cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мінойцы
Развіццё
Эпоха палацаў звычайна атаесамляецца з узнікненнем дзяржаўнасці. Палацы ўяўлялі сабою адзіныя архітэктурныя ансамблі з цэнтральным дваром і сеткай памяшканняў рознага прызначэння, аб'яднаных разам. Гэтыя памяшканні будаваліся ў розны час, на розных узроўнях, так што для іх злучэння патрабаваліся лесвіцы і калідоры, для забеспячэння святлом ніжэйшых узроўняў — светлавыя калодзежы, якія адначасова садзейнічалі праветрыванню. Будаўнічымі матэрыяламі служылі неапрацаваны камень і абпаленая цэгла, шчэпленыя ўнутры растворам. У кутах будынкаў месціліся вялікія чатырохвугольныя блокі. Некаторыя калідоры і памяшканні тынкавалі гіпсам, а потым упрыгожвалі фрэскамі. Такім чынам палацы раслі ад цэнтру і пашыраліся на працягу многіх стагоддзяў. Яны мелі не вонкавы, характэрны для сучасных будынкаў, а ўнутраны фасад. Дарогі да палацаў брукаваліся. Жылыя памяшчканні былі аснашчаны простымі вадаправодамі і каналізацыяй.
Хаця функцыі мінойскіх палацаў канчаткова не высветлены, лічыцца, што яны адыгрывалі адміністрацыйную і сакральную функцыі. Найбольшы па памерах палац у Кносе займае плошчу каля 24 тысячы м², палац у Фесце — 8,4 тысячы м², палац у Маліі — не менш за 8 тысяч м². Усяго выяўлены 4 буйныя палацы. Вядомы, але не даследаваны палац у Ханіі на захадзе Крыта. У перыяд новых палацаў яны былі злучаны дарогамі. Акрамя таго, будаваліся меншыя па памерах вілы. Каля палацаў развіваліся буйныя паселішчы. Так, у Кносе жылая частка, адасобленая ад палаца, займала каля 30 га. Дамы звычайна мелі 2 — 3 паверхі, умяшчалі 12 — 15 пакояў. Мінойцы таксама будавалі гарады. Знойдзены гарадскія цэнтры Акраціры на Сантарыне, Палекастра і Гурнія на паўночным усходзе Крыта. Акраціры цалкам не захаваўся з-за вывяржэння вулкана. Але, мяркуюць, што яго плошча магла складаць каля 20 га. Ён меў прыродныя і штучныя ўмацаванні. Палекастра быў заможным гандлёвым цэнтрам, дзе мог мецца свой палац, пакуль не раскапаны. Выяўленыя шматпакаёвыя будынкі належылі заможным гараджанам.
Мінойскае грамадства — першае з вядомых у Еўропе, прадстаўнікі якога карысталіся пісьмовасцю. Відавочна, сама ідэя пісьма была запазычана ў іншых народаў, аднак канкрэтная форма пісьмовых знакаў і іх размяшчэнне з'яўляліся мясцовай інавацыяй. Самая ранняя форма мінойскага пісьма — так званыя «крыцкія іерогліфы» — сустракаецца з пачатку перыяду ранніх палацаў да прыгладна 1600 г. да н. э. Знаходкі ўсіх вядомых надпісаў былі зроблены на Крыце. Другая форма — лінейнае пісьмо А — была распаўсюджана значна шырэй з 1800 г. да канца Мінойскай цывілізацыі. Абедзве формы да сёй пары не расшыфраваны. Мяркуецца, што па аналогіі з мікенскім лінейным пісьмом Б, пісьмовыя помнікі мінойцаў мелі адміністрацыйна-гаспадарчы характар.
Дэмаграфія
Хаця большасць даследчыкаў гісторыі Мінойскай цывілізацыі сыходзяцца на думцы, што яе насельніцтва стала павялічвалася, прамых падцверджанняў гэтаму няма. Ацэнка колькасці носьбітаў Эгейскай культуры наогул праблематычна. Тым не меней, ускосным доказам павелічэння дэмаграфічных паказчыкаў з'яўляецца працэс урбанізацыі, асабліва вакол палацавых комплексаў. Перш за ўсё гэта заўважна дзякуючы тэрытарыяльнаму пашырэнню паселішчаў. У 1950 г. насельніцтва Кноса ў перыяд росквіту ацэньвалася ў 100 тысяч чалавек. Аднак ужо ў 1970-я гг. дадзеная лічба падавалася неверагоднай. Звычайна ацэнка абапіралася на колькасць знойдзеных жылых будынкаў. Для разліку колькасці жыхароў іх памнажалі ў 10 разоў. Археалагічныя даследаванні на ўсходзе Крыта выявілі, што прасторнае жытло мінойцаў не абавязкова ўмяшчала шмат людзей. Таму ў нашы дні ўжываецца болей рэалістычны разлік — ад 250 да 430 чалавек на 1 населены гектар. Ён прыкладна супадае з разлікамі насельніцтва тагачасных гарадоў Блізкага Усходу. Такім чынам, насельніцтва ўрбанізаванай часткі Кноса налічвала каля 7 500 — 12 900 чалавек, Маліі — не меней за 5 750 чалавек, паселішча Трыянда на Родасе — да 6 450 чалавек.
Паўседзённае жыццё
Даследаванне касцяных раштак і тэракотавых выяў на мінойскіх стадолах паказала, што мясцовыя жыхары пакутвалі на хваробы, якія маглі быць наступствам малярыі і анеміі, шырока распаўсюджаных на Крыце і ў больш познія эпохі. Вядомы выпадак мікрацэфаліі, што можа сведчыць пра імбрыдынг у выніку астраўной эндагаміі. У пячорнай магільні каля Агіёс-Харалампас у зубах пахаваных у канцы 3 тысячагоддзя да н. э. былі знойдзены рэшткі ДНК бактэрый, якія выклікаюць брушны тыф і чуму, што можа быць сведчаннем інфекцыйных эпідэмій.
Выявы і археалагічныя знаходкі паказваюць, што мінойцы ўдзельнічалі у буйных пірах, часам разлічаных на некалькі сотняў чалавек. Яны маглі мець важныя сацыяльна-палітычныя і рытуальныя функцыі. Жывёльныя косткі пры гэтым не спальваліся, і, значыць, мяса прызначалася менавіта для ежы, а не для ахвярапрынашэнняў. Сведчанні піроў часцей знаходзяць на могілках, асабліва ў найбольш старажытныя перыяды. Радзей — каля горных и пячорных стадолаў. Але бліжэй да перыяду новых палацаў самі палацы станавіліся месцам банкетных сходаў. Разнастайнасць выбару месцаў і начыння дэманструе, што звычаі сумеснага прыняцця ежы адрозніваліся ў залежнасці ад рэгіёна альбо ад культавых традыцый пэўнай мясцовасці. Харчаванне ў мінойскую эпоху было досыць разнастайным  : збожжа, бабовыя, вінаград, рыба і малюскі, аліўкавы алей, мёд, мяса свойскай і дзікай жывёлы.
У якасці прыпраў і лекаў ужывалі духмяныя травы. На мінойскіх пячатках знаходзяць выявы жанчыны са сцебламі опіумнага маку. Многія даследчыкі ўпэўнены, што ў рытуальных мэтах практыкаваўся канібалізм.
Ужо ў дапалацавы час мінойцы карысталіся ільнянымі тканінамі. Верагодна, іх прывозілі з Егіпту. Аднак ільняныя тканіны дрэнна афарбоўваюцца. Між тым, на фрэсках намаляваны людзі ў яркім афарбаваным адзенні. Сучасныя даследчыкі мяркуюць, што іх выраблялі з мясцовых ваўняных тканін. Наяўнасць мясцовага ткацтва падцвярджаецца знаходкамі рэштак ткацкіх станкоў. Пігменты для фарбаў атрымоўвалі з малюскаў.
