cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тор (фільм)
Задума
Марк Пратасевіч, прыхільнік коміксаў пра Тора, падпісаў кантракт на стварэнне сцэнарыя ў красавіку 2006 года, у той час як правы на фільм у Sony набыла кампанія Paramount Pictures, і ў тым жа годзе было абвешчана, што вытворчасцю фільма зоймецца Marvel Studios. У снежні 2007 года Пратасевіч апісаў свае задумкі як «тое, што будзе падобна на гісторыю паходжання супергероя, а не чалавека, які атрымаў звышнатуральныя здольнасці». У жніўні 2007 года Marvel Studios падпісала кантракт з Мэцью Вонам на рэжысаванне фільма. Вон перапісаў сцэнарый Пратасевіча, каб зменшыць бюджэт фільма да $150 млн, у той час як першапачатковая версія сцэнарыя прадугледжвала бюджэт у $300 млн. Вон планаваў пачаць здымкі ў канцы 2008 года, але пасля поспеху фільма «Жалезны чалавек» Marvel Studios абвясціла, што плануе выпусціць фільм пра Тора 2 чэрвеня 2010 года, адразу пасля фільма «Жалезны чалавек 2», у якім было некалькі намёкаў на Тора і які стаў падводзяць да яго.
Падрыхтоўка да здымак
Вон пакінуў праект у маі 2008 года, калі скончыўся тэрмін яго кантракту, пасля чаго Marvel ізноў прыцягнула Пратасевіча да працы над праектам і пачала пошук новага рэжысёра. Да верасня 2008 года адным з кандыдатаў быў Дзі-Джэй Каруза, хоць ён не быў знаёмы са сцэнарыем. Пазней, у тым жа месяцы, стала вядома, што вядуцца перамовы з Кенетам Брана, а ў снежні 2008 года ён афіцыйна пацвердзіў, што быў наняты. Фільм ён ахарактарызаваў як «чалавечую гісторыю ў цэнтры вялікага эпічнага сцэнарыя». Брана заявіў, што ён мае намер пачаць здымкі ў студзені 2010 года, пасля чаго Marvel ссунула дату рэлізу фільма на 17 чэрвеня 2011 года, амаль на год пазней. Пазней дату перанеслі на 20 мая 2011, каб фільм быў убаку ад іншага фільма Marvel Studios — «Першы мсцівец», які распавядае пра Капітана Амерыку. У лютым 2009 года Сэмюэль Л. Джэксан, які ўжо з'явіўся ў ролі Ніка Ф'юры ў фільмах «Жалезны чалавек» і «Жалезны чалавек 2», падпісаў унікальны кантракт з Marvel Studios на здымкі ў дзевяці фільмах у гэтай ролі. Аднак у красавіку 2010 года Джэксан паведаміў, што Нік Ф'юры ў «Торы» не з'явіцца. На пытанне чаму, ён адказаў: «Я не маю паняцця. Я не адказны за прыняцце такога роду рашэнняў. Калі мне паведамілі, што я ў справе, я падумаў: „О! Я атрымаў працу!“. Я патэлефанаваў свайму агенту, і ён сказаў: „Не, ты не ў справе“». Пазней, у лютым 2011 года, падчас з'яўлення ў тэлешоу «Позняя ноч з Джымі Феланам», Джэксан паведаміў, што ўсёткі з'явіцца ў «Торы», у сцэне, якая будзе з'яўляцца «злучальнай нітачкай» да «Мсціўцаў».
Калі вытворчасць «Чалавека-павука 4» зайшла ў тупік, Paramount і Marvel Entertainment вырашылі перанесці рэліз «Тора» на два тыдні наперад, прызначыўшы дату 6 мая 2011 года. Агенцтва Science & Entertainment Exchange у супрацоўніцтве з Marvel Entertainment, Кенетам Брана, фізікамі Шонам Кэралам, Кевінам Хэндам і Джымам Хартам, а таксама студэнтам-фізікам Кевінам Хікерсанам працавалі над стварэннем рэалістычнага навуковага прадстаўлення сусвету Тора. Пасля некалькіх кансультацый было вырашана змяніць прафесію Джэйн Фостэр з урача на астрафізіка, а таксама змяніць некаторую тэрміналогію, напрыклад, выкарыстоўваць мост Эйнштэйна-Розена для апісання вясёлкавага моста Біўрэста.
Кастынг
Кастынг на ролю Тора пачаўся яшчэ ў лютым 2009 года. Падшукваліся акцёры з падыходнымі фізічнымі характарыстыкамі, набліжанымі да комікс-арыгіналу. У маі 2009 года 25-гадовы акцёр Крыс Хемсварт вёў перамовы, каб сыграць галоўнага героя, і быў адпрэчаны на ранняй стадыі, але пазней атрымаў другі шанец і пасля атрымаў ролю. Тора маглі сыграць Чарлі Ханэм, Аляксандр Скарсгард, Ліям Хемсварт, Кевін Мак-Кід, Юэль Кінаман і чэмпіён WWE Пол Левескі, а акцёр Дэніэл Крэйг адхіліў прапанову сыграць галоўнага героя. Неўзабаве пасля гэтага Marvel абвясціла, што акцёр Том Хідлстан, які ўжо працаваў з Кенетам Брана ў брытанскім тэлесерыяле «Валандэр» і тэатральнай пастаноўцы п’есы «Іваноў», выканае ў фільме ролю Локі. У чэрвені таго ж года дырэктар студыі і прадзюсар фільма Кевін Фейдж, пацвердзіў, што з Хемсвартам і Хідлстанам ужо падпісаны кантракт. Фейдж таксама адзначыў, што падзеі фільма будуць адбывацца на Зямлі нашых дзён і ў Асгардзе, але чалавечае ўвасабленне Тора, доктар Дональд Блэйк, у фільме не з'явіцца.
Услед за Хемсвартам і Хідлстанам у абойме фільма з'явіліся і іншыя акцёры. У ліпені 2009 года Marvel абвясціла, што Наталі Портман выканае ролю каханай Тора — Джэйн Фостэр. На ролю сяброўкі галоўнага героя прэтэндавалі Джэма Артэртан і Джэсіка Біл. Біл, да таго ж, праслухоўвалася і на ролю Сіф. Джэймі Александр і Колм Фіёры далучыліся да акцёрскага складу ў верасні. Александр дасталася роля Сіф, а Фіёры атрымаў ролю злыдня, імя якога пакуль яшчэ не раскрывалася. У інтэрв'ю шведскаму навінаваму сайту Ystads Allehanda Стэлан Скарсгард паведаміў, што далучыўся да акцёрскага складу фільма, але сваю ролю не ўдакладніў. У канцы кастрычніка роля Одзіна была аддадзена Энтані Хопкінсу, а праз некалькі тыдняў Marvel анансавала акцёраў, якія атрымалі ролю трох воінаў : Фандрала павінен быў сыграць Сцюарт Таўнсенд, Огуна — Таданобу Асана, а Вольштага — Рэй Стывенсан. Праз некалькі дзён да іх далучыўся Ідрыс Эльба, які выканаў ролю Хеймдаля.
