cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка
Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка, Цэнтральнаафрыканская Рэспубліка , ЦАР (République Centrafricaine) — дзяржава ў Цэнтральнай Афрыцы. Мяжуе на захадзе і паўднёвым захадзе з Камерунам, на поўдні — з Рэспублікай Конга і ДРК, на паўночным захадзе — з Чадам, на паўночным усходзе — з Суданам. Не мае выхаду да мора. Плошча 623 тыс.км². Афіцыйная мова — французская, найбольш пашыраная — санго. Сталіца — горад Бангі. Нацыянальнае свята — Дзень абвяшчэння рэспублікі (1 снежня).У 2010-х для краіны характэрная палітычная нестабільнасць, для вырашэння ўнутраных канфліктаў прыцягваліся міратворчыя сілы ААН. Сваёй слабаразвітасцю вылучаецца нават сярод краін Цэнтральнай Афрыкі: у 2016 годзе ЦАР займала апошняе месца ў свеце па паказчыках ВУП на душу насельніцтва і ІЧР. Зрэшты, няма благога без добрага: у 2008 годзе часопіс National Geografic прызнаў прыроду ЦАР найменш пацярпелай ад забруджання ў свеце.
Геаграфічнае становішча
ЦАР знаходзіцца ў Цэнтральнай Афрыцы. Мяжуе на захадзе і паўднёвым захадзе з Камерунам, на поўдні — з Рэспублікай Конга і ДРК (мяжа праходзіць па рэках Убангі і Уэле), на паўночным захадзе — з Чадам, на паўночным усходзе — з Суданам. Не мае выхаду да мора, што адбіваецца на эканоміцы самым негатыўным чынам. Адсутнасць выхаду да мора часткова кампенсуецца наяўнасцю буйных рачных сістэм.
Прырода
Паверхня ЦАР уяўляе сабой хвалістае пласкагор'е Азанжэ вышынёй ад 600 да 900 метраў, што раздзяляе басейны ракі Конга і возера Чад. У яго межах вылучаюць усходнюю і заходнюю часткі. Усходняя частка мае агульны ўхіл на поўдзень, да рэк Мбому (Бому) і Убангі. На пласкагор’і ўзвышаюцца астанцовыя гранітныя масівы Ядэ на захадзе і Фертыт на ўсходзе (вышыня да 1388 метраў, гара Нгаўі). На поўначы ўзвышша паступова пераходзіць у забалочаную раўніну паўднёвай ускраіны ўпадзіны Чад. Карысныя выкапні: алмазы, уранавыя, медныя, жалезныя, нікелевыя і кобальтавыя руды, нафта. У межах краіны знаходзіцца цэнтр буйнейшай у свеце магнітнай анамаліі Бангуі, паходжанне якой застаецца невытлумачальным.
Клімат і расліннасць змяняюцца з поўначы на поўдзень. Сярэдняя гадавая тэмпература складае 27 ° С, на поўдні — 25 ° С. Сярэдняя гадавая колькасць ападкаў на поўдні перавышае 1900 мм, на поўначы яна складае 1250 мм у год; працягласць вільготнага сезона скарачаецца з поўдня (травень-кастрычнік) на поўнач (чэрвень-верасень), у сярэднім ён доўжыцца з ліпеня па кастрычнік; снежань і студзень — самыя сухія месяцы.
Буйнейшыя рэкі адносяцца да сістэмы Конга: гэта Убангі і яе прытокі Кота, Мпока, Куака. Галоўныя рэкі на ўсходзе краіны — Шынкі і Мбар — суднаходныя ў ніжнім цячэнні; вышэй праходжанню суднаў перашкаджаюць парогі. На поўначы бяруць пачатак рэкі сістэмы Шары басейна возера Чад.
Старажытнасць
Здаўна па тэрыторыі краіны праходзілі шляхі шматлікіх міграцый афрыканскіх народаў, і гэта ў значнай ступені паўплывала на яе засяленне. Першымі жыхарамі на гэтай тэрыторыі, відаць, былі пігмеі. Аб існаванні зямель да захаду ад вытокаў Ніла, населеных цёмнаскурымі народамі, было вядома старажытным егіпцянам. Жывёлаводы перасяліліся сюды з паўночных саванаў, якія былі закранутыя працэсамі апустыньвання. Знойдзеныя ў пачатку 60-х гадоў XX стагоддзя антраполагам П'ерам Відалем на паўднёвым захадзе краіны мегаліты Буар вышынёй да 3 м адносяцца да эпохі неаліту.
Каланіяльны перыяд
У XVI - XVII стагоддзях на тэрыторыю міжрэчча Убангі - Шары з абязлюдзелых узбярэжжаў сталі прыходзіць паляўнічыя за жывым таварам. Аднак праз аддаленасць ад акіянаў і становішча ў сэрцы трапічнай Афрыкі краіна аж да XIX ст. заставалася невядомай еўрапейцам. Падчас падзелу Афрыкі тэрыторыя будучай ЦАР увайшла ў сферу інтарэсаў французаў. У 1895 годзе Францыя стварыла залежную тэрыторыю Убангі-Шары. Пасля Першай сусветнай вайны калонія была аддадзена ў арэнду буйным кампаніям, якія прымушалі мясцовае насельніцтва працаваць у нечалавечых умовах на плантацыях гевеі, кавы, не плацячы грошай і нават беручы ў заложнікі сем'і рабочых. Дзесяткі тысяч завербаваных у суседняе Конга абарыгенаў загінулі падчас прымусовых работ на будаўніцтве чыгункі Конга-Акіян. Усё гэта прывяло да моцнага антыкаланіяльнага "паўстання ручкі матыгі" (1928), жорстка задушанага каланіяльнымі ўладамі. У час Другой сусветнай вайны верх атрымалі антыфашысцкія галісцкія сілы.
Перыяд незалежнасці
Першы абраны пасля атрымання незалежнасці прэзідэнт Давід Дако быў зрынуты ў 1966 годзе ў выніку ваеннага перавароту. Да ўлады прыйшоў Жан-Бэдэль Бакаса, які абвясціў ЦАР імперыяй, а сябе — імператарам. У 1979 годзе пры ваеннай падтрымцы Францыі да ўлады вярнуўся Дако, краіне была вернута ранейшая назва. У 1981 годзе ў выніку чарговага ваеннага перавароту прэзідэнтам стаў генерал Андрэ Калінгба.
У пачатку 1990-х гадоў ваенныя ўлады абвясцілі, што прыступаюць да стварэння ўмоў для вяртання краіны да грамадзянскага кіравання. Аднавілася дзейнасць палітычных партыяў, быў прыняты Закон аб выбарах. У 1993 годзе на прэзідэнцкіх выбарах, прызнаных міжнароднымі назіральнікамі вольнымі і дэмакратычнымі, перамог Анж-Фелікс Патасэ. У верасні 1999 года ён быў перавыбраны на новы шасцігадовы тэрмін. Рэжым Патасэ трымаўся ў асноўным за кошт прамой ваеннай падтрымкі Лівіі і фактычна кантраляваў толькі сталіцу ЦАР.