Асновай мужчынскай вопраткі быў саронг, які мацаваўся на стане з дапамогай рамяня. Яго можна было заправіць пад пахвіну для зручнейшага перасоўвання. Каля 1700 — 1500 гг. да н. э. у модзе быў гульфік у выглядзе шырокага лапіка, надзетага над кароткім саронгам, які меў разрэзы па баках, каб агаліць сцёгны, і загнуты ззаду падобна качынаму хвасту. Пасля 1500 г. да н. э. гульфік быў заменены на доўгі саронг. Цікава, што гэтая змена ў абліччы мінойцаў былі зафіксаваны нават на малюнках егіпцян. Мінойскі курас, статуэтка (каля 1450 г. да н. э.) з паўночна-заходняй ускрвіны Крыта, дае ўяўленне пра мужчынскія прычоскі. На ёй валасы выяўлены кароткімі за выключэннем адной доўгай пасмы, якая спускаецца з пярэдняй часткі галавы назад.
Жаночая вопратка таксама змянялася з цягам часу. У дапалацавы перыяд жанчыны насілі плашчы і пояс на таліі, завязаны спераду. Для рук былі выразаны адтуліны, грудзі заставаліся аголенымі, шыю апраўляў высокі каўнер. У 1900 — 1700 гг. да н. э. часцей сустракаліся доўгія спадніцы з паясамі, якія двойчы абвівалі стан і завязваліся так, каб іх канцы заставаліся спераду. Карсажы пакідалі грудзі аголенымі, а каўняры паднімаліся аж да патыліцы. Спадніцы дэманстравалі мудрагелістыя плеценыя ўзоры. У 1700 — 1450 гг. да н. э. з'явіўся старанна прадуманы пояс, відавочна металічны, з тканіннай пракладкай. Ён пакрываў жывот у тым месцы, дзе ліф злучаўся са спадніцай. Узорысты фартух спадаў з поясу спераду і ззаду. Відавочна, жаночыя прычоскі змяняліся з узростам. Дзяўчыны пакідалі толькі дзве пасмы, астатнюю частку галавы галілі. Доўгія аб'ёмныя валасы, што ззаду запляталіся ў пучок або касу, маглі дазволіць сабе толькі дарослыя матроны з высокім сацыяльным статутам. На фрэсках малады ўзрост падкрэсліваўся сінім пігментам, а старасць — чырвоным.
Міхаіл Мікалаевіч Андросаў
Міхаіл Мікалаевіч Андросаў (, ст. Акулічы, цяпер Клятнянскі раён, Бранская вобласць — ) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
У 1929—1934 гадах вучыўся ў Ленінградскім інстытуце інжынераў камунальнага будаўніцтва. У 1936—1941 і з 1944 працаваў у Белдзяржпраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1937 года.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга.
Штэфан Лохнер
Штэфан Лохнер, Майстар Штэфан Кёльнскі (Stefan Lochner, Stephan Lochner; 1400—1410, Мерсбург —, ) — нямецкі жывапісец, вядучы майстар кёльнскай школы.
Працаваў у Кёльне з пачатку 1430-х гг. Разглядаецца гісторыкамі мастацтва як галоўны майстар кёльнскай школы. Для мастакоў гэтай школы характэрны лірызм і мяккасць у трактоўцы вобразаў Святога Пісання.
Лохнер ішоў па слядах заснавальніка школы, майстра Вільгельма. Галоўны і несумненны яго твор — знакаміты алтарны складань у Кёльнскім саборы з выявамі «Пакланення вешчуноў» на сярэдняй дошцы і сцэн з жыцця св. Герэона і св. Уршулі на бакавых створках (напісаны пасля 1426 года). Верагодна, яму ж належаць «Маці Божая ў альтанцы з ружаў», якая знаходзіцца ў кёльнскім Музеі Вальрафа-Рыхарца, і «Грамніца Пана» (1447) у Дармштацкай галерэі.
У 1447 годзе Лохнер становіцца членам гарадской рады Кёльна.
Гэльская ліга
Гэльская ліга (Conradh na Gaeilge, вымаўленне ) — арганізацыя, створаная «для захавання ірландскай мовы, на якой гавораць у Ірландыі». Гэльская ліга была заснавана ў Дубліне 31 ліпеня 1893 г Дугласам Хайдам з удзелам Юджына О'Гроўні, Еойна Мак-Нейлам, Люкам Уолшам і іншымі. Ірландская інтэлігенцыя ўпершыню пачала выпускаць літаратуру і газеты на ірландскай мове, заснавала ірландскія школы, спецыяльныя танцавальныя курсы. Першая газета Лігі называлася An Claidheamh Soluis (Меч святла).
Ліга садзейнічала стварэнню Нацыянальнага ірландскага універсітэта (1909). У яго склад уваходзілі кафедры кельцкай археалогіі, гісторыі Ірландыі, ірландскай мовы і ірландскай літаратуры.
Ларэнца Лота
Ларэнца Ло́та (Lorenzo Lotto; 1480,  — 1556, Ларэта) — адзін з найбуйнейшых венецыянскіх жывапісцаў. Няздольны да кампрамісаў і ў творчасці, і ў галіне духоўнай, Ларэнца Лота пражыў неспакойнае жыццё і часта адчуваў матэрыяльныя цяжкасці.
Ларэнца Лота нарадзіўся ў Венецыі ў 1480 годзе і правёў у гэтым горадзе свае дзяцінства і юнацтва. У Венецыі ён атрымаў пачатковую мастацкую адукацыю: Вазары піша, што Лота, «які пераймаў некаторы час манеры Беліні, далучыўся пасля да манеры Джарджонэ». Даследчыкі творчасці Лота, аднак, мяркуюць, што ён быў вучнем Альвізэ Віварыні, знаходзячы падабенства манеры двух мастакоў у ранніх працах першага.
Малады мастак меў магчымасць таксама пазнаёміцца ​​з дасягненнямі сучаснага яму паўночнага жывапісу: у Венецыі ў 1494—1495 (магчыма) і ў 1506—1507 гадах бываў Дзюрэр, а гравюры нямецкага мастака атрымалі шырокі распаўсюд і на поўдзень ад Альпаў. Магчыма, ад Дзюрэра Лота пераняў рэалістычны малюнак дэталяў, і, у той жа час, пафас фантастычных бачанняў. Яркае святло, зіхатлівыя колеры, выразныя контуры ў творах Лота — характэрныя асаблівасці паўночнага жывапісу.
Купёлка
Купёлка — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, у складзе Высокаўскага сельсавета.
Размешчана за 13 км на поўнач ад Оршы. Побач вёсцы праходзіць рэспубліканская аўтадарога Віцебск — Орша, а таксама аўтамагістраль Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль ).
Гыданскі паўвостраў
Гыданскі паўвостраў — паўвостраў на поўначы Заходне-Сібірскай раўніны, паміж Тазаўскай і Обскай губамі на захадзе і Енісейскім залівам на ўсходзе (Карскае мора). Тэрыторыя Краснаярскага края Расіі. Даўжыня каля 400 км, шырыня да 400 км. Паверхня — узгорыстая раўніна, складзеная марскімі і ледавіковымі антрапагенавымі адкладамі; на поўдні пераходзіць у Танамскае ўзвышша, вышынёй да 200 м. Клімат суровы. Сярэдняя тэмпература студзеня — 26—30 °С, ліпеня ад 4 да 11,5 °C. Ападкаў 200—300 мм у год. Пераважаюць мохава-лішайнікавыя і хмызняковыя тундры; на поўдні — лесатундравыя рэдкалессі. Аленегадоўля, паляванне і рыбалоўства. Радовішча прыроднага газу.
