cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Авар’ян Сафонавіч Дзеружынскі
Творчасць
Першыя літаратурныя творы надрукаваў у 1939 г. Выйшлі зборнікі вершаў «Песні маладосці» (1959), «Калінавы цвет» (1961), «Бярозавы вецер» (1990), зборнікі вершаў для дзяцей «Цуды ёсць на свеце» (1960), «Дзе жыве зіма» (1962), «Карагод» (1963), «Ляцелі дзве птушкі» (1964), «Яе завуць Каця» (1965), «Кую-кую ножку» (1967), «Смешкі і пацешкі» (1968), «Добры ветрык» (1969), «Чабарок» (1970), «Ластаўка» (1971), «Бегунок» (1972), «Каласок» (1975), «Конікі-будаўнікі» (1977), «Цягнік-працаўнік» (1978), «Вясёлікі» (выбранае, 1979), «Добрае сэрца» (1980), «Касмічны агарод» (1981), «Той, хто працуе…» (1984), «Працалюбы» (1987), «Залаты каласок» (1989).
Многія вершы пакладзены на музыку, сярод іх «Мінскі вальс», «Дзявочая лірычная», «Песня аб Мінску», «Нездаровіцца». Песні «Сабірайся ў госці, мой дзядок», «Мяцеліца» сталі народнымі.
Згушчанае малако
Згушчанае малако — канцэнтраванае малако, звычайна з цукрам.
Тэхналогія прыгатавання
Тэхналогія прыгатавання згушчанага малака была запатэнтавана 19 жніўня 1856 года амерыканскім вынаходнікам Гейлам Бордэнам, яго мэтай было прыдумаць спосаб доўгатэрміновага захоўвання прадуктаў.
Згушчэнне ажыццяўляюць пераўтварэннем пры паніжаным ціску. Атрыманы канцэнтрат падвяргаюць адпаведнай апрацоўцы (стэрылізацыя або дадаванне цукру).
Па прынцыпе абіёзу ажыццяўляецца вытворчасць згушчанага стэрылізаванага малака, згушчанага пастэрызаванага цэльнага і абястлушчанага малака. Пры гэтым адбываецца спыненне жыццядзейнасці ў самім прадукце і мікрафлоры, якая яго насяляе, шляхам выкарыстання прамянёвай энергіі і іанізавальнага выпраменьвання, высокіх тэмпература, хімічных сродкаў (кіслата, соль), фізіка-хімічных ператварэнняў.
На прынцыпе асмаанабіёзу заснавана вытворчасць згушчанага малака з цукрам, згушчанага абястлушчанага малака з цукрам, какавы і кавы са згушчаным малаком і цукрам, згушчаных вяршкоў з цукрам. Пры гэтым адбываецца прыгнятанне біялагічных і фізіка-хімічных працэсаў, якія працякаюць у прадукце, і яго мікрафлоры стварэннем высокага асматычнага ціску.
Цікавыя факты
У горадзе Рагачове ў гонар 75-годдзя Рагачоўскага малочнакансервавага камбіната адкрыты першы ў свеце помнік сгушчонцы. У пастаменце помніка закладзена капсула, якую завешчана адчыніць да 100-годдзя камбіната.
Вормскі эдыкт
Вормскі эдыкт (Wormser Edikt) — указ, выдадзены імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі Карлам V 25 мая 1521 года ў канцы працы Вормскага рэйхстага 1521 года, які абвясціў Марціна Лютэра ерэтыком і злачынцам і забараніў выданне і распаўсюджванне яго прац. Акрамя таго Вормскім эдыктам усталёўвалася, што прадстаўленне Лютэру прытулку ці іншай дапамогі таксама расцэньваецца як злачынства супраць законаў імперыі.
Вормскі эдыкт быў выдадзены пад націскам папскага нунцыя Джыралама Алеандэра, які патрабаваў рашучага выкаранення лютэранства ў Германіі і нягледзячы на ўмераную пазіцыю, занятую большасцю членаў рэйхстага. Марцін Лютэр, адлучаны ад каталіцкай царквы ў канцы 1520 года, быў запрошаны на рэйхстаг у Вормс і выступіў перад імперскімі саслоўямі з выкладаннем свайго вучэння. Імператар Карл V, аднак, адмовіўся паступіцца прыхільнасцю старой царквы і па сканчэнні рэйхстага ўключыў у тэкст свайго эдыкта, у якім зацвярджаліся рашэнні, прынятыя саслоўямі, пастанову аб абвяшчэнні Лютэра злачынцам і забароне распаўсюджвання і чытання яго кніг. Марцін Лютэр быў вымушаны некалькі гадоў хавацца ў Вартбургскім замку пад заступніцтвам саксонскага курфюрста Фрыдрыха III, дзе ён і пачаў пераклад Новага Запавету на нямецкую мову.
Суровыя меры, прадпісаныя Вормскім эдыктам у дачыненні да лютэранаў, на практыцы не былі рэалізаваныя. Імператар быў зацікаўлены ў захаванні адзінства імперыі і атрыманні падтрымкі імперскіх саслоўяў, у тым ліку і сымпатызуючых лютэранству, для вядзення войнаў супраць Францыі і туркамі. Шпаерскі рэйхстаг 1526 года фактычна прыпыніў дзеянне Вормскага эдыкта, аднак у 1529 годзе яно было адноўлена. Канчаткова Вормскі эдыкт страціў сілу ў 1555 годзе са складаннем Аўгсбургскага перамір'я.
Метэарытыка
Метэарытыка (Метэорная астраномія) — раздзел астраноміі, які вывучае рух метэорных целаў, іх ўзаемадзеянне з атмасферай пры падзенні на Зямлю, а таксама іншыя якасці метэарытаў.
Прасці
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астроўскага сельсавета.
Бірыч
Бірыч — беларускае прозвішча.
Нагльфар
Нагльфар (Naglfar) — у германа-скандынаўскай міфалогіі — карабель, зроблены цалкам з пазногцяў мерцвякоў. У Рагнарок будзе вызвалены з зямнога палону патопам, выплыве з царства мёртвых Хель. На ім армія ётунаў, пад правадырствам Гіміра (паводле версіі Малодшай Эды) або Локі (паводле версіі Старэйшай Эды), паплыве на поле Вігрыд для апошняй бітвы з асамі. Таксама лічыцца, што карабель з пазногцяў занадта цяжкі, каб трымацца на плаву. Перад Рагнарокам будзе трохгадовая зіма, калі моры прамерзнуць да дна, і Нагльфар прыедзе па лёдзе, як на санках.
Сноры Стурлусан у «Мроях Гюльві» апісвае звычай скандынаўцаў абстрыгаць у нябожчыкаў пазногці і спальваць іх, каб карабель ніколі не змог быць створаны.
Калыска цывілізацыі
Калыска цывілізацыі — любое магчымае месца зараджэння цывілізацыі.
Звычайна гэты тэрмін ужываюць да культур эпохі меднага веку, якія зарадзіліся на старажытным Блізкім Усходзе — гэта, у прыватнасці, Эль-Убейдская культура і Накадская культура, якія далі пачатак шумерскай і старажытнаегіпецкай цывілізацыям адпаведна. Тэрыторыі Урадлівага паўмесяца (Месапатамія і Левант), Арменіі, Іранскага нагор'я (старажытныя Элам і Арата), Цэнтральнай і Усходняй Анатоліі у цэлым лічацца першай калыскай цывілізацыі.
Акрамя таго, гэты тэрмін ужываюць у дачыненні да некаторых іншых азіяцкіх культур, размешчаных уздоўж далін буйных рэк, такіх як рака Інд (Індская цывілізацыя) на Індыйскім субкантыненце і Хуанхэ (дынастыя Шан) у Кітаі, а таксама найстаражытных культур у іншых ранніх ачагах цывілізацыі: у Грэцыі (Кікладская цывілізацыя, Мінойская цывілізацыя), Перу (культура Нортэ-Чыка з горадам Караль) і Мезаамерыцы (альмекская цывілізацыя).
