cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ангарская (жылы раён)
Гісторыя
Да 2-й сусветнай вайны лясістая мясцовасць за межамі Мінска з невялікай рэчкай Сіняўкай (яна ж Трасцянка, або Сціклеўка) і вёскай Малое Сціклева. Адразу пасля вайны на тут пачалі будаваць жыллё для працаўнікоў новастворанага Мінскага аўтамабільнага завода. Акрамя 2-х і 3-павярховых дамоў, актыўна будаваліся камунальныя баракі і даваліся ўчасткі пад індывідуальнае будаўніцтва. Так узнік г.зв. Паўночны пасёлак, які ёсць і цяпер.
Паўночны пасёлак размясціўся ў межах сучаснай Мінскай кальцавой аўтамабільнай дарогі і Дражні. Складаецца ў асноўным з 1-павярховых драўляных дамоў і невялікай колькасці 2-павярховых. Асноўная частка сучаснага мікрараёна тады яшчэ не была забудавана. З 1967 года пачалася забудова мікрараёна Ангарская-1, тыповымі для таго часу 5-павярховымі будынкамі. Спачатку мікрараён хацелі назваць па мясцовай вёсцы — Сціклева, потым аддалі перавагу назвам з Сібіры, якая тым часам у СССР актыўна асвойвалася. У канцы 1960-х, каля сучаснай станцыі метро Магілёўская, на адным з Ангарскіх пагоркаў пачалося будаўніцтва комплексу інтэрнатаў для працоўнай моладзі. Чатыры 12-павярховых будынкі злучаныя 2-павярховымі будынкамі з інфраструктурай для 10000 жыхароў. У народзе гэты комплекс быў празваны «Палац халасцякоў». Гэтыя будынкі так сама мусілі быць візуальнай брамай горада з боку Магілёўскай шашы. Цяпер на свабоднай частцы ўзгорка ідзе будаўніцтва комплексу праваслаўнага цэнтра. Забудова Ангарскай-1 завершана ў 1973 годзе.
Нёўшатэль (кантон)
Рэспубліка і кантон Нёўшатэль, ці проста Нёўшатэль (фр. Neuchâtel, ням. Neuenburg - новы замак) — франкамоўны кантон на захадзе Швейцарыі. Сталіца - горад Нёўшатэль. Насельніцтва 167 тыс. чалавек (16-е месца сярод кантонаў; дадзеныя 2003 г.).
IC 997-1
IC 997-1 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) у сузор'і Дзева.
Ангарская (жылы раён)
Гісторыя
У гэты ж перыяд была асушана забалочаная пойма і ўрэшце сама рака Сціклеўка (Сіняўка, Трасцянка), яе рэчышча пасля стала часткай вуліцы Герасіменкі. Да 1984 годзе скончана фарміраванне мікрараёнаў Ангарская-2 і Ангарская-3. У фарміраванні раёна праглядаецца асаблівасць у захаванні значных частак лясных масіваў пад будучыя паркавыя зоны. Мікрараёны Ангарская-2 і Ангарская-3 забудоўваліся ўжо ў асноўным 9-ці і 12-павярховымі будынкамі.
IC 997-1
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ангарская (жылы раён)
Гісторыя
Апошнім і самым доўгабудаваным мікрараёнам стаў Ангарская-4, яго будавалі на працягу 1990-х і пачатку 2000-х гадоў. У 21 ст. ва ўсіх мікрараёнах актыўна развіваецца інфраструктура. Ушчыльненне жылой забудовы набыло самы масавы з усіх частак Мінска маштаб.
Грамадскі транспарт
Сувязь з іншымі часткамі горада ажыццяўляецца аўтобуснымі маршрутамі
тралейбуснымі маршрутамі.
Бліжэйшая станцыя метро — «Магілёўская».
Ахова здароўя
Ёсць адна дзіцячая і адна дарослая паліклінікі — паліклініка № 17, дзіцячая паліклініка № 23.
Адукацыя
Прадстаўлена 5 школамі, 1 гімназіяй, 1 школай-інтэрнатам, 1 дашкольнай установай, сумешчанай з пачатковай школай, і 13 дзіцячымі дашкольнымі ўстановамі — 12 дзіцячымі садамі і 1 яслі-садам. Таксама ёсць 1 музычная школа
Інфраструктура
У жылым раёне размяшчаюцца 12 харчовых крам, гандлёвы цэнтр «Еўраопт», прамтаварная крама «Северянка»; дзіцячыя бібліятэкі № 3 і 14; 3 філіялы Беларусбанка, 2 аддзяленні сувязі; гасцініца «Алмаз».
Кулакі (Шчучынскі раён)
Кулакі́ (, Кулаки) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лядскага сельсавета.
Гура Кальварыя (гміна)
Гу́ра Кальва́рыя (Góra Kalwaria) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пясэчынскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Гуры Кальварыі. Плошча гміны складае 145,11 км². Станам на 2011 год у гміне Гура Кальварыя пражывалі 25 563 чалавекі, шчыльнасць — 176,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 37 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 48 населеных пунктаў.
Ілья Барысавіч Заводнік
Ілья Барысавіч Заводнік (нар., Гродна ) — беларускі вучоны ў галіне біяфізікі. Доктар біялагічных навук, прафесар.
Біяграфія
У 1977 года з адзнакай скончыў Гродзенскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя Янкі Купалы. Пасля стажыроўкі ў Інстытуце біяфізікі АН СССР у г. Пушчына (1977—1978) па цяперашні час працуе ў Інстытуце біяхіміі біялагічна актыўных злучэнняў НАН Беларусіна пасадах малодшага, старэйшага, галоўнага навуковага супрацоўніка, загадчыка лабараторыі біяхіміі мембран.
У 1981—1984 гадах прайшоў навучанне ў аспірантуры Інстытута біяхіміі АН БССР. У 1991 годзе прысвоена званне старэйшага навуковага супрацоўніка. У 1997 годзе абараніў дысертацыю «Механізмы пашкоджанняў эрытрацытаў» на атрыманне вучонай ступені доктара біялагічных навук па спецыяльнасці — біяфізіка. У 2006 годзе абраны на пасаду загадчыка кафедры біяхіміі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы. Супрацоўнічае з Інстытутам біяфізікі Універсітэта г. Лодзь (Польшча), дзе працаваў на пасадзе ад’юнкта прафесара ў 1994—1995 гадах, і Аддзелам парушэнняў гемастазу Медыцынскага Універсітэта г. Лодзь.
Аляксандр Брукнер
Аляксандр Брукнер (Aleksander Brückner,, Бэрэжаны — , Берлін) — польскі гісторык літаратуры і мовазнаўца, Замежны член-карэспандэнт Імператарскай Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук (1889), член Польскай (1888) і акадэмій навук,.
Біяграфія
У 1875 годзе скончыў Львоўскі ўніверсітэт, дзе спецыялізаваўся па класічных мовах, займаўся індаеўрапейскім і славянскім мовазнаўствам. У 1877 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Літоўска-славянскія пошукі. Славянская лексіка ў літоўскай мове». З 1876 па 1878 год вывучаў славістыку ў Лейпцыгскім і Берлінскім універсітэтах. З 1878 па 1881 год прыват-дацэнт у Львоўскім універсітэце, выкладаў граматыку славянскіх моў. З 1881 года — прафесар славянскіх моў і літаратур Берлінскага ўніверсітэта. Даследаваў этымалогію і тапаніміку,, этнаграфію, гісторыю рускай літаратуры і фальклору.
