cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Масковія (назва)
Украіна
У снежні 2021 года дэпутаты Ровенскай і Львоўскай абласных радаў прынялі зварот да прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскага і Вярхоўнай Рады Украіны з патрабаваннем аднавіць гістарычную справядлівасць і выкарыстоўваць назву Московія замест Росія і Російська Федерація.
23 лістапада 2022 года на сайце прэзідэнта Украіны была размешчана петыцыя, у якой прапануецца замест Расійскай Федэрацыі выкарыстоўваць назву Маскоўская Федэрацыя, а замест Росія — Московія. Аўтарка петыцыі таксама падкрэсліла, што афіцыйная змена назвы "дзяржавы-тэрарыста" з'яўляецца магутным інфармацыйным ходам на міжнародным узроўні.
7 снежня 2022 года Івана-Франкоўская абласная рада звярнулася да прэзідэнта Украіны і Вярхоўнай Рады Украіны з заклікам перайменаваць Російську Федерацію ў Московію на дзяржаўным, афіцыйным, грамадскім узроўнях, а таксама ў СМІ на тэрыторыі Украіны. Рускіх адпаведна зваць маскавітамі.
14 лютага 2023 года петыцыя да прэзідэнта Украіны, апублікаваная 23 лістапада 2022 года, набрала неабходную для разгляду колькасць подпісаў.
10 сакавіка 2023 года петыцыя была разгледжана прэзідэнтам Украіны, ён адзначыў, узнятае пытанне патрабуе ўважлівай прапрацоўкі як у плоскасці гісторыка-культурнага кантэксту, так і ўлічваючы магчымыя міжнародна-прававыя наступствы. Уладзімір Зяленскі таксама паведаміў, што звярнуўся да прэм'ер-міністра Дзяніса Шмыгаля з просьбай разам з навуковымі ўстановамі комплексна прапрацаваць перайменаванне. У Расійскай Федэрацыі на гэта востра адрэагавалі, прадстаўнік МЗС РФ Марыя Захарава выступіла з заявай аб ператварэнні Украіны ў "анты-Расію", а намеснік старшыні Савета Бяспекі Расійскай Федэрацыі Дзмітрый Мядзведзеў загаварыў аб "нацызме" ва Украіне.
11 сакавіка 2023 года народны дэпутат, старшыня парламенцкага камітэта па пытаннях гуманітарнай і інфармацыйнай палітыкі Мікіта Патураеў выказаў меркаванне, што пытанне перайменавання Расійскай Федэрацыі ва Украіне не проста іміджавае, яно вельмі палітычна важнае.
12 сакавіка 2023 года міністр культуры і інфармацыйнай палітыкі Аляксандр Ткачэнка адзначыў, што ідэя змены ва Украіне назвы Расія на Масковію цікавая, але патрабуе дадатковай працы з экспертамі, каб мець канчатковую гістарычную аснову для прыняцця дастаткова "сур'ёзнага рашэння". Паводле яго слоў, Расія заўсёды спрабавала поўнасцю завалодаць гістарычнай спадчынай Русі. Працэс перайменавання Расіі патрабуе шырокай камунікацыйнай падтрымкі, каб матывы рашэння зразумелі, перш за ўсё, украінцы.
13 сакавіка 2023 года спікер прэзідэнта РФ Дзмітрый Пяскоў заявіў, што Крэмль адносіцца да прапановы аб перайменаванні Расіі ў Масковію ва Украіне "з усмешкай", назваўшы гэта "бессэнсоўным кур'ёзам".
Аляксей Канстанцінавіч Каўка
Аляксей Канстанцінавіч Ка́ўка (нар., в. Машчаліна, Чэрвеньскі раён Мінскай вобл.) — беларускі гісторык і літаратуразнавец, грамадскі дзеяч. Доктар філалагічных навук (1991), кандыдат гістарычных навук (1971).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1961), Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС (1971). 3 1954 года на культурна-асветніцкай і камсамольскай рабоце. У 1971—1979 і 1983—1987 гадах у Інстытуце эканомікі сусветнай сацыялістычнай сістэмы АН СССР, у 1979—1982 гадах прадстаўнік Саюза савецкіх таварыстваў дружбы і культурных сувязей з заграніцай, саветнік пасольства СССР у Польшчы. 3 1987 года галоўны рэдактар часопіса «Советское славяноведение», з 1989 года ў Інстытуце сусветнай літаратуры імя М. Горкага Расійскай АН. У 1988—1990 гадах старшыня рады Таварыства беларускай культуры імя Францыска Скарыны ў Маскве.
У 1976—1977 гадах напісаў «Ліст да рускага сябра» — палемічны твор пра стан беларускай мовы і парушэнне моўных правоў у Савецкай Беларусі. Ліст распаўсюджаваўся самвыдатам, патрапіў у Польшчу, затым — у Лондан, дзе быў выдадзены паралельна на рускай і англійскай мовах у 1979 годзе.
Навуковая дзейнасць
Даследаваў гісторыю Польшчы, польскага рабочага руху, савецка-польскіх адносін. 3 канца 1970-х гадоў распрацоўвае праблемы адраджэння і станаўлення нацыянальнай самасвядомасці, творчасці Ф. Скарыны, Я. Купалы, К. Езавітава, І. Луцкевіча, В. Ластоўскага, М. Улашчыка і інш. Укладальнік літаратурна-навуковых штогоднікаў «Скарыніч» (вып. 1—3, 1991—97).
Узнагароды
Узнагароджаны медалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.
1Lib1Ref
Першая кампанія #Lib1Ref была прымеркавана да 15-годдзя з дня ўтварэння Вікіпедыі ў студзені 2016 года. Зыходзячы з прынцыпу «ад кожнага бібліятэкара — па адной спасылцы», арганізатары падлічылі, што калі б усе бібліятэкары на планеце выдаткавалі 15 хвілін, каб дадаць адну спасылку, аб’яднанымі намаганнямі англійская Вікіпедыя пазбавілася б усіх 350 000 адсутных спасылак. Першае кампанія адбывалася цягам тыдня з 15 па 23 студзеня 2016 года. Удзельнікі кампаніі распавядалі ў сацыяльных сетках пра кампанію і свае ўнёскі з дапамогай хэштэга #1Lib1Ref.
Вынікі першай кампаніі
Першая кампанія скончылася 1232 унёскамі да 879 старонак, зробленымі 327 карыстальнікамі на 9 мовах — згодна з выкарыстаннем хэштэга #1Lib1Ref у апісанні зробленых змен. Верагодна, што гэта лічба не адлюстроўвае сапраўднага ўплыву кампаніі, бо, паводле назіранняў, многія ўдзельнікі не ўжывалі хэштэг у апісанні ўнёскаў. У Твітэры хэштэг #1Lib1Ref быў выкарыстаны ў больш чым 1100 паведамленнях звыш як 630 карыстальнікамі.
Рэгулярная падзея
Кампанія была працягнута як штогадовае святкаванне да ўгодкаў Вікіпедыі. Яна стала трохтыднёвым мерапрыемствам і часткай GLAM-стратэгіі Фонда Вікімедыя заахвочвання бібліятэкараў да ўдзелу ва ўдасканаленні Вікіпедыі.
Бор (возера, Полацкі раён)
Бор — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 32 км на ўсход ад Полацка, за 3,5 км на ўсход ад вёскі Лысае, у басейне ракі Ценіца (правы прыток Обалі), сярод лесу.
