cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Запруддзе (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
IC 1756
IC 1756 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральна галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Тараканавыя
Тараканавыя, Тараканы (Blattoptera або Blattodea) — падатрад насякомых атрада тараканападобных; часам вылучаецца ў асобны атрад. Вядома больш за 4500 відаў (4565 відаў па стане на люты 2008 г.).
Пашырэнне
Вядомы з карбону (каля 350 млн гадоў назад).
Пашыраны ўсюды, пераважна ў тропіках і субтропіках. Жывуць пад камянямі, у раслінным подсціле, глебе, норах грызуноў, некаторыя віды:, і інш. — у жыллі чалавека. На Беларусі 6 відаў (,, тараканы і інш.).
Асабліваці біялогіі
Пераважна начныя наскомыя, жывуць скрытна.
Усёедныя. Пашкоджваюць харчовыя прадукты, скураныя вырабы і інш.
Яйцы адкладваюць у асаблівых капсулах. Развіццё з няпоўным ператварэннем. Лічынкі развіваюцца ад 3—4 месяцаў да 4 гадоў. Некаторыя трапічныя віды жывародныя. Ра­звіва­юцца ад 3-4 месяцаў да 3-4 гадоў.
Некаторыя — пераносчыкі ўзбуджальнікаў хвароб (напр., дызентэрыі) і яец гельмінтаў.
Спірылы
Спіры́лы (Spirillum) — род грамадмоўных бактэрый, якія маюць форму спіральна-звілістых або дугападобна выгнутых палачак.
Дыяметр клетак спірыл складае 0,2—1,7 мкм, даўжыня 0,5—60 мкм. Рухаюцца з дапамогай жгуцікаў. Спор не ўтвараюць. Сапрафіты. Жывуць у прэсных і салёных вадаёмах, сустракаюцца таксама ў загніваючай стаялай вадзе, гнаявой жыжы і змесціве кішэчніка жывёл
Крыварожскі тралейбус
Крыварожскі тралейбус (Криворíзький тролéйбус) — адзін з відаў грамадскага транспарту горада Крывы Рог.
Гісторыя
Тралейбусны рух у Крывым Рагу быў пачата 25 снежня 1957 года, калі быў адкрыты рух па маршруце «Руднік імя Кірава - Пруды» (па іншых дадзеных маршрут «Плошча Свету - Піянер» даўжынёй 24,4 кіламетра). На момант адкрыцця рухомы склад складаў 15 тралейбусаў тыпу МТБ-82 і МТБ-82Д, на якіх працавала 30 кіроўцаў. Першыя маршруты злучалі цэнтр горада з рудніком паўночнай частцы горада і мелі агульную даўжыню 49 кіламетраў, абслугоўваліся 28 тралейбусамі.
У 1959 годзе пабудавана тралейбуснае дэпо «Раковатая», разлічанае на 50 адзінак рухомага складу. У 1960 году адчынены новы маршрут «44-ы квартал - ЦГАК».
У 1971 годзе адкрыта тралейбуснае дэпо № 2 на 100 адзінак рухомага складу.
У 1977 годзе на маршрутах горада працавала 212 тралейбусаў.
У 2001 годзе налічвалася 78 тралейбусаў і 131 кіроўца.
З пачатку 2017 года на гарадскія маршруты выйшла пяць тралейбусаў з дызель-генератарнай усталёўкай, вырабленыя на камунальным прадпрыемстве «Гарадскі тралейбус». Гібрыдныя тралейбусы працуюць на маршруце, які злучае мікрараёны Усходні-1, 2, 3 з цэнтрам горада і плошчай Вызвалення.
4-7 верасня 2017 года тралейбус № 656 ЮМЗ Т2 з гібрыднай устаноўкай, здзейсніў прабег даўжынёй у 1200 кіламетраў без кантактнай сеткі па маршруце Крывы Рог-Жытомір-Крывы Рог.
Расон (КНДР)
Расон (Насон, ), Наджын-Санбон  — горад прамога падпарадкавання ў КНДР, які мяжуе з кітайскай правінцыя Гірын. і Прыморскі краем Расіі. Мяжа з Расіяй праходзіць па рацэ Туманнай (Туманган).
На тэрыторыі горада размешчаны чыгуначныя станцыі Санбон і Наджын Карэйскіх дзяржаўных чыгунак, а таксама порт, які не замярзае круглы год. У горад уваходзяць невялікія выспы, як марскія, так і рачныя: Піпхадо, Кхынсом і іншыя.
Гісторыя
Мяжа па рацэ Туманган ўсталявана ў 1860 годзе. У 1990 годзе СССР і КНДР падпісалі дамову пра ўсталяванне лініі дзяржаўнай мяжы па фарватары Туманнай, дзякуючы чаму тэрыторыя былога вострава Нактундо плошчай 32 км² была прызнана савецкай. Гэта пагадненне не прызнала Паўднёвая Карэя, якая працягвае лічыць тэрыторыю Нактундо сваёй.
На тэрыторыі Расона ў порце Унгі 10 жніўня 1945 года адбыўся апошні паветраны таран Другой сусветнай вайны. Група штурмавікоў пад камандаваннем малодшага лейтэнанта Міхаіла Янко, камандзіра звяна 37-га штурмавога авіяцыйнага палка 12-й авіяцыйнай дывізіі ВПС Ціхаакіянскага флоту, выконвала задачу па знішчэнні транспартных сродкаў Квантунскай арміі ў порце Расін. Ужо пасля паспяховай атакі самалёт малодшага лейтэнанта падбілі, а сам лётчык быў паранены. Камандзір і паветраны стралок прынялі рашэнне не пакідаць машыну і накіравалі палаючы штурмавік у цэнтр партовых збудаванняў. 14 верасня 1945 года Міхаілу Янко прысвоілі званне Героя Савецкага Саюза, а яго таварыша па экіпажу, малодшага сяржанта Івана Бабкіна ўзнагародзілі Ордэнам Айчыннай вайны 1-й ступені (абодвух пасмяротна). Героі, а таксама яшчэ некалькі дзясяткаў воінаў Савецкай Арміі спачываюць у брацкай магіле на схіле аднаго з пагоркаў Раджіна.
У 1991 годзе рэгіён атрымаў статус асаблівай эканамічнай зоны. Аддзяліўся ад правінцыі Хамгён-Пукто у 1993 годзе, атрымаўшы назву «Наджын-Санбон», якая ў 2000 годзе скарацілася да «Расон». У студзені 2011 года Расону прысвоены статус «Асаблівага горада», дзе большая частка абмежаванняў на вядзенне бізнесу будзе знятая.
У горадзе размешчаны нафтахімічны комплекс.
КНДР — Расія
Названыя работы пачаліся ў кастрычніку 2008 года і скончыліся ў верасні 2013 года. У порце Наджын сіламі «РЖД» пабудаваны пірс, з якога ў канцы 2014 года было адпраўлена ў Паўднёвую Карэю 40,5 тыс. тон расійскага вугалю, а вясной 2015 года яшчэ каля 140 тыс. тон вугалю з Расіі. Ад памежнага пераходу Хасан-Туманган да порта Наджын пракладзеная чыгуначная сумешчаная каляіна (карэйская 1435 мм і руская 1520 мм) працягласцю 54 км. Па ўмовах пагаднення КНДР здае ў арэнду Пірс і прылеглую тэрыторыю на 49 гадоў, за што атрымлівае 600 тыс. еўра ў год.
