cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Музей мыла і гісторыі бруду (Быдгашч)
Музей мыла і гісторыі бруду  — музейная ўстанова ў Быдгашчы, дзе прадстаўлены экспанаты і аксэсуары, звязаныя з гігіенай чалавека, а таксама з гісторыяй вытворчасці і выкарыстання мыла. Размяшчаецца ў самым цэнтры старога горада на вуліцы Доўгай, 13.
Апісанне
Наведвальнікі музея могуць пазнаёміцца з гісторыяй гігіены і змагання з брудам, пачынаючы са старажытных часоў да сучаснасці. У музеі знаходзіцца рэканструяваны пакой для купання з XIX стагоддзя, а таксама сярэднявечную лазню.
Сярод экспанатаў знаходзіцца першы пераносны туалет, прататып душа, прыклады арыгінальных чыгунных ваннаў з XIX стагоддзя, шчоткі з конскага воласа для мыцця цела, пральныя машыны, сушылкі і прасавальныя каткі. Паказана таксама шмат прыкладаў пральных дошак і драўляных балеяў з розных часоў. Выставу ўзбагачаюць шматлікія фотаздымкі, якія паказваюць, якім чынам людзі на працягу стагоддзяў клапаціліся пра гігіену. Сярод іх ёсць і рэкляма мыла з газэтаў, якія выходзілі да 1939 года, прыклады інфармацыйных дошак з гасцінічных туалетаў.
У музеі знаходзіцца багатая калекцыя мыла з розных куткоў свету, да якой можна дакранутся.
Гістарычны слоўнік беларускай мовы
«Гістарычны слоўнік беларускай мовы» — шматтомнае акадэмічнае выданне, збор размешчаных у алфавітным парадку слоў, дзе раскрываецца значэнне, уласцівае ім у пэўны храналагічны перыяд. Крыніцай лексічнага матэрыялу для слоўніка паслужыла пісьменнасць, створаная беларускім народам на працягу яго гісторыі. Слоўнік максімальна поўна адлюстроўвае склад, стан, якасць беларускай лексікі ХІV — ХVІІІ стагоддзяў. Уключае 37 выпускаў. Выданне завершана ў 2017 годзе.
Карл Яльмар Брантынг
Біяграфія і палітычная дзейнасць
Скончыў Упсальскі ўніверсітэт. Адзін з заснавальнікаў (1889) і лідараў Сацыял-дэмакратычнай партыі Швецыі (СДПШ), 2-га Інтэрнацыянала, Бернскага інтэрнацыянала.
Гістарычны слоўнік беларускай мовы
Перадгісторыя
Аб патрэбе выдання спецыяльнага слоўніка старабеларускай мовы шмат казаў мовазнавец Яўхім Карскі. Ён прапаноўваў прааналізаваць найважнейшыя дакументы і літаратуру XIII—XVIII стагоддзяў і параўнаць з лексікай украінскай і польскай мовы адпаведнага перыяду. Аднак праз вялізны аб’ём працу ўсё адкладалі.
Карл Яльмар Брантынг
Біяграфія і палітычная дзейнасць
У 1887—1917 гадах (з перапынкамі) рэдактар ЦА СДПШ газеты «Сосіяль-дэмакратэн» («Social-Demokraten»).
Гістарычны слоўнік беларускай мовы
Перадгісторыя
Ізноў гэта пытанне ўзняла слоўнікавая камісія Інстытута беларускай культуры. Распачаць працу вырашылі ў 1927 годзе. На руках у навукоўцаў тады было 20 старажытных пісьмовых крыніц, але яны разлічвалі падчас падрыхтоўкі слоўніка адшукаць новыя дакументы. Але пачаліся 1930-я, рэпрэсіі, і справу ў чарговы раз давялося адкласці.
Карл Яльмар Брантынг
Біяграфія і палітычная дзейнасць
У 1896—1902 гадах дэпутат рыксдага.
Гістарычны слоўнік беларускай мовы
Падрыхтоўка і выданне
Праца над слоўнікам была пачатая ў створаным у пач. 1950-х гг. у аддзеле гісторыі беларускай мовы Інстытуту мовазнаўства АН БССР. Першы этап працы над слоўнікам працягваўся 12 гадоў. Вынікам стала вызначэнне крыніц, храналагічных межаў, выпрацоўка прынцыпаў напісання слоўніка і стварэння картатэкі.
Карл Яльмар Брантынг
Біяграфія і палітычная дзейнасць
З 1907 года старшыня Выканкама СДПШ.
У 1880-х дапамагаў рэвалюцыянерам Расіі. Неўзабаве пасля Лютаўскай рэвалюцыі наведаў Петраград. Вялікую Кастрычніцкую сацыялістычную рэвалюцыю сустрэў варожа.
Гістарычны слоўнік беларускай мовы
Падрыхтоўка і выданне
У 1960 былі абмеркаваны агульныя прынцыпы стварэння слоўніка і пачатая падрыхтоўка спецыяльнай картатэкі пад назвай «Слоўнік помнікаў старабеларускай пісьменнасці XIV—XVIII стагоддзя». Праца адбывалася пад кіраўніцтвам А. І. Жураўскага, тады загадчыка аддзела, і была скончана ў 1972; картатэка на 1994 налічвала 1 млн. 60 тыс. картак. Непасрэдная работа па падрыхтоўцы слоўніка была пачатая ў 1973.
Карл Яльмар Брантынг
Біяграфія і палітычная дзейнасць
У 1920, 1921—1923 і 1924—1925 гадах прэм’ер-міністр Швецыі.
Гістарычны слоўнік беларускай мовы
Падрыхтоўка і выданне
У выніку ў слоўнік увайшла старабеларуская лексіка XIV—XVIII стагоддзяў, якая сустракалася ў свецка-мастацкіх, рэлігійных і дзелавых пісьмовых крыніцах. Большасць вывучаных дакументаў адносяцца да канца XV — сярэдзіны XVII стагоддзя.
Карл Яльмар Брантынг
Біяграфія і палітычная дзейнасць
Вёў СДПШ па рэфармісцкім шляху, змагаўся супраць рэвалюцыйнага крыла партыі (А. Пальм, А. Даніельсан, Ц. Хеглунд). Узначаліў у Швецыі рух за далучэнне да Лігі Нацый.
Вядомы вырашэннем міжнародных спрэчак па правах малых нацыянальнасцей.
Гістарычны слоўнік беларускай мовы
Падрыхтоўка і выданне
На працягу 1982—2010 пад рэдакцыяй акадэміка А. М. Булыкі выйшлі 30 выпускаў-тамоў з запланаваных 40 (30-ы на словы Ралецъ — Рушать); з іх 13 (аб’ёмам па 20 аркушаў) — да 1994, 25 — да 2006. Тыраж 30-га тому 400 экз. У 2017 годзе выйшаў заключны, 37 выпуск, і ў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі адбылася прэзентацыя «Гістарычнага слоўніка беларускай мовы».
Навуковая супольнасць
Над напісаннем слоўнікавых артыкулаў працавалі Іван Крамко, Аляксандр Булыка, Зофія Турцэвіч, Валянціна Мяснікова, Рэгіна Гамзовіч і многія іншыя мовазнаўцы. Рэдактарамі слоўніка былі дактары філалагічных навук, прафесары, члены-карэспандэнты НАН Беларусі Аркадзь Жураўскі (выпускі 1 — 14) і Аляксандр Булыка (выпуск 1 — 37).
