cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Леў Давідавіч Троцкі
Відэаматэрыялы і дакументальныя фільмы
Фатаграфіі
Джордж Смут
Біяграфія
Да прыходу ў МТІ Смут вывучаў матэматыку, але затым, у 1966 г., атрымаў двайную ступень бакалаўра па фізіцы і матэматыцы. У 1970 г. стаў доктарам у галіне фізікі элементарных часціц. Затым ён пераключыўся на касмалогію і перайшоў у нацыянальную лабараторыю Лоўрэнса ў Берклі, дзе супрацоўнічаў з Луісам Альварэсам у эксперыменце HAPPE, у якім пры дапамозе стратасфернага паветранага шара прадпрымалася спроба выяўлення антыматэрыі ў верхніх пластах атмасферы Зямлі, наяўнасць якой прадказвала цяпер Адрынуты стацыянарная мадэль Сусвету. Затым Смут заняўся вывучэннем рэліктавага выпраменьвання, адкрытага Арно Пензіясам і Робертам Вільсанам. У той час пытанне аб структуры сусвету заставалася нявырашаным. Некаторыя мадэлі прадказвалі, што сусвет павінны круціцца, што павінна было б вызначацца ў залежнасці тэмпературы рэліктавага выпраменьвання ад кірунку назірання. З дапамогай Альварэса і Рычарда Мюлера, Смут распрацаваў дыферэнцыяльны радыёметр, які мог вымяраць рознасць тэмператур рэліктавага выпраменьвання паміж двума напрамкамі, разнесенымі на 60 градусаў. Гэты інструмент, замацаваны на самалёце Локхід U-2, дапамог ўсталяваць, што поўная хуткасць кручэння сусвету была роўная нулю (у межах дакладнасці вымярэння прыбора). Доплераўскі эфект узнікае па прычыне таго, што Сонца (як і ўвесь Млечны Шлях) не спачывае, а рухаецца з хуткасцю прыкладна 600 км/с па адносінах да паверхні апошняга рассейвання. Гэты рух выкліканы хутчэй за ўсё гравітацыйным прыцягненнем паміж нашай галактыкі і некаторым скопішчам мас — Вялікім атрактарам.
Карын Кнайсль
Карын Кнайсль (Karin Kneissl; нар., ) — аўстрыйскі дзяржаўны дзеяч, дыпламат, журналіст і палітык. Член савета дырэктараў — незалежны дырэктар ПАТ «Роснефть» (2021—2022). Міністр замежных спраў Аўстрыі (2017—2019).
Сонечнае зацьменне 20 сакавіка 2015 года
Сонечнае зацьменне 20 сакавіка 2015 года — поўнае сонечнае зацьменне 120 сараса. Паласа поўнага зацьмення праходзіла праз паўночную частку Атлантычнага акіяна (Фарэрскія астравы, Нарвежскае мора). У Беларусі фаза зацьмення складала ад 0,63 у Брагіне да 0,73 у Браславе, у Мінску — 0,7. Такім чынам, гэта першае добра бачнае з тэрыторыі Беларусі зацьменне ў ХХІ стагоддзі.
Зацьменне мела велічыню 1,0445 і дасягнула свайго максімуму ў 09:46:47 UTC у пункце з каардынатамі 64° пн. ш. 7° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 2 хв. 47 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 463 км.
Сонечнае зацьменне 20 мая 2012 года
Сонечнае зацьменне 20 мая 2012 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 128 сараса. Паласа кальцавога зацьмення пачалася ў паўднёвым Кітаі, прайшла па Японіі, праз Ціхі акіян і скончылася на тэрыторыі ЗША.
Змеі
Змеі (Ophidia, або Serpentes) — падатрад паўзуноў атрада лускаватых.
Сонечнае зацьменне 20 мая 2012 года
Зацьменне мела велічыню 0,9439 і дасягнула свайго максімуму ў 23:53:54 UTC у пункце з каардынатамі 49° пн. ш. 176° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 5 хв. 46 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 237 км.
Змеі
Выдзяляецца 3 інфраатрады: чэрвепадобныя, ніжэйшыя і вышэйшыя. 12 сямействаў, найбольш вядомыя аспіды, вужовыя, гадзюкавыя, марскія змеі, пітоны, слепазмейкі (слепуны), удавы, ямкагаловыя змеі і інш. Больш за 3 тыс. відаў.
Сонечнае зацьменне 20 мая 2012 года
Зацьменне 20 мая 2012 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 2012 годзе і 25-ым у XXI стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 25 лістапада 2011 года, наступнае — 13 лістапада 2012 года.
Змеі
Апісанне
Даўжыня ад 8 см да 11,5 м (анаконда). Цела вузкае, выцягнутае, укрытае луской і рагавымі шчыткамі. 3меі ліняюць некалькі разоў за год; вонкавы рагавы слой скуры (выпоўзіны, вужавінне) скідваецца звычайна цалкам. Вочы без павекаў, звонку суцэльная празрыстая абалонка, якая аддзяляецца пры ліньцы разам са старым слоем скуры. Язык доўгі, раздвоены, які памылкова прымаюць за джала. Зубы тонкія, вострыя, загнутыя назад. У ядавітых змей зубы на верхняй сківіцы ядавітыя з баразёнкай або каналам дпя сцёку яду.
Пашырэнне
Пашыраны ўсюды, акрамя Антарктыды. Большасць змей вядуць наземны спосаб жыцця, часцей у густым раслінным покрыве, кронах дрэў, многія ў пустынях, некаторыя ў прэсных вадаёмах і морах. Шырока вядомыя: анаконда, каралеўская кобра, грымучнікі сапраўдныя, чорная мамба, эфы. На Беларусі 3 віды: вуж звычайны, гадзюка звычайная, мядзянка.
Асаблівасці біялогіі
Кормяцца насякомымі, рыбай, земнаводнымі, паўзунамі, птушкамі, млекакормячымі.
Размнажаюцца адкладваннем яец, некаторыя — яйцажывародныя.
Гаспадарчае значэнне
Скуру некаторых змей выкарыстоўваюць у гарбарнай прамысловасці, яд — у медыцыне.
Вужовыя
Вужовыя (Colubridae) — сямейства змей.
Дворышча (Маларыцкі раён)
Дво́рышча (, Дворище) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Олтушскага сельсавета.
Вужовыя
Самае вялікае сямейства рэптылій, якое ўключае больш за палову прадстаўнікоў падатрада змей. Уваходзіць 7-8 падсямействаў, больш за 200 родаў, каля 1700 відаў (больш за 60 % сучасных змей).
