cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Камедыя-балет
На Беларусі
Блізкая да камедыі-балета камедыя М. Цяцерскага «Шлюб, пастаўлены дагары нагамі штучкамі Арлекіна» (Забельскі школьны тэатр, паміж 1790—1791).
Залатагузка
Апісанне
Размах крылаў прыкладна ад 30 да 35 мм, што больш чым у падобнай да яе. Матылькі адрозніваюцца памерамі жоўтай вобласці на брушку. У самцоў брушка на канцы іржава-чырвонага колеру, у той час як у самак брушка мае больш шырокую карычняватую вобласць. У некаторых асобін дадаткова маецца яшчэ жоўта-карычневае шчацінне ў задняй частцы цела. Верхні бок крылаў белы без чорных плямаў, характэрных для жаўтагузкі.
Распаўсюджанне
Від распаўсюджаны па ўсёй Еўропе, да Цэнтральнай Швецыі і да поўдня Фінляндыі. Сустракаецца ў паўднёва-заходнім Міжземнамор’і, на Іберыйскім паўвостраве і на ўсходзе да Расіі. На Беларусі часам назіраецца масавы лёт у садах, парках, лісцевых лясах. У Паўночную Амерыку від быў занесены прыкладна 100 гадоў таму.
Асаблівасці біялогіі
Яйцакладкі (на лісці) прыкрываюцца валаскамі. Шаравата-чорныя вусені даўжынёй да 3,5 см, бародаўчатыя, з пякучымі валаскамі, якія пры сутыкненні з імі выклікаюць моцнае раздражненне скуры і слізістых абалонак. Зімуюць групамі (па 200—300) у гнёздах з лісця. Знішчаюць пупышкі і лісце пладовых і лясных лісцевых дрэў.
Хадай (Альхонскі раён)
Хадай (Хада́й) — вёска ў Альхонскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі. Уваходзіць у Хужырскае муніцыпальнае ўтварэнне.
Яўстах Валовіч
Яўстах (Астафі) Іванавіч Валовіч (? — 1630) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, канонік віленскі, вялікі пісар літоўскі, падканцлер літоўскі, удзельнік пасольства Рэчы Паспалітай да Папы рымскага ў 1595 і інш. пасольстваў.
Біскуп віленскі ў 1616—1630 з-за вялікай тэрыторыі Віленскага біскупства дамогся ўтварэння Беларускай арцыдэканіі на чале з біскупам-суфраганам (намеснікам віленскага біскупа).
У час яго кіравання пабудаванна 26 касцёлаў (галоўным чынам на тэрыторыі сучаснай Зах. Беларусі).
Оркус (міфалогія)
О́ркус (Орк; ) - рымскі бог смерці. Верагодна, першапачаткова быў адным з дэманаў ці мелкіх багоў замагільнага свету ў этрускаў, потым стаў лічыцца ўладаром замагільнага свету. Пазней аблічча Оркуса злілося з іншым богам, Дзіс Патэрам, а яшчэ пазней абодва гэтых бога канчаткова растварыліся ў абліччы бога Плутона, рымскага аналага грэчаскага Гадэса (Аіда).
Этрускі ўяўлялі Оркуса ў выглядзе барадатага дэмана, пакрытага поўсцю і зрэдку крылатага; гэты дух уносіў душы ў замагільны свет. Верагодныя старажытнейшыя варыянты імя гэтага бажаства - Uragus ці Urgus, якія азначаюць «надзіральнік» ці «паганяты», але гэтая этымалогія з'яўляецца дастаткова сумніўнай.
У гонар Оркуса названы адзін з найбольш вядомых часопісаў, арыентаваных на прадстаўнікоў гатычнай субкультуры, які выдаецца ў Германіі.
Тасман (паўвостраў)
Тасман (Tasman Peninsula) — паўвостраў, частка вострава Тасманія. Размешчаны ў 75-80 км на паўднёвы ўсход ад Хобарта.
Паўвостраў Тасман названы ў гонар Абеля Тасмана, як і ўвесь востраў. З Тасманіяй злучаны двума вузкімі перашыйкамі, адзін з іх у прыліў становіцца пралівам. Іншы ж застаецца перашыйкам у 30-40 м шырынёй.
На востраве размешчаны сумна вядомы «горад» Порт-Артур.
Уладзімір Георгіевіч Чэшык
Уладзімір Георгіевіч Чэшык (1929, в. Рэчкі, цяпер Вілейскі раён — 2001) — беларускі ўрач-хірург, спецыяліст у галіне таракальнай (грудной) хірургіі. Заслужаны ўрач БССР (1968).
Біяграфія
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1951). Стваральнік першага ў Беларусі лёгачнага хірургічнага цэнтра (1962). Галоўны ўрач Гомельскай абласной спецыялізаванай клінічнай бальніцы (1969—1995).
Халгай
Халгай (Халга́й) — вёска ў Альхонскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі. Уваходзіць у Хужырскае муніцыпальнае ўтварэнне.
Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Хоцімскага раёна
Гісторыка-культурныя каштоўнасці Хоцімскага раёна — аб’екты архітэктуры, археалогіі, гісторыі і мастацтва, помнікі горадабудаўніцтва і запаведныя мясціны на тэрыторыі Хоцімскага раёна Магілёўскай вобласці, якія знаходзяцца пад дзяржаўнай аховай Рэспублікі Беларусь.
У Хоцімскім раёне гісторыка-культурнымі каштоўнасцямі прызнаны 4 аб’екты, з якіх 3 — помнікі архітэктуры, 1 — помнік гісторыі.
Усе аб’екты — гісторыка-культурныя каштоўнасці рэгіянальнага значэння.
Атраднае (станцыя метро)
«Атраднае» (Отра́дное) — станцыя Серпухаўска-Ціміразеўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
ФК Беразіно
«Беразіно» — беларускі футбольны клуб з горада Беразіно Мінскай вобласці. У цяперашні час выступае ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі.
Гісторыя
Клуб аднавіў выступы ў Чэмпіянаце Мінскай вобласці ў 2009 годзе пасля працяглага перапынку. У гэтым дэбютным сезоне каманда заняла 4-е месца. У наступным годзе каманда выступала пад назвай «ПМК-182» і заняла ў турніры апошні радок.
У 2011 годзе каманда зноў стала называцца «Беразіно». У 2012—2013 гадах выступала ў Першай лізе Мінскай вобласці, заняўшы 13-е і 10-е месцы.
У 2021 годзе, пасля аб’яднання Другой лігі з чэмпіянатамі абласцей, далучылася да дывізіёна Мінскай вобласці ў Другой лізе.
Залішчыкы
Залішчыкы ці Залешчыкі (Заліщики) — горад у Цярнопальскай вобласці Украіны на рацэ Днестр, былы раённы цэнтр, цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Да 1939 г. быў вядомы як цэнтр вінаробства і кліматычны курорт.
Гісторыя
Назва горада паходзіць ад месца жыхарства першых пасяленцаў «за ляшчынай», хоць праўдзівей выглядае версія, што назва ўтварылася ад першапачатковай назвы паселішча — Залессе, што пазней стала Залісшчэ, і трансфармавалася ва ўжо канчатковы варыянт — Залешчыкі. Першыя пісьмовыя згадкі пра паселішча адносяцца да 1340 г. Тэрыторыя горада была заселеная людзьмі спрадвеку. На тэрыторыі горада знойдзена старажытнасці позняга палеаліту, трыпільскай, ліпіцкай, раннеславянскай і старажытнарускай культур.
