cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тры колеры: Чырвоны
Здымкі
Здымкі фільма адбываліся ў Швейцарыі з 1 сакавіка па 29 красавіка 1993 года. Месцам здымкаў была абрана Жэнева. Паводле ўспамінаў рэжысёра пошук лакацый для натурных здымкаў быў складаны:
У выніку для здымкаў карціны былі абраны наступныя месцы :
Існуе меркаванне, што ў фінале фільма для тэлевізійнага сюжэта пра затапленне парома былі выкарыстаны рэальныя кадры гібелі судна «». Катастрофа адбылася ў ноч на 6 сакавіка 1987 года, загінула 193 чалавекі. Такое выкарыстанне трагедыі было асуджана ў газеце «The Daily Telegraph» ад 26 жніўня 1994 года. Тым не менш, факт выкарыстання гэтых матэрыялаў застаецца непацверджаным і выклікае сумневы.
Аператарская праца
Аператарам карціны выступіў паляк, які раней працаваў з Кеслёўскім над дзвюма часткамі тэлецыклу «Дэкалог» — «Дэкалог, тры» і «Дэкалог, дзевяць». Рэжысёр перадаў аператару сцэнарый за год да пачатку здымкаў. За гэты час яны ўзгаднілі эстэтычную канцэпцыю праекта, дзякуючы чаму ўдалося пазбегнуць залішніх дыскусій на здымачнай пляцоўцы. Сабачыньскі адзначаў, што пры здымках фільма ён атрымаў рэдкую для сваёй прафесіі магчымасць — быць дапушчаным да самой сутнасці карціны. Здымачны працэс аператар апісвае наступным чынам:
Сабачыньскі кіраваў кампазіцыяй святла і ценю амаль у кожнай сцэне. Ён адзначаў, што яму даводзілася ўважліва кантраляваць візуальныя элементы фільма, каб кожны прадмет і светлавы эфект былі выразнымі, значнымі для гледача. Для здымкаў у памяшканні ён выкарыстоўваў натуральнае асвятленне і дазваляў яму дыктаваць размяшчэнне акцёраў на пляцоўцы. «''У сцэнах у доме суддзя размяшчаўся так, каб можна было бачыць толькі частку яго твару; ён празмерна закрыты. Валянціна знаходзіцца ў святле, якое льецца з вокнаў, паколькі яна больш адкрыты чалавек''».
Музычнае суправаджэнне
Музычнае суправаджэнне да фільма «Тры колеры: Чырвоны» стварыў польскі кампазітар Збігнеў Прайснер.
Цэнтральнай музычнай тэмай карціны стала «Балеро», якое было першапачаткова напісана для фільма «Гульні ў палях Госпада» (1991), але тады было адкінута. Лірычная меладычная тэма «Балеро» развіваецца і паўтараецца, сама яе структура выражае кумулятыўную характарыстыку «Чырвонага».
У музычным суправаджэнні карціны Прайснер дапускае некалькі самацытаванняў, падаючы іх у форме ўнутрыкадравай музыкі. Так, у адным з эпізодаў фільма галоўная гераіня наведвае музычную краму і слухае кампазіцыю з фільма «Дэкалог, дзевяць». У тым жа эпізодзе, калі Валянціна падыходзіць да прылаўка, можна пачуць фрагмент танга з фільма «Тры колеры: Белы». Акрамя таго, у «Чырвоным» атрымлівае новае развіццё тэма выдуманага кампазітара Ван дэн Будэнмаера, альтэр-эга Прайснера. Так, на стале ў суддзі, можна пабачыць грампласцінку з музыкай галандскага кампазітара. На вокладцы, якая на імгненне трапляе ў кадр, выяўлены яго партрэт. Іншую выяву выдуманага кампазітара можна заўважыць на вокладцы дыска, які слухае Валянціна ў музычнай краме.
Пракат і зборы
Прэм’ера фільма адбылася 16 мая 1994 года ў межах конкурснай праграмы 47-га Канскага кінафестывалю. Апроч таго фільм дэманстраваўся на кінафестывалях у Лакарна (жнівень), Таронта (10 верасня), Нью-Ёрку (4 кастрычніка), Чыкага (кастрычнік), Салоніках (лістапад). У шырокі пракат карціна выйшла практычна адначасова з фестывальнай прэм’ерай. 16 мая фільм быў выпушчаны ў Турыне, а на наступны дзень па ўсёй Італіі, 27 мая пачаўся пракат у Польшчы. 12 жніўня карціна была выпушчана ў Даніі і Нарвегіі. У верасні да пракату далучыліся Германія, Францыя, Бельгія, Паўднёвая Карэя, Іспанія, Швецыя.
Падчас пракату ў Францыі колькасць прададзеных квіткоў на фільм склала, а фільм заняў 39-е месца па зборах за 1994 год. Распаўсюджваннем фільма ў Злучаных Штатах Амерыкі займаўся кінапрадзюсар Харві Вайнштэйн і яго кампанія «». У амерыканскі пракат фільм выйшаў 23 лістапада 1994 года, а зборы ў амерыканскім пракаце дасягнулі сумы долараў.
Крытыка
У Францыі «Чырвоны» дэманстратыўна падвяргаўся крытыцы і маргіналізацыі. у артыкуле для часопіса «» ахарактарызаваў «Чырвоны», як фільм з «вымучаным, размытым сцэнарыем», што адпавядала тону часопіса, варожа настроенага да ўсёй трылогіі. Рэдактар часопіса «» іранізаваў на тэму «складанай пастаноўкі, часта паказной па сваіх эфектах». Сярод французскіх крытыкаў рашуча падтрымаў творчасць Кеслёўскага толькі рэдактар часопіса «» Філіп Руаер. Ён заявіў, што «Чырвоны» з’яўляецца творам, які даказвае, што рэжысёр застаецца на піку свайго творчага патэнцыялу.
У Польшчы прыём «Чырвонага» таксама быў халодны. зларадна пісаў у газеце «»: «Спадары і спадарыні, хочацца сказаць аматарам фільмаў Кеслёўскага — там нічога няма». Падобным чынам выказвалася і Марыёла Янкун-Дапартова, абвінавачваючы ўсю трылогію ў тым, што яна апавядае гісторыі, якія маюць сваім вытокам мыльныя оперы і «часопісы для думаючых жанчын». Апроч таго, аглядальніца выкрывала кічавасць трылогіі: «Кіч Кеслёўскага грунтуецца на несумленнасці — ён прыкідваецца дурнем, яднаючыся з ідыёцкай Еўропай у яе ўспрыняцці рэчаіснасці». У абарону творчасці Кеслёўскага ўстала, ахарактарызаваўшы «Чырвоны» як фільм, які «ўражвае сваёй візуальнай прыгажосцю <…>, здзіўляе вытанчанасцю апавядання, глыбока кранае і прыводзіць у жах». Паводле Стахуўны, гэты жах выкліканы фіналам фільма, які, на думку польскай кіназнаўцы, даказвае, што «нішто ў жыцці не залежыць ад нас саміх, што ўсе, нават самыя трывіяльныя з выгляду рэчы, <…> спярша абвяшчаюцца праз знакі, якія мы не можам зразумець, а потым утвараюць заблытаную сетку залежнасцяў».