Ігар Дзмітрыевіч Волчак
Ігар Дзмітрыевіч Волчак (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Пераможца Алімпійскіх дзён моладзі Беларусі 2013 года на дыстанцыі 400 м комплексным плаваннем.
Рупрэхт Баварскі
Ру́прэхт Мары́я Луі́тпольд Фердына́нд Ві́тэльсбах (Rupprecht Maria Luitpold Ferdinand von Wittelsbach;, Мюнхен — , замак Лейтштэцен) — кронпрынц Баварыі, баварскі генерал-фельдмаршал (23 ліпеня 1915 года), прускі генерал-фельдмаршал (1 жніўня 1916 года).
Ігар Дзмітрыевіч Волчак
Дасягненні
Пераможца Алімпійскіх дзён моладзі Беларусі 2014 года на дыстанцыі 200 м комплексным плаваннем.
Срэбраны прызёр Першынства Беларусі 2015 года на дыстанцыі 400 м комплексным плаваннем.
Рупрэхт Баварскі
Біяграфія
Старэйшы сын баварскага караля Людвіга III і Марыі Тэрэзіі Аўстрыйскай-Эстэ.
Вайсковая служба
У 1891 годзе ўступіў на абавязковую вайсковую службу обер-лейтэнантам 1-га кавалерыйскага палка; у тым жа годзе — камандзір роты, а з 1895 года — батальёна баварскага лейб-гвардзейскага пяхотнага палка. З 1899 года камандзір 2-га баварскага Кронпрынца пяхотнага палка, з 1900 года — 7-й пяхотнай брыгады, з 1904 года — 1-й баварскай дывізіі, з 1906 года — 1 баварскага вайсковага корпуса. У сакавіку 1913 года змяніў свайго дзядзьку прынца Леапольда на пасту генерал-інспектары 4-й вайсковай інспекцыі (Баварыя).
Першая сусветная вайна
З пачаткам вайны, 2 жніўня 1914 года прызначаны камандуючым 6-й арміяй (I, II, III баварскія, XXI вайсковы, I баварскі рэзервовы корпус, 13-я і 14-я баварскія ландверные брыгады; усяго каля 200 тысяч чалавек і 746 гармат), якая разгортвалася ў раёне Курсель — Шато — Салены — Сааргемюндзе — Саарбург. Апроч таго, Рупрэхту былі падпарадкаваны 8-я, 10-я і гвардзейскія эрзац-дывізіі. У паласе арміі дзейнічаў III кавалерыйскі корпус (7-я і 8-я баварскія кавалерыйскія дывізіі; усяго 12,5 тысяч чалавек і 36 гармат). 4 — 8 верасня правёў у цэлым паспяховы наступ супраць 2-й французскай арміі ў раёне Нансі, але 9 верасня атрымаў загад аб адводзе войскаў і падрыхтоўку для перакідання на поўнач.
15 верасня пачалося перакідванне большай часткі арміі ў раён Мабежа, атрымаў заданне наступаць паўночней Сомы. Паспяхова кіраваў арміяй у Фландрыі, аднак з 20 лістапада пачалося перакідванне часткі сіл яго арміі на Усход і армія была выведзена з бітвы. Падчас наступу саюзнікаў у Шампані, у сакавіку 1915 году супраць VII вайсковага корпуса арміі Рупрэхта была праведзена асобная наступальная аперацыя ў раёне Ніў-Шапель сіламі 1-й англійскай арміі. Нягледзячы на тое, што ў першы ж дзень (7 сакавіка) англійскія войскі ўзялі вёску Ніў-Шапель, аперацыя правалілася і саюзнікі, несучы вялікія страты (каля 13 тысяч чалавек), адступілі. Распрацаваная ў 1915 годзе аперацыя ў Артуа меркавала ўдар па войску Рупрэхта (13 пяхотных дывізій і 810 гармат, у тым ліку 150 цяжкіх) сіламі 10-й французскай і 1-й англійскай армій (30 пяхотных, 8 кавалерыйскіх дывізій, 1727 гармат, у тым ліку 431 цяжкая). Распачатае 9 мая наступленне 10-й французскай арміі развівалася паспяхова, але пасля атрымання патрэбных рэзерваў Рупрэхту да 15 мая атрымалася стабілізаваць сітуацыю; аперацыя англійскай арміі ў раёне Ніў-Шапель правалілася. Усяго падчас аперацыі (май — чэрвень 1915 года) французскія войскі занялі тэрыторыю ў 7 км па фронце і 3-4 км у глыбіню, а англійскія войскі — 6 км па фронце і 0,9 км у глыбіню; страты бакоў склалі: саюзнікі 132 тысяч чалавек, германскія войскі 73 тысячы чалавек. 22 жніўня 1915 года Рупрэхт быў узнагароджаны ордэнам Pour le Merite. Падчас восеньскага наступу саюзнікаў у Шампані і Артуа (верасень — кастрычнік 1915 года) на войска Рупрэхта зноў наносілі ўдар 1-я англійская і 10-я французская арміі, 30 дывізій і 2350 гармат супраць 13,5 дывізій і 1260 гармат у Рупрэхта. 25 верасня саюзнікі перайшлі ў атаку (пасля 7-дзённай артылерыйскай падрыхтоўкі), але Рупрэхт, які падрыхтаваўся да атакі, аказаў бязлітаснае супраціўленне, здаўшы да канца дня 1-2 лініі акопаў. Атрымаўшы з рэзерву камандавання гвардзейскі корпус, Рупрэхт з дапамогай контратак спыніў наступленне саюзнікаў, прымусіўшы іх 13 — 14 кастрычніка спыніць аперацыю.
У ходзе аперацыі на Соме 28 жніўня 1916 года прызначаны галоўнакамандуючым групы армій «Кронпрынц Рупрэхт» (1-я, 2-я і 6-я арміі) на правым крыле германскага фронту на Захадзе. Кіраваў завяршальнай фазай бітвы. 20 жніўня 1916 года атрымаў дубовыя галіны да ордэна Pour le Merite. Да пачатку 1917 года група армій складалася з 4-й (генерал Ф. Сікст фон Арнім), 6-й (генерал А. фон Фалькенхаузен) і 2-й (генерал Г. фон Марвіц) арміі і займала фронт ад мора да Суасона. Кіраваў аперацыямі ва Фландрыі (1917 год). Да пачатку 1918 года склад групы армій папоўніўся 17-м арміяй і яна заняла фронт ад узбярэжжа да Сен-Кантэна. Пры правядзенні германскага наступу ў Пікардыі (21 сакавіка — 5 красавіка) на 17-ю (генерал Ота фон Белаў) і 2-й (генерал Марвіц) арміі ўскладалася нанясенне галоўнага ўдару. Потым узначаліў адыход групоўкі германскіх войскаў з 11 па 21 лістапада. У 1918 годзе галоўнакамандуючы групай армій «А».
Уака-Прыета
Уа́ка-Прые́та (Huaca Prieta) — археалагічны помнік дакерамічнага перыяду на ціхаакіянскім узбярэжжы Перу.
