cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фара Вітаўта (Гродна)
Неагатычная рэканструкцыя
З пераходам улады ў Заходняй Беларусі і Гродна да палякаў, касцёл быў вернуты каталікам і перададзены пад гарнізонны храм. Даволі хутка адбылася рэканструкцыя, ў выніку якой быў адноўлены высокі спічасты дах, вежа была завершана сціплым шатровым завяршэннем.
Знішчэнне
У час Другой сусветнай вайны касцёл пашкоджаны і стаяў занядбаны. Лёс храма вырашаны 8 сакавіка 1961 года на пасяджэнні выканкама Гродзенскага гарадскога Савета дэпутатаў працоўных, дзе было прынята рашэнне пра знос будынка. Былы намеснік Гродзенскага гарвыканкама (старшыня камісіі па зносе будынка) распавёў, што касцёл знесены на загад кіраўніцтва ЦК КПБ.
Фара Вітаўта ўзарвана сапёрамі, якія прыехалі з Ленінграда, у ноч з 29 на 30 лістапада 1961 года.
Траякураўскія могілкі
Траякураўскія могілкі (Троекуровское кладбище) — адкрытыя для наведвання могілкі ў Маскве, філіял Новадзявочых могілак. Размешчаны на захадзе Масквы ў былым сяле Траякурава па адрасе Рабінавая вуліца, 24. Займаюць плошчу 21 га. Ад сяла і сядзібы захаваўся комплекс сажалак і мураваная царква Мікалая Цудатворцы.
Этымалогія
Могілкі атрымалі назву ад сяла, на месцы якога размешчана. Сяло ў сваю чаргу носіць імя князёў Траякуравых, якія валодалі гэтай зямлёй у XVII—XVIII стагоддзях.
Гісторыя
Упершыню сяло Харашова — першая назва мясцовасці — згаданае ў завяшчанні Івана Грознага ў 1572 годзе. Вядома, што мясцовасцю таксама валодалі Дзмітрый Данскі і Барыс Гадуноў.
Назва сяла Траякурава паходзіць ад прозвішча баяраў. Першы ўладальнік сяла з гэтага роду Іван Фёдаравіч — быў у шлюбе з Ірынай Раманавай, сястрой патрыярха Філарэта. Верагодна, некаторы час сяло называлі Харашова-Траякурава. У 1674 годзе сяло Харашова перайшло Івану Барысавічу. У 1699 годзе ён пачаў будаваць царкву Святога Мікалая Цудатворцы з прыдзельным храмам. У 1706 яго ўдава Анастасія Васілеўна давяла да канца апрацоўчай работы.
У Траякуравых сяло знаходзілася да сярэдзіны XVIII стагоддзя, потым яно перайшло ва ўласнасць сям’і Салтыковых. Салтыковы да 1745 годзе ўзвялі ў Траякураве званіцу, разбілі парк, выкапалі сажалкі і пабудавалі каменны арачны мост. Пасля іх зямлёй валодалі Пацёмкіны-Таўрычаскія.
Пасля рэвалюцыі ў Траякураве стварылі калгас. У сярэдзіне 1950-х на тэрыторыі былога сяла пачалося будаўніцтва жылых дамоў, а ў 1960 сяло ўвайшло ў склад Масквы — цяпер гэта раён Харашова-Мнёўнікі.
Стварэнне могілак
Траякураўскія могілкі былі створаны ў другой палове XX стагоддзя і лічылася прэстыжнымі: паэт Сямён Ліпкін адзначаў, што «яны былі задуманы як філіял Новадзявочых». Могілкі ствараліся ў першую чаргу для выдатных дзяржаўны і палітычных дзеячаў.
Пры стварэнні могілак на тэрыторыі сядзібы ў 1962 у іх склад увайшоў гай, але ў 1966 яго вылучылі пад выкарыстанне ў рэкрэацыйных мэтах, такім чынам тэрыторыя могілак скарацілася з 34 да 14 га (у наш час плошча складае каля 21 га). У 1970-я гады разабралі панскі дом, ад сядзібных будоў на гэты момант захавалася толькі царква Мікалая Цудатворцы.
У 2011 ахоўная тэрыторыя сядзібы «Траякурава», куды ўваходзіць таксама Кунцаўскія і Рублёўскія могілкі, была скарочана ў два разы. Паводле папярэдніх падлікаў, на прырэзанай тэрыторыі можна размясціць каля пяці тысяч магіл.
У гэтым жа годзе на пасяджэнні Аргкамітэта па падрыхтоўцы і правядзенню святкавання 70-х угодак бітвы пад Масквой было прапанавана ўстанавіць на могілках памятны абеліск.
Паводле звестак «Камсамольскай праўды», у 2013 годзе цэннік на ўчастак на Траякураўскіх могілках пачынаўся ад 2 млн рублёў. The Village адзначае, што ў 2015 на гэтых могілках самы высокі стартавы кошт за месца сярод могілак Масквы. Глава ДБУ «Рытуал» у інтэрв’ю «РІА Навіны» ад 2017 года гаварыў, што кошт аднаго ўчастку можа складаць некалькі мільёнаў рублёў, таксама ў будынках на могілках можна размясціць каля 120 чалавек для памінальнай вячэры.
У 2016 буйныя маскоўскія могілкі былі абсталяваны станцыямі бесправоднага інтэрнэту, які будзе даступны бясплатна «ў тых некропалях, наведванне якіх носіць культурна-асветніцкі характар». На Траякураўскіх могілках такім месцам з’яўляецца «зона эмацыйнай разгрузкі» — каля ўваходу і на цэнтральнай алеі. У гэтым жа годзе кампанія «Рытуал» абнавіла навігацыю на могілкі, а ў 2017-м адкрыла конкурс на стварэнне дызайну для гандлёвых пунктаў. У 2017 годзе Траякурава павінна ўвайсці ў праграму рэнавацыі 20-ці найбуйнейшых маскоўскіх могілах, мэрыя сталіцы аб’яўляла пра намер адрамантаваць дарожнае пакрыццё.
Адміністрацыя могілак праводзіць экскурсіі па магілах знакамітых людзей. «Мослента» адзначае, што на некаторых могілках, у тым ліку Траякураўскіх, пасля расшырэння могуць з’явіцца ўчасткі пад сямейныя пахаванні.
Магілы вядомых людзей
На Траякураўскіх могілках пахаваны дзеячы расійскай культуры: скрыпач Дзмітрый Коган, акцёры Вера Глаголева , Уладзімір Талаконнікаў , Уладзіслаў Галкін і Наталля Крачкоўская , спявачка Тамара Міянсарава , касманаўт Георгій Грэчка (пахаваны на Алеі касманаўтаў, створанай у 2010 годзе), палітыкі Барыс Нямцоў и Генадзь Селязнёў , дыпламат Віталь Чуркін , а таксама журналісты расійскіх СМІ, якія патрапілі пад абстрэл пад Луганскам , загінулы падчас страляніны ў школе № 263 г. Масквы паліцэйскі Сяргей Бушуеў і шматлікія іншыя. На Траякураўскіх могілках знаходзіцца магіла Сон Хэ Рым — маці Кім Чэн Нама, зводнага брата паўночнакарэйскага лідара.
Пляцістыя ружы
Пляцістыя ружы — некаторыя віды шыпшын і сартоў садовых руж, якія маюць адносна доўгія парасткі, што ўплывае на асаблівасці іх выкарыстання ў азеляненні.
