cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Віленскі музей старажытнасцей
Дзейнасць музея ў пачатку 1860-х гг
Трэба адзначыць, што публічныя курсы пры музеі разглядаліся сябрамі камісіі як пачатак Віленскага навуковага таварыства і нават маглі б стаць падмуркам для ўзнаўлення Віленскага універсітэта. Вялікія надзеі рэалізаваць гэты праект звязваліся з візітам у Вільню Аляксандра ІІ. У верасні 1858 г. ён азнаёміўся з музеем, застаўся вельмі задаволены ўбачаным і згадзіўся ўзяць музей пад асабістую апеку. Аднак пададзеная яму просьба аб перайменаванні археалагічнай камісіі ў навуковае таварыства засталася без адказу. Насуперак спадзяванням Я. Тышкевіча апякунства імператара ніяк не паўплывала на дзейнасць музея. Але да фінансавых і адміністрацыйных складанасцей дадалося асуджэнне з боку мясцовых дэмакратычных колаў.
Практычную музейную работу сябры камісіі спалучалі з навукова-даследчыцкай дзейнасцю ў галіне профільных дысцыплін. Шмат у чым гэта праца абапіралася на вывучэнне помнікаў, якія перахоўваліся ў музейным зборы. У 1858 г. быў выдадзены першы том «Запісак…» камісіі, падрыхтаваны да друку другі і трэці тамы. М. Круповіч выдаў археаграфічны зборнік, у які ўвайшлі каштоўныя матэрыялы па беларускай гісторыі.
Кансерватар археалагічнага аддзела А. Кіркор працаваў над складаннем і выданнем беларуска-расіянскага слоўніка. Пад кіраўніцтвам Я. Тышкевіча праводзілася важная, з музейнага пункту гледжання, праца па пошуку і апрацоўцы прыватных збораў. Была распачата справа па выданні слоўніка сабраных старажытнасцей. Даследаванні на базе фондавых калекцый праводзіліся ў галіне прыродазнаўства.
Размах дзейнасці археалагічнай камісіі сведчыў аб яе пераўтварэнні ў сур’ёзную навуковую ўстанову па комплексным вывучэнні гісторыі і прыроды беларускіх зямель.
Лёс музея і яго збораў пасля падаўлення паўстання 1863-64 гг
Пасля падаўлення паўстання 1863 г. віленскі генерал-губернатар М. М. Мураўёў стварыў спецыяльную камісію, мэтай якой быў роспуск археалагічнай камісіі і рэвізія музея. Гэта камісія складалася з расійскага чыноўніцтва на чале з папячыцелем Віленскай навучальнай акругі І. П. Каралавым. У выніку доўгіх дыскусій Віленскі музей старажытнасцей быў абвешчаны ідэалагічна шкоднай установай, цэнтрам польскага сепаратызму. Я. Тышкевіч неаднаразова спрабаваў апратэставаць гэтае рашэнне: «Не маю на мэце і не клапачуся аб тым, каб прадстаўленыя прадметы адлюстроўвалі толькі светлыя моманты з гісторыі і дзеянняў маіх продкаў, ці аб тым, каб постаці іх былі прывабнымі. Я жадаў толькі, каб яны былі падобнымі і служылі дакладным адбіткам мінулага на непахісных пачатках гісторыі… Магу сведчыць адкрыта, у Віленскам музеі ўласнапольскіх прадметаў амаль што няма. Усё, што ёсць, мясцовае, літоўска-рускае».
На жаль, гэтыя аргументы не былі заўважаны. У тым жа 1865 г. па ініцыятыве І. П. Карпілава музей, які на гэты час ужо пакінулі найбольш таленавітыя супрацоўнікі, у тым ліку і Я. Тышкевіч, быў аб’яднаны з публічнай бібліятэкай і падпарадкаваны непасрэдна кіраўніцтву Віленскай навучальнай акругі. 256 гісторыка-мастацкіх прадметаў, якія «…нагадвалі польскае ўладанне ў краі і штучна падтрымлівалі ў насельніцтва дарэмныя надзеі і нядобрыя памкненні», былі перададзены ў Румянцаўскі музей. Да польскіх прадметаў аднеслі ў асноўным беларускія матэрыялы, у т. л. партрэты Барбары Радзівіл, Антонія Тызенгаўза, Тэадора Нарбута, уніяцкія царкоўныя старажытнасці з Брэста, Слуцка і г. д. Справа дайшла нават да знішчэння старажытных фрэсак, якія ўпрыгожвалі экспазіцыйную залу. Наступныя 50 год існавання музея вызначыла «Палажэнне аб часовай камісіі па арганізацыі і кіраванню Віленскай публічнай бібліятэкай і Музеям пры ёй». Згодна з палажэннем, музей юрыдычна і фактычна ставіўся ў падпарадкаванне бібліятэцы, яго экспазіцыйныя плошчы абмяжоўваліся, а штат складаўся ўсяго з двух чалавек, якія павінны былі займацца ''«…не адной механічнай працай па разбору і сістэматызацыі кніг, рукапісаў і г. д., але і абавязкова навуковай…»''. Аднак адсутнасць адпаведных ведаў кваліфікацыі і вопыту не дазваляла новым супрацоўнікам узняцца вышэй за выкананне бюракратычных абавязкаў. Вынікам гэтага было амаль поўнае занядбанне збіральніцкай і экспазіцыйнай дзейнасці, а таксама зніжэнне цікавасці грамадскасці да музея. А. Кіркор, які наведаў музей хутка пасля яго рэарганізацыі, быў абураны станам экспазіцыі: «…калекцыі арніталагічная, мінералагічная, нумізматычная ўяўляюць хутчэй брыдкую кучу, чым збор, які меў навуковыя мэты. Былі зроблены бязглуздыя этыкеткі. Шмат якіх прадметаў, што раней перахоўваліся ў музеі: чучалаў двух зуброў, мядзведзяў, статуі Святавіта і інш., — увогуле не было. Слуцкі пояс ляжаў сярод кітайскіх рэчаў, драпежныя птушкі разам з хатнімі… Дах музея не адрэмантаваны, і дождж цячэ скрозь яго; рамы пагнілі і каля вокнаў на верхніх паверхах пасля дажджу стаяць лужыны». У апошняй чвэрці XIX ст. стан музея крыху палепшыўся. Тлумачылася гэта перш за ўсё з’яўленнем новых супрацоўнікаў, якія пачалі праводзіць у музеі павуковыя даследаванні. Сярод іх былі К. І. Шміт і Ф. В. Пакроўскі, якія займаліся вывучэннем археалогіі Беларусі, Ф. А. Бялькевіч — аўтар арыгінальнай сістэмы класіфікацыі і каталагізацыі прыродазнаўчых збораў, В. В. Гразноў, які выканаў новае мастацкае афармленне экспазіцыі, і інш.
Новы штуршок да актывізацыі ўсіх напрамкаў музейнай дзейнасці даў ІХ Археалагічны з’езд, які адбыўся ў 1893 г. у Вільні. Падчас яго падрыхтоўкі музею былі перададзены каштоўныя археалагічныя помнікі. Выстава, прысвечаная з’езду, давала ўзор навуковай класіфікацыі матэрыялу, а яе мэтай было павышэнне грамадскай цікавасці да гістарычнага мінулага. Трэба адзначыць, што на пасяджэннях з’езда разглядаліся не толькі пытанні археалогіі, але абмяркоўвалася і развіццё музейнай справы ў краі.
