cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тамаш Казімір Сапега
Біяграфія
У 1648 стаў ротмістрам гусарскай харугвы. Удзельнічаў у бітве пад Піляўцамі. У 1649 знаходзіўся пад Зборавам, атрымаў пасаду абознага літоўскага. У 1650 на чале казацкай харугвы ўдзельнічаў у бітве пад Берасцечкам, дзе быў двойчы паранены.
Памёр 30 сакавіка 1654 года ў вайсковым абозе пад Белым Камнем.
Сям’я
Паходзіў з кодзенскай лініі магнацкага роду Сапегаў, сын Фрыдэрыка і Евы Скашэўскай. Меў братоў Яна Фрыдэрыка, Крыштафа Францішка і Аляксандра Казіміра.
Ажаніўся ў 1647 годзе з Соф’яй Дарагастайскай (1635—1653), дачкой чашніка літоўскага Уладзіслава Дарагастайскага. Праз гэты шлюб атрымаў спадчыну згаслага роду Дарагастайскіх (Дарагастаі, Мураваную Ашмянку і іншыя маёнткі). Дзяцей не пакінуў.
Ніка Хюлькенберг
Нікалас «Ніка» Хюлькенберг (Nicolas Hülkenberg, нар., Эмерых-на-Рэйне) — германскі аўтагоншчык, пілот Формулы-1. З’яўляецца чэмпіёнам сезона 2006/07 А1 Гран-пры, сезона 2008 Еўрасерыі Формулы-3 і GP2 сезона 2009 года, пераможца гонкі «24 гадзіны Ле-Мана» (2015).
Формула-1
Дэбютаваў у Формуле-1 з Williams у годзе.
У годзе правёў сезон у якасці рэзервовага гоншчыка Force India, за якую ў наступным годзе ўдзельнічаў у гонках на сталай аснове. Пасля аднаго года ў Sauber у годзе, вярнуўся ў Force India, дзе выступаў у — гадах.
З года правёў тры гады ў Renault. Саступіў сваё месца Эстэбану Акону пасля заканчэння сезона года.
У сезонах і  гадоў выконваў рэзервовую ролю ў Racing Point і затым Астан Марцін. Тройчы з’яўляўся ў якасці запаснога гоншчыка Racing Point у 2020 годзе. З-за тэхнічных праблем не змог стартаваць на Гран-пры Вялікабрытаніі, але потым кваліфікаваўся трэцім у гран-пры 70-годдзя, дзе фінішаваў у ачках, заняўшы сёмае месца ў гонцы. Затым заняў восьмае месца ў Нюрбургрынгу. У 2022 годзе быў выкліканы ў якасці рэзервовага пілота Aston Martin у першых дзвюх гонках года ў Бахрэйне і Саудаўскай Аравіі, дзе замяняў Себасцьяна Фетэля, які прапусціў этапы з-за COVID-19.
На сезон года падпісаў кантракт з камандай Хаас.
Міроненка
Міроненка — прозвішча.
Вольга Віктараўна Хілько
Вольга Хілько (нар., ) — беларуская спарстменка, майстар спорту міжнароднага класу па вольнай барацьбе (вагавая катэгорыя да 63 кг і да 67 кг), член нацыянальнай зборнай Рэспублікі Беларусь па вольнай барацьбе.
Трэнер — Артур Зайцаў.
1947 год у гісторыі камп’ютарных гульняў
1947 год быў адзначаны шэрагам падзей у галіне камп’ютарных гульняў.
Падступства і каханне (п’еса)
Падступства і каханне (Kabale und Liebe) — трэцяя драма нямецкага драматурга Фрыдрыха Шылера, напісаная ў 1784 годзе. Вяршыня творчасці драматурга перыяду «буры і націску». Адзін з найлепшых твораў класічнай нямецкай літаратуры. Гэта першая драма Шылера, у якой тэматыка твора ўзята непасрэдна з нямецкай рэчаіснасці.
Гісторыя
Задума і план гэтай «мяшчанскай трагедыі» ўзніклі ў Шылера пад канец чэрвеня або ў пачатку ліпеня 1782 г. у Штутгарце. Праца над ёй працягвалася ў Огерсгайме, Баўэрбаху, Мангейме да студзеня 1784 г. Першапачаткова твор меў назву «Луіза Мілерава» (ням. Luise Millerin). Прэм’ера першага спектакля паводле гэта п’есы адбылася ў тэатры Франкфурце-на-Майне 13 красавіка 1784 г., а праз два дні ўбачыла свет і першая яе пастанова ў Мангеймскім тэатры. Праз некалькі тыдняў пасля гэтага твор выйшаў з друку асобнае кнігай.
Персанажы
Галоўныя персанажы п’есы:
Некаторыя з асабовых імёнаў, якія фігуруюць у п’есе маюць гаворачы сэнс:
Крыніцы
Прыдворна-арыстакратычны свет Фрыдрых Шылер меў магчымасць вывучыць пад час свайго навучання ў Ваеннай акадэміі вюртэмбергскага герцага Карла Яўгена. Вобразы прэзідэнта фон Вальтэра, гофмаршалка фон Кальба і лэдзі Мільфард былі мастацкім абагульненнем рысаў рэальных асоб з атачэння герцага Карла Яўгена. Гісторыя ўзвышэння прэзідэнта праз труп свайго папярэдніка, ёсць не што іншае, як біяграфія аднаго з дачаснікаў вюртэмбергскага герцага. Лэдзі Мільфрад спісаная з графіні Францішкі фон Хоэнгайм, любоўніцы Карла Яўгена. Прататыпам прэзідэнта фон Вальтэра паслужыў граф Манмартэн.
Сюжэт
У «Падступстве і каханні» выяўленыя два супрацьлеглых лагера, якія варагуюць спаміжсобку як рэальныя прадстаўнікі двух грамадзянскіх класаў: феадальнага дваранства і бюргерства. Драматычная калізія паміж прадстаўнікамі грамадзянскіх лагераў удасканальваецца канфліктам у асяроддзі самое пануючай вярхушкі (канфлікт прэзідэнта фон Вальтэра з сынам Фердынандам).
Сын прэзідэнта фон Вальтэра, Фердынанд, улюбляецца ў дзяўчыну з простага народа — Луізу Мілер, дачку музыкі. Прэзідэнт, у сваю чаргу, жадае выкарыстаць сына ў якасці паслухмянае зброі для ўзмацнення сваёй улады і ўплыву пры двары і з гэтаю мэтай вырашае ажаніць Фердынанда на лэдзі Мільфард, любоўніцы герцага, але ён сутыкаецца на нечаканую нязгоду з боку сына. Вурм, сакратар прэзідэнта, высвятляе свайму гаспадзіну прычыну свавольнасці Фердынанда: ён кахае дачку музыкі Мілера Луізу. Пры першае ж размове Фердынанд адмаўляецца ад рукі «прывілеяванае блудніцы» герцага.
Бачачы, што з-за зацятасці сына ўсё яго планы мусяць рухнуць, прэзідэнт фон Вальтэр вырашае арыштаваць музыку Мілера, а Луізу і яе маць паставіць ля ганебнага слупа, разлічваючы, што пасля гэтага Фердынанд адмовіцца ад сваёй зганьбаванай каханай. Але, калі прэзідэнт разам з паліцэйскімі ўрываецца ў дом Мілера, каб здзейсніць свой намер, Фердынанд прымушае бацьку саступіць, пагражаючы, што, у той час калі Луіза будзе стаяць каля ганебнага слупа, ён распавядзе ўсёй сталіцы гісторыю аб тым, як становяцца прэзідэнтамі, гэта значыць выкрые злачынаства, здзейсненае фон Вальтэрам з мэтай дамагчыся ўлады.
