cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Глушкавіцкае радовішча будаўнічага каменю
Характарыстыка
Кар’ер «Сялянская ніва» па здабычы будаўнічага каменю дзейнічае з 1969 года, у 1976 годзе пабудаваны друзавы завод. З 1985 года пачалася здабыча высакаякаснага аддзелачнага каменю ў кар’еры «Надзея». Здабыты тут цёмны граніт паспяхова выкарыстоўваўся на аддзелачных работах пры будаўніцтве станцый мінскага метро. Але затым распрацоўка кар’ера была спынена, кар’ер напоўніўся вадой.
У ліпені 2018 года спецыялісты друзавага заводу «Глушкавічы» па даручэнні ўрада прыступілі да распрацоўкі радовішча граніту ў кар’еры «Надзея». Была адпампаваная вада з кар’ера, распачаты горна-падрыхтоўчыя працы па арганізацыі здабычы і транспартаванні цёмнага граніту. Паралельна пачалося будаўніцтва цэха па распілоўцы і абліцоўванню каменя з граніту.
Плануецца штогод здабываць у кар’еры «Надзея» да 4 тыс. куб.м гранітных блокаў, якія будуць выкарыстоўваць для аздаблення фасадаў будынкаў і інтэр’ераў у будаўнічай галіне, а таксама пастаўляцца на экспарт. Матэрыял з’яўляецца імпартазамяшчальным, паколькі аналагічныя віды граніту закупляюцца ў Італіі і Украіне. Для вывазу прадукцыі друзавага завода «Глушкавічы» плануецца пабудаваць новую галіну чыгункі Глушкавічы — Лельчыцы — Міхалкі. Верагодна, што пастаўкі граніту за мяжу будуць праходзіць праз запланаваны рачны порт у в. Верхнія Жары
Спіс аб’ектаў PGC (1957001—1958000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1957001—1958000)
Грыўковічы
Грыўко́вічы (, Гривковичи) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Барычавіцкага сельсавета.
16 ліпеня 1954 года перададзена ў склад Рухчанскага сельсавета Столінскага раёна, 9 кастрычніка 1954 года вернута назад.
Лозічы
Ло́зічы (, Лозичи) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Барычавіцкага сельсавета.
NGC 7195
NGC 7195 (іншыя абазначэнні — PGC 67940, MCG 2-56-9, ZWG 428.22, NPM1G +12.0546) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Падгорцы (Капыльскі раён)
Падго́рцы (, Подгорцы) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Капыльскага сельсавета.
Да 24 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Слабада-Кучынскага сельсавета.
Вікторыя Уладзіміраўна Дакука
Вікторыя Уладзіміраўна Дакука (нар. ) — беларускі плывец. Кандыдат у майстры спорту Беларусі.
Дасягненні
Пераможца Першынства Беларусі 2009 года на дыстанцыі 800 м вольным стылем.
Далас Старз
Далас Старз  — амерыканскі прафесійны хакейны клуб, выступае ў Нацыянальнай хакейнай лізе. Клуб прадстаўляе горад Далас са штата Тэхас. Каманда была заснавана ў 1993 годзе, пасля пераезду ў Далас каманды «Мінесота Норт Старз». Найбольшым дасягненнем каманды з'яўляецца перамога ў Кубку Стэнлі ў 1999 годзе.
NGC 7196
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аляксандр Уладзіміравіч Кавалькоў
Аляксандр Уладзіміравіч Кавалькоў (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Срэбраны прызёр Першынства Беларусі 2009 года на дыстанцыі 200 м комплексным плаваннем.
Жорж Руо
Пачатковы этап
Нарадзіўся ў беднай сям’і, у працоўным квартале побач з могілкамі Пер-Лашэз. Першыя дні жыцця прайшлі пад грукат гармат, якія грамілі барыкады Парыжскай камуны. Дзед, паштовы служачы, быў калекцыянерам-аматарам, збіраў гравюры Кало, літаграфіі Дам’е. Бацька, рамеснік па прафесіі, хрысціянскі сацыяліст па перакананнях, аддаў сына ў пратэстанцкую школу. З 1885 года Руо два гады вучыўся ў мастака-вітражыста, потым, з 1891 года — у Акадэміі прыгожых мастацтваў у сімваліста Гюстава Маро, быў яго любімым вучнем, а пасля смерці майстра (1898) стаў захавальнікам яго музея.
Сталасць і творчыя сувязі
Пазнаёміўся з вучнямі Маро Мацісам, Марке, стаў адным з заснавальнікаў Восеньскага салона (1903). Зблізіўся з каталіцкім пісьменнікам Леонам Блуа. Выстаўляўся разам з фавістамі, але трымаўся ў баку ад іх дэкаратыўнасці, хутчэй працягваючы лінію Ван Гога.
З 1907 года ў кола пастаянных тэм жывапісу і графікі Руо ўвайшлі суддзі, блазаны, прастытуткі. Яны набылі характар ​​алегорый, выбудоўваючыся вакол асноўнага алегарычнага вобраза сталага жывапісу Руо — фігуры Хрыста (нярэдка — Хрыста і Магдаліны). Сяброў з рэлігійным філосафам Жакам Марытэнам. У 1910 годзе персанальная выстава Руо прайшла ў сталічнай галерэі Друэ. Яго жывапіс натхняў нямецкіх жывапісцаў, якія пасля склалі ядро ​​экспрэсіянізму.
Пры гэтым мастак жыў у крайняй беднасці. Толькі ў 1917 годзе Руо падпісаў з вядомым калекцыянерам і гандляром карцінамі Амбруазам Валарам кантракт, які забяспечыў яму на дзесяцігоддзі некаторы дастатак і свабоду ў працы.
Аляксандр Станіслававіч Луканевіч
Аляксандр Станіслававіч Луканевіч (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі 2009 года на дыстанцыі 400 м вольным стылем.
Міжпазванковая грыжа
Міжпазванковая грыжа — разрыў храстковага кольца вакол ў выніку ссыхання, што выклікае выпінанне студзяністага ядра дыска ў спіннамазгавы канал у сувязі з празмернай нагрузкай. Найчасцей паражае паяснічны аддзел пазваночніка.
Папярэджанне
Хваробу прадухіляе ўжыццё багатай на кальцый і магній ежы (арэхі, бабы, гарох, капуста, малако, марская рыба, морапрадукты, насенне сланечніка, хлеб з мукі грубага памолу і шпінат). Для сілкавання міжпазванковых дыскаў вітамінамі карысна ўжываць вінаград, гарбузы, грушы, клубніцы, маліну, салату, сачавіцу, соевы ёгурт, тапінамбур (земляная груша), лясныя арэхі і яблыкі. Варта ўстрымлівацца ад пераядання, палення, ужывання вострых страваў і алкаголю. Таксама карысна ўводзіць у харчаванне сухафрукты (курага, разынкі, урук і чарнасліў), мёд, пятрушку, шчаўе і плады шыпшыны.
Прычыны
Узнікненню хваробы спрыяе астэахандроз і скрыўленне пазваночніка, празмерная нагрузка на пазваночнік, парушэнне абмену рэчываў, няўстойлівае харчаванне, рыўковыя рухі, ушыб спіны, працяглае сядзенне і пераахаладжэнне.
Праявы
Хвароба выяўляецца праз боль у паясніцы і назе, што ўзмацняецца пры згінанні, сядзенні, натужванні, кашлі і чханні. Боль слабее пры ляжанні на здаровым баку, сагнуўшы хворую нагу ў каленным і тазасцегнавым суставах. Немач суправаджаецца слабасцю і адчуваннем здранцвення ў назе, а таксама ацёкам на месцы запалення заціснутага нерва.
