cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Абарона Брэста
Ход падзей
Значныя страты ў жывой сіле і тэхніцы ворагу нанеслі воіны 62-га Брэсцкага ўмацаванага раёна. Але намнога большыя сілы вермахта, абыходзячы крэпасць з поўначы і поўдня, да 7 гадзіны раніцы ўвайшлі ў горад.
Каля Кобрынскага моста націск вермахта стрымлівалі пагранічнікі, воіны розных часцей і жыхары горада. Абарону Брэсцкага абласнога ваенкамата да вечара вялі каля 80 камандзіраў і байцоў абласнога, гарадскога, раённага ваенкаматаў, партыйныя і камсамольскія работнікі пад кіраўніцтвам абласногап ваеннага камісара М. Я. Стафеева. Да 9 гадз вермахт замкнуў кальцо акружэння крэпасці, да 12 гадз на усход ад Брэста быў створаны актыўны фронт абароны, у якім удзельнічалі сабраныя з розных часцей атрады пад камандаваннем намесніка камандзіра 6-й стралковай дывізіі палкоўнік Ф. А. Асташэнкі і камандзіра 42-й стралковай дывізіі генерал-маёр І. С. Лазарэнкі.
Сілы 6-й і 42-й стралковых дывізій па загаду камандзіра 28-га стралковага корпуса спрабавалі пры падтрымцы танкаў перайсці ў контрнаступленне і авалодаць Брэстам з паўночнага ўсходу. Ажыццявіць гэты манеўр не ўдалося. Адыход ад Брэста прыкрываў зводны атрад на чале з камандзірам 333-га стралковага палка палкоўнікам Дз. М. Мацвеевым. Да канца дня танкавыя злучэнні вермахта прасунуліся на усход на 50—60 км. Раніцай 23 чэрвеня 30-я (палкоўнік С. I. Багданаў) і 22-я танкавая дывізіі 14-га механізаванага корпуса (генерал-маёр С. I. Аборын) і часці 28-га стралковага корпуса ажыццявілі спробу контрнаступлення на Брэст. На шэрагу ўчасткаў вораг быў адкінуты на некалькі кіламетраў. На рубяжы Камянец—Жабінка—Вялікія Радванічы разгарнулася жорсткая сустрэчная бітва. Пад націскам намнога большых сіл вермахта савецкія падраздзяленні вымушаны былі з баямі адступіць, аднак у тыле ворага засталіся ачагі абароны. Больш за месяц абараняліся воіны ў крэпасці. 3 22 да 29 чэрвеня пагранічнікі, работнікі міліцыі і НКУС, чыгуначнікі і пасажыры пад кіраўніцтвам начальніка лінейнага аддзялення міліцыі А. Я. Вараб’ёва, старшыны П. П. Баснева і лейтэнанта М. Шымчанкі абаранялі Брэсцкі вакзал. Ноччу 29 чэрвеня апошнія абаронцы вакзала вырваліся з затопленых падвалаў і пайшлі ў лясы.
6-я стралковая дывізія ўступіла ў бой ўжо ў 4:00, панесла вялікія страты і разрознена адступіла на ўсход, Да канца дня дывізія была разбіта на некалькі груп: асноўныя сілы з кіраўніцтвам дывізіі ў раён Федзькавіч, другая група, якая складалась з частак 125-га стралковага палка і 111-га сапёрнай батальёна — на поўнач ад Жабінкі, трэцяя група ў складзе 84-га стралковага палка і 204-га гаўбічнага артылерыйскага палка ў раён Радваніч.
Буда-Кашалёўскі раён
Бу́да-Кашалё́ўскі раё́н — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Гомельскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — горад Буда-Кашалёва.
Геаграфія
Плошча раёна складае 1600 км² (12-е месца). На паўночным захадзе раён мяжуе з Рагачоўскім раёнам, на паўночным усходзе — з Чачэрскім, на захадзе — з Жлобінскім (часткова мяжа праходзіць па Дняпры), на поўдні — з Рэчыцкім і Гомельскім, на ўсходзе — Веткаўскім раёнам.
Асноўныя рэкі — Дняпро і Уза. На тэрыторыі раёна знаходзіцца Буда-Кашалёўскі біялагічны заказнік. Борхаўская лясная дача.
Гісторыя
Да 1861 года вёска Буда ўваходзіла ў склад Кашалёўскай воласці Рагачоўскага павета.
Буда-Кашалёўскі раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Буда-Кашалёва. 20 жніўня 1924 года падзелены на 12 сельсаветаў: Буда-Кашалёўскі, Буда-Люшаўскі, Гаўлеўскі, Губіцкі, Дуравіцкі, Забалоцкі, Кашалёўскі, Ліпініцкі, Любавінскі, Недайскі, Патапаўскі, Рагінскі. 21 жніўня 1925 года Гаўлеўскі сельсавет перайменаваны ў Забабскі. З 27 кастрычніка 1927 года раён у складзе Гомельскай акругі. Пасля скасавання акруговага падзелу раён 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 5 красавіка 1936 года да раёна далучаны Прыбарскі сельсавет Рагачоўскага раёна. З 20 лютага 1938 года раён у складзе Гомельскай вобласці. 27 верасня 1938 года Буда-Кашалёва атрымала статус гарадскога пасёлка, Буда-Кашалёўскі сельсавет скасаваны. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Забалоцкі, Любавінскі сельсаветы, утвораны Марозавіцкі сельсавет. 29 лістапада 1961 года скасаваны Забабскі сельсавет. 17 красавіка 1962 года да раёна далучаны гарадскі пасёлак Уваравічы, Акцябрскі, Блюдніцкі, Бярвёнаўскі, Глазаўскі, Гусявіцкі, Івольскі, Калінінскі, Крыўскі, Ліпскі, Смычкоўскі, Чабатовіцкі сельсаветы скасаванага Уваравіцкага раёна, 25 снежня 1962 года — гарадскі пасёлак Чачэрск, Бяляеўскі, Залескі, Захарпольскі, Ленінскі, Меркулавіцкі, Наўхавіцкі, Нісімкавіцкі, Палескі, Роўкавіцкі, Рудня-Барталамееўскі, Халоцкі сельсаветы скасаванага Чачэрскага раёна. 6 студзеня 1965 года гарадскі пасёлак Чачэрск, Бяляеўскі, Залескі, Захарпольскі, Меркулавіцкі, Наўхавіцкі, Нісімкавіцкі, Палескі, Роўкавіцкі, Рудня-Барталамееўскі, Халоцкі сельсаветы перададзены ў склад адноўленага Чачэрскага раёна. 18 студзеня 1965 года Ленінскі сельсавет перададзены Чачэрскаму раёну, утвораны Забалоцкі сельсавет, скасаваны Смычкоўскі сельсавет. 8 снежня 1966 года Ліпскі сельсавет перайменаваны ў Шырокаўскі. 31 снежня 1971 года Буда-Кашалёва атрымала статус горада раённага падпарадкавання. 28 чэрвеня 1973 года Блюдніцкі сельсавет перайменаваны ў Камунараўскі, Прыбарскі — у Мікалаеўскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна 1 горад (Буда-Кашалёва), 1 гарадскі пасёлак (Уваравічы), 21 сельсавет, 291 населены пункт. 17 снежня 1990 года Калінінскі сельсавет перайменаваны ва Узоўскі. 20 кастрычніка 1995 года Буда-Кашалёўскі раён і горад Буда-Кашалёва аб’яднаны ў адну адміністрацыйную адзінку. 5 жніўня 1996 года Недайскі сельсавет перайменаваны ў Старабудскі. 20 верасня 2002 года скасаваны Бярвёнаўскі і Забалоцкі сельсаветы. 1 снежня 2009 года скасаваны Буда-Люшаўскі, Глазаўскі, Дуравіцкі, Івольскі і Старабудскі сельсаветы. 12 лістапада 2013 года Уваравіцкі пассавет рэарганізаваны ва Уваравіцкі сельсавет.
