cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шанхайскі міжнародны сетлмент
Гісторыя
Падчас Тайпінскага паўстання, калі замежныя канцэсіі апынуліся адрэзанымі ад мора (з аднаго боку — маньчжурскімі ўрадавымі войскамі, з другога — паўстанцамі з «»), то замежныя падданыя, якія пражывалі на тэрыторыі замежных канцэсій, адмовіліся плаціць падаткі кітайскаму ўраду, за выключэннем збораў за карыстанне зямлёй і морам (фармальна — на той падставе, што будынак Шанхайскай мытні быў спалены ў ходзе баявых дзеянняў). Таксама яны дэкларавалі права на адсутнасць кітайскіх войскаў на тэрыторыі канцэсій — раней тут дазвалялася сяліцца толькі замежнікам, цяпер жа туды лінуў паток кітайцаў, якія ратаваліся ад тайпінаў, і пражыванне кітайцаў на тэрыторыі замежных канцэсій было паступова легалізавана. У 1863 годзе Амерыканская канцэсія афіцыйна аб’ядналася з брытанскай ў Шанхайскі міжнародны сетлмент; на поўдзень утварылася Французская канцэсія, а тэрыторыя кітайскага горада і зямля вакол канцэсій засталася пад юрысдыкцыяй кітайскага ўрада. Пасля такі падзел часам прыводзіў да бюракратычнага абсурду (напрыклад, каб праехаць праз горад на аўтамабілі, патрабавалася мець тры вадзіцельскія ліцэнзіі). У канцы 1860-х гадоў пытанні паўсядзённага жыцця ўзяў на сябе Шанхайскі муніцыпальны савет (кітайская назва — 工部局, «аддзел работ», ад традыцыйнай англійскай назвы мясцовых выканаўчых органаў «Board of works»). Юрыдычна ўлада ў сетлменце належала брытанскаму консулу, аднак на практыцы яго рашэнні ўступалі ў сілу толькі пасля адабрэння Саветам, у які ўваходзілі прадстаўнікі розных заходніх краін, уключаючы брытанцаў, амерыканцаў, датчан і немцаў; большасць месцаў у Савеце займалі падданыя Брытанскай імперыі, яны ж узначальвалі ўсе дэпартаменты. Адзіным выключэннем быў муніцыпальны аркестр, які ўзначальваў італьянец. Да 1928 года ў Савет забаранялася абірацца кітайцам, нават тым, хто пастаянна пражываў на тэрыторыі Сетлмента.
Міжнародны сетлмент меў уласныя пажарную службу,, а часам — і ; пасля беспарадкаў у брытанскай канцэсіі ў ў 1927 годзе для ўзмацнення абароны Шанхая прыбылі батальён брытанскай арміі (вядомы як «») і кантынгент марской пяхоты ЗША. У сярэдзіне 1880-х Савет кантраляваў увесь гарадскі бізнэс, уключаючы гандаль опіумам і прастытуцыю (забароненыя адпаведна ў 1918 і 1920 гадах).
У канцы XIX стагоддзя Японская імперыя пачала актыўную экспансію. У 1915 годзе колькасць японскіх падданых перавысіла ў Шанхаі колькасць брытанскіх падданых, а ў пачатку 1930-х гадоў японцы складалі 80 % замежнікаў у Шанхаі. Японцы сяліліся ў асноўным у раёне, які ператварыўся ў неафіцыйны японскі сетлмент; парадак там падтрымлівалі Паліцыя японскага консульства і японскія члены Шанхайскай муніцыпальнай паліцыі, хоць афіцыйна гэты «маленькі Токіа» і не ўваходзіў у склад Міжнароднага сетлмента.
У лютым 1943 года Вялікабрытанія і ЗША заключылі пагадненні з кітайскім урадам аб вяртанні Сетлмента пад кітайскую юрысдыкцыю. Аднак гэта адбылося толькі на паперы, паколькі Шанхай знаходзіўся пад японскай акупацыяй. У ліпені 1943 года японцы пераўтварылі Шанхайскі муніцыпальны савет у гарадскі ўрад Шанхая, які падпарадкоўваўся праяпонскаму марыянеткаваму кітайскаму ўраду.
Структура грашовага звароту
Схема грашовага звароту ў Кітаі XIX стагоддзя была даволі складанай. Адзінай грашовай сістэмы не існавала. У розных частках Кітая выкарыстоўваліся розныя грошы, аднак паўсюдна ўжываліся сярэбраныя, якія на працягу некалькіх стагоддзяў паступалі з Мексікі на. Да 1840-х гадоў яны чаканіліся ў Мехіка, у выніку чаго пасля ўтварэння яны сталі замяняцца на мексіканскія даляры.
У 1899 годзе ў Кітаі ў якасці грашовай адзінкі быў уведзены кітайскі юань, які афіцыйна быў роўны 7 цяняў 2 фэня. Банкноты намінаваліся альбо ў доларах, альбо ў юанях. Пасля партыі Гаміньдан аб’яднала краіну, 6 красавіка 1933 года быў выдадзены закон аб уніфікацыі грашовай сістэмы, і першыя рэспубліканскія юані пачалі чаканіцца менавіта ў Шанхаі, і ўжо потым дастаўляліся ў Нанкін.
Паштовая служба
Усю паштовую службу Сетлмента кантраляваў Шанхайскі паштамт, аднак пошта, якая праходзіць праз «дагаворны порт», павінна была ісці праз паштамт цынскай імперыі. У 1922 годзе Шанхайскі і Кітайскі паштамты былі аб’яднаны ў адзіны Кітайскі паштамт. Японія адмаўлялася карыстацца гэтым сэрвісам, і доўгі час уся імперская пошта дастаўлялася ў Шанхай ў валізах, якія карыстаюцца дыпламатычнай недатыкальнасцю.
Пярэжырская сярэдняя школа імя А. Е. Гурыновіча
'''Дзяржаўная ўстанова адукацыі «Пярэжырская сярэдняя школа імя А. Е. Гурыновіча»''' — установа сярэдняй адукацыі ў в. Пярэжыр Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
Гісторыя
У 1866 годзе ў вёсцы было адкрыта народнае вучылішча. Спачатку там вучылася 66 дзяцей: 63 хлопчыкі і 3 дзяўчынкі. Першым настаўнікам быў святар А. І. Канстанціновіч, які закончыў курс Мінскай духоўнай семінарыі. Да 1904 года ў вучылішчы было толькі 3 класы і працаваў з вучнямі адзін настаўнік. Пасля адкрыцця 4-га і 5-га аддзяленняў школа была перайменавана ў сельскае вучылішча, адразу ж было прынята рашэнне аб будаўніцтве новага памяшкання для школы.
У 1906 годзе быў пабудаваны новы будынак вучылішча. Тут размясціліся тры класныя пакоі і кватэра для настаўніка. У 1886 г. у вучылішчы займаліся каля 80 дзяцей, з іх толькі 1 дзяўчынка. У 1900 годзе было 100 вучняў. Настаўнікам працаваў Фёдар Пасюк.
Пасля рэвалюцыі народнае вучылішча ператворана ў няпоўную сямігадовую школу. У дваццатых гадах у школе ўжо налічвалася 170 вучняў. У 1924 годзе пачалі стварацца піянерскія атрады. Першым піянерскім важатым быў Скрыпко Герасім Іванавіч. У 1930 годзе выйшла пастанова Урада аб усеагульнай сямігадовай адукацыі, таму сельскае вучылішча было перайменавана ў сямігадовую школу.