У адным з інтэрв'ю, Наталі Портман паведаміла, што ў фільме прыме ўдзел актрыса Кэт Дэнінгс, якая сыграе Дарсі Льюіс, калегу гераіні Наталі Портман. У снежні Рэнэ Русо атрымала ролю Фрыг, роднага маці Тора, прыёмнай маці Локі і жонкі Одзіна. Пазней, у тым жа месяцы, стала вядома, што да каманды фільма далучыліся акцёры Джозеф Гат, Трой Брэна і Джошуа Кос, але падрабязнасці іх персанажаў не раскрываліся. У студзені 2010 года таксама далучылася Адрыяна Бараса, а Сцюард Таўнсенд, які павінен быў сыграць Фандрала, быў заменены акцёрам Джошуа Даласам з прычыны «творчых рознагалоссяў».
Здымкі
У кастрычніку 2008 года Marvel Studios падпісала доўгатэрміновы дагавор арэнды з Raleigh Studios для здымак чатырох фільмаў: «Жалезны чалавек 2», «Тор», «Першы мсцівец» і «Мсціўцы». Студыя размешчана на Манхэтэн-Біч, у штаце Каліфорнія. Выданне Production Weekly паведамляе, што здымкі «Тора» павінны былі пачацца ў Лос-Анджэлесе ў сярэдзіне студзеня, а пазней перамясціцца ў Санта-Фэ, Нью-Мексіка, з сакавіка па красавік. Асноўныя здымкі пачаліся 11 студзеня 2010 года. Праз некалькі дзён пасля пачатку здымак стала вядома, што да каманды далучыўся Кларк Грэг у ролі агента Колсана, які ўжо сыграў гэту ролю ў фільмах «Жалезны чалавек» і «Жалезны чалавек 2».
Перад здымкамі Крыс Хемсварт набраў 20 фунтаў мышцаў, паводле яго словах, «шляхам безупыннага паглынання ежы». Для падрыхтоўкі да ролі Локі Том Хідлстан навучаўся баявому мастацтву капаэйра, а таксама, па просьбе Кенета Браны, прытрымліваўся дыеты і не нарошчваў мышачную масу, каб Локі выглядаў худым і гнуткім, кантрастуючы з буйным, мускулістым Торам. Наталі Портман, каб ужыцца ў ролю, прачытала біяграфіі некалькіх жанчын-навукоўцаў, у тым ліку Розалінд Франклін. Грым Колма Фіёры, які выканаў ролю Лафея, займаў каля пяці гадзін. Таксама, павадле традыцыі, у здымках прыняў удзел Стэн Лі. Ён выканаў у фільме камеа вадзіцеля зламанага пікапа, які спрабуе выцягнуць М’ёльнір з варонкі. У яшчэ адным прыкметным камеа з'явіўся пісьменнік-фантаст Джозеф Стражынскі — у ролі вадзіцеля, які першым знайшоў молат Тора.
У лютым Paramount Pictures пачала перамовы з адміністрацыяй горада Дэл-Мар, Каліфорнія, каб арандаваць пляж для здымак сцэны з шасцю коньмі, бо, паводле меркавання Paramount, гэта месца было найбольш падыходным для здымак. 15 сакавіка 2010 года здымкі фільма пераехалі ў Галістэа, штат Нью-Мексіка, дзе на час здымак быў пабудаваны цэлы горад. У красавіку 2010 года перспектывы здымак «Тора» ў Дэл-Мар праваліліся. Paramount Pictures адправіла пісьмо ў адміністрацыю горада, спаслаўшыся на праблемы з перамяшчэннем абсталявання так далёка ад штаб-кватэры і на вялікія фінансавыя выдаткі, звязаныя з гэтым. Праз паўгода пасля афіцыйнага заканчэння здымак, у кастрычніку 2010 года, некалькі акцёраў былі задзейнічаны для пераздымкі некаторых сцэн, а таксама шукаліся мужчыны, жанчыны і дзеці з характэрнымі нардычнымі рысамі знешнасці для здымкі некалькіх дадатковых сцэн.
Завяршэнне вытворчасці
Крыс Хемсварт пацвердзіў, што асноўныя здымкі скончыліся 6 мая 2010 года і падрыхтоўка фільма перайшла ў стадыю пост-прадакшна. Над візуальнымі эфектамі да фільма працавалі кампаніі BUF Compagnie і Digital Domain. Паводле слоў Кенета Брана, BUF Compagnie працавалі над спецэфектамі перамяшчэнняў у космасе пасродкам вясёлкавага моста і натхняліся ў працы фатаграфіямі з тэлескопа Хабл і іншымі выявамі і фатаграфіямі далёкага космасу. Акрамя гэтага, Брана паведаміў, што пры стварэнні Ётунхейма Digital Domain карысталіся класічнымі працамі мастака Уільяма Цёрнера.
У ліпені 2010 года стала вядома, што фільм будзе выпушчаны ў 3D. У інтэрв'ю Los Angeles Times Брана сказаў: «Мы адчулі, што ў нашым выпадку 3D будзе добрым сябрам сюжэту і персанажам». Хоць для асноўных здымак выкарыстоўваўся 2D, прадзюсар Кевін Фейдж заявіў, што візуальныя эфекты да фільма з самага пачатку былі задуманы і выкананы ў 3D-фармаце.
У сакавіку 2011 года сцэны з Адрыянай Барасай былі выдалены з тэатральнай версіі фільма падчас мантажу. Кенет Брана накіраваў ёй пісьмо з выбачэннямі і з тлумачэннем прычын, а таксама запрашэннем працаваць з ім і ў далейшым. У адказ на гэта Бараса сказала: «Мне гэта сапсавала настрой, таму што гэта цудоўны фільм, і я была задзейнічана з некаторымі акцёрамі, якімі я вельмі захапляюся, але я разумею прыроду фільмаў і што такое здараецца не ў першы і ў не ў апошні раз». У канчатковай тэатральнай версіі Барасу можна ўбачыць толькі ў адной сцэне ў кафэ, калі Тор разбівае кубак, — яна іграе Ізі, уладальніцу ўстановы. У тым жа месяцы Дуглас Тэйт паведаміў, што скончыў працу над захопам руху веліканаў ётунаў. Пасля таго, як Тэйт прайшоў кастынг, ён сказаў: «Перш, чым атрымаць ролю, я праходзіў кастынг двойчы. Мой рост 6 футаў і 5 цаляў, я хударлявага атлетычнага целаскладу, а яны нанялі хлопцаў, рост якіх быў 6’7» і нават вышэй, а вага 250 фунтаў. Калі фільм рэдагаваўся, яны намерваліся зрабіць іх яшчэ больш, вышэй і хутчэй. На кастынгу яны праглядзелі шмат людзей, але ў выніку Брана выбраў мяне для ажыццяўлення захопу руху веліканаў".
У красавіку 2011 года IMAX Corporation, Paramount Pictures і Marvel Entertainment абвясцілі, што дасягнулі пагаднення адносна выпуску фільма на IMAX-экранах. Рэліз умацаваў партнёрскія адносіны паміж кампаніямі, якія пачаліся яшчэ падчас выхаду фільма «Жалезны чалавек 2». Праз месяц, у маі 2011 года, Стэлан Скарсгард у інтэрв'ю часопісу Empire на Канскім кінафестывалі паведаміў, што сцэна пасля тытраў, у якой Эрык Селвіг сустракаецца з Нікам Ф'юры, насамрэч была знята Джосам Уіданам, рэжысёрам «Мсціўцаў».
Саўндтрэк
Музыку да фільма, аўтарам якой з'яўляецца кампазітар Патрык Дойл, выканаў Лонданскі сімфанічны аркестр. Пра падрабязнасці гукавога суправаджэння фільма кампанія Buena Vista Records абвясціла ў сакавіку 2011 года. Саўндтрэк быў выпушчаны ў некаторых краінах Еўропы ў канцы красавіка і 3 мая выйшаў у Злучаных Штатах.
