымі або закругленымі канцамі. Споравы парашок ружовы або аранжавы.
Значэнне
Сапратрофы на пнях і іншых рэштках хвойных і лісцевых парод дрэў.
Акурэйры
Акурэйры (Akureyrarkaupstaður) — горад у паўночнай частцы Ісландыі; другі па велічыні горад у краіне пасля Рэйк’явіка. Паводле дадзеных перапіса 2008 года, насельніцтва горада складае 17 304 жыхароў. Яго таксама называюць «паўночнай сталіцай» Ісландыі (Höfuðstaður Norðurlands).
Гісторыя
Першыя вікінгі пасяліліся ў раёне Акурэйры яшчэ ў 9 ст. н.э. Назва Акурэйры ўзгадваецца ў 1562, калі сюды была саслана адна жанчына за здраду свайму мужу. Пастаянныя паселішчы вядомыя з 1778 года. З 1786 года Акурэйры атрымаў ад караля Даніі статус горада.
Лагман (правінцыя)
Лагман (перс. لغمان) — адна з трыццаці чатырох правинцый Афганістана. Размешчаны ва ўсходняй частцы Афганістана, адміністрацыйны цэнтр - горад Мехтарлам. Тэрыторыя 3977,9 км ² (2008) з насельніцтвам 540.100 чал. (2009), насельніцтва складае 403,5 тыс. чал. (2009).
Гісторыя
Падчас ўварванняў Аляксандра Вялікага, вобласць была вядомая як Лампака. У сёмым стагоддзі, вядомы кітайскі падарожнік Сюаньцзан наведаў вобласць і паведаміў, што «вельмі нешматлікія» з жыхароў вызнавалі будызм, шмат было індуістаў.
Пасля ўвядзення ісламу, правінцыя ўвайшла ў склад Газневідскай дзяржавы, кіраўнік якой, разбіў ушчэнт індыйскае войска.
Варта (горад)
Варта (Warta) — горад у Польшчы, размешчаны за 60 км на захад ад Лодзі і за 200 км на паўднёвы захад ад Варшавы. Уваходзіць у склад Сярадзкага павета Лодзьскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Варта. Плошча 10,85 км². Насельніцтва 3,3 тыс. чалавек.
Выбаргская набярэжная
Выбаргская набярэжная — набярэжная ў Выбаргскім і Прыморскім адміністрацыйным раёнах Санкт-Пецярбурга, у гістарычным раёне Выбаргская старана. Праходзіць ад вуліцы Фокіна да набярэжнай Чорнай рэчкі па правым беразе Вялікай Неўкі. Працягвае на поўнач Пірагоўскую набярэжную, з якой мае агульную нумарацыю; на захад пераходзіць ва Ушакоўскую набярэжную. Раўналежная Аптэкарскай набярэжнай на левым беразе Вялікай Неўкі. Злучаецца з ім Грэнадзерскі і Кантэміраўскім мостам.
Джыда (рака)
Джыда́ (Джида́, Зэдэ) — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Забайкаллі, у Бураціі, левы прыток ракі Селенга.
Даўжыня ракі 567 км. Плошча вадазбору 23 500 км². Сярэдні расход вады 60 (68,8 ) м³/с. Выток ракі знаходзіцца на паўднёвых схілах хрыбта Хамар-Дабан. Працякае ўздоўж Джыдзінскага хрыбта. Упадае ў Селенгу ніжэй па цячэнню ад сяла Джыда. Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,79 м/км. Замярзае рака ў лістападзе, вызваляецца ад лёду ў красавіку. У верхнім і сярэднім цячэнні перамярзае. Жыўленне ракі пераважна дажджавое.
Сіялк
Сіялк — археалагічны помнік у цэнтральным Іране на ўзгор'і Тэпэ-е-Сіялк у прадмесці Кашанa.
Гісторыя
Сярод насельнікаў мясцовасці вакол Тэпэ-е-Сіялку здаўна існавалі легенды пра старажытны горад, схаваны пад зямлёй. Аднак толькі ў 1933 - 1934 гг. каманда французскіх археолагаў на чале Рамана Гіршмана пачала раскопкі і амаль адразу выявіла вялізарны культурны слой, які цягнуўся ўглыб на 14 м. Пазней да раскопак далучыліся археолагі Ірана. У выніку доўгатэрміновых пошукаў былі знойдзены рэшткі развітай земляробчай культуры пач. 5 - пач. 6 ст. да н.э., у тым ліку кераміка, астаткі жылля і пахаванняў. Асабліва важная знаходка - 2 зікураты.
Сёння найбольш каштоўныя археалагічныя артэфакты знаходзяцца ў некалькіх музеях Францыі і ў Нацыянальным музее Ірана ў Тэгеране. Аднак на месцы раскопак таксама створаны музей, дзе можна ўбачыць сіялкскую кераміку і рэшткі зікуратаў.
