cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лойцеўшчына
Ло́йцеўшчына (, Лойтевщина) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.
Амэляніўка (Малынскі раён)
Амэляніўка (Омеля́нівка) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Заполле (Віцебскі раён)
Запо́лле (, Заполье) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 51 км у напрамку на паўночны ўсход ад Віцебска, каля правага берага ракі Усвяча.
Гранітнэ
Гранітнэ (Грані́тне) — пасёлак гарадскога тыпу ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Нацыянальная літаратурная прэмія (Беларусь)
«Нацыянальная літаратурная прэмія» — літаратурная прэмія, заснаваная ў 2015 годзе Саюзам пісьменнікаў Беларусі, Міністэрствам інфармацыі Беларусі. Прозвішчы пераможцаў становяцца вядомымі на Свяце беларускага пісьменства.
Гісторыя. Апісанне
Папярэднікам Нацыянальнай літаратурнай прэміі лічыцца рэспубліканскі конкурс на лепшы літаратурны твор года, лаўрэатам якога ўручаліся статуэткі «Залаты Купідон» і дыпломы.
Нацыянальная літаратурная прэмія зацверджана ў 2015 годзе. Заснавальнікі літаратурнага конкурсу — міністэрствы інфармацыі, культуры і адукацыі РБ, Саюз пісьменнікаў Беларусі.
Аргкамітэт конкурсу складаецца з прадстаўнікоў трох міністэрстваў: інфармацыі, адукацыі, культуры, — а таксама Саюза пісьменнікаў Беларусі, Выдавецкага дома «Звязда» і Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Творы адбіраюцца экспертнай камісіяй і журы конкурсу. Урачыстая цырымонія ўзнагароджання лаўрэатаў праводзіцца падчас святкавання Дня беларускага пісьменства.
Першае ўзнагароджанне адбылося 6 верасня 2015 года ў Шчучыне падчас святкавання 22-га «Дня беларускага пісьменства».
Памер прэміі складае каля 30 базавых велічынь.
Абадзіўка (Малынскі раён)
Абадзіўка (Ободі́вка) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Чаповычы
Чаповычы (Чоповичі) — пасёлак гарадскога тыпу ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Людвікаўшчына
Лю́двікаўшчына (, Людвиковщина) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.
Гранд-Кайман
Гранд-Ка́йман, або Вялікі Ка́йман (Grand Cayman) — востраў у Карыбскім моры. Найбуйнейшы ў складзе Кайманавых астравоў. На Гранд-Каймане знаходзіцца адміністрацыйны цэнтр Кайманаў — Джорджтаўн. Плошча — 196 км². Насельніцтва — 52 120 чал. (2010 г.)
Геаграфія
Востраў Гранд-Кайман знаходзіцца на паўночным захадзе Карыбскага мора ў 591 км ад паўвострава Юкатан і 640 км ад паўвострава Фларыда. Найбольшая шырыня — 14,8 км, даўжыня — 32,8 км. Гранд-Кайман месціцца на вяршыні падводнага хрыбта, на якім першапачаткова ўтварыўся старажытны атол. У выніку падняцця паступова сфарміраваліся рысы сучаснага вострава. Усходняя частка ўяўляе вапняковае плато вышынёй да 24 м. Заходняя частка захавала некаторыя абрысы атола, у прыватнасці шырокую лагуну. На заходнім беразе вылучаецца доўгі Сямімільны пляж. Сталых паверхневых вадацёкаў няма.
Клімат трапічны пасатны. Сярэдняя тэмпература на працягу года змяняецца ад +25° C у студзені да +29° C у ліпені. У летнія месяцы частыя ўраганы.
Прырода вострава Гранд-Кайман значна зменена чалавекам. Цэнтральная частка вострава занята пераважна хмызнякамі. На ўзбярэжжы захаваліся мангравыя лясы. Жывёльны свет бедны, прадстаўлены шматлікімі птушкамі, яшчаркамі, ігуанамі, чарапахамі, агуці. Значна большую цікавасць уяўляе падводны свет навакольнага каралавага рыфа. Воды каля Гранд-Каймана насяляюць дэльфіны, акулы, скаты і інш.
Гісторыя
Дакладная дата адкрыцця вострава не вядома. Упершыню ён быў паказаны на карце 1523 г. У 1568 г. кароткае апісанне Гранд-Каймана заставіў Фрэнсіс Дрэйк. Першая няўдалая спроба каланізацыі англійскімі перасяленцамі з суседняй Ямайкі была прадпрынята ў 1661 г. Сталыя паселішчы з’явіліся з сярэдзіны 1730-ых гг. Англійскія каланісты займаліся рубкай лесу, ловам чарапах, трымалі плантацыі бавоўніка. Для працы на плантацыях і лову чарапах увозіліся негры-рабы з Афрыкі. У 1835 г. рабства было адменена.
У 1798—1831 гг. склалася мясцовая сістэма самакіравання. У 1863 г. Кайманавы астравы атрымалі афіцыйны статус брытанскай каланіяльнай тэрыторыі, залежнай ад Ямайкі. У 1963 г. была сфарміравана асобная залежная тэрыторыя Кайманавых астравоў.
Эканоміка
Гранд-Кайман — найбольш шчыльна населены востраў Кайманавых астравоў. Большая частка насельніцтва жыве ў Джорджтаўне, дзе працуе кабатажны порт, каля горада знаходзіцца міжнародны аэрапорт. Традыцыйныя заняткі — сельская гаспадарка, будаўніцтва суднаў, лоў чарапах. У нашы дні пераважаюць абслугоўванне турыстаў, міжнародных фінансавых устаноў, гандаль.
Варашылкі
Варашы́лкі (, Ворошилки) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета.
Гудімов
Гісторыя
Гурт «Гудімов» упершыню сабраўся восенню 2004 года, калі Павел Гудзімаў яшчэ гуляў у складзе хэдлайнера Украінскай рок-сцэны «Океан Ельзи», адным з заснавальнікаў якой ён з’яўляецца. Паўлу стала цесна ў «ветэранскім» складзе ОЕ. І ён задумаў уласны праект, удзельнікамі якога адразу сталі бас-гітарыст Дзяніс Леўчанка і бубнач Слава Васільеў. Гудзімаў знайшоў уласны непаўторны стыль. Якасны поп-рок, багата запраўлены фанкам, электра, дыска і соўл. Арыгінальная ўкраінская паэзія Паўла Гудзімава робіць яго праект нашчадкам лепшых традыцый украінскага року.
За гады існавання гурт выпусціў два альбомы: «Трампліни» (2005) і «Монополія» (2007), а таксама выпусціў 7 відэа: «Серце, не спи», «Коротка розмова», «Не політика», «Зв’язок», «Сумую», «Навесні», «Арізона». У красавіку 2005 года кліп на песню «Коротка розмова» трапіў у кнігу рэкордаў Гінеса за рэкордна хуткую здымку: яго было знята, зманціравана і паказана ў эфіры тэлеканала М1 ўсяго за 03:00 28 хвілін. Відэа на песню «Баста» з альбома «Монополія» з’явілася ў сакавіку 2008 года і стала вынікам конкурсу маладых рэжысёраў, абвешчанага Паўла Гудзімава 2007 года. Гэта самы адкрыты ўкраінскі кліп, у якім усе 3 хвіліны відэа — гэта бесперапынная сцэна любові. Рэжысёрам кліпа стаў 23-гадовы Віта Бакін з Івана-Франкоўска.
