cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сюзанэ
Сюзанэ, сюзані (Сўзана, So'zana, ) — від дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, які ўяўляе сабой ручную вышыўку па баваўнянай (часам шаўковай) тканіне шаўковымі ці баваўнянымі ніткамі, распаўсюджаны ў Таджыкістане, Узбекістане і Іране. Слова сюзанэ з персідскай мовы (сузан) азначае іголку. Мастацтва вырабу такіх тканін у Іране называецца сузандозі.
Гісторыя
Лічыцца што мастацтва сюзанэ узнікла ў канцы 18 — пачатку 19 стагоддзяў, але некаторыя спецыялісты мяркуюць, што яны былі прыдуманыя нашмат раней. У пачатку 15 стагоддзя пасол Кастыліі які быў у Тамерлана ў Самаркандзе, пакінуў падрабязныя апісанні вышывак, якія, верагодна, і былі папярэднікамі сюзанэ.
Тэхналогія стварэння
Будучае сюзанэ складвалі з некалькіх палос шырынёй каля 40-50 см і сшывалі на «жывую» нітку. Пасля нарыхтоўку раскладвалі на падлозе і малявалі ўзор адразу па ўсёй паверхні спосабам, які дазволіць малюнку захавацца на працягу некалькіх месяцаў да сканчэння вышыўкі. Пасля гэтага сюзанэ разбіралі і вышывалі кожную паласу асобна на падрамніку. Пры гэтым як у час вышывання, так і пры сшыванні палос пакідалі наўмысныя памылкі, якія рабіліся, каб падмануць злых духаў, што захочуць праз сюзанэ зрабіць шкоду дому. Гэтыя памылкі маглі быць як яўнымі для хатніх сюзанэ, што застануцца ў сям'і — няроўнае шво, ніткі рознага адцення колеру ў адным элеменце, так і вельмі тонкімі і амаль незаўважнымі для сюзанэ, прызначаных для пасагу або падарункаў сваякам — розны малюнак у кожным куце дывана, неаднолькавыя кветкі ў паўторным арнаменце, «забытыя» элементы.
Мастацкае афармленне
Звычайнымі узорамі сюзанэ з'яўляюцца насценныя дываны прамавугольнай формы, якія часам складаюцца з некалькіх сшытых паміж сабою частак, але гэтая тэхніка можа выкарыстоўвацца і на іншых тэкстыльных вырабах: абрусах, покрыўках, коўрыках для малітвы і гэтак далей.
Папулярнымі матывамі вышывак сюзанэ з'яўляюцца геаметрычныя фігуры, лісце, вінаградныя гронкі, кветкі (цюльпаны, гваздзікі, касачы), сонца і луну, а часам і сілуэты птушак і рыб.
Колеравая гама сюзанэ можа дасягаць 10-15 тонаў, але у майстрых, што ствараюць іх, атрымліваецца захаваць раўнавагу і гарманічнасць вышыўкі.
Знешні выгляд сюзанэ моцна адрозніваецца ад рэгіёна, паколькі ў кожнай мясцовасці існуе свая мастацкая традыцыя аздаблення вышывак.
Абрадавае значэнне
Ва ўзбекскай традыцыі сюзанэ з'яўляюцца неад'емнай часткай пасагу нявесты. Лічылася, што калі пакінуць незавершаны кавалачак у сюзанэ, то ў доме не скончацца вяселлі, а дачка будзе здаровай.
Вывучэнне і даследаванні сюзанэ
Сюзанэ лічацца творамі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва і з'яўляюцца часткамі мастацкіх калекцый розных музеяў. Дзякуючы велізарнай збіральнай дзейнасці Вольгі Аляксандраўны Сухаравай, адна з найлепшых ва Узбекістане калекцый узбекскай і таджыкскай вышыўкі захоўваецца ў Самаркандскім музеі. Па выніках яе даследаванняў ужо пасля смерці В. А. Сухаравай на рускай і англійскай мовах была выдана кніга, якую ўпрыгожылі выявы сабраных ёю сюзанэ.
Сучаснае жыццё сюзанэ
Сюзанэ шырока выкарыстоўваецца ў інтэр'ерах як у краінах, дзе падобныя вышыўкі з'яўляюцца традыцыйнымі, так і ў іншых краінах для стварэння асаблівага ўсходняга каларыту. З іх робяць абрусы, посцілкі, выкарыстоўваюць іх для абіўкі мэблі і ў якасці насценных пано.
Паўпе
Паўпе́, Паўпа — рака ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Вілія.
Даўжыня ракі 12,8 км. Пачынаецца за 0,5 км на паўночны захад ад вёскі Побалі, упадае ў Вілію на ўсход ад вёскі Маркуны. Рэчышча на працягу 4,6 км ад вытоку да вёскі Чэхі каналізаванае.
Антыцыклон
Антыцыкло́н — замкнутая вобласць павышанага атмасфернага ціску з максімальным ціскам у цэнтры. Вятры ў антыцыклоне абгінаюць цэнтр па гадзіннікавай стрэлцы ў паўночным паўшар'і і супраць гадзіннікавай стрэлкі ў паўднёвым. Сыходны рух паветра ў антыцыклоне абумоўлівае адсутнасць воблачнасці. Улетку пераважае гарачае і сухое надвор'е, зімой - марознае і ясная. Антыцыклонам называюць вобласці павышанага ціску ў атмасферы, дыяметрам ад некалькіх соцень да некалькіх тысяч км, якія характарызуюцца своеасаблівымі ўмовамі надвор'я і сістэмай цячэння паветра. Антыцыклоны разам з якасна процілеглымі ім цыклонамі (абласцямі паніжанага ціску) з'яўляюцца найважнейшымі віхравымі формамі агульнай цыркуляцыі атмасферы.
Courage (фільм)
«Courage» — дакументальны фільм беларускага рэжысёра Аляксея Палуяна пра падзеі лета-восені 2020 года ў Беларусі.
Сюжэт
Кінакарціна дэманструе кадры, зробленыя на рэпетыцыях і выступах акцёраў «Свабоднага тэатра», на масавых пратэстах у канцы лета і пачатку восені 2020 года ў Мінску, на акцыі ў памяць забітага сілавікамі Аляксандра Тарайкоўскага, а таксама каля ізалятара на Акрэсціна. У працы ёсць таксама архіўныя кадры з 1990-х гадоў — дэманстрацый пратэсту і акцый у памяць пра зніклых апазіцыянераў.
Прэм’ера
Прэм’ера фільма адбылася 5 сакавіка 2021 года на Берлінскім міжнародным кінафестывалі ў рамках пазаконкурснай праграмы — секцыі «Berlinale Special».
Здымкі
Здымкі былі пачаты яшчэ ў канцы 2018 года. Першапачаткова планавалася расказаць пра тое, як жывецца і працуецца незалежным мастакам, якія кажуць тое, што яны лічаць праўдай, і закранаюць палітычныя тэмы ў сваім мастацтве.
Вампельск (гміна)
Вампельск (Wąpielsk) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Рыпінскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вампельску. Плошча гміны складае 93,78 км². Станам на 2014 год у гміне Вампельск пражывалі 4122 чалавекі, шчыльнасць — 43,9 чал./км².
Абілін (Тэхас)
Абілін (Abilene) — горад у ЗША, размешчаны ў цэнтральнай частцы штата Тэхас на рацэ Элм-Крык (прыток ракі Бразас). Адміністрацыйны цэнтр графства Тэйлар. Насельніцтва 115,3 тыс. жыхароў (2004), з прыгарадамі — 130,0 тыс. (2004). Плошча горада — 286,5 км².
