cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дараманскае мастацтва і архітэктура
Іспанія і Партугалія
Пасля ўварвання арабаў на паўвостраў, дараманскае мастацтва спачатку было абмежавана межамі каралеўства Астурыя, адзінага хрысціянскага каралеўства на паўвостраве, мастацтва якога мела характэрныя прыкметы (гл. ). Масарабы, хрысціяне, якія жылі на тэрыторыі маўраў у Аль-Андалусе, стварылі ўласны архітэктурны стыль і стыль ілюмінавання манускрыптаў, —.
Лепш за ўсё захаваным манументам вестготаў у Партугаліі з’яўляецца ў горадзе Брага.
Італія
У Паўднёвай Італіі адбывалася змешванне візантыйскай, арабскай і нарманскай культур, а на поўначы Італіі пераважна дамінавала культура Каралінгаў. Сіцылійскія нарманы заказвалі аздабленне сваіх цэркваў у візантыйскіх майстэрняў, што відаць, напрыклад, у кафедральных саборах і, дзе захаваліся поўныя іканаграфічныя праграмы мазаікі. У гэты перыяд былі створаны шэраг важных фрэсак і ілюмінаваных манускрыптаў.
Францыя
Пасля падзення імперыі Каралінгаў, Францыя падзялілася на шэраг феадальных правінцый. Пры адсутнасці імперскага заступніцтва, французскае мастацтва X—XI стагоддзяў лакалізавалася вакол буйных манастыроў і не мела складанасці і вытанчанасці прыдворнага стылю.
Шматлікія рэгіянальныя стылі развіліся ў залежнасці ад таго, якія ілюмінаваныя каралінгскія манускрыпты былі ім даступныя (для натхнення і капіявання), і наяўнасці вандравальных мастакоў. ў  стаў важным цэнтрам падчас абата Адберта (986—1007); у гэты час быў створаны новы стыль на аснове англасаксонскіх і каралінгскіх формаў. Размешчанае непадалёк абацтва Святога Ведаста таксама стварыла шэраг работ. У паўднёва-заходняй Францыі ў абацтве Святога Марцыяла ў Ліможы, а таксама ў Альбі,  і  ў Гасконі каля 1000 года быў створаны цэлы шэраг ілюмінаваных манускрыптаў. У Парыжы свой стыль мела абацтва Сен-Жэрмэн-дэ-Прэ.
Харватыя
У VII стагоддзі харваты, з іншымі славянамі і аварамі, прыйшлі з Паўночнай Еўропы, рэгіёна, дзе жывуць цяпер. Першыя харвацкія храмы былі пабудаваныя як каралеўскія святыні, а ўплыў старажытнарымскага мастацтва быў самы вялікі ў Далмацыі, якая была найбольш урбанізаванай. Паступова гэты рымскі ўплыў быў адкінуты, і з’явіліся пэўныя спрашчэнні і змены атрыманых у спадчыну формаў і нават былі створаны арыгінальныя будынкі.
Усе будынкі (тузін вялікіх і сотні маленькіх) былі пабудаваныя з груба абчасанага каменя і пакрытыя звонку тоўстым пластом вапняковага «футра». Вялікія цэрквы былі падоўжаныя, з адным ці трыма нефамі, напрыклад, як у ля вытока ракі, пабудаванай у IX стагоддзі, або  ў Ніне. Найбуйнейшая царква з IX стагоддзя прысвечана Святому Донату ў Задары.
Алтарныя агароджа і вокны тых цэркваў былі моцна арнаментаваныя з неглыбокім празрыстым падобным на стужку арнаментам, які мае назву (pleter азначае «аплётка», «зарастанне пустазеллем»), паколькі стужкі пераплятаюцца паміж сабой. Матывы гэтых рэльефаў былі ўзяты са старажытнарымскага мастацтва; акрамя гэтага арнаменту, часам з’яўляліся фігуры з Бібліі, якія, аднак, даволі хутка выйшлі з ужытку. Тое ж здарылася і з надпісамі на глаголіцы — даволі хутка яны былі замешчаныя лацінскай мовай на алтарнай агароджы і архітравах старахарвацкіх цэркваў.
NGC 2587
NGC 2587 (іншыя абазначэнні — OCL 706, ESO 431-SC7) — рассеянае скопішча ў сузор’і Карма.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Камень (Валожынскі раён)
Ка́мень (, Камень) — вёска ў Беларусі, на рацэ Каменка. Уваходзіць у склад Івянецкага сельсавета Валожынскага раёна Мінскай вобласці. Насельніцтва 690 чал. (1997). Знаходзіцца за 37 км на паўднёвы ўсход ад Валожына, за 46 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.
Гісторыя
Упершыню Камень згадваецца ў 1-й палове XV ст. як уладанне Гедыгольдавічаў. Каля 1451 кашталян віленскі Сенька Гедыгольдавіч заснаваў у мястэчку касцёл. У канцы XV — 1-й палове XVI стст. Камень знаходзіўся ва ўладанні Забярэзінскіх, якія ў 1522 збудавалі тут фарны касцёл. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) мясцовасць увайшла ў склад Менскага павета Менскага ваяводства.
У 2-й палове XVI ст. Камень перайшоў да Кішкаў, у XVII ст. ст. — Далмат-Ісайкоўскіх, пазней Юдзіцкіх. У 1679 у мястэчку збудавалі новы касцёл.
Тырговішцкая вобласць
Тырговішцкая вобласць (Област Търговище) — вобласць на поўначы Балгарыі.
Камень (Валожынскі раён)
Гісторыя
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Камень апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Мінскім павеце Мінскай губерні. Станам на 1795 у мястэчку было 49 двароў. У XVIII—XIX стст. тут праводзіліся вялікія кірмашы. У 1-й пал. XIX ст. Камень знаходзіўся ва ўладанні Салагубаў і Плявакаў, у 2-й палове XIX — пачатку XX стст. — Арнольдзі і Яштальд-Гаворкі. Паводле вынікаў перапісу (1897) у мястэчку было 116 двароў, касцёл, малітоўны дом, багадзельня, магазін, карчма, 3 кузні, крама лазня.
Тырговішцкая вобласць
Адміністрацыйны цэнтр — горад Тырговіштэ. Насельніцтва вобласці — 120 818 жыхара (2011). Плошча тэрыторыі займанай вобласцю 2710,4 км² (1,8 % ад тэрыторыі Балгарыі).
Камень (Валожынскі раён)
Гісторыя
Паводле Рыжскага мірнага дагавора (1921) Камень апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Івянецкай гміне Стаўбцоўскага павета Навагрудскага ваяводства. За польскім часам існавалі аднайменныя мястэчка (151 двор) і 2 фальваркі (7 двароў).
Тырговішцкая вобласць
Геаграфія
На паўночным захадзе мяжуе з Русенскай вобласцю, на паўночным усходзе з Разградскай вобласцю, на ўсходзе з Шуменскай вобласцю, на поўдні са Слівенскай вобласцю і на захадзе — з Велікатырнаўскай вобласцю.
Камень (Валожынскі раён)
Гісторыя
З 1939 года Камень у складзе БССР, вёска У 1940—1959 гадах цэнтр Каменскага сельсавета Івянецкага раёна.