Сяло з’явілася на землях вёскі Дубраўляны як выселак каля 1469 г., які быў вядомы пад назвай Залессе, у XVI ст. — Залішча. Назва Залешчыкі зафіксавана пасля 1578 г. У 1594 г. каронны гетман Станіслаў Жалкеўскі тут збіраў войска для адпору татарам, якія таго ж года спалілі прыкарпацкія гарады Галіч, Далына, Тлумач, Чэшыбісы, Калуш, Снятын, Тысменіца падчас нападу на Галічыну за пралікаў кароннага камадування. Цяперашні горад заснаваны каля 1750 г. на землях аднайменнага сяла, якое са з’яўленнем горада стала называцца Старымі Залішчыкамі.
У 1774 г. Залешчыкі атрымалі статус павятовага горада ўтворанай Залешчыцкай акругі (крэйса). Тады на гербе горада можна было ўбачыць ратушу, над ёй адзінарога — сімвал мужнасці і воінскай доблесці. Адзінарог увасабляў хуткасць каня і ўдарную сілу рогаў быка. У канцы XVIII ст. у горадзе дзейнічала масонская ложа. 18 чэрвеня 1809 г. тут адбылася бітва (пол. Bitwa pod Zaleszczykami) паміж галіцкімі паўстанцамі і аўстрыйскімі войскамі падчас польска-аўстрыйскай вайны і галіцкага паўстання супраць аўстрыйскага панавання.
У 1939 г. пасля нападу Германіі на Польшчу ў Залешчыках некаторы час знаходзіліся польскія чыноўнікі. Пасля ўступлення ў вайну Савецкага Саюза яны праз Румынію эвакуіраваліся ў Англію.
Мінск-Паўднёвы
Мінск-Паўднё́вы (, Минск-Южный, да 1911 — пл. 176 вер., да 1962 — Козырава)  — станцыя Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Мінскай вобласці. Размешчана ў горадзе Мінску; на лініі Асіповічы I — Мінск-Пасажырскі, паміж прыпыначным пунктам Лошыца і станцыяй Мінск-Пасажырскі / прыпыначным пунктам Інстытут Культуры.
Станцыя адкрыта для выканання грузавых перавозак, з’яўляецца прыпыначным пунктам электрацягнікоў.
Альфрэд Рубікс
Алфрэд Пятровіч Рубікс (нар., ) — латвійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, у 1990—1991 — член Палітбюро ЦК КПСС і першы сакратар ЦК КПЛ, з 1999 старшыня Сацыялістычнай партыі Латвіі, з 2009 — дэпутат Еўрапарламента.
Пшыбернаў (гміна)
Пшыбе́рнаў (Przybiernów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Галянёўскага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пшыбернаве. Плошча гміны складае 228,9 км². Станам на 2008 год у гміне Пшыбернаў пражывалі 5 189 чалавек, шчыльнасць — 23 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 15 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 28 населеных пунктаў.
Ёрк (мыс, Аўстралія)
Ёрк (Cape York) — мыс, самы паўночны пункт Аўстралійскага кантынента. Мыс Ёрк знаходзіцца на паўвостраве Кейп-Ёрк. Адміністрацыйна з'яўляецца тэрыторыяй аўстралійскага штата Квінслэнд. Знаходзіцца прыкладна за 800 км на паўночны захад ад горада Кэрнс. Абмываецца водамі Арафурскага і Каралавага мора. У 150 кіламетрах паўночнее знаходзіцца востраў Новая Гвінея (аддзелены ад мыса Торэсавым пралівам).
Ракамітрум сіваваты
Ракамітрум сіваваты (Niphotrichum canescens) — від лістасцябловых імхоў роду сямейства. Раней уключаўся ў род.
Утварае вялікія сівавата-зялёныя дзярнінкі, якія распадаюцца. Спараносіць летам. Вельмі зменлівы від.
Слабодка (Кубліцкі сельсавет)
Слабо́дка (, Слободка) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кубліцкага сельсавета.
Шара-Тагот
Шара-Тагот (Шара-Того́т) — сяло ў Альхонскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі. Уваходзіць у Шара-Тагоцкае муніцыпальнае ўтварэнне.
Канстанцін Мікалаевіч Анішчанка
Канстанцін Мікалаевіч Анішчанка (1929—1998) — беларускі ўрач, арганізатар аховы здароўя. Кандыдат медыцынскіх навук (1975), дацэнт (1977). Заслужаны ўрач БССР (1970), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1984).
Навуковая дзейнасць
Напрамкі навуковай дзейнасці: ахова здароўя дзяцей, зніжэнне іх захваральнасці і смяротнасці, ахова здароўя БССР у гады перадваенных пяцігодак (1928—1941).
Грамадская дзейнасць
Прэзідэнт Асацыяцыі сацыял-гігіеністаў і арганізатараў аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (1933—1998).
Пшыгадзіцы (гміна)
Пшыгадзі́цы (Przygodzice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Астроўскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пшыгадзіцах. Плошча гміны складае 163,48 км². Станам на 2004 год у гміне Пшыгадзіцы пражывалі 11 249 чалавек, шчыльнасць — 68,8 чал./км².
Конкурс песні Еўрабачанне 2019
Конкурс песні Еўрабачанне 2019 (Eurovision Song Contest 2019, Concours Eurovision de la chanson 2019, תחרות הזמר של האירוויזיון 2019) — 64-i конкурс песні «Еўрабачанне», які прайшоў у Тэль-Авіве дзякуючы перамозе Нэты Барзілай з песняй «Toy» на конкурсе папярэдняга года, які праходзіў у Лісабоне, Партугалія. Да гэтага Ізраіль прымаў у сябе Еўрабачанне ў 1979 і 1999 гадах.
Перамог прадстаўнік Нідэрландаў Дункан Лоўрэнс з песняй «Arcade». Другое месца заняў італьянскі спявак Махмуд, 3-е месца заняў прадстаўнік Расіі Сяргей Лазараў.
Астражанскі сельсавет
Астража́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лельчыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Астражанка.
Гісторыя
Створаны 20 жніўня 1924 года ў складзе Лельчыцкага раёна Мазырскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лельчыцкім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Лельчыцкім раёне Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў Мазырскім раёне.
12 лістапада 2013 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Стадоліцкага сельсавета.
Склад
На момант скасавання сельсавет налічваў 6 населеных пунктаў:
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 443 чалавекі, з іх 98,0 % — беларусы.
Святліца
Святлі́ца — светлы чысты пакой, прызначаны звычайна для прыёму гасцей.
Святліцы здаўна вядомы ў Расіі, Польшчы і іншых краінах Еўропы. На Беларусі дакументальныя звесткі пра святліцы вядомы з XVI стагоддзя. Святліцы існавалі ў жылых дамах і замках, верхніх ярусах брам, лазнях, корчмах і аўстэрыях. Гэта былі вялікія жылыя пакоі з кафлянымі грубкамі і камінамі, часам афармляліся шпалерамі. У сялянскім жыллі святліцы вядомы з XIX стагоддзя.
Кастэльнуова-дзі-Фарфа
Кастэльнуова-дзі-Фарфа (Castelnuovo di Farfa) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыа, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рыеці.
Насельніцтва складае 1027 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 114 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 2031. Тэлефонны код — 0765.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Мікалай Цудатворац.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Роберт Хабек
Роберт Хабек (ням.: Robert Habeck, нар., ) — нямецкі палітык, сустаршыня партыі Саюз 90 / Зялёныя (2018—2022). Віцэ-канцлер, міністр эканомікі і праблем клімату (з 2021).