Дзяржаўны лад
ЦАР — рэспубліка. Дзейнічае канстытуцыя ад 2016 года. Кіраўнік дзяржавы — прэзідэнт, які выбіраецца ўсеагульным прамым галасаваннем на 6 гадоў. Заканадаўчая ўлада належыць Нацыянальнаму сходу — парламенту (85 дэпутатаў, выбіраюцца на 5 гадоў). Выканаўчую ўладу ажыццяўляе прэзідэнт і ўрад.
ЦАР дзеліцца на 16 прэфектур. Сталічны горад Бангі выдзелены ў асобную адміністрацыйную адзінку, прыраўнаваную да прэфектуры.
Насельніцтва
Колькасць насельніцтва ў сённяшніх умовах не паддаецца дакладнаму падліку, розныя крыніцы прыводзяць дадзеныя ад 4,6 да 5,7 млн чалавек (2017). Штогадовы прырост ацэньваецца ў 2 %, сумарны каэфіцыент нараджальнасці — 4,3. Праацягласць жыцця ў 2017 годзе складае 52,8 гадоў, гэта трэцяе месца з канца перад Анголай і С’ера-Леоне. Па розных ацэнках, ад 4 да 11 % насельніцтва хворыя на СНІД, прычым толькі 3 % насельніцтва маюць доступ да высакаактыўнай антырэтравіруснай тэрапіі.
Большасць насельніцтва належыць да банту і адамаўа-усходніх падгруп. Паўсюдна жывуць гбая (33 %), банда (27 %), манджыа (13 %), на поўначы — сара (10 %), уздоўж ракі Убангі — бубангі, на захадзе — зандэ, у лясных раёнах пігмеі бінга і іншыя. Еўрапейцаў 6,5 тысяч, у тым ліку 3,5 тысяч французаў. Афіцыйная мова — французская; мовай міжнацыянальных зносін выступае крэольская мова санго. Сярод вернікаў прыхільнікаў мясцовых традыцыйных вераванняў 35 %, пратэстантаў і каталікоў па 25 %, мусульман 15 % (2002). Падчас рэлігійнага канфлікта 2013 многія мусульмане былі вымушаны эміграваць у суседнія Чад і Камерун. Пісьменнымі з'яўляюцца ледзьве больш за траціну дарослага насельніцтва (36 % у 2017)
Сярэдняя шчыльнасць — 8 чал./км², што ў 7 разоў менш за сярэднеафрыканскі паказчык. Больш заселеныя паўднёвыя і паўднёва-заходнія раёны — каля 12 чал/км². У гарадах пражывае прыблізна трэцяя частка насельніцтва, адзін з самых нізкіх паказчыкаў у свеце. Аднак аўтарытэтная крыніцца cia.gov ацэньвае ўзровень урбанізацыі ў 2017 годзе ў 40 %. Найбуйнейшыя гарады: Бангі (542 тысячы жыхароў у 2015, Бамбары, Бербераты, Буар, Басангоа.
Эканоміка
Сваёй слабаразвітасцю вылучаецца нават сярод краін Цэнтральнай Афрыкі: у 2016 годзе ЦАР займала апошняе месца ў свеце па паказчыках ВУП на душу насельніцтва (каля 700 долараў) і ІЧР. Аднак трэба адзначыць, што прыведзеная статыстыка базуецца на дадзеных аб экспарце і многія віды дзейнасці (здабыча слановай косці и мяса дзікіх жывёл, народная медыцына, саматужная агранка алмазаў) не ўлічваюцца і фактычныя паказчыкі ВУПу і ўзроўню жыцця некалькі вышэй.
Радовішчы карысных выкапняў разведаны слаба і, акрамя алмазаў, практычна не распрацоўваюцца. Да 2014 алмазы складалі 30-55 % кошту экспарту краіны, яшчэ столькі ж алмазаў вывозілася падпольна. Другую пазіцыю ў экспарце краіны займала драўніна. У апошнія чатыры гады (2014-2017) доля алмазаў у экспарце скарацілася да 1-3 %, доля драўніны вырасла да 50 %. На другім месцы ў экспарце цяпер сельскагаспадарчая прадукцыя. Апрацоўчая прамысловасць практычна не развітая.
У сельскай гаспадарцы трэба адзначыць яе натуральны характар з перавагай драбназямельнага ўкладу. Аб’ёмы вырошчвання харчовых культур — касавы (галоўнай харчовай культуры цэнтральнаафрыканцаў), маісу — на парадак большыя за экспартныя бавоўнік, каву і арахіс. І, як ні дзіўна, большая частка насельніцтва ЦАР забяспечвае сябе харчаваннем, і ўсё было б яшчэ лепей, каб не муха цэцэ, распаўсюджанне якой стрымлівае развіццё жывёлагадоўлі. Лішкі харчовых культур экспартуюцца і ў некаторыя гады гэта прыносіць прыбытак нават большы за экспарт бавоўны і кавы.
Паццыллі
Паццылі (Pozzilli) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Малізэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ізернія.
Насельніцтва складае 2199 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 67 чал./км². Займае плошчу 33 км². Паштовы індэкс — 86077. Тэлефонны код — 0865.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Паляна (Шаргарадскі раён)
Паляна (Поля́на) — вёска ў Шаргарадскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
IC 3808
IC 3808 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральная галактыка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Боцікі (род раслін)
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя травяністыя караняклубневыя або карэнішчавыя расліны. Сцябло простае або галінастае, прамастойнае ці зрэдку павойнае, вышынёй 100—250 см. Лісце чаргаванае, далонепадобнарассечанае, на чаранках. Кветкі жоўтыя, сінія, фіялетавыя, рэдка белыя, буйныя, няправільныя (верхні пялёстак накшталт шлема), у гронках. Плод — пераважна апушаная шматлістоўка.
Таксанамічнае становішча
Да роду Боцікі найбольш блізкія роды і : тры гэтых роды складаюць трыбу  падсямейства  сямейства  :
Спіс відаў
Род уключае ў сябе больш 330 відаў, распаўсюджаных у Паўночным паўшар’і.
Некаторыя з іх:
Значэнне
Лекавыя (гарачкапаніжальны і болепатольны сродак), дэкаратыўныя расліны. З-за утрымання алкалоідаў могуць выклікаць атручванні.
Філафора
Філафора (Phyllophora) — род марскіх чырвоных водарасцей.
Апісанне
Слаявіна пласціністая, вышынёй да 50 см, простая ці разгалінаваная. Пласціны лінейна-, кліна- або сэрцападобнай формы, з хвалістым, зубчастым ці лопасцевым краем. У некаторых відаў спарафіты развіваюцца на гаметафітах у выглядзе невялікіх нарасцей.
Пашырэнне
Адрозніваецца каля 15 відаў. Пашыраны ў халодных і ўмераных морах. Растуць на пясчвна-камяністых, глеістых або галечных грунтах, на ракавінах малюскаў.
Выкарыстанне
Выкарыстоўваюцца для атрымання агарападобнага рэчыва — філафарану, ёду. Харчовыя, тэхнічныя, кармавыя расліны.
Рахны-Лісаві
Рахны-Лісаві (Рахни-Лісові) — вёска ў Шаргарадскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Медыявістыка
Медыяві́стыка (medieviste, ад mediumaevum — сярэднявечча) — раздзел гістарычнай навукі, які вывучае падзеі, побыт, культуру і мастацтва перыяду сярэднявечча. Медыявіст — гісторык, спецыяліст па медыявістыцы.
