cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Джут
Распаўсюджанне
Налічваецца каля 100 відаў. Пашыраны ў трапічных раёнах Азіі, Афрыкі, Амерыкі і Аўстраліі. Аднагадовыя віды джута — караткаплодны і даўгаплодны — валакністыя расліны вышынёю да 3 м; вырошчваюцца ў Індыі, Бангладэш, Індакітаі, Сярэдняй Азіі.
Выкарыстанне
Даюць трывалае валакно, якое ідзе на выраб тэхнічных і іншых тканін, дываноў, вяровак і інш. Лісце і маладыя парасткі спажываюцца як агародніна.
Прэм’ер Тузін 2005
Прэм’е́р Ту́зін 2005 — зборнік песень-пераможцаў хіт-параду «Тузін Гітоў» выдадзены ў 2005 годзе, які распачаў серыю «Прэм’ер Тузін». Упершыню падобны зборнік выдадзены ў фармаце CDA/MP3, на кружэлцы акрамя 12 асноўных трэкаў прысутнічаюць 30 трэкаў у фармаце MP3.
Крытыка
«Музыкальная газета»: «выдатная пласцінка» !
Адамантыяс Караіс
Адамантыяс Караіс (Αδαμάντιος Κοραής; таксама Карай — Adamance Coray; 1748, Смірна — 1833, Парыж) — адзін з навуковых эліністаў-асветнікаў Новага часу.
Нейрабіялогія
Нейрабіялогія — навука, якая вывучае будову, функцыянаванне, развіццё, генетыку, біяхімію, фізіялогію і паталогію нервовай сістэмы. Вывучэнне паводзін з'яўляецца таксама раздзелам нейрабіялогіі.
Вывучэнне чалавечага мозга з'яўляецца міждысцыплінарнай навукай і складаецца з некалькіх узроўняў вывучэння, ад малекулярнага да клетачнага ўзроўню (асобныя нейроны), ад узроўню адносна невялікіх аб'яднанняў нейронаў, да вялікіх сістэм, такіх як кара галаўнога мозга ці мазжачок, і на самым высокім узроўні нервовая сістэма з цэлым.
Тэмамі нейрабіялогіі з'яўляюцца:
Альвы
Альвы — у скандынаўскай міфалогіі самыя дробныя прыродныя духі. Першапачаткова альвы ўвасаблялі сабой душы памерлых, але паступова іх роля ў іерархіі чароўных істот зведала змены.
У ранняй скандынаўскай міфалогіі альвы — нестарэючая, якая валодае магіяй, выдатная раса, што жыве як і людзі, альбо на Зямлі, альбо ў свеце альваў, які таксама апісваўся існым цалкам рэальна. Такое паданне аб альвах, часткова захаваўшыся, дайшло да часоў Сярэднявечча, застаўшыся назаўжды ў мовах, імёнах, культуры і генеалогіі еўрапейскіх краін.
У пазнейшых мітах альвы прадстаўленыя ў якасці парфумы зямлі і ўрадлівасці. Існаваў адмысловы рытуаль шанавання гэтай парфумы. Слова «альв» (эльф) у гэты перыяд стала абагульняць па ісце зусім розных істот — уласна, альваў і дварфаў.
Альвы сталі мець некаторыя падобныя рысы як з карлікамі-цвергамі, так і з ванамі. У «Старэйшай Эдзе» ёсць згадванні пра цудоўнага каваля Вёлунда, якога звалі князём альваў. У «Малодшай Эдзе» згадваецца дзяленне на цёмных (якія жывуць пад зямлёй) і светлых альваў (што жывуць у нябесным палацы). У позніх скандынаўскіх сагах аб стварэнні міру гаворыцца, што альвы былі створаны першымі асамі (Одзінам, Вілі і Ве) з чарвякоў, якія з’явіліся ў мясе Іміра.
Светлым альвам (эльфам) было аддадзена царства Альвхейм, цёмным альвам (гномам) — царства Свартальфахейм, а карлікам-цвергам зямля Нідавелір.
Спіс альваў у «Малодшай Эдзе»
Светлыя альвы (эльфы) — майстэрскія кавалі, чараўнікі і музыкі.
Цёмныя альвы (дварфы) — таксама майстэрскія кавалі і ведзьмакі.
Варант
Вара́нт (ад warrant  — паўнамоцтва, правамоцтва) — гэта:
Спіс зорак сузор’я Секстанта
У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Секстанта да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.
Ранкагуа
Ранкагуа (Rancagua) — горад у Чылі. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай камуны, правінцыі Качапааль і вобласці О'Хігінс. Насельніцтва — 206 971 человек (2002).
Тэрыторыя камуны — 260,3 км². Колькасць насельніцтва — 234 757 жыхароў (2007). Шчыльнасць насельніцтва — 901,87 чал/км².
Размяшчэнне
Горад размешчаны ў 79 км на поўдзень ад сталіцы краіны Сант'яга.
Дэмаграфія
Паводле дадзеных перапісу насельніцтва камуны складае 234 757 чалавек, з якіх 116 067 мужчын і 118 690 жанчын. Насельніцтва камуны складае 27,65% ад агульнай колькасці насельніцтва вобласці О'Хігінс. 3,54% — сельскае, 96,46% — гарадское насельніцтва.
Дзмітрый Канстанцінавіч Іпсіланці
Высадзіўся ў чэрвені 1821 года ў Марэі і прыняў на сябе ад імя свайго брата кіраўніцтва паўстаннем ў ходзе грэчаскай вайны за незалежнасць. Нягледзячы на папулярнасць свайго імя, ён хутка страціў амаль ўсялякі прэстыж; гэтаму больш за ўсё спрыялі яго занадта яўныя дамаганні на карону.
У студзені 1822 года ён быў абраны прэзідэнтам першага народнага сабрання, але ўжо на нім апынуўся ў меньшасці са сваёй «ваеннай» партыяй. Пакінуў сваю пасаду ў 1823 годзе. Пасля гэтага быў аднім са шматлікіх правадыроў інсургентскіх (супрацьурадавых) атрадаў. 25 верасня 1829 года ён здолеў вымусіць турэцкага галоўнакамандуючага Аслам-Бея падпісаць капітуляцыю, что паклала канец актыўным баявым дзеянням у Грэцыі (гл. Бітва пад Петрай). Пакінуў грэчаскую службу ў 1830 годзе ў выніку нязгоды з асобнымі мерапрыемствамі Кападыстрыі.
Фларэнцыя
Фларэнцыя (Firenze, Florentia, што перакладаецца як «Квітнеючая») — італьянскі горад-музей на рацэ Арно, у мінулым — цэнтр Фларэнційскай рэспублікі, сталіца герцагаў Медычы і Італьянскага каралеўства, цяпер — адміністрацыйны цэнтр рэгіёну Таскана. Насельніцтва — 373.200 чалавек (2012).
Гісторыя
Фларэнцыю заснаваў у 59 да н.э. Юлій Цэзар на месцы старажытнага этрускага паселішча. У 774 горад увайшоў у Тасканскае княства, сталіцай якога тады была Лука. Каля 1000 года сталіцай дзяржавы стала ўжо Фларэнцыя. Залаты век фларэнційскага мастацтва пачаўся менавіта ў гэты час. У 1013 годзе было распачата будаўніцтва базілікі Сан-Маніята. Знешні выгляд баптыстэрыя быў перапрацаваны ў раманскім стылі паміж 1059 і 1128 гадамі. У гэты перыяд у заняпадзе знаходзіўся асноўны канкурэнт Фларэнцыі горад Піза, які ў 1284 годзе трываў паражэнне ад Генуі, а ў 1406 годзе быў далучаны да складу Фларэнційскай дзяржавы.
З XI стагоддзя  Фларэнцыя была значным гандлёвым і эканамічным цэнтрам, галоўным чынам дзякуючы сукнаробству, з 1115 года горад з'яўляецца незалежнай камунай. Ад 1252 года Фларэнцыя біла залаты фларын, які стаў агульнаеўрапейскай валютай. З XIV стагоддзя тут узніклі мануфактуры. У XIV—XVI стагоддзях Фларэнцыя была адным з цэнтраў італьянскага Адраджэння, больш за ўсё вядомай Фларэнційскай школай жывапісу.
У XV стагоддзі Фларэнцыя стала адным з найбуйнейшых гарадоў Еўропы і мела значныя эканамічныя поспехі. Аднак жыццё не было ідылічным для ўсіх жыхароў, сярод мяшчан меліся значныя адрозненні ў ступені багацця. У гэты час самым магутным і заможным чалавекам у горадзе стаў Козіма Медычы, пачынальнік знакамітага роду. Хоць горад афіцыйна базаваўся на дэмакратычным духу, Козіма, які меў сур'ёзны банкаўскі бізнес, паступова атрымаў кантроль над горадам. Козіма ўспадкаваў яго сын П'ера, якога ў 1469 годзе змяніў унук Козіма — Ларэнца. Ларэнца шчодра ставіўся да дзеячаў мастацтва, менавіта яго апека дазволіла раскрыцца Мікеланджэла, Леанарда да Вінчы і Сандра Бацічэлі.
У 1532 годзе Фларэнційская дзяржава займала значныя тэрыторыі з гарадамі Піза, Ліворна і іншымі, стаўшы герцагствам, а з 1569 года — Вялікім герцагствам Тасканскім. У 1801—1807 гадах Фларэнцыя была сталіцай каралеўства Этрурыя, залежнага ад напалеонаўскай Францыі. З 1860 года знаходзілася ў складзе Сардзінскага каралеўства, якое з 1861 года стала Італьянскім каралеўствам, у 1865—1871 гадах горад нават быў сталіцай аб'яднанага Італьянскага каралеўства. У 1871 годзе сталіца была перанесена ў Рым. У 1943 годзе Фларэнцыя была акупаваная нямецкімі войскамі, але ўсё роўна яна стала адным з цэнтраў руху Супраціўлення. У жніўні 1944 года была вызваленая партызанамі і англійска-амерыканскімі войскамі.
Архітэктура
Асноўная частка забудовы Фларэнцыі (пераважна ў стылях готыкі і ранняга Адраджэння) месціцца на правым беразе ракі Арно. Захаваліся старажытна-рымская прамавугольная планіроўка горада, фрагменты сярэднявечных гарадскіх умацаванняў. У гістарычным цэнтры — сістэма звязаных паміж сабой трох галоўных плошчаў. На П'яцца дэль Дуома (Piazza del Duomo — Саборная плошча) знаходзіцца баптыстэрый Сан-Джавані з барэльефамі на дзвярах, сабор Санта-Марыя-дэль-Ф’ёрэ (з 1296 года, архітэктар Арнольфа дзі Камбіа), кампаніла Джотта. На П'яцца дэла Сіньёрыя знаходзіцца палацца дэла Сіньёрыя (цяпер Palazzo Vecchio — палацца Век'ё), галерэя Уфіцы, Лоджыя дэі Ланцы (1376-80).
Дэмаграфія
Станам на 2009 год 87,46 % насельніцтва горада складалі італьянцы. Паводле ацэнак у месце пражываюць каля 6 тысяч кітайцаў. Найбуйнейшая група імігрантаў (3,52 % насельніцтва) з'яўляюцца еўрапейцамі, сярод якіх вылучаюцца румыны і албанцы. Імігранты з Усходняй Азіі (у асноўным кітайцы і філіпінцы) складаюць 2,17 %, з Амерыкі (у асноўным перуанцы) — 1,41 %, з Паўночнай Афрыкі (у асноўным мараканцы) — 0,9 %.
Мохавічы (Мядзельскі раён)
Мо́хавічы (, Моховичи) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Старагабскага сельсавета.
Кара вялікіх паўшар’яў
Кара вялікіх паўшар'яў галаўнога мозга ці кара галаўнога мозга (cortex cerebri) — структура галаўнога мозга, слой шэрага рэчыва таўшчынёй 1,3—4,5 мм, які размешчаны па перыферыі паўшар'яў вялікага мозга і пакрывае іх. Найбольшая таўшчыня адзначаецца ў верхніх участках перадцэнтральнай, постцэнтральнай звілін і парацэнтральнай долькі.
Кара галаўнога мозга адыгрывае вельмі важную ролю ў ажыццяўленні вышэйшай нервовай (псіхічнай) дзейнасці.
У чалавека кара складае ў сярэднім 44% ад аб'ёму ўсяго паўшар'я ў цэлым. Плошча паверхні кары аднаго паўшар'я ў сталага чалавека ў сярэднім роўная 220 000 мм². На паверхневыя часткі прыпадае 1/3, на тыя, што залягаюць у глыбіні паміж звілінамі — 2/3 усёй плошчы кары.
Велічыня і форма барознаў схільныя да значных індывідуальных ваганняў — не толькі мозг розных людзей, але нават паўшар'і адной і той жа асобіны па малюнку барознаў не зусім падобныя.
Усю кару паўшар'яў прынята падзяляць на 4 тыпы: старажытная (палеакортэкс), старая (архікортэкс), новая (неакортэкс) і прамежкавая кара (якая складаецца з прамежкавай старажытнай і прамежкавай старой кары). Паверхня неакортэкса ў чалавека займае 95,6%, старой 2,2%, старажытнай 0,6%, прамежкавай 1,6%.
Паўночная Атлантыка
Паўночная Атлантыка — устойлівая назва для паўночнай часткі Атлантычнага акіяна.
У тэктанічным плане Паўночная Атлантыка прадстаўлена падводнай ускраінай мацерыкоў, акіянскім ложам і сярэдзінна-акіянічным хрыбтом. Нафтагазаноснасць звязана з першай геатэктурай акіянскага дна.
Воды Паўночнай Атлантыкі з'яўляюцца асноўным пастаўшчыком цяпла ў Паўночны Ледавіты акіян праз цёплае Паўночна-Атлантычнае цячэнне.
Паўночная Атлантыка — адзін з самых актыўных для суднаходства і рыбалоўства раёнаў Сусветнага акіяна.
Сярод дзяржаў Паўночнай Атлантыкі быў сфарміраваны ваенны блок НАТА.
Карыкышлак
Карыкышлак (Qarıqışlaq) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Тандзут (арм.: Տանձուտ), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Навасёлкі (Слабадскі сельсавет, Мядзельскі раён)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Жосна Дунілавіцкага (з 1926 года Пастаўскага) павета Віленскага ваяводства.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Старагабскага сельсавета.
Тэгеран
Тэгеран — сталіца і найбуйнейшы горад Ірана. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнага астана, палітычны, эканамічны, транспартны, гандлёва-фінансавы і культурны цэнтр краіны.
Тэгеран размешчаны на поўначы краіны ля падножжа горнага хрыбта Эльбурс, у 90 кіламетрах на поўдзень ад узбярэжжа Каспійскага мора. Горад расцягваецца на 40-50 кіламетраў з захаду на ўсход уздоўж горнага схілу. Паўночныя раёны Тэгерана знаходзяцца на вышыні да 2000 метраў над узроўнем мора, а паўднёвыя прыгарады ўшчыльную падыходзяць да тэрыторыі камяністай пустыні Кавір.
Паходжанне назвы
Існуе некалькі тэорый паходжання назвы Тэгеран. Паводле афіцыйнага сайту горада, назва горада паходзіць ад словаў «дно» (ته — тых) і састарэлага «схіл» (ران — ран). Такім чынам, слова Тэгеран можа значыць — «горад ля падножжа горнага схілу». Гэтая тэорыя сапраўды ўяўляецца рэалістычнай, паколькі Тэгеран у рэчаіснасці размешчаны на паўднёвым схіле гары Тачал.
Іншая тэорыя распавядае, што Тэгеран паходзіць ад назвы парфянскага горада Тыран, які размяшчаўся недалёка ад сучаснай сталіцы Ірана. Сама назва Тыран перакладаецца як «Прыстанак Тыра» (бог дажджу ў зараастрыйскай міфалогіі). Цікава, што непадалёк ад Тырана існаваў горад Мехран — «мясціна Мехра» (бога вады), які ў цяперашні час з’яўляецца «спальным раёнам» на ўскраіне Тэгерана.
Паводле трэцяй тэорыі Тэгеран азначае «цёплае месца» ў процілежнасць «халоднаму месцу» — Шэмірану, раёну на поўначы горада.
Старажытны Тэгеран
Раскопкі паказваюць, што паселішча людзей на месцы сучаснага Тэгерана існавала ўжо ў 6 тысячагоддзі да н.э. Пасяленцы прыбывалі да схілаў Эльбурса, ратуючыся ад спякота ппустыні на поўдні. Першапачаткова Тэгеран быў вёскай, размешчанай у некалькіх кіламетрах на паўночны-захад ад горада Рэй — аднаго з самых старажытных гарадоў Ірана. Асновай эканомікі Тэгерана на той час была сельская гаспадарка, у прыватнасці, вырошчванне гародніны і садавіны.
Штуршком да ўзвашэння Тэгерана як палітычнага цэнтра стала разбурэнне манголамі Рэя ў 1228 годзе. Жыхары разбуранага горада накіраваліся ў амаль некрануты Чынгісханам Тэгеран. Вядома, што ў сваіх працах, якія адносяцца да 1275 года, Мухамад Закарыя Газвіні апісвае Тэгеран, як «важны гандлёвы горад». У гэты час Тэгеран падзяляўся на 12 раёнаў, якія кіраваліся ваеннымі. У асноўным гарадская забудова XIII стагоддзя ўяўляла сабой глінянае або высечанае ў скальнай пародзе жыллё. Падобны тып паселішчаў можна таксама знайсці на тэрыторыі паўночнага Ірака. У 1340 годзе Тэгеран апісваецца Хамдалой Мустафі як адзін з чатырох раёнаў Вараміна, найбуйнейшага на той момант горада ў мангольскай правінцыі Ільханідаў. Пры гэтым адноўлены Рэй ужо перайшоў пад фактычнае кіраванне тэгеранскіх уладароў.
У ліпені 1404 года іспанскі падарожнік Руй Гансалес дэ Клавіха падчас свайго падарожжа ў Самарканд стаў, верагодна, першым еўрапейцам, які наведаў Тэгеран. Ён апісваў яго як буйны горад, на поўначы якога размешчаная рэзідэнцыя Цімурыдаў, а Рэй — як закінутае паселішча. Пачынаючы з XV стагоддзя Тэгеран у пошуках прахалоднага паветра і крыніц вады пачаў актыўна разрастацца на поўнач, гарадскія кварталы з’явіліся на схілах хрыбта Тачал. У 1553—1554 гадах шах Тахмасп I, другі кіраўнік з дынастыі Сефевідаў, пабдаваў у Тэгеране кірмаш, а таксама гарадскія сцены, якія мелі 114 гарматныя вежы. Сефевіды абралі Тэгеран адным са сваіх галоўных бастыёнаў, бо з аднаго боку, у Рэе знаходзілася пахавальня родапачынальніка дынастыі Сееда Хамзы, з другога — Тэгеран да таго часу стаў традыцыйным сховішчам для шыіцкіх уцякачоў, бо Сефевіды былі першай шыіцкай дынастыяй кіраўнікоў Ірана. Сталую рэзідэнцыю ў Тэгеране пабудаваў Абас II. А па загадзе Сулеймана I у горадзе пабудавалі палац, дзе ў 1721 годзе напярэдадні ўварвання ў Іран афганцаў апошні шах Сефевідаў прымаў асманскага султана Ахмета III.
Нарэшце, сапраўдны будаўнічы бум адбыўся ў Тэгеране напачатку XVIII стагоддзя. Дынастыя Зендаў, якая прыйшла на змену Сефевідам, пачала актыўна забудоўваць горад. Карым Хан загадаў пабудаваць у Тэгеране палац, гарэм і рэзідэнцыі для дзяржаўных устаноў. Верагодна, ён меў намер перанесці сталіцу ў Тэгеран, але пазней сталічныя функцыі былі перададзены гораду Шыраза (старажытнай сталіцы Персіі). Са смерцю Карым Хана за Тэгеран разгортваецца барацьба паміж лаяльным да Зендаў Гафуры Ханам і Мухамедам Хан Каджарам. 12 сакавіка 1786 года Мухамед Хан уступае ў Тэгеран і канчаткова пераносіць сталіцу сюды. Гэтаму рашэнню спрыяла ўдалае стратэгічнае становішча Тэгерана на скрыжаванні гандлёвых шляхоў, а таксама пагроза паўночных правінцый з боку Расійскай імперыі.
Сталіца Ірана
Пры Мухамед Каджара Тэгеран выйшаў за межы гарадскіх вежаў. Фетх Алі-шах, пляменнік Мухамеда Каджара, зрабіў найбольшы ўнёсак у будаўніцтва Тэгерана. У прыватнасці, у перыяд яго кіравання ў Тэгеране былі пабудаваны Мармуравы палац і шаская мячэць. Да 1830 года насельніцтва Тэгерана дасягнула 150 тысяч чалавек. Раскошныя палацы былі выбудаваны на поўначы горада. Пры Фетх Алі-шаху ў Тэгеране было разгромлена расійскае пасольства, ачоленае Аляксандрам Грыбаедавым, які быў забіты.
У 1925 годзе Іран узначаліў Рэза Пехлеві, і ў 30-х гадах XX стагоддзя горад перажыў яшчэ адно абнаўленне. Па загадзе Рэзы Пехлеві «сцены Насрэдзіна» былі знішчаны, а на іх месцы пракладзены шырокія праспекты. Вялікая колькасць замежных архітэктараў была запрошана шахам для будаўніцтва новых будынкаў для дзяржаўных і камерцыйных устаноў. Пасля гэтай рэканструкцыі плошча Тэгерана ўзрасла больш чым на парадак у параўнанні з Тэгеранам узору Фетх Алі-шаха, склаўшы 46 км².
У 1943 годзе ў Тэгеране прайшла міжнародная канферэнцыя кіраўнікоў урадаў трох саюзных дзяржаў антыгітлераўскай кааліцыі — СССР, ЗША і Вялікабрытаніі, на якой былі вызначаны прыкладныя тэрміны адкрыцця другога фронту. На Канферэнцыі былі таксама абвешчаны гарантыі незалежнасці і тэрытарыяльнай цэласці Ірана пасля заканчэння вайны. Па заканчэнні вайны насельніцтва Тэгерана дасягнула 1 мільёна чалавек. Пры Мухамедзе Пехлеві, апошнім шаху, многія старажытныя пабудовы старога горада былі знішчаны, бо шах лічыў, што ім не месца ў сучасным Тэгеране. На месцы ўнікальных фартыфікацыйных збудаванняў і палацаў зараз месцяцца небаскробы альбо шырокія аўтастрады. З пачаткам тыпавой жылой забудовы, пік якой прыпаў на 1960-я гады, Тэгеран канчаткова згубіў свой «старажытны» выгляд.
У 1969 годзе Шэміран быў уключаны ў склад Тэгерана, пасля чаго пашырэнне на поўнач спынілася. Па новай горадабудаўнічай дактрыне Тэгеран стаў узбуйняцца на захад і ўсход. Рэзкі скок кошту на нафту ў 1970-х надаў новы штуршок развіццю горада. Шах меў намер выкарыстоўваць звышпрыбыткі ад экспарту нафты на будаўніцтва новага раёна Тэгерана, які стаў бы сімвалам улады Пехлеві. Праект «Шахестана» быў гатовы ў 1976 годзе, аднак грошы хутка скончыліся, і раён так і не быў пабудаваны.
8 верасня 1978 года ў Тэгеране, як і ва ўсім Іране, пачаліся дэманстрацыі праціўнікаў шаскага рэжыму, якія неўзабаве перараслі ў масавыя выступы. Першы такі буйны пратэст адбыўся ў верасні, ён быў разагнаны паліцыяй. Пачынаючы з гэтага моманту эканоміка Тэгерана практычна «ўстала» з-за татальных страйкаў. У рэшце рэшт, 16 студзеня 1979 года шах, не ў сілах супрацьстаяць дэманстрантам, назаўсёды пакінуў Іран, а 1 лютага мільёны тэгеранцаў сустракалі апальнага імама Рухолу Хамейні, высланага з краіны за 15 год да таго. У горадзе пачаліся сутычкі паміж прыхільнікамі Хамейні і іхнымі праціўнікамі. 9 лютага з дробнай бойкі паміж тэхнікамі ў мясцовым аэрапорце пачаліся грандыёзныя вулічныя сутыкненні, у ходзе якіх за двое сутак прыхільнікі Хамейні ўзялі пад свой кантроль усе ўрадавыя ўстановы, сілавыя ведамствы і паліцэйскія ўчасткі.
У ходзе ірана-іракскай вайны, з мая 1985 года Тэгеран рэгулярна падвяргаўся абстрэлу іракскімі ракетамі Р-11, што цягнула за сабой значныя ахвяры сярод насельніцтва і разбурэнні. Пад канец вайны, увесну 1988 года інтэнсіўнасць абстрэлаў дасягнула піку: за 6 тыдняў іракскія войскі выпусцілі па Тэгерану 190 ракет. У гэты ж час у Тэгеран накіроўваўся паток уцекачоў з суседняга Афганістана, дзе таксама ішла вайна.
Насельніцтва
У цяперашні час у межах горада пражывае каля 7,5 мільёнаў чалавек, разам з прыгарадамі насельніцтва Тэгерана складае 13 мільёнаў чалавек, з навакольнымі гарадамі-спадарожнікамі — больш за 15 мільёнаў. Такі рэзкі рост насельніцтва тлумачыцца тым, што 60 % жыхароў горада — прыезджыя.
Мовы
Тэгеран з’яўляецца найбуйнейшым персамоўным горадам у свеце. Насельніцтва горада настолькі этнічна разнастайна, што змешванне розных моў і дыялектаў прывяло да з’яўлення новага тэгеранцкага дыялекту персідскай мовы, які з’яўляецца стандартам. У прыватнасці, некаторыя правілы тэгеранцкага гутарковага дыялекту (напрыклад, замена доўгага /а/ на /u/) былі актыўна перайманы астатнімі іранцамі.
Большая частка насельніцтва Тэгерана размаўляе таксама на ісфаханскім, ездскім, шыраскім, яўрэйска-таджыкскім дыялектах, а таксама на мове дары. Цікава, што да XIX стагоддзя большасць насельніцтва горада складалі мазендэранцы, якія і дагэтуль кампактна пражываюць у паўночных раёнах.
Другая па распаўсюджанасці мова — азербайджанская. Акрамя таго, існуюць суполкі курдаў, мазендэранцаў, гілянцаў, лураў, белуджаў, туркменаў, арабаў, армянаў, асірыйцаў.
Рэлігія
Пераважная большасць жыхароў Тэгерана — мусульмане-шыіты, яны складаюць 96 % насельніцтва. Бахаі складаюць 2,8 % насельніцтва — гэта каля 200 тыс. чалавек. Хрысціяне таксама маюцца ў Тэгеране, да іх адносяцца, у першую чаргу, паслядоўнікі Армянскай апостальскай царквы, Рускай праваслаўнай царквы і Асірыйскай царквы. Іхняя колькасць пасля Ісламскай рэвалюцыі 1979 года рэзка знізілася. Армянская апостальская царква прадстаўлена ў Тэгеране суполкай з 120 тысяч чалавек. У горадзе месцяцца 42 прыходы армянскай царквы і мноства армянскіх культурных цэнтраў, школаў, бібліятэк, спартыўных комплексаў.
Каля 10 тысяч чалавек належаць да Асірыйскай царквы, маецца таксама 5 тысяч халдэйскіх каталікоў, якія прытрымліваюцца ўсходне-сірыйскага абраду. У горадзе ёсць грузінская артадаксальная абшчына, руская праваслаўная абшчына і некалькі розных евангелічных абшчын.
У яўрэйскую суполку ўваходзіць 16—18 тыс. чалавек. У Тэгеране месцяцца 18 сінагогаў. Пры суполцы маюцца таксама шматлікія школы і бібліятэкі. У зараастрыйскую суполку ўваходзіць 10 тыс. чалавек. Абшчына падтрымлівае два храма агню. Да іншых рэлігійных меншасцей адносяцца суніты, прысутнічаюць таксама нязначныя абшчыны сікхаў, індуістаў, будыстаў, мандэеў, эзідаў і суфістаў.
Беднасць
У 1995 годзе каля 27 % насельніцтва Тэгерана пражывала за рысай беднасці, аднак узровень жыцця тэгеранскіх беднякоў значна пераўзыходзіў узровень жыцця маламаёмасных людзей з рэгіёнаў краіны. У 1996 годзе ўзровень пісьменнасці насельніцтва складаў 84,7 %, сярэдняя працягласць жыцця — 70,5 гадоў. Бедныя тэгеранцы пражываюць, у асноўным, у паўднёвых раёнах горада, часта — у трушчобах. Іх нефармальна называюць «тымі, якія жывуць на камянях». Асабліва масіўныя бедныя кварталы размешчаны ў прыгарадах Эсламшахр і Чахар-Дангеш, з насельніцтвам 350 тысяч і 250 тысяч чалавек адпаведна. У такіх трушчобах жывуць, як правіла, імігранты і ўцякачы.
У канцы 1978 года бедны поўдзень Тэгерана стаў цэнтрам антыўрадавых паўстанняў, канчаткова здушыць якія не ўяўлялася магчымым. Карыстаючыся часовай блытанінай, выкліканай рэвалюцыяй, беднякі забудоўвалі наваколлі горада трушчобамі незаконна, часта ўначы. Толькі за 1980 год у трушчобах пасяліліся 100 тысяч прыезджых, у 1986 — 450 тысяч. Гэта было звязана з небывалым наплывам уцекачоў з Курдыстана і Афганістана.
Напачатку 1990-х гадоў мэрыя Тэгерана пачала прадпрымаць спробы знішчэння незаконных пабудоў. У жніўні 1991 года разбурэнне паселішча Багерабад выклікала хваляванні ў прыгарадах, якія давялося душыць з дапамогай паліцыі. У сакавіку 1992 года група ветэранаў ірана-іракскай вайны выказала пратэст ураду Тэгерана ў сувязі са становішчам жыхароў трушчобаў, пасля чаго хваляванні ўспыхнулі ізноў. Пры яго прыгнечанні загінула 6 чалавек, 300 былі арыштаваны, 5 пасля пакараны смерцю. Апошняе буйное выступленне адбылося ў Эсламшахры ў 1995 годзе.
Наркотыкі
У Іране стагоддзямі выраблялі і ўжывалі опіум. У 1949 годзе 11 % насельніцтва Ірана ўжывала наркотыкі. 1,3 мільёна чалавек ужывалі наркотыкі ў Тэгеране .Тэгеран размешчаны на адным з асноўных шляхоў наркатрафіку з Афганістана і Пакістана на Захад. Асноўныя шляхі ідуць праз правінцыі Паўднёвы Харасан, Сістан і Белуджыстан, праз Тэгеран, далей у Турцыю і на Балканы.
У 1999 годзе ў Тэгеране налічвалася каля 240,000 наркаманаў, аднак гэтая лічба можа быць недакладнай, паколькі разыходжанні ў ацэнцы Міністэрства аховы здароўя і ААН складаюць да 60 %. У 2002 годзе праваахоўныя органы штодня затрымлівалі да 150—200 наркадылераў і наркаманаў. Распаўсюджанне наркотыкаў стала прычынай павышанай смяротнасці і злачыннасці. Для барацьбы з наркаманіяй у Тэгеране адкрыліся спецыялізаваныя рэабілітацыйныя цэнтры, а таксама праводзіцца агітацыя.
Геаграфія
Тэгеран размешчаны на поўначы Ірана, у аднайменнай правінцыі, на паўднёвым схіле гары Тачал хрыбта Эльбурс, які адлучае горад ад Каспійскага мора. Горад выцягнуты з поўначы на ​​поўдзень на 26 кіламетраў, і з захаду на ўсход на 40 кіламетраў. Плошча складае каля 1550 км². Перапад вышыняў у межах гарадской рысы складае амаль 700 метраў: ад 1100 метраў на поўдні да 1800 на поўначы.
Тэгеран складаецца са старога горада, рэканструяванага ў 1870—1872 гадах, і новага горада, які пачаў будавацца ў 40-х гадах XX стагоддзя. У горадабудаўнічай структуры пераважаюць рэгулярныя кварталы XIX—XX стагоддзяў, разрэзаныя прамавугольнай сеткай вуліц з плошчамі, скверамі, фантанамі і забудаваныя шматпавярховымі атэлямі, банкамі, адміністрацыйнымі будынкамі ў духу сучаснай заходнееўрапейскай архітэктуры, а таксама асабнякамі-катэджамі і 10-12-павярховымі жылымі дамамі. Сучасны Тэгеран распаўсюджваецца на поўнач, паўночны захад і паўночны-ўсход за кошт утварэння шматлікіх новых раёнаў.
Паўночныя раёны менш за іншых схільныя да забруджвання. Там жывуць найбольш заможныя жыхары горада. Цэнтральныя раёны займаюць, як правіла, офісы, банкі і іншыя ўстановы. На поўдні і захадзе, бліжэй да пустыні размяшчаюцца прамысловыя прадпрыемствы. Керэдж і Рэй — найбуйнейшыя прыгарады Тэгерана.
Клімат
Тэгеран размяшчаецца на нахільнай раўніне паміж горным ланцугом Эльбурс на поўначы і саланчакавай пустыняй Дэштэ-Кевір на паўднёвым усходзе. Таму ў паўночных раёнах горада клімат халаднаваты і вільготны, тады як у паўднёвых — гарачы і сухі. Самы гарачы месяц — ліпень, самы халодны — студзень. З-за асаблівасцей геаграфічнага становішча Тэгерана, амплітуда ваганняў тэмпературы дасягае 65 градусаў. Снег ляжыць у асноўным з лістапада па сакавік, але ў большай частцы горада снег ляжыць у студзені і лютым. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 240 мм, вялікая частка з іх выпадае зімой. Улетку дажджы вельмі рэдкія.
Лапі (гістарычная правінцыя)
Лапі, таксама Лапландыя (Lappi, Lappland) — гістарычная правінцыя на поўначы Фінляндыі, у Лапландыі. Як і іншыя гістарычныя правінцыі Фінляндыі, не выконвае якіх-небудзь адміністрацыйных функцый, але захоўвае культурнае значэнне. Займае паўночную частку сучаснай правінцыі Лапі.
Была вылучана са шведскай гістарычнай правінцыі Лапланд у 1809 годзе, пасля таго як паводле Фрыдрыхсгамскага мірнага дагавора апошняя была падзелена паміж Швецыяй і Расійскай Імперыяй.
Сінапс
Сі́напс (σύναψις, ад — абдымаць, ахапляць, паціскаць руку) — месца кантакту паміж двума нейронамі або паміж нейронам і эфекторнай клеткай, якая атрымлівае сігнал. Служыць для перадачы нервовага імпульсу паміж дзвюма клеткамі, прычым падчас сінаптычнай перадачы амплітуда і частата сігналу могуць рэгулявацца.
Тэрмін быў уведзены ў 1897 г. англійскім фізіёлагам Чарльзам Шэрынгтанам.
Генералы айчыннага року
«Генера́лы айчы́ннага ро́ку» — зборнік песень беларускіх выканаўцаў, запісаная ў 2004 годзе. 25 красавіка 2004 года ў Мінскім Лядовым палацы прайшоў звязаны з выданнем гэтага зборніка аднайменны фестываль.
Лапланд (правінцыя)
Ла́планд (Lappland) — гістарычная правінцыя у паўночнай Швецыі, у рэгіёне Норланд. Самая вялікая па плошчы правінцыя Швецыі.
Займае паўднёва-заходнюю частку Лапландыі, рэгіёна гістарычнага рассялення саамаў.
Галоўным чынам, падзелена паміж сучаснымі ленамі Нарботэн і Вестэрботэн, таксама невялікая частка Лапланда адносіцца да лена Емтланд.
Да 1809 года правінцыя ўключала таксама тэрыторыю паўночнай Фінляндыі, аднак пасля таго, як паводле Фрыдрыхсгамскага міру Фінляндыя адышла да Расійскай імперыі, фінская частка Лапланда стала разглядацца як асобная гістарычная правінцыя Лапі.
Грэкі ва Украіне
Грэкі ва Украіне — грэчаская этнічная меншасць, якая пражывае на тэрыторыі Украіны. Паводле перапісу 2001 года ва Украіне пражывае 91500 этнічных грэкаў, з іх 77500 — у Празоўе, Данецкая вобласць. Значныя асяродкі грэкаў скацэнтраваны вакол гарадоў Адэса, Харкаў, Жытомір, Ніжын і Львоў.
Гісторыя рассялення
Грэчаская прысутнасць у чарнаморскім рэгіёне існавала задоўга да Кіеўскай Русі. Грэкі заснавалі калоніі на ўкраінскіх берагах Чорнага мора яшчэ ў 6 стагоддзі да н.э. Грэчаскія калоніі гандлявалі з рознымі старажытнымі народамі вакол Чорнага мора: скіфамі, меётамі, кімерыйцамі, готамі, прота-славянамі.
Пасля полаўцаў і мангола-татарскага нашэсця са стэпу на поўнач ад Чарнамор'я грэкі засталіся толькі ў гарадах за межамі Крымскіх гор і на іх паўднёвых схілах. Яны жылі з крымскімі татарамі да заваёвы Крыму Расійскай імперыяй і перасялення грэкаў з Крыма на паўночнае ўзбярэжжа Азоўскага мора царыцай Кацярынай II.
Новая тэрыторыя, прызначаная для грэкаў, знаходзілася паміж Марыупалем і Данецкам і ў асноўным прадстаўлена паўднёвай часткай Данецкай вобласці, або так званым Прыазоўем. Разам з грэкамі туды былі заселены ўкраінцы і немцы, а таксама расіяне. Украінцы сяліліся пераважна ў вёсках і часткова ў гарадах вобласці, у адрозненне ад грэкаў, якія аднаўлялі свае гарады і нават давалі ім арыгінальныя крымскія назвы. З гэтага часу большасць грэчаскіх паселішчаў на поўдні Данецкай вобласці насілі назвы населеных пунктаў Крыма.
У часы СССР адбылася грэчаская аперацыя НКУС і дэпартацыя пантыйскіх грэкаў у Сібір і казахстанскі стэп. Зрэшты ў 1956 годзе большасць з тых, хто выжыў, вярнуліся назад у свае дамы. У 1980-я і 1990-я гады Грэчаская рэспубліка вітала вяртанне этнічных грэкаў на радзіму і іх значная частка эмігравала.
Лапонія
Лапонія (Laponia), або Шведская Лапландыя — тэрыторыя ў паўночнай Швецыі, у лене Нарботэн, населеная саамамі, які захавалі традыцыйны качавы лад жыцця, заснаваны на аленегадоўлі. Раён спалучае ўнікальную прыроду і аб'екты саамскай культуры. Знаходзіцца ў спісе сусветнай спадчыны ЮНЕСКА з 1996 года.
На тэрыторыі Лапоніі знаходзяцца нацыянальныя паркі Мудус, Сарэк, Пад'еланта і Стура-Шофалет, а таксама прыродныя рэзерваты і.
Басовішча XVII
Басовішча XVII — зборнік, прысвечаны фестывалю «Басовішча-2006», выдадзены ў 2007 годзе. На ім прадстаўлены запісы ўсіх дзесяці ўдзельнікаў конкурснай часткі фестывалю, а таксама 4 трэкі іншых вядомых беларускіх музыкантаў.
Дадатковыя звесткі
Усе ўдзельнікі конкурснай часткі фестывалю «Басовішча-2006» у якасці ўзнагароды атрымалі магчымасць запісу адной з сваіх песняў на студыі гуказапісу «ОСМОС». У выніку ў 2007 годзе была складзена плытка з запісаў гэтых гуртоў, а таксама чатырох іншых вядомых беларускіх музыкантаў — IQ48, Indiga, Drum Ecstasy і Neuro Dubel. Прадзюсарам гэтага праекту стаў Павел Юрцэвіч.
Германа-скандынаўская міфалогія
Скандынаўская міфалогія (старажытнагерманская міфалогія) — міфалогія германскіх плямёнаў (англаў, саксаў, нарманаў, данаў і інш.), якая фарміравалася з V в. да н.э. да прыняцця хрысціянства; паколькі асноўнай крыніцай звестак аб ёй з’яўляюцца тэксты паэтычнай «Старэйшай Эды» і празаічнай «Эды» Сноры Стурлусана, яе часта завуць «скандынаўскай міфалогіяй». Прыкладна ў той жа час дацкі храніст Саксон Граматык у «Дзеяннях данаў» перадае шматлікія міфалагічныя сюжэты. Каштоўныя звесткі аб старажытнагерманскай міфалогіі маюцца ў «Германіі» Тацыта.
Гісторыя стварэння міру
У пачатку была чорная бездань Гінунгагап, да поўначы ад яе ляжала царства смугі Ніфльхейм, а да поўдня — царства агню Муспельхейм. У царстве смугі забіў крыніцу Хвергельмір і дванаццаць магутных струменяў (Элівагар) узялі з яго сваё пачатак. Вада ў Ніфльхейме звярталася ў лёд, але крыніца біла не перастаючы і ледзяныя груды парухаліся да Муспельхейму. Нарэшце лёд падышоў так блізка, што пачаў раставаць. З іскраў і адталай вады паўстаў волат Імір і карова Аўдумла. З поту Іміра нарадзілася пара — мужчына і жанчына, а адна нага з іншай зачала сына. Гэта былі першыя іністыя волаты.
Аўдумла лізала салёныя камяні, каб сілкаваць Іміра малаком з сваіх смочак. Так яна вылізала Буры. Яго сын Бёр узяў сабе ў жонкі волатку Бестлу, і яна нарадзіла яму трох сыноў-асаў: Одзіна, Вілі і Ве. Сыны Бора забілі Іміра, а з яго цела стварылі Мідгард.
Стварыўшы мір, Одзін і яго браты задумалі яго засяліць. На беразе мора яны знайшлі два дрэвы: ясень і вярбу. З ясеня зрабілі мужчыну, а з алешыны — жанчыну. Затым адзін з асаў удыхнуў у іх жыццё, іншы даў ім розум, а трэці — кроў і румяныя шчокі. Так з’явіліся першыя людзі, і клікалі іх: мужчыну — Аск, а жанчыну — Эмбла.
За морам, да ўсходу ад Мідгарда, асы стварылі краіну Ётунхейм і падалі яе ў валоданне Бергельміру і яго нашчадкам.
З часам асаў стала больш, тады яны пабудавалі для сябе краіну высока над зямлёй і назвалі яе Асгардам.
Структура свету
Асновай вертыкальнага складніку з’яўляецца Ігдрасіль, які злучае ўсе светы паміж сабой (Мідгард, Асгард, Муспельхейм, Ніфльхейм і інш.). У першай песні Старэйшай Эды «Прадраканне вельвы» апісана дзевяць сусветаў, змешчаных на Сусветным дрэве.
Эсхаталогія
Падчас светабудовы багі ўтаймавалі пачвар — змяя Ёрмунганда, ваўка Фенрыра і інш. Але з набліжэннем канца свету гэтыя пачвары вырвуцца на волю, прыплыве карабель мерцвякоў, па мосце вясёлкі Біўрэст прыйдуць ваяры Муспеля і разбураць гэты мост, ад чаго пайдзе разбурэнне Мідгарда і Асгарда, і адбудзецца апошняя бітва Рагнарок, у якой на боку богаў будуць выступаць загінулыя ваяры. Багі і пачвары знішчаць адзін аднаго, і агністы волат Сурт знішчыць мір, пасля чаго павінен паўстаць новы мір. Ліў і Ліўтрасір — шлюбная пара, якой наканавана перажыць Рагнарок і згубу свету; яны адродзяць чалавечы род. Яшчэ, паводле паддання, Рагнарок перажывуць багі: Відар, Валі, Магні, Модзі і Уль, а Бальдр і Хёд вернуцца ў мір жывых.
Новыя Габы
Но́выя Га́бы (, Новые Габы) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Жосна Дунілавіцкага (з 1926 г. Пастаўскі) павета Віленскага ваяводства.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Старагабскага сельсавета.
Хельхейм
Хельхейм (Helheim) (літаральна Уладанні Хель) — у германа-скандынаўскай міфалогіі адзін з дзевяці светаў, свет мёртвых, у якім пануе Хель.
Гэта халоднае, цёмнае і імглістае месца, куды трапляюць усе памерлыя, акрамя герояў, прынятых у эйнхерыі. Хельхейм размешчаны ў Ніфльхейме, на самым нізкім узроўні сусвету. Яго абмывае непраходная рака Г'ёль. Ніводная істота, нават багі, не можа вярнуцца з Хельхейма. Уваход у Хельхейм ахоўваецца Гармам, жахлівым сабакам, і веліканшай Модгуд.
Хермод — адзіны, хто быў у Хельхейме і вярнуўся назад.
У дзень Рагнарок з Хельхейма на караблі Нагльфар ваярства Хель уплыве для бітвы з асамі.
Іншыя назвы:
Ланчэстан Эліят
Ланчэстан Эліят (Launceston Elliot; 9 чэрвеня 1874, Мумбаі, Індыя — 8 жніўня 1930, Мельбурн, Аўстралія) — брытанскі барэц, гімнаст, лёгкаатлет і цяжкаатлет, чэмпіён і прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 1896. Эліят вырас у арыстакратычнай сям’і і быў напалову шатландцам.
У 1896 годзе, ён удзельнічаў у летніх Алімпійскіх гульнях у Афінах, і спаборнічаў адразу ў чатырох відах спорту.
Акрамя таго, ён удзельнічаў яшчэ ў трох відах спорту, але без асаблівых поспехаў. У лёгкай атлетыцы ён удзельнічаў у кваліфікацыйным забегу на 100 м, але заняў трэцяе месца і не прайшоў у фінал. У гімнастыцы ён удзельнічаў у лажанні па канаце і заняў апошняе пятае месца. У барацьбе Эліят выбыў у чвэрцьфінале, прайграўшы немцу Карлу Шуману.
Праз чатыры гады Эліят прыняў удзел у лёгкаатлетычных спаборніцтвах на летніх Алімпійскіх гульнях 1900 у Парыжы. Ён спаборнічаў у кіданні дыска і заняў 11-е месца, падзяліўшы яго з венграм Артурам Кораем. Яны абодва кінулі снарад на 31 м.
Пакінуўшы спорт, Эліят пераехаў у Аўстралію, дзе памёр ад раку.
Эрык Кэндэл
Эрык Кэндэл (Eric Richard Kandel, нар., Вена, Аўстрыя) — амерыканскі вучоны ў галіне нейрабіялогіі, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 2000 годзе разам з П. Грынгардам і А. Карлсанам «за адкрыццё малекулярных механізмаў працы сінапсаў».
Біяграфія
Эрык (Erich) нарадзіўся 7 лістапада 1929 года ў Вене ў яўрэйскай сям’і Германа і Шарлоты Кэндэл з Каламыя. Герман Кэндэл валодаў крамай цацак на Кучкергасе, у іх быў старэйшы сын Людвіг. Эрык вучыўся ў венскай пачатковай школе. У 1939 году сям’я Кэндэл вымушана была з’ехаць з Аўстрыі з-за пераследаў гітлераўскага рэжыму. Эрык і Людвіг выехалі спачатку ў Бельгію, а потым у ЗША, дзе змаглі ўз’яднацца з бацькамі.
У Нью-Ёрку сям’я Кэндэл пасялілася ў Брукліне. Эрык спачатку не ведаў англійскай мовы. Было вырашана змяніць яго імя на амерыканскі манер, адкінуўшы апошнюю літару: Eric. Наведваў дзяржаўную пачатковую школу № 217, затым яўрэйскую школу ў Флэтбушы (Yeshivah of Flatbush), затым дзяржаўную сярэднюю школу «Эразмус-хол» (Erasmus Hall High School). Пісаў нататкі для школьнай газеты, захапляўся спортам.
З 1960 года ў Гарвардскай медыцынскай школе, з 1965 года ў Нью-Ёркскім універсітэце, з 1974 года прафесар у Калумбійскім універсітэце.
Выявіў, што кароткачасовая памяць заснавана на змене формы бялкоў пры далучэнні фасфату, а доўгачасовая — на сінтэзе новых бялкоў.
Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1974), Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук, Германскай акадэміі прыродазнаўцаў «Леапальдзіна» (1989).
Узнагароды
Ганаровы грамадзянін горада Вены (2009).
Ванахейм
Ванахейм (Vanaheimr: краіна ванаў) — у германа-скандынаўскай міфалогіі радзіма Ванаў, размешчаная на захад ад Мідгарда і Асгарда.
Паводле Сагі пра Інглінгаў (XIII стагоддзе) Ванахейм знаходзіўся на берагах Чорнага мора (Svartahaf) у Сарматыі ў раёне вусця Танаіса, які таксама называўся Ванаквісль (Vanakvisl). На ўсход ад Ванахейма размяшчаўся Асгард. Паміж дзвюма краінамі адбываліся войны і абмены палоннымі. Іншымі краінамі-суседзямі Ванахейма, якія таксама ляжалі на захад ад Асгарда названы ў сагах Краіна Саксаў (Saxland, Старажытная Германія) і Гардарыкі (скандынаўскія гарады Паўночнай Русі). Такім чынам, Ванахейм геаграфічна супадае з апісаннямі Сарматыі (паводле Геаграфіі Пталамея, II стагоддзе), аднак характарызуе пазнейшы час, калі на змену сарматам прыйшлі славяне-венеды, якія сталі ўспрымацца як аўтахтоны гэтай тэрыторыі.
Чэмпіянат Беларусі па плаванні на кароткай вадзе 2015
'''Адкрыты чэмпіянат Беларусі па плаванні (25 м) памяці І. Дурэйкі 2015''' праходзіў 11-14 лістапада ў БА ЦАР па водных відах спорту ў Брэсце.
Шведскі каралеўскі гімн
Шведскі каралеўскі гімн (Kungssången: «Ur svenska hjärtans djup en gång») — гімн у гонар шведскіх каралёў. Быў напісаны прыкладна ў 1844 годзе, тэкст — Карл Страндберг, музыка — Ота Ліндблад.
Тэкст
Ur svenska hjärtans djup en gång en samfälld och en enkel sång, som går till kungen fram! Var honom trofast och hans ätt, gör kronan på hans hjässa lätt, och all din tro till honom sätt, du folk av frejdad stam!
O konung, folkets majestät är även ditt: beskärma det och värna det från fall! Stå oss all världens härar mot, vi blinka ej för deras hot: vi lägga dem inför din fot — en kunglig fotapall.
Men stundar ock vårt fall en dag, från dina skuldror purpurn tag, lyft av dig kronans tvång och drag de kära färger på, det gamla gula och det blå, och med ett svärd i handen gå till kamp och undergång!
Och grip vår sista fana du och dristeliga för ännu i döden dina män! Ditt trogna folk med hjältemod skall sömma av sitt bästa blod en kunglig purpur varm och god, och svepa dig i den.
Du himlens Herre, med oss var, som förr du med oss varit har, och liva på vår strand det gamla lynnets art igen hos sveakungen och hans män. Och låt din ande vila än utöver nordanland!
Аятала
Службовая лесвіца
Назва «Аятала» азначае вышэйшую духоўную ступень у іарархіі шыізму — мучтахіт. Гэтае ступень дае права чалавеку, які з’яўляецца аяталой, настаўнічаць у хазве, даваць абавязковыя фетвы для выканання простымі вернікамі. Гэтыя фетвы занаваны на веданні запаведаў Алаху. Аятала можа не толькі выдаваць загады, але і судзіць і караць за не выкананне Карана. Гэта адрознівае Аяталу ад святароў іншых рэлігій.
Вялікія аятолы — марджа
Толькі некалькі з аятолаў атрымалі назву «Вялікі аятала» («Аятола Узма»). Гэта адбываецца пры жаданні вялікай колькасці вернікаў. Вялікі аятала выдае сваю кнігу, дзе піша свае думкі і дзе можна знайсці адказы на мноства пытанняў, якія паўстаюць перад вернікамі ў іх асабістым жыцці. Кнігі называюць — Рэзала. Гэтыя кнігі з’яўляюцца вольным пераказам кнігі «Аль Урваці Ль Вутка», дзе выказванні вядомых старажытных святых прыстасоўваюць да сучаснага жыцця.
Гульня ў імітацыю
Фільм з’яўляецца ўладальнікам галоўнай узнагароды Кінафестывалю ў Таронта 2014 года. Сцэнарый фільма ўзначаліў штогадовы Чорны спіс найлепшых не запушчаных у вытворчасць галівудскіх сцэнарыяў 2011 года. Прэм’ера фільма адбылася падчас кінафестывалю ў Тэлурыдзе 29 жніўня 2014 года.
Сюжэт
1939 год. Брытанская разведка даручае заснавальніку сучаснай інфарматыкі Алану Цьюрынгу расшыфроўку сакрэтнага кода Энігмы Трэцяга рэйха, у фільме паказана праца яго бліскучай каманды ў звышсакрэтным брытанскім цэнтры ўзлому шыфраў і кодаў у Блетчлі-парку ў змрочныя дні Другой сусветнай вайны. Цьюрынг, чый унёсак і геніяльнасць значна скарацілі працягласць вайны і выратавалі тысячы жыццяў, стаў ахвярай неасвечанага брытанскага істэблішмента, але яго праца і спадчына працягваюць жыць.
Аятала
Вялікія аятолы — марджа
Зараз жыве каля 70 Вялікіх аятолаў. Да іх адносіцца Алі Хаменеі. Каля 7 вялікіх аятолаў жыве ў Іраку ў горадзе Наджаф — важным асяродку шыізму.
Гульня ў імітацыю
Стварэнне
Перш чым да праекта Black Bear Pictures далучыўся Бенедыкт Камбербэтч, Warner Bros. набыла сцэнарый для Леанарда Дзі Капрыа, як паведамлялася, за сямізнакавую лічбу. Пазней Дзі Капрыа адмовіўся, і правы на сцэнарый вярнуліся да сцэнарыста.
Розныя рэжысёры былі прыцягнуты падчас распрацоўкі, называліся Рон Ховард і Дж. Блэйксан. У снежні 2012 года афіцыйна было абвешчана, што працу над праектам узначаліць рэжысёр «Паляўнічых за галовамі» Мартэн Тыльдум, стварэнне гэтага фільма стала для яго англамоўным рэжысёрскім дэбютам.
Успрыманне
Карціна ганаравана вельмі высокіх адзнак сусветнай кінапрэсы. На сайце Rotten Tomatoes фільм мае рэйтынг 90 % паводле 217 рэцэнзій. На сайце Metacritic фільм атрымаў 72 балы з 100 паводле 47 крытыкаў. Нацыянальны савет кінакрытыкаў ЗША і Амерыканскі інстытут кінамастацтва ўключылі «Гульню ў імітацыю» ў топ 10 фільмаў 2014 года.
Дэніс Звіздзіч
Дэніс Звіздзіч (Denis Zvizdić;, Сараева) — баснійская палітык, старшыня Савета міністраў Босніі і Герцагавіны з 11 лютага 2015. Ён з'яўляецца членам баснійскай Партыі дэмакратычнага дзеяння.
Ён вучыўся на факультэце архітэктуры ў Сараеўскім універсітэце, а пазней стаў прафесарам архітэктуры ў гэтай жа навучальнай установе.
У 2003 годзе ён стаў прэм'ерам кантона Сараева, а пазней быў абраны спікерам Асамблеі кантона Сараева. Ён уваходзіў у парламент Федэрацыі Босніі і Герцагавіны ў перыяд з 2010 па 2014 год.
11 лютага 2015 г. на галасаванні ў Палаце прадстаўнікоў Босніі і Герцагавіны, на якім выбіралі новага старшыню Савета міністраў Босніі і Герцагавіны, 28 членаў з 42 прагаласавалі за Звіздзіча, 5 прагаласавалі супраць і 2 устрымаліся. Звіздзіч паабяцаў паскорыць інтэграцыю Босніі і Герцагавіны ў Еўрапейскі Саюз.
Сесіл Ла Грэнейд
Дама Сесіл Элен Флёрэт Ла Грэнейд (Dame Cécile Ellen Fleurette La Grenade, нар. 30 снежня 1952) — генерал-губернатар Грэнады з 7 мая 2013 года, першая жанчына на гэтай пасадзе.
Біяграфія
Атрымала адукацыю ва ўніверсітэце Вест-Індыі, а затым скончыла магістратуру і абараніла доктарскую дысертацыю ва ўніверсітэце Мэрыленда. Спецыяліст у вобласці харчовай бяспекі. Афіцэр ордэны Брытанскай імперыі, а таксама (па пасадзе) дама вялікага крыжа ордэна Святога Міхаіла і Святога Георгія.
Пятрова (Мядзельскі раён)
Пятро́ва (, Петрово) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Вараоз
Вараоз (Varroosis), вараатоз (Varroatosis) — хвароба пчол і пячатнага расплоду. Выклікаецца кляшчом Varroa destructor. Трапляецца ў многіх краінах Паўднёва-Усходняй Азіі, Паўднёвай Амерыкі, Афрыкі, Еўропы, у т.л. на Беларусі.
Пры масавым пашырэнні прыводзіць да вялікіх эканамічных страт. Крыніца інвазіі — хворыя сем'і, раі і зрэзаны трутневы расплод. Пашырэнню хваробы садзейнічаюць перамяшчэнне пчальнікоў, купля і продаж пчол. Клешч праходзіць поўны цыкл развіцця на кукалках пчол на працягу 8—9 сутак і пашкоджвае дарослых насякомых.
Пры вараозе назіраецца гібель недаразвітых кукалак пчол, нараджэнне нежыццяздольных трутняў і пчол з рознымі пачварнасцямі. Скарачаецца тэрмін жыцця матак, пашкоджаныя сем'і адстаюць ў развіцці. Вясной і восенню хварэе пераважна пчаліны расплод, а ўлетку—трутневы.
Фрэнк Кабуі
Фрэнк Кабуі (Frank Kabui, нар. 1946?) — палітычны дзеяч Саламонавых Астравоў. З 7 ліпеня 2009 года генерал-губернатар краіны.
Кабуі нарадзіўся ў 1946 годзе, у вёсцы Манакваі, Малуу ў паўночнай частцы правінцыі Малаіта. У 1975 годзе выпусціўся з Універсітэта Папуа — Новай Гвінеі, стаўшы першым дыпламаваным спецыялістам па праве на Саламонавых Астравах. У 1980 годзе стаў першым выхадцам з Саламонавых астравоў, прызначаным на пасаду генеральнага пракурора. У 1994 годзе быў абраны старшынёй Камісіі па прававой рэформе, а ў 1998 годзе прызначаны суддзёй Высокага суда Саламонавых Астравоў (сышоў у адстаўку ў красавіку 2006 года ва ўзросце 60 гадоў). У тым жа годзе зноў быў прызначаны старшынёй Камісіі па прававой рэформе.
15 чэрвеня 2009 года, пасля чатырох раўндаў галасавання, быў абраны генерал-губернатарам Саламонавых Астравоў, атрымаўшы падтрымку 30 парламентарыяў. Афіцыйна заняў пасаду 7 ліпеня 2009 года, калі кандыдатура Кабуі была ўхвалена Каралевай Саламонавых Астравоў, Лізаветай II.
9 кастрычніка 2009 года стаў Рыцарам Вялікага Крыжа Ордэны Святога Міхаіла і Святога Георгія.
Прэзідэнцкія праймерыз у ЗША
Прэзідэнцкія праймерыз у ЗША — інстытут першасных прэзідэнцкіх выбараў, якія праводзяцца з 1842 года на ўзроўні штатаў. Па іх выніках накіроўваюцца дэлегаты на агульнанацыянальную партыйную канвенцыю, дзе павінен быць вызначаны адзіны партыйны кандыдат у прэзідэнты. Больш пашыраная форма выбару дэлегатаў, чым традыцыйныя кокусы. У агульным сэнсе — сукупнасць усіх першасных выбарчых мерапрыемстваў перад прэзідэнцкімі выбарамі (уключаючы і ўласна праймерыз, і кокусы).