cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Паўднёвазаходняя Афрыканская кампанія
Далейшы ход падзей
Пасля шматлікіх марных спробаў ААН пераканаць ПАР выканаць патрабаванні рэзалюцыі Савета бяспекі № 435 (1978 г.), якая змяшчала ўзгоднены план дэкаланізацыі Намібіі, толькі ў 1988 годзе пачаўся пераход тэрыторыі да атрымання поўнай самастойнасці ў выніку трохбаковага пагаднення ПАР, Анголы і Кубы, па якім ПАР пагадзілася ажыццявіць вывад і дэмабілізацыю сваіх войскаў, якія знаходзяцца на тэрыторыі Намібіі, а Куба вывела свае войскі з поўдня Анголы, куды яны былі накіраваныя для садзейнічання руху МПЛА ў яго ўзброеных дзеяннях супраць канкуруючай арганізацыі УНІТА. Кантроль над вывадам войскаў, вяртаннем на Радзіму намібійскіх бежанцаў і правядзеннем першых у гісторыі Намібіі выбараў у Заканадаўчы сход у кастрычніку 1989 года ажыццяўляла аб’яднаная місія ААН пад кіраўніцтвам фінскага дыпламата Марці Ахцісаары.
Дэбарскае
Возера Дэбарскае (Дебарско Езеро, Debarsko Ezero Liqeni i Dibrës) — штучнае прэснае возера (водасховішча) у заходняй частцы Паўночнай Македоніі, створанае каля горада Дэбар, ад назвы якога і атрымала сваю назву. Знаходзіцца на вышыні 580 м над узроўнем мора, ля мяжы з Албаніяй.
Возера разлілося на плошчы 13,2 км² і такім чынам зрабілася адным з найбуйнейшых азёр у Паўночнай Македоніі. Мае глыбіню каля 94 м.
Плаціна на рацэ Чорны Дрын пабудавана ў 1966-1968 гг. на месцы колішняй дамбы Шпіле, якая была ніжэйшай на 102 м. Плаціна была ўведзена ў эксплуатацыю ў 1969 г. Каля плаціны пабудавана гідраэлектрастанцыя "Шпіле".
Уладзімір Віталевіч Чапелін
Уладзі́мір Віта́левіч Чапе́лін (нар., Магілёў, БССР) — беларускі біятланіст. Займаецца біятлонам з 1998 года. Член зборнай Беларусі па біятлоне з 2010 па 2019. Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2014 года ў Сочы.
Палітычныя погляды
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.
Ліёнскі вакзал
Ліёнскі вакзал (gare de Lyon, гар дэ Льён) — адзін з 6 найбуйнейшых чыгуначных тэрміналаў у Францыі, размешчаны ў Парыжы. Названы ў гонар горада Ліён. На вакзал прыбывае мноства цягнікоў далёкага следавання, у асноўным па шляху на поўдзень Францыі. Пабудаваны да Сусветнай выставы 1900 года. Складаецца з некалькіх узроўняў-паверхаў. Уяўляе сабой класічны прыклад архітэктуры свайго часу.
Вялікая вежа з гадзіннікам на вуглу Ліёнскага вакзала, вышынёй 64 метра таксама датуецца 1900 годам.
Вакзальны рэстаран «Сіні цягнік» (Le Train Bleu) з абстаноўкай ва ўсходнім стылі абслугоўвае падарожнікаў і гасцей сталіцы з 1901 года.
Аршанская бітва (фестываль)
Фестываль «Аршанская бітва» — штогадовы бардаўскі фестываль, прысвечаны Аршанскай бітве. Ладзіцца на беразе ракі Крапівенка каля вёскі Гацькаўшчына Аршанскага раёна, на месцы аднайменнае бітвы, у якой войскі Вялікага Княства Літоўскага на чале з гетманам Канстанцінам Астрожскім атрымалі перамогу над маскоўскім войскам.
Гісторыя
Ідэя правядзення фестываля беларускай аўтарскай песні на месцы Аршанскай бітвы 1514 года належыць беларускаму барду Андрэю Мельнікаву. Першы фестываль беларускай аўтарскай песні «Аршанская бітва» адбыўся 30 жніўня 1991 года. З таго часу фестываль штогод праходзіў у азначаны час і на азначаным месцы, за выключэннем 1994 (ладзілася юбілейнае мерапрыемства пад назвай «Дзень беларускай вайсковай славы»), 1996—1998 гг. Сам фестываль пачынаецца ўвечары, завяршаецца на наступны дзень у раніцы. Выступы адбываюцца амаль на працягу ўсёй ночы.
У розны час на фэсце выступалі: гурт «Gods Tower», гурт «Камэлот», гурт «Evthanazia», гурт «Avalon house», гурт «Sarcastic green», гурт «Хосьпіс», Андрэй Мельнікаў, Андрэй Хадановіч, Зміцер Сідаровіч, Віктар Шалкевіч, Зміцер Бартосік, Лера Сом, Таццяна Беланогая, Алег Грушэцкі, Вольга Акуліч, Ігар Мухін, Лана Медзіч, Анатоль Кудласевіч, Алесь Камоцкі, Алесь Наркевіч, Сяржук Мінскевіч, Аляксей Галіч, Зміцер Абразцоў, Зміцер Захарэвіч, Зміцер Сасноўскі (лідар гурта «Стары Ольса»), Сяржук Доўгушаў (Vuraj), Алег Мізула, Сяргей Шляхтаў, Ігар Палынскі, Мікола Рудакоўскі і іншыя.
Удзел у святкаванні прымалі чальцы мастацкай суполкі «Пагоня», а таксама палітыкі і грамадскія дзеячы Зянон Пазняк, Мікола Статкевіч, Павел Севярынец, Зміцер Дашкевіч і іншыя.
1992 год
Віктар Шалкевіч, Лера Сом, Зміцер Бартосік, Кастусь Герашчанка, дуэт братоў Дзямідчыкаў, Ігар Мухін, Лана Медзіч, Андрэй Мельнікаў.
1993 год
Андрэй Мельнікаў, Лера Сом, Ігар Мухін-Рабянок, Анатоль Кудласевіч, Лана Медзіч, Кастусь Герашчанка, гурт Змітра Сідаровіча «Камэлот», Алег Грушэцкі (Мінск), Васіль Аўраменка (Магілёў), Зміцер Дзядзенка (Мінск), Наташа Казлова (Барысаў), Алег Дашкевіч (Мінск) ды іншыя.
1995 год
Андрэй Мельнікаў, Алесь Камоцкі, рок-гурты «Gods Tower» (Гомель), «Evthanazia», «Avalon house», «Sarcastic green» (Мінск). «Хоспіс».
1999 год
Андрэй Мельнікаў, Ігар Мухін-Рабянок, паэт Славамір Адамовіч, мастак Алесь Пушкін, самадзейны калектыў пад кіраўніцтвам Аляксандра Галіча (Мінск).
2002 год
Рэп-трыо «Аршанскія хлопцы», Зміцер Бартосік ды іншыя.
2003 год
Паэтка Таццяна Барысік (Магілёў), Зміцер Сідаровіч, Зміцер Бартосік ды іншыя.
2004 год
Алесь Наркевіч (Вілейка) ды іншыя.
2005 год
Паэт і выканаўца Андрэй Хадановіч (Мінск), Зміцер Абразцоў ды іншыя.
Войткава
Во́йткава (, Войтково) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Новапагосцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мёры Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 11 лютага 1974 года вёска ўваходзіла ў склад Камянполлеўскага сельсавета.
