cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рэнатас Юшка
Трэцяя інфармацыйная атака
У 2011 годзе, калі ў Расіі праходзілі масавыя дэманстрацыі супраць Уладзіміра Пуціна пасля яго перамогі на выбарах, расейскія службы бяспекі праз расейскія парталы навінаў пачалі новую атаку на Рэнатаса Юшку: гэтым разам заяўлялася, што ён нібыта арганізаваў «у Літве трэніровачны лагер для дэманстрантаў» і ўдзельнічаў у дэманстранцыях на Балотнай плошчы ў Маскве.
Дакудаўскі сельсавет (Лідскі раён)
Даку́даўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лідскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Дакудава 1. Плошча — 113,5 км².
Рэнатас Юшка
Трэцяя інфармацыйная атака
У ліпені 2013 года Літва пачала свой паўгадавы тэрмін прэзідэнцтва ў Савеце Еўрапейскага саюза. 8 ліпеня 2013 года карыстальнік «Zydrunas Gerintas» апублікаваў у сэрвісе YouTube 2 відэа: «Так Літва сапраўды адносіцца да Азербайджана. Частка 1» і «Так Літва сапраўды адносіцца да Азербайджана. Частка 2». На відэа бачна статычная постаць літоўскага дыпламата, даданыя недакладныя субцітры на ангельскай мове, а ў якасці аўдыё выкарыстаныя нелегальна запісаныя і сфабрыкаваныя тэлефонныя размовы Рэнатаса Юшкі з калегай з Баку. Нягледзячы на тое, што звонку запісы прыпамінаюць адну размову, насамрэч яны былі выразаныя, склееныя, браныя з арыгінальнага кантэксту і змененыя месцамі, у выніку чаго можна сцвердзіць, што дыпламат паводзіць сябе некарэктна і выказвае абразы ў бок прэм’ер-міністра Літвы Альгірдаса Буткявічуса напярэдадні ягонага візыта ў Санкт-Пецярбург. Публікацыя выклікала скандал у літоўскіх, азербайджанскіх, венгерскіх і расійскіх СМІ. Паводле літоўскага палітолага Нэріюса Малюкявічуса, цэлем атакі было абсмейванне літоўскіх дыпламатаў прама перад сустрэчай прадстаўнікоў краін Усходняга партнёрства, якая павінна была адбыцца праз некалькі месяцаў. Нягледзячы на тое, што прэзідэнт Літвы Даля Грыбаўскайтэ публічна назвала гэта маніпуляцыяй, яна ўсё ж акрэсліла размовы дыпламатаў як недыпламатычныя. Камісія Замежных Спраў выслухала амбасадараў у Будашепце і Баку, і большая частка камісіі стала на бок Юшкі, аднак 28 жніўня 2013 года міністр замежных спраў Літвы адклікаў Рэнатаса Юшку. Прыкладна ў тым жа часе, калі былі апублікаваныя першыя відэа, карыстальнік «Farid Madzhirov» апублікаваў на YouTube іншую серыю відэа пад назвай «Так Літва сапраўды адносіцца да Туркменістана», якая была адразу выдаленая пасля таго, як амбасадар Літвы ў Баку падаў заяўку аб адстаўцы.
Іван Аляксандр
Росквіт Сербіі і ўзыход Асманскай імперыі
У гэты ж час сербскі кароль скарыстаўся візантыйскай грамадзянскай вайной і завалодаў сучаснай Македоніяй, а таксама часткай Албаніі і паўночнай Грэцыі. У 1345 Стэфан Душан стаў называць сябе «імператарам сербаў і грэкаў», а ў 1346 годзе быў каранаваны адпаведнай каронай Патрыярхам Сербіі. Гэтыя дзеянні, якія выклікалі абуранасць візантыйцаў, відаць, былі падтрыманы Балгарыяй, з прычыны таго, што Патрыярх Балгарыі Сімяон прыняў удзел у адукацыі Сербскага патрыярхата і каранацыі Стэфана Душана.
Дакудаўскі сельсавет (Лідскі раён)
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Лідскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 30 жніўня 1957 года ў склад Траццякоўскага сельсавета перададзены вёскі Боркі і Скаменны Бор. 18 кастрычніка 2013 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Траццякоўскага сельсавета.
Рэнатас Юшка
Трэцяя інфармацыйная атака
У сакавіку 2014 года у штогадовым рапарце Дэпартамэнту Бяспекі Літвы было афіцыйна заяўлена, што за скандалам і маніпуляцыяй стаіць ФСБ Расіі. Паводле рапарту, частка міжнародных тэлефанічных спалучэнняў былі кіраваныя праз сеткі расійскіх тэлеаператараў, а цэллю правакацыі было абсмейванне прэзідэнцтва Літва ў Савеце Еўрапейскага Саюза і Усходнім Партнёрстве.
Іван Аляксандр
Росквіт Сербіі і ўзыход Асманскай імперыі
У другой палове 1340-х гадоў мала што засталося ад першапачатковых поспехаў Івана Аляксандра. Турэцкія саюзнікі Іаана Кантакузіна рабавалі балгарскую Фракію у 1346, 1347, 1349, 1352 і 1354 гадах. Да гэтага ж часу адносіцца эпідэмія Чорнай смерці. Спробы балгараў адбіць напады захопнікаў натыкнуліся на колькасную перавагу ворагаў. Трэці сын Івана Аляксандра і яго суправіцель Іван Асень быў забіты ў бітве з туркамі ў 1349 годзе, як і яго старэйшы брат Міхаіл, які загінуў у 1355 годзе або трохі раней.
Дакудаўскі сельсавет (Лідскі раён)
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 640 чалавек, з іх 75,2 % — беларусы, 18,0 % — палякі, 5,2 % — рускія. На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 17 вёсак: Анацкі, Біскупцы, Бурносы, Гаўе-Пяскі, Дакудава 1, Дакудава 2, Ельня, Забалотня, Карнілкі, Лучкі, Мікулічы, Місуры, Мялёгава, Пораслі, Пятры, Філонаўцы, Чараўкі.
Рэнатас Юшка
Пазнейшая кар’ера
Летам 2014 года Рэнатас Юшка звольніўся з МЗС Літвы і даў вялікае інтэрв’ю аб сваёй сітуацыі з расійскімі маніпуляцыямі, а таксама выславіў крытычную думку аб літоўскай дыпламатыі, якая тады не была ў стане аказаць супраціў расійскай інфармацыйнай вайне. Пасля гэтага Юшка пераехаў у Брусэль, дзе 5 гадоў працаваў у Еўрапейскім Парламенце, быў дарадцам члена Еўрапарламента Пятраса Аўштравічуса.
Іван Аляксандр
Росквіт Сербіі і ўзыход Асманскай імперыі
Да 1351 года візантыйская грамадзянская вайна завяршылася, і Іаан VI Кантакузін усвядоміў пагрозу, якая зыходзіла ад асманаў. Ён звярнуўся да кіраўнікоў Сербіі і Балгарыі для прыняцця аб’яднаных высілкаў супраць турак і прасіў у Івана Аляксандра грошай, каб пабудаваць флот, аднак яго заклікі не былі пачуты — віной таму быў недавер паміж суседзямі. Новая спроба ўсталявання супрацоўніцтва паміж Балгарыяй і Візантыйскай імперыі адбылася ў 1355 годзе, пасля таго як Іаан VI Кантакузін быў вымушаны адрачыся ад прастола і Іаан V Палеалог быў абвешчаны імператарам. Каб умацаваць дагавор, Іван Аляксандр выдаў сваю дачку Керасу-Марыю за будучага візантыйскага імператара Андроніка IV, але альянс не даў значных вынікаў.