У 1904 годзе звярнуўся з прапановай вылучыць Элізу Ажэшка на Нобелеўскую прэмію па літаратуры.
Тула (Мексіка)
Тула — старажытная сталіца тальтэкаў, адной з галоўных дакалумбавых культур Месаамерыкі. Нярэдка яе атаясамліваюць з міфічным горадам Таланам. Тула размешчаная ў 65 км на паўночны захад ад Мехіка.
Тальтэкі прыйшлі як вандроўцы з поўначы Мексікі, што ў гісторыі Месаамерыкі здаралася часта. На працягу пэўнага часу яны сталі галоўнай сілай у раёне Тулы, які знаходзіўся раней у сферы ўплыву Тэатыўакана.
Найбольш вядомым з захаваным збудаванняў з'яўляецца Піраміда Ранішняй Зоркі (таксама Храм Кецалькаатля, Храм Тлаўіскальпантэкутлі, або Храм Б), на платформе якой стаіць група з пяціметровых каменных ваяроў, якія неслі калісьці дах храма. Ля ўваходу стаяць велічэзныя статуі змей. Уражлівым з'яўляецца і вялікі фрыз, на якім намаляваныя ягуары і арлы, якія пажыраюць чалавечыя сэрцы. У калонных залах палацавага комплексу захаваліся арыгінальныя малюнкі.
Міфічная гісторыя горада апавядае пра тое, як ў 947 годзе быў народжаны Кецалькаатль («птушыны змей») і ў 980 годзе узышоў на трон. Тэскатліпока («дымлівае люстэрка») арганізаваў мяцеж, і Кецалькаатль з вялікай колькасцю тальтэкаў быў вымушаны пакінуць Тулу. Частка з іх пасялілася на тэрыторыі міштэкаў. Другая частка мігравала ва ўладанні мая на паўвостраў Юкатан, дзе заснавала горад Чычэн-Іца. У архітэктуры далёкіх адзін ад аднаго гарадоў на самай справе прасочваюцца шматлікія паралелі.
У XIII стагоддзі Тула ​​была канчаткова разбурана. Велізарныя постаці воінаў ля падножжа піраміды былі рытуальна закапаныя і дзякуючы гэтаму захаваліся да сённяшняга дня.
Спасылкі
Тула (Мексіка)
Крошын (прыпыначны пункт)
Кро́шын (, Крошин)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Крошын.
Томас Пейн
Томас Пейн, таксама Пэн (Thomas Paine; 29 студзеня 1737 — ) — англа-амерыканскі пісьменнік, філосаф, публіцыст, празваны «хросным бацькам ЗША». Упершыню прыбыўшы ў Амерыку ва ўзросце 37 гадоў, Пейн падтрымаў сепаратысцкія настроі ў папулярным памфлеце «Разумны сэнс» (1776). У трактаце «Правы чалавека» (1791) выступіў з абгрунтаваннем Французскай рэвалюцыі з пазіцый Асветы, за што быў абраны ў Канвент у 1792 годзе (хоць не гаварыў па-французску). У 1794 годзе напісаў важнейшую філасофскую працу «Стагоддзе розуму», прасякнуты ідэямі дэізма і верай у верхавенства розуму.
Сумежны мост
Сумежны мост (Сме́жный мост) — аўтадарожны бэлечны мост цераз Крукаў канал у Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Спаскі і Пакроўскі астравы. Аб’ект культурнай спадчыны Расіі рэгіянальнага значэння.
Размешчаны па няцотнай (паўночнай) набярэжнай Фантанкі паміж дамамі 141 і 143, у месцы зліцця Фантанкі і Крукава канала. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Стара-Мікольскі мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна (1,3 км) — «Тэхналагічны інстытут». Назва моста вядомая з 1820 года і звязана з характарам яго размяшчэння (злучае набярэжную Фантанкі цераз Крукаў канал). У XIX стагоддзі існавалі назвы Мікольскі Набярэжны мост (1821—1822) і Злучальны мост (1849—1875), бо мост злучаў Спаскую і Каломенскую часткі.
Лысычын
Лысычын (Лиси́чин) — вёска ў Зарычнэнскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Зеляноўка
Зеляно́ўка  — былы пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Недайскага сельсавета.
Да 17 мая 1979 года пасёлак уваходзіў у склад Глазаўскага сельсавета. Скасаваны 17 снежня 1986 года, у сувязі з тым, што жыхары пасёлка перасяліліся ў іншыя населеныя пункты.
Іван Васілевіч Слёнін
Іван Васільевіч Слёнін (Ива́н Васи́льевич Слёнин;  —, ) — рускі выдавец і кнігапрадавец. Выпусціў у свет другое выданне «Гісторыі дзяржавы расійскай» М. Карамзіна, збор баек І. А. Крылова. Быў выдаўцом альманахаў «Палярная зорка» на 1823—1824 гады і «Паўночныя кветкі» на 1825—1826 гады.
Лунана
Лунана (Lunano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Марке, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пезара-э-Урбіна.
Насельніцтва складае 1450 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 99 чал./км². Займае плошчу 15 км². Паштовы індэкс — 61020. Тэлефонны код — 0772.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святыя Казьма і Даміян.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Канстанцін (Чаховіч)
Канстанцін Чаховіч  (Костянтин Чехович, 1847—1915) — украінскі царкоўны і грамадскі дзеяч, грэкакаталіцкі біскуп Перамышля, Польшча.
Біяграфія
У 1873 годзе пасля заканчэння семінарыі Канстанцін Чаховіч быў пасвечаны ў святара і прызначаны канцлерам Перамышльскай епархіі Украінскай грэкакаталіцкай царквы. У 1897 годзе быў пасвечаны ў біскупа.
Падчас Першай сусветнай вайны пасля заняцця расійскімі войскамі Перамышля Канстанцін Чаховіч быў арыштаваны.
Зуёк мангольскі
Мангольскі зуёк (Charadrius mongolus) — від птушак з сямейства сяўцовых.
Апісанне
Мангольскі зуёк дасягае даўжыні ад 17 да 20 см. Размах крылаў складае ад 45 да 55 см. Вага вагаецца ад 50 да 75 г. У шлюбным уборы белы лоб падзелены тонкай чорнай рысай па сярэдзіне. Чорная маска твару праходзіць ад пачатку дзюбы праз вочы да вушной плямы. Верх галавы карычневы, чырванавата-карычневая паласа праходзіць ад патыліцы да грудзей. Спіна і крылы бурыя. Ніжні бок цела белая з маленькімі чырванаватымі карычневымі плямамі па баках. Ногі аліўкава-карычневага колеру. У зімовым уборы адсутнічае маска твару і чырванавата-карычневая грудзі. Апярэнне верхняй часткі цела птушкі аднолькава бурая, а ніжняя частка цела — белаватая. Маладыя птушкі падобныя да дарослых птушак у зімовым уборы, аднак, верх галавы больш карычневы. Дзюба цёмна-бурая.