NGC 7743
NGC 7743 (іншыя абазначэнні — PGC 72263, UGC 12759, MCG 2-60-11, ZWG 432.22, IRAS23417+0939) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Віталь Георгіевіч Губараў
Віталь Георгіевіч Губараў (Вита́лий Гео́ргиевич Гу́барев;  — ) — савецкі дзіцячы.
Біяграфія
Дзяцінства пісьменніка прайшло на хутары Вялікая Козінка, дзе ён скончыў 9 класаў школы. З 1931 года працаваў у Маскве, у часопісе «Дружныя рабяты» затым у газетах «Піянерская праўда», «Камсамольская праўда». На працягу шэрагу гадоў быў галоўным рэдактарам «Піянерскай праўды».
У Маскве Губараў сустрэўся з Юліяй Леўтэры, у 1936 годзе яны пабраліся шлюбам. У гэтым шлюбе нарадзілася іх дачка Валерыя, якая стала прататыпам Яло ў казцы «Каралеўства крывых люстэркаў».
Як пісьменнік-фантаст Віталь Губараў дэбютаваў ў 1951 годзе аповесцю-казкай «Каралеўства крывых люстэркаў». Праз год ім была створана аднайменная п’еса, а ў 1963 годзе ў кнізе быў пастаўлены аднайменны кінафільм, які карыстаўся вялікай папулярнасцю. Вядомыя таксама яго фантастычныя казкі «Падарожжа на Ранішнюю зорку», «У трыдзявятым царстве», «Паданні даўніны глыбокай».
Заходнеафрыканская кампанія
Захо́днеафрыка́нская кампа́нія Першай сусветнай вайны — захоп войскамі краін Антанты германскіх калоній у заходняй і цэнтральнай Афрыцы.
Становішча перад пачаткам вайны
Перад пачаткам Першай сусветнай вайны ў Германскай імперыі было дзве калоніі ў Цэнтральнай і Заходняй Афрыцы: Тогаленд і Германскі Камерун. Яны былі з усіх бакоў акружаны тэрыторыямі, падкантрольнымі будучым ворагам Германіі: Францыі, Бельгіі і Вялікабрытаніі. Германія толькі-толькі прыступіла да засваення гэтых зямель, і не мела дастаткова сіл для іх абароны.
Тогаленд
У Тогалендзе не мелася войскаў, там былі толькі паліцэйскія сілы. Пасля пачатку вайны туды ўварваліся брытанскія войскі з Залатога Берага і французскія войскі з Дагамеі. 22 жніўня 1914 года імі была атакаваная радыёстанцыя ў Каміне, і мясцовы германскі камандуючы капітуляваў праз чатыры дні, папярэдне аддаўшы загад аб знішчэнні радыёстанцыі і прасачыўшы за яго выкананнем.
Германскі Камерун
У Германскім Камеруне знаходзілася каля тысячы нямецкіх салдат, і каля 3 тысяч салдат-афрыканцаў. З пачаткам вайны брытанскія войскі атакавалі Камерун з тэрыторыі Нігерыі, рухаючыся трыма рознымі маршрутамі, аднак атакі ўсіх трох калон былі адбітыя германскімі войскамі, якія выкарысталі ўмовы мясцовасці і тактыку засад. Французскія войскі атакавалі Камерун з тэрыторыі Чада і захапілі Кусеры. У пачатку верасня франка-бельгійскія войскі ўзялі Лімбе, а 27 верасня, пры артылерыйскай падтрымцы ад брытанскіх і французскіх крэйсераў — эканамічную сталіцу калоніі горад Дуала. У чэрвені 1915 года брытанцам здаўся германскі гарнізон горада Гаруа.
Адзіным буйным цэнтрам германскага супраціўлення застаўся Яўндэ. Бельгійска-французскія сілы рушылі ўглыб кантынента ўздоўж трасы будаваўшайся немцамі чыгункі, адбіваючы па шляху атакі германскіх войскаў, і ў лістападзе 1915 года ўзялі горад. Большасць германскіх салдат адступіла ў нейтральную Іспанскую Гвінею, дзе былі інтэрнаваныя да канца вайны. Апошні нямецкі апорны пункт у Камеруне капітуляваў у лютым 1916 года.
Мядзведзі
Мядзведзі (Ursus) — род млекакормячых атрада драпежных.
Згодна з палеанталагічнымі звесткамі, род мядзведзяў з'явіўся 5-6 мільёнаў гадоў таму. Першым яго прадстаўніком у цяперашні час лічаць мядзведзя Ursus minimus — адносна невялікая жывёла, выкапнёвыя рэшткі знойдзены на тэрыторыі Францыі. Усе сучасныя чатыры віды роду, а таксама шэраг вымерлых (напрыклад, пячорны мядзведзь Ursus spelaeus) паходзяць ад этрускага мядзведзя (Ursus etruscus), які жыў 2,1 мільёна гадоў таму.
Самым маладым відам роду з'яўляецца белы мядзведзь, які аддзяліўся ад бурага мядзведзя прыкладна 200 000 гадоў таму.
Бязводзічы
Геаграфія
За 24 км на паўднёвы захад ад Мсціслава, 82 км ад Магілёва, 6 км ад чыгуначнай станцыі Ходасы на лініі Орша-Сураж. Рэльеф раўнінны. На поўдні цячэ р. Альхоука (прыток р. Белая Натапа). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Залессе і далей па шашы Мсціслаў-Расна-Магілёў.
Гісторыя
Вядома з 17 ст., у час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай (1654-1667) спустошана. Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772) у складзе Расійскай Імперыі ў Мсціслаўскай правінцыі Магілёўскай губерні, дзейнічала драўляная царква. У 1781 г. маёнтак у Чэрыкаўскім павеце, уласнасць памешчыка. У 1812 г. пабудавана новая драўляная царква. Станам на 1834 год у царкоўнай ўласнасці. У 1848 годзе ў Чэрыкаўскім павеце. У 1889 годзе адкрыта царкоўнапрыходская школа. Штогод 29 чэрвеня і 14 верасня праводзілі таргі. У 1909 годзе ў Доўгавіцкай воласці Чэрыкаўскага павета Магілёўскай губерні.
Савецкая ўлада ўстаноўлена ў студзені 1918 года. У 1918 годзе на базе царкоўнапрыходскай адкрыта працоўная школа 1-й ступені, дзе ў 1926 годзе вучылася 76 чалавек, дзе станам на 1926 год было 76 вучняў. У 1926 г. -- 50 двароў, 286 жыхароў. У лютым 1931 годзе арганізаваны калгас «Чырвоны дзень», які станам на 1932 год аб'ядноўваў 85 гаспадарак, меў 1098 га ворыва.
У Вялікую Айчынную вайну ад 14 ліпеня 1941 г. да 28 верасня 1943 г. вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі.
У 1990 г. -- 21 гаспадарка, 97 жыхароў, у складзе племсаўгаса імя Тэльмана (цэнтр—в. Ходасы), працаваў магазін.
У 2007 г. далучана да ААТ “Мсціслаўскі райаграпрамтэхзаб”. Станам на 2016 год у складзе Мсціслаўскага «Райаграпрамтэхзабеспячэння».
Планіровачна складаецца з крывалінейнай вуліцы з завулкамі, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай двухбакова, няшчыльна, традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Вядомыя асобы
Святлана Іванаўна Стралецкая (нар. 18.7.1942, Бязводзічы). У 1959 г. скончыла сярэднюю школу, у 1969 г. філалагічны факультэт Магілёўскага педагагічнага інстытута (завочна). У 1979 г. — завуч па агульнадукацыйных прадметах СПТВ-49 Мсціслава, з 1991 г. — намеснік дырэктара па вучэбнай рабоце ПТВ-218. Званне «Заслужаны работнік народнай адукацыі БССР» прысвоена ў 1991 г.
