cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Абдулвагаб Ісакавіч Вагабаў
Біяграфія
З 1974 па 1989 гады працаваў майстрам, прарабам, галоўным інжынерамі і начальнікам перасоўнай механізаванай калоны ў сістэме «Водгаспбуд». З 1989 па 1997 гады ўзначальваў арэндны будаўніча-мантажны трэст № 41 у Смаргоні. З 1997 года працаваў на кіруючых пасадах у ААТ «Гроднапрамбуд». З 2000 года генеральны дырэктар ААТ «Гроднапрамбуд».
Даходны дом Тэр-Абрамяна
Прыбытковая дом Тэр-Абрамяна — стары дом у Растове-на-Доне на вуліцы Вялікая Садовая. Будынак адносіцца да Помнікаў гісторыі і культуры рэгіянальнага значэння, што знаходзяцца на ўліку ў Адміністрацыі Растоўскай вобласці на 1 студзеня 2009 года.
Адрас: г. Растоў-на-Доне вул. Вялікая Садовая, 51.
Гісторыя
У апошняй чвэрці ХIХ стагоддзя растоўскі прадпрымальнік Тэр-Абрамян валодаў у горадзе некалькімі дамамі, трымаў кнігарню, займаўся выдавецкай дзейнасцю.
Да сярэдзіны 1880-х гадоў яго друкарня і рэдакцыя месціліся ў арандаваных памяшканнях. Для пашырэння выдавецкай дзейнасці яму патрабавалася ўласны дом з памяшканнямі для друкарні і рэдакцыі.
Да гэтага часу вуліца Вялікая Садовая ў горадзе Растоў-на-Доне стала галоўнай вуліцай горада. У 1886 годзе на ёй, паміж завулкамі Сямашкі і Газетны, быў пабудаваны новы трохпавярховы цагляны дом кнігавыдаўца Івана Абрамавіча Тэр-Абрамяна. Дом Тэр-Абрамяна быў другім шматпавярховым будынкам Вялікай Садовай вуліцы. Дом меў два купалы і знаходзіўся паблізу пяціпавярховага будынка, які быў пабудаваны па праекце маскоўскага архітэктара, выпускніка Санкт-Пецярбургскай акадэміі майстэрстваў А. Н. Памяранцава (цяпер першы паверх будынка займае «Растоўэнерга»).
Пабудаваны на сродкі Тэр-Абрамяна дом мае прыбраны фасад. У яго цэнтры зроблены парадны ўваход, над уваходам — на другім і трэцім паверхах уладкаваны дэкараваныя пілястравыя парталы. Верхні паверх завяршаўся выхіленым франтонам. На франтоне красуецца дата будаўніцтва «1886». Фасад будынка аформлены з прымяненнем цаглянага дэкору. «Вытанчаны стыль» будынка падкрэслены выгнутымі атыкамі, цэнтральным франтонам пілястравага партала, падвойнымі сандрыкамі, картушамі, пілястрамі з філёнгамі, вазонамі і іншымі архітэктурнымі дэталямі. Тры гаўбца з выхіленымі сецістымі агароджамі і конусападобнымі завяршэннямі купалаў дапаўнялі аблічча дома.
Прыбытковы дом быў пабудаваны па праекце выпускніка Санкт-Пецярбургскага інстытута грамадзянскіх інжынераў Мікалая Мацвеевіча Сакалова, які ў 1886 годзе працаваў тэхнікам пры гарадской управе, а з 1887 года быў галоўным архітэктарам горада. У пабудаваным доме ўвасобілася творчая манера архітэктара, які спалучае прыбраны фасад з выразным сілуэтным завяршэннем будынка.
Па сканчэнні будаўніцтва памяшканні ў доме здаваліся ў арэнду. На першым паверсе былі крамы і фотаатэлье «Фатаграфія Ісакавіча». У 1910-я гады тут было фотаатэлье Г. А. Шыфрына і фатографа Б. П. Мішчанкі. Доўгія гады ў доме працавала папяровая крама І. Панчанкі. На другім і на трэцім паверхах будынка працавалі школа кроення і швіва Е. І. Рамізавай і іншыя канторы. У 1918 годзе ў будынку месцілася рэдакцыя газеты «Вечаровы час».
У будынку працавала і друкарня Тэр-Абрамяна. У друкарні былі памяшканні на першым паверсе з асобным уваходам. Друкарня выпускала кнігі, календары, газеты і інш. З моманту пабудовы дома ў ім працавала і рэдакцыя газеты «Данская пчала».
Іван Абрамавіч Тэр-Абрамян сканаў у 1899 годзе. Будынак і друкарня адышлі яго сыну Араму Іванавічу, які працягнуў і прымножыў справу бацькі. У 1910 годзе ў друкарні на 6 друкаваных машынах і 15 станках працавала каля 50 чалавек. Друкаваныя машыны былі электрычнымі. А. І. Тэр-Абрамян сканаў у 1919 годзе, пасля яго смерці друкарня зачынілася.
У 1920-х гадах будынак быў нацыяналізаваны. Дом быў заселены жыхарамі па камунальных кватэрах. На першым паверсе па-ранейшаму працавалі крамы.
У гады Вялікай Айчыннай вайны пацярпелі купалы будынка, але будынак выдужаў. Пасля войны дом аднавілі, але ўжо без купалаў, фасад пабялілі. У наш час будынак заселены, на першым паверх размешчана крама адзення Эль Маршы.
Магільнік
Магільнік
Юхна Ваньковіч
Юрый (Юхна) Ваньковіч (? — ?) — родапачынальнік роду Ваньковічаў.
Біяграфія
Каралеўскі дваранін (1532). Родапачынальнік роду Ваньковічаў Паводле радавога падання валодаў маёнткам Сліжына і Нястанавічы Менскага павета, а таксама Белая, Рыпаўшчына, Апалеўшчына, паводле застаўнага права валодаў мястэчкам Глуск з замкам, маёнткам Бясяды, якія ў 1559 годзе адпісаў сваім сынам.
Сям’я
Дзеці:
Алімпійскі камітэт Паўночнай Македоніі
Алімпійскі камітэт Паўночнай Македоніі (Македонски олимписки комитет) — арганізацыя, якая прадстаўляе Паўночную Македонію ў міжнародным алімпійскім руху. Заснаваны ў 1992 годзе, зарэгістраваны ў МАК у 1993 годзе.
У міжнародным Алімпійскім руху раней называўся Алімпійскі камітэт Былой Югаслаўскай Рэспублікі Македонія (Olympic Committee of the Former Yugoslav Republic of Macedonia), што адлюстроўвала нявырашанае да 2019 міжнароднае пытанне з імем гэтай новай дзяржавы.
Кінематыка матэрыяльнага пункта
Кінема́тыка матэрыя́льнага пу́нкта — кінематыка, якая апісвае рух пункта ў прасторы. Яна прыдатная для апісання руху цел, якія можна лічыць матэрыяльнымі пунктамі.
Гэтая роўнасць называецца функцыя руху матэрыяльнага пункта.
Асноўныя кінематычныя характарыстыкі матэрыяльнага пункта:
Стары Крывец
Стары Крывец (Старый Кривец) — сяло ў Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Драўляная Троіцкая царква была ўзведзена ў канцы XVIII ст.
