cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Марыя Тарноўская
Біяграфія
У студзені 1946 года сям’я Тарноўскіх пакінула Варшаву і Польшчу, каб сустрэцца са сваім сынам у Швейцарыі. У 1946 годзе яны адправілася ў Бразілію. У 1949 годзе яе адзіны сын Анджэй загінуў у аўтамабільнай аварыі ў Бразіліі. У 1958 годзе вярнулася ў Польшчу. Польскі Чырвоны Крыж вылучыў ёй аднапакаёвую кватэру па вул. Пазнаньскай.
Памерла ў чэрвені 1965 года ў Варшаве.
У 2002 годзе апублікавалі яе ўспаміны (Maria Tarnowska, Wspomnienia, KAW, 2002, ISBN 83-88072-49-8).
Азербайджанская кухня
Азербайджанская кухня''' — нацыянальная кухня азербайджанскага народа, якая з'яўляецца таксама кухняй народаў Азербайджана. На думку вядомага азербайджанскага кулінара Таіра Амірасланава, азербайджанская кухня адна з самых старажытных і разнастайных у свеце. Асноўныя кампаненты кухні вызначаюцца прыроднымі ўмовамі краіны: горны і субтрапічны клімат абумовілі шырокае распаўсюджванне ў азербайджанскай кухні бараніны, а таксама садавіны і агародніны. Шырокае распаўсюджванне атрымалі зеляніна, спецыі і прыправы: карыца, гваздзік, пятрушка, кроп, чырвоны перац і ангельскае зелле, кмен, кінза, мята, шафран, торбах і г. д.
Асаблівасці азербайджанскай кухні
Шырокае распаўсюджванне ў азербайджанскай кухні атрымалі шашлыкі і стравы ў тандыры. Існуюць розныя напоі, прысмакі. Адметная асаблівасць азербайжданскай кухні — выкарыстанне бараніны для прыгатавання розных страў. У меншай ступені азербайджанцы спажываюць ялавічыну, птушку, рыбу. Іншая асаблівасць азербайджанскай кулінарыі — востры смак і непаўторны водар, якія надаюць стравам разнастайныя спецыі і зеляніна: горкі і духмяны перац, базілік, карыца, гваздзік, кроп, пятрушка, кінза, мята, кмен і многія іншыя. Варта спыніцца на шафране і сумах.
Шафран з'яўляецца абавязковым кампанентам для прыгатавання шматлікіх пловаў. Сумах, як правіла, падаецца да розных мясных страў. Шырока выкарыстоўваецца ў азербайджанскай кулінарыі гародніна (памідоры, агуркі, баклажаны і іншыя), садавіна (яблыкі, грушы, айву, апельсіны, лімоны), костачкавыя (слівы, алычу, абрыкосы, персікі). Таксама маюцца розныя віды долмы з баклажанаў памідораў і перцу.
Некаторыя стравы азербайджанскай кухні гатуюць у спецыяльным посудзе. Напрыклад, суп піці — у піцішніцах, плоў — у казане, адмысловым казане з патоўшчаным дном і адмысловымі вечкамі, у якіх змяшчаюцца распаленыя вуглі, для таго каб плоў «упрэваў» раўнамерна. Для прыгатавання кебаба і люля-кебаба выкарыстоўваюць розныя пожагах, для першых страў — кубкі — каса, для тушэння мяса — тас — невялікія рондальчыкі і іншае.
Плоў
Адной з найбольш вядомых страў азербайджанскай кухні з'яўляецца плоў. Існуе некалькі разнавіднасцяў азербайджанскага плова : каурма-плоў (з баранінай), туршчы-каурма-плоў (з баранінай і кіслай садавінай), чый-дашамя-каурма-плоў (з баранінай, гарбузом і каштанамі), тоух-плоў (з курыцай, смажанай кавалачкамі), цярчыла-плоў (з курыцай ці фаршаваным куранём), чыгыртма-плоў (з курыцай, залітай узбітым яйкам), фісінжан-плоў (з дзічынай, арэхамі, кіслай садавінай і карыцай), шэшранч-плоў (яечны), сюдлу-плоў (малочны) і шырыня-плоў (фруктовы салодкі). У адрозненне ад іншых кухняў, тут рыхтуюць асобна рыс і асобна аснову плову (тару) – мяса, садавіна і т. д., - злучаючы усё гэта ў адной талерцы толькі пры падачы на стол. Падача і ежа азербайджанскага плова маюць свае традыцыі.
Салодкія стравы
Кулінарыя Азербайджана багатая на ласункі, якія падзяляюцца на тры падгрупы — мучныя, карамелепадобныя і цукеркападобныя. У іх утрымоўваецца значная колькасць дабавак і рэзкіх затавак: мак, арэхі, міндаль, кунжут, імбір, кардамон, ванілін і іншыя. Да мучных вырабаў адносяцца шэкербура, пахлава, шэкер-чурэк, курабье бакінскае, кята карабахская, мутакі шэмахінскія, пахлава нахічэванская. Нацыянальныя мучныя вырабы налічваюць больш за 30 найменняў, прычым у кожным раёне маюцца свае адмысловыя вырабы. Асаблівае месца займаюць шэкінскія прысмакі. Гэта шэкінская пахлава, пешвенк, тэл (тэрхалва), гырмабадам, пры вытворчасці якіх выкарыстоўваецца рысавая мука, цукар, ядра арэхаў, сметанковае масла, яечныя вавёркі і вострыя прыправы.
У сакавіку 2009 года кулінары Гянджы вырабілі цуд-пахлаву. Даўжыня гэтага кандытарскага выраба, выпечанага ў гонар свята Наўруз, складала 12 метраў, а шырыня — чатыры. Вага каля 3-х тон. Гэтыя паказчыкі дазволілі азербайджанскай пахлаве ўсталяваць рэкорд і трапіць у кнігу рэкордаў СНД. Акрамя таго, гэта выраб з пластовага тэсту прэтэндуе на месца ў Кнізе рэкордаў Гінеса.
Іншае прызначэнне маюць шчэрбеты. У адрозненне ад таджыкскіх і сярэднеазіяцкіх (тут яны перш за ўсё саладосць, дэсерт), азербайджанскія шчэрбеты ўяўляюць сабой ахаладжальныя напоі, а таксама граць ролю пітва, якое суправаджае плоў. У якасці асноўнага кампанента ў іх, акрамя фруктовых і ягадных сокаў, выкарыстоўваюцца таксама настоі і дыстыляты араматычных частак раслін - насенне і т. п., а фруктовая аснова складаецца з сокаў кіслай садавіны і ягад.
Закупнэ
Закупнэ (Закупне) — пасёлак гарадскога тыпу ў Чэмэравецкім раёне Хмяльніцкай вобласці Украіны. Паселішча размешчана на тэрыторыі Нацыянальнага прыроднага парку "Падольскія Тоўтры". Чыгуначная станцыя на лініі Ярмолынці - Капычынці. Упершыню згадваецца ў пачатку XVIII ст., рацяглы час было ўладаннем магнатаў Патоцкіх.
Бітва на Басі
Бітва на Басі — бітва, якая адбылася 8 кастрычніка 1660 на р. Бася (прыток Проні) паміж войскамі Рэчы Паспалітай і Расіі ў ходзе вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў.
