cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мадэрнавая капліца (Кальварыйскія могілкі)
Архітэктура
Помнік архітэктуры мадэрна. Цагляная капліца вырашана кампактным прамавугольным у плане аб’ёмам з асіметрычна высунутым бакавым рызалітам; накрыта перакрыжаванымі паўвальмавымі дахамі. Прамавугольныя плоскасці фасадаў завершаны трапецападобнымі шчытамі над такой жа формы бакавымі аконнымі праёмамі і перспектыўным уваходным парталам. Рысы мадэрна прасочваюцца ў крыжовых пераплётах вокнаў і філёнгавай крапоўцы 2-створкавых дзвярэй.
Персепаліс
Персе́паліс (Περσέπολις, ) — археалагічны помнік на месцы горада, сталіцы Персідскай імперыі (VI—IV стст. да н. э.). Знаходзіцца ў 60,2 км на паўночны ўсход ад сучаснага горада Шыраза. Агульная плошча 13 га.
Гісторыя
Персепаліс быў заснаваны ў 515 г. да н. э. Дарыям I як сталіца Персідскай імперыі. Меркаванні археолагаў, якія праводзілі раскопкі ў 1930-ых гг., аб ранейшым заснаванні горада, магчыма Кірам Вялікім, пазней не знайшлі свайго пацвярджэння. Самі персы называлі горад Парса, а старажытныя грэкі — Περσέπολις, літаральна "горад персаў".
У IV ст. да н. э. Персепаліс займаў велізарную плошчу, яго цэнтрам была валадарская рэзідэнцыя. У іншаземных крыніцах горад узгадваўся рэдка, што потым нават прывяло да спекуляцыйнага сцверджання, быццам бы персідскія манархі трымалі яго існаванне ў сакрэце. На самой справе, Персепаліс будаваўся так, каб рабіць як мага больш вялікі ўплыў на наведвальнікаў. Горад выкарыстоўваўся як сезонная рэзідэнцыя, куды сцякаліся натоўпы падданых да навагодняга свята Нет Рус. Большасць будынкаў была ўзведзена з каменю, але дахі рабіліся драўлянымі, змацаванымі заціскамі з жалеза і свінцу.
У 330 г. да н. э. Персепаліс быў захоплены, а потым разрабаваны і спалены Аляксандрам Македонскім. Некаторы час ён з'яўляўся адміністрацыйным цэнтрам Персіі як правінцыі дзяржавы Селеўкідаў. Але ў II ст. да н. э. адміністрацыя пераехала ў суседні горад Эстахр.
Даследаванні
Персепаліс меў вызначальнае значэнне з пункту гледжання развіцця гістарычнага і археалагічнага вывучэння краін Заходняй Азіі.
Відавочна, першым еўрапейцам, які ўзгадаў пра існаванне рэштак старажытнага горада, быў венецыянец Ясафат Барбара (1413 - 1494 гг.), які аднак палічыў, што яны маюць старажытнае яўрэйскае паходжанне. Магчыма, гэта адбылося з-за яго няправільнага тлумачэння каментарыяў да Карана Табары, які параўноўваў палацы Персепаліса з тронам Саламона. Падрабязнае апісанне руін і іх вызначэнне як старажытнай персідскай сталіцы пакінуў Жан Шардэн (1643 - 1713 гг.), французскі вандроўнік XVII ст.
У XVIII - XIX стст. Персепаліс наведвалі даследчыкі з розных еўрапейскіх краін для вывучэння персідскага клінапісу. З'явіліся навуковыя апісанні, фотаздымкі і планы развалін. У канцы XIX - пачатку XX ст. частка знойдзеных у Персепалісе артэфактаў апынулася ў еўрапейскіх музеях.
3 лістапада 1930 г. у Іране быў прыняты закон аб археалагічных раскопках, які забараняў неарганізаваныя даследаванні і раскраданне гістарычных помнікаў. Гэта стымулявала новы этап планамернага вывучэння на аснове выключна навуковых падыходаў. 16 снежня 1930 г. быў выдадзены першы дазвол на раскопкі ў старажытнай сталіцы. Яны вяліся нямецкімі спецыялістамі да 1939 г. на сродкі, сабраныя Чыкагскім ўніверсітэтам. З самага пачатку археолагі бралі на сябе абавязак не толькі рабіць знаходкі, але таксама захоўваць і кансерваваць захаваныя помнікі мінулага. У 1939 - 1940 гг. работы, звязаныя з кансервацыяй, праводзілі ўласна іранскія спецыялісты.
У пасляваенны перыяд вывучэнне Персепаліса вялося рознымі еўрапейскімі археолагамі з непасрэдным удзелам іранцаў. У 1975 г. археалагічныя раскопкі фактычна былі спынены.
У 1979 г. Персепаліс трапіў у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Комплекс
Персепаліс уяўляе сабою суцэльны комплекс рэштак будынкаў, месцаў археалагічных раскопак і магільняў старажытных персідскіх манархаў. Ён уключае:
1. Уваход, які складаецца з Вялікай лесвіцы і Брамы Нацый. Вялікая Лесвіца збудавана з вялікіх каменных блокаў, але з малымі прыступкамі. Наведвальнікі валадарскай рэзідэнцыі мелі магчымасць рабіць кароткія крокі пад час уздыму, што было зручна для тых, хто меў доўгую вопратку. На верхніх прыступках іншаземныя дэлегацыі віталі музыкі. Брама Нацый была ўзведзена Ксерксам, пра што сведчыць надпіс на 3 мовах. Асаблівую ролю ў кампазіцыі маюць вартавыя крылатыя быкі, зробленыя ў асірыйскім стылі.
Таксама захаваліся фундамент скарбніцы, недабудаваная брама, шматлікія навершы калон, сажалка і г. д.
Прыдзіркі
Пры́дзіркі (, Придирки) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Рачкавіцкага сельсавета.
Rosa kokanica
Rosa kokanica — шматгадовы куст; від роду Ружа сямейства Ружавыя.
Тып з Сярэдняй Азіі.
Статус Rosa kokanica не вызначаны канчаткова. Часта гэты від апісваецца пад назвамі Rosa divina Sumnev. ці Rosa sumneviczii Korotkova. Формы Rosa kokanica з густа апушанымі і залозістымі маладымі парасткамі вызначаюць, як Rosa ovczinnikovii Koczk. .
Паходжанне і распаўсюджанне
Сустракаецца на вышынях ад 800 да 2800 метраў над узроўнем мора.
Батанічнае апісанне
Куст вышынёй да 1,5—2 метра.
Маладыя галіны карычневыя, голыя або густа апушаныя. Калючкі размешчаны нерэгулярна, светла-карычневыя, прамыя або выгнутыя, паступова пашыраюцца да аснавання.
Лісце 4,5—8 см даўжынёй.
Лісточкі 5-7 (-9) да 15 (-20) мм, эліптычныя або яйкападобныя, радзей круглявыя або зваротналанцэтныя, як правіла, знізу апушаныя, з абодвух бакоў залозістыя, радзей гладкія.
Прылісткі вузкія.
Кветкі звычайна адзінкавыя, пазухавыя, і без прыкветкаў, жоўтыя, 2-4(6) см у дыяметры. Кветаножкі гладкія, радзей пакрытыя жорсткімі валасінкамі, часам апушаныя.
