cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гарбіўці (Літынскі раён)
Гарбіўці (Горбівці́) — вёска ў Літынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Ляда (Веткаўскі раён)
Ля́да (, Лядо) — пасёлак у Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Неглюбскага сельсавета.
Конь з Мінска
Конь з Мінска — шахматная фігурка каня, знойдзеная на паселішчы на рацэ Менцы ў вярхоўі Пцічы пад Мінскам. Створана не пазней за XI стагоддзе і такім чынам з’яўляецца найбольш раннім сведчаннем знаёмства з шахматамі насельніцтва на тэрыторыі Беларусі. Фігурка каня на тэрыторыю Беларусі трапіла, верагодна, з Персіі ці Сярэдняй Азіі праз Хазарскі каганат і Волжскую Булгарыю. Носіць абстрактны характар, паколькі іслам забараняў адлюстраванне жывых істот.
Берлінскі кінафестываль 2019
69-ы Берлінскі міжнародны кінафестываль праходзіў з 7 па 17 лютага 2019 года ў Берліне. Старшынёй журы фестывалю была прызначана французская актрыса Жульет Бінош. Фільмам адкрыцця стала кінастужка «» дацкай рэжысёркі.
Палоза
Пало́за — рака ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Бярэзіна (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 11 км. Плошча вадазбору 53 км². Рака пачынаецца каля вёскі Альхоўка, упадае ў Бярэзіну каля вёскі Святліца. Рэчышча каналізаванае ад вытоку да вёскі Глухі Ток (траса ). Рака прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.
Каля ракі вёскі Альхоўка, Паложына, Трасцянка, Глухі Ток.
Кашынскі раён
Ка́шынскі раён (Кашинский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Цвярской вобласці Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Кашын.
Геаграфія
Кашынскі раён мяжуе з Кесавагорскім, Бежацкім, Рамешкаўскім, Кімрскім і Калязінскім, а таксама з Яраслаўскай вобласцю на ўсходзе. Плошча раёна складае 2010 км².
Гісторыя
Кашынскі раён быў утвораны 12 ліпеня 1929 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР у складзе Маскоўскай вобласці. 29 студзеня 1935 года быў перададзены ў склад Калінінскай вобласці, як на той час называлася Цвярская вобласць. 20 красавіка 2018 года раён быў рэарганізаваны ў гарадскую акругу.
Гарбіўці
Гарбіўці — назва вёскі ва Украіне
Засценак (Сенненскі раён)
Засце́нак (, Застенок) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Багушэўскага сельсавета.
Кампафілонэ
Кампафілонэ (Campofilone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Марке, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ферма.
Засценак (Сенненскі раён)
Да 20 мая 1960 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Багушэўскага пассавета.
Кампафілонэ
Насельніцтва складае 1896 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 154 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 63016. Тэлефонны код — 0734.
Заступнікам населенага пункта лічыцца апостал Варфаламей.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Рубідый
Рубі́дый (Rubidium) Rb — хімічны элемент I групы перыядычнай сістэмы; атамны нумар 37.
Кулік
Кулік:
Рубідый
Канфігурацыя электронных абалонак: 5s1. Належыць да шчолачных металаў. Атамная маса 85,5. Ізатопы: 83Rb (72,15 %) — стабільны і слаба радыёактыўны 87Rb з перыядам паўраспаду 4,8·1010 год.
Сяргей Вячаслававіч Пустабаеў
Сяргей Вячаслававіч Пустабаеў (нар. ) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў бегу на 200 м, бегу на 400 метраў. Майстар спорту Беларусі.
Рубідый
Простае рэчыва: серабрыста-белы мяккі і лёгкі метал. Шчыльнасць: 1532 кг/кубічны метр, тэмпература плаўлення — 38,8 °C, тэмпература кіпення — 705 °C. Солі рубідыя афарбоўваюць полымя ў яскрава-чырвоны колер.
Сяргей Вячаслававіч Пустабаеў
Дасягненні
На Кубку Беларусі 2016 года заняў 6 месца ў бегу на 100 метраў з вынікам 10,71.
Рубідый
Гісторыя адкрыцця
Адкрыты ў 1861 годзе Робертам Бунзенам і Густавам Кірхгофам, металічны рубідый атрыманы ў 1863 Бунзенам.
Пашырэнне ў прыродзе
Зямная кара утрымлівае 0,015 % па масе (20-е месца сярод элементаў). Рубідый — тыповы рассеяны элемент. Уласных мінералаў не ўтварае, звычайна спадарожнічае калію ці літыю. Прыродныя крыніцы: мінералы літыю і калію. Радовішчы — у Чэхіі, Германіі, Зімбабвэ, ПАР, Расіі. Першае ў свеце буйное радовішча чыстай рубідыевай руды выяўлена ў Кітаі.
Хімічныя ўласцівасці
Хімічна актыўны шчолачны метал, на паветры хутка акісляецца, з вадою, кіслотамі, галагенамі, рэагуе з выбухам. Амаль усе солі Рубідый добра раствараюцца ў вадзе. Валентнасць: 1. Ступень акіслення ў злучэннях: +1.
Найважнейшыя сферы выкарыстання:
Хіцоўка
Хіцоўка (Хицовка) — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Шаталаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Хіцоўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 28 снежня 2004 года па 1 студзеня 2019 у складзе Данькаўскага сельскага паселішча.
Евангельская царква аўгсбургскага вызнання (Румынія)
Евангелічная царква аўгсбургскія вызнання Румыніі (Evangelische Kirche A.B. in Rumänien, Biserica Evanghelică de Confesiune Augustană din România) — найстарэйшая лютэранская дэнамінацыя Румыніі, якая існуе з часоў Рэфармацыі. Аб'ядноўвае пераважна этнічных немцаў (трансільванскіх саксаў). Уваходзіць у Сусветную лютэранскую федэрацыю. Цэнтр Царквы знаходзіцца ў Сібіу, кіраўнік — біскуп Крыстаф Кляйн.
Жывакост жорсткі
Жывако́ст цвёрды, Жывакост жорсткі (Symphytum asperum) — від кветкавых раслін роду Жывакост сямейства.
Евангельская царква аўгсбургскага вызнання (Румынія)
Гісторыя
Працы Лютэра былі вядомыя сярод трансільванскіх немцаў ужо з 1519 года, аднак пачатак Рэфармацыі ў Трансільваніі звязваюць з імем Іаханеса Хонтэруса, які не толькі актыўна прапаведаваў лютэранскія ідэі, але і выдаваў у сваёй друкарні пратэстанцкую літаратуру. Пачынаючы з 1542 года лютэранства атрымала досыць шырокае распаўсюджанне ў рэгіёне.
У 1572 годзе пры выбарах трэцяга лютэранскага біскупа (Лукас Унглерус) сінод Царквы прызнаў у якасці веравучыцельных дакументаў Аўгсбургскае вызнанне. Усяго лютэранскія абшчыны існавалі ў 200 населеных пунктах Трансільваніі. Гэта веравучэнне настолькі трывала ўкаранілася сярод немцаў, што нават пераход рэгіёна пад уладу Габсбургаў у канцы XVII стагоддзя не аказаў істотнага ўплыву на рэлігійную сітуацыю.
Жывакост жорсткі
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 60—150 см. Сцябло прамастойнае, галінастае. Уся расліна пакрытая калючым шчаціннем. Лісце простае, суцэльнае, з зубчастым краем. Кветкі спачатку светла-пурпурныя, затым блакітныя, у завітках. Плод — арэшак.
Евангельская царква аўгсбургскага вызнання (Румынія)
Гісторыя
У 1921 годзе група вернікаў аддзялілася ад ЕЦАВР, утварыўшы асобную дэнамінацыю, якая з 2001 года называецца Евангелічна-лютэранская царква Румыніі і таксама з'яўляецца членам Сусветнай лютэранскай федэрацыі.
Жывакост жорсткі
Распаўсюджанне і экалогія
Распаўсюджаны па ўсёй Еўропе. Святлолюбівая расліна, мезафіт і мезатроф. Расце на пустках, лугах, па берагах вадаёмаў, на ўзлесках і палянах пойменных лясоў. Цвіце ў маі—чэрвені.
Евангельская царква аўгсбургскага вызнання (Румынія)
Гісторыя
Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны нямецкае насельніцтва Трансільваніі падвяргалася праследаванням, у тым ліку ўлады аказвалі сур'ёзны ціск на Царкву. Многія немцы былі дэпартаваны ў лагеры ў СССР.
Жывакост жорсткі
Выкарыстанне
Лекавая і дэкаратыўная расліна. У лекавых мэтах выкарыстоўваецца настой з сухога карэнішча. Ужываецца пры ранах, язвах, тромбафлебітах.
Евангельская царква аўгсбургскага вызнання (Румынія)
Сучаснае становішча
Пасля падзення камуністычнага рэжыму ў 1989 годзе большая частка вернікаў (да 90 %) выехала ў Германію. У наш час Царква налічвае толькі каля 14 300 вернікаў.
Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Гатава)
Касцёл Святога Міхаіла Арханёла — каталіцкі мураваны храм у аграгарадку Гатава Мінскага раёна Мінскай вобласці. Знаходзіцца на вуліцы Металургічная, 40.
Гісторыя
Парафія была зарэгістравана 15 лістапада 2004 года, а першым пробашчам стаў кс. Генадзь Кухарэвіч CSMA, які ў той час ужо быў пробашчам парафіі Маці Божай Ружанцовай у Мінску (Лошыца). У лютым 2005 года ў парафію прыбыў новы пробашч — кс. Артур Папроцкі. У 2006 годзе быў зроблены праект новага касцёла і пастаральнага цэнтра для дзяцей і моладзі.
Ксёндз Артур Папроцкі быў пробашчам парафіі да канца 2008 года. Наступныя некалькі месяцаў з душпастырскім служэннем у парафію прыязжалі кс. Генадзь Кухарэвіч і кс. Андрэй Кароль. У той час удалося прыдбаць ва ўласнасць зямлю пад будову касцёла і набыць «вагончык», які пасля рэмонту стаў першай капліцай.
4 красавіка 2009 года Мітрапаліт Мінска-Магілёўскі арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч асвяціў часовую капліцу, крыж і зямельны надзел пад будаўніцтва новага касцёла.
У кастрычніку 2011 года пробашчам парафіі стаў кс. Кшыштаф Пасвята. 2 студзеня 2012 года распачаліся будаўнічыя працы Пастаральнага цэнтра.
29 верасня 2013 года Мітрапаліт Тадэвуш Кандрусевіч адслужыў першую Імшу ў новай капліцы ў Пастаральным цэнтры і асвяціў фігуру св. Міхала Арханёла, арыгінал якой сёння знаходзіцца на гары Гаргано ў Італіі, у найстарэйшым санктуарыі ў гонар св. Міхала Арханёла.
1 кастрычніка 2017 года ў падмурак касцёла быў умураваны вуглавы камень з Грота Аб’яўленняў святога Арханёла Міхала на гары Гаргано ў Італіі, які ў 2013 годзе падарыў групе пілігрымаў з Беларусі рэктар італьянскага санктуарыя — кс. Уладзіслаў Сухі.
Клэсіў (Сарнэнскі раён)
Клэсіў (Кле́сів) — вёска ў Сарнэнскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Рабер Мерль
Біяграфія
Нарадзіўся ў Алжыры, у сям’і афіцэра. У 1918 годзе пераехаў у Францыю, дзе скончыў літаратурны факультэт. Прымаў удзел у Другой сусветнай вайне, пасля акружэння пад Дзюнкеркам тры гады правёў у лагеры для ваеннапалонных, адкуль уцёк.
Перакладаў на французскую мову творы Дж. Уэбстэра, Дж. Свіфта, Э. Колдуэла, а таксама дзённікі Чэ Гевары. Сімпатызаваў СССР, да савецкага ўварвання ў Афганістан быў членам кампартыі.
Прызнанне крытыкі і Ганкураўскую прэмію яму прынёс ў 1949 годзе антымілітарысцкі раман «Нядзельны адпачынак на паўднёвым беразе» пра трагедыю ў Дзюнкерку. Найбольшы поспех у шырокай публікі мела серыя з 13 прыгодніцкіх раманаў пра эпоху рэлігійных войнаў.
Мерль ад трох шлюбаў меў чатырох сыноў і дзве дачкі. Памёр ва ўзросце 95 гадоў ад сардэчнага прыступу ва ўласным доме ў ваколіцах Парыжу.
Машыннае навучанне
Машыннае навучанне (Machine learning, ML) — галіна інфарматыкі, якая займаецца стварэннем камп’ютарных праграм, здольных самаўдасканальвацца, выкарыстоўваючы вопыт. Часта машыннае навучанне разглядаецца як раздзел штучнага інтэлекту.
Алгарытмы машыннага навучання ствараюць мадэль на аснове выбаркі даных, каб рабіць прагнозы або прымаць рашэнні без яўнага праграмавання. Алгарытмы машыннага навучання выкарыстоўваюцца ў самых розных сферах прымянення, напрыклад, у медыцыне,, распазнаванні маўлення, сельскай гаспадарцы і камп’ютарным зроку, дзе цяжка ці немагчыма распрацаваць звычайныя алгарытмы для выканання неабходных задач.
Некаторыя метады машыннага навучання цесна звязаныя з, якая займаецца прагназаваннем з дапамогай камп’ютараў, але не ўсё машыннае навучанне ёсць статыстычным навучаннем. Развіццё пашырае метады, тэорыю і вобласці прымянення машыннага навучання. — гэта роднасная вобласць даследаванняў, якая засяроджваецца на праз.
Прымяненне машыннага навучання ў бізнес-задачах называюць яшчэ.
Агульныя звесткі
Алгарытмы навучання грунтуюцца на дапушчэнні, што стратэгіі, алгарытмы і высновы, якія добра працавалі ў мінулым, верагодна, будуць добра працаваць і ў будучыні. Гэтыя высновы могуць быць трывіяльнымі, напрыклад, «сонца ўзыходзіла штораніцы цягам апошніх 10 000 дзён, таму яно, верагодна, узыдзе і заўтра зранку». Яны могуць быць і больш складанымі, напрыклад «X% сямействаў маюць геаграфічна адасобленыя віды з рознымі варыянтамі афарбоўкі, таму не знойдзеныя дагэтуль чорныя лебедзі існуюць з імавернасцю Y%».
Праграмы машыннага навучання могуць выконваць задачы без яўнага іх на гэта праграмавання. Камп’ютары навучаюцца рабіць гэта з дапамогай пэўнага набору даных. Для простых задач можна яўна запраграмаваць алгарытмы, што паведамляюць машыне, якія крокі неабходна выканаць для развязання пастаўленай задачы; з боку камп’ютара навучанне не патрабуецца. Для больш складаных задач чалавеку можа быць цяжка самастойна сфармуляваць неабходны набор інструкцый. На практыцы для праграміста можа быць больш эфектыўным дапамагчы машыне распрацаваць уласны алгарытм, чым уручную пазначаць кожны неабходны крок.
Галіна машыннага навучання выкарыстоўвае розныя падыходы, каб навучыць камп’ютары выконваць задачы ў выпадках, калі яўная распрацоўка алгарытму немагчымая або немэтазгодная. У такіх выпадках адным з падыходаў можа быць збор прыкладаў правільнага развязання задачы. Пасля гэтыя прыклады могуць быць выкарыстаныя камп’ютарам як даныя для навучання, каб палепшыць алгарытм. Напрыклад, каб навучыць сістэму распазнавання лічбаў, часта выкарыстоўваецца набор даных рукапісных лічбаў.
Падыходы
Падыходы да машыннага навучання традыцыйна падзяляюцца на тры шырокія катэгорыі, якія адпавядаюць парадыгмам навучання паводле характару «сігналу» або «зваротнай сувязі», даступнай сістэме навучання:
Кіраванае навучанне
Тыпамі алгарытмаў кіраванага навучання ёсць класіфікацыя і. Класіфікацыя выкарыстоўваецца тады, калі адказы абмежаваныя канечным наборам значэнняў, а рэгрэсія тады, калі адказы прымаюць якія заўгодна лікавыя значэнні ў пэўным дыяпазоне. Напрыклад для алгарытму класіфікацыі электронных лістоў запытам будзе сам уваходны ліст, а адказам — імя папкі, у якую гэты ліст мусіць быць пакладзены.
— галіна кіраванага навучання, цесна звязаная з класіфікацыяй і рэгрэсіяй, але яе мэтай ёсць навучанне на прыкладах функцыі падабенства паміж аб’ектамі. Навучанне падабенству мае прымяненні ў, , адсочванні візуальнай ідэнтычнасці, верыфікацыі твараў і прамоўцаў.
Некіраванае навучанне
Алгарытмы некіраванага навучання працуюць з данымі без разметкі, і знаходзяць у іх структуру, напрыклад групы ці кластары аб’ектаў. Замест таго, каб рэагаваць на зваротную сувязь, алгарытмы некіраванага навучання вызначаюць агульныя рысы ў даных і рэагуюць на наяўнасць або адсутнасць такіх агульных рыс у кожнай новай порцыі даных. Некіраванае навучанне знаходзіць сваё асноўнае прымяненне ў задачы размеркавання ў статыстыцы. Пры гэтым некіраванае навучанне ахоплівае і іншыя дамены, звязаныя з абагульненнем і тлумачэннем прыкмет даных.
Кластарны аналіз — гэта разбіццё назіранняў на падмноствы (якія завуцца кластарамі) такім чынам, што назіранні ўнутры аднаго кластара падобныя паводле аднаго ці больш абраных крытэраў, у той час як назіранні з розных кластараў непадобныя. Розныя тэхнікі кластарызацыі грунтуюцца на розных дапушчэннях пра структуру даных, часта вызначанай пэўнай метрыкай падабенства, і ацэньваюцца, напрыклад, унутранай кампактнасцю, ці падабенствам паміж аб’ектамі ўнутры кластара, і сепарацыяй, розніцай паміж кластарамі. Іншыя метады грунтуюцца на ацэнках шчыльнасці і звязнасці графаў.
Паўкіраванае навучанне
Паўкіраванае навучанне ляжыць паміж некіраваным навучаннем (без аніякай разметкі) і кіраваным навучаннем (з поўнасцю размечанымі трэніровачнымі данымі). У паўкіраваным навучанні некаторыя з трэніровачных прыкладаў не маюць разметкі, пры гэтым многія даследчыкі машыннага навучання прыйшлі да высновы, што неразмечаныя даныя ў спалучэнні з невялікай колькасцю размечаных могуць значна палепшыць якасць мадэлі.
У трэніровачная разметка шумная, абмежаваная або недакладная. Часта такую разметку прасцей і танней здабыць, і гэта дае магчымасць павялічыць колькасць трэніровачных даных.
Навучанне з падмацаваннем
Навучанне з падмацаваннем даследуе тое, як павінны паводзіць сябе ў пэўным асяроддзі, каб максімізаваць кумулятыўную ўзнагароду. Праз сваю ўніверсальнасць, гэты падыход вывучаюць у мностве іншых дысцыплін, такіх як тэорыя гульняў,, , тэорыя інфармацыі, , , , статыстыка і. У машынным навучанні асяроддзе звычайна прадстаўлена як. Многія алгарытмы навучання з падмацаваннем выкарыстоўваюць тэхнікі. Алгарытмы навучання з падмацаваннем не патрабуюць ведання дакладнай матэматычнай мадэлі асяроддзя і выкарыстоўваюцца калі стварыць дакладную мадэль немагчыма. Прыклад такога алгарытму — праграма для гульні ў го, шахматы і сёгі AlphaZero.
IC 1271
IC 1271 — галактыка тыпу EN+* у сузор’і Стралец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Мікульчык
Мікульчык — беларускае прозвішча.
Баздак (Мангістаўская вобласць)
Баздак (Боздақ) — сяло ў Мангістаўскім раёне Мангістаўскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Саятэскай сельскай акругі.
Насельніцтва
Паводле дадзеных 1999 года, у сяле не было пастаяннага насельніцтва. Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 305 чалавек (162 мужчыны і 143 жанчыны).
Краснае Возера
Кра́снае Во́зера (, Красное Озеро) — вёска ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даманавіцкага сельсавета.
У 1924—1954 гадах цэнтр Чырвонаазёрскага сельсавета.
Рутэній
Рутэній (Ruthenium) Ru — хімічны элемент VIII групы перыядычнай сістэмы; атамны нумар 44. Адносіцца да сямейства плацінавых металаў.
Гісторыя
Першыя звесткі аб наяўнасці ва Уральскай плацінавай рудзе трох новых хімічных элементаў (плуран, палін, і рутэній) атрымаў у 1828 годзе прафесар Дэрпцкага ўніверсітэта Г. В. Азан (Gottfried Wilhelm Osann). Аб гэтым ён напісаў у лісце да Ё. Я. Берцэліуса, які адкрыцця не пацвердзіў. Пазней даследванні ў Расіі праводзіў польскі вучоны А. Снядзецкі. Ён паведаміў аб адкрыцці новага элемента і назваў яго ў гонар астэроіда Веста. Але вынікі гэтай працы Снядзецкага былі памылковымі.
У 1840 годзе даследваннямі ў гэтым кірунку пачаў займацца рускі хімік К. К. Клаўс. Спачатку ён паўтарыў працы Г. Азана, а затым працягваў эксперыменты па свайму плану. У 1844 г. Клаўс апублікаваў справаздачу аб выніках сваёй працы. Клаўс атрымаў 6 г новага хімічнага элемента, аб чым паведаміў Ё. Берцэліусу. Берцэліус зноў не пацвердзіў вынікі адразу, а зрабіў гэта ў 1845 годзе. У Расіі была створана камісія ў складзе акадэмікаў Г. І. Геса і Ю. Ф. Фрыцшэ, якая пацвердзіла вынікі даследаванняў К. Клаўса. За гэтую працу К. К. Клаўсу была прысуджана Дзямідаўская прэмія (1000 рублёў).
Прыродныя крыніцы
Уласныя мінералы — рэдкія. Часцей трапляецца як прымесь самароднай плаціне і медна-нікелевых рудах. Значная колькасць рутэнію ўтвараецца пры рабоце рэактараў АЭС.
Гарадышчэ (Літынскі раён)
Гарадышчэ (Городи́ще) — вёска ў Літынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Марыя Пятроўна Максакава
Марыя Пятроўна Макса́кава (Мария Петровна Макса́кова; народжаная Сідарава, 26 сакавіка (8 красавіка) 1902,  —, ) — савецкая оперная спявачка (лірычнае меца-сапрана), педагог, публіцыст; народная артыстка СССР (1971), лаўрэат трох Сталінскіх прэмій I ступені (1946, 1949, 1951).
Біяграфія
Спявала ў царкоўным хоры, затым вучылася вакалу ў Астраханскім музычным вучылішчы (цяпер Астраханскі музычны каледж імя М. П. Мусаргскага) у В. Н. Барадзіна. У 1919 годзе ў Чырвоным Яры адбыўся дэбют сямнаццацігадовай спявачкі, дзе яна выканала партыю Вольгі ў оперы «Яўген Анегін» П. І. Чайкоўскага. Станаўленне спявачкі адбывалася ў опернай трупе Астраханскага дзяржаўнага тэатра оперы і балета пад кіраўніцтвам М. К. Максакава — настаўніка і мужа.
У канцэртным рэпертуары спявачкі — рамансы П. І. Чайкоўскага, вакальныя цыклы Р. Шумана, творы савецкіх кампазітараў, рускія народныя песні. Часта выступала з Дзяржаўным рускім народным аркестрам ім. Н. П. Осіпава.
Адна з першых прадстаўнікоў савецкага мастацтва за мяжой, гастралявала ў Турцыі (1935), Польшчы (1936), Фінляндыі (1950), ГДР (1968-69).
Выкладала вакальнае мастацтва ў ГІТІСе, дзе была дацэнтам. Узначальвала Народную пеўчую школу ў Маскве.
Поўзікі
По́ўзікі (, Повзики) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельсавета.
Пірура
Пірура (кечуа: Phiruru) — археалагічны помнік даінкскай культуры Яравілька/Яравілка (Yarohuilca), яна ж Тантамаё. Знаходзіцца на тэрыторыі Перу ў дэпартаменце Уанука, правінцыі Уамале, акрузе Тантамаё.
Грамадскэ (Літынскі раён)
Грамадскэ (Громадське́) — вёска ў Літынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
IC 1272
IC 1272 — галактыка тыпу *Grp (вялікая група зорак) у сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Герберт Чарлз Браўн
Герберт Чарлз Браўн (Herbert Charles Brown;,  — ) — амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі ў 1979 годзе.
Біяграфія
Скончыў Чыкагскі ўніверсітэт у 1936 годзе, дзе і працаваў. З 1943 года прафесар у розных універсітэтах ЗША.
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па хіміі бору.
Адкрыў рэакцыю гідрабарыравання ненасычаных вуглевадародаў (1959). Распрацаваў колькасныя метады вывучэння стэрычнага напружання малекул.
Член Нацыянальнай АН ЗША (1957).
Казакі (Сенненскі раён)
Казакі́ (, Казаки) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Багушэўскага сельсавета.
Да 20 мая 1960 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Багушэўскага пассавета.
Новыя Грамыкі
Но́выя Грамы́кі (, Новые Громыки) — былая вёска ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіла ў склад Неглюбскага сельсавета.
У 1926—1991 гадах цэнтр Новаграмыцкага сельсавета. Ліквідавана ў 2011 годзе.
Дэльта Акаванга
Дэльта Акаванга (або Балота Акаванга) у Батсване — найвялікшая ў свеце ўнутраная рачная дэльта, гэта значыць дэльта, якая не мае сцёку ў акіян ці мора.
Раней тэрыторыя дэльты была часткай возера Макгадзікгадзі, што высахла каля 10 тыс. гадоў таму. Зараз рака Акаванга, што сцякае з плато Анголы, не мае сцёку ў мора. Замест гэтага, яна ўліваецца ў пяскі пустыні Калахары, абвадняючы 15000 км² пустыні. Штогод каля 11 км³ вады дасягае дэльты. Частка гэтай вады падчас вільготнага сезона сягае далёка на поўдзень, ствараючы возера Нгамі.
Вада ракі незвычайна чыстая, перш за ўсё з-за адсутнасці сельскагаспадарчай і прамысловай дзейнасці ўздоўж ракі Акаванга. У дэльце вада праходзіць скрозь фільтр шматлікіх астравоў і выпарваецца, пакідаючы пасля сябе шмат солі. Гэтыя адклады солі часта бываюць настолькі магутнымі, што расліннасць знікае ў цэнтральных частках астравоў, дзе ў вялікай колькасці адкладаюцца крышталі солі.
Рака Акаванга разліваецца штогод на працягу вільготнага сезона, які пачынаецца ў сярэдзіне лета на поўначы і на 6 месяцаў пазней на поўдні. Вада дэльты адносна хутка выпарваецца з-за высокіх тэмператур і сухога паветра, што прыводзіць да цыклічнай змены памеру дэльты. Астравы часта цалкам знікаюць на працягу паводак, а затым зноў асушваюцца на працягу сухога сезона.
Кам’янка (Чаркаская вобласць)
Ка́менка ці Ка́м’янка (Кам’янка) — горад у Чаркаскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Кам’янскага раёна. Плошча 15,23 км². Насельніцтва 12 864 чал. (1 студзеня 2012).
Цыганаўка (Пачынкаўскі раён)
Цыганаўка (Цыгановка) — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Шаталаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Цыганаўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 28 снежня 2004 года па 1 студзеня 2019 у складзе Данькаўскага сельскага паселішча.
Карасай
Карасай (Carassai) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Марке, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асколі-Пічэна.
Насельніцтва складае 1235 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 55 чал./км². Займае плошчу 22 км². Паштовы індэкс — 63030. Тэлефонны код — 0734.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Barnaba.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Пісаравічы
Пі́саравічы (, Писаревичи) — вёска ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даманавіцкага сельсавета.
Дзмітрыеўка (Пачынкаўскі раён)
Дзмітрыеўка (Дмитриевка) — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Шаталаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Дзмітрыеўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Генрых Леў
Біяграфія
У 1147 годзе Генрых Леў разам з Альбрэхтам Мядзведзем узначаліў крыжовы паход на ўсход супраць славян, які скончыўся няўдачай. У тым жа годзе Генрых ажаніўся з Клеменцыяй, прынцэсе з дому Цэрынгенаў, атрымаўшы ў якасці пасагу Швабію. Фрыдрых Барбароса дамогся скасавання гэтага шлюбу і адабраў у Вельфа Швабію, даўшы наўзамен некаторыя ўладанні ў Саксоніі. У 1168 годзе Генрых Леў ажаніўся з Мацільдай, дачкой англійскага караля Генрыха II і Элеаноры Аквітанскай.
Аэразоль
Аэразоль — дысперсная сістэма, якая складаецца з дробных цвёрдых або вадкіх часціц, узважаных ў газавым асяроддзі (звычайна ў паветры).
Аэразолі, дысперсная фаза якіх складаецца з кропелек вадкасці, завуцца туманамі, а ў выпадку цвёрдай дысперснай фазы — дымамі; пыл адносяць да грубадысперснага аэразолю. Памеры часціц у іх змяняюцца ад некалькіх міліметраў да 10—7 мм. Утвараецца пры механічным драбненні і распыленні цвёрдых цел або вадкасцяў, драбненні, ізаляцыі, выбухах, гарэнні, распыленні ў пульверызатары (распыляльнік фарбы).
Тушчыкудук
Тушчыкудук (Тұщықұдық) — сяло ў Мангістаўскім раёне Мангістаўскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Тушчыкудукскай сельскай акругі.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1998 чалавек (987 мужчын і 1011 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 2030 чалавек (1013 мужчын і 1017 жанчын).
Генрых Леў
Біяграфія
Генрых памёр 6 жніўня 1195 года ў Браўншвайгу.
Шлюб і дзеці
1 жонка: з каля 1148/1149 (развод 23 лістапада 1162) Клеменцыя (пам. 1173/1175), дачка Конрада, герцага Цэрынгена, і Клеменцыі Намюрскай. Яна другім шлюбам у 1164 годзе выйшла замуж за Гумберта III, графа Савоі і Мар'ена. Дзеці:
2 жонка: з 1 лютага 1168 (Міндэн, кафедральны сабор) Мацільда Плантагенет (чэрвень 1156 — 28 чэрвеня 1189), дачка Генрыха II, караля Англіі, і герцагіні Элеаноры Аквітанскай. Дзеці:
Таксама ад дачкі Готфрыда, графа Бліскастэля, Генрых Леў меў незаконную дачку:
Яўген Пятровіч Пакаташкін
Яўген Пятровіч Пакаташкін ( года, Гомель — ) — беларускі мастак-графік. Працаваў у галіне станковай графікі.
Біяграфія
Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча ў 1960 годзе. Дыпломная праца — графічны ліст «Свята ўраджаю». Удзельнічаў у рэспубліканскіх і ўсесаюзных выстаўках з 1960 года. Займаў пасаду старшыні праўлення Гомельскай абласной арганізацыі Саюза мастакоў БССР у 1973 годзе.
Творчасць
Асноўныя творы: «У напад», «Глыток вады», «Расстрэл камісара Я. М. Фаміна», «Памром, але не здадзімся» (1961); серыя індустрыяльных матываў: «Светлагорск», «Станцыя Навабеліца» (1962), «Пагрузка кантэйнераў» (1963), «Паўночны Урал», «Аэрапорт» (у сааўтарстве з Л. М. Пакаташкінай, 1966), «Запраўка самалётаў» (1964), «Сакавік», «Вайна і жыццё» (1966), «Каўказ. Цешчына мова» (1967), «Вясна. Гомель» (1970) і інш. «Працоўный дзень», «На палі Радзімы».
Сям’я
Быў у шлюбе з беларускай мастачкай-графікам Любоўю Пакаташкінай.
Анастасія Сяргееўна Пузакова
Анастасія Сяргееўна Пузакова (нар., Асіповічы, Магілёўская вобласць ) — беларуская лёгкаатлетка. Спецыялізуецца ў бегу на сярэднія дыстанцыі. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.
Дасягненні
На Чэмпіянаце Еўропы 2016 года заняла 6 месца ў бегу на 3000 метраў з перашкодамі з вынікам 9:42,91.
Тэадор Дэнгаф (ваявода вендэнскі)
Тэадор Дэнгаф (? — 1622) — дзяржаўны і вайсковы дзеяч Рэчы Паспалітай.
З роду Дэнгафаў, сын Германа, палкоўніка польскіх войскаў, брат Герарда, Крыштафа і Ота.
Палкоўнік каронных войскаў (1609), водца нямецкай пяхоты, ваявода парнаўскі (1617—1620) і вендэнскі (1620—1622).
Рамешкаўскі раён
Ра́мешкаўскі раён (Рамешковский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Цвярской вобласці Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца пасёлак гарадскога тыпу Рамешкі.
Геаграфія
Рамешкаўскі раён мяжуе з Максаціхінскім, Бежацкім, Кашынскім, Кімрскім, Калінінскім і Ліхаслаўльскім раёнамі. Плошча раёна складае 2511,5 км².
Гісторыя
Рамешкаўскі раён быў утвораны 12 ліпеня 1929 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР у складзе Маскоўскай вобласці. 29 студзеня 1935 года быў перададзены ў склад Калінінскай вобласці, як на той час называлася Цвярская вобласць.
Грамадскэ (Кіраваградская вобласць)
Грамадскэ (Громадське́) — вёска ў Кампанііўскім раёне Кіраваградскай вобласці Украіны.
Макгадзікгадзі
Макгадзікга́дзі — бяссцёкавая ўпадзіна ў Батсване, Паўднёвая Афрыка.
Размешчана на вышыні каля 900 метраў над узроўнем мора. Большую частку ўпадзіны займаюць салёныя азёры Соа і Нтветвэ, якія ператвараюцца ў сухую пару года ў саланчакі. Макгадзікгадзі — адно з самых вялікіх саляных азёр на Зямлі, займае першае месца ў свеце па запасах паташу. Ва ўпадзіне знаходзіцца дэльта ракі Акаванга.
Калісьці ва ўпадзіне размяшчалася буйное возера, якое пакрывала тэрыторыю звыш 80 000 км² і мела глыбіню 30 метраў. У возера ўпадалі такія рэкі, як Акаванга, Замбезі, Кванда. Пачало высыхаць каля 10 000 гадоў назад.
У Макгадзікгадзі размешчаны нацыянальны парк.
IC 1273
IC 1273 — галактыка тыпу *2 (падвойная зорка) у сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Прыветак
Прыве́так (, Приветок) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Ульянавіцкага сельсавета.
Аляксандр Феліксавіч Рыпінскі
Аляксандр Феліксавіч Рыпінскі (Рыпінскі — Радван, Alexander Rypiński;, в. Кукавячына, Віцебскага павет, цяпер  — , в. Страганы, цяпер Лёзненскі раён) — беларускі і польскі паэт, фалькларыст, кнігавыдавец, графік.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкай сям’і. Дзяцінства прайшло ў дзедавым маёнтку Стайкі каля Віцебска. Скончыў Віцебскую гімназію, у 1829—1830 вучыўся ў Дынабургскай школе прапаршчыкаў. У гэты час пазнаёміўся з В. Кюхельбекерам, які адбываў пакаранне ў Дынабургскай крэпасці, што сам А. Рыпінскі лічыў значнай падзеяй. Удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў. Пасля падаўлення паўстання, разам са сваім атрадам перайшоў мяжу з Прусіяй. У 1832—1846 жыў у Парыжы. Быў абраны членам французскай Акадэміі прамысловасці, сельскай гаспадаркі, рамёстваў і гандлю. Разам з Ф. Ходзькам адкрыў мастацкі магазін. У Парыжы блізка пазнаёміўся з А. Міцкевічам, іх звязвала адзінства грамадскіх і эстэтычных ідэалаў. У 1846 годзе А. Рыпінскі пераехаў у Лондан. Разам з І. Яцкоўскім у 1852 заснаваў у прыгарадзе Лондана друкарню. Між іншага, з кастрычніка 1852 выдаваў эмігранцкую газету «Польскі дэмакрат». У 1859 годзе, пасля амністыі ў Расіі, А. Рыпінскі вярнуўся на радзіму. Пад наглядам паліцыі жыў у Кукавячыне, маёнтку свайго брата, адстаўнога штабс-капітана артылерыі В. Ф. Рыпінскага, пазней — у сваячкі Ксаверыі Аляксандраўны Рыпінскай у маёнтку Страганы (цяпер Лёзненскі раён). Памёр 8 (20) лістапада 1886 года. Быў пахаваны на сямейных могілках роду Заблоцкіх у маёнтку Саланец.
Дзейнасць і творчасць
Ужо ў раннім юнацтве А. Рыпінскі вёў фальклорныя запісы, пазней захоўваў іх у ваенным ранцы, які згубіў у час паўстання 1830—1831 гадоў. У школьныя гады захапіўся паэзіяй і перакладамі. Лічыцца, што самы ранні верш А. Рыпінскага, на польскай мове, запісаны на тытульным аркушы рукапіснага зборніка школьнага сябра Гайкі з Пнёва. У 1827 пераклаў на польскую мову «Русалку» А. Пушкіна. На пасяджэнні Польскага літаратурнага таварыства ў Парыжы, 21.11.1839 прачытаў першы даклад пра беларускую этнаграфію і фальклор. У 1840 на аснове ўласных лекцый выдаў асобнай кнігай фалькларыстычна-этнаграфічнае даследаванне «Беларусь», дзе ўпершыню ў гісторыі беларусістыкі сістэматызаваў беларускую народную вусную творчасць паводле жанраў і тэматыкі. Магчыма, па радзе А. Міцкевіча падрыхтаваў да друку ўспаміны з часоў паўстання — «Паўстанне Вілейскага, Завілейскага і Дзісенскага паветаў» (фрагменты выданы ананімна ў Парыжы, 1836). Працаваў над рукапісам «Выпісы польскіх гарадоў і вёсак, узгаданых у творы Нарбута „Гісторыя старажытнай Літвы“». У Лондане заняўся выдавецкай і творчай дзейнасцю, таксама выкладаў мовы, матэматыку і маляванне. У сваёй, супольнай І. Яцкоўскім, друкарні выдаў зборнікі сваіх польскіх вершаў «Паэтычныя творы» (1853), «Сяржант-філосаф» (1854). У 1853 выдаў беларускамоўную рамантычную баладу «Нячысцік», адну з першых у беларускай літаратуры, у аснову яе пакладзены фальклорныя ўзоры. Быў шырока вядомы як мастак, сам афармляў свае кнігі, выявіў выключныя здольнасці да мастацкай фатаграфіі, стаўшы адным з піянераў фотамастацтва.
Па вяртанні ў Расію, працаваў над гісторыяй беларускай літаратуры, быў першым біёграфам шэрагу пісьменнікаў. У прыватнасці, А. Рыпінскім напісаны біяграфіі Я. Баршчэўскага, Г. Марцінкевіча, В. Рэута, Ф. Рысінскага, Т. Заблоцкага, але гэтыя працы не захаваліся. Перапісваўся з пісьменнікам і публіцыстам А. Плугам. Дапамагаў маладым мастакам і літаратарам з Беларусі і Літвы, між іншых, віленскаму мастаку К. Рыпінскаму.
Асабісты архіў А. Рыпінскага, багаты на факталагічныя звесткі пра беларускую культуру 18-19 ст., не захаваўся. Некалькі сшыткаў А. Рыпінскага з каштоўнымі фальклорнымі і літаратурнымі запісамі ў 1930-я гады захоўваліся ў прафесара БДУ М. Піятуховіча. Некаторыя запісы па копіях Піятуховіча апублікаваў В. Скалабан у 1990 (Зборнік «Шляхам гадоў», 1-ы вып.).
Паэзіі Рыпінскага ўласціва фальклорна-рамантычная скіраванасць у спалучэнні з дыдактычнасцю і сентыменталісцкім стылем. А. Рыпінскі адзін са стваральнікаў жанру балады ў беларускай літаратуры. У гісторыі беларускай культуры А. Рыпінскі ўвайшоў як адзін з першых даследчыкаў літаратуры Беларусі і беларускай літаратуры. У мовазнаўства вядомы яго спробы ўпарадкаваць нормы беларускай арфаэпіі.
Рыпінскі быў першым аўтарам і выдаўцом, хто ўвёў ва ўжытак Ў|літару Ŭ — «у нескладовае» у лацінскім алфавіце — у беларускіх тэкстах у 1853-54 гг.
Погляды
У класічнай працы ''«Беларусь. Колькі слоў пра паэзію простага люду гэтае нашае польскае правінцыі, пра ягоную музыку, сьпевы, танцы, etc.», якая на польскай мове выйшла друкам у 1840 годзе ў Парыжы і заклала пачаткі беларускай этнаграфіі, а таксама спрычынілася да навуковага вывучэння беларускага фальклору, Аляксандр Рыпінскі заклікаў беларускіх жанчын-маці лічыць сваім першым абавязкам «навучыць дзіця вымаўляць святое імя Польшчы, калі яно яшчэ не гаворыць „мама“, не даваць дзіцяці патрэбнай ежы „да таго часу, пакуль яно не папросіць па-польску“…»''. У самой назве твора было азначана, што Беларусь — гэта частка («правінцыя») Польшчы.
Чан-Чан
Чан-Чан (Chan Chan, Chan Chan) — былы цэнтр культуры чыму і сталіца дзяржаўнага ўтварэння Чымор. Размешчаны на ціхаакіянскім узбярэжжы на поўначы Перу, на захад ад горада Трухілья ў рэгіёне Ла-Лібертад. Гэта быў самым вялікі горад у дакалумбавай Паўднёвай Амерыцы.
Назва
Назва літаральна азначае «Сонца-Сонца».
Гісторыя
Горад узнік каля 1300 года і па сённяшні дзень займае плошчу каля 28 км². Верагодна, ён быў самым вялікім горадам свайго часу на паўднёваамерыканскім кантыненце і адным з найбуйнейшых гарадоў свету, пабудаваных з саману. У перыяд найбольшага росквіту ў ім жыло прыкладна 60 тысяч чалавек і ў горадзе ў вялікай колькасці захоўваліся золата, серабро і керамічныя вырабы.
Сталіца чыму складалася першапачаткова з дзевяці аўтаномных акруг, кожнаю з якіх кіраваў асобныя кіраўнік, які праявіў доблесць у баі. Гэтыя кіраўнікі шанаваліся як каралі. Кожная акруга мела ўласныя месцы пахаванняў з багатымі ўкладаннямі ў іх каштоўных камянёў, керамічных вырабаў і з дзясяткамі шкілетаў маладых жанчын.
Калі ў канцы XV стагоддзя прыйшлі заваёўнікі-інкі, яны не маглі ўзяць Чан-Чан ваенным шляхам. Таму нападаючыя збудавалі дамбу для таго, каб павярнуць раку, на якой стаяў Чан-Чан, у іншым напрамку. Толькі недахоп вады прымусіў абложаных здацца інкам. Пасля заваявання інкамі горад стаў губляць сваё значэнне. Аднак разбурылі і разрабавалі яго не інкі, якія больш імкнуліся да пашырэння сваёй імперыі, чым да багацця. Разбурэнне прыйшло, калі Імперыяй інкаў завалодалі іспанцы. Ад усёй культуры чыму пасля гэтага мала што засталося.
Архітэктура
Чан-Чан забудаваны глінабітнымі дамамі. Планіроўка горада адлюстроўвае складаную сістэму грамадскіх адносін. Гарадская прастора іерархічна арганізаваная. Цэнтр горада быў падзелены на 10 абнесеных сценамі чатырохвугольных у плане сьюдадэл, абнесеных высокімі сценамі з цэглы-сырца і абмазаных глінаю, з храмамі, жылымі дамамі, кладоўкамі, садамі, агародамі, могілкамі і вадасховішчамі. Лічацца, што сьюдадэлы былі жылымі кварталамі, пахавальнымі месцамі і рэзідэнцыямі мясцовай знаці, злучалі іх вузкія праходы. Асноўная частка рамеснікаў жыла па-за межамі сьюдадэл у больш сціплых умовах.
Сцены сьюдадэл будаваліся з цэглы-сырца і пакрываліся спецыяльный глазуру. Сцены замазвалі гладка, затым на іх выразалі ўзоры: рэалітсычныя, або геаметрычныя выявы бостваў, птушак, рыб і жывёл, ці то чыста геаметрычныя выявы: ступенчатыя матывы, спіралі. Дахі рабілі з дрэва, трыснягу і саломы.
Храм Вясёлкі — адзін з цэнтральных помнікаў Чан-Чана, адрэстаўраваны. Храм Сонца і Месяца складаецца з двух усечаных пірамід, сцены ўпрыгожаны паліхромным роспісам, знойдзены рэльефы, якія распавядаюць аб розных этапах узвядзення пірамід.
Чан-Чан знаходзіўся непадалёк акіяна, і некаторыя арнаменты звязаны з марской тэматыкай: выявы рыб, пеліканаў, сетак для лоўлі марскіх істот, хваляў і інш. На кераміцы выяўлялі правядзенне розных цырымоній.
Сучасны стан
У апошнія гады да ўзмоцненай эрозіі старажытнага горада прыводзіць феномен Эль-Ніньё. Дзесяцігоддзямі ў гэтай мясцовасці ледзь бывалі ападкі, аднак разам з пераменай клімату штогадовыя буры становяцца ўсё мацней і відазмяняюць пустынныя прыбярэжныя тэрыторыі.
Лепш за ўсё захаваўся раён Чудзі, названы ў гонар швейцарскага даследчыка Іагана Якаба фон Чудзі. Гэты раён паступова аднаўляецца і адкрыты для наведвання турыстаў. Тут можна ўбачыць некаторыя святочныя залы з раскошнымі арнаментамі. Да 1998 года саманныя збудаванні пакрывалі спецыяльнай глазураю, якая абараняе іх ад ападкаў. Аднак з тых часоў феномен стаў настолькі моцны, што неабходна было пабудаваць стальныя лясы, каб старажытныя збудаванні не размыла.
У 1986 годзе Чан-Чан набыў статус Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Адначасова з-за змянення клімату і ўзмацнення разбурэнняў руіны горада былі ўнесены ў Чырвоны спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны, якія знаходзяцца пад пагрозай знішчэння. У наш час комплексу пагражае акрамя гэтага павышэнне ўзроўню грунтавых вод, а таксама нелегальныя паселішчы на ​​яго тэрыторыі.
Казятнікі
Казятнікі (Козятники) — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Шаталаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Казятнікі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Парамонга
Парамонга — археалагічны помнік, які складаецца з глінабітных збудаванняў.
Размешчаны непадалёку ад сталіцы Перу г. Ліма.
Быў важным горадам цывілізацыі Чыму (11 — 15 стст.).
Спіс фіналаў Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў і Лігі чэмпіёнаў УЕФА
Ліга чэмпіёнаў УЕФА (UEFA Champions League) — штогадовае футбольнае спаборніцтва паміж вядучымі еўрапейскімі клубамі пад эгідай УЕФА. Першы розыгрыш прайшоў у сезоне 1955/56 гадоў. Турнір адкрыты для прадстаўнікоў усіх асацыяцый у складзе УЕФА (акрамя Ліхтэнштэйна, які не мае свайго чэмпіянату). Да сезона 1992/93 гадоў спаборніцтва мела назву «Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў». Першапачаткова толькі чэмпіёны сваіх нацыянальных ліг і чэмпіён турніра дапускаліся да ўдзелу ў спаборніцтве. Тым не менш, гэта было зменена ў 1997 годзе, каб дазволіць прызёрам наймацнейшых ліг удзельнічаць у барацьбе за Кубак чэмпіёнаў. Чэмпіён турніра не атрымліваў аўтаматычнага права на ўдзел у спаборніцтве, змены на гэты конт былі ўведзены ў 2005 годзе, калі «Ліверпул» не змог прабіцца ў розыгрыш Лігі чэмпіёнаў УЕФА 2005/06.
У агульнай складанасці 23 клубы выйгравалі Лігу чэмпіёнаў/Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў. «Рэал Мадрыд» мае рэкорд па колькасці перамог, выйграўшы турнір чатырнаццаць разоў, у тым ліку першы розыгрыш. Таксама ён утрымлівае рэкорд па колькасці перамог запар, выйграўшы кубак пяць разоў з 1956 па 1960 гады. «Ювентус» мае найбольшую колькасць паражэнняў у фіналах, турынскі клуб прайграваў рашаючую гульню сем разоў. На цяперашні момант «Атлетыка Мадрыд» з’яўляецца адзіным клубам, які тройчы выходзіў у фінал, але ніколі не выйграваў яго. Іспанія мае большасць чэмпіёнстваў, 19 перамог на два клубы («Рэал Мадрыд» — 14, «Барселона» — 5). Англія мае 15 перамог на шэсць клубаў («Ліверпул» — 6, Манчэстэр Юнайтэд — 3, «Нотынгем Форэст» — 2, «Чэлсі» — 2, «Астан Віла» — 1, Манчэстэр Сіці — 1), Італія мае 12 чэмпіёнстваў на тры каманды («Мілан» — 7, «Інтэрнацыянале» — 3, «Ювентус» — 2).
Фіналы адной нацыі
З пачатку турніра адбылося восем фіналаў, у якіх прымалі ўдзел клубы з адной краіны: Іспанія ў 2000, 2016 і 2014 гадах, Англія ў 2008, 2019 і 2021 гадах, Італія ў 2003 годзе і Германія ў 2013 годзе.
Ракавічы (Шчучынскі раён)
Ра́кавічы (, Раковичи) — аграгарадок у Беларусі, у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Орлеўскага сельсавета.
Да 2013 года Ракавічы былі цэнтрам Ракавіцкага сельсавета.
Крыжова-купальны храм
Крыжова-купальны храм — архітэктурны тып хрысціянскага храма.
Сфармаваўся ў Візантыі і ў краінах хрысціянскага усходу ў V—VIII стст. Стаў пануючым ў архітэктуры Візантыі з IX стагоддзя і быў прыняты хрысціянскімі краінамі праваслаўнага вызнання ў якасці асноўнай формы храма.
У класічным варыянце мае 4 злучаныя аркамі вертыкальныя апоры, на якія з дапамогай ветразяў апіраецца барабан, перакрыты купалам. Прасторавыя ячэйкі паміж апорамі і сценамі размешчаны па ўзаемна перпендыкулярных восях, перакрываюцца паўцыркульнымі і кры-жападобнымі скляпеннямі. Вуглавыя ячэйкі перакрываюцца больш нізкімі скляпеннямі ці купаламі. Гэта ўстойлівая сістэма ўзаемазвязаных прасторавых ячэек абумоўлівае стройную кампазіцыю храма. Галоўную ролю ў ёй адыгрывае цэнтральны купал, высока падняты на барабане. Ярусам ніжэй размяшчаюцца скляпеністыя рукавы крыжа, яшчэ ніжэй — вутлавыя памяшканні. Архітэктурнае аблічча стварае пластычная выразнасць масіўных сцен і апор. У кампазіцыю інтэр'ера з вялікімі паверхнямі сцен і скляпенняў арганічна ўваходзіла храмавая размалёўка.
Насілава (прыпыначны пункт)
Насі́лава (, Насилово, нарматыўная назва — )  — прыпыначны пункт Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Размешчаны на паўночна-заходняй ускраіне вёскі Насілава; на лініі Маладзечна — Гудагай, паміж станцыяй Маладзечна і прыпыначным пунктам Асанаўскі.
Дашкіўці (Літынскі раён)
Дашкіўці (Дашкі́вці) — вёска ў Літынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Туман
Тума́н — завіслая ў паветры непасрэдна ля самой паверхні зямлі купка кропель альбо лёдавых крышталёў, альбо разам і тое і другое. Пры тумане наземная бачнасць не перавышае 1 км. Пры станоўчых тэмпературах туман складаецца з кропелек, але пры адмоўных тэмпературах ён ізноў жа складаецца з кропелек, але яны ўжо астуджаныя.
Падкаменне
Падкаме́нне (, Подкаменье) — былы пасёлак у Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Неглюбскага сельсавета.
Ліквідаваны ў 2011 годзе.
Кастэль-дзі-Лама
Кастэль-дзі-Лама (Castel di Lama) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Марке, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асколі-Пічэна.
Насельніцтва складае 8072 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 724 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 63030. Тэлефонны код — 0736.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Atanasio.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
ФК Шахцёр Салігорск
«Шахцёр» — беларускі футбольны клуб з горада Салігорска. Чэмпіён Беларусі (2005, 2020, 2021), уладальнік Кубка Беларусі (2004, 2014, 2019).
Гісторыя
Клуб заснаваны ў 1961 годзе. З 1969 года клуб гуляў у Першай лізе чэмпіянату БССР. З 1992 года — у Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі.
У сезоне 2022 года каманда фінішавала ў чэмпіянаце на першым месцы. 30 студзеня 2023 года ў клубе адбыліся ператрусы, быў затрыманы дырэктар Аляксандр Марчанка. Пазней стала вядома, што Следчы камітэт Рэспублікі Беларусь распачаў крымінальную справу па факце спробы подкупу ўдзельнікаў спартыўных спаборніцтваў. 11 мая 2023 года Беларуская федэрацыя футбола па выніках справы па дагаварным матчам пакарала «Шахцёр»: клуб быў пазбаўлены чэмпіёнства 2022 года, 30 ачкоў у чэмпіянаце 2023 года і 20 ачкоў у чэмпіянаце 2024 года, атрымаў штраф; дыскваліфікацыі і штрафы таксама атрымалі прадстаўнікі клуба Аляксандр Уладзіміравіч Марчанка і Уладзімір Нідэргаус, футбаліст Мікіта Корзун; таксама быў ануляваны вынік матча 30-га тура 2022 года з бабруйскай «Белшынай» (4:1), абедзвюм камандам прысуджаны тэхнічныя паражэнні (-:-). У той жа дзень клубу было адмоўлена ў атрыманні ліцэнзіі УЕФА, з-за чаго ён быў пазбаўлены права ўдзельнічаць у Лізе чэмпіёнаў. 22 мая 2023 года «Шахцёр» быў пазбаўлены яшчэ 5 ачкоў у чэмпіянаце 2023 года.
Цяперашні склад
Станам на жнівень 2023 года, згодна з афіцыйным сайтам клуба.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Рэзервовы склад
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Кічына (Сенненскі раён)
Кі́чына (, Кичино) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Багушэўскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1642 годзе як вёска ў Віцебскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага.
IC 1274
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.