cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сярэдневякоўе
Культура Сярэднявечча
Важным элементам ўздыму культуры ў XI—XIII стст. было пашырэнне адукацыі, пачаўся выхад яе за рамкі багаслоўя. Арганізацыя гарадскога жыцця дыктавала патрэбу ў граматных людзях. Павялічваецца колькасць школ, з’яўляюцца гарадскія, епіскапальныя, а таксама прыватныя школы. Паступова ўзнікае іх спецыялізацыя. Напрыклад, у Балонні былі юрыдычныя школы, у горадзе Салерна — медыцынскія, прызнаным цэнтрам філасофіі лічыўся Парыж.
Навука
У гэты перыяд Касцёл робіцца спадкаемцам Рымскай імперыі і ахоўнікам адукацыі, ствараючы і падтрымліваючы школы. Большасць адукаваных людзей былі святарамі і манахамі, а ўсе галіны ведаў падпарадкоўваліся багаслоўю. Адзінай мэтай навукоўцаў ранняга Сярэднявечча было захаваць рэшткі антычных ведаў, а цэнтр навукі і культуры тады перамясціўся ў ісламскія краіны Блізкага Усходу і Маўрытанскай Іспаніі. Узрастанне цікаўнасці да навуковых ведаў пачалося ў Еўропе з ХІІ ст., які забяспечыў Еўропу ведамі ў філасофіі, логіцы, дакладных навуках, натуральных навуках і медыцыне грэкаў і мусульман. Вынікам гэтага стала нараджэнне новай навукі ў ХІV і ХV стст.
Навуковы Рэнесанс суправаджаўся масавай перакладчыцкай дзейнасцю і павышэннем узроўню агульнай адукацыі ў Еўропе. Еўропа знаходзілася перад палітычным, сацыяльным і эканамічным рэнесансам, а ўзрост колькасці насельніцтва, урбанізацыя спрыялі развіццю школ. Школы ўзнікалі каля сабораў, сярод якіх асабліва значнымі робяцца школы ў Рэймсе, Шартры ды Парыжы. Калі колькасць вучняў значна памножылася, сталі ўзнікаць і ўніверсітэты. Універсітэты ўзнікалі вакол біскупскіх школ, як гэта адбылося з Сарбонай у Парыжы, альбо вакол навуковых гурткоў, як гэта адбылося ў Балоньі.
Асноўнай мовай адукацыі працягвалі заставацца лацінская і грэчаская мовы.
Навука ў Сярэднявеччы была пэўным этапам у навуковым развіцці і знаходзілася перад навукай Рэнесанса, якая стала пераемніцай Сярэднявечча. Навука ўвабрала ў сябе дасягненні грэчаскай і ісламскай навукі, якія падрыхтавалі глебу для пазнейшых навуковых дасягненняў. У гэты перыяд быў зроблены шэраг значных навуковых адкрыццяў, у выніку якіх сфарміраваліся вытокі сучаснай навукі.
Гэта параўнальна са стварэннем алфавіта.
У працы Ібн аль-Хайсама «Скарбніца оптыкі» (каля. 1038 г.) разглядаліся лінзы і іх павелічальныя здольнасці. Роджэр Бэкан (пом. у 1294 г.) узгадвае аб выкарыстанні лінз для карэкцыі зроку сталых людзей. Акуляры з выпуклым шклом, напэўна былі выраблены да 1280 г. Да 1300 г. яны былі выраблены ў Венецыі. Гэта дало крок да развіцця гандлю шліфаванымі лінзамі і акулярамі.
Ібн аль-Хайсам сфармуляваў тэорыю пранікнення свету, якая растлумачвала асноўныя факты ўспрыняцця. «Оптыка» па-лацінску стала вядома як «перспектыва»(perspectiva). У ХІІІ ст. Бэкан, Пічэм і Уайтло напісалі каментарыі па пытаннях «перспектывы». Сучаснае ўспрыманне песпектывы як раздзелу оптыкі нарадзілася ў Фларэнцыі ў ХІV ст. Стваральнікам еўрапейскай школы перспектывы стаў скульптар Ларэнцо Гіберці, а пазней, Леанарда да Вінчы.
Эліністычная традыцыя ў механіцы вадзяных колаў і вадзяных гадзіннікаў працягнулася ў ісламскую эпоху і нарадзіла больш дасканалую і дакладную літаратуру, якая апісвала вялікае мноства канструкцый водападымальных механізмаў, вадзяных млыноў, паветраных млыноў, асадных машын, гадзіннікаў, аўтаматаў і іншага. Гэтыя распрацоўкі прывялі да стварэння механічных гадзіннікаў ў ХIV ст. У ХVІ ды ХVІІ стст. з’явілася вялікая колькасць кніг аб механізмах як на арабскай, так і на лацінскай мовах, у якіх былі выкладзены механічныя ідэі, якія існавалі раней.
Вялікія геаграфічныя адкрыцці ХV ст. сталі магчымы дзякуючы карыстанню навуковымі ведамі, для паляпшэння навігацыі ад імкнення дасягнуць Індыі праз Атлантычны акіян. Для такога плавання неабходна было існаванне спецыяльных астранамічных інструментаў і табліц схіленняў. «Таледскія табліцы» аль-Зарклі (Арзакель), «Альфонсійскія табліцы» і арабскія, іспанскія і партугальскія календары ХIV ст. давалі неабходныя тэарэтычныя дадзеныя. Вылічэнні спрашчаліся з выкарыстаннем формул з трыганаметрыі. Іншымі фактарамі, стала выкарыстанне компаса і развіццё картаграфіі.
Металы цікавілі алхімікаў больш за ўсё, іх магчымасці вывучаліся пры шматлікіх доследах. Апроч трактатаў па алхіміі ў некаторых спецыяльных працах апісвалася вытворчасць і тэрмічная апрацоўка сталі, а таксама вырабы мячоў. Усе гэтыя даследаванні спрыялі станаўленню сучаснай металургіі.
Вынаходства пораху кітайцамі, яго выкарыстанне арабамі і перайманне, альбо новае адкрыццё манахам Бертольдам Шварцам ў Еўропе, мела далёкія гістарычныя наступствы.
Алхімікі атрымоўвалі азотную, серную, саляную кіслату і «царскую гарэлку» шляхам дыстыляцыі.
Праблематыка Сярэднявечча
Значны час, Сярэднявечча вывучалася як «Цёмныя часы», чаму ў немалой ступені спрыялі пратэстанцкія гісторыкі. Але сёння, гэта падвяргаецца сур’ёзнаму перагляду, і нярэдка, у гэтай галіне дасягаюцца цікавыя вынікі.
Ясынэць
Ясынэць — вёска ва Украіне, у Дубровыцкім раёне Ровенскай вобласці. Насельніцтва складае 544 чалавек. Заснавана ў 1610 годзе.
Вікторыя Собех
Біяграфія
Выхаванка быдгашцкай баскетбольнай школы. З 2019 года ў асноўным складзе быдгашцкага клуба «Баскет-25».
Антагенез
Антагене́з — індывідуальнае развіцце арганізма ад зараджэння (апладненне яйцаклеткі, дзяленне мацярынскай асобіны) да сканчэння жыцця (смерць або новае дзяленне). Тэрмін уведзены Э. Гекелем у 1866 годзе.
