cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Манкука-Тарынезэ
Манкука-Тарынезэ (Moncucco Torinese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 923 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 63 чал./км². Займае плошчу 14 км². Паштовы індэкс — 14024. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Bernardino da Siena.
NGC 4922-1
NGC 4922-1 (іншыя абазначэнні — UGC 8135, IRAS12590+2934, MCG 5-31-99, VV 609, ZWG 160.96, DFOT 294, KCPG 363A, PGC 44896) — эліптычная галактыка (E0) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Новы сабор (Лінц)
Новы Сабор або Сабор Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі (Maria-Empfängnis-Dom) — каталіцкая царква ў горадзе Лінц (Аўстрыя); кафедральны сабор епархіі Лінца. Найбуйнейшае царкоўнае збудаванне ў Аўстрыі (змяшчальнасць — да 20 000 чалавек).
Гісторыя
Будаўніцтва царквы Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі было ініцыявана ў 1855 годзе біскупам Францам Ёзефам Рудзігерам. У 1862 годзе быў пакладзены першы камень; ў 1924 годзе храм быў асвячоны біскупам Іаганесам Марыя Гфелльнерам. Царква пабудаваная ў гатычным стылі.
Першапачаткова быў запланаваны больш высокі шпіль, але архітэктару не дазволілі пабудаваць вежу вышэй паўднёвай вежы сабора Святога Стэфана ў Вене. Вежа сабора Беззаганнага зачацця Найсвяцейшай Багародзіцы ў Лінцы мае вышыню 135 м, што на 1 м 44 см ніжэй венскага сабора.
Вітражы сабора ўтрымліваюць партрэты розных спонсараў будаўніцтва храма. Асабліва адметны вітраж з гісторыяй горада Лінца. Падчас Другой сусветнай вайны былі пашкоджаны некаторыя вітражы, асабліва ў паўднёвай частцы сабора. Гэтыя вітражы не былі адноўлены ў першапачатковым выглядзе і былі замененыя вітражамі сучаснага мастацтва.
Какаду філіпінскі
Філіпінскі какаду (Cacatua haematuropygia, сін. Kakatoe haematuropygia) — птушка сямейства какаду.
Панчанка
Панчанка — прозвішча.
Маркавычы (Гарохіўскі раён)
Маркавычы (Ма́рковичі) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Мінскі раён
Мі́нскі раё́н — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мінскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Мінск.
Геаграфія
Раён знаходзіцца ў цэнтры Мінскай вобласці, працягласць з поўначы на поўдзень больш 66 км, з захаду на ўсход каля 60 км. Мяжуе з 9 раёнамі Мінскай вобласці: Лагойскім, Смалявіцкім, Чэрвеньскім, Пухавіцкім, Уздзенскім, Дзяржынскім, Валожынскім, Маладзечанскім, Вілейскім раёнамі Мінскай вобласці.
Вялікая частка раёна размешчаная на Мінскім узвышшы, паўднёва-ўсходняя частка на Цэнтральнабярэзінскай раўніне. Паверхня раёна ўзвышаная, 92 % яе ляжыць на вышынях 180—250 м над узроўнем мора, максімальная вышыня — гара Лысая (342 м).
Вінгірэй
Вінгі́рэй (Vingiriai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 4 км ад Качаргішке. Насельніцтва 8 чал. (2001 г.).
Мінскі раён
Геаграфія
Маюцца радовішчы мінеральнай вады, цагляная сыравіна, пямкова-жвіровы матэрыял і будаўнічы пясок.
У Тан
Маха Тхрай Сітху У Тхант, або У Тан (, Пандана, Бірма —, Нью-Ёрк, ЗША) — бірманскі дыпламат і трэці Генеральны сакратар Арганізацыі Аб'яднаных Нацый з 1962 года па 1971 год. Ён быў абраны на гэты пост пасля гібелі папярэдняга Генеральнага сакратара Дага Хамаршэльда у авіякатастрофе, у верасні 1961 года.
Крычаўская парусінавая мануфактура Пацёмкіна
Крычаўская парусінавая мануфактура Пацёмкіна — мануфактура, якая працавала ў Крычаве ў 1783—1845 гадах. Належала графу Р. А. Пацёмкіну.
У Тан
Біяграфія
У Тан атрымаў адукацыю ў Нацыянальнай сярэдняй школе ў Пандана і ў Рангунскім універсітэце. Да пачатку сваёй дыпламатычнай кар'еры У Тан працаваў у сферы адукацыі і інфармацыі. Ён быў старэйшым выкладчыкам у Нацыянальнай сярэдняй школе ў Пандані, у якой ён да гэтага вучыўся, а ў 1931 годзе стаў яе дырэктарам, заняўшы першае месца на конкурсе выкладчыкаў англійскай і роднай моў у сярэдняй школе.
Мінскі раён
Гідраграфія
Найвялікшыя рэкі раёна — Пціч і Свіслач. Славутасцю з’яўляюцца вадасховішчы Заслаўскае (Мінскае мора), Крыніца, Дразды, Вяча, Воўкавіцкае, Крылава, Цнянскае. Праз раён праходзіць частка Вілейска-Мінскай і Сіганскай водных сістэм.
У Тан
Біяграфія
Да Другой Сусветнай вайны ён быў членам бірманскага камітэта па падручніках і Савета па пытаннях нацыянальнай адукацыі, а таксама членам Выканаўчага камітэта Асацыяцыі дырэктараў школ. Акрамя таго, ён актыўна працаваў у якасці пазаштатнага журналіста.
Крычаўская парусінавая мануфактура Пацёмкіна
Гісторыя
Да 1790 года працавалі сотні прыгонных, акрамя жанчын графства, якія пралі пяньку і лён. За тыдзень вырабляла каля 100 кускоў (5 тысяч аршын) парусіны. У 1783 годзе выраблена 820 кускоў паруснага палатна вагой 1120 пудоў. У 1786 годзе зрасходавалі каля 1200 пудоў пражы. У 1797 годзе было 112 станкоў, працавала 224 прыгонных, выраблена 900 кускоў парусіны. Прадукцыя мануфактуры ішла на Крычаўскую суднаверф, а таксама ў Херсон і Крамянчуг, дзе будаваліся ваенныя парусныя марскія судны. З крычаўскай парусіны былі выраблены паруса на караблях эскадры адмірала Ф. Ф. Ушакова.
Мінскі раён
Гісторыя
Раён утвораны 29 чэрвеня 1934 года як Менскі прыгарадны раён шляхам вылучэння з Менскага гарсавета. Цэнтр — горад Менск. З 26 мая 1935 года меў назву Менскі раён, уключаў 19 сельсаветаў: Абчацкі, Астрашыцка-Гарадоцкі, Бараўскі, Гатаўскі, Грычынскі, Замастоцкі нацыянальны польскі, Кайкаўскі, Калодзішчанскі, Каралішчавіцкі нацыянальны польскі, Крупіцкі, Мінскі прыгарадны, Навадворскі, Падгайскі, Папярнянскі, Ратамскі, Самахвалавіцкі, Сеніцкі, Строчыцкі, Трасцянецкі, якія былі выдзелены з гарадской рысы горада Мінска. 15 ліпеня 1935 года вёска Самахвалавічы аднесена да катэгорыі мястэчак. 31 ліпеня 1937 года да раёна далучаны Байдацкі, Бараўскі, Дабрынёўскі, Ляхавіцкі (Ляхаўскі) нацыянальны польскі, Навасёлкаўскі, Негарэльскі, Паланевіцкі (Паланеўскі) нацыянальны польскі, Рубілкаўскі, Станькаўскі, Старынкаўскі, Фаніпальскі (Фаніпаль-Вязанскі) сельсаветы скасаванага Дзяржынскага раёна. 23 жніўня 1937 года Замастоцкі, Каралішчавіцкі, Ляхавіцкі (Ляхаўскі), Паланевіцкі (Паланеўскі) нацыянальныя польскія сельсаветы рэарганізаваны ў беларускія сельсаветы. З 20 лютага 1938 года раён у складзе Мінскай вобласці. 27 верасня 1938 года вёска Негарэлае аднесена да катэгорыі гарадскіх пасёлкаў, а статус Самахвалавічаў паніжаны да вёскі. 4 лютага 1939 года Байдацкі, Бараўскі 2-гі, Грычынскі, Дабрынёўскі, Ляхавіцкі (Ляхаўскі), Навасёлкаўскі, Негарэльскі, Паланевіцкі (Паланеўскі), Рубілкаўскі, Станькаўскі, Старынкаўскі, Фаніпальскі (Фаніпаль-Вязанскі) сельсаветы перададзены зноў утворанаму Дзяржынскаму раёну. 21 кастрычніка 1940 года ўтвораны Сляпянскі сельсавет, Мінскі прыгарадны сельсавет перайменаваны ў Мядзвежынскі.
