cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Затворнік і Шасціпалы
Публікацыі
Апавяданне ўпершыню было надрукавана (са скарачэннямі) ў нумары 3 за 1990 год часопіса «Химия и жизнь». Апавяданне было таксама апублікавана ў 1991 годзе ў зборніку «Сіні ліхтар».
Н’юнгар
Н'юнгар (саманазвы: Noongar, Nyoongar) — аўстралійскія абарыгены, карэнныя жыхары поўдню Заходняй Аўстраліі. Агульная колькасць (2001 г.) — 21 000 чалавек.
Падзел
Н'юнгар фактычна з'яўляюцца моўнай групай. Яны традыцыйна падзяляюцца на 14 моўна-тэрытарыяльныя падгрупы:
Агульная назва н'юнгар узнікла пад уплывам белых перасяленцаў і паходзіць ад слова, якое значыць «чалавек».
Гісторыя
Н'юнгар лічацца прамымі нашчадкамі першых людзей сучаснага тыпу, што з'явіліся ў Заходняй Аўстраліі каля 47 000 гадоў таму. Да прыбыцця еўрапейцаў паўднёвы захад Аўстраліі насяляла ад 6 000 да 10 000 тубыльцаў. Яны жылі ў розных экалагічных зонах, падзяляліся на 14 моўна-тэрытарыяльныя групы, займаліся збіральніцтвам, паляваннем і рыбалоўствам.
У 1829 г. брытанскія перасяленцы заснавалі паселішча на месцы будучага Перта. З гэтага часу кантакты паміж н'юнгар і веджэла (еўрапейцамі) набылі сталы характар. Першыя каланіяльныя ўлады разглядалі абарыгенаў як магчымую пагрозу, таму імкнуліся кантраляваць іх праз пашырэнне на іх дзеяння брытанскага заканадаўства. Часцяком меры мелі аднабаковы характар. Каланісты, што здзяйснялі ўчынкі супраць н'юнгар, апраўдваліся. Затое ў 1832 г. Яган, адзін з правадыроў прыбярэжных н'юнгар, быў арыштаваны і заключаны ў турму нібы за забойства перасяленца. У 1837 г. улады апублікавалі інструкцыі, у якіх радзілі каланістам прадпрымаць высілкі для «абароны» ад тубыльцаў.
У другой палове XX ст. прадстаўнікі н'юнгар далучыліся да агульнага руху абарыгенаў Аўстраліі за свае правы. У немалой ступені гэтаму садзейнічала навуковае вывучэнне іх гісторыі і сучаснасці, фарміраванне пісьмовай мовы, падвышэнне ўзроўню адукацыі. У 2016 г. парламент Заходняй Аўстраліі прызнаў н'юнгар традыцыйнымі ўладальнікамі зямель поўдню штата.
Культурныя асаблівасці
Да кантактаў з еўрапейцамі н'юнгар насялялі прыбярэжныя раўніны, плато і яго схілы. Насельнікі прыбярэжных раўнін болей залежылі ад рэсурсаў мясцовых невялікіх рэк і азёр. Жыхары плато вялі вандроўны лад жыцця, палявалі і займаліся збіральніцтвам. Яны здабывалі і апрацоўвалі кварц і крэмень. Сезоннай вопраткай з'яўлялася аблачэнне са скуры кенгуру. Пасля з'яўлення брытанскіх каланістаў н'юнгар актыўна далучаліся да працы на фермах, у місіях і гарадскіх прадпрыемствах. Улады Заходняй Аўстраліі першасна разглядалі іх як танную працоўную сілу. Пазней пачалі дзейнічаць сацыяльныя праграмы дапамогі абарыгенам.
Галоўнай сацыяльнай адзінкай здаўна з'яўлялася пашыраная сям'я. Некалькі сем'яў складалі род, аб'яднаны памяццю пра агульных продкаў і супольнымі святамі. У прыбярэжных н'юнгар роды лічыліся ўладальнікамі пэўных паляўнічых тэрыторый, арганізоўвалі супольныя паляванні. На чале роду вылучаліся выбраныя правадыры. У астатніх н'юнгар большую сацыяльную ролю адыгрывалі вандроўныя групы, што ўключалі некалькі сем'яў, не абавязкова злучаных сваяцтвам. Такія групы часцяком мелі часовы характар. Правадыры ў іх вылучаліся толькі падчас ваенных дзеянняў супраць суседзяў і не мелі ўлады ў мірны перыяд. Вялікія моўна-тэрытарыяльныя групы былі экзагамнымі. Адлік сваяцтва ў іх вёўся як па матчынай, так і па бацькоўскай лініям. Агульныя правілы паводзінаў рэгуляваліся праз kaartdijin (літаральна «веды»).
З 1970—х гг. паступова сфарміравалася прафесійная культура. Прадстаўнікі н'юнгар займаюцца мастацтвам, танцамі, літаратурнай справай. Так, у Аўстраліі карыстаюцца папулярнасцю апавяданні Кіма Скота, пісьменніка, які ў сваіх творах адлюстроўвае культуру карэннага насельніцтва Заходняй Аўстраліі.
Аляксандр Іванавіч Малашка
Аляксандр Іванавіч Малашка (, Мінск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1974 годзе. З 1974 г. — архітэктар, галоўны архітэктар праектаў у Белпрампраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года. Пражывае ў г. Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): комплекс НВА «Гранат» (1979), аўтатранспартная гаспадарка УС Савета Міністраў БССР (1982) у Мінску, схем парадкавання забудовы прамысловых раёнаў у Віцебску, Гомелі, Магілёве.
Рабікава (Холм-Жыркоўскі раён)
Рабікава (Рябиково) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лехмінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У 2004—2019 гадах у складзе Балышаўскага сельскага паселішча.
Думенца
Думенца (Dumenza) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Варэзэ.
Насельніцтва складае 1326 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 74 чал./км². Займае плошчу 18 км². Паштовы індэкс — 21010. Тэлефонны код — 0332.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Люба Вукіч
Лю́ба Ву́кіч (Ljubo Vukić; нар., Спліт, Харватыя) — харвацкі гандбаліст. Левы вуглавы. Чэмпіён Беларусі 2014, 2015, 2016, 2017 і 2018, уладальнік Кубка Беларусі 2014, 2015, 2016 і 2017, сярэбраны прызёр SEHA-лігі 2014 і 2015.
Клубная кар’ера
Па заканчэнні сезону 2017/18 пакінуў брэсцкі клуб.
Каўка
Каўка ці Галка (Corvus monedula) — шырока распаўсюджаная птушка роду крумкачовых.
Апісанне
Даўжыня 34—39 см, маса цела 175—280 г. Апярэнне ад чорнага да серабрыста-шэрага (галава і грудзі) колеру. Радужная абалонка вока амаль белая. Палавога дымарфізму няма.
Распаўсюджванне
Шырока распаўсюджана ў заходняй частцы Еўразіі акрамя поўначы Скандынавіі, сустракаецца ў Паўночнай Афрыцы. Колькасць 4—8 мільёнаў пар. Паўночныя і ўсходнія папуляцыі пералётныя, зімуюць на поўдні арэала. Засяляе скалістыя ўчасткі ўзбярэжжаў, рэдкія лясы са старымі дрэвамі, населеныя пункты са старымі пабудовамі.