У красавіку 2011 года прэзідэнт Marvel Studios Кевін Фейдж паведаміў, што ў фільме прагучыць кампазіцыя «Walk» гурта Foo Fighters. Паводле слоў Фейджа, яшчэ два месяцы назад яны не планавалі ўключаць песню ў фільм, але яе тэкст вельмі падыходзіць да асноўнай тэмы карціны — адкупленне і ўменне быць героем, а ў пачатку гаворыцца пра расстанне і адлегласці, што таксама падыходзіць, бо Тор і Джэйн з розных светаў. Песня гучыць падчас сцэны ў бары, калі Эрык Селвіг і Тор п'юць кактэйль бойлермейкер.
Рэкламная кампанія
Фільм атрымаў пракатны рэйтынг PG-13. Сусветная прэм'ера адбылася ў нядзелю 17 красавіка 2011 года ў кінатэатры Event Cinemas у Сіднеі, Аўстралія. Прэм'ера фільма ў ЗША адбылася 2 мая ў El Capitan Theatre у Галівудзе, Лос-Анджэлес, штат Каліфорнія. Мерапрыемства было арганізавана акцёрам Ісаяй Мустафой і транслявалася на афіцыйным сайце Marvel у прамым эфіры.
Даты пачатку праката :
Аўстралія — 17 красавіка 2011 (сусветная прэм'ера ў Сіднеі)
ПАР — 21 красавіка 2011
Аўстралія — 27 красавіка 2011 (пачатак праката)
Бельгія — 27 красавіка 2011
Францыя — 27 красавіка 2011
Ірландыя — 27 красавіка 2011
Італія — 27 красавіка 2011
Нарвегія — 27 красавіка 2011
Швецыя — 27 красавіка 2011
Вялікабрытанія — 27 красавіка 2011
Егіпет— 27 красавіка 2011
Азербайджан — 28 красавіка 2011
Аргенціна — 28 красавіка 2011
Боснія і Герцагавіна — 28 красавіка 2011
Чылі — 28 красавіка 2011
Харватыя — 28 красавіка 2011
Чэхія — 28 красавіка 2011
Данія — 28 красавіка 2011
Грузія — 28 красавіка 2011
Германія — 28 красавіка 2011
Грэцыя — 28 красавіка 2011
Кітай (Ганконг)— 28 красавіка 2011
Венгрыя — 28 красавіка 2011
Ізраіль — 28 красавіка 2011
Казахстан — 28 красавіка 2011
Малайзія — 28 красавіка 2011
Нідэрланды — 28 красавіка 2011
Партугалія — 28 красавіка 2011
Беларусь — 28 красавіка 2011
Украіна — 28 красавіка 2011
Расія — 28 красавіка 2011
Сербія — 28 красавіка 2011
Славакія — 28 красавіка 2011
Паўднёвая Карэя — 28 красавіка 2011
Тайланд — 28 красавіка 2011
ААЭ — 28 красавіка 2011
Ліван — 28 красавіка 2011
Новая Зеландыя — 28 красавіка 2011
Балгарыя — 29 красавіка 2011
Калумбія — 29 красавіка 2011
Эстонія — 29 красавіка 2011
Індыя — 29 красавіка 2011
Мексіка — 29 красавіка 2011
Панама — 29 красавіка 2011
Філіпіны — 29 красавіка 2011
Польшча — 29 красавіка 2011
Іспанія — 29 красавіка 2011
Тайвань — 29 красавіка 2011
Турцыя — 29 красавіка 2011
Кіпр — 29 красавіка 2011
Венесуэла — 29 красавіка 2011
ЗША — 2 мая 2011 (прэм'ера ў Лос-Анджэлесе)
Фінляндыя — 4 мая 2011
Канада — 4 мая 2011
ЗША — 6 мая 2011 (пачатак праката)
Арменія — 14 мая 2011
Пакістан — 20 мая 2011
Японія — 1 ліпеня 2011
Бангладэш — 31 жніўня 2011
Інданезія — 3 лістапада 2011
Маркетынг
У ліпені 2010 года Marvel Studios правяла з акцёрскім складам фільма дыскусійную прэс-канферэнцыю на San Diego Comic-Con International, у якой бралі ўдзел рэжысёр Кенет Брана, акцёры Крыс Хемсварт, Том Хідлстан, Наталі Портман, Кэт Дэнінгс і Кларг Грэг. У рамках мерапрыемства яны адказвалі на пытанні па фільме, а таксама паказалі некалькі кадраў. Праз некалькі дзён паказаны футаж прасачыўся ў Інтэрнэт. У снежні 2010 года Marvel прадставіла першы постар карціны, а таксама першы трэйлер у Сетцы і падчас паказу фільма «Хронікі Нарніі: Заваёўнік Зары». Першы рэкламны ролік на тэлебачанні з'явіўся падчас матчу Супер Боўл XLV па амерыканскім футболе на тэлеканале Fox у Злучаных Штатах. Такі ход прынёс кампаніі каля $3 млн прыбытку за 30-секундны ролік. Marvel Studios і Acura запусцілі сумесную вірусную маркетынгавую кампанію на фестывалі Chicago Comics and Entertainment Expo 2011. Іншымі афіцыйнымі рэкламнымі партнёрамі сталі Burger King, Dr Pepper, 7-Eleven і Visa. Першы слоган фільма — «Два светы. Адзін герой» — быў прадстаўлены яшчэ на стадыі пасада-прадакшна, а ў канцы сакавіка 2011 года з'явіўся новы — «Мужнасць бессмяротна», апублікаваны разам з IMAX-постарам. У пачатку красавіка былі выпушчаны постары персанажаў, кожны з якіх меў уласны тэглайн: Локі — «Бог гарэзлівасці», Тор — «Бог грома», Одзін — «Цар Асгарда», Сіф — «Багіня вайны», Хеймдаль — «Вартавы светаў» і Джэйн Фостэр — «Жанчына навукі».
У сцэне пасля тытраў фільма 2010 года «Жалезны чалавек 2» быў паказаны агент S.H.I.E.L.D. Філ Колсан (Кларг Грэг), які, стоячы перад велізарнай варонкай, па тэлефоне паведамляе пра знаходжанне молата ў пустыні. Рык Маршал у інтэрв'ю MTV News меркаваў, што гэта М'ёльнір, які належыць Тору, адзначыўшы таксама, што «гэта працягвае вялікую традыцыю звязваць адзін фільм з іншым у рамках сусвету Marvel».
Касавыя зборы
«Тор» заняў другое месца ў першы ўік-энд праката ў Аўстраліі, пасля фільма «Фарсаж 5», зарабіўшы $5,8 млн. На наступным тыдні «Тор» выйшаў адразу на 56-ці замежных рынках, сабраўшы за выхадныя $89,2 млн. . Фільм лідыраваў у першы ўік-энд паўночнаамерыканскага праката, зарабіўшы $66 млн, уключаючы $6,6 млн у 213-ці кінатэатрах IMAX. Box Office Mojo прагназуе «Тору» прыбытак у $ 290 млн на міжнародным рынку і ў $ 180 млн на рынку ЗША. За 16 тыдняў праката фільм сабраў $ 181,030,624 у ЗША і $ 268,295,994 на міжнароднай арэне, а агульная сума касавых збораў па ўсім свеце складае $ 449,326,618, што ставіць яго на 116 месца ў сусветным рэйтынгу самых касавых карцін.