Адміністрацыйны падзел Парыжа
Парыж падзелены на 20 муніцыпальных акруг (арандысман, arrondissements; ). Нумар акругі паказваецца двума апошнімі лічбамі ў паштовым індэксе Парыжа.
Нумарацыя акругаў ідзе па спіралі па гадзіннікавай стрэлцы ад першай акругі, якая знаходзіцца ў цэнтры горада, на правым (паўночным) беразе Сены.
Кожная акруга падзелена на чатыры квартала (фр. quartiers). Такім чынам, у Парыжы 80 адміністрацыйных кварталаў (фр. quartiers administratifs), у кожным з якіх ёсць сваё аддзяленне паліцыі.
Першыя 12 адміністрацыйных акруг
11 кастрычніка 1795 года Парыж быў падзелены на 12 акруг. Яны былі пранумараваны з захаду на ўсход; акругі з 1 па 9 знаходзіліся на правым беразе Сены, а з 10 па 12 - на левым беразе. Кожная акруга дзялілася на 4 кварталы, захоўваючы падзел горада на 48 кварталаў, прыняты ў 1790 годзе.
З 1800 года, па рашэнні Напалеона, 12 адміністрацыйных акруг горада падпарадкоўваліся загадам ўрада.
Пашырэнне Парыжа
У часы кіравання Луі-Філіпа, з 1841 па 1845 гг., была пабудавана новая гарадская сцяна, празваная Цьерскай (de Thiers), змясціўшы ўнутр таксама многія прыпарыжскія камуны: Гронель, Важырар, Берсі, Шарон, Бельвіль, Ля-Вілет, Ля-Шапель, Манмартр, Бацінёлі, Пасі і Атой. 1 студзеня 1860 па ўказе наступнага кіраўніка Напалеона III гэтыя камуны былі афіцыйна далучаны да горада, чыя тэрыторыя адразу павялічылася ў 2,5 разы, а насельніцтва пераваліла за мільён. Новыя тэрыторыі і 12 старых акругаў былі ператвораныя ў цяперашнія 20.
Мэр кожнай акругі прызначаўся кіраўніком французскай дзяржавы і абіраўся з самых буйных падаткаплацельшчыкаў; займаўся толькі грамадзянскімі актамі, ваеннай павіннасцю, школамі і вядзеннем выбарчых спісаў.
Сергій V Неапалітанскі
Сергій V Неапалітанскі (Sergio V Napoli) — герцаг Неапаля ў 1042—1082 гадах, сын і пераемнік Іаана V.
Улетку 1074 года Сергій умяшаўся ў канфлікт двух нарманскіх кіраўнікоў Роберта Гвіскара, герцага Апуліі, і Рычарда I, князя Капуі, на баку Гвіскара. У выніку Сергій ледзь пазбег паражэння і быў вымушаны прасіць пасродніцтва ў папы Рыгора VII. Пасля ўзяцця Робертам Гвіскарам Салерна Неапаль застаўся адзінай не-нарманскай дзяржавай Паўднёвай Італіі і быў вымушаны лавіраваць паміж моцнымі суседзямі.
Араньестад (Аруба)
Араньестад (Oranjestad) — сталіца і найбуйнейшы горад Арубы. Насельніцтва складае 33 000 жыхароў (2005).
Бадмінтон у Беларусі
Бадмінтон у Беларусі
У Беларусі
У Беларусі развіваецца з 1960 года. У 1962 створана Федэрацыя бадмінтона БССР, у лістападзе 1962 праведзены першы чэмпіянат Мінска, затым у Магілёве — першы чэмпіянат Беларусі. У 1963 беларуская каманда ўдзельнічала ў першым чэмпіянаце СССР. У 1968 адбылася першая міжнародная сустрэча (з камандай Югаславіі).
Зборная каманда Беларусі — шматразовы чэмпіён і прызёр чэмпіянатаў СССР, Кубкаў СССР і летніх Спартакіяд народаў СССР. У 1971 зборная Беларусі заваявала Кубак СССР. У 1972 беларускія спартсмены заваявалі 4 залатыя і 3 сярэбраныя медалі першынства СССР. У 1980 і 1982 каманда Беларусі была чэмпіёнам СССР. Найбольшых поспехаў дамаглася Святлана Зільберман (Бялясава) — шматразовая чэмпіёнка Беларусі, 17-разовая чэмпіёнка СССР, трохразовы бронзавы прызёр чэмпіянату Еўропы. Надзея Касцючык і Вольга Конан станавіліся чэмпіёнкамі Еўропы сярод юніёраў.
З 1993 Беларусь уваходзіць у Сусветную федэрацыю і Еўрапейскую канфедэрацыю па бадмінтоне. Эмблема Беларускай федэрацыі бадмінтона — чырвона-белы валан на фоне сіняй кветкі васілька.
Спаборніцтвы
Чэмпіянат Беларусі па бадмінтоне праводзіцца ў Беларусі з 1992 года.
Навучанне бадмінтону ў Беларусі
У Брэсце працуе спецыялізаваная дзіцяча-юнацкая школа алімпійскага рэзерва прафсаюзаў па акрабатыцы і бадмінтону. Аддзяленні бадмінтона дзейнічаюць таксама: у СДЮШАР прафсаюзаў па гульнявых відах спорту «Дзвіна» г. Віцебска, СДЮШАР № 7 г. Гомеля, СДЮШАР № 1 г. Мазыра, ДЮСШ № 1 Светлагорскага раёна ў г. Светлагорску, ДЮСШ «Гродна — Хваля» г. Гродна, гарадской СДЮСШАР г. Магілёва, а ў Мінску — у СДЮШАР па гульнявых відах і СДЮШАР па настольным тэнісе (даныя 2019 г.).
Спецыялізаванай навучальна-спартыўнай установай па каардынацыі дзейнасці аддзяленняў бадмінтона ў спартыўных школах, падрыхтоўцы нацыянальных (зборных) каманд і спартыўнага рэзерва, падрыхтоўцы трэнераў-інструктараў з’яўляецца Рэспубліканскі цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі па гульнявых відах спорту ў Мінску.
Гнастыцызм
Гнастыцы́зм (ад γνωστικός — «той, хто ўведвае, пазнае») — агульная назва рэлігійна-філасофскіх вучэнняў, якія спалучаюць тэалогію ранняга хрысціянства, элементы старажытна-ўсходніх рэлігій, ідэі філасофіі (неаплатанізм, неапіфагарэізм) і іншае.
Гнастыцызм узнік у 1 ст. ва ўсходняй частцы Рымскай імперыі, росквіт прыпадае на 2 ст.
Уладзіслаў Рыгоравіч Ардзінба
Біяграфія
У 1966 годзе скончыў гістарычны факультэт Сухумскага дзяржаўнага педагагічнага універсітэта, затым аспірантуру пры Інстытуце Усходазнаўства АН СССР. У гэтым інстытуце Ардзінба працаваў да 1988 года, займаўся вывучэннем гісторыі, культуры і рэлігіі старажытных народаў Малай Азіі, у першую чаргу хатаў і хетаў. У 1985 абараніў доктарскую дысертацыю. З’яўляецца аўтарам больш за 40 навуковых прац. У 1988 выбіраецца дырэктарам Абхазскага навукова-даследчага інстытуту мовы, літаратуры і гісторыі імя Дз. Гуліа.
Гнастыцызм
Найбольш значныя прадстаўнікі —, Гераклеан, Карпакрат Александрыйскі,.
