cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дом па Мінскай вуліцы, 17 (Орша)
Гісторыя
Напярэдадні «Дажынак» 2008 года кіраўніцтва горада вырашыла пазбавіцца ад дамоў № 17 і 19, кожны з якіх выстаўляўся на аўкцыён за 160 млн беларускіх рублёў, але іх ніхто не набыў, а грошай на іх рамонт і аднаўленне не было. У 2007 годзе рыхтавалася рашэнне па разборцы дома, былі запрошаны спецыялісты з кафедры архітэктуры Полацкага дзяржуніверсітэта, якія абследвалі дамы № 17 і 19 і далі заключэнне, што іх канструкцыі маюць 100 % знос, таму ніякаму рамонту і аднаўленню не падлягаюць. Праз скандал 1 лістапада Аршанскі гарвыканкам адмяніў сваё папярэдняе рашэнне і выставіў будынак на аўкцыён, на якім будынак быў прададзены.
Над гістарычным будынкам быў надбудаваны высокі паверх з мансардай, стылістыка якога не адпавядае гістарычнаму аб’ёму. Цяпер у будынку размяшчаецца магазін мэблі.
Архітэктура
Меў двухпавярховы аб’ём з пакатым дахам выцягнуты ўздоўж вуліцы і павернуты да яе галоўным фасадам. Яго рытм ствараюць рады лучковых акон і 2 дзвярныя праёмы. Фасад дэкарыраваны клінападобнымі аркамі, лапаткамі, філёнгамі, рустам, сандрыкамі, выкананымі сродкамі цаглянай муроўкі. Тарцовыя фасады глухія, без праёмаў і архітэктурнага дэкору. Дом папярочным калідорам падзелены па 2 палавіны.
Аперацыя «Альберт I»
«Альберт I» (Operation «Albert I») — кодавая назва карнай антыпартызанскай аперацыі супраць партызанскай брыгады імя К. Я. Варашылава ва Уздзенскім і Капыльскім раёнах Беларускай ССР 7 лістапада 1942 г.
Праводзілася сіламі 14-га нямецкага паліцэйскага палка СС, 2 ахоўных батальёнаў, некалькіх танкавых рот, артылерыйскіх дывізіёнаў і спецыяльных падраздзяленняў пад камандаваннем обергрупенфюрэра СС Э. фон дэм Бах-Зялеўскага.
5 лістапада нямецкія войскі выйшлі на далёкія подступы да Старыцкага лесу з боку Слуцка, Грэска, Узды і Капыля. 7 лістапада матарызаваныя групы занялі в. Заполле, Свідзічы, Русакі, закрыўшы партызанам шляхі адыходу ў заходнім напрамку. З усходу і поўдня ў напрамку в. Ліневічы наступалі галоўныя нямецкія сілы, якія імкнуліся рассячы сілы партызан, акружыць і знішчыць іх па частках. Раніцай яны атакавалі Старыцкі лес з поўдня. Партызаны-артылерысты падбілі галоўны танк, падпалілі другі, дэсант збілі з брані і расстралялі, адбілі 3 нямецкія атакі. З Вялешынскага лесу па нямецкіх сілах з тылу ўдарыў атрад імя Катоўскага. На ўсходнім ўзлеску нямецкія сілы былі затрыманы партызанамі атрада імя Чапаева. Яны адбілі больш за 10 нямецкіх атак, двойчы самі пераходзілі ў контратакі. Да зыходу дня ў партызан скончыліся боепрыпасы і па загаду штаба брыгады яны адышлі ў Вялешынскі лес.
У час аперацыі загінуў начальнік партызанскага гарнізона і камандзір атрада імя Чапаева І. М. Тараховіч (Дунаеў).
NGC 4624
NGC 4624 (іншыя абазначэнні — NGC 4664, NGC 4665, UGC 7924, MCG 1-33-5, ZWG 43.18, PGC 42970) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 4624, NGC 4664, NGC 4665.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Канале
Канале (Canale) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 5619 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 312 чал./км². Займае плошчу 18 км². Паштовы індэкс — 12043. Тэлефонны код — 0173.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Vittore.
Луконіца
Назву Луко́ніца маюць:
Гуансюй
Айсіньгёро Цзайцянь (14 жніўня 1871 — 14 лістапада 1908), які кіраваў пад дэвізам «Гуансюй» ( — «Слаўная пераемнасць», 25 лютага 1875 — 14 лістапада 1908) — перадапошні імператар імперыі Цын.
Біяграфія
У перыяд яго кіравання ўлада фактычна знаходзілася ў руках яго цёткі і прыёмнай маці — ўдовай імператрыцы Цысі, якая спыніла рэфарматарскія пачынанні Гуансюя — праект «» ў 1898 годзе, мэтай якіх было пераўтварыць імперыю па ўзоры японскай рэвалюцыі Мэйдзі. У ходзе гэтых рэформаў Гуансюй заснаваў, у прыватнасці, імператарскую вышэйшую школу — Пекінскі ўніверсітэт.
Пасля, учыненага Цысі дзякуючы здрадзе генерала Юань Шыкая, імператар жыў пад хатнім арыштам у пекінскім Забароненым горадзе; указам удава імператрыцы ён быў абвешчаны нявартым сану. Еўрапейскія дзяржавы працягвалі прызнаваць яго валадаром; фармальна яго валадаранне і эра працягваліся да канца яго жыцця, многія апазіцыянеры і эмігранты планавалі вярнуць яго да рэальнай улады. У 1901 падчас іхэтуаньскага («баксёрскага») паўстання супраць еўрапейцаў Гуансюй і Цысі былі эвакуіраваны з Пекіна ў Сіянь у цывільным адзенні. Гуансюй памёр у сваім павільёне ў Забароненым горадзе за дзень да Цысі; хадзілі чуткі, што яна, адчуўшы, што памірае, загадала яго атруціць, хоць малады імператар быў даўно хворы на туберкулёз. У 2008 годзе кітайскія даследчыкі апублікавалі матэрыялы даследавання парэшткаў, згодна з якімі Гуансюя сапраўды атруцілі мыш’яком.
Пасля 1911 года быў узведзены маўзалей Гуансюя. Сунь Ятсен станоўча ацэньваў яго адукацыйныя рэформы; камуністычны гісторык назваў яго «маньчжурскім арыстакратам, які засвоіў заходнюю філасофію»; Гуансюй лічыцца заснавальнікам мадэрнізацыі Кітая.
Кызылкак
Кызылкак — сяло ў Іртышскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Кызылкакской сельскай адміністрацыі. Код КАТА — 554653100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 562 чалавекі (289 мужчын і 273 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 280 чалавек (152 мужчыны і 128 жанчын).
Справа Рычарда Джуэла
«Спра́ва Ры́чарда Джу́эла» (Richard Jewell) — біяграфічная драма Клінта Іствуда, якая выйшла на экраны ў 2019 годзе.