Даючы ацэнку фільму, многія рэцэнзенты разглядалі яго ў кантэксце ўсёй трылогіі, а часам і ў кантэксце ўсёй рэжысёрскай кар’еры Кеслёўскага, так як ён заявіў, што гэта яго завяршальная праца. Ацэньваючы ўплыў «Чырвонага» на трылогію, у рэцэнзіі для «New York Times» выказала думку, што заключная частка прыўносіць магію ўва ўсе тры фільмы: «Шыкоўная пустата першага фільма і адносная цьмянасць другога раптоўна набываюць ружаватыя адценні з-за спакуслівага ззяння Чырвонага». з газеты «Washington Post» адзначыў, што ў сваёй цудоўнай трылогіі рэжысёр пакінуў найлепшае напаследак. Роджэр Эберт з «» назваў «Чырвоны» «найлепшым сярод роўных» у трылогіі. Ліза Несельсан з часопіса «Variety» падсумавала, што калі словы Кеслёўскага пра заканчэнне кар’еры спраўдзяцца, то ён «сыходзіць на пенсію на фармальным і філасофскім піку». Падобную думку выказаў і іншы рэцэнзент ад «Washington Post»,, які заключыў: «Змрочны, прыгожы і гулліва загадкавы, „Чырвоны“ не з’яўляецца фільмам кінавытворцы, у якога скончыліся ідэі, але ёсць карцінай мастака на піку сваёй моцы».
Многія крытыкі завастралі ўвагу на выдатнай акцёрскай ігры. адзначыла, што акцёрскі дуэт Ірэн Жакоб і Жана-Луі Трэнціньяна ідэальна падыходзіць для дэманстрацыі палярных супрацьлегласцяў. Эдвард Гутман з «» выказаў захапленне ігрой Ірэн Жакоб і параўнаў яе з маладой Одры Хепбёрн. з «Los Angeles Times» адзначыла, што ігра Жакоб «''уражвае ўдвайне, калі ўсведамляеш, што ў яе рэакцыйная роля, якая не пакідае ёй амаль нічога іншага, як слухаць, калі з ёй размаўляюць, і назіраць за жыццём вакол яе. Выкарыстоўваючы толькі свой выразны твар, яна тэлеграфіруе пра душэўныя патрасенні, якія перажывае гэтая жанчына''».
Даючы ў цэлым станоўчую ацэнку фільму, аглядальнік з «The Guardian» выказвае думку, што тэхнічнае выкананне ў «Чырвоным» часам зацьмявае яго сутнасць, што выклікае пачуццё некаторай дызгармоніі.
Рэйтынгі і спісы
Агрэгатар крытычных аглядаў «Metacritic» дае фільму максімальную ацэнку ў 100 балаў са 100 на аснове 9 рэцэнзій прафесійных крытыкаў. Карыстальніцкі рэйтынг на гэтым рэсурсе складае 8,6/10. Іншы папулярны агрэгатар крытычных аглядаў «Rotten Tomatoes» таксама спыняецца на максімальнай ацэнцы ў 100 %, прыводзячы 54 станоўчыя рэцэнзіі крытыкаў. Глядацкі рэйтынг кінастужкі на гэтым рэсурсе дасягае 94 % на аснове больш чым 25 тысяч галасоў. Абагуленае меркаванне крытыкаў сфармулявана наступным чынам: Глядацкія ацэнкі на іншых папулярных сайтах, прысвечаных кіно:
Падводзячы вынікі 1994 года ў вобласці кіно, шэраг перыядычных выданняў унёс фільм у свае спісы найлепшых:
На сайце «IMDb» станам на снежань 2021 года фільм уваходзіць у.
Узнагароды
Яшчэ адной непрыемнасцю ва ўзнагародным сезоне стала дыскваліфікацыя кінастужкі з оскараўскай гонкі. Паколькі ў вытворчасці фільма прымалі ўдзел тры краіны — Францыя, Польшча і Швейцарыя — то каб пазбегнуць залішняй канкурэнцыі ў нацыянальным адборы, стужку высунулі ад. Аднак палічыла фільм не ў дастатковай ступені швейцарскім і не зацвердзіла яго ў намінацыі на. Абураныя такім рашэннем, 56 прадстаўнікоў амерыканскай кінаіндустрыі падпісалі ліст пратэсту. У выніку стужка была адзначана трыма іншымі намінацыямі: Найлепшая рэжысура, і. У сваю чаргу знайшліся праціўнікі і такога рашэння. Калі ў канцы 1994 года Кола кінакрытыкаў Нью-Ёрка прысудзіла прэмію за прыжыццёвыя дасягненні Жан-Люку Гадару, той даслаў ім саркастычны ліст, у якім выказаў шкадаванне, што не здолеў «змусіць оскараўцаў узнагародзіць Кіярастамі замест Кеслёўскага».
Паводле рэсурса «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 19 кінаўзнагародамі і 29 намінацыямі :
Сімвалізм чырвонага колеру
Чырвоны колер займае ў фільме дамініруючае месца і выконвае ў ім сімвалічную ролю. Шматлікія аглядальнікі выяўлялі розныя аспекты значэння гэтага колеру ў карціне. Так, знаходзіла ў чырвоным колеры сімвал забароны:  Сара Рэвел у якасці прыкладаў сімвалізму колеру выявіла наступныя адпаведнасці: «Чырвонае святло святлафора выражае небяспеку, чырвоныя вішні ў гульнявым аўтамаце прадракаюць няўдачу, чырвоная куртка сімвалізуе памяць пра каханага».
Вобраз суддзі і матыў назіральніцтва
Для творчасці Кеслёўскага характэрны матыў назіральніцтва. Сярод яго герояў-назіральнікаў можна спаткаць палітычна наіўнага кінааматара, які ўсё, што бачыць, фіксуе на камеру («», 1979), маладога чалавека, які падглядвае праз акно за сексуальна актыўнай жанчынай («Кароткі фільм пра каханне», 1988). Сустракаюцца і больш незвычайныя персанажы, такія як адвакат, які пасля смерці прывідам застаецца побач са сваёй жонкай і назірае за яе жыццём («Без канца», 1985) або таямнічы малады чалавек, які з’яўляецца ў васьмі фільмах «Дэкалога». Гаворачы пра гэтага персанажа, Кеслёўскі адзначаў: «''Я не ведаю, хто ён. Проста малады чалавек, які падыходзіць і глядзіць. Ён назірае за намі, за нашым жыццём. Ён намі не вельмі задаволены. Падыйдзе, паглядзіць і адправіцца далей''».
Суддзя, якога іграе Жан-Луі Трэнціньян, з’яўляецца адной з такіх фігур. Ён займаецца падслухоўваннем тэлефонных размоў суседзяў з дапамогай хатняй стэрэа-сістэмы, усё ведае, але нічога не прадпрымае.
Падвойныя жыцці і альтэрнатыўныя лёсы
Кеслёўскі ў сваіх кінастужках неаднаразова звяртаўся да тэмы падвойных жыццяў, а таксама разважаў над ролямі выпадку і выбару ў фарміраванні лёсу. Так, у фільме «» (1981) рэжысёр паказвае, як у залежнасці ад адной выпадковай падзеі — паспее герой на цягнік, спозніцца ці пападзе ў рукі паліцыі — лёс развіваецца трыма абсалютна рознымі шляхамі. У «Падвойным жыцці Веранікі» (1991) рэжысёр падымае пытанне двайніцтва: што калі ў кожнага з нас ёсць свой «дублёр», які пражывае падобнае жыццё і можа нас замяніць, калі наш лёс будзе разбураны, або наадварот — што калі мы з’яўляемся такімі «дублёрамі» некага іншага. «Чырвоны», апошні фільм Кеслёўскага, аб’ядноўвае і развівае абедзве тэмы. З аднаго боку фільм апавядае гісторыю двайнікоў — пажылога суддзі і маладога Агюста — лёсы якіх ува многім падобныя. Тут, у адрозненні ад «Падвойнага жыцця…», гісторыя развіваецца геаграфічна ў адным месцы, аднак праз адчувальны прамежак часу. У «Падвойным жыцці…» Вераніка з Польшчы памірае ад сардэчнага прыступу, яе двайніца-францужанка містычным чынам адчувае гэта і інтуітыўна пачынае звяртаць увагу на сваё здароўе, тым самым яна ратуе сабе жыццё і ў нейкім сэнсе працягвае жыццё памерлай двайніцы. Нешта падобнае адбываецца і ў «Чырвоны», дзе лёс суддзі аказваецца зруйнаваным праз здраду каханай жанчыны, праз пэўны час яго лёс паўтараецца ў асобе маладога Агюста, які перажывае тыя ж жыццёвыя выпрабаванні, аднак не губляе свой шанец на шчасце. Тут у карціне гучаць матывы з фільма «Выпадак»: на пароме Агюст сустракае Валянціну, падобную якой у свой час не сустрэў Жазэф, — і лёс пачынае ісці іншым шляхам.
