cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рабочы рух
Гісторыя
У ХІХ стагоддзі роля пралетарыяту ў грамадстве стала паступова ўзрастаць. Кансалідацыя працоўных прывяла да стварэння ў 1864 годзе першай масавай міжнароднай арганізацыі пралетарыяту - Міжнароднага таварыства працоўных. Аднак рознагалоссі паміж Карлам Марксам і Міхаілам Бакуніным прывялі да распаду арганізацыі ў 1876 годзе. Пасля распаду таварыства ў 1889 годзе, рабочыми і анархісцкімі арганізацыямі быў створаны спадчыннік Першага інтэрнацыяналу - Рабочы інтэрнацыянал.
Таксама, у ХІХ стагоддзі пачалі фарміравацца і нацыянальныя арганізацыі рабочага класа, такія як Усеагульная нямецкая рабочая асацыяцыя (1863), Рабочая партыя Францыі (1879), Іспанская сацыялістычная рабочая партыя (1879), Расійская сацыял-дэмакратычная рабочая партыя (1898), Лейбарысцкая партыя Вялікабрытаніі (1900).
Важнымі вехамі ў развіцці рабочага руху з'яўляюцца паўстанні, забастоўкі і рэвалюцыі, якія адбываліся ў канцы ХІХ - пачатку ХХ стагоддзя. Першай паспяховай спробай абвяшчэння ўлады працоўных з'яўляецца Парыжская камуна, якая праіснавала 72 дні. На развіццё рабочага руху аказала ўплыў і руская рэвалюцыя 1905 года. Ключавымі сіламі, якія здзяйснялі стачкі ў гэты час з'яўляліся новаствораныя прафсаюзы, такія як французская Усеагульная канфедэрацыя працы, іспанская Нацыянальная канфедэрацыя працы, Амерыканская федэрацыя працы і іншыя арганізацыі.
Інтэграцыя ў капіталістычную сістэму як правага крыла сацыял-дэмакратыі, так і кантраляванага ім прафсаюзнага руху прывяла да вострага крызісу рабочым руху з пачаткам Першай сусветнай вайны. Так, напрыклад, пазіцыя некаторых рабочых арганізацый у падтрымку вайны, прывяла да распаду Рабочага інтэрнацыяналу.
Сусветны рэвалюцыйны ўздым 1917–23 гадах, пачатак якому паклала Кастрычніцкая рэвалюцыя 1917 у Расіі, суправаджаўся і новай актывізацыяй рабочага руху (стварэнне саветаў працоўных дэпутатаў у Расіі, Германіі, Венгрыі; «вялікія стачкі» 1919–20 у Францыі; «чырвонае двухгоддзе» 1919-20 у Італіі). Са стварэннем Камуністычнага інтэрнацыянала і Чырвонага інтэрнацыянала прафсаюзаў у рабочым руху вылучыўся камуністычны напрамак, які застаўся дамінуючым на працягу ўсяго ХХ стагоддзя. Увогуле, у міжваенны перыяд, прафсаюзы і левыя партыі захоўвалі свой вялікі ўплыў на грамадства, прымусіўшы ўрады весці больш сацыяльна-арыентаваную палітыку («новы курс» у ЗША, рэформы Народнага фронта ў Францыі).
У час Другой сусветнай вайны рабочыя прынялі актыўны ўдзел і былі апорай Руху Супраціўлення на тэрыторыі краін, акупаваных Германіяй, Італіяй, Японіяй і іх саюзнікамі. Пасля заканчэння вайны была ўтворана Сусветная арганізацыя прафсаюзаў, якая аб'яднала прафсаюзы амаль усіх краін свету. З пачаткам халоднай вайны, у САП адбыўся раскол, і прафсаюзы капіталістычных краін арганізавалі Міжнародную канфедэрацыю свабодных прафсаюзаў.
Дамінаванне аўтарытарнай камуністычнай ідэалогіі ва Ўсходняй Еўропе ў рабочых руху гэтага рэгіёна прывяло ў наступстве да поўнай залежнасці рабочых арганізацый ад дзяржавы. Першыя незалежныя ад дзяржавы прафсаюзы пачалі ўтварацца ў сацыялістычным блоку толькі ў 1970-1980-ых гадах («Салідарнасць» у Польшчы, Свабоднае міжпрафесійнае аб’яднанне працоўных у СССР).
Ва ўмовах сусветнага фінансава-эканамічнага крызісу, які разгарнуўся з 2008 года, перад рабочым рухам стаіць задача супрацьдзейнічаць наступу капіталу і дзяржавы на правы наёмных работнікаў і на іх сацыяльныя заваёвы. Буйныя стачкі часам перарастаюць у жорсткія сутыкненні з паліцыяй (у Грэцыі ў 2010–2012, у Рэспубліцы Карэя ў 2013–14 ), суправаджаюцца ахвярамі (забастоўка шахцёраў у ПАР у 2012 ). Рабочы рух па-ранейшаму падзелен на ўмеранае крыло (трэд-юніянісцкі, рэфармісцкі; як правіла, звязаны з сацыял-дэмакратычнымі і сацыял-ліберальнымі партыямі) і больш радыкальнае (арыентуецца на камуністычныя і сіндыкалісцкія ідэі). Нараўне з «афіцыйнымі» прафсаюзамі, якія прадстаўляюць большасць арганізаваных работнікаў, існуюць альтэрнатыўныя прафсаюзы, якія дзейнічаюць больш рашуча. Захоўваюцца хрысціянскія, сіндыкалісцкія і іншыя радыкальныя левыя прафсаюзы, але ўплыў ідэалагізаванага рабочага руху істотна знізіўся.
Спачуванне
Спачуванне, Спагада, Саперажыванне — прыпадабненне эмацыйнага стану суб'екта эмацыйнаму стану каго-небудзь.
Больш інтэнсіўнае, чым эмпатыя, характарызуецца разуменнем эмацыйнага стану другога і часта спалучаецца з жаданнем змякчыць або паменшыць пакуты.
Антонімамамі спачування з'яўляецца «жорсткасць», «бесчалавечнасць» або «неадчувальнасць».
Дзьёрдзь Лазар
Дзьёрдзь Лазар (Lázár György, 15 верасня 1924, Ішасег, медзье Пешт, Венгрыя — 2 кастрычніка 2014, Будапешт, Венгрыя) — венгерскі дзяржаўны дзеяч, старшыня Савета міністраў Венгерскай Народнай Рэспублікі 15 мая 1975 — 25 чэрвеня 1987.
Вядомыя асобы Рэчыцы
Вядомыя ўраджэнцы Рэчыцы:
Славенскі сельсавет (Талачынскі раён)
Славе́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Славені.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Талачынскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Талачынскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Слаўнаўскага сельсавета.
Німфа (біялогія)
Німфа — традыцыйнае назва лічынкавай стадыі развіцця некаторых членістаногіх з няпоўным ператварэннем (кляшчы і шэраг груп насякомых).
Развіццё членістаногіх з няпоўным ператварэннем мае ўсяго тры стадыі:
Німфа пасля шматразовых лінек ператвараецца ў палаваспелую асобіну (не праходзячы стадыю кукалкі).
Каломна
Каломна — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Каломенскага раёна.
Адзін з самых старажытных і найпрыгажэйшых гарадоў Падмаскоўя, буйны прамысловы цэнтр і транспартны вузел, рачны порт на рацэ Ака. У горадзе часткова захаваўся рэдкі помнік старажытнарускага абарончага дойлідства — Каломенскі крэмль.
Насельніцтва 149,0 тыс. чал. (2007).
