cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Грыква
Гісторыя
У 1860-ыя гг. вялікая частка грыква перасяліліся на ўсход сучаснай Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі, дзе атрымала ад Вялікабрытаніі землі ў карыстанне. Аднак многія грыква прадавалі зямлю еўрапейцам фактычна за бесцань. У 1878 г. брытанская адміністрацыя прыняла рашэнне аб пазбаўленні грыква іх валоданняў. Гэта прывяло да паўстання ўсходніх грыква. Пасля яго паражэння ў 1879 г. асабістае ўнутранае кіраванне грыква было адменена. У 1898 г. у Наталі зноў успыхнула узброенае паўстанне 50 грыква, якое было задушана брытанскімі салдатамі. У 1927 г. частка грыква арганізавана перасялілася ў раён Кейптаўна.
У перыяд існавання сістэмы апартэіда ў ПАР грыква лічыліся каляровым насельніцтвам і былі пазбаўлены многіх грамадзянскіх правоў.
Хёрдур Б’ёгвін Магнусан
Хёрдур Б’ёгвін Магнусан (Hörður Björgvin Magnússon; нар., Рэйк’явік, Ісландыя) — ісландскі футбаліст, абаронца грэчаскага клуба «Панатынаікос» і нацыянальнай зборнай Ісландыі.
Грыква
Гісторыя
У нашы дні ў ПАР дзейнічае Нацыянальная рада народа грыква.
Рэлігія
Вернікі грыква — пратэстанты. Частка вернікаў складае асобную царкву грыква, сфарміраваную ў XIX ст.
Зінаіда Іванаўна Конаш
Зінаіда Іванаўна Конаш (нар., в. Паршні, , Віцебская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1964 годзе. Працуе галоўным архітэктарам праектаў у Віцебскграмадзянпраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1968 года. Пражывае ў г. Віцебск.
Творчасць
У складзе аўтарскіх калектываў распрацавала праекты жылых, гандлёвых, відовішчных, культурна-бытавых будынкаў — у Віцебску, Полацку, Новалукомлі, шаснаццаціпавярховы жылы дом па вуліцы Генерала Белабародава, 5 (сааўтар У. Зубкоў) з кінатэатрам «Беларусь», карпусы педагагічнага інстытута (сааўтар У. Зубкоў).
Даўгалессе
Назву Даўгале́ссе маюць:
Сірыл Норман Хіншэлвуд
Сірыл Норман Хіншэлвуд (англ.: Cyril Norman Hinshelwood;,  — , ) — англійскі фізік-хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1956).
Біяграфія
Скончыў Бейльел-каледж Оксфардскага ўніверсітэта (1924); там жа прафесар (1937-64). Прэзідэнт Лонданскага каралеўскага таварыства (1955-60). Замежны член АН СССР (1958).
Аліна Артураўна Туміловіч
Аліна Артураўна Туміловіч (нар. ) — беларуская гімнастка (мастацкая гімнастыка). Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь.
На Летніх Алімпійскіх гульнях 2008 у Пекіне Бабушкіна атрымала бронзавы медаль у камандных спаборніцтвах па мастацкай гімнастыцы ў складзе зборнай Беларусі разам з Алесяй Бабушкінай, Анастасіяй Іваньковай, Зінаідай Лунінай, Глафірай Марціновіч і Ксеніяй Санковіч.
NGC 3555
NGC 3555 (іншыя абазначэнні — ZWG 125.34, PGC 33843) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Леў.
Тэраса Бруля
Тэраса Бруля (Brühlsche Terrasse) — архітэктурны ансамбль і турыстычная славутасць ў Дрэздэне. Яна размешчана ў цэнтры старога горада і распасціраецца прыкладна на 500 метраў уздоўж Эльбы паміж мастом Аўгуста і мастом Каролы. Тэраса Бруля таксама вядомая як Балкон Еўропы. Тэрмін узнік у пачатку 19-га стагоддзя і пазней часта выкарыстоўваўся ў літаратуры. Тэраса Бруля з'яўляецца часткай знакамітага віда на цэнтр Дрэздэна (т. зв. панарамы Каналета).
Гісторыя
Першапачаткова тэраса была ўзведзена як частка фартыфікацый Дрэздэна ў XVI стагоддзі. Назва тэрасы ўзыходзіць да графа фон Бруля, па чыім загадзе Ёган Крыстаф Кнефель узвёў на тэрасе шматлікія будынкі: Галерэя Бруля, Бібліятэка Бруля, Бельведэр, палац Бруля і Сад Брунэцці). Пасля перабудовы Брулем тэраса страціла сваё ваеннае значэнне.
У 1814 годзе князь Мікалай Рэпнін-Валконскі, які быў генерал-губернатарам Саксоніі пасля яе разгрому ў Бітве народаў, загадаў зрабіць тэрасу даступнай для грамадскасці.
Архітэктару Готлабу Фрыдрыху Тармаеру было даручана пабудаваць шырокую парадную лесвіцу, якая была першапачаткова ўпрыгожана двума львамі з пясчаніку працы Хрысціяна Готліба Кюна. У 1820 пад тэрасай была пабудавана набярэжная Терасэнуфер. Каб палепшыць доступ да тэрасы, да яе былі зробленыя праходы з Мюнцгасэ ў 1848 і з Георг-Трой-Платц у 1890—1894. У канцы 19-га — пачатку 20-га стагоддзя першапачатковыя пабудовы Бруля былі заменены на сучасныя будынкі.
Урочышча
У міфалогіі старажытных славян — мясціна, звычайна ў пушчанскіх нетрах, звязаная з культам таго ці іншага бажаства, дзе адбываліся нарады, сходы, суды. Часта ўспрымалася як месцазнаходжанне злых духаў. У сучасным разуменні — пустынная бязлюдная мясціна.
У шырокім сэнсе ўрочышчам з’яўляецца любая частка мясцовасці, якая адрозніваецца ад астатніх участкаў наваколля. Напрыклад, гэта можа быць лясны масіў пасярод поля, балота і г.д., а таксама участак мясцовасці, які з’яўляецца натуральнай мяжой паміж чым-небудзь. Часам урочышчам завуць адасобленыя невялікія населеныя пункты, якія нейкім чынам вылучаюцца з наваколля.
Макс Фердынанд Перуц
Макс Фердынанд Перуц (Max Ferdinand Perutz;, — , ) — англійскі біяхімік, спецыялізаваўся ў галіне малекулярнай біялогіі, член Лонданскага каралеўскага таварыства (1954). Член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (1963), Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1970), член Аўстрыйскай акадэміі навук (1963) і шматлікіх навуковых таварыстваў.
Асноўныя працы
Упершыню расшыфраваў прасторавую будову малекулы гемаглабіну.
Нобелеўская прэмія
Нобелеўская прэмія па хіміі (1962; сумесна з Дж. Кендру).
Дворыца
Назву Дво́рыца маюць:
Іван Валяр’янавіч Нічыпарук
Іван Валяр’янавіч Нічыпарук (1910—1987) — беларускі ўрач-хірург, траўматолаг, арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1967).
Біяграфія
Іван Нічыпарук скончыў Гродзенскую мужчынскую гімназію імя Адама Міцкевіча. З 1930 па 1937 гады Іван Нічыпарук вывучаў медыцыну ва ўніверсітэце імя Стэфана Баторыя. Да вайны Іван Валяр’янавіч працаваў у 1-й бальніцы Гродна, у вайну, якая настала неўзабаве, працягваў прымаць хворых, адначасова таемна перапраўляючы партызанам лекі і перавязачныя матэрыялы, а ў 1944 годзе, калі вызвалілі Беларусь, яго прызначылі галоўным урачом 2-й гарадской бальніцы. Іван Нічыпарук спачатку ўзначаліў бальніцу, а потым загадваў там аддзяленнем.