Фільм заснаваны на рэальных падзеях, якія адбыліся летам 1996 года падчас Алімпійскіх гульняў у Атланце. Звычайны ахоўнік Рычард Джуэл гераічна ўратаваў сотні жыццяў, калі знайшоў бомбу побач з паркам, дзе праходзіў канцэрт. Аднак праз некалькі дзён Джуэла пачалі цкаваць СМІ і праваахоўчыя органы, якія абвінавацілі яго ў падрыхтоўцы тэракта.
Дом па Мінскай вуліцы, 19 (Орша)
Знос
Напярэдадні «Дажынак» 2008 года кіраўніцтва горада вырашыла пазбавіцца ад дамоў № 17 і 19, кожны з якіх выстаўляўся на аўкцыён за 160 млн беларускіх рублёў, але іх ніхто не набыў, а грошай на іх рамонт і аднаўленне не было. 24 жніўня 2007 на пасяджэнні Аршанскага гарвыканкама было прынята рашэнне «Аб дазволе будаўніча-мантажных работ па аб’екту „Разборка будынка па вуліцы Мінская, 19“». Яшчэ раней былі запрошаны спецыялісты з кафедры архітэктуры Полацкага дзяржуніверсітэта, якія абследвалі дамы № 17 і 19 і далі заключэнне, што іх канструкцыі маюць 100 % знос, таму ніякаму рамонту і аднаўленню не падлягаюць. Праз скандал 1 лістапада Аршанскі гарвыканкам адмяніў сваё папярэдняе рашэнне і выставіў будынак на аўкцыён. Але ў рэшце будынак быў знесены.
Архітэктура
Двухпавярховы Г-падобны ў плане будынак апрацаваны тынкоўкай. На яе фоне вылучаюцца 2 рады лучковых і прамавугольных аконных праёмаў. Плоскасна вырашаныя фасады ўпрыгожаны міжпаверхавым тонка-прафіляваным поясам, карнізам з сухарыкамі. Тарцовыя фасады пазбаўлены праёмаў і дэкору. Два крылы дома маюць розную планіроўку: па вул. Мінскай — анфіладную, па завулку — калідорную.
Справа Рычарда Джуэла
Сюжэт
У адзін з дзён Алімпійскіх гульняў 1996 года, якія праходзяць у Атланце, ахоўнік Рычард Джуэл знаходзіць сумку са ўзрыўчаткай і ў тэрміновым парадку адводзіць людзей з зоны паражэння. Але не гледзячы на яго дзеянні і працу спецслужбаў, бомба ўсё ж выбухае. Гіне два чалавекі, сотні атрымліваюць раненні. Тым не менш, дзякуючы ўважлівасці і своечасовым дзеянням Джуэла, выратаваны сотні жыццяў. Джуэл у імгненне становіцца ўсенародным героем. Аднак ужо праз некалькі дзён ФБР робіць яго галоўным падазраваным у тэракце, супраць яго ўзбуджаюць крымінальную справу, а СМІ падхопліваюць гэтую гісторыю і выстаўляюць Джуэла ворагам нумар адзін. На яго абарону ўстае адвакат Уотсан Браянт. Разам ім прыйдзецца супрацьстаяць судовай сістэме, грамадскаму меркаванню, СМІ і ФБР, якія спрабуюць пасадзіць Джуэла за краты.
Баптыстэрый
Баптыстэрый (baptisterium, ад βαπτίζω — «хрысціць», хрысцільня) — прыбудова да царквы або асобны будынак, прызначаны для здзяйснення хрышчэння. Унутры баптыстэрыя размяшчаецца хрысцільная купель, як правіла, досыць вялікага памеру, каб у яе мог пагрузіцца дарослы чалавек, альбо нават некалькі людзей. Баптыстэрыі вядомыя не раней IV стагоддзя і першапачаткова былі даволі вялікіх памераў. Часта яны служылі для падрыхтоўкі тых, хто рыхтаваўся прыняць хрышчэнне, а часам і для сходу хрысціянскай абшчыны.
Прыблізна з пачатку IX стагоддзя баптыстэрыі сустракаюцца значна радзей, па прычыне хрысціянізацыі асноўнай масы насельніцтва, якая прывяла да таго, што большасць людзей прымалі хрышчэнне яшчэ ў дзіцячым узросце. Памеры купелі зменшыліся — замест басейна яна набыла выгляд вялікай чашы, якая магла быць як пераноснай (як правіла, у гэтым выпадку яна выраблялася з металу), так і стацыянарнай. У другім выпадку яна ўсталёўвалася ў капліцы або ў храме — ля заходняй сцяны, бліжэй да ўваходу (так было прынята на Захадзе) або ў адмысловым бабінцы (больш распаўсюджана на Усходзе). У XX стагоддзі па прычыне росту колькасці дарослых людзей, якія жадаюць прыняць хрышчэнне, баптыстэрыі і хрысцільныя храмы зноў сталі набываць значэнне.
Малданенай
Малдане́най (Maldanėnai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Міелагенайскай сянюніі. Размешчана за 8 км ад Цэйкінея. Насельніцтва 13 чал. (2001 г.).
Жалантас
Жалантас — сяло ў Актагайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Нуркенскай сельскай акругі. Код КАТА — 353655300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 148 чалавек (70 мужчын і 78 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 123 чалавекі (73 мужчыны і 50 жанчын).
Паўночна-Усходні Кітай
Паўночна-Усходні Кітай або Дунбэй уключае наступныя тэрыторыі Кітайскай Народнай Рэспублікі: усходнюю частку аўтаномнага раёна Унутраная Манголія (гарадскія акругі Тунляа, Чыфын, Хулун-Буір і аймак Хінган), правінцыю Хэйлунцзян, правінцыю Ляанін і правінцыю Цзілінь, сумарнай плошчай 1 243 571 км². Гэтыя рэгіёны гістарычна ўваходзілі ў склад Маньчжурыі (з-за чаго рэгіён нярэдка называюць Маньчжурыяй), яны шмат у чым валодаюць агульным гістарычным лёсам, культурнымі і кліматычнымі рэаліямі.
На поўначы і ўсходзе тэрыторыя мяжуе з Расіяй, на паўднёвым усходзе — з КНДР. Паўднёвая частка мае выхад да Жоўтае мора.
Утварае «» Кітая, колькасць насельніцтва якога скарацілася да 98,5 млн чалавек у 2020 годзе. Большасць з іх гэта нашчадкі, на аснове маўлення якіх сфарміраваўся асаблівы , даволі блізкі пекінскаму. Карэннае насельніцтва (маньчжуры) у асноўным падвергліся. На паўднёвым усходзе захоўваецца невялікая карэйская меншасць, на крайнім захадзе — манголы.
У Паўночна-Усходнім Кітаі пражывае асноўная частка.
Канозіа
Канозіа (Canosio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 83 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 2 чал./км². Займае плошчу 48 км². Паштовы індэкс — 12020. Тэлефонны код — 0171.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Lucia da Siracusa.
Сальваторэ Квазімада
Сальваторэ Квазімада (Salvatore Quasimodo; — ) — італьянскі пісьменнік, паэт, перакладчык. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1959) «За лірычную паэзію, якая з класічнай жвавасцю выказвае трагічны досвед нашага часу».
