cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вестфалія (правінцыя)
Стварэнне правінцыі
У 1815 годзе па выніках Венскага кангрэса пасля заканчэння вызваленчых войнаў тэрыторыя каралеўства Прусія (сіні колер на карце адпавядае граніцам да 1815 года) была значна павялічана (зялёным колерам адзначаны набытыя тэрыторыі). У прыватнасці, Прусіі была перададзена тэрыторыя створанага ў 1807 годзе Напалеонам марыянетачнага Каралеўства Вестфалія (нумар 16 на карце), у якое ўваходзілі ў тым ліку і землі, што раней ужо належалі Прусіі, але былі ёю страчаны па выніках Тыльзіцкага мірнага дагавора 1807 года. У прыватнасці, брандэнбургскім Гогенцолернам, з якіх паходзілі прускія каралі, належалі, графства Марк, графства Равенсберг, графства Тэкленбург, Мюнстэрскае княства-біскупства, Падэрборнскае княства-біскупства, графства Лімбург і іншыя дробныя ўладанні. Акрамя іх у час Венскага кангрэса да Прусіі адышлі і паўднёвая частка герцагства Арэнберг. Такім чынам, тэрыторыя ўяўляла сабой сукупнасць гістарычна разрозненых зямель з рознымі эканамічнымі асновамі і традыцыямі.
У 1815/1816 гадах для лепшай арганізацыі шматлікіх нованабытых зямель у Прусіі быў уведзена правінцыйны падзел. Правінцыя Вестфалія стала адной з дзесяці створаных правінцый. Сталіцай быў выбраны горад Мюнстэр. У 1816 годзе да тэрыторыі правінцыі былі таксама далучаны землі герцагства Вестфалія, у 1817 годзе — княствы Сайн-Вітгенштэйн і Насау-Зіген.
У 1816 годзе ў правінцыі былі створаны тры адміністрацыйныя акругі:
Пасля 1945 года
Пасля 1945 года тэрыторыя правінцыі ўваходзіла ў брытанскую зону акупацыі. У жніўні 1946 года па рашэнні брытанскай ваеннай адміністрацыі правінцыя Вестфалія была ліквідавана. Адначасова на яе тэрыторыі разам з часткай Рэйнскай правінцыі была створана зямля Паўночны Рэйн-Вестфалія. У 1947 годзе ў склад Паўночнага Рэйна-Вестфаліі была ўключана раней самастойная зямля Ліпэ, у выніку чаго адміністрацыйная акруга Міндэн была пашырана і ператворана ў акругу Дэтмальд. У такім выглядзе зямля Паўночны Рэйн-Вестфалія ў 1949 годзе стала часткай Федэратыўнай Рэспублікі Германія.
Геаграфія і эканоміка
Тэрыторыя правінцыі была пакрыта горнымі ланцугамі, горамі, узгоркамі, і толькі акруга Мюнстэр ляжала на раўніне. Галоўнае багацце Вестфаліі — каменны вугаль і жалеза. Самыя магутныя паклады каменнага вуглю ляжалі па Руры ў Ардэйскіх горах, таксама ў вобласці Брылона, Ольпе і ў графстве Марк. У Вестфаліі здабываліся медная і жалезная руда, серны калчадан, цынк, волава, нікель, сурма, вапняк, гіпс, мармур. Значнае месца займалі чыгунаплавільныя і машынабудаўнічыя заводы і льняная прамысловасць, якая з XIV стагоддзя засяродзілася паміж Ліпэ і Везерам. Горад Білефельд здаўна славіўся сваімі тонкімі палотнамі. Таксама ў Вестфаліі была размешчана вялікая колькасць суконных, баваўняных і шарсцяных фабрыкаў. У акрузе Арнсберг, у графстве Марк і ў Зігене была сканцэнтравана вытворчасць розных сартоў жалеза. Таксама была развіта вытворчасць чыгунных, стальных і медных вырабаў, цынкавых пласцінак і палос, ртуці, сернай кіслаты, меднага і жалезнага купарваса. Акрамя розных фабрыкатаў, з Вестфаліі вывозілі вядомую вестфальскую вяндліну і каўбасы. З гандлёвых гарадоў першае месца займалі Білефельд, Ізерлон і Дортмунд. Галоўным рынкам шэрсці лічыўся Падэрборн. Суднаходныя рэкі і густая сетка чыгунак значна садзейнічалі развіццю гандлю. Насельніцтва правінцыі па перавазе было прамысловым: у 1882 годзе 42,73 % займаліся прамысловасцю, 32,77 % — земляробствам і жывёлагадоўляй, 6,63 % — гандлем і 9,73 % знаходзіліся на асабістай службе ў прыватных асоб.
Статыстычныя даныя
Тэрыторыя правінцыі ў канцы XIX стагоддзя складала 20.195,5 км². Да 1 снежня 1885 года ў Вестфаліі пражывала 2.202.796 чалавек, сярод якіх пераважную большасць складалі немцы, якія размаўлялі на ніжненямецкай гаворцы. У 1885 годзе ў правінцыі налічвалася 1.035.895 пратэстантаў, 1.145.605 каталікоў, 4.049 прадстаўнікоў іншых хрысціянскіх канфесій і 18.931 яўрэяў. Каталікі пераважалі ў акрузе Мюнстэр, а акруга Міндэн была заселена большай часткай пратэстантамі.
Тэрыторыя і насельніцтва правінцыі Вестфалія ў 1900 годзе:
Тэрыторыя і насельніцтва правінцыі Вестфалія ў 1925 годзе:
Рэлігійны склад насельніцтва ў 1925 годзе: 49,8 % — каталікі; 47,3 % — пратэстанты; 0,1 % — іншыя хрысціянскія канфесіі; 0,4 % — яўрэі; 2,3 % — іншыя канфесіі.
Плошча і колькасць насельніцтва правінцыі і асобных яе адміністрацыйных акруг станам на 17 мая 1939 года ў граніцах на 1 студзеня 1941 года і колькасць раёнаў на 1 студзеня 1941 года:
Гарадское і сельскае насельніцтва
Размеркаванне насельніцтва па розных тыпах населеных пунктаў у залежнасці ад іх велічыні па агульнай колькасці жыхароў, паводле даных перапісу насельніцтва 1925 года і станам на 17 мая 1939 года :
Найбуйнейшымі гарадамі правінцыі Вестфалія з’яўляліся (паводле даных 1925 года):
Горад Бур у 1928 годзе быў уключаны ў межы горада Гельзенкірхен.
Обер-прэзідэнты
Пасада обер-прэзідэнта ўведзена ў Прусіі паводле ўказу ад 30 красавіка 1815 года аб паляпшэнні арганізацыі правінцыйнага кіравання (Verordnung wegen verbesserter Einrichtung der Provinzial-Behörden).
Гамбургскі тэхнічны ўніверсітэт
Гамбургскі тэхнічны ўніверсітэт (Technische Universität Hamburg) — нямецкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Гамбург.
Агульная характарыстыка
Гэта адзін з самых маладых тэхнічных універсітэтаў у Германіі. Ён быў заснаваны ў 1978 годзе і размешчаны ў раёне Харбург у Гамбургу.
Крыху менш за 100 прафесараў выкладаюць для амаль 8 000 студэнтаў на 42 праграмах бакалаўрыяту і магістратуры. Прэзідэнтам універсітэта з'яўляецца Андрэас Цім-Гіль, віцэ-прэзідэнтамі з'яўляюцца Ірына Смірнова (навука) і Керсцін Кухта (навучанне).