Чашалісцікі ў колькасці 5, не пашыраны на вяршыні, суцэльныя, рэдка з 2-3 часткамі ў верхняй частцы.
Пялёсткі ў колькасці 5, бледна-жоўтыя ці белыя, шырока зваротнаяйкападобныя, на вяршыні выемкавыя.
Плады да 15 мм у дыяметры, шарападобныя або грушападобныя, фіялетава-карычневыя або цёмна-карычневыя.
Цвіценне ў маі — ліпені.
У культуры
Зоны марозаўстойлівасці: 6b—9b.
Узброеныя сілы Албаніі
Манархічны перыяд
28 лістапада 1912 года на кангрэсе ў горадзе Влёра была абвешчана незалежнасць Албаніі. 4 снежня гэтага жа года па распараджэнні прэм’ер-міністра Часовага ўрада Албаніі І. Кемана пачалося стварэнне албанскай арміі.
26 жніўня 1925 года ў Тыране быў падпісаны албана-італьянскі абарончы дагавор, у адпаведнасці з якім Італія ўзяла на сябе абавязкі аказваць ваенную дапамогу Албаніі ў выпадку пагрозы яе незалежнасці.
Па стане на пачатак 1926 года, прызыўны ўзрост складаў 18 гадоў, тэрмін службы — 18 месяцаў (пасля заканчэння службы салдаты залічваліся ў рэзерв да дасягнення 50-гадовага ўзросту). Агульная колькасць албанскай арміі мірнага часу складала 7 557 чалавек, акрамя таго, у краіне была створана жандармерыя колькасцю 3 134 чалавек.
У красавіку 1939-га італьянская армія ўварвалася ў Албанію. У выніку краіна стала васалам агрэсара аж да 1945 года. У гэты перыяд італьянцы сфармавалі падкантрольныя албанскія ўзброеныя атрады, якія ўдзельнічалі ў агрэсіі супраць Югаславіі і Грэцыі. На тэрыторыі Албаніі камуністы развязваюць партызанскую вайну супраць акупантаў. У 1946 годзе, пасля вызвалення ад італьянскіх захопнікаў, была абвешчана Народная Сацыялістычная Рэспубліка Албанія.
Камуністычны перыяд
На аснове партызанскіх атрадаў пачалося фарміраванне арміі, на ўзбраенне якой у 1945 годзе пачала паступаць зброя савецкай вытворчасці.
У 1955 годзе краіна ўступае ў Арганізацыю Варшаўскага дагавора.
За 45-гадовы перыяд праўлення камуністаў на чале з Энверам Ходжай Албанія пабудавала больш за 750 000 бункераў.
У 1962 годзе пры тэхнічнай дапамогі КНР у краіне было засвоена вытворчасць карабінаў «Тып 56» і патронаў 7,62 × 39 мм.
Посткамуністычны перыяд
У 1991 годзе, пасля падзення камуністычнага урада, пачалося рэфармаванне ўзброеных сіл, але ў наступныя гады ваенна-палітычнае і эканамічнае становішча Албаніі ўскладнілася.
У пачатку студзеня 1997 году пасля краху трох інвестыцыйных фондаў, што прывяло да спусташэння тысяч людзей, у краіне пачаўся востры палітычны крызіс. У сакавіку 1997 г. антыўрадавыя выступы і пратэсты пачалі прымаць форму ўзброенага паўстання, на поўдні краіны пачалося стварэнне ўзброеных атрадаў апазіцыі і «камітэтаў выратавання», якія фактычна пачалі выконваць функцыі органаў дзяржаўнай улады на месцах. Крызіс быў урэгуляваны пасля выбараў у чэрвені 1997 года, на якіх было абвешчана аб намеры інтэграваць краіну ў Еўрасаюз і НАТА.
У 1999 годзе Албанія падтрымала НАТА падчас баявых дзеянняў супраць Югаславіі. Таксама на тэрыторыі Албаніі грунтавалася Армія вызвалення Косава, якая вяла партызанскую і тэрарыстычную барацьбу супраць Югаславіі на тэрыторыі Косава.
28 чэрвеня 2007 г. урад Албаніі адправіў 110 ваеннаслужачых для ўдзелу ў вайне ў Афганістане.
У красавіку 2002 года пачалася ваенная рэформа, разлічаная на дзесяць гадоў, у ходзе якой узброеныя сілы Албаніі павінны былі быць набліжаны да стандартаў НАТА. Роўна праз год каля 200 албанскіх ваеннаслужачых прымаюць удзел у Іракскай вайне. У 2008 годзе албанская армія пакідае Ірак.
1 красавіка 2009 года Албанія ўступіла ў блок НАТА.
Сучаснае становішча
Прынцып камплектавання змешаны. Тэрмін службы па прызыву складае 12 месяцаў. На ўтрыманне Узброеных Сіл вылучаецца да 2 % ад ВУП (па стане на 2008). Галоўнымі пастаўшчыкамі ўзбраення, ваеннай тэхнікі і рыштунку для Узброеных Сіл Албаніі з’яўляюцца краіны СНД, Кітай, Італія, Германія, Сербія, ЗША і Нідэрланды.
Узброеныя сілы структурна складаюцца з Генеральнага штаба, Аб’яднанага камандавання ўзброеных сіл, тылавой службы і AL-TRADOC (упраўленне баявой падрыхтоўкі і лагістыкі).
Штаб Аб’яднанага камандавання ўзброеных сіл размешчаны ў горадзе Дурэсе. Яму падпарадкаваныя ўсе падраздзяленні марская брыгады, брыгады ВПС і СПА (Паветраная брыгада), пяхотная брыгады хуткага рэагавання, полк «камандас» і брыгады тэрытарыяльнай абароны.
Варта адзначыць, што Узброеныя Сілы не маюць рэзервовых часцей і падраздзяленняў. Аднак у запасе лічыцца да 10 тыс. чалавек, якія, пры неабходнасці, могуць быць прызваны, каб павялічыць або дапоўніць існуючыя часці і падраздзяленні, а таксама для іх падтрымкі пры выкананні спецыяльных задач. Спіс рэзервістаў пастаянна абнаўляецца за кошт дэмабілізаваных з тэрміновай службы і звольненых у запас вайскоўцаў-кантрактнікаў.
NGC 617
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
1269
1269 — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 1269 год нашай эры, 269 год 2 тысячагоддзя, 69 год XIII стагоддзя, 9 год 7-га дзесяцігоддзя XIII стагоддзя, 10 год 1260-х гадоў.
Сезон 1992 МФК Алімп Мар’іна Горка
У сезоне 1992 міні-футбольны клуб «Алімп» з Мар’інай Горкі прымаў удзел у Чэмпіянаце Беларусі па міні-футболе 1992 (8 месца)
Яцавічы
Я́цавічы (, Яцевичи) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Юнькаўскага сельсавета.
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Шыркаўскага сельсавета.
