cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фрэдэрык Кук
Пасля вяртання
Піры прыбыў на мыс Сабін 8 жніўня, дзе і атрымаў весткі, што Кук нібыта апярэдзіў яго ў пакарэнні полюса на год. 17 жніўня Піры ўзяў на борт Гары Уітні. Атрымаўшы падрабязнасці аб экспедыцыі Кука ад Г. Уітні, Піры і яго асістэнт Боруп распачалі допыт эскімосаў Авеля і Этукішука, якія суправаджалі Кука; гэты эпізод у афіцыйнай справаздачы Піры адсутнічае. Дазнанне праводзіў Боруп, які, дрэнна валодаючы грэнландскай мовай, будаваў пытанні так, каб эскімосы давалі адназначны адказ «так» або «не». Цікава, што ён вёў пратакол допыту, апублікаваны пазней. На думку В. С. Каракіна, Піры цікавіла, ці выкарыстаў Кук яго сістэму арганізацыі перавозак і якая эскімоская тапаніміка в. Элсмір і Паўночнай Грэнландыі. Гэтыя дадзеныя пазней былі выкарыстаныя ў працэсе супраць Кука. Зрэшты, Т. Райт пісаў, што толькі на Лабрадоры Піры даведаўся падрабязнасці аб экспедыцыі Кука, імаверна, ад капітана кітабойнага судна «Морнінг» Адамса. 8 верасня ў Нью-Ёрк пайшла тэлеграма наступнага зместу:
Убіў зоркі і палосы ў Паўночны полюс. Памылкі быць не можа. Не прымайце версію Кука усур'ёз. Эскімосы, якія суправаджалі яго, казалі, што ён не сышоў далёка на поўнач ад мацерыка. Іх супляменнікі пацвярджаюць гэта. Піры.
Першы публічны даклад Кук зрабіў у Капенгагене 7 верасня ў Дацкім геаграфічным таварыстве ў прысутнасці караля Фрэдэрыка VIII; усяго на дакладзе было 1500 чалавек. Цырымонія пачалася ўрачыстым уручэннем Куку Залатога медаля за дасягненне Паўночнага полюса. На банкеце, які быў арганізаваны газетай «Палітыкен», была абвешчана і першая тэлеграма Піры. На роспыты журналістаў Кук адказаў: «Магу сказаць, што не адчуваю ні рэўнасці, ні шкадавання… Славы хопіць на дваіх». Катэгарычна на бок Кука стаў Ота Свердруп, які публічна заявіў, што «Піры дарэмна 26 гадоў шукаў Паўночны полюс». Руаль Амундсен, які будаваў планы дасягнення Паўночнага полюса, прыбыў у Капенгаген 8 верасня. Яшчэ 2 верасня, калі яго прасілі пракаментаваць заяву Кука, Амундсен сказаў: «Кук зрабіў завяршальны крок у палярных даследаваннях». Адносіны паміж імі зусім не змяніліся, хоць Амундсену, абцяжаранаму вялізнымі пазыкамі, прыйшлося хутка мяняць уласныя планы і арганізоўваць экспедыцыю да Паўднёвага полюса.
У сітуацыі, якая склалася, Кук паспрабаваў фальсіфікаваць разлікі, даручыўшы астранамічныя вылічэнні двум газетчыкам — Данклу і Лузу, якія прадставіліся маракамі. Атрыманая ад Кука распіска за ганарар (250 долараў) стала чарговым «цвіком у труну першапраходца», так як была тут жа апублікаваная, гэта адбылося 9 снежня 1909 года. Кук не змог здавальняюча растлумачыць гэты эпізод і ў сваёй кнізе 1911 года, якая наогул была напісана вельмі эмацыянальна. У канцы 1909 года камісія Капенгагенскага ўніверсітэта, вывучыўшы матэрыялы Кука, заявіла, што не прадстаўлена ніякіх назіранняў, якія б сведчылі аб дасягненні Паўночнага полюса. Імя Кука не было ўключана ў спісы ўзнагароджаных Залатым медалём Каралеўскага дацкага геаграфічнага таварыства, хоць медаль уручылі яму яшчэ ў верасні. Кук у той перыяд арганізаваў доўгае лекцыйнае турнэ па краінах Еўропы і Паўднёвай Амерыкі і вярнуўся ў Нью-Ёрк у снежні 1910 года.
«Маё дасягненне полюса»
Да 1911 года Кук не мог прымірыцца з паразай у спрэчцы з Піры, сябры Кука нават звярнуліся ў Кангрэс ЗША. У выніку пастановай Кангрэса афіцыйным першаадкрывальнікам Паўночнага полюса быў прызнаны Піры. На пасяджэнне Кангрэса Кук не з’явіўся, што шырокай публікай было ўспрынята негатыўна. У 1911 годзе выйшла яго кніга «Маё дасягненне полюса». Характэрна, што ні адно выдавецтва не прыняло рукапісы Кука, і яму давялося заснаваць уласнае Polar Publishing Company. Для прасоўвання кнігі ён здзейсніў рэкламную паездку на Амерыканскі Захад. Кніга прадавалася дрэнна, як па прычыне крытыкі рэцэнзентаў, якія абвінавачвалі Кука ў напышлівасці стылю і памылках, так і з-за высокага кошту — 3 долары (62 долары 2012 года). У 1912 годзе было выпушчана таннае выданне з некаторымі папраўкамі. Кук у той перыяд зарабляў на жыццё папулярнымі лекцыямі (Chautauqua) і перыядычна ладзіў гастрольныя паездкі: выступаў у інсцэніроўках свайго падарожжа да полюса з дэманстрацыяй дыяпазітываў. Яго лекцыі мелі поспех, асабліва на Сярэднім Захадзе і Ціхаакіянскім узбярэжжы ЗША. Трэцяе выданне кнігі «Маё дасягненне полюса» ў 1913 годзе разышлося накладам 60 000 асобнікаў.
У 1916 годзе Кук паспрабаваў звярнуцца ў Кангрэс у другі раз: яго інтарэсы прадстаўляў Генры Хельгесен (кангрэсмен ад Паўднёвай Дакоты), усе прамовы для Хельгесена пісаў лабіст Э. Рост. Да сярэдзіны 1916 года Кук і Рост пасварыліся, бо палярнік моцна завінаваціў свайму лабісту. 4 верасня 1916 года ў Congressional Record была апублікавана прамова Хельгесена «Доктар Кук і Паўночны полюс: Дадатак да выступлення» — 28 старонак дробным шрыфтам. Э. Рост падрабязна прааналізаваў змест кнігі Кука з мэтай даказаць, што большая частка выкладзеных там фактаў — творчая апрацоўка апавяданняў іншых асоб. Рост адзначыў памылкі ў апісанні месяцавых фаз, адсутнасць назіранняў магнітнага скланення і крайнюю нядбайнасць у вызначэнні геаграфічных каардынат, абвінаваціўшы Кука ў тым, што ён дрэнны штурман. Рост крытыкаваў Кука за тое, што ў яго кнізе згадваецца толькі Рудольф Франке, тады як Брэдлі суправаджала вялікая каманда. Рост выявіў, што цені на фотаздымках, нібыта зробленых Кукам на полюсе, не адпавядаюць той карціне, якая павінна была там назірацца. Рост нават усумніўся ў тэрмінах знаходжання Кука ў Анаатоцы пасля вяртання, грунтуючыся на мемуарах Гары Уітні (Кук, згодна з яго думкай, павярнуў назад ужо праз тыдзень і хаваўся на астравах Арктычнага архіпелага). Высновы былі катэгарычнымі: «Доктар Кук ніколі не дасягаў і нават не набліжаўся на дастатковую адлегласць да Паўночнага полюса». Зрэшты, ужо ў 1917 годзе Томас Хол прызнаў усе аргументы Кука «бездакорнымі».