Барвінкы
Барвінкы (Барві́нки) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Алекс Пагулаян
Алекс Пагулаян (Alex Pagulayan; нар., , Правінцыя Ізабела, Філіпіны) — філіпінска-канадскі прафесійны гулец у пул і непрафесійны гулец у снукер.
Засёлак
Засёлак (, Засёлок) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Бэрэзынэ (Малынскі раён)
Бэрэзынэ (Березине́) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Эдэн Шараў
Эдэн Шараў (Eden Sharav; ) — шатландскі прафесійны гулец у снукер.
Малыя Сямюны
Малы́я Сямю́ны (, Малые Семюны) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.
Будныцкэ
Будныцкэ (Бу́дницьке) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Буда-Вараб’і
Буда-Вараб’і (Бу́до-Вороб'ї́) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Дзмітрый Апанасавіч Гапановіч
Біяграфія
У войску з 1915 г., у Чырвонай Арміі з 1918 года. Удзельнік Грамадзянскай вайны. З 1937 г. у палітупраўленні РСЧА, з 1939 г. член Ваеннага савета.
У гады Вялікай Айчыннай вайны член Ваеннага савета Цэнтральнага фронту, Кіеўскай,, Маскоўскай ваенных акруг, Маскоўскай зоны абароны.
З 1947 года намеснік камандуючага войскамі ваеннай акругі. Начальнік Галоўнага ўпраўлення баявой і фізічнай падрыхтоўкі Сухапутных войскаў.
Сям'я
Дачка Дз. Гапановіча з 1945 года была жонкай А. Пянькоўскага.
Букы (Малынскі раён)
Букы (Буки́) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Білы Бэрэг (Малынскі раён)
Білы Бэрэг (Бі́лий Бе́рег) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Маргі (Кальчунскі сельсавет)
Маргі́ (, Морги) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.
Пакуцце (Дрыбінскі раён)
Паку́цце (, Покутье) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхееўскага сельсавета.
Да 20 чэрвеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Расненскага сельсавета, да 23 снежня 2009 года — у склад Цемналескага сельсавета.
Апата
Апата (Ἀπάτη) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі багіня хлусні і падману, дачка Нюкты, народжана без бацькі. Перад яе кознямі былі безабаронныя як людзі, так і божаствы. Авалодала розумам Зеўса, за што пазней была скінута ім з Алімпа на зямлю. У тэагоніі орфікаў Апата нараджае ад Зеласа Афрадыту. У міфе пра скрыню Пандоры Апата выступае адным са злых духаў, выпушчаных на свабоду. Паводле Гесіёда дачка Эрыс і сястра Аты.
Падводныя лодкі тыпу IX
Распрацоўка праекта пачалася ў 1935 годзе, першыя лодкі тыпу IX уступілі ў строй ў 1938 годзе. У далейшым лодкі паляпшаліся, было распрацавана некалькі варыянтаў. Усяго было пабудавана 193 лодкі тыпу IX розных мадыфікацый, тым самым яны сталі другой масавай падводнай лодкай германіі пасля ПЛ тыпу VII.
Бучкы (Малынскі раён)
Бучкы (Бучки́) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Літл-Кайман
Літл-Ка́йман або Малы Ка́йман (Little Cayman) — востраў у Карыбскім моры ў складзе Кайманавых астравоў. Плошча - 26 км². Насельніцтва - 400 чал. (2010 г.)
Геаграфія і прырода
Востраў Літл-Кайман месціцца на платформе падводнага вулканічнага хрыбта. Паверхня складзена арганічнымі ападкамі, якія ўтварылі вапняковае плато, што ў выніку падняцця хрыбта і падзення ўзроўню акіяна ўзвысілася над вадой. Кіпрыя глебы выдатна ўсмоктваюць вільгаць, таму паверхневых вадацёкаў на Літл-Каймане няма. Вада разбурае вапняковы фундамент, утварае прыбярэжныя скалы і пячоры. Найвышэйшы пункт вострава знаходзіцца на ўзбярэжжы і дасягае 12 м. Літл-Кайман славіцца белымі каралавымі пляжамі.
Клімат трапічны пасатны. У летнюю пару частыя ўраганы.
На востраве захаваліся рэшткі першароднага лесу, аднак флора і фаўна сушы бедныя. Пераважаюць ксерафіты. Востраў насяляюць птушкі, ігуаны, марскія чарапахі, казуркі і г. д.
Гісторыя
Востраў Літл-Кайман быў адкрыты 11 мая 1503 года экспедыцыяй Х. Калумба і разам з востравам Кайман-Брак названы Лас-Тартугас. З сярэдзіны XVII стагоддзя на Літл-Каймане сяліліся англійскія каланісты з Ямайкі. У 1670 годзе востраў афіцыйна быў прызнаны каланіяльным валоданнем Англіі. З 1962 года знаходзіцца ў складзе брытанскай заморскай тэрыторыі астравы Кайман.
Інфраструктура
На востраве Літл-Кайман існуе некалькі паселішчаў. Самае вялікае паселішча Блаф знаходзіцца на паўночным захадзе. Традыцыйнымі заняткамі мясцовага насельніцтва лічацца рыбалоўства і сельская гаспадарка, аднак у апошнія 30 гадоў імкліва развіваецца турыстычная сфера. Літл-Кайман спецыялізуецца на эксклюзіўным абслугоўванні багатых вандроўнікаў. Большасць прадуктаў імпартуюцца звонку. Востраў добра тэлефікаваны. Маюцца кабатажны порт і мясцовы аэрапорт.
Вышыў
Вышыў (Виші́в) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Захаронкі
Захаро́нкі (, Захарёнки) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Вышнянка
Вышнянка (Вишня́нка) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Керы (міфалогія)
Ке́ры (Κῆρες, адз. лік ) — увасабленне лёсу ў старажытных грэкаў ; першапачаткова душы памерлых, якія зрабіліся крыважэрнымі дэманамі, што прыносяць людзям пакуты і смерць. Старажытныя грэкі ўяўлялі кер крылатымі жаночымі істотамі, якія падляталі да паміраючага чалавека і выкрадалі яго душу.
Вночі
«Вночі» — праект і адначасова альбом, выдадзены ў 2008 годзе Святаславам Вакарчуком. У адрозненне ад рок-стылю «Океану Ельзи» пласцінка складаецца пераважна са спакойных джазавых песень. У праекце ўдзельнiчалi i iншыя музыкi гурта «Океан Ельзи». У музычных магазiнах альбом з’явiўся 4 снежня 2008 года.
Керы (міфалогія)
Згаданы ў Іліядзе(XVIII 535: у Гнедзіча — Смерць), Адысею (V 387; XII 157; XIV 207; XV 235), у «Арганаўтыцы» Апалонія (I 683 і інш.). Божаствы смерці, народжаны Нюктай.
Вночі
Кампазiцыі
Музыка і словы — Святаслаў Вакарчук, акрамя 4 — музыка Дзянiс Дудко / Святаслаў Вакарчук, словы — Святаслаў Вакарчук 7 — музыка Мілаш Еліч, словы — Святаслаў Вакарчук
Керы (міфалогія)
Верш, які прыпісваецца Гесіёду, апісвае Кер як выродлівых страшыдлаў, змрочных, са скрыгочучымі зубамі, апырсканых крывёй, які спрачаюцца адна з адной за загінулых на поле бітвы, кроў якіх яны высмоктваюць. Выява Керы ззаду Палініка было на куфры Кіпсела.
