cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эквівалентнасць масы і энергіі
Паняцце рэлятывісцкай масы
Сцвярджэнне, што маса залежыць ад хуткасці, увайшло ў многія вучэбныя курсы і дзякуючы сваёй парадаксальнасці стала шырока вядомым сярод неспецыялістаў. Аднак у сучаснай фізіцы пазбягаюць выкарыстоўваць тэрмін «рэлятывісцкая маса», ужываючы замест яго паняцце энергіі, а пад тэрмінам «маса» разумеюць інварыянтную масу (спакою). Сярод іншага, выдзяляюцца наступныя недахопы ўвядзення тэрміна «рэлятывісцкая маса» :
Гравітацыйнае ўзаемадзеянне
У класічнай фізіцы гравітацыйнае ўзаемадзеянне апісваецца законам сусветнага прыцягнення Ньютана, і яго велічыня вызначаецца гравітацыйнай масай цела, якая з высокай ступенню дакладнасці роўная па велічыні інертнай масе, пра якую ішла гаворка вышэй, што дазваляе казаць проста пра масу цела.
У рэлятывісцкай фізіцы гравітацыя падпарадкоўваецца законам агульнай тэорыі адноснасці, у аснове якой ляжыць прынцып эквівалентнасці, які заключаецца ў тым, што нельга адрозніць з'явы, якія адбываюцца лакальна ў гравітацыйным полі, ад аналагічных з'яў у неінерцыяльнай сістэме адліку, рушачай з паскарэннем, роўным паскарэнню свабоднага падзення ў гравітацыйным полі. Можна паказаць, што гэты прынцып эквівалентны сцвярджэнню аб роўнасці інертнай і гравітацыйнай мас.
У агульнай тэорыі адноснасці энергія іграе тую ж ролю, што і гравітацыйная маса ў класічнай тэорыі. Сапраўды, велічыня гравітацыйнага ўзаемадзеяння ў гэтай тэорыі вызначаецца так званым тэнзарам энергіі-імпульсу, які абагульняе паняцце энергіі.
G
— гравітацыйная пастаянная,
M
— маса цяжкага аб'екта,
E
v
— хуткасць часціцы, \vec r — радыус-вектар, праведзены з цэнтра цяжкага аб'екта ў пункт знаходжання часціцы. З гэтага выразу відаць галоўная асаблівасць гравітацыйнага ўзаемадзеяння ў рэлятывісцкім выпадку ў параўнанні з класічнай фізікай: яно залежыць не толькі ад масы часціцы, але і ад велічыні і напрамку яе хуткасці. Апошняя акалічнасць, сярод іншага, не дазваляе ўвесці адназначным чынам нейкую эфектыўную гравітацыйную рэлятывісцкую масу, якая зводзіла б закон прыцягнення да класічнага выгляду.
Гранічны выпадак бязмасавай часціцы
Гэтак жа бяссэнсава для фатона ўводзіць эфектыўную гравітацыйную масу. У выпадку цэнтральна-сіметрычнага поля, разгледжанага вышэй, для фатона, падаючага вертыкальна ўніз, яна будзе роўная E/c^2, а для фатона, што ляціць перпендыкулярна напрамку на гравітацыйны цэнтр, — 2E/c^2.
Практычнае значэнне
Атрыманая А. Эйнштэйнам эквівалентнасць масы цела назапашанай у целе энергіі стала адным з галоўных практычна важных вынікаў спецыяльнай тэорыі адноснасці. Суадносіны E_0 = mc^2 паказалі, што ў рэчыве ўтрымліваюцца велізарныя (дзякуючы квадрату хуткасці святла) запасы энергіі, якія можна выкарыстоўваць у энергетыцы і ваенных тэхналогіях.
Колькасныя суадносіны паміж масай і энергіяй
У міжнароднай сістэме адзінак СІ адносіна энергіі і масы E / m выражаецца ў джоўлях на кілаграм, і яна лікава роўная квадрату значэння хуткасці святла c ў метрах у секунду: Такім чынам, 1 грам масы эквівалентны наступным значэнням энергіі: У ядзернай фізіцы часта прымяняецца значэнне адносіны энергіі і масы, выражанае ў мегаэлектронвольтах на атамную адзінку масы — ≈931,494 МэВ/а.а.м.
Прыклады ўзаемаператварэння энергіі спакою і кінетычнай энергіі
Энергія спакою можа пераходзіць у кінетычную энергію часціц у выніку ядзерных і хімічных рэакцый, калі ў іх маса рэчыва, што ўступіла ў рэакцыю, большая за масу рэчыва, атрыманага ў выніку. Прыкладамі такіх рэакцый з'яўляюцца : У гэтай рэакцыі выдзяляецца прыкладна 35,6 МДж цеплавой энергіі на кубічны метр метану, што складае прыкладна 10−10 ад яго энергіі спакою. Такім чынам, у хімічных рэакцыях пераўтварэнне энергіі спакою ў кінетычную энергію значна ніжэйшае, чым у ядзерных.
Важна адзначыць, што ў практычных прымяненнях ператварэнне энергіі спакою ў энергію выпраменьвання рэдка адбываецца са стопрацэнтнаю эфектыўнасцю. Тэарэтычна поўным ператварэннем было б сутыкненне матэрыі з антыматэрыяй, аднак у большасці выпадкаў замест выпраменьвання ўзнікаюць пабочныя прадукты і ў выніку гэтага толькі вельмі малая колькасць энергіі спакою ператвараецца ў энергію выпраменьвання.
Існуюць таксама адваротныя працэсы, якія павялічваюць энергію спакою, а значыць і масу. Напрыклад, пры награванні цела павялічваецца яго ўнутраная энергія, у выніку чаго ўзрастае маса цела. Іншы прыклад — сутыкненне часціц. У падобных рэакцыях могуць нараджацца новыя часціцы з масамі, істотна большымі, чым у зыходных. «Крыніцаю» масы такіх часціц з'яўляецца кінетычная энергія сутыкнення.
Кіўсякі
Кіўсякі́, тысячано́жкі (Julida) — найбольш звычайны атрад двупарнаногіх мнаганожак. Распаўсюджаная група наземных бесхрыбетных, якія жывуць у лясной падсцілцы, у тым ліку і ва ўмераных шыротах.
Эквівалентнасць масы і энергіі
Гісторыя і пытанні прыярытэту
Уяўленне аб масе, якая залежыць ад хуткасці, і аб існаванні сувязі паміж масай і энергіяй пачало фарміравацца яшчэ да з'яўлення спецыяльнай тэорыі адноснасці. Сярод іншага, у спробах узгадніць ураўненні Максвела з ураўненнямі класічнай механікі некаторыя ідеі былі прапанаваны ў артыкулах М. А. Умава, Дж. Дж. Томсана, О. Хэвісайда,, М. Абрахама, Х. Лорэнца і А. Пуанкарэ. Аднак толькі ў А. Эйнштэйна гэта залежнасць універсальная, не звязана з эфірам і не абмежавана электрадынамікай.
Лічыцца, што ўпершыню спроба звязаць масу і энергію была зроблена ў працы Дж. Дж. Томсана, якая з'явілася ў 1881 годзе. Томсан у сваёй працы ўводзіць паняцце электрамагнітнай масы, называючы так уклад у інертную масу зараджанага цела, абумоўлены электрамагнітным полем гэтага цела.