Ужо ў другой палове ХХ стагоддзя мала хто з прафесійных палярнікаў сумняваўся ў факце, што Ф. Кук пабываў у каляполюсным раёне. Прыхільнікі Кука прыводзяць наступныя аргументы: як раз тыя паведамленні, якія падвяргаліся ў пачатку ХХ ст. сумневу, пасля больш глыбокага даследавання Арктыкі сталі з’яўляцца доказамі праўдзівасці справаздачы Кука. У прыватнасці, Кук дакладна ахарактарызаваў размеркаванне льдоў у Цэнтральнай Арктыцы. Ён, напрыклад, адзначае, што паміж 83-м і 84-м градусамі паўночнай шыраты яго атрад сустрэў вялізную прастору адкрытай вады. Паводле сучасных дадзеных, над кантынентальным шэльфам размяшчаецца амаль не замярзаючая праталіна. У 1908—1909 гадах пра гэта не было вядома. Апісваючы пераходы ад 87-й да 88-й паралелі, Кук паведамляе, што рухаўся яшчэ па старым лёдзе без слядоў сціскаў або таросаў. Хвалістая паверхня без якіх-небудзь таросаў характэрная для ледзяных астравоў — аскепкаў ледавікоў Зямлі Элсміра. У 1908 годзе пра існаванне ледзяных астравоў ніхто не ведаў; яны былі адкрыты значна пазней. Як і апісвае Кук, памеры іх дасягаюць дзясяткаў і нават сотняў квадратных кіламетраў. Савецкі лётчык Ілля Паўлавіч Мазурук адкрыў, напрыклад, у 1948 годзе ледзяны востраў плошчай 28 × 32 км. Сучасныя апаненты Кука сцвярджаюць, што апісанні падобных астравоў ён мог запазычыць з прац Фрыцьёфа Нансена і Роберта Піры.
Кругасветнае падарожжа
У 1915 годзе Кук абвясціў пра спробу першага ўзыходжання на Эверэст, якое павінна было суправаджацца здымкамі дакументальнага фільма. Аднак, дабраўшыся да Індыі, ён не змог дамовіцца з брытанскімі ўладамі, якія не пусцілі яго на Тыбет. Пацярпеўшы няўдачу з гімалайскай экспедыцыяй, ён адправіўся на Барнеа, дзе займаўся даследаваннем мясцовых плямёнаў «паляўнічых за галовамі» — даякаў. Адтуль Кук праз Расію і Паўночную Еўропу вярнуўся ў ЗША, прыбыўшы ў Нью-Ёрк у студзені 1916 года. На Барнеа Кук зняў дакументальны фільм «To the Antipodes» (Да антыподаў), але ў камерцыйным дачыненні фільм апынуўся няўдалым. Ні адной яго копіі не знойдзена.
Нафтавы бізнес і турэмнае зняволенне
У 1916 годзе Кук радыкальна змяніў род дзейнасці: ён адправіўся ў Ваёмінг для правядзення геалагічнай разведкі на перспектыўных нафтаносных землях. Дзе і калі ён атрымаў геалагічную адукацыю і як звярнуў на сябе ўвагу дзелавых колаў — невядома. Яму ўдалося аб’яднаць дзве дробныя нафтавыя кампаніі пад агульнай назвай Cook Oil Company. У 1919 годзе ён зацікавіўся радовішчамі Тэхаса і нават набыў кампанію Texas Eagle Oil Company, дзейнасць якой распаўсюджвалася нават на Мексіку. Пасляваеннае падзенне коштаў на нафту не дазваляла развівацца малым кампаніям. Кук прыйшоў да высновы, што больш выгаднай будзе інвестыцыйная дзейнасць: 1 сакавіка 1922 года была створаная Асацыяцыя па вытворчасці бензіну пад патранажам ураду штата. З кастрычніка 1922 года было прасвідравана 12 глыбокіх і 43 дробныя свідравіны, быў выяўлены шэраг перспектыўных радовішчаў. Працы Кук вёў на ўласныя грошы, але разлічваў пасля акцыянавання прадпрыемства пачаць гандаль акцыямі па пошце. Паштовая служба ЗША ўжо ў красавіку 1923 года абвінаваціла яго ў падмане патэнцыяльных інвестараў, 20 красавіка працы былі спыненыя. Судовае разбіральніцтва «ЗША супраць Фрэдэрыка Кука» пачалося 15 кастрычніка і доўжылася да 20 лістапада 1923 года. Характэрна, што на судзе Куку прыгадалі Дэналі і Паўночны полюс, хоць да справы яны не мелі дачынення. Пазней у Таварыстве Фрэдэрыка Кука падлічылі, што толькі за перыяд 1934—1990 гадоў на землях, разведаных Кукам, было здабыта 180 млн нафты. У гэты перыяд Кук развёўся з жонкай.
У выніку доўгага працэсу Кук у 1924 годзе быў прызнаны вінаватым і асуджаны на 14 гадоў і 9 месяцаў турэмнага зняволення і грашовы штраф. Адбываць пакаранне ён павінен быў у турме Форт-Лівенворт блізу Канзас-Сіці. Адзіным сябрам, які наведаў Кука ў турме, быў Руаль Амундсен. Візіт 1925 года каштаваў Амундсену зрыву выступленняў у Злучаных Штатах. Успаміны Кука аб гэтай сустрэчы былі апублікаваныя ў 1995 годзе.
Кук да таго часу быў цяжка хворым чалавекам: ён пакутаваў ад гіпатаніі і парушэнняў сардэчнай дзейнасці. 20 лютага 1928 года Кук звярнуўся да прэзідэнта Куліджа з прашэннем аб памілаванні. Да таго часу ўжо было вядома аб адкрытых Кукам радовішчах, але 22 сакавіка 1929 года апеляцыя Кука была адхілена. Увесь яго статак сышоў на аплату штрафу, засталіся 50 долараў у турэмнай касе. У Лівенворце Кук працаваў начным санітарам турэмнай бальніцы, паколькі захаваў сяброўства ў Амерыканскім таварыстве лекараў. У турме Кук распрацаваў метад лячэння вязняў-наркаманаў і дапамагаў у навучанні непісьменных. Ён нават публікаваў артыкулы ў турэмнай газеце «The New Era», якую сам і рэдагаваў, часам выступаў з лекцыямі аб сваіх падарожжах.
Апошнія гады жыцця
Паколькі да 1930 года стала вядома, што нафтаносныя зямлі, якія адкрыў Кук, апынуліся прыбытковымі, 30 сакавіка 1930 года ён быў вызвалены, правёўшы ў турме 4 гады і 11 месяцаў. Вызваленне Кука было негатыўна сустрэта прыхільнікамі Піры. Першыя пяць гадоў пасля вызвалення Кук жыў у Чыкага, дзе асіставаў аднаму з сваіх сяброў — доктару Томпсану, які працаваў афтальмолагам. Калі стан здароўя не дазволіў яму працаваць, Кук пасяліўся ў Нью-Ёрку ў дачкі Хелен (якая нарадзілася ў 1905 годзе), перыядычна бываючы ў Томс Рывер (штат Нью-Джэрсі) у сястры — Ліліян Мёрфі. Хелен клапацілася аб архівах і перапісцы свайго бацькі і з 1956 года ўзначаліла кампанію па прызнанні яго заслуг.
У 1930-я гады Кук беспаспяхова спрабаваў аднавіць свой прыярытэт у судовым парадку. Шмат сіл адняло ў яго напісанне кнігі «Вяртанне з полюса», упершыню апублікаванай толькі ў 1951 годзе. 3 мая 1940 года ў яго адбыўся інсульт, у той дзень Кук быў у свайго паплечніка па экспедыцыі на Дэналі — Ральфа Шэйнвальда фон Алефельта. Ужо 4 мая Р. Шэйнвальд звярнуўся да прэзідэнта Рузвельта, 16 мая Кук быў рэабілітаваны па ўсіх пунктах абвінавачвання. У пачатку жніўня Кук перанёс паўторны інсульт і памёр 5 жніўня 1940 года ва ўзросце 75 гадоў.
