cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сербія
Пасля славянскіх міграцый на Балканы, якія пачаліся ў 6 стагоддзі, у эпоху ранняга сярэднявечча сербы стварылі некалькі дзяржаў. У 1217 годзе Каралеўства Сербія атрымала прызнанне з боку Рыма і Канстанцінопаля, а ў 1346 годзе яно дасягнула свайго піку, на кароткі час стаўшы Сербскім царствам. Да сярэдзіны 16 стагоддзя ўся сучасная тэрыторыя Сербіі была далучана да Асманскай імперыі, пасля чаго часткі краіны таксама ўваходзілі ў склад Габсбургскай імперыі, якая, узяўшы пад кантроль Ваяводзіну, пачала прасоўванне ў бок Цэнтральнай Сербіі ў канцы 17 стагоддзя. У пачатку 19 стагоддзя ў выніку сербскай рэвалюцыі была створана нацыянальная дзяржава, якая стала першай канстытуцыйнай манархіяй у рэгіёне, якая пазней павялічыла сваю тэрыторыю. Пасля катастрафічных страт у Першай сусветнай вайне і наступнага аб’яднання габсбургскай правінцыі Ваяводзіны з Сербіяй, якая разам з іншымі паўднёваславянскімі народамі стала сузаснавальніцай Югаславіі, якая існавала ў розных палітычных формах да югаслаўскіх войнаў 1990-х гадоў, якія мелі разбуральныя наступствы для рэгіёну. У 1992 годзе Сербія ўтварыла саюз з Чарнагорыяй, які распаўся ў 2006 годзе, калі Сербія зноў стала незалежнай краінай. У 2008 годзе Асамблея Косава, паўднёвай правінцыі Сербіі з албанскай этнічнай большасцю, абвясціў незалежнасць, што выклікала змешаную рэакцыю з боку міжнароднай супольнасці.
Сербія з’яўляецца членам Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, Савета Еўропы, Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе, Партнёрства дзеля міру, Арганізацыі чарнаморскага эканамічнага супрацоўніцтва і Цэнтральна-еўрапейскай асацыяцыі свабоднага гандлю. Як кандыдат на сяброўства дзяржава вядзе перамовы аб уступленні ў Еўрапейскі Саюз. Краіна знаходзіцца ў працэсе далучэння да Сусветнай гандлёвай арганізацыі і з’яўляецца нейтральнай дзяржавай у ваенным дачыненні. Сербія мае эканоміку з прыбыткам, вышэйшым за сярэдні, і дамінуючым сектарам паслуг. Краіна займае высокае месца ў рэйтынгах паводле індэксу сацыяльнага прагрэсу (45-е), глабальнага індэксу міру (48-е), адносна высокае месца ў рэйтынгу паводле індэксу развіцця чалавечага патэнцыялу (66-е) і з’яўляецца эканамічна ўмерана свабоднай краінай (77-е месца).
Прыход славян
Прыкладна ў VI—VII стст. па рэках Заходняя Марава, Дрына, Босна і Нерэтва рассяліліся славянскія плямёны. Першапачаткова гэтыя ізаліраваныя рэгіёны называліся Рашка, Дукля, Паганія, Травунія, Захум’е і Боснія. Славяне асімілявалі мясцовыя ілірыйскія і фракійскія плямёны. У выніку гэтага пачала зараджацца сербская нацыя.
Першыя дзяржаўныя ўтварэнні ў сербаў пачалі складвацца ў VIII—IX стст., перш за ўсё ў Рашцы. У Х ст. у суседнім Захум’і ўзнік другі цэнтр. З утварэннем дзяржаўнасці сербам даводзілася змагацца за існаванне з суседнімі Балгарыяй і Візантыяй.
Беняконі (станцыя)
Беняко́ні (, Беняконе, нарматыўная назва — )  — станцыя Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчана ў вёсцы Беняконі; на лініі Вільнюс — Ліда, паміж п.п. (Літва) і.
Сербія
Прыход славян
Калі ў Х ст. Балгарыя і Візантыя былі часова аслаблены барацьбой, Часлаў Кланіміравіч аб’яднаў пад сваёй уладай этнічна сербскія землі, у тым ліку Боснію і Травунію. Аднак пасля яго смерці створаная ім дзяржава пачала паступова развальвацца.
У пачатку ХІ ст. амаль усе сербскія землі апынуліся пад намінальнай уладай спачатку Балгарыі, а пасля — Візантыі. У гэтай сітуацыі новым цэнтрам згуртавання сербскіх зямель стала Дукля. Дуклянскі князь Ваіслаў і яго сын Міхаіл аб’ядналі значную частку сербскіх зямель. Наступны ўладар Дуклі Канстанцін Бодзін працягваў працэс аб’яднання, аднак пасля яго смерці створаная дуклянскімі ўладарамі дзяржава распалася. У выніку сербскія землі апынуліся пад уладай Візантыі.
Сербскае царства
У другой палове ХII ст. цэнтрам аб’яднання сербскіх зямель зноў стала Рашка. Пасля напружанай барацьбы феадальных кланаў уладу ў Рашцы ўзяў Стэфан Неманя, заснавальнік дынастыі Неманічаў. На працягу ХІІ—ХІІІ стст. прадстаўнікі дынастыі атрымалі каралеўскі тытул ад рымскага папы і здолелі дабіцца прызнання аўтакефаліі сербскай царквы ад Канстанцінопаля. Гэта сведчыла аб прызнанні Сербіі як самастойнай дзяржавы.
У 1331 г. кіраўніком Сербскай дзяржавы стаў Стэфан Душан. Час яго кіравання лічыцца перыядам росквіту сярэдневяковай сербскай дзяржаўнасці. Сербія падпарадкавала Балгарыю, а ў 1346 г. Стэфан Душан каранаваўся ўжо як цар сербаў і рамееў (грэкаў-візантыйцаў). Годам раней сербская царква стала патрыярхіяй.
Пасля смерці Стэфана Душана ў 1355 г. каралём Сербіі стаў Стэфан V Ураш, які не меў палітычных здольнасцей свайго бацькі. Пачаўся распад дзяржавы і наступіў складаны палітычны крызіс. Пераможцам з палітычнай барацьбы выйшаў князь Лазар Гырбланавіч.
Галоўнай пагрозай для Сербіі ў гэты перыяд сталі туркі-асманы, якія паступова захапілі значную частку візантыйскіх уладанняў і пагражалі ўсім Балканам. Лазар стварыў саюз з удзелам баснійскага бана Твртка супраць турак.
15 чэрвеня 1389 г. на Косавам полі адбылася адна з буйнейшых бітв Сярэднявечча. Туркі з-за сваёй значнай колькаснай перавагі здолелі перамагчы, і прымусілі сербаў скласці нявыгаднае пагадненне, па якому сын Лазара, Стэфан Лазаравіч, прызнаваў сваю васальную залежнасць ад Турцыі.
Стэфан Лазаравіч удзельнічаў у паходах турак, у тым ліку ў бітве каля Анкары ў 1402 г., калі туркі былі цалкам разбіты Тамерланам (Цімурам). Стэфан Лазаравіч здолеў выратавацца. Пасля гэтага ён разарваў дагавор з туркамі і прызнаў сябе васалам Візантыі, за што візантыйцы далі яму тытул дэспата. У 1403 г. Стэфан становіцца васалам Венгрыі.
Аднак туркі пачалі ўмешвацца ва ўнутраныя справы дэспатавіны. Пасля паражэння аб’яднанай арміі еўрапейскіх краін пад Варнай у 1444 г. туркі пачалі паступовы захоп усіх сербскіх зямель. У 1459 г. апошняя сербская крэпасць Смедэрэва была ўзята туркамі.