Размнажэнне
Гняздуецца ў зацішных месцах будынкаў, на слупах, мастах, у гнёздах буйных птушак. У красавіку самка адкладвае 4—6 яек і наседжвае іх 17—18 дзён. Птушаняты вылятаюць з гнязда праз 30—35 дзён. Галка вядзе зграйны лад жыцця, у пошуках корму зграі часта аб'ядноўваюцца з гракамі. Сілкуецца чарвякамі, садавінай і ягадамі, адкідамі, яйкамі дробных птушак.
Валгадонскі эколага-гістарычны музей
Валгадонскі экалога-гістарычны музей (з 1969 па 2003 год — Валгадонскі гарадскі краязнаўчы музей) — музей у Валгадонску, найбуйнейшы музей усходняга рэгіёна Растоўскай вобласці.
Гісторыя музея
У наш час у складзе музея дзеюць тры падраздзяленні:
Асва
«Асва» — беларускамоўны гумарыстычна-сатырычны двухтыднёвік, які выдаваўся з 25 сакавіка да 25 жніўня 1934 года ў Вільні. Рэдактарам быў студэнт Універсітэта Стэфана Баторыя Пятро Радзюк, а агульнае кіраўніцтва па заданні Цэнтральнага Камітэта нелегальнай у Польшчы Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі (КПЗБ) ажыццяўляў Васіль Самуцін.
Валгадонскі эколага-гістарычны музей
Гісторыя музея
2 памяшканні з 12 экспазіцыйнымі заламі ў цэнтры горада Валгадонска і этнаграфічны комплекс «Казачы курэнь 19 стагоддзя» з падворкам, які стаіць асобна. У ім 19 верасня 2003 года адбылося адкрыццё Музея гісторыі данской народнай культуры, рамёстваў і побыту.
Асва
Часопіс працягваў традыцыі закрытых раней польскімі ўладамі часопісаў: «Маланка», «Беларуская газета» і «Літаратурная старонка». Выражаў погляды радыкальна настроенай часткі беларускай нацыянальнай меншасці ў Польшчы, перш за за ўсё сацыяльных нізоў, якая ідэнтыфікавалася з праграмай інтэлігенцыі і моладзі звязанай з КПЗБ. Яго дэклараванай мэтай было «паглыбленне сацыяльнай і нацыянальнай свядомасці працоўных мас». Закранала праблемы эканамічнага крызісу 1930-х гадоў, збяднення вёскі, каментавала пытанні ўнутранай і замежнай палітыкі. Выказвала пратэст развіццю нацыянальнага сацыялізму ў Германіі і «польскага шавінізму». Крытычна адносілася да аграрнай палітыкі польскага ўраду, перш за ўсё да хутарызацыі і «фетышызацыі» аграрнай культуры як панацэі ад усіх праблем вёскі. Уваходзіла ў палеміку з часткай польскай прэсы. Пераважнай формай у часопісе была сатыра, але прысутнічалі таксама і грамадзянская публіцыстыка, вершы, вершаваныя і празаічныя дэкларацыі, групавыя пісьмы працоўных. З часопісам супрацоўнічала група маладых пісьменнікаў ідэалагічна звязаных з левым рухам рабочых і вясковай беднатой.
Агулам выйшла 6 нумароў. Пасля апошняга нумару часопіс быў забаронены польскімі ўладамі, а яго рэдактар і выдавец асуджаны да 6 гадоў зняволення.
Валгадонскі эколага-гістарычны музей
Гісторыя музея
У структуры музея 6 аддзелаў: навукова-фондавы, навукова-этнаграфічны, навукова-экспазіцыйны, навукова-асветніцкі, тэхнічны, гаспадарчы. Таксама ў музеі ёсць свая навуковая бібліятэка і навукова-рэстаўрацыйная майстэрня. За гады існавання музея сфармавана значны фондавы сход — больш 100 тысяч прадметаў. Усе яны аб'яднаны ў тэматычныя калекцыі: рускі і данскі іканапіс, прадметы культавай метала-пластыкі XV — пачатку XX стст., мастацкі і побытавы метал, кераміка і шкло XVII — пачатку XX стст., малярства і графіка савецкіх, расійскіх і замежных майстроў, у тым ліку народных мастакоў СССР М. М. Жукава і І. А. Язева; матэрыялы па Грамадзянскай і Вялікай Айчыннай вайне і іншыя.
У музеі праводзяцца тэматычныя экскурсіі :
«Крокі стварэння» - пра гісторыю стварэння Волга-Данскога суднаходнага канала і Цымлянскага гідравузла, дзякуючы якім і паўстаў горад Валгадонск. У экспазіцыі сабраны фатаграфіі, дакументы, асабістыя рэчы ўдзельнікаў гэтай грандыёзнай будоўлі;
«З глыбіні вякоў» - артэфакты перыяду каменнага, бронзавага, жалезнага вякоў, а таксама эпохі сярэднявечча, у прыватнасці прадметы, што адносяцца да салтава-маяцкай культуры перыяду росквіту Хазарскага каганата;
«Трагедыя данскога казацтва ў гады Грамадзянскай вайны 1917-1920 гг.»;
«Праваслаўны абраз на Доне»;
«Усходні рэгіён Растоўскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай Вайны 1941-1945 гг»
На выстаўцы «Храмы Дона» пададзены макеты храма ў імя Раства Хрыстова (станіца Ніжня-Кундручанская, пабудова 1902 г.), Свята-Траецкага храма (сл. Вялікая Мартынаўка, пабудова 1896 г.) і храма Ушэсця Госпадава (хутар Сусат Сямікаракорскага раёна, пабудова 1914 г.). У экспазіцыі пададзены царкоўныя кнігі, сярод якіх ёсць і стараверскія пеўчыя крука-карку рукапісы «Ірмасы» за аўтарствам Іаана Дамаскіна (Расія, канец XVIII - пачатак ХІХ стст.).
Штогод музей прымае звыш 125 тысяч наведнікаў. Разам з традыцыйнымі формамі навукова-асветніцкай дзейнасці (экскурсіямі, лекцыямі, тэматычнымі музейнымі ўрокамі і вечарамі) вялікай папулярнасцю карыстаюцца тэатралізаваныя ўяўленні гісторыка-этнаграфічнай і экалагічнай скіраванасці.
Бернулі
Бернулі — прозвішча.
Сям'я
Бернулі, сям'я навукоўцаў з Швейцарыі
Стэрх-БМ
Стэрх-БМ — беларускі беспілотны лятальны апарат, распрацаваны Мінскім авіярамонтным заводам. Серыйную вытворчасць планавалася пачаць у 2013 годзе.
Гісторыя
Стварэнне беспілотнага апарата вялося на працягу 5 гадоў. Упершыню вынік работы прадэманстравалі ў 2009 годзе. Тады «Стэрх-БМ» прадставілі як БПЛА сярэдняй далёкасці. Цалкам гатовы ўзор прэзентаваны 9 жніўня 2012 года. Дрон стварылі ў рамках авіяцыйнага комплексу «Філін» (Пугач).
Апісанне
«Стэрх-БМ» важыць 65 кг і можа развіваць крэйсерскую хуткасць да 120 км/г. Максімальная хуткасць апарата складае 200 км/г, максімальная далёкасць палёту — 240 км. Размах крыла БПЛА роўны 3,8 метра, а максімальная вышыня ўзлёту — 3000 метраў. Дрон абсталяваны бензінавым поршневым рухавіком, сістэмамі GPS і ГЛОНАСС. Планер можа ўзлятаць, рухацца па маршруце і прызямляцца без дапамогі аператара. Распрацоўка лятальнага апарата каштавала каля 500 000 долараў ЗША. Серыйная мадэль абыйдзецца ў 250 000 долараў.