Універсітэт адрозніваецца перш за ўсё сваёй незвычайнай структурай, паколькі ў ім няма падзелу на факультэты, а ёсць разбіўка па напрамках даследаванняў, што дазваляе больш цесна супрацоўнічаць паміж рознымі структурнымі адзінкамі.
Вялікія Лётцы
Гісторыя
Да 10 мая 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Старасельскага сельсавета, да 22 снежня 1960 года — у склад Біцялёўскага сельсавета.
Батанічны сад
Быў закладзены ў маёнтку Вялікія Лётцы У. У. Адамавым. Дзейнічаў у пачатку XX стагоддзя да 1924 года. У 1910 годзе ў садзе раслі 344 віды дрэў, 664 віды травяністых і паўхмызняковых раслін, 13 відаў папараці. Большая частка калекцыі саду сфарміравана ў 1912 годзе. У стварэнні батанічнага саду прымалі вядомыя батанічныя арганізацыі і батанікі, насенне дастаўляліся Пецярбурга, Варшавы, Парыжа, Жэневы і іншых месцаў.
У канцы 1924 года ў садзе налічвалася каля 400 відаў рэдкіх парод дрэў, мелася калекцыя шматгадовых травяністых раслін, цяпліца з 300 відамі экзатычных раслін, гербарый, больш за 2000 відаў лекавых, тэхнічных, ягадных і іншых раслін, калекцыя насення больш за 1000 відаў. Працаваў батанічны музей. Сад выдаваў, вёў абмен насеннем.
Пасля 1924 г. частка калекцыі (каля 200 відаў) была перанесена ў Віцебск. Калекцыя батанічнага саду страчана ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Захаваліся асобныя асобнікі, , , , а таксама зараснікі , і інш.
Маэ
Маэ (Mahé) — адзін з астравоў Сейшэльскага архіпелага.
Размешчаны ў Індыйскім акіяне, належыць дзяржаве Сейшэльскія Астравы.
Найбуйнейшы з астравоў Сейшэльскага архіпелага. Памеры вострава — 29 на 13 км. Самы высокі пункт дасягае 905 м над узроўнем мора.
Плошча вострава — 155 км². Колькасць жыхароў — 72 000 чал. (ацэнка 2009 год), што складае 80 % насельніцтва ўсёй дзяржавы.
Уладзімір Рыгоравіч Залатагораў
Уладзімір Рыгоравіч Залатагораў (нар., с. Стараюр’ева, Тамбоўская вобласць, РСФСР) — савецкі і беларускі эканаміст. Кандыдат эканамічных навук (1966), прафесар (1991).
Біяграфія
Сконыў Ленінградскую лесатэхнічную акадэмію (інжынерна-эканамічны факультэт, 1954; аспірантура, 1965). Працаваў на прадпрыемствах Ленінградскага дзяржаўнага лесанарыхтоўчага трэста («Ленлес», 1954—1961), у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1965, прафесар кафедры кіравання і арганізацыі вытворчасці, у 1996—1997 — загадчык кафедры, з 1997 — прафесар кафедры эканомікі і кіравання на прадпрыемствах хіміка-ляснога комплексу, у 1997—1998 і 2002 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: эканоміка лясной прамысловасці; праблемы сацыяльна-эканамічнай эфектыўнасці прамысловай вытворчасці, капітальных укладанняў і новай тэхнікі; інвестыцыйны менеджмент.
Іглаўскія горы
Іглаўскія горы  — горны хрыбет у Чэхіі і часткова на тэрыторыі Аўстрыі. Уяўляе сабой паўднёва-заходнюю частку Чэшска-Мараўскага ўзвышша.
Найвышэйшая вяршыня хрыбта — гара (837 м). Горы складзены галоўным чынам гранітамі і гнейсамі. Зрэзаны густой сеткай рэк сістэмы Маравы і Влтавы. На схілах растуць іглічныя лясы з елі, ніжнія часткі схілаў выкарыстоўваюцца як раллі. Маюцца радовішчы каляровых і каштоўных металаў.
Лучынэць
Лучынэць (Лучи́нець) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Сатбай (Кызылардзінская вобласць)
Сатбай — сяло ў Жалагашскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Мадэніецкай сельскай акругі. Код КАТА — 433649300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 204 чалавекі (108 мужчын і 96 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 191 чалавек (104 мужчыны і 87 жанчын).
Калавуравіцкі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Качановіцкі сельсавет у складзе Пінскага раёна Пінскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Качановічы. З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. 17 красавіка 1959 года вёскі Крывічы, Курадава I і Курадава II перададзены ў склад Лемяшэвіцкага сельсавета. 16 красавіка 1973 года перайменаваны ў Калавуравіцкі, цэнтр перанесены ў вёску Калавуравічы. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 7 населеных пунктаў. 15 красавіка 1985 года ў склад Парахонскага сельсавета перададзена вёска Маладзельчыцы. 21 сакавіка 1988 года да сельсавета далучана частка тэрыторыі скасаванага Беразцоўскага сельсавета з вёскай Гальцы.
Качановіцкі сельсавет
Назву Качано́віцкі сельсавет маюць:
Энергія ветру
Эне́ргія ве́тру — натуральная, узнаўляльная крыніца энергіі. Энергія ветру вельмі вялікая. Яе запасы ў свеце складаюць 170 трлн кВт·г у год. Гэту энергію можна атрымліваць не забруджваючы навакольнае асяроддзе. Але ў ветру ёсць два істотных недахопы: яго энергія рассеяна ў прасторы і вецер часта змяняе напрамак.
Чалавек выкарыстоўваў энергію ветру тысячагоддзямі. Старажытныя парусныя караблі, млыны, выкарыстоўвалі энергію ветру для руху, пампавання вады, памолу зерня. Яшчэ ў Персіі згадваецца ўжыванне ветравых млыноў у II ст. да н.э.
Зараз вецер выкарыстоўваецца для выпрацоўкі электрычнасці (першы ветраэлектрагенератар быў сканструяваны ў Даніі ў 1890 годзе). Гэта можа быць генератар, які забяспечвае электрычнасцю ферму ці складаныя сістэмы, якія забяспечваюць энергіяй электрасістэму. Маленькія турбіны выпрацоўваюць толькі 500 ват, чаго хапае толькі для тэлевізара, а магутнасць самых вялікіх складае некалькі мегават, што можа забяспечыць невялікі горад. У складаных сістэмах (так званыя ветравыя фермы) звычайна выкарыстоўваюць турбіны магутнасцю каля 300 кВт, усталяваныя на вышыні да 50 метраў, а дыяметр лопасцяў можа скласці да 30 метраў.
Ветравая турбіна
Сучасныя турбіны — складаныя структуры, якія павінны вытрымліваць цяжкія абставіны штормаў і вятроў, заставацца лёгкімі і прыдатнымі да работы пры невялікім ветры. Ротар разлічаны для работы на сталай хуткасці (звычайна 34 абароты за мінуту), а вугал лопасцей аўтаматычна рэгулюецца для дасягнення гэтай хуткасці. Верхавіна турбіны таксама паварочваецца па ветры. Лопасці турбіны, даўжыня якіх можа дасягаць 15 метраў, збіраюць уручную з кампазітнага шклавалаконнага матэрыялу, арміраванага дрэвам або алюмініем. Тэхніка зборкі развілася з метадаў вытворчасці сучасных ветразевых яхта. Лопасці могуць вырабляць са сталі.