Асманскае панаванне
У перыяд з 1459 па 1804 г. Сербія знаходзілася пад прамым кіраваннем Асманскай імперыі. Неаднаразова падымаліся паўстанні, якія доўжыліся некалькі дзесяцігоддзяў. Працяг палітычнага крызісу ў Асманскай імперыі прывёў да сербскага паўстання (1804—1813), падчас якога была абвешчана незалежнасць Сербіі, але турэцкія войскі здолелі задушыць паўстанне. Праз два года, ўспыхнула другое паўстанне пад кіраўніцтвам Мілаша Абрэнавіча, якое скончылася падпісаннем пагаднення, паводле якога Сербія атрымала шырокую аўтаномію ў складзе Турцыі.
Сербскае Каралеўства
У 1867 г. апошнія асманскія войскі пакінулі Сербію, і дзяржава становіцца дэ-факта незалежнай. На Берлінскім кангрэсе ў 1878 г. Сербія атрымала міжнароднае прызнанне.
У пачатку 20 ст. значна павялічвае сваю плошчу за кошт перамогі ў балканскіх войнах. З вялікімі людскімі і матэрыяльнымі стратамі, Сербія ўнесла свой уклад у перамогу Антанты ў Першай сусветнай вайне.
Югаславія
Пасля 1918 г. Сербія страчваючы свой суверэнітэт і дзяржаўнасць становіцца адной з заснавальніц Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў, пераназванага ў 1929 г. у Каралеўства Югаславія.
У гады Другой сусветнай вайны, тэрыторыя Сербіі знаходзяцца пад акупацыяй нацысцкай Германіі і яе саюзнікаў Італіі, Балгарыі, Венгрыі, Албаніі, а таксама прафашысцкага марыянеткавага дзяржаўнага ўтварэння Незалежнай дзяржавы Харватыі (НДХ).
Адразу пасля вайны (1945) ў якасці пераемніцы Каралеўства Югаславіі, утварылася Дэмакратычная федэратыўная Югаславія, якая знаходзілася пад уладай новага камуністычнага рэжыму на чале з І. Броз-Цітам. Новая Югаславія складалася з пяці рэспублік: Сербіі, Харватыі, Славеніі, Чарнагорыі і Македоніі. У тым самым 1945 годзе краіна атрымала новую назву Федэральная Народная Рэспубліка Югаславія, назва праіснавала да 1963 г., калі краіна была перайменавана ў Сацыялістычную Федэратыўную Рэспубліку Югаславію.
Сучаснасць
У 1991—1992, калі Славенія, Харватыя, Боснія і Герцагавіна, Македонія вышлі з складу СФРЮ, Сербія і Чарнагорыя захавалі федэральныя адносіны і 27 красавіка 1992 абвясцілі Саюзную Рэспубліку Югаславію (СРЮ). У выніку працэсу перабудовы міжрэспубліканскіх адносін 4 лютага 2003 года абвешчана новая дзяржаўная супольнасць Сербія і Чарнагорыя, якая стала прадаўжальнікам СРЮ. Пасля правядзення ў Чарнагорыі 21 мая 2006 рэферэндуму па пытанні аб яе дзяржаўнай самастойнасці Народная Скупшчына Рэспублікі Сербія 5 чэрвеня 2006 года пацвердзіла, што паводле Дэкларацыі аб незалежнасці Чарнагорыі (3 чэрвеня 2006) і артыкулу 60 Канстытуцыйнай хартыі дзяржсупольнасці Сербіі і Чарнагорыі Рэспубліка Сербія з’яўляецца правапераемнікам Сербіі і Чарнагорыі на міжнародным узроўні.
Вясной 2017 г. у знак пратэсту супраць абрання А. Вучыча прэзідэнтам на вуліцы Сербіі выйшлі дзясяткі тысяч маладых людзей.
З пачатку снежня 2018 г. пачаліся пратэсты супраць палітыкі прэзідэнта А. Вучыча пад дэвізам «Адзін з пяці мільёнаў». Падставай для правядзення першай масавай акцыі 8 снежня стала жорсткае збіццё лідара партыі «Левая Сербія» (адбылося 23 лістапада ў Крушавац). Падазраваныя ў нападзе былі неўзабаве затрыманыя, але незадоўга да навагодніх святаў адпушчаныя на волю ў сувязі з недахопам доказаў. Пратэстоўцы патрабавалі свабоды мас-медыяў і стварэння справядлівых умоў для выбараў.
Дзяржаўны лад і палітыка
Рэспубліка Сербія — парламенцкая рэспубліка. Дзейнічае канстытуцыя 2006 года. 28-29 кастрычніка 2006 года ў краіне адбыўся рэферэндум па праекце новай канстытуцыі Сербіі. У ім прынялі ўдзел 54,91 % спіскавага складу электарату. За канстытуцыю прагаласавала 53,04 %. 8 лістапада 2006 года Скупшчына Сербіі афіцыйна абвясціла канстытуцыю краіны.
Выканаўчая ўлада
Глава дзяржавы — прэзідэнт Сербіі, абіраны ўсенародна на пяць гадоў. З мая 2012 года гэты пост займае Томіслаў Нікаліч.
Заканадаўчая ўлада
Вышэйшым органам дзяржаўнай улады з’яўляецца аднапалатны парламент — Народная Скупшчына Рэспублікі Сербія (250 дэпутатаў), абіраная на чатыры гады. Старшыня — Прэдраг Маркавіч (партыя «Г-17 плюс»).
Дзяржаўная сімволіка, нацыянальныя святы
Гімн Рэспублікі Сербія — стары гімн былога Каралеўства Сербіі, «Боже правде», з злёгку змененым тэкстам.
Герб Рэспублікі Сербія — копія былога герба Каралеўства Сербіі. На гербе намаляваны двухгаловы арол, на яго грудзях чырвоны шчыт з крыжам і чатыры крэсіва. Зверху каралеўская карона і плашч. Герб упершыню прыняты ў 1882 г.
Народны сцяг Сербіі прадстаўлены ў выглядзе гарызантальнага трыкалора з колерамі: чырвоны, сіні і белы. У дадатак да народнага, ёсць нацыянальны сцяг, які мае такі ж выгляд, але ў дадатак на ім адлюстраваны малы герб Сербіі.
Рэльеф
Паўночную частку краіны займаюць раўніны (: Геаграфія Ваяводзіны), у паўднёвых абласцях пераважаюць горы, маюцца больш за 15 пунктаў, агульная вышыня якіх складае звыш 2000 метраў над узроўнем мора, самая высокая вяршыня — Дзеравіца, вышыня якой 2656 метраў.
Унутраныя воды
Буйныя рэкі краіны: Дунай (588 км), Сава (206 км), Ціса (168 км) і Вялікая Марава (усяго 185 км). Іншыя буйныя рэкі: Заходняя Морава (308 км), Паўднёвая Морава (295 км), Ібар (272 км), Дрына (220 км) і Цімок (202 км). Найбуйнейшае возера Сербіі — возера Дзердапскае 163 км² (з румынскай часткай: 253 км³).
Флора і фаўна
Біягеаграфію Сербіі можна падзяліць на два вялікія біёмы — біём шыракалістых і змешаных лясоў (ён пераважае ў гэтым рэгіёне) і біём тундры (тундры альпійскай). У біёме шыракалістых лясоў можна вылучыць чатыры экарэгіёны: балканскі змешаны лес, (займае вялікую частку тэрыторыі ад рэк Сава і Дунай да поўдня краіны), панонскі змешаны лес, дынарскі змешаны лес (займае невялікі рэгіён у паўднёва-заходняй Сербіі) і радопскі горны лес (займае невялікі рэгіён у паўднёва-ўсходняй Сербіі).