Спекуляцыі вакол «калыскі цывілізацыі» характэрны для псеўдагістарычнай і эзатэрычнай літаратуры пра «страчаныя цывілізацыі і кантыненты», часам афарбаванай у нацыяналістычныя тоны (абвяшчае калыскамі Тайвань, Аркаім, Трыполле і г.д.).
Асірыйская Царква Усходу
Асірыйская царква Усходу, афіцыйная назва — Святая Апостальская Усяленская Асірыйская Царква Усходу ( ʻIttā Qaddishtā w-Shlikhāitā Qattoliqi d-Madnĕkhā d-Āturāyē) — царква асірыйскай традыцыі, гістарычным цэнтрам якой з'яўляюцца Асірыя і паўночная Месапатамія. Паводле афіцыйнай пазіцыі царквы, яна з'яўляецца непасрэднай наступніцай гістарычнай Царквы Усходу, гэта значыць кананічна прызнанай гістарычнай патрыяршай кафедры Селеўкіі-Ктэсіфона, якая з'яўлялася незалежнай з апостальскіх часоў. Сучасная Асірыйская Царква Усходу не падтрымлівае еўхарыстычных сувязяў ні з праваслаўнымі цэрквамі візантыйскай традыцыі, ні з іншымі ўсходнімі праваслаўнымі цэрквамі, ні з Каталіцкай царквой. Нягледзячы на гэта, у шэрагу навуковых прац яна разглядаецца разам з іншымі нехалкідонскімі цэрквамі.
Хрысталогія
У літаратуры звычайна сцвярджаецца, што Сіра-персідская царква прытрымліваецца нестарыянства. Варта, аднак, улічваць, што ні вучэнне Несторыя, зафіксаванае ў яго сачыненнях, ні вучэнне Сіра-персідскай царквы, якое адрозніваецца ад яго, не ідэнтычныя вучэнню, якое пад назвай нестарыянства было асуджана на Трэцім усяленскім саборы ў Эфесе. Хрысталогічная формула, якая прымаецца гэтай Царквой, — «Дзве прыроды, дзве кномы (пэўныя рэалізацыі прырод, гэты тэрмін не з'яўляецца аналагам грэчаскага тэрміна „іпастась“), у адной асобе і адной волі Хрыста» — сфармулявана ў VII стагоддзі Баваем Вялікім.
Накада
Накада — горад на заходнім беразе Ніла ў Егіпецкай правінцыі Кена. Быў вядомы ў Старажытным Егіпце як горад Нубт, а ў антычнасці як Омбас. Назва паходзіць ад старажытнаегіпецкага слова нуб (золата), па прычыне блізкасці залатых капаленяў у Аравійскай пустыні.
Накада складаецца з некалькі вёсак, такіх як Тух, Хатара, Данфік і Завайда. Горад размешчаны каля некропаля дагістарычнага, дадынастычнага перыяду 4400-3000 гг. да н.э.
Археалогія
Археалагічныя раскопкі ў Накадзе дазволілі зрабіць знаходкі эпохі неаліту, якія падзяляюцца на тры культуры, названыя паслядоўна:
Вялікая колькасць знаходак з Накады дазволіла датаваць усе культуры Егіпта і яго наваколляў.
Данія на конкурсе песні Еўрабачанне 2013
Данія прымала ўдзел у конкурсе песні Еўрабачанне 2013 у Мальмё, Швецыя. Дацкі прадстаўнік быў абраны праз нацыянальны фінал Dansk Melodi Grand Prix, арганізаваны Danmarks Radio (DR). Эмілі дэ Форэст прадставіла Данію з песняй «Only Teardrops». Данія выйшла з першага паўфіналу ў фінал, дзе атрымала перамогу з 281 балам.
Dansk Melodi Grand Prix 2013
На наступны дзень пасля правядзення фіналу конкурсу песні Еўрабачанне 2012, 15 мая, DR пацвердзіў свой ​​удзел у наступным конкурсе. Па выніках суперфіналу Dansk Melodi Grand Prix Эмілі дэ Форэст набрала 26 балаў, заняла 1-е месца і стала прадстаўніком Даніі на Еўрабачанні 2013.
На конкурсе Еўрабачанне
Эмілі дэ Форэст называлася галоўным фаварытам конкурсу ў букмерскіх (William Hill, Ladbrokes і іншыя) прагнозах.
Для забеспячэння справядлівага распаўсюджвання квіткоў у паўфінале «Еўрабачання» было вырашана, што Данія будзе ўдзельнічаць у першым паўфінале 14 мая пад нумарам 5.
У паўфінале Эмілі дэ Форэст кваліфікавалася ў фінал, заняўшы першае месца са 167 баламі.
У фінале Эмілі дэ Форэст выступала пад нумарам 18 і заняла першае месца з 281 балам. Яна атрымала балы ад усіх краін акрамя Сан-Марына, у тым ліку 12 ачкоў ад 8-мі краін. Эмілі дэ Форэст выступала басанож у суправаджэнні двух барабаншчыкаў (якія гралі на малым перанасным і вялікім стацыянарным барабанах) і флейтыста.
Галасы, атрыманыя Даніяй
Нуль балаў — няма. Нуль балаў —.
Атабаскі Аляскі
Атаба́скі Аля́скі (саманазва: Dena, літаральна "народ") — групы паўночных атабаскаў, карэнных жыхароў унутраных раёнаў Аляскі. Агульная колькасць (2016 г.) - 16 000 чал.
Атабаскі Аляскі з'яўляюцца прадстаўнікамі 11 моўных груп, якія здаўна займаліся вандроўным паляваннем і рыбалоўствам уздоўж рачных далін унутранай Аляскі. Кожная група складаецца з 30 - 100 нуклеарных сем'яў. У мінулым моўныя групы не з'яўляліся асобнымі палітычнымі адзінкамі і складалі розныя, не заўсёды ўстойлівыя аб'яднанні. Знутры буйных груп назіраюцца дыялектныя адрозненні.
Здабывалі карыбу, зайцоў, ласосяў з дапамогай лука і стрэл, дзіды, булаў і пастак. Вопратку і прадметы ўжытку выраблялі са скур, косці, драўніны, камення, кары. У нашы дні многія атабаскі жывуць у гарадах на поўдні Аляскі, аднак улетку наведваюць свае паляўнічыя тэрыторыі.
Традыцыйная сацыяльная арганізацыя абапіралася на паляўнічыя кангламераты да 40 чалавек. Часцяком ядром паляўнічага кангламерата з'яўлялася жанчына і яе брат. Мелі матрылінейную сістэму сваяцтва. Браты бралі клопат пра дзяцей сваёй сястры. У групах халікачук і дэг хіт'ан сваяцтва вызначалася па бацьку. Значную грамадскую ролю адыгрывалі старэйшыны. Яны прымалі рашэнні, што тычыліся гандлю, шлюбаў, кіравалі паўседзённым жыццём. Правадырамі станавіліся вопытныя паляўнічыя.
Пераважалі анімістычныя вераванні. Важным звычаям быў патлач.
Стаўпішчы
Стаўпі́шчы (, Столпищи) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзейскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астроўскага сельсавета.
Цуутына
Цуутына (саманазва: Tsúùtínà, літаральна "безліч людзей"), у мінулым сарсі (Sarcee, Sarsi) — паўночны атабаскі народ, карэнныя жыхары Канады. Агульная колькасць (2015 г.) - 2259 чал.
Гісторыя
У 1837 г. і 1864 г. колькасць цуутына значна скарацілася з-за эпідэмічных захворванняў, што саслабіла гэты народ. У выніку ваенных сутычак з кры і сіў да канца XIX ст. выжылі толькі 450 чалавек. У 1877 г. правадыр Галава Быка падпісаў дагавор з урадам Канады аб перасяленні ў рэзервацыю (283,18 км²) на тэрыторыі правінцыі Альберта.
