cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Паўночная дзіцячая кніжная прэмія
Паўночная дзіцячая кніжная прэмія (Nordisk Skolebibliotekarforenings Børnebogspris, якую таксама называюць Nordisk Børnebogspris) — дзіцячая літаратурная прэмія, заснаваная ў 1985 годзе Паўночнай асацыяцыяй школьных бібліятэкараў (Nordisk Skolebibliotekarforening). Пераможцы атрымоўвалі грашовую ўзнагароду і дыплом.
Паўночную дзіцячую кніжную прэмію замяніла прэмія Паўночнага савета ў галіне дзіцячай і юнацкай літаратуры.
Сурма (музычны інструмент)
Сурма — старадаўні народны музычны інструмент. Драўляная труба, духавы муштуковы інструмент.
Грыгаровычы
Грыгаровычы (Григоро́вичі) — вёска ў Луцкім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гарадышчэнскай вясковай абшчыны.
Міхаіл Ільіч Марозаў
Міхаіл Ільіч Марозаў (1922—1943) — старшы лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).
Біяграфія
Міхаіл Марозаў нарадзіўся 24 студзеня 1922 года ў горадзе Барысаве (цяпер — Мінская вобласць Беларусі). Пасля заканчэння Барысаўскага педагагічнага вучылішча ў 1939 годзе працаваў настаўнікам у сельскай школе. У мае 1941 года Марозаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1942 годзе паскораным курсам ён скончыў Сумскае артылерыйскае вучылішча. З ліпеня таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.
Да жніўня 1943 года старшы лейтэнант Міхаіл Марозаў камандаваў 1-й батарэяй 886-га артылерыйскага палка 322-й стралковай дывізіі 17-га гвардзейскага стралковага корпуса 13-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас вызвалення Украінскай ССР. Батарэя Марозава з баямі ў жніўні-верасні 1943 года прайшла каля 450 кіламетраў, знішчыўшы 3 артылерыйскіх гармат, 1 мінамёт, 2 кулямёты, 7 аўтамашын, каля 460 салдат і афіцэраў праціўніка, адбіла пяць нямецкіх контратак. У баях на плацдарме на рацэ Сейм Марозаў быў паранены, але застаўся ў страю. Пад яго кіраўніцтвам батарэя паспяхова пераправілася цераз Дзясну і Дняпро і прыняла актыўны ўдзел у баях за захоп і ўтрыманне плацдармаў на іх заходніх берагах.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 16 кастрычніка 1943 года за «паспяховае фарсіраванне ракі Дняпро на поўнач ад Кіева, трывалае замацаванне плацдарма на заходнім беразе р. Дняпро і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства» старшы лейтэнант Міхаіл Марозаў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Ордэн Леніна і медаль «Залатая Зорка» ён атрымаць не паспеў, так як 18 лістапада таго ж года прапаў без вестак у баях пад Карастышавым.
У гонар Марозава названы вуліцы ў Луцку і Барысаве.
Сінапсіды
Сінапсіды (Synapsida) — клада амніёт, якая ўключае млекакормячых і ўсіх вымерлых жывёл, больш блізкіх да млекакормячых, чым да заўрапсіды (паўзунам, уключаючы птушак).
Апісанне
Характэрнымі для сінапсід былі адтуліны ў шчочных костках (бакавая яма з двух бакоў чэрапа), служылі для выйсця сківічных цягліц і якія дазвалялі больш эфектыўна кусаць.
Кардэду
Кардэду (Cardedu) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Альястра.
Насельніцтва складае 1465 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 45 чал./км². Займае плошчу 32 км². Паштовы індэкс — 08040[. Тэлефонны код — 0782.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Медальны залік на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006
Спасылкі
Міжнародны алімпійскі камітэт - Турын 2006 - Медальны залік
M99 (аб’ект Месье)
M99 (каталог Месье) — спіральная галактыка у сузор’і Валасоў Веранікі.
Флойд Патэрсан
Флойд Патэрсан (анг. Floyd Patterson, 4 студзеня 1935, Вака, штат Паўночная Караліна, ЗША — 11 мая 2006, Нью-Пальц, штат Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі баксёр-прафесіянал, алімпійскі чэмпіён 1952 года, чэмпіён свету ў суперцяжкай вазе. Перайшоў у цяжкавагавікі ў маі 1956 года. 30 лістапада ён перамог Арчы Мура ў паядынку за чэмпіёнскі тытул, які саступіў Інгемару Ёхансану ў 1959-м. Аднак ужо ў сакавіку 1961 года ён вярнуў сабе тытул, адправіўшы Ёхансана ў глыбокі накаўт ў пятым раўндзе. Флойда Патэрсана трэніраваў адзін з самых харызматычных персанажаў у гісторыі сучаснага бокса — Кас Д’Амата, які пазней узяўся за падрыхтоўку Майка Тайсана і выхававаў з яго чэмпіёна. Патэрсан быў вельмі сціплым, ветлівым і нават ранімы чалавек, з-за чаго і атрымаў сваю мянушку — «Джэнтльмен бокса».
Wiadomości Numizmatyczno-Archeologiczne
Wiadomości Numizmatyczno-Archeologiczne (Нумізматычна-археалагічныя ведамасці) — навуковы часопіс па археалогіі і нумізматыкі Польшчы і сумежных краін. Орган Нумізматычнага таварыства ў Кракаве. Выходзіў у 1889—1948 гадах.
Мартыніўка (Луцкі раён)
Мартыніўка (Марти́нівка) — вёска ў Луцкім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гарадышчэнскай вясковай абшчыны.
Новакірылаўка
Новакірылаўка (Новокирилловка) — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кірылаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Пасёлак узнікае ў 1920-х пад назвай Кірылаўскі.
З 1929 года ў складзе Чуравіцкага раёна Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Клімаўскім раёне Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзены ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад Чуравіцкага раёна Бранскай вобласці. З 1956 года зноў у Клімаўскім раёне.
IC 3607
IC 3607 — галактыка тыпу E? (эліптычная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Газета
Папярэднікамі газет традыцыйна лічацца старажытнарымскія рукапісныя паведамленні аб падзеях у горадзе (Acta diurna). Сучасны выгляд газеты набылі ў 16 ст., а росквіт газетнай справы прыйшоўся на 19 стагоддзе. У 20 стагоддзі з-за моцнай канкурэнцыі з боку больш аператыўных электронных (радыё — з 1920-х, тэлебачання — з 1950-х), а потым і сецевых (з канца 1990-х) сродкаў масавай інфармацыі месца газет у грамадска-палітычным жыцці скарацілася.
Круці Гарбы
Круці Гарбы (Кру́ті Горби́) — вёска ў Тарашчанскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Антон Кернер
Асноўныя працы прысвечаны геаграфіі расліннасці, фітацэнозам, сістэматыцы і гібрыдызацыі раслін.
З 1848 па 1853 год вывучаў медыцыну ў Венскім універсітэце, у 1854 годзе атрымаў ступень дактары медыцыны. Адначасова вывучаў прыродазнаўчую гісторыю.
У 1858 годзе прызначаны прафесарам батанікі Політэхнічнай школы ў Офене, у 1860 годзе заняў кафедру ва ўніверсітэце ў Інсбруку, з 1878 года — у Венскім універсітэце: дырэктар Батанічнага саду і прафесар прыродазнаўчай гісторыі.
Акадэмік Венскай акадэміі навук (1872).