Уака-Прыета быў адкрыты амерыканскім археолагам Юніўсам Бёрдам у 1946 г. Фактычна, гэта быў першы помнік дакерамічнага перыяду, выяўлены ў Перу, паколькі ў той час найстаражытнейшай археалагічнай культурай лічылася культура Чавін. Помнік уяўляў сабою курганны пахавальны комплекс з падземнымі памяшканнямі невядомага прызначэння. Ён быў створаны да 850 г. да н. э., калі цунамі заваліла магільні камянямі, так што тагачасныя жыхары былі вымушаны выкарыстоўваць для абрадаў іншы курган у 100 м ад папярэдняга.
Ю. Бёрд працаваў з археалагічным пластом, датаваным прыкладна сярэдзінай 3 тысячагоддзя да н. э. Ён знайшоў пакоі са сценамі, выкладзенымі камянямі, шчэпленымі попельным растворам, а таксама рэшткі ежы, у тым ліку фасолю і гарбузы. Важным адкрыццём сталі арнаментаваныя тканіны з выявамі людзей, звяроў і птушак у стылі, які на думку першаадкрывальніка рэгулярна паўтараўся наступнымі культурамі на працягу 4000 гадоў. Тканіны фарбаваліся з дапамогай індыга.
У 2017 г. пачаліся даследаванні пластоў, датаваных 9000 — 7100 гадамі да н. э. Для іх характэрны груба апрацаваныя каменныя прылады, адсутнасць рыбалоўных кручкоў і гарпуноў. Мяркуецца, што тагачасныя насельнікі займаліся пераважна збіральніцтвам уздоўж берага.
Раскопкі Уака-Прыета працягваюць абвяргаць некаторыя ўстойлівыя гістарычныя ўяўленіі. Так, быў знойдзены плод авакада з узростам 15 тысяч гадоў, хаця раней лічылася, што гэта расліна прыйшла ў Паўднёвую Амерыку значна пазней з Мексікі ужо акультуранай. У 2012 г. быў выяўлены катах кукурузы, датаваны 4700 г. да н. э. Кукуруза — культурная расліна, якая ўзнікла ў Цэнтральнай Амерыцы і не размножваецца без дапамогі чалавека, а, значыцца, магла трапіць на тэрыторыю Перу толькі з распаўсюджваннем земляробства. Такім чынам, Уака-Прыета — найстаражытнейшае вядомае месца ў Паўднёвай Амерыцы, дзе існавала сельская гаспадарка. Нарэшце, гэта найстаражытнейшае месца ў Новым Свеце, дзе ўзнікла ткацтва. У 2016 г. была знойдзена афарбаваная баваўняная тканіна з узростам 6000 гадоў.
Высокае (аграгарадок, Аршанскі раён)
Высо́кае (, Высокое) — аграгарадок у Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, за 10 км на поўнач ад Оршы, каля ракі Аршыца. Уваходзіць у склад Высокаўскага сельсавета.
Гісторыя вёскі
Паселішча было заснавана на ўзвышанай мясцовасці, адсюль назва. У 19 — пач. 20 стст. цэнтр воласці Аршанскага павета. Побач знаходзіўся фальварак Высокае, які належаў Ронікерам. Дзейнічалі папяровая фабрыка, цукровы, медзеплавільны, вапнавы, шкляны, вінакурны і сіропны заводы, млын, карчма, існавалі бальніцы, хлебазапасны магазін, праваслаўная царква. У 1867 г. адкрыта земскае народнае вучылішча. У 1883 г. у ім вучыліся 40 хлопчыкаў і 2 дзяўчынкі. У пачатку 20 ст. тут пабудавана панская сядзіба. У цэнтры сядзібы быў размешчаны аднапавярховы драўляны жылы дом з двухпавярховай драўлянай прыбудовай. Паблізу дома знаходзіліся два аднапавярховыя флігелі: адзін мураваны, другі драўляны. Вакол дома і флігеляў быў разбіты пейзажны парк з сажалкай. Яго заснавальнік Макшыцкі прывёз з розных краін і пасадзіў тут шмат дрэваў і кустоў. Да нашага часу захавалася каля 150 іх відаў.
У 1910 г. налічвалася 92 двары, 623 жыхары. Сялу належала 20 дзесяцін лесу, 813 дзесяцін зямлі. Пасля рэвалюцыі адкрыты саўгас «Высокае», адкрыты народны дом, хата-чытальня, бібліятэка, земскае вучылішча, якое пазней ператворана ў працоўную школу першай ступені. У 1923 г. там вучылася каля 80 дзяцей.
У 1928 г. у былой панскай сядзібе адбыўся першы з’езд Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі. Падчас Другой сусветнай вайны ў наваколлі дзейнічала партызанская брыгада «Граза», у Высокім — падпольная група (кіраўнік — Пахомчык П. А.).
На 1 студзеня 1970 г. у Высокім налічвалася 220 двароў, 1190 жыхароў.
Гаспадарка
У вёсцы размешчаны механічныя майстэрні, сярэдняя школа, яслі-сад, сельскае прафтэхвучылішча, сталовая, ветэрынарны пункт, аддзяленне сувязі, ашчадная каса, комплексны прыёмны пункт бытавога абслугоўвання.
Транспарт
Праз вёску праходзяць рэспубліканская аўтадарога Віцебск—Орша і аўтамагістраль Санкт-Пецярбург—Адэса  (у межах Беларусі — магістраль ). На поўдзень ад Высокага праходзіць аўтамагістраль Корк—Омск (у межах Беларусі — магістраль ).
Амвросій (Шаўцоў)
Епіскап Амвросій (свецкае імя: Андрэй Рыгоравіч Шаўцоў; нар., Гомель) — беларускі праваслаўны дзеяч, вікарны епіскап Гомельскай і Жлобінскай епархіі.
Біяграфія
У 1992 годзе скончыў сярэднюю школу, у 1999 годзе — Мінскую духоўную семінарыю.
8 снежня 1994 года прыняты паслушнікам у новаствораны Нікольскі мужчынскі манастыр горада Гомеля. 7 ліпеня 1995 года архімандрытам Антоніем (Кузняцовым) пастрыжаны ў мантыю з імем Амвросій, у гонар прападобнага Амвросія Опцінскага.
16 ліпеня 1995 года рукапаложаны ў сан іерадыякана, а 21 мая 1997 года — у сан іераманаха епіскапам Гомельскім і Жлобінскім Арыстархам (Станкевічам) у Нікольскім храме абіцелі. Выконваў розныя послухі, у тым ліку памочніка настаяцеля і благачыннага Нікольскага манастыра.
З 5 верасня 2002 года па 9 ліпеня 2006 года — настаяцель падвор’я Мікольскага манастыра ў вёсцы Цяруха Гомельскага раёна. 22 кастрычніка 2002 года ўзведзены ў сан ігумена. Са снежня 2008 года пераведзены на служэнне ў Петрапаўлаўскі сабор Гомеля і прызначаны загадчыкам канцылярыі Гомельскай епархіі. 25 лютага 2012 года ўзведзены ў сан архімандрыта. З 2012 года з’яўляецца намеснікам Нікольскага мужчынскага манастыра горада Гомеля.
23 жніўня 2019 года ў Мінскім епархіяльным упраўленні на чарговым пасяджэнні Сінод Беларускай Праваслаўнай Царквы быў абраны дапаможным епіскапам Гомельскай епархіі з тытулам «Светлагорскі». Там жа адзначалася, што «дзякуючы руплівым працам архімандрыта Амвросія ў манастыры ўладкованая і наладжаная сацыяльная, дабрачынная, духоўна-маральная і місіянерская праца. Вядзецца актыўная праца з моладдзю, адноўлена выданне манастырскай газеты „Правіла веры“». Яго кандыдатура была паслана на зацвярджэнне Патрыярху Маскоўскаму і ўсяе Русі Кірылу і Свяшчэннаму Сіноду Рускай Праваслаўнай Царквы. Рашэннем Свяшчэннага Сінода Рускай Праваслаўнай Царквы ад 30 жніўня 2019 года абраны вікарыем Гомельскай епархіі з тытулам «Светлагорскі».
