cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Устава на валокі
Правядзенне
Такім чынам, адным з важных вынікаў аграрнай рэформы ў гаспадарскіх Падняпроўскіх валасцях было канчаткова пераўтварэнне сялян-даннікаў у сялян-чыншавікоў. Гэта таксама ўскосна сведчыць аб значнай ролі сувязей гаспадарак такіх сялян з унутраным рынкам. Істотныя змены ў сістэме землекарыстання і абкладання сялян адбыліся ў тых маёнтках свецкіх і духоўных феадалаў, у якіх была праведзена валочная памера. Пры значным у цэлым падабенстве відаў і нормаў асноўных павіннасцей з валокі зямлі ў розных уладаннях яны ўсё ж многімі дэталямі прыкметна адрозніваліся ад адпаведных устанаўленняў Уставы на валокі 1557 г. Так, напрыклад, нормы паншчыны вызначаліся ад 2 да 5 дзён на тыдзень, чыншу — ад 20 да 50 грошаў, асады — ад 60 да 120 грошаў, талок — ад адсутнасці да 12 дзён на год.
Аграрная рэформа галоўным чынам у выніку ўвядзення больш поўнага і дакладнага ўліку і абкладання асноўных рэсурсаў сялянскай гаспадаркі прывяла да значнага павелічэння даходаў феадалаў за кошт далейшага ўзмацнення эксплуатацыі сялянства.
Асноўныя прынцыпы землекарыстання і абкладання сялянства, якія былі ўведзены аграрнай рэформай, вызначылі істотныя рысы аграрнага ладу Беларусі на працягу далейшых двухсот гадоў яго развіцця. Тым самым яна паклала пачатак новаму этапу эвалюцыі сістэмы феадальнай эксплуатацыі беларускага сялянства.
Вуліца Нябеснай сотні
Вуліца Нябеснай сотні — назва вуліц у шэрагу гарадоў Украіны, прысвоеная ў памяць пра герояў Нябеснай сотні:
Ласіна-Пятроўскі
Ласіна-Пятроўскі (Лоси́но-Петро́вский) — горад абласнога падпарадкавання ў Маскоўскай вобласці Расіі, за 24 км на паўночны ўсход ад Масквы, на правым беразе ракі Клязьмы, у месцы ўпадзення ў яе ракі Вора.
Размешчаны за 3 км ад чыгуначнай станцыі Моніна. Назва да 1928 — Ласіная слабада. Да 1996 года горад уваходзіў у склад Шчалкаўскога раёна, у цяперашні час з’яўляецца самастойным муніцыпальным утварэннем «Гарадская акруга Ласіна-Пятроўскі». Мяжуе з Шчалкаўскім і Нагінскім раёнамі Маскоўскай вобласці. Насельніцтва — 25 370 чал. (2017).
Гарошкіў
Гарошкіў (Горо́шків) — вёска ў Тэцііўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Тэцііўскай гарадской абшчыны.
Чашніцкая раўніна
Ча́шніцкая раўні́на размешчана на поўдні Беларускага Паазер’я. Займае часткова Бешанковіцкі, Сенненскі, Чашніцкі раёны Віцебскай вобласці. На поўначы мяжуе з Полацкай нізінай, на ўсходзе з Віцебскім узвышшам і Лучоскай нізінай, на поўдні з Аршанскім узвышшам, на паўднёвым захадзе і захадзе з Верхнебярэзінскай нізінай і Ушацка-Лепельскім узвышшам.
Працягнулася з захаду на ўсход ад 40 км да 72 км, з поўначы на поўдзень ад 30 км да 70 км, плошча 2,5 тыс. кв. км. Вышыні 140—160 м, найвышэйшы пункт 192 м над узроўнем мора (у паўднёвай частцы раўніны).
У фарміраванні раўніны ўдзельнічалі ледавікі 5 зледзяненняў, найбольшы ўплыў зрабілі ледавікі двух апошніх зледзяненняў. Глебы пераважна дзярнова-падзолістыя і дзярнова-падзолістыя забалочаныя.
Карысныя выкапні: легкаплаўкія гліны, пясчана-жвіровы матэрыял, торф, сапрапель.
Рэкі належаць да басейна Заходняй Дзвіны: Ула з прытокамі Усвейка, Свячанка, Лукомка; Крывінка з Бярозкай; Абалянка. Шмат азёр, найбольшыя Жэрынскае, Саро, Сянно, Бярозаўскае.
Спіс мохападобных Беларусі
У Беларусі вядома каля 440 відаў мохападобных.
Кірыл Пракопавіч Чарноў
Кірыл Пракопавіч Чарноў (27 мая (8 чэрвеня) 1907 года, в. Амяленская Слабада, Бабруйскі павет, Мінская губерня — 18 кастрычніка 1972 года, Горкі, РСФСР) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-маёр артылерыі. Герой Савецкага Саюза.
Пачатковая біяграфія
Нарадзіўся 27 мая (8 чэрвеня) 1907 года ў вёсцы Амяленская Слабада (цяпер — Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці) у сям’і селяніна.
Пасля заканчэння сямі класаў працаваў слесарам на Бабруйскім лесакамбінаце.
Даваенны час
У 1929 годзе быў прызваны ў шэрагі РККА.
У 1930 годзе ўступіў у ВКП(б).
Грыгарыўка (Тэцііўскі раён)
Грыгарыўка (Григорі́вка) — вёска ў Тэцііўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Тэцііўскай гарадской абшчыны.
Кірыл Пракопавіч Чарноў
Даваенны час
У 1933 годзе скончыў Аб’яднаную ваенную школу, затым — Вышэйшую афіцэрскую артылерыйскую школу.
Вялікая Айчынная вайна
Прымаў удзел у баях на франтах Вялікай Айчыннай вайны са жніўня 1941 года.
Пад Сталінградам камандаваў знішчальна-супрацьтанкавым артылерыйскім палком, у ходзе Курскай бітвы — артылерыйскай брыгадай.
У ходзе баёў на Дняпры камандзір 9-й гвардзейскай асобнай знішчальна-супрацьтанкавай артылерыйскай брыгады (47-я армія, Варонежскі фронт) гвардыі падпалкоўнік Чарноў атрымаў загад ліквідаваць спробы суперніка выйсці ў тыл 47-й арміі ля вёскі Гельмязаў (Драбаўскі раён, Чаркаская вобласць). Праціўнік сіламі да 40 танкаў з бронемашынамі і танкеткамі некалькі разоў распачаў спробы контратакаваць пазіцыі брыгады, спрабуючы выйсці з вёскі Чарнабай на шашы Багадухаў-Залатаноша.
2 кастрычніка 1943 года склалася крытычная абстаноўка на правым беразе Дняпра. Праціўнік пры дапамозе адной стралковай дывізіі і матацыклістаў батальёна пры падтрымцы артылерыі паспрабаваў прымусіць нашыя войскі адступіць з занятых пазіцый. Пасля заканчэння двухгадзіннай артылерыйскай падрыхтоўкі праціўнік пайшоў у атаку. Брыгада пад камандаваннем Чарнова была перадыслацыравана на правабярэжны плацдарм у раёне вёскі Пекары (Канеўскі раён, Чаркаская вобласць), дзе ўступіла ў бой. Чарноў знаходзіўся на назіральным пункце брыгады, адкуль і кіраваў боем. Брыгада на працягу двух дзён ваявала за ўтрыманне захопленага плацдарма, адбіўшы атакі праціўніка, забяспечыўшы ўтрыманне і пашырэнне плацдарма.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 снежня 1943 года за мужнасць, адвагу і гераізм, праяўленыя ў барацьбе з нямецка-фашысцкімі захопнікамі, гвардыі падпалкоўніку Кірылу Пракопавічу Чарнову прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» (№ 3650).