Мануэл Фернандыш
Мануэ́л Энры́кі Тава́рыш Ферна́ндыш (Manuel Henrique Tavares Fernandes; нар. ) — партугальскі футбаліст, паўабаронца іранскага клуба «Сепахан». Ігрок нацыянальнай зборнай Партугаліі (2005—2018).
Нэсвіч
Нэсвіч (Не́свіч) — вёска ў Луцкім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гарадышчэнскай вясковай абшчыны.
Дункан II
Дункан II (Donnchad, Duncan II, раней 1060 — ) — кароль Альбы (Шатландыі) (1094), сын караля Малькальма III.
Біяграфія
У 1072 годзе Дункан быў адпраўлены ў Англію ў якасці закладніка, дзе ён жыў пры двары англійскага караля не як палонны, а як ганаровы госць, быў выгадаваны ў нармандскіх традыцыях і нават пасвечаны ў рыцары.
Пасля гібелі бацькі ў 1093 годзе Дункан заявіў пра свае прэтэнзіі на шатландскі прастол. У маі 1094 года з дапамогай войска свайго цесця Гаспатрыка Нартумбрыйскага Дункан захапіў Эдынбург, прагнаў дзядзьку Дональда III і каранаваўся як кароль Шатландыі. Дональд адступіў у горы і падняў паўстанне супраць англічан, што прыбылі з Дунканам. Дункан адправіў сваіх саюзнікаў назад, але мяцежнікі не супакоіліся і 12 лістапада 1094 года забілі караля ў Берыку.
Харомнае
Харомнае (Хоромное) — сяло ў Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Хароменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Харомнае згадваецца ў 1620 годзе, у 1656 годзе як гетманскае валоданне. Затым належала Разумоўскаму.
Да Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года ў складзе Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні Расійскай імперыі.
У 1917 годзе тут была ўсталявана савецкая ўлада, адноўленая пасля перыяду германскай акупацыі ў 1918 годзе. У 1919 годзе сяло перададзена ў Гомельскую губерню РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.
З 1929 года ў складзе Чуравіцкага раёна Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Клімаўскім раёне Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзена ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшло ў склад Чуравіцкага раёна Бранскай вобласці. З 1956 года зноў у Клімаўскім раёне.
Міхаіл Абрамавіч Эляшэвіч
Міхаіл Абрамавіч Эляшэвіч (нар. ) — беларускі будаўнік і гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2014).
Біяграфія
М. Эляшэвіч удзельнічаў у будаўніцтве населеных пунктаў для перасяленцаў з зоны катастрофы на ЧАЭС. Унёс асабісты ўклад у будаўніцтва важнейшых аб’ектаў народнай гаспадаркі і сацкультбыту: Беларускі цэментны завод у г. Касцюковічы Магілёўскай вобласці, комплекс установак «Гідракрэкінг» ААТ «Нафтан», вытворчасць «МАПАН» ААТ «Палімір», Дом правасуддзя ў г. п. Шуміліна, памежная застава ў н. п. Бігосава, комплекс будынкаў Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта, дзіцячы рэабілітацыйна-аздараўленчы цэнтр у н. п. Бароўка, агульнаадукацыйныя школы.
Узнагароды
У 2008 годзе ўзнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі». У 2010 годзе працоўны калектыў Наваполацкага мантажнага ўпраўлення занесены на гарадскую Дошку Гонару Наваполацкага гарадскога выканаўчага камітэта. У 2011 годзе Эляшэвіч Міхаіл Абрамовіч узнагароджаны Ганаровай граматай Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва.
П’ер Абеляр
П’ер Абеляр (Pierre Abailard/Abélard, Petrus Abaelardus;, Ле-Пале, паблізу Нанта — , абацтва Сен-Марсель, паблізу Шалон-сюр-Сон, Бургундыя) — французскі філосаф (схаласт), тэолаг і паэт, неаднаразова асуджаны каталіцкай царквой за ерэтычныя погляды.
Біяграфія
Вучыўся ў Шартры і Парыжы. Амаль усё жыццё пераходзіў з адной школы або кляштара ў іншы. Каля 1101 года адкрыў уласную школу, пазней узначальваў саборную школу ў Нотр-Дам. З 1119 года манах.
Аўтар аўтабіяграфічнага твора «Гісторыя маіх бедстваў» (1132—1136), любоўных вершаў, лістоў да сваёй каханай Элаізы і інш.
Абеляр — аўтар шасці шырокіх вершаў у жанры плачу, якія ўяўлялі сабой парафразы біблейскіх тэкстаў, а таксама многіх лірычных гімнаў. Магчыма, таксама аўтар секвенцый, у тым ліку вельмі папулярнай у Сярэднявеччы «Mittit ad Virginem». Усе гэтыя жанры тэкста-музычныя, вершы разлічаны на распеў. Амаль напэўна Абеляр сам пісаў музыку да сваіх вершаў, або рабіў кантрафатуры вядомых тады мелодый. З музычных яго твораў амаль нічога не захавалася, а нешматлікія плачы, запісаныя ў сістэме адыястэматычнай шалёнай натацыі, не паддаюцца расшыфроўцы. З натаваных гімнаў Абеляра захаваўся адзін — «O quanta qualia». Сярод яго твораў — «Так і не», «Дыялектыка», «Пазнай самога сябе», «Аб боскім адзінстве і траіснасці», «Дыялог паміж філосафам, іўдзеем і хрысціянінам».
Светапогляд
Аснову маральных учынкаў П’ер Абеляр бачыў у згодзе чалавека са сваім сумленнем. Быў блізкі да ідэі верацярпімасці, падкрэсліваў значнасць індывідуальных намаганняў у выратаванні чалавечай душы.
У тэалогіі імкнуўся да рацыянальнага асэнсавання царкоўнай дагматыкі. У спрэчках наміналізму з рэалізмам даказваў, што рэальна існуюць толькі асобныя рэчы, а агульныя паняцці — толькі ў чалавечай свядомасці (прынцып канцэптуалізму).
Распрацоўваў схаластычную логіку.
Рацыянальна-містычная накіраванасць светапогляду Абеляра («разумею, каб верыць») выклікала нязгоду, пратэст з боку артадаксальных царкоўных колаў. Яго ідэі асуджаны Суасонскім (1121) і Санскім (1140) саборамі.
Мовазнаўчыя погляды
Лічыў, што асноўная задача даследаванняў ― больш шырокае і глыбокае азнаямленне з аўтарытэтнымі помнікамі ― як рэлігійнымі (Бібліяй, творамі Айцоў Царквы), так і філасофскімі (у першую чаргу з Арыстоцелем). Прадугледжваў інтэрпрэтацыю помнікаў, у тым ліку і моўную (напрыклад, тлумачэнне незразумелых слоў).
Сцвярджаў, што рэальна ёсць толькі асобныя рэчы, агульныя ж паняцці лакалізуюцца толькі ў свядомасці. Філасофія павінна вывучаць словы як сродак выражэння думкі. Каб слушна выкарыстоўваць словы, трэба ведаць уласцівасці абазначаных імі прадметаў і паняццяў. Спасцігнуць сутнасць прадмета можна з дапамогай душы, але праз слова як яго назву.
Абеляр адзначыў важнасць пераносных значэнняў слоў, разглядаў суадноснасць сказа і абазначанага (яно не ёсць прадметам, а толькі паведамленнем пра яго), лічыў, што слова называе не прадмет, а толькі ўяўленне пра яго.