У гады Вялікай Айчыннай вайны раён быў акупіраваны нямецкімі войскамі. На тэрыторыі раёна былі арганізаваны Трасцянецкі лагер смерці, Масюкоўшчынскі лагер смерці. У раёне дзейнічалі Калодзішчанскае, Мінскае і Тарасава-Ратамскае патрыятычныя падполлі, Мінскія падпольныя абкамы КП(б)Б і ЛКСМБ, атрады партызанскіх брыгад «Штурмавая», «За Савецкую Беларусь», 1-й і 2-й Мінскіх, 3-й Мінскай імя Будзённага, імя Чкалава, імя Шчорса, асобныя атрады. Раён вызвалены ў пачатку ліпеня 1944 года ў ходзе Мінскай аперацыі.
16 ліпеня 1954 года скасаваны Замастоцкі сельсавет, Бараўскі сельсавет перайменаваны ў Ждановіцкі. 8 красавіка 1957 года Падгайскі сельсавет перайменаваны ў Шчомысліцкі. 5 сакавіка 1959 года скасаваны Гатаўскі і Каралішчавіцкі сельсаветы. 25 ліпеня 1959 года Сляпянскі сельсавет перайменаваны ў Зеленалужскі. 8 жніўня 1959 года да раёна далучаны гарадскі пасёлак Заслаўе, Анусінскі, Гаранскі, Гатовінскі, Рагаўскі, Сёмкаў-Гарадоцкі, Слабадскі, Старасельскі, Шаршунскі сельсаветы скасаванага Заслаўскага раёна. 20 студзеня 1960 года ўтвораны Заслаўскі сельсавет, скасаваны Мядзвежынскі, Ратамскі, Сёмкаў-Гарадоцкі, Строчыцкі, Трасцянецкі, Шаршунскі сельсаветы. 25 снежня 1962 года да раёна далучаны гарадскі пасёлак Смалявічы, Верхменскі, Драчкаўскі, Емяльянаўскі, Забалоцкі, Курганскі, Пліскі, Пятровіцкі, Слабадскі сельсаветы скасаванага Смалявіцкага раёна. 23 снежня 1963 года Слабадскі сельсавет перайменаваны ў Азярыцка-Слабадскі. 6 студзеня 1965 года гарадскі пасёлак Смалявічы, Азярыцка-Слабадскі, Верхменскі, Драчкаўскі, Емяльянаўскі, Забалоцкі, Курганскі, Пліскі, Пятровіцкі сельсаветы перададзены адноўленаму Смалявіцкаму раёну. 28 лютага 1974 года Старасельскі сельсавет перайменаваны ў Хацежынскі, 19 сакавіка 1974 года Анусінскі сельсавет — у Пятрышкаўскі. 9 жніўня 1979 года скасаваны Заслаўскі сельсавет. 8 чэрвеня 1981 года Абчацкі сельсавет перайменаваны ў Лугаваслабадскі, Кайкаўскі сельсавет — у Міханавіцкі, Слабадскі сельсавет — у Лашанскі. 14 снежня 1981 года Зеленалужскі сельсавет перайменаваны ў Цнянскі. 5 кастрычніка 1982 года пасёлак Сосны, які знаходзіўся ў падпарадкаванні Мінскага гарсавета, аднесены да катэгорыі гарадскіх пасёлкаў і перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Заводскага раёна горада Мінска. 14 жніўня 1985 года гарадскі пасёлак Заслаўе атрымаў статус горада раённага падпарадкавання. 15 верасня 1986 года пасёлак Сокал перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Кастрычніцкаму раёну горада Мінска. 26 студзеня 1987 года горад Заслаўе аднесены да катэгорыі гарадоў абласнога падпарадкавання. 16 лютага 1988 года пасёлак Сокал аднесены да катэгорыі гарадскіх пасёлкаў. 10 лютага 1997 года пасёлак Мачулішчы аднесены да катэгорыі гарадскіх пасёлкаў з вылучэннем у самастойную адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку. 10 лістапада 1997 года пасёлак Усходні ўключаны ў склад Першамайскага раёна горада Мінска, а гарадскі пасёлак Сосны — у склад Заводскага раёна горада Мінска. 13 лютага 2000 года гарадскі пасёлак Сокал уключаны ў гарадскую рысу Мінска. 28 красавіка 2004 года скасаваны Цнянскі сельсавет, яго населеныя пункты перададзены ў склад Мінска. 3 кастрычніка 2006 года горад Заслаўе ўключаны ў склад Мінскага раёна. 28 мая 2013 года скасаваны Рагаўскі сельсавет.
Насельніцтва
Насельніцтва на 1 студзеня 2018 года складала 225 684 чалавека. Мінскі раён налічвае 361 населены пункт, у якіх пражывае 215 404 чалавек (на 1 студзеня 2018).
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Падзелены на 18 сельсаветаў.
Гаспадарчая дзейнасць
Малочна-мясная жывёлагадоўля, птушкагадоўля. Вырошчваюцца зерневыя і кармавыя культуры, бульба, гародніна. Прадпрыемствы харчовай, будаўнічых матэрыялаў, мэблевай, машынабудаўнічай прамысловасці.
За 1 паўгоддзе 2009 года аб’ём вытворчасці прамысловай прадукцыі склаў 692 млрд.руб. Удзельная вага Мінскага раёна — 11,6 % у агульным аб’ёме вытворчасці прамысловай прадукцыі Мінскай вобласці. Найбольшая ўдзельная вага прамысловай вытворчасці раёна займаюць такія галіны, як харчовая (28,9 %), машынабудаванне і металаапрацоўка (23,3 %), чорная металургія (11,2 %), каляровая металургія (9,6 %), лёгкая прамысловасць (6,0 %).
Да валаўтваральных прамысловым прадпрыемствам у Мінскім раёне належаць: ЗПУП «Кока-Кола Беўрыджыз-Беларусь» — удзельная вага ў раёне 9,3 %; СТАА «АлюмінТэхна» — 10,6 %; РУВП «Мінскдругмет» ДА «Белдругмет» — 6,5 %; СООО «Завод вінаградных вінаў „Дыяніс“» — 5,3 %; СООО «Дарыда» — 6,7 %; ООО «Тарасава МПК» — 4,3 %.