Тырговішцкая вобласць
Геаграфія
У вобласці акрамя Тырговіштэ, ёсць яшчэ 4 гарады — Антонава, Амуртаг, Апака і Попава. Усяго на тэрыторыі Тырговішцкай вобласці размешчаны 196 населеных пунктаў (гл. населеныя пункты Тырговішцкай вобласці).
Камень (Валожынскі раён)
Гісторыя
У гады 2-й сусветнай вайны, падчас карнай аперацыі «Герман» 24 ліпеня 1943 года акупанты расстралялі настаяцеля каменскага касцёла ксяндза Леапольда Аўліха і вікарыя Казіміра Рыбалтоўскага.
Тырговішцкая вобласць
Адміністрацыйны падзел
Адміністрацыйна вобласць падзелена на пяць абшчын:
Камень (Валожынскі раён)
Інфраструктура
У Камені працуюць сярэдняя школа, фельчарска-акушэрскі пункт, бібліятэка, клуб.
Трамвай
Трамва́й (ад tram — вагон, ваганетка і  — шлях) — від рэйкавага грамадскага транспарту, звычайна на электрычнай цязе. Трамвай выкарыстоўваецца пераважна ў гарадах.
Гісторыя
Першыя трамваі цягнулі коні. Першая ў свеце конка адчынілася ў Балтымары (ЗША, штат Мэрыленд) у 1828 годзе. Першы электрычны трамвай паехаў у 1881 годзе ў Грос-Ліхтэрфельдзе (сёння ў межах Берліна).
Рэкорды
Самая працяглая трамвайная сетка ў свеце належыць Санкт-Пецярбургу (Расійская Федэрацыя), агулам 285 км (2001), раней былі і больш працяглыя сеткі, напрыклад у Берліне, больш за 630 км у 1930 годзе.
Берагавы трамвай, які курсіруе ў Бельгіі паміж гарадамі Дэ Панэ і Кноке мае самы працяглы ў свеце маршрут — 68 км.
У Будапешце ходзяць самыя доўгія, нізкападлогавыя вагоны (54 м) мадэлі Siemens Combino Plus.
Трамвай у розных краінах
Трамваі лініі (Саарбрукен) Германія перасякаюць мяжу з Францыяй, таксама на тэрыторыю Францыі магчыма трапіць на маршруце № 10 базельскага трамвая (Швейцарыя).
Першы трамвай у Беларусі быў пушчаны ў Віцебску ў 1898 годзе, пасля ў Мінск — 13 кастрычніка 1929. Трамвай таксама ёсць у Наваполацку (1974) і Мазыры (1988).
Фрэдэрык Грант Бантынг
Фрэдэрык Грант Бантынг (Frederick Grant Banting;, Алісан, правінцыя Антарыа, Канада — , Правінцыя Ньюфаўндленд) — канадскі фізіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1923, разам з Дж. Маклеадам).
Біяграфія
Скончыў Таронцкі ўніверсітэт (1910). З 1921 года працаваў у Таронцкім універсітэце, з 1923 года прафесар, з 1930 года ўзначальваў Аддзел медыцынскіх даследаванняў.
Навуковыя працы па фізіялогіі стрававання, абмену рэчываў і ўнутранай сакрэцыі. Займаўся пытаннямі патагенезу і лячэння рака, каранарнага трамбозу, сілікозу. Адкрыў і атрымаў у чыстым стане інсулін. Заўсёды падкрэсліваў ўклад свайго асістэнта ў адкрыцці інсуліну. Бантынг аддаў Бэсту палову сваёй часткі Нобелеўскай прэміі ў знак удзячнасці.
Фрэдэрык Бантынг памёр ад ран, атрыманых пры крушэнні самалёта 21 лютага 1941 года на востраве Ньюфаўндленд.
У знак прызнання заслуг Ф. Бантынга Сусветны дзень барацьбы з дыябетам адзначаюць на дзень яго нараджэння — 14 лістапада.
Малайзія
Малайзія ( або ) — дзяржава ў Паўднёва-Усходняй Азіі, на поўдні паўвострава Малака і ў паўночнай частцы вострава Барнеа. Клімат — экватарыяльны, гарачы і вільготны. Агульная плошча 330,8 тыс. кв. км. Сталіца – Куала-Лумпур (1,5 млн. чал.). Адміністрацыйным цэнтрам краіны, куды з 2003 перанесеныя ўрадавыя ўстановы, з'яўляецца Путраджая. Нацыянальны дзень 31 жніўня. Дзяржаўная мова малайзійская. Мусульмане складаюць большасць насельніцтва – каля 60%. Адміністрацыйнае дзяленне: 13 штатаў і тры федэральныя тэрыторыі.
Дзяржаўны лад
Федэратыўная канстытуцыйная манархія падобная да Вестмінстэрскай сістэмы. Манарх выбіраецца па выніках тайнага галасавання Савета кіраўнікоў, у які ўваходзяць спадчынныя султаны дзевяці з 13 штатаў краіны. Кіраўнік Малайзіі займае трон пяць гадоў без права перавыбрання на другі тэрмін запар. 30 ліпеня 2019 года ў Малайзіі прайшла каранацыя вярхоўнага кіраўніка краіны Абдулы Рыяятудзіна Аль-Мустафы Білаха. Ён прысягнуў у якасці манарха Малайзіі 31 студзеня, змяніўшы караля Мухамада V, які адрокся ад трона.
Заканадаўчая ўлада прадстаўленая двухпалатным Парламентам. Верхняя палата — Сенат. Ніжняя, Палата Прадстаўнікоў, фармуецца на тэрмін 5 гадоў па выніках усеагульных прамых выбараў.
Выканаўчую ўладу здзяйсняе Кабінет на чале з Прэм'ер-міністрам Наджыбам Радзакам.
У Малайзіі дзейнічаюць каля 40 буйных палітычных партый. Дамінуючыя пазіцыі ва ўнутрыпалітычным жыцці займае кааліцыя Нацыянальны фронт (13 партый). Вядучая роля ў ёй належыць найбуйнейшай, фактычна кіруючай партыі – Аб'яднанай малайскай нацыянальнай арганізацыі (АМНА). Найболей уплывовая апазіцыйная партыя Панмалайзійская ісламская партыя (ПАС).
Насельніцтва
Насельніцтва 26,6 млн. чал., з іх 65 % малайцы і роднасныя ім этнасы, 26 % — кітайцы, 8 % — індыйцы і іншыя выхадцы з Паўднёвай Азіі, 1–2 % — еўрапейцы і інш.
Эканоміка
Па асноўных эканамічных паказчыках Малайзія ўваходзіць у лік новых індустрыяльных краін. У 2007 годзе рост ВУП склаў 6% (у 2006 – 5,9%).
Найбуйнейшым сектарам эканомікі з'яўляецца сфера паслуг 50% ВУП. У 2007 Малайзію наведалі больш 20,7 млн. турыстаў. Найболей дынамічна развіваецца апрацоўчая прамысловасць, якая складае 30% ВУП. Галоўны яе сектар – выпуск арыентаванай на экспарт электроннай і электратэхнічнай прадукцыі. На здабываючую прамысловасць (нафта, газ, волава і інш.) прыходзіцца 7% ВУП. Удзельная вага сельскай гаспадаркі 8% ВУП (звыш 50% сусветнай вытворчасці пальмавага алею, 3-е месца ў свеце па вытворчасці натуральнага каўчука).