Стары Капыль
Стары́ Капы́ль (, Старый Копыль) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Капыльскага сельсавета.
У 1924—1960 гадах цэнтр Старакапыльскага сельсавета.
Чырвоны Партызан (Капыльскі раён)
Чырво́ны Партыза́н (, Чирвоный Партизан) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Капыльскага сельсавета.
Нгоё
Нго́ё (Ngoyo) — гістарычная дзяржава ў Цэнтральнай Афрыцы ў XVI — XIX стст. на тэрыторыі сучасных Рэспублікі Конга і ангольскай правінцыі Кабінда.
Заснаванне
Дзяржава Нгоё склалася на землях народа ваё, які да XV ст. мігрыраваў ад парогаў ракі Конга да берага Атлантычнага акіяна каля яе вусця. У Нгоё існавалі 2 супрацьлеглыя традыцыі тлумачэння пачатку дзяржаўнасці. Першая абапіралался на агульныя легенды Каконга і Лаонга. Другая лічыла, што род заснавальнікаў Нгоё паходзіў па матчынай лініі з дзяржавы Конга. Першыя пісьмовыя ўзгадкі пра каралеўства Нгой або Ангой з'явіліся ў другой палове XVI ст. У канцы XVI ст. яно ўсё яшчэ залежыла ад Лаонга, але ў 1612 г., калі яго наведала галандскае пасольства, фактычна было незалежным.
Гісторыя
Відавочна, першая дынастыя манархаў Нгоё паходзіла з дзяржавы Лаонга. Яе ўзвышэнне можна патлумачыць захопам кантролю над радовішчамі солі, якая з'яўлялася важным таварам ва ўнутраным афрыканскім гандлі і вывозілася еўрапейскімі гандлярамі. Акрамя таго тэрыторыя Нгоё была важным транзітным цэнтрам гандлю медзю, слановай косцю, пальмавымі арэхамі, тканінамі і рабамі, што дастаўляліся з унутраных раёнаў Афрыкі і абменьваліся на каланіяльныя тавары ў бухце на месцы сучаснага порта Кабінда.
Галоўным канкурэнтам у міжнародным гандлі з'яўлялася суседняя дзяржава Каконга. У 1631 г. кароль Каконга выкарыстаў перыяд міжуладдзя, што склаўся пасля смерці манарха, і акупаваў Нгоё. Частка правадыроў звярнулася за дапамогай да суседняга Каралеўства Конга. Адтуль рушыла войска на чале графа Сан'ё, падданага каралёў Конга. Кароль Каконга і яго прыхільнікі былі вымушаны адступіць. Граф Сан'ё ажаніў свайго сына на прадстаўніцы манархічнага рода Нгоё. Іх нашчадкі склалі новую валадарскую дынастыю.
У 1783 г. манархі Нгоё і Каконга аб'ядналіся з французамі для выгнання партугальцаў з Кабінды, але не мелі поспеху. Захоп Кабінды партугальцамі фактычна прывёў да манапалізацыі гандлю прадстаўнікамі адной еўрапейскай дзяржавы ў вусці Конга. Вываз солі і іншых афрыканскіх тавараў значна скараціўся. Галоўным гандлёвым таварам сталі рабы. Іх захоп і продаж кантралявалі мясцовыя правадыры, таму ўлада адзінага манарха саслабілася.
У 1830 г. смерць чарговага валадара прывяла да раз'яднання і раздробленасці. У 1885 г. прадстаўнікі Нгоё падпісалі з партугальцамі дагавор Сімуламбука, паводле якога быў усталяваны партугальскі пратэктарат.
Унутраны лад
Асноўнымі заняткамі жыхароў Нгоё былі рыбалоўства, здабыча солі, выраб тканін, гандаль. Яны таксама займаліся ручным земляробствам, трымалі свінняў. У XVIII — XIX стст., калі асновай эканомікі стаў гандаль рабамі, ствараліся ўзброеныя родавыя гандлёвыя аб'яднанні, што займаліся захопам рабоў ва ўнутраных раёнах Афрыкі і іх транзітам да ўзбярэжжа. Гандляры рабамі ахвотна выконвалі ролю наймітаў еўрапейцаў, рабілі напады на тэрыторыі суседніх дзяржаў. У якасці грошай выкарыстоўвалі ракавіны марскіх малюскаў і кавалкі тканін.
Традыцыйна адлік сваяцтва вёўся па бацькоўскай і матчынай лініям, але роды вуму звычайна фарміраваліся па матчынай лініі. Вуму не мелі канкрэтных тэрыторый і дысперсна распаўсюджваліся па краіне. На чале іх стаялі старэйшыны нхазі. Яны мелі права прымаць удзел у выбарах чарговага манарха з ліку мужчын валадарскага вуму. На месцах прадстаўнікі вуму стваралі родавы адзел бінгу на чале правадыра фуму каанда. Ён кантраляваў скарб бінгу, здзейсняў арганізацыйныя, судовыя і рэлігійныя функцыі. Узвышэнне роду манархаў стала магчымым дзякуючы захопу саляных радовішчаў і патрэбе ў захаванні парытэту паміж рознымі фуму каанда. Падтрымкай адзінай улады былі мужчынскія асацыяцыі, што фарміраваліся незалежна ад родавага паходжання.
Сталіцай цэнтралізаванай дзяржавы ў XVI ст. стала паселішча Мбанза-Нгоё на ўмацаваным пагорку ва ўнутраным раёне. Менавіта назва сталіцы вызначыла назву дзяржавы. Манарх меў тытул мангоё. Еўрапейцы называлі валадароў Нгоё каралямі. Чальцы каралеўскага вума мелі прывілегіяванае становішча. З іх ліку прызначаліся прыдворныя і прадстаўнікі манарха. Жанчыны валадарскага роду мелі права свабоднага выбару мужа з любога пласта грамадства. Іх дзеці ўваходзілі ў склад каралеўскага вуму і ўмоўна маглі прэтэндаваць на манархічны тытул у выніку выбараў пасля смерці чарговага валадара.
Пасля 1631 г. мангаё фармальна спавядалі каталіцызм. На самой справе, яны працягвалі выконваць традыцыйныя рэлігійныя абавязкі і мець шмат жонак. Лічылася, што манархі маглі дотыкам лекаваць падданых, выклікаць дождж. Згодна народным вераванням магічнымі функцыямі таксама валодала старэйшая жонка караля нкукунюнгу. Яна заўсёды была сваячкай мужа па жаночай лініі. Традыцыйная рэлігія Нгоё засноўвалася на шанаванні духаў зямлі бакісі басі. Прыхільнасць нгоёнцаў да паганскіх звычаяў адзначалі многія еўрапейцы.
Мясяцічы
Мяся́цічы (, Месятичи) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Барычавіцкага сельсавета.
У Мясяцічах адзначаюць унікальнае свята — Дзясятуху.
Гісторыя
Каля вёскі знойдзены стаянкі бронзавага і жалезнага веку.
У пісьмовых крыніцах згадваецца з 1516 года. У ХVІ ст. ва ўладанні Марціна і Ваньчы Літвіновічаў, чые правы на зямлю ў 1524 годзе пацвердзіла каралева Бона, а пазней кароль Жыгімонт Аўгуст. У 1794 годзе жыхары пабудавалі Свята-Параскева-Пятніцкую царкву. У 1893 годзе ў вёсцы з'явіўся абраз Божай Маці.
Абраз Мясяціцкай Божай Маці
У 1893 годзе ў непагадзь, на хвалях Прыпяці, абраз заўважыў матрос Іван Шпакоўскі і прывёз яго ў родную вёску Мясяцічы. Зафіксавана некалькі цудадзейных фактаў, звязаных непасрэдна з Мясяціцкай Божай Маці. Святыня захоўваецца ў ківоце, які выраблены ў Нью-Ёрку ў 1929 годзе на заказ палешукоў, якія выязджалі на заробкі ў ЗША.
