cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Францішак Караў
Францішак Ка́раў, (Францішак Ксаверый Караў, Franciszek Ksawery Kareu (Karü), Franciscus Xaverius Kareu; , цяпер Аршанскі раён, Віцебская вобласць, Беларусь — ) — беларускі архітэктар, прадстаўнік архітэктуры барока; педагог. Прафесар архітэктуры. Генеральны вікарый Таварыства Ісуса (1799-1802).
Біяграфія
Нарадзіўся ў англійскай сям'і, якая асела ў Беларусі. У 1754 г. уступіў у ордэн езуітаў. Вучыўся ў езуіцкіх калегіумах Оршы і Пінска (тут у 1762 г. быў высвечаны на ксяндза), а потым ў Полацку пад кіраўніцтвам прафесара Габрыэля Лянкевіча вывучаў архітэктуру. Місіянер у Мінску і Фашчоўцы (1763–1765), Слуцку (1767–1768), быў прэфектам будаўніцтва ў Нясвіжскім езуіцкім калегіуме (1765–1768).
У 1768 г. пачаў выкладаць у Полацкім езуіцкім калегіуме спачатку як прафесар філасофіі і матэматыкі і прэфект будаўніцтва (1768–1772), а потым як прафесар архітэктуры (1772–1773) і тэалогіі (1775–1778). У вырашальныя для Таварыства Ісуса гады пасля выдання касацыйнага брэвэ Dominus ac Redemptor (1773) працаваў пад кіраўніцтвам Станіслава Чарневіча і Габрыэля Лянкевіча дзеля захавання Ордэна.
З 1779 г. - віцэрэктар, а з 1782 г. – рэктар Аршанскага езуіцкага калегіума і адначасова правінцыял Беларусі. З 1785 г. – асістэнт генеральнага вікарыя Габрыэля Лянкевіча. 1 кастрычніка 1785 г. быў старшынёй камісіі (увайшлі таксама Геранім Віхерт, Міхал Бароўскі і Габрыэль Грубер), абранай ІІ Полацкай генеральнай кангрэгацыяй, для правядзення школьнай рэформы ў калегіумах езуітаў. За год быў распрацаваны «План вучэбных заняткаў»”(Ratio Studiorum), які пашыраў об’ём выкладання дакладных навук і сучасных моў у гэтых адукацыйных установах.
У 1786-1799 гг. – рэктар Полацкага калегіума. У час яго рэктарства пры калегіуме пачала працаваць друкарня, якая адыграла важную ролю ў выдавецкай дзейнасці беларускіх езуітаў.
Пасля скону ў лістападзе 1798 г. Габрыэля Лянкевіча з дазволу імператара Паўла І Ф.Караў склікаў ІІІ Полацкую генеральную кангрэгацыю, якая адзінагалосна абрала яго генеральным вікарыем. Пасля зацявярджэння езуіцкага ордэна ў Расійскай імперыі папам Піям VII у сакавіку 1801 г. (брэвэ Catholicae fidei) стаў Генералам Таварыства Ісуса ў Расіі. Пры яго актыўным удзеле езуіты атрымалі касцёл Св. Кацярыны ў Пецярбургу (1800) і адкрылі ў сталіцы публічныя школы (1801) і канвікт (1802).
Кіраваў будаўніцтвам езуіцкага касцёла ў Полацку. У 1763–1764 гг. удзельнічаў у манументальна-дэкаратыўным аздабленні касцёла езуітаў у Мінску. Аднавіў аршанскі касцёл і пабудаваў для мясцовых езуітаў асабняк для адпачынку. У полацкім прадмесці пабудаваў для вернікаў касцёл Труны Гасподняй.
Касабланка
Касабланка — горад у заходнім Марока, самы населены ў краіне. Гэты найбуйнейшы ў Марока порт стаіць на беразе Атлантычнага акіяна, недалёка ад сталіцы Рабата. Насельніцтва — 2.940.623 (ацэнка 1994 года).
Кляновыя лясы
Кляно́выя лясы́, або кляно́ўнікі — фармацыя вытворных шыракалістых лясоў, у якіх пераважае клён. Пашыраны ва ўмераным поясе Еўразіі, Амерыкі, Афрыкі.
Кляновыя лясы ўтвараюцца ў выніку змены карэнных дубовых і ялова-шыракалістых лясоў. Вылучаны б асноўных тыпаў: арляковы, кіслічны, крапіўны, папарацены, сніткавы, чарнічны. Дрэвастоі ўсіх тыпаў складаныя, акрамя клёну ўключаюць асіну, бярозу павіслую, вольху чорную, вяз, граб, дуб, елку, ліпу, ясень. Займаюць найбольш урадлівыя землі. Даюць высакаякасную драўніну, якая выкарыстоўваецца на выраб мэблі, паркету і інш.
На Беларусі трапляюцца рэдка, іх плошча складае каля 0,01 % агульнай плошчы лясоў.
Зара Рэвалюцыі
Зара́ Рэвалю́цыі (, Заря Революции) — колішняя вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Ждановіцкага сельсавета.
У красавіку 2004 года тэрыторыя вёскі перададзена ў склад горада Мінска. Вясковая вуліца атрымала назву Запрудная.
Павел Паўлавіч Сыцін
Павел Паўлавіч Сыцін (, Скапін —, Масква) — рускі і савецкі военачальнік, генерал-маёр (у царскім войску).
Жывапіс
Жы́вапіс — від выяўленчага мастацтва, творы якога ствараюцца з дапамогай фарбаў, што наносяцца на якую-небудзь паверхню. Займае галоўнае месца ў трыядзе выяўленчых мастацтваў (разам з графікай і скульптурай). Падзяляецца на станковы жывапіс (асновай служыць палатно, дошка, кардон) і манументальны жывапіс (творы размяшчаюцца на трывалай архітэктурнай аснове). Сярод жанраў жывапісу — партрэт, пейзаж, нацюрморт, гістарычны, міфалагічны, батальны, анімалістычны і інш. Асобымі відамі жывапісу з'яўляюцца іканапіс, мініяцюра, дыярама, панарама, а таксама дэкарацыйны жывапіс (тэатральныя і кінадэкарацыі). Важнейшыя сродкі выразнасці — кампазіцыя, малюнак і колер (каларыт).
Гісторыя
Гісторыя жывапісу бярэ пачатак ад наскальных роспісаў часоў палеаліту. У старажытным Егіпце дасягнуў высокага ўзроўню развіцця манументальны жывапіс. У антычнасці жывапіс вызначаўся пластычнай яснасцю форм, шырокім, свабодным пісьмом, жыццева дакладным адлюстраваннем прадметаў. Выдатным узорам антычнага станковага жывапісу з'яўляюцца фаюмскія партрэты. У эпоху Сярэднявечча ў Еўропе дамінаваў рэлігійны жывапіс, асноўнымі відамі якога былі фрэска, іканапіс, мініяцюра. У краінах Далёкага Усходу (Кітай, Карэя, Японія) паспяхова развіваўся жывапіс акварэллю, тушшу і гуашшу на скрутках з шоўку і паперы. У эпоху Адраджэння заходнееўрапейскі жывапіс сцвярджаў гуманістычныя ідэалы і каштоўнасці (творчасць Леанарда да Вінчы, Мікеланджэла, Рафаэля, А. Дзюрэра і інш.) У 17-18 ст. пачалі складвацца нацыянальныя школы жывапісу ў Францыі (Н. Пусен, А Вато, Ж. Л. Давід), Італіі (М. Караваджа, Дж. Цьепала), Іспаніі (Эль Грэка, Д. Веласкес, Ф. Гойя), Нідэрланды (Ф. Халс, Рэмбрант) і інш. Сфарміраваліся розныя жывапісныя сістэмы з агульнымі стылявымі прыкметамі (жывапіс барока, класіцызму, ракако). У канцы 19 ст. у барацьбе з традыцыямі позняга класіцызму, акадэмізму і натуралізму склаўся жывапіс рамантызму (Т. Жэрыко, Э. Дэлакруа і інш.) і рэалізму (Г. Курбэ, Дж. Канстэбл, К. Каро). Актыўныя пошукі новых выяўленчых сродкаў былі характэрны прадстаўнікам імпрэсіянізму і постімпрэсіянізму. У канцы 19-20 ст. ва ўсім свеце развіццё жывапісу стала надзвычай складаным і супярэчлівым: адначасова суіснавалі і ўзаемаўплывалі розныя рэалістычныя і авангардысцкія, мадэрнісцкія плыні (фавізм, футурызм, абстракцыянізм, кубізм, экспрэсіянізм, сюррэалізм і інш.). З другой паловы 20 ст. жывапіс актыўна развіваецца ў напрамках поп-арта, кінетычнага мастацтва, гіперрэалізму і інш., а таксама ў рэалістычным кірунку.