Значную ролю ў адраджэнні культуры цуутына адыграў правадыр Дэвід Дзіця Крумкача (1899 - 1982 гг.), які стварыў у рэзервацыі нацыянальную школу і клапаціўся аб развіцці традыцыйнай жывёлагадоўлі.
Замак Вартбург
Вартбург (Wartburg) — замак у Германіі ў федэральнай зямлі Цюрынгія на гары каля горада Айзенах, уваходзіць у Спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Гісторыя
З 1211 па 1227 гады ў замку жыла Элізабета Цюрынгская, якую пазней узвялі ў ранг Святых. У 1521—1522 гады пад імём Юнкер Ёрг у ім хаваўся ад пераследаў рэфарматар Марцін Лютэр. Тамсама ўсяго за 11 тыдняў ён пераклаў Новы Запавет Бібліі на нямецкую мову. Неаднойчы замак наведваў Іаган Вольфганг фон Гётэ (ўпершыню ў 1777 г).
Томас Мітчэл
Томас Мітчэл (Thomas Mitchell, 11 ліпеня 1892 — 17 снежня 1962) — амерыканскі акцёр, драматург і сцэнарыст. За доўгую акцёрскую кар’еру Мітчэл сыграў Джэральда О’Хара (бацька Скарлет ў «Знесеных ветрам»), доктар Буна ў «Дыліжанс» Джона Форда, і дзядзькі Білі ў фільме «Гэта дзіўная жыццё». Мітчэл быў першым чалавекам, які атрымаў прэміі «Оскар», «Эмі» і «Тоні».
Уладальнік прэміі «Оскар» у 1940 годзе па лепшую мужчынскую ролю другога плана ў фільме «Дыліжанс».
Біяграфія
Томас Мітчэл нарадзіўся ў сям’і ірландскіх імігрантаў, у горадзе Элізабэт, штат Нью-Джэрсі. Яго бацька і брат былі газетнымі рэпарцёрамі, і яго пляменнік, Джэймс П. Мітчэл, пазней быў сакратаром Дуайта Эйзенхаўэра, у часы яго міністэрства [1]. Таму Томас таксама стаў журналістам пасля заканчэння сярэдняй школы Святога Патрыка (Нью-Джэрсі). Неўзабаве, аднак, Мітчэл выявіў, што любіць пісаць гумарыстычныя тэатральныя сцэнкі значна больш, чым журналістыку. У 1927 г. Мітчэл далучыўся да клубу «The Lambs».
Акцёрская кар’ера
У 1923 годзе дэбютаваў у кіно ў невялікай ролі ў карціне «Шасціцыліндравы кахання».
Выдатную ролю ў кар’еры Мітчэла была роля Генры Барнарда ў фільме Фрэнка Капры «Страчаны гарызонт» (1937). Пасля гэтай ролі Томас Мітчэл стаў вельмі запатрабаваны ў Галівудзе. У тым жа годзе ён атрымаў намінацыю на прэмію Амерыканскай кінаакадэміі за ролю ў фільме Джона Форда «Ураган».
За свой уклад у кінаіндустрыю і тэлебачанне акцёр ганараваны двух зорак на Галівудскай алеі славы.
Смерць
Мітчэл памёр ва ўзросце семдзесят ад Peritoneal mesothelioma ў Бэвэрлі-Хілз, штат Каліфорнія.
Вормскі рэйхстаг
Вормскі рэйхстаг вядомы Вормскім эдыктам, хоць ён быў толькі адной з тэм парадку дня.
З-за пагрозы туркаў перад імперыяй стаяў шэраг важных задач. Быў створаны Імперскі ўрад пад кіраўніцтвам брата імператара, Фердынанда I, які замяшчаў яго падчас адсутнасці. Адначасова Карл і Фердынанд дамовіліся аб падзеле габсбургскай імперыі на каралеўства Іспанію і аўстрыйскую дзяржаву (Вормскі дагавор ад 28 красавіка 1521 года).
Карл атрымаў Іспанію, Фердынанд — Аўстрыю (спачатку Герцагства Аўстрыі і Унутраную Аўстрыю, а паводле Брусельскага дагавора 1522 года і Ціроль, Вюртэмберг і Пярэднюю Аўстрыю).
Свіслач Асіповічы
Свіслач Асіповічы — беларускі мужчынскі баскетбольны клуб з горада Асіповічы.
Гісторыя
У 1992 годзе ў Асіповічах на базе мясцовага завода аўтамабільных агрэгатаў быў створаны клуб АЗАА, што заявіўся ў Вышэйшую лігу чэмпіянату краіны. Яе аснову склалі навучэнцы мясцовай ДзЮСШ.
У 1997 годзе з-за фінансавых праблем мінскі клуб РТІ пераехаў у Асіповічы і аб’яднаўся з клубам АЗАА. У 2000 годзе РТІ вярнуўся ў Мінск. У Асіповічах быў адноўлены клуб АЗАА, які спачатку выступаў у Першай лізе, а ў 2002 годзе вярнуўся ў Вышэйшую лігу, дзе выступаў да 2014 года (у апошнія тры сезона клуб страціў фінансавую падтрымку ад завода аўтамабільных агрэгатаў і таму выступаў пад назвамі СБК «Асіповічы» і «Свіслач»).
Дасягненні
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе
Фрэя
Фрэя, Ванадзіс, Гефна, Хёрн, Мардэл, Сюр, Вальфрэя ( — дама;  — дачка Ванаў; ) — у германа-скандынаўскай міфалогіі багіня кахання і вайны, жыхарка Асгарда.
Ньёрд
Ньёрд  — у скандынаўскай міфалогіі бог з ліку ванаў, бацька Фрэйра і Фрэі. Па адной з версій, больш ранняя яго іпастась апісана Тацытам пад імем багіні ўрадлівасці Нертус.
Ньёрд сімвалізуе вецер і марскую стыхію, але, як і іншыя ваны, перш за ўсё з'яўляецца богам урадлівасці. Пасля вайны асаў і ванаў ён становіцца закладнікам у асаў (у «Малодшай Эдзе» ужо часта прылічаецца да асаў) і пасяляецца ў Ноатуне (Nóatún — «Карабельны двор»), які размешчаны, паводле «Малодшай Эды», на небе, але, разам з тым, у моры. Калі асы забіваюць волата Т’яці, Ньёрд жэніцца на яго дачцы, багіне-паляўнічай Скадзі. Скадзі пагадзілася выйсці замуж за Ньёрда ў знак прымірэння з асамі, але не змагла жыць з ім у моры, дзе яе будзілі крыкі чаек, таму яны жывуць па дзевяць дзён у жытле Ньёрда — Ноатуне і столькі ж у Трумхейме, у горах, з бо Скадзі любіць горы і ваўкоў. У «Прамовах Вафтрудзііра» («Старэйшая Эда») гаворыцца, што Ньёрд вернецца да ванаў у канцы свету.
Ньёрд багаты, мае ўладу над морам, ветрам і агнём, з'яўляецца заступнікам мараплаўства, рыбалоўства, палявання на марскіх жывёл.
Фрэя
Характарыстыка
Фрэя паходзіць з роду ванаў. Яна — дачка вана Ньёрда. Ньёрд — прыёмны сын Одзіна; ваны пакінулі Ньёрда ў Асгардзе закладнікам пасля таго, як ваны і асы заключылі паміж сабой мір.
