cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Баяры (Бабруйскі раён)
Гісторыя
У 2-й палове XVIII ст. вёска Баяры ў складзе маёнтка Дурынічы Новагародскага павета і аднайменнага ваяводства Рэчы Паспалітай, шляхецкая ўласнасць. Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года ў Расійскай імперыі. У 1838 годзе ў Бабруйскім павеце Мінскай губерні, 35 жыхароў мужчынскага полу, памешчыцкая ўласнасць. На 1847 год — вёска ў складзе маёнтка Восаў, належыць памешчыкам Асяцінскім. Паводле перапісу 1897 года Баяры ў Гарбацэвіцкай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні, дзейнічае хлебазапасны магазін. У 1914 годзе вёска разгорнута на хутары. У 1924 годзе побач з вёскай на хутары Падтакары адкрыта працоўная школа 1-й ступені, для якой у 1925 годзе пабудавана новае памяшканне. Школу наведвала ў 1925 годзе 75 вучняў. У 1934 годзе створаны калгас «Чырвоныя Баяры». У час Вялікай Айчынай вайны загінулі 23 вяскоўцы. У 1980 годзе да Баяраў далучана сумежная вёска Ваўчанка. У 1986 годзе ў вёсцы 92 гаспадаркі, у складзе саўгаса «імя Леніна». Працуюць сталярна-цяслярскія майстэрні, клуб, бібліятэка, амбулаторыя, кніжны, прамтаварны, харчовы і гаспадарчы магазіны, ферма БРЖ, зернедрабільня.
Курганны могільнік-1
За 0,2 км на паўднёвы захад ад вёскі 3 насыпы вышынёй 0,2-0,4 м, дыяметрам 6-8 м. Курганы здзірванелыя, добрай захаванасці. Адкрыў у 1965 годзе Л. Д. Побаль, абследаваў у 1978 годзе П. Ф. Лысенка.
Курганны могільнік-2
За 1,5 км на ўсход ад вёскі, ва ўрочышчы Рыгораў Хутар, на ўзлессі. 19 курганоў вышынёй 0,7-2 м, дыяметрам 8-15 м. Насыпы здзірванелыя, параслі лесам. Захаванасць добрая. Адкрыў у 1965 годзе Л. Д. Побаль, абследаваў у 1978 годзе П. Ф. Лысенка.
Брацкая магіла савецкіх воінаў
Каля будынка амбулаторыі. Пахаваны 36 воінаў, якія загінулі ў 1944 годзе ў баях супраць нямецкіх войскаў. Сярод пахаваных — гвардыі капітан, камандзір танкавага батальёна 16-й гвардзейскай танкавай брыгады 1-га гвардзейскага танкавага корпуса, Герой Савецкага Саюза Мікалай Андрэевіч Ізюмаў. У 1970 годзе на магіле пастаўлены помнік-стэла з мемарыяльным надпісам.
Планіроўка
Меліярацыйным каналам вёска падзяляецца на паўночную і паўднёвую часткі. Планіроўка квартальная, пераважна з драўлянай забудовай сядзібнага тыпу.
Мірадзіна
Міра́дзіна (, Мирадино) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сычкаўскага сельсавета. Чыгуначная станцыі Мірадзіна Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі на лініі Жлобін — Асіповічы I.
Падсобнае (Бабруйскі раён)
Падсо́бнае (, Подсобное) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сычкаўскага сельсавета.
Мацешы (Далёкаўскі сельсавет)
Маце́шы (, Матеши) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Далёкаўскага сельсавета.
Пад’ясенка (Бабруйскі раён)
Пад’я́сенка (, Подъясенка) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сычкаўскага сельсавета.
Бераснёўка (Хойніцкі раён)
Бераснёўка (, Береснёвка) — былая вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Велікаборскага сельсавета.
Мілашкі
Міла́шкі (, Милашки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Далёкаўскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Мілашкаўскага сельсавета.
Засценак (Хойніцкі раён)
Засце́нак (, Застенок) — былы пасёлак у Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Алексіцкага сельсавета.
Гісторыя
У крыніцы, заснаванай на звестках рэвізіі 1795 года, сказана, што сяло Абухаўшчына і хутар Засценак належалі панам Абуховічам, «но ныне у Яна Оскирки по декрету».
У 1845 годзе ў маёнтку Засценак пачала працаваць вінакурня. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засведчана, што 10 жыхароў двара Засценак былі парафіянамі Юравіцкага касцёла Нараджэння Найсвяцейшай Панны Марыі.
На 1909 год у аднадворным фальварку Засценак Юравіцкай воласці Рэчыцкага павета было 16 жыхароў. У даведніку 1910 года сказана, што вінакурня ў Засценку Альфрэда Абуховіча заснаваная ў 1868 годзе, спірту сіламі 7 рабочых вырабляла 12 000 вёдраў на 8 000 руб. На 1912 год дадалася яшчэ звестка пра конны рухавік ды гадавы аб'ём на 11 110 руб.
У 1917 годзе – 3 двары, 20 жыхароў, 153 дзесяціны зямлі. 9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. засценак у складзе Юравіцкай воласці, аднак, апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.
Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны ў Засценку было 20 двароў з 79 жыхарамі. У вайну акупанты спалілі пасёлак.
З 8 студзеня 1954 года Засценак — у складзе Гомельскай вобласці. Паводле перапісу 1959 года ў пасёлку 92, у 1970 годзе — 53 жыхары.
Ліквідаваны 20 верасня 2011 года.
Восаў (Хойніцкі раён)
Во́саў (, Осов) — вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Велікаборскага сельсавета.