У канцы верасня 1660 расійскі ваявода князь размясціў сваё войска лагерам непадалёк ад Чавусаў, каля в. Гаспода на р. Бася ў Аршанскім павеце. На процілеглы бераг падышло прыкладна войска 12-тысячнае Рэчы Паспалітай на чале з вялікім гетманам літоўскім Паўлам Янам Сапегам, Міхалам Казімірам Пацам і Стэфанам Чарнецкім. Некалькі дзён праз Басю ішла артылерыйская перастрэлка, з 4 кастрычніка адбываліся сутычкі.
У ноч на 8 кастрычніка Сапега пераправіў усё войска за Басю і пастроіў яго ў баявы парадак. Яго сілы занялі цэнтральныя пазіцыі, на правым флангу была размешчана дывізія Чарнецкага, на левым — Паца. Апоўдні расійскія войскі выйшлі з лагера, адбыўся ўзаемны артабстрэл, пасля пачалася генеральная бітва. У цэнтры маскоўскае войска адкінула конніцу Сапегі, пабіла шмат пяхоты і, захапіўшы гармату і некалькі сцягоў, адышла да лагера. На абодвух флангах поспех быў на баку войск Рэчы Паспалітай, якія, разбіўшы расійскія атрады, адагналі іх да лагера. Пад вечар усё расійскае войска перайшло пад ахову лагерных умацаванняў. Харугвы Рэчы Паспалітай вярнуліся за Басю.
У цэлым бітва была паспяховай для войска Рэчы Паспалітай, якое здабыло ў ходзе бітвы 7 гармат, 15 сцягоў; расійскае войска страціла 427 чалавек забітымі і 519 трапілі ў палон, у т.л. палкоўнік фон Букавен. Не маючы дастатковых сіл, каб узяць расійскі лагер, войскі Рэчы Паспалітай перагарадзілі шлях, па якім са Смаленска дастаўляўся ў лагер харч. Сутычкі паміж бакамі працягваліся да 25 кастрычніка. На дапамогу асаджаным з боку Полацка падышло войска І. А. Хаванскага, што дало Далгарукаву магчымасць адступіць да Магілёва.
Праспект Кляцкова (Гродна)
Праспект Кляцкова — адна з галоўных магісталей горада Гродна. Названы ў гонар былога сакратара Гродзенскага абкама партыі Героя Сацыялістычнай Працы Л.Г. Кляцкова. Да пачатку 21 стагоддзя называўся Праспектам 40 год Перамогі.
Злучае права- і левабярэжныя бакі горада. Мае паўкруглую форму. Размешчаны ў паўднёва-усходняй частцы горада. Працягласць вуліцы каля 3500 метраў. Пачынаецца ад вуліцы Славінскага да праспекта Касманаўтаў. З’яўляецца часткай гарадскога паўкальца. Пачаў забудоўвацца з 1985 года (тады і атрымаў назву 40 год перамогі) 5-12 павярховымі жылымі дамамі ў левабярэжнай частцы горада. Архітэктурнае аблічча праспекта вызначалася агульным архітэктурна-планіровачным рашэннем мікрараёнаў Прынёманскі і Румлёва, якія прымыкалі да яго з захаду. У сярэдзіне 90 гадоў 20 стагоддзя інтэнсіўна пачаў забудоўвацца мікрараён Вішнявец, які прымыкае да праспекта з паўночна-усходняга боку. У сярэдзіне 2000 працягнуты да праспекта Касманаўтаў, тады ж на ім пачаў хадзіць тралейбус. Каля Нёмана праспект праходзіць праз лясны парк Румлёва. У 1986 годзе праз Нёман пабудаваны самы вялікі мост у горадзе, які мае 8 пралётаў, даўжынёй 357 метраў, шырынёй 24,4 метраў.
Рух па праспекту 4-палосны з радзяляльнай паласой. На ўсёй даўжыні праспекта ходзіць грамадскі транспарт: тралейбус і аўтобус.
Ефрасіння Паўлаўна Ляснічая
Ефрасіння Паўлаўна Ляснічая (, в. Брушкава, Дрысенскі павет, Віцебская губерня —, Верхнядзвінскі раён) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы.
Біяграфія
Працоўную дзейнасць пачала ў 1931 годзе ў калгасе «Новы свет» Дрысенскага раёна.
З 1944 года звеннявая льнаводчага звяна ў калгасе «Прафінтэрн», у 1958—1961 гадах — палявод у калгасе імя Ільіча Верхнядзвінскага раёна.
Званне Героя Сацыялістычнай працы Ефрасінні Паўлаўне прысвоена ў 1949 годзе за атрыманне высокіх ураджаяў лёну.
Памерла Ефрасіння Паўлаўна 30 верасня 1976 года. Пахавана ў в. Луначарскае Верхнядзвінскага раёна.
Пекары (Ваўкавыскі раён)
Пекары́ (, Пекари) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 37 двароў, 64 жыхары.
NGC 3606
NGC 3606 (іншыя абазначэнні — ESO 377-32, MCG -5-27-4, AM 1113-333, PGC 34378) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сквер імя Сымона Балівара
Сквер імя Сымона Балівара (сквер имени Симона Боливара) — сквер у Партызанскім раёне Мінска. Размешчаны на скрыжаванні вуліц Захарава і Першамайскай, побач з Мінскім інструментальным заводам. Мае трохвугольную форму. Плошча сквера складе 2,2 га.
Рашэннем Мінскага гарадскога савета дэпутатаў ад 18 чэрвеня 2008 года скверу было нададзена імя Нацыянальнага Героя Венесуэлы Сімона Балівара.
Камяністая
Назву Камяні́стая маюць:
Максіміян
Быў пастаўлены Дыяклетыянам на месца аднаго з правіцеляў тэтрархіі. Пазней, пад уплывам сына Максенцыя, спрабаваў дамагчыся імператарскага стальца, але быў пераможаны Канстанцінам і павесіўся.
Вядомыя яго выявы разам з Дыяклетыянам
Гісторыя пошты Беларусі
Гісто́рыя по́шты Белару́сі налічвае больш за 1000 гадоў і ўключае перыяды, якія адпавядаюць паштовым сістэмам дзяржаў, у склад якіх уваходзіла тэрыторыя сучаснай Беларусі, і перыяд незалежнасці Рэспублікі Беларусь.
Старажытная Русь
Патрэба ў атрыманні вестак з іншых мясцін і краін ставіцца да глыбокай старажытнасці. Продкі беларусаў, як і іншыя народы, ў сваёй гаспадарчай і вайсковай дзейнасці ўжыццяўлялі сувязь з дапамогай ганцоў, якія прыносілі паведамленні як вусныя, гэтак і пісьмовыя.
Ужо з 885 года ў рускіх летапісах з’яўляюцца словы «паслаў вестку» ці «паслаў сказаць». «Паслаў Алег да радзімічаў пытаючы…» — «Аповесць мінулых гадоў» пра падзеі 885 года.
У Віцебску і Мсціславе знойдзены берасцяныя граматы з пісьмовымі паведамленнямі.
У Кіеўскай Русі была ўсталявана павіннасць «павоз», па якой насельніцтва абавязана было пастаўляць коней і вазы для перавозкі княжацкіх ганцоў і паклаж. Ганцы дастаўлялі распараджэнни князёў у розныя пункты княств і паміж княствамі. Ганец быў збройны шашкай і лукам са стрэламі. Часам ганец ехаў і без граматы, адменныя весткі завучваў напамяць. Пра сваё прыбыццё ён апавяшчаў гукамі ражка.
Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая
З першай паловы ХIII стагоддзя заходнія землі Русі далучаюцца ў склад Вялікага княства Літоўскага.
Выдрыца (Браціслава)
Выдрыца (Vydrica, Vödric) — невялікая, даўжынёй 17 км, рэчка на паўднёвым захадзе Славакіі. Сярэдні сцёк 0,22 м³/с у вусці. Адна з нешматлікіх славацкіх рэчак, якая ўпадае непасрэдна ў Дунай.
Гісторыя пошты Беларусі
Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая
З 1557 г. на тэрыторыі Вялікага княства Літоўскага стала наладжвацца паштовая служба.
У 1583 г. годзе адкрыты паштовыя зносіны паміж Гродна, Беластокам і Варшавай.
Пасля таго як у 1667 годзе ў вёсцы Андрусава (цяпер у Смаленскай вобласці) было заключана мірнае пагадненне паміж Рускім царствам і Рэччу Паспалітай, асобным пунктам якога было развіццё паштовых зносін, быў створаны паштовы тракт па напрамку Вільня—Масква. Ён праходзіў праз Мінск, Смаленск і Магілёў. Пошта гэта, названая Віленскай, была заснавана 14 снежня 1667 г. Праект яе упарадкавання распрацаваў віленскі паштмайстар Рэйнгольд Бісінг. Ён жа склаў палажэнне, якім ўсталёўваўся парадак праходжання пошты. 3 Вільні паштар адпраўляўся ў пятніцу, у Мінск прыбываў у нядзелю ў тры гадзіны дня, у Магілёў — апоўдні ў панядзелак, а на граніцу (у мястэчка Кадзіна, што на Смаленшчыне) — у аўторак раніцай. Да гэтага часу сюды павінна была паступіць і маскоўская пошта. У напрамку Масквы карэспандэнцыя адпраўлялася раз на тыдзень. З Вільні да Масквы лісты даходзілі за 8 дзён.
У тым жа 1667 годзе ў Мінску з’явіўся першы паштовы ям (прататып станцыі). У яго штаце былі тры ямшчыкі і адзін стараста. Тут можна было памяняць коней, пераначаваць. Пазней паштовыя ямы былі створаны ў Мсціславе, Магілёве, Барысаве, Смілавічах, Ігумене, Радашковічах, Маладзечне. Ямы ствараліся ўздоўж галоўных дарог праз 20-30 вёрст.
У Польшчы і Вялікім княстве Літоўскам каралеўская пошта з’яўлялася агульнадзяржаўнай установай. Пазней былі створаны і прыватныя пошты, якія дапаўнялі дзейнасць каралеўскай. Прыватныя пошты перавозілі паштовыя адпраўленні ў еўрапейскія краіны, а таксама падтрымвалі ўнутраныя паштовыя паведамленні паміж гарадамі. Для кіравання пошт уводзіцца пасада генеральнага паштмайстра, ствараецца паштовае ўпраўленне. Паштовая служба ў Вялікім Княстве Літоўскам мела шмат агульнага з ямской службай у Расійскай дзяржаве.
У 1764 годзе ў Польшчы быў выдадзены «Універсал пра паштовую справу», які стаў грунтам для істотнай мадэрнізацыі інстытута пошты ў Польшчы і Вялікім Княстве Літоўскам. Для гэтага кіраўніцтва паштовай службай было даручана «Генеральнай дырэкцыі пошт Е. К.В. каронных і літоўскіх земляў». Перавозкай карэспандэнцыі займаліся пешыя і конныя ганцы, якіх звалі кур’ерамі ці паштарамі. Лісты дастаўляліся звычайнай поштай (так званай «ардынарнай») і так званымі «эстафетамі», або спецыяльнымі ганцамі.
Беларусь у складзе Расійскай імперыі
Новы этап у развіцці пошты пачаўся пасля далучэння Вялікага княства Літоўскага да Расійскай імперыі. Пасля прыняцця Ўказа ад 23 лістапада 1772 г., граф З. І. Чарнышоў разгарнуў актыўнае будаўніцтва паштовага тракта Санкт-Пецярбург—Магілёў. На працягу года было пабудавана 134 будынкі з усімі патрэбнымі пабудовамі. У губернскіх гарадах — Магілёве і з 1776 г. у Полацку — іх звалі паштамтамі («Пост-Амтами»), у іншых гарадах — паштовымі дварамі, а змешчаныя не ў гарадах і па паштовых трактах — паштовымі станцыямі.
Па Санкт-Пецярбургска—Магілёўскаму паштоваму тракту ўпершыню ў Расійскай імперыі сталі перавозіць газеты па падпісцы. Адбылося гэта ў 1773 г.
У 1862 годзе пасля адкрыцця рэгулярнага руху па Пецярбургска—Варшаўскай чыгунцы на станцыі Гродна была арганізавана перасыланне пошты з пасажырскімі цягнікамі.
Беларусь у складзе СССР
У сувязі з грамадзянскай вайной, што пацягнула за сабой голад і разруху, станаўленне пошты ў першыя гады Савецкай улады было цяжкім. Кіраванне паштова-тэлеграфнай справай у Беларусі на працягу чатырох гадоў неаднаразова ператваралася і пераназывалася.
Толькі 7 верасня 1922 года функцыі паштовай сувязі былі перададзены зноў утворанаму Кіраванню сувязі Заходняй акругі.
У 1932 годзе ў рэспубліцы была адкрыта першая паштовая авіялінія Мінск—Глуск—Парычы—Мазыр на самалёце У-2.
Да 1960 года цалкам механізавана дастаўная служба. .
Сучасны перыяд развіцця
Першая паштовая марка незалежнай Беларусі (1992)
Новы перыяд у гісторыі беларускай пошты, адзначаны распрацоўкай і ўкараненнем шэрага новых паслуг і сучасных тэхналогій, пачаўся ў сярэдзіне 1990-х гадоў.
1994 год — укаранёна экспрэс-пошта па Рэспубліцы Беларусь (сёння на заўтра).
1995 год — укаранёна міжнародная паскораная пошта EMS.
2003 год — арганізавана перасыланне электронных грашовых пераводаў па Рэспубліцы Беларусь, укаранёна паслуга прыёму электронных плацяжоў.
2011 г. — Белпошта прызнана адной з лепшых паштовых службаў у свеце па ўзроўні развіцця электронных паслуг. Паводле даследавання, праведзенага Сусветным паштовым саюзам, беларуская пошта ўвайшла ў Топ-10 паштовых службаў свеце, у якіх электронныя паштовыя паслугі атрымалі найвялікае развіццё, заняўшы ганаровае другое месца. .
Чыпеўян
Чыпеўян (Chipewyan), саманазва дэнэ-сулінэ́ (Dënë Sųłınë́ літаральна «сапраўдныя людзі») — паўночны атабаскі народ, карэнныя жыхары Канады. Агульная колькасць (2016 г.) - 30 910 чал.
Гісторыя
Верагодна, продкі чыпеўян з'явіліся на поўначы Канады ў 1 тысячагоддзі да н. э. Яны займалі субарктычную зону тундры і паўночных лясоў, вялі вандроўны лад жыцця і насялялі значныя тэрыторыі сучасных правінцый Саскачэван, Альберта, Брытанская Калумбія, Паўночна-Заходнія тэрыторыі. Французскія місіянеры, якія непасрэдна не кантактавалі з чыпеўян, але чулі пра іх ад іншых індзейцаў, блыталі іх з іну.
