cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рута
Пачынаецца каля вёскі Рутка 1 Навагрудскага раёна, цячэ ў межах Навагрудскага ўзвышша праз гарадскі пасёлак Карэлічы, упадае ў раку Сэрвач за 2,5 км на паўднёвы ўсход ад яго. У Карэлічах на рацэ створана сажалка (плошча 0,53 км²).
Парасля
Парасля́ (, Поросля) — былы пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіў у склад Варатынскага сельсавета.
Ліквідаваны ў 2018 годзе.
Пасека (Варатынскі сельсавет)
Па́сека (, Пасека) — пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Варатынскага сельсавета.
Міронава (Бабруйскі раён)
Міро́нава (, Мироново) — пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Варатынскага сельсавета.
Баравыя (Відзаўскі сельсавет)
Баравы́я (, Боровые) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Казянскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (2116001—2117000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2116001—2117000)
Затон (Светлагорскі раён)
Зато́н (, Затон) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Баравікоўскага сельсавета.
У 1926—1927 гадах цэнтр Затонскага сельсавета.
Сэрвач (прыток Нёмана)
Сэрвач  — рака ў Беларусі, левы прыток Нёмана на тэрыторыі Баранавіцкага (пачынаецца каля вёскі Сялявічы), Карэліцкага і Навагрудскага раёнаў.
Асноўныя прытокі — Пятухоўка, Карчоўка, Нёўда, Рута (злева).
Назва
Назва Сэрвач балцка-літоўскага паходжання, складаецца з дзвюх асноў.
Першая аснова Serv- таксама ў літоўскіх гідронімах Servas, Servelis (назвы азёраў), Sarva (назва ракі). Ён звязаны з літоўскім serventi «паціху цекці, струменіць», далей да індаеўрапейскага *sreu- "цекці, *sreṷo- «плынь».
Другая аснова назвы Сэрвач тая ж, што і ў назвах Нарач, Іслач і падобных, — Ak-. Яна звязаная з лат. aka «калодзеж», літ. aka(s) «палонка ў лёдзе», лат. akata «вір у рацэ; вочка ў балоце; палонка ў лёдзе». Такая семантыка развілася са значэння «вока» (індаеўрапейскае *okṷ(e)s-) : вока > палонка, калодзеж, бачажына > вада, рака.
У двухасноўных гідронімах тыпу Іслач ці Нарач ak- займае тую ж другую пазіцыю, якую ў іншых выпадках займаюць балцкае up- / ap- (літ. upė, пруск. ape «рака») або яцвяжскае -da (ад яцвяжскага *udā «вада, рака»)  — як у гідронімах Жукопа або Ясельда.
Назву Сэрвач можна перадаць як «Рака, што струменіць».
Апісанне
Даўжыня ракі 63 км. Сярэднегадавы расход вады ў вусці 4,8 м³/с. Плошча вадазбору 770 км².
Даліна ў вярхоўі шырынёй 0,3—0,5 км, у сярэднім цячэнні 1—1,5 км. Пойма двухбаковая, забалочаная або лугавая, пераразаюць меліярацыйнымі каналамі, у вярхоўі шырынёй 50—100 м, у сярэднім цячэнні 400—600 м, у вусці 2—1 км. Рэчышча звілістае, у ніжнім цячэнні каналізаванае; у вярхоўі рака зарэгулявана вадасховішчам Кутаўшчына. Берагі супясчаныя, радзей тарфяністыя, часцей крутыя.
Найвышэйшы ўзровень разводдзя ў пачатку дэкады сакавіка, сярэдняе перавышэнне ўзроўню вады каля вёскі Беразавец дасягае 2 м.
На беразе ракі археалагічныя помнікі — каля вёскі Панямонь паселішчы першабытных людзей 4—2-га тысячагоддзяў да н.э., у гарадскім пасёлку Гарадзішча і каля вёскі Сёгда гарадзішча IX—XIII ст. Каля вёскі Карчоўка помнік садова-паркавага мастацтва — Туганавіцкі парк (XVIII ст.), каля парку валун — Камень філарэтаў.
Святое (возера, Салігорскі раён)
Свято́е — возера ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці, за 8 км на паўднёвы ўсход ад горада Салігорск, за 1,8 км на поўдзень ад вёскі Саковічы, ва ўрочышчы Святаазёрскі Мох. Адносіцца да басейна ракі Случ.
Плошча паверхні 0,027 км², даўжыня 0,2 км, найбольшая шырыня 0,17 км. Максімальная глыбіня 9,3 м, сярэдняя 5,27 м. Даўжыня берагавой лініі 0,51 км. Аб’ём вады 0,14 млн м³.
Возера акружана вузкай, месцамі забалочанай поймай, да якой на ўсходзе і паўднёвым усходзе прылягае вялікі луг, які парос хмызняком. Берагі пясчаныя, нізкія, пад хмызняком і рэдкалессем. Зарастае ўмерана.
Аляксандраўка (Светлагорскі раён)
Алякса́ндраўка (, Александровка) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Баравікоўскага сельсавета.
Барсукі (Браслаўскі раён)
Барсукі́ (, Барсуки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Казянскага сельсавета.
Стары Двор (Бабруйскі раён)
Стары́ Двор (, Старый Двор) — пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Варатынскага сельсавета.
Баркаўшчына
Ба́ркаўшчына (, Барковщина) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Дрысвяцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1938 годзе вёска Браслаўскага павета Віленскага ваяводства.
Прыстарань
Пры́старань (, Присторонь) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Баравікоўскага сельсавета.
Астроўскі сельсавет (Нясвіжскі раён)
Астро́ўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска) Астроўкі.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Нясвіжскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Мінскай вобласці. 28 мая 2013 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Гарадзейскага сельсавета.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 881 чалавек, з іх 89,8 % — беларусы, 6,4 % — рускія, 2,8 % — палякі.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 8 населеных пунктаў: аграгарадок Астроўкі, вёскі Краснагоркі, Макашы, Малінаўка, Новіны, Прасці, Стаўпішчы, Янчыцы.
Бержанішкі
Бержані́шкі (, Берженишки) — былы хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіў у склад Відзаўскага сельсавета.
Гісторыя
Хутар Бержанішкі ліквідаваны ў 2011 годзе.
Брожа (пасёлак)
Бро́жа (, Брожа) — пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Брожскага сельсавета.
Геаграфія
Ландшафт мясцовасці плоскі з хваёвымі і шыракаліста-хваёвымі лясамі. Тэрыторыя знаходзіцца ў межах Бабруйскай раўніны ўсходняй Перадпалескай правінцыі. Клімат цёплы, умерана вільготны. Сярэдняя тэмпература студзеня −6,5 °C, ліпеня +18 °C. Сярэднегадавая норма ападкаў складае каля 600 мм, у сярэднім выпадае 586 мм ападкаў у год. Вегетацыйны перыяд доўжыцца 193 дні. Пераважаюць вятры заходніх і паўднёва-заходніх напрамкаў. Прыпяцкі артэзіянскі басейн. За 3,5 км на паўночны ўсход ад вёскі радовішча пяскоў (перспектыўныя запасы 8,2 млн м³).