Пастаўкі
БПЛА планавалася пастаўляць на ўнутраным рынку. У першую чаргу — Міністэрству абароны Беларусі, МУС і МНС. Планавалася прасоўванне БПЛА на рынкі краін СНД і АДКБ. Генеральны прадпрыемствы Яўген Вайцяховіч у жніўні 2012 года заявіў, што Куба зацікаўлена не толькі ў набыцці «Стэрх-БМ», але і ў стварэнні сумеснай зборачнай вытворчасці дадзеных апаратаў на сваёй тэрыторыі.
Лыпына (Яварыўскі раён)
Лыпына (Липи́на) — вёска ў Яварыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Лыпавэць (Яварыўскі раён)
Лыпавэць (Липове́ць) — вёска ў Яварыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Вольга Глушчанка
Во́льга Глу́шчанка (нар. ) — былая беларуская тэнісістка.
Trichiaceae
Trichiaceae — сямейства міксаміцэтаў парадку. 6 родаў, 78 відаў (2013).
Біялагічнае апісанне
Спорасховішчы — плазмодыякарпы або спарангіі (часам псеўдаэталіі). Спарангіі рознай формы: круглявыя, цыліндрычныя або булавападобныя, могуць быць прыўзняты на ножцы, у некаторых прадстаўнікоў няправільнай формы, адзінкавыя або ў групах.
Капіліцый прадстаўляе сабой сетку з галінаваных валокнаў альбо мноства асобных нітак. Ніткі капіліцыя полыя. Маюць розную арнаментацыю (спіралепадобныя або колцападобныя патаўшчэнні, шыпікі, сетачка); часам гладкія. Тыповы капіліцый з ізаляваных нітак са спіральнымі патаўшчэннямі.
Споры звычайна ярка-жоўтыя ў масе, у некаторых прадстаўнікоў — чырвоныя або бурыя.
Роды сямейства адрозніваюць ў асноўным па прыкметах капіліцыя і перыдыя. Межы некаторых родаў, як і самога сямейства, некалькі размытыя.
Прадстаўнікі
Спіс родаў па стане на 2013 год:
Прыморская Сена
Сена Прыморская  — дэпартамент на паўночным захадзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Верхняя Нармандыя. Парадкавы нумар — 76. Адміністрацыйны цэнтр — Руан. Насельніцтва — 1,239 млн чалавек (10-е месца сярод дэпартаментаў, дадзеныя 1999 г.). Да 18 студзеня 1955 г. дэпартамент зваўся Ніжняя Сена.
Плошча тэрыторыі 6278 км². Праз дэпартамент працякае рака Сена.
Старк
Старк — шматзначны тэрмін.
Прыморская Сена
Дэпартамент уключае 3 акругі, а таксама 69 кантонаў і 745 камун.
Астроўская
Астроўская — жаночая форма прозвішча Астроўскі.
Балка (Авідзіяпольскі раён)
Балка (Ба́лка) — вёска ў Авідзіяпольскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Прыазерны
Прыазе́рны (, Приозерный) — пасёлак у Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Асіпавіцкага сельсавета.
Музыка са слупа
«Музыка са слупа» («Музыка со столба») — апавяданне рускага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаванае ў 1991 годзе ў зборніку «Сіні ліхтар».
Змест
Апавяданне «Музыка са слупа» разам з апавяданнямі «Реканструктар (Аб даследаваннях П. Стэцюка)», «Зброя адплаты» і «Адкрыццё Крэгера» складае адзіны цыкл твораў у жанры альтэрнатыўнай гісторыі. Сюжэты гэтых апавяданняў пераклікаюцца.
У пачатку апавядання рабочы Мацвей чытае на часопіснай старонцы выклад ідэй амерыканскага фізіка пра існаванне кропак прасторы, якія знаходзяцца на розных эвалюцыйных лініях, але ў той жа час з’яўляюцца іх перасячэннем: «пераход праз такі пункт прывядзе да таго, што замест падзеі „А1“ вобласці „А“ пачне адбывацца падзея „Б1“ вобласці „Б“. Але падзея, што адбывалася ў вобласці „А“, зараз будзе падзеяй, што адбываецца ў вобласці „Б“». Дадзеная цытата апісвае кампазіцыйную структуру апавядання, дзе свядомасць героя падзяляецца, пераплятаюцца сон і рэальнасць.
Мацвей разам з двума калегамі хоча выпіць гарэлкі ў пачатку працоўнага дня, але паколькі магазін зачынены і грошай няма, яны вырашаюць ап’яніцца, наеўшыся мухамораў. Пад уплывам грыбоў у персанажаў пачынаюцца галюцынацыі. У свядомасці Мацвея ўзнікае «Музыка са слупа», пасля чаго «Нешта забітае, знявечанае і загнанае ў самы глухі і цёмны кут Мацвеевай душы заварушылася і нясмела папаўзло да святла, уздрыгваючы і кожную хвіліну чакаючы ўдару. Мацвей даў гэтаму дзіўнаму незразумела чаму цалкам праявіцца і цяпер глядзеў на яго унутраным поглядам, намагаючыся зразумець, што ж гэта такое. І раптам заўважыў, што гэта незразумела што і ёсць ён сам, і гэта яно глядзіць на ўсё астатняе, толькі што лічыць сябе ім, і спрабуе разабрацца ў тым, што толькі што спрабавала разабрацца ў ім самім».
Затым у бакоўцы героі бачаць фрагмент фільма «Семнаццаць імгненняў вясны», а потым садзяцца ў кузаў грузавіка і едуць на працу. Там і адбываецца раздваенне свядомасці героя: Мацвей становіцца Гімлерам, які едзе ў бронетранспарцёры разам з Гітлерам, але ў той жа час ён працягвае заставацца самім сабой. Пялевін разважае на тэму таго, што людзі схільныя чапляцца за рэальнасць. У галюцынацыях Мацвея Гітлер кажа: «…чаму мы так баімся нешта страціць, не ведаючы нават, што мы губляем? Не, няхай ужо лапухі будуць проста лапухамі, платы — проста платамі, і тады ў дарог зноў з’явяцца пачатак і канец, а ў руху па іх — сэнс. Таму давайце нарэшце прымем такі погляд на рэчы, які верне свету яго прастату, а нам дасць магчымасць жыць у ім, не баючыся настальгіі, якая чакае нас за кожным заўтрашнім вуглом…».
«Музыка са слупа» пераклікаецца з апавяданнем «Адкрыцьцё Крэгера», дзе Гімлер казаў «Вам ніколі, выпадкова, не снілася, што вы едзеце ў кузаве абскубенага грузавіка невядома куды, а вакол вас сядзяць нейкія монстры?». Такім чынам, падзеі апавядання «Адкрыцьцё Крэгера» маглі быць галюцынацыяй Мацвея ці ж паездка Мацвея з’яўлялася сном Гімлера. Пялевін не дае адназначнага адказу на пытанне, якае з двух апавяданняў рэальнасць, а якое — сон.
У апавяданні сустракаецца і іншае перапляценне рэальнасцяў. У самым пачатку Мацвей чытае на абрыўку часопіснай старонкі фрагмент «…першы аддзел Міністэрства аховы здароўя, у чужой краіне — сваю. Інтэлігент…». Гэты фрагмент аказваецца часткай самога апавядання «Музыка са слупа», дзе аўтар разважае пра Шцірліца.
