cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Такубоку Ісікава
Ісікава Такубоку, сапраўднае імя Ісікава Хадзімэ (, вёска Сібутамі, прэфектура Іватэ, Японія — ) — японскі , , значна ўплыў на развіццё паэзіі танка.
Нарадзіўся ў маленькай вёсцы на галоўным японскім востраве Хонсю, адзіным сынам у сям’і небагатага сельскага святара, па нараджэнні названы Хадзімэ («першынец»). Такубоку («дзяцел») — літаратурны псеўданім, упершыню ўжыты ў 1903 годзе.
Войцех Пшавадзішэўскі
Войцех Пшавадзішэўскі (Wojciech Przewodziszewski, каля 1548, Жнін, Вялікапольшча – 26 верасня 1609, Полацк) – святар, педагог.
Такубоку Ісікава
Служыў настаўнікам, затым супрацоўнічаў у часопісах, быў карэктарам. Ісікава Такубоку быў перакананым праціўнікам вайны. Памёр у галечы ад сухотаў праз месяц пасля смерці маці.
Войцех Пшавадзішэўскі
Уступіў у Таварыства Ісуса 30 красавіка 1572 г. у Браневе. Прафесар, святар і рэктар (1599–1600) у Полацкім езуіцкім калегіуме.
Такубоку Ісікава
Першыя танкі апублікаваны ў 1902 годзе ў такійскім часопісе «Ранішняя зорка». Выдаў зборнікі «Імкненні» (1905), «Жменя пяску» (1910), «Свіст і свісток» (1911), «Сумная цацка» (апублікаваны пасмяротна).
Кем (рака, упадае ў Белае мора)
Кем (Кемь) — рака ў Расіі, на поўначы Карэліі.
Даўжыня ракі 191  км. Плошча вадазбору 27 700 км². За пачатак Кемі прымаюць яе выток з возера Ніжняе Куйта. Працякае праз шэраг азёр; паміж азёрамі Хап’ярві і Юліярві носіць назву Ешан’ёкі. Упадае ў праліў Заходняя Салавецкая Салма Белага мора. На рацэ шмат парогаў (Мальвікія, Астраўны, Падужамскі і інш.). Жыўленне снегавое і дажджавое. Сярэдні гадавы расход вады за 18 км ад вусця 275 м³/с. Замярзае ў пачатку лістапада, выкрываецца ў першай палове мая. Асноўныя прытокі: справа — Чырка-Кем, Охта; злева — Кепа, Шомба. Ля вусця — горад Кем.
Рака суднаходная ад вусця да горада Кем (10 км).
Малаархангельск
Малаархангельск (Малоархангельск) — горад (з 1778 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Дзмітраўскага раёна Арлоўскай вобласці. Насельніцтва 3,7 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 12 стагоддзі. За 14 км ад Арла. Машынабудаўнічы, масларобчы заводы.
Рымская Грэцыя
Рымская Грэцыя — перыяд у гісторыі Грэцыі, які быў распачаты пасля паразы грэкаў у 146 да н.э. у бітве пры Карынфе і скончыўся ў 330 годзе перайменаваннем горада Візантыя ў Новы Рым, пазней Канстанцінопаль, рымскім імператарам Канстанцінам Вялікім і пераносам у яго сталіцы Рымскай імперыі.
Рым, як і Македонія, не даў Грэцыі ні дабрабыту, ні нават трывалага міру. Пасля рымскага заваявання для Грэцыі пачаўся доўгі шэраг бедстваў, які скончыўся страшным спусташэннем варварамі ў 4 стагоддзі н.э. і спыненнем антычнага жыцця.
Крацэвічы
Крацэ́вічы (, Крацевичи) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Весялоўскага сельсавета.
Гісторыя
Час заснавання не вядомы. Упершыню згадваецца пад 1745 годам у метрычнай кнізе бараньскай уніяцкай царквы як мястэчка Крацевіч (miasteczko Krociewicz) у Барысаўскім старостве Менскага павета Вялікага Княства Літоўскага.
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Расійскай імперыі, вёска Зачысцкай воласці Барысаўскага павета Мінскай губерні (у 1795—1796 гадах Мінскага намесніцтва).
З 1924 года вёска ў складзе Хаўхоліцкага сельсавета, з 8 лютага 2010 года — у складзе Весялоўскага сельсавета Барысаўскага раёна Мінскай вобласці.
IC 1945
IC 1945 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Гадзіннік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Франчэска Тоці
Франчэска Тоці (Francesco Totti; нар., ) — былы італьянскі прафесійны футбаліст, нападнік. Усю кар’еру, з 1992 па 2017 год, выступаў за футбольны клуб «Рома», дзе доўгі час быў капітанам. У складзе рымскага клуба чэмпіён Італіі 2001 і пераможца Кубка Італіі 2007. Чэмпіён свету 2006 года і віцэ-чэмпіён Еўропы 2000 года ў складзе нацыянальнай зборнай Італіі, таксама гуляў на чэмпіянаце свету 2002 і чэмпіянаце Еўропы 2004 года. Двойчы, у 2001 і 2004 годзе, прызнаваўся найлепшым іграком года ў Італіі. Зрабіў вялікі ўнёсак у перамогу моладзевай зборнай Італіі на чэмпіянаце Еўропы 1995 года. У асноўнай камандзе дэбютаваў у 1998 годзе. Уваходзіць у спіс 125 найлепшых футбалістаў свету, названам легендарным бразільскім футбалістам Пеле ў сакавіку 2004 года. З дзейсных футбалістаў Тоці забіў больш за ўсіх галоў у Серыі A — 250 (станам на 1 лістапада 2016 года).
У маі 2017 года абвясціў, што па заканчэнні сезону пакідае «Рому». Некаторы час пакідаў магчымасць працягнуць кар’еру ў іншым чэмпіянаце, але ў ліпені 2017 абвясціў аб завяршэнні кар’еры і перайшоў на адміністрацыйную працу ў «Рому».
Месаамерыканскія кодэксы
Месаамерыканскія кодэксы — рукапісныя дакументы карэнных народаў Цэнтральнай Амерыкі даіспанскага і ранняга каланіяльнага перыяду, дзе ў асноўным у піктаграфічнай форме асвятляюцца гістарычныя і міфалагічныя падзеі, рэлігійныя рытуалы, гаспадарчыя тэмы (напрыклад, збор падаткаў), утрымліваюцца астранамічныя і варажбовыя табліцы і іншыя звесткі.
Гэтыя ўнікальныя дакументы з'яўляюцца найкаштоўнейшым помнікам Месаамерыканскай культуры і гісторыі. Іх прынята называць па імёнах іх даследчыкаў або ўладальнікаў або па месцы захоўвання (напрыклад, кодэкс Батурыні або Ватыканскі кодэкс 3773). У цяперашні час кодэксы і іх факсіміле знаходзяцца ў бібліятэках і музейных зборах розных краін свету.
Кенет Туран
Кенет Туран (Kenneth Turan; ) — амерыканскі кінакрытык, аўтар, выкладчык Універсітэта Паўднёвай Каліфорніі. Ён быў кінакрытыкам у «Los Angeles Times» з 1991 па 2020 год і быў названы ў «The Hollywood Reporter» «магчыма, самым чытаным кінакрытыкам у горадзе, найбольш звязаным са стварэннем фільмаў».
Кастэльнуова-дзі-Валь-дзі-Чэчына
Кастельнуова-дзі-Валь-дзі-Чэчына (Castelnuovo di Val di Cecina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Піза.
