cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сатосі Кон
Кар’ера
Сатосі Кон нарадзіўся 12 кастрычніка 1963 года. Ён вучыўся ў сярэдняй школе Хакайда Кусіра Каро, дзе захацеў стаць мультыплікатарам.
Малы Грабянец
Размешчана сярод балота.
Сатосі Кон
Кар’ера
Гэта памкненне рэалізавалася з публікацыяй яго дэбютнай мангі Toriko у 1984 годзе ў час вывучэння графічнага дызайну ў прыватным Мастацкім універсітэце Мусасіна ў Токіа. Работа прыцягнула ўвагу стваральніка культавага анімэ Akira Кацухіра Атамы, які наняў Кона за асістэнта.
Напачатку 1990-х Сатосі Кон працаваў аніматарам, сцэнарыстам, мастаком па вёрстцы і дызайнерам фону на праектах Кацухіра Атамы і Мамору Осіі. Кон дэбютаваў як рэжысёр з пятым эпізодам OVA «Неймаверных прыгод ДжоДжо» (1993—1994). Для яго ён напісаў таксама сцэнар і раскадроўку.
Гэта работа спадабалася прадзюсеру Масао Марыяме, які прапанаваў Сатосі Кону ў якасці рэжысёра ўзначаліць працу над адаптацыяй раману «Ідэальны смутак» Ёсікадзу Такеуці. Кон быў незадаволены першым сцэнарыем, заснаваным на арыгінале, і папрасіў унесці ў яго змены, на што атрымаў дазвол ад аўтара арыгінальнага рамана. Паўнаметражны анімацыйны фільм "Ідэальны смутак» выйшаў ў 1997 годзе. Прэм’ера адбылася на фестывалі Fantasia Festival у канадскім Манрэалі, дзе стужка атрымала ўзнагароду за лепшы азіяцкі фільм.
У 2002 годзе адбылася прэм’ера другога фільма Кона «Актрыса тысячагоддзя». У цэнтры фільма — актрыса на пенсіі, якая таямнічым чынам сыходзіць з поля зроку грамадскасці на піку сваёй кар’еры.
У 2003 годзе на экранах з’яўляецца трэці паўнаметражны фільм Сатосі Кона «Такійскія хросныя». У цэнтры фільма — трыа бяздомных у Токіа, якія напярэдадні Калядаў знаходзяць дзіця і адпраўляюцца на пошукі яго бацькоў. Фільм засяроджаны на тэмах бяздомнасці з камедыйным адценнем.
У 2004 годзе выходзіць серыял «Агент параноі», у якім Кон працягвае вывучаць тэму змешвання рэальнасці і ўяўлення.
Выжар
Выжар — возера ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці, за 50 км на паўночны ўсход ад горада Пружаны, за 1 км на ўсход ад вёскі Перасадзічы. Адносіцца да басейна ракі Грыўда.
Даўжыня катлавіны 0,25 км, шырыня катлавіны 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,7 км. На захадзе ўпадае невялікі ручай. У апошні час возера моцна абмялела. Яго плошча істотна залежыць ад сезона года.
Кулява
Кулява (Куля́ва) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Ларс Фрэдэрык Нільсан
Ларс Фрэдэрык Нільсан (Lars Fredrik Nielson,, Шонберга — , ) — шведскі хімік, які адкрыў ў 1879 годзе скандый.
У 1866 годзе скончыў Упсальскі ўніверсітэт, пасля чаго працаваў там жа асістэнтам. З 1878 года — прафесар па кафедры аналітычнай хіміі. У 1882 годзе заняў пасаду дырэктара вопытных палёў у Сельскагаспадарчай акадэміі ў Стакгольме.
Асноўныя працы Нільсана звязаны з вывучэннем рэдкіх элементаў. У 1879 годзе ён адкрыў элемент — скандый.
Ржышчыў
Ржы́шчаў ці Ржы́шчыў (Ржищів) — горад у Кіеўскай вобласці Украіны. Плошча 35,6 км². Насельніцтва 7529 чал. (1 студзеня 2012).
Самусенкі
Самусенкі (Самусенки) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячонкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Хокан Магутны
Біяграфія
Хокан стаў ярлам пасля смерці свайго бацькі, забітага Харальдам II Шэрая Шкура ў 961 годзе. Хокан бег у Данію да двара Харальда I Сінязубага, у якога шукаў падтрымкі супраць Харальда Шэрая Шкура, забітага ў выніку ў 970 годзе. Хокан стаў кіраваць Нарвегіяй як васал Дацкага караля Харальда Сінязубага, але ў сутнасці з'яўляўся самастойным кіраўніком.
У 977 годзе Уладзімір I Святаславіч шукаў у яго падтрымкі супраць свайго брата Яраполка Святаславіча, вялікага князя кіеўскага.
NGC 4196
NGC 4196 (іншыя абазначэнні — UGC 7245, MCG 5-29-40, ZWG 158.50, PGC 39098) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Хокан Магутны
Біяграфія
У 975 годзе Харальд Сінязубы распачаў спробу хрысціянізацыі Хокана, які быў язычнікам, супраць чаго той паўстаў і разарваў саюз з Даніяй, перамогшы дацкае войска ў 986 годзе.
Хокан меў мноства жанчын, дочак мясцовай эліты, з якімі праводзіў пару тыдняў і адсылаў дамоў, чым выклікаў рост незадаволенасці сярод насельніцтва.
У 995 годзе Хокан быў забіты сваім рабом Тормадам Каркам, калі хаваўся ад новага прэтэндэнта на кіраванне Нарвегіяй Олафа I Тругвасана.
Яго сынамі былі Эйрык і Свейн.
Джынсы
Джынсы (jeans) — штаны з шчыльнай баваўнянай тканіны, з праклёпанымі стыкамі швоў на кішэнях. Упершыню выраблены ў 1853 г. Леві Страўсам у якасці рабочага адзення для фермераў, так званых Рэд-Нэкаў. Першапачаткова джынсы шылі з канаплянай парусіны італьянскай або французскай вытворчасці. Менавіта дзякуючы гэтаму матэрыялу джынсы заваявалі славу выключна трывалага адзення.
Сінічына (Веліжскі раён)
Сінічына (Синичино) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячонкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Генры Хэрс
Генры Хэрс (Henri-Géry Hers;, , Бельгія — , Аціньі-Лувен-ла-Нёў, Бельгія) — бельгійскі фізіёлаг і біяхімік, прафесар Лувенскага каталіцкага ўніверсітэта.
Быў адзначаны за сваю працу, накіраваную на вывучэнне вугляводнага абмену і генетычных захворванняў, выкліканых яго парушэннем. Напрыклад, хвароба назапашвання глікагену VI тыпу, звязаная з дэфіцытам пячоначнай фасфарылазы, які выклікае павелічэнне печані і развіццё прыступаў гіпаглікеміі.
У 1966 годзе — лаўрэат прэміі Франкі — прэстыжнай бельгійскай прэміі, якая прысуджаецца з 1933 года штогод Фондам Франкі маладому (не старэйшаму за 50 гадоў) бельгійскаму навукоўцу або выкладчыку; у 1975 годзе — лаўрэат міжнароднай прэміі Гайрднера — штогадовай навуковай прэміі, якая ўручаецца Фондам «Gairdner Foundation» (Канада) за выдатныя дасягненні ў галіне медыцынскіх навук; у 1988 годзе — лаўрэат прэміі Вольфа па медыцыне.