Нарачоны ў епіскапа 4 верасня 2019 года ў Троннай зале Храма Хрыста Спасіцеля ў Маскве. Хіратанізаваны 6 кастрычніка за Літургіяй у Храме Хрыста Спасіцеля. Богаслужэнне ўзначаліў Свяцейшы Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі Кірыл.
Узнагароды
Узнагароджаны граматай Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі (2018) «за працы па адраджэнні памяці мітрапаліта Літоўскага і Віленскага Іосіфа (Сямашкі)».
Джын Марш
Джын Ліндсі Торэн Марш (Jean Lyndsey Torren Marsh; 1 ліпеня 1934) — англійская акцёрка і пісьменніца, была сааўтарам тэлесерыялаў «Дом сясцёр Эліат» і, за ролю Роўз Бак ў якім атрымала Прайм-тайм прэмію «Эмі» за найлепшую жаночую ролю ў драматычным тэлесерыяле. Кавалер ордэна Брытанскай імперыі (2012). За сваю кар’еру згуляла у 102 фільмах і серыялах.
Асабістае жыццё
2 красавіка 1955 года Джын Марш выйшла замуж за ангельскага акцёра. Яны ў шлюбе не мелі дзяцей і развяліся 8 жніўня 1960 года. Яна больш ніколі не выходзіла замуж.
Наталля Васілеўна Васкевіч
Наталля Васілеўна Васкевіч (нар. ) — беларуская плыўчыха. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Пераможца Алімпійскіх дзён моладзі Беларусі 2009 года на дыстанцыі 200 м на спіне.
Чэмпіёнка Беларусі на кароткай вадзе 2011 года на дыстанцыі 200 м на спіне. Срэбраная прызёрка на дыстанцыі 200 м комплексным плаваннем.
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі 2013 года на дыстанцыі 200 м комплексным плаваннем.
Чэмпіёнка Беларусі на кароткай вадзе 2013 года на дыстанцыі 200 м на спіне, а таксама на дыстанцыях 100 м і 200 м комплексным плаваннем.
Бронзавая прызёрка чэмпіянату Беларусі 2014 года на дыстанцыі 200 м на спіне.
Бронзавая прызёрка чэмпіянату Беларусі 2016 года на дыстанцыях 200 м і 400 м комплексным плаваннем, а таксама ў эстафеце 4 × 100 м вольным стылем.
Душанбінская і Таджыкістанская епархія
Душанбінская і Таджыкістанская епархія — епархія Рускай Праваслаўнай Царквы, што аб’ядноўвае прыходы на тэрыторыі Рэспублікі Таджыкістан. Уваходзіць у Сярэднеазіяцкую мітрапаліцкую акругу.
Гісторыя
Утворана пастановай Свяшчэннага Сінода ад 27 ліпеня 2011 года ў дзяржаўных межах Рэспублікі Таджыкістан шляхам вылучэння са складу Ташкенцкай епархіі.
Лізавецін
Лізаве́цін (, Лизаветин) — хутар у Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Фаніпальскага сельсавета. Утвораны 18 сакавіка 2011 года.
NGC 6928
NGC 6928 (іншыя абазначэнні — IC 1325, PGC 64932, UGC 11589, MCG 2-52-17, ZWG 424.21, IRAS20304+0945) — галактыка ў сузор’і Дэльфін.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кёльнская школа жывапісу
Кёльнская школа жывапісу (Kölner Malerschule) — адна з самых уплывовых нямецкіх жывапісных школ у XV стагоддзі, якая сфармавалася ў Кёльне.
Гісторыя
Кёльнская школа жывапісу — жывапіс на драўляных дошках, росквіт якой адносіцца да XIV—XV стст. Школа адыграла галоўную ролю ў развіцці іншых нямецкіх школ жывапісу. Найбуйнейшы прадстаўнік кёльнскай школы — Штэфан Лохнер, празваны майстрам Штэфанам Кёльнскім, які працаваў у Кёльне больш за 20 гадоў з пачатку 1430-х гадоў. Самы выбітны яго твор — выява Кёльнскага сабора, якая захоўваецца ў кёльнскім музеі Вальрафа-Рыхарца.
Да гэтай школы адносяць ананімнага мастака, празванага Майстар жыцця Марыі, па самым буйным яго творы — серыі сцэн з жыцця панны Марыі. Майстар жыцця Марыі працаваў у Кёльне ў перыяд позняй готыкі каля 1463—1490 гг.
Творы школы прадстаўлены ў многіх музеях свету, але найбольшая іх колькасць знаходзіцца ў Кёльне.
Гэньхэ
Гэньхэ — правы прыток р. Аргунь у Кітаі (аўтаномны раён Унутраная Манголія). Даўжыня каля 300 км, плошча басейна 13,8 тыс. км². Бярэ пачатак у паўночнай частцы хрыбта Вялікі Хінган. Падвышаная воднасць у цёплы час года і нізкі асенне-зімовы сцёк. Даліна пераважна забалочаная. Сплаў лесу.
Ігар Аляксандравіч Бортнік
Ігар Аляксандравіч Бортнік (нар., Рыга) — беларускі гісторык і філосаф, педагог, кандыдат філасофскіх навук, дацэнт.
Біяграфія
Скончыў у 2001 годзе гісторыка-філалагічны факультэт Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Гісторыя». У 2001—2004 гадах навучаўся ў аспірантуры Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Дысертацыю на саісканне вучонай ступені кандыдата філасофскіх навук па спецыяльнасці «Гісторыя філасофіі» абараніў 26 чэрвеня 2007 года ў Беларускім дзяржаўным універсітэце. Тэма дысертацыі: «Праблема талеранцыі ў філасофскай і сацыяльна-палітычнай думцы Вялікага княства Літоўскага і Польшчы XVI—XVII стст.», навуковы кіраўнік — Анатоль Аляксандравіч Лягчылін. Рашэннем ВАК Рэспублікі Беларусь у 2010 годзе яму было прысвоена вучонае званне дацэнта па спецыяльнасці «Філасофія».
Зараз працуе над напісаннем доктарскай дысертацыі «Сацыяльна-палітычная думка Вялікага Княства Літоўскага другой паловы XVI — першай паловы XVII стагоддзя ў агульнаеўрапейскім кантэксце» (навуковы кансультант — прафесар Таццяна Пятроўна Кароткая), з 2016 года з’яўляўся дактарантам Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
З часу заканчэння ўніверсітэта і па 2021 год працаваў у Полацкім дзяржаўным універсітэце: з’яўлялася асістэнтам, старэйшым выкладчыкам кафедры філасофіі (2001—2003), дацэнтам кафедры сацыяльна-гуманітарных дысцыплін (з 2007 года). У 2009—2019 гадах быў загадчыкам кафедры сацыяльна-гуманітарных дысцыплін Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Праходзіў стажыроўкі ў Варшаўскім універсітэце і Інстытуце гісторыі Польскай акадэміі навук (Польшча, 2005, 2006, 2007, 2009 гады), Санкт-Пецярбургскім дзяржаўным універсітэце (Расія, 2008 год) і інш. Быў сябрам рэдакцыйнай калегіі навукова-тэарэтычнага часопіса «Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта».
Супрацоўнік Музея беларускага кнігадрукавання.