Батальён КАП «Сноў»
Батальё́н Ко́рпуса ахо́вы паме́жжа «Сноў» (польск.: Batalion KOP «Snów») — дваццаць сёмы рэзервовы батальён Корпуса аховы памежжа часоў міжваеннай Польскай Рэспублікі, які размяшчаўся ў Снове ў 1927—1939 гадах. У складзе арміі «Кракаў» удзельнічаў у абароне Польшчы напачатку Другой сусветнай вайны.
Гісторыя
На паседжанні палітычнага камітэта Рады міністраў Польскай Рэспублікі, якое адбывалася 21—22 жніўня 1924 года было прынята рашэнне аб стварэнні адмысловага ўзброенага фармавання для аховы ўсходняй мяжы, з прычыны чаго 12 верасня 1924 г. польскае Міністэрства вайсковых спраў выдала распараджэнне аб стварэнні Корпуса аховы памежжа, а 17 верасня таго ж года — дапаўненне з указаннем яго структуры. Увосень 1927 г., падчас чацвёртага этапа арганізацыі гэтага вайсковага злучэння быў заснаваны дваццаць сёмы рэзервовы батальён, адзінкай для фармавання якога стаў 78-ы пяхотны полк. Створанае падраздзяленне, размешчанае спачатку ў мястэчку Сіняўка, заступіла на службу 1 лістапада 1927 г. на тэрыторыі Навагрудскага ваяводства.
На той час рыштунак падраздзялення складаўся з 717 вінтовак Бярц’е ўзора 1916 г., 44 ручных кулямётаў «Бергман» узора 1915 г. і 8 станкавых кулямётаў «Гочкіс» узора 1914 года. Пасля правядзення рэарганізацыі Корпуса аховы памежжа «R.2» батальён стаў складацца з камандавання, узвода сувязі, кулямётнай і трох стралковых ротаў.
Загадам камандавання ад 23 лютага 1937 года была распачата першая фаза рэканструкцыі Корпуса аховы памежжа «R.3», у выніку чаго батальён атрымаў новую працу. Ён стаў адміністрацыйнай адзінкай для паліцэйскага ўчастка пры палку «Сноў». Адміністратыўная прыналежнасць гарнізона таксама змянілася: замест расфармаванай брыгады «Навагрудак» ён стаў падпарадкоўвацца палку «Сноў». У выніку рэалізацыі другога этапа рэфармавання КАП улетку 1937 года была ліквідавана трэцяя стралковая і ўтворана другая кулямёная рота, а ў 1938 ці ў 1939 годзе планавалася ўтварыць школьную стралковую роту, што так і не было здзейснена.
15 мая 1939 года падраздзяленне стала гаспадарчым аддзелам, у выніку чаго пасада кватэрмайстара была пераназвана ў пасаду намесніка камандзіра па гаспадарчых справах.
Мабілізацыя
Батальён «Сноў» быў мабілізаваны ў рамках частковай мілітарызацыі польскіх войскаў 23 сакавіка 1939 года і перамешчаны ў раён Жыўца, і Новага Сонча. Там ён быў падзелены на два батальёны («Сноў» і «Сноў I») і ў сакавіку накіраваны на поўдзень Польшчы. Гэтыя батальёны ўтварылі першы пяхотны полк Корпуса аховы памежжа (таксама вядомы як полк «Сноў») і былі ўключаны ў склад стралковай брыгады як першы і другі батальёны гэтага палка. Падчас вераснёўскай кампаніі колішнія батальёны са Снова ўвайшлі ў склад, дзе і спынілі сваё існаванне напачатку верасня 1939 года.
Уладзімеж Вольскі
Уладзімеж Вольскі (Włodzimierz Wolski; — ) — польскі паэт, празаік, перакладчык, лібрэтыст.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў Пултуску. Вучыўся ў Варшаве і друкаваў свае творы ў варшаўскіх часопісах, а таксама ў багемных выданнях. Браў удзел у Студзеньскім паўстанні 1863 года, пасля яго падаўлення пераехаў у Брусэль, дзе і памёр 29 ліпеня 1882 года.
Творчасць
Аўтар лібрэта да операў “Галька” і “Графіня” Станіслава Манюшкі. Апроч таго пакінуў пасля сябе зборнікі вершаў “Паўстанцкія спевы” (Śpiewy powstańcze, 1863), “Праменьчыкі” (Promyki, 1869), “Лісты з Бельгіі”, раман “Дамок на вуліцы Глыбокай” (Domek przy ulicy Głębokiej, 1859) і іншыя творы.
“Марш зуаваў” (Marsz żuawów) — адна з самых вядомых песняў Студзеньскага паўстання 1863 году. Яна была напісаная Уладзімежам Вольскім для атрада паўстанцаў, сфармаванага ў лютым 1863 году ў Айцове з дабравольцаў французскім афіцэрам Франсуа Рашанбрунам на ўзор частак французскай пяхоты ў Алжыры і названага “зуавамі смерці” (воіны атраду насілі чорныя накідкі з белым крыжам, у баі не адступалі і не здаваліся). Песня хутка зрабілася папулярнай. Музыку для “Марша зуаваў” напісаў Фларыян Міладоўскі. На позні варыянт мелодыі ў 1879 годзе Вацлаў Свянціцкі напісаў песню “Варшавянка”. На беларускую мову тэкст пераклаў Васіль Сёмуха.
Джордж Герберт Уокер Буш
Джордж Герберт Уокер Буш (George Herbert Walker Bush,  — ) — 41-ы прэзідэнт ЗША, віцэ-прэзідэнт пры Рональдзе Рэйгане (у 1981—1989 гадах), сенатар, дыпламат, дырэктар ЦРУ. Буш з’яўляецца найстарэйшым амерыканскім прэзідэнтам і віцэ-прэзідэнтам з усіх, што калісьці жылі. Ён таксама быў апошнім прэзідэнтам-ветэранам Другой сусветнай вайны. Буш часта згадваецца як «''Джордж Г. У. Буш», «Буш 41», «Буш-старэйшы» або «Джордж Буш-старэйшы''», каб адрозніць яго ад яго старэйшага сына, Джорджа Буша, які быў 43-м прэзідэнтам Злучаных Штатаў. Да прэзідэнцтва свайго сына, ён быў вядомы проста як Джордж Буш ці прэзідэнт Буш.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Масачусетсы у сям’і сенатара і нью-ёркскага банкіра Прэската Буша і Дораці Уолкер Буш. Пасля нападу на Пёрл-Харбар ў 1941 годзе на свой 18-ы дзень нараджэння Буш паступіў у Ваенна-марскія сілы ЗША і стаў самым маладым лётчыкам ВМС ЗША ў той час. Ён служыў да канца вайны, затым паступіў у Ельскі ўніверсітэт. Скончыўшы яго ў 1948 годзе, ён пераехаў з сям’ёй у Тэхас, дзе пачаў нафтавы бізнес, стаўшы мільянерам да 40 гадоў.