Бенгальская Вікіпедыя
Бенгальская Вікіпедыя — раздзел Вікіпедыі на бенгальскай мове.
Гэта быў 43-ы па велічыні раздзел Вікіпедыі ў свеце, змяшчае больш за 15 041 артыкулаў (на 8 лютага 2007 года).
Сербія
Экалагічная сітуацыя, прыродаахоўная дзейнасць
На тэрыторыі Сербіі ўтворана пяць нацыянальных паркаў: Дзердап, Капаонік, Тара, Шар-планіна і Фрушкава гара. Усе нацыянальныя паркі маюць высокую ахову і рэкрэацыйную каштоўнасць.
Колькасць, рассяленне
Па дадзеных перапісу 2002 года, які не ўлічваў насельніцтва Косава і Мятохіі, у Сербіі пражывае прыкладна 7 498 001 чалавек.
Гарады
На тэрыторыі Сербіі маюцца 6167 населеных пунктаў.
З іх 24 афіцыйныя гарады і горад Бялград (які мае адмысловы статут). Гаворка ідзе аб гарадах: Бялград (1 281 801 чалавек, з прыгарадамі 1 576 124), Крагуевац (147 473), Ніш (254 164) [13], Нові-Сад (255 071), Прышціна (254 021 жыхароў, з прыгарадамі 564 800), Валева, Врана, Зайчар, Зрэнянін, Ягадзіна, Кралева, Крушавац, Лескавац, Лозніца, Нові-Пазар, Панчава, Пажаравац, Смедарава, Сомбар, Срэмска-Мітравіца, Субаціца, Ужыцы, Чачак і Шабац.
Такія гарады, як Бялград, Нові-Сад, Крагуевац і Ніш тэрытарыяльна дзеляцца на 2 або больш гарадскіх муніцыпалітэтаў, то ў іншых гарадах дзейнічаюць унікальныя адзінкі мясцовага самакіравання.
Мовы
Афіцыйнай мовай з’яўляецца сербская мова. Акрамя таго, у сербскай Ваяводзіне афіцыйнымі мовамі з’яўляюцца венгерская мова, славацкая мова, харвацкая мова, румынская мова і русінская мова.
Рэлігійны склад
Самая распаўсюджаная рэлігія ў Сербіі гэта праваслаўнае хрысціянства, затым (калі не прымаць да ўвагі Косава) каталіцтва, іслам і пратэстанства. Частка сербаў з’яўляецца атэістамі.
Эканоміка
Эканамічнае становішча Сербіі застаецца складаным. НАТАўскія бамбардзіроўкі 1999 года нанеслі вялікую матэрыяльную шкоду гаспадарцы рэспублікі. Былі выведзеныя з эксплуатацыі шматлікія аб’екты прамысловасці і інфраструктуры. Негатыўна на эканоміцы Сербіі адбіліся міжнародныя санкцыі і ізаляцыя, парушэнне сувязяў з іншымі былымі рэспублікамі СФРЮ. З прычыны гэтага ў апошнія гады аб’ем прамысловай вытворчасці не перавышаў 50 % ад узроўню 1991.
Па выніках 2005 г. рост ВУП склаў 6,5 % у параўнанні з 2004 годам. Аднак дасягнуць гэтага атрымалася не за кошт рэальнага сектара эканомікі, а ў выніку росту абарачэння рознічнага гандлю і паслуг, доля якіх у ВУП вырасла да 57 %. На прамысловы сектар прыйшлося каля 26 %.
Узровень прамысловай вытворчасці ў Сербіі павялічыўся толькі на 0,8 %. Яго рост адзначаўся ў сектары вытворчасці і размеркавання электраэнергіі, газу і вады — каля 6,2 %, а таксама ў вобласці здабычы руд металаў — 1,3 %. Падзенне назіралася ў перапрацоўчай прамысловасці — 1,1 %.
На працягу 2005 года адзначаўся рост золатавалютных рэзерваў, аб’ём якіх дасягнуў 6 млрд дол. ЗША.
Узровень беспрацоўя ў Сербіі, па дадзеных Нацыянальнай службы па працаўладкаванні, перавысіў 1 млн чалавек і склаў 32 % працаздольнага насельніцтва. Пры гэтым, як адзначаюць эксперты, на шматлікіх прадпрыемствах захаваліся значныя лішкі працоўнай сілы, якія падчас працэсу прыватызацыі, які працягваецца, немінуча будуць аптымізавацца.
Сярэдняя заработная плата намінальна павысілася за 2005 год на 5,7 % — да 19000 дынараў (220 еўра). Аднак у рэчаіснасці з улікам інфляцыі (да канца года — 18 %) яе рэальная пакупніцкая здольнасць істотна знізілася.
Прамысловасць
Сербія валодае значнымі сыравіннымі рэсурсамі — запасамі меднай, свінцова-цынкавай, жалезнай, хромавай, марганцавай руды, каменнага вугля, лігніту, сурмы, малібдэну, азбесту. Значныя гідраэнергетычныя рэсурсы рэспублікі (рэкі Дунай, Ціса, Марава); маюцца радовішчы нафты (гадавая здабыча 1,1-1,3 млн тон пры патрэбнасці 7-7,5 млн т.) і прыроднага газу (гадавая здабыча каля 800 млн куб. м пры патрэбнасці ў 3,5-4 млрд куб. м).
Да 1991 найбольш развітымі галінамі прамысловасці былі каляровая металургія (вытворчасць медзі, цынку, сурмы), чорная металургія, машынабудаванне (вытворчасць трактароў, грузавых і легкавых аўтамабіляў, чыгуначных вагонаў). Значную долю ў прамысловай вытворчасці займала прадукцыя тэкстыльных, гарбарна-абутковых, харчовых прадпрыемстваў.
Сельская гаспадарка
Сербія размяшчае 5 млн га сельскагаспадарчых угоддзяў. Яна з’яўляецца буйным вытворцам пшаніцы, кукурузы, цукровага бурака, сланечніку, мяса, малака. Каля 70 % сельскагаспадарчай прадукцыі рэспублікі вырабляецца ў прыватным сектары. На тэрыторыі Сербіі знаходзіцца шэраг буйных аграпрамысловых камбінатаў: «Београд», «Бечэй» і інш.
Транспарт, інфраструктура, сувязь
Сербія валодае развітым дарожным, чыгуначным, паветраным і водным транспартам.
Агульная працягласць чыгункі — 3619 км. Найбольш значная чыгуначная дарога — еўрапейскі чыгуначны калідор 10, які гістарычна злучае ўсход і захад.
Рака Дунай, якая працякае праз Сербію, з’яўляецца галоўным водным шляхам краіны (калідор 7), які злучае Цэнтральную Еўропу з Чорным морам. У дадатак да Дуная, судаходнымі з’яўляюцца рэкі Сава, Морава і Ціса, і канал Дунай-Ціса-Дунай.
Міжнароднымі паветранымі перавозкамі займаюцца міжнародны аэрапорт імя Ніколы Тэслы ў Бялградзе, аэрапорт імя Канстанціна Вялікага ў Нішы і аэрапорт «Слаціна» у Прышціне.
Адукацыя
Навучанне з’яўляецца даступным для ўсяго насельніцтва краіны.
Члены нацыянальных меншасцей маюць права на адукацыю на сваёй роднай мове ў адпаведнасці з законам.