Пляцістыя ружы па сучаснай класіфікацыі ставяцца да наступных класаў: Hybrid Multiflora, Hybrid Wichurana, Ayrshire, Boursalt, Large-Flowered Climber, некаторыя сарты да Hybrid Musk, Lambertiana і Hybrid Kordesii. Таксама пляцістымі з'яўляюцца так званыя «клаймеры» або «клаймбінгі» (анг.: Climbing) — сарты, атрыманыя ў выніку пупышкавых мутацый (анг.: Sport) руж іншых класаў (Hybrid Tea and Climbing Hybrid Tea, Grandiflora & Climbing Grandiflora, Floribunda & Climbing Floribunda, Tea & Climbing Tea, Moss & Climbing Moss, Hybrid China & Climbing Hybrid China, Bourbon & Climbing Bourbon.
Паколькі «пляцістасць» — гэта толькі асаблівасць росту парасткаў, афіцыйнай класіфікацыі пляцістых руж няма. Некаторыя аўтары ўмоўна іх дзеляць на дробнакветкавыя (сарты класаў Hybrid Multiflora, Hybrid Wichurana) і буйнакветкавыя (сарты Large-Flowered Climber і клаймеры іншых класаў).
Па характару росту іх звычайна дзеляць на тры групы: павойныя — вышынёй ад 5 да 15 м, пляцістыя — ад 3 да 5 м і паўпляцістыя — ад 1,5 да 3 м.
Выкарыстанне
Пляцістыя ружы займаюць адно з вядучых месцаў пры вертыкальным азеляненні, добра спалучаюцца з малымі архітэктурнымі формамі, незаменныя пры стварэнні дэкаратыўных калон, пірамід, арак, шпалер, зялёнага афармлення сцен будынкаў, гаўбцоў, альтанак. Вырошчваюць гэтыя ружы ў раёнах з адносна мяккім, цёплым кліматам, дзе іх не патрабуецца хаваць на зіму. У сярэдняй паласе Расіі практычна ўсе сарты пляцістых руж патрабуюць зняцця з апор і ўкрыцця на зіму.
Парламенцкія выбары ў Германіі (1930)
Парламенцкія выбары ў Германіі 1930 — усеагульныя выбары ў Рэйхстаг Веймарскай рэспублікі 5-складу, якія прайшлі 14 верасня 1930 г.
Гл. таксама
Першы ўрад Брюнінга
Ла-Плата (эстуарый)
Ла-Плата (Río de la Plata — «Срэбраная рака») — эстуарый, утвораны пры зліцці рэк Уругвай і Парана. Гэта лейкападобнае паглыбленне на паўднёва-ўсходнім узбярэжжы Паўднёвай Амерыкі, расцягнулася на 290 км ад зліцця рэк да Атлантычнага акіяна.
У месцы зліцця рэк шырыня Ла-Платы складае 48 км, рака цячэ на паўднёвы ўсход, пашыраючыся да 220 км пры ўпадзенні ў Атлантычны акіян. Яна ўтварае частку мяжы паміж Аргенцінай і Уругваем, асноўныя парты і найбуйнейшыя гарады на рацэ - Мантэвідэа і Буэнас-Айрэс.
Андрафагі
Андрафагі пяць разоў узгадваюцца ў 4-й кнізе «Гісторыі» Герадота, калі той апісвае паўночную мяжу Скіфіі і вайну скіфаў з Персіяй. Андрафагі Герадота гэта «самы верхні» (паўночны) народ, што мае «дзікунскія норавы» і «не прызнае праўды і не мае ніякіх законаў», вядзе вандроўнае жыццё, носіць вопратку, падобную на скіфскую, але мае асобную мову. Герадот цвердзіць, што андрафагі — адзінае племя з «верхніх», дзе ядуць людзей.
Гістарыяграфія
Спробы лакалізацыі андрафагаў пачаліся з XIX ст., калі археолагі спрабавалі знайсці ў куханных адкідах чалавечыя косткі з абламанымі эпіфізамі. Але даследаванні XX ст. засведчылі наогул шырокае распаўсюджанне канібалізму ў жалезным веку. Таму далейшыя спробы лакалізацыі вяліся на аснове геаграфічных звестак Герадота.
На думку гісторыка У. Дз. Блавацкага, паўночная мяжа Скіфіі праходзіла прыкладна праз Гомель і Рэчыцу, а землі андрафагаў знаходзіліся ў межах сучаснай Беларусі, таму што р. Бярэзіна ў старажытнасці лічылася вытокам р. Дняпро.
Акадэмік Б. А. Рыбакоў лакалізаваў андрафагаў у арэале днепра-дзвінскай культуры, на Смаленшчыне, археолаг Б. А. Шрамко — у басейне р. Сулы, А. І. Цераножкін — у арэале мілаградскай культуры, М. І. Артамонаў — у басейне р. Росі (Украіна), Б. М. Грэкаў — у ніжнім цячэнні Дняпра, А. П. Смірноў — у стэпавай зоне ніжняга цячэння Дняпра.
С. Я. Рассадзін размяшчае андрафагаў таксама ў арэале днепра-дзвінскай культуры ранняга жалезнага века (VIII ст. да н.э. — V ст.), але на Міншчыне, мяркуючы, што ніжнія пласты лабенскай археалагічнай культуры пазбаўлены скіфскага ўплыву ў адрозненне ад смаленскага варыянту, і што запіс Герадота аб «верхнім народзе» на Барысфене не можа адназначна адносіцца да вытокаў Дняпра, таму што на думку пецярбургскага даследчыка Б. А. Булкіным, з якім згодны Рассадзін, антычныя аўтары лічылі вытокам Барысфена і Беразіну, і нават Свіслач. Таксама, на думку Рассадзіна, з андрафагамі магчыма атаясаміць «амадокаў», вядомых Пталемею.
Вуліца Лермантава (Гродна)
У XIX стагоддзі тэрыторыя, якая размяшчалася па другі бок ракі Гараднічанкі, мела назву Загарадная слабада. Гістарычная назва вуліцы — Горная, у 1930-я гады перайменавана ў Базыльянскую.
Размяшчэнне
Арыентавана з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Максіма Горкага як працяг вуліцы Міцкевіча, перасякае Віленскі завулак, далей да вуліцы прымыкаюць Мядовая, Гарбарская, Віленская, Чкалава, Цагляная, завяршаецца кольцам на скрыжаванні з вуліцай Палявой, перад галоўным ўваходам у Каложскі парк.
Бярозкі (Гомельскі раён)
Бяро́зкі (, Берёзки) — вёска ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Улукаўскага сельсавета.
Знаходзіцца ў прыгараднай зоне, на рацэ Іпуць, недалёк на паўднёвы ўсход ад горада Гомеля, на чыгуначнай станцыі Бярозкі.
Забудова ад асабістых 1-2-х павярховых дамоў, да 4-5 павярховых кватэрных дамоў. Непадалёк знаходзяцца шэраг помнікаў археалогіі.
Гісторыя
Узгадаваецца ў пісьмовых крыніцах у 1832 годзе. У 1962 годзе да Бярозак далучаны пасёлак Назарэт.
Алкагалізм
Алкагалізм — наркатычная залежнасць, якая характарызуецца хваравітай цягай да ўжывання алкагольных напояў (псіхічная і фізічная залежнасць) і алкагольным (хімічным) пашкоджаннем унутраных органаў. Пры алкагалізме адбываецца дэградацыя чалавека як асобы; страта ўнутранага «Я».
