cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Цёмная энергія
Квінтэсенцыя
Праблема касмічнага супадзення ставіць пытанне, чаму паскарэнне Сусвету пачалося менавіта ў пэўны момант часу. Калі б паскарэнне ў Сусвеце пачалося раней за гэты момант, зоркі і галактыкі проста не паспелі б сфарміравацца, і ў жыцця не было б ніякіх шанцаў на ўзнікненне, прынамсі, у вядомай нам форме. Прыхільнікі «антропнага прынцыпу» лічаць гэты факт найлепшым аргументам на карысць сваіх пабудоў. Зрэшты, многія мадэлі квінтэсенцыі прадугледжваюць так званыя «сачыльныя паводзіны», якія вырашаюць гэту праблему. У гэтых мадэлях поле квінтэсенцыі мае шчыльнасць, якая падстройвацца да шчыльнасці выпраменьвання (не дасягаючы яе) да таго моманту развіцця Вялікага Выбуху, калі ўзнікае раўнавага рэчыва і выпраменьвання. Пасля гэтага моманту квінтэсенцыя пачынае паводзіць сябе як шукаемая «цёмная энергія» і ўрэшце пануе ў Сусвеце. Такое развіццё натуральным чынам усталёўвае нізкае значэнне ўзроўню цёмнай энергіі.
Ураўненне стану (залежнасць ціску ад шчыльнасці энергіі) для квінтэсенцыі: дзе -1<w<-1/3\, (для вакууму w = -1\,).
Залатая пальмавая галіна
Сваю сучасную назву атрымала ў 1955 годзе. З 1946 па 1954 год найвышэйшай узнагародай фестывалю было «Гран-пры» (Grand Prix — вялікі прыз).
Цёмная энергія
Квінтэсенцыя
Былі прапанаваны і іншыя магчымыя віды цёмнай энергіі: фантомная энергія, для якой энергетычная шчыльнасць узрастае з часам (ва ўраўненні стану гэтага тыпу цёмнай энергіі w<-1), і так званая «кінетычная квінтэсенцыя», якая мае форму нестандартнай кінетычнай энергіі. Яны маюць незвычайныя ўласцівасці: напрыклад, фантомная энергія можа прывесці да Вялікага Разрыву Сусвету.
Залатая пальмавая галіна
За ўсю гісторыю кінафестывалю ніводзен кінарэжысёр не атрымліваў гэтую ўзнагароду тройчы. Дзвюма «Залатымі пальмавымі галінамі» былі ўзнагароджаны Фрэнсіс Форд Копала (1974, 1979), Сёхэй Імамура (1983, 1997), Эмір Кустурыца (1985, 1995), (1988, 1992), браты  (1999, 2005), Міхаэль Ханэке (2009, 2012), Кен Лоўч (2006, 2016), Рубен Эстлунд (2017, 2022).
Шматразовыя лаўрэаты
За ўсю гісторыю кінафестывалю ніводзен рэжысёр не ўдастайваўся «Залатой пальмавай галіны» тройчы. Два разы ўзнагароду атрымлівалі наступныя рэжысёры:
Цёмная энергія
Квінтэсенцыя
У 2014 годзе даныя праекта BOSS (Baryon Oscillation Spectroscopic Survey) дазволілі сцвярджаць, што з найбольшай верагоднасцю цёмная энергія з'яўляецца канстантай. «Пакуль што даныя праекта BOSS гавораць пра тое, што значэнне цёмнай энергіі застаецца пастаянным у часе і прасторы. Акрамя таго, гэтыя даныя ўзгодняюцца з мадэллю плоскага Сусвету. Плоскага ў тым сэнсе, што на ўсім яго працягу прастору можна апісаць пры дапамозе звыклай нам еўклідавай геаметрыі».
Наступствы для лёсу Сусвету
Паводле наяўных ацэнак, паскарэнне расшырэння Сусвету пачалося прыблізна 5 мільярдаў гадоў назад. Мяркуецца, што да гэтага пашырэнне запавольвалася дзякуючы гравітацыйнаму дзеянню цёмнай матэрыі і барыённай матэрыі. Шчыльнасць барыённай матэрыі ў Сусвеце, які пашыраецца, памяншаецца хутчэй, чым шчыльнасць цёмнай энергіі. Урэшце, цёмная энергія пачынае пераважаць. Напрыклад, калі аб'ём Сусвету падвойваецца, шчыльнасць барыённай матэрыі памяншаецца ўдвая, а шчыльнасць цёмнай энергіі застаецца амаль нязменнай (ці цалкам нязменнай — у варыянце з касмалагічнай канстантай).
Калі расшырэнне Сусвету будзе працягвацца бясконца паскарацца, то ў выніку галактыкі за межамі нашага Звышскопішча галактык рана ці позна выйдуць за гарызонт падзей і стануць для нас нябачнымі, паколькі іх адносная хуткасць перавысіць хуткасць святла. Гэта не з'яўляецца парушэннем спецыяльнай тэорыі адноснасці. Насамрэч немагчыма нават вызначыць «адносную хуткасць» у скрыўленай прасторы-часе. Адносная хуткасць мае сэнс і можа быць вызначана толькі ў плоскай прасторы-часе, ці на досыць малым (які імкнецца да нуля) участку скрыўленай прасторы-часу. Любая форма камунікацыі далей межаў гарызонту падзей становіцца немагчымай, і ўсякі кантакт паміж аб'ектамі страчваецца. Зямля, Сонечная сістэма, наша Галактыка, і наша Звышскопішча будуць бачныя адзін аднаму і ў прынцыпе дасягальныя шляхам касмічных палётаў, у той час як увесь астатні Сусвет знікне ўдалечыні. З часам наша Звышскопішча прыйдзе ў стан цеплавой смерці, гэта значыць ажыццявіцца сцэнарый, які прадугледжваўся для папярэдняй, плоскай мадэлі Сусвету з перавагай матэрыі.
З іншага боку, цёмная энергія можа з часам рассеяцца ці нават змяніць адштурхвальнае дзеянне на прыцягвальнае. У гэтым выпадку гравітацыя возьме верх і прывядзе Сусвет да «Вялікага Сціску». Некаторыя сцэнарыі прадугледжваюць «цыклічную мадэль» Сусвету. Хоць гэтыя гіпотэзы пакуль не пацвярджаюцца назіраннямі, яны і не адпрэчваюцца цалкам. Вырашальную ролю ва ўсталяванні канчатковага лёсу Сусвету (які развіваецца па тэорыі Вялікага Выбуху) павінны адыграць дакладныя вымярэнні тэмпу паскарэння.
Паскоранае расшырэнне Сусвету было адкрыта ў 1998 годзе пры назіраннях за звышновымі тыпу Ia. За гэта адкрыццё Сол Перлмутэр, Браян П. Шміт і Адам Рыс атрымалі прэмію Шаа па астраноміі за 2006 год і Нобелеўскую прэмію па фізіцы за 2011 год.
Францішак Стэфан Сапега
Францішак Стэфан Сапега (каля 1646 —, ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Вялікі чашнік літоўскі (1666—1670), вялікі канюшы літоўскі (з 1670).
Жыццяпіс
У 1661—1663 гадах вучыўся ў Лёвенскім універсітэце. Пасля падарожнічаў па Еўропе, вярнуўся на радзіму ў 1664 годзе, у тым жа годзе стаў паслом на сойм. У 1666 стаў вялікім літоўскім чашнікам, а ў 1670 — канюшым. Трымаў таксама Бабруйскае і Браслаўскае староствы. Быў паслом на соймы 1676, 1678 (быў яго маршалкам) і 1683.
