cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Clash
Гісторыя групы
У канцы 1970-х гадоў, група The Clash канкураваў з шэрагам прадстаўнікоў гаражнага года і ў прыватнасці гуртам The Sex Pistols. Аднак, калі Sex Pistols ўвасаблялі чысты нігілізм і музычны анархізм, The Clash як у музычным, так і ідэйным адносінах імкнуліся да больш сур'ёзнага зместу. У прыватнасці музыкі спрабавалі казаць аб «грамадскай справядлівасці» i шмат тэкстаў іх песень асвятлялі праблемы беспрацоўя, галечы і сацыяльных канфліктаў. Музычны матэрыял па параўнанні з іншымі калектывамі панк-рока адрозніваўся больш прафесійным гучаннем.
Што тычыцца тэкстаў, то акрамя праблем сацыяльнага характару, музыканты The Clash спявалі пра іншае, аб пачуццях (Train in Vain), бізнес (Koka Kola), п'яніц (Jimmy Jazz, Wrong ' em Boyo), вайне ў Іспаніі (Spanish Bombs), жабракі краіны трэцяга свету (Ghetto Defendant) і іншае.
Да самых вядомых кампазіцый групы принадлежатShould I Stay or Should I Go, The Guns of Brixton, London Calling, Rock the Casbah, Complete Control, Clash City Rockers, Safe European Home, Career Opportunities, White Riot, Stay Free, I'm So Bored With the USA, London's Burning, The Magnificent Seven, The Call Up, Police on My Back, кавер рэгі-стандарта Police & Thieves. Хітовым лічыцца іх дэбютны альбом а таксама  The Clash.
У 2003 група The Clash быў занесены ў Зала славы рок-н-рола.
Раўнд Мэйпл
Раўнд Мэйпл (Round Maple) — вёска ў Эдвардстоўне, Баберг, Сафалк, Англія. У ёй знаходзіцца 4 помнікі, у тым ліку Seasons, The Flushing, Quicks Farmhouse, Little Thatch і Hathaway Cottage.
NGC 4927
NGC 4927 (іншыя абазначэнні — MCG 5-31-104, ZWG 160.105, DRCG 27-141, PGC 44945) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Германізацыя
Германізацыя — агульная назва для распаўсюджання нямецкай мовы, народа і культуры сілай ці асіміляцыяй, а таксама адаптацыі замежных слоў да нямецкай мовы ў лінгвістыцы шматлікіх моў, якія не выкарыстоўваюць лацінскі алфавіт, падобна на раманізацыю. Германізацыя была галоўнай ідэяй нямецкага ліберальнага мыслення напачатку дзевятнаццатага стагоддзя, у перыяд калі лібералізм і нацыяналізм ішлі рука ў руку.
Быхаўцы (значэнні)
Назву Быхаўцы маюць:
Спіс вуліц Полацка
У гэтым спісе прыведзены вуліцы, завулкі, плошчы, праспекты, праезды, тупікі, набярэжныя Полацка.
Валерый Інакенцьевіч Пахабаў
Валерый Інакенцьевіч Пахабаў (нар., Талачын, Віцебская вобласць) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1993), кандыдат тэхнічных навук (1974), прафесар (1995).
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: эканоміка і арганізацыя вытворчасці; маркетынг; энергазберажэнне ў машынабудаванні; лізінг; лагістыка ў сферы вытворчасці, збыту і транспарту.
Дэмакратычная партыя арома
Дэмакратычная партыя Арома, ДПА (Paartii Demokraatawaa Oromoo) — палітычная партыя ў Эфіопіі, якая ў саюзе з Народным Фронтам вызвалення Тыграя, Дэмакратычнай партыяй амхара, Дэмакратычным фронтам паўднёва-эфіопскіх народаў утварала Рэвалюцыйна-дэмакратычны фронт эфіопскіх народаў (РДФЭН). Першапачаткова дзейнічала пад назвай «Дэмакратычная арганізацыя народа арома» (ДАНА). Выступала пераважна ў якасці саюзніка НФВТ.
РДФЭН
У складзе блока арганізацыя лічылася з моманту яго стварэння ў 1989 годзе.
1 снежня 2019 года па ініцыятыве прэм’ер-міністра Эфіопіі Абія Ахмеда Алі РДФЭН быў распушчаны і на яго базе створана новая кіруючая Партыя росквіту. ДПА стала адной з структур-заснавальнікаў.
Змена назвы
На сваім штогадовым сходзе, які адбыўся 20 верасня 2018 года ў Джыме, Дэмакратычная арганізацыя народа арома змяніла сваю назву на Дэмакратычную партыю Арома.
Выбары
На выбарах у заканадаўчыя органы 15 мая 2005 года партыя ўваходзіла ў склад РДФЭН, які атрымаў 327 з 527 месцаў. На выбарах у рэгіянальныя сходы ў жніўні 2005 года партыя атрымала 387 з 537 месцаў у рэгіёне Аромія і 14 з 36 месцаў у рэгіёне Харары. На дадатковых выбарах 2008 года ДАНА выйграла 23 месцы ў заканадаўчым органе Ароміі.
Кесадылья
Кесадылья (quesadilla, літар. Сырная Тартылья) — страва мексіканскай кухні. Кесадылья ўяўляе сабой дзве аладкі тартыльі з начыннем, у якое абавязкова ўваходзіць сыр, падсмажаныя на патэльні або ў фрыцюры. За кошт падсмажвання сыр у начынні плавіцца і тым самым змацоўвае абедзве тартыльі. Таксама замест двух аладак можна скласці адну тартылью напалову.
Заліесус
Заліе́сус (Zaliesius) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цвярачускай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Цвярачуса.
Кесадылья
У якасці начынкі можна выкарыстоўваць розныя віды мяса (у першую чаргу, курынае), гародніну, грыбы, абавязкова сыр. Гатовую кесадылью звычайна разразаюць на чвэртачкі і падаюць з вострым соусам (часцей за ўсё, сальсай) і крэм-фреш або смятанай. Таксама часта падаюць лёгкі агароднінную салату.
Галоўнае адрозненне ад падобных страў — бурыта, чымічанга, энчылада, такас — заключаецца ў тым, што тартыльі складаюць напалову, а не заварочваюць ў яе начынне.
Скадорвы
Скадо́рвы (, Скадорвы) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Сяргей Алегавіч Дарафееў
Сяргей Алегавіч Дарафееў (нар., Мінск) — беларускі тэлежурналіст.
Біяграфія
Нарадзіўся 19 мая 1980 года ў Мінску.
Скончыў Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт.
Тэле- і радыёжурналістыцы вучыўся за мяжой, выйграў грант Дзярждэпартамента ЗША - стажыраваўся ў СМІ Чыкага.
Працаваў на радыё «Мір», «Альфа Радыё» і «Юністар».
Сваю кар’еру на АНТ пачаў з пасады рэдактара і вядучага праграмы «Наша раніца» ("Наше утро") Да 2010 г. кіраўнік і вядучы ток-шоу «Выбар», праграмы «Выбар+», дырэктар дырэкцыі ранішняга вяшчання на тэлеканале АНТ (Беларусь).
У снежні 2010 г. быў адхілены ад эфіру па палітычным матывам, у сакавіку 2011 г. быў звольнены з каналу АНТ.
Працуе на «5 канале» (Кіеў). Вядзе штосуботнюю праграму «Партрэты» з Сяргеем Дарафеевым», а таксама разам з іншымі журналістамі штодзённую вечаровую праграму «Час. Підсумкі дня». У 2012 г. атрымаў прэмію «Тэлетрыумф» у намінацыі «Інтэрв'юер».