Рудніца (рака)
Ру́дніца, Вешалка — рака ў Жытомірскай вобласці Украіны і Лельчыцкім раёнае Гомельскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Убарць. Даўжыня 14 км, з якіх 8,4 км на Беларусі. Пачынаецца за 6,2 км на паўночны ўсход ад вёскі Майдан Капішчанскі Жытомірскай вобласці, вусце за 2,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Мілашавічы Лельчыцкага раёна. Цячэ праз возера Замошша. Ад мяжы з Украінай на працягу 3,2 км (да возера Замошша) рэчышча каналізаванае.
Рудніца
Назву Ру́дніца маюць:
Еўлашы (Іванаўскі раён)
Еўлашы́ (, Евлаши) — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Бродніцкага сельсавета.
Кілаўэа
Кілаўэа (у перакладзе з гавайскай — «вырыгае, моцна распаўсюджваецца») — актыўны шчытавы вулкан на востраве Гаваі (Гавайскія астравы, ЗША).
Адзін з самых актыўных дзеючых вулканаў на Зямлі. Самы малады з наземных гавайскіх вулканаў. Размешчаны побач са значна больш высокім Мауна-Лоа. Частка тэрыторыі, занятаай Кілаўэа, уваходзіць у склад нацыянальнага парку «Гавайскія вулканы».
Кілаўэа лічыцца месцам пражывання Пеле — гавайскай багіні вулканаў. Паводле яе імя названыя некаторыя лававыя ўтварэнні — напрыклад, «слёзы Пеле» (маленькія кроплі лавы, якія астуджаюцца на паветры і прымаюць форму слёзы і «валасы Пеле» (тонкія ніткі вулканічнага шкла — абсідыяну, якія ўтвараюцца ў выніку хуткага астуджэння лавы пры сцяканні ў акіян).
Кілаўэа бесперапынна вывяргаецца пачынаючы з 1983 года. У фазу інтэнсіўнай актыўнасці вулкан ўступіў 6 сакавіка 2011 г.
З 2 мая 2018 года вывяржэнне вулкана пачалося пасля некалькіх землетрасенняў да 6,9 бала па шкале Рыхтара. У выніку адкрыліся трэшчыны і каля 10 жорлаў на ўсходніх збоччах вулкана. Лава знішчыла некалькі жылых будынкаў. 4 мая ўлады Гавайскіх астравоў аб’явілі эвакуацыю насельніцтва ў раёне вывяржэння вулкана Кілаўэа. Улады штата эвакуявалі 1800 мясцовых жыхароў, што пражывалі ў мясцовасці Леілані на збоччы вулкана, на тэрыторыі якой адбыліся масавыя выкіды лавы.
10 мая 2018 на Гаваях у раёне Пуна аб’яўлена стыхійнае бедства, прычынай стала актыўнасць вулкана Кілаўэа. Мясцовыя ўлады скарэкціравалі рух транспарту і арганізавалі пункты часовага размяшчэння для людзей, якім давялося пакінуць сваё жыллё. Экстранныя службы пацвердзілі інфармацыю аб 14 вулканічных трэшчынах. Тэрмінова эвакуіравацца былі вымушаны жыхары населенага пункта Ланіпуна.
16 мая ўлады штата Гаваі аддалі распараджэнне прыступіць да поўнай эвакуацыі ўсходняга ўзбярэжжа самага буйнога з гавайскіх астравоў; размешчаныя там прамысловыя прадпрыемствы і заводы зліваюць паліва і гаручыя вадкасці, каб не дапусціць пажараў. На астравах абвешчаны найвышэйшы, «чырвоны» ўзровень небяспекі.
Чыбіс (лятальны апарат)
Чыбіс (з «кнігаўка») — беларускі беспілотны лятальны апарат, распрацаваны кампаніямі «Белспецзнештэхніка» і «Сістэмтронікс».
Прэзентацыя
Першая публічная дэманстрацыя дрона прайшла на зброевай выставе «MILEX—2011» ў Мінску ў чэрвені 2011 года
Функцыянал
БПЛА «Чыбіс» прызначаны для выканання розных задач, у тым ліку :
Віталь Валянцінавіч Тарас
Віталь Валянцінавіч Тарас (, —, ) — беларускі журналіст, публіцыст. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і пісьменніка Валянціна Тараса. Пачаў друкавацца з 1973 года ў газеце «Знамя юности». Скончыў журфак БДУ (1983).
Працаваў на Беларускім тэлебачанні, у газетах «Літаратура і Мастацтва», «Культура», расійскай «Общей газете», на радыё «Свабода», «Нашай Ніве». У шэрагах БАЖ з моманту заснавання.
З 2009 года  — член Беларускага ПЭН-цэнтра.
Узнагароды
Лаўрэат прэміі імя Алеся Адамовіча Беларускага ПЭН-цэнтра за 1996 год.
NGC 5596
NGC 5596 (іншыя абазначэнні — UGC 9208, KUG 1420+373, MCG 6-32-10, ZWG 192.7, MK 470, NPM1G +37.0433, PGC 51355) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чарлстан (Заходняя Віргінія)
Чарлстан (Charleston) — сталіца амерыканскага штата Заходняя Віргінія, адміністрацыйны цэнтр акругі Канава і самы населены горад штата. У 2010 годзе насельніцтва горада складала 51,4 тыс. чалавек, разам з прыгарадамі — 304,2 тыс.
Дуна
Дуна (Duno) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Варэзэ.
Насельніцтва складае 147 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 74 чал./км². Займае плошчу 2 км². Паштовы індэкс — 21030. Тэлефонны код — 0332.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giuliano e Basilissa.
Цяшонкі
Цяшонкі (Тешонки) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лехмінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак у хуткім часе ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2019 гадах у складзе Балышаўскага сельскага паселішча.
Драгобыцкі гарадскі савет
Драгобыцкі гарадскі савет (Дрого́бицька міська́ ра́да) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і орган мясцовага самакіравання ў Львоўскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — горад абласнога значэння Драгобыч.
Райка Проданавіч
Райка Проданавіч (Рајко Продановић / Rajko Prodanović; нар., Бялград, Сербія, СФРЮ) — сербскі гандбаліст. Правы вуглавы клуба «Вайводзіна».
Клубная кар’ера
Выступаў за «Югавіч» (Сербія), «Антэкера» (Іспанія), «Вардар» (Македонія), «Пік» (Венгрыя), «Райн-Некар Лёвен» (Германія), «Пік» (Венгрыя). З 2016 года гулец беларускага БГК імя Мяшкова.
Бенжамен Лаверн
Бенжамен Лаверн (Benjamin Lavernhe; нар. ) — французскі акцёр, здымаецца ў кіно з 2009 года. Трохразовы намінант на прэмію «Сезар» (2018, 2020, 2021).
Біяграфія
Бенжамен Лаверн вырас у Пуацье. Сын кіраўніка фабрыкай па вытворчасці фільтраў, мае траіх братоў і сясцёр.
Пасля першага года падрыхтоўчых літаратурных класаў у ліцэі імя Каміля Герэна ён спачатку атрымаў ліцэнзію ў галіне інфармацыі і камунікацыі, а затым працягнуў навучанне ў школе акцёрскага майстэрства Франсуа Фларана. Пазней ён паступіў у бясплатны клас гэтай тэатральнай школы і займаўся пад кіраўніцтвам Жана-П’ера Гарнье, Лоіка Корберы, Поля Дэсво і Магалі Леры.
