cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кол-цэнтр
Тэхналогіі
Для кантакт-цэнтраў у такіх рашэннях могуць быць рэалізаваны функцыі інтэграцыі з сайтам арганізацыі (напрыклад, падтрымка вэб-чату на сайце кампаніі), відэакансультацыі, функцыі дыстанцыйнага кіравання камп'ютарам.
Лямус брыгіцкага кляштара (Гродна)
Лямус брыгіцкага кляштара — унікальны двухпавярховы драўляны будынак першай паловы XVII ст. у Гродне. Помнік драўлянага, а таксама гаспадарчага і жыллёвага дойлідства.
Лямус брыгіцкага кляштара з'яўляецца самай старой драўлянай пабудовай на тэрыторыі Беларусі.
Гісторыя
Лямус пабудаваны ў 1630-я гг. ў стылі ранняга барока. Паводле меркавання даследчыка В. І. Кудрашова, двухпавярховы лямус будаваўся спачатку як жылы дом для манашак, але гісторык архітэктуры У. А. Чантурыя лічыць, што ў якасці жылога выкарыстоўваўся толькі другі паверх, першы выкарыстоўвалі як сховішча. Пасля таго, як быў пабудаваны мураваны корпус кляштара, другі паверх лямуса заняла абслуга.
Архітэктура
Лямус размешчаны ў двары касцёла і кляштара брыгітак і ўяўляе двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак з высокім вальмавым гонтавым дахам (магчыма, першапачаткова дах быў чарапічны). Пабудаваны на бутавым падмурку з масіўнага бруса без адзінага цвіка, з масіўных драўляных брусоў на бутавым падмурку. Усе канструктыўныя элементы звязаны ўсечкамі і драўлянымі клінамі.
Галоўны паўночны фасад аформлены двух'яруснай арачнай галерэяй (падсенцамі) з балюстрадай на другім паверсе. Ніжняя плоскасць падкосаў і балак над імі ўтвараюць суцэльныя паўкруглыя праёмы, якія імітуюць аркаду. Усе канструкцыйныя элементы звязаны ўрубкамі і драўлянымі клінамі. Лямус выкарыстоўваўся пад жыллё і гаспадарчыя патрэбы: першы паверх служыў складскім памяшканнем, другі быў жылым. Пазней планіроўка была зменена.
Базыліўка
Базыліўка (Базилівка) — вёска ў Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
У ХІХ стагоддзі сяло Базыліўка было ў складзе Сім’яніўскай воласці Канатопскага павета Чарнігаўскай губерні.
Білозэрка (Сумская вобласць)
Білозэрка (Білозерка) — пасёлак у Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Білавусіўка (Канатопскі раён)
Білавусіўка (Білоусівка) — пасёлак у Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Лямус на Гарадніцы
Лямус на Гарадніцы — будынак на тэрыторыі Гарадніцы ў Гродне, размешчаны па адрасе вул. Дзяржынскага, 1а. Помнік гаспадарчага і жыллёвага дойлідства.
Дом будаваўся у 2-й палове XVIII ст. ў часы развiцця мануфактурнай вытворчасцi А. Тызенгаўза як склад. У пачатку XX ст. выкарыстоўваўся як начлежка, пасля 1939 г. — жылы дом.
Архітэктура
Лямус на Гарадніцы ўяўляе мураваны двухпавярховы з мансардай будынак, прамавугольны ў плане, з нерэгулярнай сiстэмай унутранай планiроўкi. Накрыты высокiм вальмавым дахам. Усходні фасад сiметрычны, з невялікім рызалітам у цэнтры. Цэнтральныя часткі заходняга, паўночнага і паўднёвага фасадаў гладкія, з сіметрычна размеркаванымі вокнамі. Вокны другога паверха малыя квадратныя i значна заглыбленыя ў тоўшчу сцяны. Вокны першага паверха нiзкiя прамавугольныя. Цагляныя коміны высокія, шматпрыступкавыя. Перакрыццi, унутраныя перагародкi i вузкая двухмаршавая лесвiца з высокiмi прыступкамi — драўляныя. Інтэр'ер зменены.
Жабрыца парэзнікавая
Жабры́ца парэзнікавая (Seseli libanotis) — від травяністых раслін з роду сямейства.
Апісанне
Двухгадовая або шматгадовая расліна. Корань белы, тоўсты. Вышыня 40—120 см. Сцябло разгалінаванае, вельмі глыбока жалабковае, верхняя частка і вузлы валасістыя, рэшткі старога лісця на аснове. Лісце чаргуецца, ніжнія сцеблы чарашковыя, верхнія лісты без чарашкоў, аснова похвападобная. Ліставая пласціна ад вузка выцягнутай да трохкутнай 1—2 разы перыстарассечаная. Лісточкі вельмі тонка лопасцевыя, пухнатыя, з ніжняга боку блакітна-зялёныя. Суквецце — складаны парасон. Першасныя і другасныя парасоны (30—40) з вузкімі, махнатымі прыкветкамі. Вяночак радыяльна-сіметрычны або злёгку няроўны, белы (часам злёгку чырванаватага колеру), да 5 мм шырынёй, вонкавая паверхня валасатая, пялёсткі 5, зубчастыя, кончыкі звернутыя ўнутр. Плод: ад шырокаэліптычнай да яйкападобнай формы, даволі плоскі, 2-секцыйны, тоўста-рабрысты, карычневы, даўжынёй 2.5—4 мм схізакарпій.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Еўропе, Заходняй Азіі і Марока.
Ва Украіне від расце на ўсёй тэрыторыі, у Крыме рэдка.
Таксанамія
У самастойны падвід або від часам вылучаецца [= ] — Парэзнік прамежкавы , адрозны аднакроць або двойчы пёрыстым ніжнім лісцем, долі яго яйкападобныя, няроўназубчастыя або пёрыста-рассечаныя, тупыя або тупаватыя. У намінатыўнага падвіду ніжняе лісце двойчы ці тройчы пёрыстае, долі яго лінейныя, даўгаватыя або ланцэтныя, часта серпападобна выгнутыя, вострыя.
Сінонімы
і іншыя.
Заводскэ (Канатопскі раён)
Заводскэ (Заводське) — пасёлак у Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Янотавыя
Яно́тавыя (Procyonidae) — сямейства млекакормячых з атрада драпежных.
Большасць янотавых жывуць ва ўмераных і трапічных шыротах Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі. На тэрыторыі Еўразіі інтрадукаваны амерыканскі від —.
Па сваёй форме янотавыя з'яўляюцца сярэднім звяном паміж і. Ва ўсякім выпадку, янотавыя і мядзведжыя яшчэ параўнальна нядаўна мелі агульных продкаў. Першыя янотавыя жылі ў Еўразіі, адкуль праз злучэнне, якое існавала некалі, патрапілі ў Амерыку. У Старым свеце пасля гэтага вымерлі, не вытрымаўшы канкурэнцыі з, якія занялі аналагічныя экалагічныя нішы.
Навуковы стыль
Навуковы стыль — функцыянальны стыль маўлення літаратурнай мовы, які мае шэраг агульных рыс, якія праяўляюцца незалежна ад характару пэўных навук (натуральных, дакладных, гуманітарных) і адрозненняў паміж жанрамі выказвання (манаграфія, артыкул, даклад, падручнік, курсавая праца і г. д.), што дае магчымасць казаць пра спецыфіку стылю ў цэлым. Разам з тым цалкам натуральна, што, напрыклад, тэксты па фізіцы, хіміі, матэматыцы прыкметна адрозніваюцца па характары выкладу ад тэкстаў па філалогіі ці гісторыі.
