cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сцяг Ілінойса
Апісанне сцяга
Сцяг штата Ілінойс уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча белага колеру ў цэнтры якога размешчана вялікая пячатка штата Ілінойс.
На пячатцы намаляваны белагаловы арлан, які сядзіць на камені з датамі 1818 (год стварэння штата) і 1868 (год прыняцця новай версіі пячаткі штата). У дзюбе арол трымае стужку з дэвізам State Sovereignty, National Union (з Суверэнны штат, Саюз Нацый). Надпіс «Суверэнны штат» размяшчаецца ў пачатку дэвізу, хоць сам штат быў сярод пераможцаў Саюза, якія змагаліся супраць гэтага суверэнітэту, у часы грамадзянскай вайны. Таму надпіс Sovereignty размешчаны дагары нагамі.
Ісак II Ангел
Прыйшоўшы да ўлады на хвалі незадаволенасці палітыкай Андроніка I Камніна, ён так і не змог захаваць імперыю ў былых межах. Дэспат Кіпра Ісак Камнін разбіў яго флот, балгарскія браты Асені арганізавалі паўстанне, падчас якога пад бокам Візантыі ўзнікла Другое Балгарскае царства, а сербскі жупан Стэфан Неманя абвясціў сябе незалежным кіраўніком. Краіна калацілася ад пастаянных паўстанняў і мяцяжоў супраць новага басілеўса.
Ісак паспеў праславіцца сваёй жорсткасцю і цягай да раскошы, і ў выніку быў зрынуты і аслеплены прыхільнікамі ўласнага брата — Аляксея. Толькі ў 1203 годзе пры дапамозе крыжакоў былы кіраўнік са сваім сынам ізноў занялі адняты прастол, але ненадоўга. Праз некалькі месяцаў пасля іх звяржэння Канстанцінопаль быў захоплены лацінянамі, а Візантыйская імперыя распалася на некалькі незалежных дзяржаў.
Бердымухамедаў
Бердымухамедаў — туркменскае прозвішча.
Эдуард Карлавіч Брант
Эдуард Карлавіч Брант (—) — педагог, прафесар заалогіі і параўнальнай анатоміі ў. Прэзідэнт Рускага энтамалагічнага таварыства (1880—1889).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу 15 (27) лютага 1839 года.
У 1857 годзе паступіў у, скончыў яе ў 1862 годзе, атрымаўшы званне лекара. У акадэміі займаўся пераважна заалогіяй і параўнальнай анатоміяй пад кіраўніцтвам свайго дзядзькі Ф. Ф. Бранта. Наведваў таксама яго прыватныя лекцыі па параўнальнай анатоміі, якія чыталіся ім у Акадэміі навук па жаданні студэнтаў Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта. Таксама ён слухаў універсітэцкія лекцыі С. С. Кутаргі па палеанталогіі і Л. С. Цанкоўскага па споравых раслінах, займаючыся ў кабінеце апошняга вывучэннем грыбоў, водарасцяў і ягеляў. Пры дапамозе акадэміка вывучаў флору Санкт-Пецярбургскай губерні, здзяйсняў батанічныя экскурсіі з кансерватарам Акадэміі навук Мейнсгаўзенам. Цікавячыся яшчэ з дзяцінства энтамалогіяй, будучы студэнтам, ён часта наведваў Рускае энтамалагічнае таварыства для вывучэння насякомых.
У 1865 годзе Э. К. Брандт быў удастоены ступені доктара медыцыны, а ў 1876 годзе — магістра заалогіі. У сваёй першай замежнай паездцы, у 1866 годзе, ён займаўся параўнальнай анатоміяй у і  ў Парыжы і ў Оўэна ў Лондане, а таксама самастойна — у, каля Шэрбура, параўнальна-анатамічнымі даследаваннямі розных класаў беспазваночных жывёл.
У 1889 годзе атрымаў званне акадэміка. З 1889 года выкладаў прыродазнаўства на Жаночых педагагічных курсах. За параўнальна-анатамічныя даследаванні нервовай сістэмы насякомых быў узнагароджаны Парыжскай акадэміяй навук прэміяй Тора.
Памёр у Санкт-Пецярбургу 17(29) лістапада 1891 года. Пахаваны на Смаленскіх праваслаўных могілках, магіла страчана.
Іван Львовіч Тышкевіч
Іван (Скумін) Львовіч Тышкевіч (? — да 17 ліпеня 1565) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Тышкевічаў герба «Ляліва». Нарадзіўся ў сям’і Льва Тышкевіча. Маршалак гаспадарскі і стараста чарнобыльскі з 1558 года. У 1554 і 1559 гадах вялікі пасол да крымскага хана.
Заборцы
Назву Забо́рцы маюць:
Оні
Оні:
Оні (горад)
Оні (ონი) — горад у Грузіі, адміністрацыйны цэнтр Онскага раёна ў складзе рэгіёна Рача-Лечхумі і Квема Сванеці. Цэнтр гістарычнай вобласці Рача. Размешчаны ля падножжа Рачынскага хрыбта на левым беразе ракі Рыёні, за 34 км на паўночны ўсход ад рэгіянальнага цэнтра Амбралауры.
Каката
Каката (Kakata) — горад у Ліберыі. Размешчаны на захадзе цэнтральнай часткі краіны, у 55 км на паўночны ўсход ад сталіцы краіны, горада Манровія. Адміністрацыйны цэнтр графства Маргібі, а таксама цэнтр акругі Каката. Насельніцтва па даных на 2008 год складае 34 608 чалавек; пяты па велічыні горад краіны.
Гармата
Гарматы ўжываюцца для знішчэння і падаўлення жывой сілы і агнявых сродкаў праціўніка, разбурэння абарончых збудаванняў і выканання іншых задач на сушы, моры і ў паветры. Асноўнымі баявымі якасцямі з’яўляюцца: магутнасць снарадаў, цэльнасць стральбы, дальнабойнасць, хуткастрэльнасць, агнявая манеўранасць (хуткасць адкрыцця агню і гнуткасць агню), рухомасць на маршы і на полі бою, авіятранспартабельнасць, надзейнасць у эксплуатацыі, прастата і зручнасць абслугоўвання.
Асноўныя сучасныя тыпы гармат: пушка, гаўбіца, марціра, мінамёт, безадкатная гармата, камбінаваныя (напр., гаўбіца-пушка) і універсальныя.
Гарматы падраздзяляюцца паводле месца дзеяння і характару цэляў, што паражаюцца — наземныя, зенітныя, авіяцыйныя, танкавыя, карабельныя і берагавыя; паводле будовы каналу ствала — нарэзныя і гладкаствольныя; паводле ступені рухомасці (манеўранасці) — стацыянарныя (стацыянарная артылерыя), буксаваныя (буксаваная артылерыя), самарухомыя, самаходныя, уюкавыя (звычайна горныя), чыгуначныя (чыгуначная артылерыя). Паводле калібраў, у дачыненні да наземнай артылерыі, выдзяляюць гарматы малога (20 — 75 мм), сярэдняга (75 — 155 мм) і буйнога (больш за 155 мм).
Прынцып дзеяння гарматы заснаваны на фізіка-хімічным працэсе ператварэння энергіі гарэння кідальнага (найчасцей, парахавога) зараду ў ствале ў энергію руху снараду (бач стрэл). Сучасная казённазарадная гармата складаецца з ствала (рулі) з казённай часткай і дульным тормазам, затвора (замка) і лафета (ложа); ранейшыя, дульназарадныя, мелі ствол з запальным прыстасаваннем і лафет. Дзеля дакладнага навядзення на цэль існуюць прыцэльныя прыстасаванні.
