cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Валадар Расціславіч
Войны і саюзы
Перамышльскае княства, як пішуць летапісы «горная краіна Перамышльская», межавала з Польшчай і канфлікты Валадара з палякамі былі справай звыклай. Пагаршалася гэта тым, што польскі князь (1102—1138) Баляслаў III Крывавусты быў зяцем вялікага князя кіеўскага (1093—1113) Святаполка Ізяславіча і князя ўладзімір-валынскага (1100—1118) Яраслава Святаполчыча. Апошнія былі сапернікамі, і нават ворагамі, Расціславічаў, а таксама іх саюзніка Уладзіміра Усевалдавіча. Пра войны Валадара з палякамі паведамляюць польскія сярэднявечныя крыніцы — Хроніка Вінцэнція Кадлубека, «Велікапольская хроніка» і пазнейшыя (XV ст.) Аналы Яна Длугоша — Валадар неаднакроць нападаў на Польшчу, таксама і палякі неаднакроць ваявалі яго Перамышльская княства.
Польскі палон Валадара
Пасля 1118 года ў Перамышль перабег значны польскі арыстакрат Пётр Властовіч, ён заняў пры двары Валадара высокае месца і быў у блізкіх адносінах з князем, нават стаў хросным яго сына. У 1122 годзе Пётр Властовіч, відаць, вырашыў вярнуцца ў Польшчы і выдаў Валадара палякам. Крыніцы разыходзяцца ў тым, якім менавіта чынам Властовіч выдаў князя, адны пішуць, што схапіў на піру, другія, што на паляванні, трэція — пад час паходу на Польшчу навёў на засаду або здрадзіў у баі. У кожным разе, Валадар трапіў у палон да Баляслава Крывавустага ў Кракаў і некаторы час правёў у вязніцы. Брат Валадара — Васілька Расціслававіч пачаў перамовы і заплаціў за яго вялізны выкуп — паводле Я. Длугаша, 12 000 грыўняў срэбра — што прычынілася працягламу гаспадарчаму крызісу ў Перамышльскім і Церабоўльскім княствах. Выкуп выплочваўся часткамі і пакуль не быў выплачаны ў закданіках заставаўся адзін з сыноў Валадара, Я. Длугаш называе яго Яраславам. На меркаванне П. Стэфановіча, гэты Яраслаў — хрэснік Пятра Властовіча, т.б. нарадзіўся ў 1118—1122 гадах і з іншых крыніц не вядомы. Грыўняў (грашовых зліткаў) на выкуп не хапіла і частка сумы выплочвалася каштоўным посудам, вопраткай і інш. Валадар вярнуўся ў Перамышль, паводле Я. Длугаша, 22 ліпеня 1122 года.
Апошнія гады
Магчыма, адной з умоў выкупу Валадара была дапамога братоў Яраславу Святаполчычу, які хацеў вярнуць сабе Уладзімір-Валынскі адабраны Уладзімірам Усевалдавічам. Прынамсі, у 1123 годзе да Уладзімір-Валынскага, дзе сядзеў ужо Андрэй Уладзіміравіч, Яраслаў Святаполчыч падступіў з саюзным войскам з палякаў, венграў, чэхаў і дружын Валадара і Васількі. Аднак, Яраслаў загінуў пад горадам і саюз распаўся, кожны вяртаўся дадому. Тады Расціславічы паслалі з «маленнем» і дарамі да Уладзіміра Усевалдавіча, які ішоў ужо вайною, і ён дараваў ім.
Такім чынам, саюз з Баляславам быў разарваны і Валадар пачаў новую вайну з Польшчай, адправіў туды свайго сына Уладзімірку. Паводле польскіх крыніц, Уладзімірка «варожа лютаваў, спусташаў палі і паліў жытло, ажно да Беча, не сустрэў ніякага супраціву, і, захапіў і сагнаў як здабычу мноства быдла, вывеў яго на Русь». У адказ Баляслаў уварваўся ў Перамышльская княства і разбіў Валадара каля Віліхава (месца не ідэнтыфікавана).
Памёр Валадар 19 сакавіка 1125 г. (сакавіцкага году), князем перамышльскім. Пахаваны ў царкве св. Іаана ў Перамышлі, якую сам і пабудаваў. Парэшткі Валадара чакаў прыкры лёс, праз 300 гадоў  — у 1412 годзе праз Перамышль праязджаў кароль польскі Уладзіслаў Ягайла, які загадаў выкінуць з грабніц парэшткі старых перамышльскіх князёў і епіскапаў, а кафедральны сабор св. Іаана перадаць каталікам.
NGC 3978
NGC 3978 (іншыя абазначэнні — UGC 6910, MCG 10-17-105, ZWG 292.47, IRAS11535+6047, PGC 37502) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Крысціна Шмігун-Вяхі
Крысціна Шмігун-Вяхі (эст. Kristina Šmigun-Vähi;, , Эстонская ССР) — эстонская лыжніца, двухразовая алімпійская чэмпіёнка, чэмпіёнка свету.
Ракета-Лігурэ
Насельніцтва складае 224 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 22 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 15060. Тэлефонны код — 0143.
Крысціна Шмігун-Вяхі
Дэбютавала на Алімпійскіх гульнях 1994 года ў Лілехамеры ва ўзросце 16 гадоў.
Ракета-Лігурэ
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santi Anna e Gioacchino.
Крысціна Шмігун-Вяхі
8 разоў прызнавалася лепшай спартсменкай года ў Эстоніі (1997, 1999, 2000, 2002, 2003, 2004, 2006, 2010).
Бітва ў Мёрах
Бітва ў Мёрах — умоўная назва, якую ў СМІ далі інцыдэнту, што адбыўся ў кастрычніку 1957 года ў Мёрскім раёне, калі воўк, хворы на шаленства, пакусаў не менш за 25 мясцовых жыхароў.
Крысціна Шмігун-Вяхі
Пасля заканчэння сезона 2009/10 завяршыла кар’еру. У сакавіку 2019 года па выніках выбараў у Рыйгікогу стала дэпутатам у складзе Рэфармістаў. 4 красавіка 2019 г. прыняла прысягу і ўдзел у першым пасяджэнні парламента Эстоніі.
Бітва ў Мёрах
Абставіны трагедыі
З 5 па 7 кастрычніка 1957 года ў тагачаснай Маладзечанскай вобласці, у асноўным у Мёрскім раёне, шалёны воўк прабег больш за 150 км, нападаючы на людзей і свойскіх жывёл. Па яго маршруце пацярпелі 25 чалавек, у тым ліку 19 — вельмі цяжка, каля 50 свойскіх жывёл, а таксама невядомая колькасць дзікіх жывёл. Агмень заражэння склаў некалькі соцен квадратных кіламетраў.
Ваўка забіў жыхар вёскі Слабада Васіль Тычка.
Выратаванне пацярпелых
Ужо 6 кастрычніка пра здарэнне стала вядома ў Маскве. Па збегу прыязных абставінаў літаральна за некалькі гадоў да гэтага ў СССР была распрацавана першая савецкая вакцына супраць шаленства. У Мёрскі раён быў накіраваны Леанід Балтуцый, адзін з распрацоўшчыкаў новай вакцыны.
Пераадолеўшы цяжкасці транспарціроўкі вакцыны з Масквы праз Маладзечна — абласны цэнтр — у Мёры, Л. Балтуцый прыехаў на месца, дзе мясцовыя ўлады абвясцілі каранцін, разгарнулі аператыўны штаб і прыцягнулі атрад і. У Мёрах разгарнулі шпіталь, куды звозілі пацярпелых. З Масквы і Мінска вяліся кансультацыі па прамой радыёсувязі, акрамя гэтага з Мінска дастаўлялі ўсе неабходныя матэрыялы і абсталяванне, патрэбныя для чарапных і пластычных аперацый.
