cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бруно Мбанангой
Клубная кар’ера
Гуляў у Габоне, Тунісе і Турцыі, з 2006 года — у мінскім «Дынама» (з перапынкам). Некалькі разоў прызнаваўся найлепшым іграком мінскага клуба. У канцы 2012 года меў праблемы са здароўем і абвясціў аб прыпыненні кар’еры. З 2013 года выступаў у Габоне да канчатковага завяршэння кар’еры ў 2019 годзе.
МФК Ліда
«Ліда» — беларускі міні-футбольны клуб з Ліды.
Гісторыя
У чэрвені 2019 года стала вядома, што новае кіраўніцтва «Лідсельмаша» адмовілася ад фінансавання лідскага МФК «Лідсельмаша», што прывяло да яго ліквідацыі. Летам 2020 года было прынята рашэння аб адраджэнні міні-футбола ў гораддзе ў выглядзе каманды «Ліда». На мейсца галоўнага трэнера запрасілі Віктара Канстанцінавіча Тарчыла, былога трэнера МФК «Лідсельмаша», але, правёўшы два матчы, пакінуў клуб.
У сезоне 2021/2022 «Ліда» заняла 12 месца, прайграўшы 21 гульню з 24. У наступным сезоне Вышэйшай лігі каманда ўдзелу не прыняла.
Сумо
Сумо (相撲) — від нацыянальнай японскай барацьбы, адзінаборства, у якім два супернікі выяўляюць наймацнейшага на круглай пляцоўцы (дыяметр 4,6 м). Японцы адносяць сумо да баявых мастацтваў. Традыцыі сумо вядуцца з 8 стагоддзя, таму кожны паядынак суправаджаецца шматлікімі рытуаламі. Японія з’яўляецца прызнаным цэнтрам сумо і адзінай краінай, дзе праводзяцца спаборніцтвы прафесіяналаў. У астатнім свеце існуе толькі аматарскае сумо.
NGC 3803
NGC 3803 (іншае абазначэнне — PGC 36204) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Леў.
IC 271
IC 271 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Allium mozaffarianii
Распаўсюджанне
Эндэмік паўночна-заходняга Ірана.
Аляксандраўка (прыпыначны пункт)
Алякса́ндраўка (, Александровка)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Размешчаны за 1,5 км на захад ад вёскі Аляксандраўка; на лініі Асіповічы I — Русіно, паміж станцыяй Фалічы і станцыяй Старыя Дарогі.
Скай Браўн
Скай Браўн (Sky Brown;, ) — брытанская , бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2020.
Карыентэс (правінцыя)
Карыентэс (гуар. Taragui Tetãmini, ісп. Corrientes - «плыні» або «парогі») — адна з правінцый на паўночным усходзе Аргенціны, у Аргенцінскай Месапатаміі. Яна мяжуе з (пачынаючы з поўначы, па гадзіннікавай стрэлцы): Парагваем, правінцыяй Місьёнес, Бразіліяй, Уругваем, а таксама правінцыямі Энтрэ-Рыас, Санта-Фэ і Чака.
Эканоміка
У Карыентэс, як і ў большай часткі поўначы Аргенціны, эканоміка была доўгі час адносна слабаразвітай. Яна ацэньвалася ў 4,2 мільярды долараў ЗША ў 2006 годзе, або 4,540 долараў ЗША на душу насельніцтва (прыкладна палова ад сярэдняга паказчыка па краіне).
Сельская гаспадарка ўсё яшчэ з'яўляецца адным з асноўных напрамкаў дзейнасці ў правінцыі. Галоўным чынам гэта вырошчванне цытрусавых, тытуню, рысу, гарбаты, бавоўны і знакамітага па ўсім свеце матэ. Лясная прамысловасць выкарыстоўвае 1,400 км ² хваёвых і эўкаліптавых лясоў.
Вядзенню жывёлагадоўлі спадарожнічаюць пастаянныя праблемы ў выглядзе спякоты і нізкай якасці падножнага корму, асабліва на поўначы правінцыі. Па гэтай прычыне парода Брангус найбольш распаўсюджаная ў паўночнай частцы. У паўднёвай жа частцы можна сустрэць прадстаўнікоў розных парод. 70,000 км ² тэрыторыі правінцыі адведзена пад пашы для больш чым 4 мільёнаў галоў буйной рагатай жывёлы.
У вытворчай дзейнасці Карыентэс (без паслуг) тытунь і яго апрацоўка складае 45% рэгіянальнага валавога прадукту, харчовыя і спадарожныя ім тавары - 30%, тэкстыль - 15%.
Равок (Смаргонскі раён)
Раво́к (, Ровок) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета.
NGC 513
NGC 513 (іншыя абазначэнні — UGC 953, MCG 6-4-16, ZWG 521.20, ARAK 41, IRAS01216+3332, PGC 5174) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Лясішча (Слуцкі раён)
Лясі́шча (, Лесище) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Кіраўскага сельсавета.
Радван (герб)
Радван (Radwan) — прыватны шляхецкі герб, якім карысталася больш за 150 родаў Беларусі, Літвы, Польшчы і Украіны.
Апісанне
У чырвоным полі залатая царкоўная харугва з трыма канцамі, з махрамі, звісаючымі унізе, зверху размешчаны залаты кавалерскі крыж. Клейнод: над прылбіцай з каронай тры або пяць страусавых пёраў.
Гісторыя
Вядомы з пачатку XV стагоддзя.
Мальтыйскі ўніверсітэт
Мальтыйскі ўніверсітэт (L-Università ta' Malta) — мальтыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Мсіда.
Гісторыя
Папярэднікам універсітэта быў Мальтыйскі калегіум, заснаваны ордэнам езуітаў у 1592 годзе. Пасля выгнання езуітаў з Мальты ў 1768 годзе калегіум перайшоў ва ўласнасць Мальтыйскага Ордэна, і ў 1769 годзе гросмайстрам Мануэлам Пінту да Фансекам быў заснаваны ўніверсітэт. У 1798 годзе Напалеон Банапарт заваяваў Мальту, універсітэт быў закрыты. У 1800 годзе англічане занялі Валету сваімі войскамі, востраў стаў брытанскім пратэктаратам. Універсітэт быў адноўлены пад кіраўніцтвам сэра Аляксандра Бола, губернатара Мальты. У 1938 годзе кароль Георг VI пераназваў навучальную ўстанову ў Мальтыйскі каралеўскі ўніверсітэт. Слова «каралеўскі» было выдалена з назвы ўніверсітэта, калі Мальта стала рэспублікай у 1974 годзе.
Коўзаны
Ко́ўзаны (, Ковзаны) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Лучай Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Марцін Пушкар
Марцін Пушкар — палкоўнік казацкага запарожскага войска часоў Б. Хмяльніцкага, адзін з кіраўнікоў паўстання 1657-58, накіраванага супраць улады Івана Выгоўскага.
Сумчаты д’ябал
Сумчаты д’ябал (Sarcophilus laniarius; стар. Sarcophilus harrisii (Boitard, 1841)) — млекакормячае сямейства драпежных сумчатых; адзіны сучасны від роду Sarcophilus.
NGC 3802
NGC 3802 (іншыя абазначэнні — UGC 6636, MCG 3-30-41, ZWG 97.52, IRAS11377+1802, PGC 36203) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Сумчаты д’ябал
Назва
Яго чорная афарбоўка, велізарная пашча з вострымі зубамі, начныя крыкі і люты нораў далі першым еўрапейскім пасяленцам падставу назваць гэтага драпежніка «д’яблам».