У 2000 годзе па ініцыятыве Іосіфа Васільевіча Кучко, які ў той час кіраваў установай адукацыі, школе было прысвоена імя аднаго з яе выпускнікоў, былога міністра замежных спраў БССР Анатоля Гурыновіча.
Музей імя Анатоля Гурыновіча
Музей гісторыі знаходзіцца ў Пярэжырскай сярэдняй школе. У 2000 годзе па ініцыятыве Іосіфа Васільевіча Кучко, на той момант дырэктара школы, Пярэжырскай сярэдняй школе было прысвоена імя былога міністра замежных спраў БССР Анатоля Гурыновіча.
Фонды
Інфармацыя на стэндах скампанавана такім чынам, каб каля кожнага з іх можна было правесці цэлы ўрок або класную гадзіну. Экспанаты змяшчаюцца і ў шкляных вітрынах, каб у экспазіцыю было зручна ўносіць змены. У зале ўладкаваны дзве трыбуны і плошча раздзелена на дзве паловы. У адной можна весці размову пра асабістае жыццё Анатоля Гурыновіча. У другой — пра гісторыю беларускай дыпламатыі. Шэсць раздзелаў залы раскажуць наведвальнікам пра біяграфію знакамітага беларуса праз фотаздымкі, дакументы і рэчы.
Яўген Аляксандравіч Старадзетка
Яўген Аляксандравіч Старадзе́тка (нар.  — ) — вучоны ў галіне тэхнічнай кібернетыкі, доктар тэхнічных навук (1976), прафесар (1988). Акадэмік Міжнароднай акадэміі інфармацыйных тэхналогій (1996).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Барысаў. У 1951 годзе скончыў Барысаўскую сярэднюю школу № 1 і паступіў на механіка-машынабудаўнічы факультэт Ленінградскага політэхнічнага інстытута. У красавіку 1957 года працаваў інжынерам-канструктарам на завадзе «Стройдарбуд» у горадзе Жодзіна, пазней — у адной з воінскіх частак Ленінградскай ваеннай акругі. З 1958 года Я. Старадзетка на пасадзе вядучага інжынера-канструктара на Іжорскім заводзе цяжкага машынабудавання ў горадзе Колпіна. У 1963 годзе паступіў у завочную аспірантуру пры Маскоўскім вышэйшым тэхнічным вучылішчы імя М. Э. Баўмана і ў 1967 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Некоторые вопросы построения алгоритмического языка для описания геометрической информации при автоматизации конструирования и черчения». У 1964—1969 гадах — начальнік секцыі матэматычнага аддзела, намеснік загадчыка аддзела, загадчык лабараторыі ў Праектным, тэхналагічным і навукова-даследчым інстытуце Міністэрства аўтамабільнай прамысловасці СССР у горадзе Горкі. У 1969 годзе быў пераведзены ў нанава створаны Навукова-даследчы і праектны інстытут механізацыі і аўтаматызацыі кіравання вытворчасцю ў аўтамабільнай прамысловасці на пасаду загадчыка аддзела даследавання, мадэлявання і распрацоўкі аўтаматызаваных сістэм канструявання. Адначасова — дацэнт кафедры ў Горкаўскім інжынерна-будаўнічым інстытуце. У 1976 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Методы описания и преобразования геометрической информации в автоматизированных системах технической подготовки производства».
У пачатку 1977 года Я. А. Старадзетка быў запрошаны на працу ў Акадэмію навук БССР і абраны на пасаду загадчыка лабараторыі метадаў сінтэзу аўтаматызаваных працэсаў праектавання Інстытута тэхнічнай кібернетыкі. З 1991 года займаў пасаду галоўнага навуковага супрацоўніка, у 1977—2000 гадах — член савета Вышэйшай атэстацыйнай камісіі па абароне дысертацый пры інстытуце.
Памёр Я. А. Старадзетка 13 кастрычніка 2007 года. Пахаваны ў горадзе Барысаў.
Навуковая дзейнасць
Аўтар прац па тэорыі сістэм аўтаматызаванага праектавання (САПР), вылічальнай геаметрыі і машыннай графікі, тэорыі рухавікоў унутранага згарання. Распрацаваў метады сінтэзу аўтаматызаваных працэсаў праектавання і канструявання ў машынабудаванні, пабудовы нелінейных геаметрычных мадэлей, матэматычнага апісання лакальных паверхняў, якасны новы прынцып дзеяння рухавікоў унутранага згарання. Разам з калегамі распрацаваў праблемна-арыентаваную геаметрычную мову праграмавання «Інканэл»-2А і транслятар, які ўжываўся ў 1970-х гадах у сістэмах аўтаматызаванага праектавання механічнай апрацоўкі тэхнічных аб’ектаў на станках з лічбавым праграмным кіраваннем. Было распрацавана сістэмнае і прыкладное праграмнае забеспячэнне па аўтаматызацыі канструявання помпаў, гідраўлічных турбін і аснасткі для халоднай ліставой штампоўкі.
Аўтар 3 манаграфій, а таксама кніг і брашур, выдадзеных у тым ліку ў сааўтарстве, вялікай колькасці навуковых публікацый. Аўтар больш за 20 патэнтаў на вынаходствы, зарэгістраваных у Беларусі, Расіі, ЗША і іншых краінах.
Падрыхтаваў 11 кандыдатаў навук.
NGC 3850
NGC 3850 (іншыя абазначэнні — UGC 6733, MCG 9-19-174, ZWG 268.79, PGC 36660) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) у сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Фарначэ
Фарначэ (Fornace) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трэнта.
Насельніцтва складае 1291 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 184 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 38040. Тэлефонны код — 0461.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Пушкінагорскі раён
Пушкінагорскі раён (Пушкиного́рский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у цэнтры Пскоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Пушкінскія Горы.
Геаграфія
Пушкінагорскі раён размешчаны ў паўднёвым напрамку ад абласнога цэнтра на адлегласці 120 км. Раён мяжуе на поўначы з Остраўскім раёнам, на паўночным усходзе — з Наваржэўскім раёнам, на поўдні — з Апочацкім раёнам, на захадзе — з Краснагародскім раёнам. Тэрыторыя раёна — 1059 км² (2,1 % агульнай тэрыторыі вобласці). Раён з’яўляецца самым малым па плошчы ў Пскоўскай вобласці.
Асноўныя рэкі — Вялікая і яе прытокі Сораць, Іса, Шэсць, Кудка.
Найбуйнейшыя азёры — Велье, Белагулі, Кучане, Каменец.
Хардкор (панк-рок)
Хардкор, hardcore (Hardcore punk) — кірунак музыкі панк-рок, які з’явіўся ў ЗША ў апошнія гады 1970-ых. Гук хардкору платнейшы, цяжэйшы і больш хуткі за ранейшы панк-рок. Кампазіцыі кірунку хардкор звычайна кароткія, хуткія і гучныя; сярод тэм, якія закранаюцца ў хардкор-кампазіцыях — straight edge, палітыка, персанальная свабода, жорсткасць, сацыяльнае адчужджэнне, вайна і хардкор сам па сабе.
