cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Малукі
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Малукі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Гітанас Наўседа
Гіта́нас Наўседа́ (Gitanas Nausėda; нар., Клайпеда) — літоўскі эканаміст, банкір і выкладчык універсітэта. Прэзідэнт Літоўскай Рэспублікі з 12 ліпеня 2019 г.
Трытон грабеньчаты
Трытон грабеньчаты (Triturus cristatus), земнаводнае сямейства саламандравых.
Гітанас Наўседа
Біяграфія
З 1982 па 1987 год вучыўся на факультэце эканомікі прамысловасці Вільнюскага ўніверсітэта, з 1987 па 1989 год праходзіў навучанне на эканамічным факультэце. Наўседа атрымаў доктарскую ступень у вобласці сацыяльных навук у 1993 годзе, з 1990 па 1992 год праходзіў практыку ў Мангеймскім універсітэце ў Германіі. Праходзіў стажыроўку ў Бундэстагу ў Боне (1994) і ў Сусветным банку ў Вашынгтоне (1998).
Трытон грабеньчаты
Апісанне
Даўжыня цела 5-7 см, з хвастом — 9,5-13,5 см (часам да 18 см), маса 3-12 г. Скура буйназярністая. Галава адносна шырокая, адмежавана ад тулава шыйным звужэннем. Афарбоўка верхняй часткі цела чорная або карычнева-чорная з больш цёмнымі плямамі. Ніжняя частка цела аранжавая, з чорнымі плямамі. У шлюбны перыяд у самцоў добра развіты высокі зубчасты грэбень, які перарываецца, або рэзка зніжаецца каля асновы хваста. Па баках хваста праходзіць блакітнаватая паласа з перламутравым адлівам. Лічынка мае вонкавыя жабры, доўгі ніткападобны адростак на хвасце і вельмі доўгія ўнутраныя пальцы канечнасцей.
Дувецін
Дувецін — саржавая тканіна з аксамітным з аднаго боку. Дувецін мае матавае пакрыццё, а яго высокая непразрыстасць робіць яго ідэальным для блакавання святла.
Гітанас Наўседа
Біяграфія
З 1992 па 1993 год — старэйшы навуковы супрацоўнік Інстытута эканомікі і прыватызацыі. З 1993 па 1994 год ён узначальваў аддзел фінансавага рынку ў Дзяржаўным кіраванні па коштах і канкурэнцыі, быў вядучым эканамічнай калонкі для агульнанацыянальнай газеты Літвы, «Lietuvos rytas» («Раніца Літвы»). З 1994 года быў намеснікам начальніка аддзела па наглядзе за камерцыйнымі банкамі (1994—1996), дырэктарам дэпартамента грашова-крэдытнай палітыкі (1996—2000) і членам кіравання Банка Літвы (1998—2000).
Трытон грабеньчаты
Пашырэнне
Арэал віду займае большую частку Еўропы (акрамя Паўднёвай Францыі, Пірэнейскага паўвострава і поўначы Скандынаўскага), паўночную частку Малой Азіі. На Беларусі грабеньчаты трытон сустракаецца па ўсёй тэрыторыі, аднак значна радзей, чым трытон звычайны.
Дувецін
Ён можа быць вытканы з бавоўны, воўны або, у рэдкіх выпадках, у асноўным у пачатку XX стагоддзя, з шоўку. Калі выраблены з бавоўны, яго звычайна называюць замшавай тканінай. Калі з воўны або сумесі з воўнай, яе, і. Гэта цалкам хавае перапляценне.
Гітанас Наўседа
Біяграфія
У 2000 годзе ён пачаў працаваць у AB Vilniaus Bankas у якасці саветніка старшыні кіравання. З 2008 па 2018 год — саветнік прэзідэнта SEB Bankas, галоўны эканаміст. З 2004 па 2009 год ён таксама быў саветнікам прэзідэнта Валдаса Адамкуса.
Трытон грабеньчаты
Асаблівасці біялогіі
Грабеньчаты трытон насяляе поймы рэк і азёр, лясы, хмызнякі, паркі. Усю вясну і лета праводзіць у вадаёмах, пазбягае забруджаных месцаў, часцей за ўсё корміцца лічынкамі насякомых, малюскамі, іншы раз можа паядаць апалонікаў. Пасля шлюбнага перыяду, калі выходзіць на сушу, трытон днём знаходзіцца ў сховішчах, а ноччу або ў дажджлівыя дні палюе. Паядае пераважна дажджавых чарвей, слізнякоў, насякомых і іх лічынкі. На зімоўку грабеньчаты трытон ідзе апошнім з земнаводных, зімуе звычайна ў лісцевых лясах.
Дувецін
Хаця цяпер ён часцей за ўсё выкарыстоўваецца ў, раннія крыніцы згадваюць дувецін як звычайную тканіну для сукенак, касцюмаў і паліто. Аднак з 1930-х гадоў ён шырока вядомы сваім выкарыстаннем у пабудове тэатральных  і тэатральных заслонаў.
У наш час вогнеахоўны чорны дувецін звычайна выкарыстоўваецца для штор, дэкарацый і для кантролю разліву святла. Многія камерцыйныя асвятляльныя зроблены з дувеціну.
У першым сезоне арыгінальнага тэлесерыяла «» здымкі «космасу» ствараліся шляхам наклейвання на чорны дувецін.
Гітанас Наўседа
Біяграфія
З 1987 па 2004 год выкладаў на эканамічным факультэце Вільнюскага ўніверсітэта, у 2009 годзе пачаў выкладаць у Вільнюскай бізнес-школе.
У 2004 годзе ён падтрымаў выбарчую кампанію былога прэзідэнта Літвы Валдаса Адамкуса. З 2004 па 2009 быў дарадцам прэзідэнта Валдаса Адамкуса.
17 верасня 2018 года Г. Наўседа абвясціў аб сваёй кандыдатуры на прэзідэнцкія выбары ў Літве у 2019 годзе.
У першым туры прэзідэнцкіх выбараў, набраўшы 30,95 % галасоў, ён заняў другое месца і ў вырашальным другім туры сустрэўся з I. Шыманiце. 26 мая 2019 года Наўседа перамог на прэзідэнцкіх выбарах у Літве.
Заступіў на пасаду Прэзідэнта Літвы 12 ліпеня 2019 года. Змяняіў Далю Грыбаўскайце, якая займала прэзідэнцкую пасаду з 2009 па 2019 гады, і стаў пятым прэзідэнтам краіны з 1993 года.
Жанаты, мае дзвюх дачок. Валодае англійскай, нямецкай і рускай мовамі.
Канфлікт у Нігерыі
Канфлікт у Нігерыі — узброенны канфлікт паміж урадавай арміяй Нігерыі і яе саюзнікамі з аднаго боку, і ісламарадыкаламі з другога.
Перадгісторыя
Яшчэ ў тыя часы, калі Нігерыя была калоніяй Брытанскай Імперыі, у краіне перыядычна адбываліся сутычкі на рэлігійнай глебе. Аднак найбольш жорсткія сутыкненні пачаліся пасля таго, як Паўночныя, пераважна мусульманскія, частцы краіны атрымалі права на жыццё па законах шарыяту. Мясцовае хрысціянскае меншасць стала падвяргацца ганенням. Горад Джос двойчы станавіўся цэнтрам самых жорсткіх сутычак паміж прадстаўнікамі двух рэлігійных канфесій. У 2008 годзе там загінула 300 чалавек, звыш за 400 паранены, а ў 2010 годзе — забіта больш за 500, што стала адным з самых кровапралітных сутыкненняў у гісторыі горада. У становішчы рэлігійнай вайны ў краіне актывізаваліся ісламісцкія групоўкі, напрыклад, Бока Харам.
