cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Яўген Антонавіч Сідаровіч
Біяграфія
Скончыў Мінскі тэхналагічны інстытут (1952). З 1965 года ў Цэнтральным батанічным садзе НАН Беларусі (ад 1971 намеснік дырэктара, ад 1976 дырэктар, з 1997 загадчык лабараторыі). Навуковыя працы па тэарэтычных асновах эколага-фізіялагічнага маніторынгу раслін і аптымізацыі тэхнагеннага асяроддзя буйных прамысловых цэнтраў Беларусі сродкамі азелянення. Выявіў адаптацыйныя магчымасці і фітаіндыкацыйную значнасць раслінных комплексаў у прамыслова развітых раёнах Беларусі. Распрацаваў матэматычную мадэль прадукцыйнага працэсу хвойных экасістэм.
Сымон Чаховіч
Сымон Чаховіч, таксама Шыман Чаховіч (Szymon Czechowicz; года (па іншых звестках, гэта дата хрышчэння), Кракаў —, ) — польскі мастак, які працаваў у Польшчы, Літве, Беларусі, Украіне; адзін з найбольш выдатных жывапісцаў другой паловы XVIII стагоддзя ў Рэчы Паспалітай.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і залатых спраў майстра Яна Чаховіча. У ранняй маладосці пры двары Францыска Максіміліяна Асалінскага спачатку граў у капэле, затым навучаўся ў невядомага мастака выяўленчаму мастацтву. Пазней навучаўся мастацтву ў Акадэміі Святога Лукі ў Рыме (самыя раннія звесткі аб яго знаходжанні ў Рыме адносяцца да 1714) і затым доўгі час жыў там. У 1716 атрымаў дзве ўзнагароды акадэміі за два свае малюнкі.
У 1753 і 1770 гадах жыў у Літве і тут стварыў свае найбольш каштоўныя творы. Каля 1770 напісаў 44 карціны для Полацкай езуіцкай калегіі (у тым ліку партрэты Папы Паўла III, Папа Рыгора XIII, біскупа Яўстафія Валовіча, караля Стэфана Баторыя).
Апошнія гады правёў у Варшаве, дзе з дапамогай вучняў пісаў карціны для варшаўскіх касцёлаў. Памёр у Варшаве і быў пахаваны ў крыпце братоў капуцынаў.
Значэнне
Вялікая колькасць карцін Чаховіча была выканана з дапамогай вучняў; Чаховіч выхаваў новае пакаленне мастакоў, якія працавалі ўжо ў канцы XVIII стагоддзя.
Рэлігійныя карціны Чаховіча былі вельмі папулярныя ў Літве, іх працягвалі капіраваць у XIX стагоддзі. У розных касцёлах Беларусі і Літвы знаходзяцца копіі яго вобразаў; да самых распаўсюджаных копій адносяцца «Святы Язэп» і «Святы Ян Кентыйскі».
Палотны Чаховіча захоўваюцца ў Музеі князёў Чартарыйскіх і Нацыянальным музеі ў Кракаве, Нацыянальным музеі ў Варшаве, Мастацкім музеі Літвы ў Вільнюсе, Львоўскай карціннай галерэі, Дзяржаўным Рускім музеі ў Санкт-Пецярбургу і іншых музейных зборах. Намаляваў шмат рэлігійных карцін для кляштара візітак у Варшаве, якія захоўваюцца на яго тэрыторыі па сёняшні дзень.
Творчасць
Пісаў партрэты, абразы, займаўся манументальным жывапісам. Самая ранняя з вядомых прац Чаховіча адносіцца да 1715 года («Распяцце» ў рызніцы рымскага касцёла Святога Станіслава, па карціне Гвіда Рэні). Напісаў на палатне карціны «Хрыстос сярод фарысеяў» (па гравюры з кампазіцыяй Пітэра Паўля Рубенса) і «Забіванне немаўлят» (па карціне Рэні).
У 1731—1734 гадах для палаца Асалінскага ў Стэрдыне напісаў партрэты ў поўны рост Францыска Максіміліяна Асалінскага і Юзэфа Асалінскага. Напісаў таксама партрэты Яна Фрыдэрыка Сапегі, князя Юзэфа Міхала Масальскага і іншых вяльможаў.
У Вільні напісаў абразы для касцёлаў Святой Тэрэзы, Святой Кацярыны, дамініканскага касцёла Святога Духу, Святога Рафаіла, Святога Стафана і іншых храмаў. Магчыма, браў удзел у стварэнні роспісу Нясвіжскай калегіі касцёла Божага Цела.
Выкарыстоўваў іконаграфічныя кампазіцыі Рафаэля, фламандскіх жывапісцаў (у прыватнасці, П. П. Рубенса і А. ван Дэйка). У царкоўных абразах выступае паслядоўнікам жывапісу спелага рымскага барока, асабліва Карла Мараці і Бенедэта Луці. Прыкметны таксама ўплыў Рэні і Мікеланджэла.
Шыдлоўская
Шыдлоўская — жаночая форма прозвішча Шыдлоўскі
Санта-Марыя-а-Мантэ
Санта-Марыя-а-Мантэ (Santa Maria a Monte) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Піза.
Насельніцтва складае 12106 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 316 чал./км². Займае плошчу 38 км². Паштовы індэкс — 56020. Тэлефонны код — 0587.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Diana Giuntini.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Прыволле 1
Прыво́лле 1 (, Приволье 1) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Аздзелінскага сельсавета.
Наталля Васілеўна Маціеўская
Наталля Васілеўна Маціеўская (нар. , Мсціслаў, Магілёўская вобласць) — беларускі ўрач-інфекцыяніст, гепатолаг. Доктар медыцынскіх навук (2014), дацэнт (2009), прафесар.
Біяграфія
Скончыла Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Педыятрыя», 1987). Працавала ў Мсціслаўскай цэнтральнай раённай бальніцы (1990—1997, урач-педыятр, урач УГД), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 2000, педыятрычны факультэт, кафедра інфекцыйных хвароб, дацэнт, з 2016 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: інфекцыйныя хваробы; імуналогія; HCV; HIV; патамарфалогія печані; імунагістахімія.
Узнагароды
Ганаровыя граматы Гродзенскага абласнога савета дэпутатаў (2008), Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (2013), Гродзенскага гарадскога савета дэпутатаў (2014), нагрудны знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» (2014) і інш.
Крысціяна Карласарэ
Крысціяна Карласарэ (нар., Скіа, Венета) — каталіцкі біскуп дыяцэзіі Румбэк у Паўднёвым Судане. Належыць да таварыства Місіянераў Сэрца Ісуса, заснаванага італьянскім біскупам Даніэлем Камбоні.
Біяграфія
Святарскае пасвячэнне атрымаў 4 верасня 2004 года. З 2006 года нясе душпастырскае служэнне ў Паўднёвым Судане. 8 сакавіка Папа Францішак прызначыў біскупам дыяцэзіі Румбэк.
Фенхель
Фенхель (Foeniculum) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Двух- і шматгадовыя травяністыя расліны з тоўстымі стрыжнёвымі каранямі. Галінастыя сцёблы вышынёй да 2 м, гладкія, акруглыя з сіняватым налётам. Цёмна-зялёнае лісце яйцападобна-трохвугольнае, 3 — 4-перыстарассечанае. Кветкі дробныя, жоўтыя, сабраныя ў складаны плоскі парасонік. Плод — двухсямянка.