Сям’я
Меў братоў Казіміра Яна, Бенедыкта Паўла і Льва Васіля.
Ажаніўся ў 1672 годзе з Ганнай Крысцінай Любамірскай (памерла ў 1701). Меў з ёй дзяцей:
Пасля смерці Францішка Стэфана яго жонка паўторна выйшла за Дамініка Мікалая Радзівіла.
Аляксандр Іванавіч Купрын
Аляксандр Іванавіч Купрын (Александр Иванович Куприн; 26 жніўня (7 верасня) 1870, Нараўчат, Пензенская губерня —, Ленінград) — рускі пісьменнік. Прозвішча Купрын паходзіць ад назвы рэчкі ў Тамбоўскай губерні — Купры.
Біяграфія
Нарадзіўся 26 жніўня (7 верасня н.с.) 1870 года ў вёсцы Нараўчат Пензенскай губерні ў сям’і дробнага чыноўніка, які памёр праз год пасля нараджэння сына. Маці (са старажытнага роду татарскіх князёў Куланчакавых) пасля смерці мужа пераехала ў Маскву, дзе прайшлі дзяцінства і юнацтва будучага пісьменніка. З шасці гадоў хлопчык быў аддадзены ў Маскоўскі Разумоўскі пансіён (сіроцкі), адкуль выйшаў у 1880 годзе. У той жа год паступіў у Маскоўскую ваенную гімназію, пазней ператвораную ў Кадэцкі корпус. Пасля заканчэння вучэння працягнуў ваенную адукацыю ў Аляксандраўскім ваенным вучылішчы (1888—1890). Пасля апіша сваё «ваеннае юнацтва» ў аповесцях «На пераломе (Кадэты)» і ў рамане «Юнкера». Ужо тады марыў стаць «паэтам або раманістам».
Першым літаратурным досведам Купрына былі вершы, якія засталіся ненадрукаванымі. Першы твор, які ўбачыў свет, — апавяданне «Апошні дэбют» (1889).
Скончыўшы ў 1890 годзе ваеннае вучылішча, Купрын ў чыне падпаручніка быў залічаны ў пяхотны полк, які стаяў ў Падольскай губерні. Афіцэрскае жыццё, якое ён вёў на працягу чатырох гадоў, дала багаты матэрыял для яго будучых твораў. У 1893—1894 у пецярбургскім часопісе «Рускае багацце» выйшлі яго аповесць «Упоцемку» і апавяданні «Месяцавай ноччу» і «Дазнанне». У 1894 Купрын выйшаў у адстаўку і пераехаў у Кіеў, не маючы ніякай грамадзянскай прафесіі і маючы малы жыццёвы досвед. У наступныя гады шмат вандраваў па Расіі, змяніў мноства прафесій, прагна назапашваў жыццёвыя ўражанні, якія сталі асновай яго будучых твораў.
У 1890-я апублікаваў нарыс «Юзаўскі завод» і аповесць «Малох», апавяданні «Лясная глуш», «Пярэварацень», аповесці «Алеся» і «Кэт» («Прапаршчык армейскі»).
Беніямін Аганесавіч Галсцян
Беніямін Аганесавіч Галсцян (арм. Բենիամին Գալստյան; -) — савецкі ваенны дзеяч, палітработнік, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, генерал-маёр.
Біяграфія
У 1936 годзе скончыў у Ленінградзе Ваенна-палітычную акадэмію імя М. Г. Талмачова.
У 1939 годзе ўдзельнічаў у вызваленні Заходняй Украіны і Заходняй Беларусі, у 1939—1940 гадах — на Савецка-фінскай вайне. 23 снежня 1939 года палкавы камісар Б. Галсцян быў прызначаны ваенным камісарам 70-й стралковай дывізіі ў складзе 7-й арміі, якой у лютым — сакавіку 1940 гады прыйшлося ўдзельнічаць у прарыве лініі Манергейма і узяцці Выбарга. За выдатныя баявыя дзеянні дывізія была ўзнагароджана ордэнам Леніна, а начальнік яе палітаддзела палкавы камісар Б. Галстцяна — ордэнам Чырвонага Сцяга.
З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны 70-я дывізія ваявала ў складзе 11-й арміі на Паўночным, Паўночна-Заходнім, Ленінградскім франтах, удзельнічала ў абароне Ноўгарада, а затым Ленінграда. Б. Галсцян займаў у ёй пасаду камісара дывізіі да 21 верасня 1941 года. З 2 лістапада па 28 снежня 1941 года з’яўляўся ваенным камісарам 125-й стралковай дывізіі ў складзе 55-й арміі Ленінградскага фронту. У канцы снежня быў цяжка паранены і перапраўлены ў адзін з ленінградскіх шпіталяў.
22 лютага 1942 года прысвоена званне брыгаднага камісара. З 27 лютага па 25 мая 1942 года — ізноў камісар 70-й стралковай дывізіі. Са жніўня па верасень 1942 года з’яўляўся камісарам 59-га Асаблівай ўдарнага аператыўнага злучэння «Неўскае». З 4 верасня 1942 года — член Ваеннага савета 42-й арміі.
У канцы 1942 года згодна з Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 09.10.1942 «Аб устанаўленні поўнага адзінаначалля і скасаванні інстытуту вайсковых камісараў у Чырвонай Арміі» ўсіх палітычных работнікаў РСЧА пачалі перакладаць на агульнавайскавыя званні. Адпаведны загад рыхтаваўся і на Б. Галсцяна, але афіцыйна ён выйшаў толькі праз два дні пасля яго смерці. 6 снежня 1942 года яму было прысвоена званне генерал-маёра.
Б. Галсцян загінуў 4 снежня 1942 года. У раёне вёскі Верхняе Койрава на Пулкаўскіх вышынях падчас артылерыйскага налёту варожы снарад разбурыў зямлянку, у якой ён знаходзіўся. Цяжка паранены генерал памёр падчас эвакуацыі з перадавой.
NGC 2657
NGC 2657 (іншыя абазначэнні — UGC 4573, MCG 2-23-2, ZWG 61.6, IRAS08425+0949, PGC 24595) — спіральная галактыка (Sd) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Знешняя палітыка Кітайскай Народнай Рэспублікі
У знешняй палітыцы Кітайская Народная Рэспубліка прытрымліваецца шляху мірнага развіцця, адстойвае дыпламатычны курс «добры зварот да суседніх краінаў і разгляд суседзяў як партнёраў». Дзяржава нязменна праводзіць прынцып неўмяшання ва ўнутраныя справы іншых краін. Нягледзячы на ​​добрасуседскую і міралюбную палітыку, КНР мае шэраг тэрытарыяльных прэтэнзій да Індыі, Тайваню (разглядаецца як суверэнная частка Кітайскай Народнай Рэспублікі ў кантэксце працягу de jure грамадзянскай вайны ў Кітаі, таму адносіны з ім уладамі КНР пазіцыянуюцца і ўспрымаюцца як унутраная палітыка; па стане на 2023 год урад Кітайскай Рэспублікі (Тайваня) мае аналагічнае меркаванне наконт КНР), Японіі і да некаторых іншых краін.
Расія
Расійска-кітайскае ўзаемадзеянне характарызуецца шырокім спектрам галін супрацоўніцтва, якія ўключаюць інтэнсіўныя кантакты на вышэйшым узроўні, гандлёва-эканамічныя і гуманітарныя сувязі, супрацоўніцтва на міжнароднай арэне, у тым ліку ў Савеце Бяспекі ААН.