У Асгардзе Фрэя першая пасля Фрыг. Роўных ёй па прыгажосці не было і няма ва ўсім свеце ні сярод богаў, ні сярод людзей, а яе сэрца такое мяккае і пяшчотнае, што спачувае пакутам кожнага. У Фрэі ёсць чароўнае сакалінае апярэнне, надзеўшы якое можна лятаць у вобразе сокала, і залатыя каралі Брысінгамен, якія яна атрымала пасля ночы з чатырма гномамі. Калі Фрэя плача, з яе вачэй крапаюць залатыя слёзы. Акрамя таго, Фрэя правадырка валькірый. Ездзіць Фрэя ў калясніцы, запрэжанай двума катамі; у якасці хатняй жывёлы ў яе — Хільдысвіні, «баявы кабан», які насамрэч з’яўляецца замаскіраваным яе палюбоўнікам Отарам. Жыве Фрэя ў цудоўным палацы Фольквангэ (Folkvang — «Поле людзей», «Народнае поле»), галоўная зала якога завецца Сесрумнір (Sessrumnir). Яна любіць музыку, вясну і кветкі, і асабліва любіць эльфаў (фей).
Апроч кахання, Фрэя «адказвае» за ўрадлівасць, ураджай і жніво. Жніво бывае розным, і ў Фрэі часам бываюць прыступы, з-за якіх ёй дазвольна збіраць крывавае жніво. Такім чынам, Фрэя можа прынесці перамогу ў бітве. Яна таксама забірае сабе палову загінулых воінаў (другую палову забірае сабе Одзін). Гэта не азначае, што яна забірае сабе горшых воінаў, чым Одзін; яны дзеляць загінулых воінаў паміж сабой.
Фрэя выйшла замуж за чалавека па імі Од, які, паводле адных звестках, быў простым смяротным, а паводле іншых — увасабленнем бога Одзіна. Од вельмі даўно згінуў без вестак, і, паколькі ён быў смяротным, а значыць, напэўна ўжо памёр, Фрэя па ўсіх законах лічыцца ўдавой. Менавіта пасля згубы Ода Фрэя пачала плакаць слязьмі, якія ператвараюцца ў золата.
Фрэя навучыла асаў мастацтву чараўніцтва і вядзьмарства (сейд), якое было распаўсюджана сярод ванаў.
Аркестр
Сімфанічны аркестр
Сімфанічным называецца аркестр, складзены з некалькіх разнастайных груп інструментаў — сямейства струнных, духавых і ўдарных.
Духавы аркестр
Духавым аркестрам называюць аркестр, які складаецца выключна з духавых і ўдарных інструментаў. Аснову духавога аркестра складаюць медныя духавыя інструменты. Таксама ў духавых аркестрах выкарыстоўваюцца драўляныя духавыя інструменты: флейты, кларнеты, саксафоны, у вялікіх складах — габоі і фаготы.
Камерны аркестр
Камерным аркестрам называецца невялікі калектыў (звычайна, 4—12 чалавек), які выконвае камерную музыку. Пачынаючы з XVII стагоддзя камерныя аркестры часта меліся пры дварах князёў і магнатаў, якія маглі дазволіць сабе ўтрымліваць маленькі аркестр.
Ваенны аркестр
Ваенны аркестр — спецыяльнае штатнае воінскае падраздзяленне, прызначанае для выканання ваеннай музыкі, гэта значыць музычных твораў пры страявым навучанні войскаў, падчас адпраўлення воінскіх рытуалаў, ўрачыстых цырымоній, а таксама для канцэртнай дзейнасці.
Існуюць ваенныя аркестры аднастайныя, якія складаюцца з медных і ўдарных інструментаў, і змешаныя, якія ўключаюць таксама групу драўляных духавых інструментаў. Кіраўніцтва ваенным аркестрам ажыццяўляе ваенны дырыжор. Ужыванне музычных інструментаў (духавых і ўдарных) на вайне было вядома ўжо старажытным народам.
Старажытны Блізкі Усход
Большая частка найстаражытных цывілізацый свету размяшчалася на тэрыторыі Блізкага Усходу, якая ўключала Месапатамію (сучасныя Ірак, паўднёва-ўсходняя Турцыя, паўночна-ўсходняя Сірыя), старажытны Егіпет (хоць большая частка Егіпта знаходзілася на крайнім паўночным усходзе Афрыкі), старажытны Іран (Элам, Мідыя, Парфія і старажытная Персія), Анатолію (сучасная Турцыя), Левант (сучасныя Сірыя, Ліван, Ізраіль, Палесціна і Іарданія), Мальту і старажытную Аравію.
Старажытны Блізкі Усход лічыцца калыскай цывілізацыі. Менавіта тут сталі ўпершыню практыкаваць круглагоднае інтэнсіўнае земляробства, тут упершыню ў свеце ўзніклі пісьмо, ганчарны круг, а затым кола і млынавы жоран, створана першая дзяржава, заканадаўства, а затым і першая імперыя. Тут упершыню аформіліся сацыяльнае расслаенне, рабаўладанне і арганізаваная ваенная справа, тут закладзены асновы такіх дысцыплін, як астраномія і матэматыка.
Вывучэннем Старажытнага Блізкага Усходу займаюцца такія дысцыпліны, як і гісторыя старажытнага свету. Пачатковым пунктам яе адліку лічыцца ўзнікненне дзяржавы Шумер у 4 тыс. да н.э., уключаючы бронзавы і жалезныя вякі, а ў якасці канчатковай даты разглядаецца або Ахеменідскае заваяванне ў 6 ст. да н.э., або заваяванне Аляксандра Македонскага ў 4 ст. да н.э.
Фрыдрых III Мудры
Фры́дрых III Му́дры (Friedrich der Weise;, палац Хартэнфельс у Торгау — , Лохау) — курфюрст Саксонскі з 26 жніўня 1486 года.
Сын курфюрста Эрнста, спадчыннікам якога і стаў у 1486 годзе пасля яго смерці. Астатнімі ўладаннямі кіраваў разам са сваім братам Іаганам Цвёрдым.
Дзякуючы добраму выхаванню, рупліваму чытанню і зносінам з вучонымі, адрозніваўся рэдкімі ведамі твораў старажытных пісьменнікаў. Карыстаўся вялікай павагай імператара Максіміліяна I і ва ўсіх імперскіх князёў. У імперскіх справах ён прыняў бок той партыі, якая на чале з курфюрстам Бертольдам Майнцкім патрабавала рэформы дзяржаўных устаноў, і старшынстваваў у заснаванай у 1500 годзе па прапанове гэтай партыі імперскай управе (Reichsregiment).
У 1502 годзе ён заснаваў Вітэнбергскі ўніверсітэт, аб развіцці якога шмат клапаціўся. З гэтага ўніверсітэта, у якім адзін час прафесарамі былі Лютэр і Меланхтан, разлілася потым па ўсёй Германіі хваля Рэфармацыі.
Фрыдрых стаў магутным абаронцам Лютэра і пасля яго асуджэння на Вормскім сойме даў яму прытулак у Вартбургу.
У 1519 годзе пасля смерці імператара Максіміліяна курфюрсты прапанавалі Фрыдрыху імператарскую карону, але, адчуваючы сябе недастаткова моцным для гэтага, ён адхіліў іх выбар і спрыяў абранню ўнука Максіміліяна, Карла Іспанскага, які адплаціў яму потым няўдзячнасцю.
Не прызнаючы сябе адкрыта прыхільнікам вучэння Лютэра, Фрыдрых бесперашкодна дапушчаў яго распаўсюджванне ў сваёй краіне.
Памёр Фрыдрых у разгар Сялянскай вайны.
Ён не быў жанаты, яго спадчыннікам быў брат, Іаган Цвёрды. Яго статуя ўваходзіць у склад помніка Лютэру, узведзенага ў Вормсе.
Шарлота-Амалія
Горад мае сваю назву ў гонар Шарлоты Амаліі Хесэль-Касельскай (1650—1714), каралевы пры дацкім каралі Хрысціяне V. Горад вядомы сваім глыбокім, зручным портам, які аднойчы быў захоплены піратамі. Цяпер гэта знакамітая кропка для круізных лайнераў. У 2004 годзе тут пабывала 1,5 млн пасажыраў круізных лайнераў. У сучаснай Шарлота-Амаліі захоўваецца шмат гістарычных будынкаў, у тым ліку і другая па старажытнасці сінагога ў Заходнім паўшар’і.