Біяграфічныя звесткі
Вучыўся ў Рымскім політэхнічным інстытуце. 3 1941 прафесар Міланскай кансерваторыі імя Дж. Вердзі.
Творчасць
На беларускую мову асобныя творы Сальваторэ Квазімада пераклалі Янка Сіпакоў, Язэп Семяжон, Лявон Баршчэўскі.
Гукава
Гукава (Гуково) — горад (з 1955 года) у Расіі, у складзе Растоўскай вобласці. Насельніцтва 69,2 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1878 годзе як чыгуначная станцыя. Далейшае развіццё атрымаў дзякуючы наяўнасці запасаў высокаякаснага вугля-антрацыта. Вугаль здабывалі тут яшчэ да рэвалюцыі 1917 года.
Асноўная галіна эканомікі — вуглездабыўная прамысловасць; у горадзе 6 дзеючых шахт. ААТ «Гукавугаль» — буйнейшае прадпрыемства горада. У цяперашні час у Гукава здабываецца больш за палову ўсёй здабычы вугля Растоўскай вобласці. Таксама працуюць прадпрыемствы лёгкай і харчовай прамысловасці, мэблевая фабрыка, завод угнаенняў.
NGC 4625
NGC 4625 (іншыя абазначэнні — IC 3675, IRAS12395+4132, UGC 7861, KCPG 349B, MCG 7-26-38, KUG 1239+415, ZWG 216.18, ARP 23, PGC 42607) — галактыка ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Забор’е (ферма)
Забо́р’е (, Заборье (ферма)) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Боркавіцкага сельсавета.
Спіс вуліц Клімавічаў
У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г. Клімавічы
Жыдэбай (Карагандзінская вобласць)
Жыдэбай — сяло ў Актагайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Нуркенскай сельскай акругі. Код КАТА — 353655400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 65 чалавек (37 мужчын і 28 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 57 чалавек (37 мужчын і 20 жанчын).
Станіслаў Радзівіл
Імя Станіслаў мела некалькі прадстаўнікоў роду Радзівілаў.
Вока
Вока — сэнсорны орган чалавека, пазваночных жывёл і многіх беспазваночных (членістаногія, галаваногія малюскі), які здольны ўспрымаць электрамагнітнае выпраменьванне ў светлавым дыяпазоне даўжыні хваляў і забяспечвае функцыю зроку.
Будова і функцыі
Некаторыя прасцейшыя (напр., жгуцікавыя) маюць святлоадчувальную пляму — вочка; у многіх чарвей і ўсіх членістаногіх акрамя простых вочак развіваюцца парныя вочы, у многіх членістаногіх — фасетачныя вочы.
У чалавека і пазваночных вока складаецца з вочнага яблыка, перыферычнага аддзела зрокавага аналізатара, які зрокавым нервам злучаны з мозгам, з ахоўных дапаможных органаў (вокарухальныя мышцы, арбіта, павекі, у наземных пазваночных таксама слёзны апарат).
Галоўная частка вока — вочны яблык размешчаны ў паглыбленні чэрапа — вачніцы, ад сценак якой да яго паверхні падыходзяць вокарухальныя мышцы. Ззаду і збоку вока абаронена ад знешніх уздзеянняў касцявымі сценкамі вачніцы, а спераду — павекамі і вейкамі. Ва ўнутраным вугле вока знаходзіцца слёзная залоза. Слёзы ўвільгатняюць і дэзінфіцыруюць вочы.
Вочны яблык складаецца з трох абалонак: вонкавай, сярэдняй і ўнутранай. Вонкавая абалонка — склера — непразрыстая. Гэта шчыльнае ўтварэнне белага колеру. Спераду склера пераходзіць у празрыстую рагавіцу, у якой адбываецца найбольш моцнае праламленне светлавых прамянёў. Сярэдняя, сасудзістая, абалонка складаецца з вейкавага цела, радужкі і ўласна сасудзістай абалонкі. Апошняя змяшчае вялікую колькасць крывяносных сасудаў, якія забяспечваюць жыўленне вочнага яблыка. Пярэдні аддзел сасудзістай абалонкі — радужка, мае форму дыска з адтулінай пасярэдзіне — зрэнкай. У залежнасці ад утрымання ў ёй меланіну колер радужкі вагаецца ад блакітнага да амаль чорнага.
За зрэнкай размяшчаецца хрусталік — празрыстае, эластычнае ўтварэнне, якое мае форму дваякавыпуклай лінзы. Поласць вока ззаду хрусталіка запоўнена празрыстай жэлепадобнай масай — шклопадобным целам. Унутраная абалонка вока — сятчатка — змяшчае святлоадчувальныя клеткі — фотарэцэптары, названыя з-за іх формы колбачкамі і палачкамі. У сятчатцы налічваецца прыкладна 125 млн палачак і 6 млн колбачак. Пад уплывам святла ў фотарэцэптарах змяняецца абмен рэчываў і ўзнікае ўзбуджэнне, якое распаўсюджваецца па зрокавым нерве ў кару вялікіх паўшар’яў галаўнога мозга. Палачкі ўзбуджаюцца хутка нават слабым святлом, але не могуць успрымаць колер. Колбачкі ўзбуджаюцца больш павольна і толькі яркім святлом. Яны ўспрымаюць колер, форму і дэталі прадметаў. Большасць колбачак размешчана ў цэнтральнай частцы сятчаткі — жоўтай пляме. Яна з’яўляецца месцам найлепшага бачання. Збоку ад жоўтай плямы знаходзіцца ўчастак без святлоадчувальных рэцэптараў. Гэта месца выхаду зрокавага нерва — сляпая пляма. Па меры аддалення ад жоўтай плямы колькасць колбачак памяншаецца, а колькасць палачак узрастае.
Здольнасць адрозніваць колеры тлумачыцца трохкампанентнай тэорыяй, згодна з якой у сятчатцы вока чалавека ёсць тры тыпы колбачак (кожны з якіх змяшчае адзін з пігментаў — ёдапсін, хларалаб, эрытлаб), якія ўспрымаюць выпраменьванне з пэўнай даўжынёй хвалі. Першы тып валодае максімумам узбуджэння ў сіне-фіялетавай, другі — у чырвона-аранжавай, трэці — у жоўта-зялёнай вобласці спектра святла. Пры змешванні трох колераў (зялёнага, чырвонага і сіняга) у воку падыспытнага ў розных камбінацыях можна атрымаць усе астатнія колеры, у тым ліку і белы.
Паўлавічы (Бярозаўскі раён)
Па́ўлавічы (, Павловичи) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Малецкага сельсавета. Размешчана за 23,5 км ад Бярозы, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская.
Пад уладай Расійскай імперыі
Пасля Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай з 1795 года ў складзе Расійскай імперыі, падаравана Кацярынай II нашчадкам генерала-фельдмаршала графа П. А. Румянцава-Задунайскага. У 1864 годзе вёска ў Малецкай воласці Пружанскага павета Гродзенскай губерні. У 1890 годзе побач з вёскай фальварак Паўловічы, які ўваходзіў у маёнтак Габрыелін і належаў памешчыку Аляксею Бажанаву. Паводле перапісу 1897 года дзейнічалі хлебазапасны магазін і ветраны млын; фальварак знаходзіўся ва ўладанні Бажанавай; былая карчма (у яе ж уладанні).