У пачатку XX ст. у музей былі запрошаны вядомыя беларускія даследчыкі — Е. Р. Раманаў, Дз. І. Рыкаў, Дз. І. Даўгяла. У гэты перыяд паўстала пытанне аб вяртанні з Масквы рэчаў, канфіскаваных мураўёўскай камісіяй, зроблена спроба стварэння этнаграфічнага аддзела, адноўлены заняткі ў экспазіцыі з навучэнцамі. Аднак і на пачатку XX ст. Віленскі музей старажытнасцей заставаўся ў жорсткіх рамках, вызначаных кіраўніцтвам Віленскай навучальнай акругі. Не спрыяла развіццю музея таксама сціплае фінансаванне. Выключэннем было шчодрае мэтанакіраванае фінансаванне з 1901 па 1915 г. мемарыяльнага аддзелу (пазней самастойнага музея) М. М. Мураўёва, які складаўся пераважна з дакументальных і бібліяграфічных матэрыялаў. Гэта, зразумела, не спрыяла павышэнню аўтарытэта музея, бяручы пад увагу адносіны да «вешальніка» дэмакратычных колаў грамадства.
У 1915 г. падчас наступлення нямецкіх войск Віленскі музей старажытнасцей быў эвакуіраваны мясцовымі губернскімі ўладамі ў Маскву. А пасля падпісання ў сакавіку 1921 г. Рыжскай мірнай дамовы, згодна з яе ІХ артыкулам аб абмене культурнымі каштоўнасцямі паміж Расіяй і Украінай, з аднаго боку, і Польшчай — з другога, калекцыі музея, за выключэннем археалагічных, былі вернуты ў Вільню.
Сучасны лёс экспанатаў
Большасць экспанатаў зберагаецца цяпер у Гістарычным музеі ў Маскве, Нацыянальным музеі Літвы, Народным музеі ў Варшаве.
Нью-Ёрк
Нью-Ёрк, таксама Новы Ёрк (New York City) — горад у штаце Нью-Ёрк Злучаных Штатаў Амерыкі, адзін з найбуйнейшых гарадоў свету. Насельніцтва 8 363 710 чалавек (2010), з прыгарадамі — 20,61 млн. Размешчаны на беразе Атлантычнага акіяна ў паўднёва-ўсходняй частцы штата Нью-Ёрк. Нью-Ёрк быў заснаваны ў пачатку XVII стагоддзя галандскімі каланістамі. Да 1664 года горад зваўся «Новы Амстэрдам».
Горад адміністрацыйна складаецца з 5 бора, кожнае з якіх з’яўляецца асобнаю акругаю ў складзе штата: Бронкс (акруга Бронкс), Бруклін (акруга Кінгс), Квінс (акруга Квінс), Манхэтэн (акруга Нью-Ёрк) і Статэн-Айленд (акруга Рычманд). Асноўныя славутасці размешчаны ў Манхэтэне. Сярод іх: гістарычныя хмарачосы (Эмпайр-стэйт-білдынг, Крайслер-білдынг), Ракфелер-цэнтр, мастацкі музей Метраполітэн, Метраполітэн-Опера, Музей сучаснага мастацтва Саламона Гугенхайма (жывапіс), Амерыканскі прыродазнаўчагістрычны музей (шкілеты дыназаўраў і планетарый), легендарны атэль «Чэлсі», штаб-кватэра ААН, Гарлем.
Гісторыя
У пачатку Вайны за незалежнасць сучасная тэрыторыя горада была арэнай важных бітваў. У выніку Бруклінскай бітвы ў Брукліне пачаўся вялікі пажар, у якім вялікая частка горада згарэла, і ён да канца вайны трапіў у рукі Вялікабрытаніі, пакуль амерыканцы ізноў нe завалодалі ім у 1783 годзе. Гэты дзень, пад назвай «Дзень эвакуацыі» (англічан), доўга святкаваўся ў Нью-Ёрку.
На працягу XIX стагоддзя насельніцтва горада імкліва расло дзякуючы бурнаму прытоку вялікай колькасці імігрантаў. У 1811 годзе быў распрацаваны доўгатэрміновы генеральны план развіцця горада, па якім сетка вуліц была пашырана, ахапіўшы ўвесь Манхэтэн. Да 1835 года Нью-Ёрк абагнаў Філадэльфію, стаўшы самым вялікім горадам Злучаных Штатаў.
У Грамадзянскую вайну трывалыя гандлёвыя сувязі горада з Поўднем, а таксама рост яго імігранцкага насельніцтва, прывялі да расколу паміж прыхільнікамі Саюза і прыхільнікамі Канфедэрацыі, які дасягнуў найвышэйшай ступені ў, самых значных грамадзянскіх беспарадках у амерыканскай гісторыі.
Пасля вайны тэмп іміграцыі з Еўропы рэзка ўзрос, і Нью-Ёрк стаў першым прыпынкам для мільёнаў людзей, якія прыбывалі ў Злучаныя Штаты ў пошуках новага і лепшага жыцця.
У першай палове XX стагоддзя горад стаў сусветным цэнтрам прамысловасці, гандлю і сувязі. У 1930-x гадах абрысы Нью-Ёрка ўзняліся ў вышыню з пабудоваю некалькіх найвышэйшых небаскробаў свету. Пасля Другой Сусветнай вайны Нью-Ёрк стаў бясспрэчным сусветным горадам-лідарам. Пабудова штаб-кватэры ААН у Нью-Ёрку сімвалізавала ўнікальнае палітычнае значэнне горада. Нью-Ёрк таксама замяніў Парыж у якасці цэнтру сусветнага мастацтва. Адначасова з гэтым адбываліся працэсы пераезду часткі насельніцтва ў прыгарады, што прывяло да павольнага памяншэння колькасці насельніцтва. Пасля, змены ў прамысловасці і гандлю і рост злачыннасці ўцягнулі ў 1970-х гадах Нью-Ёрк у сацыяльны і эканамічны крызіс.
Тэракты 11 верасня 2001 года закранулі і Вашынгтон, але менавіта Нью-Ёрк пацярпеў больш за ўсё ад атак на Сусветны гандлёвы цэнтр і шчыльнага з’едлівага дыму, які працягваў валіць з яго развалін на працягу некалькіх месяцаў пасля падзення веж-двайнят у пажары. Нягледзячы на гэта, расчыстка эпіцэнтра выбуху была скончана хутчэй, чым планавалася. Новы Сусветны гандлёвы цэнтр 1, які быў пабудаваны на месцы былых веж-двайнят Сусветнага гандлёвага цэнтра, з’яўляецца самым высокім небаскробам у Заходнім паўшар’і і чацвёртым самым высокім будынкам у свеце. Шпіль новага будынка дасягае сімвалічнай вышыні ў 1776 футаў (541,3 м), якая спасылаецца на год атрымання ЗША незалежнасці.
Геаграфія
Горад Нью-Ёрк уключае востраў Манхэтэн, востраў Стэйтэн-Айленд, заходнюю частку вострава Лонг-Айленд, частку паўночнаамерыканскага мацерыка — Бронкс, і некалькі невялікіх астравоў у нью-ёркскай гавані. Нью-Ёрк знаходзіцца прыкладна на 40° паўночнай шыраты і 74° заходняй даўгаты. Самай высокай кропкай Нью-Ёрка з’яўляецца пагорак Тот-Хіл, вышынёй 125 метраў, які знаходзіцца на Стэйтэн-Айлендзе, які з’яўляецца самым узгорыстым, прасторным і найменей заселеным раёнам горада. У густанаселеным Манхэтэне, наадварот, зямля абмежаваная і дарагая, што тлумачыць такую вялікая колькасць высокіх будынкаў і небаскробаў. Згодна з Бюро Перапісу ЗША, горад мае плошчу 1214,4 км², з якіх 785,6 км² — суша і 428,8 км² (35,31 %) — вада.