Букаціна
Букаціна — прозвішча.
Іван Аляксандр
Ускладненне ўнутраных праблем і знешнія канфлікты
Іван Аляксандр адчуў пагрозу ўнутранай стабільнасці свайго царства, што прывяло яго да разводу са сваёй першай жонкай Феадорай Валашскай і шлюбу з хрышчонай яўрэйкай па імі Сара (Феадора). Ад новага шлюбу нарадзіліся сыны, якіх Іван Аляксандр каранаваў суправіцелямі — Івана Шышмана прыкладна ў 1356 годзе і Івана Асеня ў 1359 годзе. Апошні сын Івана Аляксандра ад першага шлюбу, які застаўся ў жывых, Іван Срацімір, стаў цалкам незалежным каля 1356 года, адначасова саслаб кантроль Івана Аляксандра над яго васаламі — кіраўнікамі Валахіі і Дабруджы.
Рэнатас Юшка
Пазнейшая кар’ера
Памёр 4 верасня 2019 года. Пахаваны на могілках у Табарышках пад Вільняй.
Іван Аляксандр
Ускладненне ўнутраных праблем і знешнія канфлікты
З сярэдзіны 14-га стагоддзя, Балгарыя стала ахвярай памкненняў венгерскага караля Людовіка I Анжуйскага. Кароль Венгрыі захапіў Малдавію ў 1352 годзе. Затым у 1365 венгры акупавалі Відзінскае княства і ўзялі ў палон кіраўніка гэтага княства Івана Сраціміра і яго сям’ю.
Тым часам балгары і візантыйцы сутыкнуліся зноў у 1364, і калі імператар Іаан V Палеалог вяртаўся з паездкі па Захадзе, балгары адмовілі яму праходзе праз іх царства, што мела непрыемныя наступствы, паколькі Візантыйскі саюзнік, граф Савоі Амадэй VI, захапіў некалькі балгарскіх марскіх гарадоў, у тым ліку Паморые і Нясебыр, акрамя Варны. Іван Аляксандр быў вымушаны пайсці на перамовы.
Захопленыя гарады былі перададзены Візантыйскай імперыі, у той час імператар Іаан V Палеалог заплаціў суму 180 000 флорынаў Івану Аляксандра. Балгарскі цар выкарыстоўваў гэту суму і тэрытарыяльныя саступкі візантыйцам, каб заахвоціць да вернасці, прынамсі дэ-юрэ, сваіх васалаў у Дабруджы і Уладзіслава I Валашскага, а таксама адваяваць Відзін у венграў. Вайна скончылася паспяхова, і ўлада Івана Сраціміра была адноўлена ў Відзіне ў 1369 годзе, хоць венгерскі кароль прымусіў яго прызнаць свой васалітэт.
Адносна паспяховае вырашэнне крызісу на паўночным захадзе не дапамагло аднавіць страты на паўднёвым усходзе. Што яшчэ горш, у 1369 годзе туркі-асманы Мурада I захапілі Адрыянопаль і зрабілі яго сталіцай сваёй дзяржавы. У той жа час яны захапілі балгарскія гарады Філіпопаль і Баруй (Стара-Загора), вымусіўшы Івана Аляксандра да зневажальнага свету: ён павінен быў выдаць за Мурада сваю дачку Тамару і прызнаць вярхоўную ўладу султана. Балгары і сербы былі гатовыя да сумесных дзеянняў супраць турак, аднак 17 лютага 1371 года Іван Аляксандр памёр. Яго спадчыннікамі сталі сыны Іван Срацімір у Відзіне і Іван Шышман у Тырнаве, а кіраўнікі Дабруджы і Валахіі здабылі незалежнасць.
Культура і рэлігія
Падчас кіравання Івана Аляксандра Другое Балгарскае царства ўступіла ў перыяд культурнага адраджэння, які часам называюць «другім Залатым векам балгарскай культуры» . Вялікая колькасць балгарскіх манастыроў і цэркваў была пабудавана або паноўлена высілкамі Івана Аляксандра. Фрэскі з яго выявай (як фундатара) можна ўбачыць у Бачкаўскім манастыры і Пячорных цэрквах у Іванаве. Іван Аляксандр правёў рамонт манастыроў Святой Багародзіцы і Святога Мікалая ў Нясебыры, а таксама ініцыяваў будаўніцтва Драгалеўскага і Кіліфараўскага манастыроў.
Ерась жыдоўствуючых, якая адпрэчвала прычасце, цэрквы, іконы і святарства, абапіралася, відаць, на другую жонку Івана Аляксандра, яўрэйку, якая прыняла праваслаўе пад імем Феадоры. У 1359 годзе Іван Аляксандр ізноў склікаў сабор, асабліва прадстаўнічы, пасля чаго была падушана і гэта ерась. Разам з тым, па прысудзе цара і сабора, яўрэі былі пазбаўлены правы быць «валадарамі» ў Балгарыі.
Кавалак адзення з пячаткай Івана Аляксандра быў выяўлены ў магіле арыстакрата побач з Піратам у 1970-х гадах, цяпер ён захоўваецца ў Нацыянальным музеі Сербіі ў Бялградзе. Гэта першая знаходка такога роду, якая дэманструе сярэднявечную традыцыю, паводле якой праваслаўныя кіраўнікі давалі ўказанне хаваць сваіх самых знакамітых саноўнікаў з кавалкам царскай адзежы.
У гонар Івана Аляксандра названы мыс на востраве Нэльсан (Паўднёвыя Шэтландскія астравы).
Сям’я
Ад сваёй першай жонкі Феадоры (у манастве Феафаны), дачкі Басараба Валашскага Іван Аляксандр меў некалькіх дзяцей, у тым ліку Івана Сраціміра, які кіраваў як цар Балгарыі ў Відзіне ў 1356—1397 гадах, Міхаіла Асеня IV і Івана Асеня IV — суправіцеляў цара.
Ад другой жонкі Сары-Феадоры Іван Аляксандр меў яшчэ некалькіх дзяцей, у тым ліку Керасу-Марыю (будучую жонку візантыйскага імператара Андроніка IV Палеалога), Івана Шышмана, які змяніў яго на прастоле, дачку па імі Тамара, выдадзеную спачатку за дэспата Канстанціна, а затым за султана Мурада I, а таксама дочак па імі Дзясіслава і Васіліса.
Генеалогія Івана Аляксандра
Легітымізм
Легітымі́зм (ад legitimus, légitime, «законны») — палітычная тэорыя ў Заходняй Еўропе (пераважна ў Францыі), якая прызнае гістарычнае права дынастый на рашэнне асноўных прынцыпаў дзяржаўнага ладу.
Высунута Талейранам на Венскім кангрэсе ў мэтах абгрунтавання і абароны тэрытарыяльных інтарэсаў Францыі, якія складаліся ў захаванні межаў, якія існавалі на 1 студзеня 1792, і недапушчэнні тэрытарыяльнага пашырэння Прусіі.
Прынцып легітымізму не быў прыняты Венскім кангрэсам, бо ён супярэчыў анексіянісцкім планам Прусіі і Расіі.
Тэрмін «легітымізм» ужываецца таксама ў іншым значэнні: прыхільнасць «законнай» (легітымнай) старэйшай лініі дынастыі Бурбонаў у Францыі. Узнік і зацвердзіўся пасля Ліпеньскай рэвалюцыі 1830 года, у выніку якой на французскі прастол узыйшоў Луі Філіп Арлеанскі. Пасля згасання старэйшай лініі французскіх Бурбонаў у 1883 частка легітымістаў прызнала Арлеанскую дынастыю, але частка стала падтрымліваць прэтэнзіі на французскі прастол іспанскіх прынцаў з дому Бурбонаў; да 1939 карлістаў, а затым старэйшую лінію нашчадкаў Альфонса XIII. Сучасны легітымісцкі прэтэндэнт на французскі прастол — праўнук Альфонса Луіс, герцаг Кадыскі, якога яны завуць Людовікам XX.
