cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Марыя Казіміра Луіза дэ Ла Гранж д’Арк’ен
Біяграфія
У 1648 у сувязі з складанай сітуацыяй у краіне і смерцю караля і вялікага князя Уладзіслава аўдавелая каралева адаслала Марысеньку ў родны Невер, дзе тая на працягу 4-х гадоў навучалася ў кляштарнай школе. Сама позна ў 1653 Марыя Казіміра вярнулася ў Рэч Паспалітую да двару Марыі Людвікі, якая ўжо была жонкай новага гаспадара — Яна Казіміра Вазы. У сакавіку 1655 падчас прыдворных урачыстасцей, прымеркаваных да правядзення варшаўскага сойму, Марысенька пазнаёмілася са сваім будучым мужам і каралём Янам Сабескім. Знаёмства паглыбілася дзякуючы прыбыццю Яна Сабескага да каралеўскага двара ў 1656. Паміж маладымі ўсталявалася ўзаемная прыязнь, але да шлюбу, тым не менш, справа не дайшла.
3 сакавіка 1658 Марыя Казіміра выйшла замуж за сандамерскага ваяводу Яна Сабепана Замойскага. На думку Марыі Людвікі, меркаванне якой найбольш паўплывала на выбар жаніха, Замойскі больш падыходзіў, бо, па-першае, быў больш заможным за Сабескага, а па-другое, падчас вайны са шведамі першы застаўся верным Яну Казіміру. У шлюбе з Замойскім Марысенька мела чатырох дзяцей, але ніводзін з іх не дажыў да паўнагоддзя.
Праз месяц пасля смерці Яна Замойскага 14 мая 1665 Марыя Казіміра таемна ажанілася з Янам Сабескім (афіцыйны шлюб адбыўся 5 ліпеня таго ж года). Як на думку сучаснікаў, гэтак і гісторыкаў, гэта быў адзін з нешматлікіх «шлюбаў па каханні» таго часу. У шлюбе з Янам Сабескім Марысенька мела 13 дзяцей, але толькі чацвёра дасягнулі паўнагоддзя.
2 лютага 1676 была каранавана на каралеву польскую і вялікую княгіню літоўскую. На гэтай пасадзе дамагалася заключэння саюзу Рэчы Паспалітай і Францыі, адначасова спрабавала атрымаць ад Людовіка XIV прывілеі для свайго роду.
Каралеўская пара пакінула пасля сябе вялікую карэспандэнцыю. Любоўныя лісты з’явіліся ў асноўным у 1665—1683 падчас шмалікіх растанняў, выкліканых, напрыклад, рокашамі, паездкай Марысенькі ў Парыж, вайной 1675—1676 і аблогай Вены ў 1683. З лістоў можна даведацца пра асобы Сабескага і Марысенькі, іх каханне, цяжкасці таго часу.
Пасля смерці мужа Марысенька ў 1699 годзе са шматлікай світай выехала ў Рым, дзе жыла ў палацы Кіджы-Адэскалькі. Часта гасцявала ў Рымскіх Пап, спачатку ў Інакенція ХII (ён, будучы нунцыем у Рэчы Паспалітай, шлюбаваў Марыю з Янам Сабескім), пасля ў Клімента ХІ. Пазней выехала ў Францыю, аднак Людовік XIV забараніў ёй з’яўляцца ў Парыжы і Версалі. У сваіх лістах яна пісала: «Хачу лічыцца вашай васалкай, а не каралевай, бо, пакідаючы Рым, склала сваё каралеўства ля стопаў папскіх».
Апошнія паўтара гады жыла ў Блуа, дзе і памерла пасля прызначанага ўрачом паласкання страўніка ў студзені 1716. 2 красавіка яе труна была перанесена ў капліцу Святога Яўстаха ў касцёле Святога Збавіцеля ў Блуа. Сэрца ж яе было пахавана ў вурне ў мясцовым езуіцкім касцёле (знікла падчас Французскай рэвалюцыі). У 1717 цела Марысенькі было перапахавана каля цела мужа ў касцёле капуцынаў у Варшаве. Адтуль у 1733 абодва целы былі перанесены на Вавель.
У гонар Марыі былі назаваныя гданскія караблі Marie, Die Königin von Pohlen, Maria Casimira Königin von Pohlen, а таксама мястэчкі Марывіль і Марымонт.
Дзеці
У шлюбе з Янам Замойскім Марыя Казіміра мела чатырох дзяцей:
У шлюбе з Янам Сабескім Марыя Казіміра мела трынаццаць дзяцей:
Едаклані
Да 11 лютага 1972 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Астравецкага пассавета, да 26 лютага 2013 года — уваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Матрыцы Паўлі
Матрыцы Паўлі — гэта набор з трох эрмітавых 2×2 матрыц, які складаюць базіс ў прасторы ўсіх эрмітавых 2×2 матрыц з нулявым следам. Былі прапанаваны Вольфгангам Паўлі для апісання спіна электрона ў квантавай механіцы. Матрыцы маюць выгляд
Часта таксама ўжываюць матрыцу якая супадае з адзінкавай матрыцай.
Матрыцы Паўлі разам з матрыцай \sigma_0 ўтвараюць базіс ў прасторы ўсіх эрмітавых матрыц 2×2 (а не толькі матрыц з нулявым следам).
Асноўныя суадносіны
Правілы множання матрыц Паўлі Гэтыя правілы множання можна перапісаць у кампактнай форме дзе \delta_{ij} — сімвал Кронекера, а εijk — сімвал Леві-Чывіты.
З гэтых правілаў множання вынікаюць камутацыйныя суадносіны
Сувязь з алгебрай Лі
Камутацыйныя суадносіны матрыц i\sigma_k\! супадаюць з камутацыйнымі суадносінамі генератараў алгебры Лі su(2). І сапраўды, уся гэтая алгебра, якая складаецца з антыэрмітавых матрыц 2×2, можа быць пабудавана з адвольных лінейных камбінацый матрыц Група SU(2) з алгебрай su(2) лакальна ізаморфныя групе SO(3) кручэнняў трохмернай прасторы; у прыватнасці гэтым тлумачыцца важнасць матрыц Паўлі для фізікі.
Ізабеліна (Астравецкі раён)
У 1965—1986 гадах цэнтр Ізабелінскага сельсавета. У 1986—2013 гадах вёска ўваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Албанская Суперліга
Албанская Суперліга (Kategoria superiore) — наймацнейшы дывізіён чэмпіянату Албаніі па футболе.
Гісторыя
Турнір быў заснаваны ў 1930 годзе. Да сезона 1998/99 называўся Першай лігай.
Чэмпіёны
Заўвага: з 1958 па 1991 гады Тырана і Эльбасані называліся адпаведна 17 Nëntori і Labinoti.
Бор (Бялыніцкі раён)
Бор (, Бор) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавета.
Барыс Ісаевіч Пурыс
Барыс Iсаевiч Пурыс — беларускі вучоны ў галіне гідрадынамікі. Доктар тэхнічных навук.