Апалоній Родаскі
Твор яго «Арганаўтыка», напісаны ў духу, зусім процілеглым таму, у якім пісаліся звычайна паэтычныя творы александрыйскай школы, не меў ніякага поспеху; гэта пацягнула за сабой сварку з яго настаўнікам Калімахам, пасля чаго ён пакінуў Александрыю і адправіўся на Родас. Тут ён перапрацаваў «Арганаўтыку» і здабыў сабе неўзабаве як настаўнік і пісьменнік такую славу, што родасцы даравалі яму грамадзянства. Пазней ён вярнуўся ў Александрыю і стаў кіраўніком бібліятэкі (як пераемнік Зенадота і папярэднік Эратасфена).
Яго граматычныя сачыненні, як і некаторыя вершы, зніклі, за выключэннем некалькіх урыўкаў; захавалася толькі «Арганаўтыка», у якой больш праявілася вучонасць і стараннасць, чым паэтычны талент, хоць некаторым месцам нельга адмовіць у паэтычнай прыгажосці.
Рэспубліка Косава
Косава (Kosova ці Kosovë, Косово) — спрэчная тэрыторыя і часткова прызнаная дзяржава, якая знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Балканскага паўвострава ў паўднёва-ўсходняй Еўропе. Краіна абвясціла незалежнасць ад Сербіі ў лютым 2008 года, прыняўшы назву «Рэспубліка Косава». Сербія прызнае абраны ўрад Косава легітымнай адміністрацыяй і лічыць тэрыторыю сваёй уласнай Аўтаномнай правінцыяй Косава і Мятохіі. Па дадзеных ацэнак 2014 года насельніцтва Косава складае больш за 1,8 млн жыхароў. Прышціна — сталіца і найбуйнейшы горад у краіне.
Косава, якое не мае выхаду да мора, мае сухапутныя межы з Сербіяй на поўначы і ўсходзе, Паўночнай Македоніяй і Албаніяй на поўдні і Чарнагорыяй на захадзе.
У старажытныя часы на тэрыторыі Косава знаходзілася каралеўства дарданцаў і пазней рымская правінцыя Дарданія. У сярэднявеччы рэгіён быў часткай Візантыйская імперыі, Балгарскага царства і Сербіі, а бітва на Косавым полі 1389 года шырока разглядаецца як адзін з вызначальных момантаў сярэднявечнай гісторыі Сербіі. З 15 да пачатку 20 стагоддзя Косава ўваходзіла ў склад Асманскай імперыі, а ў канцы 19 стагоддзя стала цэнтрам албанскага руху за незалежнасць і Прызрэнскай лігі. У выніку паразы ў Першай балканскай вайне (1912—1913) Асманская імперыя саступіла Косаўскі вілает Балканскай лізе; большая частка тэрыторыі была далучана да каралеўства Сербія, а заходняя частка — да каралеўства Чарнагорыя, але пасля Першай сусветнай вайны абедзьве краіны далучыліся да каралеўства Югаславія. Пасля перыяду югаслаўскага ўнітарызму ў Каралеўстве канстытуцыя Югаславіі ўсталявала пасля Другой сусветнай вайны аўтаномную правінцыю Косава і Мятохіі ў складзе югаслаўскай рэспублікі Сербіі.
Доўгатэрміновая этнічная напружанасць паміж албанскім і сербскім насельніцтвам Косава паўплывалі на падзел правінцыі па этнічнай прыкмеце ў выніку міжэтнічнага гвалту, кульмінацыяй якога стала Косаўская вайна ў 1998—1999 гадах у межах больш шырокіх рэгіянальных Югаслаўскіх войнаў. Вайна скончылася ваенным умяшаннем НАТА, якія прымусілі Федэратыўнай Рэспублікі Югаславія вывесці свае войскі з Косава, якое стала пратэктаратам ААН паводле рэзалюцыі СБ ААН 1244. 17 лютага 2008 года асамблея Косава абвясціла незалежнасць краіны, якая з таго часу атрымала прызнанне суверэннасці з боку Міжнароднае прызнанне Косава 93 з 193 дзяржаў-членаў ААН і Тайвані (Рэспублікі Кітай). Сербія не прызнае Косава ў якасці дзяржавы, але, паводле Брусэльскага пагаднення 2013 года яна прызнала законнасць інстытутаў Косава. Асноўнымі народамі, якія пражываюць на тэрыторыі краіны, з’яўляюцца косаўскія албанцы, якія складаюць большасць насельніцтва, і косаўскія сербы. Па еўрапейскіх стандартах Косава з’яўляецца беднай краінай з высокім узроўнем беспрацоўя, якая да гэтага часу цалкам не аднавілася пасля мінулага канфлікту.
Асманскі перыяд (1455—1912 гады)
Косава ўваходзіла ў склад Асманскай імперыі ад 1455 да 1912 года, спачатку як частка Румеліі, ад 1864 году як самастойная правінцыя. Падчас Вялікай Вайны 1683—1699 гадоў тэрыторыя Косава была на кароткі час захопленая аўстрыйскімі войскамі. У 1690 годзе сербскі патрыярх Арсень III вывеў 37 000 сямей з Косава. Перасяленні праваслаўных хрысціян з Косава працягнуліся ў XVIII стагоддзі. У 1766 годзе ўлады Атаманскай імперыі зліквідавалі інстытут Сербскага патрыярхату, пасля чаго становішча праваслаўных насельнікаў усёй Сербіі моцна пагоршылася. Албанская шляхта прыняла іслам, што забяспечыла ёй пасады чыноўнікаў у імперыі. На канец XIX стагоддзя мусульман у Косаве стала нават больш за праваслаўных. У XIX стагоддзі на Балканах прачнуўся этнічны нацыяналізм, і ў Косаве ім стаў албанскі нацыяналізм.
Выканаўчая ўлада
Самая ўплывовая партыя ў Косаве — Дэмакратычная ліга Косава, якая пачала сваю дзейнасць напачатку 1990-х у якасці бяззбройнага супраціву палітыцы Мілошавіча.
Колькасць, рассяленне
Паводле Статыстычнага агенцтва Косава, агульная колькасць насельніцтва Косава складае ад 1 900 000 да 2 200 000.
Нацыянальны склад
Нацыянальны склад насельніцтва паводле дадзеных 2005:
Рэлігійны склад
Пануе іслам (сунізм) — галоўным чынам сярод албанцаў. Ад 100 000 да 120 000 складаюць праваслаўныя (Сербскай праваслаўнай царквы).
Эканоміка
Косава — адзін з самых слаба развітых краёў у Еўропе. У Югаславіі Косава была самай адсталай часткай.
Спорт
Некалькі спартыўных асацыяцый сфармаваны ў Косава ў 2003 годзе згодна закону пра спорт № 2003/24, прынятым Асамблеяй Косава.
Юджын Вігнер
Юджын Вігнер (Wigner Jenő Pál; 17 лістапада 1902, Будапешт — 1 студзеня 1995, Прынстан, ЗША) — амерыканскі фізік і матэматык вугорскага паходжання, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1963) «за ўклад у тэорыю атамнага ядра і элементарных часціц, асабліва з дапамогай адкрыцця і прыкладання фундаментальных прынцыпаў сіметрыі» (сумесна з Марыяй Гёперт-Маер і Гансам Енсенам). Часам Вігнера называюць ціхім геніем, бо некаторыя яго сучаснікі лічылі яго роўным Эйнштэйну, але не такім знакамітым. Вігнер знакаміты тым, што паклаў асновы тэорыі сіметрыі ў квантавай механіцы, сваімі даследаваннямі атамнага ядра, а таксама некаторымі сваімі тэарэмамі.