Вацлаў Клаус
Вацлаў Клаус (Václav Klaus; нарадзіўся 19 чэрвеня 1941, Прага) — прэзідэнт Чэхіі з 2003 года, заснавальнік і колішні лідар Грамадзянскай дэмакратычнай партыі (ГДП). У 1992—1997 гадах быў прэм’ер-міністрам Чэхіі, а з 1989 па 1992 год — міністрам фінансаў ва ўрадзе «народнага адзінства» Чэхаславакіі. Вядомы сваёй пазіцыяй еўраскептыка.
Ардашэві
Ардашэві́ (Ərdəşəvi) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Арташаві (арм.: Արտաշավի), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Кастры
Кастры́ — горад у Сент-Люсіі, сталіца краіны. З’яўляецца буйным портам Карыбскага мора. Насельніцтва налічвае каля 60 тыс. жыхароў. Горад знаходзіцца на паўночна-заходнім узбярэжжы вострава. Порт гораду прымае як буйныя круізныя караблі, так і невялікія яхты. У горадзе існуюць шматлікія кітайскія рэстараны, супермаркеты і іншыя разнастайныя гандлёвыя кропкі. Шырокае развіццё ў горадзе атрымала сістэма паслугаў таксі. У Кастры знаходзіцца адзіная на ўвесь востраў пошта, таму што ў астатняй частцы краіны звычайныя паштовыя адрасы не ўжываюцца. Уся пошта ідзе праз галоўны паштовы офіс Кастры.
Гісторыя
Горад быў заснаваны французамі ў 1650 годзе пад назвай Карэнадж, назва была змененая ў 1756 годзе ў гонар маркіза дэ Кастрыза, камандуючага французскімі войскамі на Корсіцы.
Зарэчча 1 (Мінскі раён)
Зарэ́чча 1 (, Заречье 1) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ждановіцкага сельсавета.
Раздэрэ
Раздэрэ (Rəzdərə) — сяло ў Зангеланскім раёне Азербайджана.
Еўраскептыцызм
Еўраскептыцы́зм — тэрмін якім пазначаюць скептычнае, негатыўнае стаўленне да працэсу інтэграцыі ў межах Еўрапейскага саюза. Еўраскептыцызм, як паняцце з'явіўся ў Вялікабрытаніі сярод праціўнікаў членства краіны ў ЕС. З таго часу тэрмін пашырыўся на многія іншыя краін Еўропы. Акрамя агульнага непрымання інтэграцыі ў ЕС, еўраскептыкі выступаюць супраць асобных палітык саюзу, у прыватнасці супраць увядзення адзінай валюты еўра, еўраканстытуцыі, наддзяржаўных утварэнняў, федэралізацыі саюзу і інш.
Вельмі часта еўраскептыкі выступаюць з пазіцый падтрымкі нацыянальных дзяржаў, іх суверэнітэта і выказваюць асцярогі, што далейшая інтэграцыя размые нацыянальны суверэнітэт іх дзяржаў. Нягледзячы на гэта, еўраскептыцызм з'яўляецца асобнай, аформленай ідэалогіяй. Прадстаўнікі розных краін, розных рухаў выказваюць сваю незадаволенасць асобнымі аспектамі саюзу, якія з'яўляюцца непрымальнымі для іх. Мэты шматлікіх еўраскептыкаў таксама адрозніваюцца — ад поўнага выйсця з саюзу, выйсця з валютнай зоны да жадання рэфармаваць саюз не выходзячы з яго.
Пётр Антонавіч Славен
Пётр Анто́навіч Сла́вен (Pēteris Slavens; 1874—1919 ) — рускі вайсковы дзеяч і савецкі палкаводзец, камандаваў Паўднёвым фронтам у ходзе Грамадзянскай вайны.
Катманду
Катманду — горад у Непале, сталіца краіны, гістарычны, палітычны, культурны і эканамічны цэнтр Непала і даліны Катманду. Насельніцтва 950 тыс. чал. (2009). Забудова горада захавалася з 17-18 стагоддзяў, калі ён актыўна забудоўваўся падчас праўлення каралёў з дынастыі Мала.
Юрый Радзівіл Геркулес
Юрый Радзівіл, мянушкі «Віктар», «Пераможца», «Літоўскі Геркулес» (каля 1480 — красавік ) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч.
Біяграфічныя звесткі
Сын канцлера Мікалая Радзівіла Старога. З 1500-х г. займаў пасады намеснікаў, у т.л. вялёнскага, мейшагольскага, мерацкага, уцянскага, мазырскага (у 1511—1514), гарадзенскага (з 1514), лідскага і беліцкага (з 1528). Падчашы ВКЛ у 1509—1517, ваявода кіеўскі ў 1511—1514, гетман надворны (польны) у 1520—23 гг., кашталян троцкі ў 1522—1527 і віленскі з 1527, адначасова маршалак надворны з 1528 і вялікі гетман ВКЛ з 1531 г. Праславіўся сваім удзелам у войнах, перамогамі ў 30 бітвах. У 1508 удзельнічаў у вайне з Маскоўскай дзяржавай. У 1511 са слуцкім князем Ю. С. Алелькавічам разбіў крымскіх татараў ва ўрочышчы Рутка за 20 міль ад Кіева. 28.4.1512 удзельнічаў у пераможнай бітве з татарамі пад Лапушнай (каля Вішняўца). У Аршанскай бітве 1514 камандаваў лёгкай конніцай на левым флангу. У 1517 удзельнічаў у паходзе пад Пскоў, а ў 1519 — у баях з маскоўскім войскам каля Крэва. 27 студзеня 1527 г. разам з К. Астрожскім разбіў татараў на р. Альшаніца за г. Канеў. У 1519-21 ваяваў супраць Тэўтонскага ордэна. Камандаваў войскам ВКЛ у вайне супраць Маскоўскай дзяржавы 1534-37 гг. У 1535 г. войска на чале з Ю. Радзівілам і каронным вялікім гетманам Я. Тарноўскім узяло Гомель і Старадуб. У 1530-х гг. разам з канцлерам ВКЛ А. Гаштольдам і жамойцкім старостам Я. Радзівілам уваходзіў у магнацкі трыумвірат, які фактычна кіраваў ВКЛ у час адсутнасці вялікага князя.
Быў жанаты з Барбарай Кішкай, пасля з Барбарай Коля, з якой меў дачок Ганну і Барбару (вялікая княгіня літоўская і каралева польская), сына Мікалая. Заснавальнік біржанска-дубінкаўскай галіны роду Радзівілаў.