З 1717 г. частка чыпеўян была ўцягнута ў футравы гандаль з еўрапейцамі. Здабыча футра стала важным заняткам у XIX ст., што выклікала адступленне груп паляўнічых з тундры ў лясную зону. Кантакты з еўрапейцамі прывялі да пашырэння эпідэмічных захворванняў. Так, насельніцтва значна скарацілася ўжо падчас першай эпідэміі воспы ў 1781 — 1782 гг. Чыпеўян таксама неслі страты ў сутычках з іншымі плямёнамі, асабліва кры. Узнаўленне і рост насельніцтва адбыліся толькі пасля I Сусветнай вайны.
З 1876 г. канадскі ўрад імкнуўся прыцягнуць чыпеўян да супрацоўніцтва праз сістэму дагавораў. У нашы дні ў Канадзе існуе каля 20 рэгіянальных аўтаномных аб'яднанняў «першасных нацый», што злучаюць чыпеўян.
Культура
Асноўнай сацыяльнай адзінкай да кантактаў з еўрапейцамі была пашыраная сям'я. Звычайна яна складалася з некалькіх сваякоў, што туліліся ў адным разборным тыпі. У некаторых выпадках паспяховыя паляўнічыя практыкавалі палігінію і жылі разам з некалькімі жонкамі, часцяком сваячніцамі. Жанчыны аказвалі дапамогу мужчынам, займаліся хатняй гаспадаркай, адказвалі за пабудову і пераноску жытла. Кантакты з іншымі групамі стала падтрымліваліся праз абмен і гандаль, арганізацыю сумесных рытуалаў, шлюбы, ваеннае супрацьстаянне з іншымі плямёнамі. У XX ст. аб'яднанню спрыялі стварэнне супольных рэгіянальных арганізацый, агульная барацьба за зямельныя правы і рэсурсы.
Фальклор чыпеўян адметны вуснай творчасцю. Захоўваюцца шматлікія музычныя традыцыі.
Мова
Родная мова чыпеўян мае атабаскае паходжанне. Распаўсюджаны 2 групы маўленняў «к» і «т». У нашы дні ў паўседзённым побыце роднай мовай карыстаецца толькі палова насельніцтва. Робяцца захады для яе адраджэння праз школьную адукацыю.
Рэлігія
Традыцыйная рэлігія чыпеўян заснавана на веры ў шматлікіх духаў. Асабліва важным лічыліся кантакты з духамі звяроў. Значную сацыяльную ролю адыгрываў шаман. Ён займаўся лекаваннем і арганізацыяй супольных рытуалаў. Хрысціянізацыя амаль не закранула групы паляўнічых, таму многія абрады практыкуюцца і ў нашы дні.
Канава
Назву Кана́ва маюць:
NGC 3607
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Авечкагадоўля
Авечкагадоўля — галіна жывёлагадоўлі, якая займаецца развядзеннем авечак. Гэтыя жывёлы адносяцца да сямейства пустарогіх парнакапытных. Прадукцыяй авечкагадоўлі з'яўляюцца мяса, воўна, малако, сыр, аўчына. Развядзенне авечак пераважае ў раёнах і краінах, якія валодаюць шырокімі пашамі, асабліва ў пустэльных і паўпустынных раёнах субтрапічнага і трапічнага паясоў.
Сямён Абрамавіч Фурман
Сямён Абрамавіч Фурман (,  —, ) — савецкі шахматны трэнер, гросмайстар, шахматны тэарэтык. Трэнер Анатоля Карпава. Заслужаны трэнер СССР (1973).
Біяграфія
У 1948 годзе дамогся свайго першага вялікага поспеху на 16-м чэмпіянаце СССР, дзе заняў 3-е месца, услед за ўдзельнікамі межзанальнага турніру Давідам Бранштэйнам і Аляксандрам Котавым.
Ужо ў 50-х ён зарэкамендаваў сябе як адзін з лепшых шахматных тэарэтыкаў краіны. За радай і трэнерскай дапамогай да яго ў розныя гады звярталіся Давід Бранштэйн, Міхаіл Батвіннік, Тыгран Петрасян, Віктар Карчны.
У 1963 годзе Фурман быў адным з памочнікаў Міхаіла Батвінніка на вучэбна-трэніровачным зборы ў Падмаскоўі, дзе пазнаёміўся з 12-гадовым таленавіты хлопчыкам з Залатавуста Толем Карпавым. А 5 гадоў праз яны абодва ўжо выступалі за зборную Узброеных сіл, і зносіны стала больш цесным. У 1969 Карпаў пераехаў у Ленінград. Фурман стаў трэнерам Карпава.
Дзяўчынка з парасонам
Дзяўчынка з парасонам — скульптурная кампазіцыя ў Мінску, у Міхайлаўскім скверы каля Прывакзальнай плошчы. Аўтар — Уладзімір Іванавіч Жбанаў.
Скульптура сімвалізуе памяць аб трагедыі на Нямізе - той моцны лівень нібыта пашкодзіў і парасон бронзавай дзяўчынкі.
Копія скульптуры ўсталявана каля санаторыя «Беларусь» у Сочы.
Акцябр (Буда-Кашалёўскі раён)
Акця́бр (, Октябрь; да 1919 года Папоўка, у 1919 годзе Троцкае, з 1931 да 30 снежня 1961 года Сталіна) — аграгарадок, цэнтр Акцябрскага сельсавета Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.
Гідраграфія
На поўначы меліярацыйны канал.
Транспартная сетка
Размешчана на шашы Доўск — Гомель.
Планоўка складаецца з прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой на ўсходзе далучаецца шыротная вуліца, на захадзе вуліца амаль мерыдыянальнай арыентацыі (абапал шашы). Забудова двухбаковая, драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.
У 1987 годзе пабудаваны цагляныя дамы на 50 сем’яў, у якія былі заселены жыхары з месцаў, забруджаных радыяцыяй пасля Чарнобыльскай катастрофы.
Гісторыя
Выяўлены археолагамі курганны могільнік (9 насыпаў, на паўночна-ўсходняй ускраіне) сведчыць пра засяленне тутэйшых месцаў з даўніх часоў. Сучасная вёска заснавана напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях.
З 8 снежня 1926 года цэнтр Троцкага сельсавета Уваравіцкага, з 17 красавіка 1962 года Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акругі, з 1931 года цэнтр Сталінскага сельсавета, з 20 лютага 1938 года Гомельскай вобласці. З 30 снежня 1961 года цэнтр Акцябрскага сельсавета.
У 1930 годзе арганізаваны калгас «Абуджэнне», працавалі гамарня і вятрак. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты забілі 11 жыхароў. У баях каля вёскі загінулі 11 савецкіх салдатаў (пахаваны ў брацкай магіле ў цэнтры вёскі), 49 жыхароў вёскі загінулі на фронце. У 1959 годзе цэнтр саўгаса «Краснаакцябрскі», знаходзіліся аддзяленне сувязі, Дом культуры, бібліятэка, сярэдняя школа, фельчарска-акушэрскі пункт, дзіцячы сад.
Андрэй Сямёнавіч Збаражскі
Андрэй Сямёнавіч Збаражскі (? — пасля 1528) — князь.
Біяграфія
Паходзіў з княжацкага роду Збаражскіх герба «Карыбут». Нарадзіўся ў сям’і Сямёна Васілевіча Збаражскага.