Канструктыўна ветравая турбіна складаецца з ветракола з лопасцямі, павышальнага рэдуктара, ветрагенератара, усталяванага на мачце, інвертара, акумулятарнай батарэі. Часта, для надзейнасці ў склад такой аўтаномнай сістэмы электразабеспячэння дадаюць блокі сонечных батарэй і бензінавы (дызельны) электрарухавік. Прынцып дзеяння ветрагенератара: моц ветру круціць ветракола з лопасцямі, перадаючы рух праз рэдуктар на стрыжань генератара. Такім чынам, рэалізуецца прынцып пераўтварэння механічнай энергіі ў электрычную. Магутнасць ветрагенератара залежыць ад памераў ветракола, хуткасці ветру, вышыні мачты. Інвертар уяўляе сабой вузел, які выконвае задачу пераўтварэння электрычнага тока ў сінусаідальны і дадатковую стабілізацыю напружання. У буферы з інвертарам працуе акумулятар, які перадае напружанне ў сетку нагрузкі пры адсутнасці ветру.
Самым малым з ветрагенератараў з’яўляецца тып G-60. Пры дыяметры пяцілопаснага ротара 0,75 метра і хуткасці ветру 3 — 10 м/c ён выпрацоўвае магутнасць 60 ват напругай 12/24 вольта, пры гэтым важыць 9 кг.
Ветравыя турбіны ставяць толькі ў месцах дзе дастаткова ветравых рэсурсаў — сярэднегадавая хуткасцю ветру 6—25 м/с. Такія месцы звычайна знаходзяцца на ўзгорыстай, часта ўзбярэжнай мясцовасці. У краінах Еўропы ветраэнергетычныя магутнасці маюць некалькі варыянтаў базіравання: унутрыкантынентальнае (ВЭС і адзінкавыя ВЭУ унутры кантынента); узбярэжнае (ВЭС размяшчаюцца паблізу або ўздоўж марскога берага); марское (ВЭС размяшчаюцца ў адкрытым моры паблізу ўзбярэжжа). Для ацэнкі прыдатнасці пляцовак пад будаўніцтва ВЭУ праводзяцца назіранні і даследаванні, складаюцца карты вятроў, пляцоўкі пашпартызуюцца што палягчае выбар мадыфікацыі ВЭУ для кожнай пляцоўкі. Значным крытэрыем у вызначэнні пляцовак з’яўляецца блізкае знаходжанне існуючых сістэм размеркавання электрычнасці, а таксама цэнтраў яе попыту.
Ветравыя турбіны маюць нязвыклы выгляд а іх размяшчэнне ў месцах з добрай бачнасцю прывяло да ўзнікнення ў грамадстве занепакоенасцю парушэннем традыцыйных відаў прыроды. Праблемай з’яўляецца і шум. Аднак з развіццём тэхналогій павялічваецца рэнтабельнасць усталявання турбін у моры на невялікай адлегласці ад берага. Такая шэльфавая ветравая ферма ёсць каля ўзбярэжжа Даніі.
Развіццё
Нягледзячы на ​​тое, што ў пачатку 1980-х гадоў, кошт кВт·гадзіны складаў 40 цэнтаў, у канцы 1990-х гадоў ён знізіўся да 5 цэнтаў, і энергія ветру стала танней за электраэнергію атрыманай на цеплавых электрастанцыях, паводле даных Міністэрства энергетыкі ЗША, ветравая электраэнергія складае менш за 1 % усёй энергіі, вырабленай у ЗША, а на долю вугалю прыпадае 52 %. У гэтай вобласці ЗША адстаюць ад Еўрапейскага Саюза, дзе ў 2002 годзе вытворчасць ветравой электраэнергіі ўзрасла на 33 % і дасягнула адзнакі 23.056 МВт, у параўнанні з 4.685 МВт у ЗША. Больш за 70 % ветравой электраэнергіі, вырабленай у свеце, выпрацоўваецца ў Еўропе.
Тэмпы павелічэння сумарнай вызначанай магутнасці ВЭУ ў свеце маюць тэндэнцыю да хуткага росту. Калі ў 2001 вызначаная магутнасць ВЭУ планеты склала 24,35 ГВт, то да канца 2006 — ужо больш за 74 ГВт, а да канца 2007 — больш за 94 ГВт. У сувязі з гэтым у 2006 годзе Еўрапейская асацыяцыя ветраэнергетыкі (EWEA) пераглядзела планы росту ветраэнергетыкі ў ЕС да 2010 — папярэдні планавы паказчык у 40 ГВт зменены на 60 ГВт, у 2007 годзе на Еўропу прыпадае каля 70 % вызначанай магутнасці ВЭУ ў свеце, найбольшая іх частка размешчана ў Германіі, Іспаніі і Даніі.
Зінаіда Аляксандраўна Самсонава
Біяграфія
Зінаіда Аляксандраўна Самсонава нарадзілася 14 кастрычніка 1924 года ў вёсцы Бабкова Ягор’еўскага павета Маскоўскай губерні РСФСР СССР (цяпер вёска Ягор’еўскага раёна Маскоўскай вобласці Расійскай Федэрацыі) у сям’і сельскага каваля. Руская. У пачатку 30-х гадоў сям’я Самсонавых пераехала ў суседнюю вёску Колычава. Тут Зінаіда Самсонава ў 1939 годзе скончыла сямігадовую школу. Працавала санітаркай у доме інвалідаў. Летам 1941 года была мабілізавана на будаўніцтва абарончых умацаванняў на подступах да Масквы. Працавала на аб’ектах у Бабушкіна і Нара-Фамінску. У лютым 1942 года паступіла на курсы медыцынскіх сясцёр ў Ягор’еўскае медыцынскае вучылішча, якія скончыла ў жніўні 1942 года.
У шэрагі Рабоча-Сялянскай Чырвонай Арміі З. А. Самсонава была закліканая Ягор’еўскім райваенкаматам у кастрычніку 1942 года. Ваявала на Сталінградскім і Варонежскім франтах, удзельнічала ў Сталінградскай і Курскай бітвах. Асабліва вызначылася ў бітве за Дняпро на Букрынскім плацдарме. У верасні 1943 года перадавыя часці 47-й арміі Варонежскага фронту выйшлі да Дняпра ў раёне горада Канева Чаркаскай вобласці Украінскай ССР. 24 верасня 1943 года з першым дэсантным атрадам фарсіравала раку на поўдзень ад вёскі Пекары (Канеўскага раёна Чаркаскай вобласці Украіны) фельчар 667-га стралковага палка 218-й стралковай дывізіі старшы сяржант З. А. Самсонава. У баі пры захопе плацдарма яна знішчыла трох нямецкіх салдатаў. 26-27 верасня 1943 года, знаходзячыся ў першай лініі абароны падчас шматлікіх контратакаў праціўніка, фельчар пад агнём праціўніка вынесла з поля бою 30 параненых і эвакуявала іх на левы бераг. Увечары 27 верасня 1943 года ў баі за сяло Пекары прымала ўдзел у адбіцці варожай контратакі, умела дзейнічаючы аўтаматам і трафейным гранатамі.
