cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пажар у Гомелі (1737)
Пажар 1737 года ў Гомелі — моцны пажар, які здарыўся 2 верасня 1737 года ў Гомелі, знішчыў значную частку горада.
Прычына пажару і страты
Пажар пачаўся 2 верасня 1737 г. а 23-й гадзіне на вуліцы Траецкай, дзе загарэўся адзін з дамоў. Прычынай узгарання, як адзначаў камісар Гомельскага староства Юры Трабчаны Няўстрой, стала «жаночае нядбальства» («nierostoropność białogłowska») — жыхарка Гомеля, вядомая як Сямёнава, сушыла ўначы грыбы і праз неасцярожнасць запаліла свой дом.
Агонь перакінуўся на іншыя будынкі, нарабіўшы шмат шкоды гораду: «спаліў і ў попел ператварыў» мясцовы касцёл, тры праваслаўныя царквы, два скарбовых шынкі, некалькі свірнаў, арэнды з алкагольнымі напоямі («liqworami»), рухомай маёмасцю, броварамі і катламі, крамы з таварамі, а таксама некалькі соцень жылых дамоў (па ўсім відаць, разам з гаспадарчымі пабудовамі).
Наступствы пажару
Пажар пазбавіў многіх гомельцаў сродкаў для існавання і магчымасцей плаціць дзяржаўныя падаткі, з прычыны чаго яны адпраўляліся ў межы Расійскай імперыі. З увагі на гэта гомельскі староста Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі хадайнічаў перад уладамі Рэчы Паспалітай аб падатковых паслабленнях для «згарэлага места Гомеля». Ці было яго хадайніцтва плённым, невядома.
З пераадоленнем наступстваў пажару 1737 г. варта звязваць апошнюю маштабную перабудову Гомеля дарумянцаўскіх часоў: узвядзенне новага дубовага замка, паглыбленне абарончых равоў, усталяванне на валах драўляных сцен з пад’ёмнымі мастамі, адбудову касцёла.
Разуменнем неабходнасці ў будучыні пазбегнуць вялікіх пажараў ці мінімізаваць іх наступствы было прадыктавана ўвядзенне для гомельскі мяшчан абавязку мець пажарныя бусакі (багры) і адбываць па чарзе начную варту для «засцеражэння ад агню».
Пакроўскі раён (Днепрапятроўская вобласць)
Пакроўскі раён (Покровський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Днепрапятроўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Пакроўскэ (Покровське).
Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 35265 чалавек, плошча — 1210 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 2 пасялковых і 9 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 пасёлкі гарадскога тыпу і 69 сёлаў.
Нера
Не́ра, Растоўскае возера (Не́ро, Ростовское озеро ) — прэснаводнае возера на паўднёвым захадзе Яраслаўскай вобласці Расіі.
Плошча паверхні возера 54,4 (51,7 ) км². Даўжыня 13 км, шырыня 8 км, глыбіня — да 3,6 (да 4 ) м. Плошча вадазбору 1220 км². Берагі нізінныя. Дно пакрыта тоўстым пластом сапрапелю. Замярзае ў лістападзе, адкрываецца ў красавіку. Жыўленне змяшанае, з перавагай снегавога. На возеры Нера размешчаны горад Растоў (на заходнім беразе), пасёлак гарадскога тыпу Парэчча-Рыбнае.
Вазнэсэнскэ (Згурыўскі раён)
Вазнэсэнскэ (Вознесе́нське) — вёска ў Згурыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Мікалай Яфімавіч Сяменчык
Мікалай Яфімавіч Сяменчык (, г.п. Плешчаніцы, Лагойскі раён Мінскай вобл.) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (2002).
Біяграфічныя звесткі
Скончыў Мінскі педагагічны інстытут (1979). Настаўнічаў. 3 1984 у Інстытуце гісторыі АН Беларусі, з 1988 выкладчык, p 1993 дацэнт Беларускага педагагічнага ўніверсітэта, з 2000 загадчык кафедры гісторыі Беларусі і паліталогіі Беларускага тэхналагічнага ўніверсітэта.
Навукова-даследчыцкая дзейнасць
Даследуе гісторыю партый, прафесійных, нацыянальных арганізацый і рухаў у час Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый 1917, перыяду акупацыі Беларусі ў 1918—20.
Куранёўская трагедыя
Перадумовы трагедыі
28 сакавіка 1950 года пастановай № 582 (паўторна — 2 снежня 1952 года) выканкам Кіеўскага гарадскога савета прыняў рашэнне аб засыпанні Бабінага Яра адходамі вытворчасці Пятроўскіх цагельных заводаў, размешчаных побач, на вуліцы Сырэцкай, 33. Непрыдатныя для вытворчасці цэглы земляныя пароды перамяшаліся з вадой і ў выглядзе пульпы па трубах паступалі ў адгор’і Бабінага Яру. Толькі за 10 гадоў такім чынам у адгор’і яра, у прыватнасці ў адрог № 1, было намыта больш за 4 мільёны кубаметраў глебы, у прыватнасці да адрогу 3, дзе пазней адбылася аварыя, 3 млн. 191 тыс. м³. Агульная плошча намыву склала каля аднаго квадратнага кіламетра. Слой намыву дасягаў 30 метраў.
Намыў вёўся на вышыні ад 40 да 60 метраў над узроўнем буйнога прамысловага і жылога раёна Кіева — Куранёўкі, але замест бятоннае дамбы пабудавалі земляную, якая не адпавядала ні праекту, ні нормам бяспекі. Прапускная здольнасць супрацьпаводкавага сцёку складала ўсяго 0,5 м³ у секунду, што было недастаткова, каб выключыць магчымасць аварыі.
Намыў праводзіўся і зімой. Па тэхналагічных умовах пульпу трэба было падаваць у яр толькі восем гадзін у суткі, каб вада паспявала даходзіць да вадазборнага калодзежа, але насамрэч цагельныя заводы працавалі ў тры змены. Пры гэтым калодзеж чысцілі толькі адзін раз у 1959 годзе.
Катастрофа
Ужо 11-12 сакавіка 1961 года па плаціне цяклі струменьчыкі вады, якія ўзмацняліся і ўзмацняліся, але ніякіх мер па тэрміноваму ўмацаванню дамбы і эвакуацыі людзей з небяспечнай зоны не прымалася. У 6:45 раніцы 13 сакавіка дамба пачала разбурацца, а ў 9:20 раніцы ён зламаўся, і маса вадкай пульпы кінулася ўніз. Першапачатковая вышыня вала дасягала 14 метраў, шырыня ў стварэнні «Кірылаўская царква» — каля 14 метраў, а хуткасць — 5 метраў у секунду. У 9:30 пульпа дабралася да Куранёўкі і затапіла тэрыторыю каля 30 гектараў. У раёне вуліцы Кірылаўскай вышыня набярэжнай скарацілася ўдвая. Паступова звадкаваная пульпа стала цвёрдай, як камяні. Ужо ў такім выглядзе вышыня гэтай масы месцамі дасягала трох метраў.
Паток перакульваў і зносіў аўтамабілі, аўтобусы, трамваі, валіў слупы электрасетак, рваў драты. Адзін з аўтобусаў сутыкнуўся з грузавіком і загарэўся.