Тэрыторыя сучаснага Абіліна пачала ўпершыню асвойвацца белымі пасяленцамі ў сярэдзіне XIX стагоддзя, у асноўным паляўнічымі на бізонаў і арміяй, якая заснавала форт Фантом-Хіл. У 1881 годзе быў створаны чыгуначны вузел Тэхаска-Ціхаакіянскай чыгункі, якая дала пачатак паселішчу (статус горада з 1882 г.), названаму ў гонар Абіліна ў штаце Канзас, тагачаснаму цэнтру жывёлагадоўлі. Пасля буму 1920-30-х гг. горад пачаў эканамічна слабець, і толькі стварэнне базы ВПС ЗША ў 1953 годзе дапамагло спыніць заняпад горада.
Цэнтр важнага сельскагаспадарчага раёна і нафтаздабычы.
Жарсцвянка (Шаркаўшчынскі раён)
Жарсцвя́нка (, Жерствянка) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лужкоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Лужкі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Пётр Пац (пам. 1756)
Пётр Пац (? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў з магнацкага роду Пацаў герба «Газдава». Нарадзіўся ў сям’і Яна Казіміра Паца і Людвікі Тэрэзы з Шуйскіх. Стараста вілейскі і пінскі.
Tim McGraw (песня Тэйлар Свіфт)
«Tim McGraw» (бел. «Цім Магро») — дэбютны сінгл амерыканскай кантры спявачкі Тэйлар Свіфт, выпушчаны 19 чэрвеня 2006 года пад лэйблам Big Machine. Быў напісана самой Тэйлар і Ліз Роуз. У ЗША песня атрымала плацінавы статус.
Інфармацыя
Рэжысёрам відэакліпа, які выйшаў 22 чэрвеня 2006, стала Трэй Фанджой.
Патаемнае пасланне — «Can't Tell Me Nothin'» (назва адной з песень Ціма Макгро).
Станіслаў Лявонавіч Станкевіч
Станіслаў Лявонавіч Станкевіч (, в., Ашмянскі павет, цяпер  — ) — беларускі выдавец, паэт.
У 1903—1919 гг. працаваў у аптэках Пецярбурга, падтрымліваў сувязі з Б. Эпімах-Шыпілам. З пачатку 1920-х г. супрацоўнічаў з Беларускім выдавецкім таварыствам у Вільні, у 1926 адкрыў уласную беларускую кнігарню. Выдаваў разам з З. Верас адрыўныя беларускія календары. У 1920-я г. выступаў з літаратурнымі творамі ў перыядычным друку Заходняй Беларусі. С. Станкевіча лічаць аўтарам зборнікаў вершаў «Смех — не грэх» (1926), «З майго ваконца» (1928). Пісаў аўтабіяграфічную паэму «Лявонава доля». Арыштаваны органамі НКУС 30.10.1945 і асуджаны на 10 гадоў высылкі ў Пермскую вобласць. У 1954 годзе вярнуўся ў Вільнюс. Рэабілітаваны ў 1957 годзе.
Іван Лявонцьевіч Рагуля
Іван Лявонцьевіч Рагу́ля (, Ачукевічы, Навагрудскі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя —, Баранавічы, БССР) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-маёр (1943).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Беларус.
З кастрычніка 1917 года — у Чырвонай гвардыі, з лістапада 1917 года — у Чырвонай арміі. Скончыў Вышэйшую аб’яднаную ваенную школу (1923), курсы «Выстрал» (1928) і ўдасканалення вышэйшага начальнага саставу (1930).
У гады Вялікай Айчыннай вайны — начальнік штаба танкавай брыгады, камандзір брыгады, дывізіі, корпуса, ваяваў на розных франтах, удзельнік баёў на Курскай дузе, пад Масквой, на Украіне.
У час вызвалення Беларусі ваяваў на Першым Беларускім фронце, удзельнік баёў за вызваленне горада Баранавічы. Памёр ад ран 20 ліпеня 1944 года.
Памяць
У 1964 годзе вуліца Беластоцкая горада Баранавічы была перайменавана ў вуліцу Рагулі з адкрыццём мемарыяльнай дошкі. На белай мармуровай дошцы надпіс: «Вуліца носіць імя генерал-маёра Рагулі І. Л., загінуўшага смерцю храбрых пры вызваленні г. Баранавічы ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў у 1944 г.».
IC 2656
IC 2656 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Свята-Аляксандра-Неўскі сабор (Мар’іна Горка)
Гісторыя
8 верасня 2010 года па бласлаўленні Высокаправялебнейшага мітрапаліта Філарэта было здзейснена ўрачыстае перанясенне абраза ў новазбудаваны храм святога прававернага вялікага князя Аляксандра Неўскага ў Мар’інай Горцы.
Мікалай Дзмітрыевіч Усцінаў (ветэрынар)
Мікалай Дзмітрыевіч Усцінаў (?-?) — беларускі ветэрынар і арганізатар ветэрынарнай службы.
Станіслаў Іосіфавіч Станкевіч
Станіслаў Іосіфавіч Станкевіч (, в., Ашмянскі павет, цяпер  — ) — беларускі грамадскі дзеяч, літаратуразнавец, кpытык, публіцыст. Псеўданімы: '' Алесь Крыга, Дзівасіл, С. Крушыніч, А. Скіба, Алесь Скіба, Раман Шарупіч ; крыптонімы: Ст. Ст., Др. Ст. Ст.''
Мікалай Дзмітрыевіч Усцінаў (ветэрынар)
Біяграфія
Скончыў Харкаўскі ветэрынарны інстытут. На дзяржаўнай службе складаўся з 18 лютага 1896 года.
28 кастрычніка 1898 года прызначаны малодшым губернскім ветэрынарным урачом пры ветэрынарнай частцы віцебскага губернскага праўлення. Паміж 1913 і 1914 гадамі быў прызначаны віцебскім губернскім ветэрынарным інспектарам. Далейшы лёс невядомы.
Станіслаў Іосіфавіч Станкевіч
Біяграфія
Паходзіць са знакамітага ў беларускім руху роду Станкевічаў, пляменнік Яна Станкевіча па матчынай лініі.
Вучыўся ў Віленскай беларускай гімназііі. Скончыў Віленскі ўніверсітэт імя Стэфана Баторыя (1933), абараніў магістарскую дысертацыю «Беларуская стыхія ў творах Элізы Ажэшкі». У 1936 набыў годнасць доктара філасофіі ў галіне польскай і славянскай літаратуры за даследаванне «Беларускія элементы ў польскай рамантычнай паэзіі». Састаяў у Беларускім студэнцкім саюзе. Адзін з кіраўнікоў Таварыства прыяцеляў беларусаведы, рэдактар часопіса «Студэнцкая думка». Выкладаў у Віленскім універсітэце, у 1937-38 працаваў у Югаславіі і Балгарыі. У перыяд акупацыі Беларусі быў бургамістрам Барысаўскай акругі, акруговым намеснікам Беларускай цэнтральнай рады ў Баранавічах. 3 лета 1944 — у Германіі. У пачатку 1945 рэдактар газеты «Раніца» (выдавалася ў Берліне), быў першым старшынёй «Антыбальшавіцкага блоку народаў» (1946). Садзейнічаў адкрыццю філіяла Беларускага інстытута навукі і мастацтва ў Мюнхене, выданню часопіса «Запісы», быў яго рэдактарам. Працаваў у беларускай рэдакцыі радыёстанцыі «Свабода», Інстытуце вывучэння СССР (Мюнхен). 3 1962 жыў у ЗША. Старшыня Беларуска-амерыканскага задзіночання (1963-65). Рэдактар газеты «Беларус» (1963-80). Аўтар кнігі «Беларуская падсавецкая літаратура першай палавіны 1960-х гг.» (1967).
