cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Цімкавічы)
Гісторыя
У 1976 і 1979 гг. спецыялістамі Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР было зроблена дэталёвае навуковае абследаванне гэтага помніка, зроблены абмеры і фотафіксацыя. У 1986 г. касцёл быў знішчаны пажарам у выніку «нядбайнасці» (у некаторых крыніцах называецца 1985 год ).
Архітэктура
Твор народнага драўлянага дойлідства з рысамі стылю барока. Трохнефавы храм з 5-граннай апсідай, якая, прарэзаўшы дах, выходзіла наверх, што забяспечвала ёй 2-яруснае асвятленне. Да апсіды сіметрычна далучаліся 2 сакрысціі. Асаблівасцю храма з’яўлялася 3-вежавая кампазіцыя яго галоўнага фасада, аздобленага паўкруглымі слупамі і падзеленага на 2 ярусы прычолкам з прафіляваным карнізам. Верхні ярус вырашаны атыкам з паўвальмавым дахам. Уваходныя дзверы мелі мастацкую акоўку ў выглядзе дубовых галінак.
Інтэр’ер
Унутраная прастора была падзелена архаічнымі калонамі на 3 нефы з плоскай столлю. На левай сцяне была навешана квадратная кафедра амбона. Над уваходам хоры з філёнгавым парапетам і вітымі драўлянымі лесвіцамі. Мастак Францішак Бруздовіч распісаў інтэр’ер храма: міжнефавы фрыз запоўніў карцінамі, пакрыў сцены, столь і канструкцыйныя элементы раслінна-кветкавым арнаментам у стылі мадэрн — стылізаваныя букеты ружаў і кусты шыпшыны, галінкі яблынь, дубовае лісце, кветкі сланечнікаў, белыя рамонкі, блакітна-сінія валошкі, белыя лілеі, незабудкі і інш.
Вось як вобразна прадстаўлялі спецыялісты гэты самабытны і арыгінальны помнік манументальна-дэкаратыўнага жывапісу: «Па бронзавым колеры старога дрэва свабодным пэндзлевым роспісам і пры дапамозе трафарэтаў белым, бэзавым, блакітным, зялёным колерамі былі намаляваны квітнеючыя яблыневыя сады, ружы, арнаментальныя кампазіцыі з рамонкаў, лёну, лілей, званочкаў і іншых палявых і садовых кветак». В. В. Церашчатава, даследчык роспісаў Цімкавіцкага касцёла, падкрэслівае, што ''«ўсе кветкі мясцовай флоры пададзены мастаком у рэалістычнай манеры як па форме, так і па колеры. Колер роспісаў мажорны і яркі, ужываецца ў розных варыяцыях (белы, блакітна-сіні, зялёны, бэзава-ружовы, чырвоны, жоўты і інш.). Ствараецца ўражанне казачнага, дзівосна зачараванага свету, народнага хараства і прыгажосці»''. Юзафат Жыскар, гісторык касцёлаў, публіцыст, які падрыхтаваў і выдаў у 1912—1913 гг. знакаміты даведнік «Nasze Kościoły» з апісаннем нашых мінскіх, магілёўскіх і віцебскіх касцёлаў, адзначаў, што «цімкавіцкі касцёл багаццем фарбаў, эстэтычнай гармоніяй, жывой гульнёй паліхроміі стаў для Літвы і Белай Русі тым жа, чым стаў касцёл францысканцаў, аформлены Станіславам Выспянскім, для Кракава».
Вэлыкі Біркы
Вэлыкі Біркы (Великі Бірки) — пасёлак гарадскога тыпу ў Цярнопальскім раёне Цярнопальскай вобласці Украіны, цэнтр тэрытарыяльнай грамады, за 12 км на ўсход ад Цярнопаля, чыгуначная станцыя на лініі Цярнопаль — Підвалачыск.
NGC 3423
NGC 3423 (іншыя абазначэнні — UGC 5962, MCG 1-28-12, ZWG 38.29, PGC 32529) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Секстант.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Лясная (Слаўгарадскі раён)
Лясна́я (, Лесная) — аграгарадок у Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавета.
Назва
Назва вёскі паходзіць ад назвы ракі Ляснянкі, цяпер ручай.
Геаграфія
Лясная размешчана ў 1,5 кіламетрах ад аўтадарогі Магілёў — Слаўгарад.
Гісторыя
Згадваецца ў 1675 годзе як вёска ва ўладанні ў Войцеха Серафіновіча. 28 верасня 1708 года падчас Паўночнай вайны паблізу вёскі рускія войскі пад камандаваннем Пятра I разбілі шведскі корпус генерала Адама Левенгаўпта. Тым самым былі сарваныя планы паходу шведскага караля Карла XII на Маскву. Пётр I назваў гэтую перамогу «маці Палтаўскай перамогі». Загінуўшыя былі пахаваныя на вясковых могілках, дзе салдатамі была пабудавана невялікая драўляная Свята-Раства-Багародзіцкую царкву.
У 1783 годзе вёска ўваходзіла ў склад маёнтка пана Цеханавецкага Быхаўскага павета Магілёўскай губерні. У 1884 годзе вёска налічвала 41 двор, у тым ліку 2 цяслярных і 6 бондарных двароў, налічвалася 172 жыхара.
Землі тут пясчаныя, малаўрадлівыя, у выніку чаго, у час сталыпінскай аграрнай рэформы ў пачатку XX стагоддзя многа жыхароў перасялілася ў Сібір.
У 1908 годзе ў азнаменаванне 200-гадовага юбілею перамогі пры Лясной царскі ўрад прыняў рашэнне ўвекавечыць месца гібелі рускіх воінаў. На ахвяраванні грамадзян у вёсцы быў збудаваны помнік у выглядзе скалы, на вяршыні якой размешчаны бронзавы арол, які стаіць на зрынутым шведскім сцягу (скульптар ), таксама быў усталяваны гранітны помнік на брацкай магіле, размешчанай на сельскіх могілках. Адначасова быў закладзены мураваны храм, прататып. Храм быў пабудаваны ў псеўдарускім стылі, яго адкрыццё адбылося 12 ліпеня 1912 года ў дзень свята Святога Пятра. Царква дзейнічала да 1930 года, затым будынак быў перададзены на баланс мясцовага калгасу і выкарыстоўвалася як склад.
5 кастрычніка 2008 года ў Лясной прайшлі ўрачыстыя мерапрыемствы з нагоды 300-годдзя бітвы пад Лясной, у якіх удзельнічалі прадстаўнікі Беларусі, Расіі і Швецыі. У гэты дзень на тэрыторыі мемарыялу быў закладзены памятны Сад міру і згоды.
Інфраструктура
У вёсцы дзейнічаюць крама, паштовае аддзяленне сувязі, АТС, установа культуры «Ляснянскі сельскі дом культуры», бібліятэка-музей, урачэбная амбулаторыя, ДУА «Ляснянскі вучэбна-педагагічны комплекс дзіцячы сад-пачатковая школа», спартыўны аздараўленчы комплекс, комплексны прыёмны пункт.
Аль-Карауін
Універсітэт Аль-Карауін (або ал-Карауійін араб. جامعة القرويين, фр. Université Al-Karaouine) — універсітэт у горадзе Фес (Марока). Заснаваны ў 859 годзе, з'яўляецца адным з духоўных і адукацыйных цэнтраў ісламскага свету. Складальнікамі Кнігі рэкордаў Гінеса прызнаецца «найстарэйшай у свеце пастаянна дзеючай вышэйшай навучальнай установай». Са сцен універсітэта выйшаў шэраг навукоўцаў, філосафаў і багасловаў, якія аказалі значны ўплыў на развіццё мусульманскай і сусветнай культуры.