Біяграфія
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут у 1960 годзе. З 1965 г. у Інстытуце цепла- і масаабмену НАН Беларусі.
Навуковыя працы па вывучэнні гідрадынамічных заканамернасцей абцякання восесіметрычных цел. Эксперыментальна пацвердзіў механізм уздзеяння палімерных дабавак на структуру турбулентнага патоку. Распрацаваў тэхналагічныя метады ачысткі вады ад дробных дамешкаў з выкарыстаннем гідрадынамічнай кавітацыі.
Васільеўка (Бялыніцкі раён)
Васі́льеўка (, Васильевка) — пасёлак у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавета.
Масцішча 3
Масці́шча 3 (, Мостище 3) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Мацюлішкі
Мацю́лішкі (, Матюлишки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Кавалі (Астравецкі раён)
Кавалі́ (, Ковали) — былая вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Астравецкага пассавета, да 2013 года — уваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета, 26 лютага 2013 года тэрыторыя вёскі ўвайшла ў межы Астраўца.
Келёйці
Келёйці (, Келёйти) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Уільям Харыс Кроўфард
Уільям Харыс Кроўфард (William Harris Crawford; 24 лютага 1772 — 15 верасня 1834) — амерыканскі палітык, сенатар, 7-ы міністр фінансаў ЗША, кандыдат у прэзідэнты ў 1824 годзе.
Біяграфія
Уільям Кроўфард нарадзіўся ў акрузе Амгерст, штат Джорджыя. У дзесяцігадовым узросце ён, разам з сям’ёй, пераязджае ў акругу Аплінг, Джорджыя. Пазней, там Кроўфард працаваў на ферме і школьным настаўнікам. У 1799 годзе, пасля навучання праву, уладкоўваецца юрыстам у Лексінгтане, Джорджыя. У 1804 годзе Кроўфард быў абраны членам Палаты прадстаўнікоў Джорджыі ад Дэмакратычна-рэспубліканскай партыі. У 1807 годзе ўяўляе штат Джорджыю ў Кангрэсе ЗША.
У 1812 годзе, падчас Англа-амерыканскай вайны, прэзідэнт Джэймс Мэдысан адпраўляе Уільяма Кроўфарда паслом ЗША ў Парыж. Сам Кроўфард быў прыхільнікам вайны з Вялікабрытаніяй. У 1815 годзе Мэдысан прызначыў Уільяма ваенным міністрам ЗША, а ў 1816 годзе міністрам фінансаў. Пасля адстаўкі Кроўфард з’яжджае назад у Джорджыю, дзе працаваў у якасці суддзі. Пасля смерці быў пахаваны на могілкі Кроўфард у Кроўфардзе, Джорджыя.
Вылаў
Вы́лаў (, Вылов) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавета.
Заліп’е (Бялыніцкі раён)
Залі́п'е (, Залипье) — былы пасёлак у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіў у склад Ланькаўскага сельсавета.
Ленарт Торстэнсан
Граф Ле́нарт То́рстэнсан (Lennart Torstenson; 17 жніўня 1603 — 7 красавіка 1651) — шведскі палкаводзец, удзельнік Трыццацігадовай вайны.
Біяграфія
Быў камер-пажам пры Густаве-Адольфе і суправаджаў караля ў яго лівонскіх паходах. Прускі паход Густава-Адольфа (1626—1629) зрабіўся сапраўднай ваеннай школай Торстэнсана. Ён прымаў дзейны ўдзел у пераўтварэнні артылерыі, прадпрынятым каралём, і, камандуючы ёю, садзейнічаў перамогам пры Брейтенфельде (1631) і Лэхі (1632).
У 1632 годзе ён быў узяты ў палон пры Альце Весце і заключаны ў сырую турму ў Інгальштаце; тут было падарвана яго здароўе. У 1633 годзе адбыўся абмен палоннымі: Торстэнсан быў вызвалены і неўзабаве прыняў удзел у пакарэнні баварскай крэпасці Ландсберга.
Пасля смерці Густава, Торстэнсан, разам з Дэлагардзі, заставаўся ў Прусіі, каб адбіць напад з боку Польшчы. Пасля заключэння перамір’я з Польшчаю, ў 1635 годзе, ён зноў быў выкліканы на нямецкі тэатр вайны і ў канцы 1635 злучыўся з Банером. Абодва палкаводца выратавалі ваенную славу Швецыі сваёй рэдкай мужнасцю і ваенным тактам. Торстэнсан прымаў самы актыўны ўдзел у бітве пры Витштоке (1636), у энергічнай абароне Памераніі (1637 і 1638), у перамозе пры Хемніцы і ў ўварванні ў Багемію ў 1639 годзе.
Пасля смерці Банера, ў 1641 годзе, Торстэнсан ўзяў на сябе галоўнае камандаванне войскамі ў Германіі. Хвароба часта прымушала яго ісці за войскам у насілках, але не перашкаджала яму наводзіць страх на ворагаў. У 1642 Торстэнсан, праз Брандэнбург і Сілезію, увайшоў у Маравію, дзе крэпасць за крэпасцю здаваліся яму. Каб не быць адрэзаным імператарскімі войскамі, ён вярнуўся ў Саксонію і там, пры Брейтенфельде, разбіў ушчэнт імператарскія войскі. Заняўшы Лейпцыг і перазімаваў там, ён вясною 1643, зноў вторгнулся ў Маравію, дапамог гарнізону ў Ольмюце, а затым — па таемным даручэнні свайго ўрада — паспяшаў на поўнач: яму было даручана камандаванне ў новай вайне, якая ўспыхнула паміж Швецыяй і Даніяй. Быў момант, калі імператарскі палкаводзец Галлас ледзь было не замкнуў Торстэнсана ў Ютландыі, але палкаводзец прабіўся.
Невярова
Невяро́ва (, Неверово) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Ленарт Торстэнсан
Біяграфія
Увосень 1644 Торстэнсан зноў з’явіўся ў Германіі, разбіў імперскую кавалерыю ў Йютербога і ў пачатку 1645 стаяў ужо ў Багеміі. Бліскучая перамога пры Янковая адкрыла яму шлях да Вены, але ён адступіў у паўночную Багемію: хваробы ў войску, як і ўласныя яго хваробы, ўтрымалі яго ад рызыкоўнага прадпрыемства.
Невярова
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Ленарт Торстэнсан
Біяграфія
У снежні 1645 Торстэнсан вярнуўся ў Швецыю, дзе быў узведзены ў графскую годнасць. Густаў III за сваю прамову, прысвечаную памяці Торстэнсана («Äreminne öfver Lennart Torstensson»), быў ганараваны Шведскай акадэміяй прэміі ў 1786 годзе.