Пахаваны на беларускіх могілках у Іст-Брансуіку ў штаце Нью-Джэрсі (ЗША).
Асятры
Асётр (Acipenser) — прадстаўнік сямейства паўпрахадных і прахадных рыб, распаўсюджаных у паўночным паўшар'і.
Апісанне
Даўжыня да 6 м. Вага да 800 кг і больш. Цела тоўстае, вераценападобнае, звужаецца к хвасту. Асятры не маюць пазванкоў і часткова пакрыты касцянымі пласцінкамі. Спінны і анальны плаўнікі моцна ссунутыя назад. Лучыны хваставога плаўніка абгінаюць канец хваста. Рыла доўгае, мае 4 канусападобныя вуса, якія ўжывае як такцільныя органы. Рот без зубоў. Асётр вядзе наддонны драпежны вобраз жыцця, сілкуецца рыбай, чарвякамі, малюскамі. Звычайна стала жыве ў марской вадзе, але заходзіць на нераст у рэкі. Палавога ўзросту дасягае ў 7 — 18 гадоў. Адна сталая рыбіна дае да 2 млн ікрынак, аднак большасць моладзі гіне.
Віды
Род уключае 17 відаў:
Цынцынаці
Цынцынаці або Цынцынаты (Cincinnati) — горад на паўднёвым захадзе штата Агая, ЗША. Размешчаны на рацэ Агая. Заснаваны ў 1788 годзе перасяленцамі з Германіі. Насельніцтва, па дадзеных на 2006 год, складае 333 336 чалавек (55-ы па велічыні горад ЗША), з прыгарадамі - 2155137 чал. (21-ы па велічыні), што робіць Цынцынаці самай вялікай агламерацыяй штата Агая. У Цынцынаці размешчаны галаўныя офісы кампаній Procter & Gamble, Kroger, Chiquita, General Electrics Aviation, Macy's, Toyota North America, Kao Brands Fifth Third Bank.
Асятры
Паходжанне
Асятры адносяцца да касцявых рыб. Лічыцца, што яны сфарміраваліся прыблізна 200 млн гадоў таму і амаль не пацярпелі марфалагічных змен, за што атрымалі ад вучоных мянушку «жывых выкапняў». Часткова гэта тлумачыцца добрай прыстасавальнасцю да змен салёнасці і тэмпературы вады, адсутнасцю вялікай канкурэнцыі з боку іншых драпежнікаў, паліплоіднасцю (наяўнасцю некалькіх набораў храмасом), што дае магчымасць ствараць жыццяздольныя гібрыды паміж сабою і бліжэйшым суродзічам — бялугай. Блізкім па паходжанню і знешняму выгляду да асётру з'яўляецца амерыканскі вясланос.
Арэал і разнастайнасць
Арэал ахоплівае марскія прасторы паўночнага паўшар'я. Розныя віды асётру адаптаваны да субтрапічнага, умеранага і нават арктычнага клімату. Могуць утвараць азёрныя жылыя формы (воз. Байкал, Зайсан у Еўразіі, Вялікія азёры ў Паўночнай Амерыцы), праводзіць зіму ў спячцы. Звычайна вылучаюць 19 зараз існуючых відаў асётру, да якіх таксама адносяць цалкам прэснаводную асятровую рыбу сцерлядзь. Найбольшы статак асётру насяляе Каспійскае мора.
Рускі асетр распаўсюджаны ў басейнах Чорнага, Азоўскага і часткова Каспійскага мора. Раней у значнай колькасці ўваходзіў на нераст у Днепр, паднімаўся да Магілёва і нават да Дарагабужа, сустракаўся ў Прыпяці, Сажы і Бярэзіне. У 1920 г. у Жлобіне злавілі асятра вагой 34 кг. У 1927 г. ля Быхава — вагой 50 кг. Але з пач. 1930-ых гг. у сувязі з будаўніцтвам плацін заходы рускага асётру ў рэкі Беларусі спыніліся.
Промысел і ахова
Асётр здаўна з'яўляўся прамысловай рыбай. Астаткі асятровых костак сустракаюцца ў Еўразіі падчас раскопак старажытных стаянак эпох мезаліту i неаліту. Акрамя каштоўных мяса і чорнай ікры, ужываюцца малокі, пузыр (з яго вараць клей), лучыны і касцявыя пласцінкі (раней ужываліся ў ежу ці як упрыгажэнне). Асабліва інтэнсіўны лоў прыпаў на XIX — першую палову ХХ стст. Прычым, большасць асётру здабывалася на тэрыторыі Расіі. Аб звычайнасці ўжывання асятровых рыбін у ежу ў кан. ХІХ ст. пісаў Л. П. Сабанееў: «Густ асётру вядомы кожнаму. Заўважым тут, што ўсяго смачней ялавыя асятры і прытым сярэдняй велічыні».
Сёння вельмі абмежаваны легальны промысел вядзецца толькі ў краінах, што месцяцца ля Каспійскага мора. Перспектывы павелічэння статку звязваюць са штучнай гадоўляй.
Ахоўваецца МСАП.
Помнік абаронцам Польскай пошты
Помнік абаронцам Польскай пошты (Pomnik Obrońców Poczty Polskiej) — манумент у Гданьску, усталяваны ў гонар удзельнікаў абароны Польскай пошты ў Вольным горадзе Гданьску ад наступаючых войск нацысцкай Германіі 1 верасня 1939 года.
Створаны па праекце Крысціны Гайдо-Куцьмы і Вінцэнта Кучмы, адкрыты 1 верасня 1979 года (да саракагоддзя пачатку Другой сусветнай вайны) на плошчы перад будынкам Польскай пошты у Гданьску. Яго прафінансавала Польская пошта. Помнік паказвае паміраючага паштальёна, якому багіня перамогі Ніка падае вінтоўку, а з адкрытай паштовай сумкі высыпаюцца лісты. Героі інтэграваныя ў стылізаваныя марскія хвалі, увянчаныя галубамі міру.
Помнік быў зроблены з нержавеючай сталі. Акрамя самога аўтара і яго кракаўскіх паплечнікаў, праект рэалізавала група з 15 рабочых Гданьскага НПЗ, якія дапамаглі фармаваць гэты складаны матэрыял. Разам з помнікам адкрылі эпітафію — бронзавы барэльеф Марыі і Зігфрыда Карпальскіх, размешчаны на сцяне былога паштовага аддзялення. Помнік адкрыў першы сакратар ЦК Польскай аб’яднанай рабочай партыі Эдвард Герэк.
Беларуска-шведскія адносіны
Швецыя і Беларусь ўсталявалі двухбаковыя дыпламатычныя адносіны 14 студзеня 1992 года.
Гісторыя
У лістападзе 1999 года ў Стакгольме было адкрыта Пасольства Рэспублікі Беларусь. У лістападзе 2003 года было адкрыта аддзяленне шведскага дыпламатычнага прадстаўніцтва ў Мінску, а ў снежні 2007 года адкрылася Пасольства Швецыі ў Беларусі.
