cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Першамайскі сельсавет (Бярозаўскі раён)
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Блудзенскі сельсавет у складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Блудзень. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Нарутавіцкага сельсавета. 14 красавіка 1964 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Кабакоўскага сельсавета, з часткі сельсавета ўтвораны Асавецкі сельсавет (9 населеных пунктаў: Аніцавічы, Асавецкія, Асаўцы, Варажбіты, Касілавічы, Крываблоты, Міхнавічы, Нарутавічы і Плехаўшчына). 30 ліпеня 1964 года цэнтр сельсавета, вёска Блудзень, перайменавана ў Першамайскую. 1 жніўня 1964 года сельсавет перайменаваны ў Першамайскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 8 населеных пунктаў.
Паўхатан
Войны з англійскімі каланістамі
У 1618 г. пасля смерці Пакахонтас і Паўхатана вярхоўным правадыром стаў яго брат Апечанканах. Некаторы час ён захоўваў сяброўскія адносіны з англічанамі і нават вёў перагаворы пра прыняцце хрысціянства. Але 22 сакавіка 1622 г. паўхатан, якія з'явіліся ў Джэймстаўне нібы для гандлю, нечакана пачалі разню. Усяго загінула 347 чалавек, у тым ліку дзяцей і жанчын, чвэрць ад усіх жыхароў калоніі. Аднак пасля некалькіх нападаў на ўмацаванні і вынішчэння пасеваў Апечанканах спыніў актыўныя ваенныя дзеянні. Некаторыя гісторыкі лічаць, што гэта была прадуманая тактыка чакання, бо сярод правадыроў не было згоды, але таксама існуе версія, што паўхатан у гэты час пацярпелі ад эпідэміі. Для далейшай засцярогі ўлады калоніі кожны год арганізоўвалі рэйды супраць індзейцаў. У 1623 г., калі Апечанканах запатрабаваў перагаворы аб міры, яго пасланцы былі атручаны і забіты. Фармальна мір быў абвешчаны толькі ў 1628 г., аднак асобныя сутычкі адбываліся і пазней. Для аховы калоніі англічанам прыйшлося ўзвесці драўляны мур.
Першамайскі сельсавет (Бярозаўскі раён)
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2802 чалавекі, з іх 92,4 % — беларусы, 4,2 % — рускія, 2,1 % — украінцы.
Паўхатан
Войны з англійскімі каланістамі
18 сакавіка 1644 г. паўхатан зноў паўтарылі нечаканы напад і знішчылі каля 500 перасяленцаў. У жніўні 1644 г. англійскія салдаты захапілі лагер Апечанканаха. Падчас рэйда вярхоўны правадыр быў забіты стрэлам у спіну. Новы вярхоўны правадыр Некатавансе заключыў мірны дагавор у 1646 г. Ён прадугледжваў размежаванне паміж індзейскімі і каланіяльнымі тэрыторыямі і забарону перасякаць мяжу без дазволу.
Крызіс і ўзнаўленне
Мір 1646 г. дазволіў Вірджынскай калоніі пачаць актыўна развіваць плантацыйную гаспадарку. Колькасць перасяленцаў з Еўропы і афрыканскіх неграў-рабоў з кожным годам павялічвалася, у той час як навакольныя індзейскія плямёны пакутвалі ад завезеных хвароб і эканамічнага крызісу. У першыя гады існавання калоніі яны абменьвалі сельскагаспадарчую прадукцыю на тавары з Еўропы, але з цягам часу каланісты пачалі забяспечваць прадуктамі сябе самі або ўвозіць правіянт з суседніх Плімуцкай калоніі і калоніі Масачусецкага заліва. За еўрапейскія тавары паўхатан расплочваліся зямельнымі надзеламі.
У 1665 г. быў прыняты закон, паводле якога правадыры плямён павінны былі прызначацца губернатарам. У 1684 г. быў заключаны дагавор з асобнымі плямёнамі, што прадугледжваў стварэнне дзвюх рэзервацый, куды не дазвалялася прасоўвацца каланістам, але якія знаходзіліся ў фактычнай залежнасці ад адміністрацыі калоніі. Гэта азначала канчатковы распад адзінай канфедэрацыі. Частка паўхатан мігрыравала на тэрыторыю Нью-Джэрсі.
Загараны
Назву Загараны маюць:
Купалаўскае (аграхолдынг)
«Купа́лаўскае» — аграхолдынг у Шклоўскім раёне, які спецыялізуецца на малочна-мясной жывёлагадоўлі з племянным развядзеннем цялушак і вырошчваннем збожжавых культур. Створаны на падставе ўказа № 232 ад 29 чэрвеня 2017 года «Аб стварэнні гаспадарчага таварыства». У склад холдынга ўваходзяць ТАА «Купалаўскае» — кіруючая кампанія холдынга, ЗАТ «Вялікія Славені», ААТ «Амкадор-Шклоў» (у 2017 годзе яго далучылі «Новае Юбілейнае» ), ААТ «Новагарадзішчанскае». Колькасць работнікаў аграхолдынга складае 652 чалавекі.
Станам на 2018 год агульнае пагалоўе буйной рагатай жывёлы складала 17 382 галоў; вытворчасць малака — 26 615 т; сярэдні ўдой малака ад каровы — 4 474 кг; сяреднясутачнае прыбаўленне ў вазе БРЖ — 534 г; гадоўля жывёлы і птушкі (у жывой вазе) — 2 026 т. Вытворчасць збожжа — 32,8 тыс. т. Чысты прыбытак склаў 1 704 тыс. беларускіх рублёў.
Улетку 2017 года Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка заявіў, што на прыкладзе холдынгу «Купалаўскае» хоча паказаць, «якім мусіць быць сельгасвытворчасць у XXI стагоддзі». Пры гэтым глава дзяржавы не выключыў, што ў перспектыве «Купалаўскае» можа быць аб’яднана з ААТ «Александрыйскае».
У пачатку 2018 года знялі з пасады старшыні Дрыбінскага райвыканкама і прызначылі на пасаду дырэктара холдынгу «з прычыны вытворчай неабходнасці» Дзмітрыя Васілеўскага. 31 сакавіка 2018 года яго знайшлі павешаным у лесе. Самагубства звязваюць з працоўнай дзейнасцю.
26 сакавіка 2019 года Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка наведаў малочнатаварны комплекс «Сліжы» ААТ «Амкадор-Шклоў», які належыць да аграхолдынга «Купалаўскае», дзе быў абураны ўмовамі, у якіх утрымліваюцца жывёлы, а таксама адсутнасцю парадку ў вытворчых памяшканнях. У выніку Лукашэнка даручыў зняць з пасад усіх вінаватых і ўзбудзіць крымінальныя справы, старшыню Шклоўскага райвыканкама Васіля Віцюнова было вырашана назначыць кіраўніком аграхолдынга «Купалаўскае», а памочніка Прэзідэнта па Магілёўскай вобласці Генадзя Лаўранкова — выконваючым абавязкі старшыні райвыканкама. 27 сакавіка Лукашэнка таксама вызваліў ад пасад старшыню Магілёўскага аблвыканкама Уладзіміра Даманеўскага, намесніка прэм’ер-міністра Міхаіла Русага і міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Леаніда Зайца. Упраўленне Дэпартамента фінансавых расследаванняў Камітэта дзяржаўнага кантролю па Магілёўскай вобласці завяло крымінальную справу па фактах злоўжывання службовымі паўнамоцтвамі з боку службовых асоб ААТ «Амкадор-Шклоў» і ТАА «Купалаўскае» (кіруючая кампанія холдынгу).