Лізіметр
Лізіметр — прыбор для сачэння за дынамікай і характарам паступлення вільгаці ў глебу, глыбінёй прасочвання вады ў глебу, зменай хімічнага складу глебавых раствораў.
Складаецца з металічнага бака, у якім размяшчаецца глебавы маналіт. Вада, якая прасочваецца праз глебу, збіраецца ў водазаборныя сасуды і вымяраецца мензуркамі. Лізіметры бываюць двух тыпаў: вагавыя і невагавыя (аб'ёмныя).
Першым выкарыстаў лізіметр у 1875 годзе амерыканскі батанік з Масачусетса Эдвард Льюіс Стэртэвант.
Украінская грыўня
Гры́ўня (гривня, IPA: [ˈɦrɪu̯nʲɑ]) — валюта Украіны.
Грыўня ва Украіне была ўведзенна ў грашовы абарот у 1918 годзе, затым 2 верасня 1996 г. Да гэтага з лістапада 1990 г на Украіне ў даданне савецкім рублям выкарыстоўваліся, так званыя, аднаразовыя купоны, без якіх была немагчыма купля большасці тавараў. З 10 студзеня 1992 былі ўведзеныя ў зварот часавыя ўкраінскія банкноты, таксама названыя купонамі і намінаваныя ва ўкраінскіх рублях (карбованець). Афіцыйна яны зваліся карбаванцы, сустракалася назва купона-карбаванцы. У побыце — купоны, фанцікі, таксама рублі.
Код валюты па стандарце ISO 4217 UAH. Знак грыўні '₴'' (U+20B4, адлюстроўваецца не ва ўсіх браўзерах) быў прыняты ў кадоўцы Unicode у 2004.
Зялёная (Мінскі раён)
Зялёная (, Зелёная) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ждановіцкага сельсавета.
Да 20 студзеня 1960 года Зялёнае знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Заслаўскага пассавета, да 9 жніўня 1979 года ўваходзіла ў склад Заслаўскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (2030001—2031000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2030001—2031000)
Мора Нектару
Паходжанне
Басейн мора ўтварыўся пераважна ў Нектарскі, а таксама Раннеімбрыйскі перыяды і быў затоплены лавай у Познеімбрыйскі перыяд. Таўшчыня пласта лавы складае каля 1000 метраў. Кратэр Тэафіла, размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы мора, адносіцца да Эратасфенскага перыяду, і з'яўляецца больш маладым утварэннем. На заходняй ускраіне мора знаходзяцца некалькі грабенаў.
Немцава (возера)
Плошча паверхні возера 0,32 км². Даўжыня 1,18 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Катлавіна тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны ад 6—7 да 10 метраў. Берагавая лінія звілістая. З возера выцякае ручай у раку Ловаць (у раку Сярвайка ).
Каменная Горка (вёска)
Каме́нная Го́рка (, Каменная Горка) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ждановіцкага сельсавета.
Пераўтварэнне Гільберта
У матэматыцы і апрацоўцы сігналаў пераўтварэнне Гільберта — лінейны аператар, які супастаўляе кожнай функцыі u(t) функцыю H(u(t)) у той жа вобласці.
Пераўтварэнне Гільберта можа быць вызначана ў сэнсе галоўнага значэння інтэграла па Кошы: Ці, больш відавочна: Пры двухразовым ужыванні пераўтварэння Гільберта функцыя змяняе знак: пры ўмове, што абое пераўтварэнні існуюць.
Сувязь з пераўтварэннем Фур'е
Пераўтварэнне Гільберта з'яўляецца множнікам у спектральнай вобласці.
дзе — варыянт прамога пераўтварэння Фур'е без множніка, які нарміруе.
Васіль Іванавіч Шорын
Васі́ль Іва́навіч Шо́рын (, Калязін —, Ленінград ) — савецкі военачальнік, камандаваў франтамі Чырвонай арміі падчас Грамадзянскай вайны.
Віктар Леанідавіч Пакроўскі
Ві́ктар Леані́давіч Пакро́ўскі (Виктор Леонидович Покровский; 14 верасня 1889, Ніжагародская губерня, Расійская імперыя — 8 кастрычніка 1922, горад, Трэцяе Балгарскае царства ) — генерал-лейтэнант. Удзельнік Вялікай і грамадзянскай войнаў. . У 1919 годзе камандуючы, пераемнік на гэтай пасадзе генерала барона П. М. Урангеля.
Партрэт Аляксандра Астрожскага
Партрэт Аляксандра Януша Астрожскага, князя Заслаўскага, намаляваны мастаком барока. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь.
Гісторыя
Паходзіць з калекцыі Радзівілаў у Нясвіжы (№ 11, 77; да 1941). Захоўваўся ў Дзяржаўнай карціннай галерэі БССР да 1941 года, фондах Музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны (з 1948), у Дзяржаўным музеі БССР (з 1957 да 1968).
Рэстаўрыраваны ў Дзяржаўным Рускім музеі А. Б. Брындаравым у 1969—1975 (Ленінград).
Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі (Мінск).
Апісанне
На партрэце Аляксандр Януш апрануты ў прыдворны французскі касцюм. На ім моднага карычнева-табачнага колеру бескаўняровы са шчыльным радам дробных залатых гузікаў ад шыі да ніжняга краю правай палы, а па краю левай — такім жа радам праразных петляў, аздобленых залатой ніццю. Па парыжскай прыдворнай модзе жустакор зашпілены толькі да сярэдзіны грудзей. Вельмі нізка размешчаныя і коса прарэзаныя кішэні з клапанамі таксама аздоблены радам гузікаў.
З-пад жустакора відаць расшытая залатымі і сярэбранымі ніткамі частка доўгай весты. Вельмі пышныя, пашыраныя ўніз рукавы тонкай белай кашулі завязаны вышэй запясця зялёнымі і чырвонымі стужкамі. Петлямі з такіх жа стужак перахоплены рукавы кашулі вышэй локця. Канцы стужак заканчываюцца металічнымі наканечнікамі («»). Пучкамі такіх жа стужак упрыгожаны плечы і падвязкі панчох. З-пад кароткіх рукавоў жустакора выпушчана палоска, сплеценых з залатых ніцей. Пучком стужак упрыгожаны мяккі стаячы каўнер кашулі з карункавым, выкладзеным зверху жустакора.
Штаніны нагавіц, якія нагадваюць падушкі, для захавання формы ў такім касцюме набівалі,. На нагах у Астрожскага надзеты пашытыя з такога ж карычнева-табачнага сукна панчохі, падвязаныя пад каленямі пучкамі стужак, і светла-карычневага колеру глыбокія туфлі на высокіх абцасах з усечаным наском, якія зашпілены на пад’ёме засцежкай у выглядзе вострага банта.
На галаве ў Астрожскага пышны, а злева, з проразі жустакора праглядвае эфес шаблі. Справа на століку ляжыць капялюш з шырокімі загнутымі палямі, краі якога аздоблены залатым пазументам.
Мора Аблокаў
Мора Аблокаў (Mare Nubium) — месяцавае мора, размешчанае на бачным боку Месяца, на паўднёвы ўсход ад Акіяна Бур. Лічыцца, што басейн мора ўтварыўся ў Данектарскі перыяд, утварэнні навакол яго — у Раннеімбрыйскі перыяд. Само мора было затоплена лавай у Познеімбрыйскі перыяд. На захадзе мора размешчаны кратар Буліяльд, які ўтварыўся ў Эратасфенскі перыяд, на поўдні — кратар Пітат. Промні кратара Ціха перасякаюць мора з поўдня на паўночны захад. У паўднёвай частцы мора, паміж кратарамі Бірт і Табітай размешчаны тэктанічны скід Прамая Сцяна (Rupes Recta) даўжынёй 125 км і вышынёй 240 м, які лёгка ўбачыць ў 60-міліметровы тэлескоп.