Гісторыя медыявістыкі
Сам тэрмін медыявістыка атрымаў папулярнасць у навуковых колах толькі ў 2-й палове XX ст. Але, медыявістыка як з'ява з'явілася значна раней. Першым медыявістам лічаць італьянскага гуманіста Флавіа Б’ёнда, які першы вызначыў сярэдневякоўе як асобны перыяд гісторыі.
Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання
Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання. Выбары прайшлі 26 чэрвеня 1938 года, дадатковыя адбыліся пасля ўваходжання Заходняй Беларусі ў склад БССР пасля вераснёўскага паходу Чырвонай Арміі 1939 года.
== Спіс дэпутатаў, абраных 26 чэрвеня 1938 года ==
== Спіс дэпутатаў, абраных 24 сакавіка 1940 года ==
Раля
Раля (Роля́) — вёска ў Шаргарадскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
IC 3809
IC 3809 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Скрыпліца (аграгарадок)
Скрыплі́ца (, Скриплица) — аграгарадок (раней вёска) у Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі.
Геаграфія
Знаходзіцца за 15 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Кіраўск, за 85 км ад Магілёва, за 43 км ад чыгуначнай станцыі Беразіна. Каля аграгарадка вадасховішча Скрыпліца. У напрамку на ўсход ад аграгарадка працякае рака Добасна.
Факультэт камерцыі і турыстычнай індустрыі БДЭУ
Факультэт камерцыі і турыстычнай індустрыі — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта.
Гісторыя
Факультэт створаны 16 чэрвеня 1933 года. У 1951 годзе былі ўтвораны 2 факультэты — планава-эканамічны і гандлёва-фінансавы. У 1953—1954 гадах гандлёва-фінансавы факультэт быў падзелены на ўлікова-фінансавы і гандлёва-эканамічны. У 1968 годзе быў створаны завочны гандлёва-эканамічны факультэт. У 1983 годзе на базе гандлёва-эканамічнага факультэта з’явіліся гандлёва-таваразнаўчы і гандлёва-эканамічны факультэты. У 1992 годзе іх аб’ядналі пад назвай «Камерцыйны факультэт». У склад камерцыйнага факультэта цалкам увайшоў завочны ТЭФ.
У 2000 годзе факультэт пераназваны ў факультэт эканомікі і кіравання гандлем.
30 чэрвеня 2016 года ў рамках аб’яднання факультэтаў эканомікі і кіравання гандлем і Вышэйшай школы турызму быў утвораны факультэт камерцыі і турыстычнай індустрыі.
Лазавое (Астраханскі раён)
Лазавое — сяло ў Астраханскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Першомайскай сельскай акругі. Код КАТА — 113653300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 413 чалавек (200 мужчын і 213 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 397 чалавек (195 мужчын і 202 жанчыны).
Прокшына (Рослаўльскі раён)
Прокшына (Прокшино) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прыгор’еўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Прокшына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць аўтадарога.
Полымя пад попелам
«Полымя пад попелам» (Пламя под пеплом) — беларускі 8-серыйны драматычны мастацкі фільм, які зняты на кінастудыі «Беларусьфільм» пры падтрымцы Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь у 2022 годзе.
Сюжэт
Карціна пра рэальныя гістарычныя падзеі пасляваеннага жыцця беларусаў і пра тое, якая маштабная работа па гуманітарным тэрыторыі нашай краіны, выманні выбуханебяспечных прадметаў, што засталіся з часоў Вялікай Айчыннай вайны, праводзіцца беларускімі ваеннымі цяпер.
Стварэнне і пракат
Здымкі фільма праходзілі з чэрвеня 2021 года каля Смалявіч і ў Бабруйскай крэпасці. 18 лютага 2022 года ў Цэнтральным Доме афіцэраў адбылася прэзентацыя трэйлера 8-серыйнага тэлевізійнага фільма.
Р’ёнера-Саніціка
Р'ёнера-Саніціка (Rionero Sannitico) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Малізэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ізернія.
Насельніцтва складае 1128 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 40 чал./км². Займае плошчу 28 км². Паштовы індэкс — 86087. Тэлефонны код — 0865.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Жульен Афрэ дэ Ламетры
Біяграфія
Нарадзіўся ў багатай сям’і гандляра тканінамі. Вывучаў багаслоўскія навукі, фізіку і медыцыну. У Лейдэне займаўся пад кіраўніцтвам урача, батаніка і хіміка Германа Бургавэ. У 1742 годзе вяртаецца ў Парыж. У 1743—1744 гадах ўдзельнічае ў Вайне за аўстрыйскую спадчыну ў войску герцага дэ Грамона. Быў палкавым урачом. Захварэўшы гарачкай, на аснове назіранняў за сваёй хваробай прыйшоў да высновы, што духоўная дзейнасць чалавека вызначаецца яго цялеснай арганізацыяй. Гэтая ідэя лягла ў аснову яго першага філасофскага сачынення «Натуральная гісторыя душы» («Histoire naturelle de l'âme», 1745, інакш «Трактат аб душы»), які выклікаў злосць у асяроддзі духавенства і быў спалены па прыгавору суда, як і яго сатырычны твор Politique du Medecin de Machiavel, скіраваны супраць злоўжыванняў, невуцтва і ганарлівасці яго калег-урачоў. Нягледзячы на ​​тое, што абодва забароненыя трактаты выйшлі з друку ананімна, Ламетры быў вымушаны эміграваць у Галандыю, пакінуўшы сям’ю ў Францыі. Тут ён таксама ананімна апублікаваў сачыненне «Чалавек-машына» («L’homme machine», 1747), якое таксама было публічна спалена (але даставіла яму шырокую вядомасць). У 1748 годзе па запрашэнні прускага караля Фрыдрыха II пераехаў у Берлін, дзе стаў членам Акадэміі навук, асабістым урачом караля і атрымаў магчымасць бесперашкодна выдаваць свае працы, сярод іншых — «Чалавек-расліна» (1748), «Чалавек больш, чым машына» (1748) і «Сістэма Эпікура» (1751). Аднак неўзабаве і ў Сан-сусі ў вучонага ўзнікае канфлікт з дваром, ён прымушаны выстаўляць сябе дзіваком і прыдворным блазнам. Памёр Ламетры, паводле падання, атруціўшыся паштэтам. Згодна з указаннямі самога Ламетры, пакінутым у яго апошніх творах, вучоны быў атручаны. Смерць Ламетры так ніколі і не была расследаваная.
Руданскэ
Руданскэ (Руда́нське) — вёска ў Шаргарадскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Сцяг Гібралтара
Сцяг Гібралтара заснаваны на выяве герба Гібралтара, і ўяўляе сабой палотнішча белага і чырвонага колераў. Чырвоная паласа, памерам удвая вужэй за белую, размяшчаецца ўнізе; у цэнтры белай паласы размяшчаецца малюнак чырвонага трохвежавага замка. Кожная з вежаў мае акно і дзверы, з цэнтральнай дзверы на чырвонае поле звісае жоўты ключ. Суадносіны бакоў — 1 да 2.
