cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Підвалачыск
Підвалачыск (Підволочиськ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Цярнопальскай вобласці Украіны, былы раённы цэнтр, цэнтр тэрытарыяльнай грамады, чыгуначная станцыя на лініі Цярнопаль — Хмяльніцкі. Размешчаны на правым беразе ракі Збруч насупраць горада Валачыск Хмяльніцкай вобласці, размешчанага на левым (ўсходнім) беразе ракі.
Гісторыя
Праз гэтую мясцовасць здаўна праходзіў гандлёвы шлях (пазней — Кучманский шлях), што перасякаў раку Збруч; тут на абодвух берагах паўсталі два паселішчы з аднолькавай назвай — Валачыска. Першае пісьмовае згадванне аб адным з іх, размешчанага на правым беразе ракі, размешчана ў акце ад 9 ліпеня 1463 г., калі яно перайшло да князя В. Збаражскага.
Тэрыторыя Підвалачыска і ваколіц была заселеная яшчэ ў эпоху Трыпільскай і Чарняхоўскай культур, пра што сведчаць археалагічныя помнікі.
Антон Бачко
Анто́н Феадасевіч Бачко́ або Антон Бо́чка ( — ?) — беларускі вайсковец. Удзельнік Слуцкага збройнага чыну.
Підвалачыск
Гісторыя
Найбольш распаўсюджана меркаванне, што назва мястэчка паходзіць ад слова «валачыць» — праз раку Збруч валаклі (перапраўлялі) грузы на супрацьлеглы бераг. Іншая версія — ад слова «валока», што звязана з адзінкай зямельнай меры, якая мела 30 моргаў (блізка 17 га). Таксама лічаць, што старажытнаўкраінскае слова «волочище» азначае нізкае забалочанае месца.
Антон Бачко
Біяграфія
Выпускнік Віленскага настаўніцкага інстытута і Віленскага пяхотнага вучылішча (1 кастрычніка 1915 года).
Підвалачыск
Гісторыя
Ад другой паловы XV ст. да канца XVII ст. мястэчка падвяргалася набегам татарскіх ордаў.
Антон Бачко
Біяграфія
У часе Першай сусветнай вайны быў афіцэрам расійскай арміі. Служыў у 104-м пяхотным Усцюжскім палку на Паўднёва-Заходнім фронце, быў паранены ў Галіцыі. Падпаручнік (6 верасня 1916 года). Узнагароджаны ордэнамі Св. Ганны 4-й і 3-й ст. і Св. Станіслава 3-й ст. Звольнены ў запас войска як настаўнік (22 снежня 1917 года).
Підвалачыск
Гісторыя
Ад мая 1518 г. Підвалачыск належаў Канстанціну Астрожскаму, ад 1583 г. — князю В. Збаражскаму, ад 1631 г. — Вішнявецкім, пасля 1744 г. — Машынскім. У 1667 г. па Андрусаўскаму перамір’ю мястэчка засталося ў складзе Рэчы Паспалітай.
Антон Бачко
Біяграфія
Прыхільнік генерала Станіслава Булак-Балаховіча. У 1920 годзе жыў у Слуцку, выкладаў у Слуцкім рэальным вучылішчы. Адзін з арганізатараў беларускай міліцыі Случчыны. Хварэў на «іспанку», але 1 лістапада 1920 года абраны ў склад новага Слуцкага Беларускага нацыянальнага камітэта разам з Арсенем Паўлюкевічам і Янам Мацэлям. Удзельнік Слуцкага збройнага чыну. У канцы паўстання разам са штабс-капітанам Антонам Самусевічам ездзіў у Ганцавічы да палякаў па зброю, але атрымалі толькі некалькі соцень старых вінтовак і два старыя паламаныя кулямёты. Па сканчэнні паўстання лячыўся да сакавіка 1921 года ад «іспанкі» пад Ляхавічамі. Супрацоўнічаў з «Зялёным Дубам». Пазней спыніў супрацоўніцтва і жыў у Клецку, працаваў настаўнікам у рускай гімназіі. Пасля закрыцця рускай школы пераехаў у 1923 годзе ў Гарадзею. Працаваў у польскай школе настаўнікам матэматыкі.
Підвалачыск
Гісторыя
У сярэдзіне XVIІI ст. паселішча на правым беразе ракі Збруч назвалі Підвалачыскам, на левым бераз — Валачыскам. У 1772 г. у выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай Підвалачыск адышоў да манархіі Габсбургаў. У 1775 г. Підвалачыск атрымаў прывілей на свята св. Тройцы ладзіць кірмаш працягласцю 6 дзён. У 1786 г. была збудаваная шашэйная дарога паміж Цярнопалем і Підвалачыскам.
У канцы XVIІI ст. мястэчка пад назвай Унтэрвалачыск аўстрыйская адміністрацыя запісала ў Цярнопальскую акругу. У 1810 г. Підвалачыск захапілі расійскія войскі. Рускіх адсюль выгналі ў 1815 г., мястэчка зноў у складзе Аўстрыйскай імперыі. У 1857 г. яму далі статус мястэчка Скалатскага павета.
Антон Бачко
Біяграфія
Меў стрыечнага брата, паручніка Гапановіча, які таксама ўдзельнічаў у Слуцкім збройным чыне. Бацька Аляксандра (Бачко) Надсана.
Підвалачыск
Гісторыя
У 1869—1681 гг. была пабудавана чыгунка Львоў — Цярнопаль — Підвалачыск. Тады ў мястэчку працавалі 2 фабрыкі, 2 цагляных заводы, пякарня, адбывалася 2 гадавых кірмашы.
Са жніўня 1914 па люты 1918 гг. Підвалачыск акупавала расійская армія, з лістапада 1918 па ліпень 1919 гг. мястэчка належала да Заходне-Украінскай Народнай Рэспублікі. 20-21 лістапада 1920 г. у Підвалачыск перайшла з акупаванай бальшавікамі усходняй і цэнтральнай Украіны вялікая частка арміі Украінскай Народнай Рэспублікі, якую інтэрнавалі палякі.
У 1920—1939 г. мястэчка належала да міжваеннай Польшчы. 17 верасня 1939 г. тэрыторыю мястэчка заняла Чырвоная армія, на мітынгу ў Підвалачыску выступіў будучы кіраўнік СССР Мікіта Хрушчоў.
Са студзеня 1940 г. Підвалочыск — пасёлак гарадскога тыпу, цэнтр раёна. З 5 ліпеня 1941 па 21 сакавіка 1944 г. ён знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй. 29 чэрвеня 1943 г. тут адбыўся масавы расстрэл габрэяў.
Забрэзскі сельсавет
Забрэ́зскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Валожынскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Забрэззе.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Забрэжскі сельсавет у складзе Валожынскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Забрэжжа. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Філіпіняцкага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Мінскай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў складзе Маладзечанскага раёна. 25 мая 1967 года ў склад новаўтворанага Падбярэзскага сельсавета перададзены вёскі Лаўскі Брод і Макарынята. 5 сакавіка 1981 года сельсавет перайменаваны ў Забрэзскі, а яго цэнтр — у Забрэззе. Скасаваны 30 кастрычніка 2009 года, тэрыторыя далучана да Гародзькаўскага сельсавета.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 783 чалавекі, з іх 99,0 % — беларусы.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 19 населеных пунктаў: Алешчаняты, Барташы, Дзямідавічы, Долевічы, Жомайдзь, Забрэззе, Кабыльчыцы, Калдыкі, Куцяняты, Малая Дайноўка, Пагарэльшчына, Післякоўшчына, Роўкавічы, Славенск, Строкава Рэчка, Студзянец, Філіпіняты, Харытоны, Цвіраўшчына.