Мора Аблокаў было першым, здымкі якога былі атрыманы ў ходзе місіі Lunar Reconnaissance Orbiter.
Качына (Мінскі раён)
Ка́чына (, Качино) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ждановіцкага сельсавета.
Мора Масквы
Мора Масквы (Mare Moscoviense) — месяцавае мора, размешчанае ў паўночна-заходняй частцы нябачнага з Зямлі боку Месяца.
Характарыстыка
Мора Масквы — адно з двух мораў на адваротным боку Месяца, другое — Мора Мары. Яно ў асноўным размешчана ва ўнутраным кальцы вялікага Маскоўскага басейна ўдарнага паходжання. Гэты раён ляжыць амаль на кіламетр ніжэй сярэдняга ўзроўню паверхні Месяца. Мора Масквы размешчана на восем кіламетраў ніжэй краёў Маскоўскага басейна (гэта значыць яго знешняга кальца дыяметрам 640 км). Па распаўсюджанасці кратэраў рознага дыяметра Маскоўскі басейн падобны раёну Мора Нектару, з гэтага робіцца выснова, што ўдар, які ўтварыў басейн, адбыўся ў нектарскі перыяд. Ад удару паўстаў кратэр, які змяшчае Мора Масквы і адпаведны сярэдняму кольцы Маскоўскага басейна дыяметрам 430 км. Вулканічная дзейнасць, калі пралівалася лава, якая запоўніла Мора Масквы, адбывалася ў познеімбрыйскі перыяд. Тэктанічныя разломы прылеглага кратэра Камароў, магчыма, паказваюць, што прыкладна такія ж разломы існуюць пад базальтавымі лавамі Мора Масквы. Базальтавыя лавы Мора Масквы падобныя да марскога базальту бачнага з Зямлі боку Месяца.
17 ліпеня 1972 у раёне Мора Масквы ўпаў буйны метэарыт, гэтая падзея была зафіксавана на сейсмаграмах чатырох сейсмічных станцый, устаноўленых экспедыцыямі «Апалон-12», «Апалон-14», «Апалон-15» і «Апалон-16» на бачным з Зямлі боку Месяца. Папярочныя хвалі (S-хвалі) прысутнічалі толькі на бліжэйшай з іх да месца падзення («Апалон-15»), на іншых — адсутнічалі, што з'явілася ўказаннем на магчымую наяўнасць у Месяца ядра радыусам 600—800 км. Пазней дадаліся новыя дадзеныя, і ў нетрах Месяца сталі вылучаць дзве абалонкі — адносна халодную знешнюю (літасферу) да глыбіні каля 1000 км і часткова расплаўленую ўнутраную.
Па выніках місіі «Кагуя» было ўстаноўлена, што ў Мора Масквы таўшчыня кары найменшая для ўсяго Месяца — амаль 0 метраў пад пластом базальтавай лавы таўшчынёй 600 метраў.
Назва
Мора Масквы ўпершыню з'явілася на першай карце адваротнага боку Месяца, складзенай ЦНДІ геадэзіі, аэраздымкі і картаграфіі і Дзяржаўным астранамічным інстытутам ім. П. К. Штэрнберга ў студзені — красавіку 1960 па фатаграфіях, перададзеным АМС «Луна-3» 7 кастрычніка 1959 г. . Назва на ёй была прыведзена на рускай мове - Море Москвы і ў лацінскай транслітарацыі — More Moskvy. 22 жніўня 1961 г. на аснове «Атласа адваротнага боку Месяца» Н. П. Барабашова, А. А. Міхайлава, Ю. Н. Ліпскага, назва ў лацінскім варыянце Mare Moscoviense было афіцыйна зацверджана Міжнародным астранамічным саюзам.
Мора Астравоў
Мора Астравоў (Mare Insularum) — месяцавае мора, размешчанае на бачным боку Месяца, на поўдзень ад Мора Дажджоў. На яго ўсходнім ускрайку знаходзіцца кратэр Капернік, на заходнім — кратэр Кеплер. Басейн мора ўтварыўся ў эпоху Раннеімбрыйскага перыяду і быў затоплены лавай у Познеімбрыйскі перыяд. Селенаграфічныя каардынаты аб'екта — 7.5°N, -30.9°W, дыяметр складае 513 км.
Спіс зорак сузор’я Лятучай Рыбы
У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Лятучай Рыбы да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.
Марак Эдэльман
Марак Эдэльман (Marek Edelman; дата нараджэнне прынята 1 студзеня 1919, Гомель (ці 1922, Варшава) —, ) — польскі палітычны і грамадскі дзеяч яўрэйскага паходжання, кіраўнік паўстання ў Варшаўскім гета.
Біяграфія
17 красавіка 1998 года атрымаў вышэйшую ўзнагароду Польшчы — Ордэн Белага Арла. У красавіку 2008 года прэзідэнт Францыі Нікаля Сарказі ўзнагародзіў Эдэльмана вышэйшай узнагародай гэтай краіны — ордэнам Ганаровага легіёна.
Падпісаў у сакавіку 2008 ліст Сумеснай акцыі «Вольная Беларусь» і «Amnesty International» ў падтрымку Аляксандра Казуліна.
Павукі-цянётнікі
Павукі-цянётнікі (Theridiidae) — сямейства павукоў.
Пашырэнне
Пашыраны па ўсім свеце. У сусветнай фаўне адрозніваюць больш за 2,3 тыс. відаў. На Беларусі адзначана каля 20 відаў пераважна з родаў, , , ,. Жывуць у лясах, на адкрытых культурных ландшафтах, трапляюцца ў дамах.
Асаблівасці біялогіі
Лоўчыя сеткі (цянёты, адсюль назва), шырокаячэістыя, няправільнай формы, будуюць у травяным покрыве (пераважна на парасонавых) на ўзлесках, палянах, лугавінах, па кустах і інш. Цянёты бываюць 2 відаў. У павукоў з роду тэрыдыум яны з перакрыжаваныя у розных напрамках ніцей з кропелькамі клейкага рэчыва, прыстасаваныя для лоўлі камароў, мух, цыкадак. У лоўчых сетках павукоў з родаў дыпаэна, стэатода, тэўтана клейкія ніці накіраваны да паверхні глебы, полаг іх утвораны ніцямі без клейкага рэчыва; сеткі прыстасаваны для лоўлі мурашак, жукоў, лічынак прамакрылых, павукоў і інш. Логавы пераважна паўшарападобныя з адтулінай унізе, замаскіраваныя рэшткамі насякомых, часцінкамі раслін і глебы.
Мора Пароў
Мора Пароў (Mare Vaporum) — месяцавае мора, размешчанае на бачным боку Месяца, паміж паўднёва-заходнім краем Мора Яснасці і паўднёва-ўсходнім краем Мора Дажджоў. Плошча яго каля 55 тысяч км². Назву мору даў італьянскі астраном Джавані Батыста Рычолі.
Матэрыял, які ўтварае Мора Пароў, навукоўцы адносяць да Эратасфенскага перыяду гісторыі Месяца, а матэрыял навакол яго — да Раннеімбрыйскага перыяду.
Мора Пароў валодае характэрнай сістэмай разломаў. Велізарная (каля 200 км даўжынёй) расколіна Арыадэй, якая праходзіць на поўдзень ад кратэра Юлій Цэзар па матэрыковым масіве, працягваецца па дне Мора Пароў. Паралельна ёй размешчана яшчэ адна расколіна, Гігін, крыху меншая па даўжыні, пасярэдзіне якой знаходзіцца кратэр Гігін. На дне абедзвюх расколін у буйныя тэлескопы відаць мноства дробных кратэраў. У паўднёвай частцы Мора Пароў, побач з кратэрам Трыснэкер, маюцца глыбокія вузкія расколіны, якія ідуць у іншым кірунку.