У 2008 годзе ён паступіў у Нацыянальную кансерваторыю драматычнага мастацтва ў Парыжы пад кіраўніцтвам Марыё Гансалеса, Яна-Жаэля Калена, Дамініка Валадзі, Алена Франсана і Аліўе Пі, з якімі ён сыграў ролю Бенволіа ў спектаклі «Рамэа і Джульета» ў 2008 годзе.
Рэзідэнт Камеды Франсэз з 2012 года, з’яўляецца пастаянным членам трупы з 2019 года.
Раздоры
Раздо́ры (, Раздоры) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Асіпавіцкага сельсавета.
Равяка
Равяка — беларускае прозвішча.
Астрашыцка-Гарадоцкі раён
Плошча 0,76 тыс. км², 374 населеныя пункты (1925).
Гісторыя
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Менскай акругі БССР. 20 жніўня 1924 года падзелены на 7 сельсаветаў: Астрашыцка-Гарадоцкі, Астрошыцкі, Бяларуцкі, Калодзішчанскі, Папярнянскі, Прылепскі, Шапялёўскі. 29 кастрычніка 1924 года Шапялёўскі сельсавет перайменаваны ў Лысагорскі. 21 жніўня 1925 года ўтвораны Прудзішчанскі сельсавет, Лысагорскі сельсавет зноў перайменаваны ў Шапялёўскі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 18 студзеня 1931 года скасаваны: Астрашыцка-Гарадоцкі, Калодзішчанскі, Папярнянскі сельсаветы ўключаны ў гарадскую рысу горада Мінска; Шапялёўскі сельсавет далучаны да Заслаўскага раёна; Астрошыцкі, Бяларуцкі, Прудзішчанскі сельсаветы — да Лагойскага раёна; Прылепскі сельсавет — да Смалявіцкага раёна.
Мікалай Гаўрылавіч Дзівакоў
Мікалай Гаўрылавіч Дзівакоў (нар., в. Арлы, Горацкі раён, Магілёўская вобласць — , Мінск) — беларускі інжынер-землеўпарадчык. Заслужаны будаўнік БССР (1968).
Біяграфія
Скончыў у 1950 годзе інжынерна-землеўпарадкавальны факультэт БДСГА па спецыяльнасці «Планіроўка і забудова сельскіх населеных месцаў». У 1950—1962 гадах працаваў у праектным інстытуце «Белдзіпрасельбуд», старэйшы інжынер, кіраўнік групы, галоўны інжынер праектаў, начальнік аддзела раённай планіроўкі; у 1962—1974 гадах намеснік старшыні Дзяржбуда БССР; у 1974—1993 гадах дырэктар інстытута «Белжылпраект».
Член Саюза архітэктараў СССР з 1973 года.
Творчасць
Аўтар шматлікіх праектаў забудовы сельскіх пасёлкаў у БССР і на цалінных землях. Пад яго кіраўніцтвам у 1958—1962 гадах упершыню ў рэспубліцы былі распрацаваны эксперыментальныя праекты раённай планіроўкі і прыгараднай зоны Мінска, на аснове гэтых праектаў ЦК КПБ і Саветам Міністраў БССР былі ўхвалены рэкамендацыі па стварэнні горадабудаўнічай асновы для перабудовы сёлаў, у т. л. у в. Верцялішкі. Удзельнічаў у распрацоўцы праектаў і будаўніцтве эксперыментальна-паказальных пасёлкаў у БССР, у праектаванні і рэканструкцыі Траецкага прадмесця ў Мінску.
Аўтар шэрагу публікацый па пытаннях будаўніцтва ва ўсесаюзных і рэспубліканскіх газетах і часопісах, у Бюлетэні будаўнічай тэхнікі, у зборніку «У дапамогу праектыроўшчыку» Дзяржбуда УССР.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1986), Знак Пашаны (1971); Ганаровай граматай (1978) і Граматай (1958) Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР; залатым і трыма бронзавымі медалямі ВДНГ БССР; прэміяй Савета Міністраў СССР (1975) за распрацоўку і ўкараненне палегчаных індустрыяльных канструкцый удастоены прэміі Савета Міністраў БССР. Заслужаны будаўнік БССР (1968).
Памяць
У 2013 на доме па вул. Пашкевіч № 9, у якім жыл М. Г. Дзівакоў, устаноўлена памятная дошка.
Ціханава (Холм-Жыркоўскі раён)
Ціханава (Тихоново) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лехмінскага сельскага паселішча.
Барыс Давыдавіч Берман
Бары́с Давы́давіч Бе́рман (, вёска Андрыянаўка, Забайкальская губерня, Расійская імперыя (цяпер — Чыцінская вобласць, Расійская Федэрацыя)  — ) — народны камісар унутраных спраў БССР, (1937). Адзін з кіраўнікоў сталінскіх рэпрэсій на Беларусі ў час іх найвышэйшага размаху. Малодшы брат (1898–1939), кіраўніка ГУЛАГа АДПУ–НКУС (1932–1937).
Ціханава (Холм-Жыркоўскі раён)
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак у хуткім часе ўвайшла ў склад РСФСР.
Барыс Давыдавіч Берман
Біяграфія
Нарадзіўся ў яўрэйскай сям'і. Адукацыя сярэдняя. Працоўную дзейнасць пачаў у 1912 г ў прыватных крамах г. Чыты, затым вучыўся ў Вышэйшым пачатковым вучылішчы, займаўся прыватнымі ўрокамі. 3 1918 г. у РСЧА, удзельнічаў у баях супраць войск атамана Р. М. Сямёнава.
Ціханава (Холм-Жыркоўскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Барыс Давыдавіч Берман
Біяграфія
З 1921 г. ў органах дзяржбяспекі — супрацоўнік Іркуцкага губернскага аддзела ДПУ. Узначальваў аперацыі супраць басмачоў ва Усходнім Туркестане. У 1923 г. уступіў у РКП(б). У 1923 г. — супрацоўнік Цэнтральнага апарата АДПУ СССР, затым — начальнік КРС, памочнік начальніка САУ ПП АДПУ пры СНК СССР па Сярэдняй Азіі. У 1931—1937 гг. на кіруючых пасадах Цэнтральнага апарата АДПУ — НКУС СССР: намеснік начальніка замежнага аддзела Галоўнага ўпраўлення дзяржаўнай бяспекі, быў у складзе следчай групы па падрыхтоўцы працэсу «аб’яднанага трацкісцка-зіноўеўскага блока» і «паралельнага антысавецкага трацкісцкага цэнтра».
Ціханава (Холм-Жыркоўскі раён)
Гісторыя
У 2004—2019 гадах у складзе Балышаўскага сельскага паселішча.
Барыс Давыдавіч Берман
Біяграфія
Пасля лютаўска-сакавіцкага (1937) пленума ЦК УКП(б) накіраваны ў Беларускую ССР. З 4 сакавіка 1937 па 22 мая 1938 гг. — народны камісар унутраных спраў БССР і адначасова начальнік АА ГУДБ НКУС СССР па БВА. Уваходзіў у тройку НКУС СССР. Падчас кіраўніцтва Б. Д. Берманам НКУС БССР на тэрыторыі Беларусі былі праведзены найбольш маштабныя рэпрэсіі ў дачыненні да насельніцтва рэспублікі. У матэрыялах архіўнай крымінальнай справы на наркама ўнутраных спраў БССР А. А. Наседкіна прыводзіцца факт, што ў студзені 1938 г. на нарадзе ў наркама ўнутраных спраў СССР М. І. Яжова Б. Д. Берман назваў лічбу рэпрэсаваных па Беларусі — 60 тысяч чалавек, у т.л. старшыні ЦВК БССР А. Р. Чарвякоў, М. В. Стакун, старшыні СНК БССР М. М. Галадзед, Д. I. Валковіч, 1-ы сакратар ЦК КП(б)Б В. Ф. Шаранговіч, камандуючы войскамі Беларускай ваеннай акругі І. П. Убарэвіч, вялікая колькасць беларускай творчай інтэлігенцыі. Распаўсюджваліся і заахвочваліся даносы, незаконныя арышты, катаванні, фальсіфікацыя крымінальных спраў, адпрацоўвалася тэхніка масавых расстрэлаў і захаванняў.