Нарэйкішкі
Нарэ́йкішкі (, Нарейкишки) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Сеткавае абсталяванне
Сеткавае абсталяванне — прылады, неабходныя для работы камп’ютарнай сеткі, напрыклад: маршрутызатар, камутатар, канцэнтратар, патч-панэль і іншыя. Звычайна выдзяляюць актыўнае і пасіўнае сеткавае абсталяванне.
Ліпнішкі (Астравецкі раён)
Лі́пнішкі (, Липнишки) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Іванаўка (Бялыніцкі раён)
Іва́наўка (, Ивановка) — пасёлак у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавета.
Малі (Астравецкі раён)
Ма́лі (, Мали) — аграгарадок у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года Малі знаходзіліся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Астравецкага пассавета, да 26 лютага 2013 года — уваходзілі ў склад Астравецкага сельсавета (у 2008—2013 гадах яго цэнтр).
Ількавічы
І́лькавічы (, Ильковичи) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавета.
Channel service unit
CSU (Channel Service Unit — прыстасаванне абслугоўвання канала) — абсталяванне, якое інсталюецца на боку заказчыка (спажыўца паслугаў), дзеля падключэння да лініяў тэлефоннай кампаніі, якія забяспечваюць доступ да DDS ці T1. Прыстасаванні CSU забяспечваюць дыягностыку й ахову сеткі.
Сусанна Самуйлаўна Пшонік
Сусанна Самуйлаўна Пшонік (, Мінск — ) — беларуская вучоная ў галіне кардыялогіі і рэўматалогіі. Доктар медыцынскіх навук (1974), прафесар (1975).
Біяграфія
Скончыла Мінскі медінстытут (1953). Асістэнт 2-й кафедры шпітальнай тэрапіі Мінскага медыцынскага інстытута (1963—1971); дацэнт кафедры (1971—1975); прафесар 2-й кафедры ўнутраных хвароб (1975—1990).
Старшыня праблемнай камісіі па рэўматалогіі Вучонага медыцынскага савета Міністэрства аховы здароўя БССР, 1982; адказны сакратар Рэспубліканскага навуковага таварыства тэрапеўтаў; неаднаразова абіралася членам прафсаюзнага камітэта супрацоўнікаў інстытута; член метадычнай камісіі тэрапеўтычных дысцыплін інстытута.
Малыя Якентаны
Малы́я Якента́ны (, Малые Якентаны) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гервяцкага сельсавета.
Сусанна Самуйлаўна Пшонік
Біяграфія
Навуковыя працы па зменах функцыянальнага стану печані і падстраӯнікавай залозы пры лячэнні хранічнага танзіліту, рэгіянарнай і цэнтральнай гемадынаміцы пры рэўматызме, лячэнні захворванняў суставаў и дыфузійных хвароб злучальнай тканкі.
Малыя Якентаны
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Загорнае (Клецкі раён)
Заго́рнае (, Загорное) (да 1964 года вёскі Вялі́кая Балва́нь і Мала́я Балва́нь ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Красназвёздаўскага сельсавета.
Гісторыя
30 ліпеня 1964 года вёскі Вялікая Балвань і Малая Балвань Нясвіжскага раёна, якія зліліся ў адзін населены пункт, былі перайменаваны ў вёску Загорная.
Невярышкі (Браслаўскі раён)
Невяры́шкі (, Неверишки) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Іскра (Бялыніцкі раён)
І́скра (, Искра) — аграгарадок у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавета.
Аркадзь Ліцмінавіч Пярцоўскі
Аркадзь Лiцмiнавiч Пярцоўскi (, Калінкавічы) — беларускі хімік-аналітык. Доктар хімічных навук.
Біяграфія
Скончыў БДУ (1961). З 1963 у Інстытуце фізіка-арганічнай хіміі АН Беларусі, з 1971 у Беларускім н.-д. санітарна-гігіенічным інстытуце (у 1973—1991 загадчык лабараторыі). З 1994 у Рэспубліканскім навукова-практычным цэнтры па экспертнай ацэнцы якасці і бяспекі прадуктаў харчавання.
Навуковыя працы па ўдасканаленні газахраматаграфічных метадаў хімічнага аналізу. Распрацаваў комплекс метадаў вызначэння мікраколькасцей шкодных арганічных і неарганічных, а таксама біялагічна актыўных рэчываў у розных асяроддзях.
Мацканы
Мацка́ны (, Мацканы) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Палепішкі
Пале́пішкі (, Полепишки) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Міжаны
Міжа́ны (, Мижаны) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гервяцкага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Кардон (Бялыніцкі раён)
Кардо́н (, Кордон) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавета.
Крайні
Кра́йні (, Крайний) — пасёлак у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавета.
Алютэх
«АлюТэх» (Алюмінавыя тэхналогіі) — беларускі вытворца секцыйных варотаў і ралетаў з алюмінія, заснаваны ў верасні 1996 года ў Мінску былым інжынерам самалётаў і рухавікоў Аляксеем Жукавым. У 1997 г. стаў сумесным беларуска-латвійскім прадпрыемствам. На 2014 г. меў 27 даччыных прадпрыемстваў: 7 вытворчых (4 у Беларусі, па адным у Германіі, Расіі і Украіне) і 20 гандлёва-складскіх (Аўстрыя, Беларусь, Расія, Украіна). Каля 65% збыту прыпадала на экспарт у Расію. Быў вядучым вытворцам алюмінавага профілю ў Заходняй і Усходняй Еўропе, а таксама найбуйнейшым вытворцам ралетаў ва Усходняй Еўропе.
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 (25-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Першай лізе) — другі па рангу дывізіён (пасля Вышэйшай лігі) па футболе сярод беларускіх каманд 2015-га года.
Алютэх
Гісторыя
У верасні 1996 г. былы інжынер самалётаў і рухавікоў Аляксей Жукаў заснаваў прадпрыемства «АлюТэх» для вытворчасці і ўстаноўкі ралетаў. У 1997 г. адчынілі першае замежнае прадстаўніцтва ў Расіі (Санкт-Пецярбург). У 1998 г. — у Маскве. У 1999 г. на прадпрыемстве ўпершыню ва Усходняй Еўропе ўвялі ў дзеянне вытворчасць ралетаў з пенным напаўняльнікам і ахоўных корабаў. У 2000 г. адчынілі прадстаўніцтва ва Украіне (Кіеў). У 2001 г. пусцілі вытворчасць 8-кутняга ралетнага вала і 77-га профіля ролікавай пракаткі. У 2003 г. пачалі ўласную вытворчасць секцыйных варотаў. У 2004 г. адчынілі першы ў Беларусі завод (сумеснае ТАА «АлюмінТэхна») для вытворчасці (45 тыс. т за год), парашковай афарбоўкі (35 тыс. т за год) і (10 тыс. т за год)  профіляў. Тады ж у Кіеве набылі прадпрыемства «Алан» для вытворчасці секцыйных варотаў (3500 за год). У Расіі адчыніліся яшчэ 3 гандлёвыя прадстаўніцтвы: Екацярынбург (Уральская федэральная акруга), Краснадар (Паўднёвая федэральная акруга), Самара (Прыволжская федэральная акруга).