Пасля гэта няўдачы сакратар Вурм раіць прэзідэнту прымусіць Луізу падпісаць цыдулку да трэцяга ліца з прызнаннем у каханні і падсунуць гэту цыдулку Фердынанду. Ён раіць фон Вальтэру арыштаваць музыку і яго жонку, прыстрашыўшы іх эшафотам альбо пажыццёвым зняволеннем, і паставіць дачцэ адзінае ўмовай іх вызвалення патрабуемую цыдулку. Прэзідэнт, вельмі задаволены гэткі планам, абірае ў якасці «аблюбёнца» Луізы, якому павінны быць адрасаваная любоўная цыдулка, нікчэмнага і пустога пашляка гофмаршалка фон Кальба. План Вурма хутка здзяйсняецца. Музыка з жонкай арыштаваныя. Ліст падтрыхтаваны. На наступны дзень гофмаршалак на парадзе раптоўна раняе ліст Луізы, а Фердынанд падымае яго. Ён у шаленстве. Упэўнены ў здрадзе Луізы, Фердынанд вырашае атруціць яе і сябе. Толькі пасля таго, як оба ўжо выпіла ліманад з атрутай, высвятляецца падступства Вурма і прэзідэнта, а таксама невінаватасць Луізы. Фердынанд кідае ў твар прэзідэнту словы, поўны агіды. Раптам з’яўляецца Мілер у суправаджэнні народа і паліцэйскіх. Зараз, калі ўвесь падступны план высветлены, прэзідэнт спрабуе скласці віну з сябе на Вурма, але сакратар пагражай распавесці жудасныя гісторыі, якія ашаломяць народ. Усведамляючы жахлівую катастрофу, якая адбылася па яго віне, прэзідэнт фон Вальтэр каецца ва ўсім і просіць прабачэння ў сына, які паміраючы, працягвае яму руку. Пасля гэтага фон Вальтэр аддае сябе ў рукі паліцэйскіх.
Пастаноўкі на Беларусі
На Беларусі першыя пастановы п’есы ставіліся на рускай і польскай мовах вядомыя з 40—50-х гадоў XIX ст. У савецкія часы п’еса ставілася:
Беларускія пераклады
Першы пераклад трагедыі на беларускую зрабіў Кузьма Чорны пад назвай «Каварства і любоў». У 1993 для адмысловага выдання твораў Шылера ў серыі «Скарбы сусветнай літаратуры» пераклад п’есы зрабіў Мікола Ермалаеў.
Касмадром
Касмадро́м (ад κόσμος «космас» і δρόμος «шлях») — гэта тэрыторыя, на якой размяшчаецца комплекс збудаванняў, якія служаць для запуску касмічных апаратаў у сусвет. Звычайна касмадромы займаюць вялікую плошчу і находзяцца далёка ад густанаселеных месцаў, каб ступені ракет, якія аддзяляюцца падчас палёту, не нашкодзілі жылым тэрыторыям ці суседнім стартавым пляцоўкам.
Найбольш выгаднае размяшчэнне касмадрома — на экватары, каб у момант старту носьбіт як мага паўней выкарыстоўваў энергію кручэння Зямлі. Ракета-носьбіт пры запуску з экватара можа зэканоміць каля 10 % паліва ў параўнанні з тымі, што стартуюць з касмадромаў, размешчаных у сярэдніх шыротах. Таму гэты ж носьбіт можа вывесці на арбіту большую карысную вагу. Паколькі на экватары не шмат краін, здольных запускаць ракеты ў космас, з’явіліся праекты касмадромаў марскога базіравання.
У 2008 годзе Расія ажыццявіла 27 запускаў ракет-носьбітаў і такім чынам захавала за сабой першае месца ў свеце па колькасці пускаў. Для параўнання, ЗША ў гэтым годзе выканалі 14 запускаў (у тым ліку чатырох «шатлаў»), Кітай — 11, Еўропа — 6. У 2011 годзе Расія ажыццявіла 35 пускаў ракет-носьбітаў, што склала 40 % ад усіх запускаў у 2011 годзе.
Планы будаўніцтва ЗПГ-тэрміналаў для Беларусі
Планы будаўніцтва ЗПГ-тэрміналаў для Беларусі — абвешчаныя або абмяркоўваемыя беларускім урадам, дзяржаўнымі і недзяржаўным арганізацыямі праекты будаўніцтва ЗПГ-тэрміналаў для альтэрнатыўнага забеспячэння Беларусі прыродным газам.
Літва
28 чэрвеня 2010 года на сустрэчы ў Мінску прэм'ер-міністраў Беларусі і Літвы Сяргея Сідорскага і Андруса Кубілюса была дасягнута дамоўленасць пра стварэнне двухбаковай рабочай группы па супрацоўніцтве ў галіне ПЭК, якая да 1 лістапада мусіла даць прапановы па будаўніцтве беларуска-літоўскага ЗПГ-тэрміналу ў Літве. Беларуская частка рабочай групы створана распраджэннем С. Сідорскага ад 13 ліпеня, кіраўніком прызначаны першы віцэ-прэм'ер Уладзімір Сямашка. Літоўскі бок таксама стварыў сваю частку рабочай групы.
Заяўлялася, што магутнасць планаванага ЗПГ-тэрмінала мусіць скласці каля 8 млрд куб. м. штогод, кошт будаўніцтва — каля 1 млрд. USD. Беларусь, апроч ЗПГ-тэрміналу, мусіла пабудаваць трубаправодную сістэму даўжынёю 285 кіламетраў для транспарціроўкі газу на сваю тэрыторыю, паводле экспертных ацэнак, кошт яе будаўніцтва склаў бы больш за 300 млн. USD.
6-10 верасня 2010 года прэс-служба беларускага ўраду паведаміла пра гатовасць кітайскай карпарацыі CAMCЕ фінансаваць будаўніцтва і будаваць беларуска-літоўскі ЗПГ-тэрмінал у Літве. Гэта, прынамсі адзін з варыянтаў фінасавання праекта, пытанне мусіла распрацоўвацца пасля канечнага рашэння ўрадаў Беларусі і Літвы пра здзяйсненне праекту. Паміж бакамі была дасягнута папярэдняя дамоўленасць, паводле якой пошук фінансавання возьме на сябе Літва, а Беларусь аплаціць сваю долю, у прыватнасці, за кошт паслуг доўгатэрміновага захоўвання газу, яго транспарціроўкі і г.д.
Гл. таксама:
Украіна
23 жніўня 2011 года часовы павераны ў справах Украіны ў Беларусі Аляксандр Сасюра адправіў беларускаму ўраду прапанову ўдзелу ў праектаванні і будаўніцтве ЗПГ-тэрміналу на чарнаморскім узбярэжжы Украіны.
У 2010 годзе ўрадамі Украіны і Азербайджана падпісаны мемарандум пра супрацоўніцтва ў арганізацыі паставак ЗПГ. Рашэнне па будаўніцтве ЗПГ-тэрміналу было прынята украінскім урадам у канцы 2010 года. У жніўні 2011 года праводзіўся конкурс праекціроўшчыкаў. Пастаўка ЗПГ іншых краін не планаваліся, бо Турцыя адмаўляецца прапускаць газавозы ў Чорнае мора праз свае пралівы.
Планаваная магутнасць ЗПГ-тэрміналу да 10 млрд куб. м. штогод. Будаўніцтва мусіла пачацца ў 2013 годзе, увод у эксплуатацыю першай чаргі — да 2015—2016 году. Агульны кошт праекта — 1,5 млрд USD. Удзел Беларусі, паводле ацэнак экспертаў, мог бы скласці 0,5 млрд USD.