Краіна ў ліку асноўных сусветных вытворцаў інтэгральных схем, кандыцыянераў, радыё- і тэлевізійнай апаратуры. Малайзія мае ўласнае аўтамабілебудаванне (тры нацыянальных аўтамабільных прадпрыемства — «Пратон», «Перадуа», «Хайком»).
Знешнегандлёвае абарачэнне Малайзіі, якая ўваходзіць у першую дваццатку дзяржаў свету па гэтым паказчыку, у 2007 склала 324,2 млрд. дол. ЗША (у 2006 - 285,3 млрд. дол.). Экспарт у асноўным прадстаўлены гатовымі вырабамі — электроніка і электратэхніка, а таксама прадукцыя хімічнай прамысловасці. У імпарце галоўнымі артыкуламі з'яўляюцца тавары прамежкавага спажывання (кампаненты і паўфабрыкаты для вытворчасці гатовых вырабаў). Асноўныя гандлёвыя партнёры ЗША, Сінгапур, Японія і Кітай. Аб'ём прамых замежных інвестыцый у 2007 склаў больш 6 млрд.дол. Найбуйнейшымі інвестарамі застаюцца Японія і ЗША.
Прыбытак на душу насельніцтва дасягнуў $6,4 тыс. Узровень інфляцыі ў 2007 – 4%, беспрацоўя – 3,3%. З 2005 уведзены плаваючы курс нацыянальнай валюты, які ў сярэднім складае 3,5 рынггіта за 1 дол. ЗША. Знешні доўг – 50,3 млрд. дол. ЗША.
Узброеныя сілы
Узброеныя сілы налічваюць 111,5 тыс. чал.: сухапутныя войскі 85 тыс.чал., ВМС 14 тыс.чал., ВПС 12,5 тыс.чал. Колькасць паліцыі каля 95 тыс.чал.
Галун (пазумент)
Галун (ад galon — борт, край адзежыны, а стара-французскай gale — цудоўны, прыгожы) — басонны выраб (тканы, плецены) ў выглядзе тасьмы або стужкі, павязкі, ашалёўкі, аблямоўкі шырынёй 5-60 мм, якая вышытая залатымі, срэбнымі, каніцельнымі (меднымі, алавянымі) ніткамі.
Галун выкарыстоўваюцца ў аздабленні ваеннай і паліцэйскай, , царкоўнага адзення, у якасных аздабленнях на тэкстылі, парцьерах і ў іншых прадметах адзення і ва ўпрыгожванні мэблі.
Аздабленне з галуну распаўсюджаныя і ў традыцыйнай святочнай вопратцы. Словам «галёнка» («галунок») называўся ўкраінскі дзявочы галаўны ўбор з паласы галуну.
Міхаіл Васілевіч Чартарыйскі
Міхаіл Чартары́йскі (? — да 1489) — дзяржаўны дзеяч ВКЛ.
Сын Васіля, пачынальнка роду князёў Чартарыйскіх. Разам з братамі Іванам і Аляксандрам стаў арганізатарам змовы і забойства вялікага князя Жыгімонта Кейстутавіча, пасля чаго збег у Венгрыю. У 1444 годзе вярнуўся, у 1445—1451 гадах маршалак дворны Свідрыгайлы. Праціўнік экспансіі Польшчы на Валынь, у 1452 годзе разам з братам Іванам дапамог вялікалітоўскім сілам заняць Луцк, прызначаны намеснікам брацлаўскім. Заснаваў радавое гняздо Чартарыйскіх у Клевані. У 1478 годзе абараняў Брацлаўскі замак ад крымскіх татараў.
Ад унукаў Міхаіла (валынская галіна) паходзяць дзве асноўныя лініі роду Чартарыйскіх.
Удзелаўскі сельсавет
У́дзелаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Удзела.
Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Глыбоцкага раёна Маладзечанскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Літоўшчынскага і Верхненскага сельсаветаў. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. 20 мая 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Мосарскага сельсавета, у склад Мамайскага сельсавета перададзена вёска Марцыбыліна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Удзелаўскага сельсавета 39 населеных пунктаў. 6 снежня 2007 года скасавана вёска Міхальцы.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2883 чалавек, з іх 88,2 % — беларусы, 7,9 % — палякі, 3,0 % — рускія.
Карпарацыя монстраў (мультфільм)
«Карпарацыя монстраў» (Monsters, Inc.) — амерыканскі анімацыйны фільм студый «Disney Enterprises Inc» і «Pixar» 2001 года. Пераможца прэміі «Оскар» (2002) у намінацыі «Найлепшая музыка» за песню «If I Did not Have You».
Сюжэт
Дзесьці ў паралельным свеце існуе горад Монстрапаліс, які засяляюць монстры. Электраэнергію для свайго горада монстры здабываюць з крыкаў чалавечых дзяцей. Таму галоўным прадпрыемствам Монстрапаліса з’яўляецца электрастанцыя і па сумяшчальніцтве фабрыка страху — «Карпарацыя монстраў». На ёй з дапамогай спецыяльных апаратаў монстры, якія працуюць пудзіламі, пранікаюць у чалавечы свет праз дзверы сцянных шаф, што вядуць у пакоі дзяцей.
Беларуская агучка
Афіцыйны беларускі пераклад падрыхтаваны студыяй «Кінаконг» і выйшаў у 2022 годзе на відэасэрвісе VOKA.
Ролі агучвалі:
А таксама: Сяргей Жбанкоў, Уладзіслаў Вінаградаў, Святлана Цімохіна, Эдуард Вайніловіч, Сяргей Кілеса, Раман Падаляка, Кірыл Акуленец ды іншыя.
IC 5194
IC 5194 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Алтар Парцінары
«Алтар Парцінары» — трыпціх працы нідэрландскага майстра Гуга ван дэр Гуса на сюжэт пакланення пастухоў. Карціна, напісаная майстрам Паўночнага Адраджэння маслам па дрэве, мела вялікае значэнне для развіцця італьянскага мастацтва Ранняга Адраджэння, бо адразу ж была прывезена ў Фларэнцыю і прадэманстравала італьянскім майстрам наватарства паўночных жывапісцаў.
Трыпціх быў замоўлены для царквы Святога Эгідыя шпіталя Санта Марыя Нуова, Фларэнцыя, італьянскім банкірам Тамаза Парцінары, які больш за 40 гадоў пражыў у Бругэ як прадстаўнік банка Медычы. Тамаза намаляваны на левай створцы з двума сваімі сынамі Антоніа і Пігела. Яго жонка Марыя дзі Франчэска Баранчэлі напісана на правай створцы са сваёй дачкой Маргарытай. Усё данатары, акрамя Пігела, суправаджаюцца сваімі тэзаіменнымі святымі заступнікамі — святым Тамашам (з пікай), святым Антоніем (са званом), Марыяй Магдалінай (з сасудам з міро) і святой Маргарытай (з кнігай і драконам).
Чыжоўка-1
Чыжоўка-1 (Чижовка-1) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Любаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць аўтадарога.
Бадайбо
Бадайбо (Бодайбо) — горад (з 1925) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Бадайбінскага раёна Іркуцкай вобласці. Насельніцтва 16,0 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1864 годзе.
