cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аляксандр Юзаф Лісоўскі
Алякса́ндр Ю́заф (Эзоп Янавіч) Лісо́ўскі (Aleksander Józef Lisowski; 1580—1616) — літоўскі шляхціч.
Пачатак кар’еры ў ВКЛ
Род перасяліўся ў ВКЛ з польскага Памор’я пры Жыгімонце Аўгусце. Нарадзіўся ў раёне Вільні. Вучыўся ў Віленскай езуіцкай школе. Ваенную кар’еру пачаў у войску валашскага гаспадара Міхая, але пасля ўварвання польскіх войскаў у 1600 г. далучыўся да іх. У 1604 г. завербаваўся ў гусарскую харугву Шчаснага Невяроўскага для ўдзелу ў вайне супраць Швецыі ў Інфлянтах. Але замест таго, каб прыняць удзел у бітве ля Белага камню 27 верасня 1604 г., нападае і расстрэльвае з лука слуг Я. Кішкі, пасля чаго ўздымае бунт у інфлянцкім войску ВКЛ і «горш за паганіна» рабуе Інфлянты, Курляндыю і Упіцкую эканомію ў ВКЛ, на заклікі да суду гетмана ВКЛ Я. К. Хадкевіча не з’явіўся. За што 3 мая 1605 г. соймавы суд пазбаўляе яго дваранства і аб’яўляе інфамію. Любы мог яго забіць і атрымаць узнагароду. Аднак у абставінах асабістага канфлікту гетмана ВКЛ і падчашага ВКЛ Януша Радзівіла ён знайшоў службу ў прыватным войску апошняга. Я. Радзівіл стаў кіраўніком (маршалкам) рокашу 1606—1608 гадоў у ВКЛ. У войску свайго патрона Лісоўскі на чале казацкай роты ўзяў удзел у бітве пад Гузавам супраць сіл рэгалістаў. Яны прайгралі, і Лісоўскі са сваімі казакамі адступіў на Падняпроўе. За 1606—1607 г. атрад А. Я. Лісоўскага разрабаваў казну Вішнявецкіх на Брагінскім замку, Магілёўскае староства і Клецк.
На службе ў Ілжэдзмітрыя II
Пазбаўлены надзеі на выратаванне ад законнай шыбеніцы Лісоўскі з 200 добраахвотнікамі-казакамі з Беларусі зышоў у Масковію, для падтрымкі Ілжэдзмітрыя II. У Старадубе ён атрымаў чын палкоўніка, а яго атрад значна папоўнілі добраахвотнікі з данскіх казакоў, беларускіх і рускіх мяшчан і беднай шляхты. У сакавіку 1608 года Лісоўскі атрымаў першую буйную перамогу, разбіўшы ў Зарайскай бітве царскае войска. Летам ён абаснаваўся ў Тушынскім лагеры. Затым Лісоўскі сумесна з Янам Пятром Сапегам прыняў удзел у аблозе Троіцкага манастыра. 17 лютага 1609 года атрад Лісоўскага ў 2 тыс. байцоў падышоў да Суздалю, заняў гарады Шуя і Плёс. 30 красавіка Лісоўскі падышоў да Яраслаўля. 8 чэрвеня яго атрад захапіў Кінешму. Сваёй базай Лісоўскі абраў Суздаль.
На дзяржаўнай службе
Пасля пачатку міждзяржаўнай вайны РП з Масковіяй 1609—1618 гадоў, Лісоўскі вырашыў далучыцца да дзяржаўных сіл ВКЛ. У вясну 1610 года ён пачаў паход на Усход. Спачатку быў разрабаваны Растоў, а 2 мая ён выйшаў да Калязінскага манастыра. Далей Лісоўскі падступіў да Цверы, рухаўся праз Тарапец і выйшаў да Вялікіх Лук. Затым ён са сваімі атрадамі спыніўся на Пскоўшчыне ў крэпасцях Вароніч і Завалочча. Са сваіх базаў тут рабіў далекія рэйды пад Пскоў і Ноўгарад, замінаючы шведам займаць рускую поўнач і абараняючы межы ВКЛ. Пры пасярэдніцтве А. Талваша і Л. Сапегі афіцыйна перайшоў на службу да РП, а 7 лістапада 1611 г. за ваенныя паслугі супраць Масквы сойм зняў з яго інфамію і вярнуў дваранства.
У 1612 годзе абараняў Смаленск. Увайшоў у добрыя адносіны з Я. К. Хадкевічам і Я. П. Сапегам, разам з якімі разблякаваў Смаленск з захаду. Разбіў маскавітаў пад Крычавам у 1614 г.
Вялікі рэйд Лісоўскага
У 1615 годзе на чале вялікага атраду (2 тыс. салдат) здзейсніў набег на тэрыторыю Расіі. Паход планаваўся і рабіўся для адцягнення ўвагі ад Смаленску. У ліпені ён аблажыў Бранск, а 19 чэрвеня захапіў Карачаў пад якім разбіў 7000 войска маскоўскага князя Шахоўскага. Затым лісоўчыкі і казакі Балаўня занялі Арол. 23 жніўня/6 верасня ў раёне Арла «літоўскі люд» тады падстрэленага ў руку Лісоўскага, спалавініў 2000 войска князя Пажарскага, але ўмацаваны табар яны браць не сталі, каб пазбегнуць вялікіх страт. Затым Лісоўскі захапіў Болхаў, Бялёў, Ліхвін, Перамышль. У лістападзе лісоўчыкі спалілі пасады Ржэва, выбіўшы адтуль Ф. Шарамецьева. Нягледзячы на тое, што колькасць загоншчыкаў скарацілася да 850 чалавек (400 літоўскіх людзей, 300 чаркасаў, 50 «рускіх вароў», тады ўжо немцы пакінулі атрад), рэйд працягнуўся. Маскоўцы спрабавалі злавіць лісоўчыкаў пад Алексінам 10 снежня 1615 г., але тыя выслізнулі, пасля чаго спалілі Вугліч, спустошылі Яраслаўшчыну, Кастрамчшыну, Паволжа абыйшоўшы Маскву з усходу і поўдня пятлёй у 200 км вярнуліся на межы ВКЛ у пачатку 1616 года.
Бібліяграфічная спасылка
Бібліяграфічная спасылка: частка даведкавага апарата дакумента (наогул тэкста); змяшчае звесткі пра дакументы (тэксты), на якія робіцца спасылка; інакш: спосаб афармлення спасылкі.
У СССР і ў дзяржавах СНД афармленне бібліяграфічных спасылак наогул рэгламентуецца дзяржаўнымі стандартамі – ГОСТ серыі 7, у Беларусі – СТБ серыі 7 і міждзяржаўнымі ГОСТ серыі 7, у Расіі – ГОСТ Р серыі 7 і міждзяржаўнымі ГОСТ серыі 7, але таксама могуць дзейнічаць унутраныя стандарты.
Спасылкі, паводле месца змяшчэння ў тэксце, могуць быць:
Уласна змест спасылкі вызначаецца стылем дакумента (тэкста), тэхнічнымі патрабаваннямі, навуковай традыцый і г. д.
Прыклады
У айчынных навуковых тэкстах у вобласцях фізікі, матэматыкі і інш. звычайна карыстаюцца спасылкамі ў выглядзе нумароў у квадратных ці касых дужках (напрыклад, [1] ці /1/ ), а нумары адпавядаюць агульнаму спісу крыніц, змешчанаму пасля асноўнай часткі тэксту, напрыклад, у такім выглядзе:
1. СТБ 7.208–2008. Бібліяграфічная спасылка. Агульныя патрабаванні і правілы складання. Мн.: Госстандарт, 2009.