Брыгада прымала ўдзел у баях за вызваленне Кіева і атрымала найменне «Кіеўскай». У баі на подступах да Заходняй Украіны Кірыл Пракопавіч Чарноў быў цяжка паранены. Пасля лячэння ў шпіталі быў прызначаны на пасаду камандзіра 170-й лёгкай артылерыйскай брыгады і прымаў удзел у разгроме праціўніка ў Венгрыі і Аўстрыі.
Пасляваенная кар’ера
У 1946 годзе скончыў Вышэйшыя акадэмічныя артылерыйскія курсы.
У 1961 годзе генерал-маёр артылерыі Кірыл Пракопавіч Чарноў выйшаў у запас, пасля чаго жыў і працаваў у Горкім. Памёр 18 кастрычніка 1972 года. Пахаваны ў Ніжнім Ноўгарадзе на могілках «Мар’іна Рошча».
Ушанаванне памяці
У Ніжнім Ноўгарадзе на доме (вуліца Ульянава, 5), у якім жыў Герой, усталявана мемарыяльная дошка.
Дысперсія святла
Дысперсія святла (раскладанне святла)  — гэта сукупнасць з’яў, абумоўленых залежнасцю абсалютнага паказчыка праламлення рэчыва ад частаты (або даўжыні хвалі) святла (частотная дысперсія), або, што тое ж самае, залежнасць фазавай скорасці святла ў рэчыве ад частаты (або даўжыні хвалі). Эксперыментальна адкрыта Ньютанам каля 1672 года, хоць тэарэтычна дастаткова добра растлумачана значна пазней.
Прасторавай дысперсіі называецца залежнасць тэнзара дыэлектрычнай пранікальнасці асяроддзя ад хвалевага вектара. Такая залежнасць выклікае шэраг з’яў, званых эфектамі прасторавай палярызацыі.
Уласцівасці і праявы
У оптыцы дысперсія — гэта з’ява, пры якой фазавая скорасць хвалі залежыць ад яе частаты. Асяроддзе, якое мае гэту агульную ўласцівасць, можа быць названа дысперсійным асяроддзем. Часам тэрмін храматычная дысперсія выкарыстоўваецца для спецыфічнасці. Хоць гэты тэрмін выкарыстоўваецца ў галіне оптыкі для апісання святла і іншых электрамагнітных хваляў, дысперсія ў тым жа сэнсе можа прымяняцца да любога хвалевага руху, напрыклад, да акустычнай дысперсіі ў выпадку гукавых і сейсмічных хваль, у гравітацыйных хвалях (акіянскія хвалі). І для тэлекамунікацыйных сігналаў па лініях перадачы (напрыклад, кааксіяльным кабелі) або па оптавалакне.
У оптыцы адзін важны і вядомы вынік дысперсіі — змена вугла праламлення святла розных колераў, як відаць са спектру, створанага дысперсійнай прызмай, і храматычнай аберацыі лінз. Канструкцыя складаных ахраматычных лінз, у якіх храматычная аберацыя ў значнай ступені адмяняецца, выкарыстоўвае колькасную ацэнку дысперсіі шкла, зададзеную яго лікам Абэ V, дзе больш нізкія лікі Абэ адпавядаюць большай дысперсіі па бачным спектры. У некаторых прыкладаннях, такіх як тэлекамунікацыі, абсалютная фаза хвалі часта не важная, а толькі распаўсюджванне хвалевых пакетаў або «імпульсаў»; у гэтым выпадку нас цікавяць толькі варыяцыі групавой скорасці з частатой, так званая дысперсія групавой скорасці.
Адзін з самых наглядных прыкладаў дысперсіі — разлажэнне белага святла пры праходжанні яго праз прызму (вопыт Ньютана). Сутнасцю з’явы дысперсіі з’яўляецца адрозненне фазавых скарасцей распаўсюджвання прамянёў святла з рознай даўжынёй хвалі ў празрыстым рэчыве — аптычным асяроддзі (тады як у вакууме скорасць святла заўсёды аднолькавая, незалежна ад даўжыні хвалі і, такім чынам, колеру). Звычайна, чым менш даўжыня светлавой хвалі, тым больш паказчык праламлення асяроддзя для яе і тым менш фазавая скорасць хвалі ў асяроддзі:
Аднак у некаторых рэчывах (напрыклад, у парах ёда) назіраецца эфект анамальнай дысперсіі, пры якім сінія прамяні праламляюцца менш, чым чырвоныя, а іншыя прамяні паглынаюцца рэчывам і становяцца недаступнымі для назірання. Кажучы больш строга, анамальная дысперсія шырока распаўсюджана, напрыклад, яна назіраецца практычна ва ўсіх газах на частотах паблізу ліній паглынання, аднак у пароў ёда яна досыць зручная для назірання ў аптычным дыяпазоне, дзе яны вельмі моцна паглынаюць святло.
Дысперсія святла дазволіла ўпершыню цалкам пераканаўча паказаць састаўную прыроду белага святла.
Белы свет раскладаецца ў спектр і ў выніку праходжання праз дыфракцыйную рашотку або адлюстравання ад яе (гэта не звязана з з’явай дысперсіі, а тлумачыцца прыродай дыфракцыі). Дыфракцыйны і прызматычны спектры ў пэўнай ступені адрозніваюцца: прызматычны спектр сціснуты ў чырвонай частцы і расцягнуты ў фіялетавай і размяшчаецца ў парадку змяншэння даўжыні хвалі: ад чырвонага да фіялетавага; нармальны (дыфракцыйны) спектр — раўнамерны ва ўсіх абласцях і размяшчаецца ў парадку ўзрастання даўжынь хваль: ад фіялетавага да чырвонага.
Па аналогіі з дысперсіяй святла, таксама дысперсіяй называюцца і падобныя з’явы залежнасці распаўсюджвання хваль любой іншай прыроды ад даўжыні хвалі (або частаты). Па гэтай прычыне, напрыклад, тэрмін закон дысперсіі, які ўжываецца як назва колькасных суадносін, які злучае частату і хвалевы лік, прымяняецца не толькі да электрамагнітнай хвалі, але і да любога хвалевага працэсу.
Дысперсія з’яўляецца прычынай храматычных аберацый — адной з аберацый аптычных сістэм, у тым ліку і фатаграфічных відэа-аб’ектываў.
Агюстэн Кашы прапанаваў эмпірычную формулу для апраксімацыі залежнасці паказання праламлення асяроддзя ад даўжыні хвалі:
дзе \lambda — даўжыня хвалі ў вакууме; «a», «b», «c» — пастаянныя, значэнні якіх для кожнага матэрыялу павінны быць вызначаны ў вопыце. У большасці выпадкаў можна абмежавацца двума першымі членамі формулы Кашы. Пасля былі прапанаваны іншыя больш дакладныя, але і адначасова больш складаныя формулы апраксімацыі.
Метрадром (Барнслі)
Метрадром (Metrodome, таксама вядомы як Metrodome Leisure Complex) — спартыўны будынак. Размешчаны ўздоўж Куінс-Роўд, у Барнслі, Паўднёвы Ёркшыр, Англія. З’яўляецца арэнай для найбуйнейшых турніраў па боўлінгу, такіх як кубак Вэбера і World Tenpin Masters.