Віцебскія царскія вароты
Віцебскія царскія вароты — помнік манументальна-дэкаратыўнага мастацтва канца XVII ст. Створаны для Георгіеўскай (Юр'еўскай) царквы Віцебска. Першапачаткова былі перавезены ў Віцебскае старажытнасховішча, цяпер захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі.
Апісанне
Драўляныя прамавугольнай формы царскія вароты, упрыгожаныя разьбой і паліхромнай размалёўкай, уключаюць 6 утвораных расліннымі парасткамі клеймаў — рэльефных выяў святых на зялёным фоне. У двух верхніх клеймах традыцыйная кампазіцыя «Дабравешчанне» заменена выявамі Сімяона Столпніка і Міколы Цудатворца, у ніжніх змешчаны 4 выявы евангелістаў з разгорнутымі Евангеллямі на каленах. Позы святых свабодныя, трактоўка адзення выяўляе формы фігур.
Мора Пены
Мора Пены (Mare Spumans) — месяцавае мора на бачным боку Месяца. Мае 139 кіламетраў у дыяметры. Было ўключана ў першую афіцыйную наменклатуру аб'ектаў на паверхні Месяца Міжнароднага астранамічнага саюза, выдадзеную Благг і Мюлерам у 1935 годзе. Размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы бачнага боку на ўсход ад мора Дастатку і да паўднёвага захаду ад мора Хваль. У той час, як басейн вакол мора Пены быў сфарміраваны ў Нектарскі перыяд, само яно сфармавалася некалькі пазней, у Познеімбрыйскі перыяд. На заходнім (правым) краю мора знаходзіцца кратэр Пці (да 1976 года — сатэлітны кратэр Апалоній W).
Завесна
Плошча паверхні 1,59 км², даўжыня 1,9 км, найбольшая шырыня 1,08 км. Даўжыня берагавой лініі 5,5 км. Найбольшая глыбіня возера 2,4 м, сярэдняя 1,5 м. Аб'ём вады ў возеры каля 2,41 млн. м³. Плошча вадазбору 11,6 км².
Катлавіна возера рэшкавага тыпу, круглаватай формы. Схілы катлавіны вышынёй да 5 метраў, спадзістыя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, пясчаныя. У заходняй частцы забалочаная пойма шырынёй да 200 метраў. Дно плоскае, пясчанае і ілістае да глыбіні 1—1,5 м. На большых глыбінях дно выслана сапрапелем.
Возера дыстрофнае, праточнае. Праз возера працякае рака Ловаць. Надводная расліннасць распаўсюджваецца на адлегласці да 60 м ад берага. Падводная расліннасць займае ўсю плошчу возера.
У возеры водзяцца акунь, шчупак, лешч, плотка, гусцяра, краснапёрка, лінь і іншыя віды рыб.
Сямён Андрэевіч Пугачоў
Сямён Андрэевіч Пугачоў (26 лютага 1889 — 23 сакавіка 1943) — савецкі военачальнік, удзельнік Грамадзянскай вайны, камкор (1935).
Мора Пазнанае
Мора Пазнанае — месяцавае мора, размешчанае на бачным боку Месяца і якое ўваходзіць у басейн Акіяна Бур.
Геалагічны матэрыял мора належыць познеімбрыйскаму перыяду, тады як Акіян Бур сфармаваўся ў Раннеімбрыйскі перыяд.
На паўночны захад ад мора працягнуліся Рыфейскія горы, якія з'яўляюцца рэшткамі больш буйнога кратара.
Мора Пазнанае названа так, таму што менавіта тут прызямляліся касмічныя апараты розных месяцавых місій, сярод якіх «Рэйнджар-7», «Сервеер-3», «Апалон-12». Таксама недалёка адсюль, у фармацыі Фра Маўра, ажыццявіў пасадку «Апалон-14».
Мора Сміта
Мора Сміта (Mare Smythii) — месяцавае мора, размешчанае паблізу экватара на ўсходнім ускрайку месяцавага дыска. Басейн мора сфармаваўся ў данектарскі перыяд, у той час як утварэнні навакол яго — у нектарскі перыяд. Рэчыва мора, базальты познеімбрыйскага перыяду, багатыя алюмініем, пакрытыя базальтамі Эратасфенскага перыяду.
Апісанне
У паўночнай частцы мора размешчаны кратар Непер, у паўднёвай — кратар Кестнер. На паўночным захадзе ад мора размешчаны кратар Шуберт.
Мора названа ў гонар брытанскага астранома XIX стагоддзя Уільяма Генры Сміта.
Пол Хантэр Класік (снукер)
Пол Хантэр Класік (Paul Hunter Classic) — прафесійны рэйтынгавы снукерны турнір. Быў заснаваны ў 2004 годзе пад назвай Гран-пры Фюрта ў якасці прафесійна-аматарскага турніру і праходзіў на арэне «Grüne Halle» у горадзе Фюрт (Германія), пасля чаго быў перайменаваны ў адкрыты чэмпіянат Фюрта ў 2005 годзе, а з 2006 года праходзіць на арэне «Stadthalle» у тым жа горадзе Фюрт. У 2007 годзе, пасля смерці вядомага снукерыста Пола Хантэра, які выйграў першы розыгрыш спаборніцтва ў 2004 годзе, турнір быў названы ў яго гонар — Пол Хантэр Класік. З 2010 года турнір штогод праводзіўся ў рамках нізкарэйтынгавай серыі Players Tour Championship, а ў 2016 годзе ўпершыню стаў рэйтынгавым спаборніцтвам. Пол Хантэр Класік стаў чацвёртым рэйтынгавым турнірам у сезоне 2016/2017. З сезона 2013/2014 прызавы фонд турніру складае €125,000.
Турнір традыцыйна праходзіць у сярэдзіне–канцы жніўня, у 2016 годзе турнір праходзіў на працягу пяці дзён, а ў апошнюю нядзелю былі згуляныя матчы 1/8 фіналу, чвэрцьфіналы, паўфіналы і фінальны паядынак спаборніцтва.
Фармат Пол Хантэр Класік уключае ў сябе некалькі (два–тры) кваліфікацыйных раундаў, якія праходзяць у першыя дні турніру і ў якіх могуць прыняць удзел усе жадаючыя аматары за пэўную плату. У асноўную стадыю трапляюць сеяныя прафесіяналы (аўтаматычна) і пераможцы апошняга кваліфікацыйнага раунда, якія гуляюць на выбыванне, пачынаючы з 1/64 фіналу.
Рэкардсменам па колькасці тытулаў з'яўляецца Марк Сэлбі, які перамог на нізкарэйтынгавых турнірах ў 2011 і 2012 гадах і на рэйтынгавым спаборніцтве ў 2016 годзе. Шон Мёрфі двойчы станавіўся чэмпіёнам прафесійна-аматарскіх турніраў у 2008 і 2009 гадах.
Павукі-ваўкі
Павукі-ваўкі, ліказіды (Lycosidae) — сямейства павукоў.
Апісанне
Памеры (5—7 мм) і форма цела ў самцоў і самак амаль аднолькавыя. Афарбоўка цёмная, пад колер глебы. Пярэдняя частка цела павука авальная, крыху звужаная на ўзроўні 2-й пары ног. Галава прыўзнята над грудзьмі. 8 вачэй (т. зв. «дзённых») размешчаны ў 3 рады. Ногі доўгія, дужыя, з шматлікімі валаскамі, шчацінкамі ці шыпамі. Брушка звычайна пляскатае, акруглае або яйцападобнае.