Навуковыя тэксты ў вобласцях гісторыі і інш. часта карыстаюцца падрадковымі або затэкставымі спасылкамі, напрыклад, вось так1:
Навуковыя тэксты ў мовазнаўстве і іншых вобласцях навукі часта карыстаюцца унутрытэкставымі скарочанымі спасылкамі, напрыклад, (СТБ 2008) або [СТБ 2008], і скарочаныя спасылкі расшыфроўваюцца ў агульным спісе крыніц, змешчаным пасля асноўнай часткі тэксту, напрыклад, у такім выглядзе:
[СТБ 2008] СТБ 7.208–2008. Бібліяграфічная спасылка. Агульныя патрабаванні і правілы складання. Мн.: Госстандарт, 2009.
''Гл. таксама'': Гарвардскі стыль, Чыкагскі стыль.
Лака (возера)
Лака — возера натуральнага паходжання на тэрыторыі Чэхіі, размешчана ў Шумаве. Ледавіковае возера, утварылася ў апошнюю ледавіковую эпоху, мае авальную форму. Возера акружана іглічным лесам. Распасціраецца прыкладна на 350 метраў з поўдня на поўнач. Яго найбольшая шырыня 75 метраў. Плошча складае 2,8 га, аб'ём вады 40000 м ³ з максімальнай глыбінёй каля 4 м, плошча вадазбору складае 135 га.
Белюкоўшчына
Белюко́ўшчына (, Белюковщина) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кубліцкага сельсавета.
Раіса Пятроўна Частнова
Раіса Пятроўна Частнова (нар., г. Хоцімск, Магілёўская вобласць) — беларуская журналістка, мастацтвазнавец. Кандыдат мастацтвазнаўства (1985).
Біяграфія
Скончыла ў 1962 годзе БДУ. Працуе ў мастацтвазнаўстве і журналістыцы. У перыядычным друку і на радыё выступае з 1962 года. Жыве ў г. Мінску.
Член Беларускага саюза мастакоў з 1988 года, Беларускага саюза журналістаў з 1974 года, Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1972 года.
Навуковая дзейнасць
Асноўныя работы: манаграфіі «У. Стальмашонак», «І. Фяцісаў», кніга «Таямніца беларускага царства» (у сааўтарстве з А. Курсковым), радыёнарысы пра творчасць беларускі мастакоў А. Глебава, А. Бембеля, З. Азгура, Я. Зайцава, Л. Шчамялёва, М. Савіцкага, Г. Вашчанкі, шэраг артыкулаў у часопісы «Полымя», «Мастацтва Беларусі», «Маладосць». У 1967—1997 гадах працавала ў галоўнай рэдакцыі літаратурна-драматычнага вяшчання Нацыянальнай тэлерадыёкампаніі Беларусі.
Пётр Іванавіч Афіцэраў
Пётр Іванавіч Афіцэраў (, в. Стрыкiлi, Горацкі раён) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
З 1944 у калгасе «Шлях Леніна» Горацкага раёна: з 1955 брыгадзір, з 1976 памочнік брыгадзіра паляводчай брыгады гэтага калгасу. Званне Героя прысвоена за поспехі, дасягнутыя ў павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак прадукцыі сельскай гаспадаркі.
Анатоль Ігнатавіч Рыбчынскі
Анатоль Ігнатавіч Рыбчынскі (нар., г. Крычаў, Магілёўская вобласць) — беларускі мастак.
Біяграфія
Скончыў у 1962 годзе Мінскае мастацкае вучылішча, у 1967 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Вучыўся ў Н. Галоўчанкі, Л. Лейтмана, П. Любамудрава. Удзельнік мастацкіх выставак з 1966 года.
Член Беларускага саюза мастакоў з 1972 года. Жыве ў г. Мінску.
Творчасць
Працуе ў станковай графіцы, жывапісе, акварэлі. Асноўныя творы: графічныя лісты «Вогненныя старты», «Сын зямлі беларускай», «Адроджаны з попелу», «Паўстанне на Магілёўшчыне», «Азёрны край. Лепельшчына»; цыкл «Палескія замалёўкі»; акварэлі «Па Казахстане», «Зямля Салігорская»; палотны «Першы снег на Браслаўшчыне», «Восень», «Зіма на Міншчыне», «Нябесны звон», «Адвечны боль». Творы знаходзяцца Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах БСМ, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Магілёўскім абласным мастацкім музеі імя П. Масленікава, Гродзенскім музеі гісторыі рэлігіі.
Максіміліян I Вітэльсбах
Максіміліян I (Maximilian I. Kurfürst von Bayern) — (17 красавіка 1573 — 27 верасня 1651) — герцаг Баварыі з 1597, курфюрст Пфальца 1623—1648, курфюрст Баварыі з 1648.
Біяграфія
У 1607 годзе Максіміліян I далучыў да сваіх уладанняў горад Донаўверт і адразу ж увёў там каталіцызм. Калі гэта заахвоціла пратэстантаў згуртавацца ў унію (1608 год), Максіміліян I утварыў супраць іх каталіцкую лігу (1609 год) і стаў у яе главе. Нягледзячы на варожае стаўленне да Габсбургаў, ён прыняў у 1619 годзе бок Фердынанда II і выставіў пад заклад Верхняй Аўстрыі войска пад правадырствам Цілі; апошні разбіў ушчэнт Фрыдрыха V Пфальцкага і чэхаў пры Белай Гары пад Прагай (1620) і заваяваў Пфальц. Ва ўзнагароду за гэта Максіміліян I атрымаў у 1623 годзе ад імператара Верхні Пфальц і годнасць пфальцкага курфюрста.
Калі пры далейшым ходзе вайны імператар імкнуўся падпарадкаваць сабе і свайму палкаводцу Валенштэйну ўсе імперскія войскі, Максіміліян I паспрабаваў разбурыць гэтыя планы і спрыяў падзенню Валенштэйна на зборы курфюрстаў у 1630 годзе. Калі ў 1632 годзе Густаў Адольф заняў Баварыю, Максіміліян I быў адтуль на час выгнаны.
У 1637—1638 года ён ваяваў на Верхнім Рэйне са шведамі і французамі, ад якіх краіна яго нямала пакутавала. Жадаючы пазбавіць Баварыю ад бедстваў вайны, ён, асобна ад саюзнікаў, заключыў з французамі і шведамі Ульмскае перамір'е ў 1647 годзе. Па Вестфальскаму міру 1648 года ён атрымаў верхні Пфальц, графства Кам і зацвярджэнне ў курфюрсцкай годнасці.
Выдатна «Anleitung zur Regierungskunst», складзеная Максіміліянам I для свайго сына і спадчынніка Фердынанда-Марыі і выдадзеная Арэцінам (Бамб., 1822) па-латыні і па-нямецку.
Міхаіл Іосіфавіч Кулак
Міхаіл Іосіфавіч Кулак (, Столін, Брэсцкая вобласць — ) — беларускі спецыяліст у галіне механікі дэфармуемага цвёрдага цела, кампазіцыйных матэрыялаў. Доктар фізіка-матэматычных навук (1994), прафесар (1997).
