cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жукаўка (Мінскі раён)
Славутасці
У вёсцы знаходзіцца драўляная Свята-Петра-Паўлаўская царква пабудаваная ў 1994 годзе. Каля царквы — драўляная брама-званіца. Крыху воддаль на рацэ знаходзіцца капліца-купель.
На паўднева-усходняй ускраіне вёскі знаходзяцца могілкі з капліцай свяціцеля Мікалая Цудатворца. На могілках пахаваны жыхары вёскі Жукаўка і навакольных вёсак, у тым ліку загінулыя падчас Вялікай Айчыннай вайны. Самыя старыя пахаванні, якія захаваліся, адносяцца да канца XIX стагоддзя.
Спіс самых яркіх зорак
У спісе прыведзены самыя яркія зоркі, якія можна назіраць з Зямлі, у аптычным дыяпазоне па бачнай зорнай велічыні. Для кратных зорак прыведзена сумарная зорная велічыня.
Лысая Гара (Мінскі раён)
Лы́сая Гара́ (, Лысая Гора) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Юзуфоўскага сельсавета.
У 1924—1925 гадах цэнтр Лысагорскага сельсавета.
Геаграфія
Размешчана на паўночным схіле Мінскага ўзвышша каля аўтадарогі Юзуфова — Лысая Гара — Жукаўка.
Сядзібна-паркавы комплекс Горватаў (Барбароў)
Сядзібна-паркавы комплекс Горватаў — сядзібна-паркавы комплекс, які існаваў у в. Барбароў (Мазырскі раён) ў XIX — першай палове XX стст. Палац быў пабудаваны ўласнікам навакольных зямель дваранінам Аляксандрам Ігнатавічам Горватам (к.1800—1888) як прыватная рэзідэнцыя дзесьці ў 1830—1840-ыя гг. на месцы старажытнага замка на высокім правым беразе р. Прыпяць. Сядзібны ансамбль уключаў палац, флігелі (не зберагліся), аранжарэю, каталіцкую капліцу, дом аканома (знесены прыкладна ў 2008 годзе ) і пейзажны парк.
Архітэктура
Палац быў узведзены ў стылі класіцызму. Паводле польскага даследчыка гісторыі сядзіб А. Урбаньскага, аўтарам праект быў рыжскі архітэктар Люнебург, хоць існуюць і іншыя версіі адносна аўтарства. Уяўляў сабой прамавугольны ў плане двухпавярховы аб'ём з чатырохкалонным порцікам у цэнтры фасада. Быў накрыты вальмавым дахам. З тарцовага боку да будынку далучалася аднапавярховая аранжарэя. Да месца, дзе знаходзіўся палац, вядзе ліпавая алея, якая пачынаецца мураванай брамай у стылі ампір у выглядзе двух пілонаў, аб'яднаных каванымі весніцамі і завершаных дэкаратыўнымі вазамі. Алея праходзіць праз арачны мост і завяршаецца авальным партэрам.
Дом аканома — аднапавярховы мураваны прамавугольны ў плане будынак з чатырохкалонным порцікам. У доме аканома размешчаная Барбароўская васьмігадовая школа.
Парк
Парк плошча каля 5 га складаецца з дзвюх частак. На больш нізкім паўднёвым участку, дзе стаяў палац, які трыма бакавымі флігелямі абмяжоўваў парадны двор, пасадкі мелі рэгулярную планіроўку. Больш высокі заходні ўчастак аддзяляецца ад яго лагчынай, па якой праходзіла алея, абсаджаная конскім каштанам звычайным. На берагавым адхоне знаходзіліся мураваная альтанка і капліца-пахавальня (1833 г., не захавалася).
Велікамучанік Панцеляймон
Панцеляймон (Παντελεήμων — усяміласцівы), да хрышчэння Панталеан († 305) — хрысціянскі святы, які шануецца ў ліку велікамучанікаў, і лекар.
Памяць адзначаецца ў Праваслаўных цэрквах 27 ліпеня па юліянскім календары, у Каталіцкай царкве — 27 ліпеня па грыгарыянскі календары.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Нікамедыі ў сям'і знатнага язычніка і атрымаў імя Панталеан. Яго маці Еўвула была хрысціянкай і выхоўвала сына ў сваёй веры, але памерла, калі Панталеан быў у падлеткам. Яго бацька аддаў сына ў язычніцкую школу, а затым даручыў знакамітага лекара Еўфрасіну для навучання Панталеанам лекарскай справе. Неўзабаве пра яго пачуў рымскі імператар Максіміян, які пажадаў бачыць Панталеана пры сваім двары.
Прэсвітар Ермалай, які жыў у Нікамедыі, заўважыў Панцеляймона і пачаў распавядаць яму пра хрысціянства. Паводле жыція, Панталеан паверыў у Ісуса Хрыста пасля таго, як, убачыўшы дзіця, якое памерла ад укусу змяі, ён малітвай да Ісуса Хрыста ўваскрэсіў яго. Пасля гэтага ён прыняў хрышчэнне ад прэсвітара Ермалая і атрымаў імя Панцеляймон.
Стаўшы лекарам-бяссрэбранікам, Панцеляймон пазбавіў многіх іншых лекараў даходаў, і на яго паступіў данос імператару Максіміяну, што Панцеляймон наведвае ў турме хрысціян і лечыць іх імем Хрыста. Імператар выклікаў Панцеляймона і папрасіў абвергнуцьданос. Святы прапанаваў імператару выклікаць аднаго невылечнага хворага і арганізаваць выпрабаванне. Хто вылечыць яго: ён ці язычніцкія жрацы — вера таго і павінна быць сапраўднаю. Паводле жыція, язычніцкія жрацы не змаглі вылечыць хворага, а Панцеляймон сілай малітвы дараваў яму вылячэнне. Пасля гэтага многія паверылі ў Хрыста, а Максіміян разлютаваўся і загадаў катаваць Панцеляймона, а затым кінуць цяжкім каменем у мора. Але Панцеляймон застаўся цэлы, тады яго падверглі новым мукам: павесілі на дрэве, палілі свечкамі, потым ірвалі жалезнымі кіпцюрамі, калесавалі, кідалі ў кіпячае волава, спрабавалі ўтапіць у моры. Дзікія звяры, на якіх ён быў кінуты на разарванне, лізалі яму ногі.
Іканаграфія
На праваслаўных іконах прадстаўлены юнакоў «без барады, кучаравы» у адзенні, традыцыйным для выяў лекараў — сінім хітоне з залатымі нарукаўнікамі, сіняй кашулі з залатым аплеччам і карычневым плашчы, сабраным на грудзі. На левым плячы вузкая белая стужка, падобная да дыяканскага арара. У правай руцэ мучаніцкі крыж, у левай — скрыначка для лекаў, якія па форме нагадваюць цудатворныя рэліквіі.
Пры адлюстраванні пакут Святога Панцеляймона Ермінія Дзіянісія Фурнааграфіёта адзначае, што ён «''быў прывязаны да масліны, якая цвіла, і абезгалоўлены. З шыі яго замест крыві цякло малако''».
Прыюціўка
Прыюціўка (Приютівка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Алэксандрыйскім раёне Кіраваградскай вобласці Украіны. У пасёлку знаходзіцца вузлавая чыгуначная станцыя «Карысціўка» з напрамкамі на Знаменку, Крэменчуг і Пяціхаткі.
Кітайская Рэспубліка (1912—1949)
Кітайская Рэспубліка — дзяржава, якая існавала на тэрыторыях сучасных Кітая, Манголіі і Тайваня ў розныя часы паміж 1912 і 1949 гадамі. У якасці кітайскай гістарычнай эпохі Кітайская Рэспубліка з'явілася пасля падзення апошняй імператарскай дынастыі Кітая, дынастыі Цын, і праіснавала да таго, як нацыяналісты былі пераможаны камуністамі ў грамадзянскай вайне.