Навуковы стыль характарызуецца лагічнай паслядоўнасцю выкладання, упарадкаванай сістэмай сувязі паміж часткамі выказвання, імкненнем аўтараў да дакладнасці, сцісласць, адназначнасці пры захаванні насычанасці зместу.
Па ступені даступнасці навуковыя, навукова-навучальныя і навукова-папулярныя тэксты адрозніваюцца па матэрыяле.
Залізнычнэ (Канатопскі раён)
Залізнычнэ (Залізничне) — пасёлак у Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Таполынэ (Канатопскі раён)
Таполынэ (Тополине) — пасёлак у Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Шэўчэнкіўскэ (Канатопскі раён)
Шэўчэнкіўскэ (Шевченківське) — пасёлак у Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Гервятка
Гервя́тка, Гарвежка — рака ў Беларусі, на тэрыторыі Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Оксна (басейн Віліі).
Даўжыня раки 13 кіламетраў. Плошча вадазбору 40 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,3 м/км. Вадазбор пераважна на паўночных схілах Ашмянскага ўзвышша. У сутоках Гервяткі і Оксны знаходзіцца горад Смаргонь, каля яго 2 плаціны.
Назва
Назва балцкага паходжання і звязаная з gervė «жораў». Такога ж паходжання і назва Гервяты.
Навінкі (Мінскі раён)
Наві́нкі (, Новинки) — былы пасёлак, з 2004 года ў межах Мінска.
Назва
Назва Навінкі абазначае новае паселішча.
Гісторыя
У 1885 годзе Навінкі — лясная варта (старожка) і ўрочышча Сёмкава-Гарадзецкай воласці. У 1908 годзе Навінка, урочышча, двор, 59 жыхароў.
У 1898 годзе ў Навінках Таварыства дапамогі бедным хворым яўрэям адкрыла санаторый для хворых на сухоты, санаторый быў на 13 ложкаў, працаваў з траўня да жніўня. У 1920-х гадах на месцы сядзібы была адкрытая працоўная калонія для душэўнахворых на 36 месцаў. У часе Другой сусветнай вайны пацыенты псіхіятрычнай калоніі былі забітыя нацыстамі (каля 200 чалавек), целы закапаныя ў суседніх Драздах. Пасёлак уваходзіў у склад Цнянскага сельсавета. У 2004 годзе быў уключаны ў межы горада Мінска. Вясковая вуліца Рабочая займела назву Навінкаўская вуліца. Таксама, сярод іншых, вясковыя вуліцы атрымалі назвы Скалінская, Марусінская, Ярашэвіцкая, у гонар колішніх фальваркаў Скалін, Марусіна і ўрочышча Ярашэвічы.
Рашкаў (Малдова)
Рашкаў (Raşcov) — сяло ў Малдове, у паўночнай частцы непрызнанай ПМР (Каменскі раён).
Знаходзіцца ў нізоўі Днястра, паміж гарадамі Рыбніца і Каменка.
Поджа Брачаліні
Джанфранчэска Поджа Брачаліні, або Поджа Фларэнційскі (Gianfrancesco Poggio Bracciolini;, Тэрануова-Брачаліні, паблізу Арэца — , Фларэнцыя) — італьянскі гуманіст, пісьменнік, збіральнік старажытных рукапісаў. Лічыцца аўтарам раманскага шрыфта.
Біяграфія
Нарадзіўся ў тасканскім мястэчку Тэрануова-Брачаліні ў сям'і аптэкара, вывучаў натарыяльную справу ва ўніверсітэце Фларэнцыі.
Брачаліні пабываў у Францыі, Германіі, Швейцарыі і Англіі, дзе ў бібліятэках манастыроў адшукаў некалькі малавядомых альбо забытых антычных рукапісаў Вегецыя, Марка Манілія, Аміяна Марцэліна, Вітрувія, Пятронія, а таксама «Выхаванне прамоўцы» Квінтыліяна, «Сільвы» Стацыя і інш. У 1417 выявіў поўны рукапіс Лукрэцыя «Аб прыродзе рэчаў», які лічыўся страчаным пасля падзення імперыі. У 1427 сумесна з Козіма Медычы займаўся раскопкамі антычных руін у Остыі.
Творы
Дыялогі
Сядзіба Міцкевічаў (Завоссе)
Сядзіба Міцкевічаў — сядзіба каля вёскі Завоссе (Баранавіцкі раён). У 1798 г. у сядзібе нарадзіўся выдатны паэт Адам Міцкевіч. Функцыянуе як мемарыял «Музей-сядзіба Міцкевічаў «Завоссе». Пабудовы адноўлены на старых падмурках. З часоў паэта захаваліся толькі старая ліпа і невялікая сажалка.
Гісторыя
Двор і фальварак, якія належалі сям'і Міцкевічаў, існавалі ў 2-й палове XVIII — пачатку XX ст. каля хутара Завоссе (Баранавіцкі р-н). Комплекс вядомы паводле малюнкаў Н. Орды і Э. Паўловіча.
Пасля 1880 г. на месцы сядзібы застаўся толькі некрануты часам лямус, які раней падчас вакацый служыў кватэрай Адаму Міцкевічу і яго брату. Лямус быў разбураны пазней, а пасля Першай сусветнай вайны ад сядзібы не засталося ніякіх слядоў.
У 1927 г. на месцы колішняга фальварка Завоссе вайсковым падраздзяленнем з Баранавіч устаноўлены помнік паэту (адноўлены ў 1955 г.).
У 1996 годзе сядзіба і прылеглыя тэрыторыі былі адноўлены. Пры рэканструкцыі музея-сядзібы Адама Міцкевіча помнік паэту быў знесены.
Архітэктура
Вырашана ў традыцыях народнага дойлідства. Уключае гасподу, афіцыны, гаспадарчыя пабудовы.
Гаспода
Гаспода — аднапавярховы прамавугольны ў плане будынак, накрыты высокім паўвальмавым саламяным дахам, які на тарцах утвараў невысокія трапецападобныя ашаляваныя шчыты. Вокны прамавугольныя. Галоўны ўваход быў аформлены ганкам пад двухсхільным дахам з трохвугольным шчытом на двух слупах.
Лямус
Насупраць гасподы знаходзіцца лямус — двухпавярховы прастакутны ў плане будынак (на першым паверсе была камора, на другім — летні жылы пакой), завершаны вальмавым саламяным дахам. Галоўны фасад быў аформлены двух'яруснай галерэйкай.
Барыс Васільевіч Карасёў
Барыс Васільевіч Карасёў (Борис Васильевич Карасёв; нар. ) — вучоны ў галіне гідраўлікі, кандыдат тэхнічных навук (1956), прафесар (1985). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Нарадзіўся на станцыі Безабразава (зараз Ракша, Маршанскі раён Тамбоўскай вобласці Расіі). Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны сям’я пераехала ў Пінск, а з яе пачаткам эвакуіравалася ў Маршанск, дзе Барыс Васільевіч скончыў васьмігадовую школу і шафёрскія курсы. У маі 1942 года быў прызваны ў Чырвоную Армію. Удзельнік Сталінградскай бітвы, вызвалення Данбаса і Запарожжа. Пасля дэмабілізацыі ў 1946 годзе паступіў у Харкаўскі механіка-машынабудаўнічы інстытут, які скончыў у 1952 годзе і застаўся працаваць у ім. У 1954 годзе паступіў у аспірантуру і ў 1957 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю пад кіраўніцтвам прафесара Г. Ф. Праскурава. З 1958 года Б. В. Карасёў у Мінскім інстытуце механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі на пасадзе дацэнта, у 1962—1968 гадах — загадчыка кафедры гідраўлікі і цеплатэхнікі і адначасова (29.12.1961 — 17.06.1968 ) — дэкан факультэта электрыфікацыі сельскай гаспадаркі. З 1968 года Б. В. Карасёў у Брэсцкім інжынерна-будаўнічым інстытуце (сучасны Брэсцкі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт). У 1969—1970 гадах займаў пасаду дэкана будаўнічага факультэта, у 1971—1976 гадах — дэкана факультэта гідрамеліярацыі, у 1976—1982 — дэкана факультэта водазабеспячэння і каналізацыі. З 1985 года прафесар кафедры водазабеспячэння, водаадвядзення і гідратэхнічных збудаванняў.