Каляплоднік
Каляплоднік, або перыка́рпій (pericárpium) — частка плода насенных раслін. Абалонка, якая атачае насенне і фарміруе знешні выгляд і форму плода, звычайна складае асноўную частку плода і служыць для абароны насення ад знешніх уздзеянняў. Фарміруецца з завязі, часам пры ўдзеле іншых органаў кветкі (напрыклад, гінецэя, кветаложы ці кубачка). Важная марфалагічная характарыстыка раслін.
Перыкарпій фарміруецца з трох, звычайна добра адрозных слаёў:
Тканка плода, якая фарміруецца пералічанымі слаямі, можа быць рознай кансістэнцыі ад мяккай і сакавітай да валакністай ці нават цвёрдай адраўнелай. У пладоў розных раслін найбольш прыкметныя, важныя з пункту гледжання чалавека часткі плода ўтвараюцца рознымі слаямі, што служыць класіфікацыйнай прыкметай расліны.
Са слаёў каляплодніка, звычайна з пазаплодніка сухіх пладоў, могуць фарміравацца розныя прыстасаванні ў форме шыпоў, лопасцяў, калючак з кручкамі ці шчацінак, якія спрыяюць распаўсюджванню насення ветрам і жывёламі. У шэрагу раслін каляплоднік забяспечвае вызваленне насення раскрыццём ці распадзеннем пладоў пасля іх паспявання.
Будова і ўласцівасці каляплодніка характарызуюць плады пры вызначэнні іх тыпу, гэта адна з асноўных прыкмет, якія ўжываюцца для класіфікацыі пладоў у карпалогіі.
Аркадзь Паўлавіч Розенгольц
Аркадзь Паўлавіч Ро́зенгольц (,  — ) — савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч. Адзін са стваральнікаў савецкай ваеннай і грамадзянскай авіяцыі.
У 16-гадовым узросце ўступіў РСДРП. Скончыў Кіеўскі камерцыйны інстытут, працягваў рэвалюцыйную дзейнасць у Кіеве і Маскве. Пасля лютаўскай рэвалюцыі 1917 г. ён усталёўвае рабочы кантроль над вытворчасцю, удзельнічае ў стварэнні Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў, завадскіх і фабрычных камітэтаў, партыйных і прафсаюзных арганізацый, фарміруе атрады Рабочай міліцыі і Чырвонай гвардыі. У дні кастрычніцкага перавароту Разенгольц член Маскоўскага ваенна-рэвалюцыйнага камітэта, адзін з кіраўнікоў узброенага паўстання ў Маскве. Пасля перамогі рэвалюцыі Розенгольц адказны работнік Саўдэпу. Неўзабаве яго ўводзяць у склад Рэўваенсавету. Ён прызначаецца сябрам РВС 5-й арміі і прымае ўдзел ва ўзяцці Казані. У снежні 1918 — сакавіку 1919 г. Розенгольц член РВС 8-й арміі Паўднёвага фронту, якая на чале з Тухачэўскім вяла абарончыя баі супраць белаказакаў на варонежскім напрамку, а потым пад Луганскам. Ён удзельнічаў у разгроме белаказакаў на Доне, прымаў удзел у баях за Данбас. Затым яго накіроўваюць у РВС 7-й арміі, якая абараняла Петраград ад войскаў Юдзеніча. А потым на Паўднёвы, Каўказскі, Заходні франты. За заслугі на франтах Розенгольц быў узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга.
Пасля Грамадзянскай вайны ўзначаліў Цэнтральны Саюз Транспартных рабочых, а потым займаў і іншыя адказныя пасады. З канца 1922 г. Разенгольц займаецца стварэннем і развіццём Савецкай авіяцыі. 11 снежня 1922 г. яго накіроўваюць у Берлін дзеля перамоў з авіяцыйнымі кампаніямі «Дэрулюфт» і «Аэра-Уніён» па пытанню арганізацыі паветранай лініі Швецыя — Персія праз Савецкі Саюз. У сакавіку 1923 г. Аркадзь Розенгольц быў прызначаны начальнікам Рабоча-Сялянскага Чырвонага Ваеннага Паветранага Флоту, адначасова старшынёй Савету па Грамадзянскай авіяцыі. 10 снежня 1924 г. яго накіравалі на дыпламатычную працу ў Англію, дзе ён займаўся таксама і шпіянажам. Затым Розенгольц узначальваў Наркамат Замежнага Гандлю.
У 1937 г. А. Розенгольц быў арыштаваны па справе «Антысавецкага права-трацкісцкага блоку». Вытрываўшы жудасныя катаванні ён не прызнаў паклёпніцкіх абвінавачванняў і адмовіўся падаць прашэнне аб памілаванні. 15 сакавіка 1938 г. Розенгольц быў расстраляны. Праз месяц расстралялі і яго жонку, Зою Аляксандраўну Розенгольц-Рашэнцаву, супрацоўніцу часопіса «Большевитская печать». Праз цяжкія выпрабаванні прайшлі і іхнія дзеці — сын Валер, які, з цягам часу, зрабіўся доктарам тэхнічных навук, і дачка Зоя, да апошняга часу доктар у адной з маскоўскіх бальніц. У лютым 1988 г. Аркадзь Паўлавіч Розенгольц быў цалкам рэабілітаваны, «бо не здзейсніў аніякага злачынства».
Жыгімонт Караль Радзівіл
Жыгімо́нт Ка́раль Радзіві́л (, —, ) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, мецэнат. Крайчы (1633—1638) і падчашы вялікі літоўскі (1638—1642), ваявода новагародскі (1642).
Валодаў Дзераўной, Хотавам, Крашынам, Калдычэвам і Бярозаўцам у Новагародскім ваяводстве, Шыдлоўцам у Польшчы. IV ардынат на Нясвіжы (з 1636).
Біяграфія
Прадстаўнік нясвіжскай лініі роду Радзівілаў гербу «Трубы», сын Мікалая «Сіроткі», ваяводы віленскага, і Альжбеты Яўхіміі з Вішнявецкіх. Меў братоў Альбрэхта Уладзіслава, Аляксандра Людвіка, Крыштафа Мікалая, Мікалая і Яна Юрыя.
Навучаўся ў Нясвіжскім езуіцкім калегіуме, універсітэце Балонні. У 1612 годзе ўступіў у рыцарскі Мальтыйскі ордэн і ваяваў з туркамі ў Міжземнамор’і. У 1614 годзе ўзначаліў заснаваную для яго бацькам Сталовіцкую камандорыю ордэну ў складзе маёнткаў Сталовічаў і Пацейкаў у Новагародскім ваяводстве.
Удзельнічаў у бітве з туркамі пад Хоцінам 1621 года. У час Трыццацігадовай вайны 1618—1648 гадоў з 1622 года ў арміі Габсбургаў ваяваў супраць пратэстанцкіх нямецкіх князёў, з 1623 года камандуючы лісоўчыкаў у імперскім войску. У 1625 годзе ўзначаліў таксама Пазнаньскую камандорыю Мальтыйскага ордэна.
На вайну Рэчы Паспалітай са Швецыяй 1600—1629 гадоў у 1628 годзе выставіў уласны полк. Удзельнічаў у баях пад Смаленскам у час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1632—1634 гадоў.