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015
У турніры прымалі ўдзел 16 каманд. Пераможцам турніру стала «Іслач» з Мінскага раёна, якая разам з «Гарадзеяй» і «Крумкачамі» атрымала пуцёўку ў Вышэйшую лігу.
Турнірная табліца
Заўвага. Пры роўнай колькасці ачкоў «Бяроза-2010» змешчана ў турнірнай табліцы вышэй за «Хімік» дзякуючы перавазе ў асабістых сустрэчах.
Бамбардзіры
Крыніца: Football.By
Уэс Крэйвен
Уэс Крэйвен (Wes Craven;, Кліўленд, ЗША — ) — амерыканскі кінарэжысёр.
Творчасць
Рэжысёрская кар'ера У. Крэйвена ў свеце хорару пачалася з фільма «Апошні дом злева» (1972). У 1984 Уэса Крэйвена праславіў фільм «Кашмар на вуліцы Вязаў» пра маньяка-забойцу Фрэдзі Кругера, які пераследуе групу падлеткаў. Крэйвен быў рэжысёрам і аўтарам сцэнарыя карціны. Значны камерцыйны поспех таксама набыла трылогія «Крык», якая стартавала ў 1996 годзе і сабрала ў амерыканскім пракаце больш за 100 млн долараў. Незадоўга да смерці Уэс Крэйвен працаваў над шэрагам тэлепраектаў, у тым ліку над рымейкам «Крыку» для MTV. Паралельна ён працаваў над серыяй коміксаў.
Папялішкі 1
Папялі́шкі 1 (, Попелишки 1) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Міклі
Міклі́ (, Микли) — былая вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Ліквідавана 11 лістапада 2011 года.
Мілайшуны (Гервяцкі сельсавет)
Мілайшу́ны (, Милайшуны) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гервяцкага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Кіларні
Кіларні (Cill Airne) — горад сярэдняга памеру ў графстве Керы на паўднёвым захадзе Ірландыі. Горад знаходзіцца на паўночна-ўсходнім беразе возера Лох-Лін, якое з’яўляецца часткай нацыянальнага парка Кіларні. Прыродная спадчына і гісторыя робяць горад папулярным месцам для турыстаў.
Краснагор’е (Бялыніцкі раён)
Краснаго́р'е (, Красногорье) — былы пасёлак у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіў у склад Ланькаўскага сельсавета.
Маршальская мова
Марша́льская мова (саманазва Kajin M̧ajeļ) — мова маршальцаў, афіцыйная мова Маршалавых Астравоў. Адносіцца да ўсходнемікранезійскай малайска-палінезійскай групы аўстранезійскай моўнай сям'і. Агульная колькасць носьбітаў (2013 г.) - каля 71 400 чал.
Падзяляецца на 2 асноўныя (заходні ралік і ўсходні ратак) і 34 больш дробных дыялектаў, на якіх размаўляюць на асобных атолах. На працягу гісторыі існавала некалькі варыянтаў літаратурнай маршальскай мовы. У наш час выкарыстоўваецца версія эбон.
Мова ўтрымоўвае 12 галосных і 26 зычных гукаў. Алфавіт на аснове лацінкі. Характэрна існаванне некалькіх варыянтаў арфаграфіі.
Навікі (Астравецкі раён)
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Баязід
Султаны Асманскай імперыі:
Ланькаў
Ла́нькаў (, Ланьков) — аграгарадок у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавета.
Каля аграгарадка працякае рака Няропля і пралягае аўтамабільная дарога.
Папялішкі 2
Папялі́шкі 2 (, Попелишки 2) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Праабражэнне Ісуса
Праабражэнне (у праваслаўнай), Перамяненне Госпада Нашага Ісуса Хрыста, або свята Перамянення Пана (у каталіцкай традыцыі) — адно з найгалоўнейшых святаў літургічнага календара Каталіцкай і Праваслаўнай Цэркваў.
Праабражэнне (пераўтварэнне) Ісуса — эпізод апавядання Новага Запавету, калі Ісус змяняецца і ззяе на гары. Падзея апісваецца ў сінаптычных Евангеллях (Матф. 17:1-9, Марк. 09:2-8, Лук. 9:28-36), да яе звяртаецца 2Пятра 1:16-18.
У апісаннях Ісус і трое Яго апосталаў пайшлі на гару (гару Праабражэння). На гары Ісус пачаў ззяць яркімі прамянямі святла. Тады прарокі Майсей і Ілля з’явіліся побач з Ім, і Ён гаварыў з імі. Ісус у гэтым эпізодзе названы з неба «Сынам», мяркуецца, голасам Бога Айца, як і пры хрышчэнні Ісуса.
Праабражэнне — адна з пяці асноўных вехаў евангельскага апавядання пра жыццё Ісуса разам з Хрышчэннем, Укрыжаваннем, Уваскрасеннем і Узнясеннем.
Апісанне падзеі
У сінаптычных Евангеллях, (Матф. 17:1-9, Марк. 9:2-8, Лук. 9:28-36) падзея Праабражэння адбываецца да сярэдзіны апавядання. Гэта ключавы эпізод, за якім амаль адразу і адбываецца Праабражэнне, з’яўляецца прызнанне Пятра: «Ты Хрыстос». Праабражэнне выступае ў якасці дадатковай адкрыцця асобы Ісуса як Сына Божага да некаторых з сваіх вучняў.
У Евангеллях Ісус бярэ Пятра, Якава, сын Зевядзея і апостала Яна з Сабою і ідзе ўверх да гары, якая не названая. Пасля таго, на гары, згодна з Матф. (17:2) Ісус «перамяніўся перад імі, і заззяла аблічча Ягонае, як сонца, а ўбранне Ягонае стала белае, як святло». У гэты момант з’явіліся прарокі Ілля і Майсей і Ісус гаворыць з імі. У Лукі 9:32 маецца асаблівае апісанне Ісуса ў стане славы са спасылкай на «ўбачылі славу Яго».
Пасля таго, як Ілля і Майсей знікаюць, Пётр пачынае прасіць Ісуса, каб зрабіць тры палаткі для Яго і двух прарокаў. Гэта можа разглядацца, як спроба Пятра, каб захаваць прарокаў даўжэй. Але перш чым Пётр паспявае скончыць, з’яўляецца бліскучае воблака, і голас з воблака маўляе: «Гэты ёсць Сын Мой Любасны; Яго слухайце». Вучні падаюць на зямлю ад страху, але Ісус падыходзіць і кранаецца іх, кажучы, каб яны не баяліся. Калі вучні глядзяць уверх, яны больш не бачаць ні Іллі, ні Майсея.
Калі Ісус і трое апосталаў вяртаемся ўніз з гары, то Ісус кажа вучням, каб яны не казалі нікому, «што яны бачылі», пакуль «Сын Чалавечы» уваскрос з мёртвых. Апосталы пытаюцца адзін аднаго, што меў на ўвазе Ісус, калі казаў: «уваскрос з мёртвых».
