cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1-ы пяхотны рэгімент вялікай булавы Вялікага Княства Літоўскага
Абмундзіраванне
Салдаты пасля рэформы 1786 года насілі строй мадэлі 1789 года. Курткі гранатовыя, рабат кармазіновы. Прыборны метал жоўты. На літых латунных гузіках лічба 1. У батальёне стральцоў пешых курткі зялёныя, рабат кармазіновы. Палкавыя сцягі не захаваліся.
Сядзіба Грабоўскіх (Цеалін)
Сядзіба Грабоўскіх — сядзібна-паркавы комплекс у в. Цеалін Ваўкавыскага раёна.
Парк пейзажнага тыпу з элементамі рэгулярнай планіроўкі. З поўначы і ўсходу абмежаваны 2 каналамі, якія запаўняюцца вадой р. Рось. Мае трохчасткавую кампазіцыю. Першая частка — на вяршыні ўзгорка, паміж 2 сіметрычна пастаўленымі сядзібнымі дамамі, уяўляе сабой партэр з кветнікамі, кустамі, адзіночнымі пасадкамі дрэў. Другая частка — на пакатых схілах узгорка. Тут на розных узроўнях праходзяць 3 паўкальцавыя алеі, аб’яднаныя лесвіцамі, якія вядуць да партэра. Трэцяя частка, размешчаная ў нізкай пойме ракі і абмежаваная каналамі, мае маляўнічую планіроўку з шырокімі палянамі і групамі дрэў. Пераважаюць лісцевыя пароды — клён, ліпа. Цэнтр кампазіцыі — галоўная алея, якая пачынаецца ад вяршыні ўзгорка, праходзіць перпендыкулярна паўкальцавым алеям праз усю паркавую тэрыторыю, аб’ядноўваючы 3 яе часткі.
Тамаш Марцыян Грабоўскі
Тамаш Марцыян (Марыян) Грабоўскі (Tomasz Marian Grabowski; каля 1720 — жніўня ) — ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Грабоўскіх герба «Тапор» (або «Окша»). Нарадзіўся ў сям’і Стэфана, віштынецкага старосты, і Тэадоры са Стрыенскіх.
Дудскі староста ў 1746—1750 г., генерал-маёр у 1755—1765 г., генерал-лейтэнант войска ВКЛ у 1767 г.
Валодаў у Ваўкавыскім павеце маёнткам Тэалін ці Харашкаўшчызна.
Сям’я
У другім шлюбе з Даротай Отэнгаўзен (1744—1830). Дзеці:
Прэфектура (Францыя)
Прэфектура (préfecture) ў сучаснай Францыі мае наступныя значэнні:
У адрозненне ад канстытуцыйнага тэрміна «дэпартамент» (арт. 72 Французскай Канстытуцыі 1958) тэрмін «прэфектура» ў Канстытуцыі не сустракаецца.
Авіяспецыялісты былых савецкіх рэспублік у Афрыцы
У 1990-я і 2000-я гады ў краіны Афрыкі з былых савецкіх рэспублік адбыўся наплыў авіяспецыялістаў, што было выклікана цяжкім эканамічным становішчам пасля распаду СССР. Іх дзейнасць часцей за ўсё ажыццяўлялася па кантрактах з прыватнымі кампаніямі. Пілоты і тэхнікі працавалі як у грамадзянскай, так і ў ваеннай авіяцыі. Многія загінулі ў авіякатастрофах, узброеных канфліктах ці ж зусім прапалі без вестак.
Перадгісторыя
У пачатку 90-х значная частка высокакваліфікаваных спецыялістаў ваенна-абароннага комплексу і авіятараў былога СССР апынуліся ў цяжкім матэрыяльным становішчы. Абвальнае скарачэнне перавозак выкінула з грамадзянскай авіяцыі тысячы лётчыкаў і тэхнікаў. У аэрапортах засталіся тысячы непатрэбных самалётаў і верталётаў. Пазней да ўсяго гэтага дадалося яшчэ і скарачэнне старога парку савецкіх лятальных апаратаў з заменай на заходнія ўзоры. Кіраўніцтва, не жадаючы марнавацца на перанавучанне сталых спецыялістаў, больш ахвотна набірала маладых, якія ўжо ўмелі эксплуатаваць замежную авіятэхніку.
Беспрацоўныя спецыялісты падаліся ў прыватныя кампаніі, якія ўзніклі на базе дзяржаўных гаспадарстваў. Некаторыя сыходзілі ў замежныя прадпрыемствы. Так, напрыклад, у пачатку 90-х гадоў у Маскве з’явілася некалькі пунктаў найму пілотаў. Адным з самых папулярных месцаў была гасцініца «Космас». Тут эмісары замежных авіякампаній прапаноўвалі авіятарам работу, часцей за ўсё за мяжой. Вярбоўшчыкі абяцалі задатак да $1 тыс. наяўнымі і зарплату ад $ 1, 5 тыс. у месяц. Былі расцэнкі і ў тры тысячы. Для параўнання, у Расіі і СНД па тых часах авіяспецыялісты атрымлівалі па 50—100 долараў.
І айчынныя, і замежныя кампаніі актыўна працавалі ў краінах афрыканскага кантынента, дзе транспартная інфраструктура была недастаткова развіта ў сілу эканамічнай адсталасці, складанай і нестабільнай ваенна-палітычнай абстаноўкі.
Дзейнасць
Па словах прэзідэнта асацыяцыі лётнага складу Расіі Анатоля Кочура, у 1990-я за мяжу з’ехалі каля 7 тыс. лётчыкаў і тэхнікаў былога СССР, з якіх 400 — у Афрыку. Федэральная авіяцыйная служба Расіі заяўляла пра мінімум дзесяць тысяч пілотаў, штурманаў, бортінжынераў, спецыялістаў наземнага абслугоўвання па ўсім кантыненце. У 2007 годзе ва Украіне заявілі аб парадку 700 сваіх суайчыннікаў, што працуюць як авіяспецыялісты ў Афрыцы. На 2011 год прафзвяз лётнага складу Расеі меў звесткі аб 300 пілотах, а асацыяцыя лётнага складу — 500 і больш сваіх авіятараў на «чорным кантынгенце». У газеце «Наша версия» агульная колькасць авіятараў з усёй постсавецкай прасторы ацэньвалася ў звыш за дзве тысячы чалавек.
У Анголе (па дадзеных амбасады РФ на сярэдзіну 90-х і пачатак нулявых) дзейнічалі звыш за 20 экіпажаў расійскіх, украінскіх, малдаўскіх і беларускіх лётчыкаў.
У Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга, паводле інфармацыі выдання «Новая газета», на 2007 год па кантрактах з прыватнымі авіякампаніямі работалі самастойна парадку двухсот пілотаў з краін СНД, плюс некалькі кангалезскімі авіякампаній (такіх як Malila Airlift, Service Air, Africa One і іншыя) эксплуатавалі самалёты «Ан» з расійскімі экіпажамі. У суседняй Рэспубліцы Конга лётчыкі з Расіі таксама ляталі па ўсёй краіне, уключаючы малыя прымежныя паселішчы. У іх меліся дзве асноўныя базы — у сталіцы Бразавіле і ў горадзе Пуэнт-Нуар. Яшчэ 40 расійскіх пілотаў некаторы час жылі ў будынку гандлёвага прадстаўніцтва РФ у сталіцы Анголы Луанда, адкуль ляталі ў тым ліку і ў суседнюю Намібію. У ёй быў пункт базавання ў горадзе Андангва, а ў аэрапорце партовага горада Уолвіш-Бей работалі лётчыкі з Екацярынбургу, што займаліся савецкіх самалётаў з Анголы.
Расійскія і ўкраінскія лётчыкі ў 2000-х наладзілі авіязносіны паміж Джыбуці, Самалі і Эфіопія. Іх можна было сустрэць у гарадах Бусасо, Дырэ-Дауа, Бахр-Дар і Адыс-Абеба.
У Афрыцы былыя савецкія лётчыкі перавозілі тавары народнага спажывання, паліва, матэрыялы для будаўніцтва, а таксама зброю. Работалі яны і на афіцыйныя органы і дэпартаменты афрыканскіх дзяржаў, займаючыся перавозкамі ў іх інтарэсах. Распаўсюджанымі былі таксама пасажырскія рэйсы, якія часта суправаджаліся рознымі парушэннямі, у прыватнасці, перагрузам. Лётчыкі імкнуліся пасадзіць як мага больш чалавек, каб атрымаць вялікую выручку, але часам гэта прыводзіла да авіякатастрофаў
Сярод лётчыкаў вылучыліся тры асноўныя катэгорыі: кантрактнікі па лініі нафтавых і алмазаздабыўных вытворчых карпарацый, работнікі ААН і іншых міжнародных арганізацый па дамове, а таксама адзіночкі.
У пачатку 2000-х аператыўнікі ўпраўлення «Т» (контрразведніцкае забеспячэнне транспарту) Дэпартамента эканамічнай бяспекі расійскай ФСБ канстатавалі :
Інцыдэнты ў Анголе
У 1990-я самым небяспечным рэгіёнам сярод авіятараў постсавецкай прасторы лічылася Ангола. Асноўную пагрозу ўяўляла складаная ваенна-палітычная абстаноўка ў краіне. Зацяжны канфлікт з апазіцыйнай ўзброенай групоўкай УНІТА, якая кантралявала ў тыя гады траціну тэрыторыі дзяржавы, рабілі палёты ў некаторых правінцыях небяспечнымі. Паўстанцы ў імкненні дэстабілізаваць сітуацыю і паўплываць на кіруючы рэжым збівалі грамадзянскія самалёты. Выжыўшых пілотаў альбо расстрэльвалі, альбо бралі ў закладнікі з мэтай абмяняць на сваіх палонных баевікоў або дамагчыся іншых саступак з боку ўладаў.
Толькі за чатыры месяцы 1999 года ў Анголе было збіта 8 самалётаў з расійскімі экіпажамі. З іх выжылі толькі пяць чалавек, якія былі вызваленыя праз месяцы ў выніку доўгіх перамоваў з апазіцыяй, у тым ліку пры садзейнічанні міжнародных арганізацый. Усяго ў 90-я гады ў Анголе загінула і прапала без вестак 17 экіпажаў. Сярод зніклых — малдаўскі Ан-72 (на борце было шэсць авіятараў), зніклы ў снежні 1997, і Ан-26Б авіякампаніі «Пермскія маторы», пілатуемы расійскім экіпажам, які страцілі ў 1998-м. Агульная колькасць зніклых машын і экіпажаў дасягае васьмі.
Узброеныя канфлікты
Многія былыя лётчыкі ваеннай авіяцыі, нанятыя па індывідуальных кантрактах альбо пад заступніцтвам сваіх уладаў, прынялі ўдзел у баявых дзеяннях. У асобных выпадках гэта былі ваенныя спецыялісты з дзеючых Узброеных Сіл, накіраваныя па дзяржаўнай лініі.
Вялікая Шатаноўшчына
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Ляхавіцкага сельсавета.
Плянта (Агародніцкі сельсавет)
Пля́нта (, Плянта) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Агародніцкага сельсавета.
Ізраіль Барысавіч Элентух
Ізраіль Барысавіч (Арысавіч) Элентух (, в. Сяліба, Ігуменскі павет, Мінская губерня — ?) — беларускі гісторык мастацтваў і мастацтвазнаўца, арт-крытык, педагог. Член КПСС з 1943 года.
NGC 6189
NGC 6189 (іншыя абазначэнні — NGC 6191, IRAS16307+5944, UGC 10442, ZWG 299.3, MCG 10-23-81, ZWG 298.43, PGC 58440) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 6189, NGC 6191.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ізраіль Барысавіч Элентух
Біяграфія
Працаваў начальнікам аддзела па ахове помнікаў архітэктуры Дзяржбуда БССР (1948—1967), вучоным сакратаром Дзяржбуда БССР. У 1940—1950-х гадах чытаў курс гісторыі мастацтва на гістарычным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, сярод вучняў — беларуская мастацтвазнаўца Ларыса Фінкельштэйн.
Сан-Марціна-дэль-Лага
Сан-Марціна-дэль-Лага (San Martino del Lago) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Крэмона.
Ізраіль Барысавіч Элентух
Біяграфія
У 1969 годзе сумесна з Уладзімірам Чантурыяй выдаў кароткі даведнік «Помнікі дойлідства Беларусі».
Сан-Марціна-дэль-Лага
Насельніцтва складае 476 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 48 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 26040. Тэлефонны код — 0375.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Еўрапейская кінапрэмія за найлепшы еўрапейскі фільм
Еўрапе́йская кінапрэ́мія за найле́пшы еўрапе́йскі фільм (European Film Award for Best European Film) — галоўная ўзнагарода Еўрапейскай кінапрэміі, якая ўручаецца еўрапейскай кінаакадэміяй штогод, пачынаючы ад моманту заснавання прэміі. Упершыню ўзнагарода была прысуджана на 1-й цырымоніі Еўрапейскай кінапрэміі 26 лістапада 1988 года ў Заходнім Берліне.
Колькасць намінантаў, якія штогод прэтэндуюць на званне «Найлепшага еўрапейскага фільма», на працягу існавання кінапрэміі часта змянялася, застаючыся ў межах ад 3 да 8 намінацый.
Па стане на канец 2022 года часцей за ўсё, а менавіта тройчы, у намінацыі «Найлепшы еўрапейскі фільм» перамагалі карціны італьянскага рэжысёра Джані Амеліа (1990, 1992, 1994), датскага рэжысёра Ларса фон Трыера (1996, 2000, 2011) і аўстрыйскага рэжысёра Міхаэля Ханэке (2005, 2009, 2012). Па колькасці намінацый першынства трымае іспанскі рэжысёр Педра Альмадовар: яго карціны намінаваліся на «Найлепшы еўрапейскі фільм» сем разоў (1998, 1999, 2002, 2004, 2006, 2016, 2019), але перамаглі толькі двойчы.
Статыстыка па перамогах і намінацыях
Па стане на канец 2022 года часцей за ўсё, а менавіта тройчы, у намінацыі «Найлепшы еўрапейскі фільм» перамагалі карціны італьянскага рэжысёра Джані Амеліа (1990, 1992, 1994), датскага рэжысёра Ларса фон Трыера (1996, 2000, 2011) і аўстрыйскага рэжысёра Міхаэля Ханэке (2005, 2009, 2012). Па колькасці намінацый першынства трымае іспанскі рэжысёр Педра Альмадовар: яго карціны намінаваліся на «Найлепшы еўрапейскі фільм» сем разоў (1998, 1999, 2002, 2004, 2006, 2016, 2019), але перамаглі толькі двойчы.
Уладзімір Васілевіч Тэраўскі
Біяграфія
Нарадзіўся 11 (23) лістапада 1871 года ў мястэчку Раманава Слуцкага павета Мінскай губерні (цяпер — в. Леніна Слуцкага раёна Мінскай вобласці). Беларус. Быў малодшым сынам ў сям’і беларускага святара Васіля Тэраўскага. Бацька скончыў Мінскую духоўную семінарыю, рукапаложаны ў сан іерэя. Да 1889 года — настаяцель Георгіеўскага храма ў мястэчку Раманава; кіраваў царкоўным хорам Узнагароджаны набедранікам, скуф’ёй, нагрудным крыжам (1881), камілаўкай (да 1886). Сястра Вольга стала жонкай пісьменніка Дзмітрыя Гаўрылавіча Булгакоўскага.
З 1900 супрацоўнік Мінскага аддзялення дзяржаўнага банка. З 1901 канцылярскі чыноўнік 2-га разраду Мінскай кантрольнай палаты, адначасова настаўнік спеваў і гімнастыкі Губернскага папячыцельства дзіцячых прытулкаў. У 1904 епіскапам прызначаны псаломшчыкам Мінскага Петра-Паўлаўскага кафедральнага сабора. Адначасова памочнік рэгента Мінскага архіерэйскага хора. Потым псаломшчык царквы Св. Марыі Магдаліны на вул. Старажоўскай, настаўнік спеваў 3-га Мінскага прыходскага вучылішча. Быў членам Беларускай асацыяцыі стваральнікаў мастацкіх твораў.
У ліпені 1914 стварыў адзін з першых беларускіх харавых калектываў — Мінскі беларускі хор, які ў 1917 увайшоў у склад Першага Беларускага таварыства драмы і камедыі, канцэртаваў з ім па рэспубліцы, удзельнічаў у драматычных спектаклях. Значную частку рэпертуару хору складалі беларускія народныя песні. Узначальваў музычную частку Першага Беларускага таварыства драмы і камедыі. Таксама супрацоўнічаў з мастацкай трупай «Беларускі народны тэатр» пад кіраўніцтвам Ф. Аляхновіча.
Браў удзел у арганізацыі культурна-асветнага асяродка пры «Беларускай хатцы». Выступаў перад дэлегатамі з’езда беларускіх партый і арганізацый у ліпені 1917 г.. Восенню 1919 г. па запрашэнні У. Ігнатоўскага, рэктара Мінскага педагагічнага інстытута, працаваў выкладчыкам.
У 1918—1919 кіраваў харавой капэлай у Беларускім савецкім тэатры, уваходзіў у склад Таварыства працаўнікоў беларускага мастацтва. 19 верасня 1919 г. у Мінск прыехаў Юзаф Пілсудскі, з якім звязваліся надзеі стварэння польска-беларускай федэрацыі. З той нагоды ў мінскім гарадскім тэатры адбыўся спектакль, у якім выступаў і хор Тэраўскага: хор заспяваў песню, якая на афішах была пазначана як «беларускі гімн».
Улетку 1920 арыштаваны польскімі акупацыйнымі ўладамі ў Асіповічах за выкананне песень «Каля хацiнкi» і «Панам мы песнi не спяваем» (падчас вобшуку пры ім быў знойдзены рэвальвер). Пасля ўтварэння Беларускага дзяржаўнага тэатра ў Мінску яго галоўны хормайстар.
У 1919—1920 гг. — сябра Часовага Беларускага нацыянальнага камітэта ў Мінску. Працаваў лектарам на настаўніцкіх курсах. У гэты ж час па прапанове Беларускай вайсковай камісіі пачаў працу па складанні спеўніка для беларускага войска. Спеўнік быў падрыхтаваны да лета 1920 г., але асобнай кніжкай выйшаў толькі ў 1921 г. («Беларускі спеўнік з нотамі на тры галасы паводле народных мелодый»). Наступная кніга — «Беларускі лірнік» — была выдадзена З. Жылуновічам у Берліне ў 1922 г. Праз 4 гады ў Менску выйшаў яшчэ адзін спеўнік для курсантаў Аб’яднанай беларускай вайсковай школы («Вайсковы зборнік», 1926).
Арышт
Арыштаваны 3 верасня 1921 года з жонкай Надзеяй Прохараўнай. Праходзіў па адной справе з артыстамі Усеваладам Фальскім, Уладзімірам Кубарам, яго жонкай Надзеяй Кубар, загадчыкам дэзінфекцыйнага аддзела наркамата аховы здароўя Сямёнам Валачковічам , старшым механікам Мінскага тэлеграфа Герасімам Раманчыкам , тэлеграфістамі Міхаілам Бакуном і Ганнай Бруевіч , медсястрой Мінскага шпіталя Сінкліцікіяй Малчанавай. Паводле пастановы калегіі АДПУ СССР ад 23 верасня 1921 У. Кубар і Г. Бруевіч асуджаны да ВМП і 19 кастрычніка 1921 расстраляны. М. Бакун, С. Валачковіч, Н. Кубар, С. Малчанава, Г. Раманчык прыгавораны да 2 гадоў ППК. У. Тэраўскі і У. Фальскі як «неданосчыкі» да ВМП (заменена на 5 гадоў ППК) і этапаваны ў Смаленскі папраўчы дом. Жонку У. Тэраўскага асудзілі да года зняволення ў Мінскім працоўным лагеры. Пасля вызваленя 24 мая 1923 кіраваў харавымі калектывамі БДУ, МБПТ, саюза паштавікоў-тэлеграфістаў.
Браў удзел у рабоце музычнай секцыі Інбелкульта. У 1930 быў расфарміраваны хор Тэраўскага пры Белдзяржуніверсітэце, а ў 1931 ён звольнены з работы ў БДТ-1, абвінавачаны ў нацыянал-дэмакратызме. Служыў псаломшчыкам у царкве св. Марыі Магдаліны. Меў цяжкае матэрыяльнае становішча. Да 1933 г. служыў у Пярэспенскай царкве. Рэгент царкоўнага хору Мікалаеўскага сабора ў Мінску. Зноў арыштаваны 17 жніўня 1938 у Мінску па адрасе: вул. Старажоўская, д. 74, кв. 4. Прыгавораны 1 лістапада 1938 года тройкай НКУС як «агент польскай разведкі» да ВМП. Расстраляны 10 лістапада 1938.
Па першай справе (групавая, № 20479-с; захоўваецца з фотаздымкамі ў архіве КДБ Беларусі) рэабілітаваны пракуратурай БВА 6.8.1996, па другой (№ 10927-с; захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі) — трыбуналам БВА 1.10.1957.
Творчасць
Выявіў вялікія музычныя здольнасці ў дзіцячыя гады.
Стварыў музыку да спектакляў БДТ-1 «Бязвінная кроў» У. Галубка (1918), «Каваль-ваявода» (1925), «Машэка», «Кастусь Каліноўскі», «Кар’ера таварыша Брызгаліна» Е. Міровіча, «Панскі гайдук» Н. Бываеўскага і інш, заснаваную на шырокім выкарыстанні беларускага фальклору. Найбольш вядомай стала музыка да спектакля «На Купалле» М. Чарота (1921). Напісаў песні і рамансы на словы Я. Купалы, Я. Коласа, З. Бядулі, М. Чарота і інш. Запісваў і гарманізаваў народныя песні, частка якіх апублікавана ў зборніках «Беларускі спеўнік з нотамі на тры галасы паводле народных мелодый» (1921), «Беларускі лірнік» (1922), «Вайсковы зборнік» (1926).
Тэраўскі аўтар гімна «Ваяцкі марш» («Мы выйдзем шчыльнымі радамі…»), гімна «Беларуская марсельеза» (на верш Аляксандра Мікульчыка «Адвеку мы спалі…»).
Тэраўскі напісаў музыку да песні «Купалінка», якую многія лічаць народнай, яна з’яўляецца фрагментам музычнага суправаджэння спектаклю «На Купалле», таксама ёсць думка, што ён з’яўляецца аўтарам музыкі да песні «Шумныя бярозы» на словы Я. Купалы.
Цікава, што ў час выступленняў У. Тэраўскі меў звычку часам дырыжыраваць пальцамі, павярнуўшыся да хора спіной. Тэраўскі быў круглаваты і лысагаловы, даволі мажны. Ён любіў апранацца ў тон усяму хору па-народнаму: белая беларуская світка, пад ёй вышываная кашуля з саматканым поясам.
Ацэнкі і значэнне творчасці
З. Бядуля ў сваім артыкуле «Штрыхi аб беларускай культуры» адзначаў, што хорам Тэраўскага магла б ганарыцца любая нацыя, болей культурная за нашу, і называў Уладзіміра Тэраўскага мастаком-самародкам.
Я. Кіпель пісаў, што займаючыся з моладдзю ў хоры‚ У. Тэраўскі стараўся рабіць з харыстаў нацыянальна свядомых людзей. Хор Тэраўскага меў велізарны ўплыў і на беларускае грамадства‚ і на развіццё беларушчыны.
Працуючы дырыжорам і кампазітарам, У. Тэраўскі меў сувязі з беларускім нацыянальным рухам. Падчас адкрыцця Першага Усебеларускага з’езду ў снежні 1917 года хор пад яго кіраўніцтвам выканаў тры беларускія песні: Беларускую Марсельезу, «А хто там ідзе» і «Кроў нашу льюць даўно ўжо каты». Усе тры песні былі прынятыя авацыямі. Песня «Мы выйдзем шчыльнымі радамі» стала гімнам БНР.
У хоры У. Тэраўскага спявалі Алеся і Андрэй Александровічы, жонка Я. Кіпеля Марыя, Міхась Чарот, стваральнік гімна Рэспублікі Беларусь Н. Сакалоўскі і іншыя. У вершы «Ахвярую Беларускаму хору Тэраўскага» (1919) Міхась Чарот са шчырым узрушэннем заклікаў спяваць «родную, пекную песню» і будзіць край свой ад цяжкага сну.
Асобае партызанскае злучэнне «Трынаццаць»
Асобае партызанскае злучэнне «Трынаццаць» дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Бялыніцкага, Бярэзінскага, Шклоўскага, Крупскага раёнаў Магілёўскай вобласці Беларускай ССР.
Дзейнасць
Створана 1 чэрвеня 1944 года паводле ўказання Беларускага штаба партызанскага руху на базе партызанскага палка «Трынаццаць».
29—30 чэрвеня 1944 года злучэнне ў складзе 1-й, 3-й, 5-й партызанскіх брыгад, 11-га, 12-га, 13-га асобных партызанскіх атрадаў злучылася з Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміяй.
Акруга (Францыя)
Акруга (аrrondissement) ў Францыі — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка, меншая, чым дэпартамент. 100 дэпартаментаў краіны ўключаюць у сябе агульным чынам 342 акругі, такім чынам у сярэднім у адзін дэпартамент уваходзіць па 3—4 акругі.
Акругі падзяляюцца на кантоны і камуны.
Ад акруг трэба адрозніваць муніцыпальныя акругі — адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі ў складзе вялікіх гарадоў (Парыж, Марсель, Ліён).
Метлюжок лугавы
Метлюжок лугавы, Метлюжок, Смарганец (Poa pratensis) — травяністая расліна сямейства метлюжковых.
Батанічнае апісанне
Карэнішчавы рыхлакустовы злак. Вышыня да 1 м, утварае дзярніну з вялікай колькасцю добра аблісценых сцяблоў. Суквецце — раскідзістая мяцёлка, каласкі дробныя 3—5-кветныя. Плод — зярняўка.
Арэал і экалогія
Пашыраны ва ўмераным поясе. Найлепш расце на сугліністых, умерана вільготных глебах, асушаных тарфяніках. Цвіце ў маі — чэрвені, насенне выспявае да пачатку ліпеня.
Значэнне і выкарыстанне
Каштоўная кармавая расліна.
Луіс Феліпі Скалары
Лу́іс Фелі́пі Скала́ры або Луіс Феліпэ Скалары (Luiz Felipe Scolari; нар. ) — бразільскі футбольны трэнер. У цяперашні час працуе галоўным трэнерам клуба «Атлетыку Мінейру».
Асабістае жыццё
Скалары паходзіць з італьянскай сям’і, якая імігрыравала ў Бразілію. Яго бацька, які нарадзіўся ў Венецыі, у 1940-х гадах лічыўся адным з найлепшых абаронцаў у штаце Рыу-Гранды-ду-Сул. Скалары ўспадкаваў ад яго італьянскае грамадзянства.
Клубныя каманды і Кувейт
Скалары пачаў трэнерскую кар’еру ў 1980-х у правінцыйным клубе «Сентру Спартыву Алагуану». За ім рушылі ўслед некалькі клубаў у Бразіліі і саудаўскі клуб «Аль-Шабаб», які стаў першым замежным клубам Скалары. У 1987 годзе Скалары трэніраваў адзін з найбольш вядомых бразільскіх клубаў — «Грэміу». Аднак і там ён затрымаўся ненадоўга і неўзабаве перайшоў у футбольны клуб «Гоіяс». Пасля гэтага Скалары на два гады з’ехаў у Кувейт, дзе трэніраваў клуб «Аль-Кадысія» і зборную Кувейта па футболе. Па вяртанні ў Бразілію ў 1991 годзе Скалары стаў настаўнікам клуба «Крысіўма» і выйграў разам з ім Кубак Бразіліі па футболе і свой першы буйны тытул. У тым жа годзе ён ізноў пакінуў Бразілію і з’ехаў у Саудаўскую Аравію ў клуб «Аль-Ахлі» Джыда. Яму рушыла ўслед гадавое знаходжанне з старым клубе Скалары «Аль-Кадысія».
У 1993 годзе Скалары вярнуўся ў Бразілію і зноў узначаліў «Грэміу». З гэтым клубам ён у 1994 годзе выйграў Кубак Бразіліі, у 1995 годзе — Кубак Лібертадорэс, а ў 1996 годзе — першынства Бразіліі. Пасля гэтага «вандроўца» Скалары з’ехаў у Японію ў клуб «Джубіла Івата», але неўзабаве ізноў вярнуўся ў Бразілію. На чале «Палмейрас» ён у 1998 годзе зноў выйграў Кубак Бразіліі, а таксама заваяваў Кубак Меркасур і Кубак Лібертадорэс. У 2000 годзе Скалары перайшоў у «Крузейру».
Трэнер зборнай Бразіліі па футболе
Пад кіраўніцтвам Эмерсана Леана бразільцы не апраўдвалі чаканняў балельшчыкаў і ў Кубку Канфедэрацый 2001 занялі толькі чацвёртае месца. У чэрвені 2001 гады трэнерам Бразіліі стаў Скалары. Хоць у першы час негатыўныя вынікі працягваліся, яму ўдалося паспяхова мінуць адборачны турнір да чэмпіянату свету па футболе 2002, на якім Бразілія ў пяты раз стала чэмпіёнам свету, выйграўшы ў фінале ў зборнай Германіі. Пасля гэтага поспеху ён быў абраны трэнерам года ФІФА 2002. Тым не менш, Бразільская футбольная канфедэрацыя (CBF) і заўзятары былі незадаволены яго працай і праз некаторы час ён быў вымушаны сысці ў адстаўку.
Трэнер зборнай Партугаліі па футболе
З 2003 года Скалары з’яўляўся трэнерам зборнай Партугаліі. На чэмпіянаце Еўропы па футболе 2004 ён вывеў каманду ў фінал, саступіўшы ў ім Грэцыі 0:1. Разам з немцам Ота Рэхагелем ён быў першым замежным трэнерам, які дасягнуў фіналу гэтага першынства. У красавіку 2006года брытанская прэса абмяркоўвала яго кандыдатуру на месца трэнера зборнай Англіі Свена-Ёрана Эрыксана, аднак Скалары адмовіўся. Замест гэтага ён падоўжыў дагавор з партугальскай футбольнай федэрацыяй да Чэмпіяната Еўропы па футболе 2008. На Чэмпіянаце свету па футболе 2006 яго выхаванцы прайгралі ў паўфінале зборнай Францыі, пасля чаго Скалары выказаў меркаванне, што суддзя падыгрываў французам. Па выніках чэмпіянату зборная Партугаліі заняла чацвёртае месца.
12 верасня 2007 года ў матчы адборачнага тура на ЧЕ 2008 супраць зборнай Сербіі па футболе паміж Скалары і сербскім іграком Івіцай Драгуцінавічам дайшло да рукапрыкладства. У прыватнасці, Скалары спрабаваў стукнуць Драгуцінавіча кулаком у твар. Пазней ён сцвярджаў, што дакрануўся толькі да валасоў серба, але відэааналіз паказаў, што ўдар Скалары не трапіў у цэль толькі з-за таго, што Драгуцінавіч паспеў увярцуцца. Таму Скалары быў дыскваліфікаваны УЕФА на чатыры гульні.
«Чэлсі»
11 чэрвеня 2008 года, падчас групавога турніру чэмпіянату Еўропы, было афіцыйна абвешчана аб тым, што па заканчэнні турніру, а менавіта з 1 ліпеня 2008 года Скалары зойме пасаду галоўнага трэнера англійскага футбольнага клуба «Чэлсі».
NGC 6190
NGC 6190 (іншыя абазначэнні — UGC 10443, MCG 10-23-82, ZWG 298.44, ZWG 299.4, IRAS16312+5832, PGC 58458) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Зоркаўка ланцэтападобная
Зо́ркаўка ланцэтападобная, Зоркаўка вялікакветная (Stellaria holostea) — кветкавая расліна роду сямейства.
Назва
Зоркаўка ланцэтападобная, зоркаўка-пырнік, пырнік.
Батанічнае апісанне
Расліна ядавітая.
Распаўсюджанне і экалогія
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўразіі і Паўночнай Афрыкі (Алжыр, Марока, Туніс). Натуралізавалася ў іншых рэгіёнах.
Святлолюбівая расліна, мезафіт, мезатроф і эўтроф. Расце ў лісцевых лясах, прыбярэжных і пойменных хмызняках, у садах і агародах, на лясных палянах і ўзлесках, на пустках.
Дваццаць чацвёртая папраўка да Канстытуцыі ЗША
Дваццаць чацвертая папраўка да Канстытуцыі Злучаных Штатаў дазволіла грамадзянам краіны ўдзельнічаць у выбарах Прэзідэнта незалежна ад уплаты ці няўплаты падаткаў. Ратыфікавана 23 студзеня 1964 г.
Тэкст папраўкі
Раздзел 1. Права грамадзян Злучаных Штатаў удзельнічаць у галасаванні на кожных першасных ці іншых выбарах за Прэзідэнта ці Віцэ-прэзідэнта, за выбаршчыкаў Прэзідэнта ці Віцэ-прэзідэнта, або за сенатараў ці прадстаўнікоў у Кангрэсе, не павінна аспрэчвацца ці абмяжоўвацца Злучанымі Штатамі, або якім-небудзь штатам з прычыны няплаты якога-небудзь выбарчага ці іншага падатку.
Раздзел 2. Кангрэс мае права забяспечваць выкананне гэтага артыкулу праз прыняцце адпаведнага заканадаўства.
"Section 1.
Section 2.
The Congress shall have power to enforce this article by appropriate legislation."
Пяскі (Камянецкі раён)
Пя́скі (, Пяски) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Агародніцкага сельсавета.
Вырачка звычайная
Назва
Вырачка звычайная, богава крэселка, свентаяннік , тымянкі , вырачка, дзеравянка.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая апушаная расліна вышынёй 30—60 см з прамым або ўзыходным чатырохгранным сцяблом. Лісце супраціўнае, апушанае, суцэльнае, з зубчастым краем, на чаранках. Кветкі двухгубыя, пурпуровага або фіялетавага колеру з адценнямі, у густых кальчаках, акружаных лінейнымі валасістымі прыкветкамі. Плод — арэшак.
Распаўсюджанне і экалогія
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўразіі, Паўночнай Амерыкі і Паўночнай Афрыкі. Святлолюбівыя расліны. Растуць у хмызняках, гаях, светлых і пераважна лісцевых лясах, уздоўж дарог, на лугах, палях, у садах і парках. Цвітуць у чэрвені—верасні.
Лекавая (процізапаленчы сродак), вострапрыпраўная, фарбавальная і меданосная расліна.
Народныя назвы
На тэрыторыі Беларусі вырачка звычайная вядома пад назвамі: богава крэсалка, светаяннік, тымянкі.
NGC 6192
NGC 6192 (іншыя абазначэнні — OCL 988, ESO 277-SC3) — рассеянае скопішча ў сузор’і Скарпіён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вясёлы Вугал
Вясёлы Ву́гал (, Весёлый Угол) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Станькаўскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Ляхавіцкага сельсавета.
Скандалара-Рыпа-д’Ольё
Скандалара-Рыпа-д'Ольё (Scandolara Ripa d'Oglio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Крэмона.
Насельніцтва складае 636 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 127 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 26047. Тэлефонны код — 0372.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Спіс алімпійскіх чэмпіёнаў Украіны
Ніжэй прадстаўлены спіс усіх алімпійскіх чэмпіёнаў незалежнай Украіны падчас выступаў асобнай камандай, гэта значыць, пачынаючы з зімовых Алімпійскіх гульняў 1994 года. Усяго залатыя медалі Алімпійскіх гульняў атрымаў 41 спартсмен (36 на летніх Алімпійскіх гульнях і 5 — на зімовых). У спісе спартсмены адсартаваныя паводле колькасці залатых алімпійскіх медалёў, а затым паводле алфавіту.
Дубоўскі (значэнні)
Дубоўскі — прозвішча і тапонім.
Бухтарма
Бухтарма́ — рака ў Казахстане, у Катон-Карагайскім і Заранаўскім раёнах Усходне-Казахстанскай вобласці, правы прыток ракі Іртыш (басейн ракі Об). Часткова працякае па мяжы з Рэспублікай Алтай Расіі.
Салакас
Са́лакас (Salakas, традыцыйная беларуская назва — Салокі, таксама Салакі ) — мястэчка ў Літве, на возеры Луодзіс. Цэнтр сянюніі Зарасайскага раёна Уцянскага павета. Насельніцтва на 2011 год — 519 чалавек.
Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўспамін пра Салокі датуецца 1387 годам, калі вялікі князь Ягайла перадаў гэту мясцовасць Віленскаму біскупству.
Пад 1552 годам Салокі ўпамінаюцца як мястэчка. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў яны ўвайшлі ў склад Браслаўскага павета Віленскага ваяводства.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Салокі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Новааляксандраўскім павеце Ковенскай губерні.
Каля 1890 года ў Салоках быў 81 будынак.
Найноўшы час
Пасля польска-літоўскіх баёў і падпісання пагаднення паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Літвой у 1919 годзе Салокі апынуліся ў складзе Літвы. У часы Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 года мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Рэйха.
Прэмія Кандзінскага
Нароўні з брытанскай Прэміяй Тэрнера і французскай Прэміяй Марсэлю Дзюша, лічыцца адной з найбольш важных нацыянальных узнагарод у галіне сучаснага мастацтва.
Першая прэмія Кандзінскага (le prix Kandinsky), 1946—1961 гады
Пасля смерці Васіля Кандзінскага яго ўдава, Ніна Кандзінскі, заснавала міжнародную прэмію імя свайго мужа. Гэтая першая прэмія Кандзінскага (le prix Kandinsky) прысуджалася ў 1946—1961 гадах, яе лаўрэатамі былі, звычайна, абстракцыяністы:
Французская прэмія Кандзінскага і расійская, заснаваная культурным фондам «Артхроника» (цяпер BREUS Foundation), паміж сабой не звязаны.
Саларола-Райнерыа
Саларола-Райнерыа (Solarolo Rainerio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Крэмона.
Насельніцтва складае 1038 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 90 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 26030. Тэлефонны код — 0375.
Аляксандр Мікалаевіч Івулін
Аляксандр Мікалаевіч Івулін (нар., г. Орша, Беларусь) — беларускі спартыўны журналіст, блогер, футбаліст і былы палітычны зняволены.
Біяграфія
Маці працавала выхавацелькай у дзіцячым садку, бацька ў маладосці быў мараком, ёсць старэйшы брат. Выпускнік аршанскай ДЮСШАР-2. Выступаў за каманду «Орша-2» у чэмпіянаце Віцебскай вобласці. Скончыў Аршанскі каледж на тэхніка-праграміста. Пасля каледжа паступіў у Інстытут журналістыкі БДУ, дзе выступаў за каманду ВНУ з 2012 па 2017 год, быў капітанам. У Мінску займаўся ў школе МТЗ-РІПА, але траўма перашкодзіла стаць прафесійным футбалістам. Гуляў за аматарскую каманду «Лібертас» у чэмпіянаце АЛФ.
У 2021 годзе падпісаў прафесійны кантракт з мінскімі «Крумкачамі». Заробак Івуліна ў «Крумкачах» складаў 230 беларускіх рублёў. Упершыню дэбютаваў 3 красавіка ў таварыскім матчы супраць магілёўскага «Дняпра»: на 88 хвіліне замяніў Вадзіма Фастаўца.
Палітычны пераслед
Быў арыштаваны 15 лістапада 2020 года ў Мінску, калі праходзіў марш памяці Рамана Бандарэнкі. Пасля сутачнага ўтрымання ў ізалятары, дзе ён захварэў на COVID-19, быў выпушчаны. Суд быў прызначаны на 20 лістапада, але праз хваробу працэс перанеслі на 18 снежня. 18 снежня быў абвешчаны перапынак да 30 снежня для выкліку сведкі з боку абароны. 30 снежня суд Маскоўскага раёна Мінска прысудзіў Івуліну штраф у памеры 30 базавых велічынь паводле арт. 23.34 КаАП.
3 чэрвеня 2021 года быў затрыманы разам з аператарам «ЧаснАка» Яраславам Пісарэнкам у кватэры. 4 чэрвеня быў асуджаны да 30 сутак арышту нібыта за бела-чырвона-белы сцяг на акне кватэры (Пісарэнка атрымаў 15 сутак) паводле ч. 3 арт. 24.23 КаАП судом Фрунзенскага раёна Мінска (суддзя — Юлія Блізнюк), нягледзячы на тое, што, паводле Івуліна, ніякага сцяга вывешана не было.
Пасля 30 сутак арышту ён на волю не выйшаў, і стала вядома, што Івуліна перавялі ў СІЗА № 1, а сам журналіст абвінавачваецца ў здзяйсненні крымінальнага злачынства паводле арт. 342 КК (Групавыя дзеянні, якія груба парушаюць грамадскі парадак). 5 ліпеня 2021 года сумеснай заявай васьмі арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Івулін быў прызнаны палітычным зняволеным
У студзені 2022 года Аляксандра Івуліна асудзілі на два гады калоніі. У лютым 2023 года ён выйшаў на волю і з’ехаў з Беларусі.
Аксамітнікавыя
Аксамітнікавыя (Amaranthaceae) — сямейства двухдольных раслін.
Апісанне
У большасці — гэта аднагадовыя і шматгадовыя травы, але ёсць таксама паўхмызнякі, хмызнякі і хмызняковыя ліяны. Лісты супраціўныя, суцэльныя, без прылісткаў. Кветкі дробныя, актынаморфныя, двухполыя, радзей аднаполыя. Калякветнік з 5, пры рэдукцыі, 1-4 лускаватых лісцікаў, ці зусім без іх. Тычынак 5, часам менш. Гінецэй з 2-3 (4) пладалісцікаў. Кветкі часта ў суквецці клубочак.
Пашырэнне
Шырока распаўсюджана ў тропіках, субтропіках і ва ўмераных абласцях. Уключае каля 65 родаў і 850—900 відаў. У Беларусі каля 11 відаў з роду аксамітнік.
Падсямействы
Сістэма класіфікацыі APG II вылучае наступныя падсямействы: У многіх іншых класіфікацыя[ (напрыклад, сістэме Кронквіста) падсямейства Chenopodioideae трактуется як самастойнае сямейства.
Роды
Спіс родаў сямейства (78 родаў) паводле Germplasm Resources Information Network (GRIN)  — адпавядае спісу родаў падсямейства Amaranthoideae у Сістэме класіфікацыі APG II. Паводле сайта The Plant List сямейства налічвае 178 роду.
На тэрыторыі Расіі і суседніх краін растуць прадстаўнікі шасці родаў:
Урэчнік
Урэчнік, Рдзест (Potamogéton) — шматгадовыя водныя кветкавыя расліны; род сямейства Урэчнікавыя. Асобныя парасткі або часткі раслін свабодна плаваюць у вадзе непасрэдна на паверхні або пад паверхняй вады.
Назва
Родавая лацінская назва Potamogeton паходзіць ад грэч. ποτάμι, што значыць рака, і γείτων, што значыць сусед, і паказвае на прастору пражывання раслін гэтага роду.
Віды
На Беларусі 16 відаў :
Значэнне і выкарыстанне
Віды ўрэчніку вялікага практычнага значэння не маюць. Урэчнікам харчуюцца водныя малюскі, насякомыя, рыбы, андатры, бабры. Утрымлівае шмат вапны и можа служыць угнаеннем.
Помнік Канстанціну Сяргеевічу Заслонаву (Орша)
Помнік Канстанціну Сяргеевічу Заслонаву — помнік на пероне чыгуначнага вакзала ў Оршы. Пастаўлены ў 1955 годзе побач з магілай К. С. Заслонава і яго ад’ютанта Я. В. Коржаня, на якой была ўстаноўлена мемарыяльная пліта. Аўтарамі помніка з’яўляюцца скульптар С. Селіханаў і архітэктар Г. Сысоеў.
Апісанне
Бронзавая фігура К. С. Заслонава вышынёй 3,2 м пастаўлена на чырвоным гранітным пастаменце строга прамавугольнай формы, вышыня якога складае 3,3 м. Корпус павернуты направа, правая рука сціскае борт курткі, левая апушчана. Валявы паварот галавы, энергічны ўпор злёгку расстаўленых ног, буйныя мужныя рысы твару ствараюць выразную характарыстыку героя, даюць адчуць яго маральную сілу. Захоўваючы жыццёвую канкрэтнасць вобраза, скульптар перадае абагульненыя рысы партызана — мужнасць, сабранасць, упэўненасць у справядлівасці сваёй справы. На пастаменце з двухступеньчатай асновай — бронзавая пяцівугольная зорка і надпіс «К. С. Заслонаў».
NGC 6193
NGC 6193 (іншыя абазначэнні — OCL 975, ESO 226-SC20) — рассеянае скопішча ў сузор’і Ахвярнік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Свіцічы
Сві́цічы (, Свитичи) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Агародніцкага сельсавета.
Люфтвафэ
Лю́фтвафэ (Luftwaffe — паветраны род войскаў) — назва германскіх ваенна-паветраных сіл у складах рэйхсвера, вермахта і бундэсвера. У беларускай мове гэта назва звычайна ўжываецца да ВПС вермахта перыяду Трэцяга рэйха (1933—1945).
Люфтвафэ ў складзе вермахта
Станаўленне гэтага віду ўзброеных сіл пачалося ў 1933 годзе. Галоўнакамандуючым сіламі люфтвафэ вермахта з’яўляўся Герман Герынг (9 сакавіка 1935 года — 23 красавіка 1945 года), пасля генерал-фельдмаршал і рэйхсмаршал, які адначасова ўзначальваў і Рэйхсміністэрства авіяцыі. Апошняе ажыццяўляла кіраўніцтва авіяцыйнай прамысловасцю, грамадзянскай авіяцыяй і авіяцыйна-спартыўнымі арганізацыямі.
Структурная арганізацыя і абазначэнне
У даваенныя гады Германія была падзелена на паветраныя акругі (Luftkreiskommando), камандуючым якіх падпарадкоўваліся ўсе злучэнні ВПС на іх тэрыторыі.
Першапачаткова ў люфтвафэ былі створаны два кіруючых штаба: Генеральны штаб (Generalstab der Luftwaffe) і Галоўны штаб (Luftwaffenführungsstab). Вясной 1942 года іх аб’ядналі ў Галоўнае камандаванне люфтвафэ (Oberkommando der Luftwaffe — OKL).
Да 1939 года склалася арганізацыйная структура люфтвафэ (распрацавана Герынгам і Мільхам), захаваўшаяся на працягу ўсёй Другой сусветнай вайны.
Флаты
Вышэйшым аператыўным злучэннем ў люфтвафэ стаў паветраны флот (Luftflotte). Першапачаткова ў складзе люфтвафэ былі тры паветраных флоту з зонамі адказнасці на тэрыторыі Германіі. Пасля захопу тэрыторый суседніх краін у пачатку Другой сусветнай стала пяць паветраных флатоў. У дадатак да іх у 1943 годзе быў сфарміраваны адзін (6-ы), а ў 1944 годзе яшчэ два флоту (10-ы і флот «Рэйх»). На працягу 1940—45 гадоў кожны з флатоў дзейнічаў на пэўным тэатры ваенных дзеянняў. Агульная адказнасць паветраных флатоў была наступнай: Акрамя гэтага ў розны час існавалі незалежныя ад флатоў камандавання люфтвафэ, — напрыклад, камандаванне люфтвафэ «Паўднёвы Усход» у маі —кастрычніку 1944 года кантралявала Югаславію, Албанію і Грэцыю.
Флот складаўся з карпусоў (Fliegerkorps) і дывізій (Flieger-division). Асноўнымі ж баявымі адзінкамі ў люфтвафэ з’яўляліся эскадра (Geschwader), група (Gruppe) і эскадрылля (Staffel). Штатная эскадрылля люфтвафэ складалася з 12 самалётаў.
У камандуючага паветраным флотам было званне «генерал-оберст» ці «генерал-фельдмаршал».
Эскадра
Асноўнай тактычнай адзінкай была эскадра. Кожная поўная эскадра ўключала штабное звяно і 3—4 групы (часам 5): усяго ад 110 да 150 самалётаў. Ёй прысвойваўся нумар з арабскіх лічбаў, перад якім ставіўся прэфікс, вызначаўшы тып эскадры, напрыклад, JG 51 — Jagdgeschwader (знішчальная эскадра) 51. Камандаваў эскадрай гешвадэркамадор (Geschwaderkommodore, скарочанае пазначэнне — Kdre.).
Група
Група, якая мела ў розны час па штату 40—50 самалётаў, складалася з штабнога звяна і трох эскадрылляў. Ёй камандаваў групенкамандэр (Gruppenkommandeur, скарочана — Kdr.)
Нумар групы пісаўся рымскімі лічбамі, праз касую рысу давалася абазначэнне эскадры. Калі эскадра была камбінаванай, пасля нумара групы ў дужках паказвалася прызначэнне групы. Напрыклад:
Эскадрылля
Эскадрылля мела ў сваім складзе ад 12 да 16 самалётаў. Нумарацыя эскадрылляў у эскадры была скразной: у I групу ўваходзілі 1-я, 2-я і 3-я эскадрыллі, у II — 4-я, 5-я, 6-я і г. д. Нумар эскадрыллі запісваўся арабскай лічбай з кропкай. За нумарам праз дроб было абазначэнне эскадры або групы (калі група не ўваходзіла ў склад эскадры). У дужках магло ўдакладняцца прызначэнне эскадрыллі: Эскадрыллі, у сваю чаргу, дзяліліся на звёны (Kette), якія ў большасці родаў авіяцыі складаліся з трох самалётаў. У знішчальных частках меліся звёны з чатырох самалётаў (Schwarm), падзяляўшыяся яшчэ на пары (Rotte).
Склад эскадраў, груп і эскадрылляў вар’іраваўся ў залежнасці ад задач, пастаўленых перад імі, наяўнасці самалётаў і лётнага складу, умоў тылавога забеспячэння і гэтак далей. Асабліва гнуткай арганізацыяй адрознівалася знішчальная авіяцыя, у якой звычайнай з’явай было вядзенне баявых дзеянняў групамі адной эскадры (або нават эскадрыллямі), якія знаходзіліся на адлегласці некалькіх сотняў кіламетраў адна ад адной. Такія падраздзяленні дзейнічалі адасоблена, у залежнасці ад склаўшайся баявой абстаноўкі на дадзеным участку фронту.
Дзяленне разведвальнай і марской структур люфтвафэ
Разведвальная і марская авіяцыя эскадраў не мела (там структурных адзінак вышэй групы не было) і дзялілася непасрэдна на групы, у адпаведнасці з прызначэннем:
Спецназ люфтвафэ
Існавалі таксама групы спецыяльнага прызначэння:
Наземныя часці люфтвафэ
У склад люфтвафэ ўваходзілі наступныя наземныя воінскія падраздзяленні : утвораны ў складзе палка «Генерал Герынг» (Regiment «General Goring»), падпарадкаванага асабіста Герману Герынгу, у 1938 годзе стаў ядром 7-й паветранай дывізіі (Flieger Division); да красавіка 1945 года створана 11 паветраных (парашутна-дэсантных) дывізій; першыя пяхотныя батальёны люфтвафэ з наземнага персаналу былі ўтвораны ў студзені 1942 года ў час Маскоўскай бітвы для абароны інфраструктуры люфтвафэ ад партызан і дэсантаў РСЧА, але былі распушчаны да снежня 1942 года; з кастрычніка 1942 года з прычыны вялікіх страт вермахта на Усходнім Фронце пачынаецца фарміраванне палявых рэгулярных дывізій люфтвафэ (Luftwaffe Feld Division), і да мая 1943 года была створана 21 палявая (пяхотная) дывізія люфтвафэ; у лістападзе 1943 года перайшлі (акрамя зенітных частак) пад кіраванне Сухапутных УС (Heer); У склад люфтвафэ ўваходзіў Форшунгсамт (Forschungsamt; літар. навукова-даследчы інстытут) — назва службы разведкі і контрразведкі. Меліся аддзелы крыптаграфіі.
Гісторыя
Папярэднік люфтвафэ — «Імперскія ваенна-паветраныя сілы» (Luftstreitkräfte) былі арганізаваны ў 1910 годзе, з з’яўленнем ваеннай авіяцыі. Пасля паражэння Германіі ў Першай сусветнай вайне, па ўмовах Версальскага дагавора (1919), ёй было забаронена мець уласную ваенную і грамадзянскую авіяцыю. Аднак у 1922 годзе забарона на грамадзянскую авіяцыю была знята з некаторымі абмежаваннямі. Цікавасць да ваеннай авіяцыі ў дзяржаве была вельмі вялікая, таму яна стваралася пад выглядам авіякружкоў і іншых грамадзянскіх фарміраванняў.
Да сярэдзіны 1920-х гадоў у Германіі была створана высокаэфектыўная авіяцыйная прамысловасць (заводы «Фокевульф» у Брэмене, «Дарнье» у Фрыдрыхсгафене, «Хейнкель» у Варнемюндзе, «Юнкерс» у Дэсау, «Месершміт» у Аўгсбургу). У той час, як перамогшыя саюзнікі ўсё яшчэ лёталі на састарэлых драўляных біпланах, нямецкія канструктары распрацавалі больш сучасныя металічныя монапланы з вольнапад’ёмным крылом і прыбіраючыміся шасі.
Рэарганізаваная авіякампанія «Люфтганза», атрымаўшы дазвол на камерцыйныя рэйсы ў Заходняй Еўропе, стала ў тэхнічным дачыненні самай сучаснай авіякампаніяй у свеце. У парушэнне Версальскай дамовы, баявыя экіпажы праходзілі падрыхтоўку ў чатырох лётных школах «Люфтганзы», набываючы вопыт у начных і ўсепагодных умовах.
Калі Гітлер у 1933 годзе стаў канцлерам, ён ужо меў сур’ёзную фінансавую базу для стварэння новых ваенна-паветраных сіл. Былі знойдзены буйныя капіталаўкладанні для будаўніцтва люфтвафэ. Рэйхскамісарам ваенна-паветраных сіл з неабмежаванымі паўнамоцтвамі быў прызначаны намеснік фюрара Герман Герынг, былы падчас 1-й сусветнай вайны высакакласным лётчыкам. Менавіта яму Гітлер даручыў стварэнне самага магутнага ў свеце паветранага флоту. Не маючы магчымасці займацца выключна авіяцыйнымі справамі, Герынг запрасіў у сваю міністэрства былога дырэктара «Люфтганзы» Эрхарда Мільха, які апынуўся менавіта тым чалавекам, які быў здольны справіцца з гэтай задачай. Падначаленым Мільха з’яўляўся генерал-лейтэнант Вальтэр Вефер, неафіцыйны начальнік штаба люфтвафэ і шэф упраўлення авіяцыі, у мінулым пяхотнік. Пад кіраўніцтвам Герынга, Мільха і Вефера, якія працавалі ў абстаноўцы найстрогай сакрэтнасці і пры поўнай падтрымцы Гітлера, па ўсёй Германіі разгарнулася будаўніцтва новых авіяцыйных заводаў, аэрадромаў і трэніровачных баз. У сакавіку 1935 года фюрар адчуў, што новыя ваенна-паветраныя сілы Германіі ўжо набралі дастатковую моц, каб прадэманстраваць іх ўсім свеце. Да гэтага часу люфтвафэ налічвала 1888 самалётаў рознага тыпу і каля 20 тысяч чалавек асабовага складу. Паведамленні аб моцы нямецкай авіяцыі выклікалі паніку за межамі Трэцяга рэйха.
Сітуацыя да пачатку Другой міравай вайны
Да 1939 году, да пачатку Другой міравых войны перавага люфтвафэ забяспечвалася, з аднаго боку, вопытам Грамадзянскай вайны ў Іспаніі (неабходна адзначыць, што савецкія лётчыкі мелі такую ж магчымасць набраться вопыту ў той самай Іспаніі), у якой выкарыстоўваліся такія самалёты, як Ju-87 і Bf. 109, з іншага боку — новай тактыкай і тэхналогіямі.
Кіраўніцтва вермахта бачыла ў люфтвафэ, перш за ўсё, «лятаючую артылерыю», інструмент падтрымкі войскаў. Такім чынам, люфтвафэ ствараліся як адзін з інструментаў «бліцкрыгу». У адпаведнасці з гэтым падыходам, будаваліся, у асноўным, тактычныя бамбардзіроўшчыкі малой або сярэдняй далёкасці, здольныя несці сярэднюю бамбавую нагрузку. Стратэгічных бамбардзіроўшчыкаў, падобных Boeing B-17 «Flying Fortress» або Avro Lancaster у рэйху тады не было. Чатырохматорны нямецкі Focke-Wulf Fw 200 быў значна слабей і выкарыстоўваўся толькі як транспартны самалёт і разведчык у Атлантыцы.
Пачатак Другой сусветнай вайны
Дзякуючы тактычнай перавазе і агнявой падтрымцы з зямлі, ваенная авіяцыя ўнесла вялікі ўклад у раннія поспехі Германіі. Такім чынам, вермахт захапіў да чэрвеня 1940 Польшчу, Нарвегію, Данію, Люксембург, Бельгію, Нідэрланды, Францыю.