Найноўшы час
З 1915 года акупіравана германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы. У ліпені 1920 устаноўлена савецкая ўлада.
З 1921 года ў складзе Польшчы, у 1924 годзе вёска ў Малевіцкай гміне Пружанскага павета Палескага ваяводства.
Планіроўка
Планіровачна складаецца з прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўночнага захаду на ўсход (з выхадам да чыгуначнага паўстанка Паўлавічы), да якой пад вострым вуглом прымыкае другая вуліца, арыентаваная з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход.
Вядомыя асобы
У Паўлавічах нарадзіўся дзед па бацькавай лініі Андрэя Макарэвіча — вясковы настаўнік Рыгор Андрэевіч Макарэвіч (1886—1947).
Купы
Ку́пы (, Купы) — пасёлак у Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Паплаўскага сельсавета.
Да 21 снежня 2007 года пасёлак уваходзіў у склад Ляжынскага сельсавета.
Вісентэ Алейксандрэ
Вісентэ Алейксандрэ-і-Мерло (Vicente Pablo Marcelino Cirilo Aleixandre y Merlo,  — ) —іспанскі паэт, прадстаўнік «пакалення 27 года». Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1977) «За выбітную паэтычную творчасць, якая адлюстроўвае становішча чалавека ў космасе і сучасным грамадстве і ў той жа час уяўляе сабой велічнае сведчанне адраджэння традыцый іспанскай паэзіі ў перыяд паміж сусветнымі войнамі».
Асобныя вершы пераклаў на беларускую мову Макс Шчур.
Малейшэй (Ігналінскі раён)
Мале́йшэй (Maleišiai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Лінкмяніса. Насельніцтва 8 чал. (2001 г.).
Капрауна
Насельніцтва складае 124 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 12 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 12070. Тэлефонны код — 0174.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Антоній Вялікі.
Леніна (Паўладарская вобласць)
Леніна — сяло ў Іртышскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Ленінскай сельскай акругі. Код КАТА — 554655100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 826 чалавек (399 мужчын і 427 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 568 чалавек (286 мужчын і 282 жанчыны).
Вымушанае выпрамяненне
Вы́мушанае выпрамяне́нне — вылучэнне электрамагнітных хваль квантавымі сістэмамі (напрыклад, атамамі), якое ўзнікае пад уздзеяннем знешняга выпрамянення і мае аднолькавыя з ім частату, фазу, палярызацыю і напрамак распаўсюджвання.
Паняцце вымушанага выпрамянення ўведзена з агульных тэрмадынамічных меркаванняў А. Эйнштэйнам (1917) для сістэмы многіх часціц.
Вымушанае выпрамяненне актыўнага асяроддзя выкарыстоўваецца для ўзмацнення і генерацыі электрамагнітных хваль (гл. квантавы ўзмацняльнік, квантавы генератар).
Поўная магутнасць вымушанага выпрамянення пры ўзаемадзеянні актыўнага асяроддзя са знешнім электрамагнітным выпрамяненнем выражаецца формулай дзе
ε=E−E
— энергія выпрамененага (паглынутага) фатона;
E
і
ω
— імавернасць выпрамянення (паглынання);
N
— заселенасць больш высокага і больш нізкага узроўняў. Актыўнае асяроддзе мае інверсную заселенасць узроўняў
N>N
P>0
N<N
, і таму сістэма паглынае знешняе выпрамяненне (
P<0
).
Расійска-беларускі нафтавы канфлікт (2020)
Перадгісторыя
30 і 31 снежня 2019 г. прэзідэнты абодвух краін, А. Лукашэнка і У. Пуцін, вялі перамовы пра пастаўкі нафты ў 2020 г., але не дамовіліся. 31 снежня А. Лукашэнка даручыў завозіць нафту з партоў Балтыйскага мора і задзейнічаць альтэрнатыўныя пастаўкі па магістральным нафраправодзе «Дружба». У 2019 г. Беларусь купляла нафту за 83% сусветнага кошту. Сёлета ён вырасце з прычыны чарговага памяншэння расійскіх мытаў на нафтапрадукты, на перапродажы якіх зарабляў афіцыйны Мінск. Як удакладніла эканамічны аглядальнік Т. Манёнак, «спрэчка ідзе аб прэміі для расійскіх кампаній памерам блізу $10 за тону». Аднак гэтая прэмія была ўсталявана ў 2011 г., калі кошт барэля быў ледзь не ўдвая большы за $64, і Беларусь столькі зарабляў на безмытавых пастаўках, што мог дазволіць дакінуць расійскім кампаніям такую прэмію.
У сваю чаргу, Расія, дагэтуль не кампенсавала Беларусі страты за пастаўкі бруднай нафты ў красавіку 2019 г. Не ўзгаднілі кампенсацыю за расійскі падатковы манеўр. У бюджэт-2020 Беларусі закладзены страты ў памеры 951 млн. рублёў.
Роля нафты ў эканоміцы Беларусі
Па меркаванні экспертаў, Беларусі на ўласныя патрэбы трэба каля 7—8 млн т нафты на год.
У 2020 г. Беларусь планавала перапрацаваць 24 млн т нафты. На перапрацоўцы нафты і далейшым продажы нафтапрадуктаў (галоўным чынам у краіны ЕС) Беларусь зарабляла, напрыклад, у 2018 г. 12,8 млрд долараў ЗША, набыўшы нафты на 6,8 млрд долараў ЗША. Паводле справаздачы Міністэрства фінансаў Беларусі, нафтавыя пастаўкі ў 2018 г. склалі 10% даходаў бюджэта Беларусі.
Як вынік праблем, звязаных у першую чаргу з нафтахіміяй, у студзені 2020 года ВУП Беларусі знізіўся на 1,9 % у параўнанні са студзенем 2019 года.
Храналогія
У пачатку снежня 2019 г. віцэ-міністр энергетыкі Казахстана Асет Магауаў паведаміў, што беларускі бок заявіў пра гатоўнасць імпартаваць каля 3,2—3,5 млн т нафты і цёмных нафтапрадуктаў у год, і паказаў, што адпаведнае двухбаковае пагадненне паміж Беларуссю і Казахстанам можа быць падпісана ўжо ў пачатку 2020 г.
1 студзеня 2020 г. Расія спыніла пастаўкі нафты ў Беларусь, але расійская нафта працягвала паступаць транзітам праз Беларусь у краіны Еўропы. У выніку, нафтаперапрацоўчыя прадпрыемства Беларусі вымушаны былі працаваць на рэштках, якія засталіся з 2019 г.