Кунын (Жоўкіўскі раён)
Кунын (Куни́н) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Бодрычы
Бо́дрычы, абадрыты: племя палабскіх славян, што засяляла ўзбярэжжа Балтыйскага мора ў ніжнім цячэнні р. Лабы (Эльбы).
Займаліся земляробствам, рыбалоўствам, рамёствамі і інш. Вялікія гарады (Велеград, Старград і інш.) гандлявалі з землямі Русі, Германіі, Скандынавіі.
З 8 ст., паводле паведамленняў хронік, бодрычы ўзначальвалі саюз плямёнаў, у які, між іншым, уваходзілі вагры, палабы і інш. У 8—9 ст. бодрычы, у саюзе з франкамі, ваявалі супраць саксаў і датчанаў. З 10 ст., пасля распаду дзяржавы Каралінгаў, бодрычы змагаліся супраць германскіх феадалаў. У 11 ст. бодрычы ўзначалілі вялікае аб'яднанне суседніх славянскіх плямёнаў — Вендскую дзяржаву, якая існавала амаль стагоддзе. У 2-й пал. 12 ст. былі заваяваныя нямецкімі феадаламі, пазней анямечаныя.
Стваловыя клеткі
Ствало́выя кле́ткі, камбіяльныя клеткі — недыферэнцаваныя (няспелыя) клеткі, ёсць ва ўсіх мнагаклетачных арганізмах. Стваловыя клеткі здольныя самаабнаўляцца, утвараючы новыя стваловыя клеткі, дзяліцца з дапамогай мітозу і дыферэнцавацца ў спецыялізаваныя клеткі, гэта значыць ператварацца ў клеткі розных органаў і тканак. Развіццё мнагаклетачных арганізмаў пачынаецца з адной стваловай клеткі — зіготы. У выніку шматлікіх цыклаў дзялення і працэсу дыферэнцыявання ўтвараюцца ўсе віды клетак, характэрныя для дадзенага біялагічнага віду. У чалавечым арганізме такіх відаў клетак больш за 220. Стваловыя клеткі захоўваюцца і функцыянуюць і ў дарослым арганізме, дзякуючы ім можа ажыццяўляцца абнаўленне і аднаўленне тканак і органаў. Тым не менш, у працэсе старэння арганізма іх колькасць змяншаецца.
Ржышчаў
Назву Ржышчаў маюць:
Шабуні
Назву Шабуні маюць:
Свята-Васкрасенская царква (Межава)
Архітэктура
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Падоўжна-восевую аб'ёмна-прасторавую кампазіцыю складаюць прытвор з чацверыковай званіцай, кароткая трапезная, кубападобны аб'ём малітоўнай залы з бакавымі прыдзеламі, паўкруглая апсіда з бакавымі рызніцамі. У сілуэце храма панавалі шацёр званіцы і 8-гранны светлавы барабан над цэнтральным аб'ёмам. Атынкаваныя фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі ў кілепадобных ліштвах, крапаваны вуглавымі паўкалонкамі, прамавугольнымі нішамі і круглымі разеткамі. Уваход вылучаны рызалітам і арачным парталам кілепадобнай формы, над якім круглая люкарна, па баках прамавугольныя нішы. Царква апяразана магутным карнізам на сухарыках і зубчастым фрызам.
Інтэр'ер
Унутры малітоўная зала перакрыта скляпеннем на ветразях, якое трымае светлавы барабан, трапезная і прыдзелы — цыліндрычнымі скляпеннямі, у апсідзе скляпенне-конха. Памяшканні злучаны шырокімі арачнымі прасветамі. Мае магутнае канструкцыйнае вырашэнне (таўшчыня сцен 1,5 м).
Купычваля
Купычваля (Купичволя́) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Гравітацыйная задача N цел
Гравітацыйная задача N цел з’яўляецца класічнай праблемай нябеснай механікі і гравітацыйнай дынамікі Ньютана.
Яна фармулюецца наступным чынам.
У пустаце знаходзіцца N матэрыяльных пунктаў, масы якіх вядомыя {mi}. Няхай папарнае ўзаемадзеянне пунктаў падпарадкавана закону прыцягнення Ньютана, і хай сілы гравітацыі адытыўныя. Няхай вядомыя пачатковыя на момант часу t = 0 становішчы і скорасці кожнай кропкі ri|=0=ri0, vi|undefined0=vi0. Трэба знайсці становішчы пунктаў для ўсіх наступных момантаў часу.
Матэматычная фармуліроўка гравітацыйнай задачы N цел
Эвалюцыя сістэмы N цел (матэрыяльных пунктаў) апісваецца наступнай сістэмай ураўненняў:
дзе  — маса, радыус-вектар і скорасць і-га цела адпаведна, G — гравітацыйная пастаянная. Масы цел, а таксама палажэнні і скорасці ў пачатковы момант часу лічацца вядомымі. Неабходна знайсці палажэнні і скорасці ўсіх часціц у адвольны момант часу.
Аналітычнае рашэнне
Таксама, для задачы трох цел Генрыхам Брунсам і Анры Пуанкарэ было паказана, што яе агульнае рашэнне нельга выразіць праз алгебраічныя або праз адназначныя трансцэндэнтныя функцыі каардынат і скарасцей. Акрамя таго, вядома толькі 5 дакладных рашэнняў задачы трох цел для спецыяльных пачатковых скарасцей і каардынат аб’ектаў.
Лікавыя метады
Са з’яўленнем камп'ютарнай тэхнікі з’явілася рэальная магчымасць вывучаць уласцівасці сістэм гравітуючых цел шляхам лікавага рашэння сістэмы ўраўненняў руху. Для гэтага выкарыстоўваецца часцей за ўсё метад Рунге — Куты (звычайна — чацвёртага парадку, але часта выкарыстоўваюцца і больш высокія парадкі).
Лікавыя метады сутыкаюцца з тымі ж праблемамі, што і аналітычныя — пры цесным збліжэнні цел неабходна памяншаць крок інтэгравання, а пры гэтым хутка растуць лікавыя памылкі. Акрамя таго, пры «прамым» інтэграванні колькасць вылічэнняў сілы для кожнага кроку расце з ростам колькасці цел прыблізна як N^2, што робіць практычна немагчымым мадэляванне сістэм, якія складаюцца з дзясяткаў і соцень тысяч цел.
Для вырашэння гэтай праблемы прымяняюць наступныя алгарытмы (або іх камбінацыі):
Адпаведна, рэгулярную сілу можна перавылічаць з значна большым крокам, чым ірэгулярную.
Рафал Тшаскоўскі
Ра́фал Тшаско́ўскі (Rafał Trzaskowski; нар., Варшава) — польскі палітолаг і палітык. Мэр горада Варшавы з 2018 г. Кандыдат на пасаду Прэзідэнта Польшчы на выбарах 2020 года. Доктар гуманітарных навук.
Палітычная кар’ера
Дэпутат Еўрапейскага парламента VII склікання (2009—2013), у 2013—2014 гадах — міністр адміністрацыі і лічбавізацыі, у 2014—2015 гг. працаваў у Міністэрстве замежных спраў, з’яўляўся дэпутатам Сейма Польшчы VIII склікання (2015—2018), з 2018 г. — мэр Варшавы, з 2020 г. — віцэ-старшыня партыі «Грамадзянская платформа». Кандыдат на пасаду прэзідэнта Польшчы на выбарах 2020 года, у другім туры атрымаў 48,97 % галасоў і саступіў дзеючаму кіраўніку дзяржавы Анджэю Дудзе.