Савейкі
Назву Саве́йкі маюць:
Сюй Сы
Сюй Сы (徐思) — кітайскі непрафесійны гулец у снукер.
Кайман-Брак
Ка́йман-Брак (Cayman Brac) — востраў у Карыбскім моры ў складзе Кайманавых астравоў. Плошча — 38 км². Насельніцтва — 1877 чал. (2010 г.)
Геаграфія і прырода
Востраў Кайман-Брак знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы Карыбскага мора ў 7,49 км на ўсход ад суседняга вострава Літл-Кайман і 130 км на паўночны ўсход ад вострава Гранд-Кайман. Выцягнуты з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Даўжыня — 19,4 км, найбольшая шырыня — 3 км.
Востраў сфарміраваны вапнякамі арганічнага паходжання, якія месцяцца на вяршыні падводнага вулканічнага хрыбта. Само слова «Брак» паходзіць з валійскай або корнскай мовы і значыць «вапняк». Бераг атачаюць каралавыя рыфы, у якіх, аднак, існуюць 11 разрываў, што дазваляе займацца суднаходствам. У выніку эрозіі назіраюцца агаленні вапняковага карсту. Гэта асабліва характэрна для паўночнага захаду, дзе скальны масіў Блаф узвышаецца на 42 м. Кіпрыя глебы выдатна ўсмоктваюць вільгаць, таму паверхневых вадацёкаў няма.
Клімат трапічны пасатны. Летам частыя ўраганы.
Прырода сушы найлепей захавалася на паўночным захадзе вострава, дзе ксерафітныя дрэвы і хмызнякі ўтвараюць густыя гаі, населеныя пераважна яшчаркамі, агуці і птушкамі. На ўзбярэжжы селяцца ігуаны і чарапахі. Вельмі багаты падводны свет каралавых рыфаў.
Гісторыя
Востраў разам з суседнім Літл-Кайманам быў адкрыты Х. Калумбам 11 мая 1503 г. і названы Лас-Тартугас (Los Tortugas, літаральна «Чарапахавыя»). Сучасная назва з’явілася толькі ў 1530 г., але канчаткова прыжылася ў XVIII ст. Кайманы ніколі не насялялі Кайман-Брак. Мяркуецца, што мараплаўцы пераблыталі іх з мясцовымі ігуанамі.
Востраў доўгі час прыцягваў піратаў, якія палявалі тут на чарапах, але сталых паселішчаў не стваралі. У сярэдзіне XVII ст. англійскія дэзертыры з Ямайкі Валтар і Баўдэн заснавалі першае паселішча, знішчанае праз некалькі гадоў іспанцамі. Пасля 1670 г. Кайман-Брак афіцыйна ўваходзіў у склад каланіяльных валоданняў Англіі. Паўторна востраў быў населены толькі ў пачатку XIX ст. перасяленцамі з вострава Гранд-Кайман.
Інфраструктура
Насельніцтва пераважна засяроджана на паўднёвым усходзе вострава, дзе ўтворана паселішча Вест-Энд, маецца кабатажны порт і аэрапорт. Асноўная галіна эканомікі — турызм. Кайман-Брак вядомы як адно з самых прыцягальных месцаў для аматараў нырання з аквалангам.
Палянікі
Паляні́кі (, Поленики) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.
Чжан Юн
Чжан Юн (张永; нар. ) — кітайскі прафесійны гулец у снукер.
Яфім Данілавіч Гапееў
Біяграфія
Быў селянінам, працаваў на шахтах Данбаса. У 1931—1933 гг. на службе ў Чырвонай Арміі. У 1933—1938 гг. на партыйнай і гаспадарчай рабоце ў Дзяржынску, Мінску, Віцебску. У 1940—1941 гг. — сакратар Воранаўскага райкама партыі Баранавіцкай вобласці БССР.
У першыя дні вайны ўдзельнічаў у абарончых баях у якасці камісара зводнага батальёна народнага апалчэння Гомеля. Быў паранены. У лютым 1942 года быў накіраваны ў тыл гітлераўцаў на тэрыторыю Мінскай вобласці для выканання спецзадання. З сакавіка 1943 года па чэрвень 1944 — камандзір партызанскага злучэння Лідскай зоны.
Пасля вайны — на партыйнай працы. Працаваў сакратаром Лідскага гаркама партыі, узначальваў Мінскі абласны архіў. Памёр у 1990 годзе, пахаваны на Кальварыйскіх могілках у Мінску.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга, Суворава ІІ ступені, медалямі «Партызану Айчыннай вайны» І і ІІ ступеняў. Ганаровы грамадзянін горада Ліда (1967).
Візня (Малынскі раён)
Візня (Ві́зня) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Сезон 2013 ФК Тарпеда-БелАЗ
Ігракі
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Заўвагі
Прыйшлі ў клуб
* З арэнды
** У арэнду
Пакінулі клуб
* З арэнды
** У арэнду
Владзіўка (Малынскі раён)
Владзіўка (Вла́дівка) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Усходнегерманскія мовы
Усходнегерманскія мовы — адна з трох груп германскай галіны індаеўрапейскай сям'і моў. Складаецца з выключна мёртвых моў, сярод якіх толькі адна пісьмовая — гоцкая. Таксама да ўсходнегерманскіх адносяць вандальскую, герульскую, бургундскую і гепідскую мовы.
Усходнегерманскія мовы былі, мабыць, блізкія да скандынаўскіх (паводле даных археалагічных даследаванняў усходнегерманскія плямёны мігравалі з паўднёвай часткі Скандынавіі).
Большасць усходнегерманскіх плямёнаў да XV стагоддзя знікла, пакінуўшы пасля сябе толькі геаграфічныя назвы (Бургундыя, Андалусія і інш.).
Спіс аб’ектаў PGC (2156001—2157000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2156001—2157000)
Выгалавічы
Вы́галавічы (, Выголовичи) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Княгінінскага сельсавета.
Гісторыя
У 1868 г. вёска і засценак Княгінінскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні. У вёсцы было 28 двароў, 223 жыхара, у засценку — 1 двор, 29 жыхароў. У 1897 г. у вёсцы 515 жыхароў. У 1904 г. існавалі 2 вёскі: Выгалавічы 1-я (538 жыхароў) і Выгалавічы 2-я (45 жыхароў). З 1886 працавала школа граматы, дзе ў 1896-97 навучальным годзе вучыліся 20 хлопчыкаў. У 1921 г. вёска гміны Крывічы Вілейскага павета Віленскага ваяводства, 121 двор, 648 жыхароў. З 12.10.1940 г. у Княгінінскім сельсавеце Крывіцкага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай, з 20.01.1960 г. Мінскай абласцей, з 25.12.1962 г. ў Мядзельскім раёне.
У 1949 г. 43 вясковыя гаспадаркі арганізавалі калгас імя Сталіна. З 1957 вёска ў складзе саўгаса «Крывічы» (цэнтр — вёска Княгінін). З 17.02.1971 г. вёска цэнтр птушкафабрыкі «Зара камунізму».
Казакова (Віцебскі раён)
Казако́ва (, Казаково) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Вытраскі
Вы́траскі (, Вытрески) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Княгінінскага сельсавета.