3 студзеня Прадстаўніца Міністэрства транспарту Латвіі І. Канцэна паведаміла, што прадпрыемствы Латвіі, у т. л. марскія порты і чыгунка, гатовыя прадставіць Беларусі паслугі перагрузкі, захавання і транспартавання нафты. У той жа дзень, кіраўнік транспартнай кампаніі LG Cargo Э. Лазаўскас, заявіў журналістам, што Літва можа прапанаваць Беларусі інфраструктуру для паставак сырой нафты ў аб'ёме да 3 млн тонаў на год.
Супрацоўнік прэс-службы «Белнафтахіму» заявіла, што «экспарт нафтапрадуктаў часова прыпынілі», каб не дапусціць дэфіцыт паліва на ўнутраным рынку.
4 студзеня прыпыненыя пастаўкі былі часткова адноўленыя нафтавымі кампаніямі групы «Сафмар» Міхаіла Гуцырыева.
10 студзеня А. Лукашэнка падпісаў указ, згодна з якім аб’ектам падаткаабкладання экалагічным падаткам прызнана транзітная транспарціроўка па тэрыторыі Беларусі нафты і нафтапрадуктаў магістральнымі трубаправодамі.
14 студзеня Беларуская нафтавая кампанія накіравала камерцыйныя прапановы аб куплі нафты ва «ўсе магчымыя краіны: і Украіна, і Польшча, і краіны Балтыі, і Казахстан, Азербайджан», заявіў сёння першы віцэ-прэм'ер Беларусі Дз. Круты. У сваю чаргу, афіцыйны прадстаўнік дзяржаўнай нафтавай кампаніі Азербайджана (SOCAR) І. Ахмедаў паведаміў, што Азербайджан гатовы пастаўляць нафту Беларусі, перамовы пра гэта былі, але пакуль што канкрэтнага рашэння няма. 22 студзеня пачаўся працэс абмеркавання варыянта пастаўкі нафты з Азербайджана пры дапамозе ўкраінскага нафтаправода Адэса—Броды. Прэзідэнт Азербайджана Ільхам Аліеў у кулуарах форума ў Давосе заявіў, што Socar можа тэхнічна ажыццяўляць пастаўкі нафты ў Беларусь праз трэйдынгавыя аперацыі.
Каб падкрэсліць сур'ёзнасць сваіх пазіцый, Беларусь абвесціла пра штомесячныя рамонтныя работы на трубаправодзе «Дружба», па якім расійская нафта плыве, між іншага, у краіны Заходняй Еўропы. На час рамонту — прапускная здольнасць зменшыцца напалову.
15 студзеня паводле слоў часовага дырэктара кампаніі Klaipedos nafta Г. Сабаляўскаса, літоўскі бок гатовы перавальваць да 3 млн тон сырой нафты з судоў. Дырэктар Клайпедскага порта па маркетынгу і агульных пытаннях А. Друнгілас казаў, што тэарэтычна нафту для Беларусі можна было б імпартаваць і праз Буцінгскі нафтатэрмінал, кантраляваны кампаніяй Orlen Lietuva, аднак гэтая кампанія з'яўляецца канкурэнтам беларускіх заводаў.
16 студзеня прайшла сустрэча беларускага віцэ-прэм'ера І. Ляшэнкі і выконваючага абавязкі віцэ-прэм'ера РФ Дзмітрыя Козака. Яны абмеркавалі «ўзаемадзеянне ў нафтавай сферы», але пра вынікі нічога не паведамілі. 17 студзеня віцэ-прэм'еры не здолелі вырашыць рознагалоссі па цане на сыравіну.
17 студзеня міністр энергетыкі Казахстана Нурлан Нагаеў на сустрэчы з намеснікам старшыні «Белнафтахіма» А. Бунаковыма абмеркавалі праект пагаднення аб супрацоўніцтве ў галіне паставак нафты.
19 студзеня міністр камунікацыяў Латвіі Т. Лінкайтс заявіў, што яго краіна мае тэхнічную магчымасць і неабходную інфраструктуру для таго, каб перапампоўваць нафту праз свае парты ў Беларусь. Аднак, як адзначыла Т. Манёнак, «гэта несур'ёзная пакуль што альтэрнатыва», бо праз чыгунку ў Беларусь можна паставіць не больш за 3 млн т нафты на год, калі патрэбы беларускіх НПЗ складаюць да 24 млн т. Пра галіны трубаправода «Дружба», якія вядуць у Літву і Латвію, і якія пустуюць 2006 і 2003 гг., адпаведна, гаворкі не ідзе
20 студзеня расійскае выданне «Коммерсантъ», спаслаўшыся на свае крыніцы, паведаміла, што Беларусь і Расія прыпынілі перамовы пра транзіт нафты. У Маскве нібыта лічаць бессэнсоўным абмяркоўваць кошт транзіту да таго часу, пакуль не будуць удакладнёныя аб'ёмы нафты. У той жа дзень беларускае прадпрыемства «Гомельтранснафта Дружба» завяршыла рамонт участкаў магістральнага нафтаправоду «Мазыр—Брэст-3». У прэс-службе ўрада Беларусі паведамілі, што бакі дасягнулі пагаднення аб падыходах і методыцы кампенсацыі за брудную нафту.
Агенцтва «Reuters» паведаміла, што Беларусь купіла партыю нарвежскай нафты Johan Sverdrup, склад якой, блізкі да складу расійскай Urals. Танкер Breiviken з 80 000 тон сыравіны павінен быў прыбыць у літоўскі порт Клайпеда 22 студзеня. Аднак, у сувязі з рэзкім пагаршэннем надвор'я, якое справакавала хвалі вышынёй да 3 метраў, рух судоў у порце быў абмежаваны. Таму, танкер увайшоў у порт Клайпеды толькі 23 студзеня. 26 студзеня першая партыя нарвежскай нафты прыбыла на Наваполацкі НПЗ.
21 студзеня А. Лукашэнка сабраў нараду па пытаннях павышэння эфектыўнасці рэалізацыі нафтапрадуктаў на экспарт, на якой заявіў аб неабходнасці пошуку альтэрнатыўных пастаўшчыкоў нафты, а таксама паставіў задачу дыверсіфікаваць пастаўкі чорнага золата: 30—40% павінна пастаўляцца з Расіі, 30% — з Балтыкі, яшчэ 30% — праз Украіну. У гэты жа дзень, прэс-служба «Белнафтахіма» паведаміла, што экспарт нафтапрадуктаў аднавіўся, бо павялічваюцца плыні нафтавай сыравіны на беларускія заводы.
22 студзеня старшыня праўлення канцэрна «Белнафтахім» А. Рыбакоў заявіў, што Беларусь мае практычна гатовыя кантракты на пастаўку нафты з альтэрнатыўных Расіі крыніц. У кулуарах Сусветнага эканамічнага форума ў Давосе, кіраўнік «Лукойла» В. Алекпераў паведаміў, што «Лукойл» не плануе нейкім чынам кампенсаваць страты Беларусі з-за падатковага манеўра ў нафтавай галіне і аднаўляць пастаўку нафты на НПЗ краіны на ільготных умовах. Аб'ёмы нафты, якія пастаўляліся раней Беларусі, былі перанакіраваны на іншыя напрамкі.