У кастрычніку 2021 года новапрызначаны рэктар ПДУ Алег Раманаў звольніў Ігара Бортніка з універсітэта па палітычных матывах. Затрыманы 29 сакавіка 2023 года ў выніку маштабнай аблавы ў Нацыянальным Полацкiм гісторыка-культурным музеі-запаведніку. 31 сакавіка 2023 года пакараны 10 суткамі арышту па артыкуле 19.11 КоАП за «распаўсюд экстрэмісцкіх матэрыялаў». Суд Наваполацка прызначыў яму яшчэ 13 сутак арышту 10 красавіка 2023 года. Пасля адбыцця пакарання на волю зноў не выйшаў, быў пераведзены ў СІЗА № 2 у Віцебску. Пазней яго павярнулі ў Наваполацк, але дадалі яшчэ 15 сутак па артыкуле 19.11 КАП. Выйшаў на волю 6 мая 2023 года пасля 38 сутак арышту.
Навуковая дзейнасць
Асноўныя даследаванні прысвечаны праблемам талеранцыі і спецыфікі яе тэарэтычнай рэпрэзентацыі ў філасофскай і сацыяльна-палітычнай думцы Вялікага княства Літоўскага і Польшчы XVI-XVII стагоддзяў. Вывучае ідэйна-тэарэтычныя і сацыякультурныя фактары, якія абумовілі актуалізацыю праблемы талеранцыі ў філасофскай і сацыяльна-палітычнай думцы ВКЛ і Польшчы XVI—XVII стагоддзяў. Даследуе сутнасць і спецыфічныя рысы канцэптуальных падыходаў пры аналізе праблемы талеранцыі ў межах асноўных накірункаў філасофскай і сацыяльна-палітычнай думкі ВКЛ і Польшчы пазначанага перыяду («хрысціянска-гуманістычны», контррэфармацыйны, пратэстанцкі, праваслаўны). Вывучае спецыфіку ідэй талеранцыі ў філасофскай і сацыяльна-палітычнай думцы радыкальна-рэфармацыйнага руху, прадстаўленых у межах двух канцэптуальных падыходаў, якія адлюстроўваюць розныя ўзроўні разумення паняцця талеранцыі.
Каракожа
Каракожа — былы аул у Жармінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Скасаваны ў 2013 годзе. Уваходзіў у склад Бірлікскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 96 км на поўдзень ад цэнтра горада Чарска. Код КАТА — 634445400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 143 чалавекі (67 мужчын і 76 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 57 чалавек (32 мужчыны і 25 жанчын).
Дзмітрый Леанідавіч Галдзін
Дасягненні
Пераможца Алімпійскіх дзён моладзі Беларусі 2015 года на дыстанцыі 100 м батэрфляем.
Петар Лубарда
Петар Лубарда (Petar Lubarda;, с. Любацінь каля Цэтынэ, цяпер Чарнагорыя — , , СФРЮ) — адзін з найбуйных югаслаўскіх і сербскіх мастакоў XX стагоддзя. Член Сербскай акадэміі навук і мастацтваў у Бялградзе (1961).
Біяграфія
Вучыўся жывапісу ў Бялградскай мастацкай школе (1925) і Школе вытанчаных мастацтваў у Парыжы (1926).
З 1932 да сваёй смерці жыў у Бялградзе, за выключэннем 1946—1950 гадоў, калі ён быў прафесарам у мастацкай школе г. Херцэг-Нові. З 1945 года працаваў у якасці прафесара ў Акадэміі вытанчаных мастацтваў у Бялградзе.
У 1950 вярнуўся ў Бялград. Пахаваны на Алеі заслужаных на бялградскіх Новых могілках.
Дом Петара Лубарды быў пераўтвораны ў мастацкую галерэю, у якой прадстаўлены вядомыя работы мастака і яго асабістыя рэчы.
Галаўнінцы
Галаўні́нцы (, Головнинцы) — вёска ў Ляхавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Крывошынскага сельсавета.
Бернардзіна Луіні
Бернардзіна Луіні (Bernardino Luini; 1480/1485 — ) — паўночнаітальянскі мастак, адзін з самых вядомых леанардэскаў — вучняў і эпігонаў Леанарда да Вінчы. Многія яго творы ў мінулым прыпісваліся пэндзлю Леанарда.
Калі Бернардзіна пачаў працаваць, засталося невядомым. Яго раннія карціны выкананы ў познегатычным стылі, які нагадвае Берганьёне, які лічыцца яго непасрэдным настаўнікам.
NGC 6929
NGC 6929 (іншыя абазначэнні — PGC 64949, MCG 0-52-35, ZWG 373.35, NPM1G -02.0441) — галактыка ў сузор’і Арол.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гульельма Марконі
Гульельма Марконі (італ. Guglielmo Marchese Marconi; 25 красавіка 1874, Балоння - 20 ліпеня 1937, Рым) — маркіз, італьянскі радыётэхнік і прадпрымальнік, адзін з вынаходнікаў радыё; лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1909).
Дзейнасць
У 1905 г. запатэнтаваў накіраваную сувязь.
У 1919 г. паўнамоцны прадстаўнік Італіі на Парыжскай мірнай канферэнцыі. Ад імя Італіі падпісаў мірныя дагаворы з Аўстрыяй і Балгарыяй.
У 1932 г. усталяваў першую радыётэлефонную мікрахвалевую сувязь. У 1934 г. ён прадэманстраваў магчымасць прымянення мікрахвалевай тэлеграфіі для патрэб навігацыі ў адкрытым моры.
Васіль Аляксеевіч Васільеў
Біяграфія
З 1931 года ў Чырвонай Арміі. У 1941 удзельнік абароны Беластока, Ваўкавыска, Слоніма. З сакавіка 1942 года камандзір партызанскай групы, атрада, у красавіку 1943 — ліпені 1944 — партызанскай брыгады імя У. І. Леніна.
Сулусары
Сулусары — сяло ў Жармінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Бірлікшыльскай сельскай акругі. Код КАТА — 634447100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 637 чалавек (320 мужчын і 317 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 456 чалавек (230 мужчын і 226 жанчын).
Заліпенне
Залі́пенне (, Залипенье) — вёска ў Ляхавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Крывошынскага сельсавета.
Язвінскі сельсавет
Назву Я́звінскі сельсавет маюць:
Алена Юр’еўна Галубкіна
Дасягненні
Срэбраная прызёрка Спартакіяды Беларусі сярод ДЮСШ 2013 года на дыстанцыі 100 м вольным стылем.
Срэбраная прызёрка Алімпійскіх дзён моладзі Беларусі 2014 года на дыстанцыі 400 м комплексным плаваннем.
Пераможца Алімпійскіх дзён моладзі Беларусі 2015 года на дыстанцыі 200 м комплексным плаваннем.
Гэрднер
Гэ́рднер (Gairdner) — бяссцёкавае плыткае салёнае возера ў Паўднёвай Аўстраліі, на поўнач ад заліва Спенсер.
Размешчана на паўпустыннай раўніне з дзюнным рэльефам з чырвоных пяскоў, на вышыні каля 100 м. Плошча каля 4,7 тыс. км². У засушлівы час года — плоская ўпадзіна, пакрытая глеем і саляной скарынкай.
Катастрофа Су-27 пад Арабаўшчынай (1996)
Катастрофа Су-27 пад Арабаўшчынай — падзенне самалёта каля вёскі Арабаўшчына ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці 23 мая 1996 года падчас трэніровачнага палёту знішчальніка беларускай авіяцыі.
23 мая 1996 года Уладзімір Карват выконваў вучэбна-трэніровачны палёт па практыкаванню 314 «Курса баявой падрыхтоўкі знішчальнай авіяцыі» на самалёце Су-27 з нумарам 29. У практыкаванне быў уключаны палёт у аблоках з вялікімі вугламі крэну з адпрацоўкай тактычных прыёмаў паветранага бою ў аблоках на малай вышыні ў складаных метыяўмовах уначы.