Лагер НКУС для нямецкіх ваеннапалонных №56
Лагер НКУС для нямецкіх ваеннапалонных № 56 — лагер НКУС/МУС СССР у Бабруйску, які дзейнічаў у першыя дзесяць год пасля Другой сусветнай вайны. На 30 красавіка 1946 г у лагеры было 7431 ваеннапалонных немцаў, з іх 995 былі ў лазарэце і 2599 — ў аздараўляльных камандах. Акрамя немцаў у лагеры знаходзіліся прадстаўнікі іншых нацыянальнасцей, у прыватнасці венграў. Як і ў іншых лагерах для ваеннапалонных і інтэрніраваных, зняволеных лагера № 56 выкарыстоўвалі пра адбудоўле гаспадаркі горада.
Міхаіл Іосіфавіч Кулак
Біяграфія
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут (спецыяльнасць «Лесаінжынерная справа», 1973; аспірантура, спецыяльнасць «Тэарэтычная фізіка», 1982; дактарантура, спецыяльнасць «Тэхналогія і абсталяванне дрэваапрацоўчых вытворчасцей, драўніназнаўства», 1993). Працаваў у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (1973—2017; кафедра тэарэтычнай механікі (з 1973), загадчык праблемнай навукова-даследчай лабараторыі комплекснай перапрацоўкі драўнянай сыравіны (1985—1990); кафедра вылічальнай тэхнікі, дацэнт (з 1993); з 1995 — кафедра паліграфічных вытворчасцей, прафеса, загадчык кафедры).
Узнагароды
Ганаровыя граматы Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь (2005, 2010), Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта (2000, 2010), нагрудны знак «Выдатнік друку Беларусі» (2007).
Алена Анжуйская
Але́на Анжу́йская (Јелена Анжујска; каля 1236 — ) — каралева Сербіі.
Біяграфія
Паходжанне Алены невядомае. Адзіным вядомым дакументам, які хоць нешта пра яе паведамляе, з’яўляецца ліст неапалітанскага караля Карла I Анжуйскага ад 1273 года, у якім ён называе яе сваёй сваячкай.
Прыблізна паміж 1245 і 1250 гадамі Алена выйшла замуж за сербскага караля Стэфана Ураша I. У іх было прынамсі чацвёра дзяцей:
Алена памёрла 8 лютага 1314 года, быўшы манашкай у царкве Святога Мікалая ў Шкодэры. У Травуніі на паўднёвы захад ад горада Трэбінэ, у гістарычнай мясцовасці, якая мае вялікае значэнне для праваслаўных паўднёвых славян, у манастыры Тврдош у храме Унебаўзяцця Маці Божай захоўваецца ў выглядзе мошчаў далонь Алены.
Повідз (гміна)
По́відз (Powidz) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Слупэцкага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Повідзе. Плошча гміны складае 80,15 км². Станам на 2012 год у гміне Повідз пражывалі 2218 чалавек, шчыльнасць — 27,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 10 салецтваў.
Малінаўка (Драгічынскі раён)
Малі́наўка (, Малиновка) (да 30 ліпеня 1964 года Кало́нія Бе́лін ) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Асавецкага сельсавета.
Аляксандр VII
Аляксандр VII (Alexander PP. VII, свецкае імя Фабіа Кіджы, Fabio Chigi; 13 лютага 1599 — 22 мая 1667) — Папа Рымскі з 7 красавіка 1655 да 22 мая 1667.
Біяграфія
Фабіа Кіджы нарадзіўся 13 лютага 1599 года ў вядомай банкірскай сям’і.
(189) Фтыя
(189) Фтыя (Φθία) — невялікі каменны астэроід галоўнага пояса, з даволі вялікім альбеда паверхні, які быў адкрыты 9 верасня 1878 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у Клінтане, ЗША і названы ў гонар Фтыі, вобласці ў Старажытнай Грэцыі.
Бенедыкт Гербест
Біяграфія
Нарадзіўся ў Новым Месце (цяпер Старасамбарскі раён, Львоўская вобласць, Украіна) у беднай сям'і Зеляневічаў (або Зялінскіх). Вучыўся ў Кракаўскай акадэміі, дзе атрымаў вучоную ступень бакалаўра. У 1550—1553 — рэктар гарадскай гімназійнай школы ў Львове, дзе займаўся вывучэннем старажытных моў. З 1555 — рэктар у школе пры касцёле Божай Маці ў Кракаве. У 1559 атрымаў ступень магістра вольных мастацтваў, у 1561 — доктара навук, выкладаў у Кракаўскай акадэміі. Па запрашэнні гнезненскага архібіскупа Ян Пшэрэнбскага наведаў яго рэзідэнцыю ў Скернявіцах, дзе займаўся адукацыяй моладзі і напісаў шэраг сваіх вядомых на той час твораў: «Comptus…» (1559), «Arithmeticz linearis» (1560). У 1563 пераехаў у Познань і стаў рэктарам Любранскага калегіума.
У 1566 выдаў адзін з найстарэйшых катэхізісаў на польскай мове «Навука сапраўднага хрысціяніна» (Nauka prauego chrzescijanina). Неўзабаве апублікаваў сачыненне «Апісанне дарогі» (Wypisanie drogi), у якім расказаў пра наведванне ў 1566 г. Львова і іншых гарадоў Рускага ваяводства і выказваў надзею на дасягненне уніі з праваслаўнай Царквой. У 1567 у Кёльне пабачылі свет яго «Horarium canonicarum rationarum cum D.Augustini sententiis de Eucharistia explicatis». Памылкі чэшскага духавенства ў падыходзе да пытанняў веры выкрываў у «Confutatio picarditarum haereticorum» (Кракаў, 1567). У 1569 уступіў у ордэн езуітаў, у 1571 вучыўся ў Рыме (у Collegium Romanum). Вярнуўшыся ў 1572 у Польшчу, стаў выкладаць у езуіцкай семінарыі Пултуска. У 1574—1576 быў членам езуіцкага калегіума г. Брунсберга ў Швецыі, спаведніком каралевы Кацярыны Ягелонкі. Паводле іншых звестак, па просьбе сандамірскага ваяводы Яна Косткі ў 1574 выехаў у Мальбарк для навучання сыноў і сваякоў ваяводы і ў 1575—1576 гг. выкладаў у езуіцкім калегіуме ў Ярославе. Быў актыўным удзельнікам контрарэфармацыйнага руху ў Рэчы Паспалітай (на Валыні, Падоллі, Любліншчыне і інш.), навярнуў з кальвінізму да каталіцтва шмат каго з выбітных асоб таго часу. У 1583—1584 навяртаў праваслаўных у каталіцтва. У 1584 узначальваў езуіцкую місію ў Львове.
У 1586 у Кракаве з санкцыі кіраўніцтва ордэна выдаў свой самы знакаміты твор — «Паходжанне веры Рымскага Касцёлу і гісторыя грэчаскае няволі: дзеля адзінства» (Wiary Kościola rzymskiego wywody y greckiego niewolnistwa historia), які адыграў ролю ў зараджэнні царкоўна-палемічнай літаратуры на Беларусі. У сваім творы Гербест даводзіў, што ўсе Хрыстовы паслядоўнікі павінны трымацца супольна, прыняць адзіныкаляндар царкоўных святаў, супольна святкаваць дзень Уваскрэшання Сына Божага. У якасці асноўнага падмацавання свайго закліку да задзіночання ён прыгадваў словы Месіі з Евангелля паводле Яна (10:16). Акрамя таго, ён абвінавачваў праваслаўных у невуцтве (паводле Гербеста, яны не здольныя да цнатлівага жыцця, не ўмеюць чытаць малітвы, не ў змозе належным парадкам выконваць царкоўныя абрады, дапускаюць ідалапаклонства). За рэзкія выпады супраць праваслаўя кніга выклікала супольнае абурэнне, і правінцыял ордэна быў вымушаны забараніць яе распаўсюджванне.
