cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Неварская Вікіпедыя
Неварская Вікіпедыя (па-неварску: नेपालभाषा विकिपिडियाया देवनागरी इन्पुट व्यवस्था) — раздзел Вікіпедыі на неварскай мове.
Па стане на 1 2023 года змяшчае  NaN артыкулs.
Беларуская студыя оперы і балета
Беларуская студыя оперы і балета створана на базе спецыяльнага вышэйшага опернага класа Беларускага музычнага тэхнікума з мэтай падрыхтаваць у рэспубліцы адкрыццё тэатра оперы і балета. Існавала з кастрычніка 1930 года да мая 1933 года.
Кіраўніцтва
Кіраўнікі:
Вакальным кансультантам быў вядомы спявак А. Баначыч.
Трупа
Сярод студыйцаў былі
Рэпертуар
Пастаўлены оперы «Залаты пеўнік» М. Рымскага-Корсакава (рэжысёр У. Тазаўроўскі), «Кармэн» Ж. Бiзэ (рэжысёр Б. Норд), балет «Чырвоны мак» Р. Гліэра (усе на сцэне БДТ-1).
Мастацкі ўзровень двух апошніх спектакляў паказаў, што калектыў студыі дастаткова падрыхтаваны для рэарганізацыі яе ў сталы тэатр, які быў адкрыты 23 мая 1933 года як Дзяржаўны тэатр оперы і балета Беларусі.
Карная аперацыя «Hubertus»
Hubertus — кодавая назва карнай аперацыі нямецкіх акупацыйных улад у Другой сусветнай вайне супраць партызан і насельніцтва абапал чыгуначнай лініі Васілевічы — Рэчыца ў Рэчыцкім, Хойніцкім, Васілевіцкім і Калінкавіцкім раёнах. Працяг карнай аперацыі «Асвячэнне храма». Праводзілася ў два этапы «Hubertus-I» 24—28 кастрычніка і «Hubertus-II» 3—6 лістапада 1943 года.
Сілы карнікаў
Аперацыя праводзілася сіламі 581-га дывізіёна палявой жандармерыі, асобных рот і батальёнаў 47-га ландвернага, 57-га 608-га, 613-га ахоўных палкоў і інш.
Ход аперацыі
Карнікі разлічвалі шчыльным кальцом блакіраваць Гомельскае партызанскае злучэнне ў Узнажскім лесе (каля вёскі Узнаж Васілевіцкага раёна), а потым знішчыць партызан і мясцовых жыхароў, якія знаходзіліся пад іх абаронай. На працягу сутак партызанская брыгада «Жалязняк», Рэчыцкая партызанская брыгада імя К. Я. Варашылава, партызанская брыгада «Бальшавік», 101-я Даманавіцкая партызанская брыгада і асобныя атрады партызанскага злучэння Палескай вобласці пад кіраўніцтвам Гомельскага падпольнага абкама КП(б)Б утрымлівалі рубяжы абароны ў раёне вёсак Шоўкавічы, Васількова, Красналужжа, Смалярня (Васілевіцкі раён), Валадарск (Рэчыцкі раён), у ходзе баёў нанеслі праціўнікам страты.
3 лістапада карнікі, атрымаўшы ў падмацаванне два ахоўныя батальёны і бранятанкавую штурмавую групу, пачалі аперацыю ў раёне вёсак Амелькаўшчына, Дубровіца (Хойніцкі раён), Маладуша. Аднак дасягнуўшы шашы на ўчастку Дубровіца — Маладуша, гітлераўцы далей прасунуцца не змаглі: яны пацярпелі страты ў жывой сіле і тэхніцы і адвялі свае войскі на перагрупоўку.
Арэндал
Арэндал (Arendal) — горад і муніцыпалітэт у фюльке Эўст-Агдэр, Нарвегія, у вусці ракі Нідэльвы. Насельніцтва — 39826 чал. (2006).
Прамысловасць
Сёння ў горадзе дзейнічае невялікая вытворчасць суднаў, машынабудаванне, электронная прамысловасць, размешчаны адзін з найбуйнейшых у свеце заводаў па перапрацоўцы карбіду крэмнія.
Жан-Батыст Кальбер
Жан-Батыст Кальбер (Jean-Baptiste Colbert;,  — , ) — французскі дзяржаўны дзеяч. Напачатку дзяржаўнай службы быў пратэжэ Мазарыні, які прызначыў яго сваёй даверанай асобай. Малады кароль Людовік XIV прызначыў Кальбера інтэндантам фінансаў. У гэтай пасадзе ён адзначыўся ўпартай працай і ўкараненнем многіх рэформаў.
Сардана
Сарда́на (Sardana) — нацыянальны каталонскі танец, сімвал адзінства каталонцаў.
Гісторыя
Лічыцца, што танец сардана мае старажытныя карані і ўзнік не пазней за XVI ст. На самой справе, папулярнасць танца доўгі час абмяжоўвалася прыморскім пірэнейскім рэгіёнам на ўсходзе Каталоніі. Шырокае распаўсюджванне пачалося з канца XIX ст. У гады дыктатуры Ф. Франка, калі каталонская мова і культура прыгняталіся, арганізацыя супольных танцаў стала формай маўклівага пратэсту, якая сімвалізавала адзінства каталонцаў і іх сувязь з асабістымі нацыянальнымі традыцыямі. У нашы дні сардана суправаджае многія святы. У Барселоне і іншых гарадах праводзяцца фестывалі сарданы.
Асаблівасці
Сардана — колавы танец, знешне нагадвае карагод. Танцоры бяруцца за рукі, якія паднімаюць угару. Дзейства суправаджаецца рытмічнай музыкай спецыяльнага аркестра з духавых інструментаў cobla. Танцоры робяць кароткія крокі, што падпарадкоўваюцца адзінаму рытму. Звычайна кола рухаецца злева направа: кропка - крок - крок - крыжападобны рух нагамі на месцы. Пры гэтым важны агульны настрой. Калі нехта з танцораў робіць нешта няправільна, то разам з ім з рытму збіваецца ўсё кола. Танец завяршае сумесны рух танцораў cop final.
Прыклад выканання сарданы:
Сіла Лорэнца
Сі́ла Ло́рэнца – сіла, якая дзейнічае на электрычны зарад, які рухаецца ў магнітным полі.
Сіла Лорэнца вызначаецца як
Велічыня сілы Лорэнца складае
дзе \alpha – вугал між велічынямі хуткасці і індукцыі.
Палын мяцёлчаты
Палы́н мяцёлчаты, палы́н лячэбны (Artemisia abrotanum) — шматгадовая кветкавая расліна, паўкуст, від роду сямейства.
Назвы
Палын мяцёлчаты, божа дрэўка, дождзераўё, цім’як , кудравіц, цыпрус.
Батанічнае апісанне
Вышыня расліны ад 50 да 120 см. Неразгалінаваныя парасткі стромкія, драўнеюць амаль цалкам да самых верхавінак, тоўстыя (да 1,5 см у папярочніку).
Лісце шараватага колеру, спачатку апушанае, з часам становіцца амаль голым. Ліставыя пласцінкі двойчы ці тройчы перыстарассечаныя на вузкія доўгія амаль ніткападобныя долі (з-за чаго выглядаюць ажурнымі). Ніжняе і сярэдняе сцябловае лісце з хвосцікамі.
Кветкі сабраны ў шарападобныя дробныя (2—3 мм шырынёй) кошыкі, якія ўтвараюць друзлыя мяцёлкавыя паніклыя суквецці. Краявыя жаночыя кветкі вузкатрубкавыя, абодваполыя сярэднія — трубчастыя. У еўрапейскай частцы Расіі цвіце ў ліпені — жніўні.
