cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чарніцы (прыпыначны пункт)
Чарні́цы (, Черницы)  — прыпыначны пункт Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Лёзненскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчаны за 1,1 км на ўсход ад вёскі Чарніцы; на лініі Завольша — Віцебск, паміж станцыяй Завольша і станцыяй Лёзна.
Сапраўдныя восы
Сапраўдныя восы, грамадскія восы, складкаватакрылыя восы (Vespidae) — надсямейства ці сямейства насякомых атрада.
Апісанне
Цела даўжынёю 8—30 мм, прадаўгаватае, голае або ўкрытае валаскамі. На брушку чорныя і жоўтыя палосы. Пярэднія крылы складваюцца ўдоўж. Вусікі ніткападобныя, у самцоў 13-, у самак 12-членікавыя. Пярэднягрудзі маюць дугападобную выразку, якая дасягае асновы крылаў.
Пашырэнне
Пашыраны паўсюдна, пераважна ў тропіках. На тэрыторыі Беларусі больш за 25 відаў адзіночных, грамадскіх восаў і шэршняў.
Асаблівасці біялогіі
Жывуць у гнёздах (паўсфера з ячэйкамі ў адзін паверх, сфера з шматпавярховымі ячэйкамі ці інш.). Соты будуюць з «паперы», якую атрымліваюць з перажаваных і апрацаваных ферментамі раслінных рэшткаў. Лічынак кормяць іншымі насякомымі, пераважна вусенямі. Развіццё з поўным ператварэннем. Зімуюць аплодненыя маткі.
Апыляльнікі раслін, знішчаюць шкодных насякомых, шэршні шкодзяць пчалярству.
Танец сонца
Танец сонца — рэлігійныя рытуалы, характэрныя пераважна для індзейцаў Вялікіх раўнін. Звычайна арганізоўваліся перад летнім паляваннем на бізонаў або квітнення кукурузы. Мэта рытуалаў заключалася ў асабістым ахвярапрынашэнні вышэйшым сілам дзеля выгоды супольнасці. Танец сонца ўсведамляўся ўдзельнікамі як абнаўленне свету.
Фердынанд Аўстрыйскі
Яго Высокапраасвяшчэнства кардынал-інфант дон Фердынанд Аўстрыйскі (Фернанда) (Cardenal Infante don Fernando de Austria; ці 24 мая 1610,  —, ) — брат караля Іспаніі Філіпа IV, інфант Іспаніі, губернатар Мілана, штатгальтар Нідэрландаў, віцэ-кароль Каталоніі, кардынал-архібіскуп Таледа ў 1619—1641 гадах і камандуючы іспанскімі сіламі падчас Трыццацігадовай вайны.
Сава (Саветаў)
Са́ва, свецкае імя Юрый (Георгій) Яўгенавіч САВЕТАЎ (Sawa (Jerzy Sowetow);, Санкт-Пецярбург — ) — праваслаўны царкоўны дзеяч у Польшчы.
Біяграфія
У 1916 годзе скончыў Пажаскі корпус, вучыўся на тэалагічных факультэтах Бялградскага (1921-24) і Варшаўскага (1926-28) універсітэтаў. Магістр багаслоўя (1943).
Удзельнік 1-й сусветнай і грамадзянскай (у складзе белай Добраахвотніцкай арміі) войнаў. 3 1920 годзе ў эміграцыі ў Сербіі.
3 верасня 1939 года ў Літве, Германіі, Румыніі, Турцыі, Індыі. У 1942-43 у ЗША і Вялікабрытаніі, адкуль накіраваны польскім эмігранцкім урадам у 2-і польскі корпус ген. У. Андэрса на пасаду ваеннага капелана ў званні генерала брыгады, прайшоў з корпусам увесь баявы шлях.
Пасля 2-й сусветнай вайны ў Вялікабрытаніі, архіепіскап (1947). 3 1949 года член Польскай нацыянальнай рады ў эміграцыі.
Бурана
Бурана (Burano) — астраўны квартал Венецыі, размешчаны на адлегласці 7 км. ад цэнтра горада, побач з Тарчэла, з насельніцтвам каля 4000 жыхароў. Вядомы сваімі ярка афарбаванымі дамамі. З XVI стагоддзя спецыялізуецца на вытворчасці карунак. Тэхналогія вытворчасці карунак, як мяркуюць, была экспартавана венецыянцамі з Усходняга Міжземнамор'я. Выхадцам з Бурана быў знакаміты кампазітар Галупі. Да 1923 года Бурана лічыўся асобным ад Венецыі горадам, як і Мурана. Акрамя маляўнічай забудовы, турыстаў вабяць у Бурана музей венецыянскіх карункаў і царква Сан-Марціна з нахільнай 52-метровай кампанілай.
Наталля Яўгенаўна Максімовіч
Наталля Яўгенаўна Максімовіч (нар., г. Хабараўск, Расія) — беларускі ўрач-патафізіёлаг. Доктар медыцынскіх навук (2005), прафесар (2010).
Біяграфія
Скончыла Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1984). Працавала Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1984, медыка-дыягнастычны факультэт, кафедра паталагічнай фізіялогіі, загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: распрацоўка карэкцыі парушэнняў у сістэме маці-плод; карыгіраванне ішэмічных пашкоджанняў галаўнога мозгу.
Узнагароды
Ганаровая грамата Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (2011) і інш.
Міла Куніс
Мілена Маркаўна Куніс (Milena Markovna Kunis;, Чарнаўцы) — амерыканская актрыса яўрэйскага паходжання, вядомая першым чынам як гераіня тэлесерыяла «Забойныя 70-я» (роля Джэкі Букхарт) і ў якасці «голасу» Мэг Грыфін з мультыплікацыйнага серыялу «Грыфіны».
Біяграфія
Мілена Маркаўна Куніс нарадзілася ў Чарнаўцах, Украіна, у яўрэйскай сям’і. У 1991 годзе Куніс разам з бацькамі эмігравала ў Лос-Анджэлес. У 1998 годзе прайшла кастынг на ролю ў серыяле «Забойныя 70-я» (пры гэтым яна адкрыта схлусіла пра свой узрост: ёй было 14 гадоў ад роду, а мінімальнае патрабаванне па ўзросту было 18). З 2000 г. агучвае Мэг у мультсерыяле «Грыфіны». У 2008 годзе выканала адну з галоўных роляў у папулярнай камедыі «У пралёце».
Высоцкі
Высоцкі (Wysocki, Высоцкі, Висоцький, Wyssozki/Wyßozki або Wissotzki/Wißotzki, Vyssotsky, ויסוצקי) — беларускае, польскае, рускае, украінскае прозвішча.
NGC 3794
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 3794, NGC 3804.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Нікала Ланкрэ
Нікала Ланкрэ (Nicolas Lancret;,  — , там жа) — французскі жывапісец і малявальшчык, калекцыянер твораў мастацтва, акадэмік (з 1719) і саветнік (з 1735) Каралеўскай акадэміі жывапісу і скульптуры ў Парыжы; адзін з самых выдатных прадстаўнікоў мастацтва ракако, аўтар каля 700 карцін: «галантных свят», партрэтаў і жанравых сцэн (у тым ліку на літаратурныя і тэатральныя сюжэты).
Папанін (Гомельскі раён)
Папа́нін (, Папанин) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Руднямарымонаўскага сельсавета.
Мантэпульчана
Насельніцтва складае 13 883 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 85 чал./км². Займае плошчу 166 км². Паштовы індэкс — 53045, 53040. Тэлефонны код — 0578.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Іаан Прадцеча.