У 1992 годзе створана расійска-кітайская змяшаная міжурадавая камісія па ваенна-тэхнічным супрацоўніцтве. Яна вызначае асноўныя напрамкі ўзаемадзеяння і шляхі рэалізацыі праектаў паміж дзвюма краінамі ў галіне ваеннага супрацоўніцтва. Камісія збіраецца адзін раз у год па чарзе ў Маскве і Пекіне.
У 2004 годзе аб’ём расійска-кітайскай гандлю склаў 21,2 млрд долараў. Для расійска-кітайскай гандлю ў 2004—2012 гадах было характэрна павелічэнне долі КНР у агульным імпарце Расіі з 6,3 % да 16,5 %. Таксама ў 2004—2012 гады ўзрасла доля КНР у экспарце Расіі з 5,6 % да 6,8 %.
ЗША
Кітай і ЗША з’яўляюцца адзін для аднаго другімі па аб’ёме гандлёвымі партнёрамі, аб’ём тавараабароту паміж імі дасягнуў ў 2012 годзе 500 млрд дол. Пры гэтым дэфіцыт ЗША ў гандлі з Кітаем дасягнуў ў 2012 годзе небывала высокага ўзроўню ў 315 млрд дол. Кітай з’яўляецца самым буйным трымальнікам амерыканскага доўгу (1,3 трлн долараў у 2016 годзе).
Індыя
У красавіку 2005 года ў ходзе візіту ў Індыю прэм’ера Дзяржсавета КНР Вэнь Цзябаа па выніках яго перамоваў з індыйскім прэм’ер-міністрам Манмаханам Сінгхам бакі абвясцілі аб усталяванні паміж краінамі «стратэгічнага партнёрства». Кітай выкарыстоўвае гэты тэрмін для характарыстыкі адносін са сваімі найважнейшымі знешнепалітычнымі партнёрамі — напрыклад, з Расіяй і Еўрасаюзам.
Кітай і Індыя мелі намер давесці гандлёвы абарот з 13,5 млрд дол. у 2004 годзе, да 20 млрд у 2008 і 30 млрд дол. у 2010 годзе. Самай перспектыўнай вобласцю супрацоўніцтва бакі лічаць інфармацыйныя тэхналогіі.
Бутан
У дадзены момант адносіны паміж КНР і Бутанам нацягнуты з-за спрэчнай тэрыторыі, якая займае плошчу больш за 270 км². З 1980-х гадоў урады гэтых краін рэгулярна праводзяць перамовы па пагранічных пытаннях і пытаннях бяспекі, накіраваных на зніжэнне напружанасці.
Пакістан
Кітай аказвае дапамогу Пакістану ў станаўленні яго грамадзянскай ядзернай праграмы. Падтрыманне цесных адносін з Кітаем з’яўляецца цэнтральнай часткай знешняй палітыкі Пакістана. Кітай ўспрымае Пакістан у якасці рэгіянальнага процівагі інтарэсам НАТА і ЗША. КНР падтрымлівае пазіцыю Пакістана па пытанні аб прыналежнасці Кашміра, у той час як Пакістан падтрымлівае Кітай па пытаннях прыналежнасці Сіньцзяна, Тыбету і Тайваня. Ваеннае супрацоўніцтва пашырылася з запускам сумесных праектаў вытворчасці ўзбраенняў, пачынаючы ад стварэння кіраваных ракет для фрэгатаў і да сумеснай вытворчасці знішчальнікаў. Кітай укладвае інвестыцыі ў развіццё пакістанскай інфраструктуры, у тым ліку глыбакаводнага порта ў Гвадары.
КНДР
КНР з’яўляецца найбуйнейшым гандлёвым партнёрам Паўночнай Карэі, у той час як Паўночная Карэя займае 82-е месца ў спісе гандлёвых партнёраў КНР. КНР забяспечвае каля паловы ўсяго паўночнакарэйскага імпарту і атрымлівае чвэрць усяго экспарту.
Японія
Адносіны паміж Кітаем і Японіяй часам бываюць напружанымі з-за адмовы Японіі прызнаваць свае ваенныя злачынствы ў адносінах да Кітаю і тым самым, не маючы жадання выплачваць рэпарацыі.
Беларусь
У адпаведнасці з указам Прэзідэнта Беларусі ад 5 чэрвеня 2012 года створаны кітайска-беларускі індустрыяльны парк «Вялікі камень», які мае статус асобнай тэрытарыяльнай адзінкі са спецыяльным прававым рэжымам, тэрмін дзеяння якога складае 50 гадоў.
З 11 па 18 ліпеня 2017 праводзіліся сумесныя беларуска-кітайскія вучэнні «Адзіны шчыт-2017». У вучэннях прымалі ўдзел падраздзяленні спецпрызначэння ўнутраных войскаў МУС Беларусі і Народнай узброенай міліцыі Кітая.
Тарэадор
Тарэадор, тарэра (toreador — быкабойца) — удзельнік бою быкоў на арэне. Маюць некалькі спецыялізацый: хуласы (капеадоры) цвеляць быка чырвонымі хусткамі; бандэрыльеры (першыя байцы карыды, якія кідаюць у быка невялікія ўпрыгожаныя стужкамі коп'і — бандэрыльі); матадоры (эспада), узброеныя шпагай байцы, якія завяршаюць бой.
IC 5259
IC 5259 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Яшчарка.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Medina collaris
Medina collaris — від двухкрылых сямейства.
Размеркаванне
Палеарктыка.
Аляксей Дзмітрыевіч Гаркавы
Аляксей Дзмітрыевіч Гаркавы (2 лютага 1902, сяло Дварычна —, Неўскі пятачок) — савецкі афіцэр-памежнік, маёр.
Біяграфія
З 1926 года сябра ВКП (б). З 28 чэрвеня па 5 ліпеня 1941 года ў складзе 102-га (Элісенваарскага) пагранатрада ўпарта абараняў савецка-фінскую мяжу, потым з баямі выходзіў з акружэння разам са сваёй заставай і сям’ёй. За гэты подзвіг быў узнагароджаны ордэнам Леніна.
Загінуў 29 кастрычніка 1941 года на Неўскім пятачку. Пахаваны ў лесе, за 600 м на ўсход ад платформы Цеплабетонная.
Том Холанд
Томас Стэнлі Холанд (Thomas Stanley Holland; нар. 1 чэрвеня 1996) — англійскі акцёр. Яго ўзнагароды ўключаюць Прэмію Брытанскай кінаакадэміі і тры прэміі «Сатурн».
Вуліца Станіслава Манюшкі (Мінск)
Вуліца Станіслава Манюшкі — запраектаваная вуліца ў Мінску, у мікрараёне Лошыца.
Названая ў адпаведнасці з рашэннем Мінгарвыканкама ад 30 ліпеня 2004 у гонар Станіслава Манюшкі (1819—1872) — беларускага i польскага кампазітара, дырыжора, стваральнiка нацыянальнай класічнай оперы.
Вуліца ў горадабудаўнічым праекце дэталёвага планавання жылога раёна Лошыца значыцца з працоўнай назвай «Праектуемая № 1». Яна стане часткай трэцяга транспартнага кальца, будаўніцтва якога па сутнасці яшчэ не пачыналася. Таму на сённяшні дзень вуліца існуе толькі на паперы.
Баляслаў III Крывавусты
Баляслаў III Крывавусты (Bolesław III Krzywousty;  — ) — польскі князь (1102—1138).
