cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хуахінэ
Геаграфія
Клімат трапічны вільготны. Яго асаблівасці вызначаюцца сезоннымі пасатамі. Найбольш спякотны і вільготны месяц — люты, калі сярэднядзённая тэмпература вагаецца паміж +25,7°C і +26,7°C, а колькасць ападкаў дасягае 185 мм. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 1109 мм.
Прырода
Прырода Хуахінэ значна зменена чалавекам, тым не меней ён пакрыты гаямі дрэў, сярод якіх найчасцей сустракаецца какосавая пальма. Тут шмат птушак. Навакольныя воды населены рэдкімі пародамі рыбін.
Гісторыя
Хуахінэ быў населены ў IX ст. выхадцамі з Таіці. На ім захаваліся шматлікія артэфакты перыяду высокага сярэднявечча. У XVII ст. дынастыя правадыроў Хаўмаарэрэ ўсталявала кантроль над абодвума астравамі. У 1769 г., калі Хуахінэ быў адкрыты брытанскай экспедыцыяй на чале Джэймса Кука, знакаміты мараплавец пазнаёміўся з Тэхаапапай, апошняй прадстаўніцай Хаўмаарэрэ. Дзеці ад яе шлюбу з правадыром з Раіятэа склалі асобную дынастыю кіраўнікоў Таматоа.
Кадравая служба Святога Прастола
Кадравая служба Святога Прастола — установа Рымскай курыі. Адказная за працоўныя адносіны Святога Прастола з яго служачымі. Служба таксама ўладжвае працоўныя праблемы, якія ўзнікаюць. Служба была заснавана Папай Рымскім Янам Паўлам II 1 студзеня 1989 года, у яго motu proprio Nel primo anniversario. У сваім motu proprio La sollecitudine ад 1994 года Ян Павел II даў згоду на пераўтварэнне статусу, які быў дадзены Савету ad experimentum у 1989 годзе.
Хуахінэ
Гісторыя
У 1847 г. пасля няўдалай спробы ўсталяваць французскі пратэктарат было абвешчана незалежнае Каралеўства Хуахінэ. Аднак у 1850 г. уладу ў ім захапіў правадыр Арыматэ Тэўрураі, заснавальнік новай дынастычнай лініі. У 1853 г. ён прыняў асабісты кодэкс законаў, які павінен быў умацаваць манархію. Аднак пры яго пераемніках Хуахінэ трапіў у эканамічную залежнасць ад Францыі. У 1888 г. быў усталяваны французскі пратэктарат. У 1895 г. Каралеўства было канчаткова ліквідавана і далучана да французскіх каланіяльных валоданняў.
Ганна Лінд
Ілвэ Ганна Марыя Лінд (Ylva Anna Maria Lindh,  — ) — шведскі палітык, член Сацыял-дэмакратычнай партыі, міністр замежных спраў Швецыі з 1998 па 2003 гады.
Біяграфія
Ганна Лінд нарадзілася ў 1957 годзе ў стакгольмскім раёне Эншэдэ. У палітычнае жыццё ўключылася ўжо ў 12 гадоў, удзельнічаючы ў акцыях пратэсту супраць В’етнамскай вайны і працы Шведскай сацыял-дэмакратычнай маладзёжнай лігі. У 1982 годзе скончыла юрыдычны факультэт Упсальскага ўніверсітэта са ступенню бакалаўра і ў той жа год была абрана ў Парламент. У 1984 яна ўзначаліла маладзёжную лігу Сацыял-дэмакратычнай партыі Швецыі, а ў перыяд з 1991 па 1994 год з’яўлялася членам гарадскога савета Стакгольма.
Аўтаркія
Аўтаркія (αυτάρκεια — самазадавальненне) — эканамічная палітыка, скіраваная на стварэнне незалежнай эканомікі, здольнай да самазабеспячэння.
Ганна Лінд
Біяграфія
У 1994 годзе Лінд заняла пасаду міністра па абароне навакольнага асяроддзя ва ўрадзе Інгвара Карлсана, а ў 1998 новы прэм’ер-міністр краіны, Ёран Персан, прызначыў яе на пасаду міністра замежных спраў. Лінд выступала з асуджэннем палітыкі Злучаных Штатаў у Іраку, а таксама крытыкавала палітыку ўрадаў Арыэля Шарона і Сільвіа Берлусконі. У той жа час яна была актыўным прыхільнікам пашырэння ЕС і выказвалася за ўступленне Швецыі ў Еўрапейскі Саюз і ў зону еўра.
Гібель
10 верасня 2003 года ў супермаркеце ў цэнтры Стакгольма на Ганну Лінд быў здзейснены замах. Нападнік нанёс ёй некалькі ўдараў нажом, пасля чаго схаваўся. Лінд была дастаўлена ў Каралінскую бальніцу, дзе ўрачы на працягу некалькіх гадзін змагаліся за яе жыццё. Аднак ранняй раніцай 11 верасня яна сканала ад атрыманых ран.
Сям’я
Ганна Лінд была замужам, у яе засталіся двое сыноў.
Юрый Аляксандравіч Марухін
Юрый Аляксандравіч Марухін (Юрий Александрович Марухин;, вёска Фёдараўка, Разанская вобласць  — , Мінск) — савецкі і беларускі кінарэжысёр, сцэнарыст, аператар і кампазітар, заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1974). Пісаў сцэнарыі і музыку да сваіх дакументальных фільмаў.
Купіна
Купіна (Купино) — горад (з 1944) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Купінскага раёна Новасібірскай вобласці. Насельніцтва 16,5 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1886 годзе.
Горад размешчаны на поўдзень ад возера Чаны, за 581 км ад Новасібірска, недалёка ад мяжы з Казахстанам.
Алентан
Алентан (Allenton) — адзін з дваццаці сямі прыгарадаў горада Дэрбі, Англія, размешчаны прыкладна за 3 мілі на поўдзень ад цэнтра Дэрбі, паміж раёнамі Асмастан, Боўлтан, Элвастан і Шэлтан-Лок.
Гісторыя
Алентан (былы Алентаўн, Allentown) быў названы ў гонар Ісака Алена, які пабудаваў у гэтым месцы першыя дамы ў 1878 годзе. Сто дваццаць тысяч гадоў таму, падчас пацяплення ў ходзе Ледніковага перыяду, уся гэтая вобласць уяўляла сабой балота на беразе ракі, дзякуючы чаму пры будаўніцтве ў Алентоне былі знойдзеныя косткі бегемота, слана, бурага мядзведзя, гіены і нават зубра. Самая вядомая знаходка, алентанскі бегемот, была знойдзеная пры земляных работах каля гасцініцы Crown Hotel(заснавана ў 1891 годзе). Алентон тады быў вёскай у 5 кіламетрах ад Дэрбі. У сакавіку 1895 пры правядзенні земляных работ для пабудовы сцяны ў Crown Inn адчуўся благі пах, а следам былі выяўленыя дзіўныя вялікія косткі. Было вырашана ўкласці сродкі ў далейшыя пошукі і падзяліцца гэтай знаходкай з грамадскасцю. Раскопкі працягваліся на плошчы ў 4,5 кв.м., хоць дно раскопак пакрылася вадой, праступіла на глыбіні ў 1,8 м. Вада адкачвалася помпамі; за працай назіралі Бемроўз (H. H. Bemrose) і Дзірлі (R. M. Deeley), які пазней напісаў справаздачу аб раскопках. Косткі былі перададзеныя ў Музей Дэрбі, на той момант ужо 16 гадоў як адкрыты, дзе экспануюцца і дагэтуль.