Памяць
Пасля смерці Кука Р. Шэйнвальд заснаваў Cook Arctic Club, Inc. — арганізацыю, закліканую аднавіць добрае імя Кука і пацвердзіць яго прыярытэт у дасягненні Паўночнага полюса. У 1940 годзе Арктычны клуб Кука паспрабаваў спансіраваць паветраную экспедыцыю ў Арктыку, каб пацвердзіць назіранні 1908 года, але планам перашкодзіла вайна. У канцы 1956 года пры актыўным удзеле Хелен Кук было створана «Таварыства Фрэдэрыка Кука». У 1976 годзе Таварыства было ператворана ў некамерцыйную адукацыйную арганізацыю. Хелен Кук памерла ў 1977 годзе.
Першую біяграфію Ф. Кука апублікаваў у 1961 годзе Эндру Фрымен — «The Case for Dr. Cook», яна выклікала цікавасць да асобы палярніка і спрыяла збору новых матэрыялаў аб яго жыцці. У 1983 годзе па тэлебачанні быў прадэманстраваны фільм вытворчасці CBS «Кук і Піры: гонка да полюса». У ролі Кука — Рычард Чэмберлен, Піры — Род Стайгер.
У 1989 годзе памерла ўнучка Кука — Джанет Ветэр, перад смерцю яна перадала паперы і дзённікі свайго дзеда ў Бібліятэку Кангрэсу. На аснове гэтых матэрыялаў Роберт Брус у 1997 годзе апублікаваў даследаванне «Cook and Peary, the Polar Controversy, Resolved», у якім даводзіў, што заявы Кука аб пакарэнні Дэналі і дасягненні Паўночнага полюса былі ілжывымі. У рэцэнзіі на кнігу, апублікаванай у «Нью-Ёрк таймс», сцвярджалася, што дыскусія аб праўдзівасці сцвярджэнняў Кука зачынена. Таварыства Фрэдэрыка Кука ўспрыняла гэтую публікацыю негатыўна, як і любыя крытычныя выказванні на гэтую тэму. У 1998 і 2000 гадах былі выпушчаныя два дакументальныя фільмы, аўтары якіх адмаўлялі дасягненні Кука. У 2002 годзе быў апублікаваны гістарычны раман У. Джонсана «Штурман з Нью-Ёрка» (The navigator of New York).
Пазіцыя У. Герберта
Сэр, вядомы брытанскі палярнік, здзейсніў 476-дзённы санкавы пераход на сабачых запрэжках праз усю Арктыку, дасягнуўшы Паўночнага полюса 6 красавіка 1969 года. У рамках падрыхтоўкі да экспедыцыі Герберт разам з Аланам Джылам і Роджэрам Тафтам прайшоў 1400-мільны пачатковы адрэзак шляху Кука з Грэнландыі на в. Элсмір праз востраў. Прызнаючы досвед і аўтарытэт Ф. Кука, Герберт, аднак, пісаў: «Нашы здагадкі адносна таго, як далёка сышоў Кук ад паўночнага ўскрайку вострава Аксель-Хейберг, не больш абгрунтаваныя, чым іншыя». У той жа час Герберт прама называе Кука чалавекам, які зрабіў першае ўзыходжанне на Дэналі. У 1989 годзе У. Герберт напісаў біяграфію Піры, у якой даказваў, што той не дайшоў да полюса прыкладна 50 міль (80 км), аднак прыярытэту Кука Герберт ніколі не прызнаваў.
Мадэляванне ўзыходжання Кука на Дэналі
У верасні 2005 года расійскія альпіністы Алег Бондар і Віктар Афанасьеў паспрабавалі здзейсніць узыходжанне на вяршыню Паўднёвага піка Дэналі меркаваным маршрутам Кука, які быў адноўлены Х. Ваале. Паход пачаўся 1 верасня, яго ўдзельнікі вярнуліся ў Маскву 10 кастрычніка. Узыходжанне здзейсніць не ўдалося, паколькі на 28 паходных дзён было ўсяго 4 дні з спрыяльным надвор'ем. Вандроўцы прайшлі ад вярхоўяў ледавіка Рут да ледавіка Тралейка ва ўмовах бесперапынных снегападаў і цыклонаў. Дзённыя тэмпературы вагаліся ад 10 °С да -25 °С.
У 2006 годзе Алег Банар (кіраўнік каманды), Віктар Афанасьеў і Валерый Багаў вырашылі паўтарыць спробу ўзыходжання. Экспедыцыя праводзілася пад патранатам Таварыства Фрэдэрыка Кука, мэтамі яе былі рэканструкцыя яго маршруту 1906 года і доказ прыярытэту ўзыходжання на найвялікшую вяршыню Паўночнай Амерыкі. Яшчэ пры планаванні быў адпрэчаны ўсходні маршрут. Узыходжанне пачалося 23 мая 2006 года і было прымеркавана да стагоддзя магчымага дасягнення Кука. Даследчыкі абверглі здагадкі Х. Ваале і Д. Шпаро аб трасе Кука, якая праходзіць праз хрыбет Піянер, грунтуючыся на дадзеных уласных назіранняў у полі. Група А. Банара дасягнула вяршыні Дэналі ў 10:00 2 чэрвеня 2006 года. Удзельнікі ўзыходжання заявілі, што версію Х. Ваале варта адкарэктаваць: Кук і Бары ў 1906 годзе ішлі па хрыбце Карстэнс, а не па хрыбце Піянер. Банар, Афанасьеў і Багаў прарабілі імаверны шлях Кука ў абодва бакі і знайшлі яго прымальным для двойкі ў звязку, якая мае ледарубы і вяроўку. Хуткасць руху Кука і Бары — ім шанцавала з надвор'ем — не выклікае сумненняў. Расійскія альпіністы, не спаборнічаючы з Кукам у хуткасці, прайшлі маршрут прыкладна за той жа час, што апісана ў дзённіках Кука, калі выключыць дні, выдаткаваныя на разведку і чаканне непагадзі. Удзельнікі экспедыцыі заяўляюць, што ўсё ўбачанае цалкам супадае з апісаннямі доктара Кука, такім чынам, яго прыярытэт у пакарэнні Дэналі можа лічыцца даказаным.
Мікалай Пятровіч Багародзіцкі
Мікалай Пятровіч Багародзіцкі (—) — савецкі фізік-электратэхнік, вядомы спецыяліст у галіне электратэхнічных матэрыялаў. Прафесар, доктар тэхнічных навук, заснавальнік кафедры электратэхнічных матэрыялаў Ленінградскага электратэхнічнага інстытута імя У. І. Ульянава (Леніна) (цяпер кафедра мікра- і нанаэлектронікі) і яго рэктар (1954—1967). Адзін з заснавальнікаў вытворчасці і прымянення ў СССР радыёкерамікі і высокачастотных дыэлектрычных матэрыялаў. Лаўрэат трох Сталінскіх прэмій трэцяй ступені (1942, 1952 — двойчы).
Данфермлін
Данфе́рмлін (Dunfermline, Dùn Phàrlain) — горад у Шатландыі. Размешчаны ў вобласці Файф на беразе заліва Фёрт-оф-Форт, паўночна-заходней Эдынбурга.
Данфермлін — адзін з гістарычных гарадоў Шатландыі. У Сярэднявечча тут размяшчалася адна з галоўных рэзідэнцый каралёў Шатландыі (цяпер у развалінах). Данфермлінскае абацтва служыла іх магільным склепам. У 1624 г. старая частка горада згарэла і з тых часоў у сутнасці не аднаўлялася. З выхадцаў горада можна згадаць прадпрымальніка і філантропа Эндру Карнегі, харэографа Кенета Макмілана, удзельнікаў рок-гурта Nazareth, а таксама лідара гурта Jethro Tull Ена Андэрсана.
Жуль Рымэ
Жуль Рымэ (Jules Rimet;  — ) — заснавальнік і прэзідэнт парыжскага футбольнага клуба «Рэд Стар», затым прэзідэнт федэрацыі футбола Францыі і, нарэшце, трэці прэзідэнт ФІФА. Знаходзіўся на пасадзе з 1921 па 1954 год, тым самым усталяваў абсалютны рэкорд праўлення арганізацыяй: яго прэзідэнцкі мандат быў сапраўдны на працягу 33 гадоў, без перапынку.
Стаяў ля вытокаў стварэння ФІФА, з’яўляўся піянерам развіцця футбола на Еўрапейскім кантыненце. Натхнёны поспехамі алімпійскіх футбольных турніраў, стаў ідэйным натхняльнікам правядзення чэмпіянатаў свету па футболе, на якіх аж да 1970 года галоўны прыз насіў яго імя — Кубак Жуля Рымэ (таксама вядомы як «Залатая багіня»).
Пячорыстае цела
Пячорыстае (кавернознае) цела — структурная адзінка эрэктыльнай тканкі пеніса. Гэтая тканка таксама ўключае ў сябе губчатае цела. Пячорнае цела забяспечвае эректыльную функцыю. Эрэкцыя неабходная мужчыне для ажыццяўлення палавога акту.
Пячорнае цела пры эрэкцыі прамацваецца зверху і па баках ствала палавога члена ў выглядзе цвёрдых валікаў. Губчатае цела застаецца мяккім і падчас эрэкцыі, інакш бы ад набракання адбывалася сцісканне ўрэтры і перашкаджала б свабоднай эякуляцыі. Пры палавым ўзбуджэнні нервовыя імпульсы дасягаюць кончыкаў нерваў палавога члена і выклікаюць вылучэнне аксіду азоту NO. Аксід азоту выклікае расслабленне цягліц пячорных цел і ўзмоцнены прыліў крыві да іх. Цела набракае, а крованапаўнне павялічвае аб'ём палавога члена і надае яму цвёрдасць. Гэта дазваляе мужчыну лёгка ажыццявіць коітус, неабходны для размнажэння, а таксама для атрымання задавальнення і сексуальнай асалоды. Пасля эякуляцыі адбываецца вылучэнне норадрэналіна, і кроў хутка адлівае ад пеніса. Такім чынам, пасля палавога акту эрэкцыя хутка слабее і знікае, але пры палавым ўзбуджэнні яна дасягае максімуму не адразу, а толькі пры поўнай гатоўнасці ўвесці пеніс у похву жанчыны. Парушэнне механізму эрэкцыі, дэфекты пячорыстых цел (хвароба Пейроні, гэта значыць замена эректыльнай тканкі рубцовай), альбо адсутнасць нервовых імпульсаў да пеніса (праблемы на псіхічным узроўні) з'яўляюцца прычынай эректыльнай дысфункцыі. Акрамя пеніса, пячорныя целы (але ў значна меншым аб'ёме) ёсць ў клітары жанчыны.
Тазаўскі раён
Тазаўскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальная акруга, з 2005 па 2021 гады — муніцыпальны раён) у складзе Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі Расійскай Федэрацыі.
Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Тазаўскі. Раён утвораны 10 снежня 1930 года.
Геаграфія
Плошча тэрыторыі — 174 343,92 км². Большая частка раёна размяшчаецца на Гыданскім паўвостраве. Паўднёвы захад раёна ахоплівае паўночна-ўсходнюю частку Тазаўскага паўвострава. Акрамя гэтага, да раёна адносяцца прылеглыя астравы Карскага мора: Алені, Шакальскага, Вількіцкага, Неўпакоева, а таксама астравы ў дэльце ракі Таз і Тазаўскай губы.
Важнае транспартнае значэнне ў раёне маюць рэкі і залівы: Таз, Обская губа, Гыданская губа, Тазаўская губа. Навігацыя доўжыцца з ліпеня па верасень.
Самыя буйныя рэкі раёна — Таз, Танама, Месаяха, Юрыбей.
Зімніца (значэнні)
Зімніца — шматзначны тэрмін
Нява
Нява́ (Нева́) — рака ў Ленінградскай вобласці і Санкт-Пецярбургу Расіі, якая злучае Ладажскае возера з Фінскім залівам Балтыйскага мора. На берагах Нявы знаходзяцца чатыры гарады: Шлісельбург, Кіраўск, Атраднае, Санкт-Пецярбург. Самы буйны правы прыток Нявы ў межах Санкт-Пецярбурга — рака Охта. Левыя прытокі: Мурзінка. Цераз раку перакінуты масты: Вялікаохцінскі мост, Ліцейны мост.
NGC 2973
NGC 2973 — патройная зорка ў сузор’і Насос.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Канстанцін Пятровіч Шаранговіч
Канстанцін Пятровіч Шаранговіч (нар., в. Качаны, Мінскай вобл. — ), Мінск — беларускі мастак–графік, педагог.
Біяграфічныя звесткі
Брат В. П. Шаранговіча. Вучыўся ў Рэспубліканскай школе-інтэрнаце па музыцы і выяўленчым мастацтве (1964–1969). У 1980 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут па спецыяльнасці «мастак–графік». Вучыўся ў І. Грыгаровіча, П. Любамудрава, В. Шаранговіча. 3 1985 года выкладаў у Беларускай акадэміі мастацтваў (з 2000 па 2011 загадчык кафедры малюнка, жывапісу і скульптуры), дацэнт (1997).
Адзін з заснавальнікаў і кіраўнік салона-галерэі «ГАЛ-творчасць» (з 1989).
Член Беларускага саюза мастакоў з 1988 года.
Творчасць
Працаваў у галіне кніжнай і станковай графіцы, жывапісу. Аформіў «Казкі беларускіх пісьменнікаў» (1983), «Азербайджанскія народныя казкі» (1992), кнігі «Слон купіў веласіпед» І. Бурсава (1984), «Казкі. Нарысы. Літаратурныя партрэты» К. Паустоўскага, «Дзецям» В. Віткі (кн. 1—2), «Вайна з саламандрамі; Апавяданні» К. Чапека, «Мсціжы» І. Пташнікава (усе 1986), «Балады вайны і міру» А. Лойкі (1988), «У гадзіну Стральца» К. Тарасава (1989), «Люблю, спадзяюся, жыву» Г. Пашкова, «Аватара» В. Суханава (абедзве 1990), «Злая зорка» І. Шамякіна (1993), «ТВТ» Я. Маўра (1997). Аўтар графічнай серыі паводле рамана «Подых навальніцы» І. Мележа. (1980), жывапісных кампазіцый «Гара Чантурыя» (1989), «Рыжы лес» (1990), «Блакітная мячэць» (1992), «Вячэрні матыў» (1995), «Нёман» (2001), «Старая яблыня» (2002) і інш. Творы вылучаюцца вобразнасцю сюжэта, эмацыянальнасцю, лаканічнасцю выразных сродкаў.
У кастрычніку 2021 года творы К. Шаранговіча дэманстраваліся ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.
Актуарый
Актуа́рый (actuary) — спецыяліст па страхавой матэматыцы (матэматычнай статыстыцы і тэорыі імавернасцей), які валодае тэорыяй актуарных разлікаў. Займаецца распрацоўкай метадалогіі і вылічэннем страхавых тарыфаў, разлікамі, звязанамі з утварэннем рэзерву страхавых унёскаў па доўгатэрміновых відах страхавання, вызначэннем памераў выкупных і рэдукаваных страхавых сум, а таксама пазык па дагаворах страхавання жыцця і пенсій. Актуарыі праводзяць ацэнку сістэм фінансавай бяспекі, надаючы адмысловую ўвагу іх складанасці, матэматыцы і механізмам функцыянавання. Урадавы актуарый адказвае за пытанні нацыянальнага страхавання і пенсійных праграм.
Прафесія актуарыя нязменна лічыцца адной з самых запатрабаваных. У розных даследаваннях, пачынаючы з 2010 года, пасада актуарыя неаднаразова займала першае ці другое месца рэйтынгу.
Узнікненне прафесіі
Яшчэ з моманту нараджэння цывілізацыі і па меры развіцця эканамічных сувязяў у грамадстве паступова выяўлялася неабходнасць раздзялення розных рызык. Напрыклад, людзі, якія ўсё жыццё жылі ў вёсцы, падвяргаліся рызыцы пажару, у выніку якой іх супольнасці ці сям’я маглі застацца без прытулку. Пасля з’яўлення бартару паўсталі больш складаныя рызыкі. Купцы, якія адпраўляліся ў гандлёвыя паездкі, неслі рызыку страты давераных ім тавараў, сваёй маёмасці ці нават свайго жыцця. Пасярэднікі ў гандлі будавалі склады, што падвяргала іх фінансавай рызыцы. Першасныя пастаўшчыкі ў хатніх гаспадарках рызыкавалі заўчаснай смерцю, інваліднасцю ці немаччу, што магло б прывесці да голаду іх утрыманцаў. Атрыманне крэдыту было абцяжарана, калі крэдытор турбаваўся пра немагчымасць пагашэння крэдыту ў выпадку смерці ці немачы пазычальніка. Усё гэта спараджала неабходнасць утварэння інстытута страхавання.
Вобласць дзейнасці
Галоўным чынам веды актуарыя выкарыстоўваюцца ў страхавым і інвестыцыйным бізнесе — у абедзвюх прафесіях неабходна ацэньваць верагоднасці грашовых плыняў.
У інвестыцыйным бізнесе ў задачы актуарыя ўваходзіць:
Кастусь Тарасаў
Кастусь Тарасаў, поўнае імя Канстанцін Іванавіч Тарасаў (,  —, ) — беларускі пісьменнік, журналіст. Майстар гістарычнай прозы, аўтар гістарычных аповесцей пра мінулае Беларусі.
Біяграфічныя звесткі
З сям’і служачага. Пасля заканчэння сярэдняй школы (1957) на працягу трох год працаваў слесарам-зборшчыкам на Мінскім механічным заводзе, калектарам у Паўночна-Заходняй геолага-разведачнай экспедыцыі, слесарам-мантажнікам у арганізацыі «Спецэлеватармельбуд».
Вучыўся на хімічным факультэце Беларускага політэхнічнага інстытута (1960—1965). Пасля заканчэння інстытута працаваў майстрам шкловарэння на шклозаводзе «Нёман», тэхнолагам на віцебскім заводзе «Маналіт». Быў рэдактарам, загадчыкам рэдакцыі ў выдавецтве «Вышэйшая школа» (1967—1975), журналістам па дагаворы і загадчыкам аддзела прапаганды і агітацыі газеты «Знамя юности» (1975—1977), рэдактарам аддзела мастацтва і крытыкі часопіса «Нёман» (1977—1983), спецыяльным карэспандэнтам газеты «Літаратура і мастацтва» (1986—1988). З 1990 адказны сакратар часопіса «Спадчына». Пазней стаў адным з заснавальнікаў газеты «Новы час», друкаваў у ёй гістарычныя нарысы.
Член Саюза пісьменнікаў СССР і Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1982.
Пахаваны на мінскіх Чыжоўскіх могілках.
Творчасць
У 1966 г. пачаў друкавацца як журналіст. З мастацкім творам выступіў упершыню ў 1976 годзе (аповесць «Следственный эксперимент», часопіс «Нёман»). Пісаў на рускай і беларускай мовах. Аўтар гістарычных аповесцей пра мінулае Беларусі. Аўтар кніг аповесцей «День рассеяния» (1980), «В час Стрельца» (1981), «Странствие в тесном кругу» (1986), «Погоня на Грюнвальд» (1986), зборніка гісторыка-літаратурных эсэ «Память про легенды» (1984, пашыранае выданне на беларускай мове 1990), «Золотая горка» (1998). На мяжы стагодздзяў выдаў аповесць «Апошняе каханне князя Міндоўга», пра дачыненні ўладара і ўлады.
Па матывах аповесці К. Тарасава «Чорны шлях» (рас. «Стая ворон над гостинцем») драматург Аляксей Дудараў стварыў п’есу «Ядвіга» (Купалаўскі тэатр, рэж. Валерый Раеўскі).
Анічкаў мост
Ані́чкаў мост (Ани́чков мост) — адзін з самых вядомых мастоў Санкт-Пецярбурга. Каменны мост быў перакінуты цераз Фантанку па лініі Неўскага праспекта ў 1785 годзе.
Сваёй назвай мост абавязаны падпалкоўніку-інжынеру Міхаілу Анічкаву, батальён якога ў часы імператрыцы Ганны дыслацыраваўся за Фантанкай у так званай Анічкавай слабадзе.
Народная этымалогія, якая ўзводзіць назву да нейкай Ганны (рус:.Анна, альбо Аничка), як і націск на першы склад няправільныя.
Карэнныя пецярбуржцы, між тым, ставяць націск на другі склад: Ан`ічкаў мост.
Рудольф-Вільям Селдрэерс
Біяграфія
Рудольф Селдрэерс на працягу 25 гадоў, займаў пасаду віцэ-прэзідэнта ФІФА, з’яўляючыся верным сябрам і правай рукой Жуля Рымэ. У 1954 годзе, пасля адмовы Рымэ балатавацца на чарговы прэзідэнцкі тэрмін, кіраўніком ФІФА стаў бельгіец. Нягледзячы на даволі кароткі знаходжанне на чале ФІФА, на час праўлення Селдрэерса, выпалі 2 знамянальныя падзеі, гэта пяцідзесяцігоддзе ФІФА, і ўступленне ў арганізацыю 85 члена. Аднак кіраванне Селдрэерса, скончылася гэтак жа нечакана, як і пачалося, у 1955 годзе, у Бруселі ён памёр, правёўшы, такім чынам, на пасадзе прэзідэнта крыху больш за 1 год.
Жаржынью
Жо́ржы ды Амары́н Аліве́йра Ка́мпус (Jorge de Amorim Oliveira Campos; нар., Рыа-дэ-Жанэйра), больш вядомы пад імем Жаржы́нью (Jorginho) — бразільскі футбаліст, правы абаронца. Чэмпіён свету 1994 у складзе нацыянальнай зборнай Бразіліі.
Багаслоўскія могілкі
Багаслоўскія могілкі (Богосло́вское кла́дбище) — могілкі ў Калінінскім раёне Санкт-Пецярбурга, размешчаны паміж Лабараторным праспектам і праспектам Мечнікава і чыгуначнай лініяй на ўчастку Кушалеўка — Піскароўка.
Гісторыя
Назва паходзіць ад размешчанай на тэрыторыі могілак царквы Іаана Багаслова. Першапачаткова тут хавалі памерлых у ваенна-сухапутным шпіталі.
Першапачаткова (з першай паловы XVIII да сярэдзіны XIX стагоддзя) могілкі размяшчаліся прыкладна за 2,5 км на поўдзень ад сучасных (у раёне так званага Кулікова поля, у месцы скрыжавання сучасных Арсенальнай і Мінеральнай вуліц). У 1788 годзе былі закрытыя.
Новыя могілкі былі заснаваны ў 1841 годзе. У 1844 годзе Сінод зацвердзіў праект мураванай царквы, але грошай на яе будаўніцтва не знайшлося, і ў 1853—1854 гадах была пабудавана толькі невялікая двухпавярховая капліца. У 1915—1916 гадах на могілках па праекце архітэктара В. Н. Баброва была пабудавана новая драўляная трохпрыдзельная царква Іаана Багаслова, якая ў 1938 годзе была разрабавана і знесена разам з часткай могілак, бо размяшчалася «ў закрытай зоне ваеннай арганізацыі». У кастрычніку 2000 года была ўрачыста асвечана зноў адбудаваная драўляная царква ў імя Святога Апостала і Евангеліста Яна.
У гады Вялікай Айчыннай вайны могілкі сталі адным з месцаў масавага пахавання жыхароў блакаднага Ленінграда.
Ладыгі (Смаленская вобласць)
Ладыгі (Ладыги) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Панізоўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 3 жыхары (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 43 км на паўночны захад ад Рудні, за 37 км на захад ад аўтадарогі Смаленск — Невель, на беразе ракі Каспля. За 44 км на паўднёвы ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Вэлыка Бэрэзавыця
Вэлыка Бэрэзавыця (Велика Березовиця) — пасёлак гарадскога тыпу ў Цярнопальскім раёне Цярнопальскай вобласці Украіны. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Паўднёвае прадмесце Цярнопаля, размешчанае ўсяго ў 5 км ад яго цэнтра.
Агульная характарыстыка
Размешчана паселішча ў цэнтры Цярнопальскага раёна, на левым і часткова правым беразе ракі Сэрэт. Праз паселішча праходзяць важныя транспартныя артэрыі — чыгуначная лінія Цярнопаль — Чарткіў і аўтадарога Цярнопаль — Чарнаўцы. У прадмесце рэгулярна курсіруюць аўтобусы, злучаючы яго з большасцю мікрараёнаў Цярнопаля.
Насельніцтва паселішча расце аднымі з самых хуткіх тэмпаў у вобласці. Па стане на 1973 г. тут пражывала 3,36 тыс. жыхароў, у 2003 — 6,7 тыс., у 2011 г. — 7.25 тыс., 2015 г. — 7,98 тыс. чалавек.
Дзейнічаюць агульнаадукацыйная школа i-III ступеняў, пачатковая школа, дашкольная ўстанова «Кабзарык», дом культуры, бібліятэка, фельшарска-акушэрскі пункт, два паштовых аддзяленні, ветэрынарная лячэбніца, 6 магазінаў, рэстаран, бар.
Рэлігія
У пасёлку ёсць чатыры культавыя збудаванні, тры з якіх — дзеючыя: царква Узнясення Гасподняга УГКЦ (1859 г.), царква Святога Уладзіміра УГКЦ (1993 г.), царква Святых Барыса і Глеба УГКЦ (2009 г.), каталіцкая капліца (1899 г.). Дзейнічаюць Цярнопальская вышэйшая духоўная семінарыя імя Патрыярха Іосіфа Сляпога УГКЦ і Украінская лютэранская багаслоўская семінарыя Святой Сафіі.
Уладзімір Расціслававіч Мядзінскі
З 1992 па 1998 быў дырэктарам ЗАТ "Карпарацыя Я". З 1998 па 1999 год быў дырэктарам дэпартамента Міністэрства па падатках і зборах Расійскай Федэрацыі. З 1999 па 2000 год кіраваў выбарчым штабам блока "Айчына — Уся Расія". З 2002 года па 2004 год быў кіраўніком выканкама Маскоўскай арганізацыі "Адзінай Расіі". У 2003 годзе абраўся ў Дзяржаўную Думу IV склікання. У 2007 годзе стаў дэпутатам ужо V скліканні Дзяржаўнай Думы. 21 мая 2012 года быў назначаны на пасаду міністра культуры Расійскай Федэрацыі, ад якой быў вызвалены 15 студзеня 2020 года, але ўжо 24 студзеня 2020 года назначаны памочнікам прэзідэнта Расійскай Федэрацыі.
У лютым і сакавіку 2022 года Уладзімір Мядзінскі ўдзельнічаў з расійскага боку як кіраўнік дэлегацыі ў перамовых паміж Расіяй і Украінай звязаных з расійскім уварваннем ва Украіну, якія праходзілі ў Беларусі.
Данфермлінскі палац
Данфермлінскі палац — разбураная рэзідэнцыя шатландскіх манархаў эпохі Адраджэння на беразе Фёрт-оф-Форта ў Данфермліне. Пабудавана Якавам IV некалькі ўбаку ад данжона, у якім пражывалі больш раннія манархі, пачынаючы з Малькальма III. Будынак злучаўся надбрамным пераходам з Данфермлінскім абацтвам.
У 1589 г. Якаў VI паднёс палац у якасці вясельнага падарунку сваёй нявесце Ганне Дацкай. У гэтым палацы ў іх нарадзілася трое дзяцей, уключаючы будучага англійскага караля Карла I, які, зрэшты, не часта наведваў Данфермлін. Яго пераемнік Карл II наведаў струхлелы палац продкаў толькі аднойчы.
Пасля выгнання Сцюартаў палац стаў разбурацца, і ўжо ў 1708 годзе ён стаяў без даху. Да XIX стагоддзя ад яго засталіся толькі маляўнічыя разваліны.
Сокал (Магаданская вобласць)
Сокал (Со́кол) — рабочы пасёлак у Расіі, Магаданская вобласць, размешчаны паблізу Магадана, на 50-м кіламетры трасы Магадан—Усць-Нера. Побач з пасёлкам размешчаны аэрапорт «Магадан» (Сокал). 28 мая 1962 года ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР Сокал быў зарэгістраваны як населены пункт, а рашэннем выканкама абласнога савета Магаданскай вобласці ад 23 ліпеня 1964 г. № 325 Сокалу быў прысвоены статус рабочага пасёлка.
Міндэлу
Міндэлу (Mindelo) — другі па велічыні горад Каба-Вердэ. Плошча 67 км², знаходзіцца на паўночным захадзе вострава Сан-Вісенты ў заліве Порту-Грандэ. Аснова эканомікі горада — гандаль і турызм.
Near-Earth Asteroid Tracking
У рамках праекта NEAT адкрыта 26 630 астэроідаў і 54 каметы.
Інструменты
Праект NEAT меў пагадненне аб супрацоўніцтве з ВПС ЗША, каб выкарыстоўваць тэлескоп GEODSS (скар. ад Ground-based Electro-Optical Deep Space Surveillance), размешчаны на вулкане Халеакала (востраў Маўі, Гаваі). Для гэтага тэлескопа калектывам NEAT была сканструявана ПЗС-матрыца 4096×4096 пікселяў з полем агляду 1,2°×1,6°. Код абсерваторыі GEODSS у рамках праекта NEAT — «566».
З красавіка 2001 праект таксама задзейнічаў 1,2-мятровы тэлескоп Самуэля Ошына ў Паламарскай абсерваторыі. Для гэтага яго абсталявалі 112 ПЗС-матрыцамі 2400×600 пікселяў кожная. Код Паламарскай абсерваторыі ў рамках праекта NEAT — «644».
Беласпінны дзяцел
Беласпінны дзяцел (Dendrocopos leucotos) — лясная птушка сямейства дзятлавых, найбольш буйны від з роду Dendrocopos.
Мае знешняе падабенства з вялікім дзятлікам, адрозніваючыся ад яго белай ніжняй часткай спіны і белымі ўнутранымі махавымі. Распаўсюджаны ў лясной зоне Еўразіі. Засяляе спелыя ліставыя і змешаныя лясы з вялікай колькасцю хворых і гнілых дрэў, асаблівую перавагу аддае старым бярэзнікам. Скрытная і малапрыкметная птушка, аднак прысутнасці чалавека не пазбягае. Жыве асела. Часам восенню і зімой здзяйсняе вандроўкі на невялікія адлегласці, аднак вясной звычайна вяртаецца ў той жа раён, што і ў папярэдні год. Тым не менш, штогод дзяўбе новае дупло для гнязда. Шлюбны перыяд раней за іншых дзятлаў, да канца траўня ўжо з'яўляюцца птушаняты.
Апісанне
Даўжыня цела 24-30 см, размах крылаў 40-48 см, маса 105-112 г. Стракаты. Уся спіна чорная, надхвосце белае. Крылы чорныя з белымі палоскамі. Спод цела белы з цёмнымі рыскамі і чырвоным падбрушшам. У самца карычнева-чырвоныя вочы і ярка-чырвоная «шапачка», у самкі верх галавы чорны. У маладых чырвоны колер амаль адсутнічае і выразныя цёмныя падоўжныя палоскі на баках цела. Голас: позыў «кік, кікс» (вельмі падобны, як у вялікага дзятла, але не такі прарэзлівы). У гнездавы перыяд выгукi «кьук, кьіле».
Пашырэнне
Аселы. Арэал: ад поўдня Скандынавіі, Цэнтральнай і Паўднёвай Еўропы, Каўказа, Ірана і Малой Азіі, праз Азію да Сахаліна, Камчаткі, Японіі і ўсходу Кітая ўключна. Лакальна сустракаецца ў Апенінах і Пірэнеях. На Беларусі нешматлікі.
Насяляе асветленыя старыя лісцевыя дрэвастоі, у гарах таксама змяшаныя лясы (асабліва часта паблізу адкрытых вільготных тэрыторый або палян). У Цэнтральнай і Паўночнай Еўропе галоўным чынам букавыя, грабавыя і дубовыя лясы, на ўсходзе і поўначы — бярозавыя і таполевыя. Сярод біятопаў прырэчныя лясы, групы дрэў між палёў, прыдарожныя алеі і да т.п.
Адрозніваецца 11 падвiдаў.
Асаблівасці біялогіі
Корміцца пераважна насякомымі.
Гняздо робіць у дупле (звычайна гніючага дрэва) на вышыні падросту (як у ствале, так і ў ніжніх галінах дрэва). Подсціл з парахні. Дыяметр адтуліны 3-5 см, глыбіня гнездавой камеры 10-20 см.
Яйкі (3-5, часам 6-8) эліптычныя, крыху падоўжаныя з тупым вузейшым канцом, белыя, бліскучыя. Памеры: 27,5 х 20,0 мм.
Эфедрын
Эфедрын — арганічнае рэчыва, якое артымліваюць з розных відаў эфедры; лекавы сродак, што ўзбуджае ц.н.с. Ужываюць эфедрын гідрахларыд.
Бясколерныя ігольчастыя крышталі або белы крышталічны парашок. Прыродны эфедрын — L-ізамер, сінтэтычны — рацэмат. Горкага смаку, без паху, растваральны ў вадзе, мал.м. 201,7, тэмпература плаўлення — 216—220 °C. Па дзеяніі блізкі да адрэналіну (павялічвае сілу і частату сардэчных скарачэнняў, павышае артэрыяльны ціск, расшырае бронхі і інш.), але эфект эфедрыну развіваецца больш павольна і захоўваецца працяглы час. У адрозненне ад адрэналіну мацней узбуджае ц.н.с. і не разбураецца пры прыёме ўнутр. Часткова дэзамінуецца ў печані, каля 40 % выводзіцца ў нязменным выглядзе з мачой. Ужываюць пры рыніце, артэрыяльная гіпатаніі, алергічных працэсах і інш.
Уладзімір Аляксандравіч Зыкуноў
Уладзімір Аляксандравіч Зыкуноў (нар., г. Злынка, Навазыбкаўскі раён, Бранская вобласць, Расія) — беларускі фізік-тэарэтык. Доктар фізіка-матэматычных навук (Расія, 2017; Беларусь, 2018), дацэнт (2008), прафесар.
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: фізіка высокіх энергій; тэарэтычная фізіка; матэматычная статыстыка.
NGC 2974
NGC 2974 (іншыя абазначэнні — MCG 0-25-8, UGCA 172, ZWG 7.22, IRAS09400-0328, PGC 27762) — эліптычная галактыка (E4) ў сузор’і Секстант.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вадвіч (герб)
«Ва́двіч» (Wadwicz) — прыватнаўласніцкі герб, якім карысталіся каля 20 родаў Вялікага Княства Літоўскага, Польскага каралеўства і Рэчы Паспалітай. Вядомы з пачатку XV стагоддзя, у Вялікім Княстве Літоўскім — пасля Гарадзельскай уніі (1413 год).
Апісанне
Шчыт герба вертыкальна падзелены на 2 часткі, дзе змешчаны выявы белай стронгі ў чырвоным полі і чырвонай — у белым. Клейнод — над прылбіцай з каронай 5 страусавых пёраў.
Роды
Адамовічы, Адамкевічы, Адамковічы, Акушковічы, Англіцкія, Анцэвічы, Барэйшы, Боскія, Вадвічы, Вандаловічы, Віруловічы, Воўчакі, Венславовічы, Венслаўскія, Камянецкія, Ладзяты, Лойбы, Мантыгірдавічы, Манкерскія, Матыашэвічы, Монгірды, Менжыкі, Надажынскія, Нарушэвічы, Рашкевічы, Роскі, Станкевічы, Станкоўскія.
Антон Мірановіч
Антон Васілевіч Мірановіч (Antoni Mironowicz; нар., г. Беласток, Польшча) — беларускі гісторык у Польшчы, грамадска-культурны дзеяч. Доктар гуманітычных навук габілітаваны (1997), прафесар (1998).
Біяграфія
Скончыў філіял Варшаўскага ўніверсітэта ў Беластоку (1982). З 1986 выкладаў у Інстытуце гісторыі Варшаўскага ўніверсітэта, потым у Інстытуце гісторыі ў Беластоку (філіял Варшаўскага ўніверсітэта). Старшыня Беларускага асветніцкага таварыства ў Польшчы (1999), першы старшыня Беларускага гістарычнага таварыства ў Польшчы (1993 — 96), намеснік старшыні Беларускага дэмакратычнага аб’яднання ў Рэспубліцы Польшча.
Навукова-даследчыцкая дзейнасць
Даследуе гісторыю праваслаўнай царквы ў Польшчы і краінах Усходняй Еўропы, беларуска-польскія культурныя сувязі ў эпоху феадалізму, праблемы беларускай нацыянальнай меншасці ў Польшчы.
Аўтар кніг «Супрасль як культурна-рэлігійны цэнтр у XVI ст.» (1984), «Падляшскія праваслаўныя цэнтры і арганізацыі ў XVI і XVII ст.» (1991), «Праваслаўе і унія ў часы панавання Яна Казіміра» (2-е выд. 1997) і інш.
Аўтаномныя супольнасці Іспаніі
Аўтано́мная супо́льнасць — адміністрацыйная адзінка Іспанскага Каралеўства, надзеленая Іспанскай Канстытуцыяй 1978 года заканадаўчай і выканаўчай аўтаноміяй.
У наш час у Іспаніі налічваецца 17 аўтаномных супольнасцей, якія ў сваю чаргу падзяляюцца на правінцыі. Утварэнне аўтаномных супольнасцей прадугледжана Канстытуцыяй 1978 года, (у прыватнасці артыкул 152.1 устанаўлівае істытуцыянальную аснову гэтых аўтаномных супольнасцей - Заканадаўчая Асамблея, абіраная ўсеагульным галасаваннем, Савет Урада з выканаўчымі функцыямі і Старшыня аўтаномнай супольнасці, абіраны Заканадаўчай Асамблеяй), іх межы, як правіла, супадаюць з межамі правінцый, якія ўваходзяць у гістарычныя вобласці, хоць некаторыя рэгіёны сталі развіваць сваю ідэнтычнасць толькі пасля пераходу да дэмакратыі (прыклады — Мадрыд, Рыёха). Аўтаномныя супольнасці маюць уласныя статуты; урады супольнасцей падзяляюць уладу з цэнтральным урадам. Прадстаўнічымі органамі аўтаномных супольнасцей з'яўляецца парламенты (Parlamento), у Астурыі — генеральная ўправа (Junta General), у Мурсіі, Эстрэмадуры і Мадрыдзе — сходы (Asamblea), у Арагоне, Кастыліі-ла-Манчы, Кастыліі-і-Леоне і Валенсіі — палаты (cortes), выканаўчымі органамі — урады (Gobierno), у Галісіі, Эстрэмадуры, Кастыліі-ла-Манчы, Кастыліі-і-Леоне — управы (Junta), у Арагоне і Навары — дэпутацыі (Diputación), у Андалусіі, Астурыі і Валенсіі — саветы (Consejo), кожны з гэтых выканаўчых органаў складаецца са старшыні (Presidente) і саветнікаў (Consejero).
В’етнамская народная армія
В’етнамская народная армія (Quân Đội Nhân Dân Việt Nam) — афіцыйная назва ўзброеных сіл Сацыялістычнай Рэспублікі В’етнам.
Стварэнне першых атрадаў рэгулярных сіл
У красавіку 1945 года колькасць атрадаў В’етміня (ваенна-палітычная арганізацыя, створаная Хо Шы Мінам для барацьбы за незалежнасць В’етнама ад Францыі і Японіі) дасягнула 1 тысячы байцоў, у гэты час было створана Галоўнае ваеннае камандаванне і адкрыты першыя школы для падрыхтоўкі камандных кадраў.
У Першай Індакітайскай вайне (1946—1954)
У ходзе Першай Індакітайскай вайны сілы Дэмакратычнай Рэспублікі В’етнам былі поўнасцю перааснашчаны дзякуючы падтрымцы Кітая і атрымалі значны баявы вопыт.
7 студзеня 1947 года быў сфармаваны 102-і пяхотны полк — першы полк рэгулярных сіл, які меў вайсковую структуру.
4 лістапада 1949 года в’етнамскія ўзброеныя сілы атрымалі новую назву — В’етнамская народная армія. Быў усталяваны прызыўны прынцып камплектавання арміі.
У 1951 годзе было створана першае артылерыйскае падраздзяленне ВНА — 351-ы артылерыйскі дывізіён.
Пасля завяршэння вайны з Францыяй у 1954 годзе ВНА працягвала развівацца.
3 сакавіка 1959 года была створана ўзброеная народная міліцыя (на аснове якой у далейшым былі створаны памежныя войскі). Таксама, у 1959 годзе была сфарміравана першая танкавая часць — 202-і танкавы полк, укамплектаваны танкамі Т-34-85.
У 1963 годзе былі створаны ваенна-паветраныя сілы.
У Другой Індакітайскай вайне (1957—1975)
Сур’ёзным выпрабаваннем для войска стала Другая Індакітайская вайна, падчас якой падраздзяленні ВНА ўдзельнічалі ў поўнамаштабных баявых дзеяннях на тэрыторыі Паўднёвага В’етнама, Лаоса і Камбоджы, а таксама забяспечвалі супрацьпаветраную абарону Паўночнага В’етнама. У амерыканскіх крыніцах, прысвечаных гэтаму перыяду, яна згадваецца як PAVN (People's Army of Viet Nam, Народная армія В'етнама) або NVA (North Vietnam's Army, паўночнав’етнамская армія). У 1975 годзе вайна завяршылася ўзяццем Сайгона.
Пасля перамогі, на ўзбраенне В’етнамскай Народнай арміі паступілі трафейныя ўзбраенне і ваенная тэхніка амерыканскай вытворчасці, якія раней знаходзіліся на ўзбраенні паўднёвав’етнамскай арміі.
У Трэцяй Індакітайскай вайны (1975—1990)
У другой палове 1970-х гадоў ВНА адлюстроўвала памежныя вылазкі камбаджыйскіх «чырвоных кхмераў». З 1979 па 1989 год акупавала Камбоджу, а таксама знаходзілася на тэрыторыі Лаоса. У 1979 годзе прымала ўдзел у адбіцці агрэсіі Кітая, следствам якой з’явіліся таксама Кітайска-в’етнамскія ўзброеныя сутыкненні (1979—1990).
Структура
Усе падраздзяленні ВНА знаходзяцца ў адной з трох груп: асноўныя сілы (Chủ lực), мясцовыя сілы (Địa phương), сілы народнай абароны (Dân quân-Tự vệ). Кожная з гэтых груп мае свой рэзерв.
У складзе ВНА існуюць наступныя віды войскаў:
Падраздзяленні ВНА часта прыцягваюцца да сельскагаспадарчых работ і ліквідацыі наступстваў стыхійных бедстваў.
Тэхніка і ўзбраенне
У цяперашні час В’етнамская народная армія мае ў асноўным зброю савецкай і кітайскай вытворчасці. Удзельная доля савецкага ўзбраення ўзрасла ў канцы 1970-х гадоў у сувязі з астуджэннем в’етнамска-кітайскіх адносін.
Сістэма званняў
У В’етнамскай народнай арміі існуюць наступныя воінскія званні:
Друкаваныя выданні
Друкаванымі выданнямі В’етнамскай народнай арміі з’яўляюцца:
Аргайл і Б’ют
Арга́йл і Б’ют (Argyll and Bute, Earra-Ghaidheal agus Bòd) — адна з 32 абласцей Шатландыі. Мяжуе з абласцямі Заходні Дамбартаншыр, Перт і Кінрос, Стэрлінг і Хайленд.
Астравы
Востраў Мал знакаміты тым, што менавіта туды вярнуўся герой павесці Роберта Люіса Стывенсана «Выкрадзены» пасля доўгіх бадзянняў па морах.
Сядзібна-паркавы комплекс Рудзяеўскіх (Пярэдзелка)
Архітэктура
Сядзібны дом уяўляе сабой двухпавярховы будынак складанай у плане формы, сіметрычнай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі, накрыты вальмавым дахам. Цэнтральная частка будынка закрытымі галерэямі злучана з аднапавярховымі флігелямі. Уваход па цэнтры галоўнага заходняга фасада вылучаны дарычным порцікам з аздобленым сухарыкамі трохвугольным франтонам і балконам, аналагічны порцік вылучаецца і на цэнтральнай частцы дваровага фасада. Будынак дэкараваны ліштвамі, сандрыкамі, рустам, філёнгамі. Планіроўка сядзібнага дома калідорная, з вялікім вестыбюлем у цэнтры.
Часткова захаваўся пейзажны парк, у якім растуць мясцовыя пароды дрэў.
Chrysler 300
Другое пакаленне (з 2011)
У 2011 годзе Chrysler 300 быў цалкам абноўлены. Хоць на першы погляд змены не радыкальныя, але разам з менш агрэсіўнай кратамі радыятара аўтамабіль атрымаў зусім мадэрнізаваныя падвеску, шасі, інтэр’ер і ўсебакова палепшаны рухавік V6, які ўразіць нават прыхільнікаў V8.
Таксама Chrysler 300 2011 года адрозніваецца ад папярэдніка вялікім пералікам стандартнага абсталявання. Яго мадэльны шэраг складаецца з трох разнапланавых мадэляў: Chrysler 300, 300 Limited, і 300C.