Гісторыя
У Амерыцы хардкор з’явіўся адначасова па розных гарадах, з найбольш заўважнымі цэнтрамі ў Каліфорніі, Вашынгтоне, Чыкага, Нью-Ёрк-Сіці, Мічыгане, Ванкуверы, Таронта і Бостане.
Дакладна невядомае паходжанне англамоўнага панятку «hardcore punk». Музычны акт D.O.A. з Ванкувера папулярызаваў гэта паняцце, выпусціўшы ў 1981 годзе альбом з назвай «Hardcore’81». Але да, прыкладна, 1983-га года паняцце hardcore выкарыстоўвалася спарадычна і часцей з мэтай апісання (напрыклад, у апісаннях тыпу «hardcore show»).
Ранейшыя выканаўцы хардкору не мелі доступу да высакаякаснай студыйнай тэхнікі. Ранні хардкор вытвараўся згодна з эстэтыкай Do It Yourself. Кампазіцыі тае пары запісваліся з дапамогай чатырохканальнага магнітафону, аўдыёпрадукцыя распаўсюджвалася на канцэртах або поштай. Весткі аб канцэртах хардкору распаўсюджваліся ў памножаных з дапамогай капіравальнага апарата zine’аў, радыёпраграм, а таксама развешваннем постэраў на сцянах у горадзе ці тэлефонных будках. Ранейшыя фанаты хардкору апраналіся ў стылі dressed-down.
Тры музычныя акты — Black Flag, Bad Brains і Minor Threat — ажыццявілі найбольшы ўплыў на фарміраванне кірунку хардкору.
На музычны акт Minor Threat паўплываў стыль музычнага акту Bad Brains. Музычны акт Minor Threat вядомы як натхняльнік ідэі straight edge, на развіццё straight edge паўплывала кампазіцыя Minor Threat з назвай «Straight edge».
Музычны акт Bad Brains ўключыў у свой гук элементы рэгі і хеві-металу, раннія кампазіцыі Bad Brains — хуткія тэмпам.
Музычны акт Black Flag быў ля вытокаў сцэны хардкору ў Лос-Анджэлесе, а выступы па ЗША ў 1980—1981 гадах распаўсюдзілі стыль акту.
Акрамя музычных актаў Minor Threat, Bad Brains і Black Flag былі і іншыя музычныя акты, якія паўплывалі на развіццё хардкору:
Самы першы хардкор-лонплей Group Sex быў выпушчаны ў 1980 годзе гуртам Circle Jerks, які быў заснаваны першым вакалістам Black Flag, аднак масавае прызнанне да жанру прыйшло пасля выхада альбома Black Flag Damaged.
Асноўныя прыкметы жанра: кароткія і хуткія (1-1,5 хвіліны) песні, сацыяльная лірыка, знарочыстая немеладычнасць  (2-3 акорда). У такім выглядзе хардкор-панк праіснаваў да сярэдзіны 80-х, калі большасць гуртоў альбо распалася, альбо сталі граць іншую музыку.
Шматлікія ансамблі, запавольваючыся, сталі дадаваць хеві-метал-элементы ў сваю музыку (Earth Crisis, All Out War, Strife). Так з’явіўся нью-скул-хардкор-панк (усё вышэйпазначанае, суадносна назвалі олд-скулам). Іншыя жа, нягледзячы на нізкі тэмп, не сталі ўцяжарваць гучанне, заклаўшы асновы для з’яўлення гранджу (Hüsker Dü, Meat Puppets) і імаўкору (Embrace).
Георгій Апалонавіч Гапон
Гео́ргій Апало́навіч Гапо́н (, сяло Білыкы,, Палтаўская губерня — 10 красавіка, Азеркі, Санкт-Пецярбургская губерня) — святар Рускай праваслаўнай царквы, палітычны дзеяч і прафсаюзны , выбітны прамоўца і прапаведнік.
Стваральнік і нязменны кіраўнік працоўнай арганізацыі «Сход рускіх фабрычна-завадскіх рабочых г. Санкт-Пецярбурга», арганізатар студзеньскай працоўнай забастоўкі і масавага рабочых да цара 22 студзеня года, што скончылася расстрэлам рабочых і паклала пачатак рэвалюцыі 1905—1907 гадоў у Расіі. Пасля 9 студзеня 1905 года — дзеяч рускай рэвалюцыйнай эміграцыі, арганізатар, удзельнік няўдалай падрыхтоўкі ўзброенага паўстанні у Санкт-Пецярбургу з дапамогай зброі з парахода «», заснавальнік рэвалюцыйнай арганізацыі «Усерасійскі працоўны саюз». Пасля вяртання ў Расію ў кастрычніку-лістападзе 1905 года — кіраўнік адроджанага «Сходу рускіх фабрычна-завадскіх рабочых г. Санкт-Пецярбурга», саюзнік графа Вітэ, прыхільнік, абвешчаных Маніфестам 17 кастрычніка, праціўнік узброеных метадаў змагання. У сакавіку 1906 года забіты ў Азерках групай баевікоў-эсэраў па вінавачанні ў супрацы з уладамі і рэвалюцыі.
Раннія гады і святарства
Дзяцінства Гапона прайшло ў родным сяле, дзе ён займаўся сялянскай працай і, дапамагаючы бацькам, пас авечак, цялят і свінняў. У дзяцінстве Гапон быў вельмі рэлігійным і адрозніваўся схільнасцю да містыкі; любіў слухаць аповеды пра жыццё святых і марыў, як яны, здзяйсняць дзівы. Найбольшае ўражанне на яго зрабіў аповед пра святога Іаана Наўгародскага, якому атрымалася засядлаць і з’ездзіць на ім у Іерусалім. Гапон стаў марыць пра той дзень, калі і яму з’явіцца нагода «злавіць чорта». Ва ўзросце 7 гадоў быў аддадзены ў пачатковую школу, дзе выявіў вялікія здольнасці да навукі. Па радзе сельскага святара бацькі вырашылі аддаць сына на навучанне ў духоўнае вучылішча. Паспяхова здаўшы ўступны экзамен, Гапон паступіў у другі клас Палтаўскага духоўнага вучылішча. У вучылішчы адрозніваўся дапытлівасцю і быў адным з лепшых вучняў. Выкладчык вучылішча, былы вядомым , даваў Гапону забароненыя складанні Льва Талстога, якія зрабілі на яго вялікі ўплыў.
Па сканчэнні духоўнага вучылішча Гапон паступіў у. Падчас навукі ў семінарыі апынуўся пад уплывам іншага талстоўца —, які прыйшоў з Яснай Паляны. Працягваючы навуку ў семінарыі, Гапон стаў адкрыта выказваць талстоўскія ідэі, што прывяло яго да канфлікту з семінарскім начальствам. Яго прыстрашылі пазбаўленнем стыпендыі, у адказ на што ён заявіў, што сам адмаўляецца ад стыпендыі, і стаў падзарабляць прыватнымі ўрокамі. У 1893 годзе паспяхова скончыў семінарыю, аднак з-за канфлікту з семінарскім начальствам не атрымаў дыплома першай ступені, што даваў права на паступленне ў Томскі ўніверсітэт. Па сканчэнні семінарыі ўладкаваўся працаваць у земскай статыстыцы і працягваў падзарабляць прыватнымі ўрокамі.