Спасылкі
Artilleri
Крута Долына
Крута Долына (Крута́ Доли́на) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Мікалай Іванавіч Шпакоўскі
Біяграфія
М. І. Шпакоўскі нарадзіўся ў вёсцы Ботава Пінскага раёна Брэсцкай вобласці. У 1963 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут. Працаваў у медыцынскіх установах Брэсцкай вобласці, з 1968 г. у 6-й клінічнай бальніцы горада Мінска, з 1971 г. у Міскай абласной клінічнай бальніцы.
Навуковая дзейнасць
М. І. Шпакоўскаму належаць навуковыя працы па хірургічнаму лячэнню пасляаперацыйных вентральных грыж, пластыцы дэфектаў пярэдняй брушной сценкі.
Пархімаўскі сельсавет
Пархі́маўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Пархімаўцы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Данілкаўскі сельсавет у складзе Крынкаўскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Данілкі. З 20 верасня 1944 года ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 30 ліпеня 1966 года ў Свіслацкім раёне. 11 лютага 1972 года ў склад сельсавета з Малабераставіцкага сельсавета перададзены населеныя пункты Жабры, Кавалікі, Карпаўцы, Ліснявічы, Пятроўцы і Сінькі. 12 лістапада 1973 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Пархімаўцы, сельсавет перайменаваны ў Пархімаўскі. 18 кастрычніка 2013 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Бераставіцкага сельсавета.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1673 чалавекі, з іх 77,2 % — беларусы, 13,8 % — палякі, 6,3 % — рускія.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзіў 21 населены пункт: аграгарадкі Пархімаўцы і Стары Дворац, вёскі Бергелі, Вараны, Данілкі, Даўбянкі, Жабры, Жукевічы, Зайкаўшчына, Кавалікі, Каленікі, Канчаны, Карпаўцы, Ліснявічы, Людзвінова, Лявонавічы, Пятроўцы, Сінькі, Старынцы, Эймінаўцы, хутар Палежыно.
Сцяг Індыяны
Сцяг Індыяны (Flag of Indiana) — адзін з сімвалаў амерыканскага штата Індыяна.
Напярэдадні святкавання стагадовай гадавіны штата Індыяна, Генеральная Асамблея штата прыняла рашэнне аб правядзенні конкурсу на сцяг штата. Гэты конкурс быў арганізаваны і прафінансаваны мясцовым аддзяленнем таварыства «Дачкі Амерыканскай рэвалюцыі». На конкурс было прадстаўлена больш за дзвесце праектаў сцяга. Пераможцам быў прызнаны Паўль Хадла з горада Мурсвіль і ў якасці прыза яму былі выплачаныя абяцаныя па ўмове конкурсу 100 $.
Генеральная Асамблея штата ўнесла адзіную папраўку ў дадзены сцяг — над зоркай, якая сімвалізуе штат Індыяна, быў дададзены надпіс Indiana (Індыяна), выкананы ў форме паўмесяца.
Апісанне сцяга
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча сіняга колеру, у цэнтры якога намаляваныя залатым колерам факел, 19 зорак і надпіс Indiana.
Сімволіка сцяга.
Аблога
Абло́га - спосаб вядзення ваенных дзеянняў дзеля авалодання крэпасцю (умацаваным горадам) або іншым пунктам крапаснога тыпу. Аблога вядомая са старажытнасці, у навейшы час выйшла з ужытку ( гісторыя аблогі).
У старажытнасці майстэрства аблогі (здабывання крэпасцей) абазначалі словам поліярцэтыка (poliorketes).
Асавец (Асавецкі сельсавет, Любанскі раён)
Асаве́ц (, Осовец) — аграгарадок у Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Асавецкага сельсавета.
Тэрыторыя Бельфор
Тэрыторыя Бельфор (Territoire de Belfort) — невялікі дэпартамент на ўсходзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Франш-Кантэ. Парадкавы нумар 90. Адміністрацыйны цэнтр - Бельфор. Насельніцтва 137,4 тыс. чалавек (95-е месца сярод дэпартаментаў, дадзеныя 1999 г.).
Геаграфія
Плошча тэрыторыі 609 км ². Дэпартамент уключае 1 акругу, 15 кантонаў і 102 камуны.
Гісторыя
Тэрыторыя Бельфор утварылася ў 1871 годзе, як адзіная частка Эльзаса, якая не адышла Германіі ў выніку Франкфурцкага дагавора. Каля паўвека яна захоўвала асобы статус, пакуль у 1922 г. не стала афіцыйна 90-м дэпартаментам Францыі. Аднак, яе гістарычная назва захавана: замест "дэпартамента Бельфор" яе па-ранейшаму завуць "тэрыторыяй Бельфор".
Імідж
Імідж (ад image — «вобраз», «выява») — штучны вобраз, які фарміруецца ў грамадскай ці індывідуальнай свядомасці сродкамі масавай камунікацыі і псіхалагічнага ўздзеяння. Імідж ствараецца прапагандай, рэкламай з мэтай фарміравання ў масавай свядомасці пэўных адносін да аб’екта і можа спалучаць як рэальныя ўласцівасці аб’екта, так і неіснуючыя, якія прыпісваюцца.
NGC 2910
NGC 2910 (іншыя абазначэнні — OCL 781, ESO 166-SC17) — рассеянае скопішча ў сузор’і Ветразі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Таўсталобікі
Таўсталобікі або таўсталобы (Hypophthalmichthys) — род прэснаводных рыб сямейства. Раней ён падзяляўся на роды Hypophthalmichthys і Aristichthys у складзе падсямейства Hypophthalmichthyinae. У родзе тры сучасныя і адзін вымерлы від.
На Беларусь завезены ў сярэдзіне 1960-х гадоў для сажалкавых гаспадарак, з 1970 года ў некаторыя азёры.
Апісанне
Ілбы таўсталобікаў нашмат шырэйшыя, чым у іншых карпавых (адсюль назва). Іх вочы знаходзяцца ў ніжняй частцы галавы, таму лоб выглядае яшчэ большым. Даўжыня цела да 1 метра (часам больш), а вага ў сярэднім 20—35 кг, хоць сустракаюцца асобіны, вага якіх перавышае 50 кг. Для шэрагу відаў уласціва асаблівае прыстасаванне для фільтрацыі планктону — зрослыя папярочнымі перамычкамі шчэлепавыя тычачкі («сіта»).
Алеганскае плато
Паўднёвы ўскраек плато пераходзіць у плато Камберленд, з усходу плато абмежавана Алеганскімі гарамі.
Плато вылучаецца значнымі перападамі вышынь. У паўночнай частцы вышыня не перавышае 30 метраў, у паўднёвай частцы вагаецца ў межах ад 270 да 460 метраў, а на мяжы з Алегейні-Фронтам дасягае 1200 метраў.
Камандуючыя франтамі ў гады Вялікай Айчыннай вайны
У спіс уключаныя ўсе генералы, якія пастаянна або часова выконвалі пасаду камандуючага фронтам. 9 ваеначальнікаў з ліку прадстаўленых у спісе загінулі ў час вайны. У табліцы яны выдзелены. 7 чалавек загінулі або памерлі ад раненняў, атрыманых у баі, адзін быў рэпрэсаваны (Д. Р. Паўлаў) і адзін пакончыў з сабой, каб пазбегнуць палону (М. Р. Яфрэмаў). Спіс падзелены на две часткі, у кожнай з якіх прозвішчы ідуць у алфавітным парадку.