Цэлюлоза амаль цалкам разбурыла трамвайнае дэпо ім Красіна, некалькі дзясяткаў яго супрацоўнікаў загінулі. Па ініцыятыве начальніка тэхнічнага аддзела КП «Кіеўпастранс» Брамскага Казіміра Антонавіча і музея кіеўскага электратранспарту Лівінскай Лідзіі Архіпаўны ў памяць аб работніках трамвайнага дэпо, якія загінулі ў выніку Куранёўскай трагедыі, устаноўлены мемарыял. каля яго ўваходу ў 1995 годзе быў адкрыты знак, на тэрыторыі прадпрыемства пабудавана капліца і арганізаваны збор звестак аб загінуўшых.
Паводле некаторых звестак, куранёўская катастрофа знішчыла 22 прыватныя аднапавярховыя дамы, 5 двухпавярховых дамоў, 12 аднапавярховых дамоў дзяржаўнага фонду і два інтэрнаты. Пры гэтым, паводле афіцыйнага паведамлення з грыфам «Для службовага карыстання», у выніку аварыі разбураны 68 жылых і 13 адміністрацыйных будынкаў. Непрыдатнымі для пражывання былі 298 жылых дамоў, у тым ліку 163 прыватныя дамы, у якіх пражывала 353 сям’і колькасцю 1228 чалавек.
Паводле розных ацэнак і дадзеных гісторыкаў, тады загінулі каля 1500 жыхароў сталіцы.
Былі цалкам знесеныя Капылёўскія могілкі, дзіцячы садок, затопленыя тэрыторыя стадыёна «Спартак», гарадская бальніца № 15 і радзільны дом, бальніца імя Паўлава, эксперыментальны завод «Укрпрамканструктар», рэльсазварачны завод Паўднёва-Заходняй чыгункі (цяпер на месцы апошняга — Куранёўскі парк), шэраг іншых прадпрыемстваў ды ўстаноў. Агулам плошча падтаплення склала 9 тысяч квадратных метраў.
Маса пульпы затапіла частку вуліц Кірылаўскай і Новаканстантынаўскай і завулка Кажэвеннага, а таксама вуліц Лугавой-Станцыйнай, Траецка-Кірылаўскай і Тульчынскай.
Агульны аб’ём пульпы ў раёне вул. Кірылаўскай — Новаканстантынаўскай складала да 600 000 м³ пры таўшчыні пласта да 4 м.
Сведчанні відавочцаў
М. Н. Наўгародская, настаўнік :Я села ў аўтобус, у салоне якога было так цесна, што мяне літаральна прыпячаталі да задніх дзвярэй. Трохі праехаўшы, аўтобус затрымаўся насупраць стадыёну «Спартак». Вада пачала дасягаць вокнаў. Кіроўцы ўсіх машын, якія захраслі, вылезлі з іх і паплылі на супрацьлеглы бок да агароджы стадыёна. У аўтобусе пачуўся жудасны крык. Людзі зразумелі, што іх пахавалі жывымі. І раптам усё пацямнела. На нас ішоў вал — суцэльная пеністая маса нейкага шэрага колеру. Вал быў вышэйшы за дамы і закрываў неба. Чалавек, які стаяў перада мной, рыўком адчыніў дзверы і рушыў наперад. Я іду за ім. Плынь збіла мяне з ног, але цудам утрымаўшыся на паверхні і змагаючыся, я дабралася да агароджы стадыёна. Калі я зайшола у яго, адбыўся выбух — аўтобус, з якога я выйшла некалькі сэкундаў таму, быў ахоплены полымем. Нехта выламаў уваходныя дзверы, але выратаваліся толькі жанчына і дзве дзяўчыны. Валасы ў іх былі моцна абпаленыя. Астатнія пасажыры згарэлі жыўцом.
Змяншэнне маштабаў катастрофы
Доўгі час улады хавалі і прымяншалі маштабы і наступствы аварыі. Інфармацыя пра куранёўскія падзеі падвяргалася жорсткай цэнзуры, 13 сакавіка ў Кіеве адключылі міжгароднюю і міжнародную сувязь. Нягледзячы на гэта, ужо апоўдні таго ж дня заходнія радыёстанцыі, якія выступалі ў СССР, паведамілі пра падзею. Афіцыйнае паведамленне аб катастрофе прагучала па дзяржаўным Украінскім радыё толькі 16 сакавіка.
Афіцыйнае расследаванне
Пракуратура УССР ва ўмовах сакрэтнага рэжыму ўзбудзіла крымінальную справу і правяла следства. Матэрыялы крымінальнай справы былі хутка знішчаны — разам са сведчаннямі відавочцаў і фотаздымкамі з месца здарэння. Закрыты суд прыгаварыў шасцярых чыноўнікаў да пазбаўлення волі — два праектавальнікі з Масквы і чатыры кіраўнікі кіеўскага будаўнічага ўпраўлення. Згодна з заключэннем дзяржэкспертнай камісіі, прычынай аварыі названыя «памылкі ў праектаванні гідраскідаў і плацін», а таксама «следства дэфектаў падчас будаўнічых работ».
20 кастрычніка 1963 года, незадоўга да заканчэння следства, якое доўжылася каля 2,5 гадоў, раптоўна памёр (паводле афіцыйнай версіі, памёр ад сардэчнага прыступу, па чутках — застрэліўся) старшыня гарвыканкама О. І. Давыдаў, які ў 1950 годзе падпісаў пастанову аб пачатку звалкі цэлюлозы ў Бабін Яр.
Засыпанне яра пасля катастрофы
Пасля катастрофы ў адгор’ях Бабінага Яра засталося больш за тры мільёны кубаметраў пульпы. Паводле распараджэння адмысловай камісіі, вада, якая сабралася ў адгор’ях па трубаправодзе, які пастаўляў цэлюлозу ў Бабін Яр, ужо перапампоўвалася ў адваротным кірунку ў кар’еры цагельных заводаў, адкуль потым паступала ў раку Сырэц. Адначасова былі спраектаваны і пабудаваны новыя ахоўныя збудаванні ў яры. Частка пульпы, якая вылілася на Куранёўку, ужо ў зацвярдзелым стане самазваламі вярталася і выкарыстоўвалася для засыпання яра. Была пабудаваная новая капітальная бетонная плаціна даўжынёй 172 метры і вышынёй 25 метраў, якая прадугледжвалася першапачатковым праектам пачатку 1950-х гадоў. На грэбні дамбы пасадзілі маладыя таполі. Да аварыі прама пад старой дамбай быў пракладзены газаправод нізкага ціску, што стварала дадатковую пагрозу. Згодна з новым праектам, газаправод быў пракладзены проста па паверхні глебы. Для адвядзення вады быў пракладзены вадаправод, у якім выкарыстоўваліся трубы дыяметрам 100 см. Новы вадаправод мог перапампоўваць 11 кубічных метраў вады кожную секунду, гэта значыць забяспечваў надзейную працу адгалінаванняў нават ва ўмовах вялікіх паводак і суцэльных ліўняў.
Пазней праз засыпаную частку яра была пракладзеная дарога з Сырца на Куранёўку (частка цяперашняй вул. Алены Тэлігі), уладкаваны парк.
Ушанаванне пямяці загінулых
У сакавіку 2006 года, у год да 45-й гадавіны катастрофы, у парку культуры і адпачынку, створаным на месцы насыпаных адгор’яў Бабінага Яра (каля прыпынку «Парк адпачынку»), быў адкрыты помнік загінулым у выглядзе дзвюх каменных пліт і звона паміж імі. Акрамя таго, на ўваходзе ў былое трамвайнае дэпо імя Красіна (цяпер — Падольскае трамвайнае дэпо) пастаўлены помнік загінулым працаўнікам прадпрыемства. У музеі дэпо ёсць экспазіцыя з фотаздымкамі і іншымі матэрыяламі аб Куранёўскай катастрофе.