Латвія
Разглядалася магчымасць удзелу Беларусі ў будаўніцтве ЗПГ-тэрмінала ў Латвіі, паблізу Рыгі, што абмяркоўвалася падчас візіту прадстаўніка беларускага ўрада ў Латвію. Кіраўнік Беларусі А. Р. Лукашэнка падчас візіту ў ААЭ абмяркоўваў магчымасць пастаўкі ЗПГ на планаваны тэрмінал. Урэшце, з-за значна большай, адносна кошту расійскага газа для Беларусі, цаны ЗПГ, удзел у будаўніцтве названы Лукашэнкам немэтазгодным. Рэалізацыя праекта абмяркоўваецца на ўрадавым узроўні Латвіі яшчэ і ў 2014—2015 гадах.
HMS C15
HMS C15 — брытанская падводная лодка тыпу С. Пабудавана ў 1906-1907 гадах кампніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 21 студзеня 1908 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 1 красавіка 1908 года.
Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана ў, дзе была ўключана ў Дзесятую падводную флатылію. 3 лістапада 1917 года C15 у Ла-маншы паспяхова тарпедавала германскую падводную лодку SM UC-65.
У 1921 годзе лодка была прададзена на металалом.
Трыліснік (сімвал)
Трыліснік (seamróg) —  адзін з найгалоўнейшых сімвалаў Ірландыі, уяўляе сабой маладую галінку канюшыны белай. Лічыцца, што гісторыя сімвала ўзыходзіць сваімі каранямі да часоў Святога Патрыка. Як кажуць, апякун Ірландыі выкарыстоўваў трыліснік у якасці метафары, тлумачачы людзям сэнс Святой Троіцы. Назва сімвала ў ірландскай мове seamróg паходзіць ад ірландскага слова seamair, якое азначае маладая канюшына. У даўнія часы канюшына выкарыстоўвалася ў медыцыне, бо вядомая сваімі лекавымі ўласцівасцямі. У эпоху каралевы Вікторыі трыліснік становіцца папулярным сімвалам на адзенні. Канюшына выкарыстоўваецца ў якасці сімвала шматлікіх ірландскіх спартыўных каманд, дзяржаўных арганізацый, ваенных злучэнняў, універсітэтаў і іншых арганізацый, напрыклад: футбольнага клуба «Кліфтанвіл Белфаст», футбольнага клуба «Шэмрак Роверс», авіякампаніі Aer Lingus, Дублінскага ўніверсітэцкага каледжа. Акрамя гэтага трыліснік Канюшыны, у адпаведнасці з канстытуцыяй Ірландыі, з'яўляецца дзяржаўным сімвалам Ірландыі. Яго выява выкарыстоўваецца ў паштовых марках, дзяржаўных і ваенных узнагародах, на сцягах месцаў і ваенных штандарах. Трыліснік Канюшыны таксама выкарыстоўваецца ў якасці сімвала ірландскага палка войска Вялікабрытаніі.
Хельская каса
Хельская каса (Mierzeja Helska; Hélskô Sztremlëzna; Halbinsel Hela або Putziger Nehrung) — размешчаная па ўзбярэжжа Балтыйскага мора пясчаная каса. Даўжыня касы складае 35 км, шырыня вар'іруецца ад трохсот метраў да трох кіламетраў. Хельская каса аддзяляе Пуцкі заліў (заходняя частка Гданьскай бухты) ад Балтыйскага мора.
Адміністрацыйны статус і населеныя пункты
У адміністрацыйным плане каса ўваходзіць у склад Пуцкага павета Паморскага ваяводства Польшчы.
Гісторыя
Пасля Першай сусветнай вайны Хельская каса ўвайшла ў склад Польшчы. Усведамляючы важнае стратэгічнае значэнне касы, палякі ператварылі яе ў ваенны умацаваны раён. 1 верасня 1939 года войскі нацысцкай Германіі атакавалі польскія ўмацаванні на касе. Абарона Хельской косы стала адной з першых бітваў Другой сусветнай вайны.
NGC 2831
NGC 2831 (іншыя абазначэнні — UGC 4942, MCG 6-21-13, ZWG 181.24, ARP 315, PGC 26376) — эліптычная галактыка (E0) ў сузор’і Рысь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кабанбай батыра
Кабанбай батыра — аул у Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр сельскай акругі Кабанбай. Знаходзіцца прыкладна за 36 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра сяла Акмол. Код КАТА — 116665100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 4212 чалавек (2071 мужчына і 2141 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражываў 5181 чалавек (2579 мужчын і 2602 жанчыны).
Усевалад Анатолевіч Радкевіч
Усевалад Анатолевіч Радке́віч (, Віцебск — ) — вучоны, энтамолаг і эколаг, доктар біялагічных навук (1971), прафесар (1976). Заслужаны дзеяч навукі Беларусі (1978). Выдатнік вышэйшай школы СССР. Выдатнік народнай асветы Беларусі.
Біяграфія
Сын А. І. Радкевіча. Скончыў Віцебскі педагагічны інстытут (1954), аспірантуру пры Інстытуце заалогіі АН БССР (1961). З 1954 года працаваў у Віцебскім педінстытуце на кафедры заалогіі. Дэкан хіміка-біялагічнага факультэта гэтага інстытута (1962—1968), старшы навуковы супрацоўнік (1968—1970), прарэктар па навуковай рабоце (1970—1974), загадчык кафедры заалогіі (з 1973 года), загадчык створанай пры Віцебскім педінстытуце праблемнай навукова-даследчай лабараторыі па асваенні, рэканструкцыі і ахове жывёльнага свету Беларускага Паазер’я (з 1975). У апошнія гады — прафесар кафедры заалогіі Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава.
Навуковая дзейнасць
Аўтар шэрагу вучэбных дапаможнікаў для вышэйшай школы, у тым ліку «Экалогія» (3 выданні), «Жывёлы і расліны», член рэдкалегіі «Энцыклапедыі прыроды Беларусі» (1983—1986).
Апублікаваў больш за 90 навуковых прац па праблемах шаўкаводства, энтамалогіі, экалогіі, па методыцы выкладання біялогіі. Працаваў у складзе камісіі па біялогіі навукова-метадычнага савета Міністэрства асветы СССР, у навукова-метадычным савеце Міністэрства вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі Беларусі, навуковых саветах АН Беларусі па праблемах біясферы і інш. Навуковая і грамадская дзейнасць адзначана дзяржаўнымі ўзнагародамі. Узнагароджаны Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь.
Электрычны чайнік
Электрычный чайнік, электрачайнік — прылада для кіпячэння вады з дапамогай электрычнасці.
Гісторыя
Першыя электрычныя чайнікі з’явіліся ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзя. З цягам часу іх канструкцыя і зручнасць карыстання ўдасканальваліся. У 1992 годзе ў Японіі пачалася вытворчасць электрачайнікаў-тэрмасаў (тэрмапотаў). У 1994 годзе ў Ізраілі выпусцілі электрачайнікі з кантактнай падстаўкай і аўтаматычным адключэннем пасля закіпання.
Апісанне сучаснага прыбору
Уяўляе сабой ёмістасць ад 0,7 да 2 літраў, з размешчаным унутры награвальным элементам магутнасцю каля 2 кВт. Зверху корпуса размешчаны датчык закіпання, які адключае чайнік пры закіпанні вады.