Пашырэнне
У сусветнай фаўне звыш 2 тыс. відаў. На Беларусі адзначана каля 30 відаў з родаў, , , , і інш. Жывуць па глебе, дрэвах, кустах, каля берагоў вадаёмаў, могуць бегаць па паверхні вады.
Асаблівасці біялогіі
Большасць вандроўных павукоў мае аднагадовы цыкл развіцця. Павукі-норнікі размнажаюцца ўвосень, цыкл развіцця 2-гадовы. Зімуюць аплодненыя самкі або маладыя павукі.
Міхаіл Карлавіч Левандоўскі
Міхаіл Карлавіч Левандоўскі (3 (15) мая 1890, Тыфліс (цяпер Тбілісі) — 29 ліпеня 1938, Масква) — савецкі ваенны дзеяч, камандарм 2-га рангу (1935).
Мора Спакою
Мора Спакою (Mare Tranquillitatis) — месяцавае мора на бачным боку Месяца ў басейне Спакоі. Селенаграфічныя каардынаты аб'екта — 8.5°N, 31.4°W, дыяметр складае 873 км.
Даследаванні
Карта Мора Спакою і яго бліжэйшых ваколіц з адзначанымі на ёй месцамі пасадак касмічных апаратаў «Апалон-11», «Апалон-16», «Апалон-17» і «Сервейер-5».
Упершыню былo дасягнута апаратам «Рэйнджар-8» пры планавым сутыкненні з паверхняй 20 лютага 1965 года пасля паспяхова выкананай фотаздымкі паверхні Месяца.
20 ліпеня 1969 г у ходзе экспедыцыі «Апалон-11», пілатуемы апарат з двума астранаўтамі НАСА на борце ажыццявіў мяккую пасадку на Базе Спакою.
Сыцін
Сыцін — прозвішча і тапонім.
Крыжоўка (Мінскі раён)
Крыжо́ўка (, Крыжовка) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ждановіцкага сельсавета. За 0,7 км на паўночны ўсход ад вёскі знаходзіцца пуцявы пост на чыгуначнай лініі Мінск — Маладзечна.
Гісторыя
У 1885 г. ўрочышча ў Заслаўскай воласці Мінскага павета. У 1897 г. ваколіца (4 двары, 28 жыхароў) каля Лібана-Роменскай чыгункі і 2 аднаселлі (2 двары, 17 жыхароў).
З лютага да снежня 1918 г. вёска акупіравана войскамі кайзераўскай Германіі. Са студзеня 1919 г. ў БССР, затым у ЛітБел ССР, а з ліпеня 1919 г. да ліпеня 1920 г. і ў сярэдзіне кастрычніка 1920 г. занята войскамі Польшчы. Паводле Рыжскага міру (1921) паселішча ў складзе БССР. З 20 жніўня 1924 г. хутар у Ратамскім сельсавеце Заслаўскага раёна Мінскай акругі (да 26 ліпеня 1930 г.). З 26 мая 1935 г. ў Мінскім раёне. З 20 лютага 1938 г. ў Мінскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 г. да пачатку ліпеня 1944 г. акупіравана нацыстамі, загінулі 7 жыхароў. Да 20 студзеня 1960 года Крыжоўка знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Заслаўскага пассавета, затым да 9 жніўня 1979 года ўваходзіла ў склад Заслаўскага сельсавета.
Канстанцін Аляксеевіч Аўксенцьеўскі
Канстанцін Аляксеевіч Аўксенцьеўскі (, в. Стары Кунож, Валагодская губерня — 2 лістапада 1941, Масква) — савецкі палкаводзец, блізкі сябар Міхаіла Васільевіча Фрунзэ.
Корк (значэнні)
Корк — шматзначны тэрмін.
Мора Холаду
Да поўдня ад мора размешчана цёмнае круглявае ўтварэнне — кратар Платон.
Селенаграфічныя каардынаты аб'екта — 56°N, 1.4°W, дыяметр складае 1596 км.
Кунцаўшчына (Мінскі раён)
Ку́нцаўшчына (, Кунцевщина) — колішняя вёска, з 2004 года ў складзе Мінска
Гісторыя
У 1897 годзе фальварак Кунцаўшчына Старасельскай воласці, уласнасць Чараповіча, двор, 48 жыхароў. У 1917 годзе ва ўрочышчы 10 двароў, 53 жыхары; у фальварку двор, 9 жыхароў. Да 8 красавіка 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Ратамскага сельсавета, да 20 студзеня 1960 года — у склад Мядзвежынскага сельсавета , пасля — у склад Ждановіцкага сельсавета. У красавіку 2004 года тэрыторыя вёскі перададзена ў склад горада Мінска.
Вясковая забудова захавалася па вуліцы і завулку Акадэміка Вышалескага, вуліцы Акадэміка Жэбрака, Валожынскай вуліцы. Назву Кунцаўшчына носяць вуліца, станцыя метро, жылы раён Мінска.
Бой за Анбаа
Бой за Анбаа — адна з бітваў В’етнамскай вайны паміж арміямі ЗША і Паўночнага В’етнама, якая доўжылася з 5 па 6 мая 1968 гады ў правінцыі Біньдзінь. Тут 1-ы батальён 50-га пяхотнага палка арміі ЗША трапіў у засаду 3-й дывізіі Народнай арміі В’етнама.
Бой
У рамках майскага наступлення, генерал Народнай арміі В’етнама Ту Хюі Ман, камандуючы ваеннай акругай 5, загадаў 3-й дывізіі атакаваць 1-й батальён 50-га пяхотнага палка арміі ЗША ў правінцыі Біньдзінь. 1-ы батальён грунтаваўся на пасадачнай пляцоўцы Апліфт, за 8 км на поўнач ад горада Фумі.
Раніцай 5 мая 3-я дывізія атакавала пасадачную пляцоўку Салем, у пяці кіламетрах на поўнач ад Апліфт, і пляцоўку Олі, у васьмі кіламетрах на поўнач. Камандзір 1-га батальёна падпалкоўнік Джон Б. Картэр адправіў два ўзвода з роты A на разведку ў вёску Анбаа. У 08:00 50 вайскоўцаў у дзевяці M113 пакінулі ПП Апліфт і накіраваліся на поўнач па шашы 1. Да 10:00 яны звярнулі з шашы на захад да вёскі. Байцы перасякалі рысавыя палі і заўважылі ў дрэвах групу прыкладна з пятнаццаці в’етнамцаў. M113 адкрылі агонь з кулямётаў па дрэвах, але не атрымалі ў адказ агню.
Незадоўга да поўдня ваенныя ўтварылі ахоўны перыметр і паабедалі. Калі атрад ужо збіраўся выязджаць, ён быў абстраляны безадкатнымі 75-мм гарматамі і ручнымі супрацьтанкавымі гранатамётамі. Гэта неадкладна вывела са строю пяць з дзевяці БТР. Абстрэлы вяліся з паўночнага захаду, паўночна-усходу і паўднёва-усходу. Перш чым яго застрэлілі, першы лейтэнант Дэніс Хінтан запытаў падмацаванне і загадаў адыходзіць на ўсход.
Сілы ВНА, якія складаліся з 97-га батальёна 2-га палка і з 7-га і 9-га батальёнаў 22-га палкоў, пачалі набліжацца да пазіцыі амерыканцаў. Два M113 паспрабавалі атакаваць пазіцыі в’етнамцаў, але абодва былі выведзены са строю варожымі РПГ. Быў атакаваны таксама адзін M132. Іншыя 4 M113 і некалькі салдат адступілі да шашы 1, пакінуўшы каля 15 салдат каля выведзеных з ладу БТР на паўночным захадзе.