У ліпені 1973 рабочыя знайшлі ў тых месцах і іншыя косткі, частка з якіх таксама выстаўлена ў Музеі і мастацкай галерэі Дэрбі — мядзведзя, аленя, быка, гіпапатама, насарога і слана. Знаходкі ўтрымлівалі па 1-2 косткі, самай буйной з іх апынуўся вялікі зуб гіпапатама. У 2006 для захавання ў скульптуры гісторыі рэгіёну ў Алентон Гарадскім саветам быў запрошаны Майкл Дэн Арчэр (Michael Dan Archer). Ён выкарыстаў лазернае сканіраванне костак у музеі Дэрбі для далейшага іх водціску. Скульптура ўяўляе сабой тры секцыі разарванага круга дастатковага памеру, каб сядзець на іх; на паліраванай іх паверхні размешчаны чыгунныя копіі костак бегемота.
Гандаль і паслугі
У Алентане размешчаны буйны рынак пад адкрытым небам, які з'яўляецца адным з найбуйнейшых гандлёвых цэнтраў Дэрбі. Менавіта каля рынка была ў 2007 годзе ўстаноўлена скульптура працы Арчэра з копіямі костак Алентанскага бегемота.
У Алентане дзейнічае цэлы шэраг рэстаранаў і кафэ, а таксама некалькі пабаў, у тым ліку The Mitre і The Crown Inn (у гасцініцы Crown Hotel). Мясцовая пажарная станцыя знаходзіцца ўсяго за некалькі сотні метраў ад рынку, што забяспечвае малы час рэагавання. Стары Канал Дэрбі перабудаваны ў веласіпедную дарожку, якая вядзе з Алентана акурат у цэнтр Дэрбі і з'яўляецца часткай нацыянальнай веласеткі. У Алентане знаходзіцца вытворчасць рэактыўных авіярухавікоў кампаніі Rolls-Royce plc.
Павуковы мост
Галоўная славутасць Алентана — Павуковы мост. Ён так названы за тое, што складаецца з васьмі «ног», якія распасціраюцца ў чатырох напрамках. Для пад'ёму на мост служаць лесвіцы і рампы для інвалідаў. Мост быў узведзены ў 1971 годзе і за час службы неаднаразова перафарбоўваўся ў розныя колеры.
Рыкарда Качантэ
Рыкарда Качантэ (Riccardo Cocciante) — італьяна-французскі кампазітар. Нарадзіўся 20 лютага 1946 г. у французскім Індакітаі (цяпер Хашымін). Напісаў музыку да фільма «Тандэм».
Фарнаканецкі валун
Фарнаканецкі валун — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння. Размешчаны ў вёсцы Фарны Канец Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Ахоўны статус нададзены ў 1994 годзе.
Апісанне
На муроўцы ўсталяваны валун буйназярністага рудавата-белага граніта-гнейсу. Даўжыня 3,9 м, шырыня 2,5 м, вышыня 1,8 м, у абводзе 10,3 м, аб'ём 9,3 м³, маса каля 25 т. Прынесены ледавіком каля 200 тыс. гадоў назад са Скандынавіі. Побач з валуном каменная канапа, высечаная з сярэднезярністага шэрага граніту (даўжыня 1,4 м, шырыня 0,9 м, вышыня 0,7 м) з датай яе стварэння — 1823.
NGC 3277
NGC 3277 (іншыя абазначэнні — UGC 5731, MCG 5-25-22, ZWG 154.26, IRAS10301+2846, PGC 31166) — галактыка ў сузор’і Малы Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Відушава гара
Віду́шава гара́, Авідушава гара, Авідава гара, Відзіуш гара, Вітава гара — сакральная гара каля вёскі Кажан-Гарадок, недалёка ад упадзення ракі Цны ў Прыпяць. Існуюць розныя паданні пра гару: што быццам тум жыў выгнаннік Авідзій, пахаваны рымскі паэт Авідзій, які загінуў недзе на Палессі. Некаторыя даследчыкі звязваюць назву са славянскім богам Вітам, які меў сем галоў і сем мячоў на поясе.
Гарняты
Гарня́ты (, Горняты) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Тарноўскага сельсавета.
Знаходзіцца за 13 км на паўднёвы захад ад Ліды.
Гісторыя
Вопіс парафій Лідскага дэканата 1784 года згадвае вёску Гарняты ў Белагрудскай парафіі як уласнасць князя Станіслава Радзівіла.
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У пачатку XX стагоддзя вёска Тарноўскай воласці Лідскага павета, 201 жыхар, 241 дзесяціна зямлі.
У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 года фальварак Тарноўскай гміны Лідскага павета.
З 1939 года ў БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.
Андрэй Юр’евіч Акунькоў
Андрэй Юр’эвіч Акунькоў (нар., ) — расійскі і амерыканскі матэматык, лаўрэат Філдсаўскай прэміі. Асноўныя працы прысвечаны тэорыі ўяўленняў і яе дадаткам да алгебраічнай геаметрыі, матэматычнай фізіцы, тэорыі верагоднасцяў і тэорыі спецыяльных функцый.
Біяграфія
Вучыўся ў маскоўскай 204-й школе. Паступіў на эканамічны факультэт МДУ, дзе правучыўся да прызыву ў войска. Прайшоўшы тэрміновую службу ва ўзброеных сілах, перавёўся на мехмат МДУ, які скончыў у 1993 годзе. У час вучобы выкладаў у Эканоміка-матэматычнай школе пры МДУ. Выпускнік аспірантуры Незалежнага Маскоўскага ўніверсітэта. Абараніў кандыдацкую дысертацыю ў МДУ ў 1995 годзе пад кіраўніцтвам Аляксандра Кірылава.
Першыя працы адносіліся да тэорыі ўяўленняў і да тэорыі выпадковых матрыц, працаваў у супрацоўніцтве з Рыгорам Альшанскім і Аляксеем Барадзіным.
Метадамі статыстычнай фізікі вывучаў формы паверхняў крышталяў, сродкамі алгебраічнай геаметрыі выявіў наяўнасць плоскіх участкаў мяжы і вылічыў іх лік, пасля гэтыя вынікі атрымалі эксперыментальнае пацверджанне.
У 1996 годзе Акунькоў пераехаў у ЗША, дзе працаваў дацэнтам (assistant professor) у Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі, а з 2002 года па 2010 год — прафесарам Прынстанскага ўніверсітэта.
У 2004 годзе зрабіў пленарны даклад на Еўрапейскім матэматычным кангрэсе.
У 2006 годзе на XXV Міжнародным матэматычным кангрэсе ў Мадрыдзе Акунькову была прысуджана Медаль Філдса «за дасягненні, якія злучаюць тэорыю верагоднасцяў, тэорыю ўяўленняў і алгебраічную геаметрыю».
Віктар Міхайлавіч Каранкевіч
Ві́ктар Міха́йлавіч Каранке́віч (нар., г. п. , Магілёўская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр энергетыкі Рэспублікі Беларусь (3 2018 года).
Біяграфія
Нарадзіўся 1 жніўня 1976 года ў г.п. Кіраўск Кіраўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларускай ССР.
Мецынген
Мецынген (Metzingen) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг.
Віктар Міхайлавіч Каранкевіч
Біяграфія
1997—2004 — спецыяліст 2 катэгорыі аддзела прыватызацыі і кіравання дзяржмаёмасцю, спецыяліст 1 катэгорыі ўпраўлення эканомікі, вядучы спецыяліст Цэнтра разлікаў за ператокі Беларускага дзяржаўнага энергетычнага канцэрна.
Мецынген
Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Цюбінген. Уваходзіць у склад раёна Ройтлінген. Насельніцтва складае 22003 чалавекі (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 34,61 км². Афіцыйны код — 08 4 15 050.