9 жніўня 2021 года, у гадавіну прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі мэрыя Варшавы ўсталявала над будынкам варшаўскай мэрыі бела-чырвона-белы сцяг. Мэр Варшавы Рафал Тшаскоўскі апублікаваў у сацсетках здымак будынка са сцягам і напісаў :
Шыгелы
Шыгелы (Shigella) — род энтэрабактэрый. Уключае віды ўзбуджальнікаў дызентэрыі чалавека і вышэйшых малпаў. Трапляюцца ў кішэчніку.
Клеткі палачкападобнай формы, нерухомыя, грамадмоўныя, неспараносныя. Паводле тыпу абмену — аэробы і неабавязковыя (факультатыўныя) анаэробы.
Валовец
Плошча паверхні 0,01 км². Даўжыня 0,14 км, найбольшая шырыня 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,4 км.
Схілы катлавіны на захадзе і поўдні вышынёй да 20 м, на ўсходзе — да 5 м.
Афрыканскі тэатр ваенных дзеянняў Другой сусветнай вайны
Афрыка́нскі тэа́тр вае́нных дзе́янняў Друго́й сусве́тнай вайны́ (1940—1942) — баявыя дзеянні, якія праходзілі падчас Другой сусветнай вайны ва Усходняй, Заходняй і Цэнтральнай Афрыцы.
Бітвы ў Заходняй і Усходняй Афрыцы (ліпень 1940 — студзень 1941)
3 жніўня 1940 італьянскія войскі пачалі наступленне з тэрыторыі Эфіопіі і Італьянскага Самалі ў брытанскія калоніі Кенія, Судан і Брытанскае Самалі. У Брытанскім Самалі ім удалося выцесніць значна саступаючым ім па колькасці паўднёваафрыканскія і брытанскія каланіяльныя войскі праз праліў ў брытанскую калонію Адэн. У Судане італьянцам атрымалася заняць гарады Касала, Галабат, Курмук, але неўзабаве яны былі спыненыя.
Пасля стварэння «Змагарнай Францыі» ў французскіх калоніях праходзілі бітвы паміж вішысцкімі і дэголеўскімі войскамі. У верасні 1940 войскі «Змагарнай Францыі» разам з брытанскімі, галандскімі і аўстралійскімі часткамі пацярпелі паражэнне ў Сенегале. Аднак у лістападзе ім удалося адваяваць Габон.
Паражэнне італьянцаў ва Усходняй Афрыцы. Бітва за Мадагаскар (студзень 1941 — лістапад 1942)
У студзені 1941 брытанскія войскі ва Усходняй Афрыцы перайшлі ў контрнаступленне і выгналі італьянцаў з Кеніі і Судана. Да сакавіка брытанцы захапілі Італьянскае Самалі і ўварваліся ў Эфіопію, дзе іх колькасць пачала хутка ўзрастаць, галоўным чынам дзякуючы прытоку эфіопскіх партызан. 6 красавіка 1941 англійскія, паўднёваафрыканскія і эфіопскія войскі ўвайшлі ў Адыс-Абебу. Італьянцы былі цалкам разбітыя. Апошнія супраціўляючыяся італьянскія войскі здаліся ў лістападзе 1941.
Французская народная партыя
Французская народная партыя (Parti Populaire Francais) — фашысцкая або ультраправая палітычная партыя Францыі міжваеннага перыяду і часоў Другой сусветнай вайны.
На рубяжы 1937/38 колькасць партыі не перавышала 100 тысяч, а на пачатак 1939 яна ўпала да 45 - 50 тысяч.
Вядома, што партыйнае кіраўніцтва атрымлівала фінансавую дапамогу ад магната металургічнай прамысловасці П. Пюшэ, з сакрэтных фондаў фашысцкай Італіі
Адэская нацыянальная музычная акадэмія імя А. В. Няжданавай
'''Адэская нацыянальная музычная акадэмія імя А. В. Няжданавай''' — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Адэсе.
Гісторыя
Вучэльня ўтворана як кансерваторыя ў 1913 годзе на базе музычнага вучылішча, заснаванага ў 1897 годз Адэскім аддзяленням Рускага музычнага таварыства. Заснавальнікам кансерваторыі быў выбітны польскі кампазітар, дырыжор і педагог Вітольд Малішэўскі (1873-1939), вучань Мікалая Рымскага-Корсакава і Аляксандра Глазунова і настаўнік Мікалая Вілінскага і Вітольда Лютаслаўскага.
Трыкава
Трыкава (Триково) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячонкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Арсень Ліс
Арсень Сяргеевіч Ліс (, в. Вётхава, Маладзечанскі павет, Віленскае ваяводства, Польшча; цяпер Смаргонскі раён, Беларусь — ) — беларускі фалькларыст, літаратуразнавец, літаратар. Сябра Саюза пісьменнікаў СССР (з 1967) і Саюза беларускіх пісьменнікаў (з 1991). Доктар філалагічных навук.
Выхаванне і адукацыя
Нарадзіўся ў беларускай сялянскай сям’і. Скончыў філалагічны факультэт БДУ (1956). Вучыўся ў аспірантуры пры Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР.
Працоўная дзейнасць
Выкладаў беларускую мову і літаратуру ў Шаркаўшчынскай сярэдняй школе, адначасова загадваў педагагічным кабінетам Шаркаўшчынскага РАНА. У 1957—1959 гг. працаваў рэдактарам Дзяржаўнага выдавецтва БССР. 3 1962 малодшы, з 1965 старшы навуковы супрацоўнік Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР.
Даследуе фальклор, літаратуру, краязнаўства, гісторыю і перыядычны друк Заходняй Беларусі, жыццё і дзейнасць беларускага нацыянальна-вызваленчага руху, гісторыю культуры. Аўтар манаграфій, літаратурных партрэтаў, эсэ. Адзін з укладальнікаў, аўтар уступных артыкулаў і каментарыяў шматтомнага акадэмічнага збору «Беларуская народная творчасць». Адзін з аўтараў вучэбнага дапаможніка для студэнтаў ВНУ «Беларуская народна-паэтычная творчасць» (1979). Аўтар падручнікаў для студэнтаў ВНУ «Беларуская вусная народная творчасць» (1979; 2000), аўтар вялікага раздзела ў падручніку для студэнтаў ВНУ «Гісторыя беларускай літаратуры ХХ ст.» (2000).
Кандыдат філалагічных навук (1965), доктар філалагічных навук (1997).
З 2004 па 2008 год быў членам экспертнага савета ВАК (Вышэйшая атэстацыйная камісія Рэспублікі Беларусь). Намеснік старшыні вучонага савета па абароне дысертацый па спецыяльнасцях фалькларыстыкі і этнаграфіі.
Пахаваны ў вёсцы Залессе Смаргонскага раёна.
Даследчыцкая дзейнасць
У друку па пытаннях беларускай культуры пачаў выступаць у 1955 г. Многія гады збіраў і аналізаваў каляндарна-абрадавы фальклор, з’яўляецца аўтарам шэрагу манаграфій і вучэбных дапаможнікаў па фалькларыстыцы.