Гісторыя
У 1847 г. вёска маёнтка Янушова Вілейскага павета Віленскай губерні, валоданне памешчыка В. Корсака, 2 двары, 21 жыхар. У 1904 г. было 3 вёскі ў Крывіцкай воласці Вілейскага павета: Вытраскі 1-я (98 жыхароў), Вытраскі 2-я (97 жыхароў), Вытраскі 3. (71 жыхар). З 1889 працавала школа граматы, у якой у 1896-97 навучальным годзе вучыліся 10 хлопчыкаў. У 1921 г. вёска гміны Крывічы Вілейскага павета Віленскага ваяводства, 56 двароў, 332 жыхара. З 12.10.1944 г. у Восаўскім сельсавеце Крывіцкага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай абласцей, з 16.07.1954 г. у Княгінінскім сельсавеце, з 20.01.1960 г. Мінскай вобласці, з 25.12.1962 г. у Мядзельскім раёне.
У 1940 г. вяскоўцы арганізавалі калгас імя Сталіна. Пасля Вялікай Айчыннай вайны адноўлены калгас. З 1964 года вёска ў складзе саўгаса «Восаўскі» (цэнтр — вёска Восава), з 04.09.1991 г. — калгаса «Восаўскі».
Інфраструктура
Магазін, бібліятэка, жывёлагадоўчая ферма.
Вараб’іўшчына
Вараб’іўшчына (Вороб'ї́вщина) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Ворсіўка
Ворсіўка (Во́рсівка) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Брюссель (альбом)
« « Брюссель » - Украінскі музычны праект Святаслава Вакарчука, у якім таксама прынялі ўдзел Дзмітры Шураў, Пятро Чарняўскі, Макс Малышаў і Сяргей Бабкін. Музычнымі прадзюсарамі праекта «Брюссель» сталі Мілаш Еліч i Пятро Чарняўскі. Вясною 2012 прайшоў тур праекта пры ўдзеле ўсіх удзельнікаў запісу альбома
Кампазiцыі
Музыка і словы — Святаслаў Вакарчук, акрамя песні «Зелений чай» (муз. і сл. — Сяргей Бабкін)
Фратэрызм
Фратэрызм (frotteurism), або фратаж — форма дасягнення палавога задавальнення, якая дасягаецца пры дотыку да людзей і трэнні аб іх у шматлюдных месцах з мэтай уласнай сексуальнай стымуляцыі. Звычайна сустракаецца ў мужчын і з'яўляецца сексуальнай дэвіяцыяй.
Гамарня (Малынскі раён)
Гамарня (Гама́рня) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Папішкі (Ашмянскі раён)
Папі́шкі (, Попишки) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.
Нюкта
Ню́кта, Ні́кта (Νύξ, Νυκτός, «ноч») — бажаство ў грэчаскай міфалогіі, персаніфікацыя начной цемры.
Заафілія
Заафілія (ад ζῷον — жывёла і  — любоў), бестыялізм — палавая цяга да жывёл і атрыманне задавальнення ад сексуальнага кантакту з імі. Сустракаецца пераважна ў жывёлагадоўчых раёнах (у мужчын, якія пазбаўлены доўгі час жаночага грамадства, магчымы кантакты з козамі, авечкамі, кабыламі). Звычайна ў чалавека не ўзнікае ўстойлівай цягі да жывёлы. У жанчын заафілія распаўсюджана значна радзей (напрыклад, з сабакамі).
Нюкта
Паводле Гесіёда, Нюкта нарадзілася з Хааса (у выкладзе Гігіна, ад Хааса і Імглы ), з'яўляецца адной з першасных светаўтваральных патэнцый. Нікта нарадзіла светлага Эфіра і Гемеру (Дзень) (ад свайго брата Эрэба, які ўвасабляе вечную цемру), а таксама яшчэ Танатаса (Смерць) , Гіпнаса (Сон) , Гераса (Старасць) , Эрыс (Разлад) , Керу (Гвалтоўную смерць; пад імем кер могуць таксама выступаць некалькі багінь) , Мора (які «адказваў» за рок і гвалтоўную смерць) , Харона, перавозчыка памерлых у Аід, — сілы, што хаваюць у сабе тайны жыцця і смерці, якія выклікаюць дысгарманічнасць у быцці свету, без якой, аднак, неймаверны ні свет, ні яго канчатковая гармонія. Часам у лік дзяцей Нюкты ўключаюць таксама Немесіду (Помста), Апату (Зман) , Аніра — бога прарочых і хлуслівых сноў , Мома — бога насмешак , гесперыд , мойр (багінь лёсу).
Яе аракул ў Мегарах. Давала прадраканні ў Дэльфах.
У гонар Нюкты названы два нябесныя целы. Гэта імя носяць астэроід «Нюкта» з парадкавым нумарам 3908 і адзін з пяці спадарожнікаў Плутона — «Нікта», які быў адкрыты ў 2005 годзе і атрымаў назву 21 чэрвеня 2006 г. на сесіі Міжнароднага астранамічнага саюза.
Чамы (албанцы)
Да сярэдзіны XX ст. чамы кампактна насялялі ўзбярэжжа Іанічнага мора і ракі Таміс. У адрозненні ад іншых навакольных жыхароў яны спавядалі іслам. У XIX ст. чамы аказвалі супраціўленне грэчаскаму нацыянальнаму руху ў Эпіры. Аднак у 1912 г. Чамёрыя была далучана да Грэцыі.
Грэчаскі ўрад праводзіў палітыку асіміляцыі мясцовага насельніцтва — змяніў назвы албанскіх населеных пунктаў на грэчаскія, перадаў значную частку зямель перасяленцам-грэкам з Турцыі, пазбаўляў грамадзянскіх правоў тых, хто не пісаў на грэчаскай мове. Падчас акупацыі Грэцыі Італіяй і нацысцкай Германіяй ў 1941 - 1944 гг. частка чамаў супрацоўнічала з акупацыйнымі ўладамі, аднак былі і тыя, хто аказваў ім супраціўленне, удзельнічаў у партызанскім руху.
У 1944 - 1945 гг. адбылася гвалтоўная дэпартацыя большасці чамаў-мусульман з Грэцыі ў Албанію. У 1952 г. урад Грэцыі прыняў рашэнне аб канфіскацыі маёмасці дэпартаваных і канчатковага пазбаўлення іх грэчаскага грамадзянства.
Канькі
Канькі́ (, Коньки) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Калінка (Віцебскі раён)
Калі́нка (, Калинка) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Да 27 снежня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Курынскага сельсавета.
Тарысвінт
Тарысвінт (Турызінд; Turisindus) — кароль гепідаў, усходнегерманскага гоцкага племя, які кіраваў прыкладна з 548 па 560 год. Ён быў перадапошнім каралём гепідаў; уладу атрымаў, адправіўшы ў выгнанне сына караля Гелемунда, Устрыгота. Каралеўства Тарысвінта, вядомае як Гепідыя, было размешчана ў Цэнтральнай Еўропе. Галоўным горадам быў Сірмій, былая рымская калонія на рацэ Дунай.
Яго кіраванне адзначылася некалькімі войнамі з лангабардамі, які прыбылі ў былую рымскую правінцыю Панонія пад кіраўніцтвам свайго караля Аўдаіна. Тарысвінту таксама прыйшлося сутыкнуцца з варожасцю Візантыйскай імперыі, якая была абражана захопам гепідамі Сірмія і імкнулася паменшыць уладу гепідаў на Панонскай раўніне, якая пакрывае большую частку сучаснай Венгрыі і, часткова, суседніх дзяржаў. Планы Візантыі па скарачэнні ўлады гепідаў былі ажыцёўлены, калі Аўдаін нанёс рашучае паражэнне Тарысвінту ў 551—552 гадах. Візантыйскі імператар Юстыніян I угаварыў абодвух каралёў падпісаць мірнае пагадненне, і раўнавага сіл на Панонскай раўніне засталася ранейшай.