Да Лютаўскай рэвалюцыі сяло ў складзе Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні. У сакавіку 1917 года створаны Навазыбкаўскі Савет рабочых і салдацкіх дэпутатаў. Тэрыторыя акупавана германскімі войскамі з сакавіка/красавіка 1918 года, а ў снежні 1918 за­нята Чырвонай Арміяй. 1 студзеня 1919 года пастановай І з’езда КП(б) Беларусі разам з часткай Чарнігаўскай губерні Навазыбкаўскі павет уключаўся ў Беларускую ССР, але I Усебеларускі з’езд Саветаў, які прайшоў 2-3 лютага, не ўхваліў гэта рашэнне.
Да мая 1919 года ў складзе Чарнігаўскай губерні Украінскай ССР, пасля чаго ў Гомельскай губерні РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў складзе Бранскай губерні. З 1929 па 1937 гады ў Заходняй вобласці, затым у складзе Арлоўскай вобласці.
У 1944 годзе ўвайшло ў склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Старакрывецкага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.
Капрэра
Капрэра (Caprera) — востраў на поўначы італьянскага аўтаномнага рэгіёна Сардзінія, частка архіпелага Ла-Мадалена. Плошча — 15,7 км². Насельніцтва (2009 г.) — 77 чалавек.
Уваходзіць у склад камуны Ла-Мадалена.
Геаграфія
Востраў Капрэра месціцца ў 1,18 км ад паўночных берагоў вострава Сардзінія і ў 0,55 км на захад ад вострава Ла-Мадалена, з якім злучаны дамбай. Даўжыня з поўначы на поўдзень — 8,64 км. Найбольшая шырыня — 3,36 км.
Суша складзена з граніту, на якім сустракаюцца асадкавыя горныя пароды. Берагі звілістыя са шматлікімі выступамі і залівамі. Найвышэйшы пункт — гара Монтэ-Тэялонэ (212 м). На востраве ёсць некалькі невялікіх рэк. У цэнтральнай частцы — 2 вадасховішчы. Капрэра знакамітая хваёвымі лясамі.
Клімат міжземнаморскі са спякотным летам і адносна прахалоднай зімой, якую вызначае містраль.
Вэлыка Глуша
Вэлыка Глуша (Вели́ка Глу́ша) — вёска ў Любэшыўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Капрэра
Гісторыя
Востраў Капрэра быў населены ў часы Старажытнага Рыма, аднак у перыяд Сярэднявечча быў пакінуты з-за нападаў карсараў. Улетку пастухі з суседніх астравоў прыганялі сюды коз, адкуль паходзіць сучасная назва Капрэры (ад capra «каза»).
У 1851 г. востраў набыла брытанская пара Рычарда і Эмы Колінз. У 1856 г. паўночная частка была выкуплена Джузэпэ Гарыбальдзі. Ён пабудаваў тут свой дом у стылі лацінаамерыканскай фасіенды, займаўся сельскай гаспадаркай, саджаў дрэвы, меў некалькі аслоў, якім даваў імёны сваіх асабістых ворагаў. Сваякі дапамаглі Джузэпэ Гарыбальдзі выкупіць у сям'і Колінз паўднёвую частку. У 1882 г. знакаміты італьянскі дзеяч памёр у сваім доме на востраве. У нашы дні гэты дом з'яўляецца музеем.
Ахова
У 1982 г. востраў Капрэра быў абвешчаны прыродным запаведнікам. У 1994 г. уключаны ў склад нацыянальнага парка Ла-Мадалена.
Пушкары (Варонаўскі сельсавет)
Пушкары́ (, Пушкари) — вёска ў Варонаўскім сельсавеце Віцебскага раёна. Знаходзіцца за 12 км на ўсход ад Віцебска.
Гісторыя
У пачатку XX стагоддзя вёска Пушкары знаходзілася ў Бабініцкай воласці Віцебскага павета. У вёсцы было 11 двароў, 71 жыхар. Пушкары належалі Аўдзеевіцкаму сельскаму таварыству былых дзяржаўных сялян.
Да 22 снежня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Бабініцкага сельсавета.
IC 3495
IC 3495 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вольга Дзмітрыеўна Бажэнава
Біяграфія
Скончыла Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя І. Я. Рэпіна Акадэміі мастацтваў ССР (1980). З 1989 года выкладала ў Беларускім політэхнічным ун-це, з 1996 года ― у Еўрапейскім гуманітарным універсітэце (Мінск), у далейшым прафесар кафедры мастацтва Беларускага дзяржаўнага ун-та. Кандыдат мастацтвазнаўства па тэме «Манументальныя ансамблі Беларусі XVIII стагоддзя» (1985), доктар мастацтвазнаўства па тэме «Манументальна-дэкаратыўнае мастацтва Нясвіжа» (2013). Узнагароджана граматай папы Рымскага Бенедыкта XVI (2007) і медалём прападобнай Ефрасінні Полацкай (2009).
Чорны плашч
Паводле сюжэта, наяўныя серыі можна падзяліць на дзве асноўныя катэгорыі. У адных серыях Цемнакрылы Дак мае прамое заданне знайсці і абясшкодзіць злодзея, у іншых адбываецца (з розных прычын) трансформація когось із головних героїв (Цемнакрылы Дак раптам становіцца старым, Гусалын ператвараецца ў слімака і г.д.) і падчас пошукаў злодзея Цемнакрылы Дак і яго сябры мусяць знайсці сродак вярнуць пацярпеламу яго першапачатковы выгляд.
Падзеі серыяла адбываюцца ў тым жа свеце, што і «Качыных гісторыі». Лончпад Мак-Крак (Launchpad McQuack) з’яўляецца памочнікам галоўнага героя, у эпізодах з’яўляюцца іншыя героі «Качыных гісторыі». Некаторыя серыі ўтрымліваюць элементы з іншых серыялаў: згадваюцца Гуфі, Балу, Чып і Дэйл.
Шчытынь
Шчытынь (Щити́нь) — вёска ў Любэшыўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Адлінгтан (Ланкашыр)
Адлінгтан (Adlington) — горад і цывільная акруга ў Ланкашыры, Англія, Вялікабрытанія. Размешчаны прыблізна за 10 км на паўночны захад ад Болтана. Праз горад праходзіць дарога A6 з Манчэстэра ў Прэстан, уздоўж якой таксама знаходзяцца гарады Блэкрад і Чорлі. Побач з горадам працякае рака Дуглас, а праз сам горад праходзіць водны канал Лідс — Ліверпуль.
Іванава (Расія)
Іванава — горад у цэнтральнай Расіі на беразе ракі Увадзь, адміністрацыйны цэнтр Іванаўскай вобласці. Насельніцтва 409277 чал. (на 2011 год). Іванава было заснавана шляхам зліцця вёскі Іванава і Вазнясенскага пасада ў 1871 годзе. Горад у першую чаргу вядомы сваёй прамысловасцю, адукацыйнымі ўстановамі і рэвалюцыйнай гісторыяй. Вядомы пад назвамі «Горад нявест», «Радзіма Першага Савета», тэкстыльная сталіца Расіі.
Еўдакія з Сапегаў
Еўдакія (Еўдоксія) Сапега (у манастве Кацярына; не пазней за 1615—1676) — дачка літоўскага падканцлера Паўла Стэфана Сапегі і, якая была дачкой венгерскага двараніна.
Біяграфія
Паходзіць з Коданьскай лініі Сапег. З 1639 года — манахіня Базыльянскага ордзена.
У 1645 годзе фундавала жаночы базыльянскі манастыр у гонар Святога Духа ў Мінску. Еўдакія ахвяравала манастыру 9 тысяч злотых, а таксама яшчэ 10 тысяч злотых на утрыманне пры манастыры бедных асірацелых дзяўчынак.