Крытыка і водгукі
Фільм атрымаў змяшаныя водгукі крытыкаў. На сайце Rotten Tomatoes рэйтынг чакання фільма складаў 78 %, а пасля выхаду карціна атрымала 244 водгукі з сярэдняй адзнакай 6.7/10. Сайт Metacritic, які прысвойвае балы на аснове сярэдняга арыфметычнага ўзважанага і дзе кожны агляд разглядаецца ў працэнтах, перш чым вылічваць сярэдні рэйтынг, паставіў фільму 58 балаў з 100 на аснове 39 водгукаў крытыкаў.
Рычайр Кейперс іх часопіса Variety сказаў: «Тор — гэта менавіта тое, што трэба датуль, пакуль сямейныя канфлікты разгортваюцца ў астранамічных маштабах, але меней відовішчны падчас нядоўгага выгнання нарвежскага бога вайны на Зямлю». Паводле меркавання Кейперса, Брана выдатна справіўся са сваёй працай, нягледзячы на тое, што яго рэжысёрскія працы асацыююцца пераважна з экранізацыямі Шэкспіра. Акрамя таго, ён станоўча ацаніў працу мастакоў па касцюмах і спецыялістаў, якія займаліся інтэрпрэтацыяй Асгарда, а таксама ігру Крыса Хемсварта:«''Выбар Хемсварта на галоўную ролю стаў не зусім узорным, але ён выканаў сваю ролю не пампезна і з элегантнай прастатой. Брану паспяхова ўдалося зрабіць міфалагічнага персанажа больш людскім».'' Рычард Ропер з Chicago Sun-Times адзначыў, што «Тор — самы відовішчны дэбют супергероя з часоў арыгінальнага Чалавека-павука».
Роджэр Эберт адмоўна адгукнуўся пра карціну, заявіўшы, што «Тор няўдалы ў якасці фільма, але ўдалы з пункту гледжання маркетынгу». Эберт назваў няўдалай ігрой Тома Хідлстана і адсутнасць харызмы ў яго персанажа, а таксама адзначыў агрэхі і нелагічнасць сюжэту ў некаторых момантах.''«Фільм атрымаў 78 % на Rotten Tomatoes. За што? Стандарты фільмаў пра супергерояў былі закладзены „Супермэнам“, „Цёмным рыцарам“, нават „Жалезным чалавекам“. У параўнанні з гэтай кампаніяй „Тор“ выглядае жаласным.»'' Энтані Скот з The New York Times выказаў змяшаныя пачуцці пасля прагляду фільма, адзначыўшы некалькі прыкметных клішэ як у сцэнарыі, так і ў вытворчым плане — ад архітэктуры Асгарда да камп'ютарных монстраў Ётунхейма. Кенет Туран з Los Angeles Times ацаніў ігру Крыса Хемсварта, Энтані Хопкінса і Ідрыса Эльбы, але адмоўна адклікаўся пра спецэфекты, а таксама пра сюжэтную лінію на Зямлі; не ўразілі яго героі Скарсгарда, Дэніс і Портман. «''„Тор“ — паўтор няўдалай спробы Marvel па прыцягненні аўдыторыі задаўга да выхаду фільма. Тое ж самае адбываецца са „Мсціўцамі“ — фільм выйдзе праз год, а шуміха вакол яго ўжо празмерна разадзьмута''».
Выданні
У ліпені 2011 года Marvel Studios і Paramount Pictures абвясцілі пра выпуск фільма на Blu-ray 3D, Blu-ray і DVD-носьбітах. Дыскі даступныя пачынаючы з 13 верасня 2011 года. Трохдыскавы варыянт з дадатковымі матэрыяламі да фільма ўвайшоў у Blu-ray-камплект, які выйшаў як у 3D, так і ў 2D варыянце высокага разрознення. Пазней будзе выдадзена лічбавая копія на DVD стандартнага разрознення, а таксама камбінаваны Blu-ray/DVD варыянт. Усе выданні выйшлі разам з чым 80-ю хвілінамі бонусных матэрыялаў. Кенет Брана таксама паведаміў, што DVD-версію фільма ўвойдуць 20 хвілін выдаленых сцэн, у прыватнасці, сцэны ў Асгардзе з Одзінам і Фрыг, некалькі дыялогаў паміж Торам і Локі, і трохі перадгісторыі падзей фільма. У першы тыдзень «Тор» заняў першае месца ў спісе продажаў DVD/Blu-ray у ЗША, а таксама ўзначаліў чарт  — штотыднёвага выдання, якое асвятляе падзеі DVD-рэлізаў і лічбавай дыстрыбуцыі.
У камплекты таксама ўвайшоў першы кароткаметражны ролік у рамках праекта Marvel One Shots — Marvel One-Shot: The Consultant (Marvel уан-шот: Кансультант). Галоўнымі героямі яго сталі агент Філ Колсан і служба S.H.I.E.L.D.. Другі мініфільм — Marvel One-Shot: A Funny Thing Happened on the Way to Thor’s Hammer… (Marvel уан-шот: Пацешная рэч, якая здарылася на шляху да молата Тора...), які распавядзе як агент Філ Колсан пакідаў лабараторыю Тоні Старка ў канцы фільма «Жалезны чалавек 2» і адпраўляўся ў Нью-Мексіка на месца падзення молата, даступны ў канцы кастрычніка разам з DVD-рэлізам фільма «Першы мсцівец».
Дэвід Кравіш
Дэвід Кравіш (нар., Джоліет, ЗША) — амерыканскі баскетбаліст.
Кар’ера
Правёў 4 гады ва ўніверсітэце Каліфорніі, выступаючы за мясцовую студэнцкую каманду ў NCAA. Пасля заканчэння вучобы цэнтравы пачаў прафесійную кар’еру ў Еўропе, падпісаўшыся на год з фінскай «Нокіяй». Сезон 2016-17 выступаў у чэмпіянаце Польшчы, абараняючы колеры «Слупска». Дэвід правёў 41 гульню ў польскай першасці, набіраючы ў сярэднім 12.9 ачка і 8.1 падбор за 26 хвілін.
У ліпені 2017 года падпісаў кантракт з баскетбольным клубам «Цмокі-Мінск».
Грамоўскі сельсавет
Грамо́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Полацкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Салонікі.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Полацкага раёна Полацкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Грамы. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Полацкім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Захарніцкага сельсавета.
20 мая 1960 года ў склад Тросніцкага сельсавета перададзены 14 населеных пунктаў (Баранава, Баяноўшчына, Баравуха-2, Баравуха-3, Дразды, Дом інвалідаў, Захарнічы, Пагіршчына, Пазнякова, пасёлак Полацкага лясгаса, Скавародзіна, Спас-Слабада, Чарняшчына і Янкава) скасаванага Захарніцкага сельсавета і 6 населеных пунктаў (Гірсіна, Глушонкі, Жыхары, Замхі, Шумацёнкі і Юравічы) Палатоўскага сельсавета, у склад Палатоўскага сельсавета пералічаны 2 населеныя пункты (Арлова і Спаскае), цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Сякераўшчына, а сельсавет перайменаваны ў Грамоўскі. 17 ліпеня 1964 года ў склад новаўтворанага Юравіцкага сельсавета перададзены 8 населеных пунктаў (вёскі Жыхары, Замхі, Захарнічы, Пазнякова, Скавародзіна, Шумацёнкі, Юравічы і Янкава). 12 лістапада 1964 года цэнтр Грамоўскага сельсавета перанесены ў вёску Салонікі. 7 чэрвеня 1968 года сельсавет перайменаваны ў Салоніцкі.