Актыўны аўтар універсальнай і галіновых беларускіх энцыклапедый. Адзін з удзельнікаў шасцітомнай навукова-тэарэтычнай працы «Беларускі фальклор. Жанры, віды, паэтыка» (2001—2007) і чатырохтомніка «Гісторыя беларускай літаратуры ХХ ст.» (вялікі раздзел па літаратуры Заходняй Беларусі ў 2-м томе). Аўтар манаграфій «Браніслаў Тарашкевіч» (1966), «Мікола Шчакаціхін: Хараство непазнанай зямлі» (1968), «Пётра Сергіевіч» (1970), «Купальскія песні» (1974), «Вечны вандроўнік: нарыс пра мастака Язэпа Драздовіча» (1984), «Пякучай маланкі след: Эцюды да партрэта мастака Горыда» (1981), «Валачобныя песні» (1989), «Жніўныя песні» (1991). Аўтар аўтабіяграфічнага твора «Ад матчыных песень» (1973), кніг «Песня ў спадчыну» (1989), «Gloria victis!» (2010), «Арсень Ліс. Выбранае» (2014) з серыі кніг «Беларускі кнігазбор».
У кнігу А. Ліса «Цяжкая дарога свабоды» (1994) увайшлі літаратурныя партрэты У. Караткевіча, А. Смоліча, Р. Шырмы,  А. Грыневіча, Т. Грыба, Л. Родзевіча, А. Уласава, А. Цвікевіча. Пісаў нарысы пра творчасць Я. Драздовіча: «Шляхі і пошукі»; пра збіральніка песеннага фальклору Антона Грыневіча «Песня прасілася ў свет».
Укладальнік зборнікаў «Беларускія народныя песні» (1970), «Жніўныя песні» (1974), «Восеньскія і талочныя песні» (1981), «Максім Гарэцкі: Успаміны, артыкулы, дакументы» (з Янкам Саламевічам, 1984), «Купальскія і пятроўскія песні» (1985), зборніка твораў Б. Тарашкевіча «Выбранае. Публіцыстыка» (1991). Рэдагаваў мемуары Паўліны Мядзёлкі «Сцежкамі жыцця».
Аўтар і сааўтар сцэнарыяў дакументальных фільмаў «Песня на ўсё жыццё» (пра Рыгора Шырму, 1984), «Прысады жыцця» (пра Максіма Гарэцкага, 1985), «Зямля Тарашкевіча» (1991), «Аркадзь Смоліч» (1992), «Дзядзька Уласаў» (пра Аляксандра Уласава, 1992), «Адвечныя званы» (пра Мітрафана Доўнар-Запольскага, 1993).
Узнагароды
За актыўны ўдзел у беларускім нацыянальным Адраджэнні Камітэтам ушанавання ўзнагароджаны медалём Язэпа Драздовіча за «руплівасць на ніве беларускага мастацтва» (25 сакавіка 1998 г.), медалём Анатоля Бярозкі «Цвяток Радзімы» і адпаведнымі дыпломамі.
Занесены ў беларускую Кнігу гонару «Рупліўцы твае, Беларусь».
Маклін Мак-Карці
Маклін Мак-Карці (Maclyn McCarty;  — ) — амерыканскі генетык, навуковец-даследчык.
Працаваў ва Універсітэце Ракфелера больш за 60 гадоў. Мак-Карці прысвяціў сваё жыццё вывучэнню арганізмаў, якія ўзбуджаюць інфекцыйныя захворванні, і быў найбольш вядомы сваім удзелам у манументальным адкрыцці таго, што ДНК, а не бялок, складае хімічную прыроду гена. Раскрыццё малекулярнага сакрэту разгляданага гена — капсулярнага поліцукрыду пнеўмакокавай бактэрыі — прывяло да вывучэння спадчыннасці не толькі з дапамогай генетыкі, але і з дапамогай хіміі.
Памёр ад сардэчнай недастатковасці.
Станькава
Ста́нькава (, Станьково) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Рапуса. Уваходзіць у склад Станькаўскага сельсавета. Насельніцтва 1859 чал. (2004). Знаходзіцца за 10 км на паўднёвы ўсход ад Койданава, за 8 км ад чыгуначнай станцыі Койданава (лінія Мінск — Баранавічы). Аўтамабільныя дарогі на Мінск, Дзяржынск, Узду.
З сярэдзіны XVI ст. уласнасць Радзівілаў, з канца XVIII да пач. XX ст. — Чапскіх.
Гісторыя
Першы пісьмовы ўспамін пра Станькава як сяло ва ўладанні Дарагастайскіх датуецца 1407. Пазней паселішчам валодалі Радзівілы, з 1772 — Чапскія. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) Станькаў увайшоў у склад Менскага павета Менскага ваяводства. Станам на 1588 у мястэчку было 30 двароў, касцёл, царква, рынак.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Станькава апынулася ў складзе Расійскай імперыі, дзе стаў цэнтрам воласці Менскага павета Мінскай губерні. У пач. XIX ст. мястэчка зрабілася цэнтрам ключу. З 1815 тут працаваў спіртзавод, у 1858 збудавалі Свята-Мікалаеўскую царкву, у 1863 адкрылася сельская прыходская школа (51 вучань — 39 хлопчыкаў, 12 дзяўчынак), у 1868 — нядзельная школа, шпіталь. Уладальнік маёнтку Э. Чапскі стварыў музей са сваіх збораў. У 1876 мастак Напалеон Орда зрабіў замалёўкі Станькава. Станам на 1886 у мястэчку было 42 двары, валасная ўправа, царкоўна-прыходская школа, бальніца. У Першую сусветную вайну тут некаторы час размяшчаўся штаб расійскай 4-й арміі Заходняга фронту.
У 1919 Станькава ўвайшло ў БССР, дзе 20 жніўня 1924 стаў цэнтрам сельсавета. Статус паселішча панізілі да вёскі. Станам на 1970 тут было 196 двароў, на 1998 — 213, на 1 студзеня 2004 — 700.
Інфраструктура
У Станькаве працуюць сярэдняя школа, школа-інтэрнат, 2 дашкольныя ўстановы, фельчарска-акушэрскі пункт, кінатэатр, бібліятэка, пошта.
Мак-Карці
Мак-Карці або Макарці — прозвішча.
Шавуры
Назву Шавуры́ маюць:
Лаўрыкіў
Лаўрыкіў (Ла́вриків) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Бенілюкс
Бенілю́кс — мытна-эканамічны саюз трох краін: Бельгіі, Нідэрландаў і Люксембурга. Быў пачаткова аформлены ў 1943—1944 як мытны саюз, з 1958 ператвораны ў мытна-эканамічны.
Вышэйшы орган — кабінет міністраў, у якім па адным прадстаўніку ад кожнай краіны. Генеральны сакратарыят у Бруселі.
Гісторыя
25 ліпеня 1921 года быў падпісаны дагавор, які засноўвае эканамічны саюз Бельгіі і Люксембурга. Ён з'яўляецца свайго роду папярэднікам Бенілюкса. 5 верасня 1944 года быў падпісаны дагавор, які засноўвае мытны саюз Бенілюкс. З-за падзей, звязаных з Другой сусветнай вайной, у сілу дагавор уступіў у 1948 годзе, але існаваў нядоўга, бо 1 лістапада 1960 года набыў моц дагавор аб эканамічным саюзе Бенілюкс. Сам дагавор быў падпісаны ў Гаазе 3 лютага 1958 года. Ён страціў сваю сілу ў 2010 годзе, калі пачаў дзейнічаць дагавор, падпісаны 17 ліпеня 2008 года. Яго галоўнымі мэтамі з'яўляюцца працяг і ўмацаванне супрацоўніцтва ў шырэйшым еўрапейскім кантэксце. Таксама была зменена і назва: эканамічны саюз Бенілюкс стаў проста саюз Бенілюкс для таго, каб падкрэсліць узрослы аб'ём супрацоўніцтва. У 1955 годзе быў створаны парламент Бенілюкса, які дзейнічае дагэтуль. У 1965 годзе быў падпісаны дагавор, які засноўвае Суд Бенілюкса. Ён набыў моц у 1975 годзе. Суд, у які ўваходзяць суддзі з Вярхоўных Судоў трох дзяржаў, павінен забяспечваць адзінае тлумачэнне агульных законаў. Ён размяшчаецца ў Бруселі.