Бернардзінцы
Бернардзінцы — манахі г.зв. абзерванцкай галіны манаскага ордэна францысканцаў на Беларусі, у Літве і Польшчы. Бернардзінцы прытрымліваліся першапачатковага, больш строгага статута Францыска Асізскага. Патрабаванні аб вяртанні да гэтага статута з'явіліся у 13 ст. — пачатку 14 ст. У 1415 годзе францысканскі прапаведнік Бернард Сіенскі звярнуўся да Папы Рымскага Марціна V з просьбай пацвердзіць першапачатковы статут. Канстанцкі сабор 1415 задаволіў гэту просьбу. У 1430 г. на генеральным капітуле ордэна францысканцаў-абсервантаў, пазней на тэрыторыі Рэчы Паспалітай і паўднёваславянскіх землях за імі замацавалася назва «бернардзінцы» (ад імя прапаведніка Бернарда Сіенскага). У 1431 годзе пры Папе Яўгену IV францысканцы-абсерванты атрымалі права ўвесці пасаду генеральнага вікарыя. Ім стаў Б. Сіенскі. Канчатковы разрыў бернардзінцаў з ордэнам францысканцаў адбыўся ў 1517 г. пры Папе Льву IX. Апраналіся бернардзінцы ў сутану цёмна-шэрага колеру з капюшонам, плашч, насілі пояс з белай воўны. На Беларусь бернардзінцы прыйшлі з Польшчы. Галоўнымі мэтамі якіх былі місіянерская праца сярод праваслаўнага насельніцтва і пастырская дзейнасць. У 1467 г. быў створаны польскі вікарыят, а на яго аснове ў 1517 г. — польская правінцыя, з якой у 1530 г. вылучалася Літоўская правінцыя (у 1570 годзе зноў яб'яднана з Польскай). У 1628 г. Польская правінцыя падзелена на Велікапольскую, Малапольскую, Рускую і Літоўскую, а ў 1630 г. Малапольская, Руская і Літоўская правінцыі аб'яднаны ў Польскую (Малапольска-Літоўскую) правінцыю. З апошняй у 1637 годзе вылучалася Руская, а ў 1731 — Літоўская.
Манашкі-бернардзінкі першапачаткова сяліліся пры мужчынскіх кляштарах ордэна і не прымалі абавязку сталага жыхарства пры кляштары (кляўзуру). У 1566 годзе Папа Пій V абавязаў іх прыняць кляўзуру і тры манаскія абавязкі.
Беларусь
На Беларусі дзейнічалі чатыры жаночыя кляштары бернардзінцаў: у Брэсце (1624—1831, фундатар Гелена Копцава з роду Дульскіх), Гродне (каля 1618—1853, фундатар Геранім Валовіч, староста жмудскі), Мінску (1630—1866, фундатар Аляксандр Служка), Слоніме (1645—1907, фундатар Канстанцыя Юдзіцкая-Салатыцкая). Мужчынскіх кляштароў бернардзінцаў было значна больш: у Беніцы, Беразіне, Будславе, Брэсце, Гродне, Віцебску, Валожыне, Глуску, Друі, Іўі, Магілёве, Мазыры, Мінску, Мікуліне, Мсціславе, Нясвіжы, Оршы, Пінску, Полацку, Селішчы, Слоніме, Слуцку, Юрэвічах. Пры іх былі школы (у Будславе і музычная), бібліятэкі, часам аптэкі.
Пасля далучэння Беларусі да Расійскай імперыі ўплыў ордэна паступова змяншаўся, амаль усе іх кляштары спынілі сваю дзейнасць у 1860-я гады.
Бамбардзіроўкі Неапаля падчас Другой сусветнай вайны
З усіх італьянскіх гарадоў, Неапаль найбольш часта падвяргаўся бамбардзіроўкам падчас Другой сусветнай вайны.
У перыяд паміж 1940 і 1944 гадамі саюзнікамі было здзейснена каля 200 авіяналётаў на Неапаль, з якіх 180 здзейснены ў 1943 годзе. Колькасць ахвяр сярод мірных жыхароў вар’іруецца ад 20 000 да 25 000 чалавек. Асноўнымі мэтамі для бамбардзіровак былі партовыя і чыгуначныя аб’екты, а таксама прамысловыя, у асноўным нафтаперапрацоўчыя, заводы ва ўсходняй частцы горада, і буйная прамысловая зона ў заходняй частцы.
Самая буйная бамбардзіроўка адбылася 4 жніўня 1943 года, калі 400 самалётаў B-17 з Паўночнай Афрыкі накіраваліся да Неапаля для знішчэння базы падводных лодак, але фактычна разбамбілі не базу, а сам горад. Былі разбураны адна каталіцкая царква і бальніца, а таксама нанесеныя пашкоджанні шматлікім караблям у гавані.
Плескавіца
Плескавіца (Пљескавица) — папулярная на Балканах страва ў выглядзе круглай плоскай катлеты.
Эпідэмічны паратыт
Эпідэмічны паратыт, таксама Свінка  — хвароба чалавека, пры якой пашкоджваюцца калявушныя (радзей падсківічныя і пад’язычныя) слінныя, палавыя і падстраўнікавыя залозы, ЦНС і іншае.
Плескавіца
Плескавіцу ядуць у Сербіі, Босніі і Герцагавіне, Чарнагорыі і Паўночнай Македоніі. Таксама можна знайсці і ў Румыніі, Славеніі, Харватыі і Балгарыі. Традыцыйная плескавіца гатуецца з сумесі ялавічыны і свініны на грылі і падаецца гарачай з гарнірам (у Бялградзе), хлебам, сырам, або як гамбургер ці са свежым каймакам на піце.
Эпідэмічны паратыт
Узбуджальнік — РНК-змяшчальны вірус. Хварэюць пераважна дзеці і падлеткі. Крыніца інфекцыі — хворы на эпідэмічны паратыт. Заражэнне пераважна паветрана-кропельным шляхам. Эпідэмічны паратыт пакідае стойкі імунітэт.
Плескавіца
У апошні час плескавіца набыла папулярнасць у Еўропе і гатуецца ў спецыяльных рэстаранах хуткага харчавання ў Германіі, Швецыі і Аўстрыі. Часта падаецца з каймакам, соусам айвар з перцу і ўрнебесам — сырам, змяшаным з вострым соусам.
Эпідэмічны паратыт
Сімптомы: павышаная тэмпература цела, боль у вобласці ніжняй сківіцы пры адкрыванні рота і жаванні, напухаюць і баляць пашкоджаныя залозы.
Ускладненні: бясплоднасць, глухата, цукровы дыябет. Лячэнне тэрапеўтычнае.
Баі ля Бярозы-Картузскай
Баі ля Бярозы-Картузскай (цяпер г. Бяроза) — баі паміж сіламі Войска Польскага і РСЧА ў часы польска-савецкай вайны.
Становішча перад бітвай
У першай дэкадзе ліпеня польскі фронт на р. Авута быў прарваны, што вымусіла войскі Паўночна-Усходняга фронту генерала Станіслава Шаптыцкага адступіць пад ціскам сіл Чырвонай арміі пд кіраўніцтвам Міхаіла Тухачэўскага. Вярхоўнае камандаванне Войска Польскага загадала спыніць войскі савецкага Заходняга фронту на лініі былых нямецкіх акопаў часоў Першай сусветнай вайны. Аднак аператыўнае становішча, асабліва заняццю Вільні сіламі Чырвонай Арміі і абыход польскіх пазіцый з поўначы, прымусілі польскі бок адступіць. 1-я армія генерала Густава Зыгадловіча адышла да Нёмана, 4-я армія — да Шчары, а група «Палессе» — да Агінскага канала і Пінска.