Палёт пачаўся ў 22:44:31. У 22:52, калі самалёт знаходзіўся на вышыні 900 метраў, на хуткасці 540 км/г, Карват паведаміў, што загарэлася табло падзення ціску ў першай гідрасістэме. З зямлі загадалі неадкладна вяртацца на базу. Праз 29 секунд паведамленне пра непаладкі ў першай гідрасістэме знікла, але амаль адразу пачалі з’яўляцца паведамленні пра іншыя паломкі. На вышыні 600 м і хуткасці 440 км/г перастала працаваць сістэма кіравання.
Лётчык атрымаў загад катапульціравацца, але ў гэты час самалёт знаходзіўся над вёскамі Арабаўшчына і Вялікае Гацішча, і Карват да апошняга спрабаваў адвесці самалёт у старану. У 22:54, праз 14 секунд пасля паведамлення пра тое, што самалёт стаў некіруемым, Су-27 разбіўся за кіламетр ад Арабаўшчыны.
У фільме «Звычайны герой» (2004) пра Уладзіміра Карвата, Аляксандр Марфіцкі (з 2003 года — камандзір 61-й знішчальнай авіябазы) распавядаў пра тую катастрофу: «''Ён сапраўды здзейсніў гераічны ўчынак. Адвёў самалёт. Усё ж такі 24 тоны, 4 тоны паліва, калі б ён ўпаў недзе на населены пункт, там не адзін дом бы згарэў. Вельмі шмат было б ахвяр, тым больш, што гэта было ўначы, усе людзі знаходзіліся ў хатах, наступствы былі б самымі сумнымі''».
Сведкамі катастрофы сталі многія мясцовыя жыхары, якія адразу паспяшаліся на дапамогу. Самалёт загарэўся, мясцовыя жыхары спрабавалі выцягнуць цела з кабіны. Сякераю былі перарублены рамяні, але выцягнуць пілота не атрымалася. Праз 20 хвілін прыбылі пажарныя з Гарадзішча, якія здолелі не дапусціць узгарання кабіны пілота, а пасля і затушыць полымя, але Карват загінуў пры падзенні. Цела пілота здолелі выцягнуць толькі на наступны дзень.
Паводле высноў камісіі, якая займалася расследаваннем прычын, катастрофа адбылася з-за пажару ў левым абцякальніку хваставой часткі. У гідрасістэме ўзнікла цеча, перагарэлі электрычныя кабелі і самалёт страціў кіраванне.
З Карватам развітваліся ў Баранавічах. Пахаваны 26 мая 1996 года ў Брэсце. 21 лістапада 1996 года яму было прысвоена званне «Герой Беларусі».
NGC 6930
NGC 6930 (іншыя абазначэнні — IC 1326, PGC 64935, UGC 11590, MCG 2-52-18, ZWG 424.22, IRAS20305+0942) — спіральная галактыка з перамычкай (SBab) ў сузор’і Дэльфін.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Морыс Луіс
Жыццё і творчасць
У 1929—1933 гадах будучы мастак вывучае жывапіс у Інстытуце мастацтваў Мэрыленда, у Балтымары. У 1936 годзе ён пераязджае ў Нью-Ёрк, дзе працуе ў мастацкай майстэрні Давіда А. Сікейраса. У 1938 годзе скарачае сваё імя да Морыс Луіс.
З 1952 года Морыс Луіс — дацэнт у Вашынгтонскім цэнтры мастацтваў. У гэты перыяд адбываецца яго знаёмства з Кенетам Ноландам, з якім Морыса Луіса пасля звязваюць цеснае сяброўства і сумесная творчасць. Пры пасрэдніцтве вядомага арт-крытыка Клемента Грынберга абодва мастакі знаёмяцца з Элен Франкенталер і Джэксанам Полакам, творчасць якіх аказала прыкметны ўплыў на працы Ноланда і Луіса. Аднак за перыяд з 1953 па 1961 год Морыс Луіс, які вёў замкнёны лад жыцця, здолеў распрацаваць свой уласны мастацкі стыль.
Работы Морыса Луіса былі прадстаўлены на выстаўках сучаснага мастацтва дакумента 3 (1964) і 4 (1968) у нямецкім горадзе Каселі (пасмяротна).
Язвінскі сельсавет (Лунінецкі раён)
Я́звінскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лунінецкага раёна Пінскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Брэсцкай вобласці БССР. Адміністрацыйны цэнтр сельсавета — вёска Язвінкі.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 5 населеных пунктаў. Скасаваны 11 жніўня 1980 года, тэрыторыя сельсавета далучана да Дварэцкага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 5 населеных пунктаў: вёскі Любажэрдзе, Ракітна, Сасноўка, Яжаўкі і Язвінкі.
Выня (вёска)
Выня́ (, Выня) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бабаўнянскага сельсавета.
Джордж Лукс
Джордж Лукс (Лакс) (George Benjamin Luks; — ) — амерыканскі мастак і ілюстратар, адзін з удзельнікаў школы Смеццевых вёдзер.
Біяграфія
Нарадзіўся 13 жніўня 1867 года ў горадзе Уільямспорт, штат Пенсільванія, у сям’і эмігрантаў з Еўропы. Яго бацька быў лекарам і аптэкарам, маці была мастаком і музыкантам аматарскага ўзроўню. У яго былі сястра Ганна (1859—1933) і брат Уільям (1868—1952). Сям’я пераехала ў горад Потсвіл, Пенсільванія; жыла паблізу вугальных радовішчаў. У маладым узросце Джордж даведаўся пра беднасць і жыццё шахцёрскіх сем’яў.
Сваю працоўную дзейнасць пачаў, працуючы ў вадэвілях. Разам са сваім малодшым братам гулялі ў пачатку 1880-х гадоў у вадэвілях у Пенсільваніі і Нью-Джэрсі. Затым Лукс сышоў са сцэны і вырашыў працягнуць кар’еру ў якасці мастака. Вучыўся ў Пенсільванскай акадэміі прыгожых мастацтваў, пазней адправіўся ў Еўропу, дзе вучыўся ў некалькіх мастацкіх школах і вывучаў мастацтва старых майстроў, асабліва іспанскага і галандскага жывапісу. Некаторы час жыў у Дзюсельдорфе і наведваў заняткі ў Дзюсельдорфскай мастацкай школе. У 1893 годзе вярнуўся ў ЗША і пачаў працаваць у Філадэльфіі ў якасці ілюстратара газеты Philadelphia Press.
Мікены
Мікены (Μυκήνες) — старажытнагрэчаскі горад у Аргалідзе (п-аў Пелапанес), буйны цэнтр Крыта-мікеткай культуры ў эпоху бронзы.
У выніку раскопак (пачаты ў 1874-76 Г. Шліманам) адкрыты: шахтавыя грабніцы з багатым пахавальным інвентаром (17-16 ст. да н.э.), цыклапічныя сцены крэпасці з т.зв. Львінымі варотамі, палац з лесвіцамі, дваром, гаспадарчымі і жылымі памяшканнямі, аздобленымі фрэскамі, статуямі і інш., жылыя дамы (усё 14-13 ст. да н.э.), зернесховішча (12 ст. да н.э.) і інш. У ніжнім горадзе выяўлены жылыя дамы, цыстэрны, толасы (14-13 ст. да н.э.).
Аляксандр Аляксандравіч Абадоўскі
Алякса́ндр Алякса́ндравіч Абадо́ўскі (нар., г. ) — беларускі.