Азначэнне алкаголік лічаць дэгуманізавальным, паталагізавальным і неэтычным. Да людзей хворых на алкагалізм лепей ужываць азначэнне чалавек з алкагольнай залежнасцю або чалавек, які цярпіць на алкагольную залежнасць. Важна, каб у такім азначэнні галоўным словам было «чалавек», толькі потым дыягназ.
Праявы
Хваробай паражаюцца галаўны мозг (амнезія, галюцыноз, дэпрэсія, псіхоз, і эпілепсія), кроў (малакроўе), нервы, падстраўнікавая залоза (панкрэатыт), печань (жаўтуха, тлушчавая дыстрафія і цыроз), скура (язва), страўнік (гастрыт), сэрца (інфаркт і ) і яечкі (імпатэнцыя).
Беларусь
Станам на 16 красавіка 2013 года ў Беларусі на адмысловым уліку стаяла каля 270 тысяч залежных ад алкаголю людзей.
Мікалай Дзмітрыевіч Бэр
Мікалай Дзмітрыевіч Бэр (Николай Дмитриевич Бер,,  — ) — рускі хормайстар, кампазітар і збіральнік народных песень.
Біяграфія
У 1889 годзе скончыў Пецярбургскую кансерваторыю.
У 1892—1917 гадах — хормайстар Вялікага тэатра ў Маскве.
Творчасць
Разам з У. М. Дабравольскім вёў збіральніцкую дзейнасць на Смаленшчыне, запісаў каля 500 песенных мелодый да сабраных ім тэкстаў (частка запісаў захоўваецца ў фондах ў Маскве; 13 напеваў змешчана ў кнізе Л. Кан-Новікавай «М. Глінка. Новыя матэрыялы і дакументы», выпуск 1, 1950).
Аўтар рамансаў, апрацовак цыганскіх песень для голасу і фартэпіяна.
Арганізаваў музычную школу, мемарыяльны пакой М. Глінкі ў Смаленскім музеі.
Кубічны метр
Кубічны метр — адзінка вымярэння аб'ёму ў метрычнай сістэме мераў і Міжнароднай сістэме адзінак вымярэння СІ. Скарочанае пазначэнне: бел. м³, міжн. m³.
1 м³ = 1 000 000 см³ = 1 000 000 000 мм³ = 1 000 літраў ≈ 35,3 кубічных фута ≈ 1,31 кубічных ярда ≈ 6,29 барэляў.
Кубічны метр ёсць аб'ём, роўны з аб'ёмам кубa з рабром даўжынёй у 1 метр.
Сістэма прыроды
«Сістэма прыроды» (Systema naturae) — адно з найбольш вядомых твораў шведскага ўрача і натураліста Карла Лінея. Гэта кніга лічыцца асноватворным сачыненнем у традыцыі навуковай біялагічнай сістэматыкі. Першае выданне выйшла ў 1735 годзе ў Лейдэне. Пры жыцці Лінея кніга вытрымала трынаццаць перавыданняў у розных краінах (трынаццатае — венскае — выйшла ў 1767 годзе); для сучаснай сістэматычнай практыкі найбольш важным з'яўляецца дзясятае выданне, апублікаванае ў Стакгольме ў 1758 годзе: яно прынята за зыходны пункт заалагічнай наменклатуры.
Назва кнігі
Поўная назва кнігі была значна даўжэйшай і змянялася з часам.
Так, першае выданне звалася Systema naturae sive regna tria naturae systematice proposita per classes, ordines, genera, & species («Сістэма прыроды, або тры царствы прыроды, сістэматычна размешчаныя па класах, атрадах, родах і відах»), а дзясятае — Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis («Сістэма прыроды па трох царствах прыроды, паводле класаў, атрадаў, родаў, відаў, з характарыстыкамі, дыферэнцыямі, сінонімамі і месцапражываннямі»; пад характарыстыкамі тут маюцца на ўвазе характарыстыкі родаў, а пад дыферэнцыямі — так званыя краявідныя адрозненні, а менавіта кароткія дыягнастычныя фразы, якія дадаваліся да імя роду для ўтварэння імя віду).
Змест
Пры выкладзе сістэмы жывёл Ліней абапіраўся на арыгінальную класіфікацыю з шасці класаў: чацвераногія (пазней пераназваны ім у млекакормячых), птушкі, рэптыліі, рыбы, казуркі і чарвякі.
Першым сярод жывёл паказаны чалавек, аднесены Лінеем да класа Mammalia (млекакормячых), атраду Primates (князёў, ці прыматаў), роду Homo з іранічным краявідным адрозненнем nosce te ipsum (спазнай сябе сам). Акрамя віду Homo sapiens Ліней адрозніваў яшчэ некалькі відаў роду чалавек (пазней, калі апісаныя ім віды сталі вядомы лепш, высветлілася, што гэтыя апісанні заснаваны на адрывістых даных пра буйных прыматаў і легендах пра паўфантастычныя плямёны туземцаў), а ў межах Homo sapiens некалькі разнавіднасцяў.
Расліны былі размешчаны паводле прапанаванай Лінеем штучнай сістэмы, заснаванай на размяшчэнні, будове і колькасці тычачак і песцікаў.
Значэнне кнігі
«Сістэма прыроды» згуляла вырашальную ролю ў распаўсюджанні шэрагу практык, характэрных для навуковай сістэматыкі. У першую чаргу гэта тычыцца так званага сістэматычнага метаду, паводле якога кожная жывёла, расліна ці мінерал атрымлівалі характарыстыку пры дапамозе сістэмы іерархічна ўкладзеных адна ў адну катэгорый царствы, атрада, роду і віду. Групы кожнага з узроўняў (рангаў) іерархіі характарызаваліся пэўнымі асаблівасцямі, якія распаўсюджваліся на ўсе падпарадкаваныя ім групы. Найбольш падрабязнымі былі характарыстыкі родаў. У часы Лінея лічылася, што кожны пісьменны ўрач павінен ведаць роды жывёл, раслін і мінералаў і памятаць іх характарыстыкі, пасля чаго яму не складзе праблем, скарыстаўшыся сістэмай, знайсці патрэбны род і пры дапамозе краявіднага адрознення (differentia specifica) усталяваць, з якім менавіта відам ён мае справу.
Другім важным новаўвядзеннем былі nomina trivialia, з якіх развіліся ўжывальныя дагэтуль біномныя назвы.
Бардадыны
Бардадыны (Бордадыны) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Панізоўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 8 жыхароў (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 52 км на паўночны ўсход ад Рудні, за 7 км на захад аўтадарогі Смаленск — Невель, на беразе ракі Улонная. За 54 км на паўднёвы захад ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Прыз журы (Канскі кінафестываль)
Прыз журы (Prix du Jury) — трэцяя па значнасці ўзнагарода асноўнага конкурсу Канскага кінафестывалю пасля «Залатой пальмавай галіны» і Гран-пры. Узнагарода была ўпершыню прысуджана ў 1946 годзе пад назвай «Прыз міжнароднага журы». У 1951—1959, 1961—1966, 1995—1996 гадах узнагарода насіла назву «Спецыяльны прыз журы». У 1960 годзе, 1969—1995 гадах і з 1997 года па сённяшні дзень узнагарода носіць назву «Прыз журы».
Алена Леанардаўна Іваноўская
Алена Леанардаўна Іваноўская (па мужу Скіндар; 3 мая 1885 — ) — папулярызатар ведаў па беларусазнаўстве, спецыяліст у галіне конегадоўлі, перакладчыца; з роду Іваноўскіх.