Адольф Валяр’янавіч Крывіцкі
Адольф Валяр’янавіч Крывіцкі (, в. Храпянева, Навагрудскі павет, Мінская губерня, цяпер Навагрудскі раён —, ГУЛАГ, пас. , Ухцінскі раён, РСФСР) — беларускі каталіцкі святар.
Біяграфія
З польскай мяшчанскай сям’і. Скончыў Магілёўскую духоўную семінарыю ў Санкт-Пецярбургу. Прыняў сакрамент святарства ў 1910 годзе. Служыў у касцёле Св. Міхаіла Арханёла ў Навагрудку. З 1915 года капелан філіяльнага ў г. Сумы Харкаўскай губерні. Арыштаваны ў лістападзе 1922 года. Вызвалены ў 1923 годзе. Служыў у парафіі Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Барысаве, у касцёле Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў в. Зембін, адначасова катэхет, барысаўскі дэкан.
Зноў арыштаваны на кароткі тэрмін у 1931 годзе. У чарговы раз арыштаваны 5.11.1933. Прывезены ў Менск. Асуджаны 24.2.1934 з К. Андрэкусам і інш. асобай нарадай пры АДПУ за «антысавецкую агітацыю» і як «член контррэвалюцыйнай арганізацыі» да 10 гадоў ППЛ. Этапаваны ў Кіраў. З 2.1.1934 ва НКУС Комі АССР (пас. Чыб’ю, цяпер г. Ухта). Пры раздзяленні лагера пераведзены ў выдзелены асобна (пас. Важаёль, п/с № 243). З красавіка 1937 года ў інвалідным лагпункце Ухта-Пячорскага лагера. З 1941 года ў лагпункце каля Усць-Поцьмы. Памёр ад крупознай пнеўманіі. Рэабілітаваны 31.5.1989 пракуратурай БВА. Групавая справа Крывіцкага і інш. № 28053-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.
Вудага (значэнні)
Вудага — тапонім:
Кватарскі сельсавет
Ква́тарскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Кватары.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Свіслацкага раёна Беластоцкай вобласці БССР, з 20 верасня 1944 года — Гродзенскай вобласці. З 13 лютага 1960 года ў Бераставіцкім раёне, з 25 снежня 1962 года ў Свіслацкім раёне, з 30 ліпеня 1966 года ў Бераставіцкім раёне. 25 верасня 2003 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Пагранічнага пассавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 9 населеных пунктаў: вёскі Гарбачы, Жылічы, Кватары, Міжэвічы, Мянькі, Паўлюшкі, Сыраежкі, Ятаўты, хутар Франкова.
Парламенцкія выбары ў Даніі (1854)
Выбары ў Фолькетынг Каралеўства Данія — парламенцкія выбары, якія былі праведзены 1 снежня 1854 года.
Пасля выбараў 12 снежня прэм'ер-міністрам стаў прадстаўнік партыі «Правая» Петэр Георг Банг.
Выбарчая сістэма
Выбары праходзілі па сістэме «першы кандыдат» у аднамандатных акругах. Узроставы цэнз складаў 30 гадоў, што было вышэй узросту паўналецця — 25 гадоў. Акрамя таго, права голасу мелі толькі мужчыны, і мужчыны павінны былі адпавядаць 6 дадатковым патрабаванням:
У выніку, толькі 14,5% насельніцтва Даніі мелі права голасу.
Мартынава
Мартынава — жаночая форма прозвішча Мартынаў, тапонім.
Руднянка
Даўжыня ракі 19 км. Плошча вадазбору 110 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,1 м/км. Пачынаецца за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Заводны Лес Слонімскага раёна, цячэ сярод лесу, участкамі пойма забалочаная. Упадае ў Грыўду ў напрамку на паўднёвы ўсход ад аграгарадка Любішчыцы Івацэвіцкага раёна. У сярэднім і ніжнім цячэнні каналізаваная. Асноўны прыток — рака Цулакоўка (справа). Прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.
Аляксандр Тышкевіч
Аляксандр Скумін-Тышкевіч (каля 1748 — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Тышкевічаў герба «Ляліва». Нарадзіўся ў сям’і Юзафа і Ганны з Пацеяў.
Цівун віленскі з 1761 года, абозны вялікі літоўскі ў 1773—1774 гадах, пісар вялікі літоўскі з 1774 года.
Джвары (горад)
Джвары (ჯვარი) — горад на захадзе Грузіі, край Самегрэла-Зема Сванеці. Размешчаны на рацэ Інгуры, канцавая чыгуначная станцыя на лініі ад Зугдзідзі (за 28 км). Паблізу Джвары — Інгурская ГЭС. Здабыча мармуру. Радзіма Мелітона Кантарыі.
Эд Мілібэнд
Эдвард Сэмюэл Мілібэнд (Edward Samuel Miliband, нар., ) — брытанскі палітык, міністр па справах энергетыкі і змяненні клімату ў 2008—10, з 25 верасня 2010 — лідар Лейбарысцкай партыі і парламенцкай апазіцыі. Нарадзіўся ў сям’і вядомага марксісцкага тэарэтыка Ральфа Мілібэнда, які нарадзіўся ў Бельгіі ў сям’і польскіх яўрэяў, і Марыён Козак, яўрэйскай эмігранткі з Польшчы. У Эдварда ёсць старэйшы брат Дэвід Мілібэнд — міністр замежных спраў Вялікабрытаніі ў 2007—2010. Эдвард скончыў Оксфардскі ўніверсітэт (бакалаўрыят па філасофіі, паліталогіі і эканоміцы) і Лонданскую школу эканомікі (магістратура па эканоміцы). У 2004—05 кіраўнік савета па эканамічных пытаннях Казначэйства Вялікабрытаніі. У 2005 годзе быў абраны ў Палату абшчын ад акругі Doncaster North ў Паўднёвым Ёркшыры, атрымаўшы 17.531 (55,5 %) галасоў супраць 4875 (15,4 %) у бліжэйшага пераследніка. У 2007 годзе прызначаны міністрам сакратарыята ўрада і ўведзены ў Таемны савет, а 3 кастрычніка 2008 года заняў толькі што створаную пасаду міністра па справах энергетыкі і змянення клімату. Браты Мілібэнд сталі першымі братамі-членамі аднаго ўрада з 1938 года. У 2010 годзе пераабраны ў Палату абшчын, атрымаўшы 19.637 (47,3 %) галасоў супраць 8728 (21 %) у бліжэйшага пераследніка. На выбарах новага кіраўніка Лейбарысцкай партыі ў жніўні-верасні 2010 года Эд Мілібэнд перамог свайго брата Дэвіда; ў чацвёртым туры Эд атрымаў 50,65 % галасоў, а Дэвід — 49,35 %. 25 верасня Эдвард стаў новым кіраўніком лейбарыстаў і парламенцкай апазіцыі. Мілібэнд падтрымлівае вынесеную на рэферэндум прапанову аб увядзенні прэферэнцыйнага галасавання, у той час як яго партыя раскалолася па гэтым пытанні. У Палаце абшчын галасаваў за антытэрарыстычныя законы, супраць расследавання абставін пачатку вайны ў Іраку, за выключэнне спадчынных пэраў з Палаты лордаў, за выбарную Палату лордаў, за ўвядзенне забароны на курэнне, за прадастаўленне роўных правоў прадстаўнікам сексуальных меншасцей, за замену ракет «Трайдэнт», за ўвядзенне ўніверсальных ідэнтыфікацыйных карт і за далейшую інтэграцыю з Еўрасаюзам.
