cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Японія
Эканоміка
На 2018 год Японія займала трэцяе месца ў свеце па намінальным значэнні ВУП, што склаў больш за 5 трлн долараў ЗША. Доўгі час па магутнасці эканомікі Японія саступала толькі ЗША, аднак, паводле дадзеных экспертаў, у жніўні 2010-га кітайская эканоміка абагнала японскую па памерах. Што датычыцца агульнага абъёму ВУП па парытэце пакупніцкай здольнасці, то тут Японія чацвёртая, прапусціўшы наперад яшчэ і Індыю. Японія чацвёртая ў свеце па памерах экспарту, шостая — імпарту. Японія мае вялікую колькасць эканамічна актыўнага насельнітва (65 млн чалавек), працоўныя рэсурсы адрозніваюцца высокай якасцю. Для Японіі характэрны вельмі нізкі ўзровень беспрацоўя (2,9 % у 2017 ). Да слабых бакоў эканомікі адносіцца дзяржаўная запазычынасць, якая ў 2016 склала 239 % ВУП — найвышэйшы працэнт у свеце — і якая не дазваляе Японіі заняць высокае месца ў крэдытных рэйтынгах. Асабліва хуткі рост запазычансці быў выкліканы рэцэсіяй 2009 года і наступствамі цунамі 2011 года.
Японія — постіндустрыяльная дзяржава. У прамысловасці занята 26 % эканамічна актыўнага насельніцтва, у сельскай гаспадарцы — 3 %. Сектар паслуг складае тры чвэрці унутранага валавога прадукту. Банкаўскія паслугі, страхаванне, нерухомасць, транспарт, дробны гандаль, тэлекамунікацыі і будаўніцтва граюць значную ролю ў эканоміцы краіны. Тут размяшчаецца некалькі найбуйнейшых банкаў і Такійская фондавая біржа, якая займае другое месца ў свеце па рынкавай капіталізацыі.
Японія валодае буйнымі вытворчымі магутнасцямі, і ў ёй знаходзяцца некалькі найбуйнейшых вытворцаў механічных транспартных сродкаў, электронікі, станкоў, сталі, суднаў, хімічных рэчываў, тэкстылю і харчовых прадуктаў. Сярод найбуйнейшых кампаній — Toyota Motor Corporation, Nintendo, NTT DoCoMo, Canon, Honda, Takeda Pharmaceutical, Sony, Nippon Steel, Tepco, Mitsubishi Motors і 711. У 2018 годзе 228 японскіх кампаній ўваходзілі ў Forbes 2000, што складае 11 % спісу, у 2006 такіх кампаній было 326. . Спецыфіка японскага капіталізму заключаецца ў існаванні сістэмы кэйрэцу — буйных фінансава-прамыловых груп, такіх як Mitsubishi, Sumitomo Group і інш; пажыццёвым наёме і кар’ерным росце ў межах аднаго прадпрыемства; а таксама ў такіх метадах мэнэджменту як «Таятызм» (The Toyota Way), што прадугледжвае бесперапыннае ўдасканаленне і павагу да спажыўцоў. Станам на 2007 год Японія займала 19-е месца па адносінах ВУП да адпрацаваных гадзін. Паводле індэксу Біг-Мака японскія рабочыя атрымліваюць самую высокую пагадзінную зарплату ў свеце.
Энергетыка Японіі базуецца на імпартных нафце з Персідскага заліва і вугалі з Аўстраліі. Вугаль выкарыстоўваецца ў цеплаэнергетыцы і чорнай металургіі. Японія — найбуйнейшы ў свеце спажывец звадкаванага прыроднага газу, што пастаўляецца з Катара, Аўстраліі, Інданезіі. Да 2011 каля траціны электраэнергіі выпрацоўвалася на АЭС, аднак пасля Фукусімскай аварыі большасць АЭС прыпыніла працу, што адбілася на паказчыках сусветнай атамнай энергетыкі. Нягледзячы на экалагічныя пратэсты, урад Японіі мяркуе перагледзець стандарты бяспекі і перазапусціць станцыі у 2020-х. У 2017 было заяўлена, што ў бліжэйшы час чакаецца ўзнаўленне працы 21 рэактара а ў 2030 — яшчэ 30, што сумарна пераўзыйдзе «дафукусімскія» магутнасці. Японскія рэкі багатыя на гідраэнергію, аднак іх патэнцыял практычна выкарыстаны і не можа здаволіць нават дзясятай часткі патрэб краіны.
Японія — другі пасля Кітая вытворца сталі. Металургія працуе пераважна на аўстралійскай сыравіне. Па вытворчасці легкавых аўтамабіляў Японія ў 1980-х-2000-х апярэджвала ўсе краіны свету, але ў 2011 саступіла першынства Кітаю. У 2010-х Японія выпускае 9-10 млн аўтамабіляў штогод, займаючы трэцяе месца ў свеце, а па легкавых — другое; японскі канцэрн Toyota канкуруе з Volkswagen Group за званне найбуйнейшага аўтавытворцы ў свеце. Японія разам з Паўднёвай Карэяй ды Кітаем з’яўляюцца найбуйнейшымі суднабудаўнічымі дзяржавамі. Японская электроніка і электратэхніка карпарацый Sony, Toshiba, Cannon займае трывалыя пазіцыі на сусветным рынку. У канцы ХХ стагоддзя Японія стала піянерам робатабудавання і застаецца сусветным лідарам у гэтай тэхналагічнай галіне.
Сельская гаспадарка адрозніваецца надзвычайнай інтэнсіўнасцю: за харчовую бяспеку 126 млн чалавек адказваюць усяго 5 мільёнаў га (13 % тэрыторыі). Дзякуючы высокай ураджайнасці і перадавым тэхналогіям, Японія напалову забяспечвае сябе ўласнымі прадукткамі харчавання. Асноўная збожжавая культура — рыс. Таксама вырошчваецца чай, пераважна зялёных гатункаў. Традыцыйна развітае рыбалоўства, аква- і марыкультура.
Традыцыйнымі экспартнымі таварамі Беларусі ў Японію з’яўляюцца калійныя ўгнаенні, шкловалакно, лазеры, прылады на вадкіх крышталях, дазіметры; імпартуе Беларусь абсталяванне для прамысловых прадпрыемстваў, запчасткі для аўтамабіляў, электроніку. Агульны тавараабарот у 2017 склаў 42 млн даляраў, са слабаадмоўным для Беларусі сальда (- 2,2 млн).
Культура
У Японіі з канца I тысячагоддзя н. э. існуе развітая літаратура (так, тэкст японскага гімна датуецца IX—X стагоддзем). Да нашых дзён захоўваюцца помнікі жывапісу і архітэктуры з пачатку II тысячагоддзя. Вялікі ўплыў на японскую культуру ў перыяд яе станаўлення мела кітайская, а пасля Рэстаўрацыі Мэйдзі — заходнееўрапейская. У XX стагоддзі японскія анімэ і манга заваявалі прызнанне ў сусветным маштабе.
Тэатр
Вытокі японскага тэатра ў старажытных абрадах, культавых урачыстасцях. У VII—VIII стагоддзях у Японію пранікаюць тэатральныя формы Карэі, Кітая, Індыі (музычна-танцавальныя паказы гагаку і бугаку), што садзейнічала фарміраванню класічнага тэатра Японіі. У канцы XIV стагоддзя на аснове запазычаных і мясцовых уяўленняў узнік тэатр но, які ўключаў музыку, танец і драматычнае дзеянне. Галоўныя дзеючыя асобы выступалі ў масках, акрамя выпадку, калі была рэалістычная роля; большасць сцэн — хор карцэнтаваў падзеі. Тэкст акцёры дэкламавалі ці гартанна спявалі. Усе ролі па традыцыі выконвалі мужчыны.