Плод — сямянка, спее ў еўрапейскай частцы Расіі ў жніўні — кастрычніку.
Арэал
Паходзіць з Малой Азіі, Усходняга Міжземнамор’я. У Расіі сустракаецца ў еўрапейскай частцы (вядома паўсюль у сярэдняй паласе, але ў паўночных раёнах рэдка), на Паўночным Каўказе, адзначана на поўдні Заходняй Сібіры і на Алтаі. Аддае перавагу росту ля вады, на пойменных лугах, можа ўтвараць зараснікі, сустракаецца ў лясах, на ўзлесках бярозавых пералескаў, ля жылля чалавека, уздоўж дарог.
Гаспадарчае значэнне і выкарыстанне
Расліна валодае своеасаблівым прыемным пахам, здаўна выкарыстоўвалася як асвяжальнік паветра.
Дэкаратыўная расліна, выкарыстоўваецца ў садовай культуры.
Выкарыстанне ў кулінарыі
Маладыя парасткі прыдатныя для ўжывання ў свежым выглядзе, але толькі ў нязначных колькасцях. Падчас высушвання лісця горыч страчваецца і набываецца характэрны пякучы смак вострай прыправы.
Высушаную траву, сцёртую ў парашок, дадаюць да смажанага мяса за некалькі хвілін да заканчэння гатавання. Можа дадавацца ў хлябы для надання ім спецыфічнага водару, можа выкарыстоўвацца для араматызацыі воцатаў, як дадатак да соусаў і служыць прыправай для страў з дзічыны.
Орындж (акруга, Каліфорнія)
Акруга Орындж (Orange County) — акруга ў Паўднёвай Каліфорніі, ЗША. Адміністрацыйны цэнтр — горад Санта-Ана. Паводле перапісу 2020 года насельніцтва складала 3,186,989 чалавек, што робіць акругу трэцяй па колькасці акругай у Каліфорніі і шостай па колькасці насельніцтва ў Злучаных Штатах. Хоць у асноўным гэта прыгарад, гэта другая па шчыльнасці насельніцтва акруга ў штаце пасля акругі Сан-Францыска. Тры самых густанаселеных гарады акругі — Анахайм, Санта-Ана і Ірвайн, насельніцтва кожнага з якіх перавышае 300 000 чалавек. Шэсць гарадоў акругі Орындж знаходзяцца на ўзбярэжжы Ціхага акіяна: Сіл-Біч, Хантынгтан-Біч, Ньюпорт-Біч, Лагуна-Біч, Дэйна-Пойнт і Сан-Клементэ.
Акруга з’яўляецца турыстычным цэнтрам з такімі славутасцямі, як Дыснейлэнд,, , , , , , , , , , , , , і некалькі папулярных пляжаў уздоўж берагавой лініі працягласцю больш за 40 міль (64 км). Тут таксама знаходзіцца буйны даследчы ўніверсітэт —, а таксама шэраг іншых вядомых каледжаў і універсітэтаў, такіх як і.
Мірскае паўстанне
Мірскае паўстанне — антысавецкае ўзброенае выступленне 1—4 красавіка 1919 года ў Міры.
Перадумовы
Сувязь Мірскага паўстання з Радай БНР выразна прасочваецца ў дзейнасці групы патрыётаў з мястэчка Вызны на Случчыне. Гэтая група, выконваючы дырэктывы Рады, адыграла вялікую ролю, арганізуючы ў снежані 1917 г. і ў студзені 1918 г. па ўсёй Случчыне праз сходы і з’езды антыбальшавіцкія вясковыя, валасныя і павятовыя рады. Гэтыя ж рады, у сваю чаргу, сфармавалі ўзброеныя ўзводы і міліцыю колькасцю пяцьсот штыкоў. Яны ж і павінныя былі абараніць Случчыну ад нападу польскіх легіянераў Доўбар-Мусніцкага, якія рабавалі Магілёўшчыну і Бабруйшчыну.
Калі Случчыну ў 1918 годзе акупавалі немцы, гэтыя атрады часткова канспіраваліся і пераключыліся на партызанскую барацьбу, адбіраючы ў немцаў рэквізаванае імі сваю маёмасць. Іх не спалохалі рэпрэсіі, якія ў адказ распачалі акупанты. У снежані 1918 г. немцы пакінулі Случчыну, якую ўслед занялі бальшавікі.
Камароўшчына (Камянецкі раён)
Камаро́ўшчына (, Комаровщина) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Рэчыцкага сельсавета.
Мірскае паўстанне
Перадумовы
Новыя гаспадары адразу ж пачалі праводзіць мабілізацыю ў Чырвоную Армію, ствараць камітэты беднаты, замянілі нямецкія рэквізіцыі яшчэ больш цяжкой харчразвёрсткай (харчовымі паборамі). Ураджайная глеба Случчыны, заможныя гаспадары-земляробы, нацыянальная свядомасць, густая заселенасць і арганізаванасць спрыялі таму, што сялянства і камуністы не маглі не ўступіць між сабою ў непрымірымыя варожыя адносіны.
Камароўшчына (Камянецкі раён)
Да 13 кастрычніка 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Рэчыцкага сельсавета, да 14 красавіка 1964 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Камянецкага пассавета , да 19 мая 1986 года — у складзе Камянецкага сельсавета.
Мірскае паўстанне
Хада паўстання
Вясною 1919 г. беларускія патрыёты без вялікіх цяжкасцяў разагітавалі створаны бальшавікамі з беларусаў Слуцкі Зборны Батальён. Калі Слуцкая ЧК паслала гэты батальён у Мір, каб пакараць месцічаў за забойства двух камісараў, ён адразу ж перайшоў на бок жыхароў Міра. Да яго далучыліся і атрады народнай міліцыі. Для задушэння паўстання бальшавікі паслалі Трэці Мінскі полк ГубЧК. Перастрэлка каля руінаў замка і рэчкі Міранкі доўжылася чатыры дні 1—4 красавіка 1919 г. Было забіта 25 паўстанцаў і 30 чэкістаў. Гэтае ўзброенае выступленне было разгромленае бальшавікамі.
NGC 6496
NGC 6496 (іншыя абазначэнні — GCL 80, ESO 279-SC13) — шаравое скопішча ў сузор’і Скарпіён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Маліна-дзі-Ледра
Маліна-дзі-Ледра (Molina di Ledro) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трэнта.
Насельніцтва складае 1572 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 40 чал./км². Займае плошчу 39 км². Паштовы індэкс — 38060. Тэлефонны код — 0464.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Крыўляны (Камянецкі раён)
Крыўля́ны (, Кривляны) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Рэчыцкага сельсавета.
Краязнаўчы музей
Правобразам краязнаўчых музеяў былі музеі мясцовага краю, якія паўставалі ў Расійскай імперыі на працягу ХІХ — пачатку ХХ стст. (Магілёўскі музей статыстычнага камітэта, 1867; музей Віцебскай вучонай архіўнай камісіі, 1909; Мінскі гарадскі музей, 1912). Пасля кастрычніцкай рэвалюцыі ў БССР развіццё краязнаўчых музеяў адбывалася ў шчыльнай сувязі з краязнаўчым рухам 1920-х гг. (Слуцкі краязнаўчы музей, 1923; Бабруйскі краязнаўчы музей, 1924; Полацкі краязнаўчы музей, 1926). На заходнебеларускіх землях — у кантэксце агульнапольскага руху рэгіяналізму (Пінскі рэгіянальны музей, 1926; Слонімскі рэгіянальны музей, 1929; Ваўкавыскі рэгіянальны музей, 1937). У сувязі са сваёй роллю ў культурным жыцці краю, краязнаўчыя музеі адны з першых саспыталі ідэалагічны ціск таталітарнага рэжыму, што прывяло да іх заняпаду ў 1930-я гг. Падчас нямецкай акупацыі будынкі і калекцыі былі знішчаны.
