cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Царква ў гонар Раства Іаана Прадцечы (Мацеевічы)
Званіца
Перад царквой захавалася асобная драўляная двух'ярусная каркасная званіца (чацвярык на чацверыку), першы ярус якой вертыкальна ашалячяны дошкамі з нашчыльнікамі, другі — адкрыты. Для помніка характэрная цэласнасць архітэктарскага аблічча, дасканаласць прапорцый і мастацкая выразнасць форм.
Фінал НБА 2018
Фінал НБА 2018 — чэмпіёнская серыя Нацыянальнай Баскетбольнай Асацыяцыі сезона 2017/2018 і заключная серыя плэй-офа. Праходзіў з 31 мая да 8 чэрвеня 2018 года.
Чэмпіёны Заходняй канферэнцыі Голдэн Стэйт Уорыярз і чэмпіёны Усходняй канферэнцыі Кліўленд Кавальерс выйшлі ў фінал НБА ў чацвёрты раз запар, што стала першым выпадкам у гісторыі галоўных прафесійных ліг Паўночнай Амерыкі.
Голдэн Стэйт перамаглі Кліўленд з лікам у серыі 4:0. Такім чынам, упершыню з 2007 года каманда выйграла фінальную серыю з лікам 4:0. Самым каштоўным гульцом фінала ў другі раз запар стаў Кевін Дзюрэнт з Голдэн Стэйт Уорыярз.
Рутульская мова
Рутульская мова (рут. МыхӀабишды чӀал) — мова рутульцаў. Належыць да лезгінскай групы нахска-дагестанскіх моў. Адрозніваюць дыялекты: мухадскі (аснова літаратурнай мовы), шыназскі, мюхрэкскі, іхрэкскі і борчынска-хноўскі. Распаўсюджаны ў Рутульскім раёне Дагестана і ў Азербайджане. Колькасць носбітаў рутульскай мовы ў Расіі — 30 360 чалавек (2010).
Дубок (Брэсцкі раён)
Дубо́к (, Дубок) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дамачаўскага сельсавета. Размешчаны за 53 км на поўдзень ад Брэста, 19 км ад чыгуначнай станцыі Дубіца, на ўсходзе меліярацыйны канал, на захадзе — рака Капаеўка (прыток Заходняга Буга), на поўдні сетка меліярацыйных каналаў і дзяржаўная мяжа з Украінай, аўтадарогай звязана з г.п. Дамачава.
Гісторыя
У канцы XVIII — пачатку XIX стагоддзяў у вёсцы пабудавана драўляная праваслаўная Ільінская царква.
У XIX стагоддзі сяло ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. У 1868 годзе ў Прыбыраўскай воласці, уласнасць графа Замойскага. У 1875 годзе адкрыта народнае вучылішча. У 1886 годзе дзейнічала праваслаўная царква, царкоўна-прыходская школа, карчма. У 1890 годзе сялянам Дубоцкага сельскагаспадарчага таварыства належала 632,3 дзесяціны ворыва. У народным вучылішчы займаліся 39 хлопчыкаў. У 1897 годзе ў сяле царква, народнае вучылішча, хлебазапасны магазін, майстэрня па вырабе гонту, карчма.
З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну гітлераўцы спалілі 23 двары, загубілі 57 жыхароў; 30 вяскоўцаў загінулі на фронце.
Да 18 снежня 1972 года ў складзе Чэрскага сельсавета, у 1972—2013 гадах у складзе Дамачаўскага пассавета.
Пасталы (Жыткавіцкі раён)
Пасталы́ (, Постолы) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марохараўскага сельсавета.
З 15 ліпеня 1935 года па 27 верасня 1938 года Пасталы мелі статус рабочага пасёлка. Да 27 снежня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Дзякавіцкага сельсавета.
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Ліване
У спісе аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Ліване налічваецца 5 найменняў (на 2011 год).
Валадушка
Валаду́шка (Buplēurum) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя ці аднагадовыя травяністыя расліны, радзей паўкусты і кусты. Корань магутны, стрыжневы.
Сцябло прамое, да 1 м вышынёй. Лісце прыкаранёвае больш доўгае, сярэдняе і верхняе карацей ніжняга. Лісце валадушкі, падобна на агурочнае, мае блакітнаваты адліў, паколькі пакрытае васковым налётам.
Кветкі з загнутымі ўнутр пялёсткамі. Цвіце ў чэрвені — ліпені
Віды
Род змяшчае больш за 200 відаў. Некаторыя віды:
Значэнне і ўжыванне
Лекавае значэнне маюць тры віды валадушкі:
Беатрыкс Фаранд
Беатрыкс Кэдволадэр Фаранд (нар. Джонс;  — ) — амерыканская ландшафтная садоўніца і. За сваю кар’еру яна распрацавала каля 110 садоў для прыватных дамоў, пасёлкаў, загарадных сядзібаў, грамадскіх паркаў, батанічных садоў, універсітэцкіх гарадкоў і Белага дома. Толькі нешматлікія з яе асноўных работ захаваліся: Думбартан-Окс у Вашынгтоне, акруга Калумбія, сад у , адноўлены Сад Фермерскага дома ў  , і элементы кампусаў Прыстанскага і Ельскага ўніверсітэтаў і.
Раннія гады
Беатрыкс Кэдволадэр Джонс нарадзілася ў Нью-Ёрку 19 чэрвеня 1872, у сям’і, у якой, як яна любіла казаць, было «пяць пакаленняў садоўнікаў.» Яе бацькамі былі Мэры Кэдволадэр Роўлі (1850—1923) і Фрэдэрык Райнлендэр Джонс (1846—1918).
Беатрыкс праводзіла доўгія сезоны ў сямейным летнім доме у, Мэн. Яна была пляменніцай і пажыццёвым сябрам Генры Джэймса, які называў яе Трыкс. Ва ўзросце дваццаці гадоў Фаранд пазнаёмілася з адным са сваіх першых настаўнікаў, батанікам, які ў Гарвардскім універсітэце адначасова быў прафесарам раслінаводства ў і дырэктарам-заснавальнікам  ў Бостане, штат Масачусетс.
Беатрыс Фаранд жыла ў доме Сарджэнта, сядзібе Холм-Лі ў, Масачусетс у 1893 годзе і вывучала ландшафтнае садоўніцтва, якое ў той час не мела спецыялізаваных навучальных устаноў, батаніку і. Яна хацела навучыцца маштабаванню, складанню, геадэзіі і праектаванню і таму вучылася ў пад кіраўніцтвам прафесара. Яе натхнялі на выкарыстанне самыя розныя шляхі: яе шматлікія паспяховыя вопыты ў, вывучэнне сучасных амерыканскіх і замежных кніг, што прапагандавалі выкарыстанне мясцовых палет, і ад наведвання ўплывовых брытанскіх аўтараў садоў, такіх як  з  у Сусексе і Гертруда Джэкіл з  у Сурэі. Серыя тэматычных кніг пра садаводства аўтарства Гертруды Джэкіл падкрэслівала важнасць і каштоўнасць натуральных насаджэнняў і аказала значны ўплыў на ландшафтнае садоўніцтва ў ЗША.
Кар’ера ў ландшафтным дызайне
Б. Фаранд пачала займацца ландшафтнай архітэктурай у 1895 годзе, працуючы на верхнім паверсе матулінага на Іст-Ілэвэн-стрыт у Нью-Ёрку. Паколькі жанчыны былі выключаныя з грамадскіх праектаў, яе першымі праектамі сталі сады прыватных дамоў, у тым ліку сады для некаторых суседзяў з. З дапамогай сваёй маці і сацыяльных сувязяў цёткі, Беатрыс пазнаёмілася з выбітнымі асобамі, што прывяло да працы па шэрагу значных праектаў. На працягу трох гадоў яна заняла такое віднае месца ў сваёй галіне, што была абраная адзінай жанчынай сярод заснавальнікаў, хоць яна аддавала перавагу брытанскаму тэрміну «ландшафтны садоўнік».