NGC 7081
NGC 7081 (іншыя абазначэнні — PGC 66891, UGC 11759, MCG 0-54-30, ZWG 375.49, KAZ 526, IRAS21288+0216) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вужовыя
Апісанне
Даўжыня ад 10 да 350 см. Выгляд і афарбоўка разнастайныя. Цела ўкрыта зверху аднароднай гладкай або рабрыстай луской, знізу брушнымі шчыткамі. Зубы шматлікія, у некаторых заднія верхнясківічныя больш буйныя і злучаны з ядавітай залозай. Зрэнка, як правіла, круглая. Развіта толькі правае лёгкае, левае можа быць рудыментарнае або наогул адсутнічае.
Спосаб жыцця
Кормяцца беспазваночнымі і дробнымі пазваночнымі. Здабычу душаць або паядаюць жывой.
Большасць вужовых яйцакладныя, ёсць яйцажывародныя.
Аляксей Людвігавіч Кігн
Аляксей Людвігавіч Кігн (Алексей Людвигович Кигн) — дзяржаўны службовец.
Сям’я
Паходзіў з небагатай сям’і нямецкіх перасяленцаў, якія атрымалі ў XVII стагоддзі шляхецкую годнасць. Бацька пісьменніка — выхадзец з Прусіі, меў прозвішча Kuhn, якое пры перасяленні яго продкаў у Рэч Паспалітую ў XVIII стагоддзі была запісана як Кігн. Бацька і дзядзька Аляксея сталі першымі ў родзе каталікамі. Маці Лізавета Іванаўна Паўлоўская была збіральніцай беларускага фальклору. Бацька, Людвіг Іванавіч, быў чыноўнікам сярэдняга звяна.
Аляксей Людвігавіч Кігн нарадзіўся ў Тамбове. Праваслаўны. Меў брата (1856—1908), пісьменніка, дзяржаўнага, грамадскага і культурнага дзеяча. Недзе ў 1860 г. сям’я пераехала ў Фёдараўку Рагачоўскага павета.
Скончыў курс Нова-Аляксандраўскага інстытута сельскай гаспадаркі.
На 1883 год яго маці валодаў вёскай Фёдараўка (2063 дзес. зямлі, вадзяны млын, сукнавальня).
У 1896—1903 гадах маршалак шляхты Рагачоўскага павета. Сапраўдны стацкі саветнік.
Аляксей Людвігавіч на 1910 г. валодаў маёнткам Дзедлава, хутарамі — Доўск, Заложжа і Кацін.
Канюхі (Капыльскі раён)
Канюхі́ (, Конюхи) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грозаўскага сельсавета.
Да 27 снежня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Мусіцкага сельсавета Слуцкага раёна.
Барадзіно (Усходне-Казахстанская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 801 чалавек (365 мужчын і 436 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 645 чалавек (315 мужчын і 330 жанчын).
Джон Кромвел Мазер
Джон Кромвелл Мазер (John Cromwell Mather; нар. года, Роанак, штат Вірджынія) — амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (2006) (сумесна з Джорджам Смутам) «за адкрыццё анізатрапіі і чарнацельнай структуры энергетычнага спектру рэліктавага выпраменьвання». Працуе ў НАСА ў цэнтры касмічных палётаў імя Годарда.
Пятрэніна
Пятрэніна (Петренино) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Агібалаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Радзіёнава (Холм-Жыркоўскі раён)
Радзіёнава (Родионово) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Агібалаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
NGC 7082
NGC 7082 (іншае абазначэнне — OCL 209) — рассеянае скопішча ў сузор’і Лебедзь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сабры
Са́бры ( адз. л. «са́бра» (кактус), ад צבר; адз. л. муж.р. «цаба́р», жан. р. «цабарыт», мн. л. муж.р. «цабары́м», мн. л. жан. р. «цабарые́т») — тэрмін, які пазначае яўрэяў, якія нарадзіліся на тэрыторыі Ізраіля.
Гісторыя тэрміна
Тэрмін упершыню быў выкарыстаны 18 красавіка 1931 года журналістам Уры Кейсары ў артыкуле «Мы лісце кактуса!», апублікаваным у газеце «Даар ха- Ём»; у артыкуле ён выступаў супраць ганарлівага стаўлення карэнных ізраільцян да новых рэпатрыянтаў. Гэта параўнанне з калючай пустыннай раслінай (апунцыя індыйская), у якой салодкі і мяккі плод пакрыты скуркай з калючкамі, намякае, што сабра-кібуцнік «калючы» звонку, але «мяккі» і «салодкі» знутры.
У палітычным сэнсе сіянісцкі рух выкарыстоўваў тэрмін для ўсхвалення «новага яўрэя», вобраз якога быў створаны ў самым пачатку XX стагоддзя. У супрацьлегласць «старому» тыпу яўрэя, які нарадзіўся на чужыне і, згодна са стэрэатыпным вобразам, быў "буржуем", «новы яўрэй» прадстаўляў тып пасяленца, аратага і працаўніка. «Стары яўрэй» не рабіў нічога для самаабароны, у той час, як сабра абараняе бацькаўшчыну са зброяй у руках. Іўрыцкае слова «цабар» першапачаткова было слэнгавым, але паступова ператварылася ў нарматыўнае, для апісання яўрэя, ураджэнца Ізраіля. Калі слова было слэнгавым, націск быў на першым складзе, а калі яно стала стандартызаваным, націск перамясціўся на апошні склад, як у большасці слоў сучаснага іўрыту.
Гарсія IV (кароль Навары)
Гарсія IV Аднаўляльнік (Garcia el Restaurador, памёр у ) — кароль Навары з 1134 года, сын Раміра Санчэса і Крысціны Радрыгес.
Біяграфія
Гарсія IV жыў у Кастыліі, пакуль Навара знаходзілася пад уладай каралёў Арагона. Аднак, калі ў арагонскай дынастыі азначыўся дынастычны крызіс, Гарсія сабраў невялікую армію і пачаў змагацца за свае правы. 17 ліпеня 1134 года ў бітве пры Фразе ён разбіў Альфонса I Арагонскага. Альфонс неўзабаве захварэў і памёр, а Гарсія быў абраны каралём Навары.
Аднак ён апынуўся даволі слабым кіраўніком і залежаў ад мацнейшых каралёў-суседзяў. Гарсія быў вымушаны прызнаць перавагу Арагона над Наварай, а сябе — «сынам» Раміра II. Пасля Гарсія прызнаў сябе васалам Альфонса VII і ў 1136 года саступіў Кастыліі Рыёху. У 1137 годзе ён паспрабаваў дамагчыся незалежнасці ад Кастыліі і заключыў саюз з Афонсам I Партугальскім, але праз тры гады быў вымушаны пайсці на свет.
У далейшым Гарсія быў верным саюзнікам Кастыліі. У 1144 годзе ён ажаніўся з Уракай, дачкой Альфонса VII, а ў 1147 годзе дапамог яму авалодаць Альмерыяй. У 1149 годзе Гарсія падпісаў мірны дагавор з графам Барселоны Рамонам Берэнгерам IV і абяцаў яму аддаць у жонкі сваю дачку Бланку, але памёр раней, чым паспеў ажыццявіць свой намер.