Гісторыя
Сцяг у цяперашнім выглядзе прыняты 8 лістапада 1982. Малюнак на сцягу ідэнтычны малюнку на гербе Гібралтара, і, у адрозненні ад іншых калоній Вялікабрытаніі, у цяперашні час не ўтрымлівае выявы брытанскага сцяга. Герб жа Гібралтара быў падараваны гораду іспанскай каралевай Ізабелай Кастыльскай 10 ліпеня 1502, і з тых часоў у аснове сваёй не змяняўся. Замак на сцягу не адлюстроўвае які-небудзь рэальны будынак, а хутчэй сімвалізуе Гібралтарскую скалу ў цэлым, адлюстроўваючы яе ў алегарычнай форме як ключ да Міжземнамор'я.
З 1875 па 1982 год у якасці афіцыйнага сцяга калоніі выкарыстоўваўся так званы «сіні сцяг» — сіняе палотнішча з «Union Jack» у крыже і гербам Гібралтара ў белым крузе. У цяперашні час падобны сцяг (у якім герб нанесены непасрэдна на сіняе поле) выкарыстоўваецца на суднах, якія належаць ураду Гібралтара. Грамадзянскія судны, зарэгістраваныя ў Гібралтары, нясуць сцяг, заснаваны на так званым «чырвоным сцягу», які ўяўляе сабой чырвонае палотнішча са сцягам Вялікабрытаніі ў крыжы і гербам Гібралтара. Гэты сцяг быў прыняты 19 сакавіка 1996. Сцягам губернатара Гібралтара з'яўляецца сцяг Вялікабрытаніі з гібралтарскім гербам у цэнтры.
Выкарыстанне
Цікава, што падобны сцяг выкарыстоўваецца ў якасці сцягу іспанскага муніцыпалітэту Сан-Роке, заснаванага выхадцамі з Гібралтара, які эмігрыравалі пасля ўзяцця горада брытанцамі ў 1706 годзе.
Войны рабоў
Войны рабоў — войны, якія вялі рымляне ў Італіі і ў правінцыях супраць шматлікіх паўстанняў рабоў у час распаду Рэспублікі.
Першая вайна рабоў (каля 136—132 да н.э.)
Рабы былі ў старажытнасці беспраўнымі. Дзякуючы шматлікім заваяванням, колькасць рабоў у Рыме дасягнула значных памераў. Сірыец Эунус вырашыў выкарыстацца гэтым становішчам і з'яднаў вакол сябе рабоў на Сіцыліі. Першая вайна рабоў пачалася каля 136 года да н.э. у Энна на Сіцыліі і неўзабаве ахапіла ўвесь востраў. Пад кіраўніцтвам Эунуса, які называў сябе кароль Антыохас, і кілікірыйца Клеона рабы знішчылі чатырох рымскіх прэтораў (хутчэй за ўсё ў 136—135 гадах да н.э.), а потым у 134 і 133 гадах і двух консулаў. Дзякуючы гэтым поспехам, колькасць паўстанцаў хутка павялічылася да прыкладна 200.000 чалавек. У 132 годзе да н.э. консул Публій Рупілій Publius Rupilius захапіў Таўраменіум (сёння Таарміна) і Энна, тым самым падавіўшы паўстанне і скончыўшы Першую вайну рабоў. Каля 20.000 захопленых у палон рабоў былі распяты ці скінуты са скал.
Другая вайна рабоў (103—100 да н.э.)
Другая вайна рабоў пачалася таксама на Сіцыліі ў 103 годзе да н.э. Прычынай вайны стала нежаданне штатгальтэра здзяйсняць загад сената, згодна якому рабам давалася магчымасць атрымліваць страчаную свабоду. Таксама і гэтая вайна пад кіраўніцтвам Трыфона і Атэніона ахапіла шырокія масы рабоў. Вайна скончылася ў 100 годзе да н.э., калі пасля шматлікіх значных параз рымскай арміі праконсул Публій Рупілій урэшце разбіў войска паўстанцаў.
Трэцяя вайна рабоў альбо Паўстанне Спартака (73 — 71 да н.э.)
Трэцяя вайна рабоў, вядомая таксама пад назвамі Вайна гладыятараў альбо Паўстанне Спартака, пачалася ў Італіі ў 73 годзе да н.э. і працягвалася да 71 года да н.э. Тракер Спартак трапіў у якасці рымскага раба ў школу гладыятараў у Капуа, з якой Спартак здзейсніў пабег у 73 годзе да н.э. з прыблізна 70 аднадумцамі. Збегчы змаглі толькі 70 чалавек, таму што паўстанне было паслаблена нечаканай здрадай. На вулкане Везувій Спартак нагалаву разбіў войска аднаго з легатаў прэтора Варынія, знішчыў войскі двух іншых легатаў, а пасля гэтага і войска самаго прэтора. Дзякуючы далучэнню да арміі ўсё новых і новых беглых рабоў, у войску Спартака хутка з'ядналіся больш чым 100.000 чалавек. З гэтай арміяй Спартак рушыў у 72 годзе да н.э. у паўднёвым напрамку, каб перавесці сваіх паплечнікаў праз Альпы ў Галіцыю альбо Тракію.
Спартак нанёс вялікую паразу двум консулам года, — Гнаю Лентулу Gnaeus Lentulus і Гелію Gellius і таксама разбіў праконсула Гая Кассія пры Муціна. Дзякуючы шматлікім ваенным поспехам сярод паўстанцаў прабудзілася жажда здабычы і Спартак быў прымушаны павярнуць сваю армію на поўдзень, замест таго, каб перайсць на другі выратавальны бок Альпаў.
У 71 годзе да н.э. Рым аддаў загад прэтору Ліцынію Крассу на знішчэнне войска Спартака. Красс здолеў адрэзаць войска паўстанцай на крайнім поўдні Італіі. Спартак сумеў прарвацца праз варожую блакаду, але пры гэтым ён згубіў частку сваёй арміі, якая аддзялілася ад асноўнай часткі і была знішчана Крассам. Паплечнікі прымусілі Спартака да бітвы ў Луканіі, дзе яго армія была канчаткова разбіта. У бітве загінула каля 60.000 рабоў, 6.000 захопленых у палон распнулі ўздоўж Віа Апія Via Appia паміж Капуа і Рымам. Неўзабаве вярнуўся з іспанскага паходу Пампей і знішчыў астатнія дробныя часткі арміі рабоў-паўстанцаў.
Аляксей Ільіч Золаў
Аляксе́й Ільі́ч Зо́лаў (, г.  — ) — савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Скончыў Ленінградскі політэхнічны інстытут (1936).
З 1936 года галоўны энергетык, галоўны механік, дырэктар станкабудаўнічага завода імя Кірава ў Мінску. З 1941 года ў Наркамаце станкапрома СССР, дырэктар Клінскага станкабудаўнічага завода, зноў дырэктар станкабудаўнічага завода імя Кірава. З 1946 года сакратар Мінскага гаркама КП(б)Б.
У 1947—1957 гг. намеснік старшыні Савета Міністраў, міністр лёгкай і харчовай прамысловасці, харчовых тавараў БССР. У студзені 1957 года абраны сакратаром ЦК КПБ. З мая 1957 года першы намеснік старшыні Савета Міністраў БССР і старшыня Савета народнай гаспадаркі БССР. З верасня 1958 года намеснік старшыні Савета Міністраў БССР.
