cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Каспар Хаўзер
Выказванні скептыкаў
Доктар Даўмер, на думку герцагіні, паспяшаўся пазбавіцца ад свайго вучня, са спазненнем распазнаўшы ў ім звычайнага лгуна. Фрау Бібербах таксама ў хуткім часе распазнала ў ім хлуса і самазванца, яе муж таксама не меў ілюзій адносна маральнага аблічча свайго новага жыльца, пасля чаго Каспар звярнуўся да ўжо адпрацаванага трука і стрэліў у сябе з пісталета. Нядзіўна, заўважае герцагіня, што пасля гэтага Бібербах неадкладна ад яго пазбавіўся. Барон фон Тухер, у цэлым станоўча настроены, у той жа час скардзіўся, што хлапчук відавочна распешчаны ўвагай і занадта ўжо пыхлівы. У рэшце рэшт Каспар перастараўся, нанёсшы сабе занадта глыбокую рану, ад якой і памёр у канчатковым выніку. Выснова, якую зрабіла герцагіня з усяго вышэй сказанага, была суровай — Каспар Хаўзер быў на самай справе шкаляром з нейкай беднай сям'і, які ўцёк ад бацькоў, каб завербавацца ў войска. Усё астатняе ўяўляе сабой выдумкі захопленага натоўпу, якая жадала верыць у цуд.
Герцагіню падтрымалі і іншыя даследчыкі. У 1876 годзе Ота Мітэльштэдт апублікаваў дакументы пра нараджэнне, хрышчэнне, медыцынскі агляд і, нарэшце, пахаванне прынца, якія, на яго думку, сведчылі супраць атаясамлення спадчынніка Бадэна з Каспарам Хаўзерам. Эндру Лэнг у сваім даследаванні, якое мае назву «Таямніцы гісторыі», адзначае: «Сапраўды, вялікая герцагіня ў 1812 годзе адчувала сябе занадта дрэнна, і таму яе не дапусцілі да памерлага немаўляці, але бацька дзіцяці, яго бабуля і цётка, ды і ўсе дзесяць лейб-медыкаў, нянек і іншых без сумнення бачылі яго мёртвае цела, і выказаць здагадку без усялякіх на тое падстаў, што яны былі ўсе ўцягнутыя ў змову пад кіраўніцтвам Белай дамы, было б зусім недарэчным».
Нямецкі гісторык Фрыц Траўц і зусім назваў здагадку аб сваяцтве Каспара Хаўзера з Бадэнскім домам «дурной казачкай, у сувязі з якой аж да цяперашняга часу было праліта нямала чарніла, і ў якую многія хочуць верыць, цалкам развенчаную ў апавяданні Ота Мітэльштэдта». Далей, апублікаваныя прынцам Адальбертам Баварскім у 1951 годзе лісты вялікай герцагіні, маці Карла, дэталёва апісваюць нараджэнне, хваробу і смерць дзіцяці. Інфармацыя, якая змяшчаецца ў іх, на думку аўтара, не пакідае каменя на камені ад гісторыі пра падмененае дзіця.
Французскі даследчык Ж. Ленотр, у цэлым прытрымліваючыся пункту гледжання «каспарыстаў», дапускае, што сам Хаўзер часткова даваў пажыву для плётак і адчужэння вакол сябе, ператварыўшыся з паслухмянага, ласкавага і зручнага для ўсіх прыстасаванца ў капрызнага, упартага, няшчырага маладога чалавека, распешчанага славай, агульнай увагай, плёткамі пра так званае «манархічнае» паходжанне і, пры фінансавай падтрымцы лорда Стэнхоўпа, мала даражыўшага сціплымі бюргерскімі каштоўнасцямі.
ДНК-тэсціраванне
Канчатковую кропку ў справе Каспара Хаўзера было вырашана паставіць з дапамогай ДНК-аналізу, для чаго ў 1996 годзе з плямы крыві на сподніках, якія, як мяркуецца, належалі Каспару і захоўваюцца цяпер у музеі Ансбаха, быў узяты генетычны матэрыял. Узор падзялілі напалову, прычым адну палову атрымаў Інстытут Судовай медыцыны пры Мюнхенскім універсітэце, другую — судова-экспертная лабараторыя ў Бірмінгеме (Англія). Кроў для аналізу далі двое нашчадкаў Стэфаніі Багарнэ па жаночай лініі. У якасці метаду выкарыстоўваўся аналіз мітахандрыяльнай ДНК, якая перадаецца дзіцяці толькі ад маці. Такім чынам, усе члены адной сям'і, якія паходзяць ад аднае жанчыны-продка, маюць падобную структуру гэтага тыпу ДНК. Вынік аказаўся адмоўным — калі дапусціць, што панталоны сапраўды належалі Каспару, ён ніяк не мог быць сваяком Стэфаніі, вялікай герцагіні Бадэнскай.
Аднак у 2002 годзе з'явілася інфармацыя, што адбылася памылка, і панталоны зусім не належалі Нюрнбергскаму знайдышу. Спробу вырашылі паўтарыць, узяўшы на гэты раз за аснову ўзоры генетычнага матэрыялу, узятыя з капялюша, штаноў і пасмы валасоў, якія да гэтага часу захоўваюцца ў так званай «феербахскай калекцыі». Было ўзята 6 узораў, ДНК якіх аказаліся ідэнтычнымі паміж сабой. Кроў для аналізу дала Астрыд фон Медзінгер — нашчадак Стэфаніі па жаночай лініі. Аналіз праводзіўся ў Інстытуце судовай медыцыны Мюнстэра пад кіраўніцтвам прафесара Б. Брынкмана. Вынік аказаўся станоўчым — ланцужкі ДНК супалі на 95 %. Такім чынам, імавернасць, што Каспар быў сапраўды сынам Стэфаніі, вельмі высокая, хоць з гэтым вынікам згодныя далёка не ўсе даследчыкі, і, магчыма, спатрэбіцца дадатковая праверка.
Каспар Хаўзер і дзеці-маўглі
Ужо пры жыцці Каспара яго выпадак выклікаў гарачыя спрэчкі, меркаванні пра яго разыходзіліся ад безумоўнага прызнання сапраўднасці яго ўспамінаў да абвінавачванняў у хлусні і прытворстве. Сведкі яго першага з'яўлення не маглі сысціся паміж сабой у тым, хто перад імі — «прыдуркаваты, вар'ят або нейкі дзікун». Доктар Прой, які аглядаў знайдыша, безумоўна лічыў яго выхадцам з лесу, выкармленага дзікімі звярамі. Адкідваючы гэта меркаванне, Феербах адзначаў, што для дзікуна Каспар праяўляў занадта мяккі і незласлівы характар; таксама ён не выяўляў нават самых нязначных прыкмет вар'яцтва або ідыятызму. На думку Феербаха, гаворка магла ісці толькі аб злачынстве супраць асобы дзіцяці — пакіданні без дапамогі і гвалтоўным зняволенні, за што злачынец, калі б ён быў злоўлены, па тагачасных законах Баварыі панёс бы суровую кару.
Спрэчка аб тым, ці варта адносіць Каспара да таго ж тыпу, што «», пачалася ў другой палове XIX стагоддзя і к сярэдзіне XX стагоддзя завяршылася тым, што Каспар Хаўзер заняў месца сярод іх. Так, прафесар Роберт Цынг у сваёй працы аднёс гэты выпадак да другой катэгорыі знайдышаў — пакінутых без дапамогі і некаторы час зняволеных (у той час як першую склалі дзеці, выхаваныя жывёламі).