Небула
Небула (Nebula — Туманнасць) — персанаж і касмічная суперзлодейка коміксаў выдавецтва Marvel Comics. Небула была створана Роджэрам Стэрнам і Джонам Бушемай, а яе першае з'яўленне адбылося ў Avengers #257 (Ліпень, 1985). Яна — касмічны пірат і наймітка, якая часта выступае ў якасці антаганіста Срэбнага Сёрфера і Мсціўцаў.
Па-за коміксамі Небула з'яўляецца і ў іншых прадуктах Marvel, у тым ліку на тэлебачанні і ў відэагульнях. У фільмах «Вартавыя Галактыкі» і «Вартавыя Галактыкі 2» яе ролю выканала актрыса Карэн Гілан.
Лукашык
Лукашык — прозвішча.
Славянка (прыток Нявы)
Славянка — рака, левы прыток Нявы, упадае ў яе за 27 км ад вусця. Бярэ пачатак з балот за 9 км на паўднёвы захад ад г. Паўлаўска. Даўжыня 39 км, плошча басейна 249 км². Даліна ў верхнім цячэнні вузкая, з высокімі да 2-3 метраў крутымі схіламі, далей пашыраецца да 0,8-1 км, русла шырынёй ад 3-4 да 10-12 м. Глыбіня ў нізоўях да 1,5 м. У сярэднім цячэнні праходзіць цераз г. Паўлаўск.
Гура Свентай Малгажаты (гміна)
Гу́ра Све́нтай Малгажа́ты (Góra Świętej Małgorzaty) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Лэнчыцкага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Гуры Свентай Малгажаты. Плошча гміны складае 90,26 км². Станам на 2014 год у гміне Гура Свентай Малгажаты пражывалі 4478 чалавек, шчыльнасць — 50 чал./км².
Млынок (Зарычнэнскі раён)
Млынок (Млино́к) — вёска ў Зарычнэнскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
IC 997-2
IC 997-2 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор'і Дзева.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Зацішша (Шклоўскі раён)
Заці́шша (, Затишье) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Таўкачоўскага сельсавета.
Аляксандр Аляксандравіч Барташэвіч
Аляксандр Аляксандравіч Барташэ́віч (нар., в. Дзядзічы, Вілейскі раён) — беларускі дызайнер. Прафесар. Кандыдат тэхнічных навук (1968). Правадзейны член Беларускага акадэмічнага цэнтра Міжнароднай акадэміі архітэктуры (МААМ), замежны правадзейны член Расійскай акадэміі прыродазнаўчых навук, ганаровы доктар Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага лесатэхнічнага ўніверсітэта, прафесар МААМ.
Біяграфія
Скончыў БТІ імя С. М. Кірава (цяпер БДТУ). 5 гадоў працаваў на Маладзечанскай мэблевай фабрыцы інжынерам, потым старэйшым інжынерам-канструктаром. У 1964 годзе паступіў у аспірантуру, якую скончыў у 1968 годзе. З лістапада 1967 года — асістэнт, дацэнт, сакратар парткама (1978—1983), загадчык кафедры (1982—1988), прафесар (з 1988) БДТУ.
Дзейнасць
Член грамадскага аб’яднання «Мінскае згуртаванне нашчадкаў шляхты і дваранства».
Узнагароды
Лаўрэат прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, узнагароджаны двума медалямі, у т.л. медалём Манголіі; Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР; ордэнам «Рыцар навукі і мастацтваў», залаты медаль Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага лесатэхнічнага ўніверсітэта; Ганаровымі граматамі Міністэрства адукацыі Беларусі, канцэрна «Белляспаперпрам», НВЦ «Белэкспа», БДТУ і інш.; Дыпломамі Расійскай акадэміі мастацтваў, Міжнароднага фестывалю архітэктуры ў Мінску; вышэйшай узнагародай Бізнес-саюза прадпрымальнікаў і наймальнікаў імя М. С. Куняўскага — «Крыштальны Вялес». Выдатнік вышэйшай школы СССР, Вынаходнік СССР. Супрацоўнічае з Інстытутам цепла- і масаабмену імя А. В. Лыкава НАН Беларусі, шэрагам універсітэтаў Расіі, Балгарыі, Літвы, Манголіі.
Кызылжар (Махамбецкі раён)
Кызылжар — аул у Махамбецкім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Сарытагайскай сельскай акругі. Код КАТА — 235655200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 87 чалавек (48 мужчын і 39 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у ауле пражывалі 46 чалавек (26 мужчын і 20 жанчын).
Марыя Іосіфаўна Канюшкевіч
Марыя Іосіфаўна Канюшкевіч (нар., в. Погіры, Дзятлаўскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі мовазнавец. Доктар філалагічных навук (1990), прафесар (1991). Выдатнік адукацыі БССР (1989).
Біяграфія
Скончыла Гродзенскі дзяржаўны інстытут імя Янкі Купалы факультэт педагогікі і методыкі навучання ў пачатковых класах з кваліфікацыяй «Настаўнік пачатковых класаў», філалагічны факультэт па спецыяльнасці «Руская мова і літаратура» з кваліфікацыяй «Настаўнік рускай мовы і літаратуры»; аспірантуру пры кафедры рускай мовы Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1976—1979).
Працоўную дзейнасць пачала з 1964 года і па 1970 год працавала настаўнікам рускай і нямецкай моў у Наваельненскай вячэрняй СШ (г.п. Наваельня Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці); 1970—1971 гадах адказны сакратар камісіі па справах непаўналетніх пры Лідскім гарадскім выканаўчым камітэце; 1971 1975 гадах настаўнік рускай мовы і літаратуры васьмігадовай школы № 5 г. Ліды; 1975—1980 гадах асістэнт кафедры рускай мовы спачатку Гродзенскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя Янкі Купалы; 1980—2008 гадах загадчык кафедры рускай мовы Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы; 2008—2010 гадах прафесар кафедры рускай мовы і кафедры журналістыкі ГрДУ імя Янкі Купалы; з 2010 года прафесар кафедры журналістыкі.
Зароўе
Заро́ўе — тапонім:
Тэшкока (возера)
Тэшкока або Тэскока (Lago de Texcoco) — былое бяссцёкавае возера ў Мексіцы, размешчанае на вышыні 2239 м. Знаходзілася на ўсход ад сталіцы краіны Мехіка.
Зароўе (возера)
Зароўе — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Ушача, за 18 км у напрамку на паўночны захад ад горада Лепель, за 0,4 км на захад ад вёскі Зароўе.
Тэшкока (возера)
У 1325 годзе племя тэночкаў заснавала на возеры горад Тэначтытлан, пазней стаў адным з цэнтраў імперыі ацтэкаў.
Зароўе (возера)
Плошча паверхні возера 0,19 км². Даўжыня 0,95 км, найбольшая шырыня 0,18 км, даўжыня берагавой лініі 2,3 км. Плошча вадазбору 3,75 км².
Тэшкока (возера)
Пазней возера прыкметна высушана і злучана з ракой Панука.
Зароўе (возера)
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй 2—5 м. На паўднёвым усходзе схілы стромкія, вышынёй да 10 м. Уздоўж усходняга берага вузкая забалочаная пойма. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, пясчаныя. Возера ўмерана зарастае. Слабапраточнае. У заходняй частцы з возера выцякае ручай ва Ушачу.