Каіяфа
Каяфа, Іосіф Каяфа  — у Новым Запавеце імя іўдзейскага першасвятара, які арганізаваў змову з мэтай забіць Ісуса. Каяфа таксама актыўна ўдзельнічаў у судовым разбіральніцтве над Ісусам у Сінедрыёне. Вавілонскі Талмуд дае прозвішча Куппай, у той час як Іерусалімскім Талмудзе згадваўся Некіфі, а ў Мишне як Ха-Кoф (малпа), гульня слоў з-за яго супрацьстаяння Ха-хасідаў.
Паводле Евангелляў, Каяфа быў галоўным абвінавальнікам Ісуса.
Згадванне ў Іосіфа Флавія
Яўрэйскі гісторык 1-га стагоддзя Іосіф Флавій лічыцца самай надзейнай літаратурнай крыніцай пра Каяфу. Яго працы ўтрымліваюць інфармацыю пра даты знаходжання Каяфы на высокім святарстве, разам з справаздачамі па іншых першасвятароў, а таксама дапамагаюць аднавіць апісанне абавязкаў першасвятара. Іосіф Флавій у Іўдзейскіх старажытнасцях распавядае, што Каяфа стаў першасвятаром у час бурнага перыяду. Ён таксама сцвярджае, што праконсул Вітэлій зняў яго з пасады (Antiquitates Judaicae 18.95-97). Звесткі Іосіфа Флавія заснаваны на больш старой крыніцы, у якім асобы, якія займаюць высокае святарства былі пералічаны ў храналагічным парадку.
Згодна з Іосіфам Флавіем, Каяфа быў прызначаны ў 18 г. н.э. рымскім прэфектам, які папярэднічаў Понцію Пілату, Валерый Грат.
Іосіф быў зяцём Ганне (таксама званы Ананія), сына Сіфа. Ганна быў скінуты, але меў пяць сыноў, якія служылі ў якасці першасвятароў пасля яго. Часы святарстваў Ганны, Каяфы і пяць братоў з’яўляюцца:
Асуарый Каяфы
У лістападзе 1990 года, рабочыя выявілі багата ўпрыгожаны вапняковы асуарый, пракладваючы дарогу ў лесе Міру на поўдзень ад Абу-Тор раёне Іерусаліма. Гэты склеп апынуўся некранутым і ўтрымліваў чалавечыя рэшткі. Арамейскі надпіс на баку паведамляў «Іосіф, сын Каяфы», і на аснове гэтага косці пажылога чалавека аднесены да першасвятара Каяфы. З часу адкрыцця гэтая ідэнтыфікацыя была пастаўлена пад сумнеў некаторымі навукоўцамі з розных падстаў, у тым ліку напісанне надпісам, адсутнасць якой-небудзь згадкі аб статусе Каяфы, як Першасвятара, плоскіх формаў магілы (хоць сам склеп як багата арнаментаваны, чаго і варта было чакаць ад чалавека яго звання), і іншых прычын.
Асуарый Мірыям
У чэрвені 2011 года археолагі з універсітэта Бар-Ілана і Тэль-Авіўскага ўніверсітэта абвясцілі аднаўленне скрадзенага асуарыя, выкрадзенага з магілы ў даліне Эла. Ізраільскі дэпартамент старажытнасцей заявіў пра сапраўднасць асуарыя, і выказаў шкадзіраванне, што ён не можа быць вывучаны на месцы. На асуарыі знаходзіўся тэкст: «Мірыям, дачка Іосіфа, сына Каяфа, першасвятара з Бет Імры». Зыходзячы з гэтага, Каяфа можа быць аднесены да святарскага роду, усталяванага яшчэ пры цары Давідзе.
Новазапаветняе апавяданне
У Евангеллі паводле Яна 11, першасвятары выклікаць сход Сінедрыёна ў адказ на ўваскрасенне Лазара. Каяфа вырашае разам з «першасвятарамі і фарысеямі», што рабіць з Ісусам, Чый уплыў павялічваецца. Яны асцерагаюцца, што калі яны пакінуць усё як ёсць, дык усе ўверуюць у Яго, і «прыйдуць Рымляне і знішчыць і наша святое месца, і наш народ». Каяфа робіць палітычны разлік, мяркуючы, што гэта будзе лепш, каб «адзін чалавек» (Ісус) памер, чым «ўсёсь народ» будзе знішчаны. Пазней Каяфа і першасвятары вырашаюць забіць таксама і Лазара (12:10). Аднак рымляне не выконвалі пакананняў у дачыненні да парушэнняў яўрэйскага закона, і, такім чынам, абвінавачванне ў блюзнерстве для Пілата не мела б значэння. Таму Каяфа вырашыў адвінаваціць Ісуса не толькі ў блюзнерстве, але і ў абвяшчэнні сябе Месіяй, што б разглядалася як спроба вяртання трона цара Давіда. Гэта было б актам бунту і заахвоціла рымскае пакананне.
У Ян. 18 Ісуса прыводзяць да Ганны і Каяфы да допыту, з перарывістым збіццём. Пазней, іншыя святары (Каяфа не суправаджае іх) вядуць Ісуса да Понція Пілата, рымскаму кіраўніку Іўдзеі і настойваюць на выкананні прысуда Ісусу. Пілат кажа святарам, каб яны судзілі Ісуса самі, на што яны адказваюць, што не маюць паўнамоцтваў для гэтага. Пілат задае пытанні Ісусу, пасля чаго ён сцвярджае, што не бачыць ніякіх падстаў для абвінавачванняў супраць Яго. Пілат прапануе натоўпу выбраць аднаго зняволенага, каб вызваліць — у гонар Пасхі — і яны выбіраюць злачынцу Вараву замест Ісуса.
Каяфа з’яўляецца і пазней, у кнізе Дзеяў 4. Пётра і Яна прывялі да Ганны і Каяфы пасля вылячэння кульгавага ў двары храма. Першасвятары паставілі пад сумнеў аўтарытэт апосталаў, каб зрабіць такі цуд. Тады Пётр, натхнёны Святым Духам, адказаў, што Ісус з Назарэта быў крыніцай іх улады. Каяфа і іншыя святары зразумелі, што гэтыя двое вучняў не мелі афіцыйнай адукацыі, адказвалі вельмі красамоўна. Каяфа загадаў вевесці апосталаў і параіўся з іншымі святарамі, якія слова пра цуд ужо распаўсюдзіліся вельмі шырока, каб спрабаваць абвергнуць, таму святары загадалі апосталам, каб тыя не распаўсюджвалі імя Ісуса. Апосталы аднак адмовіўся, сказаўшы, што ім трэба больш слухацца Бога, а не людзей, і яны не могуць не гаварыць пра тое, што бачылі і чулі.
Кручкоў
Кручкоў — прозвішча.
Барацькаўшчына
Бара́цькаўшчына (, Баратьковщина) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзейскага сельсавета.
Ганс Таўсен
Ганс Таўсен (Hans Tausen;, , Данія — 11 кастрычніка, 1561, Рыбэ, Данія) — дацкі рэфармацыйны дзеяч і тэолаг.
Час Рэфармацыі
Пазнаёміўшыся з вучэннем Лютэра, Таўсен так захапіўся ім, што перабраўся ў Вітэнберг і стаў дбайным прыхільнікам новай дактрыны. Выкліканы прыёрам у Антворскау, Таўсен быў заключаны ў турму. Праз год яго адправілі ў манастыр у Выбаргу, прыёр якога, навуковец Педэр Енсен, дазволіў Таўсену рабіць пропаведзі ў манастырскай царкве. Сваімі пропаведзямі Таўсен хутка набыў велізарную папулярнасць. Калі раз’юшаныя на яго манахі дамагліся загаду біскупа аб заключэнні Таўсена пад варту, мяшчане сілком адстаялі свайго ўлюбёнага прапаведніка.