У далейшым старэйшы сяржант З. А. Самсонава ўдзельнічала ў Кіеўскай наступальнай, Кіеўскай абарончай і Жытомірскай-Бердычаўскай аперацыі, вызваленні горада Жытоміра. У канцы лістапада 1943 года дывізія, у якой служыла фельчар Самсонава, была перакінутая на Беларускі фронт. У ходзе Калінкавіцка-Мазырскай наступальнай аперацыі 27 студзеня 1944 года ў баі за беларускую вёску Холма (Гомельская вобласць) старшы сяржант Зінаіда Самсонава загінула ад кулі нямецкага снайпера пры спробе вынесці параненага салдата з нейтральнай паласы. Пахавана ў брацкай магіле ў пасёлку Азарычы Калінкавіцкага раёна Гомельскай вобласці Рэспублікі Беларусь.
Герою Савецкага Саюза З. А. Самсонавай прысвечаны вядомы верш яе аднапалчанкі, паэтэсы Юліі Друнінай «Зінка»:
Ян Пратасовіч
Ян-Бенедыкт Пратасовіч (другая палова XVI ст., Магільнае — пасля 1608 ) — паэт i перакладчык Вялікага Княства Літоўскага, яркі прадстаўнік эўрыстычнай паэзіі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і Бенедыкта Васілевіча Пратасовіча і Марыны з Палубінскіх, сястры наваградскага кашталяна Аляксандра Палубінскага. Бацька паэта, паводле перапісу 1567 г., выстаўляў у войска 9 вершнікаў і 7 пешых жаўнераў, пэўны час займаў пасады войскага гарадзенскага i ключніка троцкага, сваім сынам — Яну і Мацею — пакінуў у спадчыну маёнтак Магільна пад Гарынню. Бацькі паэта былі праваслаўнымі, сам Ян, хутчэй за ўсё, перайшоў пасля 1596 ва ўніяцтва альбо адразу ў каталіцтва.
Найбольш верагодна, што Я. Пратасовіч атрымаў адукацыю ў якім-небудзь заходнееўрапейскім універсітэце дзякуючы падтрымцы багатых мецэнатаў. Сябраваў з падскарбіем Т. Тышкевіч-Скуміным і з вядомым віленскім друкаром Я. Карцанам.
Некаторыя даследчыкі лічаць, што Я. Пратасовіч у 1570—1580 выконваў абавязкі віленскага гродскага суддзі, але найбольш верагодна , што гэтую пасаду займаў дзядзька паэта, таксама Ян Пратасовіч.
Ажаніўся з дачкой берасцейскага кашталяна Рыгора Войны.
Творчасць
Ян Пратасовіч быў адным з самых пладавітых паэтаў Княства эпохі Рэнесансу. Пісаў на польскай мове. У віленскай друкарні Я. Карцана пабачылі свет такія паэтычныя кнігі аўтара, як «Паранімфус» (1595), «Эпіцэдыум» (1597), «Партрэт старога чалавека» (1597), «Узор сумленнай белагаловай» (1597), «Ахвярадаўца» (1597), «Inventores rerum…» (1608).
Я. Пратасовіч быў прадстаўніком маладзейшага пакалення паэтаў у шматмоўнай паэзіі Вялікага Княства Літоўскага другой паловы XVI ст. Яго творчасць яскрава сведчыць пра змены, якія адбыліся ў жанравай сістэме і ў тэматыцы паэзіі Вялікага Княства: на першы план выходзяць сямейна-рытуальныя і маральна-дыдактычныя віды паэзіі, што адлюстроўвала парадыгму настрояў шляхецкага грамадства Рэчы Паспалітай пасля заканчэння Інфлянцкай вайны.
Змяшчаў у творах вершаваныя звароты. Тэксту яго «Ялмужніка» папярэднічаў верш з найменнем: «Зварот да Чытача», дзе аўтар коратка выкладаў змест твора, раскрываў сімвалічную сутнасць «ялмужны» (міласці). На яго думку, той, хто падае міласціну, сам урэшце карыстаецца яе пладамі, бо «ялмужна» ачышчае душу чалавека ад грахоў, пазбаўляе яе тагасветных пакут. Клапоцячыся пра жабракоў і ўбогіх чалавек знаходзіць шлях да Бога, у яго сэрцы нараджаецца дабро і вялікая любоў, ува ўсіх зямных справах на дапамогу яму прыходзяць Божыя слугі — нябесныя анёлы. Для мастацкага метаду Я. Пратасовіча характэрна імкненне раскрываць у вершаваным прысвячэнні сэнс усяго твора. З гэтай мэтаю ён выкарыстоўваў розныя прыёмы. Адзін з іх — самахарактарыстыка героя. Так пабудаваны твор Я. Пратасовіча «Паранімфус», дзе ў прысвячэнні герой паведамляў пра свае абавязкі шафера, якія ён павінен быў выконваць у час вяселля. Многія творы Я. Пратасовіч прысвячаў канкрэтным гістарычным асобам, пра што й паведамляў у вершаваных прадмовах. Так, у вершы, які папярэднічаў твору «Кантэрфет», гаварылася, што ён напісаны ў гонар князя Аляксандра Палубенскага. Адрасуючы творы знатным людзям, паэт разлічваў на велікадушнасць і шчодрасць мецэнатаў.
Магнітны (Курская вобласць)
Магнітны (Магни́тный) — пасёлак гарадскога тыпу ў Жалезнагорскім раёне Курскай вобласці Расіі. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Магнітны са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Насельніцтва — 1601 жыхар (2018 год). Чыгуначная станцыя Курбакінская на лініі Арол — Арбузава. Лакаматыўнае дэпо.
IC 2164
IC 2164 — галактыка тыпу Sab (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Сталовая Гара.
Кіраўскі
Кіраўскі — тапонім.
Аляксандр Міхайлавіч Субоцін
Аляксандр Міхайлавіч Субоцін (нар., Руба, Віцебскі раён) — беларускі паразітолаг і дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся 23 мая 1976 года ў г.п. Руба Віцебскага раёна. Скончыў Віцебскую дзяржаўную акадэмію ветэрынарнай медыцыны ў 1998 годзе, у 2000 годзе скончыў Міжнародны інстытут менеджменту.
У 2015 годзе прызначаны намеснікам Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь — дырэктарам Дэпартамента ветэрынарнага і харчовага нагляду.
З 28 верасня 2017 года па 2018 год быў памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектарам па Віцебскай вобласці. . З 2018 па 2020 год — член Калегіі (міністр) па прамысловасці і аграпрамысловым комплексе Еўразійскай эканамічнай камісіі.
16 сакавіка 2020 года прызначаны памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектарам па Магілёўскай вобласці.
З 4 чэрвеня 2020 па 13 снежня 2021 года займаў пасаду намесніка прэм’ер-міністра Беларусі.
13 снежня 2021 года быў прызначаны старшынёй Віцебскага аблвыканкама.
Вербена
Вербена (Verbena) — род кветкавых раслін сямейства, які змяшчае каля 250 (каля 260 ) відаў.
Батанічнае апісанне
Аднагадовыя або шматгадовыя травяністыя або паўхмызняковыя расліны вышынёй да 1 м. Сцябло чатырохграннае, прамостойае, яно распасціраецца ці сцелецца, апушанае.
Распаўсюджванне і экалогія
Большасць відаў растуць у Новым Свеце, ад Канады да Чылі. Частка відаў расце ў Старым Свеце, ад Еўропы да Далёкага Усходу і Сярэдняй Азіі. На тэрыторыі Беларусі толькі адзін від —.