Сезон 2019 ФК Энергетык-БДУ
У 2019 годзе футбольны клуб «Энергетык-БДУ» з Мінска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Склад каманды
Станам на снежань 2019 года, згодна з афіцыйным сайтам клуба.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Рэзервовы склад
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Прыйшлі ў клуб
1 Падаўжэнне арэнды
² З арэнды
Пакінулі клуб
1 Раней — у мінскім «Тарпеда» ў арэндзе
² Раней — у мікашэвіцкім «Граніце» ў арэндзе
³ У арэнду
4 У арэнду, раней — у «Смалявічах» у арэндзе
5 Прыйшоў у каманду 14.01.2019 з жыткавіцкага ЮАС
Прыйшлі клуб
1 З арэнды
² У арэнду, прыйшоў у «Дынама» 22.07.2019 з «Энергетыка-БДУ»
³ У арэнду
Пакінулі клуб
1 У арэнду
² У арэнду, раней — у «Інкамспорце» ў арэндзе
1 Раней — у «Смаргоні» ў арэндзе
² З арэнды
Дзмітрый Наркісавіч Мамін-Сібірак
Дзмітрый Наркісавіч Мамін-Сібірак (Дми́трий Нарки́сович Ма́мин-Сибиря́к, сапраўднае прозвішча Мамін, 25.10(6.11).1852, Вісіма-Шайтанскі завод, цяпер Вісіма, Свярдлоўская вобласць — 2(15).11.1912, Санкт-Пецярбург) — рускі пісьменнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і святара. Вучыўся ў Пермскай духоўнай семінарыі ў 1868—1872 гадах. У 1872 годзе паступіў на ветэрынарны факультэт Пецярбургскай медыка-хірургічнай акадэміі; не скончыўшы яе, перайшоў на юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта. У 1877 годзе быў вымушаны з-за матэрыяльнай незабяспечанасці пакінуць універсітэт і з’ехаць на Урал, дзе знаходзіўся да 1891 года. Затым жыў у Пецярбургу і Царскім Сяле. Пачаў друкавацца ў 1875 годзе. Вядомасць пісьменніку прынёс цыкл раманаў пераважна з горназавадскога жыцця: «Прывалаўскія мільёны» (1883), «Горнае гняздо» (1884), «Дзікае шчасце» (1884, першапачатковая назва «Жылка»), «Тры канцы» (1890), «Золата» (1892), «Хлеб» (1895), а таксама цыклы нарысаў, апавяданняў і аповесцяў — «Уральскія апавяданні» (т. 1-2, 1888-89; т. 3 — 1899, т. 4 — 1901), «Сібірскія апавяданні» і інш.
Распаўсюджванне COVID-19 ва Украіне
3 сакавіка 2020 года пандэмія COVID-19 распаўсюдзілася ва Украіне, калі было паведамлена пра першы пацверджаным выпадак шпіталізацыі ў Чарнавіцкай вобласці. 25 сакавіка Кабінет міністраў Украіны ўвёў рэжым надзвычайнай сітуацыі на ўсёй тэрыторыі Украіны да 24 красавіка.
Па стане на пачатак лютага 2021 года ва Украіне пацверджана 1,23 млн выпадкаў заражэння каранавірусам. Пры гэтым 22 924 выпадкаў са смяротным зыходам, больш за мільён ачунялі.
Студзень
27 студзеня 2020 года ўкраінская чартэрная авіякампанія SkyUp абвясціла, што спыніла рэйсы ў Хайнань да сакавіка.
4 лютага Міжнародныя авіялініі Украіны спынілі сваю чартарную паслугу ў міжнародным аэрапорце Санья Фенікс у Хайнані. Спачатку прыпынак працягваўся да 24 лютага, хоць авіякампанія яшчэ не заявіла, што адновіць рэйсы.
Паводле інфармацыі тагачаснага прэм’ер-міністра Украіны Аляксея Ганчарука ў Facebook з 24 лютага павінен быў быць уведзены тэмпературны скрынінг для ўсіх пасажыраў, якія прыбываюць з краін, дзе зарэгістраваны выпадкі захворвання. 24 лютага ў міжнародным аэрапорце «Барыспаль» і міжнародным аэрапорце «Кіеў» такія праверкі не праводзіліся. Кіраўнік прэс-службы Міжнароднага аэрапорта «Кіеў» Галіна Багданенка паведаміла, што па стане на 14 гадзін 25 лютага ніякіх распараджэнняў аб абавязковых праверках пасажыраў у аэрапорт не паступала, спецсканераў і цеплавізар у аэрапорце не было. Рашэнне аб закупцы абсталявання тэмпературнага скрынінга для аэрапорта «Барыспаль» было прынята Кабінетам Міністраў толькі 11 сакавіка.
25 лютага на каардынацыйнай нарадзе пад старшынствам сакратара СНБА Аляксея Данілава было паведамлена пра рашэнне праводзіць тэмпературны скрынінг усіх грамадзян, якія прыбываюць на тэрыторыю Украіны з любой краіны свету, як праз авіязносіны, так і праз аўтамабільныя і чыгуначныя пункты пропуску.
Сакавік
3 сакавіка Украіна абвясціла аб першым пацверджаным выпадку каранавіруса — чалавека, які прыбыў з Італіі ў Румынію самалётам, а затым прыбыў ва Украіну на аўтамабілі.
Па стане на 10 сакавіка ў Цэнтр грамадскага здароўя Украіны паступіла 40 паведамленняў аб падазрэнні на COVID-19. Даследаванне 36 узораў было завершана, 35 з іх былі негатыўнымі, адзін — станоўчы, 4 узоры яшчэ даследаваліся. У той жа дзень паступіла паведамленне пра пацверджанне пробы, якая раней была накіравана ў Лондан на верыфікацыю.
11 сакавіка Кабмін увёў каранцін на ўсёй тэрыторыі Украіны. Каранцін павінен быў дзейнічаць 3 тыдні — з 12 сакавіка да 3 красавіка. У прыватнасці ён прадугледжваў закрыццё навучальных устаноў, забарону масавых сходаў больш за 200 чалавек і закрыццё авіязносін з некаторымі краінамі.
Таксама закрыта большая частка КПП: з 219 засталося 49. Урад выдзеліў 100 млн грн на закупку тавараў індывідуальнай абароны ў прыватных унутраных кампаніях.
12 сакавіка ва Украіне было выяўлена яшчэ 2 выпадкі захворвання — у Чарнавіцкай і Жытомірскай абласцях. У Жытомірскім райцэнтры Радамышль, дзе ў 71-гадовай жанчыны быў выяўлены каранавірус, уведзена надзвычайнае становішча.
13 сакавіка была зафіксавана першая смерць ад COVID ва Украіне. Памерлай апынулася 71-гадовая жанчына з Радамышля.