1915 год у гісторыі літаратуры
1915 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Брэт Кавана
Кавана нарадзіўся ў 1965 г. у каталіцкай сям'і ірландскага паходжання ў г. Вашынгтоне. Яго бацька быў юрыстам, а маці - настаўніцай гісторыі ў школе. Вырас у горадзе Бетэсда, штат Мэрыленд, дзе вучыўся ў езуіцкай Джорджтаўнскай падрыхтоўчай школе. Падчас вучобы быў капітанам баскетбольнай каманды і рэсіверам і корнэрбэкам у футбольнай. Выбітна скончыў Ельскі ўніверсітэт, дзе няўдала спрабаваў стаць гульцом студэнцкай баскетбольнай каманды Ель Бульдогс і быў аўтарам спартыўнай калонкі ў студэнцкай газеце. Пасля паступіў у Ельскую школу права, дзе атрымаў ступень доктара юрыспрудэнцыі.
Працаваў у апеляцыйных судах трэцяй і дзявятай акруг, браў удзел у раследаванні скандала з Монікай Левінскі і Білам Клінтанам, потым працаваў у адміністрацыі Белага дома пры Джорджы Бушы-малодшым. У 2006 г. быў прызначаны ў Апеляцыйны суд па акрузе Калумбія. 9 ліпеня 2018 быў прадстаўлены для прызначэння ў Вярхоўны Суд ЗША на замену суддзе Энтані Кенэдзі, які сышоў на пенсію. Падчас разгледжання кандыдатуры Кавана, прафесар псіхалогіі Крысцін Форд абвінаваціла яго ў спробе згвалтавання, якая, па яе словах, адбылася ў пачатку 1980-ых, калі яны былі яшчэ падлеткамі.
Падчас слушанняў у Сенаце яшчэ дзве жанчыны выступілі сведкамі ў справе супраць Кавана. Сенат даручыў ФБР правесці раследаванне справы, якое не знайшло доказаў віноўнасці кандыдата, і, пасля затрымкі, Брэт Кавана быў прызначаны на пасаду 50 галасамі супраць 48 (ён атрымаў падтрымку ўсіх, акрамя аднаго, сенатараў-рэспубліканцаў і аднаго дэмакрата).
Ротца
Ротца (Rotzo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вічэнца.
Насельніцтва складае 620 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 20 чал./км². Займае плошчу 28 км². Паштовы індэкс — 36010. Тэлефонны код — 0424.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Gertrude.
Мікалаеўшчынскі сельсавет
Мікала́еўшчынскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Мікалаеўшчына.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Стаўбцоўскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Мікалаеўшчына. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Мінскай вобласці. 23 снежня 2008 года цэнтр сельсавета перанесены ў аграгарадок Любкаўшчына. Пазней цэнтр сельсавета вернуты ў вёску Мікалаеўшчына.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1982 чалавекі, з іх 88,3 % — беларусы, 5,5 % — палякі, 4,7 % — рускія.
Мікалаеўшчынская зямля — радзіма Якуба Коласа.
Бярэзаўцы (прыпыначны пункт)
Бярэ́заўцы (, Березовцы)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчаны за 0,5 км на поўнач ад вёскі Бярэзаўцы, за 2 км на поўдзень ад вёскі Казінцы; на лініі Маладзечна — Ліда, паміж прыпыначным пунктам Лабачы і станцыяй Гаўя.
Пятніцы (Слуцкі раён)
Пя́тніцы (, Пятницы) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рачкавіцкага сельсавета.
Аляксандр Міхайлавіч Данчанка
Аляксандр Міхайлавіч Данчанка (нар., п. Бабакі Навазыбкаўскага раёна Бранскай вобласці Расійскай Федэрацыі) — беларускі дзеяч мясцовага кіравання, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
Біяграфія
Працаваў электразваршчыкам, начальнікам атрада ваенізаванай аховы Гомельскага завода ліцця і нармалей, начальнікам аддзела Гомельскай мытні, начальнікам аддзела Камітэта дзяржаўнага кантролю Гомельскай вобласці, намеснікам начальніка аддзела Гомельскага аблвыканкама, намеснікам дырэктара па эканамічнай бяспецы, начальнікам упраўлення бяспекі Гомельскага завода ліцця і нармалей.
З 1983 года па 1985 год праходзіў ваенную службу на тэрыторыі Рэспублікі Афганістан. З’яўляецца намеснікам старшыні Гомельскай абласной арганізацыі грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз ветэранаў вайны ў Афганістане».
Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь сёмага склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны медалём «За адвагу», Граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР воіну-інтэрнацыяналісту.
Вясёлкавая рыбка
Вясёлкавая рыбка (Melanotaenia maccullochi) — аўстралійская рыбка, якую часта разводзяць у акварыумах.
Лябіёза
Лябіёза (Colisa labiosa) — рыба атрада акунепадобных.
Вясёлкавая рыбка
Апісанне
Самцы светла-аліўкава-карычневыя з серабрыстым бляскам, хваставы плаўнік кармінава-чырвоны. На жаберных вечках знаходзіцца чырвоная пляма. Даўжыня 6 см. Адчувае сябе добра як у прэснай, так і ў марской вадзе.
NGC 620
NGC 620 (іншыя абазначэнні — UGC 1150, MCG 7-4-6, ZWG 537.16, 5ZW 81, IRAS01340+4204, PGC 5990) — галактыка ў сузор’і Андрамеда.
Лябіёза
Пашырэнне
Водзіцца ў вадаёмах Індыі і Бірмы. У Еўропу завезена ў пач. XX ст.
Вядома як акварыумная рыба. Гадуюць у невялікіх акварыумах з цёмным грунтам, густой расліннасцю.
NGC 620
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вясёлкавая рыбка
Размнажэнне
Самец будуе гняздо з пены і раслін — напрыклад, з водных пячоначных імхоў роду.
Міліч
Міліч (Milicz, Militsch) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Міліцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Міліч. Займае плошчу 13,5 км². Насельніцтва 12 113 чалавек (на 2004 год).
Павел Арсенавіч Грабоўскі
Павел Арсенавіч Грабоўскі (, с. Грабоўскае Сумскай вобласці, Украіна — ) — украінскі паэт, рэвалюцыянер-дэмакрат.
Творчасць
Майстар кароткага верша, насычанага глыбінёй думкі і пачуццяў (зборнікі «Пралеска», 1894; «3 Поўначы», 1896; «Кобза», 1898). У творах адлюстроўваў мінулае і сучаснае Украіны, героіку рэвалюцыйнай барацьбы. Як крытык і публіцыст выступаў супраць дэкадэнцтва, тэорыі «мастацтва дзеля мастацтва», апалітычнасці ў мастацкай творчасці, ліберальнага народніцтва, сцвярджаў прынцыпы рэалізму. Пісаў для дзяцей. Перакладаў з рускай, грузінскай, армянскай, балгарскай, польскай, англійскай, італьянскай, французскай і іншых моў свету (зборнік «3 чужога поля», 1895).
Вольга Барысаўна Граф
Вольга Барысаўна Граф (нар., Омск, РСФСР, СССР) — расійская канькабежка. Бронзавы прызёр зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года на дыстанцыі 3000 м. Чэмпіёнка Расіі ў каманднай гонцы (2008) і на 5000 м (2011). Майстар спорту Расіі міжнароднага класа.
Спартыўныя дасягненні
Лепшы вынік на этапах Кубка свету — пятае месца на дыстанцыі 5000 м у сезоне 2011/2012 года.