13 сакавіка 2011 года споўнілася 50 гадоў з дня Куранёўскай трагедыі. На Лук’янаўскіх могілках на ўчастку № 34 (першы рад) у памяць аб гэтай падзеі ўстаноўлены памятны знак у выглядзе надмагільнай пліты з надпісам:
У 2021 годзе ў Мемарыяльным цэнтры Халакосту «Бабін Яр» у Кіеве адкрылася новая інсталяцыя «Погляд у мінулае» да 60-годдзя Куранёўскай трагедыі. Аўтар інсталяцыі — украінскі дзеяч культуры, мастак і пісьменнік Алег Шавенка.
Самчынці (Нэмірыўскі раён)
Самчынці (Са́мчинці) — вёска ў Нэмірыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Райгарадской вясковай абшчыны.
Куранёўская трагедыя
Рэха ў літаратуры і мастацтве
Упершыню ў мастацкай літаратуры тэму куранёўскай трагедыі ўзняў Леанід Кісялёў у паэме «Трынаццатага сакавіка, Куранёўка…» (1963).
У рамане-дакуменце «Бабін Яр» Анатоль Кузняцоў разглядае Куранёўскую трагедыю як адплату за неналежнае стаўленне савецкай улады да ўшанавання памяці расстраляных у Бабіным Яру. Старонкі, прысвечаныя трагедыі 1961 года, не ўвайшлі ў першае часопіснае (цэнзурнае) выданне (1966) і ўпершыню з’явіліся ў замежных выданнях рамана.
Пазней гэтая метафізічная сувязь дзвюх трагедый (1941 і 1961) была пакладзена ў аснову сюжэта аповесці «Апакаліпсіс у Кіеве» кіеўскага пісьменніка-фантаста Цімура Літоўчанкі. У той жа час дэталі тэхнагеннай катастрофы, выкладзеныя ў сюжэце, шмат у чым не адпавядаюць дакументальным фактам.
Класік украінскай савецкай літаратуры Алесь Ганчар выказаў сваю рэакцыю на Куранёўскую трагедыю. У яго аповесці «Чорны Яр» падрабязна апісваецца развіццё падзей куранёўскай трагедыі, прыводзяцца вядомыя пісьменніку падрабязнасці катастрофы. Упершыню раман быў апублікаваны 23 снежня 1985 года на рускай мове ў газеце Правда. Крытыкі назвалі гэты твор малым «Саборам».
Куранёўская трагедыя згадваецца ў цыкле «Сага» (6 серыя).
Астравы Пятра
Астравы Пятра (Архипелаг Норденшельда) — група астравоў у моры Лапцевых ля паўночна-ўсходніх берагоў паўвострава Таймыр (берага Прончышчава ).
Агульная плошча астравоў каля 300 км². Адносяцца да тэрыторыі Краснаярскага краю. Астравы адкрыў В. В. Прончышчаў у 1735—1736 гг. Да астравоў Пятра адносяцца астравы Андрэя, Паўночны, Паўднёвы, Сустрэч, Клюшня, Безназоўны, Дажджавы, Котка.
Клод Жазеф Вернэ
Клод Жазе́ф Вернэ́ (Claude Joseph Vernet, часта без першага імя — Жазеф Вернэ; 14 жніўня 1714, Авіньён — 3 снежня 1789, Луўр, Парыж) — французскі жывапісец.
Біяграфія
Клод Жазеф Вернэ — французскі жывапісец, бацька мастака Карла Вернэ і дзед мастака Араса Вернэ. Нарадзіўся ў Авіньёне, вучыўся ў Італіі ў Бернардзіна Ферджоні і Адрыен Манглард   і стаў адным з самых выбітных пейзажыстаў свайго часу. Пры жыцці праславіўся, галоўным чынам, відарысамі марскіх бур, якія, у прыватнасці, падабаліся расійскаму імператару Паўлу I. У 1754—1762 гадах па заказе караля Людовіка XV напісаў серыю карцін «Порты Францыі» (Парыж, Луўр), стварэнню якіх папярэднічаў шэраг эцюдаў з натуры. Яго вялікія палотны набываліся для ўпрыгожвання палацаў па ўсёй Еўропе, у наш час знаходзяцца ва ўсіх буйных еўрапейскіх музеях. Адна з найбуйнейшых калекцый — у Дзяржаўным Эрмітажы ў Санкт-Пецярбургу. З малюнкаў К. Ж. Вернэ рабіліся гравюры.
IC 2992
IC 2992 — галактыка тыпу Sa (спіральная галактыка) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Валадымырскэ
Валадымырскэ (Володи́мирське) — вёска ў Згурыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Шумілінская цэнтральная раённая бальніца
УАЗ «Шумілінская цэнтральная раённая бальніца» — комплекс лячэбна-прафілактычных устаноў Шумілінскага раёна. Будынак ЦРБ знаходзіцца ў Шуміліне.
Гісторыя
Сёння працуе 4 аптэкі, 16 аптэчных пунктаў на вёсцы і 1 пры раённай паліклініцы. У медыцынскіх установах раёна адкрыты 14 медыка-сацыяльных ложкаў.
Медыцынскую дапамогу насельніцтву аказваюць 50 урачоў і 201 сярэдні медыцынскі работнік. У раёне працуе 5 урачоў агульнай практыкі. Штогод у стацыянарах лячэбна-прафілактычных устаноў лечыцца звыш 5 тысяч хворых. Стацыянарная медыцынская дапамога дзейнічае на 160 коек кругласутачнага прабывання, 40 коек дзённага стацыянара, 14 медыка-сацыяльных коек (Обальская і Мікалаеўская ўчастковыя бальніцы).
З 2001 года дзейнічае тэрытарыяльны цэнтр сацыяльнага абслугоўвання насельніцтва.
Юрый Сяргеевіч Восіпаў
Юрый Сяргеевіч Восіпаў (нар. 7 ліпеня 1936, Табольск) — савецкі і расійскі матэматык і механік, прафесар. Прэзідэнт Расійскай акадэміі навук (1991—2013). Акадэмік АН СССР (1987), Лаўрэат Ленінскай прэміі (1976) і Дзяржаўнай прэміі Расіі (1993). Поўны кавалер ордэна «За заслугі перад Айчынай».
Жаўталоз
Жаўталоз, Вярба пурпуровая, Жоўтая лаза (Salix purpurea) — куст з роду вярба сямейства вярбовых.
Апісанне
Куст вышынёй 2—5 м, э тонкімі гнуткімі голымі галінкамі. Кара жоўтая, чырванавата-жоўтая або пурпуровая, бліскучая, нярэдка з шызым налётам, унутры лімонна-жоўтая. Лісце на кароткіх чаранках, вузкае, адваротналанцэтнае, голае, шызаватае, суцэльнакрайняе, на канцы з шыпападобным вастрыём, часта размешчана супраціўна (прыкмета, не характэрная для іншых відаў роду), амаль без прылісткаў. Кветкавыя каташкі сядзячыя, тычынкавыя з пурпуровымі пыльнікамі, цвітуць раней або адначасова з распусканнем лісця. Плады — каробачкі з шаўкавістым лямцавым апушэннем.