Транспарт
Па тэрыторыі раёна праходзяць чыгункі Брэст — Мінск — Масква, Мінск — Магілёў, Мінск — Гродна. Найбуйнейшыя аўтадарогі: Брэст — Масква, Мінск — Гомель, Мінск — Віцебск, Мінск — Мікашэвічы, Мінск — Гродна, Мінск — Нарач. Вакол Мінска — Мінская кальцавая аўтамабільная дарога.
Архітэктура
Захаваліся помнікі архітэктуры і садова-паркавага мастацтва: касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кальвінскі збор (Спаса-Прэабражэнская царква) ў горадзе Заслаўе, палацава-паркавы ансамбль у в. Прылукі, касцёл у в. Раўбічы, Свята-Петра-Паўлаўская царква ў аг. Сеніца, сядзіба ў в. Анопаль, царква і капліца (ХІХ ст.) у в. Астрашыцкі Гарадок, касцёл (2-я палова ХІХ ст.) і сядзіба ў в. Сёмкаў Гарадок і інш.
Спорт
На тэрыторыі раёна размешчаны спартыўныя базы «Стайкі» і «Раўбічы». У пасёлку Ратамка дзейнічае коннаспартыўны комплекс, у вёсцы Воўкавічы — воднаспартыўны.
Захаванне навакольнага асяроддзя
На тэрыторыі Мінскага раёна размешчаныя наступныя заказнікі рэспубліканскага значэння:
Таксама Мінскі раён мае два заказнікі мясцовага значэння:
Мінскі раён мае шмат помнікаў прыроды рэспубліканскага і мясцовага значэння, сярод якіх геалагічнае агаленне "Заслаўе", дубрава Шчамысліцкая, Валун Кахання, парк "Ігнацічы", Рагоўскія крыніцы.
Аліўе Месіян
Аліўе Эжен Шарль Праспер Месіян (фр.: Olivier Eugène Charles Prosper Messiaen;,  — , ) — французскі кампазітар, тэарэтык музыкі, педагог.
Уладзімір Агіевіч
Уладзімір Агіевіч:
Уладзімір Самойлавіч Горавіц
Уладзімір Самойлавіч Горавіц (18 верасня (1.10). 1904,  —, ) — амерыканскі. Вучыўся ў У. В. Пухальскага, і  ў Кіеўскай кансерваторыі, пасля заканчэння (1921) канцэртаваў у розных гарадах Савецкага Саюза. З 1925 года жыў за мяжой, з 1928 года ў Нью-Ёрку. У 1936-38 і ў 1953-64 не выступаў з-за хваробы і жыў пераважна ў Швейцарыі; шмат запісваўся на грампласцінкі, не канцэртуючы. У 1965 годзе з поспехам аднавіў выступленні. Горавіц — адзін з найбуйнейшых піяністаў свету. Яго гульня адрозніваецца стыхійнай дынамічнасцю, выключнай віртуознасцю. Праславіўся выкананнем канцэртаў — П. І. Чайкоўскага, С. В. Рахманінава, С. С. Пракоф’ева, творамі Ліста і яго віртуозных транскрыпцый, некаторыя з іх (у т. л. «» К. Сен-Санса). Аўтар фартэпіяннай фантазіі на тэмы оперы «Кармэн» Бізэ, шэрагу парафраз і транскрыпцый.
Калеснікоўшчына
Калесніко́ўшчына (, Колесниковщина) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Крашчэнаўка (Карагандзінская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 260 чалавек (137 мужчын і 123 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 160 чалавек (79 мужчын і 81 жанчына).
Мэрва
Мэрва (Ме́рва) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Вітраж
Вітра́ж (vitre — аконнае шкло, ад vitrum  — шкло) — твор дэкаратыўнага мастацтва выяўленчага або арнаментальнага характару з каляровага шкла, разлічаны на скразное асвятленне і прызначанае для запаўнення праёму, часцей за ўсё аконнага, у якім-небудзь архітэктурным збудаванні.
З даўніх часоў вітраж выкарыстоўваўся ў храмах.
У раннехрысціянскіх храмах вокны запаўняліся тонкімі празрыстымі пласцінамі каменя (алебастр, селеніт), з якіх складалі арнамент.
У раманскіх храмах (Францыя, Германія) з’явіліся сюжэтныя вітражы. Шматколерныя, вялікія па памеры вітражы з разнастайных па форме шклярын, змацаваных свінцовымі перамычкамі, з’яўляліся асаблівасцю гатычных сабораў. Часцей за ўсё гатычныя вітражы адлюстроўвалі рэлігійныя і побытавыя сцэны. Яны размяшчаліся ў велізарных спічастых вокнах, і ў гэтак званых «ружах». У эпоху Адраджэння вітраж існаваў як жывапіс на шкле, ужывалася тэхніка выскрабання па адмыслова пафарбаваным рознакаляровым шкле.
Брылі
Назву Брылі́ маюць:
Мангардзіна
Мангардзіна (Mongardino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 972 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 144 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 14040. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Vincenzo di Saragozza.
NGC 4922-2
NGC 4922-2 (іншыя абазначэнні — UGC 8135, MCG 5-31-99, ZWG 160.96, VV 609, KCPG 363B, PGC 86794) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Мыркіў
Мыркіў (Миркі́в) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Урэвэ
Урэвэ (Urewe) — археалагічная культура жалезнага веку ў Цэнтральнай Афрыцы. Ахоплівала значныя тэрыторыі паўночнай часткі Вялікіх Афрыканскіх азёр. Перыядызуецца другой паловай 1 тысячагоддзя н. э., хаця некаторыя даследчыкі схільны да пашырэння храналагічных межаў яе існавання.
Вылучэнне
Асаблівая кераміка Урэвэ была вылучана ў 1948 г. Мэры Лікі, якая назвала яе «ямкавай» (dimple based). У 1961 г. адбылася сітэматызацыя і класіфікацыя старажытнай керамікі Усходняй Афрыкі, пры гэтым кераміка Урэвэ набыла сваю сучасную назву паводле наймення кенійскай вёскі, дзе былі зроблены тыповыя для таго часу знаходкі. У 1970 — 1971 гг. была прасочана сувязь керамікі Урэвэ з экспансіяй плямён банту, яна была вылучана як кераміка ранняга жалезнага веку.
Храналогія
Асновай для ўсталявання храналогіі існавання культуры Урэвэ традыцыйна з'яўляюцца рэшткі керамічных вырабаў, у меншай ступені — металічных вырабаў. Аднак вывучэнне апошніх дазваляе болей дакладна акрэсліваць храналагічныя межы. Мяркуецца, што найбольш старажытная кераміка Урэвэ з'явілася каля 2500 гадоў таму на паўночным захадзе Танзаніі, у Руандзе і Бурундзі, але ў выніку распаўсюдзілася на плошчы каля 400 000 км². Сучасныя метады даследавання металічных вырабаў паказваюць пераважна на перыяд другой паловы 1 тысячагоддзя. Росквіт культуры Урэвэ адбыўся каля 600 — 800 гг. Перыяд яе заканчэння дакладна не вызначаны. На большай частцы тэрыторыі свайго распаўсюджання яна знікае ў канцы 1 тысячагоддзя. Але даследчыкі сцвярджаюць, што некаторыя супольнасці паўночнай часткі Вялікіх Азёр захоўвалі яе рысы і ў першай палове 2 тысячагоддзя.
Характэрныя рысы
Носьбіты культуры Урэвэ сяліліся ў пагорыстай мясцовасці паўночнай часткі Вялікіх Азёр з адносна мяккім кліматам. Яны ўзводзілі вялікія стацыянарныя паселішчы плошчай да 2000 га. Паміж імі існаваў сталы абмен. Асноўнымі гаспадарчымі заняткамі былі жывёлагадоўля і земляробства. Трымалі кароў, вырошчвалі сорга і проса.