Біяграфія
Дачка Леанарда Іваноўскага, сястра Вацлава Іваноўскага. Выхоўвалася ў Варшаве, у дзяцінстве часта бывала ў фальварку Іваноўскіх Лябёдка (цяпер у межах вёскі Галавічполе, Шчучынскі раён).
Каля 1905 года Алена Іваноўская прыехала на навучанне ў Кембрыджскага ўніверсітэта. Там з яе ўдзелам склаўся гурток студэнтаў пераважна з англійскай арыстакратыі, якую даследчык Гай Пікарда назваў «Кембрыджская хеўра». У ёй бралі ўдзел паэт Руперт Брук, біяхімікі і Гуя Онслаў і інш. Удзельнікі суполкі сур’ёзна цікавіліся беларускім фальклорам, сяброўка Руперта Брука Кэтрын Кокс у 1912 годзе некалькі месяцаў правяла ў Лябёдцы. У 1914 г. Алена Іваноўская змясціла ў лонданскім часопісе «Folk-Lore» («Фальклор») тэксты пятнаццаці беларускіх песень з нотамі, запісаных у ваколіцы Лябёдкі. Публікацыя суправаджалася вялікім уступам, дзе брытанскіх чытачоў знаёмілі з Беларуссю і яе праблемамі. Упершыню ў англійскай тэрміналогіі пры гэтым быў выкарыстаны тэрмін «White Ruthenia» замест «Wite Russia». Новая назва дапаўнялася тлумачэннем: «No White Ruthenian wold ever allow him self to by called by a name would imply tha the was Russian» («Ніводзін беларус ніколі не дазволіць называць сябе імем, якое значыць, што ён — расіянін»). У 1914—1922 гадах часопіс «Folk-Lore» выдрукаваў 38 беларускіх песень з ваколіц Лябёдкі.
Падзеі Першай сусветнай вайны разбурылі Кембрыджскую суполку. Алена Іваноўская з’ехала на радзіму, дзе ў 1915 годзе спрабавала адкрыць у Васілішках беларускую школу. Займалася конегадоўляй, захаплялася коннай яздой, гадавала хартаў. Супрацоўнічала з земляробчым часопісам «Саха» як спецыялістка ў конегадоўлі, пісала гаспадарчыя парады для земляробаў-беларусаў. На скачках у Лодзі ўпала з каня, доўгі час лячылася ў шпіталі.
З прыходам у 1939 годзе савецкай улады мужа вывезлі на ўсход, сама яна хавалася ў Вільні. Затым у родным фальварку перажыла нямецкую акупацыю. Тут схавалі ад нацыстаў дзвюх жанчын яўрэйскага паходжання — (1889—1983) і яе сястру Марыю Арнольд (1893—1995).
22 кастрычніка 2001 года за ўратаванне яўрэяў званне «Праведнікаў свету» было нададзена: Сабіне Іваноўскай з Ячыноўскіх, Алене Скіндар з Іваноўскіх, і Адольфу Данілевічу.
Ушы Дызль
Урсула «Ушы» Дызль (ням.: Ursula «Uschi» Disl; нар., , Баварыя, ФРГ) — нямецкая біятланістка, удзельніца і медалістка пяці зімовых Алімпіяд. Двухразовая алімпійская чэмпіёнка, васьміразовая пераможца чэмпіянатаў свету, шматразовы алімпійскі і сусветны прызёр. Апроч біятлона ўдзельнічала таксама і ў спаборніцтвах па лыжных гонках. У 2003 годзе ў спрынце на этапе кубка свету ў Дзюсельдорфе фінішавала другі ў пары з Клаўдыяй Кюнцэль і чацвёртай у індывідуальных спаборніцтвах.
Бастарны
Бастарны — народ, узгаданы грэчаскім гісторыкам і географам Страбонам (I ст.), і які атаясамліваецца некаторымі даследчыкамі з плямёнамі зарубінецкай археалагічнай культуры (канец III ст. да н.э. — I ст., у сярэднім цячэнні Дняпра). Бастарны Страбона былі «смелыя і ваяўнічыя, не ведалі ані земляробства, ані жывёлагадоўлі, займаліся толькі вайсковымі практыкаваннямі і думалі толькі аб вайне».
Вуліца 9 Мая (Гомель)
9 Мая (былая 1-я Працоўная) — вуліца ў паўднёвай частцы горада Гомеля. Названая ў 1951 годзе ў гонар Дня Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне. Працягласць 700 м, ад вуліцы Ільіча да вуліцы Дрэваапрацоўчай (у СШ № 41). Пачала фарміравацца ў канцы 1940-х гадоў (да гэтага тут быў пустыр і некалькі хат). Забудова асабістая адна- і двухпавярховая.
IC 5343
IC 5343 — галактыка тыпу I (нерэгулярная галактыка) ў сузор'і Вадаліў.
Гэты аб'ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Авамба
Ава́мба (саманазва Aawambo, літаральна «чалавек») — народ банту ў паўнёва-заходняй Афрыцы. Насяляюць поўдзень Анголы і поўнач Намібіі. Агульная колькасць (2016 г.) - 2208 тыс. чал.
Паходжанне
Авамба — нашчадкі старажытных банту, якія з'явіліся на паўночным захадзе Афрыкі ў выніку міграцыі з Цэнтральнай Афрыкі ўздоўж Атлантычнага акіяна, а таксама групы банту (ндонга), што перасялілася на тэрыторыю сучаснай Намібіі з басейна ракі Замбезі. Авамба ніколі не складалі адзіную палітычную супольнасць, аднак вылучаліся суседнімі народамі. У XIX ст. пад уплывам еўрапейцаў вобласць, населеная авамба, атрымала назву Авамбаленд.
Плямёны авамба
Авамба падзяляюцца на 12 этна-тэрытарыяльных супольнасцей, кожная з якіх размаўляе на асобным дыялекце мовы ашывамба (дыялект ндонга часцяком разглядаецца як асобная мова) і мае адзінае паходжанне, а таму можа класіфікавацца як племя.
Спіс племянных супольнасцей авамба:
Культура
Асноўны від паселішча — сямейны крааль, які ўяўляе сабою некалькі невялікіх драўляных хацін, агароджаных плотам. Кожная хаціна мае сваю функцыю, выкарыстоўваецца або для сямейных збораў, або для адпачынку, або ў гаспадарчых мэтах. Некалькі крааляў будуюцца вакол адной крыніцы пітной вады. Існуе суседская ўзаемадапамога.
Першасная сацыяльная адзінка — малая нуклеарная сям'я, главою якой заўсёды з'яўляецца бацька. Ён — ўласнік усёй маёмасці, у тым ліку зямлі, але яна перадаецца па спадчыне па матчынай, а не бацькавай лініі. У выніку смерці мужчыны зямельная маёмасць пераходзіць да сваякоў па матчынай лініі. Каб заставіць яе ў спадчыну сваёй сям'і, жанатыя мужчыны часцяком прадаюць зямлю за ўмоўны кошт жонцы. Авамба не вітаюць раннія шлюбы. Узрост жаніха і нявесты часцей за ўсё перавышае дваццаць гадоў. Шлюбу папярэднічае выкуп свойскай жывёлай, што перадаецца жаніхом сям'і нявесты. Замест выкупу магчыма адпрацоўка. Разводы забаронены, што стымулюе пазашлюбныя адносіны, у тым ліку гомасексуальныя. Сем'і аб'ядноўваюцца ў роды па жаночай лініі. Роды складаюць племянны саюз на чале рады старэйшын і правадыра.