13 сакавіка СНБА прыняў рашэнне, якое ў той жа дзень было падпісана прэзідэнтам і згодна з якім: Пункты пропуску будуць працаваць для ўкраінцаў, якія вяртаюцца ва Украіну. 15 сакавіка Міністэрства аховы здароўя Украіны адправіла ўкраінцам SMS паведамленні з рэкамендацыямі аб паводзінах падчас эпідэміі.
16 сакавіка ў Чарнавіцкай вобласці ў дзвюх жанчын было лабараторна пацверджана COVID-19. У той жа дзень былі пацверджаны яшчэ два новыя выпадкі заражэння — абодва ў Кіеве.
17 сакавіка пацверджана 7 новых выпадкаў, шэсць у Чарнавіцкай вобласці, адзін у Кіеўскай. Таксама ў Чарнавіцкай вобласці была зафіксавана другая смерць ад каранавіруса. Адзін з заражаных — народны дэпутат.
18 сакавіка зафіксавана 2 новыя выпадкі — адзін у Кіеўскай вобласці, іншы ў Данецкай.
19 сакавіка было пацверджана яшчэ два выпадкі — адзін у Кіеве, іншы ў Жытоміры. Колькасць хворых дасягнула 18 чалавек. У той жа дзень было зарэгістравана яшчэ тры выпадкі — два ў Днепрапятроўскай вобласці, і адзін лятальны ў Івана-Франкоўскай. У гэты ж дзень было пацверджана яшчэ 5 выпадкаў у Чарнавіцкай вобласці. Колькасць хворых дасягнула 26, а тых, хто нарадзіўся з хваробай — 3.
20 сакавіка было абвешчана аб першым вылечаным.
У той жа дзень былі зафіксаваныя 15 новых выпадкаў заражэння: 10 — у Чарнавіцкай вобласці і па адным у Івана-Франкоўскай, Кіеўскай, Львоўскай, Цярнопальскай і Харкаўскай абласцях.
21 сакавіка былі зафіксаваныя новыя выпадкі заражэння (у прыватнасці 7 чалавек у Кіеве). У шасці абласцях Украіны (Днепрапятроўскай, Жытомірскай, Івана-Франкоўскай, Кіеўскай, Тэрнопальскай) і ў Кіеве ўвялі надзвычайную сітуацыю з-за каронавіруса.
22 сакавіка было выяўлена 26 новых хворых.
23 сакавіка было выяўлена 11 новых хворых — 10 у Кіеўскай вобласці і 1 у Тэрнопальскай.
24 сакавіка было выяўлена 29 новых выпадкаў заражэння: у Валынскай (1), Запарожскай (2), Кіеўскай (7), Луганскай (1), Адэскай (1), Цярнопальскай (2), Чарнавіцкай (13) абласцях і ў Кіеве (2).
25 сакавіка Кабінет міністраў Украіны ўвёў рэжым надзвычайнай сітуацыі на ўсёй тэрыторыі Украіны да 24 красавіка.
Мнаганожкі
Мнаганожкі, або шматножкі (Myriapoda) — надклас наземных членістаногіх.
Апісанне
Даўжыня да 27 см. Цела цыліндрычнае або пляскатае, сегментаванае (да 177 членікаў). На кожным сегменце 1—2 пары ног (адсюль назва).
Арэал і экалогія
Пашыраны ўсюды. Актыўныя ўначы, жывуць пад карой, камянямі, у лясным подсціле. Удзельнічаюць у працэсах глебаўтварэння. Некаторыя віды — прамежкавыя гаспадары гельмінтаў, шкоднікі грыбоў, агароднінных культур. Кормяцца расліннымі рэшткамі, міцэліем грыбоў, дробнымі беспазваночнымі. Раздзельнаполыя, адкладааюць яйцы. Многія маюць ядавітыя залозы (па баках тулава, на нагасківіцах).
Класіфікацыя
Аб’ядноўвае 4 класы членістаногіх: (,, і , апошніх звычайна аб’ядноўваюць у адзін падклас); больш за 50 тыс. відаў.
Характэрныя прадстаўнікі мнаганожак: і, , ,.
Чэлерэ
Чэлерэ (Cellere) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вітэрба.
Насельніцтва складае 1306 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 35 чал./км². Займае плошчу 37 км². Паштовы індэкс — 1010. Тэлефонны код — 0761.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Egidio.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Карл I Людвіг
Карл I Людвіг (Karl I. Ludwig;, Гайдэльберг — , Эдынген) — курфюрст Пфальца, «аднавіцель Пфальца». Сын курфюрста Фрыдрыха V Пфальцкага і англійскай прынцэсы Елізаветы Сцюарт з дынастыі Вітэльсбахаў.
Дзіцем падзяляў лёс бацькі і доўга не мог вярнуць свае ўладанні. Разам са сваім братам Рупертам Карл Людвіг набраў войска ў 1638 годзе, але быў разбіты пры Гофельдзе. Толькі Вестфальскі мір вярнуў Карлу Людвігу Пфальц і восьмае курфюрства, аднак зараз пфальцкае курфюрства было па вартасці ніжэй іншых сямі.
Яго кіраванне, нягледзячы на новыя ваенныя цяжары, аднавіла дабрабыт краіны. Яго перапіску з сястрою Сафіяю Гановерскаю і пфальцграфіняё Ганнай выдаў Bodemann (Лейпцыг, 1885 год).
Бычкі (Ушацкі раён)
Бычкі́ (, Бычки) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кубліцкага сельсавета.
Бугала
Бугала (Bugala) — адзін з астравоў архіпелага Сэсэ на возеры Вікторыя. Уваходзіць у склад Уганды. Плошча — 275 км². З’яўляецца дзесятым па плошчы сярод астравоў возера Вікторыя.
Берагі нізкія, парэзаныя шматлікімі залівамі. Частка паверхні пакрыта лесам і саваннай. Насельніцтва займаецца пераважна сельскай гаспадаркай. У камерцыйных мэтах вырошчваюць садавіну і алейную пальму. Развіццё вытворчасці стрымлівае недахоп зямельных надзелаў.
Бугала — важнае месца для развіцця турызму Уганды. Асабліва вядомы пясчаны пляж Калангала на ўсходзе вострава.
Пазэзджы (гміна)
Пазэ́зджы (Pozezdrze) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Вэнгажэўскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пазэзджах. Плошча гміны складае 177,3 км². Станам на 2004 год у гміне Пазэзджы пражывалі 3575 чалавек, шчыльнасць — 20,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 14 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 17 населеных пунктаў.
Пухавая
Пухава́я (, Пуховая) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Асавецкага сельсавета.
Морынскі сельсавет
Мо́рынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска) Морына. Плошча — 13332 га.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Іўеўскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 18 красавіка 2017 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Іўеўскага сельсавета.
Рынат Леанідавіч Ахметаў
Рынат Леанідавіч Ахметаў (Рінат Леонідович Ахметов,, Данецк, УССР, СССР) — украінскі прадпрымальнік і палітыкі татарскага паходжання, лічыцца адным з самых багатых людзей Украіны.
Народны дэпутат Вярхоўнай Рады Украіны V ў VI склікання ад Партыі рэгіёнаў. Прэзідэнт футбольнага клуба «Шахцёр» з Данецка з 1995 года. Таксама Рынат Ахметаў валодае 100% акцый інвестыцыйнай прыватнай кампаніі System Capital Management.
Стан Ахметава ў верасні 2021 года ацэнены ў 10,0 млрд даляраў (241-е месца ў свеце, па версіі Bloomberg ). Згодна з сусветным рэйтынгам Forbes, у 2021 годзе Ахметаў заняў 327 месца сярод самых багатых людзей свету з капіталам 7,6 млрд долараў.