Керамічныя вырабы прадстаўлены невялікім посудам да 36 см у вышыню са стэрэатыпнымі ўпрыгожваннямі ў выглядзе фаскі на венцы, штрыхоўкі на паверхні рыльца, стужачным узорам на тулаве, ямкамі каля дна, а таксама вузкімі цаглінамі. Апошнія выкарыстоўваліся для будаўніцтва металургічных печаў. Асноўным металам, апрацоўваемым носьбітамі Урэвэ, было жалеза. Некаторыя паселішчы знаходзіліся каля багатых радовішчаў жалезных руд. Тэхналогія выплаўлення значна адрознівалася ад распаўсюджанай на поўначы Афрыкі. Відавочна, замест мяхоў для падачы паветра выкарыстоўвалася натуральная цяга, што набліжае мясцовую металургію да заходнеафрыканскай.
Характэрна, што рассяленне носьбітаў Урэвэ суправаджалася скарачэннем плошчы лясоў. Магчыма, што кліматычныя змены канца 1 тысячагоддзя спрыялі сур'ёзнай экалагічнай напружанасці і ў выніку — заняпаду культуры.
Апосумы
Апосумы (Didelphidae) — сямейства сумчатых млекакормячых, адзінае сучаснае сямейства ў атрадзе апосумаў (Didelphimorphia), налічвае 17 родаў.
Місуры (рака)
Суднаходства да г.Су-Сіці для вялікіх суднаў і да г. Форт-Бентан для малых суднаў у мнагаводны перыяд. Буйныя гарады і порты: Омаха, Канзас-Сіці (Канзас) і Канзас-Сіці (Місуры).
Апосумы
Апісанне
Даўжыня цела 7—50 см. Хвост (4—55 см) звычайна хапальны, голы на канцы. Морда выцягнутая і завостраная. Канечнасці пакарочаныя, пяціпальцыя; заднія крыху даўжэйшыя за пярэднія. Вялікі палец на задніх лапах вялікіх памераў, проціпастаўлены іншым. Есць сумка. Саскоў ад 5 да 27.
Пашырэнне
Пашыраны ў Амерыцы і на Малых Антыльскіх астрвах.
Самая старажытная група сумчатых. У Паўночнай Амерыцы вядомы з ніжняга мелу, у Еўропе — з эацэну да міяцэну.
Жывуць на зямлі і дрэвах у лясах, стэпах, пустынях, гарах да 4000 м, зрэдку паўводныя — вадзяны апосум. Паўночны апосум акліматызаваны ў Каліфорніі.
Асаблівасці біялогіі
Усёедныя.
За год 1—З прыплоды па 4—11 (зрэдку да 25) дзіцянят.
Промысел, выкарыстанне
Аб’екты промыслу. Звычайныя апосумы — лабараторныя жывёлы.
Клішы-ла-Гарэн
Клішы-ла-Гарэн (Clichy-la-Garenne) — камуна ў французскім дэпартаменце О-дэ-Сен, размешчаная непасрэдна на паўночны захад ад Парыжа (6,4 км ад Луўра). Насельніцтва — жыхароў (2017). На поўнач ад Клішы размешчаны Аньер-сюр-Сен, на ўсход — Сент-Уэн, на поўдзень — XVII акруга Парыжа, на захад — Левалуа-Перэ.
Паўночна-заходняя мяжа Клішы праходзіць па Сене, паўднёва-ўсходняя — па аўтастрадзе Перыферык, паўднёва-заходняя — па чыгуначнай лініі Парыж — Каломб, якая аддзяляе Клішы ад Левалуа-Перэ. Ва ўсходняй частцы горада раскінуўся вялікі парк Ражэра Саленьро, у заходняй частцы — Парк імпрэсіяністаў, у паўднёвай частцы — маленькі парк Марселя Біка.
Аляксандр Мікалаевіч Гукаў
Аляксандр Мікалаевіч Гукаў (нар., Мінск, Беларусь) — беларускі спартсмен (плаванне), майстар спорту Беларусі міжнароднага класа, заслужаны майстар спорту Беларусі. Чэмпіён свету і Еўропы. Спартсмен-інструктар нацыйнай каманды Рэспублікі Беларусь па плаванні.
Навум Кіслік
Навум Зіноўевіч Кіслік (,  — ) — беларускі пісьменнік і перакладчык.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і рабочага. У 1930-я разам бацькамі вярнуўся на іхную радзіму ў Віцебск, вучыўся ў беларускай школе. На пачатку Вялікай Айчыннай вайны працаваў рознарабочым, дахаўшчыком на элеватары, матарыстам-лябёдчыкам у Набярэжных Чаўнах (Татарская АССР). З канца 1942 года — у Чырвонай Арміі. Удзельнічаў у баях на Курска-Арлоўскай дузе. Быў двойчы паранены. Пасля дэмабілізацыі (1944) некаторы час працаваў рабочым на станкабудаўнічым заводзе ў Арэнбургу, вучыўся ў Арэнбургскім педагагічным інстытуце. З 1946 года — на філалагічным факультэце БДУ, які скончыў у 1951. Пасля вучобы працаваў настаўнікам рускай і беларускай мовы і літаратуры ў Дрысенскай сярэдняй школе. Быў літсупрацоўнікам у газеце «Літаратура і мастацтва» (1952—1958), потым — часопіса «Полымя» (1958—1959). Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1954).
Творчасць
Дэбютаваў вершамі ў 1944 годзе (газета Паўднёва-уральскай ваеннай акругі «Сталинец»). Пісаў на рускай мове. Аўтар кніг паэзіі «Разговор с друзьями» (1956), «Поиск» (1959), «Позывные земли» (1961), «Повесть о прессованном порохе» (вершы, паэма, 1964), «Ветви» (вершы, паэмы, пераклады, 1969), «Праздник снегопада» (1972), «Воспоминание о вокзалах» (Масква, 1976), «Сентябрьская река» (вершы і паэма, 1978), «Первоснежье» (1980), «Разные годы» (вершы і паэма, 1984), «Зимний свет» (Масква, 1985). Кнігі выбранай паэзіі выйшлі ў 1975 і 1985 гг.
Пераклаў на рускую мову раман І. Мележа «Людзі на балоце» (1964), аповесці А. Карпюка «Данута» (1963), «Пушчанская Адысея» (Масква, 1966) і яго кнігу прозы «На лясных сцежках» (Масква, 1964), У. Караткевіча «Хрыстос прызямліўся ў Гародні» (1966), зборнік паэзіі Я. Купалы (1979), творы Я. Коласа, М. Багдановіча, П. Броўкі, Р. Барадуліна, А. Вялюгіна, С. Дзяргая, А. Куляшова, У. Караткевіча, П. Панчанкі, А. Пысіна, А. Русецкага, М. Стральцова, М. Танка, Ю. Таўбіна і інш. У 1982 годзе выдаў кнігу перакладаў беларускай паэзіі «Спелый бор».
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны I і II ступені і медалямі.
Палтаўская бітва
Палтаўская бітва — найбуйнейшае бітва Паўночнай вайны паміж рускімі войскамі пад камандаваннем Пятра I і шведскай арміяй Карла XII. Адбылася раніцай года у 6 вярстах ад горада Палтава на рускіх землях (Левабярэжжа Дняпра). Рашучая перамога рускай арміі прывяла да пералому ў Паўночнай вайне на карысць Расіі і спыніла панаванне Швецыі як адной з вядучых ваенных сіл у Еўропе.