Удзельнічаў у Вішнявецкай бітве 1512 года з татарамі. У 1528 годзе ставіў у войска ВКЛ 14 коннікаў.
Канавалы
Назву Канава́лы маюць:
Вуліца Гараўца (Віцебск)
Вуліца Гараўца — вуліца, знаходзіцца на поўначы Віцебска ў Кастрычніцкім раёне. Названая ў гонар лётчыка, які збіў у адным баі 9 самалётаў праціўніка, Героя Савецкага Саюза, ураджэнца вёскі Машканы Сенненскага раёна А. К. Гараўца ў 1957 годзе. Працягласць вуліцы ад плошчы Леніна да Смаленскай плошчы складае 300 м. Вуліца пачала фарміравацца ў пачатку XIX стагоддзя. Першапачаткова была часткай Пецярбургскай вуліцы (якая пазней называлася Смаленскай). У 1820 годзе на вуліцы быў пабудаваны будынак віцебскай гарадской бальніцы па праекце В. Стасава. У тыя часы на вуліцы таксама знаходзілася багадзельня і рабочы дом. З часам вуліца атрымала назву Багадзельнай, пазней — Бальнічнай.
Левы бок вуліцы забудаваны 2-3-павярховымі дамамі, два з якіх захаваліся з XIX стагоддзя. Дом № 10 уключаны ў «Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Віцебска».
Астатнія будынкі пабудаваны ў 1950-х гадах.
На правым баку вуліцы сквер, у якім у 1995 годзе ўсталяваны помнік А. К. Гараўцу (скульптар А. Арцімовіч).
Хвойныя
Хвойныя (Pinophyta, Coniferae) — аддзел (клас) голанасенных раслін.
Батанічнае апісанне
Разнаспоравыя дрэвы і кусты з монападыяльным галінаваннем. Ствол складанай будовы, з другасным патаўшчэннем. Разгалінаванне хвойных монападыяльнае. Часта ў іх утвараюцца аднолькавыя парасткі са спіральным лістаразмяшчэннем (цісавыя, араўкарыевыя). У некаторых іншых хвойных развіваюцца парасткі двух тыпаў: падоўжаныя i пакарочаныя (брахібласты). Падоўжаныя парасткі валодаюць неабмежаваным ростам і пакрыты шматлікімі спіральна размешчанымі лістамі ігольчастай, лускападобнай ці плеўчатай формы. Такія парасткі забяспечваюць асноўны прырост дрэва. Пакарочаныя парасткі развіваюцца непасрэдна ў пазухах ападальных лусак падоўжаных парасткаў. Яны кароткія, нарастаюць павольна. На вяршыне нясуць пучок збліжаных лістоў (2-5-8 і да 40 штук — кедр). Сцябло мае слабаразвіты асяродак, моцную другасную драўніну, кальцо камбію, другасную флаэму, кару з моцным коркам. Драўніна хвойных з трахеід з асяродкавымі прамянямі. У кары — смаляныя хады з эфірнымі алеямі (жывіца).
Лісце пераважна шматгадовазялёнае, звычайна дробнае суцэльнае, лускападобнае, падоўжанае пляскатае або іголкападобнае (ігліца). У некаторых відаў араўкарыевых і падакарпавых лісты даволі вялікія ланцэтнай і шы-окаланцэтнай формы. У некаторых лісты лускаватыя, дробныя (кіпарыс). Лісты звычайна сядзячыя, цэльныя, рэдка выемчатыя на вяршыні (піхта). Памеры вельмі вагаюцца: ад 1-2 см (елка) да 30-40 см (сасна балотная). У араўкарыі лісты пласціністыя 17-18 см даўжыні і 4-5 см шырыні.
Кветак няма. Амаль ва ўсіх сучасных відаў ёсць раздзельнаполыя стробілы — укарочаныя рэпрадуктыўныя парасткі (т. зв. мужчынскія і жаночыя шышкі).
Для сістэматыкі хвойных пэўнае значэнне мае т.з. ліставая падушачка (месца прымацавання ліста да сцябла).
Пашырэнне
Гэта найбольш шматлікая група раслін сярод сучасных голанасенных. Геалагічная гісторыя іх пачынаецца ад ранняга каменавугальнага перыяду.
Пашыраны па ўсім зямным шары (акрамя Антарктыды), асабліва ва ўмераных шыротах Паўночнага паўшар’я. Многія з іх: сасна, елка, лістоўніца, піхта — утвараюць вялікія плошчы хвойных лясоў у паўночным паўшар’і, а таксама ў паўднёвым (Вогненная Зямля, Новая Зеландыя, Тасманія). У гарах хвойныя часта ўтвараюць лясы нават у тропіках.
Найбольш шырока распаўсюджаны параўнальна маладыя роды хвойных: Picea, Pinus, Abies, Larix і інш. Менш распаўсюджаны больш старажытныя роды хвойных: секвоя, таксодыум (Паўночная Амерыка), крыптамерыя, метасеквоя (Усходняя і Паўднёва-Усходняя Азія), агаціс (Новая Зеландыя), араўкарыя (Аўстралія, Чылі).
На Беларусі 5 родаў (елка, піхта, хвоя, ціс, ядловец), каля 100 відаў і форм інтрадукаваны ў сады і паркі. Многія з хвойных — лесаўтваральнікі.
Сістэматыка
Адрозніваецца адзін сучасны і тры вымерлых парадкі:
Значэнне для чалавека
Маюць вялікае водаахоўнае і проціэразійнае значэнне, узбагачаюць атмасферу кіслародам, паветра фітанцыдамі і аэраіонамі, даюць каштоўную драўніну і сыравіну для цэлюлозна-папяровай і хімічнай вытворчасці. Выкарыстоўваюцца як лекавыя і дэкаратыўныя расліны. Насенне некаторых відаў ядомае. З жывіцы атрымліваюць шкіпінар, каніфоль, дзёгаць.
Вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім (1534—1537)
Вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім 1534—1537 гадоў — пятая вайна паміж Маскоўскай дзяржавай і ВКЛ за ўсходнеславянскія землі.
Пачатак вайны
Вестка пра смерць вялікага князя маскоўскага Васіля III (1533) абудзіла у ВКЛ надзеі на рэванш і на вяртанне страчаных раней тэрыторый у выніку войнаў Маскоўскай дзяржавы з ВКЛ канца XV — пачатку XVI ст. Падчас вайны 1500—1503 і 1512—1522, паводле ацэнак розных даследчыкаў, ВКЛ страціла ад 25% да 30% сваёй дзяржаўнай тэрыторыі, у т.л. Гомель і Смаленск. Для вяртання гэтых зямель склалася спрыяльная сітуацыя: з канца 1533 Крым займаў антымаскоўскую пазіцыю, у самой Маскве выспяваў унутраны разлад (праўда, чуткі пра гэта даходзілі да Вільні занадта перабольшаныя). Калі пасольства малалетняга Івана IV выказала надзею на працяг міру, вялікі князь ВКЛ Жыгімонт I Стары адказаў, што мір можна падпісаць на ўмовах вяртання на межы, якія мелі дзяржавы ў часы княжання Івана III (1462—1505). Нежаданне Масквы прыняць гэту прапанову азначала непазбежнасць новай вайны. У 1526 было прадоўжана 5-гадовае перамір'е 1523 яшчэ на 6 гадоў. Аднак гады перамір'я не былі ціхія. Гэта адзначалі як магілёўскі намеснік-дзяржаўца вялікага князя Жыгімонта І Васіль Саламярэцкі, так і маскоўскія ваяводы памежных тэрыторый. У 1527 становішча на мяжы, асабліва ў раёне Орша—Дуброўна, значна ускладнілася ў сувязі з намерамі служылых марыйцаў перайсці на тэрыторыю ВКЛ. Маскоўскія ўладвы звярнуліся да аршанскага намесніка вялікага князя з просьбай, «чтобы ту черемису не пропустили, да их бы изымали, да к нашему государю отослали». У выніку ўзмацнення аховы мяжы з абодвух бакоў марыйцы не адважыліся на пераход, і інцыдэнт, які мог стаць прычынай вайны, быў вычарпаны.