Гісторыя
На пачатку 20 ст. — сяло, цэнтр Брожскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні, 22 жыхары, дзейнічаюць валасное праўленне, народнае вучылішча, царква, крама, хлебазапасны магазін, лясніцтва (загадчык Міхаіл Мікалаевіч Кошалеў, 1903 год). У 1916 годзе заснаваны лесапільны завод і чыгуначная станцыя «Брожа». У 1917 годзе 12 двароў, 74 жыхары, на чыгуначнай станцыі 3 двары, 24 жыхары.
У час грамадзянскай вайны і замежнай інтэрвенцыі дзейнічаў валасны рэвалюцыйны камітэт. У 1923 годзе дзейнічаюць працоўная школа 1-й ступені (89 вучняў, пры школе бібліятэка), хата-чытальня, аддзяленне сувязі (загадчык Іван Фёдаравіч Грынь з 1923 да 1936 і з 1944 да 1956 гадоў), у лесе працуе смалакурня. З 20.08.1924 года да 20.02.1938 года цэнтр Брожскага сельсавета. Паводле перапісу 1926 года — сяло Брожа, 11 двароў, 38 жыхароў. У 1928 годзе арганізаваны калгас «Чырвоны Кастрычнік».
У час Вялікай Айчыннай вайны са жніўня 1941 года да чэрвеня 1942 года ў пасёлку дзейнічала падпольная антыфашысцкая група, у якую ўваходзіла больш за 10 чалавек (кіраўнік В. А. Шчэрбіч). Падпольшчыкі мелі радыёпрыёмнік, прымалі і распаўсюджвалі сярод насельніцтва зводкі Савінфармбюро, псавалі ваенную тэхніку, у студзені 1942 года вывелі са строю майстэрню. Калі нямецкія акупацыйныя ўлады напалі на след групы, падпольшчыкі пайшлі ў партызаны. У час вайны партызаны разграмілі гарнізон, які размяшчаўся ў пасёлку. 6 снежня 1942 года акупанты расстралялі 9 мірных жыхароў пасёлка і разрабавалі іх маёмасць. У баях каля пасёлка загінулі 380 савецкіх воінаў (пахаваны ў брацкай магіле).
З 16.07.1954 года пасёлак Брожа — цэнтр Брожскага сельсавета Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці. У 1980 годзе ў Брожы створаны Бабруйскі лясны гадавальнік для вырошчвання сеянцаў і саджанцаў. У 1986 годзе — 196 гаспадарак, цэнтр саўгаса «імя Ленінскага камсамола», працуюць рамонтная майстэрня, лесапільня, хлебапякарня, лесаўчастак Бабруйскага леспрамгаса, чыгуначная станцыя, лясніцтва, сярэдняя школа, краязнаўчы музей, дзіцячы сад-яслі, клуб-бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленні ашчаднага банка і сувязі, аўтаматычная тэлефонная станцыя, аптэка, сталовая, 4 магазіны, камбінат бытавога абслугоўвання насельніцтва.
Брожскі двор і фальварак
Паводле інвентара 1639 года сядзіба складалася з панскага двара і фальварка.
Двор, абнесены астрогам, меў двое варот: галоўныя, уязныя, з форткай і з залай наверсе, і тыльныя, з веснічкамі. На тэрыторыі двара было 6 жылых дамоў, склеп, стайня і два свірны. Першы, галоўны «вялікі доўгі» дом складаўся з жылога і гаспадарчага карпусоў, злучаных дашчаным пераходам. У доме было 6 печаў, 25 вокнаў. Печы ў доме аздоблены зялёнай кафляй, коміны мураваныя. Другі дом трохпавярховы з ганкам, у доме 15 вакон, 2 мураваных коміны, 3 печы аздобленых зялёнай кафляй. Трэці дом з ганкам з печамі, комінамі, 8 вакон. Чацвёрты дом з комінамі, печамі, 7 вакон. Пяты дом пры ўязных варотах меў комін, печ, аздобленую простай кафляй, 1 акно ў жылой частцы, пры доме знаходзілася пякарня для выпечкі хлеба. Кухня з ганкам. 2 свірны, адзін з ганкам, другі без, абодва на падклеццях, 4 дзверы, збудаванні крыты дранкай, двор агароджаны. Шосты дом за варотамі, пры дарозе дагумна. У доме 7 вакон, печы, аздобленыя простай кафляй, з комінамі. Пад адным дахам з домам знаходзіўся бровар, дах крыты дранкай. Пякарня з саладоўняй мае простую печ, 3 акна, дах крыты дранкай.
Двор, разам з фальваркам, займаў тэрыторыю больш за 200 гектараў. Дворныя сенажаці займалі тэрыторыю больш за 1500 гектараў і знаходзіліся ў Алышыне паміж рэкамі Продзвінка і Бярэзіна, у Глядзе за рэчкай Продзвінка, у Дуброве Тажылаўскай, Хусне, Валоцы, Падошнічах, Бардзінцы, у Перавалоцы за ракой Бярэзіна.
Спіс агароднікаў Брожскага двара станам на 1639 год У абавязкі агароднікаў уваходзіла апрацоўка зямлі, выкананне пры неабходнасці рамесніцкіх работ (бондарства,цяслярства і іншыя), дастаўка лістоў ад двара.
Ахвяры палітычных рэпрэсій
Корзун Віктар Іосіфавіч, нарадзіўся ў 1904 годзе, грузчык Брожскага леспрамгаса. Рэпрэсіраваны 16.12.1937 года, асуджаны 23.04.1938 года. Расстраляны. Рэабілітаваны 24.05.1961 года.
Северны Рыгор Усцінавіч, нарадзіўся ў 1903 годзе, лесаруб Брожскага леспрамгаса. Рэпрэсіраваны 18.07.1937 года, асуджаны на 10 гадоў. Рэабілітаваны 19.11.1965 года.
Гістарычныя помнікі
Брацкая магіла савецкіх воінаў знаходзіцца на могілках. Пахаваны 380 воінаў, якія загінулі ў баях ці памерлі ад ран у ваенна-палявым шпіталі ў 1944—1945 гадах. У 1975 годзе на магіле пастаўлены абеліск.
Мемарыяльная дошка падпольшчыкам на будынку выканкама сельсавета. Устаноўлена ў 1977 годзе ў памяць аб дзейнасці ў пасёлку ў Вялікую Айчынную вайну групы Бабруйскага камуністычнага падполля.
Пажыхар
Пажы́хар (, Пожихар) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Асташкавіцкага сельсавета.
Гісторыя
1910 годзе заснавана першае паселішча Пажыхарскіх хутароў. З 1939 вёска Пажыхар. Да 30 ліпеня 1970 года вёска ўваходзіла ў склад Чкалаўскага сельсавета Калінкавіцкага раёна, да 20 снежня 2008 года — у склад Баравікоўскага сельсавета.
Брожа (пасёлак)
Гісторыя адукацыі
Гісторыя мясцовай адукацыі бярэ пачатак у 1865 годзе з адкрыцця народнага вучылішча. Палітычная нестабільнасць ў губернях Паўночна-Заходняга краю ў 1863 годзе прымусіла урад больш актыўна дзейнічаць у кірунку русіфікацыі мясцовага насельніцтва і павелічэння ўплыву праваслаўя. Былі распрацаваны агульныя праграмы для аднакласных народных вучылішч, а таксама створаны дырэкцыі народных вучылішч, якія займаліся пытаннямі пачатковай адукацыі.