Віды
Паводле сайта The Plant List род налічвае 107 відаў. Некаторыя віды :
Скарбімеж (гміна)
Скарбі́меж (Skarbimierz) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бжэгскага павета Апольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Скарбімежы. Плошча гміны складае 110,5 км². Станам на 2012 год у гміне Скарбімеж пражывалі 7648 чалавек, шчыльнасць — 69,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 15 салецтваў.
Піка
Піка (Pico) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыа, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Фразінонэ.
Насельніцтва складае 3091 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 95 чал./км². Займае плошчу 33 км². Паштовы індэкс — 3020. Тэлефонны код — 0776.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Antonino, Santa Marinella.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Шчаглоў
Шчаглоў — прозвішча.
Кіраўскі (Курская вобласць)
Кіраўскі (Ки́ровский) — пасёлак гарадскога тыпу ў Прысценскім раёне Курскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр гарадскога паселішча пасёлак Кіраўскі. Размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы вобласці, за 7 км на поўнач ад раённага цэнтра (Прысцень). Чыгуначная станцыя Ржаўскі Завод на тупіковай лініі ад станцыі Ржава. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1974 года.
Опава (рака)
Даўжыня ракі — 111 км, плошча басейна — 2089 км². Вытокі ракі знаходзяцца на схілах хрыбта Грубы Есенік у месцы зліцця рэчак Белая, Сярэдняя і Чорная Опава. Рака працякае па тэрыторыі Чэшскай Сілезіі, на працягу 25 км утварае мяжу з Польшчай. Упадае Опава ў Одру ў Остраве.
IC 2165
IC 2165 — галактыка тыпу PN (планетарная туманнасць) ў сузор’і Вялікі Пёс.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Глушкова (Курская вобласць)
Глушкова (Глушко́во) — пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Глушкоўскага раёна Курскай вобласці Расіі. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Глушкова са статусам пасёлак як адзіны населены пункт у яго складзе.
Размешчаны на левым беразе ракі Сейм, за 10 км на паўночны захад ад чыгуначнай станцыі Глушкова (на лініі Варажба — Курск), за 150 км ад абласнога цэнтра.
У ХІХ стагоддзі сяло Глушкова было ў складзе Глушкоўскай воласці Рыльскага павета Курскай губерні.
Дубнавіцкі сельсавет
Ду́бнавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пінскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Дубнавічы.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пінскага раёна Пінскай вобласці БССР, з 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. Скасаваны 31 сакавіка 1959 года, тэрыторыя сельсавета далучана да Парахонскага сельсавета.
Восава (Чашніцкі раён)
Во́сава (, Осово) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кругліцкага сельсавета.
Да 1 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Старасельскага сельсавета, да 17 ліпеня 1964 года — у склад Пачаевіцкага сельсавета , да 8 красавіка 2004 года — у склад Лукомльскага сельсавета , да 10 кастрычніка 2013 года — у склад Антапольскага сельсавета.
Уганда
Уга́нда (Uganda) — краіна ва Усходняй Афрыцы. На поўначы мяжуе з Паўднёвым Суданам, на ўсходзе — з Кеніяй, на поўдні — з Танзаніяй і Руандай, на захадзе — з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга. Выхаду да мора не мае. Дзяржаўная мова — англійская; выкарыстоўваюцца суахілі, луганда. Сталіца — Кампала. Нацыянальнае свята — Дзень незалежнасці (9 кастрычніка)
Геаграфія Уганды
Уганда размешчана ў межах Усходне-Афрыканскага пласкагор’я. На поўначы пашыраны плоскія раўніны (вышынёй да 1000—1500 м) з астанцовымі гарамі, на поўдні — спадзіста-хвалевы рэльеф. На захадзе — глыбокая тэктанічная даліна, або грабен (заходняе адгалінаванне Усходне-Афрыканскай рыфтавай сістэмы), занятая азёрамі Мабуту-Сесе-Сека і Эдуард, паміж якімі ўзвышаецца горны масіў Рувензоры (вышынёй да 5109 м, Пік Маргерыта), на паўднёвым захадзе — вулканы групы Вірунга, на ўсходзе — патухлы вулкан Элган (вышынёй да 4322 м). Карысныя выкапні: медныя, кобальтавыя, вальфрамавыя, жалезныя, калумбіта-танталавыя руды, апатыты, золата, берылы, сера, вапнякі. Клімат субэкватарыяльны мусонны. Сярэднія месячныя тэмпературы ад 18 да 25 °C. Ападкаў ад 750 да 1500 мм і больш за год. Рэкі належаць да басейна ракі Ніл. Буйныя азёры: Вікторыя, Мабуту-Сесе-Сека, К’ёга, Эдуард. Глебы чырвоныя фералітавыя, у засушлівых раёнах чырвона-бурыя ажалезненыя. Пераважаюць другасныя высакатраўныя саванны, ёсць масівы лістападна-вечназялёных лясоў (пад лесам 28 % тэрыторыі). Характэрна вышынная пояснасць ландшафтаў. У складзе фаўны антылопы, жырафы, гіены, леапарды, малпы, трапляюцца сланы, львы, насарогі. Нацыянальныя паркі: Рувензоры, Кабарэга, Кідэпа; некалькі фаўністычных рэзерватаў.
Гісторыя
Барацьба за кантроль над Угандай працягвалася нават пасля таго, як на Берлінскай канферэнцыі 1884—1885 гг. былі афіцыйна зацверджаны правілы каланіяльнага падзелу Афрыкі і прызнаныя межы каланіяльных уладанняў, якія тады існавалі. Пасля заключэння Гельгаландскага дагавора 1890 г. Германская імперыя адмовілася ад сваіх прэтэнзіяў на Уганду, даўшы свабоду дзеянняў у Бугандзе і ўсёй Угандзе Вялікабрытаніі ў асобе Імперскай брытанскай усходнеафрыканскай кампаніі. Прадстаўнік кампаніі капітан Фрэдэрык Лугард сфарміраваў узброены атрад з мясцовых жыхароў і ў 1892 умяшаўся ва ўнутрыпалітычную барацьбу на баку пратэстанцкай групоўкі. З тых часоў пратэстанты аказваюць найбольшы ўплыў на палітычнае жыццё Уганды. Скарыстаўшыся гэтай перамогай, Лугард у 1893 г. навязаў кабаку Буганды Мвангу II дагавор аб заступніцтве брытанскай кампаніі.
Пратэктарат Уганда (1894—1962)
Неўзабаве Імперская брытанская ўсходнеафрыканская кампанія збанкрутавала, і ў 1894 г. урад Вялікабрытаніі абвясціў аб усталяванні пратэктарата над Угандай. Новая брытанская адміністрацыя неадкладна прыступіла да пашырэння тэрыторыі пратэктарата. У 1894 г. з дапамогай арміі Буганды было нанесена паражэнне кіраўніку Буньёра Кабарэгу. За ваенную дапамогу ў вайне з суседам Буганда атрымала права ўключыць у свае ўладанні часткі тэрыторыі Буньоро. Гэтыя «страчаныя акругі» заставаліся сур’ёзнай унутрыпалітычнай праблемай аж да 1964 г., калі частка з іх была «вернутая» Буньёра. У 1897 г. Мванга II падняў паўстанне супраць каланізатараў, але пацярпеў няўдачу і быў адхілены ад ўлады. Кабакам стаў яго малалетні сын Дауд Чва II. Збегшы з-за кратаў, Мванга II аб’яднаў сілы са сваім былым праціўнікам Кабарэгам і працягнуў барацьбу. У 1899 абодва яны былі захопленыя ў палон і адпраўленыя ў выгнанне за межы Уганды.