Сучасныя даследчыкі знаходзяць у паводзінах Каспара Хаўзера шмат агульнага з паводзінамі дзяцей, якія былі выхаваны звярамі: Камала і Амала, Віктарам з Аверона, Марыяй-Анжалікай і іншымі, а таксама дзецьмі, выгадаванымі пад замком псіхічна хворымі бацькамі. Класічным прыкладам падобнага роду з'яўляецца феральная дзяўчынка Джыні. Падабенства яе выпадку з гісторыяй Каспара спецыяльна разбіраецца ў працы Адрыяны Бензакен. Нямецкі навуковец П. Й. Блументаль нават назваў кнігу пра такіх дзяцей «Браты Каспара Хаўзера». І Каспар Хаўзер, і дзеці-маўглі валодалі вострым зрокам, слыхам і нюхам. Як і дзеці-маўглі, Каспар у пачатку свайго знаходжання сярод людзей не разумеў сэнсу ўласных слоў і паўтараў іх практычна бяздумна, аддаючы перавагу тлумачыцца жэстамі і невыразнымі гукамі. Многія ўчынкі Каспара, дакладна зафіксаваныя на паперы Даўмерам і Біндэрам, падобныя на рэакцыі дзяцей, якія выраслі ў звярыным грамадстве — цяжкасці знаходжання сярод людзей, складанасць у пераходзе да новай ежы, упартае жаданне вярнуцца да ранейшага ладу жыцця і г. д. Спрэчным застаецца пытанне аб развіцці аўтызму ў выпадку гвалтоўнай ізаляцыі ад чалавечага грамадства, але, з другога боку, звяртаецца ўвага, што феральнае дзіця адчувае ўстойлівую прыхільнасць да жывёл або прадметаў, якія асацыююцца з дзіцячымі ўспамінамі — Каспар таксама праяўляў падобныя адносіны да сваіх драўляных конікаў.
Аднак пры параўнанні Каспара з феральнымі дзецьмі кідаецца ў вочы і рэзкае адрозненне, тлумачэнне якому не знойдзена да гэтага часу (калі не лічыць думкі скептыкаў, што Каспар Хаўзер выдаваў сябе за «дзікуна» з мэтай нажывы). Гэтая розніца заключаецца ў тым, што дзеці-маўглі, вядомыя да цяперашняга часу, як правіла, так і не могуць прыстасавацца да чалавечага грамадства і ў поўнай меры авалодаць мовай і зраўняцца ў разумовым развіцці са сваімі аднагодкамі. Каспар у гэтым выпадку з'яўляецца выключэннем з правіла. Гэта адрозненне, заўважанае ўжо пры жыцці «Нюрнбергскага знайдыша», бургамістр Біндэр тлумачыў як вынік «высакароднага паходжання», праявы якога не змаглі сцерці нават гады, праведзеныя ў гвалтоўнай ізаляцыі. Феербах меркаваў, што гэта прыроджаныя здольнасці. Сучасная навука пакідае гэтае пытанне адкрытым.
Для псіхолага, псіхалінгвіста, лекара выпадак Каспара Хаўзера цікавы таксама як магчымасць для вывучэння ўзаемадзеяння і ўзаемаўплыву мовы, памяці і складу асобы. Патрабуе дадатковага вывучэння пытанне пра ўплыў гвалтоўнай ізаляцыі ў раннія гады на станаўленне характару дзіцяці, які ў сучаснай навуцы называецца «сіндромам Каспара Хаўзера». Застаюцца таксама нявысветленымі пытанні вонкавага ўздзеяння на памяць — іншымі словамі, магчымасць таго, што апавяданні Каспара пра дзяцінства, зняволенне, пра сны і г. д. былі навеяны яму Біндэрам і іншымі, якія прыкладалі ўсе магчымыя намаганні, каб развеяць покрыва таямніцы вакол яго.
Джэфры Мэсан, які здолеў у сярэдзіне XX стагоддзя адшукаць дзённік Даўмера, які лічыўся згубленым, на аснове звестак, якія змяшчаюцца ў гэтым дзённіку, падымае пытанне пра страту памяці як сублімацыю ўспамінаў аб фізічным гвалце, перажытым Каспарам у зняволенні. Джон Мані, аўтар кнігі «Сіндром Каспара Хаўзера», педыятр, сексолаг, спецыяліст па медыцынскай псіхалогіі, згаджаючыся з ім толькі часткова, сцвярджае, што гаворка ідзе не пра сексуальны гвалт, але пра жорсткасць і бяздушнасць, фактычную адмову ад дзіцяці. Падобная псіхічная траўма, як мяркуе Мані, вядзе за сабой адчувальную затрымку фізічнага і псіхічнага развіцця. Марцін Кітчэн, абапіраючыся на вынікі першага ДНК-аналізу, згодна з якімі Каспар не мог быць спадчыннікам герцагаў Бадэнскага, мяркуе, у сваю чаргу, што ён быў прыдуркаватым ад нараджэння, магчыма, схільным да эпілептычных прыпадкаў дзіцём, якога псіхічна хворы бацька (ці бацькі) сапраўды трымалі пад замком у якой-небудзь каморы, і ў канчатковым выніку выкінулі прэч, жадаючы назаўжды ад яго пазбавіцца. Так ці інакш, многія пытанні, звязаныя з «Нюрнергскім знайдышам», да гэтага часу застаюцца без адказу.
Адлюстраванне ў мастацтве
Незвычайны лёс Хаўзера знайшоў адлюстраванне ў шматлікіх творах літаратуры і кінематографа, у прыватнасці, у навукова-фантастычнай літаратуры і кіно.
Віторыа дэ Сіка
Віторыа Даменіка Станіслаа Гаэтана Сарана Дэ Сіка (Vittorio Domenico Stanislao Gaetano Sorano De Sica,  — ) — італьянскі рэжысёр і акцёр, адна з ключавых фігур італьянскага неарэалізму.
Чатыры фільмы рэжысёра былі ўдастоены прэміі «Оскар»: «Шуша» і «Выкрадальнікі веласіпедаў» атрымалі ганаровыя прэміі («Шуша» ў 1947 годзе стала першым замежным фільмам, які атрымаў «Оскар»), а «Учора, сёння, заўтра» і «Сад Фінці-Канціні» — прэміі за лепшы замежны фільм. Як акцёр Дэ Сіка таксама быў намінаваны на «Оскар» за лепшую мужчынскую ролю другога плана за амерыканскі фільм 1957 «Бывай, зброя!», але прэмія тады дасталася Рэду Батансу за фільм «Саёнара».
Фільмы рэжысёра былі адзначаны і іншымі значнымі ўзнагародамі — «Залатая пальмавая галіна» Канскага кінафестывалю («Цуд у Мілане»), «Давід дзі Данатэла» («Сад Фінці-Канціні»), «Залаты мядзведзь» Берлінскага кінафестывалю («Сад Фінці-Канціні») і многія іншыя. У 1956 годзе Дэ Сіка як акцёр стаў першым лаўрэатам італьянскай нацыянальнай кінапрэміі «Давід дзі Данатэла» за лепшую мужчынскую ролю ў фільме Дзіна Рызі «Хлеб, каханне і…».
Вугалец (Столінскі раён)
Вугале́ц (, Уголец) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Харомскага сельсавета.
Гісторыя
У XVIII—XIX стст. вёска належала шляхціцам Кеневічам.
Чарноцкае (вёска)
Чарно́цкае (, Черноцкое) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Асавецкага сельсавета.
Да 2 ліпеня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Белкаўскага сельсавета, да 1 ліпеня 2021 года — у склад Петрыкаўскага сельсавета (у 1959—1964 гадах Макарыцкі сельсавет) Петрыкаўскага раёна.
Італа Бальба
Італа Бальба (Italo Balbo;  — ) — італьянскі ваенны і палітычны дзеяч, адзін з правадыроў чорнакашульнікаў, адзіны Маршал авіяцыі Італіі (13 жніўня 1933), Генерал-губернатар італьянскай Лівіі і Вярхоўны галоўнакамандуючы італьянскай Паўночнай Афрыкі з 1 студзеня 1934 па 28 чэрвеня 1940, найбліжэйшы паплечнік і «бясспрэчны спадчыннік» італьянскага дыктатара — Беніта Мусаліні.