Марочнэ
Марочнэ (Моро́чне) — вёска ў Зарычнэнскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Какаінавы куст
Какаінавы куст, кока (Erythroxylum coca) — кветкавая расліна сямейства
Апісанне
Вечназялёны куст вышынёю да 5 м. Лісце шырокаэліптычнае, суцэльнае. Кветкі па 3-15 у пазухах лісця, дробныя, жаўтавата-белыя. Плод — ярка-чырвоная касцянка.
Пашырэнне
Пашыраны ў гоных трапічных лясах Паўднёвай Амерыкі. Расліна гуляла і працягвае гуляць значную ролю ў Андскай культуры, але за межамі андскага рэгіёну больш усяго вядомая за ўтрымання стымулючага наркотыку какаіну, які здабываецца са свежага лісця гэтай расліны. Культывуецца ў Паўднёвай Амерыцы і Азіі. З расліны здымаюць да 5 кг соухога лісця за год.
Выкарыстанне
Лекавая расліна. Аказвае танізуючае і мясцовае анестызіруючае ўздзеянне. Пры празмерным выкарыстанні выклікае залежнасць (какаінізм). Выкарыстоўваецца ў медыцыне, харчовай і парфумернай прамысловасці.
Мутвыця
Мутвыця (Му́твиця) — вёска ў Зарычнэнскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Тросна (Полацкі раён)
Тро́сна (, Тросно) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Экіманскага сельсавета.
Метраполітэн-музей
Гісторыя
Музей заснаваны ў 1870 годзе групай амерыканскіх бізнесменаў і прыхільнікаў мастацтва (the Union League Club of New York). Адкрыўся для публікі 20 лютага 1872 года. Першым прэзідэнтам быў Джон Тэйлар Джонстан, а выканаўчым дырэктарам — выдавец Джордж Палмер Путнэм.
Будынак музея
У свой цяперашні будынак на Пятай авеню музей пераехаў у 1988 годзе.
Цімірбулат Галяўтдзінавіч Халікаў
Цімірбулат Галяўтдзінавіч Халікаў (17 студзеня 1917, Кінзенбулатава — 17 чэрвеня 1958, Кінзенбулатава) — савецкі ваенны і адміністрацыйны дзеяч, Герой Савецкага Саюза. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання.
Біяграфія
Нарадзіўся 17 студзеня 1917 года ў вёсцы Кінзенбулатава Сцерлітамакскага павета Уфімскай губерні. Башкір. У 1930—1938 гадах працаваў трактарыстам у калгасе «Урал».
У Чырвоную Армію быў прызваны ў 1938 годзе Ішымбайскім гарадскім ваенкаматам і ў 1941 годзе — Макараўскім раённым ваенкаматам.
У гады Вялікай Айчыннай вайны — гвардыі старшы сяржант, камандзір кулямётнага разліку 60-га гвардзейскага кавалерыйскага палка 112-й Башкірскім кавалерыйскай дывізіі (у далейшым перайменаванай у 16-ю гвардзейскую Чарнігаўскую кавалерыйскую дывізію), 7-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 61-й арміі Цэнтральнага фронту.
Праспект Славы (Санкт-Пецярбург)
Праспект Славы — цэнтральная магістраль Фрунзенскага раёна Санкт-Пецярбурга, прызначаная для руху транспартнага патоку «Захад-Усход» і якая злучае Маскоўскі і Неўскі раёны (вуліцы Ціпанава і Іванаўскую), з’яўляецца часткай Цэнтральнай Дугавой магістралі. Забудова кварталаў ажыццяўлялася з 1960-х гадоў жылымі і грамадскімі будынкамі па праектах А. І. Навумава, Д. С. Гольдгара і інш. Квартал у раёне Гамбургскай плошчы забудаваны ў 1950-х-1960-х гадах.
Цімірбулат Галяўтдзінавіч Халікаў
Біяграфія
Пасля дэмабілізацыі Г. Г. Халікаў працаваў на радзіме, быў старшынёй Сайранаўскага сельскага савета, старшынёй калгаса «Янгі Турмуш», ўпаўнаважаным Хажынаўскай ГЭС, старшынёй прамарцелі «Алга» Сайранаўскага сельсавета.
Подзвіг
З узнагароднага ліста : «Тав. Халікаў 18 верасня 1943 г. пры наступленні на вёску Бярэзна першым уварваўся з другім узводам у вёску і агнём кулямёта знішчыў разлік мінамётнай батарэі і тут жа выкаціўшы кулямёт на вуліцу, адкрыў агонь па ворагу, які адыходзіў. У выніку сумесна з узводам знішчана 87 салдат і афіцэраў праціўніка, захоплена 78 гітлераўцаў у палон.
28 верасня 1943 г. ноччу, са сваім кулямётным разлікам пад моцным кулямётным і мінамётным агнём праціўніка першым з эскадрону фарсіраваў раку Дняпро і тут жа ачысьціў агнём бераг і хмызнякі ад аўтаматчыкаў ворага, тым самым даў магчымасць фарсіраваць раку Дняпро іншым падраздзяленням палка».
Царква Святой Тройцы (Старыя Пескі)
Свята-Троіцкая царква — праваслаўны храм у в. Старыя Пескі Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.
Гісторыя
Пабудавана ў 1827 годзе з дрэва. У 1968 годзе адноўлена.
Архітэктура
Помнік народнага дойлідства. Адназрубны прамавугольны ў плане аб'ём пераходзіць у трохгранную апсіду, вальмавае пакрыццё якой з'яўляецца працягам двухсхільнага даху асноўнага аб'ёму. Над галоўным фасадам у дах урэзана 1-ярусная чацверыковая званіца з васьмігранным шатром, завершаным макаўкай. У цэнтры дах праразае двух'ярусны васьмярык з гранёным цыбулепадобным купалам. У 1968 г. перад уваходам у храм пабудаваны двухслуповы ганак пад двухсхільным пакрыццём, завершаным макаўкай. Пабеленыя вертыкальныя брусы-сцяжкі, простыя ліштвы прамавугольных і стральчатых аконных праёмаў надаюць будынку графічны геаметрызаваны характар, што падкрэслівае і вертыкальная шалёўка фасадаў. У агульны аб'ём царквы ўпісаны невялікі прытвор з бакавымі каморамі і галерэяй хораў над імі.
Інтэр'ер
Прастора апсіды вылучана драўляным двух'ярусным іканастасам, які створаны ў 1878 г. ў рэтраспектыўных формах класіцызму і барока; мае разныя царскія вароты з абразамі-тонда 18 ст., перанесенымі з царквы ў в. Альшэва. Абразы 17 — 18 ст. «Каранаванне Маці Божай», «Мікалай Цудатворац», «Віленскіе мучанікі Антоній, Іаан, Яўстафій», «Маці Божая», «Святы архідыякан Сцефан», «Троіца новазапаветная», «Святы архістратыг Міхаіл», «Ражджаство Хрыстова», «Ісус з дзяржавай», «Уздвіжэнне Крыжа Гасподняга», «Маці Божая Адзігітрыя», трыпціх «Маленне аб чашы», «Прападобны Серафім Сароўскі» (пачатак 20 ст.).
Гурна (гміна)
Гу́рна (Górno) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кялецкага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Гурне. Плошча гміны складае 83,3 км². Станам на 2009 год у гміне Гурна пражывалі 13 038 чалавек, шчыльнасць — 156,5 чал./км².