Сіялкскія археалагічныя культуры
Усяго выяўлена 6 археалагічных пластоў:
Сіялк I — найбольш старажытны. Знаходзіцца ў паўночнай частцы ўзгор'я. Уяўляе сабой рэшткі паселішча перш. пал. 5 тыс. да н.э. Насельнікі гэтага перыяду былі прымітыўнымі земляробамі, якія карысталіся каменнымі і касцянымі прыладамі працы, жылі ў простых хацінах з трыснягу і гліны.
Сіялк II (друг. пал. 5 тыс. да н.э.) з'яўляецца непасрэдным працягам першага археалагічнага перыяда. Адметны жыллёвымі пабудовамі з неапаленай цэглы, прымітыўнай керамікай у форме кошыкаў, распаўсюджаннем металічных вырабаў, трупапакладаннямі з характэрнай афарбоўкай нябожчыкаў у чырвоны колер.
Сіялк III (4 тыс. да н.э.). Жыхары пакідаюць паўночную частку ўзгор'я і селяцца на паўднёвым схіле. Хаціны з добра вылепленай цэглы. Пахаванні нагадваюць Сіялк II, нябожчыкаў памяшчаюць пад полам жытлаў. Дзякуючы выкарыстанню ганчарнага кола, з'яўляюцца выдатныя ўзоры ганчарнага майстэрства - пасудзіны, значна лепшыя чым тыя, што рабіліся ў той жа час у Эламе, фігуркі людзей і жывёлін. Кавалі апрацоўваюць срэбра. Вядзецца гандль з Эламам і Паўднёвай Месапатаміяй. У канцы перыяда паселішча знішчаецца агнём. Цалкам верагодна, што яго знішчылі ворагі.
Сіялк IV (3000 - 2500 г. да н.э.). Пачатак гэтай культуры прыкладна супадае з раннедынастычным перыядам гісторыі Паўднёвай Месапатаміі і Элама. Жыхары часткова губляюць майстэрства керамікі, аднак назіраецца значны прагрэс у іншых сферах жыцця. Доказам гэтаму з'яўляюцца знаходкі апрацаванай бронзы і цыліндрычных пячатак. На паўднёвым схіле ўзводзіцца трох'ярусны зікурат. Відавочна, у канцы бронзавага веку паселішча было пакінута.
Сіялк V (1200 - 900 гг. да н.э.) належыць новым насельнікам, якія, магчыма, нават не здагадваліся, што жывуць на старажытным зікураце, бо ў гэты час частка паверхневай цэглы была ўжо знішчана эрозіяй і засыпана зямлёю. Яны расчысцілі частку паўднёвага схілу для будаўніцтва канструкцыі палацавага тыпу, была ўзведзена абарончая сцяна, нябожчыкаў хавалі на могілках у 200 м. ад паселішча. Характэрныя рысы: вырабы з жалеза, кераміка шэраватага колеру. Паселішча было знішчана заваёўнікамі, хутчэй за ўсё старажытнымі мідзянамі або персамі.
Сіялк VI (8 ст. да н.э.). Культура не звязаная з папярэднімі. Захопнікі сяліліся на вяршыні ўзгор'я, хавалі памерлых на могілках у 250 м. ад асноўнага паселішча. Пласт знакаміты доўгадзюбымі гарлачамі, якія да сёй пары жыхары ваколіц Тэпэ-е-Сіялк выкарыстоўваюць у сваіх мэтах. У канцы перыяда паселішча зноў было знішчана і больш не адраджалася.
Навуковыя дыскусіі
Найбольш спрэчным пытаннем з'яўляецца вызначэнне заснавальнікаў чатырох першых сіялкскіх археалагічных культур. Імі могуць быць старажытныя індаеўрапейцы. Аднак ужо першыя даследчыкі прапаноўвалі гіпотэзу аб протаэламскім насельніцтве, якое стварыла Сіялк. У пасляваенны час таксама высоўвалася прапанова пра тое, што гэта былі блізкія сваякі проташумераў. Атаесамленне з той ці іншай старажытнай цывілізацыяй ускладняецца з-за таго, што культура Сіялка была непісьменная. Ужо насельнікі Сіялка III мелі шчыльныя сувязі з Эламам, а насельнікі Сіялка IV маглі карыстацца эламскай пісьмовай мовай. Разам з тым, усе археолагі падкрэсліваюць арыгінальны характар культуры старажытных сіялкцаў.
Ліпаўская (Рослаўльскі раён)
Ліпаўская (Липовская) — пасёлак станцыі ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Перанскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Ліпаўская абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала станцыю разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
З 2004 па 2019 год у складзе Волкавіцкага сельскага паселішча.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць чыгуначная лінія са станцыяй Ліпаўская.
Трэцяя касмічная скорасць
Трэ́цяя касмі́чная ско́расць  — мінімальна неабходная скорасць цела, якая дазваляе пераадолець гравітацыйнае прыцягненне Сонца і пакінуць межы Сонечнай сістэмы.