Пярэвалака
Пярэ́валака (, Переволока) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета. Размешчана за 18 км на поўнач ад Баранавіч. Насельніцтва 51 жыхар, 32 гаспадаркі (2005).
Гісторыя
Паводле перапісу 1897 годзе ў Гарадзішчанскай воласці Навагрудскага павета.
Да 26 чэрвеня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Карчоўскага сельсавета.
Дзвэнячэ
Дзвэнячэ (Дзвеня́че) — вёска ў Тэцііўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Тэцііўскай гарадской абшчыны.
NGC 1804
NGC 1804 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC46) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сонечны сарас 121
Сонечны сарас 121 — серыя з 71 сонечнага зацьмення, якая пачалася 25 красавіка 944 года і будзе працягвацца да 7 чэрвеня 2206 года. Сонечныя зацьменні аднаго сараса паўтараюцца з перыядычнасцю раз у 18 гадоў 11 дзён і 8 гадзін.
Старая Пярэсіка
Стара́я Пярэ́сіка (, Старая Пересика) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ігрушкаўскага сельсавета.
IC 4462
IC 4462 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Консул
Ко́нсул:
Лукомскае ўзвышша
У фарміраванні паўднёвай часткі ўзвышша асноўную ролю адыграў сожскі ледавік, на паўночную частку ўзвышша ўплываў і паазерскі ледавік. Марэнны матэрыял узвышша па схілах укрыты маламагутным (0,5 м) покрывам лёсападобных суглінкаў. Рэльеф у цэнтры і на ўсходзе сярэдняўзгорысты і буйнаўзгорысты, у заходняй частцы дробнаўзгорысты, месцамі платопадобны з ваганнямі адносных вышынь да 5—10 м. Па ўзвышшы цякуць невялікія рэкі, якія належаць да басейна Заходняй Дзвіны. Азёры Турыцкае, Сарочынскае, Слідзец. Пад лесам каля 20 % тэрыторыі вобласці.
Артэга Арэна
«Артэга Арэна» — універсальнае спартыўнае збудаванне ў горадзе Быдгашчы, адкрыты 19 верасня 2014 года. Тытульным спонсарам залы з’яўляецца кампанія «Artego».
Апісанне
Зала размешчана ў Цэнтральным парку ў непасрэднай блізкасці ад спартыўнай арэны «Лучнічка», сувязь паміж якімі адбываецца праз падземны ход.
На галоўным полі, якое мае памеры 44,5×24,1 м, можна праводзіць баскетбольныя, валейбольня і гандбольныя матчы. На трыбуне 1,5 тысячы месцаў.
Солад
Працэс атрымання соладу падзяляецца на намочванне і прарошчванне насення. Прарошчванне неабходна, каб выклікаць у насенні звязаныя з гэтым працэсам хімічныя змены. У адных выпадках каштоўным з’яўляецца толькі адно з рэчываў, якія ўтвараюцца пры гэтым — дыястазы (вінакурная вытворчасць), у іншых жа выпадках карыстаюцца апроч дыястазы сукупнасцю змененых растваральных прадуктаў (півараная вытворчасць). У абодвух выпадках карыстаюцца здольнасцю дыястазы раствараць і ацукроўваць крухмал, прычым атрымліваецца мальтоза — цукар, які мае здольнасць да закісання.
Солад выкарыстоўваецца для вырабу спірту, піва, квасу, дражджэй і інш.
Дзібрыўка (Тэцііўскі раён)
Дзібрыўка (Ді́брівка) — вёска ў Тэцііўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Тэцііўскай гарадской абшчыны.
Пастаянныя прадстаўнікі Беларусі пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацый
Пастаянныя прадстаўнікі Беларусі пры Арганізацыі Аб'яднаных Нацый - Пастаянныя прадстаўнікі БССР і Рэспублікі Беларусь пры Арганізацыі Аб'яднаных Нацый.
Беларусь з'яўляецца заснавальнікам Арганізацыі Аб'яднаных Нацый, і беларуская дэлегацыя ў ліку іншых дэлегацый, якія прадстаўляюць першапачатковых членаў Арганізацыі, падпісала ў кастрычніку 1945 года ў Сан-Францыска Статут ААН. Прыняцце Беларусі, якая не з'яўлялася на той момант незалежнай дзяржавай, у глабальную арганізацыю, што стваралася, стала прызнаннем міжнароднай супольнасцю велізарнай ролі, якую адыграў беларускі народ у справе перамогі над фашызмам.
NGC 1805
NGC 1805 (іншае абазначэнне — ESO 85-SC32) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Галіна Вячаславаўна Дзербіна
Галіна Вячаславаўна Дзербіна (нар., Ушачы, Віцебская вобласць) — беларускі гісторык права. Спецыяліст па прававой культуры Вялікага Княства Літоўскага XV—XVI стагоддзяў. Кандыдат юрыдычных навук (1990), дацэнт.
Біяграфія
Нарадзілася 29 студзеня 1954 года ва Ушачах. Скончыла ў 1976 годзе БДУ.
У 1995—1999 гадах дацэнт кафедры тэорыі і гісторыі права Беларускага недзяржаўнага інстытута правазнаўства. У 1995 годзе стажыравалася ў Інстытуце паглыбленых прававых даследаванняў Лонданскага ўніверсітэта.
У 1999—2002 гадах у Нацыянальным навукова-асветным цэнтры імя Ф. Скарыны: старшы навуковы супрацоўнік, загадчык сектара гісторыі права і палітыка-прававой думкі. У 2002—2006 гадах дацэнт кафедры тэорыі і гісторыі дзяржавы і права Акадэміі Міністэрства ўнутраных спраў.
Працавала дацэнтам кафедры канстытуцыйнага і міжнароднага права, прафесарам Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Старшы навуковы супрацоўнік Рэспубліканскай лабараторыі гісторыка-культурнай спадчыны Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі. Старшы навуковы супрацоўнік аддзела археаграфіі Беларускага навукова-даследчага інстытута дакументазнаўства і архіўнай справы.
Навуковая дзейнасць
Напрамкі даследаванняў: гісторыя дзяржавы і права Беларусі.
Сям’я
Мае сына Аляксея Дзербіна (нар. 1975), дзяржаўнага дзеяча.
Чарнаморская акруга (СССР)
Чарнаморская акруга — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў РСФСР на захадзе Паўночнага Каўказа, якая існавала ў 1920—1930 гадах. Цэнтр акругі — горад Новарасійск.
Гісторыя
Чарнаморская акруга была ўтворана 11 мая 1920 года ў складзе Кубана-Чарнаморскай вобласці на тэрыторыі былой Чарнаморскай губерні. Цэнтрам акругі быў прызначаны горад Новарасійск. Першапачаткова акруга падзялялася на 8 воласцей: Адлерскую, Гагрынскую, Геленджыкскую, Джубгскую, Лазараўскую, Новарасійскую, Сочынскую і Туапсінскую.
30 чэрвеня 1920 года Гагрынская воласць была перададзена Сухумскай акрузе Грузіі, а Чарнаморская акруга была падзелена на 2 аддзелы: Новарасійскі і Туапсінскі.
20 лістапада 1920 года пасля ліквідацыі Таманскага аддзела да Чарнаморскай акругі былі далучаны горад Анапа з прылеглымі паселішчамі. На гэтай тэрыторыі была ўтворана Анапская воласць Новарасійскага аддзела.