Горад размешчаны на правым беразе ракі Віцім, ля ўпадзення ў яе ракі Бадайбо, за 1095 км ад Іркуцка.
Золатаздабываючая прамысловасць, прадпрыемсты харчовай прамысловасці і будаўніцтва, Мамаканская ГЭС.
Антон Дзям’янавіч Амельчанка
Антон Амельчанка (нар., ) — беларускі футбаліст (брамнік) і трэнер. Ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі (2007—2011). У цяперашні час працуе трэнерам брамнікаў у мазырскай «Славіі».
Клубная кар’ера
Выхаванец гомельскага футбола, у 2004 годзе дэбютаваў у асноўнай камандзе «Гомеля». У 2006 годзе, правёўшы ў беларускім клубе 20 матчаў у чэмпіянаце, перайшоў у «Маскву», дзе выступаў за дубліруючы склад. Некаторы час разам з Юрыем Жаўновым і Ільёй Гаўрылавым утвараў беларускае трыа брамнікаў «Масквы». Пасля спынення існавання сталічнага клуба ў сакавіку 2010 года стаў іграком «Растова», дзе здолеў замацавацца ў аснове. Па выніках сезона 2010 быў прызнаны аматарамі «Растова» найлепшым іграком клуба ў сезоне.
У чэрвені 2015 года падпісаў кантракт з варонежскім «Факелам», але ўжо ў лістападзе пакінуў яго. У студзені-лютым 2016 года праходзіў прагляд у «Анжы», але не падышоў. У выніку, вярнуўся ў Беларусь, папоўніўшы склад «Белшыны». У ліпені 2016 года пакінуў бабруйскі клуб. У другой палове 2016 года заставаўся без каманды, падтрымліваючы форму самастойна ў родным Гомелі.
У студзені 2017 года папоўніў склад «Крумкачоў». У сталічным клубе стаў асноўным брамнікам, аднак у маі 2017 года атрымаў траўму. У ліпені 2017 года праз праблемы са здароўем вырашыў завяршыць прафесійную кар’еру.
Міжнародная кар’ера
Выступаў за моладзевую зборную Беларусі. 22 жніўня 2007 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы супраць зборнай Ізраіля (2:1). Усяго за нацыянальную зборную правёў 7 матчаў.
Трэнерская кар’ера
З 2018 года працаваў у «Гомелі» трэнерам брамнікаў дубліруючага складу. У студзені 2020 года ўвайшоў у трэнерскі штаб асноўнай каманды ў якасці трэнера брамнікаў. У снежні 2021 года разам з галоўным трэнерам Іванам Біёнчыкам перайшоў у салігорскі «Шахцёр». У красавіку 2022 года пакінуў «Шахцёр» разам з Біёнчыкам.
З ліпеня 2022 года працаваў трэнерам брамнікаў у акадэміі падмаскоўных «Хімкаў». У кастрычніку 2022 года ўвайшоў у трэнерскі штаб Біёнчыка ў мазырскай «Славіі». У красавіку 2023 года ў сувязі з траўмамі брамнікаў быў заяўлены за «Славію» таксама ў якасці іграка.
Беларусь на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022
Беларусь на XXIV зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года ў Пекіне прадстаўлялі 28 спартсменаў у 6 відах спорту (біятлон, гарналыжны спорт, канькабежны спорт, лыжныя гонкі, фігурнае катанне, фрыстайл). Па выніках спаборніцтваў нацыянальная каманда Беларусі заваявала 2 срэбныя медалі і размясцілася на 24-м месцы ў агульным медальным заліку, пры гэтым упершыню з часоў зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года беларускія атлеты не выйгралі залатых медалёў.
Склад зборнай
17 студзеня 2022 года выканкам Нацыянальнага алімпійскага камітэта Беларусі зацвердзіў склад спартыўнай дэлегацыі на гульні. Кваліфікацыйныя нарматывы выканалі 28 беларускіх атлетаў у 6 відах спорту. Сцяганосцамі на цырымоніі адкрыцця былі канькабежцы Ігнат Галавацюк і Ганна Ніфантава, на цырымоніі закрыцця — Ігнат Галавацюк.
30x30пкс Біятлон
Большасць алімпійскіх ліцэнзій былі размеркаваны на падставе камбінацыі лепшых вынікаў выступлення краін у залік Кубка Нацый у рамках Кубка свету 2020/2021 і Кубка свету 2021/2022. Вынікі трох лепшых спартсменаў ад краіны ў шасці спрынтах, адной індывідуальнай гонцы, а таксама трох эстафетах, адной змяшанай эстафеты і адной адзіночнай змяшанай эстафеты складаліся, у выніку чаго сфармаваўся рэйтынг краін. Па яго выніках мужчынская зборная заняла 7-е месца, а жаночая зборная 5-е месца , атрымаўшы права заявіць на гульні па 5 спартсменаў кожнага полу. Пры гэтым у адной дысцыпліне краіна магла выставіць не больш за чатырох біятланістаў.
Срэбны медаль Антона Смольскага ў індывідуальнай гонцы стаў першым алімпійскім медалём для мужчынскай зборнай Беларусі з 2010 года.
30x30пкс Канькабежны спорт
Кваліфікацыя на гульні адбывалася па выніках першых чатырох этапаў Кубка свету. Па іх выніках быў сфармаваны зводны кваліфікацыйны спіс, згодна з якім зборная Беларусі стала ўладальніцай 10 алімпійскіх ліцэнзій.
30x30пкс Фігурнае катанне
Беларускія фігурысты выступалі на гульнях упершыню з 2006 года.
Большасць алімпійскіх ліцэнзій на гульні 2022 года былі размеркаваны па выніках выступленняў спартсменаў у рамках Чэмпіяната свету 2021 года. Па яго выніках зборная Беларусі змагла заваяваць адну квоту ў мужчынскім адзіночным катанні. Яшчэ адна квота ў жаночым адзіночным катанні была атрымана дзякуючы паспяховаму выступленню на адборачным спаборніцтве, дзе трэба было трапіць у лік 3—6 наймацнейшых у залежнасці ад дысцыпліны. Па выніках спаборніцтваў беларуская фігурыстка Вікторыя Сафонава заняла 3-е месца, пацвердзіўшы квоту.
30x30пкс Гарналыжны спорт
Кваліфікацыя спартсменаў ажыццяўлялася на падставе спецыяльнага кваліфікацыйнага рэйтынгу FIS станам на 16 студзеня 2022 года. Пры гэтым НАК для ўдзелу ў Алімпійскіх гульнях мог выбраць толькі таго спартсмена, які ўвайшоў у топ-500 алімпійскага рэйтынгу ў сваёй дысцыпліне, і пры гэтым меў пэўную колькасць ачкоў згодна з кваліфікацыйнай табліцай. Краіны, якія не мелі ўдзельнікаў у ліку 500 наймацнейшых спартсменаў, маглі прэтэндаваць толькі на квоты катэгорыі B у тэхнічных дысцыплінах. Па выніках кваліфікацыйнага адбору зборная Беларусі заваявала па адной квоце ў мужчын і жанчын, але ад квоты ў мужчынскіх спаборніцтвах адмовілася.