Раннія гады
Нарадзіўся 2 верасня 1969 года ў Любеку, правёў дзяцінства ў Хайкендорфе на беразе Кільскага фіёрда, дзе яго бацькі, Герман і Хільдэгарда Хабек валодалі аптэкай. У 1989 годзе скончыў у Хайкендорфе школу імя Генрыха Гейнэ, затым прайшоў альтэрнатыўную грамадзянскую службу і вывучаў германістыку, філалогію і філасофію ў Фрайбургскім, Раскільскім і Гамбургскім універсітэтах, атрымаўшы ў 1996 годзе ступень магістра, а ў 2000 годзе. філасофіі па тэме «Прырода літаратуры». Разам са сваёй жонкай Андрэа Палух (яны пазнаёміліся ў студэнцкія гады) займаўся перакладамі, пісаў кнігі і працаваў у выдавецкай сферы.
Апанас Андрэевіч Ахрэм
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут ў 1934 годзе. У 1961—1962 гадах А. А. Ахрэм працаваў у Гарвардскім і Стэнфардскім універсітэтах у лабараторыях пад кіраўніцтвам такіх выбітных хімікаў, як будучы нобелеўскі лаўрэат Р. Б. Вудвард і прафесар К. Джэрасі. У 1963—1972 гадах загадчык лабараторыі хіміі Інстытута арганічнай хіміі АН БССР. У 1974—1988 гадах дырэктар Інстытута біяарганічнай хіміі АН БССР, з 1988 года — Ганаровы дырэктар. Член Прэзідыума Акадэміі навук БССР з 1973 года.
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 800 навуковых прац, у тым ліку 13 манаграфій і 100 вынаходніцтваў.
Навуковыя даследаванні па біяарганічнай хіміі стэроідаў, бялкоў, пептыдаў, нуклеатыдаў. Адкрыў рэакцыю гетэраанеліравання, рэакцыю хлорангідрыда ацэтыльсаліцылавай кіслаты з цукрамі, нуклеазідамі і нуклеатыдаў, стэрэаспецыфічную перагрупоўку стэроідных гліцыдолаў пад дзеяннем грыньяраўскага рэагента; з’ява рухомасці падвойных сувязяў у спалучаных дыенавых злучэннях (1975).
Галоўны рэдактар ​​часопіса «Известия АН БССР. Серия химических наук» з 1972 года.
Узнагароды
Дзяржаўная прэмія БССР 1988 за стварэнне навуковых асноў, распрацоўку тэхналогіі, арганізацыю доследнай вытворчасці і ўкараненне ў практыку аховы здароўя радыёдыягнастычных набораў.
Узнагароджаны ордэнамі Леніна (1976), «Знак Пашаны» (1952), Айчыннай вайны I ступені (1945), Айчыннай вайны II ступені (1944, 1985), Чырвонай Зоркі (1943), медалямі, ордэнам Пашаны (2004).
Сарма (Іркуцкая вобласць)
Сарма (Сарма́) — вёска ў Альхонскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі. Уваходзіць у Хужырскае муніцыпальнае ўтварэнне.
Святліца (значэнні)
Святліца:
Закон Снеліуса
Першыя ўпамінанні аб праламленні святла ў вадзе і шкле сустракаюцца ў творы Клаўдзія Пталамея «Оптыка», які выйшаў у свет у ІІ ст. н. э.
Закон прамламлення святла быў эксперыментальна вызначаны ў 1620 г. галандскім вучоным Вілебродам Снеліусам. Незалежна ад Снеліуса закон праламлення быў таксама адкрыты Рэнэ Дэкартам.
Закон праламлення светлавых хваль:
адносіна сінуса вугла падзення да сінуса вугла праламлення ёсць велічыня пастаянная для двух дадзеных асяроддзяў і роўная адноснаму паказчыку праламлення другога асяроддзя адносна першага;
прамяні, падаючы і праломлены, ляжаць у адной плоскасці з перпендыкулярам, праведзеным у пункт падзення праменя да плоскасці мяжы падзелу двух асяроддзяў.
Другі выгляд закону:
Пшыкона (гміна)
Пшыко́на (Przykona) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Турэцкага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пшыконе. Плошча гміны складае 110,93 км². Станам на 2004 год у гміне Пшыкона пражывалі 4164 чалавекі, шчыльнасць — 37,5 чал./км².
Цяцерскі
Цяцерскі — прозвішча.
План Ходла
План Ходла (Hoddle Grid) — першапачатковы план, па якім будаваўся горад Мельбурн, сталіца аўстралійскага штата Вікторыя. Названы ў гонар свайго складальніка, каморніка Роберта Ходла.
Першапачатковы план быў складзены ў 1837 годзе, а затым пашыраны. Плошча, забудаваная ў адпаведнасці з планам Ходла ў наш час ляжыць паміж вуліцай Фліндэрс-Стрыт на поўдні, рынкам каралевы Вікторыі на поўначы, вуліцай Спенсар-Стрыт на захадзе і вуліцай Спрынг-Стрыт на ўсходзе.
Куркут
Куркут (Курку́т) — вёска ў Альхонскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі. Уваходзіць у Хужырскае муніцыпальнае ўтварэнне.
Яніс Тылбэргс
Я́ніс Ты́лбэргс, вядомы таксама як Іван Хрыстафоравіч Цільберг (, Рыга, Расійская імперыя—, Рыга, Латвійская ССР) — савецкі жывапісец, графік, скульптар і педагог, народны мастак Латвійскай ССР (1955).
Маладыя гады
Паходзіў з сям'і чыгуначніка. Па заканчэнні пачатковай школы, з 1892 па 1898 гады вучыўся ў Рыжскім гарадскім рэальным вучылішчы. Здольнасці да малявання былі прыкметныя з юнага ўзросту. З-за недахопу сродкаў на навучанне мастацкаму рамяству, Яніс каля года працаваў бухгалтарам і чарцёжнікам, збіраючы матэрыяльныя сродкі на паездку ў Санкт-Пецярбург. Пасля працы будучы мастак вучыўся лепцы і маляванню ў скульптара Аўгуста Фольца і жывапісца Борхерта на вячэрніх курсах Рыжскага рамеснага вучылішча. Там ён получіл першыя веды ў галіне лепкі і малявання.
У 1900 Тильбергз паехаў у Пецярбург і паступіў у прыватную мастацкую студыю акадэміка Льва Дзмітрыева-Каўказскага. Там ён пазнаёмілся з Мсціславам Дабужынскім, які пасля, будучы на пасадзе дырэктара Віцебскага народнага мастацкага вучылішча запрасіў яго загадваць скульптурнай майстэрняй у вучылішчы.
У 1901 годзе Яніс паступіў у Імператарскую Акадэмію мастацтваў, якую скончыў у 1909. Выкладчыкамі яго былі Ян Цыянсглінскі, Васіль Савінскі і Іван Тварожнікаў.