IC 4961
IC 4961 — галактыка тыпу SBd ў сузор’і Тэлескоп.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вальдэмар II Пераможца
Ва́льдэмар II Пераможца (Valdemarus, Valdemar Sejr; 9 мая або 28 чэрвеня  — ) — кароль Даніі ў 1202—1241 гг.
Біяграфія
Вальдэмар быў сынам дацкага караля Вальдэмара I і дачкі менскага князя Валадара Глебавіча, Сафіі. Па лініі бацькі Вальдэмар з’яўляўся прапраўнукам вялікага князя кіеўскага Уладзіміра Манамаха.
На пачатку XIII ст. падпарадкаваў шэраг паўночна-германскіх тэрыторый, але страціў іх у 1227 годзе пасля паражэння ў бітве з нямецкімі феадаламі пры Борнхёведзе. У 1219 г. захапіў Паўночную Эстонію (Эстляндыю).
Лідсельмаш
ААТ «Кіруючая кампанія холдынгу «Лідсельмаш» — прамысловае прадпрыемства ў горадзе Ліда Гродзенскай вобласці Беларусі.
Гісторыя
Прадпрыемства заснавана ў 1901 годзе як чыгуналіцейны завод, дзе была наладжана вытворчасць сельскагаспадарчага інвентара і простых сельскагаспадарчых машын для коннай цягі (малатарні, каранярэзкі, сячкарні, плугі і інш.). У час Вялікай Айчыннай вайны завод быў разбураны. Адноўлены ў 1944 годзе. У 1948 годзе прадпрыемства атрымала статус Лідскага завода сельскагаспадарчага машынабудавання. У 1950 годзе выпускаў дыскавыя бароны, кустарэзы, веялкі-сарціроўкі, касілкі-здрабняльнікі, бульбакапалкі і інш. У 1960—1968 гадах прайшла рэканструкцыя прадпрыемства. У лістападзе 2012 года завод пераўтвораны ў адкрытае акцыянернае таварыства «Кіруючая кампанія холдынгу «Лідсельмаш». На гэты час у яго склад уваходзілі прадпрыемствы ААТ «Лідаграпраммаш», ААТ «Мазырсельмаш», ААТ «Ваўкавыскі машынабудаўнічы завод», ААТ «Ваўкавыскі завод дахавых і будаўніча-аздобных машын (КСОМ)», ААТ «Завод «Мінскаграпраммаш».
Спорт
У 2007—2019 гадах пры прадпрыемстве існаваў міні-футбольны клуб «Лідсельмаш».
Нясвіжскі дэканат
Нясвіжскі дэканат — дэканат Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.
Заельнікі
Назву Зае́льнікі маюць:
Сцяг Быхава
Сцяг Быхава — афіцыйны геральдычны сімвал горада Быхаў Магілёўскай вобласці. Сцяг зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь  года № 97.
Апісанне
Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры правага боку якога — апраўлены белай аблямоўкай герб горада Быхава.
Сцяг з’яўляецца вексілалагічнай трансфармацыяй герба, які размешчаны ў сярэдзіне правага боку палотнішча таго ж колеру, што і поле шчыта з белай аблямоўкай.
Сцяг горада і палажэнне аб ім зацверджаны рашэннямі Быхаўскага раённага выканаўчага камітэта ад 30 лiстапада 2001 года № 11-2 і раённага Савета дэпутатаў ад 28 снежня 2001 года № 15/07.
Міжнародны саюз сучаснага пяцібор’я
Міжнародны саюз сучаснага пяцібор’я (Union Internationale de Pentathlon Moderne; скар. UIPM, у беларускай транслітарацыі УІПМ) — міжнародная арганізацыя, якая кіруе сучасным пяцібор’ем (пентатлон). Штаб-кватэра — Монтэ-Карла (Манака). Аб’ядноўвае 115 нацыянальных асацыяцый.
Гісторыя
Упершыню пяцібор’е (бег па стадыёне, скачкі, кіданне дзіды, кіданне дыска і барацьба) было прадстаўлена на 18-й Алімпіядзе ў 708 годзе да н.э.. Спаборніцтва лічылася кульмінацыйным момантам, і пераможца атрымаў званне «Victor Ludorum». У 1909 годзе П’ер дэ Кубертэн спрабаваў увесці ў праграму Алімпійскіх гульняў спартыўнае пяцібор’е. На сучасным этапе, спартыўнае пяцібор’е было ўведзена на 5-х Алімпійскіх гульнях (Стакгольм).
Хорн (Нідэрланды)
Хорн (Hoorn) — абшчына і горад у Нідэрландах. Размешчаны ў правінцыі Паўночная Галандыя.
Населены пункт у гэтых мясцінах існаваў у 716 годзе. У 1357 годзе граф Галандыі Вілем V даў яму правы горада. Калі наступіў Залаты век Галандыі, то Хорн стаў базай Галандскай Ост-Індскай кампаніі. Адсюль былі родам знакамітыя мараплаўцы Схаўтэн (які даў назву мысу Горн у гонар сваёй радзімы) і Кун.
У XVIII стагоддзі горад прыйшоў у заняпад і ператварыўся ў невялікую рыбацкую вёску. У XIX стагоддзі горад ізноў адрадзіўся, стаўшы цэнтрам гандлю сельскагаспадарчай прадукцыяй для ўсёй Заходняй Фрызіі. З будаўніцтвам чыгунак горад ператварыўся ў важны транспартны вузел Паўночнай Галандыі. Пасля таго, як у 1932 годзе была пабудавана Афслёйтдэйк, Хорн пазбавіўся выхаду ў мора. Музей Заходняй Фрысландыі.
Мегаваці Сукарнапутры
Дыя Пермата Мегаваці Сеціяваці Сукарнапутры (Diah Permata Megawati Setiawati Soekarnoputri; нар. 23 студзеня 1947) — пяты Прэзідэнт Інданезіі.
Займала гэтую пасаду з 23 ліпеня 2001 года па 20 кастрычніка 2004 года. Дачка першага прэзідэнта краіны Ахмеда Сукарна. Першая жанчына-прэзідэнт Інданезіі. Першы прэзідэнт Інданезіі, які нарадзіўся пасля атрымання краінай незалежнасці.
Палітычная кар’ера
Заняла пасаду Прэзідэнта краіны пасля адхілення ад улады папярэдняга прэзідэнта, Абдурахмана Вахіда, пры якім была віцэ-прэзідэнтам. Балатавалася на наступны тэрмін, аднак прайграла ў другім туры выбараў Сусіла Бамбангу Юдаёна.
У 2004 годзе часопіс «Форбс» паставіў Мегаваці Сукарнапутры на восьмае месца ў спісе самых уплывовых жанчын свету.
NGC 2380
NGC 2380 (іншыя абазначэнні — NGC 2382, ESO 492-12, MCG -5-18-5, CGMW 2-842, PGC 20916) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Вялікі Пёс.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 2380, NGC 2382.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Адрыян Кортэ
Пра жыццё мастака дакументальна вядома няшмат. Каля 1680 года ён стаў у Амстэрдаме вучнем Мельхіёра дэ Хандэкутэра. У 1683 вярнуўся ў Мідэлбург. У 1695 годзе фігуруе ў дакументах як член Гільдыі Святога Лукі.