Зуёк марскі
Зуёк марскі (Charadrius alexandrinus) — птушка роду зуйкі (Charadrius) з сямейства. Невялікая птушка памерам з вераб’я, жыве на адкрытых і нізінных узбярэжжах саланаватых і салёных вадаёмаў. Пералётная птушка. У самца афарбоўка верхняга боку цела буравата-шэрая з рудаватым каркам, ніжні бок цела, лоб і паласа над вачыма белыя, ад дзюбы праз вочы ідзе чорная паласа, цемя таксама чорныя. Па баках грудзей маюцца дзве цёмныя плямы, ногі і дзюба  — чорнага колеру. Расфарбоўка самкі амаль такая ж, толькі на цемені адсутнічае чорны колер. Гняздо марской зуйкі выглядае як невялікае паглыбленне з каменьчыкамі ці абломкамі ракавін. Самка адкладае 3 бледна-аліўкавыя або глініста-жаўтлявыя з цёмнымі крапінкамі Яйкі.
Падгор’е (Добрушскі раён)
Падго́р’е  — былы пасёлак у Добрушскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Рассветаўскага сельсавета.
Да 1963 года знаходзіўся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Добрушскага гарсавета. 29 ліпеня 1988 года скасаваны ў сувязі з тым, што жыхары пасёлка перасяліліся ў іншыя населеныя пункты.
Эбека
Эбека — дзеючы вулкан на востраве Парамушыр Вялікай Курыльскай грады.
Адзін з самых актыўных вулканаў Курыльскіх астравоў. Гістарычныя вывяржэнні 1793, 1859, 1934—1935, 1963, 1967, 1987—1990, 1998, 2007, 2009 гг. Падчас вывяржэння ў верасні 1859 года, густыя серныя пары ахіналі суседні востраў Шумшу, выклікаючы ў жыхароў млоснасць і галаўны боль.
Лядск
Ля́дск (, Лядск) — вёска ў Беларусі, у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лядскага сельсавета.
Ныгавышчы
Ныгавышчы (Ни́говищі) — вёска ў Зарычнэнскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Хімерападобныя
Хімеры, хімерападобныя (Chimeaeriformes) — атрад храстковых рыб падкласа злітначарапных, або суцэльнагаловых.
Апісанне
Цела голае, сціснутае з бакоў, даўжыня да 1,5 м, маса да 10 кг, хвост ніткападобны. Спіна чырвона-бурая, бакі серабрыстыя з жаўтавата-бурымі плямамі. На галаве ў самцоў калючы булавападобны прыдатак, брушныя плаўнікі ператвораны ў капулятыўныя органы (птэрыгаподыі). Размнажаюцца яйцамі, якія змешчаны ў рогападобнай капсуле. Рыла падобнае на тупы конус. Зубы — тоўстыя пласціны.
Пашырэнне
Вядомы з юрскага перыяду, пашыраны ў мелавы перыяд. Вядома 3 сучасныя сямействы: хімеравыя (Chimaeridae), насатыя, або рынахімеравыя (Rhinochimaeridae), і хобатнарылыя, або каларынхавыя (Callorhinchidae). 6 родаў, каля 30 відаў.
Пашыраны ў Атлантычным, Індыйскім і Ціхім акіянах. Пераважна глыбакаводныя (да 2500 м) прыдонныя рыбы.
Асаблівасці біялогіі
Маларухомыя. Кормяцца ігласкурымі, малюскамі, ракападобнымі, радзей рыбаю.
Промысел
Некаторыя — аб'екты промыслу.
Фрунзенскі раён
Фрунзенскі раён:
Тысок
Тысок, сапраўднае імя — Тысок Чальчыўтлатона (науатль Tīzoc Chālchiuhtlatona, «Прасвідраваны Смарагд»). Гады жыцця каля 1436-1487 гг. Тлатаані дзяржавы ацтэкаў у 1481-1486 гг., надаваў асаблівую ўвагу рэлігійнаму культу, пераемнік Ашаякатля. Асноўнай крыніцай па гісторыі яго валадарання з'яўляецца Codex Mendoza.
IC 998
IC 998 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор'і Дзева.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Тум-пабі-дум
«Тум-пабі-дум» (Тум-Паби-Дум) — беларускі мастацкі фільм рэжысёра Вячаслава Нікіфарава, зняты на кінастудыі «Беларусьфільм» у 2017 годзе. Удастоены спецпрыза журы кінафестывалю краін Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва,  удзельнічаў у Міжнародным фестывалі рускага кіно MIRFF-2018 у Марбельі (Іспанія). Прэм’ера фільма адбылася 25 студзеня 2018 года.
Сюжэт
Выхаванец дзіцячага дома Санёк вырашае знайсці бацькоў для сябе і сваёй падапечнай Алесі. Хлопчык вымушаны іграць па дарослых законах, што ў выніку ставіць яго перад сур’ёзным маральным выбарам.
Канстанцін Васілевіч Герчык
Канстанцін Васілевіч Герчык ( — ) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік Савецкай арміі,, акадэміі ваенных навук Расіі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, другі начальнік першага ў свеце касмадрома — «Байканур» (1958—1961).
Біяграфія
Нарадзіўся 27 верасня 1918 года ў вёсцы Сорагі Слуцкага раёна, Мінскай вобласці.
У РСЧА з 1938 года. Паступіў у, скончыў яго ў 1940 годзе.
У баях Вялікай Айчыннай вайны з першых яе дзён.
Быў камандзірам узвода, батарэі, затым узначаліў артылерыйскі дывізіён. Быў начальнікам штаба 19-га гвардзейскага артылерыйскага палка, затым 135-й гарматнай артылерыйскай брыгады на розных франтах: на Бранскім, Цэнтральным, 1- м і 4-м Украінскіх франтах.
Пасля перамогі Герчык паступіў у Ваенную акадэмію імя Ф. Э. Дзяржынскага, скончыў яе, затым выкладаў агульную тактыку і тактыку артылерыі ў гэтай навучальнай установе.
Быў намеснікам начальніка артылерыйскага вучылішча, з 1954 года — камандзір 80-й брыгады спецыяльнага прызначэння.
У 1957 году Герчык быў прызначаны начальнікам штаба касмадрома «Байканур».
2 ліпеня 1958 года Герчык стаў кіраўніком касмадрома. 8 мая 1960 года яму было прысвоена званне генерал-маёра.
Герчык кіраваў разгортваннем палігона № 5, уводам у строй пускавых установак, фарміраваннем выпрабавальных упраўленняў, доследна-выпрабавальных частак і вымяральных пунктаў. Таксама ён актыўна ўдзельнічаў у арганізацыі і правядзенні лётных і лётна-канструктарскіх выпрабаванняў першых міжкантынентальных і касмічных ракет. Уваходзіў у склад некалькіх дзяржаўных камісій.
Аварыя на касмадроме
24 кастрычніка 1960 года ў момант на  касмадрома Герчык разам са сваім намеснікам  знаходзіўся ў непасрэднай блізкасці ад ракеты, якая ўспыхнула.
Падчас катастрофы загінуў  і каля 70 чалавек. Ад гібелі Герчыка выратаваў корпус ракеты, які не дазволіў полымю ад працуючых рухавікоў другой ступені выпаліць прастору ў непасрэднай блізкасці ад ракеты. Але Канстанцін Васілевіч атрымаў цяжкія апёкі, калі ўцякаў ад падпаленай ракеты.