Паводле апошніх геалагічных даследаванняў амерыканскіх навукоўцаў, праведзеных у 2008 годзе, у 40 кіламетрах на поўнач ад горада перасякаюцца два геалагічныя разломы, што робіць імавернымі землетрасенні магнітудай да 7 балаў. Прычым месца перасячэння размяшчаецца побач з АЭС. Таму будуць распрацаваны дадатковыя меры абароны будынкаў і атамнай электрастанцыі.
Клімат
Нью-Ёрк знаходзіцца на параўнальна нізкіх шыротах: так, Нью-Ёрк ляжыць прыкладна на адной шыраце са Стамбулам, Мадрыдам, Ташкентам, Баку і Пекінам. Па класіфікацыі клімату Кёпена, Нью-Ёрк знаходзіцца на мяжы паміж вільготным кантынентальным і вільготным субтрапічным кліматам. Ападкі размеркаваны параўнальна раўнамерна на працягу года. Сярэднегадавая колькасць гадзін сонечнага ззяння — 2680 гадзін. Нягледзячы на ​​тое, што горад знаходзіцца на ўзбярэжжы акіяна, розніца ў тэмпературы паміж летам і зімой досыць вялікая, бо пераважны рух паветраных мас праходзіць з боку мацерыка. Уплыў акіяна другарадны, але ўсё ж некалькі змякчае ваганні тэмператур. Яшчэ адным фактарам з’яўляецца шчыльная гарадская забудова, якая робіць горад некалькі цяплейшым, чым наваколлі.
Зімою ў Нью-Ёрку тэмпература ў сярэднім вагаецца паміж −2 °C і +5 °C, з нярэдкімі адхіленнямі ад нормы. Амаль кожнай зімой выпадае снег, у сярэднім 60 см на год. Вясна мяккая, з тэмпературай ад 7 °C да 16 °C. Летам у Нью-Ёрку параўнальна горача, сярэдняя тэмпература вагаецца ад 19 °C да 28 °C, маюцца перыяды высокай вільготнасці паветра. Часта тэмпература перавышае 32 °C, а зрэдку дасягае 38 °C спякоты і вышэй. Восень у Нью-Ёрку прыемная, з тэмпературай ад 10 °C да 18 °C. Аднак нью-ёркскае надвор’е вельмі непрадказальнае і час ад часу здзіўляе нью-ёркцаў мяккай, амаль бясснежнай зімой або даволі адчувальнай прахалодай летам. Бывала, што яшчэ ў красавіку здаралася моцная мяцеліца, якая пакрывала Нью-Ёрк тоўстым пластом снегу. Часам тэмпература можа рэзка вагацца ад дня да дня. Вандроўцам рэкамендуецца сачыць за прагнозам надвор’я і мець некалькі відаў адзення позняй восенню і ранняй вясной.
Эканоміка
Нью-Ёрк з’яўляецца цэнтрам міжнароднага бізнесу і гандлю ў свеце, а таксама шматлікіх галін прамысловасці ў Злучаных Штатах. Ён з’яўляецца фінансавым цэнтрам краіны: у ім находзяцца такія біржы, як Нью-Ёркская фондавая біржа, NASDAQ, American Stock Exchange, New York Mercantile Exchange і New York Board of Trade. Нью-Ёркская фінансавая галіна засяроджана на Уол-стрыт у ніжнім Манхэтэне. Горад з’яўляецца буйным цэнтрам банкаўскай справы і фінансаў, сусветнага гандлю, транспарту, турызму, рынку нерухомасці, новых сродкаў масавай інфармацыі, а таксама традыцыйных сродкаў масавай інфармацыі, рэкламы, юрыдычных паслуг, бухгалтарскага ўліку, страхавання, моды і мастацтва ў Злучаных Штатах. Нью-Ёркская фондавая біржа на Уол-стрыт — найбуйнейшая ў свеце біржай па агульнай рыначнай капіталізацыі публічных кампаній.
Нерухомасць з’яўляецца асноўнай рухаючай сілай у эканоміцы горада. Агульны кошт усёй маёмасці Нью-Ёрка быў ацэнены ў 914,8 мільярдаў долараў ЗША на 2015 год. Кампанія Time Warner Center мае найвялікшую колькасць уласнасці ў горадзе. Станам на 2013 год сусветныя рэкламныя агенцтвы Omnicom Group і Interpublic Group, якія базіруюцца ў Манхэтэне, разам мелі гадавы прыбытак каля $ 21 млрд, што адлюстроўвае ролю Нью-Ёрка ў якасці вядучага сусветнага цэнтра рэкламнай індустрыі.
Нью-Ёрк быў першапачатковым цэнтрам амерыканскай кінематаграфіі, пакуль яна не перамясцілася ў Галівуд, але і цяпер у Нью-Ёрку працягваюць вырабляць некаторыя фільмы і тэлеперадачы. Нью-Ёрк таксама сталіца моды ЗША, тут находзяцца штаб-кватэры шматлікіх мадэльераў. У Нью-Ёрку находзіцца мноства выдавецтваў, і тут часта ўпершыню друкуюцца новыя кнігі. Іншыя важныя сектары ўключаюць медыцынскія даследаванні і тэхналогіі, некамерцыйныя ўстановы і ўніверсітэты.
Транспарт
Да грамадскага транспарта Нью-Ёрка адносяцца метрапалітэн, аўтобусы, таксі, гарадскі цягнік Статэн-Айленда, канатная дарога на востраве Рузвельта, цягнік-аэраэкспрэс і паром на Статэн-Айленд. Амаль усе з гэтых сістэм, а таксама прыгарадныя цягнікі і аўтобусы эксплуатуюцца адной кампаніяй (MTA) і маюць адзіную сістэму аплаты праезду па магнітных квітках. У адрозненне ад іншых буйных гарадоў ЗША, грамадскі транспарт самы папулярны спосаб перамяшчэння. Так, у 2005 годзе 54,6 % жыхароў Нью-Ёрка дабіраліся да працы, выкарыстоўваючы грамадскі транспарт. Прыкладна кожны трэці карыстальнік грамадскага транспарту ў ЗША і дзве трэці карыстальнікаў чыгункі жыве ў Нью-Ёрку і яго прыгарадах. Гэта моцна адрознівае яго ад астатняй часткі краіны, дзе каля 90 % жыхароў прыгарадаў выкарыстоўваюць уласныя аўтамабілі для перамяшчэння да рабочага месца. Нью-Ёрк — адзіны горад у Злучаных Штатах, дзе больш чым у палове хатніх гаспадарак няма аўтамабіля, пры гэтым у Манхэтэне аналагічны паказчык перавышае 75 %, а ў цэлым па краіне працэнт падобных хатніх гаспадарак складае ўсяго 8 %. Згодна з Бюро перапісу ЗША, жыхары Нью-Ёрка ў сярэднім трацяць 38,4 хвіліны ў дзень для таго, каб дабрацца да сваёй працы.
Метрапалітэн
Метрапалітэн Нью-Ёрка ўключае ў сябе 468 станцый на 34 маршрутах, мае агульную даўжыню ў 1355 км і з’яўляецца самым працяглым у свеце па агульнай даўжыні маршрутаў (​​самы доўгі па лініях — шанхайскі). Метро ахоплівае 4 з 5-ці гарадскіх раёнаў (Манхэтэн, Бруклін, Квінс і Бронкс). Яно традыцыйна называецца «subway» (падземка), аднак 40 % шляхоў і трэць станцый знаходзяцца на паверхні і размешчаны на ўзроўні зямлі альбо на эстакадзе.
За выключэннем некаторых маршрутаў, метрапалітэн працуе 24 гадзіны ў дзень, перавозячы каля чатырох мільёнаў чалавек за суткі. У цяперашні час пачалася распрацоўка праекта па пераводзе нью-ёркскага метрапалітэна на аўтаматычнае кіраванне. Кошт праезду станам на май 2011 года наступны: аднаразовая паездка — $ 2,25 (аднаразовы білет для паездкі на метро дае права на працягу 2-х гадзін працягнуць паездку на аўтобусе гарадской аўтобуснай сеткі, якая таксама кіруецца МТА); за праязны квіток на 7 сутак трэба аддаць $ 29, на 14 сутак — $ 52, на 30 сутак — $ 104. Пры гэтым шматдзённы праязны білет дае права на неаднаразовы без абмежаванняў праезд у метрапалітэне і ў аўтобусах горада на працягу тэрміну яго дзеяння. Адлік пачатку тэрміну дзеяння праязнога (гэта значыць фіксацыя першых сутак выкарыстання квітка) робіцца з моманту першага праходу праз турнікет метрапалітэна альбо аўтобуса незалежна ад часу праходу і заканчваецца ў 24 гадзін апошніх сутак дзеяння.
Аўтобус
Нью-Ёрк мае развітую сетку аўтобусных маршрутаў, якая штодня перавозіць звыш 2 мільёнаў пасажыраў. Аўтобусная сетка Нью-Ёрка ўключае больш за 200 мясцовых, якія курсіруюць выключна па сваім раёне, і 30 скарасных міжраённых маршрутаў, на якіх працуе звыш 5900 аўтобусаў. Кожны мясцовы маршрут мае нумар і літарны прэфікс, які пазначае раён, які ён абслугоўвае (B — Бруклін, Bx — Бронкс, M — Манхэтэн, Q —​ Квінс, S — Статэн-Айленд), а скарасныя маршруты пазначаныя прэфіксам X.
Гарадскі цягнік
Не звязаная з метро і прыгараднымі цягнікамі, лінія гарадскога цягніка на Статэн-Айлендзе мае цягнікі, аналагічныя метрапалітэнаўскім, і дзейнічае пад кіраваннем той жа кампаніі MTA. Разглядаюцца праекты па пераўтварэнню дзеючых і закінутых чыгуначных ліній вострава ў дзве лініі лёгкага метрапалітэна.
Байка (тканіна)
Байка з’явілася ў Расійскай імперыі ў пачатку XVIII стагоддзя, першапачаткова як гладкафарбаваная тканіна каштанавага колеру з воўны. З яе шылі хатнія і курткі. У аповесці «» А. С. Пушкіна у байкавую куртку і апрануты Гаўрыла Гаўрылавіч. У М. М. Загоскіна ў рамане «Кузьма Пятровіч Мірашоў» фігуруе кававага колеру нямецкі кафтан з байкі. Пазней з’явілася байка іншых колераў і нават у клетку. У канцы XVIII стагоддзя з чорнай байкі, якая не мела паверхневага бляску, шылі вопратку для глыбокай. Як пазначана ў «Выдатных дзіваках і арыгіналах», моднікі 1840-х гадоў апраналіся ў «джэнтльмен-рэйтарскія касцюмы» і чорныя паліто, падбітыя сіне-жоўтай клятчастай байкай. З другой паловы XIX стагоддзя байку ткалі з бавоўны.
З баваўнянай байкі, часта з набіваным узорам, шыюць жаночую і дзіцячую цёплую вопратку і бялізну, спартыўныя касцюмы, анучы і падшэўку да скураных паліто і коўдры. У піжаму з пунцовай байкі ў псіхіятрычным шпіталі апранаюць. З ваўняной байкі шыюць жаночыя і дзіцячыя дэмісезонныя паліто.
Зачараваны лес (балет)
«Зачараваны лес» (La Forêt enchantée, «Очарованный лес», Ocharovanyi les) — фантастычны балет у адной дзеі, першапачаткова пастаўленая Львом Іванавым на музыку Рыкарда Дрыга, упершыню прадстаўленая студэнтамі Імператарскай балетнай школы ў Санкт-Пецярбургу, Расія, пры школьным тэатры 5 красавіка (24 сакавіка па ст. ст.) 1887 года.
Анікшчэй
Анікшчэй (Anykščiai, традыцыйная беларуская назва — Ані́кшты) — горад у паўночнай Літве. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Анікшчэйскага раёна Уцянскага павета. Колькасць насельніцтва складе каля 12 тыс. чалавек.
Зачараваны лес (балет)
Гісторыя
«Зачараваны лес» першапачаткова быў пастаўлены для штогадовых выпускных спектакляў Імператарскай балетнай школы. Балет быў першай арыгінальнай працай Льва Іванава пасля таго, як ён нядаўна быў прызначаны другім балетмайстрам у Імператарскіх тэатрах Санкт-Пецярбурга. Балет таксама стаў першай поўнай партытурай для балета кампазітара і дырыжора Рыкарда Дрыга пасля таго, як ён быў прызначаны на падвойную пасаду музычнага кіраўніка і капельмайстра ў Імператарскім балеце, а таксама быў галоўным дырыжорам балетных і італьянскіх оперных спектакляў у Марыінскім тэатры. У першых студэнцкіх спектаклях «Зачараванага лесу» выпускніца адыграла галоўную ролю Валерыі.
Анікшчэй
Праз горад праходзіць чыгунка Панявежыс — Швянчоніс. Размешчаны за 100 км ад Вільнюса і за 52 км ад Уцяны, на рацэ Швянтойі (прыток Віліі). Анікшчэй знаходзяцца ў этнаграфічным рэгіёне Аўкштайція.
Зачараваны лес (балет)
Гісторыя
«Зачараваны лес» неўзабаве быў пераведзены ў рэпертуар Імператарскага балета. У балет былі ўнесены змены, у тым ліку змяненне імя персанажа балерыны з Валерыі на Ільку, а персанажа танцора з Петруса на Ёзі. Адбыліся і харэаграфічныя змены, сярод якіх пашырэнне Іванавым кардэбалета дрыяд. Першы спектакль адбыўся 15 мая (3 мая па ст. ст.) 1887 года ў Марыінскім тэатры на афішы з балетам Жуля Перо «». У гэтай пастаноўцы галоўную партыю выконвала балерына.
Анікшчэй
Гісторыя
Першыя згадкі паселішча датаваны 1442 годам. У XVI ст. пабудаваны "двор" Радзівілаў. Магдэбургскае права Анікшчэй атрымаў 17 студзеня 1792 года прывілеем вялікага князя Станіслава Аўгуста Панятоўскага. Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай горад апынуўся ў складзе Расійскай імперыі. Жыхары горада актыўна ўдзельнічалі ў паўстаннях 1830—1831 і 1863—1864 гадоў, а ў наваколлі горада дзейнічала майстэрня па вытворчасці зброі для паўстанцаў.