Першая сусветная вайна
З самага ранняга ўзросту Італа Бальба адрозніваўся высокай палітычнай актыўнасцю. Ужо ва ўзросце 14 гадоў ён прымаў удзел у Албанскіх хваляваннях пад кіраўніцтвам Рычоці Гарыбальдзі, сына Джузэпэ Гарыбальдзі. Пасля пачатку Першай сусветнай вайны Італія заявіла пра свой нейтралітэт, Бальба ж усяляк вітаў удзел Італіі ў вайне на баку Антанты і неаднаразова ўдзельнічаў у пікетах у падтрымку вайны. У 1915 годзе, адразу пасля абвяшчэння вайны Італіяй, Бальба адпраўляецца на фронт і нясе службу ў 8-м альпійскім палку. Незадоўга да кровапралітнай бітвы пры Капарэце Бальба падаў прашэнне аб пераводзе ў авіяцыю, але беспаспяхова. У самой бітве, дзе ўвесь яго корпус быў узяты ў палон, удзелу не прымаў, аднак неўзабаве зноў вярнуўся ў строй і паказаў сябе з лепшага боку ў бітве пры Віторыа-Венета, за адвагу пад агнём праціўніка быў узнагароджаны бронзавым і сярэбраным медалямі. Скончыў вайну ў званні капітана.
Пасля вайны Бальба працягнуў навучанне грамадскім дысцыплінам у Фларэнцыі, працаваў у банку.
Лідар чорнакашульнікаў
Пасля таго, як улада перайшла ў рукі фашыстаў, Бальба як адзін з «Квадрумвіраў» стаў заснавальнікам Вялікага фашысцкага савета. Праўда, неўзабаве пасля гэтага яго абвінавацілі ў забойстве антыфашысцкі настроенага святара, што трохі запаволіла яго прасоўванне па кар'ернай лесвіцы. Але ў 1924 годзе ён усё ж быў прызначаны на пасаду галоўнакамандуючага сквадрыстамі, а ў 1925 годзе стаў намеснікам міністра нацыянальнай эканомікі.
Авіяцыя
Нягледзячы на тое, што ў Бальба не было ніякага лётнага вопыту і наогул ведання авіяцыі, 6 лістапада 1926 года ён усё ж быў прызначаны статс-сакратаром Італіі па авіяцыі. Прайшоўшы курс лётнай падрыхтоўкі і азнаёміўшыся з асновамі авіяцыі, Бальба прыступіў да стварэння ваенна-паветраных сіл Італіі (Regia Aeronautica Italia). У 1928 годзе ён стаў генералам авіяцыі, а ў 1929 — міністрам авіяцыі.
Наогул тым часам у Італіі назіраўся ўздым цікавасці да аэранаўтыкі: у 1925 годзе пад кіраўніцтвам Франчэска дэ Пінеда быў здзейснены выдатны пералёт з Італіі ў Аўстралію, затым у Японію і назад у Італію, агульнай працягласцю каля 62000 км, у 1926 годзе італьянскі пілот Марыа Дэ Бернардзі заваяваў кубак Шнейдэра, у 1928 годзе адбылася знакамітая экспедыцыя дырыжабля «Італія» пад кіраўніцтвам Умберта Набіле.
Італа Бальба таксама ўнёс унёсак у італьянскую гісторыю аэранаўтыкі, здзейсніўшы два трансатлантычныя пералёты цэлымі флатыліямі гідрапланаў. Пад яго кіраўніцтвам у канцы 1930 года дванаццаць гідрапланаў здзейснілі пералёт з Італіі ў Бразілію, а ў 1933 годзе 24 гідрасамалёты здзейснілі маштабны пералёт па маршруце Рым — Амстэрдам — Дэры — Рэйк’явік — Ньюфаўндленд — Новая Шатландыя — Манрэаль — Возера Мічыган (Чыкага). У гонар гэтага палёту Мусаліні падарыў гораду Чыкага старажытную калону з Осціі, якая дагэтуль упрыгожвае прыбярэжны парк горада. Улады Чыкага пераназвалі «Сёмую стрыт» у «Бальба драйв» і правялі ў гонар Італа Бальба буйны парад. Падчас гэтага візіту ў Злучаныя Штаты Амерыкі Бальба быў запрошаны папалуднаваць з прэзідэнтам Франклінам Рузвельтам, дзе быў узнагароджаны крыжам за лётныя заслугі. Падчас выступлення Бальба ў Мэдысан-Сквер-Гардэн перад італьянскімі імігрантамі ён сказаў знакамітае: «Ганарыцеся тым, што вы італьянцы. З прыходам Мусаліні скончылася эра зневажэння!». Вярнуўшыся ў Рым, Бальба атрымаў званне Маршала авіяцыі.
Гібель
28 чэрвеня 1940 Бальба выляцеў у Табрук на самалёце SM.79, які быў збіты агнём італьянскіх зенітчыкаў, у выніку чаго загінулі ўсе, хто знаходзіўся ў самалёце.
Муцыа Атэндала
Муцыа Атэндала (Muzio Attendolo) па мянушцы «Сфорца» (Sforza — «Моцны»;  — ) — італьянскі кандацьер, заснавальнік дынастыі Сфорца.
Біяграфія
Нарадзіўся ў паселішчы Каціньёла (Раманья) у заможнай сям’і Атэндала, быў хрышчоны імем Джакама. «Муцыа» — памяншальнае ад Giacomuzzo. Бацькі — Джавані Атэндала і Эліза дэі Петрацыні.
Ва ўзросце 15 гадоў далучыўся да атрада кандацьера Бальдрына да Пенікале. Паводле легенды салдаты, якія праходзілі міма, паклікалі яго з сабой, Муцыа кінуў сякеру і загадаў: калі ён захрасне ў дрэве, то юнак пойдзе з салдатамі, калі зваліцца на зямлю, тое застанецца. Гэта гісторыя стала сямейнай легендай: калі герцаг Франчэска Сфорца паказваў свой міланскі замак, ён прыгаворваў, хітра паглядаючы вакол, што ўсяму гэтаму яны абавязаны сякеры, якая захрасла ў дрэве.
Наступныя 15 гадоў Муцыа праслужыў з кандацьерам Альберыка да Барбіяна ў кампаніі Святога Георгія (кандотэ), менавіта тады заслужыў сваю мянушку «Моцны». І заслужана: ён быў вельмі сільны фізічна, мог сагнуць падкову і ўскочыць у сядло ў поўным узбраенні.
Паступіў на службу да Уладзіслава Неапалітанскага, які выхоўваў узятага ў закладнікі сына Муцыа Франчэска разам з прынцамі. Кароль падарыў хлопчыку некалькі гарадоў і зрабіў яго графам Трыкарыка. Новая каралева Джаванна II Неапалітанская, стаўшы кіраўніцай пасля смерці брата, адрознівалася няўстрыманасцю ў асабістым жыцці. Па намове аднаго з яе раўнівых фаварытаў па прозвішчы Алопа, Сфорцы быў арыштаваны і правёў у няволі 4 месяцы. Затым у пошуках ваеннай падтрымкі Алопа вызваліў Сфорцу і выдаў за яго сваю сястру. Праз некаторы час каралева выйшла замуж, і Алопа, яе фаварыт, паў, амаль захапляючы за сабой Муцыа.
У наступныя гады змагаўся з кандацьерамі Брача і Тартальям. Быў прыхільнікам Людовіка Анжуйскага ў яго барацьбе з каралевай Джаваннай. Падчас адной з бітваў з Брача патануў пры фарсіраванні ракі Пескары.
Справа бацькі працягнуў яго сын Франчэска.