Леанід Гаўрылавіч Балтуцый пазней расказваў, што пад уплывам эмоцый пасля сустрэчы з вялікай групай сваякоў і аднавяскоўцаў пацярпелых, якія прыйшлі развітвацца з блізкімі, ён даў сумленнае слова, што ніхто не памрэ. Усім правялі курс антырабічных уколаў, а таксама патрэбныя хірургічныя аперацыі. Вядома, што прынамсі некалькі чалавек атрымалі цяжкія траўмы вачэй, твараў, таму і аперацыі патрабавалі ўдзелу профільных спецыялістаў высокага ўзроўню. Усе пацярпелыя выжылі.
Супрацьэпідэміялагічныя мерапрыемствы
Акрамя ўласна лячэння пацярпелых, у рэгіёне быў праведзены шэраг каранцінных мерапрыемстваў. Частка пакусанай ваўком хатняй жывёлы прыйшлося неадкладна забіць, іншую са слядамі свежых ран адправілі ў асаблівы каранцін. Усіх свойскіх сабак пасадзілі на прывязь, а бяздомных адстрэльвалі спецыяльныя брыгады паляўнічых. Таксама быў выраблены адстрэл і дзікіх жывёл у навакольных лясах.
Уплыў на культуру
У 1964 годзе кінарэжысёрам Віктарам Архангельскім быў зняты дакументальны фільм «Бітва ў Мёрах».
У 1962 годзе Аляксандр Лін напісаў кнігу «Бітва ў Мёрах», якая прысвечана абставінам здарэння. У кнізе шмат геаграфічных недакладнасцей: вёска Лявонпаль завецца «Лемпаль», забойцам ваўка называецца выдуманы Фёдар Тычына, заміж Заходняй Дзвіны згаданы Нёман, а абставіны гібелі ваўка і далейшых падзей не супадаюць з аповедамі мясцовых жыхароў.
Уолтэр Холбрук Гаскел
Уолтэр Холбрук Гаскел (, Неапаль -, Грэйт-Шэлфард, паблізу Кембрыджа) — англійскі фізіёлаг.
Біяграфія
Скончыў Кембрыджскі ўніверсітэт (1878) і працаваў там жа. Член Лонданскага каралеўскага таварыства (1882). У 1882 выявіў узмацненне скарачэнняў сэрца ў чарапахі пры раздражненні сімпатычнай нервовых валокнаў. Паводле Гаскела, прычына аўтаматызму сардэчных скарачэнняў - у самой цягліцы сэрца, а нервовыя клеткі рэгулююць яе функцыянальны стан (міягенная тэорыя аўтаматызму сэрца). Усталяваў закон т. зв. градыенту сэрца: аўтаматызм ўчастка сардэчнай сценкі ў пазваночных жывёл тым менш, чым далей ён размешчаны ад вянознага канца сэрца. У сэрцы халоднакроўных Гаскел выявіў адмысловы від атыповай мышачнай тканкі, якая мае прамыя адносіны да ўзнікнення і правядзення ўзбуджэння (у сэрца цеплакроўных падобная тканка атрымала назву пучка Гіса). Упершыню ужыў тэрмін "сардэчны блок" для характарыстыкі парушэння сардэчнай праводнасці. Даследуючы будову вегетатыўнай нервовай сістэмы, Гаскел паказаў, што нервовыя шляхі сімпатычнага і блукаючага нерваў складаюцца з двух нейронаў - прэгангліянарнага і постгангліянарнага.
Кадзуо Іманісі
(今西 和男; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1966 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Бітва пры Бадры
Бітва пры Бадры (غزوة بدر) — першая буйная бітва паміж мусульманамі і курайшытамі (да гэтай бітвы ў 623—624 адбылося некалькі дробных сутыкненняў паміж мусульманамі і мекканцамі), якая адбылася ў другім годзе па хіджры сямнаццатага чысла месяца Рамадан у пятніцу раніцай 17 сакавіка 624 гг. у Хіджазе (захад Аравійскага паўвострава). Буйная баявая перамога мусульман і фактычна паваротны пункт у іх барацьбе супраць курайшытаў. Узмацніла распаўсюджванне ісламу аж да буйнога паражэння мусульман у бітве пры Ухудзе (627). Мусульманская армія налічвала 300—317 чалавек, 82-86 мухаджыраў, 61 чалавек з племя Аус і 170 з племя Хазрадж.
Спіс знішчаных або пашкоджаных устаноў адукацыі падчас расійскага ўварвання ва Украіну (2022)
Спіс знішчаных або пашкоджаных устаноў адукацыі падчас Уварвання Расіі ва Украіну (2022). У табліцы першая лічба паказвае агульную колькасць пашкоджаных устаноў, лічба ў дужках удакладняе колькасць поўнасцю знішчаных. Установы перадвысшай адукацыі дадаюцца ў слупок УП(ПТ)А. Даныя няпоўныя з-за аскладненай ацэнкі сітуацыі ў зонах баявых дзеянняў.
Благаўка (рака)
Бла́гаўка — рака ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці, правы прыток ракі Беседзь (басейн Дняпра). Даўжыня 7,2 км. Пачынаецца за 1,2 км на ўсход ад вёскі Мосін, вусце каля вёскі Янаполле. Рэчышча на працягу 2 км ад вытоку каналізаванае.
Шэнькаўка
Шэнькаўка (Шеньковка) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Карзоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Шэнькаўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Шэнькаўку не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Ерафей Паўлавіч
Ерафей Паўлавіч — пасёлак гарадскога тыпу ў Скавародзінскім раёне Амурскай вобласці Расіі. Насельніцтва 5,5 тысяч чалавек (2005). Станцыя на Транссібірскай магістралі. Названы ў гонар Ерафея Хабарава. Насельніцтва пераважна занята абслугоўваннем чыгункі.
Юрый Глябовіч
Юрый Глебавіч Глябовіч (? — пасля 1520) — дзяржаўны дзеяч ВКЛ.
Cын смаленскага ваявода Глеба, першага вядомага прадстаўніка роду Глябовічаў.
Намеснік смаленскі (1492—99), староста жамойцкі (з 1494), намеснік аршанскі і аболецкі (1500—01), намеснік віцебскі (1503—08) і смаленскі (1508—14), староста мерацкі (з 1514) і ваўкавыскі (з 1520). У 1506 у складзе пасольства да вялікага князя маскоўскага. У час вайны Маскоўскай дзяржавы з ВКЛ 1512—22 у 1513 абараняў Смаленск ад маскоўскага войска.
Новая Зеландыя
Новая Зеландыя (New Zealand; маоры звычайна: Aotearoa) — геаграфічна ізаляваная астраўная краіна ў паўднёвай частцы Ціхага акіяна, бліжэйшымі да Новай Зеландыі значнымі па памерах тэрыторыямі сушы з’яўляюцца Новая Каледонія на поўначы на адлегласці 1.500 км, Аўстралія на паўночным захадзе на адлегласці каля 1.600 км праз Тасманава мора і матэрыковая частка Антарктыды на адлегласці амаль што 3.000 км на поўдзень. Асноўная тэрыторыя Новай Зеландыі размешчана на двух галоўных астравах — Паўночным і Паўднёвым, а таксама на шматлікіх невялікіх астравах. Самымі значнымі па плошчы сярод апошніх з’яўляюцца востраў Сцюарт, Вялікі Бар’ерны востраў і астравы Чатэм. Сталіца — Уэлінгтан
Ні па геаграфічных, ні па культурных асаблівасцях Новую Зеландыю немагчыма адназначна аднесці да аднаго з кантынентаў. Тэрыторыя краіны ляжыць часткова на Аўстралійскай, часкова на Ціхаакіянскай літасферных плітах, а насельніцтва паходзіць пераважна з двух розных культурных рэгіёнаў: нашчадкі ў асноўным брытанскіх каланістаў у еўрапейскім і карэннае насельніцтва маоры ў палінезійскім культурным поясе Акіяніі.