IC 3184-2
IC 3184-2 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
U-1 (1906)
U-1 — падводная лодка (ПЛ) Імператарскіх ваенна-марскіх сіл Германіі. Першая ПЛ, уведзеная ў баявы склад германскага флота; з'яўлялася адной з найбольш удалых падлодак свайго часу. У страю са снежня 1906 года. Падчас Першай сусветнай вайны была вучэбнай падлодкай. Захоўваецца па цяперашні час.
Перадгісторыя
На рубяжы XIX і XX стагоддзяў кіраўніцтва кайзераўскага флоту досыць скептычна ставілася да баявых магчымасцяў падводных лодак. Гэта прывяло да некаторага спазнення ў пабудове ПЛ у параўнанні, напрыклад, з Францыяй. Паказальна, што першымі пабудаванымі ў Германіі падводнымі лодкамі сталі тры ПЛ тыпу «Карп», заказаныя Расіяй у 1904 годзе.
Толькі ў 1904 годзе быў выдадзены заказ на праектаванне і пабудову першай нямецкай падлодкі. Да гэтага часу існаваўшыя ў іншых еўрапейскіх дзяржаў ПЛ ўжо паспелі ў дастатковай ступені праявіць як вартасці, так і недахопы. Напрыклад, выкарыстаныя на французскіх ПЛ бензінавыя рухавікі ўнутранага згарання былі прызнаныя ненадзейнымі і вельмі пажаранебяспечнымі. Таму нямецкія праекціроўшчыкі пастараліся максімальна ўвасобіць у праекце сваёй першай ПЛ новыя дасягненні ў караблебудаванні. Гэта выявілася, у прыватнасці, у выкарыстанні газы, значна менш пажаранебяспечнай, чым бензін. У пачатку 1907 года германскі марскі міністр («бацька-заснавальнік» нямецкага дрэдноўтнага флоту) грос-адмірал А. фон Цірпіц заявіў :
Тым не менш, за аснову дызайну корпуса падлодкі была ўзятая французская схема, выпрацаваная канструктарам М. Лабефам, якая пасля стала тыповай для ўсіх сусветных ПЛ — двухкорпусная, з лёгкім знешнім і трывалым унутраным карпусамі. Электраматоры былі таксама ўзору, распрацаванага французскімі канструктарамі.
Служба
Да пачатку Першай сусветнай вайны U-1 знаходзілася ў баявым складзе флоту. Аднак з пачаткам вайны яна апынулася ўжо маральна састарэлай з прычыны імклівага развіцця падводных лодак і з'яўлення іх больш прагрэсіўных тыпаў. Таму яна была пераведзена ў вучэбную флатылію і заставалася ў яе складзе практычна ўсю вайну. Непасрэдна ў баявых дзеяннях лодка не ўдзельнічала.
Пасля паражэння Германіі U-1 была спісана (у снежні 1919 года) і выкупленая верф'ю «Германія», на якой была пабудавана. Лодка была ўстаноўлена ў якасці карабля-мемарыяла на гэтай верфі. У 1921 годзе ПЛ была перададзена Нямецкаму музею дасягненняў натуральных навук і тэхнікі ў Мюнхене і адпраўлена ў гэты горад. Па ўмовах Версальскага мірнага дагавора 1919 года ў U-1 быў зрэзаны адзін бок. Падчас Другой Сусветнай вайны U-1 была пашкоджана падчас бамбардзіроўкі, але пасля вайны адрамантаваная. Лодка даступная для агляду па цяперашні час.
Іван Мікалаевіч Бярэзін
Іван Мікалаевіч Бярэзін (, в. Лябяжае Паўлаўскага раёна Алтайскага края — ) — Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
25 чэрвеня 1944 года радавы 7-й стралковай роты 975-га стралковага палка 270-й стралковай Дзямідаўскай дывізіі 6-й арміі першага Прыбалтыйскага фронту І. М. Бярэзін пры фарсіраванні Заходняй Дзвіны гранатамі знішчыў куляметны разлік праціўніка, што садзейнічала пераправе палка. Загінуў у баі. Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 24 сакавіка 1945 года.
Пахаваны ў Брацкай магіле аграгарадка Ула.
Олані
О́лані, раней вядомы таксама як кастанаа́нцы (саманазва: Muwekma; Ohlone, Costanoan people; Costanos) — індзейскі народ у Каліфорніі (ЗША), нашчадкі плямён, што ў канцы XVIII ст. насялялі раён заліва Сан-Францыска. Агульная колькасць (2010 г.) - 3 853 чал.
Гісторыя
Олані маюць агульнае паходжанне з мівок. Іх продкі адасобіліся ў другой палове 1 тысячагоддзя да н. э. і мігрыравалі ў раён заліва Сан-Францыска, адкуль выціснулі эселен. У канцы XVIII ст. яны размаўлялі на 8 розных мовах і падзяляліся прыкладна на 50 невялікіх аўтаномных плямён. Олані было назвай толькі аднаго з іх. Першы кантакт з еўрапейцамі адбыўся ў 1579 г., калі мясцовае ўзбярэжжа наведаў Фрэнсіс Дрэйк.
17 верасня 1776 г. на землях оланяў была заснавана іспанская калонія Сан-Францыска, якая ўключала каталіцкую місію і ваеннае ўмацаванне. Місіянеры займаліся хрысціянізацыяй мясцовага насельніцтва, абаранялі правы індзейцаў на зямлю перад іспанскімі каланістамі, прыцягвалі дарослых да жыцця ў місіі і распаўсюджвалі веды пра сельскую гаспадарку, жывёлагадоўлю і г. д. Адваротнымі вынікамі іх дзейнасці былі эпідэміі хвароб, ад якіх у оланяў не было імунітэту, і асіміляцыя выжылых.
У 1834 г. мексіканскі ўрад секулярызаваў маёмасць місій. Хаця індзейцы мелі правы на атрыманне зямлі, яна трапіла пад кантроль мексіканскіх жывёлагадоўцаў. Олані былі вымушаны ператварацца ў наёмных рабочых. Сітуацыя нават пагоршылася пасля пачатку масавай міграцыі амерыканцаў у 1840-я гг. і далейшага далучэння Каліфорніі да ЗША. У 1852 г. оланяў перасялілі ў рэзервацыі без уліку этнічнага і моўнага падзелу. З аднаго боку, гэта садзейнічала кансалідацыі выхадцаў з малых племянных груп, з другога — далейшай асіміляцыі. У 1939 г. памерла апошняя носьбіт кастанаанскай гутарковай мовы.
З 1970-х гг. адбываецца паступовы працэс адраджэння культуры нашчадкамі оланяў, спробы аднаўлення імі былой тоеснасці.
Культура
Асноўнымі заняткамі оланяў былі збіральніцтва і паляванне. На марскім узбярэжжы збіралі малюскаў, палявалі на ластаногіх. Рыбу лавілі пераважна ў рэках. Ва ўнутраных раёнах збіралі жалуды, ядомае насенне траў, арэхі, палявалі на качак і дробную дзічыну. Галоўная зброяй былі лукі і стрэлы. Да прыходу іспанцаў олані займаліся пляценнем. Плялі кошыкі і нават невялікія лодкі. Карысталіся каменнымі прыладамі працы. У гандлі паміж плямёнамі важную ролю адыгрывалі ракавіны малюскаў.
Жаночую вопратку выраблялі з трыснёгу або са скур. Мужчыны і дзеці амаль не мелі вопраткі. Існаваў звычай шараваць цела глеямі і глінай.