Плошча паверхні 0,05 км², даўжыня 0,42 км, найбольшая шырыня 0,16 км. Даўжыня берагавой лініі 1 км. Схілы катлавіны вышынёй да 2 м, пад лесам, забалочаным на захадзе і ўсходзе.
Забойства Аксаны Макар
Забойства Аксаны Макар — злачынства, якое выклікала вялікі рэзананс, у т.л. мітынгі ва Украіне, інфармацыя аб ім была шырока прадстаўлена ў СМІ Украіны, а таксама ў Расіі і краінах Захаду. Гэта злачынства было здзейснена ў ноч з 9 на 10 сакавіка 2012 года ў горадзе Мікалаеве (Украіна).
Паводле паведамленняў СМІ і фабулы крымінальнай справы, трое грамадзян Украіны згвалтавалі 18-гадовую грамадзянку Аксану Сяргееўну Макар (нар. 11 чэрвеня 1993), пасля чаго адзін з іх пачаў душыць яе, пакуль тая не перастала падаваць прыкмет жыцця. Затым цела Макар было вынесена да будаўнічай пляцоўцы і кінута ў яме з будаўнічым смеццем. Макар была выяўленая раніцай 10 сакавіка 2012 года жывая і дастаўлена ў бальніцу з цяжкімі цялеснымі пашкоджаннямі (55 % апёк цела, пераважна спіна і ягадзіцы).
Пасля вялікага рэзанансу, 14 сакавіка прэзідэнт Украіны Віктар Януковіч даручыў генеральнаму пракурору Віктару Пшонку забяспечыць поўнае і непрадузятае расследаванне злачынства. Справа разглядаецца на ўзроўні Генеральнай пракуратуры і галоўнага следчага ўпраўлення МУС. Міністр унутраных спраў Украіны Віталь Захарчанка накіраваў у Нікалаеў спецыялістаў Цэнтральнага апарата міністэрства.
Падзея выклікала стыхійныя мітынгі ў шэрагу гарадоў Украіны ў сярэдзіне сакавіка 2012 г. . Газета «Kyiv Post» назвала здарэнне «адным з самых жудасных злачынстваў на Украіне за апошнія гады».
Аксана Макар памерла 29 сакавіка 2012 года ад кровазліцця ў лёгкія (выкліканага моцнымі траўмамі).
27 лістапада 2012 года Цэнтральны рённы суд Мікалаева прысудзіў забойцаў: Яўгена Краснашчока — да пажыццёвага зняволення, Максіма Прысяжнюка — да 15 гадоў пазбаўлення волі, Арцёма Пагасяна — да 14 гадоў пазбаўлення волі.
Айыртау (Карагандзінская вобласць)
Айыртау — сяло ва Улытаускім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр сельскай акругі імя Мукана Іманжанава. Код КАТА — 356063100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 84 чалавекі (38 мужчын і 46 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 81 чалавек (52 мужчыны і 29 жанчын).
Народная этымалогія
Наро́дная этымало́гыя (Volksetymologie) — спецыфічная моўная з’ява поўнага або частковага пераасэнсавання слова праз адвольнае збліжэнне яго з блізкімі гучаннем словамі. Паняцце ўведзена нямецкім лінгвістам Ферстэманам у 1852 годзе.
З’ява народнай этымалогіі назіраецца не толькі ў народзе, яна адыграла значную ролю і ў канструкцыях гэтак званай навуковай этымалогіі, асабліва там, дзе імкнуліся пераменшыць уплыў іншых моў на сваю, або перабольшыць уплыў сваёй мовы на іншыя. Для першага выпадку характэрна стаўленне ў мінулым расійскіх этымолагаў да цюркскага фонду рускай мовы, для другога — стаўленне ў мінулым нямецкіх этымолагаў да раманскага і ўсходняга фонду міжнароднай тэхнічнай тэрміналогіі. Таму паняцце народная этымалогія не вельмі ўдалае, бо абгрунтавана толькі гістарычна. Аднак спробы замяніць яго іншымі паняццямі — ілжывая этымалогія, лексічная асіміляцыя, лексічная асацыяцыя, пакуль поспеху не мелі.
Альбомная лірыка
Альбо́мная лі́рыка — жанр інтымнай паэзіі XVIII—XIX стст., прызначанай для прыватнага карыстання.
Альбомныя вершы вызначаліся камернасцю гучання, драбнатэм'ем, невысокім мастацкім узроўнем. Зрэдку сярод іх сустракаліся і творы выдатных майстроў слова — А. Пушкіна, М. Лермантава, М. Някрасава і інш. Адной з жанравых разнавіднасцей альбомнай лірыкі з'яўляецца мадрыгал, невялікі верш-камплімент, прысвечаны жанчыне. У беларускай паэзіі альбомная лірыка не атрымала пашырэння. Нават у адзіным вядомым «Альбоме» (1858—1863) А. Вярыгі-Дарэўскага змешчаныя не ўласна альбомныя вершы, а творы з больш або менш выразным грамадзянскім гучаннем. Сёння тэрмін «альбомная лірыка» ўжываецца для характарыстыкі вузка інтымнай паэзіі, пазбаўленай грамадзянскага гучання.
Кусудама
Кусудама (薬玉, літ.«лекавы шар») — папяровая мадэль, якая звычайна фармуецца сшываннем разам канцоў мноства аднолькавых пірамідальных модуляў (звычайна гэта стылізаваныя кветкі, складзеныя з квадратнага аркуша паперы), так што атрымліваецца цела шарападобнай формы. Як варыянт, асобныя кампаненты могуць быць злепленыя разам (напрыклад, кусудама на ніжнім фота цалкам злепленая, а не пашытая). Часам, як ўпрыгожанне, знізу прымацоўваецца пэндзлік.
У старажытнай Японіі кусудамы выкарыстоўваліся для лекавых збораў і духмянасцяў.
Гісторыя
Мастацтва кусудамы паходзіць ад старажытнай японскай традыцыі, калі кусудамы выкарыстоўваліся для фіміяму і сумесі сухіх пялёсткаў, якія, магчыма, першапачаткова былі букетамі кветак ці травы. Слова кусудама уяўляе камбінацыю двух японскіх слоў: кусуры (лекі) і тама (шар). У цяперашні час кусудамы звычайна выкарыстоўваюць для ўпрыгожвання або ў якасці падарункаў.
Кусудама з'яўляецца важнай часткай арыгамі, у прыватнасці, як папярэдніца модульнага арыгамі. Яе часта блытаюць з модульным арыгамі, што няправільна. Элементы, якія складаюць кусудаму, пашытыя або злепленыя, а не ўкладзеныя адзін у адзін, як у модульным арыгамі.
Сучасныя майстры арыгамі, такія як Тамако Фусэ, стварылі новыя канструкцыі кусудамаў, якія цалкам збіраюцца без разразання, клею або нітак (акрамя падвеса).
Курт Німуендажу
Курт Німуендажу (Curt Nimuendajú, народжаны Курт Ункель, Curt Unckel; 18 красавіка 1883, Ена — 10 снежня 1945, штат Амазонас) — нямецка-бразільскі этнолаг і антраполаг. Яго працы маюць асноватворнае значэнне для разумення рэлігіі і касмалогіі некаторых бразільскіх індзейцаў, асабліва гуарані. Прозвішча Німуендажу («той, хто пабудаваў сабе дом» ) утварыў ад мянушкі, якую яму далі ў племя апапакува, дзе ён пражыў год. Пры прыняцці грамадзянства Бразіліі ў 1922 годзе гэтае прозвішча стала афіцыйным. У некралогу Німуендажу яго нямецка-бразільскі калега Герберт Балдус назваў даследчыка «найвялікшым спецыялістам па індзейцам усіх часоў».
Біяграфія
Курт Ункель нарадзіўся ў Ене, Германія, ў 1883 годзе і ў раннім дзяцінстве страціў родных бацькоў. З малых гадоў ён марыў жыць сярод «першабытных людзей». Яшчэ ў школе разам з іншымі вучнямі ён арганізаваў «індзейскае племя» і хадзіў на паляванне ў лес за горадам. З-за недахопу сродкаў ён не змог паступіць ва ўніверсітэт і ўладкаваўся на працу на фабрыку Карла Цейса. У вольны час ён вывучаў карты і этнаграфічныя даследаванні індзейскага насельніцтва Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі. У 1903 годзе, ва ўзросце 20 гадоў, ён эміграваў у Бразілію. Сродкі на паездку дала яго палукроўная сястра, якая працавала школьнай настаўніцай.
Праз два гады пасля прыбыцця ў Бразілію ён сустрэўся ў штаце Сан-Паўлу з прадстаўнікамі народа гуарані. Аб гуарані з XVII стагоддзя існавала мноства публікацый, але іх рэлігійныя традыцыі і рытуалы былі вывучаны дрэнна. З усёй існуючай літаратурай Ункель дасканала азнаёміўся. У 1910 годзе ён апублікаваў у нямецкай газеце Сан-Паўлу «Deutsche Zeitung» артыкул «Nimongarai». У 1913 годзе пераехаў у Белем. У 1914 годзе яго унікальныя даследаванні міфалогіі і рэлігіі племя апапокува былі прынятыя да друку ў «Zeitschrift für Ethnologie». Ён стаў спецыялістам па розных карэнных народаў Паўднёвай Амерыкі, асабліва жэ, апапакува, тукуна, кайнганг, апінайе, шэрэнте, уанана і канела. Яго публікацыі заклалі, па словах аднаго з сучаснікаў даследчыка, «незаменны падмурак, на якім выбудаваныя дзесяткі доктарскіх дысертацый і манаграфій бразільскіх і амерыканскіх антраполагаў». Адным з вынікаў яго працы стала зрушэнне цікавасці ад плямёнаў, якія жывуць на ўзбярэжжа або ў буйных гарадах, да плямёнаў, якія хаваюцца ў глыбіні кантынента, і абуджэнне цікавасці антраполагаў, такіх як малады Клод Леві-Строс, да абшчынаў, якія хоць і жывуць у прымітыўных умовах, але распрацавалі дастаткова складаныя сацыяльную структуру і рэлігійную касмалогію. На працягу 40 гадоў палявых работ, шмат у чым спадзяючыся толькі на ўласныя сродкі, Німуендажу апублікаваў каля 60 артыкулаў, манаграфій і слоўнікаў дынамікі індзейскіх народаў.
Нягледзячы на пагаршэнне здароўя і папярэджанні ўрачэй, Німуендажу адправіўся ў чарговую этнаграфічную экспедыцыю і памёр 10 снежня 1945 года ў племя народнасці тикуна, якія жылі ўздоўж ракі Салімойнс, паблізу Сан-Паўлу-ды-Алівенса, штат Амазонас.
Архіў Курта Німуендажу захоўваўся ў Нацыянальным музеі Бразіліі і быў цалкам знішчаны падчас катастрафічнага пажару 2 верасня 2018 г.
Патрык Шэнахэн
Патрык Шэнахэн (Patrick Shanahan; нар., Пала-Альта, Каліфорнія) — амерыканскі ваенны дзеяч, палітык. Выконваючы абавязкі міністра абароны ЗША з 1 студзеня па 8 чэрвеня 2019 года.
Марат Мікітавіч Гроднікаў
Марат Мікітавіч Гроднікаў (, в. Перагон, Слаўгарадскі раён, Магілёўская вобласць — ) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1968 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум. З 1968 года працаваў у Слаўгарадскім райвыканкаме, галоўным архітэктарам Круглянскага раёна Магілёўскай вобласці. У 1978 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут. У 1970—2013 гадах у інстытуце Белпрампраект, вядучы архітэктар, з 1986 года галоўны архітэктар праектаў АБА-2. Цяпер працуе ў персанальнай творчай майстэрні.
Уладзімір Сямёнавіч Стэльмах
Уладзімір Сямёнавіч Стэльмах (нар. ) — украінскі банкір, эканаміст. Дзяржаўны служачы Украіны 1-га рангу (1999). З 3 снежня 2008 года па 23 снежня 2010 года — старшыня Нацыянальнага банка Украіны. З 23 снежня 2010 года — дарадца Прэзідэнта Украіны.
Марат Мікітавіч Гроднікаў
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Пражываў у Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы: аўтатранспартная гаспадарка Упраўлення справамі Савета Міністраў БССР па вул. К. Цэткін (1982), зборачная вытворчасць трактарнага завода і корпус № 25 па вул. Куйбышава завода «Гарызонт» (1980 ), гараж хуткай дапамогі ў Мінску, завод газавай апаратуры ў Навагрудку (1982), філіял трактарнага завода ў Смаргоні (1986), лядовыя палацы ў Бабруйску, Магілёве , Горках (2012, сааўтар Ю. Даргевіч) , крыты ўсесезонны каток, комплекс «Белаэранавігацыі» па вул. Караткевіча, комплекс пабудоў па вул. Ціміразева , Чыжоўка-Арэна (пабудавана ў 2013 годзе)  — усе ў Мінску.
Альцана-Скрывія
Альцана-Скрывія (Alzano Scrivia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Марат Мікітавіч Гроднікаў
Творчасць
У сааўстарстве са скульптарам Уладзімірам Жбанавым удзельнічаў у стварэнні скульптуры «Маленькі хакеіст» каля Бабруйск-Арэны (2008), скульптурнай кампазіцыі «Пакупнікі» каля ЦУМа (2011) , скульптуры-фантана «Залаты трыліснік» ў Маладзечне (2011) , мемарыяльнага знака «Шчыт Айчыны» (2012), прысвечанага чэкістам, якія загінулі пры выкананні службовага абавязку, каля Інстытута нацыянальнай бяспекі Беларусі ў Мінску.
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровай граматай Савета Міністраў Беларусі (1999), Ордэнам Пашаны (2016). За актыўны ўдзел у праектаванні крытага катка ў Мінску абвешчана Падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
Альцана-Скрывія
Насельніцтва складае 403 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 195 чал./км². Займае плошчу 2 км². Паштовы індэкс — 15050. Тэлефонны код — 0131.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святая Дзева Марыя.
Сянасіс Даўгелішкіс
Сяна́сіс Даўгелі́шкіс (Senasis Daugėliškis), традыцыйная беларуская назва — Даўгілішкі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Адміністрацыйны цэнтр Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчаны за 3 км ад Наўясіс Даўгелішкіса, за 7 км на ўсход ад Ігналіны, недалёка ад возера Вірэкшта.
Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Даўгелішкі ўпамінаюцца ў XIV як уладанне Гаштольдаў. У 1511 годзе канцлер Альберт Гаштольд збудаваў тут замак, а ў 1526 годзе — першы драўляны касцёл.
У 1542 годзе Даўгелішкі сталі цэнтрам староства. У 1603 годзе яны ўпамінаюцца як мястэчка. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай Даўгелішкі ўвайшлі ў склад Ашмянскага павета Віленскага ваяводства.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Даўгелішкі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Свянцянскім павеце Віленскай губерні. У XIX ст. яны перайшлі ў валоданне Плятэраў.
У 1831 годзе ў Даўгелішках збудавалі новы драўляны касцёл.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Даўгелішкі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. У 1920 годзе Даўгелішкі апынуліся ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.
З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года ўлады СССР перадалі Даўгелішкі Літве.
Ладажская (станцыя метро)
Ладажская — станцыя Пецярбургскага метрапалітэна. Адкрыта ў 1985 годзе. Размешчана на Правабярэжнай лініі паміж станцыямі «Навачаркаская» і «Праспект Бальшавікоў». Выхад ў горад на плошчу Карла Фабержэ. Побач з выхадам размешчаны Ладажскі вакзал.
Крупіцкая сярэдняя школа
Крупіцкая сярэдняя школа — дзяржаўная сярэдняя агульная ўстанова адукацыі ў агр. Крупіца.
Навучанне вядзецца на беларускай мове.
Гісторыя
Школа заснавана 15 кастрычніка 1865 года.
У 1931 годзе Крупіцкая пачатковая школа пераўтворана ў сямігодку — школу калгаснай моладзі. 1935—1936 гг. было скончана будаўніцтва новага школьнага комплексу. Ён знаходзіўся паміж в. Стаўбуновічы і в. Анопаль.
Саўлюс Мікалюнас
Саўлюс Мікалюнас (Saulius Mikoliūnas; нар., , Літоўская ССР) — літоўскі футбаліст, паўабаронца вільнюскага «Жальгірыса» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Літвы.
Клубная
Пачаў прафесійныя футбольныя выступы ў клубе «Швіеса» з роднага Вільнюса ў 2002 годзе. У 2004 перайшоў у стан дзеючага чэмпіёна Літвы футбольнага клуба «Каўнас», у складзе якога ў тым жа годзе выйграў усе ўнутраныя футбольныя трафеі Літвы.
На працягу 2005—2009 гадоў выступаў у Эдынбургу, дзе абараняў колеры мясцовага клуба «Хартс» у чэмпіянаце Шатландыі. За клуб з Эдынбурга правёў 125 матчаў, у якіх вызначыўся 12 разоў. Сыграў 102 матчы ў чэмпіянаце Шатландыі (11 галоў), 11 — у Кубку Шатландыі, 7 — у Кубку Лігі, 5 — у еўракубках (1 гол). Выйграў Кубак Шатландыі 2006 года.
Улетку 2009 года на правах свабоднага агента заключыў трохгадовы кантракт з кіеўскім «Арсеналам». Дэбют у Прэм'ер-лізе Украіны адбыўся 18 ліпеня 2009 года ў матчы супраць луганскай «Зары» (нічыя 0:0). Паступова Саўлюс стаў асноўным гульцом каманды і нават у 2012 годзе дапамог клубу ўпершыню ў гісторыі выйсці ў еўракубкі.
У пачатку 2013 года ў сувязі з фінансавымі праблемамі ў «Арсенале», клуб вымушаны быў адпусціць большасць высокааплатных футбалістаў, у тым ліку і Саўлюса, які ў якасці вольнага агента, разам з партнёрамі па камандзе Аляксандрам Каўпаком і Сяргеем Сіманенкам, 21 студзеня 2013 года падпісаў кантракт з футбольным клубам «Севастопаль», які выступаў у Першай лізе. Разам з «Севастопалем» выйграў Першую лігу і потым гуляў у Прэм'ер-лізе. Узімку 2014 года, аднак, быў адхілены ад асноўнай каманды крымчан. Фармальна заставаўся ў складзе клуба да лета, хоць трэніраваўся асобна і шукаў варыянты працягу кар’еры.
У жніўні 2014 года на правах свабоднага агента падпісаў кантракт з салігорскім «Шахцёрам». Праз праблемы з дакументамі, аднак, змог дэбютаваць за салігорскі клуб толькі 20 верасня 2014 года, калі выйшаў на замену ў матчы супраць «Нафтана» і сваёй галявой перадачай дапамог салігорцам перамагчы 2:0.
У снежні 2014 года падоўжыў кантракт з «Шахцёрам». У сезоне 2015, згодна з новым рэгламентам, перастаў трапляць пад ліміт легіянераў у чэмпіянаце Беларусі, як ігрок нацыянальнай зборнай. У складзе салігорскага клуба здолеў замацавацца ў якасці асноўнага левага абаронцы.
Міжнародная
З 2004 года трывала выступае за нацыянальную зборную Літвы.
NGC 4970
NGC 4970 (іншыя абазначэнні — IC 4196, ESO 508-9, MCG -4-31-33, PGC 45466) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Алешчаняты
Алешчаня́ты (, Алещеняты) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці, у складзе Гародзькаўскага сельсавета. 8 гаспадарак, 11 жыхароў (2008).
Геаграфія
Рэльеф раўнінна-ўзгорысты, на поўначы цячэ р. Заходняя Бярэзіна (прыток Нёмана). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз вёскі Роўкавічы, Куцяняты і далей па шашы Валожын — Гародзькі.
Планіровачна складаецца з прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход уздоўж ракі і забудаванай аднабакова, шчыльна, традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
У 1897 годзе вёска, 14 двароў, у Вішнеўскай воласці Ашмянскага павета Віленскай губерні. З 1921 года ў складзе Польшчы, 17 двароў. З лістапада 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 5 ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі. У 1950 годзе вяскоўцы ўступілі ў калгас, потым у складзе калгаса «Перамога» (цэнтр — в. Філіпіняты). Вёска знаходзілася ў Забрэзскім сельсавеце Валожынскага раёна Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей, з 25 снежня 1962 года ў Маладзечанскім, з 6 студзеня 1965 года ў Валожынскім раёнах Мінскай вобласці. У 1994 годзе 15 двароў. 30 кастрычніка 2009 года вёска перададзена са скасаванага Забрэзскага сельсавета ў Гародзькаўскі сельсавет.
Лучана Берыа
Лучана Берыа (іт. Luciano Berio;, Імперыя — , ) — італьянскі кампазітар.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і музыкантаў. Першыя ўрокі фартэпіяна атрымліваў у бацькі і дзеда, якія былі арганістамі. У час Другой сусветнай вайны пайшоў на фронт, дзе быў паранены ў руку ў першы ж дзень. Пасля вайны вучыўся ў Міланскай кансерваторыі ў Джуліа Чэзарэ Парыбені, Джорджа Федэрыка Гедзіні і Карла Марыі Джуліні (дырыжыраванне). Раненне рукі турбавала яго падчас ігры на фартэпіяна, і ён усё больш часу прысвячаў кампазіцыі. У 1947 годзе быў выдадзены першы яго твор — сюіта для фартэпіяна. У гэты час Берыа зарабляў сабе на хлеб, акампануючы ў вакальных класах кансерваторыі, дзе і пазнаёміўся са сваёй першай жонкай — амерыканскай сапрана Кэці Берберан.
У 1951 годзе з’ехаў у ЗША, дзе вучыўся ў Тэнглвудскім музычным цэнтры ў Луіджы Далапіколы, які абудзіў яго цікавасць да дадэкафоніі. З 1954 па 1959 гады наведваў курсы новай музыкі ў Дармштаце, дзе пазнаёміўся з П’ерам Булезам, Карлхайнцам Штокхаўзенам, Дзьёрдзем Лігеці і іншымі вядучымі кампазітарамі авангарда. Зацікавіўшыся электроннай музыкай, заснаваў у 1955 годзе эксперыментальную «Студыю музычнай фаналогіі» — італ. Studio di Fonologia Musicale. У студыю запрашаліся вядомыя кампазітары, у прыватнасці Джон Кейдж. Таксама пачаў выдаваць часопіс аб электроннай музыцы італ. Incontri Musicali. У 1966 годзе выйграў італьянскі прыз за твор Laborintus II. У 1968 годзе з вялікім трыўмфам адбылося першае выкананне «Сімфоніі»— пасля стала найбольш вядомым творам кампазітара. Яна напісана для васьмі галасоў і аркестра да 125-гадовага юбілею Нью-Ёркскага філарманічнага аркестра і прысвечана Леанарду Бернстайну. Прэм’ера была ажыццёўлена Нью-Ёркскім філарманічным аркестрам і The Swingle Singers пад кіраваннем самога аўтара. У 1965—1972 гадах быў прафесарам кампазіцыі і заснавальнікам ансамбля Новай музыкі ў Джульярдскай школе музыкі ў Нью-Ёрку.
У 1972 годзе зноў вярнуўся ў Італію. З 1974 па 1980 год быў дырэктарам аддзялення электраакустычнай музыкі ў IRCAM у Парыжы. У 1987 годзе заснаваў у Фларэнцыі італ. Tempo Reale — цэнтр, падобны да IRCAM. З 1994 па 2000 год быў ганаровым кампазітарам у Гарвардскім універсітэце («distinguished composer in residence»).
Наразная зброя
Нарэзная зброя — агнястрэльная зброя, у якой канал ствала мае нарэзы (вінтавыя барозны), якія надаюць снараду (кулі) вярчэнне вакол падоўжнай восі, часткова ператвараючы ў вярчэнне энергію паступальнага руху снараду (кулі). Вярчэнне снараду (кулі) ў палёце забяспечвае яго ўстойлівасць на траекторыі, павышае дальнасць і кучнасць стральбы.
Нарэзка бывае правая (злева ўверх направа; у пераважнай большасці сістэм узбраення) і левая (справа ўверх налева; у французскіх сістэмах узбраення).
Існаванне нарэзкі прыводзіць да існавання розных спосабаў вымярэння калібру зброі.
Уладзімір Васілевіч Булгакаў
Уладзімір Васілевіч Булгакаў (, Масква — ) — беларускі дызайнер, мадэльер.
Наразная зброя
З’яўленне нарэзнай (стралковай) зброі адносяць ад 15 ст. Масавае выкарыстанне нарэзнай зброі пачалося ў сяр. 19 ст., з развіццём тэхналогій і масавых метадаў вытворчасці.
Уладзімір Васілевіч Булгакаў
Творчасць
З 1967 года прымаў удзел у выстаўках, фестывалях, конкурсах у Расіі (Масква, 1967, 1969, 1973, 1977, 1978 — срэбраны медаль ВДНГ СССР), Балгарыі (Плоўдзіў, 1968), Японіі (Осака, 1970), Югаславіі (Заграб, 1972), Фінляндыі (Хельсінкі, 1972), Германіі (Дзюсельдорф, 1974, Лейпцыг, 1977), Індыі (Дэлі, 1976), Беларусі (Мінск, 1978, 1988), Францыі (Парыж, Леон, 1980), Канадзе (Манрэаль, 1980), Эстоніі (Талін, 1988, 1989 — першыя прэміі міжнароднага конкурса «Талінскія дні моды»). Ствараў калекцыі для Беларускага цэнтра моды, сцэнічныя касцюмы ансамбляў «Сябры», «Песняры», форму для ўдзельнікаў Алімпійскіх гульняў у Японіі «Нагана-98».
Малякальніс (Даўгелішкіская сянюнія)
Маля́кальніс (Moliakalnis) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 3 км ад Наўясіс Даўгелішкіса. Насельніцтва 2 чал. (2001 г.).
Кызылуй (сельская акруга імя Мукана Іманжанава)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 127 чалавек (74 мужчыны і 53 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 77 чалавек (52 мужчыны і 25 жанчын).
Аваласка
Аваласка (Avolasca) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 287 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 23 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 15050. Тэлефонны код — 0131.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Мікалай Цудатворац.
Ліпучка вожыкападобная
Батанічнае апісанне
Гэта аднагадовая травяністая расліна мае прамое сцябло, з якога часта тырчаць доўгія адагнутыя галінкі, формы якіх адрозніваюцца ў розных рэгіёнах і кліматычных умовах. Расліна можа дасягнуць метра ў вышыню. Сцеблы пакрытыя лінейным або авальным лісцем даўжынёй да 5 сантыметраў у даўжыню і пакрытым бялёсымі валасінкамі. Травастой вылучае пах, які, як правіла, лічыцца непрыемным. У суквецці доўгія, пакрытыя лісцем гронкі маленькіх кветак на канцах галін. Кожная кветка ад 2 да 4 мм шырынёй з пяціпялёсткавым светла-блакітным венчыкам. Часам сустракаюцца белакветкавыя расліны.
Плод уяўляе сабой кластар з чатырох арэшкаў, якія пакрытыя кручкаватымі шыпікамі. Насенне рассейваецца, калі калючкі чапляюцца на поўсць жывёл ці чалавечае адзенне, і калі яны перамяшчаюцца з дапамогай ветру.
Экалогія і арэал
Расце ў Еўропе і Азіі, дзе расліна шырока распаўсюджана, від таксама інтрадуцыраваны ў большай частцы Паўночнай Амерыкі і Афрыкі. Добра вядомы, як шкоднае пустазелле ў месцах, дзе натуралізаваўся, а таксама ў многіх раёнах натуральнага арэалу.
Гэта расліна лёгка расце ў шырокім дыяпазоне асяроддзяў пражывання, у тым ліку на сельскагаспадарчых угоддзях, дарогах, жвіравых падушках, і камяністых пустках. Яна цвіце на выбітых скатом пашах.
Ларыса Аляксандраўна Кустова
Ларыса Аляксандраўна Кустова (, Мінск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): гасцініца «Турыст» (1971), школа пажарнай аховы (1980), аўтавакзал «Усходні» (1983), станцыя метрапалітэна «Маскоўская» (1984), Дом палітасветы, комплекс гасцініцы «Беларусь» (1986) у Мінску.
Сям'я
У шлюбе з архітэктарам Юрыем Кустовым.
Франц II
Франц II Габсбург (Franz II. Joseph Karl;, Фларэнцыя — , Вена) — апошні імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі (1792—1806), у 1804 прыняў тытул імператара Аўстрыі пад імем Франц I. Кароль Венгрыі і Чэхіі, прадстаўнік дынастыі Габсбургаў.
Александрыйскі верш
Александры́йскі верш — верш з аб'яднаных папарна рыфмай вершаваных радкоў, напісаных шасцістопным ямбам з цэзурай пасля трэцяй стапы. Пры паўтарэнні ў творы некалькіх двухрадкоўяў александрыйскага верша абавязковым з'яўляецца чаргаванне мужчынскіх і жаночых рыфмаў. Узнік гэты верш у французскай паэзіі XI ст. Назву яго звязваюць з «Раманам пра Аляксандра Македонскага» (XII ст.), які напісаны такім вершам. У рускую паэзію александрыйскі верш увёў Васіль Традзьякоўскі (XVIII ст.). Асаблівае пашырэнне набыў у творчасці А. Пушкіна (больш за дзве тысячы вершаваных радкоў). У другой палове XIX ст. сустракаецца радзей, а ў XX ст. — зусім рэдка. Сярод беларускіх паэтаў да александрыйскага верша часта звяртаўся М. Багдановіч, ужываючы яго ў творах, стылізаваных пад старыну («Перапісчык», «Летапісец»), а таксама ў лірычных роздумах («У вёсцы»). Услед за ім і пад яго уплывам александрыйскі верш выкарыстоўваў Алесь Салавей («На чыстым аркушы», «Адзіноцтва», «Максім Багдановіч» і інш. — усяго 21 верш). У сучаснай беларускай лірыцы александрыйскі верш амаль забыты. Вось узор александрыйскага верша ў М. Багдановіча («Летапісец»):
МТЗ-50
МТЗ-50 «Беларусь» і МТЗ-52 «Беларусь» — марка колавых трактароў агульнага прызначэння, які выпускаўся Мінскім трактарным заводам з 1962 года па 1985 год. З 1985 года выпускаўся абмежавана толькі на экспарт. У 90-х гадах вытворчасць была адноўлена пад маркай Беларус-500.
Агульная колькасць выпушчаных трактароў — 1.256.800.
Трактары МТЗ-50 і МТЗ-52 з'яўляюцца глыбокай мадэрнізацыяй ранейшых трактароў МТЗ-5 і МТЗ-7 адпаведна. Трактар ​​выкананы па традыцыйнай для свайго сямейства кампаноўцы: паўрамная канструкцыя з апорнымі картэрамі вузлоў трансмісіі, пярэдняе размяшчэнне рухавіка, заднія вядучыя колы павялічанага дыяметра, пярэднія накіравальныя колы паменшанага дыяметра.
Трактар ​​МТЗ-50 мае прывад толькі на заднія колы, а трактар ​​МТЗ-52 — поўны прывад.
Мадыфікацыі
За гады выпуску трактары неаднаразова мадэрнізаваліся. Выпускаліся таксама спецыяльныя мадыфікацыі.
МТЗ-50
Колавы трактар ​​цягавага класа 1,4. Створаны ў выніку глыбокай мадэрнізацыі трактара МТЗ-5ЛС/МС.
МТЗ-52
На базе трактара МТЗ-50 была распрацавана мадыфікацыя трактара высокай праходнасці з чатырма вядучымі коламі — МТЗ-52. Серыйны выпуск пачаўся ў 1964 годзе.
МТЗ-60/62
МТЗ-60 і МТЗ-62 — мадыфікацыі з рухавіком СМД-12, магутнасцю 65 к.с. — выпускалася ў асноўным для экспарту.
МТЗ-50К
Крутасхільная мадыфікацыя трактара МТЗ-50.
МТЗ-50Н
Нізкаклірэнсная мадыфікацыя трактара МТЗ-50 — заднія колы паменшанага памеру, балачны пярэдні мост замест партальнага.
МТЗ-50Х
У 1963 годзе была завершана распрацоўка канструкцыі і выпушчаны доследныя ўзоры трактара МТЗ-50Х. Трактар ​​прызначаны для вырошчвання і ўборкі бавоўніка ў чатырохраднай сістэме машын з міжраддзем 90 см.
Трактар ​​МТЗ-50Х прынцыпова адрозніваўся ад трактара МТЗ-50 канструкцыяй пярэдняй восі — ён меў адно накіроўваючае кола. Быў таксама зменены вузел канчатковых перадач з дадатковымі рэдуктарамі. Усе неабходныя выпрабаванні трактара скончылі ў 1966 годзе, пасля чаго пачалася падрыхтоўка да яго серыйнай вытворчасці. Вытворчасць трактара МТЗ-50Х працягвалася восем гадоў: з 1969 года па 1977 год. Затым вытворчасць было перададзена Ташкенцкаму трактарнаму заводу.
Гусенічныя мадыфікацыі
На базе трактара МТЗ-50 былі створаны тры гусенічныя мадыфікацыі.
У 1967 годзе быў запушчаны ў вытворчасць варыянт гусенічнага трактара Т-54В у двух мадыфікацыях: Т-54В-С1 з шырынёй каляіны 950 мм для вырошчвання вінаграднікаў з міжраддзямі 1,8 м і больш і Т-54В-С2 — з шырынёй каляіны 85 мм для вырошчвання вінаграднікаў з міжраддзямі 1,5 м.
У 1968 годзе пачалося вытворчасць трактара Т-54Л.
Экспартныя мадыфікацыі
Беларусь-505 — экспартная мадыфікацыя трактара МТЗ-50, адрозная ад "Беларусь-500" больш камфортнай кабінай.
Беларусь-521 — экспартная мадыфікацыя трактара МТЗ-52.
Беларусь-512 - экспартнае выкананне нізкаклірэнснай мадыфікацыі трактара МТЗ-52 (МТЗ-52Н).
NGC 4971
NGC 4971 (іншыя абазначэнні — MCG 5-31-134, ZWG 160.140, NPM1G +28.0257, PGC 45406) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ломжа
Ломжа (Łomża) — горад на правах павета ў Падляскім ваяводстве Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Ламжынскага павета. Да 1999 года горад быў цэнтрам Ламжынскага ваяводства.
Ломжа стаіць на рацэ Нараў. Насельніцтва складае 62 674 жыхароў (2014).
Гісторыя
У 1940—1941 і 1944 — цэнтр Ломжынскага раёна Беластоцкай вобласці БССР
Барташы (Валожынскі раён)
Барташы́ (, Бартоши) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гародзькаўскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Забрэзскага сельсавета.
Нарвежскі лясны кот
Нарвежскі лясны кот — парода даўгапоўсных котак. Няма адзінага меркавання наконт іхняга паходжання. Адныя лічаць, што ў XVI стагоддзі ў Нарвегію прывезлі ангорскіх котак, якія апынуліся на волі і таму крыху змянілі выгляд. Іншыя бачаць у нарвежскіх лясных котках нашчадкаў шатландскай дзікай коткі Felis silvestris grampia, якую падчас вандровак злавілі вікінгі.
Гісторыя
Нягледзячы на назву, гэтая котка заўсёды была хатняй. Сваю назву яна атрымала, верагодна, за свабодалюбства. Паходжанне яе невядома, верагодна, парода паходзіць ад еўрапейскіх караткашэрсных і даўгашэрсных азіяцкіх котак, завезеных купцамі ў Паўночную Еўропу. У 1977 годзе парода была прызнана Міжнароднай федэрацыяй еўрапейскіх аматараў котак. Парода ў асноўным распаўсюджаная ў Еўропе.
Характар
Нарвежская лясная котка — моцная жывёла. Ахвотна ловіць мышэй, актыўная, рухомая. Можа жыць у памяшканні, але любіць праводзіць час навуліцы. Жывёла вольналюбівая, з стромкім цвёрдым характарам, але заслужыць яе добразычлівасць лёгка. Яна любіць людзей.
Асаблівасці размнажэння
Кацяняты нараджаюцца моцнымі, здаровымі. Дарослае шэрснае покрыва упершыню з'яўляецца ў ўзросце ад 3 да 5 месяцаў. Нарвежская лясная — гэта парода, якая павольна развіваецца, дасягае поўнага развіцця прыблізна ва ўзросце 5 гадоў.
Вонкавы выгляд
Нарвежская лясная котка падобная да рысі, у яе ёсць па баках галавы доўгія «бакенбарды», а на задніх канцавінах — пухоўныя «порткі». Узімку вакол галавы вырастае прыгожы каўнер, што ўлетку яны скідваюць. Хвост з вельмі доўгай поўсцю, што цалкам загортвае ад прагляду заднюю частку.
Нарвежская лясная вырабляе ўражанне добра складзенай, моцнай жывёлы, з добра развітай мускулатурай. Цела досыць доўгае, прапарцыйнае, моцнае, масіўнае. Касцяк моцны з добра развітай грудной клеткай. Корпус мае глыбокую лінію пахвіны. Грудзі і плечы добра развітыя. Кот значна больш за котку. Канечнасці моцныя, высокія, заднія ногі вышэй, чымперадпакоі, што робіць таз вышэй плячэй. Сцягна жылістыя, пярэднія ногі моцныя. Калі паглядзець ззаду, канечнасці будуць здавацца прамымі. На пярэдніх нагах пальцы лап разгорнутыя вонкі. Лапы вялікія, круглявыя, цяжкія на выгляд, з пасмамі футра паміж пальцамі. Хвост доўгі, шырокі ў падставе, пухнаты, пакрыты доўгімі валасамі, прыкрывае заднія канечнасці (пажадана доўгія покрыўныя валасы — «паўлінаў хвост»). Можа дасягаць плячэй, але пажадана, каб яго даўжыня была роўная даўжыні цела ад падставы хваста да шыі. Галава ўяўляе сабой роўнабаковага трыкутніка, усе бакі якога роўныя адлегласці паміж знешняй кропкай падставы вуха і падбародкам. Лоб амаль плоскае, толькі крыхуокруглившееся. Нос прамы, шырокі, доўгі, без сіделки. Скулы добра развітыя. Вусы тырчаць у бакі. Падбародак моцны, цяжкі, знаходзіцца на адной лініі з мочкай носа. Яно мякка ўпісваецца ў профіль. Шчокі поўныя. Вушы ад сярэдніх да буйных памераў, шырокія ў падставы, стаячыя, завостраныя на канцах. Размешчаны высока на верхавіне, шырока расстаўленыя. Вушная ракавіна трохі разгорнута вонкі. Знешні край вуха ўтварае прамую лінію з краем шчакі. Знешняя лінія вуха працягвае лінію галавы ад падбародка. На кончыках вухаў доўгія пасмы валасоў, якія растуць з вухаў. Вочы вялікія, авальныя, выразныя, коса пастаўленыя. Знешні кут вочы размешчаны вышэй, чым унутраны. Дапускаецца любы колер, які адпавядае афарбоўцы футра. Шыя кароткая, мускулістая. Мех доўгі, гладкі, прылягае да цела. Па структуры — падвойная, складаецца з густога падшэрстка, пакрытага ільсняным, гладкім воданепрымальным воласам, што звісае ўніз, пакрывае спіну і бакі. Цалкам «апрануты» кот мае грыву на шыі, бакенбарды і доўгі нагруднік. Каўнер складаецца з трох асобных частак: кароткая грыва на шыі, бакенбарды (мех на шчоках), пярэдні доўгі нагруднік. Добра развітыя «штаны» на задніх нагах. На тыльным баку «штаноў» няма асноўнага футра, таму што яны закрытыя доўгімі футра хваста. Мех зімой звычайна гушчы, чым летам, таму што ўзімку лепш развіты падшэрстак. Летам каўнер выпадае і адрастае восенню. У зацененых і аднатонных дапускаецца мех мякчэй, чым у табі. Якасць футра залежыць ад умоў жыцця: у котак, якія праводзяць большую частку часу ў памяшканні, мех карацей і далікатней. Пры ацэнцы шэрснай покрывы тып і якасць з'яўляюцца першаснымі прыкметамі, а колер і малюнак — другаснымі.
Афарбоўка
Дапускаюцца ўсе окрасы, уключаючы ўсе колеры з белым, за выключэннем гімалайскіх, шакаладных, ліловых або іх спалучэнняў з белым. Дапушчальна любая колькасць белага колеру ў афарбоўцы (белае полымя, белы медальён, белая грудзі, белы жывот, белыя лапкі і г.д.). Малюнак табі павінен быць выразным і выразным, характэрны класічны (мармуровы), макрэль альбо плямісты. Згодна з стандарту FIFE, па афарбоўцы адрозніваюць 4 групы жывел: з агуці-фактарам, без агуці-фактару, з агуці-фактарам з белым без агуці-фактару з белым. Колер вачэй павінен адпавядаць афарбоўцы футра. Мочка носа і падушачкі лап маюць колер, які падыходзіць да афарбоўкі футра. У котак з агуці-фактарам мочка носа з аблямоўкай.
Нораў
Даволі рухомая і энергічная, яна часам хоча застацца адной на некаторы час.
Седэвакантызм
Седэвакантызм, кансерватыўны рэлігійны рух, раскол у рамках каталіцызму. Назва ідзе ад лацінскіх слоў sedes — пасад і vacans — пустуючы; тэрмін sede vacante («пры незанятым пасадзе») выкарыстоўваецца для пазначэння перыяду вакансіі папскага пасаду. Рух у каталіцкай царкве, які з'явілася пасля Другога Ватыканскага сабора. Прыхільнікі дадзенага кірунку не прызнаюць пап, якія кіравалі падчас і пасля сабора — Яна XXIII, Паўла VI, Яна Паўла I, Яна Паўла II і Бенедыкта XVI, — лічачы, што яны страцілі пасад ipso facto праз ерась мадэрнізму, прагрэсівізму, замену Трыдэнцкай імшы на Novus Ordo Missae.
Капыльскі замак
Капыльскі замак — замак, які размяшчаўся ў горадзе Капыль (Беларусь) у XIV—XVIII стст.
Гісторыя
Замак вырас з дзяцінца летапіснага Капыля, які ў сваю чаргу заняў месца гарадзішча ранняга жалезнага веку. Займаў ледавіковы марэнны ўзгорак, які ўзвышаецца над поймай ракі Мажа на 10—13 м. Напачатку XVI ст. Капыль лічыўся адным з «найважнейшых княжацкіх замкаў з местам», г.зн. з горадам.
Замак быў рэзідэнцыяй уласнікаў Капыля — княжацкіх родаў Алелькавічаў і Радзівілаў, якія пражывалі ў ім эпізадычна. Увесь час у замку жыў толькі іх намеснік.
У 1996—1999 гг. на тэрыторыі замка праводзіліся археалагічныя раскопкі, падчас якіх была вывучана плошча каля 500 квадратных метраў.
Архітэктура
Схілы ўзгорка стромкія, пляцоўка практычна роўная, эліпсападобнай формы памерам 45 м на 100 м. Захаваліся рэшткі земляных умацаванняў — валы вышынёй да 3 м, насыпаныя з пяску і гліны. Ад драўляных умацаванняў захаваліся абгарэлыя рэшткі ў насыпе вала. Замак абараняў роў шырынёй 20 м і глыбінёй да 3 м. Падчас небяспекі роў запаўняўся вадой з ракі з дапамогай плаціны. Забудова замка была драўлянай.
Каралінскі замак
Каралінскі замак размяшчаўся ў прадмесці Пінска Каралін.