У пачатку XVII стагоддзя з ростам гарадоў пашырыліся тэатральныя жанры — тэатр лялек дзёруры (спалучаў мастацтва лялечнікаў, спевакоў-казачнікаў і музыкантаў) і тэатр кабукі. У пачатку 20 стагоддзя ўзніклі новыя жанры, створаныя ў выніку абнаўлення традыцыйнага тэатру (сімпа, сінкакугэкі) і еўрапейскіх форм (сучасная драма сінгэкі, опера, балет). Тэатральнае мастацтва падзяляецца на традыцыйнае (бугаку, но, кабукі, дзёруры) і еўрапейскае (драма, опера, балет).
Своеасаблівая праслойка паміж імі — сімпа (японская гарадская меладрама) і сінкакугэкі (драма, асновай якой — сцэны бітваў на мячах). Рэпертуар сучасных тэатраў складаюць пераклады п’ес еўрапейскіх і амерыканскіх драматургаў, а таксама творы сучасных японскіх аўтараў.
Жывапіс
Японскі жывапіс — адзін з найбольш старажытных і вытанчаных з японскіх відаў мастацтваў, характарызуецца шырокай разнастайнасцю жанраў і стыляў.
Для японскага жывапісу, як і для літаратуры, уласціва адвядзенне вядучага месца прыродзе і адлюстраванне яе ў якасці носьбіта чароўнага пачатку.
Пачынаючы з X стагоддзя ў японскім жывапісе вылучаюць кірунак ямато-э, карціны ўяўляюць сабой гарызантальныя скруткі, якімі ілюстравалі літаратурныя творы. У XIV стагоддзі развіваецца стыль гохуа (манахромная акварэль), а ў першай палове XVII стагоддзя мастакі пачынаюць друкаваць укіё-э — гравюры на дрэве, на якіх малявалі гейш, папулярных акцёраў тэатра кабукі і пейзажы.
Літаратура
Развіваецца на японскай мове. Першыя паэтычныя помнікі на японскай мове з VIII стагоддзя; летапіс «Кодзікі» — збор народнай эпічнай творчасці і паэтычная анталогія пераважна ў жанры танка «Ман’ёсю» («Збор мірыяд пялёсткаў»). У стагоддзі выйшла анталогія класічнай паэзіі ранняга Сярэднявечча «Збор даўніх і новых песень». Таксама з X стагоддзя пачынаецца жанр дзённікавых запісаў нікі (Сэй Сёнагон, Нідзё). Вяршыня класічнай літаратуры Японіі — раман у жанры манагатары «Аповесць пра Гэндзі» (XI стагоддзе) Мурасакі Сікібу. У XIII—XV стагоддзях зарадзіўся жанр гункі — ваенная эпапея «Хэйкэ манагатары» («Паданне пра дом Тайра»). У XIV—XV стагоддзях расквітнеў паэтычны жанр рэнга («нанізанне страфы»), узніклі тэатр масак но і першыя п’есы ёкёку на сюжэты народных паданняў і гераічных эпапей (драматург і акцёр Матакіё Дзэамі). У XVI стагоддзі зарадзілася гарадская літаратура; майстар гарадской навелы укіёдзосі — Іхара Сайкаку. Драматургія XVII—XVIII стагоддзяў арыентавалася на тэатр лялек дзёруры і тэатр кабукі. Найбуйнейшы прадстаўнік — Цікамацу Мандзаэмон. У паэзіі панаваў жанр хайку (Мацуа Басё, Ёса Бусон, Кабаясі Іса). На мяжы XVIII—XIX стагоддзяў развівалася апавядальная літаратура (Уэда Акінары).
У пачатку XIX стагоддзя рэалістычныя традыцыі гарадской літаратуры прадаўжаў Дзіпэнся Іку. Быў створаны самы вялікі раман класічнай японскай літаратуры Хаккэндэн. Пасля незавершанай рэвалюцыі 1867—1868 гадоў адбыліся вялікія зрухі ў развіцці літаратуры, шырока перакладаліся творы заходнееўрапейскіх пісьменнікаў. Пачатак новай літаратуры даў трактат «Сутнасць рамана» Цубауці Сёё, які паставіў на першы план пачуццёвасць і індывідуальнае жыццё. У аснове японскага рэалізму — раман «Плывучае воблака» Футабатэя Сімэя. З паяўленнем паэтычны зборнік «Сінтайсісё» («Зборнік вершаў новай формы») усталяваўся жанр свабоднага верша — сі (Акіка Ёсана, Кітамура Такоку). Паралельна з рамантычнай паэзіяй развіваўся рэалістычны кірунак, у якім сцвердзіўся размоўны свабодны верш (дзіюсі), што стаў пануючай паэтычнай формай XX стагоддзя.
У пачатку XX стагоддзя пад уплывам творчасці Э. Заля ўзнік рух за натуралізм (Кафу Нагаі). Сацыяльная праблематыка, разрыў паміж ідэалам і рэчаіснасцю — галоўныя тэмы японскіх рэалістаў (Кунікіда Допа, Нацумэ Сосэкі, Тасон Сімадзакі, Катай Таяма, Асаму Дадзай, Ічыё Хігучы). У 1920—1930-я гады ўзніклі плыні пралетарскай літаратуры (Такунага Сунаа, Ёсікі Хаяма), неарамантызму (Дзюн’іціра Танідзакі), неагуманізму, «школа новага майстэрства» (неарэалізму; Р. Акутагава). Прынцыпы мадэрнісцкай эстэтыкі адбіліся на творчасці групы «неасенсуалістаў» (Рыіцы Ёкаміцу). У пачатку XXI стагоддзя папулярнымі пісьменнікамі з’яўляюцца Харукі Муракамі, Дзякуцё Сэтоуці.
Авіямадэлізм
Авіямадэлізм — від тэхнічнай творчасці, сродкам якога з’яўляюцца:
Авіямадэлі прадстаўляюць усе віды лятальных апаратаў.
Авіямадэлізм быў даволі добра развіты ў СССР: выдаваліся часопісы, фінансаваліся гурткі авіямадэлізму. Найбольш папулярны ён быў сярод моладзі школьнага ўзросту, у той жа час авіямадэлізмам на прафесійным узроўні займаліся прадстаўнікі ўсіх узростаў.
У наш час сусветная індустрыя авіямадэлізму развіта добра: фірмы, якія выпускаюць сістэмы радыёкіравання, рухавікі, мадэлі, паліва, аксэсуары, крамы, часопісы і гэтак далей, вылічаюцца сотнямі. Сусветны авіямадэльны спорт кіруецца Міжнароднай федэрацыяй аэранаўтыкі.
Ironman Germany
Ironman Germany — спаборніцтва па трыятлону, якое праводзіцца штогод у ліпені ў ваколіцах горада Франкфурт-на-Майне, пачынаючы з 2002 г.
Пачатковай дысцыплінай з'яўляецца плаванне (3,9 км ўуЛангенскім возеры 15 км на поўнач ад Франкфурта). За ім ідзе велагонка на 180 км. Апошняя частка дыстанцыі — марафонскі бег (42,2 км) уздоўж ракі Майн з фінішам на плошчы Ромерберг (Römerberg) у гістарычным цэнтры Франкфурта.
Хацінава (Любанскі раён)
Геаграфія
Каля вёскі Хацінава цягам 1979—1999 гадоў на дзвюх пляцоўках здабывалі крэйду. Пасля 20-гадовага вымання пароды запасы вычарпаліся. Два адпрацаваныя кар’еры неўзабаве запоўнілі вадой.
Чапаева (Любанскі раён)
Чапа́ева (, Чапаево) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Урэцкага сельсавета.
Іван Сяргеевіч Калеснікаў (акцёр)
Іван Сяргеевіч Калеснікаў (нар., Масква) — расійскі акцёр тэатра і кіно.
Біяграфія
Сын акцёра.
Скончыў Вышэйшае тэатральнае вучылішча імя М. С. Шчэпкіна (курс ) у 2004 годзе.
Быў заняты ў спектаклях Мастацкага тэатра «Барыс Гадуноў», «Дарагія мае, добрыя», «Плач у прыгаршчу». Роля Пяткуціна ў спектаклі «Вечнасць і адзін дзень» — яго першая галоўная роля.
Акцёр тэатра Массавета.
У 1990-я гады здымаўся ў кіначасопісе «Ералаш».
Асабістае жыццё
З 2002 года жанаты на мастачцы па касцюмах Ліне Раманаўскайтэ. У пары трое дзяцей — дочкі Еўдакія (2006), Вера (2013) і Лізавета (6 кастрычніка 2018).
Рагоўскі сельсавет (Слаўгарадскі раён)
Раго́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слаўгарадскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Рагі.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Рагоўскі (Рагінскі) сельсавет у складзе Журавіцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Журавіцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Прапойскага раёна, з 12 лютага 1935 года ў складзе Доўскага раёна, з 12 сакавіка 1935 года ў Прапойскім раёне. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці. 23 мая 1945 года Прапойскі раён быў перайменаваны ў Слаўгарадскі. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўключана ў склад новаўтворанага Прудоцкага сельсавета.
Дзмітрый Міхайлавіч Дзьяканаў
Дзмітрый Міхайлавіч Дзьяканаў (,, Ліпецкая вобласць — , ) — расійскі акцёр тэатра і кіно.
Шчадраванне
Шчадрава́нне — традыцыйны звычай беларусаў і іншых славянскіх народаў, хадзіць на Шчадрэц па дамах. Звычайна група моладзі са «шчодрай» — прыгожай дзяўчынай, святочна апранутай, з папяровым вянком з рознакаляровых стужак, хадзіла па дамах і падворках, дзе спявала  — песні, які ўслаўляюць гаспадара, гаспадыню, іх дзяцей і гаспадарку.
Тарніца
Тарніца — найвышэйшы горны пік польскіх Бяшчадаў, які знаходзіцца на канцы хрыбта паланінаў, у групе так званага «гнязда» Тарніцы і Галіччы. Належыць да Кароны польскіх гор. Пік Тарніцы узносіцца на 500 м над далінай Валасаткі і мае асаблівы сілуэт. Ад суседняга масіва Крэменя хрыбет аддзелены глыбокім Гапроўскім перавалам, а з Шырокім верхам злучаецца востра вырэзаным перавалам, вышынёй 1275 м над узроўнем мора, ад якога паходзіць назва гары (на румынскай мове слова «tarniţa» значыць «сядло», «перавал»). Вузкі, востры, крыху падоўжаны хрыбет гары, з двума выразнымі пікамі (1346 і 1339 м), поўны валуноў і натуральных заглубенняў, а таксама парэшткаў ваенных акопаў.
Пётр Лелюш
Пётр Лелюш (згадв. 1433—1448) — літоўскі баярын, ваявода троцкі (1433—1440). Разам з віленскім ваяводам Янам Даўгірдам браў удзел у змове супраць Жыгімонта Кейстутавіча, у выніку якой апошні быў забіты. Пры новым вялікім князі Казіміры Ягелончыку адразу згубіў ваяводскі ўрад.
Балетмайстар
Балетмайстар (Ballettmeister) — аўтар і пастаноўшчык балетаў, танцаў, харэаграфічных нумароў, танцавальных сцэн ў оперы і аперэце. Балетмайстар ставіць харэаграфічныя сцэны, танцы, стварае такую ​​сістэму рухаў, якая найбольш выразна раскрывае на сцэне мастацкія вобразы і ідэю спектакля.
Пётр Лелюш
Да акту Гарадзенскай уніі (1434) Лелюш прывесіў сваю пячатку з надпісам «† sigillum lelusszowa» і гербам «Даліва». Імаверна, ён быў родзічам Начкі Гінвілавіча, які прыняў гэты герб на Гарадзельскай уніі.
Чарнагосніца
Чарнаго́сніца — рака ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Заходняя Дзвіна.
Пётр Лелюш
Невядома, ці можна ідэнтыфікаваць яго з Лялюшам Гірстаўтавічам, які згадваецца на мяжы 14-15 ст., роўна як і з Лялюшыям, намеснікам гарадзенскім у 1444—1452.
Чарнагосніца
Даўжыня ракі 7 км. Плошча вадазбору 185 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 1,6 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8 м/км. Выцякае з Астровенскага возера з паўночнага ўсходу, за 1 км на захад ад вёскі Дуброва, вусце каля вёскі Будзілава. Рэчышча ад вытоку на працягу 2,3 км каналізаванае, далей звілістае, шырынёй 5—6 м.
Кала левага берага ракі вёска Равякі.
Плода
Пло́да — рака ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Друйка (басейн Заходняй Дзвіны). Даўжыня 5,6 км. Пачынаецца за 1,7 км на паўднёвы захад ад вёскі Радкуны, вусце за 1 км на паўднёвы захад ад хутара Букаўшчына.
Магнус I Добры
Пасля смерці Кнуда Вялікага нарвежская знаць, незадаволеная кіраваннем сына Кнуда Свена, пры падтрымцы Яраслава абвясціла Магнуса каралём. Пасля смерці Хардэкнуда ён, паводле дамоўленасці, атрымаў у спадчыну і дацкую карону. Гэта права аспрэчвалася Свенам Эстрыдсенам, пляменнікам Кнуда Вялікага (сынам яго сястры Эстрыд і ярла Ульфа). У 1042 годзе Магнус вымушаны быў даць Свену тытул ярла Даніі, і прызначыць сваім намеснікам. У Нарвегіі на яго карону таксама быў прэтэндэнт — брат бацькі ад адной маці Харальд Хардрада, які вярнуўся ў 1045 годзе з Візантыі, дзе ён служыў у варажскай гвардыі. У выніку барацьбы ён з 1046 годзе стаў суправіцелем Магнуса.
У 1043 годзе Свен Эстрыдсен прыняў тытул конунга Даніі і адклаўся ад Магнуса. Нарвежская армія Магнуса захапіла Данію, Свен бег. У тым жа 1043 годзе Магнус захапіў легендарны Ёмсбарг, а ўвосень у саюзе са сваім шваграм герцагам Саксоніі Ардульфам ушчэнт разграміў войска вендаў-язычнікаў у бітве на Люрскаў Хедэ. На працягу 1043—1046 гадоў Магнус тройчы перамагаў Свена Эстрыдсена ў марскіх бітвах: каля астравоў Рэ (1043) і Арас (1043), а таксама каля мыса Хельганес (1045). Свену прыйшлося хавацца ў Швецыі. У 1047 годзе Магнус памёр (магчыма ад падзення з каня). Сцвярджаецца, што ён сам перад смерцю абвясціў сваімі спадчыннікамі ў Даніі — Свена, а ў Нарвегіі — Харальда. Цела Магнуса было перавезена ў Нарвегію і пахавана ў саборы Тронхейма.
Пра паходжанне мянушкі існуе дзве версіі. Паводле Сноры Стурлусана, спачатку Магнус быў жорсткім і грозным каралём, які помсціў за выгнанне свайго бацькі, асабліва нарвежскай арыстакратыі, але затым скальд Сігват так моцна падзейнічаў на Магнуса сваёй прамовай, што з тырана ён ператварыўся ў мяккага і добрага цара. Паводле іншай версіі, сваю мянушку ён атрымаў пасля бліскучай перамогі над вендамі, якія ўварваліся ў 1043 на Ютландыю.
Зялёнкі (Любанскі раён)
Зялёнкі (, Зелёнки) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Асавецкага сельсавета.
Артабуйнк
Артабу́йнк (Արտաբույնք) — сяло ў марзе Ваёц-Дзор, на поўдні Арменіі. Размешчана за 19 км на поўнач ад горада Ехегнадзор, непадалёк ад трасы Мартуні — Ехегнадзор, побач з сёламі Шатын, Ехегіс і Ермон.
Славутасці
Побач з сялом размешчаны:
Здзіслаў Шцібер
Здзі́слаў Шці́бер (Zdzisław Stieber; 7 чэрвеня 1903, Шчакова, каля г. Явожна, Сілезскае ваяводства, Польшча — 12 кастрычніка 1980, Варшава) — польскі мовазнавец. Член Польскай акадэміі ведаў (з 1945), Польскай акадэміі навук (з 1954; з 1961 кіраўнік аддзела).
У 1937—1945 гадах прафесар Львоўскага (з перапынкам), з 1945 — Лодзінскага, з 1952 — Варшаўскага ўніверсітэтаў.
Навуковая дзейнасць
Даследаваў праблемы польскага і агульнага мовазнаўства, фаналогію і дыялекталогію. Аўтар прац «Гістарычная і сучасная фаналогія польскай мовы» (1966), «Нарыс гістарычнай граматыкі славянскіх моў» (ч. 1—З, 1969—1973), «Моўны свет славян» (1974). Пад яго рэдакцыяй выйшаў «Атлас кашубскай мовы і сумежных з ёю дыялектаў» (т. 1—12, 1964—1975).
Жураўка (Варвінскі раён)
Жураўка (Журавка) — вёска ў Варвінскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Жураўскага сельсавета.
Балдахін
Балдахін (baldacchino — «шаўковая тканіна з Багдада») — урачысты навес над тронам, парадным ложкам, царкоўным алтаром; першапачаткова з тканіны, пазней таксама з каменя, драўніны, металу.
З'явіліся балдахіны на старажытным Усходзе, на асірыйска-вавілонскіх і старажытнаегіпецкіх барэльефах захаваліся выявы, на якіх над царом насілі вялікі парасон, які абараняў яго ад дажджу і спёкі.
У традыцыйным мастацтве Кітая сімвалізуе «шчаслівы лёс», заступніцтва. У многіх культурах балдахін — знак улады. У XII стагоддзі ў заходне-еўрапейскім раманскім, а затым і ў гатычным мастацтве пад уплывам арабскага Усходу з'яўляюцца каменныя балдахіны.
Суднамадэльны спорт
Суднамадэ́льны спорт — адзін з тэхнічных відаў спорту, які ўключае канструяванне, пабудову мадэляў розных суднаў (ветравых і самаходных яхт, самаходных мадэляў ваенных караблёў і грамадзянскіх суднаў, падводных лодак і інш.) і правядзенне спаборніцтваў з імі.
Спартыўныя мадэлі дзеляцца на 36 класаў. У аснове дзялення ляжыць прынцып класіфікацыі караблёў ваенна-марскога, гандлёвага і пасажырскага флатоў. У самаходных мадэлях выкарыстоўваюцца мікрарухавікі, гума-механічныя, інерцыйныя, паравыя рухавікі, рухавікі ўнутранага згарання, электрычныя рухавікі і ветразі. Мадэлі бываюць радыёкіраваныя і робатызываныя. Спаборніцтвы падзяляюцца на стэндавыя і хадавыя (на дакладнасць руху, скорасць, манеўранасць і інш.).
У СССР
У СССР з канца 1920-х гадоў выстаўкі, а таксама спаборніцтвы парусных і гумаматорных мадэлей пачалі перыядычна праходзіць ў многіх гарадах, а ў 1940 адбыліся першыя ўсесаюзныя завочныя спаборніцтвы (конкурс) суднамадэлістаў (арганізаваны Асавіяхімам ). У гэтых спаборніцтвах прынялі ўдзел каля 200 мадэлістаў, якія прадставілі 223 мадэлі розных класаў. У жніўні 1949 года ў Маскве прайшлі першыя вочныя Усесаюзныя спаборніцтвы спартыўных мадэляў, у якіх прынялі ўдзел 15 каманд: 4 каманды саюзных рэспублік (Азербайджанская ССР, Грузінская ССР, БССР, УССР; 8 каманд ад абласцей, краёў і аўтаномных рэспублік РСФСР і 3 каманды ад Масквы і Ленінграда). З 1963 года суднамадэльны спорт уведзены ў адзіную Усесаюзную спартыўную класіфікацыю, былі праведзены Усесаюзныя спаборніцтвы ў Мінску, на воднай станцыі Мінскай марской школы ДТСААФ на Камсамольскім возеры.
У 1964 годзе была створана Усесаюзная федэрацыя суднамадэльнага спорту, якая з 1966 года стала членам Еўрапейскага аб’яднання суднамадэлізму і суднамадэльнага спорту (NAVIGA). З 1955 года спартсмены СССР пачалі ўдзельнічаць у міжнародных спаборніцтвах па суднамадэльнаму спорту. У 1975 годзе мелася звыш 1000 лабараторый суднамадэльнага спорту ў арганізацыях ДТСААФ СССР, у многіх навучальных установах і пазашкольных установах (Станцыі юных тэхнікаў. Дамы піянераў, Палацы піянераў). Пры Цэнтральным марскім клубе ДТСААФ СССР у 1964 годзе была заснавана Цэнтральная лабараторыя суднамадэльнага спорту.
У БССР і Беларусі
Развіццё беларускага суднамадэльнага спорту непарыўна звязана з развіццём суднамадэльнага спорту ў СССР. У жніўні 1949 года ў Маскве прайшлі першыя вочныя Усесаюзныя спаборніцтвы спартыўных мадэляў, у якіх прыняла ўдзел зборная каманда БССР. У гэтым жа годзе адбыўся Першы чэмпіянат БССР. З 1950 года зборная каманда БССР — удзельнік чэмпіянатаў СССР. 4 чэрвеня 1992 года ў Міністэрстве юстыцыі Рэспублікі Беларусь зарэгістравана самастойная «Беларуская рэспубліканская федэрацыя суднамадэльнага спорту», з 1995 года — грамадскае аб’яднанне «Беларуская федэрацыя суднамадэльнага спорту», якая ў гэтым жа годзе стала членам NAVIGA. Пачынаючы з 1993 года, суднамадэлісты Беларусі, у складзе нацыянальных каманд, рэгулярна ўдзельнічаюць у чэмпіянатах свету і Еўропы, міжнародных спаборніцтвах пад эгідай NAVIGA.
Пры правядзенні спаборніцтваў па суднамадэльным спорце ўнутры краіны выкарыстоўваюцца правілы спаборніцтваў і спартыўная класіфікацыя мадэляў NAVIGA, дапоўненыя нацыянальнымі правіламі і класамі мадэляў.
Сярод вядомых суднамадэлістаў Беларусі Р. Шайкоў, А. Хацько, А. Місякоў, Д. Калмыкоў, С. Трусевіч, І. Ярашэнка і інш.
Шопка
Шопка (szopka, літар. — вяртэп) — адна з форм польскага народнага тэатра лялек. Вядома з XVI ст., пашырана ў XVII—XX стст. Узнікненне звязана са святам Каляд. Уяўляла сабой 2-ярусную скрынку. Лялечнікі вадзілі драўляныя лялькі на шпянях па проразях у падлозе сцэны-яруса. На верхнім ярусе («рай») паказвалі сцэны на біблейскія сюжэты, на ніжнім («пекла») — інтэрмедыі (кароткія камічныя сцэнкі з песнямі і танцамі). Сярод папулярных персанажаў інтэрмедый польскі аналаг Пятрушкі — Капленяк. Паказы шопкі паўплывалі на зараджэнне ў XVI—XVII стст. лялечных спектакляў на Беларусі (батлейка) і на Украіне (вяртэп).
Дабравешчанне (карціна Леанарда да Вінчы)
Сюжэт «Дабравешчання» ўзыходзіць да евангельскага тэксту, які апавядае пра паведамленне архангелам Гаўрыілам Дзеве Марыі пра будучае нараджэнне Ісуса Хрыста.
Лічаць, што на заднім плане ў цэнты карціны выяўлена возера Кома і гара Монтэ-Сан-Марціна, а ракурс адпавядае пункту назірання з невялікай вёскі Ліерна, каля Ф'юмелатэ.
Апісанне
Кампазіцыя твора простая і ў пэўным сэнсе традыцыйная. На пярэднім плане мастак намаляваў укленчанага крылатага архангела Гаўрыіла з белай лілеяй (сімвал бязгрэшнасці Дзевы Марыі) у левай руцэ. Правай рукой архангел бласлаўляе Марыю, якая сядзіць каля свайго дома. Адзенні архангела сцелюцца па дыване з кветак і травы, намаляваных даволі ўмоўна. Дзеву Марыю мастак, паводле традыцыі, піша з Бібліяй, якая ляжыць на мармуровай падстаўцы, багата ўпрыгожанай рэльефам.
Сафі Жанжамбр Андэрсан
Сафі Жанжамбр Андэрсан (Sophie Gengembre Anderson; 1823, Парыж — 10 сакавіка1903, Карнуол) — англійская мастачка, якая спецыялізавалася ў жанры партрэта, пераважна жанчын і дзяцей у асяроддзі сельскай мясцовасці. Яна пачынала сваю кар’еру літографам і мастаком партрэтаў, супрацоўнічала з мастаком Уолтарам Андэрсанам. Яе карціны выстаўляліся ў Каралеўскай Акадэміі мастацтваў, Таварыстве Брытанскіх мастакоў і многіх рэгіянальных галерэях.
Біяграфія
Сафі нарадзілася ў Парыжы ў 1823 годзе. Бацькамі мастачкі былі парыжскі архітэктар Шарль Жанжамбр і яго жонка, англічанка Марыянна Фэрэй. Яны жылі ў Парыжы ў першыя гады жыцця Сафі, дзе яе бацька быў знаёмы з мастакамі і акцёрамі, такімі як Франсуа-Жозэф Тальма. У 1830 годзе бацька быў паранены ў ходзе падзей Французскай рэвалюцыі, і сям’я перабралася ў Лондан, дзе Шарль Жанжамбр працаваў архітэктарам у Шарля Фур’е. Пасля гэтага яны вярнуліся ў Францыю.
У семнаццаць гадоў у Сафі з’явілася цікавасць да мастацтва, калі ў горадзе пабываў вандруючы мастак-партрэтыст. Яна атрымала добрую хатнюю адукацыю, а ў 1843 годзе вучылася ў мастака Шарля Штейбена. Сям’і прыйшлося пераехаць у ЗША, ратуючыся ад рэвалюцыі 1848 года. У пачатку яны жылі ў Цынцынаці ў штаце Агая, затым — у Манчэстэры ў штаце Пенсільванія. Там яна працавала ў кампаніі Louis Prang & Co, дзе рабіла каляровыя літаграфіі.
У 1851 чатыры яе ілюстрацыі ўвайшлі ў зборнік «Гістарычныя калекцыі Вялікага Западу» (Historical Collections of the Great West). Таксама яна супрацоўнічала з мастаком Уолтэрам Андэрсанам над серыяй партрэтаў амерыканскіх пратэстанцкіх епіскапаў. Некаторы час пасля гэтага яны ажаніліся ў Манчэсцеры.
У 1854 годзе Андэрсаны пераехалі ў Лондан, дзе Сафі выстаўляла свае карціны ў Каралеўскай акадэміі Мастацтваў і Таварыстве Брытанскіх мастакоў.
У 1858 годзе яны пераехалі ў Нью-Ёрк, а каля 1863 — вярнуліся ў Лондан. У 1871, каб паправіць здароўе, пераехалі на італьянскі востраў Капры, дзе жылі на Віле Кастэла і ладзілі творчыя вечары, куды запрашалі многіх вядомых мастакоў таго часу (Фрэдэрык Лейтан, Джон Сінгэр Сарджэнт, Эдуар Сэн).
У 1894 пара пераехала ў Англію, у горад Корнуал. Уолтар Андэрсан памёр 11 студзеня 1903 года, і праз два месяцы, 10 сакавіка памерла і Сафі. Пахавана на могілках Свонвейл разам з мужам.
Карл III (кароль Аквітаніі)
Карл III Дзіцё (Charles l'Enfant, каля 847/848,  —, Бюзансэ, Эндр, Францыя) — кароль Аквітаніі, сын караля Францыі Карла II Лысага і Ірментруды Арлеанскай.
Біяграфія
Карл быў другім сынам караля Францыі Карла II Лысага, малодшым братам Людовіка Заікі. 15 кастрычніка 855 года Карл Лысы прызначыў свайго малалетняга сына Карла каралём Аквітаніі, апекуном якога стаў граф Пуацье і герцаг Аквітаніі Рамнульф I. Карл Дзіцё быў каранаваны ў Ліможы. Але ў адрозненне ад папярэдніх каралёў рэальнай улады Карл Дзіцё не меў. Аквітанія знаходзілася ў падначаленні караля Францыі. У каралеўстве адсутнічала канцылярыя, усе прызначэнні рабіў Карл Лысы. Кіраванне каралеўствам знаходзілася ў руках савета, які ўзначальваў герцаг Рамнульф I.
У 862 годзе Карл Дзіцё паспрабаваў здабыць некаторую незалежнасць ад бацькі. Ён ажаніўся без дазволу караля заходніх франкаў з удавой графа Буржа Гумберта II, і па парадзе сваіх найбліжэйшых саветнікаў, графаў Эцьена і Акфрэда, запатрабаваў ад бацькі падаць яму ўсю паўнату ўлады ў Аквітаніі. Карл Лысы расцаніў гэта як мяцеж. У 863 годзе ён уварваўся ў Аквітанію, захапіў сына ў палон і пасадзіў пад варту ў Камп’ене. Жонка Карла Дзіцё была выдалена ад двара. Але да 865 годзе Карл Лысы зноў ізноў вярнуў сына ў Аквітанію.
У 864 годзе Карл Дзіцё выпадкова атрымаў на паляванні моцны ўдар мячом па галаве, пасля чаго пачаў пакутаваць ад эпілепсіі. Ён памёр бяздзетным у Бюзансэ 29 верасня 866 года. Малодшы брат Карла, Карламан, і архібіскуп Вульфад пахавалі яго цела ў Буржы ў царкве Св. Сульпіцыя.
Шлюб
Жонка: (з 862 года) Ансгарда (?), удава Гумберта, графа Буржа
Ія Вітальеўна Малкіна
Ія Вітальеўна Малкіна (в. Старое Раматова, Маларыцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларуская дзяржаўная дзеячка, першы намеснік Міністра аховы прыроды і навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь (2014—2019). Кандыдат юрыдычных навук.
Біяграфія
Нарадзілася ў вёсцы Старое Раматова Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці ў сям’і вайскоўца.
У 1997 годзе з адзнакай скончыла юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
C 1997 па 2001 год працавала ў Дэпартаменце па гуманітарнай дзейнасці пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, у тым ліку — намесніцай дырэктара — начальніцай упраўлення гуманітарнай дзейнасці Дэпартамента. Затым узначальвала юрыдычную службу і галоўнае ўпраўленне прававога забеспячэння Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь.
У 2000 годзе скончыла з адзнакай Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзелавое адміністраванне». У 2007 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па спецыяльнасці «Адміністрацыйнае права».
У маі 2014 года была прызначана на пасаду першага намесніка Міністра аховы прыроды і навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь, курыравала буйныя праекты міжнароднай тэхнічнай дапамогі.
У маі 2019 года звольнена з пасады першага намесніка Міністра аховы прыроды і навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь у сувязі са сканчэннем тэрміну кантракта.
З 29 чэрвеня 2019 года па 15 лютага 2020 года працавала намеснікам старшыні канцэрна «Белдзяржхарчпрам».
15 лютага 2020 года назначана першым намеснікам старшыні канцэрна «Белдзяржхарчпрам», аднак ужо 17 сакавіка 2020 года вызвалена ад гэтай пасады ў сувязі з пераводам да другога наймальніка.
Сям’я
Муж — Віктар Францавіч Кучынскі, беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь I—III скліканняў, вядомы, як «гранатамётчык» Лукашэнкі.
Гнілуха
Гнілу́ха — рака ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Бярозаўка (басейн Заходняй Дзвіны).
Артаваз
Артава́з (Արտավազ) — сяло ў марзе Катайк, у цэнтры Арменіі.
Дашчэнкы
Дашчэнкы (Даще́нки) — вёска ў Варвінскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Административный центр Дашчэнкыўскага сельсавета.
Касцяшы (Любанскі раён)
Касцяшы́ (, Костеши) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Асавецкага сельсавета.
Мудрэ
Мудрэ (Мудре́) — вёска ў Варвінскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дашчэнкыўскага сельсавета.
Траянаўскі сельсавет
Трая́наўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Барысаўскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Траянаўка. Сельсавет знаходзіўся ў паўночна-ўсходняй частцы раёна.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Халопеніцкага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Халопеніцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Крупскага раёна, з 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Халопеніцкага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Мінскай вобласці. 26 жніўня 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Баранскага і Жортайскага сельсаветаў, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Маісееўшчына, сельсавет перайменаваны ў Маісееўшчынскі.
17 жніўня 1963 года Траянаўскі сельсавет утвораны зноў у складзе Барысаўскага раёна Мінскай вобласці БССР з часткі Маісееўшчынскага сельсавета ў складзе 23 населеных пунктаў: Барсукі, Будзішча, Восава, Добрая Парада, Доўгі Памёт, Запруддзе, Іванкаўшчына, Капачэўка, Курган, Максімаўка, Масцішча, Міхееўка, Мхерына II, Пагарэлае, Раманаўшчына, Рошча, Рубеж, Селішча, Стоткаўшчына, Страшное, Траянаўка, Хралоўка і Шопа. 28 мая 2013 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Маісееўшчынскага сельсавета.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 759 чалавек, з іх 96,6 % — беларусы, 2,1 % — рускія.
Склад
На момант скасавання ў склад Траянаўскага сельсавета ўваходзілі 20 населеных пунктаў:
Міністэрства ўнутраных спраў СССР
Міністэрства ўнутраных спраў СССР (Министерство внутренних дел СССР) — цэнтральны саюзна-рэспубліканскі орган дзяржаўнага кіравання Саюза Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік па барацьбе са злачыннасцю і падтрыманні грамадскага парадку ў 1946—1960 і 1968—1991 гадах. Да распаду СССР аб'ядноўвала 15 рэспубліканскіх МУС саюзных рэспублік. Колькасць у 1953 годзе — 1 095 678 чалавек.
1946 — 1960 гады
18 сакавіка 1946 г. V сесія Вярхоўнага Савета СССР прыняла Закон аб пераўтварэнні Савета Народных Камісараў СССР у Савет Міністраў СССР, а народных камісарыятаў — у міністэрствы. НКУС СССР ператвараецца ў Міністэрства ўнутраных спраў СССР (МУС СССР).
Пасля смерці І. В. Сталіна на сумесным пасяджэнні Пленума ЦК КПСС, Савета Міністраў СССР і Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР прынята рашэнне пра аб'яднанне МДБ СССР і МУС СССР у адно Міністэрства — МУС СССР. Адпаведны закон прыняты 15 сакавіка 1953 года. Л. П. Берыя прызначаны Міністрам унутраных спраў СССР і намеснікам старшыні Савета Міністраў СССР.
У сакавіку 1953 г. у сувязі з вызваленнем МУС СССР ад вытворча-гаспадарчай дзейнасці з МУС СССР у склад іншых міністэрстваў і ведамстваў перададзена больш за 21 падраздзяленне. Таксама ў Міністэрства юстыцыі СССР перададзены Галоўнае ўпраўленне лагераў, Упраўленне дзіцячых калоній і выпраўленча-працоўныя ўстановы, за выключэннем тых, у якіх утрымліваліся асуджаныя за дзяржаўныя злачынствы.
1 верасня 1953 г. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР скасавана Асобая нарада пры Міністру ўнутраных спраў.
21 студзеня 1954 г. Пастановай СМ СССР Галоўнае ўпраўленне лагераў (Гулаг) і Упраўленне дзіцячых калоній (УДК) з Міністэрства юстыцыі СССР ізноў перададзены ў склад МУС СССР.
Паводле даных МУС СССР на 1 красавіка 1954 г. у Гулагу было 1 млн 360 тыс. зняволеных. З іх за контррэвалюцыйныя злачынствы адбывалі пакаранне 448 тыс. чалавек, за цяжкія крымінальныя злачынствы — каля 680 тыс. Сярод зняволеных амаль 28 % складала моладзь да 25 гадоў.
13 сакавіка 1954 г. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР утвораны Камітэт дзяржаўнай бяспекі (КДБ) пры Савеце Міністраў СССР і яго Старшынёй прызначаны былы Першы намеснік Міністра ўнутраных спраў СССР Іван Аляксандравіч Сяроў. Міліцыя засталася ў складзе МУС СССР.
22 лютага 1955 г. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР утворана Міністэрства ўнутраных спраў РСФСР (міністэрства ўнутраных спраў іншых саюзных і аўтаномных рэспублік існавалі і раней.)
Люты 1956 г. Міністрам унутраных спраў СССР прызначаны Мікалай Паўлавіч Дудараў.
25 кастрычніка 1956 г. ЦК КПСС і Савет Міністраў СССР прынялі пастанову аб мерах па паляпшэнні працы Міністэрства ўнутраных спраў СССР». Органы МУС рэарганізаваны ва ўпраўленні (аддзелы) унутраных спраў выканкамаў Саветаў. Тым самым адраджалася сістэма двайнога падпарадкавання: мясцовым Саветам і вышэйстаячым органам МУС.
13 студзеня 1960 г. Міністэрства ўнутраных спраў СССР скасавана; яго функцыі перададзены міністэрствам унутраных спраў саюзных рэспублік. У пастанове Савета Міністраў СССР ад 13 студзеня 1960 г. «Аб мерапрыемствах, звязаных са скасаваннем МУС СССР» гаварылася наступнае:
Гісторыя саюзна-рэспубліканскага ведамства (НКУС, МУС), якое практычна цалкам кантралявала жыццё Савецкай дзяржавы, перапынілася на шэсць з паловай гадоў.
Міністэрства аховы грамадскага парадку (МАГП)
26 ліпеня 1966 г. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР «Аб стварэнні Саюзна-рэспубліканскага міністэрства аховы грамадскага парадку СССР» было адноўлена цэнтралізаванае кіраванне органамі міліцыі ў маштабе краіны (МАГП СССР).
МУС СССР
25 лістапада 1968 г. Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР прыняў Указ «Аб пераназванні Міністэрства аховы грамадскага парадку СССР у Міністэрства ўнутраных спраў СССР». Аналагічныя ўказы прыняты ў саюзных і аўтаномных рэспубліках СССР.
У кастрычніку 1989 г. ізноў утворана Міністэрства ўнутраных спраў РСФСР.
РСФСР (Расія)
18 жніўня 1991 года «Дзеля захавання канстытуцыйнага парадку і цэласнасці СССР», па ініцыятыве старшыні КДБ і першых асоб урада СССР, быў сфарміраваны Дзяржаўны камітэт па надзвычайным становішчы (ДКНС) СССР, у склад якога ўвайшоў і міністр унутраных спраў СССР Б. К. Пуга. У Маскву былі ўведзены войскі і танкі. З-за сваіх нерашучых дзеянняў перад масавымі антысавецкімі і антыкамуністычнымі дэманстрацыямі (пераважна ў Маскве), ДКНС 21 жніўня пацярпеў паражэнне і самараспусціўся. 22 жніўня Б. К. Пуга загінуў дома пры нявысветленых акалічнасцях. 29 жніўня апошнім міністрам унутраных спраў СССР стаў міністр унутраных спраў РСФСР генерал-палкоўнік В. П. Бараннікаў. Некаторы час ён сумяшчаў кіраўніцтва саюзным і расійскім міністэрствамі, потым 13 верасня 1991 года быў вызвалены ад пасады ва ўрадзе РСФСР, якую заняў яго намеснік А. Ф. Дунаеў.
19 снежня 1991 г. прэзідэнт РСФСР Барыс Ельцын падпісаў пастанову расійскага ўрада аб спыненні дзейнасці МУС СССР на тэрыторыі Федэрацыі.
26 снежня 1991 г. Савет Рэспублік Вярхоўнага Савета СССР прыняў дэкларацыю № 142-Н аб спыненні існавання СССР у сувязі з утварэннем СНД. Усе органы, установы і арганізацыі МУС СССР на тэрыторыі Расіі былі пераведзены пад юрысдыкцыю Расійскай Федэрацыі з уключэннем іх у сістэму МУС Расіі.
Вышэйшыя школы МУС
Украінская ССР Беларуская ССР Узбекская ССР Казахская ССР
Галоўнае ўпраўленне выканання пакаранняў
Украінская ССР Казахская ССР Літоўская ССР
Міліцыя
Украінская ССР Беларуская ССР Казахская ССР Азербайджанская ССР Літоўская ССР Малдаўская ССР Латвійская ССР Кыргызская ССР Таджыкская ССР Туркменская ССР Эстонская ССР
Асноўную сетку спецыялізаваных навучальных устаноў сістэмы МУС СССР складалі сярэднія і сярэдне-спецыяльныя школы міліцыі, якія за 2-3 гады рыхтавалі юрыстаў-прававедаў з сярэдне-спецыяльнай юрыдычнай адукацыяй. Толькі ва УССР іх налічвалася не меней пяці: Адэская, Львоўская, Данецкая, Івана-Франкоўская, Днепрапятроўская. Праўда, былі і сярэдне-спецыяльныя школы міліцыі з вузкай спецыялізацыяй — у г. Магілёў (Беларуская ССР) размяшчалася адзіная на ўвесь СССР сярэдне-спецыяльная школа міліцыі, якая рыхтавала спецыялістаў для органаў унутраных спраў на транспарце.
Народныя дружыны
Апроч міліцыі, у забеспячэнні грамадскага парадку бралі ўдзел добраахвотныя народныя дружыны (ДНД), якія ствараліся на прадпрыемствах, у арганізацыях і ўстановах, а таксама на аснове першасных камсамольскіх, партыйных і прафсаюзных аддзяленняў. Асабовы склад ДНД складаўся з партыйных і камсамольскіх актывістаў, а таксама простых грамадзян.
Неварожка
Неварожка — рака ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Каспля (басейн Заходняй Дзвіны).
Даўжыня 14 км. Выток Неварожкі знаходзіцца каля 1,4 км на паўднёвы захад ад вёскі Салавічы. Вусце на паўднёвай мяжы пасёлку Сураж.
Прыток — ручай Неварожыха (левы).
На рацэ
Вёскі: Задуброўе, Аўтушкава.
Тайнае
Та́йнае — возера ў Беларусі, у Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці ў басейне ракі Заходні Буг, за 30 км на поўдзень ад Брэста, за 1,5 км на поўнач ад вёскі Дубіца.
Плошча воднай паверхні 0,16 км². Найбольшая глыбіня 3,8 м, сярэдняя —1,3 м. Даўжыня 0,47 км. Найбольшая шырыня 0,33 км. Даўжыня берагавой лініі 1,3 км. Аб’ём вады 0,21 млн. м³. Плошча вадазбору 3,7 км².
Катлавіна возера круглаватай формы. Берагі нізкія, забалочаныя, усходні бераг павышаны, пясчаны. Дно сапрапелістае, каля берагоў пясчанае, месцамі ілістае. У сувязі з меліярацыйнымі работамі ўзровень вады ў возеры панізіўся на 0,8 м. Возера дыстрофнае. Слаба зарастае. Злучана каналам з Заходнім Бугам.
Калыцянскэ
Калыцянскэ (Калитянське) — пасёлак у Казэлэцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Казэлэцкай пасялковай абшчыны.
Mars Express
«Mars Express» — гэта місія па даследаванні Марса, першая планетарная місія ЕКА. "Express" у назве апарата першапачаткова адсылаў на хуткасць і эфектыўнасць, з якой быў спраектаваны і пабудаваны касмічны апарат. Але таксама "Express" апісвае адносна кароткае міжпланетнае падарожжа касмічнага карабля, якое стала вынікам запуску падчас найбліжэйшага размяшчэння Зямлі і Марса за 60 000 год.
Mars Express складаецца з дзвюх частак: Mars Express Orbiter і Beagle 2, пасадачнага апарата, прызначанага для выканання экзабіялагічных і геахімічных даследаванняў. Нягледзячы на тое, што спускальны апарат не змог цалкам разгарнуцца пасля пасадкі на паверхню Марса, арбітальны апарат паспяхова выконвае навуковыя вымярэнні з 2004 года, а менавіта: здымкі з высокай раздзяляльнасцю і мінералагічнае картаграфаванне паверхні, радыёлакацыйнае зандзіраванне падземных структур, дакладнае вызначэнне цыркуляцыі і складу атмасферы, вывучэнне ўзаемадзеяння атмасферы з міжпланетным асяроддзем.
Некаторыя прыборы на касмічным апараце, у тым ліку сістэмы камер і некаторыя спектрометры, паўторна выкарыстоўваюць праекты няўдалай расійскай місіі Марс-96 1996 года (еўрапейскія краіны прадаставілі большую частку прыбораў і фінансавання гэтай місіі). Канструкцыя Mars Express заснавана на місіі ESA Rosetta, на распрацоўку якой была выдаткавана значная сума. Такая ж канструкцыя таксама выкарыстоўвалася для місіі Venus Express, каб павысіць надзейнасць і скараціць кошт і час распрацоўкі. З-за гэтых практык паўторнага выкарыстання праектаў агульны кошт Mars Express склаў каля 345 мільёнаў долараў — менш за палову супастаўляльных амерыканскіх місій.
Агляд місіі
Місія Mars Express прысвечана арбітальнаму (і першапачаткова наземнаму) вывучэнню нетраў, падпаверхні, паверхні, атмасферы і асяроддзя планеты Марс. Навуковыя задачы Mars Express уяўляюць сабой спробу выканаць недасягнутыя навуковыя мэты расійскай місіі Марс-96, дапоўненыя экзабіялагічнымі даследаваннямі з дапамогай Beagle-2. Даследаванне Марса мае вырашальнае значэнне для лепшага разумення Зямлі з пункту гледжання параўнальнай планеталогіі.
Першапачаткова на касмічным апараце было сем навуковых прыбораў, невялікі пасадачны апарат, рэтранслятар пасадкавага модуля і камера візуальнага назірання, усе яны былі распрацаваны, каб зрабіць свой унёсак у разгадку таямніцы зніклай марсіянскай вады. Усе прыборы выконваюць вымярэнні паверхні, атмасферы і міжпланетнага асяроддзя з касмічнага апарата на палярнай арбіце, якая дазволіць яму паступова ахапіць назіраннямі ўсю планету.
Агульны першапачатковы бюджэт Mars Express без уліку пасадачнага апарата складаў 150 мільёнаў еўра. Галоўным падрадчыкам па будаўніцтве арбітальнага карабля выступіла кампанія EADS Astrium Satellites.
Запуск
Апарат быў запушчаны 2 чэрвеня 2003 года ў 17:45 з касмадрома Байканур у Казахстане з дапамогай ракеты Саюз-ФГ/ Фрэгат. Mars Express і разгонны блок Фрэгат першапачаткова былі запушчаны на паркавальную арбіту ў 200 км над Зямлёй, затым Фрэгат запусціўся ў 19:14, каб разагнаць касмічны апарат да пераходнай марсіянскай арбіты. Фрэгат і Mars Express раздзяліліся прыкладна ў 19:17. Затым былі разгорнуты сонечныя панэлі, і 4 чэрвеня быў выкананы манеўр карэкцыі траекторыі, каб дакладней накіраваць Mars Express да Марсу. Mars Express між іншым стаў першым запушчаным Расіяй зондам які паспяхова ўляцеў далей за нізкую калязямную арбіту з часоў распаду Савецкага Саюза.
Выкід пасадачнага апарата
Пасадачны апарат Бігль-2 быў адстыкаваны 19 снежня 2003 г. у 8:31 UTC на балістычнай траекторыі да паверхні. Ён увайшоў у атмасферу Марса раніцай 25 снежня. Чакалася, што пасадка адбудзецца 25 снежня каля 02:45, аднак пасля таго як неаднаразовыя спробы звязацца з пасадачным апаратам з выкарыстаннем Mars Express і арбітальнага апарата NASA Mars Odyssey не мелі поспеху, 6 лютага 2004 года савет кіравання Beagle 2 абвясціў яго страчаным. Было праведзена расследаванне, вынікі якога былі апублікаваны пазней у тым жа годзе.
Выхад на арбіту
20 снежня Mars Express зрабіў кароткае ўключэнне карэкцыйнага рухавіка, каб удакладніць траекторыю падлёту. Затым арбітальны апарат 25 снежня ў 03:00 запусціў свой галоўны рухавік і выйшаў на вельмі эліптычную арбіту пачатковага захопу 250 км × 150 000 км з ухілам 25 градусаў.
Першая ацэнка выхаду на арбіту паказала, што арбітальны апарат дасягнуў сваёй першай вехі на Марсе. Далей арбіта была скарэкціравана яшчэ чатырма запускамі галоўнага рухавіка да жаданых 259 км × 11 560 км у каляпалярнай (нахіл 86 градусаў) плоскасці з перыядам 7,5 гадзін. Побач з перыцэнтрам верхні бок быў накіраваны ўніз да паверхні Марса, а каля апацэнтра антэна з высокім узмацненнем накіравана на Зямлю для ўваходнай і выходнай сувязі.
Праз 100 дзён апацэнтр знізіўся да 10107 км і перыцэнтр падняўся да 298 км, знізіўшы арбітальны перыяд да 6,7 гадзін.
Разгортванне MARSIS
4 мая 2005 года Mars Express разгарнуў першую з дзвюх сваіх 20-метровых радарных антэн для эксперыменту MARSIS (Mars Advanced Radar for Subsurface and Ionosphere Sounding). Спачатку антэна не зафіксавалася цалкам, аднак 10 мая выстаўленне яе на некалькі хвілін на сонечнае святло выправіла збой. Другая 20-метровая антэна была паспяхова разгорнута 14 чэрвеня. Абедзве 20-метровыя антэны былі патрэбныя для стварэння вялікай 40-метровай дыпольнай антэны для працы MARSIS; 17 чэрвеня была разгорнута менш значная антэна-манаполь даўжынёй 7 метраў. Радарныя антэны першапачаткова планавалася разгарнуць у красавіку 2004 года, але працэс быў адкладзены з-за боязі, што разгортванне можа пашкодзіць касмічны апарат. З-за затрымкі чатырохтыднёвы этап уводу ў эксплуатацыю быў падзелены на дзве часткі: два тыдні да 4 ліпеня і яшчэ два тыдні ў снежні 2005 года.
Намінальныя навуковыя назіранні пачаліся ў ліпені 2005 года.
Працэс адпраўкі даных
З моманту выхаду на арбіту Mars Express паступова выконвае свае першапачатковыя навуковыя мэты. Касмічная станцыя накіравана на Марс падчас навуковай дзейнасці, а затым паварочваецца да Зямлі, каб перадаць сабраныя даныя, хоць некаторыя прыборы, такія як Marsis ці Radio Science, могуць працаваць нават пакуль касмічная станцыя арыентуецца на Зямлю.