Гісторыя
У 859 годзе на сродкі купецкай сям'і аль-Фіхры ў Фесе была заснавана мячэць, імкліва пераўтвораная ў цэнтр духоўнай адукацыі. Дзякуючы заступніцтву мараканскіх султанаў універсітэт пастаянна пашыраўся, ахопліваючы ўсе новыя вобласці ведаў. Акрамя багаслоўя вывучаліся таксама граматыка, рыторыка, логіка, медыцына, матэматыка, астраномія, хімія, гісторыя, геаграфія і музыка. У Сярэднія стагоддзі Аль-Карауін адыграў вялікую ролю ў развіцці культурных сувязяў хрысціянскай Еўропы і мусульманскага Усходу. З універсітэтам былі звязаны такія навукоўцы і філосафы, як Ібн Арабі, Ібн Хальдун, Аль-Ідрысі, Майманід, Леў Афрыканскі. І ў Аль-Карауін вывучаў матэматыку Сільвестр II Папа Рымскі.
Машэцкая Слабада
Машэ́цкая Слабада́ (, Мошецкая Слобода) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавета.
Геаграфія
Побач з вёскай цячэ рака Хоцінка, прыток Расты.
Гісторыя
У 1750 годзе называлася Замашэцкая Слабада Новая, было 10 двароў. У 1910 годзе называлася Слабодка.
Інфраструктура
У вёсцы дзейнічае дом сацыяльных паслуг.
Майманід
Майманід (Рабі Мошэ бен Маймон; араб. موسى ابن ميمون Абу Імра Муса Ібн Маймун), 30 сакавіка 1135, Кордава — 13 снежня 1204, Каір) — выбітны яўрэйскі філосаф, рабін, урач і рознабаковы навуковец сваёй эпохі, кадыфікатар законаў Торы. Духоўны кіраўнік рэлігійнага яўрэйства як свайго пакалення, так і наступных стагоддзяў.
Дагістарычная Арменія
На поўначы Арменіі (Ларыйскае плато) было выяўлена больш за 20 рознаўзроставых познаашэльскіх помнікаў (0,6 млн гадоў), размешчаных, галоўным чынам, у перадгор'ях вулканічнага Джавахецкага хрыбта, найболей падобных з матэрыяламі месцазнаходжанняў даліны ракі Раздан (Джрабер, Фантан, Кендарасы). Сярод іх пераважаюць паверхневыя месцазнаходжанні (Благадарнае, Даштадэм 3, Нарамут др.), на якіх сабрана звыш тысячы ашэльскіх вырабаў з мясцовага гіяладацыта, уключаючы каля 360 ручных рубіл. Яшчэ выяўлены тры стратыфікаваныя помнікі (Мурадава, Карахач і Куртан I), дзе ўпершыню былі прадстаўлены сярэднеашэльскія і раннеашэльскія індустрыі. Найбольшую цікавасць уяўляе Карахач, дзе раннеашэльскія вырабы (чоперы, пікі, грубыя біфасы і інш.), зробленыя з іншых разнавіднасцей дацыту, а таксама андэзіту і алівінавага далерыту, выяўленыя ў пласце вулканічнага попелу і ў ніжэйшых пралювіяльных адкладах. Датаванні попелу уран-свінцовым метадам ляжаць у дыяпазоне 1,75-1,94 млн гадоў назад, што павінна адпавядаць і ўзросту каменных вырабаў. Падобная з вырабамі з Карахача раннеашэльская індустрыя выяўлена таксама ў ніжніх узроўнях блізкага помніка Мурадава. У самых вярхах Мурадава пададзены познаашэльскі матэрыял (пласт 3), а ў сярэдняй частцы тоўшчы — сярэдне-ашэльская індустрыя (пласты 4-9). Раннеашэльскія і сярэднеашэльскія комплексы выяўлены таксама на помніку Куртан I, размешчаны ў паўднёва-усходняй частцы Ларыйскага плато. Па сукупнасці дадзеных (абсалютныя датаванні падсцілаючых попелаў, палеамагнітныя дадзеныя, узроставы дыяпазон знойдзеных раней зубоў насарога), узрост культурных адкладаў Куртана I складае каля 1 млн гадоў. Адкрытыя ў паўночнай Арменіі помнікі ўтрымваюць сляды найстаражытнейшых міграцый ранніх людзей за межы Афрыкі. Раннеашэльскія матэрыялы Карахача па ўзросту блізкія найстаражытнейшым раннеашэльскім індустрыям Усходняй Афрыкі (каля 1,5-1,8 млн гадоў назад). Да ранняга палеаліта адносіцца селішча Сатані-Дар. Стаянка Нор Гехі (325 тыс. г. н.) вядомая тым, што там у адным пласце пад вулканічным лавай знайшлі ўзоры адразу дзвюх тэхнік — біфасіяльнай і больш развітай левалуазнай.
Сляды пасялення старажытнага чалавека былі выяўлены ў розных раёнах Армянскага нагор'я: у Арзні, Нурнусе і іншых месцах былі выяўлены стаянкі з каменнымі прыладамі, а ў Разданскай цясніне, Лусакерце і інш. былі знойдзены пячоры-жытлы (Лусакерт I, Ерэван I ).
У пячорнай стаянцы Ерэван I выяўлены фрагменты чэрапа і зубы дзіцяці 8-12 гадоў і верхні разец чалавека 30-40 гадоў. У пячорнай стаянцы Лусакерт I выяўлены фрагмент ніжняй сківіцы сталага індывіда. Знаходкі адносяцца да сапіентнай формы з налётам архаізма.
На Армянскім нагор'і былі выяўлены сляды селішчаў эпохі неаліту. Адной з ранніх культур эпохі неаліту, выяўленых у Цэнтральным Закаўказзі з'яўляецца Шулаверы-Шомутэпінская культура, якая датуецца VI—IV тыс. да н.э. Іншымі раннімі культурамі з'яўляецца Кура-Оракская (IV—II тыс. да н.э.) і Трыялецкая (2200—1500 гг. да н.э.) культуры.
На тэрыторыі сучаснага Ерэвана ў раёне Шэнгавіта ў было выяўлена селішча пачатку бронзавага веку, што датуецца V—III тысячагоддзямі да нашай эры.
Дадзеныя археалагічных раскопак пацвярджаюць, што жыхары Армянскага нагор'я яшчэ ў глыбокай старажытнасці авалодалі многімі рамёствамі. Так, вядома, што ўжо ў V—IV тысячагоддзі да н.э. яны ўмелі плавіць медзь, а ў II тысячагоддзі да н.э. — жалеза.
На тэрыторыі Рэспублікі Арменія былі выяўлены рэшткі шматлікіх каменных збудаванняў: дольменаў, менгіраў, кромлехаў і сцены цыклапічных збудаванняў. Вялікая колькасць мегалітычных збудаванняў было выяўлена каля гары Арагац, у далінах вакол сучасных гарадоў Ошакан, Парпі, Агтц і Сісіян. Найболей добра захаваліся сакральныя і цыклапічныя збудаванні і крэпасці каля Каша і Агаўнатуна. Вялікую цікавасць уяўляюць рэшткі неалітычнага земляробскага селішча на прытоку ракі Аракс, а таксама мегалітычны комплекс Зарац-Карэр (Զորաց Քարեր), вядомы таксама як Караўндж (Քարահունջ), размешчаны ў вобласці Сюнік недалёка ад горада Сісіян. Найважнейшыя археалагічныя помнікі былі выяўлены пры раскопках у Шэнгавіце, Лчашэне, Неркін і Верын Навер, Арціку, Карашамбе. У час археалагічных раскопак былі выяўлены помнікі матэрыяльнай культуры: кавалачак тэкстылю XV—XVI стст. да н.э. (Арцік); ідэальнай формы сярэбраная сякерка XXII—XXI стст. да н.э. (Карашамб); вытанчаныя бронзавыя скульптуры XV—XIV стст. да н.э. (Лоры-Берд); залатая чара з выявамі львоў III тыс. да н.э. (Ванадзор), чатырохколавыя вазы III тыс. да н.э. (Лчашэн), статуэтка жабы XIII—XII стст. да н.э. (Лчашэн).