Спачатку порт Наджын выкарыстоўваўся таксама Савецкім Саюзам (з 1972 па 1991 года).
Паміж памежнымі станцыямі Хасан (РФ, Прыморскі край, Хасанскі раён) і Туманган (КНДР, СЭЗ Расон) дзейнічае рэгулярнае пасажырскае чыгуначнае паведамленне. З 2017 года дзейнічае таксама і марское паведамленне паміж Уладзівастокам і Наджынам.
З 2018 года марское паведамленне «Уладзівасток-Наджын» перапыненае праз фінансавыя цяжкасці ў суднаходнай кампаніі.
Адміністрацыйны падзел
Расон падзелены на адзін 1 муніцыпальны раён (куёк) і 1 павет (гун):
Руслан Пятровіч Ратань
Русла́н Рата́нь (Руслан Ротань; нар., ) — украінскі футбаліст (паўабаронца) і трэнер. Ігрок нацыянальнай зборнай Украіны (2003—2018). У цяпрерашні час працуе галоўным трэнерам клуба «Александрыя» і моладзевай зборнай Украіны.
Сілана
Сілана (Sillano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лука.
Насельніцтва складае 732 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 12 чал./км². Займае плошчу 62 км². Паштовы індэкс — 55030. Тэлефонны код — 0583.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Леанід Ціханавіч Левін
Леанід Ціханавіч Левін (Леон Танхелевіч) (1869, Высока-Літоўск Гродзенскай губерні — 1944, Ташкент) — савецкі отарыналарынголаг. Доктар медыцыны (1902), Заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1935).
Біяграфія
У 1894 скончыў медыцынскі факультэт Кіеўскага ўніверсітэта. У 1896—1901 гадах знаходзіўся на ўдасканаленні за мяжой, затым быў асістэнтам, а з 1908 года — дацэнтам клінічнага інстытута ўдасканалення ўрачоў у Пецярбургу. У 1902 абараніў доктарскую дысертацыю пра змены слыхавога органа пры дыфтэрыі.
З 1914 — прафесар.
З 1917 — загадчык кафедры отарыналарынгалогіі, дзе працаваў да канца жыцця.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны, з 1941 года, у складзе Інстытута знаходзіўся ў эвакуацыі ў Ташкенце.
Раптоўна памёр у 1944 годзе ў Ташкенце пасля выступу ў якасці афіцыйнага апанента на абароне дысертацыі.
Пахаваны на Сестрарэцкіх могілках.
Навуковая дзейнасць
Апублікаваў больш за 60 навуковых прац. Ім распрацаваны арыгінальны метад агульнаполасцевай радыкальнай аперацыі вуха, мадыфікаваны спосаб выкрыцця лабірынта і прапанаваны шэраг інструментаў для выканання гэтых аперацый.
Стварыў капітальнае 3-томнае кіраўніцтва па хірургічным хваробам вуха; яно вытрымала некалькі выданняў (1928, 1936—1937, 1948).
Стварыў школу отарыналарынголагаў пераважна хірургічнага кірунку.
Па ініцыятыве Левіна было створана Пецярбургскае оталарынгалагічнае таварыства (1906). Ім быў арганізаваны навуковы часопіс « Штомесячнік Вушных, насавых і гарлавых хвароб», пераназваны пазней у «Рускую отарыналарынгалогію».
Шчыток (суквецце)
Шчыто́к — простае суквецце, ў якім кветкі размешчаны на адным узроўні, і верхнія кветаножкі даўжэйшыя за ніжнія.
Леанід Ціханавіч Левін
Навуковая дзейнасць
Імя Левіна было прысвоена клініцы отарыналарынголагаў (рэарганізаваны ў 2011 годзе).
Шчыток (суквецце)
Шчыток узнік у развіццё гронкі. Кветкі ў шчытку цвітуць, пачынаючы ад краю суквецця. Характэрны культурнай грушы, глогу.
Часам шчыток блытаюць са шчыткападобнай мяцёлкай.
Івашуціна (Дарагабужскі раён)
Івашуціна (Ивашутино) — вёска ў Дарагабужскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Усвяцкага сельскага паселішча.
Муха базарная
Муха базарная (Musca sorbens) — двукрылае насякомае сямейства.
Эалогія
Пасялковы паўэндафільны від. Вялікую частку часу мухі праводзяць на адкрытым паветры, канцэнтруючыся каля кірмашоў і фекаліяў. Могуць залятаць у памяшканні, дзе дасягаюць высокай колькасці. Размножваецца толькі ў тых населеных пунктах, дзе на зямлі прысутнічаюць экскрыменты чалавека.
З'яўляецца факультатыўным гематафагам. Мухі харчуюцца фруктовымі сокамі, мясам, малочнымі прадуктамі. Ахвотна нападаюць на чалавека, злізваючы пот, выдзяленні слізістых абалонак вачэй і крывяністы эксудат ран.
Значэнне
Распаўсюднік вочных хвароб і кішачных інфекцый.
Славянскі тралейбус
Славянскі тралейбус (Слов'янський тролейбус) — дзеючая тралейбусная сістэма горада Славянск.
Перспектывы
Праектам развіцця прадугледжана:
IC 1757
IC 1757 — галактыка тыпу P (особлива галактыка) у сузор’і Кіт.
Каськова (Дарагабужскі раён)
Каськова (Касько́во) — вёска ў Дарагабужскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Усвяцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Помнік Сімяону Полацкаму (Полацк)
Помнік Сімяону Полацкаму — манумент Сімяону Полацкаму ў Полацку. Помнік знаходзіцца ў скверы на праспекце Францыска Скарыны.
Апісанне
Помнік Сімяону Полацкаму быў адкрыты 7 верасня 2003 года ў дзень святкавання беларускага пісьменства. Аўтары помніка: скульптар Аляксандр Фінскі, архітэктары Георгій Фёдараў і Наталля Цавік.
Дубіна (значэнні)
Назву Дубіна маюць:
Гота
Гота (Gotha) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Цюрынгія.
Горад уваходзіць у склад раёна Гота. Насельніцтва складае 46497 чалавек (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 69,52 км². Горад падзяляецца на 7 гарадскіх раёнаў. Афіцыйны код — 16 0 67 029.
Дроздзіна
Дро́здзіна (, Дроздино) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мётчанскага сельсавета.
Мікуліна (Талачынскі раён)
Міку́ліна (, Микулино) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Аболецкага сельсавета.
Гісторыя
На думку В. Вароніна, паселішча згадваецца як сяло Мікулінскае пры размежаванні каля 1455 года маёнтка Падбярэззе князёў Івана і Фёдара Ямантавічаў з маёнткам Варанцэвічы пана Івана Іллініча, калі яно трапіла да апошняга разам двума з паловай селішчамі ў нейкім «горадзе Коч». Іншыя даследчыкі атаясняюць згаданае сяло Мікулінскае з горадам Мікуліным (цяпер вёска ў Смаленскай вобласці Расіі).
Пэўна вядома прынамсі з сярэдзіны XVI ст., з апісання паветаў утвораных у ВКЛ адміністрацыйнай рэформай 1565—1566 гадоў, як Мікуліна ў Віцебскім павеце.