У шырэйшым сэнсе легітымістам завуць усякага прыхільніка зрынутых манархій. Так у сучасным расійскім манархічным руху легітымістамі завуць прыхільнікаў аднаўлення Дынастыі Раманавых у асобе нашчадкаў т.зв. «Імператара ў выгнанні Кірыла I».
Серж Мінскевіч
Серж Мінскевіч (сапраўднае імя Сяргей Леанідавіч Мыцько;, Мінск — , Мінск) — беларускі і.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і навукоўцаў (бацька — батанік, маці — хімік). У 1986 годзе скончыў мінскую школу № 50. Працаваў аператарам электронна-вылічальных машын у Праектна-тэхналагічным інстытуце аўтаматызацыі сістэм «Ніва». Пасля тэрміновай службы ў войску быў лабарантам у Інстытуце гісторыі АН Беларусі, удзельнік археалагічных экспедыцый.
У 1989 годзе паступіў на беларускае аддзяленне філалагічнага факультэта БДУ, якое скончыў у 1995 годзе. Адзін з арганізатараў і ўдзельнікаў літаратурна-мастацкага руху «Бум-Бам-Літ». Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў. Быў літаратурным кансультантам газеты «Пераходны ўзрост». Працаваў у Інстытуце літаратуразнаўства імя Янкі Купалы Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі. Кандыдат філалагічных навук.
Памёр года. Пахаваны на Лясных могілках пад Мінскам.
Творчасць
Першыя творы Мінскевіча былі надрукаваныя ў 1990 годзе ў літаратурнай падборцы «Крыніцы» газеты «Чырвоная змена». Друкаваўся ў газетах «Чырвоная змена», «Беларускі ўніверсітэт», штотыднёвіку «Літаратура і мастацтва», часопісе «Маладосць», у літаратурных альманахах «Кола», «Ксэракс беларускі», зборніках «Дзень паэзіі». Як празаік, гумарыст-сатырык, фантаст друкаваўся на старонках газет «Студэнцкая думка», «Прыкольная газета», «Оска», «Чырвоная змена», часопісаў «Зрок», «Маладосць», «Першацвет».
Займаўся бардаўскай песняй, рок-музыкай. Быў музыкам, спеваком, аўтарам песень у рок-гурце «Жах». Пісаў электронную музыку. На радыё ставіліся ягоныя радыёпастаноўкі фантастычных і гумарыстычных апавяданняў.
Разам з паэтам Алесем Туровічам у канцы XX ст. маніфеставаў «шлях мастацтвавання» — транслагізм. Удзельнічаў у літаратурна-мастацкай акцыі «Пасля сцяны» (Стакгольм, 1999), «Пісьменнікі супраць глупства» (Лахты, Фінляндыя, 2001).
Стыпендыят Міністэрства культуры і нацыянальнай спадчыны Польшчы «Gaude Polonia» (2007).
Heckler & Koch
Heckler & Koch GmbH — нямецкая кампанія па вытворчасці стралковай зброі, заснаваная ў 1949 годзе. Адзін з галоўных пастаўшчыкоў войска і паліцыі Германіі і іншых краін свету. Штаб-кватэра кампаніі размешчаная ў горадзе Оберндорф-на-Некаре. Heckler und Koch GmbH — адзін з найболей пладавітых сярод сучасных вытворцаў стралковай зброі; акрамя штурмавых вінтовак, пісталетаў-кулямётаў і пісталетаў яна выпускае мноства мадэляў кулямётаў. Кампанія выпускае кожную мадэль у версіях істужачнага і магазіннага боязабяспячэння і некаторыя маюць калібры: 7,62 — мм або 5,56-мм.
Эліуд Кіпчогэ
Эліуд Кіпчогэ (Eliud Kipchoge; нар. ) — кенійскі бягун-стаер, двухразовы алімпійскі чэмпіён у марафоне (2016 і 2020), прызёр Алімпійскіх гульняў 2004 і 2008 гадоў на дыстанцыі 5000 метраў, чэмпіён свету 2003 года на дыстанцыі 5000 метраў. Другі ў гісторыі кеніец, які выйграў алімпійскае золата ў марафоне. Дзеючы рэкардсмен свету ў марафоне (2:01:09, 25 верасня 2022, Берлін).
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Капсісява, акруга Нанда, правінцыя Рыфт-Валі, Кенія. Быў чацвёртым дзіцём у сям’і. Яго выхаваннем займалася маці, настаўніца па прафесіі. У 1999 годзе скончыў сярэднюю школу ім. Каптэля ў Капсісяве. З дзіцячых гадоў Эліуд бегаў. У 16 гадоў сустрэў свайго будучага трэнера Патрыка Санга, срэбранага прызёра Алімпійскіх гульняў 1992 года і двух чэмпіянатаў свету, і з 2015 года пачаў з ім сумесныя трэніроўкі.
Жанаты, у яго трое дзяцей. Жыве ў Элдарэце на захадзе Кеніі.
IC 4796
IC 4796 — галактыка тыпу SB0 (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Тэлескоп.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Смольчыцкія кангламераты
Смо́льчыцкія кангламера́ты — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння (з 1997 года) у Беларусі. Размешчаны за 1,4 км на поўнач ад вёскі Забалацце Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці. Назва ад былой вёскі Смольчыцы.
Апісанне
15 камлыг (даўжыня больш 3 метраў), з іх найбольшая даўжыня 11,8 метраў, шырыня 6,2 метры, вышыня 7,8 метраў, абводзе 23,7 метры. Аб’ём 303 м³, маса каля 802 тон. Утварыліся ў выніку цэментацыі карбанатным растворам водна-ледавіковых пясчана-жвірова-галечных і пясчана-жвіровых з валунамі адкладаў, што чаргуюцца паміж сабой. Смольчыцкія кангламераты — эталон карбанатных новаўтварэнняў.
(877) Валькірыя
877 Валькірыя (877 Walkure) — астэроід галоўнага астэроіднага пояса. Адкрыты 13 верасня 1915 г. расійскім (савецкім) астраномам Рыгорам Нявуйміным у Сімеізскай абсерваторыі, у Крыме. Назва астэроіда паходзіць ад аднайменнай оперы Рыхарда Вагнера («Die Walkure»). Валькірыя не перасякае арбіту Зямлі, і робіць поўны абарот вакол Сонца за 3,92 Юліянскіх гадоў.
Ганна Андрэеўна Сапега
Ганна Андрэеўна Сапега  (1569—1595) — вялікалітоўская арыстакратка, заступніца праваслаўя ў Беларусі.
Біяграфія
Паходзіла з украінскага магнацкага роду Вішнявецкіх. Дачка князя Андрэя Вішнявецкага. Атрымала хатнюю адукацыю.
У 1584 годзе пасля смерці бацькі атрымала замак і мястэчка Мацееў ва Уладзімірскім і Хэлмскім паветах з фальваркам Відут, маёнтак Вузлаўцы ў Слонімскім павеце, маёнтак Васькаўцы ў Лідскім павеце, Касуце з сёламі Занароцкімі ў Ашмянскім павеце, а таксама маёнтак Сейны ў Гарадзенскім павеце. Рана памерла — у 1595 годзе. У яе гонар Сапега пабудаваў царкву св. Ганны ў Кодані (цяпер Бяльскі павет Люблінскага ваяводства, Польшча). Тут пахавана і сама Ганна.
