cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Антон Аляксандравіч Старыкевіч
Біяграфія
Кар’еру шахматыста пачынаў пад кіраўніцтвам ў секцыі пры Палацы дзяцей і моладзі. Наведвае клуб сёгі «Гінкамуры» ва Уруччы.
Турніры
З’яўляецца шматразовым прызёрам беларускіх, еўрапейскіх і сусветных турніраў і чэмпіянатаў па сёгі.
Тадэвуш Камароўскі
Тадэвуш Камароўскі (Tadeusz Marian Komorowski гербу Корчак; псеўданімы: «Бур», «Зніч», «Лавіна», «Корчак», «Гаёвы», «Праўдзіц»; 1 чэрвеня 1895 — 24 жніўня 1966 года) — польскі ваенны і палітычны дзеяч, генерал, галоўны камендант Арміі Краёвай (1943—1944), галоўнакамандуючы Узброенымі Сіламі Польшчы (1945—1947), старшыня Урада Польшчы ў выгнанні (1947—1949).
Антыманіты
Адрозніваюць: антыманіт свінцовы (іншая назва джэмсаніту), антыманіт свінцова-срэбны (мінерал дыяфарыт).
NGC 6112
NGC 6112 (іншыя абазначэнні — MCG 6-36-17, ZWG 196.28, NPM1G +35.0371, KUG 1616+352A, PGC 57762) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Паўночная Карона.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Лютэранская царква (Фларэнцыя)
Лютэранская царква Фларэнцыі (La chiesa Evangelica Luterana a Firenze) — царкоўны будынак, які належыць лютэранскай абшчыне, якая ўваходзіць у Евангелісцка-Лютэранскую Царкву Італіі. Знаходзіцца на вуліцы Longarno Torrigiani.
Гісторыя
Абшчына была арганізавана ў 1899 годзе з дзвюх груп вернікаў — швейцарцаў-рэфарматараў і немцаў-лютэран. Царкоўны будынак быў пабудаваны ў 1901 годзе па праекце архітэктара Рыкарда Мацанці. Падзел захоўваецца і па цяперашні час — у будынку ў першую і трэцюю нядзелю праводзіцца лютэранская служба, у другую і чацвёртую — рэфармацкая.
Апісанне
Аднанефная царква без вежы. Фасад будынка выкананы з чырвонай цэглы і дэкараваны белым каменем, з якога зроблена акно ў выглядзе ружы.
Эймунд Стары
Эймунд II Стары, Эмунд Олаўсан (Emund den Gamle, Emund Olofsson; ? — ), кароль шведскі (1050-1060), сын Олава Эрыксана і Эдлы Венедскай. Меў два шлюбы, першы з невядомай на імя і паходжанне жанчынай, другі з Астрыд Нільсдотэр, ад першага меў сына Анунда Эймундсана.
Біяграфія
Вядомы апазіцыяй да брэменскага архібіскупа і прыняццем да сябе англійскага місіянера Асмунда. Эймунд меў тэрытарыяльную спрэчку з Даніяй, у выніку Швецыя страціла Блекінге. Быў апошнім валадаром з дому Мунсе, бо яго сын Анунд загінуў падчас набегу на Квенланд, выпіўшы вады атручанай мясцовымі жыхарамі. Пасля смерці Эймунда каралём быў абраны яго пасынак Стэнкіль Рагнвальдсан з Вестэргэтланда, жанаты на Марыі, дачцэ Анунда Якаба.
Веруа-По
Веруа-По (Verrua Po) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Вахляж
«Ва́хляж» (Wachlarz «веер»): кодавая назва спецыяльнага падраздзялення СУБ-АК. Пастанова аб стварэнні падраздзялення была прынятая польскім эміграцыйным урадам у жніўні 1941. Задачай падраздзялення была разведвальна-дыверсійная дзейнасць на акупаваных немцамі заходніх тэрыторыях СССР («на ўсход ад савецка-польскай граніцы 1939 г.»).
Камандаванне ажыццяўлялася з кіраўніцтва пра галоўным камандаванні ЗВЗ ў Варшаве. Выдзяляліся 5 аперацыйных раёнаў — Поўдзень (1-ы) і Поўнач (2-і) Украіны, Палессе (3-і), Беларусь (4-ы), Інфлянты (5-ы). Межы раёнаў на карце радыяльна разыходзіліся на ўсход з Варшавы, нагадваючы веер (адсюль назва).
Арганізацыйны перыяд працягваўся да вясны 1942, дыверсійныя задачы выконваліся з вясны—лета 1942. Пасля рэарганізацыі структуры АК ў канцы 1942—пач. 1943 падраздзяленне ўвайшло ў склад «Кедыву АК» (кіраўніцтва дыверсіямі).
Павуссе
Паву́ссе (, Поусье) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзямідавіцкага сельсавета.
Залман Ісаакавіч Мірынгоф
Залман Ісаакавіч Мірынгоф (нар. 1903 (па іншых звестках 1905), Віцебск — 1942, Мінск) — беларускі жывапісец.
Біяграфія
Скончыў Віцебскі мастацка-практычны інстытут, які потым быў рэарганізаваны ў мастацкі тэхнікум, Акадэмію мастацтваў у Ленінградзе. Вучыўся ў В. Волкава, М. Эндэ, Ф. Фогта, А. Асмёркіна, К. Пятрова-Водкіна. Член Беларускага саюза мастакоў з 1940 года.
Працаваў у станковым жывапісе, пісаў партрэты і пейзажы. 3 канца 1937 года Залман Мірынгоф жыў у Менску. Да гэтага часу ён ужо быў вядомым мастаком у Беларусі. Яго працы выстаўляліся на восеньскай выстаўцы мастакоў БССР (1936), выстаўцы «БССР за 20 гадоў» (1937). Жывапісныя работы З. І. Мірынгофа былі заўважаны і калегамі, і крытыкамі. Залман Ісаакавіч Мірынгоф прымаў удзел ва Усебеларускай выстаўцы выяўленчага мастацтва (1940), дзе экспанавалася яго карціна «Салдаты Заходняга фронту ў М. В. Фрунзэ».
Перад самым пачаткам Вялікай Айчыннай вайны атрымаў заказ на партрэт І. В. Сталіна, які павінен быў упрыгожыць Цэнтральную плошчу Мінска падчас святкавання гадавіны Кастрычніцкай рэвалюцыі 7 лістапада 1941 года. Мастака не мабілізавалі, а сам ён не рашыўся эвакуіравацца з-за незавершанай карціны. Калі нямецкія войскі занялі Мінск, Залман Ісаакавіч быў у сваёй майстэрні. Мастак трапіў у Мінскае гета, дзе і загінуў у 1942 годзе.
Дзмітрый Алегавіч Рагозін
Дзмі́трый Але́гавіч Раго́зін (Дмитрий Олегович Рогозин; нар. 21 снежня 1963, Масква, РСФСР, СССР, зараз Расія) — расійскі дзяржаўны дзеяч, вучоны. Быў членам партыі «Радзіма».
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Масква 21 снежня 1963 года ў сям’і вайскоўцаў. Бацька, Алег Канстанцінавіч Рагозін, быў генералам. Маці, Тамара Васільеўна Рагозіна (Пракоф’ева), была лекаркай.
Пасля заканчэння вучобы займаў пасады ў камсамоле. Пасля распаду СССР рабіў у розных навуковых установах. Адначасова спрабаваў займацца палітычнай дзейнасцю. Аднак няўдала. У 1993 годзе спрабаваў на выбарах папасць у Дзяржаўную Думу Расіі, але прайграў.