Бычкова
Назву Бычко́ва маюць:
Айзенштат
Айзенштат (Eisenstadt, Eisnståd, Kismarton, Željezno, Castrum Ferrum) — горад зямельнага падначалення ў Аўстрыі, цэнтр федэральнай зямлі Бургенланд.
Насельніцтва складае 12367 чалавек (на 2007 год). Займае плошчу 42,91 км².
Геаграфія
Айзенштат ляжыць на тэрасе, якая спадае да даліны ракі Вулька ад паўднёвых падножжаў Лайтхагебіргес (Leithagebirges).
Гісторыя
Знаходкі пацвярджаюць, што рэгіён Айзенштата быў заселены ўжо ў часы Гальштацкай культуры. Крыху пазней тут пасяліліся кельты і рымляне. Падчас вялікага перасялення народаў розныя германскія народы і гуны засялілі рэгіён Айзенштата. Каля 800 года н.э. Карл Вялікі паклаў пачатак засяленню баварцамі. Першы ўспамін пра горад датуецца 1118 годам, тады ён называўся Жалезная крэпасць (Castrum Ferreum). З 1264 года ён стаў вядомы як Малы Морцін (па-венгерску «Кішмартан»). Сучасную назву горад носіць з 1373 года.
У 1373 годзе горад перайшоў у валоданне венгерскага роду Каніжаі. Гэта дазволіла ўмацаваць сцены і пабудаваць крэпасць з равамі. Назва «Eysenstat» (жалезны горад) таксама паходзіць з таго часу. Айзенштат атрымаў свабоду гандлю ў 1388 годзе. У 1445 годзе горад набыў герцаг Альбрэхт VI; наступныя 150 гадоў Айзенштат заставаўся пад кіраваннем Габсбургаў. У XV стагоддзі ў Бургенландзе з'явіліся перасяленцы-харваты, якія называлі Айзенштат Жэлезнай, а Бургенланд Градзішчам; пазней сфарміраваўся іх дыялект (градзішчанска-харвацкая мова), у наш час маюць культурную аўтаномію.
Падчас турэцкіх войнаў 1529 і 1532 гадоў Айзенштат захопліваўся туркамі пры іх прасоўванні на Вену. У 1647 годзе горад трапіў пад уладу венгерскага княжацкага дому Эстэрхазі. Княжацкі род змяніў твар горада працяглай ажыўленай будаўнічай працай. 26 кастрычніка 1648 Айзенштат указам імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Фердынанд III прылічаны да вольных гарадоў. Горад выплаціў за гэта 16 000 гульдэнаў і 3000 бочак віна коштам у 9000 гульдэнаў. У 1670 годзе Паўль I Эстэрхазі дазваляе пасяліцца ў Айзенштаце і 6 навакольных паселішчах, вядомых, як 7 абшчын, прыкладна 3000 яўрэям, якія былі выгнаны з Вены. Самсон Вертаймер (1658—1742), які дзейнічаў у Вене як буйны камерсант, выконваў у Айзенштаце роля рабіна. Залаты век мастацкага жыцця тут пачынаўся з прызначэння Ёзэфа Гайдна на ролю княжацкага прыдворнага капельмайстра ў 1760-я гады. У 1809 годзе Айзенштат падчас вайны пятай кааліцыі быў заняты французскімі падраздзяленнямі. У 1897 годзе праз горад прайшла чыгунка.
Падчас Другой сусветнай вайны Айзенштат падвергся бамбардзіроцы, у выніку якой загінулі 40 чалавек. У 1945 годзе Айзенштат заняла Чырвоная армія, і горад, як і ўся Усходняя Аўстрыя, заставаўся ў зоне савецкай акупацыі да 1955 года. З 1960 года ў Айзенштаце знаходзіцца кафедра Айзенштацкай дыяцэзіі.
Граматык
Граматык — сярэднявечная прафесія: вучоны, які займаецца граматыкай.
Слова можа азначаць таксама:
Лінкальншыр
Лінкальншыр (Lincolnshire) — графства на ўсходзе Англіі, ля берагоў Паўночнага мора. Часткова ўваходзіць у склад рэгіёна Іст-Мідлендс, часткова — у Іаркшыр і Хамбер.
Сталіца і найбуйнейшы горад — Лінкальн. Насельніцтва 674 тыс. чалавек (15-е месца сярод графстваў; звесткі 2004 года).
Геаграфія
Агульная плошча тэрыторыі цырыманіяльнага графства — 6 959 км² ; тэрыторыя неметрапольнага графства без унітарных адзінак Паўночны Лінкальншыр і Паўночна-Усходні Лінкальншыр — 5 921 км². Абмываецца на ўсходзе Паўночным морам, мяжуе на паўднёвым усходзе з Норфалкам, на поўдні з Кембрыджшырам, на паўднёвым захадзе з Ратлендам і Лестэршырам, на захадзе з Нотынгемшырам, на паўночным захадзе з Паўднёвым Іаркшырам, на поўначы з Усходнім Іаркшырам.
Гісторыя
Раней падзяляўся на 3 адміністрацыйныя часткі: Холенд, Кестывен і Ліндсі. У 1971 г. насельніцтва было 808,3 тыс. чалавек.
Адміністрацыйны падзел
У складзе графства вылучана 7 адміністрацыйных раёнаў неметрапольнага графства і 2 унітарныя адзінкі.
Эканоміка
Лінкальншыр — пераважна аграрная тэрыторыя з пераважным значэннем раслінаводства, які спалучаецца з жывёлагадоўляй. Здабыча жалезнай руды (раён Фродынгема). Харчовая прамысловасць, сельскагаспадарчае машынабудаванне (Лінкальн і Бостан), металургія (Скантарп), нафтахімія (Імінгем). Буйны рыбалоўны порт — Грэйт-Грымсбі.
Акбулак (Асакараўскі раён)
Акбулак — сяло ў Асакараўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр сельскай акругі Акбулак. Код КАТА — 355671100.
Георг I (кароль Грэцыі)
Георг I (Γεώργιος A ', Βασιλεύς των Ελλήνων; 24 снежня 1845, Капенгаген — 5 (18) сакавіка 1913, Салонікі) — другі кароль Грэцыі новага часу (1863—1913), пераемнік баварскага прынца Атона I і заснавальнік галіны дацкіх Глюксбургаў на грэчаскім троне.
Балажэвічы
Балажэ́вічы (, Балажевичи) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Скрыгалаўскага сельсавета.
Гісторыя
Ля вёскі ў 1904—1914 працаваў Балажэвіцкі дрэваапрацоўчы купецкі завод. Ён заваяваў Вялікі залаты медаль на выстаўцы ў Бруселі (1905) і Малы залаты медаль на выстаўцы ў Бесарабіі (1912) за высакаякасныя чаўнакі, бабіны, катушкі і паганялкі для прадзільных і ткацкіх фабрык. Завод меў паравы рухавік 100 кс. Працавалі 120 чалавек (1913).
Сучаснасць
У вёсцы працуе пачатковая школа.
Сядзібна-паркавы комплекс Слізняў (Новадзевяткавічы)
Сядзібна-паркавы комплекс Слізняў — незахаваная сядзіба роду Слізняў у аграгарадку Новадзевяткавічы Слонімскага раёна Гродзенскай вобласці.