У 1614 годзе атрымаў урад падкаморага сталовіцкага, у 1617 годзе — крайчага кароннага, у 1633 годзе — крайчага вялікага літоўскага, у 1638 годзе — падчашага вялікага літоўскага, у 1642 годзе — ваяводы новагародскага. Абіраўся паслом на соймы 1625, 1626, 1632, 1633, 1635, 1637 і 1639 гадоў.
Збудаваў у Сталовічах касцёл Яна Хрысціцеля з мураваным «ларэтанскім домікам» Дзевы Марыі, у іншых сваіх уладаннях — 4 уніяцкія царквы, касцёл у Дзераўной, шпіталі ў Сталовічах і Крошыне. У канцы жыцця падтрымліваў каралеўскі план арганізацыі ў Рэчы Паспалітай асобнага прыярату Мальтыйскага ордэна, які меўся ўзначаліць.
Марцін Мікалай Радзівіл
Марцін Мікалай Караль Радзівіл (, мястэчка Цімкавічы Слуцкага княства, цяпер у Капыльскім раёне, Мінская вобласць —, ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, арганізатар навукі, даследчык-алхімік.
Крайчы ВКЛ у 1723—1752, маршалак Трыбунала ВКЛ у 1737.
Верагодна, душэўна захварэў. Паводле сведчанняў сучаснікаў, верыў у перасяленне душ, намерваўся перайсці ў іўдаізм, дзеля чаго пачаў вывучаць іўрыт, завёў гарэм, абвінавачваўся ў гвалтах і забойствах. У 1748 кароль і вялікі князь Аўгуст Сас перадаў Марціна Мікалая Радзівіла пад апеку Гераніму Фларыяну Радзівілу, які трымаў яго пад вартай у Белай і Слуцку; пазней апеку пераняў Міхал Казімір Радзівіл.
Упершыню ажаніўся з Аляксандрай Бялхацкай, з якой меў дачку Антаніну і сына Юзафа Мікалая, у другім шлюбе з Мартай Трамбіцкай меў сыноў Міхала Гераніма, Дамініка, Якуба і Антонія Мікалая.
Макар Трафімавіч Паслядовіч
Макар Трафімавіч Паслядовіч (, в. Караваева, цяпер Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі і.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і чыгуначніка. Пасля заканчэння сямігодкі (1924) вучыўся на падрыхтоўчых курсах у ВНУ. У 1926 г. як актыўны селькор газеты «Беларуская вёска» запрошаны на штатную працу ў гэту газету. Быў адказным сакратаром часопіса «Полымя рэвалюцыі» (1935—1939). Падчас Вялікай Айчыннай вайны — кіраўнік мар’інагорскай падпольнай групы і сувязны асобага партызанскага атрада імя Сталіна ў Пухавіцкім раёне. Па падазрэнні ў сувязі з партызанамі ў 1943 г. быў арыштаваны і адпраўлены на катаржныя работы ў Германію. Пасля вызвалення працаваў спецыяльным карэспандэнтам газеты «Звязда» (1945—1948). Член Саюза пісьменнікаў СССР (1936).
Творчасць
Дэбютаваў апавяданнем у 1927 г. (часопіс «Паляўнічы Беларусі»). Аўтар зборнікаў апавяданняў «Зруйнаваныя межы» (1930), «Людзі вясны» (1930), «Чатырнаццаты нумар» (1934), «Снайпер» (1937), «Чырвоныя струны» (1988), аповесцей «Марсель» (1931), «Хада ў заўтра» (1933), «Магістральны канал» (1947), «З табою побач» (1960), раманаў «Цёплае дыханне» (1948), «Святло над Ліпскам» (1950, у 1988 г. абодва раманы выйшлі ў адной кнізе). Асобным выданнем выйшлі нарысы «Аляксандра Шаплыка» (1949), «Мяцежнае сэрца» (1959), «Салігорскае дзіва» (1963) і шэраг апавяданняў. Выдаў кніжкі апавяданняў для дзяцей «Вучоны верабей» (1938), «Зялёны канверт» (1964) і дакументальную аповесць «Па воўчых сцежках» (1958), зборнікі гумарыстычных апавяданняў «Пад дзвюма дойнымі каровамі» (1963), «Двайное дно» (1964), кніжку літаратурных пародый «Наравісты Пегас» (1968), «Аповесці. Апавяданні» (выбранае, 1970). У 1961 г. выйшаў Збор твораў у 2 тамах, у 1986 г. — Выбраныя творы.
Аўтар п’ес «Гонар» (1934), «Гарачае сэрца» (1938) і «Шалёная рысь» (1939).
Пераклаў на беларускую мову некаторыя творы А. Пушкіна, А. Чэхава, аповесць М. Гогаля «Тарас Бульба» (з А. Бачылам), раман Р. Джаваньёлі «Спартак», аповесць П. Бажова «Зялёны конік», раман М. Астроўскага «Народжаныя бурай», нарыс М. Горкага «У. І. Ленін», рускія казкі, творы ўкраінскіх, польскіх і інш. пісьменнікаў.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга, медалямі.
Памяць
Імем Макара Паслядовіча названа вуліца ў г. Мар’іна Горка.
Лясны арэх
Лясны арэх — арэх любога з 20 відаў куста (радзей дрэва) рода Ляшчына сямейства Бярозавыя, у тым ліку і. Акультураныя формы ляшчыны называюць фундуком.
Апісанне
Плод ляшчыны — аднанасенны амаль шарападобны ці некалькі выцягнуты арэх з дравяністым каляплоднікам. Плады скучаны па два—пяць, часам адзіночныя. Кожны арэх акружаны трубчастым надрэзаным покрывам, так званай плюскай, якая ўтварылася з прыкветка і двух прыкветкнічкаў жаночай кветкі. Пладовая абгортка светла-зялёная, аксамітна апушаная, шырокабакалападобная ці званочкавая, адкрытая, амаль адной даўжыні з арэхам, складаецца з дзвюх няправільна рассечана-лопасцевых лісточкаў.
Культываванне
Найбольшае распаўсюджванне і гаспадарчае значэнне мае.
Харчовая каштоўнасць
Харчовая каштоўнасць — сукупнасць уласцівасцей прадукта, наяўнасць якой дазваляе задаволіць фізіялагічныя патрэбнасці чалавека ў неабходных рэчывах.
100 грамаў ляснога арэха ўтрымліваюць: бялок — 14,95 г, тлушч — 60,75 г, вугляводы — 17,0 г, вітамін A — 20 МЕ, вітамін B1 — 0,643 мг, вітамін B2 — 0,113 мг, вітамін B5 — 0,918 мг, вітамін B6 — 0,563 мг, вітамін PP — 1,8 мг, вітамін BC — 113 мкг, вітамін C — 6,3 мг, вітамін K — 14,2 мкг, вітамін E — 15,03 мг, кальцый — 114,0 мг, магній — 163,0 мг, жалеза — 4,7 мг, марганец — 6,175 мг, цынк — 2,45 мг, фосфар — 290,0 мг, калій — 680,0 мг, натрый — 0,0 мг. Утрыманне вады — 5,31 г. Энергетычная каштоўнасць — 628 ккал (2 629 кДж). Такім чынам, каля 400 грамаў ядраў ляснога арэха здольныя забяспечыць сутачную патрэбнасць дарослага чалавека ў калорыях.
Ваэргорскі замак
Ваэргор, Ваэргорскі замак (Voergaard Slot) — гэта сядзіба ў стылі рэнесансу, размешчаная ў прыходзе Ваэр, Дронінглунская сотня, Бронерслеўская камуна, у Дацкім каралеўстве на паўднёвым усходзе ад Венсісэля. Самая старая частка замка можа быць датавана 1481 годам, а самая маладая — 1590 годам.