Тарысвінт страціў свайго старэйшага сына, Тарысмода, у бітве пры Асфельдзе, дзе прынц быў забіты сынам Аўдаіна, Альбаіном. Прыкладна ў 560 годзе Тарысвінт памёр, пакінуўшы прастол свайму сыну Кунімунду, аднак той быў забіты тым жа Альбаінам праз сем гадоў пасля смерці бацькі. Смерць Кунімунда адзначыла канец каралеўства гепідаў і пачатак заваявання іх тэрыторый лангабардамі, аварамі і іншымі качэўнікамі.
Дэфларацыя
Дэфларацыя (лац. de — выдаленне + flos, floris — кветка, маладосць, цнота) — парушэнне суцэльнасці дзявочай плявы. Звычайна адбываецца пры першым палавым акце, але часам дзявочая плява расцягваецца і застаецца непашкоджанай пасля неаднаразовых палавых актаў. Бывае дэфларацыя з нязначным крывацёкам, але нярэдкімі з'яўляюцца выпадкі, калі яго няма. Адрозніваюць поўную і няпоўную дэфларацыю. Акт дэфларацыі востра ўспрымаецца цнатлівіцай (ад панічнага страху і вусцішу да пачуцця падзякі каханаму). У норме праз 3-5 дзён пасля дэфларацыі краі парушанай дзявочай плявы загойваюцца і палавае блізкасць не выклікае балючых адчуванняў.
Гіперсексуальнасць
Гіперсексуальнасць — падвышаная палавая цяга. Можа назірацца як варыянт нормы ў асоб маладога і сярэдняга ўзросту з моцнай палавой канстытуцыяй, а таксама ў пубертатным перыядзе, г.зн. юнацкая гіперсексуальнасць (праяўляецца фіксацыяй псіхікі на сексуальна-эратычных уражаннях і фантазіях, частымі і спантаннымі і адэкватнымі эрэкцыямі, палюцыямі, мастурбацыяй і іншымі праявамі падвышанай палавой узбуджальнасці). Паводле меркавання большасці сексолагаў, вызначэнне нармальнай ступені праявы палавой цягі мае адносны характар.
Культура Беларусі
Культура Беларусі сфарміравалася на працягу тысячагадовага развіцця пад уплывам цэлага шэрага розных фактараў. Яны ўключаюць фізічнае асяроддзе; этнаграфічны фон беларусаў (узаемадзеяння славянскіх плямён з балтыйскімі); паганства першых пасяленцаў і спрадвечных жыхароў гэтай тэрыторыі; візантыйскае хрысціянства як сувязное звяно з праваслаўнай рэлігіяй і яе пісьмовай традыцыяй; адсутнасць натуральных меж краіны; сцёк рэк як да Чорнага, так і да Балтыйскага мора; разнастайнасць рэлігій на гэтых землях.
Гісторыя
Ранні заходні ўплыў на беларускую культуру праявіўся ў прывілеях на магдэбургскае права, якія падавалі муніцыпальнае самакіраванне і абапіраліся на законы нямецкіх гарадоў. Гэтыя прывілеі ў XIV—XV стагоддзях атрымаў з рук вялікіх князёў і каралёў рад гарадоў, напрыклад Бярэсце, Горадна, Слуцк, Менск.
У 1517—1519 гадах Францыск Скарына (каля 1490—1552) пераклаў Біблію на мясцовую (старабеларускую) мову.
З XIV па XVII стагоддзе, у час Адраджэння і Рэфармацыі, ідэі гуманізму з Заходняй Еўропы траплялі на Беларусь як дзякуючы гандлёвым зносінам, так і праз навучанне дзяцей дваран і мяшчан у заходніх ўніверсітэтах. Рэфармацыя і контррэфармацыя таксама ўнеслі вялікі ўклад у росквіт палемічных твораў, а таксама ў распаўсюджанне друкарань і школ.
У XVII—XVIII стагоддзях, калі спачатку Польшча, а пазней Расійская імперыя пачалі ўцягваць беларускія землі ў сваю сферу ўплыву, ахопліваючы мясцовую шляхту сваім культурна-палітычным уплывам, «беларуская» культура ў грамадскай свядомасці паступова стала звязвацца ў першую чаргу з ўсім сялянскім, з фальклорам, нацыянальным адзеннем, этнічнымі звычаямі, з народным хрысціянствам. Гэта суправаджалася апалячваннем шляхты і выцясненнем беларускай мовы з адукацыі і справаводства на карысць польскай мовы. З канца XVII стагоддзя беларуская мова вельмі рэдка ўжывалася афіцыйна. Аднак, ад XVII—XVIII стст. захаваўся рад ананімных твораў, у якіх адлюстравана станаўленне новай літаратурнай нормы беларускай мовы.
Развіццё беларускай літаратуры, распаўсюджванне ідэі нацыянальнага адзінства беларусаў знайшлі адлюстраванне ў літаратурных творах Янкі Купалы (1882—1942) і Якуба Коласа (1882—1956). Творы гэтых паэтаў, разам з некалькімі іншымі выдатнымі пісьменнікамі, сталі класікай сучаснай беларускай літаратуры.
Сучасныя культурныя традыцыі і сацыяльныя тэндэнцыі
Сучасныя беларусы страцілі многія свае былыя лакальныя этнаграфічныя асаблівасці і традыцыйныя рысы матэрыяльнай і духоўнай культуры (акрамя мовы і рэлігіі), што тлумачыцца працэсамі ўрбанізацыі, інтэнсіфікацыі ўнутрыкраінных кантактаў (па прычыне развіцця сродкаў сувязі і інфраструктуры), увядзеннем стандартаў пачатковай адукацыі, узнікненнем агульнанацыянальнай прэсы і г.д.
Працэс інтэнсіўнай культурнай гамагенізацыі беларусаў пачаўся ў часы Расійскай Імперыі пасля таго, як у 1861 г. было скасавана прыгоннае права (хоць і да таго пэўная частка сялян была вольнай) і сяляне атрымалі права атрымаць зямлю ва ўласнасць, чым былі створаны ўмовы для развіцця капіталістычных адносін і стварэння новых сацыяльных груп (буржуазіі, рабочых, інтэлігенцыі). З другой паловы XIX ст. атрымліваюць больш шырокае распаўсюджанне характэрныя для Расійскай Імперыі і Еўропы ў цэлым культурныя з’явы і новаўвядзенні, але пераважна сярод гарадскога насельніцтва. У 1902 г. у Расійскай Імперыі ўзнікла першая палітычная партыя беларусаў (Беларуская рэвалюцыйная грамада), а пасля яшчэ і іншыя партыі.