У хрысціянскім вучэнні Праабражэнне з’яўляецца паваротным момантам, і падзеі на гары прадстаўлены як момант, дзе чалавечая прырода сустракае Божую: месца сустрэчы для часовага і вечнага, а сам Ісус як мост паміж небам і зямлёй.
Касцёл Праабражэння Гасподняга (Вялікая Бераставіца)
Касцёл Праабражэння Гасподняга — каталіцкі храм у цэнтры пасёлка Вялікая Бераставіца на скрыжаванні вуліц Леніна і Матросава. Пабудаваны ў пачатку XX ст. у стылі неаготыкі.
Гісторыя
Касцёл закладзены 23 чэрвеня 1909 г. па праекце гродзенскага губернскага інжынера І. Плотнікава.
Узведзены ў 1912 г. з цэглы па фундацыі ўладальніка маёнтка графа І. Касакоўскага.
Закрыты 17 чэрвеня 1965 г. У 1989 годзе вернуты католікам. У 1990 годзе адрэстаўрыраваны (архітэктары А. Бабіцын, С. Шыйко).
Архітэктура
Помнік архітэктуры неаготыкі. Вырашаны прамавугольнай 3-нефнай базілікай з 5-граннай апсідай. Галоўны фасад атрымаў дынамічную, вертыкальна накіраваную кампазіцыю, завершаную 3-яруснай шатровай вежай-званіцай, якая на 2-м ярусе дэкарыравана накладным 2-ярусным гатычным шчытом. Вертыкальнасць узмацняюць ступеньчатыя контрфорсы і стральчатыя праёмы. Уваход вырашаны магутным арачным парталам, запоўненым дзвярамі з мастацкай акоўкай. Каларыстычнае вырашэнне будынка дасягаецца спалучэннем фактурнай «аксамітавай» муроўкі сцен і атынкаваных элементаў архітэктурнага дэкору: лапатак, карнізаў, ліштваў, ніш.
Гатычнай узнёсласцю вылучаецца і інтэр’ер храма, нефы якога перекрыты стральчатымі скляпеннямі з гуртамі. Драўляны амбон таксама вырашаны ў вытанчаных формах готыкі. Над нартэксам кансольны балкон арганных хораў, адкрытых у неф стральчатай аркай.
Сцюарт Пэтман
Сцюарт Пэтман (Stuart Pettman; нар., , Ланкашыр, Англія) — англійскі былы прафесійны гулец у снукер.
Сэм Харві
Сэм Харві (Sam Harvey;, Англія) — англійскі непрафесійны гулец у снукер. Удзельнічае ў кваліфікацыйных турнірах для траплення ў мэйн-тур з 2009 года. У 2010 годзе дэбютаваў на прафесійным турніры, саступіўшы ў 1/64 фіналу другога этапу PTC Энтані Мак-Гілу (1:4). У 2015 годзе ўпершыню прыняў удзел у кваліфікацыі да рэйтынгавага турніру, прайграўшы ў першым матчы адкрытага чэмпіянату Аўстраліі Полу Дэвісану з лікам 1:5.
Усць-Ілімскае вадасховішча
Усць-Ілі́мскае — вадасховішча ў Іркуцкай вобласці Расіі на рацэ Ангара і яе прытоку Ілім.
Вадасховішча створана ў мэтах развіцця энергетыкі, суднаходства, лесасплаву і рыбагадоўлі.
Леніна (Бялыніцкі раён)
Ле́ніна (, Ленина) — былы пасёлак у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіў у склад Ланькаўскага сельсавета.
Ліквідаваны ў 2017 годзе.
Вуліца Жукава (Гомель)
Вуліца Жукава — вуліца у паўднёва-заходняй частцы Гомеля (Савецкі раён). Да 1975 года мела назву ключавая, з-за таго што недалёка ад вуліцы меліся ключы-крыніцы.
Новыя Якентаны
Но́выя Якента́ны (, Новые Якентаны) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гервяцкага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Якентанскага сельсавета, у 1954—1965 гадах вёска ўваходзіла ў склад Гервяцкага сельсавета, у 1965—1986 гадах — у склад Ізабелінскага сельсавета, у 1986—2013 гадах — у склад Астравецкага сельсавета.
Лубяны
Лубя́ны (, Лубяны) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавета.
Даматканавіцкі сельсавет
Даматка́навіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клецкага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Даматканавічы. Знаходзіўся ў паўночна-заходняй частцы раёна.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Клецкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Мінскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Нясвіжскага раёна, з 30 ліпеня 1966 года ў складзе адноўленага Клецкага раёна. 25 красавіка 2007 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Шчэпіцкага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 5 населеных пунктаў: Арда, Даматканавічы, Жылічы, Сцяпужычы, Якшычы.
Еўрапейскі тур PTC 2012/2013 – Этап 1 (снукер)
Еўрапейскі тур PTC 2012/2013 – Этап 1 (таксама вядомы як Пол Хантэр Класік 2012 (Paul Hunter Classic 2012) і Arcaden Paul Hunter Classic 2012 ад назвы спонсара) — прафесійны міні-рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 23 па 26 жніўня 2012 года на арэне Stadthalle, у Фюрце, Германія. Прызавы фонд турніру склаў €70,000, з якіх €12,000 атрымаў пераможца.
Пераможцам турніру ў другі раз запар стаў Марк Сэлбі, які перайграў на сваім шляху да тытула Шона О'Салівана (4:0), Джэрарда Грына (4:0), Марка Дэвіса (4:3), Робі Уільямса (4:3), Кена Доэрці ў чвэрцьфінале (4:0), Панкая Адвані з Індыі ў паўфінальным матчы (4:2) і Джо Свэйла ў фінальным паядынку з лікам 4:1. Гэтая перамога стала трэцім міні-рэйтынгавым тытулам у кар'еры англічаніна, а таксама першым прафесійным спаборніцтвам, выйграным Сэлбі з верасня 2011 года, калі ён перамог на Шанхай Мастэрс.
Прызавыя грошы
Прызавы фонд турніру склаў €70,000, як і на ўсіх астатніх турнірах серыі PTC 2012/2013, якія праходзілі ў Еўропе. Пераможца спаборніцтва атрымаў €12,000. Апроч таго, прыз за максімальны брэйк, які выканаў Кен Доэрці ў паядынку 1/64 фіналу, склаў €1,895.
Радзюлі
Радзюлі́ (, Радюли) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Падпруддзе
Падпру́ддзе (, Подпрудье) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гервяцкага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Саламон Навумавіч Ардашнікаў
Саламон Навумавіч Ардашнікаў (Ардашников Соломон Наумович;,  — , ) — савецкі генетык, радыёбіёлаг.