Памяць
На будынку 2-й гарадской клінічнай бальніцы (вул. Гагарына, 5) устаноўлена мемарыяльная дошка.
Забастоўка шахцёраў у СССР у 1989 годзе
Забастоўка шахцёраў у СССР у 1989 годзе — адна з першых адкрытых масавых забастовак у СССР.
Ход падзей
Хваляванні ў шахцёрскім асяроддзі пачаліся яшчэ вясной 1989 года. З 2 сакавіка 1989-га года гарнякі шахты «Паўночная» ў Варкуце на працягу трох дзён трымалі забастоўку, дамогшыся замарожвання рашэння аб пераглядзе нормаў і прымусіўшы выплаціць належную ім прэмію. 3 красавіка на шахце імя «60-годдзя Ленінскага камсамола» ў Растоўскай вобласці 205 шахцёраў пасля змены адмовіліся выходзіць з забою, пратэстуючы супраць рэзкага зніжэння расцэнак за тону здабытага вугалю. З 4 па 8 красавіка ў Нарыльску спынілі працу тысячы гарнякоў 5-ці руднікоў Нарыльскага горна-металургічнага камбіната, з асноўнымі патрабаваннямі вярнуць разрады, якія існавалі да перагляду сістэмы аплаты працы, і выконваць нормы працы. Працу прыпынілі таксама гарнякі на шахтах Данбаса, Тульскай, Свярдлоўскай і Кемераўскай вобласці.
11 ліпеня 1989 года пачалася масавая забастоўка ўсіх вуглездабыўных прадпрыемстваў Междурэчанска Кемераўскай вобласці. Забастоўка шахцёраў Междурэчанска дала штуршок да забастоўкі гарнякоў не толькі на Кузбасе, але і на астатніх вугальных басейнах СССР. У перыяд з 11 па 17 ліпеня на Кузбасе страйкавала 165 прадпрыемстваў, на Данбасе ў перыяд з 19 па 30 ліпеня страйкавала 174 шахты, у Карагандзінскім вугальным басейне з 20 па 23 ліпеня страйкавала 26 шахт. У масавым страйку таксама ўдзельнічалі шахцёры Варкуты і Сахаліна.
У выніку забастовак урад СССР вырашыў пайсці на саступкі шахцёрскім стачкам і сесці за стол перамоваў. У выніку перамоваў Савет Міністраў СССР выпусціў пастанову «Аб мерах па забеспячэнні выканання сумесных рашэнняў, прынятых урадавымі камісіямі з удзелам ВЦСПС і забастовачнымі камітэтамі працоўных вугальных рэгіёнаў краіны», які часткова выконваў патрабаванні страйкоўцаў.
Наступствы
Забастоўкі шахцёраў 1989 года сталі адной з прычын змены палітычнага і эканамічнага ладу ў СССР і паслужылі прыкладам для правядзення аналагічных забастовак з эканамічнымі і палітычнымі патрабаваннямі ў розных савецкіх рэспубліках.
Так, напрыклад, страйкі шахцёраў сталі прыкладам для забастовачнага руху ў Малдове, які прывёў да прыднястроўскага і гагаузскага канфлікту. Прыклад з забастоўшчыкаў 1989 года бралі шахцёры Данбаса і беларускія страйкамаўцы ў 1991 годзе.
Страйкі 1989 года паклалі пачатак да стварэння незалежнага прафсаюзнага руху. Так, пасля шахцёрскіх забастовак быў створаны Незалежны прафсаюз гарнякоў СССР, які стаў прабацькам Беларускага незалежнага прафсаюза і Незалежнага прафсаюза гарнякоў Украіны.
Курманбек Бакіеў
Курманбек Саліевіч Бакіеў (Курманбек Сали уулу Бакиев;, Масадан, Джалал-Абадская вобласць, Кіргізская ССР) — кіргізскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, лідар палітычнага блока «Народны рух Кыргызстана» (з 2004), прэм’ер-міністр Кіргізіі (2000—2002 і 2005), прэзідэнт Кыргызстана (з 2005 па 2010 год).
19 красавіка 2010 адхілены ад улады прэзідэнт Кыргызстана Курманбек Бакіеў разам з сям’ёй прыбыў у Мінск па асабістым запрашэнні прэзідэнта Беларусі Аляксандра Лукашэнкі.
Акадыр (Акмолінская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 379 чалавек (194 мужчыны і 185 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 475 чалавек (248 мужчын і 227 жанчын).
Нідзіца
Нідзіца (Nidzica) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Нідзіцкага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Нідзіца. Займае плошчу 6,86 км². Насельніцтва — 13 872 чалавекі (на 2018 год).
Феліналогія
Феліналогія (ад лац. felinus — каціны і інш.-грэч. λόγος — слова, вучэнне) — раздзел заалогіі, які вывучае анатомію і фізіялогію хатніх котак, а таксама іх пароды, асаблівасці іх селекцыі, гадоўлі і дагляда. Спецыялістаў, якія займаюцца феліналогіяй, называюць фелінолагамі.
Кароткая гісторыя феліналогіі
17 ліпеня 1871 года Харысан Уэйр (Harrison Weir) арганізаваў першую спецыялізаваную выставу пародзістых котак (дзякуючы чаму з'явіліся першыя стандарты парод котак). У 1887 годзе ён зарэгістраваў брытанскі клуб аматараў котак «National Cat Club» і стаў яго прэзідэнтам. Далей ўзнікалі іншыя клубы, цяпер яны аб'яднаны ў адзіную брытанскую арганізацыю аматараў котак — GCCF.
Сусветныя феліналагічныя арганізацыі
Феліналагічныя арганізацыі, асацыяцыі аматараў котак перш за ўсё займаюцца рашэннем наступных задач: Усе сусветныя феліналагічныя арганізацыі можна ўмоўна падзяліць на: Еўрапейская феліналагічная сістэма, як правіла, аб'ядноўвае клубы аматараў котак. Судзейства па еўрапейскім рынгу, як правіла, закрытая. Эксперты знаходзяцца ў асобным памяшканні, гледачы і заводчыкі не дапускаюцца да судзейскага стала, на падставе экспертызы падпісваецца асобны дакумент — ацэначны ліст.
Амерыканская феліналагічная сістэма аб'ядноўвае непасрэдна уладальнікаў гадавальнікаў. Судзейства па амерыканскаму рынгу ўяўляецца як шоў, відовішча, даступнае у тым ліку і для наведвальнікаў. Ацэначны ліст часам зусім адсутнічае. Суддзя можа публічна паказаць на вартасці і недахопы той ці іншай жывёлы, арыентуючыся на адпаведны стандарт пароды або афарбоўкі.
У сапраўдны момант у свеце існуюць наступныя буйныя феліналагічныя арганізацыі:
Мадрыд (аўтаномная супольнасць)
Мадрыд (Madrid) — аўтаномная супольнасць у цэнтры Іспаніі. Сталіца і найбуйнейшы горад — Мадрыд, які з’яўляецца адначасова сталіцай аднайменнай правінцыі.
Геаграфія
Тэрыторыя 8030,1 км ² (12-е месца).
Дэмаграфія
Насельніцтва — 6,360 млн (3-е месца; даныя 2009 г.).