Тунеўшчына
Гісторыя
Вёска Тунеўшчына (Тунеўшчызна, Туноўшчызна) вядомая з крыніцы, заснаванай на звестках рэвізіі 1795 года, як паселішча ў Речыцкай акрузе (павеце) Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1797 года — Мінскай губерні. Належала мазырскаму земскаму суддзі Фларыяну Аскерку, уладальніку маёнтку Алексічы альбо Новы Двор, на 1796 год знаходзілася ў заставе ў пана Садкоўскага. У 1834 годзе ў Тунеўшчыне ўладальнікаў Антонія, сына Фларэнцыя, і Брыгіды (з дому Шышкаў) Аскеркаў у 7 дварах пражывалі 21 мужчына и 14 жанчын. Прозвішчы і мянушкі сялян – Шкода, Шамянок, Бандарэнка, Засінец, Кушнер, Украйнец, Кандрусік. Да 1850 года Тунеўшчына ў складзе маёнтка Новы Двор перайшла ва ўладанне паноў Вінчаў. У парэформенны перыяд Тунеўшчына — у Юравіцкай воласці Рэчыцкага павета. У спісах землеўладальнікаў Мінскай губерні 1876, 1889 гадоў уласніцай добраў больш як у 1700 дзесяцін угоддзяў названая пані Генрыета, дачка Калікста Вінча, Сушчынская. Паводле перапісу 1897 года ў вёсцы Тунеўшчына 15 двароў, 96 жыхароў. На 1909 год у вёсцы налічвалася 17 двароў, 135 жыхароў, у аднайменным фальварку — 1 двор з 8 жыхарамі. Паводле спісу 1911 года часткі Новага Двора дзялілі між сабой Зянон, Генрык і Мечыслаў, сыны Гераніма, Сушчынскія.
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Тунеўшчына ў складзе Юравіцкай воласці, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.
1 студзеня 1919 згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі Юравіцкая воласць Рэчыцкага павета ўвайшла ў склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, аднак 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі была далучаная да РСФСР.
8 снежня 1926 года Тунеўшчына вернута БССР. У складзе Алексіцкага сельсавета Юравіцкага, з 8 ліпеня 1931 года Хойніцкага раёна. У тым жа годзе жыхары ўступілі ў калгас. З 20 лютага 1938 года — у складзе Палескай вобласці.
Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны ў Тунеўшчыне налічваўся 101 двор з 330 жыхарамі. У жніўні 1942 года акупанты расстралялі 21 вяскоўца, яшчэ 2-х угналі ў Германію. У 1943 годзе разбурылі 43 двары і загубілі 7 жыхароў. 54 вяскоўцы загінулі на франтах.
З 8 студзеня 1954 года Тунеўшчына — у Гомельскай вобласці. Згодна з перапісам 1959 года, у вёсцы налічвалася 446 жыхароў. У складзе калгаса «Ленінскі шлях» (цэнтр — вёска Глінішча).
Забудова
План Тунеўшчыны складаецца з злёгку выгнутай вуліцы, блізкай да шыротнай арыентацыі, да цэнтра якой далучаецца кароткая простая вуліца з завулкам. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу.
Новая Лука
Но́вая Лука́ (, Новая Лука) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Далёкаўскага сельсавета.
Панюшкавічы
Паню́шкавічы (, Понюшковичи) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сычкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У фальварку Панюшкавічы ў 1808 годзе нарадзіўся Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч, беларускі драматург, паэт і тэатральны крытык.
Новадварышча
Новадвары́шча (, Новодворище) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Далёкаўскага сельсавета.
Раксалянка
Раксаля́нка (, Роксолянка) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Сычкаўскага сельсавета.
Саломенка (Бабруйскі раён)
Сало́менка (, Соломенка) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сычкаўскага сельсавета.
Алексічы (Хойніцкі раён)
Але́ксічы (, Алексичи) — вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Алексіцкага сельсавета.
Вялікае Княства Літоўскае
Паселішча ці не ўпершыню згаданае ў апісанні Мазырскага замка 1552 года. У ім засведчана, што «села Олексичи а Оводовичи» належалі да Загальскай нядзелі Мазырскай воласці, выконвалі плацёжныя павіннасці ды па чарзе з іншымі нядзелямі розныя работы на карысць замку. Жыхарамі гэтых сёл былі Тацко Батурыч, Іван Гапонавіч, Несын Зеляновіч, Іван Рэвяка, Карп Дзмітрыевіч, Сянько Хількевіч, Сірош, брат яго, Яско, брат яго, Хрол Прыхожы, Іван Ліцвін, Грын Курыловіч, Мішко Багданавіч, Антон Мацоўчыч, Лукаш Прыхожы, Юрко Цімонавіч, Кандрат Хамяновіч, Ігнат, брат яго, Сянько, брат яго. «Дани з них 4 кади и ведро, тивунщины великое и малое 3 ведра, за тивунщиною 2 гроши, приставка а кузня ведро меду, за вощила 7 грошей, за 7 хлебов 3 гроши, за 2 кур грош сокольничого 2 гроши, бобровничого 15 грошей, выкоту 12 гроши, серебра 2 коп гроши, за 7 бобров 5 коп грошей, за 2 куницы 12 грошей, за пол куницы 3 гроша, воловництва пол 7 гроша, намерных 2 гроши, овса 2 ведра; а в слободе до двух лет 75 грошей, а меду пол 3 ведра, а в пустее 2 ведра меду и 40 грошей; всего: 4 кади, 7 ведер, камени 1, 9 коп и 8 грошей и пол гроша…». Акрамя таго сказана, што «село Олексичское» разам з востравам Чорнаўшчынай знаходзілася ў трыманні зямяніна Андрэя Абуха (продка паноў Абуховічаў у Мазырскім павеце).
З сярэдзіны 1560-х гадоў Алексічы — у складзе Мазырскага павета Кіеўскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, пасля падпісання акта Люблінскай уніі ўлетку 1569 года — Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. 10 (20 ліпеня) 1568 года «…тые села Оводовичи и Олекшичи, в которых ест служоб деветнадцат и пол…» падараваныя каралём Жыгімонтам Аўгустам у якасці лену зямянам Філону, Паўлу, Кандрату, Сямёну, Іосіфу, Філіпу Круневічам, замест страчаных на карысць пана Філона Кміты маёнткаў у ваколіцах Чарнобыля.
Пазней прывілеем караля Стэфана Баторыя ад 25 лютага 1585 года дзве часткі Вадовічаў і Алексічаў, што засталіся ад памерлых без нашчадкаў «мужсъкого рожаю» Кандрата і Іосіфа Круневічаў, аддадзеныя пану Давыду Есману.