Жан Эльён
Жан Эльён (Jean Hélion;,  — , ) — французскі мастак. Пасля вывучэння архітэктуры ў Парыжы ствараў кубістычныя карціны, потым звярнуўся да абстракцыі. Пад уплывам Піта Мандрыяна яго творы напоўніліся манументальнымі формамі. У 1932 годзе Эльён стаў сябрам аб’яднання «Абстракцыя-Творчасць». Для яго карцін сярэдзіны 1930-х гадоў уласціва неапластычная выразнасць. У пачатку 1950-х у аб’ектыўнай, амаль рэалістычнай манеры пачаў ствараць гарадскія матывы.
Бітва пад Сімбірскам
Бітва пад Сімбірскам — буйное паражэнне мяцежнікаў Сцяпана Разіна царскім войскам на чале з Юрыем Баратынскім.
Перадгісторыя
У жніўні 1670 года Разін на чале войска (каля 10 тыс. чал.) пайшоў уверх па Волзе, захапіў гарады Самара, Саратаў і іншыя. Ён і яго паплечнікі абвяшчалі, што ў іх войску нібыта знаходзяцца царэвіч Аляксей Аляксеевіч (сын Аляксея Міхайлавіча), які паводле бацькоўскага ўказа ідзе на Маскву «пабіць» баяр, дваран, ваявод і купцоў «за здраду», а таксама звергнуты патрыярх Нікан. У сваіх «спакусных лістах» Разін заклікаў паслужыць цару і «чорным людзям даць свабоду».
Паўстанні ахапілі вялізную тэрыторыю да цэнтральных раёнаў краіны: знішчаліся памешчыкі і іх прыказчыкі, ваяводы і іншыя прадстаўнікі ўлады, стваралася мясцовае самакіраванне.
Бітва
У пачатку верасня Разін паспрабаваў узяць Сімбірск.
Горад абараняў невялікі гарнізон, якім камандаваў акольнічы князь Іван Багданавіч Міласлаўскі. Таксама на дапамогу Сімбірску спяшалася 1300 чалавек з Казані на чале з Юрыем Баратынскім. Ён прыйшоў да горада на 4 дні раней мяцежнікаў.
4 верасня паўстанцы Разіна прыплылі да горада на лодках і высадзіліся каля яго. Затым пайшлі на прыступ. Аднак князь Баратынскі паспрабаваў яго спыніць і перакрыў шлях. Пачалася жорсткая бітва, якая доўжылася дзень. Ні адзін з бакоў не змог атрымаць перамогу. Абодва войскі разышліся ад стомы і суткі не рабілі ніякіх дзеянняў, стоячы адзін насупраць аднаго .Некаторыя з жыхароў горада дапамаглі Разіну захапіць умацаваную частку горада — астрог. Новая спроба ўзяць прыступам Сімбірск была спынена дзеяннямі Баратынскага, які ударыў мяцежнікам у спіну. Казакі скарысталіся прыладамі астрога, каб не падпусціць войска князя да горада, аднак і самі пры гэтым былі вымушаныя адступіць.
Усвядоміўшы, што без пяхоты яму не перамагчы Разіна, Баратынскі быў вымушаны адступіць, пакідаючы Міласлаўскага ў крамлі, акружанага з усіх бакоў ворагамі.
За гэты час Разін ўмацаваў астрог, выкапаў акопы, расставіў прылады для аблогі крамля. У выніку сцякаючыхся добраахвотнікаў яго войска расло і дасягнула 20000 чалавек. У гэты час паўстанне ахапіла ўвесь край Акі і Волгі. Невялікія атрады з войскі Разіна разышліся з Сімбірска ў розных напрамках, каб захапіць іншыя гарады. Яны захапілі Карсун, Саранск, Пензу, Алатыр, Васільсурск і многія іншыя. Ніжагародскія жыхары запрашалі Разіна, абяцаючы аддаць горад, расправіўшыся з дзяржаўнымі службоўцамі. Гэта адкрыла б Разіну шлях да Масквы. Аднак Разін ні як не мог узяць Сімбірск. Ён чатыры разы няўдала штурмаваў яго. Міласлаўскага трымаў горад цэлы месяц, 1 кастрычніка ён убачыў, што Баратынскі набліжаўся да горада для новай бітвы з Разіна.
Бітва адбылася каля ракі Свіягі. Царскія войскі кінуліся на паўстанцаў. Сыйшоўшыся на 20 сажань, салдаты князя адкрылі па разінцам агонь і збілі іх з поля. Аднак Разін змог спыніць уцёкі. Баратынскі выслаў наперад конніцу, якая атакаваўшы ворага, разгарнулася ў прытворны ўцёк і навяла разінцаў на парадкі пяхоты і артылерыі. Бой доўжыўся ўвесь дзень. Зыход бітвы вырашыла атака конніцы пад камандай самога князя Баратынскага. У выніку войска Разіна было разбіта. Сам Разін быў двойчы паранены і ледзь не трапіў у палон. Ён пайшоў у астрог і ў ноч на 4 кастрычніка зноў паспрабаваў узяць горад прыступам з паўночнага і ўсходняга боку. Зноў было зроблена ўсё, каб запаліць яго, аднак Сімбірск выстаяў.
Баратынскі вырашыў звярнуцца да хітрасці, загадаўшы палкоўніку Чубарёву зайсці ноччу з палком за Свіягу і рабіць там вокрыкі, як быццам прыйшло новае царскае войска. Хітрасць удалася: на Разіна напаў страх, ён наважыўся на ўцёкі ўпотай з аднымі данскімі казакамі. Тады князь выйшаў з конніцай ў поле, і стаў каля горада, а пяхоту пусціў на абоз і астрог. Адначасова, Міласлаўскі з другога боку напаў на астрог, які запалаў у розных месцах. Паражаныя з двух бакоў і Змяшчаўшыяся агнём мяцежнікі кінуліся да судоў, але мала каму з іх удалося выратавацца, большасць была перабіта і ператоплена.
Вынікі
Гэта паражэнне паклала канец поспеху Разіна, як доўгі час спадарожнічала яму. Пад Сімбірск ён страціў свой уплыў, сваё войска, пасля чаго быў схоплены. У Маскве 6 чэрвеня 1671 года ён быў чвартаваны.
Цар усведамляў важнасць перамогі і подзвіг Міласлаўскага з яго таварышамі. 10 снежня 1670 года ў Сімбірск прыбыў Чырык, прынёсшы царскае слова і хвалу за службу.
Джавані Батыста Рычолі
Джавані Батыста Рычолі (Giovanni Battista Riccioli; 17 красавіка 1598, Ферара - 25 чэрвеня 1671, Балоння) — італьянскі астраном і тэолаг, аўтар працы «Новы Альмагест» (Almagestum Novum) - збору астранамічных ведаў свайго часу. Разам з Франчэска Грымальдзі склаў карту Месяца і ўвёў у практыку пазначэнне месяцавых кратараў імёнамі вучоных.
Узброеныя Сілы Беларусі
Узбро́еныя Сі́лы Рэспу́блікі Белару́сь (УС РБ) — структурны элемент ваеннай арганізацыі дзяржавы, які прызначаны для забеспячэння ваеннай бяспекі і ўзброенай абароны Рэспублікі Беларусь, яе суверэнітэту, незалежнасці і тэрытарыяльнай цэласнасці. Узброеныя Сілы падпарадкоўваюцца Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь і цэнтральным органам ваеннага кіравання (Міністэрства абароны РБ і Генеральны штаб узброеных сіл). Колькасны склад: 121 тысяча чалавек (паводле рэформы 2011), з іх 102 тысячы ваеннаслужачых і 19 тысяч грамадзянскага персаналу (пачатак 2012 года — 62 тысяч чалавек, з іх 48 тысяч вайскоўцаў і 14 тысяч грамадзянскага персаналу ).