Спорт
Папулярнымі відамі спорту ў Сербіі з’яўляюцца футбол, баскетбол, воднае пола, валейбол, гандбол і тэніс.
У Бялградзе прайшла Універсіяда 2009. Бялградскі марафон — самая масавая спартыўная падзея ў Сербіі.
Першы раз на Алімпійскіх гульнях Сербія была прадстаўлена ў 1912 годзе. Тады сербскія спартсмены з’яўляліся часткай Каралеўскай каманды Югаславіі. Пачынаючы з 2006 года, менавіта ў 2008 годзе на летніх Алімпійскіх гульнях у Пекіне, атлеты з Сербіі прадстаўлялі нацыянальную каманду Сербіі.
Самыя вядомыя спартыўныя каманды ў Сербіі — «Партызан» і «Црвена Звезда». Самы вялікі поспех у футболе ў Сербіі прыпаў на 1991 г., калі «Црвена Звезда» выйграла футбольны Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў і Міжкантынентальны кубак.
Баскетбольны клуб «Партызан» з’яўляўся чэмпіёнам Еўропы ў 1992 годзе, а клуб «Партызан» па водным пола — шасціразовы чэмпіён Еўропы. Сербскія баскетбалісты выйгралі два залатыя медалі на чэмпіянаце свету ў 1998 і 2002 гадах.
Мужчынская валейбольная каманда на летніх Алімпійскіх гульнях у 2000 годзе ў Сіднеі і чэмпіянаце Еўропы ў 2001 годзе выйгравала залаты медаль.
У цяперашні час найбольш паспяховымі тэнісістамі Сербіі з’яўляюцца Ана Іванавіч і Алена Янкавіч. Найбольш паспяховы сярод мужчын — Новак Джокавіч.
Сусветная спадчына
Сербія мае пяць Аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА:
Горад Д’ябла — кандыдат.
Сваты
«Сваты» (Сваты) ― камедыйны тэлевізійны серыял. За час праекта выпушчаны сем сезонаў серыяла, а таксама мюзікл «Навагоднія сваты», спін-оф серыяла «Байкі Міцяя», тэлеперадача «Сваты ля пліты», мультсерыял «Свацікі» і цыкл дакументальных фільмаў «Сваты: Жыццё без грыму» і «Сваты-6: За кадрам».
Прэм’ерныя паказы серыяла «Сваты» ў Расіі прайшлі на тэлеканале «Расія-1», ва Украіне — на тэлеканалах «ICTV» (1 сезон), «Інтэр» (2—5 сезоны) і «1+1» (6—7 сезон), у Беларусі — на тэлеканале «Беларусь 1». Прэм’ера першага сезона адбылася 28 снежня 2008 года.
«Сваты» (2008)
Маладыя сужэнцы Маша і Максім Кавалёвы вырашаюць з’ездзіць адпачыць у Італію, а сваю пяцігадовую дачку Жэню пакінуць пад наглядам сваіх бацькоў, але тыя спасліся на занятасць і адмовіліся. Урэшце праз блытаніны да ўнучкі прыехалі бацькі і Машы, і Максіма.
Паходжаннем з рознага сацыяльнага асяроддзя, бацькі Машы — Валянціна і Іван Будзько — простыя сельскія жыхары, а бацькі Максіма — Вольга і Юрый Кавалёвы — тыповыя гарадскія інтэлігенты з вытанчанымі манерамі, сваты не выносяць адзін аднаго. Аднак, аказваюцца ў адным доме ўчатырох і ў іх узнікае канфлікт інтарэсаў. У кожнага свае метады выхавання. Пачынаецца барацьба за ўвагу ўнучкі. Гарадскія ва ўсім яе абмяжоўваюць, сельскія ж наадварот — шмат што дазваляюць.
Сваты ўвесь час трапляюць у недарэчныя сітуацыі, выйсце з якіх ім даводзіцца знаходзіць разам, што іх і збліжае. Пад канец яны ўсёж мірацца не без дапамогі Жэні.
«Сваты 2» (2009)
Гісторыя адбываецца напярэдадні 8 сакавіка. Маша на апошнім месяцы цяжарнасці. У яе з Максімам узнікае крызіс адносін. У праблему ўмешваецца іх шасцігадовая дачка Жэня. Дзяўчынка знаходзіць арыгінальны спосаб вырашыць праблемы — выклікае сваіх бабуль і дзядуляў.
Сваты спяшаюцца на дапамогу. Яны імкнуцца памірыць сваіх дзяцей, але кожны робіць гэта па-свойму, у выніку сваты не проста сварацца з дзецьмі, але і даводзяць сям’ю да мяжы разводу. Выратаваць сітуацыю можа толькі аб’яднанне сватоў.
«Сваты 3» (2009)
Прайшло некалькі месяцаў з падзей другога сезона. Наступіла лета. Маша і Максім з’язджаюць у Нідэрланды, а Жэню пакідаюць у пасёлку Кучугуры пад наглядам Будзько. Да іх прыязджаюць Кавалёвы, каб дапамагчы наглядаць унучку і падрыхтаваць яе да школы.
З гэтага моманту ў гісторыю ўпісваецца не менш галоўны герой — сябар, кум, сусед і сабутэльнік Івана Будзько — Міцяй (Дзмітрый Буханкін). У гэтым сезоне сваты пачынаюць ладзіць, ім разам даводзіцца весці здаровы лад жыцця -- не піць, не курыць і не есці пасля 18.00; падтрымаць Івана, якога звольнілі з працы, і нават правесці вяселле сына Міцяя.
Дзякуючы мноству падрыхтоўчых урокаў Кавалёвых Жэня здае іспыты ў ліцэй, але аказваецца, што бацькі хочуць уладкаваць яе ў школу ў Нідэрландах.
«Сваты 4» (2010)
Дзеянне адбываецца праз год пасля падзей трэцяга сезона, зноў летам.
Сваты паехалі ў Турцыю наведаць дзяцей і ўнукаў. Бацькі Жэні адпраўляюць яе ў дзіцячы лагер «Артэк». Бабулі і дзядулі адправіліся ў Крым. Але яны паехалі туды не так адпачываць, як апекаваць сваю любімую ўнучку Жэнечку. Сваты так і не навучыліся жыць без унучкі, цяжка ім ужывацца і адно з адным. Па шчаслівым выпадку Максім знаходзіць бацькам дом, які яны ператвараюць у атэль, каб як падзяку за знаходжанне часовага жытла заробленыя грошы аддаць Машы і Максіму. Вольга і Юры хаваюць ад усіх свой развод, але неўзабаве пра яго даведаюцца ўсе, і ў тым ліку бацькі Вольгі. Праз некаторы час Юры зноў ажэніцца з Вольгай. Сваты мірацца са сваёй суседкай Ларысай.
«Сваты 5» (2011)
З часу апошніх падзей мінула восем гадоў.
Маладыя Кавалёвы — Максім і Маша — увесь гэты час жылі ў Нідэрландах, але зараз яны вырашылі вярнуцца на радзіму. Бабулі і дзядуля (Юрый Анатолевіч Кавалёў памёр за тры гады да моманту дзеяння фільма ад сардэчнага прыступу) з нецярпеннем чакалі сустрэчы са сваімі ўнукамі, але ніхто з іх не чакаў убачыць вясёлую, забіяцкую і мілую Жэнечку ў новым абліччы гота з кучай праблем і канфліктаў. Але гэта толькі паўбяды на галовы сватоў: бо ёсць яшчэ і двайняты — Мікіта і Віка, якія аказаліся настолькі сучаснымі і ашчаднымі, што чорнае адзенне і «чорны» гумар іх старэйшай сястры здаюцца кветачкамі ў параўнанні з іх выхадкамі. На ўсё лета ўнукі патрапілі ў кампанію дзядоў Будзько і Вольгі Кавалёвай «на перавыхаванне». Аляксандр Бярковіч паспрабаваў заваяваць сэрца Вольгі, і з часам дамогся гэтага. Жэня знайшла сяброўку, якая аказалася саперніцай і адбіла ў яе хлопца.