Гісторыя
У 1677 Тэадор Мялешка прадаў сваю частку маёнтка Дзевяткавічы Аляксандру Казіміру Слізню. З гэтага часу і да 1939 года гаспадарамі Дзевяткавіч становяцца прадстаўнікі шляхецкага роду Слізняў. За 250 з лішнім гадоў Дзевяткавічы змянілі многіх уладальнікаў з роду Слізняў.
У сярэдзіне 19-га стагоддзя Альфрэд Слізень узводзіць у Новадзевяткавічах магутны замак на «англійскі густ». Будынак не захаваўся, але да нас дайшла акварэль Напалеона Орды 1860-х гадоў, дзе палац намаляваны з тыльнага боку.
Палац знік у 1944 годзе: яго ўзарвалі партызаны. Часткова захаванае паўночнае крыло былога палаца займае кантора саўгаса.
Архітэктура
Велічны трохпавярховы будынак накрыты «старапольскім» мансардавым дахам: з тарца ўзвышаецца прамавугольная ў сячэнні вежа, прыгонны характар ​​якой узмацняецца навіслымі па кутах круглымі пінаклямі і зубчастым парапетам. На вежы меўся флагшток, вымпел якога сведчыў аб прысутнасці ў палацы ўладальніка. Супрацьлеглы тарэц будынка завяршылі дзве двух’ярусныя вуглавыя вежы з зубчастымі парапетамі. Прыгонную сярэдневяковую суровасць будынка некалькі змякчала прыбудаваная з тарцовага боку зашклёная аранжарэя.
Парк
Перад палацам быў парк рэгулярнай планіроўкі, які велічнай ліпавай алеяй злучаўся з касцёлам.
У мастацтве
Захавалася акварэль Напалеона Орды 1860-х гадоў, дзе палац намаляваны з тыльнага боку. Драўляны двор (сядзіба адміністратара маёнтка) змешчана на ілюстрацыі ў выданні «Przez Kraj Ludzi, Zwierząt i Bogów» Ф. Асяндоўскага.
Цікавы факт
Ужо пасля знішчэння палаца, у яго вежы насяляла вялікая калонія турухтанаў.
Дзісна (вёска)
Дзісна́ (Dysna) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дзіджасаліскай сянюніі. Размешчана за 12 км на ўсход ад Цвярачуса, на граніцы з Беларуссю.
Ніцца-Манферата
Ніцца-Манферата (Nizza Monferrato) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 10 189 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 335 чал./км². Займае плошчу 30 км². Паштовы індэкс — 14049. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Карла Барамеа.
Вольга Нойвірт
Біяграфія
З яўрэйскай сям’і, якая перажыла вайну хаваючы сваё паходжанне. З сямігадовага ўзросту брала ўрокі ігры на трубе. У 1987—1993 гадах вучылася музыцы ў Венскім універсітэце музыкі і выканальніцкага мастацтва, у 1985—1986 — у Кансерваторыі Сан-Францыска, у 1993—1994 — у Парыжы (фр. IRCAM), дзе займалася ў Браяна Ферніхоў і Трыстана Мюрая. Пазнаёмілася з Луіджы Нона, які глыбока паўплываў на яе і радыкальнымі палітычнымі поглядамі, і музыкай. Пасля атрыманай у дзяцінстве траўмы перасоўваецца на мыліцах.
У пошуках экспрэсіі актыўна ўзаемадзейнічае з кінематографам (у Сан-Францыска яна вывучала таксама кіно і жывапіс), выкарыстоўвае электроніку, абапіраецца на спадчыну літаратурнага авангарда XX ст. Супрацоўнічае з Э.Елінек і П. Остэрам.
Лаўрэат заахвочвальнай прэміі Эрнста фон Сіменса, прэмій Паўля Хіндэміта і Эрнста Кшэнека (усе тры — 1999). Вялікая дзяржаўная музычная прэмія Аўстрыі (2010). Член Берлінскай акадэміі мастацтваў.
Клермон-Авернскі ўніверсітэт
Клермон-Авернскі ўніверсітэт (Université Clermont-Auvergne) — французская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Клермон-Феран.
Агульная характарыстыка
У ХІХ стагоддзі ў Клермон-Феране быў толькі адзін універсітэт. У 1976 годзе з-за палітычных рознагалоссяў універсітэт быў падзелены на дзве часткі. 1-ы Клермонскі ўніверсітэт (пазней перайменаваны ў Авернскі ўніверсітэт) і 2-і Клермонскі ўніверсітэт былі створаны ўказам ад 16 сакавіка 1976 года. Размовы аб магчымым зліцці пачаліся ў 2012 годзе, а таксама пасля прыняцця закона аб вышэйшай адукацыі і навуковых даследаваннях ад 23 ліпеня 2013 года. Аб гэтым было афіцыйна абвешчана 23 верасня 2013 года прэзідэнтамі двух універсітэтаў. Назва будучага ўніверсітэта была прадстаўлена ў студзені 2015 года, а яго структура была прадстаўлена ў чэрвені таго ж года. Аб’яднанне было аформлена ўказам ад 13 верасня 2016 года.
Google Maps
Карты Google (Google Maps; раней Google Local) — набор праграм, пабудаваных на аснове бясплатнага картаграфічнага сэрвісу і тэхналогіі, якія распрацаваны кампаніяй «Google».
уяўляе сабой карту і спадарожнікавыя здымкі планеты Зямля (а таксама Месяца і Марса ). З сэрвісам інтэграваны бізнес-даведнік і карта аўтамабільных дарог, з пошукам маршрутаў, які ахоплівае ЗША, Канаду, Японію, Расію, Ганконг, Кітай, Вялікабрытанію, Ірландыю (толькі цэнтры гарадоў) і некаторыя раёны Еўропы.
Google Планета Зямля
З сэрвісам таксама звязана праграма Google Earth — асобная праграма для Microsoft Windows, а таксама Linux, Mac OS. Як і Карты Google, праграма Google Планета Зямля дазваляе праглядаць здымкі зямной паверхні, павялічваць і памяншаць маштаб і будаваць маршруты перамяшчэння. Яе добрай якасцю з’яўляецца трохмернае адлюстраванне зямной паверхні (з улікам рэльефу), магчымасць назірання пад адвольным вуглом (а не толькі строга зверху), паступовае ўдакладненне выявы па меры загрузкі больш дэталёвых фотаздымкаў (на карце не з'яўляюцца «белыя плямы» замест яшчэ не загружаных фотаздымкаў, як у Картах Google), магчымасць мяккай змены маштабу (а не проста выбару з некалькіх прадвызначаных значэнняў).
Дзень правоў чалавека
Дзень правоў чалавека (на іншых афіцыйных мовах ААН:  Human Rights Day, Día de los Derechos del Hombre.  Día de los Derechos del Hombre , la Journée des droits de l'homme. ) — святкуецца па прапанаванню Генеральнай Асамблеі ААН (Рэзалюцыя № 423 (V)) штогод, 10 снежня, пачынаючы з 1950 года. У гэты дзень у 1948 годзе Генеральная Асамблея ААН прыняла Усеагульную дэкларацыю правоў чалавека.
У рэзалюцыі Генеральнай Асамблеі ўсім дзяржавам штогод прадастаўляюць даклады аб святкаванні Дня правоў чалавека. У каардынацыі святкавання Дня правоў чалавека важную ролю грае Вярхоўны камісар па правам чалавека.