У 1894 годзе Гапон жаніўся з купецкай дачкой і паводле яе парады вырашыў прыняць духоўны сан. Пра свой намер ён расказаў палтаўскаму біскупу Іларыёну, і той абяцаў яму заступацца, сказаўшы, што яму патрэбныя такія людзі, як Гапон. У тым жа годзе Гапон быў пасвечаны спачатку ў дыяканы, а потым і ў святары. Па развязку біскупа Іларыёна атрымаў пасаду святара ў беспрыходнай царквы Усіх Святых пры палтаўскіх могілках. У якасці святара Гапон выявіў выдатны талент прапаведніка, і на яго казанні стала сцякацца мноства народа. Імкнучыся ўзгадняць сваё жыццё з хрысціянскай навукай, Гапон дапамагаў беднякам і згаджаўся бязвыплатна здзяйсняць духоўныя адправы для бедных вернікаў з суседніх цэркваў. У свабодны ад набажэнстваў час Гапон уладкоўваў сумоўі на рэлігійныя тэмы, якія збіралі мноства слухачоў, хоць яго царква і была беспрыходнай. Папулярнасць маладога святара прывяла да яго канфлікту са святарамі суседніх прыходаў, якія сталі казаць, што ён выкрадае ў іх паству. Гапон, са свайго боку, вінаваціў іх у фарысействе і крывадушнасці.
У 1898 годзе ад раптоўнай хваробы памерла маладая жонка Гапона. Засталіся двое маленькіх дзяцей — Марыя і Аляксей. Гэта падзея стала паваротным момантам у жыцці Гапона. Каб пазбыцца цяжкіх думак, ён паехаў у Санкт-Пецярбург паступаць у духоўную акадэмію. Хоць дыплом другой ступені не даваў яму права на паступленне ў акадэмію, Гапон здолеў заручыцца падтрымкай біскупа Іларыёна, які знаходзіўся ў сяброўскіх адносінах з обер-пракурорам Сінода. Атрымаўшы рэкамендацыйны ліст ад Іларыёна, Гапон з’явіўся да Пабеданосцава і па яго пратэкцыі і пратэкцыі таварыша обер-пракурора — паступіў на 1-ы курс акадэміі.
Аднак навука ў духоўнай акадэміі хутка расчаравала Гапона. У выкладаных прадметах ён бачыў толькі мёртвую схаластыку, якая не давала яму адказу на пытанне пра сэнс жыцця. Пазбавіўшыся душэўнай раўнавагі, Гапон закінуў навуку і ўлетку 1899 года з’ехаў папраўляць здароўе ў Крым. У Крыме ён наведваў мясцовыя манастыры, разважаючы, ці не пайсці яму ў манахі, аднак вырашыў, што жыццё ў манастыры несумяшчальнае са служэннем народу. Вялікі ўплыў на Гапона зрабіла знаёмства з мастаком, які раіў яму скінуць рызу і працаваць на выгоду народа , і ліберальным армянскім публіцыстам.
Пачатак грамадскай дзейнасці
Вярнуўшыся ў Санкт-Пецярбург, Гапон пачаў браць удзел у дабрачынных місіях, што займаліся хрысціянскай пропаведдзю сярод працоўных. У гэты час у Санкт-Пецярбургу дзеяла Таварыства рэлігійна-маральнай асветы, якое ў той час узначальваў протаіерэй, і Гапону было прапанавана ўзяць удзел у яго працы. У 1899 годзе Гапон пачаў выступаць у якасці прапаведніка ў Царкве Мілальванай Божай Маці, у Галернай Гавані на Васільеўскай выспе. Старастам гэтай царквы ў той час быў Уладзімір Саблер.
Пропаведзі Гапона збіралі мноства людзей, і нярэдка царква не мясціла ў сябе ўсіх слухачоў, лік якіх дасягаў 2000. Галерная Гавань была месцам рассялення піцерскай басаты, і Гапон нярэдка праводзіў цэлыя дні, маючы зносіны з насельнікамі горкаўскага «дна». У сваіх пропаведзях ён выходзіў з той думкі, што праца ёсць аснова і сэнс жыцця, і імкнуўся абудзіць у слухачах усведамленне сваёй чалавечай годнасці. Аднак Гапон не быў задаволены сваёй дзейнасцю прапаведніка. Маючы зносіны з беднякамі, ён стаў задавацца думкай, як рэальна дапамагчы гэтым людзям вярнуцца да чалавечага жыцця.
У гэты час Гапон склаў свой першы праект таварыства ўзаемадапамогі. Таварыства меркавалася назваць «Таварыствам змагароў разумнага-хрысціянскага правядзення святочных дзён», і яно павінна было згуртаваць вернікаў у падабенства хрысціянскага брацтва. Напісаны Гапонам статут гэтага таварыства змяшчаў параграф пра матэрыяльную ўзаемадапамогу яго членаў. Аднак статут не быў зацверджаны царкоўным начальствам, і тады Гапон пайшоў з Таварыства протаіерэя Арнацкага.
У 1900 годзе Гапон быў прызначаны на пасаду настаяцеля сірочага прытулку святой Вольгі, а таксама законавучыцеля і святара прытулку Сіняга Крыжа. Гэтыя прытулкі ўтрымваліся на ахвяраванні багатых людзей, і неўзабаве малады святар набыў папулярнасць у пецярбургскіх прыдворных колах. Паводле слоў Гапона, асаблівы ўплыў ён меў на прыдворных дам, якія бачылі ў ім ледзь не прарока, закліканага абвясціць новыя праўды і раскрыць таемны сэнс навукі Хрыста. Некалькі разоў Гапон запрашаўся служыць на ўрачыстых святах разам са святым Іаанам Кранштацкім, які зрабіў на яго моцнае ўражанне. У іншы час Гапон служыў літургію з рэктарам духоўнай акадэміі, будучым патрыярхам Сергіем (Страгародскім). Ён таксама нярэдка наведваў, якія праходзілі пад старшынствам Сергія ў Пецярбургу. Адначасна Гапон працягваў працаваць у асяроддзі піцерскіх рабочых і беднякоў, сярод якіх ён хутка набыў велізарную папулярнасць. Яму нярэдка здаралася бараніць беднага чалавека ад розных несправядлівасцей, чым ён выклікаў да сябе непрыхільнасць і варожасць з боку ўлады. Сутыкаючыся з супраціўленнем урадоўцаў, Гапон казаў: «Да цара дайду, а свайго дамагуся».
У 1902 годзе Гапон склаў новы праект сістэмы дабрачынных устаноў. Праект прадугледжваў стварэнне працоўных калоній для рэабілітацыі беспрацоўных галётнікаў, узорам для якіх паслужыла Кранштацкі Дом працавітасці. На гэту тэму Гапонам быў напісаны даклад для падачы імператрыцы Аляксандры Фёдараўне. Даклад быў ухвалены кіраўніком горада Мікалаем Клейгельсам, аднак не атрымаў далейшага ходу.
Восенню 1902 года Гапон быў адноўлены ў духоўнай акадэміі па пратэкцыі мітрапаліта Антонія (Вадкоўскага), які аказваў яму заступніцтва. Ёсць звесткі, што ў аднаўленні Гапона ў акадэміі згуляў сваю ролю Дэпартамент паліцыі. У 1903 годзе Гапон паспяхова скончыў акадэмію, напісаўшы дыпломную працу на тэму «Сучаснае становішча прыходу ў праваслаўных цэрквах, грэчаскай і рускай», і атрымаў пасаду святара пры турэмнай царкве святога Міхаіла Чарнігаўскага Гарадской перасыльнай турмы.
