cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Магілёў II
Магілё́ў-ІІ-на-Дняпры (, Могилё́в-II-на-Днепре)  — станцыя Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Магілёўскай вобласці. Размешчана ў горадзе Магілёве.
Праз станцыю ажыццяўляюцца пасажырскія перавозкі на Быхаў, Жлобін, Асіповічы.
Дзмітрый Васілевіч Раўнейка
Дзмітрый Раўнейка (нар., ) — былы беларускі футбаліст, абаронца, пасля заканчэння кар’еры — трэнер. У цяперашні час працуе трэнерам у штабе нацыянальнай зборнай Беларусі.
З’яўляецца рэкардсменам гродзенскага «Нёмана» па колькасці праведзеных матчаў у беларускай Вышэйшай лізе (272).
Клубная
Выхаванец гродзенскага «Нёмана», гуляў там у 1998—2002 гадах, потым гуляў у Расіі, з 2006 года зноў выступаў за родны клуб (з перапынкам у 2008, калі быў іграком магілёўскага «Дняпра»). У 2011—2012 гадах быў капітанам гродзенскай каманды.
Сезон 2013 распачаў, забіў па голу ў першых двух матчах (у браму мазырскай «Славіі» і бабруйскай «Белшыны»). Пасля ўжо галамі не адзначаўся, але трывала гуляў у аснове, звычайна на пазіцыі правага абаронцы, хоць часам і саступаў яе маладым ігракам.
У сезоне 2014 працягваў гуляць правым абаронцам. У жніўні і верасні 2014 года не гуляў з-за траўмы. 29 лістапада 2014 года ў матчы з «Белшынай» зламаў рабро ў сутыкненні, але застаўся на полі і пры ліку 0:2 на карысць «Белшыны» забіў гол, які паклаў пачатак перамозе «Нёмана» (выніковы лік 5:2). Гэты матч стаў апошнім у кар’еры Дзмітрыя.
У студзені 2015 года з’явілася інфармацыя, што Раўнейка можа пакінуць «Нёман». Дзмітрый адсутнічаў у камандзе падчас перадсезоннай падрыхтоўкі, падтрымліваючы форму самастойна. У сакавіку 2015 галоўны трэнер гродзенцаў Сяргей Саладоўнікаў заявіў, што Раўнейка не будзе выступаць у «Нёмане» ў сезоне 2015. У выніку Дзмітрый, завяршыўшы кар’еру, перайшоў на трэнерскую працу.
Міжнародная
Згуляў 8 матчаў за нацыянальную зборную Беларусі.
Трэнерская
Пасля заканчэння кар’еры атрымаў трэнерскую ліцэнзію і стаў працаваць у Акадэміі БФФ. У сакавіку 2017 года ўвайшоў у трэнерскі штаб моладзевай зборнай Беларусі. У кастрычніку 2018 года стаў трэнерам у нацыянальнай зборнай Беларусі, замяніўшы Юрыя Жаўнова. У чэрвені 2019 года, пасля прызначэння новым галоўным трэнерам зборнай Міхаіла Мархеля, застаўся ў яго штабе.
Калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года (Глыбокае)
Мемарыяльная калона ў гонар прыняцця Канстытуцыі 3 мая 1791 года — помнік, размешчаны ў горадзе Глыбокае, Беларусь. Знаходзіцца на могілках.
Гісторыя
Невядома, хто менавіта ўзвёў у Глыбокім мемарыял, і што першапачаткова вянчала калону. Цяпер на ёй гняздуюцца буслы, а помнік уваходзіць у асноўныя экскурсійныя туры па горадзе.
Чорныя горы
Чорныя горы:
Слава (кінатэатр, Масква)
Культурна-забаўляльны цэнтр «Слава» — маскоўскі кінатэатр, славутасць Масквы і раёна Пярова, знаходзіцца на Шашы Энтузіястаў, 58. Праект распрацаваны савецкімі архітэктарамі — Іванам Жалтоўскім, Мікалаем Сукаянам, Ст. Васкрасенскім. Будаўніцтва кінатэатра вялося чатыры гады, з 1954 па 1958 год. Быў падпалены двойчы. Апошні раз падпалены невядомымі 3 лютага 2007 года. З тых часоў, кінатэатр зачынены. Кінатэатр меў 2 залы для гледачоў па 440 месцаў (агулам каля 890 чалавек), 3 паверхі.
Гісторыя кінатэатра
Будаўніцтва кінатэатра «Слава» пачалося ў 1954 годзе. Чарцяжы кінатэатра стварылі савецкія архітэктары Іван Жалтоўскі, Мікалай Сукаян, Ст. Васкрасенскі і іншыя. Будаўніцтва кінатэатра скончылася праз чатыры гады — у 1958 годзе. У 2006 годзе кінатэатр «Слава» быў зачынены і перададзены арандатарам. Кінатэатр быў здадзены ў арэнду на 49 гадоў. Пачатковая цана пакупкі кінатэатра была 2,891 млн руб. У 2007 годзе невядомыя падпалілі кінатэатр і зніклі — кінатэатр быў спалены дашчэнту. У 2006 годзе кінатэатр «Слава» быў захоплены ўзброенымі людзьмі — рэйдэрскі захоп, які справакавалі сталічныя ўлады супраць арандатараў памяшканняў кінатэатра «Слава». Кінатэатр таксама меў залу з рэстаранам, більярдам, кафэ і сушы-барам.
Умяшчальнасць
Кінатэатр Слава меў 2 глядзельныя залы па 440 месцаў (агулам 880 месцаў).
Знешняе апісанне кінатэатра
Цэнтральная частка фасаду кінатэатра «Слава» больш за ўсё нагадвае галоўны фасад будынка Скакавога таварыства, які знаходзіцца ў Маскве, на Бегавой вуліцы, выбудаванага ў 1903—1905 гадах. Чатыры злучаныя парамі калоны кінатэатра нясуць у сабе трохвугольны франтон з выразанай аркай, падкрэсленай скразным рэльефам.
Пажар 3 лютага 2007
3 лютага 2007 года каля 12:00 дня ў кінатэатры «Слава» адбыўся пажар. Абставіны невядомыя. На месца неадкладна прыбылі хуткая дапамога, пажарная і міліцыя. Пажар спрабавалі пагасіць каля 40 брыгад пажарных. У працэсе гашэння пацярпелі двое пажарных. Увечары таго ж дня, у 16:05 пажар быў цалкам ліквідаваны. Таксама некаторыя крыніцы сцвярджаюць, што кінатэатр «Слава» гарэў і да 2007.
Рэканструкцыя
У лістападзе 2017 года, маскоўскі грамадскі дзеяч Андрэй Смагін выступіў аўтарам і ініцыятарам аднаўлення кінатэатра. З гэтай нагоды ён напісаў зварот дэпутата маскоўскай гарадской думы Аляксандру Смятанаву, і праз некаторы час атрымаў наступны адказ :
Паважаны Андрэй Максімавіч! Ваш зварот мной быў падрыхтаваны і накіраваны запыт кіраўніку Дэпартамента культурнай спадчыны Масквы. Аб выніках разгляду вы будзеце праінфармаваныя.
7 лістапада 2017 года Андрэй Смагін атрымаў адказ ад Дэпартамента культурнай спадчыны горада Масквы.