Уладзіслаў Рыгоравіч Ардзінба
Біяграфія
У 1989 годзе выбіраецца дэпутатам Вярхоўнага Савету СССР і становіцца сябрам прэзідыюму. У 1990 годзе выбіраецца дэпутатам Вярхоўнага Савету Абхазіі і яго старшынёй.
Гнастыцызм
Напрамкі
Вылучаюць
Уладзіслаў Рыгоравіч Ардзінба
Біяграфія
Узначаліўшы рэспубліку, Ардзінба стаў праводзіць курс, накіраваны на рэалізацыю права Абхазіі на самавызначэнне. З пачаткам у жніўні 1992 вайсковай апэрацыі Грузіі супраць Абхазіі (Абхаскі канфлікт) становіцца старшыней Дзяржаўнага камітэта абароны і ўзначальвае абхаскі супраціў, які скончыўся 30 верасня 1993 поўнай перамогай Абхазіі.
Гнастыцызм
Светапогляд
Чалавек паводле гнастыцызму — асноўны цэнтр сусветнага працэсу. Ён, хоць і з'яўляецца стварэннем цёмных сіл свету, па сваёй субстанцыі не належыць яму. Гэта яго боская субстанцыя часта прымае форму самастойнай іпастасі «Першачалавека», або «Антропаса». Душа чалавека іншародная целу і па сваёй сутнасці належыць надкасмічнай сферы (Васілід). Разам з дуалізмам душы і цела ў гнастыцызме існуе і трыхатамічнае раздзяленне чалавека на «духоўнае», «душэўнае» і «цялеснае». З гнастыцызмам звязана ўзнікненне маніхейства.
Уладзіслаў Рыгоравіч Ардзінба
Біяграфія
26 лістапада 1994 Ардзінба быў абраны першым прэзідэнтам самаабвешчанай Рэспублікі Абхазіі, 3 кастрычніка 1999 — пераабраны на новы тэрмін. У 2004 з прычыны хваробы адышоў ад актыўнай палітычнай дзейнасці.
В. Ардзінба меў жонку і дачку.
Універсал (кузаў)
Універса́л (ад universalis — агульны, усеагульны) — тып закрытага кузава легкавога аўтамабіля. Мае 2 ці 3 рады сядзенняў, 3 ці 5 дзвярэй, адны з якіх заднія, багажнае аддзяленне за спінкай задняга сядзення. Заднія сядзенні (пры 3 радах сярэднія і заднія) могуць складвацца і павялічваць аб’ём багажнага аддзялення. Дазваляе выкарыстоўваць легкавы аўтамабіль як грузапасажырскі.
Першапачаткова гэта былі машыны для перавозкі грузаў. З часам яны набылі папулярнасць у якасці сямейных аўтамабіляў. Са з’яўленнем першых мінівэнаў попыт на ўніверсалы пачаў зніжацца. Частку сваёй прывабнасці ўніверсалы страцілі з ростам папулярнасці SUV.
Найбольшым попытам універсалы карыстаюцца ў Еўропе. У 2021 годзе на гэты рынак прыпадала 64% сусветных продажаў — крыху больш за адзін мільён адзінак з агульнай колькасці 1,6 мільёна машын. Еўропа гэта таксама рынак, дзе ўніверсалы маюць найбольшую долю — 8,3%. У астатнім свеце было прададзена 574 000 універсалаў. Продажы ў ЗША і Канадзе склалі 183 000 адзінак. Трэцім па велічыні рынкам стала Расія разам з былымі савецкімі рэспублікамі (140 000). Японія была чацвёртым рынкам. Пятае месца займае Кітай з усяго 107 000 машын.
NGC 832
NGC 832 — падвойная зорка ў сузор’і Трыкутнік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Лючжоу
Лючжоу — горад на поўдні Кітая, на рацэ Люцзян, у Гуансі-Чжуанскім аўтаномным раёне. Насельніцтва 3,54 млн чалавек (2014). Вузел чыгунак. Лесапрамысловы цэнтр. Прамысловасць: цяжкая, металургічная, хімічная.
Луіджы Факта
Луіджы Факта (Luigi Facta, 1 верасня 1861, Пінерола, П’емонт — 5 лістапада 1930, Пінерола, П’емонт) — італьянскі палітык і дзяржаўны дзеяч, узначальваў кабінет міністраў Італіі з 26 лютага 1922 года па 31 кастрычніка 1922 гады. Ён быў апошнім старшынёй Савета міністраў Італіі да гвалтоўнага захопу дзяржаўнай улады фашыстамі пад кіраўніцтвам Беніта Мусаліні, у выніку так званага «Марша на Рым».
Біяграфія
Луіджы Факта увайшоў у палітыку ў 1892 годзе як член ліберальнай партыі парламента ад Пинероло. Гэта дэпутацкае крэсла ён займаў на працягу трыццаці гадоў. Ён працаваў амаль бесперапынна на працягу гэтага часу ў розных кааліцыйных ўрадах, у розных кабінетах міністраў. З 1910 па 1914 год і з 1919 па 1920 год Факту выконваў абавязкі міністра фінансаў Італіі.
З пачаткам Першай сусветнай вайны Луіджы Факта актыўна выступаў за нейтралітэт Італіі, але пасля таго, як каралеўства ўступіла ў вайну, ён змяніў сваё меркаванне. Сын Луіджы загінуў падчас баявых дзеянняў, і Факту, казаў, што ён ганарыцца тым, што яго сын прынёс у ахвяру ўласную жыццё ў імя сваёй краіны.
У лютым 1922 года, Факта быў прызначаны прэм’ер-міністрам і сфармаваў уласны Кабмін. Італію ў той час ўзрушвалі хвалявання ініцыююцца фашыстамі на чале з Беніта Мусаліні. Калі чернорубашечники пачалі «Марш на Рым», кароль Віктар Эмануіл III адмовіў Луіджы Факта ў падтрымцы, хоць італьянская армія была гатовая здушыць фашысцкі путч. Час быў страчаны і ва ўладзе ўстаў Мусаліні, які абвясціў сябе дыктатарам.
Вялікія Вераб’евічы
Вялі́кія Вераб’е́вічы (, Великие Веробьевичи) — аграгарадок у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вераб’евіцкага сельсавета.
Луіджы Факта
Біяграфія
Факту не стаў адкрыта выступаць супраць Мусаліні і таму стаў сенатарам ў 1924 годзе.
Памёр Луіджы Факта 31 кастрычніка 1930 года ў сваім родным горадзе Пинероло.
Гутарка Паўлюка
«Гутарка Паўлюка» — ананімны вершаваны твор беларускай літаратуры XIX ст., запісаны ў 1890-х фалькларыстам П. П. Дземідовічам у Слуцкім павеце і ўпершыню апублікавана ім (пад псеўданімам Беларус) у газеце «Віленскі веснік» (1898, № 173). У аснове — маналог селяніна Паўлюка супраць царскіх улад і, у прыватнасці, супраць іхняй палітыкі спойвання народа.
Уладзіслаў Алегавіч Ганчароў
Уладзісла́ў Але́гавіч Ганчаро́ў (нар., , Віцебская вобласць, Беларусь) — беларускі скакун на батуце. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (2022). Алімпійскі чэмпіён 2016 года, сярэбраны і бронзавы прызёр чэмпіянатаў свету 2014 і 2015 гадоў, чэмпіён Еўропы 2014 года, сярэбраны прызёр Еўрапейскіх гульняў 2015 года.