У Кучугуры з Крыма вярнуўся Міцяй з сям’ёй: жонкай Ларысай і сынам Арцёмкам. Валянціна навучылася вадзіць машыну і арганізавала харчовы бізнес разам з Ларысай, Ксеніяй і Яўгенам Барысавічам Жуком.
«Сваты 6» (2012)
Дзеі адбываецца праз паўгода пасля падзей ў «Сватах 5». У 6 сезоне сюжэт ахоплівае амаль увесь год: з сакавіка і да Новага года. За гэты час у жыцці галоўных герояў шмат чаго адбылося. Бабулі і дзядуля як і раней перавыхоўвалі нядбайных блізнят і дапамагалі Жэні вырашаць праблемы. Вольга Мікалаеўна і Аляксандр Бярковіч нарэшце афіцыйна аформілі свае адносіны і пажаніліся. Іван Будзько заняўся бізнесам, выратаваў краіну ад бюракратыі, адправіўся на заробкі, атруціўся грыбамі і адзначыў юбілей. Жэня скончыла школу, паступіла ў інстытут і сустрэла сваё каханне. Ларыса нарадзіла дзяўчынку — Міцяй трэці раз стаў татам.
Сям’я Будзько засталася без даху над галавой, а да Буханкіна прыехала цешча. Сваты адправіліся на «Еўра-2012», у круіз па залатым кальцы Расіі, у турпаход і ў Карпаты, дзе сустрэлі Новы год.
«Сваты 7» (2021)
Жэня стала зусім дарослай, а бабулі і дзядуля як і раней актыўна дапамагаюць ёй на жыццёвым шляху. Сватоў зноў чакалі падарожжы — гэтым разам у Беларусь, дзе сваты ледзь не пасварыліся з Буханкінымі, і ў Грузію, дзе троху болей даведаліся пра свой род. Іван і Валя пераехалі ў новы дом. Таксама была паказана маладосць Івана і Валянціны Будзько, як складалася іх ранняе сямейнае жыццё. Героі адзначылі Масленіцу, сасваталі ўнучку, блізка пазнаёміліся з бацькамі новага жаніха. У Каці і Лёшы нарадзіўся сын — Сан Саныч упершыню стаў дзядулем, а ў канцы сезона Жэня выйшла замуж за англічаніна Джэка.
Пасольства Швецыі ва Украіне
Пасольства Швецыі ва Украіне — галоўнае дыпламатычнае прадстаўніцтва Каралеўства Швецыя ва Украіне.
Адрас: Кіеў, вуліца Івана Франко 34/33 (скрыжаванне з бульварам Тараса Шаўчэнкі)
Пасол Швецыі ва Украіне: Тобіяс Тыберг (з 2019 года). Акрамя пасольства Швецыя мае консульства ў Кахоўцы.
Дыпламатычныя адносіны
Швецыя першай сярод краін Паўночнай Еўропы прызнала незалежнасць Украіны 19 снежня 1991 г. Дыпламатычныя адносіны былі ўстаноўлены 13 студзеня 1992 года. У верасні 1992 года ў Кіеве было адкрыта Пасольства Каралеўства Швецыя ва Украіне.
NGC 591
NGC 591 (іншыя абазначэнні — UGC 1111, MCG 6-4-38, MK 1157, ZWG 521.46, IRAS01306+3524, PGC 5800) — галактыка ў сузор’і Андрамеда.
Нёгра
Нёгра — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці на поўнач ад горада Гарадок ў басейне ракі Аўсянка (цячэ праз возера).
У возеры водзяцца шчупак, карась, лінь, язь, плотка і іншыя віды рыб.
IC 338
IC 338 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) у сузор’і Цялец.
Гэты аб’ект уваходзіць у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Тыражная вуліца (Мінск)
Тыражная вуліца — вуліца ў Мінску. Знаходзіцца ў Савецкім раёне, у мікрараёне Сельгаспасёлак. Перасякае вул. М. Багдановіча і Л. Бяды і ўпіраецца ва Усходнюю вуліцу. Забудова складаецца пераважна з дамоў сядзібнага тыпу, якая часткова знесены ў сярэдзіне 2010-х гг. на карысць сучаснай шматпавярховай вышыннай забудовы.
Лявонава (Навадугінскі раён)
Лявонава (Леоново) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Дняпроўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Пушкінапад
Знос помнікаў Аляксандру Пушкіну ва Украіне пачаўся падчас расійска-ўкраінскай вайны. Падчас Уварванне Расіі ва Украіну гэта стала шырока распаўсюджанай з’явай, якую ўкраінцы ахрысцілі Пушкінапад (Пушкінапад). Гэтая хваля дэмантажу звязана з працэсам.
Гісторыя
Сітуацыя з Пушкіным аказалася вельмі падобнай на «Ленінапад». Першай падзеяй, якая атрымала шырокую вядомасць, стаў дэмантаж помніка Пушкіну ў Мукачэва 7 красавіка 2022 года. Помнікі рускаму паэту дэмантавалі ва Ужгарадзе і Цярнопалі 9 красавіка. 22 сакавіка 2022 года жыхар Цярнопаля пафарбаваў у чырвоны колер помнік Пушкіну і напісаў на ім «стоп вайна». Сваім дзеяннем ён звярнуў увагу на неабходнасць дэмантажу помніка. Помнік паэту быў усталяваны ў Цярнопалі ў 1961 годзе. Першыя ініцыятывы па яго зносе з’явіліся ў 2014 годзе, пасля пачатку расійска-украінскай вайны.
Мэр Цярнопаля Сяргей Надаль адзначыў: 11 красавіка 2022 года ў вёсцы Забалотаўцы Львоўскай вобласці дэмантавалі бюст Пушкіна.
19 красавіка 2022 года ў Крапыўніцкым прапанавалі прыбраць помнік Пушкіну, які зараз стаіць каля Педагагічнага ўніверсітэта.
26 красавіка 2022 г. у вёсцы Пушкіна на Берагаўшчыне Закарпацкай вобласці павалілі помнік Аляксандру Пушкіну, і пачаліся нарады па перайменаванні вёскі.
28 красавіка 2022 г. у Канатопе быў дэмантаваны помнік Пушкіну, цікава, што падчас дэмантажу помніку адарвала галаву.
30 красавіка 2022 года ў Чарнігаве быў дэмантаваны помнік Пушкіну.
5 мая 2022 у Вінніцы дэмантавалі мемарыяльную дошку Пушкіну.
8 мая 2022 года бюст дэмантаваны ў Дэлятыне Івана-Франкоўскай вобласці.
13 мая 2022 года з уваходнай брамы дэндралагічнага парку «Александрыя» ў горадзе Белая Царква дэмантаваны бюст Пушкіну.
21 траўня 2022 года ў Мікалаеве быў дэмантаваны помнік Пушкіну.
1 чэрвеня 2022 года ў Нікапалі быў пашкоджаны помнік Аляксандру Пушкіну.