Сяргейкава (Холм-Жыркоўскі раён)
Сяргейкава (Сергейково) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Агібалаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Красная Горка (Капыльскі раён)
Кра́сная Го́рка (, Красная Горка) — пасёлак у Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грозаўскага сельсавета.
Да 27 снежня 1962 года пасёлак уваходзіў у склад Мусіцкага сельсавета Слуцкага раёна.
NGC 7083
NGC 7083 (іншыя абазначэнні — PGC 67023, ESO 107-36, IRAS21318-6407) — галактыка ў сузор’і Індзеец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Рачкі (Падляскае ваяводства)
Рачкі (Raczki) — вёска ў Польшчы, за 15 км на паўднёвы захад ад Сувалкаў і за 100 км на поўнач да Беластока, на рацэ Распудзе. Уваходзіць у склад Сувальскага павета Падляскага ваяводства, сядзіба вясковай гміны Рачкі. Насельніцтва 2322 чалавекі (2008).
Вялікае Княства Літоўскае
Гісторыя Рачкоў пачалася ў XVI стагоддзі, калі тут была заснавана вёска Даўспуда. Гэтая мясцовасць была ў валоданні братоў Рачковічаў і ўваходзіла ў склад Гарадзенскага павета Троцкага ваяводства. У 1541 годзе згадваецца царква Яна Хрысціцеля, заснаваная тут Валовічамі. У дакуменце 1558 года Даўспуда Рачковіцкая згадваецца як мястэчка.
У 1682 годзе кароль і вялікі князь Ян Сабескі надаў Рачкам прывілей на штотыднёвыя таргі і 2 кірмашы на год. У 1748 годзе мястэчка перайшло да Пацаў.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Рачкі апынуліся ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкім мірным дагаворам — у складзе Расійскай імперыі, у Сейненскім павеце Аўгустоўскай губерні.
На 1830 год у Рачках было 204 будынкі, на 1850 год — 140. У 1903 годзе ў вёсцы была пабудавана царква-мураўёўка з фундацыі расійскага ўладальніка маёнтка Карцава.
Найноўшы час
З 1915 года да 1918 года вёска акупіравана германскімі войскамі. Пасля польска-савецкай вайны, згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года, Рачкі апынуліся ў складзе Польскай Рэспублікі, у Беластоцкім ваяводстве. У міжваенны час у вёсцы была разабрана царква-мураўёўка.
У Другую сусветную вайну з верасня 1939 года да верасня 1944 года Рачкі знаходзіліся пад акупацыяй Трэцяга Рэйха. У 1975—1998 гадах вёска ўваходзіла ў склад Сувальскага ваяводства.
Ланская (Маларыцкі раён)
Ланска́я (, Ланская) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Олтушскага сельсавета.
Крамнюха
Крамнюха — сяло ў Алтайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Нікольскай сельскай акругі. Код КАТА — 634843400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 310 чалавек (150 мужчын і 160 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 231 чалавек (113 мужчын і 118 жанчын).
Юрый Аляксандравіч Якімовіч
Юрый Аляксандравіч Якімовіч (нар., Мінск — ) — беларускі гісторык архітэктуры, педагог. Кандыдат архітэктуры (1979).
Біяграфія
Скончыў у 1969 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў з 1969 года ў Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН Беларусі, з 1980 года ў выдавецтве «Беларуская Савецкая Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, загадчык рэдакцыі. З 1986 года ў Віцебскім педагагічным інстытуце (дацэнт з 1988).
Член Саюза архітэктараў СССР з 1971 года. З 1986 года жыў у Віцебску.
Навуковая дзейнасць
Даследчык гісторыі архітэктуры, пераважна дакастрычніцкага перыяду, гісторыі беларускага драўлянага дойлідства XVI—XIX стст., творчасці мастакоў XIX ст. (Н. Орды, Ю. Пешкі, Дз. Струкава і інш.). Вылучыў школы палескага драўлянага дойлідства, паказаў асаблівасці іх развіцця ў XVII—XIX стст. Аўтар артыкулаў у часопісах, энцыклапедычных даведніках, у «Зборы помнікаў гісторыі і культуры Беларусі», «Гісторыі мастацтва народаў СССР» (т. 9, М., 1982), «Гісторыі беларускага мастацтва» (т. 1, Мн., 1987) і інш. Зрабіў асобныя рэканструкцыі сядзібна-палацавых і замкавых пабудоў XVI—XVII стст.
Баніфацый I Манферацкі
Баніфацый I Манферацкі ( — ) — лідар Чацвёртага крыжовага паходу, першы кароль Фесалонікі.
Біяграфія
Паводле паходжання — маркграф Манферацкі, сын Вільгельма V Старога і Юдзіфы Аўстрыйскай, брат Вільгельма па мянушцы Доўгі Меч і Конрада Манферацкага.
У 1191—1193 гадах ваяваў на боку імператараў Фрыдрыха I і Генрыха VI супраць Ламбардскай лігі, у 1194 годзе — супраць Сіцыліі. У 1201 г. у Суасоне быў абраны правадыром Чацвёртага крыжовага паходу, які скончыўся ўзяццем і рабаваннем Канстанцінопаля.
Падзел Візантыі
Падчас крыжовага паходу Баніфацый трымаўся ў цені венецыянскага дожа Энрыка Дандала, які фінансаваў экспедыцыю на ўсход. Тым не менш пры заснаванні Лацінскай імперыі ён разлічваў заняць імператарскі трон і ажаніўся з імператрыцай-удавой Марыяй. Венецыянцы заблакавалі абранне яго імператарам, асцерагаючыся празмернага ўзмацнення Манферацкай дынастыі. У Канстанцінопалі стаў валадарыць Балдуін I Фландрскі, а яго брат і спадчыннік Генрых I Фландрскі ажаніўся з дачкой Баніфацыя. У якасці кампенсацыі Баніфацыю былі перададзены візантыйскія вобласці на ўсходзе ад Басфора, а таксама востраў Крыт. Сваёй сталіцай ён абраў другі па велічыні горад імперыі — Фесалонікі. Так узнікла Фесаланікская дзяржава.
Быў забіты ў бітве з балгарамі (4 верасня 1207 года) у паўднёвай частцы Радопаў. Яго галава была адрэзана і паслана да цара Калаяна ў Тырнава. У Фесалоніках яго спадчыннікам стаў 2-гадовы сын ад шлюбу з Марыяй Венгерскай — Дзімітрый, а Манферат атрымаў старэйшы — Гульельма.
Целябукіна
Целябукіна (Телябукино) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Агібалаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
Змеі-яйцаеды
Змеі-яйцаеды афрыканскія (Dasypeltis) — род вужападобных змей.
Целябукіна
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Змеі-яйцаеды
Пашыраны ў Паўднёвай і Цэнтральнай Афрыцы.