Палаева (гміна)
Палае́ва (Połajewo) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Чарнкоўска-Тшцянэцкага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Палаеве. Плошча гміны складае 141,97 км². Станам на 2004 год у гміне Палаева пражывалі 6114 чалавек, шчыльнасць — 43,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 8 салецтваў.
Спірытуалізм
Спірытуалі́зм (ад spiritualis — духоўны) — філасофскі кірунак, згодна з якім (у супрацьлегласць матэрыялізму) дух разглядаецца ў якасці першаасновы рэчаіснасці, асобай бесцялеснай субстанцыі, што існуе па-за матэрыяй і незалежна ад яе.
У якасці філасофскага тэрміна спірытуалізм уведзены ва ўжыванне французскім філосафам XIX стагоддзя Вікторам Кузэнам. У далейшым так сталі называць шэраг італьянскіх і французскіх філасофскіх школ XIX—XX стагоддзяў.
Сярод прадстаўнікоў спірытуалізму: Готфрыд Лейбніц, Джордж Берклі, Эмануэль Сведэнборг, Анры Бергсон, Густаў Тэйхмюлекр, Шарль Рэнуўўе, Антоніа Разміні-Сербаці, Эміль Бутру і інш.
Якаў Ісакавіч Вяпрынскі
Я́каў Іса́кавіч Вяпры́нскі (,  — ) — артыст балета.
Біяграфія
У 1932—1933 гадах вучыўся ў Беларускай студыі оперы і балета.
У 1941—1943 гадах — саліст балета.
Творчасць
Адзін з вядучых характарных танцоўшчыкаў беларускай балетнай сцэны 1940 — 1950-х гадоў. Пластычная выразнасць, акцёрскае майстэрства дазвалялі Вяпрынскаму выконваць цэнтральныя ігравыя і мімічныя партыі ў балетах класічнага і савецкага рэпертуару. Сярод іх: Клод («Эсмеральда» Ц. Пуні), Брамін, Эспада («Баядэрка» і «Дон Кіхот» Л. Мінкуса), Бірбанта («Карсар» А. Адана), Нуралі, Гірэй («Бахчысарайскі фантан» Б. Асаф’ева), Лі-Шан-фу («Чырвоны мак» Р. Гліэра), Вільджон («Сцежкаю грома» К. Караева), Бармалей («Доктар Айбаліт» І. Марозава).
У нацыянальных балетах выконваў ролі Князя («Князь-возера» В. Залатарова), Макара («Салавей» М. Крошнера).
Сярод іншых работ танцавальныя нумары ў операх: палавецкія танцы («Князь Ігар» А. Барадзіна), іспанскі танец («Кармэн» Ж. Бізэ), мазурка, іспанскі танец («Лебядзінае возера» П. Чайкоўскага).
Альфонса Тафт
Альфонса Тафт (Alphonso Taft;  — ) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч, ваенны міністр ЗША (1876), генеральны пракурор ЗША (1876—1877), бацька 27-га прэзідэнта ЗША Уільяма Говарда Тафта.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Тоуншэндзе (штат Вермонт). Скончыў ў 1833 годзе Ельскі каледж, дзе са сваім аднакурснікам Уільямам Гантынгтанам Расэлам арганізаваў тайнае таварыства Чэрап і косці. У 1835—1837 гадах быў настаўнікам у Ельскім ўніверсітэце. Скончыў Школу права Ельскага ўніверсітэта. У 1838 годзе прыняты ў калегію адвакатаў у штаце Канектыкут. У 1839 годзе пераяжджае ў Цынцынаці (штат Агаё). Быў членам гарадскога савета Цынцынаці, членам апякунскіх саветаў універсітэта Цынцынаці і Ельскага ўніверсітэта.
У 1879 годзе ўдзельнічаў у выбарах на пасаду губернатара штата Агаё, але прайграў Чарлзу Фостэру.
Кудэйшынскі сельсавет
Кудэ́йшынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Кудэйшы.
Чэшскі масіў
Чэшскі масіў (Багемскі масіў; Český masiv) — горны масіў у цэнтральнай частцы Чэхіі і ў сумежных раёнах Германіі, Польшчы і Аўстрыі.
Геаграфія
Масіў працягваецца з захаду на ўсход і мае ромбападобную форму. Працягласць яго складае каля 500 км, шырыня — да 300 км. Вышэйшая кропка — гара Снежка (1602 м).
Уяўляе сабой выступ старажытнага фундамента герцынскай складкавай вобласці. Складзены з гнейсаў, пігматытаў, крышталічных сланцаў і гранулітаў пратэразою, сланцаў, кварцытаў і пясчанікаў палеазою, перакрыты асадкавым чахлом з мелавых і кайназойскіх парод. У выніку неаген-антрапагенавых тэктанічных рухаў масіў быў расколаты разломамі і скідамі, па якіх выліваліся вулканічныя лавы. 3 тэктанічным прагінам на паўночным усходзе звязаны Верхнесілезскі — Астраўска-Карвінскі каменнавугальны басейн.
Цэнтральная частка (вышыня 300—600 м) — узгорыстая раўніна з асобнымі падняццямі. Па ўскраінах Чэшскага масіву ўзвышаюцца сярэдняй вышыні хрыбты: Шумава на паўднёвым захадзе, Рудныя горы на паўночным захадзе, Судэты на паўночным усходзе. У паўднёва-ўсходняй частцы масіву размяшчаецца Чэшска-Мараўскае ўзвышша.
На раўніне значная частка тэрыторыі апрацавана. У гарах да вышыні 1200—1400 м мяшаныя і хвойныя лясы. Вышэй — субальпійскія лугі і хмызнякі.
Часта сустракаюцца мінеральныя крыніцы. Тут размяшчаюцца курорты, у т.л. Карлавы Вары. Развіваецца турызм.
Будавесць
Будавесць:
Маладосць (значэнні)
Назву Маладосць маюць:
Міхаіл Іванавіч Афонін
Міхаіл Іванавіч Афонін (Афонин Михаил Иванович;, Масква — 1990) — беларускі савецкі вучоны ў галіне раслінаводства. Доктар сельскагаспадарчых навук (1970), прафесар (1971). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1973).
Біяграфія
Скончыў Маскоўскую сельскагаспадарчую акадэмію імя К. А. Ціміразева ў 1932 годзе. Дырэктар Усесаюзнага НДІ лёну ў 1945—1952 гг. З 1952 г. загадчык аддзела селекцыі і тэхналогіі лёну Беларускага НДІ земляробства.
Навуковая дзейнасць
Сярод апублікаванага:
Аляксандр Парфір’евіч Чудзін
Аляксандр Парфір’евіч Чудзін (нар., с. Чэкан, Татарская АССР, РСФСР) — беларускі мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.
Біяграфія
Скончыў Абрамцаўскае мастацка-прамысловае вучылішча ў 1970 годзе. Удзельнік мастацкіх выставак з 1975 года.
Член Беларускага саюза мастакоў з 1989 года.
Жыве ў г. Гомелі.