Ідэя наяўнасці інерцыі ў электрамагнітнага поля прысутнічае таксама і ў працы О. Хэвісайда, выдадзенай у 1889 годзе. Знойдзеныя ў 1949 годзе чарнавікі яго рукапісу паказваюць, што недзе ў гэты ж час, разглядаючы задачу аб паглынанні і выпраменьванні святла, ён атрымлівае суадносіны паміж масай і энергіяй цела ў выглядзе E=mc^2.
У 1900 годзе А. Пуанкарэ апублікаваў працу, у якой прыйшоў к вываду, што святло як пераносчык энергіі павінна мець масу, вызначаную выразам E/v^2, дзе
E
— энергія святла,
v
— хуткасць пераносу энергіі.
У працах М. Абрахама (1902 год) і Х. Лорэнца (1904 год) было ўпершыню ўстаноўлена, што, увогуле кажучы, для рушачага цела нельга ўвесці адзін каэфіцыент прапарцыянальнасці паміж яго паскарэннем і дзеючай на яго сілай. Імі былі ўведзены паняцці падоўжнай і папярочнай мас, прымененыя для апісання дынамікі часціцы, рушачай з калясветлавой хуткасцю, з дапамогаю другога закону Ньютана. Так, Лорэнц у сваёй працы пісаў:
Эксперыментальна залежнасць інертных уласцівасцей цел ад іх хуткасці была паказана ў пачатку XX стагоддзя ў працах В. Кауфмана (1902 год) и (1908 год).
У 1904—1905 гадах у сваёй працы прыходзіць к вываду, што наяўнасць у поласці выпраменьвання праяўляецца ў тым ліку і так, нібы маса поласці павялічылася.
У 1905 годзе з'яўляецца адразу цэлы шэраг асноватворных прац А. Эйнштэйна, у тым ліку і праца, прысвечаная аналізу залежнасці інертных уласцівасцей цела ад яго энергіі. Сярод іншага, пры разглядзе выпускання масіўным целам дзвюх «колькасцей святла» ў гэтай працы ўпершыню ўводзіцца паняцце энергіі нерухомага цела і робіцца наступны вывад:
У 1906 годзе Эйнштэйн упершыню гаворыць аб тым, што закон захавання масы з'яўляецца ўсяго толькі асобным выпадкам закону захавання энергіі.
У больш поўнай меры прынцып эквівалентнасці масы і энергіі быў сфармулёван Эйнштэйнам у працы 1907 года, у якой ён піша Пад спрашчаючым дапушчэннем тут маецца на ўвазе выбар адвольнай пастаяннай у выразе для энергіі. У больш падрабязным артыкуле, які выйшаў у тым жа годзе, Эйнштэйн заўважае, што энергія з'яўляецца таксама і мерай гравітацыйнага ўзаемадзеяння цел.
У 1911 годзе выходзіць праца Эйнштэйна, прысвечаная гравітацыйнаму ўздзеянню масіўных цел на святло. У гэтай працы Эйнштэйн прыпісаў фатону інертную і гравітацыйную масу, роўную E/c^2, і вывеў для велічыні адхілення светлавога праменя ў полі прыцягнення Сонца значэнне 0,83 дугавой секунды, што ў два разы менш за правільнае значэнне, атрыманае ім жа пазней на аснове развітай агульнай тэорыі адноснасці. Цікава, што тое ж самае палавіннае значэнне атрымаў яшчэ ў 1804 годзе, але яго праца засталася незаўважанаю.
Эксперыментальна эквівалентнасць масы і энергіі была ўпершыню наглядна паказана ў 1933 годзе. У Парыжы Ірэн і Фрэдэрык Жаліё-Кюры зрабілі фотаздымак працэсу ператварэння кванта святла, пераносчыка энергіі, у дзве часціцы з ненулявою масаю. Прыблізна ў той жа час у Кембрыджы Джон Кокрафт і Эрнест Томас Сінтан Уолтан назіралі выдзяленне энергіі пры дзяленні атама на дзве часткі, сумарная маса якіх аказалася меншаю, чым маса зыходнага атама.
Уплыў на культуру
З моманту адкрыцця формула E=mc^2 стала адною з самых вядомых фізічных формул і з'яўляецца сімвалам тэорыі адноснасці. Нягледзячы на тое, што гістарычна формула была ўпершыню прапанавана не Альбертам Эйнштэйнам, цяпер яна звязваецца выключна з яго іменем, напрыклад, іменна гэта формула была выкарыстана ў якасці назвы выпушчанай у 2005 годзе тэлевізійнай біяграфіі вядомага вучонага. Вядомасці формулы садзейнічала шырока выкарыстанае папулярызатарамі навукі контрінтуітыўнае заключэнне, што маса цела павялічваецца з павелічэннем яго хуткасці. Акрамя таго, з гэтай жа формулай звязваецца магутнасць ядзернай энергіі. Так, у 1946 годзе часопіс «Time» на вокладцы адлюстраваў Эйнштэйна на фоне грыба ядзернага выбуху з формулай E=mc^2 на ім.
Замошша 2 (Ушацкі раён)
Замо́шша 2 (, Замошье 2) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ушацкага сельсавета.
Да 9 ліпеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Селішчанскага сельсавета, пасля — у склад Лутаўскага сельсавета, які ў 2004 годзе быў перайменаваны ва Ушацкі.
Сцяг Прыморскага края
Апісанне
Сцяг Прыморскага края ўяўляе сабою прамавугольнае палатно, якое падзелена белай паласой і складаецца з двух трохвугольнікаў: верхняга, што размяшчаецца ля дрэўка, чырвонага колеру і ніжняга — блакітнага колеру. Белая паласа накіраваная па дыяганалі ўверх, што сімвалізуе рух наперад. У верхнім куту ля дрэўка залаты малюнак ідучага усурыйскага тыгра. Адносіны шырыні сцяга да яго даўжыні — 2:3. Колеры сцяга прынятыя такімі жа, як у сцяга Расійскай Федэрацыі, што сімвалізуе адзінства дзяржавы і края.
Барыс Бекер
Пераможца ў адзіночным разрадзе турніраў ва Уімблдане (1985, 1986, 1989), адкрытых чэмпіянатаў ЗША (1989), Аўстраліі (1991, 1995), турніра «Мастэрс» (1988, 1992). У 2-й пал. 1980 — пач. 1990-х г. быў лідарам сярод лепшых тэнісістаў свету.
Старшыня Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР
Старшыня Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР — дзяржаўная пасада ў СССР з 1936 па 1989 год. Старшыня Прэзідыума абіраўся на сумесным пасяджэнні палат Вярхоўнага Савета СССР.
Марчэліна
Марчэліна (Marcellina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рым.
Насельніцтва складае 6732 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 441 чал./км². Займае плошчу 15 км². Паштовы індэкс — 10. Тэлефонны код — 0774.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Карашалан
Карашалан — сяло ў Аральскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Багенскай сельскай акругі. Код КАТА — 433235300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 500 чалавек (296 мужчын і 204 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 541 чалавек (290 мужчын і 251 жанчына).
Басаў праліў
Ба́саў праліў — праліў, які раздзяляе Аўстралію і востраў Тасманія і злучае Індыйскі акіян з Ціхім.