Станаўленне творчага шляху
Пачынаючы з 1901 года Яніс маляваў карыкатуры для латвійскага часопіса «Аўструмс» («Усход»). Першымі з іх былі ілюстрацыі да аповяду А. Ніедра «Голад і любоў». З 1904 займаўся малюнкам у выкладчыка Дзмітрыя Кардоўскага, уплыў якога аказалася найбольш сур'ёзным ў фарміраванні стылю маладога мастака. У Кардоўскага ён асвоіў новы акадэмічна-рацыяналістычны спосаб малюнка (малюнак рэчаіснасці на аснове структуры аб'екта пры пэўных умовах асвятлення). Гэты метад Тылбэргс пазней выкарыстоўваў у сваёй выкладчыцкай працы. За гады вучэння ў Акадэміі мастацтваў Яніс Тылбэргс майстэрскі авалодаў прыёмамі графікі і розных відаў гравюр. У 1905 годзе яму прысудзілі першую прэмію на конкурсе плаката, графікі і гравюры, які праводзіўся Акадэміяй мастацтваў, за двухколерную ксілаграфію «Рэмбрандт, які працуе над афортам». Паралельна з асноўнай вучобай, у 1905 — 1906 гадах Тылбэргс скончыў педагагічныя курсы, створаныя пры Акадэміі.
Падчас рэвалюцыйных хваляванняў 1905 — 1906 гадоў заняткі ў Акадэміі мастацтваў былі прыпыненыя. Мастак выкарыстаў вольны час для вандроўкі ў Заходнюю Еўропу. Узімку 1906 ён наведаў Парыж і практыкаваўся ў майстэрні мастакоў-рэалістаў Шарля Котэ і Жака Эміля Бланша, наведваў музейныя экспазіцыі. Яго цікавіў жывапіс сучаснікаў, якія заваявалі міжнародную папулярнасць, такіх як Джон Сарджэнт, Джэймс Уістлер, Ліянэла Балестрэры, а таксама старых брытанскіх майстроў — Джошуа Рэйналдса, Томаса Гейнсбара, Генры Рэборна.
Па вяртанні ў Пецярбург, у гэтым жа годзе, разам з групай латвійскіх мастакоў-аднадумцаў, у склад якой уваходзілі яшчэ Пурыц і Рыхард Зарыньш, А. Раман і скульптар Г. Шкільтэр, Тылбэргс засноўваў сатырычны часопісе «Зварыш» («Шалі»). З дапамогай карыкатур яны высмейвалі латвійскую дзейную ўладу, дваранскае саслоўе і духавенства, якія разам ўціскалі латвійскіх сялян. Часопіс праіснаваў да 1907 года, было выпушчана ўсяго 10 нумароў. Таксама Тылбэргс маляваў на заказ карыкатуры для пецярбургскіх газет і гумарыстычнага часопіса «Шэры воўк».
Фёдар Антонавіч Багдановіч
Фёдар Антонавіч Багдановіч (1930, Збочна, цяпер Слонімскі раён —) — беларускі спецыяліст у галіне аховы здароўя.
Біяграфія
З 1956 г. на кіруючых пасадах па арганізацыі аховы здароўя насельніцтва ў Гродзенскім раёне. З 1965 года — загадчык аддзела аховы здароўя Гродзенскага аблвыканкама. Заслужаны ўрач БССР (1970).
Кастэль-Сант’Анджэла
Кастэль-Сант'Анджэла (Castel Sant'Angelo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рыеці.
Насельніцтва складае 1237 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 40 чал./км². Займае плошчу 31 км². Паштовы індэкс — 2010. Тэлефонны код — 0746.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Сініцкапольскі сельсавет
Сініцкапольскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лельчыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Сініцкае Поле.
Створаны 20 жніўня 1924 года ў складзе Лельчыцкага раёна Мазырскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лельчыцкім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Лельчыцкім раёне Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Буйнавіцкага сельсавета.
Ёзеф Ізраэлс
Ёзеф Ізраэлс або Ісраэлс (нідэрл.: Jozef Israëls;, Гронінген — , ) — галандскі жанравы жывапісец, кіраўнік рэалістычнай Гаагскай школы жывапісу.
Біяграфія
Родам з яўрэйскай сям’і, быў выхаваны ў строгіх рэлігійных традыцыях і рыхтаваўся стаць равінам. З ранняга дзяцінства ён выяўляў вялікую мастацкую і музычную здольнасць. Працуючы ў бацькі ў мяняльнай краме, Ёсеф Ізраэлс у вольны час капіяваў гравюры і пісаў фарбамі пад кіраўніцтвам Ван-Бюіса і Ван-Віхерана. Яго першыя спробы ў жывапісе, «Яўрэй» і «Прадавец гліняных люлек», звярнулі на сябе ўвагу нейкага Віта, які пераканаў бацьку Ізраэлса адправіць сына вучыцца жывапісу ў Амстэрдам.
Вучыўся ў Я. А. Круземана ў Амстэрдаме, затым у Ф.-Э. Піко ў Парыжы; першапачаткова прысвяціў сябе гістарычнаму жывапісу, але пасля перайшоў да бытавога жывапісу, адлюстроўваючы пераважна сямейнае жыццё галандцаў і побыт іх маракоў.
Сын Ёсефа, Ісак — таксама стаў жанравым жывапісцам.
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гомель)
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі — каталіцкі храм у Гомелі. Знаходзіцца на скрыжаванні Рэчыцкага праспекта і вуліцы Аб’язной.
Гісторыя
Парафія з такой назвай існавала ў горадзе да 1938 г. Калі савецкія ўлады ліквідавалі парафію, святары былі рэпрэсаваныя і забітыя, а стары касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі, які знаходзіўся на цэнтральнай плошчы, у 1940 г. быў узарваны.
Новы касцёл будуецца праз 80 год. У 2013 годзе біскуп Пінскі Антоні Дзям’янка заснаваў парафію, якая атрымала пляцоўку пад будову касцёла на ўскрайку горада, на скрыжаванні Рэчыцкага праспекта і вуліцы Аб’язной. Новым пробашчам стаў дапаможны біскуп Пінскай дыяцэзіі Казімір Велікаселец.
У 2015 годзе нарожны камень новага касцёлаў багаславіў Папа Рымскі Францыск.
15 жніўня 2018 года дапаможны біскуп Пінскай дыяцэзіі Казімір Велікаселец асвяціў крыж і зямлю пад будаўніцтва новай святыні. 16 лістапада 2018 года ён жа асвяціў капліцу.
24 снежня 2018 года пробашчам парафіі быў прызначаны а. Леанард Адушкевіч з Ордэна айцоў паўлінаў.
Архітэктура
Будынак мураванага касцёла будзе падобны на Чырвоны касцёл у Мінску, плануецца, што тут будзе арган. Будынак спраектаваны ў псеўдагатычным стылі, выцягнуты ўверх, з 30-метровымі вежамі.
Слабодка Гушчынская
Слабо́дка Гу́шчынская (, Слободка Гущинская) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кубліцкага сельсавета.
У 1939—1954 гадах цэнтр Чарапоўшчынскага сельсавета. Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Кубліцкага сельсавета, да 18 сакавіка 1963 года — у склад Старынкаўскага сельсавета.
Паўстанне Балаша (1632—1634)
Паўстанне Балаша — шырокі народны рух, цэнтрам якога стала Смаленшчына, назву атрымала па імі правадыра Івана Балаша.
Перадумовы
Паўстанне Балаша адбывалася ў 1632—1634 гадах, у перыяд Смаленскай вайны, калі Расія ў саюзе са Швецыяй змагалася за вяртанне зямель, якія перайшлі да Рэчы Паспалітай па Дэулінскаму перамір’ю 1618 года. Швецыя ўдзельнічала ў 30-гадовай вайне ў Еўропе (1618—1648 гадах), і Расія, знаходзячыся ў саюзе з ёй, павінна была адцягнуць на сябе частку польска-літоўскіх войскаў, садзейнічаць зрыву планаў аўстрыйскага імператарскага дома Габсбургаў, які імкнуўся да ўсталявання свайго панавання ў Еўропе.