Говард Хоўкс
Говард Вінчэстэр Хоўкс (Howard Winchester Hawks,, Гашэн, Індыяна — , Палм-Спрынгс, Каліфорнія) — амерыканскі , ,. Брат рэжысёра Кенета Хоўкса і прадзюсара Уільяма Б. Хоўкса, траюрадны брат актрысы Кэрал Ломбард.
Мантэпульчана
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Гарбаціца
Гарба́ціца (, Горбатица) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяркудскага сельсавета.
У 1924—1980 гадах цэнтр Гарбаціцкага сельсавета.
Астроруг (гміна)
Астро́руг (Ostroróg) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Шаматульскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Астроруга. Плошча гміны складае 84,99 км². Станам на 2009 год у гміне Астроруг пражывалі 4859 чалавек, шчыльнасць — 57,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 12 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 16 населеных пунктаў і горад Астроруг.
Замша
Замша (zamsz ад Sämischleder — «дублёная скура» ) — назва вырабленай пэўным спосабам скуры дзікіх або свойскіх жывёл, а таксама вырабленай пэўным спосабам тканіны.
Скура
Замша — гэта скура, вырабленая тлушчавым дубленнем са шкур аленяў, ласёў, авечак або малочных цялят.
Замша адрозніваецца мяккасцю, аксаміцістасцю, водатрываласцю, значнай сітаватасцю.
Замшу афарбоўваюць у розныя колеры. Неафарбаваная замша мае светла-жоўты колер.
Замшу выкарыстоўваюць для вытворчасці абутку, галантарэі, адзення і ў тэхнічных мэтах (напрыклад, для паліроўкі ).
Таксама вырабляецца штучная замша — для гэтага нятканыя матэрыялы і іншыя тканіны з замшападобным ворсам прамакаюць гумовым клеем (для абутку) або наносяць на іх гумовы клей, а зверху насыпают здробненыя валокны бавоўны (для галантарэйных вырабаў).
Тканіна
Тканіна замша прадстаўляе сабой баваўняную тканіну з атласным з начасаным ворсам на правым баку. З гэтай тканіны шыюць верхнюю вопратку.
Клод Жыло
Клод Жыло (фр. Claude Gillot;,  — , ) — французскі мастак-дэкаратар, малявальшчык, жывапісец і гравёр, акадэмік Каралеўскай акадэміі жывапісу і скульптуры (з 1715; асацыятыўны член з 1710); знакавы прадставіць стылю Рэгенцтва, адзін з заснавальнікаў мастацтва ракако.
Біяграфія
Вучыўся ў Жана-Батыста Карнэля. У 1715 годзе быў прыняты ў Акадэмію жывапісу і скульптуры за палатно «Ісус на крыжы» (Jésus devant sa croix), лічыўся майстрам пышных міфалагічных сцэн з падрабязна выпісанымі дэталямі пейзажа («Урачыстасць Вакха» і інш.), аднак імкнуўся хутчэй да жанравых сцэнак, шмат працаваў як тэатральны дэкаратар: аўтар касцюмаў для оперы і драматычнага тэатра, ілюстраваў кнігі (у прыватнасці, «Байкі» Удара дэ Ламота, 1719).
Клод Жыло быў адным з галоўных прадстаўнікоў стылю французскага Рэгенцтва, якое папярэднічала ракако. Выконваў кардоны для шпалер, эскізы мэблі, роспісы вырабаў з фаянсу мануфактуры ў Мусцьі. Жыло выдаў зборнік гравюр пад назвай «Новая кніга прынцыпаў арнаментацыі, якія даюць неабмежаваную колькасць формаў». Гэты зборнік стаў для паслядоўнікаў Жыло своеасаблівай энцыклапедыяй ракайля. Клод Жыло вядомы таксама як першы настаўнік Антуана Вато. Вучнямі Жыла былі Нікала Ланкрэ, Філіп Пільман і Франсуа Жулен.
Яго Высокапраасвяшчэнства
Яго Высокапраасвяшчэнства — тытул у праваслаўнай царкве мітрапалітаў і архіепіскапаў, у рымска-каталіцкай царквы тытул кардыналаў (хаця часцей выкарыстоўваецца форма Яго Эмінэнцыя). Зварот да кардыналаў — Ваша Высокапраасвяшчэнства, або Ваша Эмінэнцыя.
У рымска-каталіцкай царкве гэты тытул быў упершыню падараваны Папам Урбанам VIII, 10 чэрвеня 1630 года адмысловым дэкрэтам. Тытул у біскупаў Яго Праасвяшчэнства, абарот — Ваша Праасвяшчэнства (часцей Ваша Эмінэнцыя). Тытул у патрыярхаў усходніх каталіцкіх цэркваў — Яго Блажэнства.
У той жа час гэты тытул адсутнічае ў пратэстанцкіх дэнамінацый хрысціянства і характэрны толькі для артадаксальнага хрысціянства. Гэты тытул афіцыйна зацверджаны ў міжнароднай дыпламатыі не прымаючы да ўвагі яго дактрынальнае, філасофскае і тэалагічнае паходжанне.
Юзаф Адрыян Масальскі
Юзаф Адрыян Масальскі (каля 1726 —, Варшава) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Староста гарадзенскі (з 1748), бержніцкі, лаздзейскі (з 1756), прапойскі, вісліцкі, падскарбі надворны ВКЛ з 1754; падпалкоўнік пяцігорскі, генерал-маёр (1754).
Пасол на соймы 1744, 1750, 1752 (яго маршалак), 1756, 1758, 1760, дэпутат Трыбунала ВКЛ у 1748 (яго маршалак).
Кавалер ордэна Белага Арла (1761). Належаў да групоўкі Чартарыйскіх.
Лічыўся здольным палітыкам, які імкнуўся да рэфарміравання дзяржаўнага ладу Рэчы Паспалітай, але заўчасная смерць перарвала яго кар'еру.
Сям'я
Быў сынам вялікага літоўскага гетмана Міхала Юзафа Масальскага і Францішкі Агінскай, дачкі троцкага кашталяна Мікалая Францішка Агінскага. Меў братоў Ігнацыя Якуба, Яна Мікалая і Казіміра Адрыяна.
Ажаніўся ў 1745 з князёўнай Антанінай Радзівіл (1730 — 1764), дачкой крайчага ВКЛ Марціна Мікалая Радзівіла.
Пакінуў сына Ксаверыя (каля 1760 — 1787) і дачку Алену Апалонію (1763 — 1815), жонку князя дэ Лінье (de Ligne), а потым Вінцэнта Патоцкага.
Сцяг Гаяны
Апісанне
На зялёным полі (сімвалізуе прыроду і сельскую гаспадарку Гаяны) трохвугольнік чырвонага колеру (упартасць і дынамічны характар ​​народа ў будаўніцтве незалежнай дзяржавы) з чорнай акантоўкай (стойкасць народа краіны перад цяжкасцямі) ля асновы сцяга, упісаны ў трохвугольнік жоўтага колеру (багацце мінеральных рэсурсаў) з белай акантоўкай (рэкі і водныя рэсурсы краіны), які сімвалізуе стралу.
Альжбета Радзівіл з Астрожскіх
Паходжанне
Дачка дзяржаўнага і ваеннага дзеяча Рэчы Паспалітай, украінскага праваслаўнага магната Канстанціна-Васіля Астрожскага (1526—1608) і яго жонкі з Тарноўскіх (1534—1571). Мела трох братоў (Януша, і Аляксандра) і сястру.