Бедфард
Бедфард (Bedford) — горад у Вялікабрытаніі. Размешчаны на рацэ Уз у Англіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам аднайменнага бора. Насельніцтва — жыхароў (2019). Сярэднегадавая тэмпература ў горадзе Бедфард — 11 °C, сярэднегадавая норма ападкаў (самыя багатыя ападкі ідуць у кастрычніку) складае каля 760 мм. Самы халодны месяц — студзень (ад +3 °C да +7 °C), самы цёплы — ліпень (ад +11 °C да +17 °C).
Вежа Атакуле
Атакулé (Atakule) — 125-метровая камунiкацыйная i абсервацыйная (аглядная) вежа ў цэнтральным раёне турэцкай сталіцы Анкары — Чанкая. Адзін з архітэктурных сімвалаў горада.
Будавалася з 1986 па 1989 гады. У верхняй секцыі вежы — адкрытая нерухомая тэраса і рэстаран «Sevilla», які абарочваецца на 360 градусаў за гадзіну. Над імі, пад самым купалам — рэстаран «Dome», а пад тэрасай — кафэ «UFO». У наземных збудаваннях размяшчаюцца гандлёвы цэнтр і некалькі аб'ектаў грамадскага харчавання.
У турэцкай мове ata азначае продак, бацька і звычайна атаясамліваецца з Атацюркам, kule азначае вежа.
Эліс (востраў)
Востраў Эліс (Ellis Island) — востраў у вусці ракі Гудзон у бухце Нью-Ёрка.
Сома
Сома:
Браўншвайгская рэзідэнцыя
Будаўніцтва
Да таго часу, калі Браўншвайг вярнуўся ў рукі Вельфаў у 1671 годзе, глава княства Браўншвайг-Вольфенбютэль на працягу некалькіх стагоддзяў займаў рэзідэнцыю ў Вольфенбютэлі. Браўншвайг быў значна буйнейшым і багацейшым горадам, чым Вольфенбютэль, аднак герцагі наведваліся туды нячаста з прычыны адсутнасці годнага месца пражывання.
У 1718 годзе на былых кляштарных землях прыдворны архітэктар Герман Корб заклаў палац у стылі барока. Хоць будаўніцтва ішло павольна, герцаг Карл I у 1753 годзе пераехаў разам са сваім дваром на пастаяннае пражыванне ў няскончаную браўншвайгскую рэзідэнцыю. Галоўны будынак ансамбля быў дабудаваны толькі ў 1783—1791 гадах у стылі класіцызму па праекце архітэктараў Х. Г. Лангвагена і В. фон Гебхардзі.
У 1830 годзе жыхары Браўншвайга паднялі паўстанне супраць Карла II, празванага за марнатраўнасць «Дыяментавым герцагам». Рэзідэнцыя герцагаў была спалена дашчэнту; ацалела толькі паўднёвае крыло. Для будаўніцтва новага палаца быў запрошаны прадстаўнік позняга класіцызму — адзін з вучняў Шынкеля. Асноўныя будаўнічыя працы былі завершаны да 1841 годзе. Абапал ад параднага ўваходу ў палац пастаўлены бронзавыя статуі самых знакамітых палкаводцаў у гісторыі дзяржавы — герцагаў Фрыдрыха Вільгельма і Карла Вільгельма Фердынанда. Над фасадам узнеслася магутная квадрыга з фігурай (увасабленне браўншвайгскай дзяржаўнасці), якую вылепіў Эрнст Рытшэль. Гэта скульптурная група загінула падчас буйнога пажару ў 1865 годзе і была заменена новай.
Апошнім кіраўніком, які займаў рэзідэнцыю ў 1913—1918 гадах, быў герцаг Эрнст Аўгуст, зяць кайзера Вільгельма II. Будынак моцна пацярпеў ад бамбардзіровак саюзнікаў у час Другой сусветнай вайны. Ён прастаяў у руінах да 1960 года, калі гарадскія ўлады распарадзіліся іх разабраць, а на іх месцы разбілі гарадскі парк (Тая ж доля спасцігла рэзідэнцыю Гогенцолернаў у Берліне, але па ідэалагічных прычынах). Захаваную квадрыгу нелегальна здалі на металалом. У 2004 годзе ўлады горада Браўншвайг санкцыянавалі будаўніцтва на месцы парку буйнога гандлёвага цэнтра Schloss-Arkaden — пры ўмове, што яго заходні фасад будзе цалкам паўтараць аблічча страчанага палаца. Адбудова фасада завершана ў 2007 годзе. Пазней таксама ўзноўлена і.
Маўнт-Вернан (Нью-Ёрк)
Маўнт-Вернан (Mount Vernon) — горад у штаце Нью-Ёрк (ЗША). Размешчаны на рацэ Бронкс. Паўночны жылы прыгарад Нью-Ёрка.
Гісторыя
На 1970 год у горадзе пражывала 73 тыс. жыхароў, з іх у прамысловасці былі заняты 10 тыс. чалавек.
NGC 2911
NGC 2911 (іншыя абазначэнні — UGC 5092, MCG 2-25-3, ZWG 63.7, ARP 232, PGC 27159) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дунга
Ка́рлус Каэта́ну Бледо́рн Веры́ (Carlos Caetano Bledorn Verri; нар., Іжуі, Рыу-Гранды-ду-Сул), больш вядомы як Ду́нга — бразільскі футбаліст, паўабаронца. Чэмпіён свету 1994 у складзе нацыянальнай зборнай Бразіліі.
Рэнтген (фільм)
«Рэнтген» (Prześwietlenie) — дакументальны фільм, зняты ў 1974 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім.
Апісанне фільма
Пацыенты, хворыя на туберкулёз, гавораць аб сваіх страхах і жаданні вярнуцца да нармальнага жыцця.
Уотэрберы (Канектыкут)
Уотэрберы (Waterbury) — горад, размешчаны ў акрузе Нью-Хейвен (штат Канектыкут, ЗША). Насельніцтва — 110 366 чалавек па статыстычных дадзеных перапісу 2010 года.
У горадзе ёсць некалькі ВНУ, у тым ліку Пастонскі ўніверсітэт. Па дадзеных Бюро перапісу насельніцтва ЗША Уотэрберы мае агульную плошчу 74,959 км², з якіх 73,864 км² займае суша і 1,096 км² — вада. Плошча водных рэсурсаў складае 1,5 % ад усёй яго плошчы. Горад Уотэрберы размешчаны на вышыні 83 метры над узроўнем мора.
Георгій Сямёнавіч Вярэйскі
Георгій Сымонавіч Вярэйскі (Гео́ргий Семёнович Вере́йский; 18 [30] ліпеня 1886, Праскураў, Падольская губерня, Расійская імперыя — 18 снежня (або 19 снежня) 1962,, СССР) — савецкі графік і жывапісец. Народны мастак РСФСР (1962). Лаўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1946). Адзін з мастакоў ленінградскай пейзажнай школы.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Праскураве ў сям’і Сямёна Пятровіча Вярэйскага. Не пазней за 1897 год сям’я пераехала ў Харкаў. Сістэматычнай мастацкай адукацыі не атрымаў. Вучыўся на юрыдычным факультэце Харкаўскага і Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэтаў, удзельнічаў у падзеях першай рускай рэвалюцыі 1905 года, нават знаходзіўся некаторы час пад арыштам і быў вымушаны эміграваць (1905—1907).