Пасля прыходу да ўлады Уладзіміра Пуціна Дзмітрый Рагозін пачаў рабіць чыноўніцкую кар’еру. 22 студзеня 2004 года вёў перамовы з Еўрасаюзам па візавых адносінах. 9 студзеня 2008 года Рагозін прызначаны паслом Расіі пры НАТА.
23 снежня 2011 года прызначаны намеснікам старшыні ўрада Расіі. Дзмітрый Рагозін адказваў за ваенна-прамысловую дзейнасць ва ўрадзе Расіі. 8 мая 2014 года самалёту, якім ён ляцеў у Прыднястроўе, было забаронена перасякаць паветраную прастору Украіны, і ён вымушаны быў ляцець праз Балгарыю і Румынію.
21 снежня 2022 года як кіраўнік групы ваенных дарадцаў знаходзіўся ў Данецку, трапіў пад абстрэл і быў паранены.
Раіса Уладзіміраўна Тузава
Раіса Уладзіміраўна Ту́зава (Раіса Уладзіміраўна Тузава-Юскавец, Раиса Владимировна Тузова, Раиса Владимировна Тузова-Юсковец;, ) — вучоны ў галіне мікрабіялогіі, доктар ветэрынарных навук (1964), прафесар (1966).
Біяграфія
Нарадзілася ў Маскве. У 1947 годзе скончыла Маскоўскі хіміка-тэхналагічны інстытут мясной прамысловасці. З 1952 года працавала ў Навукова-даследчым інстытуце жывёлагадоўлі Акадэміі навук БССР, з 1956 года ў Беларускім навукова-даследчым ветэрынарным інстытуце. З 1964 года ў Мінскім педагагічным інстытуце імя М. Горкага і адначасова на пасадзе старшага навуковага супрацоўніка ў Беларускім навукова-даследчым ветэрынарным інстытуце.
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па праблемах этыялогіі, патагенезу, эпізааталогіі і вакцынацыі бруцэлёзу і туберкулёзу сельскагаспадарчай жывёлы.
Сярод апублікаванага:
Чырвоны Курган (Буда-Кашалёўскі раён)
Чырво́ны Курга́н (, Чирвоный Курган) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.
Размяшчэнне
У 23 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 50 км ад Гомеля.
Сокал Война
Сокал Война (? — ) — вялікалітоўскі ўраднік.
Біяграфія
Паходзіў з роду Грычынаў-Войнаў герба «Трубы». Нарадзіўся ў сям’і Войны Мацвеевіча.
Чырвоны Курган (Буда-Кашалёўскі раён)
Гісторыя
Выяўленыя археолагамі два курганных магільніка (18 і 50 насыпаў, у 1 і 1,5 км на паўночны захад ад пасёлка) сведчаць пра засяленне гэтых месцаў з даўніх часоў. Сучасны пасёлак заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. Найболей актыўная забудова даводзіцца на 1920-я гады. У 1929 годзе жыхары мястэчка ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў баях каля вёскі загінулі 13 савецкіх салдатаў (пахаваны ў брацкай магіле). У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Чабатовічы» (цэнтр — вёска Чабатовічы).
Сокал Война
Біяграфія
Кашталян мсціслаўскі ў 1599—1603 гадах і берасцейскі з 1603 года; дзяржаўца ожскі і пераломскі.
Марыя Ільінічна Мацэнка
Марыя Ільінічна Мацэ́нка (, Віцебск —, Віцебск) — намеснік дырэктара швейнай фабрыкі «Сцяг індустрыялізацыі» (Віцебск), Герой Сацыялістычнай Працы (1960). Удзельнік партызанскага руху на тэрыторыі БССР ў час Вялікай Айчыннай вайны. Партыйны і гаспадарчы работнік. Ганаровы грамадзянін горада Віцебска (1964).
Біяграфія
М. І. Мацэнка нарадзілася ў Віцебску, у сям'і каваля. Працоўную дзейнасць пачала вучаніцай швачкі. У 1924—1925 гг. працавала ў тэатры ў Віцебску, з 1927 г. на швейнай фабрыцы «Прафінтэрн». У 1930 годзе, у ліку групы работнікаў фабрыкі «Прафінтэрн», была пераведзена на на пабудаваную фабрыку «Сцяг індустрыялізацыі». Працавала швачкай, майстрам цэха, начальнікам змены ўчастка, начальнікам аддзела кадраў фабрыкі, старшынёй фабрычнага камітэта прафсаюза. Член ВКП(б) з 1938 года. У 1940 годзе абрана сакратаром партыйнай арганізацыі фабрыкі. У 1941 годзе была накіравана на курсы партыйных работнікаў пры ЦК КПБ у Мінску.
З пачаткам вялікай айчыннай вайны М. І. Мацэнка была эвакуіравана ў Омскую вобласць. Працавала інструктарам райкама ВКП(б). У жніўні—верасні 1942 г. была адазваная ў Цэнтральны штаб партызанскага руху і праз «Віцебскія вароты» ў складзе групы В. З. Харужай накіравана ў тыл ворага, у партызанскую брыгаду пад камандаваннем М. Ф. Біруліна. Дзейнічала ў складзе спецыяльнай групы В. Р. Кудзінава. Была абрана членам Віцебскага падпольнага гаркама партыі і і прызначана інструктарам Віцебскага падпольнага абкама. Дзейнічала ў падполлі да вызвалення Віцебскай вобласці ў 1944 годзе.
Пасля вызвалення М. І. Мацэнка вярнулася ў Віцебск, на фабрыку «Сцяг індустрыялізацыі». Прымала актыўны ўдзел у аднаўленні горада і фабрыкі. Працавала спачатку начальнікам аддзела кадраў, у 1947—1954 гг. намеснікам дырэктара фабрыкі, затым — начальнікам пашывачнага цэха.
У 1962 годзе М. І. Мацэнка выйшла на пенсію. Займалася ідэйна-выхаваўчай работай. Памерла ў 1982 годзе. Пахаваная на Мазурынскіх могілках у Віцебску.
Вера Рыгораўна Бакурына
Вера Рыгораўна Бакурына (нар. 25 студзеня 1925) — беларуская ўрач-педыятр. Заслужаны ўрач БССР (1966). Першы галоўны ўрач Брэсцкай абласной дзіцячай бальніцы.
Біяграфія
Нарадзілася ў зніклай цяпер вёсцы Залескі ў сучасным Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Бацьку рэпрэсавалі і ён не вярнуўся з будоўлі Беламора-Балтыйскага канала.
Па заканчэнні дзявятага класа патрапіла на фронт, да 1943 года працавала сандружынніцай на санітарным цягніку.
Пасля вяртання з эвакуацыі 2-га Маскоўскага медінстытута пачала там навучанне. Туды яе прынялі без атэстата і іспытаў, як і іншых удзельнікаў вайны, але толькі на педыятрычны факультэт, бо бракавала сярэдняй медыцынскай адукацыі.
Па размеркаванні пачала працу ў Шарашове. Праз тры гады працы ў Шарашове па заканчэнні клінічнай ардынатуры Мінскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута стала загадваць кансультацыяй Брэсцкай абласной бальніцы з 1954 года.
У 1967 годзе Веру Бакурыну выклікалі ў гараддзел і прапанавалі ўзначаліць гарадскую дзіцячую бальніцу, якую толькі пачалі будаваць. Пазней працавала ўрачом у дзіцячай паліклініцы.