Біяграфія
З дынастыі Пястаў. Сын караля Уладзіслава Германа. Да 1113 у барацьбе за адзінаўладдзе ў краіне перамог старэйшага пазашлюбнага брата Збігнева (у т.л. ў 1109 адбіў напад яго саюзніка германскага караля Генрыха V) і аб'яднаў польскія землі. Пасля працяглых войнаў 1102—1122 супраць Свяшчэннай Рымскай імперыі далучыў да Польшчы Усходняе (1116) і на ўмовах леннай залежнасці Заходняе (1123) Памор'е, нанова правёў там хрысціянізацыю. У 1138 падзяліў краіну паміж сынамі на ўдзелы (Сілезія, Вялікая Польшча, Малая Польшча, Мазовія).
Пертынакс
Пертынакс — Публій Гельвій Пертынакс (126—193): рымскі военачальнік; рымскі імператар (192—193).
Пасля забойства Камода паспрабаваў аднавіць парадак і справядлівасць. Прабыў імператарам 85 дзён, і быў забіты салдатамі, ад якіх запатрабаваў захавання дысцыпліны. Верагоднай выявай лічыцца мармуровая галава ў Ватыкане.
Бадроўка (Рослаўльскі раён)
Бадроўка (Бодровка) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Перанскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Бадроўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Сюй Чунсі
Сюй Чунсі (徐崇嗣; каля 999 — пасля 1057) — кітайскі мастак-пейзажыст перыяду Паўночнай Сун.
Біяграфія
Ён паходзіў з сям’і мастакоў Сюй. Нарадзіўся каля 999 года. Быў унукам вядомага мастака Сюй Сі. Пра яго жыццё ёсць толькі адрывістыя звесткі. Вучыўся спачатку ў бацькі Сюй Сісуня, потым развіў уласныя тэхнікі. Часта працаваў з братамі Чунсюнем і Чанджу.
Творчасць
Спадчына складае 142 карціны-скруткі. Спачатку пераймаў стылю дзеда — «се-і» (маляваць ідэю). Потым захапіўся стылем Хуан Цюаня «гунбі» (дбайны пэндзаль). У рэшце рэшт авалодаў і развіў стыль «магу» (без костак), калі малюнак ствараўся чарніламі і каляровымі мазкамі, без нанясення папярэдніх контураў малюнка. Яго ўласны стыль атрымаў назву магу-ту. Спрыяў распаўсюджанню яго пры імператарскім двары.
Увайшоў у кола прызнаных майстроў хуа-няа (выява кветак, насякомых, пладоў, птушак, рыб, коканы шаўкапрада) першай паловы эпохі Паўночная Сун. Працаваў у жанры шань-шуй.
Паўсаній
Паўсаній (каля 510 — 468 да н.э.) — спартанскі военачальнік.
Сын Клеамброта і Алкафоі. Быў апекуном Плістарха, сына Леаніда. Камандаваў апалчэннем грэчаскіх полісаў з 480 да н.э. і перамог персаў пад Платэямі (479 да н.э.), потым узяў горад Візантый. Неўзабаве быў адкліканы і абвінавачаны ў тым, што збіраўся, з дапамогай персаў, стаць грэчаскім тыранам. Быў апраўданы, пасля чаго самавольна вярнуўся ў Візантый і правіў там (477—470 да н.э.). Быў выгнаны адтуль Кімонам, Паўсаній збег і быў прызваны ў Спарту. Там быў ізноў абвінавачаны ў сувязях з персамі, і, пасля таго як была захоплена яго перапіска з Артабазам, Паўсаній спрабаваў укрыцца ў храме Афіны, дзе быў жывым замураваны спартанцамі.
Пасля пакарання, паводле волі аракула, побач з храмам былі пастаўленыя дзве бронзавыя статуі Паўсанія. Вядомыя некалькі пазнейшых мармуровых копій з іх, адну з якіх памылкова лічаць выявай Юліяна Адступніка.
Назима
Назіма Жанібекава, больш вядомая пад псеўданімам Назима (часта стылізуецца як НАZІМА або Наziма; нар. 21 кастрычніка 1990, Шымкент) — расійская, якая працуе ў жанры хіп-хоп. Фіналістка першага сезона тэлевізійнага шоу «Песні» на ТНТ. Артыстка лэйбла Black Star Inc. Фіналістка першага сезона тэлевізійнага шоу «Песня» на ТНТ.
IC 5261
IC 5261 — галактыка тыпу SBc ў сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Гірка
Гірка — фігурная архітэктурная дэталь, галоўным чынам у выглядзе перакуленай пірамідкі з цэглы або каменя.
Гірка падвешваецца на схаваным у муры жалезным стрыжні і служыць апорай для двух малых дэкаратыўных арачак, звычайна размешчаных пад адной вялікай аркай.
Гірка шырока выкарыстоўваліся ў архітэктуры XVI-XVII стагоддзяў у дэкоры варот, брам, ганкаў, аконных праёмаў.
Седльцы
Седльцы (Siedlce) — горад на правах павета ў Польшчы, у Мазавецкім ваяводстве.
NGC 2658
NGC 2658 (іншыя абазначэнні — OCL 723, ESO 432-SC4) — рассеянае скопішча ў сузор’і Компас.
Седльцы
Адлегласць па прамой паміж гарадамі Седльцы — Мінск 396 км, да Варшавы — 87 км.
NGC 2658
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Седльцы
Насельніцтва — 76 488 жыхароў (2014 год).
Ранетое сердце
«Ранетое сердце» (Параненае сэрца) — дэбютны альбом беларускага гурта «Ляпіс Трубяцкі». Запісаны на студыі «Меццо-Форте».
Крытыка
Музычны крытык Зміцер Безкаравайны назваў альбом «адным з самых недаацэненых у беларускай рок-музыцы».
Меркаванне музычнага крытыка Сяргея Будкіна:
Музычны эксперт Алег Клімаў выказаў меркаванне, што альбом здзейсніў рэвалюцыю ў беларускай рок-музыцы сярэдзіны 1990-х гадоў і стаў папярэднікам наступнага трыумфа гурта як на радзіме, так і за яе межамі.
Астранамічны гадзіннік
Астранамічны гадзіннік — механічны гістарычны гадзіннік, які акрамя часу паказвае таксама месцазнаходжанне астранамічных аб'ектаў (Сонца, Месяца) у знаках Задыяку, фазы Месяца і інш.
Найстарэйшым астранамічным гадзіннікам з'яўляецца гадзіннік Астрарыум, які быў зроблены ў 1344 годзе Джавані дэ Дондзі і размяшчаўся на палацы Капетаната ў Падуі, аднак ён быў разбураны яшчэ ў 1390 годзе. Вельмі старым з'яўляецца гадзіннік Страсбургскага сабора, зроблены першапачаткова таксама ў XIV стагоддзі і перабудаваны ў другой палове XVI. Сярод найстарэйшых гадзіннікаў–астралябій найбольшую вядомасць набылі Пражскі і Бернскі астранамічныя гадзіннікі. Гэты тып гадзіннікаў шырока распаўсюджаны ў шэрагу краін Еўропы: Францыі, Англіі, Італіі, Чэхіі, Германіі (на поўначы краіны — у былых ганзэйскіх, на поўдні — у былых імперскіх гарадах), а таксама ў Швецыі, Бельгіі, і ў некаторых іншых краінах.
Мацвей Рыгоравіч Вайнруб
Мацвей Рыгоравіч Вайнруб (, г. Барысаў —, г. Кіеў) — камандуючы бранетанкавымі і механізаванымі войскамі 8-й гвардзейскай арміі 1 — га Беларускага фронту, гвардыі генерал-лейтэнант танкавых войскаў. Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і рабочага. Яўрэй.