У 1529 годзе кароль Фрэдэрык I выклікаў Таўсена ў Капенгаген, дзе ён таксама набыў гучную вядомасць. У 1530 годзе ў Капенгагене быў скліканы сойм для дазволу рэлігійных спрэчак. На працягу першых дзевяці дзён на сойме ў прысутнасці караля і дзяржаўнага савета трымалі прамовы каталікі. Тым не менш, рэфармацыйная партыя, якую падтрымлівалі кароль, дваранства і бюргерства, атрымала перамогу.
У 1536 годзе справа Рэфармацыі, якая энергічна была падтрымана каралём Крысціянам III, канчаткова перамагла ў Даніі і Таўсен атрымаў поўную свабоду дзеяння. У 1538 годзе ён быў прызначаны лектарам багаслоўя, а ў 1542 — біскупам Рыбскай епархіі. У Выбаргу яму ўзведзены помнік.
Отар (міфалогія)
Отар (Óttar), таксама вядомы як Отар Прастак — пратэжэ (па некаторых версіях, таксама палюбоўнік) багіні Фрэі. Ён згаданы ў Хіндлулёд са Старэйшай Эды. Там Отар прадстаўлены як вялікі прыхільнік багінь. Ён узвёў з камянёў алтар, хёрг (hörgr), і здзейсніў на ім шмат паднашэнняў і клятваў Фрэі. Багіня адгукнулася на яго малітвы і адправілася на пошукі яго радаводу. Фрэя замаскіравала Отара пад свайго кабана па імі Хільдысвіні і адправілася з ім да вёльвы Хіндле. Там Фрэя вымусіла Хіндлу распавесці Отару пра яго продкаў, а таксама даць яму памятнае зелле, каб ён змог запомніць усё, што яму было адкрыта.
Паводле меркавання Віктара Рыдберга, Отар — адзін са спосабаў напісання імя Ода.
Сямірэчча
Семірэчча (каз. Жетісу) — геаграфічная вобласць у Цэнтральнай Азіі. Размешчаная паміж азёрамі Балхаш на поўначы, Сасыкколь і Алаколь на паўночным усходзе, хрыбтом Джунгарскі Алатау на паўднёвым усходзе, хрыбтамі Паўночнага Цянь-Шаня на поўдні.
Сем галоўных рэк, якія далі назву рэгіёну: Ілі, Каратал, Біен, Аксу, Лепсі (Лепсы, Лепса), Баскан, Сарканд.
У i тысячагоддзі да н . е. на гэтай тэрыторыі жылі плямёны сакаў; ў ІІ стагоддзі да н . е. — V стагоддзі н . е. — усуні. У сярэдзіне VI стагоддзя тут утварыўся Заходне-Цюркскі каганат, у VIII стагоддзі — дзяржава цюргешаў (да 758 года) і карлукаў (766-940 года). У канцы Х стагоддзя Сямірэчча ўвайшло ў дзяржаву Караханідаў, з 30-х гадоў XII стагоддзя — у дзяржава каракітаеў.
Слагельсэ
Слаге́льсэ (Slagelse) — горад у камуне Слагельсэ вобласці Зеландыя (Данія), адміністрацыйны цэнтр камуны Слагельсэ. Насельніцтва — 31918 чалавек (2010).
Гісторыя
Слагельсэ з'яўляецца адным з найстарэйшых гарадоў Даніі. У XI стагоддзі тут знаходзіўся манетны двор, горад быў важным гандлёвым цэнтрам. У XIX стагоддзі ў мясцовай школе ў дзяцінстве навучаўся Ганс Хрысціян Андэрсан.
Славутасці
У цэнтры горада размешчана пабудаваная ў 1300 годзе Царква Святога Міхаіла — адна з найстарэйшых цагляных цэркваў Даніі.
Прыкладна ў 7 км да захаду ад горада знаходзіцца старажытнае ўмацаванне вікінгаў Трэлеборг.
Дэнаіна
Дэнаіна, у мінулым танаіна (саманазва: Dena'ina, літаральна "людзі") — паўночны атабаскі народ, карэнныя жыхары цэнтру і поўдню Аляскі. Агульная колькасць (2016 г.) - 1300 чал.
Гісторыя
Да другой паловы XVIII ст. групы дэнаіна жылі пераважна на поўдні Аляскі, дзе межавалі з іншымі атабаскамі і эскімосамі. Першы занатаваны кантакт з еўрапейцамі адбыўся ў 1784 г., калі гэтыя землі наведала брытанская экспедыцыя на чале Джэймса Кука. Пасля 1799 г. сярод дэнаіна актыўна дзейнічала Расійска-амерыканская кампанія і расійскія праваслаўныя місіянеры. Дэнаіна былі ўцягнуты ў гандлёвыя зносіны з рускімі перасяленцамі, мелі з імі, а таксама з алеутамі і эскімосамі сумесныя шлюбы.
Культура
Галоўнымі заняткамі дэнаіна здаўна былі рыбалоўства, паляванне і збіральніцтва. Асабліва важнае значэнне меў сезонны лоў ласосевых. У канцы XVIII - пачатку XX стст. дэнаіна таксама займаліся здабычах футравых звяроў для продажу. Пасля 1880 г. прыватныя рыбаперапрацоўчыя прадпрыемствы захапілі акваторыі, найбольш багатыя рыбнымі рэсурсамі. Гэта прымусіла многіх дэнаіна мігрыраваць уздоўж рэчышчаў ва ўнутраныя тэрыторыя, наймацца на працу на прамысловыя прадпрыемствы або ў рыбалоўны флот. Традыцыйныя рамёствы былі зязаны з забеспячэннем паўседзённага існавання. Да прыходу еўрапейцаў дэнаіна займаліся перапрацоўкай медзі, ведалі бронзу. У наш час некаторыя рамёствы (вытворчасць сувеніраў, снегаступаў, лодак) захаваліся і маюць камерцыйнае значэнне.
Асноўны від паселішча — вёска, якая складалася з доўгіх бярвеністых хацін. Вёскі будавалі каля ракі. Звычайна ў адной хаціне жыло некалькі нуклеарных сем'яў, якія падзяляліся перагародкамі. Увесну большасць жыхароў пакідала вёску і да позняй восені вандравала па месцах здабычы рыбы і дзікай жывёлы. Улетку жылі ў скураных намётах і малых аднасямейных часовых хацінах.
Кожная вёска складала асобнае палітычнае аб'яднанне. Асноўнай сацыяльнай адзінкай быў матрылінейны род, які складаўся з пашыраных і нуклеаных сем'яў. Найлепшым лічыўся выбар нявесты сярод дачок сястры бацькі. Практыкавалася палігінія. Вылучаліся багатыя сем'і. Было вядома рабства, канчаткова адмененае амерыканскім урадам толькі ў 1886 г. Спрэчкі з іншымі вёскамі з-за тэрыторый або прыватных канфліктаў часцяком вырашаліся шляхам ваенных набегаў.
Традыцыйнае мастацтва прадстаўлена гафтам, наскальнымі малюнкамі, песнямі і танцамі. Захаваліся рытуальныя спевы, якія выконвалі падчас палявання або патлачу.
Мова
Родная мова дэнаіна адносіцца да паўночнай атабаскай групы на-дэне. У наш час карыстаюцца пісьмом на аснове лацінкі. Вывучаецца ў школах і каледжах.
Рэлігія
Дэнаіна верылі ў тое, што навакольны свет населены мноствам духаў. Асабліва шанаваўся дух Палярнай зоркі. Лічылася, што душа пасля смерці можа жыць каля сваякоў і сяброў памерлага, удзельнічаць у іх жыцці. Лекаваннем і выгнаннем злых духаў займаліся шаманы.