Шырыня праліва складае 240 км, а сярэдняя глыбіня каля 50 м. Праліў узнік усяго каля 10 000 гадоў назад у сувязі з павышэннем узроўня мора. Да гэтага Тасманія была часткай аўстралійскага кантынента. Праліў названы яго адкрывальнікам Мэцью Фліндэрсам у гонар карабельнага ўрача Джорджа Баса ў 1798 годзе.
Акадэмія навук Чэхіі
Акадэмія навук Чэшскай Рэспублікі (Akademie věd České republiky) — нацыянальная навуковая арганізацыя Чэшскай Рэспублікі, арганізавана ў 1993 годзе ў Празе. Яе папярэднікамі былі Чэшскае каралеўскае навуковае таварыства (1790), Чэшская акадэмія навук, славеснасці і мастацтваў (1890), Чэхаславацкая акадэмія навук (1952).
Структура
АН ЧР мае ў сваім складзе 51 інстытут, якія падзелены на 3 даследчыя галіны і 9 секцый.
Руя (гміна)
Ру́я (Ruja) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Лягніцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Руі. Плошча гміны складае 73,37 км². Станам на 2011 год у гміне Руя пражывалі 2 733 чалавек, шчыльнасць — 37 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 11 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 12 населеных пунктаў.
Электрычны засцерагальнік
Асноўны кампанент засцерагальніка — кавалак металічнага дроту або стужкі, які разбураецца пры працяканні вялікага току і размыкае электрычны ланцуг, у які ўключаны. Галоўныя прычыны завялікіх токаў: кароткае замыканне, перагрузка, няправільнае падключэнне ці няспраўнасць абсталявання.
Засцерагальнік разрывае завялікі ток (перагарае), і тым самым прадухіляе далейшае пашкоджанне ад перагрэву або ўзгаранне. Ахоўныя засцерагальнікі неабходныя ў электрычных схемах, каб абмежаваць пагрозу чалавечаму жыццю і матэрыяльную шкоду.
Санны спорт
Гісторыя
Першы арганізаваны збор спартсменаў адбыўся ў 1883 годзе ў Швейцарыі. У 1913 годзе ў Дрэздэне (Германія) заснаваная Міжнародная Федэрацыя Саннага Спорту (Internationale Schlittensportverband). Гэта арганізацыя кіравала спортам да 1935 года, калі яна была ўключана ў склад Міжнароднай федэрацыі бабслэю і табагану (FIBT). Пасля прыняцця рашэння пра замену скелетону санным спортам у праграме Зімовых Алімпійскіх гульняў, у 1955 годзе ў Осла (Нарвегія) быў праведзены першы Чэмпіянат свету. У 1957 годзе заснаваная Міжнародная федэрацыя саннага спорту (Fédération Internationale de Luge de Course, FIL). Санны спорт быў уключаны ў праграму Зімовых Алімпійскіх гульняў у 1964 годзе.
Правілы
Правілы саннага спорту досыць простыя — перамагае спартсмен, які прайшоў трасу за найменшы час. Удзельнік павінен стартаваць на працягу вызначанага часу пасля таго, як траса вызвалілася.
Спартсмен абавязаны фінішаваць разам з санямі, у адваротным выпадку ён дыскваліфікуецца. Аднак дазваляецца спыніцца на трасе, ізноў сесці на сані і працягнуць спуск.
Вага санак і іх прылада рэгламентаваныя. Тэмпература палоззя таксама павінна знаходзіцца ў вызначаным дыяпазоне, які залежыць ад тэмпературы паветра. Таксама існуюць абмежаванні на вагу спартсменаў і іх экіпіраванне, уключаючы камбінезоны, абутак, шлемы і пальчаткі.
Як і ў іншых відах спорту, якія звязаныя з хуткасным праходжаннем, папярэднія спаборніцтвы вызначаюць парадак старту, які можа апынуцца важным у выпадку пагаршэння стану трасы. Агульны час спартсмена складаецца з вынікаў двух і больш заездаў.
Спіс заказнікаў Беларусі
На 2007 год Беларусь мела 487 заказнікаў. Заказнікі з'яўляюцца катэгорыяй асабліва ахоўных прыродных тэрыторый (ААПТ), на іх долю прыпадае 68,5% агульнай плошчы ААПТ (1080,4 тыс. га). Заказнікі рэспубліканскага значэння займаюць 4,0% тэрыторыі краіны і 52,9% агульнай плошчы ААПТ. У складзе гэтай катэгорыі ААПТ найбольшая плошча прыпадае на ландшафтныя заказнікі. Па колькасці пераважаюць біялагічныя заказнікі.
Біялагічныя заказнікі
На Беларусі 52 біялагічных заказніка агульнай плошчай 412,5 тыс. га (1995). Падзяляюцца на батанічныя і заалагічныя заказнікі: y Брэсцкай вобласці — Баранавіцкі, Борскі, Лукава, Міхалінска-Бярозаўскі, Радастаўскі, Спораўскі, Тырвовічы, Ялоўскі і інш., y Віцебскай — Асвейскі, Вялікае Балота, Забалацце, Запольскі, Казьянскі, Лонна, Мошна, Фаміно, Чысцік, y Гомельскай — Бабінец, Буда-Кашалёўскі, Букчанскі, Веткаўскі, Жыткавіцкі, Струменскі, Чачэрскі, Чыркавіцкі, Шабрынскі, Нізоўе Случы (часткова ў Брэсцкай вобласці), y Гродзенскай — Гожаўскі, Дубатоўскае, Парэцкі, Сапоцкінскі, Слонімскі, Дакудаўскі і інш., y Мінскай — Амяльнянскі, Дзянісавіцкі, Копыш, Ленінскі (часткова ў Брэсцкай вобласці), Мацеевіцкае, Налібоцкі (часткова ў Гродзенскай вобласці), Фаліцкі Мох, Чэрнеўскі, Антонава, Кайкаўскі, Лебядзіны і інш.
У розных зонах рэспублікі створаны заказнікі-журавіннікі пераважна на вярховых балотах (каля 20) і заказнікі лекавых раслін (каля 10).
Заказнікі рэспубліканскага значэння
Заказнікі пазначаны колерам у залежнасці ад тыпу:
Ніжэй прыведзены спіс заказнікаў станам на 10 верасня 2019 года .
Сцяг Стаўрапольскага края
Сцяг Стаўрапольскага края з'яўляецца сімвалам Стаўрапольскага края. Прыняты 15 мая 1997 года.
Апісанне
Сцяг Стаўрапольскага края ўяўляе сабою прамавугольнае палатно, залатога колеру з выявай на ім белага крыжа прамой формы. Усталёўваюцца наступныя прапорцыі бакоў крыжа да памеру палатна: па вертыкалі 5,5:4,1:5,5; па гарызанталі 7,5:4,5:13. У цэнтры крыжа змяшчаецца каляровы або манахромны, у залатым колеры, малюнак герба Стаўрапальскага края, памеры якога не выходзяць за межы белага поля перакрыжавання. Адносіны шырыні сцяга да вышыні герба 16:6. Адносіны даўжыні сцяга да шырыні герба 25:5.
Гнезна (Ваўкавыскі раён)
Гне́зна (, Гнезно) — аграгарадок у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Гнезнаўскага сельсавета. Размешчана на рацэ Рось за 7 км ад г. Ваўкавыска. Насельніцтва 523 чал. (2007).