У каталогах апісана каля 80 прац Кортэ, пераважна гэта нацюрморты, выкананыя ў вельмі мінімалісцкай манеры.
Ганнаўка (Клінцоўскі раён)
Ганнаўка (Ганновка) — хутар у Клінцоўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лопаценскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Узгадваецца з сярэдзіны XIX ст. Да 1917 года ў складзе Суражскага павета Чарнігаўскай губерні Расійскай імперыі.
У Гомельскай губерні РСФСР з 1919 года, з 1926 года ў Бранскай губерні. З 1929 года ў складзе Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзены ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад Бранскай вобласці.
Гліннае (Клінцоўскі раён)
Гліннае (Глинное) — пасёлак у Клінцоўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лопаценскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Пасёлак узнікае ў першай палове XX ст., аднак станам на 2020 год фактычна не існуючы пасёлак.
Калодліва
Назву Кало́дліва маюць:
Duden
Duden — слоўнік і збор правілаў граматыкі і правапісу нямецкай мовы, упершыню апублікаваны 7 ліпеня 1880 г. Конрадам Дудэнам. Выдаецца ў друкаваным і электронным выглядзе бібліяграфічнага інстытутам у Мангейме.
З 1956 па 1996 год слоўнік правапісу (Rechtschreibduden) вызначаў афіцыйную арфаграфію нямецкай мовы ў Германіі, аднак з правядзеннем рэформы арфаграфіі ў 1996 годзе манапольная ўлада слоўніка была ўтрыравана. Гэтае абмежаванне датычыцца толькі некаторых сфер прымянення пісьмовага нямецкай мовы, бо па рашэнні Федэральнага канстытуцыйнага суда свабода выбару крыніцы арфаграфічных правіл ў літаратуры, публіцыстыцы і збольшага навуковай сферы застаецца за аўтарам. Граматыка, вызначаная Дудэнам, не ўсюды мае нарматыўнае значэнне, бо ў абласцях распаўсюджвання варыянтаў нямецкай мовы існуюць ўласныя нормы (Аўстрыйскі слоўнік, Швейцарскі ідыяцікон).
Хумбаба
Хумбаба, Хувава — пачварны гігант у шумера-акадскай міфалогіі.
Панцеляймон Аляксандравіч Зайцаў
Панцеляймон Аляксандравіч Зайцаў (15 (27) ліпеня 1898, хутар Алешынскі, Драздовіцкая воласць, Гараднянскі павет, Чарнігаўская губерня —, ) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-маёр (4 чэрвеня 1940 года).
Хумбаба
Згодна міфічным уяўленням, Хумбаба быў створаны богам сонца і вартаваў міфічную мясціну пасялення багоў - кедравы лес. У эпасе пра Гільгамеша апісваецца наступным чынам: галава падобная львінай, позірк і пашча - смерці, горла - патопу, дыханне - агню. Хумбаба чуе на вялікай адлегласці кожнага, хто парушае межы яго тэрыторыі. У пошуках неўміручасці Гільгамеш і Энкіду ўрываюцца ў лес і падманам забіваюць Хумбабу. Яго галаву перадаюць як ахвяру багам, але тыя гневаюцца і караюць Энкіду смерцю.
Панцеляймон Аляксандравіч Зайцаў
Біяграфія
З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны Зайцаў кіраваў будаўніцтвам абарончых рубяжоў вакол Ленінграда, а ў верасні 1941 года быў прызначаны на пасаду камандзіра 5-й дывізіі народнага апалчэння, якая 24 верасня таго ж года была ператворана ў 13-ю стралковую дывізію, якая ўтрымлівала Пулкаўскія вышыні.
У лістападзе быў прызначаны на пасаду камандзіра 168-й стралковай дывізіі (8-я армія, Ленінградскі фронт), якая вяла абарончыя баявыя дзеянні на левым беразе Нявы ў раёне Маскоўскай Дуброўкі. Спробы дывізіі ў лістападзе авалодаць населеным пунктам Пескі не мелі поспеху з-за адсутнасці поўнага ўзаемадзеяння паміж войскамі. У снежні з прычыны вялікіх страт дывізія была выведзена на правы бераг Нявы для папаўнення.
У 1942 г. генерал-маёр Зайцаў быў прызначаны на пасаду намесніка камандуючага 55-й арміяй, якая вяла баявыя дзеянні на паўднёвых подступах да Ленінграда, у сакавіку — на пасаду камандуючага аператыўнай групай 7-й асобнай арміі, а ў чэрвені 1943 года — на пасаду камандзіра 4-га стралковага корпуса, які вёў абарончыя баявыя дзеянні па рацэ Свір.
6 снежня 1943 года быў прызначаны на пасаду камандзіра 122-га стралковага корпуса, які прымаў удзел у баявых дзеяннях падчас Ленінградскага-Наўгародскай наступальнай аперацыі, падчас якой вызваліў Ропша і Кінгісеп, тым самым выйшаўшы да ракі Луга.
1 сакавіка 1944-га на плацдарме за ракой Нарвай генерал-маёр Панцеляймон Аляксандравіч Зайцаў быў цяжка паранены і па дарозе ў шпіталь памёр. Пахаваны з воінскімі ўшанаваннямі ў Ленінградзе на Камуністычнай пляцоўцы (цяпер Казацкія могілкі Аляксандра-Неўскай лаўры).
Ян Косірс
Ян Косірс быў вучнем Карнеліса дэ Воса. У 1628 годзе стаў членам гільдыі святога Лукі, дэканам якой быў у 1639—1641 гг.
Пазней Косірс спецыялізаваўся на гістарычных і рэлігійных сцэнах. На яго стыль паўплываў, у тым ліку, Пітэр Паўль Рубенс. Косірс працаваў з Рубенсам над буйнымі праектамі. У больш познім узросце ён распрацаваў сваю ўласную каляровую палітру, і яго працы мелі спецыфічнае падзенне святла.
Ізабела I Армянская
Забель (Զապել) вядомая таксама як Ізабела Рубінян і Ізабель (27/25 студзеня 1216/1217 — 23 студзеня 1252) — другая каралева Кілікійскага армянскага царства, дзясяты кіраўнік Кілікійскай Арменіі. Паходзіла з роду Рубінян (Рубенідаў).
Біяграфія
Забель нарадзілася арыентоўна ў студзені 1216/17 года. З'яўлялася адзінай дачкой цара Лявона і яго другой жонкі Сібілы.
У маі 1219 года памёр цар Кілікіі Лявон. Перад смерцю ён паспеў прамовіць імя свайго спадчынніка, ім аказалася яго дачка Забель. Рэгентам малалетняй каралевы быў прызначаны Атом Баграскі, але праз некалькі месяцаў, у 1220 годзе, ён быў забіты. Пасля чаго рэгентам стаў Канстанцін Пайл, з роду Хетумідаў. Але не ўсім прыйшлася па душы апошняя воля памерлага цара. Правы Забелі на трон аспрэчылі траюрадны пляменнік Раймунд-Рубен і Ян дэ Брыен, муж Стэфаніі, дочкі памерлага цара ад першага шлюбу. Усярэдзіне Кілікійскага царства правы Забелі на пасад не аспрэчваліся, таму армянская шляхта падтрымала законную спадчынніцу пасада. У выніку чаго верныя Лявону князі, схапілі і кінулі Раймунда-Рубена у турму. Неўзабаве, пасля таго як на шляху ў Кілікію сканала жонка і сын Яна, той таксама перастаў прэтэндаваць на трон
Неўзабаве, дзеля ўмацавання дзяржавы, рэгентам было вырашана выдаць Забель замуж за Філіпа, аднаго з сыноў кіраўніка Антыёхіі Баэмунда IV. Галоўнай умовай пры заключэнні шлюбу з'яўлялася вымога рэгента Канстанціна, пра прыняцце жаніхом армянскага веравызнання і паважлівага дачынення да армянскіх традыцый. Філіп пагадзіўся, пасля чаго ў чэрвеня 1222 года ў Сісе адбыўся шлюб Філіпа Антыёхскага і Забель. Наваспечаны муж быў прызнаны прынц-кансартам Кілікіі. Аднак, Філіп не стрымаў свайго абяцання. Кранаючы нацыянальныя пачуцці армян, ён грэбліва ставіўся да армянскіх традыцый. Пры гэтым праводзячы вялікую частку свайго часу ў Антыёхіі, Філіп адкрыта заступаўся лацінскім баронам. Дзеянні Філіпа выклікалі незадаволенасць як у народа, так і ў шляхты Кілікійскага царства. У выніку чаго, праз тры гады, ён быў заключаны ў турму, дзе і памёр.