Абазінскі раён
Абазінскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Карачаева-Чаркескай Рэспублікі Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр — аул Інжыч-Чукун.
Геаграфія
Абазінскі раён размешчаны ў цэнтральнай частцы Карачаева-Чаркескай Рэспублікі. Плошча тэрыторыі раёна — 300,19 км².
Тры колеры: Чырвоны
Уплыў на кінематограф
Ніводзін іншы польскі кінарэжысёр не знайшоў столькі вучняў і паслядоўнікаў у міжнародным кіно, як Кшыштаф Кеслёўскі. Глыбей за ўсё ў свядомасці кіна-паслядоўнікаў адбіліся познія фільмы рэжысёра, у якіх ён адмаўляецца ад рэалізму дзеля духоўна-кінематаграфічных пошукаў. Менавіта познія працы Кеслёўскага, сярод якіх тэлецыкл «Дэкалог», фільм «Падвойнае жыццё Веранікі» і трылогія «Тры колеры», часцей за ўсё зноў вяртаюцца на экраны ў выглядзе цытат, амажаў і аўтарскіх транскрыпцый у творах майстроў сучаснага кіно. Біёграф рэжысёра, Станіслаў Завісліньскі, пералічвае ў сваім даследаванні не менш за два дзясяткі фільмаў, у якіх ёсць «нешта ад Кеслёўскага». Сярод адзначаных ім кінастужак ёсць творы такіх сусветна вядомых аўтараў, як Алехандра Гансалес Іньярыту, Том Тыквер, Жан-П’ер Жэнэ і, а таксама творы польскіх кінематаграфістаў Ежы Штура, і.
Барташ Сташчышын адзначае, што некаторыя матывы «Чырвонага» можна ўгледзець у фільме Жан-П’ера Жэнэ «Неверагодны лёс Амэлі Пулен». Тым не менш ён падкрэслівае, што фільм польскага рэжысёра мае дачыненне да звышнатуральнага свету і можа быць асэнсаваны ў рэлігійным ці метафізічным сэнсе, тады як гісторыя, расказаная Жэнэ, з’яўляецца па сваёй сутнасці чыста свецкай. Найл Мак-Ардл выказвае думку, што Пол Томас Андэрсан, верагодна, шмат разоў глядзеў «Чырвоны», перш чым зняць «». Таксама ён заўважае адгалоскі карціны Кеслёўскага ў творчасці Тома Тыквера, а менавіта ў фільмах «Лола бяжыць» і «».
Абазінскі раён
Геаграфія
На ўсходзе раён абмежаваны ракой Кубань, на захадзе яе левым прытокам — ракой Малы Зелянчук. Іншыя значныя рэкі раёна — Эльбурган, Вялікі Эльбруган, Хатапацікор, Кара-Пага і Чыбіш.
Адам Стафан Сапега
Адам Стафан Сапега (, г. Красічын, Польшча — ) — прадстаўнік роду Сапегаў, сын Адама Сапегі. Вучыўся ў Вене, Інсбруку. 3 1911 біскуп кракаўскі. У 1918—1919 адзін са стваральнікаў адзінай касцёльнай арганізацыі ў Польшчы. 3 1925 мітрапаліт кракаўскі, з 1926 архібіскуп мітрапаліт. Утварыў свецкую арганізацыю католікаў «Акцыя каталіцка» і касцёльную дабрачынную арганізацыю «Карытас». У час 2-й сусветнай вайны звязаны з падпольным рухам. 3 1946 кардынал.
Маёліка
Маёліка (ад Maiolica — Мальёрка) — разнавіднасць керамікі, якая вырабляецца з абпаленай гліны з выкарыстаннем размаляванай глазуры. У тэхніку маёлікі вырабляюцца як дэкаратыўныя пано, ліштва, кафлі і г. д., так і посуд і нават манументальныя скульптурныя выявы.
Гісторыя
Вытворчасць керамічных вырабаў з абпаленай каляровай гліны з буйнапорыстым чарапком, пакрытых глазурай, існавала ўжо некалькі тысячагоддзяў назад у Егіпце, Вавілоне і іншых краінах Старажытнага Усходу. У Сярэднявеччы гэта тэхніка пракралася з краін Сярэдняй, Цэнтральнай і Пярэдняй Азіі на Іберыйскі паўвостраў (гл. мудэхар, азулежу).
У Італію маёліка трапіла з маўрытанскай Іспаніі праз востраў Мальёрку, ад назвы якога і адбыўся тэрмін «маёліка». Тэхніка атрымала распаўсюджванне ў Італіі ў XIV ст. і дасягнула росквіту ў XVII ст. Асабліва ўславіліся сваімі вырабамі майстэрні Фаэнцы, Фларэнцыі, Кафаджола, Сіены, Урбіна, Кальтаджыронэ, Кастэльдурантэ і Дэруты. У гэты ж перыяд маёліка атрымлівае развіццё ў Германіі, Францыі і іншых еўрапейскіх краінах.
Вестмана
Геаграфія
Паселішча Вестмана знаходзіцца ў паўночнай частцы вострава Стрэймай, на яго заходнім узбярэжжы. Яно не выходзіць непасрэдна да адкрытага акіяна, ад якога агароджана востравам Воар, і размешчана на беразе невялікага заліва, злучанага з адкрытым акіянам праз праліў Вестманасунд.
Назва
Этымалогія назвы гэтага партовага гарадка не зусім ясная і можа ўзыходзіць нават да часоў, папярэднім засяленню Фарэрскіх астравоў вікінгамі. Найбольш праўдападобная версія гаворыць, што назва паходзіць ад «вестман», гэта значыць Людзі Захаду, як жыхары старажытнай Скандынавіі звалі кельцкіх пасяленцаў. Гістарычна склалася так, што фарэрцы выкарыстоўвалі назву Вестманахаўн (Vestmannahavn), якая можа азначаць Порт Людзей Захаду. Пры такой інтэрпрэтацыі Вестмана магла быць заснавана яшчэ ў IX стагоддзі. Але існуе таксама меркаванне, што назва паказвае на месцазнаходжанне порта, які размешчаны ў заходняй частцы вострава Стрэймай.
Мемарыял Лінкальна
Мемарыял Лінкальна размешчаны на Нацыянальнай алеі ў цэнтры Вашынгтона. Быў пабудаваны ў гонар шаснаццатага прэзідэнта ЗША Абрахама Лінкальна. Яго прэзідэнцтва прыйшлося на гады Грамадзянскай вайны (1861-1865). Мемарыял, які ўзводзіўся ў 1914-1922, сімвалізуе веру Лінкальна ў тое, што ўсе людзі павінны быць свабодныя.
Вестмана
Гісторыя
У пачатку XVII стагоддзя ў наваколлях Вестманы абгрунтаваліся піраты. У 1615 годзе дацкі кароль накіраваў некалькі ваенных караблёў для рашэння праблемы марскога разбою. У гэтым жа годзе адбыўся бой, у якім былі знішчаны тры пірацкіх ірландскіх судны: у выніку дваццаць сем піратаў загінула, пяцьдзясят пяць утапілі пасля бою, а васьмярых завадароў, якія патрапілі ў палон, павесілі.
Мемарыял Лінкальна
Кампазіцыйна будынак сімвалізуе Саюз. Па яго перыметру праходзяць 36 калон — менавіта столькі штатаў аб'ядналася да моманту смерці Лінкальна. Назвы 48 штатаў (а менавіта столькі іх было да 1922 года — моманту завяршэння будаўніцтва мемарыяла) выбітыя ўздоўж знешняй сцяны будынка. Таблічка з назвай двух апошніх штатаў, які далучыліся да ЗША - Аляскі і Гаваяў - знаходзіцца на падыходах да мемарыяла.
У памяшканні мемарыяла знаходзіцца статуя Лінкальна: сядзіць прэзідэнт звернуты тварам да мемарыяла Вашынгтона і Капітолія. Статуя Лінкальна 19 футаў (5.79 м.) у вышыню і важыць 175 тон. У памяшканні таксама знаходзяцца дзве велізарных каменных пліты: на адной выгравіраваны тэкст другога інаўгурацыйнага звароту Лінкальна, а на іншай - яго. Два насценных роспіса алегарычна ўяўляюць прынцыпы свабоды, справядлівасці, еднасці, братэрства і дабрачыннасці.
Вестмана
Гісторыя
У снежні 1759 года падчас Сямігадовай вайны кантрабандыст Франсуа Цьюрот разам са сваім экіпажам хаваўся ад штармоў у Вестмане. Падзенне маральнага стану яго войскаў, нежаданне мясцовых жыхароў гандляваць з ім прыпасамі, у тым ліку і харчам, вымусілі яго ў працягнуць сваю місію і здзейсніць напад на паўночнае ўзбярэжжа Ірландыі.
У 1839 годзе пачала сваю дзейнасць Дацкая гандлёвая манаполія, якая ахапіла сваім уплывам усю тэрыторыю архіпелага. Адзін з яе філіялаў размясціўся ў Вестмане.
З сярэдзіны XIX стагоддзі пачалі ўжывацца сеткі, якімі перагароджваўся ўваход у праліў падчас кітабойнага сезона. Кітовае мяса з'яўляецца адным з асноўных прадуктаў харчавання ў рацыёне жыхароў Фарэрскіх астравоў.
У 1953 годзе была пабудавана гідраэлектрастанцыя, якая забяспечвала электраэнергіяй Вестману, а затым і многія іншыя паселішчы Фарэрскіх астравоў.
Шчасьлівая сямёрка
«Шчасьлівая сямёрка» ― канцэртны альбом барда Віктара Шалкевіча, які быў выпушчаны ў 2010 годзе.
Гісторыя стварэння
Запісаны 11 снежня 2009 года на канцэрце ў мінскім Палацы ветэранаў.
Крытыка
Музычны крытык Вітаўт Мартыненка адзначыў:
Фільм
Фільм (Film — плёнка) — тэрмін, які аб'ядноўвае сукупнасць фатаграфічных малюнкаў (кадраў), звязаных адзіным сюжэтам, вобласць ужывання фільма як аднаго з кірункаў мастацтва — кінамастацтва, а таксама кінаіндустрыю. Існуе шмат іншых тэрмінаў, якія ўжываюцца ў гэтым сэнсе: «кінакарціна» або проста «карціна», «фотап'еса», «кінапаказ», «кіназдымка» і часцей за ўсё — «фільм», «кінафільм». У вузкім сэнсе кінастужкай называюць твор кінематаграфіі, тады як фільмам — твор кінамастацтва. У шырокім сэнсе для абазначэння кінафільма выкарыстоўваюць слова «кіно».
Кінафільм прызначаны для дэманстрацыі ў кінатэатрах, у адрозненне ад тэлефільма, прызначанага для дэманстрацыі па тэлебачанні. Фільмы вырабляюцца шляхам запісу рэальных людзей і аб'ектаў з дапамогай кінакамеры. Таксама могуць выкарыстоўвацца анімацыйныя тэхналогіі або спецыяльныя эфекты. Фільм уключае серыю асобных кадраў, але калі гэтыя кадры паказваюцца паслядоўна і хутка, то для гледача ствараецца ілюзія руху. Мігценне пры змене кадраў незаўважна з-за эфекту інертнасці зрокавага ўспрымання, калі вока захоўвае візуальны вобраз на долі секунды пасля таго, як вобраз знікае. Таксама праз рэлевантнасць, якая выклікае ў назіральніка ўражанне руху — псіхалагічны эфект, які вызначаецца як бэта-рух.
Кінафільм лічыцца важнай формай мастацтва. Фільмы маюць забаўляльны, навучальны, натхняльны характар, а таксама могуць быць адукацыйнымі. Візуальныя элементы кіно не патрабуюць перакладу, што робіць фільмы глабальным спосабам камунікацыі. Любы фільм можа прыцягнуць сусветную ўвагу, асабліва з дадаткам у выглядзе дубляжу або субцітраў, якія перакладаюць дыялогі. Фільмы — таксама артэфакты асобных культур, якія адлюстроўваюць гэтыя культуры і, у сваю чаргу, уплываюць на іх.
19-ы літоўскі ўланскі полк
19-ы ўланскі полк — полк лёгкай кавалерыі, створаны загадам Напалеона летам 1812 года з рэкрутаў і дабраахвотнікаў з земляў былога Вялікага Княства Літоўскага.
Гісторыя
17-ы і 19-ы ўланскія палкі складалі брыгаду і ваявалі побач. У баях на тэрыторыі былога ВКЛ 19-ы ўланскі полк не ўдзельнічаў.
Строй
Строй узору 1810 года, як у арміі Герцагства Варшаўскага. Курткі гранатавыя, канты кармазінавыя. Рабат кармазінавы на куртцы да строя параднага, на куртцы да строя штодзённага рабат гранатавы з кармазінавымі кантамі. Каўнеры ў брыгадзе кармазінавыя. На чорных рагатыўках над нумарной бляхай Арол з Пагоняй. У 1813 годзе Пагоня на паўсонцы легіянераў.
Зброя
Шабля, піка, 2 пісталеты ў ольстрах на сядле.
У фланкераў карабін, шабля, 2 пісталеты.
Сцягі палкавыя
Не захаваліся. У Варшаве захоўваюцца чырвона-блакітныя сцягі з Арлом без нумара палка з часоў 1812 года. Напэўна, сярод іх ёсць сцягі палкоў сфарміраваных на тэрыторыі былога ВКЛ.
Артэфакты з музеяў і прыватных калекцый
Захаваліся:
Кярнаве
Кярнаве (Kernavė, традыцыйная беларуская назва — Кернаў) — мястэчка ў Літве, на рацэ Вілія. Цэнтр сянюніі Шырвінтаскага раёна Вільнюскага павета. Насельніцтва 350 чал. (2009). Знаходзіцца за 18 км на паўднёвы захад ад Шырвінтаса, за 35 на паўночны захад ад Вільнюса.
Каля паселішча размяшчаецца гістарычна-археалагічны комплекс, уключаны ў Спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Назва
Назва Кернаў (літ. «Кярнаве») ад назвы ракі Kernavė, якая ад літоўскага kernavė «топкае месца ў лугах, у лясах». Такога ж паходжання літоўскія рачныя назвы Kernavas, Kerniava, Kernavė, назва ракі Кернава (прыток вілейскай Ашмянкі).
Хроніка Быхаўца падае міфалагізаваную версію паходжання кернаўскай назвы — ад імя легендарнага князя Кернуса, які нібыта заснаваў Кернаў. Так жа сама утварылася і імя Швінтарог (ад мясціны *Šventaragis «Святы рог» пасярод цяперашняга Вільнюса).
Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: Kernow (1365), Керново (XVI стагоддзе), Керновъ (1689); у беларускіх тэкстах таксама ўжываюцца формы Кернова і Кернава.
Гісторыя
У Кернаве, мяркуецца, размяшчалася рэзідэнцыя вялікага князя літоўскага Трайдзеня і першапачаткова вялікага князя Гедзіміна. Іх лакалізуюць на г.зв. Гары Ахвярніка. Гандлёва-рамесны пасад размяшчаўся вакол замкаў, прадмесці — на Замкавай Гары. Забудова была драўлянай. Пахавальны абрад на могільніку сведчыць пра суіснаванне ў XIII—XIV стагоддзях паганскіх і хрысціянскіх традыцый. У 1365 годзе Кернаў значна пацярпеў у часе рэйду тэўтонскіх рыцараў. У 1390 годзе атрад крыжакоў на чале з маршалам Энгельгартам фон Рабэ знішчыў драўляныя замкі, пасля чаго яны не змаглі адрадзіцца і не мелі былой сілы.
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Кернаў апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Віленскім павеце. У канцы XIX — пачатку XX стагоддзяў у мястэчку дзейнічалі касцёл і капліца.
Паводле Рыжскага мірнага дагавора (1921) Кернаў апынуўся ў складзе Літвы. У 1960 годзе тэрыторыю старажытнага паселішча і замкаў абвясцілі запаведнікам. У 2004 годзе Кярнаве занеслі ў Спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Турыстычная інфармацыя
Дзейнічае Кернаўскі археалагічны і гістарычны музей-запаведнік.
Мануіл I Камнін
Мануіл I Камнін (~1123, Канстанцінопаль — 24 верасня 1180, Канстанцінопаль), імператар візантыйскі (з 5.4.1143), малодшы сын імператара Іаана II і венгерскай прынцэсы.
Абапіраўся на дынастыю Камнінаў, а таксама на правінцыйных дробных і сярэдніх землеўласнікаў і правінцыйныя гарады. Садзейнічаў умацаванню феадальнага землеўладання: паводле пастаноў 1158 і 1170 гадоў, зямлю мелі права набываць толькі члены сінкліта і стратыёты. Прыцягваў да службы іншаземных, у тым ліку турэцкіх, воінаў. У 1158 забараніў цэрквам і манастырам пашыраць свае ўладанні. Вызваліў імперыю ад засілля венецыянскага купецтва, правёўшы масавыя арышты венецыянскіх купцоў у сакавіку 1171; уступіў у саюз, накіраваны супраць Венецыі, з Генуяй (1169) і Пізай (1170).
Мануіл I беспаспяхова спрабаваў аднавіць візантыйскае панаванне ў Італіі і Егіпце. Падтрымліваў Юрыя Даўгарукага ў барацьбе за кіеўскі сталец. Вёў паспяховыя войны, якія прывялі да прызнання Венгрыяй (1164) і Сербіяй (1172) сябе васаламі Візантыі. Пацярпеў паразу ад сельджукаў пры Мірыакефалоне (17.9.1176) у Малой Азіі, вымушаны быў саступіць ім крэпасці Дарылей і Сублей.
Вялікую цікаўнасць Мануіл I меў да прадказанняў будучыні, нават напісаў трактат у абарону астралогіі, любіў застоллі і забавы на заходні манер. Улюблёнымі забавамі пры яго двары былі рыцарскія турніры, паляванне і гульня ў пола.
У асабістым жыцці Мануіл I быў жанчыналюбам, але да сваёй першай жонкі Ірыны (Берты) быў абыякавы. Другім шлюбам пабраўся з Марыяй-Ксеніяй Антыёхійскай. Пры гэтым ён падтрымліваў інтымныя адносіны са сваёй пляменніцай Феадорай, якая нарадзіла ад яго сына, меў мноства раманаў з дамамі свайго двара.
Элізабэт Аер
Элізабэт Аер (Elizabeth Ayer; 13 кастрычніка 1897 — 4 жніўня 1987) — адна з найвялікшых архітэктараў Сіэтла, якая аддала прафесійнай працы больш за 50 гадоў. Яна была першай жанчынай, якая скончыла прафесійную праграму навучання па архітэктуры ў Вашынгтонскім універсітэце, і першай жанчынай, якая была зарэгістраваная як архітэктар у штаце Вашынгтон.
Жыццё і кар’ера
Элізабэт Аер нарадзілася ў 1897 годзе ў Алімпіі, Вашынгтон. У 1916 годзе яна паступіла ў Вашынгтонскі ўніверсітэт, дзе ў 1921 годзе скончыла бакалаўрскі курс па архітэктуры. У 1919 годзе, яшчэ будучы студэнткай, пачала працаваць у. У наступным годзе яна пачала доўгатэрміновае супрацоўніцтва з архітэктарам з Сіэтла Эдвінам Айві. У 1922—1923 гадах працавала ў Нью-Ёрку, але праз год зноў вярнулася да супрацоўніцтва з Айві ў Сіэтле.
У канцы 1920-х Элізабэт Аер ужо была вядомая як «калега» Айві. На працягу 1920-30-х гадоў яна адыгрывала ключавую ролю ў распрацоўцы і ўвасабленні ў жыццё прыватных маёнткаў Айві. Прыкладна ў 1930 годзе Аер зарэгістравалася як архітэктар у штаце Вашынгтон.
У 1940 годзе Эдвін Айві загінуў у аўтакатастрофе. Элізабэт Аер ўзяла кіраванне фірмай на сябе і яшчэ з адным работнікам, Раландам Лемпінгам працягнула працаваць. У 1942 годзе яны часова спынілі працу з-за Другой сусветнай вайны, на працягу якой Аер працавала ў інжынерным корпусе ЗША. Пасля 1945 года яна аднавіла архітэктурную практыку. У 1950 годзе назва фірмы была зменена на «Аер & Лемпінг».
Элізабэт Аер выйшла на пенсію ў 1970 годзе пасля 50-ці гадоў прафесійнай кар’еры. Яна пераехала ў Лэйсі, Вашынгтон, дзе дапамагала камісіі па планаванні да 1980 года. Элізабэт Аер памерла ў Лэйсі ў 1987 годзе.
Ліст
Ліст (збор. лісце) — у батаніцы вонкавы вегетатыўны орган раслін, які выконвае функцыі фотасінтэзу, а таксама транспірацыі і газаабмену.
Адзін з асноўных органаў вышэйшых раслін, займае бакавое становішча па восі парастка. Як правіла, мае пласціністую структуру, каб даць клеткам, якія змяшчаюць спецыялізаваны пігмент хларафіл у хларапластах, атрымаць доступ да сонечнага святла. Ліст таксама з'яўляецца органам дыхання, выпарэння і гутацыі (выдзялення кропель вады) расліны. Лісце можа затрымліваць у сабе ваду і пажыўныя рэчывы, а ў некаторых раслін выконваюць і іншыя функцыі.
Форма і памеры
Форма ліста — характэрная адзнака віду і адлюстроўвае прыстасаванасць да пэўных экалагічных умоў — вільготнасці, асвятлення і інш. У тыповым выпадку ліст складаецца з чатырох асноўных частак: ліставой пласцінкі, чаранка, прылісткаў і асновы. Абавязковыя часткі ліста — аснова і ліставая пласцінка. Чаранкі і прылісткі ёсць не ва ўсіх раслін.
Аснова — гэта тая частка ліста, пры дапамозе якой ён прымацаваны да сцябла. У некаторых раслін (злакі, асокі) аснова ліста расшыраная. Яна ахоплівае вузел накшталт трубкі. Такія лісты называюцца похвеннымі.
Ліставая пласцінка — асноўная частка ліста, якая выконвае яго галоўныя функцыі. Ліставая пласцінка часцей за ўсё расшыраная і мае лоскую форму. У большасці раслін верхні і ніжні бакі ліставой пласцінкі адрозніваюцца. Звычайна ліставая пласцінка верхнім бокам павернута да сонца.
Некаторыя расліны (многія цыбулі, сіты) маюць цыліндрычныя лісты. У іх немагчыма выдзеліць верхні і ніжні бакі ліставой пласцінкі. Чаранок размешчаны паміж ліставой пласцінкай і асновай ліста. Лісты з чаранком называюцца чаранковымі, а без яго — сядзячымі.
Чаранок забяспечвае арыентацыю ліставой пласцінкі ў прасторы. Дзякуючы гэтаму лісты размяшчаюцца так, каб не зацяняць адзін аднаго і асвятляцца максімальна. Гэта вельмі важна для працэсу фотасінтэзу. Такое размяшчэнне лістоў называецца ліставой мазаікай.
Многія лісты маюць прылісткі. Яны размяшчаюцца каля асновы чаранка ліста папарна і маюць розныя памеры і форму. У гароху прылісткі буйныя, у іншых раслін маюць выгляд дробных лісцікаў або лускавінак. У многіх раслінм (дуб, бяроза, яблыня) яны рана ападаюць.
Лісты, у якіх да агульнага чаранка прымацаваны некалькі ліставых пласцінак, называюцца складанымі. Пры гэтым ліставыя пласцінкі прымацаваны да агульнага чаранка або сваімі чаранкамі, або асновамі ліставых пласцінак. Калі лісцікі прымацаваны да верхавіны агульнага чаранка, лісты называюцца пальчатаскладанымі (лубін, конскі каштан). Калі лісцікі прымацаваны па ўсёй даўжыні па абодва бакі чаранка, лісты называюцца перыстаскладанымі (гарох,ружа, рабіна). Трайчастаскладаны ліст фарміруецца з трох лісцікаў, прымацаваных да верхавіны агульнага чаранка (суніцы, канюшына). Форма пласцінак простых лістоў і лісцікаў складаных лістоў можа быць рознай.
Памеры лістоў пераважна 3—10 см, але бываюць да 20 м (некаторыя пальмы). Часам лісты відазмяняюцца ў калючкі, вусікі, лускавінкі або рэдукуюцца.
Лістаразмяшчэнне
Лісты размяшчаюцца на сцябле расліны ў пэўным парадку — так, каб яны лепш асвятляліся. Адрозніваюць тры асноўныя тыпы лістаразмяшчэння:
Найбольш шырока распаўсюджана чарговае лістаразмяшчэнне, пры якім у кожным вузле прымацаваны адзін ліст. Такі характар лістаразмяшчэння сустракаецца ў бярозы, дуба, яблыні, кукурузы і інш. Пры супраціўным размяшчэнні ў вузле знаходзяцца два лісты, якія прымацаваны адзін насупраць другога (бэз, крапіва, бружмель і інш.). Калі ў вузле прымацаваны тры і больш лісты, такое размяшчэнне называецца  кальчакаватым (мудранка чатырохлістая, алеандр, эладэя і інш.).
Жылкаванне ліста
Ліставыя пласцінкі раслін пранізаны жылкамі, якія ўтвораны размешчанымі ў тоўшчы ліста праводзячымі і механічнымі тканкамі. Размяшчэнне жылак у лісце (жылкаванне) у розных раслін рознае. У залежнасці ад колькасці галоўных жылак выдзяляюць некалькі тыпаў жылкавання. Пры перыстым жылкаванні выдзяляецца адна цэнтральная жылка. Ад яе ў бакі адходзяць бакавыя жылкі, якія галінуюцца. Такое жылкаванне характэрна для лістоў бярозы, бэзу, яблыні, вішні, ліпы і інш.
Пры пальчатым жылкаванні ў ліставой пласцінцы ўтвараецца некалькі буйных жылак. Яны радыяльна (як растапыраныя пальцы рукі) адходзяць ад асновы пласцінкі. Пальчатае жылкаванне хараrтэрна для клёна, каліны і інш.
Пры дугападобным жылкаванні жылкі ідуць амаль паралельна краю ліставой пласцінкі, але збліжаюцца каля яе верхавіны і каля асно- вы. Так размешчаны жылкі ў ландыша, купены, трыпутніка і інш.
Анатомія лісця
Зверху і знізу ліст пакрыты эпідэрмай з кутыкулай, часам з разнастайнымі валаскамі. Пад эпідэрмай знаходзіцца некалькі слаёў зялёнай тканкі (хларэнхімы), дзе адбываюцца асноўныя фізіялагічныя працэсы — фотасінтэз і дыханне раслін. Праводзячыя пучкі праходзяць па жылках ліста: па драўніне (ксілеме) ад каранёў паступае вада і раствораныя ў ёй пажыўныя рэчывы, па лубе (флаэме) у іншыя органы адцякаюць прадукты фотасінтэзу.
Унутраная будова ліста забяспечвае выкананне характэрных для яго функцый — фотасінтэзу, выпарэння вады, газаабмену. Як бы ні адрозніваліся лісты, усе яны пабудаваны з чатырох тыпаў тканак. Гэта фотасінтэзавальная парэнхіма, покрыўная, праводзячая і механічная тканкі.
Звонку ліставая пласцінка пакрыта эпідэрмісам, які захоўваецца на лісце на працягу ўсяго яго жыцця. Эпідэрміс — вонкавы слой клетак, які засцерагае ўнутраныя тканкі ліста ад высыхання і пашкоджання, а таксама забяспечвае газаабмен і выпарэнне вады лістамі. Звонку эпідэрміс часта пакрыты слоем воскападобных рэчываў, якія ўтвараюць кутыкулу. Звычайна (хоць і не заўсёды) клеткі эпідэрмісу не маюць хларапластаў. Яны не перашкаджаюць пранікненню святла ў глыб ліставой пласцінкі.
Сувязь тканак ліста са знешнім асяроддзем адбываецца праз размешчаныя ў эпідэрмісе вусцейкі. Вусцейка ўтворана дзвюма замыкальнымі клеткамі, у якіх ёсць хларапласты. Паміж замыкальнымі клеткамі знаходзіцца буйны  міжклетнік — вусцейкавая  шчыліна. Праз вусцейкі ў ліст паступае паветра, а выходзяць пары вады, кісларод і вуглякіслы газ. Дзякуючы складаным фізіялагічным працэсам, якія адбываюцца ў замыкальных клетках вусцейкаў, і асаблівасцям будовы іх клетачных сценак, вусцейкавая шчыліна можа звужацца і пашырацца. Так расліна аўтаматычна рэгулюе выпарэнне вады і газаабмен. У раслін, якія рассяляюцца на сушы і маюць плоскія лісты, вусцейкі размешчаны галоўным чынам на ніжнім боку ліста. У водных раслін з лістамі, якія плаваюць на вадзе, вусцейкі знаходзяцца на верхнім боку ліста. У многіх сухапутных раслін, у якіх лісты асвятляюцца раўнамерна, вусцейкі размешчаны на абодвух баках ліста.
Пад эпідэрмісам знаходзіцца мякаць ліста. Яна ўтворана фотасінтэзавальнай парэнхімай, у клетках якой знаходзяцца хларапласты і адбываецца фотасінтэз. Часцей за ўсё ў лістах прысутнічаюць дзве разнавіднасці парэнхімы: слупкаватая і  губчатая. Слупкаватая парэнхіма размяшчаецца адразу пад верхнім эпідэрмісам. Яе клеткі маюць прадаўгаватую форму. Пад слупкаватай парэнхімай знаходзіцца губчатая. Яна ўтворана клеткамі акруглай формы, паміж якімі ёсць буйныя міжклетнікі, запоўненыя паветрам. У клетках слупкаватай парэнхімы ўтрымліваецца значна больш хларафілу, чым у клетках губчатай. Таму ў іх фотасінтэз адбываецца найбольш інтэнсіўна. У губчатай парэнхіме фотасінтэз менш інтэнсіўны, але актыўна ідзе газаабмен з навакольным асяроддзем.
У парэнхіме размешчана сістэма жылак ліста. Іх аснова — праводзячыя тканкі. Ксілема і флаэма пры гэтым размяшчаюцца побач адна з адной і ўтвараюць праводзячыя пучкі. Ксілема ў праводзячых пучках заўсёды арыентавана ў бок верхняй, а флаэма — у бок ніжняй паверхні ліста. У лісце, як у сцябле і корані, па сасудах ксілемы перамяшчаецца вада з растворанымі ў ёй рэчывамі. Па сітападобных трубках адбываецца адток арганічных рэчываў, якія сінтэзуюцца ў лістах. Буйныя жылкі ліста амаль заўсёды акружаны валокнамі, якія надаюць праводзячым пучкам трываласць. Жылкі ўтвараюць у лісце бесперапынную праводзячую сістэму, якая цесна звязана з праводзячай сістэмай сцябла, складаюцца з сасудаў і сітападобных трубак, для перамяшчэння вады, раствораных соляў, цукраў і механічных элементаў.
Лістапад
Працяг жыцця лістоў — ад некалькіх месяцаў да некалькіх гадоў (напр., у лаўра 3—4, у елкі Шрэнка да 30 гадоў). Лістапад бывае паступовым ці амаль апначасовым.
Лістапад — гэта масавае ападанне лістоў у дрэў і кустоў на працягу кароткага прамежку часу. Гэта прыстасаванне раслін да перанясення неспрыяльных умоў
Перад лістападам пажыўныя рэчывы, якія ўтварыліся ў лістах, перамяшчаюцца да зімуючых пупышак. Так ідзе падрыхтоўка пупышак да зімовага перыяду і веснавога распускання.
Карапецян
Карапецян — армянскае прозвішча.
Іаана I Наварская
Жанна (Хуанна) I Наварская (Jeanne I de Navarre,, Бар-сюр-Сен, Об, Шампань — , , Францыя), прынцэса з Шампаньскага дому, кіруючая каралева Навары з 1274 года, дачка і спадчынніца Генрыха I Наварскага і каралева Францыі з 1285 як жонка Філіпа IV Прыгожага.
Біяграфія
У 1274 годзе памёр бацька Жанны Генрых I (кароль Навары). Акрамя Жанны, у караля не засталося законных дзяцей, а паколькі дагэтуль ў жывых ужо не было нікога з прамых нашчадкаў па мужчынскай лініі шампанскай дынастыі, якая кіравала Наварай з 1234, Жанна была абвешчана графіняй Шампані і каралевай Навары. Рэгентам краіны пры малалетняй каралеве стала яе маці Бланка д'Артуа. Новай каралеве і яе маці прыйшлася абараняць свая маёмасць ад замахаў розных замежных дзяржаў, якія маглі лёгка захапіць багатыя ўладанні ў Шампані і Навары. Гэта вымусіла Бланку звярнуцца за падтрымкай да французскага караля Філіпу III. 6 жніўня 1284 трынаццацігадовая Жанна выйшла замуж за спадчынніка французскай кароны Філіпа, які праз год стаў каралём Філіпам IV. Гэта шлюб даў магчымасць далучыць да каралеўскага дамена Шампань, а таксама прывёў да першага аб'яднання Францыі і Навары ў рамках асабістай уніі (да 1328 года). З 1285 года каралева Францыі. У 1304 годзе заснавала ў Парыжы Наварскую калегію. Яна накіравала армію супраць графа дэ Бар, які падняў паўстанне супраць яе, як графіні Шампані.
Сям'я і дзеці
Была замужам з 16 жніўня 1284 за Філіпам IV (1268—29 лістапада 1314), каралём Францыі. Гэта шлюб даў магчымасць далучыць да каралеўскага дамену Шампань, а таксама прывёў да першага аб'яднання Францыі і Навары ў рамках асабістай уніі (да 1328 года).
Літаратура
{| class="standard" cellpadding="5" cellspacing="0" align="center" style="border: black solid 1px" Генрых III Шампанскі сумесна з Філіпам I
Графіня Шампані 1274—1305 Людовік I Марыя Брабанцкая 1285—1305
Бубнаўскі сельсавет
Бу́бнаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крывіцкага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Бубны.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Крывіцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ваўкалацкага сельсавета.
Фёдар Анісімавіч Сурганаў
Фё́дар Ані́сімавіч Сурга́наў (, в. Суднікі,  — ) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Беларусі, адзін з арганізатараў і кіраўнікоў падполля і партызанскага руху на Беларусі ў Другую сусветную вайну.
Біяграфія
Скончыў Беларускі сельскагаспадарчы інстытут (1939). У 1931—1934 гг. аграном у сістэме Наркамзема БССР.
З 1945 г. намеснік загадчыка аддзела ЦК КП(б)Б. У 1947—1956 гг. 2-і, 1-ы сакратар Мінскага абкама КПБ, старшыня Мінскага аблвыканкама.
Са жніўня 1956 г. сакратар, з красавіка 1959 г. 2-і сакратар ЦК КПБ.
У 1962—1965 гг. старшыня Бюро ЦК КПБ па кіраўніцтве сельскай гаспадаркай.
У 1971—1976 гг. старшыня Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР, намеснік старшыні Вярхоўнага Савета СССР.
Кандыдат у члены ЦК у 1949—1956 гг., член ЦК і Бюро ЦК КПБ у 1956—1976 гг. Кандыдат у члены ЦК у 1956—1961 гг., член ЦК КПСС з 1961 г. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1951—1976 гг., намеснік старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР у 1955—1971 гг. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР у 1954—1976 гг., намеснік старшыні Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР у 1962—1966 гг.
Загінуў у аўтакатастрофе.
Ушанаванне памяці
Яго імя прысвоена вуліцы ў Мінску і Лужаснянскаму аграрнаму каледжу.
Партызанская брыгада імя Ф. Э. Дзяржынскага (В. М. Манахаў)
'''Партызанская брыгада імя Ф. Э. Дзяржынскага''' — партызанская брыгада, створаная ў снежні 1943 года. Дзейнічала на тэрыторыі Бярозаўскага, Косаўскага, Целяханскага раёнаў.