У 1924—1929 гадах працаваў шкловыдзімальнікам на Барысаўскім шкляным заводзе.
У 1927 годзе скончыў 2 курса рабфака.
Служба ў Чырвонай Арміі да Вялікай Айчыннай вайны
У Чырвонай Арміі з 1929 года.
У 1931 годзе скончыў Беларускую аб'яднаную ваенную школу.
У 1941 годзе скончыў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзе.
Вялікая Айчынная вайна
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1941 года. Ваяваў у складзе войскаў Заходняга, Паўднёва-Заходняга, Сталінградскага і 1-га Беларускага франтоў. Камандаваў танкавым палком. У якасці камандуючага бранетанкавымі сіламі 62-й арміі і намесніка камандарма В. І. Чуйкова Мацвей Рыгоравіч Вайнруб ярка праявіў сябе ў абароне Сталінграда. У ходзе Сталінградскай бітвы падраздзяленні пад яго камандаваннем не дапусцілі гітлераўцаў да Цэнтральнай чыгуначнай станцыі, а затым спынілі наступ фашысцкіх войскаў на гэтым участку фронту, ён асабіста кіраваў атакай на «Дом спецыялістаў».
Камандуючы бранетанкавымі і механізаванымі войскамі 8-й гвардзейскай арміі (1-ы Беларускі фронт) гвардыі генерал-маёр танкавых войскаў Мацвей Рыгоравіч Вайнруб асабліва вызначыўся падчас Вісла-Одэрская наступальнай аперацыі, калі ён умела кіраваў баявымі дзеяннямі рухомай танкавай групы па прарыву абароны праціўніка на левым беразе ракі Віслы ў раёне польскага горада Магнушаў.
Пасля вайны
Пасля вайны генерал-маёр танкавых войскаў Мацвей Рыгоравіч Вайнруб быў прызначаны намеснікам камандуючага Кіеўскай ваеннай акругай.
Алена Іванаўна (вялікая княгіня літоўская)
Але́на Маско́ўская ці Алена Іва́наўна (Елена Ивановна;, , Маскоўскае княства — , , Вялікае Княства Літоўскае) — дачка вялікага князя маскоўскага Івана III і візантыйскае прынцэсы Софіі Палеалаг. З 1495 жонка вялікага князя літоўскага Аляксандра, з 1501 некаранаваная каралева польская.
Мацвей Рыгоравіч Вайнруб
Пасля вайны
З 1970 года генерал-лейтэнант Мацвей Рыгоравіч Вайнруб — у адстаўцы. Жыў у сталіцы Украіны — горадзе-героі Кіеве. Працаваў старшым навуковым супрацоўнікам Украінскага Навукова-даследчага інстытута тэхнічнай інфармацыі.
Алена Іванаўна (вялікая княгіня літоўская)
Раннія гады
Алена была старэйшым з дзяцей Івана III і яго другой жонкі Сафіі Палеалог, пляменніцы апошняга візантыйскага імператара Канстанціна XI. Мела малодшага брата — маскоўскага князя Васіля III.
Мацвей Рыгоравіч Вайнруб
Пасля вайны
Памёр 14 лютага 1998 года. Пахаваны ў Кіеве на Соўскіх могілках.
Алена Іванаўна (вялікая княгіня літоўская)
Раннія гады
Калі Алене споўнілася 8 гадоў, абмяркоўваўся яе шлюб з адным з сыноў польскага караля Казіміра IV. У той час Польшча шукала саюзнікаў у барацьбе з туркамі. У 1489 ужо імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі Фрыдрых III, які шукаў падтрымкі Масковіі ў вайне з Венгрыяй, прапанаваў выдаць Алену і яе малодшую сястру Феадосію за габсбургскіх герцагаў, аднак Іван III пажадаў аддаць дачку замуж хіба за імператаравага сына Максіміліяна. Аднак у 1490 пагадненне паміж Свяшчэннай Рымскай імперыяй і Масковіяй было падпісана і без шлюбнага дагавора.
Шлюб
Пасля сканчэння літоўска-маскоўскай вайны 1492—1494 у знак згоды паміж абедзвюмя дзяржавамі Алена была заручана з вялікім князем літоўскім Аляксандрам. З літоўскага боку шлюб меў змацаваць неабходны мір з Іванам III, маскоўскі ж бок разлічваў гэтым крокам пазбегнуць знішчэння самастойнай праваслаўнай царквы ў ВКЛ. Аляксандр абавязваўся не прымушаць Алену да пераходу ў каталіцтва і захаваць за ёй веру бацькоў — «грэчаскі закон». Дзякуючы гэтаму Алена здолела стаць апякункай праваслаўных у ВКЛ.
У студзені 1495 княгіня са світай выехала з Масквы, яе суправаджаў агромністы поезд з пасагам (у тым ліку «20 саракоў сабалёў і 20 000 вавёрак, і 2000 гарнастаяў», тканіны — «шаўковыя транты», «аксаміты венедыцкія», «аксаміты бурскія», камку, тафту, «розныя шаўкі», каштоўнасці, сярод якіх «зачэп золата», «запанка золата з яханты і з лальскі зерні наўгародскімі»).
Алена была разумнай, тактоўнай і самастойнай жанчынай, якая мела пры двары пашану. Ёй належалі шматлікія маёнткі і гаспадаркі, а на ўласныя сродкі яна аказвала дзейсную падтрымку праваслаўным, ахвяруючы значныя сумы на цэрквы і манастыры.
Па смерці ў 1501 годзе караля польскага Яна I Ольбрахта, брата Аляксандра Ягелончыка, стала польскай каралевай. Аднак адмовілася пераходзіць у каталіцтва і так і не была каранавана.
Рэлігійны ўціск
Паколькі ў ВКЛ прадпрымаліся спробы зрэалізаваць унію паміж каталікамі і праваслаўнымі, каталіцкі клір хацеў заручыцца падтрымкі ў гэтым Алены, што павысіла б прэстыж уніі ў вачоз насельніцтва. Аднак Алена адхіляла спробы пераканаць яе адысці ад праваслаўя, спасылаючыся на тое, што не можа зрабіць гэтага бяз згоды бацькі. Асабліва моцны ціск аказваў папа Аляксандр VI, які патрабаваў ад вялікага князя літоўскага, каб той у выпадку адмовы жонкі адрынуў яе і нават перадаў царкоўнаму суду. Аляксандр гэтыя патрабаванні не выканаў.
На думку расійскага гісторыка Якава Лур’е, ціск на Алену Іванаўну, а таксама пераход праваслаўных феадалаў на маскоўскую службу сталі нагодай да пачатку вайны 1500—1503 гадоў. Пераход праваслаўных князёў быў абумоўлены іхнім нізкім юрыдычным статусам у Літоўскай дзяржаве.
Пасля таго, як вайна прыняла неспрыяльны для ВКЛ паварот, а рэалізацыя уніі пацярпела канчатковую няўдачу, становішча Алены Іванаўны часова палепшылася, паколькі цяпер паўстала неабходнасць у яе пасярэдніцтве дзеля заключэння перамір’я. У лістах да бацькі Алена пасадзейнічала справе міру, хоць і не хавала пагардлівага да сябе стаўлення з боку каталіцкага святарства (яе адмовіліся каранаваць на польскі сталец у 1501 годзе) і выказвала занепакоенасць, што па смерці сужэнца над ёй будзе ўчынены гвалт.