Вёскі оланяў будаваліся на ўзвышшах, часцяком агароджваліся. У кожнай жыло да 200 чалавек. Звычайна гэта былі сваякі. Вёскі ўяўлялі палітычныя адзінкі на чале выбраных правадыроў. Жытлом з'яўляліся каркасныя вікіяпы, што пакрывалі трыснёгам або карою.
Захаваліся некаторыя легенды, звесткі пра святочныя танцы і рытуалы.
Мовы
Олані размаўлялі на 8 розных кастанаанскіх мовах, блізкіх да моў мівок. Пасля 1939 г. гутарковыя мовы не выкарыстоўваюцца.
Рэлігія
Пра традыцыйную рэлігію оланяў вядома мала. Яны шанавалі Сонца, арганізоўвалі ў яго гонар святы з танцамі і ахвярапрынашэннямі. У нашы дні большасць вернікаў спавядае каталіцызм.
Статуя Хрыста Збавіцеля (Энкантаду)
Статуя Хрыста Збавіцеля — статуя Хрыста ў г. Энкантаду, штат Рыу-Гранды-ду-Сул.
Гісторыя
Будаўніцтва манумента распачалося ў 2019 годзе. Ідэя належыць мэру горада Адраальду Канзаці, які памёр у сакавіку 2021 года ад COVID-19. Праект быў завершаны ў 2022 годзе. Будаўнічымі працамі кіравала «Асацыяцыя сяброў Хрыста» разам з сынам былога мэра.
Праект фінансуецца за ахвяраванні прыватных асоб і кампаній. Аўтарамі скульптуры сталі бразільскія архітэктары Жэнезіу Гоміс Мура і яго сын Маркаш Мура.
Кенэвікскі чалавек
Кенэвікскі чалавек (Kennewick Man) — шкілет дагістарычнага чалавека, які выпадкова выяўлены двума падлеткамі, што назіралі за спаборніцтвамі гідрапланаў на беразе ракі Калумбія блізу горада амерыканскім штаце Вашынгтон 28 ліпеня 1996 года.
Агляд астанкаў археолагамі пераканаў іх у тым, што яны належаць чалавеку ростам 176 см, якому было каля 55 гадоў. У сілу адрозненняў ад сучасных спачатку меркавалася, што ён жыў не пазней XIX стагоддзя, калі ў акрузе сталі сяліцца выхадцы са Старога Свету.
астанкаў усталяваў, што кенэвікскі чалавек памёр прыблізна 9300 гадоў таму назад. Па знешніх характарыстыках ён больш за ўсё нагадваў айнаў і, магчыма, насіў бараду.
Адкрыццё кенэвікскага чалавека паказвае на наяўнасць іншай расы, чым амерыканоіды, у Амерыцы ўжо ў глыбокай старажытнасці і на тое, што выхадцы з Азіі, якія праніклі на кантынент па Берынгаву праліву, зусім не былі такімі этнічна аднастайнымі, як гэта меркавалася раней.
Шуміха, паднятая сродкамі масавай інфармацыі вакол выяўлення кенэвікскага чалавека, прыцягнула ўвагу прадстаўнікоў пяці індзейскіх плямёнаў, якія патрабавалі канфіскацыі астанкаў з ў Сіэтле і іх пахавання па звычаю продкаў на падставе.
Багданаўшчына
Багда́наўшчына — тапонім.
Кастра (правінцыя Бергама)
Кастра (Castro) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Насельніцтва складае 1437 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 636 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 24063. Тэлефонны код — 035.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giacomo e San Lorenzo.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Навуковая журналістыка
Навуковая журналістыка — галіна журналістыкі, у якой для стварэння матэрыялаў выкарыстоўваецца навуковая інфармацыя. У агульным выглядзе навуковая журналістыка разглядаецца як «пераклад» навуковага даследавання з навуковай мовы на звычайную без скажэння сэнсу. Да навуковай журналістыкі таксама адносяць медыцынскую і экалагічную журналістыку.
Першая задача навуковага журналіста — апрацаваць вельмі падрабязную, спецыфічную, і часта загружаную прафесійным жаргонам інфармацыю, сабраную навукоўцамі, у форму зразумелую і прыдатную для ацэнкі сярэднім спажыўцом СМІ. Адначасова інфармацыя у СМІ ўсё яшчэ перадаецца дакладна. Навуковыя журналісты часта маюць паглыбленую падрыхтоўку па пэўных навуковых дысцыплінах, якія яны ахопліваюць — яны былі вучонымі і ўрачамі, перад тым як стаць журналістамі — або, прынамсі, праявілі раней здольнасці ў апісанні навуковых тэм.
Пуні (значэнні)
Прозвішча
Пуні — прозвішча.
Ашуркава
Ашуркава:
Хаткаўскі сельсавет (Нараўлянскі раён)
Ха́ткаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нараўлянскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Хаткі.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Нараўлянскага раёна Мазырскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговага падзелу з 26 ліпеня 1930 года ў складзе Нараўлянскага раёна БССР. 25 красавіка 1931 года рэарганізаваны ў Хаткаўскі нацыянальны ўкраінскі сельсавет. З 21 чэрвеня 1935 года ў Нараўлянскім раёне Мазырскай акругі. У 1937 годзе рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 20 лютага 1938 года ў Нараўлянскім раёне Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Даўлядоўскага сельсавета.
Факультэт матэматыкі і інфармацыйных тэхналогій ВДУ імя П. М. Машэрава
'''Факультэт матэматыкі і інфармацыйных тэхналогій ВДУ імя П. М. Машэрава''' — адзін з факультэтаў Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава.
Апісанне
Самастойна факультэт працуе з 1976 года пасля падзелу фізмата на фізічны і факультэт матэматыкi і iнфармацыйных тэхналогій.
Факультэт супрацоўнічае з Маскоўскім, Санкт-Пецярбургскім дзяржаўнымі ўніверсітэтамі, Інстытутамі матэматыкі НАН Украіны і Беларусі, а таксама з універсітэтамі Кітая, Францыі, Іспаніі, Польшчы, Паўднёвай Карэі, Германіі, Венгрыі, Чэхіі і інш.
Спецыяльнасці
Факультэт рыхтуе спецыялістаў па двух асноўных напрамках: прыродазнаўчым (спецыяльнасць «прыкладная матэматыка») і педагагічным (спецыяльнасці «Матэматыка. Фізіка»; «Матэматыка. Інфарматыка»).
Арафіна
Арафіна — тапонім.
Рыгор Яфімавіч Бераснёў
Рыгор Яфімавіч Бераснёў (нар., с. Касіха, Алтайскі край — ) — Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
26 чэрвеня 1944 года радавы 7-й стралковай роты 975-га стралковага палка 270-й стралковай Дзямідаўскай дывізіі 6-й арміі першага Прыбалтыйскага фронту Р. Я. Бераснёў з групай байцоў пераправіўся на левы бераг Заходняй Дзвіны ў раёне пасёлка Ула і ў рукапашнай схватцы выбіў ворага з траншэі. Цяжка паранены працягваў прыкрываць агнём пераправу часцей. Загінуў у гэтым баі.
Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 24 сакавіка 1945 года.
Пахаваны ў Брацкай магіле аграгарадка Ула.