Адной з новых форм развіцця краязнаўства стала стварэнне грамадскіх музеяў. Націск у камплектаванні калекцый і планаванні экспазіцый рабіўся на матэрыялы, якія дэманстравалі поспехі сацыялістычнага будаўніцтва. У пачатку 1990-х гг. пачаўся якасна новы этап у развіцці краязнаўчых музеяў Беларусі, абумоўлены грамадскім рухам па нацыянальна-культурным адраджэнні.
Свентахлавіцы
Свентахлавіцы (Świętochłowice, Schwientochlowitz) — горад на правах павета на поўдні Польшчы. Размешчаны за 290 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 10 км на захад ад цэнтра Катавіцаў, частка Катавіцкай агламерацыі. Уваходзіць у Сілезскага ваяводства. Займае плошчу 13,31 км². Насельніцтва 50,4 тыс. чалавек.
Беташар
Беташар (беташар, беточар — літар. раскрыццё твару) — абрад знаёмства нявесты з раднёй мужа, адзін з вясельных абрадаў у казахаў і узбекаў.
У старажытнасці твар нявесты, якая прыбыла ў дом да свёкра, не паказвалі ні яму, ні свякрусе. На працягу трох дзён яна начавала без мужа ў кампаніі іншых дзяўчат, а раніцай чацвёртага дня яе твар закрывалі вялікім покрывам-шалем і выводзілі да запрошаных на вяселле ва ўрачыстай вясельнай вопратцы. У ходзе абраду нявесту за рукі вядуць нявесткі і маладыя жанчыны з добрай рэпутацыяй. Адзін з канцоў пакрывала прымацоўваецца да домбры або да кія і спявак-імправізатар (жыршы) пачынае выконваць беташар жыры, адначасова знаёмячы нявесту з бацькамі і раднёй мужа. Нявеста вітае кожнага з іх паклонам, а яны ў сваю чаргу абвяшчаюць падарунак, які яны ўручаць маладым. Пасля беташара пачынаецца абрад шәй ішу (распіццё чаю), у ходзе якога бацькі мужа і іншыя госці ўпершыню п'юць чай з рук нявесты.
З-за таго, што бацькі мужа паспяваюць пазнаёміцца з нявестай да абраду, у сучасным Казахстане цырымонія беташар страціла сваё былое значэнне.
NGC 6497
NGC 6497 (іншыя абазначэнні — NGC 6498, UGC 11020, MCG 10-25-109, ZWG 300.87, IRAS17506+5929, PGC 60999) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 6497, NGC 6498.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вікіпедыя на ёруба
Вікіпедыя на ёруба (ёруба: Èdè Yorùbá) — раздзел Вікіпедыі на мове народа ёруба.
Раздзел заснаваны у 2007 годзе. Па стане на 1 2023 года змяшчае  NaN артыкулs.
Саюдзіс
«Саюдзіс» (Sąjūdis — Рух) — літоўскі грамадска-палітычны рух, які ў 1988—1990 узначаліў працэс аднаўлення незалежнасці Літвы. Першапачатковая назва «Літоўскі рух за перабудову» (Lietuvos Persitvarkymo Sąjūdis), пасля — «Літоўскі рух» (Lietuvos Sąjūdis).
Ва ўмовах абвешчанай у СССР перабудовы і галоснасці ў ЛітССР у 1987 сталі ўзнікаць першыя незалежныя ад улад аб'яднанні — дыскусійныя клубы, экалагічныя арганізацыі, таварыствы аховы помнікаў гісторыі і культуры. Значную ролю ў актывізацыі грамадскіх настрояў згуляў Літоўскі фонд культуры, створаны як рэспубліканскае аддзяленне Савецкага фонду культуры (май 1987), і створаныя пад яго эгідай нацыянальна-культурныя аб'яднанні. Дадатковым штуршком паслужыла таксама ўзнікненне ў Эстоніі Народнага фронту (красавік 1988).
Гісторыя
Гісторыя Саюдзіса пачалася з утварэння (3.6.1988) Ініцыятыўнай групы Літоўскага руху за перабудову (ЛРП) (Lietuvos Persitvarkymo Sąjūdžio Iniciatyvinė grupė; LPS) на сходзе каля 500 прадстаўнікоў тэхнічнай і гуманітарнай інтэлігенцыі ў вялікай зале Акадэміі навук Літвы. У ініцыятыўную групу ЛРП увайшло 35 вядомых дзеячаў культуры, мастацтва, навукі, журналістыкі (у т.л. Казімірас Антанавічус, Зігмас Вайшвіла, філосаф Бронюс Гензяліс, музыказнавец Вітаўтас Ландсбергіс, паэт Юсцінас Марцінкявічус, Рамуальдас Озалас, пісьменнік Вітаўтас Пяткявічус, Казімера Прунскене, пісьменнік і перакладчык Віргіліюс Чэпайціс, кінарэжысёр Арунас Жэбрунас, архітэктар Альгімантас Насвіціс і інш.), 17 з іх былі членамі КПСС.
Афіцыйна арганізацыя была зарэгістраваная 16.3.1989. ЛРП выпускала самвыдатаўскі інфармацыйны бюлетэнь «Саюджыа жыніос» («Sąjūdžio žinios» — «Весткі руху»), які множыўся капіравальнымі апаратамі, і легальную газету «Атгімімас» («Atgimimas» — «Адраджэнне»). Пасля некалькіх нумароў на літоўскай мове газета «Атгімімас» пачала выходзіць таксама і на рускай мове («Адраджэнне»), затым стала выходзіць самастойная газета ЛРП на рускай «Согласие». Саюдзіс шырока выкарыстаў у эмблематыцы арганізацыі, ейных выданняў і ў агітацыйных матэрыялах нацыянальную сімволіку — колеры нацыянальнага сцяга, герб Віціс, знак Калюмнаў.
Ад лістапада 1988 года ЛРП пачаў займаць усё больш самастойную палітычную пазіцыю, 16.2.1989 кіраўніцтва ЛРП абвясціла, што асноўнай мэтай руху з'яўляецца аднаўленне дзяржаўнай незалежнасці Літвы. ЛРП перайшоў да апазіцыі і канфрантацыі з ЛКП, кіраўніцтва якой па-ранейшаму дэкларавала прыхільнасць да ідэі паступовага рэфармавання і абнаўленні СССР. На выбарах народных дэпутатаў СССР (26.3.1989), з 42 квотавых мандатаў ЛітССР, кандыдаты Саюдзіса атрымалі 36. З'езд народных дэпутатаў СССР яны выкарысталі каб пазначыць імкненне Літвы да незалежнасці (адначасова па іх ініцыятыве была створаная камісія па высвятленні існавання сакрэтных пратаколаў да Дагавору аб ненападзе паміж СССР і Германіяй ад 23.8.1939, г.зв. пакт Молатава — Рыбентропа).
На выбарах у ВС ЛітССР (24.2.1990; дадатковыя галасаванні ў асобных акругах 4.3 і 10.3.1990) кандыдаты Саюдзіса атрымалі 101 мандат з 141. На першым жа паседжанні новаабранага ВС (11.3.1990) быў прыняты Акт аднаўлення незалежнасці Літвы.
З Саюдзіса маюць вытокі некаторыя з сучасных палітычных партый Літвы. Па меры іх фарміравання, узаемнай кампраметацыі праз СМІ і судовых спраў з удзелам колішніх лідараў Саюдзіса (абвінавачванні ў супрацоўніцтве з савецкай дзяржбяспекай В. Чэпайціса, К. Прунскене, В. Ландсбергіса), сыходу актыўных удзельнікаў у іншыя сферы дзейнасці роля Саюдзіса зніжалася. З 1993 года Саюдзіс — адна са шматлікіх грамадскіх арганізацый.
Структура
Вялікая частка груп падтрымкі Саюдзіса на месцах паўстала яшчэ да ўстаноўчага з'езду. Падобна партыйным арганізацыям, частка з іх дзейнічала як тэрытарыяльныя першасныя арганізацыі, частка — як першасныя арганізацыі на прадпрыемствах і ўстановах.
На ўстаноўчым з'ездзе Саюдзіса былі створаныя органы кіравання — Сойм ЛРП (LPS Seimas; 220 членаў) і Рада Сойма (LPS Seimo taryba; 35 членаў). Ва ўмовах размежавання з КПЛ патрабавалася ўмацаванне арганізацыйнай структуры, таму першапачаткова калегіяльныя органы Ініцыятыўная група і Сойм ЛРП, члены якіх мелі роўныя правы, былі пераўтвораныя — 25.11.1989 на паседжанні Рады Сойма быў абраны старшыня Вітаўтас Ландсбергіс і створаны пастаянны сакратарыят.
Апроч Рады Сойма ЛРП вялікі ўплыў мелі Вільнюская кардынацыйная рада ЛРП і Каўнаская рада ЛРП. На эвалюцыю палітычнай праграмы Саюдзіса ўплывала іх канкурэнцыя: каўнасцы былі настроеныя больш радыкальна, ці ледзь не з першых дзён патрабуючы заняць бескампрамісную пазіцыю безумоўнага і неадкладнага аднаўлення незалежнасці.
Залатая Арда
Тэрміналогія
Назва "Залатая Арда" упершыню была ўведзеная ў 1565 годзе манахам Іванам Глазатым у яго папулярным памфлеце "Казанская гісторыя". Да гэтага ва ўсіх старарускіх летапісах слова "арда" выкарыстоўвалася без прыметніка "залатая". У гістарычнай навуцы, тым не менш, літаратурную назву "Залатая Арда" прынята лічыць правільнай. Пытанне паходжання слова "арда" не абгаворвалася, таму што звязаныя з ім прадстаўленні склаліся ў XIX стагоддзі, а слоўнік старарускіх слоў IX—XI стст. быў упершынню апублікаваны ў 1990-х гг.
Дзяржаўны лад
Улада ханаў Залатой Арды ахоплівала значную частку сучаснай Расіі (акрамя Усходняй Сібіры, Далёкага Усходу і раёнаў Крайняй Поўначы), паўночны і заходні Казахстан, усходнюю Украіну, Малдову, частку Узбекістана і Туркменіі. Чыноўнікі Арды збіралі даніну на рускіх землях, але пазней гэта функцыя была перадана падуладным рускім князям. Дзеля ўтрымання рускіх тэрыторый у падпарадкаванні, а таксама з мэтай рабунку, татарскія атрады здзяйснялі частыя карныя паходы на Русь. Толькі ў другой палове XIII ст. такіх паходаў было чатырнаццаць. Таксама Залатая Арда рабіла набегі на ВкЛ, каралеўства Польскае, хваля набегаў нават дасягнула Вены. На поўдні Арда межавала з Чагатыйскім улусам.
Сталіцай пры Батыі стаў горад Сарай-Бату; у першай палове XIV ст. сталіца перанесена ў Сарай-Берке (заснаваны ханам Берке (1255—1266)).
Залатая Арда была шматнацыянальнай і шматукладнай краінай. Буйнымі цэнтрамі гандлю, пераважна караваннага, былі: Сарай-Бату, Сарай-Берке, Ургенч, у крымскіх гарадах Судак, Кафа, Азак (Азоў) і інш.
На чале дзяржавы стаялі нашчадкі Чынгісхана — торэ. У асабліва важных выпадках палітычнага жыцця збіраліся ўсенародныя сходы — курултаі. Дзяржаўнымі справамі займаўся першы міністр (беклярэ-бек — князь над князямі), якому падпарадкоўваліся ўсе міністры — везіры.
Распад Залатой Арды
Ужо пры сваім утварэнні Арда падзялялася на улусы, прыналежныя 14 сынам Джучы: 13 братоў былі паўсамастойнымі валадарамі, падпарадкаванымі вярхоўнай уладзе Батыя. Пасля забойства хана Джанібека ў 1357 пачалася смута, што прывяла да пачатку распаду адзінай дзяржавы. З 1357 па 1380 на залатаардынскім стальцы пабывала болей чым 25 ханаў. У 1360—1370-я фактычным правіцелем стаў цемнік Мамай. У пачатку 1369-х ад Арды адпаў Харэзм, а ў 1362 вялікі князь літоўскі Альгерд захапіў землі ў басейне ракі Днепр (бітва на Сініх Водах), адасобілася Астрахань. Мамаю давялося сутыкнуцца з памацнелым саюзам рускіх князёў на чале з Масквою. Спроба Мамая аслабіць праціўніка вялікім знішчальным паходам прывяла да разгрому татар на Кулікоўскім полі (1380). Пры хане Тахтамышы (1380—1395) смута прыпынілася, і цэнтральная ўлада стала кантраляваць асноўную частку Залатой Арды. Пасля ўмацавання сваёй улады Тахтамыш разбіў войска Мамая на рацэ Калцы, у 1382 пайшоў на Маскву, захапіў яе і спаліў. Пазней Тахтамыш выступіў супраць Тамерлана. У выніку Тамерлан разбіў войска Тахтамыша, захапіў і разбурыў паволжскія гарады, у тым ліку Сарай-Берке, абрабаваў гарады Крыма. Такім чынам Залатой Ардзе быў нанесены смяротны удар, ад якога яна ўжо не паправілася. Вялікая Арда спыніла існаванне ў XVI ст.
Нашчадкі Залатой Арды
Крымскае ханства, Казанскае ханства, Астраханскае ханства, Сібірскае ханства і Нагайскія арды, што качавалі па тэрыторыі ад Дуная да Іртыша, былі нашчадкамі Залатой Арды. Ажно да XVIII ст. працягваліся разбуральныя набегі крымскіх татар і нагаеў на памежныя тэрыторыі Рэчы Паспалітай і Расійскай імперыі.
Фяліксас Вайшнорас
Біяграфія
У 1916—1918 знаходзіўся ў працоўным лагеры, арганізаваным нямецкімі акупацыйнымі ўладамі. У 1919 стаў членам ВКП(б). Арганізоўваў прафсаюзны рух у родных мясцінах. У 1921—1923 зняволены ў каўнаскай турме, дзе пачаў пісаць вершы. У 1923 у выніку абмену палітвязнямі апынуўся ў Маскве. У 1925 скончыў Камуністычны універсітэт нацыянальных меншасцей Захаду. Працаваў у розных выдавецтвах Масквы і Смаленска. З 1930 у Мінску, працаваў у газ. «Raudonasis artojas» (Чырвоны араты), у 1934—1937 — яе рэдактар. З 1934 член СП СССР. Быў членам бюро літоўскай секцыі БелАПП, сакратаром літоўскай секцыі СП БССР.