Апісанне
Даўжыня да 80 см. Верх цела пясчана-жоўты або бураваты, аднаколерны або з цёмным малюнкам з палос ці плям, якія часта зліваюцца ў зігзагападобную або рамбічнай формы паласу ўздоўж хрыбта.
Кормяцца птушынымі яйцамі, якія заглынаюць цалкам. У страваводзе шалупіна яйца расціскаецца ніжнімі адросткамі пазванкоў, якія ўваходзяць у яго поласць. Шалупіны выкідваюцца праз рот.
Манферат
Манферат (Monfrà; Monferrato) — геаграфічны рэгіён, які з'яўляецца часткай рэгіёна П’емонт у Паўночнай Італіі. У яго межах, якія з часам змяняліся, размяшчаліся аднайменныя маркграфства, а пазней герцагства. Прыкладныя межы ўключаюць сучасныя правінцыі Алесандрыя і Асці.
Манферат з'яўляецца адным з найбольш важных вінаробных раёнаў Італіі. Таксама рэгіён вядомы літаратурнымі традыцыямі, у тым ліку ў XVIII стагоддзі на тэрыторыі Асці нарадзіўся паэт і драматург Віторыа Альф'еры, а ў XX ст. у Алесандрыі Умберта Эка.
Тэрыторыя рэгіёна падзелена напалам ракой Танара. Паўночная частка (Basso Monferrato), якая знаходзіцца паміж гэтай ракой і ракой По, гэта вобласць узгоркаў і раўнін. Паўднёвая частка (Alto Monferrato) знаходзіцца на ўзнёслым беразе Танара. Апеніны, якія размяшчаюцца на ёй, з'яўляюцца водападзелам паміж П'емонтам і Лігурыяй.
NGC 7085
NGC 7085 (іншыя абазначэнні — PGC 66926, MCG 1-55-1, ZWG 402.2, KARA 919, NPM1G +06.0539) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Міхалёўцы
Міхалёўцы (, Михалёвцы) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грозаўскага сельсавета.
NGC 7085
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Новы Уаян
Новы Уаян — пасёлак гарадскога тыпу ў Паўночна-Байкальскім раёне Рэспублікі Бурація, Расія. Размешчаны ў паўночнай частцы рэспублікі, за 160 км на паўночны ўсход ад адміністрацыйнага цэнтра раёна — пасёлка Ніжнеангарска. Аднайменная чыгуначная станцыя на БАМе. Насельніцтва 4,1 тыс. жыхароў (2010 год).
Гісторыя
Статус пасёлка гарадскога тыпу з 2012.
Эканоміка
Прадпрыемствы чыгуначнага транспарту, лесанарыхтоўкі
Мікольскае
Міко́льскае (, Микольское) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Олтушскага сельсавета.
Ігараўская
Ігараўская (Игоревская) — пасёлак станцыі ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Ігараўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны пасёлак быў акупаваны гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалены ў сакавіку 1943 года.
Ганс Малер
Ганс Малер (каля 1490, Ульм — каля 1530, Швац) — нямецкі жывапісец, аўтар партрэтаў і алтарных абразоў. Пра яго станаўленне няма звестак; упершыню згадваецца як кіраўнік майстэрні ў Швацы. З 1517 года стварыў шэраг партрэтаў (у тым ліку партрэт Ганны Венгерскай, 1520, Музей Саламона Гугенгайма, Нью-Ёрк), самы прыкметны з іх — Партрэт Вольфганга Ронера, 1529, Старая пінакатэка, Мюнхен). У стылі Малера спалучаліся рысы готыкі і маньерызму.
Леан Зянковіч
Леан Зянковіч (Leon Zienkowicz; 11 красавіка, маёнтак Ляхі каля Пружан, цяпер вёска Пружанскага раёна — ) — паэт, публіцыст, мемуарыст.
Нарадзіўся ў сям’і дробнага шляхціца. Вучыўся ў Свіслацкай гімназіі, Варшаўскім універсітэце, быў сябрам тайных вучнёўскіх таварыстваў. Удзельнік паўстання 1830—1831 г., ад’ютант камандзіра ганаровай аховы кіраўніка паўстання, потым паручнік 9-га ўланскага палка, у яго складзе ўдзельнічаў у баявых дзеяннях супраць расійскай рэгулярнай арміі. Пасля паражэння Паўстання эмігрыраваў у Францыю, бо не хацеў прысягаць расійскаму імператару Мікалаю I.
У 1833 годзе Л. Зянковіч стаў адным з арганізатараў паўстанцкіх атрадаў з былых інсургентаў у эміграцыі, з мэтай аднаўленне ўзброенай барацьбы супраць Расіі за незалежнасць Рэчы Паспалітай. Аднак спроба такім чынам вярнуцца на радзіму не мела поспеху. Пасля гэтага Л. Зянковіч пасяліўся ў Кракаве (тымчасова ў Аўстрыі) і прыняў удзел у стварэнні тайнай арганізацыі «Саюз польскага народа».
Падчас буржуазна-дэмакратычнай рэвалюцыі 1848—1849 гадоў у Аўстрыйскай імперыі Л. Зянковіч адправіўся ў Галіцыю, каб удзельнічаць у барацьбе, потым аказаўся ў Кракаве, дзе быў абраны кіраўніком Аддзела ўнутраных спраў і паліцыі ў мясцовым нацыянальным камітэце — органе рэвалюцыйнай улады ў горадзе. Пасля паражэння рэвалюцыі Л. Зянковіч, як «недабранадзейная асоба», не мог знаходзіцца ў Аўстрыі і выехаў у Англію. Потым сталым месцам жыхарства былі Францыя і Швейцарыя, дзе Л. Зянковіч актыўна займаўся грамадскай дзейнасцю.
У 1830-х у Кракаве Л. Зянковіч пачаў выдаваць «Усеагульны часопіс навук і рамёстваў» на польскай мове. У 1839—1844 гадах у Парыжы і Страсбургу рэдагаваў сатырычна-палітычны часопіс на польскай мове «Pszonka» («Пшонка»), які меў шырокі грамадскі рэзананс. Л. Зянковіч аўтар вершаваных твораў «Узнагарода за нявернасць», «Роздум», гісторыка-краязнаўчых і літаратурных прац — «Польскі народ, ці Дакладнае апісанне звычаяў, нораваў, адзення яго і г.д.» (1842, м.інш. змяшчае апісанне побыту палешукоў да якіх Л. Зянковіч прылічваў і сябе), «Палітычны агляд пісьменства польскай эміграцыі» (1847), «Палітычны агляд гісторыі Польскай дзяржавы» (1864—1865, у 4-х т.), «Палітычны агляд гісторыі польскай літаратуры» (1867, у 2-х т.).