Прутняк
Прутня́к, Кохія, сустракаецца Ізень (Kochia, верагодны сінонім — Bassia ) — род кветкавых раслін сямейства. Налічвае 11 відаў, распаўсюджаных у пустынях, паўпустынях, стэпах і на засоленых глебах Аўстраліі, Азіі, Афрыкі, поўдня Еўропы і захаду Паўночнай Амерыкі.
Апісанне
Аднагадовыя травы або паўхмызнякі з галінастымі сцёбламі. Лісце суцэльнае, вузкаланцэтнае, чаргаванае. Кветкі дробныя. Плод — арэх.
Выкарыстанне
Кармавыя, тэхнічныя, дэкаратыўныя і лекавыя расліны. Некаторыя віды — пустазелле.
Ляшчынск
Ляшчы́нск (, Лещинск) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.
У 1940—1979 гадах цэнтр Ляшчынскага сельсавета.
Вераніка Валер’еўна Цапкала
Біяграфія
Нарадзілася ў Магілёве. Маці — Яўгенія Шасцерыкова, сястра — Наталля Леанюк, дзед — пісьменнік Пётр Шасцерыкоў, муж — Валерый Цапкала.
Скончыла факультэт міжнародных адносін БДУ, вучылася ў Вышэйшай школе кіравання і бізнесу БДЭУ, таксама вывучала пытанні бізнес-менеджменту ў Нацыянальным інстытуце мікра-, малога і сярэдняга бізнесу ў Хайдарабадзе (Індыя). Працавала ў кампаніі velcom (А1), цяпер працуе старшым менеджэрам па развіцці бізнесу ў краінах СНД і Чорнага мора ў кампаніі Microsoft.
На фоне рэпрэсій, якія адбываліся пасля прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі (2020), з мужам і дзецьмі пакінула Беларусь; пад канец года сям’я пераехала ў Латвію.
Грамадская дзейнасць
Брала актыўны ўдзел у прэзідэнцкай кампаніі 2020 года: спачатку разам з супругам — Валерам Цапкалам — падчас паездак па гарадах Беларусі, збору подпісаў, а пасля адмовы ў рэгістрацыі Валеру Цапкалу ўзначаліла штаб былога прэтэндэнта ў кандыдаты.
16 ліпеня 2020 года адбылося аб’яднанне штабоў Святланы Ціханоўскай, Віктара Бабарыкі і Валера Цапкалы. «Трыумвірат» ці «тры грацыі» — трыа, якое атрымалася ў выніку аб’яднання штабоў — Святлана Ціханоўская, Марыя Калеснікава, Вераніка Цапкала — разам зрабілі вялікі тур па краіне, дзе іх сустракалі тысячы жыхароў: Дзяржынск (некалькі сотняў), Мінск (больш за 7 тысяч ), Барысаў (больш за тысячу), Глыбокае (каля тысячы), Наваполацк (каля 3 тысяч), Віцебск (каля 8 тысяч), Орша (больш за тысячу), Магілёў (каля 4 тысяч), Бабруйск (каля 6 тысяч), Жлобін (больш за тысячу), Рэчыца (каля тысячы), Гомель (каля 10 тысяч), Мінск (каля 60 тысяч), Смаргонь (некалькі сотняў), Маладзечна (каля 3 тысяч), Ліда (каля 2 тысяч), Гродна (7–10 тысяч), Ваўкавыск (каля 3 тысяч), Слонім (каля 2 тысяч), Баранавічы (каля 7 тысяч), Брэст (каля 18 тысяч). Таксама планаваліся агітацыйныя сустрэчы ў Бярозе, Слуцку і Салігорску, але з-за рызыкі правакацый і іншых незалежных ад аб’яднанага штаба прычын яны не адбыліся.
Галоўныя тэзісы паводле выступаў:
Мацясы (Нарацкі сельсавет)
Мацясы́ (, Матясы) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.
Сува
Порт на ўзбярэжжы мора Фіджы (вываз цукру, копры, какосавага алею, бананаў). Вузел аўтамабільных дарог. Аэрапорт. Насельніцтва складае 85 691 чалавек (2007).
Святлана Рыгораўна Сарока
Святлана Рыгораўна Сарока (нар., Вялікія Чучавічы, Лунінецкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па адукацыі, навуцы, культуры і сацыяльным развіцці.
Выбрана членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь пятага склікання ад Мінскай вобласці (вылучана ад Валожынскага, Маладзечанскага і Стаўбцоўскага раёнаў).
Біяграфія
Працавала інструктарам Маладзечанскага раённага Дома культуры, арганізатарам-метадыстам Маладзечанскага раённага метадычнага цэнтра народнай творчасці і культурна-асветніцкай работы па вучобе кадраў клубных работнікаў, вядучым спецыялістам па клубнай рабоце Маладзечанскага раённага метадычнага цэнтра народнай творчасці і культурна-асветніцкай працы і вакальна-харавым жанры, дырэктарам Маладзечанскага раённага метадычнага цэнтра народнай творчасці і культурна-асветніцкай працы.
Дырэктар дзяржаўнай установы «Палац культуры г. Маладзечна».
Член Пастаяннай камісіі па культуры, інфармацыі, турызме і спорце ў Міжпарламенцкай Асамблеі дзяржаў — удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў (МПА СНД). Член камісіі па культурным супрацоўніцтве Беларуска-Кітайскага міжурадавага камітэта. Член Рэспубліканскага грамадскага савета па справах культуры і мастацтва пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь. Член савета фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па падтрымцы культуры і мастацтва.
Узнагароды
Узнагароджана Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (2015), Ганаровай граматай Міжпарламенцкай Асамблеі дзяржаў-удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў (2015), Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2007), трыма Ганаровымі граматамі Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь (2000, 2004, 2006), пяццю ганаровымі граматамі Мінскага абласнога выканаўчага камітэта (2000, 2001, 2001, 2004, 2006), ганаровымі граматамі ўпраўлення культуры, упраўлення адукацыі, упраўлення ўнутраных спраў Мінскага аблвыканкама, Ганаровай граматай Беларускага Саюза кампазітараў (2015), Ганаровай граматай Беларускай федэрацыі танцавальнага спорту (2005), спецыяльным дыпломам Беларускага саюза жанчын «Жанчына года — 2009» у намінацыі «За ўклад у духоўна-маральнае адраджэнне грамадства», спецыяльнымі дыпломамі конкурсаў Маладзечанскага гарадскога і раённага выканаўчых камітэтаў «Талент» у намінацыі «Дырэктар года — 2003, 2005, 2014», па выніках працы ў намінацыі «Лепшы кіраўнік −2006» (2007), «Лепшы кіраўнік −2009» (2010), нагрудным знакам Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За ўклад у развіццё культуры Беларусі», памятным нагрудным знакам «75 гадоў міліцыі Мінскай вобласці» (2014), юбілейнымі медалямі «70 год вызвалення Рэспублікі Беларусь пекла нямецкая-фашысцкіх захопнікаў», «70 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» (2015).
Несцярук
Несцярук (Нестерук) — украінскае прозвішча.