Малагасійцы
Малагасі́́йцы (малаг. Foko malagasy), або мальгашы́ (франц. Malgache) — карэннае насельніцтва Мадагаскара. Агульная колькасць — каля 22 млн чал. (2011 г.)
Продкі малагасійцаў трапілі праз Індыйскі акіян на Мадагаскар з Паўднёва-Усходняй Азіі ў першай палове 1 тысячагоддзя да н. э. На працягу стагоддзяў яны змешваліся з насельнікамі суседняй Усходняй Афрыкі. На вялікай прасторы вострава яны падзяліліся на шмат этнічных груп, кожная з якіх мае свае гістарычныя і культурныя адметнасці.
Малагасійская мова належыць да аўстранезійскай моўнай сям’і, болей пашыранай у Паўднёва-Усходняй Азіі і Акіяніі.
Паходжанне
Малагасійцы значна адрозніваюцца па мове і культуры ад іншых насельнікаў Афрыкі. Па паходжанню яны з’яўляюцца аўстранезійцамі. Продкі сучасных малагасійцаў трапілі на Мадагаскар з Паўднёва-Усходняй Азіі ў прамежку часу паміж 350 г. да н.э. і 550 г. н.э. Найбольш блізкія да іх па мове — тубыльцы Паўднёвага Калімантана. Гэта тлумачыцца асаблівасцямі геаграфічнага становішча Мадагаскара, які адлучыўся ад Паўднёвай Азіі 65 млн гадоў таму і знаходзіўся ў ізаляцыі ад Афрыкі дзякуючы небяспечным плыням шырокага Мазамбікскага праліва. У той жа час, у пэўныя сезоны плаванне праз Індыйскі акіян можа быць адносна спакойным. Другая прычына — культура саміх аўстранезійцаў, якія дзякуючы сваім навыкам выдатных мараплаўцаў і навігатараў здолелі засяліць вялізарныя прасторы Зондскага архіпелага, суседніх астравоў, а таксама Акіяніі.
З XIX ст. выказвалася думка, што да з’яўлення продкаў малагасійцаў на Мадагаскары мелася насельніцтва афрыканскага паходжання. Спасылаліся на малагасійскі фальклор, які сцвярджае, што продкі перасяленцаў з Азіі сустрэлі на востраве нізкарослых абарыгенаў вазімба, якія маглі быць сваякамі афрыканскіх бушменаў або пігмеяў. Да таго ж, для насельнікаў заходняга Мадагаскара характэрны негроідныя рысы (у іншых малагасійцаў яны не так выразны), а бара наогул сцвярджаюць, што калісьці жылі на Афрыканскім кантыненце.
Археалагічныя знаходкі фіксуюць прысутнасць афрыканцаў на поўначы Мадагаскара толькі эпохай Сярэднявечча (IX—XII стст). У прыватнасці, знаходзяць кераміку, тыповую для ўзбярэжжа Усходняй Афрыкі, дзе фарміравалася культура сучасных суахілі. Відавочна, што суахілі маглі быць гандлярамі, а не абавязкова перасяленцамі. Да таго ж, яны з’явіліся пазней за аўстранезійцаў.
Альтэрнатыўны пункт гледжання засноўваўся на ідэе, што да аўстранезійскага перасялення існавала больш раннее з Азіі (каля 1500 г. да н.э.), і першымі перасяленцамі былі азіяцкія цемнаскурыя і маларослыя аўстралоіды, якія хутка згубілі мараходныя навыкі і пачалі займацца збіральніцтвам і паляваннем.
З сяр. XX ст. прыводзілася ўсё больш фактаў, якія сведчылі на карысць першынства выхадцаў з Азіі, у тым ліку адкрыццё сувязі малагасійскай мовы з гаворкамі Калімантана, распаўсюджанне раслін азіяцкага паходжання на ўсходзе Афрыкі і г. д. Выказваліся нават думкі, што азіяцкая міграцыя была значна шырэйшай і ахоплівала саму Афрыку, нават яе ўнутраныя раёны.
Большасць сучасных даследчыкаў падтрымлівае думку, што ранняй міграцыі з Азіі і Афрыкі не было. Аўстранезіцы былі першымі насельнікамі Мадагаскара, але засяленне адбылося ў выніку не адной, а шматлікіх міграцый. Прычым, не абавязкова прамых. Засяленне магло ісці праз Шры-Ланку і Каморскія астравы. Да таго ж, не трэба забываць і пра тое, што сталыя працэсы перасялення з месца на месца былі характэрныя пазней і для ўнутраных рэгіёнаў вострава. Афрыканцы трапілілі на Мадагаскар пазней за аўстранезійцаў у якасці гандляроў, часам перасяленцаў і рабоў. Аднак іх уплыў быў вельмі значным. Генетычныя даследаванні, апублікаваныя ў 2005 г., паказалі, што прыкладна 50 % генетычнай спадчыны сучасных малагасійцаў мае ўсходнеафрыканскае паходжанне.
У сярэднявеччы і пазней адчуваўся моцны ўплыў арабаў і індыйцаў. Да з’яўлення на Мадагаскары партугальцаў у 1500 г. на паўночным узбярэжжы меліся паселішчы мусульман. Першыя запісы сара-бе на малагасійскай мове былі зроблены арабскімі літарамі.
Фарміраванне нацыі
Да прыходу еўрапейцаў малагасійцы не былі адзіным народам і не мелі агульнай этнічнай тоеснасці. Розныя этнічныя групы стаялі на рознай ступені сацыяльнага і палітычнага развіцця. Каля XIV ст. сфарміравалася першае дзяржаўнае ўтварэнне Амбухідратрыму. У кан. XVI—XVIII стст. узніклі іншыя малыя дзяржавы.
У XVII ст. на землях цэнтральнага нагор’я правадыром Раламбу была заснавана дзяржава, якая паступова пашыралася і, ў выніку, ператварылася ў Імерыну, дзяржаву мерына. Канчатковае аб’яднанне мерына і заваяванне цэнтральнага нагор’я завершыў Андрыямпуінімерына (1780—1810 гг.). Яму прыпісваецца шэраг важных рэформ сацыяльнага ладу і ўвядзенне першаснай сістэмы адукацыі. Яго нашчадак Радама I (1810—1828 гг.) захапіў большую частку Мадагаскара і ў 1817 г. падпісаў мірнае пагадненне з Вялікабрытаніяй, якое дало яму еўрапейскае прыпрызнанне. З 1818 г. на востраве пачалі дзейнічаць брытанскія місіянеры, якія стварылі адзіную сетку хрысціянскіх школ, перавялі пісьмовасць на лацінку і пачалі кнігадрукаванне. Важным было стварэнне рэгулярнай арміі, аснову якой склалі мерына і бецылеу. Далейшыя рэформы дзяржаўнага дзеяча Райнілайрывуні (1828—1896 гг.), што ў 1864—1895 гг. займаў пост першага міністра, садзейнічалі стварэнню адзінага дзяржаўнага апарата, судовай сістэмы, эканамічнага росту. У выніку, на Мадагаскары склалася праслойка адукаваных чыноўнікаў і ваенных з розных этнічных груп, якія ўсведамлялі і адстойвалі адзінства малагасійцаў.