У Расіі ў гэты дзень праводзяць розныя афіцыйныя і неафіцыйныя мерапрыемствы. У 2001 годзе была заснаваная Прэмія імя Андрэя Сахарава «За журналістыку як ўчынак». Прэмія прысуджаецца расійскім журналістам і ўручаецца 10 снежня ў Дзень правоў чалавека..
10 снежня 2009 года прадстаўніцы дэмакратычных рухаў зноў правялі на Пушкінскай плошчы «Мітынг маўчання». Такім чынам яны вырашылі адрадзіць традыцыю савецкіх дысідэнтаў, лічачы, што правы чалавека ў Расеі зноў груба і паўсюдна парушаюцца.
У ПАР Дзень правоў чалавека адзначаецца як нацыянальнае свята 21 сакавіка — у Міжнародны дзень барацьбы за ліквідацыю расавай дыскрымінацыі, у память аб расстрэле ў Шарпевілі, якім адбыўся ў гэты дзень у 1960 годзе.
У Кірыбаці Дзень правоў чалавека абвешчаны непрацоўным днём.
10 снежня 2013 года Міжнародная федэрацыя за правы чалавека (FIDH) і праваабарончы цэнтр «Вясна» прадставілі падрабязную справаздачу на 80-ці старонках «Паўсюдныя парушэнні працоўных правоў і прымусовая праца ў Беларусі»
Тэма дня
Штогод ААН вызначае асноўную тэму Дня правоў чалавека
Леванеўскі
Леванеўскі — прозвішча.
Іван Сцяпанавіч Лупіновіч
Іван Сцяпанавіч Лупіновіч (, вёска Шацк, Ігуменскі павет, Мінская губерня — ) — беларускі вучоны ў галіне глебазнаўства і аграхіміі, першы і адзіны прэзідэнт Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР, заснавальнік Беларускага геаграфічнага таварыства. Акадэмік АН БССР (1947), акадэмік Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР (1957 —1961), доктар сельскагаспадарчых навук (1944), прафесар (1953). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1951). Выконваючы абавязкі Прэзідэнта Акадэміі навук БССР (1951—1952).
Біяграфія
У 1914 годзе паступіў у Маладзечанскую настаўніцкую семінарыю, а ў 1918 годзе — у Мінскае політэхнічнае вучылішча. Пасля заканчэння вучылішча І. C. Лупіновіч паступае на глебава-агранамічнае аддзяленне Беларускага інстытута сельскай і лясной гаспадаркі. Яшчэ студэнтам працуе малодшым навуковым супрацоўнікам кафедры глебазнаўства, бярэ ўдзел у экспедыцыях пад кіраўніцтвам прафесара В. Г. Касаткіна па вывучэнні глебаў Беларусі. У гэты час з’явіўся яго першы навуковы артыкул «Умовы здабычы вапны і яе значэнне для вапнавання глебаў БССР».
Пасля заканчэння інстытута І. С. Лупіновіч працуе некаторы час аграхімікам Беларускай доследнай агранамічнай станцыі, а ў 1926 годзе запрошаны працаваць у Маскоўскі глебавы інстытут. З 1930 года да 1934 года ён узначальвае глебавую экспедыцыю Усесаюзнага навукова-даследчага інстытута ўгнаенняў і аграглебазнаўства, адначасова выкладае глебазнаўства ў Маскоўскім гідрамеліярацыйным інстытуце. У гэты перыяд з’яўляюцца навуковыя працы І. C. Лупіновіча, прысвечаныя пытанням распаўсюджвання і ўгнаення глебаў Вяцкай губерні і Заходняй вобласці.
Бялюнцы
Назву Бялюнцы маюць:
Іван Сцяпанавіч Лупіновіч
Біяграфія
У 1934 годзе І. С. Лупіновіч быў абраны на пасаду загадчыка кафедры агульнага земляробства Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі. У 1935 годзе зацвярджаецца ў вучоным званні выконваючага абавязкі прафесара, яму прысуджана навуковая ступень кандыдата сельскагаспадарчых навук. І. С. Лупіновіч паспяхова спалучае педагагічную працу з навукова-даследчай. Кафедра, якой ён кіраваў, праводзіла шырокія даследаванні пытанняў акультурвання дзярнова-падзолістых глебаў. 3акладаліся вопыты па эфектыўнасці ўнясення ўгнаенняў пад розныя культуры, па распрацоўцы новых агратэхнічных прыёмаў вырошчвання сельскагаспадарчых культур. У навуковую працу ўключыліся не толькі супрацоўнікі, але і студэнты кафедраў земляробства, аграхіміі, глебазнаўства, раслінаводства.
У 1938 годзе І. С. Лупіновіч запрошаны на працу ў Савет па вывучэнні вытворчых сіл АН СССР у Маскву, працуе спачатку кіраўніком групы па прыродна-гістарычным раянаванні СССР, а з 1939 года — і вучоным сакратаром Савета. Пад яго кіраўніцтвам праводзяцца экспедыцыйныя даследаванні Сярэдняй Азіі, Паволжа, Прыкам’я, Кабардзінскай і Дагестанскай АССР і іншых раёнаў краіны з мэтай іх прыродна-гістарычнага раянавання, вывучэння прыродных рэсурсаў і зямельнага фонду.
Асабліва вялікае значэнне ў час Вялікай Айчыннай вайны мела праца І. C. Лупіновіча ў складзе Камісіі АН СССР па мабілізацыі для абароны краіны рэсурсаў і, у першую чаргу, па арганізацыі сельскагаспадарчай вытворчасці ў Сярэдняй Азіі і Паволжы. За гэты час напісаў 12 навуковых прац, а ў 1943 годзе паспяхова абараніў у Казанскім дзяржаўным універсітэце дысертацыю на званне доктара сельскагаспадарчых навук на тэму: «Прыродна-гістарычнае раянаванне СССР».
У першыя пасляваенныя гады (1945—1947) з’яўляўся вучоным сакратаром Савета па вывучэнні вытворчых сіл Акадэміі навук СССР і начальнікам Арала-Каспійскай комплекснай экспедыцыі. У 1947 годзе Акадэмія навук СССР выпусціла фундаментальную працу І. С. Лупіновіча «Прыродна-гістарычнае раянаванне СССР» (суаўтар — С. Г. Струмілін, навуковы рэдактар — Д. Г. Віленскі).
У 1947 годзе пачынаецца апошні — беларускі — перыяд жыцця і творчасці І. С. Лупіновіча. У гэтым годзе ён быў абраны акадэмікам і віцэ-прэзідэнтам АН БССР і пераехаў жыць у Мінск. У Навукова-даследчым інстытуце меліярацыі і воднай гаспадаркі АН БССР І. С. Лупіновіч арганізаваў навуковую лабараторыю фізікі і біяхіміі тарфяна-балотных глебаў і пачаў праводзіць глыбокія даследаванні па гэтай праграме. Вынікам даследаванняў стала манаграфія «Тарфяна-балотныя глебы БССР і іх урадлівасць» (1952 год, суаўтар — Т. Ф. Голуб). Гэта была фактычна першая манаграфічная зводка, якая абагульніла і развіла дасягненні глебазнаўства ў дачыненні да тарфяна-балотных глебаў. На вялікім фактычным матэрыяле паказана роля прыродных прычын у фарміраванні балот і змяненнях тарфяных глебаў пры асушэнні. У выніку даследаванняў зроблена выснова, што пад уздзеяннем гаспадарання ўрадлівасць тарфяна-балотных гле6аў можа не толькі не памяншацца, а нават пэўны час павялічвацца.