Апісанне
Сумчаты д’ябал — самы буйны з сучасных сумчатых драпежнікаў. Каржакаватая жывёла памерам з невялікага сабаку, аднак, з цяжкім целаскладам і цёмнай афарбоўкай больш нагадвае мініяцюрнага мядзведзя. Даўжыня яго цела 50-80 см, хваста — 23-30 см. Памеры цела залежаць ад узросту, месцажыхарства і харчавання. Самцы буйнейшыя за самак. Буйныя самцы важаць да 12 кг пры вышыні ў карку да 30 см.
Церахава (возера)
Це́рахава — возера ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, за 25 км на паўднёвы захад ад горада Капыль, каля вёскі Семежава. Адносіцца да басейна ракі Морач.
Плошча паверхні 0,14 км², даўжыня 0,68 км, шырыня 0,33 км. Даўжыня берагавой лініі 1,6 км. Размешчана ў асушаным балотным масіве. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй да 5 м. Берагавая лінія ўмерана звілістая. Возера бяссцёкавае. На паўднёвым захадзе пратокай злучана з невялікім безыменным возерам. Возера мае сезонны характар, яго напаўняльнасць залежыць ад колькасці атмасферных ападкаў.
Сенбернар
Сенбернар, Бернардзінскі сабака — парода сабак. Адрозніваюць дзве разнавіднасці: кароткапоўсцевыя і даўгапоўсцевыя.
Гісторыя
Назва сенбернар (фр. Chien du Saint-Bernard - сабака святога Бернара) - паходзіць ад кляштара святога Бернара ў швейцарскіх Альпах. У XI стагоддзі манах Бернар з Mентона заснаваў прытулак для падарожнікаў, які, як і сцежка, быў названы яго імем. Гэта ж імя было прысвоена мясцовай пародзе сабак. Участак быў размешчаны на перавале Вялікі Сен-Бернар на вышыні парадку 2472 м - у адным з самых высокіх у той час населеных месцах Еўропы. Ён быў цяжкім і небяспечным для падарожнікаў з-за лавін, моцных вятроў, стромкіх горных пераходаў і рабаўнікоў.
У XVII стагоддзі манахі вырашылі выкарыстаць сабак для выратавання людзей, якія пацярпелі ад лавінаў. Тоўстая скура надзейна абараняла сабак ад лёду і снегу, а іх незвычайны нюх дазваляў знаходзіць пацярпелых, пахаваных пад снежнымі лавінамі. Сабакі суправаджалі манахаў у даліну, і іх здольнасць адчуваць набліжэнне лавін часта ратавала падарожнікам жыццё.
Апісанне
Сенбернар - буйныя сабакі. Узімку шукаюць зніклых альпіністаў. Сенбернар - вельмі моцны, буйны сабака, вышыня ў карку ў сабак заўсёды больш за 70 см, а сук - больш за 65. Вага па стандартах пароды не павінна быць ніжэй за 80 кг, але значна часцей сустракаюцца сабакі, у якіх рост у карку больш за 80 см, а вага - больш за 100 кг.
Allium multibulbosum
Allium multibulbosum — від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны на поўдні Еўропы, у міжземнаморскіх абласцях Афрыкі і Азіі.
Апісанне
Лісточак калякветніка даўгаватыя, ад белых да ружова-кармінавых. Тычынкавыя ніткі такога ж колеру, як і лісцікі калякветніка.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны на поўдні Еўропы, у міжземнаморскіх абласцях Афрыкі і Азіі.
Сяргей Пятровіч Сахараў
Сяргей Пятровіч Сахараў (,  —, ; Псеўданімы: Гісторык; Двинчанин; Дзьвінчук; Скучающий; крыптанімы: С.; С. С.;) — беларускі фалькларыст, этнограф, царкоўны гісторык, публіцыст, педагог.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і псаломшчыка. Скончыў Полацкае духоўнае вучылішча (1895), Віцебскую духоўную семінарыю (1901). Да 1906 настаўнічаў у Люцынскім павеце і ў Люцыне.
У 1906 годзе апублікаваў першы запісаны ім народны твор «Люцинская легенда о старом замке».
У 1907—1911 вучыўся на юрыдычным факультэце Юр’еўскага (Тартускага) універсітэта, тэма дысертацыі: «О Предсоборном присутствии», выдадзена ў 2-х тамах у Юр’еве ў 1910 і 1915; адначасова слухаў лекцыі на гісторыка-філалагічным факультэце.
З 1911 выкладаў у Віцебску ў гімназіях і настаўніцкім інстытуце ; адначасова працаваў сакратаром Віцебскай архіўнай камісіі. У 1913 прызначаны інспектарам народных вучылішч 3-га раёна ў Юр’еве.
У 1917 годзе Сахараву давялося шмат павандраваць па Беларусі ў пошуках працы (Пінск, Барысаў, Мінск, Магілёў). З 27 лістапада 1917 да 1 верасня 1922 — дырэктар Люцынскай гарадской (рускай) гімназіі. З 1921 года старшыня беларускага грамадскага культурна-асветнага таварыства «Бацькаўшчына». З пачатку 1922 года жыў у Рызе, з 18 кастрычніка 1921 да 21 студзеня 1925 года — кіраўнік беларускага аддзела Міністэрства асветы Латвіі. Пасля ліквідацыі ў 1925 годзе беларускага аддзела — дырэктар Дзвінскай беларускай гімназіі.
У 1932 годзе гімназія ліквідавана, Сяргей Сахараў адпраўлены на пенсію. Пераехаў у Рыгу, актыўна заняўся гісторыка-літаратурнай працай, запісваў беларускі фальклор Латгаліі. У 1935—1938 гадах зрабіў гісторыка-статыстычнае апісанне «Православные церкви в Латгалии» (па заданні сінода Латвійскай Праваслаўнай Царквы) і даследаванне «Народная творчасць латгальскіх і лукстэнскіх беларусаў». У 1940 годзе вярнуўся да выкладчыцкай дзейнасці, працаваў у беларускіх і рускіх школах. З 1 кастрычніка 1940 да сярэдзіны снежня 1941 года працаваў у вячэрняй беларускай школе ў Рызе. У 1942—1944 гадах узначальваў беларускія гімназіі ў Індры і Зілупэ.
Арыштаваны 9 ліпеня 1945 года. Абвінавачваўся ў «антысавецкай агітацыі» і іншым. Асуджаны да 5 гадоў працоўна-папраўчых лагераў. Пакаранне адбываў у лагерах Карабас і Батык (Казахстан). Вярнуўся ў Латвію ў 1950 годзе без права пражывання ў Рызе. Памёр і пахаваны ў Рызе на Іванаўскіх могілках.
Навуковая дзейнасць
Асноўная праца — «Народное творчество латгальских и илукстенских белорусов» (вып. 1, Рыга, 1940) — зборнік беларускай народнай паэзіі з уступнымі артыкуламі перад кожным жанрам. У 2-4-ы выпускі (рукапіс) увайшлі казкі, легенды, паданні, вершаваныя апавяданні, скакушкі, прыказкі, дзіцячы фальклор.
Сяргей Сахараў быў таксама даследчыкам беларускай дуды. Захаваліся фотаздымкі даследчыка з дудой, а таксама рукапісныя нататкі пра асаблівасці гэтага інструмента.