Барыс Еліозавіч Чачыеў
Барыс Еліозавіч Чачыеў (, сяло Стырком, Цхінвальскі раён, Паўднёва-Асяцінская АВ) — паўднёваасяцінскі дзяржаўны дзеяч, в. а. прэм’ер-міністра Паўднёвай Асеціі (18 жніўня-22 кастрычніка 2008).
Біяграфія
У 1982 скончыў біялагічны факультэт Паўднёва-Асяцінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута. Працаваў у структурах УЛКСМ (1980—1986), затым у апараце Паўднёва-Асяцінскага абкама КПСС (1986—1991).
У 1991—2001 працаваў у Камітэце па справах нацыянальнасцей РПА (з 1993 — Камітэт па справах нацыянальнасцей і міграцыі): у кастрычніку-снежні 1991 — вядучым спецыялістам, у снежні 1991-маі 1992 — намеснікам старшыні, у маі 1992-красавіку 2001 — старшынёй.
У красавіку 2001—лістападзе 2003 — Міністр па спецыяльных даручэннях РПА, з лістапада 2003 па 31 снежня 2005 — Міністр па спецыяльных справах РПА, з 31 снежня 2005 па 18 жніўня 2008 — Першы намеснік Старшыні ўрада РПА, 18 жніўня 2008 прызначаны выканаўцай абавязкаў старшыні ўрада.
У 1993—2005 член Змяшанай кантрольнай камісіі ад паўднёва-асяцінскага боку, у 2005—2008 — Сустаршыня СКК.
Батыяль
Батыя́ль, батыяльная зона (ад βαθύς, bathýs — глыбокі) — экалагічная глыбакаводная зона дна Сусветнага акіяна, размешчаная паміж прыбярэжнай сублітараллю (плыткай зонай) і абісаллю — глыбакаводнай зонай ложа акіяна. Знаходзіцца галоўным чынам у межах мацерыковага схілу і ў сваю чаргу належыць да афатычнай зоны акіяна.
Тэрмін ужываецца ў гідрабіялогіі, акіяналогіі, марской біялогіі і іхтыялогіі для назвы зоны пражывання арганізмаў, якія аддаюць перавагу глыбіні акіяна ў межах 200—3000. м.
Эстонскі каледж інфармацыйных тэхналогій
Эстонскі каледж інфармацыйных тэхналогій (Tartu Ulikooli Viljandi Kultuuriakadeemia) — прыватная некамерцыйная навучальная ўстанова ў Таліне (Эстонія).
Кіраўнікі
У 2010 годзе рэктарам каледжа быў Kalle Tammemae. У 2011 годзе гэту пасаду займаў Linnar Viik. Са жніўня 2011 года рэктарам Эстонскага каледжа інфармацыйных тэхналогій з'яўляецца Tiit Roosmaa.
Oncorhynchus tshawytscha
Апісанне
Спіна, спінны і хваставы плаўнікі пакрыты дробнымі колападобнымі чорнымі плямамі. Ад іншых ласосяў адрозніваецца вялікім лікам (больш 15) шчэлепных пялёсткаў. Характэрны чорныя дзясны на ніжняй сківіцы, дробныя цёмныя плямы пакрываюць не толькі спіну і хваставое сцябло, але і абедзве лопасці хваставога плаўніка. У самца падчас нерасту колер цямнее, з’яўляюцца чырвоныя пляміны.
Вага дарослай рыбіны — ад 4,5 кг да 61,23 кг.
Арэал
Пашырана ў паўночнай частцы Ціхага акіяна паміж заходнім узбярэжжам ЗША і паўночнымі Японскімі астравамі, Курыламі, Камчаткай, прэсных вадаёмах Брытанскай Калумбіі, штата Вашынгтон, басейнах рэк Амур і Анадыр.
Гаспадарчае значэнне
Папулярны аб’ект прамысловага і спартыўнага рыбалоўства. У ЗША вырошчваецца ў аквакультуры. У ежу выкарыстоўваюцца багатыя пратэінам мяса і ікра.
Юхары Фараджан
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і ўваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Балыкты (Акмолінская вобласць)
Балыкты — аул у Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Тургайскай сельскай акругі. Код КАТА — 114659300.
Дзюнабург
Дзюнабург — колішні горад і аднайменная крэпасць на рацэ Заходняя Дзвіна каля сучаснага Даўгаўпілса.
Балыкты (Акмолінская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 324 чалавекі (151 мужчына і 173 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 222 чалавекі (112 мужчын і 110 жанчын).
Дзюнабург
Заняты інфлянцкімі немцамі (1275), азначыў пасля гэтага мяжу нямецкіх уладанняў і Полаччыны. Гэты горад доўга і безвынікова спрабаваў захапіць князь Трайдзень. Да 1305 горад быў разбураны русінамі (відаць, палачанамі), але з 1313 горад ізноў быў ва ўладанні інфлянцкіх немцаў, а ўмацаванні былі хутка адноўленыя ландмагістрам Герхардам Ёрке.
NGC 3261
NGC 3261 (іншыя абазначэнні — ESO 263-40, MCG -7-22-15, AM 1026-442, IRAS10268-4423, PGC 30868) — галактыка ў сузор’і Ветразі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Куйбышаў (Новасібірская вобласць)
Куйбышаў (Куйбышев) — горад (з 1782, да 1935 года — Каінск) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Куйбышаўскага раёна Новасібірскай вобласці. Насельніцтва 48,5 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1772 годзе. Горад названы ў гонар Валяр’яна Куйбышава.
Горад размешчаны на рацэ Ом (прыток Іртыша), за 315 км ад Новасібірска.
Куйбышаў
Куйбышаў — прозвішча, тапонім.
Свята-Георгіеўская царква (Гомель)
Свята-Георгіеўская царква — праваслаўная царква ў жылым масіве Прудок Чыгуначнага раёна Гомеля.
Пабудавана ў 1995—1996 гадах з блаславення епіскапа Гомельскага і Жлобінскага Арыстарха па ініцыятве генеральнага дырэктара базы «Аблгандальсаюз» Ю. Л. Астапчанкі. Настаяцелем быў прызначаны і з’яўляецца станам на 2022 г. протаіерэй Дзмітрый Ганчароў.
Будынак — мураваны. Месціцца ў скверы на поўнач ад Прудкоўскіх могілак. Апроч царквы, на храмавай тэрыторыі царквы размяшчаюцца паклонны крыж (з 2005 г.) і званіца (з 2006 г.), будынак нядзельнай школы з бібліятэкай (з 2007 г.). У 2016 г. на будынку царквы адбылася замена купалоў і крыжоў.
Viola sororia
Viola sororia — від раслін сямейства фіялкавых.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна.
Арэал і экалогія
У прыродзе расце ва ўсходняй частцы Паўночнай Амерыкі.
Свабодна рассяваецца насеннем, на газонах і ў садках можа стаць пустазеллем. Клейстагамныя каробачкі з насеннем з'яўляюцца на кароткіх сцяблінках ў канцы лета, пачатку восені.
Значэнне
Дэкаратыўная расліна. Існуюць варыяцыі з кветкамі розных колераў ад белага да бэзава-фіялетавага, а таксама стракатыя формы.
Расліна з'яўляецца у такіх штатах ЗША, як Ілінойс, Род-Айленд, Нью-Джэрсі і Вісконсін.