Новая Зеландыя ўваходзіць у склад Каралеўстваў Садружнасці. Да Каралеўства Новая Зеландыя, галоўным прадстаўніком якога з’яўляецца брытанскі манарх, належаць таксама на прынцыпе «беспрымусовай асацыяцыі» (in free association) адміністрацыйна незалежныя тэрыторыі Астравоў Кука і Ніуэ, а таксама новазеландская калонія Такелау. Акрамя гэтага, Новая Зеландыя заяўляе аб сваіх тэрытарыяльных прэтэнзіях на рэгіён Рос у Антарктыдзе, які, адпаведна, стаў бы пятай часткай Каралеўства Новая Зеландыя.
За Новай Зеландыяй замацавалася назва «зялёны востраў». Выклікана гэта ў першую чаргу адносна нізкай шчыльнасцю засялення і адпаведна некранутай рукой чалавека дзівоснай прыгажосцю прыроды, а таксама незвычайна разнастайнай і звязанай з ізаляваным геаграфічным месцазнаходжаннем непаўторнай вегетацыяй.
Геаграфічнае месцазнаходжанне і тапаграфія
Агульная плошча Новай Зеландыі складае 270.534 км² і з’яўляецца некалькі меншай за Італію, але большай за Аб’яднанае Каралеўства альбо Усходнюю Германію. Маскімальная шырыня галоўных атравоў ва ўсходня-заходнім напрамку — 200 км, з поўначы на поўдзень Новая Зеландыя прасціраецца на 1.600 км.
Плошча Паўночнага вострава складае 113.729 км², з шырокімі нізінамі, у першую чаргу ў рэгіёне Вайката. У цэнтральнай частцы вострава дамінуе Цэнтральнае плато, на якім знаходзіцца Нацыянальны парк Тангарыра з вулканамі Нгаўрухоэ, Тангарыра і Руапеху і які быў аб’яўлены ЮНЕСКА першым камбінаваным аб’ектам Сусветнай спадчыны: як культурнай, так і прыроднай. Самае высокае ўзвышэнне вострава — гара Руапеху (2797 м). На поўначы ад Руапеху, у самым цэнтры Паўночнага вострава раскінулась возера Таупа, самае вялікае возера Новай Зеландыі. Праз усходнюю частку Паўночнага вострава цягнуцца шматлікія адносна невысокія горныя храбты, адметнай гарой заходняй часкі вострава з’яўляецца гара Таранакі, якая ўздымаецца на раўніне на вышыню 2.518 метраў і мае амаль што правільную конусападобную форму.
У НОвай Зеландыі знаходзіцца пагорак з самай доўгай назвай Таўматавакатангіангакаававатаматэатурыпукакапікімаўнгахаранукупакаівенуакітанатах
Геалогія
Каля 200 мільёнаў год таму Новая Зеландыя, як і большасць сённяшніх тэрыторый у паўднёвым паўшар’і Зямлі, належыла да кантынента Гандвана.
Гісторыя
Паводле палінезійскіх легенд, Новая Зеландыя заселена ў X—XIV стст. выхадцамі з астравоў Таварыства. Напярэдадні з’яўлення еўрапейцаў карэнныя жыхары Новай Зеландыі — маары падзялляліся на дзесяткі плямён, якія не мелі ўласных дзяржаўных утварэнняў. Адкрыта галандскім мараплаўцам А. Я. Тасманам у 1642 г., названа ў гонар адной з галандскіх правінцый. У 1769—1770 гг. даследавана англійскім капітанам Дж. Кукам. У пачатку XIX ст. ў Новай Зеландыі з’явіліся еўрапейскія місіянеры, утвораны першыя еўрапейскія місіянеры, утвораны першыя еўрапейскія пасяленні. 6 лютага 1840 г. прадстаўнікі брытанскага ўрада прымусілі правадыроў маары падпісаць дагавор, паводле якога над Новай Зеландыяй прызнаваўся брытанскі пратэктарат, з 1841 г. — брытанская калонія, месца масавай іміграцыі з Вялікабрытаніі. Захоп зямель маары прывёў да англа-маарыйскіх войнаў 1843—1871 гг. Да канца XIX ст. карэннае насельніцтва складала менш за 10 % жыхароў краіны. У 1893 г. уведзена ўсеагульнае выбарчае права. З 1907 г. Новая Зеландыя атрымала статус дамініёна — самакіравальнай краіны ў складзе Брытанскай імперыі. У 1-ю сусветную вайну больш за 100 тыс. новазеландцаў ваявалі ў Еўропе ў складзе брытанскіх войск.
Паводле Вэстмінстэрскага статута 1926 г. Новая Зеландыя атрымала з 1931 г. поўную самастойнасць ва ўнутраных і знешніх справах. У 2-ю сусветную вайну новазеландскія войскі ўдзельнічалі ў ваенных дзеяннях у Еўропе і на Ціхім акіяне. У 1951 г. Новая Зеландыя далучылася да саюза АНЗЮС (Аўстралія, Новая Зеландыя, ЗША), у 1954 г. — СЕАТА. Удзельнічала ў в’етнамскай вайне 1964—1973 гг. на баку ЗША. У палітычным жыцці Новай Зеландыі з 1930-х гг. супернічаюць Лейбарысцкая і Нацыянальная партыі. У 1980-я г. ўрад лейбарыстаў на чале з Д. Лонгі змагаўся за стварэнне бяз’ядзернай зоны ў паўднёвай частцы Ціхага акіяна. На парламенцкіх выбарах 1993 г. перамагла Нацыянальная партыя, урад якой (з 1997 г. на чале з Джэні Шыплі) пачаў рэформу для паскарэння эканамічнага развіцця краіны.
Эканоміка
Новая Зеландыя — развітая краіна з рынкавай сістэмай эканомікі, аснову якой складаюць сельская гаспадарка, апрацоўчая і харчовая прамысловасць і турызм. Эканоміка краіны мае экспартную арыентацыю. Асноўнымі гандлёвымі партнёрамі з’яўляюцца Аўстралія, ЗША, Японія, Кітай.
Валавы нацыянальны прадукт (ВНП) Новай Зеландыі складаў у 2007 годзе 112,7 млрд амерыканскіх даляраў, займаючы па гэтым паказчыку па розных ацэнках 58-60 месца ў свеце. Даходы дзяржаўнага бюджэту — 54,36 млрд долараў. Даходы на душу насельніцтва складалі ў 2007 годзе 26 300 амерыканскіх даляраў, займаючы па гэтым паказчыку 21 месца ў свеце. Узровень гадавога прыросту ВНП складае 4,8 %. Узровень інфляцыі паводле дадзеных 2006 года складаў 3,8 %. Знешні доўг краін паводле дадзеных 2006 года складаў 59,08 млрд долараў ЗША (47-е месца ў свеце), што складала ў разліку на душу насельніцтва арыентыровачна 11,7 тыс. долараў ЗША. Доля дзяржаўнага сектара ў эканоміцы невялікая: у 2008 годзе пад кантролем дзяржавы знаходзілася 19 прадпрыемстваў і арганізацый. Колькасць працаздольнага насельніцтва ў краіне ў 2007 годзе — 2 180 000 чалавек. Большая частка з гэтага ліку (да 65 %) занята ў сферы абслугоўвання. Узровень беспрацоўя ў 2007 годзе — 3,8 %.