Спартак Аляксандравіч Польскі
Спарта́к Алякса́ндравіч По́льскі (21 чэрвеня 1930, Новасібірск, РСФСР — 9 кастрычніка 1994, Мінск, Беларусь) — беларускі географ, эканоміка-географ, доктар геаграфічных навук, прафесар. Больш вядомы як заснавальнік навуковай школы геаграфіі насельніцтва ў Беларусі. Аўтар мноства навуковых прац па праблемах сацыяльна-эканамічнага развіцця гарадоў Беларусі.
Біяграфія
Нягледзячы на тое, што ён нарадзіўся ў Новасібірску, ягоныя бацькі былі беларусамі, і сам ён выдатна валодаў мовай. Жыў у Расіі да паступлення ў БДУ ў 1949 годзе (скончыў у 1953 годзе). З 1973 года працаваў у МДПІ імя М. Горкага. На першым пасяджэнні вучонага савета Геаграфічнага таварыства пры АН БССР у 1975 годзе быў абраны кіраўніком аддзялення эканамічнай геаграфіі. У 1980 годзе атрымаў ступень доктара геаграфічных навук, у 1983 годзе стаў прафесарам на кафедры геаграфіі ў МДПІ, а ў 1985 годзе быў узнагарожданы ганаровай граматай ГТ СССР.
Ужо ў незалежнай Беларусі выступаў за стварэнне пры Савеце Міністраў Камітэта па нацыянальных праблемах і інстытуту ўпаўнаважаных па справах нацыянальнасцей.
Сухое балота
Сухое балота — балота нізіннага тыпу ў цэнтральнай і паўночнай частках Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці, пераважна ў вадазборы ракі Грыўда. Плошча 16,1 тыс.га. Глыбіня торфу да 5,3 м., сярэдняя - 1,8 м. Запасы торфу каля 43,3 млн.тон (здабываецца на ўгнаенне). На поўначы балота пад торфам ёсць сапрапель (Сухабалоцкае радовішча сапрапелю). Асушана каля паловы плошчы балота, выкарыстоўеваецца пад ворыва і сенажаць. Частка масіву ўваходзіць у гідралагічны заказнік Выганашчанскае. На неасушанай тэрыторыі пераважаюць асаковыя бярэзнікі.
Спартак Аляксандравіч Польскі
Уклад у навуку
Яго працы прысвечаны праблемам сацыяльна-эканамічнаму і дэмаграфічнаму развіццю гарадоў Беларусі, геаграфіі і дэмаграфіі насельніцтва развітых капіталістычных краінах і краінах, якія развіваюцца. Таксама займаўся вывучэннем гісторыей метадалогіі геаграфіі.
Чорная гара
Чорная гара
Авечая воўна
Авечая воўна — тэкстыльная сыравіна, вырабленая з поўсці свойскай авечкі.
Дарога ад пашы да воўнапрадзільнай фабрыкі
Авечкі жывуць 10—12 гадоў, кожная жывёла можа вырасціць не менш за 3 кг воўны ў год, некаторыя пароды даюць да 18 кілаграмаў. Воўну адзін-два разы на год (умелы стрыгальшчык стрыжэ больш за 20 авечак у гадзіну). Настрыжаная воўна захоўваецца як суцэльнае руно, розныя часткі якога пазней класіфікуюцца ў пэўныя класы якасці.
Сырая воўна ўтрымлівае ў сярэднім менш за палову масы прадзільных валокнаў, 10—45 % тлушчу і поту, 5—20 % — бруд, які трапіў у поўсць на пашы, акрамя таго валокны могуць утрымліваць да 25 % вільгаці. Тлушч і пот выдаляюцца (атрыманы  можа быць выкарыстаны ў касметыцы), а раслінныя інгрэдыенты  з дапамогай сернай кіслаты (вугленне).
Уласцівасці
Чыстае валакно складаецца з, пігменту і хімічна звязанай вільгаці. З хімічных элементаў 50 % прадстаўлены вугляродам, яшчэ 40 % кіслародам і азотам. Паверхня валакна лускаватая.
Адмысловая структура ланцужковай малекулы надае валакну цудоўную эластычнасць і гнуткасць (E-модуль). Такім чынам, воўна амаль не камечыцца, але пры гэтым не такая трывалая, як іншыя тэкстыльныя валокны, і губляе дадаткова 10—20 % трываласці пры намаканні. дзве партыі воўны ў адно і тое ж адценне наўрад ці магчыма. Ваўняныя вырабы павінны быць абаронены ад молі. Воўна значна даражэйшая за звычайныя тэкстыльныя валокны.
Танката валакна
Для ацэнкі якасці воўны важныя даўжыня, трываласць, утрыманне раслінных інгрэдыентаў, адценне колеру, а вызначальнай з’яўляецца танката валакна. У цяперашні час танката адносіцца да таўшчыні папярочнага перасеку валакна, вымеранай у мікраметрах (мкм). Прыкладна да канца 20-га стагоддзя танката таксама паказвалася ў адпаведнасці з так званай « » (колькасць прадзенняў/клас воўны).
ад 90’s = = 9,84  да
36’s = = 24,6 тэкс
Абазначэнне танкаты воўны па Брэдфардскай сістэме дагэтуль (у 2020 годзе) выкарыстоўваецца, напрыклад, у некаторых краінах Азіі.
У ЗША з 1 студзеня 2007 года дзейнічае палажэнне (за подпісам прэзідэнта), якое вызначае абазначэнне сярэдняй танкаты валокнаў у вырабах з чыстай воўны (і сумесяў з утрыманнем воўны больш за 45 %) у адпаведнасці з правіламі, атрыманымі з сістэмы Брэдфарда, напрыклад:
SUPER 90’s — валокны з танкатой больш за 19,25 мкм
SUPER 140’s — 150’s — з танкатой ніжэй 16,75 мкм
SUPER 240’s — 250’s — з танкатой ніжэй 11,75 мкм і г. д.
Існуе таксама тэрмін Super Bale — для цюка самай тонкай воўны ў свеце. Усяго з яго будзе выраблена каля 40—50 касцюмаў. Ён з’яўляецца прадметам аўкцыёну і зацікаўлены ў ім вядучыя перапрацоўчыя кампаніі (напрыклад, ).
Віды воўны
Паводле знаходак на тэрыторыі сучасных Турцыі і Ірака, пачаткі гадоўлі авечак адносяцца да 11 тысяч гадоў таму.
Пароды авечак, ад якіх часткова паходзяць назвы воўны, дзеляцца (у спецыяльнай літаратуры) на 3 ці 4 групы:
Сярэдні выхад (доля чыстага валакна ў агульнай стрыжцы) перавышае 50 %.
У так званых нізінных авечак (Кітай, Расія, Цэнтральная Еўропа) селекцыйнае прызначэнне, даўжыня і таўшчыня валакна падобныя з шэвіётам.
Долі асобных відаў у сусветным спажыванні ў канцы ХХ стагоддзя: 39 %, мяшаныя 33 %, іншыя віды авечак 28 %.