Гісторыя
Упершыню Гнезна (пад назвай Гняздо) згадваецца ў XV стагоддзя як дзяржаўны маёнтак, які перайшоў у карыстанне Манівідаў. У 1449 вялікі князь Казімір перадаў «дворац Гняздо» Мікалаю Вашчылавічу. Пазней маёнтак зрабіўся прыватнай уласнасцю Шамятовічаў (Шэметаў). У 1524 яны пачалі будаўніцтва будову мураванага касцёла Святога Міхаіла Архангела — помніка готыкі.
У 1555 Гнезна набыў Геранім Хадкевіч, які ажаніўся з Ганнай Шамятовіч. Па смерці Г. Хадкевіча, у 1561 яго дачка Альжбета і яе муж Шчасны Галоўчынскі ў 1574 перадалі частку маёнтку — фальварак Гнезна — Я. Алендскаму. Астатнюю частку ў 1597 атрымаў Марцін Акунь, у нашчадкаў якога ў 1629 маёнтак набыў гарадзенскі падсудак Яўстах Кірдзей, нашчадкі якога валодалі ім да 1712. Па смерці М. Кірдзея (відаць, бяздзетнага) маёнтак адыйшоў да яго пляменнікаў Ромераў, якія ў 1730 выкупілі ў Алендскіх фальварак і такім чынам аб’ядналі гнезнаўскія ўладанні.
У XVII—XVIII стст. Гнезна мела статус мястэчка, ядром якога стала тэрыторыя вакол касцёла. У 1787 да бакавага ўвахода касцёла прыбудавалі рызніцу. У XVII—XIX стст., часам у пач. XX было вядома пад назвай Гнезная. У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Гнезна апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ваўкавыскім павеце Гродзенскай губерні. У 1-й пал. XIX ст. мястэчка перайшло ў валоданне Тарасовічаў.
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Гнезна апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе зрабілася цэнтрам гміны Ваўкавыскага павета Беластоцкага ваяводства.
У 1939 Гнезна ўвайшло ў БССР. Статус паселішча панізілі да вёскі. З 28 ліпеня 1967 года цэнтр сельсавета.
IC 2068
IC 2068 — галактыка тыпу S0-a (спіральная галактыка) ў сузор’і Разец.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Плаціна Гувера
Плаціна Гувера, дамба Гувера (Hoover Dam, таксама вядомая як Boulder Dam) — унікальнае гідратэхнічнае збудаванне ў ЗША. Бетонная арачна-гравітацыйная плаціна вышынёй 221 м і гідраэлектрастанцыя пабудаваны ў ніжнім цячэнні ракі Каларада. Размешчана ў Чорным каньёне, на мяжы штатаў Арызона і Невада, за 48 км на паўднёвы ўсход ад Лас-Вегаса, за некалькі кіламетраў ад мястэчка Боўлдэр-Сіці; утварае возера (вадасховішча) Мід. Названая ў гонар Герберта Гувера, 31-га прэзідэнта ЗША, які адыграў важную ролю ў яе будаўніцтве. Будаўніцтва плаціны пачалося ў 1931 годзе і скончылася ў 1936 годзе, на два гады раней запланаванага тэрміну.
Плаціна знаходзіцца пад кіраваннем Бюро меліярацыі ЗША, падраздзяленні Міністэрства ўнутраных спраў ЗША. У 1981 годзе плаціна была ўключана ў Нацыянальны рэгістр гістарычных месцаў ЗША.
Польскае дэмакратычнае аб’яднанне
Польскае дэмакратычнае аб'яднанне (польск. - Polskie Zjednoczenie Demokratyczne) палітычная партыя Беларусі, якая дзейнічала з 1993 па 1995 г.
Партыя была створана ў пачатку кастрычніка 1993 года ў якасці дадатку да Саюза палякаў на Беларусі. Сваю задачу ПДА бачыла ў працягу барацьбы за адраджэнне польскай культуры Беларусі, Аб'яднанне выступала за дэмакратычныя пераўтварэнні ў грамадстве на платформе хрысціянскай дэмакратыі і рынкавыя рэформы ў эканоміцы Беларусі. Змагалася за месцы ў органах мясцовага самакіравання і Вярхоўнага Савета. Сярод дэлегатаў устаноўчага з'езда ў кастрычніку 1993 года былі Чэслаў Бенькоўскі, Канстанцін Тарасевіч, Ян Кірвель і Вальдэмар Прэкайла. Партыю ўзначалілі Эдвард Ахрэм, які паабяцаў фінансавую падтрымку партыі, і Канстанцін Тарасевіч. У снежні 1993 г. партыю зарэгістравала Міністэрства юстыцыі Беларусі.
Падчас прэзідэнцкіх выбараў 1994 г. гэта партыя вылучыла кандыдатуру Э. Ахрэма, але яго ініцыятыўная група сабрала толькі 12 тыс. подпісаў. і не была падтрымана Саюзам палякаў на Беларусі.
Партыя перастала дзейнічаць ў 1995 г. Некалькі яе удзельнікаў падвергліся крымінальнаму пераследванню: прафесар Казімір Канколаў з Гродзенскага медыцынскага ўніверсітэта (абвінавачванне ў хабарніцтве), дырэктар камбіната па вытворчасці будаўнічых матэрыялаў Станіслаў Закрэўскі (абвіначаны ў махлярстве) і Эдвард Ахрэм, рэктар БКІК.
Польшча на конкурсе песні Еўрабачанне
Польшча прыняла ўдзел у конкурсе Еўрабачанне 18 разоў з моманту свайго дэбюту ў 1994 годзе Хоць Польшча не стала членам Еўрапейскага вяшчальнага саюза (EBU) да 1993 года, раней конкурсы часта трансляваліся па Польскае тэлебачанне TVP, польскага вяшчальнік , Дэбют Польшчы ў конкурсе ў 1994 годзе, застаецца (як 2015) яго самым паспяховым, з Эдзіта Гурняк заняўшы другое. Польшча дасягнула дзесятку толькі на адной іншай раз, калі Іх Трое фінішаваў сёмым у 2003 годзе.
У перыяд з 2005 па 2011 год, Польшча не змагла кваліфікавацца з паўфінале шэсць з сямі гадоў. То краіна выйшла з конкурсу ў 2012 годзе і 2013 у Польшчы вярнуўся ў 2014 годзе з Донатан і Клео, які скончыў 14-м у фінальнай, лепшы вынік Польшчы ў ў конкурсе з 2003 года.
Удзельнікі
{| class="wikitable sortable" ! Год ! Выканаўца ! Песня ! Фінал ! Балы ! Паўфінал ! Балы
Русец (гміна)
Ру́сец (Rusiec) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бэлхатоўскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Русцы. Плошча гміны складае 99,91 км². Станам на 2007 год у гміне Русец пражывалі 5326 чалавек, шчыльнасць — 53 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 19 салецтваў.
Гіганцкая афрыканская мнаганожка
Гіганцкая афрыканская мнаганожка або Гіганцкі чорны афрыканскі кіўсяк (Archispirostreptus gigas) — від двупарнаногіх мнаганожак з атрада Spirostreptida. Дасягае рэкордных для мнаганожак памераў: да 28 см у даўжыню і да 2,5 см у дыяметры.