Сучаснасць
Пасля выхаду ў 1991 г. Беларусі са складу СССР і атрымання незалежнасці Рэспублікай Беларусь, што моцна і пазітыўна ўплывае на свядомасць беларусаў, беларуская мова захавала статус дзяржаўнай, а рэспубліка пачала лагодную рэвізію сацыялістычнага мінулага, аднаўленне шматпартыйнасці, развіццё культурнага плюралізму і працэс прыватызацыі, арыентуючы знешнюю палітыку на краіны СНД, у першую чаргу — на Расію. Адкрыўся свабодны ўезд і выезд з краіны. Грамадства стала адкрытым пераняццю многіх агульнаеўрапейскіх традыцый вядзення бізнеса, баўлення вольнага часу (святы, спорт, турызм і інш.), стандартаў адукацыі, пашырэнню ўжытку замежных моў (англійскай, нямецкай), развіццю інфармацыйнай прасторы (у тым ліку Інтэрнэта) і г.д. Афіцыйныя ўлады імкнуцца захаваць для насельніцтва лепшыя сацыяльныя стандарты, складзеныя ў савецкія часы (бясплатныя публічныя бібліятэкі, адукацыя, медыцына, дэкрэтны адпачынак і інш.), а таксама надаюць вялікую ўвагу арганізацыі і правядзенню дзяржаўных свят (Дзень Перамогі, Дзень Рэспублікі, Дзень беларускага пісьменства і інш.), фестывалю «Дажынкі», фестывалю беларускай паэзіі і песні ў Маладзечне, фестывалю «Славянскі базар у Віцебску» і развіццю спорту за кошт рэспубліканскага бюджэту.
Паводле вынікаў рэферэндуму 1995 г. другой дзяржаўнай мовай у Беларусі стала руская мова, якой карыстаецца пераважная большасць насельніцтва. Гэта выклікае занепакоенасць у многіх прадстаўнікоў інтэлігенцыі і творчай эліты адносна верагоднасці непапраўнай страты ва ўжытку беларускай мовы, сфера выкарыстання якой і так невялікая. Тым не менш, у цяперашні час менавіта гарады Беларусі (у тым ліку — Мінск) з’яўляюцца галоўнымі асяродкамі беларускамоўнай культуры.
Многія рысы традыцыйных абрадаў (у скарочаным або пераасэнсаваным выглядзе) набылі новае жыццё і ў сучаснай культуры беларусаў, у тым ліку — у гульнявой форме. Напрыклад, у сучасную цырымонію рэгістрацыі шлюбу ўвайшлі некаторыя элементы традыцыйнага вяселля: «выкуп» нявесты, абгортванне рук маладых ручніком, абсыпанне маладых зернем і г.д. Традыцыйныя рамёствы звычайна выкарыстоўваюцца толькі для вырабу нацыянальных сувеніраў.
Падзеі 2020—2021 гадоў сталі наймацнейшым ударам па беларускай культуры, якія паставілі яе на мяжу выжывання. Былі ліквідаваны Саюз беларускіх пісьменнікаў, Беларускі ПЭН-цэнтр, Таварыства беларускай мовы. Са складанасцямі пачалі сутыкацца беларускамоўныя выдавецтвы «Кнігазбор» і «Янушкевіч», у якіх некалькі месяцаў былі арыштаваныя рахункі. Са школьнай праграмы былі выключаны творы лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры Святланы Алексіевіч, якая была вымушана з’ехаць з краіны. Беларускія пісьменнікі (А. Бахарэвіч, У. Някляеў і інш.) вымушаны друкаваць свае творы па-за межамі Беларусі.
Тэрмапара
Тэрмапара — прылада для вымярэння тэмпературы. Складаецца з двух разнародных праваднікоў, якія злучаны паміж сабой у адной ці некалькіх кропках. Выпрацоўвае электрычнае напружанне, калі тэмпература адной з кропак адрозніваецца ад астатніх частак ланцуга. Тэрмапара — шырокаўжывальны тып тэмпературнага датчыка для мэтаў вымярэння і аўтаматычнага кіравання,, таксама можа пераўтвараць рознасць тэмператур у электрычнасць. Камерцыйныя тэрмапары недарагія, узаемазаменныя, пастаўляюцца са стандартнымі раз'ёмамі, вымяраюць шырокі дыяпазон тэмператур. У адрозненне ад большасці астатніх спосабаў вымярэння тэмпературы, тэрмапары не патрабуюць вонкавага сілкавання. Галоўнае абмежаванне тэрмапар — дакладнасць; даволі цяжка атрымаць сістэматычную памылку менш за градус Цэльсія (°C).
Любы кантакт разнародных металаў дае электрычнае напружанне, залежнае ад тэмпературы. Тэрмапары для практычных вымярэнняў робяць са спецыяльных сплаваў, якія маюць вызначаныя і паўтаральныя суадносіны паміж тэмпературай і напружаннем. Для розных дыяпазонаў тэмператур прымяняюць розныя сплавы. Пры выбары тыпу тэрмапары таксама могуць быць важнымі такія ўласцівасці, як каразійная стойкасць. Калі пункт вымярэння знаходзіцца далёка ад вымяральных прыбораў, прамежкавае злучэнне можа быць зроблена праваднікамі з менш дарагога матэрыялу, чым сам датчык. Тэрмапары звычайна стандартызаваны адносна эталоннай тэмпературы 0 градусаў Цэльсія; практычныя інструменты ўжываюць электронныя метады кампенсацыі тэмпературы халоднага спаю для карэкціроўкі змены тэмпературы на клемах прыбора. Электронныя прыборы могуць таксама кампенсаваць змяненні характарыстык тэрмапары, і такім чынам паляпшаць дакладнасць вымярэнняў.
Тэрмапары шырока ўжываюцца ў навуцы і прамысловасці; прымяненні ўключаюць вымярэнне тэмпературы печаў, выхлапных газаў турбін, дызельных рухавікоў, і іншых прамысловых працэсаў. Тэрмапары таксама ўжываюцца як датчыкі тэмпературы ў тэрмастатах, як дэтэктары полымя ў сістэмах бяспекі газавага абсталявання.
Музей Эшмала
Гісторыя
Музей адкрыўся ў 1683 г. у кампактным будынку, спраектаваным адным з вучняў Крыстафера Рэна спецыяльна для захоўвання рэдкасцей, адпісаных універсітэту Эліясам Эшмалам (1617-92). Збіраў Эшмалаўскую калекцыю зусім не Эшмал, а яго таварыш Джон Традэскант (1608-52) і бацька апошняга.
На працягу 150 гадоў Эшмалаўскі музей заставаўся цэнтрам оксфардскіх даследаванняў у вобласці прыродазнаўчых навук, але ў XIX стагоддзі калекцыі былі пераразмеркаваны паміж чатырма оксфардскімі музеямі. У стары будынак заехаў Музей гісторыі навукі, а ўласна Эшмалаўскі музей быў перапрафіляваны ў бок археалогіі і мастацтва.
Калекцыі
Эшмалаўскі музей славіцца сваім зборам старажытнаегіпецкага мастацтва і графікі эпохі Адраджэння (Мікеланджэла, Рафаэль, Леанарда да Вінчы). У карціннай галерэі прадстаўлены Учэла, Джарджонэ, Рубенс, Рэмбрант, Ларэн, Цёрнер, Рэнуар і Пікаса.
Сярод іншых рарытэтаў — Параскі мармур, скрыпка Страдзівары «Месія», сабраныя Артурам Эвансам (куратар музея ў 1884—1908 гг.) старажытнасці мінойскай эпохі, экспазіцыя старадаўніх пярсцёнкаў (адно з іх, як лічыцца, навеяла прафесару Толкіну «Уладара пярсцёнкаў») і дыямент, які нібы належаў каралю Альфрэду Вялікаму. Музей таксама размяшчае багатымі калекцыямі старадаўніх манет, сярэднявечнай зброі і даспехаў.
Гарані (Мядзельскі раён)
Гара́ні (, Горани) — былая вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Мядзельскага сельсавета.
