cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Поджаф’ёрыта
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Левій Матфей.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Алайскі край
А́лайскі край (Alojas novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Латвіі, у рэгіёне Відземэ. Край складаецца з чатырох воласцей і двух гарадоў. Адміністрацыйным цэнтрам краю з’яўляецца горад Алая. Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года склала 6064 чалавек. Плошча краю займае 630,7 км².
Край быў утвораны 1 ліпеня 2009 года па заканчэнні латвійскай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы з часткі Лімбажскага раёна.
Ляхавіцкі сельсавет
Назву Ля́хавіцкі сельсавет маюць:
Віснёва (гміна, Малапольскае ваяводства)
Віснё́ва (Wiśniowa) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Мысляніцкага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Віснёве. Плошча гміны складае 67,06 км². Станам на 2004 год у гміне Віснёва пражывалі 7280 чалавек, шчыльнасць — 101,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 7 салецтваў.
Глендэйл (Арызона)
Глендэйл (Glendale) — горад у акрузе Марыкопа, штат Арызона, ЗША.
Глендэйл мяжуе з горадам Фінікс.
Горад вядомы ў ЗША сваім клубам Нацыянальнай хакейнай лігі «Каёты Фінікса». У лютым 2008 года Глендэйл стаў месцам правядзення Суперкубка XLII. У маі 2010 года горад прыняў WWE WrestleMania XXVI.
Лобач
Лобач — беларускае прозвішча.
IC 2600
IC 2600 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Улад
Улад — імя і прозвішча.
Імя
Улад — памяншальная форма ад імя Уладзіслаў. Ужываецца таксама як самастойнае імя і як скарачэнне імя Уладзімір.
Прозвішча
Улад (Vlad) — румынскае прозвішча:
Анастасія Ягораўна Марозава
Анастасія Ягораўна Марозава (нар., в. Паляны, Лепельскі раён  — ) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
Біяграфія
Нарадзілася 1 ліпеня 1913 года ў вёсцы Паляны Лепельскага раёна ў сялянскай сям’і.
З 1928 года — палявод калгаса «Паляны».
У 1932—1941 гадах і ў 1945—1968 гадах працавала даяркай у саўгасе «Райцы» (з 1965 — племзавод «Рэканструктар») Талачынскага раёна.
У 1966 годзе за поспехі ў павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак сельскагаспадарчай прадукцыі А. Я. Марозавай прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.
Міхал Пац
Міхал Пац:
Лілі Ален
Лілі Роўз Бэатрыс Ален (Lily Rose Beatrice Allen, нарадзілася 2 траўня 1985, Лондан) — англійская поп-спявачка. Яе дэбютны самотнік Smile адразу пасля рэлізу ўзначаліў UK Singles Top 75. Першы альбом Alright, Still выйшаў у 2006 годзе ў Еўропе і ў 2007 у (ЗША). Сярод іншых спявачак яе вылучаюць своеасаблівыя тэксты з «чорным гумарам».
Корніца
Ко́рніца (, Корница) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ёдскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
У 1954—1964 гадах цэнтр Корніцкага сельсавета.
IC 2601
IC 2601 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Пражская вясна
Пражская вясна (Pražské jaro, Pražská jar) — перыяд палітычнай ліберызацыі ў Чэхаславакіі ў 1968 годзе. Рух за дэмакратызацыю палітычнага і эканамічнага жыцця адбываўся з 5 студзеня 1968 да моманту, калі СССР і іншыя члены Варшаўскага Дагавора (Польшча, Венгрыя, Румынія і Балгарыя) ўвялі свае войскі ў начы з 20 на 21 жніўня 1968 года.
У 2019 годзе чэшскі парламент прыняў закон, згодна з якім 21 жніўня ўсталяваны як дзень памяці ахвяраў уварвання і наступнай акупацыі краіны войскамі Варшаўскага Дагавора. Прэзідэнт Мілаш Земан падпісаў закон 13 снежня 2019 года.
Літаратура
''Салькоў А. П.'' «Пражская вясна» //
Ігар Барысавіч Крэбс
Ігар Барысавіч Крэбс (нар., ) — беларускі перакладчык.
Біяграфія
Скончыў школу № 34 у Віцебску (1986), потым — Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт. Жыве ў Мінску.
Творчасць
Перакладае паэзію і прозу з нямецкай, рускай і англійскай моў. Пераклаў на беларускую мову шэраг казак Вільгельма Гаўфа (2015), кнігі «Неверагодныя падарожжы барона Мюнхгаўзэна» Готфрыда Аўгуста Бюргера і Рудольфа Эрыха Распэ (2017), «Яўрэйская дзяржава» (2018) і «Старая новая зямля» (2022) Тэадора Герцля, «Габрэйскія мелодыі» (2022) Генрыха Гайнэ. Для серыі «Паэты планеты» падрыхтаваў зборнік вершаў Гайнэ (2016), пераклаў шэраг вершаў Георга Гайма (2020), асобныя вершы Джона Кітса, Уільяма Шэкспіра, Фернанду Песоа.
Лаўрэат прэміі часопіса «ПрайдзіCвет» за найлепшую публікацыю ў часопісе ў 2014 годзе.
Алсунгскі край
Край быў утвораны 1 ліпеня 2009 года па заканчэнні латвійскай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы з Алсунгскай воласці Кулдыгскага раёна.
Беларуская сялянска-работніцкая грамада
Беларуская сялянска-работніцкая грамада (БСРГ) — масавая легальная рэвалюцыйна-дэмакратычная нацыянальна-вызваленчая арганізацыя працоўных у Заходняй Беларусі ў 1925—1927 гг.
Арганізавана ва ўмовах сацыяльнага і нацыянальнага прыгнёту з мэтай вызвалення Заходняй Беларусі з-пад улады Польшчы. Дзейнасць БСРГ узначальваў ЦК. Старшыня ЦК Б. А. Тарашкевіч, намеснік старшыні С. А. Рак-Міхайлоўскі, член П. П. Валошын і П. В. Мятла; кіраўнік Цэнтральнага сакратарыята БСРГ М. Т. Бурсевіч, намеснік сакратара В. Макоўскі, палітычны рэдактар газет Я. С. Бабровіч. Праграма БСРГ (прынята 12 мая 1926 г.) змяшчала асноўныя дэмакратычныя і асобныя сацыялістычныя патрабаванні: самавызначэнне Заходняй Беларусі і аб'яднанне ўсіх беларускіх зямель у рэспубліку сялян і рабочых (уз'яднанне з БССР); стварэнне сялянска-рабочага ўрада; устанаўленне дэмакратычных свабод; канфіскацыя памешчыцкіх і царкоўных зямель, пераход іх ва ўласнасць дзяржавы і падзел без выкупу паміж малазямельнымі сялянамі і парабкамі; скасаванне асадніцтва; устанаўленне 8-гадзіннага рабочага дня; увядзенне рабочага кантролю ў вытворчасці, развіццё спажывецкай, вытворчай і крэдытнай кааперацыі; нацыянальная роўнасць і навучанне на роднай мове; свабода сумлення і іншае. Галоўным сродкам сацыяльнага і нацыянальнага вызвалення працоўных БсРГ лічыла адкрытую барацьбу народных мас з эксплуататарамі на аснове саюзу рабочага класа і працоўнага сялянства. БСРГ супрацоўнічала з рэвалюцыйна-дэмакратычнай партыяй польскіх сялян (Незалежная сялянская партыя), украінскай рэвалюцыйна-дэмакратычнай арганізацыяй «Сельроб». Вялікую дапамогу ў стварэнні і дзейнасці БСРГ аказвала Камуністычная партыя Заходняй Беларусі (КПЗБ). Камуністы ўзначальвалі ці ўваходзілі ў склад кіраўніцтва многіх структур Грамады. З дапамогай Грамады КПЗБ накіроўвала рэвалюцыйны рух у краі, а праз іх пасольскі клуб у сейме мела легальную трыбуну.
24 чэрвеня 1925 г. дэпутаты польскага сейма Тарашкевіч, Рак-Міхайлоўскі, Валошын і Мятла выйшлі з беларускай нацыянальнай фракцыі сейма і стварылі пасольскі клуб БСРГ. Карыстаючыся дэпутацкай недатыкальнасцю, яны разгарнулі актыўную дзейнасць па стварэнні масавай арганізацыі працоўных для барацьбы супраць сацыянальнага і нацыянальнага прыгнёту. У студзені 1927 г. больш за 2000 гурткоў БСРГ аб'ядноўвалі каля 120 000 членаў, якімі былі ў пераважнай большасці сяляне (беднякі і сераднякі), а таксама рабочыя і прадстаўнікі інтэлігенцыі. Дзейнічала 18 павятовых камітэтаў БСРГ. ЦК БСРГ выдаваў газеты «Жыццё беларуса» (1925 г.), «Narodny zwon» «Беларуская ніва» (1925 г.), «Беларуская справа» (1926 г.), «Народная справа», «Наша справа», «Наш голас», «Наша воля», «Народны звон» (1930 г.), сатырычны часопіс «Маланка». Пад уплывам грамады актывізавалі работу прагрэсіўная культурна-асветніцкая арганізацыя Таварыства беларускай школы, беларускае выдавецкае, навуковае і дабрачыннае таварыствы, Беларускі студэнцкі саюз.
Карл Хайн
Карл Хайн (Karl Hein;,  — , ) — нямецкі лёгкаатлет, спецыяліст па кіданні молата. Выступаў за зборную Германіі па лёгкай атлетыцы ў другой палове 1930-х гадоў, чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў у Берліне, чэмпіён Еўропы, пяціразовы пераможца нацыянальнага чэмпіянату.
Біяграфія
Карл Хайн нарадзіўся 11 чэрвеня 1908 года ў Гамбургу. Займаўся лёгкай атлетыкай з юных гадоў, меў пэўныя поспехі ў кіданні дыска, штурханні ядра і іншых дысцыплінах, але ў пачатку 1930-х гадоў у сувязі з жаніцьбай вырашыў завяршыць спартыўную кар’еру. Пазней, аднак, быў натхнёны праглядам фільма аб Алімпійскіх гульнях 1932 года ў Лос-Анджэлесе, дзе ўбачыў выступ выбітнага ірландскага кідальніка молата Пэта О’Калагана, і аднавіў трэніроўкі. Праходзіў падрыхтоўку ў гамбургскім клубе «Санкт-Георг».
У 1936 годзе стаў чэмпіёнам Германіі ў кіданні молата, увайшоў у асноўны склад нямецкай нацыянальнай зборнай і атрымаў права абараняць гонар краіны на хатніх летніх Алімпійскіх гульнях у Берліне. У выніку з алімпійскім рэкордам 56,49 метра перасягнуў тут усіх супернікаў і заваяваў залаты алімпійскі медаль.
У 1938 годзе выступіў на чэмпіянаце Еўропы ў Парыжы, дзе таксама ж выйграў золата, кінуўшы молат на 58,77 метра.
Пасля Хайн яшчэ досыць доўга заставаўся дзеючым спартсменам, у прыватнасці паспяхова выступаў і пасля Другой сусветнай вайны. У 1956 годзе ва ўзросце 48 гадоў ён стаў другім на чэмпіянаце Германіі. У агульнай складанасці на працягу сваёй доўгай спартыўнай кар’еры пяць разоў выйграваў нямецкае нацыянальнае першынства (1936—1938, 1946—1947), тройчы быў другім (1942—1943, 1956) і тройчы трэцім (1939, 1941, 1948).
За выдатныя дасягненні ў лёгкай атлетыцы ў 1962 годзе быў удастоены ўзнагароды Рудольфа Харбіга. Яго сын Карл-Петэр таксама досыць паспяхова займаўся лёгкай атлетыкай, выступаў на нацыянальным узроўні ў кіданні молата.
.հայ
.հայ ( — з арм. «армянскі»)  — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Рэспублікі Арменія.
Заяўка на дэлегаванне дамена была адобраная 20 лістапада 2014 года. У даменных імёнах падтрымліваюцца ўсе літары армянскага алфавіту.
Па стане на 9 ліпеня 2018 года ў даменнай зоне зарэгістраваныя 274 дамены.
Куадры
Куадры (Quadri) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Абруца, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру К’еці.
Насельніцтва складае 943 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 127 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 66040. Тэлефонны код — 0872.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Себасцьян.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Саксаул
Саксау́л (Halóxylon), (Сексеуіл/Sekseuil) — род кветкавых раслін сямейства.
Апісанне
Хмызнякі або невялікія дрэвы (вышынёй 1,5— 2 м) з вільчатым галінаваннем і членістымі ломкімі маладымі парасткамі. Фотасінтэз ажыццяўляюць зялёныя галіны. Кветкі абодваполыя, сядзяць па 4 у пазухах лускападобных прыкветкаў. Калякветнік з 5 плёнкавых лісточкаў, якія ўтвараюць ў плодзе (арэшку) крылы. Каранёвая сістэма магутная, добра развітая. Бакавыя карані сыходзяць у глебу на глыбіню 10—11 метраў. Ствол няроўны, моцны, але крохкі. Колер кары белы, чорны, ці карычневы.
Віды
Паводле базы дадзеных The Plant List на 2013 год, род уключае 9 відаў :
Усе віды распаўсюджаныя ў паўпустынях і пустынях Азіі. У Казахстане і Сярэдняй Азіі расце два віды: і.
Войцех Навіцкі
Войцех Навіцкі (Wojciech Nowicki; нар., ) — польскі лёгкаатлет, кідальнік молата, чэмпіён Алімпійскіх гульняў (2020) і бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў (2016). Бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2015 года з вынікам 78,55 м.
Дасягненні
Заняў 5-е месца на чэмпіянаце Еўропы сярод моладзі 2011 года. У 2013 годзе стаў 5-м на Універсіядзе ў Казані — 75,32 м. Сярэбраны прызёр чэмпіянатаў Польшчы ў 2013, 2014 і 2015 гадах.
Карэнішчавыя расліны
Карэ́нішчавыя расліны - шматгадовыя расліны з падземнымі відазмененымі сцёбламі — карэнішчамі. На Беларусі найбольш вядомыя сярод агароднінных (рэвень, спаржа, хрэн), лекавых (аер, валяр'ян, гарычка, купена, ландыш, мыльнік), дэкаратыўных (армерыя, ворлікі, канна, касач, півоня, фіялка, флёкс), дубільных (вадзяная грэчка, дуброўка), фарбавальных (дзівасіл высокі, маруна), кармавых (асака, каласнец, каласоўнік, купкоўка, метлюжок, цімафееўка), ядавітых (варанец, мудранка, цыкута, чамярыца) раслін, цяжкавынішчальнага пустазелля (хвошч, пырнік, свінакроп). Некаторыя карэнішчавыя расліны, напрыклад, каласнец, выкарыстоўваюць для замацавання сыпкіх пяскоў.
Войцех Навіцкі
Дасягненні
Другі ў гісторыі паляк, які выйграў алімпійскае золата ў кіданні молата, пасля Шымана Зюлкоўскага (2000).
IC 2602
IC 2602 — рассеянае зорнае скопішча тыпу II3m ў сузор’і Кіль.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Віжайны (гміна)
Віжа́йны (Wiżajny) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сувальскага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Віжайнах. Плошча гміны складае 122,59 км². Станам на 2008 год у гміне Віжайны пражывалі 2677 чалавек, шчыльнасць — 21,84 чал./км².
ФК АЗ
АЗ (AZ Alkmaar) — нідэрландскі футбольны клуб з горада Алкмар. Заснаваны ў 1967 годзе. Двухразовы чэмпіён Нідэрландаў (1981, 2009), чатырохразовы ўладальнік Кубка Нідэрландаў (1978, 1981, 1982, 2013), уладальнік Суперкубка Нідэрландаў (2009).
Гісторыя
Клуб АЗ быў заснаваны 10 мая 1967 года, як «АЗ-67», у выніку зліцця клубаў «Алкмар-54» і «Заанстрэк». Клуб «Заанстрэк» быў заснаваны ў 1964 годзе на базе клуба «Коагер», які ў сваю чаргу быў заснаваны ў 1910 годзе. Гэты клуб амаль не стаў чэмпіёнам Нідэрландаў у 1934 годзе, але саступіў «Аяксу» ў фіналах, а ў 1955 годзе «Коагер» стаў прафесійным клубам.
У 1964 годзе браты Сеэс і Клас Маленар, былыя ігракі клуба «Коагер» і ўладальнікі сеткі крамаў, імкнуліся стварыць магутную футбольную каманду ў Заанстрэку шляхам зліцця двух мясцовых прафесійных каманд «Заанстрэк» і «Коагер», аднак гэтая спроба не атрымалася. Таму крыху пазней «Заанстрэк» быў аб’яднаны з клубам «Алкмар-54», пры тым, што паводле рашэння клуб павінен быў базавацца ў Алкмары. Часткова з-за найму дарагіх замежных ігракоў, новы клуб неўзабаве набыў вялікую запазыку. На шчасце ў 1972 годзе браты Маленаар пазбавіліся пазыкі і ўклалі значныя сродкі ў клуб, што прывяло да поспехаў ва ў канцы 1970-х і пачатку 1980-х гадоў. Менавіта ў гэты перыяд клуб атрымліваў перамогу ў Кубку Нідэрландаў тры разы на працягу гэтага перыяду.
Пасля чатырох сезонаў, калі каманда займала пазіцыі ў першай частцы турнірнай табліцы, у 1981 годзе алкмарцам нарэшце скарыўся чэмпіянат Нідэрландаў. Клуб стаў адзіным пераможцам гэтага турніру за выняткам «вялікай тройкі», гэта значыць «Аякс», «Феенорд» і ПСВ, які атрымліваў перамогу ў турніры ў перыяд ад 1965 да 2009 года, калі АЗ паўторна стаў чэмпіёнам краіны. У свой пераможны сезон 1980/81 клуб атрымаў 27 перамог у 34 матчах, трываўшы толькі адную паражэнне і забіўшы 101 гол, прапусціўшы толькі 30. У гэтым жа сезоне каманда дайшла да фіналу Кубка УЕФА, але саступіла з агульным лікам 4:5 паводле сумы двух матчаў «Іпсвіч Таўну». У наступным годзе ў Лізе чэмпіёнаў УЕФА АЗ саступіў у другім раўндзе «Ліверпулу» па суме двух матчаў з лікам 2:3. За гэтым часам у клубе гулялі такія выбітныя ігракі, як Кес Кіст, Ян Петэрс, Хуга Хавенкамп, Джон Метхад і Крыстэн Нігар.
Справы клуба значна пагоршыліся калі ў 1985 годзе з клуба сышоў Клас Маленар, Сеэс жа памёр яшчэ ў 1979 годзе. У 1988 годзе АЗ нават вылецеў з Эрэдывізіі.
Саф’ян
Саф’ян (ад  «трывалы, жорсткі»)  — тонкая і мяккая казіная або авечая скура, спецыяльна вырабленая і афарбаваная ў яркі колер. Саф’ян ішоў на вытворчасць пераплётаў і ботаў.
Гісторыя
Да 1666 года на Русі саф’ян не вырабляўся. Ён быў увесь прывазным. У гэтым годзе з’явіўся першы саф’янавы завод у гаспадарцы цара Аляксея Міхайлавіча на Маскве-рацэ.
Выраб
Для апрацоўкі казінай шкуры на саф’ян яе размочваюць у вадзе, затым — у вапнавых нарастаючай крэпасці (2-3). Калі волас пачне ісці, яго зганяюць на калодзе, а шкуру зноў пускаюць у зольнік, пакуль не ўтворыцца дастатковы нажор (1-2 тыдня). Паміж зольнікамі і пасля іх шкура мяздрыцца, правы бок яе старанна падбрываецца і паліруецца каменем. Затым ідуць прамыванне ў вярчальных бочках пры пастаянным прытоку свежай вады.
Паколькі саф’ян павінен валодаць бездакорнай правай паверхняй, то пасля прамывання шкура ідзе ў кісель з  — для выдалення апошніх слядоў вапны. Пасля гэтага шкура старанна вымываецца і прапускаецца праз 2-3 сокавых чаны са старога сумачнага соку, пасля якіх рушыць уласна дубленне сумахам. Гэта апошняе здзяйсняецца ў вярчальных барабанах, куды ўводзяцца падрыхтаваныя шкуры, цёплая вада і парашок сумаха. Дубленне канчаецца ў 1,5-2 сутак.
Афарбоўка
Афарбоўка саф’яна здзяйсняецца апрацоўкай ўжо прадубленай скуры ў растворах анілінавых фарбаў, прычым дубільнае рэчыва само служыць пратравай. Калі афарбоўваюць адварамі фарбавальных дрэў, то папярэдне скуру перад фарбавальнай ваннай пратраўліваюць алавянай або пратравай. У чырвоны колер саф’ян фарбуецца звычайна кашаніллю перад апрацоўкай сумачнымі сокамі. Для гэтай мэты дбайным чынам вымытыя шкуры пратраўліваюцца цёплым растворам. Фарбавальная ванна складаецца з раствора кашанілі і. Двух ваннаў звычайна дастаткова, каб надаць тавару ярка-чырвоны колер.
Выфарбаваныя скуры высушваецца і затым на іх наводзіцца глянец. Для гэтага правы бок скуры змазваецца эмульсіяй з узбітых яечных бялкоў, ільнянога алею і воднага раствора той фарбы, якой скура афарбаваная, і расціраецца шкляным цыліндрам пры моцным націсканні. Для надання таго ці іншага малюнка скура падвяргаецца накатванню вальцом з адпаведна аздобленай паверхняй.
Ніжэйшыя гатункі саф’яна рыхтуюць з авечых і цялячых шкур. Авечыя шкуры пры гэтым дваяць; на саф’ян ідзе правы бок, а левы перарабляецца на замшу. Дубленне здзяйсняецца вярбовай, дубовай або хваёвай карой. Гэты род саф’яна часта афарбоўваецца ў чорны колер. Цялячыя скуры пасля афарбоўкі не глазіруюцца, а пакідаюцца матавымі з малюнкам або без яго.
Аўтадораўская вуліца (Мінск)
Вуліца Аўтадораўская — вуліца ў Маскоўскім раёне Мінска.
Размяшчэнне
Размешчана паралельна чыгуначным пуцям. Пачынаецца ад Аўтадораўскага завулка і цягнецца ў паўднёва-заходнім кірунку да Неўскага завулка, на скрыжаванні з якім абрываецца. Зноў пачынаецца за праспектам Жукава, каля воданапорнай вежы, цягнецца на поўдзень, перасякаючы завулкі Пуцейскі і Малы, пераходзіць у вуліцу Машыністаў.
Джонатан Джэймс Грэхэм Аляксандр
Джонатан Джэймс Грэхэм Аляксандр (у англамоўным друку вядомы, як J. J. G. Alexander;  —) — брытанскі гісторык-медыявіст і спецыяліст па рукапісах, «адзін з самых глыбокіх і шырокіх з усіх гісторыкаў ілюмінаваных рукапісаў».
Аляксандр рэдагаваў «Survey of Manuscripts Illuminated in the British Isles» (Агляд рукапісаў, ілюмінаваных на Брытанскіх астравах) з 1975 года. У 1988 годзе ён стаў прафесарам выяўленчых мастацтваў Шэрмана Фэйрчайлда ў.
Эрык Адлерз
Эрык Вільгельм Адлерз (Erik Wilhelm Adlerz;,  — , ) — шведскі скакун у ваду, прызёр летніх Алімпійскіх гульняў. Удзельнічаў на чатырох Летніх Алімпійскіх гульнях: 1908 1912, 1920 і 1924 гадоў.
У 1908 годзе Адлерз выбыў у першым раўндзе ў дысцыпліне вышка (10 метраў). Праз чатыры гады ён выйграў два залатыя медалі ў дысцыплінах вышка (10 метраў) і просты скачок. У 1920 годзе ён выйграў сярэбраны медаль у дысцыпліне вышка (10 метраў); у простым скачку ён заняў чацвёртае месца пасля трох шведскіх таварышаў. У 1924 годзе ён заняў чацвёртае месца ў дысцыпліне вышка (10 метраў).
Ён быў старэйшым братам Марты Адлерз, якая таксама ўдзельнічала на Летніх Алімпійскіх гульнях 1912. У 1986 годзе Эрык быў уведзены ў Міжнародную залу славы плавання.
Кушталі
Кушталі́ (, Куштали) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ёдскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
У 1940—1954 гадах цэнтр Куштальскага сельсавета.
Эсек’ель Сірыльяна
Адрыя́н Эсек'е́ль Сірылья́на (Adrián Ezequiel Cirigliano; нар., , Аргенціна) — аргенцінскі футбаліст, цэнтральны паўабаронца мексіканскага клуба «Сакатэпек».
Кар’ера
Выхаванец футбольнай акадэміі клуба «Рывер Плэйт». Дэбют іграка прыпаў на 11 красавіка 2010 года ў гасцявым матчы супраць клуба «Атлетыка Тукуман», на той момант іграку было 18 гадоў. Дзякуючы свайму стылю гульні Эсек'ель параўноўваўся з Хаві і Хаўерам Маскерана. 18 ліпеня 2013 года ігрок адправіўся ў італьянскую «Верону» на правах арэнды. Праз год Сірыльяна вярнуўся ў «Рывер Плэйт».
У першыя дні ліпеня 2014 года Сірыльяна вярнуўся ў «Рывер Плэйт». Надалей ён адмовіўся ехаць у міжсезонне ў «Верону», каб дамовіцца на канчатковы трансфер. З гэтай прычыны, галоўны трэнер Марсела Гальярда адгарадзіў іграка ад астатняй часткі каманды. У верасні гульцу даравалі яго ўчынак і Эсек'ель быў вернуты ў склад рэзервовай каманды.
У ліпені 2015 года на правах арэнды перайшоў у амерыканскі клуб «Далас», пазней гуляў за «Тыгрэ». У верасні 2016 года, пакінуўшы «Рывер Плэйт», стаў іграком «Атлетыка Тукуман». У ліпені 2017 года перайшоў у клуб другога мексіканскага дывізіёна «Сакатэпек».
Дасягненні
«Рывер Плэйт»:
Іаан (Зіноўеў)
Архіепіскап Іаан (свецкае імя Сяргей Пятровіч Зіноўеў; нар., Дніпро, Украіна) — украінскі архірэй Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата, архіепіскап Адэскі.
Біяграфія
У 1972 годзе скончыў Днепрапятроўскі дзяржаўны дзяржуніверсітэт.
30 верасня 1979 года быў пасвечаны ў дыякана, а 20 студзеня 1980 года — у святара. У 1988 гады быў узведзены ў сан протаіерэя.
18 ліпеня 1996 года быў пасвечаны ў епіскапа Данецкага і Луганскага. 20 лютага 1997 года быў адхілены ад кіравання епархіяй і звольнены за штат.
19 лютага 1998 года быў прызначаны епіскапам Багуслаўскім, вікарыем Кіеўскай епархіі.
Лявон Сцяпанавіч Лобік
Лявон Сцяпанавіч Лобік (крыптанімы: Л.; Л.Л-к;, вёска Кукавічы, Слуцкі павет, Мінская губерня, цяпер Капыльскі раён, Мінская вобласць — сакавік , Капыль) — беларускі паэт, публіцыст.
Біяграфія
Скончыў Нясвіжскую настаўніцкую семінарыю. Настаўнічаў на Случчыне. З 1905 года далучыўся да сацыял-дэмакратычнага руху. За ўдзел у рэвалюцыйных падзеях 1905-07 гадоў сасланы на 3 гады ў Краснаярскі край. Потым Лобіку было дазволена пасяліцца ў паволжскім гарадку Чорны Яр. Пасля сканчэння тэрміну высылкі жыў у Пінску; пазней пераехаў у родную вёску. З 1910 года супрацоўнічаў з газетай «Наша ніва». Аўтар вершаваных апавяданняў «Залом у жыце» (1911), «Лекар-ведзьмар» (1912), якія вызначаюцца вострай сацыяльнай накіраванасцю, крытычным пафасам. Быў сталым карэспандэнтам газет на Случчыне, Капыльшчыне, Нясвіжчыне. Як удзельнік беларускага руху быў арыштаваны і зняволены ў турме ў Вільні. У ссылцы і турмах падарваў здароўе, хварэў на сухоты. Пахаваны ў Капылі.
Пеквот
Пеквот (сучасная саманазва: pikwɒt) — алганкінскі народ, карэнныя насельнікі ЗША. Агульная колькасць (2016 г.) — 1500 чал.
Назва
Сучасная назва пеквот была дадзена ім звонку ў XVII ст. Англійскія каланісты перанялі яе ў моэган, на мове якіх Pequttôog значыць "разбуральнікі".
Пеквоцкія войны
У 1633 г. галандскія гандляры заключылі з пеквот пагадненне і стварылі на месцы Хартфарда факторыю. Акрамя таго, пеквот падтрымлівалі адносіны з англійскай Плімуцкай калоніяй. Аднак кантакты з еўрапейцамі прывялі да распаўсюджвання эпідэмічных захворванняў і скарачэнню насельніцтва. Ад эпідэміі моцна пацярпелі і суседнія плямёны. Асобныя правадыры пеквот выкарысталі гэта для захопу іх тэрыторый.
Напярэдадні 1637 г. пеквот забілі англійскага карсара Джона Стоўна. Пазней яны тлумачылі гэта памылкай. Але забойства прывяло да абвастрэння адносін з англійскімі каланістамі. Адміністрацыя калоніі запатрабавала перадаць ёй для суда воінаў, што ўдзельнічалі ў злачынстве. Пеквот рэзка адмовілі. Да таго ж прыйшлі звесткі пра забойства англійскага гандляра Джона Олдхэма. Узімку англічане арганізавалі карныя рэйды, якія суправаджаліся спаленнем вёсак і агародаў. Увесну пеквот здзейснілі некалькі нападаў на англійскія паселішчы, забілі і ўзялі ў палон каля 30 каланістаў. Адміністрацыя была вымушана шукаць падтрымку суседніх плямён. 26 мая 1637 г. атрад каланістаў і іх саюзнікаў-індзейцаў спаліў умацаваную пеквоцкую вёску і вынішчыў усё яе насельніцтва — каля 500 чалавек. У ліпені англічане і моэган на чале правадыра Ункаса захапілі ў палон некалькі сотняў пеквотаў, пераважна жанчын і дзяцей. Ваенныя дзеянні працягваліся яшчэ некаторы час, але да восені большасць пеквотаў загінулі або здаліся. Найбольш непрымірымыя правадыры перайшлі да махокаў. Невялікая група пеквотаў не ўдзельнічала ў ваенных дзеяннях і здолела захавацца.
21 верасня 1638 г. адміністрацыя калоніі заключыла з саюзнымі плямёнамі пагадненне, згодна якому частка палонных пеквотаў паступала ў распараджэнне саюзнікаў. Ім забаранялася жыць на традыцыйных тэрыторыях і называць сябе пеквотамі. Астатніх палонных продалі ў рабства. У 1683 г. для так званых мірных пеквотаў стварылі ў Канектыкуце заходнюю і ўсходнюю рэзервацыі. Гэта прывяло да падзелу выжылых пеквотаў на дзве галіны.
Федэральнае прызнанне
18 кастрычніка 1983 г. Р. Рэйган падпісаў закон аб урэгуляванні зямельных спрэчак з заходнімі певотамі. Ён прадугледжваў федэральнае прызнанне рэзервацыі і заключэнне пагаднення з федэральным урадам. У 2002 г. федэральнае прызнанне атрымалі ўсходнія пеквоты, але з-за спрэчак з праціўнікамі будаўніцтва ў іх рэзервацыі казіно гэта прызнанне было часткова лімітавана.
Ляхавіцкі сельсавет (Іванаўскі раён)
Ля́хавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Іванаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Вялікія Ляхавічы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў Іванаўскім раёне Пінскай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. Скасаваны 16 ліпеня 1954 года, тэрыторыя далучана да Ляскавіцкага сельсавета.
Улень (гміна)
Улень (Wleń) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Львавэцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ва Улені. Плошча гміны складае 86 км². Станам на 2004 год у гміне Улень пражывалі 4647 чалавек, шчыльнасць — 54 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 12 салецтваў.
Адкрыты чэмпіянат Уэльса па снукеры 2007
Адкрыты чэмпіянат Уэльса 2007 (Welsh Open 2007) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 12 па 18 лютага 2007 года на арэне Ньюпарт Цэнтр, у Ньюпарце, Уэльс. Турнір стаў 16-м розыгрышам адкрытага чэмпіянату Уэльса, які праводзіцца штогод з 1992 году. Прызавы фонд чэмпіянату склаў £225,500 (+£20,000 за максімальны брэйк), з якіх £35,000 атрымаў пераможца.
Пераможцам турніру стаў Ніл Робертсан з Аўстраліі, які саступаў Хігінсану ў вырашальным матчы з лікам 6:8, аднак здолеў выйграць тры фрэймы запар і здабыць перамогу на турніры. На свяім шляху да тытула 25-гадовы аўстраліец перайграў Майкла Холта (5:2), лідара сусветнага рэйтынгу Стывена Хендры (5:3), Роні О’Салівана ў чвэрцьфінале (5:4), Стыва Дэвіса ў паўфінальным матчы (6:3) і Эндру Хігінсана ў напружаным фінальным паядынку (9:8). Такім чынам, Робертсан выйграў свой трэці прафесійны і другі рэйтынгавы тытул у кар'еры, а таксама другі рэйтынгавы турнір у сезоне (пасля перамогі на Гран-пры восенню 2006 года).
Прызавыя грошы
Прызавы фонд застаўся амаль на тым жа ўзроўні, што і ў мінулым годзе, склаўшы £225,500. Першы прыз спаборніцтва таксама не змяніўся, застаўшыся на ўзроўні £35,000.
Рэйтынгавыя ачкі
Адкрыты чэмпіянат Уэльса 2007 меў такое ж размеркаванне рэйтынгавых ачкоў, як і на іншых турнірах у сезоне, акрамя двух найбуйнейшых (чэмпіянат Вялікабрытаніі і чэмпіянат свету), а таксама Гран-пры, фармат якога прадугледжваў наяўнасць групавога раўнда, аднак рэйтынгавыя ачкі за месцы ў плэй-оф былі тымі ж. Пераможца турніру атрымаў 5000 рэйтынгавых ачкоў. Пры гэтым за перамогі на чэмпіянаце Вялікабрытаніі і чэмпіянаце свету снукерысты атрымлівалі 7500 і 10000 адпаведна.
Бітва пры Богесундзе
Бітва пры Багесундзе, Бітва на возеры Осунд (Slaget ved Bogesund, Slaget på Åsundens is, slaget vid Bogesund) — бітва, якая з’яўляецца часткай Вайны за незалежнасць Швецыі, якая адбылася 19 студзеня 1520 года паміж шведскімі паўстанцкімі і дацкімі войскамі на возеры Осундэн, прыкладна ў трох кіламетрах на поўдзень ад цяперашняга Ульрысэгамна. Шведскія паўстанцы на чале з рэгентам Швецыі Стэнам Стурэ Малодшым увайшлі ў бой з дацкімі войскамі на чале з Отэ Крумпенам. Стэн Стурэ быў цяжка паранены і памёр 3 лютага 1520 года ад наступстваў свайго ранення. У выніку дацкія войскі дайшлі да Стакгольма, дзе Крысціян II 4 лістапада 1520 года каранаваўся каралём Швецыі, а затым адбылася Стакгольмская крывавая лазня.
Перадгісторыя і падрыхтоўка
У 1473 годзе адбыўся Кальмарскі савет, на якім было прынята, што Швецыя магла мець аўтаномію ад Даніі на чале з рэгентам, аднак пачынаючы з 1518 года, Крысціян II спрабаваў зноў падначаліць Швецыю. Першая спроба завяршылася паражэннем у Брэнчурцы (Brännkyrka). Зімою 1519 — 1520 гадоў ён распачаў новую спробу вярнуць уладу над Швецыяй.
Камандаваў дацкімі войскамі дацкі рыцар Отэ Крумпен. Армія складалася з добра навучаных наймітаў са Свяшчэннай Рымскай імперыі, Францыі і Шатландыі. Халодны перыяд года быў абраны таму, што, акрамя існуючых сцежак, рэкі, азёры і балоты змерзлі, што дазволіла хутка ісці добра экіпіраванай дацкай арміі. Крумпен павёў сваё войска маршам праз мяжу праз даліну Этранс.
Са шведскага боку для абароны былі мабілізаваны жаўнеры з захада Готланда і сяляне памежных раёнаў.
Тады, 19 студзеня, на месца прыйшла дацкая армія.
Ход бітвы і наступствы
У самым пачатку бітвы, Стэн Стурэ быў паранены гарматным ядром, якое адскочыўшы ад лёду трапіла яму вышэй калена. Яго выносілі з поля бою, і шведскія войскі пачалі адступаць. Падрабязнасці самой бітвы не захаваліся, але вынікам стала поўная перамога дацкай арміі.
Траўмы Стурэ не былі належным чынам апрацаваны, і ён памёр 3 лютага падчас зваротнага шляху ў Стакгольм на санях па лёдзе Меларэна. Датчане рушылі далей на поўнач і рабавалі тэрыторыі ў кірунку Ульрысэгамна, Фальчопінга, і Шэўдэ і Скара. У Тыведэне адбылася яшчэ адна бітва, якая каштавала датчанам паловы іх войскаў.
21 лютага абодва бакі згадзіліся на 8 дзён скласці зброю ў Стрэнгнэсе. 2 сакавіка датчане дасягнулі Упсалы і заключылі перамір’е са шведскім паслом на чале з архіепіскапам Густавам Тролем, у якім шведскі бок пакляўся каралю Крысціяну ІІ у вернасці, а дацкі бок абавязаўся ўстрымлівацца ад сілавых мер.
Крысціян II быў каранаваны каралём Швецыі ў Стакгольме 4 лістапада 1520 года. Адразу пасля каранацыі, нягледзячы на папярэднюю амністыю, супраць прыхільнікаў Стэна Стурэ пачаліся судовыя працэсы, у выніку якіх было пакарана больш за 80 чалавек. Цела Стэна Стурэ таксама было выкапана і спалена на вогнішчы.
Прыкладны нелітаратурны пераклад:
У знакамітым вершы Эдварда Бэкстрома «Herr Stens visa» ёсць матывы бітвы, як ён іх сабе ўяўляў.
Мемарыял
На полі для гольфа каля фермы Скотэка быў усталяваны мемарыяльны камень з такім надпісам:
Riksföreståndaren Sten Sture d.y. sårades dödligt på Åsundens is den 19 januari 1520 under strid mot rikets fiender för Sveriges själfständighet - - - vid Skotteken restes denna vård år 1914 för att hugfästa minnet af en bland Sveriges ädlaste män
Пераклад:
Палкаводзец Стэн Стурэ М. смяротна паранены на лёдзе Осунда 19 студзеня 1520 у бітве з ворагамі каралеўства за незалежнасць Швецыі - - - гэты помнік узведзенны ў Скотэне 1914 года каб замацаваць памяць аднаго з самых высакародных людзей Швецыі
Матрона Сяргееўна Маркевіч
Матрона Сяргееўна Маркевіч (у дзявоцтве Кацар;, в. Клімавічы, Сенненскі павет, Магілёўская губерня  — ) — беларуская сялянка, сястра беларускага гісторыка мастацтва, доктара мастацтвазнаўства М. С. Кацара.
Арнамент, вышыты М. Маркевіч на рушніку, быў выкарыстаны пры стварэнні сцяга Беларускай ССР, з 1995 года ён таксама выкарыстоўваецца на афіцыйным сцягу Рэспублікі Беларусь.
Біяграфія
Нарадзілася ў 1886 годзе ў вёсцы Клімавічы Сенненскага павету Магілёўскай губерні (цяпер — Сенненскі раён Віцебскай вобласці) ў сям’і заможнага селяніна Сяргея Кацара. Пасля замужжа з Аляксеем Захаравічам Маркевічам (1885—1937) пераехала ў вёску Касцелішча. Бацькі выхоўвалі семярых дзяцей: Міхаіл (1919/1920), Аляксандра (1922), Зінаіда (1924), Аркадзь (1926), Сцяпан (1937), Лідзія. Двое з шасці дзяцей яшчэ маленькімі памерлі ад тыфу. У 1933 годзе сям’ю раскулачылі. У 1937 годзе Аляксей Маркевіч наадрэз адмовіўся ўступаць у калгас, па даносе быў арыштаваны і па пастанове «тройкі» (арт. 72 КК БССР) расстраляны ў Оршы, меркавана, на Кабыляцкай гары. Сям’я галадала, Матрона Маркевіч пайшла працаваць у калгас, дзе яе не прымалі, даручалі самую чорную працу, называлі кулачкай.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны Матрона Маркевіч страціла сына Міхаіла. Яна пякла хлеб партызанам, а дзеці адносілі яго ў лес. Увесну 1944 года немцы спалілі в. Касцелішча разам з домам Маркевічаў. Матрона з дзецьмі сышла да партызанаў, пабудавала зямлянку, у якой пачала займацца ткацкай справай. Жанчына сама знайшла ўсе неабходныя інструменты, ніткі. Калі старэйшага сына забралі ў армію, ткацтва ратавала Матрону і яе дачку Зінаіду ад голаду. Ткацкія вырабы жанчыны адносілі ў Сянно, каб прадаць і купіць ежы. У 1951 годзе яшчэ жыла ў зямлянцы, церпячы на рэўматызм, пра што сведчыць яе ліст да брата М. С. Кацара.
Памёрла ў 1957 годзе. Пахавана на могілках каля былой в. Касцелішча.
Арнамент
Арнамент, які называецца «Узыходзячае сонца», Матрона Сяргееўна выткала ў 1917 годзе. Спачатку ён выкарыстоўваўся для ўпрыгожвання рушнікоў і жаночай вопраткі. Ручнік майстрыхі пасля адной з этнаграфічных экспедыцый трапіў у архіў Белпрамсавета. У 1951 годзе Вярхоўны Савет БССР даручыў Акадэміі навук Беларусі стварыць эскіз новага сцяга рэспублікі. Пасля прагляду шматлікіх фондаў музеяў у даваенным архіве Белпрамсавета быў знойдзены малюнак арыгінальнага ўзору Матроны Маркевіч, вышыты на рушніку. Пры абмеркаванні, у якім прынялі ўдзел брат Матроны — доктар мастацкіх навук Міхаіл Кацар і мастак Мікалай Гусеў, узор быў дапоўнены хлебам.
IC 2603
IC 2603 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Малы Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Рокаскален’я
Рокаскален'я (Roccascalegna) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Абруца, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру К'еці.
Насельніцтва складае 1401 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 64 чал./км². Займае плошчу 22 км². Паштовы індэкс — 66040. Тэлефонны код — 0872.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Алуксненскі край
Алуксненскі край (Alūksnes novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Латвіі, у рэгіёне Відземе. Край складаецца з 15 валасцей і горада Алукснэ, які з'яўляецца цэнтрам краю. Насельніцтва на 1 студзеня 2015 года склала 15648 чалавек. Плошча краю займае 1699,8 км².
Край быў утвораны 1 ліпеня 2009 года па заканчэнні латвійскай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы. Край створаны з большай часткі Алуксненскага раёна, з астатняй часткі якога быў створаны Апскі край.
Сакура
Сакура (Prunus serrulata, яп. 桜 або яп. 樱) — від дэкаратыўных дрэў сямейства Ружавыя. Сакурай таксама называюць суквецці гэтых дрэў.
Батанічнае апісанне
Квітнее ўвесну; кветкі маюць афарбоўку ад ярка-ружовай да белай. Штогадовы перыяд квітнення сакуры доўжыцца менш за тыдзень. Плод — касцянка чорнага колеру, 8-10 мм у дыяметры. Плады — сакурамба (яп. サクランボ). Засоленае лісце і кветкі сакуры выкарыстоўваюцца ў харчовых мэтах.
Культурнае значэнне
Сакура — вядомы сімвал Японіі і японскай культуры — з даўніх часоў шануецца японцамі.
Ханамі — японская нацыянальная традыцыя любавання кветкамі, самая вядомая з якіх — квітнеючая сакура. За некалькі месяцаў да меркаванага цвіцення па тэлебачанні пачынаюць паказваць прагнозы з датамі цвіцення сакуры па ўсёй краіне.
У цяперашні час выкарыстоўваецца на гербах паліцыі і ўзброеных сіл Японіі. Акрамя таго, сакура — традыцыйны сімвал жаночай маладосці і прыгажосці. 27 сакавіка, пачынаючы з 4-га года Хэйсэй (1992) грамадская арганізацыя «Таварыства японскай сакуры» і пачала святкаваць Дзень красавання сакуры. Гэтае свята праводзяць ва ўсіх раёнах Японіі, час правядзення залежыць ад часу цвіцення сакуры.
Ялмар Юхансан
Карл Аўгуст Ялмар Юхансан (Carl August Hjalmar Johansson;, Карлскруна — , ) — шведскі скакун у ваду, чэмпіён і прызёр летніх Алімпійскіх гульняў.
Юхансан удзельнічаў у пазачарговых алімпійскіх гульнях 1906 у Афінах у трох відах спорту. Ён стаў шостым у скачку з вышкі, восьмым у плаванні на 100 метраў вольным стылем і 19-м у скачках у даўжыню з месца.
На Гульнях 1908 у Лондане Юхансан стаў алімпійскім чэмпіёнам у скачках з вышкі, перамогшы ва ўсіх этапах спаборніцтва. Таксама ён заняў другое месца ў плаванні на 200 метраў брасам у першым раўндзе з вынікам 3:21,2.
На Гульнях 1912 у Стакгольме Юхансан удзельнічаў у скачках з вышкі і простых скачках з вышкі. Перамогшы ў папярэдніх раўндах абодвух спаборніцтваў, у фінале ён стаў чацвёртым і другім адпаведна.
Паўленка
Паўленка — прозвішча.
Музей прафесійнага мастацтва мініяцюры Генрык Ян Даміняк у Тыхы
Музей прафесійнага мастацтва мініяцюры Генрык Ян Даміняк у Тыхы  — музей у Тыхы, асноўная мэта якого — вывучэнне, захаванне і прэзентацыя мадэ́рн мастацтва і прагрэсіўных мастацкіх з’яў. Музей заснаваны ў 2013 годзе і з’яўляецца адным з самых маладых музеяў мадэ́рн мастацтва.
Музей прафесійнага мастацтва мініяцюры Генрык Ян Даміняк у Тыхы належыць да найбольш маладых і маленькіх калекцый помнікаў мастацтва на Зямлі. Пастаянная экспазіцыйная галерэя Музея займае два памяшканні: Гранітавая і Шкляная Зала агульнай плошчай 21,9 м². Сцены музея ўпрыгожваюць люстэркі без рам з мэтай аптычнага павелічэння маленькага пляца Музея і для сучаснага выгляду.
Гісторыя
Музей быў заснаваны ў 2013 годзе ў горадзе Тыхы польскім прадпрымальнікам і дзеячам мастацтва па імені Генрык Ян Даміняк. Музей, як сучасны і еўрапейскі цэнтр, прымае ўдзел у праекце Karta Dużej Rodziny (Карта вялікай сям’і,) ёсць як-бы капсулай ў часе для маладога пакалення, займаючыся сістэматычным даследаваннем, зборам, зберажэннем, падрыхтоўкай і выставай для наведвальнікаў аб’ектаў з музейнай калекцыі, якія складаюць як гістарычную каштоўнасць, так і культурную, у тым ліку і мастацкую. Музей як зона памяці і разважанні аб падзеях, якія застылі ў часе, праз працэс рэінтэрпрэтацыі дапамагае ў іх пранікаць і расшыфроўваць інфармацыю, якую яны нясуць у сабе. Самааналіз дзейнасці дапамагае Музею пастаянна быць у развіцці, удасканальваючы місію музея праз эвалюцыянаванне музейнай калекцыі, а таксама праз частковую падтрымку акцый рэабілітацыі інвалідаў. Гражына Даміняк — жонка заснавальніка музея, бярэ таксама актыўны ўдзел у развіцці Музея. Пачынаючы з мая 2013 года яе арганізацыйная дапамога дае плён у выглядзе пастаянных выставах па-за галоўным памяшканнем Музея.
Прызначэнне музея
У самым пачатку стварэння мэтай Музея прафесійнага мініяцюрнага мастацтва Генрык Ян Даміняк быў збор, потым экспанаванне ў медыяпрасторы, а таксама на выставах прац айчынных і замежных прафесійных мастакоў, а таксама музейных узораў у такіх кірунках як мастацтва, этнаграфія, фалерыстыка, вексілалогія, геральдыка, сімволіка, эмблематыка, мундзіры і халодную зброю, у тым ліку помнікі даўніны. Генрык Ян Даміняк, заснавальнік і дырэктар музея, фарміруе яго сучасную выяву, а таксама плануе яго далейшую будучыню, бо яго намерам ёсць служыць навуцы, мастацтву і грамадству, з якімі ён звязаны, будучы дзеячам мастацтва.
Антураж Музея
Арыгінальны антураж Музея складаюць Парк Рай і сонечны гадзіннік з рубіну, да якога прыклаў сваё майстэрства оксфардскі фізік д-р Луцыян Пайджык.
Практычная інфармацыя
Музей знаходзіцца на тэрыторыі Śródmieście, жылы комплекс  H  (Ганората) Квартала па адрасе вуліца Жвакоўская, 8/66.
Час працы: кожны дзень акрамя суботы і нядзелі з 10:00 па 18:00. Музей зачынены 1 студзеня, 1 мая і 24 i 25 снежня.
Жывапіс
Жанра жывапісу — гістарычны, батальны, пейзаж, нацюрморт (жывапіс мініяцюра).
Малюнак
Жанра малю́нка — партрэт (малю́нак мініяцюра).
Скульптура
Жанра скульптуры — від выяўленчага мастацтва (мініяцюра выявы чалавека).
Кераміка
Жанра керамікі — мініяцюра вырабы з неарганічных, неметалічных матэрыялаў (гліны).
IC 2604
IC 2604 — галактыка тыпу SBm ў сузор’і Малы Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Індзейская рэзервацыя
Індзе́йская рэзерва́цыя (у ЗША: Indian reservation; у Канадзе: Indian reserve, Réserve indienne) — афіцыйна вызначаная тэрыторыя ў ЗША і Канадзе, якая кіруецца індзейскім племем.
У залежнасці ад статуса або традыцыі рэзервацыя можа таксама мець назву ранчэрыя (ranchería, rancheríe на захадзе ЗША і Канады), пуэбла (захад ЗША), калонія (colony у Невадзе), туземная вёска (Native Village на Алясцы), хоўмленд (Home land, Гаваі).
Рэзервацыямі часцяком называюць індзейскія тэрыторыі з розным прававым статусам у краінах Лацінскай Амерыкі.