Стэнлі (Фалклендскія астравы)
Стэнлі, таксама вядомы як Порт-Стэнлі (Stanley, Port Stanley) — адміністрацыйны цэнтр і адзіны горад Фалклендскіх (Мальвінскіх) астравоў, валодання Вялікабрытаніі, размешчанага ў паўднёва-заходняй частцы Атлантычнага акіяна, у 500 км ад берагоў Паўднёвай Амерыкі. Знаходзіцца на востраве Усходні Фалкленд (Саледад), на беразе Атлантычнага акіяна. Паводле перапісу 2006 года, у Стэнлі пражывала 2115 чалавек. У 5 км на ўсход ад горада ёсць аэрапорт. У горадзе знаходзяцца музей Фалклендскіх астравоў, рэзідэнцыі губернатара і ўрада, а таксама англіканскі кафедральны сабор.
Назва
Назва горада мае некалькі варыянтаў як у англійскай, так і ў іспанскай мове. У англійскай мове ён афіцыйна завецца Стэнлі, аднак часта згадваецца як Порт-Стэнлі, асабліва ў прэсе часоў Фалклендскай вайны, верагодна, у падабенства іншым населеным пунктам на востраве - Порт-Ховарду, Порт-Стывенсу і Порт-Луісу. Гэта пытанне было ўзнятае ў дакладзе брытанскаму дзяржаўнаму сакратару па калоніях у 1956, дзе была вызначаная назва "Стэнлі" як афіцыйная.
У іспанскай мове ён увогуле не мае дакладна вызначанай назвы. Найбольш нейтральным варыянтам з'яўляецца дакладны пераклад з англійскай Пуэрта-Стэнлі. Аднак падчас аргенцінскага кантролю над астравамі ў 1982 выкарыстоўваліся іншыя варыянты: Пуэрта-Рывера (3-4 красавіка), Пуэрта-дэ-ла-Ісла-Саледад (5 красавіка), Пуэрта-дэ-лас-Іслас-Мальвінас (6-20 красавіка), Пуэрта-Архэнтына (выкарыстоўваецца ўрадам Аргенціны з 21 красавіка і да нашага часу).
Аляксандр Іванавіч Куль
Аляксандр Куль (нар., в. Бароўка, Верхнядзвінскі раён, Беларусь) — беларускі баскетбаліст, трэнер.
Кар’ера
Гуляў за баскетбольныя клубы ЗША, Еўропы, быў гульцом нацыянальнай зборнай у 1993—1994 і 1998—2008 гадах. У 2007—2011 гадах выступаў за «Мінск-2006», неаднаразова выйграваў чэмпіянат і Кубак Беларусі.
Пасля заканчэння гульнявой кар’еры стаў дырэктарам цэнтра эканамічнага развіцця і спартыўнага маркетынгу ў «Мінску-2006», стаў ініцыятарам перайменавання клуба «Мінск-2006» ў «Цмокі-Мінск».
Грамазянская пазіцыя
Быў адным з першых, хто падпісаў ліст свабодных спартсменаў.
Вайсковыя чаравікі з высокім берцам
Вайсковыя чаравікі з высокім берцам (гутарковае — «берцы») — высокія армейскія чаравікі на шнурках. На сённяшні дзень уваходзяць у экіпіраванне практычна ўсіх армій свету. У адрозненне ад ботаў, пакідаюць максімальна рухомым галенастоп, адначасова з гэтым фіксуючы яго, змяншаюць небяспеку расцяжэння сухажылляў.
Гісторыя
Падчас Другой сусветнай вайны большасць жаўнераў ваюючых бакоў насілі або чаравікі з абмоткамі (Чырвоная армія), або боты (вермахт, Чырвоная армія), або нізкія шнураваныя чаравікі (войскі ЗША, Вялікабрытаніі). Аднак для дэсантнікаў такі абутак падыходзіў дрэнна, бо не абараняў ад траўмаў пры прызямленні з парашутам. Для патрэб парашутнага дэсанта былі распрацаваны высокія шнураваныя чаравікі.
Пасля Другой сусветнай вайны войскі НАТА паступова сталі выкарыстоўваць вайсковыя чаравікі як асноўны від армейскага абутку. У прыватнасці, армія ЗША пачала пераходзіць з нізкіх чаравікаў M-1943 на чорныя скураныя чаравікі «Corcoran» у 1957 годзе і скончыла падчас В’етнамскай вайны. Савецкая Армія да канца свайго існавання працягвала выкарыстоўваць кірзавыя боты. Існуюць берцы зімовыя, дэмісезонныя і летнія. У летніх выкарыстоўваецца сеткаватае палатно, з высокай устойлівасцю да сцірання, якое прапускае паветра.
У Беларусі
Да 2008 года беларуская армія выкарыстоўвала кірзавыя боты, якія захоўваліся на армейскіх складах яшчэ з савецкага часу. У 2008 годзе быў ажыццёўлены пераход на чаравікі з высокім берцам.
Новы абутак для арміі вырабляюць гродзенская абутковая фабрыка «Нёман-сплаў» і "Гомельская абутковая фабрыка «Труд-Стацкевіч-Адамантан». У гродзенскіх берцах падэшву мацуюць на клей, у Гомелі — на цвікі.
У Расіі
У канцы 2007 года Міністэрства абароны РФ абвясціла пра пераход з ботаў на вайсковыя чаравікі. Працэс пераходу затрымаўся, сярод іншага, па фінансавых чынніках: вайсковыя чаравікі каштуюць даражэй за боты, а зношваюцца хутчэй.
У сілу спецыфічных кліматычных і прыродных умоў Расіі цалкам адмовіцца ад ботаў (кірзавых, скураных, гумовых, валеных) не атрымаецца, а для воінскіх часцей, дыслакаваных на Крайняй Поўначы, будзе прадугледжаны новы абутак з адмысловым уцяпленнем. У выніку, перайсці на берцы расійскай арміі атрымалася толькі ў канцы 2013 года.
Грамадзянскае выкарыстанне
Вайсковыя чаравікі выкарыстоўваюцца як турыстычны абутак, а таксама гульцамі ў лазертаг, страйкбол, хардбол, радзей — пэйнтбол. Яны папулярныя ў людзей, якім патрэбны зручны і носкі абутак, прыдатны для слоты і бруду. Таксама варта заўважыць, што берцы выкарыстоўваюць для свайго іміджу і розныя субкультуры (металісты, панкі і т.п.).
Гальшанская мова
Гальша́нская мова (эльшанская мова, гальшанская мікрамова; саманазва: halšanski jazyk, elšanski jazyk, часам kul’n’adzka gavenda) — праект літаратурнай мовы на аснове беларускіх гаворак Літвы, які ўзнік у канцы 1980-х — пачатку 1990-х гадоў. Створаная групай энтузіястаў, якія аб’ядналіся ў «Таварыства славянамоўных літоўцаў», што прапагандавала таксама віцкую і дзукійскую мову на базе мясцовых польскіх і літоўскіх гаворак. Функцыянаванне гальшанскай мовы абмежавалася выданнем некалькіх публіцыстычных артыкулаў. У 1992 годзе яе выкарыстанне спынілася. У аснове пісьменнасці ляжала лацінская графіка славацкага тыпу.
Паводле тэрміналогіі А. Д. Дулічэнкі, гальшанская з’яўляецца так званай славянскай мікрамовай, або малой славянскай літаратурнай мовай.
Гісторыя
Беларусы з’яўляюцца адной з асноўных нацыянальных меншасцей Літвы, трэцяй па колькасці пасля палякаў і рускіх. Галоўным чынам беларускамоўнае насельніцтва Літвы гістарычна сканцэнтравана ў паўднёва-ўсходніх раёнах краіны — у наш час беларусы насяляюць Шальчынінкайскі раён, паўднёвую частку Вільнюскага раёна, усходнюю частку Тракайскага раёна і Швянчонскі раён Вільнюскага павета на мяжы Літвы і Беларусі. Паводле перапісу 1989 года, у Літве жыло каля 63 000 беларусаў, у 2001 годзе колькасць беларусаў была 42 866 чалавек.