Складаюцца з 2 асноўных відаў: Сухапутных войскаў і Ваенна-паветраных сіл і войскаў супрацьпаветранай абароны; таксама ў склад УС уваходзяць Спецыяльныя войскі, Тыл узброеных сіл, Узбройванне ўзброеных сіл, воінскія часці забеспячэння, абслугоўвання і аховы цэнтральных органаў ваеннага кіравання, а таксама ВНУ і арганізацыі Міністэрства абароны.
Гісторыя
УС РБ сфарміраваны на базе Беларускай ваеннай акругі УС СССР пасля абвяшчэння дзяржаўнай незалежнасці, для чаго 20 верасня 1991 года было прынята пастанова Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь «Аб стварэнні Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь». Савету Міністаў Рэспублікі Беларусь былі падпарадкаваны мясцовыя органы ваеннага кіравання рэспублікі, чыгуначныя войскі, сістэма грамадзянскай абароны, дыслацыраваныя на тэрыторыі рэспублікі. Вышэйшаму органу выканаўчай улады даручалася вызначыць парадак перадыслакацыі ў межах Беларусі, увод і вывад з яе тэрыторыі часцей і злучэнняў Узброенных сіл СССР, пагранічных, чыгуначных і будаўнічых войскаў, размешчаных на тэрыторыі рэспублікі, а таксама матэрыяльна-тэхнічных сродкаў, якія належалі ім. З асенняга прызыву 1991 года пачалося праходжанне ваенных збораў і абавязковай тэрміновай воінскай службы грамадзянамі Беларусі на тэрыторыі рэспублікі. 20 сакавіка 1992 года было афіцыйна абвешчана аб стварэнні Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь. Пачатак непасрэднаму стварэнню ўласных узброенных сіл паклала пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 6 мая 1992 года «Аб перапарадкаванні фарміравання Узброенных Сіл, якія дыслацыруюцца на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, Міністэрству абароны». Была скасавана Беларуская ваенная акруга. Усе яе часці і падраздзяленні, а таксама часці цэнтральнага падпарадкавання, не ўваходзячыя ў склад стратэгічных сіл СНД, перайшлі ў распараджэнне новастворанага міністэртва. 3 лістапада 1992 года быў прыняты закон «Аб Узброеных Сілах Рэспублікі Беларусь». У 1992—1996 гадах былі скарочаны або перафарміраваны 250 воінскіх частак. У гэты час завершана ракетна-ядзерная дэмілітарызацыя Беларусі.
Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 17.11.2000 г. № 600. была зацверджана Эмблема Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь.
У 2001 годзе ВПС і войскі СПА Беларусі аб’яднаны ў адзіны від войскаў.
У 2002 годзе на Барысаўскім ваенным палігоне ў ходзе аператыўна-тактычнага вучэння «Бярэзіна-2002» упершыню былі адпрацаваны практычныя дзеянні тэрытарыяльных войскаў.
11 мая 2006 года Прэзідэнт Беларусі А. Лукашэнка падпісаў Указ № 312 «Аб некаторых мерах па ўдасканаленні транспартнага забеспячэння Узброеных Сіл, іншых войскаў і воінскіх фарміраванняў Рэспублікі Беларусь», па якім на базе чыгуначных, аўтамабільных і дарожных войскаў былі створаны транспартныя войскі Беларусі.
2 жніўня 2007 года на аснове ПДВ і спецназу ГРУ створаны Сілы спецыяльных аперацый.
У 2009 годзе зацверджана новая ваенная ўніформа.
Вальдзіна
Вальдзіна (Valdina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сіцылія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Месіна.
Узброеныя Сілы Беларусі
Гісторыя
2 жніўня 2010 года А. Лукашэнка падпісаў указ аб накіраванні ў Ліван групы з 9 беларускіх вайскоўцаў для ўдзелу ў міратворчай місіі. У гэтым жа годзе першыя міратворцы з Беларусі прыбылі ў Ліванскую Рэспублікі. Нягледзячы на ​​заяўлены памер кантынгенту ў дзевяць чалавек, у краіну была накіравана група толькі з пяці міратворцаў.
Вальдзіна
Насельніцтва складае 1206 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 603 чал./км². Займае плошчу 2 км². Паштовы індэкс — 98040. Тэлефонны код — 090.
Узброеныя Сілы Беларусі
Гісторыя
1 ліпеня 2016 года была ўведзена альтэрнатыўная служба. Да яе прыцягваюцца грамадзяне, якія прыдатны да тэрміновай службе ва ўзброеных сілах, але не могуць яе праходзіць па рэлігійных меркаваннях. Дадзеная катэгорыя прызыўнікоў накіроўваецца на грамадска карысную дзейнасць.
Вальдзіна
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Pancrazio.
Узброеныя Сілы Беларусі
Гісторыя
20 ліпеня 2016 года ўступіла ў сілу новая ваенная дактрына. У новай версіі дактрыны прапісана, што некаторыя дзяржавы ў еўрапейскім рэгіёне «спрабуюць справакаваць унутраныя ўзброеныя канфлікты з ужываннем як ваеннай сілы, так і тэрарыстычных і дыверсійных сіл». Па гэтай прычыне быў распрацаваны план дзеянняў супраць гібрыднай вайны і каляровай рэвалюцыі. Пры распрацоўцы дактрыны і наступных зменаў у тактыцы ўлічваўся вопыт Украіны ў Данбаскім і Расіі ў Сірыйскім канфліктах. Вялікае значэнне атрымала падрыхтоўка да баявых дзеянняў ва ўмовах населенага пункта.
Вальдзіна
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Фаха
Фаха (Vacha) — горад у Германіі, у зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Вартбург. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Фаха. Насельніцтва — 3676 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 19,32 км². Афіцыйны код — 16 0 63 082.
Узброеныя Сілы Беларусі
Гісторыя
У цяперашні час ва Узброеных Сілах два віды УС — Сухапутныя войскі, Ваенна-паветраныя сілы і войскі супрацьпаветранай абароны. Таксама непасрэдна генеральнаму штабу падпарадкоўваецца род войскаў — Сілы спецыяльных аперацый (ССА). Існуюць таксама спецыяльныя войскі (службы), органы тылу.
Фаха
Горад падзяляецца на 4 гарадскія раёны.
Узброеныя Сілы Беларусі
Гісторыя
Колькасць Узброеных Сіл на 1 сакавіка 2016 года — 64 932 пасады. З іх 14 502 афіцэра, 6850 прапаршчыкаў 25 671 салдат і сяржантаў, 3502 курсанта, а таксама 16 407 асоб грамадзянскага персаналу.
Баявы склад мірнага часу — тры авіяцыйныя базы, дзве радыётэхнічныя і чатыры зенітныя ракетныя брыгады, тры зенітных ракетных палка, чатыры механізаваных брыгады, адна ракетная, адна рэактыўна-артылерыйская і тры артылерыйскія брыгады, адна дэсантна-штурмавая брыгада, адна паветрана-дэсантная брыгада і адна брыгада спецыяльнага прызначэння.