30x30пкс Лыжныя гонкі
Кваліфікацыя спартсменаў для ўдзелу ў Алімпійскіх гульнях ажыццяўлялася на падставе спецыяльнага кваліфікацыйнага рэйтынгу FIS станам на 16 студзеня 2022 года. Для атрымання алімпійскай ліцэнзіі катэгорыі «A» спартсменам неабходна было набраць пэўную колькасць ачкоў згодна з кваліфікацыйнай табліцай. Пры гэтым кожны НАК можа заявіць на Гульні 1 мужчыну і 1 жанчыну, калі яны выканалі кваліфікацыйны крытэрый «B», па якім яны змогуць прыняць удзел у спрынце і гонках на 10 км для жанчын або 15 км для мужчын. Па выніках кваліфікацыйнага адбору зборная Беларусі заваявала 4 алімпійскія ліцэнзіі, па 2 у мужчын і жанчын.
30x30пкс Фрыстайл
У параўнанні з мінулымі гульнямі ў праграму былі ўнесены змены. Дададзены спаборніцтвы ў біг-эйры сярод мужчын і жанчын, а таксама змешаныя камандныя спаборніцтвы ў акрабатыцы. Кваліфікацыя спартсменаў ажыццяўлялася на падставе спецыяльнага кваліфікацыйнага рэйтынгу FIS станам на 16 студзеня 2022 года. Па выніках кваліфікацыйнага адбору зборная Беларусі заваявала 6 алімпійскіх ліцэнзій у акрабатыцы, а пасля пераразмеркавання квот атрымала яшчэ 1 квоту ў жаночых спаборніцтвах па акрабатыцы.
Ганна Гуськова, якая заняла другое месца ў акрабатыцы, стала другой у гісторыі беларускага фрыстайлу спартсменкай — двухразовай прызёркай Алімпійскіх гульняў (пасля Аляксея Грышына).
NGC 2588
NGC 2588 (іншыя абазначэнні — OCL 715, ESO 370-SC10) — рассеянае скопішча ў сузор’і Карма.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Рэні
Рэні (Рені) — горад у Адэскай вобласці Украіны. Плошча 393 км². Насельніцтва 19 553 чал. (1 студзеня 2012).
Універсітэт монстраў
«Універсітэт монстраў» (Monsters University) — амерыканскі анімацыйны фільм студыі «Pixar» 2013 года. Мультфільм распавядае пра падзеі, якія адбыліся задоўга да сюжэту «Карпарацыі монстраў».
Сюжэт
З дзяцінства Майк Вазоўскі вылучаўся сярод астатніх монстраў тым, што не валодаў ніякім застрашваннем і не меў здольнасці напалохаць кагосьці. Але пасля школьнай экскурсіі на «Карпарацыю монстраў» Майк сур'ёзна загарэўся жаданнем атрымаць працу «пудзілы» ў будучыні. Адзін з працаўнікоў расказаў яму, што шлях у Карпарацыю ляжыць праз Універсітэт монстраў.
Літоўшчынскі сельсавет (Глыбоцкі раён)
Літо́ўшчынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Літоўшчына.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Глыбоцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Удзелаўскага сельсавета.
IC 5195
IC 5195 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Яшчарка.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сцяг Еўропы
Сцяг Еўропы ўяўляе сабою 12 залатых пяціканцовых зорак, размешчаных па кругу, аналагічна лічбам на цыферблаце гадзінніка. Першапачаткова з'яўляўся сцягам Савета Еўропы.
У афіцыйным тлумачэнні да рашэння камітэта міністраў Еўрапейскага савета ад 9 снежня 1955 года па прыняцці сцяга гаворыцца наступнае:
''На фоне блакітнага неба заходняга свету зоркі сімвалізуюць народы Еўропы ў крузе, знак адзінства. Лік зорак нязменна, вызначаецца роўным дванаццаці. Гэты лік сімвалізуе дасканаласць і поўнасць … Як дванаццаць знакаў задыяку прадстаўляюць увесь сусвет, так дванаццаць залатых зорак стаяць за ўсе народы Еўропы, і за тыя, што яшчэ не могуць удзельнічаць у пабудове Еўропы ў адзінстве і свеце.''
25 верасня 1953 года нарада Еўрапейскага савета рэкамендавала да прыняцця сцяг з 15 залатых зорак на сінім фоне, які павінен быў уяўляць лік членаў Еўрапейскага савета.
Гэта прапанова сустрэла супраціў Германіі, таму што гэта азначала б прызнанне Саара, які быў адным з 15 членаў, як самастойная дзяржава. Саар і Францыя з іншага боку адхілілі лік 14 зорак, таму што тады ў Саары існавалі імкненні да самастойнасці. Лік 13 шматлікія ўспрынялі як лік няшчасця. 10 як лік заснавальнікаў Еўрапейскага саюза перашкаджала б ідэі адкрытасці саюза. Так нарэшце дамовіліся пра 12 зорках як сімвале дасканаласці.
Па сцвярджэнні аўтара сцяга, 12 зорак былі запазычаны ад апісання Жонкі, адзетай у сонца.
Бірусінск
Бірусінск (Бирюсинск) — горад (з 1967) у Іркуцкай вобласці Расіі, горад-спадарожнік Тайшэта. Насельніцтва 9,7 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1864 годзе.
Горад размешчаны на правым беразе ракі Біруса (басейн Ангары), за 682 км ад Іркуцка, за 12 км ад Тайшэта.
Гідролізны завод, лесапільна-дрэваапрацоўчы камбінат.
Валерый Уладзіслававіч Шацкі
Валерый Шацкі (, Масква, Расія — ) — беларускі музыкант-выканавец (фартэпіяна), педагог. Дацэнт (1987), прафесар кафедры спецыяльнага фартэпіяна ўстановы адукацыі «Беларуская дзяржаўная акадэмія музыкі».
Біяграфія
Скончыў Маскоўская дзяржаўная кансерваторыя (1960; аспірантура, 1963). Працаваў у Беларускай дзяржаўнай філармоніі (1967—1978, саліст), Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі (з 1963, кафедра спецыяльнага фартэпіяна, прафесар, у 1997—2012 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: музычнае выканальніцтва і педагогіка. Пазапрафесійная дзейнасць: аўтагоншчык.
Творчасць
За гады актыўнай выканальніцкай дзейнасці таленавіты піяніст выступіў у больш чым 500 канцэртах у Беларусі і за мяжой, дзе бліскуча выконваў творы з залатога фонду фартэпіяннай літаратуры.
Багдзінска-Баскунчацкі запаведнік
Адзін з самых маладых запаведнікаў у Расіі: створаны 18 лістапада 1997 года.
Прадстаўніцкі офіс размешчаны ў горадзе Ахтубінск (вул. Меліяратараў, 19).
Аляксей Дзмітрыевіч Данілаў
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Ужга (цяпер вёска Воцкая Кайгародскага раёна Рэспублікі Комі) у сям'і селяніна. У 1929 годзе скончыў школу другой ступені ў вёсцы Аб'ячава і пераехаў у Мардовію, дзе паступіў у сельскагаспадарчы тэхнікум. Да пачатку вайны працаваў аграномам МТС.