У 1226 годзе рэгент, нягледзячы на супраціў Забель, пры дабраславенні новага каталікоса Канстанціна I, выдае яе замуж за Хетума, аднаго са сваіх малодшых сыноў. Такім чынам Кілікія атрымала новага цара Хетума I, які стаў заснавальнікам другой кілікійскай каралеўскай дынастыі Хетумідаў.
Памерла Забель 23 студзеня 1252 года, пасля чаго была пахавана ў манастыры Дразарк.
IC 4962
IC 4962 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Дзмітрый Альбертавіч Дзёмін
Дзмітрый Альбертавіч Дзёмін (, Глыбокае —, Петразаводск) — дудар, выкладчык музыкі, майстар традыцыйных інструментаў з Глыбокага. Унук вядомага Глыбоцкага паэта Алеся Дубровіча. Жыў і працаваў у Карэліі (Расія).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Глыбокае Віцебскай вобласці (Беларусь). У 1982 годзе скончыў ДМШ № 1, у 1986 годзе — аддзяленне духавых і ўдарных інструментаў Віцебскага музычнага каледжа, у 1991 годзе — кафедру духавых і ўдарных інструментаў Петразаводскай дзяржаўнай кансерваторыі па спецыяльнасці «кларнет». Скончыў ПФ ЛОЛГК па спецыянальнасці «кларнет» (клас дацэнта Г. Г. Валена, 1991). З 1989 года працаваў у Петразаводскай кансерваторыі як майстар па настройцы і рамонту музычных інструментаў. З 2003 года выкладаў на кафедры музыкі фіна-вугорскіх народаў.
У якасці выканаўцы Дзмітрый Дзёмін быў удзельнікам шматлікіх творчых калектываў: нацыянальны ансамбль песні і танца Карэліі «Кантэле», фальклорнага тэатра «Карэльская горніца», фолк-групы «Мюлярыт», фолк-групы Sattuma і інш. Прымаў удзел у падрыхтоўцы выданняў, прысвечаных трыдыцыйным інструментам народаў Карэліі. Рабіў дуды, у тым ліку эстонскую дуду — «торупіл», марыйскую дуду — «шувыр», чувашскі «сарнай» і «шапар», шведзкую «сакпіпу», мардоўскую дуду — «оз пувама». Займаўся адраджэннем іншых традыцыйных інструментаў. Рэканструяваў водзкую дуду (дуду народу водзь, важане — невялікі этнас які жыве пад Санкт-Пецярбургам). Пачаў працу па вырабу копіі Глыбоцкай дуды, але праца была перапыненая раптоўнай смерцю майстра. Шматлікія інструменты захоўваюцца ў музейных калекцыях у Карэліі.
Быў удзельнікам і суарганізатарам міжнароднага фэсту дударскіх рэгіёнаў «Дударскі рэй». Удзельнічаў у ім у 2017, 2018 і 2020 гадах. Прадстаўляў традыцыю эстонскай дуды — торупіл. Трагічна загінуў, выгульваючы сабаку.
Стаўбцоўскі дэканат
Стаўбцоўскі дэканат – дэканат Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.
Аляксей Аляксеевіч Заварзін
Аляксей Аляксеевіч Заварзін (Алексе́й Алексе́евич Зава́рзин; 13 (25) сакавіка 1886,  —, ) — савецкі вучоны ў галіне гісталогіі, першы дырэктар БіяНДІДІ Пермскага ўніверсітэта (1921—1922), дырэктар Інстытута цыталогіі, гісталогіі і эмбрыялогіі АН СССР (1944—1945), акадэмік Акадэміі навук СССР (1943) і Акадэміі медыцынскіх навук СССР (1944), генерал-маёр медыцынскай службы (1944). Заснавальнік эвалюцыйнай гісталогіі.
Ордэн «За асабістую мужнасць» (Беларусь)
О́рдэн «За асабі́стую му́жнасць» — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Уручаецца за праяўленую выключную адвагу і асабістую храбрасць, подзвігі, здзейсненыя ў экстрэмальных абставінах. Адзіны беларускі ордэн у форме крыжа.
Гісторыя
Ордэн уведзены ў сістэму дзяржаўных узнагарод указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «Аб унясенні змен і дапаўненняў у закон Рэспублікі Беларусь „Аб дзяржаўных узнагародах Рэспублікі Беларусь“» 2 чэрвеня 1997 года. Часам памылковай датай заснавання называецца пастанова Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь № 3726-XII ад 13 красавіка 1995 года.
Хаця ордэн заснаваны па аналогіі з аднайменнай савецкай узнагародай, яго дызайн карэнным чынам адрозніваецца ад савецкага.
Першым кавалерам ордэна стаў 8 кастрычніка 1997 года майстар-выратавальнік пажарнай часткі Барысава малодшы сяржант Аляксандр Хоміч «за мужнасць і рашучыя дзеянні ў час ліквідацыі пажару на Барысаўскім чыгуначным вузле».
Апісанне ўзнагароды зацверджана ўказамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 6 верасня 1999 года і 8 красавіка 2005 года, а яе палажэнне замацавана законам Рэспублікі Беларусь ад 18 мая 2004 года № 288-З «Аб дзяржаўных узнагародах Рэспублікі Беларусь».
У 2008 годзе адбылося самае масавае ўзнагароджанне ордэнам, калі ім былі ганараваны 15 членаў экіпажа самалёта Іл-76 авіякампаніі «ТрансАвіяЭкспарт», збітага 23 сакавіка 2007 года ў Самалі. Узнагароджанні адбываліся таксама і за спартыўныя дасягненні. Напрыклад, у 2018 годзе за залаты медаль на зімовых Алімпійскіх гульнях у Пхёнчхане ордэнам «За асабістую мужнасць» узнагародзілі спартсменаў нацыянальнай зборнай Беларусі па біятлоне.
Статут
Ордэнам «За асабістую мужнасць» узнагароджваюцца грамадзяне:
Ордэн «За асабістую мужнасць» носіцца на левым баку грудзей і пры пры наяўнасці іншых ордэнаў размяшчаецца пасля ордэна «За службу Радзіме».