Аляксандр Анатолевіч Кучынскі
Аляксандр Кучынскі (нар. 27 кастрычніка 1979, Орша, Віцебская вобласць, БССР) — беларускі прафесійны шашэйны велагоншчык, які выступае за каманду «Кацюша».
Біяграфія
Нарадзіўся ў в. Андрэеўшчына Аршанскага раёна. Шматразовы чэмпіён Беларусі ў розных шашэйных дысцыплінах. Удзельнік ХХIХ летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года ў Пекіне.
Павел Іосіфавіч Бацюта
Павел Бацюта (нар., г. Мінск) — беларускі футбаліст і футбольны трэнер. Майстар спорту Беларусі.
Біяграфія
Доўгі час выступаў за гродзенскі клуб на пазіцыі паўабаронцы. У складзе «Нёмана» ў 1993 годзе станавіўся ўладальнікам Кубка Беларусі, а ў 2002 годзе стаў срэбным прызёрам чэмпіянату краіны. Па заканчэнні гульнявой кар’еры працаваў памочнікам галоўнага трэнера гродзенскага дубля, які ў 2007 годзе заваяваў срэбраныя ўзнагароды першынства дублёраў.
У чэрвені 2016 года пакінуў пасаду галоўнага трэнер мінскага «Тарпеда» і папоўніў трэнерскі штаб футбольнага клуба «Нёман».
Жохаў
Жохаў — прозвішча.
Свірыдаўка (Рослаўльскі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Свірыдаўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць аўтадарога.
Садкіўці (Шаргарадскі раён)
Садкіўці (Са́дківці) — вёска ў Шаргарадскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Іван Васілевіч Жохаў
Іван Васілевіч Жохаў (14 мая 1914 вёска Кульнева, Малаяраславецкі раён, Калужская вобласць — ?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай і Брэсцкай абласцях.
Біяграфія
Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гадоў. Член КПСС з 1941 года. З кастрычніка 1941 года камісар партызанскага атрада «Сын» у Маскоўскай вобласці, са студзеня 1942 года камісар партызанскага атрада знішчальнага мотастралковага палка Упраўлення НКУС Масквы і Маскоўскай вобласці. Са жніўня 1942 года на Беларусі: камандзір, камісар атрада, у сакавіку 1943 — лютым 1944 гадоў камісар, адначасова ў лістападзе 1943 — сакавіку 1944 гадоў камандзір партызанскай брыгады імя А. К. Флегантава, член Пухавіцкага, Маларыцкага падпольных райкомаў КП(б)Б. З 1944 года на партыйнай і гаспадарчай рабоце.
Сапіжанка (Шаргарадскі раён)
Сапіжанка (Сапіжа́нка) — вёска ў Шаргарадскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Камышанка (Астраханскі раён)
Камышанка — сяло ў Астраханскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Камышанскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна ў 38 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра пасёлка Астраханка. Код КАТА — 113653400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 944 чалавекі (465 мужчын і 479 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 908 чалавек (462 мужчины и 446 жанчын).
IC 3810
IC 3810 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Стараселле (Прыгор’еўское сельскае паселішча)
Стараселле (Староселье) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прыгор’еўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Мемарыял (арганізацыя)
Міжнароднае гісторыка-асветніцкае, праваабарончае і дабрачыннае таварыства «Мемарыял» (НКА) — няўрадавая арганізацыя, асноўнай задачай якой першапачаткова было даследаванне палітычных рэпрэсій у СССР. Пераўтварылася ў садружнасць дзясяткаў арганізацый у Расіі, Германіі, Казахстане, Італіі, Чэхіі, Бельгіі, Францыі і Украіне, якія вядуць даследчую, праваабарончую і асветніцкую працу.
У 2022 годзе Нобелеўскі камітэт прысудзіў прэмію міру праваабарончаму цэнтру «Мемарыял», Алесю Бяляцкаму і Цэнтру грамадзянскіх свабод.
Гісторыя
«Мемарыял» паўстаў як нефармальная арганізацыя ў 1987 годзе. Афіцыйна заснаваны 26—28 студзеня 1989 года на ўстаноўчай канферэнцыі, якая праходзіла ў доме культуры Маскоўскага авіяцыйнага інстытута.
У 1991 годзе для «арганізацыі і каардынацыі праваабарончай працы таварыства „Мемарыял“» быў створаны праваабарончы цэнтр «Мемарыял».
З 1999 года «Мемарыял» праводзіць штогадовыя ўсерасійскія конкурсы гістарычных даследчых работ старшакласнікаў «Чалавек у гісторыі. Расія — XX стагоддзе».
15 ліпеня 2009 года, пасля забойства ў Чачні супрацоўніцы «Мемарыялу» Наталлі Эстэміравай кіраўнік праваабарончага цэнтра «Мемарыял» Алег Арлоў усклаў на Рамзана Кадырава адказнасць за гэта забойства: «Я ведаю, я ўпэўнены, хто вінаваты ў забойстве Наталлі Эстэміравай. Мы ўсе ведаем гэтага чалавека — гэта Рамзан Кадыраў» «Рамзан Кадыраў асабіста ёй пагражаў у асабістай гутарцы, калі ён яе выганяў з пасады кіраўніка Грамадскага савета Грознага»
Боцікі шарсцістагубыя
Боцікі шарсцістагубыя, Мышабой (Aconitum lasiostomum) — кветкавая расліна роду сямейства.
Мемарыял (арганізацыя)
Гісторыя
17 ліпеня 2009 года Кадыраў падаў пазоў супраць Арлова. Услед за гэтым, Арлоў заявіў, што ён не абвінавачваў Кадырава ў здзяйсненні злачынства, а меў на ўвазе тое, што Кадыраў, як прэзідэнт, нясе адказнасць за тое, што адбываецца ў рэспубліцы.
Боцікі шарсцістагубыя
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна з прамым сцяблом вышынёй да 1,5 м і 3—5-далонепадобна рассечаным чаргаваным лісцем. Долі ліста шырокія клінападобныя, разыходныя. Ніжняе лісце (2—4) на доўгіх голых ці апушаных чаранках, верхняе — кароткачаранковае або сядзячае. Суквецце — густая гронка даўжынёй 20—30 см з жаўтаватых кветак. Шлём пакрыты кароткімі кучаравымі валаскамі. Сярэднія долі калякветніка барадатыя. Плод — шматнасенная, апушаная лістоўка.
Мемарыял (арганізацыя)
Гісторыя
6 кастрычніка 2009 года суд часткова задаволіў пазоў Кадырава, прызнаў выказванні Арлова аб асабістай або апасродкаванай віне Кадырава ў гібелі Эстэміравай тымі, якія ганьбяць гонар і годнасць прэзідэнта і пастанавіў спагнаць 20 тысяч рублёў з Арлова і 20 тысяч рублёў з «Мемарыялу». Упаўнаважаны па правах чалавека ў Чачэнскай Рэспубліцы Нурдзі Нухажыеў заявіў, што «з паказанняў Арлова складваецца ўражанне, што „Мемарыял“ — гэта арганізацыя, якая спецыялізуецца на наўмыснай дыскрэдытацыі прэзідэнта Кадырава».