Пасля Бітвы пры Нарве 1700 года Карл XII уварваўся ў Еўропу і развязалася працяглая вайна з удзелам шматлікіх дзяржаў, у якой армія Карла XII змагла прасунуцца далёка на поўдзень, атрымліваючы перамогі.
Пасля таго, як Пётр I адваяваў у Карла XII частку Лівоніі і заснаваў у вусце Нявы новы горад-крэпасць Санкт-Пецярбург, Карл прыняў рашэнне атакаваць цэнтральную Расію з захопам Масквы. Падчас паходу ім было прынята рашэнне весці сваю армію на Украіну, гетман якой — Мазепа — перайшоў на бок Карла, але не быў падтрыманы асноўнай масай казацтва. Да таго моманту, калі армія Карла падышла да Палтавы, ён страціў да траціны арміі, яго тылы былі атакаваны лёгкай конніцай Пятра — казакамі і калмыкамі, перад самай бітвай быў паранены. Бітва Карлам была прайграна, і ён бег у Асманскую імперыю.
Геалогія Азербайджана
Геалогія Азербайджана з'яўляецца геалагічнай часткай Альпійскага складчатага пояса. Асадкавыя адклады, якія ахопліваюць паўднёва-заходнія часткі Вялікага і Малога Каўказа, уключаючы вусце ракі Куры і Каспійскі басейн, складаюцца з разнастайных флексорных сістэм. Таўшчыня зямной кары ў Азербайджане змяняецца ў дыяпазоне ад 38 да 55 км. Яе максімальная таўшчыня назіраецца на Малым Каўказе, яго мінімальная таўшчыня тыповая для перадгор'яў Талыша. Геалагічная абстаноўка вобласці складаецца з асадкавых, вулканічна-асадкавых, вулканічных і зямных адкладаў, якія ахопліваюць амаль увесь стратыграфічны дыяпазон, які пачынаецца з дакембрыя і канчаецца галацэнам.
Паліўныя выкапні
Рэсурсы выкапнёвага паліва ў Азербайджане прадстаўлены нафтай, газам, бітумінознымі сланцамі, торфам і г.д., нафтавая прамысловасць — самы важны сектар азербайджанскай эканомікі. Нафту ў Азербайджане здабываюць на сушы і ў Каспійскім моры. Азербайджан (у прыватнасці Апшэрон) згадваецца як самая старажытная нафтаздабываючая вобласць у свеце. У 5-6 стагоддзях да н.э. здабывалася нафта на п-аве Апшэрон і прадавалася ў іншыя краіны. На 1985 у Азербайджане было здабыта да 1,2 млрд. тон сырой нафты.
Рудныя рэсурсы
Гематыт і руды сустракаюцца ў Азербайджане ў чатырох відах: у выглядзе магмы, скарнаў, а таксама ў выглядзе тэрмальна-метасаматычных і асадкавых адкладаў.
Падземныя воды
Падземныя воды, на думку многіх спецыялістаў, з'яўляюцца адным з самых важных прыродных рэсурсаў Азербайджана. З-за адрозненняў у хімічным складзе, яны адносяцца да розных тыпаў, такіх як тэхнічная вада, пітная, медыцынская, і вада, якая выкарыстоўваецца ў розных прамысловых галінах.
Гразевыя вулканы
Па колькасці гразевых вулканаў Азербайджан займае першае месца ў свеце. У Азербайджанскай Рэспубліцы — каля 350 з 800 гразевых вулканаў. Нараўне з геаграфічным тэрмінам — «гразевыя вулканы», у народзе іх завуць і як янардаг (падпаленая гара), пільпіля (тэраса), гайнача (кіпень), баздаг (шэрая гара).
Гразевыя вулканы па паходжанні звязаны з нафтагазавымі радовішчамі. На ўчастках гразевых вулканаў выяўлены багатыя радовішчы газакандэнсату і нафты (Лакбатан, Гарадаг, Нафтавыя Камяні, Мішаўдаг і інш.) Акрамя таго лаву, бруд і вадкасць, якую вывяргаюць гразевыя вулканы, выкарыстоўваюць у якасці сыравіны для хімічнай і будаўнічай прамысловасці, а таксама для фармакалогіі. Геолагі НАСА, якія вывучылі прыроду Марса, зрабілі выснову аб тым, што гразевыя вулканы Азербайджана падобныя па сваёй будове з узвышшамі чырвонай планеты.
Сейсмічнасць
Першая сейсмалагічныя станцыя ў Азербайджане была заснавана ў 1902 годзе Альфрэдам Нобелелем у Баку. Пазней сейсмалагічныя станцыі былі заснаваныя ў Ленкарані, Гянджы, Нахічэвані, Шэмасе і Мінгечауры.
Землятрусы
Паведамленні пра землятрусы ў Азербайджане захаваліся са старажытных часоў. Першае з іх датуецца 427 годам. У 1139 годзе разбуральны землятрус магнітудай 9 балаў адбыўся ў Гянджы, у выніку чаго горад быў часткова разбураны. У выніку менавіта гэтага землятрусу з'явілася возера Гёйгёль. У 19 стагоддзі шэраг разбуральных землятрусаў сілай ад 7 да 9 балаў разбурыў горад Шэмаха.
Бянядзіктавас
Бянядзікта́вас (Benediktavas) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана на тэрыторыі Аўкштайцкага нацыянальнага парку, на захад ад возера Алкснас. У вёсцы знаходзяцца дзве сакральныя гары - Дудкальніс і Вілкакальніс.
Брынёў
Назву Брынё́ў маюць:
Замак Лінца
Замак Лінца (Лінцскі замак, Лінцэр Шлос, Linzer Schloss) — сярэднявечная крэпасць у горадзе Лінц, якая стаіць на беразе Дуная.
Гісторыя
Першыя па часе пабудовы паўсталі, верагодна, у VIII стагоддзі. Замак упершыню згадваецца ў 799 годзе.
З 1477 года замак на працягу васьмі гадоў быў рэзідэнцыяй імператара Фрыдрыха III, які грунтоўна яго перабудаваў.
У 1600 года падчас праўлення караля Рудольфа II замак быў перабудаваны і пашыранын па праекце галандскага архітэктара Антона Муйса.
У 1800 годзе замак быў пашкоджаны моцным пажарам. У часы Напалеонаўскіх войнаў служыў лякарняй, з 1811 года выкарыстоўваўся як турма, у 1851—1945 гады — як казарма.
У 1953—1963 гады замак рэканструяваны, пасля чаго на яго тэрыторыі размясціўся Зямельны музей Верхняй Аўстрыі, экспанаты якога распавядаюць аб культуры гэтага рэгіёну.
Будынкі, якія захаваліся
У цяперашні час захаваліся фрагменты сярэднявечных пабудоў — некалькі бастыёнаў, фрагменты сцен і брамы:
Віршупіс
Ві́ршупіс (Viršupis) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 4 км ад Качаргішке. Насельніцтва 10 чал. (2001 г.).
Пажар у Гомелі (1701)
Пажар 1701 года ў Гомелі — пажар у старосцінскім Гомелі, у выніку якога згарэла замкавая Мікалаеўская царква. Вядомы па фрагментарных звестках Е. Беліцкага (Еўдакіма Раманава), які карыстаўся страчанымі на сёння дакументальнымі крыніцамі XVIII ст. са збораў магілёўскай духоўнай кансісторыі. Прычыны, маштаб, абставіны, а таксама іншыя наступствы, апроч пагібелі храма, застаюцца нявысветленымі. Знішчаную ў агні царкву потым адбудавалі з дрэва «не коштам у Богу зэшлага пана старосты (Фамы Красінскага), але па міласці дабрадзеяў замежных расійскіх дабрачэсных», г. зн. на сабраныя яе протаіерэем ахвяраванні ў Расійскім царстве.