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па гідраўліцы, водазабеспячэнні, каналізацыі і падручнікаў для вышэйшых навучальных устаноў.
Сярод апублікаванага:
Кірыл Раманавіч Насаеў
Біяграфія
Скончыў харавое аддзяленне сярэдняй спецыяльнай музычнай школы пры Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі, у 1986 годзе Беларускую дзяржаўную кансерваторыю імя А. В. Луначарскага. З 1986 года выкладаў у Беларускім дзяржаўным інстытуце культуры, з 2003 па 2018 гады — у Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі. У 1990 годзе арганізаваў мужчынскі хор «Унія», які стаў пераможцам Першага міжнароднага фестывалю духоўнай музыкі «Магутны Божа» (1993), у 1998—2005 гадах кіраваў хорам Мінскага музычнага вучылішча імя М. І. Глінкі.
У апошнія гады цяжка хварэў, увесну 2018 года быў пераведзены на інваліднасць і вымушаны быў спыніць сваю выкладчыцкую дзейнасць. Рана раніцай 17 чэрвеня 2018 яго забрала «хуткая дапамога», але выратаваць не ўдалося.
Дзейнасць
Аўтар творчых праектаў «Музыка Літвы і Кароны», «Музыка беларускіх храмаў», «Беларускія маршы і песні (Лірыка змагання)».
Андрэй Аляксеевіч Раўкоў
Андрэ́й Аляксе́евіч Раўко́ў (нар., в. Равякі, Бешанковіцкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі военачальнік, генерал-лейтэнант (2015). Міністр абароны Рэспублікі Беларусь у 2014—2020 гадах. Дзяржаўны сакратар Савета бяспекі Рэспублікі Беларусь (2020).
Біяграфія
З 1999 па 2003 гады ваенную службу праходзіў на пасадах начальніка штаба і камандзіра базы захоўвання ўзбраення і тэхнікі.
З 2005 па 2012 гады займаў пасады камандзіра асобнай мабільнай брыгады, начальніка аператыўнага аддзела — намесніка начальніка штаба аператыўнага камандавання, начальніка штаба — першага намесніка камандуючага войскамі аператыўнага камандавання.
З лістапада 2012 года па лістапад 2014 года — камандуючы войскамі Паўночна-заходняга аператыўнага камандавання.
16 кастрычніка 2015 года пастановай Савета Міністраў № 870 у складзе Урада склаў свае паўнамоцтвы перад нававыбраным Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь, а 17 снежня 2015 года ўказам Прэзідэнта № 500 зноў зацверджаны на пасадзе міністра.
20 студзеня 2020 года прызначаны Дзяржаўным сакратаром Савета бяспекі Рэспублікі Беларусь.
3 верасня 2020 года вызвалены ад пасады Дзяржаўнага сакратара Савета бяспекі Рэспублікі Беларусь.
19 лістапада 2020 года прызначаны амбасадарам Беларусі ў Азербайджане.
Міжнародныя санкцыі
24 лістапада 2020 года да санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя, а 11 снежня — і Швейцарыя. Акрамя таго, 6 лістапада Раўкоў трапіў пад санкцыі Вялікабрытаніі і Канады.
Бэрэжнэ (Канатопскі раён)
Бэрэжнэ (Бережне́) — вёска ў Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Бандары (Канатопскі раён)
Бандары (Бондарі́) — вёска ў Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Кілават-гадзіна
Кілава́т-гадзіна (кВт·г) — пазасістэмная адзінка вымярэння работы або энергіі. У асноўным выкарыстоўваецца для вымярэння колькасці электраэнергіі.
1 кВт·ч роўны рабоце, што здзяйсняецца за 1 гадзіну пры магутнасці 1 кВт. Адсюль 1 кВт·ч = 1000 Вт · 3600 с = 3,6 МДж.
Трэба заўважыць, што правільна пісаць менавіта кВт·ч (магутнасць памножыць на час), а не «кВт/ч». Таксама часта слова «кілават-гадзіна» скарачаюць як «кілават», што не правільна.
Арганізацыя Аб’яднаных Нацый
Арганізацыя Аб’яднаных Нацый (ААН, United Nations) — міжнародная арганізацыя, створаная для падтрымання і ўмацавання міжнароднага міру і бяспекі, развіцця супрацоўніцтва паміж дзяржавамі. Асновы яе дзейнасці і структура распрацоўваліся ў гады Другой сусветнай вайны кіруючымі ўдзельнікамі антыгітлераўскай кааліцыі.
Гісторыя ААН
Стварэнне Арганізацыі Аб’яднаных Нацый стала магчымым у выніку аб’яднання высілкаў дзяржаў у дужанні з фашызмам у перыяд Другой сусветнай вайны.
Папярэднікам ААН была створаная пасля Першай сусветнай вайны Ліга Нацый, якая хоць і абвясціла сваімі мэтамі ў адпаведнасці з Версальскай дамовай «развіццё супрацоўніцтва паміж народамі і забеспячэнне міру і бяспекі», але так і не стала эфектыўнай прыладай у іх ажыццяўленні і не змагла перашкодзіць развязванню Другой сусветнай вайны.
Назва «Аб’яднаныя Нацыі» было прапанавана прэзідэнтам ЗША Франклінам Д. Рузвельтам і ўпершыню выкарыстана ў Дэкларацыі Аб’яднаных Нацый, падпісанай 1 студзеня 1942 года, у адпаведнасці з якой прадстаўнікі 26 дзяржаў абавязаліся ад імя сваіх урадаў працягваць сумеснае дужанне супраць краін фашысцкага блоку.
Афіцыйныя і рабочыя мовы
Для арганізацыі працы органаў у сістэме ААН ўстаноўлены афіцыйныя і рабочыя мовы. Пералік гэтых моў вызначаны ў правілах працэдуры кожнага органа. На афіцыйных мовах выдаюцца ўсе асноўныя дакументы ААН, уключаючы рэзалюцыі. На працоўных мовах выдаюцца стэнаграфічная справаздачы пасяджэнняў і на іх перакладаюцца прамовы, вымаўленых на любой афіцыйнай мове. Афіцыйнымі мовамі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый з’яўляюцца:
Калі дэлегацыя жадае выступіць на мове, якая не з’яўляецца афіцыйнай, то яна павінна забяспечыць вусны або пісьмовы пераклад выступу на адну з афіцыйных моў.
Мэты і задачы
Арганізацыя Аб’яднаных Нацый з’яўляецца цэнтрам вырашэння праблем, з якімі сутыкаецца ўсё чалавецтва. Гэтая дзейнасць ажыццяўляецца супольнымі намаганнямі больш як 30 звязаных з ёй арганізацый, што складаюць сістэму Арганізацыі Аб’яднаных Нацый.
