cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ял
Ял — адносна кароткая і шырокая вёслава-ветразевая суднавая шлюпка з транцавай (плоскай) кармой. Мае ад 2 да 8 вёслаў (па іх колькасці называецца двойкай, чацвёркай і г.д.). Усе ялы, акрамя двойкі, аснашчаны ветразямі. Выкарыстоўваюць для сувязі карабля (судна) з берагам, работ каля борта, перавозкі лёгкіх грузаў.
Звязда (Лепельскі раён)
Звязда́ (, Звезда) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавета.
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пышнянскага сельсавета.
Альберт Фіні
Альберт Фіні (Albert Finney,, Солфард — ) — англійскі акцёр, пяціразовы намінант на прэмію «Оскар». Лаўрэат трох прэмій BAFTA (1961, 2001, 2003), трох прэмій «Залаты глобус» (1964, 1971, 2003), прэміі «Эмі» (2002), і Прэмій Гільдыі кінаакцёраў ЗША.
Найбольш вядомы па ўдзеле ў фільмах «Том Джонс», «Забойства ва „Усходнім экспрэсе“», «Перакрыжаванне Мілера», «Эрын Брокавіч», «Буйная рыба» і «Ультыматум Борна».
Мексіканскі тамат
Мексіканскі тамат, Фізаліс ліпкаплодны (Physalis philadelphica) — від раслін роду фізаліс сямейства паслёнавыя.
Батанічнае апісанне
Мексіканскі тамат — цеплалюбівая анднагадовая расліна, дасягае 1,5-2 метраў у вышыню. Практычна не пераносіць замаразкаў, але да глеб не патрабавальная.
Плод 3-5 см (5-7 см у сучасных прамысловых гатункаў) дыяметрам, жаўтлявыя, з мноствам дробных зярнят.
Каменка (Лепельскі раён)
Ка́менка (, Каменка) — былая вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Пышнянскага сельсавета.
Ліквідавана ў 2008 годзе.
Фізаліс перуанскі
Фізаліс перуанскі, перуанская вішня (Physalis peruviana) — кветкавая расліна, пладовы хмызняк, від роду сямейства.
Новая Беразіна
Но́вая Беразіна́ (, Новая Березина) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лелюкінскага сельсавета.
Kenyanthropus
Kenyanthropus — старажытны род гамінід, які жыў у пліяцэне каля 3,2-3,5 млн гадоў таму.
Адкрыццё
Астанкі кеніантрапа былі выяўленыя групай Міў Лікі на беразе возера Туркана (былое Рудольф) у 1999 годзе. На думку першаадкрывальнікаў, не аўстралапітэк, а менавіта кеніантрап, з’яўляецца прамым продкам чалавека. У перакладзе з латыні Kenyanthropus platyops азначае «пласкатвары кенійскі чалавек». Акрамя віда K. platyops, Лікі адносіць да роду Kenyanthropus яшчэ і від Homo rudolfensis. Іншыя ж антраполагі класіфікуюць кеніантрапа як асобны від аўстралапітэкаў — Australopithecus platyops або інтэрпрэтуюць яго ў якасці аднаго з індывідаў аўстралапітэка афарскага.
Паддуды
Падду́ды (, Поддуды) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лелюкінскага сельсавета.
Васіль Фёдаравіч Якуша
Васіль Фёдаравіч Якуша (нар., сяло Зазім'е, паблізу Кіева) — беларускі спартсмен, двухразовы прызёр Алімпійскіх гульняў у акадэмічным веславанні, Заслужаны майстар спорту СССР (1984).
Скончыў школу трэнераў пры ваенным інстытуце фізкультуры (1984, Ленінград). На Алімпіядзе 1980 года ў Маскве выйграў сярэбраны медаль у адзіночцы. Праз 8 гадоў, на Алімпіядзе 1988 года ў Сеуле, разам з Аляксандрам Марчанка выйграў бронзу ў парнай двойцы. На Гульнях у Маскве прадстаўляў Азербайджан, з 1984 года выступаў за Беларусь.
Orrorin
Апісанне
Адзіны від у родзе — Orrorin tugenensis або Praeanthropus tugenensis. Лічыцца адным з самых старажытных вядомых продкаў гамінін і, магчыма, сучасных людзей. Астанкі былі знойдзены ў Кеніі. Яны залягалі паміж двума пластамі вулканічнага попелу, дзякуючы якім датуюцца адносна дакладна: паміж 5,8 і 6,1 млн гадоў таму, у эпоху міяцэна.
Парэшткі Orrorin належалі, па меншай меры, пяці розным асобінам. Яны ўключаюць часткі сцегнавой косткі, форма якіх ўскосна паказвае на прамахаджэнне, а таксама косткі правай рукі, прыстасаванай для лазання па дрэвах, але непрыдатнай для брахіацыі, і некалькіх зубоў, якія належалі істотам з дыетай як у парантрапаў. Форма карэнных зубоў і іклоў характэрная для жывёл, якія харчуюцца садавінай і зрэдку — мясам. Па памерах Orrorin былі параўнальныя з сучаснымі шымпанзэ.
Калі Orrorin сапраўды з’яўляецца прамым продкам людзей, то ардыпітэк і аўстралапітэкі аказваюцца тупіковай галіной эвалюцыі, бо Orrorin жыў да іх з’яўлення, а форма яго сцегнавой косткі істотна бліжэй да чалавечай, чым у Люсі. Пакуль гэтае пытанне застаецца дыскусійным.
Мяркуючы па рэштках жывёл і раслін той жа эпохі, orrorin жылі ў сухіх вечназялёных лясах, а не ў саване, як прадказвалі многія тэорыі эвалюцыі чалавека. Таму прамаходзячыя малпы, відаць, упершыню з’явіліся ў лясах, а не эвалюцыянавалі ад чатырохногіх, якія выйшлі на адкрытыя прасторы. Магчыма, прамахаджэнне было элементам адаптацыі да жыцця на дрэвах. Сучасныя арангутаны выкарыстоўваюць усе чатыры лапы для перамяшчэння толькі па тоўстым суччам, у той час як да больш тонкіх галінах альбо чапляюцца знізу, альбо ідуць па іх на задніх лапах, рыхтуючыся пярэднімі ўчапіцца за іншыя галіны вышэй або балансуючы для ўстойлівасці. Такая тактыка дазваляе ім наблізіцца да плёну, размешчаным далёка ад ствала, або скакаць з аднаго дрэва на другое. У адрозненне ад іх продкі сучасных шымпанзэ і гарыл спецыялізаваліся на лазанні па вертыкальных ствалах і ліянам, чым абумоўлена іх крываногая і касалапая хада на зямлі. Тым не менш, людзі атрымалі ў спадчыну шмат агульнага з гэтымі малпамі, уключаючы будову костак рук, узмоцненых для хадні з апорай на косткі пальцаў. .
Яламіца (рака)
Я́ламіца (Ialomița)— рака ў Румыніі, левы прыток ракі Дунай.
Даўжыня ракі 414 км, плошча вадазборнага басейна 8,9 тыс. км². Пачынаецца ў Паўднёвых Карпатах, цячэ па Ніжнедунайскай раўніне. Асноўны прыток — рака Прахава (левы). Веснавое разводдзе, асобныя летнія дажджавыя паводкі. Сярэдні расход вады каля 70 м³/с. Выкарыстоўваецца на арашэнне.