Ваенная служба
Ваенная служба ў краіне можа быць па прызыву, кантракце або ў рэзерве. Першая з’яўляецца абавязковай для грамадзян мужчынскага полу, прызнаных ва ўстаноўленым парадку прыдатнымі да яе праходжання. Ва Узброеных сілах могуць служыць прыдатныя па стане здароўя і фізічнаму развіццю да яе выканання, незалежна ад паходжання, сацыяльнага і маёмаснага становішча, расавай і нацыянальнай прыналежнасці, адукацыі, мовы, адносін да рэлігіі, роду і характару заняткаў, палітычных і іншых перакананняў. Прызыўнікі набіраюцца ва ўзросце 18—27 гадоў. Тэрмін іх службы залежыць ад наяўнай адукацыі. Так, для асоб, якія не маюць вышэйшай адукацыі, ён складае 18 месяцаў, з вышэйшым — 12, а ваенным — 6. Воінская служба даступна і для грамадзян жаночага полу, якія адказваюць устаноўленым патрабаванням і атрымалі падрыхтоўку па неабходных спецыяльнасцях.
Вайскоўцы і рэзервісты, якія ўпершыню прызваны або паступілі на ваенную службу, службу ў рэзерве, або грамадзяне, якія не праходзілі ваенную службу, службу ў рэзерве і ўпершыню прызваны на зборы, а таксама грамадзяне, якія навучаюцца на ваенных кафедрах або факультэтах па праграмах падрыхтоўкі малодшых камандзіраў і афіцэраў запасу, прыносяць прысягу перад дзяржаўным сцягам і баявым сцягам сваёй воінскай часці. Грамадзяне могуць самастойна выбіраць, на якой з двух дзяржаўных моў, — рускай або беларускай, — яны будуць прамаўляць змест прысягі. Ваеннаслужачы да прынясення не можа прыцягвацца да выканання баявых задач.
Сухапутныя войскі
Сухапутныя войскі непасрэдна кіруюцца Камандаваннем СВ (сфарміравана 21.12.2001 на базе ўпраўлення 5 гв. ак у Бабруйску) і арганізацыйна падзяляюцца на два аператыўныя (аперацыйныя) камандаванні: Заходняе і Паўночна-Заходняе; таксама дзейнічаюць асобныя часці і арганізацыі, падпарадкаваныя непасрэдна камандаванню Сухапутных войскаў.
У склад Заходняга камандавання ўваходзяць (2008): 2 механізаваныя брыгады, 1 артылерыйская і 1 зенітная ракетная брыгады, а таксама іншыя часці і падраздзяленні. У склад Паўночна-Заходняга камандавання ўваходзяць (2008): 1 механізаваныя брыгады, 1 артылерыйская і 1 зенітная ракетная брыгады, а таксама іншыя часці і падраздзяленні.
Ваенна-паветраныя сілы і супрацьпаветраныя войскі
Ваенна-паветраныя сілы і супрацьпаветраныя войскі (утвораны 8 лістапада 2001 года) непасрэдна кіруюцца Камандаваннем ВПС і войск ППА і арганізацыйна падзяляюцца на два аператыўна-тактычныя камандаванні: Заходняе і Паўночна-Заходняе; апроч таго, непасрэдна камандаванню падпарадкоўваюцца авіяцыйныыя часці непасрэднага падпарадкавання (4 авіяцыйныя базы), воінскія часці забеспячэння, абслугоўвання і аховы , воінскія часці тылавога і тэхнічнага забеспячэння і палігоны.
Сілы спецыяльных аперацый
Сілы спецыяльных аперацый — род войскаў непасрэдна падначалены генеральнаму штабу ВС Беларусі, скарочанае найменне — ССА УС РБ.
Транспартныя войскі
11 мая 2006 года Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь Аляксандр Лукашэнка падпісаў Указ № 312 «Аб некаторых мерах па ўдасканаленні транспартнага забеспячэння Узброеных Сіл, іншых войскаў і воінскіх фарміраванняў Рэспублікі Беларусь». Дакумент прыняты ў мэтах стварэння адзінай сістэмы транспартнага забеспячэння Узброеных Сіл, іншых войскаў і воінскіх фарміраванняў Беларусі. Згодна з Указам на базе існуючых чыгуначных, аўтамабільных і дарожных войскаў былі створаны транспартныя войскі Беларусі.
Тэрытарыяльныя войскі
Ва ўмовах скарачэння колькасці Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь і зніжэння ўзроўню ўзбраенняў, адным з найбольш эканамічных шляхоў кампенсацыі сіл і сродкаў, падтрымання абараназдольнасці дзяржавы на належным узроўні з’яўляецца арганізацыя тэрытарыяльнай абароны дзяржавы.
Для вырашэння задач па тэрытарыяльнай абароне ствараюцца тэрытарыяльныя войскі (ТэрВ), якія з’яўляецца рэзервовым кампанентам Узброеных Сіл і будуць разгортвацца ў пагражальны перыяд або з пачаткам вайны.
Колькасць войскаў тэрытарыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь — 120 тысяч чалавек, што ўдвая больш, чым служыць у рэгулярных ВС РБ. Камплектаванне фарміраванняў ТэрВ вырабляецца з жыхароў адпаведных адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак, здольных да ваеннай службы. Войскі тэрытарыяльнай абароны ўключаюць воінскія фарміраванні ў выглядзе асобных стралковых батальёнаў і асобных стралковых рот.
Задачы тэрытарыяльнай абароны:
Удзел у міжнародных спаборніцтвах
З 1993 года Узброеныя Сілы Рэспублікі Беларусь з’яўляюцца членам Міжнароднага савета ваеннага спорту (СІЗМ), а прымаюць удзел у Сусветных ваенных гульнях пачынаючы з 1995 года. За гэты час вайскоўцамі-спартсменамі да 2020 года было заваявана 87 медалёў у 15 відах спорту, у тым ліку 14 залатых, 23 сярэбраных і 50 бронзавых. Найбольш удала беларускія армейцы выступаюць у спаборніцтвах па лёгкай атлетыцы (22 медалі), дзюдо (15) і кулявой стральбе (11).
Беларускія вайскоўцы паказваюць высокія вынікі і на розных міжнародных армейскіх спаборніцтвах.
Так, на спаборніцтвах «Армейскія міжнародныя гульні-2017» у агульнакамандным заліку зборная каманда Узброеных Сіл Беларусі заняла чацвёртае месца, пакінуўшы ззаду вайсковыя каманды з 24 краін свету. Каманды беларускіх вайскоўцаў спаборнічалі ў 13 з 28 конкурсаў, заняўшы 11 прызавых месцаў. Першае месца зборнай Узброеных Сіл Беларусі прынесла перамога ў конкурсе «Воін Садружнасці». Другія месцы былі атрыманы ў конкурсах «Майстры артылерыйскага агню», «Інжынерная формула» і «Бяспечны маршрут» (спаборніцтва каманд інжынерных войск), «Ключы ад неба», «Чыстае неба» (спаборніцтвы каманд ВПС і войск СПА) «Палявая кухня», «Верны сябар» (спаборніцтва кінолагаў). Трэцяе месца заваявана на «Снайперскай мяжы». Яшчэ два трэціх месцы заняты ў конкурсах «Ваенна-медыцынская эстафета» і «Бяспечнае асяроддзе». Чацвёртае месца занята ў конкурсе «Танкавы біятлон». Чацвёртай з 7 краін-удзельніц Беларусь стала і ў конкурсе «Выдатнікі вайсковай разведкі». Характэрна, што ў адрозненне ад каманд іншых краін беларуская зборная амаль на 50 % складалася з вайскоўцаў тэрміновай ваеннай службы.