У нашы дні большасць вернікаў належаць да праваслўнай і пратэстанцкай канфесій.
Фрэйр
Фрэйр (таксама Фрэй, ), таксама Інгві (першапачаткова азначала «гаспадар») — у германа-скандынаўскай міфалогіі бог урадлівасці і лета. Паходзіць з роду ванаў, сын вана Ньёрда і веліканкі Скадзі. Бацька Фрэйра Ньёрд, у сваю чаргу — прыёмны сын Одзіна, пакінуты ванамі ў Асгардзе закладнікам пасля заключэння міру паміж асамі і ванамі. Сястра-блізня Фрэйра — Фрэя.
Фрэйру падуладна сонечнае святло, ён пасылае людзям багатыя ўраджаі. Фрэйр мала саступае ў прыгажосці самому Бальдру і такі ж добры, як яго бацька Ньёрд. Ён не любіць войнаў і сварак і заступаецца за мір на зямлі як паміж асобнымі людзьмі, так і паміж цэлымі народамі. Свяшчэнным жывёлам Фрэйра з'яўляецца кабан. У легендах згадваецца, што Фрэйр атрымаў ад Дваліна карабель Скідбладнір, а ад Сіндры — вепрука Гулінбурсці.
З імем Фрэйра звязана назва дня тыдня пятніцы ў мовах германскай групы (Friday, Freitag і г.д.).
Ад імя Фрэйра Інгві ўтвораны шматлікія германскія імёны: Інгвар, Інгмар, Інгеборга, Інгрыд і інш.
Інгві — родапачынальнік дынастыі Інглінгаў.
Штутгарт
Шту́тгарт (Stuttgart) — горад у Германіі, сталіца зямлі Бадэн-Вюртэмберг, адзін з найважнейшых прамысловых цэнтраў Германіі, важны культурны цэнтр.
Клімат
Зіма ў Штутгарце доўжыцца з снежня па сакавік. Самы халодны месяц — студзень, з сярэдняй тэмпературай 0 °C. Снег не выпадае больш чым на некалькі дзён, адгак, згодна з метэаралагічнай дадзеных 2004 года ў гэты ж перыяд, снег праляжаў некалькі тыдняў. Лета цёплае, з сярэдняй тэмпературай 20 °C у самых гарачых месяцах лета - ліпені і жніўні. Лета звычайна доўжыцца з мая да верасня.
Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
У горадзе жыў і пахаваны беларускі палітычны і грамадскі дзеяч Дзмітрый Касмовіч (1909—1991).
Вялікая Лысіца
Вялі́кая Лы́сіца (, Великая Лысица) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзейскага сельсавета.
У 1940—1970 гадах цэнтр Лысіцкага сельсавета.
Ярэн
Ярэн — адміністрацыйная акруга ў Науру. У сувязі з тым, што гарады, як форма рассялення ў гэтай краіне, адсутнічаюць, часам указваецца як сталіца краіны, таму што ў гэтай акрузе размешчаны будынак парламента. Тамсама месцяцца паліцыя і Міжнародны аэрапорт Науру. Ёсць таксама станцыя спадарожнікавай сувязі, невялікае падземнае возера Мокуа-Вел, злучанае з сістэмой пячор Мокуа.
Тэрыторыя акругі Ярэн складае выбарчую акругу Ярэн, ад якой у парламент Науру выбіраюцца два прадстаўнікі.
Мікалай Афанасьевіч Кручкоў
Мікалай Афанасьевіч Кручкоў (Никола́й Афана́сьевич Крючко́в, 24 снежня 1910 (6 студзеня 1911),  —, Масква) — савецкі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст СССР (1965). Герой Сацыялістычнай Працы (1980). Лаўрэат Сталінскай прэміі першай ступені (1941). Член КПСС з 1953 года.
Біяграфія
М. А. Кручкоў нарадзіўся 24 снежня 1910 (6 студзеня 1911) у Маскве. У 14 гадоў паступіў у школу фабрычна-завадскога вучнёўства пры «Трохгарнай мануфактуры», дзе вучыўся на гравёра-накатчыка (1925—1928), там жа пачынае выступаць у мастацкай самадзейнасці.
У 1928—1930 гадах вучыўся ў школе акцёрскага майстэрства пры Маскоўскім тэатры рабочай моладзі. Вучобу сумяшчаў з працай на фабрыцы «Трохгорная мануфактура». Тэатральны дэбют адбыўся ў 1927 годзе ў пастаноўцы «1905 год». З 1928 па 1934 год — акцёр Маскоўскага тэатра рабочай моладзі (ТРАМ), (цяпер — тэатр «Ленкам»), вучыўся ў М. П. Хмялёва, І. Я. Судакова і І. А. Саўчанкі.
Мікаэль Агрыкала
Мікаэль Агры́кала (Mikael Agricola; каля 1510, Торсбі, Нюланд — 9 красавіка, 1557, Куалемаярві, Карэлія) — біскуп, фінскі дзеяч Рэфармацыі ў Швецыі, асветнік і перакладчык Бібліі на фінскую мову. Яго часцяком называюць «бацькам фінскай пісьмовай мовы».
Мікалай Афанасьевіч Кручкоў
Біяграфія
У 1941—1945 гадах — акцёр кінастудыі «Масфільм». З 1945 года па 1992 год — акцёр Тэатр-студыі кінаакцёра.
Мікаэль Агрыкала
Агрыкала быў пасвечаны ў біскупы Турку ў 1554 годзе без папскай згоды. У выніку, ён пачаў рэформы фінскай царквы, якая на той час была часткай Царквы Швецыі, паводле лютэранскіх прынцыпаў. Мікаэль пераклаў Новы запавет на фінскую мову, а таксама напісаў кнігі малітваў і гімнаў, якія выкарыстоўваліся ў новай лютэранскай царкве Фінляндыі. Гэтая праца ўсталявала правілы арфаграфіі, якія на сёння з’яўляюцца асновай сучаснага фінскага правапісу. Ягонага карпатлівая праца асабліва характэрна тым, што ён зрабіў гэта ўсяго за тры гады.
Уль
Уль (старажытнасканд. Ullr) — у германа-скандынаўскай міфалогіі пасерб бога Тора. Выдатны стралок з лука. Усе яго стрэлы трапляюць у цэль, якой бы далёкай і малой яна ні была. Уль таксама хутчэй за ўсіх бегае на лыжах. Ад яго гэтаму мастацтву навучыліся і людзі. Заступнік спартсменаў і здаровага ладу жыцця. Улль таксама бог палявання і майстэрскі валодае як мячом, так і лукам. Таксама з’яўляецца богам усіх азартных гульняў (бог фартуны).
Цюр
Цюр, Цір або Тыу (Týr, таксама Ziu) — у германа-скандынаўскай міфалогіі, аднарукі бог вайсковай доблесці. З асаў, сын Одзіна і веліканкі, сястры Гіміра.
Цюр пазбавіўся рукі, калі асы вырашылі скаваць велізарнага ваўка Фенрыра чарадзейным ланцугом. Па адной з версій, Цюр уклаў сваю руку ў пашчу Фенрыра ў знак адсутнасці благіх намераў. Калі воўк не змог вызваліцца, ён адкусіў руку Цюра. У адпаведнасці з эсхаталагічнымі міфамі вікінгаў, у дзень Рагнарок Цюр будзе ваяваць з жахлівым сабакам Гармам, і яны заб’юць адзін аднаго.
Імя Тыу даследчыкі суадносяць з рэканструяваным імем агульнаіндаеўрапейскага вярхоўнага бога, валадара нябёсаў (*Dyeus, пар. Зеўс, Дзьяус, Дэва, лац. Deus «бог»). Мяркуецца, што Тыу быў выцеснены з гэтай іпастасі Одзінам.
Пасынак
Пасынак , або пасерб — сын, няродны аднаму з сужэнцаў.