На Яламіцы — гарады Тыргавіштэ, Слабазія.
Зыгмунт Урублеўскі
Зыгмунт Урублеўскі (, —, , Польшча) — фізік, удзельнік Паўстання 1863 г.
Біяграфія
У 1862 г. скончыў гімназію ў Гродне і паступіў на фізіка-матэматычны факультэт універсітэта Св. Уладзіміра ў Кіеве. У 1863 г. вярнуўся ў Гродна, прызначаны сакратаром пры паўстанцкім начальніку Гродзенскага ваяводства, функцыі якога ў той момант выконваў Станіслаў Сільвестровіч, яго дваюрадны брат. Паводле паказанняў З. Урублеўскага, дадзеных у Гродзенскай губернскай ваенна-следчай камісіі, ён спадзяваўся ўступіць у паўстанцкі атрад, але пасля прыезда ў Гродна не змог выйсці на ўдзельнікаў падпольных рэвалюцыйных структур. У маі 1863 г. атрымаў прапанову ад С. Сільвестровіча перапісваць паўстанцкія дакументы. Арыштаваны 10.8.1863. Прывезены ў Надзвычайную следчую камісію ў Вільні. Сасланы на 6 гадоў у Сібір. 2 гады правёў у Томску, затым пераведзены ў Цывільск Казанскай губ. Амніставаны ў 1869, вярнуўся ў Беларусь, пасля выехаў на вучобу ў Берлінскі ўніверсітэт. Працаваў у фізічных лабараторыях Германіі і Францыі пад кіраўніцтвам славутых фізікаў Г.Гельмгольца, Г.Кірхгофа, А.Кунта. У 1874 у Мюнхене абараніў дысертацыю на ступень доктара «Эксперыментальнае даследаванне магчымасці ўзбуджэння электрычнасці механічнымі сродкамі». У 1876 у Страсбургу абараніў габілітацыйную працу «Аб дыфузіі газаў праз абсарбавальныя субстанцыі», на якую станоўчы водгук даў сусветна вядомы фізік Дж.Максвел. У 1882 заняў пасаду загадчыка кафедры фізікі Ягелонскага ўн-та, з 1888 дэкан фізічнага ф-та. Ездзячы па Еўропе набываў каштоўнае абсталяванне для эксперыментаў. У 1883 арганізаваў у Ягелонскім ун-це фізічную лабараторыю, дзе ў крас. 1884 сумесна з К.Альшэўскім упершыню ў свеце атрымаў вадкі кісларод. Звадкаваў азот, вокіс вугляроду і вадарод. Выканаў першыя ў свеце даследаванні электраправоднасці металаў пры нізкіх тэмпературах. У 1883 абраны членам-карэспандэнтам Польскай акадэміі навук, у 1886 — Акадэміі навук у Вене. Ганаровы член Таварыства фізікі ў Жэневе (Швейцарыя). Трагічна загінуў у выніку пажару ў фізічнай лабараторыі 25 сакавіка 1888 г. З. Урублеўскі выліў на вопратку змест газавай лямпы і загарэўся. Памёр 16 красавіка ў выніку моцных ажогаў. Пахаваны на Ракавіцкіх могілках у Кракаве. Памятныя дошкі ўстаноўлены ў касцёле Св. Ганны ў Кракаве і ў Фарным касцёле ў Гродне. Яго імем названы кратар на Месяцы.
Клеўзы
Кле́ўзы (, Клевзы) — былая вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Стайскага сельсавета.
Уладзімір Ільіч Курган
Уладзімір Ільіч Курган ( — ) — беларускі і. Сын Ільі Львовіча Кургана.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і вядомага дыктара Беларускага радыё і тэлебачання Ільі Львовіча Кургана ў 1953 годзе.
Клеўзы
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пышнянскага сельсавета.
Уладзімір Ільіч Курган
Біяграфія
У 1974 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут па спецыяльнасці «акцёр драматычнага тэатра і кіно», пасля чаго прыйшоў працаваць у Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя М. Горкага.
Клеўзы
Ліквідавана ў 2016 годзе.
Уладзімір Ільіч Курган
Біяграфія
Памёр 7 красавіка 2019 года. Пахаваны побач з маці на Паўночных могілках Мінска.
Чэрневічы (Іўеўскі раён)
Чэ́рневічы (, Черневичи) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лелюкінскага сельсавета.
Вадзяны пацук
Даўжыня дела 15—23, хваста 6—12 см. Поўсць шаўкавістая, цёмна-бурая, часам цёмна-шакаладная, амаль чорная.
На Беларусі трапляецца ўсюды, асабліва на Палессі. Жыве калоніямі па забалочаных поймах рэк, берагах азёр, канаў, каля старыц, у алешніках. У канцы ліпеня перасяляецца на палі, у сады, агароды. Гнёзды ўладкоўвае ў норах, радзей на паверхні. Корм раслінны: асака, хвашчы, рагоз, трыснёг, лугавыя травы, кара і маладыя парасткі дрэў і кустоў. Размнажаецца ў красавіку — кастрычніку, найбольш інтэнсіўна ў сярэдзіне лета. За сезон дае 3—5 прыплодаў па 2—9 дзіцянят.
Шкодзіць сельскай гаспадарцы: падгрызае буракі, карэнні пладовых дрэў, аб'ядае кару, рые норы ў пасевах бульбы. Пераносіць узбуджальнікаў тулярэміі, лептаспірозаў і іншых хвароб. Мае прамысловае значэнне (шкуркі).
Спіс аб’ектаў PGC (1001001—1002000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1001001—1002000)
Крыўкі (Лепельскі раён)
Кры́ўкі (, Кривки) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавета.
Крыўцы (Лепельскі раён)
Крыўцы́ (, Кривцы) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавета.
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пышнянскага сельсавета.
Шыльвы
Шы́львы (, Шильвы) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лелюкінскага сельсавета.
У 1954—1986 гадах вёска ў складзе Лежневіцкага сельсавета.
Меркантылізм
Меркантылізм (mercante — гандляр, купец) — эканамічная думка (альбо дакладней эканамічныя думкі), якая панавала ў Еўропе паміж XV і XVII стагоддзямі, арыентаваная на актыўнае ўмяшанне дзяржавы ў гаспадарчую дзейнасць. Найбуйныя прадстаўнікі кірунку: Т. Ман, А. дэ Манкрэцьен, У. Стафард (1554—1612). Тэрмін быў прапанаваны А. Смітам, які крытыкаваў працы меркантылістаў. У марксісцкай інтэрпрэтацыі выяўляў інтарэсы буйных гандлёвых манаполій.
Крытыка
Меркантылізм шмат у чым зыходзіць з уяўленняў даіндустрыяльнага перыяду: мяркуецца абмежаванасць індывідуальных запатрабаванняў, неэластычнасць попыту, эканоміка ўяўляецца ў рамках гульні з нулявой сумай (выйгрыш аднаго роўны пройгрышу іншага ўдзельніка).
Дабрабыт краіны складаецца не толькі ў запасах каштоўных металаў, а таксама ў велічыні асноўнага капіталу і ўзроўні спажывання (Адам Сміт).
Ва ўмовах актыўнага гандлёвага балансу раўнавага паміж экспартам і імпартам будзе ўсталёўвацца за рахунак змены коштаў у гандлёвых краінах (прыток золата прывядзе да росту коштаў).
Абарона ад крытыкі
Палітыка меркантылізму можа быць карысная для дасягнення аўтаркіі і ўзмацнення дзяржавы ў параўнанні з суседнімі краінамі.
Дзяржаве і міжнародным кампаніям неабходна падтрымліваць вызначаны ўзровень ліквіднасці для паспяховага вядзення вонкавага гандлю, асабліва ва ўмовах неразвітасці грашовага рынку.
Па Кейнсу, прыток золата робіць грошы больш таннымі і забяспечвае нізкія працэнтныя стаўкі. Гэта ў сваю чаргу павялічвае інвестыцыі і падтрымлівае занятасць.
Зараджэнне
Лічыцца, што менавіта меркантылізм ёсць пачаткам капіталізму (асабліва ў Заходняй Еўропе). Ён уяўляе сабой эканамічную палітыку, заснаваную на моцным дзяржаўным рэгуляванні і некаторых элементах пратэкцыянізму. Адзіным багаццем краіны лічыцца яе рэзерв золата і іншых каштоўных металаў. Дзяржава павінна не толькі яго зберагчы, але таксама пабольшыць з дапамогай, напрыклад, экспарту. Імпарту жа не павінна быць, каб золата не ўцякло за мяжу. Такім чынам адзіным забароненым экспартам і адзіным дазволеным імпартам былі каштоўныя металы і сыравіна. Краіна імпартавала сыравіну, а індустрыя з яе рабіла рэчы і экспартавала іх. Але меркантылізм не адпавядае ані капіталізму (таму што інвестыцыі амаль поўнасцю залежылі ад займаў у каралеўскім, а не прыватным фондзе), ані пратэкцыянізму (поўнае самазабеспячэнне таварам дзякуючы забароне як імпарту, так і экспарту), таму што толькі імпарт быў амаль забароненым.
Эканамічныя крызісы і войны неаднойчы былі адначасова прычынай і вынікам меркантылізму. Канфліктуальная логіка гэта думкі: «адныя зарабляюць тое, што іншыя губляюць» (гаворка, канешна, ідзе пра золата) падштурхоўвала да каланіялізму і да імперыялізму (шукаючы доступу да сыравіны і рынку збыту), а таксама войн паміж гандлёвымі дзяржавамі (напрыклад, напалеонаўскія войны). Калоніі мелі абавязак вырабляць толькі сыравіну і збываць яе толькі краіне-каланізатару. Абурэнне жыхароў прывяло, напрыклад, да вайны за незалежнасць ЗША. Потым пратэкцыянізм выкарыстоўваўся дзеля адбудовы эканомікі. Не тайна, што дзяржава аддавала велізарныя грошы на ўзбраенне і на будаўніцтва гандлёвага і ваеннага флоту. Лібералы пазней раскрытыкуюць гэтыя расходы.
Меркантылізм асабліва развіваўся ў Заходняй і Цэнтральнай Еўропе, дзе рэлігія дазваляла прагу і здабычу цяжкай працай матэрыяльнага багацця, дзе індустрыя дзякуючы дзяржаўнаму фінансаванню мела магчымасць стаць на ногі і экспартаваць. Амаральнасць, індустрыялізм (і адыход сельскай гаспадаркі на другі план) і занадта вялікае дзяржаўнае ўмяшанне ў эканоміку не задавальнялі супраціўнікаў меркантылізму. Паводле Адама Сміта (Adam Smith), золата — толькі жоўты метал, які мае каштоўнасць толькі дзякуючы сваёй рэдкасці. У XVIII i XIX стст. Вялікабрытанія зменіць меркантылізм на «laissez-faire» (што адпавядае свабоднаму гандлю).
Тлумачэнне з'яўлення меркантылізму
У гэтыя феадальныя часы эканоміка трымаецца на сельскай гаспадарцы, багацце перадаецца па спадчыне, рэлігія дзеліць грамадства на розныя сацыяльныя катэгорыі. Але ў XVI ст. каштоўныя металы (залатыя манеты і г.д.) пачынаюць прыбываць з Амерыкі ў Еўропу, што спрыяе хуткаму развіццю абмену таварамі. Адносіны паміж людзьмі пачынаюць змяняцца ў параўнанні з Сярэднявеччам. Усё можна набыць, зямля прадаецца і купляецца, сяляне маюць прыватную маёмасць. Рэчы паўсядзённага ўжытку пачынаюць з'яўляцца на рынках. Раней жа кожны вырабляў амаль усё сам.
Меркантылізм (ад слова mercato — рынак) існаваў паміж дзвюма культурнымі плынямі, якімі былі Адраджэнне і Рэфармацыя. Падчас Адраджэння пачаўся сапраўдны навуковы прагрэс, з'яўляліся друкарні і распаўсюджваліся ідэі, павялічвалася вера ў чалавечыя магчымасці. Рэфармацыя і развіццё пратэстантызму мяняе рэлігійны погляд на эканоміку, які становіцца больш талерантным. Узбагачэнне на гандлёвай справе прызнаецца як знак збліжэння да Бога (праз цяжкую працу). Пратэстантызм падштурхоўвае людзей да працы дзеля ўзбагачэння і зберажэння (развіццё банкаўскай справы). Тэматыка ўзбагачэння нібыта той фундамент трымае на сабе меркантылізм і капіталізм пазней. Далучаецца таксама думка, паводле якой толькі магутная дзяржава зможа зберагчы парадак у грамадстве. Моц краіны залежыць ад заможнасці грамадзян. Такім чынам кіраўнік краіны павінен дбаць аб паляпшэнні жыцця і бізнесу свайго народу.
Неамеркантылізм
Неамеркантылістычнымі ў сённяшнім кантэксце глабалізацыі звычайна называюць краіны, якія выкарыстоўваюць пратэкцыянізм дзеля забеспячэння канкурэнтнасці айчынных фірмаў і свайго эканамічнага росту. Умяшанне дзяржавы ў эканоміку асабліва вялікае падчас крызісаў (гл. крызіс у амерыканскай фінансавай сістэме). Нават калі сёння заможнасць краіны не так ужо і дужа залежыць ад яе рэзерваў каштоўных металаў, імпарт застаецца найвялікшым ворагам эканамічнага росту на думку большасці дзяржаў. Такім чынам сельская гаспадарка ў ЗША і ЕС атрымлівае дзяржаўныя датацыі дзеля ўтрымання яе канкурэнтнасці. Мытныя бар'еры Захаду дужа абмяжоўваюць доступ прадуктаў сельскай вытворчасці краін Трэцяга Свету. У сваю чаргу, краіны, якія развіваюцца, лімітуюць колькасць імпарту заходніх прадуктаў з мэтай даць час развіцца сваёй асабістай гаспадарцы. Нават калі здаецца, што сусветныя арганізацыі змагаюцца супраць пратэкцыянізму, «нябачныя» бар'еры ўсё ж такі існуюць у краінах «свабоднае рыначнае эканомікі». Завышаныя нормы (санітарныя і бяспекі), велізарныя чэргі на мытні, пагадненні пра самаабмежаване экспарту з краінамі Трэцяга Свету, а таксама датацыі. Напрыклад, амерыканская армія набывае самалёты амаль толькі айчыннай вытворчасці і ў дадатак за завышаныя цэны. Авіякампанія Boeing такім чынам канкурыруе з еўрапейскім канкурэнтам Airbus не толькі па лічбе збытых самалётаў, але таксама па колькасці дзяржаўных датацыяў.