Немча
Немча (Niemcza, Nimptsch — Німпч) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы, размешчаны за 390 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 50 км на поўдзень ад Уроцлава. Уваходзіць у склад Дзержанёўскага павета Ніжнесілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Немча. Займае плошчу 36,21 км². Насельніцтва 29,9 тыс. чалавек.
Студзянец (Ваўкавыскі раён)
Студзяне́ц (, Студенец) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 125 двароў, 268 жыхароў.
Артур Бернардыс
Артур да Сілва Бернардыс (Artur da Silva Bernardes;, Вісоза, Мінас-Жэрайс, Бразілія — , Рыа-дэ-Жанэйра, Бразілія) — бразільскі дзяржаўны дзеяч, адвакат, дванаццаты прэзідэнт Бразіліі (1922—1926).
Дзегцярова
Назву Дзегцяро́ва маюць:
Стрэлка прыгожая
Стрэлка прыгожая (Coenagrion pulchellum) — від стракоз сямейства, які сустракаецца па ўсёй Еўропе.
Даўжыня цела — 37 мм, размах крылаў — 44 мм, лёт ад мая да верасня.
Хейдэн Панецьер
Хе́йдэн Ле́слі Панецье́р (Hayden Lesley Panettiere; транскрыпцыя: ; нар. 21 жніўня 1989) — амерыканская актрыса і спявачка. У 11 гадоў атрымала прэмію маладога акцёра за ролю Шэрыл Ёст у дыснэеўскім «Успамінаючы тытанаў». Другая прэмія ёй дасталася за ролю Клэр Бенет у серыяле «Героі».
Біяграфія
Хейдэн — дачка пажарнага Алана Панецьера (Alan Panettiere) і былой актрысы тэлесерыялаў, Лэслі Воджэл (Lesley Vogel). У Хейдэн ёсць малодшы брат Джэнсен Панецьер (Jansen Panettiere), які таксама вядомы як акцёр.
Хеймаэй
Хеймаэй (Heimaey) — востраў у Ісландыі.
Геаграфія
Востраў Хеймаэй знаходзіцца на поўдзень ад Ісландыі, у Атлантычным акіяне, і з'яўляецца самым буйным і адзіным востравам з пастаянным насельніцтвам у групе Вестманаэяр. Плошча вострава Хеймаэй складае 13,4 км². Колькасць насельніцтва — 4.040 чалавек (на 1 снежня 2007 года). Хеймаэй з'яўляецца таксама самым буйным з усіх прыбярэжных астравоў Ісландыі. Асноўны занятак мясцовых жыхароў — рыбалоўства. Дасягнуць востраў Хеймаэй магчыма пры дапамозе авіяцыі, таксама на пароме, які пастаянна курсіруе паміж востравам і Ісландыяй.
Рыхард Эрнст
Рыхард Роберт Эрнст (Richard Robert Ernst;,  — , ) — швейцарскі фізікахімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1991) «за ўклад у развіццё метадалогіі спектраскапіі ЯМР высокага дазволу».
Скончыў Вышэйшую тэхнічную школу ў Цюрыху (1957); ў 1962 г. абараніў доктарскую дысертацыі па фізічнай хіміі. У 1962—1968 гг. — Хімік-даследчык у фірме Varian (Апала-Альта, Каліфорнія). З 1968 г. працаваў у Вышэйшай тэхнічнай школе ў Цюрыху (з 1976 прафесар); ў 1998 г. выйшаў на пенсію.
Асноўныя навуковыя працы прысвечаны спектраскапіі ядзернага магнітнага рэзанансу і яе рэалізацыі ў хіміі і медыцыне. Знайшоў (1964) спосаб істотнага павелічэння адчувальнасці метаду за кошт замены павольнай разгорткі па частаце кароткімі інтэнсіўнымі радыёчастотнымі імпульсамі з наступным атрыманнем спектру ЯМР з дапамогай Фур’е-пераўтварэння. Распрацаваў (1975) метад двухмернай ЯМР спектраскапіі.
Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1991), прэміі Вольфа па хіміі (1991) і шэрагу іншых навуковых прэмій. Член Нямецкай акадэміі прыродазнаўцаў (Леапальдзіна), Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1991).
Дубровенскі строй
Жаночае адзенне
Старадаўні жаночы касцюм складаўся з кашулі, спадніцы (андарак, саматканка), ільнянога фартуха, спадніцы з прышыўным ліфам і поясам (саян — накшталт сукенкі без рукавоў). Святочную кашулю кроілі з прамымі плечавымі ўстаўкамі (лалікі), гесткай, будзённую і споднюю — тунікападобнай. Разрэз размяшчаўся на цэнтры грудзей, стаячы каўнер (1,5 — 3 см) зашпіляўся шпонкай ці гузікам або сцягваўся чырвонай стужкай. Аздабленне вызначалася паліхромнасцю: узорыстае ткацтва, вышыўка спалучаліся з рознаколернай аплікацыяй, аблямоўкамі, устаўкамі чырвонай або сіняй крашаніны ці кумачу. Чырвоны арнамент (строгія геаметрычныя формы, шматпялёсткавыя зоркі, раслінныя ўзоры) дапаўняўся блакітным, чорным, жоўтым, зрэдку паскамі медна — чырвоных бліскавак. Спадніцу кроілі ў 4 — 6 полак з пярэстатканага сіне — белага, чырвона — бурачковага палатна. Спадніцу з ліфам шылі з 2, часам розных па якасці і колеру тканін, дапаўнялі белым ці набіваным фартухом і поясам, на канцы якога нашывалі бісер, а разнаколерныя ніткі чаргавалі з саламянымі прожылкамі (крыглікамі). Суконную світу ў выглядзе безрукаўкі пацягвалі белым каленкорам, аздаблялі нашыўкамі чырвонага сукна, лапікамі чорна — белай аўчыны ўздоўж зрэзаў. Галаўныя ўборы жанчыны — хусткі, чапцы.
Мужчынскае адзенне
У мужчынскі гарнітур уваходзілі кашуля, нагавіцы, пояс. Жаночай і мужчынскай вопраткай былі армяк, світа, бурка, насоў, кажух.
Месячына
Месячнік працаваў на полі памешчыка або выконваў работы ў яго маёнтку (т. зв. дваровыя людзі). Месячына выдавалася толькі на работніка і задавальняла яго мінімальныя патрэбы, часта была дастатковая толькі для захавання жыцця. Імкненне памешчыкаў на Беларусі і Правябярэжнай Украіне прыстасаваць сваю гаспадарку да патрэб рынку і атрымаць больш сельскагаспадарчых прадуктаў выклікала ў першай палове XIX ст. пашырэнне пераводу прыгонных у месячнікі. Месячына была адной з найцяжэйшых форм прыгонніцтва, і праіснавала да скасавання прыгону ў 1861 годзе.
Жалезная баба
Жалезная баба - у беларускай міфалогіі злы дух, якім пужалі дзяцей.
Апісанне
Жыве ў агародзе ці ў полі. Злая старая бабка нізенькага росту, з жалезнымі грудзямі. Дзяцей, якія без дазволу бацькоў ходзяць у агарод ці ў поле, яна хапае жалезным круком, кідае ў сваю жалезную ступу, таўчэ там, а потым з'ядае.
Паводле звестак этнографа Шаховіча, у іншых мясцінах Беларусі верылі, быццам Жалезная баба жыве ў студні. Дзяцей, якія заглядаюць у студню, яна ўцягвае да сябе.