Арыштаваны 23.8.1937; у 1939 прысуджаны да 5 гадоў ссылкі, якую адбываў у Казахстане. Пасля вызвалення ў 1944—1945 служыў у 16-й літоўскай дывізіі Чырвонай Арміі. З 1945 у Вільнюсе, працаваў у розных выдавецтвах і грамадскіх арганізацыях. З 1957 на пенсіі. У 1965 стаў заслужаным дзеячам культуры Літоўскай ССР. Напісаў і апублікаваў кнігу ўспамінаў.
Творчасць
Аўтар зборніка вершаў «Пад сцягам працы і барацьбы» (1934, на літоўскай мове), кнігі мемуараў «Да светлага жыцця» (1960). На літоўскую мову пераклаў (пад псеўданімам Ф. Садайніс) паэму Я. Купалы «Над ракою Арэсай» (1935), асобныя творы П. Броўкі, Я. Коласа, Т. Кляшторнага, І. Харыка і інш. , а таксама творы рускіх і латышскіх пісьменнікаў.
Леб’ялем (дэпартамент)
Леб’ялем (Lebialem) — адзін з 6 дэпартаментаў Паўднёва-Заходняга рэгіёну Камеруна. Знаходзіцца ва ўсходняй частцы рэгіёну, займаючы плошчу ў 617 км².
Адміністрацыйным цэнтрам дэпартамента з’яўляецца горад Менжы. Мяжуе з дэпартаментамі: Мезам (на поўначы), Бамбутас (на паўночным усходзе), Менуа (на ўсходзе), Купэ-Маненгуба (на поўдні), Манью (на захадзе) і Мамо (на поўначы).
Прэзідэнцкія выбары ў Іране (2021)
Прэзідэнцкія выбары ў Іране 2021 года прайшлі 18 чэрвеня. З істотным адрывам на іх перамог кіраўнік Вярхоўнага суда Ібрагім Раісі. Да 11 раніцы па мясцовым часе за яго было аддадзена больш за 17,8 мільёна галасоў. Яго галоўнага суперніка Махсена Разалі, які ў мінулым узначальваў Корпус Вартавых Ісламскай рэвалюцыі (КВІР), падтрымалі больш за 3,3 мільёна выбаршчыкаў. Былога кіраўніка цэнтральнага банка Абдальнасера Хемаці — больш за 2,4 мільёна чалавек. Намеснік старшыні Амір Хашэмі набраў каля мільёна галасоў.
Царква Святой Тройцы (Сірэт)
Гісторыя
Пабудаваны пераемнікам Драгаша Водэ, малдаўскім гаспадаром (1354—1358), на ўзгорку Саска, за 300 метраў на поўнач ад гаспадарскай крэпасці. Крэпасць таксам пабудаваў Сас, які перанёў сталіцу з ў Сірэт.
Гісторык Нікалае Ёрга, вывучыўшы матэрыял мура і выкарыстаную тэхніку, сцвярджаў, што кцітарам гэтай царквы быў гаспадар Пётр I Мушат (1374—1391), гаспадарская рэзідэнцыя якога пэўны час знаходзілася ў Сірэце. Археалагічныя даследаванні, праведзеныя ў пачатку XXI стагоддзя, пацвердзілі, што помнік датуецца канцом XIV стагоддзя і адыгрываў ролю капліцы гаспадарскага двара ў Сірэце. Была аспрэчана гіпотэза, высунутая ў 1960-70-х гадах, што цяперашняя царква была перабудавана з падмурка ў пачатку XV стагоддзя, у першыя гады кіравання Аляксандра Добрага (1400—1432), паколькі не знойдзена ніякіх доказаў існавання папярэдняй пабудовы.
У другой палове XIX стагоддзя на паўночнай сцяне Свята-Троіцкага храма ў Сірэце пад вагай нефа пайшлі расколіны, таму ў 1873 годзе былі заменены стары купал і дах. Рамонт 1890 года прывёў да замены гонты на дахоўку. Фасады царквы Святой Тройцы ў Сірэце былі атынкаваны і дададзены несапраўдны купал над нефам. Пазней да сцен былі прыбудаваны каменныя ўмацаванні падмурка. Частковая рэстаўрацыя прайшла ў 1922 годзе.
Інтэр’ер
Царква Святой Тройцы ў Сірэце ніколі не была распісана. Каштоўны іканастас у стылі «малдаўскага барока», стораны да пачатку XIX стагоддзя, быў адрэстаўраваны ў 1841 годзе купцом Панаіціем Гарашам пры дапамозе вернікаў і заменены новым у 1995 годзе. Сучасная катапетасма выраблена з дубу народным майстрам Васілём Гаманам з сяла Нямцкага павета|ru|Нямц (жудец).
У прытворы царквы захавалася некалькі надмагілляў XVI—XVII стагоддзяў, упрыгожаных скульптурнымі элементамі той эпохі.
Найстарэйшае надмагілле належыць армяніну і мае арнаментальны матыў кветкі, які расце з вазона. На ім высечаны надпіс на армянскай мове: «Гэта надмагілле памерлага Марка, сына святара Сахага, які памёр у 1553 годзе». Нейкі пан Мікалай упрыгожыў у прытворы дзве магілы, якія належаць яго бацькам: купцу Лазару і яго жонцы Феадосіі. Камень з левага боку прытвора мае ўсходнія і гатычныя арнаменты з наступным надпісам на славянскай мове: «Гэта надмагілле зрабіў і ўпрыгожыў пан Мікалай у памяць пра свайго бацьку Іаана, названага купцом Лазара, пахаванага тут … у годзе 7085 (= 1577) 1 сакавіка». Камень з правага боку прытвора мае такі ж арнамент і надпіс: «Гэта надмагілле зрабіў і ўпрыгожыў пан Мікалай у памяць пра сваю маці Феадосію, жонку Лазара, якая адышла да вечнасці — вечная ёй памяць — у годзе 7084 (= 1576) 7 студзеня».
Беснаіцыёз
Беснаіціёз — пратазойнае захворванне скуры, падскурнай клятчаткі, крывяносных сасудаў, слізістых абалонак і іншых тканак жывёл. З’яўляецца эндэмічным у трапічных і субтрапічных рэгіёнах з высокім узроўнем інфіцыравання, але нізкім узроўнем смяротнасці, пры гэтым з’яўляецца рэдкім у іншых рэгіёнах.
Апісанне
Хваробатворныя мікраарганізмы скурных захворванняў і хворых жывёл уключаюць у сябе :
NGC 6499
NGC 6499 — падвойная зорка ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ханьгоу
Ханьгоу, канал Хань  — суднаходны канал у Кітаі, першы канал у свеце з дакладным запісам у гістарычных дакументах і адзін з першых асвоеных участкаў Вялікага канала нароўні з каналам Хунгоу. Быў пабудаваны па загаду кіраўніка  ў 486—489 гадах. Злучаў рэкі Янцзы і Хуайхэ. Даўжыня канала каля 150 км.
Мальвена
Мальвена (Molveno) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трэнта.
Ханьгоу
Гісторыя
Будаўніцтва канала Хань азнаменавала пачатак будаўніцтва Вялікага канала, які пазней распасцёрся ад Пекіна на поўначы да Ханчжоу на поўдні.
Мальвена
Насельніцтва складае 1125 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 32 чал./км². Займае плошчу 35 км². Паштовы індэкс — 38018. Тэлефонны код — 0461.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Carlo Borromeo.