Адносіны з Дэпартаментам паліцыі
Восенню 1902 года Гапон быў пазнаёмлены з начальнікам Асаблівага аддзела Дэпартамента паліцыі Сяргеем Зубатавым. Зубатаў займаўся стварэннем падкантрольных паліцыі працоўных саюаў, і Гапону было прапанавана ўзяць удзел у гэтай працы. Мэта Зубатава складалася ў тым, каб стварэннем легальных працоўных арганізацый паралізаваць уплыў, які здзяйсняла на працоўных рэвалюцыйная прапаганда. Зубатаву атрымалася стварыць паспяхова дзейныя арганізацыі ў Маскве, Мінску і Адэсе, а ў 1902 годзе ён паспрабаваў перанесці свой досвед у Пецярбург, дзе было заснавана Таварыства ўзаемнай дапамогі працоўных механічнай вытворчасці. Гапон быў прыцягнуты да справы арганізацыі як папулярны ў працоўным асяроддзі святар. Паводле некаторых дадзеных, Гапон карыстаўся заступніцтвам пецярбургскага кіраўніка горада Мікалая Клейгельса, у якога быў на добрым рахунку і лічыўся сваім чалавекам. Па ініцыятыве кіраўніка горада Гапону было даручана вывучыць пагляды Зубатава на працоўнае пытанне і пастаноўку справы ў зубатаўскіх арганізацыях. Зімой 1902—1903 гадоў Гапон наведваў сходы зубатаўскага таварыства, гутарыў з Зубатавым і яго вучнем І. С. Сакаловым, а потым здзейсніў падарожжа ў Маскву, дзе азнаёміўся з дзейнасцю маскоўскай зубатаўскай арганізацыі. Паводле вынікаў гэтага падарожжа Гапон напісаў даклад, копіі якога былі пададзены кіраўніку горада Клейгельсу, мітрапаліту Антонію і самому Зубатаву. У дакладзе Гапон паддаваў крытыцы існыя зубатаўскія арганізацыі і прапанаваў заснаваць новае працоўнае таварыства па ўзоры незалежных англійскіх прафсаюзаў. Галоўная ідэя Гапона складалася ў тым, што зубатаўскія таварыствы занадта цесна звязаныя з паліцыяй, што кампраметуе іх у вачах працоўных і паралізуе працоўную самадзейнасць. Паводле слоў Гапона, тэзы яго даклада былі ўхвалены мітрапалітам і кіраўніком горада, але не знайшлі водгуку ў Зубатава. З пункту гледжання Зубатава, пагляды Гапона на працоўнае пытанне з’яўляліся «небяспечнай ерассю». Гапон і Зубатаў горача спрачаліся па гэтым пытанні, але не прыходзілі да адзінай думкі.
У жніўні 1903 года Зубатаў з-за асабістай сваркі з міністрам унутраных спраў Вячаславам Плевэ быў адпраўлены ў адстаўку і высланы з Пецярбурга. Гапон быў адным з нешматлікіх людзей, якія прыехалі на вакзал развітацца з Зубатавым. Паводле слоў Гапона, Зубатаў са слязьмі на вачах прасіў яго не кідаць працоўную арганізацыю. Пасля ад’езду Зубатава пецярбургская арганізацыя засталася ў падвешаным стане, і Гапон апынуўся яго натуральным наступнікам. У гэты час пецярбургскае працоўнае таварыства было вельмі малалікім і вяло жаласнае існаванне. Восенню таго ж года Гапон узяўся за ўзнаўленне арганізацыі ў адпаведнасці са сваімі ідэямі. З гэтай мэтай ім быў напісаны новы статут таварыства, што рэзка абмяжоўваў ўмяшанне паліцыі ў яго ўнутраныя справы. Згодна з новым статутам, увесь кантроль над дзейнасцю арганізацыі ўжыццяўляўся яе прадстаўніком, роля якога адводзілася самому Гапону. Гэта рабіла яго адзіным пасярэднікам паміж працоўным таварыствам і адміністрацыяй. У дакладзе на імя дырэктара Дэпартамента паліцыі Аляксея Лапухіна Гапон пісаў, што не справа паліцыі — займацца стварэннем працоўных арганізацый, «калі ў яе і сваёй справы па завязку», і паказваў на няўдалыя досведы такога роду ў Маскве, Адэсе і Санкт-Пецярбургу. Далей Гапон паказваў, што «ў таварыстве існуе воблака прадузятасцей супраць паліцыі», і таму паліцыя павінна «як бы адысці ўбок і саступіць месца грамадскай самадзейнасці». Закладам поспеху новай арганізацыі Гапон лічыў прынцып працоўнай самадзейнасці, калі справа вядзецца не чынамі паліцыі, а кружком працоўных, якія прасякнуліся ўсведамленнем уласных інтарэсаў. Даклад Гапона быў спачувальна сустрэты ў міністэрстве ўнутраных спраў, і 15 лютага 1904 года новы статут таварыства быў зацверджаны намеснікам міністра Пятром Дурнаво.
Ствараючы новае таварыства, Гапон не парываў адносін з адстаўленым Зубатавым і некаторы час падтрымваў з ім ліставанне. У канцы 1903 года ў лісце да Зубатава Гапон паведамляў, што працоўныя помняць яго, як свайго настаўніка, і расказваў пра поспехі новай арганізацыі. У той жа час Гапон падкрэсліваў, што новае таварыства ўладкавана на новых пачатках :
Не хаваем, што ідэя адмысловага працоўнага руху — Ваша ідэя, але падкрэсліваем, што зараз сувязь з паліцыяй парвана (так яно насамрэч і ёсць), што наша справа правая, адкрытая, што паліцыя толькі можа кантраляваць нас, але не трымаць на прывязі.
Сам Зубатаў, як бачна з яго ўспамінаў, ставіўся да навін Гапона скептычна, але паўплываць на становішча спраў ужо не мог. На думку Зубатава, далейшы лёс арганізацыі быў наканаваны лжывай пастаноўкай справы, якую надалі яму Гапон і яго апекуны. «Здаўшы працоўную справу на рукі Гапону і зрабіўшы яго тым самым адказнай асобай, мясцовая ўлада лічыла, што ёю ўсё меры прыняты, што справа працоўных не яе справа і… спачыла на лаўрах. Гапон жа, аддаліўшы ад працоўных уладу ў інтарэсах асабістай ганарыстасці, пазбавіўся апоры пры нападах на яго працоўных з боку прадпрымальнікаў… Кепская пастаноўка дзела, натуральна, прывяла да такіх жа вынікаў». «Такім чынам, не быўшы маім шчырым прыхільнікам, Гапон не мог быць маім натуральным прадаўжальнікам», — складаў Зубатаў.