У 1988 годзе Буш правёў паспяховую прэзідэнтскую кампанію і змяніў Рэйгана ў якасці прэзідэнта, перамогшы суперніка ад дэмакратаў Дукакіса. Падчас прэзідэнцтва Буша былі праведзеныя ваенныя аперацыі ў Панаме і ў Персідскім заліве, адбылося падзенне Берлінскай сцяны ў 1989 годзе, а Савецкі Саюз распаўся праз два гады. Ва ўнутранай палітыцы Буш адмовіўся ад перадвыбарных абяцанняў і пасля барацьбы з Кангрэсам падпісаў закон аб павелічэнні падаткаў, што падарвала яго пазіцыі сярод рэспубліканцаў. У выніку слабага аднаўлення ад эканамічнага спаду, працягу бюджэтнага дэфіцыту, а таксама моцнай выбарчай кампаніі незалежнага кандыдата Роса Пэро ён прайграў прэзідэнцкія выбары 1992 года дэмакрату Білу Клінтану.
Джордж Буш пакінуў свой пост у 1993 годзе, ён прымаў актыўны ўдзел, часта разам з Білам Клінтанам, у розных гуманітарных мерапрыемствах.
Унутраная палітыка
Унутрыпалітычны курс Дж. Буша называўся «рэйганоміка без Рэйгана». Аднак, уласнай выразна сфармуляванай праграмы ён не меў, імкнучыся ва ўсім пераймаць папярэдніка. Менавіта недахоп свежай думкі быў асноўнай падставай для крытыкі прэзідэнта. Аднак, нягледзячы на тое, што ў гэты перыяд Кангрэс кантралявалі дэмакраты, Бушу ўдалося дасягнуць згоды паміж дзвюма партыямі па ключавых пытаннях унутранай і знешняй палітыкі, чым ён забяспечыў эфектыўнае выкананне сваёй праграмы. Бачнае месца ў прэзідэнцкіх мерапрыемствах належала барацьбе з наркаманіяй і арганізаванай злачыннасцю, вырашэнню экалагічных праблем, удасканаленню сістэмы аховы здароўя. Дзейнасць значна ўскладнялася эканамічным крызісам 1989—1992 гадоў, абумоўленай некаторымі негатыўнымі праявамі рэйганамікі. Асноўнай праблемай заставаўся дэфіцыт дзяржаўнага бюджэту і рост знешняга доўгу. Для яе рашэння Дж. Буш ажыццяўляў замарожванне дзяржаўных выдаткаў. Хоць падзенне вытворчасці было найменшым у пасляваенны перыяд, менавіта неспрыяльная эканамічная кан’юнктура стала асноўнай прычынай паразы прэзідэнта на выбарах 1992 года ад дэмакрата Біла Клінтана.
Знешняя палітыка
У знешняй палітыцы прэзідэнт таксама спрабаваў пераймаць папярэдніка — назва курса — «стрымліванне і запалохванне». Яго рэакцыя як прэзідэнта на дыпламатычныя ініцыятывы савецкага лідара М. Гарбачова спачатку была расцэнена неадэкватнай. Аднак пасля сітуацыя змянілася. Адбыліся сустрэчы лідараў двух звышдзяржаў: у 1989 годзе на Мальце, калі было абвешчана аб завяршэнні халоднай вайны, і ў 1990 годзе ў Вашынгтоне. Пасля, у ліпені 1991 года, яны падпісалі дагавор аб скарачэнні стратэгічных наступальных узбраенняў (СНУ-1). У снежні 1989 года Буш ініцыяваў інтэрвенцыю ў Панаму з нагоды барацьбы з наркаманіяй для звяржэння генерала Нар’егі, што спрыяла росту яго папулярнасці ў ЗША. Поспех у Вайне ў Персідскім заліве супраць Ірака (1991) яшчэ больш падняў яго папулярнасць. Прычынай вайны быў востры міжнародны крызіс у гэтым рэгіёне ў 1989—1991 гадах, звязаны з анексіяй Іракам Кувейта. У 1990 годзе быў створаны «Шчыт пустыні» — кантынгент войскаў ЗША і іх саюзнікаў з мэтай абароны Саудаўскай Аравіі ад магчымай іракскай агрэсіі, а 17 студзеня—28 лютага 1991 года ажыццяўлена аперацыя «Бура ў пустыні», вызвалены Кувейт, а на таталітарны рэжым Садама Хусейна накладзены санкцыі. На Блізкім усходзе Буш працягваў падтрымліваць Ізраіль і дамагацца яго прымірэння з АВП. Важнае значэнне ў перыяд Буша займалі амерыкана-кітайскія адносіны. Але прэзідэнт падтрымліваў як КНР, пра што сведчыць яго візіт у Пекін, так і Тайвань, сведчаннем чаго з’яўляецца ўзброеная дапамога апошняму, што выклікала незадаволенасць з боку абодвух кітайскіх дзяржаў. У чэрвені 1989 года сенат ЗША ўхваліў пакет санкцый супраць КНР (Адмова ад сумесных гандлёвых і эканамічных праграм), падставай да чаго стала расправа камуністычных улад над студэнтамі-маніфестантамі ў Пекіне. Узяў Дж. Буш ўдзел і ў садзейнічанні аб’яднанню Германіі: ён быў адным з тых, хто 12 верасня 1990 года ў Маскве падпісаў Дагавор аб урэгуляванні германскага пытання, які прадугледжваў аб’яднанне ФРГ і ГДР. Пасля распаду СССР ЗША падтрымалі новыя незалежныя дзяржавы і ўсталявалі з імі дыпламатычныя адносіны. Наконт праграмы СРА, то Буш працягнуў развіццё САІ Рэйгана. У 1991 і 1993 гадах падпісаў два пагадненні з СССР/Расіяй аб скарачэнні стратэгічных узбраенняў.
Сям’я
Яго сын Джордж, 43-і прэзідэнт ЗША (2001—2009), служыў у якасці 46-га губернатара Тэхаса (1995—2000) і з’яўляецца адным з двух прэзідэнтаў (разам з Джонам Квінсі Адамсам), які быў сынам былога прэзідэнта. Другі сын Буша — Джэб служыў у якасці 43-га губернатара Фларыды (1999—2007) і зрабіў няўдалую спробу балатавацца на пасаду прэзідэнта ў 2016 годзе.
Смерць
Джордж Буш-старэйшы памёр увечары 30 лістапада 2018 года ў Х’юстане, на 95-м годзе жыцця. Апошнія некалькі гадоў пакутаваў ад хваробы Паркінсона і вымушаны быў перасоўвацца ў інвалідным крэсле. За апошні год яго двойчы шпіталізавалі, 22 красавіка (праз інфекцыйную хваробу) і 28 мая (праз нізкі ціск). Перад гэтым, 17 красавіка, памёрла яго жонка Барбара.
Лісавычы (Тарашчанскі раён)
Лісавычы (Лісови́чі) — вёска ў Тарашчанскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Маруся (вёска)
Маруся (Маруся) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гарадышчэнскай вясковай абшчыны.
Спадчынніца (фільм)
«Спадчынніца» (The Heiress) — амерыканскі мастацкі фільм, зняты рэжысёрам Уільям Уайлерам. Сцэнар напісаны Рут і Огастусом Гётц па ўласнай аднайменнай п’есе, якая з’яўляецца адаптацыяй рамана «Вашынгтон-сквер» (1880) Генры Джэймса. Прэм’ера адбылася 6 кастрычніка 1949.
Бэрэжанка (Гарохіўскі раён)
Бэрэжанка (Бережа́нка) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гарадышчэнскай вясковай абшчыны.
M100 (аб’ект Месье)
M100 (каталог Месье) — спіральная галактыка у сузор’і Валасоў Веранікі.