Джэла
Джэла  — горад у Італіі, на паўднёвым захадзе Сіцыліі, у правінцыі Кальтанісета, порт на беразе аднайменнага заліва Міжземнага мора ў вусці ракі Джэла. Горад, ад якога бярэ сваю назву шырокая прылеглая раўніна і шырокі заліў, з якога ён выходзіць, з’яўляецца важным сельскагаспадарчым, прамысловым і марскім цэнтрам.
Заснаваны ў 1233 годзе Фрыдрыхам II на месцы антычнай Гелы, да 1927 насіў назву Тэранова (Terranova). У горадзе, пераважна сучаснай забудовы, размешчаны буйны нафтаперапрацоўчы завод. Насельніцтва — 73 922 жыхароў (2018).
Алесь Чобат
Алесь Чобат (,, Гродзенская вобласць) — беларускі паэт, празаік, публіцыст, эсэіст.
Біяграфія
У 1981 годзе скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут у Мінску. Працаваў тэхнолагам, канструктарам ліцейных формаў, начальнікам КБ і вядучым канструктарам на заводах «Аўтамагнітол» і ВА «АзотС» у Гродна. Ад снежня 1989 да красавіка 1990 года — намеснікам старшыні Гродзенскай Рады БНФ «Адраджэньне» і каардынатар выбарчай кампаніі Рэгіянальнага блока «Саветы-1990» на выбарах у Вярхоўны Савет ХІІ склікання. Працаваў супрацоўнікам бюро прапаганды мастацкай літаратуры пры Саюзе пісьменнікаў БССР, рэпарцёрам і аглядальнікам тыднёвікаў «Перспектива», «Гродненские новости», «Гродненская неделя», навуковым супрацоўніка Музея Максіма Багдановіча ў Гародні.
Зімой 2013 года перанёс гематому правага вока, цалкам страціў зрок. Інвалід першай групы.Жыве ў Скідзелі.
Аўтар шэрагу кніг, шматлікіх гісторыка-псіхалагічных эсэ, апавяданняў, хронік і біяграфій. Належыць да Саюза беларускіх пісьменнікаў (з 1993) і Міжнароднага ПЕН-клуба (з 1995). Адзін з пачынальнікаў тэарэтычнай крэсалогіі. Перакладае з польскай мовы.
Вядомыя асобы Ляхавічаў
Вядомыя ўраджэнцы Ляхавічаў:
Ганасаўцы
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Рэплеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1796 г. фальварак і вёска, належала Фердынанду Эйсманту.
Цім Данкан
Цімаці Тэадор Данкан (Timothy Theodore Duncan; нар., Санта-Крус, Амерыканскія Віргінскія астравы) — амерыканскі прафэсійны баскетбаліст, які скончыў кар’еру. На працягу ўсіх 20 гадоў сваёй гульнявой кар’еры выступаў за Сан-Антоніа Спёрс у Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі.
NGC 3424
NGC 3424 (іншыя абазначэнні — UGC 5972, MCG 6-24-25, ZWG 184.28, KUG 1048+331, IRAS10489+3309, PGC 32584) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Малы Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Віктар Уладзіміравіч Краснапрошын
Вiктар Уладзiмiравiч Краснапрошын (нар., Кобрын, Брэсцкая вобласць) — беларускі матэматык, спецыяліст у галіне матэматычнай кібернетыкі, тэарэтычных асноў інфарматыкі. Доктар тэхнічных навук (2008), кандыдат фізіка-матэматычных навук (1979), прафесар (2008).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Прыкладная матэматыка», 1974; аспірантура, 1979). Выкладаў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1974, факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі, кафедра інфармацыйных сістэм кіравання, загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: распазнаванне вобразаў; штучны інтэлект; тэорыя прыняцця рашэнняў; інфармацыйна-камп’ютарныя тэхналогіі.
Курганная гіпотэза
Курга́нная гіпотэза прарадзімы індаеўрапейцаў ў стэпах на поўнач ад Чорнага мора была прапанавана ў 1956 г. даследчыцай літоўскага паходжання Марыяй Гінбутас на аснове сінтэзу тагачасных археалагічных і лінгвістычных дадзеных. У нашы дні шырока распаўсюджана ў археалогіі, этналогіі, мовазнаўстве.
Версія М. Гімбутас
У 1956 г. Марыя Гімбутас увяла ва ўжытак паняцце «курганная культура», якое павінна была аб'яднаць некалькі археалагічных культур меднага — бронзавага вякоў. Яна, згодна ўяўленням даследчыцы, паходзіла з Паволжа (пазней у гэтым рэгіёне савецкімі археолагамі была вылучана Хвалынская культура) і ў першай палове 4 тысячагоддзя да н. э. ахоплівала стэпавы рэгіён паміж Дняпром і Волгай (фаза Курган I). Яе адрозненнем было прыручэнне коняў і развіццё конегадоўлі.
Да канца 4 тысячагоддзя да н. э. (фазы Курган II і Курган III) знутры яе з'явіліся рэгіянальныя адрозненні (Сярэднястогаўская культура, Майкопская культура). Фарміруюцца індаеўрапейскія мовы, адбываецца пранікненне носьбітаў курганнай культуры на паўднёвы ўсход і цэнтр Еўропы, дзе ў выніку паўсталі культуры змяшанага тыпу накшталт культуры шнуравай керамікі і культуры шарападобных амфар.
Фаза Курган IV супадае з існаваннем Ямнай культуры. Для яе характэрна распаўсюджанне індаеўрапейцаў далёка на ўсход (Афанасьеўская культура), экспансія ў Паўднёвую і Заходнюю Еўропу. У працах 1974—1991 гг. М. Гімбутас сцвярджала, што пашырэнне індаеўрапейцаў у межы Старой Еўропы было ваяўнічым і прывяло да руйнавання амаль ідэалістычнага матрыярхальнага «гінацэнтрычнага» грамадства.
Крытыка
Курганная гіпотэза Марыі Гімбутас была станоўча прынята большасцю археолагаў і мовазнаўцаў, але гэта тычылася пераважна месца ўзнікнення і першаснага распаўсюджання індаеўрапейскіх моў і індаеўрапейскай культуры. Крытыка археолагаў канцэнтравалася вакол самой канцэпцыі курганнай культуры. Так, Леў Клейн заўважаў, што «Гімбутас намяшала ў сваю зыходную «курганную культуру» каля тузіна культур Расіі і Украіны... толькі на той падставе, што ўсе яны хавалі памерлых пад курганам». Другой прычынай для крытыкі стала храналогія і геаграфія міграцыйных хваль ранніх індаеўрапейцаў, вызначаная Марыяй Гімбутас. Спробы іх перагляду прадпрымаліся з 1980-х гг., у тым ліку пад ціскам альтэрнатыўных гіпотэз індаеўрапейскай прарадзімы.