Пасынкам можа звацца толькі няроднае аднаму з сужэнцаў дзіцё, напрыклад, народжанае ў папярэднім шлюбе другога сужэнца. Калі дзіцё няроднае абодвум сужэнцам, ужываецца паняцце прыёмны сын.
Жаночы сінонім пасынка — падчарыца, падчарка, пасербіца.
Няродны бацька адносна пасынка завецца айчымам, няродная маці — мачахай.
Медаль Лінея
Медаль Лінея (The Linnean Medal) - ганаровая навуковая ўзнагарода Лонданскага Лінееўскага таварыства, заснаваная ў 1888 годзе, якая ўручаецца штогод выдатнаму батаніку або заолагу (або двум адразу, пачынаючы з 1958 года). Медаль быў залатым да 1976 года і таму раней часта называўся «the Gold Medal of the Linnean Society».
Медаль названы ў гонар шведскага натураліста Карла Лінея.
Лаўрэатаў таксама называюць «Лінееўскімі медалістамі» (Linnean Medalists).
Надпіс на медалі: аверс - CAROLUS LINNÆUS, рэверс - SOCIETAS LINNÆANA OPTIME MERENTI.
Вішнёўка
Назву Вішнёўка маюць:
Валі (сын Локі)
Валі (Váli) — у скандынаўскай міфалогіі волат (ётун), быў адным з няўдачлівых сыноў Локі. Ён згадваецца ў «Бачанні Гюльві» малодшай Эды Сноры Стурлусона, частка 50. Пасля смерці Бальдра асы пераследуюць і захопліваюць Локі; у гэтай версіі гэта неназваны бог, а не Валі, сын Одзіна, які звязвае Локі вантробамі яго сына: Валі, сын Локі, у іншым невядомы. Варыянт версіі ў кнізе Хаўка страфе 34 «Прадракання Вёльвы» адносіцца да гэтай падзеі; яна пачынаецца: «Þá kná Vála | vígbǫnd snúa», як правіла выпраўленае да назоўнага склону Váli, каб забяспечыць дзейнік для дзеяслова; у перакладзе Урсулы Дронке ў яе рэдакцыі паэмы: «Тады Валі | скруціліся забойныя повязі». Мяркуецца, што гэта адносіцца да Валі, сына Одзіна, які быў народжаны, каб адпомсціць за смерць Бальдра, і таму малаверагодна, што ён звязаў Локі; але страфа ў кнізе Хаўка перапыняе «Прадраканне Вёльвы» на гэтым этапе і, як мяркуецца, абапіраецца на варыянт вуснай традыцыі. Цалкам верагодна, што гэта была крыніца Сноры і што ён інтэрпрэтаваў тэкст рукапісу Vála vígbǫnd як «повязі забойства Валі», такім чынам вынайшоўшы другога Валі. У даволі загадкавай прозе ў канцы «Сваркі Локі», якая, здаецца, паходзіць з аповеду Сноры, Нарві ператвараецца ў ваўка, а кішкі яго брата Нары выкарыстоўваецца, каб звязаць бацьку.
Ішмэ-Даган
Ішмэ-Даган (Ish-me-Da-gan літар. «Пачуў Даган») — цар Ісіна, цар Шумера і Акада, кіраваў прыблізна ў 1955 — 1935 гадах да н.э.
Сын Ідзін-Дагана.
Ішмэ-Даган — герой рытуальнага гімна ў гонар «узвядзення калясніцы Энліля». Кіраваў Ішмэ-Даган 20 гадоў і памёр бясспрэчным уладаром Ніжняй Месапатаміі.
Галаўцы
Га́лаўцы (, Галовцы) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзейскага сельсавета.
Сямён Сямёнавіч Абамелік-Лазараў
Князь Сямён Сямёнавіч Абамелек-Лазараў (1857 — 19 верасня 1916; да 1873 года — князь Абамелек, таксама сустракаецца напісанне прозвішча Абамелік-Лазараў) — буйны расійскі прамысловец канца XIX — пачатку XX стагоддзя.
Быў уладальнікам Чармозскай прыватнаўласніцкай горназаводскай акругі, спадчыннік і апошні прадстаўнік прамысловага роду Лазаравых і князёў Абамелек-Лазаравых; да пачатку Першай сусветнай вайны — адзін з найбагатшых людзей Расіі. Ганаровы апякун Лазараўскага інстытута ўсходніх моў; старшыня Савета маскоўскіх армянскіх цэркваў. Шталмайстар імператарскага двара Археолаг-аматар, аўтар шматлікіх твораў на розныя тэмы.
Біяграфія
У 1881 годзе скончыў гісторыка-філалагічны факультэт Імператарскага Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта са ступенню кандыдата (дысертацыя «Ферэйскія тыраны»).
У 1881—1882 гадах разам з мастаком В. Д. Паленавым і прафесарам А. В. Прахавым здзейсніў вандроўку па краінах Міжземнамор'я. У 1882, падчас падарожжа ў Сірыю, на раскопах Пальміры знайшоў мармуровую пліту з надпісам на грэчаскай і арамейскай мовах, якая змяшчае мытны тарыф 137 г. н.э., што адыграла потым вялікую ролю ў даследаванні арамейскай мовы. За гэта адкрыццё Акадэмія надпісаў Францыі (адна з пяці акадэмій Інстытута Францыі) прызнала Абамелек-Лазарава сваім ад'юнктам. У 1884 годзе выдаў па выніках раскопаў раскошна аформленую кнігу «Пальміра», у 1897 годзе — кнігу «Джараш». З канца 1880-х гадоў Абамелек-Лазараў, засяродзіўшыся на кіраванні бізнесам, адыходзіць ад археалогіі.
З 1888 года, пасля смерці бацькі, Абамелек-Лазараў становіцца кіраўніком матчынага «Пермскага маёнтка» — Чармозскай прыватнаўласніцкай горназаводскай акругі. Абамелек-Лазараў асабіста і актыўна кіраваў велізарным комплексам прадпрыемстваў да самай смерці. Асноўны вытворчы комплекс знаходзіўся на Урале; Абамелек-Лазараў наведваў яго, зазвычай, прыкладна на месяц раз у годзе, астатні час жывучы ў Санкт-Пецярбургу і ў Італіі.
З 1893 года — на пасадзе шталмайстра.
З 1897 года член Горнага савета — калегіі пры Горным дэпартаменце Міністэрства Фінансаў (а потым Міністэрства Гандлю і прамысловасці). З 1898 года — сапраўдны стацкі саветнік.
У 1904 годзе ўспадкаваў ад маці ўсю яе велізарную маёмасць.
З 1905 года — таемны саветнік, шталмайстар.
У 1916 годзе раптоўна (ад разрыву сэрца) сканаў у Кіславодску. Пахаваны ў сямейным склепе на Смаленскіх армянскіх могілках Санкт-Пецярбурга.
Абамелек-Лазараў быў ганаровым апекуном Лазараўскага інстытута ўсходніх моў (заснаванага яго продкамі па матчынай лініі ў 1815 годзе); ганаровым міравым суддзём Крапівенскага павета Тульскай губерні; членам Камітэта Апякунства імператрыцы Марыі Фёдараўны аб глуханямых; сапраўдным членам Рускага археалагічнага таварыства; членам Адменнага камітэта па ўзмацненні вайсковага флота на самаахвотныя ахвяраванні; членам Таварыства апекі пра знявечаных ваяроў, калек і кінутых дзяцей; старшынём будаўнічага камітэта рускага праваслаўнага храма ў Рыме (храм Св. Мікалая Цудадзея). Абамелек-Лазараў працягваў па звычаі армянскіх продкаў Лазаравых фінансава падтрымваць армяна-грыгарыянскую царкву ў Расіі. Абамелек-Лазараў, аднак, не захапляўся дабрачыннай дзейнасцю ў аб'ёме большым, чым тое было прынята ў вышэйшым арыстакратычным асяроддзі таго часу.