Дзедзіна
Назву Дзе́дзіна маюць:
Піш
Піш (Pisz) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Пішскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Піш. Займае плошчу 10,08 км². Насельніцтва — 19 386 чалавек (на 2018 год).
Старынкі (Ваўкавыскі раён)
Ста́рынкі (, Старинки) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падароскага сельсавета.
Гісторыя
Вядома з XVIII ст.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 8 жыхароў.
Эміль Хадльврэдсан
Эміль Хадльврэдсан (Emil Hallfreðsson; нар., ) — ісландскі футбаліст, паўабаронца італьянскага клуба «Падова» і нацыянальнай зборнай Ісландыі.
Манголы
Манго́лы (Монгол үндэстэн, ) — у шырокім сэнсе, этнічныя групы, якія размаўляюць на розных дыялектах мангольскай мовы і вызначаюць сваю этнічную тоеснасць як манголы. У вузкім сэнсе манголамі называюць палітычную нацыю, грамадзян Манголіі.
Паходжанне
Мовазнаўцы прызнаюць сувязь манголаў з іншымі народамі алтайскай групы моў, у першую чаргу з цюркамі і тунгуса-маньчжурамі. Традыцыйны пункт гледжання на паходжанне манголаў абапіраецца на думку, што іх першаснай радзімай былі тэрыторыі Паўднёвай Сібіры і Паўночнай Манголіі. Сучасныя даследаванні генетыкаў паказваюць, што манголы маюць прамую сувязь з насельніцтвам Манголіі і Унутранай Манголіі, што з'явілася ў гэтых мясцінах яшчэ ў эпоху неаліту. Такім чынам, манголы з'яўляюцца аўтахтонамі населенай імі тэрыторыі. Генетыкі таксама выявілі сувязі ў паходжанні манголаў з іншымі прадстаўнікамі мангольскіх і некаторых цюркскіх народаў.
Мяркуецца, што продки манголаў перайшлі да качавога ладу жыцця не пазней за 1 тысячагоддзе да н. э. У III ст. да н. э. на землях Манголіі пачаўся жалезны век. З гэтага часу качавыя народы Манголіі і суседніх рэгіёнаў прадстаўлялі сталую пагрозу для суседняга земляробчага Кітая. Некаторыя даследчыкі вызначаюць значную прысутнасць мангольскага элемента сярод старажытных гунаў. Адным з першых вядомых самастойных народаў, якія лінгвістычна належылі да мангольскай групы, з'яўляліся кідані.
Узнікненне непасрэдна манголаў звычайна звязваюць з Чынгісханам (1162 — 1227 гг.), які вёў свой род з Цэнтральна-Усходняй Манголіі. Ён здолеў аб'яднаць або заваяваць качавыя супольнасці кераітаў, меркітаў, татараў, таўчыутаў і інш. У 1206 г. на агульным сходзе было абвешчана аб стварэнні дзяржавы Эке Мангол Улус ("Усёй Манголіі"). Чынгісхан стаў першым яе манархам. Праведзеныя ім, а таксама яго нашчадкам Угэдэем рэформы садзейнічалі ўмацаванню першаснай еднасці, а палітыка заваяванняў — хуткаму распаўсюджанню. Гэта часткова падцвярджаецца даследаваннямі, якія сцвярджаюць, што генетычны элемент Y, характэрны для манголаў, узнік толькі каля 1 тысячагоддзя таму.
Паходжанне самога слова "мангол" застаецца спрэчным. Некаторыя даследчыкі лічаць, што яно першапачаткова было этнонімам тунгуса-маньчжураў, што жылі на захад ад манголаў. Сапраўды, у кітайскіх пісьмовых крыніцах X ст. узгадваюцца тунгуса-маньчжурскія роды з назвай менгда або менву, аднак ніякіх прамых доказаў іх сувязі з манголамі не існуе.
Мангольская мова
Мангольская мова адносіцца да сям'і мангольскіх моў. Першыя пісьмовыя крыніцы вядомы з ХІІІ ст. На працягу гісторыі манголы ўжывалі некалькі варыянтаў пісьма. У наш час, у Манголіі распаўсюджаны алфавіт на аснове кірыліцы, у КНР — на аснове старажытнай уйгурскай літарнай вязі.
Манголы ў Манголіі
У 2010 г. насельніцтва Манголіі складала 2 754 685 чал. З іх розныя групы манголаў складалі 2 746 685 чал. Абсалютная большасць манголаў Манголіі — гэта халха-манголы (2 168 141 чал.). Іншыя этнічныя супольнасці манголаў у Манголіі — сартулы, дэрбеты, байты, захчыны, алёты, таргуты, барга і інш.
Манголы ў Кітаі
Манголы складаюць дзевятую па колькасці этнічную меншасць у КНР. У 2000 г. іх агульная колькасць дасягала 5 813 900 чал. . Яны прадстаўлены такімі этнічнымі групамі, як харчыны, джаруты, барыны, анюты, хэшыгтэны, харачыны, тумуты, узумчыны, хучыты, суніты, барга, кукунорскія манголы, юньнаньскія манголы. Размаўляюць на паўднёёвых, заходніх і усходніх дыялектах мангольскай мовы.
Мангольскае насельніцтва КНР размеркавана па рэгіёнах наступным чынам :
Найбуйнейшым адміністрацыйным утварэннем манголаў у КНР з'яўляецца аўтаномны рэгіён Унутраная Манголія. Манголы ў ім складаюць каля 20 % ад усяго насельніцтва. Акрамя таго, у іншых адміністрацыйных утварэннях існуе 11 аўтаномій ніжэйшага ўзроўню. Ва ўсіх іх мангольская мова мае афіцыйны характар.
Манголы ў Беларусі
У 2009 г. у Беларусі жыло 29 чал., якія адносілі сябе да халха-манголаў. З іх 11 чал. лічыла роднай мовай мангольскую, 2 чал. — беларускую.
Дземяшы
Назву Дземяшы́ маюць:
Задача Бертрана
Задача Бертрана — задача, зваротная да задачы двух целаў і якая складаецца ў вызначэнні сілы ўзаемадзеяння па вядомых уласцівасцях траекторый руху.
Першая задача Бертрана
Ньютан паказаў, што яго закон сусветнага прыцягнення і яго механіка прыводзяць да эмпірычных законам Кеплера, але пакінуў адкрытым пытанне аб тым, ці існуюць іншыя ўзаемадзеяння, вядучыя да законаў Кеплера, пазначыўшы яго ў сваіх матэматычных пачатках. Сітуацыя змянілася толькі ў 1870-х гадах, калі Бертран і яго калегі звярнуліся да наступнай задачы:
Першая задача Бертрана. Знайсці закон сіл, якія залежаць толькі ад становішча якая рухаецца кропкі, і прымушае яе апісваць канічныя сячэнні, якія б ні былі пачатковыя ўмовы.
Гэтая задача была паспяхова вырашана Дарбу і Альфеном пры дадатковым здагадцы, што сіла цэнтральная, а затым удалося адкінуць і гэту ўмову. Аказалася, што такіх узаемадзеяння два - закон сусветнага прыцягнення і закон Гука. Тым самым пытанне, што заставаўся з часоў Ньютана, быў вычарпальна вырашана: для высновы закона сусветнага прыцягнення дастаткова было даведацца з вопыту, што траекторыі планет - канічныя сячэнні і што гэты закон - не закон Гука.
Другая задача Бертрана
Здагадку аб цэнтральнай сіле, зрэшты, можна было б зрабіць і з агульных меркаванняў сіметрыі задачы.
Другая задача Бертрана. Ведаючы, што сіла, якая выклікае рух планеты вакол Сонца, залежыць толькі ад адлегласці і такая, што яна прымушае свой ​​пункт прыкладання апісваць замкнёную крывую, якія б ні былі пачатковыя ўмовы, калі толькі хуткасць менш некаторага мяжы, знайсці закон гэтай сілы.
Адказ кароткі: закон сілы можа быць або законам Гука, або законам сусветнага прыцягнення.
Задача вырашана самім Бертранам. Найбольш поўнае рашэнне прыведзена ў нататцы Дарбу да механікі Депейру.
Задача Кенігса
Кенігс (Koenigs G.) прапанаваў яшчэ больш агульную задачу:
Як гэта ні дзіўна, але адказ той жа: закон сілы можа быць або законам Гука або законам сусветнага прыцягнення.
Раўнадзенства
Раўнадзенства — астранамічная з’ява, якая прадстаўляе сабой момант, калі цэнтр Сонца ў сваім бачным руху па экліптыкі перасякае нябесны экватар.
Апісанне
Адрозніваюць вясновае і восеньскае раўнадзенства. Па сусветным часе (у іншых гадзінных паясах гэтыя даты могуць адрознівацца на суткі) у паўночным паўшар’і вясновае раўнадзенства адбываецца 20 сакавіка (у перадвысакосныя гады 20 ці 21 сакавіка), калі Сонца пераходзіць з паўднёвага паўшар’я ў паўночнае, а восеньскае раўнадзенства адбываецца 22 ці 23 верасня, калі Сонца пераходзіць з паўночнага паўшар’я ў паўднёвае. У паўднёвым паўшар’і — наадварот, сакавіцкае раўнадзенства лічыцца восеньскім, а вераснёўскае — вясновым.
У дні раўнадзенства на ўсёй паверхні Зямлі (выключаючы раёны зямных палюсоў) дзень амаль роўны ночы («амаль»: у дні раўнадзенства на ўсёй паверхні Зямлі дзень некалькі больш ночы; прычынамі гэтага з’яўляюцца атмасферная рэфракцыя, якая некалькі «прыўздымае» сонечны дыск для назіральніка, і той факт, што даўгата дня вызначаецца як рознасць паміж момантамі заходу і ўзыходу сонца, якія, у сваю чаргу, вызначаюцца па становішчы верхняга края сонечнага дыска адносна гарызонту, у той час як раўнадзенства разглядаецца адносна цэнтра сонечнага дыска ). У дні раўнадзенства Сонца ўзыходзіць амаль дакладна на ўсходзе (некалькі на поўнач ад усходу) і заходзіць амаль дакладна на захадзе (некалькі паўночней захаду).
У перыяд, калі дзень даўжэйшы за ноч, прыблізна ад вясновага да восеньскага раўнадзенства, Сонца ўзыходзіць на поўнач ад усходу і заходзіць на поўнач ад захаду (строга кажучы, гэты перыяд пачынаецца незадоўга да вясновага раўнадзенства і канчаецца неўзабаве пасля восеньскага раўнадзенства ), а ў перыяд, калі дзень карацей ночы, які працягваецца прыблізна ад восеньскага да вясновага раўнадзенства, Сонца ўзыходзіць на поўдзень ад усходу і заходзіць на поўдзень ад захаду (строга кажучы, гэты перыяд пачынаецца неўзабаве пасля восеньскага раўнадзенства і канчаецца незадоўга да вясновага раўнадзенства).
Кропкі перасячэння нябеснага экватара з экліптыкі называюцца кропкамі раўнадзенстваў. З-за эліптычнасці сваёй арбіты Зямля пераходзіць ад кропкі восеньскага раўнадзенства да вясновага хутчэй, чым ад кропкі вясновага да кропкі восеньскага. З прычыны прэцэсіі зямной восі ўзаемнае размяшчэнне экватара і экліптыкі павольна змяняецца; гэта з’ява называецца папярэднічаннем раўнадзенстваў. За год становішча экватара мяняецца так, што Сонца прыходзіць у кропку раўнадзенства на 20 хвілін 24 секунды раней, чым Зямля завяршае поўны абарот па арбіце. У выніку змяняецца становішча раўнадзенных кропак на нябеснай сферы. Ад кропкі вясновага раўнадзенства вядзецца адлік прамых узыходжанняў па нябесным экватара, даўгот па экліптыкі. Вызначэнне палажэнні гэтай фіктыўнай кропкі на нябеснай сферы складае адну з галоўных задач практычнай астраноміі. Пункту вясновага і восеньскага раўнадзенстваў абазначаюцца знакамі задыяка, адпаведнымі сузор’ях, у якіх яны знаходзіліся ў часы Гіпарха (у выніку папярэднічанне раўнадзенстваў гэтыя кропкі зрушыліся і цяпер знаходзяцца, адпаведна, у сузор’і Рыб і Дзевы): вясновага раўнадзенства — знакам Овена (♈), восеньскага раўнадзенства — знакам Шаляў (♎).
Вясновае і восеньскае раўнадзенства лічацца астранамічным пачаткам аднайменных часоў года. Прамежак паміж дзвюма аднайменнымі раўнадзенства называецца трапічным годам, які і прыняты для вымярэння часу. Трапічны год складае прыблізна 365,2422 сонечных сутак, таму раўнадзенства прыпадае на розны час сутак, перасоўваючыся наперад кожны раз амаль на 6 гадзін. Юліянскі год заключае 365 ¼ сутак. Устаўны дзень высакоснага года вяртае раўнадзенства на ранейшую колькасць года. Але трапічны год крыху менш юліянскага, і раўнадзенства ў рэчаіснасці павольна адступае па чыслах юліянскага каляндара. У грыгарыянскім ж летазлічэнні з прычыны пропуску 3 дзён у 400 гадоў яно амаль нерухома (грыгарыянскі год у сярэднім складае 365,2425 сутак).
Toxicodendron radicans
Toxicodendron radicans — лістападная ліяна; від роду Toxicodendron сямейства.
Батанічнае апісанне
Ліяна, якая высока ўзбіраецца па апорах з дапамогай паветраных каранёў або сцелецца па зямлі. Маладыя парасткі слаба апушаныя або голыя.
Лісце тройчыскладанае, лісточкі яйкападобныя або рамбічныя, да 12 см даўжынёй, на верхавіне завостраныя. З абодвух бакоў светла-зялёнае, зверху бліскучае, знізу па жылках злёгку апушанае, цэльнакрайняе, буйназубцовае або лопасцевае, на хвосціках 1-3 см даўжынёй. Агульны хвосцік ліста 5-10 см даўжынёй. Увосень лісце становяцца кармінавым і аранжавым.
Кветкі
Цвіце ў чэрвені — ліпені. Цвіце і плоданасіць са другога года.
Суквецці — пазухавыя мяцёлкі 3-6 см даўжынёй. Кветкі зелянява-белыя.
Плады
Плоданасіць у кастрычніку, плады захоўваюцца да вясны.
Плады — касцянкі, 5-6 мм у дыяметры, сплюснуто-шаровідные, шиповато-волосістой, бура-зялёныя, односемянные. Насенне з неглыбокімі падоўжнымі баразёнкамі.
Распаўсюджанне і экалогія
Расце на сухіх глебах.
Агульнае распаўсюджанне: Паўночная Амерыка ад Новай Шатландыі да Фларыды і на захад да Мінесоты і Арканзаса.
Гаспадарчае значэнне і прымяненне
Дэкаратыўная, ядавітая расліна.
Schlegeliaceae
Schlegeliaceae — сямейства кветкавых раслін парадку Ясноткакветныя (Lamiales). Змяшчае 5 родаў. Часам яго разглядалі ў складзе сямейства Залознікавыя (Scrophulariaceae).
Арэал
Прадстаўнікі сямейства распаўсюджаныя ў трапічнай Амерыцы.
Таксанамія
Да сямейства адносяць наступныя роды:
Дзявяткі
Назву Дзявя́ткі маюць:
Калінкавіцкі строй
Калінкавіцкі строй – традыцыйны комплекс беларускага народнага адзення на Усходнім Палессі. Бытаваў у XIX – 1-й паловы XX ст. пераважна ў Калінкавіцкім, Светлагорскім і Жлобінскім раёнах. Адметны дасканала распрацаванай і выверанай арнаментыкай натыкання і вышывак, своеасаблівымі, з мноствам пышных фальбонак, каўнярамі жаночых кашуляў, прыгожымі багата аздобленымі гарсэтамі.
Жаночае адзенне
Аснову жаночага летняга гарнітура складалі кашуля, спадніца-андарак, фартух, гарсэт, галаўны ўбор.
Кашулю шылі з трох полак саматканага белага палатна, з прамымі плечавымі ўстаўкамі, адкладным прышытым ці здымным каўняром з мноствам пышных фальбонак, падобным да каўняра заходнееўрапейскага свецкага касцюма XVI ст. Аздаблялі кашулю натыканнем (пераборы), вышыўкай на каўняры (процягам, пляцёнкай, крыжыкам, сакаленнем), рукавах (шырокая паласа арнаменту ў верхняй частцы рукава ў адных выпадках рэзка абрывалася, у другіх – паступова пераходзіла ў больш лёгкі, празрысты малюнак), плечавых устаўках, падоле, а таксама карункамі, мохрыкамі, нашыўкамі тканін.
Спадніцу-андарак кроілі з чатырох полак саматканага сукна ў вертыкальныя пункцірныя рознаколерныя паскі на сакавіта-малінавым фоне і ў рознаколерныя паскі на цёмна-чырвоным фоне, якія ўтваралі буйную клетку. Да верху спадніцы, сабранага ў дробныя складкі, прышывалі спецыяльна вытканы пояс.
Фартух шылі з дзвюх полак палатна, злучалі іх дэкаратыўным швом-расшыўкай. Белае поле фартуха натыкалася строгім арнаментам з прамавугольнікаў і квадратаў і тонка распрацаваным арнаментам гарызантальных палос.
Гарсэт шылі з тонкага саматканага, злёгку прываленага сукна або фабрычных тканін – шарсцянкі, аксаміту, атласу, саціну чорнага (радзей цёмна-фіялетавага, цёмна-вішнёвага ці сіняга). Кроіўся прыталеным з баскай у форме чатырох кліноў або пышнай фальбоны, зашпіляўся спераду на гаплікі. Крыссё яго абапал засцёжкі аздаблялі нашыўкай тасьмы розных колераў, упрыгожвалі металічнымі і касцянымі гузікамі, машыннай ці ручной строчкай.
Традыцыйнымі галаўнымі ўборамі дзяўчат былі вянкі, розныя паводле крою і аздаблення павязкі накшталт маленькіх ручнікоў – скіндачкі. Замужнія жанчыны насілі наміткі, хусткі, чапцы са скіндачкай, донца якіх вышывалася густым чырвоным арнаментам.
Уладзімір Васільевіч Стасаў
Уладзімір Васілевіч Ста́саў (Владимир Васильевич Стасов;, Санкт-Пецярбург — , Санкт-Пецярбург) — рускі музычны і мастацкі крытык, гісторык мастацтваў, архівіст, публіцыст, грамадскі дзеяч. Ганаровы член Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук (1900). Тайны саветнік (1884).
Брат Уладзіміра, Дзмітрый Васілевіч Стасаў (1828—1918), быў выдатным адвакатам.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу. Сын архітэктара Васіля Пятровіча Стасава. У 1836 годзе паступіў у Вучылішча правазнаўства, якое скончыў у 1843 годзе. У 1843—1848 гадах служыў памочнікам сакратара ў Межавым дэпартаменце, з 1848 года сакратаром у Дэпартаменце герольдыі Сената, з 1850 года — памочнікам юрысконсульта ў Дэпартамента юстыцыі. У 1851 годзе выйшаў у адстаўку і з’ехаў за мяжу з прамыслоўцам і мецэнатам А. М. Дзямідавым у якасці яго сакратара і кансультанта па пытаннях мастацтва. Пабываў у Англіі, Германіі, Францыі, Швейцарыі, амаль ва ўсіх гарадах Італіі. Працаваў у буйнейшых замежных бібліятэках і архівах, бібліятэкарам у маёнтку Дзямідава ў Сан-Даната паблізу Фларэнцыі.
У 1854 годзе У. В. Стасаў вярнуўся ў Санкт-Пецярбург, дзе зблізіўся з кампазітарамі М. А. Балакіравым, М. П. Мусаргскім, М. А. Рымскім-Корсакавым, А. П. Барадзіным, Ц. А. Кюі, якіх назваў «Магутнай кучкай» і быў яе ідэолагам. З 1872 года супрацоўнічаў у Імператарскай публічнай бібліятэцы, дзе з 1872 года загадваў яе мастацкім аддзяленнем. У 1861—1864 гадах рэдагаваў часопіс «Из­вес­тий Им­пе­ра­тор­ско­го ар­хео­ло­ги­че­ско­го об­ще­ст­ва» і адначасова ў 1863—1882 гадах працаваў пры 2-м аддзяленні Яго Імператарскай Вялікасці канцылярыі. 27 лістапада 1902 года атрымаў дыплом на званне ганаровага члена Публічнай бібліятэкі ў сувязі з 30-годдзем дзейнасці на пасадзе бібліятэкара.
Памёр У. В. Стасаў 10 (23) кастрычніка 1906 года. Пахаваны на Ціхвінскіх могілках Аляксандра-Неўскай лаўры ў Санкт-Пецярбургу.
Творчасць і грамадская дзейнасць
Пачаткам літаратурнай дзейнасці У. В. Стасава лічыцца 1847 год. Публікаваў у друку артыкулы па літаратуры, мастацтве, музыцы. Пад кіраўніцтва М. А. Корфа ўдзельнічаў у збіранні матэрыялаў па гісторыі царствавання імператара Мікалая I і апублікаваў шэраг прац: «Молодые годы Николая I до вступления в брак», «Обозрение истории цензуры в царствование имп. Николая I», «История императора Ивана Антоновича и его семейства», «История попыток к введению грегорианского календаря в России и в некоторых славянских странах» і інш. Выступаў супраць акадэмізму. Быў прыхільнікам рэалістычнага мастацтва, дэмакратызацыі мастацкага жыцця. Прымаў актыўны ўдзел у творчым жыцці Таварыства перасоўных мастацкіх выставак, Арцелі мастакоў, таварыства кампазітараў «Новай рускай музычнай школы» («Магутная кучка»). Даследаваў і прапагандаваў творчасць М. Глінкі (апублікаваў больш за 30 прац ). Пачынаючы з 1880-х гадоў разам з Рымскім-Корсакавым прымаў удзел у рабоце Бяляеўскага гуртка.
Аўтар манаграфій пра кампазітараў А. Барадзіна, М. Мусаргскага, мастакоў В. Верашчагіна, М. Антакольскага, М. Гэ, К. Брулова, А. Іванава, І. Крамскога, В. Пятрова, І. Рэпіна, творчых партрэтаў выканальніцкага мастацтва. Таксама займаўся пытаннямі гісторыі, археалогіі, фалькларыстыкі і інш. Адным з першых пачаў збіраць і публікаваць эпісталярную спадчыну рускіх мастакоў і кампазітараў ((лісты І. Крамскога, М. Антакольскага, А. Іванава, М. Глінкі, А. Даргамыжскага, А. Сярова, М. Мусаргскага) . Як гісторык мастацтва сцвярджаў значэнне рэалістычных традыцый творчасці Веласкеса, Рэмбрандта, Франса Халса, Франсіска Гоі, прапагандаваў у Расіі музыку Л. Бетховена, Ф. Ліста, Г. Берліёза, Ф. Шапэна, Э. Грыга і іншых.
Нягледзячы на вядомую аднабаковасць сваіх поглядаў на мастацтва, недаацэнку некаторых выбітных мастацкіх з’яў (напрыклад, творчасці П. І. Чайкоўскага, майстроў «Свету мастацтва» і інш.), У. В. Стасаў унёс істотны ўклад у распрацоўку найважнейшых пытанняў айчыннай расійскай эстэтыкі.
Лошыца (жылы раён)
Лошыца — жылы раён у Мінску. Размешчаны ў паўднёвай частцы горада, ад МКАД аддзелены вуліцай Прушынскіх, мікрараёны Лошыцы пабудаваны абапал Ігуменскага тракту. Адзін з самых новых раёнаў Мінска — забудова пачалася ў 2000 годзе. Разлічаны на 50 тысяч жыхароў.
Недалёка ад жылога раёна, у сутоках рэк Свіслачы і Лошыцы, каля былой вёскі Лошыца 1 (вуліца Чыжэўскіх) знаходзіцца Лошыцкі сядзібна-паркавы комплекс — помнік сядзібна-паркавага мастацтва другой паловы XIX стагоддзя.
Назва
Назва Лошыца ад назвы прытока Свіслачы ракі *Лошы (пазнейшая памяншальная форма — Лошыца). Назва балцкага паходжання.
Звязана або з літоўскім lašėti «капаць», або з аманімічным яму lašėti «блішчэць», lašis «ласось» (назва ласося матываваная яго стракатай, блішчастай луской ).
Назва Лоша (> Лошыца) магла значыць як «Ціхаплынная (рака)», так і «Ласасіная (рака)» або нават «Блішчастая (рака)».
Грамадская інфраструктура
У жылым раёне існуе развітая гарадская інфраструктура. У кожным мікрараёне створана развітая сетка гандлёвых аб’ектаў, аптэк і іншых аб’ектаў грамадскага абслугоўвання. У жылым раёне размешчана дзяржаўная натарыяльная кантора № 1 Ленінскага раёна горада Мінска. У мікрараёне Лошыца-1 размешчаны ГЦ «Гіпа» і ГЦ «Е-сіці».
Транспарт
Праз раён праходзяць аўтобусныя, а з 2010 года — тралейбусныя маршруты. Раён абслугоўвае дыспетчарская станцыя Лошыца-2.
<div class="NavHead" style="background:#FA8072; padding-bottom: 2px; padding-top: 2px; text-align:center; padding-left:1em"> Транспартная інфраструктура мікрараёна <div class="NavContent" style="margin-bottom: 0.1em; padding: 0.2em; border-left-style:solid; border-left-width:3px; border-left-color:#c6e2ff; background-color:#c6e2ff;text-align:center;">
Славутасці
Побач з жылым раёнам знаходзіцца сядзібна-паркавы комплекс Прушынскіх — помнік сядзібна-паркавага мастацтва XVIII—XIX стагоддзяў. Знаходзіцца на паўднёвай ускраіне Мінска ў сутоках рэк Свіслач і Лошыца. Парк з’яўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасцю рэспубліканскага значэння.
Раён таксама вядомы Лошыцкім ярам — месцам дзе праводзіліся масавыя расстрэлы органамі НКУС у 1937—1941 гадах.
У ваколіцах жылога раёна знаходзяцца Лошыцкія курганныя могільнікі.
Косу
Створана ў 1972—1978 гг. на рацэ Бандама ў мэтах гідраэнергетыкі і арашэння. Плошча вадасховішча складае 1500 (1855 ) км². Даўжыня 150 км. Аб’ём вады 29,5 (28,8 ) км³. Вышыня плаціны вадасховішча складае 58 м, даўжыня 1500 м.
Марка Паўлоўскі
Марка Паўлоўскі (Марко Павловски; нар. 7 лютага 1994, Бялград) — сербскі футбаліст, паўабаронца чарнагорскага клуба «Будучнаст» з Падгорыцы.
Клубная кар’ера
З’яўляецца выхаванцам школы бялградскага ОФК, з 2011 года выступаў за асноўную каманду. Усяго за клуб ён правёў 44 матчы, у якіх забіў 4 галы і аддаў 3 галявыя перадачы. Улетку 2013 года адправіўся ў арэнду, у партугальскую каманду «Порту B» (Д2). У складзе каманды Марка Паўлоўскі адгуляў у 30 матчах і зарабіў 5 выніковых балаў (2+3). У ліпені 2015 года адправіўся ў арэнду, у бельгійскі клуб «Мускрон» (Д1), за які згуляў 4 матчы. У жніўні 2016 года перайшоў у харвацкі «Спліт», у складзе каманды прыняў удзел у 27 матчах, у якіх забіў гол і аддаў галявую перадачу. У жніўні 2017 года Марка Паўлоўскі становіцца іграком сербскага клуба «Вождавац», тут футбаліст згуляў у дзесяці матчах. А ў 2018 годзе адправіўся ў партугальскі клуб «Варзім» (Д2), дзе прыняў удзел у 31 матчы і здолеў зарабіць восем балаў (1+7).
У сакавіку 2021 года далучыўся да літоўскага «Рыцярэя», дзе замацаваўся ў стартавым складзе. У лютым 2022 года перайшоў у іншы літоўскі клуб — «Судуву», пакінуў яе ў студзені 2023 года. У лютым 2023 года стаў іграком чарнагорскай «Будучнасці».
Міжнародная кар’ера
У 2013 годзе ў складзе юніёрскай зборнай Сербіі атрымаў перамогу на чэмпіянаце Еўропы да 19 гадоў, сам трапіў у склад сімвалічнай зборнай чэмпіянату.
NBC
Нацыяна́льная шырокавяшча́льная кампа́ния, скар. «Эн-бі-сі́» (National Broadcasting Company, скар. NBC) — амерыканская тэлевізійная сетка са штаб-кватэрай, якая знаходзіцца ў небаскробе GE Building у Ракфелераўскім цэнтры ў Нью-Ёрку, і з дадатковымі асноўнымі офісамі ў Бербанку (штат Каліфорнія) і Чыкага. Тэлекампанію часта завуць «паўлінам» з-за яе стылізаванага лагатыпа, створанага першапачаткова для каляровых тэлеперадач.
Сфарміраваны ў 1926 годзе «Радыёкарпарацыяй Амерыкі» (Radio Corporation of America, RCA), NBC стала першай буйной радыёвяшчальнай сеткай у Злучаных Штатах. У 1986 годзе General Electric выкупіў NBC за $ 6,4 млрд у RCA. General Electric валодаў RCA і NBC да 1930 года, пасля чаго быў вымушаны іх прадаць у выніку антыманапольных абвінавачванняў. Сетка ў наш час з'яўляецца часткай медыякампаніі NBC Universal, падраздзялення General Electric, якая 1 снежня 2009 года набыла пакінутыя 20 % акцый NBC Universal, у кампаніі Vivendi. 3 снежня 2009 года кампанія Comcast абвясціла пра куплю 51 % акцый NBC Universal. NBC даступная ў прыблізна 112 мільёнах хатніх гаспадарках, — 98,6 % гаспадарках, якія маюць тэлевізары. NBC мае 10 станцый, якія належаць і кіруюцца ёю, і каля 200 філіялаў у ЗША.
Умба (пасёлак гарадскога тыпу)
Умба (У́мба) — пасёлак гарадскога тыпу ў Мурманскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы населены пункт Церскага раёна і гарадскога паселішча Умба. Пасёлак размешчаны на Кандалакшскім беразе Белага мора ў Кандалакшскім заліве, ля вусця ракі Умба. Паморскае сяло Умба ўпершыню згадваецца ў 1466 годзе. Бліжэйшая чыгуначная станцыя размешчана ў горадзе Кандалакша (110 км на паўночны захад ад пасёлка). У пасёлку працуюць сярэдняя школа, прафесійнае вучылішча, бібліятэка, дзіцячая спартыўная школа, дзіцячая школа мастацтваў.
Станкаўцы
Ста́нкаўцы (, Станковцы) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 89 двароў, 163 жыхары.
Інфраструктура
Ёсць крама.
NGC 3558
NGC 3558 (іншыя абазначэнні — MCG 5-27-8, MK 422, ZWG 155.89, ZWG 156.10, DRCG 23-16, PGC 33960) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Трэцяя паліцэйская часць Мінска
Трэцяя паліцэйская часць — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка дарэвалюцыйнага Мінску ў XIX — пачатку XX стст. Займала тэрыторыю злева ад Свіслачы, была найвялікшай і найбольш стракатай.
Забудова часці была пераважна драўлянай, бліжэй да цэнтра горада сустракаліся мураваныя будынкі і брукаваныя вуліцы. На яе тэрыторыі знаходзіліся прамысловыя прадпрыемствы і ваенныя кашары.
Бенедыкт Хёведэс
Бенеды́кт Хёведэс (Benedikt Höwedes; нар., Гальтэрн-ам-Зэе, ФРГ) — нямецкі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 2014 года ў складзе нацыянальнай зборнай Германіі.
Трэцяя паліцэйская часць Мінска
Насельніцтва — працоўныя, сяляне, рамеснікі, гандляры, чыноўнікі ніжэйшага рангу, ваенныя, дробныя абшарнікі.
Бенедыкт Хёведэс
Кар’ера
У 2001 годзе Хёведэс патрапіў у акадэмію «Шальке 04». У 2003 годзе, з’яўляючыся капітанам каманды «Шальке» да 19-ці гадоў, стаў чэмпіёнам краіны ў гэтым узросце. У студзені 2007 года падпісаў прафесійны кантракт з клубам да 2010 года. 3 кастрычніка 2007 года дэбютаваў у складзе «Шальке» у выязным матчы супраць «Русенбарга» з Тронхейма ў Лізе чэмпіёнаў. А праз тры дні матчам з «Карлсруэ» Бенедыкт дэбютаваў і ў Бундэслізе.
У жніўні 2017 года быў аддадзены ў арэнду італьянскаму «Ювентусу», аднак з-з траўмы амаль не гуляў. У ліпені 2018 года перайшоў у маскоўскі «Лакаматыў», падпісаўшы чатырохгадовы кантракт. У чэрвені 2020 года разарваў пагадненне з расійскім клубам, а ў ліпені абвясціў аб завяршэнні кар’еры.
Нацыянальная зборная
29 мая 2011 года ў матчы зборных Германіі і Уругвая дэбютаваў за нямецкую зборную, адыграўшы на поле 24 хвіліны. Пасля ўдзелу ў трох матчах кваліфікацыі да чэмпіянату свету 2014 года Хёведэс быў абраны ў спіс 23 ігракоў на фінальны турнір. У першым матчы групавога раўнду Бенедыкт выйшаў у стартавым складзе ў матчы супраць зборнай Партугаліі. Пазней ён стаў перамоцам турніру разам са сваёй камандай. Хёведэс стаў адным з трох нямецкіх ігракоў, якія адгулялі кожную хвіліну ўсіх сямі матчаў чэмпіянату разам з брамнікам Мануэлем Ноерам і капітанам абаронцам Філіпам Ламам.
Дасягненні
«Шальке 04»:
«Ювентус»:
«Лакаматыў»:
Германія:
Доўгі Брод
До́ўгі Брод, Даўгабро́дскае прадмесце — гістарычны раён Мінска, размешчаны ў заходняй частцы горада, на поўдзень ад Вайсковых могілак на старадаўнім Магілёўскім гасцінцы.
На паўднёвым захадзе ад Доўгага Броду размяшчаецца Стромкі (Круты) Бераг, на паўночным захадзе — Залатая Горка, на ўсходзе — Малая Сляпянка, на паўночным ўсходзе — Маляўшчына, на поўдні — Архірэйская Слабодка.
Сучаснасць
У цяперашні час пра колішняе прадмесце нагадвае Даўгабродская вуліца (у 1967 годзе перайменаваная ў гонар Казлова, аднак у 1987 — паўднёвай частцы вуліцы была вернутая гістарычная назва).
Мільча
Мі́льча (, Мильча) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці, каля ракі Вілія. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавета. За 57 кіламетраў на паўночны ўсход ад г.Вілейка, 160 кіламетраў ад Мінска, 30 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Будслаў.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Даўгінава Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
У міжваенны перыяд (1923—1939) у Мільчы месцілася памежная застава KOP «Milcza».
У 1940—1977 гадах цэнтр Мільчанскага сельсавета.
Дрэвастой
Дрэвастой — сукупнасць дрэў, якія з'яўляюцца асноўным кампанентам насаджэння, або сукупнасць драўнянай расліннасці, утваральнай лес.
Дзятлаўшчына
Назву Дзя́тлаўшчына маюць:
Чэмпіянат Беларусі па хакеі з шайбай 1993
Чэмпіянат Беларусі па хакеі з шайбай 1993 — 1-ы сезон мацнейшага дывізіёна Чэмпіянату Беларусі па хакеі з шайбай. Сезон пачаўся 13 сакавіка і скончыўся 13 красавіка 1993 года. У турніры прынялі ўдзел 4 клубы з Беларусі.
Васіль Іванавіч Жарко
Васіль Іванавіч Жарко (, в. Леснікі Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці, БССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр аховы здароўя Беларусі (2006—2016), Намеснік Прэм’ер-міністра Беларусі (2016—2018).
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Леснікі Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці Беларускай ССР у 1956 г.
1971—1975 — вучоба ў медыцынскім вучылішчы.
1975—1977 — служба ў шэрагах Савецкай Арміі.
У 1977 годзе — памочнік санітарнага ўрача раённай Санітарна-эпідэмічная станцыя г. Івацэвічы.
1977—1984 — студэнт Мінскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута. Выдатнік аховы здароўя Беларусі.
1983—1991 — фельчар здароўпункту пры паліклініцы № 29 г. Мінску, урач-інтэрн дзіцячай абласной бальніцы г. Брэста, урач-тэрапеўт, раённы педыятар, загадчык аддзяленнем Драгічынскай раённай бальніцы.
1991—2002 — урач-інспектар, намеснік начальніка ўправы аховы здароўя Брэсцкага аблвыканкама.