Група армій «Цэнтр»
Гру́па а́рмій «Цэ́нтр» (Heeresgruppe Mitte) — аператыўна-стратэгічнае аб’яднанне войск вермахта ў часы Другой сусветнай вайны, самая магутная з трох груп армій нацысцкай Германіі, сканцэнтраваных для нападзення на СССР па плану «Барбароса».
Гісторыя
Група армій «Цэнтр» разгортвалася на цэнтральным участку наступлення нямецкіх войскаў супраць Савецкага Саюза. Па першапачатковым плане павінна была разграміць савецкія войскі ў Беларусі, затым наступаць на Маскву.
Нанесла паражэнне савецкага Заходняга фронту ў Беластоцка-Мінскай бітве і Смаленскай бітве. 30 ліпеня 1941 года перайшла да абароны пасля рашэння Гітлера спыніць наступленне на Маскву і павярнуць танкавую групу Гудэрыяна на Кіеў. Танкавая група Гота была накіравана на поўнач, у напрамку Ленінграда.
Пасля заканчэння баёў за Кіеў (30 верасня) армія аднавіла наступленне на Маскву. 1 кастрычніка 1941 года ў рамках аперацыі «Тайфун» 2-я танкавая група Гудэрыяна групы армій «Цэнтр» прарвала на сваім цэнтральным участку абарону 13-й арміі Бранскага фронту А. І. Яроменкі на ўсю глыбіню і прасунулася на 60 км. 1 кастрычніка 24-ы мотакорпус заняў Сеўск.
З-за супраціву савецкіх войскаў, непадрыхтаванасці да дзеянняў пры нізкіх тэмпературах, была спыненая на блізкіх подступах да савецкай сталіцы і пацярпела цяжкае паражэнне (глядзі Бітва за Маскву). 8 студзеня 1942 года без аператыўнай паўзы пасля контрнаступлення пачалася Ржэўска-Вяземская аперацыя — завяршальны перыяд бітвы пад Масквой. У аперацыі ўдзельнічалі Калінінскі, Заходні пры садзейнічанні Паўночна-Заходняга і Бранскага франтоў. Мэта яе заключалася ў тым, каб разграміць галоўныя сілы групы армій «Цэнтр».
У ліпені 1942 года паспяхова правяла аперацыю «Зейдліц», у якой былі разгромленыя і фактычна перасталі існаваць савецкія 39-я армія і 11-ы кавалерыйскі корпус.
У 1943 годзе ў ходзе аперацыі «Цытадэль» вяла няўдалае наступленне на паўночным фасе Курскай дугі.
26 студзеня 1945 года была перайменавана ў Групу армій «Поўнач». У сваю чаргу, назва Група армій «Цэнтр» перайшла да Групы армій «А» (камандуючы — генерал-палкоўнік Фердынанд Шорнер).
22 чэрвеня 1941
На 22 чэрвеня 1941 года агульная колькасць 1 453 200 салдат і афіцэраў (50 дывізій), 1 700 танкаў, 910 самалётаў, 3 000 гармат.
На студзень 1945 агульная колькасць менш 400 000 салдат і афіцэраў.
15 чэрвеня 1944
Пасля завяршэння Беларускай наступальнай аперацыі касцяк групы армій «Цэнтр» быў разгромлены і яна фактычна перастала існаваць як адзінае цэлае, хоць фармальна існавала да канца вайны.
У культуры
Уладзімір Высоцкі для спектакля тэатра на Таганцы «Загінуўшыя і жывыя» ў сярэдзіне 1960-х гадоў напісаў песню «Салдаты групы „Цэнтр“»: Па выпаленай раўніне — За метрам метр — Ідуць па Украіне Салдаты групы «Цэнтр».
Oophaga pumilio
Oophaga pumilio — маленькая трапічная жаба сямейства Dendrobatidae.
Апісанне
Даўжыня 17-24 мм. Скура адносна гладкая. Спіна ярка-чырвонага колеру з невялікімі чорнымі плямамі. Ногі звычайна чорнага або чорна-сіняга колеру. Жывот чырвонага колеру, часам чырвона-сіняга, карычневага або белага.
Ікру адкладаюцца на лісце групамі па 3-17 яек. Самцы ахоўваюць іх 5-15 дзён, пакуль яны не разаўюцца ў апалонікаў. Затым самка адносіць іх у водаутрымліваючыя пазухі драўняных раслін, такіх як, і пакідае ў гэтых міні-басейнах апалонікаў паасобку. Перыядычна яна вяртаецца да апалонікаў і адкладае неаплодненую ікру, якія служаць апалонікам ежай. Самка ў стане падтрымліваць існаванне да 6 апалонікаў. Праз 6-8 тыдняў, калі жабяняты дасягаюць даўжыні 11 мм, яны пакідаюць ваду.
Дарослыя асобіны сілкуюцца ў асноўным мурашкамі, але ядуць і іншых дробных насякомых і павукоў. Таксіны, якія змяшчаюцца ў мурашках, канцэнтруюцца ў скурных залозах, ператвараючыся ў смяротны яд.
Яркая афарбоўка мае некалькі прызначэнняў. Па-першае, яна папярэджвае драпежнікаў, што амфібія атрутная. Па-другое, яркія самцы абараняюць сваю тэрыторыю мацней, і тым раней рэагуюць на з'яўленне канкурэнта, чым ён ярчэй. Па-трэцяе, самкі выбіраюць больш яркіх самцоў.
Прадстаўнікі віду могуць існаваць толькі ў вільготным асяроддзі. Яны перасоўваюцца ў цені па зямлі або па галінах нізкіх хмызнякоў. Рухомыя і спрытныя жабы робяць кароткія скачкі і толькі ў выключных выпадках спыняюцца і заміраюць на месцы. Прысоскі на пальцах іх лапак дапамагаюць утрымлівацца на раслінах.
Распаўсюджанне
Сустракаюцца ў трапічных лясах Карыбскага ўзбярэжжа Цэнтральнай Амерыкі, ад Нікарагуа да Панамы, да 960 м ад ўзроўню мора.
NGC 6113
NGC 6113 (іншыя абазначэнні — MCG 2-41-24, ZWG 80.4, PGC 57807) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Беларускае народнае ткацтва
Беларускае народнае ткацтва — від народнага рамяства, шырока распаўсюджаны па ўсёй тэрыторыі Беларусі.
Раннія звесткі пра ткацтва на беларускіх землях
Ткацтва — адно са старадаўніх рамёстваў у Беларусі. У раннеславянскіх плямёнаў мілаградскай і зарубінецкай культур (з VII стагоддзя да н.э.) прадзенне і ткацтва мелі ўжо значнае пашырэнне. На тэрыторыі Беларусі вядома па археалагічных знаходках з эпохі зарубінецкай культуры, у XI—XII стагоддзях. Сярод знаходак прасліцы, адбіткі тканін на керамічным посудзе, многія з якіх датуюцца другой паловай 1-га тысячагоддзя да нашай эры. Чаўнакі і іншыя дэталі гарызантальных ткацкіх станаў выяўлены пры раскопках у Гродне, Мінску, Полацку, Віцебску ў культурных пластах канца XI — XIII стагоддзяў. Гэтыя знаходкі сведчаць, што ткацкая тэхніка знаходзілася ў X—XII стагоддзях на адносна высокім узроўні. Ужо былі вядомыя ўзорыстае ткацтва, вышыўка шарсцянымі, шаўковымі і залотнымі ніткамі. Узораў старажытных тканін да нашага часу захавалася мала. Кавалак грубага ваўнянага сукна з карычневай пражы, з рысункам «у елачку», вытканай на 4 панажы, знойдзены ў Гродне. Адсюль жа паходзяць фрагменты арнаментальнай плеценай і ўзорыстатканай стужак. 11 фрагментаў тканін, пераважна дамашняга сукна, у тым ліку з узорам «у ёлачку», знойдзены пры раскопках старажытнага Полацка. Нярэдкія сярод знаходак і прывазныя тканіны, што, вядома, уплывала на развіццё мясцовай вытворчасці. Фрагменты такіх тканін вядомыя з раскопак старажытнага Гродна. У іх ліку — кавалак тасьмы з махрамі, узорыстай тканіны накшталт парчы і іншае. Некаторыя звесткі пра старажытнае ткацтва даюць таксама творы выяўленчага мастацтва, напрыклад, абразы.
Асноўным матэрыялам для ткацтва з’яўляўся лён, але пры раскопках знойдзены таксама фрагменты тканін, вырабленых з воўны.
Ткацтва ў Вялікім Княстве Літоўскім
Пра некаторыя вырабы мясцовай вытворчасці нагляднае ўяўленне даюць тагачасныя творы выяўленчага мастацтва. Так, кужэльныя наміткі, навалачкі, ручнікі з геаметрычным арнаментам адлюстраваны на абразах XVII стагоддзя «Нараджэнне Маці Божай» з-пад Магілёўва і з-пад Століна.
У дакументах XVI—XVII стагоддзяў ёсць матэрыялы па ткацтве беларусаў. У апублікаваных матэрыялах Віленскай археаграфічнай камісіі ёсць паведамленні пра тканіны і тканыя вырабы хатняй вытворчасці. Ткацтва ў Беларусі займала значнае месца ў народнай гаспадарцы. У XVI—XVII стагоддзях ткацтва з сялянскага промысла пачынае перарастаць у гарадское рамяство. У некаторых гарадах і мястэчках узнікаюць ткацкія цэхі. У 1605 годзе такі цэх узнік у Слоніме. Яго далейшае існаванне пацвярджаецца граматамі 1609 і 1679 гадоў. У 1652 годзе ткацкі цэх быў арганізаваны ў мястэчку Капылі. Аб ім упамінаецца ў граматах канца XVII — пачатку XVIII стагоддзяў.
Паралельна развівалася феадальная эксплуатацыя працы прыгонных ткачоў. У феадальных маёнтках і манастырах ствараюцца ткацкія майстэрні, заснаваныя на працы прыгонных.
Феадалы-прадпрыемцы ў пагоні за кваліфікаванай рабочай сілай дзейнічалі прымусам. Найбольш багатыя выкрадалі прыгонных ткачоў у больш слабых суседзяў або запрыгоньвалі свабодных. У 1568 годзе Андрэй Ціханоўскі, напрыклад, скардзіўся ў Слонімскі земскі суд на Мікалая Сапегу, які напаў на яго маёнтак і выкраў ткачых. Звесткі пра падобныя выпадкі можна знайсці і ў XVIII стагоддзі ў актах літоўскага трыбунала.
Прыгонныя ткачы выраблялі тонкія палотны, узорныя тканіны, абрусы, дываны і іншае. Аднак тэхніка ткацтва была даволі простая. Усё рабілася на простых ручных станках. На іх ткалі грубыя і тонкія палотны, дзяругу і ўзорныя тканіны. Якасць вырабу моцна залежала ад умення і майстэрства самой ткачыхі.
У XVI—XVII стагоддзях ткацтва і вышыўка былі ўжо развітымі рамёствамі. Аб’яднаны цэх ткачоў і рамеснікаў іншых спецыяльнасцей быў у Слуцку, у 1652 годзе ткацкі цэх быў арганізаваны ў Капылі, у 1605 годзе — у Слоніме, у 1686 годзе — у Міры, пад 1777 годам згадваецца цэх у Гродне, а мінскі існаваў аж да 1870-х гадоў.
Беларускае ткацтва ў часы Расійскай імперыі
Пры заняпадзе ільнаткацтва ў еўрапейскіх краінах, дзе тэкстыльная вытворчасць ручнога ткацтва была выцесненая машыннай мануфактурай у XVIII стагоддзі, ткачы-рамеснікі ў пошуках заробкаў мігравалі на еўрапейскі ўсход — у Польшчу і заходнія гарады сучаснай Беларусі.
З архіўных крыніц вядома, што ў сярэдзіне ХІХ стагоддзя прускія рамеснікі-ткачы перасяляліся ў Гродзенскую губерню і закладвалі тут ткацкія майстэрні. Запрашалі іх і мясцовыя памешчыкі, якія засноўвалі вотчынныя льняныя і суконныя мануфактуры. Імі вырабляўся досыць шырокі асартымент тканін для розных запатрабаванняў, у тым ліку і для вырабу ватных матрацаў, пасцельнай бялізны і іншых спальных рэчыў.
У XIX стагоддзі мануфактурная вытворчасць занепадае, і хоць некаторыя ткацкія мануфактуры яшчэ працягвалі сваю дзейнасць, але ад стварэння ўнікальных мастацкіх вырабаў на заказ пераходзяць на выпуск больш таннай масавай прадукцыі, неабходнай у побыце сярэдняй шляхты і мяшчан. Традыцыйнае народнае ткацтва заняпаду не зазнала, паколькі амаль цалкам бытавала ў сферы хатняй вытворчасці, а патрэба ў саматканых вырабах была пастаяннай. У сувязі з нізкай пакупніцкай здольнасцю беларускага сялянства прамысловвыя тканіны не маглі скласці сур’ёзнай канкурэнцыі саматканым. Наадварот, якраз з канца XIX стагоддзя назіраецца ажыўленне народнага ткацтва, узбагачэнне яго новымі ткацкімі тэхнікамі; набываюць пашырэнне новыя віды тканін, прыкметнае месца ў інтэр’еры народнага жылля пачынаюць займаць дэкаратыўныя вырабы, раней для народнага побыту не тыповыя.
Сыравіна
У канцы XIX — пачатку XX стагоддзяў асноўнай сыравінай для вырабу тканін у хатніх умовах у беларусаў былі кудзелістыя расліны і авечая воўна. З кудзелістых раслін найбольш пашыранымі былі лён, каноплі.
Лён
На тэрыторыі Беларусі лён здаўна выкарыстоўваўся для вырабу адзення. Знаходкі археолагаў сведчаць пра бытаванне льнянога адзення ў эпоху жалезнага веку з 7 стагоддзя да н.э. Летнія комплексы як жаночага, так і мужчынскага адзення амаль цалкам шыліся з даматканага палатна. У культуры беларусаў лён меў высокі сакральны статус. Ён надзяляўся магічнымі ахоўнымі ўласцівасцямі, таму беларуе ільняное палатно суправаджала беларуса ад нараджэння да смерці.
Прадзенне
Прадзенне — працэс вырабу нітак з воўны, кудзелі і пад. .
Дзяўчаты і жанчыны пралі звычайна з лістапада да сакавіка ва ўсе дні тыдня, акрамя святаў і нядзель.