Юрковічы
Юрко́вічы (, Юрковичи) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лелюкінскага сельсавета.
Стэлан Скарсгард
Стэлан Скарсгард (Stellan John Skarsgård; нар., , Швецыя) — шведскі тэатра і кіно, прызёр Берлінскага кінафестывалю. Адзін з найбольш вядомых шведскіх артыстаў сучаснасці. Вядомы шматгадовым супрацоўніцтвам з дацкім рэжысёрам Ларсам фон Трыерам, здымаў Скарсгарда ў пяці сваіх карцінах: «Рассякаючы хвалі», «Танцорка ў цемры», «Догвіль», «Меланхолія» і «Німфаманка». Шырокаму гледачу добра знаёмы таксама па ролях у галівудскіх фільмах, такіх як «Піраты Карыбскага мора: Куфар мерцвяка», «Тор», «Мсціўцы», «Дзяўчына з татуіроўкай дракона», «Мама мія!».
Australopithecus anamensis
Australopithecus anamensis — выкапнёвы від роду аўстралапітэкаў, які жыў ва Усходняй Афрыцы каля 4 мільёнаў гадоў таму. Гэта найбольш старажытны з відаў аўстралапітэкаў, вядомых навуцы.
Гісторыя вывучэння
Выкапнёвыя парэшткі прадстаўнікоў гэтага віду былі знойдзены яшчэ ў 1965 годзе ў месцазнаходжанні Канапоі на паўднёвым узбярэжжы возера Рудольф (цяпер возера Туркана) у Кеніі, дзе экспедыцыя з Гарвардскага універсітэта пад кіраўніцтвам Браяна Патэрсана выявіла фрагмент плечавай косткі.
У 1994 годзе новая група даслечыкаў пад кіраўніцтвам М. Лікі аднавіла пошукі ў Канапоі, а таксама ў месцазнаходжанні Алія Бі на ўсходнім беразе возера Туркана. У ходзе раскопак былі выяўленыя фрагменты костак больш чым 20 асобін. Геалагічны ўзрост знаходак вызначаўся як інтэрвал ад 3,9 да 4,2 мільёнаў гадоў. На аснове знойдзеных матэрыялаў ў 1995 годзе быў апісаны новы від аўстралапітэкаў Australopithecus anamensis ( Leakey, Feibel, McDougal et Walker, 1995).
У наступныя гады ў тым жа месцазнаходжанні былі знойдзены новыя астанкі прадстаўнікоў гэтага віду.
Магчыма, да дадзенага віда адносяцца і зубы, знойдзеныя ў 1989 годзе ў месцазнаходжанні Фіджыж (Fejej) у паўднёвай Эфіопіі на паўночным беразе возера Туркана ў адкладах узростам 4-4,2 мільёна гадоў, а таксама фрагмент верхняй сківіцы невыразнага геалагічнага ўзросту з ракі Гарус у Танзаніі, знойдзены ў 1939 годзе.
Станіслаў Рыгоравіч Шчарбачэня
Станіслаў Рыгоравіч Шчарбачэ́ня (,, Магілёўская вобласць, БССР, СССР)  — беларускі вясляр. Майстар спорту міжнароднага класа па акадэмічным веславанні. Чэмпіён свету сярод моладзі 2005, 2006, 2007 гадоў, чэмпіён свету 2012 года.
Біяграфія
Прымаў удзел ў летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года ў Афінах, дзе ў парнай чацвёрцы заняў шостае месца.
Чэмпіён свету сярод моладзі 2005 года ў парнай чацвёрцы. На Чэмпіянаце свету ў тым жа годзе ў парнай чацвёрцы заняў толькі 12-е месца.
Чэмпіён свету сярод моладзі 2006 года ў парнай двойцы з Дзянісам Мігалем. На Чэмпіянаце свету ў тым жа годзе ў парнай чацвёрцы заняў толькі 11-е месца.
На Чэмпіянаце Еўропы 2008 года ў парнай двойцы з Дзянісам Мігалем заняў 9-е месца. Прымаў удзел ў летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года ў Пекіне, дзе ў парнай двойцы з Дзянісам Мігалем заняў 7-е месца.
Сярэбраны прызёр Чэмпіянату Еўропы 2009 года ў парнай чацвёрцы. На Чэмпіянаце свету ў тым жа годзе ў парнай двойцы з Дзянісам Мігалем заняў толькі 14-е месца. На Чэмпіянаце Еўропы 2010 года ў парнай двойцы з Дзянісам Мігалем заняў 12-е месца.
Сярэбраны прызёр Чэмпіянату Еўропы 2011 года ў расхіннай чацвёрцы. У тым жа годзе на Чэмпіянаце свету ў расхіннай чацвёрцы заняў 9-е месца.
На Чэмпіянаце Еўропы 2012 года ў расхіннай чацвёрцы заняў 5-е месца. У тым жа годзе стаў чэмпіёнам свету ў двойцы з рулявым з Аляксандрам Казубоўскім і Пятром Пятрынічам. Прымаў удзел ў летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года ў Лондане, дзе ў расхіннай чацвёрцы заняў 7-е месца.
На Чэмпіянаце свету 2013 года ў расхіннай чацвёрцы заняў 7-е месца. На Чэмпіянаце Еўропы ў тым жа годзе ў васьмёрцы з рулявым заняў 5-е месца.
На Чэмпіянаце Еўропы 2014 года ў адзіночцы заняў 4-е месца. У тым жа годзе на Чэмпіянаце свету ў адзіночцы заняў 7-е месца.
На Чэмпіянатах Еўропы і свету 2015 года ў адзіночцы заняў 7-ыя месцы.
На Чэмпіянаце Еўропы 2016 года ў адзіночцы заняў 5-е месца.
Знішчэнне львоўскіх вязняў у чэрвені-ліпені 1941 года
Знішчэнне львоўскіх вязняў у чэрвені-ліпені 1941 года — масавыя расстрэлы органамі НКУС палітычных вязняў у турмах Львова і Золачава на працягу канца чэрвеня — пачатку ліпеня 1941 года.
Перадгісторыя
Станам на 22 чэрвеня 1941 года, калі Германія здзейсніла напад на СССР, у турмах Львоўскай вобласці было 5424 зняволеных. Яны утрымліваліся у трох турмах Львова:
Калі львоўскія турмы сталі перапоўненыя (напрыклад, у турме на Лонцкага пры ліміце 1500 чалавек знаходзілася 3638 зняволеных), частку зняволеных адправілі ў г. Золачаў, дзе яны ўтрымліваліся ў мясцовым замку.
Большасць з гэтых людзей абвінавачвалася па артыкуле 54 Крымінальнага кодэкса СССР — контррэвалюцыйная дзейнасць.
23 чэрвеня 1941 наркам дзяржаўнай бяспекі Усевалад Мяркулаў выдаў загад № 2445/М, у якім гаварылася аб тэрміновым ўліку ўсіх зняволеных у турмах і падзелу на тых, хто падлягае дэпартацыі ў канцлагеры ГУЛагу, і тых, каго неабходна расстраляць.
Малыя Пышнагоры
Малы́я Пышнаго́ры (, Малые Пышногоры) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавета.
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пышнянскага сельсавета.
Будслаўскі фэст
Будслаўскі фэст — штогадовая ўрачыстасць у гонар ушанавання абраза Маці Божай Будслаўскай, які захоўваецца ў касцёле Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў в. Будслаў Мядзельскага раёна Мінскай вобласці. Абраз славіцца шматлікімі цудамі, а Будслаў вядомы як месца яўлення вернікам Найсвяцейшай Дзевы Марыі, якое, паводле легенды, адбылося 2 ліпеня 1588 г. 28 лістапада 2018 года фэст уключаны ў Рэпрэзентатыўны спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны чалавецтва ЮНЕСКА.
Гісторыя
У 1992 годзе адбылося першае афіцыйнае масавае паломніцтва да цудатворнай іконы Маці Божай Будслаўскай, у якім паўдзельнічала 45 груп пілігрымаў.
2 ліпеня 1996 г. архібіскуп Дамінік Грушаўскі перадаў папскую булу, у якой Маці Божая Будслаўская абвяшчалася апякункай Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі. Роўна праз два гады цудадзейны абраз Маці Божай Будслаўскай быў каранаваны папскімі каронамі. Каранацыю здзейсніў першы беларускі кардынал, арцыбіскуп Мітрапаліт Мінска-Магілёўскі Казімір Свёнтак. У сваім казанні ён абвясціў Маці Божаю Будслаўскую заступніцай і царыцай Беларусі, а будслаўскі касцёл — нацыянальным санктуарыем.
У 2013 г. у Будславе адбылася вялікая юбілейная ўрачыстасць, прысвечаная 400-годдзю здабыцця абраза Маці Божай Будслаўскай.
Australopithecus bahrelghazali
Знаходка
Гэта самая заходняя знаходка аўстралапітэка. Выяўленая ў 1995 годзе французскім палеантолагам Мішэлем Брунэ на тэрыторыі старажытнага рачнога рэчышча Бахр-эль-Газаль ў Чадзе. Яна ўяўляе сабой верхнюю сківіцу з сямю зубамі. Паколькі раней астанкі аўстралапітэкаў выяўляліся толькі ва Усходняй і Паўднёвай Афрыцы, дадзеная знаходка стала сведчаннем даволі шырокага распаўсюджвання роду.
Будслаўскі фэст
Гісторыя
Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 02 жніўня 2016 г. № 607 Будслаўскі фэст унесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.
Australopithecus bahrelghazali
Сумневы ў відавым статусе
Многія антраполагі мяркуюць, што аўстралапітэк Бахр-эль-газальскі не з’яўляецца самастойным відам. Яны адносяць яго да Australopithecus afarensis з-за падабенства знойдзенага матэрыялу. Але ёсць і адрозненні: малыя карэнныя зубы ў A. bahrelghazali маюць па тры кораня, а у A. afarensis — два ці адзін.
Будслаўскі фэст
Гісторыя
28 лістапада 2018 г. на 13-й сесіі Міжурадавага камітэта па ахове нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЭСКА у г. Порт-Луі (Маўрыкій) было прынятае адзінагалоснае рашэнне аб уключэнні беларускага элемента нематэрыянай культурнай спадчыны «Урачыстасць у гонар ушанавання абраза Маці Божай Будслаўскай („Будслаўскі фэст“)» у Рэпрэзентатыўны спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны чалавецтва.
Будслаўскі фэст, які распачаўся 2 ліпеня 2021 года, моцна адрозніваецца ад папярэдніх. Гэтым разам вернікі не маюць магчымасць зайсці ў пашкоджаную пажарам базыліку, і таму абраз Маці Божай знаходзіцца на палявым алтары на адкрытым паветры. Апошні раз падобнае было ў 1998 годзе, калі каранавалі будслаўскую ікону.
Апісанне
Будслаўскі фэст адбываецца штогод у першую пятніцу і суботу ліпеня. На фэст у Будслаў з'язджаюцца, як правіла, усе біскупы Каталіцкай Царквы Беларусі, вялікая колькасць святароў і прадстаўнікі самых розных манаскіх ордэнаў. Абавязкова ўдзельнічае ва ўрачыстасцях Апостальскі нунцый у Беларусі. Прыязджаюць у Будслаў прадстаўнікі Грэка-Каталіцкага (уніяцкага) духавенства і Праваслаўнай Царквы, а таксама іерархі іншых краін, прадстаўнікі ўрада і мясцовага кіраўніцтва.
Будслаў з'яўляецца галоўным аб'ектам паломніцтва католікаў Беларусі. Паломнікамі на Будслаўскі фэст з'яўляюцца вернікі з іншых краін: Расіі, Літвы, Польшчы, Славеніі, Украіны, Італіі, якія прыязджаюць па чыгунцы, на асабістым транспарце, аўтобусамі, якія заказваюць прыходы, па вадзе (на байдарках), на веласіпедах. Аднак найвялікшай павагай карыстаюцца тыя з іх, хто шлях у Будслаў пераадольвае пешшу. Праграма свята ўключае сустрэчу і прывітанне паломнікаў святарамі, Святыя Імшы, якія ідуць адна за адной, начную працэсію са свечкамі, маладзёжнае малітоўнае чуванне, пакланенне найсвяцейшым дарам, гадзіны малітвы Маці Божай, святы Разарый, літанію да Божай Маці і інш.
Традыцыю ўшанавання абраза Маці Божай Будслаўскай вернікі пераймаюць у сям'і ці праз царкоўныя суполкі. На фэст часта прыязджаюць сем'ямі, прысутнічаюць вернікі рознага ўзросту, што садзейнічае захаванню сувязей паміж пакаленнямі.
Яськавічы (Іўеўскі раён)
Я́ськавічы (, Яськовичи) — хутар у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лелюкінскага сельсавета.
У 1954—1986 гадах вёска ў складзе Лежневіцкага сельсавета.
Навасёлкі (Лепельскі раён)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавета.
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пышнянскага сельсавета.
Агароднікі (Іўеўскі раён)
Агаро́днікі (, Огородники) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпнішкаўскага сельсавета.
Альфонса IV (кароль Леона)
Альфонса IV Манах (Alfonso IV el Monje; каля 899 — ) — кароль Астурыі і Леона ў 925—931 гадах, сярэдні сын караля Ардонья II.
Кіраванне
Пасля смерці ў 924 годзе Ардонья II яго каралеўства перайшло не да яго сыноў: Санча, Альфонса і Раміра, а было далучана да ўладанняў яго малодшага брата Фруэлы II, які, такім чынам, аб'яднаў у сваіх руках кіраванне трыма каралеўствамі — Леонам, Галісіяй і Астурыяй. Калі ў 925 годзе Фруэла II памёр, каралём стаў яго сын Альфонса Фрайлас. Аднак сыны Ардонья II у гэтым жа годзе паднялі мяцеж супраць новага караля, матывуючы свае правы на прастол тым, што іх бацька быў старэйшым братам Фруэлы II. Абапіраючыся на падтрымку галісійскага дваранства, на прадстаўніцах знатных сямействаў якога былі жанатыя Санча і Раміра, і духавенства (асабліва біскупа Сант’яга-дэ-Кампастэла Херменгільда), а таксама на дапамогу караля Навары Санча I Гарсеса, братам удалося выцесніць Альфонса Фрайласа з Леона, а ў 926 годзе і з Галісіі.
Пасля адмовы старэйшага брата Санча I Ардоньеса заняць прастол Леона, каралём тут быў абвешчаны Альфонс пад імем Альфонса IV. Яго каранацыя адбылася ў Леоне 12 лютага 926 года. Сам Санча заняў прастол Галісіі. Раміра атрымаў графства Візеу.
Кіраванне Альфонса працякала ў міры з братамі. Пра гэта сведчаць дароўныя хартыі, падпісаныя Альфонсам IV, Санча I і Раміра, а таксама праведзены ў снежні 927 года ў Сарыя сейм знаці і духавенства ўсіх трох каралеўстваў: Леона, Галісіі і Астурыі. З маўрамі таксама не было такіх вялікіх сутыкненняў, якія былі пры каралі Ардонья II.
У 929 годзе, пасля смерці старэйшага брата, бяздзетнага караля Галісіі Санча I Ардоньеса, Альфонс IV аб'яднаў у сваіх руках уладу над усімі ўладаннямі свайго бацькі.
У 931 годзе, пасля смерці сваёй жонкі Анекі Санчэс, Альфонс прыняў рашэнне пакінуць прастол. На сейме знаці Каралеўства Леон, які адбыўся ў Саморы, ён саступіў прастол свайму малодшаму брату Раміра II і сышоў у манастыр Саагун. Аднак праз год ён нечакана раскаяўся ў сваім рашэнні, сышоў з манастыра і паспрабаваў, скарыстаўшыся адсутнасцю караля ў сталіцы, ізноў вярнуць сабе трон. Яго спроба скончылася няўдачай: ён быў захоплены Раміра II у Саморы і адпраўлены ў манастыр Сан-Хуліян у Руіфорка, дзе і сканаў у 933 годзе.
Аднаполь
Аднапо́ль (, Однополь) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпнішкаўскага сельсавета.
Навіны (Стайскі сельсавет)
Наві́ны (, Новины) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавета.
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пышнянскага сельсавета.
Палёўка звычайная
Палёўка звычайная (Microtus arvalis) — млекакормячая жывёла сямейства хамяковых.
Апісанне
Даўжыня цела да 13 см, хваста да 4,5 см. Вонкава падобная да мышэй, але з кароткімі вушамі і хвастом. Поўсць на спіне бураватая або карычнявата-вохрыстая, брушка брудна-белае, зрэдку трапляюцца асобіны з буравата-шэрай спіной, белаватым і жаўтаватым адценнем брушка.
Пашырэнне
Пашырана ў Еўразіі. Арэал уключае Еўропу, Каўказ, Казахстан, поўдзень Сібіры. На Беларусі гэта найбольш шматлікая і пашыраная з палёвак.
Насяляе пасевы сельскагаспадарчых культур, сухадольныя лугі, высечкі, лясныя паляны, збіраецца пад сціртамі саломы, збажыны, зімой трапляецца ў садах, гумнах, жылых памяшканнях.
Асаблівасці біялогіі
Корміцца пераважна зялёнымі часткамі раслін, іх насеннем, каранямі, зімой абгрызае кару дрэў і кустоў. Зрэдку робіць кармавыя запасы на зіму.
Жыве ў норах. Гнездавыя камеры на глыбіні 20-30 см. Часта селіцца калоніямі. Актыўная пераважна на змярканні і ноччу.
Полавая спеласць на 2-м месяцы жыцця. Цяжарнасць каля 3 тыдняў. Дае да 5 прыплодаў за год па 4-6 дзіцянят у кожным. Працягласць жыцця 8-9 месяцаў.
Гаспадарчае значэнне
Шкодзіць сельскагаспадарчым раслінам. Палёўкі — корм для шэрагу наземных і птушыных драпежнікаў.
Парк Стадлі і разваліны Фаўнцінскага абацтва
Парк Стадлі і разваліны Фаўнцінскага абацтва — аб’ект са спіса Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, размешчаны ў Англіі, графстве Паўночны Ёркшыр.
Цыстэрцыянскае абацтва Фаўнцінз было створана ў 1132 г. на рацэ Скел. Ордэн цыстэрцыянцаў аддзяліўся ад бенедыкцінцаў. Манахі ордэна прытрымліваліся строгага ладу жыцця: апраналіся ў адзенне з грубай неафарбаванай воўны, давалі зарок адзіноты і маўчання.
Адным з першых быў узведзены будынак царквы — просты і строгі па сваёй архітэктуры, які адказвае прынцыпам цыстэрцыянскай беднасці і адмовы ад зямных благаў. Пазней, у канцы 15 ст., да царквы была прыбудавана так званая Вялікая Перпендыкулярная Вежа, незвычайна размешчаная з паўночнай часткі царквы. Астатнія будынкі абацтва болей дэкаратыўныя — разбагацеўшы, ордэн адышоў ад сваіх першапачатковых прынцыпаў. Рэзідэнцыя абата — самы вялікі падобны будынак у Англіі. Частка яго знаходзілася на арках над ракою. Капліца, кухня, трапезная, шматлікія гаспадарчыя пабудовы, дамы, у якіх жылі браты — гэтыя будынкі дазваляюць судзіць аб размаху і былым багацці ордэна цыстэрцыянцаў.
Свайму росквіту манахі былі абавязаны далучэнню да працы свецкіх братоў. Да сярэдзіны 13 ст. абацтва было аднім з найбагацейшых у Англіі, быў узведзены цэлы комплекс рэлігійных, жылых і гаспадарчых пабудоваў. Аднак пасля пачаліся цяжкія часы: голад, чума; манахі збяднелі. А ў 1539 г. указ караля паклаў канец усім манастырам у Англіі.
Маёмасць абацтва была продана, новы ўладальнік пачаў будаваць маёнтак, часткова выкарыстоўваючы камень са старых сценаў. У 17-18 стст. вакол быў створаны пейзажны парк у стылі рамантызму — і рэшткі манастыра ідэальна ўпісаліся ў гэты ператвораны ландшафт. Парк Стадлі-Роял стаў узорам новага рамантычнага пейзажу, які паўплываў на паркавае мастацтва іншых краін.
Поплаўкі
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пышнянскага сельсавета.
Фізаліс звычайны
Арэал
Радзіма — Цэнтральная Амерыка і паўднёвы ўсход Паўночнай Амерыкі. Пазней ён быў занесены ў Паўднёвую Еўропу, далей від распаўсюдзіўся на ўсход да Кітая і Японіі. Фізаліс звычайны больш устойлівы да пахаладання, чым іншыя віды фізаліса.
Апісанне
Фізаліс звычайны — кветкавая травяністая шматгадовая расліна вырастае да 40—60 см, з лісцем 6—12 см даўжынёй і 4—9 см шырынёй. Кветкі белыя, пяцілопасцевыя. Чашачка пасля адцвіцення разрастаецца, чырванее (або робіцца аранжавай), застаецца пры ягадападобным чырвоным плодзе ў выглядзе ўздутай бурбалкі, велічынёй часам з курынае яйка.
Пунішча (Лепельскі раён)
Пу́нішча (, Пунище) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавета.
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пышнянскага сельсавета.
Андрушкі
Андру́шкі (, Андрушки) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпнішкаўскага сельсавета.
Да 9 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Князікоўскага сельсавета.
Дэфекацыя
Дэфекацыя — выдаленне незасвоеных рэшткаў ежы са стрававальнага тракту; у млекакормячых жывёл і чалавека — апаражненне тоўстых кішак ад калавых мас. Пры дэфекацыі рэфлекторна расслабляюцца сфінктары, якія закрываюць прамую кішку, і кал выкідваецца перыстальтычнымі рухамі тоўстай і прамой кішак. Цэнтр рэфлексу дэфекацыі знаходзіцца ў паяснічнай частцы спіннога мозга. Адвольны ўплыў, што стымулюе ці затрымлівае дэфекацыю, ідзе ад кары галаўнога мозга.
Барадыны
Барады́ны (, Бородыны) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпнішкаўскага сельсавета.
Лябеднік раскідзісты
Лябеднік раскідзісты (Atriplex patula) — від аднагадовых травяністых раслін роду лябеднік (Atriplex) сямейства Chenopodiaceae.
Апісанне
Расліна вышынёй 30-90 см. Сцябло пераважна галінастае і прамое.
Ніжняе лісце няроўна-рамбічнае, шырока клінаватае і пераважна дзідападобнае з коса ўверх накіраванымі вушкамі. Сцябловае лісце — чаргавальнае, суцэльнае або зубчастае, аднакаляровае без налёту, пераважна зялёнае.
Насенне або выпуклае, чарнабурае, дыяметрам 1-2 мм, або крыху плоскае, больш светлыя дыяметрам 2-3 мм.
НФЛ у сезоне 1972
Cезон 1972 года стаў 53-ым сезонам Нацыянальнай футбольнай лігі (NFL).
Турнірная табліца
В = Выйгрыш, П = Паражэнне, Н = Нічыя, % = Адсотак перамог, АН = Ачкі набраныя, АП = Ачкі прапушчаныя
– Лепшы пакажчык сярод другіх каманд, – Пераможца дывізіёна
Львоўскі дзяржаўнае вучылішча фізічнай культуры
Львоўскі дзяржаўнае вучылішча фізічнай культуры (Львівське державне училище фізичної культури) — украінская спецыялізаваная навучальная ўстанова спартыўнага профілю ў Львове, падпараткаваная Міністэрству адукацыі і навукі Украіны.
Гісторыя
Вучылішча ўтворана на падставе рашэння выканкама Львоўскага абласнога cавета дэпутатаў ад 5 лютага 1971 г. і адпаведна загаду Львоўскага абласнога аддзела народнай адукацыі ад 9 сакавіка 1971 г. № 51 " а"Аб адкрыцці ў г. Львове агульнаадукацыйнай школы-інтэрната спартыўнага профілю".
У 1974 г. вучылішча правяло першы свой выпуск. Таго ж года яго футбольная каманда стала сярэбраным прызёрам чэмпіянату СССР сярод юнакоў. Больш пашанцавала выпускнікам 1976 г.: Андрэй Баль стаў у 1977 г. чэмпіёнам свету па футболе, а Аляксандр Лысенка - чэмпіёнам і рэкардсменам Еўропы ў кулявой стральбе. Гімнаст Багдан Макуц стаў чэмпіёнам ХХІІ Алімпійскіх гульняў 1980 г. у Маскве. Праз 8 гадоў у 1988 г. у Сеуле алімпійскімі чэмпіёнамі сталі выхаванцы вучылішча, футбалісты Вадзім Цішчанка і Уладзімір Татарчук. Славу вучылішча прымнажалі барацьбіты Сяргей Губрынюк, Ігар Першачук, ватэрпалісты львоўскага «Дынама» Юрый Сідаровіч, удзельнік Алімпіяды ў Атланце Вадзім Калядны, бронзавыя прызёры XXIV летняй Алімпіяды ў Сеуле Мікалай Смірноў і Віктар Берандзюга; веласіпедыст Юрый Заяц, вясляр Алег Тарнаўскі, лёгкаатлет Міхаіл Раманюк, фехтавальшчык Сяргей Міндзіргасаў, лучніца Кацярына Палеха, футбалісты Васіль Рац, Анатоль Мушчынка, Юрый Макрыцкі.
Загадам упраўлення народнай адукацыі Львоўскага аблвыканкама ад 12 чэрвеня 1990 г. Львоўская агульнаадукацыйная школа-інтэрнат спартыўнага профілю рэарганізавана ў вучылішча.
За часы незалежнасці Украіны сярод выпускнікоў варта вылучыць фехтавальшчыцу Яну Шамякіну, што стала чэмпіёнкай ХХХ Алімпійскіх гульняў 2012 года. у Лондане, баксёр Андрэй Кацельнік, чэмпіён свету ў 1-й паўсярэдняй вагавой катэгорыі па версіі WBA, а пасля ўдзелу ў Алімпійскіх гульнях А. Кацельнік перайшоў у прафесійны бокс; на дзвюх Алімпіядах у Пекіне (2008 г.) і Лондане (2012 г.) спаборнічаў скакун у вышыню Дзмітрый Дзям'янюк. Высокае майстэрства дэманструюць санкаркі Алена Стэцкіў і Анастасія Палусток, гандбалісткі Ірына Стэльмах і Таццяна Смбацян, лёгкаатлеты Крысціна Стуй і Віктар Шапавал, баксёр Іван Ільніцкі, гулец кіеўскага «Дынама» Мікалай Маразюк.
У апошні час пашырылася спартыўная база ўстановы. У 2006 г. пабудавалі трэніровачную санную эстакаду даўжынёй 35 метраў са штучным нарошчваннем лёду. Ад 2008 г. полем са штучным пакрыццём карыстаюцца футбалісты. Для змагароў абсталяваны вялікі зала з трыма дыванамі. Застаецца недабудаваным толькі спартыўная зала ў верхняй частцы тэрыторыі комплексу.
Патронам вучылішча з'яўляецца Святы Юрый, таму Дзень вучылішча адзначаецца штогод 6 мая, у Дзень Святога Юрыя.
Australopithecus sediba
Два няпоўныя шкілеты гэтага віду былі знойдзены пры раскопках у пячоры Малапа (Malapa) на тэрыторыі аб’екта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, вядомага як «Калыска чалавецтва», у Паўднёвай Афрыцы. Першы шкілет — падлетка мужчынскага полу (галатып), другі — дарослай асобіны жаночага полу. На сённяшні дзень знойдзена больш за 130 фрагментаў гэтых шкілетаў. Гэтыя знаходкі першапачаткова былі апісаны ў двух артыкулах у часопісе «Science» паўднёваафрыканскім палеаантраполагам Лі Бергерам і яго калегамі як новы від ранніх продкаў чалавека. Там жа новы від названы Australopithecus sediba («sediba» азначае «крыніца» або «калодзеж» ў мове сота). Вядомы антраполаг Дональд Джохансан (Donald Johanson) лічыць, што косткі A. sediba варта аднесці да роду Homo. Пасля адкрыцця значна больш прагрэсіўнага віда Homo gautengensis, які жыў у Паўднёвай Афрыцы адначасова з ''А. sediba'', прэтэндэнтам на ролю прамога продка ранніх Homo стаў, на думку Дарэна Курно, А. garhi, які быў знойдзены ў Эфіопіі і датуецца узростам каля 2,5 млн гадоў таму.
Scythris laminella
Scythris laminella — гэта матылёк сямейства Scythrididae. Быў апісаны  і Іаганам Шыфермюлерам у 1775 годзе.
Апісанне
9-11  мм. Лёт імага з мая па ліпень.
Арэал
Сустракаецца на большай частцы Еўропы (за выключэннем Ірландыі, Вялікабрытаніі, Пірэнейскага паўвострава, Славеніі і Украіны і Цэнтральнай Азіі.
Валодкаўшчына
Вало́дкаўшчына (, Володковщина) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпнішкаўскага сельсавета.
Шэлінг
Шэлінг (Schelling) — нямецкае прозвішча.
Дэфекталогія
Дэфекталогія — навука пра заканамернасці псіхічнага развіцця, выхавання і навучання дзяцей, якія патрабуюць асаблівай увагі: глухіх, сляпых, са слабым зрокам ці слыхам, разумова адсталых, з затрымкай псіхічнага развіцця, цяжкімі парушэннямі маўлення, вынікамі дзіцячага цэрэбральнага паралічу, комплекснымі парушэннямі (слепаглухіх, глухіх з разумовай адсталасцю, сляпых з затрымкай псіхічнага развіцця іншымі камбінацыямі).
У Беларусі праблемы дэфекталогіі распрацоўваюцца на кафедрах дэфекталагічнага факультэта Беларускага педагагічнага ўніверсітэта, у сектарах аддзялення Нацыянальнага інстытута адукацыі. Спецыялістаў для спецыяльных дзіцячых устаноў рыхтуе Беларускі педагагічны ўніверсітэт і педвучылішча № 2 у Мінску.
Вігушкі
Вігу́шкі (, Вигушки) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпнішкаўскага сельсавета.
Саламахі
Салама́хі (, Соломахи) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавета.
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пышнянскага сельсавета.
Савін Дуб
Са́він Дуб (, Савин Дуб) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавета.
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пышнянскага сельсавета.
Homo sapiens idaltu
Homo sapiens idaltu — адзін з самых старажытных прадстаўнікоў людзей сучаснага віда, знойдзены ў радовішчы Херта фармацыі Боўры (en:Bouri Formation) на тэрыторыі Эфіопіі. «Ідалту» на афарскай мове азначае «старэйшы, найстарэйшы». Прыблізны ўзрост знаходкі — ад 154 да 160 тыс. гадоў. Адкрыццё было зроблена ў 1997 годзе групай палеантолагаў з Каліфарнійскага ўніверсітэта пад кіраўніцтвам Ціма Уайта і апублікавана ў 2003 годзе. Вядома тры чалавечых чэрапа. Лепей за ўсё захаваны чэрап дарослага мужчыны (BOV-VP-16/1) мае аб'ём мозгу ў 1450 м².
Мяркуецца, што гэты падвід, які валодаў шэрагам архаічных краніалагічных прыкмет, мог быць непасрэдным продкам сучаснага падвіда Homo sapiens sapiens.
Сэнкэвычыўка
Сянкевічыўка ці Сэнкэвычыўка (Сенкевичівка) — пасёлак гарадскога тыпу у Валынскай вобласці Украіны.
Знаходзіцца за 5 км ад аўтадарогі Львоў - Луцк, аднайменная чыгуначная станцыя. Адлегласць да раённага цэнта - 25 км, да абласнога цэнтра - 40 км.
Гісторыя
Заснавана ў 1924 p. Паселішча ўзнікла на месцы больш старой "калоніі" пад назвай Будкі Губінскія пасля пабудовы станцыі на новай чыгунцы паміж Луцкам і Львовам, вакол якой засяродзіліся розныя склады. Вёска Будкі Губінскія мае больш даўнюю гісторыю: яна была заснавана ў канцы XVIII ст., калі мясцовы землеўладальнік - шляхціц Сянкевіч - распрадаў свае землі каланістам (чэхам, палякам і немцам), якія і заснавалі тут сваю калонію. Паводле падання, назва Будкі Губінскія паходзіць ад таго, што першыя перасяленцы будавалі для сябе часовае жытло ("будкі") ва ўтульным нізінным месцы (цяперашняя вул. Будкі).
У перыяд знаходжання ў складзе Польшчы (1924-1939 гг.) вёска развівалася як цэнтр гандлю і дробнай прамысловасці. Каля станцыі пачалі сяліцца купцы, якія скуплялі сельскагаспадарчую прадукцыю і адпраўлялі яе па чыгунцы да Варшавы, Кракава, Лодзі і іншых буйных гарадоў. Тут адбываліся штотыднёвыя кірмашы, а сяляне з навакольных вёсак прыходзілі наймацца на працу на млын і цагляныя заводы. З тых часоў у мястэчку засталося некалькі збудаванняў. Асобнай увагі заслугоўвае будынак чыгуначнага вакзала, узведзены па тыпавому для таго часу плану (падобныя збудаванні ёсць і на іншых станцыях на чыгунцы Львоў - Луцк), акрамя адной дэталі — другі паверх тут з'яўляецца жылым.
У міжваенны перыяд акрамя украінцаў у мястэчку пражывалі шматлікія абшчыны іншых нацыянальнасцяў (палякі, чэхі, габрэі). Большасць чэхаў вярнулася на радзіму ў канцы 1940-х гг. 19 верасня 1939 г. у мястэчка ўступілі войскі Чырвонай Арміі. З першым прыходам савецкай улады супраць жыхароў пасёлка пачаліся рэпрэсіі - арышты і дэпартацыі ў Сібір. Да 1959 г. пасёлак быў цэнтрам аднайменнага раёна.
Войтавічы
Да 4 студзеня 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Суражскага сельсавета, да 9 верасня 1960 года — у склад Князікоўскага сельсавета, пасля — зноў у склад Суражскага сельсавета.
Слабодка (Стайскі сельсавет)
Слабо́дка (, Слободка) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавета.
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пышнянскага сельсавета.
Анастасія Анатолеўна Гулак
Анастасія Анатолеўна Гулак (нар., , Беларусь) — беларускі фалькларыст, педагог. Кандыдат філалагічных навук (2011).
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1989) па спецыяльнасці «беларуская і руская мовы і літаратура», аспірантуру Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі (2002) па спецыяльнасці «фалькларыстыка».
У 2011 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю «Міфалагічны кірунак у беларускай фалькларыстыцы другой палавіны XIX ст.».
Выкладае беларускі фальклор, гісторыю беларускай фалькларыстыкі і інш. у Беларускім дзяржаўным універсітэце культуры і мастацтваў.
Аўтар шматлікіх тэкстаў песень беларускіх рок-гуртоў. Значную частку творчасці складаюць песні, напісаныя спецыяльна для гурта «Крама»: і інш.
НФЛ у сезоне 1973
Cезон 1973 года стаў 54-ым сезонам Нацыянальнай футбольнай лігі (NFL).
Турнірная табліца
В = Выйгрыш, П = Паражэнне, Н = Нічыя, % = Адсотак перамог, АН = Ачкі набраныя, АП = Ачкі прапушчаныя
– Лепшы пакажчык сярод другіх каманд, – Пераможца дывізіёна
Сяргей Аляксандравіч Глябко
Сяргей Глябко (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Слуцк».
Клубная кар’ера
Выхаванец мінскай футбольнай школы «Фартуна», з 2009 года выступаў за дубль барысаўскага БАТЭ. У сезоне 2010 далучыўся да асноўнага складу БАТЭ, дэбютаваў у чэмпіянаце Беларусі 21 лістапада 2010 года: выйшаў на замену ў другім тайме матча БАТЭ — «Шахцёр» (Салігорск). Акрамя гэтага, апынуўся ў заяўцы на гульні Лігі Еўропы з малдаўскім «Шэрыфам» і ўкраінскім «Дынама», аднак на поле так і не выйшаў. З таго часу да матчаў асноўнай каманды барысаўчан не прыцягваўся.