cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Delta-II
Паскаральнікі
У серыі 7000 сталі выкарыстоўвалі цвердапаліўныя ракетныя рухавікі з кіраваннем вектарам цягі Alliant GEM-40 (Graphite-Epoxy Motor — графіта-эпаксідны рухавік). Гэтыя паскаральнікі, дыяметрам каля 1 м і вышынёй 13 м, здольныя развіваць цягу 446,0 кН на ўзроўні мора і 499,2 кН ў вакууме. У якасці арганічнага злучніка ў паліве выкарыстоўваўся палібутадыен з канцавымі гідраксільнымі групамі (HTPB, hydroxyl-terminated polybutadiene), ацвярджальнікам для яго служаць дыізацыянаты. Час працы GEM-40 складаў прыблізна 63 секунды. У цяжкай мадыфікацыі ракеты выкарыстоўваліся больш магутныя паскаральнікі GEM-46.
Прамежкавы адсек
Паміж першай і другой ступенямі знаходзіўся прамежкавы адсек даўжынёй 4,72 м, сканструяваны з тых жа матэрыялаў, што і паліўныя бакі. Прамежкавы адсек змяшчаў выходнае сапла рухавіка другой ступені і шэсць прывадаў, прызначаных для расстыкоўкі ступеней.
Другая ступень
Усе мадыфікацыі ракеты-носьбіта Дэльта-2 выкарыстоўвалі на другой ступені вадкасны ракетны рухавік Aerojet AJ10-118K. Акрамя рухавіка, ступень ўключала ў сябе бакі для паліва і акісляльніка, падзеленыя агульнай сценкай. Падчас тыповых місій рухавік рабіў два ўключэння, але пры неабходнасці AJ10-118K мог запускацца да шасці разоў. У якасці паліва для яго выкарыстоўваўся самазагаральны Аэразін 50, і азотны тэтрааксід у якасці акісляльніка. Ступень дыяметрам 1,70 м і даўжынёй 5,89 м важыла на старце прыблізна 6 тон. Для кіравання арыентацыяй пасля аддзялення першай ступені выкарыстоўвалася сістэма RACS (Redundant Attitude Control System). Цяга AJ10-118K складала 43,37 кН, час працы — 432 с. У двухступеньчатых варыянтах ракеты рухавік напрамую яднаўся да карыснай нагрузцы, і адказваў за яе вывядзенне на запланаваную арбіту.
Трэцяя ступень
Патрабаванні кожнага касмічнага апарата вызначалі тып рухавіка трэцяй ступені. Незалежна ад тыпу, рухавікі гэтай ступені канструяваліся так, каб забяспечваць стабільны круцільны баланс, неабходны для стабільнай арыентацыі ў космасе. Для вывядзення спадарожнікаў на нізкую калязямную арбіту трэцяя ступень звычайна не выкарыстоўвалася.
Цвердапаліўны Thiokol Star-48B у асноўным прызначаўся для вываду карыснай нагрузкі на геапераходную арбіту. У якасці паліва рухавік выкарыстоўваў сумесевае паліва TP-H-3340, змяшчаючае перахларат амонія, парашковы алюміній і палібутадзіен з канцавымі гідраксільнымі групамі, што забяспечвала цягу 66,4 кН на працягу 87 секунд. Дыяметр Star-48B складаў 1,24 м, даўжыня — 2,04 м, маса на старце — 2010 кг.
Thiokol Star-37FM SRM значна менш і лягчэй за Star-48B, у сувязі з чым ён выкарыстоўваўся для вываду апаратаў на высокія арбіты, у асноўным, для міжпланетных станцый. Яго дыяметр 0,93 м, даўжыня — 1,69 м, а маса на старце — 1066 кг. Паліва тое ж, што і ў рухавіка Star-48B.
Абцякальнік
У ракетах-носьбітах Дэльта-2 выкарыстоўвалася некалькі галаўных абцякальнікаў, якія адрозніваліся памерамі і матэрыялам. Стандартны металічны абцякальнік меў дыяметр каля 2,9 м. У ранніх мадыфікацыях ракеты выкарыстоўваўся 2,44-метровы абцякальнік, які з’яўляўся стандартам для ракет Дэльта-1.
Для вывядзення апаратаў большага аб’ёму выкарыстоўваўся 3-метровы абцякальнік, які ў асобных выпадках можна было дадаткова падоўжыць на 91 см. З 1997 года і да канца эксплуатацыі абцякальнікі вырабляліся з кампазітных матэрыялаў.
Сістэма азначэнняў
Тэхнічнае абазначэнне Дэльты-2 змяшчае 4 лічбы, якія абазначаюць камплектацыю канкрэтнай ракеты-носьбіта. Акрамя названых лічбаў, некаторыя мадыфікацыі мелі дадатковыя літарна-лічбавыя азначэнні.
Першая лічба можа мець значэнне 6 або 7, і азначае серыю ракеты-носьбіта 6000 або 7000. Серыя азначае тып ракетнага рухавіка першай ступені і паскаральнікаў. У Delta 6000 выкарыстоўваўся рухавік RS-27 кампаніі Pratt & Whitney Rocketdyne і паскаральнікі Castor IVA. У серыі 7000 выкарыстоўваўся рухавік Rocketdyne RS-27A і паскаральнікамі Alliant GEM.
Канскі кінафестываль 1968
21-ы Канскі кінафестываль павінен быў праходзіць з 10 па 24 мая 1968 года, аднак 19 мая быў перарваны ў знак салідарнасці з пратэсным рухам студэнтаў і рабочых «».
Delta-II
Сістэма азначэнняў
Ў другі лічбе паказваецца колькасць паскаральнікаў. Часцей за ўсё іх усталёўвалася 9, з якіх 6 запускаліся на старце, а 3 — праз адну хвіліну пасля старту. У мадыфікацыях, якія мелі 3 або 4 паскаральніка, усе запускаліся на старце носьбіта.
Трэцяя лічба азначае Тып рухавіка другой ступені. Ва ўсіх мадыфікацыях Дэльты-2 выкарыстоўваўся рухавік Aerojet AJ10-118K, які абазначаецца лічбай 2.
Для абазначэння рухавіка трэцяй ступені выкарыстоўваецца чацвёртая лічба. У трохступеньчатых варыянтах Дэльты-2 выкарыстоўваўся модуль PAM (Payload Assist Module — Дапаможны Модуль карыснай нагрузкі) з рухавіком Thiokol Star-48B, які абазначаўся лічбай 5. З 1998 года ў некаторых мадыфікацыях выкарыстоўвалася трэцяя ступень з рухавіком Thiokol Star-37FM (лічба 6). Двухступеньчатыя мадыфікацыі абазначаюцца нулём.
Пры азначэнні цяжкай мадыфікацыі Дэльты-2 пасля лічбаў дадаецца літара H (Heavy — цяжкі).
Для мадыфікацый, якія маюць нестандартны для Дэльты-2 галаўны абцякальнік, выкарыстоўваюцца наступныя дадатковыя абазначэнні:
Стартавыя пляцоўкі
У залежнасці ад канкрэтнай місіі і патрабаванняў бяспекі, ракеты Дэльта-2 серый 7300, 7400 і 7900 маглі запускацца з усходняга ці заходняга касмадромаў ЗША.
Ў Касмічным цэнтры Кенэдзі, размешчаным на мысе Канаверал у Фларыдзе, для запуску Дэльты-2 выкарыстоўвалі стартавы комплекс 17 (SLC-17), з дзвюма пускавымі пляцоўкамі — 17A і 17B. Комплекс забяспечваў запуск ракет з азімутам у дыяпазоне ад 65° да 100°. Звычайна выкарыстоўваўся азімут 95°. Для запуску цяжкай мадыфікацыі ракеты серыі 7900H магла выкарыстоўвацца толькі стартавая пляцоўка 17B. У 1997 годзе яе пераабсталявалі для падтрымкі запускаў ракеты-носьбіта Delta-III. Стартавы комплекс SLC-17 у выпадку неабходнасці мог забяспечыць да 12 пускаў ракеты-носьбіта Дэльта-2 за год.
У 1992 годзе для размяшчэння Delta-II была адрамантаваная стартавая пляцоўка 2W (SLC-2) на базе Вандэнберг у Каліфорніі. Першы запуск ракеты з гэтай пляцоўкі адбыўся 4 лістапада 1995 года. Для запускаў выкарыстоўваўся азімут у дыяпазоне ад 190° да 225°, але часцей за ўсё 196°. Са стартавай пляцоўкі 2W былі ажыццёўлены ўсе 12 запускаў тэлекамунікацыйных спадарожнікаў Ірыдыум. Для пускаў ракет серыі 6000 база Вандэнберг не выкарыстоўвалася.
Зборка
Зборка ракеты-носьбіта Delta-II выконвалася паэтапна. Першая і другая ступені дастаўляліся ў зборачны цэх у Дэкатуры (Алабама), тэставаліся рухавікі, правяраліся паліўныя бакі на магчымасць уцечкі, праводзіліся праверкі іншых кампанентаў. Пасля гэтага абедзве ступені транспартаваліся на касмадром.
Тэставаннем і падрыхтоўкай камерцыйных спадарожнікаў, як правіла, займалася кампанія Astrotech. У залежнасці ад месца пуску, гэта адбывалася ў Цітусвілле (Фларыда), за пяць кіламетраў ад касмічнага цэнтра ім. Кэнэдзі, альбо на базе Вандерберг. Астатніх заказчыкаў абслугоўвла NASA і Міністэрства абароны ЗША. Падчас тэставання аб’екта правяралася электроніка, прыборы, сродкі сувязі, адпаведнасць памераў і іншыя складнікі. Пасля гэтага рухавік верхняй ступені (калі такі прадугледжаны планам місіі) і карысны груз з’ядноўвалі, пакавалі і адпраўлялі на касмадром.
Эксплуатацыя
Ракета-носьбіт Дэльта-2 выканала 155 запускаў, з якіх 153 былі паспяховыя. Больш за палову ўсіх пускаў зроблены па заказах ВПС ЗША і NASA. Для вайсковых носьбіт выводзіў на арбіту спадарожнікі GPS, для NASA — касмічныя тэлескопы, як напрыклад Спітцэр і Кеплер, а таксама міжпланетныя станцыі, уключаючы большасць марсіянскіх місій 1990-2000 гадоў. Апроч іх, варта адзначыць наступныя місіі:
У тыповай схеме запуску калязямных спадарожнікаў носьбітам Дэльта-2 на старце запускаўся галоўны рухавік першай ступені RS-27A і цвердапаліўныя паскаральнікі GEM. У мадыфікацыях з трыма ці чатырма паскаральнікамі на старце ўключаюцца ўсе, а ў мадыфікацыях з дзевяццю паскаральнікамі — шэсць. Праз хвіліну паскаральнікі выгараюць і адстыкоўваюцца, адначасова ўключаюцца астатнія тры. На трэцяй хвіліне адпрацоўваюць і скідаюцца і яны. Праз 4,5 хвіліны пасля старту рухавік першай ступені адпрацоўвае і адстыкоўваецца.
Пасля аддзялення RS-27A і паліўных бакаў, уключаецца рухавік другой ступені Aerojet AJ10-118K і скідаюцца паловы насавога абцякальніка. Рухавік працуе прыблізна на працягу 6 хвілін, пасля чаго адключаецца. На гэты момант, каля 12 хвіліны з моманту старту, Дэльта-2 пакідае атмасферу Зямлі і дасягае вышыні прыблізна 160 км. Далей ракета рухаецца па інэрцыі. Праз гадзіну пасля старту рухавік другой ступені ўключаецца зноў. У двухступеньчатым варыянце рухавік другой ступені выводзіць груз на запланаваную арбіту. У трохступеньчатым варыянце, прапрацаваўшы хвіліну і павялічыўшы апагей да 1000—1100 км, ён адключаецца і адстыкоўваецца. На 65 хвіліне палёту ўключаецца рухавік верхняй ступені, Star-48 або Star-37FM, які выводзіць карысную нагрузку на канчатковую арбіту.
Кошт
У 1997 годзе, у «квартальным дакладзе аб пусках» (Quarter Launch Report) Федэральнага ўпраўлення грамадзянскай авіяцыі ЗША (FAA), які прадстаўляе выніковыя даныя аб запусках камерцыйных, грамадзянскіх і ваенных касмічных ракет, сярэдні кошт пуску Дэльты-2 ацэньваўся ў 55—60 млн долараў ЗША. Па даных аналагічнай справаздачы за 4 квартал 2000 году, кошт вываду на арбіту аднаго спадарожніка NAVSTAR GPS ацанілі ў $50—60 млн, а запускі калязямных спадарожнікаў NASA — $45—55 млн за кожны.
У 2002 годзе кансалтынгавая кампанія Fultron, якая спецыялізуецца на маркетынгавых даследаваннях рынку касмічнай прамысловасці, апублікавала даследаванні кошту некаторых ракет-носьбітаў 1990—2000 гадоў. Паводле гэтых даных, сярэдні кошт аднаго пуску Delta-II у названы перыяд склаў $55 млн. Кошт вывядзення аднаго кілаграма карыснага грузу на нізкую калязямную арбіту, па даных спецыялістаў Fultron, склаў $10 962. Адпраўка на геапераходную арбіту каштавала ў амаль тры разы больш — $30 556 за 1 кг.
Сусветны фінансавы крызіс 2008 года таксама паўплываў на кошт Delta-II. У 4 кварталы 2008 году кошт пуску ракеты ацэньваўся FAA ў $50 млн, а ў справаздачы за за 1 квартал 2009 году ацэнка кошту ўзрасла да $60—70 млн.
Значныя запускі
Першы запуск Delta-II адбыўся 14 лютага 1989 года у 18:29 UTC. Па заказе ВПС ЗША ракета-носьбіт Delta 6925 паспяхова вывела на арбіту спадарожнік NAVSTAR II-1 [GPS14] масай 3645 кг, першы спадарожнік другой арбітальнай групы сістэмы GPS. Пасля Delta-II працягнулі выкарыстоўваць для вываду спадарожнікаў GPS.
Пачынаючы з 1996 года, NASA неаднаразова выкарыстоўвала Delta-II для запуску зондаў на Марс. 7 лістапада 1996 года з мыса Канаверал была запушчана АМС Mars Global Surveyor. Менш чым праз месяц на Марс адправіўся марсаход Mars Pathfinder. Абедзве місіі, запушчаныя з дапамогай РН Delta 7925, былі паспяхова выкананы. На мяжы 1998—1999 гадоў былі запушчаны дзве няўдалыя місіі: Mars Climate Orbiter і Mars Polar Lander, хоць запуск абедзвюх АМС з дапамогай РН Delta 7425 прайшоў паспяхова. Ў 2000-х гадах з дапамогай Delta-II да Марса былі адпраўленыя наступныя місіі :
5 мая 1997 года быў здзейснены першы запуск тэлекамунікацыйных спадарожнікаў Ірыдыум. Да канца 1998 года былі запушчаны яшчэ 10 ракет з гэтымі спадарожнікамі. Кожны запуск ажыццяўляўся з базы Вандэрберг, са стартавай пляцоўкі 2W. Так як кожная ракета-носьбіт выводзіла на арбіту адначасова пяць спадарожнікаў, агульнай масай больш за 7 тон, для запуску выкарыстоўвалася мадыфікацыя РН Delta 7920-10C. Апошні, дванаццаты запуск, 12 лютага 2002 вывеў на арбіту спадарожнік Iridium IS-1.
18 верасня 2007 года адбыўся 75 паслядоўны паспяховы запуск ракеты-носьбіта Дэльта-2. З базы Вандэрберг РН Delta 7920-10C вывела на арбіту камерцыйны даследчы спадарожнік WorldView-1. Гэтым запускам Дэльта-2 паставіла новы рэкорд надзейнасці сярод сучасных ёй ракет-носьбітаў.
10 верасня 2011 звязак з двух аднатыпных зондаў GRAIL стартаваў з касмадрома на мысе Канаверал на ракеце-носьбіту Дэльта-2. Пуск, першапачаткова прызначаны на 8 верасня, затрымалі неспрыяльныя ўмовы надвор’я і дадатковыя тэхнічныя праверкі, але сам палёт прайшоў нармальна. Асноўнай задачай місіі апаратаў GRAIL-A і GRAIL-B стала вывучэнне гравітацыйнага поля і ўнутранай структуры Месяцу.
Няўдалыя запускі
5 жніўня 1996 года Дэльта-2 стартавала з першым паўднёвакарэйскім спадарожнікам сувязі Koreasat-1. Хоць ракета-носьбіт вывела яго на арбіту, падчас палёту не аддзяліўся адзін з цвердапаліўных ракетных рухавікоў, у сувязі з чым спадарожнік не ўдалося вывесці на запланаваную геастацыянарнай арбіту.
Другі няўдалы запуск ракеты-носьбіта Дэльта-2 адбыўся 17 студзеня 1997 года. Пуск РН Delta 7925 з мыса Канаверал са спадарожнікам NAVSTAR IIR-1 [GPS42] планаваўся на дзень раней, 16 студзеня. Спачатку пуск быў затрыманы праз карабель у небяспечнай зоне пуску. Пасля выхаду судна з зоны старту, выявілі новую праблему. У верхніх пластах атмасферы быў занадта хуткі вецер. Да таго ж у стартавым акне быў кароткі перапынак, неабходны для недапушчэння сутыкнення апошняй ступені ракеты з арбітальнай станцыяй Мір. Улічваючы названыя фактары, пуск быў перанесены на наступны дзень. 17 студзеня паўсталі новыя метэаралагічныя праблемы: моцныя парывы ветру ля паверхні, і нізкая для Фларыды тэмпература — 7 °C. Нягледзячы на ўмовы надвор’я, ракета стартавала ў 11:28 па мясцовым часе. Праз 13 секунд пасля старту, дасягнуўшы вышыні менш за 450 метраў, Дэльта-2 выбухнула. У выніку аварыі людзі не пацярпелі, аднак быў страчаны спадарожнік. Хоць большасць фрагментаў носьбіта ўпалі ў акіян, некаторыя з іх пашкодзілі размешчаныя побач са стартавай пляцоўкай будынкі, бункер цэнтра кіравання запускам і каля дваццаці машын на аўтастаянцы. Узніклае праз выбух воблака разрэджанай салянай кіслаты пайшло ад акіяна ў бок населеных раёнаў на поўдзень ад мыса Канаверал, што вымусіла некаторы час не выпускаць школьнікаў на вуліцу. Чыннікам аварыі стаў разрыў абалонкі на цвёрдапаліўным паскаральніку № 2, корпус якога, падобна што быў пашкоджаны яшчэ да пачатку палёту. Страты ад аварыі ракеты-носьбіта склалі 55 млн долараў ЗША, плюс 40 млн — кошт спадарожніка GPS.
Зноскі
<references group="" responsive="1">
Чэмпіёны свету па шахматах
У 1993 годзе ў выніку нязгод з ФІДЭ Гары Каспараў арганізаваў Прафесійную шахматную асацыяцыю (ПША). У адказ на гэта ФІДЭ пазбавіла яго звання чэмпіёна, разгуляўшы шахматную карону паміж іншымі прэтэндэнтамі. У выніку гэтых падзей у свеце з’явіліся два чэмпіёны: Гары Каспараў — па версіі ПША і Анатоль Карпаў, які выйграў матч пад эгідай ФІДЭ.
Дзейным чэмпіёнам свету з 2023 года з’яўляецца Дын Ліжэнь.
Наймацнейшыя шахматысты да 1886 года
Варта заўважыць, што пералічаныя шахматысты, з выняткам апошніх трох, могуць лічыцца наймоцнымі толькі ўмоўна — да сярэдзіны XIX стагоддзя не праводзілася досыць паважных турніраў, вынікі якіх маглі б даць магчымасць аб’ектыўна параўнаць міжсобку большасць наймоцных шахматыстаў свету.
Першы буйны міжнародны шахматны турнір, што сабраў большасць наймоцных гульцоў планеты, адбыўся толькі ў 1851 годзе ў Лондане, і толькі на ім з’явілася рэальная магчымасць на практыцы параўнаць ігранне наймоцных ігракоў шмат якіх краін. Менавіта таму, расказваючы пра званне чэмпіёна свету, гісторыю звычайна пачынаюць з Адольфа Андэрсана, які перамог на гэтым турніры.
Афіцыйныя чэмпіёны свету (1886—1993)
Як відаць, упершыню выраз «матч на першасць свету» было ўжыта ў дамове пра матч паміж Вільгельмам Стэйніцам і Ёганам Цукертортам. Менавіта з гэтага моманту прынята адлічваць афіцыйнае званне «чэмпіён свету па шахматах». Аднак да 1948 года матчы праводзіліся без якой-небудзь сістэмы: чэмпіён сам вызначаў свайго суперніка, фармат матча і час яго правядзення.
У 1948 годзе, праз два гады пасля раптоўнай смерці Аляксандра Алёхіна, якая пакінула свет без шахматнага караля, ФІДЭ арганізавала матч-турнір пяці наймоцных гросмайстраў таго часу, у якім і вызначыўся новы чэмпіён. З той пары і аж да 1993 года ФІДЭ цалкам кіравала ходам розыгрышу звання чэмпіёна свету. Чэмпіён абавязвалася бараніць свой тытул раз у тры гады ў матчы з пераможцам прэтэндэнцкага цыкла. У выпадку пройгрышу яму падавалася права на матч-рэванш. Міхаіл Бацвіннік двойчы паспяхова яго скарыстаў пасля параз ад Васіля Смыслова і Міхаіла Таля. Аднак у 1963 годзе, калі Бацвіннік прайграла Тыграну Петрасяну, гэта права было скасавана, а пачынаць «з нуля» Бацвіннік не захацела.
У 1975 годзе Роберт Фішэр не стаў бараніць свой тытул (пасля таго як ФІДЭ адмовілася змяніць некаторыя ўмовы правядзення матча), і ён дастаўся пераможцу прэтэндэнцкага цыкла Анатолю Карпаву.
«Раскол» (1993—2006)
Неўзабаве пасля таго, як Гары Каспараў стаў чэмпіёнам, Савецкі Саюз, у якім спартовая чыннасць выразна рэгламентавалася, распаўся. Гэта дало чэмпіёну вялікую волю дзеянняў. У 1993 годзе Каспараў і прэтэндэнт Найджал Шорт звінавацілі ФІДЭ ў карупцыі і нябытнасці прафесіяналізму, выйшлі з гэтай арганізацыі і заснавалі Прафесійную шахматную асацыяцыю (ПША), пад эгідай якой і згулялі свой матч. Паколькі Шорт быў ангельцам, а матч праходзіў у Лондане, у Англіі пачалося штосьці накшталт шахматнай ліхаманкі. Аднак Каспараў пераканаўча знішчыў Шорта, і цікавасць да шахмат у Злучаным Каралеўстве хутка загасла.
ФІДЭ абвясціла пра пазбаўленне Каспарава звання чэмпіёна свету і разгуляла яго паміж Карпавым (прайграў Шорту ў паўфінале турніру прэтэндэнтаў) і Янам Ціманам (прайграў Шорту ў фінале турніру прэтэндэнтаў). Карпаў здабыў перамогу. У выніку з’явілася два чэмпіёны свету па шахматах: Карпаў — па версіі ФІДЭ, і Каспараў — па версіі ПША.
Каспараў абараніў свой тытул у 1995 годзе ў матчы з Вішванатанам Анандам, які прайшоў адбор, вельмі падобны на той, які ўжываўся ФІДЭ. Меркавалася, што наступным супернікам Каспарава будзе Аляксей Шыраў, які выйграў матч ва Уладзіміра Крамніка, аднак гэтыя планы не былі ажыццёўлены. Не адбыўся і паўторны матч з Анандам. ПША спыніла сваё існаванне, пазбыўшыся фундатараў, і Каспараў вырашыў, што будзе бараніць свой тытул у матчы з найболей годным, па яго ўласнай думцы, прэтэндэнтам. Але цягам наступных двух гадоў Каспараў так аніразу і не абараніў свайго тытула. Толькі ў 2000 годзе магчымасць згуляць супраць Каспарава атрымаў Уладзімір Крамнік. Да здзіўлення грамадскасці, Крамнік выйграў гэты матч, стаў чарговым чэмпіёнам свету. Паколькі ПША ўжо не існавала, гэты варыянт тытула сталі клікаць «чэмпіён свету па класічнай версіі», паводле якой званне чэмпіёна свету можа быць атрымана толькі шляхам перамогі ў матчы над дзейным чэмпіёнам свету.
ФІДЭ тымчасам правяла яшчэ адзін чэмпіянат па традыцыйнай сістэме (Карпаў абараніў свой тытул у матчы з Гатай Камскім), аднак ужо ў 1996 годзе вырашыла змяніць схему розыгрышу і арганізавала вялікі турнір па накаўт-сістэме, у якім вялікі лік гульцоў гуляў кароткія матчы адзін з адным. Калі такі матч не вызначаў пераможца, то арганізавалася трохі дадатковых партый са скарочаным часам. Шматлікія гульцы былі незадаволены такой схемай, перадусім праз тое, што скарочаны час не мог не адбіцца на якасці партый. Каспараў і Крамнік не захацелі браць удзел у турнірах падобнага роду. Аднак сярод гросмайстраў меней высокага роўня накаўт-сістэма карысталася пэўнай падтрымкай, бо дазваляла кожнаму з іх падужацца за званне чэмпіёна свету і забяспечвала заробак нават пры выбыванні з першага кола.
У першым такім турніры па накаўт-сістэме Карпаў, як дзейны чэмпіён, быў «без чаргі» дапушчаны ў фінал (і абараніў свой тытул). Але пасля было развязана, што чэмпіён не можа мець якіх-небудзь прывілеяў і павінен браць удзел у накаўт-турніры нароўні з прэтэндэнтамі. Карпаў адмовіўся гуляць па такіх правілах, і ў 1999 тытул чэмпіёна свету па версіі ФІДЭ дастаўся Аляксандру Халіфману, у 2000 — Вішванатану Ананду, у 2002 — Руслану Панамарову, а ў 2004 — Рустаму Касымджанаву.
Да 2002 года шахматы апынуліся ў вельмі цяжкім становішчы. Мала таго, што было два чэмпіёны свету (Крамнік і Панамароў), гульцы лічылі наймоцным шахматыстам планеты Гары Каспарава, які меў найвялікі ў свеце рэйтынг Эло і выйграў шэраг буйных турніраў. Амерыканскі гросмайстар Ясер Сейраван вынес на абмеркаванне так званыя «Пражскія пагадненні», мэтай якіх было з’яднанне дзвюх ліній. Крамнік да гэтага моманту арганізаваў турнір прэтэндэнтаў, выйграны венгерцам Петэрам Лека. Сейраван прапанаваў спачатку правесці матчы Крамнік-Лека і Панамароў-Каспараў, а потым разгуляць званне абсалютнага чэмпіёна паміж іх пераможцамі.
Аднак правядзенне з’яднальных матчаў стукнулася з сур’ёзнымі фінансавымі цяжкасцямі. Матч Крамнік-Лека адбыўся толькі пад канец 2004 года, а ФІДЭ гэтак і не здолела правесці матч паміж сваім чэмпіёнам Панамаровым (пазней Касымджанавым) і Каспаравым. Расчараваны сітуацыяй, якая склалася ў шахматах, Каспараў пакінуў актыўную гульню ў 2005 годзе, усё яшчэ валодаючы на той момант самым высокім рэйтынгам у свеце.
У 2005 годзе ФІДЭ вырашыла праводзіць чарговы чэмпіянат не па накаўт-сістэме і ўладкавала заміж гэтага двухкругавы турнір. І Каспараў, і Крамнік адмовіліся ад удзелу ў ім, а пераможцам (і новым чэмпіёнам па версіі ФІДЭ) стаў Весялін Тапалаў.
Пры ўліку храналогіі прысуджэння звання чэмпіёна свету па шахматах шэраг аўтараў кніг па тэорыі і гісторыі шахмат аддавалі перавагу чэмпіёнаў свету па версіі ПША / «класічных» шахматах.
З’яднанне (з 2006 года)
Нарэшце, у 2006 годзе была дасягнута дамоўленасць пра з’яднальны матч паміж Тапалавым і Крамнікам. Матч прайшоў у верасні 2006 года і скончыўся перамогай Крамніка, які, такім чынам, стаў абсалютным чэмпіёнам свету. Манаполія ФІДЭ на правядзенне чэмпіянату свету была адноўлена, наступны чэмпіянат прайшоў у верасні 2007 года ў Мехіка ў выглядзе кругавога турніру, у якім бралі ўдзел 8 гульцоў: Крамнік, чацвёра фіналістаў турніру прэтэндэнтаў і трое гросмайстраў з найвялікім рэйтынгам. Крамнік у ім прайграў афіцыйнае званне чэмпіёна свету Вішванатану Ананду, аднак, нягледзячы на фармальнае сканчэнне «хаосу», частка шахматнага свету працягвала лічыць Крамніка чэмпіёнам свету па класічнай версіі, бо ён не быў пераможаны ў матчы. У кастрычніку 2008 года ў Боне Крамнік прайграў Ананду матч на першасць свету з рахункам 4½ : 6½, пасля чаго страта ім чэмпіёнскага звання стала бясспрэчнай.
Вішванатан Ананд абараніў званне чэмпіёна ў траўні 2010 года у матчы з балгарскім прэтэндэнтам Весялінам Тапалавым (лік 6,5:5,5) і ў траўні 2012 года ў матчы з ізраільскім прэтэндэнтам Борысам Гельфандам (6:6 у асноўным матчы; 2,5:1,5 на тай-брэйку).
У 2020 годзе павінны былі адбыцца турнір прэтэндэнтаў і чацвёртая абарона тытула чэмпіёна свету Магнуса Карлсена, аднак праз пандэмію COVID-19 матч быў адкладзены да 2021 года. Пераможцам турніру прэтэндэнтаў, што прайшоў у Екацярынбургу, стаў расійскі гросмайстар Ян Няпомняшчы, аднак у матчы ён саступіў Карлсену, які захаваў званне.
У 2022 годзе Карлсен заявіў, што не будзе абараняць тытул у наступным годзе. У выніку матч у 2023 годзе адбыўся паміж шахматыстымі, якія занялі першыя два месцы ў турніры прэтэндэнтаў — расіянінам Янам Няпомняшчым і кітайцам Дынам Ліжэнем. Перамогу ў тай-брэйку атрымаў Дын Ліжэнь, які стаў новым чэмпіёнам свету.
Трайчаны (Любанскі раён)
Трайча́ны (, Тройчаны) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Асавецкага сельсавета.
Да 29 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Ямінскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (2012001—2013000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2012001—2013000)
Ямінск
Я́мінск (, Яминск) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Асавецкага сельсавета.
Бухарэст
Бухарэ́ст (București) — сталіца і самы буйны горад Румыніі. З’яўляецца культурным, індустрыяльным і фінансавым цэнтрам краіны. Бухарэст упершыню згадваецца ў дакументах у 1459 годзе, сталіцай Румыніі ён стаў у 1862 годзе. З’яўляецца цэнтрам румынскіх СМІ, культуры і мастацтва.
Архітэктура горада ўяўляе сабой сумесь гістарычных, міжваеннай, камуністычнай эпох, а таксама сучаснай архітэктуры. У перыяд паміж дзвюма сусветнымі войнамі, элегантная архітэктура горада і выдасканаленасць яго эліты дапамаглі зарабіць гораду мянушку «Маленькі Парыж» (Micul Paris).
Насельніцтва складае 1 883 425 жыхароў (2013). Бухарэст — шосты паводле колькасці насельніцтва горад у Еўрапейскім Саюзе, пасля Лондана, Берліна, Мадрыда, Рыма і Парыжа. Эканамічна, Бухарэст з’яўляецца самым квітнеючым горадам у Румыніі і з’яўляецца адным з асноўных прамысловых цэнтраў і транспартных вузлоў Усходняй Еўропы. Апошнія гады горад перажывае эканамічны і культурны бум.
Геаграфія
Бухарэст размешчаны на берагах ракі Дымбавіца, што ўпадае ў раку Арджэш, якая ў сваю чаргу з’яўляецца прытокам Дуная. У горадзе ёсць некалькі азёраў, найбольш важнымі з якіх з’яўляюцца возеры Херэстрэу, Флараска, Тэй і Каленціна, што распасціраюцца ў паўночнай частцы горада, уздоўж ракі Калентына, прытоку Дымбавіцы. Акрамя таго, у цэнтры сталіцы маецца невялікае штучнае возера Чышміджыу ў асяроддзі садоў Чышміджыу. Сады маюць багатую гісторыю, часцяком з’яўляючыся горадам наведвання паэтамі і пісьменнікамі. Сады былі адкрыты ў 1847 годзе паводле плану нямецкага архітэктара Карла Маера, сады з’яўляюцца асноўнымі рэкрэацыйным аб’ектам у цэнтры горада.
Акрамя Чышміджыу Бухарэст мае іншыя паркі і сады, у тым ліку парк Херэстрэу і Батанічны сад. Парк размешчаны ў паўночнай частцы гораду ў раёне возера Херэстрэу, і ўключае ў сябе таксама музей. Батанічны сад з’яўляецца найбуйнейшым у сваім родзе ў Румыніі і ўтрымлівае больш за 10 тысяч відаў раслін, многія з якіх з’яўляюцца экзатычнымі, і раней былі ва ўласнасці каралеўскай сям’і.
Клімат
Клімат Бухарэста — умерана-кантынентальны, з гарачым адносна душным летам і мяккай пераменлівай зімой. Такі клімат абумоўлены адносна нізкай шыратой горада. Сярэднегадавая тэмпература +10,8 °C.
Гісторыя
У гісторыі Бухарэста чаргаваліся перыяды развіцця і заняпаду ад ранніх паселішчаў у старажытнасці да надання горада статусу нацыянальнай сталіцы Румыніі ў канцы XIX стагоддзя.
Упершыню згадваецца як «Цытадэль Бухарэст» 20 верасня 1459 года, якая стала рэзідэнцыяй знакамітага валашскага князя Улада III Цэпеша. Ужо праз некалькі год, яго пераемнік князь Раду III Прыгожы зрабіў Бухарэст сваёй другой рэзідэнцыяй. У 1595 годзе горад быў спалены туркамі. У XVII стагоддзі валашскія князі некалькі разоў пераносілі сваю асноўную рэзідэнцыю то ў Тыргавіштэ, то ў Бухарэст, пакуль у 1659 годзе апошні не стаў канчаткова сталіцай Валахіі. У гэты час насельніцтва горада складала каля 60 000 чалавек, у ім налічвалася каля 100 цэркваў.
У 1822 годзе на трон гаспадара Валахіі ўзышоў Грыгорый IV Гіка. У 1829 годзе, згодна з Адрыянопальскім мірным дагаворам, Бухарэст трапіў пад расійскі пратэктарат. 11 чэрвеня 1848 года ў горадзе пачалася рэвалюцыя, якая аднак, праз тры месяцы была задушана. З 1853 па 1856 гады Бухарэст паспеў пабыць акупаваным расійскімі, турэцкімі і аўстрыйскімі войскамі.
Падчас Першай сусветнай вайны Бухарэст быў акупаваны нямецкімі войскамі. У перыяд паміж двума войнамі насельніцтва горада ўзрасло з 380 000 да 870 000 чалавек. З 1936 да 1940 года прайшла істотная рэканструкцыя: у Бухарэсце з’явіліся будынкі ў стылі мадэрн, бульвары па ўзоры Парыжа, за што горад атрымаў мянушку «Усходні Парыж».
У 1941 годзе, з дазволу румынскага ўрада, у Бухарэст увайшлі нямецкія войскі. У 1944 годзе горад пацярпеў ад брытанскіх і амерыканскіх бамбардзіровак. 31 жніўня таго ж года ў румынскую сталіцу ўвайшлі савецкія войскі.
З 4 па 6 ліпеня 1966 года ў Бухарэсце мела месца канферэнцыя краін Варшаўскага дагавора. 4 сакавіка 1977 года ў раёне Бухарэста адбылося моцнае землетрасенне, загінула больш за 1 500 чалавек.
У сярэдзіне снежня 1989 года ў Тымішаары выбухнула паўстанне супраць Нікалае Чаўшэску, якое дасягнула сталіцы 21 снежня і прывяло да катавання апошняга 25 снежня. 30 і 31 мая 1990 года ў горадзе зноў адбыўся моцны землетрасенне.
У маі 1999 года румынскую сталіцу афіцыйна наведаў Папа Ян Павел II. Падчас яго візіту адбылося сімвалічнае прымірэнне каталікоў і праваслаўных. З 2 па 4 красавіка 2008 года горад прымаў XX сустрэчу краін NATO.
Гарады-пабрацімы
Бухарэст з’яўляецца горадам-пабрацімам наступных гарадоў:
Кірыл Уладзіміравіч Паўлючак
Кірыл Паўлючак (нар., ) — беларускі футбаліст, абаронца мінскага «Трактара».
Клубная кар’ера
Выхаванец гродзенскага футбола, з 2001 года гуляў за мінскае «Дынама», дзе з цягам часу стаў асноўным абаронцам. Улетку 2009 года пакінуў мінскі клуб, пасля чаго выступаў у розных беларускіх клубах.
У жніўні 2012 года перайшоў у магілёўскі «Дняпро», якому дапамог выйграць Першую лігу. У сезоне 2013 быў асноўным цэнтральным абаронцам каманды, але па заканчэнні сезона пакінуў клуб.
У лютым 2014 года падпісаў кантракт з малдаўскім «Зімбру». Разам з «Зімбру» выйграў Кубак і Суперкубак Малдовы. У снежні 2014 года ўслед за трэнерам Алегам Кубаравым пакінуў малдаўскі клуб.
У лютым 2015 года вярнуўся ў Беларусь, падпісаўшы кантракт з клубам Першай лігі «Гарадзея». Дапамог «Гарадзеі» па выніках сезона 2015 выйсці ў Вышэйшую лігу. У снежні 2015 года падоўжыў кантракт з клубам. У сезонах 2016—2018 заставаўся асноўным іграком гарадзейцаў, выступаў на пазіцыі цэнтральнага абаронцы, толькі часам адсутнічаў з-за траўм. У лістападзе 2018 года падоўжыў кантракт з «Гарадзеяй» на сезон 2019. У 2020 годзе стаў капітанам каманды.
У ліпені 2020 года па пагадненні бакоў пакінуў «Гарадзею» і перайшоў у мазырскую «Славію». З-за траўм рэдка з’яўляўся на полі ў складзе мазыран. У ліпені 2021 года кантракт з клубам быў разарваны.
У ліпені 2021 года далучыўся да «Смаргоні». З пачатку 2022 года стаў трэніравацца з «Крумкачамі» і ў красавіку афіцыйна стаў іграком клуба. Сезон 2023 пачаў у складзе мінскага «Трактара».
Міжнародная кар’ера
Гуляў за моладзевую зборную Беларусі. У 2008 годзе правёў тры матчы за нацыянальную зборную.
Грамадзянская пазіцыя
Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.
Вікторыя Уладзіміраўна Дацун
Вікторыя Уладзіміраўна Дацун (нар., Бабруйск, Беларусь) — беларуская баскетбалістка, пазней трэнер. Жонка беларускага баскетбольнага трэнера Аляксандра Шымкавяка.
Біяграфія
Была галоўным трэнерам зборнай Беларусі U-16 (2008) і зборнай U-18 (2009, 2010, 2012, 2016).
Аляксандр IV
Аляксандр IV, Рынальда дэ Конці, Папа Рымскі (1254—1261). Не здолеў утрымаць адносна Гогенштаўфенаў пазіцый, занятых яго папярэднікамі (галоўным чынам Інакенціем IV), і, з іншага боку, быў занадта слабы для барацьбы з гібелінамі, якія адрадзіліся пры каралю Манфрэду. Выгнаны з Рыма, памёр у Вітэрба.
Чыкага Трыб’юн
Чыкага Трыб'юн (Chicago Tribune) — самая папулярная газета Чыкага і амерыканскага Сярэдняга Захаду. Нягледзячы на ​​прыняты ў 1920-я гады дэвіз «найбуйнейшая газета свету», Чыкага Трыб'юн застаецца ў значнай ступені рэгіянальным выданнем.
Газета была заснавана ў 1847 годзе і праз 8 гадоў амаль збанкрутавала, пасля чаго яе выкупіў канадскі прадпрымальнік Джозэф Мэдзіл. У канцы 1850-х стала адным з рупараў абаліцыянізму. Мэдзіл заставаўся выдаўцом газеты да 1899 і набыў такі аўтарытэт, што змог балатавацца на пасаду мэра Чыкага.
У цяперашні час выданне з'яўляецца ядром медыя-кангламерату «Tribune Company» і разыходзіцца штодзённым накладам у 542,000 экзэмпляраў.
Удранка
Удра́нка (, Удранка) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Радашковіцкага сельсавета.
Каля вёскі на рацэ Рыбчанцы ў 1980 г. быў пабудаваны санаторый "Сасновы бор" разам з прылеглым гідрапаркам: фантанамі, каскадамі, сям'ю выспамі, якія злучаны паміж сабой масткамі.
Арбіта Месяца
Арбіта Месяца — траекторыя, па якой Месяц круціцца вакол агульнага з Зямлёй цэнтра мас, які знаходзіцца прыкладна ў 4700 км ад цэнтра Зямлі. Кожны абарот займае 27,3 зямных сутак і называецца сідэрычным месяцам. У сярэднім Месяц аддалены ад цэнтра Зямлі на 60 зямных радыусаў, што складае 385000 км. Маючы арбітальную хуткасць ў 1023 м/с, Месяц кожную гадзіну на небасхіле перамяшчаецца на 0,5° адносна зорак, што прыкладна супадае з яго бачным дыяметрам. У адрозненне ад большасці спадарожнікаў планет Сонечнай сістэмы, арбіта Месяца практычна ляжыць у плоскасці экліптыкі (нахіленне усяго 5,1°), а не ў плоскасці зямнога экватара.
Asilak
Asilak — беларускі шматмэтавы лёгкабраняваны аўтамабіль, распрацаваны кампаніяй «Белспецзнештэхніка». Прататыпам стаў расійскі бронеаўтамабіль «Буран».
Апісанне
Аўтамабілі лінейкі Asilak сертыфікаваны з рухавіком ЯМЗ-53443 (Еўра-5), чым адрозніваецца ад расійскай распрацоўкі. Рухавік мае аб’ём 4,43 л, намінальны магутнасць — 150 л.з., максімальны крутоўны момант — 490 Н·м, маса — 480 кг. Першапачаткова быў заяўлены матор ЯМЗ-53442 з магутнасцю 200 л.з. — такі ж стаіць і на «Буране». Максімальная хуткасць складае 100 км/г. Выдатак паліва — 15 л/100 км. Ёмістасць бакаў — 2х105 л. Запас ходу — 1400 км. Агрэгатны база аўтамабіляў Asilak ад грузавікоў ГАЗ, каробка перадач механічная 5-ступеністая. Падвеска пярэдняя залежна на двух падоўжных паўэліптычных рысорах, з гідраўлічнымі тэлескапічнымі амартызатарамі. Задняя на двух падоўжных паўэліптычных рысорах, з гідраўлічнымі тэлескапічнымі амартызатарамі, з дадатковымі падрысорнікі, а таксама на двух асноўных і двух падоўжных паўэліптычных рысорах з дадатковымі падрысорнікамі. Рулявое кіраванне — з гідраўзмацняльнікам. Тармазная сістэма — з пневмагідравлічным прывадам, двухконтурная, з падзелам на контуры па восях, з АБС; тармазныя механізмы ўсіх колаў барабаннага тыпу. Модульная канструкцыя дазваляе ствараць браняваныя аўтамабілі рознай канфігурацыі. Агульнае для ўсіх прадстаўнікоў роду Asilak — узмоцненая рама, рухавік, трансмісія, кабіну модуль, абарона ад мін, сілавы пярэдні бампер. Кабінны модуль — зварны, браніраваны, двухмесны. Вытрымлівае трапленне куль калібра 7,62 мм. Браніраванне маторнага адсека не толькі абараняе падкапотную прастору аўтамабіля, але і забяспечвае дадатковую абарону кабіны машыны пры франтальнай атацы. Рухавік абсталяваны спецыяльнай сістэмай плота і падрыхтоўкі паветра для эксплуатацыі ва ўмовах моцнай задымленасці і пераадолення водных перашкод.
Тэрэбоўля
Тэрэбо́ўля (Теребовля), або Церабо́ўля — горад у Цярнопальскай вобласці Украіны. Былы адміністрацыйны цэнтр Тэрэбоўлянскага раёна. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады.
Гісторыя
Першыя пасяленні на тэрыторыі сучаснай Тэрэбоўлі ўзніклі ў часы неаліту. З XI ст. горад быў цэнтрам Церабоўльскага княства. Ад сярэдзіны XIV ст. Церабоўля пад уладай Польскага Каралеўства. У 1389 годзе горад атрымаў самакіраванне паводле магдэбургскага права. Ад канца XIV ст., пасля будаўніцтва замка, горад стаў цэнтрам абароны супраць наездаў крымскіх татар. У 1594 годзе Севярын Налівайка, падчас паўстання, захапіў замак.
У 1772—1918 гадах, як і ўся Усходняя Галічына, горад у складзе Аўстра-Венгрыі. У лістападзе 1918 — ліпені 1919 гадоў Тэрэбоўля ўваходзіла ў склад ЗУНР.
У складзе Польскай Рэспублікі горад быў цэнтрам павету. У 1939—1941 — пад савецкай, у 1941—1944 — пад нямецкай акупацыяй. У 1944—1991 гадах у складзе СССР.
Кэмпбел (Каліфорнія)
Кэмпбел (Campbell) — горад у акрузе Санта-Клара, у штаце Каліфорнія, ЗША. Насельніцтва - 41 793 чалавекі (перапіс 2019 года).
Горад размешчаны ў Крамянёвай даліне ЗША, мяжуе на ўсходзе і поўначы з Сан-Хасэ, на поўдні з Лос-Гатас і на захадзе з невялікай часткай горада Саратога.
Андрэй Ігаравіч Горбач
Андрэй Горбач (нар., ) — беларускі футбаліст, абаронца.
Клубная кар’ера
У пачатку 2012 года перайшоў у магілёўскі «Дняпро». Дапамог клубу выйграць Першую лігу, а ў сезоне 2013 выступаў у асноўным складзе ў Вышэйшай лізе.
У студзені 2014 года падпісаў кантракт са «Слуцкам». У слуцкім клубе пераважна выхадзіў на замену. У чэрвені і ў кастрычніку-лістападзе 2014 года з’яўляўся ў стартавым складзе на пазіцыі цэнтральнага абаронцы. У снежні 2014 года кантракт са «Слуцкам» быў разарваны.
У лютым 2015 года пасля прагляду зноў стаў іграком гродзенскага «Нёмана». У складзе «Нёмана» зноў стаў часам выкарыстоўвацца ў якасці нападніка. У студзені 2016 года падоўжыў кантракт з гродзенцамі, а ў лютым 2017 года падпісаў новае пагадненне на адзін год. У сезоне 2017 стаў радзей з’яўляцца ў складзе, звычайна выхадзіў на замену ў канцы матча, толькі ў канцы сезона стаў пачынаць сезон у старце. У лістападзе 2017 года падоўжыў кантракт з «Нёманам» на наступны сезон.
Сезон 2018 пачынаў на лаўцы запасных, пазней стаў гуляць за дубль. У канцы сезона пачаў гуляць і ў асноўнай камандзе. У снежні 2018 года падоўжыў пагадненне з гродзенцамі на 2019 год. У першай палове сезона 2019 трывала гуляў у асноўным складзе, пазней страціў месца на полі. У лютым 2020 года стала вядома, што абаронца завяршыў кар’еру і будзе працаваць у структуры «Нёмана».
У 2021 годзе ў якасці аматара выступаў у Другой лізе за гродзенскі ЖКГ.
Свята-Троіцкая царква (Рось)
Свята-Троіцкая царква — помнік архітэктуры псеўдарускага стылю. Размешчаная ў цэнтры гарадскога пасёлка Рось (Ваўкавыскі раён, Гродзенская вобласць).
Гісторыя
Закладзена ў 1908 годзе з цэглы на бутавым цокалі, неатынкаваная.
Царква дзейнічае.
Архітэктура
Уяўляе сабой квадратны ў плане асноўны аб'ём, да якога далучаюцца трохгранная апсіда з рызніцамі і двух'ярусная вежа-званіца, першы ярус якой — чацвярык, другі — васьмігранны, завершаны шатром з галоўкай. Асноўны аб'ём вылучаны васьмігранным светлавым барабанам з цыбулепадобным купалам. Над апсідай — невялікая галоўка. Галоўны ўваход у цэнтры фасаду вылучаны кілепадобным франтонам на паўкалонках. Па баках асноўнага аб'ёму — два бакавыя ўваходы з масіўнымі слупамі і кілепадобным казырком.
Інтэр'ер
У інтэр'еры асноўны аб'ём мае драўлянае васьміграннае шатровае пакрыццё з адтулінай у цэнтры. Прытвор і апсіда маюць мураваныя цыліндрычныя скляпенні. Іканастас драўляны, дэкарыраваны паўкалонкамі, накладной разьбой.
Блакітны месяц
Блакітны месяц (Blue Moon) — тэрмін, які ўжываецца ў астраноміі для вызначэння другой поўні на працягу аднаго каляндарнага месяца. Гэта даволі рэдкая падзея, якое назіраецца ў сярэднім кожныя 2,7154 года, у розных краінах і розныя часы называлася па-свойму. Назва абумоўлена не зменай колеру Месяца, а ідыёматычны выразам «Once in a Blue Moon», якое ўзялі з англійскай мовы. Яно перакладаецца як «Аднойчы пры блакітным месяцы», гэта значыць вельмі рэдка, альбо ніколі. Сама поўня мае звычайны, папяліста-шэры колер; з'яўленне у Месяца блакітнага адцення з'яўляецца вельмі рэдкай з'явай, абумоўленай аптычным эфектам.
Блакітны месяц ў бліжэйшыя гады
Дадатковая, трынаццатая па ліку поўня часцей за ўсё трапляе на 31-дзённыя месяцы. Яе можна будзе назіраць у наступныя гады :
Аляксандр V (антыпапа)
Аляксандр V, Пётр Філарджа, антыпапа (1409—1410).
Біяграфія
Паходзіў з вострава Кандыя, архібіскуп міланскі. Абраны ў 1409 у Пізе саборам кардыналаў абедзвюх царкоўных партый, прыхільнікаў Рыгора XII і Бенедыкта XIII, у надзеі, што гэта пакладзе канец вялікаму расколу, але пры ўсёй сумленнасці сваіх імкненняў ён паспеў толькі ўзмацніць разлад. Ён безумоўна падпарадкаваўся ўплыву славалюбівага кардынала Балтазара Коса, які ўжо ў 1410 наступнічаў яму пад імем Яна XXIII. Пры Аляксандры V вучэнне Джона Уікліфа было асуджанае, а Ян Гус выкліканы на папскі суд.
Уладзімір Мароз
Уладзімір Мароз:
Выпадковая падзея
Выпадковая падзея — вынік пэўнага выпрабавання (назірання эксперыменту), які можа як адбыцца, так і не адбыцца. Паняцце выпадковай падзеі з’яўляецца адным з асноўных паняццяў тэорыі імавернасцей.
Прыклады
Калі выпрабаванне гэта кіданне сіметрычнай манеты на гарызантальную паверхню, то магчымымі падзеямі будуць выпадзенне рэшкі і выпадзенне арла (пазначаюцца як Р і А, у англамоўнай літаратуры H і T ад heads and tails).
Пры падкіданні шасціграннага магчымымі падзеямі будуць выпадзенне 1, 2, 3, 4, 5 або 6 ачкоў. Такія падзеі называюцца элементарнымі. У гэтым выпрабаванні акрамя элементарных магчымы і больш складаныя падзеі, напрыклад выпадзенне колькасці ачкоў, выпадзенне няцотнай колькасці ачкоў, выпадзенне колькасці ачкоў, большай за 4. Такія падзеі можна запісаць як падмноствы \{2, 4, 6\}, \{1, 3, 5\}, \{5, 6\} мноства ўсіх магчымых зыходаў.