Сям’я
Да 1575 года пабраліся шлюбам з Янам Станіслававічам Кішкам. Шлюб быў бяздзетным. 26 ліпеня 1592 Ян памёр.
Гаяс
Гая́с (Goiás) — штат у Цэнтральна-заходнім рэгіёне Бразіліі. Плошча — 340 103,467 км², насельніцтва — 6 млн чалавек (2010). Адміністрацыйны цэнтр — Гаянія.
Аснова эканомікі штата — сельская гаспадарка: вырошчванне соі, жывёлагадоўля (другое па колькасці пагалоўе кароў у Бразіліі).
У 1956 ва ўсходняй частцы штата пачалося будаўніцтва новай сталіцы краіны — горада Бразілія, які пазней быў выдзелены ў асобную акругу. У 1988 паўночная палова тэрыторыі штата была выдзеленая ў самастойны штат Такантынс.
Леанід Мікалаевіч Вазнячук
Леанід Мікалаевіч Вазнячу́к ( — ) — вучоны ў галіне геалогіі, кандыдат геолага-мінералагічных навук (1963). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1986, пасмяротна).
Біяграфія
Нарадзіўся ў. У 1950 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. У 1953—1956 гг. працаваў у Мінскім педагагічным інстытуце. У 1963 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. У 1964—1969 гг. выкладаў у Беларускім дзяржаўным універсітэце. З 1969 г. працаваў у Інстытуце геахіміі і геафізікі Акадэміі навук БССР.
Навуковая дзейнасць
Л. М. Вазнячуку належаць навуковыя працы ў галіне стратыграфіі, палеагеаграфіі, геамарфалогіі і палепатамалогіі антрапагену. Склаў стратыграфічную схему антрапагеннай сістэмы тэрыторыі Беларусі (1981). Супрацоўнічаў з археолагам У. Д. Будзько.
Кларэнс Браўн
Кларэнс Браўн (Clarence Brown,, Клінтан — , Санта-Моніка) — амерыканскі і , уладальнік «Кубка Мусаліні» Венецыянскага кінафестывалю (1935), прэміі BAFTA ў намінацыі «Узнагарода аб’яднаных нацый» (1951) і імянной зоркі на Галівудскай «Алеі славы» (1960).
Найбольш вядомы рэжысурай фільмаў «Плоць і д’ябал» (1926), «Ганна Крысці» (1930), «Ганна Карэніна» (1935), «Жонка супраць сакратаркі» (1936) і «Яны сустрэліся ў Бамбеі» (1941), у большасці з якіх былі задзейнічаны любiмыя акцёры Кларэнса Браўна — Грэта Гарба і Кларк Гейбл; менавіта Браўн адкрыў талент Гарба. Браўн — шасціразовы намінант на прэмію «Оскар» і адзіны рэжысёр у свеце з такой колькасцю намінацый, які ніколі не атрымоўваў ніводнай статуэткі.
NGC 3793
NGC 3793 — зорка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Горы 1
Го́ры 1 (, Горы 1) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяркудскага сельсавета.
Тылькаўка
Ты́лькаўка (, Тыльковка) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзмітравіцкага сельсавета.
Да 21 снежня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Высакагорскага сельсавета. З 2007 па 2013 год у складзе Пагосцкага сельсавета.
Рудня Жыгальская
Ру́дня Жыга́льская (, Рудня Жигальская) — вёска ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Руднямарымонаўскага сельсавета.
Чорнае (прыпыначны пункт)
Чо́рнае (, Чёрное)  — прыпыначны пункт Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчаны на паўднёвай ускраіне вёскі Чорнае; на лініі Крулеўшчызна — Лынтупы, паміж прыпыначным пунктам Ляхаўшчына і станцыяй Варапаева.
Астравіцы (гміна)
Астраві́цы (Ostrowice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Драўскага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Астравіцах. Плошча гміны складае 150,3 км². Станам на 2008 год у гміне Астравіцы пражывалі 2 526 чалавек, шчыльнасць — 17 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 14 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 31 населены пункт.
Зефір (тканіна)
Зефір валодае гладкай паверхняй і шаўкавістым бляскам. Выконваецца з тэкстыльным арнаментам у дробную палоску або клетку з каляровых або патоўшчаных нітак асновы або ўтка. Акрамя стракататканага зефіру выпускаўся таксама адбелены і каляровы. Тканіна добра сціраецца. Акрамя таго, зефірам таксама называлі ваўняную тканіну з вышэйшых гатункаў воўны. З баваўнянага зефіру шылі ў асноўным летнія мужчынскія кашулі. Мужчынскія кашулі з ваўнянога зефіру лічыліся самымі якаснымі. Акрамя мужчынскіх кашуль з зефіру шылі жаночыя каўнерыкі, рукаўчыкі і сукенкі.
У М. А. Булгакава ў «Белай гвардыі» ў белую зефірную кашулю з камізэлькай быў апрануты Міхаіл Сямёнавіч. Вызначэнне «зефір» дадавалі да назваў іншых відаў тканін, каб паказаць на іх высокую якасць, напрыклад, драп-зефір.
Мантэрыджоні
Мантэрыджоні (Monteriggioni) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сіена.
Насельніцтва складае 8904 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 80 чал./км². Займае плошчу 99 км². Паштовы індэкс — 53035. Тэлефонны код — 0577.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Уладар пярсцёнкаў: Вяртанне караля
«Уладар пярсцёнкаў: Вяртанне караля» (The Lord of the Rings: The Return of the King) — эпічны прыгодніцкі фэнтэзі-фільм 2003 года рэжысёра Пітэра Джэксана. Фільм з’яўляецца экранізацыяй рамана Дж. Р. Р. Толкіна «Вяртанне караля» (1955) — трэцяга тома трылогіі «Уладар Пярсцёнкаў». Прадзюсарамі фільма сталі, Пітэр Джэксан і. Сцэнарый фільма напісалі, Філіпа Боенс і Пітэр Джэксан. У акцёрскі ансамбль фільма ўвайшлі Элайджа Вуд, Іэн Мак-Келен, Ліў Тайлер, Віга Мортэнсен, Шон Эсцін, Кейт Бланшэт,, , , , Арланда Блум, Х’юга Уівінг, , , , , , Іэн Холм, Шон Бін. Фільм стаў трэцяй часткай кінатрылогіі, завяршаючы гісторыю, распачатую ў фільмах «Уладар пярсцёнкаў: Брацтва пярсцёнка» (2001) і «Уладар пярсцёнкаў: Дзве вежы» (2002).
Падзеі кінастужкі працягваюць сюжэт «Дзвюх вежаў». Фрода і пад павадырствам  дасягаюць межаў. Місія хобітаў, якая заключаецца ў знішчэнні Адзінага Пярсцёнка, пераходзіць у завяршаючую фазу, як і патаемны план іх правадніка. Тым часам Гэндальф і Арагорн, Легалас і Гімлі, і Піпін прыкладваюць усе намаганні, каб аб’яднаць людзей Міжзем’я для апошняга супрацьстаяння з Саўранам. І не толькі, каб абараніць вольныя землі ад яго легіёнаў, але і каб адцягнуць увагу Ворага ад перамяшчэнняў на яго ўласнай зямлі.