Рашэнне пачаць вайну прыняў віленскі вальны сойм, які ўхваліў ваенны падатак на 3 гады. Паводле вял. князя ВКЛ паспалітае рушэнне (каля 24 тыс. чал.) мусіла сабрацца ў пачатку красавіка 1534 пад Менскам. Вялікія спадзяванні ўскладаліся на дапамогу крымскіх татар і на бунты ў самой Маскве. Аднак антымаскоўскую акцыю татар сарвала ўнутраная барацьба ў Крыме, а маскоўскі ўрад здолеў перамагчы апазіцыю і добра падрыхтавацца да вайны. У пачатку жніўня 1534 вялікі гетман літоўскі Юрый Радзівіл прывёў 20-тысячнае войска пад Магілёў, адтуль корпус на чале з I. Вішнявецкім быў накіраваны на Смаленск, а корпус кн. А. Неміровіча — у Северскую зямлю, але першы не змог авалодаць смаленскай фартэцыяй, а другі захапіў толью Радагошч, хоць трымаў у аблозе Почап, Старадуб, Чарнігаў. Вярнуўшыся, войска раз'ехалася. 3імой на Беларусь ад Старадуба, Смаленска і Пскова раптоўна ўварваліся маскоўскія ваяводы, якія амаль не сустрэлі адпору, папалілі і зруйнавалі неўмацаваныя гарады, дайшлі да Браслава і Наваградка і да вясны вярнуліся ў свае межы. Да наступнай ваеннай кампаніі ВКЛ, акрамя ўласнай земскай службы, наняло за свае грошы 5 тыс. жаўнераў у Польшчы і адтуль жа атрымала дапамогу — 1 тыс. конніцы і 500 чалавек пяхоты. Кароннае войска злучылася з паспалітым рушэннем ВКЛ у канцы мая 1535 пад Рэчыцай. У ліпені ўсе сілы рушылі ў Северскую зямлю, 16 ліпеня яны занялі Гомель, жыхары якога самі адкрылі вароты, пазней — Почап і Радагошч, 29 жніўня пасля месячнай аблогі быў узяты адзін з галоўных гарадоў Северскай зямлі — Старадуб. У чэрвені 1535 маскоўскія войскі зноў уварваліся на Беларусь. Адна іх групоўка вяла ваенныя дзеянні на Полаччыне, другая — на Мсціслаўшчыне, дзе спаліла Крычаў, Дуброўну, Оршу. Каб звесці на нішто дапамогу з Польшчы, пасля падбухторвання маскоўскіх паслоў з поўдня Карону атакаваў валошскі гаспадар. Неўзабаве войска ВКЛ пакінула тэрыторыю Северскай зямлі і вярнулася у свае межы, захаваўшы за сабой толькі Гомель. Так безвынікова скончыўся чарговы год вайны. На полацкай зямлі маскоўскія ваяводы збудавалі новыя замкі — Завалач і Себеж, на сваёй — Веліж. У канцы зімы 1536 невялікія сілы ВКЛ няўдала спрабавалі захапіць Себеж. Летам гэтага ж года маскоўскія войскі вялі ваенныя дзеянні ў Бел. Падняпроўі, але былі разгромлены пад Крычавам. На гэтым ваенныя дзеянні спыніліся.
Перамір'е
Масква, занятая барацьбой з татарамі, хацела замірэння. Вільня, ад якой вайна патрабавала вялікіх гасп.-фінансавых намаганняў,— таксама. Пасля спрэчак аб месцы перагавораў Жыгімонт I Стары згадзіўся прыслаць да шасцігадовага Івана IV сваё «вялікае пасольства», якое і з'явілася ў Маскве 12.1.1537. Праз 2 дні пачаліся цяжкія і доўгія перагаворы. Абодва бакі спачатку высвятлялі, хто распачаў вайну, выстаўлялі тэрытарыяльныя дамаганні (Масква патрабавала Кіеў і Полацк, Вільня — Ноўгарад і Пскоў). Паслы ВКЛ дамагаліся вяртання ўсёй Северскай зямлі і разбурэння нанава збудаваных замкаў — Себежа, Завалочча і Веліжа, а маскоўскі бок настойваў на даваенныя межы і прасіў абмяняць усіх палонных. Вільня згаджалася аддаць усіх палонных за адзін г. Чарнігаў, аднак Масква не прыняла прапановы. Толькі ў лютым 1537 на кампрамісных умовах было дасягнута пагадненне: Гомель з усёй зямлёй заставауся ў складзе ВКЛ, Себеж і Завалочча перадаваліся Маскоўскай дзяржаве, астатнюю мяжу пакідалі нязменнай. Падпісаны трактат прадугледжваў пяцігадовае перамір'е (да 25.3.1542), мір на межах і свабоду гандлю.
Лізавета Багемская
Лізавета Багемская (Elisabeth of the Palatinate, Elisabeth of Bohemia) — старэйшая дачка Фрыдрыха V, караля Багеміі (Чэхіі), і Лізаветы Сцюарт. Кіравала Герфардскім абацтвам як прынцэса-абатыса, на працягу сямі гадоў, аж да яго смерці ў 1650 годзе ліставалася з Рэнэ Дэкартам.
Біяграфія
Пасля звяржэння свайго бацькі яна правяла ранняе юнацтва ў Берліне пад наглядам бабулі Юліяны, дачкі Вільгельма Аранскага. У дзевяць ці дзесяць гадоў яна была адпраўлена з братамі і сёстрамі завяршаць атрыманне адукацыі ў Лейдэн, дзе яе вучылі класічным і сучасным мовам, мастацтву і літаратуры. Яна праявіла асаблівую схільнасць да філасофскіх даследаванняў і атрымала мянушку «La Grecque» («грачанка») за вялікія веды ў вобласці класічных моў. Затым яна пераехала ў Гаагу, дзе яе бацькі трымалі ціхі двор з высакародным і адукаваным атачэннем. Былі планы выдаць яе замуж за Уладзіслава IV, караля Польшчы, але яна, быўшы пратэстанткай, адмовілася выйсці замуж за караля-каталіка.
У 1639 годзе яна пачала ліставацца з Ганнай Марыяй ван Схурман, вучонай жанчынай, празванай галандскай Мінервай. Крыху пазней яна таксама перапісвалася з Дэкартам. Іх лісты адзін да аднаго захаваліся. Па яе просьбе Дэкарт стаў яе настаўнікам па філасофіі і маралі, а ў 1644 годзе прысвяціў ёй свае «Пачаткі філасофіі».
Падчас візіту да цёткі Лізавета пазнаёмілася з Іаханесам Какцэюсам, які пасля таксама пачаў з ёй ліставацца і прысвяціў свой выклад Песні песняў. Дзякуючы яму яна перайшла да вывучэння Бібліі.