Віктар Міхайлавіч Каранкевіч
Біяграфія
2004—2006 — начальнік фінансавага аддзела - намеснік начальніка ўпраўлення фінансаў, уліку і справаздачнасці Беларускага дзяржаўнага энергетычнага канцэрна.
Мецынген
Горад падзяляецца на 2 гарадскія раёны.
Віктар Міхайлавіч Каранкевіч
Біяграфія
2006—2012 — начальнік галоўнага эканамічнага ўпраўлення Міністэрства энергетыкі Рэспублікі Беларусь.
Мецынген
Эканоміка
У горадзе размешчана штаб-кватэра вядомага германскага вытворцы адзежы — кампаніі Hugo Boss AG і размешчаны адзін з самых вядомых у Германіі цэнтраў «фабрычнага» гандлю гэтай і іншых марак. У самім Метцынгене ніякіх рэальных фабрык і вытворчасці няма.
Віктар Міхайлавіч Каранкевіч
Біяграфія
2012—2017 — намеснік Міністра энергетыкі Рэспублікі Беларусь.
З 27 студзеня 2017 года — першы намеснік Міністра энергетыкі Рэспублікі Беларусь.
З 31 жніўня 2018 года — Міністр энергетыкі Рэспублікі Беларусь.
У чэрвені 2022 года трапіў пад санкцыі Канады.
Буйніцкае поле
Буйніцкае поле — месца значных гістарычных падзей каля вёскі Буйнічы Магілёўскага раёна Беларусі.
Паўстанне Налівайкі
У час антыфеадальнага казацка-сялянскага паўстання ў 1595 тут адбыўся бой паміж казацка-сялянскім атрадам Налівайкі і войскам ВКЛ. У снежні 1595 атрад Налівайкі ўзяў штурмам Магілёў. Супраць яго сабрана 18-тысячнае войска, якое ўзначаліў рэчыцкі староста М. Буйвід. Паўстанцы (больш за 2 тыс. чал.) на Буйніцкім полі абгарадзіліся радамі вазоў, утварыўшы т.зв. табар, і прынялі бой, цэлы дзень адбівалі атакі войска, нанеслі яму значныя страты. Вечарам з-за недахопу сіл паўстанцы адышлі на Быхаў.
Абарона Магілёва ў час Вялікай Айчыннай вайны
У Вялікую Айчынную вайну Буйніцкае поле стала месцам жорсткіх баёў савецкіх воінаў 172-й стралковай дывізіі і магілёўскіх апалчэнцаў з нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў час абароны Магілёва.
Нямецкае камандаванне, плануючы прарвацца ў Магілёў з паўднёвага захаду (з боку Бабруйска), сканцэнтравала на гэтым напрамку 3-ю танкавую дывізію і пяхотныя часці. Ім процістаяла 172-я стралковая дывізія (генерал-маёр М. Ц. Раманаў) і апалчэнцы. На Буйніцкім полі трымалі абарону 388-ы стралковы полк (палкоўнік С. Ф. Куцедаў), 340-ы лёгкі артылерыйскі полк (палкоўнік І. С. Мазалаў) і батальён народнага апалчэння (камісар П. Е. Цярэнцьеў). 3 10 ліпеня праціўнік вёў масіраваную бамбардзіроўку і артылерыйскі абстрэл, 12 ліпеня савецкая артылерыя, апярэдзіўшы атаку праціўніка, агнём па скопішчы танкаў нанесла ворагу значныя страты. Праціўнік накіраваў на савецкія пазіцыі праз Буйніцкае поле 170 танкаў. Бой працягваўся 14 гадзін, было знішчана 39 танкаў. Свае пазіцыі савецкія войскі ўтрымлівалі да 22 ліпеня. Пад час бітвы, 13-14 ліпеня на полі знаходзіўся карэспандэнт газеты «Известия» К. Сіманаў. Падзеі тых часоў ён адлюстраваў у рамане «Жывыя і мёртвыя» і ў дзённіку «Розныя дні вайны». Паводле завяшчання Сіманава яго прах развеяны над Буйніцкім полем.
Напарнік Сіманава фатограф сфатаграфаваў сем падбітых нямецкіх танкаў. Танкі былі раскіданыя па полі бою, што не вельмі ўражвала, таму рэдакцыя газеты пахабная на трук: са здымкаў быў складзены фотамантаж, дзе танкі грувасцяцца адзін на адным. Такім чынам стваралася ўражанне, што ўсё поле ўсеяна нямецкімі танкамі.
Пасля вайны
На паўночна-заходняй ускраіне вёскі, на Буйніцкім полі ў 1962 годзе пастаўлена стэла ў гонар воінаў 172-й стралковай дывізіі. На паўночна-заходняй ускраіне ў 1980 годзе пастаўлены помнік на ўшанаванне памяці савецкага пісьменніка і грамадскага дзеяча, Героя Сацыялістычнай Працы К. М. Сіманава (1915—1979), які пабываў у гэтых месцах у першыя дні Вялікай Айчыннай вайны і прысвяціў падзеям на Буйніцкім полі раман «Жывыя і мёртвыя». Паводле завяшчання пісьменніка, яго прах пасля смерці быў развеяны над Буйніцкім полем.
У 2017—2019 гадах пабудаваны храм у гонар Раства Іаана Прадцечы. 22 снежня 2019 года яго асвяціў мітрапаліт Мінскі і Заслаўскі, Патрыяршы Экзарх усяе Беларусі Павел.
Мемарыяльны комплекс
Аўтарамі мемарыяла «Буйніцкае поле» з’яўляюцца архітэктары Уладзімір Васілевіч Чаленка і Алег Пятровіч Бараноўскі. Агульная плошча мемарыяла складае 22 га. Цэнтральны аб’ект мемарыяла — капліца, пабудаваная з чырвонай цэглы, купал абліцаваны меддзю, вянчае капліцу крыж старагрэчаскага ўзору. Вышыня капліцы складае 27 метраў. Унутры купал і верхняя частка сцен пакрытыя фрэскамі з хрысціянскімі сімваламі, выявамі святога Георгія Пераможца, героямі беларускай гісторыі, пачынаючы з вялікага князя літоўскага Альгерда і да эпізодаў абароны Магілёва і Вялікай Айчыннай вайны. Астатнія сцены капліцы абліцаваны светлым мармурам. У нішах змешчаны 4 памятныя дошкі з імёнамі ўдзельнікаў абароны Магілёва. На ўзвышэнні ў цэнтры — «Кніга памяці» Буйніцкага мемарыяла. Пад капліцай размешчаны падземны склеп, прызначаны для перапахавання рэштак загінулых воінаў Чырвонай Арміі, выяўленых на палях баёў у наваколлях Магілёва. На сённяшні дзень пахаваны рэшткі шасці воінаў, высветлена прозвішча аднаго з іх. Праз кожныя паўгадзіны ў капліцы гучыць музычная кампазіцыя, прысвечаная ўдзельнікам абароны Магілёва.
Паводле задумы старшыні Магілёўскага гарвыканкама Віктара Шорыкава 2 лістапада 2004 года ў капліцы ўстаноўлены маятнік Фуко (найвышэйшы ў Беларусі ), які сімвалізуе вечную памяць пра воінаў, што загінулі ў баях за горад. Яго распрацоўшчыкам выступіў дацэнт Беларуска-Расійскага ўніверсітэта А. Ляпін, а вытворцам — інжынер завода «Тэхнапрыбор» А. Нікалаеў. Маятнік уяўляе сабой шаснаццацікілаграмовы шар з нержавеючай сталі і алюміневы цыферблат на вышыні 14 метраў. Амплітуда яго ваганняў 1 м, перыяд ваганняў 7 секунд. Маятнік вядзе адлік часу.