Пашырэнне
Пашыраны ў Еўропе, Паўднёвай Сібіры, на Каўказе, у Сярэдняй Азіі. На Беларусі ў заходніх і паўночных раёнах праходзіць мяжа суцэльнага арэала. Расце па берагах рэк, азёр, ручаёў, на забалочаных лугах. Інтрадукаваны ў Паўночнай Амерыцы.
Асаблівасці біялогіі
Цвіце ў красавіку-маі, плоданасіць у чэрвені.
Таксанамія
Від Жаўталоз уваходзіць у род семейства  парадку.
Выкарыстанне
Выкарыстоўваецца для ахоўыых пасадак, жывых агароджаў, замацавання берагоў, адхонаў. Прут ідзе па тонкае пляценне, кара (у ёй да 8 % танідаў) — на дубленне і атрыманне саліцыну. Дэкаратыўная расліна (ёсць разнавіднасці, цікавыя для азелянення). Добры меданос.
1623 год у гісторыі астраноміі
1623 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Сэмэнкы (Нэмірыўскі раён)
Сэмэнкы (Семенки́) — вёска ў Нэмірыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Райгарадской вясковай абшчыны.
Неўкен (правінцыя)
Неўкен (ісп.: Neuquén) — правінцыя ў аргенцінскай Патагоніі.
Назва
Назва горада і правінцыі — Неўкен — паходзіць ад араўканскага словы Newenken (адважны).
Геаграфія
Неўкен мяжуе на поўначы з Мендоса, на захадзе з Чылі, на поўдні і на ўсходзе з Рыа-Негру і на поўначы усходзе з Ла-Пампай. У гэтай правінцыі знаходзяцца нацыянальныя паркі Лос-Ар'янес, Ланін, Наўэль-Уапі і Лагуна Бланка. На тэрыторыі правінцыі знаходзіцца возера Уэчулафкен.
Адміністрацыйны падзел
Правінцыя падзеленая на 16 дэпартаментаў.
Лазанкі
Лаза́нкі — даўняя мучная страва. Ужываюцца як дадатак да супоў (напрыклад, грыбнога), або для гатавання своеасаблівых запяканак.
Апісанне
Крута замешанае цеста з пшанічнай, жытняй або грэчняй мукі тонка раскатвалі, рэзалі на кавалкі (квадраты, трохвугольнікі), варылі, адцэджвалі, залівалі салам, алеем з цыбуляй ці смятанай, у пост — цёртым макам, тоўчаным семем, размятымі ягадамі. У больш дасканалых варыянтах адвараныя лазанкі тушылі ў пячным духу са смятанай, або запякалі з мясам, капустай і іншым, часам смажылі. Страва шырока вядома ў Браслаўскім, Мядзельскім, Ваўкавыскім раёнах, часткова на Магілёўшчыне, Цэнтральным і Усходнім Палессі. У некаторых раёнах заходняй і цэнтральнай частках Беларусі, на Магілёўшчыне лазанкі пяклі з пшанічнай мукі («праснаком») у форме «кантовых» кавалачкаў (іх называлі ламанцамі). Елі з цёртым макам, семем, звычайна на посную куццю.
Гісторыя
Назва стравы і тэхналогія прыгатавання пазычаныя з італьянскай кухні праз польскую. Італьянская лазанья (lasagne) — страва з вельмі даўняй гісторыяй, найбольш старажытная форма пасты. Думаюць, што пачаткова ў Старажытнай Грэцыі laganon называлі пляскатую хлебную ляпёшку; рымляне, пераняўшы ад грэкаў, пачалі разразаць яе на тонкія скрылі, якія называлі lagani. У ранняе сярэднявечча страва трансфармавалася ў адмену мучных клёцак, якія дадаваліся ў гаршчок з тушанымі мясам або садавінай. У часы Марка Пола (XIII стагоддзе) лазанья ўжо ў асноўным была падобнай на сучасную: тонкія пляскатыя шырокія кавалкі цеста (звычайна прамавугольныя; пры масавай вытворчасці пераважна гафрыраваныя на ўзор шыферу) спачатку адварваюцца як локшына, а потым тушацца ў пячы ці духоўцы з разнастайнымі дадаткамі (садавінай, мясам, грыбамі і гэтак далей). Лазанья — адна з найбольш папулярных страў італьянскай кухні.
Вінаградны слімак
Вінагра́дны слімак, Вінаградны смоўж (Helix pomatia) — наземны бруханогі малюск атрада лёгачных слімакоў сямейства геліцыд.
Арэал і экалогія
Від рассяліўся ва ўсіх, акрамя паўночнай, частках Еўропы і на ўзбярэжжы Балтыйскага мора. Жыве ў зарасніку, на светлых лясных узлесках, у садах, парках. Слімак знаходзіцца ў актыўным стане з вясны да першых халадоў, пасля чаго закопваецца ў глебу на глыбіню да 30 см і ўпадае ў анабіёз. Як правіла, зімуе ў адных і тых жа сховішчах. Падчас анабіёзу вусце ракавіны зачыняецца вапнавай коркай — эпіфрагмай, таўшчыня якой залежыць ад суровасці зімовага часу.
Значэнне і выкарыстанне
Лічыцца, што радзімай Helix pomatia з’яўляюцца Цэнтральная і Паўднёва-Усходняя Еўропа. З даўніх часоў чалавек выкарыстоваў Helix pomatia ў якасці ежы.
У прыродзе Helix pomatia жыве ў сярэднім 7-8 гадоў, але нярэдка можа дажыць і да 20 гадоў, калі не будзе з’едзены драпежнікам. Зарэгістраваны рэкорд працягласці жыцця 30 гадоў, аднак у дадзеным выпадку асобіна ўтрымлівалася ў хатніх умовах.
NGC 1028
NGC 1028 (іншыя абазначэнні — MCG 2-7-23, ZWG 439.25, PGC 10068) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) у сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Джойс Банда
Джойс Хільда ​​Банда (нар. ) — прэзідэнт Малаві з 5 красавіка 2012 года па 31 мая 2014 года.
Біяграфія
У 2006—2009 гадах — міністр замежных спраў Малаві.
У 2009 годзе выбрана першым віцэ-прэзідэнтам Малаві ў звязку з прэзідэнтам Бінгу ва Мутарыка; першая жанчына-віцэ-прэзідэнт у гісторыі краіны.
У 2010 годзе выключана з прэзідэнцкай Дэмакратычнай прагрэсіўнай партыі.
Пасля смерці прэзідэнта Бінгу ва Мутарыка, 7 красавіка 2012 года прыняла прысягу ў якасці кіраўніка дзяржавы, стаўшы першай жанчынай-прэзідэнтам у гісторыі краіны. У 2014 годзе прымала ўдзел у чарговых прэзідэнцкіх выбарах, дзе прайграла Пітэру Мутарыка.
Жан Батыст Рэньё
Жан Батыст Рэньё (Jean-Baptiste Regnault; 9 кастрычніка 1754, Парыж — 12 лістапада 1829, там жа) — французскі мастак. Вучыўся ў Жана Бардэна, суправаджаў яго ў італьянскай паездцы. У 1776 г. быў ганараваны Рымскай прэміяй за карціну «Аляксандр і Дыяген». У 1790-я гг. актыўна выступаў у падтрымку рэвалюцыйнага руху, напісаў вядомае палатно «Свабода ці смерць», якое алегарычна адлюстроўвае неабходнасць выбару на карысць Рэспублікі з яе ідэаламі свабоды, роўнасці і братэрства. Аўтар шматлікіх гістарычных палотнаў і алегорый на антычныя тэмы.