Арэал
Існуе 2 віды. Пашыраны ў Еўразіі і Паўночнай Афрыцы. З'яўляецца старажытнай культурай Егіпта і Кітая, у Расіі — з пачатку 20 стагоддзя. На Беларусі культывуецца.
Ужыванне
Мае 2-6 % эфірнага алею, які выкарыстоўваецца ў харчовай прамысловасці, медыцыне, парфумерыі. Лісце і насенне ўжываюцца як прыправа, макуха (мае да 20 % бялку) ідзе на корм жывёле.
Лекавыя, харчовыя, тэхнічныя і кармавыя расліны.
Такары (прыпыначны пункт)
Такары́ (, Токари)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны за 0,9 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Старынкі; на лініі Жлобін — Асіповічы I, паміж прыпыначным пунктам Кветка і прыпыначным пунктам Ясень.
Тры сястры (сельская гаспадарка)
Тры сястры (Three Sisters) - прынятая ў этнаграфічнай літаратуры ЗША назва трох асноўных сельскагаспадарчых культур, якія выкарыстоўваліся практычна ўсімі земляробчымі індзейскімі народамі, у асаблівасці ў Паўночнай і Цэнтральнай Амерыцы: гарбуз, кукуруза і фасоля.
Навінка (Талачынскі раён)
Наві́нка (, Новинка) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Талачынскага сельсавета.
Снег (раман)
«Снег» (Kar) — раман турэцкага пісьменніка Архана Памука. Упершыню апублікаваны на турэцкай мове ў 2002 годзе.
Тры сястры (сельская гаспадарка)
У лацінаамерыканскай сельскай гаспадарцы вядомы тэрмін «мільпа» (es:Milpa) — гэта фермы, дзе ў вялікім маштабе выкарыстоўваецца сумеснае культываванне трох дадзеных культур. «Тры сястры» ўзаемна карысныя адна для адной. Парасткі фасолі могуць віцца па кукурузе, дзякуючы чаму адпадае неабходнасць у жэрдзях. Фасоль, як і ўсе бабовыя, забяспечвае наяўнасць азота ў глебе, а гарбуз распасціраецца па зямлі, загароджваючы яе ад сонечнага святла і не даючы расці пустазеллю. Больш за тое, гарбуз забяспечвае натуральнае мульчаванне глебы, ствараючы мікраклімат, які ўтрымлівае вільгаць, а яго пакрытыя шыпікамі сцеблы адпужваюць шкодных насякомых. У кукурузе адсутнічаюць амінакіслоты лізін і трыптафан, неабходныя чалавеку для сінтэзу бялкоў і ніаціна, але фасоль ўтрымлівае абодва гэтыя рэчывы і разам з кукурузай забяспечвае збалансаваны рацыён.
Снег (раман)
Апісанне
Паводле аўтара, уся кніга з’яўляецца сумессю трагедыі і фарсу, іроніі і драмы, смеху і слёз. Дзеянне рамана адбываецца ў 1990-х гадах. Спачатку гісторыя распавядаецца пераважна ад трэцяй асобы з пункту гледжання Ка, галоўнага героя. Нягледзячы на гэта, часам дае аб сабе ведаць і апавядальнік, які ўсё ведае. Ён прадстаўляецца сябрам Ка, што распавядае яго гісторыю на аснове дзённікаў і перапіскі Ка. Гэты апавядальнік часам дае чытачу інфармацыю, якую Ка на той момант яшчэ не ведае, ці прадвяшчае наступныя падзеі гісторыі. Пазней мы даведваемся, што апавядальніка клічуць Архан і ён з’яўляецца пісьменнікам. У канцы рамана апавядальнік сам становіцца дзеючай асобай.
Тры сястры (сельская гаспадарка)
Вырошчванне «трох сясцёр» было распаўсюджана ў многіх дакалумбавых культурах. Анасазі змаглі культываваць іх нават у адносна засушлівых умовах. Сярод плямёнаў паўднёвага захаду, напрыклад, тэва, вядомая «чацвёртая сястра» — мясцовая разнавіднасць клеоме (Cleome serrulata), якая расце ў Скалістых гарах. Гэта расліна прыцягвае пчол, якія апыляюць фасолю і гарбуз.
Навінка (Талачынскі раён)
Геаграфія
Знаходзіцца за 17 км у напрамку на захад ад горада Талачын, за 124 км ад Віцебска.
Снег (раман)
Апісанне
На турэцкай мове мянушка галоўнага героя Ка (утворана ад ініцыялаў яго поўнага імя, Керым Алакушоглу), горад Карс і назва рамана (Kar) сугучныя.
Змест
Ка — паэт, які вяртаецца ў Турцыю пасля 12 гадоў палітычнага выгнання ў Германіі. Ён адправіўся ў Карс па некалькіх прычынах: па-першае, як журналіст, па просьбе стамбульскага знаёмага журналіста для расследавання серыі самагубстваў юных дзяўчат; па-другое, у надзеі сустрэць жанчыну, якую ён ведаў. Цяжкі снег прыкладна на тры дні адразае Карс ад знешняга свету. За гэтыя тры дні Ка гутарыць з такімі людзьмі, як былы камуніст, прыхільнік свецкай улады, фашысцкі нацыяналіст, верагодны ісламскі экстрэміст, умераныя ісламскія дзеячы, маладыя курды, ваенныя, супрацоўнікі сакрэтнай службы і паліцыі, актор-рэвалюцыянер. Падчас вымушанай ізаляцыі горада ў Карсе адбываецца ваенны пераварот.
Асноўнай тэмай кнігі з’яўляецца ўзаемадзеянне секулярызма і рэлігіі, але ў рамане ёсць і адсылкі да ўсёй гісторыі Турцыі дваццатага стагоддзя. Паводле выказвання аўтара, галоўны герой апынуўся заціснутым паміж еўрапейскімі ідэаламі і рэаліямі Турцыі.
Матацыкл
Матацыкл — двухколавы (радзей 3-колавы) транспартны сродак, з бакавым прычэпам або без яго, які мае максімальную масу не больш за 400 кг і рухавік з аб’ёмам больш за 50 см³ для рухавіка ўнутранага згарання (і/ці намінальная магутнасць больш за 4 кВт для электрарухавіка). Зрэшты, нормы адрозніваюцца ў розных краінах. Да матацыклаў прыраўноўваюцца мотаролеры, мотакалыскі, трохколавыя і іншыя механічныя транспартныя сродкі, максімальная маса якіх не перавышае 400 кг.
Вытворчасць матацыклаў у Беларусі
На ААТ «Мотавела» вырабляюць матацыклы дарожныя маркі «Мінск» з аб’ёмам рухавіка 125—200 см ³ (двух і чатырохтактныя). Маркі:
Дамброва Тарноўска
Дамброва Тарноўска (Dąbrowa Tarnowska) — горад на поўдні Польшчы, размешчаны за 90 км на ўсход ад Кракава і за 280 км на поўдзень ад Варшавы. Адміністрацыйны цэнтр Дамброўскага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Дамброва Тарноўска. Займае плошчу 23,07 км². Насельніцтва 12 тыс. чалавек.
Навасольна (гміна)
Навасо́льна (Nowosolna) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Лудзкага Усходняга павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Лодзі. Плошча гміны складае 53,98 км². Станам на 2007 год у гміне Навасольна пражывалі 3955 чалавек, шчыльнасць — 73 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 15 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 24 населеныя пункты.
Ігар Хведаравіч Сідарук
І́гар Хведаравіч Сідару́к (нар., , Брэсцкая вобласць) — беларускі пісьменнік і драматург.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Кобрыне. Скончыў філалагічны факультэт БДУ ў 1986 годзе. Паспрабаваў сябе ад заліўшчыка гарачага металу да карэспандэнта незалежнай прэсы. Працаваў загадчыкам літаратурнай часткі Брэсцкага тэатра лялек, займаўся прадпрымальніцкай дзейнасцю, фатаграфіяй.
Творчасць
Аўтар паэтычных зборнікаў «Чарнабел», «Саната Арганата», «Моўкнасьць», "Непазьбежны лістапад", зборніка прозы «Квадратная варона», зборніка прозы "Выкраданьне вепрука" (у электронным выглядзе https://www.litres.ru/igar-sidaruk/vykradanne-vepruka/chitat-onlayn/), кнігі для дзяцей «Павучальныя гісторыі дзядзечкі Сіда Рука» і каля 20 п’ес, пераважна дзіцячых. Найбольш вядомая п’еса Ігара Сідарука «Галава», якая пабачыла свет у маі 1992 года на сцэне Тэатра нацыянальнай драматургіі «Вольная сцэна» ў пастаноўцы вядомага нацыянальнага рэжысёра Валерыя Мазынскага.
Крысцін Лагард
Біяграфія
Нарадзілася 1 студзеня 1956 года ў Парыжы ў сям’і ўніверсітэцкіх выкладчыкаў. Спачатку Крысцін абрала для сябе спартыўную кар’еру — уваходзіла ў зборную Францыі па сінхроннаму плаванню, стала бронзавым прызёрам нацыянальнага першынства. Пасля ранняй смерці бацькі спартыўная кар’ера была скончана. «Калі мне было сямнаццаць, я атрымала стыпендыю American Field Service (міжнародная структура, якая арганізуе абмен школьнікамі па ўсім свеце) і правяла цэлы год у Злучаных Штатах. Іншая краіна, чужая мова, іншая сістэма адукацыі спачатку выклікалі шок. А потым я зразумела, што значыць be global…».
Вышэйшую адукацыю атрымала ва Універсітэце Парыж X — Нантэр і ў Інстытуце палітычных навук.
З 1981 года працавала адвакатам у адной з найбуйнейшых у свеце юрыдычных і кансалтынгавых фірм — «Baker & McKenzie», Чыкага. 25 гадоў Крысцін Лагард прапрацавала ў «Baker & McKenzie», дзе зрабіла кар’еру і ў 1999 годзе стала першай жанчынай, якая ўзначаліла гэту арганізацыю. Пад кіраўніцтвам Лагард адвакацкі кабінет са штаб-кватэрай у Чыкага падвоіў свой абарот і зарабіў у 2004 годзе больш за $1 млрд. У 2002-м Wall Street Journal Europe паставіў Крысцін Лагард на пятае месца ў рэйтынгу выбітных дзелавых жанчын Еўропы. Да таго ж з 1995 па 2002 год яна працавала ў Цэнтры міжнародных і стратэгічных даследаванняў (Center for International & Strategic Studies), дзе ўзначальвала адну з камісій сумесна са Збігневам Бжэзінскім. У 2005 годзе былы прэм’ер-міністр Францыі Жан-П’ер Рафарэн угаворвае Лагард здзейсніць стромкі паварот у кар’еры — вярнуцца ў Францыю і заняцца палітыкай. Яна згаджаецца і займае пост дзяржсакратара па знешнім гандлі ў новым урадзе. У 2007 годзе Нікаля Сарказі давярае ёй партфель міністра эканомікі, фінансаў і занятасці, Лагард — першая жанчына на гэтай пасадзе. Дамінік Строс-Кан адклікаўся пра Лагард са скепсісам: «Для апісання нашых адносін з мадам Лагард слова „павага“ наўрад ці падыходзіць, — гаварыў ён. — Яна некампетэнтная, гэта ўсяго толькі прыгожы фасад». Многіх Лагард шакавала сваёй амерыканскай шчырасцю. Праз некалькі месяцаў пасля прызначэння на пасаду міністра фінансаў яна заявіла публічна: «Калі бензін занадта дарагі, французам трэба перасесці на веласіпеды». Журналісты параўналі яе з Марыяй-Антуанэтай, вядомай сваёй фразай «Калі ў іх няма хлеба, няхай ядуць пірожныя!», і ахрысцілі яе Мадам Бестактоўнасць (La gaffe; «бестактоўнасць», сугучна прозвішчу Lagarde). Уваходзіць у лік самых уплывовых жанчын свету (рэйтынг «Форбс»). Гуляе ў тэніс. Маці дваіх сыноў.
Дырэктар-распарадчык МВФ
28 чэрвеня 2011 года выбрана дырэктарам-распарадчыкам Міжнароднага валютнага фонду. Да выканання абавязкаў прыступіла з 5 ліпеня 2011 года.
Мазырскае сельскае благачынне
Мазырскае сельское благачынне, Мазырская сельская благачынная акруга — акруга ў Тураўскай і Мазырскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае прыходы Мазырскага, Нараўлянскага і Ельскага раёнаў Гомельскай вобласці.
IC 1971
IC 1971 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) у сузор’і Гадзіннік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Мостарскі ўніверсітэт
Мостарскі ўніверсітэт (Univerzitet u Mostaru) — баснійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Мостар (Федэрацыя Босніі і Герцагавіны, Боснія і Герцагавіна).
Гарышкіўскэ
Гарышкіўскэ (Горишківське) — пасёлак у Тамашпільскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Прыволле 2
Прыво́лле 2 (, Приволье 2) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Аздзелінскага сельсавета.
Терычола
Тэрычола (Terricciola) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Піза.
Насельніцтва складае 4442 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 103 чал./км². Займае плошчу 43 км². Паштовы індэкс — 56030. Тэлефонны код — 0587.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Donato.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Камаргарадскэ
Камаргарадскэ (Комаргородське) — пасёлак у Тамашпільскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Ліпецк
Ліпецк (Липецк) — горад (з 1779 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ліпецкай вобласці. Насельніцтва 502,6 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1703 годзе.
Горад размешчаны на мяжы Сярэднярускага ўзвышша і Окска-Данской раўніны, на абодвух берагах ракі Варонеж, за 438 км на поўдзень ад Масквы. Вышыня цэнтра горада над узроўнем мора каля 160 м.
Асноўнае прадпрыемства горада — Наваліпецкі металургічны камбінат; таксама функцыянуе металургічнае прадпрыемства «Свабодны сокал». Развіта машынабудаванне і металаапрацоўка: ААТ «Ліпецкі трактар», АТ «Ліпецкі станкабудаўнічы завод», завод пускавых рухавікоў, заводы бытавой тэхнікі і іншыя. Ёсць прадпрыемствы па выпуску будаўнічых матэрыялаў: вытворчасць цэменту, сілікатнай цэглы, жалезабетонных канструкцый і інш. Хімічная прамысловасць: заводы — азотна-тукавы (на базе коксахімічнай вытворчасці Наваліпецкага металургічнага камбіната), «Хімпрадукт», гумава-пласмасавых вырабаў.
Апроч гэтага, маюцца шматлікія прадпрыемствы харчовай (кандытарская фабрыка, завод мінеральных вод і інш.) і лёгкай прамысловасці (швейная фабрыка «Ліпчанка», фабрыка «Ліпецкія ўзоры», мэблевая фабрыка і інш.)