У кастрычніку 1632 года рускія войскі пачалі вайну за Смаленск, занялі Дарагабуж і большасць населеных пунктаў, якія адышлі ад Расіі па Дэулінскаму перамір’ю. Шведскі кароль Густаў неадкладна гэтым скарыстаўся і атрымаў шэраг перамог над Германіяй. У 1633 годзе руская армія пачала аблозе Смаленска, які быў добра ўмацаваны і падрыхтаваны да актыўнай абароны. Адначасова павінен быў пачаць ваенныя дзеянні супраць Рэчы Паспалітай Густаў Адольф. Але гэтага не адбылося ў сувязі са смерцю караля. Новы шведскі кароль змяніў планы вайны і адышоў ад руска-шведскага саюза. Задуманы Швецыяй і Расіяй паход на Польска-Літоўскую дзяржаву быў адменены.
Першы этап паўстання
У час аблогі Смаленска балашоўскі рух набіраў сілу, ахопліваў новыя раёны. Толькі пад Смаленскам у атрадзе Балаша было 400 сялян, 200 салдат і казакоў. Затым атрад значна павялічыўся за кошт «парубежных мужыкоў», якія далучыліся ў Кадзіне, Красным і іншых паселішчах. Краснае стала цэнтрам, адкуль балашоўцы здзяйснялі рэйды супраць польскіх гарнізонаў у Дарагабужскі і Рослаўльскі паветы, Старадуб, Гомель, Крычаў і іншыя месцы. Іван Балаш спрабаваў усталяваць сувязі з М. Б. Шэіным, прапаноўваў яму дапамогу ў барацьбе з польска-літоўскімі войскамі. Чым скончыліся перамовы з М. Б. Шэіным, дакладна невядома. Можна толькі меркаваць, што Шэін не пайшоў на ўсталяванне саюза з І. Балашом. У студзені 1633 года І. Балаш накіраваўся ў Старадубскі павет і злучыўся з атрадамі «камарыцкіх і карачэўскіх мужыкоў». Старадуб стаў у гэты час галоўным цэнтрам народнага руху, якія звярнулі свае асноўныя сілы супраць мясцовых феадалаў.
Царскі ўрад быў вельмі напалоханы размахам паўстанцкага руху і імкнуўся раскласці яго знутры. Ураду ўдалося пасеяць разлад ў паўстанцкім лагеры, і паўстанцы раскалоліся на асобныя атрады. І. Балаш сышоў са сваім атрадам з-пад Старадуба да Смаленска, але па дараге ён быў схоплены здраднікамі, выдадзены старадубскаму ваяводзе, пасаджаны ў турму, дзе неўзабаве памёр.
Распад адзінага балашоўскага паўстанцкага атрада і смерць яго правадыра не азначалі спынення народнага руху. Разрозненыя атрады паўстанцаў дзейнічалі ў Смаленскім, Рослаўльскім, Дарагабужским, Веліжскім, Старадубскім і іншых паветах. З распадам адзінага балашоўскага атрада скончыўся першы этап гэтага руху.
Другі этап паўстання
З лета 1633 года пачынаецца другі этап балашоўскага руху з цэнтрам у Рослаўлі. Сюды сцякаліся сяляне, пасадскія людзі, казакі з Смаленскага краю і з розных раёнаў Расіі, уключаючы нават Сібір, Урал, Поўначы і Паволжа. У Рослаўлі толькі адных казакоў сабралася да 3000 чалавек. Узначаліў Рослаўльскі лагер бліжэйшы памочнік І. Балаша Рыгор Растопчын і казацкія атаманы Іван Цеслеў і Анісім Чортапруд. Паўстанцы здзяйснялі рэйды да руска-польскай мяжы, наносілі ўдары.
Адначасова яны здзяйснялі напады на баярскія, дваранскія і манастырскія валодання. Рослаўльскі паўстанцкі лагер праіснаваў да канца лютага 1634 года З сыходам з-пад Смаленска войскаў М. Б. Шэіна (усяго было вывезена 8056 конных і пешых ратнікаў) і заключэння Палянаўскага мірнага дагавора з Рэччу Паспалітай у ліпені 1634 года балашоўскі рух паступова згасае.
Трэці этап паўстання
Адзіны Рослаўльскі лагер распаўся, паўсталі дробныя атрады, якія паступова спынілі свае дзеянні.
Атрад атамана Растопчына здаўся царскім войскам у г. Серпухаў. Атрад атамана Чортапруда рушыў праз Тулу і Епіфань да Дона, але 13 чэрвеня 1634 года атрымаў паразу ў бітве з урадавымі войскамі на р. Проня ў раёне Епіфані, а 23 чэрвеня 1634 года яшчэ на р. Бецяга блізу Варонежа. Пасля чаго атрады балашоўцаў былі рассеяны канчаткова.
Гданьскі медыцынскі ўніверсітэт
Гданьскі медыцынскі ўніверсітэт (Gdański Uniwersytet Medyczny) — польская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і спецыялізацыяй у сферы медыцынскіх навук, якая знаходзіцца ў Гданьску.
Паўстанне Балаша (1632—1634)
Вынікі
У падаўленні балашоўскага руху прынялі ўдзел мясцовыя феадалы і польска-літоўскія войскі. Балашоўскі народны рух насіў не толькі нацыянальна-вызваленчы характар, наносіла ўдары па польска-літоўскім войскам і іх наймітам, але не літавала і сваіх феадалаў, дамагаючыся вызвалення ад жорсткіх формаў эксплуатацыі.
Гданьскі медыцынскі ўніверсітэт
Гісторыя
Вытокі ўніверсітэта сягаюць XV стагоддзя, пачынаючы з паўстання ў 1454 годзе цэха хірургаў Гданьска і медыцынскага навучання ў Гданьскай акадэмічнай гімназіі (Atheneum Gedanense).
Паўстанне Балаша (1632—1634)
Вынікі
У цэлым гэта быў шырокі антыфеадальны рух народных мас, які ўзнік пры актыўным удзеле смаленскіх сялян, пасадскіх людзей, казакоў і збеглых салдат.
Гданьскі медыцынскі ўніверсітэт
Гісторыя
У 1908-1911 гадах была створана Гданьская гарадская бальніца. На яе базе ў 1935 годзе улады Вольнага горада Гданьска вырашылі арганізаваць Акадэмію практычнай медыцыны (Die Staatliche Akademie für Praktische Medizin zu Danzig). Пасля 1945 года вучэльня была перайменавана ў медыцынскую акадэмію. З 1950 года па 19 мая 2009 года яна функцыянавала як Медыцынская акадэмія ў Гданьску.
У 2003 годзе ў структуру медыцынскай акадэміі ў Гданьску уключаны кафедры Інстытута марской і трапічнай медыцыны ў Гдыні, створанага ў 1935 годзе як філіял Дзяржаўнага інстытута гігіены і ператвораны ў 1938 годзе ў Інстытут марской медыцыны.
Па колькасці навучэнцаў універсітэт уваходзіць у тройку буйнейшых у Польшчы.