На чале «Сходу рускіх фабрычна-завадскіх працоўных»
У жніўні 1903 года, пасля адстаўкі Зубатава, Гапон прыняўся за ўзнаўленне зубатаўскай арганізацыі на новых пачатках. Сабраўшы групу ініцыятыўных працоўных, Гапон прапанаваў ім «кінуць форму маскоўскай арганізацыі, вызваліцца ад апекі адміністрацыйных нянек і стварыць матэрыяльную незалежнасць». Прапанова была падтрымана працоўнымі, і 30 жніўня 1903 года на на грошы працоўных была адкрыта першая чайная-клуб, якая стала цэнтрам новага таварыства. Устаўшы на чале арганізацыі, Гапон хутка выдаліў з яе стаўленікаў Зубатава і прызначыў на ўсе адказныя пасты сваіх людзей. У лютым 1904 года міністэрства ўнутраных спраў зацвердзіла напісаны Гапонам статут прафсаюзу, і неўзабаве ён быў урачыста адкрыты пад назвай «Сход рускіх фабрычна-завадскіх працоўных г. Санкт-Пецярбурга».
Трэба заўважыць, што з 8 студзеня 1904 года па 12 студзеня 1905 года святар Гапон Г. А. з’яўляўся настаяцелем царквы Св. Благавернага князя Міхаіла Чарнігаўскага пры Санкт-Пецярбургскай гарадской перасыльнай турме.
Апынуўшыся на чале працоўнага Сходу, Гапон разгарнуў актыўную дзейнасць. Фармальна Сход займаўся арганізацыяй узаемнай дапамогі і асветніцтвам, аднак Гапон надаў яму іншы кірунак. З ліку дакладных працоўных Гапон арганізаваў асаблівы кружок, які зваў «таемным камітэтам» і які збіраўся на яго кватэры. Найбліжэйшымі паплечнікамі Гапона па «таемным камітэце» былі працоўныя І. В. Васільеў і. На сходах кружка чыталася нелегальная літаратура, вывучалася гісторыя рэвалюцыйнага руху і абмяркоўваліся планы будучага змагання працоўных за свае правы. Задума Гапона складалася ў тым, каб з’яднаць шырокія працоўныя масы і падняць іх на змаганне за свае чалавечыя правы, за свае эканамічныя і палітычныя інтарэсы.
Першыя часы справа арганізацыі прасоўвалася туга, і да вясны 1904 года колькасць людзей у Сходзе не перавышала некалькіх сот чалавек. Імкнучыся пашырыць сваю арганізацыю, Гапон стаў шукаць сувязей з уплывовымі працоўнымі, якія маглі б прывесці ў Сход новых членаў. Восенню 1903 года яму атрымалася прыцягнуць да працы ў Сходзе ўплывовую групу працоўных з Васільеўскай выспы, вядомую пад назвай групы Карэліна. Вядучую ролю ў гэтай групе гулялі і. У большасці гэта былі людзі, якія прайшлі праз сацыял-дэмакратычныя кружкі, але мелі тактычныя разыходжанні з. Іх яднала нялюбасць да партыйнай інтэлігенцы і імкненне знайсці шляхі для адкрытай дзейнасці ў працоўных масах.
Апроч Карэліных, у групу ўваходзілі, І. М. Харытонаў, Я. І. Іваноў, Г. З. Усанаў, В. А. Князеў, К. В. Бялоў і іншыя. Адразу прадстаўнікі групы адносіліся да гапонаўскага таварыства з бояззю, падазраючы ў ім чарговы прыклад «зубатаўшчыны» і «правакацыю». Аднак пасля шэрага сустрэч і перамоў з Гапонам яны пераканаліся, што «Гапон — сумленны чалавек», і пагадзіліся з ім супрацоўнічаць. Гапон адкрыў ім сваю задуму, якая складалася ў тым, каб паступова аб’яднаць працоўных усёй краіны. «Калі мы, — казаў ён, — уладкуем такія клубы, як у Пецярбургу, у Маскве, Харкаве, Кіеве, Растове-на-Доне, Іванаве, то пакрыем паступова такой сеткай усю Расію. Аб’яднаем працоўных усёй Расіі. Можа быць выбліск, усеагульны, эканамічны, а мы падамо вымогі палітычныя».
У лістападзе 1903 года А. Я. Карэлін паведамляў свайму знаёмаму І. І. Паўлаву:
— ''Гапон па сваёй унутранай прыродзе — не толькі не правакатар, але, мабыць, такі жарсны рэвалюцыянер, што, можа, яго палкасць у гэтым дачыненні трохі залішняя. Ён безумоўна захоплены ідэяй вызвалення працоўнага класа, але паколькі падпольную партыйную дзейнасць ён не знаходзіць дамэтнай, то ён лічыць няўхільна патрэбным адкрытую арганізацыю працоўных мас па вядомым плане і спадзяецца на паспяховасць свайго задання, калі асобныя групы свядомых працоўных будуць каля яго і дадуць яму сваю падтрымку. Такім чынам ён думае арганізаваць, ведучы справу магчыма асцярожней, працоўнае таварыства, у якое павінен увайсці магчыма большы лік членаў. Налічваючы ў таварыстве некалькі дзясяткаў, а, можа, і сотняў тысяч, можна арганізаваць такое пралетарскае войска, з якой урэшце ўраду і капіталістам давядзецца лічыцца ў сілу патрэбы… Вось план Гапона, і мы мяркуем, што план гэты мае будучыню''.
У канцы 1903 года працоўныя з групы Карэліна ўступілі ў «Сход» і занялі ў ім кіроўныя пасты. Карэлін і яго найблізкія таварышы ўвайшлі таксама ў склад «таемнага камітэта», ці «штаба», і ўзялі ўдзел у выпрацаванні далейшай тактыкі арганізацыі. У сакавіку 1904 года Г. А. Гапонам і працоўнымі І. В. Васільевым, М. М. Варнашовым, Д. У. Кузіным і А. Я. Карэліным была прынята так званая «праграма пяці», што стала таемнай праграмай арганізацыі. Праграма, што змяшчала ў сабе як эканамічныя, так і палітычныя вымогі, пазней цалкам увайшла ў змест петыцыі, з якой працоўныя ішлі да цара 9 студзеня 1905 года. «Шырце гэтыя думкі, імкніцеся да заваявання гэтых вымогаў, але не кажыце, адкуль яны», — наказваў працоўным Гапон.
Уступ у «Сход» групы Карэліна прывёў да хуткага ўзросту колькасці ўдзельнікаў арганізацыі. Карэлінцы павялі сярод працоўных агітацыю за ўступ у «Сход», пераконваючы іх, што справа Гапона — справа чыстая і не мае нічога агульнага з паліцэйскай задумай Зубатава. «Кожны, паверыўшы ў Гапона і справу, увесь аддаваўся ёй і дзясяткамі даваў такіх членаў, якія самі па сабе ўяўлялі сілу, цалкам падрыхтаваную і апрацаваную для прапаганды і агітацыі», — успамінаў М. М. Варнашоў. З вясны 1904 года працоўныя сталі ўступаць у «Сход» масамі, і колькасць удзельнікаў «Схода» за кароткі час узрасла да некалькіх тысяч.