IC 362
IC 362 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сальчэда
Сальчэда (Salcedo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вічэнца.
Насельніцтва складае 1024 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 171 чал./км². Займае плошчу 6 км². Паштовы індэкс — 36040. Тэлефонны код — 0445.
Целякі (Смаргонскі раён)
Целякі́ (, Теляки) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Да 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Войстамскага сельсавета.
Бераставіца (станцыя)
Бераставі́ца (, Берестовица)  — станцыя Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчана ў аграгарадку Пагранічны.
Ілья Аляксандравіч Гітгарц
Ілья́ Алякса́ндравіч Гі́тгарц (,  —, ) — беларускі і. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1955).
Біяграфія
Дэбютаваў у Палтаўскім оперным тэатры (1919). Быў дырыжорам оперы Народнага дома ў Петраградзе і загадчыкам музычнай часткай Другога Беларускага тэатра ў Віцебску (1922—1930). Быў адным з арганізатараў і дырыжораў Беларускай студыі оперы і балета.
Творчасць
Дырыжорскія інтэрпрэтацыі Гітгарца выяўлялі ўласцівыя яму непасрэднасць адчування музыкі, імправізацыйны пачатак у выказванні, асаблівую ўвагу да меладычнага боку твора.
Аўтар музыкі да драматычных пастановак тэатра імя Я. Коласа «Каля тэрасы» М. Грамыкі (1927), «Калі спяваюць пеўні» Ю. Юр’іна (1928), «Качагары» І. Гурскага (1931).
Балоння (значэнні)
Балоння — шматзначны тэрмін.
Агароднікі (Пастаўскі раён)
Агаро́днікі (, Огородники) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Юнькаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Груздава Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Да 17 мая 1985 года вёска ўваходзіла ў склад Савіцкага сельсавета.
Белькаўшчына
Бе́лькаўшчына (, Бельковщина) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўшчынскага сельсавета. 97 жыхароў (2009).
Енджэёўскі павет
Енджэёўскі павет (Powiat jędrzejowski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Свентакшыскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе. Цэнтр павета — горад Янджэеў. Займае плошчу 1256,96 км². Насельніцтва павета складае 87 тыс. чалавек (на 2018 год).
Пуціўль
Пуці́ўль (Путивль) — горад у Сумскай вобласці Украіны на рацэ Сейм (басейн Дняпра), за 24 км ад чыгуначнай станцыі Пуціўль. Цэнтр Пуціўльскага раёна. Насельніцтва 19,5 тыс. ж. (1991).
Гісторыя
Упершыню згадваецца ў Іпацьеўскім летапісе пад 1146 годзе; крэпасць для абароны Кіеўскай дзяржавы ад набегаў полаўцаў. У 2-й палавіне XII ст. цэнтр аднайменнага княства, згадваецца «Слове аб палку Ігаравым». У 1240 разбураны мангола-татарамі.
З 1356 года ў складзе ВКЛ. У ходзе маскоўска-вялікалітоўскай вайны 1500-1503 гадоў заняты маскоўскімі войскамі ў 1500 годзе і паводле мірнага дагавора далучаныў да Маскоўскай дзяржавы.
Падча рэчыпаспалітаўска-маскоўскай вайны 1609-1618 гадоў заняты войскамі Рэчы Паспалітай, паводле Дэулінскага перамір’я 1618 года вярнуўся да Маскоўскай дзяржавы.
У XVIII — пачатку XX ст. павятовы горад, з 1769 года ў Курскай губерні.
З 1926 года ў складзе Украінскай ССР, з 1932 у Чарнігаўскай, з 1939 у Сумскай абласцях.
У Вялікую Айчынную вайну акупіраваны нямецкімі войскамі ў 1941—1943 гадах. Каля Пуціўля створаны Пуціўльскі партызанскі атрад пад камандаваннем.
Інфраструктура
У горадзе працуюць харчовыя прадпрыемствы.
Славутасці
Архітэктурныя помнікі 16—18 ст.:
Факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі БДУ
Факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі БДУ — факультэт Беларускага джяржаўнага ўніверсітэта, пачаў дзейнічаць у 1970 годзе, на сённяшні момант знаходзіцца ў будынку галоўнага корпуса БДУ і рыхтуе спецыялістаў па шасці спецыяльнасцях: інфарматыка, прыкладная матэматыка, эканамічная кібернетыка, актуарная матэматыка, камп’ютарная бяспека, прыкладная інфарматыка.
Гісторыя
Факультэт быў адкрыты ў адпаведнасці з загадам рэктара ўніверсітэта А. Н. Сеўчанкі і пачаў сваю дзейнасць 1 красавіка 1970 года на базе трох кафедраў: вылічальнай матэматыкі, прыкладной матэматыкі, дыференцыяльных ураўненняў. Спачатку факультэт называўся факультэт прыкладной матэматыкі і толькі ў 1993 годзе атрымаў сучасную назву.
Структура
На факультэце прыкладной матэматыкі і інфарматыкі працуе 11 кафедраў і 7 дзяржбюджэтных навукова-даследчых лабараторый, акрамя гэтага пад навуковым кіраўніцтвам кафедры матэматычнага мадэлявання і аналізу даных пры факультэце працуе Нацыянальны навукова-даследчы цэнтр прыкладных праблем матэматыкі і інфарматыкі, а таксама Навукова-даследчае ўнітарнае прадпрыемства «Цэнтр камп’ютарнага мадэлявання» БДУ.
Хацьен
Хацьен (Hà Tiên) — горад на поўдні В’етнама. Адзін з найбуйнейшых турыстычных цэнтраў краіны. Насельніцтва (2002 г.) — 39 957 чал.
Эканоміка
Аснова эканомікі — вытворчасць будаўнічых матэрыялаў і турызм. Хацьен — папулярны в’етнамскі кліматычны курорт на беразе Сіямскага заліва і транспартны вузел, адкуль ходзяць паромы на суседні Фукуок, а аўтобусы — у гарады Паўднёвай Камбоджы.
Балоння
Балоння (Bologna, на мясцовым дыялекце: Bulaggna) — горад у паўночнай Італіі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі і сталіца рэгіёна Эмілія-Раманья. Размяшчаецца паміж ракой По і Апенінамі. Насельніцтва — амаль 370 000 чалавек.
Гісторыя
Балоння была заснавана этрускамі пад назвай Felsina. Пазней яна зрабілася рымскай калоніяй (каля 189 года да н.э.), якую рымляне назвалі Bononia. У Сярэднявеччы Балоння была значным гандлёвым і навуковым цэнтрам.
Універсітэт
Балоння вядомая сваім універсітэтам, які лічыцца найстарэйшым у Еўропе (заснаваны ў 1088 годзе). У Сярэднявеччы ён быў важным асяродкам інтэлектуальнага жыцця. Сярод яго выпускнікоў Дантэ Аліг’еры, Франчэска Петрарка, Эразм Ратэрдамскі, Мікалай Капернік, Томас Бекет.