Трафей Паўночнай Ірландыі 2007 (снукер)
Трафей Паўночнай Ірландыі 2007 (Northern Ireland Trophy 2007) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 4 па 11 лістапада 2007 года на арэне ў Уотэрфронт холе, у Белфасце, Паўночная Ірландыя. Турнір стаў чацвёртым розыгрышам першынства, якое прайшло ў 1981 годзе пад назвай Northern Ireland Classic і было адноўленае толькі ў 2005 годзе, а з 2006 года стала рэйтынгавым турнірам. Прызавы фонд турніру склаў £200,000, з якіх £30,000 атрымаў пераможца.
Пераможцам турніру стаў Стывен Магуайр.
Рэйтынгавыя ачкі
Трафей Паўночнай Ірландыі 2007 меў такое ж размеркаванне рэйтынгавых ачкоў, як і на іншых турнірах у сезоне, акрамя трох найбуйнейшых (Гран-пры, чэмпіянат Вялікабрытаніі і чэмпіянат свету). Пераможца турніру атрымаў 5000 рэйтынгавых ачкоў. Пры гэтым за перамогі на Гран-пры, чэмпіянаце Вялікабрытаніі і чэмпіянаце свету снукерысты атрымлівалі 6250, 7500 і 10000 адпаведна.
Яра
Яра (анг. Yarra River) — рака на поўдні штата Вікторыя, Аўстраліі. У ніжнім цячэнні ракі ў 1835 годзе заснаваны горад Мельбурн, другі па велічыні горад кантынента. Падчас залатой ліхаманкі ў штаце Вікторыя рака, яе берагі і пагоркі вакол былі крыніцай золата для шматлікіх старацеляў. Па гэтай прычыне ў многіх месцах ландшафт моцна змяніўся. У наш час рака служыць у рэкрэацыйных мэтах: на ёй займаюцца акадэмічным веславаннем, веславаннем на байдарках і каноэ і плаваннем.
Саюз вызвалення Беларусі (справа)
Справа «Саюза вызвалення Беларусі» — сфальсіфікаваная палітычна-крымінальная справа, распачатая ДПУ БССР у 1930 годзе супраць дзеячаў беларускай навукі і культуры; частка рэпрэсій у БССР 1929—1931 гадоў.
Гісторыя
Пачалася 17 лютага 1930 года арыштам П. Ільючонка. Агулам па справе СВБ вясной—летам 1930 года арыштавалі 108 дзеячаў беларускай навукі і культуры. Спачатку ДПУ за кіраўніцтва СВБ называла В. Ластоўскага, А. Цвікевіча і А. Смоліча, але іх уплыў у Беларусі быў невялікі. Пазней за кіраўніцтва СВБ у ДПУ называлі А. Адамовіча, А. Баліцкага, П. Ільючонка і Дз. Прышчэпава, але іх справу разглядалі асобна. Абвінавачанні ў належнасці да СВБ выстаўляліся Я. Купалу і Я. Коласу, У. Ігнатоўскаму, І. Васілевічу і інш.
Справу абвінавачаных-камуністаў вылучылі ў асобную. Калегіяй АДПУ ўсе арыштаваныя, апроч 18, былі асуджаны на розныя тэрміны зняволення або ссылкі. У. Ігнатоўскі застрэліўся 4 лютага 1931 года. Названыя кіраўнікамі СВБ былі асуджаны на 10 гадоў лагераў кожны (рэабілітаваныя ў чэрвені 1988 года), справа разглядалася асобна. Большасць астатніх абвінавачаных як члены СВБ — 77 чалавек, выслана на 5 гадоў ва ўнутраныя раёны СССР. Агулам па справе было асуджана 86 чалавек. У 1937—1941 гады справа была перагледжана, многіх з абвінавачаных як члены СВБ расстралялі, іншыя зняволены ў лагеры. У 1937—1939 гадах ліквідаваны і многія следчыя ДПУ, што вялі справу «Саюза вызвалення Беларусі». Рэпрэсіі супраць абвінавачаных як члены СВБ, што засталіся ў жывых на той час, таксама адбыліся ў 1949—1952 гадах.
Справа «Саюза вызвалення Беларусі» азначыла сабой першыя практычныя наступствы змянення балансу сіл у ВКП(б) і выніковага павароту палітычнага курсу ў СССР і БССР, якія адбыліся ў канцы 1920-х гадоў і былі скіраваныя, у т. л. на згортванне тагачаснай нацыянальнай палітыкі («карэнізацыя»). Вастрыня крытыкі нацыянал-дэмакратызму вырасла яшчэ ў 1927 годзе; Камуністычная партыя Беларусі ў 1929 годзе сваёй устаноўкай прызнала нацыянал-дэмакратызм «галоўнай небяспекай на дадзеным этапе развіцця», а ў маі 1930 годзе рэзалюцыяй свайго XIII з’езда назвала яго «галоўнай небяспекай для нацыянальнай палітыкі».
Ацэнкі
Дасюль дакладна невядома, ці праўда існаваў «Саюз вызвалення Беларусі». У позняй савецкай гістарыяграфіі даследчыкі лічылі СВБ выдумкай ДПУ, а асуджаных па гэтай справе — ахвярамі. Прыкладна такога ж меркавання трымаліся і беларускія эмігранцкія гісторыкі, праўда з іншых матываў, бо асуджаныя па справе СВБ у асноўным былі іх палітычнымі праціўнікамі.
Таксама існуе меркаванне, што СВБ існаваў і яго кіруючы цэнтр быў не ў інтэлігенцкім асяродку, а ў нацыянальных колах ураду БССР, што за савецкім часам зацямнялася па зразумелых прычынах.
Яшчэ ў 1957 годзе спецслужбы выказвалі такую версію: ''«У 1926 годзе на тэрыторыі БССР нацыяналісты стварылі антысавецкую паўстанцкую арганізацыю з цэнтрам у Мінску, … якая атрымала названне „Саюз вызвалення Беларусі“ (СВБ). Яна мела філіялы ў Віцебску, Полацку і іншых гарадах Беларускай ССР. Для пашырэння антысавецкай дзейнасці „Саюза вызвалення Беларусі“ спецыальная група на чале з актыўным нацыяналістам Улашчыкам вербавала ў падполле моладзь. Агентурнай разработкай і следствам па справе „Саюза вызвалення Беларусі“ выяўлена, што праграма гэтага варожага падполля была накіравана на ліквідацыю заваяванняў Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі і аднаўлення ў рэспубліцы ўлады памешчыкаў і капіталістаў.»''.
У 1988 годзе КДБ БССР у адказ на зварот Інстытуту гісторыі партыі пры ЦК КПБ адказаў, што «…руплівым вывучэннем архіўных матэрыялаў не выяўлена якіх-небудзь дакументальных матэрыялаў аб верагоднасці існавання „Саюза вызвалення Беларусі“».
Бойсэ
Бойсэ (Boise) — сталіца і найбуйнейшы горад штата Айдаха, ЗША, і акруговы цэнтр акругі Ада.
Горад Бойсэ размешчаны на рацэ Бойсэ, ён з’яўляецца галоўным горадам агламерацыі Бойсэ і найбуйнейшым горадам паміж Солт-Лэйк-Сіці (штат Юта) і Портленд (штат Арэгон). Паводле ацэнак на 2008 год колькасць насельніцтва Бойсэ складала 205314 чалавек, а агламерацыі Бойсэ — 599753 чалавека. У 2008 годзе Бойсэ знаходзіўся на 100-м месцы ў спісе самых населеных гарадоў ЗША. Ёсць буйны аэрапорт.