Біяграфія
Нарадзіўся 8 лютага 1908 года ў Буда-Кашалёва. Медыцынскую адукацыю атрымаў у Смаленскім і 2-м Маскоўскім медыцынскіх інстытутах (1924—31). Скончыў аспірантуру ў Медыка-генетычным інстытуце (1935), у якім затым працаваў да 1936; з 1937 ва Усесаюзным інстытуце эксперыментальнай медыцыны (УІЭМ), у 1939—41 гадах — у Анкалагічным інстытуце. Падчас Вялікай Айчыннай вайны служыў намеснікам начальніка эвакашпіталя ў Таджыкістане. У 1943 годзе вернуты ў Анкалагічны інстытут, з 1944 года — загадчык радыялагічным аддзелам у Маскоўскім НДІ рэнтгенарадыялогіі. З 1951 года — у фізіятэрапеўтычным аддзяленні, а затым у радыялагічнай лабараторыі Цэнтральнага інстытута курорталогіі і фізіятэрапіі; ў 1961—63 гадах працаваў у аддзеле радыябіялогіі Інстытута атамнай энергіі імя І. У. Курчатава.
Навуковыя даследаванні Ардашнікава да 1939 года прысвечаны галоўным чынам генетыцы чалавека (працы па гэтай тэматыцы не былі апублікаваны). У далейшым займаўся ў галіне радыябіялогіі (ўдасканаленне крыніц апраменьвання і клінічнай дазіметрыі), вывучаў ўплыў радыяцыі на развіццё пухлін (так званы Радыяцыйны анкагенэз), ролю вірусаў у анкагенэзе пасля апраменьвання, біялагічныя аспекты дзеяння альфа-выпраменьвання.
Спіс фіналаў турніраў серыі PTC
Players Tour Championship (PTC) — серыя нізкарэйтынгавых турніраў па снукеры, якая праходзіць з сезона 2010/2011 па сезон 2015/2016. Серыя ўключае ў сябе нізкарэйтынгавыя турніры, якія праходзяць у Еўропе і Азіі і ўключаюцца ў еўрапейскі і азіяцкі туры адпаведна. Серыя заканчваецца фінальным турнірам, удзельнікамі якога з'яўляюцца гульцы, якія маюць самы высокі рэйтынг PTC па выніках нізкарэйтынгавых турніраў. Фінал PTC мае рэйтынгавы статус.
Пасёлак Абаб’е
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Слабодка Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Карэла (племя)
Карэла — старажытней прыбалтыйска-фінскае племя.
Існуюць розныя версіі паходжання карэлаў. Некаторыя даследчыкі (К. А. Нордман, А. С. Жэрбін, І. П. Шаскольскі) меркавалі, што самабытная карэльская культура існавала ўжо ў I тыс. н.э. (ранняе Сярэднявечча). У. І. Раўданікас лічыў, што продкі карэлаў прыйшлі з усходняга Прыладажжа. Д. У. Бубрых называў сярод продкаў карэлаў племя весь (дзьякоўская археалагічная культура). Х. Кіркінен бачыць у карэлах прадукт узаемадзеяння чудскіх і вепскіх плямёнаў. Існуе меркаванне, што ў VI стагоддзі на Карэльскі перашыек, дзе жылі саамы, прыйшлі перасяленцы з заходняй Інгрыі — ем, а затым у IX стагоддзі да іх далучыліся больш шматлікія перасяленцы з паўднёвага (вепскага) узбярэжжы Ладагі.
У старажытнарускіх пісьмовых крыніцах карэла ўпершыню згадваецца ў наўгародскай берасцяной грамаце № 590, якая датуюецца 1066 годам, у летапісах — пад 1143 годам. У той час племя змяшчаецца гісторыкамі на Карэльскім перашыйку, у паўночным Прыладажжы.
З X стагоддзя (паводле археалагічных звестак) на Карэльскім перашыйку існуе горад Карэла; цяпер Прыазерск) — адміністрацыйны цэнтр земляў, населеных карэлай.
У XII—XIV стст. асобныя групы карэлы рассяліліся паўночней, ад Белага мора (вусце Паўночнай Дзвіны) да Батнічнага заліва.
Малінаўка (Ланькаўскі сельсавет)
Малі́наўка (, Малиновка) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавета.
Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Галоўчынскага сельсавета.
Бар (адзінка вымярэння)
Бар (βάρος — цяжар) — пазасістэмная адзінка вымярэння ціску, прыкладна роўная адной атмасферы. Адзін бар роўны 105 Н/м² (ДАСТ 7664-61) або 106 дзін/см² (у сістэме СГС).
Свіршчына
Сві́ршчына (, Свирщина) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гервяцкага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Мікалаеўка (Ланькаўскі сельсавет)
Мікала́еўка (, Миколаевка) — пасёлак у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавета.
Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Галоўчынскага сельсавета.
Навасёлкі (Ланькаўскі сельсавет)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавета.
Цісак (гміна)
Ці́сак / Гемайндэ Чысек (Cisek / Gemeinde Czissek) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кэндзяжынска-Казельскага павета Апольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ціску. Плошча гміны складае 70,89 км². Станам на 2004 год у гміне Цісак / Гемайндэ Чысек пражывалі 6892 чалавекі, шчыльнасць — 97,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 14 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 14 населеных пунктаў.
Субялі
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Santolina
Santolina — род невялікіх вечназялёных кустоў сямейства, якія растуць у раёне Міжземнамор'я. Па розных крыніцах (ING, UniProt , IPNI ), у род уключаюць ад 5 да 24 відаў.
Батанічнае апісанне
Прадстаўнікі дадзенага роду звычайна дасягаюць ад 10 да 60 см у вышыню.
Лісце простае і доўгае у некаторых відаў, або пёрыстае, дробнадысперснае ў іншых відаў, часта пакрытыя густым серабрыстым пушком.
Кветкі жоўтыя, сабраны ў шчыльныя шарападобныя суквецці 1-2 см у дыяметры, у верхняй частцы тонкіх сцеблаў, якія на 10-25 см вышэй лісця.
Паснуддзе
Пасну́ддзе (, Поснудье) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Цісна (гміна)
Ці́сна (Cisna) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Лескага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Цісне. Плошча гміны складае 286,89 км². Станам на 2004 год у гміне Цісна пражывалі 1665 чалавек, шчыльнасць — 5,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 7 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 18 населеных пунктаў.
Ладажскія шхеры
Ладажскія шхеры (Ладожские шхеры) — шхеры каля паўночна-заходняга і паўночнага ўзбярэжжа Ладажскага возера. Шхерны раён цягнецца ад вострава Кільпала каля населенага пункта Бярозава на захадзе да горада Піткяранта на ўсходзе. Найбольш буйныя астравы Ладажскіх шхераў — Кільпала, Кухка, Соралансаары, Лаўватсаары, Пуўтсаары, Рыеккалансаары.