Зачараваны лес (балет)
Гісторыя
Пастаноўка і харэаграфія Льва Іванава падвергліся рэзкім нападам з боку сучасных крытыкаў пасля першага выступу на сцэне Марыінскага тэатра. Тэатральны крытык «» канстатаваў у сваёй рэцэнзіі, што «… гэта першая спроба Іванава як самастойнага балетмайстра … акрамя адной варыяцыі з класічнымі адценнямі, у новым балеце няма рашуча нічога, годнага хвалы». Музыка Рыкарда Дрыга была ўспрынятая значна больш станоўча. Крытык газеты «Новы час» адзначаў, што ''«… музыка гэтага балета выбітная ў сімфанічным сэнсе, выяўляе дасведчанага кампазітара, чалавека з густам і выдатнага аркестроўшчыка. У ім прыгожыя мелодыі, рытмы не перабольшаны, і ўсё слухаецца з задавальненнем ад пачатку да канца.»'' У канчатковым выніку партытура Дрыга была апублікаваная ў 1909 годзе музычным выдаўцом у фартэпіяннай рэдукцыі і аркестравай частцы.
Анікшчэй
Гісторыя
У 1902 годзе пабудавана водная электрастанцыя. Большасць насельніцтва Анікшчэя была яўрэямі, якія практычна ўсе знішчаны гітлераўцамі пад час Другой Сусветнай вайны. Пасля 1920 года Анікшчэй знаходзіўся ў складзе Літоўскай рэспублікі, а з 1940 года ў складзе СССР. З 1990 года ў складзе Літоўскай Рэспублікі.
Зачараваны лес (балет)
Гісторыя
«Зачараваны лес» быў абраны дырэктарам Санкт-Пецярбургскіх Імператарскіх тэатраў Іванам Усевалажскім для наведвання Імператарскім рускім дваром у Пецяргофе ў 1889 годзе. Для гэтага спектакля галоўны балетмайстар балета Імператарскага тэатра Марыус Петыпа перапрацаваў балет і замовіў кампазітару Рыкарда Дрыга дапоўніць сваю арыгінальную партытуру музыкай для новых танцаў. Сярод гэтых дапаўненняў быў новы Гранд па дрыяд (Grand Pas des dryads), аранжыраваны для кардэбалета дрыяд на чале з новым персанажам па імені Каралева дрыяд, якога Петыпа стварыў для сваёй дачкі Марыі. Таксама былі ўключаны дзве новыя сольныя варыяцыі на галоўную ролю Ілкі і ляснога джына адпаведна. У варыяцыі для Ілкі было аблігата-сола для арфы ў аранжыроўцы Дрыга для арфіста-віртуоза. Прэм’ера адноўленай пастаноўкі адбылася 25 ліпеня (13 ліпеня па ст.ст.) 1889 года, зноў з у ролі Ілкі. Пасля выканання адноўленай версіі ў Пецяргофе балет рэгулярна ставіўся на сцэне Марыінскага тэатра, стаўшы ўлюбёнцам шматлікіх балерын мяжы ХХ стагоддзя. «Зачараваны лес» у апошні раз быў паказаны падчас летняга сезона Імперскага балета ў Красным Сяле 15 чэрвеня (2 чэрвеня па ст. ст.) 1907 года.
Музычныя творы з партытуры Рыкарда Дрыга да балета «Зачараваны лес» з’явіліся ў некалькіх балетах савецкага перыяду і працягваюць гучаць у розных творах, асабліва ў Расіі. Варыянт Дрыга 1889 года для Ляснога джына выкарыстоўваецца для суправаджэння мужчынскага сола ў так званым па-дэ-дэ Марная засцярога (La Fille mal Gardée pas de deux), якое з’яўляецца асноўным творам на гала-канцэртах і на спаборніцтвах. Пастаноўка 1950 года  «» (адноўленага ў 2009 годзе) для  ўключае некалькі фрагментаў з партытуры Дрыга. Харэограф Аляксей Ратманскі выкарыстаў музыку з «Зачараванага леса» для свайго Grand pas des éventails, які з’яўляецца ў фінальным акце пастаноўкі балета Вялікага тэатра 2007 года «».
Сюжэт
У старым лесе ў Венгрыі Ілка гуляе са сваімі сябрамі. Раптам іх застае бура. У мітусні Ілка адлучаецца ад сваіх сяброў і не можа знайсці выхад з лесу. Калі бушуе бура, яна палохаецца і страчвае прытомнасць. Затым яе выяўляюць дрыяды і іншыя лясныя істоты, якія захапляюцца яе прыгажосцю, але палохаюць яе пры абуджэнні. Уваходзіць Лясны джын і неўзабаве ўлюбляецца ў Ілку. З дапамогай лясных істот Джын моліць Ілку стаць яго каралевай. Даведаўшыся, што ў яе ёсць жаніх-чалавек, Джын пагражае ёй, і яна зноў страчвае прытомнасць. Смяротныя набліжаюцца, і лясныя істоты выдаляюцца. Сяляне знаходзяць Ілку. Сярод іх Джозі, яе жаніх, якому яна распавядае пра свой досвед зносін з Лясным джынам. Балет заканчваецца весялосцю і танцамі.
Сцэны і танцы
Узяты з апублікаванай партытуры для фартэпіяна 1909 года і мемуараў Рыкарда Дрыга.
Фантастычны балет у адной дзеі
IC 1636
IC 1636 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Она Шымайце
Она Шымáйце (Ona Šimaitė; 6 студзеня 1894, Акмяны, Ковенская губерня, Расійская імперыя ― 17 студзеня 1970, Кармей-ан-Парызі, Францыя) ― літоўская літаратарка, бібліятэкарка, грамадская дзяячка і праведніца народаў свету.
Біяграфія
Нарадзілася ў Акмянах ў беднай сям’і 6 студзеня 1894 года. У 8 гадоў разам з бацькамі паехала ў Рыгу, дзе скончыла пачатковую і сярэднюю школу. З пачаткам Першай сусветнай вайны сям’я эвакуіравалася ў Расію.
У 1914—1919 гадах вывучала педагогіку ў Маскоўскім універсітэце. Слухала лекцыі на юрыдычным факультэце. Працавала выхавальніцай для беспрытульных дзяцей у розных навучальных установах.
У маладосці была набожнай каталічкай, але ў выніку рэвалюцыі ў Расіі яна згубіла веру ― надалей вызначалася як атэістка і анархістка.
У 1922 вярнулася ў Літву. Жыла ў Каўнасе. У 1922—1924 гадах працавала настаўніцай у яўрэйскай пачатковай школе. У 1924 годзе пачала вывучаць гуманітарныя навукі ў Каўнаскім універсітэце. Сябравала з літаратарамі левых поглядаў, у т.л. з Казісам Борутам.
У 1922—1937 гадах з невялікімі перапынкамі працавала перакладчыцай у пасольстве СССР у Каўнасе.
У 1940 г. пераехала ў Вільню. Яна займалася каталагізацыяй кніг, была загадніцай аддзела старадрукаў.
Была членам Таварыства бібліятэкараў Літвы.
Пасля вайны тры гады правяла ў Ізраілі, астатні час — у Францыі, дзе працавала бібліятэкаркай. Памерла каля Парыжа ў доме састарэлых, яе магілы няма, бо сваё цела ахвяравала навуцы.
Праведніца народаў свету
З пачаткам нямецкай акупацыі, калі ў Вільні было створана гета, стала дапамагаць яўрэям, пранікаючы ўнутр, каб нібыта забраць у студэнтаў пазычаныя ў бібліятэцы кнігі. Прыгэтым яна праносіла ў гета ежу і малагабарытную зброю, а адтуль падкрадня выносіла і ратавала дзяцей і гістарычныя дакументы. Падпольніца знаходзіла людзей, якія былі гатовыя падрабляць дакументы для тых, хто збіраўся ўцякаць з гета і забяспечвала іх сувязь са знешнім светам як кур’ерка. Свой дом Она таксама выкарыстоўвала як часовы прытулак для яўрэяў.