У 1950 годзе І. С. Лупіновіч выбраны загадчыкам кафедры глебазнаўства Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гэтую пасаду ён займаў да 1968 года. Тут ён чытаў лекцыі па глебазнаўстве, асновах аграноміі, фізіка-геаграфічным раянаванні, асновах меліярацыі і інш.
У 1951—1952 гадах І. С. Лупіновіч выконваў абавязкі прэзідэнта АН БССР.
У 1961 годзе І. С. Лупіновіч канчаткова пераходзіць працаваць загадчыкам кафедры глебазнаўства ў БДУ, адначасова з’яўляючыся навуковым кансультантам Лабараторыі фізікі і біяхіміі забалочаных і тарфяна-балотных глебаў Беларускага НДІ глебазнаўства. У 1962 годзе пры кафедры глебазнаўства БДУ ім створана навукова-даследчая лабараторыя глебавай біяхіміі. Тут упершыню пачалі вывучацца пытанні мікраэлементнага складу глебаў, парод, вод, расліннасці Беларусі. Па гэтых праблемах пад кіраўніцтвам І. С. Лупіновіча падрыхтаваны дзве доктарскія і больш за 10 кандыдацкіх дысертацый, напісана манаграфія і складзены дзясяткі карт Беларусі. Такім чынам, ім была створана беларуская школа глебазнаўцаў-біяхімікаў з цэнтрам у Беларускім дзяржаўным універсітэце.
Навуковы і практычны ўклад
Работы ў галіне глебазнаўства і земляробства. Распрацаваў методыку комплекснага прыродна-гістарычнага раянавання тэрыторыі СССР для сельскагаспадарчага выкарыстання і склаў карты. Вывучаў генезіс, фізіка-гістарычныя і біялагічныя ўласцівасці забалочаных і тарфяна-балотных глебаў і шляхоў павышэння іх урадлівасці; даследаваў агра-і біяхімічныя ўласцівасці глеб, глебавае харчаванне раслін.
Заснавальнік і першы старшыня Навуковай рады Беларускага геаграфічнага таварыства (1954—1957). Садзейнічаў пашырэнню і папулярызацыі геаграфічных ведаў пра БССР, пры яго непасрэдным удзеле быў адкрыты першы абласны аддзел Таварыства — ў Магілёве (1959).
Апублікаваў звыш 120 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфіі. Падрыхтаваў 7 дактароў навук і больш за 50 кандыдатаў навук.
Узнагароды і ўшанаванне
Узнагароджаны ордэнам Леніна (1951), Працоўнага Чырвонага Сцяга (1949, 1960), Чырвонай Зоркі (1945), «Знак Пашаны», медалямі. Яго імем названа Беларуская сельскагаспадарчая бібліятэка, якая зараз уваходзіць у склад НАН Беларусі.
Уладзіслаў Замойскі
Граф Уладзіслаў Станіслаў Замойскі (Władysław Stanisław Zamoyski;,  — , ) — польскі арыстакрат і дзяржаўны дзеяч, дыпламат, удзельнік паўстання 1830 года, палкоўнік войскаў польскіх, генерал дывізіі турэцкіх войскаў, брытанскі генерал.
Біяграфія
Прадстаўнік польскага графскага роду Замойскіх герба «Яліта», які ўзыходзіць да XV стагоддзя, іх продак Фама Лазнінскі ў пачатку XV стагоддзя набыў вотчыну Старое Замосце, ад якой яго сыны сталі пісацца Замойскімі. Яго бацькамі былі Станіслаў Костка Замойскі (1775—1856), польскі дзяржаўны дзеяч Варшаўскага герцагства, Царства Польскага і Расійскай імперыі, сапраўдны тайны саветнік, а маці княгіня Соф’я з Чартарыйскіх. Малодшы брат Анджэя Замойскага (1800—1874), польскага дзяржаўнага дзеяча.
З 1823 года лічыўся ў арміі Царства Польскага, у 1828 годзе стаў ад’ютантам Вялікага князя Канстанціна Паўлавіча.
Пасля паражэння паўстання эміграваў у Францыю. Адзін з найбліжэйшых да Адама Чартарыйскага правадыроў кансерватыўнага крыла арыстакратычнай часткі польскай эміграцыі — «Манархічнае таварыства Трэцяга Мая», кіраваў палітыкай «Атэля Ламбер». У 1832—1839 гадах служыў у новастворанай бельгійскай арміі.
Падтрымліваў антырасійскую палітыку заходнееўрапейскіх дзяржаў, супрацьурадавыя рэвалюцыйныя і нацыянальна-вызваленчыя рухі, разлічваючы пры іх поспеху на аднаўленне Польшчы. У час рэвалюцыйных выступленняў 1848—1849 гадоў па загадзе Адама Чартарыйскага арганізаваў польскі атрад у Італіі, у войсках галоўнакамандуючага сардзінскай арміяй Войцеха Хржаноўскага. Пасля паражэння Сардзініі ў бітве пры Навары, уступіў у шэрагі фарміраванняў генерала Юзафа Бема ў Партугаліі, а затым генерала Генрыка Дэмбінскага ў Іспаніі.
У час Крымскай вайны ў 1854—1856 гадах у выніку старанняў брыгаднага генерала Уладзіслава Замойскага быў арганізаваны II Полк султанскіх казакоў у турэцкай арміі, які быў на брытанскім забеспячэнні. Прысвоены чын генерала брытанскай арміі. У час вайны спрыяў польскім ваенным фарміраванням у Турцыі.
У час паўстання 1863—1864 гадоў беспаспяхова спрабаваў дамагчыся дапамогі Вялікабрытаніі.
Прыкметнай ролі больш не адыгрываў. Памёр у Парыжы і пахаваны на могілкі ў Манмарансі.
Сям’я і дзеці
14 кастрычніка 1852 года ажаніўся з графіняй Ядвігай Дзялынскай (4 ліпеня 1831 — 4 лістапада 1922), дачкой графа Адама Ціта Дзялынскага (1796—1861) і графіні Цэлестыны Грызельды Замойскай (1804—1883). іх дзеці:
NGC 4928
NGC 4928 (іншыя абазначэнні — MCG -1-33-75, IRAS13004-0749, PGC 45052) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Підбэрэззя (Гарохіўскі раён)
Підбэрэззя (Підбере́ззя) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Пол Остэр
Пол Бенджамін Остэр (Paul Benjamin Auster, нар., Ньюарк, ЗША) — амерыканскі пісьменнік і перакладчык, сцэнарыст, які працуе ў рамках постмадэрнізму, абсурдызму і экзістэнцыялізму. Найбольш вядомы сваёй крымінальнай прозай, у якой развівае праблематыку злачынства, пошук сябе і свайго прызначэння. Яго «Нью-ёркская трылогія» (1985—1986) атрымала прыз Prix France Culture de Littérature Étrangère, у 1986 была намінаваная на Edgar Award Best Mystery Novel.
Жанаты з пісьменніцай Сіры Хуствет.
Кусцік
Ку́сцік — нізкарослая моцнагалінастая з адраўнелымі парасткамі расліна, у якой адсутнічае ярка выражанае галоўнае сцябло.
Вышыня 5—60 см, звычайна з доўгім карэнішчам (брусніцы, чарніцы і інш.). Асноўныя надземныя парасткі жывуць 5—10 гадоў. Пераважаюць у раслінным покрыве тундраў, часам утвараюць суцэльны ярус у хваёвых лясах, растуць на высакагор’ях, сфагнавых балотах.
Отан (кароль Грэцыі)
Кароль Грэцыі Отан I (Όθων, Βασιλεύς της Ελλάδος, Otto; 1 чэрвеня 1815, Зальцбург — 26 ліпеня 1867) — кароль Грэцыі ў 1833—1862 гады. Быў другім сынам караля Людвіга I Баварскага (дом Вітэльсбахаў). Праз свайго продка Іагана II, герцага Баварскага, быў нашчадкам візантыйскіх дынастый Камнінаў і Ласкарыдаў.
Зацішус (Ігналінскі раён)
Заці́шус (Zatišius) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цэйкінейскай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Цэйкінея. Насельніцтва 3 чал. (2001 г.).
Чэрневічы (Валожынскі раён)
Чэрне́вічы (, Черневичи) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Мар’яна Яраславаўна Кіяноўская
Мар’яна Яраславаўна Кіяноўская (Маріанна Ярославівна Кіяновська; нар., Несцераў, Жоўкіўскі раён, Львоўская вобласць) — украінская паэтка, перакладчыца, крытык і літаратуразнавец. Лаўрэат Нацыянальнай прэміі Украіны імя Тараса Шаўчэнкі (2020).
Біяграфія
Нарадзілася 17 лістапада 1973 года ў г. Несцераў Жоўкіўскага раёна Львоўскай вобласці
Дзед паэткі быў дацэнтам Львоўскага ўніверсітэта. У 1997 годзе скончыла аддзяленне ўкраінскай філалогіі ў гэтым універсітэце. У студэнцкія гады належала да жаночай літаратурнай групы «ММЮННА ТУГА» (Мар’яна Саўка, Мар’яна Кіяноўская, Юлія Мішчанка, Наталка Сняданка).
Жыве і працуе ў Львове.
Творчасць
Перакладае паэзію з польскай, рускай, латышскай і іншых моў, асобнымі выданнямі выйшлі ў перакладах Кіяноўскай Юліян Тувім (2012) і Баляслаў Лесьмян (2019).
Ужо ў 2000 годзе Юрый Іздрык называў Кіянаўскую «адной з самых перспектыўных паэтак сучаснай украінскай літаратуры», паколькі яна «валодае мастацтвам па-майстэрску ўводзіць спантанны, вобразна насычаны маўленчы паток у канструктывісцкае рэчышча выбраных паэтычных матрыц».
У 2004—2006 гадах вяла рубрыку «Новая польская літаратура» ў часопісе «Курьер Кривбасса».
З 2011 года з’яўляецца заснавальніцай і дырэктаркай незалежнай літаратурнай прэміі «Вялікі Іжак» за лепшы твор украінскай літаратуры для дзяцей, якая ўшаноўвае аўтараў найлепшых сучасных украінамоўных кніг для дзяцей. Галоўная мэта гэтага значнага для Украіны, украінскай дзіцячай літаратуры, кнігавыдання і літаратуры ўвогуле праекта — папулярызацыя якаснай друкаванай кнігі сярод дзяцей і падлеткаў і фармаванне еўрапейскай чытацкай прыстойнасці і свядомасці ва ўмовах наплыву пірацкіх копій і алічбовак, і перадусім — прасоўванне культуры чытання сярод маладых украінцаў на належны і справядлівы ўзровень з’яўляецца знакам прэстыжу і высокага сацыяльнага статусу.
У перакладзе Кіяноўскай апублікаваны раманы Уладзіміра Рафеенкі «Даўгата дня» (2017) і Шарлоты Бронтэ «Джэйн Эйр» (2018).
Найбольшае прызнанне атрымаў выпушчаны Кіяноўскай у 2017 годзе зборнік «Бабін Яр. Галасамі», прысвечаны ахвярам Халакосту, якія загінулі ў Кіеве ў Бабіным Яры: за гэтую кнігу ёй былі прысуджаныя Нацыянальная прэмія Украіны імя Тараса Шаўчэнкі (2020) і Міжнародная літаратурная прэмія імя Збігнева Херберта (2022), а таксама польская прэмія Еўрапейскі паэт свабоды (2022). Выступаючы ад імя журы другой з іх, польскі паэт Томаш Ружыцкі адзначаў:
"Гэта скарга і абвінавачанне ў злачынствах шматгадовай даўнасці, але і тых, якія здзяйсняюцца сёння, часта перад нашымі вачыма. Кіяноўская не хавала, што на напісанне гэтай кнігі, прысвечанай аднаму з найвялікшых злачынстваў Халакоста, яе натхнілі ўласны вопыт і гісторыі ахвяр канфлікту на ўкраінскім Данбасе, а вайна з Расіяй, якая працягваецца, надала ім зноў жахлівую актуальнасць і сапраўднасць. Нібы ў галасах з Бабінага Яра мы чулі крык забітых у Ірпені, Бучы ці Марыупалі. <…> Гэта паэзія настолькі простая і ясная, што зарад эмоцый дойдзе да кожнага, каб кожны чытач ясна зразумеў і адчуў яе пасланне, і настолькі майстэрская, што гэты голас, які кліча з цемры, можа быць харалам, песняй у вялікім памінальным абрадзе."
На рускую мову вершы Кіяноўскай перакладалі Паліна Барскова, Марыя Галіна, Анастасія Афанасьева, Наталля Бельчанка, на польскай мове зборнік «Бабін Яр. Галасамі» выйшаў у перакладзе Адама Паморскага. Вершы Кіяноўскай публікаваліся таксама ў перакладах на англійскую, нямецкую, шведскую, сербскую і іншыя мовы.
Член Нацыянальнага саюза пісьменнікаў Украіны, Украінскага цэнтра Міжнароднага ПЭН-клуба.
Мечаніс
Ме́чаніс (Mėčionys) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Міелагенайскай сянюніі. Размешчаназа 5 км на паўночны ўсход ад Міелагеная.
Бяляны
Назву Бяляны маюць:
Раднічкі (Карагандзінская вобласць)
Раднічкі — сяло ў Асакараўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Акбулак. Код КАТА — 355671300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 111 чалавек (69 мужчын і 42 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 50 чалавек (30 мужчын і 20 жанчын).
Аскафан
Аскафан (Ascophanus) — род грыбоў сямейства. Назва ўпершыню апублікаваная ў 1869 годзе.
Класіфікацыя
Да роду Ascophanus адносяць 154 відаў:
Бялянішкі
Назву Бяля́нішкі маюць:
Пацееў
Пацееў — прозвішча.
Ольма-Джэнтыле
Ольма-Джэнціле (Olmo Gentile) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 95 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 19 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 14050. Тэлефонны код — 0144.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Пірванчэ
Пірванчэ (Пірва́нче) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Музей Чартарыйскіх
Музей Чартарыйскіх — мастацкі збор у складзе Нацыянальнага музея ў Кракаве. Заснаваны ў 1796 годзе княгіняй Ізабелай Чартарыйскай, жонкай Адама Казіміра Чартарыйскага. Яшчэ раней, у 1778 годзе, яна заснавала першы ў Польшчы мастацкі музей на плошчах палаца Чартарыйскіх у Пулавах.
Найбольш значныя прадметы збору былі прывезены з Італіі сынам Ізабелы, Адамам Ежы Чартарыйскім, у 1798 годзе. Да іх колькасці адносяцца, апроч рымскіх старажытнасцяў, «Дама з гарнастаем» Леанарда да Вінчы і «Партрэт маладога чалавека» пэндзля Рафаэля (страчаны ў часы Другой сусветнай вайны).
Пасля эміграцыі Чартарыйскага ў Парыж яго мастацкі збор знайшоў прыстанак у гатэлі Ламбер. Франка-пруская вайна вымусіла яго сына Уладзіслава пакінуць Парыж і шукаць сховішчы ў Аўстра-Венгрыі. Тады ж мастацкі збор і пасяліўся ў старадаўнім будынку кракаўскага арсенала.
NGC 4929
NGC 4929 (іншыя абазначэнні — MCG 5-31-111, ZWG 160.113, DRCG 27-166, PGC 45027) — эліптычная галактыка (E1) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Браты Гленрой, № 2
«Браты Гленрой, № 2» (Glenroy Bros., No. 2, таксама вядомы як «Comic Boxing: The Glenroy Brothers») — амерыканская кароткаметражная нямая камедыя 1894 года, знятая рэжысёрамі Уільямам Кенэдзі Дыксанам і Уільямам Хейзам у лабараторыях Томаса Эдысана ў Нью-Джэрсі.
Палаунг
Палау́нг (ပလောင်လူမျိုး), або дэанг (德昂族; саманазва: Ta-ang) — аўстраазіяцкі народ. Жывуць на памежжы М’янмы, Кітая і Тайланда на поўнач і захад ад народа ва. Агульная колькасць (2022 г.) — 736 600 чалавек.
Гісторыя
Палаунг лічаць сябе нашчадкамі змей нага. Яны падзяляюцца на 3 галіны: пале («срэбраныя»), швэ («залатыя») і румаі («чорныя»), кожная з якіх мае сваю гістарычную тоеснасць. Відавочна, у мінулым яны займалі паўночную частку рэчыша Іравадзі і, згодна іх паданням, мелі сваю дзяржаву, якая магла ўваходзіць у склад цывілізацыі п’ю. Міграцыя ў даліну Іравадзі ў другой палове 1 тысячагоддзя тыбета-бірманскіх народаў выціснула іх у горы. Тэрыторыя, населеная палаунг, стала змянялася. У апошнія 200 гадоў яны перасяляліся на поўнач пад ціскам карэнаў. У 1963 — 1991 гг. вялі ваенныя дзеянні супраць урадавых сіл М’янмы. Многія палаунг у Кітаі і Тайландзе — бежанцы або нашчадкі бежанцаў з гэтай краіны. Разам з гэтым, у іх склад уваходзілі групы кая, дробных аўстраазіяцкіх горных плямён.
Культура
Асноўны занятак палаунг — земляробства. Яны спецыялізуюцца на вытворчасці чаю, але таксама вырошчваюць рыс, кукурузу, каноплі, кунжут, тытунь, садавіну і гародніну. У гарах захоўваецца лядная сістэма апрацоўкі палеткаў. Палаунг — вегетарыянцы, таму не палююць, жывёлу трымаюць для апрацоўкі палеткаў, пеўневых боек або ахвярапрынашэнняў. У мінулым рамеснікі выраблялі агнястрэльную зброю, апрацоўвалі металы, у тым ліку срэбра. У нашы дні рамесная вытворчасць амаль знікла. Большасць дарослых так ці інакш занятая перапрацоўкай і гандлем чаем. Перапрацоўка ўключае ферментацыю для прыгатавання сыравіны для напою і квашанне для спажывання чайнага лісця ў якасці прыправы.
Вёскі палаунг кампактныя, будуюцца на схілах гор або на вяршынях пагоркаў, абносяцца частаколам. Над брамай пры ўваходзе ў вёску пішуць замовы для абароны ад эпідэмічных хвароб. Хаціны месцяцца паабапал галоўнай вясковай дарогі. Каля іх узводзяць гаспадарчыя пабудовы. У цэнтры вёскі — плошча, дзе могуць быць будысцкі кляштар, ступы, гасцёўня для вандроўнікаў, базар. Хаціны каркаснага тыпу будуюць на па́лях. Найбольш распаўсюджаны будаўнічы матэрыял — бамбук. Пад хацінай знаходзіцца агароджаная пляцоўка для свойскай жывёлы. Памеры хацін залежаць ад запатрабаванняў гаспадароў. У М’янме ў адной хаціне могуць жыць некалькі сем’яў, звычайна сваяцкіх. Народная вопратка палаунг мала адрозніваецца ад вопраткі іх больш моцных суседзей шанаў. Яны носяць шмат упрыгожванняў са срэбра, мужчыны робяць татуіроўкі.
Перасяленні, якія вымушана рабілі палаунг на працягу ўсёй сваёй гісторыі, прывялі да розніцы ў развіцці сацыяльных адносінаў жыхароў розных раёнаў. Так, у М’янме вылучаюцца родавыя арганізацыі, якія могуць мець выбраных правадыроў. У некаторых мясцовасцях роды знаходзяцца ў залежнасці ад магутных шанскіх родаў, фактычна выступаюць ў ролі іх кліентаў. У палаунг Кітая роды не маюць істотнага ўплыву, улада засяроджана ў руках абшчыннікаў канкрэтнай вёскі. У раёнах, дзе вырошчванне чаю набыло камерцыйны размах, склалася эліта ў выглядзе заможных гаспадароў і гандляроў. Так ці інакш, асноўная сацыяльная адзінка — малая нуклеарная сям’я на чале мужчыны, які нясе адказнасць за астатніх чальцоў перад уладамі, абшчынай або родам. Сямейная маёмасць перадаецца па спадчыне пароўну сынам, незамужнім дочкам і ўдовам.
Палаунг слынныя сваёй музычнай культурай. Народныя музычныя інструменты: гонг і барабаны розных відаў. Песні адлюстроўваюць генеалагічныя паданні, прысвечаны працы і каханню.
Мова
Родная мова палаунг належыць да мон-кхмерскай групы аўстраазіяцкай моўнай сям'і. Падзяляецца на шэраг рэгіянальных дыялектаў. Палаунг карыстаюцца некалькімі формамі пісьмовасці.
У нашы дні з-за моўнай асіміляцыі мова палаунг апынулася пад пагрозай знікнення.
Рэлігія
Сярод палаунг вылучаецца род Рыянг, чальцы якога жывуць у розных рэгіёнах. Яны захоўваюць старажытную анімістычную рэлігію, у аснове якой — шанаванне продкаў правадыроў саубва. Характэрна, што Рыянг прымаюцца іншымі палаунг за ведзьмакоў, імкнуцца трымацца падалей ад іх, таму Рыянг вымушаны заключаць шлюбы знутры свайго роду.
Астатнія палаунг спавядаюць будызм напрамку тхеравада. Тым не меней, у іх таксама захоўваюцца многія анімістычныя вераванні ў духаў людзей, жывёл, замагільных пачвар. Духам прыносяць у ахвяру свойскую жывёлу. Алтары для ахвярапрынашэнняў часцяком будуюцца ўздоўж дарог, дзе вандроўныя людзі падвяргаюцца большай рызыке трапіць пад уплыў духаў, чым у вёсках. Будысцкія кляштары маюць значны сацыяльны ўплыў, паколькі з'яўляюцца асноўнымі месцамі атрымання адукацыі, дапамагаюць бедным і хворым, арганізуюць пахаванні памерлых.
Дэндралогія
Дэндралогія — навука пра дрэвавыя расліны (дрэвы, кусты, кусцікі), раздзел батанікі.
Вывучае марфалогію, сістэматыку, экалогію раслін, іх выкарыстанне ў гаспадарцы.