Бугандскае пагадненне 1900 г. паміж кіраўнікамі Буганды і брытанскай адміністрацыяй паставіла адносіны паміж бакамі на дагаворную аснову і вызначыла іх узаемныя правы і абавязкі. У далейшым умовы пагаднення аказвалі істотны ўплыў на ўнутрыпалітычную абстаноўку. На менш выгадных для мясцовых кіраўнікоў умовах былі заключаны дамовы з Тора (1900 г.), Анколе (1901 г.) і Буньёра (1933 г.). Бугандыйская знаць беспаспяхова змагалася супраць стварэння ў 1921 г. Заканадаўчага савета пратэктарата, сцвярджаючы, што гэты крок парушае асаблівы характар ​​брытанска-бугандыйскіх адносін, замацаваных пагадненнем 1900 г.
Дзяржаўны лад
Уганда — рэспубліка. Дзейнічае канстытуцыя 1995 года. Кіраўнік дзяржавы — прэзідэнт, які выбіраецца на 5 гадоў. Заканадаўчую ўладу ажыццяўляе парламент Уганды. Выканаўчую ўладу ажыццяўляе ўрад, які ўзначальвае прэзідэнт.
Телеком-экспресс
Гістарычная даведка
Газета выдавалася з 23 мая 1994 года. Першапачаткова выходзіла на чатырох чорна-белых палосах і прызначалася выключна для вольнага часу. Пазней «Телеком-экспресс» стаў масава-палітычнай, даведачнай, для вольнага часу, літаратурна-мастацкай газетай (тэматыка была зменена ў чэрвені 2007 года, з гэтага часу газета стала друкавацца ў Віцебскай абласной друкарні). Газета выходзіла штотыдзень па чацвяргах на 32 старонках фармату А-3 (8 з іх поўнакаляровых) на рускай і беларускай мовах.
Мырзабай ахуна
Мырзабай ахуна — сяло ў Жалагашскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт сельскай акругі Мырзабай. Код КАТА — 433651100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1412 чалавек (712 мужчын і 700 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1344 чалавекі (677 мужчын і 667 жанчын).
Скаршэвы (гміна)
Скаршэ́вы (Skarszewy) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Старагардскага павета Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Скаршэвах. Плошча гміны складае 169,79 км². Станам на 2004 год у гміне Скаршэвы пражывалі 13 906 чалавек, шчыльнасць — 81,9 чал./км².
Тыберый
Тыбе́рый — Тыберый Клаўдзій Нерон (Tiberius Claudius Nero) (16 лістапада 42 да н.э. — 16 сакавіка 37 н.э.) — рымскі імператар з 14 па 37 год н.э. Пасля свайго айчыма Аўгуста Тыберый быў другім імператарам Рымскай Імперыі і таксама як і Аўгуст належыў да юльева-клаўдзейскай дынастыі. Час яго кіравання быў аднім з найдаўжэйшых сярод імператараў Рымскай Імперыі.
Пры Аўгусце паміж 16 і 13 гадамі да н.э. Тыберый заваяваў альпійскія тэрыторыі і Панонію, пазней правіў у Германіі. Паміж 9 і 13 гадамі н.э. Тыберый падавіў Панонска-далматынскае паўстанне.
Тыберый праявіў сябе выдатным военачальнікам у войнах з германцамі, панонцамі і дакамі. Аднак, стаўшы імператарам у 55 гадоў, залежаў ад сваёй уладалюбнай маці, Лівіі, і так было яшчэ 15 гадоў, да яе смерці. Пад уплывам Сеяна выехаў з Рыму і жыў на востраве Капры. Жывучы там, ён паблажліва паставіўся да рэжыму тэрору, арганізаванага ў Рыме Сеянам, ахвярамі якога сталі Антонія Старэйшая і яе сыны Нерон і Друз. Таксама паблажліва Тыберый паставіўся і да тэрору, арганізаванага сенатам пасля пакарання Сеяна.
Тыберый паходзіў па абедзвюм лініям з роду Клаўдзіяў. Яго бацькамі былі Тыберый Клаўдзій Нерон і Лівія Друсіла. Калі Тыберыю не было 4 гадоў, маці развялася з бацькам і выйшла за Аўгуста, які ставіўся да Тыберыя з непрыяззю. Калі Лівія дамаглася ад Аўгуста ўсынаўлення Тыберыя, Аўгуст паставіў умовай развод Тыберыя з любімай жонкай Віфсаніяй і шлюб яго з дачкой Аўгуста Юліяй, чыя маральнасць была няпэўнай. Апроч таго, нашчадкам Тыберыя замест уласнага сына Друза Малодшага стаўся, такім чынам, Германік, сын Юліі. Адзначаецца, што Тыберый не адчуваў у сабе паклікання да імператарскай улады і таму быў няшчасным.
Дайлідаўка
Дайлі́даўка (, Дайлидовка) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кругліцкага сельсавета.
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Антапольскага сельсавета.
Ільмар Тамур
Ільмар Тамур (,  —, ) — эстонскі тэатральны рэжысёр. Адзін з найважнейшых дзеячаў эстонскага тэатра ў 1950—1970 гадах — галоўны рэжысёр Эстонскага тэатра драмы імя У. Кінгісепа (1952—1970) і адначасова старшыня Эстонскага тэатральнага таварыства (1953—1969). Народны артыст Эстонскай ССР (1964), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Эстонскай ССР (1958).
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1921 годзе ў Нарве, з рабочай сям’і — бацька быў электрыкам, а маці працавала ткачыхай. У 14 гадоў скончыў пачатковую школу, і з 15 гадоў працаваў кавалём на металургічным заводзе.
У 1941 годзе паступіў у Школу сцэнічнага мастацтва пры Талінскай кансерваторыі. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны перад акупацыяй Эстоніі нацыстамі летам 1941 года быў у складзе 30 тысяч эстонскіх дзеячаў культуры эвакуіраваны ў Яраслаўль і з 1942 па 1944 гады ўваходзіў у створаныя там Дзяржаўныя ансамблі Эстоніі.
У 1944 годзе, пасля вызвалення Эстоніі ад нацыстаў, стаў акцёрам тэатра «Ванемуйнэ» ў Тарту, дзе ўжо ў 1945 годзе паставіў свой першы спектакль у якасці рэжысёра. У 1946—1952 гадах працаваў рэжысёрам у Эстонскім драматычным тэатры (1946—1948), галоўным рэжысёрам і дырэктарам тэатра «Эндла» ў Пярну (1948—1952).
Акрамя таго выкладаў у Талінскай кансерваторыі (1955—1960), у Педагагічным інстытуце імя Э. Вільдэ (1967—1970).
Поста-Фібрэна
Поста-Фібрэна (Posta Fibreno) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Фразінонэ.
Насельніцтва складае 1230 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 135 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 3030. Тэлефонны код — 0776.
Заступнікамі населенага пункта лічацца святыя Santa Vittoria e Santa Blandina.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
IC 2166
IC 2166 — галактыка тыпу SBbc (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Рысь.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Нікола Анціч
Нікола Анціч (Никола Антић / Nikola Antić; нар., Бялград, Сербія) — сербскі футбаліст, абаронца бялградскага «Партызана».