Гісторыя
У 1868 г. вёска Кабыльніцкай воласці Свянцянскага павета Віленскай губерні. 3 двары, 20 жыхароў. У 1904 г. вёска, 33 жыхара. Побач знаходзіліся аднайменныя засценак, валоданне Даўгялы (13 жыхароў), і ўчастак, валоданне Гірычава (17 жыхароў). У 1907 г. у вёсцы 6 двароў, 30 жыхароў. З 12.10.1940 г. у Лацвянскім сельсавеце Пастаўскага, з 25.11.1940 г. Мядзельскага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай, з 20.01.1960 г. Мінскай абласцей. З 1957 вёска ў складзе калгаса «40 год Кастрычніка» (цэнтр — вёска Лотва).
29 верасня 2006 года Лацвянскі сельсавет быў скасаваны, і Гарані былі перададзены ў склад Мядзельскага сельсавета. Вёска ліквідавана ў 2016 годзе.
Біягеацэналогія
Біягеацэнало́гія — навука пра структуру, дынаміку і класіфікацыю згуртаванняў жывых істот у сувязі з месцам іх пражывання. Вывучае біялагічную прадукцыйнасць, кругаварот рэчываў і паток энергіі ў біягеацэнозах, іх цэласнасць і стабільнасць, межы і дынаміку. Прыватная частка біягеацэналогіі — біяцэналогія.
Даныя біягеацэналогіі важныя ў гаспадарчай дзейнасці чалавека і асабліва ў справе аховы прыроды.
Гісторыя
Пачатак біягеацэналогіі пакладзены працамі рускіх вучоных В. В. Дакучаева і Г. Ф. Марозава, развіты вучэннем У. І. Вярнадскага пра біясферу і ролю жывога рэчыва ў фарміраванні зямной кары.
Заснавальнікам біягеацэналогіі як асобнай навукі з'яўляецца У. М. Сукачоў.
На Беларусі
На Беларусі праблемы біягеацэналогіі распрацоўвалі акадэмік Іван Данілавіч Юркевіч і яго школа геабатанікаў, калектыў гідрабіёлагаў БДУ пад кіраўніцтвам Г. Г. Вінберга, які ў 1940-я гады пачаў вывучэнне біягеацэнозу воз. Нарач.
Навукова-даследчая работа вядзецца ў інстытутах АН Беларусі (эксперыментальнай батанікі, заалогіі, лесу, Цэнтральным батанічным садзе), біялагічных факультэтах ВНУ і іншых з выкарыстаннем комплексных метадаў вывучэння, мадэлявання і прагназавання біягеацэнатычных і экалагічных працэсаў і сістэм.
Марковічы
Марко́вічы (, Марковичи) — былая вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Запольскага сельсавета.
24 лістапада 2011 г. на падставе арт. 11 Закона РБ «Аб адміністрацыйна-тэрытарыяльным дзяленні і парадку вырашэння пытанняў адміністрацыйна-тэрытарыяльнага ўладкавання Рэспублікі Беларусь» ад 5 мая 1998 г. Віцебскі раённы Савет дэпутатаў скасаваў в. Марковічы.
Побалеўшчына
По́балеўшчына (, Поболевщина) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.
Да 2 снежня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Крайванцаўскага сельсавета, да 21 снежня 1987 года — у склад Граўжышкоўскага сельсавета.
Анатоль Шкуцька
Анатоль Шкуцька (Шкутка;  — ?) — беларускі грамадскі і палітычны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Новым Свержані Мінскага павета Мінскай губерні (цяпер — Стаўбцоўскі раён).
Сіноп
Сіно́п (Sinop) — горад на поўначы Турцыі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Насельніцтва 39,2 тыс. чал. (2014). Размешчаны на перашыйку, які злучае мыс Базтэпэ з мацерыковай часткай Анатоліі, на беразе Сінопскага заліва Чорнага мора. Марскі порт. Аэрапорт.
Клімат
Клімат Сінопа — акіянічны (Cfb паводле класіфікацыі клімату Кёпена).
Лета ў горадзе цёплае і вільготнае з сярэдняй дзённай тэмпературай +26 °C, якая, аднак, досыць рэдка перавышае +30 °C. Найбольш высокая тэмпература была зарэгістравана ў Сінопе 6 ліпеня 2000 года і склала +34,4 °C. Зімы ў горадзе халаднаватыя і вільготныя з сярэдняй тэмпературай каля +7 °C. Самая нізкая тэмпература была зарэгістравана 21 лютага 1985 года і склала −7,5 °C.
Анатоль Шкуцька
Біяграфія
Узначальваў Беларускае прадстаўніцтва ў Берліне (размяшчалася па адрасе Agrikolastrasse 17, сам жыў недалёка, на Eyke von Repkow-Platz 3), у 1941 годзе ўвайшоў у Беларускі нацыянальны цэнтр. Восенню 1944 года ўключаны ў склад Беларускай цэнтральнай рады (БЦР).
Пасля сканчэння Другой сусветнай вайны стварыў Беларускі камітэт у Браўншвайгу. У выдавецтве Vieda ў Шопенштэце выпусціў «Беларускую адміністрацыйную карту» (1948) і «Каляндар-нататнік» (1949). Удзельнік аднаўленчага з’езда БЦР у Эльвангене (1948), прызначаны віцэ-старшынёй Рады міністраў Беларускай Народнай Рэспублікі.
Сіноп
Гісторыя
Дзякуючы зручнаму размяшчэнню і дзвюм гаваням Сіноп неўзабаве стаў багатым гандлёвым горадам, вобласць якога распасціралася да ракі Галіса. На 7-6 стст. да н.э. прыпаў росквіт Сінопа як поліса, які чаканіў уласную манету, заснаваў некалькі калоній і кантраляваў гандаль на Чорным моры. Сіноп стаў метраполіяй чарнаморскіх гарадоў Катыёры (у вобласці Тыбарэнаў), Трапезунта, Кераса, Хойрада, Лікаста, Гармены, Керасунта і іншых. Каля 436 года да н.э. вядомы тыран Тымесілей.
Анатоль Шкуцька
Біяграфія
17 ліпеня 1949 года разам з сям’ёй праз Неапаль выехаў у Аўстралію, 19 жніўня таго ж года прыбыў у Ньюкасл. Пасяліўся ў Брысбене (штат Квінсленд), дзе спрабаваў наладзіць уласны бізнес. Да канца 1950-х гадоў падтрымліваў сувязі з беларусамі Сіднея. Быў удзельнікам арганізацыйнага сходу мясцовых беларусаў у сакавіку 1950 года і заснавання «Беларускага аб’яднання ў Новым Паўднёвым Уэльсе», потым намеснік старшыні Беларускага аб’яднання ў Аўстраліі (БАА). Пасля расколу арганізацыі стаў на бок прыхільнікаў БЦР і некаторы час выступаў як кіраўнік аддзелу БАА ў Квінслендзе.
Сіноп
Гісторыя
Да 4 ст. да н.э. знаходзіўся ў залежнасці ад дзяржавы Ахеменідаў. У 2 ст. да н.э. сталіца Пантыйскага царства. Дасягнуў росквіту пры пантыйскім цары Мітрыдаце VI Еўпатары, які тут нарадзіўся і быў выхаваны, а пасля зрабіў горад сваёй рэзідэнцыяй.
Учас трэцяй Мітрыдатавай вайны тут закрыўся Клеахар, які стаў тыранам горада, але пасля зацятай абароны горад быў у 70 годзе да н.э. узяты Лукулам і разрабаваны. Сярод іншых твораў мастацтвы Лукулам былі вывезены тады ў Рым статуі Аўтоліка. У 63 да н.э. увайшоў у склад правінцыі Віфінія і Понт. Як адзін з прадметаў сінопскага гандлю славілася кінавар (Σινωνική μίλτος).