У дырэктыве Галоўнакамандуючага ад 18 ліпеня гаварылася: ''пры арганізацыі войскаў на Нёмане і Шчары трэба ўлічваць, што левы фланг павінен быць найбольш моцным, каб утрымаць пазіцыі на Нёмане і Гродна. Страта пазіцый на Нёмане адкрыла б найкарацейшы накірунак на Варшаву і зрабіла б немагчымым захаванне пазіцый на лініі Нараве. Меньшы ціск на нашы пазіцыі на Палессі ці ў Шчары''.
На рубяжы Нёмана і Шчары меркавалася спыніць марш праціўніка, сканцэнтраваць групу войскаў на Бугу і наступіць на левы фланг пазіцый Чырвонай Арміі. 21 ліпеня савецкія войскі фарсіравалі Шчару ў зоне абароны 18-га пяхотнага палка.
Бітва
21 ліпеня пасля баёў супраць і савецкай 10-й стралковай дывізіяй (пад камандаваннем Анса Даўманіса) на старых нямецкіх пазіцыях пад Шчарай і ў ваколіцах Баранавіч, 14-я Вялікапольская пяхотная дывізія генерала Даніэля Канаржэўскага адступіла да Бярозы-Картускай. Яе войскі замацаваліся уздоўж р. Ясельды :
На ўсходнім беразе, размясціўся адзін батальён 55-га пяхотнага палка і эскадрон цяжкай артылерыі. У Сяльцы абарону трымаў 4-ы ўланскі полк, у Пяшчанцы абараняўся эскадрон 15-га ўланскага палка, ад Сяльца да чыгункі трымаў абарону 57-ы пяхотны полк. 58-ы пяхотны полк і рэшта 15-га палка знаходзіліся ў рэзерве ў раёне Бярозы і Блудзеня.
23 ліпеня 14-я пяхотная дывізія атрымала дадатковую задачу па абароне пераправы каля Пружан. На гэтым участку да абароны былі перакінуты 58-ы пяхотны і 15-ы палкі.
24 ліпеня 10-я стралковая дывізія РСЧА атакавала 14-ю пяхотную дывізію Войска Польскага, тым самым падыйшоўшы да Бярозы-Картузскай. 55-ы пяхотны полк адбіваў усе атакі падраздзяленняў Чырвонай Арміі, а пасля перайшоў у контратаку. Яго 7-я рота зрабіла абход і выйшла ў тыл наступаючым сілам Чырвонай Арміі. Пасля боесутыкнення, 55-ы полк атрымаў загад аб пашырэнні кантралюймай тэрыторыі ў прадмесці горада. На левым флангу 14-й дывізіі падраздзяленні Чырвонай Арміі авалодалі Сяльцом. Польскія сілы на Ясельдзе адбівалі атакі ворага. Ударам сіл 1-га і 3-га батальёнаў 57-га пяхотнага палка Сялец быў адбіты у РСЧА. Ваеннае шчасце перапала на польскі бок.
На наступны дзень 14-я Вялікапольская пяхотная дывізія паспяхова адбіла наступныя савецкія атакі. Аднак 26 ліпеня адбыўся пералом: 26 ліпеня ў выніку наступлення сіл РСЧА на Пружаны камандзір дыслакаванай там польскай дывізіі накіраваў большую частку сіл на пружанскі тракт. Масты праз Ясяльду былі спалены, а плацдарм. 27 ліпеня палякі пачалі адступленне да Кобрына.
Генеральным штабам Войска Польскага ад 27 ліпеня 1920 г. паведамлялася:"На працягу ўчорашняга дня праціўнік вёў жорсткі ўдар па нашых пазіцыях на плацдарме ля Бярозы-Картускай і на поўнач ад гэтага плацдарма ў раёне Сяльца. Познанская пяхота, не зважаючы на ​​значную перавагу праціўніка і стомленасць, выкліканую шматдзённымі баямі ў гэтым раёне, не толькі адбівала ўсе варожыя атакі, але і, пераходзячы да лакальных процідзеянняў, наносіла праціўніку сур’ёзныя страты. Варожая атака на гэтым участку падтрымлівалася ўраганным агнём вельмі вялікай колькасці артылерыі. Мясцовасць вакол Бярозы-Картузскай вынішчана."
Становішча перад бітвай
Спыніўшы сілы РСЧА пад час пад Варшавай, польскія сілы ажыццявілі шэраг дзеянняў, накірааных на развіццё поспеху. 1-я армія генерала Францішка Лацініка спыніла савецкі наступ у прадмесці Варшавы, 5-я армія генерала Уладзіслава Сікорскага распачала наступальныя дзеянні на рацэ Вкра, а маршал Юзаф Пілсудскі нанёс ажыццявіў вырашальны для усёй бітвы наступ па савецкіх войсках, ударыўшы з-над ракі Вепш. Гэта карэнным чынам змяніла ход вайны. З гэтага моманту Войска Польскае вяла пераважна наступальныя аперацыі.
Пасля бітвы на Вісле, паўночны ўчастак польска-савецкага фронту спыніўся на захад ад лініі Нёман-Шчара. Пасля гэтага, наступіла адноснае зацішша на фронце, абодва бакі рэарганізавалі свае войскі. Войскі Заходняга фронту ўжо 27 жніўня аднавілі суцэльную лінію фронту. Яны занялі мяжу Дамброўка — Адэльск — Крынкі — Гродна — Каменец-Літоўскі. Адсюль Тухачэўскі меў намер ажыццявіць канцэнтраваны наступ на Беласток і Брэст, а затым рушыць на Люблін. Дапаможны ўдар на поўдні павінна была нанесці ў тым ліку 1-я конная армія Сямёна Будзёнага.
Рэарганізаваўшы сілы, Генеральны штаб Войска Польскага ліквідаваў пасады начальніка фронту і разфармаваў 1-ю і 5-ю арміі. На фронце засталіся 2, 3, 4 і 6 Арміі. 4-я Армія ген. Леанарда Скерскага перадыслакавалася з раёна Ломжы на ўсход. Польскі бок заняў лінію фронту на лініі чыгуначнай Бельск — Брэст — Уладава. 14-я пяхотная дывізія заняла пазіцыі ад Вілямовіч да Брэста. З мэтай умацавання сваіх сіл, Заходні фронт РСЧА узмацніўся вайсковымі адзінкамі з глыбі Расіі, сканцэнтраваўшы апошнія супраць польская 4-й Арміі. Генерал Скерскі вырашыў дзейнічаць на апяраджэнне прагназуймай атацы Чырвонай Арміі на Брэст. 14-я Вялікапольская пяхотная дывізія пачала ваенные дзеянні ў кірунку на Кобрын.
Бітва
На момант вышэйапісаных падзей, савецкі бок канцэнтраваў сілы для наступу. 14 верасня 14-я пяхотная дывізія размясцілася ў раёне Чарак, Тэўляў і Стрыхава.
З Бярозы ў кірунку польскіх пазіцый рухалася 57-я стралковая брыгада, укамплектаваная падрыхтаванымі кадрамі з Масквы і Петраграда. Ня гледзячы на страты, падраздзяленні Чырвонай Арміі працягвалі рух на перад пад агнём польскіх пяхотных і артылерыйскіх падраздзяленняў. Праз некалькі гадзін, сітуацыя змянілася. З ваколіц Бярозы Чырвоная Армія распачала контратаку. Падтрыманыя артылерыйскім агнём, адзінкі вайсковыя РСЧА наблізіліся да польскіх пазіцый і пачалі штурм апошніх. Месцамі польскі бок быў адціснуты.