У 2007 г. амерыканскі антраполаг Дэвід Энтані ўлічыў папярэднюю крытыку і выступіў з рэвізіяй курганнай гіпотэзы. Ён адмовіўся ад канцэпцыі курганнай культуры, вылучыў са складу протаіндаеўрапейскіх Майкопскую культуру і сканцэнтраваўся на разглядзе Ямнай культуры як пачатку індаеўрапейскага свету. У 2010 г. яго праца была ўзнагароджана прэміяй Амерыканскай археалагічнай асацыяцыі.
Найбольш папулярнай сярод даследчыкаў альтэрнатывай курганнай гіпотэзы стала анаталійская гіпотэза. Яе прыхільнікі лічаць індаеўрапейскія мовы болей старажытнымі, чым было прынята лічыць у часы Марыі Гімбутас. Згодна іх меркаванням, прарадзімай індаеўрапейцаў была Малая Азія або нават суседні Балканскі паўвостраў. Адзін з іх, беларускі археолаг Эдуард Загарульскі часткова прыняў версію Марыі Гімбутас пра прычарнаморскі стэп як месца, адкуль пачалося рассяленне індаеўрапейцаў у іншыя рэгіёны Еўропы. У адрозненні ад Дэвіда Энтані, ён не выключыў Майкопскую культуру са складу протаіндаеўрапейскіх, а, наадварот, сцвердзіў яе першынство ў дачыненні да болей паўночных стэпавых і адначасова падкрэсліў яе другаснасць у дачыненні да культур Пярэдняй Азіі. «Яе пачатак, — піша ён, — вядзе ў болей паўднёвыя раёны — Закаўказзе і Малую Азію».
З канца XX ст. былі арганізаваны археагенетычныя даследаванні, якія ў асноўным падцвердзілі меркаванні Марыі Гімбутас пра зыходны пункт нараджэння протаіндаеўрапейскіх культур у Паволжы, яе лакалізацыю ранніх індаеўрапейцаў і абставіны іх рассялення ў Еўропе.
Вольга Такарчук
Біяграфія
Навучалася ў Варшаўскім універсітэце (псіхалогія). Падчас навучання працавала валанцёрам з псіхічна хворымі падлеткамі. Пасля заканчэння ўніверсітэта ў 1985 годзе пераехала ва Уроцлаў, а потым у Валбжых, дзе працавала псіхатэрапеўтам. Вольга Такарчук лічыць сябе паслядоўніцай Карла Густава Юнга і называе яго псіхалогію адной з крыніц сваёй творчасці.
У студзені 1998 года адна з падпісантаў Беларускай дэкларацыі свабоды. Сябра польскай партыі «зялёных».
Творчасць
У друку дэбютавала ў 1979 годзе апавяданнем пад псеўданімам Наташа Баровін (Natasza Borowin). А ў 1989 годзе пабачыла свет яе першая кніга — зборнік вершаў «Гарады ў люстэрках» (Miasta w lustrach). Дэбютная кніга прозы — раман «Шлях людзей Кнігі» (Podróż ludzi Księgi) — выйшла ў 1993 годзе, за яе Такарчук атрымала ўзнагароду Польскага таварыства кнігавыдаўцоў.
Аўтар некалькіх раманаў і зборнікаў ападяданняў. Стварыла перапляценне рэальнай гісторыі і нацыятворчага міфу. Кніга «Правек і іншыя часы» (Prawiek i inne czasy, 1996) стала ўвасабленнем гісторыі Польшчы і адначасова ўвасабленнем гісторыі аднаго чалавека. Цераз прызму аднаго чалавека, аднаго роду, адной вёсачкі ёй атрымалася перадаць гісторыю ўсяго польскага народа і ўсёй Еўропы.
Польская назва кнігі Bieguni (2007) азначае старавераў, «бегуноў» або «бежанцаў», якія верылі, што свет прасякнуты злом і што адзінай магчымасцю ўцячы ад гэтага зла — быць у пастаянным руху. Галоўная тэма раману — экзістэнцыяльная сітуацыя чалавека, які падарожнічае. Bieguni — гэта метафара сучасных вандроўнікаў. Над кнігаю аўтарка працавала тры гады і пісала яе пераважна ў дарозе.
Раман «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых» (Prowadź swój pług przez kości umarłych, 2009) — дэтэктыў без традыцыйнага следства. Галоўная гераіня — інжынерка на пенсіі, настаўніца англійскай мовы, экзальтаваная абаронца жывёльнага свету — ад самага пачатку ўпэўненая, што ведае, чаму ў акрузе адбываюцца забойствы мужчын, якія захапляюцца паляваннем. Але ёй ніхто не верыць: ні суседзі, ні паліцыя, ні будучыя ахвяры.
Некаторыя творы пісьменніцы экранізаваныя. У прыватнасці, рэжысёрка Агнешка Холанд зняла фільм «Pokot» паводле рамана Такарчук «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых», прэм’ера адбылася на Берлінскім кінафестывалі ў 2017 годзе.
Леў Афрыканскі
Леў Афрыканскі (лац. Joannes Leo Africanus, італ. Giovanni Leone l’Africano), да хрышчэння — ал-Хасан бін Мухамед ал-Вазан (араб. الحسن بن محمد الوزان; каля 1488, Гранада — каля 1554) — арабскі географ і падарожнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Гранадзе, у мусульманскай сям’і, якая пакінула горад і перасяліўся ў Марока неўзабаве пасля ўзяцця горада Кастыліі ў 1492 годзе. Жыў у горадзе Фес, дзе вучыўся ва ўніверсітэце Аль-Карауін. Будучы яшчэ маладым чалавекам, суправаджаў бацьку ў дыпламатычнай паездцы ў Магрыб, каля 1510 пабываў у Цімбукту, у той час часткі заходнеафрыканскай імперыі Сангай і найбуйнейшым эканамічным і культурным цэнтры Афрыкі. У далейшым з дыпламатычнымі і гандлёвымі падарожжамі наведаў большасць абласцей Марока (уключаючы цяжкадаступныя горныя раёны), размешчаныя пасярод Сахары дзяржавы Борну, Нубію, берагі возера Чад і мноства іншых афрыканскіх земляў, якія былі даследаваны еўрапейцамі толькі ў XIX стагоддзі. Таксама, па ўласных сцвярджэннях, бываў у Канстанцінопалі, Тунісе, Егіпце, Персіі, на Аравійскім паўвостраве, дзе здзейсніў хадж у Меку.
Іаан Пятровіч Зянюк
Іаан Пятровіч Зянюк (, мяст. Пагост, Ігуменскі павет, Мінская губерня, цяпер Бярэзінскі раён  — (?)) — беларускі рэлігійны дзеяч, протаіерэй. Цесць беларускага паэта Янкі Бобрыка.
Сям’я
Быў жанаты, меў дачок Таццяну (нар. ў 1900), Кацярыну (1905), Вольгу (1907), сына Паўла (1912).
Узнагароды
Узнагароджаны набедранікам (1900), скуф’ёй (1903), сярэбраным медалём Чырвонага Крыжа (1907), камілаўкай (1909), нагрудным крыжам.
Пацяраеўка
Пацяра́еўка (, Потеряевка) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавета.
Гісторыя
Паводле падання, у в. Пацяраеўка было некалі толькі 3 двары. У 1708 годзе згадваецца ў паперах Пятра I. Паданне сведчыць, што расійскі цар згубіў свой кішэнны гадзіньнік на ланцужку на тым месцы, дзе цяпер знаходзіцца в. Пацяраеўка. Ён вярнуўся, пашукаў, але не знайшоў і паехаў назад. Пад’яжджаючы да в. Чыкаўка, пачуў ціканне гадзінніку: «чы-чы-чы», «чык-чык-чык» (адсюль і назва суседняй вёскі Чыкаўка). На карце 1777 года Пацяраеўка адзначана разам з вадзяным млынам. У 1877 годзе пабудавана мураваная Траецкая царква.