Змест
У «Гістарычным слоўніку беларускай мовы» змешчана больш за 75 тысяч слоў, зафіксаваных у летапісах, статутах, хроніках, рыцарскіх раманах, мемуарных, публіцыстычных творах ХІV — ХVІІІ стагоддзяў. Прадстаўлена лексіка Францыска Скарыны, Сымона Буднага, Фёдара Еўлашоўскага, Мацея Стрыйкоўскага, Іпація Пацея, Пятра Скаргі і інш.
Кожны слоўнікавы артыкул змяшчае загаловачнае слова, яго граматычную характарыстыку, азначэнне, прыклады з помнікаў пісьменнасці. Прыклады выбраны з такім разлікам, каб паказаць ужывальнасць лексемы ў тэкстах рознай жанравай прыналежнасці, рознага храналагічнага перыяду (сярод крыніц пераважаюць помнікі ХVІ — ХVІІ стагоддзяў). Прадстаўлены ў слоўніку мнагазначныя словы, словыамонімы, устойлівыя выразы.
Ацэнкі
Загадчык аддзела гісторыі беларускай мовы Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа Наталля Паляшчук заўважыла:
Навуковая супрацоўніца аддзела гісторыі беларускай мовы Інстытута мовазнаўства Ганна Федарэнка адзначае, што некаторыя словы можна вярнуць у мову — выкарыстоўваць, напрыклад, у найменні кампаній, тавараў, паслуг, прадуктаў харчавання.
Алейныя фарбы
Але́йныя фа́рбы — суспензіі неарганічных пігментаў і напаўняльнікаў у пакостах. Пігменты — двухаксід тытану, вохра, жалезны сурык, аксід хрому і інш.; напаўняльнікі — тальк, каалін, слюда і інш. Для хуткага высыхання ў алейныя фарбы дадаюць, для лепшага дыспергавання —. Выпускаюцца густацёртыя (пастападобныя) і гатовыя для выкарыстання (вадкія). Пры высыханні, абумоўленым акісляльнай палімерызацыяй раслінных алеяў пакосту, утвараецца атмасфераўстойлівая плёнка, якаме мае невысокую цвёрдасць, набракае ў вадзе і разбураецца ў шчолачах. Выкарыстоўваюцца ў будаўніцтве, алейным жывапісе.
Маакія
Маа́кія (Maackia) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Лістападныя дрэвы вышынёй да 20 м. Лісце чаргаванае няпарнаперыстае, даўжынёй да 30 см. Кветкі шматлікія, з пяццю пялёсткамі, у густых гронках, часам разгаліноўваюцца каля асновы. Плод — струк.
Адрозніваецца 6 відаў. Пашыраны ва Усходняй Азіі.
Драўніна ўстойлівая да гніення, ідзе на выраб фанеры, паркету, гнутай мэблі. Дэкаратыўныя расліны, вырошчваюцца для замацавання схілаў і яроў.
Спіс слонікаў Беларусі
У Беларусі звыш за 395 відаў слонікаў.
Залессе (хутар, Вілейскі раён)
Зале́ссе (, Залесье) — хутар у Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Партрэт невядомай (Нясвіж)
«Партрэт невядомай»  — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная невядомым мастаком у першай чвэрці XVIII ст.
Захаваўся фотаздымак у Інстытуце мастацтва Польскай акадэміі навук. Партрэт авальны. Хто адлюстраваны на партрэце, пакуль вызначыць не ўдалося. Унізе бачны № 47, пад якім у інвентары 1857 г. запісана ''«Dama ubrana do gorsu — wlosy zaczesane do gory, suknia czerwona, opona zielona. Popiersie»''. Пасля 1939 г. партрэт трапіў у Мінск, адкуль, верагодна, вывезены ў Германію ў 1944 г. Сучаснае месцазнаходжанне невядома.
Слонімскі павет (1921—1940)
Сло́німскі паве́т (Powiat słonimski) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў міжваеннай Польшчы і БССР у 1920—1940 гадах. Цэнтр — горад Слонім.
Гісторыя
Былы павет Гродзенскай губерні Расійскай імперыі. У 1915 года тэрыторыя павета занята нямецкімі, у пачатку 1919 — польскімі войскамі. У 1919—1920 у складзе Брэсцкай акругі Грамадзянскага ўпраўлення Усходніх зямель.
12 снежня 1920 года Упраўленнем прыфрантавых і этапных тэрыторый гміны Ружана, Косаў, Боркі і Пескі перададзены ў склад новаўтворанага Косаўскага павета.
Афіцыйна тэрыторыя Слонімскага павета адышла да Польшчы паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года.
З 4 лютага 1921 года павет увайшоў у склад новаўтворанага Навагрудскага ваяводства.
У верасні 1939 года тэрыторыя павета далучана да СССР і перададзена ў склад БССР. З 4 снежня 1939 года павет у Баранавіцкай вобласці. 15 студзеня 1940 года павет скасаваны. Яго тэрыторыя падзелена паміж Быценскім, Дзятлаўскім, Казлоўшчынскім і Слонімскім раёнамі.
Вялікі Перакоп
Вялікі Перакоп — рака ў Беларусі, у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці і Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, у басейне ракі Нёман.
Назва
Назва «Вялікі Перакоп», як і назва гэтай ракі ў яе верхнім цячэнні «Малінаўка», — пазнейшага паходжання.
Пярвейшая назва — Сермеж, ад яе два тапонімы ўздоўж цячэння ракі (цяпер Сырмеж і Малая Сырмеж, ранейшая форма таксама «Сірмеж»), а таксама назва возера (цяпер возера Кузьмічы, паводле назвы вёскі на ім). Назва верхняга цячэння ракі перайначылася ў «Малінаўка» паводле тапоніма Малінаўка (ранейшая фіксацыя — «Малінаў»).
Найбліжэйшы гідранімічны аналаг — літоўская рачная назва Serma(s), што лічыцца вельмі архаічнай. Да індаеўрапейскага *sermo- «рака, плынь» і карацейшага *ser- «цекці», ад якога таксама назва дзвінскай ракі Сар’я (< *Sarija). Таксама рачная назва на прыпяцкім правабярэжжы Цэрэм / Сарэмскі, адпачатная форма якой таксама балцкае *Serm-.
Корань пашыраны такім самым пашыральнікам, як у назве літоўскай падвіленскай ракі Nemėža (корань *Nem- з семантыкай звілістасці, як у назве Нёман, Няміга). Гэты пашыральнік выкарыстоўваецца ў літоўскім слова- і назваўтварэнні, утвараючы вытворныя формы (varlė «жаба» — varlėža «жабка»). Фанетычна блізкі пашыральнік у назвах рэк Вяліжа, Буліжа (на захадзе Смаленшчыны), *Нясвіжа (ад яе тапонім Нясвіж).
Назва *Sermėža значыла «Плыткая (рака)».
У рэгіёне, арыентаваным на Нарачанскія азёры, з поўначы на поўдзень, у Вілію, менш-больш паралельна адна адной цякуць тры ракі, назвы якіх ад кораня *ser-: *Serma, *Serva, *Sirinta (> Сермеж, Сэрвач, Страча). Паходжанне гэтых аднакарэнных старабалцкіх назваў можа быць аднесенае да часоў, калі пасля сыходу ледавіка ўзнікла водная структура Нарачанскага Паазер’я.
Гідраграфія
Даўжыня ракі 35 км. Плошча вадазбору 241 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 1,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,1 ‰.
Пачынаецца ў напрамку на паўднёвы захад ад вёскі Мацясы Мядзельскага раёна (у высокай плыні называецца Малінаўка), упадае з паўднёвага ўсходу ў возера Свір.