Найбольшую вядомасць набыў мемуарны твор Л. Зянковіча — «Вечары ляха з Ляхаў, ці Гутаркі пры каміне старога польскага літаратара», дзе змешчаны ўспаміны пра бацькоў і дзяцінства, вучобу ў Свіслачы і Варшаве, разважанні пра выхаванне і адукацыю моладзі, пра долю прыгонных, у т.л. ідэі распрыгоньванне і пашырэнне адукацыі сярод простага народа.
NGC 7086
NGC 7086 (іншае абазначэнне — OCL 214) — рассеянае скопішча ў сузор’і Лебедзь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Раман Фёдаравіч Чарненка
Раман Фёдаравіч Чарненка ( — ?) — беларускі і расійскі медык. Судовы медык.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1861 годзе ў сялянскай сям’і. Скончыў Кіеўскі ўніверсітэт.
Пасля заканчэння Ваенна-медыцынскай акадэміі з 1898 года складаўся лекарам пры.
Амфіумы
Амфіумы (Amphiumidae) — сямейства хвастатых земнаводных.
Раман Фёдаравіч Чарненка
Біяграфія
З 1902 па 1907 год займаў пасаду памочніка ўрачэбнага інспектара пры магілёўскім губернскім праўленні.
Амфіумы
Сямейства ўключае 1 сучасны род, 3 віды. Найбольш вядомая амфіума меанс.
Пашыраны на паўднёвым усходзе ЗША. Жывуць у забалочаных вадаёмах, азёрах, непраточных глеістых вадаёмах, на рысавых чэках (абвалаваных участках палёў).
Раман Фёдаравіч Чарненка
Біяграфія
У 1904 годзе быў камандзіраваны на руска-японскую вайну.
Амфіумы
Даўжыня 0,8 — 1 м. Цела чорнае, вугрападобнае. Маюць дзве пары малых рудыментарных канечнасцяў з двума-тыма недаразвітымі пальцамі, унутраныя шчэлепы і схаваныя пад скурай вочы. Лічынкі дыхаюць шчэлепамі, дарослыя лёгкімі.
Кормяцца беспазваночнымі, радзей дробнымі рыбамі, земнаводнымі. Зімуюць у глеі.
Раман Фёдаравіч Чарненка
Біяграфія
У 1914 годзе займаў пасаду ўрачэбнага інспектара пры санкт-пецярбургскім губернскім праўленні.
Амфіумы
Адкладваюць на сушы ў вільготных месцах да 150 яец. Палавая спеласць на 4-м годзе.
Раман Фёдаравіч Чарненка
Навуковая і педагагічная дзейнасць
Навуковая дзейнасць звязана з паразіталогіяй. Выкладаў у Цэнтральная фельчарскай школе для Магілёўскай, Віцебскай і Мінскай губерняў.
Амфіумы
Чалавекам выкарыстоўваюцца мяса, тлушч і скура.
Раман Фёдаравіч Чарненка
Адрасы
У Санкт-Пецярбургу жыў па адрасе, вул. , д. 9.
Капліца-пахавальня Іолшыных
У капліцы пахаваны мецэнаты Васіль Васільевіч Іолшын (1824—1898), рэчыцкі маршалак, і ягоная жонка Варвара Аляксееўна.
Вырашана цэнтрычным чатырохгранным вежападобным збудаваннем, завершаным шатром з цыбулепадобнай галоўкай. Архітэктурны дэкор (прафіляваныя цягі, нішы, сухарыкі, гіркі) выкладзены лякальнай цэглай. Арачныя нішы, праёмы ўваходу і акон аздоблены какошнікамі. Унутры памяшканне перакрыта самкнутым скляпеннем.
Парыгіна (Усходне-Казахстанская вобласць)
Парыгіна — сяло ў Алтайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Парыгінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 12 км на паўночны захад ад раённага цэнтра, горада Алтая. Код КАТА — 634845100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2624 чалавекі (1278 мужчын і 1346 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 1781 чалавек (853 мужчыны і 928 жанчын).
Навалессе (Маларыцкі раён)
Навале́ссе (, Новолесье) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Олтушскага сельсавета.
Малер
Малер — прозвішча.
Алесь Адамовіч (СБП)
Біяграфія
Нарадзіўся прыкладна ў 1928 г. недзе на пастаўшчыне Дзісненскага павета Віленскага ваяводства (цяпер Пастаўскі раён Віцебскай вобласці).
Пасля адкрыцця ў Паставах педагагічнай навучальні пачаў вучыцца ў гэтай установе. З восені 1945 быў аднім з ініцыятараў стварэння нелегальнай беларускай арганізацыі «За Беларусь», якая пазней улілася да Саюза беларускіх патрыётаў, стаў сакратаром пастаўскай групы. 25 сакавіка 1946 г. удзельнічаў у прыняцці арганізацыяй прысягі на вернасць Беларусі, прымеркаванай да 28-х угодкаў абвяшчэння незалежнасці Беларускай Народнай Рэспублікі. Прысяга прымалася не адначасова, але групамі па некалькі чалавек.
Этапаваны быў, верагодна, у Багаслаўскі канцлагер МДБ Свярдлоўскай вобласці (каля Чырвонатурыйска), які ўваходзіў у аб'яднаньне «Восток-Ураллаг». Падчас зняволеньня рабіў няўдалую спробу ўцёкаў. Пасля гэтага быў пераведзены ў адзін з штрафных лагерных пунктаў. Антон Фурс прыгадваў: «Алесь падшукаў сабе супольніка, маладога, такога ж зуха-хлопца, як сам. Будучы на працы за зонай, яны падлавілі-такі момант, перапаўзлі забараняльную паласу… Але праз колькі дзён абодваіх прывезлі на вахту, збітых да паўсмерці. Далёка яны не адышлі, папаліся. Дзіва што: ва ўсе бакі непраходная тайга, лагеры, вайсковыя заставы. Ды і мясцовае насельніцтва было зацікаўленае высачыць і злавіць збеглых зэкаў — за кожную галаву тады плацілі мукой, цукрам і іншымі дэфіцытнымі прадуктамі».
Пасля вызвалення жыў у Туле (на вуліцы Луначарскага), працаваў у ЦКІБе (Цэнтральнае канструктарскае даследчае бюро - абароннае прадпрыемства па вытворчасці зброі). На 1994 год быў яшчэ жывы.
Рэабілітаваны ў 1990-я гады. У часы дэмакратызацыі выступаў у друку на тэму ўспамінаў пра беларускі паваенны моладзевы антысавецкі рух.
Аладзьіна (Холм-Жыркоўскі раён)
Аладзьіна (Аладьино) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Холм-Жыркоўскага гарадскога паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Спіс аб’ектаў PGC (1953001—1954000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1953001—1954000)
Лугскі сельсавет
Лу́гскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лунінецкага раёна Пінскай вобласці, з 8 студзеня 1954 г. — Брэсцкай вобласці. Цэнтр сельсавета — вёска Лугі.