NGC 3426
NGC 3426 (іншыя абазначэнні — UGC 5975, MCG 3-28-20, ZWG 95.46, ARAK 262, PGC 32577) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Раман Валер’евіч Бабаеў
Раман Бабаеў (нар., Мінск) — беларускі футбаліст, брамнік мар’інагорскай «Вікторыі».
Клубная кар’ера
У сакавіку 2018 года стаў іграком «Баранавічаў», замацаваўся ў стартавым складзе каманды. Сезон 2019 правёў у «Крумкачах», пакінуў каманду ў студзені 2020 года. У 2020 годзе выступаў у Другой лізе за «Вікторыю» з Мар’інай Горкі, быў капітанам каманды. У самым канцы сезона быў рэзервовым брамнікам «Крумкачоў» у стыкавых матчах за месца ў Вышэйшай лізе, калі сталічны клуб не мог разлічваць на іншых брамнікаў.
Сезон 2021 распачаў у складзе «Вікторыі», але хутка перайшоў у стаўбцоўскі «Кронан». У пачатку 2022 года вярнуўся ў «Вікторыю».
Круглянскі раён
Кругля́нскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскай вобласці. Размешчаны ў паўночна-заходняй частцы Магілёўскай вобласці. Мяжуе з Бялыніцкім і Шклоўскім раёнамі Магілёўскай вобласці, Талачынскім раёнам Віцебскай вобласці і Крупскім раёнам Мінскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — горад Круглае.
Гісторыя
У эпоху неаліту (3-5 тыс. да н.э.) на тэрыторыі раёна пражывалі плямёны Верхнядзвінскай культуры.
У 1654 годзе ў час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай адбылася бітва пад Шапялевічамі, у якой літоўскае войска на чале з гетманам Янушам Радзівілам пацярпела паражэнне. У ліпені 1655 года ў Круглым размяшчалася стаўка цара Аляксея Міхайлавіча.
У 1750 годзе Міхал Казімір Агінскі ўступіў у валоданне сваімі вотчынамі, сярод якіх былі і шматлікія маёнткі на Кругляншчыне.
У 1782 годзе Кацярына ІІ пажалавала Круглае з яго ўгоддзямі княгіні Кацярыне Раманаўне Дашкавай, якая валодала ім да 1810 г.
Па ініцыятыве княгіні ў 1785 годзе сяло Круглае было пераведзена ў разрад мястэчка. У 1802 годзе К. Дашкава асвяціла праваслаўную царкву, пабудаваную на яе сродкі ў Круглым, у імя святых Кіра і Іаана. У 1793 годзе пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай уся тэрыторыя Кругляншчыны ўвайшла ў склад Расійскай імперыі. У 1812 г. чатыры месяцы працягвалася акупацыя Кругляншчыны французамі. У лістападзе 1812 г. у маёнтку графа Варанцова знаходзілася галоўная кватэра М. І. Кутузава. У 1833 г. м. Круглае на аўкцыёне ў Санкт-Пецярбургу набыў князь Сцяпан Аляксеевіч Крапоткін.
У другой палове 19 ст. — пачатку 20 ст. на тэрыторыі раёна знаходзіліся буйныя памешчыцкія валоданні, гаспадарка якіх перабудоўвалася на капіталістычны лад, адкрываліся вытворчасці па перапрацоўцы і выпуску прадукцыі з мясцовай сыравіны. Былі шырока распаўсюджаны сялянскія промыслы (сталярны, швейны, сапожны, бандарны, ганчарны, кавальскі, вытворчасць сукна і льняных тканін).
З 1884 г. па 1898 г. на тэрыторыі раёна ў в. Тубышкі пражываў рускі генерал, нацыянальны герой Сербіі, першы губернатар Туркестанскага краю Міхаіл Рыгоравіч Чарняеў (нарад. 1828 г., памёр 1898 г.).
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Круглае. 20 жніўня 1924 года падзелены на 10 сельсаветаў: Загаранкаўскі, Комсеніцкі, Круглянскі, Кручанскі, Ляснянскі, Новапалескі, Паўлавіцкі, Скуратоўскі, Стайскі (Стаінскі), Цяцерынскі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 8 ліпеня 1931 года раён скасаваны: Стайскі (Стаінскі), Цяцерынскі сельсаветы перададзены Бялыніцкаму раёну; Круглянскі, Кручанскі, Ляснянскі, Новапалескі, Паўлавіцкі, Скуратоўскі сельсаветы — Талачынскаму раён; Загаранкаўскі, Комсеніцкі сельсаветы — Шклоўскаму раёну.
12 лютага 1935 года Круглянскі раён утвораны зноў, у яго склад ўключаны 13 сельсаветаў: Загаранкаўскі, Комсеніцкі сельсаветы Шклоўскага раёна; Круглянскі, Кручанскі, Ляснянскі, Мархлеўскі нацыянальны польскі, Новапалескі, Паўлавіцкі, Скуратоўскі сельсаветы Талачынскага раёна; Сіманавіцкі, Стайскі (Стаінскі), Цяцерынскі, Шапялевіцкі сельсаветы Бялыніцкага раёна. 15 ліпеня 1935 года Круглае атрымала статус мястэчка. 3 верасня 1937 года скасаваны Мархлеўскі нацыянальны польскі сельсавет. З 20 лютага 1938 года раён у складзе Магілёўскай вобласці. 27 верасня 1938 года статус Круглага панізілі да вёскі.
З 8 ліпеня 1941 па 28 чэрвеня 1944 года тэрыторыя раёна была акупіравана нямецкімі захопнікамі. Былі спалены вёскі Гоенка і Бярозка. 1144 мірных жыхары былі расстраляныя, 1527 чалавек гвалтоўна вывезлі ў Германію. На тэрыторыі раёна дзейнічала 8-я партызанская брыгада пад камандаваннем Сяргея Георгіевіча Жуніна — Героя Савецкага Саюза, атрад «Чэкіст» пад камандаваннем Герасіма Аляксеевіча Кірпіча.
16 ліпеня 1954 года скасаваны Новапалескі, Сіманавіцкі і Стайскі сельсаветы. 16 верасня 1959 года раён скасаваны, Загаранкаўскі, Комсеніцкі, Круглянскі, Кручанскі, Ляснянскі, Паўлавіцкі, Скуратоўскі, Цяцерынскі, Шапялевіцкі сельсаветы перададзены ў склад Бялыніцкага раёна.
30 ліпеня 1966 года Круглянскі раён утвораны зноў, уключаў вёску Круглае, Комсеніцкі, Круглянскі, Кручанскі, Ляснянскі, Паўлавіцкі, Цяцерынскі, Шапялевіцкі сельсаветы. 11 сакавіка 1967 года Круглае атрымала статус гарадскога пасёлка. 22 сакавіка 1967 года скасаваны Круглянскі сельсавет. 27 снежня 1977 года Паўлавіцкі сельсавет перайменаваны ў Рубежскі. 26 сакавіка 1987 года адноўлены Круглянскі сельсавет. 20 кастрычніка 1995 года гарадскі пасёлак Круглае і Круглянскі раён аб’яднаны ў адну адміністрацыйную адзінку. 21 снежня 2011 года скасаваны Кручанскі і Шапялевіцкі сельсаветы, Рубежскі сельсавет перайменаваны ў Філатаўскі. 20 снежня 2014 года Ляснянскі сельсавет перайменаваны ў Запрудскі. 19 снежня 2016 года гарадскі пасёлак Круглае набыў статус горада раённага падпарадкавання.