Першапачатковую мастацкую адукацыю атрымаў у Харкаве ў прыватнай школе Я. Я. Шрэйдэр.
Пераехаўшы ў Пецярбург (1911), займаўся ў Новай мастацкай майстэрні, дзе быў высокі ўзровень выкладання. У 1913—1916 гадах вучыўся ў Санкт-Пецярбургу ў М. В. Дабужынскага, Б. М. Кустодзіева, Г. П. Астравумавай-Лебедзевай, Я. Я. Лансерэ.
Майстар графічнага партрэта і пейзажа (літаграфія, афорт, малюнак), вылучаецца дакладнасцю характарыстыкі мадэлі, падкрэсленай цвёрдасцю малюнка; стварыў шэраг пейзажных і жанравых твораў. Удзельнічаў у працы аб’яднання «Баявы аловак». У 1920 годзе зрабіў шэраг партрэтных замалёвак У. І. Леніна на Кангрэсе III Інтэрнацыяналу. Сапраўдны член АМ СССР (1949).
Г. С. Вярэйскі памёр 18 снежня 1962 года. Пахаваны ў Санкт-Пецярбургу на Багаслоўскіх могілках.
Віленскія губернскія маршалкі
Спіс маршалкаў дваранства Віленскай губерні.
Скавародзінскі раён
Скавародзінскі раён (Сковородинский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Амурскай вобласці Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — горад Скавародзіна. Раён мяжуе на захадзе — з Забайкальскім краем, на поўначы — з Тындзінскім, на ўсходзе — з Магдагачынскім раёнамі Амурскай вобласці, на поўдні — дзяржаўная мяжа з КНР. Плошча тэрыторыі — 20,5 тыс. км².
Сердар Бердымухамедаў
Сердар Гурбангулыевіч Бердымухамедаў (Serdar Gurbangulyýewiç Berdimuhamedow; 22 верасня 1981, Ашгабат, Туркменская ССР, СССР) — туркменскі дзяржаўны дзеяч, Прэзідэнт Туркменістана (з 2022), сын другога Прэзідэнта Туркменістана Гурбангулы Бердымухамедава.
Біяграфія
Скончыў сярэднюю школу ў Ашхабадзе ў канцы 1990-х гадоў. Пасля сканчэння ў 2001 годзе Туркменскага сельскагаспадарчага ўніверсітэта імя С. А. Ніязава па спецыяльнасці «Інжынер-тэхнолаг», пачаў працаваць галоўным спецыялістам ва ўпраўленні знешнеэканамічных адносін Асацыяцыі харчовай прамысловасці Туркменістана — дзяржаўнай арганізацыі. Па афіцыйных дадзеных, у 2001—2003 гадах ён праходзіў ваенную службу у шэрагах Узброеных Сіл Туркменістана. Прыкладна ў гэты перыяд, у 1997 годзе, яго бацька пачаў палітычную дзейнасць, стаўшы міністрам аховы здароўя і медыцынскай прамысловасці Туркменістана, а ў 2001 годзе паралельна — намеснікам Старшыні Кабінета міністраў краіны, на чале якога знаходзіўся прэзідэнт Сапармурат Ніязаў.
З 2003 па 2006 год Сердар Бердымухамедаў працаваў галоўным спецыялістам асноўнага аддзела па плодаагародніннай прамысловасці ў Асацыяцыі харчовай прамысловасці, а пасля прыходу да прэзідэнцтва свайго бацькі ў снежні 2006 года ён стаў галоўным спецыялістам упраўлення па піўной, безалкагольнай і віннай прамысловасці Асацыяцыі харчовай прамысловасці. Да таго часу сям’я Бердымухамедавых і іх сваякі практычна цалкам манапалізавалі харчовую і харчовую прамысловасць краіны, а асабіста Сердар меў поспех у вінным і алкагольным бізнэсе краіны. У 2008 годзе сышоў з працы з Асацыяцыі харчовай прамысловасці, якая з’яўляецца фактычна манапольным і наглядна-карным органам у краіне ў сферы харчавання, але пры гэтым захоўваючы неафіцыйныя шматлікія бізнэсы ў вышэйзгаданых сферах.
У 2008—2011 гадах, не маючы дыпламатычнай або іншай падобнай спецыялізаванай адукацыі, працаваў дарадцам-пасланнікам у пасольстве Туркменістана ў Расійскай Федэрацыі. У 2011 годзе, падчас сваёй дыпламатычнай службы ў расійскай сталіцы, ён скончыў Дыпламатычную акадэмію МЗС Расійскай Федэрацыі па праграме другой вышэйшай адукацыі па спецыяльнасці «міжнародныя адносіны».
Уільям Беверыдж
Уільям Генры Беверыдж, барон (анг.: William Henry Beveridge, 1st Baron Beveridge;, , Індыя (цяпер Бангладэш) — , ) — англійскі эканаміст, прадстаўнік фабіянства.
Сердар Бердымухамедаў
Біяграфія
У 2011—2013 гадах працаваў дарадцам у Пастаянным прадстаўніцтве Туркменістана пры офісе Арганізацыі Аб’яднаных Нацый у Жэневе (Швейцарыя), у гэты перыяд скончыў праграму прэстыжнага Жэнеўскага цэнтра палітыкі бяспекі па кірунку «Еўрапейская і міжнародная бяспека». Пасля вяртання са Швейцарыі ў 2013 годзе, прызначаны начальнікам аддзела па еўрапейскіх краінах Міністэрства замежных спраў Туркменістана і непасрэдна курыраваў замежную палітыку сваёй краіны ў дачыненні да краін Еўропы да 2014 года, пакуль не сышоў з працы з МЗС.
Уільям Беверыдж
Вучыўся ў Оксфардскім універсітэце. З 1919 па 1937 год — дырэктар Лонданскай школы эканомікі і палітычнай навукі. Член Брытанскай акадэміі (з 1937 года). Прэзідэнт Каралеўскага статыстычнага грамадства (1941—1943). Узведзены ў рыцарскую годнасць у 1919 годзе; тытул барона атрымаў у 1946 годзе.
Быў асабістым сябрам брытанскага гісторыка Рычарда Тоўні.
Сердар Бердымухамедаў
Біяграфія
У 2013 годзе ён адначасова быў прызначаны намеснікам дырэктара Дзяржаўнага агенцтва па кіраванні і выкарыстанні вуглевадародных рэсурсаў Туркменістана — аднаго з найбагацейшых і самых уплывовых ведамстваў краіны. Працаваў у гэтым ведамстве ў якасці намесніка дырэктара да 2016 года. У жніўні 2014 года стаў кандыдатам тэхнічных навук, у ліпені 2015 года — доктарам тэхнічных навук.
Перадзелка
Перадзе́лка, канал К-2 — ручай у Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Калонка (басейн Нарава). Даўжыня 3 км. Пачынаецца за 0,5 км на поўдзень ад вёскі Юшкавічы, вусце каля ўсходняй ускраіны вёскі Грынкі 3-я. Рэчышча каналізаванае.