Вылічэнне
Для разліку трэцяй касмічнай скорасці можна выкарыстаць наступную формулу : дзе v3 — трэцяя касмічная скорасць, а v1 і v2 — першая для Сонца і другая для планеты касмічныя скорасці адпаведна.
Віленская камісія для разбору і выдання старажытных актаў
Віленская камісія для разбору і выдання старажытных актаў (таксама вядомая як Віленская археаграфічная камісія) — афіцыйная навуковая ўстанова з цэнтрам у Вільні ў 1864—1915 гг.
Гісторыя
Створана па ініцыятыве віленскага генерал-губернатара М. Мураўёва пасля паўстання 1863—1864 гадоў з мэтай абгрунтавання русіфікацыі Беларусі і Літвы. Адной з найважнейшых задач была публікацыя дакументаў аб праваслаўнай гістарычнай спадчыне ВКЛ.
Першым старшынёй камісіі ў 1864—1865 гг. быў расійскі гісторык польскага паходжання Павел Васільевіч Кукальнік (1795—1884 гг.), пад кіраўніцтвам якога быў выдадзены першы том Актаў. У далейшым камісію ўзначальвалі Пётр Аляксеевіч Бяссонаў, Іван Акімавіч Нікоцін, Якаў Фёдаравіч Галавацкі, Флавіян Мікалаевіч Дабранскі. Членамі і супрацоўнікамі камісіі ў розныя гады былі Мікіта Іванавіч Гарбачэўскі, Дзмітрый Іванавіч Даўгяла, Іван Якаўлевіч Спрогіс, Арсен Восіпавіч Турцэвіч і інш.
Камісія спыніла сваю дзейнасць у сувязі з падзеямі I Сусветнай вайны.
Публікацыі
Усяго было выдадзена 39 тамоў Актаў Віленскай камісіі, 7 тамоў (у 9 кнігах) па гісторыі аграрных зносін і лясной гаспадаркі, зборнік палеаграфічных здымкаў са старажытных актаў і грамат — ўсяго агульнай колькасцю 29000 старонак. Мікіта Іванавіч Гарбачэўскі склаў і апублікаваў «Слоўнік старажытнай актавай мовы Паўночна-Заходняга края і Царства Польскага».
Хрышчэнне Літвы
Хрышчэнне Літвы (Lietuvos krikštas) — зварот ў хрысціянства знаці і насельніцтва Вялікага Княства Літоўскага. Вяршыняй гэтага доўгага і складанага працэсу стаў зварот у каталіцтва ў 1386 годзе вялікага князя літоўскага Ягайлы і яго стрыечнага брата Вітаўта, і ўзыходжанне Ягайлы на польскі трон.
Раннія кантакты з праваслаўем
Першыя згадкі Літвы ў Кведлінбургскіх аналах (1009) адносіцца да рымска-каталіцкіх місіянераў на чале з Бруна Кверфурцкім, які хрысціў некалькі кіраўнікоў яцвягаў, суседняга літоўцам балцкага племя. Больш актыўныя кантакты літоўцы мелі з Кіеўскай Руссю і наступнымі ўсходнеславянскімі дзяржавамі, якія прынялі праваслаўе пасля хрышчэнне Кіеўскай Русі ў 988 годзе. Калі літоўскія князі распаўсюдзілі сваю ўладу на ўсход, культурны ўплыў славянскіх дзяржаў узмацнілася. Насельніцтва запазычала ўсходнеславянскія версіі хрысціянскіх імёнаў у XI—XII стст. Гэта запазычанне становіцца ўсё больш распаўсюджаным сярод язычніцкага насельніцтва ў Аўкштайціі, у значна меншай ступені ў Жамойці. Пра ўплыў праваслаўя на язычніцкую літоўскую культуру сведчыць тое, што прыкладна траціна сучасных літоўскіх прозвішчаў маюць стараславянскае паходжанне. Акрамя таго, літоўскія словы «царква», «хрышчэнне», «Раство» і «пост» класіфікуюцца як «запазычаныя з Русі, а не Польшчы».
Хрышчэнне Міндоўга
З'яўленне дзяржавы Лівонскага ордэна ля літоўскіх граніц зрабіла актуальным пытанне аб выбары дзяржаўнай рэлігіі. Першым вялікім князем літоўскім, які прыняў заходняе хрысціянства, стаў Міндоўг, хоць яго пляменнік і супернік Таўцівіл зрабіў гэта раней, у 1250 годзе. У часы кіравання Міндоўга былі зроблены першыя пераклады каталіцкіх малітваў з нямецкай мовы.