У выніку дзвюх ваенных кампаній Францыя захапіла Мадагаскар у 1895 г. і ператварыла яго ў калонію. Каланіяльныя ўлады імкнуліся разбурыць традыцыйную сістэму сацыяльных адносін, пераўладкаваць землекарыстанне, пабудаваць рыначную эканоміку, што прывяло да росту гарадоў, дзе сяліліся і ўзаемадзейнічалі прадстаўнікі розных этнічных груп. Малагасійцы атрымалі магчымасць вучыцца ў французскіх школах. Быў створаны пласт чыноўнікаў і інтэлектуалаў-малагасійцаў. Такім чынам, да II Сусветнай вайны склалася адзіная малагасійская інтэлігенцыя, узнік нацыяналістычны рух за незалежнасць.
Канчатковае фарміраванне малагасійцаў як нацыі адбылося пасля абвяшчэння незалежнасці Мадагаскара 26 чэрвеня 1960 г.
Этнічныя групы
Негледзчы на значнае падабенства ў мове і культуры, малагасійцы падзяляюцца на этнічныя групы, якія сфарміраваліся да кан. XVIII ст. і адрозніваюцца паходжаннем, рэлігійнымі традыцыямі, заняткамі і інш. Яны насяляюць розныя рэгіёны Мадагаскара.
Вылучаюць наступныя буйныя этнічныя групы:
Даволі спецыфічнай малой этнічнай групай з’яўляюцца мікеа, што насяляюць лес Мікеа на поўдні Мадагаскара.
Гаспадарчыя заняткі
Відавочна, першыя хвалі перасяленцаў на Мадагаскар займаліся пераважна ловам рыбы, паляваннем і збіральніцтвам. З’яўленне чалавека можа растлумачыць выміранне шматлікіх эндэмічных відаў жывёл, у тым ліку эпіорніса, мадагаскарскага гіпапатама, вялікіх лямураў і г. д. Буйных дзікіх жывёл амаль не засталося. Да кан. XIX ст. паляванне перастала быць істотнай формай забеспячэння для малагасійцаў, у той час як збіральніцтва доўгі час заставалася важным для жыхароў лясной мясцовасці і ўзбярэжных рэгіёнаў.
Разнастайнасць прыродна-геаграфічных рэгіёнаў Мадагаскара прывяла да істотных адрозненняў у гаспадарчым жыцці малагасійцаў. Насельнікі вільготных трапічных раёнаў займаліся пераважна земляробствам, узбярэжжа — земляробствам і ловам рыбы, цэнтральных умераных раёнаў — земляробствам і жывёлагадоўляй, а для жыхароў засушлівых захаду і поўдня больш выжным заставалася жывёлагадоўля. Цікава, што земляробчыя тэхналогіі і культуры прыйшлі на Мадагаскар з Азіі. Назвы амаль усіх свойскіх жывёл — з Усходняй Афрыкі.
Галоўнай сельскагаспадарчай культурай малагасійцаў з’яўляецца рыс. У некаторых раёнах усходняга ўзбярэжжа — тара і іншыя клубняплоды. Акрамя таго, вырошчваюць розныя віды садавіны і гародніны, какосавую пальму, на продаж — спецыі, эфіра-алейныя культуры, каву, тытунь і г. д. Земляробствам займаюцца пераважна мужчыны, аднак жанчыны і дзеці аказваюць дапамогу. Раней зямлю апрацоўвалі вузкімі доўгімі лапатамі з увагнутымі лёзамі. У цэнтральных раёнах рыс збіралі ўручную з дапамогай нажа. Для вырошчвання гэтай працаёмкай культуры будавалі дамбы і складаныя ірыгацыйныя сістэмы.
Рамяство вылучылася як самастойны занятак толькі ў друг. пал. II тыс. н.э. Малагасійскія рамеснікі славіліся як выдатныя разьбяры, ліцейшчыкі і ткачы. Ткацтва, пляценне і апрацоўка дрэва былі звычайнымі заняткамі ў сельскай мясцовасці. З узнікненнем гарадоў у XIX ст. рамеснікі вылучыліся ў асобную катэгорыю насельніцтва, пачалі ствараць рамесныя карпарацыі. Разьбяную меблю і хатняе начынне, плеценыя цыноўкі не лічылі прывілегіяй заможных. Яны сустракаліся нават у хатах бедных малагасійцаў. У XIX ст. вылучыліся і іншыя заняткі — камерцыйная здабыча карысных выкапняў, пераноска грузаў. Паколькі добрых дарог на востраве тады не было, ношчыкі маруміты сталі першай групай найманых рабочых.
Асаблівасці кулінарыі
Нават у раёнах, населеных жывёлагадоўцамі, аснову штодзённай ежы складае рыс. Яго вараць і ядуць с вострай падлівай. Муку з рысу не робяць. Малагасійцы не соляць ежу. Соль ужываецца самастойна, звычайна перад сняданкам.
Матэрыяльная культура
У розных рэгіёнах Мадагаскара будавалі розныя тыпы жытлаў, але традцыі будаўніцтва больш адпавядаюць азіяцкім узорам. Хаціны ўяўлялі сабою прамавугольныя каркасныя канструкцыі са сценамі з трыснёга, бамбуку або равеналы. Двухсхільныя дахі крылі драўнянай карой, саломай або пальмавым лісцем. У раёнах з частымі паводкамі іх ставілі на драўляныя палі, на фасадзе ладзілі балкон з аднасхільным дахам. У Цэнтральным Мадагаскары шырока распаўсюджаныя глінабітныя пабудовы з высокім дахам на драўляных слупах. Жытлы аднакамерныя, у заможных — шматкамерныя. Пабудовы строга арыентаваны з поўначы на поўдзень. Уваход рабіўся з заходняга боку. Паўднёвая частка жытла выкарыстоўвалася ў гаспадарчых мэтах. У паўночнай частцы ставіліся культавыя прадметы і грувасткі ложак гаспадара з драўлянымі створкамі. Агмень ладзіўся бліжэй да ўвахода.
Для шанавання продкаў рабіліся культавыя збудаванні ў форме слупа. Асабліва вядомыя алаала, драўляныя збудаванні махафалі. Яны багата ўпрыгожваліся геаметрычным і жывёльным арнаментам, скульптурамі раслін і жывёл. У Імерыне будавалі цагляныя магільні для асоб каралеўскага роду.
Хатняе начынне таксама разнастайнае — каменныя ступы для рысу, каменныя і металічныя лямпы, разьбяная мэбля, трысняговыя цыноўкі, драўляны посуд. Керамічны посуд быў мала распаўсюджаны.
Традыцыйная вопратка малагасійцаў — насцегнавая повязь у мужчын і спадніца ў жанчын. Высакародныя штодзённа, а простыя людзі ва ўрачыстыя дні апраналі плашч ламба з прыгожымі ўзорамі ў выглядзе палос. Ламба да сёй пары выкарыстоўваецца ў рытуальных мэтах. У яго апранаюць нябожчыкаў.
Сацыяльны лад
Малагасійскае традыцыйныя каштоўнасці адрозніваюцца значным кансерватызмам. Малагасійцы вераць у існаванне жыватворнай сілы хасіна, якая падобна палінезійскай мана нераўнамерна размеркаваная паміж людзьмі і сем’ямі, можа перадавацца ад продкаў да нашчадкаў. Высакародныя малагасійцы маюць больш хасіна, чым нізкародныя, а ўнутры адной сям’і старэйшым нададзена хасіна больш, чым малодшым. Гэта адлюстроўваецца нават у тым, як людзі рассаджваюцца за абедным сталом, дзе лепшыя месцы займаюць старыя мужчыны. Малагасійцы заўсёды ацэньваюць адзін іншага з пункту гледжання ўзросту, полу і паходжання. У пабытовым жыцці шырока распаўсюджаны забароны фады.