У 7 гадзін Бярозу атакаваў 56-ы пяхотны полк. Пры падтрымцы артылерыі 14-й дывізіі, польскі бок здолеў ажыццявіць наступ, вынікам якога стала адступленне падраздзяленняў Чырвонай Арміі.
Баі пад Бярозай-Картузскай верасня 1920 г. адзначаюцца вялікімі стратамі для абодвух бакоў. Напрыклад: 19-я стралковая брыгада была цалкам знішчана.
Паратуберкулёз
Паратуберкулёз, Паратуберкулёзны энтэрыт, хвароба Іонэ — хранічная інфекцыйная хвароба жывёл. Пашырана ў многіх краінах, у тым ліку на Беларусі. Перадаецца праз харч, ваду, гной і іншае. Крыніцы інфекцыі — хворыя жывёлы і бактэрыяносьбіты. Хварэюць буйная рагатая жывёла, радзей іншыя жвачныя. Пра паратуберкулёзе пагаршаецца апетыт, настае вяласць, анемія слізістых абалонак, панос, змардаванне.
Ска-ты!
«Ска-ты!» (Скаты) — другі альбом беларускага гурта «Саша и Сирожа». Кампакт-дыск з альбомам змяшчае мультымедыя-дадатак у выглядзе відэакліпаў на песні «Калыханка», «Филя».
Шашкоў
Шашкоў — прозвішча.
Кібернетыка
Кіберне́тыка (ад κυβερνητική — «майстэрства кіравання») — навука пра агульныя заканамернасці працэсаў кіравання і перадачы інфармацыі ў розных сістэмах (машыны, жывыя арганізмы, грамадства і іншае).
Андрэй Іванавіч Астэрман
Генрых Іаган Фрыдрых Астэрман, у Расіі — Андрэй Іванавіч Астэрман (, Бохум, Вестфалія, —, Бярозаў, зараз пасёлак Бярозава Цюменскай вобласці) — расійскі дзяржаўны дзеяч, дыпламат, граф (1730).
На расійскай службе з 1703 года. Член Вярхоўнага тайнага савета. Фактычны кіраўнік унутранай і знешняй палітыкі Расіі пры Ганне Іванаўне. Генерал-адмірал (1740, пазбаўлены звання ў 1741). У 1741 годзе сасланы Лізаветай Пятроўнай у Бярозаў, дзе і памёр.
Заснавальнік Роду Астэрманаў.
Бэтэсда
Бэтэсда (Bethesda) — мясцовасць (фактычна — горад) у штаце Мэрыленд, ЗША. Размешчаны на паўночны захад ад Вашынгтона і з'яўляецца прадмесцем сталіцы ЗША. Мясцовасць фармальна не мае гарадскога статусу і акрэсленых межаў.
З цэнтрам Вашынгтона мясцовасць злучае Чырвоная лінія метро.
Кампус Нацыянальнага ўніверсітэта разведкі ЗША.
Беларусы ў Нью-Ёрку
Беларусы ў Нью-Ёрку — суполка беларускай дыяспары ў ЗША.
Першыя беларусы
У 1659 годзе ў Нью-Ёрк (тады яшчэ Новы Амстэрдам) прыязджае доктар Аляксандр Куртыус (Курчэўскі), вучоны і настаўнік. 1 жніўня 1887 года ў Нью-Ёрк прыехаў Мікалай Судзілоўскі, але хутка пераехаў у Сан-Францыска.
У 1872 годзе ў Нью-Ёрку было закладзенае Расейскае Кола Ўзаемнай Дапамогі, да якога пераважна належалі беларусы. У 1882 годзе беларускія габрэі ў Нью-Ёрку заснавалі Дабраахвотнае Таварыства Узаемнае Дапамогі «Ашмянскія браты», якое дапамагала і беларускім эмігрантам з Ашмянаў.
Другая палова XIX ст. — 1914 г
Як даводзіць даследчык Ганна Сурмач, руская эміграцыя ў Нью-Ёрку да 1914 года, хоць і значылася рускай, але складалася пераважна з выхадцаў з Беларусі. У канцы XIX стагоддзя ў Нью-Ёрку дзейнічала славянаруская сельскагаспадарчая калонія «Вільня».
5 сьнежня 1908 у Мангэтэне з’явіўся Расейскі Імігранцкі Дом (347 East 14 Street), які дапамагаў уладкавацца эмігрантам з Расейскай імперыі. Утрымліваўся ён расейскімі царкоўнымі ўладамі. Як сведчаць дакументы, збольшага гэтымі эмігрантамі былі выхадцы з беларускіх зямель, але іх рэгістравалі як расейцаў. У пачатку XX стагоддзя імігранты часта сяліліся на Мангэтэне. Так з 1910 года да 1920-х гадоў беларуская мова была мовай зносінаў «расейскіх» эмігрантаў на Мангэтане ад 14 Street да Бетэры-парку (Battery Park).
Паводле тагачаснай рускай газеты «Новый мир» за 30 жніўня 1912 года, у Нью-Ёрку тады былі рэстараны «Беларусь» і «Кобрын».
Беларусы актыўна удзельнічалі ў прафесійных саюзах, а таксама самі арганізоўвалі прафсаюзы работнікаў дамоў, мясцовыя аддзелы прафсаюза швацкае прамысловасці ў Брукліне (раён Браўнсвіл-Brownsville). У 1913 годзе беларусы заснавалі Расейска-польскі 103-і аддзел Аб’яднаных адзежных работнікаў Амерыкі ў Нью-Ёрку. Былі актывісты-беларусы і ў Міжнародным саюзе вытворцаў жаночага адзення, у Саюзе вытворцаў ботаў і чаравікаў, у Саюзах аўтамабільнай індустрыі. Вядомыя дзеячы-беларусы рабочага руху ў Нью-Ёрку: Уладзімір Татарчык з Капыля (быў забіты, пасля чаго прайшла маніфестацыя з 10 тысячаў чалавек), Давід Дубінскі з Берасця.
Старыя беларускія дамавіны можна пабачыць у Маспеце (Maspeth) у Куінсе.
Палітычна беларускія імігранты былі пераважна левымі. У 1907 годзе ў Нью-Ёрку быў заснаваны Саюз расейскіх сацыял-дэмакратычных арганізацыяў, сярод мясцовых структураў якога было Менскае, Пінскае, Барысаўскае, Дзьвінскае сацыял-дэмакратычныя таварыствы.
1914—1939 гады
У 1915—1916 годзе суполка беларускіх імігрантаў у Брукліне заснавала Расейска-Славянскае Таварыства Самадапамогі, якое складалася з менчукоў і гарадзенцаў. Галавой арганізацыі стаў Сцяпан Бубешка.
6 траўня 1921 года адбыўся першы масавы сход беларусаў Нью-Ёрка і ваколіцаў, на якім быў заснаваны Беларускі Нацыянальны Камітэт. Камітэт месціўся на Мангэтэне па адрасе 63 Park Row, New York. На тым жа адрасе знаходзілася Беларускае Прэсавае Бюро, якое выдавала белютэнь «Bulletin of the White Russian Press Bureau».
Асобная беларуская арганізацыя ўзнікла таксама ў бруклінскім раёне Браўнсвіл (Brownsville), дзякуючы актыўнай дзейнасці Міхася Зварыкі і Сцяпана Бубешкі. Сцяпан Бубешка таксама стаў першым беларускім аўтарам, які апублікаваў нарыс пра беларускую іміграцыю пад назваю «Жыцьцё беларусаў у Амэрыцы». Нарыс быў надрукаваны ў 1921 годзе ў Вільні ў кніжцы «Родны край: Трэцяя і чацьвёртая пасьля лемантара кніжка для чытаньня», выдадзенай Леанілай Гарэцкай. У нарысе аўтар таксама зазначае, што беларусаў у Нью-Ёрку больш за 15 тысяч. Гэтаксама Бубешка меў свой рэстаран «Свабода» ў Брукліне.
Беларусы Нью-Ёрку ў гэты час адкрылі беларускую музычную краму на Мангэтане (134 East 7 Street). Беларус Хведар Зварыка меў уласнае адзежнае прадпрыемства ў Браўнсвіле (Brownsville), Бруклін.
Большасць арганізацыяў гэтага перыяду праіснавала толькі да канца 1920-х гадоў, з прычыны нястачы лідараў і нацыянальна-свядомых сяброў. На гэта таксама паўплываў ад’езд Сцяпана Бубешкі. Але гэтыя арганізацыі сталі прыкладам для іншых у ЗША. З ягоным вяртаннем сітуацыя не палепшылася, бо ён хутка памёр (23 студзеня 1928).
У гэты перыяд беларусы Нью-Ёрка ўпершыню змаглі выявіць беларускую нацыянальную адметнасць і здольнасць самаарганізавацца.
Заходнія апачы
Продкі заходніх апачы ўяўлялі сабою некалькі буйных груп вандроўных паляўнічых і збіральнікаў атабаскага паходжання, што насялялі тэрыторыю паўднёва-заходніх штатаў сучасных ЗША з першай паловы 2 тысячагоддзя н. э. Іспанец Фрасіска Васкес дэ Каранада ўпершыню сутыкнуўся з імі ў красавіку 1541 г. на захад ад Рыа-Грандэ. Але да пачатку XVII ст. яны перасяліліся ў Арызону.
Іспанскія пасяленцы выкарыстоўвалі для іх агульную назву апачы (Apache), запазычаную ў народа зуні, на мове якога яна значыла "ворагі". У канцы XVII ст. або нават раней пад уплывам іспанцаў заходнія апачы асвоілі конегадоўлю, што значна змяніла іх лад жыцця.
У другой трэці XIX ст. назіраліся сталыя канфлікты паміж заходнімі апачы і мексіканцамі. Гэта тлумачылася цікавасцю мексіканскіх здабытчыкаў металаў радовішчамі на землях тубыльцаў. У 1848 г. кантроль над Арызонай перайшоў да ЗША. Заходнія апачы доўгі час былі мала закрануты палітыкай абмежавання індзейцаў-качэўнікаў тэрыторыямі рэзервацый. У 1871 - 1875 гг. яны падтрымалі суседзяў явапаі ў барацьбе супраць амерыканскіх і мексіканскіх каланістаў, але пацярпелі паражэнне і былі вымушаны пагадзіцца на перасяленне ў рэзервацыі. У выніку склаліся наступныя группы, кожная з якіх займае пэўную рэзервацыю:
У нашы дні яны вызнаюцца на федэральным узроўні як нацыі і маюць унутранае самакіраванне. Асноўныя сучасныя заняткі — земляробства, жывёлагадоўля, абслугоўванне турыстаў, рамёствы (пляценне, вытворчасць керамічных вырабаў, карункаў, духмяных алеяў для парфумерыі).
Заходнія апачы захоўваюць многія старажытныя традыцыі, у тым ліку падзелу мужчынскай і жаночай працы, адасаблення мужчын ад жанчын, будоўлі вікіяпаў, выканання традыцыйных цырымоній пад наглядам шаманаў diyin.
NGC 2832
NGC 2832 (іншыя абазначэнні — UGC 4942, MCG 6-21-15, ZWG 181.24, ARP 315, PGC 26377) — эліптычная галактыка (E2) ў сузор’і Рысь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Смаленскі павет
Назву Смаленскі павет мелі наступныя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі:
Кызылжар (Акмолінская вобласць)
Кызылжар — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Кабанбай. Знаходзіцца прыкладна за 33 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра сяла Акмол. Код КАТА — 116665400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 239 чалавек (124 мужчыны і 115 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 521 чалавек (273 мужчыны і 248 жанчын).
Хазмафіты
Хазмафіты, хасмафіы (ад χάσμα (chásma) — «прорва, глыбокая расколіна» і φυτόν (phyton) — «расліна») — расліны, прыстасаваныя да жыцця на камяністых субстратах (камянях) і ў расколінах скал.
У большасці выпадкаў хазмафіты маюць доўгія карані, якія пранікаюць глыбока ў расколіны паміж камянямі і друзам, дзе сканцэнтраваны часціцы драбназёму. Яны характарызуюцца высокай устойлівасцю да жорсткага водна-тэмпературнага рэжыму, недахопу вільгаці і пажыўных рэчываў у асяроддзі. У экалагічным дачыненні  хазмафіты гуляюць ролю піянерных відаў, асвойваюць мала прыдатныя для большасці відаў месцапражыванні. Тыповымі іх прадстаўнікамі з'яўляюцца, ядловец, скальныя формы дуба, бука, хвоі. Усе хазмафіты адносяцца да літафітаў.
Ахен (раён)
А́хен (Kreis Aachen) — раён у Германіі. Цэнтр раёна — горад Ахен. Раён уваходзіць у зямлю Паўночны Рэйн — Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Займае плошчу 707 кв. км. Насельніцтва 565,1 тыс. чал. (2010). Шчыльнасць насельніцтва 799 чалавек/кв.км. Афіцыйны код раёна 05 3 34.
Разня (фільм, 2011)
«Разня́» (Carnage) — камедыйна-драматычны фільм 2011 года рэжысёра і сцэнарыста Рамана Паланскага, пастаўлены па п’есе Ясміны Рэза «Бог разні». Галоўныя ролі ў фільме выканалі Кейт Уінслет, Крыстаф Вальц, Джодзі Фостэр і Джон Крыстафер Райлі.
Ахен (раён)
Раён падраздзяляецца на 10 абшчын.
Разня (фільм, 2011)
Прэм’ера фільма адбылася 1 верасня 2011 года на Венецыянскім кінафестывалі.
Ахен (раён)
Гарады і абшчыны
(30 чэрвеня 2010)
Разня (фільм, 2011)
Сюжэт
Нэнсі і Алан Коўэны прыходзяць у дом Пенелопы і Майкла Лонгстрытаў пасля таго, як іх дзеці пабіліся ў парку. Сын першых, Захары, ударыў Ітана палкай па твары.
У заключнай сцэне мы бачым хамяка, якога выкінуў Майкл — ён жыве на волі. Захары і Ітан гуляюць разам, яны памірыліся без дапамогі бацькоў.
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 7 кінаўзнагародамі і яшчэ 20 намінацыямі.
Вайна Анны
«Вайна́ А́нны» (Война Анны) — расійскі драматычны фільм.
Прэм’ера фільма адбылася на Ратэрдамскім кінафестывалі ў студзені 2018 года.
3 чэрвеня 2018 года фільм адкрыў конкурсную праграму кінафестывалю «Кінатаўр» у Сочы. Выканаўца галоўнай ролі Марта Казлова была ўзнагароджана спецыяльным дыпломам журы «За стварэнне пранізлівага вобразу вайны вачыма дзіцяці ў фільме Аляксея Федарчэнка „Вайна Анны“».
26 ліпеня 2018 года карціна «Вайна Анны» атрымала гран-пры кінафестывалю новага рускага кіно «Горький fest».
Балтыйскі праліў
Балтыйскі праліў (гіст. праліў Пілау — Pillauer-Tief) — самы заходні праліў Расіі, размешчаны на 50 кіламетраў заходней Калінінграда, які злучае Калінінградскі заліў і Балтыйскае мора, і аддзяляе Земландскі паўвостраў ад Балтыйскай касы. Праліў уваходзіць у склад горада Балтыйск.