Сям’я
Муж — Мікалай Сапега (1545—1599).
Дзеці:
Нянавісць (фільм)
«Нянавісць» ― беларускі мастацкі фільм паводле цыкла раманаў «Чорныя крылы».
Сюжэт
Канец 1920-х гадоў. Польскі сейм абмяркоўвае законапраект ваеннага міністэрства аб павелічэнні вытворчасці ўзбраенняў і здабычы нафты для патрэб арміі. Адбываюцца жорсткія сутыкненні паміж правымі сіламі і камуністычнай фракцыяй, якая выступае супраць вайны з СССР. Лідар сацыял-дэмакратаў Сташэўскі просіць перадаць праект, які цяжарам ляжа на бюджэт, для дапрацоўкі ў камісію. У гэты час на нафтапромысле ў Багуславе ўспыхвае забастоўка, выкліканая катаржнымі ўмовамі працы, жабрацкай зарплатай і антысавецкім курсам урада. Страйк выкарыстоўваюць у сваіх інтарэсах румынскія нафтавыя каралі — канкурэнты палякаў на сусветным рынку. Праз свайго агента Дзюваля яны падкупляюць Сташэўскага. Спрабуючы штучна зацягнуць страйк, той дасылае працоўным тэлеграму са словамі падтрымкі. Акцыі нафтапромыслаў падаюць, і Сташэўскі скупляе іх. Нафтапромыслы пераходзяць у вядзенне ваеннага міністэрства, і Сташэўскі дзейнічае ўжо ў яго інтарэсах. Ён прыязджае ў Багуслаў з рашэннем сейма аб неадкладным спыненні забастоўкі. Узамен працоўным абяцана мізэрнае падвышэнне заробку. Узброеныя забастоўшчыкі (сярод якіх і інжынер Тадэвуш, сын Сташэўскага, які даглядае дачку рабочага Вільчыка Стэфу) атачаюць найважнейшыя аб’екты промыслу калючым дротам і прапускаюць праз яе ток. Дырэктар Бямбніцкі выклікае войскі. Стэфу пасылаюць па дапамогу. Войскі выкарыстоўваюць газы. У вырашальны момант нападу Тадэвуш адключае ток, пазбаўляючы страйкоўцаў абароны. Ізноў галасуецца законапраект ваеннага міністэрства. На месцах сацыял-дэмакратычнай «апазіцыі» пуста. Прыходзіць паведамленне, што ў адказ на «аднаўленне парадку» ў Багуславе, дзе былі вялікія ахвяры, забаставалі працоўныя заводаў вайсковай амуніцыі і гарнякі-вугольнікі, арганізаваныя дэманстрацыі пратэсту. Натхнёныя дэпутаты-камуністы разгортваюць антыфашысцкі лозунг.
Жан-Франсуа Ламур
Жан-Франсуа Ламур (Jean-François Lamour; нар., ) — французскі фехтавальшчык-шабліст, двухразовы алімпійскі чэмпіён, уладальнік пяці алімпійскіх медалёў. Чэмпіён свету. Міністр спорту Францыі (2002—2007).
Клір
Клір (κλήρος — жэрабя) — агульная назва людзей духоўнага стану разам са свецкімі з малодшымі пасвячэннямі. У агульным сэнсе, клір — людзі ў іерархічных структурах хрысціянскіх цэркваў. Асоба, якая належыць да кліру — клірык. У беларускай мове, асабліва сярод каталікоў рымскага абраду, ёсць і слова клерык, але з іншым значэннем ― семінарыст, студэнт духоўнай навучальнай установы.
У старажытнай Царкве
Падзел на свецкіх і клір пачаў фармавацца яшчэ ў ранняй Царквы, калі апосталы карысталіся асаблівым аўтарытэтам у вернікаў. У апостальскі перыяд і пачынаецца працэс стварэння царкоўнай іерархіі. Знакам прыналежнасці да кліру стала ўскладанне рук на кандыдатаў, якія станавіліся «рукапакладзенымі» святарамі. У ранняй Царкве (да канца IV ст.) да кліру акрамя біскупаў, прэсвітараў і дыяканаў належалі іпадыяканы, аколіты, астарыі, чытальнікі, экзарцысты, натарыі, абаронцы уз, а таксама дыяканісы.
На Усходзе
У Праваслаўнай Царкве адрозніваюць вышэйшых клірыкаў — святароў; і ніжэйшых — царкоўнаслужыцеляў.
Вышэйшыя клірыкі атрымліваюць дар божы цераз хіратонію (пасвячэнне) у алтары. Ніжэйшыя клірыкі ставяцца на служэнне праз ускладанне рукі біскупа — хіратасію — па-за алтаром, у храме.
У манастырах хіратасію могуць здзяйсняць і іх настаяцелі: ігумены і архімандрыты. У адрозненне ад права Рымскай Царквы, праваслаўнае царкоўнае права не разглядае незаконанароджанасць як перашкоду да святарства. 14-е Правіла Трулльськага Сабора ўстанаўлівае для пастаўлення дыякана мінімальны ўзрост 25 гадоў; а прасвітара — 30 гадоў. У адрозненне ад Рымскай Царквы, праваслаўныя каноны не разглядаюць цялесныя заганы як перашкода да святарства.
На Захадзе
Пачынаючы з IV ст. у хрысціянскіх дзяржавах клір атрымаў пэўныя правы і прывілеі. На ўтрыманне кліру была выдзелена дзесяціна, гарантавалі яму шэраг прывілеяў — прэбенды, бенефіцыі. Царкоўная ўлада выстаўляла да кліру шэраг патрабаванняў (напрыклад, прыняцце цэлібату для вышэйшых ступеняў кліру). За часы пантыфікату папы рымскага Рыгора I Вялікага (канец VI — пачатак VII стагоддзя) на Захадзе знакам прыналежнасці да кліру стала тонзура: членамі кліру станавіліся асобы, якія прайшлі абрады пострыгу і прысвячэння. У сучаснай Рымскай Царквы, пасля II Ватыканскага сабора, да кліру належаць толькі святары: дыяканы, прэзбітэры і біскупы.
Спіс універсітэтаў штата Заходняя Вірждынія
У штаце Заходняя Вірджынія (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты.
Фоджаўскі ўніверсітэт
Фоджаўскі ўніверсітэт (Università degli Studi di Foggia) — італьянская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Фоджа.
Некалач
Не́калач — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ула, за 15 км на паўночны ўсход ад горада Лепель, каля вёскі Бор.
Крошынскія
Крошынскія — вялікалітоўскі княжацкі род.
Некалач
Плошча паверхні возера 0,55 км². Даўжыня 1,39 км, найбольшая шырыня 0,69 км. Даўжыня берагавой лініі 5 км. Найбольшая глыбіня 10,5 м. Аб’ём вады 3,08 млн. м³. Плошча вадазбору 2,35 км².
Крошынскія
Гісторыя
Напэўна, галіна смаленскіх або чарнігаўскіх князёў Рурыкавічаў. Ужывалі герб, у геральдычных творах XVI—XVII ст. называны «Ліхтар», магчыма, мадыфікацыю трызуба Рурыкавічаў. Першы вядомы прадстаўнік роду князь Іван Раманавіч згадваецца ў 1446—1450 гадах. У 2-й палове XV ст. некалькі князёў Крошынскіх мелі вотчыны на ўсходзе Смаленскай зямлі, занятыя ў 1487 годзе войскамі вялікага князя маскоўскага Івана III. Узамен князь Канстанцін Фёдаравіч Крошынскі (? — пасля 1513) атрымаў ад вялікага князя літоўскага Аляксандра ў 1503 годзе «двор» Дубна ў Гарадзенскім павеце да часу вызвалення смаленскіх уладанняў.