У 2018 годзе каманда міратворцаў з Беларусі атрымала першае месца сярод 138 каманд з 37 краін на міжнародных спаборніцтвах пешых патрулёў «Кембрыян патрол» у Вялікабрытаніі.
У 2020 годзе на VI Армейскіх міжнародных гульнях «Армі-2020» беларуская зборная заняла 2-е месца ў агульным заліку. Камандзе УС Беларусі ўдалося ўзяць 1-е месца і ў конкурсе сувязістаў «Упэўнены прыём» і спаборніцтве экіпажаў машын інжынернага ўзбраення «Інжынерная формула». Вайскоўцы занялі 2-е месца ў спаборніцтвах «Бяспечнае асяроддзе» — экіпажаў радыяцыйнай, хімічнай і біялагічнай абароны, «Ваеннае ралі» — экіпажаў на ваеннай аўтамабільнай тэхніцы, «Верны сябар» — спецыялістаў службовай сабакагадоўлі, «Палявая кухня», «Дэсантны ўзвод», спаборніцтве мінамётных разлікаў «Майстры артылерыйскага агню», «Авіядартс», «Сувораўскі націск» — экіпажаў баявых машын пяхоты, «Аварыйны раён» — аварыйна-выратавальных фарміраванняў, «Сакалінае паляванне» — разлікаў комплексаў з беспілотнымі лятальнымі апаратамі. Бронзу каманда атрымала ў конкурсах: «Воін Свету» — спаборніцтве ваенна-прафесійнага майстэрства, «Ваенна-медыцынская эстафета», «Дарожны патруль» — спаборніцтве супрацоўнікаў ваеннай аўтамабільнай інспекцыі, а таксама «Чыстае неба» — падраздзяленняў СПА «Выдатнік вайсковай разведкі» і «Танкавы біятлон».
Міжнароднае ваеннае супрацоўніцтва
Пытаннямі ўзаемадзеяння з іншымі дзяржавамі займаецца Дэпартамент міжнароднага ваеннага супрацоўніцтва МА РБ.
Ваеннай дактрынай 2016 года прыярытэтнымі напрамкамі ў міжнародным ваенным супрацоўніцтве названы Саюзная дзяржава з Расіяй, АДКБ і СНД. З расійскім бокам вядуцца работы па падтрыманні неабходнага ваеннага патэнцыялу дзвюх дзяржаў, арганізацыі і ажыццяўленні сумесных мер па прадухіленні ваеннай пагрозы і адбіцці магчымай агрэсіі на агульнай абароннай прасторы, рэгулярна праводзяцца сумесныя вучэнні як у фармаце Саюзнай дзяржавы, так і АДКБ. Апошняе беларускае ваеннае і палітычнае кіраўніцтва ўспрымае ў якасці гаранта не толькі ўласнай, але таксама міжнароднай і рэгіянальнай бяспекі.
Паралельна, нягледзячы на складаныя палітычныя ўзаемаадносіны з краінамі Захаду, падтрымліваюцца партнёрскія кантакты з НАТА. Найбольш актыўнае супрацоўніцтва выбудавана з ваеннымі ведамствамі Германіі, Літвы, Польшчы і Турцыі. Па міратворчым накірунку ключавым партнёрам Беларусі выступае Італія.
Значным для краіны з’яўляецца работа ў ваенна-тэхнічнай галіне. Дзяржава наладзіла актыўны экспарт прадукцыі свайго ваенна-прамысловага комплексу за мяжу. У той жа час замежныя ўзброеныя сілы перыядычна карыстаюцца паслугамі беларускіх ваенных спецыялістаў. Дапамогу ад ваенных саветнікаў рэспублікі атрымлівалі розныя дзяржавы Афрыкі, Блізкага Усходу і Лацінскай Амерыкі.
Праблемы
Значная частка беларускага ўзбраення з’яўляецца савецкай спадчынай. З цягам часу яна састарваецца, зніжаецца яе патэнцыял і баявыя магчымасці для сучаснага выкарыстання. Існуюць тры шляхі вырашэння гэтага пытання: мадэрнізацыя, закупка новай замежнай і стварэнне ўласных узораў узбраенняў. Аднак з-за невялікага фінансавання Узброеных Сіл гэтыя працэсы ідуць павольна. У дадатак, першы шлях падвяргаецца крытыцы, паколькі нават глыбока мадэрнізаваная савецкая тэхніка ўсё яшчэ будзе саступаць сучасным узорам. У беларускай арміі ў той ці іншай ступені ўсё яшчэ захоўваецца т. зв. «дзедаўшчына». На падобную з’яву афіцэрскі склад можа як наогул не звяртаць увагу, так і ўпарта змагацца. Міністэрства абароны таксама рэагуе на дадзеную праблему, прымаючы комплекс мер па супрацьдзеянні «дзедаўшчыне» ў войску. За такія правіны, асабліва з прычыненнем фізічнай шкоды, салдат можа панесці крымінальнае пакаранне аж да пазбаўлення волі. У падраздзяленнях захаваўся класічны, яшчэ з савецкіх часоў, від падзелу і іерархіі вайскоўцаў тэрміновай службы, дзе галоўную ролю адыгрывае тэрмін службы салдата. Кожная воінская часць мае свае асаблівасці і характар «дзедаўшчыны», але ва ўсіх іх прынята, каб маладыя байцы выконвалі ўсю асноўную працу за старэйшыя заклікі, наводзілі парадак у памяшканнях і на спальных месцах. Некаторы час таму былі распаўсюджаны грашовыя паборы і фізічны гвалт, аднак падобнае яшчэ можа мець месца і на сучасным этапе. Варта адзначыць, што найбольшай жорсткасцю праяўляецца «дзедаўшчына» ў інжынерных падраздзяленнях сухапутных сіл. Найбольш спрыяльнай сітуацыяй застаецца ў транспартных войсках.
У 1995 годзе ў выніку суіцыдаў у беларускай арміі загінулі 42 чалавекі. У 2016 годзе гэта лічба склала 4, а ў 2017 — 3. У сярэднім Беларусі ў год адбываецца тры-пяць суіцыдаў сярод вайскоўцаў. Самагубствы ў арміі ўсё яшчэ застаюцца актуальнай праблемай у Беларусі.
Шчэдрын (Краснагорскі раён)
Шчэдрын (Щедрин) — пасёлак у Краснагорскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Краснагорскага гарадскога паселішча.
Сяргееўка (Рослаўльскі раён)
Сяргееўка (Сергеевка) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сыракоранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Сяргееўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
З 2004 па 2019 год у складзе Крапівенскага сельскага паселішча.
Грэвена (горад)
Грэвена — горад у Грэцыі, у перыферыі Заходняя Македонія. Сталіца нома Грэвена. Насельніцтва 10939 жыхароў.
У 2007 годзе гораду было прысвоена званне — «Горад грыбоў» («Πόλη των Μανιταριών»).
Пётр Мяніцкі
Пётр Мяніцкі (Piotr Mienicki;  — ) — польскі ваенны дзеяч. Брат архівіста, прафесара Рышарда Мяніцкага.
Біяграфія
Па сканчэнні ў 1912 годзе Аляксандраўскай гімназіі ў Рызе паступіў на земляробчы факультэт Ягелонскага ўніверсітэта ў Кракаве. Аднак пасля двух гадоў навучання быў пакліканы да расійскага войска. У 1915 годзе ў Маскве скончыў Аляксееўскую вайсковую школу і быў прызначаны ў 142-і Звянігарадскі полк. Даслужыўся да чыну падкапітана. У кастрычніку 1917 года пакідае шэрагі часткі і далучаецца да 1-га корпусу генерала Юзафа Даўбор-Мусніцкага. Служыў у 5-м палку 2-й стралковай дывізіі. У студзені 1918 прымаў удзел у баях з бальшавікамі за Бабруйск. Пасля расфармавання немцамі корпуса ў чэрвені 1918 года на кароткі час вяртаецца на радзіму.