У Чырвонай Арміі з мая 1942 года. Ваяваў на Данскім, Бранскім, Цэнтральным, Беларускім франтах. Падчас фарсіравання Дняпра 28 верасня 1943 года парторг роты Данілаў, рызыкуючы сваім жыццём, выратаваў ад гібелі двух параненых байцоў, якія танулі. Пры адбіцці контратак з 29 верасня па 3 кастрычніка ў раёне вёскі Вялле знішчыў каля 50 фашыстаў. 13 студзеня 1944 года загінуў у баі за вызваленне беларускага горада Калінкавічы. Пахаваны ў Калінкавічах.
15 студзеня 1944 года Аляксею Дзмітрыевічу Данілаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. Узнагароджаны Ордэнам Леніна
У вёсцы Вотская створаны музей Аляксея Данілава, яго імем у 1980 годзе была названая асноўная агульнаадукацыйная школа. У горадзе Калінкавічы і вёсцы Кайгарадок устаноўлены мемарыяльныя бюсты.
Мадонна і немаўля з анёлам
«Мадонна і немаўля з анёлам» — карціны, выкананыя Сандра Бацічэлі ў 1465—1467 гадах. Адна з іх знаходзіцца ў зборы галерэі Уфіцы, другая — у музеі Фесч у Аяча.
Карціна, якая захоўваецца ў Аяча, напісана ў 1465—1467 гадах. Выканана ў манеры настаўніка мастака Філіпэ Ліпі. Карціна з Уфіцы напісана ў 1465—1467 гадах.
Чыжоўка-2
Чыжоўка-2 (Чижовка-2) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Любаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Чыжоўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць аўтадарога.
Ахова гісторыка-культурнай спадчыны
Ахова гісторыка-культурнай спадчыны — сістэма дзяржаўных і грамадскіх мерапрыемстваў арганізацыйнага, прававога і эканамічнага характару, накіраваных на зберажэнне, утрыманне і рацыянальнае выкарыстанне культурнай спадчыны.
Ахове падлягаюць найбольш адметныя матэрыяльныя аб’екты і нематэрыяльныя праявы чалавечай творчасці, што маюць выдатньм духоўньм, эстэтычныя і дакументальныя вартасці і ўзяты пад ахову дзяржавы ў парадку, вызначаным заканадаўствам. Дзейнасць па ахове ўключае: навукова-даследчую работу (вывучэнне, класіфікацыя, каталагізацыя і публікацыя), падрыхтоўку і выданне заканадаўчых актаў (прызнанне пэўнага аб’екта помнікам гісторыі і культуры; прыняцце законаў, якія рэгламентуюць дзеянні ў адносінах да гісторыка-культурнай спадчыны; распрацоўка нарматыўных актаў пра парадак уліку, захавання і рэстаўрацыі мастацкіх і гістарычных каштоўнасцяў, кансервацыю і рэстаўрацыю помнікаў, папулярызацыю каштоўнасцяў як гістарычнай спадчыны і набытку).
Беларусь
У 1969 годзе Вярхоўны Савет Беларусі прыняў закон «Аб ахове помнікаў культуры», у 1978 — закон «Аб ахове і выкарыстанні помнікаў гісторыі і культуры», у 1992 — закон «Аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны», паводле якога дзяржаўная палітыка Беларусі ў галіне ўліку і аховы гісторыка-культурнай спадчыны вызначаецца Вярхоўным Саветам і ажыццяўляецца Кабінетам Міністраў праз спецыялізаваны дзяржаўны орган аховы спадчыны — Дзяржаўную інспекцыю па ахове гісторыка-культурнай спадчыны (ДзінАС). Выпрацоўку навукова-метадычнай палітыкі ў галіне ўліку, аховы, зберажэння, выкарыстання і аднаўлення гэтай спадчыны ажыццяўляе Беларуская рэспубліканская навукова-метадычная рада ла пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны.
Законам забараняецца дзейнасць, што стварае пагрозу пагаршэння стану або знікнення нерухомых матэрыяльных каштоўнасцяў, абмяжоўваецца або забараняецца дзейнасць, у выніку якой ствараецца пагроза існаванню ці тэхнічнаму стану каштоўнасцяў. Усе віды работ у зонах аховы нерухомых матэрыяльных каштоўнасцяў могуць праводзіцца толькі з пісьмовага дазволу ДзінАСа. Асноўныя правы ўласнікаў каштоўнасцяў рэгулююцца законам «Аб уласнасці ў Рэспубліцы Беларусь». Фінансаванне аховы і зберажэнне гісторыка-культурнай спадчыны ажыццяўляецца за кошт дзяржаўных выдаткаў, сродкаў уласнікаў ці карыстальнікаў каштоўнасцяў, а таксама сродкаў, што спаганяюцца з парушальнікаў рэжыму ўтрымання каштоўнасцяў і патрабаванняў закону, і інш. сродкаў, якія паступаюць на законных падставах. Вінаватыя ў наўмысным разбурэнні і пашкоджанні помніка прыцягваюцца да крымінальнай адказнасці.
Станам на 1996 год на Беларусі налічвалася больш за 16,3 тыс. помнікаў гісторыі і культуры, у т.л. 11 601 помнік гісторыі, 3048 помнікаў археалогіі, 1613 помнікаў архітэктуры, 247 помнікаў мастацтва рэспубліканскага і мясцовага значэння. Для асобнага аб’екта, групы ці комплексу помнікаў, гістарычнага цэнтра горада ўстанаўліваецца ахоўная зона. Кансервацыю і рэстаўрацыю помнікаў архітэктуры, выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва праводзіць любая юрыдычная або фізічная асоба, якая мае адпаведны дазвол.
3 мэтай папулярызацыі помнікаў, іх сістэматызацыі і вывучэння ў 1984—1988 гадах выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі выпусціла «Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі» ў 7 тамах (8 кнігах), які стаў афіцыйным дакументам уліку помнікаў, што ўзяты ці павінны быць узяты пад дзяржаўную ахову.
У 1991 годзе створана рэспубліканская спецыялізаваная навуковая арганізацыя — Дзяржаўная гісторыка-культурная экспедыцыя па выратаванні помнікаў гісторыі і культуры Беларусі ўраёнах, якія пацярпелі ад аварыі на Чарнобыльскай АЭС. 3 грамадскіх арганізацый дзейнічаюць Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры, Беларускае краязнаўчае таварыства і інш.
Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры
Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры (БДТАПГК) — масавая грамадская арганізацыя ў Беларусі. Утворана ў 1966 годзе.
Структура
Вышэйшы кіруючы орган — з’езд (склікаецца не радзей як 1 раз на 5 гадоў), які разглядае і прымае статут, уносіць у яго змены і дапаўненні, выбірае Рэспубліканскі савет, прэзідыум і рэвізійную камісію. Адбылося 9 з’ездаў таварыства (1966, 1971, 1977, 1981, 1986, 1991, 1996, 2001, 2007). Кіруючы орган паміж з’ездамі — Рэспубліканскі савет, выканаўчы — прэзідыум. У складзе таварыства станам на 2009 года працуюць 6 абласных і Мінскае гарадское аддзяленні, раённыя і гарадскія саветы, пярвічныя арганізацыі.
Дзейнасць
Таварыства з дапамогай насельніцтва, грамадскасці і навуковых устаноў праводзіць работу па выяўленні, вывучэнні і ўліку помнікаў гісторыі і культуры, забеспячэнні іх аховы, уносіць прапановы ў кампетэнтныя органы аб уключэнні выяўленых аб’ектаў у Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь. Ажыццяўляе грамадскі кантроль за выкананнем заканадаўства аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны.