Сусветнае спажыванне воўны
Сусветная вытворчасць мытай воўны дасягнула прыкладна 1,2 мільёна тон у 2014/15 гадах. Тры найбуйнейшыя вытворцы (Аўстралія, Кітай і Новая Зеландыя) паставілі больш за палову агульнага аб’ёму для вытворчасці тэкстылю. Такім чынам, сярэдняе спажыванне на душу насельніцтва зямнога шара было менш за 200 г і доля воўны ў сыравіне для тэкстыльнай прамысловасці складала каля 1,3 %. У той час як агульнае спажыванне тэкстыльных валокнаў за апошнія 20 гадоў вырасла амаль удвая, спажыванне воўны скарацілася прыкладна на 40 %.
Вытворчасць і выкарыстанне ваўняной пражы
Практычна ўся вытворчасць ваўняных валокнаў перапрацоўваецца па дзвюх асноўных тэхналогіях: вытворчасць (у тым ліку паўчасанай) пражы і вытворчасць  пражы. Зусім выключна кольцавая або ротарная пража вырабляецца з сумесі воўны і бавоўны па баваўнянай тэхналогіі. Усе ніткі, і большасць з іх трэба , таму што трываласці простых нітак, як правіла, дастаткова толькі для некаторых мэт і ў якасці ўтка.
Камвольная пража
Асноўныя этапы вытворчасці: змешванне — кардачасанне — прачэсванне — папярэдняе прадзенне — прадзенне.
Практычна ўся вытворчасць мерыносавай воўны ідзе на камвольныя ніткапрадзільныя фабрыкі. Толькі невялікая частка прадзецца як чыста ваўняная пража, большая частка пражы вырабляецца з сумесяў штучных валокнаў, менш з воўны іншых жывёл (ангорскіх і кашмірскіх коз, вярблюдаў і інш.) і вельмі рэдка з сумесі воўны і бавоўны. Валокны можна прасці да танкаты 10 тэкс, пража ў асноўным выкарыстоўваецца для лёгкага тканага і вязанага верхняга адзення.
Кардная пража
Працэс вытворчасці значна карацей: машына для часання пакідае маток, які падаецца на прадзільную машыну.
Большасць шэвіёту і гладкай воўны вырабляюцца ў пражу, першапачаткова для цвідаў і падобнага больш грубага верхняга адзення. У апошнія гады гэтыя валокны, а таксама воўна нізінных авечак выкарыстоўваліся ў асноўным для вытворчасці дывановай пражы, а таксама для напаўнення падшываных коўдраў і падушак.
Мяшаныя ваўняныя валокны (у асноўным у сумесі з сінтэтычнымі матэрыяламі) сустракаюцца ў шырокім спектры вырабаў з карднай пражы, асабліва ў тканінах для верхняга адзення і трыкатажы, коўдрах і пражы для ручнога вязання.
Выкарыстанне
Па танкаце валакна авечая воўна выкарыстоўвалася ў пачатку XXI стагоддзя для вырабу наступных відаў тканін.
Ланалін
Важным пабочным прадуктам авечай воўны з’яўляецца, хімічна вельмі складаны васковы тлушч, які складаецца ў асноўным з халестэрыну, эстэраў і некалькіх тлустых кіслот. Выкарыстоўваецца ў касметыцы (змякчае і разгладжвае скуру), у (змякчальнік; дадаецца ў некаторыя мыйныя сродкі), у, у медыцыне і фармакалогіі (антыбактэрыяльны і гіпаалергенны сродак; спрыяе гаенню невялікіх апёкаў; выкарыстоўваецца для вытворчасці вітаміна D3.
Рудня Споніцкая
Ру́дня Спо́ніцкая (, Рудня Споницкая) — вёска ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Радужскага сельсавета.
У 1926—1954 гадах цэнтр Рудня-Споніцкага сельсавета. Да 2013 года вёска знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.
Порта-Рэканаці
Порта-Рэканаці (Porto Recanati) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Марке, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Мачэрата.
Насельніцтва складае 11595 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 669 чал./км². Займае плошчу 17 км². Паштовы індэкс — 62017. Тэлефонны код — 071.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святы Ян Хрысціцель.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Малы Алэксын
Малы Алэксын (Ма́лий Олексин) — вёска ў Ровенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Шпаніўскай вясковай абшчыны.
IC 1216
IC 1216 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральна галактыка) у сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ліпаўка (Расонскі раён)
Лі́паўка (, Липовка) — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Янкавіцкага сельсавета.
Зімірка
Гісторыя
У 1938 годзе вёска Браслаўскага павета Віленскага ваяводства.
Клечаў (гміна)
Кле́чаў (Kleczew) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Канінскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Клечаве. Плошча гміны складае 110,12 км². Станам на 2004 год у гміне Клечаў пражывалі 9729 чалавек, шчыльнасць — 88,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 20 салецтваў.
Багуславава
Багусла́вава (, Богуславово) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ражанкаўскага сельсавета.
Цюлька чарнаморска-каспійская
Цюлька чарнаморска-каспійская (Clupeonella cultriventris) — від рыб сямейства селядцовых.
Апісанне
Дробная рыба. Максімальныя даўжыня цела да 15 см і маса да 22 г, хоць звычайна даўжыня цела да 9-10 гл, маса да 10 г.
Галава шырокая. Цела моцна сціснута з бакоў і параўнальна нізкае. Рот верхні, ніжняя сківіца даўжэйшая за верхнюю і некалькі выдаецца наперад. Луска буйная, лёгка ападае, на бруху ўтварае добра выяўлены кіль. Жаберных тычачак 58.
Афарбоўка тыпова пелагічная. Спіна і верхняя частка галавы больш цёмныя, светла-зялёнага ці блакітнаватага адценняў, бакі і брушка серебрыста-белыя.
Пашырэнне
Жыве ў Азоўскім, Чорным і Каспійскім морах, заходзіць у многія рэкі. У канцы ХХ — пачатку ХХІ ст. назіраецца яе экспансія ўверх па Волзе. Рэгулярна з’яўяліся звесткі аб яе назіранні ў Прыпяці і Дняпры на тэрыторыі Беларусі. Адзіны апісаны экземпляр цюлькі быў вылаўлены ў 2014 годзе раёне в. Верхнія Жары Брагінскага раёна на ўчастку ракі Дняпро з заіленым пясчаным дном на выхадзе з ямы на водмель.
Асаблівасці біялогіі
Жывіцца пераважна дробнымі ракападобнымі, а таксама калаўроткамі, лічынкамі малюскаў і рыб.
Асот шурпаты
Асо́т шурпаты (Sonchus asper) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Цюлька чарнаморска-каспійская
Асаблівасці біялогіі
Палавой спеласці дасягае ва ўзросце 1-2 гады пры даўжыні цела каля 5 см. Працягласць жыцця да 4-6 гадоў.
Асот шурпаты
Апісанне
Аднагадовая травяністая расліна вышынёй 30—60 і да 100 см. Сцябло голае ў ніжняй частцы і апушанае буравата-залацістай шчацінкай уверсе. Корань верацёнападобнай формы. Лісце завостранае, падоўжанае, з калючымі зубцамі. Кветкі залаціста-жоўтыя. Суквецце — кошык. Плод — гладкая сямянка.
Распаўсюджанне і экалогія
Расліны цвітуць у ліпені—верасні. Растуць у садах, агародах, уздоўж дарог, у засмечаных месцах. Пустазелле.