Творчасць
Працуе ў дэкаратыўна-прыкладным мастацтве (кераміка). Асноўныя творы: дэкаратыўныя скульптуры «Смутак», «Птушка», «Рыбка», «Чарапаха»; кампазіцыі «Міф», «Абуджэнне», «Хваля», «Агрэсія», «Стамлёны воін»; дэкаратыўныя пласты «Палессе», «Вечны агонь», «Паляванне» (трыпціх), «Матыў усходняй казкі», «Песня»; дэкаратыўныя талеркі «На золку», «Восень» (набор), «Рэвалюцыйная музыка».
Творы знаходзяцца ў Гомельскім абласным краязнаўчым музеі.
Чывітэла-д’Альяна
Чывітэла-д'Альяна (Civitella d'Agliano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вітэрба.
Насельніцтва складае 1717 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 52 чал./км². Займае плошчу 33 км². Паштовы індэкс — 1020. Тэлефонны код — 0761.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Gorgonio.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
ФК Рэд Бул Зальцбург
«Рэд Бул» (FC Red Bull Salzburg) — аўстрыйскі футбольны клуб з горада Зальцбург. Заснаваны 13 верасня 1933 года. Раней доўгі час быў вядомы пад назвамі «Аўстрыя» і «Казіно», у 2005 годзе быў набыты кампаніяй Red Bull і атрымаў сучасную назву.
Паланец (гміна)
Пала́нец (Połaniec) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сташоўскага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Паланцы. Плошча гміны складае 74,92 км². Станам на 2011 год у гміне Паланец пражывалі 12 046 чалавек, шчыльнасць — 160,8 чал./км².
Жан-Мішэль Баскія
Жан-Мішэль Баскія (Jean-Michel Basquiat, 22 снежня 1960, Нью-Ёрк — 12 жніўня 1988, там жа) — амерыканскі мастак. Праславіўся спачатку як графіці-мастак у Нью-Ёрку, а затым, у 1980-х гадах, як вельмі паспяховы.
Біяграфія
Баскія нарадзіўся ў Нью-Ёрку, у Брукліне. Яго маці Матыльда была з Пуэрта-Рыка, а бацька Жэрар нарадзіўся ў Порт-о-Прэнс, сталіцы Гаіці. Дзякуючы гэтаму Жан-Мішэль з дзяцінства вольна гаварыў на французскай, іспанскай і англійскай мовах, чытаў кнігі, у тым ліку паэзію сімвалістаў, міфы і гісторыю. Ужо ў раннім узросце ён праявіў здольнасці да мастацтва, і яго маці пахвочвала гэтыя сынавы імкненні.
Ва ўзросце шасці гадоў стаў малодшым членам Бруклінскага музея. Увесну 2018 года ў музеі была арганізавана выстаўка «One Basquiat», прысвечаная выключна рэкорднаму твору мастака «Без назвы» (1982), які быў набыты на аўкцыёне Sotheby’s японскім калекцыянерам Юсаку Маэзава за 110,5 мільёна долараў — самая дарагая з усіх работ амерыканскага мастака на аўкцыёне.
У 1977 годзе, ва ўзросце 17 гадоў, Баскія і яго сябар Эл Дыяз пачалі маляваць графіці на сценах манхэтэнскіх будынкаў, падпісваючыся SAMO або SAMO shit. Малюнкі складаліся са змястоўных фраз, сэнс якіх складана перакласці, напрыклад, ''Plush safe he think.. SAMO («Ён думае, што плюш засцерагае [яго]. SAMO») або SAMO as an escape clause'' («SAMO як умова адмаўлення»). У снежні 1978 года ў быў апублікаваны артыкул пра гэтыя надпісы. Праект скончыўся эпітафіяй SAMO IS DEAD («SAMO мёртвы»). У канцы сямідзясятых Баскія з таварышамі арганізуе музычны гурт «Gray», які выступае ў розных клубах Манхэтэна.
У чэрвені 1980 года Баскія бярэ ўдзел у «The Times Square Show», калектыўнай выстаўцы мастакоў, якая адкрылася ў закінутым масажным салоне на Сёмай авеню. Піянерская выстаўка таксама прадставіла працы Кіта Харынга,, і. У 1981 годзе паэт і арт-крытык апублікаваў артыкул «The Radiant Child» у часопісе «», які паспрыяў міжнароднай кар’еры Баскія. На працягу некалькіх наступных гадоў Баскія далей выстаўляе свае работы ў Нью-Ёрку. З 1982 Баскія рэгулярна выстаўляецца з, , і , групай мастакоў, якіх арт-крытыкі, куратары і калекцыянеры неўзабаве назавуць.
У 1982 годзе Баскія пазнаёміўся з Эндзі Уорхалам і яны стварылі шмат сумесных работ. Ва ўзросце 22 гадоў у тым жа 1982 годзе, ён стаў самым маладым мастаком, які калі-небудзь выстаўляўся на выстаўцы «» ў Каселі, Германія.
Ён сустрэў свайго даўняга сябра і настаўніка Эндзі Уорхала ў 1981 годзе. Швейцарскі дылер пазней прапанаваў абодвум супрацоўнічаць у серыі карцін, і паміж 1983 і 1985 гадамі пара зрабіла работы, якія наклалі віртуозныя графіці Баскіі на яркія поп-вобразы Уорхала. Яны працавалі разам, уплывалі на творчасць адзін аднаго. Іх адносіны працягваліся да смерці Уорхала ў 1987 годзе.
Апошнія гады і смерць
З 1984 года многія сябры Баскія пачынаюць заўважаць яго ўсё больш дзіўныя паводзіны, выкліканыя прыёмам наркотыкаў. Баскія прывык да гераіну ў гады жыцця сярод вулічных мастакоў Нью-Ёрка. Баскія памёр ад выпадковай 12 жніўня 1988 года ў сваёй студыі на Грэйт-Джонс-стрыт. Яму было 27 гадоў. У апошнія месяцы неспакойны мастак сцвярджаў, што ўжываў сто пакетаў гераіну за дзень. Куратар і галерыст выступіў з прамовай у час пахавання на Грынвудскіх могілках у Брукліне.
Творчасць
Разам з, і , Баскія лічыўся адной з вядучых фігур неаэкспрэсіянізму, мастацкага руху, які пацвердзіў першынство чалавечай фігуры ў сучасным мастацтве. У 1996 годзе Шнабель зняў біяграфічны фільм пра бурнае жыццё мастака з у галоўных ролях у ролі Баскіі і Дэвідам Боўі ў ролі Уорхала. Творчасць Баскія можна ўмоўна падзяліць на тры перыяды. У ранні перыяд, з 1980 па 1982 год, ён часта адлюстроўвае шкілеты і маспападобныя твары, у чым выяўляецца яго незвычайная цікавасць да смерці. Іншыя найбольш частыя вобразы: аўтамабілі, будынкі, паліцыя, гульні дзяцей на тратуары і графіці, якія прыйшлі з яго вопыту малявання на вуліцах горада. Сярэдні перыяд, з канца 1982 па 1985 год, адзначаны цікавасцю Баскія да яго гаіцянскіх каранёў. Апошні перыяд, з 1986 года да смерці ў 1988 годзе, адзначаны новай манерай і новымі вобразамі.
Кошт на работы
Да 2002 года найвышэйшай цаной, выплачанай за работу Баскія, было 3,5 млн долараў.
14 мая 2002 года «Profit I» Баскія была выстаўлена на аўкцыён і прададзеная за 5,5 млн долараў. У маі 2007 года работа Баскія «Без назвы» 1981 года прадалі на аўкцыёне за 14,6 млн долараў.
16 мая 2013 года карціна «Затуманеныя голавы» пайшла з малатка за 48,8 млн долараў на аўкцыёне ў Нью-Ёрку.
18 мая 2017 года безназоўная работа Баскія 1982 года была прададзена за 110,5 млн долараў на аўкцыёне ў Нью-Ёрку.
Цытаты
Знакамітай цытатай Жана-Мішэля з’яўляюцца яго крылатыя словы:
Я не думаю пра мастацтва, калі я працую. Я стараюся думаць пра жыццё
Станіслаў Ягадынскі
Станісла́ў Серафі́н Ягады́нскі (Stanisław Serafin Jagodyński; 1590 ці 1594/1595 — каля ) — паэт, перакладчык, педагог, знаўца геральдыкі. Пісаў на польскай і лацінскай мовах.
Біяграфія
Сын збяднелага шляхціца са Жмудзі гербу «Корвін». Наконт месца нараджэння існуюць тры версіі: Жамойць, Гродзеншчына або мястэчка Шарашова Берасцейскага павета.
У 1613—1618 быў вучнем Віленскай езуіцкай акадэміі. Дзякуючы падтрымцы шляхціцаў Халецкіх у 1619 паступіў на факультэт права ў Кракаўскі ўніверсітэт, які скончыў у 1620 годзе. У 1622 працягнуў навучанне ва ўніверсітэтах Падуі і Балонні.
У 1624—1625 суправаджаў каралевіча Уладзіслава Вазу ў яго падарожжы па Германіі, Бельгіі і Італіі. 3 лютага 1625 прысутнічаў з ім на пастаноўцы оперы «Выратаванне Руджэра…» ва Фларэнцыі.
Пасля гэтых падзей паступіў на службу да троцкага кашталяна і нясвіжскага ардыната Яна Ежы Радзівіла і жыў пры яго двары ў Нясвіжы. Пасля смерці Радзівіла пэўны час (1627—1629) працаваў на двары кракаўскага біскупа Марціна Шышкоўскага.
Творчасць
Першымі творамі, напісанымі падчас вучобы ў Віленскай езуіцкай акадэміі, сталі панегірыкі, прысвечаныя прадстаўнікам уплывовай беларускай знаці. Пазней пісаў панегірыкі таксама сваім апекунам-патронам Халецкім. Захаваліся некаторыя такія працы на польскай і лацінскай мовах з немалой прысутнасцю беларускіх словаў і выразаў, што і дало даследчыкам падставу меркаваць пра яго беларускае паходжанне.
Падчас пражывання ў Італіі авалодаў італьянскай мовай, дзякуючы чаму ў 1628 годзе пераклаў на польскую мову лібрэта оперы Франчэска Сарачынелі «Выратаванне Руджэра». Акрамя гэтага, перакладаў таксама «Трыумф кахання» Петраркі і Дзю Бартаса.
Аднак найперш Станіслаў Ягадынскі вызначыўся як польскі паэт-сатырык XVII стагоддзя. Вялікай папулярнасцю карысталіся яго зборнікі сатырычных эпіграм («Маскі масленічныя і паўсюдныя…» (1619), «Грош пад заслонай і аздобай крылаў караля птушак арла князёў Радзівілаў…» (1620), «Дваранкі» (1621), «Каталіцкія песні» (1638) і інш.)
Ягадынскаму таксама прыпісваюць аўтарства першага польскага падручніка па каліграфіі «Каліграфія, або Канцылярыя» (1640, 1695).
Членістаногія
Членістаногія (Arthropoda; ад Ἀρθρον — сустаў і Πούς / ποδός — нага) — тып першаснаротых жывёл, які ўключае насякомых, ракападобных (у тым ліку станожак), павукападобных і мнаганожак. Па колькасці відаў і распаўсюджанасці можа лічыцца самай разнастайнай групай жывых арганізмаў. Колькасць відаў членістаногіх перавышае колькасць відаў усіх астатніх жывёл разам узятых.
Асноўная асаблівасць прадстаўнікоў дадзенай групы жывёл арганізмаў — наяўнасць хіцінавага вонкавага шкілета. Членістаногія маюць добра развітыя стрававальную, выдзяляльную, дыхальную, нервовую і палавую сістэмы органаў.
Членістаногія распаўсюджаныя практычна паўсюль і адыгрываюць даволі значную ролю. Насякомыя, разам з сысунамі і птушкамі, — дамінуючая група наземных жывёл. Налічваецца не менш за 1,5 мільёны відаў насякомых, але магчыма іх зашмат больш. Павукапабодныя і мнаганожкі, хоць і не дасягнулі такой разнастайнасці, як насякомыя, але таксама шырока распаўсюджаныя. Нарэшце, ракападобныя насяляюць амаль усе шыроты і глыбіні Сусветнага акіяна. У некаторых рэгіёнах ракападобныя — пануючая група зоапланктона.
Знешняя будова
Членістаногія — сегментаваныя жывёлы. Сегменты ўтвараюць аддзелы, якія адрозніваюцца па будове і выконваемых функцыях: галаву, грудзі і брушка). Галава нясе органы пачуццяў і забяспечвае арыентацыю ў прасторы. Грудны аддзел — рухальны, на ім размешчаны органы руху — канечнасці і крылы. У брушным аддзеле знаходзяцца ўнутраныя органы. Аддзелы цела членістаногіх часам могуць злівацца, утвараючы галавагрудзі.
Членістаногія маюць шмат агульнага з кольчатымі чарвямі, асабліва поліхетамі. Аднак праз шэраг арамарфозаў яны дасягнулі вышэйшай ступені дыферэнцыяцыі тканін і органаў, перш за ўсё нервовай сістэмы і органаў пачуццяў, некаторыя групы маюць складаныя паводзіны, якое праяўляецца ў клопаце пра нашчадства, здольнасці да складанай будаўнічай дзейнасці, грамадскага жыцця і нават мове, як ў вышэйшых перапонкавакрылых.
Як і кольчатыя чэрві, членістаногія ёсць метамернымі жывёламі, іх цела складаецца з шэрагу сегментаў, аднак мэтамерыя членістаногіх рэзка гетэраномная. Групы падобных сегментаў аб'ядноўваюцца ў аддзелы цела — тагмы. Часцей за ўсё вылучаюцца тры тагмэ: галава, грудзі і брушка. У павукападобных галава зліваецца з грудзьмі ў адзіную тагме — галавагрудзі, у трылабітаў і шматножак ёсць толькі дзве тагмэ — галава і тулава. Асаблівае значэнне мае працэс цэфалізацыі — утварэнне галавы, дзе сканцэнтраваны органы пачуццяў, як вусікі і вочы, і першаснай перапрацоўкі ежы, гэта значыць ротавы апарат.
Галава складаецца з галоўнай акроны, і некалькіх пярэдніх сегментаў. На думку большасці вучоных, акрон гамалагічны прастаміюму колцавым чарвяком. Галава членістаногіх мае шэсць сегментаў. Колькасць сегментаў, якія ўваходзяць у склад грудзей і брушка, якое заканчваецца анальнай адтулінай, рэзка вагаецца, але ў межах тыпу назіраецца тэндэнцыя да стабілізацыі і памяншэння іх колькасці. У выніку тагматызацыі аб'ядноўваецца і ўнутранае ўтрыманне сегментаў: адны органы разрастаюцца за кошт іншых раўнацэнных органаў. У прыватнасці, назіраецца канцэнтрацыя гангліеў нервовай сістэмы ў галаўны мозг.