Праліў быў пракапаны ў 1497 годзе. У 1960-х гадах ён быў пашыраны і зараз ён 400 м шырынёй і 12 м глыбінёй.
Анатоль Герасімавіч Шашкоў
Анатоль Герасімавіч Шашко́ў ( — ) — вучоны ў галіне цеплафізікі, доктар тэхнічных навук (1967), прафесар (1967), акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1980; член-карэспандэнт з 1970). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1978).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Гомель. У 1949 годзе скончыў Сярэднеазіяцкі політэхнічны інстытут і пачаў працу ў Інстытуце торфу Акадэміі навук БССР. У 1955 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1955 года ў Інстытуце цепла- і масаабмену Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі: старшы навуковы супрацоўнік, вучоны сакратар, у 1959—1991 гадах загадчык лабараторыі, у 1971—1974 і 1976—1980 гадах намеснік дырэктара, у 1974—1976 гадах выконваючы абавязкі дырэктара. У 1976—1988 гадах галоўны рэдактар «Інжынерна-фізічнага часопіса». З 1980 года А. Г. Шашкоў у Інстытуце прыкладной фізікі Акадэміі навук БССР на пасадзе намесніка дырэктара, а з 1993 года — саветнік Інстытута цепла- і масаабмену імя А. В. Лыкава Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Памёр 24 студзеня 2011 года.
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па праблемах тэрмаанемаметрыі, працэсам пераносу цяпла ў газах і цвёрдых целах, разліку электрычных ланцугоў з цеплазалежнымі супраціўленнямі, пытаннях праектавання складаных тэрмаанемаметрычных сістэм. Займаўся даследаваннем цячэння глейкіх вадкасцяў праз драселіруючыя прылады, цеплаабмену цвёрдых целаў з газамі, залежнасці цеплаправоднасці газаў і газавых сумесяў ад тэмпературы і канцэнтрацыі. Стварыў асновы сістэмна-структурнага падыходу да аналізу задач цеплаправоднасці і ідэнтыфікацыі цеплафізічных уласцівасцяў рэчываў і цеплавых патокаў. Разам з акадэмікам А. В. Лыкавым стварыў кафедру цеплафізікі (сучасная кафедра энергафізікі) у Беларускім дзяржаўным універсітэце.
Пад кіраўніцтвам А. Г. Шашкова абаронены 43 кандыдацкія дысертацыі. Шэраг яго вучняў сталі дактарамі навук.
Аўтар больш за 180 навуковых прац, у тым ліку 14 манаграфій. Сааўтар шэрагу патэнтаў.
Сярод апублікаванага:
Паўстанне Стэлінга
Паўстанне Стэлінга — буйное сялянскае паўстанне ў Саксоніі у 841—843 гг. Асноўную масу паўсталых складалі фрылінгі, гэта значыць свабодныя супольнікі, якія часткова апынуліся ў залежнасці, і літы — напаўвольнае сельскае насельніцтва. Паўстанне было скіравана супраць усталявання феадальнага ладу. Лозунгам сялян было вяртанне да старых дафеадальных парадкаў. Саксы «выгналі з краіны амаль усіх сваіх гаспадароў», сярод якіх былі франкскія — свецкія і духоўныя — феадалы і прадстаўнікі вярхоў саксонскай знаці (эдэлінгі), і «сталі жыць па-старому». Адсюль і назва руху — паўстанне «Стэлінга», што перакладаецца як «Дзеці старажытнага закона». Паўстанне было жорстка падушана Людовікам Нямецкім.
Ордэн Пашаны (Расія)
Ордэн Пашаны (орден Почёта) — дзяржаўная ўзнагарода Расійскай Федэрацыі. Заснавана Указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ад 2 сакавіка 1994 г. № 442. Статут і апісанне ордэна Пашаны зацверджаны Указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ад 2 сакавіка 1994 г. № 442. Указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ад 6 студзеня 1999 г. № 19 у статут і апісанне ўнесены змены.
Статут ордэна
Ордэнам Пашаны ўзнагароджваюцца грамадзяне за высокія дасягненні ў дзяржаўнай, вытворчай, навукова-даследчай, сацыяльна-культурнай, грамадскай і дабрачыннай дзейнасці, якая дазволіла істотным чынам палепшыць умовы жыцця людзей, за заслугі ў падрыхтоўцы высокакваліфікаваных кадраў, выхаванні падрастаючага пакалення, падтрыманні законнасці і правапарадку.
Ордэн Пашаны носіцца на левым боку грудзей і пры наяўнасці іншых ордэнаў Расійскай Федэрацыі размяшчаецца пасля ордэна «За марскія заслугі».
З 12 красавіка 2012 года ў статут унесена дадатак:
Узнагароджанне ордэнам Пашаны, як правіла, ажыцяўляецца пры ўмове наяўнасці ў грамадзяніна Расійскай Федэрацыі, які прадстаўляецца да ордэна, іншай дзяржаўнай узнагароды Расійскай Федэрацыі.
Апісанне ордэна
Знак ордэна Пашаны вырабляецца са срэбра з эмаллю. Ён уяўляе сабой васьміканцовы крыж, пакрыты сіняй эмаллю, у цэнтры якога — круглы медальён, пакрыты белай эмаллю, з аб’ёмнай выявай Дзяржаўнага герба Расійскай Федэрацыі, аблямаванагалаўровым вянком. Дыяметр знака ордэна — 42 мм. Адваротны бок знака гладкі, без эмалі. У ніжняй частцы адваротнага боку рэльефны знак №, пасля якога гравіруецца нумар узнагароды.
Мініяцюрная копія знака ордэна Пашаны носіцца на калодцы. Адлегласць паміж канцамі крыжа — 15,4 мм, вышыня калодкі ад вяршыні ніжняга вугла да сярэдзіны верхняга боку — 19,2 мм, даўжыня верхняга боку — 10 мм, даўжыня кожнага з бакоў — 16 мм, даўжыня кожнага з бакоў, якія ўтвараюць ніжні вугал — 10 мм.
Пры нашэнні на форменным адзенні стужкі ордэна Пашаны выкарыстоўваецца планка вышынёй 8 мм, шырыня стужкі — 24 мм.
На стужцы ордэна Пашаны ў выглядзе разеткі мацуецца мініяцюрная выява знака ордэна з металу з эмаллю. Адлегласць паміж канцамі крыжа — 13 мм. Дыяметр разеткі — 15 мм.
Крапіўніца (рака)
Крапі́ўніца — рака ў Беларусі, у Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Калонка (басейн Заходняга Буга).
Ордэн Пашаны (Расія)
Узнагароджаныя ордэнам
гл. Кавалеры ордэна Пашаны
Першымі ўзнагароджанымі сталі спартсмены і трэнеры па выніках XVII зімовых Алімпійскіх гульняў 1994 года.
Узнагароджаныя ўстановы
15 красавіка 1996 года Маскоўскі тэатр «Сучаснік» быў узнагароджаны ордэнам Пашаны, за вялікі ўнёсак у сучаснае тэатральнае мастацтва, заслугі ў эстэтычным выхаванні моладзі і шырокае грамадскае прызнанне
Анатоль Іванавіч Радкевіч
Анатоль Іванавіч Радке́віч (,  — ) — беларускі энтамолаг, дацэнт (1961). Удзельнік Грамадзянскай і Вялікай Айчыннай войнаў. Бацька Усевалада Анатолевіча Радкевіча.