Біяграфія
Скончыў гімназію № 1 г. Віцебска. На Чэмпіянаце свету 2013 года ў індывідуальных спаборніцтвах заняў 8-е месца, у сінхронных скачках — 6-е месца.
На Чэмпіянаце Еўропы 2014 года ў Гімарайншы заваяваў золата ў індывідуальных спаборніцтвах і бронзу ў камандных спаборніцтвах, у сінхронных скачках заняў пятае месца. У тым жа годзе на Чэмпіянаце свету ў Дэйтона-Біч стаў срэбраным прызёрам у сінхронных скачках і бронзавым у індывідуальных спаборніцтвах.
На Чэмпіянаце Еўропы 2016 года ў Вальядалідзе заваяваў золата ў індывідуальных і сінхронных скачках і срэбра ў камандных спаборніцтвах. У тым жа годзе дэбютаваў на летніх Алімпійскіх гульнях у Рыа-дэ-Жанэйра, дзе ў індывідуальных скачах з адзнакай 61,745 бала заваяваў адзіны залаты медаль Беларусі на гэтых Гульнях.
З’яўляецца студэнтам кафедры гімнастыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта фізічнай культуры.
Палітычныя погляды
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.
Когістэ (прыпыначны пункт)
Гісторыя
У 2017 годзе ўрад Эстоніі прыняў рашэнне не ўкладваць 17 000 000 еўра ў рамонт 70-кіламетровай чыгуначнай трасы Пярну — Леле. Рэгулярны рух цягнікоў паміж Пярну і Леле быў спынены 8 снежня 2018 года.
Вакзал
Будынак вакзала, пабудованы ў 1926 годзе па праекце архітэктара Леона Ёхансана, выкарыстоўваўся да 1980-х гадоў. У цяперашні час выкарыстоўваецца як дом.
20 лютага
20 лютага — пяцьдзясят першы дзень года па Грыгарыянскім календары
Беларуская лексіка
Усе зазначаныя групы спрадвечна беларускай лексікі гістарычна, па часе ўзнікнення характарызуюцца ў прыведзеным парадку іх пералічэння. Беларуская пісьменнасць усталёўваецца у XIII-XIV ст., або ўсяго каля сямісот гадоў таму. Індаеўрапейскі пласт лексікі адзначаецца ў індыйскіх, іранскіх, германскіх, раманскіх, балтыйскіх, славянскіх і іншых моўных групах, якія з'яўляюцца роднаснымі, але ў рознай ступені, што адзначаецца ў неаднолькавым падабенстве знешняй формы слова.
Вострава (Мёрскі раён)
Во́страва (, Острово) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Новапагосцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах маёнтак у складзе гміны Новы Пагост Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 17 снежня 1971 года вёска ўваходзіла ў склад Наўгародскага сельсавета.
Мартыралог
Мартырало́г (ад μάρτυς — сведка; μαρτύριον — доказ) — спіс прызнаных святых (насуперак назве, не абавязкова толькі мучанікаў), імёны якіх прыводзяцца ў каляндарным парадку ў адпаведнасці з датай іх пакутніцтва (гэта значыць «днямі нараджэння» да новага жыцця). Звычайна тэрмін выкарыстоўваецца ў каталіцкай традыцыі, у праваслаўнай выкарыстоўваюць тэрмін святцы.
Самыя раннія з вядомых нам мартыралогаў — рымскі Мартыралог Ераніма і календары мучанікаў, карфагенскі і канстанцінопальскі, — змяшчалі імёны мясцовашанаваных мучанікаў. Папа Грыгорый XIII (1572—1585) распарадзіўся скласці агульнацаркоўны, так званы Рымскі мартыралог, а наступныя папы пераглядалі і дапаўнялі яго.
У далейшым паняцце «мартыралог» стала выкарыстоўвацца ў шырэйшым, пераносным значэнні. У наш час у публіцыстыцы гэта слова часта выкарыстоўваецца для абазначэння пераліку асоб, якія падвергліся праследаванням ці пакутам, а таксама пераліку перажытых кім-небудзь пакут, фактаў праследавання і да т.п. Так, напрыклад, у 1988 годзе ў Беларусі было створана добраахвотнае таварыства «Мартыралог Беларусі», які ставіў мэтай раскрыццё масавых рэпрэсій у 1920—1950-я гг., высвятленне колькасці тых, хто загінуў на Беларусі, у месцах высылкі і зняволення, увекавечанне іх памяці.
Паветраны шар (песня)
«Паветраны шар» ― песня беларускага рок-гурта «N.R.M.», напісаная Лявонам Вольскім. Упершыню выдадзена на студыйным альбоме «Пашпарт грамадзяніна N.R.M.» (1998). У 2004 годзе рэп-кавер на яе зрабіў гурт «Нестандартный Вариант» (музычны альбом «Не как все…»).
Гула (багіня)
Гула (шумер. літаральна "вялікая"), у вавілонскай міфалогіі вядома як Нінтынуга — багіня лекавання, заступніца медыкаў у шумера-акадскай міфалогіі.
Вядома з 3 тысячагоддзя да н. э. Культ узнік у перыяд росквіту Ура. Лічыцца, што яму папярэднічаў больш старажытны шумерскі культ Бау, багіні сабак. Асноўным цэнтрам шанавання з'яўляўся горад Ісін, таму Гула вядома яшчэ як Нінісіна (літаральна "жанчына Ісіна"). У месапатамскіх загаворах таксама называецца эпітэтамі "жанчына здароўя" і "вялікі лекар". Малявалася разам з сабакамі, часцяком у атачэнні зорак. Некаторыя даследчыкі разглядаюць Гулу як бажаство, звязанае з замагільным светам. Адным з яе дадатковых сімвалаў з'яўляўся кій, аплецены змеямі, які ў трансфармаваным выглядзе выкарыстоўваецца ў сучаснай медыцыне.
Бялынец
Бялы́нец (, Белынец) — вёска ў Мсціслаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходасаўскага сельсавета.
Геаграфія
За 25 км на паўднёвы захад ад Мсціслава, 72 км ад Магілёва, 5 км ад чыгуначнай станцыі Ходасы на лініі Орша-Сураж. Рэльеф узгорысты. На паўднёвым захадзе цячэ р. Чорная Натапа. Транспартныя сувязі па шашы Мсціслаў-Магілёў, якая праходзіць паблізу вёскі.
Гісторыя
У 1777 г. вёска у Чэрыкаўскай акрузе Магілёўскай губерні. У 1858 г. — 118 жыхароў. У 1897 г. — 24 двары,113 жыхароў, у Доўгавіцкай воласці Чэрыкаўскага павета Магілёўскай губерні. У 1909 г. — 26 двароў, 101 жыхар.
Савецкая ўлада ўстаноўлена ў студзені 1918 г. У 1931 г. арганізаваны калгас «Чырвоны будаўнік», які ў 1932 г. аб'ядноўваў 22 гаспадаркі, меў 137 га ворыва, яго абслугоўвала Ходасаўская МТС імя Тэльмана.
У 1976 г. да вёскі далучаны вёскі Ходасы-2 і Гарадок. Станам на 2016 год у складзе Мсціслаўскага «Райаграпрамтэхзабеспячэння».
Алек Век
Алек Век (Alek Wek, ) — англійская топ-мадэль афрыканскага паходжання, дзінка па нацыянальнасці.
Раннія гады
Яна была сёмым дзіцем у сям’і з дзевяці. Калі іх сям’я эмігравала з Судана, яе маці выбрала дату 16 красавіка — час сезону дажджоў, у гэты перыяд і нарадзілася Алек. Яна кажа, што яе імя азначае «Чорная ў плямах карова».