Сям’я
У шлюбе з Вольгай Нікановіч меў дачок Ірыну і Галіну.
Матэ
Высушанае лісце падуба называецца «травой матэ», сам напой мае такую ж назву, посуд для яго падрыхтоўкі называецца калабас або калебаса; яго вырабляюць з гарбуза-гарлянкі.
IC 272
IC 272 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральна галактыка) у сузор’і Эрыдан.
Бедуіны
Бедуіны (بدوي badawi, у множ. ліку beduan — «жыхар пустыні», «качэўнік», ад арабскага «эль-байда» - пустыня ) — тэрмінам прынята пазначаць усіх жыхароў арабскага свету, якія вядуць качавы лад жыцця, незалежна ад іх нацыянальнасці ці рэлігійнай прыналежнасці.
Бедуіны жывуць у пустыні не меней 4-5 тысяч гадоў. Спачатку яны былі язычнікамі, пазней, у IV ст. н. э. бедуіны сталі вызнаваць хрысціянства. У VII ст. бедуіны прынялі іслам і сталі размаўляць на арабскай мове.
IC 272
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Бедуіны
Сёння толькі 1-2% бедуінаў вядуць качавы лад жыцця
Культура
Усе бедуіны падпадзяляюцца на плямёны і кланы. Традыцыйна кіраўніком племя бедуінаў з'яўляецца шэйх. Званне шэйха перадаецца ад бацькі да сына. Акрамя таго, у бедуінскім грамадстве, як і наогул у асяроддзі мусульман-сунітаў, не малаважную ролю адыгрывае кады, прадстаўнік духоўнага сану, на якога ўскладзена ажыццяўленне актаў грамадзянскага стану.
Георгій Пятровіч Тарыкаў
Георгій Пятровіч Тарыкаў (нар., Саратаў, Расія) — спецыяліст у галіне прыкладной механікі і трыбатэхнікі. Доктар тэхнічных навук (1995), прафесар (2008). Акадэмік Беларускай інжынернай акадэміі (2001, член-карэспандэнт з 1999).
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: механіка дэфармуемага цвёрдага цела; электрычнае мадэляванне прасторавых кантактных задач.
Узнагароды
Бронзавы медаль ВДНГ СССР (1983), нагрудны знак «Изобретатель СССР» (1984), граматы Генеральнага консульства СССР у Алжыры, Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2010) і інш.
Алёнушка (прыпыначны пункт)
Алё́нушка (, Алёнушка)  — прыпыначны пункт Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны за 2,1 км на паўночны ўсход ад пасёлка Гарадзішча; на лініі Лунінец — Жабінка, паміж прыпыначным пунктам Азёрная і станцыяй Ясельда.
NGC 514
NGC 514 (іншыя абазначэнні — UGC 947, MCG 2-4-35, ZWG 436.38, IRAS01214+1239, PGC 5139) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Башка Паэф
Башка Паэф (12 жніўня 1889 — 24 студзеня 1979) — амерыканская скульптар, якая жыла і стварала недалёка ад Бостана, Масачусетс.
Башка Паэф была вядома як скульптар метро (Subway sculptor за творы, якія яна змадэлявала на станцыі, пакуль вучылася ў мастацкай школе пры . Яна асабліва была вядомая рэалістычнымі скульптурамі жывёл, ваенных мемарыялаў, фантанаў і партрэтаў, якія яна стварала ў класічнай традыцыі.
Біяграфія
Паэф нарадзілася ў яўрэйскай сям’і ў Мінску ў 1889 годзе. Калі ёй быў адзін год, яе сям’я эмігравала ў Злучаныя Штаты. Ва ўзросце 13 ці 14 гадоў яна паступіла ў (тады ён называўся Масачусетская нармальная школа мастацтваў) у Бостане. У дадатак да поўнай праграмы па малюнку, жывапісу і мастацкай адукацыі, яна вывучала скульптуру з і скончыла навучанне яго ў 1911 годзе. У 1914 годзе яна вучылася ў, дзе яна вучылася разам з. Пазней яна працавала ў ў Нью-Гэмпшыры, і пасля ажанілася з, прафесарам раманскіх моў у Бостанскім універсітэце.
Верагодна, самая вядомая цяпер праца Башкі Паэф — гэта Мэнскі мемарыял маракоў і салдат на шасэ ў горадзе, штат Мэн. Яго стварэнне было азмрочана некаторымі палітычнымі рознагалоссямі. Яна атрымала заказ у 1924 годзе ад губернатара, але ў 1925 годзе яго замяніў губернатар , які адхіліў твор як залішне пацыфісцкі. Нязначныя змены закранулі абодвух мужчын, і абноўленая скульптура была ўсталяваная ў 1926 годзе ў месцы, якое цяпер называецца.
Іншыя вядомыя творы Башкі Паэф уключаюць у , статуя пітомца Уорэна Гардзінга у Смітсанаўскім інстытуце, барэльеф  ў Масачусецкім тэхналагічным інстытуце, а таксама рэльеф, які паказвае  непадалёк ад  ў. «Хлопчык і птушка», якія змяшчаюцца на.
Маглышы
Маглышы́ (, Маглыши) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Кіраўскага сельсавета.
Сіндза Абэ
Сіндза Абэ (, Токіа, Японія —, Касіхара, Нара, Японія) — японскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, Прэм’ер-міністр Японіі ў 2006—2007 гадах і 2012—2020 гадах, старшыня Ліберальна-дэмакратычнай партыі Японіі.
Чыхуахуа
Чыхуахуа (Chihuahua [tʃiwawa]) — самая маленькая парода сабак, названая ў гонар мексіканскага штата Чыўаўа, дзе яна была выяўлена прыкладна ў 1850 годзе.
Сіндза Абэ
Біяграфія
Абэ — самы малады прэм’ер Японіі за ўсю гісторыю і першы японскі прэм’ер, які нарадзіўся пасля Другой сусветнай вайны. Ён паходзіць з вядомай у палітычным свеце сям’і. Яго дзед па матчынай лініі — Набусукэ Кісі, былы прэм’ер-міністр краіны. Яго бацька — Сінтара Абэ ў мінулым займаў пасаду міністра замежных спраў Японіі. У 1977 годзе Сіндза Абэ скончыў аддзяленне паліталогіі юрыдычнага факультэта універсітэта Сэйкэй. У гэтым жа годзе пачаў вывучаць англійскую мову, пасля чаго паступіў ва Універсітэт Паўднёвай Каліфорніі (ЗША). У 1979 годзе вярнуўся ў Японію, атрымаўшы працу ў сталеліцейнай кампаніі «Кобэ Стыл» і прапрацаваў там тры гады.
Чыхуахуа
Стандарт пароды
Вага дарослых асобін 1,5-3 кг. Хоць мініяцюрныя прадстаўнікі пароды вагой 0,5-1,5 кг таксама дапускаюцца. Недапушчальныя чыхуахуа вагой больш за 3 кг. Рост сабак гэтай пароды 15—23 см.