7 лістапада 2004 года «Радыё Швецыі» пачало вяшчанне на беларускай мове, дзе Швецыя спадзяецца падтрымаць працэс дэмакратызацыі ў Беларусі. 1 верасня года 2009 Беларуская служба «Радыё Швецыя» спыніла сваё існаванне.
12 чэрвеня 2008 года рашэннем шведскага ўраду быў прызначаны на пасаду кіраўніка дыпламатычнай місіі Швецыі ў Рэспубліцы Беларусь Стэфан Эрыксан, які стаў такім чынам першым паслом Швецыі ў Беларусі. 23 верасня 2008 года ён уручыў даверчыя граматы Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь Аляксандру Лукашэнку.
Дыпламатычны крызіс
4 ліпеня 2012 года аднаматорны самалёт Jodel D11 пад кіраваннем двух шведскіх пілотаў (супрацоўнікаў піяр-кампаніі «Studio Total») уварваўся ў паветраную прастору Беларусі з боку Літвы і раскідаў над беларускай тэрыторыяй некалькі сотняў цацачных мядзведзяў з лозунгамі аб свабодзе слова.
3 жніўня 2012 года беларускі бок прыняў рашэнне не працягваць акрэдытацыю паслу Швецыі Стэфану Эрыксану. У Стакгольме назвалі рашэнне Аляксандра Лукашэнкі абуральным і выслалі беларускіх дыпламатаў у адказ. 6 жніўня 2012 года беларускае тэлебачанне абвінаваціла Стэфана Эрыксана ў падрыхтоўцы «арабскай вясны» ў Беларусі, а беларускае МЗС заявіў, што ягоная дзейнасць была накіраваная на «разбурэнне» двухбаковых стасункаў.
КДБ афіцыйна запрасіў у Беларусь датычных да акцыі шведаў «для ўдзелу ў следчых дзеяннях у якасці падазроных». Шведы ў сваю чаргу заявілі, што прыедуць толькі пры наяўнасці гарантый асабістай недатыкальнасці. Такіх гарантыяў яны не атрымалі і ў Беларусі гэтак і не з’явіліся.
9 жніўня 2012 года прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка заявіў, што дыпламатычны канфлікт са Швецыяй нібыта не звязаны з «плюшавым дэсантам». Адначасова ён адзначыў, што беларусы проста пашкадавалі шведскіх лётчыкаў, а Літву абвінаваціў у дапамаганні шведам. Ён таксама выступіў з пагрозамі на адрас Літвы і Швецыі. 30 жніўня 2012 года амбасада Швецыі ў Мінску была закрытая.
У лістападзе 2016 года Беларусь аднавіла дыпламатычную прысутнасць у Швецыі. 2 кастрычніка 2017 года новы Пасол Швецыі Крысціна Юханесан уручыла даверчыя граматы Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь. Былы прэс-сакратар беларускага МЗС Дзмітрый Мірончык быў прызначаны кірарўніком дыпмісіі ў Стакгольме. У траўні 2018 ён заявіў, што «ледніковы перыяд» у адносінах паміж Беларуссю і Швецыяй афіцыйна скончыўся.
Уладзіслаў Аляксеевіч Рыжкоў
Уладзіслаў Рыжкоў (нар., , РСФСР) — расійскі футбаліст, паўабаронца.
Яўгеній Георгіевіч Шулакоў
Яўгеній Георгіевіч Шулакоў (, г. Лунінец, Пінскі павет, Мінская губерня — ) — военачальнік, контр-адмірал (1951).
Уладзіслаў Аляксеевіч Рыжкоў
Клубная кар’ера
У студзені 2010 года на правах арэнды далучыўся да яраслаўскага «Шынніка», а ў ліпені таго ж года падпісаў кантракт з сочынскай «Жамчужынай». У другой палове 2011 года гуляў за краснадарскую «Кубань», дзе пераважна выступаў за дубль, у Прэм’ер-лізе правёў 1 матч. У лютым 2012 года перайшоў у ніжагародскую «Волгу», аднак у сезоне 2012/13 перастаў выхадзіць на поле. У студзені 2013 года падпісаў кантракт з варонежскім «Факелам», аднак ужо ў лютым ён быў разарваны, і паўабаронца папоўніў склад «Сібіры».
Яўгеній Георгіевіч Шулакоў
Біяграфія
У Ваенна-марскім Флоце з 1928 года. У 1931 годзе скончыў ваенна-марское вучылішча імя М. В. Фрунзэ, у 1932 годзе — спецыяльныя курсы каманднага саставу.
Камандзір БЧ-3 (мінна-тарпеднай баявой часці) падводнай лодкі «Спартакавец», 1933—1934 гады — камандзір БЧ-3 падводнай лодкі «Гарыбальдзіец», флагманскі мінёр (1934—1935) дывізіёна падводных лодак 4-й марской брыгады Ціхаакіянскага флоту. 1935 год — вучэбны атрад Ціхаакіянскага флоту. Камандзір падводных лодак: «М-15», (27.04.1935 — 19.11.1937), «Щ-105» (19.11.1937 — па снежань 1938), «Л-17» — (снежань 1938 года — 15 студзеня 1941). Да пачатку Вялікай Айчыннай вайны вайны—капітан-лейтэнант, камандзір ПЛ «К-22» (назначаны 15 студзеня 1941 года). У сакавіку 1944 года — капітан другога рангу, камандзір другога дывізіёна брыгады ПЛ Чырванасцяжнага Балтыйскага Флоту (1944—1948). Намеснік начальніка 5-га дывізіёна. З 1948 па 1949 год — камандзір 1-га дывізіёна падводных лодак Паўночнага флоту.
Уладзіслаў Аляксеевіч Рыжкоў
Клубная кар’ера
У лютым 2014 года стаў іграком тульскага «Арсенала», якому двойчы дапамог выйсці ў Прэм’ер-лігу. Сезон 2017/18 правёў у арэндзе ў «Тамбове», а пасля зноў стаў іграком «Сібіры».
Яўгеній Георгіевіч Шулакоў
Біяграфія
Закончыў у 1949 годзе акадэмічныя курсы Ваеннай Акадэміі імя К. Я. Варашылава. 1949—1950 гадах — намеснік начальніка штаба флоту па баявой падрыхтоўцы. Камандзір 1-ай брыгады падводных лодак — (1950—1951. Камандзір 40-га дывізіёна падводных лодак ВМФ — (1951—1954). З 1951 года — контр-адмірал. Старшы выкладчык Ваеннай Акадэміі Генеральнага штаба (1955—1966).
Уладзіслаў Аляксеевіч Рыжкоў
Клубная кар’ера
У студзені 2019 года адправіўся на прагляд у беларускі клуб «Віцебск» і ў лютым падпісаў з ім кантракт. У жніўні 2019 года пакінуў віцебскую каманду. Неўзабаве вярнуўся ў Расію і папоўніў склад краснадарскага «Ураджая», дзе гуляў да канца сезона 2019/20.
Яўгеній Георгіевіч Шулакоў
Біяграфія
Пахаваны ў Маскве на Ваганькаўскіх могілках.
Узнагароды
Узнагароджаны двума ордэнамі Леніна, ордэнам Чырвонага Сцяга, ордэнам Ушакова II-ой ступені, Вялікай Айчыннай вайны I-ай ступені, Чырвонай Зоркі, медалямі, імянной зброяй.