У XIX ст. грамадства мерына было падзелена на тры вялікія пласты. Вышэйшы складаўся з высакародных андрыяна, якія ў сваю чаргу падзяляліся на шэсць груп. Прадстаўнікі першых трох груп мелі правы на спадчынныя землі вудывуна, нашэнне асаблівай вопраткі, вызваляліся ад абавязковых адпрацовак і падаткаў. Прадстаўнікі астатніх трох груп адрозніваліся толькі адсутнасцю права на вудывуна. Існавала сёмая прамежкавая група, якая карысталася выключна ганаровымі прывілегіямі.
Асноўны пласт насельніцтва фарміраваўся з простых хува — земляробаў, рамеснікаў і гандляроў. Толькі частка хува, што жыла на землях караля, па статусу была блізкай да прыгонных. Астатнія групы амаль не адрозніваліся па свайму становішчу. Хува выплочвалі даніну і павінны былі пэўны час бязвыплатна працаваць на дзяржаву.
На ніжэйшай прыступке сацыяльнай лесвіцы стаялі рабы андэву. Яны разглядаліся або як поўная прыватная маёмасць гаспадара, або як «малодшыя» члены пашыранай сям’і. Андэву не выплочвалі падаткаў і не працавалі на дзяржаву, таму маёмасна іх становішча магло быць вышэйшым за бедных хува. Аднак нават у наш час іх нашчадкі лічацца ніжэйшымі за астатніх малагасійцаў, ім прыпісваюцца грубіянства і бестактоўнасць. Шлюбы паміж нашчадкамі андэву і іншымі суграмадзянамі здараюцца рэдка.
Сям’я ў малагасійцаў мае патрыярхальны характар, прычым у груп жывёлагадоўцаў спадчына размяркоўваецца толькі строга па мужчынскай лініі. Сустракаюцца пашыраныя і малыя сем’і. Сярод большасці груп вядомы так званыя выпрабавальныя шлюбы, калі маладыя жывуць разам каля года да афіцыйнага абвяшчэння аб стварэнні сям’і.
Сем’і звычайна аб’ядноўваюцца ў абшчыны. У некаторых раёнах Мадагаскара захаваліся родавыя абшчыны, якія складаюць малыя паселішчы. У мерына такія абшчыны былі вядомы як фуку («род»), але пры Андрыямпуінімерына (1780—1810 гг.) ім на змену прыйшла суседская абшчына фукунулуна. Яна звязвала членаў сеткай узаемных абавязкаў — дапамогай пры няшчасцях, у сумеснай працы. Фукунулуна размяркоўвае зямлю паміж сем’ямі, вырашае асноўныя пытанні грамадскага жыцця, нават час сяўбы. Французская каланіяльная адміністрацыя адмяніла суседкія абшчыны, але з 1962 г. яны пачалі адраджацца, а ў 1975 г. атрымалі канстытуцыйнае прызнанне.
Традыцыйнае мастацтва
Прыкладное мастацтва прадстаўлена вырабамі малагасійскіх рамеснікаў. У мінулым, асабліва славіліся разьбяры Мадагаскара. Шырока распаўсюджаны маляванне на тканінах, гафт, пляценне, апрацоўка каменю.
Распаўсюджаны міфы, легенды, паданні аб продках, казкі.
Мова
Родная мова малагасійцаў адносіцца да малайска-палінезійскай групы аўстранезійскіх моў. Размоўная мова мае каля 20 дыялектаў, з якіх вылучаюць толькі 2 буйныя — усходні, характэрны для мерына, і заходні, распаўсюджаны ў тым ліку сярод сакалава. У 1823 г. быў зацверджаны малагасійскі алфавіт на аснове лацінкі.
Традыцыйныя вераванні
Да сёй пары больш за палову вернікаў-малагасійцаў спавядае традыцыйныя вераванні. Іх аснову складае культ продкаў фумбан-разана. Малагасійцы вераць, што пасля смерці душа фанахі трапляе ў свет духаў, дзе працягвае сваё існаванне як продак разана. Прычым, у свеце духаў, як і ў звычайным жыцці, душа займае пэўнае сацыяльнае становішча. Найбольш прывілігіраванымі з’яўляюцца фанахі правадыроў, андрыяна і каралёў. Прадстаўнікі некаторых этнічных груп вераць у магчымасць перасялення фанахі ў целы нашчадкаў або жывёл (кракадзілаў, лемураў).
Разана працягваюць аказваць значны ўплыў на гэты свет. Але іх заступніцтва неабходна жывым яшчэ і таму, што толькі яны могуць выступаць з прашэннямі перад валадаром сусвету Андрыяманітра (літаральна «духмяным панам»), які не прыслухоўваецца да жывых людзей. Малагасійцы практыкуюць шматлікія рытуалы і ахвярапрынашэнні для таго, каб атрымаць падтрымку фанахі. Адзін з найбольш святочных звычаяў — рытуал перагортвання памерлых у магільнях.
З культам продкаў цесна звязаны шаманізм. Шаманы мпхімасі (умбіясі) выступаюць у першую чаргу як медыўмы, да якіх звяртаюцца, каб наладзіць непасрэдны кантакт з разана. Асаблівай павагай карыстаюцца шаманы мпісікіды з этнічнай групы бара. Яны лечаць ад розных захворванняў, лічацца моцнымі чараўнікамі і празорцамі. У большасці этнічных груп практыкуецца рытуал сумеснага ўпадзення ў транс пад час рэлігійных святаў.
Малагасійцы вераць у існаванне шматлікіх духаў прыроды і дзейнасць магічных сіл. Так, танала звяртаюцца да ўмбіясі ў першую чаргу для прадказання будучыні, бо перакананы, што ў выніку неспрыяльнага прагнозу змогуць выправіць сітуацыю праз далейшыя магічныя рытуалы. Магія заключана ў канкрэтных дзеяннях і амаль пазбаўлена славесных замоў. Пры гэтым сэнс кожнага дзеяння не абавязкова зразумелы чараўніку. Ён можа выконваць яго механічна. Жанчыны, якія жадаюць мець дзяцей, практыкуюць оды заза — шэраг забарон, якія добраахвотна накладаюць на сябе і абвяшчаюць аб гэтым суседзям. Сем’і, цэлыя вёскі і гарады звяртаюцца да абарончай магіі. З іншага боку, танала моцна баяцца шкодных магічных дзеянняў. Папулярнай формай прадказальнай магіі з’яўляецца малагасійская астралогія сікіды.
Іслам
Іслам трапіў на Мадагаскар у сярэднявеччы дзякуючы шчыльным кантактам з арабскім, індыйскім і ўсходнеафрыканскім насельніцтвам. Да прыбыцця еўрапейцаў мусульманскія паселішчы існавалі на ўсходзе і паўночным захадзе вострава. Некаторыя малагасійскія сем’і выводзяць свой род ад арабаў. У наш час колькасць мусульман дастаткова вялікая — больш за 1,26 млн чал. Аднак сярод мусульман шмат выхадцаў з Індыі, Пакістана, Каморскіх астравоў. Мусульмане-малагасійцы жывуць у асноўным на паўночным захадзе і ўсходнім узбярэжжы.