Клубная кар’ера
На юнацкім узроўні выступаў за бялградскі «Партызан», аднак першым прафесійным клубам абаронцы стаў «Рад». Пасля аднаго сезона ў арэндзе ў клубе «Паліч» далучыўся да асноўнай каманды «Рада», дэбютаваў у Суперлізе ў яе складзе.
У жніўні 2014 года падпісаў чатырохгадовы кантракт з «Црвенай Звездай», аднак згуляў толькі ў адным матчы. У лютым 2015 года разарваў кантракт і перайшоў у «Ягодзіну». У жніўні 2015 года падпісаў кантракт на 3,5 гады з «Вайводзінай», дзе з цягам часу замацаваўся ў якасці асноўнага іграка, стаў капітанам каманды.
У лютым 2019 года падпісаў двухгадовы кантракт з беларускім клубам «Шахцёр» з Салігорска. У складзе салігорцаў стаў асноўным левым абаронцам. У лютым 2020 года падоўжыў кантракт да канца 2022 года. У лістападзе 2022 года абвясціў, што па заканчэнні сезона пакідае «Шахцёр».
У снежні 2022 года адправіўся на збор з падмаскоўнымі «Хімкамі», а ў лютым 2023 года клуб афіцыйна паведавіў пра падпісанне кантракта з абаронцам на 1,5 гады. У чэрвені 2023 года перайшоў у бялградскі «Партызан».
Міжнародная кар’ера
Выступаў за юніёрскія і моладзевыя зборныя Сербіі розных узростаў. У 2013 годзе ў складзе зборнай U-19 трапіў на чэмпіянат Еўропы, дзе Сербія атрымала перамогу. Прыняў удзел ва ўсіх пяці матчах зборнай на турніры.
Надзея Іванова
Надзея Іванова (4 студзеня 1952, Глыбокае, Віцебская вобласць, Беларусь — 25 лістапада 2020, Мінск, Беларусь) — адна з першых беларускіх актывістак з ліку бацькоў ЛГБТК-людзей.
Жыццяпіс
Нарадзілася ў Глыбокім, жыла ў Расонах і Светлагорску, дзе працавала прадзільніцай і эканамісткай. У 1980-х гадох пераехала ў Мінск і працавала трамвайніцай. У 1989 годзе была кіроўцай трамвая, які ўдзельнічаў у адной з першых у БССР рэкламных кампаній беларускага брэнду — газеты «Чырвоная змена». Ганарылася, што была адзінай трамвайніцай, хто камунікавала з пасажырамі па-беларуску. Расповяды пра гэты працоўны перыяд ляглі ў аснову апавядання Ў. Гарбацкага «Трамвайніца».
Пасьля камінг-аўту сына зацікавілася ЛГБТК-актывізмам, далучылася да бацькоўскага клубу «Community Centre» ў Мінску.
Дзейнасьць
Надзея Іванова актыўна ўдзельнічала ў нешматлікай тады супольнасці бацькоў ЛГБТК-людзей. Публічна выступала і заклікала бацькоў не адварочвацца ад сваіх дзяцей, якія ідэнтыфікуюць сябе ЛГБТК. Удзельнічала ў працы бацькоўскага клубу Community Centre для псіхалагічнай дапамогі і кансультавання бацькоў. Прадстаўляла беларускую супольнасць бацькоў на міжнародных сустрэчах у Кіеве і Львове, удзельнічала ў публічных акцыях у падтрымку правоў геяў і лесбіянак у рэгіёне. Прымала ўдзел ў гей-прайдах у Мінску, Кіеве і Лондане. Прыняла ўдзел у праекце #stophateby для актывізацыі бацькоў і блізкіх ЛГБТК+ людей у падтрымку сваіх дзяцей і супраціву мове варожасці да ЛГБТК+.
Адкрыты ліст да арцыбіскупа Кандрусевіча
Увосень 2019 году напісала адкрыты ліст арцыбіскупу Кандрусевічу, які ўзначаліў кампанію па зборы подпісаў да звароту ў Адміністрацыю прэзідэнта Беларусі аб увядзенні крымінальнай адказнасці за прапаганду гомасэксуалізму сярод непаўналетніх. Яна звяртала ўвагу арцыбіскупа на адсутнасць пастырскай апекі ЛГБТК людзей у Беларусі і заклікала спыніць  святароў і касцёльныя структуры ад удзелу ў крыміналізацыі жыцця такіх людзей, як ейны сын. Ліст падпісалі 314 чалавек.
Тэатральная Беларусь
Тэатральная Беларусь — двухтомная энцыклапедыя, першы ў гісторыі беларускага народа галіновы даведнік па тэатральным мастацтве. Выдадзена ў 2002—2003 гадах у Мінску выдавецтвам «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі.
Уключае больш за 2 тысячы артыкулаў, прысвечаных народнаму, прафесійнаму, аматарскаму тэатральнаму мастацтву, яго жанрам і формам, акцёрскаму мастацтву, рэжысуры, драматургіі, сцэнаграфіі, навукова-даследчай рабоце ў галіне тэатра. Асвятляюцца тэатральнае жыццё гарадоў, творчасць асобных тэатраў, прыведзены іх храналагічныя рэпертуарныя спісы. Асобныя артыкулы прысвечаны найбольш значным пастаноўкам п'ес, опер, балетаў, аперэт.
Кіраўскі (Астраханская вобласць)
Кіраўскі (Ки́ровский) — пасёлак гарадскога тыпу ў Камызякскім раёне Астраханскай вобласці Расіі. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне Пасёлак Кіраўскі са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Размешчаны ў паўднёвай частцы вобласці, за 55 км на поўдзень ад Астрахані, за 32 км ад Камызяк. Злучаны аўтадарогай з Астраханню. 12 снежня 1938 гады выйшаў Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР аб утварэнні пасёлка Кіраўскі. У студзені 1939 года населены пункт пры рыбзаводзе імя С. М. Кірава Камызякскага раёна быў ператвораны ў Кіраўскі рабочы пасёлак і ў сакавіку створаны Кіраўскі пасялковы Савет.
Тэатральная Беларусь
У выданні значнае месца адведзена біяграфічным артыкулам пра акцёраў, рэжысёраў, драматургаў, кампазітараў, дырыжораў. Прыведзена найбольш ужывальная тэатральная тэрміналогія, а таксама змешчаны артыкулы па выяўленчым мастацтве, літаратуры, фальклоры, друку, радыё, тэлебачанні і інш., якія маюць адносіны да тэатральнага мастацтва.
Белькавічы (курганны могільнік)
Бе́лькавічы — курганны могільнік дрыгавічоў X—XIII стст. каля вёскі Белькавічы Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
Звесткі
За 0,5 км на паўночны захад ад вёскі, 100 метраў ад дарогі ў кірунку Наваполля, ля могілак. На могілках 10 курганоў вышынёй 0,7—2 метры, дыяметрам 6—12 метраў.
Адкрыў і даследаваў 3 курганы ў другой палове XIX стагоддзя Канстанцін Тышкевіч. Пазней абследавалі ў 1930 годзе Антон Рынейскі, у 1985 годзе Таццяна Бубенька. Пахавальны абрад – трупапалажэнне. Пахавальны інвентар – бронзавы ланцужок, пярсцёнак, рэшткі жалезнага нажа. У двух насыпах рэчы не знойдзены.
Матэрыялы раскопак захоўваюцца ў Дзяржаўным гістарычным музеі ў Маскве, Расія.