Фаранд стварыла першапачатковы ўчастак і планаванне пасадак для Кафедральнага сабора ў Вашынгтоне ў 1899 годзе. У 1912 годзе яна стварыла дызайн Бельфілд для сямейнай пары Ньюбалдаў у горадзе, штат Нью-Ёрк (цяпер з’яўляецца часткай ). Акрамя таго, што гэта самы ранні захаваны прыклад яе прыватных дызайнаў, гэты вытанчаны агароджаны сад, у цяперашні час адноўлены, гэты вытанчаны сад з’яўляецца адной з нешматлікіх вядомых сумесных прац выбітных дызайнераў той эпохі — Б. Фаранд і архітэктараў «», якія займаліся перабудовай дома Ньюбалдаў XVIII стагоддзя. Яна супрацоўнічала з фірмай «» у пабудове абслугоўваючых будынкаў Думбартан-Окса.
Для Белага дома першая жонка прэзідэнта Вудра Вільсана і Першая лэдзі ЗША Элен Вільсан, замовіла Беатрыкс Фаранд дызайн Усходні каланіяльны сад (цяпер спраектаваны нанова як ) і Заходні сад (цяпер перапраектаваны ў ) у 1913. Пасля смерці місіс Вільсан у жніўні 1914 праект быў у заняпадзе, пакуль другая жонка Вудра Вільсана, Эдзіт Вільсан не аднавіла працу, скончаную ў 1916 годзе.
Б. Фаранд атрымала даручэнне ад Джона Моргана на распрацоўку дызайна двара ў Нью-Ёрку і працягвала быць іх кансультантам на працягу трыццаці гадоў (1913-43).
У 1928 муж Беатрыкс атрымаў быў прызначаны першым дырэктарам (1927-41) у Сан-Марына, Каліфорнія. Яны рушылі ў Каліфорнію, але Фаранд не здолела знайсці кліентаў у гэтым штаце. Некалькі праектаў яна атрымала дзякуючы сябрам, у тым ліку праект зімняй сядзібы Блісаў, Casa Dorinda, у і апякунству маці Мілдрэд Бліс, Ганны Блэйкелі Бліс, над бліжэйшым праектам. У ваколіцах Лос-Анжэлеса яна атрымала некалькі заказаў з астраномам Джорджам Хейлам і архітэктарам. З апошнім яна працавала над праектамі і Каліфарнійскага тэхналагічнага інстытута.
Фаранд падарожнічала праз усю краіну на цягніку, каб займацца сваімі ўсходнімі праектамі, такімі як праектаванне і нагляд за садам у кітайскім стылі ў маёнтку «The Eyrie» для на востраве  (1926-35). Гэта была эра аўтамабіля, і ў сваім дызайне Фаранд трымалася прынцыпаў, якім навучылася раней падчас паездак у створаныя  і. запрасіў і фінансаваў Фаранд для распрацоўкі планаў пасадкі вакол безаўтамабільных дарог у  на востраве, Мэн, каля яе дома на Рыф-Пойнт (каля 1930). Імі карыстаюцца ў парку па сённяшні дзень.
На ўсходзе ЗША захаваліся такія сады, створаныя Б. Фаранд: Думбартан-Окс сям’і Блісаў у Джорджтаўне, Вашынгтон; ва, Канектыкут (1918—1924), цяпер захаваны, як Мемарыяльны парх Харкнес ; і маёнтак Ракфелераў «The Eyrie» у , Мэн. Яна таксама супрацоўнічала з над ландшафтам і садовым дызайнам для сядзібы, домам Уортан у , Масачусетс, які адчыняецца для наведвальнікаў з мая па кастрычнік. Генры Джэймс прадставіў яе, «адной з яе самых цікавых кліентак», якая валодала ўласным маёнткам «Hill-Stead» (1913), які цяпер носіць назву , у , Канектыкут. У 1942, з Уолтэрам Макомберам яна распрацавала сады будучага, каля Алегзандрыі.
для мясцовых раслін Каліфорніі паказвае яе талент у Санта-Барбары, Каліфорнія. У Англіі адзін з яе галоўных праектаў «Dartington Hall», створаны для спадчынніцы ў Дэваншыры (1932-37). Рыф-Поінцкая калекцыя кніг, малюнкаў і гербарыяў захоўваецца ў Environmental Design Archives пры Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі, за выключэннем дакументаў з Думбартан-Окса і малюнкаў, абодва пад кіраўніцтвам Гарварда.
У 2014 годзе праца Фаранд па праектаванні Ружавага сада Пэгі Ракфелер ў, была адзначана прызавым месцам «Built by Women New York City» , конкурса, арганізаванага  восенню 2014 года для выяўлення выбітных і разнастайных аб’ектаў і прастор, распрацаваных, спраектаваных і пабудаваных жанчынамі.
Кампусы каледжаў
Праекты кампусаў ад Фаранд былі заснаваныя на трох канцэптах: расліны, якія цвітуць на працягу ўсяго навучальнага года, падкрэсліванне архітэктуры, а таксама прыхаванне недахопаў з дапамогай вертыкальных і павойных раслін, каб невялікія прасторы паміж будынкамі не выглядалі паменшанымі ў маштабе. Яе праекты адзначаны за іх практычнасць, прастату і зручнасць абслугоўвання. Яна была першым кансультацыйным ландшафтным архітэктарам для ўніверсітэта ў Прынстане (1912-43).
Паколькі новыя будынкі ўзводзяцца ў Прынстане і зараз, архітэктары часта спасылаюцца да папер Фаранд у Каліфарнійскім універсітэце. Яна была кансультуючым ландшафтным архітэктарам у Ельскім універсітэце ў Нью-Хэйвенt на працягу дваццаці трох гадоў (1923-45), сярод яе праектаў там. Пазней яна працягнула такую дзейнасць, палепшыў з тузін кампусаў, у тым ліку кампус Чыкагскага ўніверсітэта (1929-43), нароўні з кампусамі паўднёвакаліфарнійскага і Каліфарнійскага тэхналагічнага інстытута. Беатрыкс Фарранд завяршыла праектныя работы для (1931-32). Пазней яна таксама была ландшафтным кансультантам для Гарвардскага ўніверсітэта (1946-50).
Апошнія гады
Апошнія гады свайго жыцця Фаранд прысвяціла сябе стварэнню ландшафтнага навучальнага цэнтра ў, штат Мэн. Тут яна працягвала развіваць вялікі сад і рыхтаваць уласнасць для пераходу да грамадскага навучальнага цэнтра. Яна выдавала «Reef Point Gardens Bulletin» (1946-55), у якім паведамляла пра прагрэс сада і цэнтра.
Пасля пажару на востраве і адсутнасці сродкаў для завяршэння і забеспячэння бесперапыннай працы цэнтра яна ў 1955 годзе прыняла важнае рашэнне спыніць падрыхтоўку, дэмантаваць сад, прадаць маёмасць і выкарыстоўваць даходы за апошнія гады. набыў самыя буйныя расліны з Рыф-Поінта для свайго ў, якія працягваюць квітнець. Каля 2000 гербарных асобнікаў былі адпраўлены ва у Каліфарнійскім універсітэце, дзе яны служаць у якасці пастаяннага азначэння па яе выбары раслін і мясцовасцяў.