Некалач
Катлавіна возера тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 5—8 м спадзістыя, у паўночна-заходняй і заходняй частках стромкія. Берагавая лінія звілістая і ўтварае шэраг заліваў і паўастравоў. Берагі нізкія, у асобных месцах зліваюцца са схіламі катлавіны. Мелкаводдзе шырынёй да 15—25 м, пясчанае, стромкае. Глыбакаводная частка ўскладнена ўпадзінамі і падняццямі, ілістая. Зарастае каля 1/3 плошчы возера да глыбіні 4 м. Злучана ручаём з возерам Воласна.
Крошынскія
Гісторыя
Адна з галін роду згасла ў 1561 годзе, другая жыла ў Літве і Жамойці да канца XVII ст.
Снегірова (Рослаўльскі раён)
Снегірова (Снегирево) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Астапкавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Снегірова абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Харашоўскага сельскага паселішча.
Дом гарадскога купецтва (Магілёў)
Дом гарадскога купецтва — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва. Размешчаны па Пажарным завулку, 19.
Пабудаваны ў другой палове ХІХ стагоддзя на вул. Паштовай, як прыватнаўласніцкі, і выкарыстоўваўся гарадскім купецтвам. У 1920-я гады будынак быў нацыяналізаваны. У савецкія часы выкарыстоўваўся як жылы.
У 2004 годзе праведзены капітальны рамонт, у час якога быў надбудаваны дысгарманічны мансардавы паверх. Зараз належыць індывідуальнаму прадпрымальніку. У будынку размешчаны: БТА Банк, крамы і салоны.
Архітэктура
Пад дахам, у верхняй частцы звонку будынка канструктыўна выдзелены фрыз у выглядзе гарызантальнай паласы, аформленай дэкаратыўнымі элементамі. Планіроўка першага і другога паверхаў змешаная: анфіладная з зальнай. Планіроўка трэцяга паверха калідорная з двухбаковым размяшчэннем памяшканняў.
Ніжні Ноўгарад
Ніжні Ноўгарад (Нижний Новгород; з 1932 да 1990 — Горкі, Горький) — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ніжагародскай вобласці. Насельніцтва 1 255,2 тыс. чалавек (2011, 5-е месца ў Расіі). Заснаваны ў 1221 годзе. Прамысловы, палітычны і адміністрацыйны цэнтр Прыволжскай федэральнай акругі. Размешчаны па берагах ракі Акі, у месцы яе ўпадзення ў Волгу, у цэнтры Рускай раўніны.
Наймацнейшая крэпасць Маскоўскага княства
Пасля далучання да Маскоўскага княства ў 1392 годзе, мясцовыя князі ўзялі прозвішча Шуйскія і перасяліліся ў Маскву, дзе занялі важныя пасады і нават на некаторы час апынуліся на чале рускай дзяржавы (Васіль Шуйскі). Ніжні Ноўгарад выкарыстоўваўся як моцны апорны пункт у вайне з Казанскім ханствам. Моцны Крэмль з чырвонай цэглы, адна з найстарэйшых крэпасцяў у Расіі, быў пабудаваны ў 1508—1511 гадах пад кіраўніцтвам італьянскага архітэктара. Крэпасць здолела адолець татарскія аблогі ў 1520 і 1536 гадах.
У 1612 годзе «народнае апалчэнне» пад кіраўніцтвам мясцовага купца Кузьмы Мініна і князя Дзмітрыя Пажарскага разбіла і выгнала з Масквы польска-літоўскія войскі. Галоўная плошча горада перад крамлём названая ў гонар Мініна, сам ён пахаваны на тэрыторыі крэпасці.
У наступным стагоддзі горад служыў важным гандлёвым цэнтрам,. У 17 і 18 стагоддзях атрымаў развіццё адмысловы стыль у іконапісе і архітэктуры — Строганаўскі стыль.
Гандлёвы цэнтр
У 1817 годзе ў Ніжні Ноўгарад быў перанесены Макар’еўскі кірмаш, які пачаў прыцягваць мільёны наведнікаў штогод. У сярэдзіне 19 стагоддзя Ніжні Ноўгарад лічыўся гандлёвай сталіцай Расійскай імперыі. Развіваліся і іншыя галіны эканомікі, і напачатку 20 стагоддзя горад быў адным з эканамічных цэнтраў краіны. У 1909-17 гадах выдавалася газета «Казьма Мінін».
Пісьменнік Максім Горкі нарадзіўся ў Ніжнім Ноўгарадзе ў 1868 годзе. Яшчэ пры яго жыцці ўлады перайменавалі горад у Горкі, пасля вяртання пісьменніка ў СССР у 1932 годзе. Гістарычная назва была вернутая ў 1991 годзе.
У часы СССР горад быў закрыты для наведвання для забеспячэння сакрэтных ваенных распрацовак, якія вяліся на ніжагародскіх прадпрыемствах. Фізік і лаўрэат Нобелеўскай прэміі Андрэй Сахараў быў сасланы ў Горкі да 1986 года.
Прамысловасць
Аўтамабілебудаванне.
Фрэнсіс Актавіўс Грэнфел
Фрэнсіс Актавіўс Грэнфел (Francis Octavius Grenfell) — брытанскі ваенны, уладальнік крыжа Вікторыі, найбольш ганаровай ваеннай узнагароды Вялікабрытаніі і Садружнасці нацый.
Фрэнсіс нарадзіўся 4 верасня 1880 у Сафіі і Паск'е дзю прэ Грэнфел (Sophia and Pascoe Du Pré Grenfell). Ён быў адным з 15 дзяцей. У яго быў блізнюк, Рыверсдэйл Грэнфел (Riversdale Grenfell), які таксама служыў у 9-м палку і забіты ў баі ў верасні 1914 года. І дзедам па маці быў адмірал Джон Паск'е Грэнфел (John Pascoe Grenfell), дзядзькам — Маршал Фрэнсіс Грэнфел, 1й барон Грэнфел. Старэйшы брат, лейтэнант Роберт Септымус Грэнфел (Robert Septimus Grenfell), 21-ы полк, быў забіты ў кавалерыйскай атацы ў бітве пры Амдурмане ў 1898 годзе. Яшчэ трое братоў, Сесіл (Cecil), Ховард Максвел (Howard Maxwell) і Артур Мортан (Arthur Morton) даслужыліся да звання падпалкоўнікаў брытанскай арміі. Стрыечны брат, лейтэнант Клод Георг Грэнфел (Claude George Grenfell), быў забіты ў англа-бурскай вайны, і яшчэ двое стрыечных братоў, Джуліян (Julian), паэт, і яго брат, Джэральд Уільям (Gerald William), былі забітыя ў Першую сусветную вайну.
Усе дзевяць братоў Грэнфела гулялі ў пола. Фрэнсіс і яго брат Рыверсдэйл лічыліся лепшымі гульцамі ў сям'і. Яны былі ў камандзе, якая выйграла American Open, а таксама ў камандзе, якая выйграла чэмпіёнскі кубак Херлінгема.
Сам Грэнфел паступіў на службу ў 1900 годзе.
24 жніўня 1914 года ў Андрэгніса ў Бельгіі капітан Грэнфел паехаў з палком ў атаку супраць вялікай колькасці нямецкай пяхоты. Страты былі вельмі цяжкія, і капітан быў пакінуты ў якасці старшага афіцэра. Ён збіраў частку палка за чыгуначнай насыпам, калі ў яго двойчы стрэлілі і цяжка ранілі. Аднак, нягледзячы на свае раны, калі да яго звярнуўся за дапамогай ў выратаванні гармат маёр Эрнэст Райт Аляксандр (Ernest Wright Alexander) 119-й батарэі Каралеўскай палявой артылерыі, ён і некалькі добраахвотнікаў, пад градам куль, дапамагалі цягнуць і штурхаць прылады з доступу агню праціўніка.
Арыгінальны тэкст:
24 мая 1915 года быў забіты ў баі.
Яго крыж Вікторыі дэманструецца ў палкавым музеі 9/12 палкоў каралеўскіх уланаў ў Музеі і мастацкай галерэі Дэрбі.
Пон-дзю-Гар
Пон-дзю-Гар (Pont du Gard, літ. «мост праз Гар») — старажытнарымскі акведук, перакінуты над ракой Гардон — прытокам Роны — у дэпартаменце Гар на поўдні Францыі. Тры ярусы арак былі пабудаваны з вапняка-ракушачніка ў І ст.н.э. для забеспячэння вадой горада Нім (Nemausus) — "самага рымскага горада" за межамі сучаснай Італіі, — што ў тыя часы меў насельніцтва ў 50-60 тыс.чалавек. На сённяшні дзень Пон-дзю-Гар — самы высокі і адзін з найлепш захаваўшыхся рымскіх акведукаў. Быў уключаны у спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА у 1985 годзе. Адна з найбольшых славутасцей поўдня Францыі.
Пон-дзю-Гар — адно са звёнаў Німскага акведука — 50кіламетровай сістэмы падачы вады ў горад Нім з паўночных крыніц побач з пасяленнем Ucetia (сённяшні Юзас). Паколькі мясцовасць між пасяленнямі няроўная, большую частку шляху вада праходзіць пад зямлёй па звілістым маршруце, на якім ёй неабходна пераскочыць праз цясніну ракі Гардон. Вышыня трохаркавага акведука — 48,8 м, даўжыня верхня часткі — 275 м, а яе ўхіл — усяго каля 2,5 см. Увогуле ж вада, льючыся з пункта Юзас у пункт Нім, падала ўсяго на 12,6 м, і сварэнне вадасцёку з такім малых ухілам сведчыць аб найвышэйшым тэхнічным узроўні рымскіх інжынераў. Паводле сучасных разлікаў, акведук штодзённа траспартаваў 40 000 м³ вады для гаспадарак, тэрмаў, басейнаў, фантанаў Німа. Німскі акведук выкарыстоўваўся да VI стагоддзя, а яго паасобныя часткі — і пазней. Аднак, пачынаючы з IV стагоддзя, догляд акведука практычна спыніўся і гідратэхнічнае збудаванне паступова засмецілася мінеральнымі адкладамі.
Захаванасці акведука паспрыяла выкарыстанне яго як моста па-над цяснінай. За добры стан збудавання неслі адказнасць мясцовыя сеньёры і біскупы, узамен ім давалася права на спагнанне падарожнага збору. І ўсё адно, некаторыя камяні былі пакрадзены. Найбольш сур'ёзна акведук пацярпеў у XVII стагоддзі, аднак у стагоддзі наступным Пон-дзю-Гар стаў ператварацца ў турыстычную славутасць. З таго часу, каб не дапусціць разбурэння гістарычнай каштоўнасці, мясцовыя і нацыянальныя ўлады не раз рэстаўравалі акведук. Найбольшыя змены адбыліся ў 2000-м годзе, калі хаджэнне па акведуку было забаронена, а пабудовы на ім і навокал — дэмантаваны.
Вашынгтан Луіс Перэйра ды Соза
Ва́шынгтан Луі́с Перэ́йра ды Со́за (Washington Luís Pereira de Sousa;, Макаэ, Рыа-дэ-Жанэйра, Бразільская імперыя — , , Бразілія) — бразільскі адвакат і палітык, 13-ы прэзідэнт Бразіліі (1926—1930).
Вашынгтан Луіс — апошні прэзідэнт, які кіраваў у перыяд Старой рэспублікі.
Біяграфія
У 1920—1924 гадах Вашынгтон Луіс займаў пасаду губернатара штата Сан-Паўлу. У 1926 годзе балатаваўся на пасаду прэзідэнта Бразіліі і перамог.
Калі Луіс прыйшоў да ўлады, ён вызначыў прыярытэтнымі задачамі для свайго ўрада будаўніцтва дарог і правядзенне фінансавай рэформы. Каб дамагчыся фінансавай стабілізацыі, ён прыступіў да стварэння нацыянальнага залатога запасу, прычым на першым этапе — шляхам тых жа міжнародных пазык.
Падчас крызісу 1929 года ён у значнай ступені страціў падтрымку эліты. У 1930 годзе ён, у парушэнне дамоўленасцей «палітыкі кавы з малаком», назваў сваім пераемнікам Жуліу Прэстыса, таксама выхадца з Сан-Паўлу. У выніку, з-за незадаволенасці гэтым крокам апазіцыі, 24 кастрычніка, незадоўга да заканчэння сваіх паўнамоцтваў, Вашынгтан Луіс страціў уладу падчас рэвалюцыі 1930 года. Да ўлады прыйшла часовая хунта, якая ў той жа дзень арыштавала прэзідэнта і пасадзіла яго ў форт Капакабана.
Пасля вызвалення Луіс эміграваў у ЗША, затым некаторы час жыў у Еўропе. У 1947 годзе ён вярнуўся ў Бразілію, але адмовіўся вяртацца ў палітыку.
Чапунь
Ча́пунь (, Чапунь) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лелюкінскага сельсавета.
Гісторыя
У другой палове 18 стагоддзя вёска ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводства. Адносілася да Дудскага староства. У 1789 г. 17 аселых гаспадарак, каля 10 валок зямлі.
3 12 кастрычніка 1940 г. вёска (71 двор, 396 жыхароў) цэнтр Чапунскага сельсавета Юрацішкаўскага раёна. 3 28 ліпеня 1941 г. да 7 ліпеня 1944 г. акупаваная нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У 1952 г. створаны калгас «Герой». 3 16 ліпеня 1954 г. у складзе новаўтворанага Лежневіцкага сельсавета. 3 20 студзеня 1960 г. у Іўеўскім раёне. 3 1954 г. у калгасе «Ленінскі шлях», з 1975 г. у калгасе імя М.І.Калініна, з 1986 г. цэнтр калгаса «Савецкая Беларусь». У 1970 годзе - 381 жыхар. З 1986 года вёска ў складзе Лелюкінскага сельсавета.
У 1999 г. 138 двароў, 387 жыхароў.
Дабрынін
Дабрынін — прозвішча.
NGC 2240
NGC 2240 — планетарная туманнасць у сузор’і Вознік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Характарыстыкі
NGC 2240 з’яўляецца рэшткай звышновай зоркі. Яна размешчана прыкладна ў 4000 св. гадах ад Зямлі. У цэнтры туманнасці размешчана зорка — белы карлік, якая з’яўляецца адной з самых гарачых вядомых зорак з тэмпературай звыш +200 000 °C. Хаатычная структура туманнасці паказвае на тое, што скіданне абалонак зоркі адбывалася паэтапна. Пры кожнай успышцы зорка раскідвала рэчыва ў новых кірунках. Туманнасць таксама ўтрымлівае аблокі пылу, на наяўнасць якіх паказваюць доўгія цёмныя палосы, прысутныя ў ёй.
Колер
Рэчыва туманнасці мае розны састаў і шчыльнасць. Участкі сіняга колеру ўтрымліваюць гелій, сіне-зялёнага — кісларод, чырвоны — азот і вадарод.