Ян Карцан
Ян Карцан (?, Вялічкі — ) — друкар i кнігавыдавец.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Вялічках. Паводле веравызнання — пратэстант. Друкарскай справе навучаўся ў Кракаве. Упершыню асталяваўся на працы ў мястэчку Лоск, дзе змяніў на пасадзе выдаўца Даніеля Лянчыцкага, які працаваў у магната Яна Кішкі і выехаў у Вільню. У 1576 выходзяць з так званай Замковай друкарні Яна Кішкі сачыненне С. Буднага «Аб галоўных палажэннях хрысціянскай веры» і праца Цыцэрона «Аб павіннасцях», перакладзеная на польскую мову С. Кашуцкім. За час працы ў Лоску з 1576 па 1580 гг. Карцан выпусціў сем кніг: пяць на польскай мове і дзве на лацінскай.
У самым канцы XVI — пачатку XVII стст. Карцан друкуе серыю падручнікаў. Каля 1599 года выходзіць «Лемантар» польскай мовы. У 1602 у Вільні выходзіць падручнік арыфметыкі — «Алгарытм», складзены ў свой час Бернардам Воевудкай. Пазней Карцан распачаў выпуск у Літве кніг па медыцыне, а таксама прыступіў да выпуску календароў («Новы і стары каляндар на год…1606»). Апошні раз подпіс Я. Карцана з’явіўся на брашуры З. Мічынскага («Oratio»), выдадзенай у студзені 1611 годзе.
За трыццаць гадоў працы з 1580 па 1611 г. Ян Карцан выдаў 101 кнігу на польскай, лацінскай і грэчаскай мовах; у тым ліку — сачыненні антычных аўтараў — 11, на маральна-этычныя тэмы — 4, навукова-вучэбная літаратура — 7, па медыцыне — 3, на палітычныя тэмы — 10, апісанне вандровак — 3, календары — 3, палемічная літаратура — 9, панегірыкаў — 22, тэалагічнага характару — 21, на іншыя тэмы — 8.
Пасля смерці Я. Карцана друкарня перайшла яго сыну Іосіфу.
Пружаны (аэрадром)
Аэрадро́м «Пружа́ны», Аэрадром «За́сімавічы», 181 баява́я верталё́тная ба́за — авіяцыйная база ў ваенным гарадку Новыя Засімавічы Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Выкарыстоўваецца ВПС РБ. На ўзбраенні верталёты Мі-8 і Мі-24.
Гісторыя
Паводле дырэктывы Генеральнага штаба УС СССР у 1953 года на аэрадром Засімавічы БВА была пераведзеная 95-я знішчальная дывізія, уключаная ў склад 26-й паветранай арміі. Пасля штаб дывізіі пераведзены ў Шчучын.
У 1984 годзе на аэрадроме быў сфарміраваны 357-ы асобны штурмавы авіяцыйны полк. У 1986—1987 полк прымаў удзел у баявых дзеяннях у Афганістане, у снежні 1988 пераведзены на авіябазу Брандыс (Brandis, ГДР) у склад. На ўзбраенні меў 35 самалётаў Су-25, 2 Су-25УБ, 6 L-39C. Выведзены з Германіі 28 красавіка 1992 года на аэрадром Бутурлінаўка (Расія).
У 1988 на авіябазу «Пружаны» з Афганістана выведзены 181-ы асобны верталётны полк. Пасля распаду Савецкага Саюза ўвайшоў у склад ВПС Беларусі. 1 кастрычніка 1993 года на базе палка сфарміравана 181-я баявая верталётная база.
Варна
Варна (Варна) — трэці па велічыні горад Балгарыі, знаходзіцца на поўначы краіны, на чарнаморскім ўзбярэжжы, цэнтр аднайменнай абшчыны і вобласці. Насельніцтва — 351 809 жыхароў. Марскі порт. Буйны культурны цэнтр з развітым марскім турызмам, у горадзе праводзяцца шматлікія фестывалі.
Геаграфія і клімат
Размешчаны на паўночна-заходнім беразе заліва Варны і паўночна-усходнім узбярэжжы возера Варна. У ваколіцах горада клімат спрыяе вырошчванню садавіны: яблыкаў, ківі і інш. Варна размешчана на Франгенскім плато, самы высокі пункт горада над узроўнем мора 356 метраў, у зімовы час горад абдуваюць моцныя вятры з поўначы. Клімат марскі, параўнальна мяккі ў цёплую палову года. Сярэдняя тэмпература студзеня 1,7 °C, ліпеня ў сярэднім 22,8 °C, сярэднегадавая 12,2 °C, абсалютны мінімум тэмпературы — мінус 24,3 °, абсалютны максімум + 41,4 °. Сярэдняя колькасць ападкаў 498 мм, з максімумам у чэрвені і лістападзе і мінімумам ў лютым.
Гісторыя
На месцы сённяшняга горада 580 г. да н.э. з'явілася грэчаская калонія Адэсас. Горад быў часткай Рымскай імперыі і Візантыі. У сёмым стагоддзі горад разбураны славянамі або аварамі.
Славяне заснавалі новы горад вакол старога, назваўшы яго Варна. Ён увайшоў у склад балгарскай дзяржавы. У 971 г. Візантыя вярнула горад, але страціла яго на карысць балгарскай дзяржавы У XIII і XIV ст, Варна была важным портам другога балгарскага царства, з яго экспартаваўся тавар ў Венецыю і Геную. У 1389 адышоў да турак, у 1399 разрабаваны татарамі з Залатой Арды.
10 лістапада 1444 каля горада адбылася бітва паміж венгерска-польскім войскам, пад камандаваннем Уладзіслава III Варненчыка з турэцкім войскам пад камандаваннем султана Мурада II. Бітва скончылася паражэннем хрысціянскага войска. У наступным, на працягу амаль 5 ст. горад стаў уладаннем Асманскай імперыі. Ад 1878 у складзе Балгарыі.
Раёны і кварталы
Паводле Закона аб тэрытарыяльным дзяленні сталіцы і буйных гарадоў, тэрыторыя Варны дзеліцца на 5 раёнаў:
Рэлігія
У горадзе і раёне мноства храмаў - як балгарскіх праваслаўных, так і іншых рэлігій, шырока распаўсюджаных у Балгарыі - армянскія праваслаўныя, евангелістскія, адвентыскія, каталіцкія храмы, мусульманскія мячэці і будыскія цэнтры.
У Варне 14 праваслаўных храмаў. Сярод самых вядомых праваслаўных цэркваў у горадзе з'яўляюцца: кафедральны сабор Святой Багародзіцы, царква Святога Мікалая, а таксама царква Святой Параскве.
Адукацыя
Варна з'яўляецца важным адукацыйным цэнтрам у краіне, у горадзе атрымліваюць адукацыю каля 30 тыс. студэнтаў.
Сярэдняя адукацыя надаецца ў розных навучальных установах:натуральных школах, мастацкіх, прафесійных, спартыўных і агульнаадукацыйных школах.
Праслен
Праслен (Praslin) — адзін з астравоў Сейшэльскага архіпелага. Размешчаны ў Індыйскім акіяне, належыць дзяржаве Сейшэльскія Астравы. Адзін з найбольш буйных астравоў архіпелага, размешчаны за 36 км ад вострава Маэ. Памеры вострава — 11 на 4 км. 6,5 тысячы жыхароў. Ёсць аэрапорт. Падзяляецца на 2 акругі: Бэ-Сент-Ан і Гранд-Анс.