Уладзіслаў Аляксеевіч Рыжкоў
Міжнародная кар’ера
У 2009 годзе выступаў за моладзевую зборную Расіі.
Абардаж
Абардаж (abordage) — спосаб вядзення марскога бою ў часы вяслярнага і паруснага флатоў, а таксама спосаб счаплення караблёў для перадачы (прыёму) грузаў ці людзей.
Упершыню ў гісторыі абардаж згадваецца падчас Пунічных войнаў. Камандуючы флотам Гай Дуілій ужыў гэтую тактыку супраць карфагенян.
Абардаж ў вайсковых (пірацкіх) мэтах выкарыстоўваўся для захопу карабля праціўніка і каштоўнасцяў. Атакуючы карабель падыходзіў ушчыльную борт у борт да карабля праціўніка, счапляўся з ім абардажным бусакамі, коткамі і дрэкамі, каб караблі не разышліся падчас бою. Затым байцы абардажнай каманды высаджваліся на палубу карабля праціўніка з дапамогай масткоў (5,5 метраў на 1,2 метра) і уступалі з экіпажам непрыяцеля ў рукапашную схватку з выкарыстаннем агнястрэльнай і халоднай зброі, напрыклад — абардажных сякер, абардажных шабляў, катласаў.
Аляксандр Віктаравіч Чыж
Аляксандр Чыж (нар., ) — беларускі футбаліст, абаронца жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ».
Клубная кар’ера
Выхаванец ДЮСШ горада Бярозы, з 2014 года пачаў выступаць за дубль мінскага «Дынама», дзе пазней замацаваўся ў аснове.
У студзені 2017 года падпісаў новы доўгатэрміновы кантракт з «Дынама». Да сезона 2017 рыхтаваўся разам з асноўнай камандай, але пачаў яго ў дублі. У маі трэнерам асноўнай каманды быў прызначаны Сяргей Гурэнка, які раней кіраваў рэзервовым складам, пасля чаго Чыж стаў прыцягвацца да асноўнага складу. 10 мая 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, адгуляўшы ўвесь матч супраць «Мінска» (2:0) на пазіцыі цэнтральнага абаронцы.
У ліпені 2017 года быў аддадзены ў арэнду наваполацкаму «Нафтану» да канца сезона 2017. У складзе «Нафтана» здолеў замацавацца ў асноўным складзе ў цэнтры абароны.
У студзені 2018 года вярнуўся ў «Дынама». У сезоне 2018 чаргаваў выступленні ў дублі і ў асноўнай камандзе, у кастрычніку не гуляў з-за траўмы. У 2019—2020 гадах гуляў пераважна за дубль, часам з’яўляўся ў асноўнай камандзе, пры гэтым шмат прапускаў з-за траўм.
У студзені 2022 года падпісаў кантракт з жодзінскім «Тарпеда-БелАЗ». У студзені 2023 года падоўжыў кантракт з клубам.
Міжнародная кар’ера
У 2015 годзе гуляў за юніёрскую зборную Беларусі ў кваліфікацыі чэмпіянату Еўропы.
25 сакавіка 2017 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у таварыскім матчы супраць Літвы (2:1).
Віталь Аляксандравіч Ланько
Віталь Ланько (нар., ) — беларускі футбаліст, нападнік.
Клубная кар’ера
У жніўні 2016 года ў якасці аматара далучыўся да магілёўскага «Тарпеда» ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі, згуляў у двух матчах чэмпіянату.
У жніўні 2020 года па крымінальнай справе аб дагаварных матчах як адзін з арганізатараў быў прысуджаны да трох гадоў пазбаўлення волі, а ў снежні 2021 года за паўторную спробу арганізацыі дагаварных матчаў быў зноў асуджаны на тры гады пазбаўлення волі ў калоніі агульнага рэжыму.
Міжнародная кар’ера
Гуляў за нацыянальную зборную на працягу 2004—2006.
Гайголка
Гайго́лка — рака ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Ашмянка (басейн Віліі). Даўжыня 4,7 км. Пачынаецца за 1,7 км на паўночны ўсход ад вёскі Міцюны, упадае ў Ашмянку на поўдзень ад вёскі Малыя Яцыны. На ўсім працягу каналізаваная. У вытоку магчымы пераліў у ручай Упель.
Назва
Назва літоўскага паходжання, ад gaigalas «вуцяк».
Такога ж паходжання літоўскія водныя назвы Gaigalis, Gaigal-upė.
Вансэва (гміна)
Вансэ́ва (Wąsewo) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Астроўскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вансэве. Плошча гміны складае 119,2 км². Станам на 2004 год у гміне Вансэва пражывалі 4626 чалавек, шчыльнасць — 38,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 33 салецтвы.
Міхаіл Раманавіч Змачынскі
Міхаіл Раманавіч Змачынскі (, в. Блонь,  — 1 мая ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971)
Біяграфія
Скончыў Мар’інагорскі сельскагаспадарчы тэхнікум і беларускую сельскагаспадарчую акадэмію. У 1955—1958 гг. паехаў на засваенне цаліны па камсамольскай пуцёўцы ў Кустанайскую вобласць. Працаваў трактарыстам у адным з саўгасаў. З 1958 г. — слесар.
З 1961 года — брыгадзір трактарна-паляводчай брыгады гаспадаркі. На гэтай пасадзе ярка праявіліся рысы Міхаіла Раманавіча як добрага спецыяліста-агранома, умелага арганізатара сельскагаспадарчай вытворчасці. За поспехі ў выкананні планаў па вытворчасці і продажу дзяржаве прадуктаў земляробства ў 1971 годзе яму было прысвоена высокае званне Героя Сацыялістычнай Працы. М. Р. Змачынскі ўзнагароджаны ордэнамі Леніна, «Знак Пашаны», медалямі.
Праз 2 гады Міхаіл Раманавіч узначаліў калгас «Камсамолец» (зараз — сельгасфіліял «Светлая ніва»). На гэтай пасадзе адпрацаваў 17 гадоў.
З 1995 года — намеснік старшыні калгаса імя 16 партызан (зараз — СВК «Дукора»), з 2004 года — намеснік дырэктара, вядучы спецыяліст па ідэалогіі і рабоце з персаналам сельгасфіліяла «Светлая ніва».
Неаднаразова выбіраўся дэпутатам Пухавіцкага раённага і Дукорскага сельскага Саветаў дэпутатаў, актыўна ўдзельнічаў у грамадскім жыцці раёна, свайго працоўнага калектыву.
Фасальта
Насельніцтва складае 1619 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 58 чал./км². Займае плошчу 28 км². Паштовы індэкс — 86020. Тэлефонны код — 0874.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Абардажная шабля
Абардажная шабля — сякучая або рубяча-колючая клінковая халодная зброя.
Мае выгляд кароткай, але шырокай шаблі, з прамым або злёгку выгнутым клінком і добра развітай гардай тыпу кошык. Эфес быў спраектаваны такім чынам, каб у бітве амаль цалкам абараняць пядзь рукі. Выкарыстоўвалася ваеннымі маракмі і піратмі пры абардажных сутычках.
Аляксандр Аляксандравіч Сурыкаў
Аляксандр Аляксандравіч Сурыкаў (Алекса́ндр Алекса́ндрович Су́риков;, ) — расійскі дзяржаўны дзеяч, губернатар Алтайскага края ў 1996—2004, Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Расійскай Федэрацыі ў Беларусі (2006—2018).
Пасол Расіі ў Беларусі
З 6 лютага 2006 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Расійскай Федэрацыі ў Беларусі.