Падчас пасяджэння 16 чэрвеня рабочая група Міністэрства адукацыі і навукі Украіны вырашыла выключыць са школьных падручнікаў больш за 40 твораў савецкіх і расійскіх аўтараў, у тым ліку Аляксандра Пушкіна.
У Запарожжы дэмантавалі бюст расійскаму паэту Аляксандру Пушкіну. Бюст з каванай медзі прастаяў у горадзе больш за 20 гадоў і быў дэмантаваны ўвечары 26 ліпеня з дазволу мэрыі.
1 верасня 2022 года ў Кіеве быў дэмантаваны бюст Пушкіну на тэрыторыі гімназіі № 153. 11 кастрычніка 2022 г. у Кіеве невядомымі быў дэмантаваны другі бюст Пушкіна перад Нацыянальным транспартным універсітэтам. Дэмантаж прысвяцілі лейтэнанту Узброеных сіл Украіны Дзянісу Анціпаву на псеўда «Бук» — вядомаму грамадскаму актывісту, выкладчыку карэйскай мовы ў Кіеўскім нацыянальным універсітэце імя Тараса Шаўчэнкі, які загінуў у маі 2022 года ў баі з расійскімі войскамі.
11 лістапада 2022 года дэмантавалі помнік Аляксандру Пушкіну ў Жытоміры.
21 лістапада 2022 года дэмантаваны помнік Пушкіну ў горадзе Крэмэнчук.
29 лістапада 2022 года дэмантаваная мемарыяльная дошка Пушкіну ў горадзе Мікалаеў.
29 лістапада 2022 года дэмантаваны помнік Пушкіну ў горадзе Ананьіў.
Помнік у Тульчыне дэмантаваны 10 снежня 2022 года.
Помнік Пушкіну ў Дніпры дэмантаваны 16 снежня 2022 года.
23 снежня 2022 года дэмантаваная другая скульптура Пушкіна ў горадзе Чарнаўцы.
Помнік у Кралэўцы дэмантаваны 24 снежня 2022 года.
27 снежня 2022 года дэмантаваны бюст Пушкіну з фасада Чарнавіцкага драматычнага тэатра імя Вольгі Кабылянскай.
29 снежня 2022 года дэмантаваная другая мемарыяльная дошка Пушкіну ў Мікалаеве.
30 снежня 2022 года гарадскі галава Краматорска Аляксандр Ганчарэнка паказаў фота дэмантажу бюста Аляксандра Пушкіна.
Тэзы і антытэзы
Пытанне зносу помнікаў разглядаецца ў канцэпце змястоўнай іх нагрузкі, высвятленні прычын іх усталёўкі. Ва ўкраінскім грамадстве існавалі тэзы «Не трэба знішчаць гісторыю! Гэта ж наша гісторыя!», «Знясіце ўсе гэтыя помнікі ў музеі», «Гэта выдатныя дзеячы».
Грызаўшчына
Гры́заўшчына (, Гризовщина) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рубяжэвіцкага сельсавета.
Лявуздава
Лявуздава (Леуздово) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Дняпроўскага сельскага паселішча.
Грызаўшчына
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Засульскага сельсавета.
Лявуздава
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
In God We Trust
In God We Trust (бел. На Бога мы спадзяёмся) — афіцыйны дэвіз ЗША, а таксама штата Фларыда. Упершыню быў выкарыстаны ў 1864 годзе пры чаканцы манет новага ўзору, а ў 1956 годзе стаў нацыянальным.
Гісторыя
Адной з магчымых крыніц фразы In God We Trust з'яўляецца апошняя частка гімна ЗША, тэкст якога быў напісаны ў 1814 годзе Фрэнсісам Скотам Кі. Гімн мае наступныя радкі, якія ўтрымліваюць словы дэвізу: «... And this be our motto: 'In God is our trust'». Упершыню як дэвіз фраза была ўведзена ў 1864 годзе Сэманам Портлендам Чэйзам пры чаканцы манеты наміналам 2 цэнты. 1 лістапада 2011 г. Члены Палаты прадстаўнікоў ЗША падтрымалі рэзалюцыю, якая пацвярджае статус нацыянальнага дэвізу Злучаных Штатаў In God We Trust. Прычынай для складання дакумента была страта дэвізам значнасці ў амерыканскім грамадстве. У прыватнасці, адзначыў аўтар рэзалюцыі рэспубліканец Рэндзі Форбс, адной з мэтаў рэзалюцыі з'яўляецца спыненне спробаў аспрэчыць статус фразы, якія рэгулярна робяцца як простымі грамадзянамі ў судах, так і чыноўнікамі, якія выкарыстоўваюць адміністрацыйны рэсурс.
Васальная дзяржава
Васальная дзяржава — дзяржава, якая падпарадкавана іншай дзяржаве, але захоўвае свайго кіраўніка. Такая дзяржава звычайна пазбаўлена права падтрымліваць дыпламатычныя адносіны і заключаць дагаворы, абмежавана ў іншых відах знешніх адносінах, але захоўвае самастойнае ўнутранае кіраванне з некаторымі абмежаваннямі (напрыклад — права чаканкі манеты). Кіраўнік васальнай дзяржавы захоўвае статус і тытул, якія былі ў яго да заключэння васальнага дагавора (напрыклад — кароль).
Такая дзяржава з'яўляецца часткай складанай дзяржавы, але не прымае ўдзелу ў адпраўленнях улады вярхоўнай дзяржавы. Гэтым яно адрозніваецца ад дзяржавы-члена канфедэрацыі.
Уладзімір Ільіч Сізоў
Уладзімір Ільіч Сізо́ў (Владимир Ильич Сизов; 1840 — ) — расійскі археолаг, гісторык, музейны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Маскве. Вучыўся ў Сімферопальскай гімназіі. У 1858 годзе скончыў 1-ю Маскоўскую гімназію. У 1858—1862 гадах вучыўся на фізіка-матэматычным факультэце Маскоўскага ўніверсітэта, слухаў лекцыі на гісторыка-філалагічным факультэце. У 1865 годзе здаў кандыдацкі экзамен па юрыдычнаму факультэту. Выкладаў у гімназіі ў Кутаісі. У 1870—1880 гадах выкладаў у Мікалаеўскім сіроцкім інстытуце ў Маскве. У 1881—1887 гадах сакратар, у 1887—1904 гадах вучоны сакратар Гістарычнага музея.
Навуковая дзейнасць
Быў членам Маскоўскага археалагічнага таварыства з 1877 года. Займаўся даследаваннем славянска-рускіх старажытнасцей. У В 1881—1883, 1885, 1894, 1896, 1898, 1901 гадах праводзіў раскопкі ў вярхоўях Дняпра, каля вёскі Гнёздава Смаленскай вобласці, каля вёсак Чырвоная Слабада, Туравічы (Магілёўская вобласць), Іпалітаўка (Гомельская вобласць), на Кубані, Доне, Чарнаморскім узбярэжжы Каўказа і інш.
Адзін з першых даследчыкаў помнікаў старажытнарускай дружыннай культуры, культуры доўгіх курганоў, дзякаўскай культуры. Кансультаваў пастаноўкі Маскоўскай оперы, чытаў лекцыі па гісторыі культуры і касцюма на драматычных курсах, удзельнічаў у рэвізіях Аружэйнай палаты.
Вайна першай кааліцыі
Вайна Першай кааліцыі — агульная назва ваенных дзеянняў, якія праходзілі ў 1793—1797 гадах з мэтай абароны ад Францыі, якая абвясціла ў 1792 годзе вайну Аўстрыі і рэстаўрацыі ў Францыі манархіі.