Тунг
Апісанне
Лістападныя дрэвы вышынёй 15—20 м. Галіны рэдкія. Лісце чаргаванае, простае, суцэльнае або 3—5-лопасцевае. Кветкі ў складаных мяцёлках. Плод — касцянка. Насенне ядавітае і ўтрымлівае да 60 % тунгавага алею.
Выкарыстанне
Выкарыстоўваюцца ў якасці тэхнічных, дэкаратыўных і харчовых культур. Вырошчваюцца культурныя віды: У якасці сыравіны для атрымання тэхнічных алеяў таксама выкарыстоўваюць тунг горны (Aleurites montana), лумбанг або свячное дрэва (Aleurites moluccana) і тунг трохсямянны (Aleurites trisperma).
Bungo Stray Dogs
Bungo Stray Dogs (яп. 文豪ストレイドッグス Бунго: Суторэй Доггусу, англ. Literary Stray Dogs, літаральна Бадзяжныя сабакі літаратуры) — манга, створаная мангакай Асагіры Кафкай і праілюстраваная Санго Харукавай. Выходзіць у японскім часопісе прыгодніцкай мангі Young Ace з 2012 года. Сюжэт будуецца на жыцці галоўнага героя, пярэваратня Ацусі Накадзімы, і іншых людзях, якія маюць звышздольнасці і выкарыстоўваюць іх для розных мэт, у тым ліку для барацьбы, вядзення бізнесу, рашэнні загадак. Большасць персанажаў носяць імёны вядомых пісьменнікаў і паэтаў XIX—XX стагоддзяў, у тым ліку Руноскэ Акутагава, Асаму Дадзай, Акіка Ёсана, Кэндзі Міядзава, Фёдар Дастаеўскі, Накахара Цюя, Рампо Эдогава і г. д.
Анімэ адаптацыя ўключае тры сезоны серыялы і некалькі фільмаў. Прэм’ера першага сезона адбылася 7 красавіка 2016 года, а другога — 6 кастрычніка 2016 года. Трэці сезон выхадзіў з красавіка па чэрвень 2019 года.
Сюжэт
Гісторыя пачынаецца з таго, што юнака Ацусі Накадзіму выганяюць з сіроцкага прытулку, і ён у адчаі вырашаецца на крадзеж. Але каля ракі ён сустракае чалавека, які хоча здзейсніць самагубства, і выцягвае яго з вады. Выратаванага чалавека завуць Асаму Дадзай, ён аказваецца супрацоўнікам дзіўнага Агенцтва і прапаноўвае Ацусі дапамогу. Хутка аказваецца, што Ацусі мае звышздольнасць ператварацца ў белага тыгра падчас поўні, і таму прадстаўляе небяспеку для навакольных, і праз гэта яго выгналі з прытулку. Дадзай наймае яго ў агенцтва, дзе збіраюцца іншыя карыстальнікі здольнасцяў, калі яны займаюцца рознымі справамі і падзеямі, якія адбываюцца ў горадзе Якагаме. Ацусі становіцца мэтай членаў партовай мафіі, у першую чаргу былога вучня Дадзая, Рюноскэ Акутагава, паколькі на чорным рынку за яго галаву прызначаная ўзнагарода.
Мерседэс (каманда Формулы-1)
Мерседэс (Mercedes, поўная назва Mercedes AMG Petronas F1 Team) — нямецкая каманда-аўтавытворца, што прымае ўдзел у Гран-пры Формула-1. Васьміразовы ўладальнік Кубка канструктараў 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 і 2021 гадоў.
Канцэрн Daimler-Benz дэбютаваў у Формуле 1 у годзе і з вялікім поспехам браў удзел у сезонах -. Аднак пасля сезона годы кампанія пакінула серыю, і нягледзячы на пастаўкі матораў у 1990-х і 2000-х, не вярталася ў якасці завадской каманды аж да лістапада 2009 года.
Да былога пілота Williams Ніка Росберга далучыўся сяміразовы чэмпіён свету Міхаэль Шумахер, які вярнуўся ў Формулу-1, а Нік Хайдфельд стаў рэзервовым гоншчыкам каманды. У канцы 2012 года Шумахер завяршыў кар'еру ў Формуле-1. А новым напарнікам Ніка Росберга стаў чэмпіён года Льюіс Хэмілтан.
Кукальчыцы
Ку́кальчыцы (, Кукольчицы) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Рэчыцкага сельсавета.
Архітэктура Малдовы
Архітэктура Малдовы — архітэктура Малдаўскага княства, пазней Бесарабіі, Малдаўскай АССР, Малдаўскай ССР, сучаснай Рэспублікі Малдова і непрызнанай Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі. Малдаўская архітэктура ўвасобіла ў сабе шматвяковыя традыцыі малдаўскага і іншых народаў, якія насяляюць краіну, а таксама тых народаў, з якімі Малдова падтрымлівала цесныя культурныя сувязі.
Да малдаўскай дзяржаўнасці
На тэрыторыі Малдовы былі раскапаны паселішчы трыпольскай культуры (3 — пачатак 2-га тыс. да н.э.), помнікі культуры фракійцаў (з IX стагоддзя да н.э.), чарняхоўскай культуры (II—IV стст. н.э.), славянскіх плямёнаў (з VI стагоддзя н. э.). Славянскія гарады (з 10—11 стст.) мелі драўляна-земляныя і каменна-земляныя ўмацаванні (Екімэўцкае гарадзішча, Алчэдар).
Малдаўскае княства
Другая палова XVII — пачатак XVIII стст. характарызуюцца ўздымам малдаўскага дойлідства. Тады былі пабудаваны Успенская царква ў Кэўшані і Дзмітрыеўская царква ў Археі. Захаваліся і драўляныя цэрквы XVIII—XIX стст. у сёлах Гарадзішча, Варнічэнь, Ратунда і інш. Яны звычайна маюць прамавугольны ці 8-гранны зруб, накрыты шатровым дахам. Цікавыя і найстарэйшыя кішынёўскія цэрквы: Мэзэракеўская царква (1752), Царква Канстанціна і Алены (1777), Армянская (1803), Дабравешчанская (1807—1810), Харламбіеўская (1812) і Георгіеўская (1818). <!--
На территории современной Молдавии сохранилось около 20 монастырских комплексов, скитов, пещерных церквей: Цыпово, Жабка, Хынку, Каприяна, Гырбовец, Курки, Сахарна, Рудь, Табора, Бекировская гора, пещерный монастырь у Бутучен, Кицканский монастырь.
Гражданские здания XIV—XV вв. — дворцы, бани — были деревянными или землебитными, а позже каменными. Встречались постройки из тёсаного камня и кирпича. К концу XVIII века сложился тип городского и сельского дома — большей частью трёхчастного, нередко с выносным крыльцом. В XVIII веке распространился стиль барокко, испытавший значительное влияние русского барокко. В Молдавию также проникали архитектурные формы русского классицизма. На ряде зданий XIX века есть украинские купола.
Зависимость от Османской империи и многочисленные войны не способствовали развитию средневековых молдавских городов.
Бессарабия в составе России
После присоединения Бессарабии к Российской империи начался интенсивный рост городов. Города застраиваются прямоугольной сеткой улиц, при участии известных архитекторов русского классицизма, например А. И. Мельникова, создаются значительные архитектурные ансамбли в стиле классицизма.
В городах XIX — начала XX вв. преобладали одноэтажные окружённые садами особняки. Среди них выделялись парадные общественные здания и церкви из камня и кирпича (Греческая церковь в Кишинёве, конец XIX века). В сельских усадьбах разбивались парки (Цаульский близ Тырнова, 1902—15), строились церкви (Верхние Кугурешты, Флорештский район, 1912—16).