Сердар Бердымухамедаў
Біяграфія
У 2016—2017 гадах — начальнік Дэпартамента па міжнароднай інфармацыі МЗС Туркменістана. У лістападзе 2016 года абраны дэпутатам тады яшчэ аднапалатнага Меджліса Туркменістана V склікання на дадатковых выбарах на вакантныя дэпутацкія месцы ад кіруючай Дэмакратычнай партыі. 20 сакавіка 2017 года абраны старшынёй Камітэта Меджліса Туркменістана па заканадаўстве і яго нормах. 27 кастрычніка 2017 года яму прысвоена званне падпалкоўніка і разам з ім ўручана медаль «Мялікгулы Бердымухамедаў» з фармулёўкай «за заслугі перад Айчынай і народам». . На чарговых парламенцкіх выбарах 25 сакавіка 2018 года абраны дэпутатам аднапалатнага Меджліса Туркменістана VI склікання ад кіруючай Дэмакратычнай партыі.
Знаходзячыся на пасадзе дэпутата парламента краіны, з 30 сакавіка 2018 года да 1 студзеня 2019 года працаваў намеснікам міністра замежных спраў Туркменістана, хоць Выбарчы кодэкс краіны забараняе дэпутатам Меджліса займаць іншыя дзяржаўныя пасады, а таксама займацца бізнесам. З 1 студзеня 2019 года стаў адным з намеснікаў хякіма Ахалскага велаята, аднаго з самых галоўных і цэнтральнага рэгіёну краіны, ўнутры якога размешчана сталіца. 18 чэрвеня 2019 года прэзідэнт Туркменістана Гурбангулы Бердымухамедаў прызначыў Сердара Бердымухамедава хякімам Ахалскага велаята. Увесь гэты час, у парушэнне закона, ён адначасова працягваў з’яўляцца дэпутатам парламента Туркменістана, склаўшы свой мандат толькі ў лютым 2020 года.
З 7 лютага 2020 года да 11 лютага 2021 года прававаў Міністрам прамысловасці Туркменістана. 11 лютага 2021 года прызначаны віцэ-прэм’ер-міністрам Туркменістана (пасада ўведзена ўпершыню, пры гэтым у краіне не існуе пасады прэм’ер-міністра, а старшынёй Кабінета міністраў Туркменістана з’яўляецца сам прэзідэнт, з’яўляючыся і кіраўніком дзяржавы, і кіраўніком урада).
19 сакавіка 2022 года абраны Прэзідэнтам Туркменістана.
Сям’я і асабістае жыццё
Сердар Бердымухамедаў жанаты з 2001 года, і па некаторых дадзеных мае чацвярых дзяцей — сына і траіх дачок.
Дхаўлагіры
Дхаўлагіры — вяршыня ў горнай сістэме Гімалаяў, у Непале. Вышыня 8167 м. Ледавікі. Пакарылі вяршыню швейцарскія альпіністы (А. Шэльберг і інш.) у 1960 годзе.
Злотынь
Злотынь, або Урочышча Злотынь — нізіннае балота на поўдні Пінскага раёна, у пойме р. Прыпяць. Плошча балота складае 2.5 тыс. га, у межах прамысловага паклада 1,2 тыс. га. Глыбіня торфу да 1,9 м, сярэдняя 0,7 м, ступень распаду 36 %, попельнасць 23 %. На 1 студзеня 1978 года запасы торфу 1,6 млн т. Не асушалася. У раслінным покрыве пераважаюць хмызнякі, асокі, месцамі трыснёг і імхі.
Нью-Брытэн (Канектыкут)
Нью-Брытэн (New Britain) — горад (з 1871 года), размешчаны ў акрузе Хартфард (штат Канектыкут, ЗША). Насельніцтва — 73 206 чалавек па дадзеных перапісу 2010 года. Згодна з бюро перапісу ЗША, агульная плошча горада 34,7 км², з якіх 34,6 км² — суша, а 0,2 км² (0,52 %) — вада. Паблізу горада, у балоце Дэдвуд, размешчаны выток ракі Куініпіяк. У горадзе размешчаны найстарэйшы грамадскі ўніверсітэт штата — Універсітэт Цэнтральнага Канектыкута, а таксама Чартэракскі каледж.
Тут знаходзіцца Нью-Брытэнскі музей амерыканскага мастацтва.
Гарадзішча (вёска, Пінскі раён)
Гарадзі́шча (, Городище) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета.
Сямён Апанасавіч Венгераў
Сямён Апанасавіч Венгераў (5(17).4.1855,  —, ) — расійскі гісторык літаратуры, бібліёграф. Скончыў юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта (1879) і экстэрнат гісторыка-філалагічнага факультэта Юр’еўскага ўніверсітэта (1880). Прадстаўнік культурна-гістарычнай школы.
Творчасць
Апублікаваў манаграфіі пра, , В. Р. Бялінскага, А. Ф. Пісемскага, І. А. Ганчарова, М. В. Гогаля і іншых навукоўцаў. «Ад пачатку рускай адукаванасці да нашых дзён» (т. 1-6, 1886—1904), «Крыніцы слоўніка рускіх пісьменнікаў» (т. 1-4, 1900-17), «Рускія кнігі» (т. 1-3, 1897—99), падрыхтаваў першы поўны збор твораў В. Р. Бялінскага (скончана, тт. 12 і 13). З 1891 годзе рэдагаваў літаратурны аддзел Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Ефрона. Венгераў — арганізатар (1917) і першы дырэктар Расійскай кніжнай палаты.
Геаграфія Рэспублікі Конга
Рэспубліка Конга знаходзіцца ў Цэнтральнай Афрыцы і цягнецца ад 4° пн.ш. да 5° пд.ш., такім чынам, краіну амаль пасярэдзіне перасякае экватар. На поўначы мяжуе з Камерунам (494 км) і Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікай (487 км); на ўсходзе і поўдні па рацэ Конга і яе прытоку Убангі праходзіць мяжа з цёзкай, Дэмакратычнай Рэспублікай Конга (1229 км); на поўдні Конга мяжуе з ангольскім (паўанклавам Кабінда), на захадзе праходзіць звілістая, таму надзвычай доўгая, мяжа з Габонам (2567 км). На паўднёвым захадзе на вельмі нязначным працягу Рэспубліка Конга выходзіць да Атлантычнага акіяна (169 км), тым больш вялікае значэнне мае кожная зручная гавань на гэтым ўзбярэжжы. Сталіца краіны, горад Бразавіль, стаіць на рацэ Конга, такім чынам, знаходзячыся на самай мяжы з ДР Конга, акурат насупраць Кіншасы.
Рэльеф пераважна раўнінны і нізкагорны, карысныя выкапні багатыя і разнастайныя — вялікія запасы нафты і руд каляровых металаў. Клімат экватарыяльны, гарачы і вільготны. Уздоўж мяжы з ДР Конга цячэ самая паўнаводная рака Афрыкі — Конга. Прырода адносна слаба ператворана дзейнасцю чалавека, захаваліся некранутыя лясы, балоты, што лічацца адным з самых загадкавых куткоў планеты; вельмі багаты жывёльны свет. У Конга найбольшая ў свеце папуляцыя гарыл.
Клімат
Клімат гарачы, на поўначы экватарыяльны, пастаянна вільготны з 2 максімумамі ападкаў (сакавік-май, верасень-лістапад), на поўдні субэкватарыяльны з непрацяглым сухім сезонам (чэрвень-верасень). Сярэдняя тэмпература самага цёплага месяца (красавік, радзей сакавік) 24-27 °C, самага халоднага (ліпень, радзей жнівень) 20-25 °C. Ападкаў 1500—2000 мм за год, на крайнім поўдні 1200—1300 мм.