Ваенныя дзеянні пачаліся з уварвання французскіх войскаў ва ўладанні германскіх дзяржаў на Рэйне, за чым рушыла ўслед уварванне войскаў кааліцыі ў межы Францыі. Неўзабаве ворагі былі адбіты і сама Францыя пачала актыўныя ваенныя дзеянні супраць кааліцыі — уварвалася ў Іспанію, Сардзінскае каралеўства і ў заходнія германскія дзяржавы. Неўзабаве, у 1793 годзе адбылася бітва пры Тулоне, дзе ўпершыню праявіў сябе малады і таленавіты палкаводзец Напалеон Банапарт. Пасля шэрагу перамог ворагі былі вымушаны прызнаць Французскую рэспубліку і ўсе яе заваяванні (за выключэннем англічан), але затым, пасля пагаршэння становішча Францыі, вайна аднавілася.
Лакачы (Смаргонскі раён)
Лакачы́ (, Локачи) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1866 годзе ў вёсцы было 12 двароў і 127 жыхароў, з іх 121 каталікоў і 6 яўрэяў.
Да 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Войстамскага сельсавета.
Бярэжа (прыпыначны пункт)
Бярэ́жа (, Бережа)  — прыпыначны пункт Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Бярэжа; на лініі Інстытут Культуры — Баранавічы-Палескія, паміж станцыяй Фаніпаль і прыпыначным пунктам Пяцігор’е.
Царква Нараджэння Божай Маці (Пухавічы)
Царква Нараджэння Божай Маці — храм у в. Пухавічы Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці. Уваходзіць у 1-ую Пухавіцкую благачынную акругу.
Гісторыя
У 1834 тут была збудавана Багародзіцкая царква.
У 1879 г. цэнтр праваслаўнага прыхода, які налічываў 1698 прыхаджан; царква мела 120 дзесяцін зямлі, у тым ліку ворыва — 39, лесу — 60, сенажаці — 21 дзесяцін; пры царкве было папячыцельства.
У 1950 гадах царква была закрыта, часткова разбурана і пераабсталявана пад клуб.
Пад канец 90-х праваслаўная грамада змагла вярнуць будынак храма (клуба) у сваё веданне.
18 жніўня 2015 г. пасля завяршэння богаслужэння епіскап Веніямін заклаў у падмурак будучага храма камень і памятную грамату.
Вяртанне ў дом начных зданяў
«Вяртанне ў дом начных зданяў» (Return to House on Haunted Hill) — амерыканскі фільм жахаў 2007 года рэжысёра Віктара Гарсія, працяг фільма 1999 года «Дом начных зданяў». Фільм выйшаў адразу на відэа.
Мастацкія асаблівасці
У адрозненне ад першай часткі, у сіквеле з’явіліся сцэны з элементамі эротыкі.
IC 339
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вынішчы
Вы́нішчы (, Вынищи), да 2006 года Вы́нісцы (, Вынисцы) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Покрашаўскага сельсавета.
Гісторыя
У часы, калі слуцкія землі былі ў складзе Вялікага Княства Літоўскага, група палякаў за нейкую правіннасць была выселена з Польшчы і паселена асобна ў Слуцкім княстве. Пра іх можна сказаць, што яны былі вынішчаны, бо назаўжды выселены з родных мясцін. Адсюль і атрымала сваю першапачатковую назву Вынішчы.
З 1745 года ўзгадваецца капліца.
Да 1924 года ўваходзіла ў склад Грэскай воласці Слуцкага павета Мінскай губерні.
У 1926 годзе згадваецца школа. Навучанне праходзіла на беларускай або на польскай мове.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны вёска ўцалела, як сведчаць мясцовыя жыхары, дзякуючы веры. 19 лютага 1943 года ў вёсцы было пастаўлена пяць крыжоў. Ужо 23 лютага было спалена 9 вёсак, а Вынісцы ацалелі. З таго часу кожны год 19 лютага жыхары сталі хадзіць вакол вёскі, падыходзілі да кожнага крыжа і прасілі, каб Бог засцярог ад вайны. Да крыжоў у Вынісцах і суседніх вёсках засталося асаблівае стаўленне: кожны вернік час ад часу прывязвае да крыжа светлую хустку з вышытым на ёй крыжам.
У 1993 годзе пабудаваны новы касцёл.
У 2006 годзе вёска Вынісцы была перайменавана ў Вынішчы.
Канфесійны склад насельніцтва
У 1857 годзе ў вёсцы пражываў 181 чалавек каталіцкага веравызнання.
Паводле перапісу насельніцтва 1897 года, у вёсцы пражывала 107 чалавек праваслаўнага веравызнання, 387 чалавек каталіцкага веравызнання.
Нівелір
Нівелір (ад niveler — выраўноўваць) — геадэзічная прылада для вызначэння перавышэнняў пры геаметрычным нівеліраванні.
Паводле дакладнасці вымярэнняў падзяляюцца на тэхнічныя і дакладныя і высокадакладныя. Існуюць оптыка-механічныя і лазерныя нівеліры. Сучасныя нівеліры могуць мець магчымасць апрацоўкі вынікаў вымярэнняў з дапамогай ЭВМ.
Грэцкае (возера, Мёрскі раён)
Грэ́́цкае возера  — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Знаходзіцца за 7 км на паўночны ўсход ад горада Мёры ў басейне ракі Мёрыца. Належыць да Абстэрнаўскай групы азёр.
Плошча паверхні Грэцкага возера складае 0,77 км². Найбольшая глыбіня возера 6,5 м, сярэдняя — 2,2 м. Даўжыня возера — 4,63 км, найбольшая шырыня — 0,24 км. Даўжыня берагавой лініі 10,38 км. Аб’ём вады ў возеры складае 1,67 млн м³. Плошча вадазбору 4,5 км².
Катлавіна лагчыннага тыпу, моцна выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны вышынёй 2—6 м, сугліністыя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, пясчаныя. На паўднёвым захадзе і паўночным усходзе берагі сплавінныя. Дно выслана гліністым ілам. Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Грэцкае злучана пратокай з возерам Чэрас. Пратокай без назвы злучаецца з ракой Волта. Зарастае каля 20 % плошчы возера. Расліннасць пашыраецца да глыбіні 1 м. Палоса прыбярэжнай расліннасці мае шырыню 10—50 метраў.
У возеры водзяцца лешч, шчупак, плотка, лінь, акунь, гусцяра, карась і іншыя віды рыб.
Каля возера вёска Грэцкія і хутар Ліпаўка.
Халіска
Халіска (Estado Libre y Soberano de Jalisco) — адзін з трыццаці аднаго штатаў у цэнтральнай частцы Мексікі. Плошча — 78.599 км². Насельніцтва складае 7.350.682 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр — Гвадалахара.
Антырызіс
«Антырызіс» («Антирризис, альбо Апология против Христофора Филалета») — ананімны твор палемічнай літаратуры. Напісаны ў адказ на твор Хрыстафора Філалета (М. Бранеўскага) «Апакрысіс». Мяркуецца, што аўтар «Антырызіса» — Іпацій Пацей, якому дапамагаў П. Аркудзій. Кніга выдадзена ў друкарні Мамонічаў у Вільні не раней за 22 сакавіка 1599 года на старабеларускай мове, у 1600 — у друкарні Ланчыцкага на польскай мове.