Абіраўся дэлегатам XVI з'езду КП(б)Б, членам ЦК КП(б)Б і ЦК ЛКСМБ, дэпутатам Вярхоўнага Савеіа СССР I-га склікання.
Гусь-Хрустальны
Гусь-Хрустальны (Гусь-Хрустальный) — горад (з 1931) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Гусь-Хрустальнага раёна Уладзімірскай вобласці. Насельніцтва 61,9 тыс. чалавек (2008). Заснаваны ў 1756 годзе.
Горад размешчаны ў Мяшчоры на рацэ Гусь, за 63 км на поўдзень ад Уладзіміра.
Горад з'яўляецца адным з цэнтраў шкляной прамысловасці, ёсць некалькі прадпрыемстваў, якія спецыялізуюцца на выпуску вырабаў са шкла і хрусталю.
Дамы Варвацы
Дамы Варвацы — шэраг будынкаў у горадзе Таганрогу, якія належалі ў свой час расійскаму двараніну грэчаскага паходжання Івану Андрэевічу Варвацы і яго сям'і.
Сям'я Камніна-Варвацы ў розны час валодала ў горадзе Таганрогу рознымі дамамі, што знаходзіліся па адрасах: Пятроўская, 46; Грэчаская, 62; Грэчаская. 59; Італьянскі завулак, 58; Мікалаеўская, 53 і інш. Некаторыя будынкі былі куплены сямейнікамі і перабудаваны, некаторыя пабудаваны пры іх удзеле. Іван Андрэевіч Варвацы (сапраўднае прозвішча — Леанцідзіс) жыў у Таганрогу з 1814 года.
Прозвішча Варвацы стала вытворнай ад яго мянушкі — «Варвакіс», якое далі яму яго сябры па змаганні супраць турэцкага ярма. Быўшы не толькі адважным і самаадданым ваяром, але і працавітым і сумленным прадпрымальнікам, які набыў усеагульнае прызнанне, ён актыўна займаўся дабрачыннай дзейнасцю. На яго сродкі быў пабудаваны Іерусалімскі грэчаскі манастыр, на будаўніцтва якога Варвацы ахвяраваў 600 тысяч рублёў і яшчэ 60 тысяч на яго ўтрыманне. На ахвяраваныя ім грошы ў Таганрогу існавала хата догляду для бедных на 12 ложкаў і багадзельня на 8 ложкаў.
З цягам часу змяняліся назвы вуліц, на якіх знаходзіліся дамы, што належалі Варвацы, і нумары дамоў.
Бальнічны комплекс размяшчаўся па адрасе: вул. Пятроўская, 113. Пазней, у сувязі з зменай нумарацыі дамоў, будынак атрымаў адрас: вул. Пятроўская, 153. У пачатку XX стагоддзя ў лякарні было 100 ложкаў для хворых, у заразным аддзяленні былі 2 палаты мужчынскіх і 2 жаночых на 70 хворых і 30 месцаў. З 1920-х гадоў, пасля ўсталявання савецкай улады, былая «Бальніца богадагодных устаноў» атрымала назву «2-я савецкая лякарня». Да пачатку 1935 года лякарня стала спецыялізавацца як жаночая лякарня і радзільня.
NGC 5597
NGC 5597 (іншыя абазначэнні — MCG -3-37-2, VV 446, IRAS14216-1632, PGC 51456) — галактыка ў сузор’і Шалі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Іосіф Адамавіч Адамайціс
Іосіф Адамавіч Адамайціс (1896, Ясцінінкай, Панявежскі павет, Ковенская губерня, Расійская імперыя — 8 красавіка, 1938, растрэльны палігон «Камунарка», Маскоўская вобласць, РСФСР) — беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч, народны камісар харчавання БССР (1920—1924), знешняга і ўнутранага гандлю Беларускай ССР (1926—1928).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. З 1913 года працаваў у кааператыўных арганізацыях.
Падчас Кастрычніцкай рэвалюцыі (1917) — член Васкрасенскага рэвалюцыйнага ваеннага савета Каломенскага павета. У 1918 годзе быў накіраваны на падпольную працу ў акупаваную нямецкімі войскамі Літву. Працаваў у ЦК Кампартыі Літвы, у яе Віленскім гарадскім камітэце, узначальваў партызанскі атрад у Рокішкісе, які ваяваў супраць нямецкіх і польскіх інтэрвентаў.
Абіраўся членам ЦВК Беларускай ССР.
Са снежня 1928 года працаваў на адказных пасадах у Маскве. На момант арышту ён быў старэйшым інжынерам ва Усесаюзным навукова-даследчым інстытуце халадзільнай прамысловасці. Арыштаваны НКУС СССР 5 лютага 1938 года. 8 красавіка 1938 года Ваеннай калегіяй Вярхоўнага Суда СССР па абвінавачванні ў шпіянажы быў асуджаны да вышэйшай меры пакарання. Рэабілітаваны ў лютым 1956 г.
Ганна Мікалаеўна Бяліцкая
Ганна Мікалаеўна Бяліцкая (у дзявоцтве Ганчарова; нар., в. Беражное, Столінскі раён, Брэсцкая вобласць, Беларуская ССР, цяпер Беларусь) — беларускі археолаг.
Біяграфія
У 1986 годзе скончыла гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя У. І. Леніна. З 1992 года працуе малодшым навуковым супрацоўнікам аддзела археалогіі першабытнага грамадства Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Навуковыя інтарэсы
Вывучае паселішчы зарубінецкай культуры ў Прыпяцкім Палессі, іх планіроўку і храналогію.
1942 год у гісторыі астраноміі
1942 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Стывен Уорбек
Стывен Уорбек (Stephen Warbeck; нар. ) — англійскі кампазітар. Атрымаў прэмію «Оскар» за музыку да фільма «Закаханы Шэкспір». У 1994 годзе атрымаў прэмію «Драма Дэск» у намінацыі «Лепшая музыка спектакля».
Завышша
Завы́шша (, Завышье) — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Махроўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Бродніцкага сельсавета.
Плоцкае ваяводства
Плоцкае ваяводства — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка, якая існавала ў Польшчы ў розныя часы:
Ферэра-дзі-Варэзэ
Ферэра-дзі-Варэзэ (Ferrera di Varese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Варэзэ.
Чарнаморскі гарадскі савет
Чарнаморскі гарадскі савет (Чорномо́рська міська́ ра́да) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і орган мясцовага самакіравання ў Адэскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — горад абласнога значэння Чарнаморск.
Ферэра-дзі-Варэзэ
Насельніцтва складае 677 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 564 чал./км². Займае плошчу 1 км². Паштовы індэкс — 21030. Тэлефонны код — 0332.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Глуск
Глуск (афіц. транс.: Hlusk) — гарадскі пасёлак у Магілёўскай вобласці Беларусі, цэнтр Глускага раёна, на р. Пціч. Вузел аўтадарог на Бабруйск, Старыя Дарогі, Любань, Акцябрскі. За 170 км ад Магілёва. Насельніцтва 7 152 чал. (2017).