22 студзеня пасол Расіі ў Беларусі Дзмітрый Мезенцаў у інтэрвію агенцтву ТАСС выказаў думку, што дзве краіны неўзабаве могуць знайсці рашэнні па нафтагазавых пытаннях. Ён адзначыў, што «Расійскі бок гатовы кампенсаваць шкоду. Такая пазіцыя і ў гэтым выпадку паказвае прыхільнасць саюзніцкім адносінам». У той жа час, дзяржсакратар Саюзнай дзяржавы Рыгор Рапота прапанаваў выпрацаваць «нейкую такую ​​формулу цаны на энерганосьбіты, якая б насіла доўгатэрміновы характар ​​і не змушала бокі кожны раз на вельмі складаныя перамовы».
Адной з прыкмет вастрыні і ўсёй сур'ёзнасці канфлікту стала рыторыка А. Лукашэнка, які 24 студзеня, з абурэннем вяшчаў, што «кожны год перад Новым Годам нам даводзіцца стаяць на каленях і вымольваць гэтыя нафтапрадукты». Ён адзначыў, што расійскі бок дзейнічае «нахабна, беспардонна... каб нахіліць і зняважыць», і што праблема Беларусі, у гэтым пытанні, гэта манапалізм.
29 студзеня А. Лукашэнка Указам № 27 ўпаўнаважыў ўрад на правядзенне перагавораў з Казахстанам аб гандлёва-эканамічным супрацоўніцтве ў галіне паставак нафты і нафтапрадуктаў у Беларусь, а таксама па праекце пагаднення і яго падпісанне пры дасягненні дамоўленасці ў межах адобранага праекта.
У лютым расійскія нафтавыя кампаніі групы «Сафмар» паставяць 250 тыс. т нафты.
Падчас свайго візыту ў Беларусь дзяржсакратар ЗША Майк Пампеа прапанаваў Беларусі звярнуцца па нафту ў ЗША. У ходзе сустрэчы было падпісана рамачнае пагадненне пра пастаўку амерыканскай нафты (18 млн. бар.) ў Беларусь з Паўночнай Дакоты, якая можа пайсці па SWOP-схеме. Сутнасць схемы у тым, што Беларусь купляе нафту ў ЗША і вязе яе ў Польшчу. А Польшча закупляе нафту ў Расіі. «Беларуская» нафта перапрацоўваецца на заводах Польшчы, а Беларусь, у сваю чаргу, забірае і перапрацоўвае «польскую» нафту з нафтаправода «Дружба».
7 лютага ў Сочы прайшлі чарговыя перамовы па нафце з удзелам прэзідэнтаў Беларусі і Расіі, па выніках якіх было заяўлена, што Масква і Мінск працягнуць абмяркоўваць пастаўкі нафты выключна на камерцыйных умовах: «Калі казаць пра дамоўленасці аб нафце, нафтавым рынку, то расійскі бок згадзіўся, што беларускія НПЗ будуць купляць нафту па дамоўленасці з расійскімі нафтавымі кампаніямі па цэнах, якія ўстанаўліваюцца на сусветным рынку», — сказаў віцэ-прэм'ер Дз. Крутой. Старшы аналітык «Альпары» Вадзім Іосуб падкрэсліў, што «фраза аб сусветных цэнах бессэнсоўная», бо цана для ўсяго свету ўключае экспартнае мыта, якое Беларусь не плаціць. Але ўжо 10 лютага віцэ-прэм'ер Дз. Крутой патлумачыў, што ў «сусветную цану» уваходзяць: цана паміж кампаніямі — чыстая, без прэміі, і тое мыта, якое ёсць ва ўмовах расійскага падатковага манеўру на сённяшні дзень. Сумарна — гэта мінус 17% да той каціроўкі, якую мы бачым на нафце Brent.
12 лютага кіраўнік расійскай кампаніі Аляксандр Дзюкаў па выніках сустрэчы прадстаўнікоў нафтавых кампаній з міністрам энергетыкі Расіі Аляксандрам Новакам паведаміў, што «Газпром нафта» гатовыя абмяркоўваць з Беларуссю розныя схемы паставак нафты. Ён адзначыў, што кампанія гатовая абмеркаваць і давальніцкую схему паставак.
17 лютага даччыная кампанія «Беларуснафты» — кампанія «Янгпур», якая вядзе здабычу нафты ў Ямала-Ненецкай аўтаномнай акрузе Расіі, пераарыентавала пастаўкі нафтавай сыравіны на Беларусь.
18 лютага прайшла сутрэча Аляксандра Лукашэнка з галоўным выканаўчым дырэктарам, старшынёй праўлення НК «Раснафта» Ігарам Сечыным. Вынікі сустрэчы пакуль невядомы.
19 лютага прэс-сакратар канцэрна «Белнафтахім» Аляксандр Цішчанка паведаміў, што канцэрн працягвае перамовы з польскім бокам аб магчымасці запуску ў рэверс беларускага ўчастка магістральнага нафтаправода «Дружба» для забеспячэння альтэрнатыўных Расіі паставак нафты ў Беларусь.
Выкарыстаўшы сітуацыю з падзеннем сусветных цэн на нафту, беларускія перапрацоўшчыкі аднавілі запасы сыравіны да красавіка 2020 года. Таксама Масква згадзілася дэ-факта пастаўляць нафту без прэміі.
NGC 4626
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Каменная куніца ў Беларусі
Каменная куніца для Беларусі — абарыгенны від сысуноў, прадстаўнік сямейства.
Сучасная папуляцыя
Сустракаецца значна радзей лясной куніцы і не ва ўсіх раёнах Беларусі. Беладушка звычайная ў паўднёвай і цэнтральнай Беларусі, радзей у паўночнай яе частцы. У цяперашні час назіраецца павольнае пашырэнне паўночнай мяжы яе арэалу (на ўсход і поўнач), які раней захоплівала толькі паўднёвую частку Беларусі.
У цэнтральнай і паўночнай частках Беларусі гэты від куніцавых насяляе выключна ў паселішчах чалавека і іх наваколлях.
Найбольш высокая колькасць звярка ў цяперашні час прыпадае на раёны, якія выйшлі ў зону адсялення з месцаў, падвергнутых радыёактыўнаму забруджванню ў выніку аварыі на ЧАЭС.
Колькасць каменных куніц, якія жылі ў паляўнічых угоддзях Беларусі на 2013 год, складала 7 180 асобін.
Утрыманне ў няволі
Каменныя куніцы жывуць у Гродзенскім і Мінскім заапарках, у Магілёўскім заасадзе.
Біялогія
У Беларусі, як і ў іншых сумешчаных частках арэалаў, харчаванне каменнай куніцы амаль не вывучана. Сілкуецца беладушка пераважна пладамі, а таксама грызунамі, дробнымі звяркамі, рознымі птушкамі і іх яйкамі. З кармоў жывёльнага паходжання аснову складаюць дробныя грызуны, у асноўным луга-палявога і сінантропнага комплексу, з птушак — вераб’інападобныя. Пры недахопе корму есць зайчанят першых дзён жыцця, больш-менш буйных насякомых, падаль, трупы дробных жывёлаў, паўзуноў. Такі ж рацыён каменнай куніцы паказваецца на падставе матэрыялаў з зоны адсялення пасля аварыі на ЧАЭС.