Аб’ёмны твор, дзе падрабязна разглядаецца гісторыя заключэння уній паміж каталіцкай і праваслаўнай цэркавамі ў XV—XVI стст., цытуецца шмат гістарычных дакументаў, твораў айцоў царквы, лацінскіх і грэчаскіх аўтараў. Прыводзяцца лісты Клірыка Астрожскага 1593, Пацея 1595, інструкцыя Лушкоўскаму на Тарунскі сінод, лісты Жыгімонта III, царкоўныя прывілеі Уладзіслава III 1443, Аляксандра 1504, Жыгімонта I 1543, ліст Пацея да Астрожскага з просьбай дапамагчы справе уніі 1598, адказ на яго Клірыка Астрожскага і водпаведзь Пацея. Твор пабудаваны як дыялог: спачатку прыводзіцца цытата з кнігі «Апакрысіс», азагалоўленая «Філалет», потым даецца на яе водпаведзь, азагалоўленая «Отказ».
Аўтары «Антырызіса» абвінавачваюць «Апакрысіс» у нападках на рымскага папу, падрыў дзяржаўнай улады Рэчы Паспалітай, у прэтэнзіях простых людзей на права судзіць духоўных іерархаў, у бязбожнасці і ерасі. Аўтары «Антырызіса» прадэманстравалі добрае веданне царкоўнай і свецкай літаратуры, уменне весці палеміку на навукова-лагічным і бытавым узроўні.
Прамалінейны рух
Прамалінейны рух — механічны рух, пры якім вектар перамяшчэння ∆r не змяняецца па кірунку і па велічыні, яго модуль роўны даўжыні шляху, пройдзенага целам
Нацыянал-сацыялістычная нямецкая рабочая партыя
Нацыянал-сацыялістычная нямецкая рабочая партыя (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, скароч. НСДАП, NSDAP) — палітычная партыя Германіі, якая існавала з 1920 па 1945, з ліпеня 1933 да мая 1945 — кіруючая і адзіная законная партыя ў Трэцім Рэйху. Пасля паразы Германіі ў Другой сусветнай вайне ў 1945 па рашэнню створанага саюзнікамі па антыгітлераўскай кааліцыі акупацыйнага кантрольнага савета была распушчана. На Нюрнбергскім працэсе кіруючы склад партыі быў абвешчаны злачынным, а ідэалогія НСДАП называлася адной з галоўных прычын вайны.
Ад узнікнення да путчу
НСДАП была створана 24 лютага 1920, на сходзе ў піўной «Хофбройхаус» Нямецкай рабочай партыі (удзельнічала 2 тыс. чал.), калі А. Гітлер абвясціў. Тады ж было прынята рашэнне аб змене назвы партыі — да яе было дададзена «Нацыянал-сацыялістычная». Сам Гітлер растлумачыў назву сваёй партыі наступным чынам:
У першай фазе свайго развіцця, да 1923, НСДАП рэкрутавала сваіх членаў галоўным чынам з былых удзельнікаў вайны і сярэдніх слаёў гарадскога і сельскага насельніцтва. Рабочыя ў партыі складалі меншасць у параўнанні з афіцэрамі, рамеснікамі, служачымі, чыноўнікамі і сялянамі. Але гэтая ўяўная рабочая партыя ўсяляк імкнулася прыцягнуць да сябе таксама і пралетарскія пласты. Гэтай мэты служылі розныя псеўдасацыялістычныя патрабаванні, такія, як нацыяналізацыя трэстаў, канфіскацыя ваенных даходаў, зямельная рэформа і, па няясным выразе праграмы, «знішчэнне працэнтнай кабалы».
У снежні 1920 А. Гітлер на атрыманыя ад рэйхсвера і ад прамыслоўцаў 120 тыс. рэйхсмарак набыў газету.
У пачатковы перыяд дзейнасці, партыю фінансавалі перш за ўсё гаспадары баварскіх фірмаў. Аднак на пачатку 1920-х Гітлера пачалі падтрымліваць капітаны цяжкай прамысловасці, і інш. У кастрычніку 1923 Ф. Цісен уручыў НСДАП 100 тыс. залатых марак. перадаваў партыі значныя сродкі праз генерала Э. Людэндорфа.
Для абароны партыйных выступоўцаў і аховы парадку на розных партыйных мерапрыемствах у лютым 1920 была створана служба добраахвотнікаў (zeitfreiwilligen), пазней перайменавана ў службу партыйных распарадчыкаў — орднэраў (Ordnertruppe). Увосень 1920 ў партыі існавала 35 отртсгруп, а колькасць членаў перавысіла 2 тыс. чал. 3 жніўня 1921 служба орднэраў была перайменавана ў «гімнастычны і спартыўны аддзел» / 5 кастрычніка «гімнастычны і спартыўны аддзел» атрымаў новую назву — «штурмавыя атрады» (Sturmabteilung; СА).
Улетку 1921 быў зацверджаны праект сцяга НСДАП — на чырвоным палотнішчы белы круг, у цэнтры якога — чорная свастыка.
Аднаўленне і прыход да ўлады (1923—1933)
Выступаючы ў студзені 1923 г., праз некалькі дзён пасля таго, як французская армія, Гітлер казаў з трыбуны:.
Першы агульнагерманскі з’езд нацыянал-сацыялістычнай партыі, які адбыўся 27 — 28 студзеня 1923 г., не ўнёс ніякіх змен у галоўны кірунак нацысцкай прапаганды:. Пытанне аб задачах НСДАП у сувязі з акупацыяй Рура нават не абмяркоўвалася. Увага з’езда было прыкавана да падрыхтоўкі гвалтоўнага звяржэння імперскага ўрада. Публічнае абмеркаванне гэтага пытання некалькі збянтэжыла нават баварскія ўлады, якія самі вялі палітычную барацьбу супраць цэнтральнага германскага ўрада і падтрымлівалі нацыстаў, але аддавалі перавагу такія пытанні абмяркоўваць канфідэнцыяльна.
19 лістапада 1932 г. прадстаўнікі нямецкай буйной прамысловасці і землеўладальнікі накіравалі П. фон Гіндэнбург наступнае пасланне:
Пасля прыходу партыі да ўлады, у 1933 па ініцыятыве быў створаны «Фонд Адольфа Гітлера», у які Круп адразу ўклаў 6 млн рэйхсмарак, а таксама дадаткова перадаў яшчэ 6 млн на іншыя рэчы нацыянал-сацыялізму. Канцэрн уклаў у гэты фонд з 1933 па 1944 каля 80 млн марак.
Фрол Дзмітрыевіч Панарын
Фрол Панарын (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Віцебск».
Клубная кар’ера
Выхаванец клуба «Віцебск», таксама вучыўся ў Акадэміі АБФФ. З лета 2021 года пачаў выступаць за дубль «Віцебска», а неўзабаве стаў прыцягвацца і да асноўнай каманды. Дэбютаваў за «Віцебск» 23 кастрычніка 2021 года ў матчы супраць салігорскага «Шахцёра» (1:2), калі выйшаў на замену ў канцы сустрэчы.
Латук
Салата пасяўная, Латук-салата (Lactuca sativa) — гэта расліна сямейства, якая сустракаецца ва ўмераных шыротах. Культывуецца ў асноўным для лісця. Выкарыстоўваецца для ежы.
Ужыванне ў ежу
Лісце салаты ўтрымоўвае вельмі малую колькасць калорый. Змяшчае вялікую колькасць вітаміна A і фоліевай кіслаты.
У многіх краінах халодную салату ядуць у волкім выглядзе.
Таксама лісце дадаюць у салаты, выкарыстоўваюць у якасці гарніру да бутэрбродаў і дадаюць ў многія іншыя стравы.
NGC 593
NGC 593 (іншыя абазначэнні — MCG −2-5-3, PGC 5733) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Кіт.
IC 340
IC 340 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 593
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».