27 жніўня 2007 Сурыкаў заявіў, што ў адказ на планы ЗША па разгортванню элементаў сістэмы ПРА ва Усходняй Еўропе «Расія і Беларусь могуць прыняць рашэнне аб стварэнні новых сумесных ваенных аб’ектаў, у тым ліку і ядзерных». Пазней ён сказаў, што ў Расіі няма планаў размяшчэння ў Беларусі ядзернай зброі, а словы яго «няправільна інтэрпрэтавалі». Заява пасла, тым не менш, выклікала неадкладную рэзкую рэакцыю на Захадзе.
7 лютага 2009 Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь выступіла з крытыкай выказванняў пасла Расіі ў Мінску Аляксандра Сурыкава на прэс-канферэнцыі 6 лютага.
Заполле (Брэсцкі раён)
Запо́лле (, Заполье) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Матыкальскага сельсавета. Размешчана за 21 кіламетр на поўнач ад Брэста, 3 кіламетры ад чыгуначнай станцыі Матыкалы.
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомы з 16 стагоддзя як сяло ў Берасцейскім старостве Берасцейскага павета ВКЛ. У 1566 годзе упамінаецца ў матэрыялах попісу войска ВКЛ. У 19 стагоддзі вёска ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. Уваходзіла ў склад маёнтка Кавярдзякі. Паводле рэвізіі 1858 года ў вёсцы налічвалася 78 сялянскіх душ, уласнасць пана Ф.Ягміна. У 1870 годзе адносілася да Вулькаўскай сялянскай грамады. У 1905 годзе ў Матыкальскай воласці. Паводле Рыжскага мірнага дагавора ў складзе Польшчы, у Матыкальскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства. У 1939 годзе ў складзе БССР.
Леанід Леанідавіч Судаленка
Леанід Леанідавіч Суда́ленка (нар. ) — беларускі праваабаронца, палітычны зняволены рэжыму Лукашэнкі.
Палітычны пераслед
Старшыня гомельскай філіі Праваабарончага цэнтру «Вясна». У час пратэстаў у Беларусі і рэпрэсій з боку ўладаў арыштаваны 18 студзеня 2021 года ў межах крымінальнай справы па арт. 342 КК РБ (групавыя дзеянні, якія груба парушаюць грамадскі парадак). У той жа дзень адбыўся ператрус у офісе Грамадска-палітычнага цэнтра, дзе месцілася філія.
20 студзеня 2021 года сумеснай заяваю дзесяці арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЕН-цэнтр, быў прызнаны палітычным зняволеным. 16 чэрвеня 2021 года шэфства над палітвязнем узяў Канстанцін фон Ноц, дэпутат Бундэстагу.
Закрыты судовы працэс распачаўся 3 верасня 2021 года ў Гомелі. Дапамогу людзям — юрыдычную, фінансавую — улады трактавалі як «арганізацыю і фінансаванне беспарадкаў». 3 лістапада Леаніду Судаленку прысудзілі 3 гады турмы. Цалкам адбыў тэрмін прызначанага пакарання і выйшаў на волю 21 ліпеня 2023 года.
Узнагароды
За праваабарончую дзейнасць атрымаў французскую за 2018 год.
Разам з арыштаванымі калегамі па «Вясне» Марфаю Рабковай, Таццянаю Ласіцаю, Андрэем Чапюком вясной 2021 года атрымаў, узнагароду ў галіне правоў чалавека, за 2020 год.
У ліку чатырох беларускіх юрыстаў уганараваны прэміяй «За абарону правоў чалавека-2021» Рады адвакатаў і юрыдычных супольнасцей Еўропы.
Асабістае жыццё
Жанаты, у сям’і Судаленкаў чацвёра сыноў.
Северцаў
Северцаў — прозвішча.
IC 2657
IC 2657 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Лонданскі велапарк
Лонданскі велапарк (анг. London Velopark) — веласіпедны цэнтр у Лондане. Складаецца з велатрэка і трасы для BMX. Месца правядзення спаборніцтваў па трэкавых велагонках і гонках BMX ў рамках Летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года. Велатрэк пабудаваны ў 2009-2011 гадах. Кошт будаўніцтва склаў 105 млн фунтаў стэрлінгаў.
Вонсаш (гміна, Ніжнесілезскае ваяводства)
Во́нсаш (Wąsosz) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Гуроўскага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вонсашы. Плошча гміны складае 193,59 км². Станам на 2004 год у гміне Вонсаш пражывалі 7433 чалавекі, шчыльнасць — 38,4 чал./км².
Залясінкі
Залясі́нкі (, Залесинки) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лужкоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Лужкі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Сяргей Знаёмы
Сяргей Знаёмы, сапр. Сяргей Змітравіч (Дзмітрыевіч) Клопаў (, в. Звонь, Лепельскі павет, Віцебская губерня, цяпер Ушацкі раён, Віцебская вобласць — пасля ; Крыптанімы: С. З.; С.Зн.) — беларускі журналіст, празаік, паэт.
Біяграфія
У сяр. 1930-х г. аказаўся аб'ектам цкавання. У 1935 выключаны з партыі. З вясны 1936 г. працаваў літаратурным рэдактарам на Беларускім радыё. Арыштаваны 26.11.1936 у Мінску па адрасе: вул. Новамаскоўская, д. 44/1, кв. 6, асуджаны пазасу­довым органам НКВД 5.10.1937 г. як «член контррэвалюцыйнай нацыянал-фашысцкай арганізацыі» і за «антысавецкую дзейнасць» да 8 гадоў зняволення. Па некаторых звестках, уцёк 22.1.1944 г. з аднаго з лагераў УПУППЛ на Калыме, далейшы лёс невядомы. Рэабі­літаваны прэзідыумам Вярхоўнага суда БССР 29.12.1954. Асабовая справа С. Знаёмага № 9935-с з фотаздымкам захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.
Творчасць
Некалькі артыкулаў яго прозе прысвяціў К. Чорны, які назваў маладога пісьменніка перспектыўным і цікавым аўтарам, які ўмее стварыць мастацкі характар, распрацаваць сюжэт, але раіў яму быць больш уважлівым да стылю. Як творчы недахоп С. Знаёмага К. Чорны адзначыў фальклорную стылізацыю яго нарысаў, захапленне памяншальна-пяшчотнымі формамі слоў, уплыў рытмікі і паэтыкі народных гутарак і быліц на апавядальную манеру, што надавала яго творам у пэўнай ступені сентыментальны каларыт. Аднак часта такія стылізацыі былі да месца (напрыклад, аповесць «Ганчары») і сведчылі пра глыбокае адчуванне пісьменнікам жыцця і дакладнае вызначэнне моўна-псіхалагічнага аблічча персанажаў.
Агая (рака)
Агая (Ohio River) — рака на ўсходзе ЗША, левы і самы паўнаводны прыток Місісіпі.
Гідралогія
Жыўленне змяшанае. Плошча басейна 528,1 тыс. км². Высокія паводкі ў халодны час года, нізкая летне-асенняя межань з мінімумам у жніўні — верасні. Сярэдні расход вады ля г. Метраполіс каля 8000 м³/сек, гадавы сцёк каля 250 км³. Найбольшыя ўздымы вады ў Пітсбургу (10-12 м), у Цынцынаты (17-20 м), у вусці (14-16 м). Перыядычна назіраюцца моцныя паводкі; ў 1887, 1913, 1927, 1937 яны мелі катастрафічны характар. Воды Агая забруджаныя сцёкамі прамысловых прадпрыемстваў.
Прытокі: Грын-Рывер, Кентукі, Тэнесі.
Юзаф Пётр Пац
Юзаф Пётр Пац ( — ) — ураднік і вайсковы дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў з магнацкага роду Пацаў герба «Газдава». Нарадзіўся ў сям’і Пятра Паца і Ефрасінні з Агінскіх.
Служыў у войску ВКЛ, генерал-маёр (1757), генерал-ад'ютант вялікай булавы войска ВКЛ, стараста вілейскі, пасол на соймы. Актам паўстання 24 красавіка 1794 года ў Вільні прызначаны членам Найвышэйшай літоўскай рады і ўведзены ў склад вайсковай дэпутацыі. У ліпені 1794 года выехаў на лячэнне ў Галіцыю.
Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе вярнуўся ў родавы маёнтак Ражанка ў Лідскім павеце, запісаў у тастаменце ўсе свае багатыя маёнткі далёкаму сваяку Людвіку Міхалу Пацу.
ОптiКурс
Закрытае акцыянернае таварыства «„ОптiКурс“ НКФА» — нябанкаўская крэдытна-фінансавая арганізацыя ў Рэспубліцы Беларусь. Асноўныя акцыянеры — кіпрскія юрыдычныя асобы.
Заснавана ў 1993 годзе як банк «Абсалютбанк», у 2022 годзе змяніла назву на сучасную. У 2023 годзе ліквідавана.
Міжнародныя санкцыі
9 жніўня 2021 года «Абсалютбанк» быў унесены ў спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША як банк ТАА «Інтэрсэрвіс», якім валодае, беларускі прадпрымальнік з Чорнага спісу Еўрасаюза, а таксама санкцыйных спісаў Канады і Вялікабрытаніі, знаходжанне якога ў бліжэйшым атачэнні Аляксандра Лукашэнкі прыносіць дывідэнды Варабею і яго кампаніям.
18 жніўня 2021 года банк спыніў пераводы грошай у замежнай валюце, акрамя расійскай, у тым ліку праз «Western Union», выдачу і абслугоўванне картак сістэмы «».
У сакавіку 2022 года банк быў даданы ў санкцыйны спіс Канады.
5 ліпеня 2022 года банк змяніў назву і стаў называцца ЗАТ «„ОптiКурс“ НКФА», таксама банк змяніў юрыдычны статус на «нябанкаўскую крэдытна-фінансавую арганізацыю».
24 ліпеня 2023 прынята рашэнне пра ліквідацыю НКФА.
Дом Ліфанда
Дом Ліфанда — будынак у Быхаўскім прадмесці Магілёва. Размешчаны па Быхаўскай вуліцы, 6, пры ўваходзе на Быхаўскі рынак. Помнік архітэктуры другой паловы XIX ст.
Гісторыя
Належаў Ліфанду. У 1912 годзе тут размяшчалася аптэкарская крама і склад М. М. Іофэ. У аптэках прадаваліся пігулкі, мікстуры, мазі, якія былі зроблены на фармацэўтычных фабрыках і спакаваны адмысловым спосабам. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года пачалася нацыяналізацыя аптэк і аптэкарскіх магазінаў. Пасля ліста ад 13.11.1918 № 75 губернскага фармпада аб рашэнні «временно опечатать крупные аптекарские магазины для учёта наличности медикаментов, мелким же магазинам предписано в самый кратчайший срок под ответственность владельца представить опись медикаментов» дадзены бізнэс пачаў закрывацца. 2 лістапада 1924 г. па пастанове Упраўлення Камунальнай Гаспадаркі дом Ліфанда быў нацыяналізаваны. У 1939 г. у былым доме Ліфанда знаходзілася амбулаторыя.
У 2017 г. зроблена рэканструкцыя часткі будынка з упарадкаваннем прылеглай тэрыторыі. Зараз будынак належыць індывідуальнаму прадпрымальніку Жураўлёву Аляксандру Уладзіміравічу. У будынку размешчаны будаўнічыя магазіны.
Архітэктура
Будынак з цэглы, атынкаваны аднапавярховы, але выглядае як двухпавярховы за кошт вельмі высокага цокаля, накрыты крутым двухсхільным дахам. Прамавугольны ў плане, кампактны. Франтон вылучаны прафіліраваным гзымсам. Уваход — з боку бакавога фасада. Паміж цокальным і першым паверхам прафіліраваны паясок. Вокны па галоўным і бакавым фасадах прамавугольныя з ліштвамі. Планіроўка анфіладная.
IC 2658
IC 2658 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Леў.
Афгана-іранскія сутыкненні (2023)
Афгана-іранскія сутыкненні 2023 года — памежны ўзброены канфлікт паміж Афганістанам і Іранам.
Перадгісторыя
У жніўні 2021 года ісламарадыкальны рух «Талібан» на фоне сыходу амерыканскай арміі аднавіў сваю ўладу ў Афганістане. 1 снежня таго ж года сілавікі новага ўрада атакавалі іранскіх памежнікаў. Сутыкненні адзначаліся таксама ў ліпені 2022 года. У канцы лютага 2023 года талібы захапілі аднаго іранскага памежніка падчас канфлікту і неўзабаве вярнулі пасля перамоваў. 5 сакавіка ля КПП Пул-і-Абрышом у правінцы Німроз на паўднёвым захадзе Афганістана адбыўся бой афганцаў з іранскімі памежнікамі.
Адносіны з суседнім Іранам у ісламістаў не былі добрымі яшчэ да гэтага. Падчас першага праўлення талібаў у Афганістане (1996—2001), 10 іранскіх дыпламатаў у консульстве горада Мазары-Шарыф былі пакараны смерцю баевікамі. Афіцыйны Тэгеран пачаў мабілізацыю, але эскалацыі ўдалося пазбегнуць пры пасярэдніцтве ААН.
У 2001 годзе, калі адбылося ўварванне ЗША ў Афганістан, Іран, нягледзячы на складаныя адносіны з Белым домам, супрацоўнічаў з амерыканцамі для барацьбы з талібамі, а іранскі спецназ падтрымліваў Паўночны альянс падчас захопу Герата.
Прычыны і заявы
Па даных Харчовай і сельскагаспадарчай арганізацыі ААН, на працягу 30 гадоў засуха з’яўляецца важнай праблемай у Іране. За апошняе дзесяцігоддзе сітуацыя пагоршылася. Іранская метэаралагічная арганізацыя паведамляла, што 97% тэрыторыі краіны адчувалі пэўны ўзровень засухі.
У маі 2023 года прэзідэнт Ірана Ібрагім Раісі запатрабаваў права на ваду ў рацэ Гільменд, бо кіраўнікі талібаў парушылі дагавор 1973 года, абмежаваўшы паток вады з ракі Гільменд у засушлівыя ўсходнія раёны Ірану. Афганскія ўлады адхілілі гэтае абвінавачанне. Акрамя гэтага, у МЗС краіны заявілі, што Тэгеран не прызнае талібаў і настойвае на стварэнні «інклюзіўнага ўрада Афганістана».
Былы начальнік паліцыі правінцыі Панджшэр Абдул Хамід Харасані запісаў зварот, у якім заявіў, што талібы «будуць змагацца з карумпаванай Ісламскай Рэспублікай Іран з больш вялікім энтузіязмам, чым падчас вайны супраць Амерыкі».