Тэтраграматон
Тэтраграматон, альбо тэтраграма (ад τετραγράμματον — чатыры літары) — спалучэнне чатырох зычных старажытнаяўрэйскай мовы ЙГВГ ці ЙХВХ (יוהו), якія абазначаюць імя Бога. Сустракаецца 6828 разоў у Старым Запавеце Бібліі і больш за 200 разоў у старажытных перакладах Новага Запавету на яўрэйскую мову. Дакладнае вымаўленне тэтраграматону невядома. Сярод навукоўцаў папулярны формы «Яхвэ» і «Ягвэ», сярод рэлігійных дзеячаў і пісьменнікаў — «Іегова». Напрыклад у трылогіі «На ростанях» Якуб Колас тройчы выкарыстоўвае форму імя «Іегова». Тэтраграматон таксама шырока выкарыстоўваўся як элемент упрыгожвання сярэднявечнай і рэнесанснай архітэктуры. Сустракаецца на манетах і ў рэлігійных тэкстах.
Тэтраграматон у беларускіх перакладах Бібліі
Звычайна перакладчыкі Бібліі пры перадачы старазапаветных тэкстаў з біблейскага іўрыту замяняюць тэтраграматон з імем Бога на словы «Госпад» ці «Бог» замест «Іегова» ці «Ягвэ». Такая традыцыя адлюстравана і ў беларускіх перакладах Бібліі. Францыск Скарына ў сваім перакладзе «Бібліі рускай» паслядоўна перадаваў тэтраграму словамі «Бог», «Госпад» ці «Усявышні». На сучаснай беларускай мове выдадзена 2 поўных перакладу Бібліі: пераклад Васіля Семухі (2002 г.) і пераклад Уладзіслава Чарняўскага (2012 г.) У перакладзе В. Семухі тэтраграматон 7 раз перадаецца як «Ягова», а у перакладзе У. Чарняўскага 4 разы як «Ягвэ».
Тэтраграматон як упрыгожванне архітэктуры, твораў літаратуры і магільных помнікаў Беларусі
Упрыгожванне тэтраграматонам помнікаў архітэктуры было даволі распаўсюджанай тэндэнцыяй Еўропы эпохі Адраджэння. На Беларусі такое упрыгожванне можна знайсці ў Нясвіжскім палацава-паркавым комплексе, некаторых сінагогах, яўрэйскіх магільных помніках. Некаторыя рэлігійныя выданні на польскай і лацінскай мовах Радзівілаўскай бібліятэкі Нясвіжскай ардынацыі таксама маюць ілюстрацыі з такім упрыгожваннем. Таксама тэтраграматон выкарыстоўваў Сімяон Полацкі, рускі асветнік, беларускага паходжання, у адным з сваіх рэлігійных выданняў, дзе на малюнку пра стварэнне сусвету ў цэнтры знаходзяцца гэтыя чатыры зычныя літары іўрыта.
Дора Захараўна Кроз
Дора Захараўна Кроз (, горад Сянно — ) — беларуская спявачка (лірыка-каларатурнае сапрана).
Біяграфія
Скончыла Беларускую студыю оперы і балета, Беларускую кансерваторыю. У 1933—1949 гг. салістка Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі. Валодала голасам прыгожага серабрыстага тэмбру, тонкім музычным густам. Сярод лепшых партый: Марфачка («Алеся» Я. Цікоцкага), Марфа («Царская нявеста» М. Рымскага-Корсакава), Мікаэла («Кармэн» Ж. Бізэ), Джыльда, Віялета («Рыгалета», «Травіята» Дж. Вердзі). 3 іншых партый: Караліна («У пушчах Палесся» А. Багатырова), Руслана («Кветка шчасця» А. Туранкова), Разіна («Сявільскі цырульнік» Дж. Расіні), Алімпія («Казкі Гофмана» Ж. Афенбаха).
NGC 622
NGC 622 (іншыя абазначэнні — UGC 1143, IRAS01334+0024, MCG 0-5-14, UM 343, MK 571, KARA 56, ZWG 386.16, PGC 5939) — галактыка ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Клён ясенялісты
Клён ясенялісты (Acer negundo) — лістападнае дрэва падсямейства кляновых.
Апіcанне
Дрэва да 20-25 м вышынёй і да 1 м у дыяметры, з шырокай яйцападобнай або круглявай кронай і шэрай патрэсканай карой. Маладыя парасткі аліўкава-зялёныя або бураватыя да фіялетавых, бліскучыя, голыя, з шэрым налётам. Бакавыя пупышкі прыціснутыя, яйцападобныя або круглявыя, 3-7 мм даўжынёй. Лісце складанае, непарнаперыстае, з 3-9 яйцападобнымі, авальнымі або прадаўгаватымі лісточкамі, 5-10 см даўжынёй, на верхавіне завостранае і да асновы звужанае, па краі зубчастае; верхні лісточак часта трохлопасцевы; зверху і знізу лісце светла-зялёнае.
Расліна двухдомная. Кветкі жаўтлява-зялёныя, звычайна без вянца, песцікавыя — у доўгіх павіслых гронках ля асновы парасткаў апошняга года; тычынкавыя — пучкамі ў пазухах лісця, тычынкі доўгія. Двухкрылаткі разыходзяцца пад вострым вуглом, насенныя гнёзды верацянопадобна ўздутыя, крыло ў насеннага гнязда звужанае, а затым пашыранае, з загнутым верхнім краем. Плады 2,5-5 см даўжынёй, выспяваюць увосень.
Пашырэнне
Натуральны арэал — лясы цэнтральнай часткі Паўночнай Амерыкі, у т.л. Новая Англія і Антарыа да Мінесоты, Небраскі, Канзаса, Тэхаса і Фларыды. Сустракаецца ён таксама ў гарах Мексікі і ў Гватэмале.
У Еўропу быў завезены разам з многімі іншымі амерыканскімі раслінамі ў XVII ст. і ўпершыню зарэгістраваны ў Англіі ў 1688 годзе. Сфарміраваў на тэрыторыі Еўразіі шырокі другасны арэал. На Беларусі сустракаецца па ўсёй тэрыторыі, месцамі ўтварае значныя зараснікі; у поймах рэк Заходні Буг, Мухавец, Прыпяць вядомы монадамінантныя згуртаванні. Праяўляе інвазійныя ўласцівасці, гэта значыць выйшаў з-пад кантролю чалавека і хутка распаўсюджваецца; здольны наносіць істотную шкоду, у тым ліку біяразнастайнасці.
Асаблівасці біялогіі
Вельмі актыўны і рухомы, валодае высокай хуткасцю росту і ўстойлівы да забруджвання паветра. Пасяляецца ў наваколлях гарадоў і пасёлкаў спачатку на парушаных месцах, але неўзабаве ўкараняецца і ў прыродныя супольнасці. Працэс рассялення ідзе параўнальна хутка, бо ў стадыю плоданашэння ён уступае ўжо ва ўзросце 6-7 гадоў, і змена яго пакаленняў адбываецца хутчэй, чым у іншых відаў дрэў. Недаўгавечны.
Выкарыстанне
Выкарыстоўваецца ў азеляненні. Вядомы як цукранос.
Яго драўніна прыдатная для вырабу мэблі, можа выкарыстоўвацца ў папяровай прамысловасці.
Рацьзя
Рацьзя (Rạch Giá) — горад на поўдні В’етнама. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі К'ензянг. Насельніцтва (2009 г.) - 226 316 чал.