Найбольшае сацыяльна-эканамічнае развіццё раён атрымаў пасля аднаўлення ў 1966 годзе. Будаваліся аб’екты сацкультбыту, умацоўвалася матэрыяльна-тэхнічная база калгасаў і саўгасаў. Вялікая праца была праведзена па будаўніцтве сеткі дарог з цвёрдым пакрыццём.
Геаграфія
Плошча 900 км². Раён размешчаны ў межах Аршанска-Магілёўскай раўніны і Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Паверхня хваліста-раўнінная, пераважаюць вышыні 180—200 м над узроўнем мора, самы высокі пункт (223 м) размяшчаецца каля вёскі Баканава.
Карысныя выкапні: торф, пясчана-жвіравы матэрыял, гліны і суглінкі для грубай керамікі.
Сярэдняя тэмпература студзеня — −7,6 °C, ліпеня — 17,8 °C. Ападкаў 626 мм у год. Вегетацыйны перыяд 186 сутак.
Асноўныя рэкі — з поўначы на поўдзень цэнтральную частку раёна перасякае рака Друць з прытокамі Бярозаўка, Асліўка з Рутай, Каменка, Гнілка, Вабіч; на захадзе рака Можа з Бярозкай. Іншыя рэкі: Сітня і Чыгірынка.
У Круглянскім раёне размешчаны азёры Яложынскае, безыменныя. На рацэ Друць створана Цяцёрынскае вадасховішча.
Глебы дзярнова-падзолістыя (60,1 %), дзярнова-падзолістыя забалочаныя (28,6 %). Лесам занята 26 % тэрыторыі раёна, з іх 19,8 % штучныя, пераважна хваёвыя насаджэнні. Асноўныя лясныя масівы на захадзе, пераважаюць хваёвыя, яловыя і бярозавыя лясы. Плошча балотаў 3,8 %, найбуйнейшае балота Шчыток.
Помнікі прыроды раёна — возера Хатамка каля вёскі Шапялевічы, крыніцы каля вёсак Прыгані 1, Цяцерын.
Прамысловасць і сельская гаспадарка
Асноўныя галіны сельскай гаспадаркі — мяса-малочная жывёлагадоўля (буйная рагатая жывёла, свінагадоўля), льнаводства. Сельгаспрадпрыемствы вырошчваюць збожжа, кукурузу, лён, бульба, буракі, рапс.
Прамысловасць прадстаўлена вытворцамі электраэнергіі, прадуктаў харчавання, будаўнічых матэрыялаў, прадпрыемствамі па першаснай апрацоўцы лёну.
Адукацыя і сацыяльная сфера
У раёне дзейнічаюць 6 сярэдніх школ, 2 базавыя, 4 пачатковыя школы, тэрытарыяльна-школьны комплекс у вёсцы Філатава (сярэдняя школа, дзіцячы сад, філіял дзіцячай школы мастацтваў, аддзяленне раённай дзіцяча-юнацкай спартыўнай школы), 3 комплексу сярэдняй школы з дзіцячым садам, цэнтр пазакласнай дзейнасці вучняў, 11 дзіцячых садкоў, 8 дамоў культуры, 22 клубы, 23 бібліятэкі, 4 бальніцы, паліклініка, 2 амбулаторыі, 9 фельчарска-акушэрскіх пунктаў.
Дэмаграфія
Насельніцтва раёна складае 19,4 тыс. чалавек, у тым ліку ў гарадскіх умовах пражываюць каля 9 тыс. Усяго налічваецца 152 сельскіх населеных пункта, 7 сельсаветаў: Комсеніцкі, Круглянскі, Кручанскі, Ляснянскі, Рубежскі, Цяцерынскі, Шапялевіцкі.
Транспарт
Праз раён праходзяць аўтадарогі на Магілёў, Талачын, Шклоў і Бялынічы.
Культура
Ёсць музей вырабаў з саломкі і падручных матэрыялаў.
Адпачынак і забавы
Аб’екты вольнага часу Круглянскага раёна
Аб’екты размяшчэння Круглянскага раёна
Аб’екты адпачынку і аздараўлення Круглянскага раёна
Вакольны горад (Гродна)
Вакольны горад — умацаваная гандлёва-рамесніцкая частка сярэдневяковай Горадні. Размяшчаўся на ўзвышшы Новага замку побач са Старым замкам. З XIV ст. вядомы як Гродзенскі Ніжні замак. З поўдня абмежаваны высокім абрывам берага Нёмана, з усходу — глыбокім ярам, які да XVIII ст. амаль цалкам абкружаў Новы замак, пазней засыпаны.
У 1987—1988 гг. А. К. Краўцэвіч даследаваў 40 м кв. у паўднёва-заходняй частцы. Культурны пласт да 3,3 м, светла-шэрага колеру. Амаль на самым мацерыку прасочваюцца сляды пажару. Выяўлены фрагменты керамічнага посуду XII — XIII стст. (у перадмацерыковым пласце — XI ст.), вялікая колькасць прамавугольнай (28х16,5х3,5 см.) і фігурнай плінфы, чатыры фрагменты маёлікавых плітак падлогі і тры фрагменты галаснікоў XII ст. Знаходкі дазваляюць меркаваць пра існаванне ў XII ст. на вакольным горадзе яшчэ адной, Васкрасенскай царквы — помніка Гродзенскай школы дойлідства. Астатнія матэрыялы датуюцца XV—XVIII ст. Частка раскопу прыйшлася на падмурак мураванага будынка XVI ст. Паводле гравюры М. Цюнта (1567—1568 гг.) тут быў «каралеўскі дом».
Сярод знаходак шмат кермічнага посуду, фрагменты фаянсавых талерак, шкляныя бутэлькі, кварты, стопкі, бутлі, слоікі XVII—XIX ст., маёлікавыя міскі і талеркі XVIII ст., шмат аптэчнага посуду ХІХ — ХХ ст. фрагменты гаршковай кафлі XIV—XV і XVI—XVII стст. з зялёнай палівай, паглыбленай выявай шматпялёсткавай разеткі і з дывановым арнаментам, металічныя абутковыя падкоўкі, дужка шпоры XV—XVI ст., цвікі і інш.
Пашпарт грамадзяніна Беларусі
Пашпарт грамадзяніна Рэспублікі Беларусь — дакумент, які выдаецца грамадзянам Рэспублікі Беларусь для ўнутранага карыстання і для ажыццяўлення паездак за мяжу. Да 1 верасня 2021 года ў Беларусі асноўным дакументам, які сведчыў асобу, з’яўляўся пашпарт грамадзяніна Рэспублікі Беларусь узору 1996 года, які дзейнічаў як для ўнутранага карыстання, так і для выезду за мяжу. 1 верасня 2021 года былі ўведзены ў абарачэнне дакументы новага ўзору — ID-картка (для ўнутранага карыстання) і біяметрычны пашпарт (для выезду за мяжу). Пры гэтым атрыманне ID-карткі і біяметрычнага пашпарта не з’яўляецца абавязковым, пашпарт узору 1996 года з’яўляецца дзейным (у тым ліку і для выезду за мяжу) да заканчэння ўказанага ў іх тэрміну. Па стане на лістапад 2021 года ёсць магчымасць выбару, які дакумент атрымліваць — пашпарт узору 1996 года або ID-картку і біяметрычны пашпарт (пры неабходнасці).
Пашпарт выдаецца грамадзянам у любым узросце. Пры дасягненні 14-гадовага узросту кожны грамадзянін мусіць атрымаць пашпарт. Пашпарт выдаецца не болей, чым на 10 гадоў. Раней пашпарт мусілі атрымліваць па дасягненні 16-гадовага ўзросту і па 25, 45, 100 і 125 гадоў выдаўся новы пашпарт. .
