cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
IC 1106
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Першая фатаграфія Зямлі з космасу
«Першая фатаграфія Зямлі з космасу» (The First Ever Photograph from Space) — выява планеты Зямля, атрыманая 24 кастрычніка 1946 года пры дапамозе кінакамеры падчас субарбітальнага палёту амерыканскай балістычнай ракеты V-2. Пасля капітуляцыі Германіі ў распараджэнні войска ЗША апынуліся каля 100 трафейных ракет Фау-2. Карпусы і сістэмы ракет, а таксама былі адпраўленыя ў ЗША, дзе фірма «General Electric», у межах  па распрацоўцы балістычных кіраваных ракет, атрымала кантракт на іх зборку і выпрабаванні. Пры ўдзеле германскіх спецыялістаў ракеты ўдалося аднавіць досыць хутка — ужо 16 сакавіка 1946 года была зроблена першая спроба запуску (беспаспяховая), а 10 мая 1946 года Фау-2 упершыню паспяхова ўзляцела з палігона «» у пустыні Нью-Мексіка.
Бен-Арус (вілает)
Бен-Арус (ولاية بن عروس) — вілает (адзінка адміністрацыйна-тэрытарыяльнага дзялення) Туніса. Размешчаны на паўночным усходзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр — горад Бен-Арус.
Арэх шэры
Радзіма — Паўночная Амерыка. Вышыня да 30 м. Лісце даўжынёй да 50 см (з 11—19 дробназубчастых лісткоў). Цвіце ў маі, пладаносіць у верасні. Плады падоўжаныя (да 5 см).
Ясла (гміна)
Я́сла (Jasło) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ясельскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ясле. Плошча гміны складае 93,1 км². Станам на 2014 год у гміне Ясла пражывалі 16 585 чалавек, шчыльнасць — 169,9 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 17 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 18 населеных пунктаў.
Пэкаліў
Пэкаліў (Пекалів) — вёска ў Млыніўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Бакіймаўскай вясковай абшчыны.
У ХІХ стагоддзі сяло Пэкаліў было ў складзе Млынаўскай воласці Дубенскага павета Валынскай губерні.
Старэ (Барыспільскі раён)
Старэ (Стáре) — вёска ў Барыспільскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
У ХІХ стагоддзі сяло Старэ было ў складзе Рагазіўскай воласці Пераяслаўскага павета Палтаўскай губерні.
Танявічы
Таняві́чы (, Таневичи) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Астрынскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Навадворскага сельсавета.
Спаса-Праабражэнская царква (Ветка)
Гісторыя
Пабудавана ў 2003 годзе з цэглы.
Архітэктура
Кананічная 4-часткавая кампазіцыя праваслаўнага храма атрымала сучасную інтэрпрэтацыю: вертыкальную накіраванасць, геаметрычнасць. Цэнтральны кубападобны аб’ём завершаны магутным 4-гранным светлавым барабанам пад цыбулепадобным купалам. Такімі ж купаламі завершаны 4-гранная вертыкальна выцягнутая вежа-званіца і апсіда. Плоскасныя фасады расчлянёны разнастайнымі вертыкальна цягнутымі арачнымі аконнымі праёмамі.
Папярэдні стараабрадніцкі храм з’яўляўся творам народнага драўлянага дойлідства. Над аб’ёмам малітоўнай залы быў надбудаваны 3-ярусны барабан (два васьмерыкі на чацверыку), завершаны самкнутым сферычным купалам з залачонай макаўкай. Над прытворам узвышалася 2-ярусная 8-гранная званіца, верхні ярус якой адкрыты каркасны і завершаўся сферычным купалам з макаўкай.
NGC 12
NGC 12 (іншыя абазначэнні — UGC 74, MCG 1-1-40, ZWG 408.38, PGC 645) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Галактыка была адкрыта англійскім астраномам Уільямам Гершэлем 6 снежня 1790.
Рудлывэ
Рудлывэ (Ру́дливе) — вёска ў Млыніўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Бакіймаўскай вясковай абшчыны.
Высокае (Смалявіцкі раён)
Высо́кае (, Высокое) — вёска ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Усяжскага сельсавета.
Да 23 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Усяжскага сельсавета, да 16 снежня 2009 года — у склад Прылепскага сельсавета.
Ганс Гольбейн Старэйшы
Ганс Гольбейн Старэйшы (Hans Holbein der Ältere,  — ) — нямецкі жывапісец. Ён быў старэйшым у вядомай сям’і мастакоў, да якой належалі яго брат Зігмунд Гольбейн і сыны Амброзіус Гольбейн і Ганс Гольбейн Малодшы.
У ранніх творах прыкметны ўплыў фламандскай школы, а таксама Марціна Шангаўэра. У пазнейшых — уздзеянне італьянскага Адраджэння. Некаторыя яго працы раней прыпісваліся юнацкаму перыяду яго больш знакамітага сына і цёзкі.
Галоўны прадстаўнік рэалістычнага напрамку ў швабскай школе. Натуралізм, поўны жыцця і характэрнасці, не пазбаўлены высакароднасці.
Клаўдзія Летыцыя
Клаўдзія Летыцыя (Claudia Letizia, нар.22 сакавіка 1979) — італьянская фотамадэль, актрыса, тэлевядучая. Вядома ўдзелам ў 12-й серыі рэаліці-шоў Grande Fratello, італьянскай версіі Big Brother.
Міхаіл Аляксандравіч Уласенка
Міхаіл Аляксандравіч Уласенка (нар., в. Юшкавічы, Мсціслаўскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі паэт, журналіст.
Біяграфія
Бацькі ─ Аляксандр Паўлавіч і Ульяна Рыгораўна ─ былі патомнымі сялянамі-хлебаробамі. Таму яго, старэйшага з чатырох сыноў, арыентавалі да зямлі, на сельскую прафесію. Скончыў 7 класаў Маляціцкай СШ у 1954 годзе і паступіў у Мсціслаўскае вучылішча механізацыі. Да арміі працаваў трактарыстам, рабочым мостабудаўнічага раёна. Потым была служба на Балтыйскім флоце. Прышлося паднімаць і цаліну. У 1964—1965 гадах працаваў на будоўлі Брацкай ГЭС. У 1966 годзе прыехаў на родную Беларусь. Пачаў працаваць літсупрацоўнікам у Крычаўскай раённай газеце. Тут атрымаў сярэднюю і вышэйшую адукацыю. З 1975 года — галоўны рэдактар Магілёўскага абласнога тэлерадыёкамітэта. А з 1980 па 1992 гг. — рэдактар Горацкай раённай газеты, затым уласны карэспандэнт «Магілёўскай праўды». Зараз пенсіянер, але працуе ўласным карэспандэнтам у абласной газеце «Зямля і людзі».
Творчасць
«Гэта сапраўды кніга таленавітага аўтара, у якой сваё бачанне не толькі дня сённяшняга, але, не пабаюся перабольшыць, Сусвету ў цэлым… Тут ёсць з чаго пасмяяцца і задумацца, азірнуцца навакол і кінуць позірк у будучыню» — так ацаніў першую кнігу паэта пісьменнік Анатоль Казлоў.
На выбар літаратурнай формы яго падштурхнулі, ў першую чаргу, багатае калізіямі жыцейскае асяроддзе, а таксама ўплыў майстроў парадыйнага жанру — Георгія Юрчанкі, Паўла Саковіча, Аляксандра Іванова і Аляксея П’янова, многіх іншых беларускіх і расійскіх сатырыкаў і гумарыстаў. Вершы, эпіграмы, мініпародыі М.Уласенкі выхапленыя з жыцця, з абуральнай паўсядзённасці нашага быта, уражваюць сваёй мастацкай дасканаласцю, прыцягваюць арыгінальнасцю жыццёвых назіранняў і нагадваюць нам аб тым, што мы самі часта назіраем, аб чым думаем-разважаем і з чаго смяёмся: Акрамя мініяцюр, Міхаіл Уласенка таксама піша сатырычныя вершы, паэмы, апавяданні на беларускай і рускай мовах. Творы друкавалася ў «ЛіМе», у часопісе «Вожык», у альманаху «Гоман», у абласным друку і ў калектыўных зборніках.
Прызнанне
Член Саюза журналістаў БССР (зараз — Рэспублікі Беларусь) (1965), член Саюза пісьменнікаў Беларусі (2007).
Леляковыя
Леляковыя, сапраўныя лялякі (Caprimulgidae) — сямейства птушак.
Шэра-карычневыя птушкі з плоскай галавой, кароткай, але вельмі шырокай дзюбай, кароткімi нагамі. Актыўныя прыцемкам і ўначы. Палавы дымарфізм адсутнічае або слаба выразны. Гняздуюцца на зямлі, але спецыяльна гнёздаў не будуюць. Пералётныя птушкі.
Весялоўка (Пачынкаўскі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Весялоўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Да 1929 года ў складзе Ельнінскага павета Смаленскай губерні.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Шнітаўка
Шні́таўка (, Шнитовка) — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарбачэўскага сельсавета.
У 1924—1954 гадах цэнтр Шнітаўскага сельсавета. У 1954—1964 гадах вёска ўваходзіла ў склад Дудчынскага сельсавета, у 1964—2004 гадах — у склад Заборскага сельсавета.
Мора-д’Альба
Насельніцтва складае 1908 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 98 чал./км². Займае плошчу 19 км². Паштовы індэкс — 60030. Тэлефонны код — 0731.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Архангел Міхаіл.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Смардва
Смардва (Смордва́) — вёска ў Млыніўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Бакіймаўскай вясковай абшчыны.
Усходні аўтавакзал (Мінск)
Аўтавакзал «Усходні» — аўтавакзал у Мінску. Размяшчаецца ў паўднёва-ўсходняй частцы горада побач з жылым раёнам Серабранка на дарожнай развязцы вуліц Ванеева, Алега Кашавога і праспекта Ракасоўскага. Узведзены па праекце архітэктараў Л. Пагарэлава, Л. Кустовай і В. Ягадніцкага.
Гісторыя
З 1 чэрвеня 2016 перасталі хадзіць прыгарадныя, міжгароднія і міжнародныя аўтобусы. Пляцоўка цяпер выкарыстоўвалася для міжрэйсавага адстою. Усе аўтобусы, якія хадзілі з «Усходняга», адпраўляліся і прыбывалі на аўтавакзал «Цэнтральны». Аднак у сакавіку 2020 годзе ён адновіць сваю працу
Сігне Хорн Фуглесанг
Сігне Хорн Фуглесанг (нар. 1938 —) — нарвежскі гісторык мастацтва і ганаровы прафесар ва ўніверсітэце Осла, вядомая сваімі публікацыямі даследаванняў пра мастацтва вікінгаў.
З'яўляецца членам нарвежскай Акадэміі навук.
Іван Мікалаевіч Мірончык
Іван Мікалаевіч Мірончык (13 жніўня 1927, в. Жарсцвянка Шаркаўшчынскага раёна Віцебскай вобласці) — патолагаанатам, доктар медыцынскіх навук, іншадумца, ахвяра карнай псіхіятрыі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1944—1945 вучыўся ў Глыбоцкім педагагічным тэхнікуме разам з Львом Бялевічам, Антонам Фурсам ды іншымі будучымі ўдзельнікамі Саюза беларускіх патрыётаў. Навучэнцы тэхнікума, у т. л. Іван Мірончык, хадзілі да дырэктара, патрабавалі вучыць па-беларуску (навучанне вялося на малазнаёмай ім рускай мове).
У 1945 паступіў у Гродзенскую фармацэўтычную школу, якую паспяхова скончыў у 1947, адначасова ў 1945—1947 працаваў асістэнтам фармацэўта аптэкі ваеннага шпіталя ў Гродне. У 1953 скончыў Мінскі медыцынскі інстытут. Працаваў патолагаанатамам Полацкай гарадской бальніцы (1953—1954), загадчыкам сельскага ўрачэбнага ўчастка ў в. Селішча Ушацкага раёна. У 1954—1957 — аспірант кафедры паталагічнай анатоміі Мінскага медыцынскага інстытута. У 1957—1958 — празектар Мінскай абласной бальніцы, адначасова старшы навуковы супрацоўнік Беларускага скурна-венералагічнага інстытута.
Працяглы час працаваў на кафедры паталагічнай анатоміі Мінскага медыцынскага інстытута: асістэнтам (1958—1966), дацэнтам (1966—1973), прафесарам (1973—1974), загадчыкам кафедры (1974—1983).
Яворнік Польскі (гміна)
Яво́рнік По́льскі (Jawornik Polski) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пшэворскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Яворніку Польскім. Плошча гміны складае 62,92 км². Станам на 2004 год у гміне Яворнік Польскі пражывалі 4862 чалавекі, шчыльнасць — 77,3 чал./км².
Іван Мікалаевіч Мірончык
Біяграфія
У 1974—1983 — галоўны патолагаанатам Міністэрства аховы здароўя БССР, старшыня Рэспубліканскага таварыства патолагаанатамаў. Да 1983 — старшыня атэстацыйнай камісіі па паталагічнай анатоміі Міністэрства аховы здароўя БССР, чалец рады медыцынскіх таварыстваў пры Вучоным медыцынскім савеце Міністэрства аховы здароўя БССР.
У 1979—1982 Іван Мірончык пісаў лісты ў ЦК КПСС, ЦК КПБ, газету «Правда» з крытыкай русіфікацыі, развязвання вайны ў Афганістане, іншых аспектаў палітыкі, якая праводзілася кіраўніцтвам КПСС. У 1982 у «Правде» былі надрукаваны 99 першамайскіх заклікаў ЦК КПСС. Мірончык напісаў і даслаў 99 сустрэчных заклікаў да ЦК КПСС.
У 1983 быў завезены ў КДБ, дзе яму вынеслі папярэджанне і пад пагрозай крымінальнага пакарання прымусілі напісаць пакаяльны ліст. Падманам змешчаны ў псіхіятрычную лякарню, атрымаў дыягназ «шызафрэнія». Пасля вызвалення з псіхіятрычнай лякарні быў пазбаўлены працы ў медыцынскім інстытуце, выключаны з КПСС. З 1983 і прынамсі да канца 1990-х гадоў працаваў празектарам у гарадскім патолагаанатамічным бюро. Са звальненнем з працы таксама сутыкнуліся жонка і сын Івана Мірончыка.
У 1992 годзе зрабіў спробу рэабілітацыі і азнаямлення са сваёй справай у КДБ, куды яго ў 1980-я гады «запрашалі» на «выхаванне». Атрымаў афіцыйны адказ, што матэрыялы знішчаны. Часовая камісія Вярхоўнага Савета РБ па расследаванні фактаў выкарыстання псіхіятрыі ў палітычных і рэпрэсіўных мэтах прыняла да разгляду выпадак Івана Мірончыка, але ўсе падрыхтаваныя камісіяй 150 спраў зніклі з памяшканняў Дома ўраду яшчэ ў пачатку 1990-х. На працы ў медыцынскім інстытуце не быў адноўлены.
У 1993 апісаў сваё сутыкненне з карнай псіхіятрыяй у артыкуле, апублікаваным у газеце «Літаратура і мастацтва».
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 120 навуковых прац. Кіраваў выкананнем 4 доктарскіх і 3 кандыдацкіх дысертацый. Прымаў удзел у працы міжнародных і рэспубліканскіх з’ездаў і канферэнцый.
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Міжэвічы)
Свята-Раства-Багародзіцкая царква — праваслаўны храм, які знаходзіцца на паўночна-ўсходняй ускраіне вёскі в. Міжэвічы Слонімскага раёна.
Гісторыя
Пабудавана ў 1867 годзе з дрэва. Царква — помнік народнага драўлянага дойлідства.
Архітэктура
Двухзрубная пабудова: прамавугольны ў плане асноўны аб’ём з трохграннай алтарнай часткай і бабінец з двух’яруснай званіцай (васьмярык на васьмерыку), завершанай цыбулепадобнай галоўкай. Асноўны аб’ём накрыты двухсхільным дахам з вальмамі над алтарнай часткай. Фасады рытмічна падзелены слупамі-сцяжкамі і паўцыркульнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах.
Інтэр’ер
Мастацка-дэкаратыўны акцэнт інтэр'ера — драўляны іканастас. Шануецца абраз «Маці Божая», які ў храме з часу яго пабудовы. Маецца фератрон пачаіку 19 ст. «Маці Божая Балезная» і «Георгій Перамоганосец», «Пакроў» (2-я палавіна 19 ст.).
Званіца
Уваход на агароджаны ўчастак царквы праз драўляную двух’ярусную надваротную званіцу, якая размешчана аўтаномна на падоўжанай восі царквы. Канструкцыя званіцы каркасная. Агульныя дэталі дэкору (паўцыркульныя праёмы, шалёўка сцен) аб’ядноўваюць яе з царквой у адзіны архітэктурны ансамбль.
Jodel D11
Jodel D.11 — двухмесны манаплан, распрацаваны французскай фірмай Société Avions Jodel.
Гісторыя стварэння
Пад канец 40-х гадоў у Францыі імкліва расла колькасць аэраклубаў. Асноўнымі тыпамі самалётаў у іх былі састарэлыя даваенныя de Havilland DH 82 Tiger Moth і Miles M.14 Magister, галоўнымі недахопамі якіх былі высокае спажыванне паліва ды маленькая хуткасць. У гэты ж час сярод французскіх пілотаў-аматараў набіраў папулярнасць аднамесны звышлёгкі самалёт Jodel D.9. У сувязі з гэтым у 1949 французскі ўрад звярнуўся да кампаніі Jodel з прапановай спраектаваць двухмесны навучальны самалёт па адной з трох схем: біплан, высакаплан, нізкаплан. Эдуа́р Жалі і Жан Дэлемантэз прапанавалі пабудаваць нізкаплан на аснове свайго самалёта D.9. Гэтая прапанова была ўхвалена, і ўрад замовіў два спробавыя асобнікі.
Распрацоўка вялася на аснове крыла праектаванага самалёта D.10, з якога для прастаты прыбралі закрылкі і ўкарацілі на 50 см, і фюзеляжа папярэдняй распрацоўкі — D.9, які проста пашырылі для двух чалавек. Першы самалёт F-WBBF, з радыяльным рухавіком Salmson 9, паляцеў 4 красавіка 1950, другі, з маторам Minié 4DC32, F-WBBG (які атрымаў пазначэнне D.111) 8 траўня 1950.
Гатовы, цалкам сабраны самалёт D.11 атрымаўся на 300 тысяч франкаў танней свайго канкурэнта па гэтым праекце, самалёта SIPA S.90 фірмы Société Industrielle pour l'Aéronautique, які прадаваўся асобна ад рухавіка. Аднак перамогу ў конкурсе атрымаў самалёт SIPA і ўрадам былі набытыя толькі 11 самалётаў.
Тады Жалі і Дэлемантэз сталі рэкламаваць свае самалёты, аблятаючы на іх аэраклубы асабіста. Іх пачалі запрашаць на аэрашоў па ўсёй краіне, дзе і была складзена першая ліцэнзійная дамова з кампаніяй Wassmer, якая вырабляла варыянты D.112 і D.112A з маторамі Continental A65 з 1951, а таксама D.120 з маторам Continental C90 з 1952 па 1958 год.
Пазней былі складзеныя ліцэнзійныя дамовы з фірмамі SAN, Valladeau, Passot, Dormois, EAC, Alpavia, Uetz (Швейцарыя), Aero-Difusión (Іспанія), Falconar (Канада) і інш. Таксама планы для самастойнай пабудовы і наборы для зборкі прадаваліся фірмамі Jodel у Францыі, Phoenix і Airworld у Вялікабрытаніі, Falconar у Канадзе, Aero-Jodel (Zuerl) у Германіі, Frank Rogers у Аўстраліі.
Канструкцыя
Нізкаплан драўлянай канструкцыі з аб'ёмным каробчатым фюзеляжам, схемай размяшчэння шасі з хваставым колам і прамакутным крылом з узнятымі дагары заканцоўкамі
Інцыдэнт з мядзведзікамі
4 ліпеня 2012 самалёт, пілатуемы грамадзянамі Швецыі, несанкцыянавана перасек мяжу Рэспублікі Беларусь, праляцеў над Івянцом і Мінскам, раскідваючы плюшавых мядзведзікаў з заклікамі да свабоды слова, і, незаўважаны сродкамі супрацьпаветранай абароны, вярнуўся ў пункт вылету ў Літве. Акцыя, атрымаўшая назву "Мядзведзіроўка" (Teddybear Airdrop), была арганізавана пры ўдзеле шведскага рэкламнага агенцтва Studio Total.
У акцыі прымаў удзел самалёт Jodel D.113 з рэгістрацыяй SE-CIB, канструкцыйны нумар 789. Самалет быў пабудаваны ў 1961 годзе ў мадыфікацыі D.126 і пазней перабудаваны ў мадыфікацыю D.113, з рухавіком Continental O-200-A магутнасцю 100 к.с.
Паўночнафрызская мова
Паўно́чнафры́зская мова (саманазва: Frasch, Fresk, Freesk, Friisk) — рэгіянальная мова, на якой размаўляюць прыкладна чалавек у рэгіёне Паўночная Фрызія, што на захадзе нямецкай федэральнай зямлі Шлезвіг-Гольштэйн. Адносіцца да фрызскіх моў англа-фрызскай падгрупы заходнегерманскай групы германскай галіны індаеўрапейскай сям'і моў. Разам з заходнефрызскай і ўсходнефрызскай мовамі ўтварае групу фрызскіх моў.
Класіфікацыя
Лінгвістычна найбліжэйшымі да паўночнафрызскай мовы з'яўляюцца ўсходнефрызская, распаўсюджаная на паўночным захадзе нямецкай федэральнай зямлі Ніжняя Саксонія, і заходнефрызская мова, распаўсюджаная на поўначы Нідэрландаў. Усе тры мовы ўтвараюць групу фрызскіх моў, якая ўваходзіць у вышэйшую, англа-фрызскую, разам з англійскай мовай. Англа-фрызскія мовы ўваходзяць у склад інгвеонскіх моў разам з геаграфічна блізкай фрызскім мовам ніжненямецкай мовай. Аднак апошняя больш аддаленая, бо са старасаксонскага перыяду развівалася адасоблена і страціла вялікую колькасць інгвеонскіх рыс.
Склад
Дыялекты паўночнафрызскай мовы звычайна аб'ядноўваюцца ў дзве групы: мацерыковыя і астраўныя. Усяго налічваецца дзесяць дыялектаў. Некаторым выключэннем з'яўляецца дыялект вострава Халіген, які адносіцца да кантынентальных дыялектаў.
Гісторыя вывучэння паўночнафрызскіх дыялектаў пачалася ў XIX ст.
Дыялекты паўночнафрызскай мовы:
Мацерыковыя і астраўныя дыялекты маюць рад выразных адрозненняў адзін ад аднаго, бо яны сфарміраваліся з маўлення розных пакаленняў перасяленцаў. Так, напрыклад, астравы Зюльт, Фёр і Амрум былі каланізаваны фрызамі ў ІХ ст., тады як бліжэйшае мацерыковае ўзбярэжжа было заселена імі праз тры стагоддзі.
Між тым, дыялектныя разыходжанні таксама характарызуюцца ступенню ўплыву іншых моў. Зюльцкі, фёрскі і амрумскі дыялекты, а таксама некаторыя дыялекты поўначы арэала паўночнафрызскай мовы былі пад моцным уплывам дацкай мовы, хельгаландскі дыялект і дыялекты мацерыка адзначаюцца ўплывам з боку ніжненямецкай мовы. Апроч гэтага, дыялектнаму драбненню паспрыяла і геаграфічная адасобленасць розных частак паўночнафрызскага моўнага арэала, ад чаго ні адзін з дыялектаў мовы не змог стаць прэстыжным, і так і не была выпрацавана наддыялектная норма.
Версія Вікіпедыі на паўночнафрызскай мае асобныя падраздзелы для напісання артыкулаў на розных дыялектах.
Прыклады
Прыклады дыялектных адрозненняў па фразе «„Свяці, стары месяц, свяці!” — плакаў Хэвельман, але нідзе не было відно ні месяца, ні зорак: яны ўжо ўсе леглі спаць».
„Ljucht, ual Muun, ljucht!” skriilt Häwelmann, man di Muun wiar narigen tö sen en uk di Stiaren ek; ja wiar al altermaal tö Bēr gingen.
„Locht, ual muun, locht!” rep Heewelmaan, man a muun wiar nochhuaren tu sen an a stäären uk ei; jo wiar al altermaal tu baad gingen.
„Lochte, ool Muun, lochte!” rüp Heäwelman, oawers de Muun wear naarni tu sin'n en uk de Steern ni; dja wear al allemoal tu Baad gingen.
„Jocht, uule moune, jocht!” biilked Hääwelmoon, ors e moune waas närngs to schüns än da steere ok ai; ja weern al aal to beede gingen.
„Ljocht, uuile moone, ljocht!” biilked Hääwelmuon, män e moone was näärgen to schüns än uk e steere ai; jä würn al altomoale to beerd gingen.
„Jaacht, uale mööne, jaacht!” bölked Hääwelmoon, man de mööne woas näärngs to siinen än de steere uk ee; jä weern al altomaole to beed giangen.
„Jucht, üülje moune, jucht!” biiljked Hääwelmoon, ouers e moune wus nargne tu schüns än e stääre uk ai; ja wjarn ål åltumååle tu beed lim..
У табліцы ніжэй прыведзеныя прыклады падабенстваў і адрозненняў паміж дыялектамі паўночнафрызскай мовы :
Вымерлыя дыялекты
Сярод вымерлых дыялектаў паўночнафрызскай мовы адзначаецца айдэрштэдцкі дыялект, носьбіты якога перайшлі на ніжненямецкую мову ў XVII ст. У адрозненне ад астатніх рэгіёнаў распаўсюджання паўночнафрызскай мовы, паўвостраў Айдэрштэдт, дзе быў распаўсюджаны дыялект, быў эканамічна арыентаваны на больш паўднёвыя рэгіёны, дзе была распаўсюджана ніжненямецкая мова, што і прывяло да паступовага заняпаду дыялекту. Страце дыялекту таксама спрыяла плыня нідэрландскіх перасяленцаў.
Падобная сітуацыя таксама адсочваецца на востраве Странд, які ў 1634 годзе моцна пацярпеў ад т.зв. паводкі Бурхардзі. Жыхары ўсходняй часткі Странда былі вымушаны пакінуць востраў, ад чаго мясцовы паўночнафрызскі дыялект быў скора забыты наступнымі пакаленнямі. На заходняй частцы Странда для мясцовага дыялекту захаваліся лепшыя ўмовы, аднак і там дыялект вымер ужо пасля XVIII ст. Дыялект Странда, скарэй за ўсё, быў бліжэй за ўсё да халігенскага дыялекту.
Іншым блізкім да халігенскага дыялекту быў дыялект мястэчка Вік-аўф-Фёр, пакуль яго носьбіты не перайшлі на ніжненямецкую мову. Дыялект Вік-аўф-Фёра, як мяркуюць, узнік у выніку ўзаемадзеяння дыялектаў перасяленцаў з Халігена і Странда.
Сярод нядаўна зніклых дыялектаў паўночнафрызскай мовы адзначаецца паўднёвагёсхардскі, які вымер разам са смерцю яго апошняга носьбіта ў 1981 годзе. Іншыя мацерыковыя дыялекты таксама знаходзяцца пад пагрозай знікнення. Гістарычна паўночнафрызская мова была распаўсюджана і паўночней, на поўнач ад нямецка-дацкай мяжы, аднак тамашнія дыялекты на сёння з'яўляюцца вымерлымі.
Саманазва
У сувязі з ярка выражанай дыялектнай раздробленасцю паўночнафрызскай мовы яе носьбіты не маюць адзінай назвы для мовы. Напрыклад, носьбіты відынгхардскага і халігенскага дыялектаў называюць паўночнафрызскую мову словам freesk, бёкінгхардскага — frasch, гёсхардскага — fräisch або freesch. Аднак паўночныя фрызы ў межах літаратурнага стандарту мовы (напрыклад, у пытаннях афіцыйнага наймення) пагадзіліся на агульнае найменне мовы словам friisk, што адпавядае заходнефрызскаму frysk. Між тым, арганізацыя «Міжфрызскі Савет» узяло сабе назву Frasche Rädj з бёкінгхардскага дыялекта.
Фанетыка
Нягледзячы на выразныя дыялектныя адрозненні паміж дыялектамі паўночнафрызскай мовы, мова мае некаторыя агульныя наддыялектныя рысы ў фанетыцы. Сярод падобных рыс — пераход у, які, аднак, поўнасцю адбыўся толькі ў цэнтральных дыялектах, а ў астатніх спыніўся толькі на пераходзе ў гукі /ɛ/ ці /eː/ (напрыклад, бёкінгхардскае fasch і фёр-амрумскае fask, але fesk у зюльцкім дыялекце).
Глухія выбухныя p, t, k праз леніцыю развіліся ў звонкія выбухныя ці нават фрыкатывы (у цэнтральных дыялектах): напр., бёкінгхардскае waase, фёр-амрумскае wed, зюльцкае weet, хельгаландскае wet. Усе дыялекты паўночнафрызскай мовы маюць з'яву шырока распаўсюджанай палаталізацыі, што з'яўляецца рэдкім для астатніх германскіх моў. Збольшага больш складаная сістэма зычных гукаў адзначаецца ў астраўных дыялектах.
Апошнім часам фанетыка паўночнафрызскай мовы характарызуецца перабудовай на ўзор стандартнае нямецкай мовы.
Сучасны стан
Афіцыйна колькасць носьбітаў паўночнафрызскай мовы вагаецца ў межах 8000 — 10000 чал. , аднак, на думку лінгвістаў, рэальныя лічбы значна ніжэйшыя. У 2007 годзе ў некаторых даследаваннях падаваліся лічбы пра прыкладна 5000 носьбітаў у Паўночнай Фрызіі і 1500 — 2000 носьбітаў па-за рэгіёнам. Даследаванняў з дакладнай колькасцю носьбітаў на цяперашні час не існуе.
Мясцовыя дыялекты паўночнафрызскай мовы выкладаюцца ў школах Фёра і Амрума, у Рызум-Ліндхольме існуе двухмоўная дацка-паўночнафрызская школа.
Усе носьбіты паўночнафрызскай мовы з'яўляюцца білінгвамі ці нават мультылінгвамі. Носьбіты звычайна ведаюць паўночнафрызскую і нямецкую, а ў некаторых выпадках паўночнафрызскую, нямецкую, ніжненямецкую, часам нават чацвёртую — паўднёваютландскі дыялект дацкай мовы.
У нямецкай федэральнай зямлі Шлезвіг-Гольштэйн мова мае падтрымку згодна з Еўрапейскай хартыяй рэгіянальных моў. 24 снежня 2004 года апублікаваны зямельны закон, паводле якога паўночнафрызская мова можа афіцыйна выкарыстоўвацца ў рэгіёнах Нордфрысланд і Хельгаланд Шлезвіг-Гольштэйна.
IC 1107
IC 1107 — галактыка тыпу C M (кампактная змяшаная галактыка) у сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Лышчыцы (станцыя)
Лы́шчыцы (, Лыщицы)  — станцыя Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчана ў вёсцы Новыя Лышчыцы; на лініі Брэст-Цэнтральны — Голя, паміж прыпыначным пунктам Шчытнікі і прыпыначным пунктам Люта.
Barbus macedonicus
Barbus macedonicus від прэснаводных рыб сямейства карпавых. Эндэмік Паўночнай Македоніі і.
Арэал
Насяляе ракі Вардар, Бістрыца,  і іх прытокі.
Хорупань
Хорупань (Хо́рупань) — вёска ў Млыніўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Бакіймаўскай вясковай абшчыны.
Бізерта (вілает)
Бізерта (ولاية بنزرت; трансліт.: Wilayat Binzart) — адзін з дваццаці чатырох вілаетаў Туніса. Размешчаны ў паўночнай частцы Туніса. Тэрыторыя 3685 км² з насельніцтвам 524.000 (перапіс 2004). Адміністрацыйны цэнтр — горад Бізерта.
Афшорныя Астравы Галітэ — частка вілаета.
Салтанаўка (Буда-Кашалёўскі раён)
Салта́наўка (, Солтановка) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпініцкага сельсавета.
Да 13 лютага 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Буда-Люшаўскага сельсавета.
Бой ля мыса Палас (1938)
Бой ля мыса Палас у ноч з 5 на 6 сакавіка 1938 года — адна з найважнейшых марскіх бітваў грамадзянскай вайны ў Іспаніі. Бой уяўляў сабой хуткае (некалькі хвілін) сутыкненне эскадры супрацьлеглых бакоў, у якім асноўны ўдар нанеслі рэспубліканскія эсмінцы з дапамогай тарпед. У выніку флагманскі карабель франкісцкай эскадры, цяжкі крэйсер «Балеарэс» тыпу «Канарыяс», быў патоплены, іншы крэйсер сур’ёзна пашкоджаны. Гэта стала самай буйной перамогай рэспубліканскага флоту за ўсю вайну.
Ганна Сыхравава
Га́нна Сы́хравава (Anna Sychravová; 7 ліпеня 1873, Гумпалец, Аўстра-Венгрыя — 22 лютага 1925, Прага, Чэхаславакія) — чэхаславацкая педагог, палітык. Першая і адзіная жанчына з тэрыторыі сучаснай Славакіі, абраная ў першы Нацыянальны сход Чэхаславакіі пасля надання жанчынам выбарчых правоў.
Біяграфія
Сыхравава нарадзілася ў святарскай сям’і ў Гумпалцы (цяпер у Чэхіі).
Працавала настаўніцай у Празе і Жыжкаве. Пасля сканчэння I сусветнай вайны ў незалежнай Чэхаславакіі нядоўга працавала ў Міністэрстве грамадскага дабрабыту, пасля чаго пераехала ва Уруткі і працягнула настаўніцкую працу.
У 1920 годзе ў Чэхаславакіі была прынятая, якая прадастаўляла жанчынам выбарчае права. Ганна Сыхравава ўдзельнічала ў красавіцкіх выбарах ад Чэшскай сацыял-дэмакратычнай партыі і стала адзінай жанчынай з Славакіі, якая трапіла ў Нацыянальны сход. Увайшла ў парламенцкую камісію па культуры, грамадскай, сацыяльнай і здаровай палітыцы. Займалася праблемамі інвалідаў, пазашлюбных дзяцей, моладзевага алкагалізму і прафілактыкі хвароб, перадаваных палавым спосабам.
Заўчасна сканала ў Вінаградскай бальніцы. Яе дэпутацкі мандат перайшоў да Ёсефа Пайгера.
Творчасць
У 1902 годзе пераклала эсэ шведскай жаночай дзяячкі Элен Кей Mravnost ženy (Мараль жанчыны) і Žena budoucnosti (Жанчына будучыні).
У 1910 годзе выдала пераклад кнігі аўстрыйскай феміністкі Розы Майрэдэр O ženské otázce (Пра жаночае пытанне), у 1911 — пераклад Ke kritice ženskosti (Да крытыкі жаноцкасці) і Mateřství a kultura (Мацярынства і культура) той жа аўтаркі.
Публікавалася ў часопісе Ženský svět.
Адчай
Адчай — адмоўная астэнічная эмоцыя, звязаная з адчуваннем суб'ектам немагчымасці задаволіць якую-небудзь патрэбу.
Адчай можа прывесці да дэпрэсіі або з'яўляецца адным з сімптомаў дэпрэсіі.
Механізм адчаю
Часцей за ўсё адчай з'яўляецца следствам моцнага негатыўнага ўплыву на жыццё чалавека. Гэта можа быць смерць блізкага чалавека, буйная значная няўдача і г. д. Чалавек, разумеючы, што не можа кантраляваць гэта негатыўны ўплыў, пачынае думаць, што не можа ніяк выправіць гэтую сітуацыю, у выніку гэтага ў яго нараджаецца суб'ектыўнае адчуванне безвыходнасці, бесперспектыўнасці, уласнага бяссілля.
Гарбузаўка
Гарбузаўка (Гарбузовка) — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ленінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Гарбузаўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Ветэрау (раён)
Ветэрау (Wetteraukreis) — раён у Германіі. Цэнтр раёна — горад Фрыдберг. Раён уваходзіць у зямлю Гесен. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дармштат. Займае плошчу 1102 кв. км. Насельніцтва 298,2 тыс. чал. (2010). Шчыльнасць насельніцтва 271 чалавек/кв.км. Афіцыйны код раёна 06 4 40.
Раён падзяляецца на 25 абшчын.
Размеркаваная база даных
Размеркаваная база даных — база даных, у якой даныя захоўваюцца ў розных фізічных месцах. Яны могуць захоўвацца на некалькіх камп’ютарах, размешчаных у адным фізічным месцы, або на раскіданых па сетцы ўзаемазлучаных камп’ютарах. У адрозненне ад паралельных сістэм, у якіх працэсары цесна звязаны і складаюць адзіную сістэму баз даных, сістэма размеркаванай базы даных складаецца са слаба звязаных сайтаў, якія не маюць агульных фізічных кампанентаў.
Сістэмныя адміністратары могуць размяркоўваць даныя ў базе па некалькіх фізічных месцах. Размеркаваная база даных можа размяшчацца на арганізаваных сеткавых серверах або дэцэнтралізаваных незалежных камп’ютарах у Інтэрнеце, у карпаратыўных унутраных або экстрасетках або ў сетках іншых арганізацый. Паколькі размеркаваныя базы даных захоўваюць даныя на некалькіх камп’ютарах, яны могуць палепшыць прадукцыйнасць на працоўных месцах канечных карыстальнікаў, дазваляючы апрацоўваць транзакцыі на многіх машынах, а не абмяжоўвацца адной.
Два працэсы гарантуюць, што размеркаваныя базы даных застаюцца актуальнымі: рэплікацыя і дубліраванне.
Як рэплікацыя, так і дубліраванне могуць падтрымліваць актуальныя даныя ва ўсіх месцах распаўсюджвання.
Шамякі (Астрынскі сельсавет)
Шамя́кі (, Шемяки) — хутар у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Астрынскага сельсавета.
Да 2013 года хутар уваходзіў у склад Навадворскага сельсавета.
IC 1109
IC 1109 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Францішак Ксаверый Хамінскі
Францішак Ксаверый Хамінскі, Францішак-Ксаверый Гілярыевіч Хамінскі (Franciszek Ksawery Chomiński, Франц-Ксаверий Гиляриевич Хоминский; каля 1736  —, Вільня) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага і Расійскай імперыі, (намінальна) мсціслаўскі ваявода (1788—1795), мінскі губернскі маршалак (1795—1797), пісьменнік.
Біяграфія
Належаў да каталіцкага сярэднезаможнага шляхецкага роду Хамінскіх герба «Ліс». Нарадзіўся ў сям’і Гілярыя Канстанцінавіча Хамінскага (каля 1690 — снежань 1758), харунжага ашмянскага, старосты пагервянскага, уладальніка маёнткаў Гаўе, Верхняе і Рускае Сяло, і Ганны з Копцяў (каля 1700—1800, Рускае Сяло Дзісненскага павета), дачкі Міхала Копаця, старосты ашмянскага і пісара вялікага літоўскага. Меў братоў Міхаіла (1729—1803), суфрагана жамойцкага, пісара вялікага літоўскага; Іаахіма, стольніка ашмянскага; Яна-Каспера, капітана саксонскіх войскаў, Ігнація (пам. пасля 1812), дэпутата Галоўнага Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага, сясцёр Анелю-Брыгіту-Агнешку, якая замужам не была; Гертруду-Барбару-Францішку, якая была ў шлюбе з Францішкам Беліковічам; Юзэфу, якая з 24.02.1754 г. была ў шлюбе з Тадэвушам Карлавічам Сулістроўскім, падчашым ашмянскім.
Навучаўся за мяжой.
У 1764 быў палкоўнікам у канфедэрацыі Чартарыйскіх, у 1768 — членам Барскай канфедэрацыі. Як прыбліжаны гетмана літоўскага Міхала Казіміра Агінскага ездзіў з дыпламатычнымі даручэннямі ў Заходнюю Еўропу. З 1770 па 1774 знаходзіўся з дыпламатычнымі місіямі ў Францыі і Германіі.
Служыў у войсках ВКЛ, з 5 студзеня 1775 па люты 1784 паручнік харугвы Булавы вялікай літоўскай і з 30.10.1775 па 27.06.1788 брыгадзір-камендант 2-й (пяцігорскай) брыгады нацыянальнай кавалерыі, з 10.12.1783 па 27.06.1788 генерал-маёр, камандуючы ў 1-й дывізіі Генеральнага штаба. Генерал-маёр войскаў Вялікага Княства Літоўскага (1788—1795).
Займаў пасаду пінскага судовага старосты ў 1782—1794 гг. У 1780 і 1782 пасол на соймах ад Пінскага павета (у 1782 соймавы суддзя), у 1784 маршалак гарадзенскага сойма. З 1786 па 1787 г. маршалак Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага.
Апошні ваявода мсціслаўскі з 31.05.1788 па 1795 г. — пасада была намінальнай, бо тэрыторыя былога Мсціслаўскага ваяводства па выніках першага падзела Рэчы Паспалітай ужо ўваходзіла ў склад Расійскай імперыі.
Валодаў маёнткамі Каперавічы, Ігуменава і Паставы Дзісненскага павета (усяго на 1795 г. — 121 вёска і 2679 душ прыгонных муж. полу).
Вялікае Балота
Вялі́кае Бало́та (, Великое Болото) — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Клясціцкага сельсавета.
Францішак Ксаверый Хамінскі
Біяграфія
Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай прадоўжыў палітычную кар’еру ў Расійскай імперыі. У 1795 на дваранскіх выбарах у Мінску быў выбраны першым губернскім маршалкам (прадвадзіцелем дваранства) Мінскай губерні (27.09.1795—1797). У 1796, не праходзячы службы, адразу атрымаў высокі расійскі чын тайнага саветніка. У 1797 арыштаваны па падазрэнні ў змове супраць расійскага імператара Паўла I пасля падачы адраса ад імя дваранства Мінскай губерні, якое «патрабавала вяртання ў кіраванні да ранейшых парадкаў Польшчы».
Памёр года ў Вільні, пахаваны на могілках Роса ў катакомбах.
Літаратурная дзейнасць
Аўтар класіцыстычных вершаў, публіцыстычнага «Адказу» (1792). Ёсць меркаванне, што Хамінскі напісаў за Міхала Казіміра Агінскага большасць асветніцкіх паэтычных твораў, апублікаваных пад псеўданімам Слонімскі грамадзянін у зборніках «Гістарычныя і маральныя аповесці» (1782) і «Байкі і не-байкі» (1788). Перакладаў на польскую мову творы Гарацыя, Жана Расіна, Жака Дэліля, П’ера Карнеля. Характарызаваўся як «…чалавек выключнага розуму…». У паперах Аляксандра Ельскага захавалася нізка загадак, прыпісаных аўтарству Хамінскага.
Узнагароды
Кавалер ордэнаў Святога Станіслава (1782) і Белага Арла (1785).
Сям’я
У шлюбе з Соф’яй з Тызенгаўзаў (каля 1750 — пасля 1807), дачка Казіміра, старосты дыяменцкага. Яе першы муж (1756-19.02.1816), генерал войскаў ВКЛ, харунжы віленскі (1777), староста рагачоўскі, удзельнік Вялікага Сойма (1788—1792), удзельнік паўстання Касцюшкі (1794), кавалер Ордэна Св. Станіслава. Францішак Хамінскі нашчадства не пакінуў.
NGC 13
NGC 13 (іншыя абазначэнні — UGC 77, MCG 5-1-34, ZWG 498.81, ZWG 499.53, PGC 650) — спіральная галактыка ў сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Галактыка была адкрыта англійскім астраномам Уільямам Гершэлем 26 лістапада 1790
Тромбалітычная тэрапія
Тромбаліты́чная тэрапі́я (тромбалі́зіс) - від фармакалагічнай тэрапіі, накіраваны на аднаўленне крыватоку ў сасудзе за кошт лізіса тромба.
Прынцып дзеяння
Актывацыя фібрыналітычнай актыўнасці крыві за кошт трансфармацыі плазмінагена ў яго актыўную форму - плазмін. У адрозненні ад гепарыну, якія толькі запавольвае фарміраванне тромбалітычных мас, дадзеная тэрапія спрыяе іх (тромбаў) разбурэнню і аднаўленню крыватоку па закаркаваным сасудзе. Тромбалітычная тэрапія найбольш эфектыўна ў першыя 72 гадзіны ад утварэння тромба.
Гісторыя
1976 лічыцца годам нараджэння тромбалітычнай тэрапіі, калі ўпершыню быў апублікаваны артыкул Чазава Е. І. аб унутрыкаранарным лізісе тромба пры дапамозе Стрэптазы. Пазней, у 1979 годзе, гэтыя звесткі былі пацверджаны Rentrop K.T.
Тромбалітычныя агенты (рэчывы)
Да цяперашняга часу вядомыя наступныя агенты:
Явожы (гміна)
Яво́жы (Jaworze) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бельскага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Явожах. Плошча гміны складае 21,13 км². Станам на 2012 год у гміне Явожы пражывалі 6883 чалавекі, шчыльнасць — 325,7 чал./км².
Археалагічныя даследаванні
Археалагічныя даследаванні — даследаванні гістарычнага мінулага чалавецтва па рэчавых крыніцах матэрыяльнай культуры.
Метады
Асноўнымі метадамі археалагічных даследаванняў з'яўляюцца раскопкі (падчас якіх выяўляюць помнікі матэрыяльнай культуры і высвятляюць ўмовы іх пахавання) і ўсебаковае вывучэнне выяўленых помнікаў.
Метадалогія
Археалагічныя даследаванні патрабуюць абавязковага прымянення навуковай методыкі, спецыфічнай для розных груп археалагічных помнікаў (стаянак, гарадзішчаў, курганоў і інш).
Археалагічныя даследаванні ў СССР праводзіліся толькі з дазволу АН СССР і саюзных рэспублік. Самавольныя археалагічныя раскопкі ў СССР забараняліся.
Дуброва (Азярыцкаслабадскі сельсавет)
Дубро́ва (, Дуброва) — вёска ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Азярыцкаслабадскага сельсавета.
Да 16 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Прылепскага сельсавета.
Вёска знаходзіцца на беразе Дубраўскага вадасховішча.
Аўсянкавыя
Аўсянкавыя, стрынаткавыя (Emberizidae) — шматлікае сямейства птушак атрада вераб'інападобных.
Невялікіх памераў птушкі, трымаюцца на зямлі або ў кронах дрэў. Моцная конусападобная дзюба звычайна з вострым заканчэннем. Афарбоўка вельмі разнародная — ад аліўкава-шэрай з маскіровачнымі рыскамі праз ружовую, жоўтую, блакітна-зялёную да чырвонай і чорна-белаў. Харчуюцца галоўным чынам насеннем і ягадамі, птушаняты — дробнымі беспазваночнымі. Гняздзяцца на зямлі або на нізкіх кустах. Адрозніваецца 337-583 віды.
Пётр Міхайлавіч Руднік
Пётр Міха́йлавіч Ру́днік (нар., в. Аляксееўка, Брагінскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч, член Савета Рэспублікі IV склікання, старшыня Магілёўскага аблвыканкама (з 29 снежня 2008 па 22 снежня 2014).
Біяграфія
Скончыў Мінскі радыётэхнікум, у 1985 г. скончыў Дрэздэнскі тэхнічны ўніверсітэт, у 2007 г. – Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.
У 2008 годзе абраны ў Савет Рэспублікі ад Магілёўскай вобласці. З 29 снежня 2008 па 22 снежня 2014 — старшыня Магілёўскага аблвыканкама.
З 2014 года ўзначальвае ААТ «Магілёўхімвалакно».
Лічбавая фатаграфія
Паколькі апрацоўка атрыманых файлаў малюнка вырабляецца на камп'ютары (або на іншай лічбавай тэхніцы), лічбавая фатаграфія часта ставіцца да вобласці інфармацыйных тэхналогій.
Акрамя ўласна лічбавага абсталявання, у сферу лічбавай фатаграфіі аказваюцца традыцыйна ўключаны: Дасягненні ў галіне тэхналогій і вытворчасці фатасенсараў, аптычных сістэм дазваляюць ствараць лічбавыя фотакамеры, якія выцясняюць плёначную фотатэхніку з большасці сфер прымянення, хоць прыхільнікі плёнкі сярод прафесійных фатографаў застаюцца. Акрамя таго, стварэнне убудаваных у мабільныя тэлефоны, кішэнныя камп'ютары лічбавых мініяцюрных фотаапаратаў стварыла новыя сферы прымянення фатаграфіі.
Фатасенсар
Лічбавая фатаграфія пачынаецца з моманту стварэння і ўкаранення Фатасенсара або Фатадатчыка — святлоадчувальнага прылады, які складаецца з матрыцы і аналога-лічбавага пераўтваральніка.
Памер фатасенсараў і вугал выявы
Памеры матрыц большасці лічбавых фотаапаратаў па памеры менш стандартнага кадра 35-мм плёнкі. У сувязі з гэтым узнікае паняцце эквівалентнай фокуснай адлегласці і кроп-фактару.
Фармат кадра
У большасці лічбавых фотаапаратаў суадносіны бакоў кадра роўна 1,33 (4:3), роўнае суадносінах бакоў большасці старых камп'ютарных манітораў і тэлевізараў. У плёнкавай фатаграфіі выкарыстоўваецца стаўленне бакоў 1,5 (3:2). У асноўным усе лічбавыя люстраныя фотаапараты з памерамі фатасенсараў да 24×36 мм выпускаюцца з працоўнымі адрэзкамі фотааб'ектываў плёнкавых люстраных фотаапаратаў гэтага класа, што дазваляе выкарыстоўваць старую оптыку, разлічаную на гэта поле. Гэта выклікана перш за ўсё наяўнасцю дрыжачага люстэрка выглядашукальніка, які абмяжоўвае памяншэнне працоўнага адрэзка аб'ектыва і аўтаматычна захоўвае магчымасць прымянення (пераемнасць) раней выпушчаных аб'ектываў. Ужыванне старой оптыкі ў «цифрозеркалках» з матрыцамі, меншых памерамі 24×36 мм, часам забяспечваюць лепшую раздзяляльную здольнасць аб'ектыва па плошчы кадра ў сілу невыкарыстання перыферыйнай часткі выявы.
Люстраныя фотакамеры
Лічбавыя люстраныя камеры (DSLRDSLR) з'яўляюцца аналагам плёнкавых люстраных камер і маюць супастаўныя памеры (меншыя за кошт адсутнасці фільмавага канала).
Сярэднефарматныя і іншыя прафесійныя лічбавыя камеры
Выпускаюцца таксама лічбавыя камеры вялікіх фарматаў, прызначаныя для прафесійнага выкарыстання. Сярод іх ёсць як спецыялізаваныя, напрыклад панарамныя камеры, так і камеры вялікіх стандартных фарматаў, напрыклад сярэднефарматныя.
Для стандартных фарматаў, замест цалкам лічбавых камер таксама з поспехам прымяняюцца лічбавыя «заднікі».
Лічбавыя заднікі
Лічбавыя «заднікі» (Digital Camera BackDigital Camera Back) прымяняюцца для пераабсталявання плёнкавых фотаапаратаў (звычайна дарагіх прафесійных люстраных камер з напрацаваным наборам зменных аб'ектываў). Яны ўяўляюць сабой прылады, якія змяшчаюць святлоадчувальную матрыцу або лінейны рухомы сканер, працэсар, памяць і інтэрфейс з кампутарам. Лічбавы заднік ўсталёўваюць на фотаапарат замест касеты з плёнкай. У некаторых выпадках памер матрыцы робяць менш памеру кадра (напрыклад, 12×12 мм замест 24×36 мм у «задніка» Філіпс (1990 г.)
Сучасныя (2008 г.) матрычныя лічбавыя заднікі ўтрымліваюць да 416 мільёнаў RGB пікселяў (Better Light Super10K-HS); пераробленыя такім чынам камеры могуць выкарыстоўвацца і як плёнкавыя.
Параметры лічбавага фотаапарата
Якасць выявы, даецца лічбавым фотаапаратам, складаецца з многіх складнікаў, якіх нашмат больш, чым у плёнкавай фатаграфіі. У іх ліку:
Колькасць і памер пікселяў матрыцы
У лічбавых фотокамерах колькасць фізічных пікселяў з'яўляецца асноўным маркетынгавым параметрам і бывае ад 0.1 (у вэбкамер і ўбудаваных камер) — да ~21 Мпікс. (У некаторых заднікам — да 420 Мпікс). У лічбавых відэакамеры — да 6 Мпікс. Памеры піксела ў вялікіх фатасенсарах складаюць ~6-9 мкм, у малых — менш ~6 мкм.
Фарматы файлаў
Да малюнкаў дапісваецца дадатковая інфармацыя аб параметрах здымкі ў фармаце метададзеных (напрыклад EXIF).
Носьбіты дадзеных
Большасць сучасных лічбавых фотаапаратаў вырабляюць запіс знятых кадраў на Flash-карты наступных фарматаў: Найбольш распаўсюджаным на сёння (2014 г.) тыпам карт памяці з'яўляецца Secure Digital. Таксама магчыма падлучэнне большасці камер непасрэдна да кампутара, выкарыстоўваючы стандартныя інтэрфейсы — USB і IEEE 1394 (FireWire). Раней выкарыстоўвалася падключэнне праз паслядоўны COM-порт. Некаторыя фотаапараты акрамя слотаў для карт памяці маюць убудаваную памяць.
Мастацтва лічбавай фатаграфіі
Мастацтва лічбавай фатаграфіі — гэта катэгорыя творчых практык, звязаных з стварэннем, рэдагаваннем, трансфармацыяй і прадстаўленнем лічбавых малюнкаў у якасці аўтарскіх твораў. Лічбавая фатаграфія можа быць прадстаўлена як самастойнае візуальнае твор (фотаздымак, фотопринт, фотолайтбокс), але можа ўключацца ў якасці кампанента ў больш буйныя формы, напрыклад інсталяцыі, перформансы, камп'ютарныя мастацкае праграмы і базы дадзеных, Інтэрнэт-праекты ў сучасным мастацтве.
Тэрмін «лічбавая фатаграфія» дазваляе дыферэнцаваць выявы, створаныя з дапамогай працэсу лічбавага фатаграфавання і/або камп'ютэрнага рэдагавання, ад выяў, атрыманых у выніку здымкі плёнкавай аналагавай фотакамерай. .
Нараўне з ужываннем у бытавых і масавых практыках, лічбавая фатаграфія хутка прыцягнула ўвагу прафесійных фатографаў і мастакоў. Пачынаючы з канца 1980-х гадоў яны ствараюць выразныя лічбавыя фотопроизведения, у якіх разважаюць аб важных пытаннях сучаснасці, эстетизируют навакольнае рэчаіснасць, рефлексируют на тэму дематериализации ладу ў эпоху лічбавай культуры. У працах такіх майстроў фатаграфіі, як Інэз ван Ламсверде, Патрыцыя Пмччыніні, Нэнсі Берсан, Энтані Азіз і Сэмі Качар, лічбавы вобраз паўстае як зменлівы, нестабільны, страшны. Іншыя, наадварот, вітаюць дэматерыялізацыю фатавобраза, бачачы ў страце прамой сувязі ладу і рэальнасці новыя магчымасці для творчасці мастака ( Дж. Уол, А. Гурскі і інш) або падставы для пераазначэння таго, што заўсёды лічылася мастацтвам (К. гарачае ашуканства, С. Силтон і інш.).
Перыкардыяльна-дыяфрагмальная артэрыя
Перыкардыяльна-дыяфрагмальная артэрыя - гэта доўгая тонкая галіна ўнутранай грудной артэрыі. Яна суправаджае грудзе-брушынны нерв, паміж плеўрай і перыкардам да дыяфрагмы, на якую яна распаўсюджваецца. Яна анастамазуе з міжрабернымі і верхняй дыяфрагмальнай артэрыямі.
На іх шляху праз грудную поласць, перыкардыяльна-дыяфрагмальныя артэрыі знаходзяцца ўнутры і кровазабяспечваюць фіброзны перыкард. Разам з цягліцава-діафрагмальнай артэрыяй яны таксама забяспечваюць артэрыяльным кровазабеспячэннем дыяфрагму.