cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уз’яднанне Заходняй Беларусі з БССР
Заходняя Беларусь у складзе Польшчы ў 1921—1939
Пасля заключэння Рыжскага мірнага дагавора бальшавіцкая Расія вызначылі памер беларускай этнаграфічнай тэрыторыі, якая апынулася ў складзе Польшчы, у 98.815 км² з 3,2 млн насельніцтва. У дакладзе на пазачарговай сесіі Вярхоўнага Савета СССР I склікання, старшыня СНК СССР і народны камісар замежных спраў СССР Вячаслаў Молатаў апераваў: «тэрыторыя Заходняй Беларусі дасягае 108 тысяч квадратных кіламетраў». Савецкая акадэмічная навука вызначала тэрыторыю Заходняй Беларусі ў 82 тыс. км², аднак уключаючы ў яе склад усе 4 ваяводствы былых «паўночна-ўсходніх крэсаў», якія займалі нашмат большую плошчу.
Сацыяльна-эканамічная сітуацыя ў Заходняй Беларусі значна адрознівалася ад астатняй Польшчы. З эканамічнага пункту гледжання, край заставаўся адсталай аграрнай ускраінай і выкарыстоўваўся пераважна як крыніца сыравіны і таннай працоўнай сілы, як рынак збыту для польскай прамысловасці. Такая эканамічная палітыка кіруючых колаў краіны ва ўмовах аграрнага перанасялення і масавага беспрацоўя асуджала край на адсталасць і беднасць.
На тэрыторыі Заходняй Беларусі разгарнуўся масавы рух супраць прыгнёту Польшчы.
Ваенная кампанія (верасень 1939)
Вайсковая аперацыя СССР супраць Польшчы праведзеная 17—28.9.1939, яна мела мэтай заняцце ў тым ліку земляў Заходняй Беларусі, у адпаведнасці з падзелам сфераў уплыву паміж СССР і Германіяй паводле дамовы ад 23.8.1939. Аперацыя праводзілася ў час, калі адбывалася Польская абарончая вайна (1939), але фармальна СССР у вайну тады не ўступаў, а аперацыя азначалася як «мера савецкага ўраду па абароне інтарэсаў беларускага і ўкраінскага народаў».
Вынікам аперацыі сталі хуткая і лёгкая перамога СССР над ужо аслабленай, палітычна і вайскова, Польшчай, далучэнне земляў Заходняй Беларусі і Заходняй Украіны да БССР і УССР, падпісанне новага савецка-германскага дагавора (28.9.1939).
Мерапрыемствы на далучанай тэрыторыі
Услед за Чырвонай Арміяй у Заходнюю Беларусь для ўсталявання Савецкай улады з усходніх раёнаў было накіравана на партыйную работу 1500, на камсамольскую, савецкую, гаспадарчую — 1200 камуністаў і камсамольцаў, сотні супрацоўнікаў НКУС, якія не ведалі мясцовага ўкладу жыцця, звычаяў, асаблівасцей мовы, а таму не карысталіся даверам мясцовага насельніцтва. Ва ўсіх гарадах і паветах былі створаны часовыя ўпраўленні, у вёсках — сялянскія камітэты з мясцовых актывістаў, прадстаўнікоў Чырвонай Арміі і прысланых з усходніх раёнаў камуністаў і камсамольцаў. Яны стварылі атрады рабочай гвардыі, міліцыі, бралі на ўлік фабрыкі і заводы, устанаўлівалі рабочы кантроль, займаліся забеспячэннем, медыцынскім абслугоўваннем. Сялянскія камітэты дзялілі памешчыцкую зямлю сярод беззямельных і малазямельных сялян, якія атрымалі 431 тыс. га зямлі, ім было перададзена 14 тыс. коней і 33,4 тыс. кароў.
28-30 кастрычніка 1939 года ў Беластоку адбыўся народны сход Заходняй Беларусі. Ён прыняў дэкларацыі аб абвяшчэнні Савецкай улады на ўсёй тэрыторыі Заходняй Беларусі, канфіскацыі панскіх зямель, нацыяналізацыі банкаў і буйной прамысловасці. Сход пастанавіў прасіць Вярхоўны Савет СССР, Вярхоўны Савет БССР прыняць Заходнюю Беларусь у склад СССР і БССР. Народны сход выбраў паўнамоцную камісію з 66 чалавек для перадачы Вярхоўным Саветам СССР і БССР яго рашэнняў. 2 лістапада 1939 г. сесія Вярхоўнага Савета СССР і 12 лістапада сесія Вярхоўнага Савета БССР прынялі законы аб уключэнні Заходняй Беларусі ў склад СССР і ўз’яднанні яе з БССР.
У снежні 1939 г. — студзені 1940 г. быў уведзены новы адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Заходняй Беларусі, створаны Баранавіцкая, Беластоцкая, Брэсцкая, Вілейская і Пінскія вобласці і 101 раёнаў, а ў лютым — сакавіку 1940 г. — сельсаветы, партыйныя і камсамольскія арганізацыі. Мясцовыя органы ўлады ў заходніх абласцях апынуліся ў рэчышчы сталінскай камандна-адміністрацыйнай сістэмы і сталі яе састаўной часткай. Гэта адбілася на метадах работы і ходзе сацыяльна-эканамічных пераўтварэнняў.
Пераход да калектывізацыі выклікаў супраціўленне часткі заможных сялян. Вялася антыкалгасная агітацыя, былі выпадкі падпалу калгасных будынкаў, асобных тэрарыстычных актаў. Але ў цэлым барацьба супраць калгасаў у заходнебеларускай вёсцы не дасягнула значных памераў. У адносінах да кулацтва праводзілася палітыка абмежавання. У красавіку 1941 г. для заходніх абласцей БССР былі ўстаноўлены нормы землекарыстання ў памеры 10, 12, 15 га зямлі ў залежнасці ад мясцовых умоў. У некаторых раёнах органамі НКУС ва ўсходнія раёны была выселена частка заможных сялян, але ў большасці раёнаў высяленне не праводзілася.
Рэпрэсіі
Адначасова з мерапрыемствамі па пашырэнні сацыяльнай базы новай улады рэпрэсіўны апарат сталінскай дыктатуры ўзмоцнена выкарчоўваў «ворагаў народа», «выкараняў» перажыткі і іншадумства сярод насельніцтва. Адразу пасля ўступлення Чырвонай Арміі на тэрыторыі Заходняй Беларусі пачаліся палітычныя рэпрэсіі. На 22 кастрычніка было арыштавана 4315 памешчыкаў, капіталістаў, прадстаўнікоў былой польскай адміністрацыі, паліцэйскіх, кіраўнікоў палітычных партый і арганізацый. Па рашэнні НКУС СССР па справах ваеннапалонных і арыштаваных у красавіку — маі 1940 г. былі расстраляны 21 857 чалавек, у тым ліку 14 700 тых, хто знаходзіўся ў лагерах для ваеннапалонных у Казельску, Старабельску, Асташкаве, і 7305 — у іншых лагерах і турмах Заходняй Беларусі і Заходняй Украіны. 5 снежня 1939 г. СНК СССР прыняў сакрэтную пастанову аб высяленні з заходніх абласцей Украіны і Беларусі асаднікаў і работнікаў лясной аховы. У перыяд першай дэпартацыі (10 лютага 1940 г.), у якой удзельнічала 16 279 чалавек аператыўна-каманднага саставу, было рэпрэсіравана 9584 гаспадаркі (50 732 чалавекі). У красавіку было рэпрэсіравана 26 777 чалавек. 29 чэрвеня 1940 г. органы НКУС БССР правялі трэцюю аперацыю, на гэты раз па высяленні бежанцаў з заходніх абласцей. У гэты дзень было рэпрэсіравана і пагружана ў вагоны 747 сямей.