Фаранд правяла апошнія тры гады свайго жыцця ў, доме яе сяброў Льюіса і Эмі Магдаліны Гарландаў на. Менавіта тут яна стварыла свой апошні сад, інтымную прастору ў адпаведнасці з памерам маёмасці. Ва ўзросце 86 гадоў Беатрыкс Фаранд памёрла ў бальніцы вострава Маўнт-Дэсерт 28 лютага 1959 года. Яна была пахавана побач з мужам на могілках у Нью-Ёрку.
Ферма Гарландаў была набыта Таварыствам Беатрыкс Фаранд 9 лютага 2004 года. Задачай таварыства з’яўляецца «садзейнічанне навуцы і мастацтву садоўніцтва і ландшафтнага дызайну, з акцэнтам на жыццё і творчасць Беатрыкс Фаранд». Яно плануе адрадзіць першапачатковую адукацыйную місію «Рыф-Поінт», стварыўшы даведачную бібліятэку і калекцыі, рэгіянальныя выпрабавальныя сады і адукацыйныя праграмы, а таксама захаваць яе апошні сад.
Баальбек
Баальбек (بعلبك) — старажытны горад у Ліване. Размешчаны за 80 км на паўночны ўсход ад Бейрута на вышыні 1130 м.
Ларыса Георгіеўна Вершаловіч
Ларыса Георгіеўна Вершаловіч (нар., в. Лясок Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці) — беларускі урач і палітык.
Біяграфія
У 1981 годзе закончыла Мінскі ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга дзяржаўны медыцынскі інстытут па спецыяльнасці лячэбная справа.
Працоўную дзейнасць пачала рабочай Беліцкай хлебапякарні Лідскага райспажыўсаюза Гродзенскай вобласці. Працавала ўрачом-інтэрнам Баранавіцкай гарадской бальніцы, участковым тэрапеўтам, загадчыкам тэрапеўтычнага аддзялення, загадчыкам Лунінецкай раённай паліклінікі. Займала пасаду намесніка галоўнага ўрача па амбулаторнапаліклінічнай рабоце Лунінецкага раённага тэрытарыяльна-медыцынскага аб’яднання Брэсцкай вобласці.
Баальбек
Гісторыя горада
У 200 г. да н.э. сірыйскі Геліёпаль быў заваяваны Антыёхам Вялікім.
Ларыса Георгіеўна Вершаловіч
Біяграфія
Выбіралася дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга і чацвёртага склікання.
Баальбек
Гісторыя горада
У кіраванне імператара Актавіяна Аўгуста (27 да н.э. — 14 н.э.) Геліёпаль пераўтвораны ў рымскую калонію (Julia Augusta Felix); у I—III стст. тут было пабудавана шмат рымскіх храмаў.
Ларыса Георгіеўна Вершаловіч
Узнагароды
Узнагароджана медалём «За працоўныя заслугі» (2012), юбілейным медалём «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, нагрудным знакам «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь».
Рудзянка
Рудзя́нка — рака ў Акцябрскім і Светлагорскім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Бярэзіна (басейн Дняпра).
Газалі
Газалі, або аль-Газалі (الغزالى) — нісба.
Аляксандр Аляксандравіч Шаўко
Аляксандр Аляксандравіч Шаўко (нар., в. Беседкі Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці) — беларускі палітык. Заслужаны работнік прамысловасці Рэспублікі Беларусь.
Біяграфія
Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга і чацвёртага склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны юбілейным медалём «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Міжпарламенцкай Асамблеі Еўразійскага эканамічнага супольніцтва.
Баальбек
Гісторыя горада
У 635 горад захапілі арабы пад кіраваннем Абу Убайды. Калі раней, з’яўляючыся рэлігійным цэнтрам, ён быў абаронены параўнальна слаба, то цяпер быў значна ўмацаваны, а храмавы квартал і акропаль былі ператвораны ў цытадэль. У Сярэднявеччы Баальбек быў стратэгічна важнай крэпасцю. У 659 тут сутыкнуліся Алі і Муавія, супернікі ў барацьбе за халіфат. Паводле падання, аль-Валід перавёз медны купал баальбекскага храма ў Іерусалім, каб узняць яго над Скальнай мячэццю. Марван II разбурыў гарадскія сцены, а ўладар Дамаска Тухтакін падпарадкаваў сабе Баальбек у 1110. У 1175 горад быў захоплены Саладзінам; у 1260 яго разбурылі манголы хана Хулагу, а ў канцы XIII ст. ён быў адноўлены султанам Калавунам. У 1400 Баальбек быў спустошаны Тамерланам, а ў XVIII ст. часткова разбураны Джэзарам з Акры; час ад часу ён пакутаваў ад моцных землетрасенняў. Апынуўшыся пад уладай турак, Баальбек да XIX ст. ператварыўся ў невялікі пасёлак.
Ужо ў XVI стагоддзі ў Еўропе стала вядома пра наяўнасць тут грандыёзных руін, якія сталі абавязковым пунктам наведвання еўрапейскімі падарожнікамі XIX ст. Флобер, Твен і Бунін пакінулі цікавыя апісанні сваіх уражанняў ад Баальбека. Поўнамаштабныя раскопкі былі распачаты нямецкімі навукоўцамі ў 1898 г. і працягваліся пяць гадоў. Пасля Першай сусветнай вайны расчысткай участку займаліся французы.
Храмавы комплекс
У Баальбеку захаваўся ў руінах грандыёзны храмавы ансамбль, які складаўся з прапілеяў, багата ўпрыгожаных разьбой двароў (у адным з іх адкрыты рэшткі вялікага будынка алтара), Вялікага храма (т.зв. храма Юпітэра), добра захаваных Малога храма (т.зв. храм Вакха або Меркурыя) і круглага храма (т.зв. храм Венеры) з 4-калонным порцікам. У XIII стагоддзі тэрыторыя ансамбля была пераўтворана ў крэпасць (захаваліся рэшткі сцен, вежаў). На ўсход ад прапілеяў — руіны Вялікай мячэці і мінарэта.
Храм Юпітэра ўяўляе сабой даволі вялікае збудаванне. Некаторыя блокі падмурка важаць 800—1000 тон. У пэўнай ступені, гэта збудаванне пераўзыходзіць піраміду Хеопса, самыя буйныя гранітныя блокі якой (столь камеры цара) важаць 50—80 тон. А самы вялікі блок, пад назвай «Паўднёвы камень» (ад старажытнай арабскай назвы «Гаяр эль-Кіблі»), які так і не быў выняты з каменяломні, але па ўсіх прыкметах спецыяльна быў падрыхтаваны для завяршэння платформы, і зусім дасягае вагі 1500 тон.
Матан I
Матан I — цар Тыра ў 829—821 гадах да н.э. У антычнай літаратуры сустракаюцца напісанні Мутон, або Метон, у Менандра Эфескага Метэн , або Мет, бацька Дыдоны, Вергілій заве яго Бел.
У антычнай міфалогіі цар Тыра, бацька Пігмаліёна і Элісы.
Хвойка
Хво́йка (, Хвойка) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марохараўскага сельсавета.
Да 27 снежня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Дзякавіцкага сельсавета.
Пігмаліён (цар Тыра)
Пігмаліён (Πυγμαλίων) — персанаж антычнай міфалогіі, вобраз якога ўзыходзіць да рэальнага цара Тыра. Паводле Менандра Эфескага, бацька Дыдоны, кіраваў 47 гадоў, з 820 па 773 гады да н.э.
Сын Мутона, брат Элісы-Дыдоны. Паводле Вергілія, цар Тыра, які забіў Сіхея.