Боцікі шарсцістагубыя
Арэал і экалогія
Распаўсюджаны ў стэпавай і лесастэпавай зонах Усходняй Еўропы. На тэрыторыі Беларусі знаходзіцца ў асобных лакалітэтах за паўночна-заходняй мяжой арэала. Месцы росту: берагі рэк, парослыя хмызняком. Расце невялікімі групамі або адзінкавымі экзэмплярамі.
Цвіце ў чэрвені—жніўні, пладаносіць у жніўні—верасні. Размнажэнне насеннае і вегетатыўнае.
Мемарыял (арганізацыя)
Гісторыя
У красавіку 2012 года «Мемарыял» апынуўся ў цэнтры скандалу з апублікаваннем сакрэтных дакументаў з Архіва ФСБ Расіі, прысвечаных пазасудоваму расстрэлу савецкімі органамі дзяржбяспекі членаў фарміраванняў «Арміі Краёвай» у 1945 годзе.
У ліпені 2012 года кіраўнік «Мемарыялу» А. Арлоў абвясціў аб тым, што «Мемарыял» не стане адмаўляцца ад атрымання замежнай дапамогі, але пры гэтым не плануе выконваць патрабаванні закона «Аб некамерцыйных арганізацыях» і зарэгістравацца ў якасці замежнага агента. 21 лістапада 2012 года закон «Аб некамерцыйных арганізацыях» уступіў у сілу, аднак «Мемарыял» па-ранейшаму не выканаў устаноўленыя законам патрабаванні аб рэгістрацыі.
Боцікі шарсцістагубыя
Таксанамія
Від Боцікі шарсцістагубыя ўваходзяць у род трыбы  падсямейства  сямейства  парадку.
Мемарыял (арганізацыя)
Гісторыя
У маі 2013 года ПЦ «Мемарыял» быў прызнаны «замежным агентам».
Боцікі шарсцістагубыя
Значэнне
Дэкаратыўная і ядавітая расліна.
Мемарыял (арганізацыя)
Гісторыя
«Міжнародны Мемарыял» быў ліквідаваны пастановай расійскага суда ад 28 снежня 2021 года, праваабарончы цэнтр «Мемарыял» быў ліквідаваны па рашэнні суда 29 снежня 2021 года ў сувязі з парушэннем заканадаўства аб «замежных агентах».
Справа Юрыя Дзмітрыева
13 снежня 2016 года кіраўнік карэльскага аддзялення «Мемарыяла» Юрый Дзмітрыеў быў затрыманы, а пазней арыштаваны па абвінавачванні ў вырабе дзіцячай парнаграфіі па ананімным даносе. Па версіі следства, Дзмітрыеў займаўся вырабам дзіцячай парнаграфіі, здымаючы сваю прыёмную дачку (ёй у 2016 годзе споўнілася 11 гадоў) на працягу некалькіх гадоў (з 2012 года па 2015 год), але здымкі не публікаваў. Аднак многія не паверылі ў віну Дзмітрыева і пачалася кампанія за яго вызваленне. Саюз журналістаў Карэліі апублікаваў зварот з просьбай змяніць абвінавачанаму меру стрымання, так як адзіным апублікаваных доказам па справе з’яўляецца фатаграфія «ўнучкі і прыёмнай дачкі (якая ідзе пацярпелай у гэтай справе), якія галышом бягуць у ванную». На партале Change.org з’явілася петыцыя аб яго вызваленні, якую за 5 дзён падпісалі больш за 5 тысяч чалавек. У падтрымку Дзмітрыева таксама выступілі ўкраінскія грамадскія дзеячы, якія апублікавалі зварот да сусветнай грамадскасці. На баку Дзмітрыева выступіла таксама кіраўніцтва «Мемарыяла». Ужо 17 снежня 2016 года па даручэнні праўлення міжнароднага таварыства «Мемарыял» яго старшыня Арсеній Рагінскі звярнуўся да пракурора Рэспублікі Карэлія, у якім паведаміў, што абвінавачванні супраць Дзмітрыева прадстаўляюцца «зусім непраўдападобным».
Кіраўніцтва
Старшыня праўлення «Міжнароднага Мемарыялу» — Арсеній Барысавіч Рагінскі (звесткі на красавік 2013).
У розныя гады кіраўнікамі «Мемарыялу» былі В. Л. Глазычаў, А . Д. Сахараў, С. А. Кавалёў.
Навукова-гістарычны і асветніцкі цэнтр «Мемарыял»
Навукова-гістарычны і асветніцкі цэнтр «Мемарыял» (НГАЦ «Мемарыял») — навукова-асветніцкая падраздзяленне таварыства «Мемарыял». У сапраўдны момант НГАЦ «Мемарыял» вядзе працу над наступнымі даследчымі праграмамі : «Мемарыялам» былі падрыхтаваны даведачныя выданні: «Хто кіраваў НКУС: 1934—1941», «Сістэма папраўча-працоўных лагераў у СССР» , электронны альбом «Ахвяры палітычнага тэрору ў СССР». Сумесна з ДПГБ выдаецца альманах даследаванняў самвыдату «Acta Samizdatica / Zapiski o Samizdate». У праграме «Гісторыя іншадумства ў СССР. 1954—1987» ажыццяўляецца адкрытае навуковае выданне знакамітага самвыдацкага інфармацыйнага бюлетэню «Хроніка бягучых падзей» на інтэрактыўнай вікі-платформе. Выданне мае вялікі, вельмі разгалінаваны і складаны даведачны апарат.
Праваабарончы цэнтр «Мемарыял»
Праваабарончы цэнтр «Мемарыял» (ПЦ «Мемарыял») — складовая частка гісторыка-асветніцкага, праваабарончага і дабрачыннага таварыства «Мемарыял». Старшыня савета праваабарончага цэнтра «Мемарыял» Аляксандр Чаркасаў (з 2012 г.). У межах праваабарончай працы «Мемарыял» займаецца, у прыватнасці, даследаваннем парушэнняў правоў чалавека і нормаў міжнароднага гуманітарнага права ў зонах масавых канфліктаў, аказаннем прававой дапамогі бежанцам і вымушаным перасяленцам. У 2014 годзе апублікаваў спіс палітвязняў у Расіі, у які ўвайшлі дзясяткі расіян.
30 красавіка 2013 — па выніках праверкі Пракуратурай Расіі было выдадзена прадпісанне ПЦ «Мемарыял» зарэгістравацца ў якасці замежнага агента. 23 мая 2014 года Замаскварэцкі суд Масквы адхіліў скаргу праваабаронцаў на гэта рашэнне і прызнаў законным патрабаванне пракуратуры. «Мы не аспрэчвае атрыманне замежнага фінансавання, аднак пракуратура выказала меркаванне, што „Мемарыял“ уцягнуты ў палітычную дзейнасць і таму павінен звярнуцца з заявай у Мінюст і ўвайсці ў рэестр замежных агентаў», — сказаў прадстаўляў арганізацыю ў судзе юрыст Кірыл Карацееў.