У 1939—1941 гг. на тэрыторыі заходніх абласцей існавалі польскія падпольныя арганізацыі «Саюз барацьбы за незалежнасць Польшчы», «Саюз узброенай барацьбы», «Саюз польскіх патрыётаў», «Стральцы», «Сокал», «Вызваленцы», «Партызанка» і інш. Яны назапашвалі зброю, мелі радыёпрыёмнікі, пісалі і распаўсюджвалі антысавецкія лістоўкі, у якіх заклікалі палякаў да супраціўлення акупантам-бальшавікам, да падрыхтоўкі ўзброенага паўстання за аднаўленне Польшчы, у складзе якой яны бачылі і Заходнюю Беларусь. За перыяд з кастрычніка 1939 г. па ліпень 1940 г. было раскрыта і ліквідавана 109 падпольных арганізацый, якія аб’ядноўвалі 3231 чалавека. У гэты час былі арыштаваны 5587 членаў партыі ППС, Бунда, «Стронніцтва народова», ПОВ і інш. У ноч з 19 на 20 чэрвеня 1941 г. была праведзена аперацыя па арышце ўдзельнікаў паўстанцкіх арганізацый і выяўленні членаў іх сямен. Усяго было рэпрэсіравана 24 412 чалавек. Такім чынам, з кастрычніка 1939 г. па 20 чэрвеня 1941 г. у заходніх абласцях Беларусі было рэпрэсіравана, за выключэннем ваеннапалонных, больш як 125 тыс. чалавек.
Ацэнкі
У савецкай і беларускай гістарыяграфіі да 1980-х гадоў адназначна ацэньвалася як акт вызвалення з-пад сацыяльнага і нацыянальнага прыгнёту Польшчы; акт гістарычнай справядлівасці, ліквідацыя гвалтоўнага падзелу Беларусі паводле ўмоў Рыжскага мірнага дагавора 1921 года.
У канцы 1980-х гадоў у беларускай гістарыяграфіі з’яўляецца плынь, якая расцэньвае падзею таксама з пункту гледжання падпадання гэтай часткі беларускіх земляў пад савецкую ўладу, часам выключна з гэтага пункту гледжання.
Гноеўскі сельсавет
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Барысаўшчынскага сельсавета.
Басана-ін-Тэверына
Басана-ін-Тэверына (Bassano in Teverina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыа, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вітэрба.
Насельніцтва складае 1252 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 103 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 1030. Тэлефонны код — 0761.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santi Fidenzio e Terenzio.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Нізок
У вёсцы захавалася ўнікальная забудова, якая па структуры ўзыходзіць да перыяду валочнай рэформы 1557. З аднаго боку тут размешчаны жылыя дамы, з процілеглага — гаспадарчыя пабудовы.
Слабада (Жарскі сельсавет)
Слабада́ (, Слобода) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Жарскага сельсавета.
Понец (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 25 населеных пунктаў.
ФК Валета
«Валета» (Valletta Football Club) — мальтыйскі футбольны клуб з горада Валета.
Случмільчанскі сельсавет
Случ-Мільча́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Случ-Мільча.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Дзятлавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Гомельскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Бабовіцкага сельсавета.
Рынджані
Рынджа́ні (у заходніх крыніцах сустракаецца варыянт назвы Рыньяні) — актыўны стратавулкан на востраве Ламбок, Інданезія. Шматразова вывяргаўся, у заходняй частцы фарміравалася кальдэра з возерам. Апошняе вывяржэнне было на конусе Meer Lake ў 2009 годзе. На вулкане 3 субкратары.
Субкратары
Самы першы субкратар з’явіўся на вулкане 48 000 гадоў таму. На яго вяршыні адбывалася буйное вывяржэнне 1847 года. Заходні схіл цалкам абрынуўся, гэта сфарміравала возера. Другі субкратар сфарміраваўся ў 1944 годзе. Гэта вяршыня конуса Meer Lake. Трэці субкратар размяшчаецца на поўначы і ў ім можна назіраць фумарольную актыўнасць. Апошняе вывяржэнне адбылося 3400 гадоў таму.
Стэфан Дыжэўскі
Стэфан Дыжэўскі (Stefan Dyżewski; снежань 1631, Мазовія — 9 лістапада 1691, Гродна) — святар, педагог.
Уступіў у Таварыства Ісуса 15 жніўня 1650 г. у Вільні. Вывучаў філасофію і тэалогію (1655—1662) у Чэшскай правінцыі ордэна. Рэктар езуіцкіх калегіумаў у Полацку (1677—1680), Плоцку (1684—1688) і Пінску (1688—1691). Аўтар твораў для тэатра.
Дуброўніцкая рэспубліка
Дуброўніцкая рэспубліка (Dubrovacka republika, Respublica Ragusina, Repubblica di Ragusa) — горад-дзяржава на ўзбярэжжы Адрыятычнага мора, існавала з XIV ст. да 1808 г. Сталіцай рэспублікі быў горад-порт Дуброўнік, акрамя якога тэрыторыя дзяржавы ўключала далмацінскае узбярэжжа ад Неума да Бокі Каторскай, паўвостраў Пельешац і астравы Ластава, Млет і шэраг іншых невялікіх астраўкоў вакол сталіцы.
Істрыя
Істрыя (Istra, Istra, Istria) — назва паўвострава ў Адрыятычным моры, у паўночнай частцы Харватыі. Невялікая частка паўвострава прыналежыць Славеніі.
Агульныя звесткі
Істрыя — найбуйны паўвостраў Адрыятычнага мора, толькі з паўночнага і часткова з усходняга боку звязаны з мацерыком. З захаду ад паўвострава ляжыць Трыесцкі заліў, з усходу — заліў Кварнер.
Паўвостраў Істрыя — вельмі прывабны турыстычны кірунак. Адпачывальнікаў прыцягваюць як прыгожыя пейзажы, пышныя пляжы ва ўтульных бухтах, так і старадаўнія прыгожыя мястэчкі ў венецыянскім стылі.
Літаратура
Истрия //
Казімір Віюк-Каяловіч
Казімір Віюк-Каяловіч (Kazimieras Kojelavičius-Vijūkas, Kazimierz Wijuk Kojałowicz, 24 чэрвеня 1617, Коўна — 9 лістапада (2 лістапада 1674, Полацк) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, паэт, педагог.
Біяграфія
Уступіў у Таварыства Ісуса 20 верасня 1634 г. у Вільні. Вывучаў філасофію (1638—1641) і тэалогію (1643—1647) ў Віленскай акадэміі. У 1646 г. высвечаны на ксяндза. Выкладаў рыторыку ў Крожах (1641—1642), Плоцку (1642—1643) і Браневе (1648—1649), філасофію ў Полацку (1649—1652) і тэалогію ў Віленскай акадэміі (1652—1655). Доктар філасофіі і тэалогіі (1654). У 1642 г. сумесна з роднымі братамі Альбертам і Пятром перадаў бацькоўскі мураваны дом на рынку ў Коўне і фальфарак мясцовай езуіцкай місіі.