Рэньё быў бачным мастацкім педагогам. Да яго вучняў належыць цэлы шэраг французскіх жывапісцаў, у тым ліку П'ер Нарсіс Герэн, Аляксандр Менжо, Франсуа Бушо, Тама Анры, Луі Эрсан, Шарль Поль Ландон, Анры Грэведон, Алексіс Франсуа Жырар і іншыя.
Плаўніковыя астравы
Плаўніковыя астравы (Плавниковые острова) — група астравоў ва ўсходняй частцы Карскага мора, ля ўзбярэжжа паўвострава Таймыр. Два буйнейшыя астравы — востраў Круглы і востраў Пясцовы. Акрамя іх, у архіпелаг уваходзяць астравы Падкова, Паўночны Плаўніковы, Уціны, Касцерына, Баранава, Насаты і іншыя. Астравы адносяцца да тэрыторыі Краснаярскага края.
Ганаровы прафесар
Беларусь
У адрозненні ад навуковага звання прафесара, якое прысуджаецца Вышэйшай атэстацыйнай камісіяй Рэспублікі Беларусь, званне ганаровага прафесара прысуджае Вучоны савет адпаведнай ВНУ.
Званне "Ганаровы прафесар" прысвойваецца ў Рэспубліцы Беларусь прафесарам або дактарам навук -  грамадзянам Рэспублікі Беларусь або замежным грамадзянам, якія актыўна ўдзельнічаюць у вучэбна-педагагічнай, навуковай і выхаваўчай рабоце адпаведнай ВНУ і якія ўнеслі буйны ўклад у падрыхтоўку высокакваліфікаваных інжынерных і навуковых кадраў на працягу доўгага часу для рэальнага сектара эканомікі, падрыхтоўку і выданне вучэбна-метадычнай і навуковай літаратуры, выхаванне студэнцкай моладзі, стварэнне і развіццё вучэбна-матэрыяльнай базы і інфраструктуры ВНУ і інш.
Для работнікаў ВНУ пры прадстаўленні да звання "Ганаровы прафесар" абавязковай умовай з'яўляецца наяўнасць вучонага звання прафесара або вучонай ступені доктара навук і стажу працы ў адпаведнай ВНУ не менш за 15 гадоў, у тым ліку на кіруючых пасадах. Перавага пры прадстаўленні да звання аддаецца асобам, якія маюць ганаровыя званні Рэспублікі Беларусь (СССР, БССР), лаўрэатам дзяржаўных прэмій, узнагароджаным ордэнамі і медалямі.
Званне прысвойваецца саветам адпаведнай ВНУ. Рашэнне прымаецца шляхам тайнага галасавання, якое лічыцца прынятым, калі станоўча прагаласавала не менш 2/3 прысутных на пасяджэнні членаў савета. На падставе рашэння савета рэктар ВНУ выдае загад аб прысваенні звання і ўручае імянны дыплом. Званне "Ганаровы прафесар" прысвойваецца пажыццёва. Права яго пазбаўлення належыць савету ВНУ, якая надала гэтае званне атрымальніку, калі той у сваёй дзейнасці ганіць ганаровае званне ці наносіць шкоду інтарэсам ВНУ або краіны.
Лешч
Лешч (Abramis brama) — рыба сямейства карпавых атрада карпападобных.
Апісанне
Цела высокае, пляскатае з бакоў, вышыня яго ў 3 разы большая за таўшчыню. Даўжыня да 39 (зрэдку да 50-75) см, маса да 1 (зрэдку да 5—6) кг. Бакі серабрыстыя з залацістым адлівам, спіна шаравата-зялёная. Спінны плаўнік высокі, кароткі, анальны доўгі, заходзіць на хваставое сцябло. Луска тоўстая, шчыльная.
Моладзь ляшча (часта называюць «падлешчыкамі») мае серабрыстую афарбоўку.
Пашырэнне
Пашыраны ў рэках, азёрах, вадасховішчах Еўропы, акліматызаваны ў векаторых азёрах Сібіры, Казахстана. На Беларусі водзіцпа ва ўсіх рэках, вадасховішчах і ў большасці азёр.
Паўпрахадная і жылая формы. Прыдонная рыба, жыве чародамі, пераважна ў месцах з павольнай плынню, ямамі, заглееным дном.
Асаблівасці біялогіі
Корміцца ракападобнымі, малюскамі, раслінамі, маляўкі — зоаплапктонам.
Полавая спеласць на 4—6-м годзе жыцця. Нерастуе з канца красавіка да пачатку чэрвеня ў прыбярэжнай зоне вадаёмаў, пры тэмпературы вады вышэй за 11 °С. Ікру адкладвае ў зарасніках падводных раслін. Плоднасць да 600 тыс. ікрынак.
Промысел, кулінарнае значэнне
Аб'ект промыслу. Рыбаловы-аматары ловяць ляшча на хлеб, гарох, кашы, цеста і іншыя прынады расліннага паходжання.
1859 год у гісторыі астраноміі
1859 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Заслужаны прафесар
Заслужаны прафесар — ганаровае званне, якое прысвойваецца з 1804 года ў Расіі ардынарным і экстраардынарным прафесарам вышэйшых навучальных устаноў (універсітэтаў, інстытутаў, акадэмій) і ў часы Расійскай Імперыі было спалучана з перавагамі ў пенсійным забеспячэнні і грашовых выплатах. Званне давала прафесару права захаваць выслужаную ім пенсію ў поўным памеры звыш жалавання пры службе па-за ўніверсітэтам. Званне было скасавана ў 1918 годзе. У Расійскай Федэрацыі статус заслужанага прафесара адроджаны ў пачатку 1990-х гадоў ў выглядзе ганаровага звання без істотных прывілегій, аналагічны ганароваму доктару і ганароваму прафесару.
Званне надавалася, напрыклад, прафесарам Маскоўскага ўніверсітэта за 25 гадоў бездакорнай службы з прызначэннем пенсіі ў памеры гадавога акладу. У духоўных акадэміях для набыцця звання заслужанага прафесара была неабходная выслуга 25 гадоў на пасадзе штатнага выкладчыка. У медыка-хірургічнай акадэміі дастаткова было выслугі 25 гадоў у складзе акадэміі або іншых вышэйшых навучальных устаноў. У ваенных акадэміях званне заслужанага прафесара атрымлівалі прафесары, якія набылі права на поўную пенсію на вучэбнай службе і праслужылі прытым не менш 10 гадоў на пасадзе прафесара. Заслужаныя прафесары ваенных акадэмій захоўвалі права на атрыманне пенсіі на службе як у акадэміі, так і па-за яе межамі. Пенсіі выдаваліся таксама ўдовам прафесараў, а таксама іх дзецям-сіротам да дасягнення паўналецця.
Грэчана Грэбля
Грэчана Грэбля (Гре́чана Гре́бля) — вёска ў Згурыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Тарычэла
Тарычэла (Torricella) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Таранта.
Насельніцтва складае 4207 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 157 чал./км². Займае плошчу 26 км². Паштовы індэкс — 74020. Тэлефонны код — 099.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Глухая Вільва
Глухая Вільва — рака ў Пермскім краі Расіі, левы прыток Язьвы (басейн Камы). Даўжыня 234 км, плошча басейна 1740 км². Бярэ пачатак на заходніх схілах Урала, цячэ на паўночным захадзе па забалочанай раўніне. Жыўленне змяшанае, з перавагай снегавога. Разводдзе ў красавіку — пачатку траўня, паводкі летам і восенню. Замярзае ў лістападзе, пачатак крыгалома ў другой палове красавіка — пачатку траўня.