ЗША
У ЗША землі індзейскіх рэзервацый і іншых тэрыторый, што знаходзяцца пад кіраваннем індзейскіх супольнасцей, уваходзяць у склад так званай краіны індзейцаў (Indian country). Вылучаюць наступныя тыпы рэзервацый:
Характэрна, што не кожнае з 573 афіцыйна прызнаных плямёнаў мае ўласную рэзервацыю — некаторыя плямёны маюць некалькі рэзервацый, некаторыя не маюць ніводнай. Этнічны склад насельніцтва рэзервацыі можа быць змяшаным, аднак яе насельнікі вызначаюцца як адно племя або нацыя. Індзейцам і іншым абарыгенам ЗША дазваляецца жыць па-за межамі рэзервацый, прычым гэтым правам карыстаецца большасць з іх.
Федэральна прызнаныя рэзервацыі і племянныя тэрыторыі
Існаванне сучасных федэральна прызнаных рэзервацый і племянных тэрыторый фарміравалася ў выніку прыняцця законаў 1887 г. і 1934 г., якія вылучылі агульныя правілы надання зямель для рэзервавання, карыстання імі, унутранага самакіравання і адміністрацыйнага нагляду. Федэральна прызнаныя плямёны вызначаюцца як юрыдычныя асобы, з якімі федэральны ўрад мае адпаведныя пагадненні. Для набыцця статуса федэральнага прызнання патрабуецца асобны закон, прыняты Кангрэсам, пастанова суда або праходжанне працэса адміністрацыйных працэдур, вызначаных правіламі 1994 г.
Федэральны ўрад ЗША здзяйсняе давернае кіраванне рэзервацыямі праз спецыяльнае агенцтва Бюро індзейскіх спраў (БІС, Bureau of Indian Affairs), якое плануе землекарыстанне і зямельнае занаванне, арганізуе перагаворы аб арэндзе, лесанарыхтоўках і здабычы карысных выкапняў. Такім чынам федэральны ўрад з'яўляецца апекуном уласнасці плямёнаў, але не апекуном саміх індзейцаў. Улады штатаў і мясцовыя органы кіравання таксама маюць права вельмі абмежаванага ўдзелу ў кіраванні рэзервацыямі, калі гэта істотна закранае іх інтарэсы.
Насельнікі рэзервацый не выплочваюць федэральныя падаходныя падаткі за мэтанакіраванае карыстанне зямлёй знутры рэзервацыі, даходы, атрыманыя ад федэральнага ўрада, мясцовыя падаткі на нерухомасць, падаткі штатаў з продажу.
Рэзервацыі, прызнаныя штатамі
Прававы статус рэзервацый, прызнаных асобнымі штатамі, рэгуляюцца дагаворамі паміж рэзервацыяй і штатам. Звычайна такія рэзервацыі ўваходзяць у сферу адказнасці губернатара штата.
Туземныя вёскі Аляскі
У 1924 г. абарыгеннае насельніцтва Аляскі атрымала права грамадзянства ЗША. У 1936 г. — права на самакіраванне.
Пасля абвяшчэння асобнага штата Аляска ў 1959 г. улады штата выкарысталі дазвол абвяшчаць сваёй маёмасцю землі, што не былі прыватнымі або не ўваходзілі ў склад населеных пунктаў. У выніку штат нацыяналізаваў каля 423 тысячы км². Значную частку гэтых зямель індзейцы, эскімосы і алеўты лічылі сваімі племяннымі тэрыторыямі.
У 1971 г. быў прыняты закон аб урэгуляванні зямельных прэтэнзій карэннага насельніцтва. Яму перадавалася ў агульнае карыстанне каля 180 тысяч км² і грашовая кампенсацыя. На гэтай тэрыторыі ўзнаўлялася абшчыннае традыцыйнае кіраванне. З 1979 г. дзейнічаюць міжплемянныя суды.
Племянныя тэрыторыі Аклахомы
На тэрыторыі сучаснай Аклахомы здаўна жылі індзейскія народы, аднак з канца XVIII ст. сюды сталі мігрыраваць індзейцы з усходніх тэрыторый ЗША для захавання традыцыйнага ладу жыцця. Закон 1830 г. зрабіў міграцыю чэрокі, чакта, семінолаў, маскогі і чыкаса абавязковай. Прадстаўнікі гэтых народаў атрымоўвалі грашовую кампенсацыю і перасяляліся на вызначаныя тэрыторыі, дзе захоўвалі традыцыйныя законы і ўладу. Практыкавалася і прымусовае высяленне, што суправаджалася ахвярамі (гл. Дарога слёз). У апошняй трэці XIX ст. адбывалася прымусовае і добраахвотнае перасяленне індзейцаў з астатняга Захаду ў створаныя пад кантролем ваенных рэзервацыі.
У 1905 г. планавалася стварыць асобны індзейскі штат Секвоя, але ў 1907 г. быў абвешчаны штат Аклахома, назва якога паходзіць з мовы чакта. У нашы дні гэты штат займае трэцяе месца ў ЗША па колькасці індзейскага насельніцтва пасля Аляскі і Каліфорніі. Фармальна статус рэзервацый ніколі не адмяняўся федэральнымі ўладамі ЗША, але ў 1907 - 1936 гг. тэрыторыі, што знаходзіліся пад кантролем плямён, фактычна былі падзелены на прыватныя і абшчынныя, заахвочвалася перасяленне іншых, у тым ліку чарнаскурых мігрантаў. У 1936 г. самакіраванне плямён было ўзноўлена, вылучаны тэрыторыі іх юрыдычнай адказнасці. Выключэнне склаі землі осэйдж. Яны захоўваюць статус рэзервацыі, прызнанай федэральным урадам.
Гавайскія хоўмленды
Гавайцы — карэннае насельніцтва Гавайскіх астравоў палінезійскага паходжання. Хаця яны не з'яўляюцца індзейцамі, іх прававы статус роўны з апошнімі. Гавайскія хоўмленды пачалі старацца пасля прыняцця 9 ліпеня 1921 г. Кангрэсам ЗША адпаведнага закона, паводле якога карэнныя гавайцы атрымалі ў карыстанне 810 км² зямель на Гавайскіх астравах на неабмежаваны тэрмін для самазабеспячэння, самавызначэння, захавання каштоўнасцей, традыцый і культуры. З 1960 г. першасную адказнасць за кіраванне хоўмлендамі мае асобны дэпартамент хоўмлендаў Гаваяў, аднак значныя наглядныя абавязкі захоўвае федэральны ўрад ЗША. Унутранае кіраванне належыць абшчынам саміх гавайцаў.
Канада
У 2017 г. у рэзервацыях жыло 44,2% карэннага насельніцтва Канады. Усяго налічваецца 2267 рэзервацый агульнай плошчай 2,6 млн га (0,2% тэрыторыі Канады). Большасць з іх знаходзіцца ў правінцыі Брытанская Калумбія (1606 рэзервацый агульнай плошчай 353 324,2 км²), але найбольшая плошча пад рэзервацыі вылучана ў правінцыі Антарыа (189 рэзервацый агульнай плошчай 709 985,8 км²). Да рэзервацый не адносяцца так званыя традыцыйныя тэрыторыі, на якіх жыхары рэзервацый вядуць гаспадарчую дзейнасць, а таксама абшчыны індзейцаў і інуітаў на паўночных тэрыторыях, што месцяцца на дзяржаўных землях, маюць самакіраванне, але не статус рэзервацый.