Міндоўг і яго жонка Марта былі каранаваны летам 1253 года. Стаўшы фармальна хрысціянскім каралеўствам, Літва яшчэ не стала па-сапраўднаму хрысціянскай. Не было прыкладзена ніякіх высілкаў для хрышчэння насельніцтва. Літоўцы і жамойты цвёрда стаялі за веру сваіх продкаў. Нават стаўшы каталіком, кароль Міндоўг не пераставаў прыносіць ахвяры язычніцкім багам. У 1261 годзе Міндоўг адрокся ад хрысціянства і выгнаў усіх хрысціян з Літвы. Вялікае Княства Літоўскае страціла свой статус каталіцкага каралеўства.
Ваганні паміж Усходам і Захадам
Пераемнікі Міндоўга не выказалі вялікай цікавасці да яго распачынанняў. Былі дзесяцігоддзі ваганняў паміж каталіцтвам і праваслаўем. "Для Гедзіміна і Альгерда захаванне язычніцтва служыла карысным дыпламатычным інструментам, ...дазваляючы ім выкарыстоўваць абяцанні пераўтварэння ў мэтах захавання сваёй улады і незалежнасці". Вялікі князь Альгерд (1345—1377) падтрымліваў «дынамічную раўнавагу», балансуючы паміж Папам і Канстанцінопалем на працягу свайго кіравання. Каб пазбегнуць далейшых сутыкненняў з Тэўтонскім ордэнам, у 1349 годзе брат і суправіцель Альгерда Кейстут пачаў перамовы з Папам Кліментам VI. І гэтым разам літоўскаму князю і яго спадчыннікам была абяцана каралеўская карона ў абмен на зварот Літвы ў каталіцтва. Альгерд заставаўся ўбаку, і меў справы з «русінскім» насельніцтвам княства. Пасроднік у перамовах, польскі кароль Казімір III, нечакана напаў на Валынь і Берасце ў кастрычніку 1349 года, што парушыла планы Кейстута. У час польска-літоўскай вайны за Валынь, венгерскі кароль Людовік I прапанаваў мірнае пагадненне з Кейстутам (15 жніўня 1351 года), паводле якога Кейстут абавязваецца прыняць хрысціянства і забяспечыць Венгрыі ваенную дапамогу ў абмен на каралеўскую карону. Кейстут прыняў прапанову, здзейсніўшы язычніцкі рытуал. Насамрэч у Кейстута не было намераў выконваць дагавор, і ён збег у Буду. У XIV стагоддзі Вялікае Княства Літоўскае было прызнана пераемнікам Кіеўскай Русі ў заходняй частцы яе ўладанняў. Хоць літоўскія князі былі язычнікамі, насельніцтва з большага было славянскім і праваслаўнымі. Каб узаконіць сваю ўладу ў гэтых абласцях, літоўскія князі часта ўступалі ў шлюбы з Рурыкавічамі. У выніку частка літоўскай знаці была ахрышчана ў праваслаўі. Першым з іх быў Войшалк, сын і спадчыннік Міндоўга, які прыняў пострыг у праваслаўным Лаўрышаўскім манастыры зблізку Гродна, а затым сам заснаваў там манастыр.
Хрысціянізацыя пры Ягайле і Вітаўце
Канчатковую хрысціянізацыю Літвы распачаў Ягайла. Руская маці Ягайла пераконвала яго ажаніцца з Соф'яй, дачкой маскоўскага князя Дзмітрыя Данскога. Для гэтага Ягайла трэба было прыняць праваслаўе і зрабіць Літву васальным уладаннем Вялікага Княства Маскоўскага. Гэта наўрад ці спыніла б крыжовыя паходы Тэўтонскага ордэна супраць Літвы. Ягайла аддаў перавагу польскай прапанове стаць каталіком і ажаніцца з каралевай Ядвігай. 14 жніўня 1385 года ў Крэўскім замку Ягайла пагадзіўся прыняць хрысціянства і падпісаў Крэўскую унію.
Ягайла быў ахрышчаны па каталіцкім абрадзе ў Саборы Святых Станіслава і Вацлава ў Кракаве 15 лютага 1386 года, і стаў каралём Польшчы. За каралеўскім хрышчэннем рушыла ўслед хрышчэнне двара і рыцараў Ягайла, таксама хрысціліся браты караля: Карыгайла, Віганд, Свідрыгайла і стрыечны брат Вітаўт. Ягайла паслаў Даброгаста, пазнаньскага біскупа, у якасці пасла да Папы Рымскага Урбана VI з хадайніцтвам аб стварэнні біскупства ў Вільні і прызначэнні Андрэя Ястрабца біскупам віленскім.