У красавіку 1944 года была арыштавана гестапа. Яе катавалі і збіраліся пакараць смерцю, але пасля выплаты рэктарам універсітэту выкупу яе перавезлі ў Дахаў, адкуль затым перавезлі ў іншы канцлагер на тэрыторыі Францыі. З гэтага лагера Она Шымайце была вызвалена войскамі саюзнікаў.
15 сакавіка 1966 года Ізраільскі інстытут Яд ва-Шэм прызнаў Ону Шымайце праведніцай народаў свету і высадзіў у яе гонар дрэва.
Літаратурная спадчына
У 1940–1941 друкавалася ў «Głos Wileński».
Пасля вайны займалася перакладамі кніг, пісала рэцэнзіі, артыкулы, лісты, вяла дзённікі. Пісала ўспаміны пра літоўскіх пісьменнікаў, апісвала ліставанне з жыхарамі Віленскага гета, рыхтавала публікацыі пра літоўцаў і яўрэяў часоў нямецкай акупацыі. Яна дапамагала ў зборы матэрыялаў для зборніка паэзіі Юргіса Балтрушайціса «Poezja». За мяжой яна збірала матэрыялы і адпраўляла іх у Літву для бібліяграфіі Мікалоюса Чурлёніса.
Пра Віленскае гета яна пісала ў яўрэйскай прэсе Францыі, Ізраіля, ЗША, Аргенціны і ПАР. У 1953–1969 гадах яна мела шэраг сустрэч з яўрэямі, якія перажылі Халакост, запісвала іх успаміны.
Курт Штудэнт
Курт Артур Бена Штудэнт (Kurt Arthur Benno Student; — ) — нямецкі ваенны лётчык, генерал-палкоўнік люфтвафэ (1944), быў заснавальнікам і камандзірам Паветрана-дэсантных войскаў нацысцкай Германіі падчас Другой сусветнай вайны.
Казімір Марачэўскі
Казімір Мацеевіч Марачэўскі (Kazimierz Moraczewski; 4 сакавіка 1788, маёнтак Стары Куплін — 11 ліпеня 1832) — дзяржаўны службовец.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Марачэўскіх герба «Халева». Нарадзіўся 4 сакавіка 1788 года ў маёнтку Стары Куплін, каля Пружанаў, у сям’і Мацея Марачэўскага, ростмістра янычарскай харугвы польнай булавы Вялікага Княства Літоўскага і лідскага суддзі межавога, уладальніка маёнткаў Новы і Стары Куплін Пружанскага павета, і Ганны з Асоўскіх.
15 студзеня 1806 года на выбарах мясцовай шляхты быў выбраны пружанскім гродскім суддзёй. З 15 лютага 1809 г. — асэсар 2-га дэпартамента Гродзенскага галоўнага суда. 3 11 лістапада 1811 года суддзя пружанскага апеляцыйнага межавога суда.
У 1812—1814 гадах Казімір Марачэўскі быў членам ваеннага камітэта Гродзенскай губерні. 15 снежня 1814 года выбраны маршалкам шляхты Пружанскага павета і займаў гэту пасаду, заўсёды аднагалосна падтрыманы, на працягу шасці 3-годдзяў без перапынку аж да 1832 года.
Член масонскай ложы «Сябры чалавецтва» ў Гродне, масон 2-й ст. у 1821 годзе. Пад канец жыцця Казімір Марачэўскі фундаваў будаўніцтва мураванай уніяцкай царквы ў сваім маёнтку Стары Куплін, якая паўстала ўжо пасля яго смерці пры дапамозе Яна Крашэўскага ў 1834 годзе і была асвечана 4 сакавіка 1836 года.
Памёр 11 ліпеня 1832 года. У 1833 годзе ў часопісе «Kurier Litewski» апублікаваны артыкул з нагоды яго смерці.
Узнагароды
Меў узнагароды — ордэны Святога Уладзіміра 4-й ступені (1819) і Святой Ганны 2-й ступені (1825).
Сям’я
Каля 1820 года Казімір Марачэўскі пабраўся шлюбам з Канстынцыяй з Мальскіх (1800—1863). У іх нарадзіліся 3 сыны :
Усе запісаны ў дваранскую кнігу Гродзенскай губерні.
У культуры
Пісьменнік Каэтан Крашэўскі, які жыў па суседству ў маёнтку Доўгае, пакінуў успаміны пра тыя часы і прыгадваў Казіміра Марачэўскага і Стары Куплін, бо гасціў у цёткі сваёй Канстанцыі, якая была жонкай пана Казіміра. Пана Марачэўскага прыгадвае з павагаю, як добрага прыяцеля яго бацькі, як разам раслі і праводзілі час з ягонымі сынамі.
Леліс (гміна)
Ле́ліс (Lelis) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Астралэнцкага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Лелісе. Плошча гміны складае 197 км². Станам на 2006 год у гміне Леліс пражывалі 8373 чалавекі, шчыльнасць — 41,9 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 22 салецтвы.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 26 населеных пунктаў.
Саколда
Саколда (Sokołda) — рака ў Польшчы, правы прыток Супраслі, басейн Нарава. Даўжыня 44,1 км. На рацэ горад Сакулка.
Назва
Назва Саколда — балцка-яцвяжскага паходжання. Пра гэта сведчыць элемент -da у назве, які пайшоў ад яцвяжскага *udā «вада, рака».
Яцвяжскае *udā адносіцца да балцкай гідранімічнай асновы Ud- : Vad- : Ved-, з якой звязаныя лат. ūdens, пруск. (w)undan, літ. vanduo «вада». Варыянты гэтай асновы — у балцкіх назвах такіх рэк, як літоўскія Vedega, Vadaktis, пасожская Удага, падняпроўская Ведаса і пад.
Прамы аналаг назвы Саколда — літоўскія рачныя назвы Sakal-upis (засведчаныя сама менш тры такія гідронімы), ад літ. sakalas «сокал» i upė «рака». Адпаведна, Саколда значыла «Сакаліная рака», гэта была рака, дзе назіралі асабліва шмат сокалаў.
«Яцвяжскасць» рачной назвы Саколда кажа пра тое, што ў яцвяжскай мове мела быць слова для «сокала», роднаснае літоўскаму слову.
Апроч Саколды, на поўнач ад Беластока такія балцкія (меркавана яцвяжскія) рачныя назвы, як Голда, Кумялка, Нерасль, Супрасль, Бебра (Бебжа).
Аляксандр Мікалаевіч Радзінскі
Аляксандр Мікалаевіч Радзінскі (1 красавіка 1978 года, ) — беларускі хакеіст, абаронца. У цяперашні час з’яўляецца гульцом Юнацтва-Мінск, якая выступае ў Беларускай экстралізе.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1978 у Мінску. Пачаў кар’еру ў 1995 у мінскім «Юнацтве», у якой гуляў (з перапынкамі) да 2001 года. У 2001—2008 гадах выступаў за менскі «Керамін», дзе сыграў 366 матчаў і набраў 130 ачкоў. У сезонах 2008/09 і 2010/11 зноў выступаў за мінскую «Юнацтва». Адзін з лепшых беларускіх хакеістаў — з’яўляецца майстрам спорту міжнароднага класа.
IC 1637
IC 1637 — галактыка тыпу SBc у сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Варэна (Ламбардыя)
Варэна (Varenna) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лека.
Насельніцтва складае 859 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 77 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 23829. Тэлефонны код — 0341.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святы Георгій Перамаганосец.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Кляцішча (Стаўбцоўскі раён)
Кляці́шча (, Клетище) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Налібацкага сельсавета.