У 1650 годзе стала абатысай (ігуменняй) вышэй згаданага базыльянскага манастыра.
Пасля смерці пахавана ў кляштары.
Лёс парэшткаў
Падчас аднаўлення царквы Святога Духа кляштару базыльянаў пры адкрыцці падмуркаў рэстаўратары таварыства «Мінская спадчына» разбурылі цалкам захаваныя ў лёхах царквы пахавальныя крыпты. Сярод спецыялістаў існуе меркаванне, што сярод парэшткаў людзей, на якія наткнуліся рэстаўратары, могуць быць і парэшткі Кацярыны Сапегі. Вернікі Грэка-каталіцкай царквы дамагаюцца, каб парэшткі былі вернутыя на ранейшае месца ў адноўленыя крыпты.
Керэмуле
Керэмуле (Cheremule) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сасары.
Насельніцтва складае 469 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 19 чал./км². Займае плошчу 24 км². Паштовы індэкс — 7040. Тэлефонны код — 079.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы архангел Гаўрыіл.
Факультэт эканомікі і менеджменту БДЭУ
Факультэт эканомікі і менеджменту — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта.
Гісторыя
У 1933 годзе быў заснаваны планава-эканамічны факультэт у Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі. У 1969 годзе — падзелены на два факультэты: факультэт эканомікі прамысловасці і факультэт планавання народнай гаспадаркі. З 1973 года абодва факультэты аб’яднаны ў адзіны планава-эканамічны. З 1991 года — факультэт эканомікі і кіравання вытворчасцю (пастанова Вучонага савета інстытута ад 26.03.1991). З 1992 года факультэт менеджменту Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта (загад рэктара ад 13.03.1992 № 68). З 1 студзеня 2018 года — факультэт эканомікі і менеджменту (загад рэктара ад 04.01.2018 № 3-А).
Цяньвэнь-1
«Цяньвэнь-1» (天问一号; у перакладзе — «Пытанні да неба») — аўтаматычная міжпланетная станцыя КНР, модуль якой у 2021 годзе ўпершыню ў гісторыі кітайскай касманаўтыкі здзейсніў пасадку на паверхню Марса.
Касмічная станцыя складаецца з арбітальнага модуля, спушчальнага модуля і марсахода. Запушчана 23 ліпеня 2020 года з касмадрома Вэньчан ля ўзбярэжжа астраўной правінцыі Хайнань. Гэты запуск стаў першым крокам Кітая па даследаванні планет Сонечнай сістэмы. Адзначаецца, што задачамі «Цяньвэнь-1» у рамках місіі з’яўляюцца выкананне арбітальнага палёту, пасадка на паверхню Марса, а таксама перамяшчэнне па паверхні Чырвонай планеты. «Цяньвэнь-1» выйшаў на арбіту Марса ў лютым 2021 года пасля амаль сямі месяцаў касмічнага падарожжа і больш за два месяцы выбіраў неабходнае месца пасадкі. Акрамя таго, ён фатаграфаваў паверхню планеты.
Модуль марсіянскага зонда з марсаходам на борце здзейсніў пасадку ў папярэдне абраным раёне ў паўднёвай частцы раўніны Утопія ў паўночным паўшар’і Марса, аб чым паведамілі ў Кітайскім нацыянальным касмічным упраўленні 15 мая 2021 года. З дапамогай марсахода плануецца даследаваць геалогію гэтага раёна. Да ліпеня марсаход «Чжужун» праехаў больш за 400 метраў па паверхні Чырвонай планеты.
Люб’язь
Люб’язь (Лю́б'язь) — вёска ў Любэшыўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Фізіка
Фізіка — навука аб уласцівасцях, формах і будове матэрыі (рэчыва і поля), найбольш агульных законах яе руху і пераўтварэнняў. Слова паходзіць ад грэчаскага «фюсіс» (φύσις — прырода) і было ўведзена Арыстоцелем як назва аднаго з яго трактатаў.
Уводзіны
Фізіка — галіна навукі, якая вывучае прыроду ў самым агульным сэнсе. Яна вывучае рэчыва і энергію, а таксама фундаментальныя ўзаемадзеянні прыроды, кіруючыя рухам матэрыі.
Некаторыя заканамернасці з’яўляюцца агульнымі для ўсіх матэрыяльных сістэм, напрыклад, захаванне энергіі, — такія ўласцівасці называюць фізічнымі законамі. Фізіку часам называюць «фундаментальнай навукай», бо іншыя прыродазнаўчыя навукі апісваюць толькі некаторы клас матэрыяльных сістэм, якія падпарадкоўваюцца законам фізікі.
Фізіка цесна звязана з матэматыкай: па сутнасці, для фізікі матэматыка з’яўляецца нечым падобным да мовы, з дапамогай якой фармулююцца фізічныя законы. Фізічныя тэорыі амаль заўсёды запісваюцца ў выглядзе матэматычных выразаў, прычым, у параўнанні з большасцю іншых навук, у фізіцы выкарыстоўваюцца больш складаныя і абстрактныя матэматычныя паняцці. І наадварот, развіццё многіх абласцей матэматыкі стымулявалася патрэбамі фізічных тэорый.
Паняцці і законы фізікі ляжаць у аснове ўсіх прыродазнаўчых навук (хіміі, біялогіі, навукі аб Зямлі, астраноміі). Адкрыццё фізічных законаў ажыццяўляецца на аснове фактаў, устаноўленых доследным шляхам. Самі фізічныя законы фармулююцца ў выглядзе колькасных суадносін паміж фізічнымі велічынямі. Асаблівае значэнне ў фізіцы маюць законы захавання, якія звязаны з прынцыпамі сіметрыі прасторы і часу.
Старажытнасць
Са старажытных часоў людзі спрабавалі зразумець паводзіны і ўласцівасці матэрыі: чаму прадметы падаюць на зямлю, калі́ яны губляюць сваю крэпасць, чаму розныя матэрыялы маюць розныя ўласцівасці, і падобнае. Таямніцаю была і прырода Сусвету, сама форма Зямлі, паводзіны і рух Сонца і Месяца. Розныя тэорыі спрабавалі растлумачыць гэтыя з’явы, аднак большасць з іх не былі пацверджана эксперыментальна. Аднак былі людзі, якія прапаноўвалі гіпотэзы і знаходзілі доказы для іх, і пасля, у будучыні, гэтыя законы сталі асновай фізікі.
Паводле Арыстоцеля, фізіка ў аснове сваёй абстрактная. Першасныя якасці матэрыі — дзве пары процілегласцей: «цёплае — халоднае» і «сухое — вільготнае». Злучэнню «халоднага з сухім» адпавядае зямля, «цёплага з вільготным» — паветра, «цёплага з сухім» — агонь. Вядомы даследаванні Арыстоцеля ў механіцы, акустыцы, оптыцы. Знакаміта яго праца «Метафізіка», з якой пачынаецца эра развіцця старажытнай фізічнай і механічнай навук.
Шмат адкрыццяў і вынаходак у матэматыцы, фізіцы і астраноміі належаць Архімеду. У прыватнасці, Архімед пабудаваў машыну для арашэння палёў, вінт, рычаг, блок, ваенныя кідальныя машыны. Заклаў асновы гідрастатыкі (аднаго з раздзелаў механікі). Адкрыў закон дзеяння вадкасці і газу на пагружанае ў іх цела (закон Архімеда).