Санкт-Пецярбургская дзяржаўная мастацка-прамысловая акадэмія імя А. Л. Штыгліца
'''Санкт-Пецярбургская дзяржаўная мастацка-прамысловая акадэмія імя А. Л. Штыгліца''' — вышэйшая мастацкая навучальная ўстанова, размешчаная ў Санкт-Пецярбургу. Галоўны корпус акадэміі знаходзіцца ў будынку, спраектаваным першым дырэктарам гэтай навучальнай установы - архітэктарам М. Я. Месмахерам. З 1953 па 1994 год год інстытут называўся Ленінградскім вышэйшым мастацка-прамысловым вучылішчам імя У. І. Мухінай, таму ў СМІ яго часта называюць «Мухінскім вучылішчам». Заснавана ў 1876 годзе як Цэнтральнае вучылішча тэхнічнага малявання барона А.Л.Штыгліца.
Сквырскі раён
Сквырскі раён (Сквирський район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Кіеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Сквыра (Сквира).
Гісторыя
Утвораны ў 1965 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 37688 чалавек, плошча — 980 км².
Скасаваны 17 ліпеня 2020 года пасля завяршэння адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы.
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога і 27 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння і 49 сёлаў.
Шантэ Эванс
Шантэ Эванс (Shante Evans; нар., Пенсільванія, ЗША) — амерыканская баскетбалістка.
Кар’ера
У верасні 2022 года падпісала кантракт з быдгашчскім баскетбольным клубам «Баскет-25».
Сухапутныя войскі Украіны
Сухапутныя войскі Украіны (Сухопутні війська Збройних сил України) — від Узброеных сіл Украіны.
Задачы
Сухапутныя войскі Узброеных Сіл Украіны прызначаныя для:
Арганізацыйная структура
Агульная колькасць Сухапутных войскаў па стане на пачатак 2022 года складала 125 600 чалавек асабовага складу, 858 танкаў, 1212 баявых машын пяхоты, 1122 артылерыйскія сістэмы (буксіруемых і самаходных гармат/гаўбіц) калібра 122 і 152 мм, 354 РСЗА калібра 122, 220 і 300 мм.
Боегатоўнасць
Па стане на 2011 год, пры прэзідэнцтве Віктара Янукавуча, украінскае войска, з-за недастатковага фінансавання, скарацілася ў некалькі разоў, адбыўся адток прафесійных кадраў і страта аўтарытэту ва ўкраінскім грамадстве. Тэхнічны стан, баявую вывучку і маральна-баявы дух ва ўкраінскай арміі эксперты ацэньвалі як недастатковыя для адэкватнага рэагавання на сучасныя выклікі і пагрозы.
Падчас АТА
У сувязі з узброеным канфліктам на ўсходзе Украіны ў сакавіку 2014 года начался ремонт и подготовка к эксплуатации техники и вооружения со складов длительного хранения :
21 верасня 2014 года прэзідэнт Украіны Пятро Парашэнка заявіў, што 20 % тэхнікі Узброеных Сіл Украіны, якая брала ўдзел ва ўзброеным канфлікце на ўсходзе Украіны, было знішчана.
Падчас расейскага ўварвання ва Украіну
24 лютага 2022 Расійская Федэрацыя ўварвалася на тэрыторыю Украіны. У узброены канфлікт былі задзейнічаны сілы Узброеных Сіл Украіны. 24 мая 2022 генерал-маёр Мінабароны РФ Игорь Конашенков у сваім тэлеграм канале заявіў, што на тэрыторыі Украіны было знішчана да 5 тысяч адзінак бронетэхнікі і артылерыі.
IC 3185
IC 3185 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Біялогія развіцця
Біялогія развіцця — раздзел сучаснага біялагічнага вучэння пра працэсы індывідуальнага развіцця арганізма ад апладнення і эмбрыянальнага развіцця да нараджэння і смерці.
Як навука пачала фармавацца з сярэдзіны XX стагоддзя на аснове дадзеных малекулярнай біялогіі, эмбрыялогіі, генетыкі. Вывучае розныя аспекты працэсу развіцця на малекулярным, клетачным, тканкавым, органавым і арганізмавым узроўнях, вырашае фундаментальныя праблемы рэалізацыі праграм генетычнай інфармацыі ў ходзе антагенезу і малекулярных асноў фенатыпічных змен, нармальнага і пухліннага росту клетак і клетачных папуляцый, марфагенезу, спецыфікі клетачнай, тканкавай, органавай дыферэнцыроўкі, клетачных узаемадзеянняў, узнікнення і станаўлення рэгулятарных механізмаў, якія забяспечваюць цэласнасць развіцця, крытычных узроўняў у працэсе развіцця, рэгенерацыі і інш.
Дасягненні біялогіі развіцця перспектыўныя ў кіраванні развіццём раслін і жывёл, рэгуляцыі іх колькасці, полу і інш.
Андросава
Андросава — тапонім.
Спіс аб’ектаў PGC (1756001—1757000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1756001—1757000)
Кара-Калпакская аўтаномная вобласць
Кара-Калпа́кская аўтано́мная во́бласць — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка РСФСР у 1925—1932 гадах.
Сталіца — Турт-куль.
Мана (значэнні)
Мана — шматзначны тэрмін:
Кара-Калпакская аўтаномная вобласць
Гісторыя
Кара-Калпакская АТ утворана 16 лютага 1925 года (неафіцыйна, у 1924 годзе) як аўтаномнае тэрытарыяльнае ўтварэнне для каракалпакаў. Да атрымання афіцыйнага статусу размяшчалася на частцы тэрыторый Туркестанскай АССР і Харэзмскай ССР. Першапачаткова ўваходзіла ў склад Кыргызскай (з сакавіка 1925 — Казахскай АССР), а ў 1930 была перакладзена ў непасрэднае падначаленне РСФСР.
20 сакавіка 1932 года ператворана ў Кара-Калпакскую АССР. У 1936 годзе стала часткай Узбекскай ССР.
Нацыянальны склад
Паводле перапісу 1926 года:
Народны каляндар усходніх славян
Народны каляндар ўсходніх славян — сістэма адзначаных у народнай свядомасці замацаваных ці рухомых дат, якая склалася ў старажытнасці і з’яўлялася важным арыенцірам усяго кола рытуальных паводзін у межах гадавога, сезоннага, тыднёвага і сутачнага цыклаў, а таксама асновай прымеркаванасці да пэўных дат сельскагаспадарчых работ. Адна з форм духоўнай культуры народа.
У традыцыйным беларускім народным календары адлюстраваны погляды чалавека на навакольнае асяроддзе, шматлікія культурныя ўплывы, працэсы іх уніфікацыі, дыферэнцыяцыі, узаемаўзбагачэння і інш. Беларускі народны каляндар, які працягваў стараж.-слав. традыцыі, быў звязаны са зменаю фаз (квадраў) месяца, прычым кожная з іх лічылася спрыяльнай або неспрыяльнай для пэўных гаспадарчых работ (пасадку гародніны пачыналі звычайна ў маладзік, а закладванне яе на зіму прымяркоўвалі да апошняй квадры; снаваць пачыналі ў поўню і інш.). Па месячных квадрах у некаторых мясцінах сачылі за рухомымі святамі (напр., Вялікдзень заўсёды святкавалі пасля поўні— месяц у апошнюю чвэрць). Гэта падцвярджэнне таго, што тыднёваму падліку часу ў славян, як і ў інш. народаў, папярэднічала сістэма, арыентаваная на месячны каляндар. У беларускам народным календары захаваліся і рэшткі сонечнага календара — старадаўняга падзелу года адпаведна зімоваму (на Каляду) і летняму (на Купалу) сонцастаянню. Колькасць тыдняў паміж гятымі святамі аднолькавая (26), і Купала падзяляў сялянскі каляндарны год на два паўгоддзі (25 снежня — 24 чэрвеня с. ст.).