Увосень 1918 году ад’язджае да Вільні, дзе ўступае ў шэрагі Самаабароны Віленскай зямлі. Быў адасланы ў Ліду дзеля дапамогі генералу Адаму Макрэцкаму ў фармаванні аддзелаў Самаабароны Лідскай зямлі. Ачоліў 2-і батальён пяхоты, што сфармаваўся з дабраахвотнікаў з Ліды, Шчучына, Радуні, Беліцы. З ад’ездам генерала ў Вільню заступае яго на чале Лідскай Самаабароны ад 12.12.1918 да 13.1.1919. Пасля аб’яднання з аддзелам маёра Дамброўскага і рэарганізацыі ў Шчучыне стаў на чале першага батальёну пяхоты Лідскага палка, але паплечнікамі ўважаецца за першага камандзіра 76-га палка Лідскіх стралкоў, што увайшоў у склад Літоўска-Беларускай дывізіі. 14 лютага 1919 года аддзел Мяніцкага ў складзе пяці афіцэраў і 57 жаўнераў разбівае бальшавіцкі аддзел у складзе 180 жаўнераў, 80 з іх бярэ ў палон, здабывае 105 карабінаў, 2 кулямёты, 16 коняў і палявую кухню, ды ўрэшце займае Бярозу Картузcкую (гэтая дата англійскім гісторыкам Норманам Дэвісам уважаецца за пачатак савецка-польскай вайны). У часе наступу 23 ліпеня 1919 года на мястэчка Камень (6 км на паўднёвы захад ад Івянца) ачольваў групу ў складзе батальёну пяхоты (453 чал.) і 10-га кавалерыйскага швадрону (50 шабляў). Калі бальшавіцкі аддзел кулямётным агнём прыціснуў жаўнераў да зямлі, ён падняў іх у атаку, але быў цяжка паранены і памёр ад страты крыві.
Пахаваны на парафіяльных могілках у Навагрудку. Пасмяротна ўзнагароджаны крыжом вайсковай доблесці Virtuti Militari.
Сялец (Краснагорскі раён)
Сялец (Селец) — вёска ў Краснагорскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Краснагорскага гарадскога паселішча.
Браты Грым
Браты Грым —- Вільгельм Карл (, —, ) і Якаб Людвіг Карл (, Ганау — , ) — вядомыя нямецкія пісьменнікі і мовазнаўцы, члены Берлінскай Акадэміі навук. Братам Якаба і Вільгельма быў мастак Людвіг Грым.
Адным з галоўных кірункаў дзейнасці братоў Грым быў збор паданняў, міфаў і народных казак, якія яны перапрацавалі ў зборнікі казак якія сталі класікай і былі перакладзены на шматлікія мовы.
Апроч гэтага, у 2006 годзе быў знойдзены слоўнік нямецкай мовы, што быў створаны братамі Грым, і стаў адным з першых такіх слоўнікаў.
Дзяцінства і маладосць
Якаб нарадзіўся 4 студзеня 1775 г., Вільгель — 24 лютага 1786 г. у сям'і чыноўніка ў нямецкіх горадзе Ганау. Бацька спачатку працаваў адвакатам у Ганау, потым займаўся юрыдычнымі справамі ў князя Ханаўскага. Браты раслі ў шчаслівай, прыстойнай сям'і, ва ўмовах ладу і дабрабыту. Адрозніваліся навуковымі здольнасцямі: за 4 гады прайшлі 8-гадовы курс гімназіі. З дзяцінства вельмі сябравалі адзін з адным, і гэтая сяброўская сувязь захавалася на ўсё жыццё. Бацька памёр у 1796 г., і толькі дзякуючы дапамозе цёткі дзеці змаглі скончыць вучобу.
Атрымалі юрыдычную адукацыю ў Маргбургскім універсітэце. Яшчэ падчас вучобы зацікавіліся нямецкай і замежнай літаратурай. Якаб Грым з 1805 г. па 1809 г. працаваў спачатку бібліятэкарам у Жэрома Банапарта ў Вільгельстэге, а потым статсаўдытарам.
У 1815 г. Якаб Грым быў накіраваны на Венскі кангрэс разам з прадстаўніком Касэльскага курфюршаства. Але служба была яму ў цяжар; ён адмовіўся ад прафесуры, якую яму прапанавалі ў Боне, і робіцца бібліятэкарам у Касэле, дзе яго брат працаваў сакратаром з 1814 г.
«Казкі братоў Грым»
Браты пачалі збіраць казкі яшчэ ў 1807 г. Першы зборнік меўся ў іх на руках у 1810 г. і быў запісаны з вуснаў гесэнскіх казачнікаў. Наступны варыянт быў гатовы ў 1812 г. і налічваў ужо 86 казак, а ў першым выданні (1814 г.) было дадана яшчэ 70. Публікацыі казак садзейнічаў Ахім фон Арнім, які ў 1806-07 гг. ужо ўдзельнічаў разам з Клеменсам Брэнтана ў выданні зборніка нямецкіх народных песень «Чароўны рог хлопчыка». У 1819 г. выйшла другое выданне казак, якое змяшчала ўжо 170 твораў. Тытульны ліст падрыхтаваў мастак Людвіг Грым, родны брат Якаба і Вільгельма. Апошняе прыжыццёвае выданне пабачыла свет у 1857 г. и налічвала 210 казак. Паступова набыўшы папулярнасць, яны з часам увайшлі ў скарбніцу сусветнай літаратуры, зрабаліся крыніцай натхнення мноства пісьменнікаў і мастакоў, прадметам сотняў экранізацый. У 2005 г. «Казкі братоў Грым» былі ўнесены ў міжнародны рэестр ЮНЕСКА «Памяць свету».
Іншая творчасць
Якаб Грым сфармуляваў так званы «закон Грыма» аб першым германскім перамяшчэнне зычных. На думку многіх лінгвістаў, быў адным з піянераў навуковай германістыкі. Я. Грыму належыць праца «Нямецкая міфалогія» (1835 г) і — сумесна з братам Вільгельмам — «Слоўнік нямецкай мовы», які яны пачалі збіраць з 1852 г. і да самай смерці. Праца была завершана і канчаткова выдадзена толькі ў 1961 г. Сярод выдатных твораў Вільгельма Грыма — «Нямецкі гераічны эпас» (1829).
Сталасць і апошнія гады
У 1825 г. Вільгельм ажаніўся, але абодва браты працягваюць працаваць разам. У 1829 г. памёр дырэктар Касэльскай бібліятэкі, але яго месца дасталося не Якабу Грыму, а іншаму, чужому чалавеку. Браты зволіліся. У 1830 г. Якаб быў запрошаны прафесарам нямецкай літаратуры і старэйшым бібліятэкарам у Гетынгенскі ўніверсітэт, а Вільгельм уладкаваўся там малодшым бібліятэкарам, а ў 1835 г. быў узведзены ў неардынарныя прафесары.
У 1837 г. да ўлады прыйшой новы кароль, які адразу змяніў Канстытуцыю. Браты выказалі пратэст, былі звольнены і вярнуліся ў Касэль. У 1840 г. Прусію ўзначаліў кароль Фрыдрых Вільгельм IV, які адразу ж запрасіў братоў у Берлін. Там яны атрымалі права чытаць лекцыі ў славутым Берлінскім універсітэце і былі абраныя ў члены Берлінскай акадэміі. У Берліне браты жылі і працавалі да самай смерці. Вільгельм Грым памёр 16 снежня 1859 г., а Якаб — 20 верасня 1863 г.