Дэмаграфія
Насельніцтва раёна — 43,1 тыс. чалавек (10-е месца), у тым ліку ў гарадскіх умовах пражываюць 12,3 тыс. чалавек. Усяго ў раёне 244 населеных пункта, у тым ліку горад Буда-Кашалёва, гарадскі пасёлак Уваравічы, 19 сельсаветаў і 1 пасялковы савет.
Славутасці
Каля 200 салдат і афіцэраў, загінулых у баях за вызваленне Буда-Кашалёўскага раёна, пахаваны ў брацкай магіле ў цэнтры раённага горада. У апошні час усе магілкі і брацкая магіла стала мемарыяльным комплексам. Тут адбываюцца ўсе раённыя патрыятычныя мерапрыемствы.
Мі
Мі (mi) (у музычнай тэорыі) — мнеманічнае пазначэнне трэцяй ступені гукараду. Аналагічна пазначэнню «Е».
Частата гуку у першай актаве — 329,6 Герц.
Краснавішарск
Краснавішарск (Красновишерск) — горад (з 1942 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Краснавішарскага раёна Пермскага краю. Насельніцтва 17,4 тыс. чалавек (2008). Заснаваны ў 1894 годзе.
Горад размешчаны ў крайняй заходняй частцы раёна, на левым беразе ракі Вішэры, за 524 км ад Пермі. Краснавішарск, самы паўночны горад вобласці, вырас на месцы пасёлка Віжіха, дзе ў 1894—1897 гадах руска-французскім АТ быў пабудаваны металургічны завод.
Да галін вытворчай спецыялізацыі горада адносяцца прадпрыемствы лясной, цэлюлозна-папяровай і дрэваапрацоўчай прамысловасці, каляровай металургіі.
Палапы
Палапы (Пола́пи, Połapy) — вёска ў Любамльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Рывнэнскай вясковай абшчыны.
M3 (аб’ект Месье)
M3 (каталог Месье) — шаравое скопішча ў сузор'і Гончых Псоў.
Спішскі Град
Спішскі замак (Spišský hrad) — замак ва ўсходняй Славакіі і адзін з найбуйнейшых замкаў у Цэнтральнай Еўропе, які размяшчаецца па-над горадам Спішске-Подграддзе ў рэгіёне, вядомым пад назвай Спіш. Замак быў уключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў 1993 годзе (разам з навакольнымі тэрыторыямі Спішскага Падградзя і Спішскай капітулы і сабору Св. Марціна).
Адоніс палымяны
Адо́ніс палымяны, жаўтацвет палымяны (Adonis flammea) — від кветкавых раслін з роду сямейства.
Распаўсюджанне і экалогія
Расліна распаўсюджана ва ўмераных зонах Азіі і на тэрыторыі Еўропы. Расце на сухіх лугах, у стэпах, на камяністых россыпах і скалах, аблогах, пустках, агародах, каля дарог. Святлолюбівая расліна, мезафіт і мезатроф.
Цвіце ў чэрвені—ліпені. Плады паспяваюць у жніўні.
Гаспадарчае значэнне
Лекавая і дэкаратыўная расліна. Ядавітая.
Рыўнэ (Любамльскі раён)
Рыўнэ (Рі́вне, Równo) — вёска ў Любамльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Рывнэнскай вясковай абшчыны.
IC 3587
IC 3587 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Дубішча (Баранавіцкі раён)
Ду́бішча (, Дубище) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Жамчужненскага сельсавета. Размешчана за 15 км на захад ад Баранавічаў, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Палонка на лініі Баранавічы — Ваўкавыск.
Гісторыя
У 1909 годзе хутар у Навамышскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні.
З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, засценак у Навамышскай гміне Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 9 ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі.
Да 1985 года ўваходзіла ў склад Палонкаўскага сельсавета.
Вітарына да Фельтрэ
Вітарына да Фельтрэ (Vittorino da Feltre) (1373 ці 1378 — ) — італьянскі педагог-гуманіст эпохі Адраджэння.
У 1423 годзе арганізаваў пры двары герцага Мантуанскага школу, у якой вучыліся дзеці герцага і яго набліжаных, а таксама дзеці бедных бацькоў, якія ўтрымліваліся за кошт Вітарына да Фельтрэ. Самой назвай «Дом радасці» Вітарына да Фельтрэ падкрэсліваў адрозненне сваёй школы ад сярэднявечнай. Тут вывучаліся старажытныя мовы, рымская і грэчаская літаратура, матэматыка, у выкладанні якой ўжываліся дапаможнікі і практычныя работы. Добра было наладжана фізічнае выхаванне: дзеці займаліся верхавой яздой, плаваннем, гімнастыкай, фехтаваннем. Цялесныя пакаранні дапускаліся толькі за правіны супраць маральнасці. Школа Вітарына да Фельтрэ карысталася шырокай вядомасцю, а яго самога называлі «першым школьным настаўнікам новага тыпу».
Рагаві Смоляры
Рагаві Смоляры (Рогові́ Смоляри, Smolary Rogowe) — вёска ў Любамльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Рывнэнскай вясковай абшчыны.
Амелія Эрхарт
Амелія Мэры Эрхарт (Amelia Mary Earhart;  — знікла без вестак 2 ліпеня 1937) — амерыканская пісьменніца і піянер авіяцыі. Яна была першай жанчынай-пілотам, якая пераляцела Атлантычны акіян, за што была ўзнагароджана Крыжам лётных заслуг. Яна напісала шэраг кніг-бестселераў пра свае палёты і адыграла важную ролю ў фарміраванні «Дзевяноста Дзевяці» — арганізацыі для жанчын пілотаў.
У 1935 годзе Эрхарт пачала працаваць на факультэце авіяцыйнага аддзялення Універсітэта Перд'ю ў якасці запрошанага выкладчыка. Займаючы гэту пасаду яна імкнулася прыцягнуць больш жанчын у сферу авіяцыі і кансультаваць іх у пытаннях кар'еры. Яна таксама была сябрам Нацыянальнай Партыі Жанчын і адным з першых прыхільнікаў «Папраўкі аб Роўных Правах».
У 1937 годзе пры спробе здзейсніць кругасветны палёт на двухрухавіковым лёгкім транспартным і пасажырскім самалёце, Эрхарт знікла без вестак у цэнтральнай частцы Ціхага акіяна ў раёне вострава Хаўленд.
Наталля Пятроўна Александровіч
Наталля Пятроўна Александровіч — беларускі археазаолаг, біёлаг-сістэматык, марфолаг. Кандыдат біялагічных навук (1999 г.).
Скончыла БДУ (1974 г.). У 1976 — 1994 гг. працавала ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі малодшым навуковым супрацоўнікам аддзела археалогіі сярэднявечнага перыяду. Тэма кандыдацкай дысертацыі: «Остеологическая оценка географической и хронологической изменчивости охотничьих млекопитающих средневековой Беларуси».
Даследавала праблему жывёлагадоўлі і палявання насельніцтва сярэдневяковых гарадоў і замкаў Беларусі X — XVII стст. Склала аснову эталонай калекцыі астэалагічных рэшткаў млекакормячых з раскопак з археалагічных помнікаў Беларусі. Упершыню прымяніла кластэрны аналіз пры апрацоўцы касцявога матэрыялу, распрацавала крытэрыі і прапанавала выкарыстоўваць каэфіцыент насычанасці косткамі культурных пластоў.
Мірскі замак ва ўласнасці Святаполк-Мірскіх
Мірскі замак ва ўласнасці Святаполк-Мірскіх — гістарычны перыяд Мірскага замка, калі ім з 1891 па 1939 валодалі Святаполк-Мірскія.
Набыццё замка Мікалаем Іванавічам Святаполк-Мірскім
Непасрэднай нагодай к набыццю замка было прыняцце расійскага закона 1887 года, па якому замежныя грамадзяне валодаць землямі на тэрыторыі Расійскай Імперыі не маглі. Таму дачка Марыя Гагенлоэ-Шылінгфюрст, уладальніца замка, быўшы іншаземкай, вымушана была прадаваць сваі зямлі, у тым ліку і Мірскі замак.
Распродажы маёмасці Вітгенштэйнаў выклікалі небывалы ажыятаж сярод рускай арыстакратыі. У 1891 годзе гэтыя землі і замак купляе наказны казачы атаман Войска Данскога, герой Русска-турэцкай вайны князь Мікалай Іванавіч Святаполк-Мірскі. Маёнтак агульнай плошчай у 8993 га абышоўся князю ў вялізную суму ў 414 тысяч рублёў срэбрам. Гэта былі немалыя грошы нават для рускага генерала: князь у год атрымліваў ледзь менш 9000 рублёў срэбрам. Княжай сям'і для гэтага здабытка прыйшлося закласці ў зямельныя банкі амаль усю сваю нерухомасць у Наўгародскай і Падольскай губернях.
Як відаць, князя прыцягнула сугучча назвы мястэчка з яго прозвішчам, а таксама імкненне "акультурыць тытул", выкарыстоўваўшы гэтае супадзенне. Да Мірскага замка продкі Святаполк-Мірскія стаўлення не мелі, хоць лічыліся дваранамі Мінскай губерні. Мірскія лічылі, што назва іх роду паходзіць ад Міру, таму Мікалай Святаполк-Мірскі планаваў менавіта Мір зрабіць радавым гняздом сям'і.
Мірскі замак ва ўласнасці Мікалая Іванавіча і Клеапатры Святаполк-Мірскіх
Палац будуецца ў формах неакласіцызму: каменны двухпавярховы сядзібны дом з афіцынай, за домам знаходзіўся спіртзавод, з іншага боку лядоўня. Перад домам закладваецца траўнік з прыпаднятым пад'язным кругам, які захаваўся ў наш час. Дом па кутах афармляецца туямі і групамі бэзу, уздоўж будынка высаджаны конскія каштаны. Паміж новым палацам і замкам быў створаны пейзажны парк англійскага тыпу, з поўдня і паўднёвага ўсходу на месцы зарослых вадаёмаў у 1898 годзе была выкапана новая сажалка, для чаго з гэтага боку былі скапаны бастыённыя ўмацаванні. Пры гэтым рослы на гэтым месцы яблыневы сад бязлітасна высеклі як раз у перыяд красавання. У парку побач з паўночна-усходнім земляным бастыёнам у 1910-х гадах пабудавалі радавую капліцу-пахавальню Святаполк-Мірскіх. Мікалай Іванавіч Святаполк-Мірскі памёр тут жа ў сваім маёнтку Замір'е ў ноч з 14 на 15 ліпеня 1898 года ва ўзросце 65 гадоў.
Валоданні князя сперша перайшлі ў пажыццёвае валоданне жонкі, княгіні Клеапатры Міхайлаўны Святаполк-Мірскай, якая ў завяшчанні 1904 года запісала замак разам маёнкам свайму сыну князю Міхаілу Мікалаевічу Святаполк-Мірскаму.
У гэты час узрастае цікавасць да Мірскага замка як да помніка старажытнай культуры. У 1915 годзе ў шостым томе "Старажытнасцей" (рус. "Древностей") з'явіўся артыкул Ю. Ядкоўскага пра замак у Міры з вялікай колькасцю фотаздымкаў, малюнкаў і абмерных чарцяжоў. Артыкул Ядкоўскага сыграў важную ролю не толькі ў навуковым знаёмстве з помнікам архітэктуры, але і ў ратаванні яго ад далейшых разбурэнняў. Аўтар, быццам мімаходзь, адзначае, што "нельга нават марыць аб яго захаванні, таму што Мірскі замак знаходзіцца зараз у руках князя М. М. Святаполк-Мірскага, які ўжо вёў перамовы аб продажы замкавай цэглы".
Мірскі замак ва ўласнасці Міхаіла Мікалаевіча Святаполк-Мірскага
Новы ўладальнік замка Міхаіл Мікалаевіч Святаполк-Мірскі служыў да гэтага ў пасольстве Расіі ў Лондане. Ён прыняў рашэнне аднаўляць не згарэлы ў 1914 годзе новы палац, а стары замак. Зараз цяжка вызначыць матывы, якія кіраваўся стары князь: у яго не было прамых спадчыннікаў, не хапала і дастатковых вольных сродкаў, а для іх атрымання зблізу замка на месцы ранейшага бровара быў пабудаваны спіртзавод. Працы па аднаўленні Мірскага замка пачаліся ў 1922 годзе і працягваліся 16 гадоў. За гэты час была адрамантавана частка ўсходняга корпуса палаца і дзве паўднёвыя вежы.
Першапачаткова асноўныя працы сканцэнтраваліся на рамонце знешніх элементаў — да 1928 г. майстры ўставілі вокны і дзверы, пакрылі дахоўкай частку палаца. За перыяд 1922—1929 гадоў была поўнасцю адноўлена паўднёва-заходняя вежа, муроўка сцен усходняга корпуса палаца. Але потым пачалася Вялікая дэпрэсія, не стала хапаць сродкаў, не было дзе набыць будаўнічы матэрыял. З 1934 па 1939 было адноўлена пяць пралётаў усходняга крыла палаца і дзве вежы: паўднёва-ўсходнюю і частку паўночна-заходняй.
З усіх залаў, спраектаваных варшаўскім архітэктарам Тэадорам Буршам, атрымалася завяршыць толькі Слановую (там планавалі зрабіць камін, упрыгожаны разьбянымі постацямі сланоў ). Астатнія пакоі імкнуліся забяспечыць неабходнымі побытавымі выгодамі: была падведзена вада і электрычнасць, працавала каналізацыя і тэлефон, якія былі рэдкасцю па тых часах.
Увогулле, аднаўлялі замак па-свойму. Параўнанне праектных матэрыялаў з іх рэалізацыяй паказвае, што выканаўцы хіба што натхняліся распрацаванымі чарцяжамі, само ж ажыццяўленне аўтарскіх задум было далёкім ад літаральнага. Канчатковы вынік - хутчэй адлюстраванне іх пераасэнсавання мясцовым майстрам Янам Пушкарскім. Так, доўга не маглі вырашыць, як закрыць праломы ва ўсходняй сцяне, пакуль сын кіраўніка, студэнт-архітэктар Стэфан Пысевіч, не прапанаваў уладкаваць тут вітую лесвіцу з гаўбцом. Дагэтуль наведвальнікі замка з цяжкасцю адрозніваюць сцены ўсходаў, названымі «сходамі Стэфана», ад старажытных сцен замка. Падобным чынам з'явіліся ў замку новыя сцены, усходы, вокны і гаўбцы. На паўднёвай вонкавай замкавай сцяне быў уладкованы невялікі гаўбечак, які стаў для князя любімым месцам адзіноты.
Па апісанням сучаснікаў князь Міхаіл быў сівабароды стары мужчына гадоў пад 70, апрануты ў белы палатняны піджак з тканіны хатняга вырабу, бадзёры і здаровы. Аднойчы на пытанне, што мяркуе ён рабіць для адбудовы замка, адказаў: "Замак — гэта руіна, і другой руінай з'яўляюся я. Работы па адбудове замка вяду ўжо 17 гадоў, за якія аднавіў 4 вежы і некалькі палацавых пакояў. Мае фінансавыя магчымасці дазваляюць аднаўляць па пакою ў год. Пабываўшы ў мяне ў гасцях, прэзідэнт Польшчы (Ігнат Масціцкі) сказаў, што хто будуе — не памірае. Выходзіць, што я доўга буду жыць".
Да 1939 года былі адбудаваны частка ўсходняга палацавага корпуса, паўднева-заходняя і тынкаваная вежы.
Мірскі замак ва ўласнасці Аляксандра Дзмітрыевіча Святаполк-Мірскага
Князь Міхаіл не меў сем'і і нашчадкаў, у 1937 годзе ён усынавіў пляменніка Аляксандра Дзмітрыевіча, юрыста па прафесіі, якому пасля смерці ў 1938 годзе ў Варшаве князя Міхаіла Мікалаевіча, перайшоў Мір. Александр, маючы румынскі пашпарт, каб атрымаць польскае грамадзянства ў 1938 годзе ажаніўся з полькай, 22-гадовай шляхцянкай Кацярынай Бнін-Бнінскай. З надыходам на землі Заходняй Беларусі Чырвонай Арміі ў верасні 1939 года яны былі арыштаваны, але дзякуючы дыпламатычным сувязям пазбеглі высылцы ў Сібір.
З 17 верасня 1939 года замак становіцца ўласнасцю дзяржавы.
Куп’янскі раён
Куп’янскі раён (Куп’янський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Харкаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Куп’янск (Куп’янськ).
Чарназёмны Гарадок
Чарназёмны Гарадок (Черноземный Городок) — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Новаюркавіцкага сельскага паселішча.
Брэсцкі раён
Брэсцкі раён — адміністрацыйная адзінка ў складзе Брэсцкай вобласці. Працягласць раёна з поўначы на поўдзень — 100 км, з захаду на ўсход — 35 км. Агульная працягласць межаў складае 387 км. На захадзе і поўдні раёна маюць статус дзяржаўных: 140 км мяжы з Польшчай і 37 км — з Украінай. Самастойнай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкай Брэсцкі раён стаў 15 студзеня 1940 года, у 1956 годзе да раёна далучаны Дамачаўскі раён. Плошча 1,6 тыс. км². Цэнтр раёна — г. Брэст.
Куп’янскі раён
Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 25234 чалавекі, плошча — 1280 .3 км².
Брэсцкі раён
Адміністрацыйны падзел
У раён уваходзяць г.п. Дамачава і 148 сельскіх населеных пунктаў. Падзяляецца на 11 сельсаветаў: Дамачаўскі, Знаменскі, Клейнікаўскі, Лышчыцкі, Матыкальскі, Мухавецкі, Радваніцкі, Тамашоўскі, Тэльмінскі, Чарнаўчыцкі, Чэрнінскі.
Чарназёмны Гарадок
Гісторыя
З 1930-х гадоў пасёлак сустракаецца на картах пад назвай Гарадок, у складзе Чуравіцкага раёна Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Клімаўскім раёне Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзены ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад Чуравіцкага раёна Бранскай вобласці. З 1956 года зноў у Клімаўскім раёне.
Куп’янскі раён
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 19 сельскіх саветаў.
Брэсцкі раён
Гісторыя
Брэсцкі раён утвораны 15 студзеня 1940 года ў складзе Брэсцкай вобласці БССР. 12 кастрычніка 1940 года падзелены на 18 сельсаветаў: Астрамечаўскі, Бярозаўскі, Гершонскі, Жыравецкі, Збірагскі, Казловіцкі, Клейнікаўскі, Лышчыцкі, Матыкальскі, Пугачоўскі, Рэчыцкі, Страдзецкі, Сычэўскі, Трышынскі, Тэльмінскі, Цюхініцкі, Чарнаўчыцкі, Чэрнеўскі. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Бярозаўскі, Збірагскі, Казловіцкі, Клейнікаўскі, Пугачоўскі, Сычэўскі сельсаветы, Страдзецкі сельсавет перададзены ў склад Дамачаўскага раёна. 17 снежня 1956 года да раёна далучаны гарадскі пасёлак Дамачава і Дурыцкі, Ліпінкаўскі, Ляплёўскі, Меднаўскі, Тамашоўскі, Чэрскі сельсаветы скасаванага Дамачаўскага раёна. 3 чэрвеня 1957 года скасаваны Ляплёўскі і Тэльмінскі сельсаветы. 8 жніўня 1959 года да раёна далучаны Радваніцкі і Стрыганецкі сельсаветы скасаванага Жабінкаўскага раёна. 8 верасня 1959 года скасаваны Дурыцкі, Ліпінкаўскі і Цюхініцкі сельсаветы, Рэчыцкі сельсавет перайменаваны ў Клейнікаўскі. 14 красавіка 1960 года Стрыганецкі сельсавет перададзены Кобрынскаму раёну. 22 сакавіка 1962 года Чэрнеўскі сельсавет перайменаваны ў Тэльмінскі. 25 снежня 1962 года да раёна далучаны Арэхаўскі, Велікарыцкі, Гвозніцкі, Лукаўскі, Макранскі, Олтушскі, Хаціслаўскі сельсаветы і гарадскі пасёлак Маларыта скасаванага Маларыцкага раёна, якія 6 студзеня 1965 года былі вернуты зноў утворанаму Маларыцкаму раёну. 4 студзеня 1965 года да раёна далучаны гарадскі пасёлак Жабінка, Сакскі і Сцяпанкаўскі сельсавет Кобрынскага раёна, утвораны Пятровіцкі сельсавет, скасаваны Астрамечаўскі сельсавет. 30 ліпеня 1966 года гарадскі пасёлак Жабінка, Пятровіцкі, Сакскі і Сцяпанкаўскі сельсаветы перададзены зноў утворанаму Жабінкаўскаму раёну. 1 красавіка 1968 года Трышынскі сельсавет перайменаваны ў Вычулкаўскі сельсавет, які 8 мая 1970 года перайменаваны ў Чэрнінскі сельсавет. 20 верасня 1971 года Жыравецкі сельсавет перайменаваны ў Мухавецкі. 18 снежня 1972 года скасаваны Чэрскі сельсавет. На 1 студзеня 1974 года ў складзе раёна было 148 населеных пунктаў. 20 снежня 1974 года Меднаўскі сельсавет перайменаваны ў Знаменскі.
Куп’янскі раён
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак сельскага тыпу і 69 вёсак.
Брэсцкі раён
Гісторыя
21 снежня 2007 года рашэннем Брэсцкага аблсавета са складу Гершонскага сельсавета былі выключаныя вёскі Аркадзія, Бярнады, Гершоны, Кацельня-Баярская, Міцькі, якія былі ўключаны ў гарадскую рысу Брэста, а сельсавет быў перайменаваны ў Страдзецкі, адміністрацыйным цэнтрам якога стала вёска Страдзеч. 17 верасня 2013 года Страдзецкі сельсавет быў скасаваны, а вёскі былі далучаны да Знаменскага сельсавета, Дамачаўскі пасялковы сельсавет быў ператвораны ў Дамачаўскі сельсавет без тэрытарыяльных змен.
Геаграфія
Большая частка тэрыторыі раёна размяшчаецца ў межах Брэсцкага Палесся, невялікая паўночная частка — на Прыбугскай раўніне. Пераважаюць вышыні 130—150 м, найвышэйшы пункт 186,1 м (каля в. Заполле).
Мяжуе на поўдні з Валынскай вобласцю Украіны, на усходзе — з Маларыцкім і Жабінкаўскім, на поўначы — з Камянецкім раёнамі, на захадзе — з Польшчай.
Азёры: Селяхоўскае, Страдзецкае, Рагазнянскае, Чорнае, Белае, Тайнае, Мяднянскае. Каля Селяхоўскага возера знаходзіцца біялагічны заказнік Селяхі.
Пад лясамі 34,9 % тэрыторыі раёна. Буйныя лясныя масівы — Тэльмінскі, Мухавецкі, Белаазерскі і інш. Балоты займаюць 4,4 тыс. га. Агульная плошча сельска-гаспадарчых угоддзяў 72,3 тыс. га, з іх асушаных 24,1 тыс. га. Помнікі прыроды — Мяднянскія ельнікі, Лютаўскія букі.
Глебы пераважаюць дзярнова-падзолістыя, забалочаныя, поймавыя і дзярнова-карбанатныя. Якасць ворных зямель складала 41 бал, кармавых угоддзяў — 29, усіх сельхозугоддзяў — 36 балаў.
Беспарадкі ў Кот-д’Івуары (2008)
Летам і восенню 2008 года, праз паўтара года пасля завяршэння Першай Івуарыйскай вайны, па Кот-д’Івуары пракацілася хваля беспарадкаў, арганізаваных асобнымі атрадамі групоўкі «Новыя сілы». Ахвярамі гэтых падзей сталі прынамсі 12 чалавек, якія загінулі падчас сутыкненняў.