Пашпарт узору 1996 года
Дзеючы ўзор пашпарта зацверджаны ў 2010 годзе. У пашпарт узору 1996 гады перыядычна ўносіліся змены. У прыватнасці, у 2000-х гадах была павялічана колькасць старонак (для віз і інш.).
Змешчаная інфармацыя
У пашпарт уносяцца наступныя звесткі аб асобе грамадзяніна:
Тэрмін дзеяння
Пашпарт выдаецца грамадзянам у любым узросце. Пры дасягненні 14-гадовага ўзросту кожны грамадзянін абавязаны атрымаць пашпарт. Тэрмін дзеяння пашпарта — 10 гадоў (раней у пашпартоў грамадзяніна РБ, выдадзеных пасля 45-гадовага ўзросту, тэрмін дзеяння ўказваўся да дасягнення імі 100-гадовага ўзросту. Такія пашпарты сапраўдныя як унутраныя і цяпер, але не заўсёды прыдатныя для выезду за мяжу. Ва ўсіх пашпартоў, якія выдаюцца ў апошнія гады, указаны тэрмін дзеяння на працягу 10 гадоў незалежна ад узросту ўладальніка).
Выдача і абмен пашпарта
Выдача і абмен пашпарта ажыццяўляецца ў сувязі з:
Адзнакі
У пашпарце вырабляюць адзнакі:
Біяметрычны пашпарт узору 2021 года
Узор біяметрычнага пашпарта зацверджаны ў 2021 годзе.
Крымінальна-выканаўчая сістэма
Крымінальна-выканаўчая сістэма — устаноўленыя ў дзяржаве парадак і рэжым выканання крымінальных пакаранняў у форме арышту, абмежавання волі, пазбаўлення волі, пажыццёвага зняволення і смяротнага пакарання, а таксама ўтрымання падследных з моманту заключэння пад варту да суда.
Пашпарт грамадзяніна Беларусі
Біяметрычны пашпарт узору 2021 года
Біяметрычны пашпарт грамадзяніна Рэспублікі Беларусь (далей — біяметрычны пашпарт) — дакумент, які пацвярджае грамадзянства і які сведчыць асобу ўладальніка ў мэтах выезду з Рэспублікі Беларусь і ўезду ў Рэспубліку Беларусь, а таксама знаходжання і пражыванні за межамі Рэспублікі Беларусь.
У біяметрычны пашпарт убудавана інтэгральная мікрасхема (чып), якая змяшчае электронны сродак біяметрычнай ідэнтыфікацыі з персанальнымі дадзенымі ўладальніка біяметрычнага дакумента ў адпаведнасці з патрабаваннямі міжнароднай арганізацыі па грамадзянскай авіяцыі (ICAO)
Пашпарты, якія дзейнічалі на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь да 1 ліпеня 2004 года
Пашпарты, якія дзейнічалі на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь да 1 ліпеня 2004 года :
Вышэйшы манархічны савет
Вышэйшы манархічны савет — руская праваслаўная манархічная арганізацыя ў эміграцыі. Створаная ў мая-чэрвені 1921 у г. Рэйхенгале (Германія). Адыграла прыкметную ролю ў згуртаванні рускага патрыятычнага руху за мяжой. У Савет ўвайшлі такія вядомыя манархісты, як М. Я. Маркаў (старшыня), М. Д. Тальберг, А. М. Масленікаў, А. А. Шырінскі-Шыхматаў, А. У. Свістуноў і інш.
Рэферэндум
Рэферэ́ндум (ад Referendium) — форма непасрэднага волевыяўлення грамадзян, якая выяўляецца ў галасаванні па найбольш значных пытаннях агульнадзяржаўнага, рэгіянальнага або мясцовага маштабу. Рэферэндум — найважнейшы інстытут прамой дэмакратыі. Уяўляе сабой непасрэдную праватворчасць народа. Рэферэндум — гэта адзін са спосабаў ўдзелу грамадскасці ў прыняцці рашэнняў, важных для дзяржавы і для кожнага асобнага грамадзяніна. Прынятае чалавекам рашэнне ўплывае на вынік працэдуры і павінна быць падмацавана дасведчанасцю (інфармаванасцю) па дадзеным пытанні.
Умовы правядзення рэферэндуму і яго працэдура рэгулююцца канстытуцыямі і заканадаўствам адпаведных краін.
Сядзіба Манькоўскіх
Сядзіба Манькоўскіх ці Сядзіба «Мілае» — сядзіба ў аграгарадку Мазалава, Віцебскі раён, Віцебская вобласць. Сядзіба знаходзіцца ў цэнтры вёскі, каля канторы ПМК-29. У цяперашні час будынак належыць Віцебскай епархіі і яго частку займае праваслаўная царква ў імя Іаана Воіна.
Гісторыя
Сядзібу «Мілае» І. Манькоўскі пабудаваў у 1804 годзе. Яна ўключала ў сябе панскі дом, гаспадарчыя пабудовы, млын і парк з вялікай колькасцю дэкаратыўных раслін. Дом меў выгляд прамавугольніка. Перад галоўным фасадам быў фантан, які хутчэй за ўсё напаўняўся вадой з крыніцы.
Першапачатковы выгляд сядзібы не захаваўся. У паслярэвалюцыйныя і ваенныя гады ў будынку размяшчалася сярэдняя школа. У гады Вялікай Айчыннай вайны — паліцэйскі ўчастак. Пасля вайны ў будынку сядзібы размяшчаўся інтэрнат.
У 1990 годзе сядзібны дом быў узяты пад ахову дзяржавы і ўнесены ў спіс помнікаў Віцебскай вобласці.
Крывічанін (часопіс)
«Krywičanin», «Крывіча́нін» — беларускі палітычна-літаратурны часопіс. Выдадзены ў кастрычніку 1918 у Вільні, надрукаваны беларускім варыянтам лацініцы. Рэдактар-выдавец Вацлаў Ластоўскі.
Выйшаў 1 нумар. Часопіс паслужыў правобразам «Крывіча».
Змест
У звароце ад імя рэдакцыі ставілася задача тэарэтычнай распрацоўкі беларускага нацыянальнага пытання і яго папулярызацыі сярод грамадзянства. Увага акцэнтавалася на эканамічным аспекце пазнання Беларусі і духоўнай сферы, у т.л. прыгожага пісьменства і мастацтва; выказвалася думка, «што Беларусь мае ўсе эканамічныя шансы да незалежнага дзяржаўнага будавання...».
Апублікаваў артыкулы «Нацыянальнае пытанне», гістарычны нарыс «Тураўскае княства», статыстычны агляд тэрыторыі і насельніцтва Беларусі ў яе этнаграфічных межах, кароткі аналіз этнічнай сітуацыі на Віленшчыне, мастацкія творы (прытчу Ластоўскага «Прыповесць аб старым мужу і гожай дзеве», ананімную паэму «Энеіда навыварат», апавяданне «Русалкі» З. Бядулі, «Санет» М. Багдановіча і яго пераклад оды Гарацыя («Помнік»). Змясціў аналітычны разбор легенды «Жалезны воўк» пра заснаванне Вільні і нататак пра герб «Пагоня», пра наданне ў 1274 г. на 2-м Ліёнскім саборы імя патронкі Беларусі Праксэдзе-Ефрасінні Полацкай. Апублікаваў інфармацыйны матэрыял пра заснаванне ў Вільні арганізацыі «Сувязі культурна-нацыянальнага адраджэння беларускага народу», пра з'езд каталіцкіх святароў Дзісенскага дэканата. На вокладцы часопіса змешчаны графічны і тэкставы план эвакуацыі з Усхода ад Бярэзіны германскіх акупацыйных войск паводле Брэсцкага міру 1918 г.
Дом Агінскага (Гродна)
Архітэктура
Уяўляў сабой двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак з развітымі рызалітамі ў цэнтры галоўнага і дваровага фасадаў і 4 алькежамі па вуглах. У мураваным першым паверсе знаходзіліся каморы і парадная двухмаршавая лесвіца. Драўляны другі паверх уключаў жылыя пакоі, залы, кухні. Асноўны аб'ём накрыты высокім чатырохсхільным чарапічным дахам. Фасады дома мелі чатырох'яруснае вырашэнне. Ніжні ярус (першы паверх) масіўны, з невялікімі гладкімі прамавугольнымі аконнымі праёмамі, верхні (другі паверх) — больш высокі, ажурны, прарэзаны рытмічным радам шырокіх акон з ліштвамі. Рызаліт на галоўным фасадзе быў завершаны невялікім атыкам, галоўны ўваход быў аформлены стылізаваным порцікам.
Call of Duty 4: Modern Warfare
«Call of Duty 4: Modern Warfare» (з англ. — Кліч абавязку 4: Сучасная вайна) — камп’ютарная гульня ў жанры шутар ад першай асобы, чацвёртая гульня ў серыі «Call of Duty».
Гульня была выпушчаная 5 лістапада 2007 года на трох гульнявых платформах: PC, Xbox 360 і PlayStation 3, а пазней — на платформах Mac, Nintendo DS і Nintendo Wii. З 12 лістапада 2007 года гульня стала даступная для пакупкі праз сеціўны сэрвіс Steam. 5 кастрычніка 2016 года на платформе PlayStation 4 выйшла перавыданне гульні з палепшанай графікай «Call of Duty: Modern Warfare Remastered». 4 лістапада 2016 года было выдадзенае перавыданне на астатнія платформы.
Перадумовы
Рускі нацыяналіст Імран Захаеў марыць захапіць уладу ў Расіі і аднавіць СССР, шляхам далучэння да Расіі тэрыторый былых савецкіх рэспублік. Імран Захаеў арганізоўвае ўзброены пераварот у блізкаўсходняй краіне без назвы, і пакуль увага сусветнай супольнасці адцягнутая на сітуацыю на Блізкім Усходзе, Захаеў ладзіць ў Расіі грамадзянскую вайну.
Падзеі на Блізкім Усходзе
Гульня пачынаецца ў Вялікабрытаніі, на базе «Крэдэнхіл» каля горада Херэфард у 2011 годзе. Сяржант Джон Мак-Тавіш паступае на службу ў 22-і полк SAS, але для гэтага яму неабходна прайсці інструктаж і паласу перашкод пад кіраўніцтвам старшага сяржанта Гаса і капітана Джона Прайса. Пасля таго, як Мак-Тавіш праходзіць інструктаж, полк SAS адпраўляецца ў Берынгаў праліў, дзе знаходзіцца карабель, які кантралюецца расійскімі ўльтранацыяналістамі, у якім, у выніку штурму карабля, выяўляюцца радыеактыўныя рэчывы з маркіроўкай на арабскай мове. Даведацца што канкрэтна знаходзіцца на караблі не ўдаецца, таму што карабель атакуецца, магчыма, расійскай авіяцыяй, і полк SAS вымушаны пакінуць судна. У гэты час блізкаўсходні тэрарыст па імі Халед аль-Асад (менавіта яго спансаваў Імран Захаеў), здзяйсняе пераварот у сваёй краіне і забівае легітымнага прэзідэнта Ясіра аль-Фулані.
Пасля гэтых падзей Злучаныя Штаты Амерыкі здзяйсняюць інтэрвенцыю ў невядомую арабскую краіну. У інтэрвенцыі ўдзельнічае Корпус марской пяхоты ЗША. У корпусе служыць сяржант Пол Джэксан, за якога і гуляе гулец у амерыканскай кампаніі. У ходзе інтэрвенцыі корпус займае тэлецэнтр, з якога меркавана вядзе прамую трансляцыю Халед аль-Асад. Пасля штурму аказваецца, што Асада ў тэлецэнтры няма і ягоная прамова транслюецца ў запісе. Пасля няўдачы, корпус атрымлівае заданне вызваліць танк, які захруснуў у балоце. Па ўратаванні з балота танка, марпехі прабіваюцца на ім праз горад, дзе іх чакае транспартны верталёт, які перакіне салдат у сталіцу дзяржавы для фінальнага наступу. У сталіцы ў ходзе авіяцыйнай атакі корпус марской пяхоты знішчае вялікую групоўку варожых войскаў. Нечакана атрад атрымлівае загад пакінуць горад, бо выведкай было выяўлена, што паблізу ў сталіцы знаходзіцца ядзерная зброя. У ходзе адступлення адзін з верталётаў збіваецца і Пол Джэксан разам са сваім атрадам вырашае выратаваць пілота капітана Пелаа. Ім гэта ўдаецца зрабіць: пілот эвакуяваны і верталёт Джэксана ўзлятае, аднак праз некалькі секунд адбываецца выбух ядзернай бомбы, верталёт падае, Джэксан і тысячы іншых марпехаў гінуць.
Грамадзянская вайна ў Расіі
Паралельна з падзеямі на Блізкім Усходзе адбываецца грамадзянская вайна ў Расіі. У ходзе вайны паміж расійскім урадам і расійскімі ўльтранацыяналістамі ў палон да апошніх трапляе брытанскі шпіён і інфарматар з пазыўным Мікалай. З мэтай вызвалення Мікалая атрад SAS пад кіраўніцтвам Джона Прайса накіроўваецца на Каўказ і сумесна з расійскім урадам вызваляе Мікалая. У ходзе эвакуацыі атрада SAS на верталёце, яго збіваюць дзесьці ў заходняй Расіі. Пасля жорсткай пасадкі атрад запытвае дадатковы верталёт для эвакуацыі, і пакуль новы верталёт прабывае, AC-130 падтрымлівае і затуляе брытанскіх спецназаўцаў да эвакуацыі.
У Азербайджане
Пасля эвакуацыі SAS атрымлівае паведамленні пра тое, што амерыканскія войскі падчас інтэрвенцыі не змаглі знішчыць аль-Асада. Спецназ накіроўваецца ў Азербайджан, дзе раней у Халеда аль-Асада была канспіратыўная кватэра. У ходзе штурму аль-Асада ўдаецца захапіць у палон. Яму на тэлефон паступае званок, на які адказвае капітан Прайс. Пасля адказу Прайс забівае Халеда аль-Асада, тлумачачы гэтае тым, што аль-Асад — нязначная фігура і за ўсім стаіць Імран Захаеў, які і здзейсніў званок.
Прыпяць
Аказваецца, Прайс ведае хто такі Імран Захаеў. Дзеянне гульні пераносіцца ў 1996 год у занядбалы горад Прыпяць, дзе тады яшчэ лейтэнант Прайс пад кіраўніцтвам капітана Мак-Мілана адпраўляецца на аперацыю па ліквідацыі Захаева. Паводле інфармацыі брытанскай выведкі ў Прыпяці Захаеў павінны быў здзейсніць спробу пакупкі ядзернай зброі, чаму Брытанія мусіла перашкодзіць. У ходзе аперацыі Прайс страляе Захаеву ў руку, а капітан Мак-Мілан атрымлівае раненне ў нагу. Затым, Прайс сумесна з параненым Мак-Міланам паспяхова эвакуюецца з Прыпяці.