Hexabranchus sanguineus
Hexabranchus sanguineus — від марскіх бруханогіх малюскаў з сямейства.
Відавая назва літаральна азначае «шасціжаберны крывавага колеру».
Апісанне
Вялікі і маляўнічы. Звычайна дасягае максімальнай даўжыні 25 см, па некаторых паведамленнях дасягае да 40 см у Чырвоным моры.
Мае мяккае пляскатае цела, пярэдняя дарсальная частка мае пару высоўных рынафораў, а задняя частка мае шэсць скарачальных жабраў, устаўленых у цела незалежна адзін ад аднаго. Пара ротавых шчупальцаў складаецца з тонкай гнуткай мембраны, забяспечанай вялікімі пальцавымі долямі.
Таксанамія
Сістэматыка роду Hexabranchus была спрэчнай, але дбайнае малекулярнае і марфалагічнае даследаванне, апублікаванае ў 2023 годзе, паказала, што назва Hexabranchus sanguineus выкарыстоўвалася як мінімум для 5 розных відаў.
Спосаб жыцця
У звычайнай сітуацыі, калі жывёла поўзае, краі яго мантыі закручаны ўверх, ствараючы перыферычны пухір. Калі жывёлу патурбаваць, яна разгортвае свае краі і можа праплысці праз скарачэнні і хвалі цела, каб адысці ад трывожнага элемента. На некаторых мовах з-за гэтай асаблівасці жывёлу называюць іспанскай танцоўшчыцай.
Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
Гэты від сустракаецца ў Чырвоным моры, заходняй частцы Індыйскага акіяна, Французскай Палінезіі і заходняй частцы Ціхага акіяна, з рознымі каляровымі морфамі ў кожным рэгіёне, якія не адрозніваюцца марфалогіяй або штрых-кодамі ДНК.
Любіць скалістыя і каралавыя рыфы са мноствам губак і хованак глыбінёй ад 1 да 50 метраў.
Біялогія
Днём хаваецца ад святла ў шчылінах свайго натуральнага асяроддзя пражывання і выходзіць толькі позна ўвечары. Харчуецца рознымі відамі губак. Як і ўсе галажаберныя, гэта гермафрадыт, і яго ярка-чырвоная да ружовага яйкавая стужка мае спіралепадобную форму, якая залежыць ад памеру такой адносна вялікай жывёлы. Можа з’ядаць губкі з сямейства. Пасля ўжывання малюск атрымлівае моцнадзейнае хімічнае рэчыва, якое можа выкарыстоўваць у якасці абароны. Затым Hexabranchus sanguineus перадае атрыманыя ахоўныя злучэнні ў яйцавыя стужкі праз макраліды, даючы фізічна безабаронным яйцам абарону таксінамі. Крэветкі віду з’яўляюцца каменсаламі, якія звычайна жывуць на Hexabranchus sanguineus.
Мырнэ (Гарохіўскі раён)
Мырнэ (Ми́рне) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Оксфард
Оксфард (Oxford) — горад у Вялікабрытаніі, сталіца графства Оксфардшыр. Вядомы дзякуючы найстарэйшаму ў англамоўных краінах і аднаму са старэйшых у Еўропе вышэйшых навучальных устаноў — Оксфардскаму ўніверсітэту. Гэты ўніверсітэт — другі па рэйтынгу (пасля Кембрыджа) у Вялікабрытаніі. У ім навучаліся больш 50 нобелеўскіх лаўрэатаў.
Оксфард размяшчаецца на беразе Тэмзы. Прамежак ракі, якая працякае праз горад (10 міль) называюць The Isis. У 2007 у ім пражывала 151 000 чалавек.
NGC 4923
NGC 4923 (іншыя абазначэнні — MCG 5-31-101, ZWG 160.97, DRCG 27-78, PGC 44903) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мантабонэ
Мантабонэ (Montabone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 368 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 43 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 14040. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Antonio abate.
Рагачка (гара)
Рагачка (Roháčka) — найвышэйшая кропка нагор’я Ч’ерна Гора.
Геаграфія
Пік знаходзіцца ў паўночнай частцы Ч’ернай Гары і ў межах горнага хрыбта аддзелена ад суседніх Буянаўскіх нагор’яў на паўднёвым усходзе далінай Быстры. На ўсходзе і поўначы мяжуе з Шарышскім нагор’ем, на паўночным захадзе знаходзіцца Браніска і яго тэрыторыя Слубіца і Горнадзкая катліна. У паўднёва-заходнім напрамку размешчаны Волаўскае нагор’е з тэрыторыяй Гнілецкае нагор’е.
Акольнае (Карагандзінская вобласць)
Акольнае — сяло ў Асакараўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Карагайлы. Код КАТА — 355663400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 391 чалавек (184 мужчыны і 207 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 373 чалавекі (174 мужчыны і 199 жанчын).
Леанід Львовіч Смілавіцкі
Леанід Львовіч Смілавіцкі (,, Гомельская вобласць) — беларускі і ізраільскі гісторык, спецыяліст па гісторыі яўрэяў у Беларусі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1955 годзе ў Рэчыцы, скончыў 49-ю сярэднюю агульнаадукацыйную школу ў Мінску (1962—1972), гісторыка-замежны факультэт Мінскага дзяржаўнага педінстытута імя А. М. Горкага па спецыяльнасцях выкладчыка гісторыі, грамадазнаўства і анлійскай мовы.
Пасля службы ў Савецкай арміі (1977—1979 гг.) — cупрацоўнік Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, але ў 1980 годзе перайшоў на працу ў Мінскі інстытут культуры лабарантам кафедры гісторыі. Скончыў аспірантуру пры кафедры гісторыі БДУ і ў 1984 годзе, ва ўзросце 29 гадоў, абараніў дысертацыю на тэму «Дзейнасць Камуністычнай партыі Беларусі па аднаўленні і развіцці сярэдняй спецыяльнай школы (1944—1955 гг.)» (спецыяльнасць 07.00.01 — гісторыя КПСС).
Мыслыні
Мыслыні (Мисли́ні) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Леанід Львовіч Смілавіцкі
Біяграфія
З 1984 па 1992 гады — дацэнт кафедры гісторыі Беларусі, СССР і замежных краін Мінскага інстытута культуры.
У 1992 годзе Леанід разам з сям’ёй рэпатрыяваўся ў Ізраіль, жыў у Петах-Тыкве, у 1993 годзе пераехаў у Іерусалім, дзе паступіў на працу ў архіў Нацыянальнага інстытута памяці ахвяр нацызму і герояў Супраціву Яд ва-Шэм. Адначасова прымаў удзел у рабоце фонду Стывена Спілберга па зборы відэасведчанняў людзей, якія перажылі катастрофу еўрапейскага яўрэйства. Леанід узяў звыш ста інтэрв’ю ў былых вязняў гета, канцлагераў і партызан.
З 1995 года — навуковы супрацоўнік (з 2000 года — старшы навуковы супрацоўнік) Цэнтр дыяспары Тэль-Авіўскага ўніверсітэта — Diaspora Research Center of the Tel Aviv University).
Навуковая работа
Першая кніга «Яўрэі Беларусі: з нашай агульнай гісторыі, 1905—1953 гады» была невялікім тыражом апублікаваная ў 1999 годзе ў Мінску; Л. Смілавіцкі выступіў і ў якасці яе рэдактара. Паводле некаторых звестак, рукапіс кнігі быў зменены выдавецтвам без узгаднення з аўтарам: былі выдалены раздзелы пра справу ўрачоў, антысемітызм у партызанскіх атрадах падчас вайны і многае іншае. Самі прадстаўнікі выдавецтва адмаўляюць тое, што цэнзуравалі кнігу Л. Смілавіцкага.