Авамба маюць надзвычай багаты фальклор — песні, казкі, жарты, гістарычныя і міфалагічныя паданні. Плямёны арганізуюць супольныя святы, падчас якіх адбываюцца рытуальныя танцы і сумеснае распіванне піва.
NGC 2732
NGC 2732 (іншыя абазначэнні — UGC 4818, MCG 13-7-16, ZWG 350.13, PGC 25999) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Жырафа.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Скорапіс
Ско́рапіс — тып кірылічнага пісьма, які развіўся ва ўсходніх славян з паўустава ў выніку паскарэння працэсу пісання. Характарызаваўся звязаным напісаннем літар у слове, свабодным узмахам і націскам пяра.
Саад’ярв
Саад’ярв (Saadjarv) — возера на мяжы паветаў Йыгевамаа і Тартумаа, у Эстоніі.
Скорапіс
У старабеларускай дзелавой пісьменнасці пачаў ужывацца з канца 14 ст. Ім напісаны актавыя кнігі гарадскіх, земскіх і замкавых судоў, большая частка дакументаў Метрыкі ВКЛ, Статуты ВКЛ 1529 і 1566. Асаблівага росквіту дасягнуў у 16—17 ст., калі шырока выкарыстоўваўся ў свецкіх («Аповесць пра Трышчана», «Аповесць пра Баву», «Гісторыя пра Атылу», 2-я пал. 16 ст.; беларускія пераклады «Хронікі польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсяе Русі» М.Стрыйкоўскага, «Александрыі», «Троі», «Рымскага летапісца» пач. 17 ст.) і рэлігійных творах. Скорапісам напісана Баркулабаўская хроніка.
На аснове скорапісу ў канцы 16 ст. створаны спецыяльны шрыфт, якім у друкарні Мамонічаў выдадзены «Трыбунал…» (1586), Статут ВКЛ 1588, «Унія» І.Пацея (1595) і інш. Беларускі скорапіс быў больш каліграфічны і зручны для чытання, чым рускі, і ў 17 ст. прыкметна на яго уплываў.
Саад’ярв
Змесцавана ў 15 км на поўнач ад Тарту каля пасёлка Табіверэ, на тэрыторыі ландшафтнага запаведніка Ваарэмаа (эст. Vooremaa). Плошча возера — 708 га, глыбіня — да 25 м. З возера выцякае рака Мудайыгі.
Алена Валер’еўна Вяльбэ
Алена Валер’еўна Вяльбэ (Еле́на Вале́рьевна Вя́льбе; у дзявоцтве — Трубіцына; нар., , Магаданская вобласць, РСФСР, СССР) — савецкая і расійская лыжніца, грамадска-палітычны дзеяч, трэнер. Прэзідэнт Федэрацыі лыжных гонак Расіі (17 чэрвеня 2010 г. — н. ч.), кіраўнік Асацыяцыі лыжных відаў спорту Расіі (студзень 2020 — н. в.). Кандыдат педагагічных навук.
Готхальд Эфраім Лесінг
Готхальд Эфраім Лесінг (Gotthold Ephraim Lessing;, , Саксонія — , ) — нямецкі драматург, тэарэтык мастацтва літаратурны крытык-асветнік. Заснавальнік нямецкай класічнай літаратуры.
На беларускую мову асобныя вершы пераклаў Уладзімір Папковіч.
Цэнтральны раён (Гомель)
Цэнтральны раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (гарадскі раён) у складзе горада Гомеля. Размешчаны ў цэнтральнай, усходняй і паўночна-ўсходняй частках Гомеля. Плошча 2110 га, у тым ліку каля 300 га зялёных насаджэнняў. Насельніцтва каля 80 тыс. чалавек (што складае каля 16 % ад агульнай колькасці насельніцтва горада). Утвораны ў 1940 годзе.
Сучаснае аблічча Цэнтральнага раёна пачало фарміравацца ў другой палове XVIII — пачатку XX стагоддзя. Пасля ўваходжання Гомеля ў склад Расійскай імперыі (1772) яго новыя гаспадары Румянцавы сталі забудоўваць цэнтр накшталт Пецярбурга (ад цэнтральнай плошчы імя Леніна (раней Замкавая), размешчанай за цэнтральным паркам) праменепадобна разыходзяцца вуліцы Савецкая (раней Румянцаўская), пр-кт Леніна (раней Замкавая) і вул. Пралетарская (раней Фельдмаршальская). Галоўнымі вуліцамі з’яўляюцца вуліцы Савецкая (цэнтральная гарадская вуліца), пр-кт Леніна, Перамогі (гэтыя тры вуліцы ўтвараюць трохвугольнік з плошчамі Леніна, Прывакзальнай і Паўстання па кутах), Мазурава, Інтэрнацыянальная, Крупскай.
У Цэнтральным раёне дзейнічаюць 24 прамысловых прадпрыемствы, пераважна станкабудавання, прыборабудавання, аўтатранспарту, лёгкай і харчовай прамысловасці. Найбуйнейшымі з іх з’яўляюцца Станкабудаўнічы завод імя С. М. Кірава «СтанкаГомель», кандытарская фабрыка «Спартак», швейныя фабрыкі «8 Сакавіка» і «Камінтэрн», паліграфічнае прадпрыемства «Палесдрук», хлебазавод, абутковая фабрыка «Труд», аўтарамонтны завод, завод вымяральных прыбораў.
У раёне размешчаны 13 агульнаадукацыйных устаноў, 11 ССНУ і ПТВ, 2 ВНУ (Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Ф. Скарыны, Гомельскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт). Да ўстаноў аховы здароўя ў раёне адносяцца Гомельская гарадская бальніца хуткай медыцынскай дапамогі, абласная дзіцячая клінічная бальніца, гарадская клінічная бальніца № 5, радзільны дом, 9 паліклінік (з іх 3 стаматалагічныя).
Галоўныя спартыўныя аб’екты — футбольны стадыён «Цэнтральны», Лядовы палац, лёгкаатлетычны манеж «Дынама».
У раёне знаходзіцца вялікая частка славутасцей і аб’ектаў культуры горада — Гомельскі палацава-паркавы ансамбль, Паляўнічы домік, драмтэатр, цырк, тэатр лялек, эксперыментальны маладзёжны тэатр-студыя, абласны грамадска-культурны цэнтр, Гомельская абласная філармонія, карцінная галерэя Г. Х. Вашчанкі, гарадскі цэнтр культуры, галерэя мастацтваў Беларускага саюза мастакоў, Гомельскі абласны цэнтр народнай творчасці, кінатэатр імя Калініна, Вечны Агонь, брацкія магілы савецкіх воінаў, Цэнтральная бібліятэка. Шматлікія паркі і скверы: Цэнтральны парк, сквер імя А. Грамыкі, Студэнцкі парк, сквер імя Дзяржынскага і многія іншыя (усяго 30 сквераў і 3 паркі). Устаноўлены помнікі і бюсты Леніну, А. Пушкіну, Н. Румянцаву, А. Грамыка, І. Паскевіч, П. Чайкоўскаму, Кірыле Тураўскаму, П. Сухому і інш.
Кіраўнік адміністрацыі раёна — Іван Апанасавіч Барадзінчык.
IC 5344
IC 5344 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор'і Вадаліў.
Гэты аб'ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Метр
Метр (metre ад métron — мера) — адзінка вымярэння адлегласці ў метрычнай сістэме мер і Міжнароднай сістэме адзінак вымярэння СІ. Скарочанае пазначэнне: бел.: м, міжн.: m.
Атансор
Атансор — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Енбекшыльдэрскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 53 км на ўсход ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114537300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 33 чалавекі (17 мужчын і 16 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 45 чалавекі (32 мужчыны і 13 жанчын).
Метр
Метр роўны адлегласці, якую праходзіць святло ў вакууме за прамежак часу, роўны 1/299 792 458 секунды.
Манрэаль Канадыенс
Манрэаль Канадыенс  — канадскі прафесійны хакейны клуб, выступае ў Нацыянальнай хакейнай лізе ў Паўночна-ўсходнім дывізіёне Усходняй канферэнцыі. Каманднай сталіцай з’яўляецца горад Манрэаль, правінцыя Квебек, Канада.
Метр
Гісторыя
Метр быў упершыню ўведзены ў Францыі ў XVII ст. і меў першапачаткова два розныя азначэнні:
Манрэаль Канадыенс
Год заснавання клуба: 1909
Метр
Гісторыя
Першапачаткова за аснову было прынята першае азначэнне (8 мая 1790, Французскі Нацыянальны сход). Аднак паскарэнне свабоднага падзення залежыць ад шыраты і, такім чынам, маятнікавы эталон не досыць дакладны, Французская Акадэмія навук у 1791 прапанавала Нацыянальнаму сходу вызначыць метр праз даўжыню мерыдыяна. 30 сакавіка 1791 гэтая прапанова была прынята. 7 красавіка 1795 Нацыянальны Канвент прыняў закон аб увядзенні метрычнай сістэмы ў Францыі і даручыў камісіі, у якую ўваходзілі Кулон, Лагранж, Лавуазье, Лаплас і іншыя навукоўцы, выканаць работы па эксперыментальным вызначэнні адзінак даўжыні і масы. Першы прататып эталона метра быў выраблены з латуні ў 1795 годзе. Варта адзначыць, што адзінка вымярэння масы (кілаграм, азначэнне якога было заснавана на масе 1 дм³ вады), таксама была прывязана да азначэння метра.
Манрэаль Канадыенс
У залежнасці ад месца гульні, каманда выкарыстоўвае наступныя колеры формы: Белы, чырвоны і сіні
Метр
Гісторыя
У 1799 са сплаву 90 % плаціны і 10 % ірыдыю быў выраблены эталон метра, даўжыня якога адпавядала адной саракамільённай частцы Парыжскага мерыдыяна. Пасля, аднак, высветлілася, што з-за няправільнага ўліку полюснай сціснутасці Зямлі эталон аказаўся карацейшы на 0,2 мм; такім чынам, даўжыня мерыдыяна толькі прыблізна роўная 40 000 км.
У час кіравання Напалеона метрычная сістэма распаўсюдзілася па ўсёй Еўропе. Толькі ў Вялікабрытаніі, якая не была заваявана Напалеонам, засталіся традыцыйныя меры даўжыні: цаля, фут і ярд.
Манрэаль Канадыенс
Чэмпіёны ў сезонах: 1915-16, 1923-24, 1929-30, 1930-31, 1943-44, 1945-46, 1952-53, 1955-56, 1956-57, 1957-58, 1958-59, 1959-60, 1964-65, 1965-66, 1967-68, 1968-69, 1970-71, 1972-73, 1975-76, 1976-77, 1977-78, 1978-79, 1985-86, 1992-93
Метр
Гісторыя
У 1889 быў выраблены больш дакладны міжнародны эталон метра са сплаву плаціны і ірыдыю з папярочным сячэннем у выглядзе літары «X». Яго копіі былі перададзеныя на захоўванне ў краіны, у якіх метр быў прызнаны ў якасці стандартнай адзінкі даўжыні. Гэты эталон усё яшчэ захоўваецца ў Міжнародным бюро мер і ваг, хоць больш па сваім першапачатковым прызначэнні не выкарыстоўваецца.
З 1960 было вырашана адмовіцца ад выкарыстання вырабленага людзьмі прадмета ў якасці эталона метра, і з гэтага часу па 1983 метр вызначаўся як лік 1 650 763,73, памножаны на даўжыню хвалі аранжавай лініі (6 056 A*) спектра выпраменьвання ізатопам крыптона-86 у вакууме.
Сучаснае азначэнне метра ў тэрмінах часу і скорасці святла было ўведзена ў 1983 годзе:
З гэтага азначэння атрымліваем, што ў сістэме СІ скорасць святла ў вакууме прынята роўнай у дакладнасці. Такім чынам, азначэнне метра, як і два стагоддзі назад, ізноў прывязана да секунды, але на гэты раз з дапамогай універсальнай сусветнай канстанты.
Кратныя і дробныя адзінкі
Дзесятковыя кратныя і дробныя адзінкі даўжыні ўтвараюцца з дапамогай стандартных прыставак СІ. Існуюць таксама пазасістэмныя адзінкі вымярэння: мікрон, роўны 1 мкм, і ангстрэм (A*), роўны 0,1 нм, але іх ужыванне не рэкамендуецца.
Цікавыя факты
У камп’ютарным жаргоне «метр» можа азначаць мегабайт.
Конахаўка (Рослаўльскі раён)
Конахаўка (Коноховка) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кірылаўскага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае. Размешчана ў паўднёвай частцы вобласці за 8 км на ўсход ад Раслаўля, у 10 км на поўдзень ад аўтадарогі Масква — Варшава («Старая Польская» ці «Варшаўка»), на беразе ракі Вострык. За 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя 6 км на лініі Рослаўль — Фаянсавая.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў жніўні 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Жэрам
Жэрам — рака ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Дняпро. Даўжыня 12 км. Пачынаецца за 5 км на захад ад вёскі Борхаў, вусце за 3 км на захад ад вёскі Дунай. Рэчышча каналізаванае на працягу 8,5 км (выток — 3 км на паўночны захад ад вёскі Дунай). У вярхоўі забалочанае лясное ўрочышча Жыгальская Рэчка.
Сіялавыя кіслоты
Сія́лавыя кісло́ты — монацукрыды, аднаасноўныя поліаксіамінакіслоты, вытворныя нейрамінавай кіслаты. Моцныя кіслоты.
Бясколерныя крышталі, раствараюцца ў вадзе, мала раствараюцца ў метаноле, не раствараюцца ў эфіры.
У звязаным стане прысутнічаюць у тканках чалавека, жывёл і некаторых мікраарганізмаў, дзе ўваходзяць у склад глікапратэінаў, глікаліпідаў і інш. У свабодным стане выяўлены ў спіннамазгавой вадкасці, шчытападобнай залозе, слізістай абалонцы страўніка, ікры некаторых відаў рыб. Вызначаюць антыгенныя і рэцэптарныя ўласцівасці клетак, удзельнічаюць у іх узаемадзеянні з вірусамі, таксінамі, гармонамі і інш. Надаюць вязкасць сакрэтам слізістых абалонках, што ахоўвае іх ад механічных пашкоджанняў і пранікнення бактэрый.
Пярнач
Пярна́ч — від халоднай зброі, разнавіднасць булавы, да галоўкі якой прывараны некалькі (да двух дзясяткаў) металічных пласцін (пёраў). Вялікае распаўсюджванне атрымала разнавіднасць аднаручнага пернача з шасцю пер'ямі, якая называлася шастапёрам. Пярнач часта выкарыстоўваўся як сімвал улады. У казачых атаманаў выкарыстоўваўся як знак улады да грамадзянскай вайны ў Расіі 1917-1922 гг. На Украіне выкарыстоўваўся як сімвал улады палкоўніка, у кашавога атамана (Запарожская Сеч) або ў гетмана - булава.