Арганізацыя Аб’яднаных Нацый і іншыя арганізацыі яе сістэмы займаюцца працай па захаванні правоў чалавека, ахове навакольнага асяроддзя, барацьбе з хваробамі, забеспячэнні развіцця і барацьбе з галечай. Установы Арганізацыі Аб’яднаных Нацый распрацоўваюць нормы і правілы бяспечных і эфектыўных паветраных і марскіх зносін, спрыяюць удасканаленню тэлекамунікацый і абароне інтарэсаў спажыўцоў, дапамагаюць забяспечваць павагу да правоў інтэлектуальнай уласнасці і каардынуюць размеркаванне радыёчастот. Арганізацыя Аб’яднаных Нацый з’яўляецца таксама ініцыятарам міжнародных кампаній па барацьбе супраць незаконнага абароту наркотыкаў і тэрарызму. Праз сваю дзейнасць ва ўсіх рэгіёнах свету Арганізацыя Аб’яднаных Нацый і яе ўстановы дапамагаюць бежанцам і ажыццяўляюць праграмы размініравання, дапамагаюць палепшыць якасць пітной вады і павялічыць аб’ём вытворчасці харчавання, даюць пазыкі краінам, якія развіваюцца, і дапамагаюць стабілізаваць фінансавыя рынкі.
Агульныя прынцыпы
Калі дзяржавы становяцца членамі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, яны прымаюць на сябе абавязацельствы, выкладзеныя ў Статуце Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, які з’яўляецца міжнароднай дамовай, дзе адлюстраваныя асноўныя прынцыпы міжнародных зносін. Згодна са Статутам, дзейнасць Арганізацыі Аб’яднаных Нацый мае чатыры мэты: падтрымліваць міжнародны мір і бяспеку, развіваць сяброўскія стасункі паміж нацыямі, ажыццяўляць міжнароднае супрацоўніцтва ў вырашэнні міжнародных праблем і ў заахвочванні павагі да правоў чалавека, а таксама быць цэнтрам для ўзгаднення дзеянняў нацый у дасягненні гэтых агульных мэтаў.
Члены Арганізацыя Аб’яднаных Нацый — сувярэнныя дзяржавы. Арганізацыя Аб’яднаных Нацый не з’яўляецца сусветным урадам і не прымае законаў. Аднак яна выдзяляе сродкі, што дапамагаюць урэгуляваць міжнародныя канфлікты і распрацаваць палітыку па пытаннях, якія тычацца ўсіх нас. У Арганізацыі Аб’яднаных Нацый ўсе дзяржавы-члены — вялікія і малыя, багатыя і бедныя, з рознымі палітычнымі поглядамі і сацыяльнымі сістэмамі — маюць права голасу і ўдзельнічаюць у галасаванні.
Арганізацыя Аб’яднаных Нацый мае шэсць галоўных органаў. Пяць з іх — Генеральная Асамблея, Савет Бяспекі, Эканамічны і сацыяльны савет, Савет па Апецы і Сакратарыят — размяшчаюцца ў Цэнтральных установах Арганізацыі Аб’яднаных Нацый у Нью-Ёрку, шосты орган — Міжнародны Суд — знаходзіцца ў Гаазе, Нідэрланды.
Генеральная Асамблея
Усе дзяржаваы-члены Арганізацыі Аб’яднаных Нацый прадстаўленыя ў Генеральнай Асамблеі — пэўнага кшталту сусветным парламенце, на пасяджэннях якога разглядаюцца найбольш надзённыя праблемы чалавецтва. Кожная дзяржава-член мае адзін голас. Рашэнні па «важных пытаннях», такіх, як рэкамендацыі адносна падтрымання міжнароднага міру і бяспекі, прыняцце новых членаў альбо зацвярджэнне бюджэту Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, уключаючы і бюджэты аперацый па падтрыманні міру, прымаюцца большасцю ў дзве трэці галасоў. Рашэнні па іншых пытаннях прымаюцца простай большасцю галасоў. У апошнія гады прыкладаюцца асаблівыя намаганні, скіраваныя на тое, каб рашэнні Асамблеі прымаліся на падставе кансенсусу, а не афіцыйнага галасавання.
Асамблея не можа навязваць дзяржавам свае рашэнні, але яе рэкамендацыі маюць важнае значэнне, бо адлюстроўваюць сусветнае грамадскае меркаванне і з’яўляюцца маральным імператывам міжнароднае супольнасці.
Савет Бяспекі
Згодна са Статутам Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, Рада Бяспекі нясе асноўную адказнасць за падтрыманне міжнароднага міру ды бяспекі і можа склікацца ў любы час дня і ночы ў выпадку ўзнікнення пагрозы міру.
Рада складаецца з 15 членаў. Пяць з іх — Кітай, Расійская Федэрацыя, Вялікабрытанія, ЗША і Францыя — з’яўляюцца пастаяннымі членамі. Астатнія 10 членаў Рады выбіраюцца Генеральнай Асамблеяй на двухгадовы тэрмін. У апошнія гады ў Арганізацыі Аб’яднаных Нацый абмяркоўваецца пытанне аб змяненні членскага складу Рады, дзеля таго каб ён адлюстроўваў сучасныя палітычныя і эканамічныя рэаліі.
Рашэнні Рады лічаць прынятымі, калі за іх пададзеныя галасы дзевяці яе членаў. За выключэннем галасавання па працэдурных пытаннях, рашэнне не можа быць прынятым, калі нехта з пастаянных членаў Рады прагаласуе супраць, г.зн. выкарыстае сваё права вета. Рашэнні Рады абавязковыя для ўсіх дзяржаў-членаў.
Калі Радзе паведамляюць пра ўзнікненне пагрозы міжнароднаму міру, яна спачатку разглядае шляхі мірнага ўрэгулявання спрэчкі. Рада можа выпрацаваць прынцыпы ўрэгулявання альбо выступіць у якасці пасрэдніка. У выпадку развязвання баявых дзеянняў Рада прыкладае намаганні па іх спыненні. Яна можа таксама накіраваць міратворчую місію, каб дапамагчы бакам захаваць перамір’е альбо забяспечыць раз’яднанне варагуючых сіл.
Рада можа прымаць меры дзеля таго, каб забеспячыць выкананне прынятых ёю рашэнняў. Яна можа ўводзіць эканамічныя санкцыі альбо ўстанаўліваць эмбарга на пастаўкі зброі. У рэдкіх выпадках для забеспячэння выканання прынятых ёй рашэнняў Рада ўпаўнаважвала дзяржавы-члены выкарыстоўваць «усе неабходныя сродкі», уключаючы супольныя ваенныя дзеянні.
Рада таксама прадстаўляе Генеральнай Асамблеі рэкамендацыі адносна кандыдатуры на пасаду Генеральнага сакратара і адносна прыёму ў Арганізацыю Аб’яднаных Нацый новых членаў.
Эканамічны і Сацыяльны Савет
Эканамічная і Сацыяльная Рада дзейнічае пад агульным кіраўніцтвам Генеральнай Асамблеі і каардынуе дзейнасць Арганізацыі Аб’яднаных Нацый ды ўстаноў яе сістэмы ў эканамічнай і сацыяльнай сферах. Выконваючы функцыю галоўнага форуму для абмеркавання міжнародных эканамічных ды сацыяльных праблем і выпрацоўкі рэкамендацый у дачыненні да палітыкі ў гэтых галінах, Рада мае вялікае значэнне ва ўмацаванні міжнароднага супрацоўніцтва ў мэтах развіцця. У сваёй працы Рада кансультуецца з адпаведнымі няўрадавымі арганізацыямі (НУА), падтрымліваючы гэтым жыццёва важную сувязь паміж Арганізацыяй Аб’яднаных Нацый і грамадзянскай супольнасцю.