З 1657 па 1661 гг. узначальваў Віленскую акадэмію (да 1659 г. як віцэ-рэктар), а ў 1666—1669 гг. быў яе падканцлерам. Прэфект школ (1660—1672), прапаведнік у касцёле Святых Янаў (1661—1668), рэгент Папскай семінарыі (1669—1672) у Вільні. З 1672 (1673 ) па 1674 гг. — рэктар Полацкага езуіцкага калегіума.
Працы
Аўтар казанняў (Kazań o męce Pańskiej, Вільня, 1675), лекцый па рыторыцы (Institutionum rhetoricarum, Вільня, 1654), жыццяпісаў езуітаў ды іх апекуноў (у т.л. пра Мікалая Лянчыцкага — Compendium vitae P. Nicolai Lancicii, перапрацаваны і апублікаваны езуіцкім гісторыкам Багуславам Бальбінусам, Прага, 1690) i панегірычных твораў (Panegirici Heroum  (Вільня, 1668) і многіх іншых прац . Пасмяротна выдадзены яго польскі пераклад «Аналаў» Тацыта (Варшава, 1803).
Кудзінскі сельсавет (Бялыніцкі раён)
Ку́дзінскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Малы Кудзін.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Кудзінскі (Малакудзінскі) сельсавет у складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бялыніцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Трылесінскага сельсавета.
Лекі
Лекі, Лекавыя сродкі — фармакалагічныя сродкі (рэчывы або сумесі рэчываў), якія прайшлі клінічныя выпрабаванні і дазволеныя да прымянення ў прафілактыцы, дыягностыцы і лячэнні захворванняў ўпаўнаважанымі на тое органамі краіны ў вызначаным парадку, атрыманыя з крыві, плазмы крыві, а таксама органаў, тканак чалавека ці жывёл, раслін, мінералаў, метадам сінтэзу або з ужываннем біятэхналогій.
Такім чынам, да лекавых сродках адносяцца рэчывы расліннага, жывёльнага ці сінтэтычнага паходжання, якія валодаюць фармакалагічнай актыўнасцю і прызначаныя для вытворчасці і вырабу лекавых формаў.
Гіжэнка
Гіжэ́нка (, Гиженка) — аграгарадок у Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гіжэнскага сельсавета.
Гісторыя
Назва аграгарадка паходзіць ад ракі Гіжэнка, мясцовыя жыхары таксама карыстаюцца назвамі «Ніжэнка», «Йжэнка»
Перад вайной у вёсцы жыло 319 чалавек.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў жніўні 1943 года гітлераўцамі было спалена 102 двароў (са 112 да вайны).
Пасля вызвалення была адбудавана нанова. У 1956 годзе ў вёсцы было ўжо 100 двароў.
Геаграфія
Геаграфічна аграгарадок знаходзіцца на ўсходзе Слаўгарадскага раёна, за 18 км у напрамку на паўночны ўсход ад Слаўгарада, за 86 км ад Магілёва. Праз аграгарадок працякае рака Тросліўка (Гіжэнка).
Прамысловасць і сельская гаспадарка
У аграгарадку знаходзіцца СВК «40 год Кастрычніка»
Культура і адукацыя
У вёсцы маюцца, дырэктар — Сцяпанаў Аляксандр Віктаравіч і Гіжэнскі яслі-сад, дырэктар — Малашэнка Святлана Віктараўна. Таксама функцыянуе Гіжэнский сельскі дом культуры, дырэктар — Фурсіна Алена Аляксееўна, і Гіжэнская сельская бібліятэка, якая мае доступ у Інтэрнэт.
Ахова здароўя і сацыяльная абарона насельніцтва
У вёсцы працуюць ФАП і сацыяльны пункт.
Славутасці
Ля Гіжэнкі знаходзіцца брацкая магіла 1941-44 гадоў. —
Старое Сяло (Жарскі сельсавет)
Старо́е Сяло́ (, Старое Село) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Жарскага сельсавета.
Краснае (возера, Чукотка)
Краснае (Кра́сное) — найбуйнейшае возера Анадырскай нізіны, знаходзіцца ў Анадырскім раёне Чукоцкай аўтаномнай акругі Расіі. Паблізу возера размешчана сяло Краснена. Возера Краснае размешчана ў ніжнім цячэнні ракі Анадыр і займае даволі шырокую ўпадзіну. З захаду ўпадзіна возера абмежаваная падняццямі Чыкаеўскіх гор (280—390 м), а з усходу — адгор’ямі (350—420 м) хрыбта Рарыткін. Даўжыня возера складае 35 км, шырыня — 15 км, глыбіня — да 4 метраў. Плошча люстэрка — 458 км².
Дыпламат (значэнні)
Слова «дыплама́т» мае некалькі значэнняў:
Варацецкі сельсавет
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Бабчынскага сельсавета.
1922 год у гісторыі кіно
1922 год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
Крыстафер Лі
Крыстафер Лі (Christopher Frank Carandini Lee;, Лондан, Англія — , Лондан, Англія) — брытанскі акцёр, спявак, акцёр агучвання і ветэран Другой сусветнай вайны.
На раннім этапе сваёй акцёрскай кар’еры Лі гуляў пераважна зладзеяў; вядомасць яму прынесла роля графа Дракулы ў серыі фільмаў Hammer Film Productions. Не менш вядомымі ролямі Крыстафера сталі ролі Францыска Скараманги ў фільме «Чалавек з залатым пісталетам» (1974), Сарумана ў трылогіі «Уладар пярсцёнкаў» (2001—2003) і «Хобіт» (2012—2014), а таксама графа Дуку у двух заключных фільмах трылогіі-прыквэла «Зорных войнаў» (2002, 2005). Дзякуючы веданню некалькіх моў, Лі удзельнічаў у агучванні фільмаў і відэагульняў на розных мовах.
Лі быў пасвечаны ў рыцары за заслугі ў драматычным мастацтве і дабрачыннасці ў 2009 годзе, атрымаў прэмію BAFTA Fellowship ў 2011 годзе і BFI Fellowship у 2013 годзе. Сам акцёр лічыў сваёй лепшай працай ролю бацькі-заснавальніка Пакістана Мухамада Алі Джыны ў біяграфічным фільме «Джына» і сваім лепшым фільмам брытанскі фільм жахаў «Плецены чалавек».
Меў глыбокі моцны голас і таксама праславіўся здольнасцю да спеваў: ён запісаў розныя оперныя і музычныя творы паміж 1986 і 1998 гадамі, сімфонік-метал альбом Charlemagne: By the Sword and the Cross ў 2010 годзе, а таксама супрацоўнічаў з некалькімі метал-бэндамі пачынаючы з 2005 года. Апошні метал-альбом акцёра Charlemagne: The Omens of Death быў выпушчаны 27 мая 2013 года. У 2010 годзе Лі быў узнагароджаны прэміяй «Spirit of Metal» на цырымоніі ўзнагароджання часопіса Metal Hammer.
Лі памёр у Лонданскім шпіталі Чэлсі і Вэстмінстэра 7 чэрвеня 2015 года ва ўзросце 93 гадоў.
Гроднаэнерга
РУП «Гроднаэнерга» — беларускае прадпрыемства па вытворчасці электраэнергіі, якое размешчана ў Гродне, у будынку па праспекце Касманаўтаў, 64.
Структура
У склад РУП «Гроднаэнерга» уваходзяць 13 філіялаў, з іх адносяцца да энергетычнага вытворчасці і будаўніцтву:
У склад Гродзенскіх і Лідскіх цеплавых сетак уваходзяць кацельні, міні-ЦЭЦ і ЦЭЦ, у склад філіялаў электрычных сетак — гідраэлектрастанцыі (Гродзенская ГЭС на рацэ Нёман ўваходзіць у склад Гродзенскіх электрычных сетак).
У склад сеткавых філіялаў і Гродзенскай ЦЭЦ-2 уваходзяць аб’екты сацыяльнай сферы (інтэрнат, здраўпункты), структурныя падраздзяленні грамадскага харчавання.
Да сацыяльнай сферы дзейнасці ставіцца санаторый «Энергетык».
Навучальны цэнтр ажыццяўляе падрыхтоўку кадраў для энергетычнай вытворчасці.
У 2005 годзе ў склад РУП «Гроднаэнерга» ўвайшла аграфірма «Стары Палац», калектыў якой займаецца сельскагаспадарчай вытворчасцю.
Папіна (Драгічынскі раён)
Папі́на (, Попина) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Папінскага сельсавета, у 1940—1996 гадах яго цэнтр.
Кім Чон Нам
Кім Чон Нам (김정남, 10 мая 1971, — 13 лютага 2017, Куала-Лумпур) — старэйшы сын лідара КНДР Кім Чэн Іра, трапіў у няласку і адхілены ад атрымання ў спадчыну вышэйшай пасады. Адзінакроўны старэйшы брат дзейнага кіраўніка КНДР Кім Чэн Ына.
Бальсена
Бальсена (Bolsena) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыа, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вітэрба.
Кім Чон Нам
Маладосць
Кім Чон Нама нарадзіла Кім Чэн Іру акторка Сон Хе Рым, адносіны свайго спадчынніка з якой не ўхваляў Кім Ір Сен. Таму бацька стараўся не афішаваць існаванне Кім Чон Нама, той не хадзіў у школу, атрымліваючы хатнюю адукацыю. Жыў ён пры гэтым разам са старэйшай сястрой сваёй маці Сон Хе Ран. Працягнуў сваю адукацыю ў Швейцарыі, дзе правёў некалькі гадоў. Верагодна, што пасля 1995 года Кім Чон Нам таксама некалькі разоў наведаў Японію ў забаўляльных мэтах.
Бальсена
Насельніцтва складае 4240 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 66 чал./км². Займае плошчу 64 км². Паштовы індэкс — 1023. Тэлефонны код — 0761.
Кім Чон Нам
1998—2001 гады
На працягу прыкладна трох гадоў паміж 1998 і пачаткам 2001 года Кім Чон Нам лічыўся верагодным прэтэндэнтам на вышэйшую ўладу КНДР, хоць ніколі не аб’яўляўся такім афіцыйна. Ён быў прызначаны на шэраг высокіх партыйных пастоў, курыраваў у краіне развіццё IT і ў студзені 2001 года суправаджаў свайго бацьку Кім Чэн Іра падчас візіту ў Шанхай, дзе сустракаўся з кітайскімі афіцыйнымі асобамі.
Бальсена
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Cristina di Bolsena.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Кім Чон Нам
Смерць
14 лютага 2017 года СМІ паведамілі, што Кім Чон Нама забілі ў сталіцы Малайзіі Куала-Лумпуры дзве невядомыя жанчыны, атруціўшы яго ў аэрапорце Куала-Лумпур. Паліцыя Малайзіі пацвердзіла, што мужчына памёр па дарозе ў бальніцу з аэрапорта.
Сям’я
У 2010 годзе паўднёвакарэйская газета «Чосан Ільба» напісала, што Кім Чон Нам мае двух жонак, палюбоўніц і дзяцей, з якіх найбольш вядомы старэйшы сын Кім Хан Соль 1995 года нараджэння.
Хуліа Алартыкаэчэа
Хуліа Хорхэ Алартыкаэчэа (Julio Jorge Olarticoechea; нар. ) — аргенцінскі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1986 у складзе нацыянальнай зборнай Аргенціны.
ФК Карабах Агдам
«Карабах» (Qarabağ Ağdam Futbol Klubu) — азербайджанскі футбольны клуб з горада Агдам.
Хуліа Алартыкаэчэа
Біяграфія
За перыяд з 1982 па 1990 год Алартыкаэчэа тройчы прымаў удзел у чэмпіянатах свету. У 1986 годзе ён стаў чэмпіёнам свету, згуляўшы ва ўсіх сямі матчах зборнай. У 1990 годзе дапамог камандзе дайсці да фіналу, у якім аргенцінцы саступілі зборнай ФРГ. На тым турніры Алартыкаэчэа згуляў у пяці матчах. Прапусціў фінальны матч з-за лішняй жоўтай карткі, атрыманай у паўфінальнай гульні з Італіяй.
Новацярэшкавіцкі сельсавет
Новацярэ́шкавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Новыя Цярэшкавічы.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Дзятлавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Гомельскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Старацярэшкавіцкага сельсавета.
Міхаіл Піліпавіч Чэпік
Біяграфія
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў у 1951 годзе Мінскае мастацкае вучылішча. Вучыўся ў Л. Лейтмана, В. Волкава. Удзельнік мастацкіх выставак з 1953 года.
Працаваў у 1951—1985 гадах мастаком-сцэнографам у Дзяржаўным тэатры оперы і балета БССР. Член Беларускага саюза мастакоў з 1961 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1960 года.
Творчасць
Працуе ў розных жанрах станковага жывапісу, а таксама ў акварэлі, графіцы, плакаце і сцэнаграфіі. Асноўныя творы: «Вечар у вёсцы» (1953), палотны «1941 год», «За намі родная зямля» (1958 ) , «Горад увечары» (1961) , «Уставай, краіна агромністая…» (1967 ) , «Курган славы» (1970) , «Свята ўраджаю», «Балада», «Пра справы надзённыя», «На Купалле» (1975 ), «Дрэва дружбы», «Партызанская быль» (1985 ), «Асенні прыпар», «Маладзёжная брыгада», «Працоўныя будні» (1973 ), «Час цвіцення траў» (1980 ), «Вячоркі» (1989) , «Бульба» (1991) , «Над родным Нёманам. Я. Колас», «Сон» (абедзве 1992), «Жніво», «Суровы час», «Паэт», «Буслы», «Адцвіла грэчка», «Азёрны край», «Лепельскі край»; партрэт В. Чарнабаева; серыя акварэляў і малюнкаў пра Мінск і Міншчыну; дэкарацыі да спектакля «Вертэр» Ж. Маснэ (1959 ). Творы вызначаюцца прастатой, раўнавагай і суразмернасцю кампазіцыі, яркай дэкаратыўнасцю, паэтызацыяй вобразаў.
Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, фондах БСМ.
Анадырская нізіна
Анадырская нізіна  — нізіна ў Чукоцкай аўтаномнай акрузе. На ўсходзе абмываецца Анадырскім залівам, з захадзе абмежаваная хрыбтамі Пэкульней і Рарыткін. Даўжыня 270 км, вышыня да 100 м. Складзецца алювіяльна-азёрнымі пяскамі і суглінкамі. Пераважае раўнінны рэльеф з астанцовымі і нізкагорнымі масівамі (Залаты хрыбет), дрэнажуецца рр. Анадыр, Канчалан, Вялікая і інш. Паўсюдна развіта шматгадовая мерзлата. Шмат тэрмакарставых азёр і азёр-старыц.