Рацьзя быў заснаваны каланіяльнымі французскімі ўладамі ў 1867 г. на месцы старога кхмерскага паселішча. Лічыцца, што назва горада паходзіць ад в'етнамскага слова rạch, літаральна "канал". У 1970 г. Рацьзя стаў цэнтрам правінцыі К'ензянг.
Рацьзя важны транспартны цэнтр у дэльце Меконга. Дзейнічаюць мясцовы аэрапорт, пасажырскі і рыбалоўны порт, аўтобусная станцыя. У развіцці эканомікі (2012 г.) вызначаюцца сферы паслуг (72,48%) і рыбалоўства (10,81%).
Гаўптшарфюрар
Гаўптшарфюрар (Hauptscharführer — галоўны шарфюрар) — званне ў войсках СС, якое існавала з 1934 па 1945 гады. Адпавядала званню оберфельдфебель у вермахце і было самым высокім унтэр-афіцэрскім званнем ў арганізацыі СС, за выключэннем войскаў СС, дзе існавала адмысловае званне штурмшарфюрар. Званне гаўптшарфюрар стала званнем ў СС пасля рэарганізацыі СС, якая рушыла за Ноччу доўгіх нажоў. Упершыню гэтае званне было прысвоена ў чэрвені 1934, калі яно змяніла старое званне обертрупфюрар, якое ўжывалася ў СА.
У СС званне гаўптшарфюрар прысвойвалася звычайна выконваючаму абавязкі старшыні ў роце СС, камандзіра трэцяга (часам і другога) узвода ў роце, або было званнем, якое выкарыстоўваліся для асабістага складу унтэр-афіцэрскага рангу, які служыў у штабах СС або службах бяспекі (такіх як гестапа і СД).
Званне гаўптшарфюрар таксама часта выкарыстоўвалася для персаналу канцэнтрацыйных лагераў і асабістага складу айнзацгруп. Гаўптшарфюрар СС быў старэйшы, чым обершарфюрар СС і малодшы, чым штурмшарфюрар СС, за выключэннем Агульных СС, дзе гаўптшарфюрар было малодшым званнем, якое ішло адразу пасля унтэрштурмфюрар СС.
IC 363
IC 363 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Цялец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Акушкаўшчына
Аку́шкаўшчына (, Окушковщина) — хутар у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Сан-Джэрмана-дэй-Берычы
Сан-Джэрмана-дэй-Берычы (San Germano dei Berici) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вічэнца.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Доўгія заручыны
Сюжэт
Манэк, адзін з пяцёх асуджаных на смерць салдат, яшчэ ў дзяцінстве звярнуў увагу на кульгавую дзяўчынку Мацільду. Неўзабаве дзевяцігадовая Мацільда і дзесяцігадовы Манэк сталі найлепшымі сябрамі. З гадамі сяброўства перарасло ў рамантычныя адносіны, і закаханыя ўжо не ўяўлялі жыцця адзін без аднаго. Манэк і Мацільда марылі ажаніцца, але вайна ўнесла свае карэктывы ў іх планы. Манэк быў вымушаны адправіцца ваяваць, але з вайны так і не вярнуўся.
Мацільда даведваецца пра трагічны лёс свайго абранніка, але не дае веры, што яе каханы памёр. Яе сэрца кажа ёй пра адваротнае. Пасля заканчэння вайны Мацільда пачынае сваё ўласнае расследаванне і крок за крокам выясняе, што ж на самай справе адбылося ў той злашчасны дзень у «Бінга ў прыцемках».
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 17 кінаўзнагародамі і яшчэ 35 намінацыямі. Сярод найбольш значных узнагарод 5 прэмій «Сезар».
Завулак Адзінцова (Мінск)
Завулак Адзінцова — завулак у Фрунзенскім раёне Мінска. Названы ў гонар Лявонція Яфімавіча Адзінцова (1891—1942), удзельніка барацьбы за савецкую ўладу ў Беларусі, аднаго з арганізатараў Мінскага падполля ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Штабсфельдфебель
Было ўведзена ў 1938 годзе.
Завулак Адзінцова (Мінск)
Перасячэнні
Завулак перасякаецца з вуліцай Адзінцова.
Штабсфельдфебель
Званне штабсфельдфебеля знаходзіцца па старшынстве паміж воінскімі званнямі оберштабсфельдфебель і гаўптфельдфебель.
IC 364
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Штабсфельдфебель
У ВМС адпавядае званню Штабс-боцман.
Грабёнаўшчына
Грабёнаўшчына (, Гребёновщина) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўшчынскага сельсавета. 83 жыхары (2009).
NGC 624
NGC 624 (іншыя абазначэнні — MCG -2-5-10, IRAS01333-1015, PGC 5932) — спіральная галактыка (Sb) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Беластоцкая вобласць
Беластоцкая вобласць — адміністрацыйная адзінка БССР, створаная пасля заняцця Савецкім Саюзам паўночна-ўсходніх зямель міжваеннай Польскай Рэспублікі і ўключэння іх ў склад БССР. Афіцыйна існавала ў 1939—1944 гадах, фактычна, з-за нямецкай акупацыі — у 1939—1941 гадах.
Адміністрацыйны цэнтр — Беласток.
Гісторыя
Да верасня 1939 года тэрыторыя вобласці ўваходзіла ў склад Польскай Рэспублікі. Пасля нападу Германіі на Польшчу, 17 верасня 1939 года Чырвоная Армія перайшла заходнюю мяжу СССР і заняла Заходнюю Украіну і Заходнюю Беларусь разам з Беластокам. Паводле дамоў паміж СССР і Германіяй (сакрэтныя пратаколы да Пакту Молатава-Рыбэнтропа), гэтыя тэрыторыі прызнаваліся сферай уплыву СССР. 22 кастрычніка 1939 года савецкія ўлады арганізавалі на занятай тэрыторыі выбары. Амаль усе кандыдаты былі абраныя савецкай уладай, незалежных кандыдатаў не дапускалі, грамадзяне былі прымушаны да ўдзелу ў галасаванні, а ва ўсёй краіне пачаліся рэпрэсіі супраць тых, хто не падтрымліваў савецкай ўлады. Паводле афіцыйных вынікаў, за савецкіх кандыдатаў прагаласавала 90 % выбаршчыкаў. Пасля выбараў на сходзе ў Беластоку 28-30 кастрычніка дэпутаты звярнуліся да СССР з просьбай далучыць Заходнюю Беларусь у склад Беларускай ССР. 2 лістапада Беласточчына была ўключана ў склад СССР. 9 снежня ў выніку адміністрацыйнага падзелу тэрыторыі Беларусі ўтворана Беластоцкая вобласць.
Заняцце Заходняй Беларусі, з яе наступным уключэннем у склад БССР, дэ-юрэ не адпавядала шэрагу міжнародных дамоў, у тым ліку Рыжскаму мірнаму дагавору 1921 г., Дамове аб ненападзе 1932 г. і Лонданскай канвенцыі 1933 г. аб дэфініцыі агрэсара.
Бібкаўшчына (прыпыначны пункт)
Бі́бкаўшчына (, Бибковщина)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Бібкаўшчына; на лініі Жлобін — Асіповічы I, паміж станцыяй Мірадзіна і прыпыначным пунктам Кветка.
