cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Баркі 2
Баркі́ 2 (, Борки 2) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Александрыйскага сельсавета.
Зіновій Пятровіч Салаўёў
Зіновій Пятровіч Салаўёў (, Гродна —, Масква) — медык, адзін з арганізатараў савецкага аховы здароўя, намеснік наркама аховы здароўя РСФСР.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і обер-афіцэра, калежскага сакратара, чыноўніка губернскага праўлення. У Гродне сям’я жыла да 1881 года. Дзяцінства правёў ва Уфе, а затым у Сімбірску. Скончыў у 1897 годзе гімназію, дзе вучыўся ў адным класе з братам Леніна Дзмітрыем Ільічом Ульянавым. Быў рэпетытарам вядомага паэта «Срэбнага стагоддзя» Веліміра Хлебнікава. У 1897 годзе паступіў на медыцынскі факультэт Казанскага ўніверсітэта, які скончыў у 1904 годзе. Быў добраахвотнікам таварыства Чырвонага Крыжа ў руска-японскую вайну. Пазней працаваў санітарным лекарам у Сімбірскім земстве. У канцы 1906 годзе атрымлівае запрашэнне ў Саратаў на пасаду лекара-эпідэміёлага губернскай земскай управы.
У 1898 годзе ўступіў у РСДРП і неўзабаве за рэвалюцыйную дзейнасць быў арыштаваны. У 1908 годзе арыштаваны зноў у Саратаве за актыўны ўдзел у рэвалюцыйным руху і па прысудзе царскага суда сасланы ў 1909 годзе на тры гады ў Валагодскую губерню ў Вусць-Сысольск (Сыктыўкар), адкуль у 1912 годзе пераведзены ў Вялікі Усцюг. Неўзабаве вызвалены з-пад нагляду паліцыі за заканчэннем тэрміну спасылкі і накіраваны ў Казань, куды не прыбыў. У спасылцы захварэў на сухоты. Па запрашэнні знаёмых земскіх лекараў прыехаў у Маскву і пачаў працаваць сакратаром «Лігі барацьбы з сухотамі». У 1916 годзе як сакратар медычна-санітарнага аддзела Усерасійскага земскага саюза займаецца пашырэннем здраўніцы Чырвонага Крыжа ў Ай-Данілу (Крым) для лячэння воінаў, хворых на сухоты.
Восенню 1917 года ўваходзіць у ваенна-рэвалюцыйны камітэт Хамоўніцкага раёна Масквы, удзельнічае ў арганізацыі кастрычніцкага ўзброенага паўстання. У пачатку 1918 года — загадчык аддзела аховы здароўя Народнага камісарыята ўнутраных спраў. 11 ліпеня 1918 года зацверджаны намеснікам наркама аховы здароўя, начальнікам аддзела грамадзянскай медыцыны створанага Народнага камісарыята аховы здароўя. У 1920—1928 гадах начальнік Галоўнага Ваенна-санітарнага ўпраўлення Чырвонай Арміі.
З 1919 года старшыня выканкама Расійскага таварыства Чырвонага Крыжа (РТКК). Пад яго кіраўніцтвам Чырвоны Крыж забяспечваў харчаванне 30 тыс. дзяцей у пацярпелых ад голаду раёнах Паволжа, Казахстана і Крыма. РТКК каардынавала аказанне дапамогі ад Міжнароднага Чырвонага Крыжа, пад эгідай якога былі аб’яднаны амерыканская адміністрацыя дапамогі, Міжнародны альянс «Выратуем дзяцей», шэраг рэлігійных дабрачынных таварыстваў.
Па яго ініцыятыве і пры актыўным удзеле была створана Служба здароўя юных піянераў (1924), піянерскі лагер-санаторый «Артэк» у Крыме (1925) і шэраг дзіцячых аздараўленчых устаноў.
Фірнгайм
Фірнгайм (Viernheim) — горад у Германіі, у зямлі Гесэн. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дармштат. Уваходзіць у склад раёна Бергштрасэ. Насельніцтва складае 32593 чалавека (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 48,41 км². Афіцыйны код 06 4 31 020.
Раён падзяляецца на 22 абшчыны.
Уладзімір Георгіевіч Сарокін
Уладзімір Георгіевіч Сарокін (нар., пасёлак Быкава, Маскоўская вобласць) — рускі пісьменнік, сцэнарыст, драматург, адзін з галоўных прадстаўнікоў канцэптуалізма ў рускай літаратуры.
Аўтар лібрэта да оперы «Дзеці Разэнталя».
Ідрынскае
Ідрынскае (Идринское) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Ідрынскага раёна Краснаярскага края.
Размешчана на беразе ракі Сыда за 120 км ад чыгуначнай станцыі Курагіна (на лініі Абакан — Саянскі).
Міністэрства мантажных і спецыяльных будаўнічых работ БССР
Міністэ́рства манта́жных і спецыя́льных будаўні́чых рабо́т Белару́скай ССР было ўтворана ў 1967 годзе на базе мантажных падраздзяленняў Міністэрства будаўніцтва БССР. У 1992 годзе Міністэрства было ліквідавана.
Падпарадкаваныя трэсты
Арганізацыі Мінмантажспецбуда выконвалі работы свайго профілю на субпадраду.
Навасёлкі (Дэмбраўскі сельсавет)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дэмбраўскага сельсавета.
Да 12 сакавіка 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Лядскага сельсавета.
Парубка
Парубка (Порубка) — вёска ў Дубровыцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Доўжык (Сэмэніўскі раён)
Доўжык (До́вжик) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Нікалаус фон Фалькенгорст
Нікалаус фон Фалькенгорст (Nikolaus von Falkenhorst; — ) — нямецкі военачальнік, генерал-палкоўнік (1940), непасрэдны выканаўца аперацыі па акупацыі Нарвегіі, камандуючы арміяй «Нарвегія» (1940—1944).
Палярны дзень
Палярны дзень — перыяд, калі Сонца не заходзіць за гарызонт больш як 1 суткі.
Самы кароткі палярны дзень доўжыцца 2 сутак і назіраецца на палярным крузе. Самы доўгі — звыш 6 месяцаў — на полюсах. На Паўночным полюсе гэта прыкладна з 18 сакавіка па 26 верасня, на Паўднёвым — з 21 верасня па 23 сакавіка. Дзякуючы рэфракцыі, на працягу некалькіх сутак сонца свеціць адначасова на абодвух полюсах.
Бурынь
Буры́нь (Буринь) — горад у Сумскай вобласці Украіны. Плошча 16,63 км². Насельніцтва 9222 чал. (1 студзеня 2012).
Ірбейскае
Ірбейскае (Ирбейское) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Ірбейскага раёна Краснаярскага края.
Размешчана на беразе ракі Кан побач з чыгуначнай станцыяй Ірбейская (на лініі Тайшэт — Саянская).
Працюкы
Працюкы (Працюки́) — вёска ў Дубровыцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Палярная ноч
Палярная ноч, перыяд, калі Сонца больш 24 гадзін не з'яўляецца з-за гарызонту. Самая кароткая палярная ноч (каля 2 сутак) назіраецца на шыраце палярнага круга, самая доўгая — на полюсе (трохі менш за 6 месяцаў). Палярная ноч ўтвараецца як следства нахілення Зямлі да плоскасці экліптыкі.
Ждановэ
Ждановэ (Жадо́ве) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Саламііўка
Саламііўка (Соломі́ївка) — вёска ў Дубровыцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Стадола
Стадо́ла (, Стодола) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Палатоўскага сельсавета.
Сант’Агата-Балан’езэ
Сант'Агата-Балон'езэ (Sant'Agata Bolognese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Эмілія-Раманья, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Балоння.
Насельніцтва складае 6849 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 201 чал./км². Займае плошчу 34 км². Паштовы індэкс — 40019. Тэлефонны код — 051.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святая Агата.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Алга (Курмангазінскі раён)
Алга — сяло ў Курмангазінскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Макашскай сельскай акругі. Код КАТА — 234657100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1878 чалавек (955 мужчын і 923 жанчыны). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 1972 чалавекі (1009 мужчын і 963 жанчыны).
Камея Ганзага
«Камея Ганзага» (Парны партрэт Пталамея Філадэльфа і Арсіноі II; камея Мальмезон; Il Cammeo Gonzaga) — знакамітая камея з трохслаёвага сарданіксу, якая адносіцца да лепшых узораў антычнай гліптыкі. Паводле агульнапрынятага меркавання, з'яўляецца самай знакамітай камеяй Эрмітажа.
Уяўляе сабой парны партрэт. Хутчэй за ўсё, гэта выява эліністычных фараонаў Егіпта — мужа і жонкі, якія з'яўляліся адначасова братам і сястрой — Пталамея II Філадэльфа і Арсіноі II. Выканана ў III ст. да н.э. невядомым аўтарам у Александрыі Егіпецкай.
Захоўваецца ў Эрмітажы (Інв. № ГР-12678). Даведнік 1971 года падае звесткі — 120 зала (зала гліптыкі), 14-я вітрына; аднак на 2014 год ёсць пазнака «Не прадстаўлена на пастаянных экспазіцыях».
Гісторыя камеі
Названа ў гонар першага вядомага ўладальніка — маркіза Франчэска II Ганзага, рэнесанснага мецэната, кіраўніка італьянскага горада Мантуі. Першае згадка пра яе сустракаецца ў 1542 годзе ў інвентарным каталогу збору Ізабелы д’Эстэ — жонкі Франчэска, дзе мадэлі былі апазнаны памылкова:
Малады Рубенс, які бачыў яе ў пачатку XVII стагоддзя, палічыў гэту камею лепшай з бачаных: «Я лічу, што сярод гем з парнымі партрэтамі гэта — найпрыгожая ў Еўропе».
Да 1630 года належала мантуанскім герцагам. У 1630—1648 гады камея захоўвалася ў Пражскім Градзе ў скарбніцы Габсбургаў, паколькі яны авалодалі Мантуяй і вывезлі адтуль скарбы. Затым яна трапляе ў Стакгольм як трафей шведскіх войскаў, якія захапілі Прагу. З 1648 года камея знаходзілася ў зборы шведскай каралевы Крысціны і пазначалася як «карціна з агату з выявай двух рымлян, у чырвоным футарале». Калі Крысціна адраклася ад прастола і з'ехала ў адзін з італьянскіх кляштароў, яна вывезла з сабой і камею. Пасля смерці каралевы ў 1689 годзе камея патрапіла да яе фаварыта кардынала Д. Ацаліна, які прадаў мастацкі збор каралевы герцагу Брачыяна з роду Адэскалькі. У 1794 годзе яна захоўвалася ў Ватыкане — у бібліятэцы Папы Пія VI, які і набыў яе. Адтуль у 1798 годзе камея была канфіскавана французамі пры акупацыі Рыма і вывезена ў Францыю.
Трапіла ў Эрмітаж у 1814 годзе з калекцыі Жазэфіны Багарнэ. У 1814 годзе імператар Аляксандр I, які ўвайшоў з войскамі ў Францыю, наведаў у Мальмезонскі палац і быў крануты бядотным становішчам Жазэфіны. Ён аддаў распараджэнне забеспячыць бяспеку яе і яе сям'і ў той момант, калі саюзныя войскі ўваходзілі ў Парыж. У знак сваёй удзячнасці Жазэфіна падарыла Аляксандру камею. Паводле назвы палаца Мальмезон, рэзідэнцыі Жазэфіны, у XIX стагоддзі камею таксама назвалі «камеяй Мальмезон». (У тым жа годзе Жазэфіна сканала — як гавораць, застудзіўшыся, гуляючы ў лёгкай сукенцы па алеях разам з рускім імператарам. Частка яе калекцыі была выкуплена Аляксандрам ужо ў спадчыннікаў).
Ідэнтыфікацыя мадэляў
У наш час лічыцца, што камея ўяўляе сабой парны партрэт эліністычных фараонаў Егіпта — мужа і жонкі, якія з'яўляліся адначасова братам і сястрой, — Пталамея II Філадэльфа і Арсіноі II. Паколькі ніякіх надпісаў і індывідуальных атрыбутаў на камеі няма, да такой высновы даследчыкі прыйшлі не адразу.
IC 939
IC 939 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор'і Дзева.
Камея Ганзага
Ідэнтыфікацыя мадэляў
У перыяд Рэнесансу лічылася, што на камеі адлюстраваны Актавіян Аўгуст і яго жонка Лівія. Таксама высоўваліся версіі, што гэта Аляксандр Македонскі і яго маці Алімпіяда або іншыя царскія пары старажытнасці: Германік і Агрыпіна Старэйшая, і нават Пталамей II і яго першая жонка Арсіноя I. Пазней меркаванне змянілася, і ўзніклі наступныя версіі: сярод рымлян — Адрыян і Вібія Сабіна, Нерон і яго маці Агрыпіна Малодшая, Калігула і яго бабуля Антонія Малодшая, Друз Малодшы і Лівіла. Сярод кіраўнікоў эліністычнага свету найбольш часта называліся наступныя імёны: Пталамей і Эўрыдзіка I, Пталамей III і Берэніка II, Аляксандр I Валас і Клеапатра Тэя, Пталамей X Аляксандр і Клеапатра III, і нават Мітрыдат Еўпатар.
IC 939
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Камея Ганзага
Ідэнтыфікацыя мадэляў
Эксперты вялі доўгія дэбаты наконт даты і месца паходжання гэтай камеі. Версіі ахопліваюць перыяд часу, прынамсі, у тры стагоддзі, і разыходжанні ў меркаваннях дагэтуль захоўваюцца. У наш час аўтарытэты прытрымліваюцца меркавання, што твор паходзіць з Александрыі, дзе і ўзнікла падобнае мастацтва працы з камянямі. Гэта тэорыя таксама падмацоўваецца іконаграфічнымі даследаваннямі і заўважанай сувяззю з егіпецкай традыцыяй. Акрамя таго, улічваецца любоў да міфалагічных сюжэтаў, уласцівая двару Пталамеяў, а таксама падабенства з рэльефамі Александрыі. Стыль і прырода разьбы, яе адрозненне ад рымскай традыцыі, схілілі многіх экспертаў да таго, каб перасунуць дату да першага эліністычнага перыяду, калі як раз і ўзніклі падвойныя профільныя партрэты. Гэты тып, вядомы як capita jugata, характарызуецца тым, што адзін профіль размешчаны непасрэдна за іншым. У цэлым, паколькі стыль і тэхніка даказваюць, што камея была выраблена ў Александрыі і адносіцца да першага эліністычнага перыяду, большасць даследчыкаў лічаць немагчымымі, каб яна адлюстроўвала кіраўнікоў Рыма ці Сірыі. Дагэтуль найбольш праўдападобнымі і папулярнымі застаюцца дзве версіі: Аляксандр Македонскі з маці або ж сын яго палкаводца Пталамей II з жонкай. Абедзве тэорыі маюць сваіх прыхільнікаў і праціўнікаў, які адзначаюць падабенства намаляваных з вядомымі ідэнтыфікаванымі партрэтамі. Версіі Аляксандра прытрымліваюцца J. Krause,, J. Bernoulli, A. Heckler, G. Lippold, M. Bieber, G. Richter, G. Wirth. Тым не менш, паколькі апроч маці, ніякай іншай жанчыны, годнай таго, каб быць намаляванай побач з Аляксандрам, даследчыкі прапанаваць не могуць, і ўлічваючы той факт, што ў рысах мужчыны і жанчыны знаходзяць сямейнае падабенства, здагадка, што камея адлюстроўвае Пталамея і яго сястру-жонку Арсіною, здаецца найбольш праўдападобнай. Гэту версію прапанаваў J. Eckhel, развіў E. Q. Visconti, а падтрымліваюць C. Davenport, A. Springer, A. Michaelis, G. Rodenwaldt, A. Adriani, Z. Kiss, роўна як і М.Максімава і А. Нявераў, якія таксама адзначаюць, што ў нумізматыцы перыяду першых Пталамеяў была прынята менавіта capita jugata.
Стан
У Пталамея палоска караляў на шыі дапоўнена дзіўным карычневым завітком: гэта след пазнейшай рэстаўрацыі ў спробе схаваць, што камея была зламана напалам.
Гарызонт
Гарызо́нт (ὁρίζων літар.: абмежавальны), крывая, якая абмяжоўвае частку паверхні Зямлі, якую бачыць назіральнік на адкрытай мясцовасці ці на моры.
Камея Ганзага
Мастацкая характарыстыка
Камея ўяўляе сабой парны партрэт кіраўнікоў Егіпта. Іх выявы з'яўляюцца ідэалізаванымі выявамі. У працы невядомага александрыйскага майстра ўмела выкарыстаны фактура і колер трох розных слаёў каменя, дзякуючы чаму скура апыняецца малочна-белай, а даспехі — цёмнымі.
«Поўнаўладныя манархі эліністычнага Егіпта Пталамей II і яго жонка Арсіноя прадстаўлены тут як багі грэчаскага пантэона — θεοί ἄδελφοι. Малюючы сваіх уладароў, прыдворны майстар ідэалізуе іх, надаючы Пталамею II падабенства з Аляксандрам Вялікім, падкрэсліваючы юнацтва, прыгажосць, энергію ў ідэальным профілі цара. Партрэт яго жонкі здаецца іератычна строгім, мяккія рысы твару дыхаюць спакоем. На плячы Пталамея II — эгіда Зеўса, вярхоўнага бога элінаў, а шлем прыпадабняе яго да бога Арэса. На галовах цара і царыцы, як знак абагаўлення, — лаўровыя вянкі.
Гарызонт
Адрозніваюць гарызонт бачны і матэматычны (сапраўдны). Плоскасць сапраўднага гарызонту праходзіць цераз цэнтр нябеснай сферы перпендыкулярна адвесу.
Камея Ганзага
Мастацкая характарыстыка
Дзівіць смелая, віртуозная тэхніка майстра: энергічная пластыка, мяккая, нюансаваная мадэлёўка ў спалучэнні з тонкім каларыстычным рашэннем робяць камею цудоўным узорам «жывапісу ў камені». На папяліста-шэрым фоне выразна вырысоўваецца профілі цара і яго жонкі. Разьбяром выкарыстаны паступовыя градацыі трох асноўных слаёў каменя: за асляпляльна-белым профілем Пталамея, быццам вылучаным яркім святлом, бачны блакітнаваты профіль Арсіноі, які сыходзіць у цень. У верхнім, карычневым, слоі выразаны шлем, валасы, эгіда цара, а сустрэтыя больш светлыя ўкрапванні выкарыстаны для разеткі на шлеме і галоў Медузы і Фобаса, якія ўпрыгожваюць эгіду. Гэта ўзмацняе маляўнічасць камеі. Вар'іруючы паліроўку, майстар надаў сярэдняму, некалькі празрыстаму, слою цялесную цеплыню, а верхняму, у якім выразаны шлем, — амаль металічны бляск». Кіраўнікі намаляваны ў падвойным профілі ў якасці багоў, якія пабраліся свяшчэнным шлюбам (ιερός γάμος). Арсіноя апранута ў вясельны «вэлюм» і лаўровы вянок, іншы вянок надзеты на шлем Пталамея, упрыгожаны таксама наверсе зоркай і крылатым драконам.
Баніфацый III
Баніфацый III (Bonifatius PP. III, свецкае імя: Баніфача Катадыёчы, Bonifacio Catodioci), (?, Рым — 12 лістапада 607) — Папа Рымскі з 19 лютага па 12 лістапада 607. Нарадзіўся ў Рыме, але доўгі час правёў у Канстанцінопалі, дзе быў дарадцам імператара Фокі. Упарадкаваў абранне Папаў, забараніўшы вырашаць пытанне аб новым Папе пры жыцці старога і на працягу 3 дзён пасля яго смерці. Дамогся ад Фокі прызнання першынства Рымскай кафедры над астатнімі.
Быў пахаваны ў саборы Святога Пятра.
Іванпуць
Іванпуць (Іванпуть) — пасёлак у Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Дружба (горад)
Дружба (Дружба) — горад у Сумскай вобласці Украіны. Насельніцтва 5104 чал. (1 студзеня 2012).
Гарлюха
Гарлю́ха, Гарчак жоўты (Picris) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Адна-, двух-, радзей шматгадовыя апушаныя травяністыя расліны з прамастойным галінастым сцяблом вышынёю да 1 м. Лісце цэльнае, чаргаванае, падоўжана- або эліпсоідна-ланцэтнае, зубчастае. Кветкі язычковыя, жоўтыя, у кошыках, сабраных на канцы сцябла ў парасона- і шчыткападобныя мяцёлкі. Плод — сямянка з чубком.
Арэал
Адрозніваецца каля 40 відаў. Пашыраны ў Еўропе, Азіі, Міжземнамор’і і Паўночнай Афрыцы. На Беларусі зрэдку ў лясах, хмызняках, на лугах, як пустазелле на палях трапляецца.
Віды
Паводле базы даных The Plant List, род уключае 61 від :
Значэнне і выкарыстанне
Лекавыя (мачагонны, жаўцягонны, крыху слабіцельны і болесуцішальны сродак) і меданосныя расліны; некаторыя віды — пустазелле.
Трыпутня
Трыпутня (Трипутня) — вёска ў Дубровыцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Новая Спуша
Но́вая Спу́ша (, Новая Спуша) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дэмбраўскага сельсавета.
Тумэнь
Тумэнь (Ту́мень) — вёска ў Дубровыцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Блэшня (Сэмэніўскі раён)
Блэшня (Бле́шня) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
У ХІХ стагоддзі сяло Блэшня было ў складзе Сэмэніўскай воласці Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні.
Партызанскае (Краснаярскі край)
Партызанскае (Партизанское) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Партызанскага раёна Краснаярскага края Расіі. Размешчана на р. Рыбнай (левы прыток Кана), за 172 км на паўднёвы ўсход ад Краснаярска і за 40 км ад чыгуначнай станцыі Уяр. Заснавана ў 1825 годзе пад назвай вёска Ной, або яшчэ яе называлі вёскай Нойскай. У 1847 годзе вёска Ной была перайменавана ў вёску Пярова, ад прозвішча першых перасяленцаў. У 1857 годзе ў в. Пярова адкрылася царква, статус сяла, 1858 годзе складалася з 15 двароў. У XIX стагоддзі с. Пярова ўваходзіла ў Рыбінскую воласць. У 1901 годзе з утварэннем Пяроўскай воласці — валасны цэнтр. Насельніцтва — 3525 чалавек (2010).
Клянкі (прыпыначны пункт)
Клянкі́ (, Кленки)  — прыпыначны пункт Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны за 1 км на поўнач ад пасёлка Ільіч.
Мікалай Канстанцінавіч Рэрых
Мікалай Канстанцінавіч Рэрых (у шэрагу крыніц — Рорых; 27 верасня (9 кастрычніка) 1874, Санкт-Пецярбург —, Кулу, Хімачал-Прадэш, Індыя) — рускі мастак, філосаф, містык, вучоны, пісьменнік, падарожнік, археолаг, грамадскі дзеяч, масон, паэт, педагог. Стваральнік каля 7000 карцін (многія з якіх знаходзяцца ў вядомых галерэях свету) і каля 30 літаратурных прац, аўтар ідэі і ініцыятар Пакта Рэрыха, заснавальнік міжнародных культурных рухаў «Свет праз культуру» і «Сцяг Свету».
Верш «У танцы» пераклаў на беларускую мову Янка Сіпакоў.
Статуя Свабоды
Статуя Свабоды (Statue of Liberty, дакладная назва — Свабода, што асвятляе свет, Liberty Enlightening the World) — адна з самых знакамітых скульптур у ЗША і свеце, часта называюць «сімвалам Нью-Ёрка і ЗША», «сімвалам свабоды і дэмакратыі», «Ледзі Свабода». Гэта падарунак французскіх грамадзян да стагоддзя амерыканскай рэвалюцыі. Стваральнік — Аляксандр Густаў Эйфель.
Лампертгайм
Лампертгайм (Lampertheim) — горад у Германіі, у зямлі Гесэн.
Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дармштат. Уваходзіць у склад раёна Бергштрасэ. Насельніцтва складае 31485 чалавек (на 30 чэрвеня 2007 года). Займае плошчу 72,3 км². Афіцыйны код 06 4 31 013.
Параднёныя гарады
У Лампертхайма ёсць некалькі параднёных гарадоў:
Узніцы
Узні́цы (, Узницы) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Палатоўскага сельсавета.
Краснатуранск
Краснатуранск (Краснотуранск) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Краснатуранскага раёна Краснаярскага края Расіі. Размешчана на правым беразе Краснаярскага вадасховішча. Адлегласць да бліжэйшай чыгуначнай станцыі (Мінусінск) — 97 км.
Міхал Аскерка
Міхал Андрэевіч Аскерка (,  —, ) — урач, дзеяч групоўкі «чырвоных» у паўстанні 1863—1864 гадоў. Быў паўстанцкім камісарам у Магілёўскай і Мінскай губерніях.
Біяграфія
Належаў да старажытнага каталіцкага шляхецкага роду Аскеркаў. Нарадзіўся ў сям'і двараніна Андрэя Аскеркі і Марыі Горват. Вучыўся ў Слуцкай гімназіі. Скончыў медыцынскі факультэт Маскоўскага ўніверсітэта (1860) і выехаў за мяжу. З 1862 працаваў хатнім урачом у Сенненскім і Ашмянскім паветах. Даведаўшыся ў 1863 пра пачатак паўстання, паехаў у Вільню, дзе яму ад імя «чырвоных» даверылі стаць паўстанцкім камісарам у Магілёўскай губерні. Затым паехаў у Санкт-Пецярбург, каб знайсці там патрыятычна настроеных афіцэраў. Паўстанне на Магілёўшчыне пачалося 5 мая 1863, але хутка пацярпела паражэнне. Пасля гэтага Міхал Аскерка перанёс сваю дзейнасць у Мінск і Ігуменскія лясы. У жніўні пераняў ад Баляслава Часлававіча Свентаржэцкага функцыі паўнамоцнага паўстанцкага камісара Мінскай губерні. Арганізаваў выезд за мяжу некалькіх паўстанцаў.
21 кастрычніка 1863 выехаў у Санкт-Пецярбург з падробленым пашпартам, на станцыі Астроўская быў арыштаваны. Падчас следства ў Санкт-Пецярбургу і Магілёве адмаўляўся даваць паказанні. Але яго паплечнікі, якім сказалі, што ён памёр, раскрылі ролю Міхала Аскеркі ў паўстанні. 22 красавіка 1864 Віленскі генерал-губернатар Міхаіл Мікалаевіч Мураўёў падпісаў смяротны прыгавор. Родныя і сябры стараліся дабіцца змякчэння прысуду. Мураўёў крывадушна пагадзіўся. Але паведамленне пра адмену смяротнага пакарання было накіравана ў Магілёў вечарам пасля экзекуцыі, якая адбылася 28 красавіка. Дадзеная калізія апісана Уладзімірам Сямёнавічам Караткевічам у рамане «Нельга забыць» («Леаніды не вернуцца да Зямлі»).
Аліпава
Аліпава — сяло ў Курмангазінскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Макашскай сельскай акругі. Код КАТА — 234657300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 266 чалавек (145 мужчын і 121 жанчына). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 127 чалавек (72 мужчыны і 55 жанчын).
Бараніўка (Сэмэніўскі раён)
У ХІХ стагоддзі вёска Бараніўка было ў складзе Сэмэніўскай воласці Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні.
IC 940
IC 940 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор'і Дзева.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Трасцянэць
Трасцяне́ц ці Трасцянэць (Тростянець) — горад у Сумскай вобласці Украіны. Насельніцтва 21 463 чал. (1 студзеня 2012).
Сухабузімскае
Сухабузімскае (Сухобузимское) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Сухабузімскага раёна Краснаярскага края Расіі. Размешчана за 61 км на поўнач ад краявога цэнтра — горада Краснаярска. Насельніцтва — 4293 чал. (2010).
Вільхіўка (Сэмэніўскі раён)
Вільхіўка (Вільхі́вка) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Генрых фон Фіцінгхоф
Генрых Готфрыд Ота Рыхард фон Фіцінгхоф-генант-Шэель (Heinrich Gottfried Otto Richard von Vietinghoff genannt Scheel; — ) — нямецкі военачальнік, генерал-палкоўнік (1943), камандуючы групамі армій.
Ёланда-дзі-Савоя
Ёланда-дзі-Савоя (Jolanda di Savoia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Эмілія-Раманья, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ферара.
Насельніцтва складае 3173 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 29 чал./км². Займае плошчу 108 км². Паштовы індэкс — 44037. Тэлефонны код — 0532.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giuseppe.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Данскер
Данскер (Dansker) — прыбіральня ў замках-канвентхаўсах Тэўтонскага ордэна у форме эркера ці моцна высунутай за перыметр абароны вежы і галерыі-хода да яе.
Вежы-данскеры ў прускіх канвентаўсах часта інтэрпрэтуюць, як вельмі дасканалы абарончы элемент. Бо мала хто можа ўявіць, што рыцары будуць выдаткоўваць такую велізарную колькасць матэрыяльных рэсурсаў, каб змураваць сабе прыбіральню. Гэты феномен, аднак, тлумачыцца асаблівай культурай манашаскага рыцарскага ордэну.
У ВКЛ пераймалі таксама можна сустрэць данскеры ў выглядзе эркераў у некаторых замках (Навагрудскі замак, Тракайскі астраўны замак).
Назва данскер паходзіць ад сатырычнага параўнання рыцарамі сваёй прыбіральні з моцным горадам Данцыгам (сучасны Гданьск), які паўстаў супраць кіравання Тэўтонскага Ордэну і перайшоў пад юрысдыкцыю Польшчы.
Адукацыя ў Глыбоцкім раёне
Ва ўстановах адукацыі раёна навучаецца і выхоўваецца больш за 5000 дзяцей, у тым ліку у школах 3741 вучань. На базе Цэнтра карэкцыйна-развіваючага навучання і рэабілітацыі функцыянуюць спецыяльная група і спецыяльны клас для дзяцей з асаблівасцямі псіха-фізічнага развіцця.
Якасць вучэбнай дзейнасці сведчыць аб стабільнай станоўчай дынаміцы ўзроўню падрыхтаванасці школьнікаў, эфектыўнасці арганізацыі вучэбнай дзейнасці.
Камедыя (п’еса)
«Камедыя» — п'еса Каятана Марашэўскага, упершыню пастаўленая ў 1787 годзе навучэнцамі Забельскага дамініканскага калегіума. У радзе з польскімі ўстаўкамі, большасць сцэн п'есы напісаныя беларускай гутарковай мовай таго часу.
Гісторыя публікацыі
Упершыню рукапіс п'есы быў апісаны ў 1909 годзе ў «Русском филологическом вестнике». Поўны тэкст «Камедыі» з каментарыямі быў апублікаваны У. Ператцам у 1911 годзе. Вялікія вытрымкі з п'есы былі апублікаваныя Я. Карскім у газеце «Беларусь» (1920, № 100, 106—107). Скарочаны тэкст «Камедыі» надрукаваў А. Ф. Коршунаў у «Хрэстаматыі па старажытнай беларускай літаратуры» (Мн., 1959. С. 387—403). Поўны тэкст п'есы з перакладам польскамоўнай яе часткі на беларускую мову быў змешчаны ў зборніку «Беларуская дакастрычніцкая драматургія» (Мн., 1978. С. 9—40).
Змест
Вот і цяпер мазаліцца трэба, аддыхнуць некалі. Мала што кроўю не пацею, аж не пакуль кавалак хлеба зараблю. Земля ўжо неўражайная стала. Дужо многа наклапацішсе і нагаруешсе, пакуль не ўродзіць. Усё нам на проціў ідзець. Усё нам на нешчасьце. Не спадзеватца дабра. Нішто так не ўдаецца, як мы хочэм.
Як асветнік Марашэўскі бачыў у чалавеку, у яго маральным удасканаленні панацэю ад сацыяльных бядот. Грамадскі канфлікт, які пазначыўся ў «Камедыі», вырашаецца ў чыста маральна-этычным плане. У заключным маналогу Дзёмка раскайваецца ў тым, што ён не слухаў пана і жаліўся на лёс, раіць сялянам не грашыць, не красці ў багатых. Такім чынам, пазіцыя аўтара вызначаецца дваістасцю: з аднаго боку, ён сімпатызуе свайму герою, ухваляе яго пратэст супраць сацыяльнай несправядлівасці, з другога боку, заклікае да паслухмянасці. Абмежаванасць і супярэчлівасць Марашэўскага тлумачыцца абмежаванасцю і супярэчлівасцю асветніцкай ідэалогіі, утапічнасцю і неакрэсленасцю яе ідэалаў.
«Камедыя» К. Марашэўскага напісана ў адпаведнасці з канонамі класіцысцкай эстэтыкі. У ёй захавана адзінства часу, месца і дзеяння, адчуваецца рацыяналістычная зададзенасць. Але аўтар імкнецца ў схематычныя вобразы ўдыхнуць жыццё. Камізм сітуацый у п'есе спалучаецца з камізмам характараў. Дзёмка — не толькі абагульнены інтэрмедыйны тып («русін» ці «літвін»), у яго ёсць імя, індывідуальнасць, характар, які мяняецца ў залежнасці ад абставін. У адных выпадках ён добры, у іншых жорсткі, у адных сцэнах праяўляе кемлівасць, хітрасць, у іншых прыкідваецца прыдуркаватым. У Дзёмкі свой тон і стыль гаворкі — то ўпэўнены і рэзкаваты, то ліслівы ці фамільярны. Перад намі чалавек, надзелены складанымі пачуццямі, станоўчымі і адмоўнымі якасцямі.
У двухмоўнай беларуска-польскай п'есе двое з трох асноўных герояў (Дзёмка і карчмар) гавораць па-беларуску.
Жанр
Незважаючы на тое, што твор напісаны ў эпоху Асветніцтва, у яго аснову пакладзена контррэфармацыйная (барочная) ідэя пра ўсемагутнасць Бога і нікчэмнасць чалавека. Разам з тым, рысы асветніцкага рэалізму выразна выяўляюцца ў тых сцэнах, якія апавядаюць пра жыццё беларусай вёскі.
С. Лаўшук адзначае, што нягледзячы на тое, што сваімі выяўленчымі параметрамі «Камедыя» не месціцца ў нейкія кананічныя рамкі, у ёй на поўны голас загучалі ідэі беларускага асветніцкага рэалізму.
Ацэнкі
Высока ацаніў «Камедыю» Францішак Аляхновіч, які лічыў яе творам пераходным, своеасаблівым мастком ад «няхітрых даўнішніх інтэрмедый» да сапраўднай прафесійнай драматургіі ў народным духу. Захоплены жывой беларускай мовай камедыі, некаторыя часткі маналогаў Дзёмкі драматург скарыстаў у сваёй п'есе «Птушка шчасця».
Інакш успрымаў сацыяльную змястоўнасць п'есу Максім Гарэцкі:
Твор Марашэўскага — сапраўдная камедыя з сялянскага жыцця, хоць і ў духу ксяндзоўскай маралі і з дадаткам хрысціянскай міфалогіі. Тым часам і гэтакія найлепшыя творы не з'яўляліся ў нашай літаратуры 18-га веку такім літаратурным этапам, з якога бы шчыльна было звязана далейшае развіццё нашае слаўнае творчасці. Чаму? Таму, што гэта не была творчасць нацыянальная, звязаная з творчымі сіламі ўсяго народа і з ідэалогіяй народа, гэта была забава паноў, пагарджаўшых народнаю культураю і тою моваю, у якой народ гаварыў...
Даследнік гісторыі даўняй беларускай літаратуры А. Коршунаў адзначаў, што «ў самыя змрочныя часы каталіцкай рэакцыі, насуперак асабістым жаданням аўтара, аб'ектыўна прапагандавала жывую гутарковую беларускую мову... «Камедыя» Марашэўскага — гэта жывая бытавая замалёўка з жыцця беларускага селяніна XVIII ст., пададзеная ў рэалістычным плане».
Пісклюкі
Пісклюкі́ (, Писклюки) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дэмбраўскага сельсавета.
Да 12 сакавіка 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Лядскага сельсавета.
(130) Электра
(130) Электра (Elektra) — астэроід галоўнага пояса, які прыналежыць да даволі рэдкага спектральнага класа G. Астэроід Электра быў адкрыты 17 лютага 1873 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у Клінтана, ЗША і названы ў гонар Электры, упадабанай гераіні грэчаскіх трагедый.
Вялікае Уланава
Вялі́кае Ула́нава (, Великое Уланово) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Александрыйскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Старасельскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1643 годзе як вёска Першы Уланаў (з трох Уланаваў) у складзе Шклоўскай воласці ў Аршанскім павеце ВКЛ.
Наталля Уладзіміраўна Глебава
29 лістапада 2007 года Наталля выйшла замуж за тайландскага тэнісіста Парадорна Срычафана. Вяселле адбылася ў Бангкоку. Цяпер жыве ў Тайландзе.
Забельскі дамініканскі калегіум
Забельскі дамініканскі калегіум — адукацыйная ўстанова ў фальварку Забелы каля вёскі Валынцы пры дамініканскім кляштары Св. Юрыя, якая існавала ў 1716—1838 гадах. Заснаваная на сродкі памешчыка Георгія Шчыта.
Пры калегіуме дзейнічаў школьны тэатр, для якога пісалі п'есы выкладчыкі, у тым ліку Каятан Марашэўскі, аўтар славутай «Камедыі».
Гісторыя
У 1787 годзе ў фундуш калегіума ўваходзіла 5 фальваркаў (550 двароў, 2575 мужчынскіх душ, з даходам 2547 руб. штогод), акрамя таго, манахі атрымлівалі штогод яшчэ 30 руб. (працэнты з капітала) і 75 руб. (царкоўныя даходы).
Калектыў выкладчыкаў быў нешматлікім. У 1802 годзе тут працавала толькі шэсць выкладчыкаў і восемдзесят навучэнцаў.
Шалёны агурок
Шалёны агурок (Ecballium elaterium) — кветкавая расліна сямейства гарбузовых.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна. Сцёблы распасцёртыя або ўзыходныя, даўжынёю да 2 м, без вусікаў. Лісце лопасцевае, шурпатае, знізу шаравата-лямцавае. Кветкі жоўтыя, аднадомныя. Плады сакаўныя, эліптычныя, цвёрда-шчаціністыя, даўжынёю 3—6 см, нагадваюць агурок, спелыя лёгка аддзяляюцца ад кветаножкі і выкідваюць праз адтуліну моцны струмень слізі з насеннем (адсюль назва).
Распаўсюджанне
Пашыраны ў Паўднёвай і Усходняй Еўропе, у Цэнтральнай і Заходняй Азіі. Трапляецца на сухіх камяністых схілах, прыморскіх пясках, каля жылля.
Выкарыстанне
Лекавая расліна. Вялікія дозы соку пладоў выклікаюць атручэнне.
Перыяд Камакура
Кама́кура (鎌倉) — гістарычны перыяд з 1185-га па 1333 г. Названы па імі горада Камакура, спачатку невялікай вёскі, якая стала цэнтрам першага сёгуната ў Японіі.
У выніку сутыкненняў паміж родамі Мінамота, Фудзівара і Тайра апошні выйшаў пераможцам, адхіліўшы род Фудзівара ад улады. Клан Мінамота падвергся суровым пераследам.
Ёрытома Мінамота сабраў войскі і ў 1180 годзе зноў распачаў вайну, атрымаўшы перамогу ў 1185. Ён прымусіў імператара прызнаць сваё панаванне і размясціў сваю стаўку ў прыморскай вёсцы Камакура. У 1192 годзе ён завяршыў фарміраванне ўлады, расправіўся з ворагамі і былымі саюзнікамі і прысвоіў сабе тытул сэйі тайсёгун (вялікі вайскавод).
У 1199 годзе ён памёр, перадаўшы ўладу старэйшаму сыну Ёрыіэ, які неўзабаве стаў ахвярай інтрыг. Далей доўгі час улада была ў руках рэгентаў Хадзё, а да 1219 года мужчынская лінія дому Мінамота была знішчана. Сёгунам стала 2-гадовае дзіця клана Фудзівара. У 1333 годзе ў выніку міжусобных войн Камакурскі сёгунат паў, саступіўшы месца сёгунату Мурамаці.
Эпоха Камакура была часам міжусобных войн і дамінавання саслоўя самураяў. Афіцыйнай рэлігіяй сёгуната стаў дзэн. Дзэнскія манастыры, аб'яднаныя ў сістэму гадзан, развівалі на кітайскай аснове ўласную высокую культуру гадзан бунка, з якой добра вядомая літаратура гадзан бунгаку.
Тым часам адбыліся мангольскія ўварванні ў Японію, і параўнальна лёгкая перамога над ворагам, забяспечаная тайфунамі, паўплывала на станаўленне нацыянальнай самасвядомасці. Падчас гэтых уварванняў краіна здабыла свой сучасны сцяг.
Вялікая французская камея
Гісторыя
Камея была вядомая пад назвай Triomphe de Joseph en Egypte і лічылася, што на ёй намалявана сцэна трыумфу Іосіфа Цудоўнага пры двары фараона, пакуль у сваім лісце рымскаму антыквару і паэту Джыралама Алеандэру ад 23 верасня 1620 года Пейрэск не ідэнтыфікаваў усе намаляваныя на ёй фігуры і не звязаў яе з імем Тыберыя.
Апісанне
Кампазіцыя складаецца з 24 персанажаў, размешчаны на трох узроўнях. Ідэнтыфікацыя ўсіх фігур з не можа быць выканана дакладна, аднак лічыцца, што яны адлюстроўваюць членаў дынастыі Юліяў-Клаўдзіяў, а кампазіцыя ў цэлым сімвалізуе легітымнасць і адзінства імператарскай сям'і. З трох узроўняў, на якіх размешчаны персанажы, верхні сімвалізуе Алімп і заняты абагаўлёнымі памерлымі членамі дынастыі. Гэта Актавіян Аўгуст у цэнтры, злева ад яго Друз II і Германік справа на Пегасе.
Сярэдні ўзровень заняты жывымі. У цэнтры Тыберый, які трымае доўгае жазло і літуус, і яго маці Лівія Друзіла. Сярод нашчадкаў, якія акружаюць іх, адлюстраваны Нерон Юлій Цэзар Германік, прыёмны сын Германіка, Антонія. Справа малодшы сын Германіка, Друз Юлій Цэзар. Крайнія злева Агрыпіна Старэйшая і яе малалетні сын Калігула, які топча груду брані сваімі маленькімі салдацкімі ботамі (caligae).
Ніжні ўзровень аддадзены пераможаным варварам — парфянам у фрыгійскіх каўпаках і доўгавалосым германцам.
Грынька Валовіч
Магчыма, бацькам Грынькі быў Вол, які быццам загінуў пад Вількамірам у 1435 годзе, болей пра яго нічога не вядома і рэальнасць асобы не пэўная, а дзядзькам — Некраш, які валодаў землямі ў Маркаве і Жаслаўі, ён памёр або загінуў у 1453—1454 гадах і нашчадкаў не пакінуў, бо маёнткі перайшлі Грыньку. Магчыма, Вол — мянушка асобы, вядомай пад іншым свецкім імем. Рымвідас Пятраўскас згадвае нейкага Некраша Валовіча, намесніка ваўкавыскага ў 1440—1443 гадах, але яго сувязь з Валом, Некрашам і Грынькам не ясная.
Кар’еру пачаў пры двары вялікага князя Казіміра не пазней за 1443 год, пра што сведчаць запісы ў Кнізе данін. Тытулаваўся панам, быў вялікакняжацкім канюшым прынамсі ў 1451—1459 гадах.
Паводле гербавай легенды роду Валовічаў, Грынька ўдзельнічаў у бітве з крыжакамі пад Хойніцамі ў 1454 годзе і быў сярод тых, хто выратаваў караля Казіміра.
У 1475 годзе ўрад канюшага гаспадарскага перададзены Богушу Міцуту.
У 1443—1461 гадах вялікі князь Казімір надаў Грыньку Валовічу землі і людзей у Гарадзенскай, Маркаўскай і Мерацкай воласцях, а менавіта непасрэдна ў Маркаве, Жаслаўі, Кузнанцах, Красным Сяле, Перавалцы і Высокім Двары. Часова трымаў гаспадарскія маёнткі Мышава ва Уладзімірскім і Ваганава ў Берасцейскім павеце. Ад вялікага князя Свідрыгайлы граматай ад 24.9.1451 года атрымаў на вечнасць сяло Храпіна паблізу Гліннага ў Тураўскай воласці за «знакамітую службу каралю і нам ніколі не замешканую».
У шлюбе з невядомай імем жонкай меў сына Ходку і, магчыма, Цішку.
Нейкі Цішка Грынькавіч у 1480-1490-я гады меў «двор» у Гарадзенскім павеце і згаданы толькі аднойчы ў 1496 годзе як баярын пана Аляксандра Хадкевіча. Сувязь гэтага Цішкі з Грынькам Валовічам няпэўная, але ў памянніку Валовічаў, запісаным у 1570-я гады ў Супральскім манастыры, спіс асоб пачынаецца з «Цімафея, Феадора, інакі Феклы, Грыгорыя…», на думку даследчыкаў, Грыгорый адпавядае Грыньку Ходкавічу, Феадор — Ходку Грынькавічу, Цімафей — наўрад ці Грыньку Валовічу, а, магчыма, яго сыну Цішку, старэйшаму брату Ходкі.
Трасцянец (значэнні)
Назву Трасцянец маюць:
Фром
Фром (Fromm) — нямецкае прозвішча.
Зэлэны Гай (Сэмэніўскі раён)
Зэлэны Гай (Зелений Гай) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Іванычэ
Іванычэ (Іва́нине) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Дарміторыум
Дарміторыум — агульная спальня для ўсіх манахаў ў кляштары ці ў замку манашаскага рыцарскага ордэна (прыкалдам у канвентхаўсе Тэўтонскага ордэна).
IC 941
IC 941 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор'і Валапас.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Арэхавічы (Полацкі раён)
Арэ́хавічы (, Ореховичи) (да 30 ліпеня 1964 года Хляві́шча ) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Салоніцкага сельсавета.
Клецк (станцыя)
Кле́цк (, Клецк)  — станцыя Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Размешчана ў горадзе Клецку; на лініі Асіповічы I — Русіно, паміж прыпыначным пунктам Зубкі і прыпыначным пунктам Шчэпічы.
Бюрштат
Бюрштат (Bürstadt) — горад у Германіі, у зямлі Гесэн. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дармштат. Уваходзіць у склад раёна Бергштрасэ. Насельніцтва складае 15536 чалавек (на 30 чэрвеня 2007 года). Займае плошчу 34,46 км². Афіцыйны код 06 4 31 005.
Горад падзяляецца на 3 гарадскія раёны.
Шыраз
Шыраз (перс. شیراز - Širâz) — горад на поўдні Ірана, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Фарс, шосты па колькасці насельніцтва: у 2006 годзе ў горадзе пражывалі 1214808 чалавек.
Вядомыя асобы Ваўкавыска
Вядомыя ўраджэнцы Ваўкавыска:
Лэбэдын
Лебядзі́н ці Лэбэды́н (Лебедин) — горад у Сумскай вобласці Украіны. Плошча 27,4 км². Насельніцтва 26 260 чал. (1 студзеня 2012).
Зулейка Рывера
Зулейка Джэрыс Рывера Мендоза (Zuleyka Jerris Rivera Mendoza; нар. ) — пуэртарыканская каралева прыгажосці, пераможца конкурсаў Міс Пуэрта-Рыка і Міс Сусвет 2006 года.
Ваксман
Ваксман — прозвішча.
Парніковы эфект
Парніковы эфект — павышэнне тэмпературы ніжніх слаёў атмасферы планеты па параўнанні з эфектыўнай тэмпературай, гэта значыць тэмпературай цеплавога выпраменьвання планеты, назіранага з космасу.
Гісторыя даследаванняў
Ідэя аб механізме парніковага эфекту была ўпершыню выкладзена ў 1827 Жазефам Фур’е ў артыкуле «Запіска пра тэмпературы зямнога шара і іншых планет», у якой ён разглядаў розныя механізмы фарміравання клімату Зямлі, пры гэтым ён разглядаў як фактары, якія ўплываюць на агульны цеплавы баланс Зямлі (нагрэў сонечным выпраменьваннем, ахалоджванне за кошт выпраменьвання, ўнутранае цяпло Зямлі), так і фактары, якія ўплываюць на цеплаперанос і тэмпературы кліматычных паясоў (цеплаправоднасць, атмасферная і акіянічная цыркуляцыя).
Пры разглядзе ўплыву атмасферы на радыяцыйны баланс Фур’е прааналізаваў вопыт М. дэ Сасюра з чорным знутры посудам, накрытым шклом. Дэ Сасюра вымяраў рознасць тэмператур унутры і звонку такога посуду, выстаўленага на прамое сонечнае святло. Фур’е патлумачыў падвышэнне тэмпературы ўнутры такой «міні-шклярніцы» па параўнанні з вонкавай тэмпературай дзеяннем двух фактараў: блакаваннем канвектыўнага цеплапераносу (шкло прадухіляе адток нагрэтага паветра знутры і прыток прахалоднага звонку) і рознай празрыстасцю шкла ў бачным і інфрачырвоным дыяпазоне.
Іменна апошні фактар ​​і атрымаў у пазнейшай літаратуры назва парніковага эфекту — паглынаючы бачнае святло, паверхня награваецца і выпускае цеплавыя (інфрачырвоныя) прамяні; паколькі шкло празрыста для бачнага святла і амаль непразрыста для цеплавога выпраменьвання, то назапашванне цяпла вядзе да такога росту тэмпературы, пры якім колькасць цеплавых прамянёў, што праходзяць праз шкло, дастаткова, каб дасягнуць цеплавой раўнавагі.
Фур’е пастуляваў, што аптычныя ўласцівасці атмасферы Зямлі аналагічныя аптычным уласцівасцям шкла, гэта значыць яе празрыстасць у інфрачырвоным дыяпазоне ніжэй, чым празрыстасць у дыяпазоне аптычным, аднак колькасныя дадзеныя па паглынання атмасферы ў інфрачырвоным дыяпазоне доўгі час з’яўляліся прадметам дыскусій.
У 1896 Свантэ Арэніус, шведскі фізіка-хімік, для колькаснага вызначэння паглынання атмасферай Зямлі цеплавога выпраменьвання прааналізаваў дадзеныя Семюэла Лэнглі аб баламетрычнай свяцільнасці Месяца ў інфрачырвоным дыяпазоне. Арэніус параўнаў дадзеныя, атрыманыя Лэнглі пры розных вышынях Месяца над гарызонтам (гэта значыць пры розных велічынях шляху выпраменьвання Месяца праз атмасферу), з разліковым спектрам яе цеплавога выпраменьвання і разлічыў як каэфіцыенты паглынання інфрачырвонага выпраменьвання вадзяной парай і вуглякіслым газам у атмасферы, так і змены тэмпературы зямлі пры варыяцыях канцэнтрацыі вуглякіслага газу. Арэніус таксама высунуў гіпотэзу, што зніжэнне канцэнтрацыі ў атмасферы вуглякіслага газу можа з’яўляцца адной з прычын узнікнення ледавіковых перыядаў.
Колькаснае вызначэнне парніковага эфекту
Сумарная энергія сонечнага выпраменьвання, якое паглынаецца ў адзінку часу планетай радыусам \! R і сферычным альбеда \! A роўная:
дзе \! E_0 — сонечная пастаянная, і \! r — адлегласць да Сонца.
У адпаведнасці з законам Стэфана — Больцмана раўнаважнае цеплавое выпраменьванне \! L планеты з радыусам \! R, гэта значыць плошчай выпраменьвальнай паверхні \! 4\pi R^2:
Іманава
Іманава — сяло ў Курмангазінскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Макашскай сельскай акругі. Код КАТА — 234657400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 308 чалавек (158 мужчын і 150 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 274 чалавекі (140 мужчын і 134 жанчыны).
Парніковы эфект
Колькаснае вызначэнне парніковага эфекту
Колькасна велічыня парніковага эфекту вызначаецца як розніца паміж сярэдняй прыпаверхневай тэмпературай атмасферы планеты \bar T_S і яе эфектыўнай тэмпературай \bar T_E. Парніковы эфект істотны для планет з шчыльнай атмасферы, якія змяшчаюць газы, што паглынаюць выпраменьванне ў інфрачырвонай вобласці спектру, і прапарцыйныя шчыльнасці атмасферы. Следствам парніковага эфекту з’яўляецца таксама згладжванне тэмпературных кантрастаў як паміж палярнымі і экватарыяльнай зонамі планеты, так і паміж дзённымі і начнымі тэмпературамі.
Прырода парніковага эфекту
Парніковы эфект атмасфер абумоўлены іх рознай празрыстасцю ў бачным і далёкім інфрачырвоным дыяпазонах. На дыяпазон даўжынь хваль 400—1500 нм у бачным святле і блізкім інфрачырвоным дыяпазоне прыходзіцца 75 % энергіі сонечнага выпраменьвання, большасць газаў не паглынаюць у гэтым дыяпазоне; рэлеяўскае рассейванне ў газах і рассейванне на атмасферных аэразолях не перашкаджаюць пранікненню выпраменьвання гэтых даўжынь хваль у глыбіні атмасфер і дасягненню паверхні планет. Сонечнае святло паглынаецца паверхняй планеты і яе атмасферай (асабліва выпраменьванне ў блізкай УФ- і ІК-абласцях) і разагравае іх. Нагрэтая паверхня планеты і атмасфера выпраменьваюць у далёкім інфрачырвоным дыяпазоне: так, у выпадку Зямлі пры \bar T_S роўным 300 K, 75 % цеплавога выпраменьвання прыпадае на дыяпазон 7,8-28 мкм, для Венеры пры \bar T_S роўным 700 K — 3,3-12 мкм.
Атмасфера, якая змяшчае мнагаатамныя газы (двухатамныя газы дыятермічныя — празрыстыя для цеплавога выпраменьвання), якія паглынаюць у гэтай вобласці спектру (т. зв. парніковыя газы — H2O, CO2, CH4 і іншыяё — гл Мал. 1), істотна непразрыстая для такога выпраменьвання, накіраванага ад яе паверхні ў касмічную прастору, гэта значыць мае ў ІК-дыяпазоне вялікую аптычную таўшчыню. З прычыны такой непразрыстасці атмасфера становіцца добрым цеплаізалятарам, што, у сваю чаргу, прыводзіць да таго, што перавыпраменьванне паглынутай сонечнай энергіі ў касмічную прастору адбываецца ў верхніх халодных пластах атмасферы. У выніку эфектыўная тэмпература Зямлі як выпраменьвальніка аказваецца больш нізкай, чым тэмпература яе паверхні.
Уплыў парніковага эфекту на клімат планет
Ступень уплыву парніковага эфекту на прыпаверхневыя тэмпературы планет (пры аптычнай таўшчыні атмасферы<1) залежыць ад аптычнай шчыльнасці парніковых газаў і, адпаведна, іх парцыяльнага ціску ў паверхні планеты. Такім чынам, парніковы эфект найбольш выяўлены ў планет з шчыльнай атмасферай, складаючы ў Венеры ~500 K.
Парніковы эфект і клімат Зямлі
Па ступені ўплыву на клімат парніковага эфекту Зямля займае прамежкавае становішча паміж Венерай і Марсам: у Венеры павышэнне тэмпературы прыпаверхневыя атмасферы ў ~13 разоў вышэй, чым у Зямлі, у выпадку Марса — ў ~5 разоў ніжэй; гэтыя адрозненні з’яўляюцца следствам розных шчыльнасцей і складаў атмасфер гэтых планет.
Пры нязменнасці сонечнай сталай і, адпаведна, патоку сонечнай радыяцыі, сярэднегадавыя прыпаверхневыя тэмпературы і клімат, вызначаюцца цеплавым балансам Зямлі. Для цеплавога балансу выконваюцца ўмовы роўнасці велічынь паглынання караткахвалевай радыяцыі і выпраменьвання даўгахвалевай радыяцыі ў сістэме Зямля-атмасфера. У сваю чаргу, доля паглынутай караткахвалевай сонечнай радыяцыі вызначаецца агульным (паверхня і атмасфера) альбеда Зямлі. На велічыню патоку даўгахвалевай радыяцыі, якая сыходзіць у космас, істотны ўплыў аказвае парніковы эфект, у сваю чаргу, які залежыць ад складу і тэмпературы зямной атмасферы.
Асноўнымі парніковымі газамі, у парадку іх уздзеяння на цеплавой баланс Зямлі, з’яўляюцца вадзяной пар, вуглякіслы газ, метан і азон
Галоўны ўклад у парніковы эфект зямной атмасферы ўносіць вадзяной пар ці вільготнасць паветра трапасферы, уплыў іншых газаў значна менш істотна па прычыне іх малой канцэнтрацыі.
Канстанцін Севярынец
Канстанці́н Па́ўлавіч Севяры́нец (Кастусь Севярынец) (, в. Унорыца, Рэчыцкі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі, , публіцыст, перакладчык, аўтар паэтычных кніжак для дзяцей.
Парніковы эфект
Парніковы эфект і клімат Зямлі
Пры паніжэнні прыпаверхневыя тэмпературы канцэнтрацыя вадзяной пары падае, што вядзе да памяншэння парніковага эфекту, і, адначасова з гэтым пры зніжэнні тэмпературы ў прыпалярных раёнах фарміруецца снежна-ледзяная покрыва, што вядзе да падвышэння альбеда і, сумесна, з памяншэннем парніковага эфекту, што выклікае паніжэнне сярэдняй прыпаверхневыя тэмпературы.
Канстанцін Севярынец
Біяграфія
Скончыў Унорыцкую пачатковую школу, васьмігодку ў в. Глыбаве, сярэднюю школу ў г. Таўраге (Літва). Вучыўся на рускім аддзяленні філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага універсітэта, спецыяльнасць — настаўнік рускай мовы і літаратуры. У 1972—1974 гадах праходзіў службу ў адной з артылерыйскіх брыгад Маскоўскай ваеннай акругі. Падчас службы быў узнагароджаны медалём «За отвагу на пожаре». У 1976 годзе працаваў дырэктарам у Пагасцянскай васьмігодкі пад Оршай.