Архіў, бібліятэка, музей Міжнароднага таварыства «Мемарыяла»
Архіў, Бібліятэка, Музей Міжнароднага таварыства «Мемарыял» знаходзяцца ў Маскве. Гэта найбуйнейшыя на тэрыторыі Расіі адкрытыя спецыялізаваныя зборы дакументаў, кніг і перыядычных выданняў, музейных матэрыялаў (рэчаў, твораў мастацтва і г . д.), звязаных з гісторыяй рэпрэсій, супраціву рэжыму і іншадумства ў СССР.
«Мемарыял» змяшчае архівы матэрыялаў па гісторыі рэпрэсій і іншадумства ў СССР. Архівы «Мемарыялу» выкарыстаў брытанскі гісторык Арланда Файджэс пры напісанні сваёй кнігі «The Whisperers: Private Life in Stalin’s Russia» (2007).
Статус «замежнага агента»
У сувязі з увядзеннем закона аб рэгістрацыі некамерцыйных арганізацый, якія атрымліваюць замежнае фінансаванне і вядуць палітычную дзейнасць, Праваабарончы цэнтр «Мемарыял» быў абвешчаны замежным агентам. Па выніках праведзенай па даручэнні Генеральнай пракуратуры РФ у красавіку 2013 года пракурорскай праверкі прадстаўніком пракуратуры было заяўлена, што Праваабарончы цэнтр «Мемарыял» займаецца ў Расіі палітычнай дзейнасцю, ставячы перад сабой мэту, як заяўлена ў статуце арганізацыі, «уздзейнічаць на грамадскую думку ўнутры краіны», пры гэтым фінансаванне арганізацыі адбываецца з ЗША.
Партнёры
Інфармацыйную падтрымку «Мемарыяла» аказвае інтэрнэт-выданне Colta.
Фінансаванне
Крыніцы фінансавання указаны на сайце арганізацыі ў раздзеле «Нашы партнёры і донары»
Ацэнкі
У 2008 годзе Дзярждэпартамэнт ЗША заявіў, што падобныя арганізацыі «адыгрываюць  важную ролю ва ўладкаванні дэмакратычнага грамадства і абароне правоў чалавека», падкрэсліўшы: «неабходна, каб іх праца працягнулася без перашкод». Заява Дзярждэпу была зроблена пасля ператрусу ў пецярбургскім офісе «Мемарыялу» у рамках крымінальнай справы, узбуджанай па артыкуле 282 КК РФ (арганізацыя дзейнасці экстрэмісцкай арганізацыі). Па дадзеных «Мемарыялу», ператрус праводзіўся ў сувязі з падазрэннем ў фінансаванні «Мемарыялам» экстрэмісцкай газеты (прадстаўнікі арганізацыі адмаўлялі гэта). Дзярждэпартамэнт ЗША заклікаў расійскія ўлады хутка вярнуць «Мемарыялу» канфіскаваныя дакументы і абсталяванне. Неўзабаве Дзяржынскі суд Санкт-Пецярбурга прызнаў ператрус незаконным.
У 2010 годзе прэзідэнт Чачні Рамзан Кадыраў, адзначыўшы, што «Мемарыял» атрымлівае фінансаванне з Захаду, заявіў : Яны выконваюць усё, што ім даручаюць тыя, хто плаціць. Заўсёды знойдуцца людзі, гатовыя за вялікія грошы выконваць «брудную» працу.
Пітэр Уір
Пі́тэр Лі́ндсі Уі́р (Peter Lindsay Weir, нар., , Аўстралія) — аўстралійскі , ,. Зыграў вядучую ролю ў аўстралійскай новай хвалі (1970—1990).
Прагрэсіўная нацыянальная партыя (Цёркс і Кайкас)
Старшыня — Вашынгтон Місэк.
Харгіта
Харгі́та — румынскі жудзец у рэгіёне Трансільванія. Тэрыторыя — 6639 км². Мяжуе з жудзецамі Нямц і Бакэў — на ўсходзе, Мурэш — на захадзе, Сучава — на поўначы, Брашаў і Кавасна — на поўдні.
У жудзецы знаходзіцца хрыбет Чук.
Побач з курортам Туснад знаходзяцца вулкан Святая Ганна і адзінае ў Румыніі вулканічнае возера Святая Ганна. У 2007 годзе насельніцтва жудзеца было (у тым ліку мужчынскае насельніцтва —  і жаночае — ), шчыльнасць насельніцтва — 49,04 чал./км².
Якаў II (кароль Шатландыі)
Якаў II (, James II, 16 кастрычніка 1430 — ) — кароль Шатландыі (1437—1460) з дынастыі Сцюартаў, сын Якава I.
Маладыя гады
Якаў II быў сынам караля Шатландыі Якава I і Джааны Бафор. 21 лютага 1437 г. Якаў I быў забіты змоўшчыкамі, і шасцігадовы прынц стаў каралём Шатландыі. Парламент краіны ўсклаў апеку над малалетнім каралём на яго маці, каралеву Джаану, а рэгентам Шатландыі прызначыў Арчыбальда Дугласа, 5-га графа Дугласа.
Неадкладна пасля смерці Якава I у краіне пачалася анархія: варагуючыя групоўкі шатландскіх баронаў разгарнулі міжусобныя войны, імкнучыся авалодаць землямі, канфіскаванымі памерлым каралём, ці ўсталяваць кантроль над каралеўскай адміністрацыяй. Рэзка ўзмацніліся пазіцыі буйных магнатаў, перш за ўсё дому Дугласаў і лорда Астравоў. Аднак асаблівасцю перыяду стала нечаканае ўзвышэнне дзвюх дробнамаянтковых дваранскіх сем’яў — Лівінгстанаў і Крыхтанаў, якія імкнуліся да ўлады ў краіне: малалетняга караля захопліваў то адзін, то іншы бок.
Беспарадкі ўзмацніліся пасля смерці графа Дугласа ў 1439 г.: пасада рэгента Шатландыі засталася вакантнай, у краіне адсутнічалі сілы, здольныя спыніць міжусобіцы Лівінгстанаў і Крыхтанаў. Да 1444 г. Лівінгстаны, аб’яднаўшыся з новым графам Дугласам, усталявалі кантроль над каралеўскай адміністрацыяй, ліквідаваўшы ўсіх канкурэнтаў.
У 1448 г. аднавіліся ваенныя дзеянні з Англіяй. У адказ на англійскае ўварванне ў Лотыян шатландскія войскі ў 1449 г. захапілі і разбурылі крэпасць Алнік. 31 снежня 1448 г. быў адноўлены ваенны саюз з Францыяй, шатландская гвардыя на службе ў французскага караля Карла VII актыўна ўдзельнічала ў выгнанні англічан з Нармандыі. У 1449 г. быў заключаны гандлёвы дагавор з Бургундыяй, у адпаведнасці з якім шатландскія купцы атрымалі права свабоднага гандлю ў Нідэрландах, якія належаць у той час бургундскаму дому. Шатландска-бургундскае збліжэнне было замацавана 3 ліпеня 1449 г. шлюбам маладога караля Якава II і Марыі Гелдэрнскай, пляменніцы Філіпа, герцага Бургундыі.
Жаніцьба Якава II азначала яго ўваходжанне ў палітыку. Першым чынам кароль заняўся звяржэннем Лівінгстанаў: у пачатку 1450 г. усе члены гэтай сям’і былі зняты са сваіх пасад у адміністрацыі, іх уладанні канфіскаваны, а Роберт Лівінгстан, скарбнік Шатландыі, пакараны смерцю.
Разгром «Чорных Дугласаў»
Калі малады кароль у 1450 г. узяў уладу ў свае рукі, у дзяржаўнай адміністрацыі панаваў хаос, а казна была практычна пустая пасля дзесяцігоддзя анархіі ў краіне. Паводле ўмоў шлюбнага дагавора кароль павінен быў забяспечыць каралеве Марыі Гелдэрнскай гадавы даход на велізарную суму ў 5 тыс. фунтаў стэрлінгаў. Паступленняў з каралеўскага дамена было відавочна недастаткова. З беднатой караля ашаламляльна кантраставала багацце найбуйнейшага шатландскага магната — Уільяма Дугласа, 8-га графа Дугласа, двор якога па пышнасці пераўзыходзіў каралеўскі. У 1451 г., скарыстаўшыся паломніцтвам Дугласа ў Рым, каралеўскія войскі захапілі ўладанні графа. Аднак вяртанне Уільяма Дугласа вымусіла Якава II адступіць — кароль яшчэ не меў дастатковых сіл для барацьбы з Дугласамі.
Забойства, здзейсненае насуперак гарантым бяспекі, выклікала абурэнне ў краіне. У Стэрлінг з вялікім атрадам прыхільнікаў прыбыў брат Уільяма Дугласа Джэймс, новы граф Дуглас. Абвінаваціўшы караля ў вераломстве, ён заявіў пра разрыў васальных адносін з каралём і спаліў Стэрлінг. Адначасова пачаліся паўстанні супраць каралеўскай улады саюзнікаў «Чорных Дугласаў» — Джона Мак-Дональда, лорда Астравоў, графаў Кроўфарда і Морэя. Аднак паўстанне развівалася ў рамках традыцыйнай для феадалізму адмовы ў падпарадкаванні сюзерэну: Дуглас не скарыстаўся магчымасцю звяржэння манарха. Якаў II тым часам заручыўся падтрымкай парламента Шатландыі і арганізаваў ваенную экспедыцыю ва ўладанні Дугласаў. У выніку, да канца 1452 г. кароль і граф Дуглас дамовіліся аб прымірэнні.
У 1455 г., скарыстаўшыся тым, што англійскі заступнік Дугласа герцаг Ёркскі быў адхілены ад улады Ланкастэрамі і ў Англіі пачалася вайна Пунсовай і Белай Ружы, кароль Якаў II аднавіў наступ на дом «Чорных Дугласаў». Каралеўскія войскі ўварваліся ва ўладанні графа Дугласа, вымусіўшы яго бегчы ў Англію. У бітве пры Аркінгальме армія, набраная прыхільнікамі Дугласа, была разбіта, граф Марэйскі забіты. Пад ціскам караля парламент Шатландыі ў жніўні 1455 г. зацвердзіў абвінавачванне ў здрадзе Дугласа і яго прыхільнікаў і прыняў рашэнне аб канфіскацыі іх уладанняў.
Разгром «Чорных Дугласаў» стаў трыумфам каралеўскай улады ў Шатландыі і дынастыі Сцюартаў. Шмат у чым гэта перамога стала магчымая дзякуючы асабістым якасцям самога караля Якава II: выдатнага стратэга і палкаводца, які актыўна выкарыстоўваў самыя сучасныя ваенныя сродкі (напрыклад, цяжкую артылерыю), а таксама тонкага палітыка, што здолеў саступкамі і хабарамі нейтралізаваць прыхільнікаў Дугласаў (у тым ліку лорда Астравоў). У Якаве II спалучаліся рысы асобы Роберта Бруса і Людовіка XI.
Унутраная палітыка
Разгром буйной арыстакратыі дазволіў каралю выбудаваць новую апору рэжыму: масавая раздача тытулаў і зямель Якавам II спрыяла стварэнню «новай знаці» з прадстаўнікоў сярэдняга дваранства, якая атрымала графскія тытулы, і была больш цесна звязанага з каралеўскай уладай (Горданы, Кэмпбелы, Сінклэры). Якаў II таксама мог разлічваць на падтрымку парламента, скліканне якога становіцца рэгулярным у канцы кіравання караля. Праз парламент былі праведзены важныя мерапрыемствы, якія спрыяюць умацаванню дзяржаўнай улады ў Шатландыі: ліквідацыя спадчынных пасад, парадкаванне судовай сістэмы, увядзенне прынцыпу неабходнасці парламенцкай санкцыі на адчужэнне значнай часткі зямель каралеўскага дамена, уключаючы найважнейшыя шатландскія замкі (Эдынбург, Стэрлінг, Дамбартан).
Фінансавы стан каралеўскай казны значна палепшылася пасля канфіскацыі ўладанняў «Чорных Дугласаў»: агульная сума даходаў караля ад даменіяльных і канфіскаваных зямель і мытных плацяжоў дасягала амаль 10 тыс. фунтаў стэрлінгаў у год. Гады анархіі і грамадзянскіх войнаў, якія прывялі да спусташэння многіх абласцей краіны, аднак, не дазволілі вярнуцца да практыкі збору падаткаў: краіна па-ранейшаму жыла без усеагульнага падаткаабкладання. У перыяд кіравання Якава II пашырылася практыка даравання зямель на ўмовах «ф'ю-фармінгу», без феадальных абавязацельстваў, а толькі пад умовай выплаты грашовага ўнёску каралю, што сведчыла пра разлажэнне васальна-леннай сістэмы.
У 1451 г. Якаў II заснаваў у Глазга другі шатландскі ўніверсітэт з мэтай развіцця юрыдычнай адукацыі ў краіне.
Знешняя палітыка
Знешняя палітыка Якава II у цэлым заставалася ў рамках традыцыйнай варожасці ў адносінах да Англіі. Кароль спрабаваў, праўда беспаспяхова, стварыць адзіны антыанглійскі саюз Шатландыі, Францыі, Даніі і Кастыліі. Ужо ў 1456 г., скарыстаўшыся пачаткам вайны Пунсовай і Белай ружы ў Англіі, Якаў II распачаў паход у Нартумберленд. Пасля паражэння Ланкастэраў у Нартгемптанскай бітве ў ліпені 1460 г. кароль, які па матчынай лініі ўзыходзіў да Ланкастэраў, ізноў уварваўся з буйной арміяй на англійскую тэрыторыю і аблажыў Роксбара. Аднак выпадковы асколак гарматы смяротна параніў караля, Якаў II сканаў на месцы. Роксбара паў праз тыдзень — адна з апошніх шатландскіх крэпасцей, што заставалася ў руках англічан больш за стагоддзе, нарэшце, была вернутая ў склад каралеўства.
Шлюб і дзеці
Жонка: з 1449 Марыя Гелдэрнская, дачка Арнольда, герцага Гелдэрна
Бэзводнэ (Магілёў-Падольскі раён)
Сэмэніўка (Семені́вка) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Сысоеўка (Рослаўльскі раён)
Сысоеўка (Сысоевка) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прыгор’еўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Сысоеўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.