Дэвід Джонатан Грос
Біяграфія
Грос вучыўся ў Яўрэйскім універсітэце ў Ерусаліме (Ізраіль), дзе ў 1962 годзе атрымаў ступень магістра. У 1966 г. абараніў дысертацыю на ступень доктара філасофіі па спецыяльнасці фізіка (кандыдата навук) у Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі. Да 1997 г. быў малодшым навуковым супрацоўнікам у Гарвардскім універсітэце і прафесарам у Прынстанскім універсітэце. У 1987 г. атрымаў грант фонду Мак-Артура і ў 1988 г. медаль імя Дзірака. У цяперашні час займае прафесуру імя Фрэдэрыка Глюка па тэарэтычнай фізіцы ў Інстытуце тэарэтычнай фізікі імя Каўлі Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Санта-Барбары. У 1973 г., сумесна са сваім першым аспірантам — Фрэнкам Вільчэкам — выявіў асімптатычную свабоду, згодна з якой моцнае ўзаемадзеянне паміж кваркамі слабее з памяншэннем адлегласці паміж імі. У выпадку вельмі блізкага размяшчэння кваркаў яны паводзяць сябе як свабодныя часціцы. Гэтая тэорыя (таксама незалежна адкрытая Дэвідам Політцэрам) з'явілася важным крокам на шляху развіцця квантавай хромадынамікі. Акрамя таго Грос, сумесна з Джэфры Харві, Эмілем Мартынека і Раянам Ромам, развіў гетэратычную тэорыю струн. У 2000 годзе Грос атрымаў прэмію Харві (Хайфа) па фізіцы. А ў 2004 годзе — Нобелеўскую.
NGC 7087
NGC 7087 (іншыя абазначэнні — PGC 66988, ESO 343-8, MCG -7-44-25, AM 2131-410, IRAS21314-4102) — спіральная галактыка (Sab) ў сузор’і Журавель.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
2022 год у гісторыі літаратуры
2022 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Ляўкова (Холм-Жыркоўскі раён)
Ляўкова (Левково) — пасёлак станцыі ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ігараўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны пасёлак быў акупаваны гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалены ў сакавіку 1943 года.
Дзякавіцкі сельсавет
Дзя́кавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2010 года — вёска) Дзякавічы. Плошча 239,41 км².
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Старобінскага раёна Слуцкай акругі. З 8 кастрычніка 1924 года ў Жыткавіцкім раёне Мазырскай акругі. З 21 жніўня 1925 года зноў у Старобінскім раёне Слуцкай акругі (з 9 чэрвеня 1927 года — Бабруйскай акругі). 5 красавіка 1935 года вернуты ў склад Жыткавіцкага раёна. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Вятчынскага сельсавета. 26 сакавіка 1987 года ў склад Марохараўскага сельсавета перададзена вёска Вятчынская Рудня. 27 снежня 2022 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Марохараўскага сельсавета.
Склад
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 6 населеных пунктаў: аграгарадок Дзякавічы, вёскі Буда, Вятчын, Лутоўе, Пасталы і Хвойка.
Насельніцтва
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета складала 1098 чалавек, з іх 98,9 % — беларусы.
Шчэбра
Шчэбра (Szczebra) — вёска ў Польшчы, за 6 км на поўнач ад Аўгустова і за 88 км на поўнач ад Беластока, на рацэ Блізне. Уваходзіць у склад Аўгустоўскага павета Падляскага ваяводства, частка гміны Навінка. Насельніцтва 280 чалавек (2006).
Вялікае Княства Літоўскае
Мястэчка ўтварылася да 1783 года і ўваходзіла ў склад Гарадзенскага павета Троцкага ваяводства.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Шчэбра апынулася ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкім мірным дагаворам — у складзе Расійскай імперыі, у Сейненскім павеце Аўгустоўскай губерні.
Сапраўдныя кобры
Сапраўдныя кобры (Naja) — род змей сямейства аспідавых.
Куціха
Куціха — сяло ў Алтайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Парыгінскай сельскай акругі. Код КАТА — 634845500.
Шчэбра
Пад уладай Расійскай імперыі
На 1827 год у Шчэбры было 18 будынкаў.
Сапраўдныя кобры
Вядома 14 відаў. Пашыраны ў Афрыцы, Паўднёвай і Сярэдняй Азіі. Найбольш вядома кобра індыйская, або змяя-акулярніца (N. naja), з светлым малюнкам накшталт акуляраў на шыі, капская (N. nivea), чорна-белая (N. melanoleuca) і інш.
Куціха
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 196 чалавек (101 мужчына і 95 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 69 чалавек (39 мужчын і 30 жанчын).
Баянаўск
Баянаўск — сяло ў Алтайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Парыгінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 11 км на паўночны захад ад раённага цэнтра, горада Алтая. Код КАТА — 634845200.
Шчэбра
Найноўшы час
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Шчэбра апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.
Сапраўдныя кобры
Даўжыня да 2 м, зрэдку да 2,5 м. Цела моцна выцягнугае, з доўгім хвастом і гладкай луской. Узбуджаныя кобры прымаюць своеасаблівую позу: падымаюць пярэднюю частку цела вертыкальна над зямлёй, трымаючы галаву гарызантальна, і расшыраюць дыскападобна шыю. Ядавітыя. Некаторыя віды здольны выпырскваць яд на адлегласць да 2 м, імкнучыся папасці праціўніку ў вочы.
Баянаўск
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 297 чалавек (148 мужчын і 149 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 222 чалавекі (119 мужчын і 103 жанчыны).
Сапраўдныя кобры
Кормяцца дробнымі пазваночнымі.
Адкладваюць ад 8 да 45 яец.
Факультэт экранных мастацтваў БДАМ
Факультэт экранных мастацтваў БДАМ — адзін з факультэтаў Беларускай акадэміі мастацтваў‎.
Апісанне
Факультэт быў створаны на базе кафедра кінатэлемастацтва ў красавіку 2010 года.
Спецыяльнасці (напрамках спецыяльнасцей)
Рэжысура кіно і тэлебачання Рэжысура кіно і тэлебачання (кіно): Кінатэлеаператарства Мастацтвазнаўства
Фрэнк Вільчэк
Фрэнк Вільчэк (Frank Wilczek, нар., Мінеола, штат Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (2004) «за адкрыццё асімптатычнай свабоды ў тэорыі моцных узаемадзеянняў» (сумесна з Дэвідам Гросам і Дэвідам Політцэрам).