Шлюб і дзеці
Палюбоўніца па імі Лючыя Трэгані (Лючыя дзі Тэрцана) нарадзіла яму прынамсі семярых дзяцей (у тым ліку Франчэска і Алесандра Сфорцаў), але перад жаніцьбай Муцыа выдаў яе замуж за свайго афіцэра. У 1409 годзе ажаніўся з Антоніяй, сястрой графа Салімбені, кіраўніка Картоны. Законная жонка нарадзіла яму сына Босіа, які быў забіты маладым, але пакінуў нашчадства ад спадчынніцы графаў Санта Ф’ёра ў Таскане Сесіліі Альдабрандэскі. Нашчадкі Босіа кіравалі ў Таскане да сярэдзіны XVII стагоддзя, перажыўшы ўсе астатнія галіны дому Сфорца. Другой жонкай Муцыа стала сястра Пандульфа Алопа, па імі Катэла (Кацярына), якая нарадзіла двух дзяцей. Трэці шлюб — з Марыяй, удавой Людовіка II Арагонскага і графа Чэлана, якая нарадзіла Габрыэля, у будучыні манаха.
Мікелета Атэндала
Мікелета Атэндала (Micheletto Attendolo;, Каціньёла — , Пацола-Фармігара) — італьянскі кандацьер XV стагоддзя.
Біяграфія
Мікелета нарадзіўся ў Каціньёле і быў стрыечным братам або пляменнікам больш знакамітага Муцыа Атэндала Сфорцы. Разам з апошнім і з Франчэска Сфорцам, ён быў пасаджаны ў турму ў Неапалі каралевай Джаванай II у снежні 1415 года. Пазней ён ваяваў супраць Брача да Мантонэ на баку каралевы, удзельнічаючы ў канфлікце ў Абруца 1424 года; пасля ўтаплення Муцыа, ён камандаваў авангардам пры аблозе Л'Акуілы.
Затым ён паступіў на службу да Папы Марціна V і Фларэнційскай рэспубліцы. Тады ён адыграў вырашальную ролю ў бітве пры Сан-Рамана супраць Сіены. У 1434 годзе, пасля заключэння дагавора паміж Папам Яўгенам IV і каралевай Джаванай у тым жа годзе, Атэндала стаў галоўнакамандуючым (Gran Conestabile) войскамі Неапалітанскага каралеўства. Пазней ён ваяваў на баку прэтэндэнта на прастол Рэнэ Добрага.
Пасля Атэндала ваяваў галоўным чынам разам з Франчэска Сфорцам, і выйшаў пераможцам над Нікало Пічыніна ў бітве пры Ангіяры ў 1440 годзе. У наступным годам ён змяніў Гатамелату на пасадзе вярхоўнага галоўнакамандуючага венецыянскай арміі. Ён сутыкнуўся са Сфорца, які на той момант узначальваў армію Амбразіянскай рэспублікі, у бітве пры Караваджа 15 верасня 1448 года, пацярпеўшы некалькі асобных паражэнняў.
Пасля гэтай няўдачы Атэндала страціў сваю пасаду і быў пасаджаны ў Канельяна.
Стары і ўсімі забыты, ён памёр у сваім лене ў Пацола-Фармігара (П’емонт) у 1463 годзе.
Лісовічы (Столінскі раён)
Лісо́вічы (, Лисовичи) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Харомскага сельсавета.
Assassin’s Creed IV: Black Flag
Assassin’s Creed IV: Black Flag (Крэда забойцы 4: Чорны сцяг) — камп’ютарная гульня у жанры экшн ад трэцяй асобы з адкрытым светам, якая была выпушчана 28 кастрычніка 2013 года. Галоўным героем з’яўляецца пірат Эдвард Кенуэй — дзед Конара з Аssassin’s Creed 3. Дзеянне гульні разгортваецца на Карыбах ў XVIII стагоддзі.
Агульная інфармацыя пра гульню
Уся гульня ўяўляе сабой успаміны далекіх продкаў, перажываныя зноўку з дапамогай спецыяльнай прылады — Анімуса. Галоўны герой перажывае ўсе гэтыя ўспаміны мінулых стагоддзяў, каб сінхранізаваць сваю памяць з памяццю продкаў. Успаміны дзеляцца на паслядоўнасці (часткі) і асобныя падзеі (місіі). Амаль у кожнай місіі ёсць дадатковыя даручэнні. Калі выканаць усе даручэнні, то асобны ўчастак памяці будзе сінхранізаваны на 100%. Калі ж гэтага не ўдалося зрабіць з першага разу, то заўседы можна вярнуцца ў пройдзеную місію, увайшоўшы ў меню і выбраўшы адпаведны радок. Галоўны герой Аssassin’s Creed 4 — Эдвард Кенуэй — малады брытанец з "смагай небяспекі і прыгод", які ператвараецца з капера у пірата, і хутка аказваецца уцягнуты ў вайну між Асасінамі і Тампліерамі. Справа адбываецца на пачатку 18 стагоддзя (Залаты Век Пірацтва) на выспах Карыбскага мора. У гульні можна сустрэць вядомых піратаў Чорную Бараду (Blackbeard) і Чарльза Вейна (Charles Vane).
Геймплэй
Асноўныя персанажы
Эдвард Джэймс Кенуэй — галоўны герой гульні, брытанскі капер, які стаў пасля піратам і членам Ордэна Асасінаў. Народжаны ў Суенсі, Уэльс. Быў бацькам Хэйтэма, які пазней аддаў Ордэн. Таксама з’яўляецца дзедам Конара і далекім продкам Дэзмонда Майлса.
Сістэмныя патрабаванні
Мінімальная канфігурацыя:
Аперацыйная сістэма: Windows Vista SP1 ці SP Windows 7 або Windows 8 (32/64bit);
Працэсар: Intel Core 2 Quad Q8400 2,6 ГГц або AMD Athlon II X4 620 2,6 ГГц;
Аператыўная памяць: 2 ГБ;
Вольнае месца на цвердым дыску: 30 ГБ.
Рэкамендуемая канфігурацыя:
Аперацыйная сістэма: Windows Vista SP2 або Windows 7 SP1 ці Windows 8 (32/64bit);
Працэсар: Intel Core i5 2400S 2,5 ГГц або AMD Phenom II X4 940 3,0 ГГц;
Аператыўная памяць: 4 ГБ.
Відэакарты, якія падтрымліваюцца гульней пры рэлізе: NVIDIA GeForce GTX 260, GT400, GT500, GT600, GT700 або серыі AMD Radeon HD4870 і HD5000, HD6000, HD7000.
Уроцлаўскае княства
Гісторыя
У 1163 годзе Баляслаў I Высокі і Мешка I Крываногі — сыны польскага князя Уладзіслава II Выгнанніка — пры падтрымцы імператара Фрыдрыха I Барбаросы атрымалі княства Сілезія. Спачатку яны кіравалі сумесна, але паступова паміж імі адбыўся разлад, і ў 1173 годзе яны падзялілі Сілезію паміж сабой: Баляслаў стаў кіраваць з Уроцлава, а Мешка — з Рацібужа. Так з’явіліся Уроцлаўскае і Рацібожскае княствы. Баляслаў спрабаваў прэтэндаваць на Кракаўскае княства, але ў 1177 годзе пацярпеў паражэнне і быў вымушаны вылучыць са сваіх уладанняў Глагоўскае княства, у якім стаў кіраваць яго малодшы брат Конрад Танканогі. Пасля гэтага Баляслаў больш не спрабаваў паўставаць супраць кракаўскіх князёў, і накіраваў усе высілкі на захаванне сваіх уладанняў. Пасля таго, як Конрад Танканогі памёр у 1189/1190 годзе, не пакінуўшы спадчыннікаў, Глогаў ізноў вярнуўся да Баляслава, а ў 1201 годзе Баляслаў вярнуў Аполе. Сын Баляслава — Генрых I Барадаты — здолеў ізноў аб’яднаць Сілезію пад адзінай уладай.