Арлоўская вуліца (Брэст)
Вуліца Арлоўская — вуліца ў жылым раёне Усход г.Брэста. Утворана ў 1982 годзе і названа ў гонар г.Арла, з якім Брэст вядзе сацыялістычныя спаборніцтвы. Працягласць 700 м, ад Партызанскага праспекта да вуліцы маёра Гаўрылава. Забудавана 5-, 7- і 9-павярховымі дамамі.
Нан (правінцыя)
Нан (тайск. น่าน) — правінцыя (чангват) на поўначы Тайланда. Адміністрацыйны цэнтр — горад Нан. Нан знаходзіцца ў горнай мясцовасці. Найвысокі пункт ляжыць на вышыні 2079 м над узроўнем мора. Правінцыя ляжыць за 670 км на поўнач ад сталіцы Тайланда Бангкока. Клімат — субэкватарыяльны, але не такі гарачы, як у іншых частках краіны.
IC 3418
IC 3418 — галактыка тыпу IBm (змяшаная няправільная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Дубічы Цэркеўнэ
Дубі́чы Цэрке́ўнэ (Dubicze Cerkiewne), традыцыйная беларуская назва Ду́бічы Царко́ўныя — вёска ва ўсходняй Польшчы, цэнтр гміны ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводства. Жыхары вёскі — этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам.
Гісторыя
Вёска ўпершыню ўспамінаецца ў 1568 годзе, калі кароль Жыгімонт Аўгуст перадаў падкамораму дарагіцкаму Станіславу Хандынскаму воласць кляшчэльскую — 6 вёсак, якія раней прыналежалі бельскаму староству. Вёска Дубічы Царкоўныя размяшчалася на ўсход ад сённяшняга месца ва ўрочышчы Бахматы, на гасцінцы з Бельску ў Камянец. У XVII ст. вёска пасля вялікага пажару была перанесеная ў новае месца. У ліпені 1944 г. падчас савецка-нямецкіх баёў Дубічы былі цалкам спаленыя. Прыхадская Пакроўская царква была адбудаваная толькі ў 1948 г., а ў 1954 г. была створаная гміна Дубічы Цэркеўнэ.
Рэлігійнае жыццё
Вёска заселеная галоўным чынам праваслаўнымі. Сярод іншых веравызнанняў сустракаюцца тут баптысты, пяцідзясятнікі і толькі невялікая колькасць каталікоў.
Судак звычайны
Судак (Sander lucioperca) — від драпежных прамянёвапёрых рыб сямейства.
Апісанне
Даўжыня звычайна 50 — 80 (часам да 120) см, маса 2—8 (часам да 20) кг. Цела прадаўгаватае, сціснутае з бакоў, рыла завостранае, глотка невялікая; на сківіцах, акрамя дробных зубоў, моцпыя іклы. Луска дробная, заходзіць на шчэлепныя накрыўкі. Спіна і бакі зеленавата-шэрыя, бруха белае. Па баках 8 — 12 бурых плямін, якія зліваюцца ў папярочныя палосы. Спінных плаўнікоў 2, пярэдні з калючымі прамянямі; грудныя і брушныя — збліжаны.
Пашырэнне
Пашыраны ў вадаёмах басейнаў Балтыйскага, Чорнага і Каспійскага мораў. Адрозніваюць аселую (туводную) форму і паўпрахадную, якая жыве ў саланаватых водах паўднёвых мораў, а на нераст падымаецца ў рэкі. У Беларусі водзіцца ў невялікай колькасці ў буйных рэках і многіх чыстых азёрах. Штучна зарыбляюць прамысловыя вадаёмы.
Трымаецца пераважна на глыбокіх, чыстых месцах з пясчаным або камяніста-галечнікавым грунтам каля дна. Патрабавальны да кіслароднага рэжыму, дрэнна пераносіць забруджванне вады.
Нотаць
Нотаць дзеліцца на дзве часткі :
Судак звычайны
Асаблівасці біялогіі
Драпежнік, корміцца рыбай (пераважна плоткай, верхаводкай і інш.), ракамі, жабамі.
Нотаць
Назва
Назва ракі паходзіць ад праіндаеўрапейскага ядра *(s)ne-t- || *(s)nē-t-, пар. stind. snāti 'плавае, купаецца', лат. nō, nā-re 'плаваць', грэч. νοτος, νοτιος 'мокры', ілір. Natiso, Natissa.
Судак звычайны
Асаблівасці біялогіі
Полавая спеласць у 3—4 гады, у самцоў на год раней за самак. Адкладванне ікры аднаразовае ў маі — чарвені, пасля зыходу паводкі, пры тэмпературы 15—16 °C, на мелкаводдзі. Нерастуе парамі, на працягу 2 сутак самец клапоціцца аб кладцы, якая адкладваецца ў гнёзды на розны субстрат. Плоднасць 100—700 тыс. ікрынак.
Мае хуткія тэмпы росту, сяголеткі пад восень дасягаюць даўжыні 10—15 см.
Промысел і выкарыстанне
Каштоўная прамысловая рыба. Аб’ект таварнага і аматарскага рыбалоўства.
Мяса белае, нятлустае, далікатнае, без дробных костак, з высокімі смакавымі вартасцямі. Утрымлівае 19 % бялкоў, 1 % тлушчу, добра засвойваецца. У рэстаранах сучаснай Беларусі — адна з найбольш папулярных рыб (пераважна завозіцца). Прадаецца ў свежым, марожаным выглядзе і ў кансервах.
Існуе велізарная колькасць рэцэптаў прыгатавання, як гарачага, так і халоднага: смажаць (у тым ліку шашлыкі), вараць, запякаюць, тушаць у малацэ з цыбуляй, гатуюць пад маянэзам, у жэле, гатуюць галубцы і г.д. Асабліва смачныя заліўныя з судака. Вельмі складаная тэхналогія судака «па-Радзівілаўску» (адна з самых складаных страў літоўска-беларускай кухні). Чысціць судака належыць асцярожна, бо ў плаўніках і жаберных вечках маюцца вострыя калючкі.
Свята-Васкрасенская царква (Цераблічы)
Гісторыя
5 сакавіка 2012 года архіепіскап Стэфана багаславіў праект па будаванні храма.
10 лістапада 2012 года благачынны Столінскай акругі протаіерэй Рыгор Кажаноўскі здзейсніў закладку першага каменя і асвячэнне тэрыторыі. 9 красавіка 2013 года было пачата будаванне храма.
28 верасня 2014 года архіепіскап Стэфан асвяціў храм.
Брэсцкі мясакамбінат
Брэсцкі мясакамбінат — прадпрыемства харчовай прамысловасці горада Брэста. Асноўная прадукцыя: мяса, каўбасныя вырабы, паўфабрыкаты. Заснаваны ў 1944 г. на базе былога прыватнага прадпрыемства. У 1953—1959 гг. пабудаваны новыя вытворчыя памяшканні. У 1972 г. праведзена рэканструкцыя халадзільніка і каўбасна-кулінарнага цэху. У 1982—1985 гг. пабудаваны адзін цэх і база ўтрымання жывёлы, завершана рэканструкцыя кампрэсарнага цэху. Частка прадукцыі ідзе на экспарт.
Санкцыі супраць прадпрыемства
8 кастрычніка 2015 г. Рассельгаснагляд забараніў увоз у Расію грузу астуджанай ялавічыны вытворчасці брэсцкага прадпрыемства па прычыне нездавальняючага санітарнага стану і «нечытэльныя адбіткі ветэрынарных клеймаў» на некаторых з паўтуш.
8 мая 2019 г. Рассельгаснагляд увёў часовыя абмежаванні на пастаўкі мясной прадукцыі прадпрыемства «у сувязі з паўторным выяўленнямі парушэнняў ветэрынарна-санітарных патрабаванняў Еўразійскага эканамічнага саюзу і Расійскай Федэрацыі».
Капліца-пахавальня Ягмінаў
Капліца-пахавальня Ягмінаў — колішняя капліца на могілках в. Вістычы Брэсцкага раёна.
Гісторыя
Была пабудавана ў пачатку XIX стагоддзі з цэглы П. Ягмінам (1747—1808) як фамільная пахавальня ўладальнікаў маёнтка.
Архітэктура
Твор архітэктуры класіцызму. Была вырашана цэнтрычным 8-гранным аб’ёмам пад пакатым шатровым пакрыццём. Вуглы граней крапаваліся пілястрамі, апяразваліся высокім антаблементам з карнізам на дэнтыкулах. Шырокія грані ў верхняй частцы прарэзваліся паўкруглымі вокнамі-люкарнамі, на ліцавой грані — над прамавугольным уваходным праёмам.
Мары Эленрыдэр
Мары Эленрыдэр (Marie Ellenrieder;,  — , ) — нямецкая мастачка, блізкая да назарэйцаў. Вучылася ў Ёзефа Эйнсле ў мюнхенскай Акадэміі мастацтваў, потым у 1822—1824 гадах знаходзілася ў Рыме, дзе спазнала ўплыў назарэйцаў. У 1829 годзе стала прыдворнай мастачкай у Карлсруэ. Яшчэ пры жыцці праславілася партрэтамі і рэлігійнымі сцэнамі.
Тэрмэ-Вільяторэ
Тэрмэ-Вільяторэ (Terme Vigliatore) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сіцылія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Месіна.
Насельніцтва складае 6438 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 495 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 98050. Тэлефонны код — 090.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Maria delle Grazie.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Віктор Гюго
Віктор Гюго (Victor-Marie Hugo;, Безансон — ) — французскі паэт, раманіст, драматург; лідар рамантычнага руху ў Францыі. Член Французскай акадэміі (1841).
Валерый Іванавіч Ліпневіч
Валерый Іванавіч Ліпневіч (нар. 21 верасня 1947, Мінск) — рускі паэт, празаік і эсэіст, перакладчык і крытык.
Віктор Гюго
Жыццё
Трэці сын капітана (пазней генерала) Ж. Л. С. Гюго (родам з Латарынгіі) і Сафі Трэбюшэ (родам з Брэтані). Бацькі часта сварыліся і раз’яджаліся, а 3 лютага 1818 г. атрымалі афіцыйны дазвол жыць паасобку. Віктор быў выхаваны пад моцным уплывам маці, валявой жанчыны раялісцкіх і вальтэрыянскіх поглядаў. Пасля смерці маці ў 1821 г. і з бацькам у Віктора склаліся прыязныя адносіны.
Валерый Іванавіч Ліпневіч
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і служачых, беларус паходжаннем, дзяды па бацьку з Волмы Смалявіцкага раёна, па маці — з Дудзіч Пухавіцкага раёна. Дзяцінства і юнацтва прайшло ў Мінску і Дудзічах. У Дудзічах 13-гадовым напісаў свае першыя вершы.
Віктор Гюго
Жыццё
Малады Віктор закахаўся і, супраць жадання маці, заручыўся са сваёй падругай дзяцінства Адэль Фушэ (1803—1868). Гюго быў блізкі са сваёй маці, і таму ажаніўся з Адэль толькі пасля смерці маці. У шлюбе нарадзілася пяць дзяцей.
Валерый Іванавіч Ліпневіч
Біяграфія
Скончыў філалагічны факультэт БДУ (1973). У 1965—1966 гадах працаваў лабарантам у Інстытуце фізікі АН БССР, у 1966—1967 — слесарам-зборшчыкам, з 1971 — літаратурным супрацоўнікам газет «Чырвоная змена» (1971—1973), «Сельская газета» (1976—1977), часопіса «Рабочая смена» (1979—1980).
Жыве ў Рузе Маскоўскай вобласці.
Віктор Гюго
Жыццё
У 1843 годзе ў выніку няшчаснага выпадку загінула Леапальдзіна, старэйшая дачка Гюго. Гэтая трагедыя спустошыла пісьменніка. Пазней ён напісаў рад паэм, прысвечаных жыццю і смерці яго дачкі.
Валерый Іванавіч Ліпневіч
Творчасць
Дэбютаваў у друку паэзіяй у 1970 годзе (часопіс «Неман», № 10). Аўтар кніг паэзіі «Трава и дождь» (Мінск, 1977), «Тишина» (Мінск, 1979), «Неведомая планета» (Мн.: Мастацкая літаратура, 1988), «Дерево и река» (М.: Современник, 1988). Паэзіі ў зборніках уласцівы філасофскае светаразуменне, асэнсаванне «вечных» праблемы быцця. Таксама публікуецца ў часопісах «Дружба народов», «Новый мир», «Арион», «Неман». Распрацоўвае свабодны верш.
Таксама аўтар апавяданняў. Аўтар кнігі аповесцяў «Ева, верни ребро!» (Мн.: Мастацкая літаратура, 2013).
Віктор Гюго
Сям’я і дзеці
З кастрычніка 1822 года Гюго быў жанаты з (1803—1868), у гэтым шлюбе нарадзілася пяцёра дзяцей:
Валерый Іванавіч Ліпневіч
Творчасць
Член Саюза пісьменнікаў Масквы (1993).
Перакладае творы беларускіх паэтаў, сярод іншага паасобныя вершы Раісы Баравіковай, Ларысы Геніюш, Адама Глобуса, Галіны Каржанеўскай, Аркадзя Куляшова, Генадзя Пашкова, Алеся Разанава і іншых.
Таксама перакладаў творы курдскага паэта і празаіка Ганада Чарказяна.
Аўтар літаратурна-крытычных артыкулаў пра творчасць Рыгора Барадуліна, Таісы Бондар, Васіля Быкава, Максіма Танка, Яўгеніі Янішчыц і іншых. Як крытык публікуецца ў часопісах «Литературное обозрение», «Знамя».
Лаўрэат прэміі часопіса «Неман».
Джаўхар
Джаўхар(जौहर) — звычай масавага самазабойства жанчын (часам дзяцей і старых) сярод некаторых груп насельніцтва Паўднёвай Азіі.
Джаўхар уяўляў сабою масавае самазабойства жанчын падчас вайны, калі войска праціўніка атрымоўвала перамогу або ў выніку вестак пра смерць мужа на полі боя. Адзін з першых вядомых выпадкаў адбыўся ў 1232 г. падчас аблогі мусульманамі раджпуцкай крэпасці Гваліёр. Некаторыя гісторыкі лічаць, што звесткі антычных аўтараў пра масавае самазабойства паўночнаіндыйскага народа агалосаў падчас паходу Аляксандра Македонскага таксама можна лічыць джаўхар. Найбольшы па маштабах выпадак адбыўся ў Джайсалмеры ў 1294 г., калі 24 тысячы жанчын скончылі жыццё самагубствам. Апошнія вядомыя джаўхар былі занатаваны падчас войн першай паловы XVIII ст.