Анатоль Анатолевіч Капскі
Анатоль Капскі (, в. Дуброва, Чэрвеньскі раён, Мінская вобласць —, Мінск) — беларускі бізнесмен, кіраўнік футбольнага клуба БАТЭ (Барысаў).
Біяграфія
Нарадзіўся 19 лютага 1966 года ў вёсцы Дуброва Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці. Бацька Анатоль Нікіфаравіч быў аграномам, а маці Соф’я Захараўна — цялятніцай. У першы клас пайшоў у дуброўскую пачатковую школу. Неўзабаве сям’я пераехала ў вёску Дзямідаўка каля Барысава. Пачынаючы з чацвёртага класа хадзіў у барысаўскую школу № 1.
Закончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі (цяпер БДЭУ) па спецыяльнасці «эканаміст» (1987) і Акадэмію кіравання (2007).
У 1987—1990 гадах — старэйшы эканаміст па фінансавай працы на 140-м рамонтным заводзе, у 1990—1996 гадах — намеснік дырэктара прадпрыемства «Полымя», у 1996—2000 гадах — генеральны дырэктар ТАА «Сталкер». У 1996 годзе стаў прэзідэнтам футбольнага клуба БАТЭ. За дапамогу ў будаўніцтве царквы ў Барысаве атрымаў царкоўны ордэн «Святога благавернага князя маскоўскага Данііла Маскоўскага» ад імя патрыярха Алексія II
У 2001—2005 гадах — намеснік дырэктара, а з 2005 года — дырэктар завода БАТЭ. З 2011 года — дырэктар холдынга «Аўтакампаненты». Падчас перадвыбарчай прэзідэнцкай кампаніі 2010 года адкрыта падтрымліваў дзеючага беларускага кіраўніка Аляксандра Лукашэнку, быў яго даверанай асобай бо «так падказвала сумленне»
Памёр 22 верасня 2018 года ў Мінску. Пахаваны на могілках у вёсцы Дзямідаўка Барысаўскага раёна. У верасні 2019 года на ягонай магіле быў адкрыты помнік у выглядзе «Барысаў-Арэны», створаны скульптарам Мікалаем Капшаем.
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2000
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2000 (10-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Вышэйшай лізе) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд 2000 года.
Чэмпіёнскі тытул заваяваў клуб «Славія» з Мазыра (другі тытул у гісторыі).
Турнірная табліца
Заўвагі. 1. Пры роўнай колькасці ачкоў «Дняпро-Трансмаш» змешчаны ў турнірнай табліцы вышэй за «Тарпеда-МАЗ», а «Тарпеда-Кадзіна» вышэй за «Камунальнік» дзякуючы большай колькасці перамог.
Ратума
Востраў Рату́ма (фідж.: Rotuma) — востраў, залежная тэрыторыя Фіджы на поўдні Ціхага акіяна. Агульная плошча — 46 км². Насельніцтва — 2002 чал. (2007 г.), пераважна ратумцы.
Геаграфія
Востраў Ратума месціцца ў паўднёвай частцы Ціхага акіяна ў 642 км на паўночны захад ад Сувы, сталіцы Фіджы. Даўжыня з захаду на ўсход — 14,48 км. Найбольшая шырыня — 4,59 км. На захадзе вылучаецца невялікі паўвостраў, злучаны кароткім перасмыкам каля 230 м у шырыню.
Востраў мае вулканічнае паходжанне, уяўляе сабою шчытавы вулкан. Суша сфарміравана базальтамі. Пейзаж пагорысты з шматлікімі невысокімі конусамі. Найвышэйшы пункт — 256 м. Узбярэжжа не абаронена рыфам, амываецца высокімі хвалямі.
Гісторыя
Востраў Ратума быў населены каля VI — VII стст. н. э. Археолагі лічаць, што першыя пасяленцы былі блізкімі па культуры да палінезійцаў. Каля X ст. н. э. пачаліся сталыя кантакты з Фіджы. Знойдзены рэшткі керамікі, відавочна фіджыйскага паходжання. Ратумцы лічаць сябе нашчадкамі выхадцаў з палінезійскага вострава Саваі, аднак размаўляюць на меланезійскай мове, блізкай да фіджыйскай. Да прыбыцця еўрапейцаў у іх склалася грамадства з ясна акрэсленай сацыяльнай няроўнасцю на чале вярхоўных правадыроў.
Востраў быў адкрыты ў 1791 г. брытанскай экспедыцыяй, пасланай на пошук мяцежнікаў з карабля «Баўнці». У сярэдзіне XIX ст. на Ратума ўмацаваліся брытанская пратэстанцкая і французская каталіцкая місіі. Місіянеры здолелі прыцягнуць да сябе значную частку насельніцтва і паменшыць уплыў правадыроў. Аднак у выніку суперніцтва дзвюх місій на востраве ўспыхвалі рэлігійныя войны, якія цягнуліся да 1878 г. Рада правадыроў звярнулася з запытам да каралевы Вікторыі забяспечыць бяспеку іх радзімы. 13 мая 1881 г. Ратума быў далучаны да каланіяльных валоданняў Вялікабрытаніі і кіраваўся як частка брытанскай калоніі Фіджы. Дзень уключэння вострава ў склад брытанскіх тэрыторый да нашых дзён з’яўляецца святам — днём Ратума.
У 1970 г., калі Фіджы дасягнулі незалежнасці, Ратума быў далучаны да гэтай дзяржавы ў якасці залежнай тэрыторыі. У 1987 г., калі на Фіджы адбыўся ваенны пераварот, частка насельніцтва выступіла за абвяшчэнне незалежнай Рэспублікі Ратума. Аднак канфлікт не перарос у ваенныя сутыкненні. Пасля 1998 г. Ратума фактычна з’яўляецц цалкам інтэграванай часткай Рэспублікі Астравоў Фіджы.
Кіраванне
Ратума мае статус залежнай тэрыторыі ў складзе Фіджы. Падзяляецца на 7 аўтаномных акруг, кожная з якіх кіруецца радай. Таксама існуе агульная рада вострава. Яна выконвае функцыі мясцовага ўрада з вельмі абмежаванымі паўнамоцтвамі. У склад агульнай астраўной рады ўваходзяць правадыры буйных родаў, а таксама прызначаныя чыноўнікі. З 1998 г. дарослае насельніцтва Ратума складае асобную выбарчую акругу ў ніжэйшую палату парламента Фіджы. Акрамя таго, ратумцы маюць магчымасць ўдзельнічаць у выбарах як прадстаўнікі іншых выбарчых акруг. 1 прадстаўнік агульнай рады вострава з’яўляецца чальцом вышэйшай палаты парламента Фіджы.