Геаграфія, дэмаграфія і мовы
Нідэрландская і французская з'яўляюцца афіцыйнымі мовамі Бенілюкса і яго інстытутаў. З агульнага насельніцтва 27,6 мільёнаў чалавек дзяржаў-членаў 22,6 мільёнаў (82 %) жывуць у Нідэрландах ці Фландрыі, дзе нідэрландская з'яўляецца дзяржаўнай мовай. У франкамоўнай Валоніі пражываюць 3,5 мільёнаў (12,5 %), у той час як большасць Брусельскага сталічнага рэгіёна (яго насельніцтва складае 3,8 %) размаўляе на французскай, хоць фармальна рэгіён лічыцца дзвюхмоўным. У Люксембургу (1,74 %) тры афіцыйных мовы: французская, нямецкая і люксембургская (заходнегерманскі, сярэдненямецкі культурны дыялект, які адносіцца да мазельска-франкскіх). Разам з нямецкай супольнасцю Бельгіі гэта складае каля 2 % нямецкамоўных жыхароў.
Марыя Канапніцкая
Марыя Канапні́цкая, дзявочае Васілоўская (Maria Konopnicka;, Сувалкі — , Львоў) — польская пісьменніца, паэтэса, перакладчыца; буйнейшы майстар польскай рэалістычнай літаратуры.
Біяграфія
Нарадзілася ў 1842 годзе ў Сувалках, рана страціла бацькоў. У 1850-я гады выхоўвалася ў манастырскім пансіёне ў Варшаве, дзе пасябравала з Эльжбетай Паўлоўскай (Элізай Ажэшка), таксама выхаванкай пансіёна.
У 20 гадоў выйшла замуж за Яраслава Канапніцкага. Сям’я Канапніцкіх была звязаная з паўстаннем 1863 года, баючыся пераследу, Канапніцкія з’ехалі ў Германію і вярнуліся на радзіму ў 1865 годзе пасля аб’яўлення амністыі.
Неаднаразова наведвала Беларусь, перапісвалася з Я. Лучынам.
Памерла ў 1910 годзе ў Львове, пахавана на Лычакаўскіх могілках.
Творчасць
Дэбютавала у друку ў 1870 годзе. Першы цыкл вершаў «У гарах» (1876—78). Вядомасць прынёс цыкл лірыка-эпічных вершаў «Карцінкі» (1879—80). Асноўныя матывы яе творчасці — сялянская нядоля, жыццё гарадской беднаты, любоў да радзімы, вера ў народ, у надыход справядлівасці (зборнікі «Паэзія», т. 1—4, 1881—96; «Лініі і гукі», 1897; «Італія», 1901; «Людзям і часу», 1904). Паэзіі М. Канапніцкай уласцівы дэмакратызм, спалучэнне лірычнасці і публіцыстычнасці, блізкасць да фальклору. У эпічнай паэме «Пан Бальнэр у Бразіліі» (1892—1906, поўнае выд. 1910) праз трагічны лёс польскіх сялян-эмігрантаў паказаны веліч народа, яго патрыятызм. Аўтар зборнікаў апавяданняў «Чатыры навелы» (1888), «Мае знаёмыя» (1890), «На Нарманскім беразе» (1904), апавядання «З узломам» (1892), кнігі «Міцкевіч, яго жыццё і душа» (1899).
Напісала аповесць для дзяцей «Пра гномаў і сіротку Марысю», цыклы народных песняў «З лугоў і палёў», «На жалейцы». Таксама вядомая як публіцыстка і літаратурны крытык.
Грамадская дзейнасць
Актыўна займалася дзейнасцю па абароне правоў жанчын.
Шайбакі
Назву Шайбакі́ маюць:
Сокаль Цыкалешы
Сокаль Цыкалешы (Sokol Cikalleshi; нар., , Албанія) — албанскі футбаліст, нападнік турэцкага клуба «Каньяспор» і нацыянальнай зборнай Албаніі.
Лыпнык
Лыпнык (Липни́к) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Чэплі
Чэплі (Чепли) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячонкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Свейн (сын Хокана Магутнага)
Свейн Хокансан (ці Хоканарсан; памёр каля 1016 года) — сын хладзірскага ярла і кіраўніка Нарвегіі Хокана Магутнага, брат Эйрыка Хокансана, фактычны кіраўнік Нарвегіі (сумесна з братам) у 1000—1014 гадах.
Біяграфія
Свейн упершыню згаданы ў «Крузе Зямным» у 986 годзе. Браў удзел у бітве пры Х'ёрунгавагу, у якой, паводле сагі, камандаваў шасцюдзесяццю караблямі. У гады кіравання ў Нарвегіі Олафа Тругвасана разам з братам узначаліў незадаволеных кіраваннем караля. У 1000 годзе браў удзел у бітве ля Свольдэра, у якой Олаф Тругвасан загінуў. Нарвегія зноў перайшла пад кіраванне караля Даніі Свена Вілабародага, які зрабіў сваімі намеснікамі ў Нарвегіі братоў Эйрыка і Свейна Хокансанаў.
У 1014 годзе, калі Эйрык адправіўся ў Англію, Свейн стаў кіраваць у Нарвегіі разам са сваім пляменнікам Хоканам Эйрыксанам. У наступным годзе нарвежскія бонды, скарыстаўшыся адсутнасцю Эйрыка, запрасілі на прастол прадстаўніка роду Харальда Цудоўнавалосага Олафа (будучага Олафа Святога). Яму ўдалося разбіць войскі Свейна ў бітве ля Несьяра. Свейн бег у Швецыю, думаючы пасля вярнуцца ў Нарвегію, але ў 1016 годзе ў Швецыі ён памёр.
Крыніц, якія распавядаюць пра Свейна, вельмі мала, і яны позняга паходжання. У сувязі з гэтым, у 1972 годзе шведскі гісторык Стэфан Хельберг выказаў здагадку, што Эйрык мог быць выдуманым гістарычным персанажам. Наконт гэтага разгарэлася дыскусія, зрэшты, погляды Хельберга былі злічаны неабгрунтаванымі.
Педру I (кароль Партугаліі)
Педру I Справядлівы (Pedro I «o Justiceiro»;, , Партугалія — , Эштрэмаш, Партугалія) — кароль Партугаліі з 1357 года з Бургундскай дынастыі. Сын караля Афонсу IV і Беатрысы Кастыльскай.
Кіраванне
Педру I быў васпанам строгім і справядлівым, але гарачым і наравістым. Ён часта пераходзіў межы ўмеранасці і прыстойнасці, нястрымна аддаючыся пасля сур’ёзных спраў танцам, паляванню і балам. Памёр Педру параўнальна маладым чалавекам, пакінуўшы дзяржаву ў квітнеючым стане.
Шлюбы
У 1325 годзе 5-летняга Педру ажанілі з 10-гадовай Бланкай Кастыльскай (1315—1375), але ў 1333 годзе шлюб быў ануляваны.
У 1339 годзе па загаду бацькі Педру I ажаніўся з Канстансай Кастыльскай — дачкой Мануэля Кастыльскага, графа Пеньяф’ель.
Але на працягу шматлікіх гадоў Педру жыў са сваёй палюбоўніцай Інес дэ Кастра і меў ад яе чатырох дзяцей. Калі памерла яго законная жонка, ён наадрэз адмаўляўся ажаніцца з іншай, нягледзячы на ўгаворы бацькі. Ад просьбаў Афонсу перайшоў да пагроз. У 1355 годзе ён з атрадам воінаў напаў на манастыр Святой Клары, дзе сын хаваў сваю палюбоўніцу. Трое яго набліжаных забілі Інес.
Калі Педра пазнаў пра смерць сваёй сяброўкі, гора яго было бязмерна. Ён узяўся за зброю і павёў супраць бацькі бязлітасную вайну. Праз некалькі тыдняў Афонсу вымушаны быў шукаць пагаднення і падзяліць уладу з сынам. Калі бацька памёр, Педру стаў няўмольна пераследваць забойцаў Інес. У 1360 годзе ён дамогся выдачы дваіх з іх (яны хаваліся ў Кастыліі) і пакараў іх самым пакутлівым чынам.
У наступным годзе ён сабраў у палацы вяльмож і пакляўся ім, што быў павянчаны з Інес. Пасля гэтага яе труп перавезлі з Каімбры, апранулі ў каралеўскія адзенні і пасадзілі на трон. На галаву ўсклалі карону, і ўсе прыдворныя павінны былі аддаваць мёртвай фаварытцы каралеўскія ўшанаванні і цалаваць край яе сукенкі. Услед за гэтым яна з надзвычайнай пышнасцю была пахавана ў каралеўскай пахавальні.
Заблытаныя любоўныя адносіны Педру I стварылі спрыяльную глебу для барацьбы за ўладу паміж яго дзецьмі.
NGC 4197
NGC 4197 (іншыя абазначэнні — UGC 7247, IRAS12121+0605, MCG 1-31-29, VV 520, ZWG 41.52, VCC 120, FGC 1390, PGC 39114) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Дзева.
Педру I (кароль Партугаліі)
Дзеці
Ад Канстансы Кастыльскай (1320—1345) : Ад Інес дэ Кастра (1320—1355) : Ад (1330 — ?):
NGC 4197
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дзяржава Буідаў
Дзяржава Буі́даў — феадальная дзяржава на Блізкім і Сярэднім Усходзе. Існавала ў 935—1055 г. на сучасных тэрыторыях Заходняга і Паўднёвага Ірана, арабскага Ірака.
Дзяржава была заснаваная братамі Ахмедам, Алі і Хасанам Буідамі. У 945 яны занялі Багдад, спрычыняючы падзенне дзяржавы Абасідаў. Найбольшай магутнасці дзяржава дасягнула ў 2-й пал. 10 ст., калі пад яе ўплыў падпала Аравія (Аман, Емен). Гэтым часам у дзяржаве вялося значнае будаўніцтва, заахвочваліся навукі і мастацтва. Але няіснасць цесных эканамічных і палітычных сувязяў паміж асобнымі часткамі дзяржавы і рост феадальнай раздробленасці прывялі дзяржаву да заняпаду, і ў 1055 яна была заваявана сельджукамі.
Палацава-паркавы комплекс Храптовічаў (Шчорсы)
Палацава-паркавы комплекс Храптовічаў — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва 2-й паловы XVIII — пач. XIX ст. На паўночна-заходняй ускраіне в. Шчорсы, цяпер Навагрудскі раён, у былым маёнтку Храптовічаў (вядомы з XVI ст.). Спалучаў рысы барока і класіцызму.
Гісторыя
Падчас Першай сусветнай вайны палацава-паркавы ансамбль у Шчорсах панёс вялікія страты з-за праходзячай праз гэтыя мясціны лініі фронту. Асабліва пацярпеў палац. У час грамадзянскай вайны пры савецкай уладзе ўся маёмасць Храптовічаў была нацыяналізавана, каштоўная калекцыя старажытнасцей і твораў мастацтва вывезена ў Маскву, а архіў — у Пецярбург. Пасля 1920 г. А. Храптовіч-Буцянёў упарадкаваў гаспадарку маёнтка. Ён адрамантаваў для пражывання шматлікай сям'і флігель эканома маёнтка.
Пасля Другой сусветнай вайны маёнтак Шчорсы стаў часткай мясцовага калгаса. Пазней у будынках размешчаны калгасны дзіцячы садок. Асноўныя збудаванні комплексу прыйшлі ў канчатковы заняпад, парк запушчаны і забалочаны.
Архітэктура
Палац, першая буйная работа Дж. Сака, спалучаў прыёмы позняга барока і ранняга класіцызму, а таксама ілюстраваў г. зв. . Палац таксама з'яўляўся каштоўным помнікам культуры, цесна звязаным з гісторыка-культурным жыццём краіны. Галоўны корпус палаца ўяўляў сабой прамавугольнае ў плане аднапавярховае збудаванне, накрытае вальмавым дахам і ўзнятае на невысокі падмурак. На трох цэнтральных восях стаяў двухпавярховы папярочны корпус, накрыты авальным усечаным зверху купалам і з галоўнага фасада расчлянёны пілястрамі карынфскага ордара з трохвугольным франтонам у завершы. У парк аб'ём выступаў моцным паўкруглым рызалітам. Па перыметры купальнай часткі ішлі авальныя люкарны. З боку ўезду гэта частка будынка была выканана ў выглядзе несапраўднага рызаліта з дзвярамі галоўнага ўвахода, высокімі арачнымі вокнамі на першым і прамавугольнымі на другім паверхах. У другой палове XIX ст. да дома далучыўся ганак-тэраса, у гэты ж час на плоскасці франтона з'явіўся рэльефны надпіс на лацінскай мове (Мір і Свабода). Фасады чляніліся пілястрамі і высокімі арачнымі вокнамі ў простых ляпных ліштвах з замковым каменем. Высокі трохсхільны, накрыты чарапіцай дах аднапавярховых крылаў прарэзвалі барочныя дахавыя вокны.
Планіроўка палаца была анфіладнай з квадратным вестыбюлем і круглай залай у цэнтры. У афармленні інтэр'ераў удзельнічалі мастакі Манькоўскі і А. Смуглевіч, выкарыстаныя карціны Ю. Карчэўскага. З галоўным корпусам межавалі збудаваныя ў пачатку XIX ст. два перпендыкулярна размешчаныя аднапавярховыя флігелі, накрытыя высокімі чатырохсхільнымі дахамі з чарапічным пакрыццём і барочнымі мансарднымі вокнамі. Сцены будынкаў апрацаваны рустам, прамавугольныя вокны дэкарыраваны паўкалонамі, трохвугольнымі сандрыкамі. Ва ўсходнім флігелі знаходзілася стайня, дзверы стойлаў для коней былі аформленыя як нішы, з боку палацу размяшчаўся дом конюха. У заходнім флігелі размяшчаліся службовыя памяшканні, дзе таксама жылі войт, чэлядзь,, майстры і інш. На першым і на другім паверхах папярочнага аб'ёму з боку парку меліся дзве залы-ратонды, з галоўнага фасада — квадратныя вестыбюль і кулуар параднай залы. Залы-ратонды аформлены ў тэхніцы стука, расчлянёны парамі пілястраў іанічнага ордара. Паміж пілястрамі знаходзіліся арачныя рамы, завершаныя гарызантальна падвешанымі ляпнымі гірляндамі з выкарыстаннем матываў барока і ракако. Верхні паверх папярочнага купальнага корпуса займала карцінная галерэя (100 палоцен) і знакамітая бібліятэка Храптовічаў, у якой налічвалася да 8000 тамоў. Сынам І. Л. Храптовіча Юзафу і Адаму ўдалося ў 1-й чвэрці XIX ст. павялічыць збор да 15 000 тамоў. У Шчорсаўскай бібліятэцы працавалі астраном М. Пачобут-Адляніцкі, гісторыкі І. Лялевель, Ф. Малеўскі, Я. і А. Снядэцкія, Ю. Ярашэвіч, паэты А. Міцкевіч, Я. Чачот (як бібліятэкар) і інш. У канцы XVIII ст. спецыяльна для бібліятэкі ўзведзены двухпавярховы будынак у стылі класіцызм. Над уваходам — шырокая тэраса на чатырох калонах. Ансамбль палаца ўключаў і фантан. У час археалагічных раскопак былі выяўлены рэшткі керамічнага водаправода XVIII ст. Уязная алея падводзіла да брамы, аформленай у барочным стылі. Яна складалася з моцных варот чыгуннага ліцця, падвешаных на мураваных пілонах, злучаных фігурным гербавым шчытом. Шырокія слупы прамавугольнага сячэння мелі па краях руставаныя лапаткі, у верхняй частцы завяршаліся карнізам з пастаўленымі на ім літымі скульптурнымі групамі ў выглядзе антычных кампазіцый, са сцягоў і ваенных атрыбутаў. Аўтарам гэтых скульптурных кампазіцый з'яўляўся К. Спампані.
Шалашы
Назву Шалашы маюць:
Палацава-паркавы комплекс Храптовічаў (Шчорсы)
Архітэктура
Сярод гаспадарчых пабудоў (кухня, майстэрні, вазоўня і інш.) вылучаўся будынак вяндлярні, узведзены на мяжы XIX—XX стст. з чырвонай цэглы. Круглая вежападобная пабудова з высокім гонтавым дахам, заломам на пакатым шатровым пакрыцці. На даху плаўнымі лініямі выступаюць пукатыя душнікі. Сцены аздобленыя лапаткамі, карнізамі простага профілю і лучковымі перамычкамі над аконнымі і дзвярнымі праёмамі. Унутраная прастора падзеленая на ярусы для размяшчэння прадуктаў вэнджання.
Да нашага часу захаваліся скляпеністыя сутарэнні цэнтральнага корпуса палаца, заходні флігель, бібліятэка, вяндлярня.
За 1 км на захад ад комплексу з чырвонай цэглы ў рэтраспектыўных формах замкавага дойлідства пабудаваны гаспадарчы двор, т.зв. мураванка Храптовічаў: карпусы стайняў і вуглавыя круглыя вежы.
Парк
Парк складаецца з трох самастойных участкаў. На паўднёвым захадзе суцэльны паркавы масіў з вадаёмамі і кальцавой дарожкай. Цэнтральны ўчастак перад тыльным фасадам палаца — адкрытая пляцоўка з асобнымі групамі дрэў. Ланцугом вадаёмаў ад яго аддзелены трэці ўчастак — суцэльны лясны масіў. У дрэвавых насаджэннях перавадаюць дуб звычайны, клён вастралісты, ясень звычайны, ліпа драбналістая, таполя белая і інш.
Першапачатковая кампазіцыя не захавалася. Пасадкі прабіваліся каскадам сажалак з плацінамі. Зараз парк набыў рысы лесапаркавай зоны.
Карл Густаў Масандэр
Карл Густаў Масандэр (Carl Gustaf Mosander;, Кальмар — , Дротнінгхальм, лен Стакгольм) — шведскі ўрач і хімік. Першаадкрывальнік лантана (1839), эрбія (1843), тэрбія (1843).
Біяграфія
Нарадзіўся 10 верасня 1797 года ў Кальмары, дзе і пайшоў у школу. У 12 гадоў хлопчык пераехаў з маці ў Стакгольм, дзе пачаў навучацца аптэчнай справе. У 1817 годзе здаў экзамены на аптэкара. Працуючы аптэкарам, зацікавіўся медыцынай і ў 1824 годзе паступіў у Каралінскі інстытут, які скончыў са ступенню магістра хірургіі у 1824 годзе. Пасля заканчэння інстытута на працягу некалькіх гадоў служыў ваенным хірургам.
Па завяршэнні хірургічнай кар’еры, становіцца выкладчыкам хіміі ў Каралінскім інстытуце і асістэнтам у мінералагічнай калекцыі Шведскага музея натуральнай гісторыі. Навучаўся і доўгі час жыў у кватэры Ёнса Берцэліуса. З 1832 года быў яго асістэнтам, а пасля адстаўкі — у 1836 годзе робіцца пераемнікам на пасадзе прафесара хіміі і фармакалогіі Каралінскага інстытута.
У 1826 годзе Масандер выказаў здагадку, што ў цэрыевай зямлі, акрамя цэрыю, змяшчаецца аксід іншага элемента, пасля чаго пачаў даследаванне злучэнняў цэрыю. У 1833 годзе Карл Густаў Масандэр быў абраны членам Каралеўскай шведскай акадэміі навук.
У 1839 годзе, вывучаючы злучэння цэрыю, выяўляе лантан, у выніку даследавання ўзораў нітрату цэрыю, якія часткова расклаліся. У 1839 годзе паведамляе пра адкрыццё яшчэ аднаго элемента «дыдыма». Аднак у 1885 годзе аўстрыйскі хімік Карл Аўэр фон Вельсбах паказаў, што дыдым з’яўляецца сумессю двух рэдказямельных элементаў — неадыму і празеадыму.
Шахіна
Шахіна (Шахино) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячонкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Рабянка
Рабя́нка, канал Рабя́нка — рака ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці, левы прыток ракі Крывуля. Даўжыня 7,5 км. Пачынаецца каля дамбы паміж вёскамі Агароднікі і Праходы, вусце за 0,5 км на поўдзень ад вёскі Жылічы. Дамба (па ёй пракладзена аўтадарога) з’яўляецца водападзелам паміж басейнамі ракі Крывуля і Атоцкага канала. Рэчышча каналізаванае.
Фок
Фок — прозвішча.
Сычуань
Сычуань — правінцыя на паўднёвым захадзе Кітая, у басейне верхняга цячэння р. Янцзы. Плошча 570 тыс. км². Насельніцтва каля 82 млн чал. (2009). Адміністрацыйны цэнтр г. Чэнду.
Усходняя частка — узгорыстая Сычуаньская катлавіна (Чырвоны басейн), акаймавана гарамі. Рэкі (Янцзы і яе прытокі) мнагаводныя, багатыя гідраэнергіяй. Асноўны земляробчы раён — Сычуаньская катлавіна. Галоўная збожжавая культура — рыс. Вырошчваюць кукурузу, пшаніцу, ячмень, бабовыя, батат, рапс, цукровы трыснёг, чай, бавоўнік, тунг, цытрусавыя. Шаўкаводства. Гадуюць на захадзе якаў, авечак, коз, на ўсходзе буйвалаў, свіней.
Здабыча нафты, каменнай солі, каменнага вугалю, жалезнай руды, азбесту і інш. Прамысловасць: машынабудаванне, хімічная, баваўняная, харчовая; чорная і каляровая металургія. Асноўныя прамысловыя цэнтры: Чунцын, Чэнду, Цзыгун. Транспарт чыгуначны і рачны.
Шыічы
Шы́ічы (, Шиичи) — аграгарадок у Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Шыіцкага сельсавета.
Знаходзіцца на рацэ Ненач. За 19 кіламетраў на паўночны захад ад горада і 22 кіламетры ад чыгуначнай станцыі Калінкавічы, 141 кіламетр ад Гомеля.
Субінфеадацыя
Субінфеадацыя — звычай перадачы часткі зямельнага фонду сеньёрыі васалам. Практыкаваўся ў сярэднявечнай Заходняй Еўропе феадаламі ўсіх рангаў, апроч «аднашчытных» рыцараў.
Спрычыняла раздрабненне палітычнай і судовай структуры, спрыяла ператварэнню мясцовых феадалаў у дробных самадзяржаўных валадароў. У выніку гэтага працэсу драбнейшыя феадалы выпадалі са світаў магнацтва і рассяляліся па ўласных замках (каля 50 000 замкаў існавала толькі ў Францыі ). Гэта, насупор зразумелай цэнтрабежнай тэндэнцыі, умацоўвала васальныя сувязі ў выніку дзеяння складанай сістэмы феадальных прававых адносін між сеньёрамі і васаламі.
Шырокі размах практыка мела, напрыклад, у 10—11 ст. на землях Францыі, асабліва паўночных.
Глушыца (горад)
Глушыца (Głuszyca, Nieder Wüstegiersdorf) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы каля мяжы з Чэхіяй, размешчаны за 430 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 75 км на паўднёвы захад ад Уроцлава. Уваходзіць у склад Валбжыхскага павета Ніжнесілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Глушыца. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 16,21 км². Насельніцтва 6,5 тыс. чалавек.
Only Teardrops
«Only Teardrops» (у перакладзе з англ. «Толькі слёзы») — песня дацкай спявачкі Эмілі дэ Форэст, з якой яна прадставіла Данію і перамагла на конкурсе песні «Еўрабачанне 2013» у Мальмё, Швецыя.
Кампазіцыя стала пераможнай на фестывалі «Dansk Melodi Grand Prix 2013», што дазволіла яе выканаўцы, Эмілі дэ Форэст, прадставіць сваю краіну на міжнародным конкурсе песні «Еўрабачанне 2013», які прайшоў у Мальмё, Швецыя і выйграць конкурс.
Уладзімір Аляксандравіч Фок
Уладзі́мір Алякса́ндравіч Фок (, Пецярбург — ) — савецкі фізік. Акадэмік АН СССР (1939, член-карэспандэнт 1932). Герой Сацыялістычнай Працы (1968).
Біяграфія
Скончыў Петраградскі ўніверсітэт (1922). У 1919—1923 і 1928—1941 у Дзяржаўным аптычным інстытуце, у 1924—1936 у Ленінградскім фізіка-тэхнічным інстытуце, у 1934—1941 і 1944—1953 у Фізічным інстытуце АН СССР.
Навуковы ўклад
Навуковыя працы па квантавай механіцы, квантавай электрадынаміцы, агульнай тэорыі адноснасці, тэорыі гравітацыі, распаўсюджанні электрамагнітных хваль, філасофскіх пытаннях фізікі.
Прапанаваў рэлятывісцкае хвалевае ўраўненне, метад прыбліжанага апісання ўзаемадзеяння ў многаэлектронных сістэмах. Распрацаваў метад другаснага квантавання для сістэм з пераменнай колькасцю часціц.
Шалашына
Назву Шала́шына маюць:
Лісавэ (Жоўкіўскі раён)
Лісавэ (Лі́сове) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Пентландыт
Пентланды́т — мінерал класа сульфідаў, сульфід жалеза і нікелю, жалеза-нікелевы калчадан (Fe, Ni)9S8. Адкрыты ў 1856 годзе. Назва ў гонар англійскага падарожніка і натураліста Д. Б. Пентленда (J. B. Pentland).
Крышталізуецца ў кубічнай сінгоніі. Колер светлы бронзава-жоўты. Цвёрдасць 3—4 па шкале Моаса. Шчыльнасць 4500—5200 кг/м³. Бляск шкляны. Раствараецца ў азотнай кіслаце. Сустракаецца ў выглядзе ўкрапанікаў і зярністых агрэгатаў у радовішчах сульфідных руд. Генетычна звязаны з асноўнымі і ультраасноўнымі вывергнутымі горнымі пародамі. Асноўны мінерал нікелевых руд.
Дубенка (прыток Сэрвачы)
Ду́бенка — рака ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Сэрвач (басейн Віліі).
Даўжыня ракі 7 км. Пачынаецца за 1,5 км на поўдзень ад вёскі Папоўка, упадае ў Сэрвач на захад ад вёскі Баравікі. На працягу 5,7 км каналізаваная (ад вытоку да вёскі Няверы).
Каля ракі вёскі Задубенне, Няверы.
Іса Гендэргеноеўскі
Іса Гендэргенаеўскі (Iиса Гендаргено; 1795—1845) — ваенны і палітычны дзеяч Чачні 19 стагоддзя. Адзін з уплывовых ваеначальнікаў Паўночна-Каўказскага імамата.
Шалыгі
Назву Шалы́гі маюць:
NGC 4198
NGC 4198 (іншыя абазначэнні — IC 778, UGC 7249, MCG 9-20-123, ZWG 269.45, PGC 39090) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Шыцікі (Смаленская вобласць)
Шыцікі (Шитики) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячонкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Любэля
Любэля (Любе́ля) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Сеймур Бензер
Сеймур Бензер (Seymour Benzer;  — ) — амерыканскі фізік, малекулярны біёлаг і псіхагенетык. Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1961), замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства (1976), Французскай акадэміі навук (2000).
Біяграфія
Яго кар’ера ў малекулярнай біялогіі пачалася ў пераломныя для гэтай навукі 1950-я гады, і ў выніку ён заняў бачнае становішча ў галіне малекулярнай генетыкі і псіхагенетыкі. Бензер узначальваў даследчую лабараторыю генетыкі ва Універсітэце Перд’ю, і ў якасці босуэлаўскага прафесара неўралогіі ў Каліфарнійскім тэхналагічным інстытуце.
Нарадзіўся ў паўднёвым Бронксе, у сям’і яўрэйскіх імігрантаў з Сахачава (Польшча) — Меера Бензера і Евы Найдарф. Калі яму было 4 гады, сям’я перабралася ў бруклінскі раён Бенсанхерст. Цікавіцца біялогіяй пачаў з дзяцінства, захапляўся прэпараваннем жаб. Ва ўзросце 15 гадоў скончыў сярэднюю школу, у 1938 годзе паступіў у Бруклінскі каледж, але вывучаў спачатку не біялогію, а фізіку; неўзабаве перайшоў ва Універсітэт Перд’ю, дзе ў 1947 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі за даследаванне ў галіне фізікі цвёрдага цела. Пасля пачатку Другой сусветнай вайны быў прыцягнуты да сакрэтных ваенных даследаванняў у галіне паляпшэння радараў і вывучэння ўласцівасцей стабільнага германію. У прыватнасці, Бензер першым выявіў, што крышталі германію могуць быць скарыстаны пры высокай напрузе.