Леон Петыт у сваёй кнізе сцвярджае, што яна і Дэкарт былі закаханы. Жэнеўева Родыс-Льюіс згаджаецца з гэтым меркаваннем, хоць выключае наяўнасць сексуальнага жадання.
Аляксандр Заслаўскі (сын Януша)
Па смерці бацькі атрымаў маёнткі роду Астрожскіх (60 горадў і мястэчак). Трымаў Жытомірскае староства, II ардынат астрожскі.
Біяграфія
З княжацкага роду Заслаўскіх герба «Баклай», сын Януша і Аляксандры з Сангушкаў.
Атрымаў грунтоўную адукацыю ў заходнееўрапейскіх універсітэтах. Займаў шэраг высокіх дзяржаўных пасадаў.
Ажаніўся з Ефрасінняй Астрожскай (шлюб у 1605), з якой меў сыноў Францішка, Караля, Януша Базыля, Кастантына Аляксандра, Уладзіслава Дамініка і Януша Ісідора, а таксама дачок Сузанну і Канстанцыю. На хросных бацькоў для сваіх дзяцей запрашаў убогіх і жабракоў.
У варшаўскай бібліятэцы аа. Капуцынаў захоўваюцца кнігі з прыватнай бібліятэкі А. Заслаўскага, у тым ліку: Joan Herdani. De quatuor summis inferiis libri tres. Argentorati 1556; Opus chronologicum… auctore Jacobo Gordono Lesmoreo. Scoto. Societatis Jesu doctore theologo. Coloniae 1614; Petri Matthaei. Historiarum Franciae continuatarum… interprete Johanne Friderico Salveldt. Darmstadino. Francofurti 1613. Імаверна, кнігі патрапілі туды праз бібліятэку кляштара аа. Капуцынаў у Астрозе.
Пачуйкі
Пачу́йкі (, Почуйки) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Рэплеўскага сельсавета.
Насельніцтва
Плошча 30,58 га, працягласць межаў — 4044 метры.
Шанхай Мастэрс 2016 (снукер)
Шанха́й Ма́стэрс 2016 (Shanghai Masters 2016, таксама вядомы як Bank of Communications Shanghai Masters 2016 — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 19 па 25 верасня 2016 года на Шанхайскай гранд-сцэне, у Шанхаі, Кітай. Турнір стаў дзясятым розыгрышам Шанхай Мастэрс, які быў заснаваны ў 2007 годзе. Bank of Communications у шосты раз запар спансіраваў Шанхай Мастэрс. Прызавы фонд турніру склаў £465,200, з якіх £85,000 атрымаў пераможца.
Турнір уключаў у сябе чатыры кваліфікацыйныя раўнды, якія праходзілі на працягу чатырох дзён з 30 жніўня па 2 верасня 2016 года на арэне Метрадром у Барнслі, Англія, і ў якіх гулялі 112 удзельнікаў (106 прафесійных снукерыстаў і 6 аматараў). 16 пераможцаў апошняга кваліфікацыйнага раўнда трапілі ў асноўную стадыю, дзе да іх далучыліся 16 першых сеяных ігракоў і 8 уладальнікаў уайлдкард, якія гулялі ў папярэднім раўндзе супраць васьмярых ігракоў, якія прайшлі кваліфікацыю. Пасля гэтага, 32 снукерысты гулялі на выбыванне, пачынаючы з 1/16 фіналу. У ўайлдкард раўндзе і першых двух раўндах асноўнай сетцы на Шанхайскай гранд-сцэне выкарыстоўвалася чатыры гульнявыя сталы, у чвэрцьфіналах — два, а ў паўфіналах і фінале — адзін.
З васьмі ўладальнікаў уайлдкард у 1/16 фіналу прайшоў толькі 16-гадовы Юань Сыцзюнь, які разграміў Мартына Гоўлда ў першым матчы з лікам 5:0. Стывен Магуайр з Шатландыі выканаў максімальны брэйк у матчы ўайлдкард-раўнда супраць Сюя Ічэня, за што атрымаў узнагароду ў £2000 за найвышэйшую серыю на турніры і дадатковыя £5000 паводле правілаў пераходнага максімуму на рэйтынгавых турнірах. Гэты максімум стаў трэцім у кар'еры Магуайра, 120-м у гісторыі снукера, другім — у сезоне, чацвёртым — у 2016 годзе і трэцім максімальным брэйкам на Шанхай Мастэрс. Леташні пераможца Кайрэн Уілсан саступіў у першым раўндзе Майклу Холту з лікам 2:5, а леташні фіналіст Джад Трамп прайграў Майклу Уайту ў 1/8 фіналу з лікам 3:5. Лідар сусветнага рэйтынгу Марк Сэлбі, які перамог на Шанхай Мастэрс 2011 года, павялічыў свае рэкорды па колькасці выхадаў у чвэрцьфіналы (у сёмы раз) і па колькасці выхадаў у паўфіналы (у шосты раз) шанхайскага турніру, а ў паўфінальным матчы ён перайграў другога нумара рэйтынгу Сцюарта Бінэма, які ў трэці раз запар дайшоў да паўфіналу гэтага спаборніцтва, з лікам 6:5 і выйшаў у другі фінал Шанхай Мастэрс. Другім фіналістам стаў пераможца Шанхай Мастэрс 2013 года Дзін Цзюньхуэй, які ў чацвёрты раз запар дайшоў да чвэрцьфінальнай стадыі спаборніцтва ў Шанхаі і перамог у паўфінале Стывена Магуайра з лікам 6:3. Такім чынам, фінал стаў паўтарэннем апошняга фінальнага паядынку чэмпіянату свету, дзе Сэлбі перамог Дзіна з лікам 18:14.
Першым двухразовым пераможцам турніру стаў Дзін Цзюньхуэй, які перайграў на сваім шляху да тытула Скота Дональдсана (5:4), Марка Алена (5:2), Майкла Холта ў чвэрцьфінале (5:3), Стывена Магуайра з Шатландыі ў паўфінальным матчы (6:3) і чэмпіёна свету Марка Сэлбі ў фінальным паядынку (10:6). Такім чынам, 29-гадовы кітаец выйграў свой 12-ы рэйтынгавы тытул, другі снукерны турнір запар (пасля перамогі на чэмпіянаце свету па снукеры з шасцю чырвонымі шарамі ў пачатку верасня) і першы рэйтынгавы тытул за два з паловай года (пасля перамогі на адкрытым чэмпіянаце Кітая 2014 года). Апроч таго, гэтая перамога паспрыяла яго ўздыму ў рэйтынгу на 3 пазіцыі — з дзявятай на шостую.
Турнір
Шанхай Мастэрс 2016 года стаў дзясятым розыгрышам Шанхай Мастэрс (Shanghai Masters), які праходзіць штогод з 2007 года на шанхайскай гранд-сцэне, у Шанхаі, Кітай.
Шанхай Мастэрс 2016 праходзіў пад эгідай сусветнай асацыяцыі прафесійнага більярда і снукера (World Professional Billiards and Snooker Association) і ўваходзіў у каляндар мэйн-тура, а таксама быў пятым рэйтынгавым турнірам снукернага сезона 2016/2017.
Матчы асноўнай стадыі турніру (39 паядынкаў) гуляліся за чатырма сталамі на Шанхайскай гранд-сцэне ў шанхайскім раёне Сюйхой, а кваліфікацыя спаборніцтва праходзіла менш чым за месяц да гэтага на арэне Метрадром у Барнслі, Англія.