Насельніцтва складае 2387 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 27 чал./км². Займае плошчу 88 км². Паштовы індэкс — 56041. Тэлефонны код — 0588.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Ісус Хрыстос Збавіцель.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Прыазерск
Прыазерск (Приозерск, Kägöisalmi, Käkisalmi - «Зязюльчын праліў», Kexholm - «Зязюльчын востраў») — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Прыазерскага раёна Ленінградскай вобласці.
Горад размешчаны на Карэльскім перашыйку, па берагах паўночнага рукава ракі Вуокса, паміж Ладажскім возерам і возерам Вуокса. Чыгуначная станцыя на лініі Санкт-Пецярбург - Хійтала. За 145 км ад Санкт-Пецярбурга.
Філітэр
Філітэр з Тыея быў з дзяцінства еўнухам (у выніку няшчаснага выпадку). Яму было даручана ахова скарбаў Лісімаха цара Фракіі ў крэпасці Пергам. Доўгі час Філітэр верна служыў цару, але затым пасварыўся з яго жонкай Арсінояй. Гэта дало нагоду Філітэру кіраваць самастойна. Умоўна падпарадкоўваўся Селеўкідам. Перад смерцю перадаў уладу пляменніку Эўмену.
Міхал Слюбоўскі
Уступіў у Таварыства Ісуса 22 мая 1572 г. Прэфект школ (1597—1598) і рэктар (1600—1605) у Полацкім езуіцкім калегіуме.
Лапа
Лапа — прозвішча.
Гнейс
Гнейс (ням. Gneis) — горная парода з сланцаватай тэкстурай, утвораная пры метамарфізме магматычных (ортагнейсы) або асадкавых (парагнейсы) парод, паводле саставу блізкая да гранітаў.
Складаецца з палявых шпатаў, кварцу і цемнаколерных мінералаў (біятыт, рагавая падманка, піраксен). Прымесі — гранаты, кардыерыт, стаўраліт, дыстэн і інш. Колер шэры да цёмнага, светла-ружовы. Шчыльнасць 2500 — 2900 кг/м³. Пашыраныя пароды найбольш старажытных участкаў зямной кары. На тэрыторыі Беларусі разам з іншымі пародамі складаюць дакембрыйскі крышталічны фундамент.
Прыдатныя на выраб друзу, тратуарных пліт, як абліцовачны камень.
Нова Суха (гміна)
Но́ва Су́ха (Nowa Sucha) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сахачэўскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Нове Сушы. Плошча гміны складае 90,34 км². Станам на 2014 год у гміне Нова Суха пражывалі 6447 чалавек, шчыльнасць — 71,36 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 26 салецтваў.
Анатоль Радзівонавіч Рэшацілаў
Анатоль Радзівонавіч Рэ́шацілаў (Анатолий Родионович Решетилов; нар. ) — вучоны ў галіне сістэм кіравання, доктар тэхнічных навук (1991), прафесар (1993).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сяле Грыгор’еўка Курганскага раёна Растоўскай вобласці. У 1963 годзе скончыў Разанскі радыётэхнічны інстытут. З 1968 года працуе ў Мінскім радыётэхнічным інстытуце (сучасны Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі).
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па даследаванні вымушаных ваганняў у нелінейных сістэмах. У сферу навуковых інтарэсаў уваходзяць такія галіны, як сучасная элементная база сістэм кіравання, перспектыўныя прылады аналагавай і лічбавай схематэхнікі, мадэляванне і праектаванне сілавых пераўтваральнікаў для кіравання электрычнымі машынамі. Устанавіў новы клас сістэмных характарыстык нелінейных звёнаў сістэм кіравання. Распрацаваў крытэрый устойлівасці вымушаных ваганняў і метад разліку каардынат ваганняў у нелінейных сістэмах адвольнай канфігурацыі. Аўтар шэрагу патэнтаў.
Нейтан Лейн
Нейтан Лейн (Nathan Lane, імя пры нараджэнні — Джозеф Лейн (англ.: Joseph Lane); нар., , Нью-Джэрсі, ЗША) — амерыканскі акцёр. Лаўрэат трох прэмій «Тоні» і дзвюх дзённых прэмій «Эмі».
El cóndor pasa
У 1960-х група «Los Incas» выступіла з гэтай песняй у Парыжы, дзе як пачуў Пол Сайман, які пазней напісаў кавер-версію з новымі словамі. Песня стала сусветна вядомай дзякуючы выхаду ў альбоме Саймана і Гарфанкеля «Bridge Over Troubled Water» у 1970 пад назвай «El Condor Pasa (If I Could)».
У 2004 песня «El Condor Pasa» была прызнаная нацыянальным здабыткам і культурнай спадчынай Перу.
Арыгінальны тэкст (на мове кечуа)
Yaw kuntur llaqtay urqupi tiyaq maymantan qawamuwachkanki, kuntur, kuntur apayllaway llaqtanchikman, wasinchikman chay chiri urqupi, kutiytan munani, kuntur, kuntur. Qusqu llaqtapin plaza-challanpin suyaykamullaway, Machu piqchupi Huayna piqchupi purikunanchiqpaq.
Пераклад
О, магутны Кондар, уладар нябёсаў, аднясі мяне дамоў, на вяршыні Андаў! О, Кондар! Я хачу вярнуцца ў родныя мясціны, каб быць разам з маімі братамі інкамі. Аб гэтым я больш за ўсё сумую. О, Кондар!
Чакайце мяне ў Куска, на галоўнай плошчы, І мы зможам разам прагуляцца ў Мачу-Пічу і Гаяна-Пічу.
Жэшарт
Жэшарт (Же́шарт, Зӧвсьӧрт) — пасёлак гарадскога тыпу ва Усць-Вымскім раёне Рэспублікі Комі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр гарадскога паселішча «Жэшарт». Насельніцтва — 9271 чалавек (2010). Пасёлак размешчаны на правым беразе ракі Вычагда (басейн Паўночнай Дзвіны), за 80 км на паўночны захад ад Сыктыўкара.
Мсценне
Мсце́нне (, Мстенье) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Весялоўскага сельсавета.
Да 8 лютага 2010 года вёска ўваходзіла ў склад Хаўхоліцкага сельсавета.
Еўрапейскія супольнасці
Еўрапейскія супольнасці — міжнародная арганізацыя, якую можна лічыць папярэдніцай сучаснага Еўрапейскага Саюза.
У 1965 годзе Еўрапейская супольнасць па атамнай энергіі (ЕСАЭ або Еўраатам), Еўрапейскае аб’яднанне вуглю і сталі (ЕАВС) і Еўрапейская эканамічная супольнасць (ЕЭС) падпісалі Дагавор аб зліцці (Брусельскі дагавор), які пачаў дзейнічаць 1 ліпеня 1967 года. Менавіта з гэтага часу можна весці адлік існавання Еўрапейскага Саюза. Паводле дамовы, згаданыя арганізацыі стварылі адзіную арганізацыйную структуру. Камісія ЕЭС і Савет ЕЭС замянілі Камісію і Савет Еўраатама, а таксама Вярхоўны орган і Савет ЕАВС. Арганізацыі заставаліся юрыдычна незалежнымі, але кіраваліся сумеснымі інстытутамі (да падпісання пагаднення ўжо дзейнічалі сумесныя Еўрапейская Парламенцкая Асамблея і Суд Еўрапейскіх супольнасцяў).
Нансі-Універсітэт
Нансі-Універсітэт (Nancy-Université) — цэнтр даследаванняў і супрацоўніцтва паміж універсітэтамі Нансі. Уключае Універсітэт Анры Пуанкарэ (Нансі I), Універсітэт Нансі II і Нацыянальны політэхнічны інстытут Латарынгіі. Разам з Універсітэтам Меца утварае Еўрапейскі ўніверсітэцкі цэнтр Латарынгіі. 50 000 студэнтаў.