Джон Картэр загадаў роце C 1-га батальёна 50-га пяхотнага палка і роце B 1-га батальёна 69-га браніраванага палка са сваімі сяммю M48 прыйсці да роты A на дапамогу.
Калі атрад звярнуў з шашы, адзін з танкаў затрымаўся ў гразі. Другі M48 застаўся, каб дапамагчы захрасла. Пакінутыя 5 танкаў працягнулі шлях на захад. Рота C дабралася да роты A першай, але пацярпела ад інтэнсіўнага агню, з-за якога былі забіты некалькі чалавек.
Калі прыбылі 5 M48, амерыканскія войскі змаглі адступіць і перагрупавацца, пакуль па лесе наносіліся паветраныя і артылерыйскія ўдары. У 17:00 амерыканскія войскі ізноў змаглі ўступіць у бой. Аднак нягледзячы на ​​паветраныя і артылерыйскія ўдары па лесе, амерыканцы сустрэлі інтэнсіўны супраціў.
Раней сухія рысавыя палі запаўняліся вадой з дамбы, якая была наўмысна адкрыта або разбурана падчас бамбардзіроўкі, і зямля стала занадта бруднай, каб па ёй можна было перасоўвацца. Сілы ЗША адступілі з мэтай стварэння начной абарончай пазіцыі, пакуль працягваліся паветраныя і артылерыйскія ўдары.
У 03:30 в’етнамцы атакавалі паўночна-заходні ўчастак перыметра. З-за агню з мінамётаў і РПГ загінулі тры чалавекі. Пазней раніцай сілы ЗША зноў зайшлі ў лес, аднак знайшлі толькі пустыя баявыя пазіцыі і бункеры — в’етнамцы адступілі.
Мора Паўднёвае (Месяц)
Мора Паўднёвае (Mare Australe) — месяцавае мора на краі бачнага дыска Месяца.
Селенаграфічныя каардынаты аб'екта — -38.9°N, 93°W, дыяметр складае 603 км.
Этымалогія
Назва «Мора Паўднёвае» было ўпершыню прапанавана І. Медлерам. Пад № 4531 яно было ўключана ў першую афіцыйную наменклатуру аб'ектаў на паверхні Месяца Міжнароднага астранамічнага саюза, выдадзены М. Благг і К. Мюлерам у 1935 годзе.
На Марсе маецца аднайменнае мора.
Спіс зорак сузор’я Малога Каня
У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Малога Каня да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.
Янка Тарасевіч
Янка Тарасевіч, Іван Міхайлавіч Тарасевіч (, в. Клешнякі, Лідскі павет, Віленская губерня, цяпер  — ) — беларускі рэлігійны і грамадскі дзеяч.
Біяграфія
3 1911 года ў ЗША. У 1917—1918 гадах вывучаў тэалогію ў Манрэалі (Канада), скончыў Фрыбургскі каталіцкі ўніверсітэт у Швейцарыі (1925). 3 1912 года член ордэна салатынаў, у 1923 годзе пасвячоны ў ксяндза. 3 1926 года выкладаў у семінарыі ў штаце Нью-Ёрк. У 1936 годзе перайшоў у Ордэн бенедыкцінцаў. 3 1937 года працаваў у манастыры Св. Пракопа ў горадзе Лайл каля Чыкага. У 1941 годзе адзін з ініцыятараў стварэння культурна-грамадскай арганізацыі Беларуска-амерыканская нацыянальная рада, разам з Язэпам Варонкам і Язэпам Рэшацем уваходзіў у яе ўправу, у 1941—1948 гадах старшыня. Заснавальнік беларускай уніяцкай парафіі Хрыста Спаса ў Чыкага. У 1921, 1924, 1935 і 1967—1968 гадах наведаў Беларусь.
Аўтар шэрагу філасофска-тэалагічных трактатаў, у т. л. «Зло і лякарства на яго», «Беларусы ў святле праўды». У 1930—1940-я гады выдаваў бюлетэнь «Праўда», англа-рускамоўны ўніяцкі часопіс «Церковный голос», у 1952—1961 гадах — «Лісток к Беларусам». Супрацоўнічаў з часопісам «Chryścijanskaja Dumka» («Хрысціянская думка»), «Божым шляхам», «Siaŭbit» («Сейбіт») і інш.
Доктар тэалогіі (1925). Дзядзька Уладзіміра Тарасевіча.
Пахаваны на могілках бенедыкцінскага кляштара Св. Пракопа ў, штат Ілінойс.
ISO 4217
ISO 4217 (ІСО 4217) — міжнародны стандарт ISO, вызначае коды валют.
Для нацыянальных валют код складаецца з дзвюхлітарнага азначэння дзяржавы паводле ISO 3166-1 alpha-2 і адной літары назвы валюты. Коды, якія пачынаюцца з літары X, прысвойваюцца іншым актывам — каштоўным металам (золата, срэбра, плаціна і паладый), а таксама міжнацыянальным валютам. Існуе код для невалютных транзакцый — XXX. Акрамя літарных, існуюць таксама лічбавыя трохзнакавыя кады валют.
Прыклады:
Горацкі раённы гісторыка-этнаграфічны музей
Горацкі раённы гісторыка-этнаграфічны музей — музей у горадзе Горкі. Размяшчаецца ў гістарычным будынку па адрасе вул. Крупскай, 3
Гісторыя стварэння
У маі 1919 года, пасля канфіскацыі багатай калекцыі з палаца князя М. Дандукова-Корсакава, размешчанага ў мястэчку Раманава (цяпер в. Леніна), у Горках быў арганізаваны першы ў горадзе гістарычны музей. Ён працаваў да 1922 года. Пасля гэтага адна частка музейнай калекцыі была перададзена ў Смаленск, а другая — у Мінск у Цэнтральны беларускі музей.
Рашэнне аб адкрыцці сучаснага музея было прынята сумеснай пастановай № 34-10-16/27 ад 14.12.1984 г. бюро Горацкага гаркама КПБ, выканкамаў гарадскога і раённага Савета народных дэпутатаў. Для музея быў перададзены былы будынак канторы раённага вузла сувязі. Стварыў навуковую канцэпцыю і кіраваў на грамадскіх пачатках працай стварэння музея, а таксама перадаў усё сабранае за 30 год краязнаўчай працы Уладзімір Маісеевіч Ліўшыц, кандыдат філасофскіх навук, дацэнт Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі. У стварэнні экспазіцыі адзела, прысвечанага Вялікай Айчыннай вайны прымалі ўдзел мясцовыя краязнаўцы: Ілля Майсеевіч Сцельмашонак і Вольга Трафанаўна Гулевіч. Экспазіцыя была зроблена мастакам і Магілёўскага мастацкага камбіната.
1.10.1988 года музей пачаў працаваць на грамадскіх пачатках. 15.02.1989 г. загадам Упраўлення культуры Магілёўскага абласнога Савета народных дэпутатаў на базе гарадскога грамадскага музея быў адкрыты раённы гісторыка-этнаграфічны музей у г. Горкі. Экспазіцыя Горацкага раённага гісторыка-этнаграфічнага музея размяшчалася ў 6 залах. Агульная экспазіцыйная плошча музея складала 190,8 кв.м, фонды налічвалі 3 тыс. адзінак.
15.02.1989 г. Горацкі гарадскі выканаўчы камітэт перадаў аддзелу культуры Горацкага райвыканкама былы будынак крамы «Культтавары» па зав. Інтэрнацыянальным д.4 для размяшчэння ў ім мастацкага аддзела Горацкага гісторыка-этнаграфічнага музея — карціннай галерэі. Першымі экспанатамі яе фонду сталі палотны мастакоў, ураджэнцаў Горацкага раёна. У 2010 годзе музей атрымаў статус дзяржаўнай установы культуры.