Прызавыя грошы
Bank of Communications у шосты раз запар спансаваў Шанхай Мастэрс. Прызавы фонд турніру не змяніўся ў параўнанні з мінулым годам і склаў £465,200. Першы прыз таксама застаўся на тым жа ўзроўні, што і год таму — £85,000.
Згодна з рэйтынгавай сістэмай, якая прыняла статус афіцыйнай з сезона 2014/2015, прызавыя грошы сталі эквівалентнымі рэйтынгавым ачкам. Такім чынам, рэйтынг снукерыста адлюстроўвае суму прызавых грошай, якія ён зарабіў на рэйтынгавых турнірах за апошнія два гады. Пры гэтым, снукерыст, які прайграваў у першым жа матчы на турніры, увогуле не атрымліваў рэйтынгавых ачкоў.
Фармат турніру
На Шанхай Мастэрс 2016 прыняло ўдзел 136 гульцоў, з якіх 122 — удзельнікі мэйн-тура і 14 — аматары. 64 удзельнікі — гульцы з нумарамі пасеву з 65 па 107, 15 снукерыстаў, якія не мелі рэйтынгавых ачкоў і адпаведна не мелі нумара пасеву, а таксама 6 аматараў — пачалі турнір з першага кваліфікацыйнага раўнда ў фармаце матча на выбыванне (32 гульні), які праходзіў 30 жніўня 2016 года (менш чым за месяц да асноўнай стадыі). У ім снукерысты з нумарамі пасеву з 65 па 96 гулялі супраць астатніх снукерыстаў. 32 пераможцы матчаў першага раўнда выходзілі ў другі кваліфікацыйны раўнд, у якім гулялі супраць удзельнікаў з нумарамі пасеву з 33 па 64 (32 гульні). Другі круг праходзіў 31 жніўня 2016 года. Усе 32 пераможцы матчаў другога раўнда гулялі паміж сабой у трэцім кваліфікацыйным раўндзе (16 гульняў), які праходзіў 1 верасня 2016 года. Затым 16 пераможцаў матчаў трэцяга раўнда выходзілі ў заключны чацвёрты кваліфікацыйны раўнд, дзе гулялі супраць удзельнікаў з нумарамі пасеву з 17 па 32 (16 гульняў). Чацвёрты круг кваліфікацыі праходзіў 2 верасня 2016 года. Кваліфікацыя Шанхай Мастэрс праходзіла на арэне Метрадром у Барнслі, Англія. Такім чынам, у асноўную стадыю спаборніцтва выйшлі 16 ігракоў, якія далучыліся да 16 снукерыстаў з нумарамі пасеву з 1 па 16 і 8 уладальнікаў уайлдкард. Васьмёра ўладальнікаў уайлдкард гулялі ў папярэднім уайлдкард раўндзе супраць васьмярых выпадковых гульцоў з тых, якія прайшлі кваліфікацыю.
Кваліфікацыя
Пасеў гульцоў на Шанхай Мастэрс 2016 быў утвораны паводле афiцыйнага рэйтынгу на 1 жніўня 2016 года (пасля World Open 2016 года). Першы нумар пасеву атрымаў леташні пераможца турніру Кайрэн Уілсан, які займаў 14-ы радок у рэйтынгу, а другі — чэмпіён свету Марк Сэлбі, які быў лідарам рэйтынгу.
Соценныя брэйкі
У 95 матчах кваліфікацыйнай стадыі было выканана 28 соценных брэйкаў. Па два сэнчуры выканалі Майкл Холт, Джэймі Кёртыс-Бэрэт, Сцюарт Кэрынгтан, Чжан Аньда, Джэймі Джонс, Тор Чуан Леонг і Мэй Сівэнь. У чацвёртым кваліфікацыйным раўндзе 28-ы сеяны турніру Майкл Холт у паядынку супраць Марка Кінга зрабіў серыю ў 136 балаў, які стаў найвышэйшым на стадыі кваліфікацыі. Такім чынам, англічанін атрымаў узнагароду ў £200 за вышэйшы брэйк у кваліфікацыі.
Ніжэй прадстаўленыя ўдзельнікі, упарадкаваныя па іх найвышэйшаму брэйку на турніры. Насупраць пералічаны ўсе соценныя серыі кожнага гульца.
Удзельнікі
Пяць снукерыстаў: Ніл Робертсан, Шон Мёрфі , Сцюарт Бінэм , Дзін Цзюньхуэй і Раян Дэй прымалі ўдзел у дзясятым розыгрышы Шанхай Мастэрс запар, не прапусціўшы, такім чынам, ніводнага турніру з самога заснавання ў 2007 годзе.
8 кітайскіх аматараў атрымалі ўайлдкард ад арганізатараў турніру: Юань Сыцзюнь, які выступаў у ўайлдкард-раўндзе гэтага спаборніцтва ў чацвёрты раз запар, Чэнь Цзыфань і Ню Чжуан , якія ў трэці раз запар атрымалі гэты прывілей, Сюй Сы, які прымаў удзел у ўайлдкард-раўндзе Шанхай Мастэрс у 2014 годзе , а таксама навічкі турніру Ху Хаа , Сюй Ічэнь , Гуань Чжэнь і Ма Бін.
У 2016 годзе на шанхайскую гранд-сцэну патрапіла 9 дэбютантаў: Энтані Мак-Гіл (18), Бэн Вуластан (29) , Курт Мэфлін (46) , Сцюарт Кэрынгтан (59) , Скот Дональдсан , Ху Хаа , Сюй Ічэнь , Гуань Чжэнь і Ма Бін.
Да гэтага ніводны гулец не здолеў выйграць тытул Шанхай Мастэрс два разы. Восем удзельнікаў розыгрышу 2016 года станавіліся пераможцамі спаборніцтва: Рыкі Уолдэн (2008), Роні О’Саліван (2009), Алістэр Картэр (2010), Марк Сэлбі (2011), Джон Хігінс (2012), Дзін Цзюньхуэй (2013), Сцюарт Бінэм (2014) і Кайрэн Уілсан (2015).
Самым узроставым удзельнікам асноўнай стадыі Шанхай Мастэрс 2016 года стаў 42-гадовы Джо Пэры. Марку Уільямсу і Джону Хігінсу падчас турніру было па 41 году, а Роні О’Салівану, Роберту Мілкінсу і Сцюарту Бінэму — па 40.
Ніжэй прадстаўлена табліца, якая дэманструе статыстыку выступленняў удзельнікаў спаборніцтва на ўсіх папярэдніх турнірах Шанхай Мастэрс.
Рэферы
Матчы асноўнай стадыі Шанхай Мастэрс 2016 абслугоўвалі 13 рэферы, з якіх 10 былі з Кітая.
Першы дзень (19 верасня)
Выбылі: Чэнь Цзыфань,  Сюй Сы,  Марка Фу (14),  Рыкі Уолдэн (9),  Мартын Гоўлд (17),  Ху Хаа,  Мэцью Сэлт (23),  Скот Дональдсан.
Другі дзень (20 верасня)
Выбылі: Ма Бін,  Гуань Чжэнь,  Энтані Мак-Гіл (18),  Кайрэн Уілсан (1),  Сюй Ічэнь,  Ню Чжуан,  Юань Сыцзюнь,  Лян Вэньбо (20).