Пачатак кар’еры
Супрацоўнік мадэльнага агенцтва заўважыў Алек на кірмашы, арганізаваным мясцовай радыёстанцыяй. Першай вокладкай Алек стаў адзін з нумароў амерыканскага ELLE ў 1997 годзе.
NGC 7744
NGC 7744 (іншыя абазначэнні — IC 5348, PGC 72300, ESO 292-17, MCG -7-48-17, AM 2342-431) — галактыка ў сузор’і Фенікс.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ігар Ольгавіч
Прадстаўнік княжацкага роду Ольгавічаў дынастыі Рурыкавічаў. Сын чарнігаўскага князя Алега Святаславіча. Валодаў валасцямі з цэнтрамі ў Юр’еве, Гарадцы-Асцёрскім і Рагачове. У 1146 годзе быў вымушаны прыняць чарнецтва ў Кіеўскім Фёдараўскім манастыры. У 1147 годзе забіты кіянамі ў помсту ненавіснаму роду Ольгавічаў. Хроснае імя — Георгій. Ушаноўваецца царквой як святы ў ліку дабраверных.
Вакзал Манпарнас
Вакзал Манпарна́с (Gare Montparnasse) — адзін з шасці буйных вакзалаў у Парыжы, размешчаны ў раёне Манпарнас, у 15-й акрузе.
Станцыя выкарыстоўваецца для прыёму і адпраўлення міжгародніх цягнікоў TGV на захад і паўднёвы захад Францыі, у тым ліку па накіраванню на Тур, Бардо, Нант і Рэн. Акрамя таго, вакзал абслугоўвае прыгарадныя і рэгіянальныя маршруты Transilien Paris — Montparnasse.
Побач з вакзалам размешчана станцыя метро, аддаленыя часткі якой звязаны паміж сабой высакахуткасным травалатарам.
Аварыя на вакзале Манпарнас
22 кастрычніка 1895 года на вакзале Манпарнас адбылася аварыя. Экспрэс з Гранвіля, які прыбыў на вакзал, з -за няспраўнасці тармазоў не змог спыніцца і на хуткасці 40 км/ч збіў тупіковы ўпор, прабіў 60 ці сантыметровую сцяну вакзала. Паравоз праз пралом выпаў на вуліцу, якая знаходзілася на 10 метраў ніжэй шляхоў. Там паравоз спыніўся, уткнуўшыся насавой часткай у брук.
У гэтай аварыі было на здзіўленне мала ахвяр: два пасажыра цягніка атрымалі раненні, таксама пацярпела паравозная брыгада і пажарны, але ўсе яны засталіся жывыя. Загінула толькі прадаўшчыца газет, якая стаяла на вуліцы, — яна была прыціснутая сцяной, якая абвалілася.
Па матывах гэтай аварыі ў Бразіліі быў створаны макет-помнік.
Тракайскі гістарычны нацыянальны парк
Тракайскі гістарычны нацыянальны парк — нацыянальны парк у паўднёва-ўсходняй Літве, на захад ад Вільні, недалёка ад Трокаў (парк падпарадкоўваецца гарадской уладзе). Ён быў заснаваны ў 1992 годзе з мэтай захавання гістарычнага цэнтра літоўскай дзяржаўнасці ў Троках з яго аўтэнтычным прыродным асяроддзем. Уваходзіць у склад Тракайскага самакіравання (большая яго частка) і Эляктрэнайскага самакіравання.
Плошча парку складае 8149 га (лясы 30 %, азёры 18 %). Цэнтрам гістарычнага парку з’яўляецца гістарычная частка горада Тракай, Тракайскі замак, да якога можна пад’ехаць праз пешаходны мост і замкавы комплекс паўвострава.
Прырода
Ланцугі пагоркаў і хрыбтоў, утвораныя ледавіком, чаргуюцца з рознымі па памерах азёрнымі хрыбтамі. У парку 32 азёры. Азёры Гальве, Скайсціс, Татарышкес і Лука злучаюцца пратокамі і ўтвараюць цэласную сістэму. Найбуйнейшае з азёр — возера Гальве з 21 выспамі (самы вядомы замкавы востраў), а самае чыстае — возера Акмена.
Цікавымі з’яўляюцца Кудрёнскі лес, балоты Пломянай і Варнікай, дзе знаходзяць прытулак многія віды млекакормячых і птушак. Балота Пломенай славута вялікай калоній вадаплаўных птушак і шматлікімі ахоўнымі раслінамі віды раслін. На возеры Пломенай знаходзяцца буйныя калоніі бурагаловых чаек. Вывучыць прыроду Варнікайскага запаведніка можна дзякуючы пешаходнай сцежцы.
Парк славіцца пекнымі пейзажамі і відамі, якія падыходзяць для малявання. На паўночным беразе возера Гальве ёсць пагорак, з якога адкрываецца эстэтычны выгляд і выдатны від.
Культурныя каштоўнасці
На невялікай тэрыторыі парку сканцэнтравана шмат аб’ектаў, якія з’яўляюцца літоўскай культурнай спадчынай. Тут знаходзіцца старое Тракайскае замчышча, якая з’яўлялась рэзідэнцыяй Вялікага князя Гедыміна, і месцам нараджэння Вітаўта Вялікага. Найбольш вядомыя пабудовы XIV—XV стст., звязаныя з Трокамі і пазнейшымі падзеямі гісторыі Літвы: Бражуольская дамова 1382 г., хрышчэнне Вітаўта ў 1384 г., смерць Вітаўта ў 1430 г., смерць Кейстута і Жыгімонта ў 1440 г., супрацьстаянне з Тэўтонскім ордэнам.
Славутасцю парка з’яўляецца тры замкі рознай ступенню захаванасці — Старымі Трокамі, Паўвостравам (захаваліся руіны ў цэнтры Трокаў) і Сальскім замкам. Музей, размешчаны ў апошнім, з’яўляецца адным з самых папулярных турыстычных аб’ектаў. Паміж азёрамі Гальве і Акмена знаходзіцца парк Рэкалніс плошчай 48 га, а каля азёр Гальве і Скайсціс — сядзіба і парк Ужутракіс (канец 19 ст.).
Адпачынак і забавы
Трокі — адно з папулярных месцаў кароткачасовага адпачынку. Тут арганізавана інфраструктура для: купання, рыбалкі, катання на яхце, катання на лодках, існуе шырокі выбар розных іншых відаў адпачынку. Былая сядзіба Татарышкаў з’яўляецца адной з лепшых баз для кемпінгу у Літве. Цікавая і вядомая экспазіцыя Тракайскага гістарычнага музея ў Тракайскім замку. Існуе унікальная этнаграфічная выстава караімаў. У Варнікайскім лесе ёсць трэнажорная дарожка. Арэнда лодак ля азёр. У Троках ёсць цэнтр водных відаў спорту, вяслярныя рэгаты (рэгата на р. Гальва), створаны ў 1934 годзе яхт-клуб.
Змітро Віталін
Біяграфія
З 1915 года знаходзіўся з бацькамі ў эвакуацыі ў Бранску. Летам 1919 года вярнуліся ў Беларусь у Калінкавічы. Скончыў Калінкавіцкую васьмігодку (1928). З 1929 года ў Мінску. Набыў спецыяльнасць электраманцёра і працаваў у Радыёцэнтры БССР радыёманцёрам, потым карэспандэнтам. Член БелАПП з 1930. Сакратар часопіса «Шляхі калектывізацыі». З вясны 1932 адказны сакратар крычаўскай раённай газеты. У верасні 1932 паступіў вучыцца на творчае аддзяленне МВПІ. Ягоныя вершы, паводле С. Грахоўскага, хваліў Янка Купала.