Ягайла вярнуўся ў Літву ў лютым 1387 года. Хрышчэнне шляхты і іх сялян спачатку праводзілася ў сталіцы Вільні і ян наваколлях. Шляхта і сяляне ў Аўкштайціі хрысціліся ўвесну, а затым хрысцілася і астатняя частка літоўскай знаці. У этнічнай Літве былі створаны прыходы, і быў пабудаваны Віленскі кафедральны сабор на месцы разбуранага язычніцкага храма. Паводле спрэчных звестак з крыніцы Яна Длугаша, першыя прыхадскія храмы былі пабудаваны ў літоўскіх язычніцкіх гарадах Вількамір, Майшагола, Ліда, Немянчын, Меднікі, Крэва, Гайна і Абольцы. Яны ўсё адносіліся да вотчыны Ягайла — Літоўскага княства. 19 красавіка 1389 года Папа Рымскі Урбан VI прызнаў статус Літвы як каталіцкай дзяржавы.
Жамойць была апошняй вобласцю Літвы, звернутай у хрысціянства ў 1413 годзе, пасля паражэння Тэўтонскага ордэна ў Грунвальдскай бітве і Першага Таруньскага міру і вяртання Жамойці пад літоўскі кантроль. У лістападзе 1413 года сам Вітаўт хрысціў першыя групы жамойтаў. У 1416 годзе пачалося будаўніцтва васьмі прыхадскіх храмаў. Жамойскай дыяцэзія была створана 23 кастрычніка 1417 года, першым яе біскупам стаў Мацей з Вільні. Каля 1464 года ў Варнях быў пабудаваны сабор.
Наступствы
Літоўская знаць звярнулася ў каталіцтва, але язычніцкія звычаі яшчэ доўга пераважалі і тайна практыкаваліся ў народзе. Язычніцкія жрацы і прыхільнікі старой веры не праследваліся. Тым не менш, у XVII стагоддзі, пасля Контррэфармацыі (1545 — 1648 гады), каталіцкая вера ўзяла верх над язычніцтвам. Хрысціянізацыя і яе палітычныя наступствы пакінулі значны след у гісторыі Літвы. Большасць насельніцтва Вялікага Княства Літоўскага па-за межамі этнічнай Літвы было праваслаўным. Эліта паступова звярталася ў каталіцтва, і ўзрастала рэлігійная напружанасць. Некаторыя з праваслаўных Гедзімінавічаў пакінулі Літву і з'ехалі ў Маскоўскае княства, дзе яны далі пачатак такім княжацкім родам як Галіцыны і Трубяцкія. Праваслаўнае насельніцтва сучаснай Украіны і ўсходняй Беларусі часта спагадала маскоўскім князям, якія паказвалі сябе абаронцамі праваслаўя. Гэтыя працэсы прывялі да маскоўска-літоўскіх войнаў. Паражэнне літоўцаў у Ведрашскай бітве падарвала пазіцыі Літвы ў якасці дамінуючай сілы ва Усходняй Еўропе. Паводле вынікаў вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім 1500 — 1503 гадоў да Маскоўскай дзяржавы адышла траціна тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага. З іншага боку, пераход да каталіцтва спрыяў інтэграцыі Літвы ў культуру Заходняй Еўропы. Быў пракладзены шлях да палітычнага саюза Літвы і Польшчы, які ў канчатковым выглядзе аформілась з Люблінскай уніяй 1569 года.
Лужкоўскі піярскі калегіум
Лужкоўскі піярскі калегіум ці Валерыянаўскі піярскі калегіум — сярэдняя навучальная ўстанова ў мястэчку Лужкі (Дзісенскі павет, цяпер Шаркаўшчынскі раён) ў 1745—1832 гадах.
У 1782 годзе ў калегіуме былі 3 класы з тэрмінам навучання 6 гадоў, 4 выкладчыкі, 130 вучняў. Візітары з Віленскай галоўнай школы адзначалі незадавальняючы ўзровень адукацыі і нізкі стан дысцыпліны.
Пасля далучэння тэрыторыі Дзісенскага павета да Расійскай імперыі, ў выніку 2-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 годзе калегіум пераўтвораны ў павятовае 4-класнае вучылішча з 6-гадовым тэрмінам навучання (3-і і 4-ы класы мелі 2-гадовыя курсы). У 1807 годзе тут вучылася 116 юнакоў. Падчас вайны 1812 года калегіум разрабаваны французкай арміяй. У пачатку 1816 года у вучылішчы адбыліся хваляванні, за непадпарадкаванне кіраўніцтву выключаны 47 вучняў са 113. У 1817 годзе былі 144 выхаванцы. У 1825 годзе рэарганізаваны ў звычайнае 4-класнае павятовае вучылішча.
За ўдзел выкладчыкаў у паўстанні 1830—1831 гадоў вучылішча 1 мая 1832 года зачынена, маёмасць піяраў канфіскавана.
Сярод выкладчыкаў і выхаванцаў калегіума: філосаф А. Доўгірд, прафесары Віленскага ўніверсітэта К. Пасалаеўскі, Ф. Серафіновіч, доктар філасофіі А. Паўстанскі, выкладчык нямецкай мовы Віленскага ўніверсітэта П. Альбрыхт.
Іван Аляксеевіч Вышняградскі
Іван Аляксеевіч Вышняградскі (Ива́н Алексе́евич Вышнегра́дский; 20 снежня 1831 [1 студзеня 1832], Вышні Валачок — 25 сакавіка [6 красавіка] 1895, ) — рускі вучоны-механік і дзяржаўны дзеяч. Заснавальнік тэорыі аўтаматычнага рэгулявання, ганаровы член Пецярбургскай АН (1888). У 1887—1892 гг. — міністр фінансаў Расіі.
NGC 2648
NGC 2648 (іншыя абазначэнні — UGC 4541, MCG 2-22-5, ZWG 60.35, Arp 89, KCPG 168A, PGC 24464) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога», а таксама ўключаны ў атлас пекулярных галактык.
Wowhead
Гісторыя
Сайт спачатку пачынаў сваю працу як «калькулятар талентаў». Бэта-тэставанне базы дадзеных працягвалася з 4 красавіка па 25 чэрвеня 2006 года, афіцыйны запуск базы дадзеных адбыўся 26 чэрвеня 2006 года. Wowhead функцыянуе як база дадзеных, якая запаўняецца канчатковымі карыстальнікамі, інфармацыя загружаецца аўтаматычна праз адмысловую праграму. На сайце ёсць шырокі спектр інструментаў, напрыклад, функцыя прагляду 3D-мадэляў з гульні, трэкеры разблакоўкі кантэнту World of Warcraft, прымеркавая і шэраг іншых інструментаў.
Кліенцкае праграмнае забеспячэнне даступна для платформаў Microsoft Windows і Macintosh. Карыстальнікі могуць дадаваць каментарыі да элементаў з базы дадзеных або абмяркоўваць цікавыя пытанні на спецыяльным форуме. Каментары, зробленыя ў базе дадзеных, кантралююцца самой супольнасцю, карыстальнік можа ацаніць кожны каментар станоўча або адмоўна. Каментарый з вялікай колькасцю адмоўных адзнак выдаляецца, каментар з дзесяцьцю станоўчымі адзнакамі вылучаецца зялёным колерам. Акрамя таго, з 25 ліпеня 2013 года на сайце існуе афіцыйны рахунак падтрымкі Blizzard Entertainment. База даных аўтаматычна стварае крыжаваныя спасылкі паміж прадметамі, NPC і месцамі або падзямеллямі.
Wowhead быў набыты кампаніяй Fanbyte, раней вядомай як ZAM Network, даччынай кампаніяй Affinity Media, якая раней валодала IGE, найбуйнейшым гульнявым сэрвісам абмену валют. Fanbyte таксама валодае іншымі сайтамі, такімі як Hotslogs, Hearthstone Top Decks, Stormshield, Thottbot, Allakhazam.
22 ліпеня 2009 года Wowhead абвясціла, што прапануе сваім карыстальнікам доступ да паслугі падпіскі прэміўм-класа для падтрымкі сайта. Паслуга прэміўм-класа прапануе палепшанае карыстанне сайтам, выдаляе рэкламу, забяспечвае больш шырокі спектр прывілеяў на форуме і дазваляе платным карыстальнікам скакаць у верхняй частцы чаргі запытаў персанажаў гульца World of Warcraft.
У пачатку 2019 года было абвешчана, што новая версія сайта будзе запушчана разам з арыгінальнай, якая будзе ахопліваць дадзеныя выключна для World of Warcraft Classic, а пазней і для яе пашырэння Burning Crusade.
У пачатку сакавіка 2022 года Fanbyte заблакіраваў доступ да сваіх вэб-сайтаў у сямі краінах (Кітай, Інданезія, Філіпіны, Тайланд, Турцыя, Сербія і Індыя), уключаючы Wowhead. Менеджэр супольнасці Sas148 апублікаваў наступную заяву ў раздзеле зваротнай сувязі Wowhead на серверы Discord:"«Гэта рашэнне ў канчатковым выніку зводзіцца да пытанняў захавання заканадаўства і адказнасці ў дачыненні да гэтых краін і іх законаў / правілаў. Гэта дзеянне не заснавана на нейкім канкрэтным законе або пастанове ў адной або некалькіх з пералічаных краін. Наша рашэнне было абумоўлена судовымі выдаткамі, звязанымі з аналізам законаў і правілаў пералічаных краін, у адрозненне ад колькасці наведвальнікаў/прыбыткаў, атрыманых ад іх. У выніку гэтага аналізу мы вырашылі не праводзіць юрыдычны аналіз і, каб паменшыць нашу адказнасць у гэтых краінах, мы вырашылі цалкам заблакіраваць доступ. Гэта рашэнне прынята на нявызначаны тэрмін. Я і астатнія супрацоўнікі Wowhead шчыра прыносім прабачэнні за любыя нязручнасці, якія гэта можа прычыніць вам. Гэта было цяжкае рашэнне, але ў рэшце рэшт мы павінны былі яго прыняць. Заўвага: гэта не мае нічога агульнага з Расіяй/Украінай або іншымі палітычнымі/ваеннымі дзеяннямі ў свеце.»"
Раеўка (Акмолінская вобласць)
Раеўка — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Раеўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 13 км на захад ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116855100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 826 чалавек (376 мужчын і 450 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 804 чалавекі (375 мужчын і 429 жанчын).
Мехтарлам
Мехтарлам (пушту مهترلام) — горад у Афганістане, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Лагман.
Гісторыя
У пачатку XI стагоддзя Махмуд Газневі заявіў, што, нібыта, тут выяўленая магіла, у якой пахаваны Ламех (бацька Ноя), і на месцы магілы была ўзведзена святыня.
Насельніцтва
У 1979 годзе, у час апошняга перапісу насельніцтва, колькасць жыхароў Мехтарлама склала 3987 чалавек. Ацэначныя дадзеныя на 2010 год мяркуюць, што колькасць насельніцтва горада склала каля 4 250 чалавек.
1915 год у гісторыі астраноміі
1915 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Царква Святога Пятра (Гамбург)
Царква Святога Пятра ў Гамбургу (Петрыкірхэ, Hauptkirche Sankt Petri Hamburg — «галоўная царква Святога Пятра») — пратэстанцкая царква ў раёне Альтштат (Мітэ) горада Гамбург, размешчаная на вуліцы Бергштрасэ; найстарэйшая прыхадская царква горада, уваходзіць у спіс пяці «галоўных» гарадскіх храмаў; вежа-званіца мае вышыню 132 метра — на вышыні 123 метра размешчана назіральная пляцоўка, на якую вядзе лесвіца ў 544 прыступкі. Сучасны будынак стаіць на месцы драўлянага храма пачатку XI стагоддзя: у 1195 годзе царква ўпершыню згадваецца ў дакументах як «ecclesia forensis» (рынкавая царква). Помнік архітэктуры.
Лагар (правінцыя)
Лагар (фарсі мова: لوگر) — адна з 34 правінцый Афганістана. Размешчана ва ўсходняй частцы, да паўднёва-ўсход ад Кабула, геаграфічны цэнтр вобласці ракі Лагар. адміністрацыйны цэнтр — Пул-І-Алам. Тэрыторыя 3880 км.кв. з насельніцтвам 292.000 чал.
Вольны міжнародны ўніверсітэт сацыяльных навук імя Гвіда Карлі
Вольны міжнародны ўніверсітэт сацыяльных навук імя Гвіда Карлі (Libera università internazionale degli studi sociali Guido Carli) — італьянская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у Рыме.
Названы ў гонар Гвіда Карлі, італьянскага дзяржаўнага дзеяча, эканаміста і палітыка, кіраўніка Банка Італіі з 1960 па 1975 год і міністра фінансаў з 1989 па 1992 год.
Вэстмінстэрскі палац
Вэстмінстэрскі палац (Palace of Westminster) — будынак на беразе Тэмзы ў лонданскім раёне Вэстмінстэр, дзе праходзяць пасяджэнні Брытанскага парламента. Злучаецца з Трафальгарскай плошчай вуліцай Уайтхол.
У палацы 1200 памяшканняў, 100 лесвіц і 5 кіламетраў калідораў. З палацавых вежаў найбольш знакамітая гадзіннікавая вежа «Біг-Бен». Вежа Вікторыі вышэй на два метры, яе вышыня — 98,45 м (323 фута). У 1987 годзе палац і бліжэйшых царква святой Маргарыты (1486—1523) былі ўдастоены гонару быць уключанымі ў Спіс сусветнай спадчыны.
Закон Бэра
Закон Бэ́ра — закон, які тлумачыць адхіленне цячэння і падмыў берагоў рэк уплывам сутачнага вярчэння Зямлі.
Абгрунтаваны ў 1857 годзе К. М. Бэрам, які паказаў, што руславы паток рэк мерыдыянальнага напрамку пад уздзеяннем сілы Карыяліса адхіляецца ў Паўночным паўшар’і ўправа і падмывае правы бераг, у Паўднёвым паўшар’і — улева і падмывае левы бераг.
Французскі вучоны Ж. Бабінэ даказаў, што так адхіляюцца ўсе рэкі, незалежна ад напрамку цячэння. Сіла Карыяліса на экватары роўная нулю і павялічваецца ў напрамку да полюсаў, а сіла адхілення патоку прапарцыянальная масе вады, таму закон Бэра найбольш праяўляецца на вялікіх рэках сярэдніх шырот (Дняпро, Волга, Дунай, Парана, Уругвай і інш.).