Гісторыя
У 1510 годзе зброяносец Енс Андэрсен перадаў Ваэргор рыма-каталіцкаму епіскапу Сцюгэ Крумпену ў манастыры Бёрглум. Падчас Графскай вайны (1534—1536) Клемен Андэрсен захапіў сялянскую армію Ваэргора, а пасля прыняцця Даніяй лютэранства, Ваэргор быў канфіскаваны каралём.
У 1578 годзе Фрэдэрык II перадаў замак ва ўладу Карэн Крабэ, чыя дачка Інгеборг Скеэль атрымала замак і пабудавала будынак у стыле эпохі Адраджэння, будаўніцтва якога было завершана ў 1588 годзе. Партал з пяшчаніку ў Ваэргорскім замку, спачатку быў пабудаваны для замка Фрэдэрыксборг, але быў падараваны Інгеборг Скеэль каралём Фрэдэрыкам ІІ. Пазней яна была ўспрынятая сваімі сялянамі тыранам, а пасля яе смерці з’явіліся легенды пра прывіда Ваэргора, які з’яўляецца менавіта Інгеборг.
У паўночным крыле замка знаходзіцца падзямелле, прысвечанае епіскапу Крумпену, самая маленькая ячэйка якога была вядомая як Розедонтэн, і ў якой чалавек не можа «ні стаяць, ні ляжаць». Пра Інгеборг Скеэль распавядалі, што яна ўтапіла ў бетоне будаўніка ўсходняга крыла Піліпа Брандзіна ў роўнай сцяне; у залежнасці ад інтэрпрэтацыі, альбо каб ён не змог пабудаваць яшчэ адзін замак у пышнасці Ваэргора, альбо проста каб зэканоміць на сваёй аплаце. Кажуць, што Інгеборг Скеэль, чый заклік, верагодна, засноўваўся ў асноўным на злых прамовах з боку яе падначаленых, пазней неаднаразова заўважалася як прывідная белая жанчына, для ўтаймавання якой, у рэшце рэшт, прыйшлося заклікаць на дапамогу святара. Яшчэ адзін анекдот, які падкрэслівае рэпутацыю Ваэргора як замка з прывідамі — гэта цёмная пляма на масніцах пакоя ў паўночна-ўсходняй вежы, якая павінна быць крывёю нявінна забітага чалавека, і якая, нягледзячы на ўсе спробы шліфавання, нібыта не можа быць выдалена.
У ходзе некалькіх дацка-шведскіх войнаў замак неаднаразова падвяргаўся аблозе ў XVII стагоддзі і перыядычна акупаваўся шведскімі войскамі. З 1686 па 1791 год ён належаў дацкай сям’і Рэц.
Пасля доўгага перыяду змены ўладальнікаў, Петэр Бронум Скавэніўс набыў Ваэргор ў 1872 годзе. Ён правёў капітальны рамонт і выкупіў большую частку адчужанай зямлі. на момант яго смерці ў 1914 годзе, каля 1944,4 га. зямлі належыла Ваэргору і такім чынам, замак быў адным з найбуйнейшых маёнткаў краіны, а сёння яго тэрыторыя складае 336,1 га.
Міністр замежных спраў Даніі Эрык Скавеніўс валодаў Ваэргорам з 1914 па 1945 год.
У 1955 годзе дацка-французскі граф Эйнар Обербэх-Клаўсен купіў Ваэргар. Сам Эйнар нарадзіўся ў Нюбарзе ў сям’і ўладальніка крамы і зрабіў сваю кар’еру ў Францыі ў Каталіцкай Царкве. Ён таксама стаў імперскім графам Рыма і ажаніўся з дачкой французскага хірурга Жуля-Эміля Пеана, які вынайшаў «шчыпцы Пеана». Яна была ўдавой графа Шэню-Лафіта, і ад гэтых двух сем’яў у замку знаходзіцца вялікая частка багатай і ўнікальнай калекцыі мастацкіх твораў.
Пара валодала некалькімі замкамі ў ваколіцах Бардо, але пасля смерці жонкі ў 1941 годзе, Обербэк-Клаўсен пераехаў у Парыж, а пазней вырашыў вярнуцца ў сваю родную Данію. Ён набыў Ваэргор і, з адабрэння французскай дзяржавы, прывёз з сабой у Данію 12 вагонаў твораў мастацтва. Ён распачаў комплексную і дарагую рэстаўрацыю замка, якая працягвалася на працягу некалькіх гадоў. Пасля яго смерці, ў 1963 годзе, замак і калекцыі былі перададзеныя фонду і адкрыты для публікі.
Таксама, на тэрыторыі, замка часта праводзяцца мерапрыемствы і крмашы, прысвечаныя Сярэднявеччу.
Апісанне замка
Замак размешчаны на амаль квадратным востраве і акружаны шырокім палацавым ровам, ранейшыя сцены цалкам выраўнаваны. Гэта «г»-вобразнае двухстворкавы цагляны будынак з двума лесвічнымі вежамі ў двары, а таксама двума жылымі вежамі ў якасці працягу ўсходняга крыла. Форма будынка складае паўночнае крыло, падобнае на замок, якое да гэтага часу хавае ў сабе рэшткі епіскапскай крэпасці пачатку XVI стагоддзя і заканчваецца на захадзе гатычным лесвічным франтонам.
Галоўны тракт замка складае багата упрыгожанае ўсходняе крыло, яно было пабудавана ў стылі скандынаўскага Адраджэння пры Інгеборг Скеэль у 1586 годзе, як мяркуецца галандскім будаўніком Філіпам Брандзінам. Двухпавярховы будынак над цокальным паверхам падзелены дванаццаццю вокнамі, да знешніх канцоў прымацаваныя жылыя вежы, падобныя на павільёны. Увесь фасад упрыгожаны багатымі ўпрыгожваннямі з пяшчаніку. Першапачаткова партал прызначаўся для каралеўскага замка Фрэдэрыксбарг, але быў падараваны каралём Фрэдэрыкам ІІ двару Інгеборг Скеэль. Інтэр’еры замка ўяўляюць сабой падарожжа па еўрапейскай гісторыі мастацтва і па сваім строі ўзыходзяць да эпох ад Рэнесансу да Класіцызму. Асаблівасцю, акрамя так званага Залатога пакоя з скуранымі шпалерамі, з’яўляецца часоўня ў паўночным крыле, якая належыла каталіцкаму Мальтыйскаму ордэну і была створана пры графе Обербэк-Клаўсене, які сам быў гаспітальерам (мальтыйцам).
Сады замка сёння ў значнай ступені пакрытыя лясамі і складаюцца, перш за ўсё, з некалькіх газонаў і кветкавых участкаў на востраве замка, а таксама з набярэжнай, якая вядзе вакол Валграбена. На ўсход да замка прымыкае комплекс былога гаспадарчага двара, ад якога вясковая дарога вядзе да царквы Ваэр.
Парк
Вялікі парк быў першапачаткова разбудаваны ў 1768 годзе. У 1955 годзе ён быў перароблены ў французскім стылі. Будынкі на тэрыторыі ўключаюць фахверкавы будынак, які ў XVIII—XIX стагоддзях выкарыстоўвалася біркам Ваэра, судом маёнтка, дзе разглядаліся справы людзей, якія здзейснілі мясцовыя правіны і дробныя злачынствы.
Мастацкая калекцыя
8 сакавіка 2008 года з калекцыі былі скрадзеныя дзве карціны «Вар’яцкі Гойі» і партрэт Марыі Медычы Рубенса. Атрыбуцыі вельмі сумніўныя і ніколі не пацвярджаліся гісторыкамі мастацтва. Дацкая служба бяспекі і разведкі не змагла знайсці злачынцаў, пакуль праз некалькі гадоў пра карціны не паведаміў інфарматар. У 2015 годзе яны вярнуліся ў калекцыю замка.