Георг Тракль
Георг Тракль (Georg Trakl; 3 лютага 1887, Зальцбург — 3 лістапада 1914, Кракаў) — выбітны аўстрыйскі паэт.
Творчасць
Вершаваная спадчына Тракля невялікая па аб’ёме, але аказала значны ўплыў на развіццё нямецкамоўнай паэзіі. Трагічнае светаадчуванне, пранізлівыя вершы паэта, сімвалічная ўскладненасць вобразаў, эмацыйная насычанасць і сугестыўная сіла верша, зварот да тэм смерці, распаду і дэградацыі дазваляюць прылічыць Тракля да экспрэсіяністаў, хоць сам ён фармальна не належаў ні да адной паэтычнай групоўкі.
Сакалы
Назву Сакалы́ маюць:
Суша (прыпыначны пункт)
Су́ша (, Суша)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны за 1 км на поўдзень ад вёскі Суша; на лініі Асіповічы I — Магілёў II, паміж прыпыначным пунктам Стаялава і станцыяй Вонічы.
Цыпрыян Павел Бжастоўскі
Цыпрыян Павел Бжастоўскі ( — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, дыпламат. Кашталян (1681—1684) і ваявода троцкі (1684—1688).
Біяграфічныя звесткі
Паходзіў з роду Бжастоўскіх герба «Стрэмя», сын Яна Бжастоўскага. Рэгент вялікалітоўскай Канцылярыі (1640—1650), стольнік віленскі (з 1642), пісар дэкрэтавы літоўскі (1645—1650), рэферэндар літоўскі (1650—1681), вялікі пісар літоўскі (1657—1672), кашталян троцкі (1681—1684), ваявода троцкі (з 1684); староста мядзельскі, ашмянскі, субоцкі, аранскі, азяцкі, даўгоўскі, быстрыцкі.
Відны дыпламат. Шматразова выбіраўся паслом на соймы, а таксама курыраваў стасункі з Расіяй. Удзельнічаў у перагаворах з маскоўскімі пасламі ў Нямежы (1658), у Андросаве (1663—1664), у заключэнні Андросаўскага перамір'я (1667) пад час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай (1654—1667). Пасол у Маскве (1671—1672, 1679).
Прыхільнік кандыдатуры рускага цара на польскі трон. У 1671—72 і 1679 выязджаў у Маскву для заключэння саюза супраць Турцыі, удзельнічаў у падпісанні «Вечнага міру» 1686 года.
Вёў дзённікі пасольстваў, сабраў 13 тамоў лістоў, рэляцый і іншых гістарычных крыніц.
Літаратурная творчасць
Своеасаблівым помнікам літаратуры свайго часу з'яўляецца «Дыярыуш дарогі на Камісію ў Вільню 1656 года», складзены Цыпрыянам Паўлам Бжастоўскім. У творы фіксуецца паслядоўнасць населеных пунктаў, што праязджаў аўтар, апісваецца ход перамоў паміж дэлегацыямі ВКЛ і Расіі, адзначаюцца змены ваенна-палітычных абставін у краіне ў час шведскага нашэсця, пераказваецца змест атрыманых дыпламатамі пасланняў, узнаўляюцца іх гутаркі паміж сабой і інш. Не парушаючы каляндарнай паслядоўнасці і не губляючы ніткі асноўнага апавядання, Цыпрыян Павел Бжастоўскі падае нямала звестак пра свае асабістыя заняткі і настрой непасрэдна ў дзелавых паведамленнях. 3 аднолькавай зацікаўленасцю мемуарыст апавядае, як дамаўляліся дыпламаты пра месца перамоў і як сам ён развітаўся з жонкай, якія аргументы прыводзілі бакі ў спрэчцы па пытаннях кніжнай цэнзуры ў ВКЛ, дзе і ў каго ён абедаў, якім быў настрой іншых людзей.
Выпадкі, здарэнні, настроі ў Цыпрыяна Паўла Бжастоўскага стыхійныя, ні з чым не звязаны і нічым не абумоўлены. У ланцугу фактаў быцця бясконцага свету, дзе толькі фіксацыяй месца і часу можна адзначыць аб'ектыўную «прывязку» падзей, чалавек разумеецца і выяўляецца як маленькая часцінка, як падпарадкаваны ўдзельнік усеагульнага руху магутных стыхій. Асоба не супрацьпастаўляецца асяроддзю, а робіцца прыналежнай да руху быцця ў агромістым сусвеце, у чым можна бачыць своеасаблівую праяву барочнага касмізму.
Зялёная (Талачынскі раён)
Зялёная (, Зелёная) (да 30 ліпеня 1964 года Пляшы́ўцы ) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Талачынскага сельсавета.
Да сакавіка 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Азярэцкага сельсавета.
К’яні
Насельніцтва складае 1536 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 25 чал./км². Займае плошчу 62 км². Паштовы індэкс — 56030. Тэлефонны код — 0587.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Pietro.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Мэцью Бродэрык
Мэцью Бродэрык (Matthew Broderick; нар. ) — амерыканскі акцёр і спявак. Лаўрэат дзвюх прэмій «Тоні», а таксама намінант на «Залаты глобус», «Эмі» і «Грэмі». Найбольш вядомы па ролях у фільмах «Фэрыс Б’юлер бярэ выходны» (1986), «Ваенныя гульні» (1983), «Кабельшчык» (1996), «Гадзіла» (1998) і «Прадзюсары» (2005), а таксама па агучванні дарослага Сімбы ў трылогіі «Кароль Леў» (1994—2004).
Нурдаль Грыг
Юхан Нурдаль Грыг (Nordahl Grieg; 1.11.1902, г. Берген, Нарвегія — 2.12.1943) — нарвежскі пісьменнік, грамадскі дзеяч.
Скончыўшы гімназію, служыў матросам (1920—1921), уражанні адлюстраваў у зборніку вершаў «Вакол мыса Добрай Надзеі» (1922) і рамане «А карабель ідзе далей» (1924). Вучыўся ва універсітэтах Оксфарда і Осла. Выдаў кнігу эсэ «Рана памерлыя» (1932) пра творчасць Р. Кіплінга, Дж. Кітса, П. Б. Шэлі, Дж. Байрана. На мяжы 1920—1930-х г. адбылася яго творчая і светапоглядная эвалюцыя: аптымістычны пафас вершаў (зборнік «Нарвегія ў нашых сэрцах», 1929) змяняецца песімізмам (драма «Атлантычны акіян», 1932). У 1932—1934 гг. жыў у СССР. У 1937 годзе ў якасці ваеннага карэспандэнта быў у Іспаніі (зборнік «Іспанскае лета», 1937, раман «Свет яшчэ павінен стаць маладым», 1938). Вяршыня яго твораў — паэма «Паражэнне» (1937, пра Парыжскую камуну). У 1940—1943 гг. змагаўся супраць фашызму (паэма «Чалавечая прырода», зборнікі вершаў «Свабода», «Надзея»).
Нарвежскі славіст Марцін Наг назваў Янку Купалу «беларускім Грыгам».
Буранаўскія бабулі
«Буранаўскія бабулі» (Брангуртысь песянайёс) — расійскі фальклорны калектыў з Малапургінскага раёна Удмуртыі, з сяла Буранава, выконвае удмурцкія і рускія народныя песні, а таксама разнастайныя хіты на удмурцкай мове, перапеўкамі вядомых расійскіх і замежных выканаўцаў. Калектыў быў абраны прадстаўніком Расіі на конкурсе песні «Еўрабачанне-2012», па выніках якога заняў другое месца.