Канстанцін Міхайлавіч Багушэвіч
Канстанцін Міхайлавіч Багушэвіч (, Лібава, Ліфляндская губерня, Расійская імперыя —, Мінск, БССР) — рэвізор, упаўнаважаны камітэта загатовак пры Савеце Народных Камісараў БССР , дырэктар Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі імя А. В. Луначарскага (1934—1936).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і беласкага служачага. Атрымаў няпоўную сярэднюю адукацыю. З 1934 па 1936 гады працаваў дырэктарам Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі, з’яўляецца адзіным яе кіраўніком «немузыкантам». Адначасова з пасадай дырэктара ён быў начальнікам Дзяржаўнага Камітэта па назіранні за рэпертуарам відовішчных прадпрыемстваў рэспублікі (Рэперткама). Да арышту быў спецыяльным рэвізорам пры Савеце Народных Камісараў БССР. Арыштаваны 16 красавіка 1937 у Мінску. Асуджаны 29 чэрвеня 1938 «тройкай» НКУС як «удзельнік контррэвалюцыйнай трацкісцкай арганізацыі» да вышэйшай меры пакарання з канфіскацыяй маёмасці. Расстраляны 29 чэрвеня 1938 у турме НКУС. Рэабілітаваны 25 жніўня 1956 ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР. Асабовая справа Б. № 7022-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.
Сям’я
22 ліпеня 1938 у Мінску была арыштавана дырэктар Мінскага дзіцячага інтэрната, маці дваіх дзяцей, Багушэвіч Лідзія Дзміт­рыеўна (нарадзілася года ў Рослаўлі Смаленскай губерні ў сям’і рабочага), верагодна была жон­кай Канстанціна Багушэвіча. 8 красавіка 1938 асобай нарадай пры НКУС СССР была асуджана як «член сям’і ворага на­рода, прыгаворанага да вышэйшай меры пакарання» да 5 гадоў папраўча-працоўнага лагера. Далейшы лёс невядомы. Рэабілітавана трыбуналам Беларускай ваеннай акругі 5 чэрвеня 1956. Аса­бовая справа Б. № 6658-с захоўваецца ў архіве КДБ Бе­ла­русі.
Малыя Азобічы
Малыя Азобічы (Малые Азобичи) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Перанскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Малыя Азобічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Волкавіцкага сельскага паселішча.
Ачэ
Ачэ (саманазва aché «чалавек»), таксама гуаякі (guayakí) — індзейскі народ у Паўднёвай Амерыцы, карэнныя насельнікі Гран-Чака. Большасць ачэ жывуць на тэрыторыі дзяржавы Парагвай. Яны падзяляюцца на некалькі тэрытарыяльных груп, якія амаль не кантактуюць адна з іншай. Агульная колькасць (2021 г.) — 1 700 чалавек.
Паходжанне
Ачэ размаўляюць на мове гуаранійскай групы, аднак антрапалагічна адрозніваюцца ад суседніх народаў гуарані малым ростам, а таксама заняткамі, паколькі да нядаўняга часу не практыкавалі земляробства. Іх лад жыцця засноўваўся на вандроўным збіральніцтве, паляванні і рыбалоўстве. Таму паходжанне ачэ выклікае дыскусіі сярод навукоўцаў. Яны маглі адасобіцца ад іншых гуарані ў выніку эндагамных адносінаў. Генетычныя даследаванні паказваюць вельмі абмежаваны набор метахандрыяльнага ДНК. Аднак большасць даследчыкаў лічаць, што ачэ — нашчадкі болей старажытнага насельніцтва, якое з'явілася на тэрыторыі Парагвая каля 9 000 гадоў таму і пераняла гуаранійскую лексіку пад ціскам пазнейшых мігрантаў з Амазоніі.
Відавочна, агульнай саманазвы ў ачэ першапачаткова не існавала, бо розныя групы паляўнічых і збіральнікаў жылі дысперсна. Іспанскія езуіты ўзгадвалі іх з 1620 г. пад назвай каайгуа. Пазней у пісьмовых дакументах замацавалася назва гуаякі. Абедзве гэтыя назвы паходзяць з моў суседніх індзейскіх народаў і маюць абразлівы сэнс. Таму ў другой палове XX ст. даследчыкі і дзяржаўныя чыноўнікі пачалі выкарыстоўваць сучасную назву, запазычаную з мовы саміх ачэ.
Усталяванне кантактаў
Да другой паловы XX ст. ачэ мелі ізаляваны лад жыцця, хаваліся ад іншых індзейцаў і еўрапейскіх пасяленцаў. Рэдкія сутыкненні скончваліся трагічна для абодвух бакоў. Чужынцы забівалі мужчын ачэ, выкрадалі іх жанчын і дзяцей. Ачэ таксама забівалі чужынцаў, калі тыя не маглі абараніцца. Паступовае асваенне зямель прывяло да скарачэння тэрыторый, годных для існавання паляўнічых груп. Калі ў XVII ст. ачэ сустракалі не далёка ад Асунсьёна, то да другой паловы XX ст. выжылі толькі 4 тэрытарыяльныя групы ў Гран-Чака: