cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Апалон-14
Агульныя звесткі
Карабель уключаў у сябе камандны модуль (узор 110) і месяцавы модуль (узор LM-8). Для каманднага модуля астранаўты выбралі пазыўны «Кітым Хок» (месца, дзе здзейснілі свой першы палёт на самалёце браты Райт), для месяцавага модуля — «Антарэс» (зорка ў сузор’і Скарпіёна, якую астранаўты павінны былі назіраць падчас пасадкі на Месяц). Вага карабля: 44,5 тоны. Для запуску выкарыстоўвалася ракета «Сатурн-5» (узор AS-509). Місіі трэба было вярнуць давер да праграмы «Апалон» пасля аварыі «Апалона-13».
Задачы палёту
Мэта палёту — высадка на Месяцы з правядзеннем даследаванняў па больш шырокай праграме, чым пры палёце карабля «Апалон-12». Прадугледжваліся пасадка на Месяц у раёне кратара Фра Маўра (месца пасадкі карабля «Апалон-13»), адпрацоўка тэхнікі пасадкі месяцавага модуля ў перакрыжаваным мацерыковым раёне Месяца (дзве папярэднія экспедыцыі прымесяцоўваліся ў марскіх раёнах), збор узораў месяцавага грунту, фатаграфаванне і кіназдымка на паверхні Месяца, ўстаноўка на Месяцы навуковых прыбораў, даследаванне лакальных магнітных палёў з дапамогай партатыўнага магнітаметра (перавозілі разам з іншым абсталяваннем на спецыяльнай калясцы), фатаграфаванне паверхні Месяца з селенацэнтрычнай арбіты (у першую чаргу, раёна кратара Дэкарт — разліковага месца высадкі экспедыцыі на караблі «Апалон-16»), падзенне на Месяц апошняй прыступкі ракеты-носьбіта і выкарыстанай ўзлётнай прыступкі месяцавага модуля, некаторыя іншыя задачы. Праграма палёту была выкананая цалкам.
Харальд I Сінязубы
Харальд I Сінязубы Гормсан (Harald Blåtand, Harald Blåtann; 930-я—1 лістапада 986?) — кароль Даніі і Нарвегіі. Паводле распаўсюджанай версіі атрымаў мянушку з-за цёмнага колеру зубоў; слова blå у той час азначала значна цямнейшы колер, чым сіні. Атрымаў трон у спадчыну ад свайго бацькі Горма Старога, у гонар якога ўсталяваў адзін з рунных камянёў у Елінгу (Малы, або камень Горма). Святы Каталіцкай царквы.
Унутраная і знешняя палітыка
У 976 годзе аб’яднаныя сілы датчан і верных ярлу Хокану II Магутнаму нарвежцаў перамаглі караля Нарвегіі Харальда II Шэрую Шкуру. Пасля гэтага ярл стаў фактычна каралём Нарвегіі, хоць спачатку ён усё ж прызнаваў вярхоўную ўладу караля Даніі, але калі ў 986 годзе Харальд паспрабаваў прымусіць Хокана прыняць хрысціянства, і той цалкам разарваў адносіны з ім. У гэтым жа годзе датчане распачалі ўварванне ў Нарвегію, якое скончылася няўдачай.
Надпіс на камені з Елінга
Надпіс на рунным камені з Елінгу сцвярджае, што Харальд «скарыў усю Данію». Сэнс гэтых слоў дагэтуль не зусім зразумелы. Высоўвалася некалькі версій:
Мяркуецца, што менавіта падчас вайны з немцамі Харальдам былі пабудаваны пяць (яшчэ адзін меркавана ў той жа самы час) кругавых замкаў на тэрыторыі Даніі і Сконэ.
Смерць
Паводле раннесярэднявечнай крыніцы (Адам Брэменскі, або Саксон Граматык), Харальд быў забіты падчас вайны са сваім сынам Свенам. Прычынай рознагалосся называюцца прыхільнасць Харальда да царквы, спробы ўмацаваць дзяржаву і пашырыць яго паўнамоцтвы, у той час як Свен быў язычнікам і аддаваў перавагу традыцыйным набегам. Аднак аб’ектыўнасць крыніцы падвяргаецца сумневу. Паводле адной з версій, Харальд Сінязубы памёр у Ёмсбаргу.
Сям’я
Быў жанаты тройчы Ад гэтых шлюбаў нарадзіліся:
Памяць
У канцы XX — пачатку XXI стагоддзя была створана бесправодная тэхналогія для аб’яднання розных электронных прылад. Яна была названа Bluetooth. Гэта звязана з дзейнасцю караля Харальда, які аб’яднаў народы на тэрыторыі сучасных Даніі і Сконэ, дзе і была распрацавана гэта тэхналогія. Цікава, што першапачаткова слова было проста кодам праекта.
Ктувім
Ктувім (כְּתוּבִים — «Пісанні») — трэці і заключны раздзел іўдзейскага Святога Пісання — Танаха. Вядомы таксама пад грэчаскай назвай Агіёграфы (ἅγιος «святы» +  — «пісанне») або проста Графіі. Упершыню падзел Яўрэйскай Бібліі на тры часткі (Тора, або Закон, Нэвіім, або адкрыццё святых прарокаў, і Пісанні — словы святасці) зроблена ў трактаце «Саферым», які адносіцца да VIII стагоддзя.
Спіс кніг, якія ўваходзяць у Ктувім
Падгрупа I. Тры паэтычныя кнігі (Сіфрэй Эмет)
'''Падгрупа II. Пяць скруткаў (Хамеш Мэгілот)'''. У сінагагальным набажэнстве кожны з іх прачытваецца ў пэўныя дні года.
'''Падгрупа III. Іншыя гістарычныя кнігі '''
Галоўная адметная рыса кніг трэцяга раздзелу Танаха — тое, што яны напісаныя, сабраныя і ўключаныя ў канон пазней за астатнія кнігі, так што канчатковая кананізацыя і заключная рэдакцыя Ктувім як цэлага можа быць аднесеная да II ст. да н. э. —  I ст. н. э.  У  грэчаскім перакладзе Старога Запавету (Септуагінта) Пісанні не складаюць асобага аддзелу, а размешчаны, згодна са зместам, паміж іншымі кнігамі. Так, Кніга Руф, Кнігі Летапісаў, Кніга Ездры, Кніга Неяміі і Кніга Эсфір знаходзяцца паміж гістарычнымі кнігамі; Плач Ераміі і Кніга прарока Данііла — паміж Кнігамі Прарокаў і г.д. Гэтага парадку прытрымліваюцца і Вульгата, і Біблія Лютэра.
Драбета-Турну-Северын
Драбета-Турну-Северын (Drobeta Turnu-Severin, венгерская назва Szörényvár, Сёрэньвар) — горад у Румыніі, у рэгіёне Валахія, адміністрацыйны цэнтр жудзеца Мехедынцы. Насельніцтва — 86,4 тыс. жыхароў (2011).
Геаграфія
Горад размешчаны на левым беразе Дуная, на супрацьлеглым беразе — сербскі горад Кладава. Непадалёк у II—IV стагоддзях існаваў адзін з найбуйнейшых мастоў антычнасці — мост Траяна, які злучаў старажытную Драбету і мясцовасць паблізу сучаснага Кладава. Цяпер апоры моста — важная славутасць акругі.
Эканоміка
У горадзе размешчаны вагонабудаўнічы завод.
Городы-побрацімы
Драбета-Турну-Северын з'яўляецца горадам-пабрацімам наступных гарадоў:
Алан Бін
Алан Лаверн Бін (Alan LaVern Bean; г. Уілерам, штат Тэхас — ) — астранаўт ЗША.
Біяграфія
Да паступлення ў атрад астранаўтаў быў лётчыкам-знішчальнікам, капітан ВМС ЗША. Праходзіў падрыхтоўку ў школе лётчыкаў-выпрабавальнікаў, дзе яго інструктарам быў яго будучы камандзір на Апалоне — Чарлз Конрад.
Здзейсніў два касмічныя палёты ў рамках праграм «Апалон» і «Скайлэб». У склад асноўнага экіпажа Апалона-12 Бін не ўваходзіў, але замяніў трагічна загінулага ў авіякатастрофе Кліфтана Уільямса. Адыграла ролю тое, што камандзір экіпажа звярнуўся да кіраўніцтва НАСА з просьбай уключыць у экіпаж менавіта Біна.
Другая экспедыцыя на Месяц стартавала 14 лістапада 1969 года, Бін быў пілотам месяцавага модуля і стаў чацвёртым чалавекам, які ступіў на паверхню спадарожніка Зямлі ўслед за сваім камандзірам Конрадам 19 лістапада. Яны правялі на паверхні Месяца 31 гадзіну 31 хвіліну і двойчы выходзілі з месяцавага модуля, каб сабраць узоры грунту, усталяваць навуковую апаратуру і зрабіць здымкі. Таксама яны дэмантавалі некаторыя фрагменты беспілотнага апарата «Сервеер-3», які стаяў недалёка ад месца пасадкі, і які прымесяцавіўся трыма гадамі раней, і даставілі іх на Зямлю для вывучэння уласцівасцяў матэрыялаў пасля працяглага знаходжання на Месяцы. На дэталях былі выяўленыя жывыя зямныя мікраарганізмы, але скептыкі пярэчылі, што яны былі занесены пасля вяртання, і пытанне засталося адкрытым. За гэты палёт Бін быў узнагароджаны медалём НАСА «За выбітныя заслугі» ў 1970 годзе.
Другі медаль Алан Бін атрымаў у 1973 годзе. У другім палёце ён ужо быў камандзірам экіпажа экспедыцыі «Скайлэб-3» — другога пілатуемага палёту на арбітальную станцыю «Скайлэб». Стартаваўшы 28 ліпеня 1973 года, астранаўты ў той жа дзень састыкаваліся са станцыяй і правялі на ёй 58 сутак 15 гадзін, што тады было рэкордам. Праграма знаходжання на станцыі была паспяхова выканана. Бін ўдзельнічаў у адным з парных выхадаў у космас (2 гадзіны 41 хвіліна).
Алан Бін праходзіў падрыхтоўку ў якасці дублёра па праграме «ЭПАС» («Саюз-Апалон»), але паляцеў асноўны экіпаж Стафарда. Пасля гэтага ў кастрычніку 1975 сышоў у адстаўку з ВМС у званні капітана і ў далейшым некалькі гадоў займаўся падрыхтоўкай астранаўтаў як грамадзянскі спецыяліст.
Мілан
Мілан (Milano, Mediolanum) — горад у Італіі, другі па колькасці насельніцтва (пасля Рыма) горад краіны, адміністрацыйны цэнтр паўночнаітальянскага рэгіёна Ламбардыя. Мілан знаходзіцца ў басейне р. По, за 480 км на поўнач ад Рыма, звязаны па каналах з ракой Ада на ўсходзе і ракой Тычына на захадзе. Горад ляжыць на вышыні 120 м вышэй за ўзровень мора. Антычны старажытнарымскі горад Медыяланум фарміраваўся ў сэрцы сучаснага Мілана. Найбольш ажыўленыя вуліцы ў Мілане — тыя, што ідуць ад цэнтральнай Саборнай плошчы (Piazza del Duomo). Большасць прамысловасці Мілана знаходзіцца на значнай адлегласці, на далёкіх крэсах ад цэнтральнай часткі горада.
Сучасны горад
З-за павялічэння прамысловых раёнаў, Мілан адчувае хуткае ўзрастанне працоўнай сілы і павялічэнне колькасці мяшчан, асабліва гэты працэс узмацніўся пасля II Сусветнай вайны. Галоўны наплыў працоўных адбываецца з іншых часцінаў Італіі. Мілан — галоўны камерцыйны, фінансавы і індустрыяльны цэнтр, найбольш сучасны горад краіны. Тут размяшчаюцца штаб-кватэры галоўных банкаў краіны і галоўнай фондавай біржы. Галоўнымі тыпамі вытвочасці з'яўляецца сталелітэйная, тэкстыльная (асабліва ядвабавая), адзенне, прылады для машынаў, аўтамабілі, авіяцыйная прамысловасць, абсталяванне для чыгункі, сельскагаспадарчае абсталяванне, хімічныя рэчывы, абсталяванне для друку, фармацыя, мэбля, ежа. Мілан — гэта галоўны транспартны цэнтр чыгунцы, самалётаў і аўтамабільных дарогаў. Міланскія ўніверсітэты ўлучаюць Універсітэт Мілана (1923), Універсітэт Святога Сэрца (1920) а таксама камерцыйныя і тэхнічныя інстытуты. Акадэмія Брэра Зграбных мастацтваў, Кансерваторыя Джузэппе Вердзі і інстытут Энрыко Фермі на Ядзерных даследваннях таксама размяшчаюцца тут, як і «Бібліятэка Ambrosiana», лепшая ў Італіі. Музеі і галерэі ўлучаюць музей «Poldo-Pezzoli» і музей Натуральнай Гісторыі. Галерэі мастацтва знаходзяцца ў «Бібліятэцы Ambrosiana» і ў палацы Брэра. Таксама тут знаходзяцца «Касцёл Santa Maria delle Grazie» (1465—1490) і дом Леанарда да Вінчы. Найбольш значным гістарычнымі будынкамі з'яўляюцца Міланская Кафедра (пачала будавацца ў 1386), Замак Сфорца (1456), «Ospedale Maggiore» (1456), і «Basilica di Sant' Ambrogio» (386; перабудоўвалася ў ХІ і ХII стагоддзях), і «Basilica di San Lorenzo» (VI стг., перабуд. XVI стагоддзі). Таксама ў Мілане знаходзіцца La Skala, адзіны з найбольш прэстыжных оперных тэатраў.
Гісторыя
Мілан быў заснаваны кельтамі, каля III ДХ. Горад пераўшоў пад уладу Рыму ў 222 г. ДХ, а з 305 па 402 з’яўляўся сталіцай заходнерымскай імперыі. На працягу V і VI стг., Мілан, у залежнасці ад нападаў Гуннаў, Готаў і Ламбардаў, неаднарозова скарачаўся, нават да памераў вёсцы. Горад быў неаднаразова перабудаваны на працягу ІХ стг., а пазней стала рэзідэнцыяй архібіскупа. У ХII стг., Мілан стаў вольнай камуннай, альбо рэспублікай, а гэты статус быў гарантаваны па міру ў Канстанце 1183 г. У ХIII стагоддзі, горад трапіў пад уплыў дзвюх уплывовых фамілій, Вісконці і Сфорца. Вісконці кіравалі з 1447 г., а Сфорца дамінавалі з 1450 па 1535 г. Гэтыя дзве фаміліі сталі аднымі з лідараў італьянскай арыстакратыі, мелі сувязі з усімі значнымі фаміліямі Еўропы.
Пасля 1535 г., горад трапіў пад замежнае панаванне на 400 год. Іспанія кіравала з 1535 па 1713 год, пакуль не страціла горад у выніку вайны за іспанскую спадчыну. Мілан адышоў да Аўстрыі. Францыя кіравала горадам з 1796 па 1815, пакуль не быў вернуты Аўстрыі. У 1859 г. Мілан увайшоў як частка ў Сардзінскае каралеўства і пасля ўвайшоў у склад аб’яднанай Італіі ў 1861 г. Пасля І Сусветнай вайны, Мілан стаў цэнтрам Беніта Мусаліні і яго Фашысцкай Партыі. З яго ён здзейсніў марш на Рым у 1922 г. Места атрымала цяжкія пашкоды падчас II Сусветнай вайны.
Геаграфія
Мілан знаходзіцца ў заходняй частцы даліны ракі По, паміж рэкамі Тычына і Ада, ля падножжа Альпаў. Ён займае плошчу 181 км² і размяшчаецца на ўзроўні 122 метраў над узроўнем мора.
Дэмаграфія
У межах горада (Comune di Milano) жывуць 1 295 989 чалавек (ліпень 2008). Пасля 1971 насельніцтва горада паменшылася амаль утрая, у першую чаргу з-за рассялення ў прыгарады і працэсу дэіндустрыялізацыі.
Аліса Самуілаўна Самсонава
Аліса Самуілаўна Самсо́нава (нар. ) — вучоны ў галіне мікрабіялогіі і экалогіі, доктар біялагічных навук (1995).
Біяграфія
Нарадзілася ў Мінску. У 1967 годзе скончыла біялагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. З 1968 года працуе ў Інстытуце мікрабіялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (да 1975 года — Аддзел мікрабіялогіі Акадэміі навук БССР), з 1994 года на пасадзе загадчыка лабараторыі.
Мілан
Адукацыя і культура
Універсітэт Віта-Салютэ Сан-Рафаэле, Вольны ўніверсітэт моў і камунікацый. Мілан — адна з сусветых сталіц дызайну і моды. Тут размяшчаюцца штаб-кватэры дамоў мод Prada, Dolce & Gabbana, Armani, Missoni і Valentino.
Аліса Самуілаўна Самсонава
Навуковая дзейнасць
Сярод апублікаванага:
Дэвід Скот
Дэвід Рэндальф Скот (David Randolph Scott; нар., Сан-Антоніа, штат Тэхас) — астранаўт НАСА, быў адным з трэцяй групы астранаўтаў, названых НАСА ў кастрычніку 1963, і камандзірам касмічнага карабля «Апалон-15». З’яўляецца адным з 12 чалавек, якія пабывалі на Месяцы. Сумарна здзейсніў 5 выхадаў у беспаветраную прастору, паставіўшы тым самым сусветны рэкорд, які пратрымаўся 13 гадоў.
Біяграфія
Нарадзіўся на базе ваенна-паветраных сілаў «Рэндальф», у гонар якой быў названы пасля, каля Сан-Антоніа, штат Тэхас, быў актывістам сярод байскаўтаў. Навучаўся ў Тэхаскім ваенным інстытуце і Вест-Пойнце, па спецыяльнасці «аэранаўтыкі і астранаўтыкі» і «інжынерам у аэранаўтыцы і астранаўтыцы». Абараніў доктарскую дысертацыю ва Універсітэце Мічыгана ў 1971 годзе.
18 красавіка 1975 г., ва ўзросце 42 гадоў, Скот быў прызначаны дырэктарам Лётна-даследчага цэнтра імя Драйдэна НАСА. На гэтай пасадзе ён заставаўся да 30 кастрычніка 1977 года.
Сезон 2017/2018 ЖБК «Цмокі-Мінск»
У сезоне 2017/2018 жаночага баскетбольнага клуба Цмокі-Мінск з Мінска прымаў удзел:
Мехіка
Мехіка (Ciudad de México — што ў перакладзе азначае — Горад Мексікі) — федэральная акруга, сталіца Мексікі і месца федэральнага цэнтра мексіканскага саюза. Гэта федэральны орган у Мексіцы, які не з'яўляецца часткай якога-небудзь аднаго з 31 мексіканскіх штатаў, але належыць да федэрацыі ў цэлым. Мехіка з'яўляецца самым вялікім горадам краіны, а таксама яго найбольш важным палітычным, культурным, адукацыйным і фінансавым цэнтрам. Як глабальны горад Мехіка з'яўляецца адным з найбольш важных фінансавых цэнтраў у Паўночнай Амерыцы. Ён размешчаны ў даліне Мехіка, вялікай даліне на высокім плато ў цэнтры Мексікі, на вышыні 2240 метраў над узроўнем мора. Горад складаецца з шаснаццаці раёнаў.
Паводле ацэнак на 2009 год колькасць насельніцтва ў горадзе складае каля 8 840 000 чалавек, а горад мае плошчу ў 1485 км². У адпаведнасці з апошнім вызначэннем тэрыторыі федэральным урадам і ўрадамі штатаў, насельніцтва агламерацыі Мехіка складае 21,2 мільёна чалавек, што робіць яго другім па велічыні мегаполісам у заходнім паўшар'і і пятай па велічыні агламерацыяй у свеце. ВУП Мехіка на 2008 год склаў 390 млрд долараў ЗША, што робіць яго восьмым самым багатым горадам у свеце. Горад, акрамя таго, садзейнічаў росту паказчыка ВУП у цэлым па краіне на 21%, а такі рост з улікам сталічнай вобласці склаў 34% ад агульнага ВУП краіны.
Горад быў пабудаваны на востраве возера Тэскока ацтэкамі ў 1325 годзе, як Тэначтытлан, які быў амаль цалкам разбураны ў 1521 годзе падчас аблогі Тэначтытлана, а пасля перабудаваны ў адпаведнасці з іспанскімі гарадскімі стандартамі. У 1524 годзе горад быў вядомы як Мехіка-Тэначтытлан, і па стане на 1585 год афіцыйная назва была зменена на сучасную — Мехіка (La Ciudad de México). Мехіка служыў палітычным, адміністрацыйным і фінансавым цэнтрам большую частку гісторыі іспанскай каланіяльнай імперыі. Пасля здабыцця незалежнасці ад Іспаніі была створана федэральная акруга ў 1824 годзе.
Пасля доўгіх гадоў патрабавання большай палітычнай аўтаноміі жыхары атрымалі права непасрэдна абіраць кіраўніка ўраду і прадстаўнікоў аднапалатнага Заканадаўчага Сходу ўсенародным галасаваннем у 1997 годзе. З тых часоў партыя левага напрамку Партыя дэмакратычнай рэвалюцыі (ПДР) мае большасць у гэтым сходзе. У апошнія гады ў мясцовых уладах прайшла хваля ліберальнай палітыкі: быў дазволены аборт па просьбе кожнай жанчыны да 12 тыдняў цяжарнасці, уведзена абмежаваная форма эўтаназіі, развод па ўзаемнай згодзе бакоў і дазвол на аднаполыя шлюбы.
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Худаўцы)
Свята-Раства-Багародзіцкая царква — праваслаўны храм у аграгарадку Худаўцы Крупскага раёна. Пабудаваная ў другой палове XIX стагоддзя на невялікім пагорку ў цэнтры вёскі, каля могілак. Помнік драўлянага дойлідства.
Архітэктура
Трохзрубны аднаапсідны храм з двух'яруснай прамавугольнай у сячэнні званіцай над бабінцам. Цэнтральны аб'ём завершаны масіўным купалам на двух'ярусным васьмігранным барабане і чатырма кутнімі вежачкамі (на васьмерыках) з цыбулепадобнымі галоўкамі. Вільчык даху пяціграннай апсіды завершаны цыбулепадобным купалам. У дэкоры выкарыстаныя разныя арнаментальныя паясы, стылізаваныя закамары. Уваход у храм падкрэслены паддашкам на ажурных кранштэйнах чыгуннага ліцця. Унутраную прастору ўпрыгожвае драўляны іканастас, багата аздоблены пазалочанай разьбой.
Мехіка
Гісторыя
Палітыка Картэса, аднак, прывяла да канфлікту, успыхнула паўстанне, і заваёўнікам прыйшлося пакінуць Тэначтытлан. Пацярпеўшы паражэнне, авантурыст Картэс і не думаў адчайвацца. Папоўніўшы войска людзьмі і зброяй, ён пачаў новы наступ на сталіцу. 13 мая 1521 года Эрнан Картэс урачыста заявіў аб тым, што горад пераходзіць у валоданне іспанскага караля. Захоп горада і ўсталяванне ў ім іспанскага панавання азначалі гібель магутнай ацтэкскай імперыі, якая праіснавала больш за 200 гадоў.
У 1521 годзе на месцы разбуранага Тэначтытлана быў заснаваны Мехіка, які атрымаў статус сталіцы калоніі Новая Іспанія. У пачатку каланіяльнага перыяду іспанцы вырашылі асушыць возера, не маючы магчымасці падтрымліваць складаную сістэму вадасцёку. Жыхары мексіканскай сталіцы расплачваюцца за гэта неабдуманае рашэнне дагэтуль. Прываліўшыяся адзін да аднаго, прасеўшыя і пакрывіўшыяся хаты з’яўляюцца візітнай карткай старога Мехіка. Тлумачыцца гэта тым, што горад стаіць на пяску і балотах, і пад ім шмат вады. У 1624 годзе, у горадзе ўспыхнула масавае народнае паўстанне: паўстанцы рашуча выступілі супраць панавання іспанскіх заваёўнікаў. У 1821 годзе пасля працяглай вайны за вызваленне ад іспанскага валадарства, Мексіка, нарэшце, здабыла незалежнасць, а Мехіка быў абвешчаны сталіцай новай дзяржавы. У 1847 годзе горад захапілі войскі Злучаных Штатаў Амерыкі, якія прэтэндавалі на пашырэнне сваіх тэрыторый за кошт далучэння да іх мексіканскіх зямель. Перыяд акупацыі доўжыўся да 1848 года. У 1863—1867 гадах Мехіка быў акупаваны французскімі войскамі. У 1910—1917 гадах пасля звяржэння 30-гадовай дыктатуры генерала Парфірыа Дыяса, у горадзе разгарнулася кровапралітная рэвалюцыйная барацьба, якая завяршылася перамогай дэмакратычнай рэвалюцыі. З 1929 года ў сталіцы размяшчаецца ўрад краіны, у канцы рэвалюцыйных дзесяцігоддзяў у Мехіка была праведзена нацыяналізацыя прадпрыемстваў, якія раней належалі прамысловым фірмам ЗША і Вялікабрытаніі. У перыяд Другой сусветнай вайны большасць жыхароў Мехіка з’яўляліся прыхільнікамі антыгітлераўскай кааліцыі. У 1968 годзе ў сталіцы Мексікі праводзіліся гульні XIX Алімпіяды. Вялікае значэнне для развіцця фінансавай і гаспадарчай сферы горада маюць знешнегандлёвыя адносіны з Канадай і ЗША. У 1999 годзе пачалося будаўніцтва небаскроба «Вежа Маёр». Цяпер гэты будынак з’яўляецца найвышэйшым збудаваннем у Лацінскай Амерыцы.
Геаграфія
Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Мексікі, недалёка ад паўднёвага канца плато Анахуак. Вышыня над узроўнем мора — 2240 м. Далягляд у горадзе амаль цалкам перакрываецца горнымі хрыбтамі, недалёка знаходзяцца вяршыні Папакатэпэтль і Істасіўатль. Клімат прахалодны і сухі. Мегаполіс і найбуйнейшы горад Мексікі (1990). Рост гораду адбываецца найперш праз жылыя раёны, якія называюцца «калоніямі» (colonias).
Клімат
Мехіка мае субтрапічны клімат нагор'я паволе кліматычнай класіфікацыі Кёпена, у сувязі з яго трапічнымі размяшчэннем і высокім уздымам. Ніжнія вобласці даліны атрымліваюць менш ападкаў, чым верхнія на поўдні. Ніжэй гарадкоў Іцтапалапа, Іцтакалька і Венустыяна Каранса і заходняй часткі Густава А. Мадэра, як правіла, больш суха і цяплей, чым у верхніх паўднёвых раёнах, горны рэгіён утрымлівае хваёвыя і дубовыя лясы вядомыя як дыяпазон Ахуска.
Эканоміка
Горад утварае ядро Федэральнай акругі і з'яўляецца гандлёвым, прамысловым, фінансавым, палітычным і культурным цэнтрам краіны. Мехіка з'яўляецца адным з найважнейшых эканамічных цэнтраў у Лацінскай Амерыцы. Уласна горад, гэта значыць федэральная акруга, вырабляе 21,8% валавага ўнутранага прадукту краіны. Паводле даследавання, праведзенага PricewaterhouseCoopers, ВУП Мехіка складае $ 390 млрд, займаючы пра гэтым восьмае месца сярод самым багатых горадоў у свеце пасля Токіа, Нью-Ёрка, Лос-Анджэлеса, Чыкага, Парыжа, Лондана і Осакі/Кобэ, і, з'яўляючыся самым багатым у Лацінскай Амерыцы, робіць Мехіка 30-ай па велічыні эканомікай у свеце. Мехіка з'яўляецца самым вялікім укладчыкам прамысловага ВУП краіны (15,8%), а таксама робіць найвялікшы ўнёсак у ВУП краіны ў сектары паслуг (25,3%). У сувязі з абмежаваным выкарыстаннем неўрбанізаваных прастор на поўдні ад горада, большасць з якіх абаронена з экалагічнымі законамі, унёсак федэральнай акругі ў сельскую гаспадарку з'яўляецца найменшым з усіх суб'ектаў Мексіканскай Федэрацыі. Мехіка мае адну з самых хуткарастучых эканомік у свеце, ВУП якой паводле прагнозаў падвоіцца да 2020 года.
Эканамічныя рэформы прэзідэнта Карласа Салінаса дэ Гартары аказалі велізарны ўплыў на горад, а некаторая колькасць прадпрыемстваў, уключаючы банкі, былі прыватызаваны. Ён таксама падпісаў Паўночнаамерыканскае пагадненне аб свабодным гандлі (НАФТА). Гэта прывяло да дэцэнтралізацыі і зруху ў эканамічнай базы Мехіка, ад вытворчасці да рынку паслуг, бо многія заводы пераехалі ў штат Мехіка і паўночныя штаты.
Асноўнымі галінамі эканомікі горада з'яўляюцца хімічная, нафтаперапрацоўчая, харчовая, тэкстыльная, аўтамабілебудаванне, машынабудаванне, фармацэўтычная, вытворчасць спажывецкіх тавараў. Багаты каларыт горада і шматлікія культурныя помнікі прыцягваюць вялікую колькасць турыстаў, асабліва з ЗША.
Праблемы горада
Вялікімі праблемамі гораду з'яўляюцца перанасяленне, канцэнтрацыя транспарту, моцнае забруджванне паветра, абумоўленае атмасфернымі ўмовамі навакольнай даліны. Іншай праблемай з'яўляецца стан грунту пад горадам. Большасць навакольнай даліны гэта азёрны басейн без сцёку, і ў мінулым, у сезоны дажджоў, азёры нярэдка разліваліся, шмат рабілася, каб абараніць горад ад паводак і адкрыць магчымасць яго пашырэння, праз дрэнаж азёраў Тэшкока, Чалька, Хачымілька і інш. У 1607—1608 былі збудаваны 13-км дрэнажны канал і тунэль, каб спускаць паводкавыя лішкі на поўнач, у раку Тула. У 1900 быў скончаны цэнтральны канал, які дасягнуў ракі Панука. У 1936 была пачатая 19 км спіральная сістэма каналаў Караколь (ісп. слімак), сілкаваная падоўжнымі каналамі, якая дзейнічае як выпарвальны басейн, з якога здабываюць шэраг каштоўных мінералаў. Дрэнаж і артэзіянскія калодзежы панізілі ўзровень грунтавых водаў настолькі, што алювіяльныя глебы, раней насычаныя вадой, больш не могуць падтрымліваць цяжэйшыя будынкі горада, якія тонуць па 10,2—30 см за год. Некаторыя з найпрыгажэйшых будынкаў былі пашкоджаны, сярод іх стары касцёл (пачаты ў 1553 каля месца былога храма ацтэкаў) і Палац Прыгожых Мастацтваў. Сучасныя офісныя будынкі падпіраюцца сістэмамі паляў. У дадатку да мяккай глебы, горад змешчаны ў раёне высокай сейсмічнай актыўнасці, і землетрасенні 1957 і 1985 прычынілі вялікія шкоды.
Культурныя помнікі
Горад мае шмат помнікаў культуры. Захавалася шмат узораў іспанскай каланіяльнай архітэктуры, як, напрыклад, касцёлы і Нацыянальны Палац на вялікай цэнтральнай плошчы Плаза дэ ла Канстытусьён, дзе вуліцы старога горада перасякаюцца ў падабенстве транспартнай развязкі, а вялікія авеню кіруюцца адсюль да аддаленых частак горада. Французскі ўплыў 19 ст. дэманструецца публічнымі будынкамі таго часу, у навейшых будынках з'яўленыя навейшыя стылі. Некаторыя старыя будынкі, гэтаксама як і навейшыя, напрыклад, Палац Прыгожых Мастацтваў, Нацыянальны Палац, Нацыянальная Падрыхтоўчая Школа, упрыгожаны фрэскамі сучасных мастакоў (Дыега Рывера, Хасэ Клементэ Ароска, Давід Альфара Сікейрас). Універсітэцкі гарадок (адкр. 1952), які збудаваны на Эль-Педрэгалі, лававым выхадзе на ўскраінах горада, упрыгожаны вядомымі мазаікамі Хуана О'Гормана.
Адукацыя
У горадзе размешчаны Мексіканскі нацыянальны ўніверсітэт, заснаваны ў 16 стагоддзі, Акадэмія Сан-Карлас.
Спорт
Горад быў гаспадаром летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года.
Гуя
Гуя́ (, Гуя) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лашанскага сельсавета.
Назва
Назва Гуя ад назвы ракі Гуя (> Гуйка), на якой паселішча паўстала. Рака згадваецца ў 1549 годзе як «Гуя»: «Замокъ Радошковский… на рекахъ на Гуи а на Вязыни».
У назве Гуя корань — фанетычны варыянт кораня ў назве нёманскай ракі Гаўя, а таксама аднайменнай ракі Gauja на латвійскім Задзвінні. Той жа корань і ў назве нёманскай ракі Гавязна.
Ад індаеўрапейскага *gēu- / gū- «гнуць, крывіць». Ад яго таксама літоўскае gau-r-as «волас», gu-r-as «вяршыня пагорка», gu-g-a «пагорак; гузак; горб».
Корань пашыраны балцкім пашыральнікам -j-, які таксама ў балцкіх рачных назвах тыпу Ілія, Мярэя, Бабруя (-ij-, -ej-, -uj-).
Назва Гуя значыць «Звілістая (рака)».
Гісторыя
Упершыню згадваецца ў 1451 годзе як сяло Радашковіцкага маёнтка памерлага кашталяна віленскага Пятра Сенькі Гедыгольдавіча. У 1567 годзе вёска ва ўласнасці Івана Кміціча Стратовіча-Беразавецкага ў Менскім павеце Вялікага Княства Літоўскага. Затым, Гуя — цэнтр староства Заслаўскага графства Глябовічаў. У 1667 годзе цэнтр маёнтка, 14 дымоў. Потым належала Радзівілам, Агінскім, Палубінскім, Сапегам.
У 1712 годзе маёнтак купілі Францішак Валадковіч з жонкай Сафіяй з Ваньковічаў. Паводле энцыклапедыі «Гарады і вёскі Беларусі», станам на 1738 год, Гуя — сяло ў дзяржаўнай уласнасці, стаяла пустое. У 1791 годзе, вёска — цэнтр маёнтка ў Радашковіцкай парафіі, «двор», 114 дымоў (імаверна, у маёнтку агулам), уласнасць Валадковічаў.
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Расійскай імперыі. У 1796 годзе Юзаф Валадковіч, у імя жонкі Караліны з Бжастоўскіх, пераназваў Гую ў Карлсберг. У 1800 годзе вёска ў Вілейскім павеце, 20 двароў, 159 жыхароў.
Падчас Першай сусветнай вайны, у лютым — снежні 1918 года занята кайзераўскімі войскамі, з ліпеня 1919 года да ліпеня 1920 года — польскімі войскамі.
У 1921 годзе ў складзе БССР, 38 двароў, 240 жыхароў. З 20 жніўня 1924 года — вёска Навадворскага сельсавета, з 13 чэрвеня 1929 года — Рагаўскога сельсавета Заслаўскага раёна Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года). У 1926 годзе 46 двароў, 229 жыхароў. З 20 лютага 1938 года ў Мінскай вобласці. Падчас Другой сусветнай вайны з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупіравана войскамі нацысцкай Германіі.
З 8 жніўня 1959 года ў Мінскім раёне.
Джэймс Ірвін
Джэймс Бенсан Ірвін (James Benson Irwin;  — ) — 30-ы астранаўт ЗША, 55-ы астранаўт свету.
Біяграфія
Джэймс Ірвін быў адным з 19 астранаўтаў, адабраных НАСА ў красавіку 1966 года. У 1969 быў дублёрам пілота месяцавага модуля Апалона-12. Свой палёт у космас Ірвін здзейсніў у якасці пілота месяцавага модуля «Апалона-15». Удзельнічаў у чацвёртай высадцы людзей на Месяц. Агульная працягласць знаходжання месяцавага модуля на паверхні Месяца — 66 гадзін 55 хвілін.
З’яўляўся восьмым чалавекам, якія пабылі на Месяцы і першым якія пайшлі з жыцця сярод тых, хто быў на месяцавай паверхні. У 1971 годзе Ірвін быў узнагароджаны медалём НАСА «За выбітныя заслугі».
Пасля экспедыцыі на Месяц, 27 кастрычніка 1971 года на касмадроме ў Х’юстане перад 50 тысячамі баптыстаў абвясціў, што на Месяцы «увесь час адчуваў сувязь з Богам, адчуваў яго прысутнасць значна мацней, чым гэта было на Зямлі», стаў прапаведнікам і заснаваў місію «Высокі палёт», якую ўзначаліў разам са сваёй жонкай Мэры.
У 1972 Ірвін быў адлічаны з НАСА за спробу зрабіць бізнэс на марках, якія пабывалі ў космасе.
Спіс аб’ектаў PGC (2035001—2036000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2035001—2036000)
Сезон 2016/2017 ЖБК «Цмокі-Мінск»
У сезоне 2016/2017 жаночага баскетбольнага клуба Цмокі-Мінск з Мінска прымаў удзел:
Збаравічы
Зба́равічы (, Збаровичи) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета.
Палнатакі
Палнатакі, або Пална-Токі (Pálnatóki, або Pálna-Tóki) — легендарны дацкі герой X стагоддзя, хёўдынг з вострава Фюн. Паводле «Сагі пра ёмсвікінгаў», ён пераканаў Свена Вілабародага выступіць супраць свайго бацькі, Харальда Сінязубага. «Сага пра ёмсвікінгаў» і «Дзеянні данаў» гавораць таксама, што Палнатакі асабіста забіў Харальда. Паводле адной з версій, гэта была яго помста Харальду за забойства дзеда Палнатакі, гёцкага ярла Отара, падчас уварвання Харальда на Готланд.
Паводле «Сагі пра ёмсвікінгаў», Палнатакі заснаваў легендарнае брацтва ёмсвікінгаў, хоць многія ў гэтым сумняваюцца.
Саксон Граматык прыпісваў Палнатакі гісторыю пра тое, як Харальд прымусіў яго страляць у яблык на галаве яго сына, які бяжаў з узгорка. Аднак гісторыя пра вялікага лучніка, прымушанага да падобнай сітуацыі, шырока распаўсюджана і ў іншых германскіх народаў. Найбольш вядомая з іх - гэта апавяданне пра Вільгельма Тэля.
Напачатку XIX стагоддзя Палнатакі стаў персанажам некалькіх літаратурных твораў, такіх як: «Палнатакі» Адама Эленшлегера і «Эпізод пра цяжкае спусташэнне жыцця поўначы» Фрыдэрыка Грунтвіга.
Сезон 2014/2015 ЖБК «Цмокі-Мінск»
У сезоне 2014/2015 жаночага баскетбольнага клуба Цмокі-Мінск з Мінска прымаў удзел:
Апалон-12
«Апалон-12» (Apollo 12) — пілатуемы касмічны карабель серыі «Апалон», падчас палёту якога ў 1969 годзе людзі другі раз у гісторыі здзейснілі пасадку на паверхню іншага нябеснага цела — Месяца.
Экіпаж
Конрад і Гордан — вопытныя астранаўты, якія прайшлі праграму «Джэміні». Першапачаткова з імі ў тройцы трэніраваўся Кліфтан Уільямс, аднак ён загінуў у авіякатастрофе. Па асабістай прапанове Конрада, пачынаючы з экіпажа-дублёра Апалон-9, Уільямса замяніў навічок Алан Бін (Конрад добра ведаў Біна з пачатку 60-х, калі працаваў інструктарам у школе лётчыкаў-выпрабавальнікаў, а Бін быў яго вучнем). Усе члены экіпажа былі афіцэрамі ВМС ЗША, што аказала ўплыў на назву карабля і сімволіку місіі.
Агульныя звесткі
Карабель уключаў у сябе камандны модуль (узор 108) і месяцавы модуль (узор LM-6).
Для каманднага модуля астранаўты выбралі пазыўны «Янкі Кліпер», для месяцавага модуля — «Інтрэпід» — назвы караблёў амерыканскага ваенна-марскога флоту, якія вызначыліся ў баях. Эмблема палёту — паруснік (кліпер) на фоне Месяца. Чацвёртая зорка ў эмблеме палёту, была дададзеная ў памяць пра Кліфтана Уільямса.
Маса карабля 43,9 т. Для запуску выкарыстоўвалася ракета «Сатурн-5» (узор AS-507). Мэта палёту — высадка на Месяцы з правядзеннем даследаванняў па больш шырокай праграме, чым пры палёце карабля «Апалон-11».
Задачы палёту
Прадугледжвалі пасадку на Месяц у Акіян Бур прыкладна ў 1540 км на захад ад месца пасадкі карабля «Апалон-11», збор узораў месяцавага грунту, фатаграфаванне на паверхні Месяца, ўстаноўку на Месяцы навуковых прыбораў, фатаграфаванне паверхні Месяца з селенацентрычнай арбіты (у прыватнасці, некаторых участкаў, выбраных для наступных пасадак караблёў серыі «Апалон», пошук аўтаматычнага касмічнага апарата «Сервеер-3» (здзейсніў пасадку на Месяц 20 красавіка 1967 года), дэмантаж некаторых дэталяў названага апарата і дастаўка іх на Зямлю для вывучэння ўплыву працяглага знаходжання ў месяцавых умовах, правядзенне тэлевізійных сеансаў з борта карабля і з паверхні Месяца.
Праграма палёту была выканана амаль цалкам (з-за няспраўнасці тэлевізійнай камеры не ўдалося правесці два запланаваныя сеансы каляровага тэлебачання з Месяца).
Свята-Уладзімірская царква (Чыжэўшчына)
Свята-Уладзімірская царква — праваслаўны храм у вёсцы Чыжэўшчыне (Жабінкаўскі раён). Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю.
Гісторыя
Пабудаваная ў 1894 годзе з цэглы, на паўднёвай ускраіне вёскі, на месцы былога манастыра XVI стагоддзя, які згарэў у 1882 годзе. Пабудавана з цэглы і бутавага каменю як храм-помнік у гонар перамогі рускага войска пад камандаваннем А. В. Суворава 6 верасня 1794 года над войскам генерала Серакоўскага на Крупчыцкіх палях. Праект храма на 375 чалавек распрацаваны ў 1884 г. малодшым інжынерам А. Рэмерам, каштарыс складзены малодшым архітэктарам П. І. Залатаровым. Паводле некаторых звестак аўтарам праекта з’яўляецца архітэктар А. В. Кенэль (1844) або М. В. Раманаў.
Архітэктура
Крыжова-купальны храм з пяціграннай апсідай і трох’яруснай званіцай. Алтар вузкімі праходамі звязаны з ахвяральнікам і дзяканікам. У адзіным аб’ёмна-пластычным рашэнні зробленыя вежа-званіца і светлавы барабан асноўнага аб’ёма, якія ў сячэнні ўяўляюць сабой васьміграннік і завяршаюцца купаламі з маленькімі цыбулепадобнымі галоўкамі. Па знешнім выглядзе царква нагадвае помнікі каменнага паўночнага дойлідства XVII—XVIII стст.
Інтэр’ер
У інтэр’еры храма пануе падкупальная прастора светлавога барабана, што трымаецца на 4 магутных устоях, ветразях і падпружных арках.
Кальзберг
Ка́льзберг (, Кальзберг) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лашанскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Рагаўскога сельсавета.
Ёмсбарг
Ёмсбарг — крэпасць паўлегендарнага ваеннага брацтва ёмсвікінгаў, якая існавала ў перыяд паміж 960 і 1043 гадамі ў вусце Одэра.
Месцазнаходжанне
Існаванне Ёмсбарга пакуль не пацверджана навуковымі данымі, тым не менш, у святле выяўлення рэштак добра ўмацаваных ваенных лагераў такая магчымасць навукоўцамі не выключаецца. Выказваліся здагадкі, што Ёмсбаргам можа быць паселішча, выяўленае ў вусце Одэра каля цяперашняга Воліна (Польшча), але знаходкі ў ім занадта сціплыя, каб дапусціць падобную ідэнтыфікацыю (пар. Вінета).
Гісторыя і значэнне
Паводле «Сагі пра ёмсвікінгаў», крэпасць была заснавана ў X ст. вікінгам Палнатакі дзесьці на ўзбярэжжы Балтыйскага мора, у вусці Одэра. Ёмсбарг быў буйной крэпасцю з вялікай гаванню, якая магла змясціць адначасова 300 вялікіх караблёў. Адсюль вікінгі здзяйснялі набегі на Нарвегію, Швецыю, Англію, Данію і іншыя краіны.
Карчова
Карчо́ва (, Карчёво) — аграгарадок у Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета. Размешчаны за 35 км на поўнач ад Баранавічаў, за 1 км ад ракі Сэрвач.
Свята-Мікалаеўская царква (Чарнякава)
Царква Святога Мікалая — помнік драўлянага дойлідства.
Ёмсбарг
Гісторыя і значэнне
Пасля таго як ёмсбаргскія вікінгі пацярпелі ў 986 г. паражэнне ад нарвежскага ярла Хокана, які імкнуўся пазбавіцца ад дацкага вяршэнства, Ёмсбарг страціў значную частку свайго ўплыву, аднак працягваў заставацца незалежным апорным пунктам вікінгаў аж да 40-х гадоў XI ст., калі ён быў захоплены нарвежскім конунгам Магнусам Добрым.
Карчова
Назва
Найраннейшая назва Туганавічы, як і пазнейшае Туганава, напэўна, патранімічная форма ад імя Туган. У краязнаўчай літаратуры сцвярджаюць, што Туган быў татарынам, што звычайна падмацоўваюць згаданымі пад 1566 і 1570 гадамі паблізу Туганавічаў урочышчамі Ардынка (Ардынцоўшчына), Татараўшчына і «гаем альховым за татарамі». Аднак пэўны Туган з крыніц не вядомы. Магчыма, версія такога паходжання назвы даволі позняя, бо Адам Міцкевіч, добра знаёмы з мясцовасцю і мясцовымі паданнямі, выводзіць князёў Туганаў, гаспадароў возера Свіцязь, літоўцамі, васаламі вялікага князя Міндоўга.
Свята-Мікалаеўская царква (Чарнякава)
Гісторыя
Пабудаваная да 1725 года ў цэнтры в. Чарнякава Бярозаўскага раёна з дрэва як касцёл, перабудаваная ў 1864 г. і пераасвячоная ў праваслаўную царкву, нанава ашаляваная і пакрытая гонтам. У 1868 г. зроблены іканастас і прыбудаваны тамбур. З гэтага часу вядомая як Мікалаеўская царква.
У 1989 г. царква вернута вернікам, дзейнічае.
Архітэктура
Царква трохзрубная. Прамавугольны бабінец, амаль квадратны ў плане асноўны зруб і пяцігранная алтарная апсіда накрытыя агульным двухсхільным дахам з ашаляваным шчытом і развітым прычолкам на галоўным фасадзе. Над заходняй часткай пабудовы — галоўка на глухім барабане (раней бабінец завяршала вежа-званіца). Пры ўваходзе да царквы прылягае тамбур, з поўначы — рызніца. Сцены вертыкальна ашаляваныя дошкамі з нашчыльнікамі. Вокны прамавугольныя.
Інтэр'ер
Інтэр'ер зальны з плоскай бэлечнай столлю. У верхняй частцы бабінца размешчаныя хоры з бакавой лесвіцай. Сцены і столь абшыты дошкамі і пабелены вапнай. Пазалочаны іканастас з разнымі царскімі варотамі, бакавыя ківоты 1868 г., скампанаваныя з точаных калонак і балясін, разных карнізаў, какошнікаў. Абразы 18 — 19 ст.
Званіца
У заходнім баку ад царквы пастаўлена невысокая шырокая двух'ярусная чацверыковая брама-званіца каркаснай канструкцыі, накрытая шатровым дахам (XIX стагоддзе). Звонку канструкцыйны каркас пабудовы ашаляваны дошкамі, ярусы размежаваны гонтавым адлівам. Другі каркасны ярус апяразаны дашчаным парапетам.
Ёмсбарг
Пра ёмсвікінгаў
Ёмсбарг быў галоўнай базай абшчыны ёмсвікінгаў, у якой падтрымлівалася вельмі строгая дысцыпліна і куды не дапушчаліся жанчыны. Сярод вікінгаў Ёмсбарга не было людзей маладзей за 18 гадоў і старэй за 50. Воінам забаранялася адлучвацца з крэпасці больш чым на тры дні. Усе яны падпарадкоўваліся закону помсты за загінулага субрата. Найвялікшай ганьбай для вікінга з Ёмсбарга лічылася праявіць баязлівасць ці не перадаць захопленую здабычу ў распараджэнне абшчыны, якая павінна была дзяліць здабытае ў баі паміж усімі воінамі. Паміж вікінгамі забараняліся якія-небудзь сваркі. Парушальнікаў прынятага ў Ёмсбаргу звычаю выганялі з абшчыны.
Карчова
Вялікае Княства Літоўскае
У сярэдзіне XV стагоддзя Туганавічы належалі панам Юшку і Івашку Гойцавічам, тады пан Івашка даў дзве «службы» ў Туганавічах наваградскаму баярыну, продку Цяраевічаў. Гойцавічы не пакінулі нашчадкаў і не жылі ўжо да 1470 года, спадкаваў ім вялікі князь Казімір, якія даў адну частку Туганавічаў князю Івану Масальскаму, а другую—пану Мікалаю Няміравічу. Упершыню сяло Туганава згадваецца 10 чэрвеня 1471 года, калі маршалак гаспадарскі Мікалай Няміравіч запісаў яго сваёй жонцы Альжбеце, а пасля яе смерці — касцёлу ў Ішкалдзі пад юрысдыкцыю віленскага біскупа. Аднак пасля смерці пана Мікалая Няміравіча (каля 1489) яго частка Туганавічаў вярнулася да вялікага князя Казіміра. Пасля паланення, напэўна, у бітве на Вядрошы, князя Сямёна Іванавіча Масальскага, да гаспадара, ужо вялікага князя Аляксандра, перайшла і другая частка Туганавічаў. У 1509 годзе князь Сямёнавіч Іванавіч вярнуўся пасля 9-гадовага палону і ў 1510 годзе ўжо вялікі князь Жыгімонт Стары наноў даў яму Туганавічы, а ў 1511 годзе дадаў да іх сенажаць і поле. У 1514 годзе гаспадар разбіраў спрэчку свайго двараніна Сямёна Іванавіча з яго туганавіцкімі суседзямі Грынем і Еськам Цяраевічамі (Тэраевічамі), баярамі наваградскімі. Лістом ад 31 студзеня 1529 года вялікі князь Жыгімонт Стары зноў пацвердзіў Сямёну Іванавічу двор Туганавічы, а таксама дадаў мядовую і піўную карчму ў Цырыне і поле ў Варончы. У 1556 годзе ў Туганавічах праведзена валочная памера, тым часам двор ужо належаў сынам Сямёна Іванавіча — Міхаілу і Івану, якія называліся прыдомкам Туганаўскія.
Пад уладай Расійскай імперыі
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Расійскай імперыі. У 1798 годзе маёнтак і вёска Туганавічы мелі 40 дамоў. Частымі гасцямі гаспадароў маёнтка былі Адам Міцкевіч, Ян Чачот, Тамаш Зан, Ігнат Дамейка.
Найноўшы час
У 1909 годзе вёска Карчова ў Цырынскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні.
З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Цырынскай гміне Навагрудскага павета.
З 1939 года ў складзе БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Гарадзішчанскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 25 снежня 1962 года ў Баранавіцкім раёне.
З 16 ліпеня 1954 года па 26 чэрвеня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад і з’яўлялася цэнтрам Карчоўскага сельсавета.
Рычард Фрэнсіс Гордан
Рычард Гордан (Richard Gordon; нар., Сіэтл, штат Вашынгтон) — астранаўт ЗША.
Сезон 2015/2016 ЖБК «Цмокі-Мінск»
У сезоне 2015/2016 жаночага баскетбольнага клуба Цмокі-Мінск з Мінска прымаў удзел:
Каменец (Мінскі раён)
Ка́менец (, Каменец) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета.
Юркавіцкі сельсавет
Назву Ю́ркавіцкі сельсавет маюць:
Спіс зорак сузор’я Цыркуля
У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Цыркуля да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.
Насау (Багамскія Астравы)
Гісторыя
Насау быў заснаваны англічанамі ў сярэдзіне XVII стагоддзя як Чарльстаўн, але быў перайменаваны ў Насау ў гонар Вільгельма III Аранскага-Насау ў 1695 годзе. На працягу XVIII стагоддзя ён быў сховішчам для піратаў Карыбскага мора, самым вядомым з якіх быў Чорная барада. Насау з'яўляўся аб'ектам шматлікіх нападаў іспанцаў у канцы XVIII стагоддзя, а ў 1776 годзе ён быў ненадоўга захоплены амерыканскімі рэвалюцыянерамі. У маі 1782 астравы, і сталіца Насау, былі акупаваныя іспанцамі, але ў ліпені 1783 без адзінага стрэлу зноў адбітыя брытанскімі лаялістамі. Да канца Амерыканскай вайны звыш 7000 лаялістаў перасяліліся туды з кантынентальнай часткі ЗША.
Па ўмовах Парыжскага міру астравы адышлі да Брытаніі, і калонія заставалася брытанскай да 1973 года. У пачатку XIX стагоддзя, пасля адмены ў Брытаніі гандлю рабамі, пачаўся прыток чорнага насельніцтва. Падчас Другой сусветнай вайны на Насау базаваліся караблі і катары амерыканскай берагавой аховы, якія змагаліся з падводнымі лодкамі Крыгсмарынэ.
З 1968 года ў Насау знаходзілася рэзідэнцыя прэм'ер-міністра — спачатку прэм'ера самакіравальнай тэрыторыі, а з 1973 незалежнай дзяржавы Багамскія Астравы.
Камкі
Камкі́ (, Комки) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета.
Дэндрахраналогія
Дэндрахраналогія (ад dendron — дрэва, chronos — час, logos — вучэнне) — навуковая дысцыпліна пра метады датавання падзей, прыродных з’яў, археалагічных знаходак і старажытных прадметаў, заснаваная на даследаванні гадавых кольцаў драўніны. Выкарыстоўваецца для датавання драўляных прадметаў і фрагментаў ствалоў дрэў (напрыклад, у пабудовах), а таксама ў біялогіі — пры вывучэнні біялагічных змен за апошнія тысячагоддзі. Існуе кірунак у дэндрахраналогіі — дэндракліматалогія, які займаецца вывучэннем заканамернасцей складання гадавых слаёў драўняных парод для ўсталявання клімату ў мінулыя геалагічныя эпохі.
Касачы (Мінскі раён)
Касачы́ (, Косачи) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета.
Чарлз Дзюк
Чарлз Мос Дзюк (Charles Moss Duke; нар. года) — астранаўт ЗША. Самы малады з тых, хто пабываў на Месяцы (Харысан Шміт нарадзіўся на некалькі месяцаў раней).
Біяграфія
У красавіку 1966 года ён быў адным з 19 абраных для НАСА пятай групе астранаўтаў. Ён быў у складзе экспедыцыі Апалон-16, пятай высадцы людзей на Месяц. Агульная працягласць знаходжання месяцавага модуля на паверхні Месяца - 71 гадзіна 2 хвіліны.
Пасля экспедыцыі на Месяц стаў прапаведнікам, тлумачыў Біблію, і рабіў прадказанні, грунтуючыся на Старым Запавеце. Ён і яго жонка жывуць у Нью-Браўнфельсе, штат Тэхас.
Бэлцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя Алеку Русо
Бэлцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя Алеку Русо (Universitatea de Stat «Alecu Russo» din Bălți) — малдоўская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Бэлць. Вучэльня названа ў гонар Алеку Русо — паэта, пісьменніка, літаратурнага крытыка і публіцыста.
Хатан (рака)
Хата́н (Хотан, 和田河) — рака ў Кітаі, правы прыток ракі Тарым.
Рака Хатан утвараецца ад сутокаў рэк Каракаш і Юрункаш, перасякае пустыню Такла-Макан у шырокай даліне. Даўжыня ракі складае 1035 км (ад вытоку ракі Каракаш). Плошча вадазбору 43 600 км². Сярэдні расход вады на выхадзе з гор складае 120 м³/с.
Хатан выкарыстоўваецца на арашэнне Хатанскага аазіса.
Апалон-15
«Апалон-15» (Apollo 15) — дзявяты пілатуемы касмічны карабель у рамках праграмы «Апалон», чацвёртая высадка людзей на Месяц. Камандзір экіпажа Дэвід Скот і пілот месяцавага модуля Джэймс Ірвін правялі на Месяцы амаль трое сутак (крыху менш за 67 гадзін). Агульная працягласць трох выхадаў на месяцавую паверхню склала 18 гадзін 30 хвілін. На Месяцы экіпаж упершыню выкарыстаў месяцавы аўтамабіль, праехаўшы на ім у агульнай складанасці 27,9 км. Было сабрана і затым дастаўлена на Зямлю 77 кілаграмаў узораў месяцавага грунту. Пасля палёту спецыялісты назвалі ўзоры, дастаўленыя гэтай экспедыцыяй, «багаты ўлоў» усёй праграмы, а місію «Апалона-15» — «адной з самых бліскучых з навуковай пункту гледжання».
Касмічны карабель быў упершыню абсталяваны модулем навуковых прыбораў (SIM - Scientific Instrument Module) і даставіў да Месяца невялікі штучны спадарожнік, які быў запушчаны пад заслону місіі. На зваротным шляху да Зямлі пілот каманднага модуля Альфрэд Уорд упершыню здзейсніў выхад у адкрыты космас у міжпланетную прастору, каб дэмантаваць і даставіць на Зямлю адзнятыя фотакасеты.
Камандны модуль карабля «Індэвар» (Endeavour — «памкненне») быў названы ў гонар легендарнага парусніка «Індэвар», на якім брытанскі даследчык і першаадкрывальнік Джэймс Кук здзейсніў сваё першае кругасветнае падарожжа ў 1768—1771 гадах. Месяцавы модуль атрымаў пазыўныя «Фалкон» (Falcon — сокал). Сокал — талісман Акадэміі ВПС ЗША. Усе члены экіпажа «Апалона-15» былі афіцэрамі ВПС ЗША.
Экіпаж
Для Дэвіда Скота гэта быў трэці касмічны палёт. Першы ён здзейсніў у якасці пілота разам з Нілам Армстрангам у сакавіку 1966 на касмічным караблі «Джэміні-8». У тым палёце ўпершыню ў свеце была ажыццёўлена стыкоўка двух касмічных апаратаў на калязямной арбіце ў ручным рэжыме. Палёт быў спынены датэрмінова, бо з-за няспраўнасці аднаго з рухавікоў сістэмы арыентацыі паўстала рэальная пагроза для жыцця астранаўтаў. Другі раз Скот лётаў у космас у сакавіку 1969 года ў якасці пілота каманднага модуля «Апалона-9». Гэта быў трэці пілатуемы палёт па праграме «Апалон», падчас якога на калязямной арбіце праходзілі першыя пілатуемыя выпрабаванні месяцавага модуля (LM-3). Для Альфрэда Уорда і Джэймса Ірвіна палёт на «Апалон-15» быў першым. У 1969 годзе яны разам са сваім камандзірам ўваходзілі ў дублюючы экіпаж «Апалона-12».
Касцёл Маці Божай Нястомнай Дапамогі (Шэметава)
Касцёл Маці Божай Нястомнай Дапамогі — мураваны каталіцкі храм у вёсцы Шэметава Мядзельскага раёна Мінскай вобласці, помнік архітэктуры класіцызму.
Апалон-15
Дублюючы экіпаж
Камандзір дублюючага экіпажа Рычард Гордан меў вопыт дзвюх касмічных палётаў. Ён лётаў у верасні 1966 на «Джэміні-11» і ў лістападзе 1969 пілотам каманднага модуля «Апалона-12». Гордан — адзін з 24 чалавек, якія лёталі да Месяца. Вэнс Бранд і Харысан Шміт на той момант у космас яшчэ не лёталі.
Касцёл Маці Божай Нястомнай Дапамогі (Шэметава)
Гісторыя
Пабудаваны ў канцы XVIII — пачатку XIX ст., у 1902 годзе рэстаўрыраваны і павялічаны.
Архітэктура
Касцёл мураваны, аднанефны, крыжовы ў плане з прамавугольнай апсідай і развітым трансептам, накрыты двухсхільнымі дахамі. Галоўны фасад вылучаны порцікам з чатырма трохчвертнымі калонамі дарычнага ордара. Над парталам галоўнага ўваходу паўкруглае акно, паміж бакавымі парамі калон неглыбокія конхавыя нішы. Тарцы трансепту вырашаныя ў выглядзе двухкалонных порцікаў. Сцены бакавых фасадаў з прамавугольнымі вокнамі.
Касцёл і званіца дзейнічаюць.