Першыя спробы стварэння публіцыстыкі, літаратурных твораў і іншых пісьмовых тэкстаў на беларускай мове адзначаюцца ў Літве (а таксама і ў суседняй Латвіі) галоўным чынам у 1920-я і 1930-я гады. Літоўскія і латышскія беларусы выкарыстоўвалі пры гэтым як кірыліцу, так і лацінку, і арыентаваліся перш за ўсё на стандартную беларускую мову. Нягледзячы на імкненне прытрымлівацца нормаў літаратурнай мовы, у тэксце апублікаванага ў 1930-х гадах у Вільнюсе «Беларускага народнага календара», а таксама ў тэкстах шэрагу іншых выданняў, прасочваліся рысы мясцовых беларускіх гаворак. Пасля Другой сусветнай вайны выкарыстанне пісьменнасці на аснове мясцовых гаворак спынілася аж да канца 1980-х гадоў — да з’яўлення праекта так званай гальшанскай мовы.
Ідэя стварэння гальшанскай літаратурнай мовы стала следствам уздыму нацыянальнага руху ў рэспубліках СССР, які ўзнік у эпоху перабудовы, усплёску цікавасці да рэгіянальных моў і нацыянальнай гісторыі, якія наклаліся на складаную этнамоўную сітуацыю ў паўднёва-ўсходняй Літве, распаўсюджанасці тут мясцовых літоўскіх, беларускіх і польскіх гаворак, а таксама рускай мовы (адлюстраваннем этнамоўнай нявызначанасці ў гэтым рэгіёне было, у прыватнасці, існаванне ў літоўскіх беларусаў такой назвы для сваіх гаворак, як простая мова). У канцы 1980-х гадоў моўная сітуацыя ў Літве змяняецца — значна ўзрастае роля літоўскай мовы і памяншаецца значэнне рускай мовы для этнічных літоўцаў. Пытанні роднай мовы сталі актуальнымі і для беларускай і польскай нацыянальных меншасцей у Літве. У гэты перыяд сярод часткі палякаў і беларусаў узнікае грамадскі рух, мэтай якога стала вяртанне да мясцовай культуры і дыялектаў. Вядучую ролю ў гэтым руху адыграла заснаванае ў Каўнасе «Таварыства славянамоўных літоўцаў» (Tuvažystvo slaviansku janzyčnych litvinuv). Ідэалагічнай асновай гэтага таварыства стала сцвярджэнне, што славянскае насельніцтва паўднёва-ўсходняй Літвы з’яўляецца паводле паходжання літоўскім, якое падвергліся з XIV стагоддзя асіміляцыі славянамі. Узначаліў таварыства Э. Б. Саткявічус. Найважнейшай задачай нацыянальнага руху «славянамоўных літоўцаў» стала фарміраванне і прапаганда літаратурных моў на базе мясцовых гаворак: на польскай аснове, ці на аснове так званай простай польскай — віцкая мова (vičski janzyk, vičska gavenda), на беларускай аснове, ці на аснове «простай мовы» — так званая гальшанская мова (halšanski jazyk, elšanski jazyk, kul’n’adzka gavenda), на аснове мясцовых літоўскіх гаворак планавалася стварыць дзукійскую літаратурную мову. Рух «славянамоўных літоўцаў» не быў масавым — ён ахопліваў параўнальна невялікую колькасць паслядоўнікаў і прыхільнікаў, не высоўваў палітычных патрабаванняў, праіснаваў адносна кароткі час і таму не атрымаў шырокай вядомасці.
Першымі друкаванымі тэкстамі на гальшанскай і віцкай мовах сталі артыкулы, апублікаваныя «Таварыствам славянамоўных літоўцаў» у пачатку 1990-х гадоў: «Fschodnia Litva» («Усходняя Літва») і «Naš upiakuniac» («Наш абаронца»). Затым рушыла ўслед публікацыя рознага роду дакументаў прапагандысцкай скіраванасці. З’яўленне новых літаратурных моў асвятлялася як у літоўскай, так і беларускай прэсе. У прыватнасці, артыкулы па гэтым пытанні друкавалі ў вільнюскай газеце Czerwony Sztandar, якая выдавалася на польскай мове, і ў беларускай газеце «Чырвоная змена» (май 1991 года). Першапачатковая адсутнасць масавасці руху «славянамоўных літоўцаў» прывяла да таго, што ўжо ў 1992 годзе гальшанская мова практычна перастала выкарыстоўвацца, хоць зрэдку на ёй выдаюцца ці перавыдаюцца кнігі Э. Б. Саткявічуса, напрыклад, адзін з раздзелаў яго кнігі «Гальскія мовы» 1999 года напісаны на гальшанскай.
Алфавіт
Алфавіт гальшанскай мовы складаецца з 29 літар :
Першапачаткова выкарыстоўвалася лацінка з выкарыстаннем славацкіх і польскіх графем (č, ž, š, ł), для пазначэння мяккасці зычных выкарыстоўваўся або апостраф (як у славацкай мове) — v’alikaj, або літара i перад зычным (як у польскай мове) — vialikaj. Пазней быў здзейснены пераход на славацкую мадэль: замест літар L l сталі ўжываць L’ l’, замест Ł ł — L l, мяккасць зычных сталі пазначаць толькі апострафам (l’, b’, n’, d’, s’, t’ і т.п.) Губна-губная фанема замест графемы ŭ стала пазначацца як ȗ. Характэрнай асаблівасцю тэкстаў на гальшанскай у пачатку 1990-х гадоў была непаслядоўнасць у выкарыстанні тых або іншых графем.
Прыклад тэксту
''Halšanski jazyk — asabisty jazyk, choc’ jon maje podobenstva z biłaruskim, dzukskim, vičskim, trocha słou moža polskich. Halšanski jazyk pa fanetike i hramatyke padobny jazyku pradziedoŭ halšancoŭ — dzukskamu jazyku. Hety jazyk jest bahactva dlia baltoŭ i słavoŭ. Liudzi usej Litvy i Biłarusi pavinny baranic’ hety jazyk. Halšanski jazyk nie chatni jazyk; hety jazyk literaturnyj jazyk vekovaj tradiciji i treba kap halšancy havarili i pisali na hetym jazyku; Hetat listok at 2 s’erpn’a 1998 hoda astavic’ na dolhuju pam’ac’, kab vnuki mahli pačitac’, jak havaric’, čitac’ i pisac’ pa prostamu.''
Антон Вітальевіч Вашкевіч
Антон Вітальевіч Вашкевіч (нар., Мінск, Беларусь) — беларускі баскетбаліст, цяжкі форвард / цэнтравы.
Кар’ера
Пачаў сваю прафесійную кар’еру ў сезоне 2010/11 у другой камандзе «Мінск-2006», і працягнуў бараніць колеры юных «Цмокаў» аж да 2014-га. У 2014 годзе перабіраўся ў Тальяці, дзе выступаў за другую каманду «Чырвоныя крылы». Сезон 2015/16 правёў у складзе «Імпульс-БДУІР», а сезон 2016/17 — у віцебскім «Рубоне».