Ключ 24
Ключ 24 十 (піньінь shí) са значэннем «дзесяць» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 23 ключоў, якія складаюцца з дзвюх рыс.
У слоўніку Кансі налічваецца 55 іерогліфаў з гэтым ключом (з 49 030).
Варыянты значэння
Старажытны знак адлюстроўваў бакі і напрамкі: з поўначы на поўдзень (вертыкальная рыса) і з усходу на захад (гарызантальная рыса). Усе напрамкі значылі «дзесяць», у больш шырокім сэнсе «шмат». У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «дзесяць», «дзесяцікратны», «шмат».
Прыклады іерогліфаў
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 十.
Генрых Юр’евіч Грыгоніс
Генрых Юр’евіч Грыгоніс (, в. Пабяржы, Віленскі павет, цяпер Вільнюскі раён, Літва — ) — беларускі тэатра і кіно. Народны артыст БССР (1941).
Біяграфія
У 1908—1915 гадах працаваў у антрэпрызах на Далёкім Усходзе, у 1917—1919 гадах у тэатрах Петраграда. У 1919 годзе ў Першым беларускім таварыстве драмы і камедыі (выканаў ролі Пустарэвіча, Старца ў «Паўлінцы» і «Раскіданым гняздзе» Я. Купалы). З 1920 года ў БДТ-1.
Пахаваны на Вайсковых могілках Мінска.
Творчасць
Акцёр яркай сцэнічнай індывідуальнасці; яму былі уласцівы вострая камедыйнасць і лірыка-драматычная афарбоўка роляў. Створаныя ім народныя характары адметныя сакавітым гумарам, нацыянальным каларытам: Даліла («На Купалле» М. Чарота), Каваль («Каваль-ваявода» Е. Міровіча), Мікола («Салавей» З. Бядулі), Анісім («Пагібель воўка» Э. Самуйлёнка), Нічыпар, Сымон Верас («Хто смяецца апошнім», «Пяюць жаваранкі» К. Крапівы). У класічным рэпертуары асаблівы поспех меў у ролі Журдэна («Мешчанін у дваранах» Мальера). Сярод іншых значных роляў: Дзяк («Пісаравы імяніны» У. Галубка), Людавіка («Сабака на сене» Лопэ дэ Вэгі). Здымаўся ў кіно: «Кармялюк», «Хто смяецца апошнім» і інш.
Сібір
Сібір — рэгіён у Азіі, які размешчаны паміж Уральскімі гарамі на захадзе і вадападзельнымі хрыбтамі Ціхага акіяна на ўсходзе і ад берагоў Паўночнага Ледавітага акіяна на поўначы да ўзгорыстых стэпаў Казахстана і мяжы Расіі з Манголіяй і Кітаем на поўдні. Часам у склад Сібіры ўключаюць Далёкі Усход Расіі. Да Сібіры належыць большая частка азіяцкай тэрыторыі Расійскай Федэрацыі.
Прырода
Рэгіён уключае фізіка-геаграфічныя вобласці Заходняя Сібір і Усходняя Сібір, у межах якіх размешчаны Заходне-Сібірская раўніна, Сярэднесібірскае пласкагор’е, горы Паўднёвай Сібіры (Алтай, Заходні Саян, Усходні Саян, горы Тывы, Прыбайкалле, Забайкалле) і сістэма горных хрыбтоў на паўночна-ўсходняй Сібіры, якія акаймоўваюць Верхаянскі хрыбет і Калымскае нагор’е.
У геалагічнай будове Сібіры вылучаюцца Сібірская платформа і Заходне-Сібірская пліта, якія на поўначы і захадзе абмежаваны гарамі палеазойскай складкавасці, на поўдні — пратэразойскай, на паўночным і паўднёвым усходзе — мезазойскай складкавасці. У антрапагене на поўначы Сібіры і ў гарах было зледзяненне.
Вялікія паклады каменнага і бурага вугалю (Кузнецкі, Канска-Ачынскі, Іркуцкі, Паўднёва-Якуцкі, Ленскі і Тунгускі басейны); радовішчы нафты і газу, жалезных і поліметалічных руд, рэдкіх і каляровых металаў, графіту, алмазаў, золата і інш.
Сібір размешчана ва ўмераным і субарктычным кліматычных паясах. Клімат большай часткі тэрыторыі суровы, рэзка кантынентальны, умерана халодны і халодны, на поўначы арктычны. Сярэднегадавыя тэмпературы паветра амаль усюды ніжэй за 0°С. На поўначы сярэдняя тэмпература ліпеня 0—2°С, студзеня -48°С, -50°С, («полюс холаду» Паўночнага паўшар'я ў Верхаянску і Аймяконе да -71°С). На поўдні і паўднёвым захадзе клімат больш цёплы з тэмпературай ліпеня 22—23°С, студзеня -16°С, -20°С. Ападкаў на паўночным усходзе 150—250 мм, на захадзе да 500—550 мм, на Алтаі да 2000 мм за год.
На поўначы мохава-лішайнікавая тундра і лесатундра з лістоўніцай. На поўдні ад лесатундры зона тайгі з лістоўніцы, кедру, хвоі, бярозы. На поўдні Заходняй Сібіры лесастэпавая з бярозавымі і асінавымі гаямі (калкі) і стэпавая зона. Ва Усходняй Сібіры лесастэп і стэп займаюць асобныя тэрыторыі. У гарах Паўднёвай Сібіры вышынная пояснасць з горнымі лясамі і лугамі.
Гісторыя
Як гістарычны раён Сібір уключае таксама Далёкі Усход Расіі. Чалавек насяліў гэтую тэрыторыю ў каменным веку і адсюль пранік у Амерыку. У І тыс. н.э. паўднёвыя раёны Сібіры былі ў складзе Цюркскага каганата, Кіргізскага каганата, Бахай і іншых дзяржаў. У ХІІІ ст. паўднёвая Сібір заваявана манголамі. Частка тэрыторыі Сібіры ўваходзіла ў Залатую Арду, потым у Цюменскае ханства і Сібірскае ханства. У заходняй Сібіры сфарміравалася некалькі дзяржаўных утварэнняў хантаў і мансі, у паўднёвай — кіргізаў, мангольскіх і тунгуса-маньчжурскіх народаў.
Паходы расійскіх ваявод (з канца XV ст.) і Ермака у 1580-я г. паклалі пачатак далучэнню Сібіры да Расійскай дзяржавы, якое завершана ў сярэдзіне ХІХ ст. Вялікую ролю ў асваенні і вывучэнні Сібіры і Далёкага Усходу адыгралі расійскія землепраходцы XVII ст., камчацкія экспедыцыі В. Берынга 1725—30 і 1733—43, падарожжы Г. Невяльскога, даследаванні І. Чэрскага і інш. У XVIII ст. ўзнікла горная прамысловасць, у XIX ст. золатаздабыўная, каменнавугапьная, харчовая. Адбывалася каланізацыя Сібіры сялянамі з Еўрапейскай Расіі (пераважна рускімі, украінцамі і беларусамі), якая набыла шырокія маштабы пасля сялянскай рэформы 1861 і сталыпінскай аграрнай рэформы (з 1906). У 1891—1916 пабудавана Транссібірская магістраль. Савецкая улада, устаноўленая ў канцы 1917 — пач. 1918, неўзабаве скінута белагвардзейцамі і інтэрвентамі; адноўлена ў 1919—22.
3 канца XVII ст. Сібір была месцам палітычнай катаргі і ссылкі. Сюды былі сасланы ўдзельнікі Барскай канфедэрацыі 1768—72, дзекабрысты, удзельнікі паўстанняў 1830—31 і 1863—64 у Польшчы, Літве і Беларусі, рэвалюцыянеры-народнікі, сацыял-дэмакраты, эсэры, бальшавікі і інш. У перыяд масавых палітычных рэпрэсій 1930—50-х г. у Сібіры і на Далёкім Усходзе знаходзілася сетка лагераў сістэмы ГУЛАГ.
Персідская мова
Персідская мова (саманазва: فارسی, вымаўл. або زبان فارسی, вымаўл. ) — адна з моў іранскай групы індаіранскай галіны індаеўрапейскай сям'і моў, распаўсюджаная найперш у Іране, Афганістане, Таджыкістане, а таксама ў многіх суседніх краінах.
Сённяшняя персідская мова — самая пашыраная мова з іранскай галіны. Персідская мова, саманазва якой фарсі (fârsi), а ў больш пурыстычнай форме парсі — афіцыйная мова Ісламскай Рэспублікі Іран. Мясцовыя адмены персідскай мовы з'яўляюцца дзяржаўнымі мовамі ў Афганістане (дары́ ці фарсі́-кабулі́) і ў Таджыкістане (тоджыкі, таджыкская мова). Агулам па-персідску размаўляюць каля 50 мільёнаў чалавек у Іране (каля 80 % насельніцтва), 7 мільёнаў у Афганістане (да 40 % насельніцтва), 4 мільёны ў Таджыкістане.
Агульная колькасць асоб, што лічаць мову роднай — каля 60 млн чал., яшчэ каля 50 млн размаўляюць як на другой.
Старажытнаперсідская мова
Старажытнаперсідская мова ўзнікла на паўднёвым-захадзе Ірана (гістарычны рэгіён Парс, з якім звязваецца паходжанне мовы) і функцыянавала, на думку навукоўцаў, да III ці IV ст. да н.э. Была роднай мовай уладароў старажытнаперсідскай Ахеменідскай дзяржавы (farsi-ye hakhameneshyan). У пісьме выкарыстоўваўся клінапіс (які быў дастаткова развітай сістэмай пісьменнасці, бо ім паспяхова карысталіся самыя розныя мовы аж тры з палавінай тысячагоддзі). У пачатку I тыс. да н.э. сфарміравалася і роднасная старажытнаперсідскай авестыйская мова, літургічная мова, на якой былі напісаны рэлігійныя тэксты Авесты.
Мяркуецца, што старажытнаперсідскі клінапіс, які ўяўляе сабой спрошчаны від асіра-вавілонскага, выкарыстоўваўся Ахеменідамі толькі ў асабліва ўрачыстых момантах, а мовай дзяржаўнай канцылярыі была тагачасная міжнародная мова — арамейская. Пазней арамейская пісьменнасць стала выкарыстоўвацца ў персідскай мове, і на яе аснове былі створаны пісьменнасці, якія выкарыстоўваліся ў Іране да канчатковай ісламізацыі (сярэднеіранскія пісьменнасці).
Надпісы ўладароў Дарыя і Ксеркса захавалі да цяперашняга часу старажытнаперсідскую мову ў яе класічнай форме, якая адрознівалася багатай марфалогіяй, блізкай да сістэмы іншай старажытнаіранскай мовы — авестыйскай — і да сістэмы санскрыту. Пазнейшыя надпісы — Артаксеркса I і Артаксеркса II — сведчаць пра значнае спрашчэнне марфалогіі, а надпісы Артаксеркса III паказваюць, што ў яго часы (IV ст. да н.э.) пачынаўся сярэднеперсідскі перыяд развіцця мовы. Сярэднеперсідская мова адрозніваецца ад старажытнаперсідскай у асноўным марфалагічнай сістэмай. Спрашчэнне і распад старажытнаперсідскага скланення і спражэння, звядзенне розных катэгорый, класаў і склонаў да аднаго-двух, паступовае падзенне канчаткаў пад уплывам новага, экспіраторнага націску — увесь гэты працэс, пачатак якога прыкметны ўжо ў надпісах Артаксеркса III, прывёў у канцы сасанідскай эпохі (III—VII стагоддзі) да таго аналітычнага стану персідскай мовы, які назіраецца пазней у той жа мове ў помніках, напісаных новай, арабскай графікай — на новаперсідскай мове.
Сярэднеперсідская мова
Сярэднеперсідская мова (пахлаві́) прыйшла на змену старажытнаперсідскай прыкладна ў 250 г. да н.э. і праіснавала ў тым ліку як афіцыйная мова дзяржавы Сасанідаў прыкладна да 700 года. Пасля заваявання Ірана арабамі ў VII ст. гэтая мова, як і старажытныя рэлігійныя веды ў закансерваваным выглядзе захаваліся ў зараастрыйскіх супольнасцях Ірана і ў нашчадкаў імігрантаў з Ірана — парсаў Індыі. Іменна парсы дапамаглі першым еўрапейскім даследчыкам дэшыфраваць старажытныя тэксты. На пісьме ў пахлаві выкарыстоўваліся варыянты арамейскага пісьма.
Арабскі ўплыў
Вынікам арабскага заваявання і распаўсюджання ў Іране ісламу стала грунтоўнае пераўтварэнне мовы і з'яўленне новаперсідскай мовы, першыя помнікі якой вядомыя з IX ст. Яна выкарыстоўвае ўдасканаленае арабскае пісьмо (былі дабаўлены літары для гукаў [p], [ʧ], [ʒ], [g], змененыя фанетычныя значэнні многіх арабскіх літар і агаласовак). Персідская мова хутка трансфарміравалася пад уплывам арабскай. Часткова гэта тлумачыцца тым, што яшчэ да арабскага заваявання Ірана, у краіне, як і ва ўсім рэгіёне, шырока выкарыстоўвалася роднасная арабскай арамейская мова. Між тым, заваяваныя насельнікі Ірана мелі больш развітую культуру ў параўнанні з арабамі, што датычылася, у тым ліку, мовы і літаратуры. Арабы нават мусілі яшчэ доўгія гады працягваць весці сваё справаводства на заваяваных іранскіх землях на пахлаві, яе пісьменнасцю і пры дапамозе мясцовых сакратароў-адміністратараў сасанідскай школы.
Новаперсідская мова фарміравалася, як літаратурная мова персідскай арыстакратыі, што і адлюстроўвае старая назва гэтай мовы забан-і-дарі (прыдворная мова). З такім асяроддзем фарміравання звязаныя і многія яе рысы — пэўная іерархічная ўстаноўка, якая выяўляецца ў тым, што для цэлага рада паняццяў, і найперш для дзеясловаў, існуюць паралельныя рады слоў, якія ўказваюць, якія адносіны існуюць паміж суразмоўцамі, напрыклад, рознае сацыяльнае становішча суразмоўцаў ці ўзровень у грамадскай іерархіі. Напрыклад, паняцце «казаць» (паміж роўнымі — гофтан, пра вышэйшага — формудан, у яго прысутнасці і ўвогуле — арз кярдан). У новаперсідскую мову ў вялікай колькасці пранікалі арабскія запазычанні: арабскія словы звычайна выкарыстоўваліся паралельна з іх персідскімі адпаведнікамі. Новаперсідская мова дары пачала складвацца на аснове персідскіх гаворак Сярэдняй Азіі і паўночна-ўсходніх правінцый Ірана ў ІХ-Х стагоддзях.
Скора пасля ісламізацыі Ірана персідская мова стала другой па значэнні літаратурнай мовай ісламскага свету. Дзякуючы сваёй ролі ў ісламскай цывілізацыі персідская мова перажыла чарговую хвалю свайго пашырэння па ўсім Блізкім Усходзе, а таксама на Каўказе, у Сярэдняй Азіі і Індыі (у яе гістарычным значэнні, гэта значыць у сённяшняй Індыі і Пакістане). Персідская мова аказала велізарны ўплыў на фарміраванне мовы урду (а таксама і яе індыйскага варыянта хіндзі) і асманскай турэцкай мовы. Персідская мела ролю лінгва-франка на ўсходзе ісламскага свету на працягу тысячагоддзя, што, у тым ліку, тлумачыцца параўнальнай прастатой яе граматыкі, марфалогіі і сінтаксісу.
Цяперашняя вобласць пашырэння персідскай мовы значна паменшылася ў параўнанні з адносна нядаўнім часам. Да 1835 года персідская мова была афіцыйнай мовай пры вядзенні дзяржаўных спраў на ўсім індыйскім субкантыненце (пазней яе змяніла англійская). На Каўказе персідская мова як мова адміністрацыі, справаводства і літаратуры (побач з асманскай) была паступова заменена на рускую мову толькі ў другой палавіне ХІХ ст.
Сучасная персідская мова
Узбагаціўшыся запазычаннямі з арабскай, цюркскіх, мангольскай і еўрапейскіх моў у XX стагоддзі новаперсідская мова змагла ператварыцца ў дзейсны сродак зносін сучаснага грамадства ва ўсіх яго сферах.
Распаўсюджанне
Два іншыя варыянты мовы (мова дары і таджыкская) цяпер займаюць горшае становішча, што звязана з доўгатэрміновым заняпадам навукі ў Афганістане і інтэнсіўнай русіфікацыяй у Таджыкістане. Але ўсе тры варыянты застаюцца цалкам узаемна зразумелымі (прынамсі, у вуснай форме; для запісу сучаснай таджыкскай мовы выкарыстоўваецца кірыліца). На цяперашні час персідская мова, зазнаўшы тры гістарычныя этапы, мае тры рэгіянальныя варыянты і дзве пісьменнасці (арабска-персідскі алфавіт і кірыліцу). Пры ўсім гэтым яна захоўвае адзінства, што праяўляецца ва ўзаемазразумеласці яе дыялектаў — ад Паміра да Каўказа.
У Іране на персідскай мове размаўляе каля 50–60 % насельніцтва краіны, яна з'яўляецца нацыянальнай мовай персаў і дзяржаўнай мовай Ірана. У краіне персідскай мовай звычайна валодаюць таксама іншыя іранскія народы (мазендэранцы, курды, белуджы і г.д.), а таксама народы неіранскага паходжання (напрыклад, азербайджанцы).
У якасці моў меншасці іранская мова мае распаўсюджанне ў Пакістане, ва Узбекістане (дзе сярод старажытнага насельніцтва іранскага паходжання існуюць прыкметныя супольнасці носьбітаў персідскай мовы), у Азербайджане і Дагестане (распаўсюджаная сярод народнасці татаў, што размаўляюць на ўласным дыялекце персідскай, а таксама горскіх яўрэяў, якія маюць падобныя дыялекты), а таксама ў іншых суседніх краінах і дыяспары.
Мацей Кавячынскі
Мацей Кавячынскі (19 мая 1520  — 1-я палова ) — вялікалітоўскі кнігавыдавец, перакладчык, рэфармацыйны дзеяч. Лічыцца заснавальнікам першай друкарні на тэрыторыі сучаснай Беларусі.
Біяграфія
Заснаваў порт на рацэ Узда, паперню (папяровую фабрыку) ў Нясвіжы, кальвінскі збор у Кухцічах.
Удзельнічаў у рэфармацыйным руху, спачатку кальвінісцкім, пазней у арыянскім, на Літве і ў Польшчы. Займаўся распаўсюджваннем выданняў сярод беларускага і ўкраінскага насельніцтва.
У 1561-1562 гадах сумесна са сваімі братамі, Сымонам Будным і кальвінісцкім міністрам (прапаведнікам) Л. Крышкоўскім заснаваў друкарню ў Нясвіжы, якая ў 1562 г. надрукавала першыя пратэстанцкія выданні на старабеларускай мове — «Катэхізіс» і «Пра апраўданне грэшнага чалавека перад Богам» С. Буднага, пераклады Свяшчэннага Пісання, працы польскіх рэфарматараў Гжэгаша Паўла і Марціна Чаховіца. Аўтар прадмоў да нясвіжскіх выданняў. У пачатку сваёй кнігавыдавецкай дзейнасці, пад значным уплывам С. Буднага, намагаўся распаўсюджваць выданні сярод «рускага» насельніцтва. Паводле расійскіх бібліёграфаў (В. С. Сопікаў, І. Каратаеў), Кавячынскі пры дапамозе земскага падскарбія літоўскага Астафія Валовіча перавёз з Вільні ў Нясвіж кірыліцкія шрыфты Ф. Скарыны. Тыпаметрычны аналіз, нягледзячы на пэўнае падабенства шрыфтоў і ініцыялаў, не пацвярджае гэтай гіпотэзы.
Давесці працу па выданні Нясвіжскай Бібліі да канца не ўдалося, бо Крыштоф Радзівіл, уладальнік Нясвіжа, спыніў дзейнасць друкарні як «ератычнай» у 1571 годзе. Друкарня была перанесена з Нясвіжа ў Заслаўе або ва Узду, дзе ў 1572 годзе беларуская Біблія выйшла ў свет.
Памёр у 1572 годзе. Пасля смерці Кавячынскага маёмасць перайшла да яго братоў, друкарню купіў Я. Кішка.
Сям’я
Яго дзеці Ян і Энох — апошнія прадстаўнікі роду Кавячынскіх.
Валянціна Пятроўна Лемцюгова
Валянціна Пятроўна Лемцюгова (, вёска Новая Алакюль Ленінградскай вобласці — ) — беларускі мовазнавец. Доктар філалагічных навук (1987), прафесар.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзілася ў Паргалаўскім раёне Ленінградскай вобласці, куды бацькі ў 1933 годзе прыехалі па вярбоўцы, з мэтай уступлення ва «ўзорна-паказальны» калгас на мяжы з Фінляндыяй. У 1940 годзе, калі ўспыхнула савецка-фінляндская вайна, бацька-франтавік загінуў, сям'я вярнулася на Магілёўшчыну.
Скончыла БДУ. Працавала выкладчыцай беларускай, рускай і нямецкай моў у школах Валожынскага раёна.
З 1961 працавала ў Інстытуце мовазнаўства АН БССР. Старшыня Рэспубліканскай тапанімічнай камісіі пры НАН Беларусі.
Даследвала сучасную беларускую мову, анамастыку. Мела больш за 200 навуковых прац, прысвечаных пытанням станаўлення і функцыянавання ўсходнеславянскай айканіміі. Узначальвала анамастычную школу ў Рэспубліцы Беларусь, заснаваную ў 1960-я гады М. Бірылам.
Памерла 3 сакавіка 2018 года.
Даследчыцкая і навуковая дзейнасць
Аўтар манаграфіі «Беларуская айканімія» (1970), у якой даследавала працэс узнікнення і эвалюцыйнага развіцця беларускіх назваў населеных пунктаў. Манаграфія належыць да рэгіянальнага тыпу даследаванняў (напісана на матэрыяле сучаснай айканіміі Мінскай вобласці). У ёй высвятляецца паходжанне 4 тысяч айконімаў, прааналізаваны іх семантычны склад і словаўтваральныя сродкі (тапафарманты). Дыферэнцыравана разглядаюцца айконімы, утвораныя ад агульных слоў (апелятываў), ад назваў рэк і азёр (гідронімаў), ад асабовых імён (антрапонімаў), паказваюцца працэсы заражэння і эвалюцыі беларускіх айконімаў, раскрываецца сутнасць закладзенай у іх інфармацыі. Аналіз вядзецца ў дыяхранічным аспекце, што дае магчымасць высветліць час узнікнення айконімаў, тэндэнцыі айканімічнай намінацыі папярэдніх эпох, паказаць іх эвалюцыю і гістарычныя змены.
Наступнае буйное даследаванне — манаграфія «Усходнеславянская айканімія апелятыўнага паходжання» (1983), якая потым стане базай для доктарскай дысертацыі, прысвечана вывучэнню рускіх, беларускіх і ўкраінскіх назваў населеных пунктаў (айконімаў). Асноўнай крыніцай фактычнага матэрыялу даследчыцы паслужыла айканімія «Спісаў населеных месцаў Расійскай імперыі» (44 тамы, 2-я палова 19 — 1-я палова 20 ст.) і аналагічныя спісы, выдадзеныя ў Гродне, Вільні, Кіеве і іншых гарадах. Шырока выкарыстаны сведчанні старажытнага і сярэдневяковага пісьменства, летапісаў, актаў, метрык, пісцовых і памятных кніг. Працы выкананы ў рэчышчы гісторыка-генетычных даследаванняў, маюць тыпалагічны кірунак. У іх вырашаецца адно з цэнтральных пытанняў гістарычнай анамастыкі — пытанне семантычнай матывацыі, робіцца спроба асэнсаваць айконімаўтваральны працэс у шырокім лінгва-гістарычным і арэальным аспектах.
У 1980 В. Лемцюгова апублікавала першы ў беларускай і славянскай лексікаграфіі «Украінска-беларускі слоўнік», рэестр якога змяшчае больш за 30 тысяч слоў. Гэта быў трэці іншаславянска-беларускі слоўнік пасля «Руска-беларускага» (М, 1953 і двухтомнага «Руска-беларускага». Мн, 1982) і «Польска-беларускага» (Варшава, 1962). Слоўнік дыферэнцыйны: яго рэестр змяшчае асноўную, найбольш ужывальную лексіку сучаснай украінскай літаратурнай мовы, якая чым-небудзь адрозніваецца ад сваіх беларускіх адпаведнікаў — значэннем (адным або некалькімі), месцам націску, словаўтварэннем, граматычным радам. Акрамя літаратурнай лексікі ў ім таксама шмат слоў украінскай жывой народнай мовы, а таксама словы, неабходныя для разумення ўкраінскай класічнай літаратуры.
Суаўтар спецыялізаваных слоўнікаў. Пры яе ўдзеле створаны фундаментальныя працы па філалогіі: «Беларуская граматыка», «Лексікалогія сучаснай беларускай мовы», «Агульнаславянскі лінгвістычны атлас», «Лексічны атлас беларускіх народных гаворак» і інш. Суаўтар нарматыўнага даведніка «Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь» у 6 кнігах, «Слоўніка мовы «Нашай Нівы» ў 5 тамах (першы з іх выйшаў у 2003 годзе).
Займалася навукова-арганізацыйнай, педагагічнай і грамадскай дзейнасцю, у т.л. ў складзе Тапанімічнай камісіі пры Савеце Міністраў Беларусі і анамастычнай камісіі пры Міжнародным камітэце славістаў. Выступала з артыкуламі ў прэсе аб стане і перспектывах развіцця мовазнаўства.
Пры яе непасрэдным удзеле быў прыняты Закон аб геаграфічных назвах, у якім юрыдычна замацавана практыка першаснага прысваення назваў геаграфічным аб’ектам на беларускай мове, перадача іх на лацінку, а таксама на іншыя мовы.
Козьма-Дзям’янаўскі спуск
Ко́зьма-Дзям’я́наўскі спуск — спуск на пешаходнай зоне ў Мінск у ад Свята-Духава сабора да вуліцы Максіма Багдановіча, злучае Верхні і Нізкі Рынак. Названы ў гонар колішняй Козьма-Дзям’янаўскай вуліцы, якая фармавала вакол сябе гістарычную мясцовасць Цёмныя Крамы.
Гісторыя
Назва вуліцы ўтварылася ад старадаўняга Казьмадзям’янаўскага праваслаўнага манастыра, які знаходзіўся на ўсходняй ускраіне старажытнага Менска і быў адным са збудаванняў, што мелі абарончае значэнне. Козьма-Дзям’янаўская вуліца была адной з найстаражытнейшых вуліц Менска. Яна пачыналася ад Нізкага Рынка і сканчалася побач з касцёлам Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі каталіцкага ордэна бернардзінак (цяперашні праваслаўны кафедральны Сабор Святога Духа).
У канцы XIX ст. у адным з двароў на Козьма-Дзям’янаўскай месцілася невялікая абутковая фабрыка, створаная на базе майстэрні.
Ад 1926 года вуліцу планавалі пераназваць у гонар Францішка Скарыны, аднак у сувязі з пачаткам палітыкі русіфікацыі і масавых сталінскіх рэпрэсій у 1933 годзе яе перайменавалі ў гонар расійскага пралетарскага паэта Дзям’яна Беднага. У тыя часы, акрамя крам, на вуліцы знаходзіўся шэраг устаноў: Менская і Беларуская канторы «Саюзутыль», склад вопраткі Гарпрамгандлю, садавінагародніная база Мінпрамгандлю.
Да Другой сусветнай вайны мясцовасць яшчэ захоўвала сваё гістарычнае аблічча, але ў выніку бамбардзіроўкі была амаль цалкам зруйнавана.
У наш час на гэтым месцы замест аднаўлення старадаўняй Козьма-Дзям’янаўскай вуліцы стварылі спрэчную паводле сваіх функцыянальна-планіровачных і архітэктурных якасцяў структуру з пляцовак і прыступак, якая прэтэндуе на асацыяцыі са старой забудовай. У 2018 годзе спуску ў пешаходнай зоне ад Свята-Духава кафедральнага сабора да вуліцы Максіма Багдановіча была нададзеная назва Козьма-Дзям’янаўскі спуск.
Канстанцін Мікалаевіч Бачароў
Дзяцінства і юнацтва
Канстанцін нарадзіўся 11 красавіка 1997 года ў Адэсе ў сям’і Мікалая і Валянціны Бачаровых. З самага дзяцінства ён цікавіўся творчасцю, хоць і марыў быць цырульнікам, поварам або настаўнікам. У школе пастаянна рабіў пастаноўкі, арганізоўваў канцэрты, у якіх сам прымаў удзел. Таксама вучыўся ў музычнай школе, якую пасля пакінуў.
2015—2016: «Х-фактар» і пачатак кар’еры
Канстанцін тройчы прымаў удзел у адборах да ўкраінскага вакальнага шоў «Х-фактар», але ні разу не трапляў на тэлевізійныя кастынгі. У шостым сезоне 2015 года ён, нарэшце, прайшоў да этапу праслухоўвання перад суддзямі, дзе пасля выканання песні «Без бою» групы «Акіян Эльзы» атрымаў пуцёўку ў трэніравальны лагер. Канстанцін з’явіўся ў прамых эфірах шоў і дайшоў да суперфіналу, у якім па выніках глядацкага галасавання стаў пераможцам. Падчас удзелу ў «Х-фактар» (шосты сезон) выконваў песні Стаса Шурынса, Тома Оделла, Адэль, Джамалы, Валерыя Меладзэ, Юрка Юрчанка і гуртоў «Акіян Эльзы», «Muse», «Pianoбой», «MBAND», «The Rasmus» і «Скрабін». Пасля перамогі разам з іншымі ўдзельнікамі шоу Канстанцін паехаў у канцэртны тур па Украіне.
2017: «Еўрабачанне»
У канцы 2016 года Канстанцін вырашыў прыняць удзел у нацыянальным адборы на 62-й песенны конкурс «Еўрабачанне». 17 студзеня 2017 года ў спісе паўфіналістаў было абвешчана і яго імя. Згодна з жараб’ёўкай 18 лютага 2017 года спявак выступіў у трэцім паўфінале, выканаў аўтарскую песню «Wonder». Па выніках галасавання гледачоў і журы, Канстанцін трапіў у фінал нацыянальнага адбору, дзе зноў атрымаў максімальны бал ад гледачоў. У выніку заняў трэцяе месца, саступіўшы спявачцы Tayanna і групе «O.Torvald».
Джон Расэл Хайнд
Джон Расэл Хайнд (John Russell Hind; — ) — англійскі астраном.
Праспект Машэрава
Праспект Машэрава:
Улан-Нур
Улан-Нур (Улан-Нур, Улаан Нуур — «чырвонае возера») — заімка ў Альхонскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі. Уваходзіць у Еланцынскае муніцыпальнае ўтварэнне.
Ялга-Узур
Ялга-Узур (Ялга́-Узу́р) — заімка ў Альхонскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі. Уваходзіць у Еланцынскае муніцыпальнае ўтварэнне.
Рэйкхольт
Рэйкхольт (Reykholt) — мястэчка ў ісландскай абшчыне Боргарбыгв у Рэйкхольтсдалуры, знаходзіцца за 108 кіламетраў ад ісландскай сталіцы Рэйк’явіка. Насельніцтва — 42 чалавекі (2007).
Цікавыя факты
У Рэйкхольце памёр Сноры Стурлусан — аўтар «Малодшай Эды»
IC 1995
IC 1995 — галактыка тыпу RN (відзеркалююча туманність) у сузор’і Цялец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Якаў Рыгоравіч Анапрэенка
Анапрэенка Якаў Рыгоравіч (рус. Анапрéенко Яков Григóрьевич; нар. 6 студзеня 1952 года, в. Грушнае, Брагінскі раён Палескай (зараз Гомельскай) вобласці) - педагог, філосаф, псіхолаг, этнолаг, вядучы навуковы супрацоўнік, пісьменнік.
Нарадзіўся ў сям'і патомных земляробаў, але ў радаводу па матчынай лініі маюцца звесткі пра продкаў шляхецкага герба «Абданк» з сямейства Багдана Хмяльніцкага. Пасля заканчэння Лоеўскага педвучылішча працаваў настаўнікам на Паміры, а падчас тэрміновай службы ў Савецкай Арміі на кітайскай мяжы стаў афіцэрам. Скончыў БДУ (філосаф), БДПУ (псіхолаг), рэспубліканскія камсамольскую і партыйную школы (ідэалагічная барацьба і контрпрапаганда), аспірантуру БДУ (навуковы камунізм), магістратуру БДПУ (першы ў Беларусі магістр псіхалогіі). Доўгі час служыў інспектарам па справах непаўналетніх, а пасля абароны дысертацыі «Уплыў акцэнтуацый характару на дэвіянтныя паводзіны падлеткаў» - вядучым навуковым супрацоўнікам Навукова-даследчага цэнтра МУС РБ, дзе займаўся даследаваннем шматфактарных сацыяльна-псіхалагічных адносін, праблем карпаратыўнай сістэмы развіцця калектыву, прагностыкі здольнасцяў супрацоўнікаў, кластэрнага аналізу тыпаў міжасобасных адносін, стратэгічнага вымярэння невербальнай камунікацыі, дэзадаптацыі, атэстацыі службовых асоб па псіхалагічных градацыях і іх здольнасцях у ажыццяўленні разумных пачаткаў кіравання, праводзіў сацыянічныя даследаванні інтэртыпных адносін. Неаднаразова выступаў з дакладамі на міжнародных навуковых канферэнцыях па праблемах абароны правоў дзіцяці. Апублікаваныя ў навуковых выданнях яго аўтарскія псіхалагічныя методыкі «Экспрэс-дыягностыка акцентуіраваных асобаў» і «Кластарны лінгваэкспрэсіўны псіхааналіз неўстаноўленых серыйных злачынцаў» выкарыстоўваюцца ў сістэме адукацыі і ў практычнай дзейнасці аператыўных супрацоўнікаў органаў унутраных спраў. Аўтар навуковых прац па праблемах сацыяльнай псіхалогіі, ювенальнай юстыцыі, публіцыстычных артыкулаў, прысвечаных праблемам выхавання моладзі, аховы помнікаў культуры. У апошнія гады выдадзены кніга «Верно служить народу» (пра дзейнасць міліцыі Маскоўскага раёна г. Мінска), дэкалогія «Эклектыка» (10 -і томны збор твораў), гексалогія «Прóлагі» (шасцітомнае гісторыка-біяграфічнае даследаванне фальклорна-этнаграфічнай тэматыкі); у некалькіх літаратурных альманахах апублікаваныя беларускамоўныя этнаграфічныя эсэ, апавяданні, а таксама верш «Зорачка мая», прысвечаны жонцы Алене Іванаўне. Фальклорна-этнаграфічны раман «Грушэнскія пролагі», створаны на аснове прынцыпаў стараславянскага літаратурнага жанру, увайшоў у каталог міжнароднага кнігаабмену ў фарматах HTML, Plain text, код Unicode (MIPP International. 150 Corbin Place # 2A, Brooklyn. NY 11235 USA). У 1980 быў супрацоўнікам Службы бяспекі Штаба XXII Алімпійскіх гульняў. У 1986 удзельнічаў у ліквідацыі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС. Лаўрэат Міжнароднага конкурсу ўрада КНДР (1987). Адзін з заснавальнікаў Партыі народнай згоды (1992). Неаднаразова абіраўся дэпутатам Мінскага гарадскога Савета, у 1990 г. балатаваўся на пасаду старшыні Мінскага гарадскога савета дэпутатаў, а ў 1995 г. выбаршчыкамі Маскоўскага раёна г. Мінска быў вылучаны і зарэгістраваны ЦВК РБ кандыдатам у дэпутаты Вярхоўнага Савета РБ XIII склікання. Мае дзяржаўныя і ведамасныя ўзнагароды. Пражывае ў Мiнску.
Зборы твораў
(Дзяржаўная рэгістрацыя ў Нацыянальнай кніжнай палаце Беларусі і бібліяграфічны запіс у Нацыянальнай бібліятэцы РБ)
'''Дэкалогія “ЭКЛЕКТЫКА”. Збор твораў у 10 тамах.''' - Мн.: МАЗПаліграф. 2003-2007.
'''[http://natbookcat.org.by/isgbi/marcview.do?&uid=BY-NBCB-br11776 Т. 1 : Публицистика]'''. 12-1017. УДК 141.338+821.161.1(476)-4; 1Н//395863(039). 1Н//382763(039). УДК 929Анапреенко+821.161.3-9.
'''[http://natbookcat.org.by/isgbi/marcview.do?&uid=BY-NBCB-br11796 Т. 2 : Акцентуации].''' 12-1022. УДК 141.338+159.922.8; 1Н//382764(039). 1Н//395860(039). УДК 159.9.072+159.922.76-053.6+37.015.3-053.6.
'''[http://natbookcat.org.by/isgbi/marcview.do?&uid=BY-NBCB-br11798 Т. 3 : Трактаты].''' 12-1023. УДК 141.338+34; 1Н//382765(039). 1Н//395859(039). УДК159.9+340(476)+351.74(476).
'''[http://natbookcat.org.by/isgbi/marcview.do?&uid=BY-NBCB-br11800 Т. 4 : Соавторство].''' 12-1024. УДК 141.338+34; 1Н//382767(039). Н//395856(039). УДК159.9+351.741:303.425.6(476)+343.851.5(476).
'''[http://natbookcat.org.by/isgbi/marcview.do?&uid=BY-NBCB-br11801 Т. 5 : Составления].''' 12-1025. УДК 141.338+159.9; 1Н//395855(039). 1Н//382768(039). УДК 159.9+32.
'''[http://natbookcat.org.by/isgbi/marcview.do?&uid=BY-NBCB-br11802 Т. 6 : Хроники].''' 12-1026. УДК 141.338+94(476.2); 1Н//395854(039). Н//382769(039). УДК 929Анапреенко.
'''[http://natbookcat.org.by/isgbi/marcview.do?&uid=BY-NBCB-br11803 Т. 7 : Депутатство].''' 12-1027. УДК 141.338+352.072.2(476-25); 1Н//382770(039). 1Н//395852(039). УДК 328(476-25)(092)(062.536)+352.075.2(476-25)(062.536).
'''[http://natbookcat.org.by/isgbi/marcview.do?&uid=BY-NBCB-br11804 Т. 8 : Диагностика].''' 12-1028. УДК 141.338+159.9.072; 1Н//382771(039). 1Н//395851(039). УДК 159.9.072.
'''[http://natbookcat.org.by/isgbi/marcview.do?&uid=BY-NBCB-br11805 Т. 9 : Грушнае].''' 12-1029. УДК 141.338+94(476.2; 1Н//395848(039). 1Н//382802(039). УДК 39(476.2-22)(=161.3)+398(476.2-22)(=161.3).
'''[http://natbookcat.org.by/isgbi/marcview.do?&uid=BY-NBCB-br11806 Т. 10 : Пролагі].''' 12-1030. УДК 141.338+821.161.3-31; 1Н//395847(039). 1Н//382772(039). УДК929Анапрэенка+94(476.2)"19"(093.3)+304.3(476.2-22)(091)"19"(093.3)+821.161.3-31+821.161.3-94.
'''Кніга першая. Перадмінулыя пролагі.''' Гісторыка-краязнаўчы раман. - УДК 978-985-6906-46-9:94(476.2)(093.2). ББК 63.3(4Беи). 15-10141. УДК 821.161.3-31. УДК 908(476.2-22)"17/19"+94(476.2-22)"17/18"(093.3)+908(476.2-22).
'''Кніга другая. Грушэнскія пролагі.''' Фальклорна-этнаграфічны раман. - УДК 821.161.3-31+821+94+908(476.2)(092)+82-94(476)(092) (=161.3). ББК 63.5(4Беи):82.3(Беи):84.7. 15-10144. УДК 821.161.3-31. УДК 821.161.3-31+821.161.3-94+908(476.2).
'''Кніга трэцяя. Лоеўскія пролагі.''' Гісторыка-біяграфічны раман. - УДК 82-94(476) 978-985-9:821.161.3-94:908(476.2-22)(092-093.2) 377.5. ББК 63.3(4Беи). 15-10145. УДК 821.161.3-31. УДК 821.161.3-31+821.161.3-94.
'''Кніга пятая. Мінскія пролагі.''' Сацыяльна-біяграфічны раман. - УДК 821.161.3-312.6+821.161.3-94(476.2-22)(093.2):978-985-6906-46-9. ББК 63.3(4Беи). 15-10147. УДК 821.161.3-31. УДК 821.161.3-612.6+821.161.3-94+94(476)"19/20"(093.3).
Кніжныя выданні твораў
(Дзяржаўная рэгістрацыя ў Нацыянальнай кніжнай палаце Беларусі, Нацыянальным Цэнтры прававой інфармацыі РБ і бібліяграфічны запіс у Нацыянальнай бібліятэцы РБ)
'''Материализм Н.Г. Чернышевского'''. - Мн.: Изд. БГУ, 1978 г. - 3,0 п.л. 78-5407. УДК 1(47+57)+929. 1Н//347430(039). УДК 1(470+571)(091)+101.8.
Всё давайте отдадим нашему будущему. / Стенограмма выступления кандитата на должность председателя Минского городского Совета народных депутатов XXI созыва Анапреенко Якова Григорьевича на I сессии Минского городского Совета народных депутатов 31 мая 1990 г. - Мн.: 1991 г. 12-7932. [316.346.32+364.65]-53.6(476)(042.5). 1Н//378021(039). УДК 316.346.32-053.6(476)(042.5)+364.65-053.6(476)(042.5).
'''Устав пионерской организации Московского района г. Минска (Проект)''' - Мн.: 1997 г. - 0,3 п.л. УДК 329.78(476-25)(062.13).
Влияние акцентуаций характера на девиантное поведение подростков. - Мн.: БГПУ, 1998 г. - 4.0 п. л. УДК 152.26: 371.93. 98-7661. 159.923:316.624-053.6. 1Н//337140(039). УДК 159.922.736.4(043.3)+316.624-053.6(043.3).
Карэляцыя акцэнтуацый характару і татуіровак у падлеткаў, схільных да супрацьпраўных паводзін. //Весці Беларускага дзяржаўнага педагагічнага універсітэта. №4, 1998г.-0.7 п.л. УДК 152.26: 371.93. 12-7950. 316.624-053.6. 1Н//382777(039). УДК 159.922.8.075.5(476).
Некоторые особенности акцентуаций характера молодых предпринимателей. //Материалы международной научно-теоретической конференции «Социально-экономические, правовые и нравственно-политич. аспекты предприним. деятельности». - Мн.: НАПП. 1998 г. -0.1 п.л. УДК 152.26.
О некоторых особенностях реабилитации акцентуированных несовершеннолетних, возвратившихся из ВТК. //Материалы научно-практической конференции «Организ.-правовые пробл. реабилитации осужденных». - Мн.: КИН, 1999 г. - 0,2 п.л. УДК 371.93.
Комплексная программа организационно-практических мероприятий по сохранению жизни и здоровья сотрудников органов внутренних дел и военнослужащих МВД Республики Беларусь на 2001-2005 г. - Мн.:2000 г.-1,0п.л. УДК 351.74.088(476).
Экспресс-диагностика акцентуированных подростков. //Гуманитарно-экономический вестник. - Мн.: 2000г., №1. - 1.0 п.л. УДК 159.922.8. ББК 88.8. УДК 159.922.8(0.045).
Диагностика акцентуаций характера подростков. Методические рекомендации. - Мн.: РИВШ БГУ, 2000 г. - 1.0 п.л. УДК 159.922.8. ББК 88.8. 00-4902. УДК 159.922.8(083.131). 1Ба203728 1Ба203729. УДК 159.922.8(072).
Фактары, якія дэтэрмінуюць супрацьпраўныя паводзіны непаўналетніх (у сааўтарстве з Беганскім М.М.). //Адукацыя і выхаванне. № 6, 2000 г. - 0.3 п.л. УДК 371.93. 1Н//382794(039). УДК 351.741:331.46:303.425.6:001.891(476).
Предупреждение преступности несовершеннолетних в Республике Беларусь. //Проблемы развития ювенальной юстиции в Республике Беларусь. - Мн.: РИВШ БГУ, 2000г. - 0.5 п.л. УДК 34 (042.3). ББК 67.7. УДК 34 (042.3). ББК 67.7.
Психологическая трансформация личности сотрудника органов внутренних дел. //Тезисы выступления на научно-практической конференции по проблемам морально-психологического обеспечения. Гродно, 29 ноября 2000 г. - 0,5 п.л. 12-7948. 159.923.351.74(043.2). 1Н//372263(039).
УДК 159.9:351.74(476)(06).
Использование теории акцентуаций в деятельности инспекций по делам н/летних. //Причины преступности несовершеннолетних и пути ее предупр. - Мн.: НИО, 2000 г. - 0,5 п.л. УДК 342.9. ББК 67.99 (2) 8: 88.8.
Структурные характеристики психологического портрета неустановленного преступника. Методические рекомендации для сотрудников криминальной милиции. - Мн: МВД. 2001 г. - 1.5 п.л. 12-3970. 343.953(083.132). 1Н//372401(039). УДК 159.9.07:343.91(072)+343.953(072). УДК 343.953(083.132).
Актуальные проблемы профилактики преступности несовершеннолетних. - Мн.: НИУМЦ, 2001 г. - 1,5 п.л. 12-7946. 343.851.5. 1Н//372274(039). УДК 343.851.5(476)+343.91-053.6(476).
Общественное мнение населения о деятельности участковых инспекторов милиции ОВД Республики Беларусь» (в соавторстве). - Мн.: НИУМЦ, 2001 г. - 1,0 п.л. А 64.
Мнение водителей автомобильного транспорта о деятельности ГАИ. Социологическое исследование (в соавторстве). - Мн.: НИУМЦ, 2000 г. - 3,0 п.л. УДК 351.811.12:303.425.6(476)+316.654:351.811.12(476).
Диагностика и коррекция поведения акцентуированных подростков. - Мн.: РИВШ БГУ. 2001 г. - 127 с.: табл.; 20 см. Библ.: с. 123-125 (48 назв.): Б.ц., 500 экз. - Методическое пособие. - 8.0 п.л. УДК 376.58(072)+159.922.8(072). ББК 67.99(2)8: 88.8. 01-827. 376.58.015.324(083.131). 1Ба221866 1Ба221867. УДК 376.58(072)+159.922.8(072).
Кадровые и морально-психологические проблемы в деятельности органов внутренних дел. //Государственная кадровая политика: теория и практика. - Минск. 27.02.2001 г. - 0.2 п.л. 23. УДК 316. ББК 60.55.
Актуальные проблемы психологической защищённости оперативных сотрудников (в соавторстве с Пархимовичем П.И.). -Мн.: МВД РБ. 2001 г. 3,1 п.л. УДК 159. ББК 88. 01-8597. 343.985:159.9(083.12). 1Н//372280(039). УДК 159.9:351.745.7-051(476)(072).
Методика диагностики акцентуированных правонарушителей. Метод. реком. //Псіхалогія, № 1. 2001 г. - 1,0 п.л. УДК 152.26: 159.922.8: 342.9. ББК 67.99(2)8: 88.8. УДК 152.26: 159.922.8: 342.9. ББК 67.99(2)8: 88.8.
Проблемы правовой защиты несовершеннолетних. //Политическая система Беларуси: достижения, проблемы, возможности сов. - Мн.: НИУМЦ, 27.03.2001 г. - 0,2 п.л. А 64.
Особенности социальной работы в трудовом коллективе агропромышленного комплекса. //Интеграция обучения, науки и произв. в системе профессионал. образования Республики Беларусь, Ч. 2 - Минск: БГАТУ, 2001 г. - 0,2 п.л. УДК 37 (043).
Современные аспекты деятельности социальных работников в трудовом коллективе. //3-я Международная научно-практическая конференция «Подготовка специалистов в сфере социально-педагогической и психологической помощи: опыт, проблемы, перспективы» - Минск, 10-11 апреля 2001 г. - 0.2 п.л. А 64.
О необходимости учреждения ювенальной юстиции. //Вести института современных знаний, № 1, 2001 г.- 0,4 п.л. ББК 74.200.О-28. ББК 74.200.О-28.
О реформировании системы защиты прав детства. //Общечеловеческие ценности и профессиональное становление личности. Сборник научных работ. - Смоленск: СГИИ. 2001 г.-0.3 п.л. УДК 152.26: 371.93.
К вопросу о развитии в Беларуси ювенальной юстиции. //Сацыяльна-педагагічная работа. № 2, 2001 г. - 0,5. п.л, А 64.
О разработке концепции развития в Беларуси ювенальной юстиции. //Юридическое, экономическое образование и наука на пороге нового тысячелетия. - Мн.: 2001 г. 0,2 п.л, УДК 37+001 (476) (043.2). ББК 74+72.Ю70. УДК 37+001 (476) (043.2). ББК 74+72.Ю70.
Актуальные проблемы правовой и социальной защиты н/летних. //Технологии непрерывного образования и саморазвития личности. - Гродно: 2001 г. - 0,4 п.л. А 64.
'''Методика оценки удовлетворен. службой сотрудников ОВД'''. - Мн.: НИУМЦ, 2001 г. - 0,1 п.л. А 64.
'''Общественное мнение населения о деятельности патрульно-постовой службы и участковых инспекторов милиции УВД Витебского облисполкома. Социологическое исследование''' (в соавторстве). - Мн.: НИУМЦ, 2001 г. - 2,0 п.л. 1Н//382791(039). УДК 351.741:303.425.6(476.5)+316.654:351.74(476.5).
'''Социологический опрос населения Лиозненского района Витебской области о работе уч. инспект. милиции''' (в соавторстве). - Мн.: 2001 г. - 3,0 п.л. А 64.
'''Использование знаний о случайности, необходимости, закономерности, тенденции, казусе (случае) в научно-исследовател. деятельности'''. - Мн.: НИУМЦ, 2001 г. - 1,0 п.л. 12-7942. 001.126. 1Н//372257(039). УДК 1(03).
Комплексная программа формирования объективного общественного мнения о деятельности органов внутренних дел в Республике Беларусь. - Мн.: НИУМЦ, 2001 г. - 1,0 п.л. УДК 316.654:351.74(476)+351.74:303.425.6(476).
Концепция национальной безопасности Республики Беларусь (проект варианта). - Мн.: НИУМЦ, 2001 г. - 1,0 п.л. 01-8594. 327:355.02(476). УДК 351(476).