У 2012 годзе Горацкі раённы гісторыка-этнаграфічны музей змяніў сваю прапіску. Да Рэспубліканскаму фестывалю-кірмашу «Дажынкі-2012» для музея быў адрэстаўраваны будынак — помнік архітэктуры канца XIX стагоддзя, які ўключаны ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь. Падчас правядзення рэстаўрацыйных работ будаўнікамі ЗАТ «Будпраектінвест» (г. Магілёў) былі знойдзеныя аптэчныя рэцэпты, сігнатуры пачатку ХХ стагоддзя.
Экспазіцыя
Навуковы і мастацкі праект новай музейнай экспазіцыі створаны супрацоўнікамі Магілёўскага абласнога краязнаўчага музея імя Е. Р. Раманава. Экспазіцыя музея адлюстроўвае асноўныя этапы гісторыі Горацкага краю пачынаючы з глыбокай старажытнасці і да сучаснасці. Асаблівасці гістарычнага, палітычнага, духоўнага і культурнага развіцця Горацкага краю паказаны ў іх узаемасувязі з агульнанацыянальнай гісторыяй і культурай.
У экспазіцыі прадстаўлены: археалагічная спадчына Горацкага краю, этнаграфічныя асаблівасці рэгіёну, Горкі павятовыя, куток аптэкара, фотаатэлье пачатку ХХ стагоддзя, гісторыя Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі, рэвалюцыйныя падзеі, усталяванне савецкай улады на тэрыторыі Горацкага раёна, падзеі Вялікай Айчыннай вайны, пасляваеннае аднаўленне краю, літаратурныя традыцыі Горацкай зямлі, сучаснае развіццё культуры.
У адной з залаў музея размясцілася мультымедыйнае абсталяванне з сэнсарным экранам і праектарам. Наведвальнікі маюць магчымасць праглядзець відэаролік аб Горацкім краі, а таксама з дапамогай інтэрактыўнай карты горада і раёна здзейсніць віртуальную экскурсію па найбольш цікавым гістарычным і культурным аб’ектам рэгіёну.
Агульная плошча музейнай экспазіцыі складае 189 кв. м., плошча выставачных залаў 111 кв. м.
Калекцыі
Асноўны фонд музея на 1.01.2013 г. складае 7085 музейных прадметаў, дапаможны — 3186 адзінак. Музей мае калекцыі: археалагічная, нумізматычная, этнаграфічная, друкаваных выданняў, мастацтва, фалерыстыкі, фатаграфій і інш.
Навукова-даследчая праца
Калектыў музея працуе па наступнай тэматыцы: гісторыя і культура Горацкага раёна; этнаграфія краю; літаратурныя традыцыі Горацкага раёна і Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі. З 1989 года па с.ч. супрацоўнікамі музея надрукавана больш за 100 кніг і брашур, а таксама больш за 800 артыкулаў у навуковых зборніках, рэспубліканскіх, абласных і раённых газетах. Раз у два годзе праходзіць навуковая краязнаўчая канферэнцыя. Па яе выніках выдаецца зборнік «Бацькаўшчына: Матэрыялы (даклады і паведамленні) раённай краязнаўчай канферэнцыі». Выдадзена 7 зборнікаў. Горацкі гісторыка-этнаграфічны музей быў ініцыятарам правядзення навуковых Гарэцкіх чытанняў, якія былі прысвечаны вывучэнню спадчыны класіка беларускай літаратуры М. I. Гарэцкага. Яны праходзілі ў Горках у 1992, 1993, 1996, 1997 гадах.
Асветніцкая праца
Штогод музей арганізуе выставы, музейныя і музычныя вечара, дні краязнаўства, выязныя тыдня музея.
Народныя аматарскія аб’яднанні
Пры музеі працуюць два народных аб’яднанні — «Роднае слова» і «Мастацтва». Аматарскае аб’яднанне «Роднае слова» створана ў 1990 годзе. Кіраўнік аб’яднання Л. Дзеружкова. У 1995 годзе аб’яднанню прысвоена ганаровае званне «народнага». Сярод удзельнікаў аб’яднання сябры Саюза пісьменнікаў Беларусі — паэтэса Ніна Кавалёва, паэт-гумарыст і журналіст Міхаіл Уласенка, дацэнт кафедры псіхалогіі, педагогікі і сацыялогіі сельскагаспадарчай акадэміі Сяргей Кісялёў і маладыя літаратары. Асноўны напрамак дзейнасці аб’яднання — арганізацыя і правядзенне сустрэч з беларускімі пісьменнікамі і паэтамі; аказанне дапамогі ў выданні кніг мясцовых аўтараў; прэзентацыі кніг; правядзенне творчых вечароў членаў народнага аматарскага аб’яднання; арганізацыя сустрэч удзельнікаў аб’яднання з навучэнцамі школ і студэнтамі Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі; вывучэнне літаратурнай спадчыны Горацкага краю.
Аматарскае аб’яднанне «Мастацтва» створана ў 1992 годзе. Кіраўнік В. Белавусава. У 1997 годзе аб’яднанню прысвоена званне «народны». Удзельнікі аб’яднання займаюцца мастацкай дзейнасцю, працуюць у розных жанрах — жывапіс, графіка, дэкаратыўна-прыкладное мастацтва. У працы аб’яднання арганізацыя персанальных і зборных выстаў, выданне буклетаў, арганізацыя сустрэч з мясцовымі мастакамі і майстрамі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, з вядомымі беларускімі мастакамі, удзел у мастацкіх фестывалях, пленэрах і конкурсах.
Выдавецкая справа
Пры ўдзеле супрацоўнікаў музея выдaдзена больш 100 кніг па гісторыі і краязнаўству Горак і Горацкага раёна, а таксама кнігі паэзіі членаў аматарскага аб’яднання «Роднае слова».
Філіялы музея
У 1991—1995 гадах былі адкрыты філіялы Горацкага гісторыка-этнаграфічнага музея: Маслакоўскі, Аўсянкаўскі, Капцёўскі, Ленінскі, а таксама музей-кабінет М. Гарэцкага. У цяперашні час у аграгарадку Аўсянка Горацкага раёна знаходзіцца філіял музея. Экспазіцыя яго прысвечана гісторыі населеных пунктаў, размешчаных на тэрыторыі Аўсянкаўскага сельскага савета. Акрамя пастаянна дзеючай музейнай экспазіцыі маецца выставачная зала, дзе праходзяць часовыя выставы.
Прызнанне
У 1995 годзе на базе музея быў праведзены абласны семінар дырэктараў раённых музеяў. Па выніках абласных аглядаў музеяў Магілёўскай вобласці Горацкаму гісторыка-этнаграфічнаму музею былі ўручаны дыпломы І ступені, як заняўшаму першае месца ў Магілёўскай вобласці (1995, 2012).
Гары Медэль
Гары Алексіс Медэль Сота (Gary Alexis Medel Soto; нар., , Чылі) — чылійскі футбаліст, апорны паўабаронца бразільскага клуба «Васка да Гама» з Рыа-дэ-Жанэйра і нацыянальнай зборнай Чылі.
Клубная кар’ера
Кар’еру пачаў у родным клубе «Універсідад Католіка» ў 2006 годзе. У 2007 годзе забіў свой першы гол у чэмпіянаце Чылі. У 2008 годзе быў прызнаны найлепшым футбалістам краіны, пасля чаго стала стаў запрашацца ў склад нацыянальнай зборнай Чылі.