У ліпені 2017 года заключыў кантракт з клубам «Цмокі-Мінск». У асноўным выступаў за рэзервовы склад клуба. Перыядычна прыцягваўся ў асноўную каманду на гульні Адізнай лігі ВТБ (у сезонах 2017/18—2018/19 прыняў удзел у 4-х гульнях лігі). У студзені 2020 года вярнуўся ў «Імпульс-БДУІР».
Скончыў БДУІР. У складзе баскетбольнай каманды ўніверсітэта неаднаразова станавіўся пераможцам Рэспубліканскай студэнцкай баскетбольнай лігі Беларусі.
Зборная Беларусі
Выступаў за юнацкую U-16 (2009—2010), юніёрскую U-18 (2011—2012) і моладзевую U-20 (2013—2014) зборную Беларусі.
У 2016—2019 гадах прыцягваўся ў мужчынскую зборную Беларусі. Правёў за нацыянальную зборную 2 афіцыйных гульні ў кваліфікацыі да чэмпіянату свету-2019 у лютым 2018 года — са зборнымі Іспаніі і Славеніі.
У маі 2018 года ў складзе студэнцкай зборнай Беларусі прымаў удзел у Міжнародным студэнцкім баскетбольным кубку, дзе беларуская зборная заняла другое месца.
Мельнікі (Мядзельскі раён)
Ме́льнікі (, Мельники) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.
Банан (плод)
Бананы — адна з самых старажытных харчовых культур, а для трапічных краін важнейшая харчовая расліна і галоўная стацця экспарту. Саспелыя бананы шырока ўжываюцца ў ежу па ўсім свеце, іх выкарыстоўваюць пры падрыхтоўцы вялікай колькасці страў. Акрамя ўжывання ў свежым выглядзе, у кухні некаторых народаў бананы могуць скварыцца, або варыцца як у вычышчаным, так і ў неабчышчаны выглядзе. Іх таксама сушаць, кансервуюць, выкарыстоўваюць для падрыхтоўкі бананавай мукі, мармеладу, сіропаў, вінаў. Бананы прымяняюцца таксама ў якасці корму для жывёлы. Пах бананаў вызначаюць ізавалерыянава-ізаамілавы і воцатна-ізаамілавы эфіры. Вырошчваецца ў трапічных і субтрапічных раёнах з гарачым вільготным кліматам. Існуе вялікая колькасць сартоў ядомых відаў банана.
У многіх краінах бананы з'яўляюцца адным з асноўных крыніц харчавання — напрыклад, толькі ў Эквадоры гадавое спажыванне гэтага прадукта складае 73,8 кг на душу насельніцтва. Істотную долю спажывання бананы таксама складаюць у Бурундзі (189,4 кг), Самоа (85,0 кг), Каморскіх астравах (77,8 кг) і на Філіпінах (40,6 кг).
Сурабая
Сурабая (Surabaya) — другі па велічыні горад у Інданезіі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Усходняя Ява. Адзін з асноўных партоў краіны, важны эканамічны і інфраструктурны цэнтр. Размешчаны на паўночным узбярэжжы ўсходняй Явы, у вусці ракі Мас (рукаў буйнейшай ракі Брантас), на беразе праліва Мадура.
Зарніца (значэнні)
Назву Зарні́ца маюць:
Забойства Міхаіла Аляксандравіча
Забойства Міхаіла Аляксандравіча — таемнае выкраданне і забойства вялікага князя Міхаіла Аляксандравіча і яго сакратара М. М. Джонсана, здзейсненае ў ноч з 12 на 13 чэрвеня 1918 года па загадзя распрацаваным плане групай супрацоўнікаў ЧК і міліцыі    горада Пермі, дзе Міхаіл Аляксандравіч адбываў ссылку. Арганізатарамі злачынства і яго наўпростымі ўдзельнікамі сталі два высокапастаўленыя мясцовыя бальшавікі — начальнік пермскай міліцыі В. А. Іванчанка і Г. І. Мяснікоў, член УЦВК, старшыня Матавіліхінскага раённага камітэта РСДРП(б), які незадоўга да гэтых падзей заняў пасаду намесніка старшыні Пермскай губЧК. Забойства стала першым з серыі забойстваў членаў імператарскай хаты Раманавых, здзейсненых бальшавікамі. Шэраг даследчыкаў мяркуюць, што Міхаіл Аляксандравіч быў забіты, бо ўспрымаўся савецкімі ўладамі як рэальны прэтэндэнт на вярхоўную ўладу ў дзяржаве, і што яго забойства магло з'явіцца сігналам да пачатку фізічнай ліквідацыі Раманавых і свайго роду «генеральнай рэпетыцыяй» падзей, што адбыліся ў Екацерынбургу і Алапаеўску. У савецкай гістарыяграфіі забойства малявалася як праява самачыннай ініцыятывы мясцовых працоўных, якія не мелі паўнамоцтваў ні ад мясцовых, ні ад цэнтральных улад.
Мікрашы
Мікрашы́ (, Микраши) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.
Перст (адзінка даўжыні)
Перст — састарэлая адзінка вымярэння даўжыні, якая сумесна з цаля, рэдка ўжываліся ў помніках старабеларускага пісьменства. Выяўлены толькі адзін прыклад з дакумента, у якім яны ўжываюцца як сінонімы: «а сесь аршинъ великихъ перстовъ или цалей сто, си есть лактей четыри въ собҍ обрҍтаетъ...».
Слова перстъ са значэннем палец рукі з'яўляецца агульнаславянскім. Як і іншыя адзінкі вымярэння антрапаметрычнага паходжання, гэта слова набыло метрычнае значэнне таму, што палец рукі (перст) ужываўся пры вымярэнні невялікай даўжыні (перстъ прыблізна 2,7 см). Магчыма, гэта была не адна, а, самае малое, дзве метрычныя адзінкі, пра што сведчыць ужыванне ў цытаваным прыкладзе складанай назвы («великихъ прерстовъ»). Але пацвярджэння гэтай думкі ў помніках старабеларускага пісьменства не выяўлена.
Слова перст у сучаснай беларускай мове ў актыўным ужыванні не выяўлена. У старабеларускай мове з метрычным значэннем магло ўжывацца слова «палецъ», пра што сведчыць такі прыклад: «И теперь суть границы и копцы цҍлы и не тыле на пядь, але на полпальца земли вашое милости никому не поступилъ и пильне того стерегу». Тут словазлучэнне «не тыле на пядь, але на полпальца» мае значэнне «ніколькі, ні кавалка», а слова «полпальца» ўваходзіць у гэта словазлучэнне са значэннем меры. Таму магчыма, што адзінка, якая называлася «палецъ», ужывалася ў старажытнасці таксама, як і цяпер: сала на тры пальцы, на пяць пальцаў.
Флаін-Фіш-Коўв
Флаін-Фіш-Коўв (Flying Fish Cove) — галоўнае паселішча аўстралійскага вострава Раства. Заснаванае ў 1888 годзе брытанцамі.
Назва з англійскай перакладаецца як «пячора лятучай рыбы». Часта завецца проста Сэтльмент (The Settlement — Паселішча).
Маркіян
Флавій Маркіян (Flavius Marcianus; 396 — студзень ) — усходне-рымскі імператар у 450—457 гадах.
Біяграфія
У 455 годзе Маркіян прызнаў Авіта заходне-рымскім імператарам. Маркіян быў справядлівым і энергічным кіраўніком, імкнуўся палегчыць фіскальныя цяжар народа. Ім быў скліканы ў 451 годзе Чацвёрты ўсяленскі сабор у Халкідоне. Памёр у 457 годзе.