Пасля таго, што адбылося, генерал Герчык знаходзіўся пры смерці, але выжыў, але затым доўгі час праходзіў лячэнне ў шпіталях.
Далейшая біяграфія
Пасля лячэння ў 1961 годзе К. В. Герчык стаў начальнікам фармаванага Цэнтральнага каманднага пункта РВСП, адначасова ён стаў намеснікам начальніка Галоўнага штаба РВСП па баявым кіраванні. На гэтых пасадах Герчыку ўдалося нямала зрабіць для станаўлення і ўдасканалення сістэмы баявога дзяжурства ў РВСП, павышэння ўстойлівасці баявога кіравання, зніжэння тэрмінаў запуску міжкантынентальных балістычных ракет.
З 1972 года — камандуючы Смаленскай ракетнай арміяй. У 1976 годзе яму было прысвоена званне генерал-палкоўніка.
У 1979 годзе Герчык сышоў у запас. Працаваў у некалькіх НДІ, у тым ліку ў інстытутах пры АН СССР. З 1991 года — старшыня Міжрэгіянальнага савета ветэранаў касмадрома «Байканур».
Памёр 24 чэрвеня 2001 года ў Маскве. Пахаваны на Траякураўскіх могілках.
Сачыненні
Герчык стаў аўтарам некалькіх мемуараў. Некаторыя сачыненні:
Узнагароды
Замежныя
Краўцоўка (прыпыначны пункт)
Краўцо́ўка (, Кравцовка)  — прыпыначны пункт Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны за 4,1 км на захад ад вёскі Маркавічы, за 6 км на ўсход ад вёскі Краўцоўка.
Фрунзенскі раён (Санкт-Пецярбург)
Фрунзенскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе цэнтральнай часткі Санкт-Пецярбурга. Мяжуе з Адміралцейскім, Неўскім, Цэнтральным, Маскоўскім, Пушкінскім і Колпінскім раёнамі. Плошча раёна — 37,469 км², што складае амаль 6 % тэрыторыі горада (ён крыху меншы за Калінінскі раён). Працягласць з поўначы на ​​поўдзень складае каля 11 км, а з усходу на захад — каля 4 км. Насельніцтва — 384 385 чал. (2021). Названы ў гонар Міхаіла Васільевіча Фрунзэ, аднаго з найбольш вядомых военачальнікаў Чырвонай Арміі падчас Грамадзянскай вайны. Па стане на 2012 год у Фрунзенскім раёне 65 вуліц, 6 праспектаў, 6 завулкаў, 4 праезды, 3 плошчы, 2 набярэжныя, 1 бульвар, 1 дарога, 1 алея і 1 шаша. На тэрыторыі раёна знаходзіцца 1086 жылых будынкаў з агульнай колькасцю кватэр у 157,5 тыс. і плошчай 8,4 млн м².
Талдыколь (Атыраўская вобласць)
Талдыколь — аул у Махамбецкім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Сарытагайскай сельскай акругі. Код КАТА — 235655500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 751 чалавек (368 мужчын і 383 жанчыны). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у ауле пражываў 871 чалавек (415 мужчын і 456 жанчын).
Пэрэкалля
Пэрэкалля (Перека́лля) — вёска ў Зарычнэнскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Канстанцін Леанідавіч Лукашык
Канстанцін Леанідавіч Лукашык (нар., Гродна) — беларускі алімпійскі чэмпіён. Заслужаны майстар спорту па кулявой стральбе (пісталет). Чэмпіён XXV Алімпійскіх гульняў (1992). Удзельнік XXVI Алімпійскіх гульняў (1996). Удзельнік XXVII Алімпійскіх гульняў (2000). Чэмпіён свету сярод юніёраў (1991).
Біяграфія
Скончыў факультэт фізічнай культуры Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта (2003).
Спортам пачаў займацца з 12 гадоў. Выступаў за гродзенскі клуб «Дынама». У 1991 годзе выступаў у складзе зборнай СССР і заняў першае месца на чэмпіянатах свету і Еўропы сярод юніёраў. З 1992 года стаў выступаць за зборную Беларусі. У 1992 годзе адправіўся на Алімпійскія гульні ў Барселоне, дзе заваяваў залаты медаль у стральбе з малакалібернага пісталета на 50 м.
Раскіданае гняздо (спектакль, Мазырскі драматычны тэатр імя Івана Мележа)
У спектаклі найбольш заўважальныя змены ў параўнанні з літаратурнай першаасновай адбыліся з вобразам Незнаёмага і ў стаўленні стваральнікаў спектакля да ідэі рэвалюцыі. Калі Янка Купала ў 1913 годзе бачыў у рэвалюцыі сродак нацыянальнага і сацыяльнага вызвалення беларускага народа ад імперскага прыгнёту, пачатак шляху да свабоднай і незалежнай Беларусі («На вялікі сход, па Бацькаўшчыну!»), то Р. Цыркін, ведаючы з гісторыі, што прынеслі беларускаму сялянству і інтэлігенцыі наступствы бальшавісцкай рэвалюцыі 1917 года, атаясамлівае змагара-агітатара, які з’яўляецца на руінах хаты Зяблікаў, з Д’яблам (нібыта паказвае вобраз Незнаёмага і яго ідэі праз прызму «Бесаў» Ф. Дастаеўскага).
Мачэрата-Фельтрыя
Мачэрата-Фельтрыя (Macerata Feltria) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Марке, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пезара-э-Урбіна.
Насельніцтва складае 2116 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 53 чал./км². Займае плошчу 40 км². Паштовы індэкс — 61023. Тэлефонны код — 0722.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Архангел Міхаіл.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Фальварак (Полацкі раён)
Фальва́рак (, Фольварок) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Экіманскага сельсавета.
Прывіціўка
Прывіціўка (Приві́тівка) — вёска ў Зарычнэнскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Ажына
Ажы́на, Ажына шызая , Маліна шызая (Rubus caesius) — паўкустовая расліна з роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Куст ці паўкуст, які дасягае 60—150 см у вышыню. Надземныя парасткі двухгадовыя, цыліндрычныя, ляжачыя альбо ўздымаюцца, часта дугападобна сагнутыя, з жоўта-зялёнымі гладкімі або апушанымі галінкамі і шматлікімі невялікімі шыпамі няправільнай формы, фіялетава-шызыя, звычайна пакрытыя шыпамі і шчацінкамі , пакрытыя васковым налётам. Верхавіны парасткаў, прыгінаючыся да паверхні глебы, здольныя укараняцца.
Лісце чаргаванае, падзеленае на тры долі, з ланцэтнымі прылісткамі і пакрытымі шыпамі хвосцікамі 4-7 см даўжынёй, з зубчастымі бакамі, з абодвух бакоў апушаныя, пафарбаваны ў светла-зялёныя тоны. Сярэдні лісцік буйнейшы за бакавыя, часта трохлопасцевы.
Кветкі двухполыя, параўнальна вялікія, дыяметрам да 3 сантыметраў, з лямцавымі зялёнымі чашачкамі і белымі, шырока-эліпсападобнымі пялёсткамі, у негустой шчыткападобнай гронцы на канцах сцёблаў і галінак, з’яўляюцца позна і неадначасова. Кветканосы доўгія, тонкія. Завязь голая, верхняя. Тычынкі амаль роўныя па даўжыні песціку.