Шацько
Шацько — беларускае прозвішча.
Кезгайлы
Продкамі Кезгайлаў былі баяры Бушка (каля 1320 — пасля 1385) і яго сын Валімонт (каля 1350 — пасля 1398), якія валодалі Дзевялтовым (імаверна, першапачатковым уладаннем роду ), Соламі і Свядасцю ў Вількамірскім павеце Ад трэцяга сына Валімонта — Кезгайлы (каля 1380—1449) — род і атрымаў сваё імя. У 1413 годзе на Гарадзельскай уніі старэйшы брат Кезгайлы Яўнут са сваякамі быў прыпісаны да герба «Задора». Кезгайла Валімонтавіч, які доўгі час быў жамойцкім старостам, ад вялікага князя Вітаўта атрымаў Крожы, Плоцеле і іншыя ўладанні.
Імя
Імя Кесгайла — з шэрагу старабалцкіх (старалітоўскіх) двухасноўных імёнаў, што дайшлі з індаеўрапейскай старажытнасці.
У раннелітоўскія часы, перад заняпадам насавога -n-, першая аснова імені мела выгляд Kens-, яна звязаны з літ. kęsti (стараліт. kensti) «цярпець, трываць; чакаць; любіць» і далей з індаеўрапейскім *kṷenth- «трываць, цярпець». У сучаснай літоўскай антрапаніміі захавалася даўнейшая форма антрапоніма Kensgaila. Крыху пашыранаю, гэтую аснову бачым у імені Кейстут (адпачатнае Kens-t-ut’is).
Імя Кесгайла, такім чынам, мела значыць «трывалы і моцны».
Гісторыя роду
Міхал (каля 1410—1476), сын Кезгайлы, ужо пры жыцці бацькі быў адным з найбольш уплывовых людзей дзяржавы, займаў пасады канцлера вялікага літоўскага, а з 1459 года і ваяводы віленскага. У 1451 годзе ад вялікага князя Казіміра атрымаў у валоданне частку Лукомскай воласці, Дварэц і Ельню ў Новагародскім павеце, воласць Бакшты (пазнейшыя Дукора і Смілавічы) у Менскам павеце, у 1465 годзе — Любчу на Нёмане і Ракаў на землях былога Заслаўскага княства.
З 1449 года старостам жамойцкім быў іншы сын Кезгайлы — Ян. У 1478 годзе ён таксама заняў пасаду кашталяна віленскага. У 1451 годзе ад вялікага князя Казіміра Ян атрымаў Мсцібогаў у Ваўкавыскім павеце, а пасля смерці бацькі — частку Дзевялтова, Крожаў і іншыя маёнткі ў Літве і Жамойці. Пасля смерці сваіх братоў, якія не мелі дзяцей, і атрымання ў спадчыну іх маёмасці Ян стаў адным з найбуйнейшых землеўладальнікаў Вялікага Княства Літоўскага. Ад яго дзяцей Станіслава і Мікалая пайшлі дзве галіны роду Кезгайлаў.
Станіслаў (каля 1450—1527), які меў мянушку Рэкуць, пасля смерці бацькі стаў старостам жамойцкім, з 1499 года займаў таксама пасаду кашталяна троцкага (з 1522 года — віленскага), з 1501 па 1503 год быў гетманам вялікім літоўскім. Падчас падзелу бацькоўскіх уладанняў атрымаў частку Дзевялтова, Крожаў і іншыя ўладанні ў Літве, Мсцібогаў, Ракаў і частку Бакштаў. Па завяшчанні сваёй цёткі Мілохны (удавы Пятра Гедыгольдавіча) атрымаў частку Налібакаў і Дзераўную ў Менскам павеце. Ад вялікага князя Аляксандра атрымаў Зэльву і вёскі ў Любашанскім старостве. Ажаніўшыся з дачкой Алехны Судзімонтавіча Ядвігай, атрымаў Палачаны, Лужаны і Занарач у Ашмянскім павеце. Яго дачка Барбара была жонкай Яна Забярэзінскага. Меў траіх сыноў: Мікалая, Яна і Станіслава. Апошні з 1527 года быў старостам жамойцкім і з 1528 года кашталянам троцкім. Паводле перапісу войска літоўскага 1528 года, ён выстаўляў на вайну 371 коннага воіна са сваіх зямель і 246 конных з зямель сваёй жонкі Ганны, удавы Яна Радзівіла.
Другі сын Яна — Мікалай (1451? — 1512) — з 1509 года займаў пасаду маршалка земскага. Пасля смерці бацькі атрымаў частку Дзевялтова і Крожаў, Дварэц, Ельню і іншыя ўладанні. Ад цёткі Мілохны атрымаў частку Налібакаў. Меў сына Мікалая і дочак Барбару і Ганну. Барбара была выдадзена замуж за Андрэя Завішу, а Ганна — за Станіслава Шэмета. Мікалай (каля 1495—1529), які атрымаў у спадчыну землі бацькі, быў буйным магнатам, паводле перапісу войска літоўскага 1528 года выстаўляў на вайну 151 коннага воіна. Сынам Мікалая быў Станіслаў (каля 1520—1554), выхоўваўся пад апекай Юрыя Радзівіла, пазней увайшоў у світу Жыгімонта Аўгуста. У розныя гады займаў пасады кухмістра, стольніка, падчашага. Пасля жаніцьбы караля і вялікага князя ў 1548 годзе пакінуў двор. З 1551 года быў старостам тыкоцінскім і магілёўскім. У 1549 годзе атрымаў тытул графа Свяшчэннай Рымскай імперыі, тытулаваўся графам «на Крожах». Перайшоў у пратэстанцтва. 7-гадовы сын Станіслава Ян сканаў праз паўгода пасля яго смерці, на ім і згас род. Уладанні Станіслава падзялілі сваякі па жаночай лініі — Завішы і Шэметы.
Беларусь (гасцініца, Мінск)
Гасцініца «Беларусь» размешчана ў Мінску на вул. Старажоўскай, на ўзгорку левага берега р. Свіслач. Добра ўпісваецца ў ансамбль забудовы праспекта Машэрава. Пабудавана ў 1987 г. (архітэктар Л. Пагарэлаў, Л. Кустова ).
Архітэктура
Вышынны 22-павярховы трохпялёсткавы ў сячэнні будынак, разлічаны на 1000 месцаў. Дойлідства заснаванае на рытме прамавугольных аконных праёмаў і навясных тонкіх пілонаў. Тарцы крылаў маюць пластычнае У-падобнае завяршэнне і вертыкальную стужку балконаў. З боку галоўнага ўваходу выступае аднапавярховы аб'ём вестыбюля і фае. Планіроўка тыпавога паверха радыяльная: ад цэнтральнай ліфтавай группы разыходзяцца тры калідоры з двухбаковым размяшчэннем нумароў. Каля ліфтавай групы і ў тарцах двух крылаў міжпаверхавыя лесвіцы. На дваццаць другім паверсе — кафэ.
Ад атэльнага корпуса ў бок праспекта Машэрава (былая Паркавая магістраль) выступае самастойнае двухпавярховае крыло з круглым у плане блокам рэстарану, завершаным цыліндрычным светлавым ліхтаром.
Карчаватка (Жыткавіцкі раён)
Карчава́тка (, Корчеватка) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ленінскага сельсавета.
Палац Любамірскіх
Палац Любамірскіх — назва адной з рэзідэнцый князёў Любамірскіх:
Ракаўскі шлях
«Ракаўскі шлях» — культурна-асветнае выданне Ракаўскага краю. Выдавалася ў 2000—2008 гадах на беларускай мове на грамадскіх пачатках сям’ёй Рагойшаў. Першы нумар выдання з’явіўся ў лютым 2000 года. Выйшаў 41 нумар. Рэдактарам краязнаўчай газеты быў Вячаслаў Рагойша. Мэтай выдання была неабходнасць даць чытачам краязнаўчы матэрыял, з дапамогай якога будзе выхавана пачуццё любові да роднага краю.
Мела рубрыкі «З гісторыі Ракаўшчыны», «Ведай свой край», «Успомнім іх жывымі», «Людзі Ракаўскага краю», «З невядомага» і інш. Аўтарамі выдання былі Іван Шамякін, Алег Лойка, Рыгор Барадулін. Газета публікавала матэрыялы пра дзеячаў беларускай культуры, чый жыццёвы шлях быў звязаны з Ракаўскім краем. Атрымала водгукі ў рэспубліканскай і мясцовай прэсе. Алесь Карлюкевіч у «Настаўніцкай газеце» рэкамендаваў выданне для школы як дапаможнік пры вывучэнні беларускай гісторыі і культуры, мясцовага краязнаўства. Тыраж не перавышаў 200 экзэмпляраў. Поўны камплект выдання можна знайсці ў Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі і Беларускім дзяржаўным архіве-музеі літаратуры і мастацтва, асобныя нумары — у Ракаўскай сельскай бібліятэцы. Матэрыялы газеты сталі асновай кнігі «Наш гонар — Ракаў», якая выйшла ў 2015 годзе.
Палац Любамірскіх
У Варшаве Любамірскім у розны час належала яшчэ некалькі палацаў, у прыватнасці, тыя, што цяпер вядомыя як палац Канецпольскіх і палац Шустра.
Мікулінскае міжледавікоўе
Мікулінскае міжледавікоўе — эпоха цёплага клімату паміж маскоўскім зледзяненнем (або маскоўскай стадыяй дняпроўскага зледзянення) і валдайскім зледзяненнем у пачатку позняга плейстацэну (ад 115 да 130 тыс. гадоў назад) на тэрыторыі еўрапейскай часткі Расіі.
Назва паходзіць ад вёскі Мікуліна Руднянскага раёна Смаленскай вобласці. На тэрыторыі Заходняй і сярэдняй Еўропы адпавядае у,, у Заходняй Сібіры — казанцаўскаму міжледавікоўю, на тэрорыі Беларусі — муравінскаму міжледавікоўю.
Любамірскія
Любамірскія (Lubomirscy, Любомирські) — польскі княжацкі род герба «Шранява», які ўзнік у пачатку XVI стагоддзя. Паходзяць з мястэчка Любомеж у Сілезіі, адкуль і назва. У канцы XVI стагоддзі разбагацелі на кіраванні саляварнямі, на якое іх упаўнаважыў Стэфан Баторый, і атрымалі ад нямецкага імператара спачатку графскі, а потым і княжацкія тытулы (другімі ў Рэчы Паспалітай пасля Радзівілаў). У працяг XVII стагоддзя да Любамірскіх дзякуючы шлюбным саюзам перайшлі вялікія ўладанні Астрожскіх і Канецпольскіх у басейне Днястра. Сямейства распалася на некалькі галін, ланьцуцкую, жэшаўскую і валынскую, завяло палацы ў Варшаве, Львове, Дубне і іншых гарадах. У XVIII стагоддзі Любамірскія прэтэндавалі на польскі прастол.
Сядзібна-паркавы ансамбль Лубенскіх
Сядзібна-паркавы ансамбль Лубенскіх — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры ў аграгарадку Межава Аршанскага раёна Віцебскай вобласці, колішні маёнтак графа Льва Лубенскага. Занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.
Гісторыя
У XVIII—XIX стагоддзях Межава належала магнатам Любамірскім. Пасля смерці Канстанціна Любамірскага маёнтак перайшоў у валоданне да яго дачкі Ганны (1838—1917), якая выйшла замуж за камер-юнкера расійскага двара графа Францішака Лубенскага (1834—1891). Наступным (і апошнім) уладальнікам Межава стаў Леў Лубенскі, які атрымаў маёнтак як пасаг ад сваёй маці.
У канцы XIX стагоддзя Лубенскі заклаў у Межаве сядзібу ў стылі мадэрн, якая складалася з палаца, парка, бровара і гаспадарчых пабудоў. Месца для размяшчэння было выбрана на схілах лагчыны, утворанай ручаём Варанец і ракой Аршыцай. За савецкім часам у сядзібе размяшчаўся клуб, які быў часткова разбураны падчас Другой сусветнай вайны. У 1953 годзе сядзіба была адноўлена ў стылі сталінскага ампіру. Цяпер у колішнім маёнтку адначасова дзейнічаюць крамы, клуб і праваслаўная царкава — прыход храма Серафіма Сароўскага.
Архітэктура
У 1950—1953 гадах да будынка быў далучаны працяглы аднапавярховы корпус, вылучаны на галоўным фасадзе шасціслуповым порцікам. Цяпер у ім месціцца ўпраўленне эксперыментальнай базы «Межава» і клуб, таксама праваслаўная царква.
Перад палацам знаходзіцца партэр, за якім пладовы сад. З паўднёвага боку палаца парк пейзажнага тыпу. На скрыжаванні галоўнай алеі і ручая перакінуты мост.
Парк
Парк быў разбіты ў 1901 годзе з выкарыстаннем існуючых прысадаў, захаваўся часткова. Займае плошчу каля 8 га. Адносіцца да тыпу штучна створаных пейзажных паркаў. Размешчаны на перасечаным рэльефе, падзеленым ярама з ручаём, найболей ацацлелая частка парку займае высокі мыс, створаны выгінам ракі Аршыцы і ярам. Гэта дазволіла сфарміраваць вадаёмы, у адносінах да якіх вызначаліся відавыя кропкі і ствараліся перспектывы. Захаваліся маляўніча пракладзеныя сеткі дарожак. Насаджэнні чаргуюцца з невялікімі палянкамі. У цэнтральнай частцы парка насыпаны курган з пляцоўкай для музыкантаў, каля падножжа кургана была танцавальная пляцоўка. У кампазіцыях вялікіх і малых груп дрэў выкарыстаны хвойныя пароды: хвоі веймутава, Банкса, Мурэя, кедравая, еўрапейская і звычайная, лістоўніца еўрапейская, піхта сібірская, дугласія шэрая.
Белая дача
Гісторыя
У часе руска-японскай вайны (1904—1905) сядзіба асвечана пад шпіталь для хворых і параненых з фронту.
Існуе меркаванне, што каменны будынак Белай дачы з'явіўся пазней дзякуючы Майсею Рогаву, кандыдату прыродазнаўчых навук. Адпаведна інвентарызацыі нерухомай маёмасці Мінска 1910 года, участак зямлі, на якім зараз змяшчаецца Белая дача, належаў Валянціне Маладзецкай. Пасля Руска-японскай вайны участак быў набыты М. Рогавым, і пад канец 1912 — пачатку 1913 года на ім быў пабудаваны аднапавярховы каменны будынак. На карысць гэтай версіі сведчыць праект пабудовы Белай дачы, які захаваўся да нашых дзён.
У пачатку 1920-х гадоў будынак нацыяналізаваны і перададзены сельскагаспадарчай школе разам з прылеглай тэрыторыяй. У 1931 годзе на аснове школы створана эксперыментальная база Інстытута глебазнаўства і аграхіміі.
З мая да сярэдзіны чэрвеня 1947 года мастак Вітольд Бялыніцкі-Біруля жыў і працаваў на Белай дачы ў наваколлі Мінска. Тут ён напісаў некалькі дзясяткаў эцюдаў, якія сталі асновай цыклу карцін, прысвечаных Беларусі: «Зялёны май», «Зазелянелі беларускія бярозкі», «Яблыні ў квецені», «Беларусь. Ізноў заквітнела вясна». Мастак Антон Бархаткоў суправаджаў Вітольда Бялыніцкага-Бірулю падчас працы на Белай дачы і таксама напісаў некалькі пейзажаў з краявідамі Курасоўшчыны.
У 1980-я гады дом рэстаўрыраваны паводле праекту Мінскіх навукова-рэстаўрацыйных майстэрняў. З 1990 годзе тут пэўны час месціўся Цэнтр беларускага фальклору.
З 2000-х гадоў на пляцоўцы побач з сядзібай праводзяць святочныя мерапрыемствы да пэўных дзяржаўных святаў, таму насупраць будынка пабудавана сцэна.
У 2016 годзе сядзіба выстаўлена на аўкцыён. У снежні 2016 года будынак прададзены праз аўкцыён.
Гідраметэаралагічная абсерваторыя (Мінск)
Гідраметэаралагічная абсерваторыя — помнік архітэктуры, знаходзіцца ў Мінску на праспекце Незалежнасці.
Пабудаваная ў 1934 годзе (архітэктар Іван Іосіфавіч Валадзько). Мае рысы стылю канструктывізму.
Архітэктура
Трохпавярховы прамавугольны ў плане з рызалітамі і невялікім тамбурам мураваны будынак на высокім цокальным паверсе, арыентаваны фасадамі па баках свету. У кампазіцыі вылучаны аб’ёмы дзвюх лесвічных клетак (выступаюць у плане і ўзвышаюцца над дахам), верхнія пляцоўкі выкарыстоўваюцца для правядзення натурных гідраметэаралагічных вымярэнняў і маюць спецыяльнае абсталяванне. Фасады вырашаныя ў строгіх лаканічных формах. Паўднёвы фасад мае балконы на ўсю даўжыню будынка на ўзроўні другога і трэцяга паверхаў. Планіроўка калідорная з двухбаковым размяшчэннем рабочых памяшканняў.
Мінскі паштамт
Мінскі паштамт — будынак у Мінску, размешчаны па адрасе пр-т. Незалежнасці, 10. Помнік архітэктуры, пабудаваны ў 1949—1953 гадах (архітэктары Уладзімір Кароль і Абрам Духан).
Архітэктура
Складаецца з двух злучаных паміж сабой аб’ёмаў — асноўнага чатырохпавярховага П-падобнага ў плане, пастаўленага ўздоўж чырвонай лініі праспекта Незалежнасці, і прыбудаванага да яго тыльнага фасада (круглы ў плане, у выглядзе ратонды з купалам; дыяметр 30 м), дзе размешчана вялікая аперацыйная зала. Галоўны фасад будынка, арыентаваны на праспект Незалежнасці, мае сіметрычную кампазіцыю. Размешчаныя па ўсім фасадзе трохчвертныя калоны вялікага карынфскага ордара, масіўныя формы цэнтральнай аркі ўваходу з апорамі, якія значна выступаюць за межы плану, высокі раскрапаваны атык надаюць будынку манументальны характар. У аздабленні фасадаў і інтэр’ераў выкарыстаныя прыродны камень, высакаякасная тынкоўка, ляпныя дэталі, вітражы з выявамі помнікаў дойлідства Беларусі (1980 г., В. Позняк).
Будынак — характэрны прыклад выкарыстання элементаў класічнай спадчыны ў архітэктуры Беларусі 1940—1950-х гадоў.
Рудабельскія вароты
Рудабельскія вароты — разрыў шырынёй каля 10 км у лініі нямецкага фронту групы армій «Цэнтр» паміж Азарычамі і Парычамі, утвораны ў выніку Гомельска-Рэчыцкай аперацыі і баявых дзеянняў 125-й Акцябрскай партызанскай брыгады імя 25-годдзя БССР. Рудабельскія вароты існавалі з канца лістапада па канец снежня 1943 года.
Гісторыя
Подступы да Рудабельскіх варот утрымлівалі 37-я (генерал-маёр Я. Р. Ушакоў) і 60-я (палкоўнік А. В. Багаяўленскі) стралковыя дывізіі 65-й арміі Беларускага фронту, і партызаны Палескага і Мінскага партызанскіх злучэнняў. Праз Рудабельскія вароты ў тыл ворага накіроўваліся разведгрупы і сувязныя, спецыяльныя групы палітработнікаў, прадстаўнікі армейскага камандавання для каардынацыі дзеянняў з партызанамі, дастаўляліся зброя, боепрыпасы, медыкаменты, літаратура. З акупаванай тэрыторыі партызаны перадавалі камандаванню Чырвонай арміі неабходныя разведданныя, забяспечвалі армейскія часткі праваднікамі, перапраўлялі ў савецкі тыл параненых і хворых, вывелі некалькі дзясяткаў тысяч мірных жыхароў, больш за 10 000 добраахвотнікаў папоўнілі рады 65-й арміі. Сяляне накіроўвалі абозы з хлебам, жывёлу.
У канцы снежня 1943 года гітлераўцы буйнымі сіламі прарвалі абарону 37-й і 60-й дывізій і партызан і закрылі Рудабельскія вароты. З падраздзяленняў 37-й і 60-й стралковых дывізій, што засталіся ў тыле ворага, быў сфарміраваны зводны полк пад камандаваннем палкоўніка Н. І. Фрэнкеля, які каля 2 месяцаў разам з партызанамі вёў актыўныя баявыя дзеянні. 16 студзеня 1944 год полк прарваўся праз лінію фронту.
Памяць
У гонар Рудабельскіх варот каля вёскі Мікуль-Гарадок Акцябрскага раёна ў 1976 годзе быў пастаўлены абеліск.
Хірам I Вялікі
Хірам I Вялікі — цар тырскі і біблскі (969 да н.э. — 936 да н.э.), сучаснік Давіда і Саламона, які знаходзіўся ў сяброўскіх з імі адносінах.
Біяграфія
Хірам быў сынам і пераемнікам Авібаала; ён жыў 53 гады і памёр пасля 34-гадовага валадарання. Пры ім Тыр дасягнуў свайго росквіту. Ён узвёў велізарныя будынкі і ўмацаванні на востраве Тыра, каб мець тут абарончы фарпост для ўсёй Фінікіі; аднавіў старажытныя свяцілішчы, пакрыўшы іх кедравым дрэвам; пабудаваў новы храм у гонар Мелькарта і Астарты; рабіў багатыя прынашэнні ў галоўны храм Зеўса-Ваалсаміда, дзе стварыў залатыя калоны, якім дзівіўся яшчэ Герадот.
Хірам ваяваў з кітыйцамі, гэта значыць жыхарамі Кіпра, і зноў скарыў іх, імкнучыся замацаваць за Тырам гегемонію, якая перайшла да яго ад Сідона. Неўзабаве пасля сваім узыходжання на прастол Хірам адправіў да Давіда паслоў і цясляроў і забяспечыў яго кедравымі дрэвамі для будаўніцтва яго палаца ў Іерусаліме.
Пры ўзыходжанні на прастол Саламона Хірам даслаў да яго пасольства. Карыстаючыся гэтым, Саламон, які прыступіў да выканання завяшчання Давіда аб будаўніцтве храма, пісаў пра гэта Хіраму і прасіў яго пасадзейнічаць. Хірам і Саламон заключылі паміж сабой саюз : Хірам дасылаў Саламону кедравыя і кіпарысавыя дрэвы, а таксама працаўнікоў, муляроў, цясляроў, і золата для будаўніцтва храма і палацаў, а Саламон пасылаў яму пшаніцу ды аліўкавы алей і аддаў Хіраму ў 946 годзе да н.э. 20 гарадоў у зямлі Галілейскай.
Гарады гэтыя не спадабаліся Хіраму, але гэта не парушыла сяброўства яго з Саламонам. Грабніцу Хірама паказваюць у дзвюх гадзінах ад Тыра, у паўднёва-ўсходнім кірунку, на шляху да Каны: гэта пусты саркафаг з вапнавага каменя увянчаны пірамідападобным вечкам, які стаіць на высокім пастаменце і мае 4 м у даўжыню, 3 м у шырыню і 2 м у вышыню. Паводле іншай версіі, у грабніцы быў пахаваны майстар Хірам — культавая фігура руху масонаў. Таксама мяркуюць, што збудаванне ўяўляе персідскую грабніцу перыяду VI—IV стст. да н.э.
Філіп Хенч
Філіп Шоўалтэр Хенч (Philip Showalter Hench;, Пітсбург — ) — амерыканскі ўрач-рэўматолаг.
Хірам I Вялікі
Біяграфія
Апроч таго, Хірам, цар Тыра паслаў Хірама-Авія, чалавека разумнага і вучонага, у якасці начальніка будаўніцтва Храма Цара Саламона. Гэтага Хірама масоны лічаць заснавальнікам масонства.
Філіп Хенч
Скончыў медыцынскую школу Пітсбургскага ўніверсітэта (1920). З 1923 года ў клініцы Мэё. З 1928 года (з 1947 года прафесар) ва ўніверсітэце Мінесоты (г. Рочэстэр).
Навуковыя працы па вывучэнні ролі эндакрынных фактараў у клініцы рэўматычных захворванняў; для лячэння выкарыстоўваў гармоны кары наднырачнікаў. Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне (1950) (з Э. К. Кендалам і Т.Рэйхштэйнам).
Крушэнне парахода «Надзея»
Крушэнне парахода «Надзея» — буйнейшае караблекрушэнне на рацэ Заходняя Дзвіна.
Параход
Да 1900 года гаспадар Л. Рахілевіч ладзіў на ім рэйсы ў раёне Віцебск—Дзісна.
У 1918 годзе «Надзея» разам з параходамі «Герой», «Змагар» (Борец) была захоплена немцамі ва Уле і затопленыя ў рацэ Ульянцы да верхняй палубы разам з 15 баркамі, двума прыстанямі і плашкоўтам (шырокім несамаходным суднам). Пасля сыходу немцаў супрацоўнікі Віцебскага раённага ўпраўлення воднага транспарту Паўночна-Заходняй вобласці пры садзейнічанні мясцовых жыхароў паднялі параходы і вылілі ваду. Судны былі ў вельмі сумным стане, на іх адсутнічалі многія дэталі, асабліва медныя, таму параходы былі пастаўленыя на рамонт.
Крушэнне
27 красавіка 1919 года а 9-й гадзіне раніцы параход пад кіраваннем рулявога Якава Еўдакімава прыбыў з Бешанковічаў ў Віцебск. Каля двух гадзін дня ён даў тры свісткі, пасля трэцяга скамандаваў: «Ход наперад». «Надзея» адчаліла ад прыстані пасажырскім рэйсам № 3 на Бешанковічы. Усяго на ёй у той дзень былі 242 пасажыры, у тым ліку 5 дзяцей.
Капітан у час развароту судна спрабаваў выканаць нестандартны манёўр, у выніку чаго адбылося сутыкненне з каменным лёдарэзам апоры Дзвінскага моста. Капітан, некаторыя пасажыры і члены каманды паляцелі ў халодную ваду, іншыя кінуліся на правы бок, каб вылезці на апору. Параход нахіліўся, зачэрпаў вокнамі кают ваду і стаў тануць. Загінула не менш за 100 чалавек. Такая колькасць ахвяр тлумачыцца ў тым ліку хуткасцю развіцця падзей, у выніку чаго шматлікія пасажыры не паспелі пакінуць свае каюты праз дзверы або ілюмінатары.
Прычыны аварыі
У якасці прычын аварыі адзначаліся парушэнні ў працы Віцебскага рупвода: выкарыстанне аварыйных суднаў, прызначэнне на працу пажылых людзей без медыцынскага агляду і дакументаў, адсутнасць выразных правіл суднаходства і ведаў у галіне аказання дапамогі пацярпелым у аварыйнай сітуацыі.
Кражэй
Кражэй (Kražiai), традыцыйная беларуская назва Кро́жы — колішні горад, цяпер мястэчка ў Кяльмскім раёне Шаўляйскага павета Літвы, на рацэ Кражэнце. Адміністрацыйны цэнтр Кражэйскай сянюніі. Насельніцтва 784 чал. (2001). Знаходзяцца за 17 км на ўсход ад Кяльме, паміж Варнеем і Расяйнеем. Згодна з сучаснай афіцыйнай літоўскай класіфікацыяй мястэчка належыць да этнаграфічнага рэгіёна Жамойць.
Гісторыя
Першы пісьмовы ўспамін пра Крожы (Crase) датуецца 1253 годам; былі ў ліку розных зямельных уладанняў, падараваных Міндоўгам Тэўтонскаму ордэну. З 1410 года з’яўляюцца звесткі пра Крожскую воласць. Каля 1421 года тут заснавалі касцёл.
З пачачтку XV стагоддзя Крожамі валодалі Кезгайлы, у 1549 годзе Станіслаў Кезгайла тытулаваўся «графам на Крожах». З 1554 года — ва ўладанні Завішаў і Шэметаў, з 1568 года — Радзівілаў.
У 1607 годзе жамойцкі біскуп Мельхіёр Гедройц запрасіў у Крожы езуітаў. З 1608 года ў горадзе працавала езуіцкая місія, а з 1618 года — калегіум. Пры калегіуме дзейнічаў тэатр. У 1629—1742 гадах у Крожах размяшчалася духоўная семінарыя Жамойцкага біскупства.
У 1639 годзе тут заснавалі кляштар бенедыкцінак, у 1758 годзе — дом марыявітак.
У 1780 годзе атрымалі прывілей на таргі і кірмашы. Станам на 1790 год у Крожах было 160 двароў. У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) апынуліся ў складзе Расійскай імперыі.
З 1918 года — у складзе Літвы.
Міндэльскае зледзяненне
Мі́ндэльскае зледзяне́нне, або мідэль (Mindel-Kaltzeit, таксама ) — раннеплейстацэнавае зледзяненне ў Альпах. Назва паходзіць ад, прытока Дуная, на тэрыторыі Германіі. Уключае 2 зледзяненні. Тэрмін міндэльскае зледзяненне пашыраны і для скандынаўскага зледзянення. На тэрыторыі Заходняй і Сярэдняй Еўропы адпавядае англійскаму і эльстэрскаму, Польшчы — сакскаму, Расіі — окскаму, Паўночнай Амерыкі — канзаскаму зледзяненням, на тэрыторыі Беларусі — бярэзінскаму зледзяненню.
Рукаў Персея
Млечны Шлях з'яўляецца спіральнай галактыкай з перамычкай з чатырма асноўнымі рукавамі і прынамсі двума малымі. Рукаў Персея, мае радыус каля 10 700 пк і знаходзіцца паміж рукавом Лебедзя і рукавом Стральца. Ён абавязаны сваёй назвай размешчаным блізка каля яго зоркам з сузор'я Персея. Рукаў Персея размешчаны на адлегласці звыш 13 000 св. гадоў ад Сонца. .
Аб'екты каталога Месье
Рукаў Персея ўключае ў сябе наступныя аб'екты з Каталога Месье :
Коршунаў
Коршунаў — прозвішча.
Малыя Сцяблевічы
Малы́я Сцябле́вічы (, Малые Стеблевичи) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ленінскага сельсавета.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Мікашэвічы — Слуцк. Планіровачна складаецца з дугападобнай вуліцы, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі, да якой на захадзе і ўсходзе далучаюцца завулкі. Забудова двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядома з пачатку XIX ст., калі перасяленцы з вёскі Сцяблевічы заснавалі тут новае паселішча і назвалі яго Малыя Сцяблевічы. Пад такой назвай яно ўпамінаецца ў матэрыялах 1811 г. Паводле інвентара 1826 г. у складзе маёнтка Леніна (валоданне князя Л.П. Вітгенштэйна) у Ленінскай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні, 7 двароў. У 1879 г. упамінаецца ў ліку сяленняў Ленінскага царкоўнага прыхода. Паводле перапісу 1897 г. 138 жыхароў. У 1908 г. 18 двароў. Паводле Рыжскага дагавора з 18 сакавіка 1921 г. у складзе Польшчы. З верасня 1939 г. у складзе БССР. У 1940 г. 60 двароў, 348 жыхароў. У Вялікую Айчынную вайну ў вёсцы часта базіраваліся партызаны. У лютым 1943 г. нямецкія акупанты поўнасцю спалілі вёску і загубілі 84 жыхары. 10 вяскоўцаў загінулі на фронце. Паводле перапісу 1959 г. 265 жыхароў, у складзе саўгаса «Ленінскі» (цэнтр – вёска Леніна).
Аляксандр Віктаравіч Шацько
Аляксандр Віктаравіч Шацько (нар., Магдэбург, Германская Дэмакратычная Рэспубліка) — беларускі палітык.
Біяграфія
Закончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт (выкладчык матэматыкі), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Працоўную дзейнасць пачаў інжынерам Гомельскага канструктарскага бюро сістэмнага праграміравання. Пасля службы ў радах Узброеных Сіл працаваў настаўнікам, намеснікам дырэктара па вучэбна-выхаваўчай рабоце сярэдніх школ № 19 і № 56 горада Гомеля, дырэктарам Гомельскай Ірынінскай гімназіі.
Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга і чацвёртага склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны медалямі «За адзнаку ў воінскай службе», «70 гадоў Узброеных Сіл СССР», «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Савета Міжпарламенцкай Асамблеі дзяржаў — удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў.
Наваленін
Навале́нін (, Новоленин) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ленінскага сельсавета.
Транспартная сетка
Планіровачна складаецца з дугападобнай мерыдыянальнай вуліцы, няшчыльна забудаванай драўлянымі сялянскімі сядзібамі.
Палосцевічы
Пало́сцевічы (, Полостевичи) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ленінскага сельсавета.
Эрнст Борыс Чэйн
Эрнст Борыс Чэйн (Ernst Boris Chain;, Берлін — ) — англійскі вучоны ў галіне біяхіміі. Член Лонданскага каралеўскага таварыства (1949).
Скончыў Берлінскі ўніверсітэт (1930). З 1935 года ў Оксфардскім універсітэце, з 1948 года дырэктар Міжнароднага цэнтра хімічнай мікрабіялогіі (Рым). З 1961 года ў Лонданскім універсітэце (прафесар біяхіміі). Навуковыя працы па вывучэнні мікробных антыбактэрыяльных рэчываў, механізмах уздзеяння інсуліну. Вылучыў чысты пеніцылін і вызначыў яго хімічную будову ў 1939 годзе. Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне (1945) (з А. Флемінгам і Х. У. Флоры)
Морг (адзінка плошчы)
Морг (ад Morgen — раніца) — даўняя мера (адзінка) зямельнай плошчы. У сярэдневяковай Германіі морг — плошча зямлі, якую мог апрацаваць адзін чалавек з ранку да поўдня. У Вялікім Княстве Літоўскім, у тым ліку на Беларусі, морг стаў пашыраным з сярэдзіны XVI ст. 1 морг = 0,71 га.
Малік-шах I
Абуль-Фатх Джалал ад-Дзін Мелік-шах (Малік-шах) (, Melikşah, ;  — ) — сельджукскі султан (1072—1092), сын і пераемнік Алп-Арслана. У час кіравання Мелік-шаха сельджукская дзяржава дасягнула сваёй найбольшай магутнасці. Пры Мелік-шаху I сталіца імперыі была перанесена з Рэя ў Ісфахан.
Заваяванні
У самым пачатку свайго кіравання Мелік-шах здушыў мяцеж свайго дзядзькі Кавурда і пакараў яго смерцю. Мелік-шах пашыраў межы Сельджукскай імперыі. Былі захоплены Паўночная Сірыя і частка Палесціны. Пазней, у 1074 годзе, ён вырашыў накіраваць сваю ваенную моц супраць караханідскага хана Шамс аль-Мулька, уладара Самарканда. Галоўная бітва адбылася недалёка ад Каршы. Ханскія войскі былі ўшчэнт разбіты Сельджукідамі. Пасля гэтага імі былі захоплены Бухара і Самарканд. У 1079 годзе адбыўся паход у Грузію і Арменію. Некаторы час Сельджукіды ўстрымліваліся ад буйных паходаў, але ўжо ў 1089 годзе пачалася новая ваенная кампанія, у ходзе якой была захоплена Фергана. Сельджукская імперыя пашырылася да межаў Усходняга Туркестана.
Будаўніцтва, мастацтва і навука
Акрамя ваеннай дзейнасці, Мелік-шах займаўся і аднаўленнем разбураных і спустошаных пасля войнаў і паўстанняў абласцей імперыі. Яго дзяржава была падзелена на 12 васальных княстваў, яікімі кіравалі сельджукскія арыстакраты і военачальнікі. Для таго, каб палегчыць шляхі зносін паміж сваімі леннымі ўладаннямі Мелік-шах паляпшаў дарогі, таксама ён будаваў будынкі агульнага карыстання — караван-сараі, былі пабудаваны сотні мячэцяў, медрэсэ, палацаў. Пры двары адбыўся ўздым мастацтва і паэзіі, а таксама навукі. Пры Мелік-шаху была праведзена рэформа календара, створаны вышэйшыя школы ў Гераце, Багдадзе, навукоўцам аказвалася ўсялякая дапамога. У якасці візіра (галоўнага міністра) пры ім служыў Нізам аль-Мульк, меркаваны аўтар трактата Сіясет-намэ («Кніга аб кіраванні»). У тыя часы жылі і працавалі Амар Хаям, Газалі, Атар.
Унутраная палітыка
Султаны, якія былі артадаксальнымі сунітамі, праследвалі шыітаў, у прыватнасці, ісмаілітаў Хасана ібн Сабаха. Паслядоўнікам Сабаха ўдалося заняць крэпасць Аламут недалёка ад Казвіна, і войска пад камандаваннем эміра Арслан-Таша, адпраўленае Малік-шахам, не змагло адбіць яе. Гулям султана Кзыл Саруг аблажыў крэпасць Дару ў Кухістане, але спыніў ваенныя дзеянні ў сувязі са смерцю Мелік-шаха 19 лістапада 1092 года. Магчыма, ён быў атручаны. Султан быў пахаваны побач са сваім бацькам Алп-Арсланам у Мерве. Пасля смерці Мелік-шаха пачалася барацьба за ўладу паміж яго сынамі.