1916 год у гісторыі літаратуры
1916 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Ажарава
Ажа́рава (, Ожарово) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Юнькаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Груздава Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Геадэзія
Геадэзія ўзнікла за некалькі тысячагоддзяў да н.э. Прасцейшыя геадэзічныя вымярэнні праводзіліся ў Вавілоне, Асірыі, Егіпце, Грэцыі і інш. З XVIII ст. праводзяцца градусныя вымярэнні формы і памеру Зямлі. У XIX стагоддзя на Беларусі геадэзічныя работы праводзілі М. Глушневіч, І. Ходзька. Начальнік трыангуляцыі заходніх тэрыторый Расіі І. І. Жылінскі кіраваў вымярэннем дугі паралелі 52 ° паўночнай шыраты.
Казімежскі павет
Казімежскі павет (Powiat kazimierski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Свентакшыскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе. Цэнтр павета — горад Казімежа Велька. Займае плошчу 422,18 км². Насельніцтва павета складае 35 тыс. чалавек (на 2019 год).
IC 365
IC 365 — галактыка тыпу S0-a (спіральная галактыка) у сузор’і Цялец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сан-Нацарыа
Сан-Нацарыа (San Nazario) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вічэнца.
Насельніцтва складае 1787 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 78 чал./км². Займае плошчу 23 км². Паштовы індэкс — 36020. Тэлефонны код — 0424.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Колескае
Ко́лескае — возера ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, за 55 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Брагін, за 4 км на паўночны ўсход ад вёскі Верхнія Жары, на пойме Дняпра.
Плошча паверхні 0,15 км². Даўжыня 1,22 км, найбольшая шырыня 0,25 км. Даўжыня берагавой лініі 3,95 км.
Возера старычнае, серпападобнай формы. Катлавіна выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй да 2 м, параслі хмызняком. Берагавая лінія звілістая. На поўначы шматлікія вузкія залівы.
Францішак Ксаверый Друцкі-Любецкі
Князь Францішак Ксаверый Друцкі-Любецкі (Franciszek Ksawery Drucki Lubecki, Ксаверий Францевич Друцкий-Любецкий / Франциск-Ксаверий Друцкий-Любецкий ;, Пагост Загародскі, Пінскі павет, Берасцейскае ваяводства, Вялікае Княства Літоўскае, Рэч Паспалітая — , Санкт-Пецярбург, Расійская імперыя) — ваенны, гаспадарчы і палітычны дзеяч Расійскай імперыі. Гродзенскі павятовы маршалак (1809—1811), адзін з аўтараў праекту аднаўлення Вялікага Княства Літоўскага (1811), гродзенскі губернскі маршалак (1812—1815), гродзенскі губернатар (1816), (намінальна) віленскі губернатар (1816—1823), міністр фінансаў (1821—1830) Царства Польскага, аўтар праекту пабудовы Аўгустоўскага канала, сенатар (1832—1846) Расійскай імперыі — член Дзяржаўнага Савета Расійскай імперыі. Тайны саветнік (1819). Быў самым выдатным і тытулаваным прадстаўніком роду князёў Друцкіх-Любецкіх, з’яўляўся адной з самых уплывовых асоб свайго часу ў беларуска-літоўскіх губернях Расійскай імперыі.
Паходжанне і сям’я
Належаў да княскага роду Друцкіх-Любецкіх. Нарадзіўся 5(16) студзеня 1778 г. у родавай сядзібе ў Пагосце-Загародскім у сям’і князя Францішка Юзафавіча Друцкага-Любецкага (каля 1735 — 1806) і яго жонкі Генавефы Алізар (1748—1784). Пры хросце ў каталіцтва атрымаў імя «Францішак-Ксаверый-Тадэвуш-Адам-Эўсебіуш», з якіх часцей за ўсё карыстаўся імёнамі «Францішак Ксаверый» ці «Ксаверый».
Ажаніўся 14 лютага 1807 г. у Пагосце-Загародскім са сваёй пляменніцай графіняй Марыяй Сцыпіён дэль Кампа (4 сакавіка 1793 — 7 красавіка 1876, Парыж), ад якой меў дзяцей:
Адукацыя
З’яўляючыся падданым Рэчы Паспалітай, ва ўзросце сямі гадоў разам са сваім братам Геранімам Францішкавічам Друцкім-Любецкім (1776—1844) быў залічаны 18 (29) чэрвеня 1784 г. на вучобу ў Сухапутны кадэцкі корпус у Санкт-Пецярбургу (Расійская імперыя). Скончыў вучобу ў 1797 г. Любімым прадметам, які ён асабліва дбайна вывучаў, была матэматыка, выкладаная ў кадэцкім корпусе знакамітым навукоўцам Леанардам Эйлерам. Паводле сямейнага падання, Ксаверый і Геранім былі аддазены бацькам на вучобу ў корпус па загаду альбо па просьбе ўплывовага рускага фельдмаршала князя Рыгора Пацёмкіна.
Вайсковая служба
Па заканчэнні вучобы ў кадэцкім корпусе 20 лістапада 1797 г. паступіў прапаршчыкам у Нізоўскі мушкецёрскі полк. Удзельнічаў у італьянскім і швейцарскім паходах Аляксандра Суворава. За адвагу ў баявых дзеяннях супраць французскіх войск каля Марэнга (П’емонт) у 1799 г. атрымаў ордэн Святой Ганны 3-й ступені і званне падпаручніка.
У 1800 г. па прычыне кантузіі выйшаў у адстаўку і пасяліўся ў сваім маёнтку Чарлёна ў Гродзенскай губерні.
Маёнткі і рэзідэнцыі
Атрымаў у 1806 г. пасля падзелу спадчыны свайго бацькі маёнтак Чарлёна (з фальваркамі і вёскамі) у Гродзенскім павеце, фальварак Парэміны і Ісаевічы ў Слонімскім павеце Гродзенскай губерні. За жонкай у якасці пасагу атрымаў у 1806 г. маёнтак Шчучын у Лідскім павеце (Гродзенская губерня), які пасля смерці Францішка Ксаверыя атрымаў яго сын Аляксандр Ксавер’евіч Друцкі-Любецкі (1827—1898), а пасля ўнук Уладзіслаў Аляксандравіч Друцкі-Любецкі (1864—1913).
У 1814 г. набыў сядзібу Станіславова (каля Гродна), які пасля смерці Францішка Ксаверыя атрымаў яго сын Аляксандр Ксавер’евіч Друцкі-Любецкі (1827—1898), а пасля ўнук Францішак Ксаверый Аляксандравіч Друцкі-Любецкі (1860—1918). А ў 1828 г. набыў маёнтак Балтаў (Келецкая губерня, Расійская імперыя), які пасля смерці Францішка Ксаверыя атрымаў яго сын Аляксандр Ксавер’евіч Друцкі-Любецкі (1827—1898), а пасля ўнук Аляксандр Аляксандравіч Друцкі-Любецкі (1861—1926).
Смерць і пахаванне
Памёр 10 (22) мая 1846 г. у Санкт-Пецярбургу (Расійская імперыя), быў пахаваны ў фамільным склепе дваран Пуслоўскіх у каталіцкім касцёле Святога Войцеха ў маёнтку Альшэва (Слонімскага павета Гродзенскай губерні), які належаў яго блізкім сваякам — дваранам Пуслоўскім.