Апісанне
Жыве ў лясной падсцілцы, у норах жывёл, пад камянямі. Колер цела чорны, бліскучы або матавы, некаторыя часткі цела і ногі чырванавата-карычневыя. Жывуць 7-10 гадоў.
Распаўсюджанне
Трапічная і субтрапічная Афрыка. У хатніх умовах трымаюць аматары ў шматлікіх краінах.
Хірокі Абэ
Хірокі Абэ (安部 裕葵; нар. ) — японскі футбаліст. З 2019 года выступае за нацыянальную зборную Японіі.
Лізавета Боўз-Лаян
Лэ́дзі Лізаве́та Бо́ўз-Ла́ян (Lady Elizabeth Bowes-Lyon;  — ) — жонка караля Георга VI і каралева-кансорт Злучанага Каралеўства ў 1936—1952 як Карале́ва Лізаве́та (Queen Elizabeth), апошняя імператрыца Індыі (1936—1950), Лорд-Хавальнік Пяці Гаваней (1978—2002).
Маці каралевы Лізаветы II (пасля смерці мужа насіла, для адрознення ад цёзкі-дочкі, тытул Каралева-маці (Queen Mother)).
Каралева-маці — адзін з двух членаў брытанскага каралеўскага дому, якія пражылі больш за 100 гадоў (іншай была герцагіня Глостэрская Аліса, народжаная Мантэгю, 1901—2004). Як герцагіня Ёркская, яна — разам з мужам і дзвюма дачкамі Лізаветай і Маргарэт — увасабленне традыцыйных уяўленняў брытанцаў аб сям’і і дзяржаўнай службе.
Дзяцінства
Лізавета Ангела Маргарыта Боўз-Лаян была малодшай дачкой і дзявятай з дзесяці дзяцей Клода Джорджа Боўз-Лаяна (пасля 14-ы граф Стратмар і Кінгхарн), і яго жонкі Сесіліі Ніны Кавендыш-Бентынк. Яе маці была ў сваяцтве з прэм’ер-міністрам Вялікабрытаніі Уільямам Кавендыш-Бентынкам і генералам-губернатарам Індыі Рычардам Уэлслі, 1-м маркізам Уэлслі.
Месца нараджэння Лізаветы засталося нявызначаным, ёсць меркаванні што, яна нарадзілася ў доме сваіх бацькоў Белгравіі, або ў карэце хуткай дапамогі па дарозе ў бальніцу. Яе хрысцілі 23 верасня 1900 года ў мясцовай прыхадской царкве Усіх святых; хроснымі былі цётка з боку бацькі, лэдзі Мод Боўз-Лаян, і яе стрыечны брат Артур Джэймс. У 1911 годзе паводле даных перапісу яна жыла ў Хітчыне.
Правяла большую частку свайго дзяцінства ва Уолдэне і ў замку Гламіс у Шатландыі. Да васьмі гадоў ёй займаліся гувернанткі. Лізавета захаплялася спортам, поні і сабакамі. У школе яе любімымі прадметамі былі літаратура і свяшчэннае пісанне; усе выпускныя экзамены яна здала на выдатна.
Чацвёра з яе братоў служылі ў арміі. Старэйшы брат Фергус загінуў у баі ў бітве пры Лаосе ў 1915 годзе. Іншы брат, Міхаіл, быў абвешчаны згінуўшым без весткі 28 красавіка 1917 года. Праз тры тыдні сям’і далажылі, што ён трапіў у палон пасля ранення; ён заставаўся ў лагеры для ваеннапалонных на працягу ўсёй вайны.
Вяселле з Прынцам Альбертам
Прынц Альберт, герцаг Ёркскі (у сям’і — «Берці»), быў другім сынам Георга V. У першы раз ён прапанаваў Лізавеце ажаніцца з ім у 1921 годзе, але яна адмовіла, «баючыся, што ніколі больш не зможа свабодна думаць, гаварыць і дзейнічаць, не так, як адчувае, а як павінна». Калі ён заявіў, што не ажэніцца ні з якой іншай жанчынай, яго маці, каралева Марыя, наведала Гламіс і пераканалася, што Лізавета —- «адзіная дзяўчына, якая магла б зрабіць Берці шчаслівым», але ўмешвацца не стала. У той час за Лізаветай заляцаўся таксама Джэймс Сцюарт, стайнік Альберта, пакуль не з’ехаў у Амерыку.
У лютым 1922 года Лізавета была сяброўкай нявесты на вяселлі сястры Альберта, прынцэсы Марыі, вікантэсы Ласелс. У наступным месяцы Альберт ізноў прапанаваў ажаніцца і зноў атрымаў адмову. Нарэшце, у студзені 1923 года Лізавета пагадзілася выйсці замуж, нягледзячы на асцярогі аб жыцці ў каралеўскай сям’і. Яны ажаніліся 26 красавіка 1923 года ў Вэстмінстэрскім абацтве. Лізавета паклала букет да магілы Невядомага салдата па дарозе ў абацтва: гэты жэст паўтарала кожная нявеста з каралеўскай сям’і, хоць наступныя нявесты рабілі гэта на зваротным шляху ад алтара. Пасля вяселля яна стала звацца Яе Каралеўская Высокасць герцагіня Ёркская ; маладыя правялі мядовы месяц у Полсдэн-Лейсі, сядзібе ў графстве Сурэй, а затым адправіліся ў Шатландыю.
Герцагіня Ёркская
Пасля візіту ў Паўночную Ірландыю ў ліпні 1924 г. лейбарысцкі ўрад пагадзіўся, што Альберт і Лізавета могуць паехаць у тур па Усходняй Афрыцы са снежня 1924 па красавік 1925. Хоць лейбарысцкі ўрад пацярпеў паражэнне ад кансерватараў на парламенцкіх выбарах у лістападзе і генерал-губернатар Англа-Егіпецкага Судана сэр Лі Стэк быў забіты праз тры тыдні, тур працягнуўся: пара наведала Кенію, Уганду і Судан, але ў Егіпце ім пабываць не атрымалася з-за палітычных праблем.
У 1926 годзе ў пары з’явілася першае дзіця — прынцэса Лізавета («Лілібет»), якая пазней стане каралевай Лізаветай II. Іншая дачка, Маргарэт Роўз, нарадзілася праз чатыры гады.
Альберт і Лізавета адправіліся ў Аўстралію, каб адкрыць будынак Парламента ў Канберы ў 1927 годзе, затым наведалі Ямайку і Панамскі канал.
Адрачэнне Эдуарда VIII
20 студзеня 1936 года, кароль Георг V памёр, і каралём стаў брат яе мужа Эдуард, прынц Уэльскі. Ён стаў настойваць на шлюбе з двойчы разведзенай амерыканкай Уоліс Сімпсан, аднак Англіканская царква, главой якой ён, быўшы каралём, з’яўляўся, забараняла жаніцца ці выходзіць замуж за разведзеных. Міністры лічылі, што народ ніколі не пагадзіцца бачыць Сімпсан каралевай і выказаліся супраць заключэння з ёю шлюбу. Эдуард вырашыў адрачыся ад прастола на карысць Альберта, які стаў каралём замест яго 11 снежня 1936 года, узяўшы імя Георга VI. Ён і Лізавета былі каранаваны, як Кароль і Каралева Вялікабрытаніі, Ірландыі і Брытанскіх дамініёнаў, Імператар і Імператрыца Індыі 12 мая 1937 года. Карона Лізаветы была зроблена з плаціны і ўтрымлівала дыямент Кахінур. Эдуард і місіс Сімпсан ажаніліся. 8 сакавіка 1937 года кароль афіцыйна сваім патэнтам прысвоіў яму тытул Герцага Віндзарскага і вярнуў ордэн Падвязкі, «з тым толькі, каб жонка яго і патомства, калі такое будзе, не насілі імя і званне Каралеўскай Высокасці».