Благоустройству бессарабских городов особо способствовал выдающийся архитектор Александр Бернардацци. Он был автором проектов наиболее значительных зданий конца XIX века, использовал элементы византийской и готической архитектуры.
Строятся мемориальные сооружения: Арка Победы (1840, архитектор И. Заушкевич), колонна в память битвы при Кагуле (1845, архитектор Ф. К. Боффо), часовня в память о походе русской армии, освободившей Болгарию от османского ига (1882).
Абрахам Мошэ Бернштэйн
Біяграфія
Нарадзіўся 21 жніўня 1866 года ў Шацку. Быў шостым дзіцём у сям’і. Вучыўся ў яўрэйскай школе. У 1876 годзе памерла маці Бернштэйна.
Архітэктура Малдовы
Бессарабия в составе России
Во времена Бессарабской губернии во многих городах было возведено большое количество административных зданий, были построены железные дороги, к началу XX века началось строительство заводов и фабрик.
Абрахам Мошэ Бернштэйн
Біяграфія
Быў кантарам і дырыжорам хору у Беластоку. У 1893—1923 гадах — кантар сінагогі Тагарас Кадэш у Вільні.
Архітэктура Малдовы
Бессарабия в составе Румынии
В 1920—30-е гг. города застраивались небольшими особняками из кирпича и известняка. Возводились главным образом особняки в стиле «модерн». Крупномасштабного строительства не было. На румынский период пришлась деятельность знаменитого скульптора А. М. Плэмэдялэ, создавшего памятник молдавскому господарю Стефану III Великому (бронза, 1927).
Абрахам Мошэ Бернштэйн
Творчасць
Бернштэйн паклаў на музыку звыш 150 вершаў на іўрыце і ідышы, з якіх найболей вядомыя «Замд унд Штэрн» («Пясок і зоркі») і «Хэмерл» («Малаточак»). Сабраў калекцыю народных мелодый (выдадзены ў складанцы «Музікалішэр Пін-кос», 1927) і кантарскіх песень.
Архітэктура Малдовы
Молдавская АССР
Для архитектуры Молдавской АССР характерны активная застройка городов, строительство многоквартирных жилых домов, общественных зданий и промышленных сооружений, сдержанное применение классических форм. Архитектура того периода испытала некоторое влияние конструктивизма.
В 1936 году в Тирасполе закончилось строительство архитектурного ансамбля театральной площади, ставшего центром планировки города. Были построены здания Молдавского музыкально-драматического театра (архитектор Г. М. Готгельф), Молдавской высшей коммунистической сельскохозяйственной школы (архитектор Д. П. Коваленко), педагогического института (архитектор М. Е. Петров).
Молдавская ССР
После войны в Молдавии, наряду с государственным, были проведены большие объёмы индивидуального строительства, которое регламентировалось так, чтобы этот вид застройки не занял центральные зоны городов и не стал препятствием для их роста. Но уже к 1960-м годам в крупных городах, по мере развития государственного строительства, индивидуальное было ограничено или запрещено.
В начале послевоенного периода были разработаны генеральные планы городов Бельцы, Бендеры, Кагул, Кишинёв, Оргеев, Рыбница, Сороки, Тирасполь, над которыми работали архитекторы В. А. Войцеховский, Р. Е. Курц, В. П. Меднек, П. Н. Рагулин, В. Е. Калушина, В. Ф. Смирнов, А. В. Щусев, инженер-планировщик И. М. Бубис. Первые архитектурные решения носили реставрационный и реконструктивный характер. Строительство велось в условиях слабой технической оснащённости строительных организаций и небольшого разнообразия строительных материалов. Часто использовался местный строительный камень-ракушечник — котелец, придавший определённый колорит молдавским городам. Однако этот камень без укрепления конструкций железобетоном не отвечал антисейсмическим требованиям, что привело к применению несложных архитектурных композиций. Бурный рост населения, вызвавший необходимость крупномасштабного строительства, дал толчок и работам по поиску методов удешевления жилищного строительства путём унификации деталей, типизации планировочных решений и т. п. Благодаря типовым проектам жилых домов, детских садов, школ ускоряется процесс возведения зданий, сокращаются трудовые затраты, снижается стоимость строительства.
Мезам (дэпартамент)
Мезам (Mezam) — адзін з 7 дэпартаментаў Паўночна-Заходняга рэгіёну Камеруна. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы рэгіёну, займаючы плошчу ў 1 745 км².
Адміністрацыйным цэнтрам дэпартамента з’яўляецца горад Баменда. Мяжуе з дэпартаментамі: Леб’ялем (на поўдні), Мамо (на захадзе), Менчум (на паўночным захадзе), Баё (на поўначы), Нго-Кетунджыя (на ўсходзе) і Бамбутас (на поўдні і паўднёвым усходзе).
Архітэктура Малдовы
Молдавская ССР
В 1953—64 гг. разрабатываются проекты детальной планировки городов с учётом экономических, транспортных и других требований, осуществляется переход к сооружению микрорайонов и крупных кварталов, определяются функциональные зоны для жилых кварталов, промышленных предприятий и мест отдыха. С начала 1960-х годов градостроительство ведётся на свободных территориях (Ботаника, Боюканы, Рышкановка — в Кишинёве, Пэмынтены и Октябрьский — в Бельцах, Колкотовая балка — в Тирасполе). Возводятся 4-5-этажные дома. К 1970-м годам резервы этих территорий были исчерпаны, и началось возведение 9-, 12-, 24-этажных зданий по индивидуальным проектам, освоение центральных зон городов.
В 1970-е годы начал устраняться главный недостаток сооружений прошлых лет — однообразие. Появляются многоэтажные здания, сооружаемые методом сборки каркасов и монолитных конструкций, применяются блок-секции для создания домов различной конфигурации, устраняется монотонность жилых кварталов. Большое внимание уделяется озеленению городов, создаются парки культуры и отдыха, скверы, зелёные насаждения. Строятся крупные административные и общественные здания, в том числе: Дом правительства Молдавской ССР (1964 г., архитектор С. Д. Фридлин); Дворец «Октомбрие» (Национальный дворец), (1978 г., архитектор С. Д. Фридлин); ЦК КПМ (Парламент РМ), (1974 г., архитектор А. Черданцев); Кишиневский горком паритии (1977 г., архитектор Г. Соломинов); Молдавский государственный театр оперы и балета (1980 г., архитекторы Н. Куренной, А. Горшков; скульпторы В. Новиков, Н. Сажина, Б. Дубровин, Г. Дубровина); Зал «Дружбы» (Дворец Республики), (1984 г., архитектор Н. Загорецкий), Дом Советов в Бендерах (архитектор А. Н. Черданцев), автовокзал в Бельцах (архитектор И. А. Загорецкий). Возводятся здания многих промышленных предприятий, устанавливаются и многочисленные памятники.
Немалое внимание уделяется и застройке молдавских сёл. Был создан специализированный проектный институт, разработавший генеральные планы реконструкции многих населённых пунктов. В сёлах и посёлках городского типа возводятся административные и общественные здания, образовательные учреждения.
Современная архитектура
После обретения Молдавией независимости, строительство практически полностью приостановилось. Однако со временем начинают восстанавливаться церкви, храмы и монастыри, строиться элитные дома с дорогостоящими квартирами и фешенебельные особняки. Возводятся новые торговые центры (Fidesco), автозаправки, стадионы («Шериф»), расширяются улицы, реставрируются памятники и мемориальные комплексы (Памятники Кишинёва).