На працягу года праца Рады вядзецца ў яе дапаможных органах, якія рэгулярна праводзяць свае пасяджэнні і робяць справаздачу перад Радай. Напрыклад, Савет па правах чалавека ААН ажыццяўляе кантроль за выкананнем правоў чалавека ва ўсіх краінах свету. Іншыя органы займаюцца пытаннямі сацыяльнага развіцця, становішча жанчын, папярэджання злачыннасці, барацьбы з наркаманіяй і аховы навакольнага асяроддзя. Пяць рэгіянальных камісій садзейнічаюць эканамічнаму развіццю і ўмацаванню эканамічных адносін у сваіх рэгіёнах.
Савет па Апецы
Рада па Апецы была створана, каб забяспечыць міжнароднае назіранне за 11 падапечнымі тэрыторыямі, што знаходзіліся пад кіраваннем 7 дзяржаў-членаў, а таксама каб гарантаваць рэалізацыю намаганняў, неабходных для падрыхтоўкі гэтых тэрыторый да самакіравання альбо незалежнасці. Да 1994 года ўсе падапечныя тэрыторыі перайшлі да самакіравання альбо сталі незалежнымі ці ў якасці самастойных дзяржаў, ці праз далучэнне да суседніх незалежных дзяржаў. У той жа перыяд падапечная тэрыторыя Ціхаакіянскія астравы (Палау), якая знаходзілася пад кіраўніцтвам Злучаных Штатаў, перайшла да самакіравання.
Паколькі праца Рады па Апецы, у склад якой цяпер уваходзяць пяць пастаянных членаў Рады Бяспекі, у асноўным выкананая, правілы яе працэдуры былі змененыя такім чынам, каб яна магла праводзіць свае пасяджэнні адно ў выпадках, калі гэтага патрабуюць абставіны. Нядаўна Генеральны сакратар Арганізацыі Аб’яднаных Нацый Кофі Анан прапанаваў дзяржавам-членам пераўтварыць Раду ў форум для ажыццяўлення іх калектыўнай апекі над навакольным асяроддзем планеты, а таксама для таго, каб яна забяспечвала сувязь паміж Арганізацыяй Аб’яднаных Нацый, дзяржаўным і прыватным сектарамі і добраахвотнікамі.
Міжнародны Суд
Міжнародны Суд, вядомы таксама як Сусветны суд, з’яўляецца галоўным судовым органам Арганізацыі Аб’яднаных Нацый. Ён складаецца з 15 суддзяў, якіх абіраюць Генеральная Асамблея і Рада Бяспекі, і займаецца ўрэгуляваннем спрэчак паміж дзяржавамі. Удзел дзяржаў у судовых разбіральніцтвах з’яўляецца добраахвотным, але калі дзяржава згаджаецца на гэта, яна абавязаная падпарадкоўвацца рашэнню Суда. Суд таксама займаецца падрыхтоўкай кансультатыўных высноваў на запыты Генеральнай Асамблеі і Рады Бяспекі.
Сакратарыят
Сакратарыят праводзіць аператыўную і адміністрацыйную працу Арганізацыі Аб’яднаных Нацый у адпаведнасці з указаннямі Генеральнай Асамблеі, Савета Бяспекі і іншых органаў. На чале яго стаіць Генеральны сакратар, які набірае штат супрацоўнікаў, неабходных для працы Арганізацыі, і забяспечвае агульнае адміністрацыйнае кіраванне.
У цяперашні час Сакратарыят складаецца з дзевяці дэпартаментаў і шэрагу ўпраўленняў, у якіх працуюць 8700 чалавек амаль са 160 краін свету. Апрача Цэнтральных устаноў, што размяшчаюцца ў Нью-Ёрку, аддзяленні Арганізацыі Аб’яднаных Нацый ёсць у Жэневе, Вене і Найробі.
Сістэма Арганізацыі Аб’яднаных Нацый
Міжнародны валютны фонд, Сусветны банк і дванаццаць іншых незалежных арганізацый, якія называюць «спецыялізаванымі ўстановамі», звязаны з Арганізацыяй Аб’яднаных Нацый праз адпаведныя дамовы аб супрацоўніцтве. Усе гэтыя ўстановы, уключаючы Сусветную арганізацыю аховы здароўя і Міжнародную арганізацыю цывільнай авіяцыі, з’яўляюцца самастойнымі органамі, створанымі на аснове міжурадавых пагадненняў. На іх ускладзены шырокі дыяпазон міжнародных функцый у эканамічнай, сацыяльнай і культурнай сферах, а таксама ў галіне адукацыі, аховы здароўя і іншых. Некаторыя з іх, напрыклад Міжнародная арганізацыя працы і Сусветны паштовы саюз, старэйшыя за саму Арганізацыю Аб’яднаных Нацый. Міжнароднае агенцтва па атамнай энергіі таксама звязанае з Арганізацыяй Аб’яднаных Нацый спецыяльнай дамовай.
Апрача гэтага, цэлы шэраг упраўленняў, праграм і фондаў Арганізацыі Аб’яднаных Нацый — такіх, як Упраўленне Вярхоўнага камісара Арганізацыі Аб’яднаных Нацый па справах бежанцаў (УВКБ), Праграма развіцця Арганізацыі Аб'яднаных Нацый (ПРААН) альбо Дзіцячы фонд ААН (ЮНІСЕФ), займаюцца паляпшэннем сацыяльных і эканамічных умоў ва ўсіх рэгіёнах свету. Гэтыя органы робяць справаздачы Генеральнай Асамблеі альбо Эканамічнай і Сацыяльнай Радзе.
Усе гэтыя арганізацыі маюць свае ўласныя кіраўнічыя органы, бюджэты і сакратарыяты. Разам з Арганізацыяй Аб’яднаных Нацый яны складаюць адзіную сям’ю, або сістэму Арганізацыі Аб’яднаных Нацый. Агульнымі і ўсё больш скаардынаванымі намаганнямі гэтых арганізацый і ажыццяўляецца іх шматгранная праграма дзеянняў.
Міратворчыя аперацыі
Важным інструментам падтрымання міру і міжнароднай бяспекі з’яўляюцца міратворчыя аперацыі ААН. Іх дзейнасць вызначана побач рэзалюцый Генеральнай Асамблеі, прынятых у адпаведнасці са Статутам Арганізацыі. У самым Статуце ААН правядзенне міратворчых аперацый не прадугледжана. Аднак яны могуць быць абумоўлены мэтамі і прынцыпамі ААН, таму Савет Бяспекі рэгулярна разглядае пытанні аб неабходнасці той ці іншай міратворчай місіі. Ажыццяўленне міратворчай аперацыі ААН можа выяўляцца ў: Першай міратворчай місіяй ААН быў кантроль за перамір’ем, дасягнутым у араба-ізраільскім канфлікце ў 1948 годзе. Таксама вядомыя правядзенне міратворчых місій на Кіпры (у 1964 годзе — для спынення ваенных дзеянняў і аднаўлення парадку), у Грузіі (у 1993 годзе — для ўрэгулявання грузіна-абхазскага канфлікту), Таджыкістане (у 1994 годзе — для ўрэгулявання рэлігійнага канфлікту), а таксама міратворчыя місіі ААН, накіраваныя ў Югаславію, Руанду і Самалі.