Вёска злучана дарогамі з Любчай, вёскамі Церабейнае і Рудняй Налібацкай.
Перасельцы (прыпыначны пункт)
Перасе́льцы (, Пересельцы)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Перасельцы; на лініі Узбераж — Палескі Парк, паміж прыпыначнымі пунктамі і Рыбніца.
Багданаўка (Талачынскі раён)
Багда́наўка (, Богдановка) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Коханаўскага сельсавета.
The Greatest
The Greatest:
Фосфар
Фосфар (Phosphorus) P — хімічны элемент V групы перыядычнай сістэмы; атамны нумар 15.
Прыродныя крыніцы
Распаўсюджаны ў прыродзе элемент: 13-е месца сярод элементаў. Галоўныя мінералы — апатыты і фасфарыты. Буйнейшыя радовішчы — у КНР, Расіі (Кольскі паўвостраў), Марока, ЗША.
Прымяненне
Фосфарныя ўгнаенні. Кампанент мыйных сродкаў. Запалкавая вытворчасць (намазка карабка). Інсектыцыды.
Завіднае
Заві́днае (, Завидное) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іканскага сельсавета.
Янычарская харугва польнай булавы Вялікага Княства Літоўскага
Янычарская харугва польнай булавы Вялікага Княства Літоўскага — падраздзяленне арміі Вялікага Княства Літоўскага.
Размяшчалася побач гетмана польнага літоўскага (станам на 1751 год -- у Менску), які быў і шэфам харугвы.
Юлія Георгіеўна Мурына
Юлія Георгіеўна Мурына (, в. Іздрашава, Салігорскі раён, Мінская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI і VII скліканняў.
Біяграфія
Нарадзілася 21 лютага 1979 года ў в. Іздрашава Салігорскага раёна Мінскай вобласці.
Выбіралася дэпутатам Салігорскага раённага Савета дэпутатаў 25, 26 і 27-га скліканняў.
З’яўлялася дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь шостага склікання, была членам Пастаяннай камісіі па працы і сацыяльных пытаннях, уваходзіла ў склад рабочай групы Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па супрацоўніцтве з Парламентам Каралеўства Бахрэйн.
У Палаце прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь сёмага склікання з’яўляецца намеснікам старшыні Пастаяннай камісіі па бюджэце і фінансах.
Сям’я
Замужам, мае сына.
Вайна за галіцка-валынскую спадчыну
Вайна 1349—1356 гадоў вялася Польшчай і Вялікім Княствам Літоўскім за ўладу над аслабелым Галіцка-Валынскім княствам. Адзін з шэрагу збройных канфліктаў Польшчы і ВКЛ 14 ст. на землях Валыні і Галічыны. Адбывалася адначасна з вайной ВКЛ з Тэўтонскім ордэнам.
Польскага караля Казіміра не задавальнялі ўмовы перамір'я 1347 года, таму ён пачаў ваенныя дзеянні (1349). У выніку імклівых дзеянняў Казімір захапіў Холмскую і Бельскую землі, усю Валынь, а таксама Берасцейскую зямлю. Валынскаму князю Любарту была прапанавана толькі Луцкая зямля, у якасці леннага валодання.
Любарт з дапамогай Кейстута адваяваў Валынь (1350), выгнаў польскія гарнізоны і разбурыў пачатыя будовай польскія крэпасці. Перайшоўшы ў наступ, ён заваяваў Львоўшчыну, а таксама прылеглыя польскія землі — Сандамірскую, Радамскую, Лукаўскую.
Кароль Казімір трапіў у цяжкае становішча і пачаў шукаць падтрымкі за мяжой. Між іншым, ён звярнуўся да Папы рымскага Клімента VI, апісваючы справы так, нібы яго землямі завалодалі язычнікі (між тым, Любарт быў праваслаўным). У выніку, Папа дазволіў польскім біскупам абвясціць крыжовы паход супраць ВКЛ, а каралю дазволіў выкарыстаць царкоўную дзесяціну на барацьбу з язычнікамі. Таксама Казіміру ўдалося заключыць саюз з венгерскім каралём Людовікам. Альгерд, у сваю чаргу, уклаў саюз з татарамі, якія тады жылі на Падоллі.
Па ўзнаўленні ваенных дзеянняў поспех спачатку быў на баку Польшчы, якой удалося захапіць Валынь і ўзяць у палон Кейстута, які, аднак, здолеў уцячы. Любарт быў абложаны ў Луцку, але здолеў вырвацца з акружэння. Пасля таго, як на дапамогу братам прыйшоў Альгерд, поспех ізноў пачаў хіліцца на бок ВКЛ. Войска ВКЛ пачало набегі на Польшчу і Мазовію, выбіла польскія гарнізоны з гарадоў Валыні, і паспрабавала захапіць Галіцкую зямлю. Любарт змог захапіць Галіч, але быў вымушаны адступіць з яго, са здабычай, і разбурыўшы замкі.
Відаць, на гэтым ваенныя дзеянні скончыліся. Умовы міру не захаваліся, вядома толькі, што Берасцейская зямля ізноў перайшла да Кейстута (т.ч., у склад ВКЛ), і мяркуецца, што агульны вынік быў на карысць ВКЛ.
Марыя Уладзіміраўна Кажына
Марыя Уладзіміраўна Кажына (нар., г. Масква, Расія) — беларускі урач-акушэр-гінеколаг. Доктар медыцынскіх навук (2005), прафесар. Член Берлінскага таварыства акушэраў-гінеколагаў, Еўрапейскай асацыяцыі гінеколагаў-эндакрынолагаў, Еўрапейскага таварыства кантрацэпцыі і рэпрадуктыўнага здароўя.
Біяграфія
Скончыла Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1991; аспірантура, 1994). Працавала ў Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1991, лячэбны факультэт, кафедра акушэрства і гінекалогіі, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: запаленчыя захворванні жаночых органаў малога таза; аперацыйная гінекалогія.
Узнагароды
Стыпендыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (1998, 2000).
The Greatest (песня Сіі)
«The Greatest» — песня аўстралійскай спявачкі і аўтара Сіі пры ўдзеле амерыканскага рэпера Кендрыка Ламара, якая выйшла 6 верасня 2016 года. Песня ўвайшла ў делюксавае перавыданне яе сёмага альбома This Is Acting. Песню напісалі Сія і Грэг Кёрсцін.
Водгукі
Спенсер Корнхабер з часопіса The Atlantic напісаў: «Пры адсутнасці якога-небудзь сацыяльнага кантэксту, гэта ўсё яскрава, прыгожа і невыказна сумна». Бруна Расэл з брытанскай газеты  назваў канцэпцыю песні «натхняючай» як «яснае пасланне: што мы можам змяніць сітуацыю і маем быць ‘The Greatest’, але для гэтага мы маем дзеяць зараз».
Музычнае відэа
У відэакліпе гэтай песні разам з групай дзяцей знялася 13-гадовая Мэдзі Зіглер, якая раней ужо ўдзельнічала ў запісах папярэдніх кліпаў Сіі, такіх як «Chandelier» і «Cheap Thrills». Відэа паставілі сама Сія і аўстралійскі рэжысёр, харэографам танцавальных партый выступіў. Яно было выпушчана 6 верасня 2016 года.
Музычныя крытыкі палічылі кліп прысвячэннем масаваму забойству ў Арланда з-за шэрагу адсылак да тэракта, шмат удзельнічаўшых у здымках танцораў пацвердзілі гэта ў сацыяльных сетках.