Адным з заснавальнікаў сучасных ідэй аб атамна-малекулярнай будове рэчываў фізічных цел з’яўляецца старажытны філосаф-матэрыяліст Дэмакрыт. Паводле яго ідэй (якія маюць назву атамістыкі), усе целы, якія існуюць у навакольнай прасторы, складаюцца з дробных непадзельных часціц — атамаў.
XVI—XVII стагоддзі
Iтальянскі фізік і астраном Галілеа Галілей даказаў пастаянства паскарэння свабоднага падзення, першым устанавіў заканамернасці руху па інерцыі (што стала асновай для закона інерцыі Ньютана). У 1609 годзе пабудаваў першую падзорную трубу (тэлескоп). Вынайшаў (правобраз тэрмометра), сканструяваў гідрастатычныя вагі, распрацоўваў геліяцэнтрычную сістэму светабудовы Каперніка. Ад Галілея бярэ пачатак фізіка як навука.
У 1643 годзе італьянскі фізік і матэматык Эванджэліста Тарычэлі адкрыў існаванне атмасфернага ціску. Вынайшаў ртутны барометр. Сфармуляваў закон выцякання вадкасці праз адтуліны сасуда і вывеў формулу скорасці выцякання.
У 1653 годзе французскі матэматык, фізік і філосаф Блез Паскаль адкрыў асноўны закон гідрастатыкі. Сваімі працамі пацвердзіў існаванне атмасфернага ціску і яго залежнасць ад вышыні. Таксама даказаў, што паветра мае вагу.
У 1676 годзе знакаміты англійскі вучоны-фізік і матэматык Роберт Гук сфармуляваў закон залежнасці модуля сілы пругкасці ад абсалютнай дэфармацыі цела пры пругкіх дэфармацыях (закон Гука) у сваёй анаграмме «Ut tension sic vis» («Як напружанне, так сіла»).
У сваёй знакамітай фундаментальнай працы па фізіцы «Матэматычныя асновы натуральнай філасофіі» (1687) вялікі англійскі вучоны, фізік, матэматык і астраном Ісаак Ньютан сфармуляваў адкрытыя ім закон сусветнага прыцягнення і асноўныя законы механікі (першы, другі і трэці законы Ньютана, або закон інэрцыі, асноўны закон дынамікі і закон дзеяння і супрацьдзеяння адпаведна). Шмат работ Ньютан прысвяціў вывучэнню трэння, стварыў фізічную карціну свету, шмат адкрыццяў зрабіў у оптыцы.
XVIII—XIX стагоддзі
У сярэдзіне XIX стагоддзя Уільям Томпсан (лорд Кельвін) і Рудольф Клаўзіус залажылі асновы тэрмадынамікі. У 1847 г. Юліус Маер і Джэймс Джоўль сфармулявалі агульны закон захавання энергіі.
Электрычнасць і магнетызм былі вывучаны Фарадэем, Омам, і іншымі навукоўцамі. У 1855 г. Максвел аб’яднаў гэтыя дзве з’явы ў адзінай тэорыі электрамагнетызму, апісаўшы іх ураўненнямі. З гэтае тэорыі вынікала, што святло ўяўляе сабою электрамагнітныя хвалі.
У 1895 г. Рэнтген адкрыў Х-выпраменьванне — электрамагнітнае выпраменьванне з вельмі высокаю частатою, што падштурхнула да вывучэння радыеактыўнасці, якая была адкрыта ў 1896 г. Анры Бекерэлем і вывучана П’ерам і Марыяй Кюры, а таксама іншымі даследчыкамі. Гэта заклала асновы новай вобласці — ядзернай фізікі.
У 1897 г. Джозеф Томсан адкрыў электрон, адзін з асноўных носьбітаў зараду. У 1904 г. прапанаваў першую мадэль атама. (Існаванне атамаў было прадказана Джонам Дальтанам у 1808 г.).
XX—XXI стагоддзі
У 1905 г. Альберт Эйнштэйн сфармуляваў асноўныя палажэнні тэорыі адноснасці і стварыў новую рэлятывісцкую тэорыю гравітацыі. Ён быў адным з вучоных, што стаялі ля вытокаў квантавай фізікі.
У 1911 г. Эрнэст Рэзерфорд правёў шэраг эксперыментаў з рассейваннем альфа-часціц і даказаў існаванне кампактнага дадатна зараджанага ядра атама. Нейтральна зараджаныя часціцы — нейтроны, былі выяўлены Джэймсам Чэдвікам у 1932 г.
У пачатку XX ст. Планк, Эйнштэйн, Бор і іншыя растлумачылі выяўленыя ў эксперыментах анамаліі (якія, як высветлілася, былі праявамі квантавай прыроды матэрыі), а затым прадставілі канцэпцыю дыскрэтных энергетычных узроўняў. У 1925 г. Гейзенберг і Шродзінгер сфармулявалі асноўныя палажэнні квантавае механікі, якая ўключала набытыя раней веды пра квантавы свет і тлумачыла вынікі многіх эксперыментаў. У квантавай механіцы фізічныя вымярэнні маюць імавернасны характар.
У рамках квантавай механікі былі распрацаваны тэарэтычныя метады для вывучэння ўласцівасцей цвёрдых цел і вадкасцей, у тым ліку такіх з’яў, як крышталічная структура, праводнасць, звышправоднасць і звышцякучасць. Сярод першапраходцаў у гэтай вобласці фізікі вылучаюць Блоха, які здолеў растлумачыць паводзіны электронаў у крышталічных структурах.
Падчас Другой Сусветнай вайны, усе ваюючыя бакі праводзілі інтэнсіўныя даследаванні ў галіне ядзернай фізікі, жадаючы зрабіць атамную бомбу. Намаганні немцаў не ўвянчаліся поспехам, але Манхэтэнскі праект дасягнуў мэты. У Амерыцы ў 1942 г. каманда на чале з Фермі дасягнула першай штучнай ланцуговай ядзернай рэакцыі, а ў 1945 г. першы ядзерны выбух прагрымеў у Нью-Мексіка.
У сярэдзіне XX ст. было апісана электрамагнітнае ўзаемадзеянне. Квантавая тэорыя поля паслужыла асновай для сучаснай тэорыі часціц, якая займаецца вывучэннем фундаментальных сіл прыроды і элементарных часціц. У трэцяй чвэрці 20 ст. Янг і Мілс паспяхова апісалі ўсе вядомыя на дадзены момант часціцы.
Кішкурнянка
Кішкурня́нка — ручай у Барысаўскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Гайна (басейн Дняпра). Даўжыня 6,5 км. Пачынаецца каля паўночнай ускраіны вёскі Кімія, вусце за 3 км на паўночны ўсход ад вёскі Каменка. Рэчышча каналізаванае.
Каташын (Навазыбкаўская гарадская акруга)
Каташын (Каташи́н) — сяло ў Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Мікалаеўскі Ка­та­шынскі манастыр быў заснаваны ў 1692, за­крыты ў 1799 годзе.
Да Лютаўскай рэвалюцыі сяло ў складзе Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні. У сакавіку 1917 года створаны Навазыбкаўскі Савет рабочых і салдацкіх дэпутатаў. Тэрыторыя акупавана германскімі войскамі з сакавіка/красавіка 1918 года, а ў снежні 1918 за­нята Чырвонай Арміяй. 1 студзеня 1919 года пастановай І з’езда КП(б) Беларусі разам з часткай Чарнігаўскай губерні Навазыбкаўскі павет уключаўся ў Беларускую ССР, але I Усебеларускі з’езд Саветаў, які прайшоў 2-3 лютага, не ўхваліў гэта рашэнне.
Да мая 1919 года ў складзе Чарнігаўскай губерні Украінскай ССР, пасля чаго ў Гомельскай губерні РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў складзе Бранскай губерні. З 1929 па 1937 гады ў Заходняй вобласці, затым у складзе Арлоўскай вобласці.
Са жніўня 1941 да верасня 1943 года пад нацысцкай акупацыяй.
У 1944 годзе ўвайшло ў склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Старакрывецкага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.
Алтэя Гібсан
Алтэя Гібсан (Althea Gibson;, Сілвер, Паўднёвая Караліна — , Іст-Орындж, Нью-Джэрсі) — амерыканская тэнісістка-аматарка і гальфістка, лідар сусветнага жаночага тэніса ў другой палове 1950-х гадоў.
11-разовая пераможца турніраў Вялікага шлема ў адзіночным, жаночым парным і змешаным парным разрадах у 1956—1958 гадах, першая чарнаскурая пераможца турніраў Вялікага шлема. «Спартсменка года» па версіі AP (1957). Член Міжнароднай залы тэніснай славы з 1971 года.
Іржа канюшыны
Апісанне
Найбольш праяўляецца ў пачатку цвіцення раслін. На лісці, чаранках, сцяблах і кветаножках утвараецца вялікая колькасць бурых урэдапустул з урэдаспорамі, у канцы вегетацыі паяўляюцца цёмна-карычневыя тэлейтапустулы, якія часта зліваюцца. Зімуюць тэлейтаспоры. Грыб развіваецца толькі на канюшыне.
Шкоднасць
Пры інтэнсіўным заражэнні лісце засыхае, ападае, затрымліваецца цвіценне. Насенне хворых раслін мае паніжаныя ўсходжасць і энергію прарастання.
Качыныя гісторыі (2017)
Афіцыйная прэм’ера ў свеце адбылася 12 жніўня 2017 года з 44-хвілінным пілотным эпізодам на Disney XD, прымеркаваным да яго 30-годдзя (праз 30 гадоў з даты выхаду першага эпізоду арыгінала). У сакавіку 2017 года, яшчэ да пачатку трансляцыі, мультсерыял быў працягнуты другім і трэцім сезонамі.
З моманту выхаду перазапуск выклікаў станоўчыя водгукі крытыкаў і публікі, а таксама ў гонар мультсерыяла выйшла серыя коміксаў і некалькі анлайн-эпізодаў. 2 снежня 2020 года было абвешчана, што трэці сезон стане заключным. Мультсерыял завяршыўся 67-хвілінным фіналам пад назвай «Апошняя прыгода!». А таксама стала вядома, што з’явіцца перазапуск мультсерыяла «Цёмнакрылы Дак» і трэці сезон стане апошнім.
Дабрэйка (Віцебскі раён)
Дабрэйка — вёска ў Ноўкінскім сельсавеце Віцебскага раёна, у 7 км на паўднёвы захад ад цэнтра Віцебска на аўтадарозе М8. Вёска знаходзіцца на левым беразе Заходняй Дзвіны. Па ўсходняй ўскраіне вёскі працякае рака Дабрэйка.
Гісторыя
У пачатку XX стагоддзя існавалі два маёнткі Дабрэйка Шчарбінскай воласці Віцебскага павета. Адзін належыў дваранцы Склатоўскай (2 двары, 15 жыхароў), другі — мяшчанам Мацкевічам (2 двары, 7 жыхароў). Паблізу знаходзілася карчма Дабрэйка, а пры ёй вадзяны млын на рацэ Дабрэйка.
Малекулярная фізіка
Малекуля́рная фізіка — раздзел фізікі, які вывучае фізічныя ўласцівасці цел, зыходзячы з іх малекулярнай будовы. Пры рашэнні задач малекулярнай фізікі актыўна выкарыстоўваецца матэматычная статыстыка, таму гэты раздзел фізікі часам называюць статыстычнай фізікай.
Раздзелы малекулярнай фізікі:
== Гісторыя развіцця малекулярнай фізікі ==
Стварэнне атамістыкі і яе ўплыў на развіццё навуковага светапогляду
Першыя ўяўленні аб будове рэчыва з’явіліся яшчэ ў глыбокай старажытнасці. Ужо больш за дзве тысячы гадоў назад старажытнагрэчаскія філосафы выказалі меркаванне, што ўсё ў свеце складаецца з вельмі маленькіх непадзельных часціц. Гэтыя часціцы атрымалі назву «атамы». Грэчаскі вучоны Дэмакрыт (460—370 гг. да н.э.) пісаў: «Усё складаецца з атамаў… рэчы адрозніваюцца адна ад адной атамамі, з якіх складаюцца, іх парадкам і становішчам…». Вучэнне, паводле якога ўсе целы складаюцца з непадзельных часціц (атамаў), атрымала назву атамістыкі.
З ідэй атамістыкі пачынаецца эра развіцця навуковага светапогляду, заснаваная на прынцыпах назірання з’яў прыроды, накаплення фактаў і прапановы гіпотэзы, якая тлумачыць гэтыя з’явы.
Асноўныя этапы станаўлення малекулярнай фізікі як навукі ў перыяд Новага і Навейшага часу
У XVIII ст. гарачым прыхільнікам і прапагандыстам малекулярна-кінэтычнай тэорыі (якая з’яўляецца асновай сучаснай малекулярнай фізікі) быў Міхаіл Васільевіч Ламаносаў. У 1750 г. М. В. Ламаносаў апублікаваў працу «Разважанне аб прычыне цеплыні і холаду». — адну з першых навуковых прац па малекулярнай фізіцы.
У 1738 г. адным з першых вучоных, які прымяніў колькасныя разлікі для тлумачэння ціску газаў з малекулярнага пункта гледжання, быў член Пецярбургскай акадэміі навук Данііл Бернулі.
У 1824 г. Садзі Карно апублікаваў працу «Разважанні аб рухаючай сіле агню і аб машынах, здольных развіваць гэту сілу».
У 1827 г., назіраючы ў лупу з вялікім павелічэннем завісь кветкавага пылку ў вадзе, англійскі батанік Роберт Броўн заўважыў, што маленькія часцінкі пылку бесперапынна і хаатычна рухаюцца. З’ява хаатычнага руху малых часцінак, завіслых у вадкасці, памеры якіх многа большыя за памеры часціц вадкасці, атрымала назву броўнаўскага руху. Броўнаўскі рух з’яўляецца адным з эксперыментальных доказаў малекулярнай будовы рэчыва.
У фізіцы строга навуковае развіццё малекулярнай тэорыі пачалося прыкладна ў другой палове XIX ст. Нямецкі фізік Р. Клаўзіус, англійскі фізік Дж. Максвел і аўстрыйскі фізік Л. Больцман залажылі асновы атамна-малекулярнай тэорыі.
У 1850 г. англійскі фізік Уільям Томсан (які атрымаў тытул лорда Кельвіна) увёў паняцце абсалютнай тэмпературы.
У 1908 г. Жан Батыст Перэн ажыццявіў эксперыменты па даследаванні броўнаўскага руху.
У 1926 г. савецкі вучоны-фізік Якаў Ільіч Фрэнкель распрацаваў кінетычную тэорыю вадкасцей.
Кубенскае возера
Ку́бенскае возера (Ку́бенское озеро ) — возера ў Валагодскай вобласці Расіі (басейн Паўночнай Дзвіны). Пераўтворана ў 1917 годзе ў вадасховішча.
Плошча паверхні 648 км² (уласна возера — 407 км²). Сярэдняя глыбіня каля 3 м. Размешчана ў забалочанай нізіне на вышыні 109 м. Даўжыня каля 60 км, шырыня да 15 км. Дно пераважна пясчанае. Жыўленне змяшанае, з перавагай снегавога. Размах ваганняў узроўню да 1,5 м. Замярзае ў кастрычніку — лістападзе, ускрываецца ў канцы красавіка — маі. З возера выцякае рака Сухана, ля яе вытоку — плаціна для сезоннага рэгулявання і суднаходны шлюз.
Уладзімір Паўлавіч Масленікаў
Уладзімір Паўлавіч Ма́сленікаў (нар., ) — беларускі жывапісец. Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (2023).
Біяграфія
Нарадзіўся 12 студзеня 1956 года ў Мінску ў сям’і народнага мастака Беларусі Паўла Масленікава.
Скончыў у 1980 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут па спецыяльнасці «Станковы жывапіс». Вучыўся ў У. П. Сухаверхава, М. Р. Залознага, Б. У. Аракчэева, П. С. Крохалева, Н. М. Воранава. З 2011 года працуе ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў, узначальвае кафедру жывапісу.
Член Беларускага саюза мастакоў з 1980 года.
Творчасць
Працуе ў станковым жывапісе ў жанрах партрэта, нацюрморта, сюжэтна-тэматычнай карціны.
Творы вылучаюцца глыбокай змястоўнасцю, лірычным настроем, стрыманай жывапіснай палітрай, пошукамі выразных танальных вырашэнняў. Сярод пейзажаў: «Захад» (1989), «Зямля дзядоў», «Навальніца» (абодва 1993), «Цішыня», «Ліпень», «Восень у Драздах», «Верасень» (усе 1994), «Прыпяць» (1995), «Магілёў. Падніколле», «Дняпроўскія далячыні» (абодва 1996), «Княжыцы», «Бярэзіна» (абодва 1997), «На радзіме бацькі» (1999). Аўтар партрэтаў рэжысёра В. Маслюка (1987), «Мае бацькі. Май 1945» (1995), В. К. Бялыніцкага-Бірулі (1998), некалькіх партрэтаў бацькі.
Працы знаходзяцца ў фондах Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь, Музея сучаснага выяўленчага мастацтва, Музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, Магілёўскага абласнога мастацкага музея імя П. В. Масленікава, Літаратурнага музея Я. Купалы, Музея фізкультуры і спорту Рэспублікі Беларусь, Гомельскага краязнаўчага музея і інш., а таксама ў прыватных калекцыях Беларусі, Расіі, Італіі, Германіі, ЗША, Ізраіля, Францыі, Польшчы, Швейцарыі, Вялікабрытаніі, Кітая, Японіі.
Сцяг Даніі
Дзяржаўны сцяг Даніі, званы датчанамі Данеброг (Dannebrog), афарбаваны ў чырвоны колер, які перасякаецца белым Скандынаўскім крыжам. Дызайн гэтага крыжа пазней быў выкарыстаны іншымі Скандынаўскімі краінамі (Швецыяй, Нарвегіяй, Ісландыяй), а таксама Фінляндыяй (апошняя краіна не мае адносін да Скандынавіі, але доўгі час знаходзілася ў складзе Швецыі) і Фарэрамі, якія з'яўляюцца самакіруемай часткай Даніі. Падчас існавання аб'яднанай Дацка-Нарвежскай дзяржавы Данеброг быў і сцягам Нарвегіі да 1821 года, калі Нарвегія зацвердзіла ўласны сцяг. Данеброг з'яўляецца найстарэйшым сапраўдным дзяржаўным сцягам, дакументальна пацверджаная гісторыя якога сыходзіць у XIV стагоддзе.
Падданне аб з'яўленні
У 1219 годзе пад падставай дапамогі нямецкім каланістам у Прыбалтыцы і з бласлаўлення Папы Рымскага войска дацкага караля Вальдэмара II, празванага ў наступстве Пераможцам, высадзілася недалёка ад Калывані (Lyndanisse) і, захапіўшы гарадзішча, размясцілася поруч груды Таампэа.
15 чэрвеня 1219 года эстонскія атрады напалі на дацкае войска на чале з каралём і біскупамі. Напад эстаў быў настолькі нечаканым, што частка дацкіх атрадаў пачала адыходзіць. Тады біскупы падняліся на груду і заклікалі да Бога аб дапамозе. Раптам з нябёсаў апусцілася вялікае чырвонае палатно з роўным белым крыжам — Данеброг. Упэўненыя ў Божым знаку датчане акрыялі духам і перамаглі язычнікаў.
Дзень перамогі ў Бітве пры Калывані, вядомай гэтак жа пад назвай Бітва Вальдэмара, стаў адзначацца як дзень нараджэння Данеброга.
Кожнае лета ў Садзе дацкага караля ў Таліне праходзіць свята ў гонар Данеброга, які карыстаецца вялікім поспехам у турыстаў з Даніі. Па легендзе жалезны рыцар у садзе паказвае на месца, дзе сцяг спусціўся на зямлю.
Іншыя тэорыі аб паходжанні сцяга
Шматлікія навукоўцы лічаць што сцяг быў запазычаны:
Гісторыя змен сцяга
Сцяг прытрываў змены толькі аднойчы: у 1397 годзе дацкая каралева Маргарэт I аб'яднала ў Кальмарскую унію Данію, Швецыю і Нарвегію. Тады ў левым верхнім куце сцяга з'явіліся 3 кароны. У 1523 годзе ад Даніі аддзялілася Швецыя, а ў 1812 і Нарвегія. Тады Данеброг пазбавіўся 3 карон і стаў менавіта такім, якім па паданні спусціўся з нябёсаў.
Дынаміка
Таксама дынамікай нярэдка называюць, датычна іншых абласцей фізікі (напрыклад, да тэорыі поля), тую частку разгляданай тэорыі, якая больш ці менш проста аналагічная дынаміцы ў механіцы.
Часам слова «дынаміка» ўжываецца ў фізіцы не ў апісаным сэнсе, а ў больш агульналітаратурным: для абазначэння працэсаў, якія развіваюцца ў часе, залежнасці ад часу якіх-небудзь велічынь, не абавязкова маючы на ўвазе пэўны механізм або прычыну гэтай залежнасці.
Аснову дынамікі ў класічнай механіцы складаюць законы Ньютана.
Дынаміка, якая базуецца на законах Ньютана, называецца класічнай дынамікай. Класічная дынаміка апісвае рух аб’ектаў са скарасцямі ад доляў міліметраў за секунду, да кіламетраў за секунду.
Аднак гэтыя метады перастаюць быць справядлівымі для руху аб’ектаў вельмі малых памераў (элементарныя часціцы) і пры руху са скарасцямі, блізкімі да скорасці святла. Такія віды руху падпарадкоўваюцца іншым законам.
З дапамогай законаў дынамікі вывучаецца таксама рух суцэльнага асяроддзя, то бок пругка і пластычна дэфармаваных цел, вадкасцяў і газаў.
У выніку прымянення метадаў дынамікі да вывучэння руху канкрэтных аб’ектаў паўстаў шэраг спецыяльных дысцыплін: нябесная механіка, балістыка, дынаміка карабля, самалёта і інш.
Эрнст Мах лічыў, што асновы дынамікі былі закладзены Галілеем.
Асноўная задача дынамікі
Гістарычна падзел на прамую і зваротную задачу дынамікі склаўся наступным чынам.
IC 3496
IC 3496 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Стэфан Ваньковіч
Стэфан Ваньковіч (? — да 1582) — ураднік.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Ваньковічаў герба «Ліс». Сын Юрыя (Юхны). Менскі войскі.
Памёр да 1582 года.
Сям’я
У шлюбе з Аленай са Скумін-Тышкевічаў.
Мала Глуша
Мала Глуша (Мала́ Глуша) — вёска ў Любэшыўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Раменскі раён (Украіна)
Раменскі раён (Роменський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Сумскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Рамны (Ромни).
Іст-Орындж (Нью-Джэрсі)
Іст-Орындж (East Orange) — горад у акрузе Эсэкс, штат Нью-Джэрсі, ЗША. Па дадзеных перапісу насельніцтва ЗША 2010 года, насельніцтва горада - 64 270 чал.
Раменскі раён (Украіна)
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 32 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 пасёлкі сельскага тыпу і 128 вёсак.
Дудкавіца
Ду́дкавіца — рака ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Гадзея. Даўжыня ракі 6 км. Пачынаецца каля паўночна-заходняй ускраіны вёскі Скавародкі, упадае ў Гадзею на ўсход ад вёскі Конавічы. На ўсім працягу каналізаваная.
Дрысвяты (возера)
Дрысвя́ты (Drūkšiai) — возера на мяжы Літвы і Беларусі (Браслаўскі раён) у басейне ракі Дрысвята, за 22 км на захад ад горада Браслаў, каля аграгарадка Дрысвяты. Найбольшае паводле плошчы возера Літвы. Возера Дрысвяты сумесна з возерам Ставок стала азёрным вадасховішчам пасля будаўніцтва на рацэ Прорва ў 1953 годзе плаціны ГЭС «Дружба народаў».
Назва
Назва Дрысвяты балцкага паходжання.
Аснова Dris- таксама ў балцкіх гідронімах, шырока раскіданых па ўсходзе старабалцкай тэрыторыі: Дрыса, Дрысела (цераз Аку ад Разані), (прыток Жыздры на Верхнім Павоччы),  (двойчы на Верхнім Падонні). З іх паказальная назва Дрысела, бо ўтвораная з дапамогай балцкага гідранімічнага пашыральніка -el- (як у назвах рэк *Скідзела, *Зецела).
У дрысвяцкай назве гэтая аснова ў пашыраным выглядзе Dris-ṷ-. Так сама ўтвораная і назва ракі Бірвета (< Bir-ṷ-) на поўдні ад Дрысвятаў.
Пашыральнік -int- (> -ят-) у назвах азёраў на Падзвінні Дрывяты, Навята (абодва на ўсходзе ад Дрысвятаў), Усвят, Удвят.
Гідраграфія
Плошча паверхні 44,5 км². Даўжыня 13 км, найбольшая шырыня 5,8 км. Даўжыня берагавой лініі 60,3 км. Найбольшая глыбіня 31 м, сярэдняя 7 м. Аб’ём вады 313 млн м³. Плошча вадазбору 604 км².
Схілы катлавіны — узгоркі і грады вышынёй да 15 м, месцамі спадзістыя, забалочаныя, усходнія і паўднёва-ўсходнія разараныя, астатнія аблесеныя. Звілістая берагавая лінія ўтварае мноства заліваў, асабліва ў паўднёвай частцы. На берагах шмат валуноў. Рэльеф дна ўзгорысты; да глыбіні 5 м пясчаныя грунты, цэнтральная частка выслана ілам. На возеры 8 астравоў, найбольшы з іх Замак (плошча 0,26 км², у XIV—XVII стагоддзях тут існаваў Дрысвяцкі замак).
Упадаюць рэкі Апівардка, Рычанка, выцякаюць рэкі Прорва (злучае Дрысвяты з возерам Аболе) і Дрысвята.
Экалогія
Гідратэхнічныя збудаванні ГЭС рэгулююць узровень возера Дрысвяты, якое выкарыстоўваецца ў якасці вадаёма-ахаладжальніка Ігналінскай АЭС. Возера эўтрофнае. Зарастае каля 10 % плошчы возера.
У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, язь, сазан, судак, плотка, лінь і іншыя віды рыб.
Карл Ліней
Карл фон Ліней (Carolus Linnaeus; 23 мая 1707, Росхульт, Смоланд, Швецыя — 10 студзеня 1778, Упсала, Швецыя) — шведскі прыродазнавец, батанік і заолаг, заклаў асновы біялагічнай бінамінальнай наменклатурнай сістэмы, якая выкарыстоўваецца і дагэтуль, крэацыяніст. Карл Ліней лічыцца «самым вядомым батанікам усіх часоў».
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і вясковага пастара. Бацькі хацелі, каб Карл стаў святаром, але яго з юнацтва захапляла прыродазнаўчая гісторыя, асабліва батаніка. Гэтыя заняткі заахвочваў мясцовы лекар, які параіў Лінею абраць прафесію медыка, бо ў той час батаніка лічылася часткай фармакалогіі. У 1727 г. Ліней паступіў у Лундскі ўніверсітэт, пазней перайшоў у Упсальскі ўніверсітэт, дзе выкладанне батанікі і медыцыны было лепш. У Упсале працаваў разам з Улафам Цэльсіем, тэолагам і батанікам-аматарам, якія ўдзельнічаў у падрыхтоўцы кнігі Біблейская батаніка (Hierobotanicum) — пераліку раслін, згаданых у Бібліі. У 1729 г. у якасці навагодняга падарунку Цэльсію Ліней напісаў эсэ «Уводзіны да змовін раслін» (Praeludia sponsalorum plantarun), у якім паэтычна апісаў працэс размнажэння раслін. У 1731 г., абараніўшы дысертацыю, Ліней стаў асістэнтам прафесара батанікі О. Рудбека. У наступным годзе здзейсніў вандроўку па Лапландыі, збіраючы ўзоры раслін. Упсальскае навуковае таварыства, якое субсідавала гэту працу, апублікавала пра яе толькі кароткую справаздачу — «Флора Лапландыі» (Flora Lapponica). Падрабязная праца Лінея пра расліны Лапландыі выйшла толькі ў 1737 г., а жыва напісаны дзённік экспедыцыі «Лапландскае быццё» (Lachesis Lapponica) выйшаў ужо пасля смерці Лінея ў лацінскім перакладзе.
У 1733—1734 г. Ліней чытаў лекцыі і вёў навуковую працу ва ўніверсітэце, напісаў шэраг кніг і артыкулаў. Аднак працяг медыцынскай кар’еры па традыцыі патрабаваў атрымання навуковай ступені за мяжой. У 1735 г. Ліней паступіў у Хардэрвейкскі ўніверсітэт у Нідэрландах, дзе ў тым жа годзе атрымаў ступень доктара медыцыны. У Нідэрландах зблізіўся з вядомым лейдэнскім урачом Германам Бургавэ, які парэкамендаваў Лінея бургамістру Амстэрдама Георгу Кліфарту, захопленаму садоўніку, які сабраў калекцыю экзатычных раслін. Кліфарт зрабіў Лінея сваім асабістым лекарам і даручыў яму вызначыць і класіфікаваць яго разводныя расліны. Вынікам стаў трактат «Кліфартаўскі сад» (Hortus Cliffortianus), апублікаваны ў 1737 г.
Яшчэ больш смелай была «Сістэма прыроды», спроба размеркаваць усе тварэнні прыроды — жывёл, расліны і мінералы — па класах, атрадах, родах і відах, а таксама вызначыць правілы іх ідэнтыфікацыі. Выпраўленыя і дапоўненыя выданні гэтага трактата выходзілі 12 раз на працягу жыцця Лінея і некалькі разоў перавыдаваліся пасля яго смерці.
У 1738 г. Ліней па даручэнні Кліфарта наведаў батанічныя цэнтры Англіі. Атрымаў запрашэнні працаваць у Нідэрландах і Германіі, аднак аддаў перавагу вяртанню ў Швецыю і ў 1739 г. адкрыў медыцынскую практыку ў Стакгольме. У 1741 г. быў прызначаны прафесарам медыцыны Упсальскага ўніверсітэта, а ў 1742 г. — прафесарам батанікі. Наступныя гады Ліней галоўным чынам выкладаў, аднак тады ж здзейсніў некалькі навуковых экспедыцый у малавывучаныя вобласці Швецыі. Збіральнікі ўсяго свету дасылалі яму асобнікі невядомых формаў жывога, і Ліней апісваў у сваіх кнігах лепшыя знаходкі.
У 1745 г. Ліней апублікаваў працу «Флора Швецыі» (Flora Suecica), у 1746 г. — «Фаўна Швецыі» (Fauna Suecica), у 1748 г. — «Упсальскі сад» (Hortus Upsaliensis). У Швецыі і за мяжой працягвалі выходзіць новыя выданні «Сістэмы прыроды». Некаторыя з іх, асабліва шостае (1748), дзясятае (1758) і дванаццатае (1766), змяшчалі дадатковыя матэрыялы. Вядомае 10-е і 12-е выданні сталі энцыклапедычнымі шматтомнікамі, якія змяшчалі кароткія апісанні ўсіх вядомых на той час відаў жывёл, раслін і мінералаў. Артыкул пра кожны від дапаўняўся інфармацыяй пра яго геаграфічны распаўсюд, асяроддзе пражывання, паводзіны і разнавіднасці. Менавіта ў 10-м выданні Ліней упершыню даў падвойныя (бінарныя, бінамінальныя) назвы ўсім вядомым яму відам жывёл. У 1753 г. Ліней скончыў працу «Віды раслін» (Species plantarum); у ёй змяшчаліся апісанні і бінарныя назвы ўсіх відаў раслін, якія вызначылі сучасную батанічную наменклатуру. У кнізе «Філасофія батанікі» (Philosophia botanica), якая выйшла ў 1751 г., Ліней афарыстычна выказаў прынцыпы, якімі ён кіраваўся пры вывучэнні раслін.
Бінарная сістэма прадвызначае, што ў кожнага віду раслін і жывёл ёсць адзіная навуковая назва (бінамен), якая належыць толькі яму аднаму і складаецца ўсяго з двух слоў (лацінскіх ці латынізаваных). Першае з іх — агульнае для цэлай групы блізкіх адзін да аднаго відаў, складнікаў аднаго біялагічнага роду. Другое — відавы эпітэт — уяўляе сабою прыметнік ці назоўнік, які датычыць толькі да аднаго віду дадзенага роду. Так, леў і тыгр, якія ўключаюцца ў род Каты (Felis), завуцца адпаведна Felis leo і Felis tigris, а воўк з роду Сабакі (Canis) — Canis lupus. Сам Ліней не надаваў бінарнай сістэме адмысловага значэння і рабіў націск на полінамінальную, г.зн. шматслоўную назву-апісанне, а адпаведны яму бінамен сам лічыў простай назвай (nomen trivialis), не меўшай навуковага значэння і прызначанай усяго толькі палегчыць запамінанне віду.
Кувез
Кувез (Couveuse — інкубатар ) — апарат са штучным мікракліматам, у які змяшчаюць неданошаных дзяцей ​​для сагравання і засцярогі іх ад страты цяпла. У кувезе аўтаматычна рэгулююцца аптымальныя тэмпературы (33-38 ° С), вільготнасць (85-100 %) і ўтрыманне кіслароду (33-60 %); прадугледжана таксама пастаянная падача кіслароду. Догляд за дзіцем ажыццяўляецца праз адмысловую адтуліну або рукавы; назіранне за дзіцём праводзяць праз празрыстыя сценкі кувеза.
Алексантэры Ахола-Вало
Алексантэры (Аляксандр Пятровіч) Ахола-Вало (Aleksanteri Ahola-Valo; 27 студзеня 1900,  —, ) — фінскі мастак і мысляр, заснавальнік мастацка-рацыяналістычнае сістэмы жыцця (эвахамалогіі).
Біяграфія
Нарадзіўся 27 студзеня 1900 года ў Імпілахці ў Карэліі ў сям’і пісьменніка і журналіста Пека Ахола (1875—1919), маці Іда Ахола (у дзявоцтве Куталахці; 1869—1902), была ўладальніцай крамы гарсэтаў. Яны пазнаёміліся ў Санкт-Пецярбургу, куды 16-гадовы Пека прыплыў на баржы цераз Ладагу ў пошуках працы. Іда выхоўвалася ў прыёмнай нямецкай сям’і лекарай, і ведала некалькі замежных моў. Пека і Іда пабраліся шлюбам у 1899 годзе. Алексантэры быў першым дзіцем у сям’і, другім быў Фелікс у 1902 годзе. Па нараджэнні Фелікса Іда захварэла і памерла.
Алексантэры ў 5-гадовым узросце быў сведкам Крывавай нядзелі 1905 года ў Санкт-Пецярбургу. Увесну 1907 года яго сям’я была саслана ў Вырыцу пад Пецярбургам. У гэты жа час Алексантэры абраў псеўданім Вало (Valo), што азначае «святло».
З 1919 па 1930 гады жыў у Беларусі. Спачатку ў Віцебску, дзе вучыўся мастацкай школе Юдаля Пэна і пазнаёміўся ​​з Казімірам Малевічам і Маркам Шагалам. У Віцебску пазнаёміўся з будучай жонкай Аленай. Пазней пераехаў у Менск, працаваў у Інбелкульце.
У 1925 годзе разам з Сяргеем Эйзенштэйнам прымаў удзел у стварэнні фільма «Браняносец „Пацёмкін“», стварыў гравюру «Кастрычнік у космасе» (пазней падораная аўтарам Юрыю Гагарыну).
Займаўся стварэннем і мастацкім афармленнем павільёна МОПР на ў Менску 1930 года. Інтэр’ер павільёна быў аформлены мастацкімі кампазіцыямі і інсталяцыямі аўтарства Ахола-Вало, якія паказваюць катаванні і пакуты людзей на працягу розных гістарычных эпох.
Паводле слоў Ахола-Вало, неўзабаве па заканчэнні будаўніцтва «Храма чалавечых пакут» ён пасварыўся з кіраўніком ЦК КПБ і з’ехаў з Менска ў Маскву. Неўзабаве ў БССР адбылося згортванне палітыкі НЭПу і беларусізацыі ды пачатак масавых палітычных рэпрэсій, што, паводле Вало, знішчыла на Беларусі ўсю тагачасную цывілізацыю.