Гісторыя
Ансамбль быў створаны больш за 40 гадоў таму. Упершыню калектыў пачаў выступаць з перапеўкамі на удмурцкай мове ў 2008 годзе. На Дні роднай мовы ва Удмурцкай філармоніі бабулі выканалі вядомыя песні Барыса Грабеншчыкова і Віктара Цоя на удмурцкай мове. З тых часоў яны неаднаразова рабіліся аб’ектам увагі прэсы і тэлебачання.
Калектыў удзельнічаў у Расійскім адборачным туры Еўрабачання-2010 з песняй «Доўгая-доўгая бяроста і як зрабіць з яе айшон» (занялі 2 месца) і Еўрабачання-2012 з песняй «Party for Everybody». Па выніках апошняга «Буранаўскія бабулі» атрымалі перамогу і прадстаўляюць Расію на конкурсе. У выніку «Бабулі» занялі 2 месца ў конкурсе Еўрабачанне-2012 у Баку.
Прадзюсар групы — дырэктар «Дома Людмілы Зыкінай» Ксенія Рубцова.
Склад
Склад калектыву станам на 2012 г. :
Мастацкі кіраўнік і ўдзельнік ансамбля — Вольга Мікалаеўна Туктарова (43 г.)
Піт Сігер
Складальнік зборніка амерыканскіх песень, аўтар падручніка «Як іграць на 5-струнным банджа» (2-е выданне, 1954).
На беларускую мову песню Сігера «Where Have All the Flowers Gone» пераклаў Ігар Крэбс. У снежні 2022 года гэтую ж песню на беларускай мове выканаў Лявон Вольскі.
Домавіна
Домавіна (Domowina; Zwjazk Łužiskich Serbow, Domowina; Zwězk Łužyskich Serbow; літ. — «радзіма»; «саюз/ліга лужыцкіх сербаў») — нацыянальная арганізацыя лужычанаў.
Створана ў 1912 годзе ў горадзе Хойерсверда (Германія), аб'яднаўшы больш за 30 лужыцкіх таварыстваў. У 1937 годзе была забаронена і зачынена. У 1945 годзе аднавіла сваю дзейнасць. Размяшчаецца ў горадзе Баўтцэн. Выдавецтва Домавіны выдае літаратуру на лужыцкіх мовах.
Гісторыя
Была заснавана 13 кастрычніка 1912 года ў горадзе Хойерсверда лужыцкімі грамадскімі і культурнымі дзеячамі Арнаштам Бартам, Юрыем Слодзенькам, Гандрыям Кронай, Богумілам Швелям, Янам Дворнікам, Юрыем Дзеленькам, Аўгустам Лапштіхам, Францам Кралем і Міхалам Наўкай.
Домавіна аб'яднала звыш за 30 лужыцкіх арганізацый. Асноўнымі мэтамі былі абарона нацыянальна-культурных, сацыяльных і эканамічных інтарэсаў лужычанаў розных саслоўяў. Пасля прыходу да ўлады нацыстаў пачаўся ціск на арганізацыю. У пачатку 1937 года нацыстскія ўлады паставілі ультыматум кіраўнікам Дамовіны з патрабаваннем прыняць новы статут з новай назвай арганізацыі: «Саюз немцаў, якія гавораць па-вендскі». У выпадку прыняцця новага статута, улады абяцалі захаваць арганізацыю і сербалужыцкую прэсу. Павол Неда адхіліў ультыматум, пасля чаго 18 сакавіка 1937 года Домавіна была фактычна ліквідавана.
10 мая 1945 года Домавіна аднавіла сваю дзейнасць у горадзе Кроствіц. У часы Усходняй Германіі ўваходзіла ў Нацыянальны фронт ГДР і кантралявалась Сацыялістычнай адзінай партыяй Германіі.
У наш час
У наш час штаб-кватэра размешчана ў г. Баўтцэн. уключае ў сябе 15 арганізацый, у тым ліку Саюз лужыцкіх мастакоў, Саюз сорбскіх студэнтаў, Сорбскі школьны саюз. Актыўна дзейнічае выдавецтва, якое выпускае кнігі на лужыцкіх мовах.
Уваходзіць у Федэралісцкі саюз еўрапейскіх нацыянальных меньшасцяў і народнасцяў, у Таварыства прыгнечаных народаў і Еўрапейскае бюро моўных меньшасцяў.
IC 1946
IC 1946 — галактыка тыпу SB0-a (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Гадзіннік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Бітва пад Кобрынам (1939)
Бітва пад Кобрынам — адна з бітваў у часе нямецкага ўварвання ў Польшчу, якая адбывалася 14—18 верасня 1939 паміж нямецкім XIX танкавым корпусам генерала Гайнца Гудэрыяна і імправізаванай польскай «кобрынскай» дывізіяй пяхоты палкоўніка Адама Эплера. Бітва адбывался адначасна з бітвай за Брэст-Літоўскі.
Падрыхтоўка
Пасля прарыву польскай абароны ў бітве пад Візнай нямецкія войскі пад камандаваннем генерала Гайнца Гудэрыяна рушылі ў бок Брэста-Літоўскага, Ковелю і Кобрына. Іхняй мэтай быў падзел тэрыторыі Польшчы на дзве часткі з мэтай пашкодзіць арганізацыі лініі абароны на ўсход ад ракі Буг.
Бітва
14 верасня 1939 часткі XIX танкавага корпуса дасягнулі Брэста і Кобрына. У Брэсце стаялі невялікія сілы пад камандаваннем генерала Канстанцыя Плісоўскага, а Кобрын абараняла імправізаваная 60-я дывізія пяхоты палкоўніка Адама Эплера.
Калі палкоўнік Эплер атрымаў данясенне пра набліжэнне нямецкіх войскаў, ён загадаў 2-му батальёну яго 84-га пяхотнага палка правесці адцягвальны манеўр у раёне чыгуначнай станцыі Жабінка і вёска Тэўлі і Агароднікі. Адначасна 2-і батальён 83-га палка пяхоты заняўся ўмацаваннем уздоўж забалочаных берагоў ракі Трасцяніца.
15 верасня сілы Эплера былі заўважаны немцамі і былі бамбаваны самалётамі Люфтвафэ. На наступны дзень адбылося сутыкненне з асноўнымі сіламі гітлераўцаў. Пасля шасцігадзіннага бою нямецкія войскі адышлі, панесшы значныя страты. Польскі батальён захапіў некалькі гармат і танкаў, але не змог імі скарыстацца з прычыны недахопу паліва, пасля чаго адышоў за асноўную лінію польскай абароны.
На світанку 17 верасня выведны атрад нямецкай 2-й матарызаванай пяхотнай дывізіі дасягнуў польскай лініі. Іхняя спроба абысці палякаў з флангу па могілках у вёсцы Хведкавічы была адбітая дзякуючы дапамозе 100-мм гаўбіцаў. Польскі батальён адышоў да вёскі Пяскі, дзе арганізаваў яшчэ адну засаду. Удзень яны ізноў былі беспаспяхова атакаваныя нямецкай дывізіяй.
Асноўныя падзеі разгарнуліся 18 верасня. Спачатку немцы дабіліся поспеху, здолеўшы захапіць тэрыторыі, якія абаранялі дарогу на Бярозу-Картузскую і прахон да асноўным польскіх сіл. Жорсткія баі таксама трывалі ля каналу Каралевы Боны. Аднак немцы так і не здолелі ў гэты дзень захапіць Кобрын, а польскія атрады не мелі сіл для таго, каб адкінуць ворага ад яго ваколіцаў.