Ключ 16
Ключ 16 (кіт. 几 піньінь jī) са значэннем «стол» са Спісу ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 23 ключоў, якія складаюцца з дзвюх рыс.
У слоўніку Кансі налічваецца 22 іерогліфа з гэтым ключом (з 49 030).
Варыянты значэння
Старажытны знак адлюстроўваў чайны столік. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў якасці лічыльнага слова для людзей і рэчаў да 10.
Прыклады іерогліфаў
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 几.
Слуцкае электрадэпо (Мінск)
ЦЧ-3 «Слуцкае» — электрадэпо, якое будуецца для Мінскага метрапалітэна каля жылых раёнаў Курасоўшчына і Сярова, на тэрыторыі былой аўтабазы. Адкрыццё запланавана на 2023 год. Па планах прызначана для абслугоўвання Зеленалужскай лініі. З’езд у дэпо будзе знаходзіцца за станцыяй Немаршанскі Сад.
Праект і будаўніцтва
У склад дэпо ўвойдуць дзясяткі аб’ектаў, прызначаных для нармальнага функцыянавання «зялёнай» лініі метрапалітэна. Станам на верасень 2022 года самыя значныя аб’екты ўжо ўзводзяць у маналіце і металаканструкцыях — адстойна-рамонтны корпус з майстэрнямі, пост электрычнай цэнтралізацыі, СТПд з кампрэсарнай, а таксама памяшканні для мыйкі і афарбоўкі цягнікоў. У склад комплексу таксама ўвойдуць складскія памяшканні, ачышчальныя збудаванні, спортпляцоўка і дзве аўтастаянкі на 36 і 24 машына-месцы для персаналу.
Nacerdes
Nacerdes — род жукоў сямейства. Налічваецца каля 15 відаў, апісаных у родзе.
Віды
Гэтыя 15 відаў уключаюць у род Nacerdes:
Віляціна
Віля́ціна (, Вилятино) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Багушэвіцкага сельсавета.
Юлія Юр’еўна Карплюк
Юлія Юр’еўна Карплюк (нар., Брэст, Беларусь) — беларуская футбалістка. Выступала ў WU-17 і WU-19
Клубная кар’ера
Выхаванка футбольнай школы «Вікторыя-86» (Брэст), першы трэнер быў Алег Рыгоравіч Сячанок.
У жніўне 2019 года пакінула польскі клуб з Бяла Падляскі і падпісала кантракт з быдгашцкім клубам «Rem Marco» кантракт. Восенню 2021 года ўзяла паўзу ў кар’еры з-за праблем з каленямі.
Эўрыдзіка I
Эўрыдзіка I — егіпецкая царыца, трэцяя жонка Пталамея I Сатэра, дачка Антыпатра. Вяселле адбылося ў 320—319 гг. да н.э. Яна была маці Пталамея II Кераўна, Пталемаіды і магчыма Мелеагра. Мяркуючы па ўсім Эўрыдзіка атрымала развод да 287 г. да н.э. і павінна была суправаджаць свайго сына Пталамея II Кераўна ў Македонію ў 280 г да н.э. Дата яе смерці невядомая.
Erasure
Erasure — брытанскі музычны гурт, сфармаваны ў Бэзілдане ў 1985 годзе, як сінтпоп-гурт, у выніку выпрацаваўшы свой асабісты стыль у жанры электроннай музыкі.
На сённяшні дзень у гурце ўдзельнічаюць:
Біхацкі ўніверсітэт
Біхацкі ўніверсітэт (Univerzitet u Bihaću) — баснійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Біхач (Федэрацыя Босніі і Герцагавіны, Боснія і Герцагавіна).
Новае Саколіна
Но́вае Сако́ліна (, Новое Соколино) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Серкавіцкага сельсавета.
Талачын (станцыя)
Талачы́н (, Толочин)  — станцыя Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчана ў горадзе Талачын; на лініі Орша-Цэнтральная — Мінск-Пасажырскі, паміж прыпыначным пунктам Відэршчына і прыпыначным пунктам Красная Горка.
Сэвэрыніўка (Гайсынскі раён)
Сэвэрыніўка (Северинівка) — пасёлак у Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Цурыб
Цурыб (Цӏуриб, Цуриб) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Чарадзінскага раёна Дагестана, з’яўляецца адміністрацыйным, культурным цэнтрам муніцыпальнага ўтварэння Цурыбскі сельсавет. Насельніцтва — 3046 чалавек на (2017 год). Сяло Цурыб размешчана за 182 км на паўднёвы захад ад Махачкалы і 141 км на паўднёвы захад ад чыгуначнай станцыі Буйнакск. Цурыб размешчаны на рацэ Кара-Койсу.
Новы Дунінаў (гміна)
Но́вы Дуні́наў (Nowy Duninów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Плоцкага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Новым Дунінаве. Плошча гміны складае 146,23 км². Станам на 2012 год у гміне Новы Дунінаў пражывалі 3970 чалавек, шчыльнасць — 26,9 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 13 салецтваў.
Сколіўскі раён
Сколіўскі раён (Сколівський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Сколэ (Сколе).
Утвораны ў 1940 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 47938 чалавек, плошча — 1471 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 2 пасялковых і 31 сельскага саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 2 пасёлкі гарадскога тыпу і 53 сяла.
Пятроў (Гомельскі раён)
Пятро́ў (, Петров) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Аздзелінскага сельсавета.
IC 1972
IC 1972 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) у сузор’і Гадзіннік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ладыжынскэ
Ладыжынскэ (Ладижинське) — пасёлак у Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Век’яна
Век'яна (Vecchiano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Піза.
Насельніцтва складае 12031 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 170 чал./км². Займае плошчу 67 км². Паштовы індэкс — 56019. Тэлефонны код — 050.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Alessandro.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Кіпу
Кі́пу (quipu ад khipu — «вузел», «завязвать вузлы», «лічыць») — старажытная мнеманічная і лічэбная сістэма інкаў і іх папярэднікаў у Андах, своеасаблівая пісьменнасць. Прадстаўляе сабой складаныя вяровачныя спляценні і вузялкі, вырабленыя з поўсці паўднёваамерыканскіх вярблюдавых (альпакі і ламы) альбо з бавоўны. У кіпу можа быць ад некалькіх нітак да 2000. Яна выкарыстоўвалася для перадачы паведамленняў пасыльнымі часкі па спецыяльна пракладзеных імперскіх дарогах, а таксама ў самых розных аспектах грамадскага жыцця (у якасці календара, тапаграфічнай сістэмы, для ўліку падаткаў, фіксацыі законаў і інш.). Кіпу ўпершыню ў гісторыі чалавецтва выкарыстоўвалася для прымянення такога спосабу вядзення бухгалтарскага ўліку як двайны запіс.
У музеях свету захоўваецца 751 кіпу, самыя вялікія калекцыі знаходзяцца ў музеях Берліна і Мюнхена, меншыя — у музеях Перу.
Большая частка інфармацыі, зафіксаваная ў кіпу (2/3 расшыфраваных выпадкаў), — лічбавая, у дзесяцічнай сістэме злічэння. Сістэма кадзіравання ўключала прымяненне ключа галоўнага шнура, кадзіраванне колерам, кадзіраванне вузламі, фармат «утварэння серый», улік «фактару пазіцыі».
Помнік ахвярам грамадзянскай вайны (Паставы)
Гісторыя
Помнік-стэла салдатам і афіцэрам, якія загінулі падчас ваенных дзеянняў 1920 года. Быў усталяваны ў 1934 годзе. Аўтар — Пінскі. Старажылы сцвярджаюць, што гэта інтэрнацыянальнае пахаванне польскіх, нямецкіх і рускіх салдат.
У першыя пасляваенныя гады паступіў загад знішчыць помнік на магіле, але мясцовыя жыхары выступілі супраць гэтага. У выніку было прынята рашэнне так арганізаваць забудову тэрыторыі вакол помніка, каб закрыць яго ад вачэй. З помніка былі збіты арол і мемарыяльная таблічка з надпісам на польскай мове: «Загінуўшым салдатам, абараняўшым Айчыну», магілы разрыты, значную частку астанкаў воінаў вывезлі, астатнія былі зацэментаваны — на гэтым месцы быў пабудаваны двухпавярховы будынак.
Божына
Бо́жына (, Божино) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Багушэвіцкага сельсавета. 32 гаспадаркі, 66 жыхароў (2008).
Геаграфія
Знаходзіцца за 14 км на паўднёвы захад ад Беразіно, 114 км ад Мінска. На ўсходзе цячэ рака Бярэзіна, прыток Дняпра. Транспартныя сувязі па дарозе Беразіно—Бабруйск.
Гісторыя
Вядома з 16 ст. У 1743 г. сяло Божыя, 10 двароў, кузня, карчма, уласнасць царквы. У 1777 г. пабудавана драўляная Ільінская царква.
З 1793 г. у Расійскай імперыі. У 1800 г. сяло ў Ігуменскім павеце Мінскай губ., 44 двары. Дзейнічалі ўніяцкая царква, карчма, вадзяны млын, меўся гаспадарскі дом са службамі, уласнасць памешчыка М. Валовіча. Паводле рэвізіі 1811 г. мястэчка Божыя і вёска Новы Божыя (63 жыхары мужчынскага полу). У 1844 г. маёнтак і аднайменны фальварак, уласнасць памешчыка С. Ясенскага, у 1846 г. — губернскага сакратара І. Палянскага. У 1858 г. мястэчка, цэнтр маёнтка, уласнасць С. Ясенскага. У 1860 г. адкрыта царкоўна-прыходская школа, у якой у 1890 г. навучалася 27 хлопчыкаў і 2 дзяўчынкі. Паводле перапісу 1897 г. ў Брадзецкай вол., у сяле 39 двароў, у маёнтку З двары, на паштовай сядзібе З двары. Дзейнічалі Ільінская прыходская царква і капліца, багадзельня, хлебазапасны магазін, царкоўна-прыходская школа. У 1917 г. ў сяле 50 двароў.
У пач. 1920-х гадоў у маёнтку створана садова-агранамічная гаспадарка. З 20.8.1924 г. у Перавозскім сельсавеце (да 1927 г. — цэнтр сельсавета) Бярэзінскага раёна Барысаўскай, з 9.6.1927 г. да 26.7.1930 г. Менскай акруг БССР. У 1926 г. у вёсцы 60 двароў, у пасёлку З двары. У 1930 г. створаны калгас «Камбайн». З 20.2.1938 г. у Магілёўскай вобласці. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 28 вяскоўцаў. З 20.9.1944 г. у Мінскай вобласці. З 16.7.1954 г. у Багушэвіцкім сельсавеце. З 25.12.1962 г. у Чэрвеньскім, з 6.1.1965 г. зноў у Бярэзінскім раёнах. У 1980 г. у складзе калгаса імя XXII з’езда КПСС (цэнтр — в. Міхалёва), дзейнічаў магазін. У 1964 г. вёска перайменавана ў Прырэчча, гістарычная назва Божына вернута 9.1.1993 г.
Планета (гасцініца, Мінск)
Планета — гасцініца ў Мінску, размешачаная па праспекце Пераможцаў, 31. Пабудавана ў 1980 годзе па праекце архітэктараў Г. Бенядзіктава, У. Начарава, Т. Раманоўскай са зборнага жалезабетону.
Архітэктура
Дынамічная аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя складаецца з дванаццаціпавярховага жылога корпуса (на 601 месца) і двухпавярховага аб’ёма рэстарана.
Архітэктура жылога корпуса заснавана на рытме гарызантальных міжпаверхавых керамзітабетонных панелей і вертыкальных навясных рэбраў. Сцены звонку аздоблены вертыкальнымі цягамі з алюмінію. Элемент асіметрыі ў кампазіцыю ўносіць самастойны вертыкальны аб’ём пажарнай лесвічнай клеткі, у завяршэнні якой светлавая рэклама.
Планіроўка калідорная з двухбаковым размяшчэннем пакояў. Перад ліфтавымі групамі і міжпаверхавай лесвіцай прасторныя холы. На 4-м і 2-м паверхах адміністрацыйныя і службовыя памяшканні, кіёскі. У афармленні інтэр’ераў выкарыстаны ракушачны туф, чорны лабрадарыт, шэры мармур, шпона, ціснёная скура. Прамавугольны ў плане аб’ём рэстарана значна выступае перад галоўным фасадам гасцініцы і арганізаваны вакол унутранага дворыка. Фасады абліцаваны туфам. На галоўным фасадзе асіметрычна размешчана дэкаратыўнае пано (мастак Я. Кузняцоў, размалёўка па керамічнай плітцы). На 1-м паверсе знаходзіцца вестыбюль, гардэроб рэстарана, экспрэс-кафэ, на 2-м — абедзенная зала і бар. Паверхі звязаны вітой лесвіцай. Кесонная столь залы аздоблена сюжэтнай арнаментальнай фрэскавай размалёўкай (мастачка С. Каткова), сцены аформлены дэкаратыўнымі керамічнымі пано (мастакі М. Байрачны, В. Прыешкін і інш.). Дэкаратыўны акцэнт інтэр’ера — вялізная люстра (нёманскае шкло). Пры ўваходзе ў рэстаран керамічнае пано «Садоўніца».
2 снежня 2021 года гасцініца ўвайшла ў чорны спіс Еўрасаюза. 20 снежня «Планету» ў свой санкцыйны спіс уключыла Швейцарыя. 22 снежня да адпаведнага пакета санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Сербія, Чарнагорыя.
І
І і (т.зв. І дзесяцяры́чнае) — дзясятая літара беларускага і дванаццатая украінскага кірылічных алфавітаў. Можа быць маленькай і вялікай. Мае рукапісную і друкаваную формы.
Вымаўленне
Літара І часцей за ўсё абазначае нелабіялізаваны галосны гук [і]: ліпень, спіна, мір. Пасля галосных, Ў, Ь і апострафа абазначае ётаваны гук [йі]: краіна, гаі, у Прыднястроўі.
Гісторыя літары
І паходзіць з кірылічнай (І дзесяцярычнае), што ўзнікла на аснове грэка-візантыйскай  (ёта). У старабеларускае пісьмо перайшла са старажытнарускага, дзе абазначала гук [і] і мела лікавае значэнне 10
У рукапісах XIV—XVII стст. у сувязі з функцыяніраваннем розных пісьмовых школ і выкарыстаннем розных тыпаў пісьма (устаў, паўустаў, скорапіс) ужывалася ў некалькіх варыянтах, якія дапамагаюць вызначаць час і месца напісання тэкставага помніка.
І ў рускім алфавіце
Літара І выкарыстоўвалася ў рускім дарэформенным правапісе, але затым, у 1918 годзе, была канчаткова скасавана.
Інжынерны корпус Мінскага завода халадзільнікаў
Інжынерны корпус — корпус Мінскага завода халадзільнікаў, размешачаны па праспекце Пераможцаў, 45. Пабудаваны ў 1975 годзе па праекце архітэктараў І. Боўта, М. Буйлавай, А. Ганчарова.
Архітэктура
Дванаццаціпавярховы прамавугольны ў плане будынак пастаўлены перпендыкулярна да транспартнай магістралі, на самым высокім участку рэльефу. Будынак актыўна ўдзельнічае ў стварэнні сілуэта забудовы праспекта Пераможцаў.
Кампазіцыя фасадаў заснавана на рытме вертыкальных алюмініевых рэбраў на ўсю вышыню будынка. Зашкленне стужачнае. У архітэктурным вырашэнні ўлічаны характар вытворчасці гэтага прадпрыемства. Дынаміку корпуса ўзмацняе аб’ём лесвічна-ліфтавага вузла ў тарцовай частцы. Навясныя міжпаверхавыя панелі абліцаваны металічнымі штампаванымі дэталямі, якія імітуюць крышталь. Метал унутры і звонку пакрыты белай эмаллю. Матыў крышталю, ільдзінак выкарыстаны таксама ў выяве рэкламнага знака. У афармленні фасадаў і інтэр’ераў выкарыстаны граніт, шэры і ружовы туф. Планіроўка паверхаў ідэнтычная. Паабапал калідораў знаходзяцца службовыя памяшканні, кабінеты, лабараторыі. Інжынерны корпус звязаны з вытворчымі карпусамі аднапавярховым аб’ёмам, дзе размешчаны вестыбюль з гардэробам, фае, канферэнц-залы і блок абслугоўвання.
Levi’s
Levi’s — брэнд джынсавага адзення, які выпускаецца кампаніяй Levi Strauss & Co.. Класічны стыль традыцыйных вузкіх джынсаў.
У 1990-х гадах пад ціскам канкурэнтаў Levi Strauss & Co. пачаў пераносіць сваю вытворчасць з ЗША і Канады у краіны з ніжэйшымі зарабатнымі платамі: Кітай, Ганконг, Індыя, Бангладэш, В'етнам, Лесота, Калумбія, Дамініканская рэспубліка, Мексіка, Філіпіны.
Гл. таксама
Levi Strauss & Co.
Новая Будаўка
Но́вая Бу́даўка (, Новая Будовка) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Талачынскага сельсавета.
Да 13 ліпеня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Плоскаўскага сельсавета, да 7 чэрвеня 1966 года — у склад Еўлахоўскага сельсавета , да 8 красавіка 2004 года — у склад Плоскаўскага сельсавета.
Новы Двур (гміна)
Но́вы Двур (Nowy Dwór) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сакульскага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Новым Двуры. Плошча гміны складае 120,88 км². Станам на 2008 год у гміне Новы Двур пражывалі 2859 чалавек, шчыльнасць — 23,65 чал./км².
Харукі Муракамі
Харукі Муракамі (, Murakami Haruki, году, Кіёта) — папулярны сучасны японскі пісьменнік і перакладчык.
Бібліяграфія
Раманы
Няцеч
Няцеч — шматзначны тэрмін.
Каміла Сьенфуэгас
Каміла Сьенфуэгас Гарыяран (Camilo Cienfuegos Gorriarán; 6 лютага 1932, Гавана - 28 кастрычніка 1959) — кубінскі рэвалюцыянер.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Гаване ў сям'і анархістаў. У 1953 годзе здзейсніў паездку ў ЗША ў пошуках заробку, але вярнуўся на Кубу, абураны атмасферай у ЗША і ўмовамі працы.
У 1954 годзе далучаецца да студэнцкай барацьбы супраць дыктатуры Фульхенсіа Батысты. У 1955 годзе падчас студэнцкай маніфестацыі быў паранены. Праз некаторы час быў падвергнуты палітычным ганенням з боку ўрада, і быў вымушаны з'ехаць з краіны. У Нью-Ёрку пазнаёміўся з ідэямі і планамі Фідэля Кастра, тады яшчэ студэнта, і вырашае пераехаць у Мексіку, дзе уступае ў шэрагі руху 26 ліпеня, і крыху пазней ўдзельнічае ў экспедыцыі на яхце Гранма з мэтай распачаць ўзброеную барацьбу на Кубе.
Сумесна з Фідэлем Кастра, Раулем Кастра і Эрнеста Чэ Гевары арганізаваў і ўзначаліў партызанскую барацьбу ў гарах Сьера-Маэстра. У красавіку 1958 ўдастоены звання камандантэ (маёра) - вышэйшага звання ў Паўстанцкай арміі. У жніўні 1958 года Каміла Сьенфуэгас ўстае на чале 2-й Партызанскай калоны «Антоніа Масеа», якая прайшла маршам ад гор Сьера-Маэстра ў правінцыю Лас-Вільяс, дзе, разбіўшы мясцовыя гарнізоны батыстаўцаў, адкрыла яшчэ адзін партызанскі фронт. Пад яго камандаваннем штурмам узяты горад Ягуахай, што адыграла важную ролю ў барацьбе з дыктатурай Фульхенсіа Батысты.
Паводле афіцыйнай версіі, камандантэ Каміла Сьенфуэгас загінуў 28 кастрычніка 1959 падчас авіякатастрофы самалёта CESSNA 310 над Атлантычным акіянам. Абломкі самалёта так і не былі знойдзеныя.
Вінорава
Віно́рава (, Винорово) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Багушэвіцкага сельсавета.
Каля вёскі на рацэ Пянтрыца плаціна і сажалка.
Ганорый I
Ганорый I (лац. Honorius PP. I), (?, Кампанія, Італія — 12 кастрычніка 638) — Папа Рымскі з 27 кастрычніка 625 па 12 кастрычніка 638. Нарадзіўся ў Кампаніі ў сям’і консула Пятронія. Упершыню быў зацверджаны экзархам Візантыі ў Італіі Ісаакам.
Ключ 17
Варыянты значэння
Старажытны знак паходзіць ад сімвала «рот 口». У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «адкрыты рот», «скрыня», «рама», «дзірка», «пасудзіна», «умяшчальня».
Прыклады іерогліфаў
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 凵.
Дубына (Трасцянэцкая тэрытарыяльная грамада, Гайсынскі раён)
Дубына (Дубина) — пасёлак у Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Пталамей II Кераўн
Пталамей Кераўн (Πτολεμαίος Κεραυνός) (пам. 279 да н.э.) — Цар Македоніі ў 280—279 гг. да н.э. Сын егіпецкага цара Пталамея I Сатэра.
Пталамей Кераўн быў сынам першай жонкі Пталамея I — Эўрыдзікі I. Яго зводная сястра, Арсіноя была жонкай Лісімаха. Незадоўга да смерці Пталамей I абвясціў сваім спадчыннікам і суправіцелем малодшага сына ад Берэнікі I, Пталамея II. Асцерагаючыся праследаванняў з боку свайго брата, Пталамей бег з Егіпта у Македонію да Лісімаха.
Аднак, калі Кераўн быў у зеніце сваёй магутнасці, ён быў забіты ў 279 да н.э. падчас вайны супраць галаў.
Мянушку сваю Кераўн (Маланка) Пталамей атрымаў з-за таго, што хутка і раптоўна вырашаўся на адважныя ўчынкі і таксама імкліва ажыццяўляў іх.
Браты Райт
Браты́ Уі́лбур і О́рвіл Райт (Wilbur Wright (1867—1912) і Orville Wright (1871—1948)) — два амерыканцы, за якімі ў большасці краін свету прызнаецца прыярытэт  вынаходства і пабудовы першага ў свеце самалёта (спрэчка пра першасць з Альберта Сантас-Дзюмонам), здольнага да лёту, а таксама здзяйсненне першага кіраванага лёту чалавека на апараце цяжэй паветра з рухавіком 17 снежня 1903 года. Праз два гады браты змаглі развіць праект у першы практычна эксплуатаваны самалёт. Нягледзячы на тое, што браты Райт не былі першымі, хто пабудаваў і здзейсніў лёт на эксперыментальным самалёце, яны былі першымі, хто мог кіраваць такім лётам у паветры, што зрабіла магчымым далейшае развіццё самалётабудавання ў свеце.
Найбуйнейшым фундаментальным дасягненнем братоў Райт было адкрыццё імі , што дазволіла пілотам эфектыўна кіраваць самалётам і падтрымваць яго раўнавагу падчас лёту.
Гэты метад стаў асноўным і такім застаецца да цяперашняга часу для ўсіх тыпаў самалётаў. З пачатку сваіх даследаванняў тэорыі лёту браты Райт засяродзіліся на вывучэнні пытанняў кіравання лятаючым апаратам замест таго, каб знаходзіць магчымасць усталёўваць магутнейшыя рухавікі, як гэта рабілі іншыя эксперыментатары. Іх эксперыменты з далі больш дадзеных, чым усе іншыя эксперыменты піянераў авіяцыі, даўшы ім магчымасць праектаваць і будаваць больш эфектыўныя крылы і прапелеры. Атрыманы імі патэнт ЗША нумар 821393 выдадзены на вынаходства сістэмы аэрадынамічнага кіравання, што ажыццяўляецца з дапамогай паверхняў самалёта.
Патрэбныя тэхнічныя веды браты Райт набылі, працуючы многія гады ў сваёй краме, дзе прадавалі друкаваныя прэсы, ровары, рухавікі, і іншыя механізмы.
Прыярытэт братоў Райт як вынаходнікаў самалёта аспрэчваецца рознымі людзьмі і арганізацыямі.
У іх гонар гара Райт на Плутоне.
Пачатак кар'еры і раннія доследы
Абодва брата наведвалі сярэднюю школу, але не атрымалі атэстаты пра сканчэнне. Нечаканы пераезд сям'і ў 1884 з (дзе сям'я жыла ў 1870-я) ў Дэйтан перашкодзіў Уілбуру атрымаць атэстат па сканчэнні чатырох класаў сярэдняй школы.
Зімой 1885—1886 Уілбур атрымаў траўму твару падчас гульні ў хакей з сябрамі, што прывяло да страты яго пярэдніх зубоў. Да гэтага моманту ён быў энергічным і спартыўным юнаком, і хоць яго траўма не здавалася асабліва сур'ёзнай, ён стаў замкнёным, апроч таго, не стаў паступаць у Ельскі ўніверсітэт, як гэта планавалася раней. Калі б ён паступіў ва ўніверсітэт, яго кар'ера, магчыма, была зусім іншай, аднак лёс склаўся так, што ён стаў працаваць разам з Орвілам. Замест універсітэта ён правёў наступныя некалькі гадоў па большай частцы дома, клапоцячыся пра сваю маці, якая да гэтага часу была невылечна хворая сухотамі і чытаючы кнігі ў бібліятэцы бацькі. Ён дапамагаў свайму бацьку падчас унутранага канфлікту ў яго царкве, але пры гэтым яму не былі ўласцівыя ўласныя амбіцыі .
Браты Райт заўсёды з’яўляліся для грамадства разам, супольна валодаючы правамі на свае вынаходствы. Тым не менш, біёграфы зважаюць, што Уілбур у 1899—1900 быў ініцыятарам авіяцыйных праектаў, пісаў пра «сваю» машыну і «свае» планы да таго, як Орвіл стаў прымаць сур'ёзны ўдзел у праектах брата; толькі пасля з’яўляюцца словы «мы» і «наш». Аўтар Джэймс Тобін сцвярджае, што «немагчыма ўявіць Орвіла ярчэйшым, чым ён быў, такім, што ўяўляў сабой тую рухальную сілу, якая пачала іх працу і падтрымвала яе ад далёкага пакоя майстэрні ў Агаё да сустрэч з алігархамі, прэзідэнтамі і каралямі. Уіл зрабіў гэта. Ён быў лідарам, ад пачатку да канца.».
Ідэя пра кіраванне
Нягледзячы на трагічны лёс Ота Ліліенталя, браты Райт прынялі яго стратэгію: эксперыменты з, у якіх выпрабоўваліся сістэмы кіравання лётам, да ажыццяўлення першага лёту з рухавіком. Гібель брытанскага авіятара Персі Пілчэра пры крушэнні планёра ў 1899 толькі ўмацавала іх думку, што надзейны метад практычнага кіравання — ключ да паспяховага і бяспечнага лёту. У пачатку сваіх эксперыментаў яны вызначылі кіраванне як нявырашаную трэцюю частку «праблемы лёту». Яны меркавалі, што назапашаны ўжо дастатковыя веды і досвед для рашэння іншых дзвюх праблем — пад'ёмнай сілы і рухавікоў. Пры гэтым, метад кіравання і балансавання шляхам перасоўвання вагі цела лётчыка, вядомы Райтам па доследах Шанюта, Ліліенталя і Пілчэра, іх зусім не задавальняў. Такім чынам, падыход братоў Райт рэзка адрозніваўся ад падыходу шэрага сучаснікаў, такіх як, Максім і Лэнглі, якія спрабавалі адразу ажыццявіць пілатаваны лёт на самалёце з рухавіком, не маючы апрабаваных сродкаў кіравання.
Засноўваючыся на назіраннях, Уілбур склаў, што птушкі змяняюць вугал сканчэнняў сваіх крылаў, каб прымусіць сваё цела павярнуць направа ці налева. Браты вырашылі, што гэта таксама будзе добрым спосабам для лятучага апарата для паваротаў — стварыць «нахіл» убок павароту, дакладна гэтак жа як гэта робяць птушкі — і дакладна гэтак жа, як раварысты: з такім досведам браты былі добра знаёмыя. Апроч таго, вельмі важна, як яны вылічвалі, што гэты метад дазволіць аднавіць раўнавагу, калі бакавы вецер нахіліць лятальны апарат у адзін бок (бакавы баланс). Яны доўга ламалі галаву, як дасягнуць таго ж самага эфекту са штучнымі крыламі і ў канчатковым рахунку вынайшлі метад — перакошванне крыла.
Самі браты Райт меркавалі, што яны былі першымі, хто прапанавалі аэрадынамічнае кіраванне нахілам лятальнага апарата. Насамрэч многія вынаходнікі высоўвалі падобную ідэю і раней, у прыватнасці: (Бразілія, 1709),  (Францыя, 1858), М. Болтан (Вялікабрытанія, 1868), Р. Харт (Вялікабрытанія, 1870), Ш. Рэнар (Францыя, 1871), О. Ліліенталь (Германія, 1895), А. Вольфмюлер (Германія, 1895), (ЗША, 1898). Пры гэтым Рэнар і Галаўдэ рэалізавалі падобны метад кіравання на лятучых мадэлях, а Ле Бры, Ліліенталь і Вольфмюлер — на натурных планёрах. Аднак пасля менавіта браты Райт сталі першымі, каму ўдалося на практыцы прадэманстраваць працаздольную сістэму аэрадынамічнага кіравання па нахіле.
Многія іншыя піянеры авіяцыі лічылі, што лёт не адрозніваўся з пункту гледжання кіравання ад перасоўвання па паверхні зямлі, апроч таго факта, што транспартны сродак знаходзіўся над паверхняй зямлі. Яны ўяўлялі, што кіраванне лётам магчымае штурвалам накшталт карабельнага, быццам бы лятальны апарат увесь час знаходзіўся ў паветры на адной вышыні, як цягнік, аўтамабіль ці судна на воднай паверхні. Ідэя пра павольны нахіл ці кручэнне з аднаго боку ў іншы разглядалася як непажаданая ці не разглядалася зусім. Некаторыя з гэтых іншых эксперыментатараў, улучаючы Лэнглі і Шанюта, шукалі няўлоўны ідэал «неадымнай стабільнасці», мяркуючы, што пілот лятальнага апарата не будзе здольны рэагаваць досыць хутка на парывы ветру, каб фактычна ўжываць механічнае кіраванне лётам. Браты Райт жа хацелі, каб пілот меў абсалютны кантроль над сваім апаратам. Паводле гэтай прычыны ў іх ранніх праектах няма ніякіх імкненняў да стабільнасці самой канструкцыі (накшталт крыла з дадатным вуглом). Яны ўсвядомлена распрацавалі іх у 1903 годзе, ужыўшы спачатку крылы з адмоўным вуглом, якім уласцівая нестабільнасць, але меншая ўспрымальнасць да перакульвання бакавымі вятрамі.
Перад лётамі
У 1900 годзе браты прыехалі ў даліну, Паўночная Караліна, каб пачаць свае эксперыменты з кіраванымі планёрамі. Яны выбралі месца па радзе Актава Шанюта (у адказ на ліст Уілбура), які прапанаваў пясчанае ўзбярэжжа, дзе ёсць рэгулярныя вятры і мяккая паверхня для пасадкі. Яны выбралі Кіці Хоўк пасля стараннага даследавання метэаралагічных дадзеных з ліставання з. Гэта месца, хоць і аддаленае, было бліжэй да Дэйтана, чым іншыя прапанаваныя Шанютам месцы, у ліку якіх былі Каліфорнія і Фларыда. Аддаленасць месца таксама дала ім магчымасць унікнуць цікавасці рэпарцёраў, якія ў 1896 г. апісалі эксперыменты Шанюта на возеры Мічыган як нешта накшталт цыркавога прадстаўлення. Трэба было падарожнічаць цягніком з Дэйтана ў Цынцынаці; перасесці на начны цягнік у Олд пойнт Камфорт, Вірджынія (каля Ньюпарт-Ньюс); далей на пароме ў Норфалк; цягніком у Элізабэт Сіці, Паўночная Караліна; і марскім шляхам у Кіці Хоўк, размешчаным на так званых Вонкавых Берагах у Паўночнай Караліне.
Планёры
У аснове праекта першага поўнапамернага планёра братоў Райт ляжалі працы іх папярэднікаў: планёр біплан Шанюта-Херынга, які здзяйсняў паспяховыя лёты ў 1896 годзе каля Чыкага; дадзеныя пра пад'ёмную сілу, апублікаваныя Ліліенталем.
Крылы іх планёра былі злучаны сістэмай стоек і тросавых  — яны вырашылі развіваць канструкцыю, распрацаваную Шанютам для свайго планёра ўзору 1896 года на грунце ўжыванай у практыцы мостабудавання фермы Прата. Браты Райт усталявалі перад крыламі, а не ззаду іх, гэта асаблівасць была зроблена для таго, каб пазбегнуць падзення і крушэння, аналагічных таму, што загубіла Ліліенталя. (Пазней, калі Сантас-Дзюмон здзяйсняў лёты на сваім 14-біс у Парыжы ў 1906, французы далі мянушку такому размяшчэнню гарызантальнага апярэння «качка}» з-за падабенства з качкай у лёце.) Паводле некаторых біёграфаў братоў Райт, усе лёты да 1902, напэўна, здзяйсняў Уілбур. Магчыма, гэта злучана з яго харызмай і імкненнем абараніць малодшага брата ад рызыкі.
* (Такое крыло стварыла праблемы з балансаваннем па тангажу; браты Райт змянілі крывізну на месцы.)
Планёр 1900 года
Браты здзяйснялі лёты на планёры толькі цягам некалькіх дзён у пачатку восені 1900 у Кіці Хоўк. На першых выпрабаваннях, імаверна 3 кастрычніка, пілотам быў Уілбур, у гэты час як планёр ляцеў як папяровы змей невысока над паверхняй зямлі, увесь час утрымоўваны тросамі.
Большая частка выпрабаванняў планёра была без пілота, выкарыстоўваліся мяшкі з пяском, ланцугі і нават мясцовы хлопчык у якасці баласту. У пачатку браты Райт выпрабавалі сістэму перакошвання крыла, кіруючы планёрам з зямлі. Потым Уілбур (але не Орвіл) здзейсніў каля тузіна свабодных лётаў (усе яны былі здзейснены ў адзін дзень). Для гэтых выпрабаванняў браты пераехалі на 6 кіламетраў на поўдзень да  — групе пясчаных выдмаў вышынёй да 30 м (у гэтым месцы яны разбівалі лагер у наступныя тры гады). Хоць пад'ёмная сіла планёра аказалася меншай, чым чакалася (што было прычынай таго, што большая частка выпрабаванняў была беспілотнай), браты былі здаволены, бо руль вышыні працаваў добра, і не адбылося ніводнага падзення. Тым не менш невялікая колькасць лётаў не магла даць магчымасць па-сапраўднаму выпрабаваць перакошванне крыла.
Пілот павінен быў ляжаць на ніжнім крыле, што дазваляў змяншаць аэрадынамічны супраціў. Яны здзейснілі ўсе свае лёты ў такім палажэнні ў наступныя пяць гадоў.
Планёр 1901 года
Спадзеючыся павялічыць пад'ёмную сілу, яны пабудавалі планёр 1901 года з нашмат большай плошчай крыла і здзейснілі 50 — 100 палётаў у ліпені і жніўні на адлегласці ад 6 да 118 м
Планёр некалькі разоў губляў скорасць, але эфект парашута ад размешчанага наперадзе гарызантальнага апярэння дазволіў Уілбуру здзяйсняць бяспечныя прызямленні замест падзення. Гэтыя інцыдэнты яшчэ больш умацавалі веру братоў Райт у схему «качка», якую яны выкарыстоўвалі аж да 1910 года. Планёр, тым не менш, пакінуў дзве вялікія нявырашаныя праблемы. Першае, ён змог забяспечыць толькі прыблізна адну траціну разліковай пад'ёмнай сілы, а другое не заўсёды мог належным чынам адрэагаваць на перакошванне крыла, паварочваючы ў процілеглым кірунку — гэта было выклікана анамальным перасоўваннем цэнтра ціску крыла моцна выгнутага профілю на малых вуглах атакі.
Слабая пад'ёмная сіла, што стваралася крыламі іх планёраў, прывяла братоў Райт да таго, каб паставіць над сумневы дакладнасць дадзеных Ліліенталя, а таксама «каэфіцыент » для ціску паветра, які выкарыстоўваўся на працягу больш за 100 гадоў і быў часткай прынятага ўраўнення для пад'ёмнай сілы.