Паходжанне пароды чыхуахуа
Продкам чыхуахуа верагодна з'яўляецца старажытны сабака тэчычы (анг. Techichi), першыя згадкі пра якога адносяцца да 1500 г. да н. э. Сабака вядзе свой след з трох старажытных цывілізацый Мая, Тальтэкі, Ацтэкі, дзе мініяцюрны сабачка шанаваўся як святы. Існавалі два падвіды сабак адрозныя па поўсцевым покрыве: з поўсцю падоўжанага і кароткага тыпу. Першымі тэчычы былі сабакі з падоўжанай поўсцю. Тэчычы з кароткай поўсцю, з'явіўся прыблізна ў 1500 годзе н. э. шляхам скрыжавання з кітайскім голым сабакам, прадстаўнікі якой жылі на іспанскіх караблях у якасці паляўнічых на пацукоў. Захаваліся звесткі, якія адносяцца да канца 1700 года, што некалькі асобін тэчычы былі выяўленыя ў селішчах сялян, якія знаходзіліся непадалёк ад рэшткаў старажытнага палаца караля Мантэсумы кіраўніка (тлатаані) ацтэкаў (мешыкаў). Пазней у Мексіцы былі выяўленыя і іншыя асобіны. Знойдзеныя сабакі маюць агульныя рысы з чыхуахуа XXI стагоддзя.
Сіндза Абэ
Біяграфія
Сіндза Абэ займаў пасаду Прэм’ер-міністра Японіі ў 2006—2007 і 2012—2020 гадах. Ён заставаўся на гэтай пасадзе даўжэй за ўсіх у гісторыі краіны. У 2020 годзе палітык сышоў у адстаўку, але заставаўся ўплывовай фігурай у кіроўнай Ліберальна-дэмакратычнай партыі Японіі.
8 ліпеня 2022 года ў горадзе Нара на Сіндза Абэ было здзейснена ўзброенае нападзенне. Палітык прыбыў сюды ў межах перадвыбарчай кампаніі і падчас яго выступлення быў смяротна паранены двума стрэламі. Былога прэм’ер-міністра даставілі ў лякарню Медыцынскага ўніверсітэта Нара з крывацёкам і ў несвядомым стане, і праз некалькі гадзін ён памёр.
NGC 3801
NGC 3801 (іншыя абазначэнні — UGC 6635, MCG 3-30-40, ZWG 97.51, PGC 36200) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Труханава (Смаргонскі раён)
Тру́ханава (, Труханово) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета.
Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Ардашынскага сельсавета.
Кролікі
Кро́лікі (, Кролики) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Лучай Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Phigalia
Phigalia — род матылькоў сямейства, які быў апісаны ў 1829 годзе.
Зіновічы (Пружанскі раён)
Зіно́вічы (, Зиновичи) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Зеляневіцкага сельсавета.
Гісторыя
За расійскім часам — у Зэльзінскай воласці Ваўкавыскага павета Гродзенскай губерні. 428 дзесяцін зямлі.
5 лютага 2010 года вёска ўключаная ў склад аграгарадка Зеляневічскі.
Інфраструктура
Філіял РУП «Брэстэнерга» «Аграэнерга „Зеляневічы“» (былы калгас імя Сталіна, пасля калгас «Зеляневічы»).
Транспарт
Праз вёску праходзяць аўтадарогі Гродна — Ружаны — Івацэвічы і Ярашэвічы — Зіновічы — Магілёўцы.
Лютка рыжая
Лютка рыжая (Sympecma fusca) — від стракоз, які належыць да сямейства.
Арэал
Від распаўсюджаны пераважна ў еўрапейскім Міжземнамор’і, а таксама ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе аж да Урала. У адрозненне ад большасці іншых відаў стракоз, прадстаўнікі віду зімуюць не ў стадыі лічынкі, а ў стадыі імага. Палавы дымарфізм не выражаны. Крылы даўжынёй 20-22 мм. Цела стройнае, брушка даўжынёй 27-29 мм. Асноўная афарбоўка ад светла-бэжавага да карычневага колеру.
Экалогія і спосаб жыцця
Лічынка жыве ў стаячых вадаёмах глыбінёй да 1 метра. Лёт імага пасля зімоўкі пачынаецца ў красавіку—маі. Спарванне доўжыцца ад некалькіх хвілін да паўгадзіны. Затым самка адкладае яйкі на змярцьвелыя часткі водных раслін. За хвіліну самка кладзе 4-5 яек, за дзень у розных месцах да 350 яек. Развіццё яек даўжынёй 1 мм доўжыцца ад 3-х да 6-ці тыдняў.
Збігнеў Меснер
Збігнеў Стэфан Меснер (Zbigniew Stefan Messner;, Стрый, Львоўскае ваяводства — , Варшава) — польскі дзяржаўнай дзеяч, прэм’ер-міністр Польскай Народнай Рэспублікі (1985—1988), дэпутат Сейму Польскай Народнай Рэспублікі IX склікання, эканаміст, навуковец.
IC 273
IC 273 — галактыка тыпу SB0-a (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Мараходныя якасці судна
Мараходныя якасці судна (карабля) — якасці судна (карабля), якія вызначаюць яго здольнасць бяспечна здзяйсняць плаванне пры любым стане мора і любым надвор'і, а таксама захоўваючы жывучасць у выпадку пашкоджання. Мараходныя якасці з'яўляюцца прадметам вывучэння навукі пад назвай «тэорыя прылады судна».
Чыннікі, якія ўплываюць на мараходныя якасці
Мараходныя якасці істотна залежаць ад суадносін умоў плавання (напрыклад вышыня, даўжыня і перыяд хваль, хуткасць ветра) і лінейных памераў і вагі судна, а таксама ад яго архітэктуры, формы абводаў, нагрузкі і іншых уласцівасцяў.
Мараходныя якасці судна, і асабліва баявога карабля, не варта блытаць ні з тэхнічнымі патрабаваннямі, ні з тактыка-тэхнічнымі складовымі. Тыя і іншыя дыктуюцца прызначэннем і чаканым спосабам ужывання. Яны з'яўляюцца прадметам асобных дысцыплін.
Акунь (возера)
Акунь — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 26 км на ўсход ад Ушачаў, каля вёскі Салаўёўка.
Возера знаходзіцца ў басейне ракі Тураўлянка. Плошча Акуня складае 0,03 км². Даўжыня возера — 0,27 км, найбольшая шырыня — 0,18 км. Даўжыня берагавой лініі — 0,68 км.
Схілы катлавіны возера маюць вышыню 5 м, у пэўных участках знаходзяцца пад хмызняком. На поўдні схілы разараныя.
Аляксей Уладзіміравіч Бусел
Аляксей Уладзіміравіч Бусел (нар., Мінск) — беларускі вучоны, інжынер у галіне дарожнага будаўніцтва і інжынернай экалогіі. Доктар тэхнічных навук, прафесар.
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1978 годзе.
З 1978 года па 1998 год прайшоў шлях ад малодшага навуковага супрацоўніка да кіраўніка навукова- даследчай лабараторыяй Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі. У 1998—2002 гадах намеснік гендырэктара «БелдорНИИ», потым дырэктар «БелдорНИИ». Мае 75 патэнтаў, больш за 160 навучных публікацый, 2 манаграфіі, 3 навучальных дапаможнікі. З 1998 года прафесар Беларускага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта, член-карэспандэнт Міжнароднай акадэміі экалогіі, з 2002 года член-карэспандэнт Беларускай інжынернай акадэміі.
З 2009 года — дырэктар Беларускага інстытута сістэмнага аналізу і інфармацыйнага забеспячэння навукова-тэхнічнай сферы Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Беларусі, з 2012 года — дэкан факультэта транспартных камунікацый Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта.
Кацярына Віктараўна Гардон
Кацяры́на Ві́ктараўна Гардо́н (нар. 19 кастрычніка 1980 года, Масква, Расійская СФСР, СССР) — журналістка, аўтар-выканаўца, грамадская дзяячка.