У 1248 годзе Генрых III Белы, які дасягнуў паўналецця, запатрабаваў ад свайго старэйшага брата — сілезскага князя Баляслава II Рагаткі — сваю долю бацькаўскай спадчыны. Генрыха падтрымала ўроцлаўскае дваранства, і Баляславу прыйшлося аддаць яму цэнтральную частку княства, дзе знаходзіўся Уроцлаў — так Уроцлаўскае княства з’явілася на карце зноў. Генрых быў моцным кіраўніком, і ў 1250-х гадах Уроцлаўскае княства стала наймацнейшым княствам Сілезіі, праводзячы актыўную знешнюю палітыку. Пасля смерці Генрыха ў 1266 годзе рэгентам княства пры малалетнім Генрыху IV стаў яго брат Уладзіслаў, князь-біскуп Зальцбургскі; у 1267 годзе ён адправіў малалетняга Генрыха ў Прагу, і таму пасля смерці Уладзіслава ў 1270 годзе рэгентам княства стаў чэшскі кароль Пржэмысл Отакар II.
У 1273 годзе Генрых IV быў абвешчаны паўналетнім, і стаў кіраваць княствам самастойна, праводзячы незалежную знешнюю палітыку. У 1277 годзе ён быў узяты ў палон лягніцкім князем Генрыхам V Пузатым, і атрымаў свабоду толькі ў абмен на траціну княства. Пазней Генрых IV увязаўся ў барацьбу за гегемонію ў Польшчы, і ў 1288 годзе змог стаць кракаўскім князем. Ён памёр у 1290 годзе; паводле яго завяшчання, Урацлаўскае княства павінна было адысці глагоўскага князя Генрыху III, аднак мясцовыя дваране адмовіліся прыняць яго кіраванне, і пры падтрымцы чэшскага караля Вацлава II яно перайшло да Генрыха V Пузатага, які, такім чынам, злучыў яго з Лягніцкім княствам.
Луіс Густаву Дыяс
Лу́іс Густа́ву Ды́яс або Луіс Густава (Luiz Gustavo Dias; нар., Піндаманьянгаба, Бразілія) — бразільскі футбаліст, апорны паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Бразіліі (2011—2016). Пачынаў сваю кар’еру як левы абаронца.
Клубная кар’ера
Луіс Густаву з’яўляецца выхаванцам футбольнай школы клуба «Карынтыянс Алагуану». Дарослую футбольную кар’еру пачаў у 2007 годзе ў асноўнай камандзе таго ж клуба, у якой правёў адзін сезон, прыняўшы ўдзел у 21 матчы чэмпіянату. У тым жа годзе нядоўга на правах арэнды абараняў колеры клуба КРБ.
Сваёй гульнёй прыцягнуў увагу прадстаўнікоў трэнерскага штаба нямецкага «Гофенгайма», у склад якога далучыўся на правах арэнды 31 жніўня 2007 года. 1 красавіка 2008 года падпісаў з клубам паўнавартасны кантракт да лета 2011 года. Усяго згуляў за гофенгаймскі клуб чатыры сезоны сваёй гульнявой кар’еры.
1 студзеня 2011 года далучыўся да складу «Баварыі», якая заплаціла за іграка больш за 15 млн еўра. 16 жніўня 2013 года, было паведамлена, што бразілец падпісаў кантракт з клубам «Вольфсбург» да 2018 года. 29 красавіка 2017 года быў выдалены ў матчы з «Баварыяй», стаўшы з 8 выдаленнямі рэкардсменам па гэтым пазазчыку ў Бундэслізе.
У ліпені 2017 года стаў іграком марсельскага «Алімпіка».
У верасні 2019 года перайшоў у турэцкі «Фенербахчэ», падпісаўшы чатырохгадовы кантракт. У ліпені 2022 года стаў іграком саудаўскага «Аль-Насра», дзе выступаў да канца сезона 2022/23.
Міжнародная кар’ера
10 жніўня 2011 года дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе нацыянальнай зборнай Бразіліі ў таварыскім матчы супраць зборнай Германіі, якая скончылася паражэннем лацінаамерыканцаў з лікам 2:3. Луіс Густаву быў уключаны ў склад зборнай на чэмпіянат свету 2014.
Дасягненні
«Баварыя»
«Вольфсбург»:
ВАЗ-2106
Гісторыя
Разпрацоўка ВАЗ-2106 пачалася спецыялістамі Центру стылю Волжскага аўтазавода ў 1974 годзе як «праект 21031» (па аналогіі з толькі што асвоеным у вытворчасці ВАЗ-21011). Патрабаванні тэхнічнага задання на абнаўленне мадэлі 2103 зводзіліся к скарачэнню выкарыстання дарагіх металічных храмаваных дэталяў за кошт замены на болей тэхналагічныя металізаваныя з пластыкаў, а таксама мадэрнізацыі светлатэхнікі да апошніх еўрапейскіх стандартаў пры мінімуме выдаткаў. Экстэр’ер аўтамабіля быў распрацаваны, у духу часу з выкарыстаннем чорных пластыкаў, У. Анціпіным, арыгінальныя заднія ліхтары — У. Сцяпанавым. Зменам падвергліся пярэдняя абліцоўка, задняя панэль багазніку, бамперы, каўпакі колаў, бакавыя ўказальнікі паваротаў, вентыляцыйныя рашоткі, заводскі знак. .
Падобна ВАЗ-2103, навінку планавалася суправаджаць двума меней моцнымі мадыфікацыямі; для кузава ўжо традыцыйна прадугледжвалася магчымасць выканання з правым размяшчэннем руля. Таксама варта адзначыць, што як і ў выпадку з ВАЗ-21011, па маркетынгавых меркаваннях з’яўленне мадэрнізаванай версіі 2103 зусім не азначала імненнага зняцця з вытворчасці яе папярэдніцы. У выніку гэтага першапачатковае пазначэнне абноўленага аўтамабіля як 21031, нягледзячы на сваю бясспрэчную лагічнасць, выглядала малаперспектыўным для будучага выкарыстання і было заменена на 2106. «Вызвалены» жа індэкс 21031 быў выкарыставаны для абазначэння «сапраўднай» мадыфікацыі 2103, якая была ўкамплектаваная новым рухавіком (таксама часова пазначалася як «ВАЗ-21031») і была выраблена дзеля атрымання спажывецкіх водгукаў аб ім вельмі невялікай партыяй (150—200 адз.) улетку 1975 г. Адметнай асаблівасцю гэтых машын была чырвоня ці жоўтая афарбоўка галоўкі блока цыліндраў рухавіка ў залежнасці ад усталяванай каробкі перадач (адпаведна, з папярэднім шэрагам перадатачных лікаў ці з адаптаваным).
Самы першы аўтамабіль ВАЗ-2106 быў сабраны на галоўным канвееры ў снежні 1975 г., а масавая вытворчасць навінкі пачалася на трэцяй лініі канвеера з 21 лютага 1976 г. 28 снежня таго жа году экзэмпляр гэтай мадэлі стаў трохмільённым аўтамабілем, які быў выраблены на Волжскам аўтазаводзе, а 3 чэрвеня 1978 г. — чатырохмільённым. 17 траўня 1979 г. адзін з ВАЗ-2106, які быў адпраўлены ў ЧССР, стаў мільённым свецкім аўтамабілем, які быў пастаўлены ў СЭУ.
У другой палове 90-х пачалі ўсталёўвацца інэрцыйныя рамяні бяспекі, рулявое кола ад пазнейшых версій сямейства 2105, штатны супрацьімглісты ліхтар і апцыянальныя пярэднія электрашклопадымальнікі. Экземпляры апошніх гадоў вытворчасці страцілі храмоўку абадкоў задніх ліхтароў, вельмі часта не храмавалася і рашотка радыятара. «Іжэўскія» машыны камплектаваліся пярэднімі сядзеннямі ад «Іж-2126» («Ода»).