Хрысціянства
Зараз хрысціянства вызнае прыкладна 40 % насельніцтва Мадагаскара. Найбольш распаўсюджаныя плыні — пратэстанцтва (яго спавядае большасць хрысціян-мерына) і каталіцызм (большасць хрысціян-бецылеу).
IC 1758
IC 1758 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Бербіс
Бербіс (Berbice) — рака ва ўсходняй Гаяне. Даўжыня — каля 595 км.
Цячэ з паўночных адгор’яў Гвіянскага нагор’я, упадае ў Атлантычны акіян. У вусці месціцца буйны гаянскі горад Нью-Амстэрдам, знакаміты сваім доўгім мастом праз раку, пабудаваным у 2008 годзе.
На працягу 281,5 км ад вусця рака Бербіс суднаходная, з’яўляецца важнай транспартнай артэрыяй Гаяны. У даліне ракі распаўсюджаны сельская гаспадарка і здабыча баксітаў.
Радуга (прыпыначны пункт)
Ра́дуга (, Радуга)  — прыпыначны пункт Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны за 2,4 км на паўднёвы захад ад вёскі Грабаўка; на лініі Ліскі — Краўцоўка, паміж прыпыначным пунктам Грабаўка і прыпыначным пунктам Дзікалаўка.
Кісялёва (Дарагабужскі раён)
Кісялёва (Киселево) — вёска ў Дарагабужскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Усвяцкага сельскага паселішча.
Мошава
Мо́шава (, Мошево) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Аболецкага сельсавета.
Да 16 ліпеня 1954 года вёска ўваходзіла ў склад Няклюдаўскага сельсавета.
Богуш Барысавіч Копаць
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Копцяў герба «Крое». Нарадзіўся ў сям’і Барыса.
Ротмістр каралеўскі ў 1564 годзе, браслаўскі пісар земскі ў 1578 годзе, паборца ў 1580 годзе, падкаморы ў 1590 годзе, маршалак у 1597 годзе.
Дубіна (прыток Заходняй Бярэзіны)
Дубіна́ — рака ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Заходняя Бярэзіна (басейн Нёмана). Даўжыня 5 км. Пачынаецца каля вёскі Рачанята, упадае ў Заходнюю Бярэзіну на паўднёвы захад ад вёскі Замосце Маладзечанскага раёна. На працягу 2 км каналізаваная (за 1 км на паўночны ўсход ад аграгарадка Дубіна Баярская да вусця), прымае сцёк з асушальных каналаў. Месцазнаходжанне вусця залежыць ад рэжыму эксплуатацыі палёў здабычу торфу, што знаходзяцца побач.
Талія (спявачка)
Талі́я (Thalía), сапраўднае імя Арыядна Талія Содзі-Міранда (ісп.: Ariadna Thalía Sodi-Miranda, нар. ) — мексіканская спявачка, актрыса. Падлеткам была ўдзельніцай папулярнага дзіцячага поп-гурта Timbiriche. У наш час Талія — адна з найболей паспяховых мексіканскіх актрыс (яна шмат здымаецца ў тэлесерыялах). Талія запісвае альбомы з лацінаамерыканскай музыкай і выступае з канцэртамі.
Біяграфія
Яе бацька пакутаваў ад дыябету і памёр у 1977 годзе, калі Таліі было шэсць гадоў. Праз некалькі год Талія публічна прызналася, што смерць яе бацькі траўмавала яе настолькі, што яна страціла свой голас на цэлы год. Гэта прывяло да таго, што ёй дыягнаставалі дэзінтэгратыўнасці засмучэнне, хвароба, якая належыць да шэрагу парушэнняў развіцця, звязаных з аўтызмам. Яна атрымлівала псіхалагічную тэрапію на працягу некалькіх гадоў.
Талія навучалася ў Французска-Мексіканскім Ліцэі, дзе навучылася свабодна размаўляць па-французску.
Стаццэма
Стаццэма (Stazzema) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лука.
Насельніцтва складае 3363 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 42 чал./км². Займае плошчу 80 км². Паштовы індэкс — 55060, 55040. Тэлефонны код — 0584.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Антоній Падуанскі.
Магнушаў (гміна)
Магну́шаў (Magnuszew) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Казяніцкага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Магнушаве. Плошча гміны складае 140,92 км². Станам на 2004 год у гміне Магнушаў пражывалі 6619 чалавек, шчыльнасць — 47 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 32 салецтвы.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 31 населены пункт.
Аўб
Аўб (Aub) — горад у Германіі, у зямлі Баварыя.
Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Ніжняя Франконія. Уваходзіць у склад раёна Вюрцбург. Падпарадкоўваецца кіраванню Аўб. Насельніцтва складае 1562 чалавека (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 17,54 км². Афіцыйны код -09 6 79 114.
Асочнікі (Гродзенскі раён)
Асо́чнікі (, Осочники) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сапоцкінскага сельсавета.
Гісторыя
Вядомая з 1554, тады ў вёсцы жылі асочнікі, якія абслугоўвалі Перстунскую пушчу, ёсць пералікі жыхароў з 16 і 17 ст. У 19 ст. Асочнікі — вёска Аўгустоўскага павета, гміны Валавічоўцы, парафіі Тэалін. У 1828 у дзяржаўнай уласнасці — 25 дамоў і 155 жыхароў. У 1886 — 36 дамоў і 271 жыхар. У сяр. 19 ст. жыхары былі ўніяцкага веравызнання. 1 верасня 1959 года перададзена з Соніцкага сельсавета ў Сапоцкінскі пассавет.
Кузіна (Дарагабужскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
IC 1759
IC 1759 (також позначається як IC 1760) — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральна галактыка) у сузор’і Печ.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Мурагова
Мураго́ва (, Мурагово) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Аболецкага сельсавета.
Яўген Юр’евіч Клапоцкі
Яўген Клапоцкі (нар., ) — беларускі футбаліст, абаронца.
Клубная кар’ера
Выхаванец брэсцкага футбола, з 2011 года гуляў за асноўны склад брэсцкага «Дынама». У красавіку 2013 года, пасля зыходу з клуба Віталя Гайдучыка, стаў асноўным цэнтральным абаронцам і капітанам брэсцкага клуба. У ліпені 2013 атрымаў траўму, з-за якой прапусціў тры месяцы. Вярнуўся на поле ў кастрычніку 2013 года і зноў замацаваўся ў асноўным складзе.
Вячаслаў Міхайлавіч Свідзерскі
Вячаслаў Свідзерскі (В'ячеслав Свідерський; нар., ) — украінскі футбаліст, абаронца. Выступаў за нацыянальную зборную Украіны (2005—2007).
Яўген Юр’евіч Клапоцкі
Клубная кар’ера
У пачатку 2014 года капітанства ў камандзе перайшло да Рамана Васілюка, але Клапоцкі застаўся асноўным цэнтральным абаронцам. Аднак, у чэрвені 2014 года атрымаў чарговую траўму і выбыў да канца сезона. У лютым 2015 года падоўжыў кантракт з «Дынама». У маі 2015 года зноў атрымаў траўму, а пасля аднаўлення ў верасні быў пераведзены ў дубль. У снежні 2015 года з-за даўгоў «Дынама» перад футбалістам БФФ надаў Клапоцкаму статус свабоднага агента.
У студзені 2017 года падоўжыў пагадненне з жодзінцамі. У сезоне 2017 з’яўляўся на полі нерэгулярна, чаргуючыся ў складзе з іншымі футбалістамі. Па заканчэнні сезона ў лістападзе 2017 года пакінуў «Тарпеда-БелАЗ».
У лютым 2018 года стаў іграком «Віцебска», дзе замацаваўся ў асноўным складзе. У другой палове 2019 года не гуляў з-за траўмы, пасля вярнуўся ў склад.
У студзені 2021 года пакінуў «Віцебск» і неўзабаве падпісаў кантракт з брэсцкім «Рухам». Аднак, з-за траўмы так і не згуляў за брэсцкую каманду. У снежні 2021 года па пагадненні бакоў пакінуў «Рух».
Міжнародная кар’ера
Гуляў за моладзевую зборную Беларусі. У яе складзе ў студзені 2014 выступаў на Кубку Садружнасці, дзе дапамог зборнай Беларусі заняць трэцяе месца (забіў 3 галы на турніры).
У 2016 годзе прыцягваўся да збораў нацыянальнай зборнай Беларусі, але так і не згуляў за яе. У ліпені 2017 года выступаў за другую зборную Беларусі на Кубку Караля ў Тайландзе.
Павел Іосіфавіч Кароль
Біяграфія
Навучаўся ў сярэдняй школе ў горадзе Седльцы, па заканчэнні якой вывучаў медыцыну ў Варшаўскім універсітэце. Падчас Першай сусветнай вайны служыў у Рускай імператарскай арміі. У 1923 годзе атрымаў званне афіцэра рэзерву Войска Польскага. Пасля заканчэння вайны працаваў гарадскім урачом у Брэсце, дзе ўдзельнічаў у дзейнасці гарадскога савета. Быў кіраўніком рускага Таварыства міласэрнасці ў Брэсце, віцэ-старшынёй мясцовага аддзялення Лігі Паветранай і Супрацьгазавай абароны і Таварыства ўласнікаў нерухомасці. Быў скарбнікам прафсаюза лекараў, членам рускай аграрнага таварыства і рускай сялянскай арганізацыі,
На выбарах 1928 года атрымаў адзіны дэпутацкі мандат ад рускага спісу Сейма II склікання ад Пінскай акругі № 60. У Сойме быў прадстаўніком рускага нацыянальнага аб’яднання. Пасля заканчэння дэпутацкіх паўнамоцтваў працягнуў займацца ўрачэбнай дзейнасцю.
У 1939 годзе быў арыштаваны НКУС. Мяркуецца, што ён быў расстраляны ў Беларусі.
Альбрэхт Радзівіл (1558—1592)
Альбрэхт Радзівіл (8 сакавіка 1558, Вільня — 13 чэрвеня 1592, Кракаў) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Маршалак надворны (1579—1586) і вялікі літоўскі (з 1586).
Валодаў Клецкім і Давыд-Гарадоцкім княствамі, маёнткамі Лебедзева, Хажова, Геранёны і Лаздуны ў Ашмянскім павеце. Трымаў Ковенскае староства (з 1579). I ардынат клецкі (з 1586).
Біяграфія
Навучаўся ў Лейпцыгскім універсітэце (1570—1573) і ў Рыме (1575—1576). У 1574 годзе ў Вільні перайшоў з кальвінізму ў каталіцтва.
У 1579—1581 удзельнічаў у Інфлянцкай вайне (1558—1582), за ўдзел у вызваленні Полацку атрымаў пасаду надворнага маршалка.
Браў удзел у складанні Ям-Запольскага міру (1582). У Клецку збудаваў мураваны касцёл, фундаваў шпіталь.
Ажаніўся з Ганнай Кетлер, герцагіняй курляндскай. У гонар гэтага шлюбу Гальяш Пельгрымоўскі напісаў панегірык «На шлюб найсвятлейшага князя і гаспадара Альберта Радзівіла» (Вільня, 1585). Меў дачок Ганну, Кацярыну і Барбару; сына Яна Альбрэхта (1591—1626), II ардыната клецкага.
Аляксандр Аляксандравіч Забара
Аляксандр Забара (нар., Новая Кахоўка, УССР) — украінскі футбаліст, абаронца і паўабаронца.
Клубная кар’ера
Гуляў ва Украіне (у асноўным у Першай лізе) і ў Літве. У ліпені 2011 года падпісаў кантракт з брэсцкім «Дынама». 15 чэрвеня 2012 года ў матчы супраць барысаўскага БАТЭ выйшаў на замену на 89-й хвіліне і забіў гол пасля падачы вуглавога, тым самым аформіўшы першую ў гісторыі гасцявую перамогу (0:1) брэсцкага клуба над барысаўскім у Вышэйшай лізе. У жніўні 2012 года Забара быў пераведзены ў дублюючы склад, а ў хуткім часе пакінуў клуб і завяршыў кар’еру.
Васіль Дзмітрыевіч Корсак
Васіль Дзмітрыевіч Корсак (каля 1380 — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Кузьміно (Дарагабужскі раён)
Кузьміно (Кузьмино) — вёска ў Дарагабужскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Усвяцкага сельскага паселішча.
Электронная музыка
Электронная музыка (ад англ. Electronic music, у простамоўі таксама «электроніка») — шырокі музычны жанр, які абазначае музыку, створаную з выкарыстаннем электронных музычных інструментаў. Хоць першыя электронныя інструменты з'явіліся яшчэ напачатку XX ст., электронная музыка як жанр развілася ў другой палове XX ст. і на пачатак XXI ст. уключае дзясяткі разнавіднасцяў.
Васіль Дзмітрыевіч Корсак
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Корсакаў ўласнага герба «Корсак».
Электронная музыка
Электронная музыка аперуе гукамі, якія ўтвараюцца пры выкарыстанні электронных тэхналогій і электрамеханічных музычных інструментаў. Прыкладамі электрамеханічных музычных інструментаў могуць служыць тэлармоніум, арган Хаманда і электрагітара. Чысты электронны гук атрымліваюць, ужываючы такія інструменты як тэрменвокс, сінтэзатар і камп’ютар.
Васіль Дзмітрыевіч Корсак
Біяграфія
Намеснік полацкі пры вялікім князю Свідрыгайлу, потым служыў у яго радзе, калі апошні быў валынскім князем.
Меў сыноў Астафія і Зяновія, полацкіх баяр другой паловы XV ст., у якіх было шмат нашчадкаў.
Вайна за незалежнасць Інданезіі
Вайна за незалежнасць Інданезіі — узброены канфлікт паміж Інданезіяй з аднаго боку і Галандыяй і Вялікабрытаніяй з другога. У выніку вайны была прызнана незалежнасць Інданезіі. Вайна за незалежнасць Інданезіі абышлася галандцам у 4 тысяч забітых і параненых вайскоўцаў, інданезійцам — прыкладна ў 80 тысяч, паводле іншых даных, апублікаваных у галандскім друку — да 100 тысяч інданезійцаў, англічанам — у 980 чалавек забітымі і 1663 параненымі.