18 мая 1922 года Новарасійскі і Туапсінскі аддзелы былі скасаваны, воласці ўвайшлі ў непасрэднае падпарадкаванне акрузе.
26 студзеня 1923 года акруга была адзелена на 5 раёнаў: Анапскі, Геленджыкскі, Новарасійскі, Сочынскі, Туапсінскі.
2 чэрвеня 1924 года Чарнаморская акруга ўвайшла ў склад Паўднёва-Усходняй вобласці, з 16 лістапада 1924 года — у складзе Паўночна-Каўказскага края.
10 кастрычніка 1925 года з Кубанскай акругі ў Чарнаморскую быў перададзены Крымскі раён.
27 лютага 1930 года з часткі тэрыторыі Крымскага раёна і Абінскага раёна Кубанскай акругі быў створаны Грэчаскі нацыянальны раён з цэнтрам у горадзе Крымск.
Насельніцтва
Насельніцтва акругі ў 1926 годзе складала 291 437 чалавек (у тым ліку гарадское — 112 467 чал.). З іх:
Беларускі навукова-даследчы інстытут дакументазнаўства і архіўнай справы
Белару́скі навукова-дасле́дчы інстыту́т дакументазна́ўства і архі́ўнай спра́вы (БелНДІДАС), Камітэт па архівах і справаводстве Рэспублікі Беларусь — першая ў Рэспубліцы Беларусь навукова-даследчая ўстанова, якая ажыццяўляе навуковыя распрацоўкі ў галіне дакументазнаўства і архівазнаўства.
Гісторыя
Створаны 11 снежня 1991 года ў Мінску на базе Інстытута гістарычна-палітычных даследванняў. У 1994 годзе ў сувязі з пашырэннем навукова-даследчай дзейнасці інстытут быў перайменаваны ў «Беларускі навукова-даследчы цэнтр дакументазнаўства, археаграфіі і архіўнай справы», у 1996 атрымаў сучасную назву. З 20 чэрвеня 2000 года афіцыйнае найменне «БелНДІДАС». Са снежня 1999 у інстытуце працуе аспірантура паводле двух спецыяльнасцей: «Дакументалістыка, дакументазнаўства, архівазнаўства» і «Гістарыяграфія, крыніцазнаўства і метады гістарычнага даследавання». Распрацоўвае пытанні дакументазнаўства, архівазнаўства, археаграфіі, крыніцазнаўства, вядзення дакументацыі ў органах кіравання, выяўляе шляхі скарачэння і аптымізацыі патокаў дзелавых папер; публікуе дакументы Нацыянальнага архіўнага фонду, даследуе на іх аснове гісторыю Беларусі. Аддзелы: дакументазнаўства, архівазнаўства, археаграфіі, аўтаматызацыі архіўных тэхналогій, рэдакцыйна-выдавецкі. Інстытут правёў міжнародныя навуковыя канферэнцыі: «Архівазнаўства, крыніцазнаўства, гістарыяграфія Беларусі: стан і перспектывы» (1993, Мінск), «Армія Краёва на тэрыторыі Заходняй Беларусі (чэрвень 1941 — ліпень 1944 гг.)» (1994, Гродна), «М. М. Улашчык і праблемы беларускай гістарыяграфіі, крыніцазнаўства і археаграфіі (да 90-х угодкаў вучонага)» (1996, Мінск).
Структура
БелНДІДАС у сваёй дзейнасці падпарадкоўваецца рэспубліканскаму органу кіравання архіўнай галіной — Дэпартаменту па архівах і справаводстве Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь. Дырэктарам інстытута з’яўляецца Андрэй Рыбакоў, яго намеснік — Сяргей Жумар. Інстытут уключае ў сябе наступныя аддзелы:
Кірункі дзейнасці
Кірункі дзейнасці БелНДІДАС наступныя:
Выдавецкая дзейнасць
Выдаў кнігі «І верш і эпас тэлеграфным радком…» А. М. Міхальчанкі, «Рассакрэчаныя архівы» (абедзве 1993), «Расстраляныя, замучаныя, павешаныя: Аб фашысцкім генацыдзе ў Брэсце» У. П. Самовіча, «Агнём і мячом: Хроніка польскага нацыяналістычнага падполля ў Беларусі (1939—1953)» В. І. Ермаловіча і С. У. Жумара (абедзве 1994), «Нямецка-фашысцкі генацыд на Беларусі (1941—1944)», «Бібліяграфія акупацыйных перыядычных выданняў, якія выхозілі на тэрыторыі Беларусі ў 1941—1944» С. У. Жумара, «У фонд Перамогі: патрыятычны рух працоўных Беларусі ў гады ВАВ (1941—1945 гг.)» А. Ф. Макарэвіча, «Рабочы рух у Беларусі (чэрвень 1907 — люты 1917)» Э. М. Савіцкага, «Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі: асаблівасці і вынікі» І. М. Ігнаценкі, «Дакументы Нацыянальнага архіўнага фонду Рэспублікі Беларусь у Нацыянальнай бібліятэцы і музеях сістэмы Міністэрства культуры і друку Рэспублікі Беларусь: Даведнік» (усе 1995), «Архіўная справа на Беларусі ў дакументах і матэраялах (1921—1995)», «Альбом формаў арганізацыйна-распарадчых дакументаў» (абедзве 1996).
IC 4463
IC 4463 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Мікалай Рыгоравіч Круцько
Біяграфія
Скончыў Нежынскі педагагічны інстытут імя М. В. Гогаля (філалагічны факультэт, 1941). Працаваў у Ваенна-марскім флоце СССР (1941—1960, з 1948 — Балтыйскае вышэйшае ваенна-марское вучылішча, выкладчык кафедры марксізму-ленінізму), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1960, дацэнт кафедры гісторыі КПСС, з 1964 — кафедры навуковага камунізму, у 1964—1977 — загадчык кафедры).
Узнагароды
Ордэн Чырвонай Зоркі (1956) і інш.
Вярхоўны суд
Вярхоўны суд — вышэйшая судовая ўстанова дзяржавы, у кампетэнцыю якой уваходзіць, як правіла, вырашэнне спрэчак паміж самастойнымі састаўнымі часткамі дзяржавы (штатамі, землямі, кантонамі і г. д.); разгляд спраў аб злачынствах вышэйшых службовых асоб і аб найбольш важных дзяржаўных злачынствах.
Ян Віктар Пажазінскі
Ян Віктар Пажазінскі (Jan Wiktor Porzeziński, Виктор Карлович Поржезинский;, Маршанск  — 1929, Варшава) — расійскі і польскі лінгвіст, прафесар Маскоўскага ўніверсітэта, член Польскай акадэміі навук (1925). Меў працы па гістарычнай марфалогіі балтыйскіх і славянскіх моў і па індаеўрапеістыцы.
У сваіх працах прытрымліваўся младаграматычнай ідэалогіі. Быў прыхільнікам тэорыі балта-славянскага генетычнага адзінства. Аўтар некалькіх увядзенняў у праблематыку індаеўрапейскага гістарычнага мовазнаўства.
Біяграфія
Скончыў у 1888 годзе 6-ю Маскоўскую гімназію, а ў 1892 годзе — гісторыка-філалагічны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта. Быў найбліжэйшым вучнем і пераемнікам прафесара Ф. Ф. Фартунатава, які змяніў яго на кафедры параўнальнага мовазнаўства і санскрыцкай мовы. Скончыў універсітэт з дыпломам 1-й ступені і быў пакінуты на факультэце для падрыхтоўкі да прафесарскага звання.