30 жніўня 1658 года права на ленныя маёнткі Алексічы і Глінішча (bona Olexicze et Hliniszcze) было пацверджана мазырскаму харунжаму Рыгору Круневічу лістом караля Яна Казіміра. Леннае права на Алексічы 18 сакавіка 1637 года ў Кіеўскім і 18 чэрвеня 1671 года ў Лідскім гродскім судзе пацвярджаў пан Казімір Аляксандр Круневіч. 4 снежня 1721 года запіс на права валодання Алексічамі і Вадовічамі ўнесены ў кнігі гродскія Кіеўскія з падачы ксяндза Войцеха Янкоўскага, міністра Оўруцкай рэзідэнцыі езуітаў. С. Рыбчонак, на падставе дакументаў, сабраных у справе аб дваранстве роду Аскеркаў засведчыў, што спадчыннікам маёнткаў Алекшыцы, Вадовічы і Гарбавічы ў Мазырскім павеце стаў пан Багуслаў Аскерка. Прычым Гарбавічы ў 1738 годзе ён саступіў брату Рафалу Алаізію. Паводле звестак на 1748 год ксяндза Караля Непамуцэна Арлоўскага, Алексічы былі сярод паселішчаў, частка жыхароў якіх (з ліку шляхты і яе службы) належала да Юравіцкай парафіі Оўруцкага дэканата Кіеўскай дыяцэзіі.
У 1782 годзе, паводле завяшчання пана Багуслава Аскеркі сынам, ленны маёнтак з вёскамі Новы Двор, Тунеўшчызна, сялом Алексічы і мястэчкам Багуславец дастаўся Фларэнціну, а пасля яго сыну Антонію.
Расійская імперыя
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Алексічы — у межах Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1796 года ў складзе адноўленага Рэчыцкага павета Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года Мінскай губерні Расійскай імперыі. У 1796 годзе ў валоданні мазырскага земскага суддзі Фларыяна Аскеркі былі «сельцо Алексичи и двор, местечко Богуслав, село Борисовщина, деревня Туновщизна».
Паводле перапісу 1897 года, ў Алексічах дзейнічалі царква, царкоўна-прыходская школа, хлебазапасны магазін, тры ветракі. На 1909 год у сяле было 76 двароў, 587 жыхароў, у фальварку Новы Двор 15 жыхароў. У 1911 годзе ўгоддзі Новага Двора дзялілі між сабой Зянон (555 дзесяцін), Генрык (555) і Мечыслаў (556), сыны Гераніма, Сушчынскія.
Найноўшы час
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага мірнага дагавора з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Алексічы ў складзе Юравіцкай воласці, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.
1 студзеня 1919 згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі Юравіцкая воласць Рэчыцкага павета ўвайшла ў склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, аднак 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі была далучаная да РСФСР.
Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны ў Алексічах быў 141 двор з 580 жыхарамі. 8 жніўня 1942 года (за адзін толькі гэты дзень) карнікі з атрадаў СС расстралялі і спалілі тут разам з хатамі і гаспадарчымі пабудовамі 294-х жыхароў, 12 чалавек угналі на прымусовыя работы ў Германію. У маі-чэрвені 1943 года група Шымана знішчыла 168 вяскоўцаў. На фронце загінулі 58 жыхароў Алексічаў.
У 1959 годзе — 390 жыхароў, у складзе калгаса «Ленінскі шлях» з цэнтрам у вёсцы Глінішча. На той час існавалі пачатковая школа, клуб, бібліятэка, бальніца, аптэка, аддзяленне сувязі, крама.
15 жніўня 1974 года цэнтр сельсавета з Алексічаў перанесены ў вёску Глінішча.
Вядомыя асобы
Фёдар Ігнатавіч Стравінскі (1843—1902) — оперны бас, артыст Марыінскага тэатра ў Пецярбургу, бацька кампазітара Ігара Стравінскага.
Сіпавічы
Сі́павічы (, Сиповичи) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Далёкаўскага сельсавета.
Стуканы (Браслаўскі раён)
Стуканы́ (, Стуканы) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Далёкаўскага сельсавета.
Уцінкі
Уці́нкі (, Утинки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Далёкаўскага сельсавета.
Такары (вёска, Бабруйскі раён)
Такары́ (, Токари) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сычкаўскага сельсавета.
Стаўрова (Браслаўскі раён)
Стаўро́ва (, Ставрово) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Далёкаўскага сельсавета.
Да 21 верасня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Казянскага сельсавета.
Такары (хутар)
Такары́ (, Токари) — хутар у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сычкаўскага сельсавета.
Сташэлішкі
Сташэ́лішкі (, Сташелишки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Далёкаўскага сельсавета.
Сычкава
Сы́чкава (, Сычково) — вёска ў Беларусі, у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сычкаўскага сельсавета.
Тапаркі (Бабруйскі раён)
Тапаркі́ (, Топорки) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сычкаўскага сельсавета.
Хвасты
Хвасты́ (, Хвосты) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Далёкаўскага сельсавета.
Ціўнавічы (Бабруйскі раён)
Ці́ўнавічы (, Тивновичи) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сычкаўскага сельсавета.
Чэрніца
Чэ́рніца (, Черница) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Далёкаўскага сельсавета.
Да 21 верасня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Казянскага сельсавета.
Эйвідавічы
Эйві́давічы (, Эйвидовичи) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Далёкаўскага сельсавета.
Чарніца (Бабруйскі раён)
Чарні́ца (, Черница) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сычкаўскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (2124001—2125000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2124001—2125000)
Юршы
Ю́ршы (, Юрши) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Далёкаўскага сельсавета.
Рудзенька (Хойніцкі раён)
Ру́дзенька (, Руденька) — былая вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Велікаборскага сельсавета.
Забалацце (Бабруйскі раён)
За́балацце (, Заболотье) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цялушскага сельсавета.
Дубаўка (Бабруйскі раён)
Ду́баўка (, Дубовка) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цялушскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (965001—966000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (965001—966000)
Звязда (Бабруйскі раён)
Звязда́ (, Звезда) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цялушскага сельсавета.