Карэнішча шматгадовае.
Плады (ягады) — цьмяна-чорныя, з шызым васковым налётам, сакаўныя шматкасцянкі з буйнымі пляскатымі костачкамі. Ядомыя, салодкія.
Распаўсюджанне і экалогія
Пашырана ў краінах Заходняй Еўропы, у Малой Азіі, Іране, Заходняй Сібіры, Каўказе, Крыме. На Беларусі трапляецца ўсюды, асабліва на Палессі. Апісана з Еўропы.
Расце ў падлеску змешаных і лісцяных лясоў, у ярах, на высечках, па берагах рэк, азёр і ручаёў на заліўных лугах і палях, у хмызняках — утварае густыя непраходныя зараснікі.
Ценевынослівая расліна. Перыяд цвіцення расцягнуць з мая па жнівень, плады спеюць праз 4—6 тыдняў пасля цвіцення.
Агратэхніка
Культура сартавой ажыны магчыма ў раёнах, дзе гадавая сума дадатных тэмператур перавышае 2200 °C, а сярэдні абсалютны мінімум не ніжэй за −28 — −29 °C. Пры −17 °C расліна патрабуе ўкрыцця на зіму. Пад ажыну адводзяць мясціны цёплыя, якія добра праграваюцца і ахаваны ад вятроў. Добры рост і пладанашэнне кустоў магчымы на вільготных, але не пераўвільготненых, урадлівых і глыбока дрэніраваных глебах лёгка- і сярэднесугліністага механічнага складу.
Догляд за раслінамі нескладаны. Глебу каля раслін трымаюць у рыхлым і чыстым ад пустазелля стане. Двухгадовыя парасткі, якія адпладаносілі, выразаюць. Сцелістыя і паўсцелістыя аднагадовыя парасткі прыгінаюць на зіму да зямлі і прыкрываюць, а вясной падымаюць і ставяць на шпалеру. Для прамастаячых парасткаў ажыны ўстаноўку шпалеры і прыгінанне кустоў на зіму не праводзяць.
Збор, перапрацоўка і захоўванне
Ягады ажыны паспяваюць неадначасова. Іх збіраюць у некалькі прыёмаў. Спелыя ягады лёгка аддзяляюцца ад чашачкі разам з пладаложам. Плады ажыны амаль не мнуцца пры ўборцы, адрозніваюцца добрай транспартабельнасцю і добра захоўваюцца пры нулявой тэмпературы.
Збіраюць плады уручную ў маленькія 3—5-кілаграмовыя кошыкі. Свежыя плады захоўваюць на працягу трох-пяці дзён. Сушаць іх на сонцы або ў агнявых сушылках пры тэмпературы 55—60 °C. Высушаныя плады працяглы перыяд не губляюць сваіх смакавых і пажыўных якасцей. Захоўваюць іх у кардонных скрынях або папяровых мяшках.
Гаспадарчае значэнне
Харчовая, меданосная, лекавая, кармавая, фарбавальная, таніданосная, дэкаратыўная расліна.
У медыцыне
Лекавая расліна. Ягады, карані, лісце, якія збіраюць у жніўні-верасні, з’яўляюцца слабільным і патагонным сродкам. Ягады расліны багатыя цукрамі, вітамінамі, карацінам, танідамі.
У народнай медыцыне плады здаўна цэняцца як кровеачышчальны, супрацьгліставы сродак і сродак, які паляпшае перыстальтыку кішачніка. Пладамі лечаць катар кішак, болі ў страўніку, крывавы панос. Яны лічацца супрацьгніласным сродкам. Лісце ажыны ў сумесі з кветкамі календулы, травой хвашчу, вярбы і дубовай карой рэкамендуюцца пры запаленнях скуры, лішаі, экзэме, грыбковых хваробах. Карані, выкапаныя вясной і звараныя з мёдам, рэкамендуюцца ад вадзянкі, з іх здабываюць сок, які валодае мачагоннымі ўласцівасцямі. Лісце ўжываюць як патагонны і анціцынготны сродак, для паласкання горла пры ангінах, парашок з лісця — для засыпання ран. Адвар галін п’юць пры неўрозах і аддышцы.
У кулінарыі
Плады ажыны сакавітыя, аднак валодаюць менш высокімі смакавымі якасцямі, чым у іншых прадстаўнікоў роду. Маладое лісце ажыны выкарыстоўваецца для падрыхтоўкі сурагату чаю.
Плады ўжываюць у ежу свежымі і сушанымі, выкарыстоўваюць таксама для гатавання варэння, сіропаў, віна, безалкагольных напояў, экстрактаў, жэле, мармеладаў.
Іншае
Ажына дае пчолам багаты ўзятак нектару і пылку. Дае каля 20 кг з гектара зараснікаў. Мёд светлы, часам з жаўтлявым адценнем, празрысты з прыемным водарам.
Парасткі і лісце ажыны ўтрымліваюць таніды (4—7 %), прыдатныя для дублёння шкур. Сок з пладоў выкарыстоўваюць для падфарбоўкі вінаў, з кіслотамі ён дае чырвоны колер, а са шчолачамі — сіні. Ён прыдатны для афарбоўкі тканін у фіялетавы, далікатна-ружовы, карычнева-фіялетавы колеры.
У ладшафтным дызайне
Карэнне ажыны здольна ўмацоўваць яры, таму расліна прыдатная для лесамеліярацыйнай працы. Як дэкаратыўная расліна ажына прыдатная для вертыкальнага азелянення, прыкрыцця сцен і альтанак.
У культуры
У 1964 годзе выява ажыны была выкарыстана на паштовай марцы СССР, у 2004 годзе — на паштовай марцы Беларусі.
Святая Люцыя
Святая Люцыя (Sancta Lucia), або Святая Люцыя з Сіракузаў, у праваслаўі Святая Лукія — хрысціянская святая мучаніца. Дзень шанавання — 13 снежня.
Жыццё і мучаніцтва
Святая Люцыя нарадзілася ў Сіракузах на Сіцыліі прыкладна ў 286 г. Згодна мартырыю, яшчэ ў дзяцінстве яна патаемна дала зарок цноты для служэння Богу. Калі яна дасягнула шлюбнага ўзросту, маці знайшла ёй жаніха з паганскай сям'і. Дзяўчына звярнулася з малітвамі да Бога. Яе маці захварэла, і Люцыя ўгаварыла яе звярнуцца да гаючых мошчаў Святой Агаты ў Катаніі. Люцыя суправаджала маці, і пасля ўрачыстага набажэнства ўначы да яе з'явілася Святая Агата, якая заявіла, што малітвы Люцыі выратавалі маці, і прадракла тое, што сваёю цнотай дзяўчына пабудуе Божы храм.
Пасля цудоўнага акрыяння маці блаславіла дачку на хрысціянскі подзвіг. Аднак рашэнне застацца ў цноце і раздача маёмасці бедным не спадабаліся яе жаніху. Ён абвінаваціў дзяўчыну перад судом у падмане, растратах і спавяданні хрысціянства, забароненага імператарам Дыяклетыянам. На судзе Люцыя прызналася, што з'яўляецца хрысціянкай і гэтым раз'юшыла суддзю. Ён загадаў кінуць яе да блудніц. Аднак здарыўся цуд — ніхто не здолеў зрушыць святую з месца. Вакол дзяўчыны запалілі вогнішча, а саму яе палівалі алеям. Вогнішча не прычыніла ёй шкоды. Тады суддзя загадаў перарэзаць ёй горла. Але і пасля гэтага яна заставалася жывой, пакуль не спавядалася святару. Паміраючы, святая суцяшала хрысціян і прадракла хуткі канец ганенняў.