Прыват-дацэнт (з лютага 1895), экстраардынарны (з кастрычніка 1903), ардынарны прафесар (са снежня 1905) кафедры параўнальнага мовазнаўства і санскрыцкай мовы, таксама выкладаў гістарычную граматыку на маскоўскіх Вышэйшых жаночых курсах. Быў універсітэцкім выкладчыкам М. С. Трубяцкога, М. М. Петэрсана і іншых вядомых лінгвістаў. Выкладаў у Маскоўскім універсітэце да 1921 года.
Займаўся дыялекталагічнымі даследаваннямі літоўскай і палабскай моў. Магістарская дысертацыя на тэму «Да гісторыі формаў спражэння ў балтыйскіх мовах» (1901); доктарская дысертацыя на тэму «Зваротная форма дзеясловаў у літоўскай і латышскай мовах» (1903).
Перасяліўся ў Польшчу ў 1922 годзе, дзе займаў пасады прафесара і дэкана факультэта гуманітарных навук Люблінскага ўніверсітэта (1922—1929), прафесары і дэкана Варшаўскага ўніверсітэта (1921, 1924—1925). Член-карэспандэнт (1925), акадэмік (1927) Польскай акадэміі навук.
Памёр 12 сакавіка 1929 года ў Варшаве.
Карставыя пячоры ў Маросе і Панкепе
Карставыя пячоры ў Маросе і Панкепе — пячоры з наскальнымі дагістарычнымі малюнкамі размешчаныя на тэрыторыі акруг Марос і Панкеп у інданезійскай правінцыі Паўднёвым Сулавесі. Малюнкі лічацца самым раннім узорам выяўленчага мастацтва ў свеце, іх узрост ацэньваецца прынамсі ў 45 500 гадоў.
Апісанне
Карставыя пячоры ўтвараюць комплекс, які таксама мае назву «Дагістарычнае месца Леанг-Ліянг» — гэтая назва паходзіць з макасарскай мовы. Пячоры маюць назвы: Петае, Джэйн, Сарыпа, Джары, Караса і гэтак далей, іх сцены складены з вапняку. Яны знаходзяцца ў 12 кіламетрах ад горада Марош і ў 30 кіламетрах ад горада Макасар — адміністрацыйнага цэнтра правінцыі. Уваход у пячоры знаходзіцца ў 30 метрах над рысавым полем, туды можна падняцца па лесвіцы.
Па даных даследавання 2014 года, трафарэтнай выяве рукі ў пячоры Леанг Тэмпусенг не менш за 39 900 гадоў. Выяве свінні-бабірусы з гэтай пячоры — 35 400 гадоў. У 2017 годзе ў пячоры Леанг Тэдонгнге была адкрыта выява цэлебескай свінні, узрост якой, згодна з апублікаванай ў студзені 2021 года датыроўкай, складае не менш за 45 500 гадоў, што робіць яе самым старажытным узорам выяўленчага мастацтва, вядомым навуцы на момант публікацыі даследавання. Для вызначэння ўзроста малюнкаў выкарыстоўваўся уран-торыевы метад датавання.
Гісторыя
Мясцовае насельніцтва здаўна ведала аб гэтых пячорах і выкарыстоўвала іх для сваіх патрэб. Галандскія археолагі пачалі даследаваць сумежныя пячоры яшчэ ў 1950-х гадах, але пячора Петакарэ была ўпершыню даследавана брытанскім арехеолагам Янам Гловерам у 1973 годзе.
У кастрычніку 2014 года ўрад Інданезіі паабяцаў «узмацніць» абарону старажытных наскальных малюнкаў і аб’явіў аб планах уключыць усе пячоры Сулавесі ў афіцыйны спіс «культурнай спадчыны» краіны, а таксама падаць заяўку на уключэнне ў спіс аб’ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Варашылаўскі сельсавет
Назву Варашы́лаўскі сельсавет маюць:
Вашка
Ва́шка — рака ў Расіі, у Рэспубліцы Комі і Архангельскай вобласці, левы прыток ракі Мязень (Дзвінска-Пячорскай басейнавая акруга, басейн Белага мора).
Даўжыня ракі 605 км. Плошча вадазбору 21 000 км². Сярэдні расход вады 203 м³/с. Вытокі ракі знаходзяцца ў балотах Мезенска-Паўночна-Дзвінскага водападзела, упадае ў Мезень за 201 км ад яе вусця. Лёдам рака пакрытая з канца кастрычніка да пачатку мая. Суднаходная на адлегласці 85 км ад вусця да вёскі Кеба.
Дамброва Гурніча
Адлегласць па прамой паміж гарадамі Дамброва Гурніча — Мінск 678 км, да Варшавы — 246 км.
Насельніцтва — жыхароў (2014 год).
Прамысловасць прадстаўленая чорнай металургіяй, машынабудаваннем, хімічнай, шкляной, харчовай і інш.
Адкрыты чэмпіянат Індыі па снукеры 2013
Адкрыты чэмпіянат Індыі 2013 (Indian Open 2013) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 14 па 18 кастрычніка 2013 года на арэне «Le Meridien Hotel», у Нью-Дэлі, Індыя. Турнір стаў першым розыгрышам адкрытага чэмпіянату Індыі. Прызавы фонд турніру склаў £, з якіх £ атрымаў пераможца.
Мыхайліўка (Тэцііўскі раён)
Мыхайліўка (Миха́йлівка) — вёска ў Тэцііўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Тэцііўскай гарадской абшчыны.
Адкрыты чэмпіянат Індыі па снукеры 2013
Пераможцам турніру стаў Дзін Цзюньхуэй, які перайграў на сваім шляху да перамогі Сандэрсана Лэма ў кваліфікацыі (4:1), Бары Пінчэса (4:3), Марка Джойса (4:3), Джона Хігінса (4:2), лідара рэйтынгу Ніла Робертсана з Аўстраліі ў чвэрцьфінале (4:2), Робі Уільямса ў паўфінальным матчы (4:1), а таксама разграміў індыйца Адыт’ю Мехту ў фінальным паядынку з лікам 5:0. Такім чынам, Дзін выйграў свой трынаццаты прафесійны і восьмы рэйтынгавы тытул у кар’еры, а таксама другі турнір рэйтынгавага ўзроўню запар у сезоне, стаўшы першым снукерыстам, які дасягнуў гэтага выніку з сезона 2002/2003, калі дзве рэйтынгавыя перамогі запар святкаваў Роні О’Саліван.
Турнір
Два першыя прафесійныя снукерныя турніры ў Індыі, Бамбей Інтэрнэшнл, прайшлі ў 1979 годзе, пасля чаго ў 1991 годзе на тэрыторыі краіны, якая лічыцца радзімай снукера, прайшоў нярэйтынгавы турнір з удзелам 16 снукерыстаў, Чэлендж Індыі, пераможцам якога стаў Стывен Хендры, а ў 1992 годзе ў Індыі праходзіла чацвёртае спаборніцтва — Мастэрс Індыі. Толькі праз 21 год у Індыі быў заснаваны першы рэйтынгавы снукерны турнір, адкрыты чэмпіянат Індыі, які праходзіў у Le Meridien Hotel у сталіцы краіны — горадзе Нью-Дэлі.