Касцёл быў узарваны ў 1960-х гг. савецкай уладай, захаваўся толькі фрагмент сцяны храма.
Ушанаванне памяці
У 1918 г. у гонар Францішка Ксаверыя Друцкага-Любецкага быў названы мінерал lubeckit (любецкіт), разнавіднасць псіламелану, знойдзены ў вёсцы Мядзянка каля Кельцаў.
Імем князя Францішка Ксаверыя Друцкага-Любецкага названы вуліцы ў польскіх гарадах Быдгашч і Кельцы.
Славіна (Слуцкі раён)
Сла́віна (, Славино) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рачкавіцкага сельсавета.
Мінскі губернскі ваенна-рэвалюцыйны камітэт
Мінскі (Менскі) губернскі ваенна-рэвалюцыйны камітэт — найвышэйшы орган савецкай улады на тэрыторыі Менскай губерні ў 1918—1920 гадах.
Створаны 10 снежня 1918 года ў Менску паводле ініцыятывы Паўночна-Заходняга камітэта РКП(б) па заняцці Менска бальшавіцкімі войскамі і адступленні немцаў. Старшыня — І. І. Рэйнгольд, члены: І. І. Агол, С. І. Берсан, М. І. Крывашэін, А. М. Крыніцкі, К. Ф. Разенталь, А. С. Славінскі, Ш. Ш. Ходаш, В. І. Яркін і інш. Былі аддзелы: ваенны, фінансаў, зямельны СНК, працы, харчавання, асветы, аховы здароўя, сацыяльнага забеспячэння, юстыцыі, ЧК і інш. Вёў работу па стварэнні рэўкамаў і Саветаў на занятай тэрыторыі. Скасаваны 7 студзеня 1919 года ў сувязі з утварэннем Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі (ССРБ), аддзелы зліліся з камісарыятамі новай рэспублікі.
25 лютага 1919 года адноўлены паводле пастановы ЦВК ССРБ у сувязі з утварэннем ЛітБел ССР. Дзейнасць пашырылася і на Вілейскі павет Віленскай губерні. Старшыня — І. С. Саваціеў, члены: М. І. Крывашэін, А. М. Крыніцкі, Я. М. Кроль, Э. С. Русецкі, Ш. Ш. Ходаш, Л. М. Шагал, А. Р. Чарвякоў і інш. Вёў падрыхтоўчую работу па скліканні з’езда Саветаў Менскай губерні. 29 красавіка 1919 года скасаваны ў сувязі з пераездам урада ЛітБел ССР з Вільні ў Менск, аддзелы зліліся з наркаматамі, функцыі перайшлі да Савета абароны, СНК і іншых цэнтральных органаў рэспублікі.
26 ліпеня 1919 года адноўлены ў Бабруйску ў сувязі з акупацыяй бальшыні тэрыторыі Беларусі польскімі войскамі, скасаваннем Савета абароны і згортваннем работы СНК ЛітБел ССР. Старшыня — Р. В. Пікель, члены: С. Л. Гельтман, М. І. Калмановіч, Р. А. Муклевіч, І. І. Пузыроў, П. Ф. Равінскі, А. Р. Чарвякоў і інш. У жніўні 1919 года спыніў дзейнасць у сувязі з акупацыяй Менскай губерні польскімі войскамі.
9 ліпеня 1920 года створаны зноў у сувязі з пачаткам заняцця Чырвонай арміяй Менскай губерні. Старшыня — А. Р. Чарвякоў, члены: І. А. Адамайціс, Я. А. Адамовіч, А. І. Вайнштэйн, А. Х. Гентер, І. Л. Грыдзюшка, У. М. Ігнатоўскі, С. Д. Камінскі і інш. Вёў работу па стварэнні органаў савецкай улады на занятых тэрыторыях, займаўся забеспячэннем Чырвонай арміі. Спыніў існаванне ў сувязі з прыняццем 31 ліпеня 1920 года Дэкларацыі аб абвяшчэнні незалежнасці Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусь і ўтварэннем Ваеннага рэвалюцыйнага камітэта Беларускай ССР (ВРК БССР), на базе аддзелаў рэўкама створаны камісарыяты ВРК БССР.
Юрый Уладзіміравіч Якавенка
Біяграфія
Займаўся малюнкам з дзіцячых гадоў, наведваў студыю Палаца хімікаў у Гродна. У 1972 годзе быў накіраваны вучыцца ў Рэспубліканскую школу-інтэрнат для адораных дзяцей імя Івана Ахрэмчыка. Пасля 10 класаў навучання быў прызваны на службу ў Савецкую Армію, дзе займаўся афарміцельскай працай. У 1992 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут, аддзяленне графікі. Год працаваў мастаком-пастаноўшчыкам на кінастудыі Беларусьфільм, зняў мультыплікацыйны фільм «Месяц» .У 1994 годзе ўступіў у шэрагі Беларускага Саюза мастакоў, у 2007 — у шведскае аб'яднанне «Grafikens Hus». Мае больш за 25 міжнародных і айчынных узнагарод за ўдзел у біенале эстампа і кніжнай графікі. Больш за 60 персанальных выстаў мастака праходзілі ў Гродне, Мінску, Маскве і многіх краінах Еўропы.
Юрый Якавенка стаў дзесятым беларускім мастаком, удастоеным звання ганаровага члена Расійскай акадэміі мастацтваў. Прэзідэнт РАМ Зураб Цэрэтэлі асабіста ўручыў яму рэгаліі ганаровага члена акадэміі.
Творчасць
Юрый Якавенка працуе ў тэхніцы традыцыйнага афорта. Графічныя кампазіцыі характарызуюцца вытанчанасцю формы. Сюжэты твораў часта сюррэалістычная. Мастак стварыў унікальную сістэму аўтарскіх вобразаў.
Проект «alfabeto»
Праект быў прадстаўлены ў Мастацкай галерэі Нацыянальнага Полацкага гісторыка-культурнага музея-запаведніка ў 2010 годзе. У экспазіцыю ўвайшлі графічныя лісты — ілюстрацыі да паэмы Міколы Гусоўскага «Песня пра зубра» і серыя гравюр «alfabeto», якая прысвечана творчаму даследаванню літары. Аўтар разглядае алфавіт як «знакі з адназначным чытаннем» і як мнагазначныя сімвалы.
Праект ажыццявіўся пры ўдзеле італьянскага друкара Джуліяна Якамуччы — надрукаваны і аформлены ў Сан-Бэнедэта-дэль-Тронто ў 2009 годзе. Гравюры выкананы Юрыем Якавенка у тэхніках афорта і мецца-цінта, кожная мае аўтарскую подпіс. Як і падчас Міколы Гусоўскага, кніга выканана на паперы ручной працы з няроўнымі лістамі, тэкст дапаўняюць 13 гравюр. Калекцыйную каштоўнасць выданню надае ручное выкананне, натуральныя матэрыялы вокладкі, лаканізм у афармленні, а таксама невялікі тыраж выдання — 75 асобнікаў. Кожны адбітак асобніка падпісаны арабскімі лічбамі і ў 15 асобніках рымскімі. Гравюры ў гэтым выданні з'яўляюцца не проста ілюстрацыямі, а выглядаюць самастойнымі творамі на фоне тэксту.