Асноўнымі прадметамі былі: закон Божы (кароткі катэхізіс і свяшчэнная гісторыя); руская мова, чытанне і пісьмо па кнігах грамадзянскай і царкоўнай граматы; першыя 4 дзеянні арыфметыкі; царкоўныя спевы. Усе прадметы павінны былі выкладацца па падручніках, зацверджаных Міністэрствам народнай асветы ці Духоўным ведамствам. Ужыванне беларускай мовы было цалкам забаронена, дзецям рымска-каталіцкага набажэнства закон Божы павінен быў выкладацца «на местном наречии».
Настаўнікі Брожскага народнага вучылішча канца 19 — пачатку 20 ст. Сярод настаўнікаў і выпускнікоў школы многа выдатных асоб - Васількова Юлія Вікенцьеўна, нарадзілася ў 1897 годзе. Працавала настаўніцай Брожскай сямігадовай школы. Ганаровае званне Заслужаны настаўнік БССР прысвоена ў 1949 годзе. Памерла ў 1973 годзе.
Тоўсцік Настасся Палікарпаўна, нарадзілася ў 1922 годзе ў вёсцы Брожа. У 1941 годзе скончыла Магілёўскае педагагічнае вучылішча. У 1944—1977 гадах настаўніца пачатковых класаў Брожскай сярэдняй школы. Ганаровае званне Заслужаны настаўнік БССР прысвоена ў 1968 годзе.
Болбас Максім Фёдаравіч
Доктар эканамічных навук (1984), прафесар (1985).
Нарадзіўся 01.07.1918 года ў вёсцы Слабодка. З 1934 года на педагагічнай рабоце ў Клічаўскім раёне, Камчацкай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну быў членам Брожскага падполля, потым стаў партызанам атрада імя Кірава 37-й брыгады імя Пархоменкі. Удзельнічаў у адзінаццаці баях па разгроме фашысцкіх гарнізонаў, падарваў чатыры аўтамашыны з салдатамі, двойчы быў паранены. З 1944 года працуе дырэктарам школ у былой Баранавіцкай вобласці. У 1948 годзе скончыў БДУ. Працуе выкладчыкам Бабруйскага педагагічнага вучылішча, Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі, старшым навуковым супрацоўнікам Інстытута эканомікі Акадэміі навук Беларусі. З 1968 года ў Брэсцкім інжынерна-будаўнічым інстытуце.
Даследаваў эканамічную гісторыю Беларусі, гісторыю прамысловасці ў дарэвалюцыйны перыяд. Аўтар прац "Развіццё прамысловасці ў Беларусі (1795 - 1861 г.г.)" (1966), "Прамысловасць Беларусі, 1860 - 1900" (1978), "Прамысловасць дарэвалюцыйнай Беларусі" (1988).
Памёр 01.04.1997 года.
Сацыяльная інфраструктура
У пасёлку працуюць сярэдняя школа, дзіцячы сад-яслі, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленні паштовай сувязі і АСБ «Беларусбанк», клуб-бібліятэка. Пры сельскім клубе-бібліятэцы дзейнічае 4 гурткі:
Нёўда (рака)
Нёўда, Нявода, Палужанка — рака ў Навагрудскім і Карэліцкім раёнах Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Сэрвач (басейн р. Нёман). Даўжыня 39 км. Плошча вадазбору 240 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці каля 1,7 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,4 ‰.
Назва
Назва Нёўды мае балцка-яцвяжскае паходжанне. Пра гэта сведчыць элемент -da у назве, які пайшоў ад яцвяжскага *udā «вада; рака».
Яцвяжскае *udā роднаснае балцкай гідранімічнай аснове Ud- : Vad- : Ved-, што роднасная з лат. ūdens, пруск. (w)undan, літ. vanduo «вада». Варыянты гэтай асновы ў балцкіх назвах такіх рэк, як літоўскія Vedega, Vadaktis, Ūdara, пасожская Удага, падняпроўская Ведаса і пад. У прусаў вядомы гідронім Asege-wad «Яршовае возера».
Апроч Нёўды, другая аснова -da і ў рачных назвах Ясельда, Грыўда, Сёгда, Саколда, Голда. Гэтыя назвы паказваюць арэал менш-больш паміж Навагрудкам на ўсходзе, Беластокам на захадзе і Івацэвічамі на поўдні. У гэтым арэале таксама сканцэнтраваныя гідронімы яцвяжскага паходжання: Свіцязь, Сіпа, Зэльва, *Zeita (> Zietela > Дзятлава), у якіх бачны пераход усходнябалцкага š, ž у заходнябалцкае s, z.
Магчыма, форму, блізкую да Ne-ud-, раней мела рака (польск. Niewodnica), што ўцякае ў Нараў каля Беластока, недалёка ад Саколды і Голды. Назва Нёўда мела такое ж значэнне, што і гідронімы тыпу Нецеч,, Сухадроўка: непаўнаводная рэчка, што ў цяплейшую пару года высыхае, «не цячэ».
Гідраграфія
Пачынаецца каля вёскі Нёўда Навагрудскага раёна, цячэ ў межах Навагрудскага ўзвышша па ўзгорыстай мясцовасці, перасечанай глыбокімі лагчынамі і ярамі.
Уцякае ў раку Сэрвач на поўначы ад вёскі Беразавец Карэліцкага раёна. Даліна пераважна трапецападобная, шырыня 2—3 км, са стромкімі схіламі вышынёй да 30 м. Пойма роўная, месцамі забалочаная, пад хмызняком, шырыня 100—150 м.
Рэчышча моцна звілістае, ад вёскі Аколіца да вусця каналізаванае. Прымае сцёк з меліярацыйных каналаў. Асноўныя прытокі — Крамаўка (злева), Зямчатка (справа).
Белы Засценак
Бе́лы Засце́нак (, Белый Застенок) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Самараж
Самара́ж (, Самораж) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Баравікоўскага сельсавета.
Хвойня (возера)
Хвойня — возера ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці, за 12 км на захад ад горада Салігорск, за 3 км на поўнач ад вёскі Плянта, на паўночнай ускраіне балотнага масіву. Адносіцца да басейна ракі Случ.
З-за меліярацыйных прац моцна змялела, зарастае. Плошча возера і яго параметры істотна залежаць ад сезона года.
Бікішкі
Бі́кішкі (, Бикишки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Зіневічы
Зіневічы — возера ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці, за 14 км на захад ад горада Салігорск, за 1,5 км на захад ад вёскі Плянта, на заходняй ускраіне балотнага масіву. Адносіцца да басейна ракі Морач.
Селішчы (Баравікоўскі сельсавет)
Се́лішчы (, Селищи) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Баравікоўскага сельсавета.
Зіневічы
Даўжыня 0,16 км, найбольшая шырыня 0,14 км. Даўжыня берагавой лініі 0,5 км.
Селішчы (Баравікоўскі сельсавет)
У 1926—1927 гадах цэнтр Селішчанскага сельсавета.