У 2000 годзе на рускай мове ў Іерусаліме была выдадзена кніга «Катастрофа яўрэяў Беларусі, 1941—1944 гг.». Гэтая манаграфія стала важнай старонкай у яго працы. У 2005 годзе яна была перакладзена на англійскую мову. У 2008 годзе выйшла новая кніга «Яўрэі ў Тураве. Гісторыя мястэчка Мазырскага Палесся».
Супрацоўнічае з Інстытутам яўрэйскай палітыкі ў Лондане, Інстытутам вывучэння Халакоста ў Вашынгтоне, рэдакцыяй Кароткай яўрэйскай энцыклапедыі ў Іерусаліме і іншымі навуковымі ўстановамі. Яго працы друкуюцца на англійскай, нямецкай, польскай, на іўрыце, рускай, беларускай і інш. мовах.
Сям’я
Маці Леаніда Галіна Ізрайлеўна Чэчык (1929 г. нар.) пасля вайны паступіла ў Ленінградскі медінстытут і скончыла яго ў 1954 годзе. Працавала ў Мінску санітарным урачом, апошнія 20 гадоў — загадчыцай эпідаадзелам СЭС Першамайскага раёна Мінска.
Генадзь Васілевіч Смірноў
Генадзь Васілевіч Смірно́ў (нар. ) — вучоны, фізік, доктар тэхнічных навук (2000).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Віцебску. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт у 1972 годзе і працуе ў Інстытуце парашковай металургіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. З 1993 года загадчык лабараторыі, галоўны навуковы супрацоўнік Навукова-даследчага інстытута імпульсных працэсаў з доследнай вытворчасцю Інстытута парашковай металургіі.
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па механіцы дэфармаванага цвёрдага цела, ударна-хвалевых працэсах узаемадзеяння металічных целаў, метадах зваркі выбухам слаістых кампазіцыйных матэрыялаў. Сярод апублікаванага:
Партызанская брыгада імя В. І. Чапаева (Р. Л. Кудрын)
'''Партызанская брыгада імя В. І. Чапаева''' — партызанская брыгада, створаная ў снежні 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Валожынскага, Навагрудскага, Іўеўскага раёнаў. 6 ліпеня 1944 года брыгада (464 партызаны, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.
Склад
Брыгада была створана на базе атрадаў імя Чапаева (арганізаваны ў чэрвені 1942 года) і імя Пархоменкі (арганізаваны ў маі 1943), вылучаных партызанскай брыгадай імя І. В. Сталіна. На момант злучэння з Чырвонай Арміяй, у склад брыгады ўваходзілі:
Гісторыя
Партызаны самастойна і разам з брыгадай імя Кірава знішчалі нямецкія гарнізоны і апорныя пункты на тэрыторыі Лідскага і Навагрудскага раёнаў, вялі баі супраць карнікаў, у тым ліку каля вёсак Каменка (31 сакавіка 1944), Такарышкі (19 мая 1944). У сакавіку 1944 года каля чыгуначнай станцыі Лістапады падарвалі каля 30 рэек, пусцілі пад адхон 2 эшалоны, на пад’яздных пуцях знішчылі 3 масты. У красавіку на дарозе Валожын — Вішнева падарвалі 2 машыны з жывой сілай праціўніка, на шашы Навагрудак — Ліда падбілі танк. У чэрвені на чыгуначным участку Ліда — Маладзечна падарвалі 350 рэек, у выніку чаго спынілі рух на чыгунцы на 2 сутак.
Памяць
У 1965 годзе ў Лідзе ў гонар брыгады была пастаўлена стэла, у 1969 у вёсцы Бакшты Іўеўскага раёна — абеліск, у 1980 у вёсцы Ляхавічы 1 Навагрудскага раёна — стэла.
Курт Вальдхайм
Біяграфія
Курт Вальдхайм нарадзіўся ў пасёлку Санкт-Андрэ-Вердерн, Ніжняя Аўстрыя. Яго бацька, чэх па паходжанні, насіў прозвішча Вацлавік (Waclavik), але ў год нараджэння Курта, пасля распаду Аўстра-Венгерскай імперыі, змяніў яе на нямецкую.
Пасля заканчэння школы служыў у аўстрыйскай арміі ў 1936—1937 гадах. Пасля аншлюсу Аўстрыі ў 1938 годзе ўступіў у шэрагі Нацыянал-сацыялістычнай студэнцкай лігі Германіі (NSDStB). Праз некаторы час пайшоў добраахвотнікам у СА.
Падчас Другой сусветнай вайны служыў у вермахце, ваяваў на ўсходнім фронце. У 1941 годзе быў паранены. У сваёй аўтабіяграфіі, якая выйшла ў 1985 годзе, сцвярджаў, што пасля ранення быў вызвалены ад службы на фронце і пакінуты час вайны прысвяціў вучобе ў Венскім універсітэце. Аднак пазней знайшліся дакументы і сведчанні, якія даказваюць, што яго ваенная служба працягвалася да 1945 года. У 1945 годзе ён сапраўды атрымаў ступень доктара юрыспрудэнцыі ў Венскім універсітэце. У 1944 годзе ажаніўся.
Пасля заканчэння вайны Курт Вальдхайм паступіў на дыпламатычную службу: працаваў назіральнікам і прадстаўніком Аўстрыі ў ААН, паслом у Канадзе, міністрам замежных спраў Аўстрыі.
Усходне-Лонданскі ўніверсітэт
Усходне-Лонданскі ўніверсітэт (University of East London) — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у Лондане.
Гісторыя
Вучэльня можа прасачыць свае карані з 1892 года, калі новаствораны раён Лондана Вест-Хэм вырашыў стварыць уласны тэхнічны інстытут. Інстытут павінен быў стаць, па словах Джона Пасмора Эдвардса, які выступаў на цырымоніі адкрыцця будынка інстытута, сапраўды «народным універсітэтам». Інстытут прапанаваў курсы па інжынерыі, тэхніцы і мастацтве, а таксама стварыў свае ўласныя курсы па навуцы і тэхніцы, якія былі ўхвалены Лонданскім універсітэтам. Акрамя таго, у ім было жаночае аддзяленне.
Паколькі попыт на тэхнічную адукацыю рос на працягу 1930-х і 1940-х гадоў, рада графства Эсекс стварыла яшчэ две вучэльні ў Уолтэмстау і Дагенхэме. У 1970 годзе гэтыя тры вучэльні (Вест-Хэм, Уолтэмстау, Дагенхэм) былі аб'яднаны каб стварыць Лонданскую паўночна-ўсходнюю політэхніку. Кампусы былі мадэрнізаваны і дапоўнены такімі будынкамі, як будынак Артура Эдвардса ў кампусе Стратфарда, завершаны ў 1982 годзе. У 1988 годзе Лонданская паўночна-ўсходняя політэхніка стала вышэйшай навучальнай установай, а ў 1989 годзе яна перайменавана ў Усходне-Лонданскую політэхніку.
У 1992 годзе Усходне-Лонданская політэхніка стала Усходне-Лонданскім універсітэтам, адным з шэрагу «новых універсітэтаў». Пераемнасць устаноў-заснавальнікаў вучэльні з'яўляецца прыкладам падзей, якія адбываліся ў брытанскай вышэйшай адукацыі на працягу канца ХІХ і ХХ стагоддзяў. Універсітэт складаецца з кампуса Баркінг (закрыты ў 2006 годзе) і кампуса ў Стратфардзе. У 1999 годзе быў адкрыты кампус Доклендс, першы новы універсітэцкі кампус, пабудаваны ў Лондане ўпершыню больш за як 50 гадоў.