Баявыя дзеянні
27 мая двое іранскіх памежнікаў (першапачаткова паведамлялася пра аднаго ), двое мірных жыхароў і адзін баец Талібану былі забіты ў выніку страляніны каля памежнага паста. Бой адбыўся каля 10:00 ля райна Канг у правінцыі Німроз і на іранскім КПП Сасалі ў акрузе Забул правінцыі Сістан і Белуджыстан.
Па паведамленні іранскага інфармацыйнага агенцтва Tasnim, інцыдэнт пачаўся, калі група ўзброеных кантрабандыстаў наркотыкаў паспрабавала перасекчы мяжу Ірана, на што іранскія сілы адкрылі па іх агонь. Мясцовыя сілы талібаў, не падазраючы аб тым, што адбываецца, выказалі здагадку, што іранцы атакуюць іх, і завязалася сутыкненне. Афганскія атрады затым паспрабавалі атакаваць памежныя вёскі Сасулі, Хатам і Макакі, а таксама ім удалося захапіць некалькі кантрольна-прапускных пунктаў.
У сутычках былі ўжыты стралковая зброя і лёгкая тэхніка. Так, напрыклад у раёне напружанасці гучалі кулямёты. Афганцы прымянялі трафейную бранятэхніку краін НАТА, у той час як іранцы абстралялі праціўніка з мінамётаў.
Прадстаўнікі іранскай памежнай службы і падраздзяленняў талібаў дамовіліся аб сумесным расследаванні інцыдэнту. У пачатку канфлікту бакі абвінавацілі адзін аднаго. Са слоў іранцаў, менавіта талібы першымі адкрылі агонь. Пасля сутыкненняў іранскія ўлады закрылі памежны пост Мілак-Зарандж.
Апоўначы на 28 мая талібы атакавалі памежны пункт Ірана. Па заяве іранскіх СМІ, агонь пачаўся на мяжы правінцыі Німроз. Хутчэй за ўсё, уварванне пачалося з вёсак Макакі і Смактулі. Як сцвярджаюць талібы, агулам было знішчана 18 памежных аб’ектаў.
Асноўныя сутычкі адбыліся ў ваколіцах іранскага горада Заболь. Тут афганскія талібы захапілі пагранпост. У адказ на гэта армія Ірана нанесла артылерыйскі ўдар па пазіцыях праціўніка, што, па супярэчлівых паведамленнях з абодвух бакоў, прывяло да гібелі па афіцыйных даных трох чалавек, па неафіцыйных, не менш за 14 толькі з афганскага боку і верагодна двум з іранскага, не лічачы параненых.
На раніцу 29 мая міністр унутраных спраў Ірана Ахмад Вахідзі заявіў, што з талібамі былі праведзены перамовы, і сітуацыя стабілізавалася. Па словах чыноўніка, будзе сфарміраваны сумесны камітэт для наведвання плацін і вырашэння праблемы.
Ацэнкі
Газета Kayhan усклала віну за сутыкненні на ЗША і іх рэгіянальных саюзнікаў. Амір-Алі Хаджызадэ, камандуючы паветрана-касмічнымі сіламі КВІР, заявіў, што «ворагі Ірана хацелі, каб памежны канфлікт з талібамі ператварыўся ў паўнавартасную вайну». У сваім выступе ён заявіў, што ЗША стварылі «розныя пасткі», каб уцягнуць краіну ў баявыя дзеянні.
Як адзначыў кіраўнік расійскага Цэнтра вывучэння афганскай палітыкі Андрэй Сярэнка, у іранцаў у сувязі з канфліктам на мяжы з’явілася магчымасць пачаць гібрыдную вайну супраць Кабула. Тэгеран таксама «можа правесці СВА на тэрыторыі Афганістана, але чужымі рукамі былых афганскіх вайскоўцаў, якія жадаюць узяць рэванш за паразу ад талібаў».
У сваю чаргу палітолаг Мікіта Мяндковіч заявіў, што гаворка ідзе пра чарговы памежны канфлікт. Падобныя адносіны ў мінулым ўзнікалі ў Талібана з Пакістанам, калі таксама хадзілі чуткі аб магчымым пачатку вайны, але ў выніку крызіс стабілізаваўся. Падобнае прагназавалася і ў выпадку з Іранам, так як Афганістан не зацікаўлены ў вайне з суседзямі, бо мае патрэбу ў імпарце шырокага кола тавараў і выхадзе з гандлёвай ізаляцыі. Як лічыў Мяндковіч, памежныя сутыкненні — выпадковае абвастрэнне, абумоўленае праблемамі з падтрыманнем дысцыпліны на афганскім баку і досыць складанымі ідэалагічнымі адносінамі паміж афганска-іранскім кіраўніцтвамі. Абодва з’яўляюцца клерыкальнымі і належаць да розных галінах ісламу, што падмацоўвае магчымыя непаразуменне. Аднак паўнавартаснай вайны эксперт не чакаў і лічыў, што падзеі з’яўляюцца часовай з’явай, а Афганістан паступова павінен выйсці з крызісу і адаптавацца да нармальных адносін з суседзямі.
Вонсаш (гміна, Падляскае ваяводства)
Во́нсаш (Wąsosz) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Граеўскага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вонсашы. Плошча гміны складае 117,92 км². Станам на 2004 год у гміне Вонсаш пражывалі 4062 чалавекі, шчыльнасць — 34,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 18 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 21 населены пункт.
Туаль
Туаль (toile — палатно; ад tela — «сетка») — натуральная баваўняная тканіна з, разнавіднасць «». У Францыі словам «туаль» спачатку называлі вельмі тонкую аднакаляровую шаўковую тканіну (toile de nord — паўночнае палатно), а затым любыя натуральныя тканіны — ад ільнянога палатна да парусіны. У Расійскай імперыі яе так і называлі: туальдэнор. За межамі Францыі гэта назва спачатку мела тое ж значэнне, але з другой паловы XVIII стагоддзя яно пераважна выкарыстоўваецца ў значэнні «баваўняная тканіна з набіваным малюнкам». Скарочана ад Toile de Jouy, літаральна «тканіна з Жуі» па назве знакамітай, заснаванай у 1760 годзе нямецкім прадпрымальнікам, малявальшчыкам і гравёрам (1738—1815).
Туаль-дэ-Жуі з’явілася ў Францыі ў якасці больш даступнай замены дарагога чынца, экспартаванага з Індыі. У адрозненне ад апошняга, малюнак туалі друкавалі адной або двума фарбамі, дэкаратыўнасць дасягалася дзякуючы разнастайным кветкавым, пейзажным і іншым матывамх. Для традыцыйнай французскай «туалі з Жуі» найбольш уласцівыя і неакласічны сюжэт. Акрамя назвы тканіны, у мадэльным бізнэсе словам «туаль» называюць першы ўзор новай мадэлі адзення, пашыты з кравецкага палатна — грубай бязі.
Гамбатэза
Гамбатэза (Gambatesa) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Малізэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кампабаса.
Насельніцтва складае 1735 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 41 чал./км². Займае плошчу 42 км². Паштовы індэкс — 86013. Тэлефонны код — 0874.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы апостал Варфаламей.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Хойт Вандэнберг
Хойт Сенфард Вандэнберг (Hoyt Sanford Vandenberg; 24 студзеня 1899 — 2 красавіка 1954) — генерал ВПС ЗША, дырэктар ЦРУ (1946—1947), начальнік штаба ВПС (1948—1953).