Апісанне
Ордэн уяўляе сабой пазалочаны Георгіеўскі крыж размахам 45 мм на фоне пазалочанай чатырохграннай плоскасці, канцы якога пакрыты цёмна-чырвонай эмаллю. Паміж канцамі крыжа выступаюць чатыры рабрыстыя пазалочаныя прамяні, якія ўтвараюць квадрат з бокам 30 мм, на кожным з якіх размешчаны па два тонкія злучаныя промні. У цэнтры крыжа змешчаны медальён дыяметрам 22 мм, пакрыты белай эмаллю, з надпісам «За асабістую мужнасць» і выявай лаўровых галін. У цэнтры круга — залацістая пяціканцовая зорачка на цёмна-чырвоным фоне. Круг накладзены на пазалочаны сярэдневяковы меч. Адваротны бок мае гладкую паверхню, у цэнтры знаходзіцца парадкавы нумар. Ордэн вырабляецца з срэбра з залачэннем на Гомельскім вытворчым аб’яднанні «Крышталь».
Ордэн пры дапамозе вушка і кольца мацуецца да пяцівугольнай калодкі, абцягнутай муаравай стужкай залацістага колеру шырынёй 24 мм з падоўжнай бардовай палоскай шырынёй 6 мм пасярэдзіне. Па краях стужка мае па адной падоўжнай палосцы: з левага боку — белай, з правага — бардовай, шырынёй 2 мм.
Лахаў 433
Лахаў 433 (יחידת להב 433, Яхідат Лахаў Арба Шалош Шалош, Lahav 433, слова «лахаў» літаральна азначае вастрыё, лязо або клінок) — ізраільскае спецыяльнае падраздзяленне ізраільскай паліцыі, створанае 1 студзеня 2008 года. Таксама вядома як «Ізраільскае ФБР». Падраздзяленне было створана шляхам аб’яднання пяці праваахоўных службаў. Яе задачамі з’яўляюцца расследаванне злачынстваў нацыянальнага маштабу, карупцыі і асабліва цяжкіх злачынстваў.
Падраздзяленне было створана па ініцыятыве тагачаснага міністра ўнутранай бяспекі Аві Дыхтэра, кіраўніка ізраільскай паліцыі Дудзі Коэна, а таксама кіраўніка аддзела расследаванняў (пасля таксама кіраўнік ізраільскай паліцыі) — Ёханана Даніна.
Уладкаванне
Асноўная база арганізацыі знаходзіцца ў горадзе Лод у цэнтры Ізраіля. Лічбы «433» у назве азначаюць: «4» — колькасць рэгіянальных прадстаўніцтваў па краіне, а «33» азначае код падраздзялення «Гідонім» — спецыяльнага паліцэйскага ўпраўлення, размешчанага ў сталічнай акрузе Іерусалім.
Начальнік
Усе начальнікі падраздзялення носяць званне генерал-лейтэнанта — (ניצב, Ніцаў)
Яварскі сельсавет
Я́варскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Казлоўшчынскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Явар.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Казлоўшчынскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Гярбелевіцкага сельсавета.
NGC 2381
NGC 2381 (іншыя абазначэнні — ESO 88-10, FAIR 266, AM 0719-625, IRAS07194-6258, PGC 20694) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Кіль.
Уладзіслаў Віталевіч Глінскі
Уладзіслаў Глінскі (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Віцебск».
Клубная кар’ера
Выхаванец полацкай ДЮСШ-1, з 2013 года навучаўся таксама ў СДЮШАР мінскага «Дынама», а пазней у сталічным РДВАР. Пасля заканчэння вучобы ў ліпені 2017 года падпісаў кантракт на 2,5 гады з мінскім «Тарпеда». Хутка здолеў замацавацца ў асноўным складзе каманды на пазіцыі правага абаронцы. Сезон 2018 пачынаў у стартавым складзе, з лета стаў радзей з’яўляцца на полі. У сезоне 2019 зноў стаў трывалым іграком стартавага складу.
У ліпені 2019 года ў сувязі з фінансавымі праблемамі пакінуў «Тарпеда». Абаронцам цікавіўся «Арэнбург», але бакі не здолелі дамовіцца аб умовах пераходу. У выніку ў жніўні 2019 года папоўніў склад барысаўскага БАТЭ, дзе да канца сезона 2019 гуляў за дубль.
У лютым 2020 года пасля прагляду перайшоў у «Іслач». З-за траўм рэдка з’яўляўся на полі, у 2021 годзе выступаў за дубль клуба. У ліпені 2021 года быў аддадзены ў арэнду ў «Віцебск», дзе стаў з’яўляцца ў асноўным складзе. У снежні 2021 года перайшоў у «Віцебск» на трывалай аснове
Міжнародная кар’ера
14 лістапада 2018 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, выйшаўшы ў стартавым складзе ў таварыскім матчы супраць Харватыі (1:3).
Бухарудзін Юсуф Хабібі
Бухарудзін Юсуф Хабібі (25 чэрвеня 1936, Парэ-Парэ, Паўднёвае Сулавесі — 11 верасня 2019) — інданезійскі дзяржаўны і грамадскі дзеяч.
Прэзідэнт Інданезіі
Новы кабінет міністраў, сфарміраваны Хабібі, не моцна адрозніваўся ад ранейшага ўрада, які ўзначальвае Сухарта. Кабінет змог збольшага стабілізаваць фінансава-эканамічную жыццё краіны. Палітыка Хабібі насіла больш ліберальны характар, чым у яго папярэдніка. Ужо ў верасні 1998 года Хабібі выдаў інструкцыі аб забароне раней заахвочваецца дыскрымінацыі «некарэнных» жыхароў краіны, перш за ўсё кітайцаў. У студзені 1999 Хабібі абвясціў аб маючым адбыцца рэферэндуме па пытанні аб незалежнасці Усходняга Тымору, доўгі час акупаванага інданезійская войскамі. 30 жніўня 1999 г. рэферэндум адбыўся, і жыхары Усходняга Тымору выказаліся за незалежнасць.
Сцяг Бялынічаў
Сцяг Бялынічаў — афіцыйны геральдычны сімвал горада Бялынічы Магілёўскай вобласці. Сцяг зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь  года № 91.
Апісанне
Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з трох гарызантальных палос – верхняй і ніжняй блакітнага колеру і сярэдняй – жоўтага, якія складаюць адпаведна 1/4 і 1/2 шырыні палотнішча.
Сцяг горада і палажэнне аб ім зацверджаны рашэннем Бялыніцкага раённага Савета дэпутатаў ад 27 снежня 2001 года № 13/11.
Васіль Уладзіміравіч Віцюноў
Васіль Уладзіміравіч Віцюноў (нар. 1973, в. Буда-Ваўніцкая, Унецкі раён, Бранская вобласць, РСФСР) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
З 2009 года ўзначальваў Мсціслаўскі райвыканкам. 27 студзеня 2017 года прызначаны старшынёй Шклоўскага райвыканкама. Скончыў БДСГА па спецыяльнасці «Плодаагародніцтва», а ў 2011 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і мясцовае кіраванне».
26 сакавіка 2019 года Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка наведаў малочнатаварны комплекс «Сліжы» ААТ «Амкадор-Шклоў», які належыць да аграхолдынга «Купалаўскае», дзе быў абураны ўмовамі, у якіх утрымліваюцца жывёлы, а таксама адсутнасцю парадку ў вытворчых памяшканнях. У выніку Лукашэнка даручыў зняць з пасад усіх вінаватых і ўзбудзіць крымінальныя справы, старшыню Шклоўскага райвыканкама Васіля Віцюнова было вырашана назначыць кіраўніком аграхолдынга «Купалаўскае», а памочніка Прэзідэнта па Магілёўскай вобласці Генадзя Лаўранкова — выконваючым абавязкі старшыні райвыканкама, выконваць абавязкі старшыні Магілёўскага аблвыканкама замест знятага Уладзіміра Даманеўскага быў прызначаны ягоны тагачасны першы намеснік Мікалай Кароцін.