Апошнія гады жыцця
Шлюб Алены і Аляксандра быў бяздзетны. Па скону вялікага князя ў 1506 годзе яе брат, вялікі князь маскоўскі Васіль III, паспрабаваў з дапамогай Алены заняць літоўскі сталец, разлічваючы такім чынам без вайны аб’яднаць рускія землі. Аднак каралём стаў Жыгімонт I, што адмоўна адбілася на лёсе княжацкае ўдавы. У наноў выбухлай маскоўска-літоўскай войне Жыгімонт напачатку спрабаваў скарыстацца яе ўплывам на Васіля, каб нейтралізаваць мяцежнага Глінскага, але пасля таго, як Васіль даў апошняму прытулак, новы манарх цалкам ахаладзеў да Алены.
Каля 1511 35-гадовая Алена вырашыла вярнуцца ў Маскву. У Вільні аўдавелая княгіня адчувала сябе самотна, у той час як у Маскве пражывала яе радзіна. Дзеля ад’езду Алене было неабходна атрымаць згоду Жыгімонта, што было немажліва праз благія стасункі з Масквой, а таксама праз праблему, звязаную з вывазам маёмасці. Вырашыўшы з’ехаць без дазволу, княгіня намервалася наведаць свае маёнткі побач з маскоўскай граніцай, адкуль яе меў забраць высланы Васілём аддзел. У 1511 план быў абгавораны з маскоўскім пасольствам — месцам сустрэчы быў абраны Браслаў, куды ў прызначаны час прыехаў аддзел на чале з князямі Пятром Адаеўскім і Сямёнам Курбскім. Аднак ад нейкага здрадніка планы Алены сталі вядомыя старосце віленскаму, які забараніў Яну Камароўскаму, гвардыяну францысканцаў, выдаваць Алене рэчы, перададзеныя ёй у Ордэн на захоўванне. Камароўскі, давераная асоба Алены, звярнуўся па раду да ваяводы Мікалаю Радзівіла, аднак той таксама выступіў супраць вяртання рэчаў.
Кароль Жыгімонт, атрымаўшы ад Алены скаргу, спярша зняў забарону, аднак неўзабаве загадаў арыштаваць княгіню. Цераз Трокі каралеўскія ваяводы даставілі Алену ў Бірштаны. Казна ў яе гарадах і воласцях была канфіскавана. Усё гэта стала адной з прычын пачатку чарговай літоўска-маскоўскай вайны 1512—1522 гадоў.
У 1513 37-гадовая Алена сканала. Паводле версіі храніста Яна Камароўскага, яна была атручана ключнікам па загаду ахвочага да яе багацця Мікалая Радзівіла, хоць ніякімі іншымі крыніцамі гэтая версія не пацвярджаецца. У далейшым скарб Алены перайшоў да каралевы Барбары Запольскай. Жыгімонт адрэагаваў на звестку пра смерці Алены прыхільна, заўважыўшы ў лісце да кракаўскага біскапа, што яе скон пазбавіў дзяржаву ад мноства клопатаў.
Алена была пахавана ў віленскім Прачысценскім саборы.
Камандзір
Камандзі́р часці (падраздзялення) — службовая асоба каманднага складу ва ўзброеных сілах, на якую ўскладзена камандаванне (кіраўніцтва) падраздзяленнем, часцю (караблём), злучэннем. У большасці краін свету камандзір з'яўляецца адзінаначальнікам і нясе асабістую адказнасць за пастаянную баявую і мабілізацыйную гатоўнасць даручанай яму часці (падраздзялення).
Камандзірскія абавязкі
Камандзір адказвае за баявую падрыхтоўку, выхаванне, ваенную дысцыпліну і маральна-псіхалагічны стан асабовага складу, за стан ўзбраення, баявой тэхнікі і транспарту, за матэрыяльна-бытавое і медыцынскае забеспячэнне часці (падраздзялення).
Камандзірамі часцей або падраздзяленняў прызначаюцца асобы афіцэрскага, старшынскага ці сяржанцкага складу ў залежнасці ад іх падрыхтоўкі ў атэстацыйным парадку.
Рослаўль-2
Рослаўль-2 (Рославль-2) — пасёлак станцыі ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Перанскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Рослаўль-2 абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала станцыю разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Ігнацій Івіцкі
Ігнацій Івіцкі (31 ліпеня 1783 г., Упіта, Літва — 3 лістапада 1823 г., Косава (Гуцульшчына), Украіна) — педагог, прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі, каталіцкі святар, езуіт.
У Таварыства Ісуса ўступіў 18 жніўня 1800 г. у Полацку, тамсама быў асвечаны на ксяндза 25 студзеня 1812 г. Доктар тэалогіі і магістар вольных навук Івіцкі спачатку выкладаў рыторыку ў езуіцкіх навучальных установах: у Оршы (1806—1808) і Мсціславе (1808—1809).
Пасля адкрыцця ў Полацку езуіцкай акадэміі выкладае там свецкую (1813—1814) і царкоўную рыторыку (1814—1819), а таксама лацінскую, французскую і польскую літаратуру і ўсеагульную гісторыю (1819—1820). (Змест асноўных курсаў, якія выкладаў І.Івіцкі падаецца Т. Б. Бліновай і Я. М. Гіжыцкім .) Быў адным з рэдактараў «Полацкага штомесячніка» і публікаваў у гэтым часопісе свае філасофскія працы.
Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі — святар у Бжозаве (польскае Падкарпацце) (1820—1821), Падкамені (Львоўшчына) (1821—1822) і Косаве (1822—1823).
Батат
Батат (Ipomoea batatas), салодкая бульба — від кветкавых раслін з роду іпамея сямейства бярозкавых.
Вялікі дом
Вялікі дом (Большой дом) — неафіцыйная назва адміністрацыйнага будынка ў Санкт-Пецярбургу на Ліцейным праспекце, пабудаванага ў пачатку 1930-х для ўпраўлення НКУС. Будынак увайшоў у гісторыю як сімвал гвалту і тэрору перыяду рэпрэсій.
У цяперашні час у будынку ўпраўленне Федэральнай службы бяспекі Расійскай Федэрацыі па Санкт-Пецярбургу і Ленінградскай вобласці. З 2001 года Вялікі дом уключаны ў пералік аб’ектаў гістарычнай і культурнай спадчыны агульнарасійскага значэння ў Пецярбургу.
Батат
Апісанне
Шматгадовая (у культуры часта аднагадовая) травяністая расліна з клубнепадобным коранем і сцелістым сцяблом даўжынёй 1—5 м. Лісце цэльнае або пальчаталопасцевае. Кветкі буйныя, ружовыя ці белыя, лейкападобныя. Плод — 4-насенная каробачка.
Вялікі дом
Гісторыя
У канцы 1920-х гадоў быў знесены спалены ў 1917 годзе будынак Акруговага суда (будынак Старога Арсенала — В. І. Бажэнава) на Ліцейным праспекце (праспекце Валадарскага) № 4 у квартале паміж вуліцамі Шпалернай (вул. Воінава) і Захар’еўскай (вул. Каляева), і ў 1931—1932 гадах, па ініцыятыве С. М. Кірава, на яго месцы быў пабудаваны адміністрацыйны будынак, прызначаны для АДПУ-НКУС. Закладзены ў 1931 годзе, ён быў адкрыты 7 лістапада 1932 года (праект архітэктараў А. І. Гегела, А. А. Оля, Н. А. Троцкага з удзелам І. Ф. Безпалава, М. Я. Лансерэ, Ю. В. Шчуко, А. М. Душкіна, ваеннага інжынера-фартыфікатара Е. А. Якаўлева і інш.). Як турма аб’ект быў здадзены ў эксплуатацыю ў лістападзе 1934 года і менш чым праз месяц «Вялікі дом» запрацаваў на поўную моц, прымаючы «Кіраўскі паток» — ленінградцаў, масава арыштаваных па сфабрыкаванай НКУС справе аб забойстве С. М. Кірава.
Батат
Пашырэнне
Радзіма — Мексіка, Цэнтральная Амерыка. У Еўропу завезены Х. Калумбам, у Афрыку — партугальцамі, Паўночную Амерыку — іспанцамі. Галоўны раён вырошчвання — Кітай, таксама разводзяць у тропіках і субтропіках Індыі, Інданезіі, Японіі, Іспаніі, ЗША і інш. як адну з караняплодных харчовых культур.
Глазет
Глазет (glacé — «бліскучы») — разнавіднасць парчы, тканіна з шаўковай асновай і металічным утком срэбнага колеру.
Батат
Выкарыстанне
Харчовая і кармавая расліна. «Клубні» батата маюць 24—28% крухмалу і цукру (адсюль другая назва — «салодкая бульба»). Маса «клубняў» 0,2—10 кг; іх спажываюць свежымі і сушанымі, перапрацоўваюць на кансервы, муку, крупы, крухмал, цукар, патаку, спірт. «Клубні» і бацвінне скормліваюць жывёле. Размнажаюць батат парасткамі прарослых «клубняў» і адрэзкамі сцяблоў.
Вялікі дом
Гісторыя
У комплекс будынкаў, якія належалі АДПУ-НКУС, уваходзяць таксама «Дом пропускаў» на Ліцейным праспекце 6, пабудаваны І. Ф. Безпалавым у 1930-я гг. на месцы Сергіеўскай усёй артылерыі сабора, і стары будынак царскай турмы — Дом папярэдняга зняволення (ДПЗ) — так званая «Шпалерка», размешчанай на ўчастку № 25 па Шпалернай вуліцы. Яе абрэвіятура вядомая расшыфроўкай «Дадому Пайсці Забудзь» і «Шпалернымі тройкамі» — пазасудовымі органамі з трох чалавек, прызначанымі ад НКУС, УКП(б) і пракуратуры.
Глазет
Глазет ткалі гладкім і ўзорыстым, расшывалі каляровымі шаўкамі. Дарагі глазет выпускалі з сапраўднай срэбнай ніткай — расплясканым дротам. Пазней для асновы выкарыстоўвалі таксама баваўняную і ваўняную нітку. За кошт розных колераў ніткі асновы, якая праглядалася на згінах, глазет быў не толькі срэбным, але і іншых адценняў: белага, блакітнага, зялёнага, бэзавага. У «Страшнай ночы» ў А. П. Чэхава глазет ружовы. У XVIII стагоддзі ў Расіі парадную вопратку з глазету насілі як мужчыны, так і жанчыны. У «» А. С. Пушкіна ў глазетавым кафтане выступае дырэктар мытні, румяны дзядок.
Да XIX стагоддзя ў Расіі канчаткова наладзілі вытворчасць глазету і іншых парчовых тканін, прычым рускія парчы маглі смела канкураваць са знакамітай Ліёнскай вытворчасцю, але сам глазет да гэтага часу ўжо заставаўся запатрабаваным толькі ў праваслаўнай царквы і літургічным уборы святароў. Для гэтых мэтаў глазет выконваўся ў тэхніцы вышыўкі і «брака́», а суцэльнаметалічны ўток змяніла фольга на ніткавай аснове, якая імітуе яго. З такога глазету прыватныя асобы і манастыры заказвалі паднашэнні (дары) для царквы: для духавенства, разнастайныя аеры, заслоны і надмагільныя пакровы.
Княжабор’еўскае
Княжабор’еўскае — вадасховішча ў Ельскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі на рацэ Млынок (правы прыток Мытвы), за 5 км на паўднёвы ўсход ад Ельска, за 1,8 км на паўднёвы захад ад вёскі Княжабор’е, каля пасёлка Палеск.
NGC 2659
NGC 2659 (іншыя абазначэнні — OCL 752, ESO 260-SC3) — рассеянае скопішча ў сузор’і Ветразі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Княжабор’еўскае
Вадасховішча створана ў 1978 годзе. Плошча паверхні 1,45 (1,4 ) км². Даўжыня 4,5 (4,2 ) км, найбольшая шырыня 0,5 (0,61 ) км. Даўжыня берагавой лініі 9,8 км. Найбольшая глыбіня 4,3 м, сярэдняя 1,6 м. Плошча вадазбору 89 км². Аб’ём вады ў вадасховішчы 2,29 млн м³. Ваганні ўзроўню вады 2,1 м. Сярэдні шматгадовы сцёк 4,42 млн м³. Найбольшая вышыня плаціны 4,3 м, даўжыня 0,43 км.
У вадасховішчы водзяцца шчупак звычайны, лінь, акунь. Зрэдку сустракаецца карась.
Пятро Глебка
Пятро Глебка (, в. Вялікая Уса, цяпер, Мінская вобласць — ; Псеўданімы: Язэп Касіла, Асот і інш.) — беларускі , , , грамадскі дзеяч. Акадэмік АН Беларускай ССР (1957, член-карэспандэнт з 1950). Член Саюза пісьменнікаў СССР (1934).
Біяграфія
Пятро Глебка нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1923 годзе скончыў Уздзенскую сямігодку і спрабаваў паступіць у БДУ, але няўдала. Вучыўся ў Белпедтэхнікуме (1924—1927), дзе пазнаёміўся з П. Трусам і М. Лужаніным, актыўна супрацоўнічаў з імі ў насценнай газеце. У 1925 годзе Глебка ўступіў у шэрагі «Маладняка», у гэтым жа годзе ў газетах «Беларуская вёска», «Савецкая Беларусь», часопісах «Работніца і сялянка», «Беларускі піянер» з’явіліся першыя вершы П. Глебкі. Пачынаў П. Глебка як тыповы маладняковец — з «маладняцкім задорам», са «стальной» верай у «залатое ранне» краіны. З пераходам П. Глебкі ў 1926 у літаратурна-мастацкае аб’яднанне «Узвышша» мяняецца яго творчая манера. Яна становіцца больш стрыманай, рэфлексійна-разважлівай, псіхалагічна-паглыбленай. У 1928—1930 сакратар часопіса «Узвышша».
У 1927 годзе Пятро Глебка перавёўся на літаратурна-лінгвістычнае аддзяленне педагагічнага факультэта БДУ, дзе атмасфера ў цэлым спрыяла інтэлектуальнаму росту і мастацкай творчасці. Пасля заканчэння ўніверсітэта ў 1930 годзе П. Глебка працаваў загадчыкам літаддзела ў газеце «Калгаснік Беларусі», у часопісе «Полымя рэвалюцыі». Кансультант па паэзіі ў СП БССР (1934—1936). Падчас Вялікай Айчыннай вайны — у рэдакцыях франтавых газет «За Савецкую Беларусь», «За свабодную Беларусь». Пад псеўданімам Язэп Касіла друкаваў сатырычныя творы ў газеце-плакаце «Раздавім фашысцкую гадзіну» і ў «Партызанскай дубінцы». У 1943—1945 гадах рэдактар выдавецтва ЦК КП(б)Б «Савецкая Беларусь», галоўны рэдактар Дзяржаўнага выдавецтва БССР у Маскве.