Брэсцкі раён
Геаграфія
Карысныя выкапні: торф, гліна, будаўнічыя пяскі, мел.
Беспарадкі ў Кот-д’Івуары (2008)
Перадгісторыя
19 верасня 2002 года на поўначы Кот-д’Івуара ўспыхвае ўзброенае паўстанне супраць прэзідэнта Ларана Гбагбо. Касцяком мяцежнікаў стала групоўка «Новыя сілы», а адным з лідараў — Гіём Саро. Паўстанцы захапілі ўсю поўнач краіны, але былі прыпынены французскімі войскамі, якія разам з міратворцамі ААН размясціліся ўздоўж фронту. «Новыя сілы» паспелі ўзяць каля 60% тэрыторыі дзяржавы (193 000 км²).
Брэсцкі раён
Клімат
Сярэдняя тэмпература студзеня −4,4 °C, ліпеня 18,8 °C. Ападкаў 548 мм за год. Вегетацыйны перыяд 208 сутак.
Беспарадкі ў Кот-д’Івуары (2008)
Перадгісторыя
4 сакавіка 2007 года ва Уагадугу (Буркіна-Фасо) паміж урадам і апазіцыяй быў падпісаны мірны дагавор. Лідар «Новых сіл» Гіём Саро быў пасля прызначаны прэм’ер-міністрам і ўступіў на пасаду ў пачатку красавіка. 27 лістапада Гбагбо і Саро падпісалі яшчэ адно пагадненне, у якім прызначылі выбары на канец чэрвеня 2008 года.
Буаке (16—17 чэрвеня)
Да канца мая 2008-га 2568 баевікоў «Новых сіл» былі згрупаваны ў лагерах ля горада Буаке. Паўстанцаў апавясцілі, што ім будуць выплачаныя грашовыя сумы за раззбраенне. Аднак выдачу ўзнагароджанняў затрымалі на адзін тыдзень. Як вынік, 16 чэрвеня апазіцыянеры паднялі паўстанне, страляючы ў паветра і нападаючы на мірных жыхароў. На вуліцах ўзведзены барыкады. Прэм’ер-міністр Гіём Саро 17 чэрвеня распарадзіўся неадкладна аднавіць выплаты баевікам. Да вечара таго ж дня беспарадкі завяршыліся.
Брэсцкі раён
Сельская гаспадарка
Асноўныя галіны сельскай гаспадаркі — малочна-мясная жывёлагадоўля (буйная рагатая жывёла, свінагадоўля, авечкагадоўля, конегадоўля), буракаводства. Вырошчваюць збожжавыя, кармавыя культуры, бульбу, агародніну.
Беспарадкі ў Кот-д’Івуары (2008)
Вавуа і Сегэлэ (28 чэрвеня)
28 чэрвеня паднялі мяцеж байцы «Новых сіл», верныя Захары Кані, які быў звольнены з групоўкі ў маі месяцы за недысцыплінаванасць. Спярша беспарадкі пачаліся ў Вавуа, а затым распаўсюдзіліся на Сегэлэ. Былі забіты трое мірных жыхароў і адзін баевік. Яшчэ адзін паўстанец атрымаў раненні. У той жа дзень беспарадкі спыніліся.
Брэсцкі раён
Сельская гаспадарка
У аграпрамысловы комплекс раёна ўваходзяць 5 адкрытых акцыянерных таварыстваў: «Камароўка», птушкафабрыка «Меднаўская», «За мір», «Агра-сад Світанак», ГК «Бярэсце», два вытворчыя кааператывы: «Астрамечава», «Чарнаўчыцы», тры камунальныя ўнітарныя прадпрыемствы: «Маладая гвардыя», «Саўгас Брэсцкі», селекцыйна-гібрыдны цэнтр «Заходні», дзяржаўнае ўнітарнае сельскагаспадарчае прадпрыемства «Племзавод Мухавец».
Фа
Фа (fa) (у музычнай тэорыі) — мнеманічнае пазначэнне чацвертай ступені гукараду. Аналагічна пазначэнню «F».
Частата гуку у першай актаве — 349,2 Герц.
Брэсцкі раён
Сельская гаспадарка
Агратэхнічнае абслугоўванне сельскагаспадарчых арганізацый ажыццяўляе ААТ «Брэсцкі райаграсэрвіс».
Беспарадкі ў Кот-д’Івуары (2008)
Буаке (жнівень)
20 жніўня ў Буаке зноў успыхнула паўстанне. У ім прынялі ўдзел каля трох ста апалчэнцаў. 22 жніўня кіраўніцтву групоўкі ўдалося ўціхамірыць сваіх падначаленых.
Брэсцкі раён
Прамысловасць
Працуюць прадпрыемствы харчовай і будаўнічых матэрыялаў прамысловасці:
Беспарадкі ў Кот-д’Івуары (2008)
Сегэлэ (24 лістапада)
24 лістапада лагер «Новых сіл» у Сегэлэ падвергнуўся нападу групы невядомых. Яны вызвалілі зняволеных і паспрабавалі забраць зброю і боепрыпасы. Падчас сутычкі паўстанцы забілі восем нападнікаў.
Брэсцкі раён
Прамысловасць
На тэрыторыі Брэсцкага раёна дзейнічае свабодная эканамічная зона «Брэст».
Адукацыя
У сістэме адукацыі раёна 17 ясляў-садоў, 16 сярэдніх і 6 базавых школ, 1 вучэбна-педагагічны комплекс «дзіцячы сад — пачатковая агульнаадукацыйная школа», 1 пачатковая агульнаадукацыйная школа. Дзейнічаюць 2 навучальна-вытворчыя камбінаты, дом дзіцячай творчасці, цэнтр карэкцыйна-развіваючага навучання і рэабілітацыі, сацыяльна-педагагічны цэнтр, цэнтр дзіцяча-юнацкага турызму і экскурсій, 40 клубных устаноў, 24 бібліятэкі.
Дзейнічае музей касманаўтыкі з раздзеламі пра ўраджэнца раёна лётчыка-касманаўта П. І. Клімука ў в. Тамашоўка.
Выдаецца газета «Заря над Бугом».
Транспарт
Па тэрыторыі раёна праходзяць чыгункі Брэст — Баранавічы, Брэст — Лунінец, Брэст — Беласток, Брэст — Ковель.
Аўтадарогамі звязаны з Баранавічамі, Пінскам, Камянцом, Маларытай.
У раёне 3 пункты пропуску праз дзяржаўную граніцу Рэспублікі Беларусь: Казловічы — Кукарыкі, Дамачава — Славіцічы, Тамашоўка — Пулемец.
Аракал
Арака́л (അറയ്ക്കൽ രാജവംശം) — гістарычная дзяржава на паўднёвым захадзе паўвострава Індастан (1545 — 1819 гг.)
Назва дзяржавы паходіць ад горада Аракал (зараз вёска Айікара ў Керале), дзе ў 1545 г. усталявалася дынастыя алі-раджаў. Згодна паданням, яе заснавальнік Мухамад Алі-раджа быў нашчадкам тамільскай дынастыі Чэра па матчынай лініі, або атрымаў уладу выпадкова, калі выратаваў мясцовую прынцэсу і ажаніўся з ёй. Алі-раджа быў тытулам кіраўнікоў па мужчынскай лініі. Жанчыны-кіраўнікі насілі тытул алі-беяў. У вонкавым свеце тытул валадароў Аракала вызначаўся як султаны. Дзяржаўнай рэлігіяй з'яўляўся іслам, але большасць насельніцтва спавядала індуізм.
Развіццё дзяржавы Аракал адбывалася ў вострай канкурэнцыі з партугальскімі, англійскімі, французскімі і галандскімі каланізатарамі. Падпарадкаванне Лакадыўскіх астравоў дазволіла алі-раджам на некаторы час усталяваць кантроль над гандлёвымі зносінамі ў Аравійскім моры і стаць пасрэднікамі ў гандлі паміж поўднем Індыі і еўрапейскімі кампаніямі. Мухамад Алі-раджа падтрымліваў саюзныя адносіны з імперыяй Вялікіх Маголаў і ўзначальваў ваенны флот магольскіх імператараў. У XVIII ст. алі-раджы фармальна прызнавалі сваю залежнасць ад уладароў Майсура. У 1763 г. пры падтрымцы майсурскага флота яны захапілі Мальдыўскія астравы.
Саслабленне Майсура ў выніку войн з Брытанскай Ост-Індскай кампаніяй у 1767 — 1799 гг. вымусіла алі-раджаў шукаць падтрымку з боку Асманскай Порты. З 1780 г. Аракал прыняў бок Брытанскай Ост-Індскай кампаніі. У 1819 г. алі-раджы перадалі кіраванне сваёй дзяржавай брытанцам наўзамен на фінансавую падтрымку, хаця захавалі тытул султанаў і да нашых дзён вызначаюць сябе як адзіныя манархі Кералы.
Сокіл (Любамльскі раён)
Сокіл (Со́кіл, Sokół) — вёска ў Любамльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Рывнэнскай вясковай абшчыны.
Свята-Іаана-Прадцечанская царква (Чаравачыцы)
Свята-Іаана-Прадцечанская царква — мураваны праваслаўны храм у вёсцы Чаравачыцы Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца на могілках.
Гісторыя
Пабудавана ў канцы XX стагоддзя з цэглы на месцы драўлянага храма XIX стагоддзя, разабранага ў 1970-х гадах. Храм быў асвячоны ў 1995 годзе.
Архітэктура
Аб’ёмна-прасторавую сіметрычна-восевую кампазіцыю фарміруюць прытвор-званіца, прамавугольная малітоўная зала, 5-гранная апсіда. Шацёр званіцы (васьмярык на чацверыку) завершаны макаўкай, 4-схільны дах малітоўнай залы — цыбулепадобным купалам на цыліндрычным барабане. Бакавыя фасады расчлянёны на 3 праслы з акруглымі і трохвугольнымі франтонамі і арачнымі аконнымі праёмамі па цэнтры.
Часоўня (Клімаўскі раён)
Часоўня (Часовня) — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Новаюркавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
Узнікае ў 1920-я гады.
З 1929 года ў складзе Чуравіцкага раёна Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Клімаўскім раёне Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзены ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад Чуравіцкага раёна Бранскай вобласці. З 1956 года зноў у Клімаўскім раёне.
Сагама
Сагама (Sagama) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Арыстана.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Архангел Гаўрыіл.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Адоніс вясновы
Адо́ніс вясновы, Гарыцвет, Жаўтацвет вясенні , Чараквет (Adonis vernalis) — від кветкавых раслін з роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 15—30 см з кароткім, тоўстымі каранямі буравата-чорнага колеру. Сцёблы нешматлікія, галінастыя ад сярэдзіны, прамастойныя. Лісце чаргаванае па даўжыні сцябла, складанае, рассечанае на лінейныя ніткападобныя долі. Кветкі бледна-жоўтага колеру, буйныя (да 5 см і больш у дыяметры ). Плод — шматарэшак. Арэшкі валасістыя, з падобным на кручок носікам.
Распаўсюджанне і экалогія
Еўраазіяцкі від раслін, пераважна распаўсюджаны ў стэпавай і лесастэпавай зонах. Святлолюбівая расліна, ксерафіт і мезафіт, мезатроф і эўтроф. Цвіце ў красавіку—маі, плады паспяваюць у чэрвені.
Фармакалагічныя ўласцівасці і выкарыстанне
Лекавая, дэкаратыўная і фарбавальная расліна. Расліна ядавітая.