Відэа пачынаецца і скончваецца з нізкім гукавым гулам. Потым з’яўляюцца кадры з людзьмі, якія ляжаць на падлозе. Зіглер у парыку чорнага колеру ў поўнай цішыні размазвае пальцамі фарбу ўсіх каляроў вясёлкі па сваіх шчаках. Яна вызваляе 48 іншых маладых людзей з турэмнай клеткі (49 — колькасць загінулых у выніку тэракта), але іх свабода недаўгавечная. Пазней у кадры бачная зрашэчаная кулямі сцяна, пасля чаго ўсе танцоры падаюць на землю. У фінальнай сцэне па твару Мэдзі Зіглер цякуць слёзы.
Жывыя выступленні
7 верасня 2016 года Сія ўпершыню выканала песню «The Greatest» на Apple Event, які прайшоў у Сан-Францыска ў Bill Graham Civic Auditorium падчас презентацыі новай мадэлі iPhone 7. Пяць танцораў на чале з 13-гадовай Мэдзі Зіглер выступалі ў цялеснага колеру балетных трыко, а музычныя кліпы (акрамя «The Greatest» быў таксама выкананы «Chandelier») паказваліся адначасова на экране ў фонавым рэжыме.
Сяргей Іванавіч Маеўскі
Сяргей Іванавіч Маеўскі (, Полацкі павет, Віцебская губерня — ) — расійскі военачальнік, мемуарыст, генерал-маёр.
Біяграфія
Аўтар біяграфічных запісак «Мой век, або Гісторыя генерала Маеўскага», дзе падрабязна апісаў свой удзел у войнах і даў каштоўныя звесткі пра ваенныя пасяленні і іх стваральніка А. А. Аракчэева.
Юрый Барысавіч Швец
Юрый Барысавіч Швец (Юрій Борисович Швець. ; нар. 16 мая 1952, Херсон Украінская ССР, СССР) — савецкі разведчык (1980—1990; маёр КДБ у вашынгтонскай рэзідэнтуры Першага галоўнага ўпраўлення КДБ СССР, былы карэспандэнт службы савецкага дзяржаўнага інфармацыйнага агенцтва ТАСС), з 1993 года — амерыканскі палітычны дзеяч, журналіст, эканамічны і вайсковы аналітык. <!--
Біяграфія
Нарадзіўся 16 мая 1952 года ў Херсоне ва ўкраінскай сям'і вайсковага медыка.
У 1985—1987 гадах займаў пасаду ў ваш ынгтонскай рэзідэнтуры Першага галоўнага ўпраўлення КДБ СССР.
Скончыў у 1987 годзе факультэт міжнароднага права Універсітэта дружбы народаў імя Патрыса Лумумбы ў Маскве.
Пасля публікацыі кнігі, якая апісвае яго дасягненні і канчатковы разрыў з КДБ, яму забаранілі з'язджаць за мяжу.
У 1993 годзе ён пераехаў на пастаяннае месца жыхарства ў ЗША, дзе пазней атрымаў грамадзянства.
Быў ключавой крыніцай інфармацыі для кнігі Крэйга Унгера «Амерыканскі кампрамат».
У 2006 годзе Юрый Швец стаў патэнцыяльна ключавым сведкам атручэння былога супрацоўніка Федэральнай службы бяспекі Аляксандра Літвіненка. У інтэрвью BBC, якое транслявалася 16 снежня 2006 года, Швец сказаў, што ён і Літвіненка склалі справаздачу аб расследаванні дзейнасці высокапастаўленых крамлёўскіх чыноўнікаў ад імя брытанскай кампаніі, якая пажадала інвеставаць «дзясяткі мільёнаў долараў» у праект у Расіі. Швец сказаў, што дасье на Віктара Іванова было настолькі абвінаваўчым, што цалкам верагодна, Літвіненка быў забіты з-за яго. Ён сказал, што Літвіненка показаў дасье іншаму дзелавому партнёру, Андрэю Лугавому, які працаваў у ФСБ і перадаў дасье свайму начальству ў Маскве. Аб гэтым Швец камунікаваў з дэтэктывамі Скотланд-Ярда, якімі расследавалі забойства Літвіненка.
З мая 2021 года ведзе канал на YouTube, прысвечаны разведцы, шпіянажу і палітыцы ў Расіі, Украіне і ЗША, на якім больш 900 тысяч падпісчыкаў (май 2022 года).
Публікацыі
Книги:
Крачаты
Крачаты́ (, Кречеты) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Налібацкага сельсавета.
Францый
Францый (Francium) Fr — хімічны элемент I групы перыядычнай сістэмы; атамны нумар 87.
Канфігурацыя электронных абалонак: 7s1. Належыць да шчолачных металаў. Атамная маса 223. Прыродны ізатоп: 223Cs – радыеактыўны, перыяд паўраспаду 21,8 хв. Вядомыя штучныя ізатопы з масавымі лікамі ад 203 да 229.
Адкрыты ў 1939 годзе М. Пэрэй.
Ф. утвараецца ў працэсах радыеактыўнага распаду цяжкіх элементаў (радыеактыўны ланцуг урану-235) і ў вельмі малой колькасці прысутнічае ў зямной кары.
З прычыны высокай радыеактыўнасці ўласцівасці вывучаюцца на пробах з вельмі малой колькасцю Ф. Гэта шчолачны метал, па хімічных уласцівасцях падобны да цэзію. Валентнасць: 1. Ступень акіслення ў злучэннях: +1.
Петухоўшчына (прыпыначны пункт)
Петухо́ўшчына (, Петуховщина)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Ляхавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны за 1,9 км на поўнач ад вёскі Петухоўшчына.
GIPL
GIPL — газаправод які злучае Польшчу і Літву. Удзельнікі праекту — польскі апэратар GAZ-SYSTEM S.A. і AB Amber Grid — апэратар сыстэмы электраперадачы Літвы.
Гісторыя
На ўрачыстым адкрыцьці газаправоду, запуск якога адбыўся 1 мая 2022 года, пад Вільнюсам, акрамя прэзыдэнтаў Польшчы і Літвы Анджэя Дуды і Гітанаса Наўседы, прысутнічалі прэзыдэнт Латвіі Эгілс Левіц і еўракамісар па энэргетыцы Кадры Сымсан.
Новы інтэрканэктар GIPL, які павінен стаць альтэрнатывай «Газпрому», злучае сыстэмы транспартаваньня прыроднага газу Польшчы і Літвы і, як вынік, астатніх краін Балтыі. Дзякуючы новаму газаваму падключэнню Польшча атрымлівае доступ да тэрмінала LNG «Independence», што ў літоўскай Клайпедзе і злучае газавыя рынкі Літвы, Латвіі, Эстоніі і Фінляндыі з Еўрасаюза
Апісанне
Падключэнне газатранспартных сыстэм было суфінансавана Еўрасаюзам у памеры амаль 300 мільёнаў еўра. Цалкам газаправод каштаваў больш за 500 млн эўра. Ён у стане прапампоўваць газ як з Літвы ў Польшчу, так і з Польшчы ў Літву. Максымальная прапускная здольнасьць яго складае 2,4 млрд кубамэтраў у год. Працягласць трубаправода — 508 км, з іх 165 км пракладзена ў Літве і 343 км — у Польшчы.
Лялькова (гміна)
Лялько́ва (Lelkowo) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бранеўскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Лялькове. Плошча гміны складае 197,96 км². Станам на 2004 год у гміне Лялькова пражывалі 3070 чалавек, шчыльнасць — 15,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 15 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 34 населеныя пункты.