Гідраграфія
Рачная сетка густая і мнагаводная. Рака Конга і яе галоўныя правыя прытокі Убангі, Санга, Ліквала, Аліма суднаходныя на працягу ўсяго года. Прыбярэжная частка краіны адносіцца да басейна ракі Куілу (у верхнім цячэнні — Ніяры), што сцякае з гор цэнтральнага Конга. Рэкі багатыя на гідраэнергію. Самае вялікае возера — возера Малеба.
Раслінны і жывёльны свет
У вобласці экватарыяльнага клімату дамінуюць вільготныя экватарыяльныя, субэкватарыяльнага — лістападна-вечназялёныя лясы, што разам займаюць каля 50 % тэрыторыі. На поўначы лясы чаргуюцца з вялізнымі балотамі: у 2014 англійская экспедыцыя адкрыла вялізны тарфянік "памерам з Англію", што раскінуўся і ў суседняе Конга. На поўдні пераважаюць другасныя высакатраўныя саванны (каля 40 % тэрыторыі). Жывёльны свет: гарылы, леапарды, пантэры, на поўначы афрыканскія сланы, у рэках бегемоты і кракадзілы. Даследванні таварыства аховы прыроды 2006–07 даюць падставу меркаваць, што ў дэпартаменце Санга жыве каля 125 000 заходніх раўнінных гарыл — найбуйнейшая ў свеце папуляцыя гэтых малпаў. Такая шматлікасць тлумачыцца вялікімі абшарамі цяжкапраходных балот, што ратуюць гарыл ад чалавека.
Ахова прыроды
Лесапакрытыя плошчы пад усё больш моцным антрапагенным прэсам імкліва скарачаюцца. Для аховы прыроды створаны нацыянальны парк Адзала і Дымоніка, што ўваходзяць у сусветную сетку біясферных рэзерватаў.
Бусел
Бусел — прозвішча.
Калоідная хімія
Калóідная хі́мія (κόλλα — клей) — традыцыйная назва фізічнай хіміі дысперсных сістэм і паверхневых з’яў, якія ўзнікаюць на мяжы падзелу фаз.
Часцей за ўсё аб’eктам вывучэння ў калoіднай хіміі з’яўляюцца такія сістэмы (дысперсіі), у якіх адно мелкараздробненае рэчыва — дысперсная фаза — раўнамерна размеркавана ў іншай (дысперсійным асяроддзі)
У калoiдных сістэмах памер часціц дысперснай фазы складае 10−9−10−7 м, г.зн. ляжыць у інтэрвале ад нанаметраў да дзеляў мікраметраў. Гэтая вобласць пераўзыходзіць памер тыповай малой малекулы, але ж менш памеру аб’екта, бачнага ў звычайным аптычным мікраскопе.
Калоіднай хімія — навука аб дысперсных сістэмах і паверхневых з’явах. Вывучае адгезію, адсорбцыю, змочванне, каагуляцыю, электрафарэз. Распрацоўвае тэхналогіі будаўнічых матэрыялаў, бурэнне горных парод, зол-гель тэхналогіі. Адыгрывае фундаментальную ролю ў нанатэхналогіі.
Schizophyllum commune
Schizophyllum commune — від ксілатрофных агарыкальных грыбоў з роду. Адзін з найбольш шырока распаўсюджаных у свеце відаў грыбоў, які сустракаецца на ўсіх кантынентах, акрамя Антарктыды, дзе няма драўніны, якая магла б быць выкарыстана ў якасці субстрату.
Апісанне
Капялюш у форме ракавіны, з тканкай, засяроджанай ў кропцы мацавання, што нагадвае сцябло. Часта хвалісты, край цвярдзее пры старэнні, жорсткі, валасаты і слізкі, калі вільготны, шэра-белага колеру, да 4 см у дыяметры. Пласцінкі бледна-чырвоныя ці шэрыя. Расце пераважна з восені да вясны на мёртвай драўніне ў хвойных і лісцевых лясах.
Значэнне
Нягледзячы на тое, што еўрапейскія і амерыканскія крыніцы прылічаюць від да неядомых грыбоў, ён не з’яўляецца ядавітым, хоць і прадстаўляе малую кулінарную цікавасць у сувязі са сваёй калянасцю. Грыб на самай справе ядомы і шырока ўжываецца ў ежу ў Мексіцы і іншых трапічных краінах. Аўтары тлумачаць перавагу ў тропіках такіх жорсткіх грыбоў тым, што ў гарачых вільготных умовах больш мясістыя грыбы хутка гніюць, што стварае пэўныя праблемы.
Хоць, як правіла, грыб развіваецца ў гнілой драўніне, з 1950 года зарэгістравана звыш 70 выпадкаў, калі прадстаўнікі гэтага віду станавіліся ўзбуджальнікамі захворванняў у чалавека. У большасці вядомых яны паражалі органы дыхання, выклікаючы алергічныя бронха-лёгачныя мікозы або лёгкіх. Ацэнка распаўсюджанасці захворванняў чалавека, выкліканых гэтым відам, можа быць моцна прыніжаная, з прычыны цяжкасці ідэнтыфікацыі віду ўзбуджальніка мікозу, у прыватнасці тое, што большасць выпадкаў зарэгістраваныя ў Японіі, хутчэй за ўсё, звязана не з якімі-небудзь геаграфічнымі фактарамі, а з лепшым знаёмствам японскіх мікрабіёлагаў з дыягнастычнай марфалогіяй віду.
Біяхімія і генетыка
Бялок гідрафабін быў упершыню вылучаны з гэтага віду грыбоў.
У жыццёвым цыкле віду палавы працэс ажыццяўляецца шляхам зліцця гіфаў і кантралюецца двума локусамі спарвання, прычым разнастайнасць алеляў локусаў спарвання мае на ўвазе магчымасць існавання да 28 000 тыпаў спарвання. Зліццё магчыма толькі паміж гіфамі розных тыпаў спарвання; гэты механізм абараняе ад блізкароднаснага скрыжавання.
Ген віду быў секвеніраваны ў 2010 годзе.
Ісламская канцэпцыя правоў чалавека
За мінулае стагоддзе дактрына правоў чалавека заняла важнае месца ў такім феномене, як права. Мусульманскае права з'яўляецца адной з найстаражытнейшых рэлігійна-прававых сістэм. Паводле статыстыкі іслам вызнаюць больш за 1 мільярд жыхароў планеты, а 46 дзяржаў лічаць сябе ісламскімі.
З пункту гледжання правоў чалавека мусульманскае права прадстаўляе сабой унікальны комплекс пастулатаў, якія часам супярэчаць адзін аднаму. Так, напрыклад, у краінах мусульманскай прававой сям'і не знайшла спрыяльных умоў для развіцця натуральна-прававая дактрына: часткова нормы аб правах чалавека, якія змяшчаюцца ў мусульманскім прававым масіве, супярэчаць палажэнням у ісламе (права на жыццё і палажэнне аб смяротным пакаранні, права на свабоду думак і веравызнанняў, раўнапраўе для мужчын і жанчын). Таксама ў мусульманскіх краінах адсутнічае прававы механізм абароны і гарантый правоў і свабод чалавека: ісламскія краіны перакананыя ў тым, што прынцыпы ісламскай канцэпцыі (шарыят) з'яўляюцца галоўным арыенцірам у пытаннях вызначэння правоў чалавека.
Ісламская канцэпцыя правоў чалавека ўяўляе сабой сукупнасць дапушчальных ісламам нормаў, якія рэгулююць узаемаадносіны ісламскіх дзяржаў з мусульманамі і немусульманамі на тэрыторыі мусульманскіх дзяржаў, накіраваных на абарону правоў і свабод чалавека.