Прастора элементарных падзей
Прасторай элементарных падзей \Omega называецца мноства ўсіх магчымых зыходаў некаторага выпрабавання. Падмноствы \Omega называюцца падзеямі. Аднаэлементныя падмноствы \Omega называюцца элементарнымі падзеямі (дзеля спрашчэння элементарныя падзеі атаясамліваюцца з элементамі \Omega).
Пустое падмноства \varnothing называецца немагчымай падзеяй. Падмноства, роўнае самому \Omega, называецца верагоднай падзеяй.
Аперацыі над падзеямі і сувязь з тэорыяй мностваў
Існуе шэраг матэматычных над падзеямі, якія адпавядаюць аперацыям над мноствамі, прынятымі ў тэорыі мностваў. Пры гэтым тэрміналогія тэорыі імавернасцей і тэорыі мностваў адрозніваецца :
Арахаў
Ара́хаў ([ara'xau]; арахау) — апрыёрная штучная мова, якую распрацаваў расійскі пісьменнік Іван Карасёў (2006).
Мова збудаваная на полісінтэтычнай аснове з выкарыстаннем актыўнай тыпалогіі ў адрозненне ад большасці іншых штучных моваў. Спецыфічны лад гэтай мовы і фанемазначымы характар дазваляюць у некалькі разоў скарачаць аб'ём маўлення. Кожны галосны азначае назоўнік, а зычныя ўдакладняюць сэнс і служаць для перадачы граматычных фармантаў.
Адзначаецца, што словы мовы арахаў і спосабы іх будовы з'яўляюць шэраг аналогій з басконскай і нахска-дагестанскімі, у прыватнасці, з гадаберынскай мовамі.
Алфавіт і чытанне
Кожнай літары адпавядае адзін выразны гук (фанематычнае пісьмо). Чытанне літары не залежыць ад яе месца ў слове (у прыватнасці, звонкія зычныя ў канцы слова не аглушаюцца, а галосныя ні ў якім разе не скажаюцца).
Націск не замацаваны, і падае, пераважна, на дзеяслоўны корань.
Вымаўленне практычна ўсіх літар даўнімаецца амаль без спецыяльнай падрыхтоўкі (M, N, K і інш.), вымаўленне іншых трэба запомніць:
Выкарыстоўваецца гемінацыя зычных, у тым ліку і ў пачатку слова. Структура словаў нераўнамерная: могуць сустракацца збегі зычных, як у пачатку, так і ў канцы (звычайна сссVссс — максімальны кластар).
Дыфтонгі
Фаналагічная сістэма, акрамя 10 галосных, уключае 10 дыфтонгаў, якія, гэтаксама як галосныя, азначаюць назоўнікі: au, ao, ae, ai, ou, oe, oi, oa, ei, ea.
Чатыры лабіяльныя дыфтонгі — факультатыўныя, і служаць для ўдакладнення сэнсу: ua, uo, ue, ui.
Дыякрытыка
Дыякрытыка (á, é, í, ó, ú, ý) служыць дзеля азначэння напружаных галосных пры ўтварэнні катэгорый часу ў дзеясловах. Літары (ă, ŏ) азначаюць неабавязковыя галосныя, устаўленыя дзеля мілагучнасці.Літары (â, ê, î, ô, û) звычайна выкарыстоўваюцца ў слоўніках дзеля маркіроўкі каранёў і таксама з'яўляюцца факультатыўнымі.
Слоўнікавы склад
У мовы арахаў ёсць вялікі патэнцыял канструявання спецыялізаванай лексікі. Досыць добра і лагічна прадуманая базавая лексіка, але маюцца некаторыя лакуны з прычыны нядоўгага часу існавання гэтай мовы.
Граматыка
Граматыку арахаў можна выкласці ў аб'ёме каля 10 простых правіл, зведзеных у табліцы.
Мова мае лагічную структуру: кожная галосная літара (або іх спалучэнне) перадае назоўнік (а - чалавек, o - імя, u - жывёла, ai - камень і г.д.), а кожная зычная ўдакладняе сэнс, выступаючы ў ролі прыназоўнікаў, дзеяслоўных аспектаў і г.д. Скланенні, склоны і спражэнні адсутнічаюць. У арахаў ўсяго дзве часціны мовы — назоўнік і дзеяслоў, дзве катэгорыі часу (сапраўдны і меркаваны), дзве асобы – першая (уласная) і другая (старонняя).
Прыклад
Пераклад малітвы на арахаў:
Уладзімір Уладзіміравіч Мароз
Уладзімір Мароз (нар., ) — былы беларускі футбаліст, гуляў на пазіцыі паўабаронцы (мог згуляць як абаронца).
Клубная кар’ера
Пачынаў кар’еру ў жодзінскім «Тарпеда», пасля гуляў у розных клубах. У 2007—2008 выступаў на Украіне за дубль запарожскага «Металурга».
Міжнародная кар’ера
Гуляў за моладзевую зборную Беларусі.
Любецкі з’езд
З'езд адбываўся з ініцыятывы Уладзіміра Манамаха з удзелам Святаполка II, Васількі Расціславіча, Алега і Давыда Святаславічаў і іншых рускіх князёў. Мэтай было спыніць міжусобіцы з-за ўдзелаў, прымірыцца і аб'яднацца супраць полаўцаў, што здзяйснялі набегі на Русь.
Было прынятае рашэнне пра падзел княстваў наступным чынам:
Любецкі з'езд абвясціў прынцып успадкавання князямі земляў сваіх бацькоў. Гэтае рашэнне скасавала, якое існавала ў Кіеўскай Русі два стагоддзі, і канстатавала з'яўленне на Русі новага палітычнага ладу, асновай якога было складзенае буйное феадальнае землеўладанне.
Аднак Любецкі сход не мог цалкам спыніць міжусобныя сутычкі. Амаль адразу ж яго дагаворы былі парушаны Давыдам Ігаравічам са згоды Святаполка, якія паланілі і асляпілі Васільку Расціславіча, каб адабраць яго ўладанні. Гэты ўчынак выклікаў абурэнне астатніх князёў, і дзеля залагоджвання канфлікту спатрэбіўся новы сход, які адбыўся. У выніку князі здолелі дабіцца перамір'я і дамагчыся важнага пералому ў барацьбе з палавецкімі набегамі.
У 1103 годзе аб'яднаныя дружыны Святаполка Кіеўскага, Уладзіміра Манамаха і іншых князёў у бітве пад Суценяй разграмілі орды качэўнікаў. Загінулі 20 палавецкіх ханаў. У 1111 годзе ў верхавінах Паўночнага Данцу Уладзімір Манамах з саюзнікамі нанёс полаўцам новую буйную паражэнне. У выніку наступальны парыў палавецкіх ханаў стаў сцішвацца. Бакі ўсе часцей будавалі свае стасункі на дагаварных пачатках, нярэдка змацоўваючы іх дынастычнымі шлюбамі.
Бярозкі (Латвія)
Бярозкі (Berjozki) — вёска ў Піедруйскай воласці Краслаўскага краю Латвіі. Размешчана ў цэнтральнай частцы воласці, за 5 км ад валаснога цэнтра Піедруі, за 23 км ад павятовага цэнтра Краславы і за 289 км ад Рыгі.
Размешчана на аўтадарозе V628, на заходнім беразе возера.
Вячаслаў Максімавіч Чарнавол
Вячасла́ў Максі́мавіч Чарнавол (, мястэчка Еркы, Чаркаская вобласць —, , Кіеўская вобласць) — украінскі палітык, грамадскі дзеяч, праваабаронца, дысідэнт супраць савецкай улады. Адзін з заснавальнікаў Украінскай Хельсінкскай групы. Адзін з заснавальнікаў Народнага Руху Украіны.