Мемарыял мае чатыры алеі, які сходзяцца да капліцы. Галоўная алея пачынаецца ад старога абеліска. Лявей ад месца скрыжавання Бабруйскай шашы з дарогай, якая вядзе на чыгуначную станцыю «Буйнічы», пачынаецца другая алея. Ад каменя Сіманава да капліцы ідзе алея Сіманава. Чацвёртая алея, алея абаронцаў горада Магілёва, праходзіць уздоўж Возера Слёз.
Уваход на галоўную алею мемарыяльнага комплексу адкрывае сімвалічная арачная брама, на сценах якой размешчаны памятныя дошкі з барэльефамі і напісамі, прысвечанымі абароне Магілёва і Буйніцкага поля.
Алея Сіманава перасякаецца добра прыкметнай лініяй процітанкавага рова і сканчаецца каменем-знакам з факсіміле «Канстанцін Сіманаў». З тыльнага боку каменя мемарыяльная дошка з надпісам «Усё жыццё ён памятаў гэта поле бою 1941 года і завяшчаў развеяць тут свой прах». Мемарыяльны знак выдатнаму пісьменніку быў пастаўлены ў 1980 г., камень вагай 15 тон быў прывезены з тэрыторыі рэспубліканскага Музея камянёў. Завяшчанне пісьменніка выканалі ў верасні 1979 года. У памяць пра гэтую падзею паэт Яўген Еўтушэнка напісаў верш «Завяшчанне Сіманава» :
Алея абаронцаў горада Магілёва была закладзена 17 красавіка 2004 года на рэспубліканскім маладзёжным суботніку, прысвечаным 60-годдзю вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У пачатку алеі знаходзіцца камень, памятная табліца з надпісам «Алея абаронцаў горада Магілёва», уздоўж алеі пасаджаны 70 маладых ліп, якія сімвалізуюць 70 мірных гадоў, а таксама 3 дубы ў гонар трох армій Другога Беларускага фронту, якія вызвалялі Магілёў.
На паўднёвы захад ад капліцы знаходзіцца невялікі штучны вадаём «Возера Слёз», сімвал слёз маці, якія страцілі сваіх сыноў у гады вайны. Маюцца два масткі на востраў, размешчаны пасярод возера, пляцоўка для адпачынку. Возера сілкуецца прыроднымі крыніцамі.
Мемарыяльны комплекс «Буйніцкае поле» з’яўляецца цэнтрам патрыятычнага выхавання моладзі. Тут праводзяцца Вахты памяці, урокі мужнасці, сустрэчы з ветэранамі, урачыстыя прыёмы навучэнцаў у шэрагі піянерскай арганізацыі і Беларускага рэспубліканскага саюза моладзі, святочныя мерапрыемствы, прымеркаваныя да Дня Перамогі і гадавін вызвалення Магілёва.
Дразда
Дразда́, Дрозка  — рака ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Вілія (басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 15 км. Плошча вадазбору 64 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,3 м/км. Выток ракі знаходзіцца каля вёскі Дзераўно (на ўсход ад вёскі Хадакі ). Упадае ў Вілію за 0,5 км на ўсход ад вёскі Камена Вілейскага раёна. Вадазбор у паўночнай частцы Мінскага ўзвышша. Каля вёскі Хадакі на рацэ плаціна і сажалка.
Каля ракі вёскі Мяжанка, Хадакі, Задроздзе.
На скразняках стагоддзя
«Максі́м Танк: На скразняка́х стаго́ддзя» — кніга, напісаная беларускім пісьменнікам Міколам Мікулічам і выдадзеная ў 1999 годзе выдавецтвам «Мастацкая літаратура» тыражом экземпляраў.
Змест
У літаратурным творы робіцца спроба асэнсаваць феномен Максіма Танка — паэта і чалавека, асобы першай велічыні ў гісторыі беларускай літаратуры XX стагоддзя. Прыводзячы свае гутаркі з Максімам Танкам у апошнія гады яго жыцця, выкарыстоўваючы старонкі эпісталярнай спадчыны народнага паэта, шматлікія архіўныя матэрыялы і іншае, аўтар раскрывае філасафска-патрыятычныя асновы яго жыцця і творчасці, веру ў духоўна-маральныя каштоўнасці чалавека.
Праблематыка і крытыка твора
Мікола Мікуліч адзначае пра прадмет даследавання:
Пісьменнік Леанід Дранько-Майсюк спасылаецца на кнігу пры высвятленні пытання зносін Максіма Танка з Браніславам Тарашкевічам, перавозу маладым паэтам забароненай літаратуры і яго арышту ўладамі Польскай Рэспублікі.
Кандыдат філалагічных навук Анатоль Літвіновіч назваў кнігу насычанай цікавымі фактамі, назіраннямі і абагульненнямі.
Удзел у выстаўках і рэйтынгах
Кніга — удзельнік віртуальнай выстаўкі «Рэаліі жыцця Максіма Танка» Магілёўскай абласной бібліятэкі імя У. І. Леніна.
Кніга ўдзельнічала ў адборы да рэйтынга «Сто беларускіх кніг ХХ стагоддзя», які фарміраваўся па выніках апытання чытачоў газеты «Наша Ніва». Было адзначана, што гэта літаратурная праца адна з першых па смерці пісьменніка спробаў асэнсаваць феномен Максіма Танка.
Беларускі саюз кінематаграфістаў
Беларускі саюз кінематаграфістаў — творчае аб’яднанне кінематаграфістаў Беларусі, утворанае на аснове агульнасці інтарэсаў для сумеснай рэалізацыі грамадзянскіх, сацыяльных і культурных правоў.
Гісторыя
У 1957 годзе па рашэнні Цэнтральнага камітэта КПБ і Пастанове Савета Міністраў БССР быў утвораны Аргкамітэт Саюза работнікаў кінематаграфіі БССР. 1-ы Устаноўчы з’езд адбыўся 15—16 лістапада 1962 года.
У 1995 годзе ў складзе Саюза кінематаграфістаў Беларусі было больш за 300 членаў.
Тэрэнс Тао
Тэрэнс Тао (нар., , Аўстралія) — аўстралійскі і амерыканскі матэматык, які працуе ў асноўным у галіне гарманічнага аналізу, дыферэнцыяльных ураўненняў у прыватных вытворных, камбінаторыкі, тэорыі лікаў і тэорыі ўяўленняў. Найбольш вядомай яго працай з’яўляецца доказ (сумесна з брытанскім матэматыкам Бенам Грынам) існавання калі заўгодна доўгіх арыфметычных прагрэсій простых лікаў (тэарэма Грына — Тао). Доктар філасофіі (1996), прафесар матэматыкі ў Каліфарнійскім універсітэце ў Лос-Анджэлесе (з 1999). Член Лонданскага каралеўскага таварыства з 18 мая 2007 года. Замежны член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (2008). Член Амерыканскага філасофскага таварыства (2012), членкар АН Аўстраліі.
Лаўрэат Філдсаўскай прэміі (2006). Лаўрэат Міжнароднай прэміі караля Фейсала ў сферы навукі (2010).
Залаты стандарт
Залаты стандарт — міжнародная валютная сістэма, заснаваная на афіцыйным замацаванні краінамі залатога ўтрымання ў адзінцы нацыянальнай валюты з абавязальніцтвам цэнтральных банкаў купляць і прадаваць нацыянальную валюту ў абмен на золата.