Георгій Францавіч Міляр
Георгій Францавіч Міляр (Георгий Францевич Милляр; — ) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, народны артыст РСФСР. Атрымаў шырокую вядомасць у СССР дзякуючы вобразу Бабы-Ягі і некалькіх іншых адмоўных персанажаў у фільмах-казках рэжысёра Аляксандра Роу.
Біяграфія
Скончыў тэатральную школу пры Маскоўскім тэатры рэвалюцыі, дзе працаваў у 1927—1938 гадах.
Знімался ў кіно з 1929 года.
Амосенская
Амо́сенская — рака ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Дрыса (басейн Заходняй Дзвіны).
Даўжыня ракі 11 км. Плошча вадазбору 41 км². Выток ракі знаходзіцца каля вёскі Шнітаўка. Упадае ў Дрысу за прыкладна за 1,5 км у напрамку на поўдзень ад вёскі Амосенкі.
Рымская міфалогія
Рымская міфалогія ўяўляе з сябе сукупнасць традыцыйных гісторый, якія адносяцца да легендарнага паходжання Старажытнага Рыма і яго рэлігійнай сістэмы, якія вылажаны ў літаратуры і выяўленчым мастацтве рымлян. Тэрмін «рымская міфалогія» можа аднасіцца таксама да сучаснага вывучэння гэтых уяўленняў, а таксама да матэрыялаў з іншых культур іншага перыяда, у якіх разглядаюцца рымская літаратура і мастацтва.
Рымляне звычайна трактавалі гэтыя традыцыйныя апавяданні як гістарычныя, нават калі яны ўтрымліваюць цуды ці элементы звышнатуральнасці. Апавяданні часта звязаны з палітыкай і мараллю і з тым, як асабістая недатыкальнасць чалавека суадносіцца з яго адказнасцю перад грамадствам і Рымскай дзяржавай. Важнай тэмай з'яўляецца гераізм. Калі апавяданне тычылася рымскай рэлігійнай практыкі, яно больш было звязана з рытуаламі, прадказаннямі і грамадскімі ўстановамі, чым з тэалогіяй ці касмагоніяй.
Вывучэнне рымскай рэлігіі і міфаў звычайна ўскладняецца раннім уплывам грэчаскай рэлігіі на Апенінскім паўвостраве ў протагістарычны перыяд гісторыі Рыма, а потым, мастацкім імітаваннем рымскіх аўтараў грэчаскіх літаратурных узораў. Рымляне з цікаўнасцю імкнуцца атаясамліваць сваіх уласных багоў з грэчаскімі (гл. Адпаведнасць рымскіх і грэчаскіх багоў) і даюць новае тлумачэнне апаваяданняў аб грэчаскіх бажаствах пад імёнамі сваіх рымскіх аналагаў. Раннія рымскія міфы і легенды маюць таксама дынамічныя пераплятанні з этрускай рэлігіяй, менш дакументаванай, чым грэчаская.
Хаця ў рымскай міфалогіі, магчыма, не хапае шырокага боскага апавядання, як у грэчаскай літаратуры,, але, тым не менш, выява Ромула і Рэма, якія ссуць ваўчыцу, з'яўляецца такім жа знакамітым, як і кожная іншая выява з грэчаскай міфалогіі, за выключэннем траянскага каня. Паколькі лацінская літаратура была больш шырока вядомай у Сярэднія стагоддзі і эпоху Адраджэння, інтэрпрэтацыя грэчаскіх міфаў рымлянамі мела большы ўплыў на мастацкія ўяўленні аб «класічнай міфалогіі», чым грэчаскія крыніцы. У прыватнасці, версіі грэчаскіх міфаў у Метамарфозах Авідзія, якія былі напісаны падчас праўлення Аўгуста, сталі разглядацца як кананічныя.
Алесандра Альтабелі
Алесандра Альтабелі (Alessandro Altobelli; нар. ) — італьянскі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1982 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.
Рымская міфалогія
Характар рымскага міфа
Паколькі рытуал іграе цэнтральную ролю ў рымскай рэлігіі, як і ў міфах, створаных грэкамі, зрэдку ўзнікае сумненне з той нагоды, што большая частка рымскіх міфаў мае спрадвечна рымскае паходжанне. Гэтае ўспрыяцце з'яўляецца вынікам рамантызма і антыкаведзення XIX стагоддзя, якія расцэньваюць грэчаскую цывілізацыю як больш «дакладна творчую». Але ад Рэнэсанса да XVIII стагоддзя рымскія міфы былі часткай натхнення еўрапейскага жывапісу. Рымскія традыцыі асабліва багатыя на гістарычныя міфы ці легенды, якія тычацца заснавання і ўзвышэння горада. Гэтыя апавяданні засяроджаны на чалавеку-дзеячы, у жыцці якога здараюццца толькі выпадковыя ўмяшанні бажаства, але ўсепранікаючае пачуццё боскасці заўсёды суправаджае яго лёс. У ранні перыяд Рыма гісторыя і міф маюць узаемныя і ўзаемадапаўняючыя адносіны. Як адзначае Т. П. Уайзман: Рымская гісторыя ўсё яшчэ мае тое ж значэнне, якое яна мела для Дантэ ў 1300 годзе, Шэкспіра ў 1600 годзе і бацькоў-заснавальнікаў Злучаных Штатаў у 1776 годзе. Што трэба для таго, каб быць свабодным гамадзянінам? Ці можа звышдзяржава быць рэспублікай? Як добранамерная ўлада пераўтвараецца ў забойственную тыранію?
Асноўнымі крыніцамі рымскіх міфаў з'яўляюцца Энэіда Вергілія і першыя некалькі кніг гісторыі Лівія. Іншымі значнымі крыніцамі з'яўляюцца Фасты Авідзія, шасцітомная кніга вершаў, структураваных пад рымскі рэлігійны каляндар, і чацвёртая кніга элегій Праперцыя. Сцэны з рымскіх міфаў з'яўляюцца таксама ў рымскім насценным жывапісе, на манетах і ў скульптуры, у прыватнасці, на рэльефах.
Міфы аб заснаванні Рыма
Энэіда і ранняя гісторыя Лівія з'яўляюцца самымі лепшымі з усіх існуючых гістарычных крыніц па міфах аб заснаванні Рыма. Матэрыял з грэчаскай гістарычнай легенды быў прышпілены на мясовае племя ў самым пачатку яе гісторыі. Траянскі царэвіч Энэй ажаніўся з Лавініяй, дачкой цара Лаціна, легендарнага продка лацінян, ад імя якога і ўзнікла назва племені. Менавіта яны праз заблытаную рэвізіяністамі генеалогію з'яўляюцца продкамі Ромула і Рэма. У больш шырокім сэнсе, траянцы былі прыняты ў якасці міфічных продкаў народа Рыма.
Іншыя міфы
Характэрныя міфы часцей можна аднесці да палітычных ці маральных, гэта значыць яны звязаныя з развіццём сістэмы рымскага праўлення ў адпаведнасці з божаскімі законамі, выкладзенымі ў старажытнарымскай рэлігіі, і з дэманстрацыяй прыхільнасці чалавека да маральных прынцыпаў (mos maiorum) ці няўдачам зрабіць гэта.