Назва
На думку беларускага географа В. Жучкевіча тапонім «Глуск» утварыўся ў выніку трансфармацыі словаў глух, глуш.
Гісторыя
У 1525 яно атрымала ад вялікага князя Жыгімонта Старога прывілей на правядзенне кірмашоў. Пасля смерці Юрыя Іванавіча Глускам Дубровіцкім валодалі спачатку яго сыны Януш і Уладзімір, потым Сямён, якія ўсе сышлі беспатомнымі. У 1558 г. уся рухомая і нерухомая маёмасць князёў Гальшанскіх-Дубровіцкіх была падзелена паміж дочкамі Юрыя Іванавіча — князёўнамі Гальшанскімі Анастасіяй Заслаўскай і Соф’яй Палубінскай. Гэты падзел замацаваны лістом Жыгімонта Аўгуста ад 23 мая 1558 г. Пасля смерці Анастасіі ў 1561 г. яе доля перайшла ўнукам Янушу і Міхаілу Заслаўскім, якія праз 10 год саступілі палову сваёй часткі цётцы Ганне Чартарыйскай, дачцэ княгіні Анастасіі, якая ў 1581 г. выкупіла ў пляменнікаў і іх палову. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) Глуск увайшоў у Наваградскі павет (Слуцкае княства) Навагрудскага ваяводства. У 1568 Ян Хадкевіч атрымаў тытул «графа на Шклове, Быхаве, Мышы і Глуску». Па стане на 1571 у мястэчку было 124 дамы і 12 крам.
У канцы XVI ст. Глускам супольна валодалі Палубінскія, і Чартарыйскія. У 1626 М. Ю. Чартарыйскі прадаў сваю частку Глуска К. А. Палубінскаму, які зрабіўся адзіным яго ўладальнікам. У Трынаццацігадовую вайну ў сакавіку 1655 мястэчка «агнём і мячом датла» разбурылі казакі, пасля вайны ўлады Рэспублікі вызвалілі Глуск ад падаткаў тэрмінам на 10 гадоў. Пасля пажару замак, умацаваны гароднямі, у 1670-х гадах быў пераўтвораны ў замак з землянымі валамі і пяццю бастыёнамі. У 1667 князь Палубінскі заснаваў у мястэчку кляштар бернардзінцаў. У 1673 Глуск атрымаў паўторнае вызваленне ад падаткаў яшчэ на 12 гадоў. Па смерці князя Палубінскага мясцовасць перайшла да яго дачкі Ганны, жонцы Дамініка Мікалая Радзівіла. З гэтага часу і да канца XVIII ст. Глуск знаходзіўся ва ўладанні Радзівілаў, пры якіх Глуская воласць мела назву «графства». У 1775 мястэчка пацярпела ад пажару. У 1791 яно ўвайшло ў Случарэцкі павет Навагрудскага ваяводства.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Глуск апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Бабруйскім павеце. З 1800 мясцовасць знаходзілася ва ўладанні графа Юдзіцкага, пазней перайшла да Бжастоўскіх.
Па стане на 1897 у Глуску было 500 дамоў; працавалі народнае вучылішча, гарбарныя мануфактуры, 22 крамы; дзейнічалі 2 цэрквы, касцёл, 5 сінагог. У Першую сусветную вайну цягам лютага — снежня 1918 мястэчка займалі нямецкія войскі.
1 студзеня 1919 згодна з пастановай I з’езду КП(б) Беларусі Глуск увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 Глуск вярнулі ў БССР, дзе ён стаў цэнтрам раёна (у 1962—1966 гадах уваходзіў у склад Бабруйскага раёна). 17 верасня 1938 паселішча атрымала афіцыйны статус гарадскога пасёлка.
У Другую сусветную вайну з 28 чэрвеня 1941 да 27 чэрвеня 1944 Глуск знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.
Эканоміка
Прадпрыемствы харчовай, дрэваапрацоўчай прамысловасці.
Культура
Дзейнічаюць дом культуры, 2 бібліятэкі.
Адукацыя
У Глуску працуюць 3 сярэднія, санаторная школа-інтэрнат, школа мастацтваў.
Плоцкае ваяводства (1495—1793)
Плоцкае ваяводства (Województwo płockie) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Каралеўства Польскага і Рэчы Паспалітай, якая існавала з 1495 па 1793 год. Падзялялася на 8 паветаў. Сядзібай ваяводскіх улад быў горад Плоцк.
Глуск
Медыцына
Медыцынскія паслугі аказвае.
Мас-медыя
У пасёлку выдаецца раённая газета «Радзіма».
Турыстычная інфармацыя
Спыніцца можна ў гасцініцы «Глуск».
Забудова
Пасля апошняй вайны ў Глуску галоўным чынам будаваліся драўляныя хаты сядзібнага тыпу. Пазней, паводле генеральнага плана сфарміраваліся паўночная жылая і паўднёвая прамысловая зоны, дзе ў наш час працуюць 8 прадпрыемстваў.
Славутасці
Страчаная спадчына:
Чарніцы
Чарніцы (Vaccínium myrtíllus) — від шматгадовых нізкарослых кусцікаў з роду сямейства.
Расліна распаўсюджана ў Азіі, Еўропе і Паўночнай Амерыцы ў раёнах з умераным і кліматам. Шырока выкарыстоўваюцца як лекавая і харчовая.
Назва
Навуковая назва роду паходзіць ад vacca — «карова», па прыдатнасці лісця некаторых відаў на корм жывёле. Відавая назва myrtillus уяўляе памяншальнае ад myrtus — «мірт», па падабенстве расліны з маленькім міртам.
Беларуская назва паходзіць ад колеру ягад і таго, што яны чарняць рукі і рот. Сярод беларускіх назваў такія, як чарніцы   , чарніца , чорніцы, чорныя ягады , чарнушкі.
Таксама назва роду кактусаў утворана ад назвы чарніц (Vaccinium myrtillus) і тлумачыцца вонкавым падабенствам пладоў гэтых кактусаў і чарніц.
Апісанне
Шматгадовая расліна.
Марфалогія
Кусцік, рэдка куст, які дасягае вышыні ад 15 да 30 см, радзей ад 5 (такія нізкія расліны пашыраны ў горных і тундравых раёнах) да 60 , ці нават да 90 см. Расліна мае доўгае паўзучае карэнішча, якое дае вялікую колькасць парасткаў, з-за чаго чарнічнік утварае шырокія ўчасткі. Адна расліна можа займаць плошчу ў некалькі квадратных метраў.
Сцябло
Пад зямлёй (звычайна на глыбіні 15-20 см) ў выглядзе карэнішча дасягае максімуму 5,5 м даўжыні, пры сярэдняй даўжыні 2 м. Вузлы, з якіх вырастаюць разгалінаванні карэнішча або надземныя парасткі, размешчаны на адлегласці 20-30 см. Надземныя парасткі моцна разгалінаваны, накіраваны ўгару, галіны адыходзяць ад галоўнага стволіка пад вострымі кутамі. Маладыя — зялёныя, з патройнымі галінамі і з вострымі краямі, больш старыя — з шэра-карычневымі і шэрымі плямамі. Сцеблы голыя, рэдка рабрыстыя, апушаны ў разорах. У самых старых раслінах можа быць да 17 мм у дыяметры ля аснавання.