Вынікі
Атрымаўшы звесткі пра пачатак савецкага ўварвання і пра першыя сутычкі апергрупы «Палессе» з 23-м стралковым корпусам Чырвонай арміі, генерал Францішак Клееберг разаслаў усім фарміраванням апергрупы «Палессе» (у тым ліку і 60-й пяхотнай дывізіі) загад на неадкладнае спыненне ўзброенага супраціву і адступленне на поўдзень, у кірунку пінскіх балотаў.
Выконваючы загад, 60-я пяхотная дывізія пакінула Кобрын і адступіла ў кірунку Дывіна. Генерал Клееберг таксама перанёс штаб апергрупы «Палессе» з Пінску ў Любяшоў.
Жэтан Кельмендзі
Жэтан Кельмендзі (Jeton Kelmendi; нар. ) — албанскі паэт, публіцыст, перакладчык, выдавец, акадэмік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Печ, Косава, скончыў пачатковую школу ў сваім родным месцы. Пазней працягваў вучобу ў Прышцінскім універсітэце і атрымаў ступень бакалаўра мастацтваў у галіне масавых камунікацый. Скончыў аспірантуру ў Брусэльскім універсітэце, спецыяльнасць «Міжнародныя і бяспечныя даследаванні». Скончыў другую ступень магістра дыпламатыі. Атрымаў доктарскую ступень «Уплыў сродкаў масавай інфармацыі на праблемы палітычнай бяспекі ЕС». Прафесар універсітэцкага каледжа AAB. Актыўны член Еўрапейскай акадэміі навукі і мастацтваў у Аўстрыі (Зальцбург). Шмат гадоў піша вершы, прозу, нарысы і апавяданні. Рэгулярна выступае ў шматлікіміх газетах у Албаніі і за мяжой, піша на шматлікія культурныя і палітычныя тэмы, асабліва ў пытаннях міжнародных спраў. Стаў добра вядомы ў Косаве пасля публікацыі сваёй першай кнігі пад назвай «Век абяцанняў» («Шэкулі i Прэмтайм»), якая выйшла ў 1999 годзе. Пазней выдаў шэраг іншых кніг. Яго вершы перакладзены больш чым на дваццаць сем моў і надрукаваны ў некалькіх міжнародных літаратуразнаўчых анталогіях. Самы перакладны албанскі паэт і вядомы ў Еўропе. На думку шэрагу літаратуразнаўцаў, Келмендзі з’яўляецца сапраўдным прадстаўніком сучаснай албанскай паэзіі. Міжнародныя крытыкі і паэты напісалі пра яго шмат артыкулаў, лічачы яго вялікім еўрапейскім паэтам. З’яўляецца членам шматлікіх міжнародных паэтычных клубаў і аўтарам шматлікіх літаратурных і культурных часопісаў, асабліва на англійскай, французскай і румынскай мовах. Мудрасць яго працы ў галіне літаратуры заснавана на ўвазе, якую ён удзяляе паэтычнаму выкананню, сучаснаму вывучэнню тэксту і глыбіні паведамлення. Яго жанр больш засяроджаны на любоўнай лірыцы і эліптычным вершы, пераплеценых метафарамі і мастацкай сімволікай. У цяперашні час пражывае і працуе ў Брусэлі, Бельгіі і ў Прышціне, Косава.
Тры колеры (фестываль)
«Тры колеры» ― беларускі, першы перыядычны фестываль такога кшталту у Беларусі.
Гісторыя
Арганізатарам фестываля стаў мінскі рок-клуб і асабіста Анатоль Мяльгуй. Асноўнымі хэдлайнэрамі першых «Трох колераў» 1986 года былі рок-гурты «Бонда», «Менск», «Магістрат». Гурты былі вельмі розныя, што і выклікала жаданне арганізатараў адлюстраваць гэты кантраст у назве фестываля. Фестываль працягваўся два дні пры поўнай зале. У першы дзень нечакана сапсаваўся дынамік, зала чакала паўтары гадзіны выступа беларускіх гуртоў, музыкі «Сузор’я» выратавалі становішча. Планавалася, што «Мроя» выступіць на «Тры колеры-1», але ўсе ўдзельнікі гурта, акрамя Юрася Ляўкова, сышлі ў войска. Праз два гады на «Тры колеры-2» гурт «Мроя» выступіў і фактычна ператварылася ў галоўную рок-каманду Беларусі. Актывіст рок-клуба Уладзімір Зайчанка правёў трэці фестываль «Тры колеры-3» у 1990 годзе. Упершыню на сцэне там выступіў гурт «Ляпіс Трубяцкі».
Нова Суль (гміна)
Но́ва Суль (Nowa Sól) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Навасольскага павета Любушскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Нове Сулі. Плошча гміны складае 176,21 км². Станам на 2004 год у гміне Нова Суль пражывалі 6541 чалавек, шчыльнасць — 37,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 18 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 25 населеных пунктаў.
Бахтай
Бахтай (Бахтай) — сяло ў Аларскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
Змеегалоўнік чаборакветкавы
Змеегалоўнік чаборакветкавы (Dracocephalum thymiflorum) — від травяністых раслін сямейства, распаўсюджаны ва Усходняй Еўропе, Паўночна — і Паўднёва-Усходняй Азіі.
Апісанне
Аднагадовая травяністая расліна 10-60 см вышынёй, коратка апушана. Ніжняе лісце на доўгіх хвосціках, яйкападобнае, з сэрцападобным аснаваннем, гародкавыя. Кветкі ў шматкветкавых кольцах, сабраных у суквецці. Вяночак 8-9 мм даўжынёй, толькі трохі перавышае чашачку, ліловы.
Распаўсюджанне
Від распаўсюджаны ва Усходняй Еўропе, ад Балгарыі да Прыбалтыкі і на ўсход да паўднёвай Сібіры і на паўночны ўсход да Ірана; інтрадуцыраваны ў шэрагу краін Еўропы і Далёкага Усходу.
Ва Украіне від расце як пустазелле на палях, адкрытых пустазельных месцах, стэпавых схілах, лясных палянах — у лесастэпе (усход), стэпе (паўднёвы ўсход), у іншых раёнах трапляецца як занесены.
Берасценнікава
Берасценнікава (Берестенникова) — вёска ў Аларскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
Азербайджанскі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт
Азербайджанскі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт (Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti) — вышэйшая навучальная ўстанова эканамічнага профілю ў Баку.
Гісторыя
У 1930 г. пасля ліквідацыі «Азербайджанскага дзяржаўнага ўніверсітэта» на аснове яго факультэтаў былі створаныя ВНУ рознага кірунку. На базе эканамічнага факультэта было створана вышэйшая навучальная ўстанова пад назвай «Азербайджанскі гандлёва-кааператыўны інстытут». Пад гэтым імем інстытут функцыянаваў да 1933 г.
2 студзеня 1933 г. на базе «Азербайджанскага гандлёва-кааператыўнага інстытута» быў створаны «Азербайджанскі сацыяльна-эканамічны інстытут імя К. Маркса».
30 снежня 1936 г. па рашэнні Савета народных камісараў Азербайджана на базе «Азербайджанскага сацыяльна-эканамічнага інстытута» і далучаны да яго «Азербайджанскага савецкага гандлёвага інстытута» быў створаны «Азербайджанскі народнагаспадарчы інстытут імя К. Маркса». Ён пачаў сваю дзейнасць з 15 студзеня 1937 года і як самастойная ВНУ функцыянаваў да ліпеня 1941 года.
Пасля вайны інстытут быў адноўлены як самастойная ВНУ. Аднак у сакавіку 1959 года дзейнасць «Азербайджанскага народнагаспадарчага інстытута імя К. Маркса» была прыпыненая, і ён быў далучаны да «Азербайджанскага дзяржаўнага ўніверсітэта».