Гарбачыўка
Гарбачыўка (Горбачі́вка) — вёска ў Згурыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Слабідка (Нэмірыўскі раён)
Слабідка (Слобі́дка) — вёска ў Нэмірыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Райгарадской вясковай абшчыны.
Неўкен (рака)
Неўкен — рака на поўдні Аргенціны, адна з найвялікшых рэк Патагоніі. Рака бярэ на поўначы тэрыторыі правінцыі Неўкен і ўпадае ў раку Рыа-Негра.
Галоўныя прытокі: Агрыё, і ручай Кавунка.
Ійва Нісканен
Ійва Хенрык Нісканен (Iivo Henrik Niskanen; нар., ) — фінскі лыжнік, трохразовы алімпійскі чэмпіён: у камандным спрынце (2014), лыжных гонках на 50 км (2018) і лыжных гонках на 15 км у класічным стылі (2022). Брат лыжніцы Керту Нісканен.
На зімовых Алімпійскіх гульнях у Сочы перамог у камандным спрынце класічным стылем (разам з Самі Яўхаярві). На цырымоніі закрыцця Алімпійскіх гульняў у Сочы быў сцяганосцам зборнай Фінляндыі.
13 студзеня 2015 года ў Хельсінкі на штогадовым мерапрыемстве Suomen Urheilugaala разам з Самі Яўхаярві абвешчаны спартсменам 2014 года.
У лютым 2017 года на чэмпіянаце свету па лыжных відах спорту ў Лахты заваяваў бронзавы медаль у камандным спрынце, а 1 сакавіка заваяваў залаты медаль у гонцы на 15 км з паасобнага старту класічным стылем, паказаўшы найлепшы час у 36:44,0.
18 студзеня 2018 года абвешчаны спартсменам 2017 года ў сувязі з залатым медалём у індывідуальнай гонцы на 15 км на чэмпіянаце свету па лыжных відах спорту ў Лахты. На гэтых жа спаборніцтвах ён зарабіў бронзу ў камандным спрынце з Самі Яўхаярві.
На зімовых Алімпійскіх гульнях у Паўднёвай Карэі 24 лютага 2018 года Нісканен перамог у лыжных гонках на 50 км класічным стылем, заваяваўшы на гэтай Алімпіядзе першы (і, як пазней аказалася, адзіны) залаты медаль сярод фінскіх спартсменаў. У студзені 2019 года ўжо ў трэці раз у сваёй кар’еры быў абраны спартсменам года ў Фінляндыі.
У 2022 годзе на Алімпійскіх гульнях у Пекіне заваяваў адразу 3 медалі — стаў бронзавым прызёрам у скіятлоне 15+15 км, перамог у лыжных гонках на 15 км у класічным стылі, стаў сярэбраныя прызёрам у камандным спрынце.
Валавель
У 1940—1954 гадах цэнтр Валавельскага сельсавета.
Славутасці
У вёсцы знаходзіцца Царква Святога Георгія са званіцай, пабудаваная ў 1766 годзе. Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.
У межах вёскі знаходзіцца адзінкавая магіла часоў Вялікай айчыннай вайны, якая занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як гісторыка-культурная каштоўнасць рэгіянальнага значэння.
Энрыке Бальестэрас
Энрыке Бальестэрас (Enrique Ballesteros;, Калонія-дэль-Сакрамента — , ) — футбаліст зборнай каманды Уругвая. Брамнік. Чэмпіён свету 1930.
Біяграфія
Бальестэрас быў асноўным брамнікам уругвайскай зборнай, якая стала ў 1930 годзе першым чэмпіёнам свету. Ён правёў усе матчы, уключаючы фінальны супраць зборнай Аргенціны. Да пачатку першынства першы нумар аддаваўся Андрэсу Масалі, але валявым рашэннем трэнерскага штаба Масалі быў адлічаны за недысцыплінаваныя паводзіны са складу зборнай незадоўга да пачатку чэмпіянату, што дало шанц Бальестэрасу. Таксама Энрыке быў асноўным брамнікам на пераможным для зборнай чэмпіянаце Паўднёвай Амерыкі 1935 года.
Большую частку сваёй клубнай кар’еры Бальестэрас правёў за сталічны «Рампла Хуніярс», з якім выйграў адзіны для клуба па гэтай дзень чэмпіёнскі тытул. Апошнія 3 сезоны ў кар’еры выступаў у складзе «Пеньяроля» і ўсе тры разы дапамагаў сваёй камандзе выйграць чэмпіянат краіны.
Яглі
Яглі (ад jagły) — старадаўняя назва гатунку крупы і кашы з проса.
Крупа атрымлівалася лушчэннем і растаўчэннем зерня. Ягляная каша высока цанілася як прысмак — з ёю варылі разнастайныя поліўкі на малацэ, ужывалі як гарнір да тушанага мяса. У беларускім сялянскім асяроддзі ў XIX – XX ст. яглі часта былі вядомыя толькі па чутках, асабліва ў жартоўных дыялогах, якія дарослыя вялі з дзецьмі, накшталт:
Жукіўка (Згурыўскі раён)
Жукіўка (Жу́ківка) — вёска ў Згурыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
IC 2993
IC 2993 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Planococcus citri
Planococcus citri — від сямейства Pseudococcidae.
Апісанне
Даўжыня цела самкі ад 3 да 5 мм. Яны авальнай формы, ружовага колеру, пакрытыя васковымі вылучэннямі. Самцы каля 1 мм, крылатыя. Planococcus citri ўтвараюць сімбіёз з мурашкамі. Акрамя таго, у целе гэтых насякомых жывуць бактэрыі Tremblaya princeps, у клетках якіх у сваю чаргу жывуць бактэрыі Moranella endobia. Апошнія маюць усяго 121 ген. Гэтыя 2 віды бактэрый могуць толькі сумесна перапрацоўваць сок раслін, на якіх «пасуцца» гэтыя насякомыя.
Іван Андрэевіч Стулаў
Іва́н Андрэ́евіч Сту́лаў (Иван Андреевич Стулов;, в. Шамбава, Валагодская губерня — , ) — савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч, першы сакратар Віцебскага абкама КП Беларусі (1938—1944).
Біяграфія
З 1920 года — у Чырвонай Арміі, з 1925 года — актывіст камсамола, з 1926 года — у УКП(б).
З ліпеня 1938 па ліпень 1944 года — 1-ы сакратар Віцебскага абласнога камітэта КПБ, у часы Вялікай Айчыннай Вайны — член Ваеннага Савета 4-й ударнай арміі. З кастрычніка 1944 па верасень 1945 года — кіраўнік транспартнага аддзела і намеснік сакратара ЦК КП(б)Б, пазней партыйны функцыянер ў Маскве, з 1954 года — на педагагічнай рабоце ў Маскве.
Абіраўся членам ЦК КПБ (1940—1949), дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР.
Астравы Сяргея Кірава
Астравы́ Сярге́я Кі́рава (Острова Сергея Кирова), 6 невялікіх астравоў у паўночна-ўсходняй частцы Карскага мора. Уваходзяць у склад Краснаярскага края. Астравы атрымалі сваю назву ў гонар Сяргея Міронавіча Кірава. Востраў Ісачэнкі з’яўляецца буйнейшым у архіпелагу (150 км²). Названы імем Барыса Лаўрэнцевіча Ісачэнкі.