Перадумовы
К таму часу Сукарна, адзін са студэнтаў, адпраўленых у Галандыю, вярнуўся назад у Інданезію і заняў кіруючую пасаду. У Другую сусветную вайну ён актыўна супрацоўнічаў з японцамі, дапамагаў ім, спадзеючыся на тое, што яны вызваляць Інданезію. Большасць салдат родам з Ост-Індыі к таму часу была ўведзена ў зман лозунгам «Азія для азіятаў» і не аказвала супраціўлення. Японцы з лёгкасцю акупіравалі рэгіён, не даўшы Інданезіі ніякай незалежнасці.
Пасля капітуляцыі Японіі 15 жніўня 1945 года інданезійскія патрыёты на чале з Сукарна вырашылі абвясціць незалежнасць дзяржавы. Сітуацыя склалася зручная: аслабленая вайной Еўропа не мела дастатковых сіл для падаўлення мяцяжу, насельніцтва па-ранейшаму падтрымвала ідэю незалежнасці.
Пачатак вайны. Уварванне англічан
17 жніўня 1945 года Сукарна ў аднабаковым парадку абвяшчае незалежнасць Інданезіі. Вялікабрытанія вырашыла падтрымаць Галандыю ў змаганні супраць мяцяжу. Гэта тлумачыцца тым, што пасля Другой сусветнай у Інданезіі засталося шмат англійскіх ваеннапалонных, і іх трэба было вярнуць, апроч таго на астравах знаходзілася мноства японцаў, якія капітулявалі і якіх трэба было дэпартаваць у Японію. 29 верасня таго ж года англійскія часткі высадзіліся ў горадзе Батавія (суч. Джакарта). У Інданезіі яны сутыкнуліся са многімі праблемамі: з адсутнасцю транспарта, непрыязнасцю мясцовага насельніцтва, мясцовымі вайсковымі групоўкамі, што ваююць з усімі, у тым ліку і адна з адною. У такіх умовах англійскі генерал Крысцінсан вырашыў не ўступаць у вайну з самаабвешчанай рэспублікай, прызнаўшы дэ-факта яе існаванне. Аднак 4 кастрычніка ў Батавіі высадзіліся часткі галандскай арміі. Яны пачалі знішчэнне ўсіх мясцовых груповак. У іх мэты таксама ўваходзіла перападначаленне Інданезіі Галандыі. Пачала расці колькасць узброеных сутыкненняў. На Суматры пачалася партызанская вайна. Потым, з шырэйшым размахам, яна пачалася і на Яве. 10 кастрычніка трапіў у засаду і быў знішчаны патруль Вялікабрытаніі. У той жа дзень пачаўся штурм горада Семаранг, які належаў інданезійцам. У штурме ўзялі ўдзел японскія ваеннапалонныя. 15 кастрычніка горад паў, і многія інданезійскія вайскоўцы адступілі ў джунглі. 25 кастрычніка ў горад Сурабая была ўведзена англійская пяхотная брыгада дзеля раззбраення мясцовага насельніцтва, але ім было аказана супраціўленне. Асобныя сутычкі перараслі ў вулічныя баі. 27 кастрычніка ў горадзе англійскія ўлады ўвялі аблогавае становішча. 28 кастрычніка у Сурабаю ўвайшлі галандскія каланіяльныя часткі. З гэтага дня па ўсёй краіне рэзка павялічылася колькасць сутычак. 9 лістапада з Індыі, падначаленай Вялікабрытаніі, прыбылі першыя індыйскія каланіяльныя часткі, што змагаліся за англічан і галандцаў. 10 лістапада з мора Сурабая была абстраляна карабельнай артылерыяй, потым англійскія знішчальнікі здзейснілі шэраг налётаў на кварталы горада, што ўтрымліваліся інданезійцамі, пасля чаго пачаўся генеральны штурм. 25 лістапада байцы Сукарна пакінулі Сурабаю і адступілі ў джунглі. 3 сакавіка 1946 года саюзнікамі на востраве Балі быў высаджаны дэсант. К вясне гэтага ж года англічане пачалі згортваць свае сілы. 20 мая апошнія брытанскія ваеннапалонныя пакінулі мяцежную дзяржаву. Салдаты Вялікабрытаніі адправіліся на радзіму.
Першая каланіяльная вайна, ці першая паліцэйская акцыя
У кастрычніку 1946 інданезійскі ўрад пачаў весці перагаворы з галандцамі. Перагаворы завяршыліся 25 сакавіка 1947 года падпісаннем Лінгаджацкага пагаднення. Галандыя прызнала існаванне Інданезійскай рэспублікі дэ-факта. Пад канец мая Галандыя звяртаецца да Інданезіі з патрабаваннем перадаць у яе рукі ўсё палітычна-вайсковае кіраванне краінай. З-за гэтага ў Джакарце пачынаецца палітычны крызіс. У чэрвені Сукарна выдаў дэкрэт пра ўступленне ўсіх узброеных фарміраванняў на тэрыторыі Інданезіі ў Нацыянальную армію Інданезіі і адхіляе патрабаванні галандцаў. 20 ліпеня Галандыя разрывае Лінгаджацкія пагадненні і нападае на Інданезію. У інданезійскай гісторыі гэта падзея атрымала назву «Першая каланіяльная вайна», а ў галандскай — «першая паліцэйская акцыя». Пачаліся масавыя авіяналёты галандцаў на Інданезію. Толькі 22 ліпеня было здзейснена 15 налётаў на Чэрыбон. 4 жніўня галандцы высадзілі дэсант у цэнтры Явы. Ішлі бязлітасныя баі. 9 снежня 1947 года на востраве Ява галандскія вайскоўцы знішчылі некалькі сот мірных жыхароў, за што пазней урад Нідэрландаў папрасіў прабачэння. Між тым у вайну ўмяшалася ААН. 17 студзеня былі падпісаны Рэнвільскія пагадненні. Быў ізноў на кароткі прамежак часу ўстаноўлены мір. Галандыя працягвала блакаду Інданезіі. 18 верасня таго ж года адбылося ўзброенае паўстанне ў стане інданезійцаў. Паўстала кампартыя Інданезіі ў горадзе Мадыун. Аператыўныя дзеянні «Сілавангі» спынілі бунт. Былі знішчаны ўсе прадстаўнікі кампартыі.
Другая каланіяльная вайна, ці другая паліцэйская акцыя
Заўважыўшы аслабленне Інданезіі, Галандыя вырашыла раз і назаўжды захапіць Ост-Індыю. 19 снежня пачалася т. зв. «Другая каланіяльная вайна», ці «другая паліцэйская акцыя». У той жа дзень на аэрадроме Магуво быў высаджаны галандскі дэсант колькасцю 2500 чалавек. Аперацыя для інданезійцаў аказалася настолькі нечаканай, што супраціўлення не было. У 15:00 была захоплена сталіца Інданезіі. Сукарна быў схоплены і адпраўлены ў Батавію на самалёце. 24 снежня галандцы захапілі востраў Ява. 25 снежня была захоплена палова Суматры. Інданезійцамі быў скліканы Надзвычайны кабінет. Супраціўленне на Яве к таму часу ўзначаліў Насутыён. Да лютага 1949 усе галандскія войскі былі загнаны ў гарады інданезійскімі партызанамі. Узмацніўся ціск на Галандыю з боку ААН. У жніўні было падпісана перамір’е.