Новая Зеландыя з’яўляецца членам шэрагу міжнародных і рэгіянальных эканамічных арганізацый. У ліку найбольш уплывовых — Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця, Сусветная гандлёвая арганізацыя, Азіяцка-Ціхаакіянскае эканамічнае супрацоўніцтва, Міжнароднае энергетычнае агенцтва. Новая Зеландыя ў 2012 годзе ўзначаліла рэйтынг лепшых краін для вядзення бізнесу, складзены амерыканскім дзелавым часопісам Forbes. Годам раней Новая Зеландыя займала другі радок спісу. Лідарства Новай Зеландыі забяспечыў яе «празрысты і стабільны» бізнес-клімат, падбадзёрыць прадпрымальніцтва, тлумачаць у Forbes. Новая Зеландыя заняла першае месца па чатырох з 11 паказчыкаў, якія даследавалі супрацоўнікі Forbes. Краіна лідыруе ў сферы асабістай свабоды, абароны правоў інвестараў, па нізкіх ўзроўнях бюракратызацыі і карупцыі.
Грашовая сістэма
Грашовая сістэма Новай Зеландыі зарадзілася толькі з прыходам на гэтыя землі першых еўрапейцаў. У больш раннія часы маоры не выкарыстоўвалі грошы ў звыклым разуменні гэтага слова, аддаючы перавагу будаваць свае эканамічныя ўзаемаадносіны на аснове бартэрных абменаў. Да 1840 года ў краіне не існавала адзінай манетнай сістэмы і пасяленцы выкарыстоўвалі ў асноўным манеты брытанскай чаканкі. Банкноты былі значна менш распаўсюджаныя ў звароце. Пасля 1840 года ў зварот увайшлі прыватныя даўгавыя абавязацельствы і банкноты, якія выпускаюцца прыватнымі гандлярамі. Такая сітуацыя складвалася аж да 1881 года, і сумарна 48 прыватных гандляроў за гэты перыяд выпусцілі ў абарачэнне свае банкноты і манеты. У 1897 годзе адзінай афіцыйнай валютай краіны сталі грашовыя знакі Вялікабрытаніі. Акрамя гэтага, яшчэ 6 банкаў краіны мелі права выпускаць у абарачэнне ўласныя банкноты. З 1930 года адзінай легальнай валютай краіны сталі грашовыя знакі, якія ўводзяцца ў абарачэнне Рэзервовым банкам Новай Зеландыі (Reserve Bank of New Zealands). У якасці ўзору стала выкарыстоўвацца брытанская грашовая сістэма з дзяленнем на фунты стэрлінгаў, шылінгі і пенсы. У 1967 годзе ў зварот была ўведзена дзесятковая сістэма з адначасовым увядзеннем у абарачэнне долараў і цэнтаў.
У цяперашні час у звароце краіны знаходзяцца банкноты наміналам у 5, 10, 20, 50 і 100 долараў і манеты наміналам 1 і 2 долара і 10, 20 і 50 цэнтаў.
Банкаўская сістэма
Новая Зеландыя валодае наладжанай сістэмай банкаўскіх паслуг, пабудаванай на сістэме абавязковага дзяржаўнага ліцэнзавання ўсёй банкаўскай дзейнасці. Станам на 2009 год у краіне дзейнічала 19 банкаў, з якіх 9 з’яўляліся аддзяленнямі буйных міжнародных банкаў. Арганізацыя банкаўскай дзейнасці каардынуецца Рэзервовым банкам Новай Зеландыі, які выконвае функцыі цэнтральнага банка краіны і вызначае манетарную і фінансавую палітыку дзяржавы. Асноўныя банкі краіны маюць разгалінаваную сетку аддзяленняў ва ўсіх асноўных населеных пунктах краіны, пры гэтым аддзяленні KiwiBank працуюць на базе паштовых аддзяленняў сувязі. Усе асноўныя банкі краіны ўдзельнічаюць у міжбанкаўскай сістэме EFTPOS (Electronic Funds Transfer at Point of Sale), якая забяспечвае ўзаемаразлікі па плацяжах крэдытных і дэбетавых карт.
Сельская гаспадарка
Новая Зеландыя мае міжнародную рэпутацыю краіны з эфектыўнай і высокаразвітай сельскагаспадарчай індустрыяй. Прадукцыя прамысловай жывёлагадоўлі (асабліва малочная жывёлагадоўля і авечкагадоўля), садоўніцтва, вінаробства і вінаградарства, лесаводства сталі аднымі з асноўных крыніц нацыянальнай эканомікі. Даследчая праца і сучасныя тэхналогіі адыгрываюць важную ролю ва ўстойлівай канкурэнтаздольнасці новазеландскай сельскагаспадарчай прадукцыі і высокім попыце на яе на міжнародным рынку. Прамысловае пагалоўе авечак складала ў 2005 годзе больш за 40 млн галоў; пагалоўе буйной рагатай жывёлы — 8 600 000 галоў, з іх 4,2 млн галоў — малочны статак; фермерскае пагалоўе аленяў склала ў тым жа годзе 1 600 000 галоў.
Структура сельскагаспадарчай галіны Новай Зеландыі шмат у чым унікальная для развітых краін. Асноўнай яе асаблівасцю з’яўляецца адсутнасць якіх-небудзь датацый з боку дзяржавы фермерскім гаспадаркам. Гэта выклікае неабходнасць для вытворцаў і экспарцёраў сельскагаспадарчай прадукцыі самастойна канкурыраваць са сваімі калегамі з іншых краін, у многіх з якіх сельскагаспадарчая галіна традыцыйна карыстаецца субсідыямі дзяржавы. Менавіта ў гэтай сувязі Новая Зеландыя настойліва выступае на міжнародных эканамічных форумах і асабліва ў рамках СГА за ўвядзенне агульнага рэжыму кантролю за працэсамі дзяржаўных фінансавых падтрымак сельскагаспадарчых галін эканомікі ва ўсіх краінах-вытворцах. Кантроль за развіццём і функцыянаваннем сельскай гаспадаркі краіны ажыццяўляе Міністэрства сельскай гаспадаркі і лясной прамысловасці (Ministry of Agriculture and Forestry). Аднак, такі кантроль не з’яўляецца абмежавальным — уся сельская гаспадарка Новай Зеландыі існуе і развіваецца на прынцыпах свабоднай эканомікі.
Прамысловае рыбалоўства
Прамысловае рыбалоўства гуляе вялікую ролю як у жыцці новазеландцаў, так і ў развіцці эканомікі краіны. Гэта шмат у чым вызначае важнасць для Новай Зеландыі яе 200-мільнай выключнай эканамічнай зоны, якая з’яўляецца асноўнай базай для рыбаловаў краіны. У 2002 годзе эканоміка марскога гаспадаркі дала 3,3 млрд долараў або больш за 3 % ад велічыні ВНП. У 2006 годзе толькі экспарт свежавылаўленай рыбы і морапрадуктаў склаў 1,3 млрд долараў. Здабыча марскіх рэсурсаў ажыццяўляецца на аснове навукова абгрунтаваных норм кватавання, якія вызначаюцца дзяржавай і размеркавальных сярод нацыянальных рыбодобывающих кампаній. Частка квот на прамысловую здабычу належыць маоры. Для выканання кватуемага вылаву новазеландскія кампаніі часта фрахтуюць флот іншых краін, часцей за ўсё Украіны, Расіі, Кітая.