Група Карэліна зрабіла вырашальны ўплыў на далейшы кірунак дзейнасці «Сходу». Усярэдзіне кіраўніцтва «Сходу» карэлінцы ўтварылі свайго роду апазіцыю, якая змушала Гапона лічыцца з яе вымогамі. Паводле думкі І. І. Паўлава, апазіцыя гуляла ў «Сходзе» нават важнейшую ролю, чым сам Гапон: «Гапон быў патрэбен, як шырма, і рыза яго гэтаму спрыяла. Але калі б не было Гапона, той рух усё адно высунуў бы каго-небудзь іншага, у якога замест рызы знайшлося б што-небудзь іншае. У гэтым руху брала ўдзел сама працоўная маса, што высунула наперад, у выглядзе авангарда, асобную групу, якая прыняла, усмактала ў сябе Гапона, і, увесь час падштурхоўваючы яго ў пажаданым групе кірунку, прымусіла яго зрабіць тое, што ён павінен быў зрабіць».
З мая 1904 года пачалося адкрыццё новых аддзелаў «Сходу» ў розных частках горада. Усяго да канца года было адкрыта 11 аддзелаў. Адкрыццё аддзелаў не было агадана статутам, але Гапон дасягаў свайго, дзеючы «нахабствам»: наймаў памяшканне і запрашаў на асвячэнне кіраўніка горада, пасля чаго паліцэйскія ўлады ўжо не ўмешваліся і выдавалі дазвол. Так атрымалася пашырыць дзейнасць «Сходу» па ўсім Пецярбургу.
Улетку 1904 года Гапон у парушэнне статута паспрабаваў пашырыць дзейнасць «Сходу» на іншыя гарады Расіі. З гэтай мэтай ён здзейсніў падарожжа ў Маскву, Кіеў, Харкаў і Палтаву. У Маскве і Кіеве Гапон наведваў мясцовыя зубатаўскія арганізацыі і пры працоўных крытыкаваў іх дзейнасць, ставячы ў прыклад поспехі сваёй працоўнай арганізацыі ў Пецярбургу. Пры гэтым ён пераконваў працоўных адмовіцца ад сувязей з адміністрацыяй і арганізавацца на пачатках самадзейнасці, абяцаючы сваё спрыянне пры правядзенні новага статута. Пра гэту дзейнасць Гапона стала вядома мясцовай адміністрацыі. Па дырэктыве маскоўскага генерал-губернатара Гапон быў арыштаваны і высланы з Масквы, і на яго быў напісаны данос міністру ўнутраных спраў, які абвінавачваў яго ў нестатутнай дзейнасці. Аднак у гэты час міністр У. К. Плевэ быў забіты бомбай тэрарыста, і данос застаўся без наступстваў. Падобная гісторыя адбылася ў Кіеве, дзе генерал-губернатарам быў стары знаёмы Гапона М. В. Клейгельс. У Кіеве Гапон заявіў, што дзейнічае з дазволу дырэктара Дэпартамента паліцыі А. А. Лапухіна. Аднак начальнік мясцовага ахоўнага аддзялення А. І. Спірыдовіч быў супраць стварэння ў горадзе працоўных арганізацый і выехаў у Пецярбург, дзе паведаміў пра свае сумневы Лапухіну. Паводле слоў Спірыдовіча, Лапухін абураўся нахабствам і хлуснёй Гапона, які дзейнічаў без яго ведама. Гапону было забаронена выходзіць за рамкі Пецярбурга.
Увосень 1904 гады па ініцыятыве ліберальнага «Саюзу вызвалення» у краіне пачалася кампанія земскіх. У земскіх петыцыях і ў левым друку высоўваліся вымогі канстытуцыі і народнага прадстаўніцтва. У пачатку лістапада 1904 года Гапон па сваёй ініцыятыве ўсталяваў сувязь з прадстаўнікамі «Саюзу вызвалення» і запрасіў іх на пасяджэнне свайго «таемнага камітэта». Па запрашэнні Гапона на сустрэчу прыбыткі, і. Лібералы прапанавалі працоўным далучыцца да земскай кампаніі і звярнуцца да ўлад з такой жа петыцыяй, з якімі выступалі земскія дзеячы. Гапон, са свайго боку, азнаёміў іх са сваёй сакавіцкай «праграмай пяці».
28 лістапада 1904 года прапанова выступіць з працоўнай петыцыяй было высунута Гапонам на сходзе старшыняў аддзелаў «Сходу». Прапанова была прынята большасцю галасоў, прытым рашэнне пра ўтрыманне і спосаб падачы петыцыі пакідалася на меркаванне Гапона. З гэтага моманту кіраўнікі «Сходу» павялі ў масах агітацыю за падачу петыцыі пра працоўныя патрэбы. Перад кіраўнікамі аддзелаў была пастаўлена заданне ўвязваць у сваіх выступах эканамічныя патрэбы працоўных з іх палітычным бяспраўем. Па дамоўленасці з «Саюзам вызвалення» ў аддзелах сталі шырыцца ліберальныя газеты «Наша жыццё» і «Нашы дні» («Сын бацькаўшчыны»). Газеты чыталіся на працоўных сходах, а кіраўнікі аддзелаў давалі ім адпаведнае тлумачэнне. «Газетная тактыка» прывяла да рэзкай палітызацыі «Сходу», што выявілася ў хуткім узросце колькасці яго ўдзельнікаў. У снежні 1904 года ён налічваў ужо 9000 членаў, а ў пачатку студзеня 1905 года ўзрос да 20000.
У снежні 1904 года пытанне пра падачу петыцыі прывяло да расколу ў кіраўніцтве «Сходу». Штабная апазіцыя (А. Я. Карэлін, В. М. Карэліна) настойвалі на неадкладнай падачы петыцыі, тады як Гапон і яго прыхільнікі лічылі яе заўчаснай. Гапон меркаваў, што падача петыцыі, не падмацаваная паўстаннем масы, прывядзе толькі да арышту кіраўніцтва «Сходу» і зачынення яго аддзелаў. Таму ён лічыў патрэбным як след падрыхтаваць працоўную масу да выступлення. У гэты час у Гапона склаўся план стварыць па ўсёй Расіі сетка, з дапамогай якіх ён вылічваў сарганізаваць працоўных іншых гарадоў, а таксама сялян. Ён нават склаў на гэты конт дамову з купцом А. Е. Міхайлавым, які абавязаўся падаць пазыковы капітал. Аднак апазіцыя меркавала, што менавіта зараз наступіў той самы момант, калі працоўныя павінны выступіць са сваімі вымогамі, і што іншага выпадку можа не быць. Бачачы, што Гапон адкладае петыцыю на нявызначаную будучыню, апазіцыя стала рыхтаваць глебу для скідання яго з пастамента працоўнага правадыра. Адносіны бакоў абвастрыліся. У гэты самы час адбыўся інцыдэнт са звальненнем чатырох працоўных з Пуцілаўскага завода, які надаў падзеям новы зварот.
На чале студзеньскага працоўнага страйку 1905 года
Напачатку снежня 1904 года з паводле рашэння майстра Цяцяўкіна былі звольнены чацвёра працоўных — членаў «Сходу»: Сяргунін, Субоцін, Уколаў і Фёдараў. Паводле сцвярджэння адміністрацыі, яны былі звольнены на законнай падставе. Аднак у асяроддзі працоўных пашырылася чутка, што яны звольнены за прыналежнасць да гапонаўскага «Схода». Па інфармацыі І. І. Паўлава, кіраўнікі Пуцілаўскага завода былі занепакоены імклівым узростам Нарвскага аддзела «Сходу», які пагражаў увабраць у сябе ўсіх працоўных завода. Інцыдэнт са звальненнем працоўных разглядаўся ў Нарвскім аддзеле, і там было вырашана, што яны звольнены незаконна, пра што было сказана Гапону. Вярнуўшыся з Нарвскага аддзела, Гапон заявіў сваім супрацоўнікам, што бачыць у звальненні выклік, кінуты «Сходу» з боку капіталістаў. Гапон сказаў, што «Сход» павінен уступіцца за сваіх членаў і што ў адваротным выпадку ён нічога не каштуе і ён сам з яго выйдзе.