Адкрыты чэмпіянат Індыі 2013 праходзіў пад эгідай сусветнай асацыяцыі прафесійнага більярда і снукера (World Professional Billiards and Snooker Association) і ўваходзіў у каляндар мэйн-тура, а таксама з'яўляўся чацвёртым рэйтынгавым турнірам снукернага сезона 2013/2014.
Матчы турніру гуляліся за чатырма сталамі ў Le Meridien Hotel.
Прызавыя грошы і рэйтынгавыя ачкі
Прызавы фонд турніру склаў £300,000, з якіх £50,000 атрымаў пераможца спаборніцтва.
Фармат турніру
На адкрытым чэмпіянаце Індыі 2013 года прынялі ўдзел 134 гульцы, з якіх 118 — удзельнікі мэйн-тура і 16 — аматары (6 — уладальнікі ўайлдкард). 128 гульцоў — усе, акрамя ўладальнікаў уалдкард — пачалі турнір з адзінага кваліфікацыйнага раўнда ў фармаце матча на выбыванне, які праходзіў на працягу двух дзён з 11 па 12 жніўня 2013 года (за два месяца да асноўнай стадыі) у забаўляльным цэнтры «Doncaster Dome» у Данкастэры, Англія. У 1/64 фіналу першыя 64 сеяныя снукерысты гулялі супраць астатніх удзельнікаў. Такім чынам, у асноўную стадыю праз кваліфікацыю прайшлі 64 снукерысты, да якіх далучыліся 6 уладальнікаў уайлдкард, якія гулялі ў папярэднім уайлдкард раўндзе супраць шасцёх выпадковых гульцоў з 32 ніжэйшых сеяных, якія прайшлі кваліфікацыю.
Кваліфікацыйныя матчы
Пасеў гульцоў на Адкрыты чэмпіянат Індыі 2013 быў утвораны паводле афiцыйнага рэйтынгу на 22 ліпеня 2013 года (пасля адкрытага чэмпіянату Ротэрдама 2013). Першы нумар пасеву павінен быў атрымаць чэмпіён свету Роні О’Саліван, які займаў 21-ы нумар у рэйтынгу, але ён не прымаў удзел у турніры.
Соценныя серыі
У 64 матчах кваліфікацыйнай стадыі адкрытага чэмпіянату Індыі 2013 было выканана 21 соценная серыя. Чжан Аньда аформіў два сэнчуры ў матчы супраць Джада Трампа. 22-і сеяны турніру Эндру Хігінсан у паядынку супраць шатландца Роса М'юра зрабіў серыю ў 136 балаў, якая стала найвышэйшай на стадыі кваліфікацыі.
Ніжэй прадстаўлены ўдзельнікі, упарадкаваныя па іх найвышэйшай серыі на турніры. Насупраць пералічаны ўсе соценныя брэйкі кожнага гульца.
Удзельнікі
У асноўнай стадыі турніру ўдзельнічаў адзін аматар, які прайшоў кваліфікацыйны раўнд: Джэф Кандзі, які перайграў Марка Кінга ў кваліфікацыі (4:0). Апроч таго, на адкрытым чэмпіянаце Індыі было яшчэ шасцёра індыйскіх аматараў, якія атрымалі ўайлдкард ад арганізатараў: Камаль Чаўла, Сундып Гулаці, Шывам Арора, Манан Чандра, Файзал Хан і Дарміндэр Лілі, кожны з якіх упершыню прымаў удзел у асноўнай стадыі турніру рэйтынгавага ўзроўню.
Самым узроставым удзельнікам асноўнай стадыі адкрытага чэмпіянату Індыі 2013 года стаў 48-гадовы Тони Дрэга. Найджэлу Бонду падчас турніру было 47 гадоў, а аматару Джэфу Кандзі і Кену Доэрці — па 44. Самым маладым гульцом, які патрапіў на спаборніцтва, стаў 15-гадовы Лю Хаацянь. Рачаёціну Ятаруку было 17 гадоў, а Шону О'Салівану — 18.
Ніжэй прадстаўлена табліца з інфармацыяй пра ўсіх удзельнікаў спаборніцтва.
Ход турніру
Зняліся: Юй Дэлу (45),  Тоні Дрэга (79),  Дэвід Гілберт (39),  Энтані Хэмілтан (37),  Ліам Хайфілд (66),  Алістэр Картэр (18),  Кайрэн Уілсан (95).
Другі дзень (15 кастрычніка)
Выбылі: Раян Дэй (20),  Бары Хокінс (7),  Пол Дэвісан (69),  Джэймі Бёрнэт (38),  Джоэль Уолкер (84),  Алекс Дэйвіс (93),  Джэф Кандзі,  Найджэл Бонд (42),  Маркус Кэмбэл (27),  Джэймс Уатана (59),  Джэймі Джонс (40),  Дарміндэр Лілі,  Лю Чуан (51),  Лю Хаацянь (98),  Кен Доэрці (28).
Трэці дзень (16 кастрычніка)
Выбылі: Эндру Хігінсан (22),  Чжан Аньда (73),  Дэчават Пумджаенг (62),  Фергал О’Браен (32),  Майкл Холт (25),  Марк Джойс (46),  Хамад Міа (99),  Том Форд (23),  Марк Сэлбі (2),  Рачаёцін Ятарук (118),  Рыкі Уолдэн (9),  Род Лоўлер (57),  Лі Янь (82),  Танават Тырапонгпайбун (72),  Марка Фу (13),  Марк Ален (10).
Чацвёрты дзень (17 кастрычніка)
Выбылі: Майк Дан (61),  Джон Хігінс (6),  Джо Пэры (19),  Сцюарт Бінэм (8),  Гэры Уілсан (89),  Марк Дэвіс (15),  Лян Вэньбо (33),  Марк Уільямс (17),  Энтані Мак-Гіл (44),  Ніл Робертсан (1),  Майкл Уайт (31),  Панкай Адвані (70).
Пяты дзень (18 кастрычніка)
Выбылі: Робі Уільямс (76),  Стывен Магуайр (5),  Адыт’я Мехта (71).
Уайлдкард раўнд
Шэсць індыйскіх аматараў атрымалі ўалдкард ад арганізатараў турніру: Камаль Чаўла, Сундып Гулаці, Шывам Арора, Манан Чандра, Файзал Хан і Дарміндэр Лілі. Яны гулялі ў папярэднім раўндзе за права выступаць у першым крузе асноўнай сеткі супраць шасцярых выпадковых гульцоў з 32 ніжэйшых сеяных, якія прайшлі кваліфікацыйны раўнд: Рода Лоўлера, Джэфа Кандзі, Энтані Мак-Гіла, Робі Уільямса, Пола Дэвісана і Ліама Хайфілда.
Серыі, вышэйшыя за 50 ачкоў
У 62 матчах асноўнай стадыі адкрытага чэмпіянату Індыі гульцы аформілі 38 соценных брэйкаў. Колькасць брэйкаў, большых за 50 ачкоў, дасягнула 194 серый, што ў сярэднім азначае каля 3,1 паўсоценных серый у матчы.
Лідарамі па колькасці соценных серый сталі пераможца турніру Дзін Цзюньхуэй і чвэрцьфіналіст Ніл Робертсан, якія зрабілі па 5 сэнчуры-брэйкаў. Па колькасці серый «50+» лідарам стаў Дзін Цзюньхуэй, які аформіў 23 паўсоценныя брэйкі. Апроч таго, Дзін выканаў і найвышэйшы брэйк на спаборніцтве ў 142 балы ў паўфінальным матчы супраць Робі Уільямса.