Каралеўскі тур
Улетку 1938 года дзяржаўны візіт у Францыю караля і каралевы быў адкладзены на тры тыдні з-за смерці маці каралевы, лэдзі Стратмар. Мэтай візіту было падтрымаць брытана-французскую салідарнасць перад агрэсіяй з боку нацысцкай Германіі. Французская прэса высока ацаніла паводзіны і абаянне каралеўскай пары ў час паездкі.
У чэрвені 1939 года Лізавета і яе муж наведалі Паўночную Амерыку. Тур быў спланаваны для ўмацавання падтрымкі ў выпадку вайны і для пацвярджэння статусу Канады як дамініёна Злучанага Каралеўства. Яны праехалі ўсю Канаду ад края да края, затым у ЗША наведалі прэзідэнта Рузвельта ў Белым доме. У час адной з сустрэч каралеўскай пары з канадцамі ветэран англа-бурскай вайны спытаў Лізавету: «Вы шатландка ці англічанка?» Яна адказала: «Я канадка!» Паездка ў Канаду і ЗША зрабіла каралеўскую пару вельмі папулярнай у Паўночнай Амерыцы. Элеанора Рузвельт, першая лэдзі ЗША, гаварыла, што Лізавета была «зусім, як каралева, міласцівая… гаварыла правільныя і добрыя словы».
Другая сусветная вайна
У час Другой сусветнай вайны кароль і каралева сталі сімваламі барацьбы з нацызмам. Лізавета публічна адмовілася пакінуць Лондан ці адправіць дзяцей у Канаду, сказаўшы: «Дзеці не паедуць без мяне. Я не пакіну караля. А кароль ніколі не пакіне краіны».
Яна наведвала войскі, бальніцы, фабрыкі, тыя раёны краіны, якія падвергліся нямецкім бамбардзіроўкам. Яе візіты спачатку выклікалі варожасць, з натоўпу яе папракалі дарагімі ўборамі. Каралева тлумачыла: калі падданыя прыходзяць да яе, то імкнуцца надзець свае лепшыя касцюмы, яна плаціць свайму народу тым жа. Норман Хартнел апранаў яе ў далікатныя колеры і ніколі — у чорны, з тым каб яна ўяўляла «Вясёлку надзеі».
Калі пачалі бамбіць Букінгемскі палац, то кароль і каралева не пакінулі яго. На ноч яны перабіраліся ў Віндзарскі замак у 32 км да захаду ад цэнтральнага Лондана. У замку не было войскаў, большасць пакояў былі зачынены, шкло выбіта выбухамі.
З-за яе моцнага ўздзеяння на баявы дух брытанскай арміі Адольф Гітлер зваў Лізавету «самай небяспечнай жанчынай у Еўропе», хоць да вайны яна і яе муж былі прыхільнікамі палітыкі супакаення.
Паваенныя гады
У 1945 годзе на брытанскіх усеагульных выбарах Кансерватыўная партыя Чэрчыля пацярпела паражэнне ад Лейбарысцкай партыі Клемента Этлі. Лізавета рэдка выказвала свае палітычныя погляды, але ліст, які яна напісала ў 1947 годзе, апісвае Этлі як «чалавека з вялікімі надзеямі на сацыялістычны рай на зямлі». Пасля шасці гадоў знаходжання на пасадзе Прэм’ер-міністра Этлі быў пераможаны на выбарах 1951 года, і да ўлады зноў прыйшоў Чэрчыль.
У 1948 годзе каралеўскае турнэ па Аўстраліі і Новай Зеландыі было адкладзена з-за дрэннага здароўя караля, якому ў сакавіку 1949 года была праведзена аперацыя на правай назе. Летам 1951 года каралева Лізавета і яе дочкі выконвалі грамадскія абавязацельствы замест караля. У верасні яму быў пастаўлены дыягназ рак лёгкіх.
Удаўство
6 лютага 1952 года кароль Георг VI сканаў у сне, пасля чаго Лізавета стала называцца Яе Вялікасць Каралева-маці Лізавета. Тытул быў прыняты для адрознення ад тытула яе старэйшай дачкі, каралевы Лізаветы II. У народзе стала звацца проста Каралева-маці.
Была ў прыгнечаным настроі пасля смерці караля і пераехала ў Шатландыю, але пасля сустрэчы з Чэрчылем аднавіла свае каралеўскія абавязкі. У ліпені 1953 года паехала ў свой першы замежны тур пасля пахаванняў; заклала першы камень у падмурак універсітэцкага каледжа Радэзіі і Ньясалендзе, цяперашняга ўніверсітэта ў Зімбабвэ.
Стаўшы ўдавой, каралева кіравала аднаўленнем замка Мей каля ўзбярэжжа Шатландыі, які яна кожны год выкарыстоўвала, каб «уцячы ад усяго» на тры тыдні ў жніўні і ў кастрычніку.
Каралева да апошніх дзён любіла скачкі і была пераможцам прыкладна ў 500 гонках. Як калекцыянер твораў мастацтва, набывала працы Клода Манэ, Аўгуста Джона і Петэра Карла Фабержэ.
У лютым 1964 года ёй выдалілі апендыкс, што прывяло да адтэрміноўкі запланаванага турнэ па Аўстраліі, Новай Зеландыі і Фіджы да 1966 года. У снежні 1966 года ёй зрабілі аперацыю па выдаленні пухліны тоўстай кішкі. У 1984 годзе перанесла аперацыю па выдаленні пухліны грудзей.
У 1975 годзе наведала Іран па запрашэнні шаха Рэза Пехлеві. Брытанскі пасол Антоній Парсанс і яго жонка Шэйла адзначылі, наколькі іранцы былі збянтэжаны яе звычкамі гаварыць з усімі, незалежна ад статусу. У перыяд паміж 1976 і 1984 гадамі яна штогод летам наведвала Францыю.
Да жаніцьбы яе ўнука Чарльза з лэдзі Дыянай Спенсер каралева Лізавета была самым папулярным членам каралеўскай сям’і. Яе подпіс, капялюшы з сеткай і сукенкі з драпаванымі панэлямі сталі адметнай рысай асабістага стылю.