Правы чалавека
10 снежня 1948 года Генеральная Асамблея ААН прыняла і абвясціла Усеагульную дэкларацыю правоў чалавека, пасля чаго рэкамендавала ўсім дзяржавам-сябрам апублікаваць тэкст Дэкларацыі шляхам «распаўсюджвання, абвяшчэння і растлумачэння, галоўным чынам у школах і іншых навучальных установах, без якога б там ні было адрознення, заснаванага на палітычным статусе краін або тэрыторый».
Аказанне гуманітарнай дапамогі
Гуманітарныя катастрофы могуць адбыцца ў любым месцы і ў любы час. Які б ні была іх прычына — паводка, засуха, землятрус або канфлікт, — яны заўсёды вядуць да гібелі людзей, перамяшчэнню насельніцтва, страты суполкамі здольнасці сваімі сіламі забяспечваць сваё існаванне і прыносяць велізарныя пакуты. У краінах, якія на працягу доўгага часу падвяргаюцца стыхійным бедствам або апраўляюцца ад канфлікту, гуманітарная дапамога ўсё больш разглядаецца як адзін з элементаў агульных намаганняў па забеспячэнні мірабудаўніцтва разам з дапамогай у галіне развіцця, палітычнай і фінансавай дапамогай. Мабыць, самым драматычным стыхійным бедствам ў апошнія гады стала землетрасенне ў Індыйскім акіяне, якое выклікала цунамі. Рана раніцай у нядзелю, 26 снежня 2004 года, у заходняга ўзбярэжжа паўночнай часткі Суматры адбылося моцнае землетрасенне магутнасцю 9,0 бала па шкале Рыхтэра, якое прывяло да ўзнікнення вялізнага цунамі, якое дасягала ў вышыню 10 м і рухалася па паверхні Індыйскага акіяна з хуткасцю 500 км/г. Цунамі абрынулася на прыбярэжныя раёны Індыі, Інданезіі, Шры-Ланкі, Тайланда, Мальдыўскіх Астравоў, М’янмы, на Сейшэльскія астравы і Самалі. Было падлічана, што па стане на красавік 2005 года больш за 217 тыс. чалавек загінулі, 51 тыс. прапалі без вестак і больш за паўмільёна чалавек засталіся без прытулку.
Арганізацыі сістэмы Арганізацыі Аб’яднаных Нацый пачалі неадкладна прымаць меры, імкнучыся задаволіць цэлы шэраг гуманітарных патрэбаў, у тым ліку ў такіх галінах, як сельская гаспадарка, каардынацыя і дапаможнае абслугоўванне, аднаўленне эканомікі і інфраструктуры, адукацыя, забеспячэнне сем’яў жыллём і нехарчовымі таварамі, харчаванне, ахова здароўя, меры, звязаныя з размініраваннем, абарона правоў чалавека і забеспячэнне вяршэнства права, бяспека і водазабеспячэнне і санітарыя. З гэтай мэтай 5 студзені 2005 быў зроблены «экстраны прызыў» да мабілізацыі 977 млн дол. ЗША для фінансавання найважнейшых работ па аказанні дапамогі, якія ажыццяўляюцца прыкладна 40 ўстановамі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый і няўрадавымі арганізацыямі (НУА). А 1 лютага Генеральны сакратар прызначыў былога прэзідэнта ЗША Клінтана сваім Спецыяльным пасланнікам ў краінах, якія пацярпелі ад цунамі.
Мацей Бутрымовіч
Мацей Якубавіч Бутрымовіч (Mateusz Butrymowicz,;  — ) — падстароста і мечнік Пінскага павета, удзельнік Чатырохгадовага Сойма.
Біяграфія
Прадстаўнік роду Бутрымовічаў герба «Тапор», сын Якуба і Настассі. Вучыўся ў Пінскім езуіцкім калегіуме. Прыхільнік партыі гетмана Міхаіла Казіміра Агінскага.
У 1778 — разам з гетманам Агінскім з уласнай ініцыятывы распачаў будаўніцтва трактаў з Пінска ў кірунку Слоніма і Валыні.
У 1781 і 1786 быў дэпутатам Літоўскага трыбунала.
У сваім маёнтку Крыстынаў стварыў узорную гаспадарку, размясціўшы яе на асушаных балотах. Клапаціўся аб сваіх сялянах. Заснаваў школу для дзяцей рамеснікаў і сялян.
У самім Пінску Бутрымовіч пабудаваў палац у стылі класіцызму.
У 1788 — быў выбраны паслом на Вялікі Сойм у Варшаве. Уваходзіў у камісію па экзамінаванні скарбу ВКЛ, дэпутацыю экзамінавання справы аб абвінавачаных у бунтах. Выступаў за стварэнне ў Рэчы Паспалітай аўтаномнай праваслаўнай улады. Унёс на Сойм прапановы па паляпшэнні стану яўрэяў у Рэчы Паспалітай, пасля чаго стаў членам дэпутацыі па пытаннях яўрэяў. Выступаў за перадачу адукацыі ў краіне ад Адукацыйнай камісіі да манаскіх ордэнаў. Прыхільнік Канстытуцыі 3 мая. Быў сябрам Згуртавання прыхільнікаў урадавай канстытуцыі.
Сям’я
Быў жанаты двойчы. З першай жонкай, Крыстынай Лях-Шырмай (Krystyna Lach-Szyrma), была дачка Юзэфа, якая стала жонкай Міхаіла Орды. Сынам пары, унук Мацея Бутрымовіча, быў Напалеон Орда.
Таксама меў двух сыноў: Рычарда і Ксаверы.
Узнагароды
За заслугі ў наладжванні транспартных камунікацый быў узнагароджаны ордэнамі Белага Арла і Святога Станіслава.
Бочэчкы
Бочэчкы (Бо́чечки) — вёска ў Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Азярцо (Мінскі раён)
Азярцо́ (, Озерцо) — аграгарадок у Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчомысліцкага сельсавета.
Нараўне з Заслаўем з’яўляецца чэмпіёнам па колькасці гісторыка-культурных каштоўнасцей Мінскага раёна.
У 1939—1960 гадах цэнтр Строчыцкага сельсавета.
Адукацыя
Азярцоўская сярэдняя школа — дзяржаўная сярэдняя агульная ўстанова адукацыі ў аг. Азярцо. Навучанне вядзецца на рускай мове.
Школа пачала сваю працу 1 верасня 2007 года ў новым двухпавярховым будынку: вул. Школьная, 1. Кіраўнік: Віктар Францішкавіч Савіцкі.
Антанішкі (Мінскі раён)
Антані́шкі (, Антонишки) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчомысліцкага сельсавета.
Фларэнтыйскі ўніверсітэт
Фларэнтыйскі ўніверсітэт (Università degli Studi di Firenze, UNIFI) — адзін з найбуйнейшых і найстарэйшых універсітэтаў Італіі. Знаходзіцца ў горадзе Фларэнцыя. У ім навучаецца каля 60 000 студэнтаў. У 2010 годзе ўніверсітэт заняў 328 месца ў свеце сярод усіх універсітэтаў па рэйтынгу Top Universities, складзеным Times Higher Education.
Фларэнтыйскі studium generale («ўсеагульная школа») узнікла ў 1321 годзе, аднак у канцы XV і пачатку XVI стст. не раз пераводзілася з Фларэнцыі ў Пізу. У 1859 годзе была рэарганізавана ў Інстытут практычных заняткаў і павышэння кваліфікацыі, праіснаваўшы пад гэтай назвай да 1923 года.