Рыбаловы краіны вядуць прамысловую здабычу больш за 130 відаў рыб і іншых марскіх рэсурсаў. Найбольш важнае значэнне сярод іх маюць новазеландскі макруронус, луцыян, хапласцет, кальмар, хек, лангуст і шэраг іншых. Каля 90 % здабытай рыбы і морапрадуктаў прызначаюцца для экспарту.
Прамысловая вытворчасць
Сельскагаспадарчая вытворчасць, прамысловае рыбалоўства, харчовая і лясная прамысловасць з’яўляюцца асновай эканомікі краіны і шмат у чым вызначаюць і кірунак развіцця прамысловай вытворчасці. Харчовая індустрыя — найбуйнейшая прамысловая галіна па занятасці і разгалінавання інфраструктуры ў эканоміцы Новай Зеландыі. Сумарныя аб’ёмы прадукцыі харчовай прамысловасці складаюць каля 10 % ВНП, а экспарт прадукцыі харчовай прамысловасці каля 15 млрд долараў. Характэрнай асаблівасцю краіны з’яўляецца і практычна поўная адсутнасць буйных прамысловых прадпрыемстваў і галін цяжкай прамысловасці. Разам з тым, у краіне існуе каля 15 000 кампаній, якія займаюцца вытворчасцю прамысловай прадукцыі для розных галін эканомікі. Вялікая доля вытворчасці арыентавана на экспарт. Прамысловыя кампаніі генеруюць сумарна каля 15 % ВНП. Асноўная колькасць прамысловай вытворчасці арыентавана на забеспячэнне патрэбаў аўтамабільнага транспарту, авіяцыі і абароннай галіны, а таксама на вытворчасць электронных вырабаў і ў прамысловасці высокіх тэхналогій.
Біятэхналагічная вытворчасць (асабліва сельскагаспадарчыя біятэхналогіі і фармакалагічныя тэхналогіі) традыцыйна для Новай Зеландыі. Яе гадавы аб’ём складае каля 800 млн долараў.
Энергетыка
У аснове энергетычнай галіны эканомікі Новай Зеландыі ляжыць выкарыстанне нафта- і газапрадуктаў, электраэнергіі і геатэрмальнай энергіі. У сувязі з бяз’ядзерным статусам краіны, атамная энергетыка ў Новай Зеландыі не выкарыстоўваецца, і планаў яе з’яўлення не існуе. Сумарныя энергетычныя паказчыкі здабычы газу ў Новай Зеландыі складаюць арыентыровачна 200 петаджоўляў. Сумарныя энергетычныя паказчыкі здабычы нафты складаюць 38 петаджоўляў. Здабыча нафты ў краіне прыкметна зніжаецца ў апошнія гады, і колькасць імпартуемых нафтапрадуктаў няўхільна расце, склаўшы ў 2004 годзе сумарна каля 300 петаджоўляў.
Здабыча вугалю ў Новай Зеландыі складае ў сумарных энергетычных паказчыках арыентыровачна 140 петаджоўляў (паводле дадзеных 2006 года). Каля траціны вугалю адпраўляецца на экспарт. Актыўна выкарыстоўваецца геатэрмальная энергія. З 129 вядомых геатэрмальных зон у Новай Зеландыі прамысловае значэнне маюць 36 зон з тэмпературамі вады ад 70 да 220 градусаў. Геатэрмальны пар выкарыстоўваецца ў цэлым шэрагу прамысловых і сельскагаспадарчых вытворчасцей, але асноўны яго аб’ём выкарыстоўваецца для выпрацоўкі электраэнергіі. Такое яго выкарыстанне дае не менш за 7 % (2,7 млрд кВт·г) ад агульнага аб’ёму ў краіне.
Агульная вытворчасць электраэнергіі ў краіне ў паказчыках 2006 года склала 41,5 млрд кВт·г. Пры гэтым найбольшая колькасць электраэнергіі (56 %, больш за 23 млрд кВт·г) было выраблена на гідраэлектрастанцыях. Газ і вугаль сталі наступнымі па важнасці крыніцамі атрымання электраэнергіі. З іх выкарыстаннем у 2006 годзе было выпрацавана адпаведна 21,3 % і 13,1 % ад агульнага аб’ёму электраэнергіі або 8,8 млрд кВт·г і 5,4 млрд кВт·г адпаведна. Альтэрнатыўныя крыніцы выпрацоўкі электраэнергіі прадстаўлены ветравым станцыямі, у 2006 годзе яны далі 1,5 % ад агульных аб’ёмаў.
Краіна працягвае актыўна развіваць ветраэнергетыку, падвоіўшы ў 2007 годзе генеравальныя аб’ёмы ветраэнергетычных ферм у параўнанні з паказчыкамі 2006 года. У 2008 годзе ў краіне дзейнічала 8 ветраэнергетычных ферм. 11 новых ферм знаходзяцца на розных стадыях будаўніцтва або праектавання.
Міжнародны гандаль
Геаграфічная ізаляванасць Новай Зеландыі, абмежаванасць уласнай індустрыяльнай базы і аддаленасць яе ад асноўных сусветных рынкаў прымушалі на працягу ўсёй гісторыі яе развіцця надаваць вялікую ўвагу знешнім гандлі і міжнароднаму эканамічнаму супрацоўніцтву. Паводле розных ацэнак не менш за 20 % вырабленай у краіне прадукцыі прызначана для экспарту. Паводле дадзеных 2006 года агульны аб’ём экспарту Новай Зеландыі складаў амаль 33 млрд долараў (тут і далей у гэтым раздзеле лічбы прыводзяцца ў новазеландскіх доларах) і аб’ём імпарту ў тым жа годзе перавысіў 37 млрд долараў.
Найбольшую долю імпарту ў краіну склалі нафтавыя і паліўныя прадукты, на такія закупкі спажыўцы краіны патрацілі больш за 3,1 млрд даляраў. Другі па велічыні нішай імпарту краіны сталі ў апошнія гады аўтамабілі, прыцягваючы 3,1 млрд долараў у агульным аб’ёме імпарту. Далей знаходзіцца імпарт авіяцыйнай тэхнікі з штогадовымі выдаткамі на яго не менш 1,7 млрд долараў.
Асноўнымі гандлёвымі партнёрамі краіны з’яўляюцца Аўстралія (аб’ём гандлю з гэтай краінай складае паводле дадзеных 2005 года 6,1 млрд долараў), ЗША (4,2 млрд долараў паводле тых жа дадзеных), Японія (3,3 млрд долараў). Не менш за 70 % экспарту з Новай Зеландыі прыпадае на краіны АТЭС.
Новай Зеландыяй заключаны шэраг Пагадненняў аб свабодным гандлі. Першае пагадненне падобнага роду было заключана ў 1966 годзе з Аўстраліяй, пазней (у 1983 годзе) пагадненне было пашыранае (Australia New Zealand Closer Economic Relations Trade Agreement). C 2001 года падобная дамова дзейнічае з Сінгапурам (New Zealand and Singapore Closer Economic Partnership). У 2005 годзе пагадненне аб свабодным гандлі было складзена з Тайландам (New Zealand and Thailand Closer Economic Partnership). У тым жа годзе аналагічнае па характары чатырохбаковае пагадненне было заключана з Брунеем, Чылі і Сінгапурам (Trans-Pacific Strategic Economic Partnership). У 2008 годзе першай сярод развітых краін Новая Зеландыя заключыла пагадненне аб свабодным гандлі з Кітаем (New Zealand China Free Trade Agreement)
Турызм
Сфера турызму і звязаныя з ёй індустрыі становяцца з кожным годам усё больш важнымі элементамі эканомікі Новай Зеландыі. Месцазнаходжанне краіны і прыгажосць яе прыроды ў спалучэнні з высокім узроўнем сэрвісу, выгодай транспартных структур і развіццём актыўных праграм прыцягнення турыстаў у краіну гэтаму спрыяюць. У цяперашні час турызм стварае не менш за 10 % ВНП краіны. У сферы турызму працуюць амаль 18 000 прадпрыемстваў, і яны ствараюць каля 10 % працоўных месцаў у краіне.
У 2006 годзе краіну наведала рэкордная за ўсю яе гісторыю колькасць турыстаў — 2 422 000 чалавек. Пры гэтым, у сярэднім кожны турыст знаходзіўся ў краіне 20 дзён, і яны сумарна патрацілі ў Новай Зеландыі больш за 6,5 млрд долараў. Асноўную колькасць турыстаў складаюць жыхары Аўстраліі. Значна вырасла за апошні час колькасць турыстаў з КНР, і яны склалі ў 2006 годзе другую па агульнай колькасці групу міжнародных турыстаў, якія наведалі краіну. Далей ідуць турысты з ЗША, Германіі, Паўднёвай Карэі, Японіі. У адносінах да грамадзян краін СНД Новая Зеландыя выконвае даволі жорсткі візавы рэжым. Сярэдні тэрмін разгляду дакументаў Іміграцыйнай службай Новай Зеландыі — 14 каляндарных дзён. У некаторых выпадках і ў залежнасці ад сезону гэты тэрмін можа быць скарочаны або павялічаны. Калі паездка плануецца ў лістападзе-студзені, дакументы на візу павінны быць пададзены мінімум за паўтара месяцы да даты ад’езду. Калі пры пералёце ў Новую Зеландыю самалёт робіць пасадку ў Аўстраліі, трэба аформіць транзітную аўстралійскую візу па-за залежнасці ад працягласці прыпынку ў Аўстраліі і намеры не пакідаць будынак аэрапорта.
NGC 5150
NGC 5150 (іншыя абазначэнні — ESO 444-43, MCG -5-32-23, IRAS13248-2918, PGC 47169) — галактыка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Далёкія (курганны могільнік)
Далёкія — курганны могільнік каля аграгарадка Далёкія Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 1 км на паўночны захад ад вёскі ў пералеску і на полі, каля дарогі ў в. Даўборы.
Апісанне
20 насыпаў вышынёй 1—1,5 м, дыяметрам 5—9 м. Даследавалі ў канцы XIX стагоддзя Ф. В. Пакроўскі, ў 1972 годзе М. М. Чарняўскі, у 1980 годзе Л. У. Дучыц. Пахавальны абрад — трупаспаленне. Знойдзены жалезныя нажы і спражкі, крэсіва, бронзавыя бранзалеты і гузікі, ляпныя пасудзіны. Датуецца VIII—XI стагоддзямі, належаў балта-славянскаму насельніцтву.
Ула Тойванен
Ула То́йванен (Ola Toivonen; нар. 3 ліпеня 1986, Дэгерфарс, Швецыя) — шведскі футбаліст фінскага паходжання, нападнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Швецыі (2007—2018).
Мае досвед гульні на пазіцыях атакавалага паўабаронцы, адцягнутага і вылучанага нападніка і нават крайняга паўабаронцы. Дзякуючы высокаму росту добра гуляў галавой, але аддаваў перавагу гуляць нагамі. У маладосці Тойванена параўноўвалі з Кімам Чэльстрэмам.
«Дэгерфарс»
Ула з’яўляецца выхаванцам клуба «Дэгерфарс» з аднайменнага мястэчка, першы матч за асноўны склад якога правёў у 2003 годзе. У сезоне 2004 «Дэгерфарс» заняў першае месца ў сваёй зоне трэцяга па ўзроўні дывізіёна і ў стыкавых матчах заваяваў месца ў другім па ўзроўні дывізіёне. У лістападзе 2005 года быў блізкі да пераходу ў стакгольмскі АІК, аднак гэты пераход не адбыўся.
«Эргрутэ»
У снежні 2005 года перайшоў у клуб Алсвенскана «Эргрутэ» з Гётэбарга, сума трансферу склала больш за 1 млн крон. У лютым 2006 года галоўны трэнер «Эргрутэ» Зоран Лукіч высока ацаніў здольнасці Тойванена. Дэбютаваў Ула ў Алсвенскане 1 красавіка 2006 года ў матчы першага тура супраць клуба ГАІС. У наступным матчы, 10 красавіка супраць «Мальмё», забіў свой ​​першы гол у элітным дывізіёне.
У чэмпіянаце Швецыі 2006 Тойванен 24 разы выхадзіў у стартавым складзе, адзін раз на замену і адзін матч прапусціў з-за дыскваліфікацыі, забіў 6 галоў і аддаў 2 галявыя перадачы. Шведскі футбольны саюз абраў Тойванена «пачаткоўцам года 2006». Паводле вынікаў сезона «Эргрутэ» заняў апошняе месца ў Алсвенскан і выбыў у Суперэтан. Кантракт Тойванена з клубам быў разлічаны яшчэ на 2 гады, але футбаліст не хаваў жаданне пакінуць каманду.
«Мальмё»
У снежні 2006 года перайшоў у «Мальмё», кантракт быў разлічаны на 4 гады, сума трансферу склала каля 6—7 млн крон. Медыцынскае абследаванне выявіла ў Тойванена траўму калена, і з-за гэтага пераход быў пад пытаннем, але ўсё ж такі адбыўся. Трэнерскі штаб «Мальмё» меркаваў выкарыстоўваць Тойванена на пазіцыі цэнтральнага атакавалага паўабаронцы, замест траўмаванага Яры Літманена. Першы афіцыйны матч за «Мальмё» правёў 7 красавіка 2007 года ў першым туры чэмпіянату 2007. У матчы чацвертага тура супраць АІКа забіў першы гол за «нябесна-блакітных».
ПСВ
У сярэдзіне студзеня 2009 года перайшоў у ПСВ, сума трансферу склала каля 4 млн еўра , 25 % з якіх дасталіся «Эргрутэ», кантракт быў разлічаны на 3,5 года з заробкам больш за 5 млн крон у год «чыстымі». У складзе ПСВ гуляў суайчыннік Тойванена Андрэас Ісаксан. Дэбютаваў за нідэрландскі клуб 24 студзеня 2009 года ў матчы супраць «НАК Брэда», які скончыўся з лікам 2:2. У наступным матчы, супраць «Дэ Графсхапа», забіў свой ​​першы гол за ПСВ і аддаў 2 галявыя перадачы.
«Рэн»
20 студзеня 2014 года Тойванен афіцыйна далучыўся да французскага клуба «Рэн», які выклаў за іграка 2,5 млн еўра.
У жніўні 2015 года адправіўся ў клуб англійскай Прэм’ер-лігі «Сандэрленд» у арэнду на сезон, дзе ўз’яднаўся са сваім трэнерам у ПСВ Дыкам Адвакатам.
Апошнія гады
У жніўні 2016 года папоўніў склад «Тулузы». У жніўні 2018 года перайшоў у аўстралійскі клуб «Мельбурн Віктары», дзе стаў адным з асноўных бамбардзіраў. У сезоне 2019/20 быў капітанам каманды.
У маі 2020 года адмовіўся ад падаўжэння кантракта з аўстралійцамі, а ў чэрвені ў якасці свабоднага агента вярнуўся ў «Мальмё». У сезоне 2020 дапамог камандзе стаць чэмпіёнам Швецыі. Большую частку сезона 2021 прапусціў з-за траўмы калена.
У лістападзе 2022 года абвясціў аб завяршэнні прафесійнай кар’еры.
Міжнародная кар’ера
У снежні 2006 года Ларс Лагербек уключыў Улу Тойванена, у той час іграка «Эргрутэ», у склад нацыянальнай зборнай Швецыі для ўдзелу ў штогадовым студзеньскім турнэ па Амерыцы, у якім удзельнічаюць толькі ігракі скандынаўскіх клубаў. Першы матч гэтага турнэ, 14 студзеня 2007 года супраць зборнай Венесуэлы, стаў для Тойванена дэбютным у зборнай. Аднак толькі ў жніўні быў упершыню выкліканы ў склад паўнавартаснай зборнай Швецыі на таварыскі матч супраць каманды Фінляндыі. У жніўні 2018 года Ула аб’явіў аб завяршэнні кар’еры ў нацыянальнай зборнай.
Дасягненні
ПСВ:
Асабістае жыццё
Бацька Улы, Юр’я Тойванен, з’ехаў у Швецыю з Фінляндыі ў 1960-я гады, каб працаваць на фабрыцы. Нягледзячы на ​​фінскае паходжанне бацькі, Ула не размаўляе па-фінску.
Адрыятычнае мора
Адрыяты́чнае мо́ра (Mare Adriatico, харв. Jadransko more): паўзамкнёнае мора басейну Міжземнага мора, паміж Балканскім і Апенінскім паўвастравамі.
Плошча 144 тыс.км²; даўжыня Пн-Пд ~800 км, шырыня 93—222 км. Сярэдняя глыбіня 250 м, максімальная — да 1230 м. Тэмпература вады летам (жнівень) 24—26 °C, зімой (люты) — 7—13 °C. Салёнасць 30—38 ‰. Прылівы змяшаныя, на поўначы да 1,2 м. Усходнія берагі моцна парэзаныя, маюцца зручныя бухты і якарныя стаянкі; заходнія берагі роўныя, натуральных бухт мала.
Іуда Іскарыёт
Іуда сумна вядомы сваім пацалункам і здрадай Ісуса ў рукі першасвятароў сынедрыёна ў абмен на плату ў трыццаць срэбранікаў, пасля чаго ён пасля павесіўся з раскаяння і адчування сваёй віны. Яго месца сярод дванаццаці Апосталаў пазней заняў Мацвій.
Яго імя часам выкарыстоўваецца, каб адвінаваціць кагосьці ў здрадзе, і часта блытаюць з іншым вучням Ісуса Іудай Фадзеем.
Біблейскае апавяданне
Іуда згадваецца ў сінаптычных Евангеллях, таксама ў Евангеллі ад Яна і ў пачатку кнігі Дзеянняў апосталаў.
Марк сцвярджае, што першасвятары шукалі хітры спосаб, каб арыштаваць Ісуса. Яны вырашылі не рабіць гэтага падчас свята, бо баяліся, што могуць узнікнуць хваляванні ў горадзе, замест гэтага яны выбралі ноч перад святам, каб арыштаваць Хрыста. У Евангеллі ад Лукі сказана, што сатана ўвайшоў у Іуду ў гэты час.
Згодна Евангеллю ад Яна, Іуда насіў грашовы мяшок для ахвяраванняў. Іуда дамовіўся з іудзейскімі святарамі, што выдасць Ісуса за плату у «трыццаць срэбранікаў». Самі падзеі прыпалі на свята Пасхі. Ісус падчас Тайнай вярэчы амымыў ногі вучням і ўзрушаны прадказаў, што адзін з Яго вучняў здрадзціць Яму. На пытанне Пятра, хто гэта зробіць, Ісус адказаў, што той, каму Ісус дасць умачоны кавалак хлеба. Кавалак атрымаў Іуда, які выйшаў з пакоя і накіраваўся да першасвятароў, каб выдаць Ісуса. Самі вучні не зразумелі сэнсу падзеі, думаючы, што Ісус загадаў Іудзе купіць нешта да свята. Сама здрада адбылася ў Гефсіманіі, калі Іуда, каб вызначыць Ісуса сярод натоўпу, выкарыстаў пацалунак, пасля чаго салдаты першасвятара Кайяфы арыштавалі Ісуса.
Смерць
Ёсць некалькі апісанняў смерці Іуды, два з якіх уваходзяць у сучасны біблейскі канон.
У Матф. 27:3-10 гаворыцца, што Іуда вярнуў грошы святарам і скончыў жыццё самагубствам. Гэтыя грошы выкарысталі, каб купіць зямлю ганчара. Евангелле апісвае гэтыя падзеі як выкананне прароцтва.
Абед
Абед — як правіла, другі ці трэці прыём ежы ў дзень (звычайна пасля першага альбо другога сняданку). Як правіла на абед падаецца гарачая ежа. У большасці краін абедзенны час прыпадае на перыяд ад поўдня да 15 гадзін, аднак гэты час можа вагацца і часам абед можа адбывацца і ўвечары, замяняючы сабой вячэру.
У гасцініцах абед з'яўляецца часткай поўнага пансіёну.
Меню і паслядоўнасць страў
У меню абеду ўваходзяць 2, 3 або 4 стравы. Найбольш паўнавартасны і разнастайны рацыён, у якім абед складаецца з 4 страў: закускі, супу, другога і салодкага.
Менталітэт
Менталітэт (ад mental, mentalis, mentalität «розум, разумовае») — своеасаблівы стан і накіраванасць індывідуальнай і групавой свядомасці, набор ужо складаных на падсвядомым узроўні нормаў, прынцыпаў, архетыпаў, жыццёвых арыентацый, узнаўлення сукупнага вопыту папярэдніх пакаленняў.
Абед
Меню і паслядоўнасць страў
Паслядоўнасць падачы іх не выпадковая. Яна ўсталявалася здаўна.
Уступ: спачатку падаюць да стала закускі, невялікія па аб'ёме стравы вострага і саланаватага смаку. Яны ўзбуджаюць апетыт, што дабратворна ўздзейнічае на страваванне і спрыяе засваенню наступных страў абеду (намёк на абед). Узбуджаюць апетыт і супы (паўнавартаснае запрашэнне да абеду або размінка).
Менталітэт
Ключавымі словамі ў вызначэнні менталітэту яўляецца карціна свету, набор духоўных каштоўнасцей (маралі), не заўсёды ўсвядомленая сістэма жыццёвым каардынат і падсвядомых стэрэатыпаў.
Было паслядоўнае развіццё паняцця «менталітэт». Першым выкарыстаў гэты тэрмін этнолаг Леві-Брюль. Ён ужываў яго ў дачыненні да першабытных плямёнаў, жыццё якіх назіраў і вывучаў. Ён супрацьпастаўляў мысленне першабытнага чалавека і сучаснага, пазначыў асаблівае мысленне плямёнаў тэрмінам «менталітэт». У масы людзей тэрмін увайшоў праз французскую гістарычную «Школу Аналаў». Яны разумелі «менталітэт» так, што аб’ядноўваў караля Францыі і радавога салдата — менталітэт паўстаў менавіта, як калектыўная рыса. Тэрмін гэты перавандраваў з навуковай асяроддзя ў масавую публіцыстыку, у якой канчаткова размыліся яго рамкі і цяпер гавораць як аб менталітэце народаў, так і пра менталітэт канкрэтнага чалавека.
Звычайна ў сучасным грамадстве ўжываецца ў значэнні «менталітэт» як сінонім слова «ментальнасць», і мае на ўвазе сацыялагічны кантэкст — той ці іншай «склад розуму». Гэта значыць ўстойлівыя інтэлектуальныя і эмацыйныя асаблівасці, уласцівыя таму ці іншаму індывіду як прадстаўніку некаторай сацыяльнай групы (выхаванцы дзіцячага сада, навучэнцы сярэдняй агульнаадукацыйнай школы, ваенныя асобнага роду войскаў, студэнты ВНУ, педагогі, спартсмены, святары, навукоўцы, бізнесмены і гандляры, судзімыя ў месцах зняволення і г.д.). Слова ўжываецца і ў кантэксце менавіта сацыяльнай агульнасці (нацыя, народ, этнас).
Гэта ўжываецца для характарыстыкі асаблівасцяў народаў і культур. Менталітэт — вельмі складанае і шматграннае праява псіхічнай дзейнасці сацыяльных індывідаў, які ўключаюць свядомае і непрытомнае, спецыфічнае суадносіны паміж рацыянальным і эмацыйным ў здзяйсненні імі якіх-небудзь учынкаў (паміж імкненнем да інавацыі і захаваннем культурнага патэнцыялу мінулага). Менталітэт — светапоглядная карціна свету ў свядомасці чалавека і яго асабістае месца ў гэтай карціне. Гэта норма прадстаўлення свету вакол сябе і сябе ў ім. Да прыкладу, рысы менталітэту — інтуітыўнасць, рацыянальнасць, каляровая гама, сямейныя вобразы, лірызм і г.д.
Бальшыя Лызкі
Бальшыя Лызкі (Большие Лызки) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Карзоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Бальшыя Лызкі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Бальшыя Лызкі не вярнулі БССР.
Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Лебедзева)
Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса — мураваны каталіцкі храм у аграгарадку Лебедзева Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці. Знаходзіцца на цэнтральнай плошчы вёскі па вуліцы Савецкай, 40.
Гісторыя
Першы касцёл у паселішчы быў збудаваны ў 1476 годзе. У 1847 годзе быў збудаваны новы драўляны касцёл.
Ля вытокаў адраджэння рэлігійнага жыцця мясцовай парафіі, пасля атрымання Беларуссю незалежнасці ў 1991 годзе, стаяў ксёндз Эдмунд Даўгіловіч-Навіцкі. У 2008 годзе быў пабудаваны новы мураваны касцёл на месцы колішняга драўлянага. Касцёл быў асвячоны 18 верасня 2010 года архібіскупам Мінска-Магілёўскім Тадэвушам Кандрусевічам. Побач з касцёлам перад асвячэннем быў усталяваны дубовы крыж.
Пробашчы
У парафіі калісьці служыў вядомы ксёндз Міхал Сапоцька.
Паб
Паб (анг. Pub — скарачэнне ад Public house, публічны дом) — установа, у якой прадаюцца алкагольныя напоі для распіцця, усярэдзіне або па-за межамі дадзенага памяшкання. Многія пабы маюць у наяўнасці невялікі бровар, які знаходзіцца непасрэдна ў пабах або паблізу ад іх. Піва, зваранае там, з'яўляецца асноўным брэндам паба. У асноўным пабы сустракаюцца ў англакамоўных краінах, такіх як Вялікабрытанія, Ірландыя, Канада, Аўстралія і Новая Зеландыя, у меншай ступені — у ЗША. Пабы сустракаюцца і ў іншых краінах, але там яны не з'яўляюцца пераважнымі піцейных ўстановамі.
Ярашэнка
Ярашэнка — прозвішча, тапонім.
Таццяна Аляксандраўна Ярашэнка
Таццяна Аляксандраўна Ярашэнка (Тетяна Олександрівна Ярошенко; нар., ) — украінскі вучоны і грамадскі дзеяч; бібліятэкар і бібліятэказнаўца, кандыдат гістарычных навук, дацэнт. Аўтар больш за сто публікацый.
Біяграфія
Нарадзілася 2 чэрвеня 1963 г. у Данецку Украінскай ССР.
У 1982—1986 гадах навучалася на бібліятэчным факультэце Кіеўскага дзяржаўнага інстытута культуры (цяпер Кіеўскі нацыянальны ўніверсітэт культуры і мастацтваў), які скончыла з адзнакай па спецыяльнасці «Бібліятэказнаўства і бібліяграфія». Пасля заканчэння ВНУ ў 1986—1994 гадах працавала ў Дзяржаўнай бібліятэцы Украіны для юнацтва, прайшла ступені старшага бібліятэкара, загадчыка аддзела і намесніка дырэктара.
Таццяна Ярашэнка стажыравалася ў ЗША па праграме акадэмічных абменаў імя Фулбрайта (Yale University, 2004—2005; Columbia University, 2010—2011), па праграме IREX University Administration Support Program Fellowship (Florida State University, USA, 2017), а таксама адукацыі Акадэміі педагагічных навук Украіны (2019).
Румелія
Руме́лія (Rumeli — краіна румаў, рамееў; Румелия, Румелија, Rumelia, Ρούμελη) — гістарычная назва Балканаў. Этымалогія слова адбываецца ад арабскай назвы Візантыі — Рум (Рым), гэта значыць Усходняя Рымская імперыя.
Таццяна Аляксандраўна Ярашэнка
Біяграфія
Займаецца таксама грамадскай дзейнасцю: была старшынёй секцыі ўніверсітэцкіх бібліятэк Украінскай бібліятэчнай асацыяцыі (да 2015), старшынёй праўлення арганізацыі Украінскае Фулбрайтаўскае кола (2013—2017), выканаўчы дырэктар грамадскай арганізацыі «ELibUkr Электронная бібліятэка Украіны» (з 2008).
Румелія
Першапачаткова Румеліяй звалі еўрапейскія ўладанні Асманскай імперыі, якія ўключалі старажытную Фракію і частку Македоніі, у адрозненне ад азіяцкіх уладанняў — Анатоліі.
Таццяна Аляксандраўна Ярашэнка
Біяграфія
У ліку ўзнагарод Т. А. Ярашэнка — Ганаровая грамата (2002) і знак «Выдатнік адукацыі Украіны» (2003) Міністэрства адукацыі і навукі Украіны; медаль Святога Пятра Магілы (2004); ордэн княгіні Вольгі III ступені (2005); знак адрознення Украінскай бібліятэчнай асацыяцыі «За ўклад у бібліятэказнаўства» (2010) і «За адданасць бібліятэчнай справе» (2013); ганаровае званне «Заслужаны работнік культуры Украіны» (2015).
Румелія
Намеснік і камандуючы войскамі Румеліі зваўся бейлербеем (беглербегам) і меў рэзідэнцыю ў Эдзірнэ, затым у Сафіі. У 1836 годзе рэзідэнцыя намесніка Румеліі была перанесена ў Манастыр (Біталу), сама ж вобласць была абмежавана заходне-македонскімі і албанскімі землямі. Назва правінцыі «Румелія» знікла пасля адміністрацыйных рэформаў 1864 г.
У 1878 годзе па рашэнні Берлінскага кангрэса была ўтворана аўтаномная правінцыя Усходняя Румелія ў складзе Асманскай імперыі. Гэтыя землі, паводле Сан-Стэфанскага дагавора, павінны былі ўвайсці ў склад Балгарыі, але Берлінскім кангрэсам з іх была ўтворана аўтаномная турэцкая правінцыя, якая, знаходзячыся пад непасрэднай ваеннай і палітычнай уладай султана, кіравалася генерал-губернатарам з хрысціян, прызначанага султанам са згоды дзяржаў. Пасля перавароту 1885 года яна фактычна перайшла пад кантроль княства Балгарыі, а ў 1908 годзе была ёю анексавана. Цяпер гэта паўднёва-ўсходнія вобласці Балгарыі (найбуйнейшы горад — Плоўдзіў).
У наш час Румеліяй часам завуць еўрапейскую частку Турцыі — Усходнюю Фракію.
NGC 3977
NGC 3977 (іншыя абазначэнні — NGC 3980, UGC 6909, MCG 9-20-34, ZWG 269.17, PGC 37497) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 3977, NGC 3980.