Ніжэй прадстаўлены ўдзельнікі, упарадкаваныя па іх найвышэйшай серыі на турніры. Насупраць пералічаны ўсе соценныя і паўсоценныя брэйкі кожнага гульца.
Змены ў рэйтынгу
У табліцы прадстаўлены змены ў сусветным рэйтынгу ў рамках топ-64 пад дзеяннем вынікаў адкрытага чэмпіянату Індыі 2013.
Дэвід Гілберт
Дэвід Гілберт (David Gilbert; нар., , Англія) — англійскі прафесійны гулец у снукер. Фіналіст International Championship 2015 года і чвэрцьфіналіст чатырох іншых рэйтынгавых турніраў. Удзельнік 1/8 фіналу чэмпіянату свету 2012 года. З лістапада 2015 года нязменна ўваходзіць у топ-32 сусветнага рэйтынгу.
Пачаў сваю кар’еру ў чэлендж-туры ў 1998 годзе, а ў 2002 годзе выйграў адзін з яго этапаў і ўпершыню патрапіў у мэйн-тур ва ўзросце 21 года, пасля чаго дэбютаваў у асноўнай стадыі рэйтынгавага турніру на адкрытым чэмпіянаце Шатландыі 2003 года. Канчаткова зацвердзіўся ў галоўным снукерным туры ў 2005 годзе, а ў 2007 годзе дэбютаваў у асноўнай стадыі чэмпіянату свету і ўпершыню патрапіў у топ-64. У 2009 годзе ўпершыню дайшоў да 1/8 фіналу рэйтынгавага турніру на адкрытым чэмпіянаце Уэльса, а ў 2012 годзе ў другі раз патрапіў у асноўную стадыю сусветнага першынства, дайшоўшы да 1/8 фіналу, што з’яўляецца яго найлепшым вынікам на найбуйнейшым снукерным спаборніцтве. У сезоне 2013/2014 дэбютаваў на чэмпіянаце Вялікабрытаніі і ўпершыню ў кар’еры ўвайшоў у топ-32 рэйтынгу. Да сезона 2015/2016 шэсць разоў праходзіў у стадыю 1/8 фіналу на рэйтынгавых турнірах, але не прабіваўся далей, пакуль у лістападзе 2015 года не дайшоў да фіналу найбуйнейшага кітайскага спаборніцтва International Championship, дзе прайграў Джону Хігінсу (5:10). У сезоне 2016/2017 дайшоў да 1/8 фіналу чэмпіянату Вялікабрытаніі, паўтарыўшы сваё найлепшае дасягненне на турнірах Трайной кароны, а таксама падняўся на найвышэйшую для сябе 18-ю пазіцыю ў рэйтынгу. Пасля свайго адзінага фіналу яшчэ чатыры разы даходзіў да чвэрцьфіналаў рэйтынгавых спаборніцтваў, але не праходзіў далей.
У агульнай колькасці займаў 18-е месца ў сусветным рэйтынгу менш за месяц. Апроч рэйтынгавых дасягненняў два разы даходзіў да паўфіналаў турніраў нізкарэйтынгавай серыі PTC — на адкрытым чэмпіянаце Ротэрдама 2013 года і на адкрытым чэмпіянаце Рура 2015 года. За прафесійную кар’еру аформіў больш за 150 соценных брэйкаў і ўваходзіць у топ-35 гульцоў з найбольшай колькасцю соценных серый у гісторыі снукера, а таксама зарабіў больш за 550 тысяч фунтаў прызавых грошай, уваходзячы ў топ-70 снукерыстаў у гісторыі па гэтым паказчыку. У 2015 годзе выканаў свой адзіны максімальны брэйк.
База даных
База даных , таксама вядомыя варыяцыі база дадзеных, база звестак  — структураваны набор даных, які захоўваецца па вызначаных правілах ў памяці вылічальных сістэм. Базы даных могуць захоўвацца ў памяці аднаго камп’ютара, а таксама могуць быць размешчаныя ў камп’ютарных кластэрах або воблачных сховішчах.
Сістэма кіравання базамі даных (СКБД) — гэта спецыяльная праграма або набор праграм для аперацый над базамі даных, у тым ліку для запытаў, аналізу і змянення даных. Класіфікацыя сістэм кіравання базамі даных звычайна заснавана на мадэлях, паводле якіх будуюцца базы даных. Так, з пачатку 1980-х гадоў дамінавалі рэляцыйныя базы даных, у якіх даныя арганізаваны як связаныя табліцы і выкарыстоўваецца мова запытаў SQL. У 2000-я гады сталі папулярнымі нерэляцыйныя (NoSQL) базы даных з уласнымі падыходамі да арганізацыі і запыту даных, напрыклад, графавыя базы даных або базы даных «ключ — значэнне».
Тэрміналогія
Фармальна тэрмін «база даных» адносіцца да набору даных, да якіх можна атрымаць доступ з дапамогай «сістэмы кіравання базамі даных», што ўяўляе сабой камп’ютарную праграму ці набор праграм. З-за цеснай сувязі паміж імі тэрмін «база даных» часта выкарыстоўваецца выпадкова для абазначэння як базы даных, так і сістэмы кіравання базамі даных.
Па-за межамі інфармацыйных тэхналогій тэрмін «база даных» часта выкарыстоўваецца для абазначэння любога збору даных, не абавязкова ў вылічальных сістэмах. Так, з юрыдычнага пункту гледжання, база даных — сукупнасць даных ці іншай інфармацыі, выражаная ў любой аб’ектыўнай форме, якая прадстаўляе з сябе па падборы або размяшчэнні гэтых даных або іншай інфармацыі вынік творчай працы.
Рэляцыйныя БД
Рэляцыйная мадэль баз даных была прапанавана ў 1970 годзе Эдгарам Кодам, у той час супрацоўнікам IBM. Аснова мадэлі — табліца ці двухмерны масіў, які складаецца з слупкоў і радкоў. Асноўныя прынцыпы рэляцыйнай сістэмы:
На дадзены момант рэляцыйная мадэль з’яўляецца самай распаўсюджанай у свеце. Прыкладамі сістэм кіравання базамі даных, заснаваных на рэляцыйнай мадэлі, з’яўляюцца IBM DB2, MySQL, PostgreSQL.
Аб'ектна-рэляцыйныя БД
Аб’ектна-рэляцыйная мадэль баз даных пашырае рэляцыйную мадэль магчымасцямі, звязанымі з аб’ектна-арыентаваным праграмаваннем: аб’екты, класы і наследаванне непасрэдна падтрымліваюцца ў схемах баз даных і ў мове запытаў.
NoSQL
Базы даных NoSQL маюць механізмы для захоўвання і пошуку даных, адрозныя ад табліц, якія выкарыстоўваюцца ў рэляцыйных базах даных. Такія базы даных існуюць з канца 1960-х гадоў, але назва «NoSQL» была прыдумана толькі ў пачатку 21-га стагоддзя. Базы даных NoSQL выкарыстоўваюцца ў апрацоўцы вялікіх даных (big data) і вэб-праграмах у рэжыме рэальнага часу. Структуры даных, якія выкарыстоўваюцца базамі даных NoSQL (напрыклад, пара ключ-значэнне, граф або дакумент), дазваляюць зрабіць некаторыя аперацыі больш хуткімі ў NoSQL. Большасць баз даных NoSQL не маюць сапраўдных транзакцый ACID. Сярод прыкладаў баз даных NoSQL — Memcached, Redis, Amazon DynamoDB, MongoDB, Elasticsearch, Cassandra, Google Cloud Datastore.
NewSQL
NewSQL — гэта клас сучасных рэляцыйных баз даных, мэта якога — забяспечыць такую ж маштабаваную прадукцыйнасць сістэм NoSQL для апрацоўкі анлайн-транзакцый, пры гэтым выкарыстоўваючы SQL і захоўваючы гарантыі ACID. Прыклады: CockroachDB, Couchbase, Google Spanner.
Маркіраваны канверт
Маркірава́ны канве́рт — збіральная назва розных паштовых канвертаў з надрукаваным або выцесненым знакам паштовай аплаты, часта ў выглядзе стандартных паштовых марак, якія паведамляюць аб перадаплаце паштовага збору. Гэта адзін з відаў суцэльных рэчаў.
Нэнадыха
Нэнадыха (Ненадиха) — вёска ў Тэцііўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Тэцііўскай гарадской абшчыны.
NGC 1806
NGC 1806 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC47) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Марк Ісакавіч Прудкін
Марк Ісакавіч Прудкін (Марк Исаа́кович Пру́дкин; 1 (13) верасня 1898, Клін —, ) — савецкі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст СССР (1961). Герой Сацыялістычнай Працы (1989), лаўрэат трох Сталінскіх прэмій І ступені (1946, 1947, 1949) і Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя К. С. Станіслаўскага (1974). Кавалер двух ордэнаў Леніна (1948, 1989).
Канонік Перамышльскі
«Канонік Перамы́шльскі» (Kanonik Przemyski) — няскончаная гістарычная паэма-гутарка Уладзіслава Сыракомлі.
Тадэвуш Піні класіфікуе жанр твора як раман у вершах.
Напісанне
Над сваім творам Сыракомля працаваў цягам 1851 г. у Залуччы. У студзені таго ж года ён пазнаёміўся ў Вільні з паэтам Эдвардам Жалігоўскім, які тады працаваў над паэмай «Манахі». У верасні Жалігоўскі пераехаў у Петразаводск, дзе канчаткова назваў свой твор «Ён, Яна і Яны». У ім паэт высмейваў манахаў і выступаў адкрыта супраць цэлібату святароў. Сыракомля меў ад гэтага прыкрае ўражанне і пастанавіў не працягваць сваю паэму, бо баяўся, што ягоны твор пачнуць успрымаць не як пахвалу Арыхоўскаму, а як крытыку царквы. Праз гэта пясняр пачаў шукаць сюжэт для эпапеі ў дахрысціянскай мінуўшчыне і стварыў «Маргера».
Змест
У цэнтры паэмы — Станіслаў Арыхоўскі-Раксалан, пісьменнік і рэлігійны дзеяч. Уладзімір Спасовіч тлумачыць увагу Сыракомлі да гэтай асобы наступным чынам: "Наверагодней, што Кандратовіча вабіла ў Арыхоўскім тое, што гэты наватар быў да мозгу касцей каталіком, што ён адданы, прыхільнік у душы парадку ў касцёльнай дысцыпліны, намагаўся стварыць свайго кшталту каталіцтва, прыстасаванае да духу часу."Пакінутыя паэтам урыўкі памерам роўныя гутарцы «Дабрародны Ян Дубарог».
Крытыка
На думку Тадэвуша Піні, гэта найвыдатнейшы твор з залуцкага перыяду творчасці Сыракомлі.
Сезон 2018 ФК Тарпеда-БелАЗ
У 2018 годзе футбольны клуб «Тарпеда-БелАЗ» з Жодзіна прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах:
Ігракі
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
1 Футбаліст пакінуў «Тарпеда-БелАЗ» (яго нумар можа быць перададзены іншаму іграку)
Прыйшлі ў клуб
1 Раней — у арэндзе 2 У арэнду
Пакінулі клуб
1 З арэнды 2 Раней — у «Лідзе» ў арэндзе 3 У арэнду
Прыйшлі ў клуб
1 У арэнду
Пакінулі клуб
1 З арэнды 2 У арэнду 3 Раней — у «Смаргоні» ў арэндзе
Аляксей Мануэлевіч Рыас
Аляксей Рыас (нар., ) — беларускі футбаліст перуанскага паходжання, абаронца і паўабаронца клуба «СДЮШАР Дынама» з Мінска. Ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі (2016—2018).
Клубная кар’ера
Пачаў займацца футболам у Мінску, але першым прафесійным клубам стаў салігорскі «Шахцёр», за які выступаў з 2005 года. З 2007 года стаў прыцягвацца да асноўнага складу, Спачатку звычайна выхадзіў на замену, а з 2011 годзе стаў трывала з’яўляцца ў стартавым складзе. У «Шахцёры» гуляў на пазіцыі флангавага (левага або правага) паўабаронцы, дзе чаргаваўся з Сяргеем Балановічам і Паўлам Сітко.
У снежні 2014 года перайшоў у барысаўскі БАТЭ. Сезон 2015 распачаў, выходзячы на замену, пазней стаў з’яўляцца і ў стартавым складзе. Пачатак сезона 2016 прапусціў з-за траўмы, пасля аднаўлення стаў выхадзіць на замену, а ў ліпені 2016 года замацаваўся ў стартавым складзе барысаўчан. У сезоне 2017 стаў выступаць на пазіцыі правага абаронцы, у ліпені атрымаў траўму, а праз месяц вярнуўся ў стартавы склад. Пачатак сезона 2018 прапусціў з-за траўмы, у чэрвені вярнуўся ў стартавы склад.
У сезоне 2019 заставаўся іграком стартавага складу, толькі ў маі і з кастрычніка не гуляў з-за траўм. У снежні 2019 года стала вядома, што Рыас пакідае БАТЭ.
У студзені 2020 года падпісаў кантракт з мінскім «Дынама». У сезоне 2020 трывала выхадзіў у стартавым складзе каманды, аднак у студзені 2021 года быў пераведзены ў дубль і перастаў з’яўляцца на полі. Большую частку сезона 2021 правёў у дублі, толькі з верасня зноў стаў часам прыцягвацца да асноўнай каманды. У снежні 2021 года па заканчэнні кантракта пакінуў сталічны клуб.
Міжнародная кар’ера
У пачатку 2016 года цікавасць да Рыаса сталі праяўляць функцыянеры нацыянальнай зборнай Перу, але паўабаронца так і не згуляў за паўднёваамерыканскую каманду. 31 жніўня 2016 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы супраць Нарвегіі (1:0).
Сям’я
Бацька — перуанец, маці — беларуска (таму Аляксей мае двайное грамадзянства). Мае родзічаў у Перу.
Мікалай Іванавіч Таранда
Мікалай Іванавіч Таранда (нар., в. Вялікае Падлессе, , Брэсцкая вобласць) — беларускі мастак (жывапісец і графік), член Саюза мастакоў СССР з 1989 г. (цяпер — Беларускі саюз мастакоў).
Біяграфія
Кіраваў студыяй выяўленчага мастацтва Палаца культуры завода «Чырвоны Кастрычнік» у Оршы, займаў пасаду начальніка бюро прамысловай эстэтыкі (1970—1994 гг.). У 1984—1985 гг. удзельнічаў у распрацоўцы і стварэнні помніка жыхарам горада Барані, якія загінулі ў час Вялікай Айчыннай вайны.
Жыве і працуе ў горадзе Барані.