Барыс Акунін
Рыгор Шалвавіч Чхарцішвілі (Григорий Шалвович Чхартишвили, გრიგორი შალვას ძე ჩხარტიშვილი; род. 20 мая 1956, Зестафоні, Грузінская ССР, СССР), больш вядомы пад псеўданімам Барыс Акунін (Борис Акунин), — расійскі пісьменнік, вучоны-японист, літаратуразнаўца, перакладчык, грамадскі дзеяч.
Біяграфія
Рыгор Чхарцішвілі нарадзіўся ў 1956 годзе ў грузінскім Зестафоні. Яго бацька-грузін Шалва Ноевіч Чхарцішвілі быў афіцэрам-артылерыстам, удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне. Маці Берта Ісаакаўна Бразінская, яўрэіка па нацыянальнасці, скончыла філалагічны факультэт Маскоўскага дзяржаўнага універсітэта, працавала настаўнікам рускай мовы і літаратуры. У 1958 годзе сям’я пераехала ў Маскву.
У 1973 годзе Рыгор скончыў Маскоўскую школу нумар 36 з паглыбленым вывучэннем англійскай мовы, у 1978 годзе — гісторыка-філалагічнае аддзяленне пры Маскоўскім дзяржаўным універсітэце па спецыяльнасці «гісторык-японовед».
З 1979 па 1986 гады Рыгор Чхарцішвілі працаваў у выдавецтве «» (Русский язык). З 1986 года быў загадчыкам аддзела публіцыстыкі часопіса «» (Иностранная литература), у 1994—2000 гады — намеснік галоўнага рэдактара дадзенага выдання. З’яўляўся галоўным рэдактарам шматтомнай серыі «Анталогія японскай літаратуры» (Антология японской литературы) і складальнікам серыі дэтэктыўных раманаў сучасных замежных аўтараў «Лекі ад нуды» (Лекарство от скуки).
Першая жонка Рыгора Чхарцішвілі — японка, з якой ён пражыў некалькі гадоў. Другая жонка, Эрыка Эрнэстаўна, — карэктар і перакладчык. Дзяцей няма. З 2014 года пражывае з сям’ёй у Лондане.
Творчасць
У 1980 годзе Рыгор Чхарцішвілі дэбютаваў як перакладчык і літаратурны крытык. У яго рускамоўным перакладзе выдадзены творы японскіх празаікаў (Юкіа Місімы,, і іншых), а таксама англамоўных пісьменнікаў (, Піцера Усцінава і іншых).
Уласныя мастацкія празаічныя творы пачаў публікаваць у 1998 годзе пад псеўданімам «Б. Акунiн» (Б. Акунин). Расшыфроўка «Б» як «Барыс» (Борис) з’явілася праз некалькі гадоў, калі ў пісьменніка сталі часта браць інтэрв’ю. Японскае слова «акунін» (悪人), па словах аднаго з літаратурных герояў Чхарцішвілі, перакладаецца як «нягоднік, злодзей», але велічэзных маштабаў. Некалькі сваіх твораў пісьменнік апублікаваў пад псеўданімамі «Анатоль Бруснікін» (Анатолий Брусникин) і «Ганна Барысава» (Анна Борисова). Крытычныя і дакументальныя працы публікуе пад сваім сапраўдным імем.
Вашынгтонскі Троіцкі ўніверсітэт
Вашынгтонскі Троіцкі ўніверсітэт або Вашынгтонскі ўніверсітэт Трыніці (Trinity Washington University) — амерыканская каталіцкая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Вашынгтоне.
Сезон 2019 ФК Клецк
У 2019 годзе футбольны клуб «Клецк» з Клецк прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Вашынгтонскі Троіцкі ўніверсітэт
Агульная характарыстыка
Заснаваны ў 1897 годзе манахінямі кангрэгацыі Сясцёр Найсвяцейшай Панны Марыі з Намюра як жаночая вышэйшая навучальная ўстанова пад назвай «Каледж Святой Тройцы» або «Трыніці-каледж». Для яго размяшчэння быў абраны раён Вашынгтона Бруклэнд, дзе ўжо знаходзіліся іншыя каталіцкія навучальныя ўстановы і дзе ён знаходзіцца і сёння. У верасні 2004 года ўстанова змяніла сваю назву на цяперашнюю.
Па стане на пачатак 2010 года ў школе навучалася 67 % афраамерыканцаў, 21 % лацінаамерыканцаў, 6 % белых і 6 % студэнтаў з-за межаў ЗША. Мужчыны складалі толькі 8 % ад агульнай колькасці ўдзельнікаў усіх праграм.
Сезон 2019 ФК Клецк
Склад каманды
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Вашынгтонскі Троіцкі ўніверсітэт
Агульная характарыстыка
Навучанне ў 2016 годзе каштавала 22 390 даляраў за год, пры гэтым сярэдні студэнт плаціў толькі ад 1 000 да 2 000 даляраў, а астатняе паступала з федэральных і мясцовых грантаў.
Далёкія (Лідскі раён)
Далёкія (, Далёкие) — аграгарадок у Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Тарноўскага сельсавета.
Знаходзіцца за 8 км на паўднёвы захад ад г. Ліда, на чыгунцы Ліда — Гродна.
Гісторыя
У Падымным тарыфе 1775 г. у Лідскай парафіі згадваецца вёска Далекія — 23 дымы. Паводле вопісу парафій Лідскага дэканату ў 1784 г. Далекія ўласнасць Гінета, крайчага Лідскага.
У XIX — пачатку XX ст. вёска Лідскага павета Расійскай імперыі. З спісу парафіян-уніятаў 1829 г. бачна, што Далекія належыць Андрэйкавічам. У 1885 адкрыта школа царкоўнай граматы, якая адносілася да Лідскага праваслаўнага прыхода. У 1896 у ёй вучылася 15 хлопчыкаў і 3 дзяўчынкі. На пачатку XX ст. вёска Тарноўскай воласці Лідскага павета, 221 жыхар, 331 дзесяціна зямлі.
Паводле польскага перапісу 1921, вёска Тарноўскай гміны Лідскага павета.
З 1939 года — у БССР, з 1940 года ў Лідскім раёне. Акупавана нацыстамі з канца чэрвеня 1941 да пачатку ліпеня 1944 гадоў. У 1951 створаны калгас «Перамога». Затым вёска цэнтр калгаса «Камунар». Дзейнічае аддзяленне сувязі, дзіцячыя яслі-сад, комплексны прыёмны пункт бытавога абслугоўвання, фельчарска-акушэрскі пункт, базавая школа, клуб, бібліятэка. У 1967 устаноўлены помнік — стэла на ўшанаванне памяці 8 аднавяскоўцаў, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну. Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Мыцкага сельсавета.
Magnavox Odyssey
«Magnavox Odyssey» — першая ў свеце камерцыйная хатняя гульнявая прыстаўка. Яна была распрацавана невялікай камандай на чале з. Прыстаўка выпушчана кампаніяй «» у верасні 1972 года ў Злучаных Штатах і праз год — за мяжой. «Odyssey» заключана ў чорна-бела-карычневы корпус, які падключаецца да тэлевізара. Разам з прыстаўкай выкарыстоўваюцца два. Прыстаўка здольна выводзіць на экран тры квадратныя кропкі, паводзіны якіх мяняюцца ў залежнасці ад устаноўленай гульні. Гульцы для стварэння візуальных эфектаў могуць размяшчаць на экране тэлевізара каляровыя пластыкавыя накладкі. У кожнай гульні адзін ці два гульцы кіруюць сваімі кропкамі з дапамогай сваіх кантролераў. У камплекце з «Odyssey» пастаўлялася розная атрыбутыка настольных гульняў, такая як і папяровыя грошы. Асобна ад прыстаўкі пастаўлялася першая ў свеце камерцыйная гульня са.