Гэтая канцэпцыя з'яўляецца вельмі абмежаванай рамкамі рэлігіі і духоўных установак, прынятых у ісламскім грамадстве. У ісламе канцэпцыя правоў чалавека будуецца на перакананасці ў тым, што Усявышні, і адзіны ён, з'яўляецца аўтарам закона і крыніцай правоў чалавека. Правы чалавека, падараваныя Усявышнім, не могуць праз сваё боскае паходжанне быць скарочаныя ці ліквідаваныя кіраўніцтвам краіны.
Спецыфіка ісламскай канцэпцыі правоў чалавека складаецца з:
Крыніцы ісламскай канцэпцыі правоў чалавека
Унутрыдзяржаўнымі крыніцамі ісламскай канцэпцыі правоў чалавека з’яўляюцца Каран, Суна, Іджціхад, судовае рашэнне і іншыя ісламскія пагадненні па правах чалавека. У асноўных крыніцах — Каране і Суне — прысутнічаюць выслоўі, накіраваныя на абарону правоў чалавека:
''«Дык чаго б вам не пусціцца ў бітвы за шлях Божы, і дзеля абароны слабых з мужоў, жонак, дзяцей, якія гавораць: Госпадзе наш! Выведзі нас з гэтага горада, жыхары якога не знаюць закону; пастаў нам ад Сябе абаронцу, пастаў нам заступніка»''
У цэлым, зыходзячы з прынцыпу вяршэнства шарыяту, мусульманскія юрысты выдзяляюць каля 70 вершаў (аятаў) Карана, прысвечаных правам і абавязкам чалавека. У іх аснове ляжаць такія высновы, як чалавечая годнасць і свабода чалавека, роўнасць і справядлівасць.
Найважнейшыя міжарабскія дакументы таксама нясуць на сабе адбітак характару дактрыны правоў чалавека, прынятай у мусульманскай прававой сям’і і шмат палажэнняў у іх супадаюць з міжнароднымі стандартамі.
Зыходзячы з таго, што існуючыя ўніверсальныя міжнародна-прававыя акты ў галіне правоў чалавека не ўлічваюць спецыфічнасць ісламскага падыхода да дадзенай праблемы, ісламскія краіны распрацавалі і прынялі адпаведныя дакументы. Сярод іх трэба адзначыць наступныя: Усеагульная ісламская дэкларацыя правоў чалавека 1980 года, Каірская дэкларацыя правоў чалавека 1990, Арабская хартыя правоў чалавека 1994 года.
Усеагульная ісламская дэкларацыя правоў чалавека была прынята на міжнароднай канферэнцыі, прысвечанай прароку Мухамеду (12-15 красавіка 1980 года). У ёй адзначаецца, што яна аснована на Каране і Суне і распрацавана вядомымі мусульманскімі юрыстамі і прадстаўнікамі ісламскіх рухаў. Далей падкрэсліваецца, што з прычыны боскага паходжання правоў чалавека (дадзеных Алахам) ніякі кіраўнік ці ўрад, ніякая асамблея ці ўлада не могуць гэтыя правы абмежаваць, адмяніць ці нейкім чынам парушыць.
Палажэнні Каірскай дэкларацыі з’яўляюцца запазычаннямі з шарыята. ''«Асноўныя правы і свабоды разглядаюцца як частка мусульманскай рэлігіі, іх дараваў чалавеку Бог у выглядзе адкрыццяў Свяшчэннага пісання ці перадаў Прарок у выглядзе дзеяў і выслоўяў. З улікам боскага паходжання асноўныя правы і свабоды не падлягаюць парушэнню праз людзей ці зменам праз іх учынкі»''.
Каталог асноўных правоў чалавека ў ісламе
У ісламе зацвярджаюцца эканамічныя, сацыяльныя, культурныя, грамадзянскія і палітычныя правы. Яны падобныя на тыя, якія змяшчаюцца ва Ўсеагульнай дэкларацыі правоў чалавека, Міжнародных пактах і канвецыях ААН.
1. Грамадзянскія, палітычныя і культурныя правы
Асноўнае месца сярод гэтых правоў займае права на жыцце. Згодна з Усеагульнай ісламскай дэкларацыяй правоў чалавека 1980 года, чалавечае жыцце з'яўляецца свяшчэнным правам, на абарону якога павінны быці кінуты ўсе сілы. Пры гэтым асбслівая ўвага надаецца абыходжанню з целам нежывога чалавека. «Як і ў жыцці, так і пасля смерці святасць чалавечага цела мусіць застацца непарушнай. Належны догляд памерлага цела — абавязак вернікаў».
У гэтым, як і ў некаторых іншых пытаннях, ісламскае права выходзіць за мяжы таго, што ўтрымліваецца ў міжнародных канвенцыях і дэкларацыях. Побач з правам на жыцце зацвярджаецца забарона на выкарыстанне катаванняў, знявагі, гвалту, асабліва пры атрыманні паказанняў у судзе.
Так, як і ва Універсальнай дэкларацыі правоў чалавека, у ісламе прызнаецца права на сям’ю і прыватнае жыцце, права на свабоду перамяшчэнняў і месца жыхарства, права на асабістую культуру і мову, а таксама права на свабоду сумлення. Універсальная ісламская дэкларацыя правоў чалавека 1980 года адназначна сцвяржае: «кожны чалавек мае права на свабоду сумлення і веравызнання адпаведна ягоным рэлігійным перакананням», што вынікае з каранічнага прадпісання аб тым, што не павінна быць ніякага прымусу ў выбары рэлігіі. Таксама даволі цікавым з’яўляецца тлумачэнне ў Ісламскай дэкларацыі права на свабоду перамяшчэння і выбара месца жыхарства. У адмысловым артыкуле гаворыцца: «свет Ісламу — на самай справе Умма Ісламія (сусветнае супольніцтва мусульман), і кожны мусульманін мусіць мець права вольна ўехаць у любую мусульманскую краіну і права вольна пакінуць яе».
Сярод палітычных правоў асобнае месца займаюць палажэнні аб тым, што «кожны чалавек і кожны народ мае неадчужальнае права на свабоду ва ўсіх яе відах: фізічную, культурную, эканамічную і палітычную – і яны мусяць мець права змагацца ўсімі магчымымі спсабамі проці любога парушэння ці знявагі гэтых правоў; і кожны прыгнечаны чалавек ці народ мае законнае права падтрымліваць іншых людзей ці народы ў гэтым змаганні». Іслам сцвярджае: «пратэст і змаганне супраць прыгнёту — права і абавязак кожнага мусульманіна, нават калі яму процістаіць кіраўнік дзяржавы». Права на пратэст звязана з правам кожнага чалавека браць удзел індывідуальна ці калектыўна ў рэлігійным, смацыяльным, палітычным ці культурным жыцці свайго грамадства і засноўваць спецыяльныя інстытуты, прызначаныя дзеля таго, што правільна (маруф) і дзеля прадухілення недазволенага (мункар). Да палітычных правоў таксама трэба аднесці права на прытулак (сховішча). Згодна з артыкулам 9 кожны пераследуемы ці прыгнечаны мае права на сховішча. Гэта права маюць усе людзі незалежна ад расы, рэлігіі, колеру скуры і пола. Аль Масджыд Аль Харам – Запаветная Мячэць у Мекке з’яўляецца месцам сховішча для ўсіх мусульман.