Біяграфія
Вільчэк нарадзіўся ў мястэчку Мінеола, штат Нью-Ёрк, у польска-італьянскай сям'і. Скончыў агульную школу ў Квінс, затым школу імя Ван Бюрэна. У 1970 г. атрымаў ступень бакалаўра навук па матэматыцы ва ўніверсітэце Чыкага; ў 1972 г. ступень магістра, а ў 1974 г. доктара філасофіі (кандыдата навук) — у Прынстанскім універсітэце. З 2000 г. Вільчэк з'яўляецца прафесарам фізікі ў Цэнтры тэарэтычнай фізікі Масачусецкага тэхналагічнага інстытута. Працаваў таксама ў Інстытуце перадавых даследаванняў у Прынстане і Інстытуце тэарэтычнай фізікі імя Каўлі ў Санта-Барбары. У 2002 г. узнагароджаны медалём Лорэнца. У 1973 г. ажаніўся з Бетсі Дэвайн. Двое дзяцей — Эміты і Міра.
Даследаванні
У 1973 г. Вільчэк, працуючы ў якасці аспіранта з Дэвідам Гросам у Прынстанскім універсітэце, адкрыў асімптатычную свабоду, згодна з якой, чым бліжэй кваркі адзін да аднаго, тым менш моцнае ўзаемадзеянне (або абмен колерам) паміж імі. Калі кваркі знаходзяцца надзвычай блізка адзін да аднаго, то ядзерныя сілы паміж імі настолькі слабыя, што кваркі паводзяць сябе амаль як свабодныя часціцы. Гэтая тэорыя, адкрытая незалежна таксама Дэвідам Політцэрам, была важным крокам у развіцці квантавай хромадынамікі. Вільчэк зрабіў уклад у даследаванне аксіонаў, эніонаў, асімптатычнай свабоды, фаз каляровай звышправоднасці кваркавага рэчыва і іншых аспектаў квантавай тэорыі поля. Ён працаваў над незвычайна шырокім колам пытанняў - ад фізікі кандэнсаваных асяроддзяў і астрафізікі да фізікі элементарных часціц.
Васіль Васільевіч Іолшын
Васіль Васільевіч Іолшын (Василий Васильевич Иолшин; 20 жніўня 1824  — 21 верасня 1898 ) — ваенны і дзяржаўны службовец.
Біяграфія
Праваслаўны. Служыў афіцэрам у кавалерыі, быў удзельнікам Крымскай ваеннай кампаніі 1853-56 гг. Выйшаў у адстаўку ў званні штабс-ротмістра і ў 1862 г. пасяліўся з жонкай у Рагачове. Амаль адразу яго абралі ганаровым наглядчыкам мясцовага дваранскага 5-класнага вучылішча.
Маршалак шляхты Рагачоўскага павета з 27 лістапада 1863 г. па 1876 г. Стацкі саветнік.
Паводле даных статкамітэта Магілёўскай губерні 1882 г. у Васіля Васільевіча Іолшына разам з жонкай Варварай Аляксееўнай Іолшынай у валоданні быў маёнтак Наспа Рагачоўскага павета агульнай плошчай 11169 дзесяцін, з іх пад 7122 лесам, 440 раллі і 260 дзесяцін сенажаці. Акрамя зямлі меліся 4 карчмы, 2 дзёгцевыя заводы, валавы і вадзяны млын, а таксама сукнавальня. Усё гэта дасталася па спадчыне ў 1835 г.
У Геаграфічным слоўніку Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў (1888 г., том IX), гаворыцца пра тое, што ў ''«маршалка шляхты Іолшына ў 1873 г. быў цагляны палац на гары (дом) і гарод»''. Пахаваны разам з жонкай на старых гарадскіх могілках у сямейным склепе, на чыгуннай пліце пастаўлены помнік.
Сям’я
У шлюбе з Варварай Аляксееўнай Іолшынай дзяцей не меў. Яшчэ пры жыцці яны склалі дакумент, паводле якога ўсе даходы са сродкаў, якія Іолшыны зарабілі пры жыцці і ўклалі ў банк, павінны паслужыць дабрабыту горада Рагачова. Варвара Аляксееўна перажыла мужа, таму нейкі час ёй давялося самой вырашаць, на якія мэты будуць расходавацца іх грошы. Так, у 1905—1910 гг. на сродкі Іолшыных у горадзе быў пабудаваны тэатр на 600 месцаў і рэальнае вучылішча. Акрамя таго, на сродкі Іолшыных у Рагачове быў пабудаваны дом для бедных старых людзей.
Узнагароды
Кавалер ордэнаў Святога Уладзіміра 4-й ступені, святой Ганны 2-й ступені, Святога Станіслава 2-й ступені з імператарскай каронай, а таксама ўзнагароджаны медалём у памяць Крымскай вайны 1853—1856 гг. і за здушэнне польскага мецяжу 1863—1864 гг., знакам Чырвонага Крыжа.
Памяць
Іолшынскай называлася вуліца перад будынкам рэальнага вучылішча (цяпер вуліца Віліса Цымермана).
Штогод у студзені Рагачоўскім краязнаўчым цэнтрам прысуджваюць Іолшынскую прэмію.
Вераценніцавыя
Вераценніцавыя (Anguidae) — cямейства яшчарак.
Амаль для ўсіх відаў яго характэрна змеепадобнае цела і адсутнасць канечнасцей. Цела ўкрыта зверху і знізу чарапіцападобнай луской, пад якой суцэльным панцырам размешчаны касцявыя пласцінкі, пранізаныя сістэмай тонкіх канальцаў. Галава зверху пакрыта сіметрычна размешчанымі буйнымі шчыткамі, паміж якімі вялікі патылічны шчыток. Характэрна таксама наяўнасць раздзельных і рухомых павек, круглай зрэнкі. Язык кароткі, з больш тоўстай задняй часткай і звужанай пярэдняй, якая мае выразку і пакрыта лускападобнымі сасочкамі. Хвост ломкі, здольны да аўтатаміі і рэгенерацыі.
Сямейства ўключае каля 10 родаў, больш за 80 відаў (напр. жаўтапузік), якія пашыраны ў Еўразіі, Амерыцы і Паўночнай Афрыцы. На Беларусі пашырана вераценніца ломкая.
Сідра (вёска)
Сідра (Sidra) — вёска ў Польшчы, за 18 км на поўнач ад Сакулкі, за 52 км на поўнач ад Беластока, на рацэ Сідры. Уваходзіць у склад Сакульскага павета Падляскага ваяводства, сядзіба вясковай гміны Сідра.
Вялікае Княства Літоўскае
Землі, на якіх з’явілася Сідра, знаходзіліся ў валоданні Гаштольдаў, Галоўчынскіх, Валовічаў. У 1560-я гады Астафій Валовіч заснаваў тут кальвінскі збор. У 1566 годзе вялікі князь Жыгімонт Аўгуст надаў Сідры гарадскія правы.
У 1630 годзе Сідра перайшла ў валоданне Патоцкіх, якія перабудавалі замак пад палац. У 1704 годзе новыя ўладальнікі мястэчка Шчукі заснавалі тут каталіцкую парафію.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Сідра апынулася ў складзе Прусіі, у Беластоцкім дэпартаменце. У 1807 годзе згодна з Тыльзіцкім мірным дагаворам паміж Расіяй і Францыяй, мястэчка апынулася ў Беластоцкай вобласці Расійскай імперыі.