Разам з хрысціянствам распаўсюджваўся кананічны хрысціянскі тыдзень, адбывалася замена пэўнай часткі народнай каляндарнай тэрміналогіі на канфесіянальную. Адначасова ішло і прыстасаванне, адаптацыя хрысціянскага (пазней праваслаўнага ці каталіцкага) календара да папярэдняга язычніцкага. Нягледзячы на залежнасць народнага календара ад хрысціянскага, як і другасны характар народнай каляндарнай тэрміналогіі, значэнне асобных святаў, структура традыцыйнага беларускага календара, часам і назвы свят (Куцця, Грамніцы, Вялікдзень, Радаўніца, Сёмуха, Іван Галавасек і інш.) далёка адышлі ад хрысціянскіх кананізаваных форм. Гэта праяўлялася ў народнам асэнсаванні значнай часткі свят царкоўнага календара, нават такіх буйных, як Благавешчанне, Сёмуха, Багач і інш.
Аснова беларускага народнага календара — маркіраваныя і немаркіраваныя дні-святы і будні. Святы падзяляліся на вялікія, ці гадавыя (двунадзесятыя), і малыя, ці прыСВЯТКІ, да якіх прымыкала штотыднёвая нядзеля. Такая дыферэнцыяцыя залежала ад адноснай сілы забароны, якую неабходна было выконваць у час свята (на працягу вялікіх свят стараліся нічога не рабіць ні дома, ні ў полі, у некаторых выпадках нават не гатаваць ежу). Яе парушэнне, паводле народных уяўленняў, магло прывесці да бяды з хатняй жывёлай або да стыхійнага няшчасця. Прытрымліваліся і забароны, прымеркаванай да асобных дзён тыдня: нядзелі, посных дзён — пятніцы, серады (забаранялася ткаць і інш.). Асаблівае значэнне і выяўленасць уласцівы пярэдадню свята (у народнай усведамленні святочны дзень пачынаецца з моманту захаду сонца напярэдадні), на які часта пераносілася агульная асэнсаванасць свята. Важным у народным календары з’яўляўся і наступны за святам дзень, шанаванне якога нібыта прадухіляла град, засуху, навальніцу і інш. У сувязі з тым, што ў народзе фактычна не ўжываліся назвы месяцаў і каляндарныя лічбы, амаль да пач. 20 ст. ў сялянскім побыце захоўваўся характэрны для народнай календара адлік часу.
Факультэт вытворчых тэхналогій ВДТУ
Факультэт вытворчых тэхналогій — адзін з факультэтаў Віцебскага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта.
Гісторыя
Факультэт заснаваны 1 лютага 2017 года на базе канструктарска-тэхналагічнага факультэта, арганізаванага ў чэрвені 1987 года ў выніку зліцця двух факультэтаў: «Швацкай вытворчасці» і «Абутковай вытворчасці».
Порта-Чэзарэа
Порта-Чэзарэа (Porto Cesareo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лечэ.
Насельніцтва складае 5273 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 130 чал./км². Займае плошчу 34 км². Паштовы індэкс — 73010. Тэлефонны код — 0833.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Maria (madre di Gesù).
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Сцяпанава
Сцяпанава — жаночая форма прозвішча Сцяпанаў, тапонім.
Прысцыян Цэзарэйскі
Прысцыян Цэзарэйскі (лац. Priscianus Caesariensis) — рымскі граматык, родам з Цэзарэі ў Маўрэтаніі, жыў каля 500 года н. э. Найвялікшым з яго прац з’яўляецца Institutiones Grammaticae («Граматычныя настаўленні») — падручнік лацінскай мовы ў 18 тамах. У Сярэднія стагоддзі ён з’яўляўся самым распаўсюджаным падручнікам па лацінскай мове і паслужыў падставай для найноўшых прац па лацінскай філалогіі.
Біяграфія
Падрабязнасці жыцця Прысыяна невядомыя. Лічыцца, што ён быў грэкам, нарадзіўся і вырас у Цэзарыі (сучасны Шаршал, Алжыр) — сталіцы рымскай правінцыі Маўрэтаніі. Калі верыць выбітнаму рымскаму пісьменніку і вучонаму Касіядору, то Прысцыян займаўся выкладаннем лацінскай мовы ў Канстанцінопалі. Акрамя таго, Прысцыян вядомы як аўтар лацінскага вершаванага панегірыка імператару Анастасію (491—518), напісанага каля 512 г.
Ступень жыццяздольнасці лацінскай мовы ў Канстанцінопалі VI ст. дастаткова дыскусійная. Меркаванне Жыльбера Дагрона, па якім грэцкая была дамінуючай мовай культуры, тады як веданне лацінскай было абмежавана чыноўнікамі імператарскай адміністрацыі, і лацінская звычайна не выкарыстоўвалася імператарскім асяроддзем, было пастаўлена пад сумнеў М. Саламонам, які сцвярджае, што лацінская мова не была абмежавана адміністрацыяй і невялікімі абшчынамі выхадцаў з Італіі і Афрыкі, і што цікавасць да лацінскай культуры была вельмі моцнай.
Ён паказвае, што кола арыстакратаў і чыноўнікаў, зацікаўленых у роўнай меры грэчаскімі і лацінскімі штудыямі, а таксама ў сувязях з інтэлектуаламі на захадзе, канцэнтравалася ў шырокім інтэлектуальным гуртку вакол граматыка Прысцыяна. Ён паказвае таксама, што запатрабаванне ў латыні як мове культуры ў значнай меры захоўвалася на працягу VI стагоддзя. Аднак такі погляд большасці спецыялістаў уяўляецца перабольшаным.
Працы
Самая вядомая праца Прысцыяна, Institutiones Grammaticae, уяўляе сабой сістэматычнае даследаванне лацінскай граматыкі. Граматыка складаецца з 18 кніг. З іх у шаснаццаці разбіраецца фанетыка, словаўтварэнне і флектыўная сістэма мовы; астатнія два тамы адносяцца да сінтаксісу. У рукапісах «Граматычных настаўленняў» змешчана нататка, што праца была скапіраваная (526, 527 г.) Флавіем Тэадорам, пісцом імператарскага сакратарыята.
Граматыка Прысцыяна заснавана на ранніх працах грэчаскіх вучоных Герадыяна і Апалонія. Яе галоўнымі станоўчымі якасцямі з’яўляюцца паўната выкладу і багацце прыкладаў. Дзякуючы Прысцыяну захаваліся многія фрагменты з твораў старых лацінскіх аўтараў, якія ў адваротным выпадку маглі б быць страчаны назаўжды, у прыватнасці, Энія, Пакувія, Акцыя, Луцылія, Катона і Варрона. Але часцей за ўсё Прысцыян цытуе Вяргілія, Тэрэнцыя, Цыцэрона і Плаўта, а акрамя таго, Лукана, Гарацыя, Ювенала, Салюстыя, Стацыя, Авідзія, Лівія і Персія.
На граматыку Прысцыяна неаднаразова спасылаліся некаторыя брытанскія пісьменнікі VIII стагоддзя — Альдхельм, Беда Высокашаноўны, Алкуін. У IX стагоддзі франкскі манах Рабан Маўр з Фульды выпусціў яе скарочаны варыянт. Існуе каля тысячы манускрыптаў, у аснове якіх ляжыць копія, зробленая Флавіем Тэадорам. Большасць копій утрымліваюць кнігі з першай па шаснаццатаю (іх часам завуць Priscianus major), некаторыя ўключаюць (разам з трыма кнігамі Ad Symmachum) толькі сямнаццатую і васямнаццатую кнігі (Priscianus minor). І толькі нямногія выданні змяшчаюць абедзве часткі. Самыя раннія манускрыпты датуюцца дзявятым стагоддзем, хаця некаторыя фрагменты былі напісаны раней.