Зіневічы
За 3,2 км на паўночны ўсход знаходзіцца возера Хвойня.
Рэмез звычайны
Звычайны рэмез (Remiz pendulinus) — невялікая птушка сямейства.
Апісанне
Даўжыня цела 10—11 см, размах крылаў 16—17,5 см, маса 8—11 г. Крыху меншы за вялікую сініцу. Верх галавы белы з рознымі адценнямі ржавага колеру, бакі галавы чорныя. Пярэдняя частка спіны каштанавая, задняя — вохрыстая, брушка белаватае. Маладыя шараватыя, без чорнай плямы на баках галавы, часам верх цела рыжаваты. Песня — ціхі шчэбет.
Пашырэнне
Арэал у Еўропе разарваны: Пірэнейскі паўвостраў і ад Бельгіі, Германіі і Італіі праз Паўднёвую, Цэнтральную і Усходнюю Еўропу, Малую Азію, Цэнтральную і Усходнюю Азію да Манголіі і поўдня Ірана. Ізалявана сустракаецца ў Кітаі, Карэі і Японіі. На поўначы арэала пералётны, на поўні — аселы. Тэрыторыя Беларусі ўваходзіць у гнездавальны арэал віду, рэдкі гнездавальны пералётны від.
Насяляе вільготныя і прырэчныя лугі, дэльты і эстуарыі, ставы і неглыбокія азёры з дрэвамі па берагах, балоты. Месцы пражывання: густыя вербнякі па берагах рэк і старыц, поймавыя забалочаныя лугі з асобнымі дрэвамі каля вады.
Асаблівасці біялогіі
Прылёт у другой палове красавіка. Гнёзды размяшчаюцца не бліжэй за 200 м адно ад другога на бакавых галінках вярбы, звіслых над вадой, радзей на дубах, бярозах, вольхах на вышыні 2—4 м ад паверхні вады. Яны па-майстэрску звіты з лубу вербаў і пуху іх суквеццяў, збоку нагадваюць невялікую рукавіцу з незакончаным вялікім пальцам, маюць адну, вельмі рэдка дзве адтуліны — ляткі. Побач з асноўным гняздом будуецца дадатковае, у якім птушкі адпачываюць, начуюць. Як правіла, дадатковае гняздо няскончанае, нагадвае прыгожую «калыску». У кладцы 5—7 белых яек велічынёй 16,6×10,6 мм. Яйкі ў гняздзе перакладзены раслінным пухам і таму не разбіваюцца пры моцным хістанні галін ад ветру. Збудаванне гнёздаў і кладка заканчваюцца ў маі, вылет птушанят у першай дэкадзе чэрвеня.
Каменешарка
Каменешарка (Arenaria interpres) — птушка сямейства бакасавых.
Апісанне
Даўжыня цела 21-25 см, размах крылаў 43-50 см. У шлюбным уборы шматкаляровая, іржава-чорна-белая, адносна нядоўгая, вострая дзюба і кароткія жоўта-аранжавыя ногі. У негнездавы час і маладыя цёмна-шэра-карычневыя з белым сподам цела і горлам. У палёце ў абодвух уборах вельмі характэрныя плямы зверху на спіне. Пры пошуках ежы пераварочвае каменчыкі (адсюль назва).
Пашырэнне
Арэал — паўночныя ўзбярэжжы Галарктыкі. Насяляе камяністыя марскія ўзбярэжжы, у некаторых раёнах сухую, камяністую тундру. Пад час пералётаў і на зімоўцы — галоўным чынам марскія ўзбярэжжы (таксама пясчаныя і з воднымі раслінамі).
Пералётная. Месца зімовак: Заходняя і Паўднёвая Еўропа, Паўднёва-Усходняя Азія (ад Індыі), паўночна-ўсходняе і заходняе ўзбярэжжы Афрыкі, Аўстралія, Новая Зеландыя, поўнач Паўночнай Амерыкі, Цэнтральная і Паўднёвая Амерыка, астравы Атлантычнага і Ціхага акіянаў. На Беларусі вельмі рэдкі залётны пад час міграцый від.
Асаблівасці біялогіі
Гняздо ладзіць на адкрытым месцы ў неглыбокай ямцы, без высцілкі або скупа высланай лішайнікамі з прымессю некалькіх травінак, лістоў і кавалкаў кары са сплаўляемых хваёвых дрэў.
Яйкі звычайна 4 (часам 3-5), авальныя або грушападобныя, светла-аліўкава-зялёныя альбо карычневыя з глыбокімі шэрымі плямамі і буравата-чорнымі паверхневымі.
Біцюны
Біцю́ны (, Битюны) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Элегія (значэнні)
Элегія:
Хутар (Светлагорскі раён)
Ху́тар (, Хутор) — аграгарадок у Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Баравікоўскага сельсавета.
Гісторыя
Вёска вызвалена 22 лістапада 1943 года ў ходзе Гомельска-Рэчыцкай наступальнай аперацыі падраздзяленнямі 37-й гвардзейскай Рэчыцкай стралковай дывізіі 65-й арміі Беларускага фронту, дзякуючы масту праз р. Сведзь, які пабудавалі партызаны
Гарады Азербайджана
Спіс гарадоў Азербайджана паводле колькасці насельніцтва. У спіс уключаны гарады з насельніцтвам не менш за 50.000 чалавек станам на 1 студзеня 2012. Колькасць насельніцтва даецца ў адпаведным названым горадзе без уліку паселішч-прыгарадаў.
Сялец (возера)
Сяле́ц — возера ў Любанскім раёне Мінскай вобласці, за 25 км на паўднёвы ўсход ад горада Любань, за 1 км на ўсход ад пасёлка Жалы. Адносіцца да басейна ракі Арэса.
Плошча паверхні 0,12 км², даўжыня 0,45 км, шырыня 0,36 км. Даўжыня берагавой лініі 1,2 км. Берагі пясчаныя, нізкія, параслі хмызняком. На поўначы і паўднёвым захадзе злучана з каналам Восьмы "Г" і праз яго з размешчанымі навокал вялікімі сістэмамі меліярацыйных каналаў. Зарастае істотна.
У возеры водзяцца карась, лінь, акунь, плотка, лешч, шчупак і іншыя віды рыб.
Туркоўская Слабада
Турко́ўская Слабада́ (, Турковская Слобода) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Варатынскага сельсавета.
Гісторыя
У 1744 годзе згадваецца як Туркоўская Слабада (інакш - Сенякі) ў складзе маёнтка Туркі ва ўласнасці ў Скарынаў у Рэчыцкім павеце ВКЛ.
Андраш I
А́ндраш I Бе́лы, або Като́лік (I. András Fehér, I. Endre; каля 1015 — снежань 1060, Зірц) — кароль Венгрыі з дынастыі Арпадаў. Правёў пятнаццаць гадоў у выгнанні і ўзышоў на прастол падчас буйнога паўстання венграў-язычнікаў. Умацаваў пазіцыі хрысціянства ў Венгрыі і паспяхова абараніў яе незалежнасць ад Свяшчэннай Рымскай імперыі. Спрабаваў забяспечыць перадачу прастола свайму сыну Шоламану, у выніку чаго ўступіў у канфлікт з братам Белам. У 1060 годзе Бела зрынуў Андраша. Падчас вырашальнай бітвы Андраш атрымаў цяжкія раны і памёр да каранацыі свайго брата.