Віктар Браніслававіч Дайліда
Віктар Браніслававіч Дайліда (, в. Славінск,, Мінская вобласць) — беларускі паэт і пісьменнік. Бацька крытыка Лады Алейнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1952 годзе скончыў Баранавіцкі настаўніцкі інстытут. Настаўнічаў у Пастарынскай сямігадовай школе. Скончыў завочна факультэт беларускай мовы і літаратуры Мінскага педагагічнага інстытута імя Максіма Горкага (1957). Быў намеснікам дырэктара Ішкалдскай (1957—1959), дырэктарам Войкавіцкай (1959—1962) васьмігадовых школ Баранавіцкага раёна, старшым рэдактарам на Брэсцкай студыі тэлебачання (1962). У 1962—1973 гадах — дырэктар Чапліцкай сярэдняй школы Слуцкага раёна, у 1973—1982 — намеснік дырэктара Бюро прапаганды мастацкай літаратуры СП БССР. Выдатнік народнай асветы БССР (1968).
Творчасць
Дэбютаваў у друку ў 1953 годзе. Аўтар зборнікаў аповесцей і апавяданняў «Вясна, хлопцы, вясна» (1966), «Была вайна» (1969), «Буслы над вёскай» (1979), кнігі для дзяцей «Сустрэча з маленствам» (1980).
Малы Жытын
Малы Жытын (Малий Житин) — вёска ў Ровенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Шпаніўскай вясковай абшчыны.
Умірзак
Умірзак — сяло ў Мангістаўскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Умірзакскай сельскай акругі.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1402 чалавекі (698 мужчын і 704 жанчыны). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 2847 чалавек (1463 мужчыны і 1384 жанчыны).
Магілёў III
Магілё́ў III (, Могилё́в III)  — станцыя Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Магілёўскай вобласці. Размешчана ў горадзе Магілёве.
Акупацыя Грэцыі краінамі «восі»
Акупацыі Грэцыі краінамі «восі» (Η Κατοχή) пачалася ў красавіку 1941 года пасля таго, як нацысцкая Германія ўварвалася ў Грэцыю, каб дапамагчы свайму саюзніку, фашысцкай Італіі, якая была ў стане вайны з Грэцыяй з кастрычніка 1940 года. Пасля, уся Грэцыя была акупаваная да чэрвеня 1941 года. Акупацыя мацерыковай частцы працягвалася да таго часу, пакуль Германія і яе саюзнік Балгарыя не былі вымушаныя адступіць пад ціскам Саюзнікаў у пачатку кастрычніка 1944 года. Тым не менш, нямецкія гарнізоны заставаліся на Крыце і іншых астравах Эгейскага мора, пакуль пасля заканчэння Другой Сусветнай вайны ў Еўропе яны не здалі гэтыя астравы ў маі-чэрвені 1945 года.
Акупацыя разбурыла грэчаскую эканоміку і прывяла да жахлівых гуманітарных наступстваў. Яна прывяла да каласальнага разбурэння прамысловасці (80 % якой было знішчана), інфраструктуры (28 % знішчана), партоў, дарог, чыгунак і мастоў (90 %), лясных і іншых прыродных рэсурсаў (25 %)  і страт сярод грамадзянскага насельніцтва. Толькі ў Афінах больш за 40 000 мірных жыхароў загінулі ад голаду, дзесяткі тысяч чалавек загінулі з-за рэпрэсій з боку нацыстаў і калабарантаў. У той жа час было сфарміравана. Групы супраціўлення пачалі партызанскія вылазкі супраць акупацыйных дзяржаў, змагаліся з калабарацыянісцкімі  і стварылі вялікую шпіёнскую сетку. Да канца 1943 года групы супраціўлення, пачалі барацьбу паміж сабой. Пасля вызвалення мацерыковай часткі краіны ў кастрычніку 1944 года Грэцыя апынулася ў стане крайняй палітычнай палярызацыі, якая неўзабаве прывяла да пачатку. Наступная грамадзянская вайна дала магчымасць многім вядомым нацысцкім калабаратарам не толькі пазбегнуць пакарання (з-за іх антыкамунізму), але і ў выніку стаць правячым класам пасляваеннай Грэцыі, пасля паражэння камуністаў.
Фёдар Кузьміч Анташкевіч
Фёдар Кузьміч Анташкевіч (, в. Казігорка, Талачынскі раён — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1945). Камандзір гарматы 296-га гвардзейскага лёгкага артылерыйскага палка 25-га танкавага корпуса 3-й гвардзейскай арміі 1-га Украінскага фронту. Гвардыі старэйшы сяржант.
Біяграфія
Фёдар Кузьміч Анташкевіч нарадзіўся ў 1922 годзе ў вёсцы Казігорка Аршанскага павета Магілёўскай губерні Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусь (цяпер Талачынскага раёна Віцебскай вобласці Рэспублікі Беларусь) у сялянскай сям'і Кузьмы Кандрацьевіча і Фёклы Сямёнаўны Анташкевіч. Беларус. Сябра ВКП(б) з 1942 года. Адукацыя 10 класаў.
У 1939 годзе пасля смерці жонкі Кузьма Кандрацьевіч з трыма сынамі — Фёдарам, Сямёнам і Анатолем — пераехаў у вёску Кіслае Омскай вобласці (цяпер Ішымскага раёна Цюменскай вобласці. Тут сям'я купіла дом, абзавялася асабістай гаспадаркай. Адсюль у кастрычніку 1941 года Ішымскім РВК Ф. К. Анташкевіч быў прызваны ў Чырвоную Армію.
Ваяваў пад Масквой, на Курскай дузе, вызваляў Украіну. Асабліва вызначыўся ў баях ля горада Губен на тэрыторыі Германіі 1-4 сакавіка 1945 года. Згодна са скупым армейскім данясення 1 сакавіка 1945 г на подступах да горада Губен нямецкія падраздзяленні колькасцю больш за 500 чалавек пры падтрымцы самаходных гармат і артылерыі контратакавалі пазіцыі, на якіх размяшчалася батарэя 296-га гвардзейскага лёгкага артылерыйскага палка. Калі ў ходзе бою праціўнік блізка наблізіўся да батарэі, Ф. К. Анташкевіч падняў свой разлік і ў рукапашнай сутычцы адкінуў варожых салдат. На наступны дзень немцы яшчэ сем разоў атакавалі пазіцыі батарэі і двойчы разлік Ф. К. Анташкевіча ўступаў у няроўную рукапашную схватку з ворагамі. На досвітку 4 сакавіка немцы пайшлі ў чарговую атаку. Батарэя адстаяла займаныя пазіцыі, але ў гэтым баі старэйшы сяржант Ф. А. Анташкевіч загінуў у выніку прамога траплення ў прыладу варожага снарада.
10 красавіка 1945 года указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР старэйшаму сяржанту Фёдару Кузьмічу Анташкевічу было прысвоена званне Героя Савецкага саюза пасмяротна. Пахаваны Ф. К. Анташкевіч на мемарыяльным могілках горада Губен (Зямля Брандэнбург Германія).
Геакрыялогія
Геакрыялогія, мерзлотазнаўства — раздзел геалогіі і крыялогіі, які вывучае мёрзлыя горныя пароды, асаблівасці іх складу, будовы, заканамернасці фармавання, развіцці ў часе і прасторы, а таксама мярзлотна-геалагічныя працэсы і з'явы. Аб'ектам даследавання геакрыялогіі з'яўляецца мерзлая зона літасферы або крыялітазона.