Герман Шыманюк
Герман Дзям’янавіч Шыманюк, Шыманюк-Парыш-Паплаўскі (, в. Грабавец Бельскага павета — пасля 1937; Псеўданім: Скамарох) — кіраўнік беларускага антыпольскага руху на Гродзеншчыне і Беласточчыне.
Біяграфічныя звесткі
Вясной 1922, калі Шыманюк вярнуўся з Коўна, ён загадаў Я. Грыцюку арганізаваць баявы атрад. Такім чынам быў створаны атрад у 15-24 чалавек, які здзейсніў шэраг узброеных нападаў. 6 мая 1922 польская паліцыя разбіла лагер атрада Шыманюка, але сам ён здолеў уцячы. З сярэдзіны 1922 Шыманюк у Літве, а з канца 1923 — у БССР. З 1926 — член КП(б)Б. Скончыў камуністычны ўніверсітэт Беларусі пры Цэнтральнай саўпартшколе ў Мінску. З 1930 працаваў у Полацкім райгандлі. З 1933 — кіраўнік Магілёўскага зааветрабфака. У 1937 арыштаваны органамі НКУС. Далейшы лёс невядомы.
IC 4797
IC 4797 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Тэлескоп.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Міхал Падалінскі
Міхал Дамінікавіч Падалінскі (1783, Аршанская парафія — 1853, Мінск) — адзін з найбольш вядомых беларускіх графікаў 1-й паловы ХІХ ст. У гісторыю выяўленчага мастацтва увайшоў як выдатны майстар медзярыту і афорта, рысавальшчык і педагог. Яго творчы і жыццёвы шлях быў цесна звязаны з Беларуссю, Літвой, Расіяй і Польшчай.
Лечэ
Горад Лечэ вядомы як «Фларэнцыя поўдня» з-за вялікай колькасці манументаў у стылі барока, сярод якіх вылучаецца базіліка Санта-Крочэ (XVI—XVII стст.)
Заступнікам горада лічыцца свяціцель Аронцый, святкаванне 26 жніўня, а таксама святыя Іуст і Фартунат. Саленційскі ўніверсітэт.
Міхал Падалінскі
Пецярбургскі перыяд (1802-08)
У 1802 годзе паступіў у Пецярбургскую Імператарскую акадэмію мастацтваў. Спачатку наведваў клас гістарычнай кампазіцыі, а потым партрэтны. 29 жніўня 1806 года атрымаў сярэбраны медаль другой ступені за малюнак з натуры. У 1808 г. атрымлівае Вялікі сярэбраны медаль за акадэмічную штудыю «Два натуршчыкі» (захоўваецца ў зборах Дзяржаўнага Рускага музея). Мастак прадэманстраваў упэўненае валоданне прыёмамі акадэмічнага тонавага малявання фігуры чалавека і добрае веданне пластычнай анатоміі. У гэты ж год удзельнічаў у конкурсе на суісканне залатога медаля.
У 1808 г. па ўласным жаданні пакінуў Акадэмію, атрымаўшы атэстат І ступені.
У Пецярбургу Падалінскі пазнаёміўся з англійскім гравёрам Джозефам Сандэрсам, які працаваў пры Эрмітажы на пасадзе прыдворнага мастака. Разам з іншымі заказамі ў 1805—1809 гг. Ю. Саўндэрс працаваў над стварэннем ілюстрацый шэдэўраў з фондаў Эрмітажу у тэхніцы траўленай гравюры для альбома, які складаў Францішак Ксаверы Любеньскі. Да гэтай жа працы ў 1806 г. далучыўся і М. Падалінскі. Да нашых дзён захавалася пэўная колькасць гравюр з гэтага альбома. Амаль на кожным з эстампаў тры прозвішчы: жывапісца, рысавальшчыка і гравёра (Ю. Саўндэрс, М. Падалінскі, Е. Скотнікаў). Усе гравюры альбома былі падпарадкаваны адзіным стылістычным патрабаванням.
Такім чынам, ужо ў час вучобы ў Пецярбургу М. Падалінскі набыў добрыя прафесійныя навыкі рысавальшчыка, вызначыў сваю асноўную спецыялізацыю ў мастацкай дзейнасці — гравёрства, і атрымаў першую практыку адказнага заказу ў тэхніцы металагравюры.
Віленскі перыяд (1808-21)
9 кастрычніка 1808 знаходзіўся ў Вільні, куды прыехаў для ўдасканалення ў гравёрстве. 21 лістапада 1810 года быў прыняты ў Віленскі ўніверсітэт. У гэты ж час на пасадзе прафесара Віленскага ўніверсітэта распачынае сваю дзейнасць і Ю. Саўндэрс, які зрабіў гравёрства галоўным вучэбным курсам мастацкага аддзялення. М. Падалінскі спецыялізаваўся ў гістарычнай кампазіцыі і атрымліваў падвойную стыпендыю.
Першыя датаваныя гравюры М. Падалінскага, выкананыя ў Вільні, адносяцца да 1813 г. Сярод іх «Партрэт мужчыны», награвіраваны паводле жывапіснага твора Яна Рустэма і адбіты ў гравёрнай майстэрні Віленскага ўніверсітэта.
У 1815 г. вучоба ў Віленскім універсітэце скончылася, як «кандыдат вызваленых навук» заняў пасаду настаўніка малявання ў Віленскай гімназіі (папярэдне на гэтай пасадзе працаваў Ян Дамель) на шэсць год. Сярод яго вучняў быз вядомы польскі паэт Юліуш Славацкі.
У 1817 г. уступіў у шлюб з Канстантай з сям’і Цыбульскіх, з якой пражыў астатнюю частку жыцця.
Увосень 1818 г. пасля ад’езду Ю. Саўндэрса ў Італію з мэтай папраўкі здароўя кіраўніцтва гравёрнай майстэрняй і нагляд за мастацкім фондам былі даручаны М. Падалінскаму. Не пакідаючы месца настаўніка ў гімназіі, дзе ён атрымліваў жалаванне ў 240 рублёў, бясплатна праводзіў заняткі па гравёрстве і малюнку ва ўніверсітэце. Такім чынам, «М. Падалінскі стаў першым прадстаўніком мясцовай школы, які пачаў рыхтаваць прафесійных графікаў пасля замежных мастакоў».
Пра Падалінскага газеты пісалі:"Праводзячы акадэмічныя заняткі, прывіў вучням густ прыгажосці, які існуе і ў антычных гіпсах, і ў дасканалых гравюрах майстроў, што садзейнічала пазбаўленню ад карыкатурнасці, пакінутай недавучанымі мастакамі. Усё менш бачна нязграбнасці ў вучнёўскіх малюнках."Крытыка адзначыла медзярыт паводле карціны Ланфранка «Смерць Авеля», які быў адбіты ў Парыжы і за які аўтар атрымаў грашовую прэмію.
Яго вучнямі гравёрнага класа была Юзэф Хржановіч і Готліб Кіслінг. Сам Падалінскі вылучаў сярод сваіх вучняў жывапісцаў: «У мяне былі два вучні, якія дасягнулі значных поспехаў. Гэта — Канут Русецкі і Ян Траяноўскі».
Апошні перыяд жыцця (1821-35)
Калі ў 1821 г. стала ясна, што Ю. Саўндэрс не вернецца ва ўніверсітэт, паўстала пытанне аб замяшчэнні прафесарскага месца. Прэтэндэнтам на гэта месца лічылі М. Падалінскага, якому Я. Рустэм даў пісьмовую рэкамендацыю. Нечакана штатным выкладчыкам кабінета гравюры быў прызначаны Фрыдрых Лехман. М. Падалінскі з цяжкасцю перажыў гэты маральны ўдар, пакінуў універсітэт і Вільню назаўсёды.