З-за таго, что расліна з'яўляецца звычайнай на лугах і ў садах, яна гістарычна выкарыстоўвалася ў харчаванні і медыцыне. Кветкі і лісце ядомыя, а некаторыя крыніцы мяркуюць, што карані таксама могуць быць з'едзены. Чэрокі выкарыстоўвалі яго для лячэння прастуды і галаўнога болю. у сваёй працы "Medical Flora, a Manual of the Medical Botany of the United States of North America" (1828-1830), пісаў што Viola sororia выкарыстоўваецца амерыканскімі сучаснікамі пры кашлю, болі ў горле і запорах.
99-я Калінкавіцкая партызанская брыгада
99-я Калінкавіцкая партызанская брыгада — партызанская брыгада, створаная ў маі 1943 года на базе атрада імя Варашылава, арганізаванага ў чэрвені 1942 года. Дзейнічала на тэрыторыі Калінкавіцкага, Васілевіцкага, Хойніцкага, Мазырскага, Капаткевіцкага, Акцябрскага раёнаў. Брыгада (604 партызаны) паатрадна 28 лістапада (атрады 2-і імя Катоўскага і 3-і імя Шчорса) і 20 снежня 1943 года (5-ы), 29 чэрвеня 1944 года (1-ы імя Варашылава) злучылася з Чырвонай Арміяй.
Гісторыя
У чэрвені 1942 года партызаны ўзарвалі электрастанцыю ў Калінкавічах, у ліпені знішчылі на рэчцы Прыпяць параход і 2 баржы, у верасні — лесапілку і пеньказавод на станцыі Гарочычы. У кастрычніку спалілі 9 нямецкіх складоў у Мазырскім раёне. У ноч на 4 жніўня 1943 года на чыгуначным участку Гарочычы — Юшкі разбурылі каля 2 км чыгуначнага палатна. 23 жніўня 1943 года разам з партызанамі 101-й Даманавіцкай і Васілевіцкай імя П. К. Панамарэнкі брыгад разбілі нямецкі гарнізон у гаспадарцы «Ведрыч» (Ведрыцкі бой), вялі баі па знішчэнню гарнізонаў у вёсках Капцэвічы, Колкі Капаткевіцкага, вёсцы Каплічы Даманавіцкага раёнаў.
Склад
У ліпені 1943 года з 210-й Капаткевіцкай партызанскай брыгады быў перададзены атрад Я. Р. Гулевіча (пазней 5-ы). У кастрычніку 1943 года на базе 4-га атрада імя Фрунзэ, вылучанага з брыгады, была створана 2-я Калінкавіцкая партызанская брыгада імя М. В. Фрунзэ.
Памяць
У 1975 годзе ў вёсках Гогалеў, Гулевічы, Зеляночы, у 1964 годзе ў вёсцы Прудок Калінкавіцкага раёна ў гонар брыгады былі ўстаноўлены мемарыяльныя дошкі.
Ірбенскі праліў
Ірбенскі праліў (Kura kurk, Irbes jūras šaurums , Sūr mer ) — праліў, які злучае Рыжскі заліў і Балтыйскае мора. З'яўляецца воднай граніцай паміж прыбалтыйскімі дзяржавамі — Эстоніяй і Латвіяй. Размешчаны паміж эстонскім паўвостравам Сырвэ (крайні паўднёвы пункт вострава Саарэмаа) і мысам Колкасрагс  — паўночнай канечнасцю Курземскага (Курляндскага) паўвострава, які належыць Латвіі.
У жніўні 1915 года ў водах Ірбенскага праліва адбыўся шэраг марскіх бітваў паміж расійскай эскадрай на чале з браняносцам «Слава» і нямецкім флотам, які ўключаў у сябе лінкары «Позен» і «Насау».
Талкачоў
Талкачоў — прозвішча.
Баталіт
Баталіт — буйны інтрузіўны масіў, які мае пераважна сякучыя кантакты і плошчу больш за 100 км². Форма ў плане звычайна падоўжаная, часам ізаметрычная. Часта баталіты маюць плошчу, якая вымяраецца дзесяткамі тысяч квадратных кіламетраў. Напрыклад, Андскі баталіт мае даўжыню 1200 км пры шырыні 100 км.
Слова баталіт паходзіць ад βάθος — глыбіня і — камень. Так называлі баталіты, бо лічылі іх бяздоннымі — быццам яны сыходзяць у глыб зямной кары на нявызначаную адлегласць. Аднак са з'яўленнем геафізічных метадаў даследавання высветлілася, што магутнасць баталітаў складае 3 — 15 км. Такім чынам, баталіты маюць форму гіганцкай лінзы.
Па глыбіні фарміравання ставяцца да класа абісальных інтрузій. Асноўная фаза ўкаранення ў баталітах прадстаўлена інтрузіўнымі пародамі кіслага або сярэдняга складу — гранітамі, гранадыярытамі, дыярытамі. Аднак, з гранітоіднымі баталітамі часта звязаныя інтрузіі габроідаў і дайкі лампрафіраў.
Найбольш буйныя гранітныя баталіты фармуюцца ў калізійных зонах і на актыўных кантынентальных ускраінах. Баталіты, пераважна дыярытавага складу, выяўленыя ў каранёвых частках глыбока эрадаваных астраўных дуг.
Уладзімір Антонавіч Папковіч
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Дварэц Вілейскага павета Віленскага ваяводства. У 1953 годзе скончыў Ільянскую сярэднюю школу Вілейскага раёна і паступіў на факультэт нямецкай мовы Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута замежных моў (цяпер Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт), які і скончыў у 1958 годзе. Працаваў у тым жа самым інстытуце выкладчыкам нямецкай мовы да 1962 года, затым інжынерам-перакладчыкам патэнтнага бюро Інстытута навукова-тэхнічнай інфармацыі і прапаганды пры Савеце Міністраў БССР (1962—1963), старшым выкладчыкам кафедры замежных моў Мінскага вышэйшага інжынерна-радыётэхнічнага вучылішча (1963—1964), інжынерам-перакладчыкам аддзела тэхнічнай інфармацыі Мінскага оптыка-механічнага завода. У 1966—1970 гг. настаўнічаў у школе № 20 у Віцебску, у Віцебскім педінстытуце. Зноў працаваў інжынерам-перакладчыкам. З 1973 г. выкладчык нямецкай і англійскай моў Віцебскага індустрыяльнага тэхнікума.
З 1982 года — старшы выкладчык нямецкай мовы Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя С. М. Кірава (цяпер — Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт імя П.М.Машэрава). З 1998 па 2005 год — загадчык кафедры нямецкай мовы гэтага ўніверсітэта. Сярод яго выпускнікоў — Арцём Арашонак.
Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1981 г. Лаўрэат прэміі «Сузор'е муз» імя Уладзіміра Караткевіча.
Бібліяграфія
Друкавацца пачаў з 1962 года ў рэспубліканскіх, абласных і гарадскіх выданнях у Мінску і Віцебску: часопісах «Нёман», «Полымя», «Маладосць», альманахах «Дзень паэзіі», «Далягляды», «Братэрства», «Дзвіна», «Ратуша».
Сацыялістычная партыя
Сацыялістычная партыя — назва, якую выкарыстоўваюць многія палітычныя партыі. Усе партыі, якія бяруць гэтую назву, прытрымліваюцца той ці іншай формы сацыялізму:
Т-64
Т-64 (Індэкс ГАБТУ — Аб'ект 432) — савецкі сярэдні танк.
Гісторыя распрацоўкі
Пачынаючы з 1954 г. канструктарскае бюро Харкаўскага завода транспартнага машынабудавання (ХЗТМ) вяло распрацоўку новага сярэдняга танка пад пазначэннем «аб'ект 430». Галоўным канструктарам гэтага танка быў А.А. Марозаў. Танк адрозніваўся, перадусім, кампаноўкай маторна-трансмісійнага аддзялення, у якім быў усталяваны адмыслова сканструяваны двухтактавы турбапоршневы рухавік 4ТПД, а потым і больш дасканалы 5ТД з дзвюма планетарнымі бартавымі трансмісіямі, змесцаванымі па абодва бакі рухавіка. Такая кампаноўка дазволіла зменшыць аб'ём маторна-трансмісійнага аддзялення амаль удвая ў параўнанні з Т-54. У хадавой частцы была скарыстаны апорныя коўзанкі з унутранай амартызацыяй. На танку была ўсталяваны новы аптычны далямер, начныя назіральныя прыборы і начны прыцэл, а таксама абсталяванне для падваднага кіравання.
Аднак якасная перавага «аб'екта 430» над серыйнымі савецкімі і замежнымі танкамі была дасягнута пасля ўсталёўкі на ім гладкаствольнай 115-мм гарматы Д-68 з аўтаматам зараджання. Дапрацаваны, перадусім у кірунку ўзмацненні бранявой абароны, танк атрымаў пазначэнне «аб'ект 432» і пасля выпрабаванняў быў запушчаны ў серыйную вытворчасць пад пазначэннем Т-64. Палігонныя выпрабаванні танк прайшоў не ў поўным аб'ёме, і многія нястачы ў яго канструкцыі была выяўлены і ліквідаваны ўжо падчас серыйнай вытворчасці і эксплуатацыі ў войсках. Прычына правядзення выпрабаванняў па скарочанай праграме палягала ў тым, што на адным з паказаў новай вайсковай тэхнікі танк вельмі спадабаўся тагачаснаму генсаку М. С. Хрушчову, які заявіў: «Будзем браць».
Спіс аб’ектаў PGC (1833001—1834000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1833001—1834000)
Джэкі Чан
Джэкі Чан (Jackie Chan/成龙; нар. ) — ганконгскі і амерыканскі, каскадзёр, , , , пастаноўшчык трукаў і баявых сцэн, спявак. Здымаўся пад псеўданімамі: Jackie Chan, Jackie Chan with a Baseball Bat, Yuan Lung Chan, Yuen-Lung Chan, Lung Chen, Long Cheng, Wellson Chin, Sing Lung.
Лютасць
Лютасць, Жорсткасць, Бязлітаснасць — гэта сацыяльна-псіхалагічны феномен, які выяўляецца ў атрыманні задавальнення ад усвядомленага прычынення пакут жывой істоце непрымальным ў дадзенай культуры спосабам.
Прававая ацэнка
Тэрмін «жорсткасць» часта выкарыстоўваецца ў правазнаўстве і крыміналогіі, у дачыненні да абыходжання з жывёламі і дзецьмі. У цяперашні час жорсткае абыходжанне з жывёламі выклікае палеміку сярод юрыстаў, філосафаў і святароў.
Прычыны жорсткасці
Навукоўцы-псіхолагі адзначаюць, што звычайна жорсткія людзі — псіхічна нездаровыя людзі. Звычайна гэта адхіленне выклікаецца траўмамі ў псіхіцы (пасля крытычнага моманту; доўгага жорсткага абыходжання з суб'ектам або з-за іншай псіхічнай траўмы) або часовай стратай розуму (ужываннем наркотыкаў, шокам і таму падобнае).
Баксан (рака)
Бакса́н (Бакса́н, Бахъсэн, Басхан) — рака ў Еўрапейскай частцы Расіі, у Кабардзіна-Балкарыі, правы прыток ракі Малка (прыток Церака). У верхнім цячэнні мае назву Азау.
Даўжыня ракі 169 (173 ) км. Плошча вадазбору 6800 км². Сярэдні расход вады (каля сяла Заюкава ) складае каля 34 м³/с, аб’ём сцёку 1,073 км³/год. Выток ракі знаходзіцца ў ледавіках на паўднёвым схіле Эльбруса. Упадае ў Малку за 26 км ад яе вусця, каля горада Прахладны. Жыўленне ракі змяшанае, з удзелам ледавіковага. Вада з ракі выкарыстоўваецца на арашэнне.
Сярод прытокаў Баксана: Адыл-Су, Кыртык (Су-Башы), Адыр-Су, Камык-Су (Камык), Гіжгіт, Кестанты, Кудахурт, Кішпек, Чорная, Чэрак і інш.
На рацэ гарады Тырныауз, Баксан, Баксанская ГЭС.
Ашагы Карасагал
Ашагы Карасагал (Aşağı Qarasaqqal) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і ўваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Людвік Станіслаў Фадзей Акінчыц
Лю́двік Станісла́ў Фадзе́й Акі́нчыц (, Гродзенская губерня —, Кунгур) — лекар, удзельнік паўстання 1863 года. Брат Уладзіслава і Фелікса.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Гродзенскай губерні. Паляк, каталіцкага вызнання.
Скончыў медыцынскі факультэт Імператарскага ўніверсітэта ў Маскве (1862). Жыў і займаўся лекарскай практыкай у Свіслачы Ваўкавыскага павета Гродзенскай губерні.
25 чэрвеня 1863 года арыштаваны «за садзейнічанне паўстанню» і прыгавораны да ссылкі. Пакаранне адбываў у Кунгуры на Урале.
Працаваў земскім урачом, стаў адным з заснавальнікаў курортнай медыцыны. За асаблівыя заслугі ў 1886 годзе ўзнагароджаны ордэнам святога Станіслава 3-й ступені.
Памёр у 1903 годзе, пахаваны ў Пермі на Егашыхінскіх «польскіх» могілках.
Сям’я
Сын Людвік Акінчыц (1874—1941) — вядомы расійскі і савецкі хірург-гінеколаг, эндакрынолаг.
Адам-Антанін Струс-Младоўскі
Антоній Младоўскі-Струскі гербу Корчак (часам Анцін або Антанін, свецкае імя Адам ; Antoni Adam Młodowski (Młodowski-Struś), ; 15 жніўня 1724, Валынь — 12 ліпеня 1778, Купічаў, цяпер Ковельскі раён, Валынская вобласць) ― грэка-каталіцкі духоўны дзеяч Рэчы Паспалітай, базыльянін, біскуп Уладзімірскі і Берасцейскі Рускай уніяцкай царквы, архімандрыт Полацкі Барыса-Глібскаго (1751—1760) і Супрасльскаго (1760-1778) манастыроў.
Адукацыя і дзейнасць у Базыльянскім сане
Нарадзіўся на Валыні ў шляхецкай сям’і рымска-каталіцкага абраду. Сын Станіслава герба Корчак з тытулам граф Мурдэліо і радавой мянушкай Струсь і Барбары Нестаровічаў. Пасля вучобы ў базыльянскай школе (верагодна, ва Уладзіміры) змяніў абраднасць на ўсходнюю. Пасля прыняцця вечных абяцанняў у базыльянскім ордэне вучыўся ў Папскай грэчаскай калегіі святога Афанасія ў Рыме (10 ліпеня 1740 г. ― 1743). 1747 год — пасвечаны ў святары. У 1749 г. — выконваў абавязкі школьнага прэфекта ў Жыровічах. 1751—1762 гады — быў генеральным вікарыем мітрапаліта Кіеўскага Фларыяна Грэбніцкага. 1751 год — атрымаў Полацкаю архімандрыю св. Барыса і Глеба; 30 кастрычніка 1758 г. намінаваны памочнікам з правам пераемнасці (каад’ютарам) біскупа Пінскага і Тураўскага, а ў 1760 г. атрымаў права на Супрасльскую архімандрыю.
Епіскапскае служэнне
24 ліпеня 1761 г. прыняў архірэйскую хіратонію ў тытулярнага біскупа Тураўскага, а 1 верасня 1764 г. намінаваны памочнікам з правам пераемнасці (каад’ютарам) Уладзімірскай і Берасцейскай епархіі. 25 мая 1765 года атрымаў тытул епіскапа Берасцейскага. 20 снежня 1767г мітрапаліт Піліп Валадковіч прызначыў Младоўскага генеральным адміністратарам Уладзіміра-Берасцейскай епархіі. 28 жніўня 1768г паводле рэскрыпта папы Клімента XIII атрымаў урад у дыяцэзіі як апостальскі адміністратар, што выклікала пратэст Валадковіча, які папскім дэкрэтам Клімента XIV ад 2 красавіка 1770 г. аднавіў поўнае кіраванне дыяцэзіяй. Пасля шматлікіх спрэчак у 1772 г. удалося дасягнуць пагаднення (пацверджана Апостальскай Сталіцай у 1773 г.), які вярнуў Млодаўскаму поўную юрысдыкцыю ў Уладзіміра-Берасцейскай епархіі. Ён арганізаваў Уладзімірскі сабор, аднавіў Берасцейскі капітул (1775 г.) і дамагаўся іх кананічнага зацвярджэння ў Апостальскай Сталіцы, што, аднак, яму не ўдалося завяршыць. Пасля смерці мітрапаліта Валадковіча (12 лютага 1778 г.) стаў епіскапам Уладзімірскім і Брэсцкім.
Памёр 12 ліпеня 1778 года у рэзідэнцыі Уладзімірскіх епіскапаў у в Купічоў каля Уладзіміра. Пахаваны ва Уладзіміры ў саборы.
Младоўскаму памылкова прыпісвалася аўтарства твора «Philisophia peripatetica ex graeca divi Ioannis Damaskini Basiliani» (Супрасль 1749), аўтар Апанас Марцінкевіч. Верагодна, Младоўскі быў аўтарам прысвячэння віленскаму біскупу Юзафу Станіславу Сапезе, дададзенаму да твора.
Талінскі тэхнічны ўніверсітэт
Талінскі тэхнічны ўніверсітэт (ТТУ) (Tallinna Tehnikaülikool (TTÜ)) — найстарэйшы ўніверсітэт інжынерна-тэхнічнага профілю ў Эстоніі. З'яўляецца вядучай навучальнай установай краіны ў вобласці машынабудавання, бізнесу і дзяржаўнага кіравання. Знаходзіцца ў сталіцы Эстоніі — Таліне. Заснаваны ў 1918 годзе.
Максім Ігаравіч Краўцоў
Клубная кар’ера
У лютым 2022 года далучыўся да «Смаргоні», якая неўзабаве ўзяла нападніка ў арэнду. Замацаваўся ў аснове смаргонскай каманды і дапамог ёй вярнуцца ў Вышэйшую лігу, з 8 галамі стаў найлепшым бамбардзірам каманды ў сезоне. Па заканчэнні сезона вярнуўся ў «Нёман» і ў пачатку 2023 года стаў трэніравацца з гродзенцамі.
Карагайлы (Акмолінская вобласць)
Карагайлы — аул у Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Тургайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 31 км на захад ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114659400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 177 чалавек (92 мужчыны і 85 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражываў 61 чалавек (27 мужчын і 34 жанчыны).
Ангара-Віцімскі баталіт
Ангаро-Віцімскі (сінонім — Баргузінскі) — гранітоідны баталіт, размешчаны ў Забайкаллі — адзін з найбуйнейшых баталітаў Цэнтральнай Азіі. На сучасным эразійным зрэзе ён уяўляе сабой супольнасць шматфазных плутонаў і невялікіх масіваў, плошчай ад 10 да 3400км². Склад гранітоідаў змяняецца ад манцанітаў, кварцавых манцанітаў і гранадыярытаў ранняй фазы, да біятытавых гранітаў і лейкагранітаў позніх фаз. У цяперашні час у межах баталіта вылучаецца два магматычных комплексы — баргузінскі і зазінскі.
Узрост баталіта на дадзены момант лічыцца познекарбонавым.
Паходжанне баталіта большасць даследчыкаў звязваюць з плаўленнем метамарфічных парод верхняй кары ўздзеяннем прагрэву мантыйным плюмам.
Мельзавод
Мельзавод (Мельзавод) — пасёлак у Жырнаўскім раёне Валгаградскай вобласці Расіі, у складзе Мядзведзіцкага гарадскога паселішча.
Аўтамабільнай дарогай пасёлак звязаны з сялом Ніжняя Добрынка (4 км). Па аўтамабільных дарогах адлегласць да абласнога цэнтра горада Валгаграда — 290 км, да раённага цэнтра горада Жырноўск — 28 км, да рабочага пасёлка Мядзведзіцкі — 8,5 км.
NGC 3262
NGC 3262 (іншыя абазначэнні — ESO 263-42, MCG -7-22-17, PGC 30876) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Ветразі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Турклар (Лачын)
Турклар (Türklər) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і ўваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Карлус Алберту Торыс
Ка́рлус Албе́рту То́рыс, або проста Карлус Алберту (Carlos Alberto Torres;, ) — бразільскі футбаліст, цэнтральны абаронца. Чэмпіён свету 1970 у складзе нацыянальнай зборнай Бразіліі, быў капітанам зборнай на пераможным чэмпіянаце ў Мексіцы. Уваходзіць у сімвалічную зборную свету XX стагоддзя. Карлус Алберту забіў у фінальным матчы чэмпіянату свету 1970 года найлепшы гол у гісторыі футбола.
Наталля Паўлаўна Міцькоўская
Наталля Паўлаўна Міцькоўская (нар. 1960) — беларуская ўрач-кардыёлаг. Доктар медыцынскіх навук (2004), прафесар.
Біяграфія
У 2008 годзе стварае 3-ю кафедру ўнутраных хвароб Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта і ўзначальвае на пасадзе прафесара. Загадчык кафедры кардыялогіі і ўнутраных хвароб установы адукацыі «Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт». Дырэктар дзяржаўнай установы "Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр «Кардыялогія». Галоўны пазаштатны кардыёлаг Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь . Кіраўнік навукова-педагагічнай школы Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта «Неадкладная кардыялогія і прафілактычная медыцына ў клініцы ўнутраных хвароб». Член Еўрапейскага таварыства кардыёлагаў (ESC). Прэзідэнт Еўразійскай арытмалагічнай асацыяцыі. Старшыня Грамадскага аб’яднання «Беларускае навуковае таварыства кардыёлагаў». Старшыня Рэспубліканскага грамадскага аб’яднання «Беларускае таварыства кардыёлагаў і тэрапеўтаў». Галоўны рэдактар ​​часопіса «Неадкладная кардыялогія і кардыяваскулярныя рызыкі».
Навуковая дзейнасць
Інавацыйныя дасягненні: укараненне метадаў мультыспіральнай кампутарнай тамагафіі міякарда і аднафатоннай эмісійнай камп’ютарнай тамаграфіі міякарда ў ранняй дыягностыцы ішэмічнай хваробы сэрца.
Юкатанскі праліў
Юката́нскі праліў — марскі праліў паміж паўвостравам Юкатан і востравам Куба. Злучае Мексіканскі заліў і Карыбскае мора ў заходняй частцы апошняга.
Найменшая шырыня праліва 217 км — адлегласць паміж мысам Сан-Антоніа на захадзе Кубы і мысам Каточэ, самай паўночнай кропкай паўвострава Юкатан. Даўжыня каля 55 км. Найбольшая глыбіня 2779 м (каля вострава Куба).
Праз Юкатанскі праліў з поўдня на поўнач праходзіць Юкатанскае цячэнне (працяг Карыбскага цячэння), хуткасць якога складае 2—9 км/г. Гэта плынь абумоўлівае ўзняцце ўзроўню Мексіканскага заліва і выклікае плынь з Мексіканскага заліва праз Фларыдскі праліў — пачатак Гальфстрыма.
Юкатанскі праліў мае вялікае значэнне як суднаходны шлях з Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыкі ў ЗША і Мексіку. Асноўныя порты, размешчаныя ў праліве: Канкун (Мексіка) і Ла-Фе (Куба).
Вазузскае вадасховішча
Вазу́зскае (Вазу́зское)  — вадасховішча ў Смаленскай і Цвярской абласцях Расіі на рацэ Вазуза. З’яўляецца часткай Вазузскай гідратэхнічнай сістэмы.
Вадасховішча ўведзена ў эксплуатацыю ў 1977 годзе. Плошча паверхні пры нармальным падпорным узроўні 106 км². Даўжыня вадасховішча 84 км, найбольшая шырыня 2,1 км. Найбольшая глыбіня 28,1 м, сярэдняя — 5,1 м. Ваганні ўзроўню вады да 10 м. Карысны аб’ём 428 млн м³. Плаціна вадасховішча земляная і знаходзіцца за 5,1 км ад вусця Вазузы. Даўжыня плаціны 883 м, яе вышыня 35 м. Плошча вадазбору 6890 км². Катлавіна вадасховішча складаецца з чатырох плёсаў, утвораных затопленымі далінамі рэк Вазуза, Асуга, Касня, Гжаць.
Каналам Гжаць—Яўза Вазузскае вадасховішча злучаецца з Яўзскім вадасховішчам і разам з Верхнерузскім вадасховішчам утварае Вазузскую гідратэхнічную сістэму, выкарыстоўваемую ў мэтах паляпшэння водазабеспячэння горада Масквы.
Філадэльфія Флаерз
Філадэльфія Флаерз (Philadelphia Flyers) — прафесійны хакейны клуб, які гуляе ў Нацыянальнай хакейнай лізе. Клуб знаходзіцца ў горадзе Філадэльфія (Пенсільванія, ЗША). Двухразовы ўладальнік Кубка Стэнлі ў 1974 і 1975 гадах.
Бальніца ўніверсітэта Умеа
Універсітэцкая бальніца Умеа (Norrlands universitetssjukhus (Nus)) — асноўнай бальніца на поўначы Швецыі, размешчана ва Умеа. У бальніцы працуюць 5600 чалавек.
Яна таксама з'яўляецца клінічнай бальніцай для універсітэта Умеа, адказным органам для медыцынскага факультэта, які мае 13 дэпартаментаў і 11 акадэмічных праграм. На факультэце вучыцца каля 2860 студэнтаў і 450 аспірантаў і каля 1020 супрацоўнікаў, у тым ліку каля 500 настаўнікаў/даследнікаў.
Гісторыя
У 1918 годзе бальніца была дадаткова пашырана. У 1926 вочная клініка была завершана, у 1937 быў створаны новы аддзел педыятрыі, а ў 1957 былі адкрытыя гінекалагічны і акушэрскі аддзелы.
Сёння ўсе першапачатковыя будынкі на Олідбакен былі знесены і заменены бягучай бальніцы.
Забарона фатаграфавання была ​​уведзена ў 2011 годзе Саветам графства Вестэрботэн, спасылаючыся на цэласнасць пацыентаў і персаналу. Забарона была, аднак, не абмяжоўваецца ў бальніцы, але змяшчае ўсе памяшканні Савета графства. Увядзенне забароны было сустрэта пратэстамі, у тым ліку ад Шведскага тэлебачання, TV4 і Vasterbottens-Kuriren.
Эканоміка Арменіі
Арменія належыць да ліку краін, што развіваюцца. Страта традыцыйных эканамічных сувязяў пасля распаду СССР, блакада з боку Азербайджана і Турцыі, адсутнасць уласных паліўных рэсурсаў — усё гэта негатыўна адбіваецца на гаспадарцы краіны. Эканамічным тварам Арменіі застаюцца сельская гаспадарка і знітаваная з ёй харчовая прамысловасць (вытворчасць пладовых кансерваў, він, каньякоў), здабыча руд каляровых металаў (золата, медзі і малібдэну) і каляровая металургія, атамная энергетыка, турызм, Арменія ўваходзіць у Еўразійскі эканамічны саюз, і яе эканоміка ў моцнай ступені арыентавана на Расійскую Федэрацыю.
Эканамічная гісторыя і сённяшні стан гаспадаркі
Сённяшняя Арменія — аграрна-індустрыяльная краіна з даволі нізкім узроўнем развіцця эканомікі. Па аб'ёме ВУП на душу насельніцтва Арменія саступае абодвум суседзям па Закаўказзі. У складзе СССР Арменія мела магутную індустрыю, у межах якой былі прадстаўлены практычна ўсе галіны прамысловасці. Распад Саюза вымусіў краіну згарнуць большасць вытворчасцей, паколькі А) амаль усе яны працавалі на сыравіне з саюзных рэспублік Б) невялікі ўласны рынак не меў патрэбы ў такой колькасці хімікатаў, тканін, электронікі і г.д. Дэіндустрыялізацыя, а таксама неабходнасць забяспечыць харчовую бяспеку, адбілася на размеркаванні занятасці: доля эканамічна актыўнага насельніцтва ў сельскай гаспадарцы вырасла з менш чым 20 % да больш за 40 %. У выніку названых вышэй эканамічных прычын, а таксама ў выніку Карабахскай вайны, у 1989–1993 армянскі ВУП скараціўся на 60 %.
З 1994 года, пры падтрымцы МВФ ідзе мадэрнізацыя эканомікі, якая выклікала эканамічны рост. Дзякуючы прыватызацыі сярэдніх і малых прадпрыемстваў краіне ўдалося абмежаваць інфляцыю і стабілізаваць валюту. У 2003 Арменія ўвайшла ў Сусветную Гандлёвую Арганізацыю, стаўшы яе 145 удзельнікам. Органам банкаўскага рэгулявання і банкаўскага нагляду з'яўляецца Цэнтральны банк Рэспублікі Арменія. Значную частку нацыянальнага прыбытку забяспечваюць грашовыя пераводы нацыянальнай дыяспары у Расіі і іншых краінах. У 2010-х хутка развіваецца ІТ-сектар: у 2013 кампанія Intel заявіла аб намеры адкрыць у Ерэване даследчы цэнтр. У 2015 Арменія ўвайшла ў Еўразійскі эканамічны саюз, тым самым замацаваўшы сваю эканамічную арыентацыю на Расію. У 2012 – 2018 ВУП Арменіі вырас на 40,7 %!
Да адмоўных фактараў, што па сёння тармозяць развіццё армянскай эканомікі, адносяцца наступствы землетрасення 1988 і блакада з боку Турцыі і Азербайджана. Эканамічнае супрацоўніцтва ажыццяўляецца толькі праз межы Грузіі і Ірана. Значнай праблемай застаецца беспрацоўе (18,9 % у 2017), яшчэ вышэй ягоны паказчык сярод моладзі.
Развіта здабыўная прамысловасць, у якой у 2017 было створана 3,1 % ВУП (172 млрд драм) : вядзецца здабыча золата, свінцова-цынкавых і медных руд. Разведаны невялікія паклады нафты і прыроднага газу, але іх распрацоўка нават не пачата.
Энергетыка
Адсутнасць значных паліўных рэсурсаў вынікла ў неабходнасці будаўніцтва АЭС. Два рэактары магутнасцю 420 МВт кожны былі запушчаны у 1976 і 1980 гадах у Мецаморы. У 1989, пасля землетрасення ў Спітаку, праца АЭС была спынена. Нястача электрычнасці і паліва ў выніку блакады з боку Азербайджана выклікала аднаўленне працы АЭС, што дазволіла краіне забяспечыць патрэбы ў электрычнасці і спыніць жорсткую эканомію, але прывяло да адмоўнай рэакцыі з боку Еўрапейскага Саюза. Па стане на 2015 год АЭС давала 40 % ад ўсёй армянскай вытворчасці электраэнергіі. У лютым 2018 было аб'яўлена аб мадэрнізацыі АЭС і павелічэнні яе магутнасці на 10 %. Даследуюцца магчымасці ўсталявання невялікіх рэактараў у іншых раёнах краіны. І ядзернае паліва, і газ дзя ЦЭС, прадпрыемстваў і камунальнай гаспадаркі імпартуюцца з Расіі (газ часткова з Ірана). І толькі парожыстыя армянскія рэкі не пакідаюць краіну без энергіі айчыннага паходжання. Дзейнічае каскад ГЭС на рацэ Раздан. Да уласна армянскіх энергарэсурсаў адносяцца і хуткі армянскі вецер, і гарачае армянскае сонца, на якія так актыўна намякаюць праціўнікі атамнай энергетыкі з ЕС. У 2017 армянскімі электрастанцыямі было выраблена 7,8 млрд кВт*гадз электраэнергіі, што на 6,1 % больш чым у папярэднім годзе, але па вытворчасці кВт*гадз на душу насельніцтва Арменія саступае большасці краін СНД.
Іншыя галіны прамысловасці
Сярод астатніх галін прамысловасці ў ХХІ стагоддзі важную ролю працягваюць іграць: Адроджаны і нанова створаны некаторыя галіны машынабудавання: прыладабудаванне, вытворчасть дэталяў для аўтамабілебудавання, рухавікоў, прэсавага абсталявання; асвоена апрацоўка каштоўных камянёў і агранка алмазаў.
Транспарт
Сярод відаў траспарту галоўнае значэнне мае аўтамабільны. Чыгункі знаходзяцца ў заняпадзе, у тым ліку праз блакаду з боку Турцыі і Азербайджана. Пасажырскае спалучэнне дзейнічае толькі з Грузіяй (цягнік Ерэван–Тбілісі–Батумі).
Знешні гандаль
Чвэрць армянскага экспарту (2017) прыходзіцца на турыстычныя паслугі, 12 % — на ІТ паслугі. Яшчэ чвэрць складаюць каляровыя металы — медзь і золата, 10 % — тытунёвыя вырабы і спіртныя напоі. Асноўнымі пакупнікамі з'яўляюцца Расія (24 %), Кітай (13 %), Грузія (12,5 %), Швейцарыя (8 %). Асноўныя артыкулы імпарту — турыстычныя і транспартныя паслугі, паліва, прадукты харчавання. Галоўныя пастаўшчыкі — Расія (29 %), краіны ЕС, Грузія, Іран, ААЭ. Гандлёвы абарот паміж Арменіяй і Беларуссю складае каля 50 млн даляраў. Беларускі ўрад плануе павялічыць экспарт у Арменію трактароў і ліфтоў, пасажырскай тэхнікі, малочнай прадукцыі. Арменія пастаўляе на беларускі рынак кветкі, спіртныя напоі, лекі.
Майкл Бішап
Джон Майкл Бішап (John Michael Bishop, нар., Ёрк, Пенсільванія, ЗША) — амерыканскі анколаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1989 годзе разам з Х.Вармусам «за адкрыццё клетачнай прыроды рэтравірусных анкагенаў».
Біяграфія
Джон Майкл Бішап нарадзіўся 22 лютага 1936 года ў Ёрку (Пенсільванія) у сям'і лютэранскага святара. Cкончыў невялікую вясковую школу, затым правінцыйную вышэйшую школу. Сяброўства з сямейным урачом Робертам Кафам стымулявала яго цікавасць да біялогіі чалавека. Вырашыўшы паступаць у медыцынскую школу, Бішап спачатку скончыў Гетысбургскі каледж, а затым пачаў вывучаць медыцыну ў Гарвардскім універсітэце.
Cваю кар'еру пачаў, працуючы ў Нацыянальным інстытуце алергіі і інфекцыйных захворванняў, які з'яўляецца часткай Нацыянальнага інстытута здароўя. Затым ён правёў год, працуючы для інстытута імя Генрыха Петэ ў Гамбургу, Германія, а пасля перайшоў на факультэт Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Сан-Францыска ў 1968 годзе. Бішап застаўся на кафедры ў школе з 1968 года, і быў рэктарам універсітэта з 1998 па 2009 год. Ён з'яўляецца дырэктарам Лабараторыі Бішапа.
Бішап з'яўляецца вядомым дзякуючы сваёй працы па рэтравірусных анкагенаў, якая прынесла яму Нобелеўскую прэмію. Працуючы разам з Харальдам Вармусам ў 1980-х гадах, ён адкрыў першы чалавечы анкаген, c-Src. Іх вынікі дазваляюць зразумець, як злаякасныя пухліны ўтвараюцца са змяненняў у нармальныя гены клеткі. Гэтыя змены могуць быць выкліканы вірусамі, выпраменьваннем ці ўздзеяннем некаторых хімічных рэчываў.
Аўтар навуковых прац па даследаванні працэсаў новаўтварэння, клетачных механізмаў анкагенезу.
Член Лонданскага каралеўскага таварыства (2008).
Акадэмія культуры Вільяндзі Тартускага ўніверсітэта
Акадэмія культуры Вільяндзі Тартускага ўніверсітэта (Tartu Ulikooli Viljandi Kultuuriakadeemia) — вышэйшая навучальная ўстанова ў Вільяндзі (Эстонія).
Вайна Тэўтонскага ордэна ў Прусіі
Вайна Тэўтонскага ордэна ў Прусіі (1228—1283), вайна, якую вёў Тэўтонскі рыцарскі ордэн супраць балцкіх плямёнаў у ніжнім і сярэднім Панямонні, на землях гістарычнай Прусіі; частка агульнай тэўтонскай экспансіі ў Прыбалтыцы. Скончылася перамогай Ордэна і кансалідацыяй ордэнскіх прыбалтыйскіх уладанняў, і павялічэннем палітычнай вагі Ордэна ў рэгіёне.
Умоўнай датай пачатку ваенных дзеянняў лічыцца прыход першага атраду рыцараў у перададзеную ім князем Конрадам Мазавецкім Хелмінскую зямлю (1228). Да канца 1230-х гадоў прусы былі падпарадкаваныя амаль цалкам, з выняткам самбійскіх плямёнаў. Першае прускае паўстанне скончылася паразай, зафіксаванай Хрыстбургскай дамовай (1249), другое (1260—1261) таксама было безвыніковым. Значную ролю ў скарэнні прусаў адыграў еўрапейскі крыжовы паход, арганізаваны чэшскім каралём Перамыслам II Атакарам (1263). Пад 1267 год страцілі самастойнасць плямёны куршаў, пад 1272 — плямёны земгалаў. Пад 1274 было зломлена супраціўленне прусаў, а рэшткі непадпарадкаваных уцяклі на землі Літвы (: Гарадзенскае княства). Да 1276 была заваявана Скалва, адкуль таксама шмат карэннага насельніцтва перайшло ў Літву. У 1277—1283 былі заваяваныя землі яцвягаў, апошні незалежны князь яцвягаў Скурда перайшоў на тэрыторыю ВКЛ.
Далейшая нямецкая каланізацыя Прусіі завершыла яе ператварэнне ў нямецкую зямлю.
Амаль адначасова са сканчэннем ваенных дзеянняў у Прусіі Тэўтонскі ордэн пачаў вайну супраць ВКЛ.
Дысперсія
Дысперсія (ад dispersio — рассейванне) у залежнасці ад кантэксту можа азначаць:
Батометр
Батометр (bathos — глыбіня і metron — мера) — гідралагічны прыбор, пробаадборнік для ўзяцця проб вады з розных глыбінь вадаёма, асноўны прыбор для атрымання проб вады ў акіянаграфічных экспедыцыях.
За мяжой часта батометрамі называюць прыборы для вымярэння глыбіні вадаёмаў, пры гэтым прыборы для адбору пробаў вады звычайна называюць бутэлькамі Нансена або бутылямі Ніскіна (у залежнасці ад канструкцыі).
Батометр — спецыяльна прыстасаваная пасудзіна, звычайна цыліндрычнай формы, з клапанамі або кранамі для зачынення пад вадой на зададзенай глыбіні. Асноўнае прызначэнне любога батометра — узяцце пробы на зададзеным гарызонце і далейшая засцярога яе ад змешвання з вадой іншых гарызонтаў пры ўздыме прыбора на паверхню. Узяцце проб вады з адначасовым аўтаматычным запісам тэмпературы праводзіцца з дапамогай батометра-батытэрмографа.
Лівія
Лівія (‏ليبيا‎)— арабская дзяржава на поўначы Афрыкі. На захадзе мяжуе з Алжырам, на паўночным захадзе з Тунісам, на поўдні з Чадам і Нігерам, на ўсходзе з Егіптам. На поўначы амываецца водамі Міжземнага мора, агульная працягласць міжземнаморскага ўзбярэжжа — 1860 км. Тэрыторыя — 1,76 млн км² (85 % прыходзіцца на пустыню). Сталіца — Трыпалі.
Прырода
Узбярэжжа Міжземнага мора раздзелена слаба, уздоўж яго працягваецца нізінная раўніна. Большую частку тэрыторыі краіны займае нізкае плато.
Клімат пустынны трапічны, на поўначы пераходны да міжземнаморскага, сухі, з рэзкімі сезоннымі і сутачнымі ваганнямі тэмпературы. Сярэдняя тэмпература студзеня на поўначы 11-12 °C, на поўдні 15-18 °C, ліпеня адпаведна 27-29 і 32-35 °C. Надвор’е з вялікімі перападамі тэмператур паміж днём і ноччу. На ўзбярэжжа зімой ветранае надвор’е, якое прыносіць дажджы. За год выпадае менш за 50 мм ападкаў, на плато Эль-Ахдар — каля 500 мм ападкаў, у раёне г. Трыпалі — каля 300 мм.
Рэк няма. У асобных раёнах ёсць запасы падземных і артэзіянскіх вод.
Нацыянальны парк Куф, некалькі прыродных паркаў.
Час
Тэрыторыя Лівіі размяшчаецца ў часавым поясе пад назвай Усходнееўрапейскі час (EET) (UTC+2). На летні час Лівія не пераходзіць.
Гісторыя
Да 1911 Лівія ўваходзіла ў склад Асманскай імперыі, з 1911 па 1942 з'яўлялася італьянскай калоніяй, у 1943 у выніку разгрому войскаў італа-германскай кааліцыі была акупіраваная Вялікабрытаніяй і Францыяй. 24 снежня 1951 у адпаведнасці з рэзалюцыяй ГА ААН (1949) Лівія абвешчаная незалежнай суверэннай дзяржавай — Злучаным Каралеўствам Лівіі на чале з каралём Ідрысам I. 1 верасня 1969 група нацыяналістычна настроеных афіцэраў лівійскага войска на чале з М. Кадафі, якія ўваходзілі ў «Рух свабодных афіцэраў юніяністаў-сацыялістаў», звергла манархічны рэжым і абвясціла Лівійскую Арабскую Рэспубліку (ЛАР). У сакавіку 1977 была прынятая «Дэкларацыя аб устанаўленні ўлады народа», якая абвясціла аб стварэнні ў краіне «джамахірыі» (дзяржава народных мас) з таго моманту афіцыйна дзяржава стала называцца Вялікая Сацыялістычная Народная Лівійская Арабская Джамахірыя. У лютым 2011 ў шэрагу гарадоў краіны прайшлі антыўрадавыя мітынгі, жорстка падаўленыя ўладамі, у Лівіі пачалася грамадзянская вайна. У канцы сакавіка 2011 пачалася санкцыянаваная ААН ваенная аперацыя пад кантролем сіл НАТА. 21 жніўня лівійскія паўстанцы ўвайшлі ў Трыпалі. 20 кастрычніка М. Кадафі быў забіты.
Насельніцтва
Насельніцтва — 6 млн чал. (арабы — 98 %, ёсць таксама берберы, тубу і хаўса). Афіцыйная мова — арабская. Дзяржаўная рэлігія — іслам суніцкага толку, аснова заканадаўства — шарыят. Нацыянальнае свята — Дзень рэвалюцыі 1 верасня (1969).
Буйныя гарады — Трыпалі (1,75 млн чал.), Бенгазі, Тобрук, Місурата, Аль-Байда.
Мовы Лівіі
Эканоміка
Грашовая адзінка — лівійскі дынар (роўны 1000 дырхамам) — 0,76 дол. ЗША (сак. 2009).
Па выведаных запасах нафты (ацэньваюцца ў 39,1 млрд бар.) Лівія займае 1-е месца ў Афрыцы і 5-е сярод удзельнікаў ОПЕК (пасля Саудаўскай Аравіі, Ірака, Кувейта і ААЭ). Маюцца буйныя запасы прыроднага газу (1,43 трлн куб. м., 3-е месца ў Афрыцы).
Асноўныя галіны эканомікі — нафтагазаздабыча, нафтагазаперапрацоўчая і нафтахімічная галіны прамысловасці, на долю якіх прыходзіцца 95 % паступленняў ад экспарту. Лёгкая прамысловасць прадстаўленая ў асноўным невялікімі прадпрыемствамі па вытворчасці тканак, пашыву вопраткі і абутку, вырабу скур. Харчовая галіна развітая адносна слаба.
Па выніках 2008 ВУП вырас на 7,3 % (да 77,3 млрд дол.). Золатавалютныя рэзервы, па ацэнках экспертаў, павялічыліся да 89 млрд дол.
Па ўзроўні прыбытку на душу насельніцтва (больш 6 тыс. дол. у год) Лівія займае адно з першых месцаў у Афрыцы.
Унутраная палітыка
Дзяржаўны лад Лівіі быў вызначаны артыкуламі «трэцяй сусветнай тэорыі» М. Кадафі, яе сутнасць складаецца ў рэалізацыі прынцыпу «прамога народаўладдзя», т.б. непасрэднага ўдзелу народных мас у кіраванні краінай без такіх інстытутаў, як прэзідэнт, парламент, урад і партыі, якія ў ВСНЛАД афіцыйна скасаваныя.
Лівія падзеленая на 26 буйных адміністрацыйных адзінак — шаабій (правінцый), якія ў сваю чаргу падзеленыя на 378 камун (махалі), кіраваных праз першасныя народныя зборы і народныя камітэты.