Дзяцінства ( каля 1015 — 1031 )
Сярэдневяковыя крыніцы даюць супярэчлівыя звесткі пра бацькоў Андраша і яго двух братоў, Левентэ і Белы. Да прыкладу, «Хроніка Заграба» і «Жыццяпіс Святога Герарда» гавораць, што іх бацькам быў Вазул (Васіль), унук Такшаня, вялікага князя венгерскага. Паводле іншых хронік, тры князі былі сынамі брата Вазула, Ласла Лысага. Сучасныя гісторыкі адпрэчваюць апошнюю версію і згаджаюцца з тым, што Андраш і яго браты былі сынамі Вазула. Illuminated Chronicle і іншыя сярэдневяковыя крыніцы пішуць пра адносіны Вазула з «нейкай дзяўчынай» з роду Татань, якая нарадзіла яму сыноў, хоць шлюб аформлены не быў. Паводле слоў гісторыка Дзьюлы Крыста, Андраш быў другім сярод трох сыноў Вазула. Ён піша, што Андраш нарадзіўся каля 1015 года.
У выгнанні (1031—1046)
Паводле сярэдневяковых хронік, Вазул быў аслеплены ў часы валадарання свайго стрыечнага брата, караля Іштвана I — першага хрысціянскага кіраўніка Венгрыі — пасля смерці ў 1031 годзе яго адзінага сына Эмерыка. Annales Altahenses піша, што кароль загадаў знявечыць Вазула як галоўнага прэтэндэнта на прастол, каб забяспечыць мірны пераход у спадчыну ўлады да свайго пляменніка Пятра Арсеола. Тая ж крыніца дадае, што пасля гэтага Іштван I выгнаў траіх сыноў Вазула з краіны. Паводле іншых звестак, кароль хацеў выратаваць жыцці маладых князёў ад сваіх ворагаў пры каралеўскім двары і таму арганізаваў іх хуткі ад’езд з Венгрыі.
" Яго ўласны сын памёр пры жыцці бацькі, і, не маючы іншых сыноў, Іштван наблізіў і прызначыў сваім спадчыннікам пляменніка Пятра Арсеола. Яго сваяк [Вазул] не пагадзіўся з гэтым; быўшы аслепленым па загадзе Іштвана, ён, хоць і быў больш годны прастола, адправіў сваіх юных сыноў у выгнанне."
- - Annales Altahenses .
Выгнаныя з Венгрыі Андраш і яго браты пасяліліся пры двары герцага Ольдржыха Багемскага. Тут яны сустрэлі караля Мешку II, якога таксама прынялі ў Багеміі пасля выгнання з Польшчы. У 1032 годзе польскі манарх вярнуў сабе карону пры дапамозе чэшскай войска. Андраш, Бела і Левентэ, «якія жылі ў беднаце», у Багеміі, адправіліся ўслед за Мешкам II у Польшчу, дзе іх прынялі іх «з ласкай і з гонарам». Пасля малодшы з братоў, Бела, ажаніўся з Рыксай, дачкой Мешкі II, Андраш і Левентэ вырашылі пакінуць Польшчу, паколькі яны «адчувалі, што яны будуць жыць у Польшчы ў цені свайго брата».
Венгерскія хронікі захавалі гісторыю, поўную казачных і анахранічных дэталяў наступных тулянняў двух братоў. Так, яны распавядаюць, што Андраш і Левентэ былі захоплены ў палон полаўцамі (куманамі), але апошнія перасяліліся ў Еўропу толькі ў 1050-я гады. Сутыкнуўшыся з вялікімі цяжкасцямі, Андраш і Левентэ ў канцы 1030-х гадоў знайшлі прытулак пры двары Яраслава Мудрага, вялікага князя кіеўскага. Вялікі князь выдаў за Андраша сваю дачку Анастасію. Крыста піша, што Андраш, які да таго часу заставаўся язычнікам, з нагоды вяселля быў хрышчоны.
"Атрымаўшы дазвол ад [польскага манарха, Андраш і Левентэ] пакінулі свайго брата Белу і адбылі да караля Ладамерыі, які не прыняў іх. Паколькі ў іх не было, дзе схіліць галаву, яны пайшлі адтуль да [полаўцаў]. Тыя палічылі іх разведчыкамі, якія прыйшлі выглядзець іх зямлю, і калі б палонны венгр не пазнаў іх, полаўцы, вядома, расправіліся б з братамі, але замест гэтага яны трымалі іх у палоне на працягу некаторага часу. Затым яны адправіліся адтуль у Русь."
- - Illuminated Chronicle .
Вяртанне ў Венгрыю (1046)
Да гэтага ж часу кароль Пётр Арсеола, які змяніў Іштвана I на прастоле ў 1038 годзе, адштурхнуў ад сябе многіх прадстаўнікоў знаці і духавенства, асабліва калі ў 1045 годзе ён урачыста прызнаў сюзерэнітэт імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Генрыха III. У адпаведнасці з Illuminated Chronicle, незадаволеныя вяльможы, «бачачы пакуты свайго народа», сабраліся ў Чанадзе і вырашылі паслаць ганцоў да Андраша і Левентэ ў Кіеў, каб пераканаць іх вярнуцца ў Венгрыю. Асцерагаючыся, што гэта пастка, браты пагадзіліся вярнуцца на радзіму, толькі калі адпраўлены імі ганец пацвердзіў, што венгры гатовыя да паўстання супраць караля. Да таго часу, калі браты вырашылі вярнуцца, у Венгрыі ўспыхнула. Андраш і Левентэ сустрэліся з мяцежнікамі ў Абаўйвары. Хронікі распавядаюць, што язычнікі заклікалі князёў «дазволіць усяму народу жыць па язычніцкіх абрадах, забіць біскупаў і духавенства, знішчыць цэрквы, скінуць з сябе хрысціянскую веру і ўшаноўваць ідалаў». Браты пагадзіліся выканаць гэтыя патрабаванні ў выпадку поспеху паўстання, паколькі ў адваротным выпадку "яны не сталі б змагацца за іх супраць караля Пятра.
У Annales Altahenses гаворыцца, што Андраш «жорстка лютаваў супраць паствы Святой Царквы». Тым не менш, біскуп Герард Венгерскі і чацвёра іншых прэлатаў былі гатовыя далучыцца да яго, але язычнікі захапілі і забілі траіх з іх (уключаючы Герарда) у Будзе. Кароль Пётр вырашыў бегчы з Венгрыі ў Аўстрыю. Аднак пасланцы Андраша зманам вымусілі яго вярнуцца, не дасягнуўшы межы, паланілі яго і асляпілі.