«Шасцёрка» даволі доўгі час (з 1976 па 1982 г.) заставалася найболей прэстыжнай мадэллю ў гаме «жыгулёў», заслужыўшы рэпутацыю аўтамабіля павышанай камфартабельнасці і надзейнасці. Відавочна, гэтыя спажывецкія ўласцівасці мадэлі разам з яе паступова растучай цэнавай даступнасцю і сталі гарантыяй таго, што з канца 80-х і аж да канца 2005 года яна карысталася стабільным попытам у небагатых слаёў насельніцтва нават нягледзячы на сваю відавочную састарэласць, а таксама якасць зборкі і камлектуючых, якая штогод пагаршалася.
ВАЗ-21060
Іжэўская мадыфікацыя апошніх гадоў выпуску з рухавіком ВАЗ-21067, які адрозніваўся наяўнасцю сістэмы ўпрыску паліва з каталітычным нейтралізатарам, што адпавядала нормам таксічнасці Еўра-2.
ВАЗ-21061
Рухавік ВАЗ-2103. На частцы аўтамабіляў для ўнутранага рынку была спрошчана сістэма ахаладжэння рухавіка — адсутнічаў электравентылятар, а крыльчатка ўсталёўвалася непасрэдна на тарэц вала помпы ахаладжальнай вадкасці. У постсавецкія гады дапускалася завадская камплектацыя бамперамі ад ВАЗ-2105.
ВАЗ-21062
Экспартная мадыфікацыя ВАЗ-2106 з правабаковым размяшчэннем органаў кіравання.
ВАЗ-21063
Рухавік ВАЗ-21011 (1294 куб. см.) палепшанай камплектацыі, з датчыкам ціску масла і з электравентылятарам замест крыльчаткі, якая прыводзілася ў рух праз рамень (у варыянтным выкананні дапускаўся прывод рамянём). Гэту мадыфікацыю выраблялі да 1994 г. і абсталёўвалі, у адрозненні ад іншых, сістэмай выпуску выхлапных газаў з адным рэзанатарам замест двух. Аўтамабілі апошніх гадоў выпуску маглі абсталёўваць бамперамі ад мадэлі 2105.
ВАЗ-21064
Экспартная мадыфікацыя ВАЗ-21061 з правабаковым размяшчэннем органаў кіравання.
ВАЗ-21065
Мадэрнізаваная мадыфікацыя з палепшанай камплектацыяй, якая выраблялася ў 1990—2001 гг. Ад базавай мадэлі адрознівалася больш магутным генератарам, пяціступеннай каробкай перадач, рэдуктарам задняга мосту з перадатачным лікам 3.9, бескантактавай сістэмай запальвання, карбюратарам «Солекс» (21053-1107010), галагенавымі фарамі, абіўкай і падгалоўнікамі сядзенняў, а таксама штатнай наяўнасцю задняга супрацьімглістага ліхтара і электраабагравання задняга шкла. Выкарыстоўваліся колы ад ВАЗ-2105, большасць экзэмпляраў абсталёўвалі алюмініевымі бамперамі ад той жа мадэлі, а частка экспартных машын, як і раней, абсталёўвалі мадыфікаванымі бамперамі ад ВАЗ-2121. Камплектацыю 21065-01 абсталёўвалі рухавіком ад мадэлі 2103.
ВАЗ-21066
Экспартная мадыфікацыя ВАЗ-21063 з правабаковым размяшчэннем органаў кіравання.
ВАЗ-2106 «Турыст»
Пікап са ўбудаваным ў кузаў намётам, які быў створаны на заказ тэхнічнай дырэкцыі. Праект быў адкінуты галоўнай дырэкцыяй завода, а адзіны серабрысты экзэмпляр перафарбавалі ў чырвоны колер і пасля выкарыстоўвалі як унутрызаводскую тэхнічку.
ВАЗ-2106 «Паўсёмага»
Адзіны экзэмпляр, які быў выраблены на адмысловы заказ Л. І. Брэжнева або кагосьці з яго атачэння пасля дэманстрацыі доследных ВАЗ-2107 вышэйшаму кіраўніцтву СССР у 1979 г. Апроч экспартных бампераў, вылучаўся сядзеннямі і рашоткай радыятара ад 2107, а таксама дапрацаваным пад яе ўсталёўку капотам.
ВАЗ-21068
Носьбіт агрэгатаў і вузлоў перыяду даводкі матораў ВАЗ-2108 і ВАЗ-21083.
Альбус Дамблдор
Альбус Персіваль Вульфрык Браян Дамблдор (Albus Percival Wulfric Brian Dumbledore) — адзін з галоўных персанажаў серыі кніг пра Гары Потэра англійскай пісьменніцы Дж. К. Роўлінг, быў дырэктарам школы магіі і чараўніцтва «Хогвартс», Вярхоўны чарадзей Візенгамота (суда чараўнікоў), кавалер ордэна Мерліна першай ступені, заснавальнік Ордэна Фенікса, старшыня Міжнароднай Канфедэрацыі Магаў. Вядомы як наймацнейшы чараўнік свайго часу і адзіны маг, дуэлі з якім баяўся Валдэморт.
На калекцыйнай картцы з выявай Дамблдора пра яго гаворыцца наступнае:
Вобраз Дамблдора шмат у чым падобны на класічны вобраз Мерліна. Гэта магутны добры чараўнік, які валодае, нягледзячы на велічны выгляд і шаноўны ўзрост, жывым пачуццём гумару і незвычайнай сілай розуму. Аднак, пасля выхаду ў святло апошняй кнігі цыклу, у якой апісваецца цёмнае мінулае Дамблдора і раскрываюцца сапраўдныя матывы некаторых яго ўчынкаў, меркаванні чытачоў адносна яго падзяліліся. У прыватнасці, шмат хто з чытачоў вінавацяць Дамблдора ў ашчадным і жорсткім выкарыстанні Гары Потэра і Северуса Снэйпа для перамогі над Валдэмортам.
Па задуме самой Роўлінг, Дамблдор з’яўляўся «ўвасабленнем дабрыні» (the epitome of goodness), і, як неаднаразова прызнавалася пісьменніца, быў адным з яе любімых герояў. Яна заяўляла, што Дамблдор «гаворыць за яе», бо ведае амаль усё пра свет Гары Потэра. Разам з тым у інтэрв’ю, якія адбыліся перад 7-й кнігай, яна адклікаецца пра яго як пра «макіявеліеўскую фігуру», падкрэсліваючы яго неадназначнасць.
Паходжанне імя
Імя Дамблдора — Альбус на лаціне — белы. Прозвішча Дамблдор утворана ад стараанглійскага слова, які азначае чмель. Роўлінг выбрала гэта прозвішча, таму што ўяўляла, як Дамблдор «ходзіць, напяваючы сабе пад нос». Поўнае імя Альбус Персіваль Вулфрык Браян Дамблдор.
Сям’я Дамблдора
Альбус Дамблдор нарадзіўся ў 1881 годзе ў Персіваля і Кендры Дамблдор. Тры гады праз нарадзіўся яго брат Аберфорт, а неўзабаве пасля гэтага — сястра Арыяна. Калі Арыяне было шэсць гадоў, на яе напалі падлеткі-маглы, якія ўбачылі, што яна вядзьмарыць. У выніку гэтага нападу дзяўчынка стала псіхічнахворай і кантралявала сваё магічныя сілы. Бацька Альбуса Персіваль адпомсціў ім і быў асуджаны на пажыццёвае зняволенне ў Азкабане. Ён не распавёў суду пра прычыны свайго ўчынку, каб Арыяну не змясцілі ў бальніцу Святога Мунга. Пасля гэтага сям’я пераехала ў Годрыкаву ўпадзіну. Кендра старанна хавала дачку ад старонніх вачэй і суседзі-магі зрабілі выснову, што Арыяна — сквіб.