Куляшы
Назву Куляшы́ маюць:
Вялікая савецкая энцыклапедыя
Вялікая савецкая энцыклапедыя (Больша́я сове́тская энциклопе́дия; у выходных звестках — Вялікая Савецкая Энцыклапедыя; скарочана БСЭ — ВСЭ) — найбольш вядомая і поўная савецкая ўніверсальная энцыклапедыя. Выпускалася з 1926 года (першы том першага выдання) па 1991 год (апошні штогоднік) выдавецтвам «Савецкая энцыклапедыя» (цяпер — выдавецтва «Вялікая Расійская энцыклапедыя»).
Вытрымала тры выданні:
Правапераемнікам выдавецтвам «Савецкая энцыклапедыя» стала зарэгістраванае ў снежні 1991 года выдавецтва «Вялікая Расійская энцыклапедыя», якое выпусціла ў 2004—2017 гадах аднайменную 35-томную энцыклапедыю. Шэраг змяненняў у энцыклапедыі ў 1999—2001 гадах ініцыявала Міністэрства па справах друку, тэлерадыёвяшчання і сродкаў масавых камуникацый Расійскай Федэрацыі, якое з ліпеня 1999 года па 2004 год узначальваў Міхаіл Лесін, а яго намеснікам па пытаннях кнігавыдання і друку з верасня быў Уладзімір Грыгор’еў.
Лод
Лод — горад у Ізраілі, размешчаны за 20 км на паўднёвы ўсход ад Тэль-Авіва, у Цэнтральнай акрузе краіны. Цэнтр нацыянальнай аэракасмічнай індустрыі; побач размешчаны найбуйнейшы ў краіне аэрапорт імя Давіда Бэн-Гурыёна.
Памятныя мясціны
Галоўная славутасць — меркаваная грабніца Георгія Перамаганосца, над якой у VI стагоддзі была ўзведзена базіліка. На яе руінах крыжакі пазней пабудавалі царкву, адноўленую пасля шматлікіх разбурэнняў толькі ў 1870 годзе. Захаваліся таксама дзве старажытныя мячэці, лазні і караван-сарай.
У 2022 годзе для шырокай публікі адкрыты доступ да Лодскай мазаікі, адна з самых вялікіх (180 м²) і найлепш захаваных мазаічных падлог, выяўленых у краіне.
Мікалай Аляксеевіч Забалоцкі
Мікалай Аляксеевіч Забалоцкі (Никола́й Алексе́евич Заболо́цкий; 24 красавіка [7 траўня] 1903, Кізічаская слабада, Каймарская воласць, Казанскі павет, Казанская губерня —, ) — рускі савецкі паэт, перакладчык; член Саюза пісьменнікаў СССР. У 1938 годзе быў рэпрэсаваны. Рэабілітаваны пасмяротна 24 красавіка 1963 года. У Дзяржаўным выдавецтве Беларусі ў 1932 годзе выйшла яго кніга "Чырвоныя і сінія" (пераклад Пятруся Сквярнюка, малюнкі І. Ахрэмчыка).
Лод (значэнні)
Лод:
Анні Жырардо
Анні Жырардо (Annie Girardot, 25 кастрычніка 1931, Парыж —, ) — знакамітая французская актрыса тэатра і кіно. Яе амплуа - самастойная, працавітая сучасная жанчына, надзеленая моцнай воляй, але няшчасная ў асабістым жыцці. Лаўрэат прэміі «Сезар», прэмій Канскага і Венецыянскага фестываляў.
IC 4963
IC 4963 — галактыка тыпу Sa (спіральная галактыка) ў сузор’і Тэлескоп.
Механізацыя
Механізацыя — працэс замяшчэння ручных сродкаў працы машынамі і механізмамі. Адзін з асноўных напрамкаў навукова-тэхнічнага прагрэсу.
Адрозніваюць паняцці:
NGC 2383
NGC 2383 (іншыя абазначэнні — OCL 616, ESO 559-SC8) — рассеянае скопішча ў сузор’і Вялікі Пёс.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Станіслаў Аляксандравіч Чаропка
Станіслаў Аляксандравіч Чаропка (, в. Новазаслонава,, Віцебская вобласць) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (2009), дацэнт (2011).
Біяграфія
У 2009 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Казацка-сялянская вайна ў Беларусі 1648—1651 гг.» (навуковыя кіраўнікі канд. гіст. навук, дацэнт У. П. Емяльянчык і канд. гіст. навук, дацэнт У. А. Сосна). У 1997—2001 гадах працаваў настаўнікам гісторыі ў Пакалюбіцкай сярэдняй школе, з 2001 года працуе на гістарычным факультэце Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 2012—2019 гадах загадчык кафедры ўсеагульнай гісторыі. Аўтар больш 90 навуковых і метадычных артыкулаў, якія прысвечаны вывучэнню сацыяльнай барацьбы на Беларусі ў сярэдзіне XVII стагоддзя і гісторыі вайсковай справы.
З 2019 года дэкан гістарычнага факультэта ГДУ імя Францыска Скарыны.
Праходзіў стажыроўку ў Інстытуце гісторыі Ягелонскага ўніверсітэта ў Кракаве (Польшча, 2012), Варшаўскім універсітэце (Польшча, 2013), Міжнароднай школе вывучэння Халакоста «Яд Вашэм» у Іерусаліме (Ізраіль, 2016), Маскоўскім дзяржаўным ўніверсітэце імя М. В. Ламаносава (Расія, 2017), Міжнародным мемарыяльным комплексе Дом Ванзейскай канферэнцыі ў Берліне (Германія, 2017), Універсітэце Эберхарда і Карла ў Цюбінгене (Германія, 2017).
Навуковая дзейнасць
Напрамкі даследаванняў: гісторыя сацыяльнай барацьбы ў Беларусі ў сярэдзіне XVII ст., ваенная гісторыя і гісторыя міжнародных адносін ва Усходняй Еўропе ў XVI—XVIII ст.
Ляхі
Ляхі — этнічнае найменне палякаў.
380-я
Падзеі
Хрысціянства фактычна становіцца дзяржаўнай рэлігіяй у Рымскай імперыі (380; Нікейскі сімвал веры); Першы Канстанцінопальскі сабор (381 год) выдае Пасланне (7 правілаў).
Браян Малруні
Марцін Браян Малруні (англ., фр. Martin Brian Mulroney; нар., Бэ-Кома, правінцыя Квебек, Канада) — канадскі палітык і адвакат, 18-ы прэм’ер-міністр Канады (з 17 верасня 1984 па 25 чэрвеня 1993). Ганаровы доктар юрыдычных навук.
У 1983—1993 гадах старшыня Прагрэсіўна-кансерватыўнай партыі. З 1983 года дэпутат парламента. Выступаў за цеснае эканамічнае супрацоўніцтва з ЗША. У 1988 годзе падпісаў канадска-амерыканскае пагадненне аб свабодным гандлі. Пасля рэферэндуму 26.10.1992, які не падтрымаў яго папраўкі да канстытуцыі з мэтай вырашэння пытання аб стутусе правінцыі Квебек, пайшоў у адстаўку.