Біяграфія
Пры нараджэнні атрымала прозвішча Пракоф’ева, потым насіла прозвішча айчыма Падліпчук.
У 2000 годзе Кацярына выйшла замуж за Аляксандра Гардона і ўзяла яго прозвішча. Праз 6 гадоў яна з ім развялася, але прозвішча захавала. У 2002 годзе скончыла Маскоўскі педагагічны ўніверсітэт імя Леніна, дзе вучылася на факультэце педагогікі і псіхалогіі. У ліпені 2008 года атрымала скандальную вядомасць пасля сваркі з Ксеніяй Сабчак у прамым эфіры радыёстанцыі «Маяк», якая паслужыла прычынай звальнення з радыёстанцыі. З 2012 года Каця Гардон з’яўляецца актыўнай праваабаронцай і ўладальніцай уласнай юрыдычнай кампаніі «Гардон і сыны». Сярод гучных спраў Гардон: абарона Кацярыны Сафронавай, Вольгі Казачэнка, Кацярыны Архаравай, Ірыны Нельсан, Наталлі Івановай (жонкі пластычнага хірурга Уладзіміра Тапія Фернандаса), Яўгенія Ахрэменка, Стэлы Бараноўскай і інш.
Як аўтар музыкі і слоў, атрымала два «Залатыя грамафоны» за песні ў выкананні Ані Лорак «Забирай рай», а песня аўтарства Каці «Уходи по-английски» ў выкананні Рыгора Лепса і Ані Лорак атрымала ў 2016 годзе «Найлепшы дуэт» года па версіі «Прэміі Муз-ТБ».
Юрыдычная дзейнасць
У 2013 годзе пачала весці дзейнасць як праваабаронца. Стварыла пакой юрыдычнай і псіхалагічнай дапамогі «SAFEROOM».
У 2015 годзе стварыла «Агенцтва аптымальных юрыдычных рашэнняў», якое спецыялізуецца на публічных гучных справах.
Выступала адвакатам былой жонкі Аляксандра Кержакова Кацярыны Сафронавай, Кацярыны Архаравай , Ганны Грачэўскай.
З 2017 года юрыдычная кампанія кампанія працуе пад гандлёвай маркай «Гардон і сыны». Фірма спецыялізуецца ў галіне грамадзянскага, сямейнага права і арбітражу. Таксама юрыдычная кампанія Гардон спецыялізуецца на публічных гучных справах і мае выяўлены пра-жаночы характар.
У розныя гады юрыдычная кампанія Кацярыны Гардон прадстаўляла інтарэсы такіх публічных асоб, як Віктар Дробыш, Лера Кудраўцава, Дзмітрый Тарасаў і Анастасія Кастэнка, Эвеліна Блёданс, Анфіса Чэхава , Іна Жыркова, дуэт «2Машы», Ірына Пяценка, Вольга Казачэнка, Алена Ваданаева, Андрэй Сафронаў, Дана Назарава, Марэла Русо, Рыта Дакота, Сяргей Блахін, Дар’я Глушакова, Ганна Багаева, Дзмітрый Ланскі, Лілія Абрамава, Кацярына Навасельцава, Роза Сябітава, Зоя Бербер, Алена Барзова, Наталля Банцеева, Асмік Вае Рэйтор, Яўгенія Ахрэменка, Іна Саўкова, Яся Дзегцярова.
У 2019 годзе заснавала «Аліментны фонд», які дапамагае маламаёмасным цяжарным жанчынам па-за шлюбам.
У ліпені 2020 года Гардон пачала абараняць інтарэсы Анастасіі Кастэнка і Дзмітрыя Тарасава ў справе супраць экс-жонкі футбаліста Аксаны Панамарэнка.
У гэтым жа годзе Кацярына Гардон устала на абарону інтарэсаў Марыны Чайкі, жонкі сына былога генпракурора РФ Арцёма Чайкі, у справе аб скасаванні шлюбу і спагнанні аліментаў. 28 ліпеня 2020 года Марына Чайка паскардзілася на ціск і пагрозы адабраць дзяцей пасля спробы развесціся. Праз два дні, міравы суддзя ўчастка № 378 Прэсненскага раёна Масквы скасаваў іх шлюб. У кастрычніку, у інтэрв’ю тэлеканалу «Дождж», Гардон паскардзілася на цкаванне ў сацыяльных сетках і на федэральным тэлебачанні: з’яўленне дыскрэдытуючых яе матэрыялаў адвакат звязала з тым, што яна прадстаўляе інтарэсы Марыны Чайкі. 13 студзеня 2021 года Кацярына Гардон паведаміла аб выкраданні былой жонкі сына экс-генпракурора Чайкі. Напад адбыўся ў падмаскоўным Адзінцова каля наркалагічнага дыспансера на Мажайскай шашы 55, куды Чайка прыехала па просьбе іншага свайго прадстаўніка для псіхалагічнай экспертызы. Паводле яе слоў, Марына Чайка падала заяву ў Следчы камітэт РФ.
Кацярына Гардон знаходзіцца ў Савеце Упаўнаважанага пры Прэзідэнце Расійскай Федэрацыі па правах дзіцяці Ганны Кузняцовай.
Віктар Іванавіч Краўчанка
Біяграфія
У 1975 годзе скончыў Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут па спецыяльнасці «Будаўнічыя і дарожныя машыны і абсталяванне». У 2002 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме "Структура і тэхналогія кампазіцыйных матэрыялаў для канструкцый карданных перадач серыі « Белкард-2000».
Кацярына Віктараўна Гардон
Грамадзянская пазіцыя
У жніўні 2010 года прыняла ўдзел у мітынгу-канцэрце ў абарону Хімкінскага леса.
Віктар Іванавіч Краўчанка
Біяграфія
З’яўляецца сааўтарам звыш 50 аб’ектаў прамысловай уласнасці, якія ахоўваюцца патэнтамі Рэспублікі Беларусь, Расійскай Федэрацыі, Украіны, Еўразійскай патэнтнай арганізацыі.
Узнагароды
Званне Ганаровага прафесара Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы прысвоена ў 2007 годзе.
Кацярына Віктараўна Гардон
Грамадзянская пазіцыя
У чэрвені 2010 года Гардон выпусціла песню «Математика», прысвечаную «Стратэгіі-31». Кліп на песню з кадрамі разгонаў мітынгаў стаў папулярным у Інтэрнэце, у прэсе песню называлі «гімнам „Нязгодных“», «голасам Трыўмфальнай». Прымала ўдзел і ў наступных пратэстных ліберальных акцыях.
З’яўляецца арганізатарам (з 2006 года) руху «Непатрэбная парода», якія прапагандуюць моду на беспародных сабак. У красавіку 2012 года выступіла адным з арганізатараў дабрачыннага рок-фестывалю ў абарону бяздомных жывёл.
30 кастрычніка 2017 года заявіла пра свой намер узяць удзел у прэзідэнцкіх выбарах у 2018 годзе. 27 снежня 2017 года высунулася на выбары Прэзідэнта РФ ад партыі «Добрых спраў» кандыдатам у прэзідэнты. Але неўзабаве адмовілася ад удзелу.