Арганізуе і праводзіць навуковыя і навукова-практычныя канферэнцыі па пытаннях захавання гісторыка-культурнай спадчыны. У 1960-1990-я гады таварыства фінансавала работы па кансервацыі і рэстаўрацыі унікальных помнікаў архітэктуры, археалогіі, гісторыі, сярод якіх Полацкі Сафійскі сабор, Мірскі замак, Заслаўская Спаса-Праабражэнская царква і інш.
Выдае кнігі, брашуры, буклеты, плакаты гістарычнай і археалагічнай тэматыкі. Найбольш значныя выданні таварыства 1970-1980-х гадоў: «Археалагічная карта Беларусі», «Гарады Беларусі па летапісах і раскопках (IX—XIII стст.)» Г. В. Штыхава і «Старажытная гісторыя Усходняга Палесся» У. Ф. Ісаенкі (1975), «Замкі Беларусі (XIII—XVII ст.)» М. Ткачова і «Заслаўскі гісторыка-археалагічны запаведнік» С. А. Мілючэнкава (1977), «Археалагічныя помнікі Гомельшчыны» У. У. Багамольнікава і А. А. Макушнікава, «Археалагічныя помнікі Міншчыны» М. М. Чарняўскага (1988). У 1970—1989 гадах выдавала штоквартальны бюлетэнь «Помнікі гісторыі і культуры Беларусі», у 1989—1996 гадах сумесна з Беларускім фондам культуры — часопіс «Спадчына». Выдае зборнік навуковых матэрыялаў «Каштоўнасці мінуўшчыны» (у 1998—2008 гадах выйшла 9 выпускаў).
Анджэй Вайда
Біяграфія
Вайда нарадзіўся ў Сувалках у сям’і афіцэра польскага войска і настаўніцы. Сам сябе ён называе «інтэлігентам у другім пакаленні» і ганарыцца тым, што яшчэ яго бацька быў сынам селяніна з-пад Кракава. Бацьку ў 1939 годзе забралі ў палон «СССР» і забілі ў Катыні. Падчас вайны Анджэй Вайда жыў у Кракаве і працаваў у майстэрні свайго дзядзькі. Дзядзька хаваў у сваёй хаце яўрэяў, так што будучы рэжысёр мог у кожны момант загінуць, калі б пра гэта даведаліся акупанты. Вайда кажа, што менавіта тады добра зразумеў, што такое цяжкая фізічная праца і потым, калі здымаў свае знакамітыя фільмы, сярод якіх «Чалавек з мармуру», прысвечаны лёсу рабочага, дык добра ведаў, што робіць.
Пасля сканчэння Другой сусветнай вайны Вайда пайшоў вучыцца ў Кракаўскую акадэмію мастацтваў імя Яна Матэйкі, бо, маючы здольнасці да малявання, хацеў стаць мастаком. Пасля трох гадоў навучання ў кракаўскай акадэміі мастацтваў Вайда зразумеў, што гэта не тое, чым ён хацеў займацца і тады, выпадкова пабачыўшы аб’яву аб прыёме студэнтаў у Школу кіно ў Лодзі, вырашыў пайсці туды.
Макарый Вялікі
Памяць у Праваслаўнай царкве 19 студзеня (па юліянскім календары), у Каталіцкай царкве 15 студзеня.
Анджэй Вайда
Біяграфія
Фільм Анджэя Вайды «Чалавек з мармуру» быў зняты ў 1977 годзе і стаў адным з найбольш значных фільмаў у польскай гісторыі. Галоўны герой стужкі — а падзеі адбываюцца ў 1950-я гады — муляр Матэвуш Біркут, якога малады кінадакументаліст разам з партыйным кіраўніком адной з ударных будоўляў вырашылі выкарыстаць, каб усталяваць новы рэкорд у хуткасці кладкі цэглы. Дакументаліст атрымлівае добры матэрыял, а кіраўнік будоўлі — прасоўваецца далей па партыйнай лесвіцы, абодва — пахвалу партыйнага начальства. Для гэтага абраны менавіта Біркут — разам з памочнікамі ён, натуральна пад наглядам спецслужб, павінен пакласці 30 тысяч цаглінаў цягам адной змены…
Дыпламатыка
Дыпламатыка — дапаможная гістарычная дысцыпліна, якая вывучае гістарычныя акты (юрыдычныя дакументы).
Анджэй Вайда
Біяграфія
У 1980-х гадах Анджэй Вайда стаў удзельнічаць у грамадскай і апазіцыйнай дзейнасці. У 1981 годзе ён стаў членам камітэту дарадцаў пры Леху Валенсе, а пазней ад «Салідарнасці» балатаваўся ў Сенат, выйграў выбары. Але калі паглядзець на фільмаграфію Вайды дык складаецца ўражанне, што палітычная дзейнасць не перашкаджала яму працягваць здымаць кіно, прычым у часы супрацоўніцтва з Валенсам — у 1981 годзе ён здымае слыннага «Чалавека з жалеза», а ў часе сенатарства ў 1990 годзе яшчэ больш знаны фільм «Корчак», які называюць адным з найбольш важных еўрапейскіх фільмаў аб Халакосце — вынішчэнні яўрэяў нацыстамі.
Дыпламатыка
Яна даследуе старажытныя дакументы дыпламатычнага і юрыдычнага характару: граматы, акты і падобныя тэксты і іх арыгіналы. Адна з яе задач — адрозніваць падробленыя акты ад сапраўдных.
Анджэй Вайда
Біяграфія
Калі Анджэй Вайда атрымаў «Оскара» за ўнёсак у кінамастацтва, ў кароткай прамове ён сказаў: «Ladies and Gentlemen! Я буду гаварыць па-польску, бо хачу сказаць тое, што думаю, а думаю заўсёды па-польску. Прымаю гэту ўзнагароду як выраз прызнання не толькі для мяне, але і для ўсяго польскага кіно. Тэмамі шмат якіх з нашых фільмаў былі жахі нацызму, няшчасці, якія нясе камунізм. Таму цяпер я хачу падзякаваць амерыканскім сябрам Польшчы і маім землякам, якім нашая краіна абавязаная сваім вяртаннем у сям’ю дэмакратычных народаў, да заходняй цывілізацыі. Я вельмі хачу, каб адзіным агнём, з якім сутыкаецца чалавек, быў агонь вялікіх пачуццяў — кахання, удзячнасці і салідарнасці».
2 красавіка 2000 года Анджэй Вайда перадаў статуэтку «Оскара» «на ўсе часы» ў музей Ягелонскага ўніверсітэта што ў Кракаве. Ці не было шкада? Тым больш што раней, Вайда аддаў у гэты музей сваю «Залатую пальмавую галіну» з Канаў і «Залатога льва» з Венецыі.
У 2007 годзе Анджэй Вайда зняў фільм «Катынь». Гэты фільм, да здымкаў якога рэжысёр рыхтаваўся шмат гадоў, спрабуючы знайсці адпаведны сцэнарый, мае для яго і асабістае значэнне — у 1939 годзе бацьку забралі ў палон і расстралялі ў Катыні.