У Беларусі прадзенне было выключна жаночай справай. Зімовымі вечарамі дзяўчаты збіраліся на вячоркі. На паўднёвым усходзе дамаўляліся з адным ці некалькімі гаспадарамі і за пэўную плату хадзілі прасці ў іх хаты на працягу усёй зімы. Навучаць дзяўчатак прадзенню пачыналі недзе з 7-8 гадоў, спачатку з нізкаякаснага валакна, а тады і з кужалю.
Асноўнымі прыладамі прадзення былі прасніца (прасліца, потась), верацяно і самапрадка (самапраха, калаўрот, каўрыдак).
Фарбаванне пражы
Фарбаванне пражы і палатна вядомае з глыбокай старажытнасці. У XVIII стагоддзі ў традыцыйным ткацтве карысталіся фарбавальнікамі мясцовага паходжання: настоямі траў, кары, лісця дрэў і балотнай руды. Сярод раслін, што прымяняліся, згадваюцца, , , , , , , , , , , ягады , , , , і іншыя.
З канца XIX — пачатку XX стагоддзяў даволі шырокае распаўсюджанне атрымалі хімічныя фарбавальнікі, якія да XX стагоддзя цалкам выцеснілі раслінныя.
Снаванне
Снаванне — гэта размяшчэнне пражы такім чынам, каб у момант ткання аснова дзялілася на верхні і ніжні рады, каб утварыўся зеў. Вядомы тры спосабы снавання: на сцяне, на раме і на снавалцы, якая круціцца.
Бёрда
Бёрда — прыстасаванне для ручнога ткацтва, род грэбня. Вядома са старажытных часоў. Можа быць выкарыстана для стварэння нешырокай тканай паласы. На бёрдзе можна вырабіць пояс, нешырокі ручнік, абрусы і да т. п.
Кросны
На Беларусі асноўны тып кроснаў уключае: ставы — драўляны каркас, на якім збіраюць канструкцыйна важныя вузлы станка; навоі — 2 драўляныя валы, на адзін з якіх навіваюць ніткі асновы, а на другі намотваюць палатно; ніты, або нічальніцы, — надзетыя радамі на 2 паралельныя пруткі (верхні і ніжні) ніцяныя завесы, праз якія працягваюць ніткі асновы (ад колькасці нітоў залежыць узор тканіны); бёрда — прыстасаванне для прыбівання уточнай ніткі, якое складаецца з тонкіх вузкіх пласцінак накшталт грабеньчыка з 2 спінкамі і ўкладваюцца ў набіліцы, панажы, калёсцы, чапёлкі — рычагі і блокі для прывядзення ў рух нітоў. Пры націсканні на панажы, прывязаныя да іх ніты разыходзяцца і ўтвараюць у аснове зеў, праз які пракідваюць з навітым на  утком.
Віды ткацтва
У традыцыйным ткацтве вылучаюць наступныя віды: выбранае, пераборнае, закладное, шматнітовае (двухнітовае, чатырохнітовае).
Гродзенскае ткацтва
Гродзенскае ткацтва — народнае мастацкае ўзорыстае ткацтва на Гродзеншчыне. Паводле пісьмовых крыніц вядома з XVII стагоддзя.
Капыльскае ткацтва
Распаўсюджана ў вёсках Капыльшчыны. Вядомае з XVI стагоддзя.
Слуцкае ткацтва
Распаўсюджана на тэрыторыі Слуцкага і суседніх Капыльскага, Салігорскага, Любанскага раёнаў Мінскай вобласці. На яго аснове ў XVIII стагоддзі створана Слуцкая мануфактура шаўковых паясоў, дзейнасць якой садзейнічата пашырэнню ў рэгіёне новых ткацкіх тэхнік і прыёмаў.
Палатно для адзення
У беларускім нацыянальным касцюме выкарыстоўваліся толькі натуральныя тканіны, якія вырабляліся ў хатніх умовах з лёну, канопель і воўны. Пры вырабе адзення з ткацкіх тэхнік выкарыстоўваліся бранае, выбарнае, перавыбарнае, закладное, рамізнае, пераборнае і ўзорнае ткацтва. У многіх выпадках крой быў полікавы, гэта значыць, тканіна не разразалася, а адразу ткалася прастакутнымі палотнішчамі рознага памеру, якія потым злучаліся рознымі тэхнікамі, у тым ліку высокадэкаратыўнымі: простымі швамі, вывязанымі кручком карункамі, рознакаляровымі стужкамі і гэтак далей.
Паясы
У народзе былі распаўсюджаны паясы з ільну ці суканай воўны. Звычайна ў кожнай гаспадарцы ткаліся паясы жаночыя і мужчынскія, верхнія і ніжнія. Жаночыя ткаліся на «ніту», а мужчынскія — на звычайным ткацкім стане бранай тэхнікай на 3 — 6 — 8 дошчачках. Часам стан замяняўся калочкамі, забітымі ў сцяну або зямлю, на якія нацягвалася паясная аснова.
Карыстаючыся такой няхітрай тэхнікай, беларуская ткачыха рабіла ўзорныя паясы, якія адзначаліся высокай якасцю. «У іншых паясоў узоры настолькі чыстыя і добрыя», — заўважае Нікіфароўскі, — «што цяжка верыцца ў ручную хатнюю вытворчасць паясоў».
Даўжыня мужчынскіх тканых паясоў была вельмі значнай — прыблізна адзін сажань (каля 2,20 м). Меркавалася два паясных абхваты і паўаршына на канцы. Шырыня пояса для верхняга адзення даволі ўмоўная — 1—1,5 вяршка.
Рушнікі
На ўсёй тэрыторыі Беларусі пашыраны серабрыста-белыя, тканыя ў 2—3 ніты ручнікі, а таксама ўзорыстатканыя, так званыя дэкаратыўныя, тканыя ў 4—8 (часам да 12) нітоў ручнікі, якія пашырыліся з узнікненнем пераборнай і закладной тэхнік ткацтва. Ручнікі ткуць на кроснах і аздабляюць усімі традыцыйнымі тэхнікамі. Памеры беларускіх ручнікоў: даўжыня пераважна 1,5—3 м і шырыня 25 — 30 см.
Посцілкі
Паўсядзённыя посцілкі ткаліся з ільняной пражы. Святочныя — паўсуконныя або суконныя. Яны вылучаюцца разнастайнасцю тэхнічных прыёмаў, арнаментыкай, а таксама каляровай гамай. Паводле формы посцілкі былі прамавугольныя (1,5—2,3 м даўжыні, 0,9—1,5 м шырыні) з двух (рэдка аднаго) кавалкаў тканіны з ільняных нітак (або аснова льняная, уток ваўняны). Традыцыйныя посцілкі ткалі ў 3—4 ніты або перабіранай ці шматнітовай тэхнікай ткацтва.
Дарожкі
Дарожкі (палавікі) ткалі звычайным спосабом, выкарыстоўваючы ў якасці асновы ніткі з трывалага матэрыялу — канапляныя, льняныя, баваўняныя. Звычайна метад ткацтва палавікоў прапаноўваў двухнітовую тэхніку, але сустракаліся таксама коўрыкі тканыя на трох і чатырох нітках. Для ткацтва палавікоў выкарыстоўваліся спецыальныя берды з больш вялікімі зубамі.
Вывучэнне беларускага ткацтва
Для этнографаў беларускае народнае ткацтва ўяўляе вялікую цікавасць, бо яно цесна звязана з гісторыяй народа і можа служыць каштоўным матэрыялам пры даследаванні этнічных працэсаў мінулага, этнакультурных узаемасувязяў беларусаў з іншымі народамі. Найбольш значны матэрыял па ткацтве Віцебшчыны змяшчаецца ў працы М. Я. Нікіфароўскага «Нарысы простанароднага жыцця-быцця ў Віцебскай Беларусі і апісанне прадметаў ужытку». У архіўных крыніцах ёсць звесткі аб распаўсюджанні і ўзроўні развіцця беларускага ткацтва ў 17—18 стагоддзях.
Гарнізон
Гарнізон (ад garnison ) — вайсковыя часці, ваенна-навучальныя і іншыя ваенныя ўстановы, размешчаныя пастаянна ці часова ў пэўным населеным пункце або раёне з вызначанымі межамі. У гарнізоне назначаюць начальніка, яго намеснікаў, ваеннага каменданта і іншых службовых асоб; арганізуюць гарнізонную і каравульную службу. Таксама гарнізон — войскі (падраздзяленні), што абараняюць пэўны апорны пункт (напрыклад, доўгатэрміновае абарончае збудаванне, крэпасць).
Мікола Ільін
Мікола Ільін (23 красавіка 1984 — 13 ліпеня 2020) — беларускі грамадскі і ваенны дзеяч, удзельнік вайны на ўсходзе Украіны (Узброеныя сілы Украіны), псеўданім «Эстонец». .
Біяграфія
Нарадзіўся 23 красавіка 1984 г. у Магілёве. Амаль 10 гадоў вучыўся граць на флейце ў музычнай школе. Меўся служыць у вайсковым аркестры. Хрышчаны ў праваслаўе, але сам выбраў каталіцызм. З 12 гадоў у Магілёўскім кафедральным касцёле быў міністрантам. Маці спявала ў касцельным хоры. Скаўт 1-й магілёўскай школы.
У 1999 годзе далучыўся да клуба рыцарскай рэканструкцыі «Барысфэн». У клубе, убачыўшы беларускамоўных рэканструктараў, сам неўзабаве стаў беларускамоўным. Паводле Паўла Станкевіча, кіраўніка клуба, Мікола Ільін прагнуў «палітычнай, вулічнай актыўнасці» і праз два гады сышоў у «Малады фронт» і «Зубр». Сярод магілёўскіх актывістаў быў вядомы пад мянушкай «Фронт». У 2004 г. годзе наведваў Украіну пасля перамогі Аранжавай рэвалюцыі. У 2006 годзе падчас пратэстаў на Кастрычніцкай плошчы ў Мінску Мікола Ільін быў моцна збіты міліцыянтамі.
Мікола Ільін усё часцей быў пераследаваны ў Беларусі за выкарыстанне БЧБ-сцяга, таму ў 2010 годзе ён эміграваў ва Украіну. Украінскія міграцыйныя органы адмовілі яму ў статусе ўцекача, пасля чаго ён з дапамогай сяброў дастаўся да Эстоніі. У Эстоніі вывучыўся на медыка. Працаваў таксоўцам і экскурсаводам, атрымаў эстонскае грамадзянства. Паводле міністра замежных спраў Эстоніі Урмаса Рэйнсалу, Мікола Ільін прыехаў у Эстонію як стыпендыят у межах адпаведнага праекту і меў статус уцекача, таму ён адмовіўся ад беларускага грамадзянства і набыў эстонскае.
Вясной 2020 года пайшоў на чарговую ратацыю на фронт. Паводле Аляксандры, грамадскай жонкі Міколы Ільіна, 10 ліпеня 2020 г. ён мусіў вярнуцца ў Белую Царкву на адпачынак, але адмовіўся: у той момант была складаная сітуацыя на ягоных пазіцыях і ён вучыў жаўнераў, каб яны мелі элементарныя навыкі эвакуацыі і маглі пры патрэбе аказаць сабе першую дапамогу.
13 ліпеня 2020 года каля вёскі Зайцава каля акупаванай Горлаўкі (Данецкая вобласць) Мікола Ільін як медык далучыўся да эвакуацыйнай групы, якая павінна была забраць цела памерлага ўкраінскага вайсковага і высунулася пасля атрымання пацьверджання пра рэжым «цішыня» з боку ДНР. У некалькіх метрах ад памерлага ўкраінскую групу эвакуацыі ў белых шаломах з спецыяльнымі апазнавальныя знакамі раптоўна абстралялі з стралковай зброі сепаратысты ДНР. Група адышла, а Мікола Ільін застаўся і паспрабаваў дапамагчы параненым удзельнікам эвакуацыі, але неўзабаве вораг аднавіў абстрэл з гранатамётаў і цяжкіх кулямётаў. У выніку Мікола Ільін быў забіты. Некалькі дзён целы загінулых і параненых жаўнераў знаходзіліся на месцы абстрэлу. Працягваліся перамовы з удзелам СММ АБСЕ (Спецыяльная маніторынгавая місія) адносна эвакуацыі забітых. . 17 ліпеня сепаратысты з непадкантрольнай тэрыторыі перадалі цела Іліна, якое было ідэнтыфікавана з дапамогай ДНК-эксперты. Пасля атрымання цела памерлага камандаванне Аперацыі сумесных сіл (раней — АТА) заявіла: «Незразумелым і абуральным з’яўляецца факт адносна ўскрыцця цела загінуўшага вайсковага медыка» і «Акрамя таго, па выніках судова-медыцынскай экспертызы было немагчыма вызначыць, з якой зброі быў забіты вайсковы медык, з-за таго, што пашкоджаныя органы і косткі, а таксама забойчыя элементы былі канфіскаваны прадстаўнікамі расійскіх акупацыйных войскаў у Горлаўскім моргу ў часова акупаванай Данецкай вобласці». Расследаванне сітуацыі з абстрэлам групы эвакуацыі і гібелі медыка ўзяў пад асабісты кантроль прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі, які заявіў: «Гэта чарговы доказ цынізму, ілжывасці і нялюдскасці баевікоў. Тут ня можа быць ніякага падвойнага трактавання. Ёсць канкрэтнае наўмыснае злачынства — забойства, засада і паўторнае забойства. Усё гэта лішні раз пераконвае ў тым, што вайна працягваецца».
Развітанне з Міколай Ільіным адбылося 22 ліпеня ў саборы Cвятога Аляксандра ў Кіеве. Труна з целам загінулага была пакрыта трыма сцягамі — Эстоніі, Украіны і Беларусі. Пахаваны на Байкаўскіх могілках у Кіеве. Паводле апошняга жадання Міколы Ільіна ягоны прах меўся быць развеяны ў трох краінах: Украіне, Беларусі і Эстоніі. 24 ліпеня 2020 года прах быў развеяны на Дняпры ва Украіне, а 26 ліпеня над Дняпром у Магілёве.
Горад-герой Украіны
Горад-герой Украіны (місто-герой України) — ганаровая адзнака, якая прызначаецца гарадам Украіны, грамадзяне якіх праявілі стойкасць і гераізм пры абароны падчас расійска-ўкраінскай вайны. Гэты статус быў уведзены ўказам прэзідэнта Уладзіміра Зяленскага ад 6 сакавіка 2022.
Узнагароджанні
6 сакавіка 2022:
24 сакавіка 2022:
Інстытут БелНДІБ
«Інстытут БелНДІБ» — беларускі навукова-даследчы інстытут будаўніцтва, заснаваны ў 1957 году ў Мінску.
Улучае філіял — «Навукова-тэхнічны цэнтар» (г. Брэст, вул. Маскоўская, 267/2).
Мінуўшчына
Падстава для інстытута была заснавана 2 снежня 1944 году ў складзе Адздзялення тэхнічных навук АН БССР на правах Сэктара па навуковых праблемах будаўніцтва і архітэктуры. З 2-й паловы 1940-х гг. — Адздзел будаўніцтва і архітэктуры АН БССР.
Выдавецкая дзейнасць
З 2007 году інстытут выдае штогадовы зборнік навуковых працаў «Праблемы сучаснага бэтону і жалезабэтону».
Антыманіды
Антымані́ды — злучэнні сурмы з менш электранегатыўнымі элементамі. Сваімі ўласцівасцямі яны нагадваюць інтэрметаліды. Часцей за ўсё такія злучэнні ўтвараюцца для металаў пабочных груп. З нікелем стыбій утварае злучэнні складу Ni2Sb3, NiSb, Ni5Sb2, Ni4Sb. З гэтага раду антыманід NiSb сустракаецца ў прыродзе ў выглядзе мінерала брэйтгаўптыту.
Songs of Faith and Devotion
«Songs of Faith and Devotion» — восьмы альбом англійскага гурта Depeche Mode, выдадзены 22 сакавіка 1993 на лэйбле Mute Records.
Генерал-лейтэнант
Генера́л-лейтэна́нт — воінскае званне вышэйшага афіцэрскага саставу ў шэрагу дзяржаў. Вышэй рангам за генерал-маёра, але ніжэй за генерал-палкоўніка.
Назва званне паходзіць з Сярэднявечча. Яно давалася другому камандзіру пасля генерал-капітана, які адказваў за ход бітвы.
У катэгорыі ваеннаслужачых карабельнага саставу ваенна-марскога флоту званню генерал-лейтэнанта адпавядае воінскае званне віцэ-адмірала.
Параўнанне эсперанта і інтэрлінгвы
Параўнанне эсперанта і інтэрлінгвы Эсперанта і інтэрлінгва з'яўляюцца штучнымі мовамі, якія маюць розныя пункты гледжання на тое, якім павінна быць найлепшае вырашэнне для міжнароднай дапаможнай мовы. Хаця абедзве мовы класіфікуюцца як дапаможныя мовы, інтэлектуальныя базы эсперанта і інтэрлінгвы вельмі непадобныя, і магчыма сказаць, што кожная з моў з'яўляецца паспяховай, непадобнай да іншай мадэллю міжнароднай дапаможнай мовы, але сярод прыхільнікаў гэтых моў існуе схільнасць да крытыкі іншай мовы з свайго пункту гледжання (напрыклад, судзіць інтэрлінгву з кропкі гледжання ідэалаў эсперанта і наадварот).
Інтэлектуальны фон
Нельга сказаць, што ўсе прыхільнікі эсперанта ці прыхільнікі інтэрлінгвы, маюць аднолькавыя ідэі, меркаванні не падобныя да меркаванняў Л. Л. Заменгофа і Аляксандра Гоўда таксама маюць вялікі ўплыў сярод эсперантыстаў і прыхільнікаў інтэрлігвы. На думкі Заменгофа ўплывалі шматлікія ідэі 19 стагоддзя, ад пазітывізму да ўтапічнага інтэрнацыяналізму, эсперанта, паводле думак Заменгофа, з'яўляецца тэарэтычна нейтральным інструментам для зносін, і гэта магло б быць карысным для распаўсюджвання ідэалістычных прынцыпаў: у пачатку філасофіяй Заменгофа быў гамаранізм, а пасля філасофіяй стала ўнутраная ідэя эсперанта, гэтая ўнутраная ідэя таксама з'яўляецца важнай у многіх з прапаноў мовы:
У сярэдзіне 20 стагоддзя, калі Гоуд кіраваў развіццём інтэрлінгвы, ідэалы, якія ўтрымлівала эсперанта, ўжо выглядалі наіўнымі, Гоуд жа прапанаваў рамантычны і непазітыўны пункт гледжання: Мовы з'яўляюцца аспектам народнай культуры, а не інструментам для дасягнення мэты, ідэалогія не можа быць звязана з мовай, за выключэннем штучных выпадкаў. Гэта значыць, што згодна яго пункту гледжання, міжнародная мова, заснаваная на мадэлі эсперанта немагчыма, ці што яшчэ горш, дасягнуць стана з такой міжнароднай мовай магчыма толькі пад прымусам. Гоуд лічыў, што універсальная мова павінна мець універсальную культуру, якая зараз не існуе і не з'яўляецца неабходнай.
З другога бока, Гоуд лічыў, што іншы гатунак міжнароднай мовы, не універсальны, і не нейтральны культурна, з'яўляецца магчымым.
Слоўнікавы склад
Слоўнікавы склад абодвух моў галоўным чынам запазычаны з моў лацінскай, германскай і славянскай груп.
Хаця большая частка словаў у эсперанта і інтэрлінгве запазычаны галоўным чынам з еўрапейскіх моў, яны бяруць словы таксама і з іншых моў, калі словы гэтых моў з'яўляюцца больш інтэрнацыянальнымі. У інтэрлінгве аддаюць перавагу этымалагічнай вернасці, і запазычваюць слова, якое мае найбольш агульную форму ў прынамсі трох розных мовах (У інтэрлінгве разглядаюць іспанскую партугальскую мовы як адну). Эсперанта аддае перавагу рэгулярнасці, і з-за гэтага не рпызнае формы словаў у еўрапейскіх мовах.
У эсперанта, каб стварыць новае слова, аддаюць перавагу зліянню двух ці большай колькасці каранёў, якія ўжо існуюць у эсперантскім слоўніку, перад тым, як пазычыць слова ў іншых мовах. Інтэрлінгва не робіць гэта.
Граматыка і словаўтварэнне
Абедзве мовы маюць рэгулярную граматыку. Але інтэрлінгва не мае дапасавання прыметнікаў, ні суфіксаў ні прэфіксаў, і з-за таго граматычная структура яе назоўнікаў і прыметнікаў з'яўляецца марфалагічна прастой.
Карані словаў у інтэрлінгве базуюцца на так званых "Кантралюемых мовах": французскай, італьянскай, іспанскай, англійскай, нямецкай і рускай. Гэтыя мовы ўжываюцца з мэтай выбраць найбольш распаўсюджаныя словы. Эсперанцкія карані таксама пазычаюцца з тых жа самых моў, але ў эсперанта, замест таго, каб ужываць словы з галоўных еўрапейскіх моў, ствараюць свае ўласныя словы з ужо існуючых каранёў.
Напрыклад, слова "malsanulejo" у эсперанта cкладзена з 4 розных каранёў (mal-san-ul-ej-o), у інтэрлінгве сінонімам гэтага слова з'яўляецца hospital, гэтае слова пазнаецца носьбітамі асноўных еўрапейскіх моў, з-за падабенства з адпаведнымі словамі ў гэтых мовах (іспанскае: Hospital, англійскае: Hospital, французскае: Hôpital. Наступная табліца дэманструе розніцу ў стварэнні словаў у эсперанта, інтэрлінгве, іспанскай і англійскай мовах.
Арфаграфія
Арфаграфія эсперанта з'яўляецца цалкам фанетычнай і натхнілася арфаграфіяй моў лацінскай групы. Інтэрлінгва наадварот, ужывае арфаграфічную сістэму сваіх моў-крыніц (лацінскія, германскія і славянскія мовы), з-за чаго арфаграфія інтэрлінгвы больш шырокая, чым арфаграфія эсперанта. Гэта з'яўляецца прычынай таго, што арфаграфія інтэрлінгвы не з'яўляецца цалкам фанетычнай, але разам з тым, з'яўляецца больш пазнавальнай носьбітамі моў-крыніц.
Напрыклад, эсперанцкае слова "Kontakto" і слова з інтэрлігвы "Contacto" маюць адзін сэнс і вымаўляюцца аднолькава, але напісаны яны па-рознаму, таму што арфаграфія ў эсперанта прасцейшая: кожная літара мае сваю ўласную фанему. Інтэрлінгва не заўсёды ўжывае гэты закон, галоўным чынам з-за таго, што "c" і "g" маюць сільны і слабы гук. З-за гэтага інтэрлінгву цяжэй вывучыць тым, хто не валодае мовамі лацінскай групы ці англійскай, але з другога бока мова лягчэй чытаецца і разумеецца асобамі, якія валодаюць гэтымі мовамі.
Выразнасць
Прыхільнікі інтэрлінгвы гавораць,што іх мова не толькі захоўвае натуральны выгляд заходніх моў, але таксама шматлікія і тонкія значэнні іх словаў. Інтэрлінгва натуральным чынам бярэ пачатак з моў лацінскай, германскай і славянскай груп, і з-за гэтага валодае іх выразнасцю. З другога боку, эсперантысты лічаць, што дзякуючы ужыванню афіксаў і з-за гібкага парадку слоў, эсперанта з'яўляецца такой жа выразнай, як інтерлінгва, ці якая-небудзь натуральная мова, і разам з тым больш нейтральнай.
Колькасць носьбітаў
Многія валодаючыя эсперанта асобы прызнаюць, што эсперанта з'яўляецца толькі мовай, створанай ў пазамінулым стагоддзі і якая мае больш чым некалькі тысяч носьбітаў. Толькі адна іншая штучная мова пераўзышла гэты рэкорд: Валапюк які магчыма меў 200000 носьбітаў у 1890 годзе. Хаця адсутнічаюць пэўныя падлікі, звычайна колькасць носьбітаў эсперанта падлічваюць паміж 200000 і 3 мільёнамі асоб. Колькасць асоб, размаўляючых на інтэрлінгве, значна меней, чым размаўляючых на эсперанта, звычайна лічыцца, што іх недзе паміж 100 і 1500.
Трэба адзначыць, што сапраўдную колькасць носьбітаў штучнай мовы цяжка падлічыць, таму што цяжка дакладна ведаць, якая асоба з'яўляецца носьбітам пэўнай штучнай мовы, а якая не: ці толькі тыя хто вольна размаўляюць на гэтай мове, ці толькі тыя асобы, якія часта размаўляюць на мове. Эсперанта з'яўляецца адзінай штучнай мовай, якая мае носьбітаў, для якіх гэтая мова з'яўляецца роднай. Іх колькасць знаходзіцца паміж 200 і 2000.
Чацвёртая папраўка да Канстытуцыі ЗША
Чацвёртая папраўка да Канстытуцыі ЗША з'яўляецца часткай Білю аб правах. Ратыфікавана ўсімі штатамі 15 снежня 1795 г. разам з яшчэ дзевяццю папраўкамі ў асноўны закон Злучаных Штатаў. Гэта папраўка абараняе асобу чалавека і яго маемасць ад несправядлівых судовых рашэнняў.
Тэкст папраўкі
"The right of the people to be secure in their persons, houses, papers, and effects, against unreasonable searches and seizures, shall not be violated, and no warrants shall issue, but upon probable cause, supported by oath or affirmation, and particularly describing the place to be searched, and the persons or things to be seized."
Уладзімір Яўгенавіч Уранюк
Біяграфія
Скончыў Гродзенскі медыцынскі інстытут (1968). Галоўны ўрач санаторыя «Лахва» (1968—1976), Брэсцкай абласной дзіцячай бальніцы (1976—1991). Начальнік упраўлення аховы здароўя Брэсцкага аблвыканкама (1991—2000), намеснік галоўнага ўрача Брэсцкага гарадскога цэнтра гігіены і эпідэміялогіі з 2000 года.
Віла-Біскосі
Віла-Біскосі (Villa Biscossi) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 75 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 15 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 27035. Тэлефонны код — 0384.
Даліда
Даліда́ (Dalida, داليدا; сапраўднае імя Іяла́нда Крысці́на Джыльё́ці, Iolanda Cristina Gigliotti; — ) — выбітная французская спявачка і актрыса італьянскага паходжання, нарадзілася і вырасла ў Егіпце.
Віла-Біскосі
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Даліда
Парыж
У Парыжы ў Іяланды ўзніклі праблемы з працай, да таго ж яна яшчэ не дастаткова добра валодала французскай мовай. Неўзабаве яна вырашыла заняцца спевамі і браць урокі вакалу. Яе настаўнікам спеваў быў Ралан Бержэ. Першыя выступленні праходзілі ў клубе "Віла д'Эстена", дзе яна выконвала песні на італьянскай, французскай і іспанскай мовах. Там яна пазнаёмілася з пісьменнікам і сцэнарыстам Альберам Машарам, які і прапанаваў ёй змяніць літару «л» на «д» у апошнім складзе яе псеўданіма, у выніку Іяланда стала Даліда.
На конкурсе «Нумар адзін заўтрашняга дня», дзе яна выконвала песню Глорыі Ласо "Незнаёмка ў раі" (L'inconnue au paradis) яе заўважылі дырэктар радыёстанцыі "Еўропа 1" Люсьен Марыс і ўладальнік гуказапісваючай фірмы Эдзі Барклай. Аднак яе першая пласцінка "Мадонна" (Madona) з іспанскімі песнямі Глорыі Ласо не мела поспеху.
У 1956 годзе Даліда запісала свой першы хіт "Бамбіна" (Bambino) і падпісала свой першы кантракт з фірмай "Барклай". Да 1957 было прададзена 300000 копій пласцінак з песняй "Бамбіна", і Даліда атрымала свой першы Залаты дыск. Далей рушылі ўслед яе хіты "Гандальер" (Gondolier), "Як раней" (Come prima), "Бывай, бывай Малая" (Ciao, ciao Bambina). Даліда атрымлівае незлічоныя музычныя ўзнагароды, а яе імя і фота не сходзяць з вокладак часопісаў. Яна робіць турнэ па ўсёй Францыі, а затым і Еўропе. У 1958 годзе Даліда ўпершыню выступае ў Амерыцы, дзе імпрэсарыа Элы Фіцджэральд прапанаваў зрабіць ёй бліскучую кар'еру ў ЗША, але яна адмовілася. У 1959 годзе яна з трыумфам вяртаецца ў Каір.
8 красавіка 1961 Даліла выйшла замуж за Люсьена Марыса, да таго часу іх раман працягваўся ўжо 5 гадоў. Падчас гастроляў Даліда пазнаёмілася ў Канах з маладым мастаком Жанам Сабескі, у якога адразу закахалася. Люсьен Марыс не змог змірыцца з здрадай і яны развяліся па ініцыятыве Даліды.
У снежні 1961 года Даліда ўпершыню выступае ў "Алімпіі" у якасці зоркі, пасля чаго адпраўляецца ў турнэ ў Ганконг і В'етнам. Улетку 1962 Даліда купіла асабняк на Манмартры, у якім яна жыла да канца свайго жыцця.