Структура
Ва ўніверсітэце ўтворана 12 факультэтаў:
Броды (Канатопскі раён)
Броды (Бро́ди) — вёска ў Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Кунжут (род)
Кунжу́т (Sésamum) — род травяністых раслін сямейства.
Назва
Лацінская назва роду раслін Sesamum паходзіць ад слова σήσαμον, якое, у сваю чаргу, запазычанае з семіцкіх моў (арамейскай shūmshĕmā, سمسم), ад позне-вавілонскага shawash-shammu, ад асірыйскага shamash-shammū, ад shaman shammī — «алейная расліна».
Спіс відаў
Род Кунжут уключае 10 відаў :
Sesamum orientale
Sesamum rigidum — расліна з роду, які ўключае да 10 відаў, якія растуць дзіка ў трапічнай і паўднёвай Афрыцы, за выключэннем, Азіі, дзе культывуецца, а ў наш час і ў Амерыцы.
Назва
Назва роду раслін Sesamum паходзіць ад σήσαμον, якое, у сваю чаргу запазычана з семіцкіх моў (арамейскай shūmshĕmā, سمسم), ад позна-вавілонскага shawash-shammu, ад асірыйскага shamash-shammū, ад shaman shammī — «алейная расліна».
Купідон
Купідон (лат. Cupīdō [kˈˈpiːdoː] «гарачае жаданне») — у рымскай міфалогіі бог жадання, эратычнай любові, цягі і прыхільнасці. Яго часта малююць сынам багіні кахання Венеры і бога вайны Марс. Ён таксама вядомы як Амур («Каханне»). Яго грэчаскі аналаг — Эрас. Хоць у класічным грэцкім мастацтве Эраса звычайна малююць стройным крылатым юнаком, у эліністычны перыяд яго ўсё часцей малявалі круглатварым хлопчыкам. За гэты час да яго атрыбутаў дадаліся лук і стрэлы, якія прадстаўляюць яго крыніцу сілы: чалавек ці нават бажаство, пранізлівае стралой Купідона, напаўняецца нястрымным жаданнем. У міфах Купідон — другарадны персанаж, які ў асноўным служыць для прывядзення сюжэту ў рух. Ён з’яўляецца галоўным героем толькі ў казцы пра Амуры і Псіхею, калі, паранены уласнай зброяй, адчувае любоўнае выпрабаванне. Хоць іншыя гісторыі пра яго не распавядаюцца, яго традыцыя багатая паэтычнымі тэмамі і візуальнымі сцэнарамі, такімі як «Любоў перамагае ўсё» і адказнае пакаранне або катаванне Купідона.
У мастацтве Купідон часта з’яўляецца як Амур або amorini і ў больш позняй тэрміналогіі мастацтвазнаўства як эквівалент грэчаскіх Эратаў. Купідоны — часты матыў як рымскага мастацтва, так і больш позняга заходняга мастацтва класічнай традыцыі. У XV стагоддзі іканаграфія Купідона пачынае станавіцца неадрознай ад Пута.
Купідон працягваў заставацца папулярнай фігурай у Сярэднія вякі, калі пад хрысціянскім уплывам ён часта меў дваістую прыроду як нябесную і зямную любоў. У эпоху Адраджэння аднавілася цікавасць да класічнай філасофіі, што надзяліла яго складанымі алегарычнымі сэнсамі. У сучаснай папулярнай культуры Купідона малюець з нацягнутай цецівой лука, каб выклікаць рамантычнае каханне, часта як сімвал Дня Святога Валянціна. Сілы Купідона падобныя з сіламі Камадзевы, індуісцкі бог чалавечай любові.
Этымалогія
Слова Cupīdō («гарачае жаданне») з’яўляецца вытворным ад лацінскага cupiō, cupĕre («жадаць»), якое само па сабе паходзіць ад прота-італійскага *kup-i-, што можа адлюстроўваць *kup-ei- («жадаць»; умбрыйскія cupras, Паўднёва-Пічэнскія kuprí). У выніку походзіць ад праіндаеўрапейскай дзеяслоўнай асновы *kup-(e)i- («трапятаць, жадаць»; стараірландскае accobor ’жаданне’, санскрыцкае prá-kupita — ’дрыжаць, дрыжаць’, рускае кіпець).
Паходжанне і нараджэнне
Рымляне пераасэнсавалі міфы і канцэпцыі, якія адносяцца да грэцкага Эраса для Купідона, у сваёй уласнай літаратуры і мастацтве, а міфаграфы сярэднявечча і эпохі Адраджэння свабодна аб’ядноўваюць іх. У грэцкай традыцыі ў Эраса была падвойная, супярэчлівая генеалогія. Ён быў сярод першых багоў, якія ўзніклі бясполым шляхам; пасля яго пакалення бажаствоў былі народжаныя праз саюзы мужчын і жанчын. У «Тэагонія» Гесіёда Эраса старэй толькі Хаос і Гея (Зямля). Да існавання гендэрнай дыхатаміі Эрас аддзяляў сутнасці ад таго, што яны ўтрымлівалі ў сабе.
У той жа час Эрат, які адлюстроўваўся хлопчыкам або стройным юнаком, лічыўся дзіцем чароўнай пары, асоба якой вар’іравалася ў залежнасці ад крыніцы. Уплывовы міфограф эпохі Адраджэння Натале Конці пачаў свой раздзел пра Амура/Эраса, заявіўшы, што самі грэкі не былі ўпэўненыя ў яго паходжанні: ад Неба і Зямлі, Арэса і Афрадыты , Ночы і Эфіра , або Разлада і Зефіра. Ён адзначае, што грэцкі пісьменнік-падарожнік Паўсаній супярэчыць сам сабе, кажучы ў адным месцы, што Эрас вітаў Афрадыту ў свеце, а ў іншым, што Эрас быў сынам Афрадыты і малодшым з багоў.
У лацінскай літаратуры Купідон звычайна разглядаецца як сын Венеры без спасылкі на бацьку. Сенека кажа, што ім быў Вулкан, муж Венеры. Цыцэрон, аднак, кажа, што было тры Купідона, роўна як і тры Венеры: першы Амур быў сынам Меркурыя і Дыяны, другі Меркурыя і другі Венеры, а трэці Марса і трэцяй Венеры. Гэты апошні Купідон быў эквівалентам Антэраса, «Контр-Любові», аднаго з Эратаў, багоў, якія ўвасабляюць аспекты кахання. Шматлікія купідоны ў мастацтве, з’яўляюцца дэкаратыўнай праявай гэтых разрасталых запалаў і жаданняў. У эпоху англійскага Адраджэння Крыстафер Марла пісаў пра «дзесяці тысячах купідонаў»; у вясельнай масцы Бэна Джонсана Hymenaei «тысячы рознакаляровых закаханых < … > скачуць па вясельным пакоі».
У больш позняй класічнай традыцыі Купідон часцей за ўсё разглядаецца як сын Венеры і Марса, любоўная сувязь якіх уяўляе сабой алегорыю Кахання і Вайны. Дваістасць першапачатковага і сексуальна зачатага Эраса змяшчала ў сябе філасофскія канцэпцыі нябеснай і зямной любові нават у хрысціянскую эпоху.