Каранацыя (1046)
Большасць венгерскай знаці і духавенства выступалі супраць аднаўлення язычніцтва. Таму яны аддалі перавагу набожнаму хрысціяніну Андрашу, а не яго брату-язычніку Левентэ, хоць (паводле звестак Крыста і Штайнхюбеля) менавіта апошні быў старэйшым з трох сыноў Вазула. Венгерскія летапісы пішуць, што Левентэ, які памёр неўзабаве пасля поспеху паўстання, не пярэчыў супраць узыходжання брата на прастол. У выніку трое біскупаў, якія засталіся ў жывых пасля паўстання, каранавалі Андраша ў Секешфехервары ўвосень 1046 года ці ў 1047 годзе. Андраш I неўзабаве пасля гэтага разарваў сувязі са сваімі прыхільнікамі-язычнікамі, аднавіў хрысціянства і абвясціў язычніцкія абрады па-за законам. Паводле Коштальніка, мянушкі Андраша I — Белы і Каталік — звязаны менавіта з гэтымі падзеямі.
- - Illuminated Chronicle
Войны са Свяшчэннай Рымскай імперыяй (1046—1053)
Герман Райхенау распавядае, што Андраш «адправіў пасланцаў са сціплымі дарамі» да імператара Генрыха III, прапанаваўшы яму «штогадовую даніну і верную службу», калі імператар прызнае яго каралём венграў. Андраш I таксама ўгаварыў у 1048 годзе свайго брата Белу вярнуцца з Польшчы ў Венгрыю, а таксама перадаў яму ў кіраванне у якасці герцага траціну каралеўства. Ва ўладанні Белы ўвайшлі дзве вобласці вакол Нітры і Біхарыі.
Першыя сутыкненні на мяжы паміж Венгрыяй і Свяшчэннай Рымскай імперыяй адбыліся ў 1050 годзе. У жніўні 1051 года імператар Генрых III уварваўся на тэрыторыю Венгрыі, але Андраш і Бела паспяхова ўжылі тактыку «выпаленай зямлі» і прымусілі імперскія войскі адступіць.
Андраш ініцыяваў новыя мірныя перамовы з імператарам і абяцаў плаціць штогадовую даніну, але яго прапановы былі адхілены. Наступным летам імператар вярнуўся ў Венгрыю і аблажыў Прэсбург. Жотмунд, «самы майстэрскі плывец», патапіў імперскія аблогавыя караблі. Пасля таго, як Папа Леў IX вымусіў бакі перайсці да мірных перамоў, Генрых III зняў аблогу і пакінуў Венгрыю. Андраш I неўзабаве адмовіўся выконваць свае абяцанні, зробленыя пад прымусам, і нават уступіў у саюз з Конрадам Баварскім, вядомым праціўнікам імператара.
" Паколькі Андраш, кароль венграў, усё менш і менш быў схільны адпраўляць паслоў і даваць абяцанні, якія тычыліся мірнага дагавора, [імператар]  аблажыў крэпасць Прэсбург з выкарыстаннем розных аблогавых машын. Бог, аднак, дапамагаў абложаным, і імператар ніяк не мог захапіць яго. Тым часам Яго Святасць Папа Леў умяшаўся і па просьбе Андраша спрыяў заключэнню міру, заклікаўшы імператара зняць аблогу. Імператар ва ўсіх сваіх учынках прытрымліваўся дагавора, у той час як Андраш, насупраць, меней прыслухваўся да яго парады, ён быў злым і здзекаваўся са Святога Прастола. "
Чкалава (Светлагорскі раён)
Чка́лава (, Чкалово) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Асташкавіцкага сельсавета.
Андраш I
Войны са Свяшчэннай Рымскай імперыяй (1046—1053)
- - Герман Рэйхенау: Chronicle'' .
Чкалава (Светлагорскі раён)
Гісторыя
Да 20 красавіка 1939 года вёска мела назву Какуевічы.
Андраш I
Дынастычны крызіс і смерць (1053—1060)
У 1053 годзе каралева Анастасія нарадзіла Андрашу сына, названага Шоламанам. Андраш I паспрабаваў забяспечыць спадчынныя правы сына на прастол, хоць дзеля гэтага прыйшлося б уступіць у канфлікт з братам Белам, які меў больш правоў на трон у адпаведнасці з традыцыйным прынцыпам старшынства. Аднак адносіны братоў не пагоршыліся адразу пасля нараджэння Шоламана. Так, запіс пра заснаванне Андрашам I бенедыкцінскага абацтва Ціхань у 1055 годзе называе герцага Белу сярод удзельнікам цырымоніі закладкі падмурка. Андраш I таксама заснаваў лаўру для праваслаўных пустэльнікаў у Ціхані і праваслаўны манастыр каля Вішэграда. Неўзабаве Андраш I перанёс інсульт, які паралізаваў яго. У спробе ўмацаваць прэтэнзіі свайго сына на прастол, ён увосень 1057 года прызнаў яго спадчыннікам і планаваў каранаваць Шоламана. Акрамя таго, Андраш у верасні 1058 года арганізаваў заручыны сына з Юдыт — дачкой імператара-нябожчыка Генрыха III і сястрой новага нямецкага манарха, Генрыха IV. Пасля гэтага, у адпаведнасці са звесткамі большасці венгерскіх хронік, кароль запрасіў Белу на сустрэчу і прапанаваў выбраць паміж каронай і мячом, якія былі сімваламі каралеўства і герцагства адпаведна. Бела быў загадзя паінфармаваны, што калі ён абярэ карону, то будзе забіты целаахоўнікамі Андраша, і таму выбраў меч. Аднак Бела насамрэч не збіраўся адмаўляцца ад сваіх прэтэнзій на прастол і бег у Польшчу, разлічваючы на дапамогу герцага Баляслава II. Пры яго падтрымцы Бела вярнуўся ў Венгрыю на чале польскіх войскаў. З іншага боку, імператрыца-ўдава Агнэса, якая кіравала Свяшчэннай Рымскай імперыяй ад імя свайго непаўналетняга сына Генрыха IV, адправіла баварскія, чэшскія і саксонскія войскі ў дапамогу Андрашу.
Чкалава (Светлагорскі раён)
Гісторыя
Вёска вызвалена 22 лістапада 1943 года ў ходзе Гомельска-Рэчыцкай наступальнай аперацыі сіламі Беларускага фронту.
Да 30 ліпеня 1970 года вёска ўваходзіла ў склад Чкалаўскага сельсавета Калінкавіцкага раёна, дзе ў 1939—1954 гадах з’яўлялася яго цэнтрам Да 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Баравікоўскага сельсавета.
Андраш I
Дынастычны крызіс і смерць (1053—1060)
Вырашальная бітва разгарнулася на раўніне на ўсход ад ракі Ціса. Андраш I быў паранены і прайграў бітву. Ён паспрабаваў бегчы ў Свяшчэнную Рымскую імперыю, але салдаты яго брата нагналі яго атрад каля Мошанмадзьяравара. Паводле Annals of Niederaltaich, яго шацёр быў затаптаны коньмі на полі бою, а смяротна паранены Андраш I быў перавезены прыхільнікамі Белы ў Зірц, дзе «ён лячыўся з пагардай».
Андраш I памёр у каралеўскім маёнтку ў Зірцы раней, чым яго брат 6 снежня 1060 года быў каранаваны. Андраш I быў пахаваны ў склепе царквы абацтва Ціхань. Пахаванне было выяўлена ў 1891 годзе. Гэта адзінае захаванае каралеўскае пахаванне датурэцкага перыяду ў Венгрыі.