Узброеныя сілы Судана
Узброеныя сілы Судана (القوات المسلحة السودانية‎) — ваенная арганізацыя Рэспублікі Судан, прызначаная для абароны свабоды, незалежнасці і тэрытарыяльнай цэласнасці дзяржавы. Складаюцца з сухапутных войскаў, ваенна-марскіх сіл, ваенна-паветраных сіл і сіл народнай абароны (СНА).
У складзе УС Судана на 2018 год налічвалася 104300 вайскоўцаў. З іх 100 000 у сухапутных войсках, 1300 у флоце, 3000 у ВПС. У параваенных фарміраваннях сіл народнай абароны служыла 20 000 чалавек. Рэзерв СНА — 82 тыс.чалавек.
Ваенны бюджэт на 2016 год складаў каля 1 млрд долараў пры ВУП 91,2 млрд (~1% ад ВУП). Каля 50% з іх пайшло на закупку ўзбраення і ваеннай тэхнікі (УВТ)
Па рэгіянальным стандартам УС Судана адносна добра абсталяваны. Маецца вытворчасць боепрыпасаў да стралковай зброі і бранятанкавай тэхнікі. Асноўная частка тэхнікі кітайскай і савецкай/расійскай вытворчасці. З-за палітычнага і эканамічнага ціску краін Еўропы і ЗША адбылося паглыбленне сувязяў з азіяцкімі вытворцамі.
Гісторыя
У гісторыі Судана вайскоўцы гулялі важкую ролю і ўмешваліся ў палітычнае жыццё. У 1958—1964 і 1969—1985 яны кіравалі краінай непасрэдна. Адзін з прэзідэнтаў, Амар аль-Башыр, прыйшоў да ўлады ў 1989 годзе пры падтрымцы вайскоўцаў, зрынуўшы Садыка аль-Махдзі. Таксама вайскоўцы ўдзельнічалі ў звяржэнні дыктатуры Джафара Мухамеды Німейры. У 2017 годзе на пасаду прэм’ер-міністра быў прызначаны ў Бакр Хасан Салех, які ўдзельнічаў у перавароце 1989 года.
З 2006 года Генеральны штаб УС скасаваны і на яго месцы створаны Аб’яднаны штаб, якому падпарадкоўваліся штабы відаў Узброеных Сіл. Нанова сфармаваны штаб Сухапутных войскаў — перш падраздзялення СВ падпарадкоўваліся непасрэдна Генеральнаму штабу. Былі скасаваныя ваенныя акругі, на іх месцы створаны міжвідавыя камандаванні УС па геаграфічным кірунку.
Агульныя звесткі
Камплектуюцца па прызыву. Прызыву падлягае ўсё мужчынскае насельніцтва краіны ва ўзросце ад 18 гадоў. Гранічны ўзрост службы для сяржантаў — 40 гадоў, афіцэраў — 50 гадоў, генералаў — 60 гадоў. Камплектаванне Узброеных Сіл грунтуецца на прызыўніках.
Па рэгіянальным стандартам Узброеныя сілы Судана адносна добра аснашчаны і размяшчаюць значнымі запасамі як старых, так і сучасных сістэм. Хоць існуе эмбарга ААН на пастаўкі зброі, яно абмежавана ВТ, выкарыстоўваным у рэгіёне Дарфур. Апошнія набыцці былі лішкі ВТ з доўгачасовага захоўвання атрыманыя ад расійскага і ўкраінскага ўрадаў, не лічачы новых кітайскіх рэактыўных трэнажораў. Дзяржаўны ВПК вырабляе шырокі асартымент боепрыпасаў, стралковай зброі і бранятэхнікі для ўнутранага карыстання і экспартнага рынку. Большасць прадуктаў карпарацыі заснаваны на больш старых сістэмах кітайскай і расійскай распрацовак.
Падрыхтоўка
Падрыхтоўка ваенных кадраў ажыццяўляецца па трох кірунках:
У сістэму суданскага ваеннага навучання ўваходзяць акадэміі, каледжы, школы і вучылішча. У краіне дзейнічаюць чатыры ваенныя акадэміі (у тым ліку ваенна-марская ў г. Порт-Судан), 17 ваенных каледжаў і вучэльняў па падрыхтоўцы афіцэраў, сем вучэльняў і школ падрыхтоўкі сяржантаў і малодшых тэхнічных спецыялістаў.
NGC 2734
NGC 2734 (іншыя абазначэнні — NPM1G +17.0238, PGC 25413) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Рак.
Узброеныя сілы Судана
Падрыхтоўка
У чэрвені 2006 года з Беларуссю быў падпісаны дагавор аб ваенным супрацоўніцтве, абмене вопытам і дасягненнямі ў ваеннай вобласці. На падставе дакумента беларускія інструктары далі свае паслугі ў навучанні суданскіх вайскоўцаў.
NGC 2734
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Узброеныя сілы Судана
Падрыхтоўка
У студзені 2019 года прэс-сакратар прэзідэнта Расіі Дзмітрый Пяскоў пацвердзіў інфармацыю аб дзейнасці расійскіх ваенных інструктараў у Судане, якія займаліся падрыхтоўкай кадраў. Ён таксама адзначыў, што ў краіне ёсць і прыватныя, і дзяржаўныя спецыялісты.
Склад
Вярхоўным галоўнакамандуючым УС Судана з’яўляецца прэзідэнт рэспублікі. Галоўнакамандуючы УС праз Савет нацыянальнай абароны і Вышэйшы ваенны савет вызначае асноўныя напрамкі ваеннага будаўніцтва. Яго рашэнні рэалізуе Міністэрства абароны Судана. Непасрэднае кіраванне Узброенымі сіламі ажыццяўляе Аб’яднаны штаб (АШ).
Задачай АШ з’яўляецца выпрацоўка стратэгіі будаўніцтва Узброеных сіл і непасрэднае кіраванне баявымі падраздзяленнямі ў мірны і ваенны час.
Штабы ВПС і СВ дыслакуюцца ў сталіцы краіны. Штаб ВМС знаходзіцца ў г. Порт-Судан.
Сухапутныя войскі
У складзе СВ Судана маецца 5 рот спецыяльнага прызначэння, 1 асобная разведвальная брыгада, 1 танкавая дывізія, 1 механізаваная дывізія, 1 асобная механізаваная брыгада, 15 пяхотных дывізій, 6 асобных пяхотных брыгад, 1 дэсантна-штурмавая брыгада, 1 амфібійная дывізія. Баявое забеспячэнне прадстаўлена трыма асобнымі артылерыйскімі брыгадамі і 1 інжынернай дывізіяй з 9 інжынерных батальёнаў. Асноўным злучэннем Сухапутных войскаў з’яўляецца дывізія (колькасцю 8,7-9,2 тыс. чалавек).
На ўзбраенні стаіць 465 танкаў (305 Т-54/-55, 70 Т-72АВ, 10 Тып 85-IIM, 60 Тып 59, 20 M60 + лёгкія танкі: 70 Тып 62, 45 Тып 63), 152 БМП (125 БМП-1/-2, 10 БТР-3, 7 БТР-80А), 415 БТР (да 30 БТР-50, 36 М113 і інш.), 194 артылерыйскія сістэмы (56122-мм 2С1, 10155-мм F3, 20 105-мм М101, 21122-мм Д-30/Д-74/М-30, 75 130-мм М-46/Тып 56-і), 666+ адзінак РСЗА (477 107-мм Type 63, 120 122-мм Град, 50 122-мм Saqr, 18 122-мм Тып 81, 1+ 302-мм WS-1).