Анатоль Шкуцька
Біяграфія
З канца 1950-х гадоў звесткі пра яго губляюцца.
Сіноп
Гісторыя
У 109-113 н.э. кіраваўся рымскім намеснікам Плініем Малодшым. На гэты ж перыяд прыпадае актыўная хрысціянізацыя Сінопа, звязаная з імем Св. Фокі. З канца 4 ст. належаў Візантыі. З утварэннем Трапезундскай імперыі ўвайшоў у яе склад, у 1214 годзе захоплены туркамі-сельджукамі, стаў часткай Канійскага (Румскага) султанату. У пачатку 15 ст. захоплены Цімурам, з сярэдзіны 15 ст. у складзе Асманскай імперыі.
У час Крымскай вайны 1853—1856 гадоў у Сінопскай бухце ў 1853 годзе руская эскадра адмірала П. С. Нахімава знішчыла асманскі флот. У 1919 годзе, пасля паражэння Асманскай імперыі ў Першай сусветнай вайне, часова перайшоў пад кантроль саюзнікаў. У 1922 годзе ўвайшоў у склад іля Самсун, затым іля Кастаману, у 1924 годзе — самостойнага іля.
Славутасці
Сярод славутасцей: крэпасць (7 ст. да н.э., шматкроць перабудоўвалася) з (1887), храм Серапіса (2 ст. да н.э.), візантыйская  (7 ст. н.э.; перабудаваныя рымскія тэрмы), мячэці  (1214, перабудавана ў 1268), Феціх-Баба (1353), Са­рай (1374), Мехмет-Ага (1651),  (1262), фантан Шэхітлер-Чэсмесі (помнік туркам, які загінулі ў Сінопскай бітве 1853 года). Гістарычная жылая забудова (дом Аслана Тарунлара, пачатак 19 ст., цяпер Этнаграфічны музей, і інш.). .
Культура
(1941). (2007; у яго складзе — некалькі навуко-даследчых цэнтраў).
Эканоміка
Харчовая, тэкстыльная, дрэваапрацоўчая прамысловасць, шкляныя прадпрыемствы, вытворчасць мыйных сродкаў, розных металічных вырабаў, будматэрыялаў і інш. Рамеснае выробліванне льняных тканін. Дыванаткацтва. Рыбалоўства. Сіноп — гандлёвы цэнтр сельскагаспадарчага раёна (вырошчваецца разлічная гародніна і садавіна, тытунь). Турызм.
Агламерацыя Порту-Алегры (мезарэгіён)
Агламерацыя Порту-Алегры (Mesorregiao Metropolitana de Porto Alegre) — адміністрацыйна-статыстычны мезарэгіён у Бразіліі, уваходзіць у штат Рыу-Гранды-ду-Сул. Насельніцтва складае 5168 тыс. чалавек на 2005 год. Займае плошчу 29 734,982 кв. км. Шчыльнасць насельніцтва — 173,8 чал./кв. км.
Палавыя злачынствы
Палавыя злачынствы — супрацьпраўныя дзеянні, якія пасягаюць на сексуальныя правы і свабоды чалавека.
Заканадаўства Рэспублікі Беларусь дапускае свабоду сексуальных адносін, прызнае свабоду мана- і палігамных адносін, калі не парушаюцца 2 асноўныя прынцыпы — дабравольнасці з боку ўдзельнікаў такіх адносін і дасягнення імі палаваспелага ўзросту або паўналецця. Парушэнне гэтых прынцыпаў з'яўляецца падставай для прыцягнення да крымінальнай адказнасці.
Фрэйдзін
Фрэйдзін — прозвішча.
Яўген Анегін (значэнні)
Фільмы:
Навасёлкі (Запольскі сельсавет)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
У 1954—1960 гадах цэнтр Навасёлкаўскага сельсавета.
Нізкабор’е
Нізкабо́р’е (, Низкоборье) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Повішні
По́вішні (, Повишни) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.
Гірыны
Гі́рыны (, Гирины) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавета.
Гісторыя
У 1940 г. 14 двароў, 69 жыхароў. У верасні 1943 г. гітлераўцы поўнасцю спалілі вёску. Пасля вайны адбудавана. У 1949 г. сяляне вёсак Гірыны, Мінчакі, Волачка і Сабалеўшчына арганізавалі калгас імя Пушкіна. З 1960 года вёска ў складзе калгаса «Ленінскі шлях» (цэнтр — вёска Баяры, да 20.11.1961 г. калгас «Сталінскі шлях»).
Трурскі сабор
Сабор Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Cathedral of the Blessed Virgin Mary) — англіканскі кафедральны сабор у Трура (Корнуал).
Будынак быў пабудавана ў стылі неаготыкі на месцы старой царквы XVI стагоддзя на працягу 1880—1910 гг. як кафедра трурскага біскупа (дыяцэзія створана 15 снежня 1876 года). Першая частка сабора была завершана ўжо ў 1887 годзе, пасля чаго ён быў асвечаны. Першая вежа вышынёй 76 м была пабудавана да 1905 годзе, а дзве іншыя збудаваны да заканчэння будаўніцтва ў 1910 годзе. Усяго ў сабора чатыры вежы. Таксама Трурскі сабор з'яўляецца адным з трох сабораў Вялікабрытаніі, нароўні з Лічфілдскім і Эдынбургскім, якія маюць тры шпілі.
Мізерышкі
Мі́зерышкі — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Друйка, за 8 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Браслаў, за 0,9 км на захад ад вёскі Майшулі.
Плошча паверхні 0,12 (0,13 ) км². Даўжыня 0,55 (0,56 ) км, найбольшая шырыня 0,3 (0,33 ) км, даўжыня берагавой лініі 1,47 (1,6 ) км. Плошча вадазбору 1 км². Аб'ём вады ў возеры 0,24 млн м³.
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з захаду на ўсход. Схілы катлавіны вышынёй да 7 м, спадзістыя. Берагі пераважна нізкія і забалочаныя. Мелкаводдзе пясчанае, глыбей дно возера ілістае. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй 50—100 м. У паўночнай частцы выцякае ручай, злучаючы Мізерышкі з возерам Рака.
У возеры водзяцца акунь, шчупак звычайны, плотка, лінь і іншыя віды рыб.
Гняздзішча
Гісторыя
У 1868 г. засценак Мядзельскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, 1 двор, 13 жыхароў. У 1904 г. у засценку 36 жыхароў, у 1908 г. — 40 жыхароў. У 1921 г. вёска Мядзельскай гміны Дунілавіцкага (з 1925 г. Пастаўскі) павета Віленскага ваяводства, 7 двароў, 42 жыхары. З 12.10.1940 г. у Мікасецкім сельсавеце Мядзельскага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай абласцей, з 1954 г. у Старагабскім сельсавеце, з 20.01.1960 Мінскай вобласці. У 1940 г. 10 двароў, 47 жыхароў. У 1948 г. жыхары вёсак Качаны і Гнездзішча стварылі калгас імя Леніна. З 1954 вёска знаходзіцца ў складзе калгасу «Шлях Ільіча» (цэнтр — вёска Зані).
Оса (паўвостраў)
О́са (Península de Osa) — паўвостраў у Цэнтральнай Амерыцы, на паўднёвым захадзе Коста-Рыкі.