Арыштаваны ДПУ БССР 23.2.1933 па справе «Беларускай народнай Грамады». Асуджаны на ссылку 10.8.1933. Пакаранне адбываў у Марыін­ску Кемераўскай вобласці, дзе знаходзіўся на пасяленні (некаторы час разам з М. Лужаніным і З. Астапенка). Вярнуўся ў Калінкавічы ў канцы 1935. Адбыўшы вайсковую службу, працаваў на фанернай фабрыцы ў Мазыры. Быў карэспандэнтам газеты «Бальшавік Палесся».
У вайну на фронце. З канца 1943 карэспандэнт дывізіённай газеты «Вперёд за Родину!». З чэрвеня 1945 года ў рэдакцыі газеты «За честь Родины», якая дыслакавалася ў Вене. У 1950 пераведзены ў адэскую акруговую газету «Защитник Родины». У 1956 накіраваны ў Будапешт, дзе працаваў у рэдакцыі газеты групы войск «Ленинское знамя». Дэмабілізаваны ў 1961 у званні маёра. Жыў у Адэсе. З 1961 на творчай рабоце. Працуючы ў армейскіх газетах і жывучы ў Адэсе, друкаваў тое, што пісаў на рускай мове.
Пярну-Каўбаяам
Пярну-Каўбаяам (Pärnu kaubajaam, Пярну-Таварная) — былая чыгуначная станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Пярнумаа. Знаходзілася ў горадзе Пярну на лініі Леле — Мыйзакюла.
Гісторыя
Станцыя была адкрыта ў 1971 годзе. З распадам СССР станцыя страціла сваё стратэгічнае значэнне, бо лінія стала тупіковай на мяжы з Латвіяй.
У 2017 годзе ўрад Эстоніі прыняў рашэнне не ўкладваць 17 000 000 еўра ў рамонт 70-кіламетровай чыгуначнай трасы Пярну — Леле. Рэгулярны рух цягнікоў паміж Пярну і Леле быў спынены 8 снежня 2018 года.
Бахмач
Бахмач  — горад, адміністрацыйны цэнтр Бахмацкага раёна Чарнігаўскай вобласці Украіны. Чыгуначны вузел. Камбінат па вытворчасці малочных кансерваў і сушцы гародніны; птушкакамбінат.
У ХІХ стагоддзі мястэчка Бахмач было ў складзе Бахмачскай воласці Канатопскага павета Чарнігаўскай губерні.
Агастас Джульярд
Агастас Джульярд (Augustus D. Juilliard; 19 красавіка 1836 — 25 красавіка 1919) — амерыканскі бізнесмен і мецэнат.
Біяграфія
Сын шаўца. Нарадзіўся ў Атлантычным акіяне на караблі, на якім яго бацькі-французы з’язджалі ў ЗША ў эміграцыю. Вырас у штаце Агаё, у 1866 годзе перабраўся ў Нью-Ёрк і ўладкаваўся на працу на камвольны камбінат. Калі фірма згалела, пачаў у 1874 годзе ўласную справу па гандлі мануфактурай (воўнай, шоўкам, бавоўнай) і даволі хутка атрымаў поспех. Разумна укладваючы сродкі ў жалезныя дарогі, банкаўскую і страхавую справу, набыў вялікую маёмасць.
Асноўнай сферай дабрачыннай дзейнасці Джульярда стала музыка. З 1892 года і да сваёй смерці ён займаў пасаду Прэзідэнта. Паводле завяшчання Джульярда, сума ў 5 мільёнаў даляраў павінна была быць прымененая на развіццё музыкі ў ЗША. Папячыцелі заснаванага для распараджэння гэтымі сродкамі фонду адкрылі ў 1924 годзе Джульярдскую вышэйшую школу (Juilliard Graduate School), пазней ператвораную ў Джульярдскую школу музыкі.
Востраў (Мёрскі раён)
Во́страў (, Остров) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Новапагосцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах засценак у складзе гміны Мёры Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 11 лютага 1974 года хутар уваходзіў у склад Камянполлеўскага сельсавета.
Дарэмскі замак
Дарэмскі замак (Durham Castle) — нармандскі замак тыпу motte and bailey, размешчаны ў англійскім горадзе Дарэм на скалістым уцёсе над ракой Уір. Побач з ім стаіць яшчэ адзін помнік сусветнай спадчыны — Дарэмскі сабор.
Дарэмскі (або Дэргемскі) замак быў узведзены ў XI стагоддзі адразу пасля нармандскай заваёвы Англіі для абароны паўночных зямель ад шатландцаў. Ён служыў рэзідэнцыяй дарэмскага біскупа, права прызначэння якога меў кароль. У пачатку XIV стагоддзі князь-біскуп Энтані Бек пабудаваў у замку парадную залу даўжынёй звыш за 30 метраў — адну з самых вялікіх у Англіі.
Брытанская антарктычная экспедыцыя (1901—1904)
Перадгісторыя
Упершыню ў антарктычныя воды з англійскіх даследчыкаў трапіў Джэймс Кук падчас свайго другога кругасветнага плавання 1772—1774 гадоў. У снежні 1772 года, спусціўшыся на поўдзень ад 50° пд. ш., ён падышоў блізка да абзы пакавага лёду. 17 студзеня 1773 года Кук упершыню ў гісторыі мараплаўства перасёк Паўднёвы палярны круг, але, дасягнуўшы 67° 15' пд. ш., сутыкнуўся з непераадольнымі льдамі. У студзені 1774 года Кук дасягнуў 71° 10' пд. ш., але і тут быў спынены пакавымі льдамі. Ён не адмаўляў існавання Паўднёвага мацерыка, але лічыў яго недаступным для мараплаўцаў: «''…Большая частка паўднёвага мацерыка (калі выказаць дапушчэнне, што ён існуе) павінна ляжаць у межах палярнай вобласці вышэй паўднёвага палярнага круга, а там мора так густа ўсеяна льдамі, што доступ да зямлі становіцца немагчымым. Рызыка, звязаная з плаваннем у гэтых недаследаваных і пакрытых ільдамі морах у пошуках паўднёвага мацерыка настолькі вялікая, што я смела магу сказаць, што ні адзін чалавек ніколі не вырашыцца пракрасціся на поўдзень далей, чым гэта ўдалося мне. Зямлі, што могуць знаходзіцца на поўдні, ніколі не будуць даследаваны''».
Першая брытанская экспедыцыя ў гэтых шыротах праходзіла ў 1839—1843 гадах пад кіраўніцтвам сэра Дж. Роса, чыёй мэтай быў Паўднёвы магнітны полюс Зямлі. Экспедыцыя працавала на караблях «Эрэбус» і «Тэрор». Рос нечакана для сябе адкрыў невядомае мора, якое цягнулася на 500 міль на поўдзень, і 11 студзеня 1841 года яго погляду адкрыліся горы Сабін і мыс Адэр (на Зямлі Вікторыі). Галоўнымі адкрыццямі Роса сталі мора Роса, шэльфавы ледавік Роса і. На востраве, пазней названым яго імем, былі выяўленыя вулканы, названыя ў гонар караблёў Эрэбус і. У лютым 1842 года яму ўдалося дасягнуць 78° 10' пд. ш. і даволі дакладна вызначыць тагачаснае становішча магнітнага полюса. Адкрыты ім раён стаў полем дзейнасці наступных брытанскіх экспедыцый. Аднак на радзіме Роса чакаў халодны прыём, і спатрэбілася больш за 60 гадоў, каб людзі зноў адправіліся ў даследаваныя ім землі.