Ваенна-паветраныя сілы
Фарміраванне ўласных ВПС пачалося адразу пасля атрымання незалежнасці 1 студзеня 1957 года. Была заснавана ўласная лётная школа. Першымі баявымі самалётамі былі лёгкія штурмавікі «Правост» Ваенна-транспартная авіяцыя складалася першапачаткова з трох «Персіваль Пэмброук» і двух Дуглас ДС-3. У далейшым закуплены чатыры Фокер Ф27, тры Дорнье До 27 і восем Пілатус ПС-6. Пасля Шасцідзённай вайны, Судан прыступіў да закупак савецкай тэхнікі.
На 2018 год ВПС складаліся з двух знішчальных эскадрылляў на Міг-29 СЭ/УБ, 1 бамбардзіровачнай на Су-24 і 2 штурмавых эскадрылляў на Nanchang Q-5 і Су-25/УБ. Некалькі транспартных самалётаў Ан-30, Ан-32, Ан-72, Ан-74 ТК-200/300, C-130, Іл-76, Y-8. 1 VIP-падраздзяленне з Falcon 20F, Falcon 50, Falcon 900, F-27, Іл-62М.
Ударныя верталёты Мі-24/П і Мі-35П сканцэнтраваны ў 2 эскадрыллях. Існуюць дзве эскадрыллі транспартных верталётаў Мі-8, Мі-17, Мі-171.
Іншыя фарміраванні
Акрамя Узброеных Сіл, уласныя баявыя фармаванні маюцца ў Нацыянальнай службы бяспекі і разведкі (НСБР) Судана, вядомыя як «Сілы аператыўнай падтрымкі». Яны выконваюць функцыі ўнутраных войскаў, займаючыся прыгнётам мецяжоў, барацьбой з кантрабандыстамі і тэрарыстамі. Іх аснову склалі арабскія племянныя апалчэння «джанджавідаў».
Вуліца Зайцава (Гомель)
Зайцава — вуліца ў Навабеліцкім раёне Гомеля, у паўднёвай частцы горада. Названая ў 1964 годзе ў гонар І. С. Зайцава (пасля ўключэння ў горадскую рысу пасёлка Масцішча). Працягласць 1600 м, ад вуліцы Ільіча да аўтадарогі на Чонкі. Забудаваная індывідуальнымі 1-павярховымі жылымі дамамі сядзібнага тыпу. На хаце № 1 усталяваная памятная дошка аб назве вуліцы.
Бронюс Майгіс
Бронюс Майгіс (Bronius Maigys) — літоўскі злачынец, які абліў сернай кіслатой карціну Рэмбранта «Даная».
Раннія гады
Нарадзіўся ў 1937 годзе ў сяле Альнес Малецкага раёна. Літовец, беспартыйны. Асвета — чатыры класы школы. Бацька — Антон Майгас, расстраляны ў 1944 годзе НКУС па вінавачанні ў дэзертырстве. Былі таксама два старэйшыя браты. Бронюс у дзяцінстве дапамагаў маці па гаспадарцы; захапляўся гульнёй на скрыпцы. Паводле сведчанняў лекараў, хварэў жаўтухай. Майгіс скончыў курсы трактарыстаў, пазней служыў у савецкай арміі. Пасля 1960 года працаваў на лесанарыхтоўках у Пермі, з 1965 года працаваў на шахце ў Пракоп’еўску, адкуль, як высветлілі міліцыя і КДБ, украў 15 кілаграмаў выбухоўкі, якая не разарвалася ў лаве (яе ён выкарыстоўваў для глушэння рыбы на кар’ерах і арганізацыі феерверкаў). Паводле сведчанняхў калег, не жыў у бараку, але набыў дом, які перад ад’ездам прадаў мясцоваму цыгану. Пазней працаваў на паперні ў Каўнасе каландроўшчыкам, але ў грамадскім жыцці ўдзелу не прымаў і нічым не вылучаўся. Таксама працаваў на заводзе радыётэхнікі, дзе нібыта сур’ёзна сапсаваў сабе зрок; быў вучнем слесара на станкабудаўнічым, распакавальнікам у ліцейным цэху, пакавальнікам і качагарам і на фабрыцы пякарскіх дражджэй, дзе прыдбаў вядро сернай кіслаты.
Дзейнасць
Паводле сведчанняў людзей, якія яго ведалі, Майгіс з 30 гадоў патрабаваў пенсію па стане здароўя, сцвярджаючы, што ў яго нібыта сапсаваўся зрок падчас працы на заводзе радыётэхнікі. Майгіс пісаў пастаянныя скаргі свайму начальству на праблемы са стрававальнай сістэмай, падаючы рэнтгенаўскія здымкі кішачніка, і нават выклапатаў у Кемерава ў лекара даведку пра цыроз печані, аднак начальства ігнаравала ўсе яго дакументы, настойліва патрабуючы ад Майгіса ці знайсці нармальную працу, ці адправіцца на лячэнне ў псіхлякарню. У 1978 годзе ён, атрымаўшы ад лекараў з Ленінграда даведку пра грыжу, звольніўся і стаў беспрацоўным: ён жыў у каморцы ў былога суседа па грамадскім харчаванні цягам двух гадоў, не маючы сталай прапіскі. КДБ у яго доме выявіла сярод асабістых прадметаў два малітоўнікі, некалькі часопісаў і кніг, шматлікія медычныя даведкі і рэнтгенаўскія пераздымкі, перазнятыя партрэты Адольфа Гітлера і скаргі ў «Труд», «Человек и закон», Мінздароўя і каўнаскі гарсавет. Усё гэта фармальна не падлягала вопісу.
На жыццё Майгіс зарабляў, займаючыся фарцоўкай, а менавіта збытам грамкружэлак, джынсаў і кніг, якія яму дасылала знаёмая з Каліфорніі па імі Лена : з ёй Майгіс пазнаёміўся дзякуючы радыёстанцыі «Голас Амерыкі», якая вяшчала на эстонскай мове. Па сведчаннях гаспадара дома, Майгіс аднойчы ледзь не здзейсніў суіцыд : ён адкрыў газавыя фаеркі і зачыніў вокны, аднак яго ўдалося выратаваць. Суседзямі характарызаваўся як замкнёны, начытаны і рэлігійны чалавек, але пры гэтым крытычна ставіўся да савецкай улады і моўнай палітыкі ў Літоўскай ССР, а таксама настойліва спрабаваў выклапатаць сабе пенсію і жыллё ў гарсавета.
Акт вандалізму
15 чэрвеня 1985 года Майгіс прыбыў у Ленінград: хоць ён планаваў прыехаць у Маскву, да сталіцы не было квіткоў. Ён зайшоў у Эрмітаж і скіраваўся ў залу карцін Рэмбранта, дзе спытаўся ў захоўніцы, якая з карцін Рэмбранта лічыцца найболей каштоўнай — тая адказала, што такой з’яўляецца «Даная», якая не прадаецца ні за якія грошы. Потым Майгіс пайшоў да «Данаі», выцягнуў з пінжака нож і слоік з сернай кіслатой, пасля чаго стукнуў некалькі разоў (два ці тры) нажом карціну, трапіўшы ў вобласць сцёгнаў і жывата Данаі, і абліў яе сернай кіслатой. Паводле некаторых дадзеных, ён крычаў «Свабоду Літве!» ў момант нападу, што аспрэчвае літоўскае следства, бо тады б яго скруцілі наведнікі і не дазволілі б яму здзейсніць акт вандалізму.