Лука (Тарашчанскі раён)
Лука (Лука́) — вёска ў Тарашчанскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Ладзінэ
Ладзінэ (Lodine) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Нуора.
Насельніцтва складае 408 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 53 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 8020. Тэлефонны код — 0784.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giorgio.
Рычард Барбер
Рычард Барбер – брытанскі гісторык і, які спецыялізуецца на гісторыі палітыцы і літаратуры сярэднявечнай Еўропы.
Лаўрэат за манаграфію "The Knight and Chivalry".
Сіўцоў
Сіўцоў — прозвішча.
Загаі
Загаі (Загаї́) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гарадышчэнскай вясковай абшчыны.
Беларускі прафсаюз работнікаў лесу і прыродакарыстання
Беларускі прафсаюз работнікаў лесу і прыродакарыстання — беларускі прафесійны саюз, член Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі.
Першы беларускі прафсаюз работнікаў сферы дрэваапрацоўкі быў створаны ў 1898 годзе ў Віцебску і называўся «Саюзам дрэваапрацоўшчыкаў». Актыўнае развіццё прафсаюзнага руху пачалося ж з лютаўскай рэвалюцыі 1917 года.
Гісторыя сучаснага Беларускага прафсаюза работнікаў лесу і прыродакарыстання звязана з савецкім прафсаюзам рабочых лясной, папяровай і дрэваапрацоўчай прамысловасці (які быў створаны ў 1954 годзе). Пасля набыцця Беларуссю незалежнасці прафсаюз рабочых лясной, папяровай і дрэваапрацоўчай прамысловасці быў перайменаваны ў Беларускі прафсаюз работнікаў лесу. У 2016 годзе да Беларускага прафсаюза работнікаў лесу быў далучаны Беларускі прафсаюза работнікаў галін прыродакарыстання і геатэхналогій, у выніку чаго арганізацыя атрымала сваю сучасную назву - Беларускі прафсаюз работнікаў лесу і прыродакарыстання.
IC 3608
IC 3608 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Лук’яніўка (Тарашчанскі раён)
Лук’яніўка (Лук'я́нівка) — вёска ў Тарашчанскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Краснае (Клімаўскі раён)
Краснае (Красное) — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Хароменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Пасёлак узнік у 1920-х.
Бэрыслаўскі раён
Бэрыслаўскі раён (Бериславський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Херсонскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Бэрыслаў (Берислав).
Утвораны 7 сакавіка 1923 года. Насельніцтва раёна на года складае 48354 чалавекі, плошча — 1721 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 1 пасялковага і 21 сельскага саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 1 пасёлак гарадскога тыпу, 7 пасёлкаў сельскага тыпу і 34 сяла.
Мыхлын
Мыхлын (Ми́хлин) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гарадышчэнскай вясковай абшчыны.
Макавэцкэ
Макавэцкэ (Макове́цьке) — вёска ў Тарашчанскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
M29 (аб’ект Месье)
M29 (каталог Месье) — рассеянае скопішча ў сузор'і Лебедзя.
Дубава Карчма
Дубава Карчма (Ду́бова Корчма) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гарадышчэнскай вясковай абшчыны.
Мала Бэрэзянка
Мала Бэрэзянка (Мала́ Березя́нка) — вёска ў Тарашчанскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Міхалова (вёска, Мінск)
Міхало́ва — колішняя вёска на беразе Мышкі, з 1978 года ў складзе Мінска.
Гісторыя
Згадваецца ў 1557 годзе як двор пана Карэвіча, якому належала сяло Сухараўскае. У 1791 годзе вёска Мехалоў (Мехалов), цэнтр маёнтка (5 вёсак) Каралішчавіцкай парафіі, шляхецкая ўласнасць Валовіча, панскі двор, 48 дымоў, 2 карчмы. У 1800 годзе панскі двор у Мінскім павеце, уласнасць скарбовага пісара М. Ваіловіча, драўляны панскі дом. У другой палове XIX стагоддзя ўласнікам быў Міхал Абрампольскі. У 1897 годзе маёнтак Сеніцкай воласці, двор, 14 жыхароў; у фальварку двор, 11 жыхароў.
У 1917 годзе ва ўрочышчы двор, 7 жыхароў; у фальварку двор, 1 жыхар; на хутары двор, 5 жыхароў; потым 2 двары, 10 жыхароў. Пазней аб’яднаныя ў адну вёску. З 1924 года ў Падгайскім сельсавеце Самахвалавіцкага раёна, з 1931 года ў адміністрацыйным падпарадкаванні Менскага гарсавета, з 1934 года ў Менскім раёне. 20 студзеня 1960 года вёска пералічана са складу скасаванага Мядзвежынскага сельсавета ў Шчомысліцкі сельсавет. Вёска моцна разраслася ў 1950—1960-я гады.
У 1978 годзе ўключаная ў межы горада Мінска. Галоўная вясковая вуліца атрымала назву вуліца Міхалова, другарадныя — 1-ы, 2-гі, 3-ці, 4-ы, 5-ы завулкі Міхалова. Пры будаўніцтве ў 1979—1985 гады мікрараёна Паўднёвы-Захад-4 была знесеная большая частка дамоў па вуліцы Міхалова. У 2000 годзе 5-ы завулак Міхалова пераназваны ў вуліцу Русановіча, у 2010—2012 гадах амаль цалкам знесены. У 2010-х гадах пры будаўніцтве мікрараёнаў Міхалова-2 і Міхалова-3 знесеная рэшта вясковых дамоў.
Сучаснасць
У 2016 годзе ў Міхалове пры будаўніцтве новага мікрараёна былі знойдзеныя фрагменты арабскага дырхема X стагоддзя і пражскага гроша XIV стагоддзя, бронзавы крыжык XI-XII стст. і керамічны посуд XI—XII ды XVI-XVII стст.
Валерый Уладзіміравіч Габец
Валерый Уладзіміравіч Габец — беларускі спецыяліст у галіне будаўніцтва дарог.
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1981 годзе.
У 1981—1986 майстар Дарожна-будаўнічага ўпраўлення № 12 Дарожна-будаўнічага трэста № 5 Міністэрства будаўніцтва і эксплуатацыі аўтамабільных дарог БССР, г. Мінск. У 1986—1991 — вытворца работ Дарожна-будаўнічага ўпраўлення № 12 Дарожна-будаўнічага трэста № 5 Міністэрства будаўніцтва і эксплуатацыі аўтамабільных дарог Рэспублікі Беларусь, г. Мінск. З лютага 1991 па ліпень 1991 — галоўны інжынер Дзяржаўнага малога прадпрыемства ТАА «Дарбуд-Сэрвіс», г. Мінск. У 1991—1993 — выканаўчы дырэктар Вытворча-будаўнічай фірмы «Дарбуд-Сэрвіс», г. Мінск.
З 2014 па люты 2019 года генеральны дырэктар адкрытага акцыянернага таварыства «Дарожна-будаўнічы трэст № 5», г. Мінск.
Святлана Мамедаўна Аскірава
Святлана Мамедаўна Аскірава (1943 —) — беларуская інжынер-будаўнік. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2018).
Біяграфія
Скончыла Усць-Каменагорскі будаўніча-дарожны інстытут (1966). З 1997 года дырэктар ААТ «Аргбуд», г. Мінск.
Чатырохногія
Чатырохногія (Tetrapoda) — надклас хрыбетных жывёл, які аб'ядноўвае ўсіх хрыбетнікаў, за выключэннем рыб.
Чатырохногія маюць чатыры канечнасці ці паходзяць ад жывёл з чатырма канечнасцямі (напрыклад змеі). Асноўнымі класамі з'яўляюцца рэптыліі, птушкі, земнаводныя і сысуны.
Продкамі чатырохногіх з'яўляюцца рыбы, якія ў ходзе эвалюцыі выйшлі з вады. Адбылося гэта прыкладна 350 млн г. да н. э.
Угрыніў (Гарохіўскі раён)
Угрыніў (Угри́нів) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гарадышчэнскай вясковай абшчыны.
Армунджа
Армунджа (Armungia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кальяры.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Дзева Марыя.
Стад дэ Франс
Стад дэ Франс (Stade de France) — футбольны стадыён у прыгарадзе Парыжа (Францыя) Сен-Дэні. Стадыён адкрыўся ў 1998 годзе спецыяльна да чэмпіянату свету і месціць 80000 гледачоў. Выдаткі на будаўніцтва склалі 285000000 еўра.
Армунджа
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Стад дэ Франс
Калі Францыя атрымала права правесці чэмпіянат свету 1998 года, спартыўныя ўлады вырашылі пабудаваць новы стадыён. Першапачаткова месцам будаўніцтва абралі Мелун-Сенар, на поўдзень ад Парыжа. Аднак скаргі на аддаленасць гэтага месца ад сталіцы вымусілі арганізатараў змяніць рашэнне і перанесці будаўніцтва ў паўночны прыгарад Парыжа Сен-Дэні.
Першым нацыянальным стадыёнам быў «Каломб», які прымаў матчы чэмпіянату свету 1938 года. Пазней галоўнай арэнай краіны стаў «Парк дэ Прэнс». Але нават пасля рэканструкцыі 1975 года «Парк» не падыходзіў для гэтай ролі. Па-першае, ён размешчаны ў жылым раёне на паўднёвым-захадзе Парыжа, а акрамя таго, яго ўмяшчальнасць — 50 000 — была недастатковай для чэмпіянату свету. Чаго нельга сказаць пра «Стад дэ Франс», які стаў адным з самых велічных стадыёнаў Еўропы. Ён пабудаваны на месцы закінутых газавых распрацовак і можа змясціць 80000 гледачоў.
Аднак не абышлося без праблем. Стадыён адкрываўся ў студзені 1998 гады таварыскім матчам зборных Францыі і Іспаніі. Да апошняй хвіліны не было ясна, ці адбудзецца гульня. Будаўнікі пашкадавалі грошай на падагрэў поля, і яно было прамерзлым.
Але ўсё ж стадыён стаў пышнай арэнай для чэмпіянату свету. На ім праходзіла гульня адкрыцця Бразілія — ​​Шатландыя і яшчэ восем матчаў турніру. На гэтым жа стадыёне зборная Францыі ўпершыню стала чэмпіёнам свету, абыграўшы бразільцаў.
Два гады праз тут адбыўся фінальны матч Лігі чэмпіёнаў, у якім сустракаліся мадрыдскі «Рэал» і «Валенсія». «Рэал» перамог з пераканаўчым лікам 3:0 — больш чым праз сорак гадоў пасля таго, як іспанскі Каралеўскі клуб выйграў першы Кубак чэмпіёнаў на полі старога «Парк дэ Прэнс».
Антан Берналак
А́нтан Бе́рналак (Anton Bernolák;, вёска Сланіца — , Нове Замкі) — славацкі філолаг і каталіцкі святар. Першым кадыфікаваў літаратурную славацкую мову.
Нарадзіўся ў сям'і земана-землеўладальніка на Орвае. Навучаўся ў 1774—1778 гг. у гімназіі ў Ружамберку, пазней у Браціславе, Трнаве і ўрэшце тэалогію ў Вене. У 1787 годзе скончыў навучанне ў семінарыі ў Браціславе. Працаваў сакратаром архібіскупа, пасля быў святаром у новых Замках. У 1787 годзе выдаў першую кнігу на славацкай мове, у 1790 годзе першую граматыку, заснаваную на заходнеславацкіх дыялектах.
Мала Ваўнянка
Мала Ваўнянка (Мала́ Вовня́нка) — вёска ў Тарашчанскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Ла-Ферасі
Ла-Ферасі (La Ferrassie) — палеалітычны навес пад скаламі, размешчаны за 40 км на паўднёвы захад ад французскага населенага пункта Манціньяк у дэпартаменце Дардонь. Раскопкі праводзіліся ў 1902—1922 гадах. Змяшчае 11 культурных пластоў, з іх ніжнія ставяцца да мусцьерскай эпохі, верхнія — да пачатку позняга палеаліту. У мусцьерскім пласце знойдзена 6 пахаванняў неандэртальцаў: мужчыны, жанчыны і 4 дзяцей. Пліта вапняка, якая знаходзілася над пахаваннем аднаго з дзяцей, з некалькімі выдзеўбанымі ў ёй паглыбленнямі лічыцца адной з першых праяў выяўленчага мастацтва, якое нараджалася ў мусцьерскую эпоху. У познепалеалітычных пластах знойдзены кавалкі вапняка з выгравіраванымі выявамі казярога, дзікага каня, драпежніка. На некаторых камянях чорнай фарбай нанесеныя контуры жывёл (казярога, аленя, бізона).
IC 3609
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Мельчанка
Мельчанка — прозвішча.
Малабэрэзанскэ
Малабэрэзанскэ (Малобереза́нське) — вёска ў Тарашчанскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
M39 (аб’ект Месье)
M39 (каталог Месье) — рассеянае скопішча у сузор'і Лебедзя.
Арцём Аляксеевіч Давідовіч
Арцём Давідовіч (нар., Мінск) — беларускі футбаліст, нападнік клуба «Іслач».
Клубная кар’ера
Выхаванец клуба «Іслач», з 2020 года выступаў за клуб у юнацкім першынстве Беларусі. У 2022 годзе пачаў гуляць за дубль, а ў канцы сезона стаў прыцягвацца і да асноўнай каманды. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 12 лістапада 2022 года ў матчы апошняга тура супрауць жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ» (3:0), калі выйшаў на замену ў канцы сустрэчы.
Зборная Польшчы па футболе
Збо́рная По́льшчы па футбо́ле прадстаўляе Польшчу на міжнародных матчах і турнірах па футболе з 1921 года. Кіруецца і кантралюецца Польскім футбольным саюзам, які з’яўляецца адным з 55 членаў УЕФА (Саюз еўрапейскіх футбольных асацыяцый) і ўваходзіць у ФІФА.
Найлепшае месца ў рэйтынгу ФІФА — 5 (у жніўні 2017 года), найгоршае — 78 (у лістападзе 2013 года).
Найбольшая колькасць гульняў
Станам на 4 снежня 2022 года.
Була
Була (ад Bulla — «пячатка», літар. — «пузырок») — асноўны сярэдневяковы папскі дакумент са свінцовай (пры асаблівых выпадках — залатой) пячаткай, пасля XV стагоддзя выдаваўся радзей.
Гісторыя
Була (ад лац. bulla шарык) — у сярэднявеччы віслая металічная (са свінцу, серабра, золата) пячатка, якая змацоўвала папскі, імператарскі, каралеўскі, княжацкі дакумент. Назва паходзіць ад металічных шарыкаў, праз якія працягваўся шнурок і на якіх адціскаўся адбітак спецыяльнымі шчыпцамі — булаторыямі. У Рыме булы з'явіліся ў канцы 4 ст. Пазней буламі называлі і капсулы, у якіх прывешваліся пячаткі. Таксама буламі назваліся і дакументы да якіх прывешвалі такія пячаткі. У пазнейшыя часы булай сталі называць толькі важныя ўказы і ўрачыстыя пасланні Пап.
З канца 10 ст. вядомы на Русі. Свінцовыя булы і тыпалагічна блізкія да іх пломбы 12 ст. знойдзены ў Брэсце, Ваўкавыску, Віцебску, Гродне, Мінску, Тураве і інш. Пячаткі тыпу булы полацкага князя Ізяслава Уладзіміравіча і Ефрасінні Полацкай выяўлены ў Ноўгарадзе.
Папская була
Як і энцыкліка, называецца па першых двух словах лацінскага тэксту, прадубляваных у загалоўку. На пячаці, якая прымацоўвалася да булы чырвонай і жоўтай шаўковай ніткай, ставілася лацінская манаграма «SPSP» ў гонар святых Пятра і Паўла з імем Папы на абароце. З канца XVIII ст. пячаць была заменена адпаведнай чырвонай пячаткай непасрэдна на дакуменце, хоць, напрыклад, на буле Іаана XXIII пры скліканні Другога Ватыканскага сабора пячаць была традыцыйнай свінцовай. У сучаснай буле, якая замацоўваецца металічнай пячаццю толькі пры асаблівых выпадках, пасля імені Папы стаіць традыцыйны надпіс «episcopus, servus servorum Dei» («біскуп, раб рабоў Божых»). Булы падпісваюцца членам Рымскай курыі, звычайна дзяржаўным сакратаром Ватыкана, але на асаблівых булах стаяць асабістыя подпісы пап.
Асаблівыя булы
Пры непасрэдным удзеле айца Дыега дэ Торэс Больо, заснавальніка індзейскай місіі езуітаў у Парагваі, у 1603 г. была выдадзена першая і адзіная ў гісторыі каталіцкай царквы папская була не на латыні, а на мове Кечуа. Яна была адрасавана брацтву Імя Ісусава ў горадзе Куска, Перу, і інкскай шляхце папам Кліментам VIII.
Wiadomości Numizmatyczne
Wiadomości Numizmatyczne (Нумізматычныя ведамасці) — навуковы часопіс па нумізматыке і сумежных дысцыплінах Польшчы і сумежных краін. Выходзіць з 1957 года. Орган Польскага археалагічнага таварыства (1957—1972 гады), Польскага археалагічнага і нумізматычнага таварыства (1972—1989 гады), Нумізматычнай камісіі Камітэта гістарычных навук Польскай акадэміі навук (з 1989 года).
Часопіс стаў працягам часопісаў «Wiadomości Numizmatyczno-Archeologiczne» (Кракаў, 1889—1948 гады) і «Biuletynu Numizmatycznego» (Варшава, 1951—1955 гады). Да 1998 года выходзіў штоквартальна.
Таісія Васілеўна Мельчанка
Таісія Васілеўна Ме́льчанка (нар., в. Маркавічы, Гомельскі раён) — беларуская пісьменніца.
Біяграфія
Скончыла ў 1970 годзе Гомельскі ўніверсітэт. У 1971—1997 гадах настаўнічала.
Творчасць
Друкуецца з 1963 года. Звяртаецца да гісторыі народа, складаных праблем сучаснасці, чарнобыльскай бяды, тэм смерці і бяссмерця, ролі паэта і паэзіі ў жыцці (паэтычныя зборнікі «Бацькоўскі дом», 1989; «Званок у верасень», 1992; «Каласы болю», 1994; «Добры знак», 1997; «Бярэста памяці», 1998). Выдала зборнік перакладаў сусветнай літаратуры «Сябрына» (1998). 3 1988 года выступае і як празаік, раскрывае маральна-этычныя і сямейныя праблемы.
Звераўшчына
Зве́раўшчына (, Зверовщина) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Жамчужненскага сельсавета. Размешчана за 32 км на паўночны захад ад Баранавічаў, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Палонка на лініі Баранавічы — Ваўкавыск.
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядома з XVI стагоддзя. У 1599 годзе фальварак і вёска ў Слонімскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі.
З 1939 года ў складзе БССР.
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінула 30 вяскоўцаў.
Да 22 сакавіка 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Палонкаўскага сельсавета, да 18 сакавіка 1985 года — у склад Перхавіцкага сельсавета.
Колва (прыток Вішэры)
Ко́лва (Ко́лва ) — рака ў Еўрапейскай частцы Расіі, у Пермскім краі, правы прыток ракі Вішэра (басейн Камы).
Даўжыня ракі 460 км. Плошча вадазбору 13 500 км². Сярэдні расход вады 163 м³/с (160 м³/с, аб’ём сцёку 5,05 км³/год, каля сяла Камгорт ). Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,3 м/км. Выток ракі знаходзіцца на Паўночным Урале, на паўднёва-ўсходнім схіле гары Колвінскі Камень. Працякае пераважна ў межах заходніх схілаў Паўночнага Урала. Упадае ў Вішэру за 34 км ад яе вусця. У верхнім цячэнні рэчышча Колвы камяністае. Ніжэй сяла Камгорт рака набывае раўнінны характар, шырыня рэчышча дасягае 75 м. Жыўленне ракі пераважна снегавое. Замярзае рака ў пачатку лістапада, вызваляецца ад лёду ў канцы красавіка — пачатку мая. Суднаходная на адлегласці 234 км ад вусця.
Прытокі Колвы: Сур’я, Кысур’я, Ямжач, Чышчэва, Вялікі Сусай, Кумай, Нер’я, Нюзім, Аныль, Тулпан, Айя, Чумук, Вялікі Чулан (Гулан), Бярозавая, Вішэрка, Сепія, Ухтым (Ухтыма), Віжаіха, Бубыл, Нізьва, Мудыль, Кемзелка і інш.
Каля ракі знаходзіцца горад Чэрдынь.
Паўднёвы Тайланд
Паўднёвы Тайланд (ประเทศไทยภาคใต้) — рэгіён у Тайландзе, звязаны з Цэнтральным Тайландам перашыйкам Кра. Паўднёвы Тайланд знаходзіцца на Малайскім паўвостраве і займае плошчу км². Самая вузкая частка паўвострава — перашыек Кра, па якім праходзіць паўночная мяжа Паўднёвага Тайланда. На заходнім узбярэжжы пераважаюць стромкія берагі, а ва ўсходняй частцы раскінуліся раўніны і рачныя даліны. Самая буйная рака — Тапі ў правінцыі Суратхані, басейн якой складае каля 8000 км² і займае прыкладна 10 % плошчы Паўднёвага Тайланда. У рэгіёне таксама працякаюць рэкі Патані, Саібуры, Крабі і Транг. Самае вялікае возера — Сангхла плошчай 1040 км². Ёсць вадасховішча Цзяо Лан плошчай 165 км². У правінцыі Суратхані знаходзіцца нацыянальны парк Каа Сок.
Самы высокі пункт — гара Кхаа Ланг вышынёй 1815 метраў над узроўнем мора.