Лісце
Лісце чаргова. Лісце кароткахвосцікавае (хвосцік каля 1 мм даўжыні). Пласцінка бледна-зялёная, голая і тонкая. Мае даўгавата-авальную форму, на краях дробна-пілаватая, на вяршыні круглявая або завостраная, ля аснавання клінаватая. Дасягае, як правіла, ад 1 да 1,5 см у даўжыню, і рэдка да 4 см у шырыню, як правіла, 0,1-1,5 см, рэдка да 3 см. З ніжняга боку ліста праводзячыя пучкі выразна бачныя, а з верхняга — невыразныя. Нерваў другога парадку маецца 6-7 пар. Увосень лісце афарбоўваецца чырвоным і ападае на зіму. Дажджавая вада па жалабках лісця і хвосціках адводзіцца да галін з глыбокімі баразёнкамі, па якіх і скочваецца да корня.
Кветкі
Цвіце ў маі-пачатку чэрвеня. Кветкі правільныя, сядзяць па адной, рэдка па дзве, развіваюцца на мінулагодніх парастках, звісаюць у пазухах лісця на хвосціках даўжынёй 3-5 мм. Вяночак мае чатыры-пяць дробных зубчыкаў даўжынёй 0,4–0,6 мм. Ён бочкападобны ад зелянява-белага праз ружова-зялёны да бела-ружовага, дасягае да 6 мм у даўжыню. Адгін чашачкі непадзельны. Тычынак дзесяць, даўжыня да 3 мм, з якой каля 1,5 мм — нітка, а каля 2 мм — пылавік. Іх ніткі злёгку выгінаюцца і пашыраны ў ніжняй частцы. злёгку злучаныя бакамі, на канцах выцягнуты ў доўгія конусы. Песцік — адзін, ён у два разы даўжэй за тычынкі і таму круху выступае над вяночкам. Складаецца з 4-5. Завязь ніжняя, у яе поласці шматлікія семязавязі.
Кветка нахілена ўніз, і гэта абараняе пылок ад волкасці.
Плады
спачатку зялёныя, потым чырванеюць і становяцца больш цёмнымі з паспяваннем. Спелыя ягады шарападобныя, сінявата-чорныя з-за васкавога шызаватага налёту або проста чорныя. Васкавы налёт лёгка выдаляецца, і тады ягада цалкам адпавядае сваёй назве. Дыяметр ягад дасягае 6-10 мм.
Ягады становяцца спелымі ў ліпені-жніўні.
Нутро мяккае, чырвона-фіялетавае ці пурпурнае, насенін можа быць да 40, але сярэдняя колькасць звычайна напалову менш. Яны карычневага колеру, даўжынёй ад 1 да 1,5 мм.
Распаўсюджанне
Арэал віду ахоплівае ўсю Паўночную і Цэнтральную Еўропу. Паўднёвая мяжа арэалу на кантыненце праходзіць праз цэнтральную частку Пірэнэйскага паўвострава, Корсіку, цэнтральную частку Апенінскага паўвострава і на Балканах (Албанія, Македонія і Балгарыя, але від адсутнічае на шырокіх тэрыторыях Сярэднедунайскай нізіны. На поўначы від сустракаецца па ўсёй Скандынавіі і Ісландыі. У Польшчы гэты від шырока распаўсюджаны па ўсёй краіне, але месцамі сустракаецца радзей або цалкам адсутнічае (напрыклад, на Жулавах, лакальна на Падляшшы і ў Мазовіі ). Скапленні чарнічнікаў, якія ў Польшчы называюць словам «jagodzisko», апісваюцца як больш вялікія і багатыя ў паўночнай частцы краіны. На Беларусі сустракаецца часта і паўсюдна. Далей на ўсход чарніцы дасягаюць Цэнтральнай Сібіры, сустракаюцца ў Заходняй і Усходняй Сібіры. Сустракаецца на Палярным Урале і ў Краснаярскім краі (у бярэзніках), Арктыцы (у сухой кустовай тундры), на паўвостраве Канін і ў Прыобскай тундры (у зарасніках ), паступова знікаючы на поўначы. Паўднёвая мяжа перасякае Цэнтральную Украіну і Расію. На поўдні расце ў гарах Алтая. У Каўказскім рэгіёне маецца вобласць распаўсюджання, раздзеленая, від таксама распаўсюджаны ў паўночнай частцы Малой Азіі. На Далёкім Усходзе від сустракаецца рэдка, у тым ліку на паўночнай і цэнтральнай частцы вострава Хонсю. У Паўночнай Амерыцы гэты від расце на паўднёвым ускрайку Грэнландыі (дзе ён мог быць інтрадукаваны вікінгамі), у паўднёва-заходняй частцы канадскай правінцыі Альберта і паўднёвым усходзе Брытанскай Калумбіі. У ЗША сустракаецца ў заходняй частцы краіны, у штатах: Каларада, Айдаха, Мантана, Арэгон, Вашынгтон, Ваёмінг, Нью-Мексіка, Арызона, Невада і Юта.
Развіццё
Кусцік,. Расліны прарастаюць скрозь карэнішчы канцэнтрычна знутры, утвараючы няправільныя круглыя плямы з самымі старымі часткамі карэнішчаў і кустоў у сярэдняй частцы, з самымі маладымі на ўскраінах. Асобныя клоны чарніц распаўсюджваюцца на плошчы дыяметрам да 6-7 м. Карэнішчы разгаліноўваюцца. Расце адным ствалом без разгалінавання да вышыні 20-30 см, пасля чаго ўтварае дзве, радзей тры ці болей галінак. Сярэдняя расце самай моцнай і вырастае ў надземны парастак або працягвае расці карэнішчам, утвараючы праз 20-30 см новую групу надземных парасткаў. Развіццё карэнішчаў працягваецца на бакавых галінах. У папуляцыі пераважаюць, маладзейшыя за 6 гадоў. Надземныя парасткі на працягу першых гадоў растуць толькі ў вегетацыйнай форме. Яны ўпершыню заквітаюць прыкладна праз 3-5 гадоў, інтэнсіўна цвітуць і даюць плады прыкладна з 5 да 13 гадоў. Інтэнсіўнае цвіценне наступае з другога года. Больш старыя асобнікі ўступаюць у фазу старэння і саслабляюць цвіценне. Пасля дасягнення 15-гадовага ўзросту, рост раслін запавольваецца, яны рэдка ўтвараюць новыя парасткі і надземныя парасткі, жывуць прыкладна да 34 гадоў.
Цвіце з красавіка па чэрвень. Кветкі могуць апыляцца двума спосабамі: з дапамогай насякомых і самаапыленнем. У натуральных умовах зафіксавана апыленне такімі відамі, як, , , , , , , , , , , , , , ,. Па самаапыленне адзіным істотным фактарам з’яўляецца ўплыў сілы цяжару.
ў прыродных умовах назіраюцца рэдка. Прарастанне адбываецца восенню і вясной. Рост расады вельмі павольны. дасягае да 1 см у даўжыню, ён аголены і травяністы. Дзве семядолі маюць амаль эліптычнае ланцэтнае аснаванне з закругленым кончыкам. Дасягаюць да 4 мм даўжыні. дасягае да 1 мм даўжыні. Да каля 10 тыдняў растуць толькі адзінкавыя ювенільныя лісты, адрозныя з’яўленнем мнагаклетачных залозістых вейчыкаў на іх краі і ніжнім баку. Растуць звіліста, маюць эліптычную бляшку і даўжыню да 3 мм. Уласна лісце з’яўляецца толькі ў трохмесячных раслін.