«Вяртанне караля» фінансавалася і распаўсюджвалася амерыканскай студыяй «New Line Cinema», але цалкам здымаліся і манціраваліся на радзіме рэжысёра ў Новай Зеландыі адначасова з іншымі часткамі трылогіі. Прэм’ера фільма адбылася 1 снежня 2003 года ў ў Уэлінгтане, а сусветны пракат пачаўся 17 снежня 2003 года. Фільм атрымаў прызнанне як сярод крытыкаў, так і сярод гледачоў. Фільм лічыцца важнай вяхай у кінавытворчасці і значнай падзеяй у развіцці жанра фэнтэзі ў кіно. Карціна атрымала пахвалы за візуальныя эфекты, акцёрскую ігру, экшан-сцэны, рэжысуру, сцэнарый, музыку, дызайн касцюмаў і эмацыянальную глыбіню. Фільм сабраў больш за 1,1 мільярда долараў па ўсім свеце, што зрабіла яго самым касавым фільмам 2003 года і другім самым касавым фільмам усіх часоў на момант яго выхаду, а таксама самым касавым фільмам, выпушчаным «New Line Cinema».
«Вяртанне караля», як і іншыя часткі трылогіі, лічыцца адным з найвялікшых і самых уплывовых фільмаў, сярод калі-небудзь створаных. Фільм атрымаў мноства узнагарод. На 76-й цырымоніі ўручэння прэміі «Оскар» ён быў вылучаны ў 11 намінацыях — і перамог у кожнай, уключаючы Найлепшы фільм. Такім чынам, фільм паўтарыў рэкорд «» (1959) і «Тытаніка» (1997), якія ў свой час таксама ўдастоіліся 11 статуэтак. Кінастужка стала першым фэнтэзі-фільмам і другім фільмам-сіквелам (пасля «Хроснага бацькі 2»), удастоеным узнагароды за Найлепшы фільм. Апроч таго, трылогія стала другой кінасерыяй (пасля арыгінальнай трылогіі «Зорных войнаў»), усе фільмы якой атрымалі «Оскар» за Найлепшыя візуальныя эфекты.
Сюжэт
Хобіт і яго стрыечны брат Дэагол разам рыбачаць з лодкі. Раптам на вуду трапляецца вялікая рыбіна, і Дэагол падае за борт. На дне ракі ён знаходзіць Пярсцёнак Усеўладдзя. Ахоплены прагай завалодаць Пярсцёнкам, Смеагол забівае брата і прысвойвае «каштоўнасць» сабе. Забойцу праганяюць з яго асяроддзя, і ён хаваецца ў горных пячорах. Мінаюць стагоддзі, і паступова пад уздзеяннем Пярсцёнка Смеагол пераўтвараецца ў агідную істоту па імені Голум.
Гэндальф вядзе Арагорна, Легаласа і Гімлі, а таксама караля Рохана Тэадэна і яго людзей у Ізенгард. Крэпасць апынаецца разбуранай і затопленай, на развалінах сябры знаходзяць і Піпіна. Гэндальф пераконваецца, што Саруман абясшкоджаны і даручае і энтам сцерагчы яго. Калі атрад ужо збіраецца адправіцца ў сталіцу Рохана Эдарас, Піпін заўважае чорны шар з таямнічым агнём у сярэдзіне. Гэндальф хутка забірае знаходку ў хобіта. У Эдарасе Тэадэн ладзіць пір з нагоды перамогі ў Хельмавай Падзі. Піпіну не дае спакою таямнічы шар, і ноччу пасля святкавання ён крадзе яго ў Гэндальфа. Зазірнуўшы ў шар, хобіт бачыць Вока Саўрана і выпадкова выведвае яго планы па нападзе на Мінас Тырыт, сталіцу Гондара. Гэндальф забірае Піпіна і адпраўляецца з ім у Мінас Тырыт, каб папярэдзіць Дэнетара, каралеўскага намесніка Гондара.
Арвен кіруецца ў гавані, каб адплысці за мора. Па дарозе ёй прыходзіць відзенне, у якім яна бачыць Арагорна і свайго будучага сына. Яна паспешліва вяртаецца ў Рывендэл і апавядае пра сваё відзенне бацьку. Яна прымае рашэнне застацца і просіць Эльранда перакаваць зламаны меч Ісільдура.
Фрода і пад павадырствам Голума працягваюць шлях да. Фрода давярае прысягнуўшаму ў вернасці Голуму, але Сэму істота не падабаецца, і ён не губляе пільнасці. Аднойчы ён падслухоўвае размову Голума з самім сабой і даведваецца, што той плануе здрадзіць ім і завалодаць Пярсцёнкам. Сэм спрабуе выкрыць Голума перад Фрода, але той не прыслухоўваецца да сябра. Спадарожнікі працягваюць свой шлях, яны дабіраюцца да Мінас Моргула і становяцца сведкамі таго, як Кароль-чарадзей, правадыр назгулаў, выступае з незлічоным войскам у бок Гондара.
Гэндальф з Піпінам прыбываюць у Мінас Тырыт і з’яўляюцца перад Дэнетарам. Некалі мудры і моцны ўладар, намеснік Гондара прадстае перад падарожнікамі гняўлівым і зламаным горам чалавекам. Апынаецца, што яму нямала вядома і пра планы Саўрана, і пра набліжэнне прэтэндэнта на прастол у асобе Арагорна і пра смерць яго старэйшага сына Бораміра. Піпін, каб неяк адплаціць Дэнетару за смерць сына, які загінуў, ратуючы яго, прысягае намесніку ў вернасці. Гэндальф раіць Дэнетару паклікаць на дапамогу роханцаў, але ганарлівы правіцель адмаўляецца. Тым не менш, насуперак волі правіцеля Гэндальф пасылае Піпіна, і той запальвае сігнальны агонь. У горад прыбывае Фарамір, малодшы сын Дэнетара. Ён абвяшчае, што оркі пад камандай Караля-ведзьмара захапілі Асгіліят. Ён апавядае свайму бацьку і Гэндальфу пра сустрэчу з Фрода і Сэмам і іх дзіўным павадыром, а таксама пра абраны імі шлях. Тое, што Фарамір не адабраў Пярсцёнак у Фрода прыводзіць Дэнетара ў шаленства, і ён пасылае сына адбіць Асгіліят, што азначае верную смерць.
У Эдарасе заўважаюць сігнальныя агні, і кароль Тэадэн абвяшчае збор войскаў, каб выступіць на падмогу Гондару. Арагорн жа бачыць, што войска не дастаткова вялікае, каб супрацьстаяць сілам. Ноччу ў стан роханцаў прыбывае Эльранд, ён перадае Арагорну меч Ісільдура і заклікае яго адправіцца Шляхамі мёртвых. Паводле легенды, там прабываюць прывіды тых, хто некалі пакляўся дапамагаць каралю Гондара Ісільдуру ў бітве з Саўранам, а потым здрадзіў. Арагорн вырушвае ў дарогу, да яго далучаюцца Легалас і Гімлі. Прыбыўшы на месца, Арагорн прызывае прывідаў і абяцае вызваліць іх ад праклёну, калі яны падпарадкуюцца яму, нашчадку Ісільдура, і прыйдуць пад яго началам на дапамогу Гондару.