A Prospect of Derby
«Перспектыва Дэрбі» (A Prospect of Derby) — карціна прыблізна 1725 аўтарства невядомага мастака, выстаўленая ў Музеі і мастацкай галерэі Дэрбі, якая паказвае від на Дэрбі ў першай палове XVIII стагоддзя.
Апісанне
Злева знаходзіцца дом пад назвай Каслфілд, што быў домам для сям’і Бароў (Borrow; партрэты Ісаака, Томаса і Ганны Бароў таксама знаходзяцца ў Музеі Дэрбі). Злева ад цэнтра размешчаны Эксэтэр-Хауз, цяпер не захаваўся, але які стаў вядомым, калі ў ім спыняўся Прыгажунчык прынц Чарлі ў той дзень, калі ён вырашыў разгарнуць свае шатландскія войскі замест таго, каб ісці адбіраць карону ў Лондан (інтэр’ер аднаго з пакояў хаты ўзноўлены ў экспазіцыі музея). Вялікія будынкі фабрыкі ставяцца да фабрыкам ў даліне ракі Деруэнт, якія у дадзены час уваходзяць у спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Вялікабрытаніі. Адзін з будынкаў у цяперашні час знесены, а ў адной з фабрык злева размешчаны Музей індустрыі Дэрбі.
Карціна адлюстроўваецца (на 2011 год) у музеі Дэрбі ў тым жа пакоі, што і выцесаны човен з Хенсана.
Паходжанне
Карціна была набытая Музеем і мастацкай галерэяй у 2006 годзе ў еўрапейскага калекцыянера праз Сотбіс.
Біржа
Біржа (beurs, Börse, bourse, bórsa, bolsa, exchange) — форма рэгулярна дзеючага аптовага рынку заменных тавараў, каштоўных папер і замежнай валюты. Адпаведна бываюць таварныя біржы, фондавыя біржы і валютныя біржы.
Біржа не выступае адным з бакоў у гандлёвых аперацыях, а толькі забяспечвае найбольш спрыяльныя ўмовы для гэтых аперацый: устанаўлівае для ўсіх удзельнікаў агульныя прынцыпы заключэння здзелак, распрацоўвае адзіныя правілы і нормы для заключэння здзелак, распрацоўвае адзіныя правілы і нормы для заключэння кантрактаў і дае на пэўны час месца для іх заключэння. Членамі Біржы могуць быць толькі пэўныя асобы, у т.л. давераныя прадстаўнікі кампаній. Кіруе біржай савет дырэктараў, якому падначалены розныя камітэты (фінансавы, арбітражны і інш.). Пасрэднікам паміж пакупнікамі і прадаўцамі выступаюць брокеры — пэўныя асобы ці фірмы (брокерскія канторы). Біржавыя органы ажыццяўляюць біржавую каціроўку — рэгіструюць курс валют і каштоўных папер, цэнаў на тавары, што стыхійна склаліся на біржы. Кожная біржа вядзе ўлік і сістэматызацыю такіх каціровак і публікуе іх у спецыяльных бюлетэнях. Біржавая каціроўка — адзін з паказчыкаў біржавой кан’юнктуры, індыкатар дзелавой актыўнасці ў розных сектарах эканомікі.
Зачаткі таварнай і вэксальнай (валютнай) біржы з’явіліся ў 15—16 ст. y гарадах Італіі (Венецыя, Генуя, Фларэнцыя). Важнымі этапамі ў развіцці біржавога гандлю стала заснаванне Антверпенскай (1531) і Амстэрдамскай (1608) бірж. У Paсіі першая біржа заснавана ў 1705 у Санкт-Пецярбургу. Росквіт біржавой дзейнасці прыпадае на 2-ю палову 19 ст. і звязаны з развіццём капіталістычнай вытворчасці, транспарту, сувязі, гандлю і акцыянерных таварыстваў. На сучасным этапе пераважная частка біржавога абароту сканцэнтравана ў вядучых гандлёвых і фінансавых цэнтрах ЗША, Вялікабрытаніі і Японіі (больш за 90 % аб’ёму біржавых здзелак з таварамі ў вартасным выражэнні, з іх больш за 80 % прыпадае на ЗША, дзе знаходзіцца гіганцкая фондавая Біржа ў Нью-Ёрку).
На Беларусі ў пачатку 20 ст. існавалі 2 біржы, якія спынілі дзейнасць y Першую сусветную вайну. У 1920-я гады біржавы гандаль аднавіўся, але ў 1927 ліквідаваны. Аднаўленне біржаў як адной з найважнейшых структур рыначнай эканомікі пачалося ў 1991.
Юрген Клоп
Юрген Норберт Клоп (нар., , ФРГ) — нямецкі футбаліст, трэнер. З 2015 года — галоўны трэнер англійскага клуба «Ліверпул», упершыню выйграў Лігу чэмпіёнаў з гэтай камандай у 2019 годзе.
Атрымаў прызнанне падчас працы ў футбольным клубе «Майнц 05», дзе гуляў з 1990 па 2001 год і ўслед за гэтым трэніраваў каманду з 2001 па 2008 год. У 2008—2015 гадах трэніраваў каманду першай нямецкай Бундэслігі «Барусія» (Дортмунд), з якой стаў двухразовым чэмпіёнам Германіі (2010/11, 2011/12), двухразовым уладальнікам Суперкубка Германіі (2013, 2014), уладальнікам Кубка Германіі (2011/12) і фіналістам Лігі чэмпіёнаў (2012/13). У кастрычніку 2015 года Клоп стаў трэнерам англійскага «Ліверпула».
Сцэнарыст
Сцэнары́ст — аўтар сцэнарыя для кінафільма альбо тэлесерыяла, камп'ютарнай гульні.
Часта рэжысёр-пастаноўшчык фільма з'яўляецца аўтарам або суаўтарам сцэнарыя фільма, што здымаецца.
Хафель
Ха́фель, або Га́фель (Havel) — рака ва ўсходняй частцы Германіі, правы прыток Эльбы.
Даўжыня ракі 325 км. Плошча басейна 24 096 км².
Джэймс Уані Іга
Джэймс Уані Іга (James Wani Igga; нар. ) — паўднёвасуданскі палітык. Займаў такія пасады, як Віцэ-прэзідэнт Паўднёвага Судана, спікер Нацыянальнага заканадаўчага сходу і генеральнага сакратара НАВС.
Удзельнічаў у грамадзянскай вайне, спрыяў пераходу НАВС ад узброеннай групоўкі да палітычнай партыі і фарміраванню Паўднёвага Судана як незалежнай дзяржавы.
Біяграфія
У 1985 годзе ў Судане пачалася грамадзянская вайна. Іга далучыўся да сіл НАВС. Ён хутка прасоўваўся па ваеннай службе, і да 1987 года Іга атрымаў званне маёра і камандаваў батальёнам Шакуса. У тым жа годзе ён стаў членам вярхоўнага камандавання НАВС.
У лістападзе 1991 года ўдзельнічаў у мірных перамовах у Найробі, дзе суправаджаў Джона Гаранга, лідара НАВС.
У лютым 2000 года Іга стварыў Тэхнічны камітэт Інтэлектуалаў. Орган займаўся планаваннем грамадзянскай адміністрацыі Паўднёвага Судана. Стварэнне гэтага камітэта было даручэннем грамадзянскай адміністрацыі Паўднёвага Судана.
Пасля падпісання Усёабдымнага мірнага пагаднення аб стварэнні аўтаноміі Паўднёвага Судана ў 2005 годзе, Іга арганізаваў пераход НАВС ад паўстанцкага стратэгічнага кіраўніцтва да палітычнай партыі. У гэты жа час Іга ўзначальвае гэту арганізацыю.
25 жніўня 2013 года Джэймс Іга заступае на пасаду віцэ-прэзідэнта.
У снежні 2013, калі ў Паўднёвым Судане пачалася грамадзянская вайна, Іга застаецца на баку прэзідэнта Кііра, асудзіўшы дзеянні апазіцыйнай групоўкі «Белая армія», якая спрабавала здзейсніць узброены пераварот.
NGC 3278
NGC 3278 (іншыя абазначэнні — ESO 317-43, MCG -7-22-21, IRAS10293-3941, PGC 31068) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Насос.
Ёшка Фішэр
Ёшка Фішэр (ням. Joschka Fischer; сапраўднае імя Іозеф Марцін Фішэр, ням. Joseph Martin Fischer; 12 красавіка 1948 года, Гераброн, Бадэн-Вюртэмберг, ФРГ) — нямецкі палітык з Саюз 90/Зялёныя. З 1998 года па 2005 год займаў пасаду міністра замежных спраў Германіі і віцэ-канцлера.
9-я Кіраўская партызанская брыгада
9-я Кіраўская партызанская брыгада — партызанская брыгада, створаная ў сакавіку 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Кіраўскага і сумежных з ім раёнаў. У ліпені 1943 года брыгада была расфарміравана, яе атрады былі перадзадены Кіраўскай ваенна-аператыўнай групе.
Гісторыя
Асноўны ўдар партызаны наносілі па чыгунках Магілёў — Рагачоў, Асіповічы — Жлобін. Блакіравалі шашу Магілёў — Бабруйск: пашкодзілі 18 км тэлефонна-тэлеграфнай лініі, на 12 км зрабілі завалы дарог і аб’язных шляхоў. Разам з іншымі брыгадамі і атрадамі ачысцілі ад нямецкіх войск значную частку Кіраўскага і сумежных з ім раёнаў. Удзельнічалі ў абароне Клічаўскай партызанскай зоны.
Памяць
У 1968 годзе ў гонар брыгады каля пасёлка Скачок Кіраўскага раёна быў пастаўлены абеліск.
Луа (народ)
Луа (саманазва Joluo) — афрыканскі народ, жывуць пераважна ў Кеніі і Танзаніі. Агульная колькасць (2020 г.) — 5 530 800 чалавек.
Гісторыя
Большасць даследчыкаў мяркуе, што продкі луа падобна іншым нілотам мігрыравалі ў раён Вялікіх азёр з тэрыторыі сучаснага Паўднёвага Судана, дзе да нашых дзён існуюць вельмі блізкія па мове і культуры народы. Час гэтай міграцыі дакладна не вызначаны і не мае фактычных падцверджанняў. Звычайна вылучаецца перыяд ад 500 да 150 гадоў таму. Цікава, што сярод нілотаў Паўднёвага Судана, блізкіх да лува, існуе адваротная традыцыя лічыць месцам свайго паходжання поўдзень. Частка луа Кеніі сцвярджае, што іх продкі з'явіліся з тэрыторыі суседняй Уганды. Генетычнае даследаванне 2009 г. паказала, што луа шчыльна звязаны з навакольным насельніцтвам банту.
Пасля меркаванай міграцыі на тэрыторыю Кеніі луа аселі каля ўсходняга ўзбярэжжа возера Вікторыя. Іх асноўнымі заняткамі сталі жывёлагадоўля, земляробства і рыбалоўства. Каля 1800 г. некаторыя роды луа перасяліліся на тэрыторыю Танзаніі. З прыходам луа звязваюць узвядзенне каменных і земляных абарончых будынкаў.
У XIX ст. пачаліся кантакты луа з еўрапейцамі. Будаўніцтва брытанскімі ўладамі чыгункі праз землі луа выклікала ў апошніх незадаволенасць і прывяла да ваенных сутычак. Брытанская каланіяльная адміністрацыя ў Кеніі і нямецкая ў Танзаніі імкнуліся падпарадкаваць родавых правадыроў. З 1906 г. пачалася хрысціянізацыя луа. У міжваенны перыяд вылучыліся 2 асноўныя плыні адносінаў з каланіяльнымі ўладамі. Частка правадыроў на чале Адэра Аканга садзейнічалі зменам гаспадаркі, укараненню сучасных школьнай адукацыі, гігіены, медыцыны. У той жа час развіваўся рух супраціўлення, у тым ліку ў межах рэлігійнага культу мумба.
У пасляваенны перыяд многія прадстаўнікі луа самі працавалі ў каланіяльных органах, пры гэтым выступалі за незалежнасць Кеніі і Танзаніі. Сярод выдатных усходнеафрыканскіх палітыкаў вылучыліся луа Томас Мбоя, дзеяч прафсаюзнага руху, і Адынга Адынга, антыкаланіяліст і першы віцэ-прэзідэнт незалежнай Кеніі.
У нашы дні луа з'яўляюцца адным з найбуйнейшых народаў Кеніі, яго прадстаўнікі аказваюць моцны ўплыў на палітыку, навуку і культуру гэтай краіны. У Танзаніі яны складаюць нацыянальную меншасць, аднак таксама адыгрываюць важную ролю ў рэгіянальнай палітыцы.
Культура
Асноўнымі заняткамі луа здаўна з'яўляюцца сельская гаспадарка і рыбалоўства. У адрозненні ад суседдзей, якія аддзяляюць адгонную жывёлагадоўлю ад земляробства, луа практыкуюць абодвы занятка, хаця земляробствам часцей займаюцца жанчыны, а жывёлагадоўляй — мужчыны. Галоўныя сельскагаспадарчыя культуры — сорга і проса, якія складаюць асноўную ежу. Адгонная жывёлагадоўля не такая важная с пункту гледжання харчавання, паколькі ялавічыну і малако кароў ўжываюць рэдка. Аднак каровы разглядаюцца як сімвал багацця і абмену, наяўнасцю і колькасцю кароў вызначаецца ўплыў той ці іншай сям'і. Рыбу ловяць з берага або з плытоў з дапамогай пастак і сетак. Рыбалоўства асабліва развіта ў раёне возера Вікторыя, дзе ім займаюцца дарослыя мужчыны, жанчыны і нават дзеці. З XX ст. назіраецца перамяшчэнне луа ў гарады, прамысловыя прадпрыемствы і месцы здабычы карысных выкапняў.
Традыцыйныя жытлы ўяўлялі сабою сямейную сядзібу дала, якая будавалася на схілах пагоркаў і ўяўляла сабою некалькі круглявых каркасных хацін з дахамі, крытымі саломай, якія складалі кола вакол супольнага двара. У двары трымалі кароў і дробную свойскую жывёлу. Вакол дала садзілі калючыя хмызнякі для абароны ад ворагаў і злодзеяў. Часам дала групаваліся разам і стваралі паселішча гвенг накшталт вёскі з раскіданай планіроўкай. Захаваліся старажытныя земляныя і каменныя абарончыя збудаванні. Рэшткі каменнага абарончага комплексу Тхімліч Ахінга былі ўнесены ў 2018 г. у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Традыцыйная народная вопратка складалася са скураных фартухаў, паясоў на геніталіі, нарукаўнікаў. Мужчыны і жанчыны апраналі ўпрыгожванні з ракавін малюскаў, костак і зубоў жывёл. Ужо ў міжваенны перыяд XX ст. шырока ўжывалася вопратка еўрапейскага паходжання. У канцы XX ст. папулярызацыя традыцыйнай культуры прывяла да вяртання некаторых элементаў народнай вопраткі ў святочных уборах. У мінулым луа практыкавалі выдаленне ў юнакоў пярэдніх ніжніх зубоў, нанясенне шрамаў на скуру.