«Малыя» працы Прысцыяна — 6 граматычных і 2 паэтычныя:
Спасылкі
Corpus Grammaticorum Latinorum: complete texts and full bibliography
Гаўрыла Раманавіч Дзяржавін
Гаўрыіл (Гаўры́ла) Рама́навіч Дзяржа́він (, Казань, Расійская імперыя — ) — выдатны рускі паэт эпохі Асветніцтва, прадстаўнік класіцызма ў літаратуры, які значна яго рэфарміраваў. У розныя гады займаў вышэйшыя дзяржаўныя пасады: кіраўнік Аланецкага намесніцтва (1784—1785), губернатар Тамбоўскай губерні (1786—1788), кабінет-сакратар Кацярыны II (1791—1793), прэзідэнт Камерц-калегіі (з 1794), міністр юстыцыі (1802—1803). Член Расійскай акадэміі ад моманту яе заснавання.
Верш «Правіла жыць» перакладзены Васілём Зуёнкам.
Мана (рака)
Ма́на (у вярхоўі — Правая Мана; Ма́на, Правая Мана)  — рака ў Краснаярскім краі Расіі, правы прыток ракі Енісей.
Даўжыня ракі 475 км. Плошча вадазбору 9320 км². Сярэдні расход вады каля 100 м³/с. Выток ракі знаходзіцца на паўночных адгор’ях Усходняга Саяна, на паўночна-ўсходніх схілах хрыбта Канскае Белагор’е. Да зліцця з ракой Левая Мана мае назву Правая Мана. Упадае ў Енісей каля пасёлка Усць-Мана, у напрамку на ўсход ад горада Дзіўнагорск. Рэчышча Маны ў верхнім цячэнні парожыстае, у сярэднім — меандруючае і разгалінаванае. Замярзае звычайна ў пачатку лістапада, вызваляецца ад лёду ў красавіку. У басейн ракі развіты карст.
Мана прымае сцёк з больш за 300 прытокаў. Сярод іх: Левая Мана, Аланжык, Вялікі Арзыбей, Малы Арзыбей, Ангул, Мімія (Міна), Кіяй, Вялікі Шыр, Вялікі Унгут, Малы Унгут, Драгуніха, Жэржул, Кайлята, Улдат, Урман, Ізык, Малая Зыранка, Вялікая Зыранка, Негнет і інш.
IC 3186
IC 3186 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Эдуард Бернет Тайлар
Эдуард Бернет Тайлар (Тэйлар; Edward Burnett Tylor;, раён Лондана Кэмбервіл — ) — выбітны англійскі этнограф, культуролаг, даследчык рэлігійных абрадаў і цырымоній. Адзін з заснавальнікаў этнаграфіі і антрапалогіі.
Навуковая дзейнасць
Адзін з заснавальнікаў этнаграфіі і антрапалогіі. Лічыцца бацькам эвалюцыйнай тэорыі развіцця культуры. У 1871 абраны членам Каралеўскага навуковага таварыства, з 1896 прафесар першай у Англіі кафедры антрапалогіі пры Оксфардскім універсітэце.
Разглядаў культуру як рацыянальнае ўтварэнне для паляпшэння жыцця людзей у грамадстве. Сцвярджаў, што прагрэс культуры адбываецца дзякуючы таму, што ўсе народы, на якім бы ўзроўні развіцця яны не знаходзіліся, уносяць у яе свой непаўторны ўклад. Найбольш развітымі грамадствамі лічыў тыя, у якіх больш адукаваных і культурных людзей. Крыніцу рэлігіі бачыў у псіхічнай дзейнасці індывідаў. З'яўляўся прыхільнікам адналінейнай эвалюцыі, якая ўяўляецца працэсам самаразвіцця ідэй (навуковых ведаў, тэхнічных вынаходніцтваў і інш.).
Сярод яго асноўных прац — «Першабытная культура» (1871), «Уводзіны ў вывучэнне Чалавека і Цывілізацыі» (1881) і інш. З вучняў Э. Тэйлара найбольшую вядомасць атрымаў Дж. Фрэзер.
Шабла
Шабла (Шабла) — курортны горад у Балгарыі. Размешчаны на ўзбярэжжы Чорнага мора. Знаходзіцца ў Дабрыцкай вобласці, уваходзіць у абшчыну Шабла. Насельніцтва — 3,4 тыс.жыхароў.
Суроўцава
Суроўцава — тапонім.
Лукашын
Лукашын — прозвішча, тапонім.
Струкава
Струкава — тапонім.
Мамо Янсанэ
Мамо Янсанэ (Momo Yansane; нар., Фрыя, Гвінея) — гвінейскі футбаліст, нападнік малдаўскага клуба «Шэрыф» з Ціраспаля.
Клубная кар’ера
У 2016—2017 гадах выступаў у гвінейскай камандзе «Хафія». У 2017 годзе перайшоў у клуб ФЮС, адкуль у 2019 годзе, згодна з дамовай паміж мараканскім клубам і «Іслаччу», пачаў выступленне за апошнюю. У пачатку снежня 2019 года «Іслач», якая мела першачарговае права выкупу трансферных правоў на гульца, выкарыстала гэта права.
У верасні 2020 года перайшоў у малійскі клуб «Блэк Старз», за які, аднак, так і не згуляў. У пачатку 2021 года на правах арэнды далучыўся да клуба «Ніжні Ноўгарад» з расійскай ФНЛ і дапамог яму выйсці ў Прэм’ер-лігу. У ліпені 2021 года папоўніў склад ціраспальскага «Шэрыфа», з якім стаў чэмпіёнам Малдовы, гуляў у групавым раўндзе Лігі чэмпіёнаў.
У верасні 2022 года зноў быў арандаваны клубам «Пары Ніжні Ноўгарад». У ліпені 2023 года вярнуўся з арэнды ў «Шэрыф».
Міжнародная кар’ера
У 2017 годзе выступаў за моладзевую зборную Гвінеі ў Кубке афрыканскіх нацый. У лістападзе 2019 годзе атрымаў запрашэнне ў нацыянальную зборную, аднак ні ў матчы з Намібіяй, ні з Марока на поле не выйшаў.
Дэбютаваў у нацыянальнай зборнай 6 кастрычніка 2021 года ў адборачным матчы чэмпіянату свету 2022 супраць Судана.
Carcinus maenas
Carcinus maenas — від ракападобных з сямейства Portunidae.
Арэал
Родам з паўночнага ўсходу Атлантычнага акіяну і Балтыйскага мора; падобныя асяроддзі ў Аўстраліі, Паўднёвай Афрыцы, Паўднёвай Амерыцы і атлантычныя і ціхаакіянскія прыбярэжныя ўчасткі Паўночнай Амерыкі.
Апісанне
Дарослыя крабы да 60 мм даўжынёй і да 90 мм шырынёй. Афарбоўка крабаў моцна вар’іруецца, яны могуць быць карычневымі, шэрымі або чырвонымі. Гэтая зменлівасць у прыватнасці залежыць ад асяроддзя пражывання. Звычайна крабы, якія затрымліваюць ліньку, становяцца зялёнымі, рэдка-чырвонымі. Асобіны чырвонага колеру — больш агрэсіўныя і моцныя, але меней устойлівыя да ўздзеянняў навакольнага асяроддзя, такіх, як нізкая і гіпаксія.