Галактычны цэнтр
Галактычны цэнтр — параўнальна невялікая вобласць у цэнтры нашай Галактыкі, радыус якой складае каля 1000 парсек і ўласцівасці якой рэзка адрозніваюцца ад уласцівасцей іншых яе частак. Вобразна гаворачы, галактычны цэнтр — гэта касмічная «лабараторыя», у якой і цяпер адбываюцца працэсы зоркаўтварэння і ў якой размешчана ядро, якое калісьці дало пачатак кандэнсацыі нашай зорнай сістэмы.
Галактычны цэнтр знаходзіцца на адлегласці 8,5 кпк ад нашай Сонечнай сістэмы, у кірунку да сузор’я Стральца. У галактычнай плоскасці засяроджана вялікая колькасць міжзоркавага пылу, дзякуючы якому святло, ідучы ад галактычнага цэнтра, аслабляецца на 30 зорных велічынь, гэта значыць у 1012 разоў. Таму цэнтр нябачны ў аптычным дыяпазоне — няўзброеным вокам і пры дапамозе аптычных тэлескопаў. Галактычны цэнтр назіраецца ў радыёдыяпазоне, а таксама ў дыяпазонах інфрачырвоных, рэнтгенаўскіх і гама-прамянёў. Першая выява ядра Галактыкі была атрымана ў канцы 1940-х гг. А. А. Калінякам, В. І. Красоўскім і У. Б. Ніканавым у інфрачырвоным дыяпазоне спектра.
Экватарыяльныя каардынаты Галактычнага цэнтра (эпоха J2000.0):
Сэрвач (прыток Сэрвачы)
Сэ́рвач — ручай у Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Сэрвач (басейн Віліі).
Даўжыня ручая 10 (12 ) км. Плошча вадазбору 56 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7 м/км. Пачынаецца за 2 км у напрамку на захад ад вёскі Дзядкі, упадае ў раку Сэрвач за 2 км на паўднёвы захад ад вёскі Курдзекі. Рэчышча амаль цалкам каналізаванае. На вадазборы сетка меліярацыйных каналаў.
Гейзерых
Гейзерых (Гензерых, каля 389—24 ці 25 студзеня 477) — кароль вандалаў у 428—477 гадах, стваральнік Каралеўства вандалаў і аланаў у Паўночнай Афрыцы. У час яго кіравання вандалы і аланы разрабавалі Рым у 455 годзе.
Паходжанне
Гейзерых быў другім сынам караля вандалаў Гадагісла ад наложніцы з адзінакроўным братам і пераемнікам Гундэрыха.
Паводле слоў Пракопія Кесарыйскага, Гейзерых «цудоўна ведаў вайсковую справу і быў незвычайным чалавекам».
Уварванне ў Афрыку
На момант узыходжання на трон Гейзерыха ў паўночнай Афрыцы склалася цяжкая дзеля рымскай улады сітуацыя: паўстанне вайскавода Баніфацыя, уварванне берберскіх плямёнаў і іншыя складанасці. Гэта выкарысталі аланы і вандалы. Гейзерых з 80-тысячным войскам ў маі 429 года пераправіўся праз Гібралтар і, не сустрэўшы сур'ёзнага супраціву, прайшоў меней чым за год адлегласць ад Гінгіса да Карфегена, то бок каля 2 тысяч км. Вандалы захапілі буйныя і дробныя гарады, толькі Цытра і Карфаген паспяхова адбілі нашэсце. Рымскі вайскавод Баніфацый адыйшоў са сваім войскам у горад Гіпон-Гірэй, дзе цягам 14 месяцаў, да ліпеня 431 года вытрымліваў аблогу. Затым ён сышоў, пакінуўшы горад аланам і вандалам. Гіпон-Рэгій стаў першай паўночна-афрыканскай рэзідэнцыяй Гейзерах.
Вайна з Візантыяй за Афрыку
Каля 432 года на тэрыторыі, за якую ішла барацьба у Паўночнай Афрыцы, уступіла Усходняя Рымская Імперыя пад камандваннем Флавія Аспара, вайскавода аланскага паходжання. Абодва бакі спустошвалі багатыя правінцыі, але, відаць, пазбягалі вырашальнай бітвы. За перыяд да 435 года вандалы і аланы захапілі значную частку рымскай Паўночнай Афрыкі. Мір быў падпісаны ў 435 годзе ў Гіпон-Рэгіі. Імперыя пасля перамоў надала вандалам і аланам статус федэратаў. Паколькі тэкст дамовы да нас не дайшоў, можна толькі меркаваць, што Гейзерых, у сваю чаргу, абавязаўся пастаўляць востра неабходны Італіі аліўкавы алей і зерне, а таксама абараняць межы ад бербераў.
Бітва за панаванне ў Міжземным моры
Аднак мір не быў працяглым. 19 кастрычніка 439 года Гейзерых нанес нечаканы ўдар, узяў і спустошыў вобласці, што засталіся ў рымлян (Праконсульская Афрыка і Бізацэны). Авалодаўшы карфагенскім флотам дзеля перавозкі зерня, ён ператварыў яго у ваенны флот. Такім чынам, ён стаў уладарыць на заходнім і цэнтральным Міжземным моры. У 439—440 гады вандальскі флот рабаваў узбярэжжы Сіцыліі і Паўднёвай Італіі. Кантынгент заходне-рымскіх войскаў і усходне-рымскі флот, закліканы Валентыянам ІІІ на дапамогу, дасягнулі, праўда, няшмат, але перашкодзілі вокамгненнаму захопу Сіцыліі. Аднак калі ў 442 годзе ўсходне-рымскі флот сышоў, Гейзерых заняў Сіцылію і прымусіў заходне-рымскі ўрад падпісаць з ім новую дамову. Вандалы і аланы вызваліліся ад статусу федэратаў і былі прызнаны практычна незалежнымі. Дамова ўключала таксама пашырэнне межаў каралеўства Гейзерыха, якое ўвабрала ў сябе Трыпалітынію. Імперыя захавала абедзьве правінцыі Маўрытаніі, Нумідыйскую вобласць вакол Цытра і Ўсходнюю Трыпалітанію. Сіцылія некаторы час таксама належыла Рымскай Імперыі.
Захоп Рыма і узбуйненне Вандальскага каралеўства
Калі ў Рыме быў забіты імператар Валентыян ІІІ, Гейзерых скарыстаўся гэтым, каб разарваць мірную дамову з імперыяй 422 года. Дадатковай падставай стала тое, што новы імператар Петроній Максім выдаў за свайго сына дачку Валентыяна, Еўдоксію, якую яшчэ ў 446 годзе заручылі з Хунерыхам, сынам Гейзерыха. Гейзерых сам узначаліў флот і ў апошнія дні траўня 455 года высадзіўся ў вусці Тыбра. У Рыме пачалася паніка, у час якой быў забіты Петроній Максім.
Пасля 14-дзённага разрабавання Рыма Гейзерых пакінуў горад, узяўшы з сабою ўдаву Валентыяна і яго дачок Еўдоксію і Галу Плацыдзію.
Ракаўка (Клімаўскі раён)
Гісторыя
Вёска вядома ў сярэдзіне XIX ст.
Да Лютаўскай рэвалюцыі вёска ў складзе Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні. 20 лістапада 1917 года вёска абвяшчалася часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года вёска ўключана ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Аднак да мая 1919 года ў складзе Чарнігаўскай губерні Украінскай ССР, пасля чаго была перададзена ў Гомельскую губерню РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.