З 1945 года працаваў у Інстытуце літаратуры, мовы і мастацтва Акадэміі навук Беларускай ССР, узначальваў групу па складанні «Руска-беларускага слоўніка» (1953). У 1952—1956 гадах кіраваў сектарам лексікаграфіі, з 1957 года — дырэктар Інстытута мовазнаўства. У 1957—1969 гадах Глебка узначальваў інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору Акадэміі навук Беларускай ССР. У 1966—1969 гадах — акадэмік-сакратар Аддзялення грамадскіх навук Акадэміі навук Беларускай ССР.
Член КПСС з 1942.
Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР у 1955—1967 гадах. Удзельнічаў у рабоце сесій Генеральнай Асамблеі ААН (1955, 1956, 1957, 1964).
Меў багаты хатні кнігазбор, экслібрысы да якога стварылі знаныя беларускія мастакі Яўген Красоўскі (сяр. 1960-х), Мікалай Тарасікаў (кан. 1950-х), Анатоль Тычына (1960), Яўген Ціхановіч (1969). Мастак Мікола Купава па замове жонкі паэта выканаў экслібрыс (каля 1980), з якім асноўная частка кнігазбору П. Глебкі была перададзена ў бібліятэку НАН Беларусі (1986).
Творчасць
Друкаваўся з 1925 года. Першы зборнік П. Глебкі — «Шыпшына» (1927) — красамоўны ўзор лірычнай паэзіі, сведчанне яго самабытнага таленту. Лірыка паэта набывае сімволіка-алегарычныя абрысы, становіцца выразна медытатыўнай. Лірычны герой усё часцей самавыяўляецца праз мінорныя таны, праз вірлівы каскад супярэчлівых думак і перажыванняў. Тэма кахання стала адным з важных сродкаў самавыяўлення П. Глебкі. Вобраз каханай лейтматывам праходзіць праз цыкл вершаў «Краса маладосці» (1927). Створаны паэтам эскіз прыроды ў яго прыродаапісальных цыклах таксама спрыяе раскрыццю стану лірычнага героя («Дрыжаць у шэрані», «Клён завяў», «Гнуцца вербы», «Спаткаем вясну», «Месяц нурцуе» і інш.). У пазнейшых зборніках паэзіі — «Урачыстыя дні» (1930), «Хада падзей» (1932), «Чатыры вятры» (1935), «Мужнасць» (1938) — яскрава адбілася атмасфера літаратурнага жыцця 30-х гадоў з яе натхнёным услаўленнем гераічнай сучаснасці і апафеозам рэвалюцыі.
Рэчаіснасць бачылася маладому Глебку ў рамантычным святле, а будучыня Беларусі — мройліва і светла. Беларускія інтэнцыі паэта часам набываюць ясенінскія інтанацыі, пра што П. Глебка сам прызнаецца пазней у аўтабіяграфіі.
Сярод найлепшых вершаваных твораў ваеннага часу варта назваць «Партызаны», «Смерць салдата», «Родны хлеб», «Пасылка», «Гай», «Жывое слова», «Пра кнігі», «Беларусі», «Пералом», «Зварот» і інш. У цэлым жа лірыка ваеннага перыяду адметная ў маштабе ўсёй беларускай савецкай літаратуры 1941—1945, і, мабыць, не будзе памылкай лічыць яе вяршыняй літаратурна-мастацкай працы паэта.
Пераклаў на беларускую мову шмат твораў рускіх і савецкіх паэтаў. Песні на вершы Глебкі напісалі У. Алоўнікаў, Р. Пукст, А. Багатыроў, М. Чуркін і інш.
Творы паэта перакладзены на многія замежныя мовы.
Глебка і Янка Купала
Пазнаёміўся з Купалам увесну 1926 года на кватэры паэта. На працягу многіх гадоў быў у цесным сяброўстве з песняром і адчуваў яго падтрымку і дапамогу як паэт. Стаў адным з вучняў і паслядоўнікаў Купалы. Разам са сваім настаўнікам рэдагаваў творы Т. Шаўчэнкі. У некаторых творах Глебкі адчуваецца ўплыў Купалавай паэмы «Безназоўнае». Услед за Янкам Купалам развіваў у беларускай літаратуры жанр драматычнай паэмы. Прысвяціў Я. Купалу свае вершы «Песня» і «Жывое слова». Аўтар шматлікіх артыкулаў і ўспамінаў пра паэта: «Аб мове Янкі Купалы» («ЛіМ», 10 жніўня 1948 года), «Неапублікаваныя купалаўскія радкі» («ЛіМ», 30 чэрвеня 1951 года), «Шлях да сэрца народа» («Огонёк», 1952, № 28), «Вялікі пачатак» («ЛіМ», 28 мая 1955 года і іншыя.
Ацэнкі сучаснікаў
Кузьма Чорны ў сваім дзённіку характарызаваў Глебку наступным чынам:
(9 жніўня 1944):
"Ён самы асвечаны і культурны з усіх сённяшніх жывых беларускіх пісьменнікаў і самы большы абладальнік яснай думкі. Вышэйшая асвета дала яму вялікую карысць. Яго талент узбагачан думкаю, ясным розумам. Кафедра беларускага універсітэта была ашчасліўлена такім прафесарам. Але ж, бачыце, (…) [хоча] і «жыць, як паэт».
Пераклады
Перакладаў на беларускую мову з рускай і ўкраінскай моў. Пераклаў на беларускую мову творы М. Горкага, А. Пушкіна, М. Лермантава, М. Някрасава, А. Чэхава, У. Маякоўскага, Т. Шаўчэнкі, М. Бажана,, і іншых.
Сэмі Шылт
Сэмі (Сэм) ШЫЛТ (нар. ) — прафесійны галандскі кікбаксёр, практыкуе змяшаныя адзінаборствы, дайда-джуку каратэ. Дзейны чатырохразовы чэмпіён сусветнага Гран-пры К-1, першы баец у гісторыі К-1, які выйграў чэмпіянат тры разы запар (2005, 2006, 2007). У чацвёрты раз Сэмі Шылт заваяваў пояс чэмпіёна К-1 у 2009 г., скончыўшы ўсе тры баі ў першых раўндах супраць Джерама ле Банара, Рэмі Баньяскі, Бадра Хары. Неаднаразовы чэмпіён свету і Еўропы. Таксама, здымаўся ў эпізадычнай ролі, у фільме «Перавозчык 3».
Джуд Лоу
Дэвід Джуд Хейварт Лоу (David Jude Heyworth Law; ) — брытанскі тэатра і кіно. Найбольшую вядомасць набыў пасля фільмаў «Таленавіты містэр Рыплі» (1999, прэмія BAFTA за лепшую мужчынскую ролю другога плана), «Халодная гара» (2003, намінацыі на «Оскар» і «Залаты глобус»), «Блізкасць» (2004), а таксама «Шэрлак Холмс» (2009, намінацыя на прэмію «Сатурн»).
Уладзімір Якаўлевіч Проп
Уладзімір (Герман Вальдэмар) Якаўлевіч Проп (Владимир Яковлевич Пропп;  — ) — савецкі філолаг, фалькларыст, уплывовы прадстаўнік фармалізму. Прафесар Ленінградскага ўніверсітэта. Заснавальнік параўнаўча-тыпалагічнага метада ў фалькларыстыцы, адзін са стваральнікаў сучаснай тэорыі тэксту. Сучасныя структуралісты лічаць У. Я. Пропа адным са сваіх папярэднікаў.