З 1826 г. працаваў выкладчыкаў малявання ў адной з гімназій Мінска, потым на аналагічнай службе ў Магілёве. У 1841 г. пасля выслугі 25 гадоў ён быў пакінуты на службе яшчэ на 5 гадоў настаўнікам малявання ў павятовай школе ў Маладзечне. Жыццё М. Падалінскага закончылася ў Мінску ў 1856 годзе, дзе і пахаваны на Кальварыйскіх могілках. Аб яго творчай працы ў апошні перыяд жыцця мы не маем звестак. Сёння невядома ніводнай яго гравіраванай працы, пазначанай пазней 1821 года.
Графічная спадчына
Найбольш плённымі гадамі творчасці быў час выкладчыцкай дзейнасці. М. Падалінскі як «чалавек падрыхтаваны прафесійны выдатна», па звестках Ю. Бялінскага, працаваў у Вільні шмат і многа выдаў.
Найбольш значныя станкавыя творы былі створаны ў партрэтным жанры. Гэты партрэты гістарычных дзеячоў і асоб блізкага яму акружэння віленскай інтэлігенцыі. Арыгіналамі для гравюр служылі жывапісныя палотны заходнееўрапейскіх, а таксама мясцовых мастакоў, найчасцей Яна Рустэма.
Самая значная і цікавая серыяй гравюр прысвечана прафесарам Віленскага ўніверсітэта. Гэта афіцыйныя парадныя выявы, якія грунтуюцца на традыцыях сармацкага партрэта. Кожны з партрэтных персанажаў — асоба неардынарная ў навуковай галіне. Партрэтныя выявы пададзены на ўмоўным аднатонным фоне ў авальнай раме, якая змешчана на пастаменце, з надпісам на лацінскай мове: імя, прозвішча, займаемая пасада, ганаровае званне, узнагароды і інш. Высокай выканаўчай культурай гравіравання вылучаецца партрэт Готфрыда Эрнеста Гродэка — прафесара грэчаскай і лацінскай моў. Гравюра была створана паводле жывапіснага партрэта Яна Рустэма (верагодна ў 1821 годзе). Таксама Падалінскім былі створаны партрэты наступных прафесараў Віленскага ўніверсітэта: Юзэфа Франка (выкладчыка медыцыны), Вінцэнта Ануфрыя Герберскага (таксама прафесара медыцыны), Стэфана Стубялевіча (доктара фізікі).
Сваё аўтарства пазначаў на гравюрах звычайна M.R.P або Ryt. M.P., а ў работах вялікіх па аб’ёму, як у выпадку з серыяй партрэтаў віленскіх прафесараў, падпісваўся поўным прозвішчам (M. Podolinski).
Другую тэматычную лінію складаюць вобразы знакамітых дзяржаўных дзеячаў, гэтыя гравюры больш разнастайныя па форме і тэхніцы выканання. Самы знакаміты з іх медзярыт «Леў Сапега» (каля 1819 года), гравюра была надрукавана ў трохтомным выданні Ю. Нямцэвіча «Гісторыя панавання Жыгімонта ІІІ» (Варшава, 1819). Шырокую вядомасць гравюра набыла дзякуючы «Віленскаму альбому». Таксама ім былі створаны партрэтныя выявы Яна Замойскага, Уладзіслава IV, Генрыха Валуа, Станіслава Жалкеўскага.
Сярод вядомых нам гравіраваных партрэтаў мы не маем дакладных фактаў стварэння цалкам аўтарскіх твораў па асабістых малюнках.
Таксама яму належыць некалькі алегарычных кампазіцый: «Саюз 1815», якая ўхваляе Свяшчэнны саюз еўрапейскіх дзяржаў, «Алегорыя перамогі» (1821), прысвечаная завяршэнню вайны з напалеонаўскай Францыяй.
З пейзажнага жанру захаваліся ўсяго некалькі твораў: невялікі пейзаж «Марынкі з вадаспадам», і два архітэктурна-ландшафтных краявіды «Курылавецкі палац» і «Замак у Камянцы-Падольскім».
Уяўленнне аб мастацкім узроўні гравёрв можа даць сюжэтны медзярыт «Лешак і Гаворак» (1816), гравіраваны і адціснуты ў майстэрні Віленскага ўніверсітэта паводле рысунка Яна Рустэма. Гэта ілюстрацыя да кнігі А. Мачускага «Аб прыязнасці і прыяцялях» (1817), якая змяшчала збор тэкстаў на маралістычную тэматыку. Гісторыя прыязнасці ўладара і яго слугі стала папулярнай літаратурнай тэмай, гравюра адлюстроўвае псіхалагічнага супрацьстаяння Лешака Бялага і кракаўскіх паслоў, якія просяць маладога князя стаць уладаром Кракава, а той адмаўляецца прыняць карону цаной выдалення свайго былога апекуна.
Некалькі прац змешчаны ў выданні Канстанціна Тышкевіча «Помнікі айчыннага гравёрства» (Вільня, 1858). Ва ўступным артыкуле альбома К. Тышкевіч называе М. Падалінскага «знакамітым літоўскім гравёрам», які «ў юных гадах зрабіў вялікую колькасць гравёрных твораў на медзі…».
Нацыянал-ліберальная партыя (Германія)
Нацыянал-ліберальная партыя (Nationalliberale Partei) — палітычная сіла ў Германіі ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзяў.
Нацыянал-ліберальная група з’явілася ў прусскім ландтагу восенню 1866 года. Яе склалі правыя члены Германскай прагрэсісцкай партыі, якія групаваліся вакол Эдуарда Ласкера і Ганса Віктара фон Унру. Нягледзячы на рознагалоссі з урадам з нагоды ўнутранай палітыкі, партыя актыўна падтрымлівала дзейнасць Бісмарка, накіраваную на аб’яднанне Германіі. Старшынёй партыі, якая афіцыйна аформілася да 1867 года стаў Рудольф фон Бенігсен. На першых выбарах у рэйхстаг у 1871 годзе партыя атрымала больш за 30 % галасоў, сфармаваўшы найбуйнейшую дэпутацкую фракцыю.
Перыяд найбольшага ўплыву НЛП прыпадае на 1871—1879 гады, калі партыя з’яўлялася галоўным саюзнікам Бісмарка ў рэйхстагу, падтрымліваючы ўрадавую палітыку культуркампфа. Дзелавым колам, якія падтрымлівалі НЛП, была выгадная палітыка свабоднага гандлю, якая праводзілася ўрадам у 1870-х гадах. Пасля пераходу да пратэкцыянізму ў 1880-я гады з партыі выйшла апазіцыйная фракцыя, сфарміраўшая Германскую партыю вальнадумных. Сама партыя, усё больш выціскаемая з апазіцыйнага поля сацыял-дэмакратамі, паступова збліжалася з кансерватарамі. Падчас Першай сусветнай вайны НЛП на чале з Густавам Штрэземанам падтрымлівала экспансіянісцкія планы ўрада.
Пасля заканчэння вайны і Лістападаўскай рэвалюцыі адбыўся раскол партыі: умеранае крыло сфармавала Нямецкую народную партыю, левае крыло злілося з ПНП, утварыўшы Нямецкую дэмакратычную партыю. Вельмі правая меншасць далучылася да Нямецкай нацыянальнай народнай партыі.
Галіна Сяргееўна Абрамава
Галіна Сяргееўна Абрамава (нар., в. Кекур, Вохамскі раён, Кастрамская вобласць, Расія) — псіхолаг. Доктар псіхалагічных навук (1999), прафесар (1999).