Неўзабаве Дамблдор паступіў у Хогвартс на факультэт Грыфіндор і стаў самым бліскучым вучнем у гісторыі школы. Ён атрымаў усе ганаровыя ўзнагароды, якія ў ёй былі заснаваны, уступіў у перапіску з самымі знакамітымі чараўнікамі таго часу, уключаючы праслаўленага алхіміка Нікаласа Фламеля, вядомага гісторыка Бацільду Бэгшат і тэарэтыка магіі Адальберта Уофлінга. Некаторыя яго артыкулы былі прыняты да публікацыі такімі навуковымі часопісамі, як «Трансфігурацыя сёння», «Праблемы чаразнаўства» і «Практыка зеллеварэння».
Дамблдор і Грын-дэ-Вальд
Стаўшы главой сям’і, Дамблдор быў вымушаны заставацца дома з Арыянай, пакуль Аберфорт заканчваў сваю адукацыю. Паводле слоў Дамблдора, ён вярнуўся дамоў злы і няшчасны. Дамблдору здавалася, што на яго бліскучай кар’еры пастаўлены крыж, што яго жыццё загублена, і гэтыя пачуцці перасільвалі яго любоў да родных. Таму, калі па суседстве з Дамблдорам пасяліўся малады і не меней здольны маг Гелерт Грын-дэ-Вальд, траюрадны пляменнік Бацільды Бэгшат, яго ідэі літаральна запалілі Дамблдора. Грын-дэ-Вальд быў бліскучым юнаком, прыгожым, разумным, а, галоўнае, падзяляў ідэі Альбуса. Грын-дэ-Вальд выступаў за падпарадкаванне маглаў чараўнікам «дзеля агульнай выгоды». Дамблдор зважаў на тое, што такая ўлада накладае велізарную адказнасць, і выступаў за ўжыванне сілы толькі ў межах самага неабходнага, але ў цэлым згаджаўся са сваім новым сябрам.
Інструментамі ў дасягненні гэтай сумніўнай мэты павінны былі стаць Дары Смерці: Бузінавая палачка, Уваскрашальны камень і Мантыя-невідзімка. Дамблдор планаваў выкарыстоўваць камень для ўваскрашэння сваіх бацькоў, каб тыя знялі груз адказнасці за сястру і брата з яго плячэй.
Дамблдор ужо планаваў адправіцца на пошукі Дароў, аднак Аберфорт рашуча запрацівіўся гэтаму. Ён нагадаў брату, што той павінен прыглядаць за хворай і некіраванай Арыянай. Паміж Аберфортам і Грын-дэ-Вальдам разгарэлася бойка, і Грын-дэ-Вальд выкарыстоўваў супраць Аберфорта заклінанне Круцыятус. Альбус устаў на абарону брата. Падчас бойкі кімсьці з траіх было выпушчана закляцце, якое патрапіла ў Арыяну (Дамблдор падазраваў, што гэта менавіта ён неспадзявана забіў сястру). Грын-дэ-Вальд схаваўся. На пахаваннях Арыяны ўзвар’яваны Аберфорт абвінаваціў брата ў смерці сястры і зламаў яму нос. Той не спрабаваў абараніцца.
Смерць Арыяны стала пераломным момантам у жыцці Дамблдора. Ён прызнаў хібнасць сваіх ідэй і зразумеў, што няварты валодаць як Дарамі Смерці, так і вялікай уладай (і ў далейшым неаднаразова адмаўляўся ад пасады Міністра магіі).
Неўзабаве Дамблдор вярнуўся ў Хогвартс у якасці выкладчыка Трансфігурацыі. Тым часам Грын-дэ-Вальд стаў уладальнікам Бузінавай палачкі і прыступіў да ажыццяўлення сваіх планаў сусветнага панавання. Альбус да апошняга моманту пазбягаў сустрэчы са сваім былым сябрам, баючыся даведацца ад Грын-дэ-Вальда, што гэта ён забіў сваю сястру. Толькі калі заставацца ўбаку было ўжо немагчыма, Дамблдор уступіў з ім у паядынак і нанёс яму паражэнне. Паводле слоў Элфіяса Дожа, перамога Дамблдора і яе наступствы для ўсёй супольнасці чарадзеяў лічацца паваротным пунктам магічнай гісторыі. Пасля паядынку з Грын-дэ-Вальдам Дамблдор стаў новым гаспадаром Бузінавай палачкі. Сам Дамблдор сказаў пра гэта так: «Мне было дазволена валодаць і карыстацца ёю, таму што я ўзяў яе не дзеля выгады, а для таго, каб выратаваць ад яе іншых».
Дамблдор і Валдэморт
Адным з даручэнняў, дадзеных Дамблдору ў яго бытнасць настаўнікам, стала сустрэча з юным магам Томам Рэдлам, каб запрасіць яго вучыцца ў Хогвартсе. Дамблдор быў уражаны магічнымі здольнасцямі Рэдла, аднак заўважыў і цёмныя бакі яго асобы, яго схільнасць да жорсткасці, тыраніі, і ніколі яму не давяраў. Калі Рэдл вырас і выказаў жаданне працаваць у Хогвартсе выкладчыкам Абароны ад Цёмных мастацтваў, Дамблдор пераканаў дырэктара Арманда Дыпета адхіліць яго просьбу.
Пазней Дамблдор пачаў выкладаць у Хогвартсе трансфігурацыю, а затым стаў дырэктарам Хогвартса. Тым часам Рэдлаў пачаў збіраць вакол сябе кампанію паслядоўнікаў і стаў называць сябе лордам Валдэмортам. Неўзабаве Валдэморт ізноў звярнуўся з просьбай выкладаць у школе, але зноў атрымаў адмову, гэтым разам ад самога Дамблдора.
Пасля нараджэння Гары Потэра
З першых дзён навучання Гары ў Хогвартсе ў іх з дырэктарам усталяваліся цёплыя адносіны. Дамблдор не раз прыходзіў хлопчыку на дапамогу ў цяжкую хвіліну. Дамблдор выратаваў Гары ў пятай кнізе. У той жа час ён ніколі не быў цалкам шчырым з хлопчыкам: не распавядаў яму пра сваё мінулае, доўгі час хаваў ад яго змест прароцтва, дзе пра Валдэморта і Гары гаворыцца, што «адзін з іх павінен загінуць ад рукі іншага, бо ніводны не можа жыць спакойна, пакуль жывы іншы», асцерагаючыся за душэўны спакой Гары. Акрамя таго, Дамблдор утойваў ад хлопчыка многія факты, якія тычыліся Северуса Снэйпа.
Супрацьстаянне Міністэрству
У канцы чацвёртага года навучання Гары ў Хогвартсе Дамблдор выступае з прамовай перад вучнямі, у якой паведамляе пра адраджэнне Валдэморта. Тым самым ён уступае ў канфлікт з Міністэрствам магіі, якое не прызнае гэты факт, і губляе пасаду Вярхоўнага чарадзея Візенгамота і главы Міжнароднай Канфедэрацыі магаў.
Напачатку навучальнага года Дамблдор з’явіўся на пасяджэнні Візенгамота і выступіў у якасці адваката Гары, якога вінавацілі ў выкарыстанні магіі па-за сценамі Хогвартса (што найстрога забаронена). Дамблдору ўдалося даказаць, што Гары прыйшлося абараняцца ад дэментараў (уласна кажучы, так яно і было). Тым часам, Міністэрства магіі пачало ў адкрытую ўмешвацца ва ўнутраныя справы Хогвартса. Яно дамаглося таго, каб выкладчыкам Абароны ад цёмных мастацтваў стала першы намеснік міністра Далорэс Амбрыдж і паступова перадавала ёй усё больш і больш паўнамоцтваў. Амбрыдж сцвярджала, што Валдэморт не ўяўляе ніякай небяспекі, а Дамблдор проста сее паніку, каб заняць крэсла міністра магіі. Гары і яго сябры стварылі падпольны кружок — Атрад Дамблдора (Dumbledore’s Army), на якім рыхтаваліся да сутычкі з Валдэмортам, вывучаючы абарону ад цёмных мастацтваў. Калі пра гэта стала вядома Амбрыдж, Дамблдор узяў усю віну на сябе, сказаў, што нібы рыхтаваў бунт супраць Міністэрства, аглушыў Амбрыдж і яе памагатых і пакінуў школу. Новым дырэктарам Хогвартса стала сама Амбрыдж. Неўзабаве пасля гэтага ў будынку Міністэрства магіі адбылася дуэль паміж Дамблдорам і Валдэмортам. Яна скончылася ўнічыю, Цёмнаму Лорду ўдалося схавацца, аднак пасля гэтага адмаўляць факт адраджэння Валдэморта было ўжо немагчыма. Дамблдора аднавілі на пасадзе дырэктара Хогвартса, вярхоўнага чарадзея Візенгамота і главы Міжнароднай Канфедэрацыі магаў.