Ахова прыроды
У заходняй частцы яшчэ з 1990-х гадоў плануецца стварэнне асабліва ахоўнай прыроднай тэрыторыі. Першы праект быў распрацаваны арганізацыяй Карэлграмадзянпраект ў 1995 годзе, а ў 2000 годзе гэта праца зноў была прароблена ў рамках праграмы TASIC, аднак, рашэнне аб стварэнні ААПТ усё яшчэ не прынята. Канчатковы праект будзе прадстаўлены ў Міністэрства прыродных рэсурсаў РФ у 2009 годзе. Ладажскім шхерам ад Якімварскага заліва да горада Піткяранта плануецца надаць статус прыроднага парку, з наступным пашырэннем прыродаахоўнага статусу да нацыянальнага парку.
Няправільная галактыка
Няправільныя галактыкі — гэта галактыкі, якія не ўпісваюцца ў паслядоўнасць Хабла. Яны не маюць ні спіральнай, ні эліптычнай структуры. Часцей за ўсё такія галактыкі маюць хаатычную форму без ярка выяўленага ядра і спіральных галін. У працэнтных адносінах складаюць адну чвэрць ад усіх галактык. Большасць няправільных галактык ў мінулым з'яўляліся спіральнымі або эліптычнымі, але былі дэфармаваны гравітацыйнымі сіламі.
Існуе два вялікіх тыпы няправільных галактык:
Трэці падтып няправільных галактык — так званыя карлікавыя няправільныя галактыкі, якія пазначаюцца як dI або dIrrs. Гэты тып галактык ў цяперашні час лічыцца важным звяном у разуменні агульнай эвалюцыі галактык. Выклікана гэта тым, што яны выяўляюць тэндэнцыю нізкага ўтрымання металаў і экстрэмальна высокага ўтрымання газу і таму маюцца на ўвазе падобнымі з самымі раннімі галактыкамі, якія запаўнялі Сусвет. Гэты тып галактык можа прадстаўляць мясцовую (і таму найбольш сучасную) версію цьмяных блакітных галактык, выяўленых у ходзе місіі «Hubble Ultra Deep Field».
Некаторыя няправільныя галактыкі з'яўляюцца маленькімі спіральнымі галактыкамі, разбуранымі прыліўнымі сіламі вялікіх кампаньёнаў.
Максім Пятровіч Скрыганаў
Макс́ім Пятр́овіч Скр́ыганаў ( — ) — савецкі военачальнік беларускага паходжання, контр-адмірал (1940 год).
Біяграфія
Скончыў школу юнг (1914), мінна-машынную школу (1915), вучэбны атрад падводнага плавання (1916), Ваенна-марское вучылішча (10.1918-08.1923), Спецыяльныя курсы каманднага складу ВМС РСЧА (02.1924-02.1925), курсы Ваенна-палітычнай акадэміі імя М. Г. Талмачова (1929), курсы ўдасканалення каманднага складу Ваенна-марской акадэміі імя К. Я. Варашылава (1931).
Праходжанне службы: унтэр-афіцэр 1 стацці ПЛ «Барс», «Кугуар» (1916-1918), мінны машыніст брыгады ПЛ (1918) Балтыйскага флоту, памочнік вахтавы начальніка лінейнага карабля «Парыжская Камуна» (08.-12.1923), мінёр ПЛ «Рысь» / «Бальшавік» (12.1923-02.1924), «Ёрш» / «Працоўны» (02.-04.1925), старшы памочнік камандзіра ПЛ «Рысь» / «Бальшавік» (04.1925-01.1926), камандзір ПЛ «Тур» / «Таварыш» (01.1926-02.1929), «Л-1» / «Ленінец» (02.-11.1929), камандзір дывізіёна ПЛ (11.1929-10.1933) Марскіх сіл Балтыйскага мора, камандзір асобнага дывізіёна ПЛ Паўночнай ваеннай флатыліі (10.1933), камандзір дывізіёна ПЛ (11.1933-03.1937), камандзір 4-й брыгады ПЛ (03.1937-05.1938), памочнік камандуючага Ціхаакіянскім флотам па матэрыяльна-тэхнічным забеспячэнні (05.1938-06.1939), камандзір вучэбнага атрада падводнага плавання імя С. М. Кірава (09.1939-02.1951).
Новы Ланькаў
Но́вы Ла́нькаў (, Новый Ланьков) — пасёлак у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавета.
Тракелі (Астравецкі раён)
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Рагач
Рага́ч (, Рогач) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавета.
У 1924 годзе цэнтр Рагацкага сельсавета.
Філіпаны
Філіпа́ны (, Филипаны) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Астравецкага пассавета, да 26 лютага 2013 года — уваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Фундаментальная часціца
Фундаментальная часціца — бесструктурная элементарная часціца, якую да цяперашняга часу не ўдалося апісаць як састаўную. У наш час тэрмін ужываецца пераважна для лептонаў і кваркаў (па 6 часціц кожнага роду, разам з антычасцінамі, складаюць набор з 24 фундаментальных часціц) у сукупнасці з калібравальнымі базонамі (часціцамі-пераносчыкамі фундаментальных узаемадзеянняў).
Гонёндз
Го́нёндз (Goniądz; традыцыйная беларуская назва — Гонядзь) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Манецкага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Гонёндз. Знаходзіцца на захадзе этнаграфічнай тэрыторыі беларусаў. Размешчаны ў паўночна-заходняй частцы Падляскага ваяводства, на ўскрайку Бебжаўскай катлавіны, у даліне ракі Бебжа. Праз горад праходзіць водны турыстычны шлях па рацэ Бебжа, які злучае Аўгустоўскую раўніну і Элцкае паазер'е з Наравам. Займае плошчу ў 4,28 км². Насельніцтва станам на 2005 год складае 1903 чалавекі.
Назва
Назва горада хутчэй за ўсё мае балцкае паходжанне. Нямецкія хронікі згадваюць пра даўнішнюю мяжу паміж балцкімі плямёнамі галіндаў і яцвягаў (судаваў). Мяжа паміж Галіндзіяй і Судовіяй праходзіла па рацэ Элк і далей па рацэ Бебжа. Іншыя даследчыкі звязваюць паходжанне тапоніма Гонёндз з балцкім племем голядзь.
Гісторыя
Першая пісьмовая згадка пра Гонёндз як горад Выскай зямлі Мазовіі датуецца 14 жніўня 1358 года.
2 снежня 1382 года мазавецкі князь Земавіт IV з братам Янушам I заклалі замак Тэўтонскага ордэна Вызна ў межах Ганёндзкага павета. 30 снежня 1401 — Земавіт IV заклаў свайму брату Янушу I, князю чэрскаму, Выскую зямлю разам з Ганёндзкім паветам. Назад Выскую зямлю з Ганёндзкім паветам Земавіт IV выкупіў у Вялікага магістра Тэўтонскага ордэна 29 студзеня 1402 года. Але 2 ліпеня 1402 года вялікі магістр Тэўтонскага ордэна адмаўляе ў лісце Янушу I і Земавіту IV па факту перадачы вялікаму князю літоўскаму Вітаўту Ганёндзкага павета ў выніку далучэння яго да ВКЛ.