Фрода з Сэмам пад павадырствам Голума караскаюцца па таемнай лесвіцы ў гарах. Аднаго разу падчас прывалу Голум карыстаецца тым, што ўсе спяць, і асыпае Сэма крошкамі. Калі хобіты прачынаюцца, Голум падстаўляе Сэма, гаворачы, што той цішком з’ядае іх правізію. Раз’юшаны Сэм накідваецца на Голума, але ўмешваецца Фрода і праганяе свайго сябра. Далей Фрода працягвае шлях адзін на адзін з Голумам. Прытрымліваючыся свайго падступнага плану, Голум прыводзіць Фрода ў пячору гіганцкай павучыхі і пакідае яго. Павучыха кусае Фрода і абвівае яго павуціннем. Раптам аб’яўляецца Сэм і ў адчайным баі адбівае цела свайго сябра ў пачвары. Разрэзаўшы кокан, Сэм выяўляе, што Фрода памёр. Не гледзячы на захлынаючае яго гора, ён забірае Пярсцёнак і вырашае працягнуць шлях. Атрад мімаходжых оркаў забірае Фрода, і Сэму ўдаецца падслухаць, што яго сябра жывы, толькі часова спаралізаваны. Сэм адпраўляецца следам за оркамі ў крэпасць Кірыт-Унгал, каб любым коштам вызваліць гаспадара. Тым часам, оркі не здолеўшы падзяліць здабычу — міфрылавую кальчугу Фрода — учыняюць бойку і большасць з іх гіне. Сэм вызваляе Фрода і вяртае яму Пярсцёнак. Хобіты апранаюць даспехі оркаў і ўступаюць на землі Мордара.
Конь прыцягвае непрытомнага і цяжкапараненага Фараміра ў Мінас Тырыт. Тым часам, да горада падыходзяць незлічоныя полчышчы оркаў і пачынаюць асаду. Думаючы, што надзеі на выратаванне Гондара няма, а яго род перарваны, звар’яцелы Дэнетар збіраецца спаліць сына разам з сабой на пахавальным вогнішчы, аднак Піпін і Гэндальф у апошні момант умешваюцца і ратуюць Фараміра. Ахоплены полымем Дэнетар падае са сценаў цытадэлі, і Гэндальф прымае на сябе камандаванне ўзброеннымі сіламі Гондара. Тым часам, мордарскім войскам удаецца захапіць вароты, оркі і тролі ўрываюцца ў горад, у небе з’яўляюцца назгулы, несучы з сабой жах і адчай. Калі горад апынаецца амаль цалкам захопленым, а абаранцы губляюць апошнюю надзею, на дапамогу прыходзіць войска Рохана. Конніца Тэадэна разганяе полчышчы оркаў, аднак да сцен Мінас Тырыта падыходзяць войскі харадрым на велічэзных сланах — мумаках. Роханцы трымаюць пазіцыі, але нясуць вялікія страты. Кароль-чарадзей смяротна раніць Тэадэна, але на яго абарону ўстае малады ваяр. Назгул нагадвае пра прароцтва, што яго не забіць смяротнаму мужу. Тады ваяр скідае шлем, і апынаецца, што гэта Эавін, дачка караля, якая таемна адправілася з войскам. Мужная ваярка пры дапамозе хобіта Мэры адольвае назгула, тым самым спаўняючы прароцтва. Тэадэн развітваецца з Эавін і памірае. Тым часам на поле бою прыбываюць чорныя караблі з піратамі Умбара. Оркі радуюцца запозненай падмозе, аднак калі караблі прычальваюць, аказваецца, што на іх прыбылі Арагорн і войска мерцвякоў. Вялізнае войска прывідаў з лёгкасцю змятае войска Харада, знішчаючы іх мумакаў, а таксама нішчачы оркаў і троляў, і знішчаючы аблогавыя вежы ворага. Затым Армія Мёртвых заходзіць у Мінас Тырыт і выбівае полчышчы ворагаў з горада. Да зыходу дня войскі Харада і Мордара знішчаюцца цалкам — сілы Захаду атрымліваюць перамогу ў бітве на Пеленарскіх Палях. Арагорн абвяшчае, што Кароль Мёртвых і яго войска выканалі клятву і даруе ім мір, яны знікаюць.
Пасля бітвы адбываецца Савет, на якім лідары войскаў Захаду прымаюць неверагоднае рашэнне — падысці ўсім войскам, якое засталося, да Чорнай брамы Мордора і выклікаць Саўрана на рашучую бітву. Яны ўсведамляюць, што шансаў на перамогу ў іх няма, аднак яны хочуць адцягнуць увагу Саўрана ад сваіх уласных земляў і выманіць з Мордара ўсе асноўныя сілы, каб даць Фрода шанец выканаць сваю місію. Армія Захаду на чале з Арагорнам прыходзіць пад Чорную браму і выклікае войскі Мордара на бой. Брама адчыняюцца, і незлічоныя полчышчы Чорнай краіны бяруць войскі Захаду ў кальцо. Пачынаецца апошняя бітва.
Стоячы на краі прорвы, Фрода не знаходзіць у сабе сілы знішчыць Пярсцёнак, які ўжо цалкам захапіў волю хобіта. На вачах у Сэма Фрода абвяшчае Пярсцёнак сваім і апранае сабе на палец. Голум зноў накідваецца на Фрода, яны б’юцца на краі прорвы — і Голум адкусвае Фрода палец з Пярсцёнкам. Цяпер ужо Фрода ў шаленстве накідваецца на Голума і пасля непрацяглай барацьбы абодва падаюць у прорву: Голум разам з Пярсцёнкам гіне ў агні вулкана, а Фрода чапляецца за выступ скалы — і Сэм выцягвае сябра. Пярсцёнак расплаўляецца ў магме. Адначасова з гэтым войскі Саўрана раптам апаноўвае страх, яны кідаюцца на ўцёкі, несучы катастрафічныя страты. Барад-Дур, вежа Саўрана, рушыцца, пачынаецца вывяржэнне вулкана. Сідзячы на астраўку скалы сярод мора лавы, Фрода і Сэм развітваюцца. Ужо страціўшых прытомнасць, іх ратуе Гэндальф, якога прыносяць на сабе Вялікія арлы.
Фрода прыходзіць у сябе ў Мінас-Цірыце і сустракаецца са старымі сябрамі: тут і Гэндальф, і Мэры з Піпінам, і Гімлі з Легаласам, і Арагорн, і, канешне, Сэм. Калі хобіты канчаткова ачуньваюць, адбываецца каранацыя Арагорна. На цырымонію прыбывае і Эльранд з дачкой, і Арагорн бярэ Арвен за жонку. Хобіты вяртаюцца ў Шыр. Сэм жэніцца з Розі, аб чым даўно марыў. Фрода ж адольваюць прыступы хваробы, выкліканай раненнем назгульскім клінком і занадта доўгім валоданнем Пярсцёнкам. Паступова ён разумее, што не зможа вярнуцца да звычайнага жыцця, і вырашае выкарыстаць дараваную ім з Більба магчымасць — сысці разам з эльфамі за Мора, на Закрайні Захад. Мэры, Піпін і Сэм праводзяць іх у Гавань; на тым жа караблі пакідаюць Міжзем’е Гэндальф, Галадрыэль і Эльранд. Пачынаецца эпоха валадарання Людзей.
Сэм вяртаецца ў Шыр да сваёй сям’і, каб завяршыць Пунсовую кнігу, распачатую Більба і працягнутую Фрода.
Саўндтрэк
Музычнае суправаджэнне да фільма «Уладар пярсцёнкаў: Вяртанне караля» напісаў кампазітар Говард Шор.
Узнагароды
Паводле рэсурса «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 209 кінаўзнагародамі і яшчэ 124 намінацыямі. Сярод найбольш значных узнагарод:
Анн-Луі Жырадэ-Трыязон
Анн-Луі Жырадэ-Трыязон (фр. Anne-Louis Girodet de Roucy-Trioson;, Мантаржы, Францыя — , ) — французскі гістарычны жывапісец, партрэтыст, малявальшчык літаграфій і пісьменнік.
Біяграфія
Вучань Жака-Луі Давіда. Спачатку захапляўся грэчаскай міфалогіяй, але ад класіцызму, які панаваў у той час у французскім мастацтве, перайшоў да пошуку новых форм і стаў папярэднікам новага напрамку — рамантызму.
Атрымаўшы ў 1789 годзе вялікую Рымскую прэмію за карціну «Сыны Якава пазнаюць свайго брата Іосіфа», ён правёў пяць гадоў у Рыме, адкуль даслаў у Парыж «Эндыміён» (Луўр) — твор некалькі саладжавы і манерны, але, нягледзячы на ​​гэта, сустрэты, як нейкая навінка, ухвалёная публікай і мастацкай крытыкай.
Наватарства Жырадэ-Трыязона яшчэ ясней выявіліся ў іншай, таксама рымскай, працы: «Гіпакрат адмаўляецца ад падарункаў Артаксэркса» (1792). З нешматлікіх карцін Жырадэ-Трыязона заслугоўваюць увагі: «Даная і Аўрора, якая падае ёй люстэрка», «Цені французскіх генералаў, якія сустракаюцца ў Елісейскіх палях Асіянам» (1801); «Пахаванне Аталы» (на сюжэт з аповесці Шатабрыяна, 1808; Луўр), «Напалеон I прымае ключы горада Вены» (1808, Версаль), знакамітая «Сцэна падчас Сусветнага патопу» (1810, Луўр) і «Пігмаліён і Галатэя» (1819).
Пасля 1810 года з-пад пэндзля Жырадэ-Трыязона выйшла вельмі мала карцін — ён займаўся пераважна маляваннем ілюстрацый да твораў Анакрэона, Сафо, Вергілія, Расіна і іншых паэтаў і драматургаў. Спрабуючы свае сілы на літаратурнай ніве, ён сачыніў паэму пра жывапіс, напісаў некалькі разваг пра гэтую галіну мастацтва і практыкаваўся ў перакладах старажытнагрэчаскіх паэтаў і ў перайманнях ім.
Анн-Луі Жырадэ-Трыязон памёр 9 снежня 1824 года ў горадзе Парыжы і быў пахаваны на могілках Пер-Лашэз.
Сярод найбольш вядомых вучняў — П’ер-Луі Дэлаваль і Эцьен Ашыль Рэвейль.
Валерый Аляксандравіч Максімовіч
Валерый Аляксандравіч Максімовіч (нар., в. Траянец, Плешчаніцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі паэт, літаратуразнаўца, крытык, аўтар вучэбных і вучэбна-метадычных дапаможнікаў для вышэйшай школы і настаўнікаў. Доктар філалагічных навук (2003), намеснік дырэктара Інстытута мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы НАН Беларусі.
Біяграфія
Пасля заканчэння Бялянскай ВШ (1977) і Завішынскай СШ (1979) навучаўся ў тэхнічным вучылішчы № 76 электронікі (г. Мінск), працаваў слесарам-інструментальшчыкам 4 разрада вытворчага аб’яднання «Інтэграл». Служыў у Савецкай арміі (1980—1982, ГДР). Навучаўся на падрыхтоўчым аддзяленні БДУ (1983—1984). У 1989 годзе скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага універсітэта па спецыяльнасці «Беларуская і руская мова і літаратура».
Педагагічную працу распачынаў ў Зарэчанскай базавай школе Лагойскага раёна. У 1989—1992 гадах — аспірант кафедры беларускай літаратуры філалагічнага факультэта БДУ. У 1993 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму "Паэзія «Узвышша: эстэтыка слова і асаблівасці паэтычнага майстэрства» (навуковы кіраўнік член-карэспандэнт НАН Беларусі А. А. Лойка). Са снежня 1992 па верасень 2003 год працаваў выкладчыкам, дацэнтам кафедры беларускай літаратуры БДУ.
У 1996 годзе выконваў абавязкі намесніка дэкана філалагічнага факультэта згаданай установы. У 2002 годзе абараніў доктарскую дысертацыю «Тэндэнцыі мадэрнізму ў эстэтычнай ідэнтыфікацыі беларускай літаратуры пачатку ХХ ст.». З кастрычніка 2003 па студзень 2006 года займаў пасаду першага прарэктара Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў. Са студзеня 2006 па люты 2008 выконваў абавязкі дырэктара Інстытута літаратуры імя Янкі Купалы НАН Беларусі. У дадзены час выконвае абавязкі намесніка дырэктара Інстытута мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы НАН Беларусі.
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровай граматай Адміністрацыі Першамайскага раёна г. Мінска (2005) і лістом з Падзякай ад Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2006). Лаўрэат прэміі НАН Беларусі (2003).
Бёблінген
Бёблінген (Böblingen, Beblenga) — горад у Германіі, у зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнага раёна. Другі па насельніцтве пасля Зіндэльфінгена горад раёна.
Геаграфія
Размешчаны ў паўднёва-заходняй Германіі ў самым цэнтры зямлі Бадэн-Вюртэмберг за 6 км на паўднёвы захад ад Штутгарта. У непасрэднай блізкасці ад горада праходзіць еўрапейская траса Е41, якая злучае ўсходнюю Швейцарыю з паўночна-заходняй часткай Германіі. Мяжуе з гарадамі Лайнфельдэн-Эхтэрдынген, Шэнайх, Гольцгерлінген, Энінген і Зіндэльфінген.
У склад горада з 1 верасня 1971 года ўваходзіць таксама паселішча Дагерсгайм, размешчанае за 3 км на паўночны захад з процілеглага боку ад трасы Е41. Бёблінген падзелены на некалькі жылых кварталаў, якія сфармаваліся гістарычна і не маюць дакладных межаў: Таненберг, Вальдбург, Грунд, Дыцэнгальдэ і іншыя.
Арыкара
Арыкара (саманазва: Arikara, літаральна «рогі» або «лосі» ) — індзейскі народ, жывуць пераважна ў Паўночнай Дакоце (ЗША). Агульная колькасць (2019 г.) — 3 300 чал.
Паходжанне
Відавочна, арыкара з'яўляюцца нашчадкамі носьбітаў Кадаанскай культуры, якая існавала ў сярэднявеччы на поўдні ад сучасных населеных тэрыторый. Амерыканскі даследчык А. Б. Вэлч, які вывучаў культуру арыкара ў першых дзесяцігоддзях XX ст, сцвярджаў, што індзейцы-правадыры, што суправаджалі экспедыцыю Ф. Каранада, былі арыкара. У той перыяд арыкара разам з іншымі кадаанцамі насялялі раку Канзас. Разам з паўні мігрыравалі на раку Місуры, дзе фіксаваліся французскімі вандроўнікамі і картографамі з пачатку XVIII ст. Арыкара тлумачылі сваю назву звычаям мець прычоску ў форме двух рогаў.
Гісторыя
К канцу XVIII ст арыкара сутыкнуліся з міграцыяй на захад сіў. Яна суправаджалася жорсткімі сутычкамі і масавымі забойствамі, якія адлюстраваны ў фальклоры арыкара і падцвярджаюцца сучаснымі археолагамі. Акрамя таго, арыкара моцна пацярпелі ад эпідэмій. Мяркуецца, што іх вынікам было скарачэнне насельніцтва ў 10 разоў. У 1805 г. дзякуючы экспедыцыі Льюіса і Кларка прадстаўнікі арыкара прыбылі ў Вашынгтон, але пасольства скончылася няўдала, паколькі правадыр, што стаяў на чале прадстаўнікоў, захварэў і памёр, а яго таварышы абвінавацілі ў смерці белых. Арыкара варожа адносіліся да амерыканскіх гандляроў, але ў 1825 г. былі вымушаны пагадзіцца на мір з ЗША.
Націск з боку сіў прывёў да міграцыі груп арыкара на захад і на поўнач. Найбольшая па колькасці група заключыла саюз з былымі супернікамі мандан і хідаца і да сярэдзіны XIX ст. перасялілася ў Паўночную Дакоту. У 1869 г. ЗША адкрыта ўзброілі арыкара супраць сіў. У 1887 г. амерыканскія ўлады падцвердзілі правы племені на занятыя ім тэрыторыі. У 1900 г. арыкара атрымалі правы грамадзян ЗША. У 1934 г. было створана аўтаномнае аб'яднанне "нацыя мандан, арыкара і хідаца", якое атрымала прызнанне і права на самакіраванне з боку ЗША. Агульныя тэрыторыі аб'яднання складаюць каля 3600 км².
Асаблівасці традыцыйнай культуры
У адрозненні ад іншых плямён Вялікіх раўнін пасля набытку канёў арыкара захоўвалі жыццё ў сталых вёсках, якія будавалі абапал рачных тэрас. Жытламі з'яўляліся зямлянкі з драўлянымі купалападобнымі дахамі. Палеткі месціліся каля вёсак. Вясковая абшчына з'яўлялася буйной сацыяльнай арганізацыяй. Знутры абшчын існавалі драбнейшыя суседскія аб'яднанні, што сумяшчалі функцыі рэлігійных братэрстваў, ваенных атрадаў, аказвалі суседскую ўзаемадапамогу. Першаснай сацыяльнай арганізацыяй з'яўлялася малая нуклеарная сям'я на чале старэйшага мужчыны. Аднак сваяцтва перадавалася па жаночай лініі. Выбраныя ваенныя, вясковыя правадыры а таксама лідары суседскіх аб'яднанняў падзяляліся па рангу ў залежнасці ад асабістага аўтарытэта.
Згодна аўтарам XIX ст. захоўвалі надзвычайную ваяўнічасць у адносінах да прыхадняў з іншых тэрыторый. На вайне карысталіся лукамі, стрэламі, булавамі, сякерамі, дзідамі, нажамі, шчытамі. Мелі звычай скальпаваць ворагаў. Падчас ваенных дзеянняў малявалі на скуры ваяўнічыя знакі, багата карысталіся белай фарбай.
Традыцыйная вопратка складалася з шырокіх кароткіх штаноў, скураной кашулі, макасінаў, галаўной повязі, упрыгожанай бісерам, птушыным пер'ем.
Арыкара шанавалі вышэйшае бажаство Нішара, а таксама Маці Кукурузы, што вывела іх продкаў з падземнага свету і навучыла земляробству, рамёствам і будаўніцтву. Рэлігійныя культы ўзначальвалі правадыры. Існавала суседскае аб'яднанне, што спецыялізавалася на медыцыне і медыцынскіх абрадах.
Руф Гаўрылавіч Ігнацьеў
Біяграфія
Скончыў Лазараўскі інстытут усходніх моў у Маскве, кансерваторыю ў Парыжы. Быў членам таварыстваў: Маскоўскага археалагічнага, аматараў прыродазнаўства, антрапалогіі і этнаграфіі, Вольнага эканамічнага, гісторыі, этнаграфіі і археалогіі пры Казанскім універсітэце.
Калі ў 1877—1880 гадах працаваў рэдактарам неафіцыйнага аддзела газеты «Минские губернские ведомости» і членам Мінскага губернскага статыстычнага камітэта, даследаваў курганы на Міншчыне, склаў карту археалагічных помнікаў Менскага павета, даследаваў археалагічныя помнікі в. Чэрнікаўшчына на Койданаўшчыне, збіраў музычны фальклор. Матэрыялы раскопак, запісы народных песень і апісанне народных інструментаў экспанаваў на Антрапалагічнай выстаўцы ў Маскве (1879), дзе выступіў з дакладамі «Пра помнікі народнай творчасці ў Мінскай губерні» і «Пра помнікі старажытнасці ў Мінскай губерні».
Заберажскі сельсавет
За́беражскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Юрацішкаўскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Забераж.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Юрацішкаўскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Бакштаўскага сельсавета.
ФК Манчэстэр Юнайтэд
«Манчэстэр Юнайтэд» (Manchester United) — англійскі футбольны клуб з горада Манчэстэр. Адзін з самых буйных і папулярных футбольных клубаў у свеце (каля 330 млн заўзятараў па ўсім свеце, або каля 5 % насельніцтва Зямлі). Адзін з клубаў-заснавальнікаў англійскай Прэм’ер-лігі (1992). У 38 з 45 апошніх сезонаў чэмпіянату Англіі, пачынаючы з сезона 1964/65, сярэдняя наведвальнасць дамашніх матчаў «Юнайтэд» была найвышэйшай сярод усіх футбольных клубаў Англіі.
NGC 3792
NGC 3792 — падвойная зорка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
ФК Манчэстэр Юнайтэд
«Манчэстэр Юнайтэд» з’яўляецца адным з самых паспяховых англійскіх клубаў па колькасці тытулаў за ўсю гісторыю, а за апошнія часы — самым паспяховым клубам у Англіі, выйграўшы 38 буйных трафея з лістапада 1986 года па май 2013 года, калі каманду ўзначальваў сэр Алекс Фергюсан. У сезоне 2008/09 «Юнайтэд» выйграў чэмпіянат Англіі ў 18-ы раз, зраўняўшыся па гэтым паказчыку з «Ліверпулам», а праз два гады выйшаў наперад. У 1968 годзе «Манчэстэр Юнайтэд» стаў першым англійскім клубам, які выйграў Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў, перамогшы ў фінале партугальскую «Бенфіку» з лікам 4:1. У 1999 годзе клуб у другі раз выйграў галоўны еўрапейскі клубны трафей, адолеўшы ў фінале мюнхенскую «Баварыю» з лікам 2:1. У 2008 годзе «Юнайтэд» ізноў выйграў Лігу чэмпіёнаў, абгуляўшы ў фінале лонданскі «Чэлсі». Акрамя таго, «Юнайтэд» з’яўляецца рэкардсменам па колькасці выйграных Кубкаў Англіі (12 разоў).
На дадзены момант «Юнайтэд» мае самыя высокія прыбыткі сярод усіх футбольных клубаў у свеце і лічыцца самым дарагім спартыўным клубам у міры. У красавіку 2012 года часопіс «Форбс» ацаніў клуб у 1,43 млрд фунтаў (або 2,235 млрд долараў ЗША).
Галоўны трэнер каманды — Эрык тэн Хаг, які быў прызначаны на гэту пасаду замест часовага трэнера Ральфа Рангніка.
Першыя сезоны (1878—1945)
Клуб быў сфармаваны пад назвай «Newton Heath (Lancashire & Yorkshire Railway)» (скарочана «Newton Heath (L&YR)») групай рабочых-чыгуначнікаў Манчэстэра ў 1878 годзе. Затым імя было скарочана да «Newton Heath», а футбалісты сталі звацца «the Heathens» (насельнікі верасовых пустак). У 1889 годзе яны заснавалі футбольны альянс, які ў 1892 годзе ўвайшоў у склад футбольнай лігі Англіі.
Першым знятым на кінаплёнку матчам клуба стала перамога над клубам «Бернлі» 6 снежня 1902 года.
Час Басбі (1945—1969)
Мэт Басбі быў прызначаны галоўным трэнерам каманды ў 1945 годзе. Справы ён вёў нечуваным тады спосабам, з’яўляючыся менеджарам і трэнерам адначасова. Поспех прыйшоў да яго практычна адразу: у 1948 годзе «Манчэстэр Юнайтэд» выйграў Кубак Англіі.
Басбі ўвёў практыку пошуку маладых адораных футбалістаў, і ў 1956 годзе каманда са сярэднім узростам 22 гады выйграла чэмпіянат Англіі. У наступным сезоне «Манчэстэр Юнайтэд» ізноў выйграў чэмпіянат і дайшоў да фіналу кубка, прайграўшы ў ім клубу «Астан Віла». «Манчэстэр Юнайтэд» першым з англійскіх клубаў прыняў удзел у еўракубках, адразу ж дайшоўшы да паўфіналу.
6 лютага 1958 года каманда трапіла ў авіякатастрофу, вяртаючыся з еўракубкавай гульні, у небе над Мюнхенам. Трагедыя забрала жыццё васьмі футбалістаў і пятнаццаці іншых пасажыраў. Нягледзячы на трагедыю, клуб працягнуў выступы ва ўсіх турнірах і ў гэтым жа сезоне дайшоў да фіналу Кубка Англіі, саступіўшы ў ім клубу «Болтан Уондэрэрс».
У пачатку 60-х гадоў Басбі перабудаваў каманду, запрасіўшы такіх ігракоў, як Дэніс Лоу і Пэт Крэранд. Каманда выйграла кубак у 1963 годзе, затым у 1965 і 1967 гадах чэмпіянат Англіі, а ў 1968 годзе, першай з англійскіх каманд, Кубак чэмпіёнаў. У той камандзе гулялі тры футбалісты, якіх прызналі найлепшымі ў Еўропе па выніках года: Бобі Чарльтан, Дэніс Лоу і Джордж Бест. У 1969 годзе на пасадзе кіраўніка Басбі змяніў былы ігрок і трэнер каманды Уілф Мак-Гінес.
1969—1986
У канцы 1972 года галоўным трэнерам стаў Томі Дохерці. Дохерці, або проста «Док», выратаваў каманду ад вылету з найвышэйшага дывізіёна, зрэшты гэтага не атрымалася пазбегнуць у 1974 годзе. З першай спробы каманда вярнулася ў найвышэйшую лігу і ўжо ў 1976 годзе дайшла да фіналу Кубка Англіі, дзе прайграла «Саўтгемптану». У 1977 годзе каманда была ў фінале зноў, у гэты раз ёй спадарожнічаў поспех, і футбольны клуб «Ліверпул» быў пераможаны. Нягледзячы на гэты поспех і папулярнасць сярод заўзятараў, Дохерці пакінуў клуб неўзабаве пасля фіналу, пасля таго, як выявілася яго сувязь з жонкай фізіятэрапеўта.
На вакантны пост у 1977 годзе ўступіў Дэйв Секстан. Ён прышчапіў камандзе больш абарончы стыль, выклікаўшы незадаволенасць сярод заўзятараў, якія аддаюць перавагу атакаваламу футболу Басбі і Дохерці. Пасля шэрагу няўдалых сезонаў Секстан пакінуў клуб у 1981 годзе.
Яго пераемнікам стаў Рон Аткінсан, які адразу ж паставіў трансферны рэкорд, падпісаўшы кантракт з Браянам Робсанам з клуба «Вест Бромвіч». У камандзе Аткінсана таксама гулялі такія футбалісты як Еспер Ольсен, Гордан Стрэчан, Норман Вайтсайд і Марк Х’юз. Клуб выйграў кубак у 1983 і 1985 гадах, і Кубак чэмпіёнаў у сезоне 1985/86. Аднак у чэмпіянаце Англіі ў той год каманда заняла толькі чацвёртае месца. Дрэнная форма захавалася і ў наступным сезоне, калі каманда была на грані вылету з Прэм’ер-лігі. Пасля гэтага Аткінсан быў зняты з пасады.
Эпоха Алекса Фергюсана (1986—2013)
Алекс Фергюсан змяніў Аткінсана на пасту галоўнага трэнера каманды і вывеў яе на 11 месца па выніках чэмпіянату Англіі. Наступны сезон (1987/88), «Манчэстэр Юнайтэд» скончыў другім, а Браян Мак-Клейр стаў першым пасля Джорджа Беста бамбардзірам клуба, забіўшым дваццаць галоў у чэмпіянаце. Аднак у сезоне 1989 года каманда ізноў апынулася на грані вылету з Прэм’ер-Лігі, а Фергюсан на грані адстаўкі. Аднак перамога ў трэцім крузе Кубка Англіі над «Нотынгем Форэст» дазволіла яму працягнуць працу з камандай, што прывяло да перамогі над «Крыстал Пэлас» у фінале. У сезоне 1990/91 «Манчэстэр Юнайтэд» выйграў Кубак уладальнікаў кубкаў, перамогшы ў фінале іспанскую «Барселону». Аднак у наступным годзе каманда выбыла з розыгрышу Кубка Англіі на ранняй стадыі, прайграўшы клубу «Лідс Юнайтэд». У 1991 годзе клуб выпусціў свае акцыі на Лонданскай біржы.
Прыезд у каманду Эрыка Кантана ў лістападзе 1992 года аказаў добры ўплыў на вынікі, і ўжо ў сезоне 1992/93 «Манчэстэр Юнайтэд» стаў чэмпіёнам Англіі, упершыню пасля 1967 года. Акрамя таго, у наступным сезоне каманда зрабіла дубль, выйграўшы як чэмпіянат, так і кубак краіны.
У сезоне 1994/95 Кантана атрымаў васьмімесячную дыскваліфікацыю за збіццё, нанесенае заўзятару клуба «Крыстал Пэлас» Мэцью Сімансу падчас гульні. Згуляўшы ўнічыю апошні матч чэмпіянату і саступіўшы ў фінале кубка «Эвертану», каманда засталася без узнагарод. Пасля гэтага Фергюсан прадаў частку ключавых ігракоў і запрасіў у каманду шэраг маладых таленавітых футбалістаў, уключаючы Дэвіда Бекхэма і Пола Скоўлза. Новыя ігракі ўдала ўліліся ў склад і ў сезоне 1995/96 «Манчэстэр Юнайтэд» зноў аформіў дубль.
У 1997 годзе каманда зноў выйграла чэмпіянат, а Эрык Кантана завяршыў кар’еру ва ўзросце 30 гадоў. Пачатак наступнага сезона таксама складаўся ўдала для каманды, але фінал не атрымаўся, і «Манчэстэр Юнайтэд» саступіў чэмпіёнства «Арсеналу». Сезон 1998/99 стаў найболей удалым для клуба — ён выйграў чэмпіянат і Кубак Англіі, а таксама Лігу чэмпіёнаў, стаўшы першым еўрапейскім клубам, якому пакараўся падобны хет-трык у адным сезоне. Каманда выйграла чэмпіянат у 2000 і 2001 гадах, але на еўрапейскай арэне выступала няўдала. Сезон 2002 быў скончаны на трэцім месцы, аднак у наступным годзе каманда ізноў выйграла чэмпіянат Англіі. У наступных сезонах каманда выступала не так удала. Наступнае чэмпіёнства каманда выйграла ў 2007 годзе. 13 мая 2005 года бізнесмен Малкальм Глейзер атрымаў кантрольны пакет акцый у клубе коштам каля 1,47 мільярда амерыканскіх долараў. 16 мая ён павялічыў сваю дзель да 75 працэнтаў, неабходных для атрымання права зняць акцыі клуба з гандлю Лонданскай біржы. Клуб зноў стаў прыватным.