cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Карл Саган
Папулярызацыя навукі
Саган напісаў працяг рамана «Космас» — «Блакітная плямка: Погляд на касмічную будучыню чалавецтва» (Pale Blue Dot: A Vision of the Human Future in Space), якое было адзначана як значная кніга 1995 ў газеце Нью-Ёрк Таймс. Саган напісаў прадмову да кнігі Стывена Хокінга «Кароткая гісторыя часу».
Саган выклікаў супярэчлівыя пачуцці ў іншых прафесійных вучоных. З аднаго боку, ён атрымаў паўсюдную падтрымку за папулярызацыю навукі і яго пазіцыю ў карысць навуковага скептыцызму і супраць псеўданавукі, што відаць з яго выкрыцця кнігі Імануіла Вялікоўскаго «Міры ў сутыкненні» (Worlds In Collision). З іншага боку, сярод вучоных была некаторая занепакоенасць тым, што персанальныя навуковыя погляды і інтарэсы Сагана будуць прыняты публікай за погляды ўсей навуковай супольнасці. Некаторыя мяркуюць, што гэтыя асцярогі звязаныя з прафесійнай турботай з нагоды таго, што погляды, супрацьлеглыя поглядах Сагана (напр., якія ставяць пад пытанне сур’ёзнасць ядзернай зімы), не атрымліваюць належнай увагі ў грамадстве.
Асоба
У 1966 Сагана папрасілі даць інтэрв’ю аб магчымасці існавання пазаземных цывілізацый для прадмовы да фільма «Касмічная адысея 2001». Саган адказаў, што ён хоча мець рэдактарскі кантроль над фільмам і працэнт са збораў, у чым яму было адмоўлена.
У 1994 годзе кампанія Apple Computer пачала распрацоўваць новую версію свайго камп’ютара Power Macintosh 7100. Кампанія абрала імя «Карл Саган», як унутранае кодавае імя прадукту ў гонар вядомага астранома. Хоць унутранае імя прадукту было строга канфідэнцыяльным і ніколі не выкарыстоўвалася на публіцы, калі Саган даведаўся пра гэта, ён падаў у суд на фірму Apple Computer, патрабуючы, каб яна выкарыстоўвала іншую назву, так як іншыя праекты мелі такія імёны як «Халодны сінтэз» (Cold fusion) і «Пілтдаунскі чалавек» (Piltdown Man). Саган не хацеў быць асацыяваным з ненавуковымі праектамі. Хоць ён прайграў працэс, інжынеры фірмы Apple падпарадкаваліся жаданню Сагана і перайменавалі праект у «BHA» — «Упарты астраном» (Butthead Astronomer). Саган зноў падаў у суд на Apple за тое, што яны кпяць над ім. Ён прайграў і на гэты раз, але імя праекта 7100 зведала чарговае змяненне, цяпер ён называўся «LAW» — «Усё юрысты зануды» (Lawyers Are Wimps).
Спадчына
Саган памёр ад запалення лёгкіх, выкліканага двухгадовай барацьбой арганізма з міеладысплазыяй (захворванне касцявога мозгу) 20 снежня 1996 г, у Цэнтры даследаванняў у галіне анкалогіі імя Фрэда Хатчысана ў Сіэтле (штат Вашынгтон).
Пахаваны ў ЗША, шт. Нью-Ёрк, на могілках Лэйкв'ю.
Саган быў выбітнай асобай. Прыхільнікі Сагана ацанілі важнасць яго намаганняў па папулярызацыі натуральных навук, яго выступаў як супраць абмежаванняў на навуковыя даследаванні, так і супраць рэакцыйнага выкарыстання пладоў навукі, абароны дэмакратыі, супрацьдзеянне нацыяналістычным ідэям, абароне гуманізму, за адмаўленне гео-і антрапацэнтрычны поглядаў.
Месца пасадкі беспілотнага апарата, першага марсахода «Марс Патфайндзер» было перайменавана ў «Мемарыяльную станцыю Карла Сагана» у гонар доктара Сагана 5 ліпеня 1997 года. Астэроід 2709 Саган быў таксама названы ў яго гонар.
Фільм «Кантакт», заснаваны на рамане Сагана і скончаны пасля яго смерці, сканчаецца радком «Прысвечана Карлу» (For Carl).
Астрафізік Ніл Тайсан лічыць Карла Сагана сваім настаўнікам.
Цікавыя факты
У снежні 2010 года ў продаж паступіла гульня Back to the Future: The Game, у якой Доктар Эмет Браўн, які трапіў у мінулае, называе сябе Карлам Саганам. Акрамя таго, Саган называў фільм Назад у будучыню лепшай фантастыкай.
Віктар Іванавіч Капылоў
Віктар Іванавіч Капылоў (, г. Холмск, Сахалінская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1972 годзе. Працаваў у Мінскпраекце, з 1975 года — кіраўнік групы архітэктараў у Белмясцпрампраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы: крамы «Гарызонт», «Несцерка», музычнае вучылішча імя Глінкі, інстытут культуры, Міжнародны выставачны комплекс (1970—1977, усе з Л. В. Маскалевічам, Г. У. Ласкавай) у Мінску, вытворча-галантарэйнае аб’яднанне ў Гомелі (1980), навучальна-вытворчае прадпрыемства глухіх у Барысаве (1982), аўтапарк у Светлагорску.
Унія (часопіс)
«Унія» — неперыядычны рэлігійны часопіс, які выдаваўся ў Мінску ў 1990—1995 гадах. Першапачаткова ставіў сваёй задачай даследваць беларускую духоўнасць і ініцыяваць адраджэнне Грэка-каталіцкай (Уніяцкай) Царквы ў Беларусі. Выйшла чатыры нумары на беларускай мове класічным правапісам, адзін з якіх таксама быў выдадзены па-ўкраінску.
Гісторыя
Ініцыятыва нарадзілася ў асяродку нефармальных моладзевых суполак, аб’яднаных вакол ідэі нацыянальнага адраджэння і дэмакратычных пераўтварэнняў пад канец 1980-х гадоў, калі Беларусь была ў складзе СССР. Першапачатковая ідэя старонкі пра рэлігійныя пошукі і Унію ў газеце «Супольнасьць» Канфедэрацыі беларускіх моладзевых суполак пераўтварылася ў часопіс «Унія» дзеля вывучэння беларускай духоўнасці праз гісторыю і культуралогію.
Першы нумар часопіса меў падзагаловак «Выданьне беларускае ўніяцкае моладзі». У ім паведамлялася, што 13 ліпеня 1990 года ў Мінску ўтварылася суполка «Унія», якая будзе выдаўцом часопіса. 6 жніўня 1990 года ў Доме літаратара адбылася вечарына, на якой часопіс быў упершыню прадстаўлены. Ён быў надрукаваны ў друкарні «Liesma» (Рыга, Латвія) накладам 10 тыс. асобнікаў. У яго падрыхтоўцы бралі ўдзел Ірына Дубянецкая, Караліна Мацкевіч і Міхал Анемпадыстаў. Часопіс прадаваўся распаўсюднікамі непадцэнзурных выданняў на мітынгах, вечарынах, з’ездах і пад. Прэзентацыя часопіса адбылася ў жніўні 1990 года ў Доме літаратара ў Мінску.
Другі нумар выйшаў у канцы 1990 года з новым падзагалоўкам — «Часопіс хрысьціянскага сумоўя». Сябры рэдакцыі: Сяржук Абламейка (заснавальнік), Ігар Бабкоў, Юрась Быкаў, Сяржук Вітушка, Галіна Дубянецкая, Ірына Дубянецкая (галоўны рэдактар), Галіна Жарко, Генадзь Лойка (мастацкі рэдактар), Караліна Мацкевіч (тэхнічны рэдактар) і Алена Ткачова.