Вялікі князь літоўскі Вітаўт да 1430 года засноўвае і фундуе парафіяльны касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі, Святога Яна Хрысціцеля і Святой Агнешкі.
У 1501—1506 гадах Гонёндз знаходзіўся ва ўласнасці Міхала Глінскага, князя літоўскага, военачальніка і дзяржаўнага дзеяча, які вёў сваё паходжанне ад татараў ВКЛ. У 1499 стаў маршалкам ВКЛ і саветнікам караля. У 1506 перамог крымскіх татараў у бітве пад Клецкам. Ён быў памылкова абвінавачаны сваімі апанентамі ў спробе ўзначаліць Вялікае Княства Літоўскае, таму Жыгімонтам I Старым быў пазбаўлены свайго тытула. Забіў інтрыгуючага супраць яго ваяводу Яна Забярэзінскага. Ініцыяваў паўстанне і перайшоў на бок Масквы ў 1508 годзе, у выпадку чаго страціў сваю маёмасць у Рэчы Паспалітай.
Віленскі ваявода Мікалай Радзівіл у 1511 годзе пабудаваў у Ганёндзкім замку капліцу Тройцы, Маці Божай Марыі і Святых. 4 студзеня 1515 года Жыгімонт І перадае землі Ганёндзка-райгарадскія ва ўласнасць Мікалаю Радзівілу. 23 красавіка 1529 кароль надарыў свайго сына Жыгімонта Аўгуста лясамі, сенажацямі і пусткамі, прылеглымі да Ганёндзкіх наваколляў.
15 лютага 1547 года гораду было пададзена кульмскае права яго кіраўніком полацкім ваяводай Станіславам Давойнам з жонкай Петранелай. Упершыню горад атрымаў уласны герб, на якім намаляваны ў залатым полі чорны мядзведзь.
28 мая 1621 года ў горадзе адбыўся пажар. 7 сакавіка 1667 года сойм канстытуцыі стварае гарадскую раду. У 1669 годзе парафія Гонёндза ўваходзіць у склад Аўгустоўскага дэканата. 15 лютага 1676 года кароль польскі і вялікі князь літоўскі Ян III Сабескі надаў войтаўства ў Гонёндзе.
Станам на 1765 год у Гонёндзе налічвалася 243 будынкі і 1500 жыхароў. У 1775 годзе распачата будаўніцтва новага драўлянага касцёла. 8 верасня 1779 года ў Гонёндзе адбыўся пажар.
24 чэрвеня 1794 года падчас паўстання Тадэвуша Касцюшкі паўстанцкія аддзелы перамаглі ў бітве з прускімі войскамі пад Асаўцом і Клімашэўніцай. У 1795 годзе ў выніку III падзелу Рэчы Паспалітай Гонёндз адыходзіць Прускаму каралеўству; прускія ўлады анулёўваюць абавязковы да таго часу прывілей «de non tolerandis Judaeis», што паспрыяла значнаму прытоку яўрэяў, галоўным чынам так званых літвакоў. З прускага вопісу горада 1799 года вынікае, што з 1373 жыхароў Гонёндза 498 чалавек складаюць яўрэі.
26 верасня 1921 года адбыўся згарэў касцёл. 15 верасня 1924 года быў асвечаны новы касцёл, пабудаваны па праекце архітэктара Оскара Сасноўскага.
У верасні 1939 падчас першай нямецкай акупацыі ў Гонёндзе адбываюцца дзеянні антыяўрэйскага кірунку. У 1939—1941 гадах уваходзіць у склад БССР. 22 чэрвеня 1941 года Германія напала на Савецкі Саюз, савецкія ўлады пакінулі горад, у выніку чаго горад застаўся без улады, і як следства, прайшлі польскія акты рабаванняў, пагромаў і самасудаў над яўрэйскім насельніцтвам горада. У чэрвені — ліпень 1941 годзе нямецкія войскі закатавалі 116 жыхароў Гонёндза, у асноўным яўрэйскага паходжання. З 1941 па 1945 гады горад знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй. 10 жніўня 1944 года немцы падарвалі дзве вежы і частку сцен касцёла, горад разбураны на 80 % з-за лініі фронту, якая зноў праходзіла па рацэ Бебжа.
20 верасня 1944 года Гонёндз быў перададзены Польшчы, якая ў рамках абмену насельніцтвам з СССР пачала праводзіць палітыку гвалтоўнага высялення беларусаў і ўкраінцаў. 12 студзеня 1945 года савецкія войскі ўваходзяць у Гонёндз.
Піртані
Пі́ртані (, Пиртани) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Віктар Андрэевіч Корбут
Віктар Андрэевіч Корбут (нар., Мінск) — беларускі і польскі журналіст, гісторык і экскурсавод. Член Беларускага саюза журналістаў (з 2007), Беларускага рэспубліканскага грамадскага аб’яднання калекцыянераў (з 2016), Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў (з 2016).
Біяграфія
Скончыў Нацыянальны дзяржаўны гуманітарны ліцэй імя Якуба Коласа (1998), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры (2003) па спецыяльнасці «Музейная справа і ахова помнікаў гісторыі і культуры (музеязнаўства)». У 1998—2001 гадах карэспандэнт газеты «Наша ніва». У 1999—2000 гадах выдаваў газету «Радавая Беларусь». У 2001—2002 гадах карэспандэнт радыё «Рацыя». У 2002—2007, 2010—2016 гадах спецыяльны карэспандэнт газеты «Советская Белоруссия». У 2005 годзе сябар рэдкалегіі альманаха Druvis. У 2007—2009 гадах аглядальнік газеты «Туризм и отдых», у 2009—2010 — аглядальнік і рэдактар аддзела культуры «Народнай газеты». З 2018 года журналіст Польскага радыё. Супрацоўнічаў таксама з газетамі «Голас Радзімы», «Литовский курьер», «Народная Воля», The Minsk Times, часопісам «Беларусь». З 2016 года дактарант Варшаўскага ўніверсітэта, даследуе працэс фарміравання беларускай нацыянальнай ідэнтычнасці ў адлюстраванні віленскага беларускамоўнага пісьменства ў 1906—1918 гг.
Творчасць і дзейнасць
Публікуецца з 1998 года. Аўтар матэрыялаў прысвечаных гісторыі Беларусі, Літвы, Польшчы, праблемам развіцця турызму, захавання гісторыка-культурнай спадчыны. Перыядычна друкуецца ў часопісах «Студэнцкая думка», «Спадчына», «Дзеяслоў», Arche, публікуецца ў часопісах «Беларуская думка», Białoruskie Zeszyty Historyczne, Przegląd Środkowo-Wschodni.
Даследуе і папулярызуе мінуўшчыну Мінска і Вільнюса. Сярод навуковых зацікаўленняў праблемы этнагенезу беларусаў, гісторыя беларускага нацыянальнага руху пачатку ХХ ст., беларуска-літоўскія, беларуска-польскія адносіны.