Біяграфія
Скончыў у 1982 годзе Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі ў Маскве. З 1982 года на кінастудыі «Беларусьфільм».
Творчасць
Зняў мастацкія фільмы «Л. С.» (1987), «На чыгунцы» (1988), «Круглянскі мост» (1989), «Зязюліны дзеці» (1991), «Дзякуй Богу, не ў Амерыцы…» (1992), «Душа мая, Марыя» (1933), «Батанічны сад» (1997), «Армія выратавання» (1999), «Бальная сукенка» (2003), «Вам — заданне!» (2004), «Радзіма ці смерць» (2007), тэлефільмы «Белае адзенне» (1992), з А. Калашнікавым і С. Мілешкіным), «Рыфмуецца з каханнем…» (2007), тэлесерыялы Тры талеры (2005) і Цень самурая (2008). Сярод дакументальных фільмаў у «Белвідэацэнтры» — «Аляксандр Кішчанка. Гульні генія» (1995), «Мір на зямлі волатаў» (1997), «Ліза», «Іван Ахрэмчык у часе», «Сафія Полацкая» (усе 1998), «Дзяржаўны акадэмічны народны хор Рэспублікі Беларусь імя Цітовіча» (2002) і інш.; у творчым аб'яднанні «Летапіс» — «Тэма для пакаяння» (1990) і інш.
NGC 6931
NGC 6931 (іншыя абазначэнні — PGC 64963, MCG -2-52-16, IRAS20309-1132) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Казярог.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ёзас фон Хеерынг
Ё́зас фон Хе́ерынг (Josias von Heeringen;, Касель — , Берлін-Шарлотэнбург) — германскі ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Касселе ў Электараце Гесэн. Пасля працяглай ваеннай кар’еры ён стаў маёрам Ваеннага міністэрства Прусіі. З 1892 па 1895 год ён быў кіраўніком аддзела ў Генеральным штабе. У 1898 годзе ён быў узведзены ў званне генерал-маёра і быў прызначаны кіраўніком аддзела арміі ў Ваенным міністэрстве.
Першая сусветная вайна
З пачаткам Першай сусветнай вайны ён быў прызначаны камандуючым 7-й арміі, утворанай на базе падначаленай яму інспекцыі, якая паслужыла прынадай для французскага наступлення ў Германію — ён паспяхова абараніў Эльзас-Латарынгію падчас Бітвы пры Мюльгаўзене, за якую ён быў узнагароджаны ордэнам Pour le Mérite (28 жніўня 1915 года), а 28 жніўня 1916 года ён атрымаў дубовыя галіны да яго. Ён камандаваў 7-й арміяй да 1916 года, калі ён быў прызначаны камандуючым прыбярэжнай абароны, дзе ў званні генерал-палкоўніка і сустрэў канец вайны.
У перыяд з 1918 па 1926 год ён быў прэзідэнтам ветэранскай арганізацыі. З верасня 1914 года — ганаровы грамадзянін Каселя.
Ён памёр 9 кастрычніка 1926 года ў Берлін-Шарлотэнбургу.
Казаншункур
Казаншункур — былое сяло ў Жармінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Скасавана 29 мая 2013 года. Уваходзіла ў склад Бірлікшыльскай сельскай акругі. Код КАТА — 634447300.
Густаў Лундберг
Густаў Лундберг (Gustaf Lundberg;,  — , ) — шведскі мастак-партрэтыст (працаваў у тэхніцы пастэлі), прадстаўнік ракако, атрымаў вядомасць, пражываючы ў Парыжы, а затым у — Стакгольме.
Біяграфія
Лундберг нарадзіўся ў Стакгольме 17 жніўня 1695 года, быў сынам каралеўскага кухара Густафа Лундберга і яго жонкі Сабіны Рыхтэр, у сям’і якой былі паспяховыя мастакі і ювеліры. Асірацеў у раннім узросце і быў выхаваны сваім дзядзькам, Фрэдрыкам Рыхтэрам, ювелірам; у 1712 годзе стаў чаляднікам жывапісца Давіда фон Крафта. Навучанне скончылася ў 1717 годзе, каб па парадзе настаўніка прадоўжыць сваю адукацыю ў Парыжы.
У Парыжы ён стаў вучнем Гіяцынта Рыго, Нікаля дэ Ларжыльера і гістарычнага жывапісца Жана-Франсуа дэ Труа.
Пётр Мікалаевіч Красноў
Пётр Мікала́евіч Красно́ў (Пётр Николаевич Краснов; 22 верасня, Санкт-Пецярбург — 16 студзеня 1947, Масква) — генерал Рускай імператарскай арміі, атаман Усевялікага войска Данскога, вайсковы і палітычны дзеяч, пісьменнік і публіцыст. У час Другой сусветнай вайны займаў пост начальніка Галоўнага кіравання казачых войскаў Імперскага міністэрства ўсходніх акупаваных тэрыторый.
Уладзіслаў Аляксеевіч Горбач
Уладзіслаў Аляксеевіч Горбач (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Пераможца Алімпійскіх дзён моладзі Беларусі 2013 года на дыстанцыі 200 м вольным стылем.
Срэбраны прызёр Першынства Беларусі 2014 года на дыстанцыі 400 м вольным стылем.
Пераможца Першынства Беларусі 2015 года на дыстанцыі 200 м вольным стылем.
Макс Моўшавіч Шляймовіч
Макс Моўшавіч Шляймовіч (, г. Пенза) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Бацькі паходзілі з Мінска. Пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны маці ўдалося эвакуіравацца ў Пензу, дзе года і нарадзіўся Макс. Бацька прайшоў усю вайну, а пасля яе заканчэння некаторы час служыў у Германіі, куды да яго пераехала жонка з сынам. У 1947 годзе бацьку дэмабілізавалі, сям’я вярнуліся ў Мінск. Маці ўдалося атрымаць пакой у кватэры на вуліцы Даўгабродскай каля вайсковых могілак.
Скончыў Сярэднюю школу № 4. Пасля пайшоў вучыцца на будаўніка ў Мінскі будаўнічы тэхнікум, дзе пасябраваў з сынам знакамітага беларускага архітэктара Авеля Пінхусавіча Брэгмана, пад уплыў яго ён трапіў.
Пасля заканчэння тэхнікума працаваў у 1960—1961 гадах тэхнікам-архітэктарам ў Мінгарпраекце. Тры гады служыў у Савецкай Арміі ў Маскве, дзе яму дазволілі наведваць падрыхтоўчыя курсы пры Маскоўскім архітэктурным інстытуце.
Дэмабілізаваны ў 1964 годзе, вярнуўся ў Мінск, дзе паступіў ў БПІ, які скончыў у 1969 годзе. У 1969—1971 старшы архітэктар Віцебскага філіяла інстытута «Белдзяржпраект», 1971—1981 галоўны архітэктар Наваполацка (адначасова у 1981—1988 гадах кіраўнік майстэрні БелНДІПгорадабудаўніцтва). У 1987—1988 гг. на базе архітэктурнай майстэрні і падраздзялення «Віцебскграмадзянпраект» у Полацку быў створаны Наваполацкі філіял. Працаваў да 2003 года галоўным архітэктарам філіяла. З 2004 года выкладчык кафедры «Архітэктура» Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Член КПСС з 1964 года.
Лундберг
Лундберг — прозвішча.
Макс Моўшавіч Шляймовіч
Сям’я
Мае дачку (нар. 1969).
Ботрытыс
Ботрытыс (Botrytis) — род грыбоў сямейства. Назва ўпершыню апублікаваная ў 1768 годзе.