Брацкая магіла (Ула)
Брацкая магіла — вайсковае пахаванне ў аграгарадку Ула Віцебскай вобласці.
Апісанне
Помнік — скульптура воіна з аўтаматам. Вышыня скульптуры-3 м. Устаноўлена на бетонным пастаменце, вышынёй — 2 м. Аснова пастамента — 3х3 м перад помнікам размешчаны 7 мармуровых дошак з прозвішчамі загінуўшых. Плошча магілы — 22х12 м. Пахавана 111 воінаў і партызанаў, якія загінулі ў чэрвені 1944 годзе ў баях супраць нямецкіх войск.
Гмелін
Гмелін — нямецкае прозвішча.
Тавалара
Тавалара (Tavolara) — востраў на паўночным усходзе італьянскага аўтаномнага рэгіёна Сардзінія. Плошча — 5,9 км². Насельніцтва (2009 г.) — 27 чалавек.
Геаграфія і прырода
Востраў Тавалара месціцца ў 1,84 км ад паўночна-усходняга берага Сардзініі, у 250 км на паўднёвы захад ад Рыма, сталіцы Італіі. Даўжыня з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад — 7 км. Найбольшая шырыня — 1,57 км. Большая частка вострава ўяўляе сабою вапняковы масіў чатырохкутнай формы з пясчанай касой на паўднёвым усходзе. Найвышэйшы пункт — 564 м.
Расліннасць вельмі рэдкая, прадстаўленая травамі, фісташкамі і маслінамі. Толькі на найбольш высокай частцы можна сустрэць клёны. Наземная фаўна бедная, прадстаўлена яшчаркамі, чарапахамі, пацукамі, здзічэлымі козамі. З-за ўжывання малачая зубы коз часцяком маюць яркі жоўты колер, таму пра таваларскіх коз кажуць «каза з залатымі зубамі». На скалах гняздуюць бакланы, ластаўкі, галубы.
З 1997 г. марскія воды ваколь Тавалары ўваходзяць у ахоўваемую прыродную зону.
Гісторыя
Востраў Тавалара быў населены ўжо ў 4 тысячагоддзі да н. э. Яго неалітычныя жыхары займаліся рыбалоўствам. У пачатку 1 тысячагоддзя да н. э. на ім спыняліся караблі этрускаў. Востраў прыцягваў старажытных мараплаўцаў сваім зручным становішчам для часавых стаянак і наяўнасцю пітной вады. У сярэднявеччы ім карысталіся піраты. Акрамя таго, тут здабывалі вапну. Пасля 1400 г. прадпрымалася некалькі спроб каланізацыі Тавалары лігурыйскімі рыбакамі.
У 1806 г. на востраве пасялілася сям'я генуэзскага рыбака Джузэпэ Барталеоні. У 1836 г., калі на мясцовым беразе высадзіўся кароль Карл-Альберт, Паола, сын Джузэпэ, выклікнуў: «Кароль Тавалары вітае караля Сардзініі!» Карл-Альберт палічыў жарт пацешным і падараваў востраў хлопцу. З тых часоў главы сям'і Барталеоні тытулавалі сябе каралямі, а востраў называлі каралеўствам.
У нашы дні ўсе астравіцяне належаць да сям'і Барталеоні, займаюцца рыбалоўствам і абслугоўваннем турыстаў. Частку Тавалары займае база назірання ВМС краін НАТА.
Дзеўня
Дзеўня (Девня) — горад у Балгарыі. Знаходзіцца ў Варненскай вобласці, уваходзіць у абшчыну Дзеўня. Насельніцтва — 9 322 чалавекі. Музей мазаікі.
Спіс станцый Ерэванскага метрапалітэна
Гэта спіс станцый Ерэванскага метрапалітэна — сістэмы ліній метрапалітэна ў Ерэване (Арменія).
Першы ўчастак Ерэванскага метрапалітэна быў адкрыты 7 сакавіка 1981 года і меў чатыры станцыі. На дадзены момант у метрапалітэне дзейнічае 10 станцый. Эксплуатацыйная даўжыня ліній складае 12,1 км.
Ніжэй прадстаўлены спіс станцый.
Біялагічны факультэт ГДУ імя Ф. Скарыны
'''Біялагічны факультэт ГДУ імя Ф. Скарыны''' — адзін з факультэтаў Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Францыска Скарыны.
Жуль Басцьен-Лепаж
Жуль Басцьен-Лепаж (Jules Bastien-Lepage;, Данвілье, Мёз — , ) — французскі мастак, прадстаўнік натуралізму ў жывапісе як састаўнай часткі рэалізму. Гэта быў адзін з першых французскіх мастакоў, нароўні з вялікім Жулем Брэтонам, якія адлюстравалі сялянскі побыт у духу натуралізму. Сябрам і прыхільнікам яго таленту быў Эміль Заля.
Біялагічны факультэт ГДУ імя Ф. Скарыны
Апісанне
Факультэт быў арганізаваны на базе хіміка-біялагічнага аддзялення Гомельскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута ў 1930 годзе, а пазней стаў называцца біёлага-глебавым факультэтам з аддзяленнямі заалогіі, батанікі і фізіялогіі раслін, фізіялогіі чалавека і жывёл.
Жуль Басцьен-Лепаж
Жуль Басцьен-Лепаж нарадзіўся ў сям'і сціплых землеўладальнікаў і сялян у мястэчку Данвілье, Латарынгія, вучыўся з 1868 г. у Аляксандра Кабанеля ў школе вытанчаных мастацтваў у Парыжы. У школе пасябраваў з будучыняй мастакам - рэалістам, аднадумам Паскалем Даньян-Бувэ. Пасля цяжкага ранення падчас нямецка-французскай вайны 1870 г. ён вярнуўся ў родную вёску. У 1875 годзе праца «Дабравешчанне пастухам» (l'Annonciation aux bergers) дазволіла яму стаць другім у конкурсе на Рымскую прэмію. З 1879 па 1882 гг. ён падарожнічаў па Англіі. Быўшы ўжо цяжка хворым ракам, ён распачаў вандраванне па Алжыру.
Біялагічны факультэт ГДУ імя Ф. Скарыны
Апісанне
Першым загадчыкам хіміка-біялагічнага аддзялення быў І. М. Марголін. Пасля перайменавання ВНУ ў Гомельскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя В. П. Чкалава дэканам хіміка-біялагічнага факультэта стаў доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар Ф. М. Харытановіч (быў таксама загадчыкам кафедры фізіялогіі раслін і асноў сельскай гаспадаркі).
Жуль Басцьен-Лепаж
Яго палотны размешчаны ў найбуйнейшых музеях свету: у Парыжы, Лондане, Нью-Ёрку, Мельбурне, Філадэльфіі.
Біялагічны факультэт ГДУ імя Ф. Скарыны
Апісанне
Асноўная навуковая дзейнасць накіравана на распрацоўку эфектыўных і эканамічна мэтазгодных шляхоў устойлівага развіцця забруджаных радыенуклідамі тэрыторый, удасканаленне мерапрыемстваў па абароне насельніцтва ў выпадку аварый на атамных станцыях і доўгатэрміновага пражывання на тэрыторыі радыеактыўнага забруджвання. Навуковае забеспячэнне і суправаджэнне рэабілітацыйных і абаронных мерапрыемстваў.
Жуль Басцьен-Лепаж
Ён не паспеў ва ўсёй меры выказаць свой талент, бо памёр ва ўзросце 36 гадоў у сваёй майстэрні ў Парыжы. На месцы пахавання ў Данвілье, дзе быў фруктовы сад, яго брат Эміль Басцьен спраектаваў і ўзвёў парк (Parc des Rainettes). Быўшы ўжо вядомым архітэктарам, пасля смерці брата, Эміль стаў мастаком-пейзажыстам. На царкоўным двары знаходзіўся бронзавы помнік Басцьену-Лепажу працы Агюста Радэна. У 2011 годзе помнік быў падораны Арменіі да 20-годдзю здабыцця ёю незалежнасці. 7 кастрычніка на плошчы Францыі ў Ерэване адбылося ўрачыстае адкрыццё помніка, які стаў сімвалам сяброўства паміж дзвюма дзяржавамі.
(191) Колга
(191) Колга (Kolga) — даволі вялікі, але вельмі цёмны астэроід галоўнага пояса, які быў адкрыты 30 верасня 1878 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у Клінтане, ЗША і названы ў гонар Кулгі, дачкі дэмана Эгіра ў германа-скандынаўскай міфалогіі.
Тайна перапіскі
Тайна перапіскі — адно з канстытуцыйных правоў чалавека. Уключае недатыкальнасць усіх відаў паштова-тэлеграфных паведамленняў (лістоў, тэлеграм, пасылак, пераводаў), тэлефонных размоў і іншых паведамленняў, забарону ўскрываць, знаёміцца і выдаваць змест карэспандэнцыі. Абмежаванне тайны перапіскі дапускаецца толькі ў выпадках, прадугледжаных законам (у інтарэсах барацьбы са злачыннасцю, дзяржаўнай бяспекі).
Тайна перапіскі ў Рэспубліцы Беларусь гарантуецца артыкулам 28 Канстытуцыі.
Максім Алегавіч Варабей
Юніёрская кар’ера
Займаецца біятлонам з 2003 года, асабісты трэнер — Бальшакоў Васіль Вячаслававіч. У міжнародных спаборніцтвах удзельнічае з 2010 года.
Першым буйным турнірам для Вараб’я стаў юніёрскі чэмпіянат свету 2015, які праходзіў у Раўбічах. На гэтым турніры беларускі спартсмен заняў 8 месца ў індывідуальнай гонцы, 16 — у спрынце і 17 — у гонцы пераследвання. У эстафеце Варабей у складзе зборнай Беларусі заняў пятае месца.
На наступным юніёрскім чэмпіянаце, у 2016 годзе ў Кейле-Грэдзішцей, Максім заняў 10 месца ў індывідуальнай гонцы, 9 — у спрынце і чацвёртае — у гонцы пераследвання. У сезоне 2015/16 спартсмен таксама выступаў у маладзёжным Кубку IBU і атрымаў перамогу на адным з этапаў.
Дарослая кар’ера
У сезоне 2014/15 дэбютаваў на Кубку IBU ў спрынтэрскай гонцы на этапе ў Бейтастолене, дзе заняў 78-е месца. Усяго ў сваім першым сезоне ні разу не змог набраць ачкі ў залік Кубка IBU. У сезоне 2015/16 выступаў нашмат удалей, лепшым вынікам стала шостае месца ў спрынце на этапе ў Рыднаўне.
На Зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года удзельнічаў у індывідуальнай гонцы, заняў 39 месца.
Дзёрнавіцкі сельсавет (Нараўлянскі раён)
Дзё́рнавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нараўлянскага раёна Гомельскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Дзёрнавічы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Нараўлянскага раёна Мазырскай акругі БССР. З 26 ліпеня 1930 года ў складзе Нараўлянскага раёна БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 29 кастрычніка 1959 года да сельсавета далучана частка скасаванага Цешкаўскага сельсавета (вёскі Вяжышча, Данілееўка і Ліхаўня). З 25 снежня 1962 года да 6 студзеня 1965 года сельсавет у складзе Ельскага раёна. 30 чэрвеня 1966 года ў склад Даўлядоўскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Асіпоўка, Вяпры і Надтачаеўка) На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 7 населеных пунктаў. Тэрыторыя сельсавета моцна пацярпела ад аварыі на Чарнобыльскай АЭС. 8 студзеня 1987 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Вербавіцкага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 7 населеных пунктаў: вёскі Антонаўка, Бярозаўка, Вяжышча, Данілееўка, Дзёрнавічы, Ліхаўня і Новы Майдан.
Чачэрскі клуб
Будынак клуба — будынак у Чачэрску Гомельскай вобласці, размешчаны па Савецкай вуліцы, 15. Цяпер у будынку размяшчаецца Гарадскі дом культуры. Пабудаваны ў 1937—1938 гадах у паводле тыпавога праекта з невялікімі зменамі.
Малара (востраў)
Малара (Molara) — востраў на паўночным усходзе італьянскага аўтаномнага рэгіёна Сардзінія. Плошча — 3,41 км². Сталага насельніцтва няма.
Востраў быў населены ў перыяд сярэднявечча. Захаваліся капліца XV ст. і рэшткі жаночага кляштара. Канчаткова пакінуты насельнікамі ў сярэдзіне XX ст. У спадчыну ад іх захаваліся насаджэнні маслін. Сустракаюцца зараснікі фісташак, ядлоўца, шыпшыны, мальвакветных раслін. Фаўна прадстаўлена здзічэлымі каровамі і козамі, грызунамі, яшчаркамі і чарапахамі. Гняздуе 25 відаў птушак.
У нашы дні востраў знаходзіцца ў прыватнай уласнасці. Перыядычна наведваецца турыстамі.
Спадчыннасць
Спадчыннасць — уласцівасць арганізмаў забяспечваць матэрыяльную і функцыянальную пераемнасць паміж пакаленнямі, адзін з галоўных фактараў эвалюцыі. Праяўляецца ў бесперапыннасці жывой матэрыі пры змене пакаленняў. Фактары спадчыннасці лакалізаваны ў храмасомах і цытаплазме (цытаплазматычная спадчыннасць).
Генетычная інфармацыя захоўваецца, узнаўляецца і перадаецца пры размнажэнні арганізмаў у выглядзе малекул нуклеінавых кіслот (ДНК, РНК), якія з'яўляюцца матэрыяльнамі носьбітамі ўсіх відаў спадчыннасці.
Асобная роля ў спадчыннасці належыць дакладнасці ўзнаўлення малекул нуклеінавых кіслот у працэсах рэплікацыі і транскрыпцыі, а таксама высокай ступені дакладнасці сінтэзу бялкоў у працэсе трансляцыі.
Савенкі
Савенкі — тапонім.
Спадчыннасць
Рэалізацыя спадчыннасці залежыць ад асаблівасцей генатыпу, знешніх умоў і адбываецца ў розных варыянтах. Напрыклад, асобіны з розным генатыпам маюць аднолькавы фенатып (дамінантнасць), арганізмы з аднолькавым генатыпам — розны фенатып (мадыфікацыі).
Функцыянальная пераемнасць пакаленняў забяспечваецца таксама перадачай інфармацыі ад аднаго пакалення да другога ў ходзе навучання, т. зв. сігнальная спадчыннасць. Аснова гэтага працэсу — умоўнарэфлекторная дзейнасць вышэйшых арганізмаў (асабліва ў чалавека).