Толькі ў студзені 1895 года нарвежскія кітабоі зноў высадзіліся на мысе Адэр. У лютым 1899 года Карстэн Борхгрэвінк у складзе брытана-нарвежскай экспедыцыі на судне «Паўднёвы крыж» высадзіўся на мысе Адэр, дзе зазімаваў — гэта была першая зімоўка ў Антарктыдзе. Улетку 1899—1900 года ён адправіўся на ледавік і дасягнуў 78° 45' пд. ш. Геолаг Райманд Прыстлі, які абследаваў яго зімоўе ў 1911 годзе, пісаў, што знайшоў там велічэзную колькасць боепрыпасаў, паколькі ніхто не мог ведаць, якія небяспечныя істоты водзяцца на зусім недаследаваным узбярэжжы.
Да пачатку XX стагоддзя ў свеце прыкметна ажывілася цікавасць да антарктычных рэгіёнаў. Прычыну гэтага Э. Чэры-Гарард апісваў так: «''У паветры лунала думка пра тое, што мацярык такой велічыні… можа аказваць вырашальны ўплыў на змены надвор'я ва ўсім Паўднёвым паўшар'і. <…> Раён вакол Паўднёвага магнітнага полюса ўяўляўся шчодрай нівай для правядзення эксперыментаў і назіранняў. Гісторыя гэтай зямлі… мела бясспрэчную цікавасць для геалагічнай гісторыі ўсяго зямнога шара, а вывучэнне ўтварэння сушы і паводзін лёду магло сказаць спецыялістам па фізічнай геаграфіі больш, чым даследаванні ў любым іншым раёне свету — у Антарктыцы ён мог назіраць штодзённыя і нават штогадзінныя змены, якія, як яму вядома, у эпоху абляднення адбываліся ва ўсім свеце…''»
У 1901 годзе практычна адначасова стартавалі германская экспедыцыя Эрыха фон Дрыгальскага (якая накіроўвалася ў сектар Антарктыкі, які прымыкае да Індыйскага акіяна). Ота Нордэншэльд узначаліў шведскую экспедыцыю, мэтай якой была, а французская экспедыцыя Жана-Батыста Шарко мела намер даследаваць Антарктычны паўвостраў. Нарэшце, шатландскі даследчык Уільям Спірс Брус накіраваўся з экспедыцыяй у мора Уэдэла.
Задумы, мэты і задачы
Яшчэ ў 1893 годзе Дж. Мюрэй — біёлаг у выдаў брашуру «Адраджэнне даследаванняў Антарктыкі», у якой заклікаў арганізаваць нацыянальную экспедыцыю ў гранічныя паўднёвыя шыроты. Ініцыятарам брытанскай экспедыцыі ў Антарктыду стаў сакратар, а пазней — прэзідэнт Каралеўскага геаграфічнага таварыства сэр Клемент Маркхэм, удзельнік першай экспедыцыі Франкліна. Пасля гібелі экспедыцыі Франкліна і няўдалай спробы дасягнуць Паўночнага полюса ў 1876 годзе брытанскае грамадскае меркаванне было накіравана супраць палярных экспедыцый, лічачы іх празмерна небяспечнымі. Поспех нарвежскай экспедыцыі Ф. Нансена прывёў да ўсведамлення, што вядучая марская дзяржава можа згубіць першынство ў засваенні палярных краін. У 1898 годзе Маркхэм апублікаваў памфлет «''Даследаванне Антарктыкі. Заклік да арганізацыі нацыянальнай экспедыцыі''». Маркхэм жорстка крытыкаваў брытанскі ўрад і паказваў, што геаграфічнымі адкрыццямі павінен займацца Каралеўскі ваенна-марскі флот. Ён абвясціў аб пачатку нацыянальнай падпіскі, прычым Савет Каралеўскага геаграфічнага таварыства ўнёс 5000 фунтаў стэрлінгаў (ф. ст.), аднак вялікага энтузіязму не выклікаў. Да наступнага, 1899 года, атрымалася сабраць не больш за 14 000 фунтаў.
Маркхэм прапанаваў на ролю кіраўніка экспедыцыі маладога лейтэнанта Роберта Скота, з якім быў знаёмы яшчэ з 1887 года. Скота рэкамендаваў яго непасрэдны начальнік — сэр Дж. Эджэртан, таксама ветэран асваення Арктыкі. Маркаў запатрабаваў у Адміралцейства спіс кандыдатур на ролю начальніка экспедыцыі, у якім прозвішча Скота стаяла на першым месцы. Аднак па шэрагу прычын Скот быў прызначаны кіраўніком экспедыцыі толькі 25 мая 1900 года. 30 чэрвеня ён быў узведзены ў камандэры (капітан 2-га рангу).
Як кіраўніку палярнай экспедыцыі, Скоту давялося пачынаць на пустым месцы, прычым сам ён нічога не ведаў аб палярных краінах. На падрыхтоўку экспедыцыі адводзілася не больш за 12 месяцаў, таму разам з Маркхэмам Скот у кастрычніку 1900 года адправіўся ў Нарвегію для кансультацый з Фрыцьёфам Нансенам — самым знакамітым палярнікам свайго часу. Нансен у той час меркаваў, што Антарктыда з’яўляецца гіганцкім вулканічным архіпелагам, пакрытым ледавікамі, для перамяшчэння па якім ідэальна падыходзяць нарты і ездавыя сабакі. Па патрабаванні Нансена Скот наважыўся выкарыстаць гэты від транспарту.
У гэты перыяд Скот таксама ўступіў у канфлікт з Аб’яднаным камітэтам, паколькі ён, як прадстаўнік ВМФ, разлічваў мець на борце ўсю паўнату ўлады, аднак Камітэт меў намер зрабіць начальнікам экспедыцыі грамадзянскую асобу — Джона Уолтэра Грэгары (1864—1932), тады — прафесара геалогіі Універсітэта Мельбурна. Грэгары збіраўся падпарадкаваць дзейнасць экспедыцыі навуковым мэтам. У выніку канфлікту Маркхэм і Скот ледзь не падалі ў адстаўку, але ўся паўната ўлады апынулася ў руках у Скота за пяць месяцаў да адплыцця, калі яшчэ не была нанятая каманда. Грэгары адмовіўся ўдзельнічаць у экспедыцыі, заявіўшы, што «навуковая праца не можа быць падпарадкавана марской прыгодзе».
Мэты экспедыцыі
Праз спешку і канфлікты ў Аб’яднаным камітэце па падрыхтоўцы экспедыцыі не атрымалася нават своечасова напісаць тэксты інструкцыі. Выразна вызначаных планаў экспедыцыя не мела, меркавалася прайсці маршрутам Дж. Роса і зазімаваць на Зямлі Вікторыі. Разглядаліся і іншыя раёны, акрамя мора Роса, але было вырашана зыходзіць з прынцыпу: «вывучаючы невядомае, варта грунтавацца на вядомым».
Перазімаваўшы, варта было пачаць разведку ўнутраных раёнаў гэтай Зямлі, далін і заходніх горных хрыбтоў, а калі апынецца магчымым — то і шэльфавы ледавік Роса. Згадкі Паўднёвага полюса арганізатары экспедыцыі ўсяляк пазбягалі, але ў інструкцыі мелася фраза аб «максімальным прасоўванні на поўдзень». У выніку фактычная дзейнасць экспедыцыі апынулася цалкам на меркаванне Р. Скота. Яго галоўным кансультантам быў сэр Джозеф Хукер — батанік экспедыцыі Роса, адзіны яе ўдзельнік, які застаўся ў жывых да 1901 года.