Лабараторыя Касперскага
Лабараторыя Касперскага — міжнародная група кампаній з цэнтральным офісам у Маскве, якая спецыялізуецца на распрацоўцы праграмнага забеспячэння. Заснавана як самастойная кампанія 21 ліпеня 1997 г.
Кампанія з’яўляецца найбуйнейшым у Еўропе вытворцам сістэм абароны ад шкоднаснага і непажаданага праграмнага забеспячэння, хакерскіх нападаў і спаму. Кампанія ўваходзіць у чацвёрку вядучых сусветных вытворцаў праграмных рашэнняў для забеспячэння інфармацыйнай бяспекі.
NGC 1029
NGC 1029 (іншыя абазначэнні — UGC 2149, MCG 2-7-24, ZWG 439.24, PGC 10078) — галактыка ў сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Балівар (пік)
Пік Балі́вар (4978 м) — найвышэйшая вяршыня Венесуэлы. Сучасная афіцыйная вышыня вызначана інжынерамі Дыега Дэйрасам, Карласам Рафдрыгесам і Напалеонам Эрнандэсам у 2002 годзе праз GPS-вымярэнне
Да афіцыйнага перайменавання 30 снежня 1934 года пік зваўся Ла-Калумна (La Columna). Новае імя дадзена ў гонар нацыянальнага героя Сімона Балівара, бюст якога быў устаноўлены на вяршыні падчас першага ўзыходжання ў 1935 годзе.
Кырэн
Кырэн (Хэрэн, Кыре́н) — сяло (у 1975—1990 гадах — пасёлак гарадскога тыпу), адміністрацыйны цэнтр Тункінскага раёна Рэспублікі Бурація. Утварае сельскае паселішча «Кырэнскае». Насельніцтва — 5275 чал. (2016).
У Кырэне знаходзіцца адміністрацыя Тункінскага нацыянальнага парку.
Гісторыя
У 1806 годзе на рацэ Кырэн быў заснаваны дацан «Дэчэн Даржалінг». Кырэнскі дацан з’яўляўся цэнтрам будызму ў Тункінскай даліне і заходняй Бураціі да закрыцця і разбурэння ў 1935 годзе. У 1923 годзе з утварэннем Бурат-Мангольскай АССР сяло стала адміністрацыйным цэнтрам Тункінскага аймака, перанесены сюды з сяла Тунка. 17 снежня 1975 года Кырэн аднесены да працоўных пасёлкаў. 15 лістапада 1990 года рабочы пасёлак Кырэн ператвораны ў сяло.
Іллінскэ (Згурыўскі раён)
Іллінскэ (Іллі́нське) — вёска ў Згурыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Віёла
Віёла — сямейства смычковых музычных інструментаў.
Віёлы маюць плоскае дно, пакатыя плечы, шырокі грыф з ладамі, 5—7 струн, наладжваюцца па квартах з тэрца пасярэдзіне. Пры ігры на віёле яе трымалі вертыкальна. Распаўсюджванне атрымала ў краінах Заходняй Еўропы з XVI стагоддзя. Разнавіднасці: дыскантавая, альтовая, тэнаровая (малая басовая, называлася таксама Віёла ды гамба, ці проста гамба), вялікая басовая і кантрабасовая. Гук віёлы далікатны, матавы. Ужывалася як сольны, ансамблевы і аркестравы інструмент. Бытавала галоўным чынам у арыстакратычнай асяроддзі. З XVII стагоддзя выцясняецца інструментамі скрыпічнага сямейства, якія адпавядаюць новым патрабаванням музычнага мастацтва. У гэты ж час з’яўляюцца разнавіднасці віёлы з рэзанансавымі струнамі: віёла-бастарда, віёла-д’аморе, або віёль-д’амур, віёла-ды-бардонэ, або барытон.
Вуліца Краснова (Полацк)
Вуліца Краснова — вуліца ў мікрараёне Запалоцце горада Полацка.
Гісторыя
У першай палове XX стагоддзя насіла назву Махіроўская.
Апісанне
Вуліца пачынаецца ва ўсходняй частцы Запалоцця, у месцы размяшчэння пешаходнага маста церез Палату, ідзе да перасячэння з вуліцай Шанягіна, потым перарываецца насыпам вуліцы Багдановіча і працягваецца з другога боку насыпа.
IC 2994
IC 2994 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вулька Радавецкая
Ву́лька Радаве́цкая (, Вулька Радовецкая) — аграгарадок у Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Закозельскага сельсавета.
П’ятыхацкі раён
П’ятыхацкі раён (П’ятихатський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Днепрапятроўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — П’ятыхаткы (П’ятихатки).
Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 45236 чалавек, плошча — 1683 км².
Вулька Радавецкая
1 снежня 1975 года вёска перададзена з Папінскага сельсавета ў Закозельскі сельсавет.
П’ятыхацкі раён
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 2 пасялковых і 16 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 2 пасёлкі гарадскога тыпу, 5 пасёлкаў сельскага тыпу і 80 сёлаў.
Макарыцкі сельсавет
Мака́рыцкі сельсаве́т — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Макарычы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Петрыкаўскага раёна Мазырскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Петрыкаўскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Петрыкаўскім раёне Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 2 ліпеня 1959 года да сельсавета далучана частка скасаванага Белкаўскага сельсавета (вёскі Гараваха, Маісеевічы і Чарноцкае). 29 студзеня 1964 года сельсавет перайменаваны ў Петрыкаўскі, цэнтр перанесены ў горад Петрыкаў.
Краснэ (Згурыўскі раён)
Краснэ (Кра́сне) — вёска ў Згурыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Статэ
Статэ (Statte) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Таранта.
Насельніцтва складае 14666 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 158 чал./км². Займае плошчу 92 км². Паштовы індэкс — 74010. Тэлефонны код — 099.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Madonna del Rosario.
Дэмаграфія
!
Неўкен (горад)
Неўкен (Neuquén) — горад у Аргенціне, размешчаны ў міжрэччы Неўкен і Лімай. Сталіца аднайменнай правінцыі, адной з самых багатых у Аргенціне, адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Канфлуэнсія і найбуйнейшы горад аргенцінскай Патагоніі.
Лэўчэнкавэ (Згурыўскі раён)
Лэўчэнкавэ (Левче́нкове) — вёска ў Згурыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Глюкагон
Глюкагон — гармон, выпрацоўваецца падстраўнікавай залозай (у a-клетках лангергансавых астраўкоў); стымулюе распад глікагену печані актывацыяй фермента фасфарылазы і тым самым павялічвае канцэнтрацыю цукру ў крыві. Глюкагон — поліпептыд, які змяшчае 29 амінакіслотных астаткаў. Амерыканскі біяхімік В. Бромер атрымаў яго ў крышталічным выглядзе (1956). Глюкагон хутка расшчапляецца ў крыві. У прэпаратах інсуліну можа быць да 5-10% глюкагону.
Жан Луі Бекю
Жан Луі (Ян Людвік) Якубавіч Бекю (каля 1741 — ?) — прамыслова-гандлёвы дзеяч 2-й паловы ХVІІІ ст., супрацоўнік падскарбія А. Тызенгаўза.