Калі Обербех-Клаўсен памёр у 1963 годзе, замак ператварыўся ў сямейны фонд.
Канстытуцыя Беларусі
Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь — Асноўны закон Рэспублікі Беларусь. На яе аснове фарміруецца сістэма бягучага заканадаўства, у ёй вызначаецца кампетэнцыя дзяржаўных органаў.
У Рэспубліцы Беларусь дзейнічае Канстытуцыя 1994 года са змяненнямі і дапаўненнямі, прынятымі на рэспубліканскіх рэферэндумах 1996 і 2004 гадоў. Яна з'яўляецца першай у гісторыі суверэннай рэспублікі і пятай Канстытуцыяй Беларусі, прынятай пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года.
Гісторыя
Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь была прынята 15 сакавіка 1994 г. на 13-й сесіі Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання. Набыла сілу 30 красавіка 1994 з моманту яе апублікавання.
Тагачасны старшыня Вярхоўнага Савета Мечыслаў Грыб узгадвае, што асноўны закон краіны прымаўся вельмі цяжка і складана — па главах, па раздзелах, літаральна па радках — неабходна было, каб прагаласавалі дзве траціны дэпутатаў.
24 лістапада 1996 па ініцыятыве Прэзідэнта А. Лукашэнкі быў праведзены рэферэндум, на падставе якога ўнесены істотныя змяненні і дапаўненні ў Канстытуцыю Рэспублікі Беларусь. Абноўлены тэкст Канстытуцыі набыў сілу 27 лістапада 1996. Дадатковыя змены былі ўнесены ў Канстытуцыю пасля рэферэндуму 2004.
Структура і змест
Канстытуцыя складаецца з прэамбулы, 9 раздзелаў, у якіх 8 глаў і 146 артыкулаў. Адлюстроўвае новы сацыяльна-эканамічны і палітычны этап развіцця грамадства і дзяржавы: адсутнасць федэратыўных пачаткаў у сувязі з распадам СССР, замацаванне поўнага дзяржаўнага суверэнітэту, адраджэнне беларускай нацыі і культуры, прызнанне роўнай абароны і роўных магчымасцей для развіцця ўсіх формаў уласнасці.
Арт. 1 падкрэслівае, што Рэспубліка Беларусь — унітарная дэмакратычная сацыяльная прававая дзяржава, якая валодае ўсёй паўнатой улады на сваёй тэрыторыі і самастойна ажыццяўляе ўнутраную і знешнюю палітыку. Чалавек з’яўляецца найвышэйшай каштоўнасцю грамадства і дзяржавы. Вызначаны новы прававы статус грамадзян, прызнаны натуральныя правы чалавека, правы на працу, на адпачынак, пашырана кола правоў і свабод, замацаваны іх гарантыі і формы абароны. Вызначаны асновы Канстытуцыйнага ладу краіны. Адзінай крыніцай дзяржаўнай улады ў Рэспубліцы Беларусь з’яўляецца народ, які ажыццяўляе сваю ўладу непасрэдна і праз прадстаўнічыя органы. Дэмакратыя ажыццяўляецца на падставе разнастайнасці палітычных інстытутаў, ідэалогіі і поглядаў, плюралізму думак. Ідэалогія палітычных партый, рэлігійных або іншых грамадскіх аб’яднанняў, сацыяльных груп не можа ўстанаўлівацца ў якасці абавязковай для грамадзян. Канстытуцыя забараняе стварэнне і дзейнасць палітычных партый і іншых грамадскіх аб’яднанняў, якія маюць на мэце гвалтоўнае змяненне канстытуцыйнага ладу ці вядуць прапаганду вайны, нацыянальнай, рэлігійнай і расавай варожасці. Дзяржава грунтуецца на прынцыпе падзелу ўлад: заканадаўчай, выканаўчай і судовай. Дзяржаўныя органы ў межах сваіх паўнамоцтваў самастойныя: яны ўзаемадзейнічаюць паміж сабой, стрымліваюць і ўраўнаважваюць адзін аднаго. Прызнаецца прыярытэт асноўных прынцыпаў міжнароднага права, не дапускаецца заключэнне міжнародных дагавораў, якія супярэчаць Канстытуцыі. Дзяржава рэгулюе адносіны паміж сацыяльнымі, нацыянальнымі і іншымі супольнасцямі на падставе прынцыпу іх роўнасці перад законам, адказвае за захаванне гісторыка-культурнай спадчыны, свабоднае развіццё культур усіх нацыянальных супольнасцей, якія пражываюць у Рэспубліцы Беларусь. Забяспечваецца роўнасць перад законам усіх рэлігій і веравызнанняў. Замацоўваюцца гуманныя прынцыпы знешняй палітыкі дзяржавы, ставіцца мэта зрабіць сваю тэрыторыю бяз’ядзернай зонай, а дзяржаву нейтральнай. Дзяржаўнымі мовамі ў Рэспубліцы Беларусь з’яўляюцца беларуская і руская мовы. Вызначаны сімвалы дзяржавы — герб, сцяг і гімн. Сталіца Рэспублікі Беларусь — г. Мінск.
Паўнапраўным кіраўніком дзяржавы з’яўляецца Прэзідэнт. Вызначана працэдура выбрання прэзідэнта, пасля рэферэндуму 1996 значна пашырана кола яго паўнамоцваў. Прэзідэнт назначае ўсіх вышэйшых службовых асоб, фарміруе ўрад дзяржавы, асобных кіраўнікоў вышэйшых органаў улады Прэзідэнт назначае са згоды Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. Прэзідэнт з’яўляецца старшынёй Савета Бяспекі і Галоўнакамандуючым Узброенымі сіламі Рэспублікі Беларусь. Ён падпісвае законы, выдае дэкрэты, якія маюць сілу закона, а таксама ўказы і распараджэнні, валодае правам распускаць абедзве палаты Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. Пасля рэферэвдуму 1996 зменена назва і прававы статус урада Рэспублікі, які атрымаў назву Савет Міністраў. На чале яго стаіць Прэм’ер-міністр. Члены Савета Міністраў, Прэм’ер-міністр і яго намеснікі назначаюцца і вызваляюцца ад пасады Прэзідэнтам са згоды Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. Створаны новыя дзярж. органы — Канстытуцыйны суд, Камітэт дзярж. кантролю. Вышэйшым прадстаўнічым заканадаўчым органам дзярж. улады з’яўляецца Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь, які складаецца з дзвюх палат — Савета Рэспублікі і Палаты прадстаўнікоў. Палата прадстаўнікоў рыхтуе праекты законаў і прымае іх, Савет Рэспублікі (верхняя палата) зацвярджае ці адмяняе законы, якія прыняла ніжняя палата. Захавана пераемнасць у назве мясцовых прадстаўнічых органаў народа — Саветаў; у Канстытуцыі яны названы Саветамі дэпутатаў. Мясцовае кіраванне і самакіраванне ў адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінках ажыццяўляецца праз мясцовыя Саветы дэпутатаў, выканаўчыя і распарадчыя органы, органы тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання, сходы і іншыя формы прамога ўдзелу ў дзяржаўных і грамадскіх справах. Асобная глава прысвечана выбарчай сістэме. Для вырашэння найважнейшых пытанняў дзяржаўнага і грамадскага жыцця могуць праводзіцца рэспубліканскія і мясцовыя рэферэндумы. Акрэслены абавязкі і паўнамоцтвы суда і пракуратуры. Асобны раздзел Канстытуцыі прысвечаны фінансава-крэдытнай сістэме Рэспублікі Беларусь.
Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь засноўваецца на шэрагу прынцыпаў: дэмакратызме і раўнапраўі грамадзян, гуманізме, пераемнасці і стабільнасці, легітымнасці, рэальнасці і гаранціраванасці, законнасці, вяршэнстве права. Па сваёй структуры і ўтрыманню — гэта кадыфікацыйны дакумент, адзіны закон, структура якога выкладзеная ў навукова-абгрунтаванай паслядоўнасці.
У адпаведнасці з арт. 2 Закона Рэспублікі Беларусь «Аб нарматыўных прававых актах Рэспублікі Беларусь» Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь — Асноўны Закон Рэспублікі Беларусь, які мае вышэйшую юрыдычную сілу і які замацоўвае засноўвалыя прынцыпы і нормы прававога рэгулявання найважных грамадскіх адносін.
Яўген Вячаслававіч Макарэвіч
Яўген Вячаслававіч Макарэвіч (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Бронзавы прызёр Першынства Беларусі 2009 года на дыстанцыі 100 м брасам.
ХК БКС Быдгашч
Хакейны клуб БКС Быдгашч (BKS Bydgoszcz) — польскі прафесійны хакейны клуб з горада Быдгашч.
Гісторыя
У 1950-х гадах ў шматсекцыйным спартыўным клубе «Палонія Быдгашч» была створана хакейная секцыя. У 1978 годзе секцыя разам са дыёнам Торбуд былі пераданы шматсекцыйнаму спартыўнаму клубу «БКС Быдгашч». У 1984 годзе, пасля вылета з першай лігі і фінансавых праблем, секцыя у «БКС» была зачынена, стадыён Торбуд быў пераданы клубу «Палонія Быдгашч».
Плюска
Плю́ска (cúpula — кубачак) — чашападобны орган, які атачае плод некаторых раслін парадку. Утвараецца ў выніку зрастання лісцяў і прыкветкаў рэдукаванага суквецця. Можа цалкам пакрываць плод. З'яўляецца характэрнай рысай раслін сямейства, таму асобныя даследчыкі адносілі расліны, які ўтвараюць плюскі (дуб, ляшчына, каштан), у асобнае сямейства, якое больш-менш супадае з названым сямействам. А. П. Дэкандоль у сваёй класіфікацыі аб'яднаў расліны, якія маюць плюскі, у сямейства (Cupuliferae) — літаральна гэта можна перавесці як плюсканосныя, або кубачкападобныя.
У класіфікацыі Бентама і Гукера, таксама састарэлай, таксама ёсць гэта сямейства, якое, праўда, аб'ядноўвае трохі больш раслін.
Стаянне на Угры
Стаянне на Угры:
Якубавічы (Капыльскі раён)
Яку́бавічы (, Якубовичи) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Капыльскага сельсавета.
NGC 7198
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Эканоміка Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі
Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка — самая развітая краіна Афрыкі. Адзіная краіна мацерыка, якая мае сучасную дыверсіфікаваную самадастатковую эканоміку. Паводле класіфікацыі Сусветнага банка адносіцца да групы краін з прыбыткам вышэйшым за сярэдні. Пры гэтым вялікая колькасць паўднёваафрыканцаў жыве ў беднасці. ПАР уваходзіць у БРІКС і G20.
Агульныя асаблівасці
ПАР — самая развітая на Афрыканскім кантыненце і адначасова адзіная краіна, якую не адносяць да Трэцяга свету. Мае трэці па памерах ВУП на кантыненце пасля Нігерыі і Егіпта, сярод краін Афрыкі на поўдзень ад Сахары вылучаецца высокім ВУП на душу насельніцтва. ПАР валодае велізарнымі запасамі прыродных рэсурсаў. Шырока развіты тэлекамунікацыі, электраэнергетыка, фінансавая сфера, рынак актыўна пашыраецца. Уваходзіць у БРІКС, G20, міжнародную арганізацыю краін АКТ. Да гонару ПАР варта адзначыць, што тут не квітнее ценявая эканоміка. У 2013 часопіс fDi magazine назваў ПАР "першай афрыканскай краінай для будучыні". Але пакуль тая будучыня не пачалася, рэспубліку ўсё яшчэ нельга аднесці да развітых краін свету. Сярэдні даход насельніцтва толькі набліжаецца да ніжняй мяжы сярэднесусветнага даходу. Значная частка людзей жыве за рысай беднасці і нават у галечы, а паводле маёмаснай няроўнасці (індэкс Джыні) ПАР уваходзіць у апошнюю сусветную дзясятку.
У цэлым эканамічнае становішча грамадства ў ПАР вельмі няўстойлівае. Каланіялізм і наступны за ім рэжым апартэіду адбіліся на сацыяльна-маёмасным расслаенні грамадства. Каля 15 % насельніцтва жывуць у найлепшых умовах, тады як каля 50 % (у асноўным, чорныя) жывуць у параўнальна бедных умовах, якія, аднак, нашмат лепшыя, чым жахлівая галеча ў іншых афрыканскіх дзяржавах. Далёка не ва ўсіх жыхароў ёсць электрычнасць і водазабеспячэнне, а дрэнныя санітарныя ўмовы ў многіх пасяленнях спрыяюць распаўсюджванню розных захворванняў. Такія рэзкія кантрасты прыводзяць да росту сацыяльнай напружанасці. У ПАР вельмі высокі — адзін з самых высокіх у свеце — узровень злачыннасці, асабліва ў бедных раёнах. Колькасць забойстваў складае 31 у год на 100 тысяч насельніцтва.
ВУП па парытэце пакупніцкай здальнасці на 2018-ы год склаў 795 млрд дол. (30-е месца ў свеце). Рост ВУП быў на ўзроўні 1,3 % у 2017, у 2016 годзе — 0,6 %. Па памерах ВУП на душу насельніцтва па парытэце пакупніцкай здольнасці (13 800 даляраў) займае 90-е месца ў свеце паводле дадзеных МВФ. Валюта: Паўднёваафрыканскі ранд, роўны 100 цэнтам. Ва ўжытку манеты вартасцю ў 1, 2, 5, 10, 20, 50 цэнтаў, 1, 2, 5 рандаў, банкноты — 10, 20, 50, 100 і 200 рандаў. Эканамічная палітыка дзяржавы накіравана на стабілізацыю эканомікі. Займае 39-е месца ў рэйтынгу краін па зручнасці вядзення бізнесу часопіса Forbes. Паводле статыстыкі The Heritage Foundation рэспубліка знаходзіцца на 57-й пазіцыі ў свеце па свабодзе эканомікі. У ПАР усталяваны адносна высокі падаходны падатак (да 40% у залежнасці ад узроўню даходу). З 57 мільёнаў насельніцтва Паўднёвай Афрыкі толькі 23 млн. чалавек з'яўляюцца працаздольнымі. Беспрацоўных — 26-27 % (у 2016-17 годзе). 72 % эканамічна актыўнага насельніцтва занята ў сферы паслуг, 23,5% — у прамысловасці, 4,5 % — у сельскай гаспадарцы (у 2017 годзе). .
У ХХІ стагоддзі ўлады ПАР прыкладаюць намаганні для забеспячэння эканамічнага росту і скарачэння беспрацоўя, часам паспяховыя. У 2010-я ў эканоміцы ўзрасла роля дзяржаўных карпарацый, найбуйнейшыя з якіх — Eskom (манапаліст у галіне электраэнергетыкі) South African Airways (SAA) (авіяперавозчык) і Transnet (чыгуначны і партовы аператар). У сельскай гаспадарцы праводзіцца палітыка перадачы ўгоддзяў ад белых да чорных, якая выклікае трывогу экспертаў падабенствам да зімбабвійскага сцэнара.