У лютым 1966 г. было прынята рашэнне аб аднаўленні «Азербайджанскага народнагаспадарчага інстытута імя Д. Буніятзадэ». Па гэтым рашэнні з 1 верасня 1966 года факультэты «Азербайджанскага дзяржаўнага ўніверсітэта» «агульнаэканамічны» і «таваразнаўчы», а таксама некаторыя новыя спецыяльнасці інжынерна-эканамічнага факультэта «Азербайджанскага нафтахімічнага інстытута», былі ўключаныя ў склад «Азербайджанскага народнагаспадарчага інстытута».
Пасля рэбрэндынгу ўніверсітэт коратка называюць «UNEC».
Кацярына Рыгораўна Кірыенка
Кацярына Рыгораўна Кірыенка (, Казлоўшчына —, Мінск) — беларускі навуковец, эканаміст і географ, педагог, кандыдат эканамічных навук, дацэнт.
Біяграфічныя звесткі
Скончыла геаграфічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 1964 годзе. Працавала настаўнікам у Капыльскім раёне Мінскай вобласці, у 1966-1970 гадах працавала ў Беларускім дзяржаўным музеі. У 1980 годзе таксама скончыла аспірантуру. З 1970 па 1987 год працавала малодшым навуковым супрацоўнікам, затым — старшым навуковым супрацоўнікам Інстытута эканомікі Акадэміі навук Беларускай ССР. З 1987 года працавала на пасадзе дацэнта кафедры эканамічнай геаграфіі Мінскага педагагічнага інстытута. Затым больш за 10 гадоў займала пасаду загадчыка кафедры міжнароднага турызму, кафедры эканомікі і турызму Інстытута прадпрымальніцкай дзейнасці. Апошнія гады працавала на пасадзе прафесара кафедры эканомікі і кіраваняя Інстытута прадпрымальніцкай дзейнасці.
Навуковая дзейнасць
За перыяд з 1977 па 2020 гады апублікавала больш за 120 навуковых публікацый і кніжных выданняў па пытаннях эканомікі, развіцця і размяшчэння прадукцыйных сіл, з якіх большая частка прысвечана праблемам эканомікі турыстычнай індустрыі, устойлівага развіцця турызму, арганізацыі і кіравання турызмам, праблемам фарміравання канкурэнтаздольнага турыстычнага комплексу, рэгіянальнай эканоміцы і інш. Выступала на міжнародных, рэспубліканскіх навукова-практычных семінарах і канферэнцыях. Мела сертыфікат Сусветнай турыстычнай арганізацыі (UNWTO).
Расіца адваротна-яйцападобная
Расіца англійская (Drosera obovata) — від раслін роду сямейства.
Бальшая Ерма
Бальшая Ерма (Большая Ерма) — вёска ў Аларскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
Ілайша Кент Кейн
Ілайша Кент Кейн (28 лютага 1820, Філадэльфія, штат Пенсільванія, ЗША — 16 лютага 1857, Гавана, Куба) — амерыканскі палярны даследчык, урач. Удзельнік двух марскіх экспедыцый у пошуках Джона Франкліна. Экспедыцыя 1853-55 гг. пад кіраўніцтвам Кейна адкрыла мора Кейна, праліў Кенэдзі, ледавік Гумбальта і Зямлю Вашынгтона (паўночна-заходняя Грэнландыя).
Залатагірка
Залатагірка (Золотогірка) — пасёлак у Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Ільінка (Талачынскі раён)
Ільі́нка (, Ильинка) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Талачынскага сельсавета.
Да сакавіка 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Воўкавіцкага сельсавета.
Мцэнск
Мцэнск (Мценск) — горад (з 1146 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Мцэнскага раёна Арлоўскай вобласці. Насельніцтва 37,7 тыс. чалавек (2018). Заснаваны ў 1146 годзе.
Мцэнск размешчаны на рацэ Зуша (прыток Акі), за 49 км ад Арла. У горадзе працуюць заводы — алюмініевага ліцця АМО «ЗІЛ», «Вторцветмет», камунальнага машынабудавання «Коммаш», «Текмаш», біяхімічны, мэблевая фабрыка, а таксама мяса-, харча-, хлебакамбінаты, маслазавод.
Назва
У летапісах назва Мцэнска фігуруе як «Мъченескъ», «Мченъскъ», народная вусная назва да XIX стагоддзя — «Амченск». Тапонім гідранімічнага паходжання, паходзіць ад назвы ракі Мцэна / Мецна, якая старабалцкага паходжання.
Пярвейшая форма назвы аднаўляецца як *Мътъсна. Корань як у рачных назвах Меча на Верхнім Падонні (< Met-i̯a), Меча і Мечань на Павоччы, у дняпроўскім гідроніме *Мецела (> Мецелка) , у літоўскай азёрнай назве Metelys, у назве яцвяжскай ракі *Meta (> Netta). Іх звязваюць з коранем са значэннем «кідаць», гэта назвы канфігурацыйнага значэння.
Тыпалагічная паралель — рачная назва *Скідзела, ад skidyti «разыходзіцца ў бакі; абтрэпвацца», kidyti «абтрэпвацца, ірвацца».
Той жа корань Met- у пазнейшай форме (А)Мч- (< Мъч-) таксама ў рачных назвах Амчасна (прыток волжскай Вазузы на тэрыторыі Смаленскай вобласці), Мчаўка / Мчаўна (< *Meta, прыток нёманскай Нёўды).
Корань пашыраны тыповым балцкім гідранімічным пашыральнікам -sn-, які таксама ў назве задзвінскага возера Мядзесна, у дняпроўскіх балцкіх гідронімах Опісна (прыток Вопі), Нерасна, Дабасна. Гэты пашыральнік прысутны і ў літоўскім назва- і словаўтварэнні: upė «рака» — upėsnis «рачулка; месца, дзе цекла рэчка або дзе рэчка ўцякае ў возера».
Назва ракі матываваная звілістасцю яе рэчышча.
Нежыцы
Не́жыцы (, Нежицы) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Весялоўскага сельсавета.
Да 8 лютага 2010 года вёска ўваходзіла ў склад Хаўхоліцкага сельсавета.
Крэспіна
Крэспіна (Crespina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Піза.
Насельніцтва складае 4200 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 144 чал./км². Займае плошчу 26 км². Паштовы індэкс — 56042. Тэлефонны код — 050.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Фронт аль-Нусра
Джэбхат ан-Нусра (Фронт Перамогі) (جبهة النصرة لأهل الشام) — аддзяленне міжнароднай ісламісцкай тэрарыстычнай арганізацыі «Аль-Каіда» на тэрыторыі Сірыі і Лівана.
Вайна за незалежнасць Грэцыі
Вайна за незалежнасць Грэцыі, таксама вядомая як Грэчаская рэвалюцыя (Ελληνική Επανάσταση, асм.: يونان عصياني Грэчаскае паўстанне) — паспяховая вайна за незалежнасць, якую вялі грэчаскія рэвалюцыянеры супраць Асманскай імперыі з 1821 года да 1832 года. Пазней грэкаў падтрымалі Расійская імперыя, Вялікабрытанія, Францыя Бурбонаў і некалькі іншых еўрапейскіх дзяржаў, а асманам дапамагалі іх васалы — Егіпецкі, Алжырскі і Трыпалітанскі эялеты і Туніскі бейлік.
Фронт аль-Нусра
Групоўка заснавана 23 студзеня 2012 года падчас грамадзянскай вайны ў Сірыі. З тых часоў яна разглядаецца як адна з найбольш паспяховых сярод паўстанцкіх апалчэнняў. Прызнана тэрарыстычнай арганізацыяй Аўстраліяй, Вялікабрытаніяй , Іранам , ААН , Канадай , Канадай , Новай Зеландыяй , ААЭ , Расіяй , Саудаўскай Аравіяй , ЗША , Турцыяй і Францыяй.
Вайна за незалежнасць Грэцыі
Яшчэ за некалькі дзесяцігоддзяў да падзення Канстанцінопаля ў 1453 годзе большая частка Грэцыі апынулася пад уладай Асманскай імперыі. Пасля гэтага грэкі рабілі некалькі беспаспяховых спробаў паўстанняў, каб атрымаць незалежнасць ад асманскага кантролю. У 1814 годзе была заснавана таемная арганізацыя «Філікі Этэрыя» з мэтай вызввалення Грэцыі. Таварыства планавала запусціць бунты на Пелапанесе, у Дунайскіх княствах, а таксама ў Канстанцінопалі і прылеглых да яго раёнах. Першае паўстанне ўспыхнула 6 сакавіка 1821 года ў Дунайскіх княствах, але хутка было задушана асманамі. Падзеі на поўначы заклікалі да дзеянняў грэкаў на Пелапанесе, і 17 сакавіка 1821 года маніёты абвясцілі вайну Асманскай імперыі. Гэтая дэкларацыя стала пачаткам вясны рэвалюцыйных дзеянняў з боку іншых кантраляваных земляў супраць імперыі.
Фронт аль-Нусра
У жніўні 2014 года групоўка стала адной з мэтаў авіяўдараў ЗША і іх саюзнікаў па тэрыторыі Сірыі, якія наносіліся ў рамках барацьбы з «Ісламскай дзяржавай». Яна неаднаразова заяўляла пра сваё расфарміраванне і далучэнне атрадаў да іншых арганізацый, у прыватнасці, з сакавіка 2015 года яна ўваходзіла у Джэйш-аль-Фатх.
Вайна за незалежнасць Грэцыі
Да канца месяца Пелапанес адкрыта паўстаў супраць туркаў і да кастрычніка 1821 года грэкі на чале з Тэадорасам Калакатронісам захапілі Трыполіцу. За Пелапанескім паўстаннем рушылі ўслед мецяжы на Крыце, у Македоніі і Цэнтральнай Грэцыі, якія былі задушаны войскамі імперыі ў хуткім часе. У гэты час новаўтвораны грэчаскі флот дамогся поспехаў у змаганні супраць асманскага флота ў Эгейскім моры з мэтай прадухілення асманскіх падмацаванняў з мора.
Фронт аль-Нусра
Гісторыя
За час свайго ўдзелу ў грамадзянскай вайне ў Сірыі «Фронт ан-Нусра» набыў рэпутацыю самай хуткарослай і агрэсіўнай часткай ўзброенай сірыйскай апазіцыі. У прыватнасці, ён прыняў на сябе адказнасць за 57 з 70 нападаў смяротнікаў, учыненых за час ад пачатку канфлікту ў Сірыі да пачатку чэрвеня 2013 года.
Вайна за незалежнасць Грэцыі
Неўзабаве сярод розных грэчаскіх фракцый з’явілася напружанасць, якая прывяла да дзвюх паслядоўных грамадзянскіх войнаў. У той жа час асманскі султан вёў перамовы з Мухамедам Алі Егіпецкім, які пагадзіўся адправіць свайго сына Ібрагіма Пашу ў Грэцыю з войскам для задушэння паўстання ў абмен на тэрытарыяльныя выгады. Ібрагім прыбыў на Пелапанес у лютым 1825 года і ўжо да канца года большая частка паўвострава знаходзілася пад кантролем егіпецкіх войскаў, а горад Месалангіён, які знаходзіўся пад асманскай аблогай з красавіка 1985 года, паў у красавіку 1826 года. Нягледзячы на тое, што войскі Ібрагіма былі разбіты на Мані, яму ўдалося падавіць большую частку паўстання на Пелапанесе і ў Афінах.
Фронт аль-Нусра
Гісторыя
Акрамя таго, «Фронт ан-Нусра» абвінавачваецца ў шматлікіх ваенных злачынствах, у тым ліку расправах над палоннымі салдатамі ўрадавай арміі і мірным насельніцтвам, у асноўным з прадстаўнікамі алавітаў і шыітаў.
Падчас бітвы за Алепа байцы Фронту ан-Нусра прымалі ўдзел у баявых дзеяннях на баку паўстанцаў з ССА.
Вайна за незалежнасць Грэцыі
Пачатак паўстання 25 сакавіка цяпер святкуецца ў краіне як нацыянальнае свята — дзень незалежнасці Грэцыі.
Фронт аль-Нусра
Гісторыя
У лістападзе 2013 году лідар «Аль-Каіды» Айман аз-Завахіры абвясціў, што адзіным законным прадстаўніком «Аль-Каіды» ў Сірыі з’яўляецца «Фронт ан-Нусра».
Вайна за незалежнасць Грэцыі
Асманскае кіраванне
У той жа час грэчаскія інтэлектуалы і гуманісты, якія мігравалі на захад да або пасля асманскага нашэсця, такія як Дзімітрый Халкакондзіл і Леанардас Філарас, сталі заклікаць да вызвалення сваёй радзімы. Халкакондзіл заклікаў венецыян і «ўсіх лацінян» дапамагчы грэкам у барацьбе супраць «агідных, жахлівых, варварскіх туркаў». Тым не менш, грэкі заставаліся пад уладай Асманскай імперыі яшчэ некалькі стагоддзяў.
Грэчаская рэвалюцыя не была першай спробай вызвалення. На працягу ўсёй гісторыі Асманскай імперыі мелі месца шматлікія няўдалыя спробы аднаўлення грэчаскай незалежнасці. На працягу 17 стагоддзя асманы сутыкаліся з вялікім супрацівам на Марэі і ў іншых месцах, пра што сведчаць паўстанні пад кіраўніцтвам Дыянісія Філосафа. Пасля Марэйскай вайны Пелапанес на 30 гадоў трапіў пад уладу Венецыянскай рэспублікі і з таго часу там множыліся банды клефтаў.
Фронт аль-Нусра
Гісторыя
28 студзеня 2017 года Джэбхат Фатх аш-Шам разам з шэрагам іншых груповак сфарміравалі новую групоўку — Хаят Тахрыр аш-Шам. Лідарам новага фарміравання стаў перабежчык з Ахрар аш-Шам — Абу Джабер. Гэта зліццё адбылося праз некалькі дзён пасля таго, як некалькі груповак сірыйскай апазіцыі абвясцілі аб далучэнні да Ахрар аш-Шам для абароны ад нападаў баевікоў Джэбхат Фатх аш-Шам.
Вайна за незалежнасць Грэцыі
Асманскае кіраванне
Першым буйным паўстаннем было паўстанне Арлова 1770 года, арганізаванае з Расіі, і было задушана асманамі, але мела абмежаваны поспех. Пасля разгрому паўстання мусульмане-албанцы спустошылі шмат рэгіёнаў у мацерыковай частцы Грэцыі. Тым не менш, маніёты пастаянна супраціўляліся асманскаму валадарству і адбілі некалькі асманскіх уварванняў у рэгіён, найбольш вядомым з якіх было ўварванне 1770 года. Падчас Другой расійска-турэцкай вайны грэчаская абшчына Трыеста прафінансавала невялікі флот пад камандаваннем Лабраса Кацоніса, які чыніў непрыемнасці асманскаму флоту, а таксама адбываліся чарговыя ўздымы клефтаў і арматолаў.