Асновай традыцыйнага грамадства была пашыраная сям'я на чале старэйшага мужчыны, які валодаў буйной рагатай жывёлай і адказваў за сядзібу. Важная роля належыла старэйшай жанчыне мікаі. Яна не абавязкова была жонкай главы сям'і, часта — маці або незамужняй сястрой. Яна ўзначальвала жаночую частку сям'і, арганізоўвала працу на палетках, хатнюю гаспадарку, размеркаванне харчовых прыпасаў. Жыццё ў паселішчах гвенг рэгулявалася правадыром. Ім быў найбольш заможны глава сям'і. Улада правадыра абмяжоўвалася радай старэйшын. Некалькі гвенг маглі складаць асобную палітычную адзінку, у якой таксама абіраўся правадыр. Акрамя таго, усе сем'і належаць да буйной родавай арганізацыі з адзіным продкам. Шлюбы знутры роду забаронены. Да распаўсюджання хрысціянства практыкавалася палігінія. Адлік сваяцтва і перадача спадчыны вяліся па лініі бацькі.
Луа знакаміты музычным і танцавальным мастацтвам. Характэрны сольныя музычныя выступленні, што суправаджаліся спевамі. Распаўсюджаныя народныя музычныя інструменты: розныя барабаны, скрыпка аруту, флейта. У сярэдзіне XX ст. пад уплывам джазу сфарміраваўся жанр луа бенга, які сумяшчаў традыцыйныя матывы і гітарную музыку. У мінулым танцы мелі цырыманіяльны сэнс, аднак таксама падкрэслівалі індывідуальны характар танцора. Танец ахангла ўключае сексуальныя рухі і эратычныя эмоцыі.
Мова
Мова луа адносіцца да паўднёвай нілоцкай галіны моў. Шырока выкарыстоўваецца на захадзе Кеніі і поўдні Танзаніі не толькі самімі луа, але і суседнімі народамі. Пісьмовасць на аснове лацінкі была створана еўрапейскімі місіянерамі паміж 1913 г. і 1921 г.
Рэлігія
У традыцыйных вераваннях луа асаблівую ролю адыгрывае постаць антрапаморфнага бажаства Н'ясае або Джока, якое мае выключна духоўную форму і ўмешваецца ў чалавечыя адносіны выключна праз сілы прыроды. Чалавечае жыццё лічылася вечным. Пасля смерці фізічныя рэшткі ператвараліся ў прах, а душа далучалася да Джока. Аднак, калі сваякі памерлага не шануюць яго, ён можа ператварыцца ў злога духа. Таму луа ахвяравалі продкам асвечаных жывёлін, імкнуліся кантактаваць з імі праз сны. Яны таксама верылі ў іншых духаў і магічнае ўздзеянне лекараў, вешчуноў і чараўнікоў. Апошнія разглядаліся як магутныя асобы, што маглі супернічаць з духамі і таму выклікалі страх у простых людзей.
У нашы дні большасць вернікаў адносяцца да розных плыняў хрысціянства, аднак элементы традыцыйных вераванняў таксама аказваюць уплыў на рэлігійнае жыццё.
Каменка (прыток Дзітвы)
Ка́менка — ручай у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Дзітва (басейн Нёмана).
Даўжыня ручая 11 км. Плошча вадазбору 73 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,2 м/км. Вадазбор у межах Лідскай раўніны. Рэчышча каналізаванае ў ніжнім цячэнні.
Об (горад)
Об (Обь) — горад (з 1969) у Расіі, абласнога падпарадкавання ў Новасібірскай вобласці. Насельніцтва 24,8 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1934 годзе.
Асноўнае прадпрыемства — аэрапорт Талмачова.
Губерня
Губерня — адзінка адміністрацыйна-тэрытарыяльнага дзялення ў Расійскай імперыі, якую ўвёў Пётр I. Да канца 1920-х гадоў існавала ў РСФСР і СССР.
Факультэт гісторыі, камунікацыі і турызму ГрДУ
Гісторыя
Створаны ў 2013 годзе шляхам аб’яднання факультэта гісторыі і сацыялогіі (заснаваны ў 1954 годзе як гістарычны факультэт і на працягу свайго існавання перайменоўваўся ў гісторыка-філалагічны (1956), гісторыка-педагагічны (1967), факультэт гісторыі і культуры (1994), гістарычны (2001), факультэт гісторыі і сацыялогіі (2007)), факультэта турызму і сервісу (заснаваны на базе гуманітарнага факультэта ў 2008 годзе), кафедры журналістыкі і кафедры лінгвістыкі і міжкультурных камунікацый філалагічнага факультэта.
Губерня
Да 1917 года ў Расійскай імперыі было 78 губерняў, 25 з іх у 1917—1920 гадах адышлі да Польшчы, Фінляндыі, Літвы, Латвіі і Эстоніі. У 1917—1923 гадах ішоў працэс разузбуйнення губерняў. На ўскраінах РСФСР актыўна ствараліся нацыянальныя аўтаноміі, на ўсёй тэрыторыі краіны ствараліся новыя губерні. У 1923 годзе, неўзабаве пасля стварэня СССР, Дзяржплан СССР распрацаваў новы план адміністрацыйна-тэрытарыяльнага дзялення краіны. Губернска-тэрытарыяльнае дзяленне было ліквідавана ў 1923—1929 гадах і заменена дзяленнем на вобласці і краі, якія паслядоўна дзяліліся на акругі, раёны і сельсаветы.
Джаяпура
Джаяпу́ра (Jayapura) — горад на паўночным захадзе Новай Гвінеі, адміністрацыйны цэнтр інданезійскай правінцыі Папуа. Ранейшыя назвы — Галандыя, Кота-Бару, Сукарнапура. Насельніцтва (2014 г.) - 315 872 чал.
Гісторыя
У канцы XIX - пачатку XX ст. мясцовасць Намбэй у заліве Гумбальта прыцягвала гандляроў з еўрапейскіх краін і дробных дзяржаў Паўднёва-Усходняй Азіі. Тут узнікла буйное паселішча, якое кіравалася мясцовым правадыром. 7 мая 1910 г. Намбэй быў афіцыйна анексаваны Нідэрландамі. На яго месцы ўзнік каланіяльны горад і порт Галандыя. У 1942 - 1944 гг. ён быў акупаваны японцамі. У 1949 - 1962 гг. з'яўляўся адміністрацыйным цэнтрам Нідэрландскай Новай Гвінеі. У 1963 г. далучаны да Інданезіі і пераўтвораны ў правінцыйны адміністрацыйны цэнтр. Мае сучасную назву з 1968 г. У 1998 г. пацярпеў ад цунамі.
Геаграфія
Горад Джаяпура месціцца на перасмыку паміж дзвюма залівамі ў пагорыстай мясцовасці. Найбольшая вышыня - 287 м. Клімат экватарыяльны вільготны. Сярэдняя тэмпература вагаецца ад +29°C да +31,8°C.
Інфраструктура
Горад Джаяпура — важны транспартны, гандлёвы, турыстычны і адміністрацыйны цэнтр. Працуюць порт і аэрапорт Сентані. З 1949 г. — цэнтр каталіцкай дыяцэзіі. У Джаяпуры месціцца вядомы ў Інданезіі футбольны клуб "Персіпура".
NGC 3279
NGC 3279 (іншыя абазначэнні — IC 622, IRAS10320+1127, UGC 5741, ZWG 65.59, MCG 2-27-27, FGC 1100, PGC 31302) — галактыка ў сузор’і Леў.