Язэп Дыла
Язэп Дыла, сапраўднае імя Восіп Лявонавіч Дыла (Псеўданімы і крыптанімы: Н.Бываеўскі; Наз. Бываеўскі; Назар Бываеўскі; Nazar Bywajeuski; А.Дыл; А.Дыла; Анна Дыла; Жорсткі; Л.Жорсткі; Тодар Кулеш; Т.Кулеша; Язэп; Н. Б.; Наз. Б.; Н. Б-і; Н. Б-скі; Наз. Б-скі; Я. Д.; Язэп Д.; Яз. Д-а;,  — , , Расія) — беларускі празаік, драматург, грамадскі і культурны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Слуцку ў сям’і паштовага служачага. Стрыечны брат яго бацькі быў апошнім слуцкім батлеечнікам. У 1890—1898 вучыўся ў Слуцкай гімназіі. З чацвертага класа ўдзельнічаў у гуртку самаасветы. У гімназійскія гады быў знаёмы з Альгердам Абуховічам.
У 1906—1918 у выдавецтвах Пецярбурга, Арэнбурга, Казані, Масквы, быў асабіста знаёмы з А. Купрыным, Л. Андрэевым, М. Арцыбашавым і іншымі рускімі пісьменнікамі. У снежні 1917 удзельнічаў у Першым Усебеларускім з’ездзе, у першыя дні работы старшынстваваў на пасяджэннях. Пасля разгону з’езда абраны яго Радай у склад Выканкаму.
У студзені — лютым 1919 камісар працы ў Часовым урадзе БССР. Супрацьстаяў палітыцы А. Мяснікова, за што ў лютым 1919 арыштаваны і высланы з Беларусі. У 1921—1924 на розных кіраўнічых пасадах у Менску: старшыня Цэнтрасаюза спажывецкіх таварыстаў Беларускага края, старшыня Дзяржаўнай планавай камісіі БССР, намеснік старшыні па раянаванні БССР, член ЦВК БССР. З 1924 правадзейны член Інбелкульта. Разам з прафесарам У. Пічэтам, акадэмікам Я. Карскім распрацоўваў статут Інбелкульта. Дырэктар Інстытута па вывучэнні мастацтва. У красавіку 1925 года быў прызначаны дырэктарам Беларускага тэатра імя Янкі Купалы (БДТ-1). З кастрычніка 1926 па 1928 год — ізноў на працы ў Інбелкульце: вучоны сакратар, а таксама загадчык секцыі па вывучэнні беларускага мастацтва. Намеснік загадчыка Белдзяржкіно. З красавіка 1929 года працаваў інспектрам Галоўмастацтва Наркамасветы.
Арыштаваны ДПУ БССР 18 ліпеня 1930 па справе «Саюза вызвалення Беларусі». Падчас арышту інспектар наркамата асветы; 10 красавіка 1931 высланы ў Кунгур Пермскай вобласці на 5 гадоў. Потым жыў і працаваў у Саратаве. 22 жніўня 1938 зноў арыштаваны (10.3.1939 справа спынена). Рэабілітаваны судовай калегіяй па крымі­нальных справах Вярхоўнага Суда БССР 15 лістапада 1957 г. Асабовая справа Дылы захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі. У шлюбе ад жонкі Дамінікі меў дачку Ганну.
Памёр у Саратаве, не дажыў адзін тыдзень да 93 гадоў.
Творчасць
Першая літаратурная публікацыя Язэпа Дылы з’явілася ў 1912 годзе ў газеце «Наша ніва». Ён аўтар апавяданняў «Перад раніцою…» (1912), «Усурыйскі драпежнік» і «Спужаўся… дурненькі!», гістарычнага рамана «На шляху з варагаў у грэкі» (1944—1945), аповесці «У імя дзяцей» (1968), п’есаў «Панскі гайдук» (1926), «Падуанскі студэнт» і «Юнак з Крошына» (1965).
Аўтар публіцыстычных артыкулаў «Праз мукі — да шчасця камунізму» (1918), «Беларускае жыццё ў Маскве» (1918) і «Беларуская секцыя Расійскай камуністычнай партыі» (1918). Таксама выступіў і як мемуарыст: «Пісьменнік-дэмакрат Альгерд Абуховіч» (1958), «Чалавек вялікага сэрца» (1960), «Светлы вобраз» (1957), «Сустрэча ў Пяцігорску» (1959), «Пра Цішку Гартнага» і «Сустрэча з Янам Райнісам».
У сваіх артыкулах па гісторыі культуры даследваў узнікненне беларускага тэатра: «Тэатральная „задума“ 1892 годзе ў Радашковічах» (1957), «Беларускія спектаклі ў перыяд рэвалюцыі 1905 года» (1957), «Першы прафесійны тэатр» (1967), «Мінская трупа „Першага таварыства беларускай драмы і камедыі“» (1920-я), «Беларускія драматычныя гурткі на Случчыне», «Раннія іскры таленту» і інш.
Выступаў у якасці навуковага кансультанта аднаго з першых беларускіх фільмаў — «Кастусь Каліноўскі» (1928). З красавіка 1929 года працаваў інспектрам Галоўмастацтва Наркамасветы.
Вызнаўца
Вызна́ўца (ὁμολογητής, confessor, confessoris) — адзін з лікаў святых у хрысціянстве.
У раннім хрысціянстве да ліку вызнаўцаў прылічаліся тыя хрысціяне, што пры жыцці пацярпелі за сваю веру, але — у адрозненне ад мучанікаў — засталіся жывымі і памерлі натуральнай смерцю. Разуменне вызнаўства як подзвігу грунтуецца на словах Хрыста:.
Лік святасці
Лікі святасці — розныя катэгорыі, на якія ў праваслаўі прынята падзяляць святых пры іх кананізацыі і шанаванні ў залежнасці ад іх зямной дзейнасці.
Праваслаўныя лікі святасці
Калі патрабуецца пазначыць множны лік святых аднаго ліку, робіцца падваенне апошняй зычнай скарачэння: свв. — святыя, апп. — апосталы і г.д.
Маславічы
Ма́славічы (, Масловичи) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Юзуфоўскага сельсавета.
Святлана Пятроўна Сахарава
Святлана Пятроўна Сахарава (нар., Брэст) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла ў 1973 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. З 1973 года — архітэктар, старшы архітэктар, вядучы архітэктар у БелНДІПгорадабудаўніцтва.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1979 года. Член КПСС з 1978 года. Пражывае ў г. Мінск.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): генплан і ПДП санаторнай зоны курорта Нарач (1976), генплан Вілейкі (1980), схемы комплекснага выкарыстання і аховы водных і зямельных рэсурсаў басейнаў рэк Сож (1975), Заходняй Дзвіны (1977), воз. Нарач (1980), ТЭА Музея народнага дойлідства і побыту Беларускай ССР (1979), схемы развіцця і размяшчэнні зон адпачынку Віцебскай і Гомельскай абласцей (1981), праекты рэалізацыі ПРП раёнаў Калінінградскай вобласці (1986).
Адміністрацыйны падзел Ірландыі
Ірландыя складаецца з 4 (гістарычных) правінцый, якія падзелены на 32 (гістарычныя) графствы. З 9 графстваў Ольстэра шэсць адносяцца да Паўночнай Ірландыі і тым самым да Злучанага Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі.