Атрыбуты і тэмы
Крылатасць Купідона тлумачыцца тым, што закаханыя нясталыя і схільныя перадумаць, а дзіцячы выгляд — таму што каханне ірацыянальна. Яго сімвалы — страла і факел, «таму што каханне раніць і запальвае сэрца». Гэтыя атрыбуты і іх інтэрпрэтацыя былі ўсталяваныя ў позняй антычнасці, як рэзюмаваў Ісідар Севільскі (пам. 636 г. н. э.) у яго Etymologiae. Амур таксама часам малюецца з завязанымі вачыма і апісваецца як сляпы — паколькі выгляд каханага можа быць прымушэннем да кахання, — зашоранай і свавольнай. Як пісаў Шэкспір ў «Сне ў летнюю ноч» (1590-я) :
У «Алегорыі вясны» Батычэлі (1482 год), таксама вядомай пад італьянскай назвай «La Primavera», Купідон намаляваны з завязанымі вачыма і ён страляе з лука, размешчаным над цэнтральнай фігурай Венеры.
Маючы ўсе гэтыя рысы, Купідон звязваецца з індуісцкім богам Камай.
Стрэлы Купідона
Купідон мае два выгляду стрэл, адзін з вострым залатым наканечнікам, а іншы з тупым свінцовым наканечнікам. Чалавек, паранены залатой стралой, адчувае нястрымнае жаданне, а паравнены свінцовай адчувае агіду і жадае толькі бегчы. Выкарыстанне гэтых стрэл апісана лацінскім паэтам Авідзіем у першай кнізе яго «Метамарфоза». Калі Апалон кпіць з Купідона як над маленькім Лучнікам, Купідон страляе ў яго залатой стралой, але паражае аб’ект свайго жадання, німфу Дафну, свінцом. Патрапіўшы ў пастку непажаданых заляцанняў Апалона, Дафна моліцца свайму бацьку, рачному богу Пенею, які ператварае яе ў лаўр, дрэва, прысвечанае Апалону. Гэта першая з некалькіх няўдалых або трагічных любоўных інтрыг Апалона. Гэтая тэма некалькі адлюстравана ў гісторыі Рэха і Нарцыса, паколькі багіня Юнона навязвае каханне німфы Рэха Нарцысу, праклятага багіняй Немязідай, каб ён быў закаханы ў сябе і не рэагаваў на яе каханне.
Варыянт легенды можна знайсці ў The Kingis Quair, паэме XV-га стагоддзя, прыпісанай Якаву I, у якой у Купідона ёсць тры стралы: залатая для лёгкага «паражэння», якое лёгка вылечыць; больш прывабнае срэбра; і сталь для любоўнай раны, якая ніколі не гоіцца.
Купідон і пчолы
Гісторыя пра Эраса ўпершыню была расказана ў «Ідыліях» Феакрыта (3 стагоддзе да н.э.). У эпоху Адраджэння яго шмат разоў апісвалі як у мастацтве, так і ў паэзіі. Тэма завяршыла паэтычны цыкл Амарэці (1595 года) Эдмунда Спенсера і паслужыла прадметам прынамсі для дваццаці твораў Лукаса Кранаха Старэйшага і яго майстэрні. Нямецкі паэт і класік Карл Філіп Конц (1762—1827) назваў гэтую легенду злараднасцю («атрыманнем задавальнення ад чужога болю») у аднайменным вершы. У версіі Готхальда Эфраіма Лесінга, пісьменнік нямецкай асветы, інцыдэнт падахвочвае Купідона ператварыцца ў пчалу:"Праз гэта джала Амур стаў мудрэй. Нястомны падманшчык прыдумаў яшчэ адзін баявы план: ён стаіўся пад гваздзікамі і ружамі калі дзяўчына прыйшла іх збіраць, ён вылецеў як пчала і ўкусіў яе."Вобраз Амура ў выглядзе пчалы з’яўляецца часткай складанай традыцыі паэтычных вобразаў, у якую ўваходзяць кветка юнацтва, джала любові як дэфларацыю і мёд як сакрэт кахання.
Купідон і дэльфіны
У іншых кантэкстах Купідон з дэльфінам паўтараецца як гуллівы матыў, напрыклад, у садовай скульптуры ў Пампеях, на якой намаляваны дэльфін, які ратуе ад Купідона васьмінога, ці Купідон, які трымае дэльфіна. Дэльфіна, часта мудрагеліста прапрацаванага, канструявалі як носік фантана. На фантане сучаснай эпохі ў Палацца Векк’ё, Фларэнцыя, Італія, Купідон, мабыць, душыць дэльфіна.
У старажытнасці дэльфінаў часта малявалі прыязнымі да людзей, а сам дэльфін мог ўвасабляць прыхільнасць. Пліній запісвае аповяд пра дэльфіна ў Паццуолі, які кожны дзень нёс хлопчыка на спіне праз возера ў школу; калі хлопчык памёр, дэльфін аплакваў сябе да смерці.
У эратычных сцэнах з міфалогіі Купідон верхам на дэльфіне можа перадаваць, як хутка рухаецца каханне, або абнадзейваючай прысутнасцю для дзікай скачкі кахання. Купідон верхам на дэльфіне можа прысутнічаць у сцэнах, якія паказваюць вяселле Нептуна і Амфітрыты (Трыумф Нептуна).
Дэман распусты
Каб адаптаваць міфы пад хрысціянскі светапогляд, сярэднявечныя міфографы інтэрпрэтавалі іх з іншага пункту гледжання. Купідон разглядаецца як «дэман распусты». Наватар Тэадульф Арлеанскі, які пісаў у часы праўлення Карла Вялікага, пераасэнсаваў Купідона як спакуслівую, зламысную постаць, якая эксплуатуе жаданне ўцягнуць людзей у алегарычны падземны свет заганы. Для Тэадульфа калчан Купідона сімвалізаваў яго разбэшчаны розум, хітрасць лука, атручаныя стрэлы і падпалены запал паходні. Дарэчы было адлюстраваць яго аголеным, каб не хаваць свайго падману і зла. Гэтая трактоўка ў значнай ступені вынікала за яго прывязвання да юрлівасці, але пазней знікла, паколькі многія хрысціяне ўспрынялі Купідона як сімвал любові.
Вэлыкы Самбір
Вэлыкы Самбір (Вели́кий Са́мбір) — вёска ў Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Станіслаў Фёдаравіч Самбук
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Член КПСС з 1982 года. Пражывае ў г. Мінск.
Навуковая дзейнасць
Апублікаваны працы па горадабудаўніцтве і архітэктуры, помніках архітэктуры Беларусі ў БелСЭ, «Зборы помнікаў гісторыі і культуры Беларусі» (Мінск, 1984—1988), у т.л. манаграфія «Дом урада БССР» (Мінск, 1975), ілюстраваны каталог «Праекты мемарыяльных памятных знакаў» (Мінск, 1981) — у аўтарскім калектыве.
Узанагроды
Узнагароджаны дыпломам I ступені Саюза мастакоў СССР (1983) за ўдзел у стварэнні «Гісторыі мастацтва народаў СССР».
Багатырова (Мінскі раён)
Багатыро́ва (, Богатырёво) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчомысліцкага сельсавета.
Вырыўка
Вырыўка (Ви́рівка) — вёска ў Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Вышнэвэ (Канатопскі раён)
Вышнэвэ (Вишне́ве) — вёска ў Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Спіс аб’ектаў PGC (2037001—2038000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2037001—2038000)
Aglaia argentea
Мае найменшыя асцярогі ў плане пагрозы да знікнення.
Вільнэ (Канатопскі раён)
Вільнэ (Ві́льне) — вёска ў Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Сусанна Міхайлаўна Самбук
Сусанна Міхайлаўна Са́мбук (, Санкт-Пецярбург — ) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1980).