Здабыўная прамысловасць
Сваім апераджальным развіццём ПАР шмат у чым абавязаная багаццю прыродных рэсурсаў. Каля 52 % экспарту тавараў прыпадае на прадукцыю горназдабыўной прамысловасці. Шырока здабываюцца золата, алмазы, марганец, уран, металы плацiнавай групы, храміты, алюмінаглюкаты, ванадый і цырконій. Вельмі развіта здабыча вугалю — па выкарыстанні вугалю для вытворчасці электрычнасці ПАР займае 3-е месца ў свеце (з-за адсутнасці нафты каля 80 % усёй выпрацаванай энергіі Паўднёвай Афрыкі базуецца на спальванні вугалю). ПАР — трэці ў свеце вугальны экспарцёр. Акрамя гэтага, на тэрыторыі краіны сканцэнтраваны запасы азбесту, нікеля, свінцу і іншых важных карысных выкапняў.
Апрацоўчая прамысловасць
У ПАР вельмі разнабаковая электраэнергетыка, хоць перавага па-ранейшаму аддаецца вугалю. Недалёка ад Кейптаўна працуе адзіная ў Афрыцы АЭС "Коберг". Вялікая ўвага надаецца развіццю альтэрнатыўнай энергетыкі.
Сельская гаспадарка
На долю сельскай гаспадаркі прыпадае 15 % усяго экспарту тавараў. У ёй занята 4,5 % насельніцтва і ствараецца 2,8 % ВУП. Сельскагаспадарчую спецыялізацыю вызначаюць збожжавыя культуры (пшаніца і кукуруза), вінаград, садавіна і агародніна; авечкі ды козы. ПАР уваходзіць у дзясятку сусветных лідараў па зборы такіх спецыфічных культур як цыкорый, клешчавіна, грушы, сізаль. Найважнейшай тэхнічнай культурай з'яўляецца цукровы трыснёг. Паколькі на большай частцы тэрыторыі краіны клімат засушлівы, толькі 15 % яе плошчы прыдатна для выкарыстання пад раллю. Аднак у адрозненні ад большасці іншых краін Афрыкі, дзе адбываецца эрозія глебаў, гэтыя 15 % выкарыстоўваюцца з розумам — з мэтай аховы глебаў і эфектыўнага вядзення сельскай гаспадаркі прымяняюцца перадавыя агратэхнічныя дасягненні. Гэта прывяло да выдатных вынікаў: ПАР цалкам забяспечвае ўнутраныя харчовыя патрэбы, а таксама з'яўляецца адным з вядучых (а па некаторых параметрах і вядучым) пастаўшчыкоў сельгаспрадукцыі — адной садавіны краіна экспартуе каля 140 відаў. На раслінаводства, асабліва на вегетацыю найважнейшай для ПАР кукурузы, адмоўна ўплывае глабальнае пацяпленне, якое ўжо выклікала дэфіцыт водных рэсурсаў, але, на думку навукоўцаў, горшае наперадзе.
Садаводства і вінарадарства
У некаторыя гады доля садавіны ў экспарце сельскагаспадарчай прадукцыі дасягае 40 %. Асабліва трывала звязаны садаводы ПАР з еўрапейскім рынкам: калі на поўдні Афрыкі збіраюць ўраджай — у Еўропе зіма. Вінаград (1,5 млн тон штогод) ідзе збольшага на патрэбы вінаробства. У ПАР вылучаюць тры зоны вінаргадарства. Паўночны-Захад (Паўночны Кейп) і Усходняе ўзбярэжжа (Квазулу-Наталь) не лічацца крыніцамі лепшых вінаў, так як там вельмі гарачы і засушлівы клімат. A вось Паўднёвы Захад Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі (Заходні Кейп) мае выдатны клімат для вінаробства.
Жывёлагадоўля
Мяса-малочная вытворчасць засяроджана на поўначы і ўсходзе правінцыі Фры-Стэйт, ва ўнутраных раёнах правінцыі Гаўтэнг і ў паўднёвай частцы правінцыі Мпумаланга. У Паўночным і Усходнім Кейпах распаўсюджаныя пароды мяснога напрамку. На засушлівыя тэрыторыі Паўночнага і Усходняга Кейпаў, Фры-Стэйта і Мпумалангі прыпадаюць раёны авечкагадоўлі. На сусветны рынак пастаўляюцца шкуркі каракулевых авечак. У вялікай колькасці разводзяць коз, у асноўным — 75 % — ангорскіх, чыя шэрсць высока цэніцца на Захадзе (да 50 % сусветнай вытворчасці мохера прыпадае на Паўднёва-Афрыканскую Рэспубліку). Іншая найбольш распаўсюджаная парода — бурская каза, яе разводзяць на мяса. Па настрыгу казінай воўны (92 тыс. т у год) Паўднёвая Афрыка займае 4-е месца ў свеце. У параўнанні з такімі пераважна экстэнсіўнымі падгалінамі, як развядзенне буйной рагатай жывёлы і авечкагадоўля, птушкагадоўля і развядзенне свіней носяць больш інтэнсіўны характар і распаўсюджаныя на фермах паблізу буйных гарадоў — Прэторыі, Яганэсбурга, Дурбана, Пітэрмарыцбурга, Кейптаўна і Порт-Элізабэт. У апошнія гады — у асноўным у правінцыі Фры-Стэйт — актыўна развіваецца страусагадоўля. Паступова павялічваецца экспарт з ПАР мяса, страусавых скуры і пёраў.
Рыбалоўства
Па ўлову рыбы (каля 1 млн тон у год) ПАР займае вядучае месца ў Афрыцы. Асноўныя аб'екты промыслу — сардзіны, селядзец, хек, анчоўсы, марскі акунь, скумбрыя, траска, капскі ласось, макрэль, монкфіш. Акрамя таго, здабываюцца крэветкі, амары, тунцовыя, лангусты, вустрыцы, васьміногі, акулы, чые плаўнікі карыстаюцца попытам у краінах Паўднёва-Усходняй Азіі, а таксама капскі цюлень. Рыбная лоўля ажыццяўляецца, галоўным чынам, у заходняга ўзбярэжжа Паўднёвай Афрыкі, акое амываецца халодным Бенгельскім цячэннем, у прамысловай зоне шырынёй 200 марскіх міль. Каля 40 % ўлову прыпадае на прэснаводную рыбу, якая здабываецца ў рэках Эландс, Лімпапо і іншых, а таксама на гадоўлю ў штучных вадаёмах.
Лесаводства
Асноўная зона — паўднёвая частка правінцыі Квазулу-Наталь. Натуральныя лясы займаюць 180 тыс. га, гэта значыць усяго 0,14 % тэрыторыі краіны. Большая частка дзелавой драўніны паступае з лесапасадак, плошча якіх складае толькі 1 % тэрыторыі Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі. Прыкладна палова лясных «плантацый» засаджаны хвояй, 40 % — эўкаліптам і 10 % — мімозай. Вырошчваюцца таксама жоўтае і чорнае дрэва, капскі лаўр, асегаі і камасі. Таварнай кандыцыі дрэвы дасягаюць у сярэднім за 20 гадоў — у адрозненне ад дрэў, якія растуць у Паўночным паўшар'і, дзе гэты працэс цягнецца ад 80 да 100 гадоў. Штогадовы аб'ём драўніны, якая паступае на рынак, складае 17 млн куб. м. У ПАР працуе больш за 240 дрэваапрацоўчых і лесапрамысловых прадпрыемстваў.
Спіс аб’ектаў PGC (904001—905000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (904001—905000)
Тырвовічы
Тырво́вічы (, Тырвовичи) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Барычавіцкага сельсавета.