Геакрыялогія як самастойная галіна ведаў аб мёрзлых горных пародах (глебах, грунтах) аформілася ў СССР у 1920-х гадах на стыку геалагічных, геаграфічных, геафізічных і інжынерна-тэхнічных дысцыплін. Станаўленне і развіццё геакрыялогіі ў Расіі звязана з імёнамі выбітных прыродазнаўцаў У. І. Вярнадскага, У. А. Обручава, М. І. Сумгіна.
Нараўне з агульнай геакрыялогіяй вылучаецца інжынерная геакрыялогія, якая вывучае навуковыя асновы праектавання і будаўніцтва розных будынкаў на шматгадовамёрзлых горных пародах, іх воднай і цеплавой меліярацыі, іншыя прыкладныя задачы.
Аблакціроўка
Аблакціроўка (слова паходзіць ад Ablacto — аднімаю дзіця ад грудзей) — адзін з спосабаў прышчэпкі ў батаніцы. Уяўляе сабой зрошчванне парасткаў раслін, якія растуць побач (яблыні, грушы, вінаграду). Пасля поўнага зрастання шчэпу аддзяляюць ад мацярынскай расліны.
Па спосабе злучэння кампанентаў прышчэпы аблакціроўка бывае: збліжэннем упрыклад, збліжэннем з язычкамі, сядлом і інш Праводзіцца ў перыяд вегетацыі кустоў, лепш з мая да пачатку выспявання парасткаў. Пасля зрастання шчэпа аддзяляецца ад мацярынскай расліны, застаючыся на прышчэпе. У вінаградарстве ўжываецца галоўным чынам пры размнажэнні цяжкаўкараняльных сартоў вінаграду, у селекцыйнай і іншых даследчых працах.
Зозіў (Ровенскі раён)
Зозіў (Зо́зів) — вёска ў Ровенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Шпаніўскай вясковай абшчыны.
Юрый Мар’янавіч Аляксей
Юрый Мар’янавіч Аляксей (нар., Гродна) — беларускі дзяржаўны дзеяч, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.
Біяграфія
Скончыў Беларускі камерцыйны інстытут кіравання (юрыст), Гродзенскі дзяржаўны аграрны ўніверсітэт (эканаміст-менеджар), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (спецыяліст у галіне дзяржаўнага кіравання).
Працоўную дзейнасць пачаў фатографам у Гродзенскім прафесійна-тэхнічным вучылішчы № 74. Працаваў тэхнікам-рэнтгенолагам Гродзенскай абласной клінічнай бальніцы. Служыў у радах Узброеных Сіл. Працаваў дырэктарам па эканамічных пытаннях малой вытворчай фірмы «Імідж», галоўным спецыялістам, начальнікам аддзела патрыятычнага выхавання, спорту і вольнага часу моладзі Гродзенскага гарадскога камітэта грамадскага аб’яднання «Беларускі патрыятычны саюз моладзі», другім сакратаром Гродзенскага гарадскога камітэта грамадскага аб’яднання «Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі», галоўным спецыялістам, намеснікам загадчыка аддзела культуры Гродзенскага гарвыканкама, галоўным спецыялістам упраўлення інфармацыі і друку, упраўлення ідэалагічнай работы Гродзенскага аблвыканкама, першым сакратаром Гродзенскага абласнога камітэта грамадскага аб’яднання «Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі». Генеральны дырэктар камунальнага ўнітарнага прадпрыемства «Гроднааблкінавідэапракат».
Узнагароды
Узнагароджаны юбілейнымі медалямі «70 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў», «70 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
IC 1217
IC 1217 — галактыка тыпу NF (у працэсе пацверджання) у сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Крыялітазона
Крыялітазона — частка крыясферы ў межах верхняга пласта зямной кары, якая характарызуецца адмоўнай тэмпературай глеб і горных парод на працягу ўсяго года або хоць бы кароткі час (але не менш за суткі) і наяўнасцю або магчымасцю існавання падземных льдоў. У крыялітазоне вылучаюцца пласт кароткачасовага і сезоннага прамярзання-пратайвання (т. зв. актыўны, або дзейны пласт, тэрмакарст) і шматгадовая крыалітазона («вечная мерзлата»). Ніжняй мяжой крыялітазоны служыць ізатэрмічная паверхня з тэмпературай 0 °С.
Марыніца
Мары́ніца (, Мариница) — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Янкавіцкага сельсавета.
Клембаў (гміна)
Кле́мбаў (Klembów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Валамінскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Клембаве. Плошча гміны складае 85,79 км². Станам на 2011 год у гміне Клембаў пражывалі 9367 чалавек, шчыльнасць — 109,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 17 салецтваў.
Сівінка
Сі́вінка (, Сивинка) — былая вёска ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці. Знаходзілася ў падпарадкаванні Веткаўскага раённага Савета дэпутатаў і выканаўчага камітэта.
Зімнікі
Зімнікі (Зимники) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ахрэмавецкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Балічы (Шчучынскі раён)
Ба́лічы (, Баличи) — аграгарадок у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ражанкаўскага сельсавета.
У 1940—1972 гадах цэнтр Баліцкага сельсавета.
Вэлыкы Алэксын
Вэлыкы Алэксын (Вели́кий Олексин) — вёска ў Ровенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Шпаніўскай вясковай абшчыны.
Свята-Мікалаеўская царква (Малькавічы)
Свята-Мікалаеўская царква — драўляны праваслаўны храм у аграгарадку Малькавічах Ганцавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца каля могілак.
Гісторыя
Першыя звесткі аб праваслаўным храме ў Малькавічах датуюцца 1865 годам.
Архітэктура
Пабудавана з дрэва. Твор народнага дойлідства. Вырашана крыжовым у плане аб’ёмам пад вальмавымі дахамі, завершанымі ў сяродкрыжжы, над 5-граннымі прыдзеламі і апсідай цыбулепадобнымі галоўкамі. Аналагічна завершана надбудаваная над фасадам 4-гранная званіца. Уваход вырашаны праз нізкі прытвор пад 2-схільным дахам. Гарызантальна ашаляваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі.
У пачатку XXI стагоддзя абкладзена цэглай.
Юрый Тышкевіч (біскуп віленскі)
Юрый Тышкевіч (, Вішцянец —, Домнаў, цяпер Калінінградская вобласць Расіі) — рэлігійны і дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
З лагойскай лініі роду Тышкевічаў, сын Яна Яўстаха і Соф’і з Вішнявецкіх.
Навучаўся ў езуіцкіх акадэміях у Вільні, Любліне, Познані й Кракаве.
Канонік кракаўскі, з 1626 віленскі. З 17 мая 1627 г. тытулярны біскуп метонскі і біскуп-суфраган віленскі. З 19 снежня 1633 ардынары жамойцкі, біскуп — з 25 чэрвеня 1634. Дбаў пра развіццё школ, праводзіў візытацыю дыяцэзіі, чатыры разы праводзіў дыяцэзіяльныя сінод (1636, 1639, 1643, 1647). У 1637 заснаваў кальварыю ў мястэчку, названым Жамойцкая Кальварыя, заснаваў там кляштар дамініканаў. У 1632 кансакраваў касцёл дамініканаў у Сейнах.
У 1638 быў легатам Уладзіслава Вазы да папы Урбана VIII, ад якога атрымаў тытул прэлата дамовага. У 1644 кіраваў каталіцкай дэлегацыяй у Торуні на Colloquium Charitativum — дыскусіі пратэстантаў і каталікоў пра яднанне вызнанняў.
З 9 снежня 1649 біскуп віленскі, зладзіў сінод дыяцэзіяльны, правёў візытацыю парафій. У вайну са Швецыяй знаходзіўся ў Караляўцы.
Крыялогія
Крыялогія — навука аб прыродных аб’ектах і працэсах, якія адбываюцца ў крыясферы.
Крыялогія даследуе фізічныя, хімічныя і мінералагічныя змены вады пры тэмпературах ніжэй кропкі яе замярзання, а таксама прыродныя целы і з’явы, якія ўзнікаюць пры адмоўных тэмпературах. Галоўнымі аб’ектамі крыялогіі з’яўляюцца атмасферныя льды, наземнае і марское аблядненне, якія вывучаюцца гляцыялогіяй, а таксама шматгадовая крыялітазона, якая вывучаецца геакрыялогіяй. У задачы крыялогіі уваходзіць таксама распрацоўка метадаў прагнозу змен крыясферы Землі і яе натуральна-гістарычных кампанентаў як пад уздзеяннем натуральных, так і антрапагенных чыннікаў.
Патэнца-Пічэна
Насельніцтва складае 18770 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 300 чал./км². Займае плошчу 48 км². Паштовы індэкс — 62018. Тэлефонны код — 0733.
Заступнікам населенага пункта лічацца святыя Стэфан Першамучанік, Герыё (сузаступнік), Ганна (вёскі Порта).
Кызылсай (Мангістаўская вобласць)
Кызылсай — сяло ў Мангістаўскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Кызылсайскай сельскай акругі.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 3386 чалавек (1858 мужчын і 1528 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 4994 чалавекі (2444 мужчыны і 2550 жанчын).
Пётр Конанавіч Канашэвіч-Сагайдачны
Пё́тр Ко́нанавіч Канашэвіч-Сагайда́чны (Петро Конашевич-Сагайдачний, каля, в. Кульчыці, цяпер Самбірскі раён Львоўскай вобласці Украіны — , Кіеў) — гетман , кашавы атаман Запарожскай Сечы. Арганізатар паспяховых паходаў запарожскіх казакоў супраць Крымскага ханства, Асманскай імперыі і Маскоўскага царства, мецэнат праваслаўных брацтваў.
Маладосць
Пётр Канашэвіч нарадзіўся ў сяле Кульчыці на Перамышльскай зямлі Рускага ваяводства (цяпер Самбірскі раён Львоўскай вобласці) у праваслаўнай сям'і, якая належала да дробнай шляхты. На падставе захаванага памінальнага запісу роду Сагайдачнага, гісторыкі мяркуюць, што бацьку Сагайдачнага звалі Конанам, пасля смерці якога маці прыняла манаскі пострыг («інакіня Макрына»). Елісей, які згадваецца з прозвішчам Казноўскі, гэта, верагодна дзед Сагайдачнага па маці.
Дакладна не вядома, калі менавіта нарадзіўся Пётр Канашэвіч. Згодна з, гэта адбылося каля 1550 , тады як Алена Апановіч указвала на 1577-1578 гады , а — дату каля 1582. На падставе меркавання, што ў тыя часы дзяцей, як правіла, звалі ў гонар святога, з днём якога была блізкая дата нараджэння, то Сагайдачны арыентыровачна нарадзіўся каля, на свята апосталаў Пятра і Паўла.
Ніна Сымонаўна Загорская
Ніна Сымонаўна Загорская (, в. Загор’е, Баранавіцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларуская паэтэса.
Пётр Конанавіч Канашэвіч-Сагайдачны
Маладосць
Паводле сучасных меркаванняў, на працягу 1589-1592 гадоў атрымаў пачатковую адукацыю ў Самбары. З 1592 па 1598 гады вучыўся ў Астрожскай акадэмій на Валыні, якая ў той час перажывала перыяд росквіту і дзе працавалі выдатна падрыхтаваныя выкладчыкі.
Ніна Сымонаўна Загорская
Біяграфія
Нарадзілася ў сялянскай сям’і. Скончыла аддзяленне журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1962). Дзесяць гадоў працавала старшым рэдактарам на Брэсцкай студыі тэлебачання. У 1974 г. скончыла Мінскую вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПБ. У 1973 г. накіраванана працу адказным сакратаром у рэдакцыю газеты «Зорька». З 1976 г. — адказны сакратар рэдакцыі літаратурна-драматычных перадач Беларускага радыё, з 1980 — намеснік галоўнага рэдактара літаратурна-драматычных праграм Беларускага тэлебачання, з 1981 г. — загадчык аддзела навукі і мастацтва часопіса «Полымя», з 1982 г. — галоўны рэдактар рэпертуарна-рэдакцыйнай калегіі Міністэрства культуры БССР. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1982 г.
Пётр Конанавіч Канашэвіч-Сагайдачны
Маладосць
Горад Астрог быў вялікім праваслаўным культурна-ідэалагічным цэнтрам, у якім з'явілася шмат твораў, накіраваных супраць каталіцызму і Брэсцкай уніі. Інтэлектуальная і ідэйная атмасфера Астрога сфармавалі перакананні і палітычныя погляды Сагайдачнага як дбайнага змагара праваслаўя, які ўсё жыццё паслядоўна адстойваў правы і інтарэсы сваёй царквы. Падчас вучобы Сагайдачны піша твор «Тлумачэнне аб Уніі», у якім выступіў у абарону праваслаўнай веры. Гэты твор быў высока ацэнены сучаснікамі, у прыватнасці, літоўскім канцлерам Львом Сапегам, які назваў працу ў сваім лісце да Язафата Кунцэвіча «найкаштоўнейшаю». Пасля выпуску Сагайдачны пераехаў у Львоў, пасля — Кіеў, дзе працаваў хатнім настаўнікам, таксама памочнікам кіеўскага земскага суддзі.
Ніна Сымонаўна Загорская
Біяграфія
У друку выступае з 1958 г. Аўтар зборнікаў вершаў «Радар» (1975), «Явар» (1982), «Мне добра з вамі» (1989).
Пётр Конанавіч Канашэвіч-Сагайдачны
Уступленне ў Войска Запарожскае. Марскія паходы казакоў
У канцы 1590-х — пачатку 1620-х гадоў асноўная дзейнасць запарожскага казацтва ажыццяўлялася узброеным шляхам - «шабляй» і была накіравана на атрыманне казакамі сродкаў для свайго матэрыяльнага існавання. Зводзілася ў першую чаргу да вайсковага наёмніцтва, самавольных пастояў і кантрыбуцый, таксама захоп ў ворагаў ваенных трафеяў, матэрыяльных каштоўнасцяў, палонных, нападаў на купецкія караблі і г.д.. Захопленыя ваенныя трафеі, у тым ліку прылады, каштоўнасці, а таксама багатыя палонныя давалі казакам магчымасць добра ўзбройвацца і выступаць магутнай ваеннай сілай. Аб'ектам для нападаў запарожцаў была Асманская імперыя і яго васалы, а ў асобныя перыяды — Масковія. Сваю дзейнасць запарожцы абгрунтоўвалі ў першую чаргу абаронай роднай зямлі ад ворага, якая здзяйснялася ў форме апераджальных удараў па яго тэрыторыі і вызваленнем з палону хрысціянскіх палонных.
Ніна Сымонаўна Загорская
Сям’я
У шлюбе з Мікалаем Лапатам нарадзіліся два сыны: Аляксандр Лапата-Загорскі, Уладзімір Лапата-Загорскі. У старэйшага, Аляксандра, ёсць сын Антон Міхайлоўскі і дачка Ксенія Парфянюк. У малодшага, Уладзіміра — сын Ігнат і дачка Юсціна Лапата-Загорскія.
Пётр Конанавіч Канашэвіч-Сагайдачны
Уступленне ў Войска Запарожскае. Марскія паходы казакоў
У канцы XVI стагоддзя, відавочна,каля 1598, Канашэвіч далучыўся да Войска Запарожскага. Вядома, што Канашэвіч доўгі час знаходзіўся сярод запарожцаў, набываючы сваёй адвагай і розумам аўтарытэт. Менавіта на Запарожжы Канашэвіча як майстэрскага лучніка пачынаюць называць «Сагайдачным». Мянушка «Сагайдачны» была досыць распаўсюджанай сярод казакоў у сярэдзіне XVII стагоддзя, асабліва ў Падняпроўе і Брацлаўшчыне.
Удзел у паходах у Валахію і Лівонію
Увосені 1600 вялікі каронны гетман Ян Замойскі арганізуе малдаўска-валашскую ваенную кампанію, да якой далучыліся і некалькі тысяч казакоў. Мэтай гэтай кампаніі была падтрымка Сямёна Магілы (бацька Пятра Магілы) і аднаўленне польскіх уплываў у Малдове, паколькі ў траўні ёй авалодаў валашскі гаспадар Міхай Храбры. У гэтым паходзе як казак удзельнічаў Сагайдачны. 28 кастрычніка 1600 года ў бітве пад вёскай Букаў у Валахіі аб'яднаныя каралеўска-казацкія войскі нанеслі паражэнне Міхаю Храбраму.
У пачатку 1601 кароль Польшчы Жыгімонт III абвясціў аб далучэнні да Рэчы Паспалітай Эстоніі, якая да гэтага належала Швецыі. На заклік караля адгукнуліся запарожскія казакі, што на працягу 1601-1602 гадоў прымалі ўдзел у ваенных дзеяннях польска-шведскай вайны. Сярод іншых казакоў быў і Сагайдачны.
Казацкае войска было самастойнай, асобнай па сваёй структуры і арганізацыі арміяй. Агульная колькасць баявога складу налічвала 2032 воіны; 100-200 вольнанаёмных сялян знаходзілася каля абозу. Войска фармавалася з чатырох палкоў па 500 чалавек, артылерыі і абозу. Кіраўнік кампаніі Ян Замойскі паклаў на запарожцаў функцыі разведкі і забеспячэння бяспечнай зоны вакол асноўнага каралеўскага войска. Нягледзячы на ​​ваенныя поспехі, кампанія апынулася вельмі затратнай для польскай казны. Не хапала грошай на выплату воінам, не хапала цёплай вопраткі, харчавання, боепрыпасаў, корму для коней. Вайна зацягвалася, i яна бачылася казакам абсалютна бесперспектыўнай. У пачатку верасня 1602 запарожцы адправіліся на Украіну, перагружаныя здабычай, параненымі і хворымі воінамі. Пры вяртанні дадому, адчуваючы сваю сілу і бездапаможнасць кароннага ўрада, казакі звярнуліся да рабаванняў і адпомсцілі шляхце і мяшчанам Полацка і Віцебска, якія дапамагалі войскам падаўляць паўстанне Севярына Налівайкі.
Васіль Канстанцінавіч Ушакоў
Васіль Канстанцінавіч Ушакоў (, в. Тарай, Енісейская губерня, Расійская імперыя —, с. Канада, Мыроніўскі раён, Кіеўская вобласць, Украіна) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Скончыў пяць класаў. У ліпені 1941 года прызваны ў рады Чырвонай Арміі. У баях Вялікай Айчыннай вайны з 1942 года. Ваяваў на Данскім, Паўднёва-Заходнім, Варонежскім і 1-м Украінскім франтах. Удзельнічаў у Курскай бітве.
У кастрычніку 1943 года старшына мінамётнай батарэі 2-га мотастралковага батальёна 78-й гвардзейскай мотастралковай брыгады гвардыі старшына В. К. Ушакоў асабліва вызначыўся ў баях за пашырэнне плацдарма на правым беразе Дняпра ў раёне сяла Канада Мыроніўскага раёна Кіеўскай вобласці.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 чэрвеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» Васілю Канстанцінавічу Ушакову прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаль «Залатая Зорка» (№ 3069).
Імем Героя названы вуліцы ў вёсцы Тарай і ў горадзе Канск.
IC 1218
IC 1218 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) у сузор’і Дракон.
Пётр Конанавіч Канашэвіч-Сагайдачны
Атрыманне Гетманскай булавы. Узяцце Кафы
У лютым 1615 Канашэвич ужо быў уплывовым казацкім палкоўнікам, які меў у сваім падначаленні атрад колькасцю да 3000 казакоў. Гэта вядома з ліста Лукаша Сапегі, які скардзіўся свайму брату Льву на Сагайдачнага, які знаходзіўся на Кіеўшчыне і не захацеў прыйсці на дапамогу польскім падраздзяленням і загадаў сваім казакам адступіць. Як паказваў Лукаш Сапега, Сагайдачны хацеў з дапамогай татараў выцесніць салдат з Украіны, таму што казакі адчувалі да іх «нянавісць». Увесну 1616 запарожскім гетманам быў Васіль Стрылкоўскі. Прыкладна ў канцы красавіка - пачатку траўня запарожцы здзейснілі паход на турэцкія гарады. Падчас гэтага паспяховага паходу былі ўзятыя гарады Варну і Місіўры. Турэцкі флот, высланы наўздагон, быў разбіты ля вусця Дуная. Летам 1616 г. адбылася змена гетмана: Гетманам Войска Запарожскага быў абвешчаны Сагайдачны. Прычынай яго абрання магло стаць абяцанне арганізацыі большага паходу, чым таго, што быў вясной.
IC 1218
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Пётр Конанавіч Канашэвіч-Сагайдачны
Бітва за Кафу
У хуткім часе пасля абрання гетманам Сагайдачны падрыхтаваў паход да непрыступнай турэцкай крэпасці Кафы (сучасная Феадосія), якая была галоўным нявольніцкім рынкам у Крыме. Туркі, якія яшчэ не аправіліся ад нядаўняй атакі казакоў на гарады Румелійскага ўзбярэжжа, не чакалі такога хуткага нападу на добра ўмацаваную крэпасць. Кафа была вялікім і багатым горадам, насельніцтва якога налічвала ад 70 да 100 000 жыхароў. Кафская крэпасць мала моцныя абарончыя ўмацаванні: 13-метровыя знешнія сцены даўжынёй больш за 5 км. Гарнізон гораду складаўся з 3 янычарскіх орт. Камендант крэпасці меў у сваім распараджэнні каля 300 чалавек, яшчэ 200 салдат былі ў падпарадкаванні капудана - камандзіра ваенна-марскіх сіл.