Гісторыя
Заснаваны маршалкам вялікім літоўскім князем Янам Каралем Дольскім, які ў 1690 г. атрымаў ад Сойма зямлю каля Пінска. Там ім было пабудавана прадмесце Каралін, замак, які меў як ваенную, так і рэпрэзентатыўную функцыі, а насупраць яго – касцёл Св. Карла Барамеуша.
Архітэктура
Замак пабудаваны ў новаітальянскай фартыфікацыйнай сістэме, прамавугольны ў плане, меў памеры 76 м на 38 м на 46 м на 76 м. Два паўднёвыя бастыёны выходзілі на раку Прыпяць і мелі невялікія памеры. Перад замкам ішоў роў шырынёй да 9 м з пад'ёмным мостам. На дзядзінцы стаяў палац уладальніка замка.
Касцёл Святых Пятра і Паўла (Бешанковічы)
Касцёл Святых Пятра і Паўла — мураваны каталіцкі храм у гарадскім пасёлку Бешанковічы Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Энгельса, 11.
Гісторыя
У 1650-м годзе Казімір Леў Сапега пабудаваў у паселішчы першы вядомы каталіцкі касцёл. У 1876 годзе на месцы старога драўлянага касцёла, пабудаванага ксяндзом Ляскоўскім на сродкі ксяндза Кярсноўскага, быў пабудаваны драўляны двухвежавы касцёл пад тытулам Святога Казіміра Каралевіча і Святога Арханёла Рафала. Храм меў чатыры алтары з абразамі Езуса Укрыжаванага, Найсвяцейшай панны Марыі і Святога Антонія. Драўляны касцёл быў разбураны камуністычнымі ўладамі.
Сучасная парафія ў Бешанковічах была зарэгістравана 10 жніўня 2000 года. 1 ліпеня 2011 года быў зацверджаны праект і распачата будаўніцтва.
2 кастрычніка 2011 года быў урачыста асвечаны і ўмараваны краевугольны камень. Урачыстасць узначаліў віцебскі біскуп Уладзіслаў Блін у саслужэнні пробашча кс. Славаміра Самковіча, канцлера віцебскай курыі кс. Аляксандра Дулінца, кс. Алега Буткевіча з Віцебска, кс. Андрэя Бульчака з Чашнікаў, дыякана Данілы Сваяка. Падчас набажэнства таксама быў умураваны, разам з каменем, эрэкцыйны акт.
29 чэрвеня 2019 года касцёл быў асвячоны біскупам віцебскім Алегам Буткевічам.
Тэнар
Тэнар (tenore ад  — трымаць) 1) высокі мужчынскі пеўчы голас. Працоўны дыяпазон: до малой — до другой актавы; пераходныя (умоўна) ноты: мі бемоль—фа # першай актавы; 2) назва голасу ў поліфанічнай фактуры; ў эпоху Сярэдніх вякоў і Адраджэння тэнар лічыўся функцыянальна вызначальным (адсюль назва), у тым ліку, ідэнтыфікатарам шматгалоснага ладу; 3) дамінуючы тон, або «тон паўтарэння» у псалмодыі, а таксама аналагічная мадальная функцыя (таксама званая рэперкусай) у грыгарыянскім хорале.
Разнавіднасці
Тэнар-альтына валодае звонкімі высокімі нотамі, здольны дасягаць мі-соль другой актавы. Гучыць празрыста, лёгка. Звычайна гэты голас не бывае асабліва моцным.
Лірыка-драматычны тэнар выконвае партыі шырокага дыяпазону як лірычныя, так і драматычныя. Аднак па сіле гуку і драматызму саступае чыста драматычнаму голасу.
Драматычны тэнар — моцны голас, які мае вялікі дынамічны размах, закліканы выказваць самыя моцныя драматычныя сітуацыі. Характарны тэнар — голас своеасаблівага тэмбру, прызначаны для выканання невялікіх «спецыфічных» партый, якія змяшчаюць шэраг востравыразных, «характэрных» штрыхоў. Часам кажуць таксама аб гераічным (вагнераўскім) тэнары (Heldentenor), маючы на ўвазе голас, які валодае большай сілай гуку, чым драматычны і неабходны для выканання гераічных партый у операх Вагнера. Але чыста вагнераўскі тэнар адрозніваецца ад гераічнага каласальнай цягавітасцю, здольнасцю вытрымліваць пастаяннае гераічнае гучанне голасу на працягу ўсёй оперы, а ў Вагнера гэта можа займаць некалькі гадзін бесперапыннага спеваў. Такія спевакі, як правіла, не спяваюць іншы рэпертуар, акрамя вагнераўскага.
Белкамунмаш
ААТ «БелКамунМаш» — беларускі вытворца грамадскага электратранспарту. Прадпрыемства арганізавана на базе рамонтнага трамвайна-тралейбуснага завода (МРТТЗ), уведзенага ў эксплуатацыю 1 ліпеня 1973 года ў г. Мінску. Сёння з’яўляецца вядучым прамысловым прадпрыемствам Беларусі ў галіне вытворчасці і капітальнага рамонту рухомага саставу гарадскога электрычнага транспарту. Тралейбусы вытворчасці Белкамунмаш эксплуатуюцца ў 7 гарадах Беларусі і 32 гарадах Казахстана, Кыргызстана, Латвіі, Малдовы, Манголіі, Расіі, Сербіі.
Перадгісторыя
З развіццём грамадскага гарадскога транспарту ў гарадах СССР у пачатку 1960-х гадоў у рэгіёнах пачалі ўводзіць спецыялізаваныя рамонтныя трамвайна-тралейбусныя заводы (РТТЗ). Мінскі рамонтны трамвайна-тралейбусны завод быў уведзены ў строй 1 ліпеня 1973.
Прадпрыемства развівалася як шматфункцыянальнае і акрамя рамонту трамваяў і тралейбусаў выпускала тавары народнага спажывання, сродкі механізацыі і прадукцыю камунальнай прызначэння.
Асноўная спецыялізацыя — аднаўленне тралейбусаў тыпу ЗІУ-682Б для абласных гарадоў Беларускай ССР, Кішынёва, Вінніцы, Курска і інш.
У 1978 г. завод адрамантаваў свой 1000-ы тралейбус, а ў 1982 г. — 2000-ы. Пасля рэканструкцыі ў 1985—1987 гг. Белрамкамунмаш штогод рамантаваў да 400 машын.
Пасля рэканструкцыі
У 1993 г. калектыў Белрамкамунмаша прыступіў да рэалізацыі дзяржаўнай праграмы развіцця гарадскога электрычнага транспарту ў Беларусі. У самыя кароткія тэрміны КБ завода падрыхтавала да вытворчасці тралейбус уласнай распрацоўкі. Першая мадэль, якая атрымала індэкс «101», сышла з канвеера ў 1994 г. і ў тым жа годзе мінскія тралейбусы былі пастаўленыя ў Гродна, Мінск, Уладзімір і Улан-Батар. Тралейбус АКСМ-101 (БКМ-101), які меў традыцыйную рэастатна-контакторную сістэму кіравання (РКСК), знешне мала адрозніваўся ад ЗІУ-682, але мінчане дадалі ў яго свае навіны.
Праз два гады пасля асваення тралейбусаў АКСМ-101 была пачата вытворчасць АКСМ-201 (БКМ-201) з новым дызайнам кузава. Упершыню ў канструкцыі кузава былі ўжытыя элементы з шклапластыка.