Правінцыі
У Рэспубліцы Ірландыі правінцыі не адыгрываюць ролі ў кіраванні дзяржавай, але адыгрываюць вялікую ролю ў спорце. Ліга Ольстэра па рэгбі ахоплівае ірландскую і брытанскую частку правінцыі.
Графствы
Графства (County; часам перакладаецца як акруга) — асноўная адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Ірландыі — гэта адносіцца як да Рэспубліцы Ірландыя, так і да Паўночнай Ірландыі. У наш час на востраве Ірландыя налічваецца 32 графствы, 26 з іх уваходзяць у склад Рэспублікі Ірландыі, 6 — у склад Паўночнай Ірландыі.
Графства Дублін падзелена на чатыры акругі ці адміністрацыйныя графствы: Данліры-Ратдаўн, Фінгал, Паўднёвы Дублін і ўласна горад Дублін, якія не з’яўляюцца самастойнымі графствамі. Гэтак жа графства Тыперэры падзелена на дзве акругі ці адміністрацыйныя графствы: Паўночны Тыперэры і Паўднёвы Тыперэры.
Пяць гарадоў у Рэспубліцы Ірландыя маюць асобы статус («сіці»). Дублін — сталіца краіны, мае статус адміністрацыйнага графства, астатнія чатыры (Голуэй, Корк, Лімерык, Уотэрфард) — пашыраныя паўнамоцтвы.
Паўночная Ірландыя падзелена на 26 адміністрацыйных раёнаў, а шэсць Ольстэрскіх графстваў маюць традыцыйны характар.
Населеныя пункты
Населеныя пункты Ірландыі падзяляюцца на некалькі класаў:
Гісторыя
Графствы ўзніклі ў перыяд англа-нарманскага панавання, пасля XII стагоддзя.
Сахно
Сахно — прозвішча.
Свяшчэннамучанік
Свяшчэннаму́чанік (Ὁ Ἱερομάρτυρας, sanctus martyr) — мучанік з ліку пасвечаных у сан епіскапа, свяшчэнніка ці дыякана, які пацярпеў за сваё вызнанне Ісуса Хрыста.
Адрозненне свяшчэннамучаніка ад мучаніка заключаецца ў тым, што першы мае свяшчэнны сан. Свяшчэннамучанікі не складаюць асобнага ліку святых і на літургіі згадваюцца разам з іншымі мучанікамі. У праваслаўі, гэтак жа як і за іншых мучанікаў, на праскамідыі свяшчэннік вымае пятую частку з трэцяй просвіры.
Вядомыя свяшчэннамучанікі
Да вядомых свяшчэннамучанікаў першых стагоддзяў хрысціянства адносяцца:
Мацкі (Юзуфоўскі сельсавет)
Мацкі́ (, Мацки) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Юзуфоўскага сельсавета.
Гісторыя
26 чэрвеня 1941 г. экіпаж самалёта пад камандаваннем капітана Мікалая Гастэлы разбіўся паміж вёскамі Мацкі і Шапялі.
Рожа Домашцына
Біяграфія
Нарадзілася 11 жніўня 1951 года ў лужыцкай вёсцы Серняны (Цэрна). З 1968 па 1972 год працавала ў рэдакцыі лужыцкага дзіцячага часопіса «Płomjo» і штодзённай газеце «Nowa Doba» (сёння — «Serbske Nowiny»). З 1970 года стала публікаваць свае вершы ў лужыцкім перыядычным друку. З 1979 года вучылася ў Бергбаў. З 1984 года працавала сакратаром і справаводам у вёсцы Горнікецы (Кнапенроде). З 1985 года па 1989 год вучылася ў Лейпцыгскім літаратурным інстытуце. З 1990 года з'яўляецца вольным пісьменнікам.
У 1994 годзе была ўдастоена за свае творы літаратурнай прэміі горада Фельбах і ў 1995 годзе — літаратурнай прэміі імя Якуба Чышынскага.
Сачыненні
Піша на верхнялужыцкай мове.
Прага
Прага (Praha, мянушка: Прага, маці гарадоў) — сталіца і найбуйнейшы горад Чэхіі, чатырнаццаты паводле велічыні горад у Еўрапейскім Саюзе. Горад размяшчаецца ў паўночна-заходняй частцы краіны на рацэ Влтаве ў гістарычным рэгіёне Багемія, цэнтрам яго з'яўляецца. У Празе пражываюць каля 1,24 млн чалавек, у той час як з улікам прадмесцяў можна налічыць амаль 2 мільёна чалавек. Да цяперашняга выгляду развівалася адзінаццаць стагоддзяў. Цяпер размяшчаецца на тэрыторыі ў 496 квадратных кіламетраў. Прага ўтварае адзін з чэшскіх адміністрацыйных рэгіёнаў — край Прага, а таксама з'яўляецца сталіцай Цэнтральначэшскага края (Středočeský kraj) і двух яго раёнаў, Прага-Усход і Прага-Захад, пры гэтым у іх склад не ўваходзіць — у ёй размешчаныя толькі іх адміністрацыйныя органы.
Прага была палітычным, культурным і эканамічным цэнтрам Цэнтральнай Еўропы. Заснаваны горад быў у эпоху раманскага стылю, а росквіт атрымаў падчас гатычнай і рэнесанснай эпох, Прага была не толькі сталіцай чэшскай дзяржавы, але і рэзідэнцяй двух імператараў Свяшчэннай Рымскай імперыі і, такім чынам, сталіцай гэтай краіны. Горад займаў важнае месца ў часы існавання Аўстра-Венгрыі, а таксама адыгрываў значную ролю і падчас пратэстанцкай Рэфармацыі, Трыццацігадовай вайны і ў гісторыі XX стагоддзя, падчас абедзвюх сусветных войнаў. Пасля Першай сусветнай вайны ў 1918 годзе стаў сталіцай Чэхаславакіі. З 1960 па 1992 год — сталіца ЧССР, з студзеня 1993 года — сталіца Чэшскай Рэспублікі.
У Празе маецца цэлы шэраг вядомых культурных помнікаў, многія з якіх перажылі гвалт і разбурэнне апошняга стагоддзя ў Еўропе. Сярод славутасцей горада варта вылучыць: Пражскі Град, Карлаў мост, Старамесцкая плошча з астранамічнымі гадзіннікам, яўрэйскі квартал, Сцяна Ленана і ўзгорак Петршын. У 1992 годзе гістарычны цэнтр Прагі быў уключаны ў спіс аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Гісторыя
Найстаражытны замак на тэрыторыі горада, Пражскі град, быў пабудаваны на левым беразе Влтавы ў IX стагоддзі. З X ст. Прага стала сталіцай Чэшскага княства, у канцы гэтага ж стагоддзя ў горадзе быў пабудаваны рынкавая плошча. У першай палове XIII стагоддзя вакол каменных пабудоў у раёне плошчы сталі ўзводзіць гарадскія сцены. Прага ў эканамічным плане была добра развітым горадам, які вёў ажыўлены гандаль з суседзямі і хутка развіваўся. Перыяд асаблівага росквіту Прагі ў XIV стагоддзі звязаны з дзейнасцю Карла IV. Пры ім было пабудавана Нове-Места, каменны мост праз Влтаву, вядомы зараз як Карлавы мост, заснаваны Карлава ўніверсітэт, пачалося будаўніцтва сабора Святога Віта, Прага стала сталіцай Свяшчэннай Рымскай імперыі. У 1389 годзе адбыўся яўрэйскі пагром, у выніку якога была знішчана трохтысячная яўрэйская суполка горада. У Празе засталося некалькі сінагог, захаваліся, таксама, і частка яўрэйскіх могілак.