Стагадовая каралева
У сваіх пазнейшых гадах, каралева-маці стала вядомая за сваё даўгалецце. Яе 90-годдзе святкавалі парадам 27 чэрвеня; удзельнічала каля 300 арганізацый, заступнікам якіх яна была. У 1995 годзе яна прысутнічала на памятных мерапрыемствах па выпадку заканчэння вайны пяцьдзясят гадоў назад. Каралева-маці перанесла дзве аперацыі: адна з прычыны катаракты левага вока, іншая — імплантацыя тазасцегнавога сустава. У 1998 годзе яе левае сцягно было заменена пасля таго, як яна паслізнулася і звалілася ў час візіту ў стайні Сандрынгема. Яе 100-гадовы юбілей быў пышна адзначаны: адбыўся парад, яе выява з’явілася на манеце ў 20 фунтаў стэрлінгаў, яна прысутнічала на абедзе ў Гілдхоле c Джорджам Керы, архібіскупам Кентэрберыйскім.
У лістападзе 2000 года каралева-маці зламала ключыцу пры падзенні, у снежні 2001 года — зламала таз, але нягледзячы на гэта, яна стаяла на гімне ў час памінальнай службы па мужу 6 лютага наступнага года. Праз тры дні яе другая дачка прынцэса Маргарэт памерла. 13 лютага 2002 года каралева-маці звалілася і зламала руку, аднак паехала на пахаванне Маргарэт у капліцу Св. Георгія.
Смерць
30 сакавіка 2002 года ў 15:15 каралева-маці сканала ў сне ў Роял-Лодж на руках у дачкі, каралевы Лізаветы II. Яна пакутавала ад прастуды апошнія чатыры месяца свайго жыцця. На момант сваёй смерці яна была самым даўгавечным членам каралеўскай сям’і ў гісторыі Вялікабрытаніі.
Гэты рэкорд быў пабіты 24 ліпеня 2003, калі прынцэса Аліса, герцагіня Глостэрская перасягнула мяжу ў 102 гады. Яна памерла ва ўзросце 102 гадоў 29 кастрычніка 2004 года.
Больш за 200 тыс. чалавек на працягу трох дзён праходзілі міма, калі яна ляжала ў труне ў Вэстмінстэрскай зале Вэстмінстэрскага палаца. Кавалерысты стаялі на варце па чатырох вуглах катафалка.
У дзень пахаванняў каралевы-маці, 9 красавіка, генерал-губернатар Канады выпусціў пракламацыю аб тым, каб усе канадцы ўспомнілі каралеву-маці. У Аўстраліі генерал-губернатар чытаў памінальную службу, якая адбылася ў саборы Святога Андрэя, у Сіднеі. У Лондане больш мільёна людзей запоўнілі плошчу каля Вэстмінстэрскага абацтва.
Яе цела ляжала зараз разам з мужам і дачкой у капліцы Св. Георгія ў Віндзарскім замку. Па яе просьбе, пасля яе пахавання вянок, які ляжаў на вечку труны, быў аднесены на магілу Невядомага салдата ў Вэстмінстэрскім абацтве, — жэст, які нагадваў ёй дзень вяселля.
Грамадскае ўспрыманне
Нягледзячы на тое, што каралева-маці лічылася адным з самых папулярных членаў каралеўскай сям’і, якія дапамаглі стабілізаваць папулярнасць манархіі ў цэлым, Лізавета падвяргалася крытыцы на працягу свайго жыцця.
Некаторыя сцвярджалі, што Лізавета выкарыстоўвала расісцкія абразы для чорных людзей. Вудра Уаят, наадварот, запісаў у сваім дзённіку, што, калі ён выказаў меркаванне, што чорныя не маюць нічога агульнага з «намі», яна сказала яму: «Я вельмі зацікаўлена ў садружнасці, яны ўсе, як мы». Аднак яна не давярала немцам і сказала Вудра Уаяту: «Ніколі не давярайце ім, ніколі не давяраць ім».
У 1987 годзе яна была падвергнута крытыцы, калі высветлілася, што двое з яе пляменніц, Кэтрын і Нерыса Боўз-Лаян, патрапілі ў псіхіятрычную бальніцу.
Легенды
Сэр Х’ю Касан сказаў, што яна была як «хваля, якая разбівае скалы, яна прыгожая і чароўная, яна трывалая і жывучая. Яна фізічна моцная, адважная, з пачуццём доўгу». Яна была добра вядомая сваёй сухой вастрынёй. Дазнаўшыся, што Эдвіна Маўнтбетэн была пахавана каля мора, яна сказала: «Дарагая Эдвіна, яна заўсёды любіла рабіць усплёск» (Dear Edwina, she always liked to make a splash).
Яе звычкі часта парадзіраваў у сатырычнай тэлевізійнай праграме 1980-х гадоў Спітынг Імедж. У фільмах яе ігралі такія актрысы, як Джульета Обры, Сільвія Сімс, Хелена Бонэм Картэр (фільм The King's Speech, які быў намінаваны на прэмію Оскар за лепшую жаночую ролю другога плана і выйграў прэмію BAFTA за лепшую жаночую ролю другога плана за стварэнне яе вобраза, як каралевы-маці). У Таронта ўстаноўлены бюсты Лізаветы і Георга.
Каралева-маці пакінула сваёй дачцы сядзібу. Яе маёмасць была ацэнена ў 70 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў, уключаючы карціны, яйкі Фабержэ, ювелірныя вырабы і коней. За восем гадоў да сваёй смерці яна, як паведамляецца, падзяліла грошы паміж сваімі праўнукамі. Самыя важныя творы мастацтва каралевы-маці былі перададзены Каралеўскай калекцыі каралевы.
Статуя каралевы Лізаветы, скульптара працы Філіпа Джэксана на Мемарыяле Георга VI, у Лондане, была адкрыта 24 лютага 2009 года. Лайнер «RMS каралева Лізавета» быў названы ў гонар Лізаветы. Яна запусціла карабель 27 верасня 1938 года ў Шатландыі. Лізавета паспела разбіць бутэльку віна аб нос карабля.
У сакавіку 2011 былі знойдзены музычныя запісы каралевы ў замку Мей. Яна любіла слухаць шатландскія барабаны, мюзіклы, Тоні Хэнкока, Ноэля Коварда.
Францішак Гжымала
Францішак Гжымала (Franciszek Grzymała; 14 лютага 1696, Беларусь — 6 студзеня 1766, Вільня) — святар, педагог.
Уступіў у Таварыства Ісуса 9 жніўня 1711 г. у Вільні. У 1720 г. высвечаны на ксяндза. У Віленскай акадэміі быў прафесарам этыкі (1725—1728) і прэфектам школ (1729—1730, 1734—1735). Прэфект школ у Варшаве (1730—1731). Прыдворны місіянер віленскага епіскапа Міхала Яна Зянковіча (1731—1734), суперыёр у Драгічыне (1736—1737), місіянер у Ваўкавыску (1740—1741). Узначальваў калегіумы ў Гродна (1737—1740, 1743—1746), Навагрудку (1748—1752) і Полацку (1752—1756). Віцэ-рэктар (1747—1748) і рэктар (1758—1763) Дому ІІІ прабацыі ў Вільні.
Айтос
Айтос — горад у складзе абшчыны Айтос Бургаскай вобласці Балгарыі, з’яўляецца другім па плошчы горадам вобласці.
Гісторыя
Айтос гэта старажытнае паселішча, заснаванае фракійцамі, яго астанкі гавораць аб тым што паселішча існавала ўжо ў неаліце. На месцы паселішча між 650—750 гг. была пабудавана крэпасць «Aetos» (па-грэчаску Арол), якая і дала сённяшнюю назву гораду. У 1206 быў разбураны крыжакамі. Толькі ў 1488 цалкам адбудаваны. У эпоху Адраджэння горад вядомы пад назвай Арол або Арловец.