Святая Люцыя памерла 13 снежня 304 г. Праз некалькі месяцаў адмовіўся ад пасады імператар Дыяклетыян. У 312 г. імператарам стаў Канстанцін I Вялікі, які скончыў ганенні на хрысціян і сам прыняў хрысціянства.
Мошчы
Існуюць дзве традыцыі захавання мошчаў Святой Люцыі. Паводле першай, яны 400 гадоў захоўваліся на Сіцыліі, пасля былі перапраўлены на Апенінскі паўвостраў і ў выніку да пач. XII ст. апынуліся ў адным з кляштароў Шпаерскаяй дыяцэзіі. Паводле другой, яны захоўваліся ў Канстанцінопале. У 1204 г. пад час трэцяга крыжовага паходу іх захапілі венецыянцы. У 1513 г. галава святой была перададзена катэдры Буржа. У XVIII ст. частку рукі направілі ў Рым папе Бенедыкту XIII.
Ляхаўка (Шклоўскі раён)
Ля́хаўка (, Ляховка) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Таўкачоўскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1643 як вёска Ляхаўцы ў складзе Шклоўскай воласці ў Аршанскім павеце ВКЛ.
Эбі-Нур
Эбі-Нур (кіт. 艾比湖) — рыфтавае возера на паўночным захадзе Кітая каля мяжы з Казахстанам, паблізу паўднёвага ўваходу ў Джунгарскія вароты. З'яўляецца найбуйнейшым возерам і цэнтрам басейна Джунгарскай раўніны, мае плошчу больш за 1 тыс. км², разам з навакольнымі балотамі - 1420 км ². Плошча і ўзровень вады моцна змяняецца (да 800 км ² і на 5 м) у залежнасці ад колькасці вады. У малаводныя гады пясчаная каса вышынёй каля 0,5 м падзяляе возера на 2 вадаёма глыбінёй 2 і 15 м.
У возера ўпадаюць рэкі (Джэргалан, Цзінхэ і Бора-Тала) і прыносяць да 1,7 км³ вады ў год. Узімку замярзае, аднак моцныя ветры з Джунгарскіх варот часам збіваюць лёд. Берагі возера нізкія, пераважна пустынныя. Вада ў возеры горка-салёная, рыба ў ім не водзіцца.
Булец
Бу́лец  — былы хутар у Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Акцябрскага сельсавета.
13 лістапада 1987 года скасаваны ў сувязі з тым, што жыхары хутара перасяліліся ў іншыя населеныя пункты.
Гурова Ілавэцке (гміна)
Гуро́ва Ілавэ́цке (Górowo Iławeckie) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Барташыцкага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Гурове Ілавэцкім. Плошча гміны складае 416,27 км². Станам на 2011 год у гміне Гурова Ілавэцке пражывалі 7334 чалавек, шчыльнасць — 17,6 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 36 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 68 населеных пунктаў.
Віленская беларуская рада
Існаванне новага палітычнага цэнтру ў Мінску на пачатку разглядалася, як пэўны чыннік канкурэнцыі. Але потым быў прыняты погляд А. Луцкевіча на тое, што гэта прымальна для нацыі мець асобна 2 цэнтры: дзяржаўны (Мінск) і культурны (Вільня) па прыкладу Украіны (Кіеў і Львоў) ці Польшчы (Варшава і Кракаў).
24 лютага было вырашана паслаць 6 членаў ВБР у Мінск (В. Ластоўскі, А. Луцкевіч, І. Луцкевіч, Я. Станкевіч, Д. Сямашка, Я. Туркевіч) якія былі кааптаваны ў Раду БНР і прынялі ўдзел у складанні Трэцяй Устаўнай граматы БНР.
У кастрычніку 1918 года германскія акупацыйныя ўлады перадалі Літоўскай Тарыбе цывільную ўладу ў Літоўскім і Беластоцка-Гродзенскім рэгіёнах Обер-Оста. З гэтай нагоды ў лістападзе 1918 года ВБР заявіла, што, абапіраючыся на права кожнай нацыі на самавызначэнне, выступае супраць падзелу беларускай нацыі ўсталяванымі Брэсцкім мірам межамі. Дзеля абароны правоў беларускага народа, абвяшчае сябе раўнапраўнай з Літоўскай Тарыбай прадстаўніцай для этнаграфічных беларускіх зямель, якія ляжаць на захад ад старога фронту і жадае найхутчэйшага ўтварэння агульнага Беларуска-Літоўскага парламента з дапушчэннем прапарцыянальнага прадстаўніцтва ад нацыянальных меншасцей. У выпадку, калі б дамова з Літоўскай Тарыбай не дасягнула поспеху, ВБР пакідала за сабой права на аб'яднанне населеных беларусамі тэрыторый з рэштай незалежнай Беларусі. ВБР выстаўляла ўмовы, пры якіх згаджалася кааптаваць сваіх прадстаўнікоў у склад Тарыбы: 1) Тарыба выступае за ўключэнне Беластока і Бельска ў склад Беларусі. 2) Прапарцыянальнае прадстаўніцтва беларусаў і літоўцаў у сумесным парламенце і ўрадзе. 3) Шырокая аўтаномія беларусаў 4) Беларускае войска. Тарыба мела дамову з Германіяй аб абавязковым уключэнні нацыянальных меншасцей у свой склад і не магла ігнараваць патрабаванні ВБР, як яна гэта рабіла з непрызнанай Германіяй БНР. Прадстаўнікі Тарыбы не былі згодны з патрабаваннямі рэзалюцыі, але яна стала асновай для далейшых перамоў паміж Тарыбай і ВБР.
21 лістапада 1918 года ВБР прадставіла дадатковыя ўмовы супрацоўніцтва: 1) літоўскі ўрад будзе дамагацца ўключэння ўсіх заходніх беларускіх тэрыторый разам з Беластокам і Бельскам у склад літоўскай дзяржавы; 2) на беларускай тэрыторыі ў літоўскай дзяржаве будзе створана аўтаномія з дзяржаўнай беларускай мовай; 3) назначэнне ўрадавых асоб на беларускую тэрыторыю павінна адбывацца са згоды беларускага сакратарыята; 4) неадкладна павінна быць створана асобная беларуская школьная інспекцыя. Рада Міністраў разгледзела гэтую прапанову і безумоўна згадзілася на стварэнне школьнай інспекцыі. Рада таксама прызнала неабходнасць стварэння сакратарыята, але не з такой умовай, што ён можа прызначаць усіх дзяржаўных служачых, бо гэта можа выклікаць пратэсты іншых жыхароў. Уключэнне Беластока і Бельска ў межы літоўскай дзяржавы будзе вырашацца на мірнай канферэнцыі, на якую павінна быць накіравана дэлегацыя разам з беларускімі прадстаўнікамі. Пытанне аўтаноміі і ўвядзення беларускай мовы як дзяржаўнай павінна вырашацца Устаноўчым Сеймам, бо Часовы Урад не можа вырашаць такія важныя пытанні.