27 снежня адбылося пасяджэнне кіраўнікоў аддзелаў «Сходу» на Васільеўскай выспе, на якім абмяркоўвалася пытанне пра пуцілаўскі інцыдэнт. Паводле вынікаў пасяджэння было прынята рашэнне паслаць тры дэпутацыі: адну — да дырэктара завода С. І. Смірнова, іншую — да фабрычнага інспектара С. П. Чыжова і трэцюю — да кіраўніка горада І. А. Фулона. У прынятай рэзалюцыі ад заводчыкаў патрабавалі аднавіць на сваіх месцах звольненых працоўных і звольніць майстра Цяцяўкіна. У выпадку адмовы ў выкананні вымогаў працоўныя заяўлялі, што не ручаюцца за захаванне ў горадзе парадку. Пасля прыняцця рэзалюцыі ў вузейшым коле кіраўнікоў «Сходу» было паднята пытанне пра петыцыю. Гапон і на гэтым пасяджэнні быў супраць петыцыі, пераконваючы працоўных весці толькі стачку. «Я чалавек практычны і думаю, як бы не выйшла з гэтага горш, — казаў Гапон. — Я глыбока перакананы, што стачку мы выйграем, а петыцыя — недарэчнасць цяпер». Апазіцыя ж лічыла, што менавіта цяпер наступіў самы зручны момант.
Паводле ўспамінаў А. я. Карэліна, вынік справы вырашыў яго выступ: «Выйшла так, што пры галасаванні падзяліліся амаль пароўну і вырашальным павінен быў быць голас Гапона: як ён скажа, так і будзе. Моцна верылі ў яго. Тады я і сказаў: „Таварышы! Нас завуць зубатаўцамі. Але зубатаўцы апраўдалі сябе тым рухам, што быў ад іх у Адэсе, а мы апраўдаем сябе падачай петыцыі“. Мае словы і былі як быццам бы апошняй кропляй. Гапон сказаў: „Хочаце сарваць стачку, ну, зрывайце!“ — і галасаваў за выступленне. Гэта і вырашыла справу, бо большасць галасавала за Гапонам».
28 снежня дэпутацыі ад працоўных з’явіліся да дырэктара Смірнова і фабрычнага інспектара Чыжова, і тыя адмовілі ім ва ўсіх вымогах. Пры гэтым дырэктар Смірноў скончыў сваю прамову вінавачаннямі ў адрас Гапона, сказаўшы, што ён і ёсць галоўны вораг працоўных. Кіраўнік горада Фулон, наадварот, прыняў дэпутацыю ветліва і абяцаў зрабіць спрыянне. У наступныя дні Гапон вёў аднаасобныя перамовы са Смірновым і Чыжовым, пераконваючы іх пайсці на саступкі, аднак тыя засталіся непахіснымі. Паводле сцвярджэння інспектара Чыжова, падчас гутаркі Гапон прапанаваў яму перайсці на бок «Сходы», пагражаючы ў адваротным выпадку пусціць супраць яго ўсе сродкі: суд, друк і раздражненне 6000 працоўных. Калі ж Чыжоў спытаў, ці азначае «раздражненне 6000 працоўных», што яго могуць забіць, Гапон адказаў, што так. Аднак Чыжоў не паддаўся на пагрозу. Пасля Чыжоў пісаў: «Атрымаўшы адпор ад дырэктара С. І. Смірнова, святар Гапон убачыў сябе ў становішчы чалавека, якому ўжо нельга спыняцца на паўдарозе: ускалыхнутая частка працоўных не прабачыла б яму чаканняў, якія не спраўдзіліся, і ён пусціў у ход усё, каб падтрымаць свой аўтарытэт».
Нягледзячы на адмову адміністрацыі і фабрычнай інспекцыі, Гапон да апошняга моманту спадзяваўся на мірнае ўрэгуляванне канфлікту. Напярэдадні Новага года ў гутарцы з І. І. Паўлавым Гапон выказаў упэўненасць, што ўрад, апавешчаны пра вымогі працоўных, зробіць ціск на адміністрацыю завода. «Мне здаецца, што наверсе паспеюць зразумець сапраўднае становішча справы і не дадуць завярнуцца падзеям — пойдуць на саступкі, то бок зробяць пуцілаўскай адміністрацыі выкліканне, і яна задаволіць нашы пакуль мізэрныя вымогі», — казаў Гапон.
Гапон ускладаў свае надзеі на Фулона, які вёў перамовы пра аднаўленне працоўных з С. Ю. Вітэ. Аднак насуперак чаканням Гапона, вымогі так і не былі здаволены. 2 студзеня на сходзе ў Нарвскім аддзеле было прынята рашэнне пра пачатак страйку, і 3 студзеня Пуцілаўскі завод устаў. Адначасова гапонаўскія працоўныя пачалі друкаваць і шырыць па заводах Пецярбурга спісы шырокіх эканамічных вымогаў да адміністрацыі.
3 студзеня ў міністра фінансаў У. М. Какоўцава адбылася нарада заводчыкаў і фабрыкантаў, на якой абмяркоўваліся меры па спыненні працоўнага страйку. Паводле вынікаў гэтай нарады Какоўцаў напісаў даклад на імя імператара, які быў пададзены яму 5 студзеня. У дакладзе Какоўцаў сцвярджаў, што вымогі працоўных незаконныя і невыканальныя для прамыслоўцаў, а выкананне некаторых з іх магло б вырабіць цяжкую шкоду расійскай прамысловасці. У прыватнасці, усталяванне 8-гадзіннага працоўнага дня на Пуцілаўскім заводзе, што выконваў адказны заказ для Маньчжурскай арміі, магло б прывесці да непапраўных наступстваў на ваенным фронце і таму зусім недазволена. Какоўцаў таксама звяртаў увагу цара на тое, што страйкам кіруе дапушчаны ўладамі «Сход» на чале са святаром Гапонам і паведамляў, што звярнуўся па гэтай нагодзе ў Дэпартамент паліцыі. Цар азнаёміўся з дакладам.
Шэсце да цара і «Крывавая нядзеля»
6 студзеня Гапон прыехаў у Нарвскі аддзел «Сходу» і прамовіў запальную прамову, у якой заклікаў працоўных звярнуцца са сваімі патрэбамі непасрэдна да цара. Сутнасць прамовы складалася ў тым, што на працоўнага не зважаюць, не лічаць яго за чалавека, праўды нідзе нельга дамагчыся, усе законы патаптаны, і працоўныя павінны паставіць сябе у такое становішча, каб з імі лічыліся, як з людзьмі. Пры гэтым Гапон заклікаў усіх працоўных, з жонкамі і дзецьмі, ісці 9 студзеня ў 2 гадзіны дня да Зімовага палаца.