На 1878 год у Сідры было 110 драўляных будынкаў. У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе мястэчка занялі нямецкія войскі.
Найноўшы час
З пачаткам Другой сусветнай вайны 15 верасня 1939 года Сідру акупавалі войскі Трэцяга Рэйха, але праз тыдзень вёску перадалі СССР згодна з пактам Молатава-Рыбентропа. У лістападзе 1939 года Сідра ўвайшла ў склад БССР, у Беластоцкую вобласць. З чэрвеня 1941 да верасня 1944 года вёска зноў знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. 16 жніўня 1945 года ўлады СССР перадалі Сідру Польскай Народнай Рэспубліцы.
Чарненка
Чарненка — прозвішча.
NGC 7090
NGC 7090 (іншыя абазначэнні — PGC 67045, ESO 188-12, AM 2133-544, IRAS21329-5446) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Індзеец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
NGC 7090 — галактыка з актыўным зоркаўтварэннем. У цэнтры назіраецца балдж.
Зямля Мілна
Зямля Мілна (Milne Land; Ilimananngip Nunaa) — буйны востраў ля ўсходняга ўзбярэжжа Грэнландыі. Размешчаны ў фіёрдзе Скорсбі. Плошча — 3913 км². Мае каля 113 км у даўжыню і да 45 км — у шырыню. Вышэйшая кропка вострава складае 2 200 м над узроўнем мора. Незаселены, бліжэйшы населены пункт — Ілаккортаарміут, размешчаны на паўвостраве Зямля Джэймсан. Названы ад імя афіцэра брытанскага каралеўскага флоту Дэвіда Мілна.
Праснакі
Праснакі́ (, Преснаки) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грозаўскага сельсавета.
Леслі Нільсен
Леслі Уільям Нільсен (Leslie William Nielsen;  — ) — канадскі і амерыканскі, найбольш вядомы па камедыйных ролях у фільмах 1980-х — 2000-х. За сваю кар’еру Нільсен зняўся ў больш як 100 кінафільмах і 1500 тэлепраграмах, сыграўшы больш за 220 персанажаў.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Канадзе, маці валійскага паходжання, бацька — дацкага. Нільсен быў жанаты чатыры разы і меў дзвюх дачок ад другога шлюбу.
Вільгельм Доўгі Меч
Вільгельм (Гульельма, Гільём) Доўгі Меч Манферацкі (Guglielmo Lungaspada di Montferrato, Guilhem Longa-Espia; каля 1135/1145 — чэрвень ) — граф дзяржавы крыжакоў Яфы і Аскалона (як пасаг ад жонкі), сын манферацкага маркграфа Вільгельма V Старога і Юдзіф Аўстрыйскай, старэйшы брат Конрада Манферацкага і Баніфацыя Манферацкага, муж Сібілы Іерусалімскай, бацька караля Іерусаліма Балдуіна V.
Біяграфія
Меў прамы і жорсткі характар, аднак быў запальчывы і схільны да гвалту. Быў адважным байцом, і ўмелым военачальнікам, чым і заслужыў у баі мянушку Доўгі Меч. Ён быў другім прадстаўніком роду Алерамічы, які атрымаў гэту мянушку. Першым быў Гульельма II (Вільгельм II) Доўгі Меч, суправіцель у Манфераце ў 960—961.
У лістападзе 1176 года Гульельма ажаніўся з сястрой Іерусалімскага караля Балдуіна IV — Сібілай. З прычыны таго, што малады кароль апынуўся хворым на праказу, то пасля яго смерці трон Іерусалімскага каралеўства павінны былі заняць Сібіла і Вільгельм. Але ў чэрвені 1177 года Вільгельм нечакана памёр ад малярыі ў сваім графстве Аскалон. Яго шлюб доўжыўся толькі 7 месяцаў, аднак Сібіла зацяжарыла. Пасля яго смерці Сібіла нарадзіла сына — будучага караля Іерусаліма, Балдуіна V.
Перварасійскае
Перварасійскае — сяло ў Алтайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Перварасійскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 31 км на захад ад раённага цэнтра, горада Алтая. Код КАТА — 634847100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1199 чалавек (544 мужчыны і 655 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 912 чалавек (409 мужчын і 503 жанчыны).
Праліў Вількіцкага
Праліў Вількіцкага — праліў, які аддзяляе паўвостраў Таймыр ад архіпелага Паўночная Зямля і злучае Карскае мора з морам Лапцевых. Даўжыня праліва Вількіцкага складае 130 (104 ) км, а шырыня ў самым вузкім месцы паміж мысам Чэлюскін і мысам Таймыр на востраве Бальшавік — 56 км. На ўсход ад Бальшавіка ад праліва Вількіцкага адгаліноўваецца ў паўночна-ўсходнім напрамку праліў Яўгенава, які аддзяляе гэты буйны востраў архіпелага ад невялікіх паўднёва-ўсходніх астравоў Старакадомскага і Малы Таймыр. На захад ад праліва Вількіцкага размешчаны чатыры невялікіх вострава Гейберга. Тут глыбіня мора складае ад 100 да 150 м, ва ўсходняй частцы — больш за 200 м. Праліў названы ў гонар гідрографа і даследчыка Арктыкі начальніка галоўнага Гідраграфічнага ўпраўлення Расіі Андрэя Іпалітавіча Вількіцкага, які ў 1913 годзе ў рамках Гідраграфічнай экспедыцыі на ледаколах «Таймыр» і «Вайгач» распачаў няўдалую спробу прайсці праз праліў, але затрымаўся ў льдах. Упершыню гэтая найбольш паўночная частка Паўночнага марскога шляху была пройдзеная ў 1878 годзе шведам Адольфам Эрыкам Нордэншэльдам.
2022 год у гісторыі музыкі
2022 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
NGC 7091
NGC 7091 (іншыя абазначэнні — IC 5114, PGC 66972, MCG -6-47-7, ESO 403-8) — спіральная галактыка з перамычкай (SBd) ў сузор’і Журавель.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Штабін
Штабін (Sztabin) — вёска ў Польшчы, на рацэ Бебжы. Уваходзіць у склад Аўгустоўскага павета Падляскага ваяводства, сядзіба вясковай гміны Штабін. Насельніцтва 920 чалавек (2006).
Вялікае Княства Літоўскае
Гісторыя Штабіна пачалася ў XVI стагоддзі, калі Храптовічы заснавалі тут вёску Асінкі. У гэты час мясцовасць уваходзіла ў склад Гарадзенскага павета Троцкага ваяводства.
У 1513 годзе з фундацыі Фёдара Храптовіча ў Асінках была пабудавана капліца. У 1627 годзе Адам Храптовіч пабудаваў у вёсцы царкву. Каля 1656 года замест царквы пачаў дзейнічаць касцёл.