Рэлігія і міфы
Боскае апавяданне гуляла ў грэчаскай сістэме рэлігійнай веры больш важную ролю, чым у рымлян, для якіх першынставалі рытуал і культ. Хаця рымская рэлігія не была заснавана на свяшчэнным пісанні і яго тлумачэнні, святарская літаратура была адной з самых ранейшых пісьмовых форм лацінскай прозы. Кнігі(Libri) і каментарыі (Commentarii) калегіі пантыфікаў і аўгураў утрымлівалі рэлігійныя працэдуры, малітвы, пастановы і меркаванні наконт рэлігійнага закона. Хаця прынамсі асобныя з гэтых матэрыялаў былі даступны для кансультацый рымскаму сенату, часта яны былі occultum genus litterarum, загадкавай формай літаратуры, да якой мелі доступ толькі жрацы. Прароцтвы, якія адносіліся да сусветнай гісторыі і лёсу Рыма, з'яўляўшыяся ў крытычныя моманты гісторыі, нечакана былі знойдзены ў кнігах Сівіл, якія, згодна з легендай былі набыты Тарквініям Гордым у канцы VI стагоддзя да нашай эры ў куманскіх Сівіл. Асобныя аспекты архаічнай рымскай рэлігіі былі запісаны ў страчаных працах вучонага І стагоддзя да нашай эры Марка Тэрэнцыя Варона, і цяпер вядомы па працам іншых класічных і хрысціянскіх аўтараў.
У главе самага ранняга пантэона ў Рыме была так званая архаічная трыяда, якая складалася з Юпітэра, Марса і Квірына, фламіны якіх былі самага высокага ранга, а таксама Янус і Веста. Згодна з традыцыяй, заснавальнікам рымскай рэлігіі быў Нума Пампілій, другі сабінскі цар Рыма, які, як лічыцца, меў у якасці жонкі і дарадчыцы рымскую багіню, німфу крыніц і прароцтваў Эгерыю. Пад уплывам этрускаў пазней цэнтрам афіцыйнай рэлігіі стала капіталійская трыяда ў складзе Юпітэра, Юноны і Мінервы, замяніў архаічную трыяду - незвычайны прыклад у індаеўрапейскай рэлігіі, калі вышэйшая трыяда складаецца з двух жаночых бажэств і аднаго мужчынскага.
Багі выразна паўстаюць як практычная неабходнасць у паўсядзённым жыцці, усе абрады скрупулёзна распрацаваны, а ахвярапрынашэнні лічацца неабходнасцю. Раннія рымскія бажаствы ўключалі мноства «багоў-спецыялістаў», кожны з якіх заклікаўся ў дапамогу для выканання канкрэтнага віда дзейнасці. Фрагменты старых рытуалаў, якія суправаджалі такія справы як аранне ці сяўба, паказваюць, што на кожным такім этапе выклікаліся асобныя бажаствы, а імя бажаства паходзіла ад назвы гэтага этапа. Бажаствы-апякуны былі асабліва важны ў Старажытным Рыме.
Такім чынам, Янус і Веста ахоўвалі дзверы і сямейны ачаг, лары абаранялі поле і дом, Палес - пашы, Сатурн - пасевы, Цэрэра - рост хлебных злакаў, Памона - садавіну, а Конс і Опа - ураджай. Нават велічнаму Юпітэру, уладару багоў, была дадзена ўзнагарода за дапамогу дажджамі, якія ён даваў для сялянскіх гаспадарак і вінаграднікаў. У больш шырокім уяўленні, дзякуючы свайму аружжу ў выглядзе маланак, ён лічыўся дырыжорам чалавечай дзейнасці і, з-за шырыні сфер уплыва, абаронцай рымлян у іх ваеннай дзейнасці за межамі абшчыны. У больш старажытныя часы шанаванымі багамі былі Марс і Квірын, якіх часта атаясамліваюць аднаго з другім. Марс быў богам вайны, Квірын, як лічаць сучасныя вучоныя, быў апекуном арміі ў мірны час.
Вядомы вучоны XIX стагоддзя Георг Вісова лічыў, што рымляне адрознівалі два тыпа багоў: di indigets (мясцовыя), і di novensides ці novensiles (новыя). Мясцовыя багі былі першымі багамі рымскай дзяржавы, іх імёны і прырода выяўляюцца з імёнаў і тытулаў ранніх святароў і каляндара свят, каля 30 такіх багоў былі ўдастоены спецыяльных фестываляў. Новыя багі з'явіліся пазней, іх культ быў уведзены ў гістарычны перыяд, калі ўжо панаваў Рым. Звычайна, дата іх увядзення вядомая, іх узнікненне было адказам на пэўныя крызіныя з'явы ці калі ў іх адчувалася патрэба. Але Арнальда Мамільяна і асобныя іншыя вучоныя сцьвяржаюць, што аб такім адрозненні нельга сцьвяржаць. Падчас войн з Ганібалам усялякае адрозненне паміж «мясцовымі» і «новымі» багамі пачынае знікаць, і рымляне ўспрынялі розных багоў з розных культур як знак сілы і ўніверсальнай божаскай міласці.
Запазычаныя богі
Прыняцце суседніх мясцовых багоў адбывалася пастаянна, паколькі рымская дзяржава заваёўвала навакольныя тэрыторыі. Рымляне звычайна аказвалі мясцовым багам захопленай тэрыторыі тую ж пашану, што і багам рымскай дзяржаўнай рэлігіі. У дадатак да Кастара і Палукса заваяваныя паселішчы Італіі ўнеслі свой уклад у рымскі пантэон у выглядзе Дыяны, Мінервы, Геркулеса, Венеры і багоў меншага рангу, некаторыя з якіх былі італійскімі бажаствамі, іншыя першапачаткова паходзілі з грэчаскай культуры Вялікай Грэцыі. У 203 г. да н.э. культавы аб'ект увасабляўшы Кібелу, быў прывезены з горада Песінус ва Фрыгіі і з належнымі цырымоніямі вітаўся ў Рыме, за шмат стагоддзяў да таго, як яе тэрыторыя была далучана да Рыма. Два паэта таго часу, Лукрэцый і Катул, у сярэдзіне першага стагоддзя да нашай эры выказвалі незадавальненне яе дзікім экстатычным культам.
У асобных выпадках бажаств ворагаў улады былі афіцыйна запрошаны прайсці праз рытуал эвакацыі, каб заняць сваё месца ў новых свяцілішчах у Рыме.
Абшчыны іншаземцаў (перыгрыны) і былых рабоў (ліберціны) працягвалі выконваць свае рэлігійныя абрады ў межах горада. Такім чынам Мітра апынуўся ў Рыме, і яго папулярнасць у рымскім войску распаўсюдзіла яго культ да такіх далёкіх месцаў, як Рымская Брытанія. Значныя рымскія бажаствы былі ў выніку атаясамлены з больш Антрапамарфізм антапамофнымі грэчаскімі багамі і багінямі, і разам з імі былі ўпрыняты шмат якія з іх атрыбутаў і міфаў.
Карл III (кароль Неапаля)
Карл III Малы (Carlo III;, Дураца — ) — кароль Неапаля з Анжуйскай дынастыі.
Біяграфія
Праўнук караля Неапаля Карла II.
Спачатку ўдала змагаўся з Джаваннай I, затым, пасля яе забойства ў 1382 годзе — меней удала з яе прыёмным сынам Людовікам Анжуйскім. Пасля яго смерці ў 1384 годзе Карл уступіў у зваду з Папам Рымскім Урбанам VI, хоць ім жа быў закліканы (1380 год) і каранаваны ў Рыме (1381 год).