Мбарара
Мбаба́ра  — горад на паўднёвым захадзе Уганды, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай вобласці. Насельніцтва (2014 г.) — 195 013 чал.
Мбабара была заснавана як брытанскі ваенны пост і сталіца афрыканскай дзяржавы Анколе ў 1901 г. На мове народа нколе яе назва значыць «краіна малака». Пасля ліквідацыі Анколе ў 1974 г. пераўтворана ў цэнтр муніцыпалітэту і навакольнай вобласці. З 2020 г. мае статус буйнога горада (city).
Мбабара — другі па важнасці прамысловы і фінансавы цэнтр краіны пасля Кампалы.
Сонечны сарас 158
Сонечны сарас 158 — серыя з 70 сонечных зацьменняў, якая пачнецца 20 мая 2069 года і будзе працягвацца да 16 чэрвеня 3313 года. Сонечныя зацьменні аднаго сараса паўтараюцца з перыядычнасцю раз у 18 гадоў 11 дзён і 8 гадзін.
Свіслацкае гарадзішча
Свіслацкае гарадзішча — археалагічны аб’ект каля в. Свіслач Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Знаходзіцца на правым беразе р. Бярэзіны пры ўпадзенні ў яе р. Свіслач.
Апісанне
Гарадзішча мысавае. Мае высокія стромкія схілы вышынёй 10-12 м з поўдня, захаду і ўсходу. Пляцоўка гарадзішча падтрохкутная, яе памеры 70×70 м. Умацаванні прасочваюцца з напольнага боку, на поўначы, з боку вёскі, прадстаўлены ровам глыбінёй каля 2 м, шырынёй да 13-17 м, а таксама валам вышынёй каля 2,2-2,5 м, шырынёй каля падэшвы 8-9 м. Уезд на гарадзішча размешчаны ў разрыве вала з напольнага боку.
Гісторыя
Гарадзішча пачало функцыянаваць яшчэ ў раннім жалезным веку. У ніжнім культурным гарызонце падчас археалагічных раскопак вынайдзены рэчы адпаведнага часу (6 ст. да н.э. — 1 ст. н.э.) — жалезная шпілька з 5-падобным завітком, нож, шлакі, каменная зерняцёрка, фрагменты штрыхаванай керамікі. На гарадзішчы прадстаўлены матэрыялы і трэцяй чвэрці І тыс. н.э., што ў прынцыпе характэрна для аналагічных помнікаў на р. Бярэзіна і яе прытоках. У ХІ ст. працягваецца інтэнсіўнае асваенне рэгіёну, які складваецца ў дрыгавіцкім асяроддзі, аб чым сведчыць комплекс знаходак з могільнікаў. У той жа час (ХІ-ХІІ стст.) адбываецца паўторнае засяленне гарадзішча Свіслач і звязваецца яно з дзейнасцю менскага князя Глеба Усяславіча. Гарадзішча Свіслач адраджаецца ў якасці умацаванага памежнага пункта. На карысць гэтага меркавання сведчыць наяўнасць у наваколлі адпаведных межавых тапонімаў, а таксама адсутнасць (або нявыяўленасць) сінхроннага селішча (узнікненне яго датуецца не раней канца ХІV-ХV стст.). Па сацыяльна-гістарычнай тыпалогіі гарадзішча Свіслач адносяць да класічнай феадальнай сядзібы-замка старажытнарускага часу на падставе комплексу элітарных матэрыялаў, імпарту, зброі і рыштунку конніка, тыповых для побыту феадалаў, а таксама грунтуючыся на такіх момантах, як наяўнасць моцных ўмацаванняў, невялікая плошча пляцоўкі, аднабаковае развіццё рамяства (кастарэзнае ў дадзеным выпадку), адсутнасць рамеснага ўмацаванага пасаду, астэалагічны матэрыял, у якім пераважаюць косткі дзікіх жывёл.
Археалагічнае вывучэнне
Першыя археалагічныя даследаванні у Свіслацкім рэгіёне правёў у 1892 годзе У. З. Завітневіч. Даследуючы басейн р. Бярэзіны, ён апісаў і пэўны ўчастак р. Свіслачы. Аднак працы У. З. Завітневіча тычацца выключна курганоў, і пра гарадзішчы ён толькі коратка згадвае, не даючы іх апісання і не спрабуючы рабіць раскопкі. Яго доследы змешчаны ў справаздачы Археалагічнай камісіі за 1892 год, С.-Пецярбург.
У 1920-я гады на тэрыторыі Асіповіцкага раёна праводзіў археалагічныя доследы А. Немцаў — старшыня Асіповіцкага раённага таварыства краязнаўства, які апублікаваў некалькі артыкулаў у часопісе «Наш край» і ў зборніку «Асіпавіцкі раён». У 1926 г. з 30 чэрвеня па 8 ліпеня ў Асіповіцкім і Свіслацкім раёнах Бабруйскай акругі праводзіліся археалагічныя разведкі на чале з С. С. Шутавым і М. М. Улашчыкам — супрацоўнікамі Інстытута гісторыі Беларускай Акадэміі навук. Падчас доследаў яны карысталіся дапамогай двух мясцовых краязнаўцаў — А. Немцава з Асіповічаў і Р. Бахты з мястэчка Свіслач. Сродкі на разведку былі дадзены Выканаўчым Бюро Пралетстуду Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, як сябрам Краязнаўчага Таварыства БДУ, ад імя якога і была праведзена ўся праца. Усе помнікі, якія ім трапіліся, яны падзялілі на 3 віды: 1) гарадзішчы (3 з іх апісаны і зняты на план, яшчэ на двух, апісаных Немцавым, сабраная кераміка); 2) 3 селішчы; 3) 15 групаў курганоў з агульнай колькасцю 198. Ужо на той час гэтыя курганы па большай частцы разараныя і раскапаныя насельніцтвам або даследчыкамі. У дадзеным рэгіёне яны вылучаюць наступныя культуры: неаліт (ці магчыма бронзавая эпоха); культура даславянскіх гарадзішчаў; славянская культура.
У тыя часы гарадзішча, ці па мясцоваму «Замчышча», мела выгляд высокай (да 12 метраў) і крутой гары. Яго пляцоўка была крыху нахілена ў паўднёва-заходнім кірунку. А з паўночнага захаду праз роў яшчэ існаваў струхлелы драўляны мост. Уся паверхня гарадзішча была раскапана ямамі, а па краях польскімі акопамі 1919—1920 гг. Раней на гарадзішчы знаходзіўся панскі двор, і таму ўся плошча была вельмі забруджана адкідамі апошніх дзесяцігоддзяў. З гарадзішча была сабрана кераміка — лепленая, па вызначэнні даследчыкаў «тыпу даславянскіх гарадзішчаў», і ганчарная.
Іншага рэчыўнага матэрыялу з гарадзішча прадстаўлена не было. Па аб’ектыўных прычынах даследаванні ў рэгіёне і ў прыватнасці на гарадзішчы былі спынены. Толькі ў 1960-я гады археалагічныя шуканні ў рэгіёне былі адноўленыя. Разведкі былі праведзеныя ў чэрвені 1962 г. археалагічнай экспедыцыяй Інстытута гісторыі АН БССР пад кіраўніцтвам Э. М. Загарульскага, які ў далейшым на працягу некалькіх год даследаваў гарадзішча Свіслач (1969, 1970, 1971). Мэта экспедыцыі — даследаванне і раскопкі раннефеадальных помнікаў на тэрыторыі былога Менскага княства. У 2000-я гг. аднаўляецца вывучэнне археалагічнага помніка пад кіраўніцтвам супрацоўніка Інстытута гісторыі АН РБ В. І. Кошмана.