Даліна ракі звілістая, добра распрацаваная, у высокай плыні вузкая, у нізкай шырынёй 0,3—1 км. Схілы даліны спадзістыя, ніжэй вёскі Сяляткі — абрывістыя. Абалона двухбаковая, шырынёй 200—400 м. Рэчышча звілістае (шырыня да 4 м), на працягу 20,4 км каналізаванае: выток — 1,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Мельнікі (9,5 км) і 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Абрамы — 2,2 км на ўсход ад вёскі Хмылкі (10,9 км). Берагі абрывістыя.
Канстанцінаўка (Паўладарская вобласць)
Канстанцінаўка — сяло ў Успенскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Раўнапольскай сельскай акругі. Код КАТА — 556455100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1880 чалавек (900 мужчын і 980 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1097 чалавек (540 мужчын і 557 жанчын).
Ахмед Майтыг
Ахмед Майтыг (أحمد معيتيق; 25 студзеня 1972, Місурата, Лівія) — лівійскі бізнесмен і палітык. Займаў пасады прэм’ер-міністра (2014), намесніка прэм’ер-міністра (2014—2016) і намесніка кіраўніка прэзідэнцкага савета (2016—2021).
Ахтырскі гарадскі савет
Ахтырскі гарадскі савет (Охти́рська міська́ ра́да) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і орган мясцовага самакіравання ў Сумскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — горад абласнога значэння Ахтырка.
Населеныя пункты
Гарадскому савету падпарадкаваныя населеныя пункты:
Тэрлак (Каліфорнія)
Тэрлак (Turlock) — горад у акрузе Станісла, Каліфорнія, ЗША. Насельніцтва — 73 504 чалавекі (2018), другі па велічыні горад у акрузе Станісла пасля Мадэста. Заснаваны 22 снежня 1871 года фермерам Джонам Уільямам Мітчэлам. Знаходзіцца паміж гарадамі Мадэста і Мерсед, на скрыжаванні дзяржаўнага маршруту 99 і дзяржаўнага маршруту 165.
П’ян-Камуна
П’ян-Камуна (Pian Camuno) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Брэшыя.
Насельніцтва складае 4108 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 367 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 25050. Тэлефонны код — 0364.
Квірынал
Квірынал (лац.: Quirinalis) — адзін з сямі пагоркаў, на якіх паўстаў Старажытны Рым. Самы высокі (вышыня 61 метр), да яго дамыкае Вімінал. Названы па імі Квірынуса, аднаго з трох асноўных багоў, якім пакланяліся старажытныя рымляне. Імператар Даміцыян узвёў на гэтым пагорку маўзалей дынастыі Флавіяў, да якой ён і прыналежыў. Каракала ўзвёў храм у гонар бога Серапіса. Імператар Канстанцін пабудаваў тэрмы. З самых старажытных часоў і да 19 стагоддзя Квірынал быў заможным рымскім прадмесцем.
Вясельны торт
Вясельны торт — адна з вясельных традыцый, найважнейшы элемент урачыстага меню. Звычайна торт пякуць ў некалькі паверхаў, пакрываюць цукровай глазурай, памаднай масай або марцыпанамі. Часта вясельны торт завяршаюць фігуркамі маладых. Па традыцыі маладыя разам разразаюць вясельны торт — чыя рука знаходзіцца вышэй, вызначаецца, хто будзе галоўным у новай сям'і. Першы кавалак вясельнага торта, як правіла, прадаецца на аўкцыёне. Дадзеная традыцыя сімвалізуе салодкае жыццё маладых. І з гэтай хвіліны прынята больш не крычаць «горка», усё горкае застаецца ў мінулым.
Ааду Хінт
Ааду Хінт (Aadu Hint;, востраў Муху, Эстонія — ) — эстонскі пісьменнік. Народны пісьменнік Эстоніі (1965).
Аўтар раманаў «Праказа» (1934), «Залатыя вароты» (1937), «Качагар» (1939), зборнікаў навел і апавяданняў «Дзікія гусі» (1945), «апошні карсар» (1970), п'ес «Куды ідзеш, таварыш дырэктар?» (1949), «Прадраканне» (1969), «Котэрман» (1972), нарысаў, твораў для дзяцей. У тэтралогіі «Бераг вятроў» (т.1-4, 1951-66; асобныя тамы экранізаваны) на лёсах некалькіх пакаленняў рыбацкага роду Тыху паказаны гістарычны шлях эстонскага народа.
Залаты колер
Залаты́ — жоўта-аранжавы колер.
Першае ўжыванне слова «залаты» ў дачыненні да колеру было зарэгістравана ў англійскай мове каля 1300 года для абазначэння колеру хімічнага элемента золата, і ў 1423 годзе — для абазначэння колера светлых валасоў.
Залаты металік
Адметны бляск металічнага адцення залатога колера не можа быць перададзены на камп’ютарным маніторы, так як у вэб-колерах не існуе механізмаў для перадачы металічных або флуарэсцэнтных колераў.
Дадзены колер дакладней перадае колер метала-золата. Крыніца яго назвы — ISCC-NBS Dictionary of Color Names (1955)
Тэмек’юла
Тэмек’юла (Temecula) — горад у акрузе Рыверсайд, штат Каліфорнія, ЗША. Насельніцтва — 109 428 чалавек (2014). Займае 5-ы радок у спісе гарадоў акругі з найбольшай колькасцю жыхароў, 59-ы ў аналагічным спісе для Каліфорніі і 259-ы ў аналагічным спісе для ЗША. Назва горада паходзіць ад індзейскага слова Тэмеекунга, што перакладаецца як «Месца Сонца» або як «Месца, дзе Сонца свеціць скрозь туман».
Алаізій Стэпінац
Алаізій Віктар Стэпінац (, в. Брэзарыч, Харватыя —, Харватыя) — біскуп і мучанік.
Біяграфія
У 1930 годзе у Рыме атрымаў ступень доктара філасофіі і тэалогіі і прыняў святарскае пасвячэнне. Вярнуўшыся ў Заграб, стаў супрацоўнікам мясцовага арцыбіскупа і пасля смерці папярэдніка ў 1937 годзе заняў яго месца. Падчас фашысцкай дыктатуры ў Харватыі выступаў супраць тэрору і дапамагаў ратаваць сербаў і яўрэяў ад этнічных чыстак. Пасля ўсталявання ў Югаславіі прасавецкага рэжыму арцыбіскуп Стэпінац супрацьстаяў пераследу Касцёла новымі ўладамі і жорстка іх крытыкаваў. У 1946 годзе ён быў арыштаваны і асуджаны на 16 гадоў зняволення. Праз пяць гадоў, праведзеных у вязніцы, быў пераведзены пад хатні арышт.
У 1953 годзе быў менаваны кардыналам, аднак так і не змог прыняць з рук Папы кардынальскага берэту.
NGC 5977
NGC 5977 (іншыя абазначэнні — UGC 9967, MCG 3-40-23, ZWG 107.23, NPM1G +17.0561, PGC 55769) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аляксандр Якаўлевіч Бараўскі
Аляксандр Якаўлевіч Бараўскі (,  — пасля 1917) — расійскі рэстаўратар.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Пецярбургу ў 1860 годзе.
З 1881 года пачаў займацца дзейнасцю па рэстаўрацыі твораў мастацтва. З 1890 па 1917 гадах на пасадзе рэстаўратара ў Рускім музеі. У 1906 годзе склаў знакаміты «Праект заснавання рэстаўрацыйнай майстэрні пры Рускім музеі імператара Аляксандра III».
А. Я. Бараўскі адным з першых паставіў пытанне аб паглыбленні рэстаўрацыйнай практыкі ў Рускім музеі, яе арганічнай сувязі з кансервацыйнымі мерамі, адзначыў пераарыентацыю рэстаўрацыі з панаўлення на кансервацыю.
А. Я. Бараўскі адзначыў неабходнасць вядзення навуковай дакументацыі, важнасць падрабязнага апісання рэстаўрацыйных працэсаў, уласцівасцяў матэрыялаў творы, яго фотафіксацыю. Пасля гэтыя палажэнні ляглі ў аснову сістэматызацыі рэстаўрацыйнай практыкі майстэрні.
Бараўскі распісаў аддзяленне над дзвярамі ў сталовай сядзібы Козелаў-Паклеўскіх у Красным Беразе.
Хіральнасць (хімія)
Хіральнасць — здольнасць аб'екта (малекулы ці яе фрагмента) быць несумяшчальным са сваім адлюстраваннем у ідэальна плоскім люстры; адно з асноўных паняццяў стэрэахіміі. Хіральныя малекулы існуюць у выглядзе пар энантыямераў, якія адрозніваюцца толькі знакам аптычнага вярчэння. Малекула з некалькімі хіральнымі фрагментамі існуе ў выглядзе дыястэрэамераў, якія адрозніваюцца фізічнымі і хімічнымі ўласцівасцямі. Усе біямалекулы хіральныя, што ўлічваецца ў біяхімічным, фармакалагічным і іншых сінтэзах.
Іван Сцяпанавіч Палявой
Іван Сцяпанавіч Палявой (, в. Новамыкалаіўка (зараз Наватроіцкі раён, Херсонская вобласць, Украіна) —, Докшыцкі раён) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, маёр. Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
У Чырвонай Арміі з 1929 года. Скончыў Ейскую ваенную школу пілотаў (1933). У Вялікую Айчынную вайну на фронце з 1941 года.
Маёр, намеснік камандзіра 132-га бамбардзіровачнага авіяцыйнага палка 334-й бамбардзіровачнай авіяцыйнай дывізіі. Зрабіў 125 баявых вылетаў. Вызначыўся ў Беларускай аперацыі 1944 года. 3 23 чэрвеня 1944 года наносіў бомбавыя ўдары па ваенных аб’ектах і скапленнях праціўніка ў раёнах Мінска, Полацка, Даўгаўпілса; знішчыў 22 самалёты (на аэрадромах), 40 танкаў, 307 аўтамашын, разбурыў 3 пераправы і 2 масты. Загінуў 20 жніўня 1944 года.
Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 23 лютага 1945 года.
Памяць
Пахаваны ў г. Докшыцы, дзе яго імем названы плошча і вуліца.
Чарнаплодная рабіна
Назва
Родавая назва паходзіць ад ἄρος — дапамога, карысць; відавы эпітэт утвораны з двух слоў: μέλᾱς (род. μέλᾰνος) — чорны і  — плод. Беларуская назва чарнаплодная рабіна паходзіць ад колеру пладоў і ідэнтычнасці суплодзяў ароніі чарнаплоднай і рабіны звычайнай, блізкімі сваякамі апошнія не з'яўляюцца (розныя роды, якія ўваходзяць у адно сямейства Ружавыя).
Батанічнае апісанне
Аронія чарнаплодная — моцнагалінасты куст, вышынёй да 2,5-3 метраў, у сваім натуральным арэале (усход Паўночнай Амерыкі) звычайна дасягае 0,5-2 м, рэдка 4 метра ў вышыню. У маладым узросце крона сціслая, кампактная; ў сталым — становіцца разгалістай і дасягае 1,5-2 метры у дыяметры. Аднагадовыя парасткі чырвона-бурыя, затым цёмна-шэрыя.
Лісце
Лісце чарговае, простае, суцэльнае, даўжынёй 4-8 см, шырынёй 3-5 см, шырокаэліптычнае ці зваротна-яйкападобнае, па форме нагадвае лісце вішні , але больш бліскучае. Край гародчата-зубчасты з рэзкім пераходам у востры кончык. Верхняя частка ліста скурыстая, бліскучая, цёмна-зялёная; ніжняя — слабаапушаная, з белаватым адценнем. Восенню лісце набывае яркія пурпуровыя тоны, што прыдае раслінам вельмі святочны выгляд.
Кветкі
Кветкі абодваполыя, невялікія, з падвойным калякветнікам, з пяццю свабоднымі пялёсткамі, белыя або злёгку ружаватыя, сабраныя па 12-25 у верхавінкавыя густыя суквецці ў выглядзе складаных шчыткоў дыяметрам 5-6 см. У кветцы 18-20 тычынак. Пылавікі маюць пурпуровую афарбоўку і злёгку ўзвышаюцца над песцікамі. Цвіце ў канцы вясны — пачатку лета пасля з'яўлення лісця на працягу 10-14 дзён.
Пылковыя зёрны трохбароздава-поравыя, радзей чатырохбароздавыя-поравыя, шарападобна-сплюшчанай формы. Даўжыня палярнай восі 22,8-30,6 мкм, экватарыяльны дыяметр 28,9-37,4 мкм. У абрысе з полюса круглява-трохкутныя з прамымі або выпуклымі бакамі, з экватара — эліптычныя. Разоры шырынёй да 10 мкм, з няроўнымі краямі, з завостранымі або прытупленымі канцамі, якія амаль сыходзяцца ў палюсоў; мембрана разор крупчастая. Поры авальныя, падоўжна выцягнутыя, з роўнымі або круглява-зубчастымі бакамі. Даўжыня пор 10-13, шырыня 9-10 мкм; мембрана пор гладкая або радзей дробназярністая. Шырыня мезакольпіума 17-20 мкм, дыяметр апакольпіума 5,1-7,2 мкм. Экзіна таўшчынёй 1-1,2 мкм. Тэкстура ў экватарыяльнай зоне звіліста-бугорчатая, якая пераходзіць да канцавоссяў ў дробнабугорчатыя. Колер пылка светла-жоўты.
Плады
Плады яблыкападобныя, радзей здушана-круглявыя, чорныя ці чорна-пурпурныя, бліскучыя, з шэрым налётам, 6-15 мм у дыяметры, ядомыя, кіславата-салодкага смаку, сакаўныя, сабраныя ў гронкі. Вага аднаго плада 0,6-1,5 грама. У выведзеных сартоў плод буйнейшы. Плады спеюць у верасні. Яны захоўваюцца да 6-7 месяцаў у прахалодным зацененым памяшканні. Ураджай пладоў складае 3-8 т/га, а пры добрым наглядзе за раслінамі можа дасягаць 12 т і больш.
Распаўсюджанне і экалогія
Радзіма ароніі чарнаплоднай — усходняя частка Паўночнай Амерыкі. Пашырана ва ўмераным поясе Паўночнай Амерыкі, ад Канады да цэнтральнай часткі ЗША, ад Ньюфаўндленда на захад у Антарыа і Мінесоту, на поўдзень да Арканзаса, Алабамы і Джорджыі.
Да глебаў малапатрабавальная. Лепш плоданасіць на бедных глебах. Выносіць паўцень, але ўраджай ягад пры гэтым рэзка падае. Да таго ж, калі амерыканская Аронія — расліна умерана холадаўстойлівая, то культурная Аронія вытрымлівае зімовыя паніжэнні тэмператур да мінус 35-40 °С. Вясеннімі замаразкамі не пашкоджваецца. Размножваецца насеннем, а выведзеныя сарты —  і адводкамі.
Селекцыя
І. У. Мічурын упершыню звярнуў увагу на гэту расліну і рэкамендаваў яго для паўночнага пладаводства. У яго гонар быў названы адзін з сартоў чарнаплоднай ароніі (Aronia mitschurinii). Пазней Аронія чарнаплодная была перададзена на Алтайскую пладова-ягадную станцыю ў Горна-Алтайску. Тут навукоўцы правялі вялікую працу як па прапагандзе гэтай новай для садоўніцтва культуры, так і па шырокага ўкаранення ў прамысловую вытворчасць краіны.
Ядомую аронію, як буйнаплодную пладовую культуру, таксама ўпершыню стаў вырошчваць Іван Уладзіміравіч Мічурын. У выніку шматлікіх эксперыментаў ён атрымаў новую расліну з больш буйнымі ядомымі пладамі і іншым наборам храмасом, якая, такім чынам, ужо не была ароніяй чарнаплоднай. У культуры ў Расіі звычайна вырошчваюць сарты 2-4 метры вышынёй.
Сарты
Aronia × prunifolia 'Viking' (syn.: Purple chokeberry 'Viking', Aronia melanocarpa 'Viking', Black chokeberry 'Viking') — сорт фінскай селекцыі. Сорт самабесплодны, патрабуюцца апыляльнікі. Восеньская афарбоўка лісця памяранцавая або ярка-чырвоная. Ягады пурпурна-чорныя, могуць быць выкарыстаны для начыння пірагоў і жэле або пакідацца на кустах, каб даць ежу для птушак і іншых дзікіх жывёл. У параўнанні з відавымі раслінамі ў ягадах дадзенага сорту менш танінаў. Такім чынам, ягады мякчэй і саладзей на смак. Сорт можа выкарыстоўвацца для стварэння зялёных агароджаў. Зоны марозаўстойлівасці: 3—8.
Агратэхніка
Размнажаецца Аронія насеннем, адводкамі, прышчэпкай і тронкамі. Для масавай культуры рэкамендуецца насеннае размнажэнне. Паколькі насенне аронія ставяцца да групы раслін, якія цяжка прарастаюць, высейваюць іх увосень. Глыбіня закладкі насення ў залежнасці ад глебы павінна быць 1-1,5 см. Больш глыбокая закладка, асабліва на цяжкіх глебах, зніжае грунтавую ўсходжасць. У першыя сонечныя дні мая з'яўляюцца багатыя ўсходы ароніі.
Догляд за маладымі ўсходамі заключаецца ў своечасовай праполцы, рыхленні і рэгулярным паліве. Глебу пажадана забяспечыць друзлую і пажыўную; дрэнна расце на забалочаных, засолённых і камяністых глебах. Аронія хуткаплодная — плоданасіць на трэці — чацвёрты год пасля пасадкі.
Пасадку саджанцаў праводзяць восенню або вясной па схеме 4x2 м у пасадачныя ямы. Заглыбленая пасадка недапушчальная, бо ўтвараецца шмат прыкаранёвых парасткаў, якія загушчаюць расліны. Правільна сфарміраваны куст ароніі павінен мець 40—45 рознаўзроставых галін. Сістэматычна выразаюць каля самай паверхні глебы падмерзлыя, паламаныя і аслабленыя загушчальныя галіны і парасткі.
Расліна амаль не пашкоджваецца хваробамі.
Збор і падрыхтоўка
Лекавай сыравінай з'яўляюцца свежыя плады — Fructus Aroniae melanocarpae recens.
Збор праводзяць у верасні — першай палове кастрычніка. Тэрмін захоўвання ў прахалодным месцы не больш за 3 дзён, а пры тэмпературы не вышэй за 5 °C — 2 месяцы.
Сушку пладоў праводзяць пры тэмпературы не вышэй 60 °C.
Хімічны склад
Плод ўтрымоўваюць да 10 % цукараў (у асноўным глюкозу і фруктозу) і цыклічны спірт сарбіт, салодкі на смак і здольны замяніць цукар для хворых на дыябет; багатыя вітамінам P (у сярэднім 2000 мг%, ёсць паведамленні нават пра 6500 мг%). З іншых вітамінаў у ароніі прысутнічаюць каратын (правітамін вітаміна А), вітаміны C (да 100 мг%), Е, РР, а таксама вітаміны групы В. Сумарнае ўтрыманне антацыянавых пігментаў у спелых плодзе даходзіць да 6,4 %.
Аронія адрозніваецца вялікім наборам мікраэлементаў — у ёй ёсць бор, фтор, ёдзістыя злучэнні (6-10 мкг на 100 г свежых пладоў, па назапашванні ёду аронія пераўзыходзіць многія іншыя плады і ягады), жалеза, медзь, марганец, малібдэн, кобальт, фтор і інш.. Агульная кіслотнасць пладоў у пераліку на яблычную кіслату не перавышае 1,3 %. Яны ўтрымліваюць таксама пектынавыя і дубільныя рэчывы, якія надаюць ім даўкасць, і гліказід амігдалін.
Фармакалагічныя ўласцівасці
Свежыя плады выкарыстоўваюць у якасці вітамінавага сродку і пры гіпертанічнай хваробы I і II стадый. У якасці дапаможнага сродку ўжываецца пры рэўматызме, адзёры, сыпном тыфе, шкарлятыне, алергічных рэакцыях і г. д.
Сок спрыяе ўмацаванню сценак крывяносных сасудаў. У лісці ўтрымліваюцца рэчывы, якія паляпшаюць працу печані, утварэнне і адток жоўці.
Выкарыстанне
Аронію чарнаплодную шырока вырошчвалі ў розных раёнах СССР, як каштоўны пладовы, лекавы і дэкаратыўны кустарнік.
У кулінарыі
Плады ароніі чарнаплоднай маюць кіславата-салодкі смак, з лёгкай даўкасцю, без горычы.
У прафілактычных і лячэбных мэтах выкарыстоўваюцца не толькі свежыя, замарожаныя і сушаныя плады, але і прадукты перапрацоўкі, якія маюць лепшыя смакавыя якасці: варэнне, джэм, жэле, цукаты, кампот, віно. У працэсе перапрацоўкі даўкасць іх знікае.
Сабраныя плады доўга не псуюцца, паколькі ў іх утрымліваюцца рэчывы, якія перашкоджваюць размножванню мікробаў.
Віктар Уладзіміравіч Русак
Віктар Уладзіміравіч Русак (,, БССР) — беларускі ваенны і палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання. Палкоўнік.
Чарнаплодная рабіна
У медыцыне
Плады ароніі, сок і водныя выцяжкі з сушаных пладоў эфектыўныя пры лячэнні і прафілактыцы гіпертанічнай хваробы і атэрасклерозу (іх рэкамендуюць ужываць з пладамі шыпшыны, ягадамі позніх сартоў чорных парэчак, багатымі вітамінамі С, або з сінтэтычнай аскарбінавай кіслатой, таму што ў пладах ароніі яе мала), пры хранічных гастрытах з паніжанай сакраторнай функцыяй страўніка, сасудзістых захворваннях, якія суправаджаюцца павышанай пранікальнасцю і ломкасцю сасудзістай сценкі (капіляратаксікоз, гіпавітаміноз, алергічны васкуліт, адзёр, шкарлятына, экзема, тырэатаксікоз і інш.), для лячэння прамянёвай хваробы, дэрматытаў рук у рэнтгенолагаў.
Віктар Уладзіміравіч Русак
Біяграфія
Нарадзіўся 4 мая 1955 года ў г. Мінску.
Чарнаплодная рабіна
У медыцыне
Лісце таксама аказвае лячэбнае дзеянне на арганізм чалавека — гіпатэнзіўнае, жаўцягоннае, процізапаленчае, сасудаўмацавальнае. Пры працяглым ужыванні плады ароніі чарнаплоднай могуць дадатна паўплываць на згортвальнасць крыві. Пры павышаным пратрамбіне спажываць іх трэба, параіўшыся з лечачым урачом. Плады і сок ароніі проціпаказаны пры язвавай хваробе страўніка і дванаццаціперснай кішкі, пры гастрыце з павышанай кіслотнасцю.
Віктар Уладзіміравіч Русак
Біяграфія
Скончыў факультэт радыёфізікі і фізічнай электронікі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта; Вышэйшыя курсы КДБ СССР у г. Мінску і г. Ташкенце.
Чарнаплодная рабіна
У ландшафтным дызайне і садоўніцтве
Расліна валодае выдатнымі дэкаратыўнымі якасцямі. Аронія чарнаплодная прыгожа выглядае вясной, у час квіцення, і восенню, калі лісце набывае пурпурна-чырвоную афарбоўку.
Віктар Уладзіміравіч Русак
Біяграфія
Праходзіў службу ў аператыўных падраздзяленнях Цэнтральнага апарату КДБ БССР на пасадах начальніка Асіповіцкага раённага аддзялення, Бабруйскага гарадскога аддзела ўпраўлення КДБ па Магілёўскай вобласці, начальніка аддзела, намесніка начальніка, начальніка галоўнага ўпраўлення эканамічнай бяспекі КДБ Рэспублікі Беларусь.
Чарнаплодная рабіна
Іншае
Кветкі ўтвараюць пылок і вылучаюць нектар, добра наведваюцца пчоламі.
Віктар Уладзіміравіч Русак
Біяграфія
У 1998 годзе працаваў начальнікам 1-га аддзела ўпраўлення эканамічнай бяспекі, па барацьбе з карупцыяй і арганізаванай злачыннасцю Камітэта дзяржаўнай бяспекі.
Чарнаплодная рабіна
Іншае
Часам аронію чарнаплодную даводзіцца прыбіраць як цяжка знішчальнае пустазелле.
Віктар Уладзіміравіч Русак
Біяграфія
У 2012—2016 гадах — дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Санкцыі ЕС
Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 года, 2 лютага 2011 года быў унесены ў спіс беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд на тэрыторыю ЕС. Рашэннем Еўрапейскага савета ад 15 кастрычніка 2012 года Русак як начальнік упраўлення эканамічнай бяспекі КДБ быў прызначаны адказным за пераслед КДБ грамадзянскай супольнасці і дэмакратычнай апазіцыі.
Асабістае жыццё
Жанаты, мае трох дзяцей.
Таўзанд-Окс
Таўзанд-Окс (Thousand Oaks) — горад у штаце Каліфорнія, ЗША. Горад быў названы ў гонар дубоў, якія ўпрыгожваюць цэнтральную плошчу (літаральны пераклад назвы — «тысяча дубоў»). Горад размешчаны ў самай населенай частцы рэгіянальнай вобласці, якая называецца Conejo Valley. Па дадзеных Бюро перапісу насельніцтва ЗША, агульная плошча — 143 км², з якіх 142 км² — зямля і 0,39 км² (0,27 %) — вада.
Глухіўскі гарадскі савет
Глухіўскі гарадскі савет (Глу́хівська міська́ ра́да) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і орган мясцовага самакіравання ў Сумскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — горад абласнога значэння Глухіў.
Населеныя пункты
Гарадскому савету падпарадкаваныя населеныя пункты:
Сузанвіл
Сузанвіл (Susanville) — горад у штаце Каліфорнія (ЗША). Адміністрацыйны цэнтр акругі Ласен і адзіны інкарпараваны горад гэтай акругі. Насельніцтва - 17947 чалавек (2010). У горадзе знаходзіцца дзве турмы штата і адна федэральная, у якіх утрымліваецца каля 11 000 чалавек.
Крысціян Лангэ
Крысціян Лоўс Лангэ (Christian Lous Lange,  — ) — нарвежскі палітык, генеральны сакратар Міжпарламенцкага саюза. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1921) разам з Карлам Бранцінгам.
Біяграфія
Лангэ нарадзіўся ў 1869 годзе ў Ставангеры. Атрымаў адукацыю ва Універсітэце Осла, які скончыў у 1893 годзе, атрымаў ступень магістра гуманітарных навук. У 1909 годзе заняў пасаду генеральнага сакратара Міжпарламенцкага саюза, з прычыны чаго пераехаў у Брусель, дзе знаходзілася штаб-кватэра Саюза. З пачаткам Першай сусветнай вайны вымушаны быў перанесці штаб-кватэру ў Нарвегію, дзе практычна ў адзіноце працягнуў сваю працу. У пасляваенны час Лангэ актыўна займаўся аднаўленнем дзейнасці Саюза, а ў 1921 годзе арганізаваў першую пасляваенную канферэнцыю ў Жэневе. У той жа год разам з Карлам Яльмарам Бранцінгам ён быў уганараваны Нобелеўскай прэміі міру «за прапаганду арбітражу як сродку вырашэння міжнародных канфліктаў». Нобелеўская лекцыя Лангэ была прысвечана інтэрнацыяналізму. Таксама ён прымаў актыўны ўдзел у дзейнасці Лігі Нацый, дзе з’яўляўся дэлегатам ад Нарвегіі.
Нітра (рака)
Нітра (Nitra) — рака ў Славакіі, пачынаецца ў гарах Малая Фатра, упадае ў Ваг, даўжыня 197 км.
Андрэа Мелдола
Андрэа Мелдола (Andrea Meldolla), вядомы як Андрэа Ск'явонэ ці проста Ск'явонэ, гэта значыць «далмацін», «славянін» (Andrea Schiavone, Il Schiavone, Andrija Medulic, паміж і 1515, Дзара, Далмацыя —, Венецыя) — італьянскі жывапісец і гравёр венецыянскай школы.
Венсан Перэс
Венсан Перэс (Vincent Pérez, 10 чэрвеня 1964) — швейцарскі акцёр.
Андрэа Мелдола
Спадчына
Фрэскі працы Скв'явонэ ў венецыянскім Палацца Дожаў былі ў 1574 знішчаны пажарам. Яго жывапіс і гравюры прадстаўлены ў буйных музеях Еўропы і ЗША, адна з карцін — «Лот з дачкамі» — захоўваецца ў Дзяржаўным Эрмітажы.
Раўнаполь (Паўладарская вобласць)
Раўнаполь — сяло ў Успенскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Раўнапольскай сельскай акругі. Код КАТА — 556455200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 826 чалавек (386 мужчын і 440 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 384 чалавекі (173 мужчыны і 211 жанчын).
Понтэ-дзі-Леньё
Понтэ-дзі-Лен'ё (Ponte di Legno) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Брэшыя.
Насельніцтва складае 1797 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 17 чал./км². Займае плошчу 100 км². Паштовы індэкс — 25056. Тэлефонны код — 0364.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы SS. Trinità.
NGC 5978
NGC 5978 (іншыя абазначэнні — MCG -2-40-2, NPM1G -13.0488, PGC 55838) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Шалі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Палявой
Палявой — прозвішча.
Вяселле
Вяселле — комплекс абрадаў і звычаяў, якія суправаджаюць заключэнне шлюбу і з’яўляюцца своеасаблівым актам зацвярджэння новай сям’і. Вяселле як абрадавае афармленне шлюбу ўзнікла ў перыяд патрыярхату з усталяваннем манагаміі. Для кожнага народа на пэўнай ступені яго развіцця характэрны традыцыйны ўстойлівы комплекс вясельных абрадаў, які спалучаецца з усімі відамі народнага мастацтва (тэатралізаваныя дзеянні, музыка, спевы, танцы і г.д.). Асноўны момант вясельнай абраднасці ўсіх народаў свету — пераезд нявесты з дому бацькоў у дом жаніха. У вернікаў вяселле суправаджаецца рэлігійнымі абрадамі (вянчанне ў хрысціянстве, ніках ў ісламе і інш.).
Бітва пры Ларгсе
Бітва пры Ларгсе (Largs; 2 кастрычніка 1263 г.) — адна з найважнейшых бітваў у гісторыі раннесярэднявечнай Шатландыі паміж каралём Нарвегіі Хоканам IV і шатландскімі войскамі. Нягледзячы на тое, што зыход бітвы не выявіў перавагі ніводнага з бакоў, у доўгатэрміновай перспектыве Шатландыя апынулася ў выйгрышы, далучыўшы па выніках бітвы Гебрыдскія астравы.
Перадумовы канфлікту
З пачатку XIII стагоддзя паміж Шатландыяй і Нарвегіяй разгарнулася вострая барацьба за ўладу над Гебрыдскімі астравамі і заходнім узбярэжжам Шатландыі. Гэта тэрыторыя належала гэльскаму каралеўству Астравоў, кіраўнікі якога прызнавалі сюзерэнітэт нарвежскага караля. Аднак шатландская дзяржава не пакідала спроб падпарадкаваць сабе Гебрыды і Аргайл. У 1221 і 1249 гг. Аляксандр II, кароль Шатландыі, распачаў некалькі паходаў на заходняе ўзбярэжжа, у выніку якіх частка арыстакратыі каралеўства Астравоў пачала арыентавацца на Шатландыю. Яго пераемнік, Аляксандр III, у 1262 г. атакаваў востраў Скай, які належаў нарвежскаму васалу каралю Мэна. У адказ Хокан IV, кароль Нарвегіі, сабраў магутны флот («найбуйнейшы з тых, што калі-небудзь пакідалі нарвежскія порты», паводле ісландскіх храністаў) і накіраваўся да заходняга берага Шатландыі.
Чаму ж нам не пець!..
«Чаму ж нам не пець!..» (Отчего ж нам не петь!..) — беларускі савецкі дакументальны фільм, зняты рэжысёрам Уладзімірам Арловым на Беларускім тэлебачанні («Тэлефільм») у 1968 годзе.
Бітва пры Ларгсе
Перадумовы канфлікту
Прыбыўшы ўлетку 1263 г. на Гебрыдскія астравы, Хокан IV заручыўся падтрымкай караля Мэна Магнуса і караля Гебрыдаў Дугала III. Толькі кіраўнік Аргайла, Юэн Мак-Дугал, адмовіўся далучыцца да нарвежцаў і заняў чакальную пазіцыю. Нарвежскія сілы на Гебрыдах налічвалі, па сучасных ацэнках, каля 120 суднаў, гэта значыць 12 — 20 тысяч воінаў. Нарвежцы разарылі Кінтайр, захапілі Б'ют і ўварваліся ў Ленакс. На востраве Аран пачаліся шатландска-нарвежскія перамовы пра ўмовы спынення ваенных дзеянняў, якія, аднак, не прывялі ні да якога выніку.
Чаму ж нам не пець!..
Змест
Праца знятая на ўзроўні заходнееўрапейскіх музычных тэлеперадачаў таго часу. У тэлефільме задзейнічаны не толькі беларускія музыкі, але і манекеншчыцы, балярыны, блазны.
Бітва пры Ларгсе
Ход бітвы
Пасля правалу перамоў нарвежскі флот накіраваўся да ўзбярэжжа Эйршыра. Аднак у ноч з 30 верасня на 1 кастрычніка разыграўся шторм, які пашкодзіў нарвежскія судны і выкінуў на бераг некалькі з іх. Каманда караблёў, якія пацярпелі крушэнне, была неадкладна атакавана невялікім шатландскім атрадам, якія ахоўваў узбярэжжа. Шатландцы трымаліся на значнай адлегласці, аддаючы перавагу агню стрэл рукапашнай сутычцы з вікінгамі. Калі падаспела нарвежскае падмацаванне, шатландскі атрад адступіў.
Тым не менш перамога не была канчатковай: ужо на наступную раніцу Хокан IV перагрупаваў свае сілы і бесперашкодна высадзіўся на бераг, каб забраць целы загінулых вікінгаў і спаліць выкінутыя караблі.
Відавочна, што ў бітве не бралі ўдзел ні асноўныя нарвежскія сілы, якія заставаліся на караблях недалёка ад узбярэжжа, ні шатландская кавалерыя. Фактычна бітва пры Ларгсе была толькі невялікай сутычкай, якая не прынесла рашучай перамогі ніводнаму з бакоў.
Значэнне бітвы пры Ларгсе
Нягледзячы на нявызначанасць зыходу бітвы, бітва пры Ларгсе адыграла важную ролю ў гісторыі Шатландыі. Атрымаўшы адпор, Хокан IV, які верагодна меў недахоп харча, вярнуўся на Аркнейскія астравы, дзе 15 снежня 1263 г. сканаў. Нарвежскі флот вярнуўся на радзіму. Ужо на наступны год шатландская армія караля Аляксандра III уварвалася ў Аргайл і на Гебрыдскія астравы, прымусіўшы іх кіраўнікоў прызнаць уладу Шатландыі. У 1265 г. пачаліся шатландска-нарвежскія перамовы, якія завяршыліся 1266 г. падпісаннем Перцкага дагавора, у адпаведнасці з умовамі якога Нарвегія саступіла Гебрыды Шатландыі.
Такім чынам, у выніку бітвы пры Ларгсе шатландскае каралеўства змагло далучыць вялікія тэрыторыі заходняга ўзбярэжжа і Астравоў, завяршыўшы аб'яднанне шатландскіх земляў. Уваходжанне Гебрыдаў у склад Шатландыі прывяло, з аднаго боку, да росту значэння гэльскага складніка шатландскай этна-культурнай супольнасці, а з іншага, — спрыяла завяршэнню феадалізацыі заходніх рэгіёнаў краіны.
У памяць пра бітву пры Ларгсе на месцы бітвы ўсталяваны абеліск у форме традыцыйнай гэльска-ірландскай круглай вежы, які атрымаў неафіцыйную назву «Аловак» (the Pencil).
Палацца Лабіа
Палацца Лабіа (Palazzo Labia) — палац у Венецыі ў раёне Канарэджа. Знаходзіцца на канале Канарэджа. Праз плошчу ад палаца размяшчаецца царква Сан-Джэрэмія.
Пабудавана ў стылі барока напачатку XVIII стагоддзя. З'яўляецца адным з апошніх «вялікіх» палацаў Венецыі.
Інтэр'ер палацца ўпрыгожаны фрэскамі Т'епола.
Міжнародны аэрапорт Ольштын-Мазурыя
Міжнародны аэрапорт Ольштын-Мазурыя (Port lotniczy Olsztyn-Mazury, ), да 2016 года вядомы як Міжнародны аэрапорт Шчытна-Шыманы (Port lotniczy Szczytno-Szamany) — аэрапорт размешчаны ў горадзе Шыманы, больш за 10 км ад Шчытна і каля 56 км на ад Ольштына, адміністрацыйнага цэнтра Варміньска-Мазурскага ваяводства.
Турма ЦРУ
Аэрапорт прыцягнуў увагу прэсы ў 2005 годзе, у сувязі з так званымі «сакрэтнымі турмамі ЦРУ». Падазраваныя ў тэрарызме таемна дастаўляліся ў гавань, дзе іх катавалі супрацоўнікі амерыканскіх спецслужбаў, парушчаючы законы Польшчы. Як паказваюць звесткі аб палётах, аэрапорт выкарыстоўваўся як перавалачная база амерыканкімі самалётамі, якія ляталі з Кабула ў Гуантанама.
У лістападзе 2006 года Еўрапейскі парламент стварыў камісію для даследавання лётных запісаў 11 асаблівых рэйсаў, якія праходзілі праз аэрапорт Шыманы. Як высветлілася, у 2002 і 2003 гадах рэйсы авіякампаніі Gulfstream, якія праходзілі пад грамадзянскімі рэгістрацыйнымі нумарамі, абмінулі праходжанне мытнага надгляду. Афіцыйным прадстаўнікам аэрапорта прама было забаронена набліжацца да невядомых самалётаў і транспартных сродкаў з ваеннымі рэгістрацыйнымі знакамі з базы Старэ-Кейкуты, якія кожны раз чакалі прыбыцця гэтых самалётаў.
У чэрвені 2008 года газета New York Times са спасылкай на неназваных супрацоўнікаў ЦРУ апублікавала артыкул, згодна з якім вядомы пакістанскі тэрарыст Халід Шэйх Махамед быў змешчаны ў сакрэтнае памяшканне блізу польскага аэрапорта Шыманы, дзе яго катавалі, пакуль баевік не пачаў супрацоўнічаць з амерыканцамі.
У лютым 2010 года шэраг афіцыйных асоб Польшчы пацвердзіў, што як мінімум шэсць самалётаў ЦРУ праходзілі праз Шыманы ў 2003 годзе.
Эла Фіцджэральд
Эла Джэйн Фіцджэральд (анг. Ella Jane Fitzgerald;, Ньюпорт-Ньюс, Вірджынія, ЗША — , Бэвэрлі Хілз, Каліфорнія, ЗША) — амерыканская джазавая спявачка, вядомая таксама як «Лэдзі Эла»і «Першая лэдзі песні».
Уладальніца голасу дыяпазонам у тры актавы, Фіцджэральд лічыцца адной з найвялікшых вакалістак ў гісторыі джаза. Ніхто не мог перасягнуць яе ў майстэрстве валодання тэхнікай галасавой імправізацыі — спевах скэтам.
Уладальніца чатырнаццаці прэмій «Грэмі». Пры жыцці спявачкі было прададзена больш за 40 мільёнаў пласцінак. Была ўзнагароджана медалём Нацыянальнага мастацтва Рональдам Рэйганам і Прэзідэнцкім медалём свабоды Джорджам Бушам. Узнагароджана французскім Ордэнам мастацтваў і літаратуры (1990).
Палацін
Рымляне тоеснілі з Палацінам месца, дзе Ромул пабудаваў горад і насамрэч на ўзгорку было выяўлена самае старажытнае ў Рыме паселішча. Захаваліся рэшткі муроў так званага «Квадратнага Рыму» (8 ст. да н.э.), узведзеных, паводле падання, Ромулам. У час Рэспублікі на гэтым узгорку знаходзіліся храмы Юпітэра Віктара (пабудаваны ў 295 да н.э.), Юпітэра Статара (294 да н.э.) і інш., а таксама дамы заможных патрыцыяў, у т.л. Краса і Цыцэрона. У перыяд Імперыі тут была рэзідэнцыя імператараў, Палацін ператварыўся ў грандыёзны ансамбль імператарскіх палацаў (Палацый Аўгуста, палацы Тыберыя, Флавіяў і Септымія Севера). У Сярэднявеччы быў каменяломняй.
У 219 годзе на Палацінскім узгорку пабудаваны храм, у які сабраны ўсе святыні Рыма.
Гедрэ Паўгайце
Кар’ера
У 2014 годзе папоўнілі склад мінскіх «Цмокаў».
Выступала за зборную U-16 (2005—2006), U-18 (2006—2008), U-19 (2007—2009) і U-20 (2010). У 2009 годзе дэбютавала за зборную Літвы.
Шышчыцкі сельсавет
Шы́шчыцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Грэскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр сельсавета — вёска Шышчыцы.
Станам на 1 студзеня 1947 года ў склад сельсавета ўваходзілі 6 населеных пунктаў.
86-я брыгада сувязі
86-я Ваўкавы́ская Чырванасця́жная о́рдэна Алякса́ндра Не́ўскага брыга́да су́вязі (скар. 86-я брс) — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі — Аграгарадок Калодзішчы.
Гісторыя
5 жніўня 1941 года ў Калінкавічах на базе 17-й стралковай дывізіі быў сфармаваны 109-ы асобны полк сувязі. У складзе 3-й арміі частка забяспечвала сувяззю камандаванне ў бітвах пад Масквой, на Курскай дузе, у ходзе вызвалення Арла. Летам 1944 года полк у складзе войскаў 2-га Беларускага фронту ўдзельнічаў у баях па вызваленні Беларусі.
У ноч з 13 на 14 ліпеня 1944 года часткі 3-й арміі авалодалі важным вузлом нямецкага супраціву — Ваўкавыскам. На наступны дзень за ўмелае выкананне заданняў камандавання па забеспячэнню бесперабойнай сувяззю часці было прысвоена ганаровае найменне «Ваўкавыская». А праз месяц за ўзорнае выкананне заданняў камандавання ў баях з нямецкімі захопнікамі, за авалоданне горадам Беластокам і праяўленыя пры гэтым доблесць і мужнасць 109-ы асобны полк сувязі быў узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга. Вайна для воінаў-сувязістаў завяршылася пад Берлінам. За доблесць і мужнасць 5 красавіка 1945 года часць была ўзнагароджана ордэнам Аляксандра Неўскага.
У снежні 1976 года 109-ы полк сувязі быў перайменаваны ў 86-ю брыгаду сувязі.
З 1983 па 1986 год злучэнню ўручалася пераходзячы Чырвоны сцяг Ваеннага Савета Сухапутных войскаў, а ў 1984 годзе брыгада была занесена ў Кнігу гонару Сухапутных войскаў Узброеных Сіл СССР.
16 мая 2003 года Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь 86-й брыгадзе сувязі ўручаны Баявы Сцяг новага ўзору.
Ваеннаслужачыя не раз прыцягвалася да буйных вучэнняў, і задачы па забеспячэнні сувязі на іх заўсёды выконвалі паспяхова. На высокім прафесійным узроўні ваеннаслужачыя брыгады забяспечылі сувязь на сумесным аператыўным вучэнні "Шчыт Саюза — 2015», праведзеным на палігонах Расійскай Федэрацыі.
Юзаф Буйноўскі
Юзаф Буйноўскі (Józef Bujnowski;, маёнт. Аколіца–Рудава, зараз Браслаўскі раён — ) — польскі паэт, гісторык літаратуры, літаратурны крытык, эсэіст.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў непадалёку ад Браслава. Сярэднюю адукацыю атрымаў у Дзісенскай гімназіі. У 1929 паступіў у Віленскі ўніверсітэт на філалагічнае аддзяленне. Быў адным з заснавальнікаў студэнцкага часопіса «Паласа», дзе былі надрукаваны яго першыя артыкулы. У 1934 рэдагаваў віленскі часопіс «Марш».
У 1935-38 Ю. Буйноўскі працаваў выкладчыкам у Браслаўскай прыватнай гімназіі. У Браславе падрыхтаваны і выдадзены ў мясцовай друкарні два зборнікі вершаў. У 1939 быў запрошаны на працу ў Вільню ў ліцэй імя Снядэцкіх, дзе выкладаў польскую мову.