Сям’я
Жонка Андраша I, Анастасія, была дачкой вялікага князя кіеўскага Яраслава Мудрага і яго жонкі, Інгегерды, дачкі караля Олафа Шведскага. Андраш ажаніўся з Анастасіяй прыкладна ў 1038 годзе. Іх першае дзіця, Адэлаіда, нарадзілася каля 1040 года. Яна стала жонкай Ураціслава II — герцага, а з 1085 года караля Чэхіі. Першы сын Андраша, Шоламан, нарадзіўся ў 1053 годзе, а другі — Давід — праз некалькі гадоў. З прычыны таго, што ні Шоламан, ні Давід не пакінулі спадчыннікаў, па мужчынскай лініі род Андраша вымер да канца XI стагоддзя.
Сярэдневяковыя хронікі пішуць, што ў Андраша быў яшчэ адзін сын, Дзьёрдзь, які быў народжаны ад наложніцы з сяла Пілісмарат. Паводле іншай версіі, яго маці магла быць нейкая кіяўлянка, з якой Андраш меў сувязь да вяселля з Анастасіяй. З імем Дзьёрдзя таксама звязана не цалкам даказаная тэорыя, што ў 1055 годзе ён з’ехаў у Шатландыю і стаў заснавальнікам клана Драманд. пагарда
*Хазарская, печанежская ці булгарская князёўна. **Дзьерфі піша, што яна, магчыма, была з балгарскай дынастыі Камітопулі.
Грынкевіч
Грынкевіч — беларускае прозвішча.
Блажышкі
Бла́жышкі (, Блажишки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Баравое (возера, Глускі раён)
Баравое — возера ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці, за 9,5 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Глуск, за 1,4 км на паўднёвы захад ад вёскі Згода. Адносіцца да басейна ракі Даколька.
Плошча каля 0,22 км², даўжыня 0,52 км, найбольшая шырыня 0,42 км. Даўжыня берагавой лініі 1,55 км. Возера акружана вялікай забалочанай поймай, да якой прылягаюць балоцістыя лугі, якія параслі хмызняком. Берагі нізкія, пясчаныя, пад хмызняком і рэдкалессем, на поўдні забалочаныя.
У возеры водзяцца карась, акунь, плотка, лешч, лінь і іншыя віды рыб.
Баравая (Бабруйскі раён)
Барава́я (, Боровая) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнёўскага сельсавета.
Бучаны
Буча́ны (, Бучаны) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 27 сакавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Блажышкаўскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Казянскага сельсавета.
Овінскае
Овінскае — возера ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці, за 11 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, за 2,2 км на паўднёвы захад ад вёскі Беркаў. Адносіцца да басейна ракі Пціч.
Плошча каля 0,06 км², даўжыня 0,32 км, найбольшая шырыня 0,27 км. Сярэдняя глыбіня 0,95 м, максімальная 2,0 м. Празрыстасць 1,2 м. Даўжыня берагавой лініі каля 0,95 км. Аб’ём вады 0,06 млн м³. Плошча вадазбору 1,91 км². Берагі нізкія, пераважна пясчаныя (месцамі сплавінныя), параслі хмызняком. На паўднёвым захадзе каналам злучана з вялікай сеткай меліярацыйных каналаў.
У возеры водзяцца карась, акунь, плотка, лінь і іншыя віды рыб.
Яланы
Яла́ны (, Еланы) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Баравікоўскага сельсавета.
У 1924 годзе цэнтр Яланскага сельсавета.
Вішнёўка (Бабруйскі раён)
Вішнёўка (, Вишнёвка) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Вішнёўскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 18 км у напрамку на поўдзень ад горада Бабруйск, за 128 км ад Магілёва. У напрамку на паўночны ўсход ад вёскі пралягае аўтамабільная дарога.
Якімава Слабада
Які́мава Слабада́ (, Якимова Слобода) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Баравікоўскага сельсавета.
У 1924—1928 гадах цэнтр Якімава-Слабадскога сельсавета. Да 10 сакавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Шацілкаўскага сельсавета, пасля — у адміністрацыйным падпарадкаванні Шацілкаўскага пассавета і Светлагорскага гарсавета. З 1963 года ў складзе Баравікоўскага сельсавета.
Глебава Рудня
Гле́бава Ру́дня (, Глебова Рудня) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнёўскага сельсавета.
Вялікая Людзвінаўка
Вялі́кая Людзві́наўка (, Великая Людвиновка) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Давыдаўскага сельсавета.
У 1926—1939 гадах цэнтр Людзвінаўскага сельсавета.
Шупейкі (Светлагорскі раён)
Шупе́йкі (, Шупейки) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Баравікоўскага сельсавета.
Дандр
Дандр (Dender, Dendre, Tinre) — рака ў Бельгіі, правы прыток Шэльды. Даўжыня — каля 65 кіламетраў. Працякае па тэрыторыі правінцый Эно і Усходняя Фландрыя.
Шупейкі (Светлагорскі раён)
Гісторыя
У 1926—1927 гадах цэнтр Шупейкаўскага сельсавета.
Дандр
Жыўленне ракі пераважна дажджавое (на 91 %), з чым звязаны непастаянны характар цячэння. Падчас моцных дажджоў расход вады можа дасягаць 116 м³/с, калі дажджоў выпадае мала, напрыклад летам, расход можа зніжацца да 0,4 м³/с.
Ад іншых рэк Фландрыі Дандр адрозніваецца значным перападам вышынь. У верхнім цячэнні ракі перапад складае 78 см/км, у сярэднім — 28,5 см/км. Мінімальнае значэнне перападу вышынь (у раёне Дэндэрмондэ) складае 20 см/км.
Загор’е (Светлагорскі раён)
Заго́р’е (, Загорье) — аграгарадок у Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Давыдаўскага сельсавета.
Вуглы (Бабруйскі раён)
Вуглы́ (, Углы) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнёўскага сельсавета.
Заснавана ў 2-й палове XVIII ст. стараверамі — уцекачамі з Архангельскай губерніі Расіі.
Даманова (пасёлак)
Дамано́ва (, Доманово) — пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнёўскага сельсавета.
Даманова (вёска)
Дамано́ва (, Доманово) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнёўскага сельсавета.
Бялюнішкі
Бялю́нішкі (, Белюнишки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Да 27 сакавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Блажышкаўскага сельсавета, да 18 красавіка 1961 года — у склад Казянскага сельсавета.
Вазгелянцы
Вазгеля́нцы (, Возгелянцы) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Дрысвяцкага сельсавета.
Вайнікішкі (вёска)
Вайнікі́шкі (, Войникишки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Дрысвяцкага сельсавета.
Варатынь
Вараты́нь (, Воротынь) — аграгарадок у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Цэнтр Варатынскага сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок Варатынь знаходзіцца за 36 км на паўднёвы ўсход ад Бабруйска, за 146 км ад Магілёва, за 2 км ад прыпынку Амельня на чыгуначнай лініі Бабруйск-Жлобін. На захад ад аграгарадка працякае рака Ала, левы прыток Бярэзіны (басейн Дняпра). Ландшафт мясцовасці нізінны (азёрна-балотны) і хвалісты з шыракаліста-яловымі і хваёвымі лясамі. Тэрыторыя знаходзіцца ў межах Алаўскай раўніны ўсходняй Перадпалескай правінцыі. Клімат цёплы, умерана вільготны. Сярэдняя тэмпература студзеня −6,5 °C, ліпеня +18-18,5 °C. Прыпяцкі артэзіянскі басейн.