Летапісныя звесткі
Галіцка-Валынскі летапіс упершыню пад 1256 годам згадвае свіслацкага князя Ізяслава ў рэчышчы падзей, звязаных з паходам князя Данілы Галіцкага на ятвягаў. Нявыяўленасць «іншай Свіслачы» на Панямонні ці ў вярхоўях р. Свіслач дазваляе атаясамліваць летапіснае ўладанне князя Ізяслава з дадзеным гарадзішчам.
Археалагічна фіксуецца факт разбурэння сядзібы манголамі (рэчыўны матэрыял з мангольскай атрыбутыкай, слой пажарышча ў стратыграфіі гарадзішча) ў сярэдзіне ХІІІ ст. Старонкі летапісу таксама занатавалі гэты момант, даючы варыятыўнасць у інтэрпрэтацыі і датыроўцы. Шэраг даследчыкаў звязваюць разбурэнне Свіслачы з паходам Бурундая (1258) на Літву, пад час якога, магчыма, пацярпелі і многія гарадзішчы Панямоння. Не зусім зразумелая прысутнасць Бурундая на Сярэдняй Бярэзіне, таму іншыя навукоўцы схіляюцца да 1239 г. — часу мангольскага паходу на Чарнігаўскую зямлю. Да гэтай падзеі адносяць і разбурэнне Гомеля і Магілёва (хаця гэта таксама гіпатэтычна). Верагодным выглядае і той факт, што Свіслацкая сядзіба-замак магла пацярпець у выніку невядомага летапісам нападу.
Абарончыя збудаванні
З’яўленне абарончых збудаванняў — рова і вала — на гарадзішчы Свіслач Э. М. Загарульскі адносіць да канца ХІ — пачатку ХІІ стст. Вал, як было выяўлена раскопкамі, складаўся з жоўтага рассыпчатага пяску, дадаткова ўзмацняўся ўнутрывальнымі субструкцыямі ў выглядзе зрубаў або пакладзеных бярвенняў, якія, напэўна, былі знішчаны пад час пашырэння пляцоўкі гарадзішча. З усходняга боку гарадзішча слядоў вала не знойдзена (раскопкі 1969, Э. М. Загарульскі). Таму застаецца пытанне пра наяўнасць вала з усходняга боку, бо тут ён мог быць знішчаны ў ходзе наступных перабудоў.
Матэрыяльная культура
Шырока прадстаўлены металічныя вырабы (жалеза і бронза), у тым ліку шлакі, шкло, вырабы з косткі, як гатовыя, так і нарыхтоўкі (іх значная колькасць дазваляе казаць пра аднабаковае развіццё кастарэзнага рамяства, што ёсць прыкметай феадальных сядзіб), кераміка, вялікую долю складаюць шыферныя праселкі і тачыльныя брускі. Функцыянальны падзел рэчыўнага комплексу выглядае наступным чынам: прылады працы, прадметы хатняга ўжытку, прадметы культу, гліняны і шкляны посуд, упрыгожванні (з металу, шкла — пацеркі і бранзалеты), зброя. Комплекс знаходак тыповы для тагачаснай феадальнай сядзібы. Гаспадары Свіслацкага замка мелі тыповыя эканамічныя сувязі як з іншымі гарадамі і рэгіёнамі Старажытнай Русі (асабліва Кіеў), так і з замежжам (Візантыя, Прычарнамор’е).
Надзея Станіславаўна Віслабокава
Надзея Станіславаўна Віслабокава (, Рэчыца, Гомельская вобласць — ) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне агульнай педагогікі, гісторыі педагогікі і адукацыі, філолаг. Доктар педагагічных навук (1997), прафесар (1999). Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (1998).
Біяграфія
Скончыла Каломенскі педагагічны інстытут (спецыяльнасць «Руская мова і літаратура», 1967). Працавала ў СШ № 2 г. Люберцы (Маскоўская вобласць, Расія, 1967—1972, настаўнік); СШ № 5 г. Віцебска (1972—1976, настаўнік); Вышэйшай педагагічнай школе (г. Зялёна Гура, Польшча, 1992—1996, дацэнт); Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава (з 1976, у 1987—1992 — загадчык кафедры рускай мовы, 1996—2004 — загадчык кафедры ўсходнеславянскай філалогіі, з 2005 — факультэт сацыяльнай педагогікі і псіхалогіі, кафедра прыкладной псіхалогіі, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: семантычны аспект моў славянскіх краін; праблемы асэнсавання інфармацыі; педагогіка; псіхалогія.
Узнагароды
Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (1995); нагрудны значок «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1998); Падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2000); Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2005).
Петэры Орпа
Анці Петэры Орпа (Antti Petteri Orpo; нар., Кёюліё, Фінляндыя) — фінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Старшыня партыі Нацыянальная кааліцыя з чэрвеня 2016 года. Прэм’ер-міністр Фінляндыі з 20 чэрвеня 2023 года, спікер Эдускунты з 12 красавіка па 20 чэрвеня 2023 года, дэпутат Эдускунты ад выбарчай акругі Варсінайс-Суомі з 2007 года. У мінулым — міністр фінансаў (2016—2019), міністр унутраных спраў (2015—2016), міністр сельскай і лясной гаспадаркі (2014—2015).
Малдавіцкі сельсавет
Малдаві́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Казлоўшчынскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Малдавічы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Казлоўшчынскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Гярбелевіцкага сельсавета.
IC 4964
IC 4964 — галактыка тыпу Scd ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Рабцы
Назву Рабцы маюць:
Жданаўка (рака)
Жданаўка — рака ў Санкт-Пецярбургу, пратока Неўскай дэльты. Выцякае з Малой Нявы, упадае ў Малую Неўку. Набярэжнымі ракі Жданаўкі з’яўляюцца Жданаўская набярэжная (ад Вялікага праспекта П. С. да Жданаўскай вуліцы каля дома № 35) і Жданаўская вуліца (ад Афіцэрскага завулка да Наваладажскай вуліцы). Цячэ ў паўночна-заходнім кірунку. Мае сярэднюю шырыню каля 30 м; глыбіні — 2,2-4,0 м, даўжыня ракі 2,2 км. Рака мае ў пачатку сярэдні шматгадовы расход вады 14 м³/с, — прыкладна такі ж, як і ў Абводнага канала.
Дударскі рэй
«Дударскі рэй» — міжнародны фэст дударскіх рэгіёнаў, які з 2017 года адбываецца ў Глыбокім і Глыбоцкім раёне ў пачатку траўня і супадае з каляндарным святкаваннем свята Юр’я. Фэст аб’ядноўвае дударскія рэгіёны Еўропы на аснове іх прыналежнасці да мясцовай дударскай традыцыі этнарэгіёну.
Назва, месца правядзення
Назва фестывалю ўзятая з верша Янкі Купалы:
Месцам правядзення фэсту абраны Глыбоцкі край з прычыны багатай дударскай традыцыі ў мінулым і размяшчэння ў сэрцы Паазер’я, гісторыка-этнаграфічнага рэгіёну, з якім найбольш звязаная традыцыя беларускай дуды. З Глыбоцкага краю паходзіць найстарэйшая захаваная дуда 1849 года, так званая Глыбоцкая дуда. Копія дуды, зробленая Сяргеем Чубрыкам, захоўваецца ў Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі.