cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Леў Ісаакавіч Хаюцін
Творчасць
Асноўныя работы (у тым ліку ў аўтарскім калектыве): помнік загінулым студэнтам і выкладчыкам Беларускага політэхнічнага інстытута ў гады Вялікай Айчыннай вайны (1969, бронзавы медаль ВДНГ СССР), дзіцячыя садкі-яслі на 140—280 месцаў у каркасна-панэльных канструкцыях у Мінску і іншых гарадах БССР (1976—1980), інстытута матэматыкі АН БССР на вуліцах Ф. Скарыны і Сурганава (1978—1980), будынкі паліклінікі Беларускай чыгункі (1988) , бальніца завода імя Вавілава (1988) , Мінскага вытворчага аб’яднання вылічальнай тэхнікі (1991) у Мінску (у сааўтарстве); гасцініц у Брэсце (1990) , памятны мемарыял воінам-вызваліцелям на Цэнтральнай плошчы ў Клецку (1975), гасцініца пастпрэдства Савета Міністраў БССР у Маскве (1977); будынак Інстытута фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў АН БССР у Віцебску (1982) ; прыбудова да Белдзяржфілармоніі ў Мінску (1982); бальніца Беларускай чыгункі на станцыі «Брэст» у Брэсце (1990).
Узнагароды
2-я прэмія на Усесаюзным конкурсе за дзіцячыя садкі-яслі на 140—280 месцаў (1974, у аўтарскім калектыве), санаторый «Беларусь» у Кіславодску.
Сям’я
Жанты, мае двух дачок. Старэйшая пражывае ў Францыі, малодшая — эканаміст, працуе у бацькаўскай кампаніі.
Forficulidae
Апісанне
Даўжыня, як правіла, 10-15 мм (да 3 см). Вусікі з 10-15 цыліндрычнымі членікамі. Жывуць звычайна ўтойліва ў расколінах, кветках, пад камянямі і карой.
Сітніцкі Двор
Сі́тніцкі Двор (, Ситницкий Двор) — вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сінкевіцкага сельсавета.
Шолам Іонавіч Хінчын
Біяграфія
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Член КПСС з 1943 года. Скончыў у 1951 годзе Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут. З 1951 па 1982 г. працаваў галоўным архітэктарам праектаў, кіраўніком майстэрні аб’ёмнага праектавання, галоўным спецыялістам-архітэктарам у інстытуце «Гомельграмадзянпраект». У 1957—1977 гадах выкладаў у Беларускім інстытуце інжынераў чыгуначнага транспарту, у 1962—1972 гадах дацэнт.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1954 года.
Пражываў у Гомелі. Пахаваны на гомельскіх могілках Асаўцы.
Творчасць
Асноўныя работы (усе ў Гомелі): 162-кватэрны (1952—1954), 140-кватэрны (1962—1964) па праспекце Леніна, 670-кватэрны (1967—1969, з С. Ф. Паўлавым) жылыя дамы, жылыя дамы па вуліцах Камсамольскай (1966, у сааўтарстве), Білецкага (1967), Пушкіна (1978), будынак Гомельскага гарвыканкама Савета народных дэпутатаў (1958—1960 ), навучальны (1961) і спартыўны (1969) карпусы Беларускага інстытута інжынераў чыгуначнага транспарту (2-я чарга, з В. С. Бурлакам ), сярэдняя школа № 10 па вул. К. Маркса (1968), чыгуначны паштамт і блок інтэрнатаў на праспекце Кастрычніка (1990, усе ў сааўтарстве). Аўтар праекта планіроўкі і забудовы Прывакзальнай пл. (1954—1959), праекта аднаўлення і рэканструкцыі Палаца культуры шклозавода (1954—1956 ).
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені (1985), медалямі.
Сульфід магнію
Сульфід магнію — бінарнае неарганічнае злучэнне магнію і серы з формулай MgS, бясколерныя крышталі.
Фізічныя ўласцівасці
Сульфід магнію ўтварае бясколерныя (або ружавата-чырвоныя з-за прымешак) крышталі, кубічных Сінгон, прасторавая група F m3m, параметры ячэйкі a = 0,51913 нм, Z = 4, ўпакоўка тыпу NaCl.
Прапаршчыкава
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2806 чалавек (1380 мужчын і 1426 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 3174 чалавекі (1559 мужчын і 1615 жанчын).
471 км
Назву 471 км маюць:
Усё, што я люблю
«Усё, што я люблю» (Wszystko, co kocham) — польскі фільм-драма рэжысёра. 7 верасня 2010 года спецыяльная камісія, прызначаная, пад старшынствам Агнешкі Холанд абвясціла, што фільм з’яўляецца польскім кандыдатам на «Оскар» у катэгорыі  ў 2011 годзе.
18 лістапада 2010 года фільм выйшаў на DVD разам з фільмамі: «» і «».
Карныла-Наталіўка
Карныла-Наталіўка (Корнило-Наталівка) — вёска ў Вэрхнёдніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Усё, што я люблю
Сюжэт
Падзеі фільма адбываюцца ў пачатку 1980-х гадоў. У назве фільма таксама закладзена назва музычнага гурта галоўных герояў: WCK (Wszystko, Co Kocham). Фільм паказвае спецыфіку жыцця падлеткаў таго часу, іх праблемы і радасці. Героі фільма — старшакласнікі, якія жывуць на ўзбярэжжы, якія заснавалі панк-рок-гурт. Вакаліст гурта — Янэк (сын ваенна-марскога афіцэра), які закахаўся ў Басю; аднак іх каханне сутыкаецца з перашкодамі, якія ўзнікаюць у выніку грамадска-палітычнага становішча бацькоў. Фільм паказвае рэальную сітуацыю ў выніку ўвядзення ваеннага становішча ў 1981 годзе. Бацька і Янэк наведваюць паміраючую бабулю (паказана пачуццё сяброўства паміж бацькам і сынам). Бацька дапамагае Янэку атрымаць дазвол на канцэрт гурта ў школе, але ваенны камісар перахоплівае касету з запісам. У дзень запланаванага канцэрта камісар адмяняе мерапрыемства з-за «непадцэнзурных твораў», але калі моладзевая аўдыторыя пачынае скандаваць «Салідарнасць, Салідарнасць!», хлопцы парушаюць забарону і даюць канцэрт (песня пра свабоду, накіраваную на сістэму ўлады ПНР). У выніку бацька і маці Янэка губляюць працу; яны вырашаюць паехаць у вёску. Янэк выскоквае з кватэры хакейнай клюшкай і нішчыць машыну над’яжджаючага ваеннага камісара.
Беларускае дубляванне
Фільм дубляваны на беларускую мову творчымі супрацоўнікамі тэлеканала «Белсат» і паказаны ў эфіры з нагоды 10-годдзя тэлеканала.
Крываносавэ (Вэрхнёдніпроўскі раён)
Крываносавэ (Кривоносове) — вёска ў Вэрхнёдніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Намакрава
На́макрава (, Намокрово) — вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сінкевіцкага сельсавета.
Гісторыя
Першым жыхаром, хто пасяліўся тут, быў Юзік (так запісана афіцыйна) Іванавіч Адамец. Калі ў 1907 годзе Сялянскі пазямельны банк «Лахва» пачаў распрадажу зямлі, ён, дваццацівасьмігадовы хлопец, які прыехаў недзе з-за Ковеля, уладкаваўся стражнікам сцерагчы паўднёвыя рубяжы банкаўскіх земляў, што належалі да рэалізацыі. У хуткім часе ажаніўся з лахаўчанкай Ксеніяй Юльеўнай Дземідовіч. Летам 1908 года на ўласныя грошы купіў 229-ы квартал (22,29 дзесяціны) зямлі, які аформіў на жонку Ксенію Юльеўну, і яшчэ, узяўшы ў банку «Лахва» грошай у растэрміноўку, купіў 228-ы квартал (19,68 дзесяціны), аформіўшы на сябе.
Была збудавана хата з гаспадарчымі будовамі, распрацавана зямля пад поле. Але падзолістыя глебы, даволі бедныя на арганічныя рэчывы, давалі нізкі ўраджай, і таму ў 1912 годзе Адамец прадаў 228-ы квартал жыхару Дрэбска Стэфану Іванавічу Мардухаю.
Асабліва ажылі гэтыя мясціны ў 1920-х гадах. На землях Мардухая былі выяўлены вялікія залежы гліны. Яўрэй-прадпрымальнік Нырацкі, узяўшы ў Мардухая ў арэнду ладны кавалак зямлі, дзе была гліна, пабудаваў цагельню. Цэгла выпускалася высокай якасці, а таму карысталася попытам у Давыд-Гарадку, Лунінцы, Пінску і ў Польшчы. Нырацкі арганізаваў пагрузачныя плацы: адзін — за 3 км ад Намакрава ля Прыпяці (прычал Крупа), адкуль транспарціроўка ішла баржамі, а другі — на станцыі ў Сінкевічах, і цэгла вывозілася цягнікамі. Рабочы калектыў цагельні быў невялікі. Заробкі добрыя. І лахаўчане ды мокраўцы, што працавалі тут, у хуткім часе купілі зямлю, пабудавалі хаты. Вырасла невялікая вёсачка.
Нырацкі арганізаваў рыбалавецкую брыгаду, ды к таму ж дапамог Адамцам стварыць свой рыбгас, дзе вырошчваліся карпы, а Мардухаям — завесці пасеку і бортню. Усе гэтыя промыслы давалі значны даход як гаспадарам, так і прадпрымальніку.
Кітабханэ
Кітабханэ (таксама «кітабхана»; ад араб. і перс. «кітаб» — кніга, перс. «ханэ» — дом) — бібліятэка-майстэрня ў сярэднявечных краінах ісламу.
Першапачаткова ў краінах, дзе распаўсюдзіўся іслам, перапісваліся толькі Каран і хадзісы. У якасці матэрыялу для пісьма на Блізкім усходзе спрадвеку выкарыстоўваўся папірус, вытворчасць якога ў Егіпце прадстаўляла сабой цэлую індустрыю (асабліва дарагія асобнікі Карана пісаліся на пергаменце, часам золатам). Першыя ісламскія дзяржаўныя ўтварэнні — дзяржавы Амеядаў і Абасідаў — у гэтым дачыненні моцна залежалі ад Егіпта, паколькі ўся дзелавая перапіска вялася на папірусе. Пранікненне ў Арабскі халіфат больш таннай і зручнай, чым папірус, паперы адбылося пасля. З 935 года зусім спыняюцца датаваныя папірусы, у той час як з 912 года з’яўляюцца датаваныя дакументы на паперы.
Капіісты-перапісчыкі і ілюстратары працавалі пры дварах дзяржаў Газневідаў (977—1118) і Фацімідаў (910—1171). Аднак пасля падзення Фацімідаў частка каліграфаў і мастакоў перабралася ў абасідскі Багдад.
Першая сапраўдная кітабханэ, то ёсць бібліятэка, у якой, акрамя назапашвання кніг, ажыццяўляліся пераклады з іншых моў, рабіліся копіі не толькі рэлігійных, але літаратурных і навуковых твораў, з’явілася, мяркуючы па ўсім, у Багдадзе пры двары халіфаў. Самыя раннія з арабскіх ілюстраваных манускрыптаў, якія дайшлі да нашых дзён, датуюцца канцом XII стагоддзя. У далейшым кітабханэ сталі з’яўляцца пры ўсіх дварах і ва ўсіх буйных гарадах Блізкага і Сярэдняга Усходу. Самыя буйныя кніжныя зборы налічвалі па некалькі дзесяткаў тысяч манускрыптаў (напрыклад, у шахскай кітабханэ Сефевідаў у Тэбрызе захоўвалася каля 70 000 кніг).
Кітабханэ прадстаўляла сабой вялікі збор найкаштоўнейшых, часам даволі старажытных рукапісаў. У кітабханэ яны капіяваліся або вар’іраваліся, зноўку ўпрыгожваліся мініяцюрамі і вытанчанымі абкладамі. Па сутнасці, кітабханэ ў Сярэднія стагоддзя была цэнтрам усёй духоўнай і культурнага жыцця горада, вобласці або двара кіраўніка. Тут збіраліся лепшыя мастакі, перапісчыкі-каліграфы, паэты і мысляры. Самыя буйныя кітабханэ існавалі пры шахскіх дварах.
На чале кітабханэ стаяў начальнік — кітабдар, якім звычайна прызначалі аднаго з самых таленавітых каліграфаў або мастакоў. У стварэнні кнігі прымалі ўдзел:
а таксама пазалотчыкі, майстры філіграннай разьбы і ціснення на скуры або кардоне.
Утрыманне кітабханэ патрабавала вялікіх сродкаў, паколькі над асобнымі рукапісамі майстры працавалі не адзін год. Напрыклад, вялікае тэбрызскае «Шах-намэ» шаха выконвалася з 1539 па 1543 год. Для такіх твораў мастацтва патрабаваліся дарагія матэрыялы, у прыватнасці золата і срэбра. Падобныя манускрыпты былі прадметам гонару ўладароў бібліятэк. Кіраўнікі і асобныя вяльможы падавалі іх у дар толькі ў асабліва ўрачыстых выпадках. Такім чынам, культура кітабханэ была па большай частцы арыстакратычнай. Доступ у сховішча рукапісаў мелі звычайна толькі нешматлікія абраныя і набліжаныя шаха або шляхетнага вельможы, гаспадара кітабханэ. Аднак нараўне з буйнымі кітабханэ існавалі невялікія майстэрні па перапісцы кніг, у якіх ствараліся недарагія камерцыйныя асобнікі літаратурных твораў у адпаведнасці з попытам іншых сацыяльных груп — навучаных грамаце багатых купцоў або рамеснікаў.
NGC 6840
NGC 6840 — группа звёзд ў сузор’і Арол.
Кітабханэ
Акрамя пералічанага, китабхане былі мастацкімі школамі або інстытутамі, у якіх навучаліся маладыя мастакі, выпрацоўваліся мастацкія навацыі, прыдумлялі новыя падыходы для ілюстравання рукапісаў.
NGC 6840
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кітабханэ
Кітабханэ існавалі на мусульманскім Усходзе да XIX стагоддзя, пакуль не былі канчаткова выцеснены друкаваным станком.
Анелярыя паўяйцападобная
Анэлярыя паўяйцападобная (Panaeolus semiovatus) — шапкавы базідыяльны грыб сямейства гнаевіковых.
Апісанне
Шапка дыяметрам 3—7 см, яйцападобна-званочкавая, мясістая, клейкая, глініста-белавата-жаўтаватая, пазней бурэе. Мякаць тонкая, белаватая, з прыемыым грыбным пахам. Пласцінкі слабапрырослыя, ланцэтападобныя, шырокія, белыя, потым становяцца чорнымі з белым краем. Ножка цэнтральная, цыліндрычная, даўжынёй да 20 см, пустая, шчыльная, над кольцам мучністая, пад кольцам гладкая, бліскучая. Кольца белае, накіравана ўверх, потым павісае. Споры авальныя, чорныя, гладкія.
Арэал
Пашырана па ўсім зямным шары. Сапратроф. Расце на перагноі і конскім гноі ў садах, на палях і лугах з вясны да восені.
Значэнне
Ядомы грыб.
Баравікі (Лунінецкі раён)
Баравікі́ (, Боровики) — вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чучавіцкага сельсавета.
Крынычкы (Вэрхнёдніпроўскі раён)
Крынычкы (Кринички) — вёска ў Вэрхнёдніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
NGC 6841
NGC 6841 (іншыя абазначэнні — PGC 63881, ESO 461-23, MCG -5-47-11) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Стралец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Капліца (Клесіна)
Капліца ў Клесіне  — праваслаўная капліца у в.Клесіна Вілейскага раёна Мінскай вобласці. Месціцца на паўднёвым ўсходзе ад вёскі, пры дарозе Клесіна — Добравічы, ля месца былой сядзібы.
Гісторыя
Пабудаваная з бутавага каменя не пазней сярэдзіны ХІХ стагоддзя, як каталіцкая склеп-капліца. Меркавана аўтарам будаўніцтва з'яўляўся гаспадар маёнтка Клесіна — Ян Каверскі. Была прыпісаная да Крывіцкага касцёлу.
Пасля задушэння паўстання 1863—1864 гг. капліцу зачынілі і ў 1869 г. (ці па іншых звестках у 1871 г.) пераасвяцілі ў праваслаўную. У міжваенны час, у складзе Польскай рэспублікі, была вернутая католікам. Пасля Другой сусветнай вайны, пры савецкай уладзе, святыню зноў зачынілі і з цягам часу яна стала ператварацца ў руіну. На пачатку 1990-ых гг. была адноўлена і зараз адносіцца да прыходу храма Святой Жываначальнай Троіцы ў Крывічах.
Архітэктура
Прамавугольны ў плане аб'ём з трохграннай алтарнай часткай, з вылучаным на галоўным фасадзе трохвугольным франтонам. Над уваходам, магчыма, капліца завяршалася вежачкай. Накрытая двухсхільным дахам з вальмамі над алтарнай часткай. На фоне бутавай муроўкі сцен адметна вылучаюцца атынкаваныя ліштвы арачных аконных праёмаў і ўвахода, крапаваныя пілястры на фасадах, прафіляваныя карнізы.
Рагнар Лодбрак
Рагнар Лодбрак (Рагнар Скураныя Порткі; паводле іншай версіі, «Лёсасцяжны»: lod — лёс, brog — сцяг — таму што, паводле падання, на яго сцягу, які няслі перад войскам, быў намаляваны крумкач Одзіна, які сваім крылом паказваў кірунак паходу ; пакараны смерцю ў 865) — паўміфічны дацкі конунг, прадстаўнік скандынаўскага роду Інглінгаў, бацька Б’ёрна Жалезнабокага (заснавальніка дынастыі Мунсё).
Легендарная біяграфія
Дакладных крыніц, якія бы пацвярджалі існаванне Рагнара, не існуе. Галоўным чынам падрабязнасці яго жыцця і дзейнасці вядомыя са скандынаўскіх саг, якія апавядаюць, як Рагнар здзяйсняў набегамі і марскім разбоем. Мяркуюць, што гістарычны Рагнар (калі такі існаваў) дзейнічаў у першай палове IX стагоддзя і быў адным з найбольш уплывовых ваенных правадыроў Даніі. Верагодна, ён быў сынам Сігурда Пярсцёнка. Мянушка звязана з легендай пра тое, што Рагнар насіў скураныя порткі, пашытыя яго жонкай Лагертай, якія выступалі ў ролі абярэга. Паводле іншай версіі, у дзяцінстве, выпадкова трапіўшы ў змяінае логава, выжыў дзякуючы скураным порткам.
Найважнейшыя падзеі, якія прыпісваюцца Рагнару — напад на тэрыторыю сучаснай Францыі і захоп Парыжа ў 845 годзе, а таксама напад на Нартумбрыю ў 865 годзе. Падчас паходу на Парыж ён нібыта ўзначальваў эскадру з 120 караблёў з 5000 воінаў, якія падняліся ўверх па рацэ Сена. Горад быў захоплены вікінгамі, а заходнефранкскі кароль Карл Лысы, каб выратаваць Парыж ад разбурэння, выплаціў велізарны выкуп у 7000 фунтаў срэбра. Хоць Рагнар, трымаючы слова, і пакінуў Парыж без істотных разбурэнняў, але на зваротным шляху праз паўночную Францыю разрабаваў усе землі, якія перасякаў. Лічыцца, што захоп Парыжа Лодбракам адбыўся 28 сакавіка 845 года.
У 865 годзе, падчас экспедыцыі ў Брытанію, карабель Рагнара сеў на мель у Нартумбрыі на поўначы Англіі, яго войска было разбіта, сам ён трапіў у палон і па загадзе караля Элы II быў скінуты ў яму з атрутнымі змеямі, дзе памёр пакутлівай смерцю. Легенды абвяшчаюць, што, паміраючы, Рагнар выклікнуў: «Як зарохкалі б мае родныя парасяты, калі б ведалі яны, як цяпер мне, старому кабану!». Такім чынам ён намякаў Элу II на тое, што яго сыны, якія знаходзіліся ў Швецыі, адпомсцяць за бацьку.
Паводле саг, шматлікія сыны Рагнара (Івар Бескасцёвы, Б’ёрн Жалезнабокі і іншыя) у 867 годзе ўварваліся ў Англію, адпомсцілі за гібель бацькі і паклалі пачатак дацкаму заваяванню вострава. Сыны Рагнара паланілі і затым пакаралі смерцю караля Элу, які памёр у жудасных пакутах. Каралеўствы Нартумбрыя, Мерсія і Усходняя Англія былі разрабаваны. Урэшце нашчадкаў Рагнара спыніў Альфрэд Уэсэкскі, разбіўшы іх войска ў 871 годзе.
Шлюбы і дзеці
Быў тройчы жанаты, меў мноства законных дзяцей і пазашлюбных ад наложніц:
Кожны з сыноў быў валадаром уласнага ўдзела і насіў тытул конунга.
Ранняе Адраджэнне
Ранняе Адраджэнне альбо Ранні Рэнесанс — тэрміны, якія шырока выкарыстоўваюцца ў гістарыяграфіі мастацтва і іншых галінах гісторыі культуры.
Тэрмін мае шырокія межы прымянення і можа абазначаць як першы перыяд Рэнесансу альбо Кватрачэнта (XV стагоддзе), так і іншыя перыяды, якія можна ахарактарызаваць як папярэднія эпохі Рэнесансу ці Протарэнесанс, як у Італіі, так і ў у іншых месцах, прычым як у бліжэйшыя стагоддзі (XIII стагоддзе — Дучэнта і XIV стагоддзе — Трэчэнта), так і ў больш аддаленыя моманты, асабліва Каралінгскае Адраджэнне (VIII — IX стагоддзе) альбо так званае.
Кушнарыўка
Кушнарыўка (Кушнарівка) — вёска ў Вэрхнёдніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Яганес фон Эбен
Яга́нес фон Э́бен (Johannes Karl Louis Richard Eben; — ) — германскі ваенны дзеяч, генерал ад інфантэрыі.
Біяграфія
Перад пачаткам вайны камандаваў 30-й пяхотнай дывізіяй. З 30 жніўня 1914 года — камандзір X рэзервовага корпуса. 11 чэрвеня 1915 года пераведзены на пасаду камандзіра I АК на месца генерала Роберта фон Коша. 10 чэрвеня 1917 года змяніў генерала Коша на чале 9-й арміі, якая дзейнічала супраць Румыніі. 18 чэрвеня 1918 года камандаванне арміі было перакінута ў Францыю, а фон Эбен пастаўлены на чале армейскай групы «А», якой былі падпарадкаваны войскі, дзейнічаючыя ў Латарынгіі.
Коскі (Дзяржынскі раён)
Ко́скі (, Коски) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Станькаўскага сельсавета.
Яганес фон Эбен
Біяграфія
14 лютага 1919 года быў звольнены ў адстаўку.
7 кастрычніка 1916 года ўзнагароджаны ордэнам Pour le Mérite.
Рыцар Янка і каралеўна Мілана
«Рыцар Янка і каралеўна Мілана» — серыя прыгодніцкіх гісторый юнакоў у іншасвеце, які нагадвае беларускае Сярэднявечча. Фэнтэзі на падставе беларускай міфалогіі.
Аўтар кнігі — Алег Грушэцкі. Рэдактары — Аксана Спрынчан, Марыя Ліпніцкая, Марына Варабей. Ілюстратар — Віктар Козел. Выдавецтва — «Чатыры чвэрці». Для дзяцей малодшага і сярэдняга школьнага ўзросту.
Фэнэзійна-прыгодніцкая трылогія. Першая частка — «Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Таямнічае каралеўства» (рэд. А Спрынчан) — пабачыла свет у 2021 годзе, другая частка — «Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Каралеўству патрэбны героі» (рэд. М. Ліпніцкая) — выйшла ў 2022 годзе, трэцяя частка «Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Агонь і лёд» (рэд. М. Варабей) была выдадзена ў 2023 годзе.
«Таямнічае каралеўства»
Юныя брат і сястра, Янка і Мілана, прыязджаюць на летнія вакацыі ў вёску і выпадкова знаходзяць у дзедавай каморы загадкавае старажытнае люстэрка, упрыгожанае шляхецкім гербам, праз якое трапляюць у таямнічае каралеўства Сварга, якое нагадвае беларускае Сярэднявечча і адначасова казачны свет, дзе ўсё жывое размаўляе чалавечай мовай, дзе ёсць рыцары, Цмок, міфічныя істоты з беларускіх паданняў: волат Вярнігара, вужалкі, гарцукі і злыдні, ваўкалакі, лясун, багнік Кадук…. Але тое, калісьці шчаслівае ды славутае каралеўства, падманам і падступствам захапіў злы чараўнік Волх, які ўтрымліваецца на троне пры дапамозе чарадзейства і бязлітасных чорных ваўкалакаў, ды трымае ўсіх мірных жыхароў каралеўства ў спалоху.
Згодна са старажытнай легендай, якая захавалася ў мудрага Пугача, менавіта гэтым юнакам належыць выратаваць каралеўства. Яны бяруцца за справу і выпраўляюцца ў небяспечнае падарожжа — праз страшны Чорны Лес і праз топкае балота брыдкага багніка Кадука. Юныя героі аб’яднаюць вакол сябе просты люд, парэшткі ваяроў і рыцараў, а яшчэ мужных баявых мядзведзяў і дужых бясстрашных зуброў. Нават сапраўднага Цмока перавабліваюць на свой бок. У барацьбе ім дапаможа дух еднасці, гатоўнасць ахвяраваць сабою за іншага, дабрыня і арыентаванасць у бок святла.
Юнакоў чакаюць неверагодныя прыгоды, рыцарскія бітвы, таямніцы, складаныя загадкі-галаваломкі, барацьба за волю і вызваленне краю ад злога чарадзея і ненавісных чорных ваўкалакаў. Але прыгоды і бітвы, пераадоленне ўласных страхаў і перашкод толькі гартуюць, і зробяць са звычайных хлопчыка і дзяўчынкі сапраўдных герояў.
«Каралеўству патрэбны героі»
Да канца летніх вакацый застаецца зусім нядоўга, але перад ад’ездам дадому, юнакі Янка і Мілана жадаюць яшчэ раз наведаць таямнічае каралеўства Сварга. Толькі за гэты час адбыліся ў ім жахлівыя змены — Цмок быў забіты, Вярнігара знік, а каралеўства захапіў яшчэ больш магутны і злы вядзьмак, якім рухае толькі помста. Юныя героі ізноў выпраўляюцца ў небяспечнае падарожжа праз гіблыя мясціны — Чорны Лес і Паганае Балота. І задача перад імі зараз стаіць больш складаная. Але найперш давядзецца адшукаць волата Вярнігару і ўратаваць з вязніцы караля Мацея, якога змогуць вызваліць толькі таямнічыя веды прыгажунь-вужалак, якія, апроч усяго яшчэ пакажуць і свой ваяўнічы характар на поле бітвы.
Юнакам належыць ізноў узначаліць барацьбу, толькі цяпер змагацца давядзецца куды з больш страшным і магутным злом, здольным вынішчыць усё на сваім шляху. Падчас прыгод юныя героі нават у такіх цяжкіх умовах завядуць сябе новых сяброў і спазнаюць прыгожае пачуццё закаханасці. А іх сябры, мужныя рыцары і ваяры, прымуць удзел у сапраўдных рыцарскіх спаборніцтвах. У цяжкай барацьбе за волю юнакам дапамогуць як старыя, так і новыя знаёмыя — брат Вярнігары асілак Вярнідуб, сёстры спрытных гарцукоў, здольныя страляць маланкамі, і іншыя міфічныя істоты. Янка і Мілана прымуць удзел у бітвах яшчэ больш гучных і слаўных. Але ці дадуць рады юныя героі тым выпрабаванням — залежыць толькі ад іх саміх, ад іх смеласці, мудрасці, рашучасці і адвагі.
«Агонь і лёд»
Янка з Міланай прыязджаюць ў дзедаву вёску на зімовыя вакацыі, дзе іх чакаюць снежныя забавы, Каляды з хаджэннем па дварах з калядной зоркай і песнямі ды каляднай варажбой. Падчас адпачынку яны вырашаюць яшчэ раз наведаць таямнічае каралеўства Сварга. Выяўляецца, што бяда прыйшла цяпер да іх сяброў — каралевічаў Рэглы і Сэнмура, чые землі прагне захапіць і замарозіць магутная вядзьмарка Маразанна, якой падуладная стыхія ветру і ў якой на службе чараўнік Падвей і паветрыкі. Каб даць рады новай навале, Янку з Міланай давядзецца адгадаць шмат загадак, адшукаць таемны пакой і магічны кій, выявіць незвычайную кемлівасць і аб’яднаць тры каралеўствы. У барацьбе ім дапамагаюць Цмок, браты-волаты Вярнігара і Вярнідуб і нават загадкавыя феі, што, па паданнях, жывуць высока ў гарах і ўмеюць прадказваць будучыню. Юных герояў чакаюць новыя знаёмствы, неверагодныя прыгоды і слаўныя бітвы.
Гісторыя стварэння
У першапачатковым варыянце першая частка рамана «Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Таямнічае каралеўства» была напісана 10 лістапада 2012 года. Упершыню ўрывак з рамана быў прадстаўлены на конкурсе «Першая глава» (арганізатар — выдавецтва «Рэгістр») 1 снежня 2012 года, што фактычна робіць твор першым сучасным сапраўдным беларускім фэнтэзі.
За восем гадоў кніга каля пяці разоў перапісвалася, праводзіліся кансультацыі з рэдактарамі, сябрамі-пісьменнікамі і гісторыкамі для паляпшэння твора. Былі пэўныя праблемы і з публікацыяй — доўгі час аўтар шукаў выдавецтва, якое пагадзілася б надрукаваць кнігу.
У красавіку 2021 года кніга выйшла ў выдавецтве «Чатыры чвэрці». Рэдактарам кнігі стала адна з лепшых рэдактараў Беларусі дзіцячая пісьменніца Аксана Спрынчан. Аформіў кнігу таленавіты мастак Віктар Козел, выкладчык па маляванню ў Крупіцкай школе мастацтваў.
Упершыню кніга была прадстаўлена на юбілейнай творчай вечарыне святкавання 15-годзя Паэтычнага тэатра «Арт. С» 23 красавіка 2021 года, амаль адразу пасля выхаду з друку. У 2022 годзе пабачыла свет другая частка трылогіі, «Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Каралеўству патрэбны героі». Рэдактарам выступіла Марыя Ліпніцкаая, спецыяліст па рэдакцыйнай падрыхтоўцы выданняў.
21 лютага 2023 года, на Міжнародны дзень роднай мовы, Алег Грушэцкі паведаміў пра завяршэнне працы над трэцяй, заключнай часткай трылогіі пад назвай «Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Агонь і лёд».
18 мая 2023 года аўтар прадстаўляў серыю «Рыцар Янка і каралеўна Мілана» на круглым стале «Сучасная літаратурная казка: суадносіны фальклорнай і літаратурнай традыцыі», які праходзіў у межах III Міжнароднага форума даследчыкаў беларускай казкі (арганізатар — Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі).
17 жніўня 2023 года ў выдавецтве «Чатыры чвэрці» выйшла трэцяя, завяршальная частка трылогіі «Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Агонь і лёд».
Радыёпастаноўка
У 2023 годзе канал «Культура» Беларускага радыё запісаў чытанне першай часткі трылогіі «Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Таямнічае каралеўства». Пастаноўка была здзейснена ў межах праекта «Дасціпныя. Нястомныя. Кемлівыя» і ўпершыню прагучала 12 мая 2023 года. Тэкст агучыла артыстка Маргарыта Захарыя, музычнае афармленне стварыў кампазітар Аляксандр Літвіноўскі.
Крытыка
Кніга з’яўляецца ўнікальнай тым, што яе можна назваць сапраўдным беларускім фэнтэзі. Як адзначылі ў самім выдавецтве, кніга была вельмі ўпадабаная юнымі чытачамі. Беларускія СМІ таксама адзначаюць, што кніга з’яўляецца папулярнай і карыстаецца попытам.
У маі 2021 года ў Нацыянальнай акадэміі навук прайшоў II Міжнародны форум даследчыкаў беларускай казкі, на якім, сярод іншых, быў прадстаўлены даклад «Ідэйна-вобразныя пошукі ў кнізе казак Алега Грушэцкага „Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Таямнічае каралеўства“», аўтар даклада — літаратуразнаўца і навуковы супрацоўнік аддзела ўзаемасувязей літаратур «Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі» Таццяна Барысюк. Літаратуразнаўцы, якія таксама прымалі ўдзел у навуковай канферэнцыі, пагадзіліся, што твор з’яўляецца высокамастацкім, сімволіка-алегарычным, і базуецца на беларускім фальклоры. Таццяна Барысюк адзначае, што кніга мае выхаваўчы эфект, яна вучыць дзяцей быць смелымі. У кнізе выказваецца ідэя неабходнасці шанаваць свой род і ганарыцца сваімі продкамі, ідэя перамогі дабра над ліхам, праўды над тыраніяй. Дадзеная казка спалучае ў сабе рысы чарадзейнай і сацыяльна-бытавой, ёсць у ёй і элементы авантурна-прыгодніцкай прозы. Твор з’яўляецца сучаснай матыватарскай ідэяй аб смеласці, якая вызваляе і выратоўвае, а сама казка Алега Грушэцкага дынамічная, дыялогі персанажаў поўныя патрыятычнага і гераічнага пафасу. Літаратуразнаўца і крытык Таццяна Барысюк лічыць, што твор мае высокія шанцы на паспяховую інсцэніроўку ў тэатры або экранізацыю ў кіно.
Навуковы супрацоўнік Дзяржаўнага літаратурнага музея імя Максіма Багдановіча літаратурны крытык газеты «Літаратура і мастацтва» Яна Будовіч кажа, што пачатак апавядання пачынаецца, здаецца, і не з самага арыгінальнага хода, бо завязка пабудаваная па класічнай схеме, але арыгінальнасць твора выяўляеццацца далей па сюжэце. У сцэне з гарцукамі, пачварнымі чорнымі чалавечкамі з чорнымі лютымі тварамі, якія, ледзь кранаючыся травы, скачуць па наваколлі на невялічкіх карузлікавых конях і пры гэтым злосна смяюцца дзіцячымі пранізлівымі галасамі, Будовіч бачыць алюзію, адсыл на «Дзікае паляванне караля Стаха». Галоўных герояў кнігі, юных Янку і Мілану, аўтару атрымалася надзяліць нестандартным мысленнем, што, па словах крытыка, ярка выяўляецца ў тым, як яны распрацоўвалі стратэгічныя планы бітваў. Майстэрству тых малалетніх стратэгаў пазайздросцілі б праслаўленыя палкаводцы, тут ёсць чаму павучыцца, лічыць Таццяна Будовіч. Юным героям кнігі прысутны еднасць, дабрыня, ахвярнасць, велікадушнасць і арыентаванасць у бок святла. Усё гэта спрыяе здзяйсненню самых смелых дзіцячых памкненняў. Ёсць у дзіцячай казцы і алюзіі на шэраг дарослых праблем. Асэнсоўваючы твор, крытык філасафічна заўважае: «няма казак лепшых ад тых, што складаюцца самім жыццём». На думку Яны Будовіч кніга будзе цікавай не толькі дзецям, але і дарослым, бо «яна вучыць непрамалінейна мысліць, знаходзіць выйсце там, дзе яго, здавалася б, няма і быць не можа, думаць і клапаціцца найперш пра тых, хто побач: калі ёсць адчуванне еднасці, пераадолець магчыма ўсё».
Літаратурны крытык Кася Іофе з Кракаўскага Ягелонскага ўніверсітэта (Польшча) назвала кнігу ўнікальнай, бо гэта «першае беларускае фэнтэзі, дакладна напісанае канкрэтна для дзяцей на падставе беларускага фальклору, і яе героямі з’яўляюцца міфічныя постаці беларускіх легенд, а падзеі разгортваюцца ў свеце, які нагадвае беларускае Сярэднявечча». Алега Грушэцкага крытык лічыць адным з найлепшых дзіцячых фантастаў.
Адзначаюць і мастацкае афармленне кнігі. Паэт і драматург Сяргей Патаранскі (выпускнік Беларускай акадэміі мастацтваў, выкладчык творчай спэцыялізацыі ў кірунку літаратурнай і тэатральнай работы ў Беларускім гуманітарным ліцэі імя Я. Коласа), каментуючы аздабленне выдання адзначае: «Калі малюнкі годныя, то і сам змест варты ўвагі… У дзіцячым пісьменстве так — самому мастаку мусіць быць прывабна…».
Схаваныя падтэксты
Як заўважае крытык і літаратуразнаўца Таццяна Барысюк, у кнізе можна адшукаць шэраг схаваных момантаў і падтэкстаў. Напрыклад, назва каралеўства Сварга, у якім разгортваюцца асноўныя падзеі, паходзіць ад імя Сварога — вярхоўнага бога ўсходніх славян, бог неба, нябесны агонь. Імя караля-чарадзея Волха, галоўнага злодзея ў першай частцы трылогіі, таксама ўзятае са славянскага пантэона багоў. Волх — гэта славянскі бог-пярэварацень, ваяр і чарадзей. Хоць розныя крыніцы яго па рознаму трактуюць (адны, як заступніка, іншыя — як лютага чарадзея). Загадкавае люстэрка, праз якое дзеці трапляюць у таямнічае каралеўства, аздобленае разьбянымі ўзорамі і вялікім гербам. Мяркуючы па апісанню якога можна зрабіць выснову, што гэта шляхецкі герб «Любіч», якім карысталіся і продкі аўтара, шляхецкі род Грушэцкіх.
Спрабуе аўтар даць і сваю трактоўку, чаму змей у беларускай мове называецца менавіта «Цмок», разважаючы, што разам з уздыхам Цмок нібыта ўСМОКтваў у сябе ўсе жыццёвыя сокі ворагаў.
NGC 6842
NGC 6842 (іншае абазначэнне — PK 65+0.1) — планетарная туманнасць у сузор’і Лісічка.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Малаалэксандрыўка (Вэрхнёдніпроўскі раён)
Малаалэксандрыўка (Малоолександрівка) — вёска ў Вэрхнёдніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Мар’яніўка (Вэрхнёдніпроўскі раён)
Мар’яніўка (Мар'янівка) — вёска ў Вэрхнёдніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Пагадненне Сайкса — Піко
[[Выява:Sykes-Picot.svg|thumb|upright=1.5|
]]
Пагадненне Сайкса — Піко (Sykes–Picot Agreement) ад 16 мая 1916 года — тайнае пагадненне паміж урадамі Вялікабрытаніі, Францыі, Расіі і пазней Італіі у якім былі размежаваны сферы інтарэсаў на Блізкім Усходзе пасля Першай сусветнай вайны.
Пагадненне было распрацавана ў лістападзе 1915 года французскім дыпламатам Франсуа Жорж-Піко і англічанінам Маркам Сайксам.
Паводле пагаднення, Вялікабрытанія атрымлівала тэрыторыю, якая адпавядае сучасным Іарданіі, Іраку, і раён вакол горада Хайфа. Францыя атрымлівала паўднёва-ўсходнюю частку Турцыі, паўночны Ірак, Сірыю і Ліван. Астатняя тэрыторыя паміж Міжземным морам і ракой Іардан павінна была знаходзіцца пад міжнародным кантролем. Кожная з дзяржаў мела права вызначыць дзяржаўныя межы ў сваёй зоне ўплыву.
Многія разглядаюць пагадненне як пераломны пункт у адносінах паміж Захадам і арабскім бокам. Яно адмаўляла абяцанні, дадзеныя арабам праз Томаса Эдварда Лоўрэнса, пра стварэнне нацыянальнай арабскай дзяржавы на тэрыторыі Вялікай Сірыі ў абмен на падтрымку брытанскіх войскаў у барацьбе з Асманскай імперыяй.
Кормуж
Ко́рмуж (, Кормуж) — вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чучавіцкага сельсавета.
Краснапартызанскае (Усходне-Казахстанская вобласць)
Краснапартызанскае — сяло ў Глубокаўскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кіраўскай сельскай акругі. Код КАТА — 634049105.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 42 чалавекі (18 мужчын і 24 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 24 чалавекі (10 мужчын і 14 жанчын).
Паўночны марскі шлях
Паўно́чны марскі́ шлях — самы кароткі марскі шлях паміж Еўрапейскай часткай Расіі і Далёкім Усходам, нацыянальная адзіная транспартная камунікацыя Расіі ў Арктыцы. Праходзіць па морах Паўночнага Ледавітага акіяна (Баранцава, Карскае, Лапцевых, Усходне-Сібірскае, Чукоцкае) і часткова Ціхага акіяна (Берынгава). Паўночны марскі шлях абмежаваны заходнімі ўваходамі ў новазямельскія пралівы і мерыдыянам, якія праходзяць на поўнач ад мыса Жадання, і на ўсход у Берынгавым праліве ад паралелі 66 градусаў паўночнай шыраты і мерыдыянам 168 градусаў 58 хвілін 37 секунд заходняй даўгаты. Даўжыня Паўночнага марскога шляху ад Карскіх Варот да бухты Правідзення каля 5600 км. Адлегласць ад Санкт-Пецярбурга да Уладзівастока па Паўночным марскім шляху складае звыш 14 тыс. км (праз Суэцкі канал — звыш 23 тыс. км). Паўночны марскі шлях абслугоўвае парты Арктыкі і буйных рэк Сібіры (увоз паліва, абсталявання, прадуктаў харчавання, вываз лесу, карысных выкапняў). Альтэрнатыва Паўночным марскім шляху — транспартныя артэрыі, якія праходзяць праз Суэцкі або Панамскі каналы.
У 1939 годзе ў першым паходзе па Паўночнаму марскому шляху прымаў удзел палярны даследчык і акіянолаг М. М. Сомаў.
Мацючэнкавэ
Мацючэнкавэ (Матюченкове) — вёска ў Вэрхнёдніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
NGC 6843
NGC 6843 — группа звёзд ў сузор’і Арол.
Хама
Ха́ма (حماه — крэпасць) — горад на беразе ракі Аронт у цэнтральнай частцы Сірыі, за 47 км на поўнач ад г. Хомс, за 209 км ад Дамаска. Галоўны горад аднайменнай мухафазы.
З насельніцтвам 696863 чал. з'яўляецца пятым па велічыні горадам Сірыі, пасля Дамаска, Халеба, Хомса і Латакіі. Вышыня над узроўнем мора — каля. Клімат — умерана гарачы з нізкім узроўнем вільготнасці
Мыкалаіўка (Вэрхнёдніпроўскі раён)
Мыкалаіўка (Миколаївка) — вёска ў Вэрхнёдніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Хама
Важны сельскагаспадарчы і прамысловы цэнтр Сірыі. Тэкстыльная, харчовая, цэментавая, металургічная прамысловасць.
Гісторыя
Паселішчы ў Хаме існавалі з часоў неаліту і жалезнага веку. Пачынаючы прынамсі з сіра-хецкага перыяду засведчана найменне горада — Хамат, ад якога паходзіць яго сучасная назва. Нароўні з Дамаскам Хама была цэнтрам Арамейскай дзяржавы. Згадваецца ў Бібліі як сталіца Ханаанскага (Хамацкага) царства. Падчас заваявання Македоніяй горад атрымаў грэчаскую назву Эпіфанія (Епіфанія). Пазней перайшоў пад кантроль Візантыі. Заваяваны арабамі ў 638 ці 639 годзе.
З 1108 па 1188 гады горад знаходзіўся пад кантролем крыжакоў. У 1188 годзе Саладзін адваяваў яго. З 1299 года пад кантролем мамлюкаў. З пачатку XVI стагоддзя — у складзе Асманскай імперыі. Пасля Першай сусветнай вайны ў складзе Леванта пад кантролем Францыі пры мандаце ААН. З 1941 года — частка незалежнай Сірыі.
Разня ў Хаме
Разня ў Хаме (مجزرة حماة) — трагічныя падзеі лютага 1982 года, калі армія Сірыі падвергла бамбардзіроўцы, а затым узяла штурмам горад Хама з мэтай здушыць паўстанне ісламістаў пад кіраўніцтвам братоў-мусульман.
Славутасці
Горад славіцца сваімі норыямі (сёння ў добрым стане знаходзяцца 22 норыі), якія выкарыстоўваліся для палівання садоў і вядомы з 1100 г. да н.э. Хоць гістарычна колы выкарыстоўваліся для ірыгацыі, сёння яны маюць, галоўным чынам, эстэтычныя функцыі. Іншая славутасць — палац Азема (Каср Азем), чый заснавальнік стаў пазней губернатарам Дамаска.
Масты (Вэрхнёдніпроўскі раён)
Масты (Мости) — вёска ў Вэрхнёдніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Chloroperlidae
Chloroperlidae — сямейства насякомых з атраду вяснянак. Апісана каля 110 відаў, 19 з іх распаўсюджаныя ў Еўропе.
Апісанне
Вяснянкі даўжынёй 7-11 мм. Цела далікатнае, звычайна зелянява-жоўтага колеру. Брушка зверху з цёмнай палоскай. Крылы празрыстыя. Заднія крылы са слабаразвітай, невялікfq анальнай часткай, якая мае не больш за трох негалінаваных жылак.
Красоўшчына (Дзяржынскі раён)
Красо́ўшчына (, Красовщина) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Станькаўскага сельсавета.
Мышурын Рыг
Мышурын Рыг (Мишурин Ріг) — вёска ў Вэрхнёдніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Лугі (Лунінецкі раён)
Лугі́ (, Луги) — вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чучавіцкага сельсавета.
У 1940—1959 гг. цэнтр Лугскага сельсавета.
Медаль Коплі
Медаль Коплі (Copley Medal) — вышэйшая ўзнагарода Каралеўскага таварыства Вялікабрытаніі. Прысуджаецца «за выбітныя дасягненні ў якой-небудзь галіне навукі».
Медаль заснаваў сэр Годфры Коплі (Sir Godfrey Copley, 1653—1709), багаты землеўладальнік, аматар навукі і член Каралеўскага таварыства. У сваім завяшчанні ён распарадзіўся заснаваць фонд, працэнты з якога павінны штогод накіроўвацца, па меркаванні Каралеўскага таварыства, на заахвочванне навуковай дзейнасці. Акрамя медалю, лаўрэат атрымліваў грашовую прэмію ў памеры 100 фунтаў. У наш час памер прэміі павялічаны да 5000 фунтаў.
Першую прэмію атрымаў у 1731 годзе Стывен Грэй, за адкрыццё перадачы электрычнасці на адлегласць. Другая прэмія (1732) дасталася яму ж. З тых часоў прэмія, за рэдкім выключэннем, прысуджалася кожны год; сярод яе лаўрэатаў мноства ўладальнікаў нобелеўскай прэміі (52 — па фізіцы, 14 — па хіміі, 21 — па медыцыне).
NGC 6844
NGC 6844 (іншыя абазначэнні — PGC 64025, ESO 105-21, FAIR 526, IRAS19581-6522) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аперацыя «Алула»
Аперацыя «Алула» (ወፍሪ አሉላ) — кампанія антыўрадавых сіл падчас Тыграйскага канфлікту. Наступальная аперацыя прывяла да адваёвы паўстанцамі значных тэрыторый у цэнтральным і ўсходнім Тыграі.
Абстаноўка
9 верасня 2020 года ў эфіопскім рэгіёне Тыграй прайшлі мясцовыя парламенцкія выбары, па выніках якіх перамогу атрымаў Народны фронт вызвалення Тыграя Дэбрэцыана Гебрэмікаэля з 98,2% галасоў і 100% з 152 месцаў. Цэнтральным урадам прэм’ер-міністра Абія Ахмеда Алі выбары былі прызнаныя незаконнымі, паколькі яны адклалі іх з-за пандэміі COVID-19. Спрэчка вакол гэтага стала падставай да пачатку ўзброенага канфлікту паміж Тыграем і федэральнымі ўладамі. На першым этапе баявых дзеянняў антыўрадавыя сілы выкарыстоўвалі класічную тактыку вядзення вайны, але з канца лістапада 2020 года, калі паўстанцы былі выбіты ў горы, яны перайшлі да партызанскіх метадаў.
Частку рэгіёну да гэтага часу захапілі эрытрэйскія войскі, якія выступілі на баку ўладаў.
Назва
Аперацыя названа ў гонар тыграйца Рас Алула, аднаго з самых бачных ваеначальнікаў эфіопскай арміі другой паловы XIX стагоддзя і ўдзельніка некалькіх буйных бітваў, такіх як Галабата, Дагалі і Адуа.
Ход
У пяць гадзін раніцы 18 чэрвеня 2021 года 3-я і 4-я арміі САТ ў Агбе і на ўсім шляху да Хагеры Салама перайшлі ў наступленне. Пазней да іх далучыліся сілы 1-й арміі. У гэты самы момант з Мэкэле ў дадзены раён ўрадавае войска выслала падмацаванне. Аднак уладам не ўдалося стрымаць націск баевікоў, паступова здаючы праціўніку тэрыторыю. Адначасова ў Інтэрнэце распаўсюдзіліся здымкі, якія сведчаць аб масавай здачы байцоў федэральнай арміі ў палон. 22 чэрвеня паўстанцы падышлі да ўскраін Мэкэле. Яны сцвярджалі, што да гэтага моманту 10 000 эфіопскіх салдат былі забіты ў баях падчас аперацыі. У той жа дзень у выніку авіяўдару ВПС Эфіопіі загінулі 64 мірных жыхара ў вёске Тагога (паўднёва-заходні Тыграй) і яшчэ 180 атрымалі раненні.
23 чэрвеня самалёт ВПС Эфіопіі Lockheed C-130 Hercules быў збіты недалёка ад Хіджэта. Па словах відавочцаў, ён разбіўся прыкладна за 15 міль на поўдзень ад сталіцы Мэкэле.
Ужо 28 чэрвеня мяцежнікі ўвайшлі ў тыграйскую сталіцу, дзе пачаліся масавыя ўрачыстасці з гэтай нагоды. У сваю чаргу, пасля адступлення з горада, улады Эфіопіі абвясцілі аб аднабаковым спыненні агню. Падобную ініцыятыву баевікі ўспрынялі негатыўна, адмовіўшыся спыніць баявыя дзеянні. Прэс-сакратар НФВТ Гетачу Рэда назваў рашэнне ўладаў благім жартам і адзначыў, што паўстанцы будуць працягваць наступленне. На наступны дзень, 29 чэрвеня, пад націскам тыграйскіх сіл эрытрэйцы пакінулі Шырэ, Аксум і Адву.
2 ліпеня захопленых эфіопскіх салдат правялі парадам праз Мэкэле.
6 ліпеня паўстанцы абвясцілі аб мабілізацыі з мэтай адваёвы Заходняга Тыграя ад Фано.
Войны-Ясянецкія
Войны-Ясянецкія — шляхецкі род герба «Гакі». Яго паходжанне звязана з віцебскімі баярамі Рамейкавічамі. Сын аднаго з іх, Война Богушавіч Рамейка, у сярэдзіне XVI стагоддзя служыў княгіні Астрожскай і яе другому мужу Альбрэхту Ласкаму, валодаў невялікім маёнткам Ясенец на р. Сэрвач у Новагародскім павеце. У 1567 годзе ён выстаўляў у войска 1 вершніка. Яго нашчадкі — павятовая шляхта ў Віцебскім, Новагародскім і Мазырскім паветах — ужывалі прозвішча Войны-Ясянецкія (зрэдку з дадаткам старога прозвішча Рамейка) і карысталіся ўласным гербам, які адрозніваўся ад герба астатніх Рамейкавічаў дадаткам паўмесяца з зоркай уверсе гербавай выявы.
Сырэцка-Пячэрская лінія (Кіеў)
Сырэцка-Пячэрская лінія (Сирецько-Печерська лінія, з 2014 года на афіцыйных схемах адзначаецца як Зялёная лінія метро ці лінія М3) — гістарычна трэцяя лінія Кіеўскага метрапалітэна, мае найбольшую даўжыню з трох галінак. Колькасць станцый — 16, працягласць лініі — 23,9 км, час праезду — 39 мін.
Нумарацыя шляхоў: «Сырэц» — «Чырвоны хутар» — I, «Чырвоны хутар» — «Сырэц» — II.
Хрысціянскія мучанікі ў Калізеі
«Хрысціянскія мучанікі ў Калізеі» (Христианские мученики в Колизее) — буйнафарматная карціна рускага мастака Канстанціна Флавіцкага (1830—1866), скончаная ў 1862 годзе. Яна з'яўляецца часткай збору Дзяржаўнага Рускага музея ў Санкт-Пецярбургу ( Ж-5688). Памер карціны —.
Сюжэт гэтага твора звязаны з ранняй гісторыяй хрысціянства, а асноўнай ідэяй было праслаўленне гераічнасці ў імя веры і перакананняў. Сучаснікамі і пазнейшымі даследчыкамі творчасці Флавіцкага адзначаўся значны ўплыў на гэту карціну твораў Карла Брулова і ў першую чаргу яго эпічнага палатна «Апошні дзень Пампеі».
Годфры Коплі
Сэр Годфры Коплі, 2-і баранэт (Sir Godfrey Copley, 2nd Baronet, пр. 1653 — 9 красавіка 1709) — багаты англійскі землеўладальнік, калекцыянер мастацкіх твораў, палітык, больш за ўсё вядомы сваім ахвяраваннем 100 фунтаў стэрлінгаў Лонданскаму каралеўскаму таварыству, членам якога ён быў (з 1691), для заснавання медаля, якім узнагароджваўся б навуковец, чые доследы атрымалі б найбольшае адабрэнне таварыства, для паляпшэння ведаў пра прыроду. Медаль Коплі з'яўляецца найстарэйшай дзейснай навуковай узнагародай, папярэдніцай Нобелеўскай прэміі. Годфры Коплі быў членам парламента Англіі ад Элдбара (1679-1685) і Ціска (1695-1709).
Годфры Коплі жыў у мястэчку Спротбра, якое зараз уваходзіць у склад Донкастэра, што ў Паўднёвым Ёркшыры.
Англа-франка-рускае пагадненне (1915)
Англа-франка-рускае пагадненне — аформленае 18 сакавіка 1915 года сакрэтнае пагадненне паміж краінамі Антанты, па якім Вялікабрытанія і Францыя згаджаліся вырашыць векавое Усходняе пытанне шляхам перадачы Канстанцінопаля з чарнаморскімі пралівамі Расійскай імперыі ў абмен на землі ў азіяцкай частцы Асманскай імперыі.
У выніку пагаднення Асманскай імперыі ўпершыню ў гісторыі супрацьстаяла кааліцыя з трох вялікіх дзяржаў. Платай за Канстанцінопаль павінна была стаць разгорнутая Расіяй ваенна-марская Басфорская аперацыя. Без удзелу рускага флоту Дарданэльская аперацыя англійскага камандавання пацярпела няўдачу, але ўжо ў 1917 годзе міністр замежных спраў Часовага ўрада П. М. Мілюкоў дамогся ад саюзнікаў пацверджання, што ўмовы пагаднення 1915 года застаюцца ў сіле.
Пасля Кастрычніцкага перавароту Ленін падпісаў (3 снежня 1917) зварот да працоўных мусульман Усходу, дзе выдаў існаванне сакрэтнага пагаднення, заявіўшы, што «тайныя дагаворы зрынутага цара аб захопе Канстанцінопаля, пацверджаныя зрынутым Керанскім, цяпер парваны і знішчаны».
Канферэнцыя ў Сан-Рэма (1920)
Канферэнцыя ў Сан-Рэма — паседжанне Вярхоўнага савета дзяржаў Антанты і якія далучыліся да іх дзяржаў, што адбылося пасля Першай сусветнай вайны 19 — 26 красавіка 1920 года ў горадзе Сан-Рэма (Італія). У канферэнцыі прынялі ўдзел прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі Д. Лойд Джордж і міністр замежных спраў лорд Керзон, які замяніў на гэтым пасадзе А. Бальфура, прэм'ер-міністр Францыі А. Мільеран, прэм'ер-міністр Італіі Ф. Ніці. Японія была прадстаўлена паслом К. Мацуі. Амерыканскі прадстаўнік, пасол у Рыме, Джонсан, прыбыў на канферэнцыю ў якасці назіральніка. У абмеркаванні пытанняў, якія закраналі інтарэсы Грэцыі і Бельгіі, бралі ўдзел прадстаўнікі гэтых краін.
Канферэнцыя вызначыла размеркаванне мандатаў класа «А» Лігі Нацый па кіраванні тэрыторый былой Асманскай імперыі на Блізкім Усходзе. Дакладныя межы ўсіх тэрыторый засталіся нявызначанымі. Меркавалася, што яны «будуць вызначаны асноўнымі саюзнымі дзяржавамі і прадстаўлены на зацвярджэнне Лізе Нацый», але на працягу наступных 4 гадоў гэтага не адбылося. Рашэнні канферэнцыі былі ўключаны ў Сеўрскі мірны дагавор 1920 года, які застаўся нерэалізаваным (раздзел VII, арт. 94-97), але з прычыны таго, што Турцыя яго адхіліла, яны былі канчаткова зацверджаны Саветам Лігі Нацый толькі 24 ліпеня 1922  да прыняцця Лазанскага дагавора 1923 года.
Акрамя таго, на канферэнцыі разглядаліся пытанні пра выкананне Германіяй ваенных артыкулаў Версальскага мірнага дагавора 1919 года і пра пазіцыю саюзнікаў у адносінах да Савецкай Расіі.
Гістарычны фон
2 лістапада 1917 года А. Бальфур, міністр замежных спраў Вялікабрытаніі, накіраваў лорду У. Ротшыльду афіцыйны ліст, пазней названы «Дэкларацыяй Бальфура», у якім, у прыватнасці было напісана:
Падчас сустрэчы «Вялікай чацвёркі» у 1919 годзе (англ.), брытанскі прэм'ер-міністр Лойд Джордж заявіў, што ў яе рашэнні павінны быць уключаны вынікі перапіскі паміж Вярхоўным камісарам Брытаніі ў Егіпце Мак-Маханам (англ.) і 1-м каралём Хіджаза, шэрыфам Меккі Хусейнам (англ.). Ён таксама растлумачыў, што пагадненне з Хусейнам былі асновай для дасягнення «Пагаднення Сайкса-Піко» у 1916 года і сказаў міністру замежных спраў Францыі, што прапанаваная сістэма мандатаў Лігі Нацый не павінна быць выкарыстана ў якасці падставы для парушэння ўмоў пагаднення з Хусейнам. У «Пагадненні Сайкса-Піко» Англія і Францыя дамовіліся аб стварэнні незалежнай арабскай дзяржавы або канфедэрацыі дзяржаў і аб правядзенні кансультацый з шэрыфам Меккі. Францыя таксама пагадзілася, што яе армія не будзе займаць Дамаск, Хомс, Алепа і Хама.