Трэці нумар выйшаў у 1991 годзе. Паралельна часопіс быў выдадзены на ўкраінскай мове для распаўсюду ва Украіне. Часопіс атрымаў дзяржаўную рэгістрацыю (заснавальнік — Сяргей Абламейка) і мог распаўсюджвацца праз дзяржаўную сетку распаўсюду. У складзе рэдакцыі пазначаны Ірына Дубянецкая (галоўны рэдактар), Караліна Мацкевіч (адказны рэдактар), Алена Ткачова (мастацкі рэдактар), Галіна Дубянецкая, Генадзь Лойка, Адрусь Пазняк і Эдвард Тарлецкі. У ліку фундатараў нумара: Уладзімір Арлоў, Юрась Беленькі, Галіна Дубянецкая, айцец Аляксандр Надсан (Вялікабрытанія), Алесь Палескі (Канада), Лія Салавей, Наталля і Зміцер Санько і Эдвард Тарлецкі.
Чацвёрты нумар выйшаў у 1995 годзе, калі стваральнікі часопіса — Сяргей Абламейка, Ірына Дубянецкая і Караліна Мацкевіч — працавалі ці вучыліся за мяжой. Яго рыхтавалі Наталя Альхова, Галіна Дубянецкая, Ірына Дубянецкая (рэдактар), Ігар Іваноў, Сяржук Няхамес і Алена Ткачова (мастацкі рэдактар).
Змест
Першы нумар адкрываўся зваротам ад выдаўцоў «Мілы браце!», які сфармуляваў першапачатковую задачу выдання: «Называецца вера нашая Грэка-Каталіцкая, або Уніяцкая […] Мы паспрабуем расказаць у гэтым выданьні, што самі ведаем пра нашую Унію». Тры гістарычныя матэрыялы склалі асноўны аб’ём гэтага нумара: «Жыцьцярыс сьвятое пакутніцы Уніі» Міхаліны (Ірына Дубянецкая), «Апалёгія Вуніі» Сяржука Мамчыца (Сяргей Абламейка) і выступ Адама Мальдзіса на канферэнцыі ТБМ «Мы павінны зьмяніць свае адносіны да Уніі…» Адзін з цэнтральных матэрыялаў — інтэрв’ю з а. Аляксандрам Надсанам, запісанае падчас першага прыезда святара ў Беларусь у сакавіку 1990 года. Багаслоўе прадстаўлена кароткім нарысам Казіміра Сваяка, а паэзія — вершамі Уладзіміра Жылкі і Алеся Разанава. З першага нумара пачаўся раздзел «Хвалу Богу пяём, пяём», прысвечаны беларускім царкоўным спевам. Першы нумар пачаў таксама публікаваць хроніку адраджэння Грэка-Каталіцкай Царквы.
Багатае графічнае аздабленне часопіса зрабіла яго адметным сярод пазацэнзурных выданняў у тагачасной Беларусі. На вокладцы першага і другога нумароў — цярновы вянок, выкананы Міхалам Анемпадыставым.
У трэцім нумары заўважаецца прысутнасць рымска-каталіцкіх аўтараў: Міхал Сапель (тады — пробашч першай у Мінску беларускамоўнай рыма-каталіцкай парафіі св. Роха), Тамаш Кемпійскі (уступ да ўрыўка з яго «Следам за Хрыстом» стварыў Эдвард Тарлецкі) і Казімір Сваяк. Пётра Смык і Алег Дзярновіч разважаюць пра перспектыву адзінства царкоўнага календара ў Беларусі. Таццяна Шамякіна апублікавала першы тэкст у раздзеле «У культурнай традыцыі свету», якія меўся ствараць дыскурс пра беларускую духоўную традыцыю ў сусветным кантэксце. У малітоўнай прозе «Дазволь прыйсці» Міхаліна (Ірына Дубянецкая) распавядае пра першую грэка-каталіцкую пілігрымку, а ў канцы нумара — рэпартаж пра першую паездку беларускай моладзі на экуменічную сустрэчу, арганізаваную супольнасцю Тэзэ. Літаратура прадстаўлена творамі Алеся Гаруна і Галіны Дубянецкай, а раздзел «Шляхі да сумоўя» — рэфлексіяй пастара Эрнста Сабілы.
Катавічы
Назву Катаві́чы маюць:
Ціманаўскі сельсавет
Ці́манаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Ціманава.
Геаграфія
Сельсавет размешчаны на паўднёвым захадзе раёна, мяжуе з горадам Клімавічы, Родненскім, Гусаркаўскім і Лабжанскім сельсаветамі Клімавіцкага раёна, Касцюковіцкім, Краснапольскім і Чэрыкаўскім раёнамі Магілёўскай вобласці.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Клімавіцкага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года сельсавет у Клімавіцкім раёне Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клімавіцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 11 красавіка 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Асмолавіцкага сельсавета (5 населеных пунктаў: Балешын, Кукуеўка, Лубянка, Мядзведаўка і Сямёнаўка). 25 чэрвеня 1992 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Савініцкага сельсавета. 28 снежня 2007 года скасавана вёска Вазнясенск. 23 снежня 2009 года ў склад сельсавета перададзена вёска Рэут, якая знаходзілася ў падпарадкаванні Клімавіцкага раённага выканаўчага камітэта. 21 снежня 2011 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Высакоўскага сельсавета (11 населеных пунктаў: аграгарадок Высокае, вёскі Аўтухоўка, Высокая Буда, Жэўжык, Клоў, Мяжэнін, Слабада, Торчанка, Яноўка, пасёлкі Красавічы і Новы Строй).
Склад
У склад сельсавета ўваходзіць 25 населеных пунктаў (2013 г.):
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (13 населеных пунктаў) — 2020 чалавек, з іх 96,2 % — беларусы, 1,9 % — рускія, 0,7 % — украінцы, 0,5 % — армяне. Станам на 2013 год насельніцтва Ціманаўскага сельсавета складала 2731 чалавек, станам на 1 студзеня 2021 года — 2217 чалавек.
Каўпакі
Назву Каўпакі́ маюць:
Любуцкі дагавор
Любуцкі дагаво́р 1372 го́да заключаны ў сярэдзіне ліпеня 1372 года ля горада Любуцк на рацэ Ака (побач з сучасным горадам Алексін Тульскай вобласці), паміж вялікімі князем літоўскім Альгердам і Кейстутам, з аднаго боку, і вялікім князем маскоўскім Дзмітрыем Іванавічам (Данскім) і  (мужам дачкі Альгерда Алёны), з другога. З літоўскага боку ўдзельнічаў таксама вялікі князь цвярскі (паводле цвярскога летапісу, «князь великы Михаило Александрович поиде в том же миру»).
Любуцкі дагавор завяршыў маскоўскую кампанію 1372 года ВКЛ і саюзнай яму Цвяры, якая мела на мэце абараніць уладанні Цвярскога вялікага княства ад захопу Масквой і прадухіліць ператварэнне Цвяры ў васала Масквы; кампанія пачалася нечаканым з'яўленнем літоўскага войска пад Пераслаўлем 7 красавіка (аблога была няўдалай) і працягвалася паходамі літоўска-цвярскога войска на спрэчныя паміж Цверру і Масквой гарады Кашын і Таржок. 12 ліпеня літоўскае і цвярское войскі злучыліся ля Любуцка на стыку маскоўскіх, разанскіх і літоўскіх уладанняў для трэцяга (пасля паходаў 1368 і 1370 гадоў) сумеснага паходу на Маскву. Туды ж падышлі асноўныя сілы маскоўскага войска, але пасля няўдалай для літоўска-цвярскога войска сутычкі перадавых атрадаў і некалькіх дзён «стаяння» на процілеглых баках глыбокага яра быў заключаны Любуцкі дагавор.