У ліпені 1616 гетман разам з 6000 казакамі на 120-150 гарбатках адправіўся ў марскі паход. На выхадзе з Дняпра ў Дняпроўска-Бугскім лімане казакі сустрэлі эскадру асманскіх галер, якую разграмілі і захапілі каля паловы судоў. Каб увесці турак у зман адносна сваіх далейшых дзеянняў, Сагайдачны загадаў частцы войска дэманстратыўна вярнуцца на Сеч з захопленай здабычай. З астатнімі войскамі каля тыдня хаваўся паблізу Ачакава. Усыпіўшы пільнасць ворага, казакі працягнулі свой паход.
22 ліпеня 1616 года Канашэвіч разам з 4000 казакамі прыбыў у горад. Ноччу казакі высадзіліся на бераг і падышлі да брамы Кафы. Раптоўным нападам яны захапілі гарадскую цытадэль і ўзяліся рабаваць горад і звальняць хрысціянскіх нявольнікаў. Каб забраць як мага больш палонных на свае чайкі, казакі выкінулі большую частку захопленага дабра, тым самым пацвердзіўшы свой зарок вызваляць з няволі хрысціян, якую давалі перад сваімі паходамі.
Восенню 1616 Канашэвіч арганізаваў новы паход у Турцыю. Спачатку спаліў турэцкі флот (26 галер) паблізу Мінер, а затым, высадзіўшыся на бераг, нечаканым штурмам узяў Трапезунд. Спрабуючы знішчыць казакоў пры вяртанні дадому, султан адправіў быў эскадру пад камандаваннем адмірала Ціколі-пашы. Аднак у бітве на рэйдзе Сінопа, казакі, патапіўшы тры вялікіх караблі і некалькі меншых, прымусілі турэцкі флот вяртацца ў Стамбул. Пасля гэтай перамогі Сагайдачны атакаваў Стамбул. «Казакі, - кажа турэцкая архіўная хроніка, - увайшлі ў Стамбул, забілі 5000 або 6 000 туркаў, захапілі вялікую колькасць палонных і спалілі палову горада». Ужо ў Сечы, у праліве Конскія воды, казацкая флатылія сустрэлася з пасланай наўздагон эскадрай адмірала Ібрагім-пашы. У кароткай, але жорсткай бітве казакі разграмілі турэцкага адмірала. Па вяртанні, казакі працягвалі атакаваць турэцкія крэпасці. Па сведчанні сучаснікаў, казакі кантралявалі навігацыю паміж Басфорам і Дняпроўска-Бугскім ліманам. Як паказваў вядомы італьянскі падарожнік П'етра дэла Вале ў траўні 1618 года: «Туркі не маюць на Чорным моры ні аднаго месца, якое б не ўзялі і ня разбурылі казакі. Ва ўсякім выпадку яны сёння на Чорным моры такая значная сіла, што, калі прыкладуць больш энергіі, будуць цалкам яго кантраляваць».
Перадумовы і арганізацыя паходу
На пачатку красавіка 1617 г. кароль Уладзіслаў адправіўся з Варшавы ў паход на Маскву з мэтай атрымаць карону маскоўскага цара, якой у той час валодаў абраны 21 лютага 1613 года Земскім Саборам Міхаіл Раманаў - першы маскоўскі цар у дынастыі Раманавых. У канцы верасня пад Смаленскам войска каралевіча аб'ядналася з войскам Яна Караля Хадкевіча. Увесну кароннае войска Рэчы Паспалітай на чале з прынцам Уладзіславам падышло да Вязьмы і раскінула лагер, чакаючы падыходу падмогі. Аднак ні воінаў, ні грошай не паступіла, таму большасць салдат пакінула лагер. Каб выратаваць каралевіча і выправіць сітуацыю, польскі ўрад звярнуўся па дапамогу да Войска Запарожскага. У сакавіку 1618 дванаццаць запарожскіх сотнікаў сустрэліся з каралевічам Уладзіславам і паабяцалі прывесці яму дваццацітысячная войска.
Шлях да Масквы
У другой палове чэрвеня 6 палкоў 20-тысячнага казацкага войска пад кіраўніцтвам Канашэвіча адправіліся ў Маскву. З сабой запарожцы ўзялі 17 гармат невялікага калібра, артылерыю, каб не запавольваць рух, пакінулі ў Кіеве. Пасля пераправы праз Днепр, войска Сагайдачнага выйшла на Мураўскі шлях, які вядзе ад Крыму правабярэжжам Дняпра ў бок Тулы.
7 ліпеня казакі падышлі пад адзін з найбольш умацаваных гарадоў на поўдні Масковіі - Ліўны. У выніку нечаканай атакі запарожцы хутка ўзялі горад. У палон патрапіў ваявода Мікіта Чаркаскі, іншы ваявода - Пётр Данілаў - забіты падчас бою. Пасля авалодання горадам запарожцы размясціліся ў яго пасадзе, а 10 ліпеня працягнулі шлях.
Атрад у складзе 1000 коннікаў, быў накіраваны да добра ўмацаванай крэпасці - Міхайлава. Аднак пад Міхайлавым казакі пацярпелі першыя няўдачы. Запарожцы намераваліся ў ноч з 21 на 22 жніўня захапіць горад, аднак з-за дрэннага надвор'я падыйшлі да горада толькі 22 жніўня. За гэты час у горад падышло падмацаванне, і план раптоўнай атакі сарваўся. Сагайдачны з галоўным войскам прыбыў пад крэпасць 26 жніўня і быў вымушаны перайсці да звыклай аблогі. Пасля двух спроб захапіць горад штурмам 7 верасня Канашэвіч вымушаны быў пакінуць аблогу, каб паспець аб'яднацца з Уладзіславам ля Масквы.
Наперарэз казакам цар Міхаіл Раманаў накіраваў сямітысячнае войска пад кіраўніцтвам Дзмітрыя Пажарскага і князя Рыгора Валконскага. Гэта войска павінна перашкодзіць пераправіцца запарожцам праз р. Аку і спыніць яго прасоўванне да Масквы. Аднак падчас паходу захварэў Д. Пажарскі, і ўсё кіраўніцтва царскім войскам узяў на сябе ваявода Г. Валконскі. Ён спрабаваў перашкодзіць гетману пераправіцца праз Аку паблізу Каломны.
Першыя баявыя сутыкненні паблізу Зарайска адбыліся 11 верасня, калі авангард запарожцаў разбіў атрад маскоўскіх воінаў і казакі нават змаглі ўварвацца ў гарадскі астрог. 12 верасня Сагайдачны атрымаў ліст ад каралевіча Уладзіслава, у якім той казаў, што сыходзіць з-пад Мажайск а да Масквы, і загадваў гетману неадкладна выступаць, каб прыбыць у раён Сіманавага манастыра. На наступны дзень была склікана казацкая рада, дзе было прынята рашэнне пачаць 14 верасня выступ да Масквы. На працягу 15-16 верасня запарожцы праводзілі аблогу Зарайска, адначасова канцэнтруючы войска блізу ўпадзення р. Асетр у р. Аку і рыхтуючыся да пераправы.