Литература
-->
Спасылкі
<!-- На тэрыторыі Малдовы выяўлены паселішчы трыпольскай культуры. З X—XI стст. гарады мелі драўляна- і каменна-земляныя ўмацаванні, з сярэдзіны XV ст. іх абносілі каменнымі сценамі. У Сароцы і Вендары пабудаваны крэпасці з магутнымі вежамі і арачнымі уездамі. Да 16 ст. склаўся мясц. тып І-нефавага бяскупальнага храма з нартэксам і апсідай (царква Успення ў г. Кэўціэнь, 16 ст.) або з З апсідамі ў форме трыліснік (царква Успення манастыра ў Капрыя- нах, 16 ст.). З 15 ст. ў цэрквах рабілі пахавальні з нішамі ў сценах. Своеасаблівая «малдаўская сістэма» перакрыццяў:* 2 ярусы арак падтрымліваюць барабан над цэнтр. ч. храма (царква манастыра ў Рудзі, 1774). Звонку храмы аздаблялі плоскімі нішкамі (фірыдэ) і арачнымі паяскамі (окніцэ), з 17 ст. —урачыстымі «каменнымі карункамі» (партал з багатай разьбой царквы св. Дзімітрыя ў г. Архей). Драўляныя цэрквы 18 ст. звычайна мелі прамавугольны ці 8-гранны зруб, накрыты шатром. Грамадз. пабудовы 14—15 ст. (палацы, лазні) драўляныя або землябітныя, пазней — камен- ныя (рэшткі замка 14—15 ст. у Археі). У канцы 18 ст. склаўся тып гар. і сельскага дома з выкарыстаннем асобных элементаў класіцызму. У часы тур. панавання (15—18 ст.) многія арх. помнікі разбураны. Ад 16—17 ст. захаваліся пячорныя манастыры ў Сахарне, Жабцы і храмы каля с. Бутучэны, ад 18 ст. — царква Раства Багародзіцы («Ма- заракіеўская») у Кішынёве, і інш. З пач. 19 ст. узводзілі будынкі, ансамблі, мемарыялы ў стылі класіцызму: кафедральны сабор (1830—35, арх. А.Мельні- каў) і трыумфальная арка (цяпер арка Перамогі, 1840, арх. І.Заушкевіч) у Кішынёве, мемар. дарычная калона на месцы бітвы 1770 пры р. Кахул (1845, Ф.Бафо), манастыр Цыганешты каля Архея (1846). У канцы 19 —пач. 20 ст. ў гарадах пераважала І-павярховая забудова асабнякамі, абкружанымі садамі. Кампазіцыйнай дамінантай былі грамадскія будынкі і цэрквы з каменю і цэглы (Грэчаская царква ў Кішынёве, 1895, арх. А.Бернардацы). У вясковых сядзібах стваралі ландшафтныя паркі (Цаульскі парк каля Тырнава, 1902— 15), будавалі цэрквы (царква ў с. Верхнія Кугурэшты Фларэшцкага р-на, 1912—16, арх. А.Шчусеў). У архітэктуры 1920—30-х г. дамінаваў стыль мадэрн. У 1940—50-я г. істотна мянялася структура гарадоў, пракладваліся новыя магістралі, узводзіліся шматпавярховыя грамадскія і жылыя будынкі. У буд-ве выкарыстоўвалі мясц. светлы вапняк, у дэкоры — кераміку, разьбу па камені. У 1960-я г. будавалі паводле тыпавых праектаў з вапняку і жалезабетонных панэляў. З 1970-х г. забудова вядзецца паралельна з рэканструкцыяй гістарычных гар. цэнтраў. Захоўваюцца традыц. формы вясковага дома: драўляны ці каменны дом з ганкам або галерэяй, багата аздоблены разьбой і размалёўкай; будуюць таксама дамы новага тыпу з вял. вокнамі і верандамі, часам 2—3-павяр- ховыя. Для архітэктуры 1980—90-х г. характэрны свабодная планіроўка мікрараёнаў, новыя буд. матэрыялы, колеравыя эфекты, разнастайныя рытмічныя акцэнты, больш маляўнічымі становяцца кампазіцыі мікрараёнаў, грамадскіх- і вытв. комплексаў (жылыя дамы ў мікрараёне № 7 па праспекце Міру і вуд. Бельскага, арх. М.Думіх; гасцініца «Інтурыст», арх. А.Гарбунцоў; Палац Рэспублікі; усе ў Кішынёве). У 1945 створаны Саюз архітэктараў М.-->
Samotnik
«Samótnik» — сінгл беларускага рок-гурта «N.R.M.» да альбома «Try čarapachi», запісаны ў 2000 годзе.
Аліна Міхайлаўна Главінская
Аліна Міхайлаўна Главінская (, Масква) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1968 годзе. Працавала ў Белдзіпрахарчпраме, малодшым навуковым супрацоўнікам у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР, з 1973 па 1982 г. — старшым архітэктарам у БелНДІдзіпрасельбудзе.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Пражывае ў Ленінградзе.
Творчасць
Асноўныя працы: рэканструкцыя кандытарскага камбіната «Спартак» у Гомелі (1972) і школы ў пасёлку Леніна Магілёўскай вобласці (1980), тыпавыя праекты клуба на 90 месцаў, дзіцячага садка-ясляў № 214-2-131, школы, зблакаванай з дзіцячым садком-яслямі (1981), эксперыментальнай школы на 432 навучэнцаў з двума падрыхтоўчымі класамі (1982); у аўтарскім калектыве: інтэр’еры хлебазавода ў Таліне (1970), комплекс харчовых прадпрыемстваў у раёне Дражня ў Мінску (1977), інтэрнат для спартсменаў коннаспартыўнай базы ў пас. Ратамка пад Мінскам (1980).
Радзецкі суд
Радзецкі суд — мясцовы суд для грамадзян Вялікага Княства Літоўскага. Аналагічны Бурмістраўска-радзецкаму суду, але ў яго склад уваходзілі толькі радцы.
Аксітанская Вікіпедыя
Аксітанская Вікіпедыя (Wikipèdia en occitan) — раздзел Вікіпедыі на аксітанскай мове.
Раздзел заснаваны ў снежні 2003 году. Па стане на 1 2023 года змяшчае  NaN артыкулs.
Найміты ў Сьера-Леонэ
Найміты ў Сьера-Леонэ — замежнікі, якія ўдзельнічалі ў грамадзянскай вайне ў Сьера-Леонэ на баку ўрада альбо паўстанцаў. Былі прадстаўлены як супрацоўнікамі ПВК, так і тымі, хто наймаўся непасрэдна да фракцый канфлікту.
Executive Outcomes
У сакавіку 1995 года паўднёваафрыканская ПВК «Executive Outcomes» падтрымала ўрадавыя сілы, аднавіўшы кантроль Фрытаўна над алмазнымі руднікамі і навязаўшы баевікам мірнае пагадненне. Супрацоўнікі арганізацыі дзейнічалі тут да падзення сталіцы ў 1999 годзе. Варта адзначыць, што ў Сьера-Леонэ ПВК размяшчала невялікім паркам бранятэхнікі і авіяцыі, у ліку БМП-2 (1 адз.), Т-72 (1 адз.), верталётаў Мі-24 (1 адз.) і Мі-8 (2 адз.). Яны былі набыты на сусветным зброевым рынку з арсеналаў краін Афрыкі і Усходняй Еўропы.