Яд ва-Шэм
Яд ва-Шэм (יד ושם) — нацыянальны мемарыял Катастрофы (Халакоста) і гераізму. Знаходзіцца ў Іерусаліме на Хар ха-Зікарон (Гара Памяці). Мемарыял быў заснаваны ў 1953 годзе па рашэнню Кнесета з мэтай увекавечыць памяць аб яўрэях — ахвярах нацызму ў 1933—1945 гадах, разбураных яўрэйскіх абшчынах, а таксама аддаць даніну павагі змагарам супраць фашызму і праведнікам свету, якія ратавалі яўрэяў, рызыкуючы ўласным жыццём. Мемарыял штогод наведвае больш за мільён чалавек.
Назва комплексу — «рука і імя», «памяць і імя» або «месца і імя» — паходзіць ад слоў прарока Ісаі: «І дам Я ім у доме Маім і ў сценах Маіх памяць і імя лепшае, чым сынам і дачкам; дам яму вечнае імя, якое не вынішчыцца.» (Іс.56: 5)
Знішчэнне яўрэяў у гады Другой сусветнай вайны ў многіх мовах атрымала назву «Халакост». У іўрыце, аднак, існуе іншы тэрмін — Шаа (השואה — бедства, катастрофа).
Бубны
Назву Бубны маюць:
Іванчанка
Іванчанка — прозвішча:
Фелікс Канечны
Фелікс Караль Канечны (Feliks Karol Koneczny; нар., Кракаў — ) — польскі гісторык, публіцыст. Доктар габілітаваны (1920).
Біяграфія
Вучыўся ў 1883—1888 гадах у Кракаўскім універсітэце. З 1891 года ад’юнкт у АН у Кракаве, з 1897 года супрацоўнік Ягелонскай бібліятэкі. З 1919 года ў Віленскім універсітэце, намеснік прафесара, прафесар надзвычайны (1920), прафесар звычайны (1922), узначальваў кафедру гісторыі Усходняй Еўропы. У 1929 годзе выступіў з крытыкай урада, за што адпраўлены ў адстаўку. У 1945 годзе выкладаў у Кракаўскім універсітэце.
Навуковая дзейнасць
У пачатку навуковай дзейнасці вывучаў гісторыю Тэўтонскага ордэна, адносіны паміж Польшчай і Вялікім Княствам Літоўскім, гісторыю Сілезіі. Аўтар навукова-папулярных прац па гісторыі, падручнікаў. Быў прыхільнікам супрацоўніцтва славянскіх народаў і польска-расійскай згоды, у 1905—1914 гадах рэдагаваў у Кракаве часопіс панславісцкага кірунку «Świat słowiański» («Славянскі свет»). Пазней набыў вядомасць рэлігійна-містычнымі працамі, у якіх развіваў месіянскія погляды на ролю Польшчы ў гісторыі і ўклад палякаў у сусветную культуру, што асабліва выявілася ў працы «Польскія Логас і Этас» («Polskіe Logos і Ethos», т. 1—2, 1921). Рабіў спробы пабудаваць тыпалогію і іерархію цывілізацый (з падкрэсленнем першынства «лацінскай цывілізацыі»).
Наталын
Наталын (Ната́лин) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
BMW E34
BMW E34 — сямейства легкавых аўтамабіляў, мадыфікацыя BMW пятай серыі. Выпускалася з 1988 па 1996 год уключна. Усяго было выпушчана 1 333 412 аўтамабіляў, з іх 124 656 універсалаў.
Апісанне
У кастрычніку 1987 года фірма пачала вытворчасць сямейства Е34. Адносна Е28, кузаў стаў больш абцякальным, з’явіліся вертыкальныя паказальнікі павароту спераду, супрацьтуманныя фары пад бамперам. Габарыты ў параўнанні з папярэдняй мадэллю пятай серыі адчувальна выраслі, а маса аўтамабіля была зніжана.
У параўнанні з папярэдняй мадэллю пятай серыі — BMW E28, узыходзячай да распрацовак пачатку 1970-х гадоў — аўтамабілі новага сямейства былі велізарным крокам наперад. Аўтамабіль быў вытрыманы ў стылі традыцыйнага BMW, але ў той жа час утрымліваў у сабе сучасныя тэхналогіі. Ён быў таксама абсталяваны аўтаматычным кантролем устойлівасці (ASC) або цягі (ASC + T). Значна пашырыўся набор базавага і апцыянальнага абсталявання, адчувальна павысіўся агульны тэхнічны ўзровень аўтамабіля. Значны прагрэс меўся і ў галіне бяспекі.
Настройка хадавой часткі забяспечвала прымальнае спалучэнне камфорту і кіравальнасці (аднак, перавага аддавалася апошняму). Версіі з рухавікамі вялікага рабочага аб’ёму адрозніваліся добрымі дынамічнымі характарыстыкамі, разам з імі выпускаліся і эканамічныя чатырохцыліндравыя мадыфікацыі, звычайна, са спрошчаным афармленнем інтэр’еру.
Трохі цеснаваты салон з нізкай лініяй даха арыентаваны на зручнасць кіроўцы: кансоль панэлі прыбораў (даступнай у чорным, сінім, шэрым, карычневым, бэжавым і чырвоным (вельмі рэдка) колеры) разгорнута ў яго бок, сядзенне кіроўцы мае пяць электрарэгуліровак; усё скампанавана так, каб забяспечыць прасторную пасадку менавіта на пярэдніх сядзеннях. Для Е34 была характэрная выдатная эрганоміка органаў кіравання.
Падвеска не вельмі мяккая, але пры досыць высокай якасці пакрыцця дыскамфорту ў пасажыраў не выклікае. Для аўтамабіля характэрная бясшумнае, нават пры інтэнсіўнай эксплуатацыі, аздабленне салона, рухавік гучыць прыглушана нават на высокіх абаротах. Агляднасць ва ўсіх кірунках, акрамя задняга, дастатковая, назад — абцяжараная.
У крышцы багажнага адсека быў размешчаны даволі поўны камплект інструмента. Затое ўсе іншыя дапаўненні (акрамя АБС фірмы Bosch і падушкі бяспекі для кіроўцы) прапаноўваліся толькі ў опцыях. Гідраўзмацняльнік рулявога кіравання развівае поўную магутнасць пры манеўраванні, а з ростам хуткасці памяншае сваё дзеянне для павышэння дакладнасці зваротнай сувязі. Тормазы — з магутным запаволеннем, ідэальнай інфарматыўнасцю, мякка і дакладна працуючай АБС.
Пятая серыя стала найбольш прадстаўнічай па наборы рухавікоў у вытворчай праграме кампаніі, якая стварыла для яе шырокі дыяпазон высакаякасных радных шасціцыліндровых бензінавых сілавых агрэгатаў c упырскам "Бош-Матронік": 2,0 л, 129 к. с., шыны 195/65 HR15 (мадэль 520i); 2,5 л, 170 к. с. (525i); 3,0 л, 188 к. с., шыны 205/65 VR15 (530i) і 3,4 л, 211 к. с., шыны 205/65 VR15 (535i). Іх агрэгавалі з 4-дыяпазоннымі аўтаматычнымі і 5-ступеньчатымі механічнымі каробкамі перадач.
У сакавіку 1988 года з’явіліся эканамічныя (9,3 л/100 км у горадзе) седаны 524td з турбадызелем магутнасцю 115 к. с.