Папелеў (гміна)
Папе́леў (Popielów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Апольскага павета Апольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Папелеве. Плошча гміны складае 175,57 км². Станам на 2004 год у гміне Папелеў пражывалі 8576 чалавек, шчыльнасць — 48,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 12 салецтваў.
Арыэль (прэмія)
«Арыэль» (Premio Ariel) — нацыянальная кінапрэмія Мексікі, якая прысуджаецца штогод з 1947 года (Academia Mexicana de Artes y Ciencias Cinematográficas, AMACC). Узнагарода ўяўляе сабой фігурку мужчыны, якую распрацаваў скульптар. Прэмія названа па загалоўку знакамітай кнігі эсэ пра лацінаамерыканскага чалавека за аўтарствам уругвайскага пісьменніка. Лічыцца самай прэстыжнай узнагародай у.
Алатропія
Алатро́пія (ад αλλος — «іншы»,  — «заваротак, уласцівасць») — здольнасць хімічнага элемента існаваць у выглядзе некалькіх простых рэчываў (алатрапічных мадыфікацый), розных паводле фізічных і хімічных якасцей. Алатропія можа быць абумоўленая ўтварэннем крышталёў розных форм (прыватны выпадак полімарфізму), напр., вуглярод у выглядзе графіту або алмазу, ці рознай колькасцю атамаў у малекуле простага рэчыва, напр., кісларод O2 і азон O3. Вядома каля 400 алатрапічных мадыфікацый хімічных элементаў.
Ізабела Габсбургская
Ізабела Габсбургская (Ізабела Аўстрыйская) (Isabella von Österreich, Isabella af Østrig, 18 ліпеня 1501, Брусель —, Гент) — эрцгерцагіня Аўстрыі, інфанта Іспаніі і прынцэса Бургундыі, каралева Даніі, Нарвегіі і Швецыі.
Дачка караля Кастыліі Філіпа I і Хуаны Вар'яткі, сястра імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Карла V. Таксама вядомая пад імёнамі Ізабела Бургундская, Ізабела Аўстрыйская і Ізабела Кастыльская.
11 ліпеня 1514 года ў адсутнасць на цырымоніі самага жаніха выйшла замуж за дацкага караля Крысціяна II. Замест жаніха на шлюбе быў яе дзядуля, імператар Максіміліян I. Праз год прыбыў архібіскуп Нарвегіі, каб суправадзіць яе ў Капенгаген. 12 жніўня 1515 года быў заключаны афіцыйны шлюб.
Ізабелу каранавалі і далі імя Елізавета (Elisabet). Першы год шлюбу адносіны паміж сям'ёй Ізабелы і каралём Крысціянам II былі вельмі халаднаватыя. Палюбоўніца караля Дзівіке (дачка галандскай мяшчанкі Сігбрыты, Dyveke Sigbritsdatter) была з ім у адносінах з 1507 года, і ён не збіраўся кідаць яе з-за малалетняй жонкі.
Раззлаваны імператар пачаў было дыпламатычную барацьбу з Крысціянам II, але пытанне вырашылася сам сабой у 1517 годзе, калі Дзівіке памерла (верагодна, была атручана). У наступныя гады адносіны Ізабелы з мужам значна палепшыліся.
Ізабела нарадзіла траіх дзяцей:
У немалой ступені дзякуючы хадайніцтву каралевы Ізабелы Дацкай, з Дылінгенскай турмы быў вызвалены Іаган-Каспар Аквіла, найбліжэйшы паплечнік Марціна Лютэра, які быў пасаджаны туды па ўказанні біскупа аўгсбургскага.
Калі Крысціян II быў зрынуты ў 1523 годзе дваранамі, якія падтрымлівалі яго дзядзьку Фрыдэрыка, новы кароль вырашыў захаваць добрыя адносіны з сям'ёй Ізабелы. Ён асабіста напісаў ліст у Германію, прапанаваўшы ёй пенсію як каралеве-ўдаве і дазволіў застацца ў Даніі пад яго абаронай, у той час як Крысціян II бег у Галандыю. Аднак Ізабела паслала яму ліст у адказ, які пачынаўся словамі «ubi rex meus, ibi regna mea» (лат. «дзе мой кароль, там маё каралеўства»). Яна пакінула Данію разам з мужам і дзецьмі. Ізабела памерла ва ўзросце 24 гадоў.
(188) Меніпа
(188) Меніпа (Μενίππη) — невялікі каменны астэроід галоўнага пояса, з даволі вялікім альбеда паверхні, які быў адкрыты 18 чэрвеня 1878 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у Клінтане, ЗША і названы ў гонар Меніпы, адной з дачок Арыёна, згодна старажытнагрэчаскай міфалогіі.
Палац Сінтра
Палац Сінтра (Palácio Nacional de Sintra) — сярэднявечны палац у Сінтры, дзе з XV па канец XIX стагоддзяў жылі партугальскія манархі. Нефармальна называецца Вясковым палацам (Palácio da Vila). Нароўні з двума іншымі палацамі Сінтры ўключаны ў лік аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Яшчэ ў XII ст. на месцы палаца знаходзілася рэзідэнцыя маўрытанскіх кіраўнікоў. Захаваныя пабудовы ўзніклі большай часткай у праўленне Жуана I. Сярод гістарычна значных пакояў — Зала сарок, Зала лебедзяў і Арабская зала (пашкоджаны падчас землетрасення 1755 года). Палацавая капліца, магчыма, адносіцца да кіравання Дыніша I (1261—1325). Гербавая зала і рэнесанснае крыло, пабудаваныя для Мануэля I, дэкараванае паліхромнымі севільскімі кафлямі.
ФК Ольбарг
«Ольбарг» (Aalborg Boldspilklub) — дацкі футбольны клуб з аднайменнага горада, заснаваны ў 1885 годзе.
Хідры (Драгічынскі раён)
Хі́дры (, Хидры) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Папінскага сельсавета.
Кальката
Кальката (Calcata) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыа, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вітэрба.
Насельніцтва складае 892 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 116 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 1030. Тэлефонны код — 0761.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santi Cornelio e Cipriano.
Старынка (Жарскі сельсавет)
Стары́нка (, Старинка) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Жарскага сельсавета.
У 1964—1963 гадах цэнтр Старынкаўскага сельсавета.
Рыека
Агульныя звесткі
Горад ляжыць пры ўпадзенні рэчкі Рэчыны ў Рэчскі заліў, які з’яўляецца часткай заліва Кварнер Адрыятычнага мора. Гістарычна і аж па сённяшнім дзень Рыека — найбуйны харвацкі порт, як грузавы, так і пасажырскі. Асноўныя прыбыткі горада — парты, суднабудаванне і турызм.
Польская абарончая вайна (1939)
Польская абарончая вайна (wojna obronna Polski) або Польская кампанія (Polenfeldzug) — першая ваенная кампанія Другой сусветнай вайны, баявыя дзеянні ўзброеных сіл нацысцкай Германіі па акупацыі Польшчы з 1 верасня па 5-6 кастрычніка 1939 года.
Напярэдадні кампаніі
24 кастрычніка 1938 года міністр замежных спраў Трэцяга рэйху Іаахім фон Рыбентроп прадставіў польскаму амбасадару ў Берліне Юзафу Ліпскаму «патрабаванне» нямецкага ўраду аб перадачы Германіі ўсіх правоў на Гданьск і дазвол на пабудову экстэрытарыяльнай аўтастрады ў польскім «калідоры». Варшава праз свайго амбасадара адказала, што любая спроба ўключэння Гданьска ў склад Рэйху прывядзе да канфлікту. 15 снежня Рыбентроп зноў агучыў нямецкія патрабаванні. У адказ прэм’ер Вялікабрытаніі Нэвіл Чэмберлен у сакавіку 1939 года абвясціў брытанскія гарантыі Польшчы. 28 красавіка 1939 года Адольф Гітлер публічна запатрабаваў ад Польшчы пагадзіцца на будаўніцтва экстэрытарыяльнай аўтастрады да Гданьска і перадачы ўсіх правоў на гэты горад Рэйху. 5 мая падчас выступлення ў Сейме Міністр замежных спраў Польшчы Юзаф Бек адхіліў патрабаванні Трэцяга рэйху.
План нападу на Польшчу «Вайс» («Белы») быў распрацаваны германскім вярхоўным камандаваннем у красавіку 1939 года, зыходзіў са стратэгіі «маланкавай вайны» і меў на мэце раптоўным уварваннем сарваць мабілізацыю і сканцэнтраванне польскай арміі, канцэнтрычнымі ўдарамі з Сілезіі, Памераніі і Усходняй Прусіі разбіць яе галоўныя сілы, што знаходзіліся на захад ад рэк Вісла і Нараў.
Пачатак вайны
Зачэпкай, якую 1 верасня 1939 года Германія выкарыстала для нападу на Польшчу, паслужыла правакацыя ў прыгранічным нямецкім горадзе Гляйвіц (цяпер горад Глівіцы, Польшча), калі група службоўцаў СС інсцэніравала напад польскіх вайскоўцаў на мясцовую радыёстанцыю (аперацыя «Гімлер»).
У той жа дзень у Польшчы пачалася поўная мабілізацыя, у тым ліку ў Заходняй Беларусі (тут было мабілізавана каля 100 тыс. беларусаў).
Польскае камандаванне на чале з маршалам Э. Рыдз-Сміглым планавала весці абарончыя баі на захад ад Віслы з разлікам на хуткую дапамогу заходніх саюзнікаў — Вялікабрытаніі і Францыі. 3 верасня гэтыя краіны абвясцілі вайну Германіі, але рашучых ваенных дзеянняў супраць яе не разгарнулі. Пад час баявых дзеянняў 1-8 верасня, якія пачаліся з абстрэлу паўвострава Вестэрплятэ (яго гарнізон на чале з маёрам Г.Сухарскім супраціўляўся да 7 верасня) нямецкія войскі прарвалі польскую абарону на рубяжах уздоўж мяжы і хутка наблізіліся да Варшавы. 7 верасня Рыдз-Сміглы са штабам эвакуіраваўся ў Брэсцкую крэпасць. 9-16 верасня нямецкія войскі акружылі польскія часці на ўсход ад Варшавы, ліквідавалі вынікі польскага контрудару паміж рэкамі Вісла і Бзура. 14 верасня немцы захапілі акружаную імі ваенна-марскую базу Гдыня (яе паўночны ўчастак Аксыўе капітуліраваў 18 верасня).
Завяршэнне заваявання Польшчы нямецкімі войскамі
У ноч на 18 верасня польскі ўрад пакінуў краіну.
Нямецкія войскі завяршылі заваяванне Польшчы. 28 верасня капітуліравалі абаронцы Варшавы, 29 верасня — крэпасці Модлін, 2 кастрычніка — паўвострава Гэль. Пасля абарончых баёў 2-5 кастрычніка пад горадам Коцк 6 кастрычніка капітуліравала самастойная аператыўная група «Палессе» пад камандаваннем генерала Ф.Клееберга, у склад якой уваходзілі маракі польскай Пінскай флатыліі.
Вынікі кампаніі
Калі нямецкія і савецкія войскі занялі большую частку тэрыторыі Польшчы, Румынія адкрыла мяжу. Праз яе эмігравалі ўрад, камандаванне і частка польскіх вайскоўцаў.
У ходзе Польскай кампаніі Германія страціла каля 45 тыс. чал. забітымі і параненымі, каля 1 тыс. танкаў і бронемашын, 700 самалётаў і іншую тэхніку. Польшча страціла каля 200 тыс. чал. забітымі і параненымі, каля 700 тыс. палоннымі (з іх было 70 тыс. беларусаў).
Дэкрэтам Гітлера ад 7 кастрычніка 1939 года польская дзяржава аб’яўлялася ліквідаванай. Пазнаньскае, Паморскае, Сілезскае, Лодзьскае, частка Келецкага і Варшаўскага ваяводстваў былі аб’яўлены «нямецкімі землямі» і далучаны да Трэцяга Рэйха. На астатняй тэрыторыі было створана «генерал-губернатарства акупаваных польскіх тэрыторый».
Само
Само́ (? — ) — славянскі ўладар (623—658), заснавальнік першага вядомага палітычнага аб’яднання заходніх і часткі паўднёвых славян, г. зв. дзяржавы Само (тэрыторыя сучасных Чэхіі, Маравіі, землі лужыцкіх сербаў, частка зямель славенцаў і харватаў) з цэнтрам, імаверна, у Маравіі. Паводле франкскай хронікі Фрэдэгара (VII ст.), Само быў франкскім купцом, што аспрэчваецца многімі гісторыкамі, якія лічаць яго славянінам. Уладаром стаў у 623 годзе, калі ўзначаліў паўстанне славян супраць улады авараў. Пазней паспяхова ваяваў з аварамі і франкамі. Пасля смерці Само яго дзяржава распалася.
Якуб Генрык Флемінг
Якуб Генрык Флемінг (, Гоф —, Вена) — дзяржаўны і вайсковы дзеяч Рэчы Паспалітай, Саксоніі.
Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Флемінгаў герба ўласнага, сын Георга Каспра, брандэнбурскага таемнага дарадцы. Меў стрыечнага брата Яна Ежы.
Навучаўся ў галандскіх універсітэтах. У 1688 выправіўся ў падарожжа ў Англію.
Служыў у войску штатгальтэра Галандыі Вільгельма Аранскага, атрымаў званне генерала. З 1693 жыў у Саксоніі, дзе ў 1699 атрымаў званне генерал-лейтэнанта. Зблізіўся з курфюстам Фрыдрыхам Аўгустам, адыграў вялікую ролю пры ягоным абранні каралём польскім і вялікім князем літоўскім.
Саксонскія палкі пад ягонай камандай неаднаразова ўмешваліся ў спрэчкі Сапегаў з шляхтай Вялікага Княства Літоўскага. Стаяў на баку магнатаў (у тым ліку Радзівілаў, з якімі меў сваяцкія сувязі), адначасна распрацоўваў планы паступовай ліквідацыі шляхецкіх вольнасцяў.
Канюшы вялікі літоўскі (з 1701). Браў актыўны ўдзел у Паўночнай вайне. Па адмове Аўгуста Моцнага ад стальца (1706) атрымаў прызначэнне ў 1708 губернатарам Дрэздэна. Пасля Палтаўскай бітвы (1709) дапамог таму зноў атрымаць карону.
Актыўна выступаў супраць габсбургскай ідэі падзелу Рэчы Паспалітай. Безвынікова спрабаваў пашырыць уладанні дзяржавы на Памор’і. Пазней аддаваў перавагу саюзу з Аўстрыяй супраць Прусіі і Расійскай імперыі. Падтрымліваў рэформы ў Рэчы Паспалітай, выступаў супраць «гетманскага» стылю кіравання.
Саксонскі генерал-фельдмаршал (1711), генерал кароннай артылерыі ў 1710—1714 гадах, першы міністр Саксоніі з 1712.
Эрнеста Кардэналь
Біяграфія
Выхадзец з багатай арыстакратычнай сям’і гандляра. Атрымаў філасофскую і філалагічную адукацыю ў Мехіка і ЗША, дзе вывучаў амерыканскую літаратуру ў аспірантуры Калумбійскага ўніверсітэта; шмат падарожнічаў па краінах Лацінскай Амерыкі і Еўропы.
Вярнуўшыся на радзіму ў 1949 годзе, быў уцягнуты ў палітычную дзейнасць, удзельнічаючы ў падпольнай барацьбе супраць дыктатуры Самосы. Сцвярджаў, што, хоць яму ніколі не давялося выкарыстоўваць зброю, ён быў гатовы да гэтага, так як кіраваўся ідэяй Махатмы Гандзі, што негвалтоўнасць лепш гвалту, а гвалт лепш баязлівасці і здрады.
У 1954 годзе прыняў удзел у арганізацыі спробы ўзброенага звяржэння дыктатуры Самосы. Паўстанне правалілася, і Кардэналь вымушаны быў эміграваць у ЗША, дзе стаў каталіцкім манахам. Ён сышоў у манастыр у штаце Кентукі, дзе сустрэў Томаса Мертона — таксама манаха-паэта, чые вершы Кардэналь раней перакладаў на іспанскую. Мертон заахвоціў калегу не адмаўляцца ад сацыяльных і палітычных праблем свайго народа і працягнуць сваю грамадскую дзейнасць.
У 1965 прыняў сан святара ордэна езуітаў і з 1965 па 1977 год кіраваў заснаваным ім на востраве пасярод возера Нікарагуа мястэчкам-камунай, дзе немаёмныя сяляне (пераважна індзейскага паходжання) навучаліся грамаце, малявалі карціны ў стылі прымітывізму, займаліся народнымі промысламі і вывучалі марксізм.
Калі ўлады даведаліся пра сувязі Кардэналя і сандзінісцкіх партызан, урадавыя войскі (Нацыянальная гвардыя) разбурылі камуну, спалілі бібліятэку і знішчылі створаны на востраве Музей народнай творчасці. Па патрабаванні СФНВ Кардэналь схаваўся ў партызан; абвінавачаны ў падбухторванні да нападу на казарму ў Сан-Карласе, ён быў завочна асуджаны да 18 гадоў турэмнага зняволення.
Пасля перамогі сандзінісцкай рэвалюцыі з 1979 і да 1987 года быў міністрам культуры. Аднак яго ведамства было распушчана з-за праблем з фінансамі. Яго брат Фернанда быў прызначаны міністрам адукацыі.
Эрнэста Карналь выступаў за «рэвалюцыю без помсты», але яго багаслоўскія погляды былі публічна падвергнуты абструкцыі папам Янам Паўлам II падчас візіту апошняга ў Нікарагуа ў 1983 годзе. Быў выключаны з ордэна езуітаў, 4 лютага 1984 года адлучаны ад царквы рашэннем рымскай курыі з прычыны несумяшчальнасці сану святара з заняткам дзяржаўных пасад згодна з Правіламі святых апосталаў. На справе рашэнне адносна Эрнэста Карналя, як і яго брата Фернанда, было накіравана супраць тэалогіі вызвалення. Рашэнне аб вывяржэнні яго з сану было адменена папам рымскім Францыскам 4 жніўня 2014 года.
У 1994 годзе пакінуў СФНВ з-за рознагалоссяў з кіраўніцтвам Фронту, затым далучыўся да Руху за сандзінісцкае абнаўленне. Уз’яднаўся з царквой і аднавіў пастырскае служэнне, уступіўшы ў ордэн трапістаў.
Памёр 1 сакавіка 2020 года.
Погляды
Сябе прызнаваў камуністам і хрысціянінам, настойваючы, што раннія хрысціяне былі і першымі камуністамі. З леварадыкальных пазіцый крытыкаваў кіраўніцтва СФНВ за аўтарытарызм, культ асобы, здраду рэвалюцыі і прымірэнне з капіталізмам. Называў прэзідэнта Даніэля Артэгу злыднем, а ўладу ў Нікарагуа — сямейнай дыктатурай.
Літаратурная творчасць
Яшчэ ў 1950 годзе напісаў паэму «Уокер у Нікарагуа» пра паўночнаамерыканскага авантурыста Уільяма Уокера, які праводзіць інтэрвенцыі ў лацінаамерыкансках краінах з мэтай іх падпарадкавання. Літаратурную вядомасць Кардэналю прынеслі паэтычныя зборнікі «Час „0“» (1960), «Эпіграмы» (1961), «Псальмы» (1969), «Хвала амерыканскім індзейцам» (1969), «Малітва за Мэрылін Манро і іншыя вершы» (1965), «Жыццё ў каханні» (1970), а таксама палітызаваная публіцыстыка: «На Кубе» (1972), «Евангелле на Салентынаме» (1975) і іншыя творы. Зрэшты, яго лірыка таксама канцэнтруецца на грамадзянскіх і палітычных матывах: адна з самых вядомых яго паэм, «Час „0“», прысвечана нацыянальнаму герою Нікарагуа Сесара Аўгуста Сандзіна, а «Эпіграмы» высмейваюць рэжым Самоса.
Прызнанне
Лаўрэат прэміі міру нямецкіх кнігагандляроў (1981). Быў намінаваны на Нобелеўскую прэмію па літаратуры (2005), таксама узнагароджаны ордэнам Рубена Дарыё. У 2012 годзе атрымаў Ібера-амерыканскую прэмію паэзіі каралевы Сафіі. У тым жа годзе яму прысвоілі ступень Honoris causa ва ўніверсітэце Уэльвы.
Марцін Несцяровіч
Марцін Несцяровіч (Marcin Nieścierowicz; 13 лютага 1630, Беларусь — 19 ліпеня 1702, Вільня) — святар, педагог.
Уступіў у Таварыства Ісуса 18 жніўня 1651 г. у Вільні. Вывучаў філасофію і тэалогію (1656—1663) у Аўстрыйскай правінцыі ордэна. Выкладаў паэтыку ў Браневе (1663—1665), рыторыку ў Нясвіжы (1665—1666), маральную тэалогію ў Варшаве (1673—1675) і Вільні (1675—1676). Прэфект школ у Навагрудку (1677—1678) і Вільні (1679—1679). З 1680 па 1683 гг. — рэктар Полацкага езуіцкага калегіума. Прэфект школ і маральнай тэалогіі (1683—1685) і віцэ-рэктар Віленскай акадэміі (1690). Рэктар езуіцкага калегіума ў Крожах (1686—1688).
Марыя Медычы
Марыя Медычы (Maria de' Medici, Marie de Médicis; 26 красавіка 1575, Фларэнцыя — 3 ліпеня 1642, Кёльн) — каралева Францыі, дачка вялікага герцага Франчэска I Тасканскага і Іааны Аўстрыйскай.
Мейнір Гвілім
Мейні́р Элін Гвілі́м (Meinir Elin Gwilym, нар. ) – валійская поп- і фолк-спявачка з вострава Англсі.
Першы дыск, «Smôcs, Coffi a Fodca Rhad», выпусціла ў 2002 г. У 2004 г. скончыла Бангарскі ўніверсітэт па спецыяльнасці «валійская мова». Вядзе праграмы на валійскамоўным тэлеканале S4C.
Айсберг (прадпрыемства)
ААТ «Айсберг» (Смаленскі завод халадзільнікаў) — вырабнік халадзільнікаў у Смаленску, сумеснае прадпрыемства беларускай фірмы «Атлант». Зачынены ў 2014 годзе.
Гісторыя
Смаленскі завод халадзільнікаў пачаў выпускаць халадзільнікі пад маркай «Смаленск» з 1964 года.
У 1975 г. быў выпушчаны першы мільён халадзільнікаў. Усяго за 30 гадоў было выраблена 5 млн бытавых халадзільнікаў «Смаленск» шасці марак, з іх 251 тыс. Пастаўлена ў замежныя краіны (Італія, Турцыя, Югаславія, Венгрыя, Албанія, Балгарыя і інш.).
Да 80-х гадоў ХХ стагоддзя гэта адна недарагая мадэль халадзільніка аб’ёмам 120 літраў. У 80-х гадах засвоены выпуск двухкамернага халадзільніка аб’ёмам 180 літраў. Да 90-х гадах наменклятура пашырана да пяці мадэляў, засвоены выпуск маразільнікаў.
Попаў (гміна)
По́паў (Popów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Клабуцкага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Завадах. Плошча гміны складае 102,21 км². Станам на 2004 год у гміне Попаў пражывалі 6012 чалавек, шчыльнасць — 58,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 17 салецтваў.
Айсберг (прадпрыемства)
Гісторыя
На пачатак 2000-х завод складаўся з наступных цэхоў: кампрэсарны, агрэгатны, механа-штамповачны, інструментальны, зборкі халадзільнікаў.
Попаў (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 22 населеныя пункты.
Айсберг (прадпрыемства)
Гісторыя
Пачынаючы з 2002 года наменклятура ААТ «Айсберг» складаецца з больш за 15 мадэляў халадзільнікаў і маразільнікаў аб’ёмам ад 50 да 320 літраў.
Пачынаючы з 2007 года праведзена грунтоўная рэканструкцыя і мадэрнізацыя вытворчасці халадзільнікаў і маразільнікаў, за інвістыцыі беларускай фірмы «Атлант». За 2010 год ААТ «Айсберг» выпушчана больш за 200 тысяч адзінак прадукцыі.
Восенню 2014 года ААТ «Айсберг» спыніла існаванне з-за немагчымасці выплаты крэдыторам па даўгах. Асноўны крэдыторам з’яўляўся беларускі вытворца халадзільнікаў — Атлант.
Прадукцыя
Галоўная прадукцыя: бытавой халадзільнік «Смаленск», маразільнікі і кампрэсары для хатняга халадзільніка.
Пётр Гнаінскі-Міткевіч
Пётр Гнаінскі-Міткевіч (Piotr Gnoiński-Mitkiewicz;  —, Навагрудак) — памешчык Навагрудскага павета.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і Францішка. Брат Ксаверыя (нар. 7.2.1796), губернскага сакратара, і Канстанціна (нар. 15.1.1801), лекара. Каталік паводле веравызнання.
Вучыўся ў Навагрудскай гімназіі, у 1817 г. вучань 5-га класа. Падчас навучання ў гімназіі выступаў у школьным тэатры. З 1818 г. вучыўся ў Віленскім універсітэце, які скончыў у 1823 г. і атрымаў тытул доктара медыцыны.
Уласнік маёнтка Волца Навагрудскага павета. Да 1826 г. займаўся прыватнай практыкай у Вільні, з 1831 г. перабраўся ў Навагрудак. У гэтым годзе выратаваў жыццё цяжка хворага М. Мураўёва, выпадак якога іншыя лекары прызналі за безнадзейны. У 1832 г. Гнаінскі лічыўся навагрудскім павятовым лекарам, абавязкі якога выконваў і ў 1856 г. У 1852 г. меў чын надворнага саветніка.
Разам са сваёй жонкай быў заангажаваны ў падзеі 1863 года. Паводле некалькіх сведчанняў, ягоная жонка кіравала палітычнай маніфестацыяй у Навагрудку. Па канфірмацыі М. Мураўёва ад 15 мая 1864 г. Гнаінскага было вызначана саслаць у Арэнбургскую губерню. Аднак новым рашэннем Мураўёва ад 15 ліпеня 1864 г. папярэднюю пастанову адмянілі, і яго пакінулі на месцы сталага жыхарства. Наступствам ягонай прыналежнасці да паўстанцкіх падзей стала толькі звальненне з дзяржаўнай службы ў 1864 г.
Ліставаўся з Ануфрыем Петрашкевічам. У фондах бібліятэкі Літоўскай Акадэміі навук захаваліся тры ягоныя лісты да апошняга, датаваныя 1858—1859 гг.
Памёр у Навагрудку.
Сям’я
Жанаты з Ганнай з Юрэвічаў. Меў сына Вікенція Пятра Якава (нар. 1.8.1853) і, магчыма, дачку Марыю (нар. 1841), з якой ажаніўся Антоні Пуцята.
Омская вобласць
Омская вобласць — суб'ект Расійскай Федэрацыі, які размешчаны на паўднёвым захадзе Заходняй Сібіры. Адміністрацыйны цэнтр — Омск. Створана 7 снежня 1934 года, сучасныя межы набыла ў 1943 годзе.
Агульная колькасць насельніцтва — 2046.6 тыс.чал. (2005). Шчыльнасць насельніцтва: 14,6 чал./км² (2005), удзельная вага гарадскога насельніцтва: 69,0 % (2005). Прыкладна палова насельніцтва вобласці, 1,1 млн чал., жыве ў адміністрацыйным цэнтры г. Омск, на поўдні вобласці. Бо́льшая частка астатняга насельніцтва жыве ўздоўж галоўных транспартных восяў: транссібірскай чыгуначнай магістралі, якая перасякае вобласць з захаду на ўсход, і ракі Іртыш, якая цячэ з поўдня на поўнач. Гэты «транспартны крыж» намаляваны на гербе вобласці.
Омская вобласць мяжуе з Казахстанам на поўдні, з Цюменскай вобласцю на захадзе і поўначы, Новасібірскай і Томскай абласцямі на ўсходзе.
Тэрыторыя вобласці распасціраецца на 600 км з поўдня на поўнач і на 300 км з захада на ўсход. Галоўная водная артэрыя — Іртыш і яе прытокі Ішым, Ом, Оша, Тара. Возера Эбейты. Вобласць размешчана на Заходне-Сібірскай раўніне, што абумоўлівае плоскі рэльеф. На поўдні — стэпы, паступова пераходзячыя ў лесастэпы, лес і балоцістую тайгу на поўначы. Глебы пясчаныя, глеістыя. Уздоўж Іртыша, у г. зв. Прыіртышшы, назіраецца «аазісны» мікраклімат, з больш лясістым і яравым ландшафтам. Тут жа самыя ўрадлівыя землі рэгіёна.