У той жа час пэўная колькасць грэкаў карысталася прывілеяваным становішчам у Асманскай дзяржаве і з’яўляліся членамі асманскай бюракратыі. Грэкі кантралявалі справы Праваслаўнай царквы праз Канстанцінопальскі Патрыярхат, а вышэйшае духавенства Праваслаўнай царквы было, у асноўным, грэчаскага паходжання. Такім чынам, у выніку асманскай сістэмы мілетаў, пераважна грэчаская іерархія Патрыярхата мела кантроль над імперскімі праваслаўнымі падданымі (Рум Мілет).
Фронт аль-Нусра
Кіраўніцтва
Аб лідары «Фронту аль-Нусра» невядома нічога, акрамя таго, што ён выступае пад псеўданімам «Абу Мухамад аль-Джулані/Галані» (магчыма, адсылка да Галанскіх вышынь ).
Вайна за незалежнасць Грэцыі
Асманскае кіраванне
Грэчаская праваслаўная царква адыгрывала ключавую ролю ў захаванні нацыянальнай ідэнтычнасці, развіцці грэчаскага грамадства і адраджэнні грэчаскага нацыяналізму. З 18 стагоддзя члены вядомых грэчаскіх сем’яў у Канстанцінопалі, вядомыя як фанарыёты (ад назвы раёна Фанар), атрымалі значны кантроль над асманскай знешняй палітыкай і над бюракратыяй у цэлым.
Клефты і арматолы
У часы слабой у ваенных адносінах цэнтральнай улады ў Балканскай мясцовасці сталі распаўсюджвацца групы бандытаў, якія нападалі на мусульман і хрысціян і называліся ў Грэцыі «клефты», эквівіваленты гайдукоў. Ігнаруючы Асманскую ўладу, клефты мелі вялікую папулярнасць і займалі знчнае месца ў народных паданнях.
Фронт аль-Нусра
Назвы
У публіцыстыцы групоўка вядомая пад назвамі Фронт Падтрымкі (Фронт аль-Нусра (ан-Нусра)) або Джабхат ан-Нусра ці Ахль аш-Шам. У ліпені 2016 года яна змяніла найменне на «Джабхат Фатх аш-Шам» — «Фронт заваёвы Сірыі». Таксама вядома як «Аль-Каіда ў Сірыі».
Вайна за незалежнасць Грэцыі
Клефты і арматолы
У адказ на атакі клефтаў асманы набіралі здольных сярод іх хрысціянскіх апалчэнцаў, вядомых як «арматолы», для забеспячэння стабільнасці ў раёнах, якія знаходзіліся пад пагрозай, асабліва ў горных перавалах. Плошча, якую яны кантралявалі называлі «арматолік», самы першы з якіх быў усталяваны ў Аграфе падчас кіравання Мурада II (1421—1451). Адрозненне паміж клефтамі і арматоламі не ўсталявана, бо апошнія часта ператвараліся ў клефтаў, каб выцягнуць больш карысці ад уладаў, а іншыя клефты прызначаліся арматоламі, каб супрацьястаяць сваім папярэднікам.
Фронт аль-Нусра
Выкраданне міратворцаў ААН
У канцы жніўня 2014 года баевікам арганізацыі «Фронт ан-Нусра» атрымалася захапіць сірыйскі горад Кунейтра і навакольныя яго вёскі, выцесніўшы адтуль ўрадавыя войскі прэзідэнта Башара Асада. 28 жніўня тэлеканал Аль-Арабія паведаміў, што ў раёне Кунейтры, недалёка ад мяжы з Ізраілем, баевікамі былі выкрадзены вайскоўцы з міратворчага кантынгенту сіл ААН па назіранні за раз’яднаннем на Галанскіх вышынях (UNDOF). Пазней стала вядома, што ісламістамі захоплены грамадзяне Фіджы. Міратворцы ўваходзілі ў падраздзяленні ААН, якія пасля заканчэння Вайны Суднага дня з 1974 года кантралявалі на Галанскіх вышынях дэмілітарызаваную зону паміж Ізраілем і Сірыяй. У ноч з 1 на 2 верасня 2014 гады камандуючы арміяй Фіджы паведаміў, што сірыйскія ісламісты прадставілі свае патрабаванні ў абмен на вызваленне палонных. Сярод патрабаванняў радыкалаў — выключэнне «Фронту ан-Нусра» са спісу ААН тэрарыстычных арганізацый, дастаўка гуманітарнай дапамогі ў асобныя раёны Дамаска, выплаты грашовай кампенсацыі за гібель трох баевікоў, забітых у перастрэлцы з назіральнікамі міжнароднай арганізацыі.
Вайна за незалежнасць Грэцыі
Клефты і арматолы
Тым не менш, клефты і арматолы сфарміравалі правінцыйную эліту, члены якой мелі агульную мэту. Паколькі пасада арматолаў часта перадавалася ў спадчыну, некаторыя з іх ставіліся да арматоліка, як да сваёй асабістай маёмасці. У іх руках была змешчана значная частка ўлады, і яны інтэграваліся ў сетку кліенцкіх адносін, сфарміраваўшы асманскія адміністрацыі. Некаторым удалося ўсталяваць выключны кантроль у сваіх арматоліках, у выніку чаго Порты некалькі разоў спрабавалі, хоць і беспаспяхова, ліквідаваць іх.
Да вайны за незалежнасць групы магутных арматолаў існавалі ў Румеліі, Фесаліі, Эпіры і паўднёвай Македоніі. Паводле рэвалюцыйнага лідара і пісьменніка Іааніса Макрыяніса, клефты і арматолы былі адзінай даступнай буйной ваеннай сілай на баку грэкаў і згулялі важную ролю ў грэчаскай рэвалюцыі, у выніку чаго ён называў іх «дрожджы свабоды».
Асветніцтва і Грэчаскі нацыянальны рух
З-за эканамічных падзей, якія адбываліся ўнутры і па-за межамі Асманскай імперыі, XVIII стагоддзе стала сведкам узыходжання і росквіту дзвюх гандлёвых груп: грэчаскія маракі з астравоў Эгейскага мора, такіх як Ідра і Андрас, сталі заможнымі марскімі гандлярамі, а паганятыя мулаў з Румеліі пераважна славянскага, грэчаскага і валашскага паходжання сталі незалежнымі купцамі і банкірамі пасля Пажарэвацкага міру. У гандлі, разгорнутым на Балканах, грэчаская мова атрымала статус «лінгва франка», і да канца стагоддзя кантынентальныя гандляры гамагенізіравалі праз працэс асіміляцыі грэчаскай «высокай культуры».
Фронт аль-Нусра
Выкраданне міратворцаў ААН
5 верасня пведамлялася, што баевікі «Фронту ан-Нусра» маюць намер «судзіць міратворцаў па законах шарыяту».
Вайна за незалежнасць Грэцыі
Асветніцтва і Грэчаскі нацыянальны рух
Яны назапасілі багацце, неабходнае для адкрыцця школ і бібліятэк, і маглі плаціць за тое, каб маладыя грэкі вучыліся ва ўніверсітэтах Заходняй Еўропы. Менавіта тады яны ўступілі ў кантакт з радыкальнымі ідэямі еўрапейскага Асветніцтва, Французскай рэвалюцыі і рамантычнага нацыяналізму. Адукаваныя і ўплывовыя члены вялікай грэчаскай дыяспары, такія як Адамантыяс Караіс і Антымас Газіс, спрабавалі данесці гэтыя ідэі да грэкаў з мэтамі павышэння іх адукацыйнага ўзроўню і ўмацавання іх нацыянальнай ідэнтычнасці. Гэта было дасягнута распаўсюджваннем кніг і брашур на грэчаскай мове — працэс, які атрымаў назву «Сучаснае грэчаскае Асветніцтва».