Біяграфія
Старэйшы брат Якуба Бекю. У 1771 годзе прыбыў з Берліна ў Гродна, дзе працаваў бухгалтарам мануфактурнага кантара. Пад час замежнай камандзіроўкі брата (1772—1775 г.) кіраваў мануфактурамі. На сейме 1773—1775 г. атрымаў набілітацыю. З 1775 па 1780 г. кіраваў гандлем каралеўскіх мануфактур, наладжваў гандлёва-банкаўскія сувязі з Рыгай, Гамбургам, Крулеўцам, Лонданам, Брэменам, вербаваў людзей на мануфактуры. З 1778 г. быў таксама кантралёрам Скарбовай камісіі літоўскай. Пасля адстаўкі Тызенгаўза разам з братам сведчылі на судовых працэсах супраць свайго былога працадаўцы. У 1794 г. быў экспедытарам Скарбовага дэпартамента Найвышэйшага Літоўскага ўрада (расійскага). У 1796 г. — дырэктар памежнай мытнай каморы ў Гродне, у 1797 г. — дарадца ў Літоўскай скарбовай палаце. Далейшы лёс яго невядомы.
Сям’я
У першым шлюбе з Каралінай, якая памерла ў Гродне ў 1782 г.; у другім з 1794 года з Амалій Бернатовіч. Ад першай меў сына Аўгуста, які быў доктарам, айчымам Юльюша Славацкага, як жыхар Гродна ў 1794 г. падпісаў пад № 232 акцэс да паўстання. Меў 3-павярховы дом з афіцынамі і гаспадарчымі пабудовамі. У 1796 г. прадаў яго купцу Л. Маўшовічу за 16 тыс. злот. (знаходзіўся на месцы, дзе сёння дом Мураўёва на Савецкай плошчы).
1821 год у гісторыі астраноміі
1821 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Востраў Сібіракова (Карскае мора)
Востраў Сібіракова (Остров Сибирякова), востраў на поўдні Карскага мора, ля ўваходу ў Енісейскі заліў.
Плошча каля 800 км², вышыня да 50 м. Акружаны льдамі ў перыяд з кастрычніка па ліпень. Названы Н. А. Э. Нордэншэльдам у гонар А. М. Сібіракова ў 1878 годзе.
NGC 1030
NGC 1030 (іншыя абазначэнні — UGC 2153, MCG 3-7-39, ZWG 462.39, IRAS02370+1748, PGC 10088) — галактыка ў сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Ота Шнівінд
Губерт Марыя Ота Шнівінд (Hubert Maria Otto Schniewind; — ) — нямецкі ваенна-марскі дзеяч, генерал-адмірал (1944), начальнік штаба крыгсмарынэ (1938—1939), камандуючы флотам (1941—1944).
Верхаводка
Верхаводка, або укляя (Alburnus alburnus) — рыба сямейства карпавых. Народныя назвы — аклейка, сяляўка, себель.
Апісанне
Даўжыня 9—10, часам да 20 см, маса 10—23, зрэдку да 60 г. Цела падоўжанае, сціснутае з бакоў, пакрытае тонкай бліскучай лускай, на брушку вольны ад лускі «кіль», спіна цёмная, шаравата-блакітная, шэра-зеленаватая, бакі і брушка серабрыста-белыя, бліскучыя. Плаўнікі шэрыя, жаўтаватыя кая асновы. Рот канцавы.
Пашырэнне
Жыве чародамі ў стаячых і павольных прэсных і слаба салёных водах. Звычайная і шматлікая ў Еўропе. Пашырана ад басейна Белага мора на поўначы да Каўказа на поўдні. На Беларусі ёсць у рэках, праточных азёрах, сажалках, поймавых вадаёмах з чыстай праточнай вадой і пясчаным дном. Шмат у азёрах Нарачанскай групы, у рэках басейнаў Дняпра, Нёмана, Заходняй Дзвіны.
Асаблівасці біялогіі
Пелагічная рыбка, трымаецца адкрытых глыбокіх мясцін з замаруджаным цячэннем, на мелях і хуткіх перакатах бывае рэдка. Вясной і летам, днём і на змярканні трымаецца вялікімі чародамі ля паверхні вады. Зімуе на глыбокіх ямах.
Корміцца планктонам, насякомымі, водарасцямі. Знішчае ікру і малявак рыб. Верхаводкай кормяцца драпежныя рыбы.
Полавая спеласць у два-тры гады. Нераст пачынаецца ўвесну пры тэмпературы вады каля 15 °C. Ікру адкаладвае да сярэдзіны лета, парцыённа (3—6 разоў па 0,7—3 тыс. ікрынак) на падводныя расліны, камяні, карані прыбярэжных раслін.
Промысел, кулінарнае выкарыстанне
Прамысловая рыба. Укляю можна вяліць, вэндзіць (прасаліўшы без спецыяў), асабліва смачная юшка. Ужываецца на кансервы (у сумесі з іншымі дробнымі рыбамі).
З лускі здабываюць гуанін на патрэбу біжутэрыйнай вытворчасці.
Лызагубава Слабада
Лызагубава Слабада (Лизогубова Слобода́) — вёска ў Згурыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
IC 2995
IC 2995 — галактыка тыпу SBc ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Андронік IV Палеалог
Андронік IV Палеалог (Ανδρόνικος Δ' Παλαιολόγος;  — ) — візантыйскі імператар з 1376 па 1379 гг. Старэйшы сын імператара Іаана V Палеалога ад яго жонкі Алены Кантакузіны, дачкі Іаана VI Кантакузіна, брат Мануіла II.
Літвінчук
Літвінчу́к — беларускае прозвішча.
Андронік IV Палеалог
Біяграфія
Нягледзячы на тытул са-імператара з пачатку 1350-х, ён паўстаў у 1373 годзе, калі султан Мурад I вымусіў Іаана V стаць васалам. Андронік IV аб’яднаўся з сынам Мурада, які паўстаў супраць свайго ўласнага бацькі, але паўстанні не мелі поспеху. Мурад асляпіў сына і запатрабаваў, каб Іаан V асляпіў Андроніка IV, але той асляпіў Андроніка толькі на адно вока.
У 1376 годзе генуэзцы дапамаглі Андроніку бегчы з турмы і ўзяць пад свой кантроль Канстанцінопаль, на які ў хуткім часе, аднак, здзейснілі напад ворагі Генуі — венецыянцы, якія зрынулі Андроніка ў 1379 годзе і аднавілі ўладу Іаана V. Андроніку пакінулі званне са-імператара і далі ў асабістую ўласнасць горад Селімбрыю (Сіліўры), дзе ён памёр у 1385 годзе.
З жонкай Марыяй (Кера Марыя, манашка Макарыя), дачкой цара Балгарыі Іаана-Аляксандра і Феадоры Валашскай, у Андроніка IV было некалькі дзяцей, сярод Іаан VII Палеалог, імператар у 1390 годзе.
557-я інжынерная брыгада
557-я інжыне́рная Слу́цка-Варша́ўская о́рдэнаў Багда́на Хмяльні́цкага і Алякса́ндра Не́ўскага брыга́да — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі — горад Гродна.
Гісторыя
Брыгада была сфарміравана ў 2010 годзе шляхам зліцця 557-га інжынернага і 189-га пантонна-маставога Слуцка-Варшаўскага ордэнаў Багдана Хмяльніцкага і Аляксандра Неўскага палкоў.
Беларуская Экстраліга 2011/2012
Беларуская Экстраліга 2011/2012 — 20-ы сезон мацнейшага дывізіёна чэмпіянату Беларусі па хакеі з шайбай. Сезон пачаўся 7 верасня 2011 года і скончыўся 3 красавіка 2012 года.