Вясной 2020 года Кацярына Гардон выступіла супраць цыфравізацыі і дыстанцыйнага навучання дзяцей, якое ўвялі ва ўмовах рэжыму самаізаляцыі, а таксама супраць разбуральных рэформаў адукацыі ў гэтым напрамку. Паводле яе слоў, «экранная адукацыя шкодзіць здароўю і псіхіцы дзяцей, а таксама істотна адрозніваецца па мэтах і якасці ад традыцыйнай адукацыі». Пра сваю пазіцыю Гардон заявіла падчас прамога эфіру ў Instagram, запіс якога набрала больш за 3 мільёны праглядаў у YouTube. Адкрыты ліст Гардон ад імя бацькоў і настаўнікаў да Уладзіміру Уладзіміравічу Пуціну супраць цыфравізацыі адукацыі ў РФ сабраў больш за 280 тысяч подпісаў.
Паводле даследавання «Левада-цэнтр», праведзенага ў красавіку 2020 года, Кацярына Гардон увайшла ў лік найбольш натхняльных асоб Расіі, якія вядомыя сваёй актыўнай грамадзянскай пазіцыяй, сярод апытаных у трох узроставых катэгорыях.
У кастрычніку 2020 года Гардон пачала праводзіць уласнае расследаванне масавай гібелі каранавірусных пацыентаў у Растове-на-Доне. Яна выступіла ў падтрымку жыхароў горада ў канфлікце з міністрам аховы здароўя Растоўскай вобласці Таццянай Быкоўскай. У сваім звароце праваабаронца патрабавала ўважлівага расследавання таго, што адбылося ў растоўскай гарадской бальніцы № 20, і прыцягнення да адказнасці ўсіх службовых асоб, вінаватых у тым, што адбылося. Гардон, спасылаючыся на ўласныя крыніцы, паведаміла, што кісларод для растоўскай бальніцы закупляўся ў адзінага пастаўшчыка — прыватнай кампаніі ТАА «Аксіген», а міністр аховы здароўя Таццяна Быкоўская спыніла спробу «арганізаваць альтэрнатыўную дублючую вытворчасць» дзеля ўласнай нажывы. 27 кастрычніка стала вядома пра звальненне Быкоўскай з пасады міністра аховы здароўя Растоўскай вобласці, Кацярына Гардон назвала гэтае рашэнне «перамогай растаўчан».
У 2021 годзе на выбарах у Дзяржаўную думу (2021) на з’ездзе партыі «Справядлівая Расія» была вылучана кандыдатам у дэпутаты па Серпухаўскай аднамандатнай выбарчай акрузе 126.
Асабістае жыццё
З 2000 по 2006 год была ў шлюбе з Аляксандрам Гардонам.
У 2011 і 2013 гадах двойчы выходзіла замуж за адваката Сяргея Жорына.
Двое сыноў: Данііл (нар. 2012), Серафім (нар. 2017).
NGC 3800
NGC 3800 (іншыя абазначэнні — UGC 6634, IRAS11376+1537, MCG 3-30-39, KCPG 296B, ZWG 97.49, Arp 83, KUG 1137+156B, VV 350, PGC 36197) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога, а таксама ўключаны ў атлас пекулярных галактык.
NGC 515
NGC 515 (іншыя абазначэнні — UGC 956, MCG 5-4-52, ZWG 502.77, VV 36, PGC 5201) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Спявай
«Спявай» (Sing) — амерыканскі анімацыйны фільм студыі «Illumination Entertainment» 2016 года. Прэм’ера стужкі ў Беларусі адбылася 2 сакавіка 2017 года.
Сюжэт
У свеце, які засяляюць звяры, каала па імі Бастэр Мун з усіх сіл спрабуе прадухіліць закрыццё свайго тэатра. У выніку Бастэр і яго сябар баран Эдзі ладзяць конкурс спевакоў, прапаноўваючы прыняць удзел кожнаму жыхару горада.
Дзмітрый Дзянісавіч Латыхоў
Дзмітрый Латыхоў (нар., ) — беларускі футбаліст, нападнік клуба «Іслач» і моладзевай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
Выхаванец мінскага «Дынама», з 2019 года пачаў выступаць за дубль клуба, дзе замацаваўся на наступны год. З лета 2021 года стаў прыцягвацца да асноўнай каманды. Дэбютаваў за «Дынама» 23 чэрвеня 2021 года ў матчы Кубка Беларусі супраць «Ліды» (3:0), калі выйшаў на замену ў другім тайме. 4 ліпеня 2021 года ўпершыню згуляў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме сустрэчы з мазырскай «Славіяй» (4:0). У далейшым працягваў гуляць за асноўную каманду дынамаўцаў, выходзячы на замену.
У снежні 2022 года падоўжыў пагадненне са сталічным клубам, аднак у студзені 2023 года перайшоў у «Іслач», падпісаўшы двухгадовы кантракт.
Міжнародная кар’ера
У кастрычніку 2019 года гуляў за юнацкую зборную Беларусі (да 17 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.
У кастрычніку 2021 года гуляў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.
12 лістапада 2021 года дэбютаваў за моладзевую зборную Беларусі, выйшаўшы на замену ў канцы адборачнага матча чэмпіянату Еўропы 2023 супраць Грэцыі (0:2). У наступным матчы 16 лістапада 2021 года супраць Ліхтэнштэйна (4:0) выйшаў у стартавым складзе і адзначыўся дублем.
Ваяводзіна
Ваяводзіна (серб. Војводина) — аўтаномны край Сербіі, размешчаны паўночней Дуная ў межах паўднёвай часткі Сярэднедунайскай нізіны, мелай тут слаба раздзелены рэльеф (вышыня 70-250 м). На паўднёвым захадзе края ўзвышаецца ізаляваны краж Фрушка-Гара (вышыня да 539 м), на паўднёвым усходзе — адгор'е Паўднёвых Карпат (вышыня да 641 м). Клімат умераны, кантынентальны. Сярэдняя тэмпература ліпеня 22-24°С, студзеня ад -1,2 да 2,6 °С. Ападкаў 550-750 мм у год. Буйныя рэкі: Дунай, Ціса, Таміш. Буйнейшае возера: Палічка. Пераважаюць ландшафты чарназёмных стэпаў, дзякуючы чаму Ваяводзіна з'яўляецца жытніцай усёй Сербіі. Акрамя гадоўлі збожжавых і тэхнічных культур у краі развіта садоўніцтва, вінакур'е і мяса-малочная жывёлагадоўля.
У VI ст. на тэрыторыі Ваяводзіны пасяліліся славяне, але ўжо ў канцы IX ст. гэтая тэрыторыя была заселена венграмі і пазней увайшла ў склад Венгерскага каралеўства, разам з якім апынулася ў 1526-1918 пад уладай Габсбургскай манархіі. Падчас Рэвалюцыі 1848-49 у Венгрыі на тэрыторыі Ваяводзіны адбываліся антыфеадальныя выступы сербскіх сялян. У маі 1848 народная скупшчына шэрагу камітэтаў Паўднёвай Венгрыі, населеных сербамі, абвясціла аўтаномію Ваяводзіны, аднак венгерскі рэвалюцыйны ўрад адмовіўся яе прызнаваць. У сярэдзіне 19 ст. у выніку аб'яднання Срэма, Баната і Бачкі было створана адмысловае герцагства (адгэтуль назва Ваяводзіны: серб. Bojводина, ням. Herzogtum - герцагства), існавалае да 1860. У 1918 тэрыторыя Ваяводзіны ўвайшла ў Каралеўства Сербаў, Харватаў і Славенцаў, а пасля пераназвання яго ў Югаславію па новым адміністрацыйна-тэрытарыяльнаму дзяленню з земляў Ваяводзіны была сфарміравана Дунайская банавіна з цэнтрам у горадзе Нові-Сад. Пасля капітуляцыі Югаславіі ў 1941 г. вялікая частка Ваяводзіны была падзелена паміж Венгрыяй і Харватыяй. У кастрычніку 1944 савецкія войскі вызвалілі тэрыторыю Ваяводзіны, а 31 ліпеня ў Нові-Садзе Скупшчына Ваяводзіны абвясціла стварэнне Аўтаномнага края Ваяводзіна ў складзе Народнай Рэспублікі Сербія. У 1963 г. ФНРЮ была пераназвана ў СФРЮ, а Аўтаномны край Ваяводзіна ў Сацыялістычны аўтаномны край Ваяводзіна з пашыранай аўтаноміяй, якім ён і заставаўся да распаду Югаславіі. Пасля аднабаковага абвяшчэння незалежнасці Косавам Ваяводзіна засталася адзіным аўтаномным краем пад кантролем Сербіі.