Філіял «Варатынь» РУП «БЗТДіА»
Утвораны на базе СВК «Калгас імя Пушкіна». У снежні 2004 года на правах адасобленага структурнага падраздзялення далучыўся да унітарнага прадпрыемства «Бабруйскі завод трактарных дэталяў і агрэгатаў». Зямельная плошча гаспадаркі складае 4627 га, у тым ліку 2662 га ворыва. Гаспадарка спецыялізуецца на вырошчванні зерневых і зернебабовых культур, вытворчасці і рэалізацыі жывёлагадоўчай прадукцыі. Пагалоўе БРС ўтрымліваецца на пяці фермах.
Спіс аб’ектаў PGC (2117001—2118000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2117001—2118000)
Варатынь
Філіял «Варатынь» РУП «БЗТДіА»
На тэрыторыі філіяла знаходзяцца 10 населеных пунктаў, цэнтральная сядзіба ў аграгарадку Варатынь. Сярэднеспісачная колькасць працуючых каля 240 чалавек.
Сельскі Дом культуры
У аграгарадку дзейнічае сельскі Дом культуры. Асноўныя напрамкі дзейнасці — арганізацыя культурнага абслугоўвання жыхароў, стварэнне спрыяльных умоў для развіцця самадзейнай мастацкай творчасці, адраджэнне і захаванне гісторыка-культурнай спадчыны. Пры СДК працуе 14 клубных гурткоў, у тым ліку народны хор, гурток сольных спеваў,  аматарскае  аб'яднанне традыцыйнай беларускай культуры «Скарбніца»  і іншыя.
Варатынскі народны хор створаны ў 1958 годзе як хор даярак. Першы кіраўнік хору Вольга Іванаўна Дашкоўская. Пад яе кіраўніцтвам хор узняўся да прафесійнага ўзроўню. У 1963 годзе хор атрымаў званне народнага. За вялікія дасягненні ў галіне культуры В. І. Дашкоўскай прысвоена званне «Заслужаны работнік культуры БССР». З 1971 года мастацкім кіраўніком хору з'яўляецца Ф. Ц. Глушакоў. Народны хор удзельнічаў у многіх усесаюзных, рэспубліканскіх, абласных фестывалях і конкурсах. Выступаў у Зорным гарадку, Крамлёўскім Палацы з'ездаў, на ВДНГ СССР. Узнагароджаны шматлікімі граматамі, дыпломамі, памятнымі сувенірамі.
Гісторыя
У 1560 годзе паводле Уставы на валокі сяло Варатынь разам з сялом Аўсімавічы падзелены на 10 падаткаабкладаемых службаў. Па інвентары 1639 года зямельныя ўгоддзі сяла Варатынь падзелены на 13 валок зямлі (1 валока — каля 21 га зямлі). Якасць глебы вызначана як добрая. З кожнай валокі зямлі на карысць Бабруйскага каралеўскага замку трэба штогод аддаць 2 капы грошай, па 1 бочцы віленскай меры жыта і аўса, 1 гусь, 2 курэй, па 10 вазоў сена і дроў. Сяло таксама павінна было аддаць 6 камянёў мёду (1 камень каля 18 кг). З кожнай валокі зямлі трэба было адпрацаваць на карысць замку 2 дні ў тыдзень, а таксама раз на год  даць падводу на 60 міль. У 1639 годзе ў сяле з 13 валок зямлі 8 пустых. Па адной валоцы зямлі трымаюць Апанас і Несцер Ісаевічы, Яўхім Клішэвіч, Андрос Пястуноў і Астапка Міцковіч, дзве валокі ў Астапа Міхалевіча з сынамі. Жыхарам Варатыні лоўля рыбы дазвалялася свабодна па абодвух берагах ракі Ала на участку ад урочышча Баляцін да рэчкі Любіцы. З 1566 года сяло Варатынь у складзе Бабруйскай воласці (Троцкая палова) Рэчыцкага павета Мінскага ваяводства Вялікага княства Літоўскага Рэчы Паспалітай, уласнасць скарбу. У 2-й палове XVIII ст. у Варатыні дзейнічае карчма. Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. Вёска пазначана на выдадзенай у 1799 годзе ў Лондане геаграфічнай «Карце Каралеўства Польскага, Вялікага княства Літоўскага, Самагіціі, Курляндыі і Каралеўства Прусіі». У 1844 годзе сяло ў складзе маёнтка Варатынь, уласнасць памешчыка А. П. Шахоўскага, 23 гаспадаркі, каля 200 жыхароў. У 1887 годзе адкрыта школа граматы. Паводле перапісу 1897 года вёска ў складзе Туркоўскай воласці (валасное праўленне да 1924 года знаходзіцца ў Варатыні) Бабруйскага павета Мінскай губерні, дзейнічаюць млын, крупадзёрка, хлебазапасны магазін, заезны двор. У 1902 годзе школа граматы ператворана ў земскую, для якой у 1904 годзе пабудавана новае памяшканне. У 1923 годзе у вясковай працоўнай школе 1-й ступені займаліся 63, у 1925 годзе — 107 вучняў. У 1925 годзе дзейнічаюць 3 млыны, 2 кузні, крупадзёрка. Працуе хата-чытальня. У пачатку 1925 года 10 сялянскіх гаспадарак аб'ядналіся ў калгас, які апрацоўваў 120 дзесяцін зямлі. Вядучай галіной гаспадаркі была свінагадоўля. У чэрвені 1931 года з 40 сялянскіх гаспадарак арганізаваны калгас «Чырвоная Варатынь № 1». З 20.08.1924 года цэнтр Варатынскага сельсавета Бабруйскага 1-га, з 04.08.1927 года Бабруйскага раёна Бабруйскай (да 26.07.1930 г.) акругі, з 20.02.1938 года ў Магілёўскай, з 20.09.1944 года Бабруйскай, з 08.01.1954 года Магілёўскай абласцях. У час Вялікай Айчынай вайны ў вёсцы дзейнічала антыфашысцкая падпольная група, якой кіраваў В. Т. Пракопчык. У 1986 годзе ў вёсцы цэнтральная сядзіба калгаса «імя А. С. Пушкіна», дзейнічаюць майстэрня па рамонце сельскагаспадарчай тэхнікі, лесапільня, сярэдняя школа, дзіцячы сад-яслі, аддзяленні сувязі і «Беларусбанка», Дом культуры, урачэбная амбулаторыя, ФАП, комплексны прыёмны пункт бытавога абслугоўвання насельніцтва, магазін, бібліятэка, аўтаматычная тэлефонная станцыя.
Брацкая магіла свецкіх воінаў і партызан
Магіла знаходзіцца на могілках. Пахаваны 11 воінаў і партызан, якія загінулі ў 1943-44 гадах у баях з нямецкімі войскамі. Сярод пахаваных — Герой Савецкага Саюза Іван Якаўлевіч Арол.