Пачатак XV стагоддзя ў Празе адбіўся дзейнасцю прапаведніка і рэфарматара Яна Гуса, выкладчыка Карлавага ўніверсітэта. У 1419 годзе, праз пяць гадоў пасля яго пакарання смерцю, адбылася першая пражская дэфенестрацыя, гэта значыць радыкальныя гусіты выкінулі з вокнаў пяць гарадскіх саветнікаў. Пражане падтрымлівалі табарытаў падчас гусіцкіх войнаў.
У 1526 годзе каралеўства Багемія перайшло ў рукі Габсбургаў, дбайных каталікоў, у той час як пражане сімпатызавалі пратэстантам. Пры імператары Рудольфу II Прага зноў стала сталіцай Свяшчэннай Рымскай імперыі. Рудольф II быў мецэнатам, запрашаў да сябе астролагаў, чараўнікоў, навукоўцаў, музыкантаў і мастакоў, а таму Прага стала культурным цэнтрам Еўропы. У той час у Празе жылі астраномы Ціха Брагэ і Іаган Кеплер, мастак Джузэпэ Арчымбольда і іншыя прадстаўнікі навукі і мастацтва. У 1618 годзе адбылася другая пражская дэфенестрацыя, якая паклала пачатак Трыццацігадовай вайне. Пасля паражэння ў бітве на Белай гары ў 1621 годзе на Старамесцкай плошчы пакаралі смерцю 27 прадстаўнікоў чэшскай шляхты, многія іншыя былі высланы з горада. З прычыны саксонскай і шведскай акупацыі насельніцтва Прагі зменшылася з 60 да 20 тысяч.
У 1689 годзе горад пацярпеў ад моцнага пажару, аднак пасля пажару пачалася інтэнсіўная аднаўленне. У 1713—1714 гадах у Празе прайшла эпідэмія чумы, якая прывяла да страты горадам ад 12 да 13 тысяч чалавек. Зрэшты, у XVIII стагоддзі насельніцтва горада працягвала расці, і ў 1771 годзе ў ім налічвалася ўжо 80 тысяч жыхароў. У 1757 годзе падчас бітвы пад Прагай горад пацярпеў ад абстрэлу прусаў. У 1784 годзе чатыры асобныя муніцыпалітэты: Мала-Страна, Нова-Места, Стара-Места і Градчаны аб’ядналіся ў адзін горад. Яўрэйскі квартал Ёзафаў далучыўся да Прагі ў 1850 годзе. У 1817 годзе ўтварылася першае прадмесце — Карлін.
З пачаткам прамысловай рэвалюцыі Прага імкліва развівалася. Змяніўся і нацыянальны склад насельніцтва горада. Да 1848 года большасць пражанаў былі немцамі, а ў 1880 годзе немцы складалі толькі 14 %, у 1910 годзе — 6,7 %. Прычынай такой змены стаў прыток чэшскага насельніцтва з Маравіі. У 1861 годзе чэхі атрымалі большасць у гарадскім савеце.
Пасля распаду ўвосень 1918 года Аўстра-Венгерскай імперыі і ўтварэння незалежнай Чэхаславацкай Рэспублікі Прага стала яе сталіцай. У той час яна была высока індустрыялізаваным горадам. У 1930-я гады насельніцтва дасягнула 850 тысяч чалавек.
Горад існаваў адносна спакойна да пачатку Другой сусветнай вайны ў 1939 годзе. Вызваленая Прага была 9 мая 1945 савецкімі войскамі падчас Пражскай аперацыі. На шчасце, вайна не пакінула ў горадзе сур’ёзных разбурэнняў. У 1960 годзе Прага стала сталіцай ЧССР і прабыла ёй да 1993 года, калі пасля «аксамітнага разводу» Чэхаславацкай федэрацыі стала сталіцай Чэхіі.
Прага сур’ёзна пацярпела падчас паводкі 2002 года. Стыхійнае бедства эксперты прызналі самым моцным за апошнія 500 гадоў. Моцна пацярпеў Пражскі заапарк. У галерэі сучаснага мастацтва Кампа, размешчанай у гістарычным цэнтры горада, затапіла экспанаты на першым паверсе будынка, з-за чаго адкрыццё экспазіцыі было адкладзена на год.
Прыродныя ўмовы
Прага раскінулася ўздоўж абодвух берагоў ракі Влтавы. Працягласць ракі ў чарце горада — 29,8 км, сярэдняя глыбіня — 2,75 м, максімальная — 10,5 м. У яе на тэрыторыі Прагі ўпадае адна рака (Бераунка, левы прыток), 5 раўчукоў на левым беразе і 4 — на правым. На Влтаве 8 астравоў. Горад размешчаны на пяці пагорках. Клімат умерана кантынентальны, зімы адносна мяккія, маласнежныя. Сярэдняя тэмпература паветра ў студзені складае -1,7 °C, у ліпені +18,3 °C. Сумарная сярэдняя гадавая колькасць ападкаў складае каля 485 мм, самыя дажджлівыя месяцы — май, чэрвень і жнівень, самыя сухія — студзень і люты. Горад багаты зялёнымі насаджэннямі, яны складаюць крыху менш за палову тэрыторыі горада.
Тэрыторыя і адміністрацыйны падзел
Агульная плошча тэрыторыі Прагі ў адміністрацыйных межах горада складае 496,07 км², пры гэтым на долю забудовы прыходзіцца ўсяго толькі 48,71 км². Асноўную частку, як ні дзіўна, займаюць землі сельскагаспадарчага прызначэння — 209,84 км² (у тым ліку ралля — 154,30 км², фруктовыя сады і агародныя ўчасткі — 46,81 км², лугі — 8,68 км² і нават вінаграднікі — 0,10 км²). Акрамя таго, у рысе горада знаходзіцца 49,20 км² лясоў.
Дэмаграфія
На сёння горад мае больш 1 240 000 жыхароў, акрамя таго ў 2011 годзе ў сталіцу ездзілі штодня 217 686 людзей за працай ці навучаннем, пераважна з Сярэднячэшскага края. Такім чынам, горад займае 14 месца ў ЕС паводле колькасці насельніцтва. Прага з'яўляецца важным турыстычным цэнтрам і ў пік турыстычнага сезона яе насельніцтва павялічваецца прыкладна ўдвая.
З другой паловы 1990-х гадоў расце колькасць замежнікаў. У 2001 годзе ў Празе пражывала 61 477 замежнікаў, у 2011 годзе — ужо 178 177, якія складалі 14% насельніцтва горада. Станам на 31 снежня 2009 года ў Празе пражывала 50 138 грамадзян Украіны, 17 967 грамадзян Славакіі, 17 509 грамадзян Расіі і 10 699 грамадзян В’етнама. Пераважная большасць грамадзян Украіны складаюць мужчыны, якія прыехалі на працу, многія з маюць сталае месца жыхарства.
У горадзе ёсць некалькі цыганскіх суполак, перш за ўсё ў Лібні, заходняй частцы Смехава і Жыжкаве. Дзель цыганаў ніжэй за сярэднестатыстычны ўзровень у Чэхіі. Падчас перапісу насельніцтва ў 2001 годзе працэнт насельніцтва, які аднёс сябе да цыганскай нацыянальнасці, складаў палову ў параўнанні з агульнадзяржаўным сярэднестатыстычным паказчыкам, ніжэй толькі ў краі Высачына. Паводле даследавання Міністэрства працы і сацыяльных спраў і Еўрапейскага сацыяльнага фонду праведзенага ў 2006 годзе ў Празе ёсць 6 сацыяльна маргіналізаваных цыганскіх суполак, якія налічваюць прыкладна 9 тысяч чалавек. Паводле перапісу гарадскога магістрата, праведзенага ў 2007 годзе, у горадзе пражываюць прыкладна 2 тысячы бамжоў.
Прага мае высокі ўзровень эміграцыі і іміграцыі. Паміж эмігрантамі высокую доля складаюць замежнікі. Жыхары Прагі часцей перасяляюцца ў Сярэднячэскі край, канкрэтна ў раёны Прага-Усход і Прага-Захад, якая зараз налічвае каля 200 000 чалавек і стала расце. У мінулым у Празе пражывала змяшанае насельніцтва, акрамя чэхаў, немцаў і яўрэяў, з Сярэднявечча ў горадзе налічвалася некаторая колькасць італьянцаў. Архітэктурныя помнікі італьянскага характару складаюць большую частку Мала-Страны.
Дзяржаўнай мовай з'яўляецца чэшская, ёю валодае практычна ўсё насельніцтва горада, шырокае распаўсюджанне таксама маюць славацкая (яе разумее абсалютная большасць чэхаў), нямецкая, руская і англійская. Вялікая частка вернікаў — каля 70 % — вызнае каталіцызм. Па дадзеных перапісу 2001 г. больш за 67 % жыхароў Прагі з'яўляюцца атэістамі, а яшчэ каля 8 % не змаглі адназначна адказаць на дадзенае пытанне.
Транспарт
Прага з'яўляецца важным транспартым вузлом не толькі ў самой Чэхіі, але і для Цэнтральнай Еўропы. Пражскі аэрапорт Рузіне (Ruzyně) з'яўляецца самым вялікім у Чэхіі. Вялікую ролі ў местскай інфраструктуры адыгрывае галоўны вакзал (Hlavní nádraží), адкуль можна дабрацца да вялікіх мест заходняй і ўсходняй Еўропы. Рачны транспарт у Празе, у асноўным, мае вызнам толькі ў якасці забаўкі для турыстаў. Акрамя гэтага Прага мае інтэграваную транспартную сістэму Пражскага метрапалітэну, Пражскую трамвайную сістэму, аўтобусныя маршруты, фунікулёры і шэсць паромаў. Прага мае адзін з самых высокіх паказчыкаў выкарыстання грамадскага транспарту ў свеце. За год ажыццяўляецца каля 1,2 млрд пасажырскіх перавозак.
Аплата за праезд
Звычайны базавы квіток (jízdenka) на грамадскі транспарт каштуе 32 чэшскія кроны. Гэты квіток перасадачны, ён дзейнічае на працягу 90 хвілін, днём ці ноччу, на ўсіх відах гарадскога транспарту (ў метро, трамваі, аўтобусе, фунікулёры, на пароме, а таксама ў прыгарадных цягніках у межах горада), незалежна ад таго, колькі перасадак зрабіў пасажыр. Можно набыць таксама квіток са зніжкай, які каштуе 24 кроны і дзейнічае толькі 30 хвілін. Квіток павінны быць пазначаны з дапамогай кампосцеру жоўтага колеру пры пасадцы ў транспартны сродак ці перад эскалатарам метро, альбо на чыгуначным вакзале (калі паездка пачынаецца на цягніку). Таксама існуюць квіткі на содні, трое содняў, на месяц і г. д.
Пражскі метрапалітэн
Першая частка метро ў Празе пачала працаваць у 1974 годзе. Гэта быў атрэзак чырвонай лініі Флоранц-Качараў (9 станцыяў). Паступова сістэма пражскага метрапалітэна пашырылася ў тры лініі, і на сённяшні дзень мае 53 станцыі. Самая доўгая — жоўтая лінія, самая кароткая — зялёная, але апошняя заложана пад самым цэнтрам горада. У чэрвені 2010 года пачалося пашырэнне зялёнай лініі далей у паўночна-заходнім напрамку Прагі бліжэй да аэрапорту. Таксама плануецца ажыццявіць чыгуначнае паведамленне з аэрапортам. Ёсць план па будаўніцтву чацвёртай лініі метро, які злучыць цэнтр горада з яго паўднёвай часткай. У якасці цягнікоў выкарыстоўваюцца цягнікі «81-71M», гэта значыць мадэрнізаваны варыянт савецкага «81-71», а з 1998 года пачалі эксплуатаванне новыя цягнікі «M1», вырабленыя кансорцыумам ČKD Praha, ADtranz і Siemens. Станцыя метро Намесці міру з'яўляецца самай глыбокай станцыяй пражскага метрапалітэна, якая абсталявана самым доўгім эскалатарам у Еўрапейскім Саюзе.
Начны транспарт
Вялікай перавагай грамадскага транспарту ў Празе з'яўляецца наяўнасць начнога транспарту. метро ноччу не працуе, аднак трамваі і аўтобусы ходзяць цэлую ноч. Інтэрвал, зразумела, значна павялічаны, што не складаць праблем дабрацца да любой часткі горада.
Эканоміка
З галін прамысловасці развіты машынабудаванне (станкабудаванне, транспартнае, электратэхнічнае і інш.), хімічная, тэкстыльная, швейная, паліграфічная, харчовая.
Беларусы ў Празе
У Празе працаваў беларускі першадрукар Францішак Скарына, навучаліся, працавалі і жылі Ларыса Геніюш і Янка Геніюш, Мікола Вяршынін. У Празе знаходзіцца беларуская рэдакцыя Радыё Свабода. На Ольшанскіх могілках у Празе пахаваныя прэзідэнты БНР Пётр Крачэўскі і Васіль Захарка, а таксама спявак Міхась Забейда-Суміцкі.
Выдаецца беларуская газета «Крывія». Выдаўцом з'яўляецца аб'яднанне «Пагоня», якое з 2006 года ў Празе адчыніла беларускую клубоўню, якая збірае беларускую грамаду падчас розных культурных і грамадскіх мерапрыемстваў.
Accipiter meyerianus
Accipiter meyerianus — від драпежных птушак роду сямейства.
Назва
Яго відавая назва дадзена ў памяць (1840—1911), нямецкага антраполага і арнітолага, які збіраў калекцыі ў Галандскай Ост-Індыі.
Арэал
Насяляе ў Інданезіі, на Папуа-Новая Гвінеі і Саламонавых Астравах.
Яго натуральная вобласць пражывання — гэта субтрапічныя або трапічныя вільготныя нізіны лясы і субтрапічныя або трапічныя вільготныя.
Свята-Параскева-Пятніцкая царква (Беражное)
Свята-Параскева-Пятніцкая царква — праваслаўны храм у в. Беражное Столінскага раёна. Пабудавана ў 1884 годзе. Помнік драўлянага дойлідства.
Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.
Архітэктура
Царква спачатку была трохзрубная. Да квадратнага ў плане асноўнага аб'ёму, завершанага вялікім светлавым чацверыком, прылягаюць прамавугольны ў плане бабінец і пяцігранная алтарная апсіда. Зрубы аб'яднаныя шматсхільным дахам. У канцы XIX — пачатку XX стст. да царквы прыбудаваныя з захаду двух'ярусная званіца, з поўдня прамавугольны ў плане аб'ём, завершаны светлавым васьмерыком. Аб'ём накрыты шатровымі дахамі. Сцены гарызантальна ашаляваныя, вокны прамавугольныя. Унутры ўсе памяшканні злучаныя шырокімі праёмамі.
Аляксандр Леанідавіч Сахно
Аляксандр Леанідавіч Сахно (, Новасібірск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Нарадзіўся 12 чэрвеня 1939 года ў Новасібірску.
Скончыў у 1962 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў у праектных арганізацыях Омска, Новасібірска. З 1975 года — кіраўнік групы архітэктараў, з 1980 года — галоўны архітэктар праектаў у Мінскпраекце, з 1987 года — кіраўнік групы архітэктараў у Магілёўграмадзянпраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года. Пражывае ў Магілёве.
Творчасць
Ім запраектаваны паркавыя збудаванні ў Омску, эксперыментальна-паказальны пасёлак «Акцябрскі» Омскай вобласці, мікрараён-5 у Ніжнявартаўску.
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве) у Беларусі: добраўпарадкаванне набярэжнай р. Свіслач ад вул. Першамайскай да Смаленскай, Кастрычніцкай (1981—1984), праект добраўпарадкавання Ленінскага праспекта (1985) у Мінску ; добраўпарадкаванне пл. Леніна ў г. Магілёве (рэалізацыя ў 1990-1998; сааўтары У. Чаленка, Л. і Л. Пангаевы).
Пунішча (Мінскі раён)
Пу́нішча (, Пунище) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Юзуфоўскага сельсавета.
Мясцовай аўтадарогай вёска злучана з населенымі пунктамі Лекараўка і Лысая Гара.
Прывітанне Дыксана
«Прывітанне Дыксана» (Dickson greeting) — нямы кароткаметражны фільм, зняты ў лабараторыі Томаса Эдысана пры дапамозе першага працаздольнага варыянту з гарызантальным ходам 19-мм.
Адкрыты чэмпіянат Балгарыі па снукеры
Адкрыты чэмпіянат Балгарыі (Bulgarian Open, таксама вядомы як Victoria Bulgarian Open — ад назвы спонсара) — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры. Ён быў заснаваны ў 2012 годзе, калі праходзіў у гатэлі Princess Hotel, а з 2013 года праходзіць у зале «Універсіяда» ў Сафіі, Балгарыя. Адкрыты чэмпіянат Балгарыі з'яўляецца чацвёртым нізкарэйтынгавым турнірам у еўрапейскім туры серыі PTC сезона 2015/2016 і адным з шасці міні-рэйтынгавых першынстваў, якія праходзяць у кантынентальнай частцы Еўропы. З сезона 2013/2014 прызавы фонд кожнага турніру еўрапейскага туру складае €125,000, што болей, чым у два разы менш, чым самы малы прызавы фонд рэйтынгавага турніру у сезоне 2015/2016.
У 2015 годзе турнір праходзіў на працягу пяці дзён у пачатку лістапада (адкрыты чэмпіянат Балгарыі 2013 года праходзіў у чэрвені, а розыгрыш 2014 года — у кастрычніку), а ў апошнюю нядзелю былі згуляныя матчы 1/8 фіналу, чвэрцьфіналы, паўфіналы і фінальны двубой спаборніцтва.
Фармат адкрытага чэмпіянату Балагарыі ўключае ў сябе два кваліфікацыйныя раунды, якія праходзяць у першыя дні турніру і ў якіх могуць прыняць удзел усе жадаючыя аматары за пэўную плату (у 2012 і 2013 гадах праходзіла толькі па аднаму кваліфікацыйнаму раунду, а ў 2014 годзе — тры). У асноўную стадыю трапляюць 104 сеяных прафесіяналаў (аўтаматычна) і 24 пераможца апошняга кваліфікацыйнага раунда, якія гуляюць на выбыванне, пачынаючы з 1/64 фіналу.
Дзеючым пераможцам турніру з'яўляецца Марк Ален, які перамог Раяна Дэя ў фінальным матчы розыгрышу 2015 года. Да гэтага тытул адкрытага чэмпіянату Балгарыі выйгравалі Джад Трамп (2012), Джон Хігінс (2013) і Шон Мёрфі (2014).
Сады
Сады́ (, Сады, да 14 снежня 1981 года Скнаравічы ) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Юзуфоўскага сельсавета.
Да 20 студзеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Рагаўскога сельсавета.
Уладзімір Леанідавіч Драгун
Уладзімір Леанідавіч Драгун (нар., Мінск — ) — беларускі фізік. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2004), доктар тэхнічных навук (1994), прафесар (1996).
Біяграфія
Скончыў Белдзяржуніверсітэт (1968). З 1968 года працаваў у Інстытуце цепла- і масаабмену НАН Беларусі, у 1976—1990 гадах і з 1992 года вучоны сакратар Інстытута, з 1991 года загадчык лабараторыі, у 1990—1992 гадах начальнік Галоўнага Навукова-арганізацыйнага ўпраўлення АН Беларусі.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя даследаванні ў галіне цеплафізікі, энергетыкі, цеплатэхнікі, матэрыялазнаўства і біямедыцыны. Унёс уклад у развіццё тэрмаграфіі, бескантактавы дыягностыкі цеплавых з’яў і працэсаў у энергетычным, цепламасаабменным, хіміка-тэхналагічным і іншым абсталяванні, кампазіцыйных і паўправадніковых матэрыялах, электронных прыладах і распрацоўку тэхналогіі сушкі матэрыялаў. Распрацаваў і абгрунтаваў прынцыпы і метадалогію вылічальнай тэрмаграфіі, разгляданай як комплекс метадаў, апаратурных, праграмных, метралагічных сродкаў, якія базуюцца на рэгістрацыі і вымярэнні ўласнага выпраменьвання аб’ектаў у інфрачырвоным, субміліметровым і бачным дыяпазонах пры тэмпературах 223-3500 К. Прапанаваў метады дыягностыкі цеплавых рэжымаў аб’ектаў энергетыкі, будынкаў і збудаванняў, электроннай тэхнікі, аптымізацыі размяшчэння цеплавыдзяляльных элементаў, працэсаў самараспаўсюджваюшчагася сінтэзу з арганічных рэагентаў, які абапіраецца на комплекснае выкарыстанне сістэмы вылічальнай ВК-тэрмаграфіі, ВК-спектрафотаметрыі рассейваючых асяроддзяў, кантактнай тэрмометрыі і кампутарнай мікраскапіі, тэрмічнага аналізу. Даследаваў з’явы ў порыстых кампазіцыйных матэрыялах пры ўздзеянні на іх высокаканцэнтраваных патокаў энергіі, цеплафізічныя характарыстыкі гетэрагенных асяроддзяў, якія выкарыстоўваюцца для атрымання высокаэнергетычных рэчываў з прыродных і сінтэтычных матэрыялаў. Прапанаваў метады інтэнсіфікацыі працэсаў сушкі і тэрмаапрацоўкі шырокіх класаў матэрыялаў (фармацэўтычныя прэпараты, апрацаваная і неапрацаванае драўніна і інш.).
Аўтар больш за 340 навуковых прац, у т.л. 9 манаграфій.
Узнагароды
Прэмія Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі 1993 г. за манаграфію «Вылічальная тэрмаграфія: прымяненне ў медыцыне». Прэмія Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі імя акадэміка А. В. Лыкава 2007 г. за цыкл работ «Цепла- і масаперанос і гідрадынаміка ў тэхнічных аб’ектах і сістэмах: інтэнсіфікацыя, кіраванне, дыягностыка».
Веніямін Якаўлевіч Сахно
Веніямін Якаўлевіч Сахно (, с. Красная Яруга, Белгародская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Харкаўскі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1941 годзе. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў у праектных арганізацыях Украіны, кіраўніком майстэрні Мінскпраекта, галоўным архітэктарам аддзела ў Белпрампраекце, у навукова-рэстаўрацыйных майстэрнях Мінкультуры БССР, з 1970 па 1980 год — выкладчыкам Мінскага архітэктурна-будаўнічага тэхнікума.
Творчасць
У складзе аўтарскіх калектываў удзельнічаў у распрацоўцы праектаў планіроўкі і забудовы мікрараёнаў па вул. Арлоўскай, К. Лібкнехта, Чырваназоркавай, Апанскага ў Мінску (1957—1962), праекта кансервацыі і рэстаўрацыі Сафійскага сабора ў Полацку (1970).
Сяргей Мікалаевіч Корсак
Сяргей Корсак (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.
Клубная кар’ера
З 15 гадоў знаходзіўся ў школе мінскага «Дынама», але дарослую кар’еру пачынаў у клубе Другой лігі «Маладзечна». У 2010 годзе перабраўся ў мінскі «Партызан». Пасля спынення існавання «Партызана» перайшоў у «Смаргонь».
У студзені 2013 года падпісаў кантракт з наваполацкім «Нафтанам». Не здолеў замацавацца ў аснове і ў жніўні таго ж года быў аддадзены ў арэнду «Слуцку». Дапамог «Слуцку» атрымаць перамогу ў Першай лізе, але па заканчэнні сезона пакінуў клуб.
У лютым 2014 года стаў іграком «Гарадзеі», але хутка пасля пачатку чэмпіянату ў красавіку быў аддадзены ў арэнду клубу Другой лігі «Беліта-Вітэкс». У складзе «Беліты-Вітэкс» стаў ключавым іграком, з 22 галамі стаў найлепшым бамбардзірам клуба ў сезоне.
Сезон 2015 таксама пачаў у клубе з Узды (у чэрвені клуб змяніў назву «Беліта-Вітэкс» на «Узда»). У ліпені 2015 года вярнуўся ў Першую лігу, папоўніўшы склад «Крумкачоў». У сезоне 2016 гуляў за «Крумкачы» ў Вышэйшай лізе, чаргуючы выхады ў асноўным складзе і на замену. Пачатак сезона 2017 прапусціў з-за траўмы і пазней не здолеў вярнуцца ў стартавы склад, толькі тройчы выйшаўшы на замену ў чэмпіянаце. У ліпені 2017 года па пагадненні бакоў пакінуў «Крумкачы» і неўзабаве стаў іграком сталічнага «Тарпеда».
У студзені 2018 года перайшоў у «Ліду», дзе хутка замацаваўся ў стартавым складзе. У лютым 2019 года стаў іграком НФК, пакінуў сталічную каманду ў жніўні таго ж года і далучыўся да «Маладзечна».
Сядзібны дом (Беразіно)
Сядзіба Патоцкіх у Беразіно — помнік архітэктуры класіцызму ў г. Беразіно. Пабудаваны ў першай палове XIX ст. на ўмацаваным бутавай падпорнай сценкай правым крутым беразе ракі Бярэзіна (сучасная вул. Набярэжная, 1). Належаў Патоцкім. Помнік рэспубліканскага значэння.
Архітэктура
Мураваны, прамавугольны ў плане двухпавярховы будынак накрыты вальмавым дахам. У цэнтры галоўнага фасада на чатырох пілонах мезанін завершаны трохвугольным франтонам. Дом апаясаны прафіляваным карнізам з дэнтыкуламі. Цэнтральным акцэнтам дваровага фасада з'яўляецца паўкруглы эркер накрыты сферычным купалам і члянёны паўцыркульнымі аконнымі праёмамі. Міжпаверхавы плоскі пояс дзеліць фасады на два ярусы. Прамавугольныя аконныя праёмы аздобленыя руставанымі лучковымі броўкамі. Сіметрыя будынку парушаная двухпавярховай прыбудовай да паўднёвай тарцовай часткі. У калідорнай планіроўцы дому вылучаныя цэнтральны вестыбюль і круглая парадная зала. Міжпаверхавая лесвіца размешчана асіметрычна ў паўночным канцы калідору.
Гісторыя
Пасля рэвалюцыі 1917 года сядзіба паступова прыходзіла ў заняпад. Да 1970-х гадоў там размяшчалася школа, затым склад. Пазней будынак ніяк не выкарыстоўваўся і прыйшоў да занядбанага стану. Каменныя прыступкі, якія калісьці вялі да ракі, зніклі некалькі ў 1980-я гады. Да пачатку 1980-х яшчэ былі рэшткі сцен графскіх стайняў, складзеных з чырвонай цэглы.
У снежні 2011 года палац быў прададзены на аўкцыёне за 112 млн бел. рублёў з абавязковымі ўмовамі да новага гаспадара правесці рэканструкцыю гістарычнага будынка і захаваць турыстычнае прызначэнне аб'екта.
Сядзібна-паркавы комплекс Коцелаў (Беніца)
Сядзібна-паркавы комплекс Коцелаў — сядзіба, якая існавала ў другой палове XVIII—XIX стст. ў в. Беніца (Маладзечанскі раён). Належала Коцелам, Абрамовічам, Швыкоўскім. У комплекс уваходзілі гаспода, гаспадарчыя пабудовы, парк, сад, ставы. Гаспода пабудаваная ў 1779—1781 гг. паводле праекту італьянскага архітэктара К. Спампані.
Архітэктура
Гаспода ўяўляе сабой драўляны аднапавярховы Н-падобны будынак на высокім падмурку. Вертыкальна ашаляваныя сцены былі прарэзаны высокімі прамавугольнымі аконнымі праёмамі з простымі ліштвамі. Галоўны і дваравыя фасады вылучаліся порцікамі з трохвугольнымі франтонамі. Высокі вальмавы дах быў крыты гонтам. Бакавыя крылы вылучаліся асобнымі ўваходамі з ганкамі, мураванымі з камянёў. Планіроўка сярэдняй часткі будынку мела анфіладны характар (зала баляў, гасцёўня, сталоўка і інш.). Інтэр'еры пакояў былі багата аздобленыя (фігурны паркет, філёнгавыя сцены, лепка). Сцены ўпрыгожвалі шматлікія карціны, абразы, гравюры. У бакавых крылах знаходзіліся жылыя і гаспадарчыя памяшканні, інтэр'еры якіх былі больш сціплыя. Гаспода размяшчалася ў невялікім парку.
З ліку гаспадарчых пабудоў вызначаўся драўляны лямус, у стылі якога спалучаліся рысы класіцызму і народнага дойлідства (архітэктар Спампані).
Маскоўскае цэнтральнае кальцо
Маскоўскае цэнтральнае кальцо (Московское центральное кольцо) — від гарадскога грамадскага транспарту ў Маскве, які ўяўляе сабой гарадскую электрычку на Малым кальцы ў структуры Маскоўскай чыгункі, інтэграваную з Маскоўскім метрапалітэнам. На картах Маскоўскага метрапалітэна маршрутная лінія пазначаецца бардовым колерам і лічбай.
Кальцо было пабудавана ў 1908 годзе, да 1934 года, па ім ажыццяўляліся пасажырскія і грузавыя перавозкі, паздней — толькі грузавыя. Адкрыццё пасажырскага руху зноў адбылося 10 верасня 2016 года апасля маштабнай рэканструкцыі.
Гісторыя
Маскоўская акруговая чыгунка (МАЧ) пабудавана вакол Масквы па праекце архітэктара і інжынера П. І. Рашэўскага ў 1903—1908 гадах. Яе працягласць склала 54 км.
Адлік верст новай чыгункі пачынаўся ад кропкі яе перасячэння з Мікалаеўскай чыгункай, па гадзіннікавай стрэлцы. На дарозе знаходзяцца 14 станцый (усе яны — унікальныя ўзоры маскоўскага мадэрна пачатку ХХ стагоддзя), пабудаваных у адзіным стылі, два прыпыначных пункта (Патыліха каля Мікалаеўскага моста, Ваеннае поле каля Хадынскіх ваенных лагераў) і адзін тэлеграфны пост (Браццава). Усе пасажырскія будынкі размешчаны ўнутры кольцы, з боку цэнтра горада, а таварныя платформы, пакгаузы, станцыйныя шляхі — з вонкавага боку.
Першапачаткова па дарозе перавозіліся не толькі грузы, але і пасажыры, да паслуг якіх былі пабудаваны станцыі-вакзалы (Уладыкіна, Вераб’ёвы Горы, Браццава, Срэбны Бор, Ліхаборы, Ляфортава, Канатчыкава і інш.), частка з якіх захавалася па сенняшні дзень. Да 1917 года МАЧ карысталися толькі рабочыя і служачыя прылеглых да Масвы прадпрыемстваў, нягледзячы на тое, што пасажыраў заўсёды не хапала. Да канца 1920-х раёны, па якіх праходзіць МАЧ, атрымалі надзейныя трамвайныя і аўтобусныя зносины, і ў 1934 годзе пасажырскі рух па кольцы быў закрыты.
У 2008—2011 гадах ААТ «РЖД» і ўрадам Масквы пры згодзе старшыні ўрада Расіі У. Пуціна было прынята рашэнне рэканструяваць і электрыфікаваць Малое кальцо і пабудаваць на займаемай ім тэрыторыі ў цэнтры Масквы кальцавую пасажырскую лінію гарадской электрычкі.
10 верасня 2016 года Маскоўская акруговая чыгунка была ўведзена ў пасажырскую эксплуатацыю.
Смолка
Назву Смо́лка маюць:
Лужайнік
Лужайнік (Limosella) — род двухдольных кветкавых раслін, уключаны ў сямейства.
Батанічнае апісанне
Род аб’ядноўвае невялікія аднагадовыя, радзей шматгадовыя травяністыя расліны. Сцеблы кароткія, мала развітыя, чатырохрабрыстыя. Лісце сабрана ў прыкаранёвую разетку, радзей чарговае на сцябле, з не заўсёды выразнымі хвосцікамі, у абрысе лінейнае, ланцэтападобнае або даўгавата-яйкападобнае, з суцэльным краем.
Кветкі размешчаны на прыкметных кветаножках. Чашачка звычайна падзелена на 5 долей, званочкавая. Вяночак бледны, белы або бялёсы, з ружавата-ліловымі або сінімі плямкамі ў трубцы. Тычынкі ў колькасці чатырох (зрэдку сустракаюцца асобнікі з двума тычынкамі). Завязь шарападобнай або яйкападобнай формы.
Плод — прытупленая каробачка з вялікай колькасцю насення з сеткаватай паверхняй.
Арэал
Нягледзячы на невялікі лік відаў, род Лужайнік мае шырокі арэал — яго прадстаўнікі вядомыя ў Еўропе, Азіі, Паўночнай Амерыцы, Аўстраліі.
Віды
Па інфармацыі базы дадзеных The Plant List, род уключае 11 відаў :
Чэрнікі (Юзуфоўскі сельсавет)
Чэ́рнікі (, Черники) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Юзуфоўскага сельсавета.
Да 20 студзеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Рагаўскога сельсавета.
Матачнік
Матачнік
Ястрабы
Ястрабы (Accipiter) — род драпежных птушак сямейства. Гэта стройныя птушкі з кароткімі шырокімі сагнутымі крыламі і доўгім прамым хвастом. У іх доўгія кіпцюрыстыя лапы, якія яны выкарыстоўваюць для забойства сваёй ахвяры і вострая кручкаватая дзюба. У дарослых птушак папярочнапаласатая афарбоўка ніжняга боку цела, верх шэры, палёт у парэнні нехарактэрны. Самкі ў ястрабаў, як правіла, буйней за самцоў.
Ястрабы часта падпільноўваюць сваю ахвяру з засады на ўзвышшы або з паветра, пасля чаго вокамгненна каменем злётаюць ўніз, хапаючы яе. У асноўным яны сілкуюцца дробнымі птушкамі і сысунамі.
Ястрабы — лясныя птушкі з шырокімі арэаламі. Жывуць ястрабы ў асноўным у лясных або кустовых масівах.
Прападобнамучанік
Прападобнамучанікі (όσιομάρτυς) — праваслаўныя святыя, мучанікі з манахаў. Узнікненне гэтага ліку святасці звязана з узнікненнем і развіццём інстытута манаства. Прападобнамучанікі станавіліся ахвярамі іншаземцаў ці сваіх суайчыннікаў (як у перыяд візантыйскага іканаборства).
Першыя стагоддзі хрысціянства
Паколькі хрысціянскае манаства развілося галоўным чынам пасля спынення ганенняў на хрысціян, калі хрысціянства стала пануючай рэлігіяй Рымскай імперыі, амаль няма прападобнамучанікаў, якія б жылі ў першыя стагоддзі хрысціянства. Сярод выключэнняў можна згадаць Яўгенію Рымскую (памяць ), якая пацярпела каля 262 года. Аднак у той жа час з'явілася вялікая колькасць свяшчэннамучанікаў.
З распаўсюджваннем манаства з'яўляюцца і прападобнамучанікі — як у Візантыі (напрыклад, манахі, якія пацярпелі ад ганенняў імператараў-іканаборцаў), так і ў Персіі і ў іншых краінах.
У прыватнасці, пры імператары-іканаборцу Канстанціне Капраніме прыняў мучаніцкую смерць прападобнамучанік Андрэй Крыцкі (памяць ), якія пацярпеў у 767 годзе. Прападобнамучаніка Андрэя Крыцкага варта адрозніваць ад свяціцеля Андрэя, архіепіскапа Крыцкага, стваральніка Вялікага пакаяннага канона, які чытаецца толькі ў час Вялікага посту.
Руская Праваслаўная Царква
Сярод рускіх святых у лік прападобнамучанікаў уваходзіць Грыгорый, прападобнамучанік Пячэрскі, (памяць ), які прыняў мучаніцкую смерць у 1093 годзе і быў пахаваны ў Блізкіх Антоніевых пячорах.
Найноўшы час
У найноўшы час шматлікія манахі загінулі ад праследаванняў савецкага і фашысцкага рэжымаў. Некаторыя з іх былі кананізаваны Царквой: Сабор навамучанікаў і вызнаўцаў Расійскіх уключае і прападобнамучанікаў, хоць свяшчэннамучанікі значна пераважаюць. У ліку тых, хто палажыў жыццё за Хрыста, заснавальніца Марфа-Марыінскага манастыра сясцёр міласэрнасці Вялікая княгіня Лізавета і яе кялейніца манашка Варвара, скінутыя ў шахту ў наваколлях Алапаеўска ў 1918 годзе.
Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Быстрыца)
Касцёл Узвышэння Святога Крыжа, Быстрыца — помнік архітэктуры ранняга барока. Пабудаваны ў сярэдзіне XVI ст. па загаду польскага караля Жыгімонта I у в. Быстрыца (Астравецкі раён). У 1760 годзе перабудаваны ў стылі ракако.
Гісторыя
Першы касцёл канонікаў рэгулярных у Быстрыцы, адзін з першых у ВКЛ, заснаваў у 1390 годзе кароль Ягайла і запісаў яму фундуш. У канцы XIV — пачатку XVI ст. пры касцёле дзейнічаў кляштар белых аўгусцінаў.
У 1523 годзе фундацыяй караля Жыгімонта Старога быў пабудавана, напэўна, новы будынак касцёла. У 1760-м годзе перабудаваны Ёганам Крыштафам Глаўбіцам.