Эканоміка
Востраў Ратума з’яўляецца буйным пастаўшчыком копры. Вытворцы копры аб’яднаны ў кааператыў, які займаецца закупамі і рэалізацыяй, забяспечвае ўгнаеннямі і іншымі неабходнымі для вытворчасці таварамі. Развіваецца камерцыйнае рыбалоўства. Большая частка насельніцтва так або інакш займаецца сельскай гаспадаркай. Пры гэтым з 1980-ых гг. існуе моцная залежнасць астравіцян ад імпарту такіх харчовых прадуктаў, як рыс, мяса, малако і інш. Праца адміністрацыйных структур фактычна фінансуецца ўрадам Фіджы. Многія ратумцы шукаюць працу за межамі вострава. На Ратума дзейнічаюць порт і аэрапорт. Улады імкнуцца развіваць турызм.
Лугавое (Іртышскі раён)
Лугавое — сяло ў Іртышскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр сельскай акругі Лугаўская. Код КАТА — 554657100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1022 чалавекі (499 мужчын і 523 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 413 чалавек (212 мужчын і 201 жанчына).
Каратал (Карагандзінская вобласць)
Каратал — сяло ў Актагайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Нуркенскай сельскай акругі. Код КАТА — 353655500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 174 чалавекі (84 мужчыны і 90 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 120 чалавек (60 мужчын і 60 жанчын).
Пасталова (Бярозаўскі раён)
Пастало́ва (, Постолово) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Малецкага сельсавета. Размешчана за 18 км ад Бярозы, за 17 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская.
Гісторыя
У 1563 годзе ў Кобрынскай эканоміі, у абшары двара Блудзенскага і войтаўства Малецкага, працаваў каралеўскі вадзяны млын. Паводле перапісу 1897 года ў Равяціцкай воласці Пружанскага павета Гродзенскай губерні, дзейнічаў хлебазапасны магазін.
Найноўшы час
У 1905 годзе — в. Пастолава. З 1915 года акупіравана германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы. У ліпені 1920 устаноўлена савецкая ўлада. З 1921 года — у складзе Польшчы. У 1924 годзе вёска ў Равяціцкай гміне Пружанскага павета Палескага ваяводства. З 1932 года ў Малецкай гміне.
З 1939 года ў БССР. З 12 кастрычніка 1940 года вёска ў Малецкім сельсавеце Пружанскага раёна. У 1941—1944 гг. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На фронце ў Вялікую Айчынную вайну загінулі 15 воінаў-землякоў. З 14 красавіка 1960 года ў Бярозаўскім раёне. Паводле перапісу 1970 года ў саўгасе «Прагрэс».
Планіроўка
Планіровачна складаецца з двухбакова забудаванай вуліцы, арыентаванай з захаду на ўсход, якую ў заходняй частцы перасякае аўтадарога, ва ўсходняй да яе прымыкае завулак.
Зверава (горад)
Зверава (Зверево) — горад (з 1989 года) у Расіі, у складзе Растоўскай вобласці. Насельніцтва 24,6 тыс. чалавек (2005). За 140 км ад Растова-на-Доне, за 21 км ад Гукава. Здабыча каменнага вугля.
Гісторыя
Горад вырас з шахцёрскага пасёлка, які ўзнік у пачатку XX стагоддзе вакол станцыі Зверава, якая ў сваю чаргу атрымала сваю назву ад хутара Зверава, які ўзнік ў 1819 годзе.
У 1929 годзе Зверава атрымаў статус рабочага пасёлка. На момант утварэння Растоўскай вобласці з'яўляўся цэнтрам аднайменнага раёна, які быў скасаваны ў 1963 годзе, адначасова рабочы пасёлак Зверава быў перададзены ў падпарадкаванне Гукаўскага гарсавета.
У 1989 годзе атрымаў статус горада абласнога падпарадкавання.
Каральё
Каральё (Caraglio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 6610 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 161 чал./км². Займае плошчу 41 км². Паштовы індэкс — 12023. Тэлефонны код — 0171.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Maria Assunta.
Каменка (аграгарадок, Шчучынскі раён)
Ка́менка — аграгарадок у Беларусі, цэнтр сельсавета Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Насельніцтва 649 чал. (2001). Знаходзіцца за 16 км на захад ад Шчучына, за 19 км ад чыгуначнай станцыі Скідзель; на поўдзень ад шашы Скідзель — Шчучын.
Гісторыя
Упершыню Каменка згадваецца ў другой пал. XVI ст. як маёнтак на мяжы Гарадзенскага і Лідскага паветаў. У 1580 К. Кладзінскі збудаваў тут драўляны касцёл, у 1599 П. Нонхарт заснаваў мястэчка.
У XVIII ст. Каменка знаходзілася ва ўладанні Тызенгаўзаў. У часы Вялікай Паўночнай вайны (1700—1721) у мястэчку ў 1706 на працягу 2 тыдняў размяшчалася стаўка караля Швецыі Карла XII. Станам на 1737 тут было 47 двароў.
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Каменка апынулася ў складзе Расійскай імперыі, дзе зрабілася цэнтрам воласці Гродзенскага павета Гродзенскай губерні. Станам на 1848 тут было 24 двары, на 1885 існавалі валасная ўправа, касцёл, 2 яўрэйскія малітоўныя дамы, 3 крамы, кірмаш. Побач з мястэчкам знаходзіўся аднайменны маёнтак, у якім працавалі вінакурня, вадзяны і конны млыны. Паводле вынікаў перапісу (1897) у мястэчку 74 двары, народнае вучылішча, касцёл, 2 яўрэйскія малітоўныя дамы, 8 крамаў, карчма, рэгулярна праводзіліся 8 кірмашоў. У 1908 у народнай вучылішча 70 вучняў, 1 выкладчык. У Першую сусветную вайну з 1915 Каменку займалі нямецкія войскі. У 1919—1920 мястэчка знаходзілася пад уладай бальшавікоў, польскага войска.
У 1939 Каменка ўвайшла ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 зрабілася цэнтрам сельсавета Шчучынскага раёна. Статус паселішча панізілі да вёскі. Станам на 1940 у вёсцы было 134 двары, пачатковая школа, маторны млын, фельчарскі і ветэрынарны пункты; у асадзе — 25 двароў. На 1971 у Каменцы 180 двароў, на 1997 — 261, на 1 студзеня 2001 — 245.
Інфраструктура
У Каменцы працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, бальніца, доі культуры, бібліятэка, пошта.
Тадэвуш Гавін
Тадэвуш Гавін (нар., Ласосна каля Гродна) — публіцыст і польскі грамадскі дзеяч на Беларусі, адзін з заснавальнікаў і першы старшыня Саюза палякаў на Беларусі (1990—2000). Цяперака ганаровы старшыня СПБ і дзеяч дэмакратычнай апазіцыі на Беларусі.
Біяграфія
У 1972 скончыў Вышэйшую школу войскаў сувязі ў Арле. Праз дзесяць год — выпускнік Вайсковай акадэміі сувязі ў Ленінградзе. Першапачаткова служыў у пагранічных войсках на Далёкім Усходзе, з 1987 па 1991 выконваў абавязкі начальніка аддзела сувязі савецкай пагранічнай часткі ў Гродне. Выйшаў у адстаўку ў званні падпалкоўнікa.