Ваяводзіна вядомая сваім шматнацыянальным складам насельніцтва. Акрамя сербаў, якія складаюць 65 прац., у ёй жывуць венгры (14%), славакі (3%), харваты (3%), югаславы (3%), чарнагорцы (2%), румыны (1,5%), цыгане (1,5%), русіны (1%), македонцы (0,5%) і іншыя. Па перапісе 2002 г. 69% вернікаў вызнае праваслаўе, 19% - каталіцызм, 3,5% - пратэстанцызм. Афіцыйнымі мовамі з'яўляюцца сербская, венгерская, славацкая, румынская, харвацкая і русінская.
Усяго ў краі пражывае каля двух мільёнаў чалавек.
Tolmerus atricapillus
Tolmerus atricapillus — від двухкрылых насякомых з падсямейства сямейства.
Распаўсюджанне
Водзіцца ў лясной і лесастэпавай зоне Палеарктыкі.
Апісанне
Ктыр даўжынёй 9,4-18,4 мм. Сцёгны чорныя. Галёнкі постдарсальна і ля аснаванняў і першыя членікі лапак рудыя. Восьмы стэрніт брушка самца з рассунутым вырастам.
Экалогія
Tolmerus atricapillus —.
IC 274
IC 274 — галактыка тыпу NF (у працэсе пацверджання) у сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Зараастрызм
Зараастрызм, таксама маздэізм (авест. Vahvī-daēnā-māzdayasna — «Добрая вера шанавання Мудрага», перс. بهدین behdin «Добрая Вера») — адна з найстаражытнейшых сусветных рэлігій, якая бярэ пачатак у адкрыцці прарока Спітамы Заратуcтры (новаперсідская форма імя — زرتشت, «Зартошт»; старажытнагрэчаская — Ζωροάστρης, «Зараастрэс»), атрыманым ім ад Бога — Ахура Мазды. У аснове вучэння Заратуштры — вольны маральны выбар чалавекам добрых думак, добрых слоў і добрых дзеяў. У старажытнасці і раннім Сярэднявеччы зараастрызм быў распаўсюджаны пераважна на тэрыторыі Вялікага Ірана і Старажытнай Арменіі. Да цяперашняга часу ў асноўным выцеснены ісламам, невялікія абшчыны захаваліся ў Іране і Індыі.
Назва
Зараастрызм — тэрмін еўрапейскай навукі, які паходзіць ад грэчаскага вымаўлення імя заснавальніка рэлігіі. Іншая яе еўрапейская назва маздэізм, якая паходзіць ад імя Бога ў зараастрызме, у цяперашні час успрымаецца ў цэлым як састарэлая, хаця яна бліжэй да галоўнай саманазвы зараастрыйскай рэлігіі — авесц. māzdayasna — «Ушанаванне Мазды», пехл. māzdēsn. Іншая саманазва зараастрызму — vahvī-daēnā — «Добрая Вера», дакладней «Добрая Уява», «Добры Светапогляд», «Добрая Свядомасць». Адсюль асноўная саманазва паслядоўнікаў зараастрызму перс. behdin — «дабраверны», «бехдзін».
Аша і Друдж
У аснове этычнага вучэння зараастрызм супрацьпастаўленне двух паняццяў: Аша і Друдж. Аша (aša-з * arta) — гэта закон сусветнай гармоніі, ісціна, праўда, дабро. Бацька Ашы — Ахура Мазда. Друдж — гэта анцітэза Ашы, літаральна «хлусня», разбурэнне, дэградацыя, гвалт, рабаванне, карупцыя. Усе людзі дзеляцца на дзве катэгорыі: ашаваны (прыхільнікі Ашы, праведныя, тыя, хто імкнецца несці свету дабро) і друджванты (ілжывыя, якія нясуць свету зло). Дзякуючы падтрымцы Ахура Мазды праведныя павінны перамагаць Друдж і перашкаджаць яе прыхільнікамі губіць свет.
Два Духа
«Дух» у зараастрыйскім разуменні гэта mainyu (перс. minu), гэта значыць «думка». Два пачатковых духа — Святы і Злы (Спента і Ангра) — сімвалізуюць дзве супрацьнакіраваныя ментальнасці: накіраваную на стварэнне і накіраваную на разбурэнне. Апошняя (Ангра Маінью, Ахрыман) аб’яўляецца галоўным ворагам Ахура Мазды і яго свету, яго разбуральнікам і перш за ўсё згубіцелем чалавечай свядомасці, чыё разбурэнне абарочваецца дэградацыяй грамадства і затым усяго свету. Адсюль вынікае задача зараастрыйца — прытрымлівацца Спента Маінью (Святога Духа, стваральнаму мысленню) і падобна свайму Творцы Ахура Маздзе ўвасабляць у сваіх дзеяннях Ашу (сусветны закон дабра) і адкідваць Друдж (хлусня, зло, разбурэнне).
Заратуштра
Заратуштра — адзіны прарок Ахура Мазды, які прынёс людзям добрую веру і заклаў асновы маральнага развіцця. У крыніцах апісваецца як ідэальны святар, воін і жывёлавод, узорны кіраўнік і апякун людзей усяго свету. Пропаведзь прарока насіла ярка выражаны этычны характар, асуджала несправядлівы гвалт, усхваляе мір паміж людзьмі, сумленнасць і стваральную працу, а таксама сцвярджала веру ў Адзінага Бога (Ахуры). Крытыцы падвяргаліся сучасныя прароку каштоўнасці і практыка кавіяў — традыцыйных правадыроў арыйскіх плямёнаў, якія сумяшчалі жрэчаскія і палітычныя функцыі і карапанаў — арыйскі чараўнікоў, а менавіта гвалт, рабаўніцкя набегі, крывавыя рытуалы і амаральная рэлігія, якая падтрымлівала ўсё гэта.
Вызнанне веры
Ясна 12 уяўляе сабой зараастрыйскі «сімвал веры». Асноўнае яе становішча: «Ахура Маздзе я прылічаю ўсё дабро». Інакш кажучы, паслядоўнік Заратуштры прызнае адзінай крыніцай дабра Ахура Мазду. Паводле «Вызнанню», зараастрыец называе сябе:
Акрамя таго, у гэтым тэксце зараастрыец адракаецца ад гвалту, рабавання і крадзяжу, абвяшчае мір і свабоду мірным і працавітым людзям, адхіляе ўсякую магчымасць саюза з дэвамі і чараўнікамі. Добрая вера называецца «спыняючай спрэчкі» і «апускаючай зброю».
Добрыя думкі, добрыя словы, добрыя дзеі
Авест. humata-, huxta-, hvaršta-(чытаецца хумата, хухта, хваршта). Гэтая этычная трыяда зараастрызму, прытрымлівацца якой павінен кожны зараастрыец, спецыяльна падкрэсліваецца ў «Вызнанні» і шматразова ўсхваляецца ў іншых частках Авесты.
Амешаспенты
Амешаспенты (авест. aməša-spənta-) — неўміручыя Святыя, шэсць духоўных першатварэній Ахура Мазды, якія разам з Самім Богам складаюць «сямёрку адзінасутных». Для тлумачэння сутнасці Амешаспентаў звычайна звяртаюцца да метафары шасці свечак, якія запалілі ад адной свечкі. Такім чынам Амешаспентаў можна параўнаць з іпастасямі, ці дакладней эманацыямі Бога. Амешаспенты ўяўляюць сабой вобраз сямі ступеняў духоўнага развіцця чалавека і, акрамя таго, называюцца апекунамі сямі цялесных твораў, кожнае з якіх уяўляе сабой бачны вобраз Амешаспента.
Язаты, раты і фравашы
Іншымі значнымі катэгорыямі зараастрызму з’яўляюцца:
Агонь і святло
Паводле вучэння зараастрызму, святло з’яўляецца бачным вобразам Бога ў фізічным свеце. Таму жадаючы звярнуцца да Бога, зараастрыйцы звяртаюцца тварам да святла — крыніца святла ўяўляе для іх кірунак малітвы. Асаблівую павагу яны аддаюць агню, як найбольш важнай і даступнай для чалавека з даўніх часоў крыніцы святла і цяпла. Адсюль распаўсюджанае знешняе вызначэнне зараастрыйцаў як «агнепаклоннікаў». Тым не менш не меншай пашанай у зараастрызма карыстаецца і сонечны свет.
Па традыцыйным уяўленням зараастрыйцаў Агонь пранізвае ўсё быццё, як духоўнае, так і пашкоджанне. Іерархія агнёў прыводзіцца ў Ясне 17 і Бундахішні:
Рай і пекла
Вучэнне Заратуштры было адным з першых, што абвясціла асабістую адказнасць душы за здзейсненнае злачынства ў зямным жыцці. Заратуштра называе рай vahišta ahu «найлепшым існаваннем» (адсюль перс. Behešt «рай»). Пекла мянуецца dužahu «дурное існаванне» (адсюль перс. Dozax «пекла»). Рай мае тры ступені: добрыя думкі, добрыя словы і добрыя дзеі і вышэйшую ступень Гародману «Дом Песні», Анагра раоча «Бясконцыя ззянні», дзе знаходзіцца Сам Бог. Сіметрычна ступені пекла: злыя думкі, злыя словы, злыя дзеі і цэнтр пекла — Друджо Дмана «Дом хлусні».
Выбраўшых Праведнасць (Ашу) чакае райская асалода, выбраўшых Хлусню — пакуты і самаразбурэнне ў пекле. Зараастрызм уводзіць паняцці пасмяротнага суда, які прадстаўляе сабой падлік дзеяў, здзейсненых у жыцці. Калі добрыя справы чалавека хаця б на валасок пераважылі злыя, язаты вядуць душу ў Дом песень. Калі пераважылі злыя справы, душу сцягвае ў пекла дэў Візарэша (дэў смерці).
Распаўсюджаная таксама канцэпцыя Мосту Чынвад (падзяляючага або адрозніваючага), які вядзе ў Гародману над пякельнай прорвай. Для праведнікаў ён становіцца шырокім і зручным, перад грэшнікамі ён ператвараецца ў самае вострае лязо, з якога яны правальваюцца ў пекла.
Фрашо-керэці
Такім чынам зараастрызму з яго развітай эсхаталогіяй чуждыя ўяўленні аб цыклічнасці тварэння і рэінкарнацыі.
Авеста
Свяшчэнная кніга зараастрыйцаў называецца Авестай. Па сутнасці гэта збор розначасовых тэкстаў, якія састаўлялі ў зараастрыйскай суполцы ў архаічны перыяд на старажытнаіранскай мове, названыя цяпер «авесційскай». Нават пасля з’яўлення ў Іране пісьменнасці, тысячагоддзі асноўным спосабам перадачы тэкстаў быў вусны, захавальнікамі тэксту былі святары. Вядомая традыцыя запісу з’явілася толькі пры пазнейшых Сасанідах, калі ў V—VI ст. для запісу кнігі быў вынайдзены спецыяльны фанетычны авесційскі алфавіт. Але і пасля гэтага авесційскія малітвы і богаслужэбныя тэксты вучыцлі напамяць.
Галоўнай часткай Авесты традыцыйна лічацца Гаты — гімны Заратуштры, прысвечаныя Ахура Маздзе, у якіх выкладаюцца асновы яго веравучэння, яго філасофскі і сацыяльны пасыл, апісваецца ўзнагарода праведнікаў і паражэнне злосных. Некаторыя рэфармісцкія плыні ў зараастрызме аб’яўляюць толькі Гаты святым тэкстам, а астатнюю Авесту маючай гістарычнае значэнне. Аднак найбольш артадаксальныя зараастрыйцы лічаць усю Авесту словам Заратуштры. Паколькі значную частку внегатычнай Авесты складаюць малітвы, нават рэфармісты ў большасці сваёй не адвяргаюць гэту частку.
Сімвалы зараастрызму
Галоўным нацельны сімвалам прыхільнікаў вучэння Заратуштры з’яўляецца ніжняя белая кашуля седрэ, пашытыя з аднаго кавалка баваўнянай тканіны і заўсёды мае роўна 9 швоў, і кошці (кушці, кусці) — тонкі пояс, сплецены з 72 нітак белай авечай воўны. Кошці носіцца на таліі абгарнуты тройчы і завязаны на 4 вузла. Пачынаючы малітву, перад любой важнай справаю, прыняццем рашэння, пасля апаганення зараастрыец робіць абмыванне і перавязвае свой пояс (абрад Пад’яб-Кошці). Седрэ сімвалізуе абарону душы ад зла і спакусаў, яе карман — скарбонку дабрадзейства. Кошці ўвасабляе сувязь з Ахура Маздой і ўсім яго тварэннем. Лічыцца, што чалавек, які рэгулярна павязвае пояс, будучы звязаны ім з усімі зараастрыйцамі свету, атрымлівае сваю долю ад іх дабрадзейства.
Насіць свяшчэннае адзенне з’яўляецца абавязкам зараастрыйца. Рэлігія загадвае знаходзіцца без седрэ і кошці як мага менш часу. Седрэ і кошці неабходна пастаянна падтрымліваць у стане чысціні. Дапускаецца наяўнасць зменнага камплекта, на выпадак, калі першы пасціраны. Пры пастаянным нашэнні седрэ і кошці іх прынята мяняць два разы ў год — на Новруз і свята Мехрган.
Іншым сімвалам зараастрызму з’яўляюцца агонь увогуле і аташдан — вогненны пераносны (у выглядзе сасуда) або стацыянарны (у выглядзе платформы) алтар. На такіх алтарах падтрымліваюць святыя агні зараастрызму. Гэтая сімволіка атрымала асаблівую распаўсюджаннасць у мастацтве Сасанідскай імперыі.