Партызанская (Хойніцкі раён)
Партыза́нская (, Партизанская) (да 30 ліпеня 1964 года Аўра́маўская ) — вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Велікаборскага сельсавета. Размешчана на тэрыторыі, пацярпелай у выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС.
Шчаткава
Шча́ткава (, Щатково) — вёска ў Беларусі, у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сычкаўскага сельсавета.
Каля вёскі гарадзішча ранняга жалезнага веку і селішча жалезнага веку.
Антанова (Друеўскі сельсавет)
Антано́ва (, Антоново) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Друйскага сельсавета.
Буда (Хойніцкі раён)
Бу́да (, Буда) — былая вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Судкоўскага сельсавета.
Хвойная Паляна
Хво́йная Паля́на (, Хвойная Поляна) (да 30 ліпеня 1964 года Аўра́маўскі ) — пасёлак у Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Велікаборскага сельсавета.
Глінішча (Хойніцкі раён)
Глі́нішча (, Глинище) — аграгарадок у Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Алексіцкага сельсавета.
Знаходзіцца за 26 км у напрамку на захад ад горада Хойнікі, за 133 км ад Гомеля.
Вялікае Княства Літоўскае
У «Вялікім гістарычным атласе Беларусі» найранейшая згадка пра вёску Глін датаваная 1591 годам. Належала да Мазырскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.
30 жніўня 1658 года права на ленныя маёнткі Алексічы і Глінішча (bona Olexicze et Hliniszcze) было пацверджана мазырскаму харунжаму Рыгору Круневічу лістом караля Яна Казіміра. У 1671 годзе пісар гродскі мазырскі Базыль Абуховіч абвінавачваў у судзе стрыечнага брата Дамініка Абуховіча ў памкненні на забойства і ўчыненні пагрозаў на шляхецкі гонар і здароўе. Валодаў у Мазырскім павеце спадчыннымі маёнткамі Абухаўшчына, Глінішча, Сядзельнікі, Трасцяніца і часткай Шарэек.
19 чэрвеня 1789 года адразу па нараджэнні ахрышчаны «з вады» (ex aqua) грэка-ўніяцкім святаром Іаанам Транцэвічам, парохам Алексіцкай царквы, Гервазі Антоні, сын шляхетных Севярына і Францішкі з дому Яшэўскіх Лянкевічаў з вёскі Глінішча, а 4 лістапада т. г. з усімі ўжо касцёльнымі цырымоніямі — айцом Янам Казіцкім, парохам Юравіцкага касцёла, вікарыем канвенту ордэна братоў-прапаведнікаў (дамініканаў). 15 ліпеня 1791 года ксяндзом Я. Казіцкім ахрышчаны Юзаф Антоні, сын тых жа сужэнцаў Лянкевічаў de villa Liniszcza.
Расійская імперыя
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Глінішча — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1796 года ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага Рэчыцкага павета Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года Мінскай губерні Расійскай імперыі. Згодна з крыніцай, заснаванай на звестках рэвізіі 1795 года, «село Глинище с двором Станиславовым» належала мазырскаму чашніку Станіславу Аскерку. Згадана капліца Юравіцкага парафіяльнага касцёла. ўладальнік паведаміў рэвізорам, што ў яго фальварку жылі шляхцічы Юзаф, сын Яна, Анцыпаровіч, «учителем для детей», Севярын Ленкевіч з жонкай Францішкай, «на чинше», іх сыны Ян, Гервазі і дачка Зофія. Паводле энцыклапедыі «Гарады і вёскі Беларусі», у вёсцы Глінішча на той час было 26 двароў, 138 жыхароў. 21 сакавіка 1795 года ксяндзом-дамініканам Антоніем Блажэвічам ахрышчаны Іосіф Рыгор, сын Данілы і Клары Кудрыцкіх з Глінішча, кумамі былі Станіслаў Аскерка і Францішка Лянкевічава, Севярын Лянкевіч і Катарына Кулешына. 26 красавіка ксёндз Я. Казіцкі ахрысціў Леона Вінцэнта, сына Станіслава і Францішкі з дому Грабскіх Аскеркаў, кумамі — Амброзі Аскерка, генерал польнай булавы войск літоўскіх, і Тэадора Аскерчына, Фларэнцін Аскерка, суддзя земкі мазырскі, і Францішка Лянкевічава de willa Liniszcze. 7 красавіка 1799 года ксяндзом-дамініканам Гіяцынтам Бачынскім ахрышчана Агнета, дачка шляхетных Вінцэнта і Ганны з дому Транцэвічаў Шэлянгоўскіх, кумамі — Станіслаў Аскерка і Францішка Лянкевічава de villa Hliniszcze.
Паводле шляхецкай рэвізіі 1811 года, уладальнік сяла Глінішча, у якім рэвізоры папярэдне, у 1795 годзе, налічылі 93 душы прыгонных «мужеска пола», Станіслаў Аскерка (55 гадоў) з сынамі Рыгорам (20 г.) і Леонам (16 г.) жыў у двары Азярын. Двор Станіславаў з Глінішчам трымаў у арэндзе паручнік «бывших войск польских» Францішак, сын Юзафа, Каперніцкі (35 г.). Таксама тут жылі яго сыны Юзаф (3 г.) і Нарцыз (2 г.), брат Адам (19 г.). Эканомам і «приказчиком» у фальварку служылі адпаведна Вінцэнт, сын Мацея, Кулеша (24 г.) і Ігнацы, сын Паўла, Шарфановіч (27 г.). Абодва — з ліку «шляхетства беспоместного».
Згодна з інвентарамі 1845 і 1846 гадоў, у маёнтку Глінішча і Азярын пана Рыгора, сына Станіслава, Аскеркі пражывала 6 дваран, 2 аднадворцы, 9 вольных аратых. У аднаіменных вёсках — 22 двары, 75 цяглых сялян мужчынскага і 83 жаночага полу, 9 мужчын з ліку сялян дваровых. Прозвішчы сталых жыхароў: Кудрыцкі (прозвішча-лідар), Бондар, Бунчак (Банчак), Ліпніцкі, Казачонак (Казачэнка), Мележ, Чарняк, Грыцкевіч, Дубадзел. Частка маёнтку Глінішча з 35 прыгоннымі належала пану Солтану — 16 мужчын, 19 жанчын.
У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело] : 1857 г.» сказана, што 129 жыхароў Глінішча і 31 жыхар Азярына абодвух полаў былі прыхаджанамі Свята-Мікалаеўскай царквы ў Алексічах, 8 жыхароў двара Глінішча, 7 жыхароў двара і 21 жыхар вёскі Азярын з’яўляліся парафіянамі Юравіцкага касцёла Нараджэння Найсвяцейшай Панны Марыі.
У парэформенны перыяд Глінішча — у Юравіцкай воласці. На пачатак 1870 года ў вёсцы налічвалася 64 мужчынскія душы з ліку сялян-уласнікаў, прыпісаных да Глінішчанскага сельскага таварыства, 8 душ аднадворцаў, прыпісаных да воласці; у засценку Азярын — 3 аднадворцы. Пасля смерці бяздзетнага Рыгора Аскеркі добры дасталіся нашчадкам яго дзядзькі Леапольда, сына Багуслава, Аскеркі. Згодна са звесткамі 1876 і 1879 гадоў, жыхары Глінішча — сярод прыхаджанаў Алексіцкай Мікалаеўскай царквы. У 1889 годзе Фелікс (Шчасны), сын Эміля, Аскерка валодаў маёнткамі Глінішча (300 дзесяцін), Азярын (32 дз.), Дзеравішча (2788 дз.) і Маканавічы (8764 дз.).
Паводле перапісу 1897 года, у вёсцы Глінішча — 61 двор, 270 жыхароў, школа граматы, хлебазапасны магазін, карчма. На 1903/4 год сярод зямельных уласнікаў Мінскай губерні, якія мелі 500 і болей дзесяцін, уладальнікам маёнтка Глінішча названы Станіслаў, сын Фелікса, Аскерка. У 1909 годзе ў вёсцы налічвалася 77 двароў з 542 жыхарамі, у аднаіменным фальварку — 1 двор, 21 жыхар. У 1913 годзе маёнтак Глінішча ў 2380 дзесяцін угоддзяў быў уласнасцю Эміля, сына Фелікса, Аскеркі.
Найноўшы час
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Глінішча ў складзе Юравіцкай воласці, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.
1 студзеня 1919, згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі Юравіцкая воласць Рэчыцкага павета ўвайшла ў склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, аднак 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі была далучаная да РСФСР.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года Глінішча — цэнтр сельсавета ў Юравіцкім раёне Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мазырскай акругі. 10 лістапада 1927 года сельсавет скасаваны, а яго тэрыторыя далучана да Алексіцкага сельсавета. У 1930 годзе ў вёсцы 159 двароў, 903 жыхары. У 1931 годзе арганізаваны калгас «Рассвет», правалі вятрак і кузня. З 8 ліпеня 1931 года Глінішча ў складзе Хойніцкага раёна. З 20 лютага 1938 года ў Палескай вобласці з цэнтрам у Мазыры.
Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны ў Глінішчы было 182 двара з 538 жыхарамі. У вайну акупанты спалілі 93 двары і загубілі 101 жыхара. 25 вяскоўцаў угналі на катаргу.
З 8 студзеня 1954 года — у складзе Гомельскай вобласці. Паводле перапісу 1959 года, — 879 жыхароў, сярэдняя школа.
З 15 жніўня 1974 года Глінішча — цэнтр Алексіцкага сельсавета. Цэнтральная сядзіба калгаса «Ленінскі шлях».
У 1986—1990 гадах пабудаваныя мураваныя дамы на 50 кватэраў, у якіх размясціліся перасяленцы з забруджаных у выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС месцаў. Працуюць сярэдняя школа, дзіцячы садок, бальніца, дом культуры, бабліятэка, крама, аддзяленне сувязі, мемарыяльны музей народнага пісьменніка Беларусі Івана Мележа.
Бабышкі
Бабы́шкі (, Бабышки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска, пазней засценак у складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства.
Баравыя (Друеўскі сельсавет)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска, пазней засценак у складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства.
Бандуры
Бандуры́ (, Бандури) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2004 года ўваходзіў у склад Друйскага сельсавета.
Пралетарскі (Бабруйскі раён)
Пралета́рскі (, Пролетарский) — пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цялушскага сельсавета.
Чага (значэнні)
Чага можа значыць:
Баранаўшчына
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Друйскага сельсавета.
Тартак
Назву Тарта́к маюць:
Філімонава
Філімонава — прозвішча, тапонім.
Савічы (Бабруйскі раён)
Са́вічы (, Савичи) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цялушскага сельсавета.
Сімгаравічы
Сі́мгаравічы (, Симгоровичи) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цялушскага сельсавета.
Ар брут
Ар брут (ад Art brut — грубае, немудрагелістае мастацтва) — зборны тэрмін для абазначэння творчасці мастакоў-самавучак, дзяцей, псіхічна хворых. Упершыню тэрмін выкарыстаў французскі мастак Жан Дзюбюфэ, які цікавіўся неакадэмічнай, наіўнай эстэтыкай. У англамоўнай літаратуры выкарыстоўваецца тэрмін аўтсайдэр-арт.
У 1947 годзе Дзюбюфэ з аднадумцамі, сярод якіх быў Андрэ Брэтон, заснаваў у Парыжы Compagnie de l'Art brut, мэтай якой было дакументаванне і збіранне твораў альтэрнатыўнага мастацтва — карцін Адольфа Вёльфлі, Алаізы Корба і інш. У 1949 годзе ў галерэі René Drouin прайшла выстаўка пад назвай Art brut préferé aux arts culturels, на якой экспанавалася 200 карцін 63 мастакоў.
Барбарышкі
Барбары́шкі (, Барбаришки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах засценак у складзе гміны Друя Дзісенскага (з 1926 года Браслаўскага) павета Віленскага ваяводства.
Баркі (Браслаўскі раён)
Баркі́ (, Борки) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска, пазней засценак у складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства.
Старч
Старч (, Старч) — былая вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Велікаборскага сельсавета.
Гісторыя
Ці не ўпершыню Старч згаданы ў сувязі з узвядзеннем тут царквы Раства Найсвяцейшай Багародзіцы ў 1746 годзе. Надалей вядома, што ў працягу 1778—1787 гг. у тутэйшай уніяцкай царквы не было свайго сталага настаяцеля, бо прыход яе малалюдны, а таму і бедны — усяго хіба 40 двароў (×6 — каля 240 чалавек. У справе аб дваранстве роду Аскеркаў Старч названы ў ліку паселішчаў, якія належалі харунжаму мазырскаму пану Багуславу. У 1782 годзе ён склаў тэстамент сваім сынам Леапольду Юзафу, Фларэнціну, Станіславу і Міхалу. Старч дастаўся Міхалу, а пасля яго сыну Эразму . У 1790 годзе Б. Аскерка пісаў з Барыскавічаў абознаму К. Прозару, абы дазволіў яго старчанскім сялянам супольна карыстацца грунтам у вялікаборскіх угоддзях.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Старч апынуўся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1796 года ў складзе адноўленага Рэчыцкага павета Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года Мінскай губерні Расійскай імперыі. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 года, вядома, што сяло Старч, як і вёскі Маклішча, Муціжар, належала да двара (маёнтку) Міхалёў паручніка кавалерыі войскаў польскіх Міхала Аскеркі. Царква Раства Багародзіцы пэўны час працягвала заставацца ўніяцкай. Захаваўся вопіс 1796 года, у якім зазначаны лядашчы стан яе будынка. У шляхецкай рэвізіі 1811 года пацверджана і дададзена: пан Міхал Аскерка і яго сыны Альбін, Вікенцій, Ян Антоні, Эразм былі ўладальнікамі двара Міхалёў, паселішчаў Старч, Муціжар, Маклішча, у якіх разам налічвалася 130 душ падданых мужчынскага пола.
У парэформенны час Старч належаў да Аўцюцевіцкай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні. На 1897 год існавалі фальварак Старч (Муціжар) паноў Аскеркаў з 14 жыхарамі і аднайменная слабада, у якой налічвалася 9 двароў з 72 жыхарамі.
У 1917 годзе жыхары хутароў на месцы былога маёнтку Старч карысталіся 28 з паловай дзесяцінамі зямлі.
З 8 снежня 1926 года хутары належалі да Муціжарскага сельсавета Юравіцкага раёна Рэчыцкай, з 9 чэрвеня 1927 года Мазырскай акругі, з 10 лістапада 1927 года — у Хобненскім сельсавеце тых самых раёна і акругі. У 1931 годзе ў вёсцы адкрыта школа і створаны калгас «Новы Старч». У 1932 годе ў калгасе налічвалася 38 сем’яў работнікаў і 146 га зямлі. У 1959 годзе вёска Старч у Велікаборскім сельсавеце Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці.
Ступяні
Ступяні́ (, Ступени) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цялушскага сельсавета.
Безназванае
Безназва́нае (, Безназваное) — былая вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Друеўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Друйскага сельсавета.
Ліквідавана ў 2011 годзе.
Усход (Бабруйскі раён)
Усхо́д (, Усход) — пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цялушскага сельсавета.
Бугры
Бугры́ (, Бугры) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Бернатоўшчына
Бернато́ўшчына (, Бернатовщина) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Друйскага сельсавета.
Бабіна 2
Ба́біна 2 (, Бабино 2) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Хімоўскага сельсавета.
Цялуша
Цялу́ша (, Телуша) — аграгарадок у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цялушскага сельсавета.
Знаходзіцца за 20 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад Бабруйска, за 120 км ад Магілёва, за 2 км ад аўтадарогі.
Більдзюгі (Браслаўскі раён)
Більдзю́гі (, Бильдюги) — былы хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіў у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах фальварак, пазней засценак у складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства.
Віць (вёска)
Віць (, Вить; да 30 ліпеня 1964 года Гно́еў ) — вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Барысаўшчынскага сельсавета.
Вялікае Княства Літоўскае
Найранейшая на сённяшні дзень згадка пра паселішча ўтрымліваецца ў прывілеі караля Стэфана Баторыя Давыду Есману, датаваным 25 днём лютага 1585 года. Манарх, зважаючы на тое, што пан Давыд «на служъбахъ господаръскихъ… под Полоцкомъ, под Луками и под Псковом з нелитованьемъ здоровъя своего, не жалуючы утраты маетъности своее противъ непрыятелю нашому великому князю московскому статечъне и мужъне застановялъсе», падараваў шляхцічу «до жывота его», акрамя іншых добраў, «село Гновъ, в нем дымов двадцать пять» «у волости старостъва Мозырского, пры селе Загальи» Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.
У XVII—XVIII стагоддзях вёска належала да Загальскага староства. Паводле рэвізіі 1716 года wieś Gnoiow складалі тры дымы: гаспадары Піліп Гутнік, Амяльян Васіль з братам (Omelia Wasil z bratem), Сцяпан Бабарчык плацілі старосце князю Дамініку Яну Шуйскаму 12 злотых, 15 грошаў чыншу.
Расійская імперыя
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Гноеў апынуўся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1796 года — у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага Рэчыцкага павета Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года Мінскай губерні Расійскай імперыі. На 1795 год вёска, як і 12 іншых паселішчаў Загальскага староства, належала «малолетнему Станиславу Бужинскому по жизни его», але была ў арэндзе ў суддзі Вінцэнція Жука. Тады ў ёй налічвалася 52 двары, 176 жыхароў мужчынскага і 112 жаночага полу.
Як вынікае з матэрыялаў шляхецкай рэвізіі 1811 года, Загальскага казённага маёнтка на той час выступаў абшарнік Тадэвуш Солтан. У ходзе рэформы П. Д. Кісялёва ў межах нзванага маёнтка, да якога належаў і Гноеў, была ўтворана воласць з управай, згаданая ў 1848 годзе. . На 1850 год у вёсцы 39 двароў, 239 жыхароў. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засведчана, што 265 жыхароў вёскі Гноеў абодвух полаў былі прыхаджанамі Загальскай Свята-Троіцкай царквы.
Паводле перапісу 1897 года ў Гноеве было 110 двароў, 546 жыхароў, хлебазапасны магазін. На 1909 год у вёсцы налічваўся 121 двор з 704 жыхарамі.
Найноўшы час
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Гноеў у складзе Хойніцкай воласці Рэчыцкага павета, аднак, апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.
1 студзеня 1919 года, згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР. Паводле запіскі «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», на 8 снежня 1920 і на 15 красавіка 1921 года ў Гноеўскай школе першай ступені (г. зн. пачатковай) было адпаведна 45 і 88 вучняў.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года вёска — цэнтр Гноеўскага сельсавета ў Хойніцкім раёне Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года — у складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Барысаўшчынскага сельсавета. У 1930 годзе тут было 194 двары з 938 жыхарамі, арганізаваны калгас «Чырвоная Зорка», працавалі вятрак і кузня. З 20 лютага 1938 года — у складзе Палескай вобласці з цэнтрам у Мазыры.
Букаўшчына
Бу́каўшчына (, Буковщина) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска, пазней засценак у складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства.
Віць (вёска)
Найноўшы час
Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны ў Гноеве было 270 двароў з 924 жыхарамі. У вайну акупанты разбурылі 23 дамы, загубілі 109 вяскоўцаў. 102 жыхары загінулі на франтах.
З 8 студзеня 1954 года Гноеў адміністрацыйна належыць да Гомельскай вобласці. Паводле перапісу 1959 года тут налічвалася 1194 жыхары. У складзе саўгаса «Барысаўшчына» з цэнтральнай сядзібай у аднайменнай вёсцы.
Гаць (вадасховішча)
Гаць — вадасховішча ў Баранавіцікім раёне Брэсцкай вобласці, за 22 км на паўднёвы захад ад Баранавіч, прыкладна за 1,7 км на ўсход ад вёскі Яжона, на рацэ Лахазва (басейн ракі Нёман).
Выкарыстоўваецца для адпачынку і рыбагадоўлі.
Гаць
Гаць:
Барысаўшчына (Хойніцкі раён)
Бары́саўшчына (, Борисовщина) — вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Барысаўшчынскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска Барысаўшчына знаходзіцца за 11 км у напрамку на захад ад горада Хойнікі, за 121 км ад Гомеля , за 17 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі , каля ракі Віць.
Вялікае Княства Літоўскае
На сённяшні дзень найбольш ранняя згадка пра Барысаўшчыну сустрэтая ў размежаванні Кіеўскага ваяводства Каралеўства Польскага і Мазырскага павета Вялікага Княства Літоўскага ў снежні 1621 — студзені 1622 гадоў. Тады паны камісары згодна пацвердзілі прыналежнасць «sioła Borysewicze» войскага мазырскага пана Храпавіцкага і яго жонкі, разам з Тульгавічамі паноў Лавейкаў і Загаллем маршалка мазырскага пана Лозкі і іншымі, да Мазырскага павета.
16 снежня 1702 года паселішча, уласнасць пана Антонія Вольскага, згаданае ў скарзе былога эканома Хойніцкага маёнтка капітана Фрыдэрыка Левенфатэра на тагачаснага яго адміністратара пана Зыгмунта Шукшту, дасланай у Оўруцкі гродскі суд. Пан Левенфатэр з сям’ёй, ратуючыся, як і іншая шляхта Кіеўскага ваяводства, ад казацкай навалы, прыехаў быў да вёскі Барысаўшчына. Даведаўшыся пра тое, Зыгмунт Шукшта, папярэдне ў лісце да пана Вольскага гонар і рэпутацыю пратэстанта зняважыўшы, пачаў пільнаваць яго на дарогах, маючы намер забіць з-за нейкай даўняй да яго нянавісці.
На 1748 год Барысаўшчына названая сярод паселішчаў, частка жыхароў якіх (пераважна з ліку шляхты) належала да рыма-каталіцкай Юравіцкай парафіі Нараджэння Найсвяцейшай Панны Марыі Оўруцкага дэканата Кіеўскай дыяцэзіі.
У 1752 годзе ротмістр Мазырскага павета Францішак, сын Пятра, Збароўскі атрымаў па адказу сужэнства Ігнацыя і Людвікі з дому Збароўскіх князёў Шуйскіх зямлю ў Барысаўшчыне. Згодна з запісам у метрычных кнігах Юравіцкага касцёла, 23 чэрвеня 1754 года айцец-езуіт Адальберт Чэрскі ахрысціў у Барысаўшчыне Яна Алаізія, сына шляхетных Францішка і Ганны Збароўскіх, кумамі выступілі Багуслаў Аскерка і Катарына Стоцкая. 4 сакавіка 1769 года айцец Стэфан Кладкевіч, парох Загальскай уніяцкай царквы, ахрысціў у Барысаўшчыне Ёзафа Леона, сына Аляксандра і Юстыны Арлоўскіх. Як засвечыла 1775 года, зямля ў Барысаўшчыне перайшла ў спадчыну сыну Францішка Збароўскага Алаізію, хрэсніку Багуслава Аскеркі. А ў 1782 годзе кашталяніч новагародскі Багуслаў Леапольд Аскерка запавяшчаў маёнткі Новы Двор і Барысаўшчыну свайму сыну Фларэнцыю
24 кастрычніка 1785 года айцец-капуцын Маўрыцы, настаяцель юравіцкі, ахрысціў Леанарда і Ганну, дзяцей законных сужэнцаў шляхетных Фларэнціна і Тэадоры з Кунцэвічаў Аскеркаў; кумамі выступілі Багуслаў Аскерка, харунжы мазырскі, Марцыяна Шышкава, падчашына рэчыцкая, і шмат іншых de villa Borysowszczyzna. 4 чэрвеня 1786 года айцец-капуцын Юзафат, прапаведнік, ахрысціў сына тых жа бацькоў на імя Казімір Адам Фларыян.
Расійская імперыя
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Барысаўшчына апынулася ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1796 года — у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага Рэчыцкага павета Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года Мінскай губерні Расійскай імперыі. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 года, вынікае, што «сельцо Алексичи и двор, местечко Богуслав, село Борисовщина, деревня Туновщизна» былі ўласнасцю мазырскага земскага суддзі Фларыяна Аскеркі, але знаходзіліся ў заставе ў пана Садкоўскага.
30 чэрвеня 1803 года было складзена, а 13 сакавіка 1806 года змешчана да кніг Рэчыцкага земскага суда размежаванне добраў Хойнікі абозных літоўскіх Караля і Людвікі Прозараў і Барысаўшчына былога падсудка земскага рэчыцкага Фелікса Ястржэмбскага. У названым дакуменце грунты Барысаўшчыны размяжоўваліся насыпанымі праз вымераныя шнурамі адлегласці капцамі з угоддзямі хойніцкага Храпкава і тымі, што належалі да Загальскага староства. З «Метричной тетради_Епархии и губернии Минской повета Речицкого местечка Загалья церкви Вознесенской Борисовщинской о родившихся, бракосочетавшихся и умерших — 1807-го года», вынікае, што функцыі прыходскай царквы, будынак якой у Загаллі згарэў і працяглы час не аднаўляўся, выконвала Барысаўшчынская Узнясенская прыпісная царква. Прыходскім святаром у 1811 годзе быў Лука Іванаў Транцэвіч, дыяканам Кліменцій Іванаў Транцэвіч, панамаром Фёдар Іванаў Кайдашэўскі. 11 ліпеня 1808 года ў сям’і падсудка рэчыцкага Фелікса і Яанны з дому Крушэўскіх Ястржэмбскіх нарадзіўся сын Ян Ксенафонт (Зенафонт) Мікалай  — асоба ў будучыні знакамітая. У 1811 годзе ў маёнтку Барысаўшчына жыло таксама сямейства стрыечнага брата пана Фелікса Яна, сына Францішка, Ястржэмбскага, межавога суддзі рэчыцкага.
Згодна з інвентаром 1844 года, у вёсцы Барысаўшчына аднайменнага маёнтку пана Фелікса, сына Яна, Ястржэмбскага, налічвалася 35 цяглых двароў і 4 двары, прыналежныя агароднікам. Усяго — 144 душы мужчынскага і 140 душ жаночага полу прыгонных сялян. На 1850 год — 44 двары, 288 жыхароў. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засведчана, што 302 жыхары сяла Барысаўшчына з’яўляліся прыхаджанамі Загальскай Свята-Троіцкай царквы, 7 жыхароў двара Барысаўшчына былі парафіянамі Юравіцкага касцёла Нараджэння Найсвяцейшай Панны Марыі.
У парэформенны перыяд Барысаўшчына належала да Хойніцкай воласці. На пачатак 1870 года тут — 135 мужчынскіх душ з сялян уласнікаў, прыпісаных да Барысаўшчынскага сельскага таварыства. На 1876 год у маёнтку Барысаўшчына нябожчыка Мікалая, сына Фелікса, Ястржэмбскага (†1874) налічвалася 773 дзесяціны зямлі. Згодна са звесткамі 1876 і 1879 гадоў, Барысаўшчына заставалася ў прыходзе Загальскай царквы. У 1886 годзе ў сяле — 36 двароў, 359 жыхароў, царква. На 1889 год уладальнікамі добраў Барысаўшчына ў 1500 дзесяцін угоддзяў названыя дваране Уладзімір, Канстанцін і Станіслаў, сыны Мікалая, Ястржэмбскія. Недзе ў той час на беразе ракі Віць і яе прытока Гаранкі ў двары Барысаўшчына закладзена новая сядзіба — цэлы комплекс мураваных жылых і гаспадарчых пабудоваў, парк. Апошні асабліва адметны. На ніжняй тэрасе ён складаўся ў асноўным з мясцовых парод, сярод якіх высаджаныя лістоўніцы і піхты. На верхняй раслі шматлікія экзоты, у большасці сваёй прывезеныя з пітомнікаў Рыгі, Кіева, Варшавы, а часткова вырашчаныя на месцы. Наколькі багатай была калекцыя дрэў і кустоў сведчыць тое, што ў парку калісьці зарэгістравана да 300 іх відаў і форм. З 1890 года працавала вінакурня, з 1896 года — маслабойня і паравы млын. Паводле перапісу 1897 года ў Барысаўшчыне было 88 двароў, 552 жыхары, дзейнічалі прыпісная царква, хлебазапасны магазін. У даведніку 1903 года сказана, што маслабойня і млын належалі тайнаму саветніку Станіславу Ястржэмбскаму. Сіламі 5 работнікаў выраблялі мукі і масла на 9 900 рублёў у год, па заказах — на 1000 рублёў.
На 1909 год у сяле налічвалася 95 двароў з 611 жыхарамі, у аднадворным фальварку — 35 жыхароў. У 1911 годзе маёнтак Барысаўшчына ў 1927 дзесяцін быў уласнасцю Міхала, сына Уладзіміра, Ястржэмбскага. У 1912 годзе вінакурня сіламі 8 работнікаў і коннага рухавіка, кіраванага адным чалавекам, вырабляла прадукцыі на 11 172 рублі.
Найноўшы час
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Барысаўшчына ў складзе Хойніцкай воласці Рэчыцкага павета, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.
1 студзеня 1919 года, згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР. Паводле запіскі «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», на 8 снежня 1920 года і на 15 красавіка 1921 года ў Барысаўшчынскай школе першай ступені (г. зн. пачатковай) было адпаведна 21 і 40 вучняў. У пачатку 1920-х гадоў арганізаваны саўгас «Барысаўшчына».
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года Барысаўшчына — цэнтр сельсавета ў Хойніцкім раёне Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены за кошт далучэння тэрыторыі скасаванага Гноеўскага сельсавета і часткі скасаванага Храпкаўскага сельсавета. У 1930 годзе тут налічвалася 138 двароў, 741 жыхар. Працавалі пачатковая школа, хата-чытальня, аддзяленне спажывецкай кааперацыі. З 20 лютага 1938 года — у Палескай вобласці вобласці з цэнтрам у Мазыры.
Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны ў Барысаўшчыне было 184 двары з 729 жыхарамі. У вайну акупанты разбурылі 31 дом, загубілі 9 вяскоўцаў. 88 жыхароў сяла загінулі на франтах.