Насельніцтва
Статыстычныя данныя гавораць аб узросце насельніцтва Айтоса. У 1884 — 3933 жыхары, у 1946 — 9929 чалавек, а ў 1985 горад меў насельніцтва 23 000 чалавек.
Рэлігія
Жыхары горада і абшчыны ў асноўным хрысціяне і мусульмане. У горадзе маецца царква і мячэць.
Трапятушка
Трапяту́шка — рака ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Клява (басейн Нёмана). Даўжыня 7 км. Пачынаецца на паўднёвы ўсход ад вёскі Пяцкуны, упадае ў Кляву на поўнач ад вёскі Дзюраны. Рэчышча на працягу 5,9 км (ад вытоку да вёскі Сурвілішкі) каналізаванае. Каля вёскі Сурвілішкі створана сажалка (плошча 0,2 км²).
Сінкліналь
Сінклін́аль, геасінкліналь, сінклінальная складка (συγκλίνω — нахіляюся) — увагнутая складка пластоў горнай пароды зямной кары, нахілам слаёў да восі і заляганнем больш маладых слаёў у восевай частцы і больш старажытных на крылах.
Адрозніваюць сінкліналі сіметрычныя і асіметрычныя, каробчатыя, кілепадобныя і іншыя. Звычайна сінкліналі спалучаюцца з антыкліналямі.
Заполле (Ушацкі сельсавет)
Запо́лле (, Заполье) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ушацкага сельсавета.
У 2004 годзе Лутаўскі сельсавет, у склад якога ўваходзіла вёска, быў перайменаваны ва Ушацкі.
Сцяг Хабараўскага края
Сцяг Хабараўскага края з’яўляецца сімвалам Хабараўскага края. Прыняты 28 ліпеня 1994 года.
Апісанне
Сцяг Хабараўскага края ўяўляе сабою прамавугольнае палатно, падзеленае вілападобна на тры часткі (поле № 1, № 2, № 3). Унутраны кут роўнабаковага трохвугольніка (поле № 1) складае 90 градусаў. Поле № 1 — зялёнага колеру, поле № 2 — белага колеру, поле № 3 — блакітнага колеру.
Палатно сцяга выканана з выкарыстаннем двух геральдычных колераў і колеру аднаго (благароднага) металу, якія абазначаюць:
Русінаў (гміна)
Русі́наў (Rusinów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пшысухскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Русінаве. Плошча гміны складае 82,93 км². Станам на 2004 год у гміне Русінаў пражывалі 4451 чалавек, шчыльнасць — 53,7 чал./км².
Снаўбордынг
Снаўбордынг (снаўборд) (snowboarding, Snowboard) — алімпійскі від спорту, які заключаецца ў спуску з заснежаных схілаў і гор на адмысловым снарадзе — снаўбордзе. Першапачаткова зімовы від спорту, хаця асобныя экстрымалы асвоілі яго нават летам, катаючыся на снаўбордзе на пясчаных схілах (сэндбордынг).
Паколькі, часцяком, катанне на снаўбордзе праходзіць на непадрыхтаваных схілах і на вялікіх хуткасцях, для абароны ад траўмаў выкарыстоўваецца разнастайнае экіпіраванне — шлемы, абарона суставаў, рук, ног, спіны.
У 1998 года на зімовай Алімпіядзе ў Нагана снаўбордынг быў упершыню ўключаны ў алімпійскую праграму.
IC 2069
IC 2069 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Разец.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Луіза Глюк
Луіза Глюк (Louise Elisabeth Glück; нар., ) — амерыканская паэтэса. З 2004 года працуе ў Ельскім універсітэце, ад’юнкт-прафесар. Член Амерыканскага філасофскага таварыства (2014). Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры 2020 года.
Болс-Пірамід
Болс-Пі́рамід (Ball's Pyramid) — невялікі незаселены вулканічны востраў, прыблізна ў 20 кіламетрах на паўднёвы ўсход ад вострава Лорд-Хау, разам з якім ён быў адкрыты ў 1788 годзе. Знешне востраў нагадвае ветразь, вышыня над узроўнем мора дасягае 562 метраў пры найбольшай шырыні падножжа каля 200 метраў. Побач з востравам ёсць некалькі маленькіх скалістых астраўкоў.
Адміністрацыйна востраў кіруецца мясцовымі ўладамі Лорд-Хау.
Болс-Пірамід з'яўляецца найбольш высокім вулканічным уцёсам на зямлі.
Першая зарэгістраваная высадка чалавека адбылася ў 1882 годзе, амаль праз стагоддзе пасля адкрыцця вострава. Першае ўзыходжанне на вяршыню зарэгістравана ў 1965 годзе, пасля чаго было яшчэ некалькі ўдалых спроб на працягу амаль 20 гадоў. Аднак, з 1982 года ўзыходжанні, а з 1986 года і доступ на востраў былі забаронены. З 1990-х наведванні сталі строга абмежаваны, тым не менш, некаторыя ўзыходжанні адбываліся.
У 2000 годзе на востраве было знойдзена насякомае Dryococelus australis, якое лічылася вымерлым.
21 чэрвеня 2000 года востраў стаў часткай Марскога парку Лорд-Хау.
Глюк
Глюк — прозвішча.
Марына (Лацыа)
Марына (Marino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыа, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рым.
Насельніцтва складае 38630 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 1478 чал./км². Займае плошчу 26 км². Паштовы індэкс — 47. Тэлефонны код — 06.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Barnaba.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Ёханес Елгерхейс
Ёханес Елгерхейс (,  —, ) — жывапісец і акцёр XIX стагоддзя з Паўночных Нідэрландаў.
Біяграфія
Ён таксама быў вядомы інтэр’ерамі і архітэктурнымі даследаваннямі. Яго карціна інтэр’еру кнігарні яго выдаўца знаходзіцца ў зборы Рэйксмузея. Займаўся тапаграфіяй у Дэлфце, Ротэрдаме, Генцы і Амстэрдаме.
Жанакурылыс (Кызылардзінская вобласць)
Жанакурылыс — сяло ў Аральскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Жанакурылыскай сельскай акругі. Код КАТА — 433236100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 890 чалавек (454 мужчыны і 436 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 890 чалавек (456 мужчын і 434 жанчыны).
Зендэн (Вестфалія)
Зендэн (Senden) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Косфельд. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 109,1 км². Афіцыйны код — 05 5 58 044.
Камуна падзяляецца на 4 сельскія акругі.
Чык Карыа
Чык Карыа (Chick Corea;, , Масачусетс ― , ) ― амерыканскі джазавы піяніст і кампазітар. Адзін з самых запатрабаваных джазавых музыкантаў другой паловы XX стагоддзя, лаўрэат 25 прэмій «Грэмі» (1975―2020) і двух лацінаамерыканскіх «Грэмі».
Тодар Іванавіч Забела
Тодар Іванавіч Забела (сакавік, пас. Чабусы, Асавецкая воласць, Бабруйскі павет, Мінская губерня, цяпер Любанскі раён — , г. Елабуга, Татарстан) — беларускі савецкі гісторык, аўтар прац па гісторыі Беларусі эпохі феадалізму.