Пошук хоркруксаў
Таямнічыя ўласцівасці дзённіка Тома Рэдла, знішчанага Гары на другім годзе навучання, і фраза Валдэмортам у ноч свайго адраджэння («Я, хто далей усіх іншых прайшоў па шляху неўміручасці»), прымусілі Дамблдора думаць, што Валдэморт стварыў некаторую колькасць хоркруксаў, змясціўшы ў іх аскепкі сваёй душы, і Альбус прыняўся за іх пошук і знішчэнне. Улетку, у прамежку паміж пятым і шостым годам навучання Гары ў Хогвартсе, Дамблдору ўдалося знайсці другі (пасля дзённіка) хоркрукс — пярсёнак Марвала Мракса. Выявіўшы, што ў пярсцёнак устаўлены адзін з Дароў Смерці — Уваскрашальны камень, Дамблдор страціў галаву і надзеў яго на палец у надзеі вярнуць сваіх родных. Аднак спрацавала накладзенае на кольца смяротнае закляцце, і, нягледзячы на тое, што Северусу Снэйпу ўдалося спыніць на час яго распаўсюджванне, Дамблдор быў асуджаны.
Ведаючы, што Валдэморт даручыў Драка Малфаю забіць яго, Дамблдор папрасіў Снэйпа зрабіць гэта за вучня. Гэтым ён пераследваў некалькі мэт: па-першае, выратаваць яшчэ не да канца пашкоджаную душу Драка, па-другое, абараніць Драка ад гневу Валдэморта за нявыкананае заданне, і, па-трэцяе, канчаткова пераканаць Валдэморта ў вернасці яму Снэйпа, які быў насамрэч двайным агентам. На працягу года («Гары Потэр і Прынц-паўкроўка») Дамблдор распавядаў Гары пра мінулае Валдэморта і пра хоркруксы, аднак не раскрыў яму сваёй дамоўленасці са Снэйпам. Самая ж страшная ісціна, якую Дамблдор утойваў ад хлопчыка, складалася ў тым, што адзін з хоркруксаў Валдэморта — гэта сам Гары і ён, такім чынам, павінен ахвяраваць сабой дзеля перамогі над Цёмным Лордам. Гэту інфармацыю Гары павінен быў даведацца ад Снэйпа толькі пасля знішчэння ўсіх хоркруксаў за выключэннем Нагайны.
Усё здарылася менавіта так, як і планаваў Дамблдор. Пры спробе здабыць чарговы хоркрукс, Дамблдор моцна саслабеў і стаў лёгкай здабычай для Малфая. Драка абяззброіў яго, але забіць не змог, і гэта зрабіў Снэйп (пры дапамозе заклінання Авада Кедаўра). Адзінае, чаго не прадугледзіў Дамблдор, гэта тое, што Бузінавая палачка выбрала сваім новым гаспадаром Драка, які абяззброіў яго. Гары адправіўся на пошукі хоркруксаў («Гары Потэр і Дары Смерці»), паступова знішчыў іх. Апынуўшыся сведкай забойства Северуса Снэйпа, Гары атрымаў ад яго ўспаміну. З іх ён, у тым ліку, даведаўся пра неабходнасць ахвяраваць сабой і здзейсніць гэты нялёгкі крок. Тым не менш, Гары не памёр, бо невялікую колькасць яго крыві, абароненую магіяй матчынага кахання, цякла ў жылах Валдэморта (Дамблдор прадбачыў гэта, але не мог сказаць пра гэты Гары, інакш самаахвяраванне не было б паўнавартасным, і аскепак душы Валдэморта, размешчаны ў Гары, не быў бы знішчаны). Завісшы паміж жыццём і смерцю, Гары сустрэўся з Дамблдорам, які, нарэшце, падзяліўся з ім усімі сваімі сакрэтамі. У апошні раз на старонках кнігі дух Дамблдора гутарыць з Гары праз партрэт, які вісіць у кабінеце дырэктара. Гары паведамляе Дамблдору пра свой намер пазбавіцца ад Дароў Смерці, акрамя мантыі-невідзімкі, а той «назірае за ім з бязмежным каханнем і захапленнем».
Другі сын Гары, Альбус Северус Потэр, названы ў гонар двух дырэктараў школы Хогвартс — Дамблдора і Снэйпа.
Знешнасць
Альбус Дамблдор з’яўляецца ў першай жа главе першай кнігі («Гары Потэр і філасофскі камень»). Апісваецца так: «Ён быў высокі, худы і вельмі стары, мяркуючы па срэбры яго валасоў і бароды — такіх доўгіх, што іх можна было заправіць за пояс. Ён быў апрануты ў доўгі сурдут, па-над які была накінута ліловая мантыя, якая падмятала зямлю, а на яго нагах красаваліся чаравікі на высокім абцасе, упрыгожаныя спражкамі. Вочы за прыцемненымі ачкамі былі блакітнымі, вельмі жывымі, яркімі і іскрыстымі, а нос — вельмі доўгім і крывым, нібы яго ламалі прынамсі разы два».
Паводле слоў Дамблдора, над яго левым каленам размешчаны шнар у выглядзе дакладнай схемы лонданскай падземкі.
Характар
Адна з галоўных рыс характару Дамблдора — гэта тое, што ён не прымае ніякіх фармальнасцей, гаворыць ясна і проста, без боязі прамаўляе імя Валдэморта і раіць Гары паступаць гэтак жа; пры асабістых сустрэчах са злыднем называе яго сапраўдным імем «Том». Дамблдор вольны ад ўсялякіх забабон, у тым ліку вельмі распаўсюджанай ідэі аб перавазе «чыстакровак»: так, ён дазваляе Хагрыду, у жылах якога цячэ веліканская кроў, служыць брамнікам і выкладаць у «Хогвартсе» і гаворыць, што даручыў бы яму сваё жыццё. Ён жа прымае на працу пярэваратня Рымуса Лубіна, былога Пажыральніка смерці Северуса Снэйпа і кентаўра Флорэнца.
Святлана Аляксандраўна Аблаухава
Святлана Аляксандраўна Аблаухава (нар., , Аршанскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, лекар-стаматолаг.
Альбус Дамблдор
Характар
Дамблдор нясе поўную адказнасць за вучняў Хогвартса. Ён рэдка сярдуе на Гары і дазваляе яму задаваць вельмі непрыемныя для сябе пытанні, але дастаткова было Гары аднойчы сказаць, што Дамблдор часта пакідае школу і вучняў без нагляду, як Дамблдор раззлаваўся і заявіў, што падчас яго адсутнасці вучні знаходзяцца пад поўнай магічнай абаронай. Гары імгненна змаўкае, разумеючы, што перайшоў нейкую нябачную мяжу.
Яшчэ адна рыса характару Дамблдора — дазваляць вучню вучыцца на сваіх памылках. Напрыклад, калі Герміёна напачатку трэцяга курсу запісалася на ўсе новыя прадметы, Дамблдор, замест таго, каб забараніць ёй, дае ёй паспрабаваць такія нагрузкі, забяспечыўшы яе Махавіком Часу.