Склад
Брыгада была арганізавана на базе атрадаў:
Гісторыя
У ліпені — жніўні 1943 года партызаны злучэння пусцілі пад адхон і пашкодзілі 20 эшалонаў, падарвалі 3 масты на чыгунках і 12 на шашэйных і грунтавых дарогах, 25 аўтамашын, разграмілі 5 варожых гарнізонаў. 3 — 16 красавіка 1944 года вялі баі за выхад з блакады (Здзітаўская абарона), удзельнічалі ў аперацыі «рэйкавая вайна» на чыгуначным участку Бяроза — Івацэвічы.
12 ліпеня 1944 года брыгада (1040 партызан; атрады імя Молатава (да кастрычніка 1942 — 112 партызанскі атрад), імя Сільніцкага, імя Чарткова (камандзір атрада імя Молатава А. П. Чарткоў загінуў у баі), імя Калініна) злучылася з Чырвонай Арміяй.
18-ы літоўскі ўланскі полк
18-ы літоўскі ўланскі полк (Нясвіжскі) — полк лёгкай кавалерыі, створаны дэкрэтам Напалеона I Банапарта ад 5 ліпеня 1812 года з рэкрутаў і добраахвотнікаў з земляў Вялікага Княства Літоўскага.
Кампанія 1812 года
Спачатку, 18-ы полк узначаліў брыгадны генерал Ваўжэцкі, але неўзабаве яго прызначылі інспектарам кавалерыі Вялікага Княства Літоўскага. Яго пераемнікам — Кароль Дамінік Пшаздзецкі. Старшымі афіцэрамі былі шэфы швадронаў Плошчынскі і Длузкі.
Галоўнай кватэрай палка стаў Нясвіж у Менскім дэпартаменце, па назве якога полк атрымаў сваю мянушку. З гэтага жа дэпартамента ў полк абавязаны былі паступаць кантаністы. Большасць жаўнераў былі рэкрутамі, але добраахвотнікаў таксама было нямала, вядома пра рэкрутаваных ваеннапалонных ураджэнцаў Вялікага Княства Літоўскага з Рускай імператарскай арміі.
З пачаткам восені 18-ы ўланскі выступае на Менск, важны пункт камунікацыйнай лініі Вялікай Арміі, праз яго ішлі абозы, маршавыя папаўненні, ваенная карэспандэнцыя. Непасрэдна ў горадзе знаходзіліся вялікія правіянцкія склады.
Прыбыўшы ў Менск, полк увайшоў у склад Менскай брыгады генерала Касецкага. Аднак жа, разумеючы, што уланы Пшаздецкага не падрыхтаваны да баявых сутыкненняў належным чынам, генерал-інспектар кавалерыі Вялікага Княства Літоўскага Ваўжэцкі наказаў яму выступіць да Віленскага дэпартамента каб працягнуць падрыхтоўку, пачатую напрыканцы жніўня. Але ж як толькі полк пачаў шлях, камандаванне палка атрымала супрацьлеглы наказ: трэба было зноўку ісці на Менск. Цягам наступных некалькіх тыдняў Пшаздецкі ўвесь час будзе атрымліваць самыя супрацьлеглыя наказы аб тым, куды ён вінен весці сваіх жаўнераў, таму 18-ы замест навучання будзе падзелены і без аніякай карысці маршыраваць па дэпартаменце.
Тым часам Менская брыгада Касецкага, у якой застаўся 3-ці швадрон 18-га палка з 230 чалавек, адступала пад ціскам значна праўзыходных сіл расіян. Уланы 18-га нясвіжскага нарэшце прынялі ўдзел у баявых дзеяннях. Упершыню сутыкнуўшыся з Расійскай імператарскай арміяй у Койданаўскім павеце: падчас шматгадзіннай бітвы, Менская брыгада была апракінута і рассеяна, частка трапіла ў палон. Вырвацца здолелі толькі некалькі сотняў пяхотнікаў, кавалерыстаў, ды генерал Касецкі ўласна. Першы баявы досвед аказаўся занадта жорсткім.
Моцна пабітыя, уланы вярнуліся ў Менск і ўвайшлі ў склад яго гарнізона. На вайсковай радзе, было прынята рашэнне пакінуць горад і ісці да Барысава каб з’яднацца з адступаючым войскам Напалеона, 18-ты жа хутчэй за ўсё здолее сабрацца разам.
Калі Напалеон наказаў перапраўляцца праз Бярэзіну ля в. Студзёнка (барысаўскі мост спалілі рускія), палкоўнік Пшаздзецкі адным з першых, на чале ўланаў свайго палка, перайшоў раку раніцай 26 лістапада.
Непасрэдна падчас бітвы ля Бярэзіны ўланы 18-га прынялі ўдзел у атацы кавалерыі Думерка 28 лістапада. У разгар бою ля Стахаўскага леса руская пяхота моцна біла па адступаючай арміі французскага імператара. Рассыпаўшыся на стралецкія ланцугі, яна прасоўваліся наперад, ведучы забойны ружэйны агонь і наносячы моцную шкоду. Аднак гэты поспех быў набыты коштам поўнага разладу баявога парадку. У крытычны момант, маршал Нэй прыняў рашэнне атакаваць рускую пяхоту наўпрост у лесе. Шок ад раптоўнага ўдару кавалерыі быў такі, што расіяне былі не толькі перакулены і звернуты ва ўцёкі, але і пераследаваліся на працягу 5 кіламетраў углыб лесу.
Менавіта ўланы 18-га палка былі аднымі з тых, хто прыкрываў рэшткі Вялікай Арміі пры адыходзе ад Бярэзіны да Вільні. Але ў мястэчку Зембін яны былі пазбаўлены нямалай частцы сваіх коняў, аддаўшы 233 з іх па загадзе Напалеона конным егерам імператарскай гвардыі. Пасля гэтага ўланы былі пасланы да Вільні, каб падрыхтаваць зімовыя кватэры, бо яны добра ведалі мясцовасць гэтага краю. Аднак жа, як вядома, Вялікая Армія не размясцілася ў Вільні, а працягнула сваю цяжкую рэтрыяцыю на захад праз Коўна. Моцна парадзеўшы, але зноўку атрымаўшы коней, 18-ы напрыканцы снежня прыбудзе ў Варшаву.
Кампанія 1813 года
У 1813 годзе літоўскія палкі былі рэарганізаваны. У сярэдзіне студзеня Напалеон, насуперак жадання галоўнакамандуючага Княства Варшаўскага князя Панятоўскага, прыняў іх на французскую службу, захаваўшы існуючую нумарацыю, асобную арганізацыю, абмундзіраванне і штат. Аднак, адрэзанасць ад рэкруцкіх базаў не дазваляла ўзмацніць парадзелыя  шэрагі, таму было прынята рашэнне аб расфарміраванні дробных літоўскіх аддзелаў і ўліванні жаўнераў з іх у буйныя палкі. Такім чынам у склад 18-га ўланскага, што згодна рапарта брыгаднага генерала  С. Грабоўскага ад 15 студзеня, налічваў 25 афіцэраў, 97 уланаў ды 131 каня паступілі рэшткі 21-га конна-стралецкага палка Манюшкі (5 афіцэраў, 26 стральцоў ды 32 коні), а сам полк уключаны ў зводную кавалерыйскую дывізію генерала А. Сулкоўскага, з якой разам адышоў у напрамку Кракава праз Пясэчна.
У пачатку лютага 1813 г. полк знаходзіўся ў Вольбужы ў складзе брыгады Юзэфа Талінскага, затым яго накіравалі ў Асякуў, Касцельнікі, а потым — у Саксонію праз Багемію.