За некалькі месяцаў да смерці Анджэй Вайда скончыў свой апошні фільм «Powidoki» («Паслявобразы»). Гэта гісторыя пра тое, як камуністычныя ўлады знішчылі выбітнага мастака, мяцежнага чалавека — Уладзіслава Страмінскага, які выступаў супраць дактрыны сацыялістычнага рэалізму. Фільм павінны выйсці ў пракат у студзені 2017 года.
Анджэй Вайда памёр увечары 9 кастрычніка 2016 года. Смерць наступіла ў выніку адмовы работы лёгкіх. За некалькі дзён да гэтага рэжысёр быў шпіталізаваны і знаходзіўся ў стане медыкаментознай комы.
19 кастрычніка 2016 года ўрна з прахам Анджэя Вайды, згодна волі нябожчыка, была пахавана ў магіле яго маці на Сальваторскіх могілках у Кракаве.
Выбраная фільмаграфія
Выбраная фільмаграфія (арыгінальныя назвы на польскай мове):
Суперсямейка
«Суперсямейка» (The Incredibles) — амерыканскі анімацыйны фільм студыі «Pixar» 2004 года. Пераможца прэміі «Оскар» (2005) у намінацыях «Найлепшы анімацыйны поўнаметражны фільм» і «Найлепшы гукавы мантаж».
Сюжэт
Па сюжэце, члены сям’і супергерояў валодаюць звышнатуральнымі здольнасцямі і адносна лёгка спраўляліся з сусветным злом. Сям’я ўжо адышла ад вялікіх спраў і лічыць за лепшае жыць непрыкметным жыццём звычайных зямлян.
Беларуская агучка
Афіцыйны беларускі пераклад падрыхтаваны студыяй «Кінаконг» і выйшаў у 2022 годзе на відэасэрвісе VOKA.
Гемаглабін
Гемаглабін (ад αἷμα — кроў і globus — шар) — складаны жалезаўтрымальны бялок кроваўтрымальных жывёл, здольны зварачальна звязвацца з кіслародам, забяспечваючы яго перанос у тканкі. У хрыбетных жывёл змяшчаецца ў эрытрацытах, у большасці бесхрыбетных раствораны ў плазме крыві (эрытракруарын) і можа прысутнічаць у іншых тканках.
Галоўная функцыя гемаглабіну складаецца ў пераносе дыхальных газаў. У чалавека ў капілярах лёгкіх ва ўмовах лішку кіслароду апошні злучаецца з гемаглабінам.
Археаграфія
Археагра́фія (ад ἀρχαίος — старажытны і  — пішу) — спецыяльная дапаможная гістарычная дысцыпліна, якая распрацоўвае тэорыю і практыку выдання пісьмовых крыніц. Археаграфія цесна звязана з філалогіяй, крыніцазнаўствам, палеаграфіяй, тэксталогіяй, дыпламатыкай, архівазнаўствам, дакументазнаўствам і іншымі дысцыплінамі.
У заходнееўрапейскай гістарычнай навуцы археаграфія як самастойная гістарычная дысцыпліна звычайна не вылучаецца, а тэрмін "археаграфія" выкарыстоўваецца для сістэматычнага апісання старажытнасцяў. У эпоху Адраджэння таксама выкарыстоўваўся тэрмін "археалогія".
Сяргей Кужугетавіч Шайгу
Сяргей Кужугетавіч Шайгу (Сергей Кужугетович Шойгу; Сергей Күжүгет оглу Шойгу; нар., Чадан, Тувінская АВ, РСФСР, СССР) — расійскі ваенны і дзяржаўны дзеяч. Міністр абароны Расійскай Федэрацыі з 6 лістапада 2012 года. Генерал арміі (2003). Герой Расійскай Федэрацыі (1999).
Старшыня дзяржаўнага савета РСФСР і Расіі па справах грамадзянскай абароны, надзвычайнага становішча і ліквідацыі вынікаў стыхійных бедстваў (1991—1994), міністр па надзвычайных сітуацыях (1991—2012), губернатар Маскоўскай вобласці (2012).
Кіраўнік міжабласной партыі «Адзінства» (1999—2001), адзін са старшыняў партыі «Адзіная Расія» (2001—2002, разам з Ю. М. Лужковым і М. Ш. Шайміевым. Кіраўнік Рускага геаграфічнага таварыства (з 2009).
Вучоба
Сяргей Шайгу з 1972 па 1977 год вучыўся ў горадзе Краснаярск у Інстытуце і атрымаў пасведчанне будаўніка.
Службовы рост
Пасля заканчэння вучобы пачаў працаваць на наступных пасадах:
Міжнародны вышук за злачынствы ва Украіне (2014 год)
22 ліпеня 2014 года Галоўнае следчае ўпраўленне МУС Украіны пачало следства па падазрэнні С. Шайгу ў падтрымцы грамадзянскай вайны ва Украіне. Гэта была «помста» за ўдзел у захопе Крыма.
234-ы гвардзейскі Чарнаморскі дэсантна-штурмавы полк
234 гвардзейскі Чарнаморскі ордэна Кутузава III ступені імя святога Аляксандра Неўскага дэсантна-штурмавы полк — падраздзяленне Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі. Уваходзіць у 76-ю гвардзейскую дэсантна-штурмавую дывізію.
Сфарміраваны ў 1926 годзе як 221-ы стралковы полк. Баявы шлях полк пачаў у Вялікай Айчыннай вайне. Байцы палка ваявалі пры абароне Адэсы, у частках Крымскага, Паўночна-Каўказскага, Паўднёва-усходняга і Сталінградскага франтоў. Пасля пераназвання ў 234-ы гвардзейскі полк ваяваў на Данскім, Заходнім і 2-м Беларускім франтах. За выхад да дзяржаўнай мяжы і вызваленне горада Брэста Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР полк быў узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга. Вялікую Айчынную вайну полк скончыў на Эльбе. 17 мая 1945 года за выдатныя баявыя дзеянні па вызваленні горада Данцыг полк быў узнагароджаны ордэнам Кутузава 3 ступені.
Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны полк рэгулярна браў удзел у ваенных вучэннях рознага ўзроўню. У канцы 1980-х гадоў асабовы склад палка прымаў удзел у міратворчых місіях у Ерэване, Кіравабадзе, Баку. Дапамагаў ліквідаваць наступствы землетрасення ў Арменіі. У якасці міратворчых сіл падраздзяленні палка прымалі ўдзел у міратворчых місіях у Югаславіі, Прыднястроўі, Паўднёвай Асеціі, Абхазіі.
З 1995 па 1996 гады полк прымаў удзел у Першай чачэнскай вайне. У 1999 і 2004 гадах полк удзельнічаў у Другой чачэнскай вайне.
Усход (касмічныя караблі)
Усход — серыя савецкіх касмічных караблёў, прызначаных для палётаў па калязямной арбіце. Ствараліся пад кіраўніцтвам канструктара Сяргея Паўлавіча Каралёва з 1958 па 1963 год.
Першы пілатуемы «Усход», запуск якога адбыўся 12 красавіка 1961 года (Усход-1), стаў адначасова і першым у свеце касмічным апаратам, які падняў чалавека ў касмічную прастору. Сёння гэты дзень (12 красавіка) адзначаецца ў Беларусі, Расіі і ў іншых краінах свету як Сусветны дзень авіяцыі і касманаўтыкі.