Тэкст дагавора не захаваўся, але згодна з Супрасльскім летапісам па сваім характары гэта быў «вечны мір», які пацвердзіў пратэктарат ВКЛ над Цверру і даваенныя межы. Любуцкі дагавор падвёў рысу пад серыяй войнаў паміж ВКЛ і Маскоўскай дзяржавай 1368—1372 гадоў; пасля чаго ваенных дзеянняў паміж імі не вялося да 1406 года, хаця ў дачыненні да Цвяры Любуцкі дагавор быў парушаны Масквой ужо ў 1375 годзе.
Чаротніца
Чаротніца (Gallinula chloropus) — невялікая, памерам з голуба, вадаплаўная птушка з сямейства.
Назва
Навуковую назву птушкі можна перакласці з лацінскай як «зялёнаногая курачка», што паказвае на знешняе падабенства з хатнімі курамі.
Апісанне
Даўжыня цела 32—35 см, размах крылаў 49—56 см. Аліўкава-бурая з белым падхвосцем і з чырвонай плямай голай скуры над дзюбай. У маладых чырвоны колер адсутнічае, дзюба карычнева-зялёная). Птушаняты чорныя, верх галавы і горла чырвона-блакітныя.
Пашырэнне
Арэал разарваны. Чаротніца шырока распаўсюджаная на ўсіх мацерыках, за выключэннем Аўстраліі і Антарктыды. Тыповы жыхар разнастайных вадаёмаў са стаялай або праточнай вадой і забалочанымі, зарослымі берагамі. Звычайна вядзе скрытны спосаб жыцця — нягледзячы на вялікую распаўсюджанасць, гэтую птушку бывае цяжка ўбачыць у дзікай прыродзе. Тым не менш, у густанаселеных раёнах Еўропы птушкі часта прывыкаюць да прысутнасці чалавека.
Тыпова пералётныя толькі папуляцыі з паўночных раёнаў арэала. Месцы зімовак: часткова ў межах гнездавога арэала, а таксама Паўднёвая Еўропа, Паўднёвая i Усходняя Азія, Паўночная Афрыка, Цэнтральная і Паўднёвая Амерыка.
Асаблівасці біялогіі
Гняздо робіць сярод воднай плаваючай расліннасці або на купіне, каля самай вады, так, што птушка падплывае да гнязда, часам гняздо плаваючае або на беразе сярод раслін у кусце, заўсёды паблізу вады. У выключных выпадках — на кусце або на дрэвах і нават у старых гнёздах іншых відаў да 8 м над зямлёй. Гняздо падоўжанае, чашападобнае амаль выключна з лістоў аеру альбо трыснягу, укладзеных крыж-накрыж (сцёблы толькі ў аснове); высцілка — з дробных лістоў аеру і траў.
Яйкі (звычайна 5—10, можа быць 2—13 і больш — магчыма, знесеныя 2 самкамі) крыху падоўжаныя з тупым вузейшым канцом, жаўтаватыя або зеленаватыя. Глыбокія плямы — шэрыя з фіялетавым адценнем, больш дробныя і густыя; паверхневыя — карычневыя, чырванаватыя або бурыя.
Ліліуакалані
Ліліуакалані (гавайск. Lili’uokalani, першапачаткова звалася Лідзія Камакаэа пакі, Lydia Kamaka’eha Paki, па мужу Дамініса, Dominis; 2 верасня 1838 — 11 лістапада 1917) — апошняя каралева Гаваяў з 20 студзеня 1891 па 17 студзеня 1893.
Зорныя войны. Эпізод III: Помста сітхаў (саўндтрэк)
«'''Зорныя войны. Эпізод III: Помста сітхаў'''» (Star Wars Episode III: Revenge of the Sith) — саўндтрэк Джона Уільямса да аднайменнага фільма 2005 года. Саўндтрэк быў выпушчаны 3 мая 2005 года лэйблам.
Крыштоф Збаражскі
Крыштоф Збаражскі (1580 — ) — ураднік.
Біяграфія
Паходзіў з княжацкага роду Збаражскіх герба «Карыбут». Нарадзіўся ў сям’і Януша Мікалаевіча Збаражскага.
Вучыўся ў Нідэрландах. У 1609 годзе ваяваў пад Смаленскам. Канюшы каронны з 1610 года, стараста крэменецкі з 1608 года, баляслаўскі, вісліцкі і грубяшоўскі. Пасол у Турцыю ў 1621 годзе.
Сцяг Алжыра
Дзяржаўны сцяг Алжыра складаецца з двух вертыкальных палос аднолькавай шырыні зялёнага і белага колеру. У цэнтры размешчаны чырвоная зорка і паўмесяц. Сцяг прыняты 3 ліпеня 1962 г. нагадвае сцяг алжырскага Нацыянальнага Фронту Вызвалення і, па некаторых дадзеных, выкарыстоўваўся Абдэль Кадырам ў XIX стагоддзі. Белы колер сімвалізуе чысціню, зялёны колер - колер ісламу. Паўмесяц таксама з'яўляецца ісламскім сімвалам.
Ваенна-марскі сцяг ідэнтычны дзяржаўнаму, за выключэннем двух скрыжаваных якараў у верхнім левым куце.
Бруклін 9-9
Серыял быў добра ўспрыняты амерыканскай тэлепрэсаю, публікай і крытыкамі, і быў ўганараваны дзвюма прэміямі «Залаты глобус» у 2014 годзе ў намінацыях «Найлепшы камедыйны тэлесерыял» і «Найлепшая мужчынская роля ў камедыйным тэлесерыяле».
Вытворчасць
Будынак выдуманага 99-га паліцэйскага ўчастка і службовыя аўтамабілі належаць сапраўднаму ўчастку № 78 паліцыі горада Нью-Ёрка, што размешчаны на рагу Шостай авеню і Берген-стрыт, непадалёк ад спартыўнай арэны Барклайс-цэнтр у Брукліне.
Новыя Хацькоўцы
Но́выя Хацько́ўцы (, Новые Хотьковцы) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавета.
Гісторыя
Пачала будавацца ў 1966 г. як цэнтр калгаса імя Заслонава.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 95 двароў, 280 жыхароў.
Інфраструктура
Лясніцтва. Ёсць крама, ФАП, Дом культуры, бібліятэка.
Пунішча (гідралагічны заказнік)
Гідралагічны заказнік «Пунішча» — гідралагічны заказнік мясцовага значэння аб’яўлены на землях Кляноўскага лясніцтва дзяржаўнай лесагаспадарчай установы «Аршанскі вопытны лясгас» у Дубровенскім раёне з мэтай захавання ў натуральным стане каштоўных лесабалотных экалагічных сістэм і ўнікальных прыродна-ландшафтных комплексаў з удзелам дзікарослых раслін і дзікіх жывёл, якія адносяцца да відаў, уключаных у Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь.
Гідралагічны заказнік размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы Дубровенскага раёна. Агульная плошча заказніка складае 63 га. Заснаваны 8 снежня 2008 года.
Апісанне
На тэрыторыі гідралагічнага заказніка забараняецца:
Прамысловыя жывёлы: лось, кабан, ліса, янот, цецярук. Гідрасетка адсутнічае. Праходнасць — балота глейкае.
У Чырвоную кнігу РБ занесены: чорны бусел — 1 пара, малы падворлік — 3 пары, змеяед — 1 пара, трохпальцы дзяцел — 2 пары, барадатая няясыць — 1 пара, — 2 пары, сокал-каршачок — 2 пары, махнаногі сыч — 3 пары, вераб’іны сыч — 1 пара.
Цэнтр абароны
Цэнтр абароны (Totalförsvarets skyddscentrum) — шведская ваенная частка, якая выкарыстоўваецца ў арміі, марской пяхоты і ваенна-паветраных сіл. Існуе у розных формах з 1953 года. Цэнтр абароны лакалізуецца разам з Вестэрботэнскай групай (UG 61) у гарнізоне Умеа (таксама вядомы як Уместан), які з'яўляецца казармами, якія раней былі выкарыстаныя Вестэрботэнскім полкам.
Гісторыя
У 1968 школа атрымала новыя задачы і назва была зменена на школу абароны (ахоўнай). У 1970 пераехаў у школу разам з Свеа лейб-гвардыі ў Кунзанген. З 1 ліпеня 1988 года школа была аддзеленая ад Свеа лейб-гвардыі і атрымала новыя задачы з акцэнтам на татальную абарону. З гэтымі арганізацыйнымі зменамі школа змяніла назву на Totalförsvarets skyddsskola.
Пасля гэтага парламент прагаласаваў за ўрадавы законапраект 1987/88: .112, было вырашана, што школа будзе пераведзена ў 1992 годзе да гарнізона Умеа
27 ліпеня 2009 г. апошняя партыя прызыўнікоў пачала сваю падрыхтоўку. Іх падрыхтоўка праходзіла ў кампаніі SWEA на Totalförsvarets skyddscentrum
Большая частка шведскага вопыту CBRN цяпер сабраліся ва Умеа, дзе SkyddC з восені 2008 з'яўляецца часткай сеткі, якая з'яўляецца часткай Еўрапейскага CBRNE Цэнтра, у тым ліку Шведскага агенцтва абаронных даследаванняў (аб свабодзе інфармацыі), Універсітэце Умеа, Вестэрботэнскага Савета графства і муніцыпалітэта Умеа.
Пячора Ласко
Ласко, або Ляско (Grotte de Lascaux) — адзін з найважнейшых палеалітычных помнікаў па колькасці, якасці і захаванасці наскальных малюнкаў. Жывапісныя і гравіраваныя малюнкі, якія знаходзяцца там, не маюць дакладнай датыроўкі: яны з’явіліся прыкладна ў XVIII—XV тысячагоддзі да н. э. Доўгі час іх прыпісвалі старажытнай мадленскай культуры, але апошнія пошукі паказалі, што яны хутчэй ставяцца да больш ранняй салютрэйскай культуры.
Геаграфія
Пячора знаходзіцца ў гістарычным рэгіёне Францыі на тэрыторыі камуны  (дэпартамент Дардонь), прыкладна ў 40 км на паўднёвы ўсход ад горада Перыгё. Яна размешчана на левым беразе ракі у вапняковым ўзгорку. У адрозненне ад многіх іншых пячор рэгіёна, Ласко — адносна «сухая» пячора. Пласт непранікальнага мармуру агароджвае яе ад пранікнення вады, перашкаджаючы ўтварэнню кальцытавых адкладаў.
Пячора знаходзіцца ў гістарычным рэгіёне Францыі Перыгоры на тэрыторыі камуны Манціньяк (дэпартамент Дардонь), прыкладна ў 40 км на паўднёвы ўсход ад горада Перыгэ. Яна размешчана на левым беразе ракі Везер у вапняковым пагорку. У адрозненне ад многіх іншых пячор рэгіёну, Ласко — адносна «сухая» пячора. Пласт мармуру агароджвае яе ад пранікнення вады, перашкаджаючы ўтварэнню кальцытавых адкладаў.
Адкрыццё
Пячора была выпадкова адкрыта 12 верасня 1940 года чатырма падлеткамі. Яны наткнуліся на вузкую адтуліну, што ўтварылася пасля падзення хвоі, у якую патрапіла маланка. Марсель Равіда, Жак Марсаль, Жорж Аньель і Сімон Каенка паведамілі пра гэту знаходку свайму настаўніку Леону Лавалю.
Вывучэнне
Спецыяліст па гісторыі першабытнага грамадства Анры Брэйль, які хаваўся ў рэгіёне падчас нямецкай акупацыі, стаў першым даследчыкам, які наведаў пячору Ласко 21 верасня 1940 года разам з, Андрэ Шэйнье, потым з і. А. Брэйль першым пацвердзіў сапраўднасць наскальных малюнкаў, апісаў і вывучыў іх. З канца 1940 ён зрабіў мноства вымярэнняў і правёў некалькі месяцаў на гэтым месцы, вывучаючы першабытны жывапіс, які ён аднёс да.
Пазней наскальны жывапіс Ласко вывучалі, і з 1989 па 1999 гады —.
Датаванне
Ласко з’яўляецца адной з першых палеалітычных пячор, датыроўка якой вызначалася з дапамогай, выкананага Уілардам Лібі. Гэты метад быў ужыты пры аналізе, знойдзенага ў свяцільнях з «шахты». Першы атрыманы вынік Сведчыў аб частым наведванні Ласко ў эпоху мадленскай культуры, але гэты вынік быў пастаўлены пад сумнеў А. Брэйлем, які лічыў, што наскальныя малюнкі ставяцца да.
Пазней былі праведзены дадатковыя аналізы, вынікі якіх паказалі ўсё ж пра прыналежнасць да мадленскай культуры. Аналіз быў зроблены на аснове драўнянага вугалю, знойдзенага падчас раскопак А. Глары ў «пасажы» і «шахце». Гэты вугаль ставіўся да перыяду ранняй і сярэдняй мадленскай культуры.
У 1998 годзе была атрымана датыроўка прыкладна ў 18,6 тысячагоддзяў да н. э.: быў праведзены радыевугляродны аналіз і фрагмента драўлянай палкі з «шахты», якія паказалі, што пячора часта наведвалася ў эпоху салютрэйскай культуры. Пры гэтым адкрытым застаецца пытанне, ці прыходзілі людзі таго часу ў пячору, каб стварыць частку або ўсе выявы ці ж проста палюбавацца ўжо створанымі.
Таму на сённяшні дзень няма дакладнай датыроўкі наскальных малюнкаў пячоры Ласко. Хоць на думку Н. Ажуля існуюць некаторыя доказы, што Ласко хутчэй ставіцца да салютрэйскай культуры з наступных прычын:
Класіфікацыя
Пячора Ласко была класіфікавана як Францыі практычна адразу пасля яе адкрыцця, з 27 снежня 1940 года.
У кастрычніку 1979 года Ласко увайшла ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА у ліку іншых дагістарычных стаянак і пячор з наскальным жывапісам у даліне ракі Везер.
Апісанне пячоры
Пячора Ласко адносна невялікага памеру: сукупнасць галерэй мае даўжыню прыкладна ў 250 м пры сярэдняй вышыні ў 30 м. Распісаная частка пячоры знаходзіцца ў асноўным у верхняй частцы сістэмы.
Сучасны ўваход адпавядае дагістарычнаму, нягледзячы на тое, што цяпер ён забяспечаны сістэмай тамбураў. Спрадвечны ўваход павінен быў быць некалькі даўжэй, але столь у старажытныя часы там абрынулася і утварыла пахіл, па якім цяпер спускаюцца наведвальнікі пячоры.
Мае культурны пласт. Каля 800 малюнкаў: быкі, коні, алені, кампазіцыя барацьбы чалавека з бізонам.
Гай Марый
Гай Марый (Gaius Marius; каля 157 да н. э., Арпін — 86 да н. э., Рым) — рымскі палкаводзец і палітычны дзеяч, правадыр папуляраў. Сем раз быў абраны ў консулы, у тым ліку пяць разоў запар у 104—100 да н.э. Правёў рэарганізацыю рымскай арміі.
Пячора Ласко
Археалагічныя адкрыцці
Большая частка археалагічных адкрыццяў была зроблена А. Глары падчас абсталявання тамбураў ля ўваходу ў пячору і саміх залаў, а затым пры больш метадычных раскопках, асабліва плённых у «шахце». У лік зробленых археалагічных знаходак уваходзяць прадметы, зробленыя з каменя (403 прылады), з косткі (28 прылад), расліннага паходжання (113 фрагментаў), упрыгожванні (10 ракавін), шматлікія вугольчыкі і рэшткі фарбавальнікаў.
У «нефе» былі знойдзеныя свяцільні, фарбавальныя рэчывы і рэшткі ежы. У «апсідзе» таксама была знойдзена вялікая колькасць важных прадметаў: лёзы дроцікаў, скрабкі, разцы і свяцільні. У «шахце» былі выяўленыя рэшткі фарбавальных рэчываў, лёзы дроцікаў, прасвідраваныя ракавінкі і свяцільні.
Было праведзена вывучэнне пад электронным мікраскопам фарбавальнікаў, выяўленых падчас раскопак, і узораў, узятых з некаторых малюнкаў. Чорныя фарбавальнікі адпавядалі вокісу марганцу, а жоўтыя, аранжавыя і чырвоныя — вокісу жалеза. Усе яны выкарыстоўваліся ў чыстым выглядзе без якога-небудзь дадання мінеральных дамешак і без цеплавой апрацоўкі.
Зала быкоў
У «зале быкоў» знаходзіцца самая маляўнічая кампазіцыя Ласко. Яе кальцыевыя сцены дрэнна падыходзілі для гравіроўкі, таму былі ўпрыгожаны маляўнічымі выявамі вялікіх памераў: некаторыя з іх дасягаюць 5 м у даўжыню.
Два рады зуброў размешчаны адзін насупраць аднаго, два з аднаго боку і тры з другога. Двум зубрам з паўночнай сцяны спадарожнічаюць дзясятак коней і вялікая загадкавая жывёла, на лбе якой намалявана нешта накшталт рога, за што ён і атрымаў назву «аднарог». На паўднёвай сцяне тры вялікіх зубра намаляваныя побач з трыма маленькімі (чырвонага колеру), шасцю аленямі і адным мядзведзем у пячоры, намаляваным на жываце аднаго з зуброў і таму дрэнна адрозным. Лічыцца, што шэсць кропак над галавой аднаго з зуброў ўяўляюць сабой малюнак скопішча Плеяд у сузор’і Цяльца.
Восевы праход
У «восевым праходзе» таксама намаляваныя быкі і коні, акружаныя аленямі і каменнымі баранамі. На малюнку бачны конь, які ўцякае, намаляваны марганцавай крэйдай на вышыні 2,5 м ад узроўню грунту. Некаторыя жывёлы намаляваны на столі і быццам перабягаюць з адной сцяны на другую. Да гэтых малюнкаў, выкананне якіх патрабавала будаўніцтва лясоў, варта дадаць шматлікія знакі (палачкі, кропкі і прастакутнікі).
Пасаж
У «пасажы» шматлікія малюнкі былі моцна пашкоджаны, асабліва з-за руху паветраных мас.
Неф
«Неф» налічвае чатыры групы постацяў: адбіткі, чорная карова, алені, якія плаваюць, і перасякальныя бізоны. Гэтыя выявы дапоўнены шматлікімі загадкавымі геаметрычнымі знакамі, у тым ліку каляровай плоскасцю, падзеленай на роўныя квадраты. А. Брэйль назваў іх «гербамі». Існуюць і іншыя гіпотэзы: напрыклад, што гэта пасткі для жывёл, ці буданы, ці адзежа з размаляваных шкур.
Каціны лаз
«Каціны лаз» абавязаны сваім імем малюнку групы жывёл сямейства каціных. Адно з якіх, мяркуючы па ўсім, пазначае тэрыторыю. У гэтую галерэю даволі складана патрапіць, але там можна ўбачыць гравіроўкі дзікіх жывёл, выкананых у даволі прымітыўным стылі. У тым ліку там ёсць конь анфас, даволі незвычайны прыклад палеалітычнага мастацтва, бо звычайна жывёлы маляваліся ў профіль ці з дапамогай прыёму «крывой перспектывы».
Апсіда
У «апсідзе» прадстаўлена каля тысячы гравіраваных малюнкаў, некаторыя з іх накладзеныя на маляўнічыя выявы. Тут ёсць як жывёлы, так і знакі, у тым ліку адзіны малюнак паўночнага аленя ў Ласко.
Шахта
На другой сцяне намаляваны конь. Акрамя таго, у дадзенай кампазіцыі прысутнічаюць дзве групы цікавых знакаў:
Хутчэй за ўсё, у гэтай сцэне розныя прадметы цесна ўзаемазвязаны, і прытым не з-за блізкага размяшчэння жывёл і знакаў на адной сцяне, як часцей за ўсё бывае ў палеалітычным мастацтве. А. Леруа-Гуран лічыць, што гэтая сцэна з’яўляецца спасылкай да міфу, сэнс і значэнне якога практычна немагчыма аднавіць.
Мастацкія прыёмы
Сярод мастацкіх прыёмаў, якія выкарыстоўваліся першабытнымі мастакамі, варта адзначыць наступныя:
Інтэрпрэтацыі
Жывёлы, намаляваныя на сценах Ласко, тыя ж самыя, што і ў многіх іншых пячорах з наскальнымі малюнкамі ў : у асноўным гэта коні, зубры, бізоны, алені і каменныя бараны. Іншыя жывёлы сустракаюцца на выявах радзей і часта ўяўляюць патэнцыйную небяспеку для чалавека (напрыклад, мядзведзі, насарогі і буйныя жывёлы сямейства каціных).
Выявы вельмі рэалістычныя, асабліва гэта тычыцца целаскладу і поз жывёл, аднак мастакі Ласко не імкнуліся да вычарпальнага і натуралістычнага адлюстравання рэчаіснасці: на малюнках няма ні флоры, ні ландшафтаў, у адрозненне ад многіх іншых палеалітычных наскальных малюнкаў.
Несумненна, некаторыя элементы малюнкаў нясуць сімвалічную нагрузку. Такая інтэрпрэтацыя тычыцца трох пар кропак, якія знайшлі ў глыбіні «кацінага лаза» і ў «шахце» на межах малюнкаў. Гэта ж адносіцца і да вышчарбленых сімвалаў, «гербоў» і асобным кропкам, размешчаным у розных частках пячоры.
А. Леруа-Гуран лічыць, што пячора Ласко была святыняй, чымсьці накшталт культавага месца для людзей таго часу.
Турызм і праблемы захаванасці
У 1948 годзе ўваход у пячору быў абсталяваны для турыстычных наведванняў, якіх станавілася з кожным днём усё больш і больш, і з часам яны сталі пагражаць захаванасці наскальных малюнкаў. Былі праведзены сур’ёзныя земляныя працы, якія змянілі узровень і ўласцівасці грунтоў у пячоры. Акрамя таго, было ўстаноўлена электрычнае асвятленне і пабудавана спецыяльная лесвіца, каб спрасціць доступ у «залу быкоў». Уваход у пячору быў зачынены цяжкімі бронзавымі дзвярыма.
У 1955 годзе былі заўважаныя першыя прыкметы пашкоджання малюнкаў. Яны паўсталі з-за лішку вуглякіслага газу, які з’явіўся ад дыхання наведвальнікаў. Вуглякіслы газ і вадзяныя выпарэнні ўступілі ў рэакцыю са шклістай скарыначкай кальцыйных соляў, якая пакрывала малюнкі і бараніла іх як пласт лаку. У выніку ўтварыўся добра растваральны гідракарбанат кальцыю — Ca(HCO3)2, які раз’ядае і пашкоджвае наскальныя малюнкі. У 1957 годзе ў Ласко усталявалі першую сістэму, якая павінна была аднаўляць атмасферу і стабілізаваць тэмпературу і вільготнасць. Аднак наведванні працягваліся, і колькасць турыстаў павялічылася да 1000 чалавек у дзень. У выніку ў дзень выпрацоўвалася каля 2500 літраў вуглякіслага газу і каля 50 кг вадзяных выпарэнняў, у той час як пячора мае даволі маленькі памер — каля 1500 м³. , які займаўся ў гэты час раскопкамі ў Ласко, павінен быў працаваць па начах, каб не перашкаджаць патоку наведвальнікаў.
У 1960 годзе ў Ласко з’явілася так званая «зялёная хвароба»: лішак вуглякіслага газу, занадта высокая тэмпература і штучнае асвятленне сталі прычынай распаўсюджвання калоній водарасцей па сценах пячоры. Затым узбагачэнне асяроддзя дыяксідам вугляроду стала прычынай «белай хваробы», кальцыйнага покрыва, які асеў на сценах і на некаторых мастацкіх творах. У 1963 годзе мікраарганізмы працягвалі хутка распаўсюджвацца, нягледзячы на ​​тое, што была ўсталяваная сістэма азонавай фільтрацыі. У красавіку 1963 года Андрэ Мальро, міністр па справах культуры, прыняў рашэнне забараніць доступ у Ласко для шырокай публікі. З 1965 па 1967 гады сістэмы, якія рэгулююць цеплавыя і гіграметрычныя працэсы, змаглі, нарэшце, аднавіць ранейшыя ўмовы цыркуляцыі паветраных мас, якія раней дазвалялі Ласко захоўвацца на працягу тысячагоддзяў. Прынцып гэтай статычнай астуджальнай сістэмы складаўся ў натуральнай канвекцыі для кандэнсацыі вадзяных выпарэнняў у пэўным месцы.
У 2000 годзе апаратуру па кіраванні кліматам у пячоры замянілі. Увесну 2001 Бруно Дэпла і Сандрын ван Салінь, служачыя, упаўнаважаныя сачыць за пячорай, заўважылі з’яўленне цвілі ў тамбуры пячоры. Грунт пакрыўся грыбамі. Гэты працэс быў звязаны з устаноўкай новай сістэмы гідратэрмічнага рэгулявання. Штамы Fusarium solani, якія з’явіліся ў пячоры, былі ўстойлівыя да фармальдэгіду, які выкарыстоўваўся дзесяцігоддзямі для дэзынфекцыі падэшваў абутку наведвальнікаў. Грыбы распаўсюдзіліся на малюнкі, якія неўзабаве былі пакрыты белым пластом грыбніцы. Грыб існаваў у сімбіёзе з бактэрыяй, якая зводзіла на нішто выкарыстоўваны датуль фунгіцыд. Таму яго сталі камбінаваць з антыбіётыкам.
У 2002 годзе міністэрства культуры стварыла «Міжнародны даследчы камітэт па пячоры Ласко», які павінен быў вырашыць гэтую праблему. У 2006 годзе заражэнне было амаль цалкам задушана, але кожныя два тыдні адмысловая каманда, апранутая ў ахоўныя камбінезоны, павінна ўручную чысціць сцены ад грыбных валокнаў, паколькі яны, нягледзячы ні на што, працягваюць з’яўляцца зноў.
Пятнаццаць гадоў актыўных турысцкіх наведванняў парушылі далікатны баланс, дзякуючы якому Ласко захоўвалася на працягу тысячагоддзяў, і падверглі ўнікальныя наскальныя малюнкі небяспецы знікнення.
Рэпрадукцыі і рэплікі
Копія «залы быкоў» знаходзіцца ў нацыянальным музеі старажытнасцяў (Сен-Жэрмен-ан-Ле, Парыж).
Ласко II
Пасля закрыцця пячоры для шырокай публікі па прычыне павелічэння праблем захаванасці наскальных малюнкаў, у канцы 1960-х гадоў (IGN) правёў стэрэа-фотаграметрычную здымку ўсіх распісаных паверхняў пячоры.
Пасля гэтага супольнасць, якая валодае Ласко, высунула з прапановай зрабіць дакладную копію часткі пячоры («восевага праходу» і «залы быкоў»). Праект часткова фінансаваўся за кошт продажу Ласко дзяржаве ў 1972 годзе. Ён быў прыпынены ў 1980 годзе, а затым працягнуты дэпартаментам Дардонь.
Было пабудавана бетоннае збудаванне, усярэдзіне якога сапраўды паўтарылі наскальныя малюнкі выбраных частак Ласко дзякуючы раней праведзенай здымцы IGN. Стварэнне наскальных малюнкаў было ажыццёўлена групай на чале з М. Пейтраль. Копія Ласко, названая Ласко II, знаходзіцца ў 200 м ад сапраўднай пячоры. Яна была адкрыта для наведвання 18 ліпеня 1983 года. Некаторыя іншыя рэпрадукцыі жывапісу Ласко (аленевы фрыз, два бізоны і чорная карова з «нефа», сцэна з «шахты») былі выстаўлены ў парку То (parc du Thot) у некалькіх кіламетрах ад.
У дакументальным серыяле «» паказалі, што стане з Ласко II праз першыя 10 гадоў без людзей — пячора пачне абвальвацца. У той жа час арыгінальная пячора Ласко захаваецца і не зменіцца на працягу тысяч і нават мільёнаў гадоў.
Саўлеская бітва (1236)
Ход падзей
У 2-й палове лета 1236 года быў арганізаваны першы крыжовы паход на Жамойць. На баку Ордэна мечаносцаў у паходзе бралі ўдзел рыцары з Заходняй Еўропы, хрышчоныя эсты, лівы, латгалы, атрад з двухсот пскавічоў, а таксама наўгародскія воі.
Бітва адбылася 22 верасня 1236 года, калі каля мясцовасці Саўле на крыжаносцаў, якія вярталіся з паходу, напалі жамойты і земгалы. Лакалізацыя Саўле выклікае спрэчкі, звычайна, месца атаясняюць з цяперашнім горадам Шаўляй у Літве. Па іншай версіі, бітва адбылася каля цяперашняй латвійскай вёскі Вецсауле.
Цяжкая кавалерыя крыжаносцаў была вымушаная прыняць бой у балоцістай мясцовасці, дзе перавага былі на баку лёгкаўзброеных жамойтаў і земгалаў. Войска язычнікаў, магчыма, узначальвалі Выкінт і Эрдзівіл, згаданыя ў дамове 1219 года як жамойцкія князі.
Крыжаносцы пацярпелі цяжкае паражэнне, у бітве загінулі вялікі магістр Вольквін і 48 рыцараў Ордэна мечаносцаў, а таксама многія саюзнікі Ордэна, у тым ліку 180 пскавічоў.
Пасля паражэння супраць улады Ордэна мечаносцаў паўсталі куршы, земгалы і селы. У 1237 годзе Ордэн быў вымушаны аб'яднацца з больш паспяховым Тэўтонскім ордэнам.
Памяць
У 2000 годзе рашэннем парламентаў Літвы і Латвіі 22 верасня абвешчана Днём адзінства балтаў. З 2009 года на гэтае свята пачалі запальваць вогнішчы на пагорках і старажытных гарадзішчах. Праз некалькі гадоў да акцыі далучыліся актывісты балцкага руху ў Беларусі, і цяпер кожны год Дзень адзінства балтаў — 22 верасня, адзначаюць вогнішчамі і ў Беларусі.
NGC 3621
NGC 3621 (іншыя абазначэнні — ESO 377-37, MCG -5-27-8, UGCA 232, AM 1115-323, IRAS11159-3235, PGC 34554) — галактыка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сцяг Анголы
Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Ангола — разам з дзяржаўным гербам і дзяржаўным гімнам адзін са "знакаў суверэнітэту і дзяржаўнай незалежнасці, адзінства і цэласнасці Рэспублікі Анголы, якія былі прынятыя пры абвяшчэнні дзяржаўнай незалежнасці 11 лістапада 1975 года, устаноўлены Канстытуцыйным законам 1992 года і прыведзены ў дадатках I, II і III Канстытуцыі Рэспублікі Ангола ", які ўступіў у сілу 5 лютага 2010 года.
Возера радасці (фільм)
«Во́зера ра́дасці» — беларускі кароткаметражны беларускамоўны мастацкі фільм рэжысёра Аляксея Палуяна, зняты ў 2019 годзе. У здымачную каманду ўвайшлі кінапрафесіяналы з Германіі, Ірана, Грузіі, Украіны, Шатландыі і Балгарыі. Фільм створаны па матывах аднайменнага рамана Віктара Марціновіча. Сусветная прэм’ера стужкі адбылася на сусветным кінафестывалі кароткаметражных фільмаў у французскім Клермон-Феране. Беларуская прэзентацыя «Возера радасці» адбылася 13 лістапада 2019 года ў кінатэатры «Масква».
Сюжэт
У маленькай беларускай вёсцы, дзе час быццам спыніўся, дзевяцігадовая Яся перажывае смерць маці. Бацька дзяўчынкі адпраўляе яе ў інтэрнат. Але аднойчы яна вырашае збегчы і вярнуцца дадому.
Узнагароды
Фільм атрымаў тры ўзнагароды іспанскага FICBUEU (у тым ліку «Найлепшая актрыса»), прыз «За найлепшую рэжысуру» на кінафестывалі ў грэчаскай Драме, дзве ўзнагароды кінафестывалю ў Невадзе, прыз у намінацыі «Найлепшы кароткаметражны фільм» нямецкай кінапрэміі «Hessen Film Awards». 2 лістапада 2020 года фільм перамог на амерыканскім кінафестывалі «LA Shorts» і меў перспектывы на «Оскар-2021». Прызнана найлепшым кароткаметражным фільмам на першай прэміі кінапрэсы Беларусі.
Качаны
Назву Качаны́ маюць:
Іна Ігараўна Корж
Іна Ігараўна Корж (нар., рудня Баргінскі, Рыбінскі раён, Краснаярскі край) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла Львоўскі політэхнічны інстытут у 1958 годзе. Працавала ў Львоўскім філіяле Дзіпраграда, з 1971 года — у БелНДІПгорадабудаўніцтва, Мінскпраекце, з 1977 года — старшы выкладчык кафедры горадабудаўніцтва Беларускага політэхнічнага інстытута.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1971 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Удзельнічала ў распрацоўцы праектаў планіроўкі і рэканструкцыі шэрагу малых гарадоў Заходняй Украіны, дэталёвай планіроўкі жылых раёнаў Львова, Чарнаўцоў, зон адпачынку «Бобрска-Мікалаеўская» (Львоў), «Івянец» і «Горваль», у распрацоўцы праекта арганізацыі масавага адпачынку насельніцтва Мінска (1976).
Zara
За́ра (Zara) — гандлёвая сетка групы кампаній Inditex Group.
Гісторыя
У 1975 годзе ў іспанскім горадзе Ла-Карунья за пасрэдніцтвам іспанскай фірмы Inditex Group адкрытая першая крама вопраткі Zara. Штогод дызайнерамі фірмы распрацоўваецца больш за 10 000 новых праектаў.
Магазіны
На 2007 год у свеце існуе больш за 2700 магазінаў у 61 краіне. Найбольшая колькасць крамаў — у Іспаніі, Францыі, Італіі, Японіі, Расіі, Партугаліі і Германіі.
Магазіны размеркаваных наступным чынам :
Качэргі
Назву Качэ́ргі маюць:
Кіану Рыўз
Кіяну Рыўз (Keanu Reeves, ; поўнае імя Кіяну Чарлз Рыўз; нар. 2 верасня 1964, Бейрут, Ліван) — канадскі кінаакцёр і музыка (бас-гітарыст). Найбольш вядомы роляю Нэа ў кінатрылогіі «Матрыца». Апрача таго, у 1990-х ён быў бас-гітарыстам гурта «Dogstar», а ў пачатку 2000-х — гурта «Becky».
Сцяг Беніна
Дзяржаўны сцяг Беніна — першапачаткова прыняты ў 1958 годзе. Быў зменены ў 1975 годзе пасля прыходу да ўлады марксістаў, аднак пасля аднаўлення старога рэжыму быў ізноў прыняты 1 жніўня 1991. Колеры сцяга — традыцыйныя пан-афрыканскія колеры: зялёны, сімвалізуе надзею, жоўты, сімвалізуе росквіт і чырвоны, сімвалізуе адвагу.
NGC 3622
NGC 3622 (іншыя абазначэнні — UGC 6339, ZWG 314.20, IRAS11171+6730, PGC 34692) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Маргарадзіды
Маргарадзіды (Margarodidae) — сямейства паўцвердакрылых  чарвяцоў. Вядома каля 450 відаў.
Распаўсюджанне
У трапічнай зоне багатая разнастайнасць відаў.
Сістэматыка
У складзе сямейства (роды Callipappus і Platycoelostoma у апошні час вылучаюцца ў асобнае сямейства Callipappidae, Coelostomidia і Cryptokermes — у Coelostomidiidae, а род Kuwania — у Kuwaniidae) : • 2
Андрэй Абрамовіч
Андрэй Абрамовіч (? — верасень ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Абрамовічаў герба «Ястрабец». Нарадзіўся ў сям’і Самуэля. Меў братоў Ежы і Адама.
Харужы, пасля паручнік пяцігорскі, віленскі цівун, стольнік з 1736 і пісар земскі з 1748, кашталян берасцейскі з 1757; пасол на сойм 1754, дэпутат Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага ў 1748 годзе.
3 маладосці звязаны з М. К. Радзівілам Рыбанькай, адстойваў яго інтарэсы на віленскіх сойміках, у Трыбунале і сойме. Трымаў у заставе радзівілаўскія маёнткі Жупраны і Беразавец, у дзяржаве — Цітавяны і Новае Места.
Дзмітрый Анатолевіч Жукаў
Дзмітрый Анатолевіч Жукаў (,  —, ) — рускі пісьменнік і грамадскі дзеяч.
Творчасць
У кнізе «Уладзімір Іванавіч» (1977) жыва выявіў сучаснага рускага падзвіжніка, абаронцу рускай культуры, які прысвяціў жыццё захаванню рускай духоўнай спадчыны.
У перакладах Д. Жукава на рускую выходзілі творы Айзэка Азімава, Лестэра дэль Рэя, Мюрэя Лейнстэра, Кліфарда Саймака, Роберта Шэклі, Гары Гарысана, Роберта Янга, Рэя Брэдберы, Джэймса Баларда, Джэральда Дарэла.
Эйвінд Юнсан
Эйвінд Улуф Вернер Юнсан (Eyvind Olov Verner Johnson,  — ) — шведскі пісьменнік. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1974) «за апавядальнае мастацтва, якое прадбачыць прастору і час, служыць свабодзе».
Касцёл Святога Тамаша Аквінскага і кляштар дамініканцаў (Мінск)
Касцё́л Свято́га Тамаша́ Акві́нскага і кляшта́р дамініка́нцаў — колішні рымска-каталіцкі кляштарны комплекс у Мінску. Дзейнічаў у пачатку XVII стагоддзя—1832 год. Знаходзіўся на Высокім Рынку, займаў плошчу каля 2 га, абмежаваны вуліцамі Дамініканскай, Валоцкай і Юр’еўскай (частка квартала сучаснага Палаца Рэспублікі).
У склад комплексу ўваходзілі мураваныя будынкі касцёла і кляштарнага корпуса, а таксама драўляныя гаспадарчыя пабудовы: 2 флігелі, стайня, свіран, студня і іншыя, у паўночна-заходняй частцы пляцу знаходзіўся сад; увесь комплекс абкружаў высокі мур з вялікай уяздной брамай. Кляштарныя збудаванні ўшчэнт зруйнавалі ў 1950 годзе. Да нашага часу захаваліся падмуркі і скляпенні, што патрабуюць дэталёвага археалагічнага даследавання.
Гісторыя
У 1605 годзе ўдава ваяводы вендэнскага Крыштафа Слушкі Соф’я (з Завішаў) фундавала ў Мінску драўляны касцёл, які ў 1605 годзе перайшоў да манахаў-дамініканцаў. Паводле сведчання Уладзіслава Сыракомлі, першы мінскі каталіцкі кляштар падтрымала шляхта, якая вярталася праз горад з выправы на Маскву. Яна зладзіла збор у фонд кляштара, што атрымаў назву «капытковага». Гэта была плата за правядзенне кожнага каня праз гарадскую заставу. Пазней у інтэр’еры дамініканскага касцёла змясцілі восем гербаў ініцыятараў гэтага збору. Неўзабаве аднак здарыўся пажар, па якім у 1615 годзе ваявода менскі Пётр Тышкевіч падараваў манахам пляц для ўзвядзення мураваных будынкаў касцёла і кляштара. Станам на 1623 год касцёл згадваецца як «нядаўна закладзены». Мяркуецца, што яго збудавалі ў 1620—1640 гадах і асвяцілі ў гонар святога Тамаша Аквінскага, найбольш славутага прадстаўніка дамініканскага ордэна, філосафа і прапаведніка.
Дамініканскі касцёл і кляштар знаходзіліся непадалёку ад паўднёвай лініі гарадскіх умацаванняў — землянога вала з ровам і бастыёнамі. У другой палове XVII ст. кляштарны комплекс з’яўляўся адным з абарончых фарпостаў горада. У маскоўскіх дакументах часоў Трынаццацігадовай вайны (1654—1667) згадваецца, што з касцёла можна было весці «полковой и подошвенный и мушкетный бой» Падарожнікі, якія праязджалі праз Мінск, адзначалі пышнасць і багацце дамініканскага касцёла, а стольнік Пятра I П. Талстой, які спыняўся тут у 1697 годзе, захапляўся яго арганам. Вядома, што ў 1692—1696 гадах арганістам у касцёле служыў К. Мурашкевіч, а з 1698 — К. Ластоўскі. Сёння дакладна не вядома, колькі законнікаў-дамініканцаў было ў Мінску ў першай палове XVII ст. Захаваліся толькі дакладныя звесткі пра канец XVIII ст. — станам на 1796 год у кляштары знаходзіліся чатыры законнікі.
З утварэннем Мінскай дыяцэзіі ў 1798 годзе частку корпусу дамініканскага кляштара перадалі пад рэзідэнцыю біскупа. Па здушэнні вызваленчага паўстання 1830—1831 гадоў расійскія ўлады зачынілі кляштар (19 ліпеня 1832), касцёл пачаў дзейнічаць як парафіяльны пад тытулам Найсвяцейшай Тройцы. У 1840-я гады кляштарныя будынкі перабудавалі пад каталіцкую семінарыю, але па здушэнні нацыянальна-вызваленчага паўстання 1863—1864 гадоў, з 1869 года комплекс выкарыстоўваўся пад ваенныя кашары. Дзесьці на працягу XIX ст. касцёл страціў свае бакавыя вежы. У 1880-я гады з’явіўся праект прыстасавання былой дамініканскай бажніцы пад гарадскі тэатр, аднак яго не ажыццявілі. У пач. XX ст. касцёл выкарыстоўваўся мінскім пажарным дэпо. Каля 1907 года верх франтона касцёла разабралі, а на яго месцы з’явілася драўляная назіральная пажарная вышка.
5 ліпеня 1926 года комплекс касцёла і кляштара дамініканцаў узялі пад ахову дзяржавы. Падчас заняцця Мінска савецкімі войскамі ў 1944 годзе кляштарны комплекс быў пашкоджаны. На рэспубліканскай нарадзе па пытанні аднаўлення гарадоў і гарадской гаспадаркі Беларусі, якая праходзіла 25—26 мая 1945 года, у абарону касцёла выступіў гісторык архітэктуры Іван Хозераў :
У 1945 годзе БССР атрымала ад Германіі кантрыбуцыю на аднаўленне будынкаў, а ў канцы 1940-х выканалі першасную кансервацыю касцёла. Аднак у 1950 годзе кіраўніцтва БССР канчаткова зацвердзіла новы генеральны план Цэнтральнай плошчы, паводле якога пасярод яе ўзводзіўся манумент Сталіну, а на месцы колішняга кляштара разбіваўся сквер.
Пад покрывам ночы, у 1950 годзе савецкія ўлады ўзарвалі выбітны помнік архітэктуры. Яго камені выкарысталі для падмуркаў новых будынкаў Мінска. У 1985 годзе на Кастрычніцкай плошчы пачалі будаваць Палац Рэспублікі, а ў 1986 годзе археолагі адкапалі падмуркі дамініканскага касцёла Святога Тамаша Аквінскага. Яго сцены месцамі дасягалі 3-метровай таўшчыні, на фасадах выявілі байніцы ніжняга бою, прыстасаваныя для страляніны з мушкетаў. Зянон Пазняк, які браў удзел у раскопках, у адным з артыкулаў прыгадваў, што калі археолагі дабраліся да пласта XVII ст., то выявілі некалькі дзясяткаў шкілетаў з праламанымі альбо прастрэленымі чарапамі.
Архітэктура
Архітэктурны ансамбль дамініканскага кляштара меў выразную прасторава-разгорнутую кампазіцыю, першы план якой стварала ўваходная брама, на другім — ішоў беспасярэдне галоўны фасад касцёла, а ў якасці своеасаблівага фону выступалі муры кляштарнага корпуса.
Кляштарныя пабудовы разам з садам займалі пляц 9949,5 м², апроч таго меліся ўладанні ў іншых частках Мінска, якія агулам складалі 5445 м² і здаваліся ў арэнду гараджанам.