Па характары ўздзеяння прэпараты адоніса вясновага належаць да групы сардэчных гліказідаў і займаюць прамежкавае месца паміж страфанцінам і наперстаўкай. Адоніс вясновы мае кардыятанічнае дзеянне, запавольвае рытм сэрца, падаўжае дыясталу, ўзмацняе сісталу, павялічвае ўдарны аб’ём крыві, умерана тармозіць ўнутранасардэчную праводнасць. Дзеянне адоніса вясновага адбываецца хутчэй, але яно карацей і слабей дзеяння дыгіталіса. Прэпараты адоніса вясновага паказаны пры сардэчнай недастатковасці, якая суправаджаецца парушэннем праводнасці, таму што дыгіталіс у такіх выпадках можа выклікаць з’явы сардэчнага блоку. Прэпараты адоніса вясновага, у параўнанні з іншымі гліказідамі, маюць больш выяўленае седатыўнае і дыўрэтычнае дзеянне. Апошняе звязана з утрыманнем у расліне цымарыну, які мае высокую біялагічную актыўнасць. Характар дзеяння цымарыну блізкі да страфанціну, але ён мае болей выяўленыя кумулятыўныя ўласцівасці. У параўнанні з наперстаўкай кумулятыўныя ўласцівасці гліказідаў адоніса вясновага значна меншыя. Адоніс вясновы выкарыстоўваецца пры функцыянальных неўрозах сэрца, вегета-сасудзістай дыстаніі, інфекцыйных захворваннях, што праходзяць з паслабленнем сардэчнай дзейнасці пры нервова-псіхічных хваробах, нырачных захворваннях са з’явамі недастатковасці сардэчна-сасудзістай сістэмы і пры вострых прыступах глаўкомы. Гарыцвет вясновы — старажытны народны сродак лячэння сардэчных і нырачных захворванняў. Яго выкарыстоўвалі пры ацёках сардэчнага паходжання, як заспакаяльны сродак пры сутаргах, кашлі, асабліва пры коклюшы, як болесуцішальны сродак — пры рэўматычных болях у суставах і мышцах. Гарыцвет вясновы ўжывалі і пры эмфізэме, запаленні і сухотах лёгкіх, пры ліхаманцы, вадзянцы, жаўтусе, тыфе, грыпе і шкарлятыне, а ў выглядзе прысыпак — пры раненнях.
Сератыцын
Сератыцын — гэта антыбіётык упершыню адкрыты навукоўцамі з Суонскага універсітэта, які здольны інгібіраваць 12 розных штамаў метыцылін-рэзістэнтнага залацістага стафілакока (MRSA), а таксама бактэрыі E. coli і кластрыдыі C. difficile. Сератыцын быў вылучаны ў выглядзе злучэння з малекулярнай масай менш за 500 Да з выдзяленняў лічынак зялёнай мясной мухі. Не гледзячы на тое, што рэчыва было запатэнтавана ў 2010 годзе і нават вядома яго эмпірычная формула C10H16N6O9, дакладная хімічная структура да гэтага часу не ўстаноўлена.
IC 3589
IC 3589 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Свята-Уладзімірская царква
Царква ў імя святога роўнаапостальнага князя Уладзіміра — хрысціянскія храмы, асвячоныя ў гонар Уладзімірскага абраза Божай Маці або святога роўнаапостальнага князя Уладзіміра.
Рэліктавыя віды
Рэлікты ( — пакінуты) у біялогіі — жывыя арганізмы, захаваныя ў сучаснай біёце ці ў пэўным рэгіёне як рэштка продкавай групы, якая была шырэй распаўсюджана або адыгрывала вялікую ролю ў экасістэмах у мінулыя геалагічныя эпохі. Рэлікт — праява перажыткаў мінулага ў наш час.
Класіфікацыя
Філагенетычныя рэлікты — сучасныя віды раслін і жывёл, якія адносяцца да буйных таксонаў, якія амаль цалкам вымерлі дзясяткі ці сотні мільёнаў гадоў назад. Як правіла, з'яўляюцца палеаэндэмікамі. Гл. артыкул Жывыя выкапні.
Геаграфічныя рэлікты — арганізмы, якія захаваліся ў гэтым рэгіёне як рэштка флор і фаўнаў мінулых геалагічных эпох, калі ўмовы існавання ў гэтым рэгіёне значна адрозніваліся ад сучасных. Так, трацічнымі (неагенавымі) рэліктамі ў Калхідзе лічацца дзельква, каштан і іншыя лесаўтваральныя пароды, многія вечназялёныя кусты (самшыт, ігліца калючая, падуб вастралісты, рададэндран пантыйскі, гаранка калхідская і інш.) і травяністыя расліны. Да ледавіковых рэліктаў адносяцца, напрыклад, на Каўказе — шабельнік балотны, у цэнтральных раёнах Еўропы — карлікавая бяроза, у прэснаводных азёрах поўначы Еўразіі — мізіды (Mysis oculata var/relicta) і бакаплавы (Pontoporea affinis), якія маюць марское паходжанне.
Псеўдарэлікты
Псеўдарэлікты ўяўляюць сабой сучасныя віды раслін і жывёл, некалі шырокі арэал якіх пад уздзеяннем разбуральнай дзейнасці чалавека апошнія два тысячагоддзі распаўся на некалькі ізаляваных адзін ад аднаго ўчасткаў, як правіла цяжкадаступных рэгіёнаў-рэфугіумаў. Да такіх псеўдарэліктавых відаў цяпер адносяцца насарогі, гепарды, барсы, тыгры і інш.
Часам тэрмін «рэлікт» ужываюць у адносінах да ландшафтаў (напрыклад, тундрастэп ва Усходняй Сібіры — рэліктавы ландшафт) і мінералаў.
Трэнчынскі Град
Трэнчынскі замак (Trenčiansky hrad) — замак у заходняй Славакіі па-над горадам Трэнчын.
Гісторыя
Замак верагодна ўзнік на месцы старога гарадзішча. Першыя аб’екты, жылая вежа і ратонда, былі збудаваныя ў XI ст. У канцы XIII ст. замкам стаў валодаць венгерскі магнат Матуш Чак, які фактычна кантраляваў тэрыторыю цэлай Славакіі. У гэты час замак быў пашыраны і перабудаваны. Пасля смерці Матуша Чака да XV ст. замак належыў венгерскаму каралю. У XV ст. замак стаў маёмасцю Стэфана Запольскага, які пачаў шырокую перабудоўлю ўсяго замка. У 1540—1560 фартыфікацыю замка ўзмацнілі італьянскія архітэктары. У 1790 годзе замак згарэў. У XIX ст. замак быў закансерваваны і пазней былі праведзеныя рэстаўрацыйныя работы. У цяперашні час у замку знаходзіцца Трэнчынскі музей.
Старавойтавэ
Старавойтавэ (Старово́йтове, Starowojtowe) — вёска ў Любамльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Рывнэнскай вясковай абшчыны.
Ян дэ Віт
Ян дэ Віт (, Дордрэхт -, Гаага) — галандскі дзяржаўны дзеяч, фактычны кіраўнік Рэспублікі Злучаных правінцый (Нідэрландаў) у 1650-72 (з 1653 - вялікі пенсіянарый правінцыі Галандыя).
У войнах з Англіяй, Партугаліяй, а затым з англа-франка-шведскай кааліцыяй (1672) імкнуўся адстаяць гандлёвыя і каланіяльныя пазіцыі Галандыі. Ваенныя няўдачы, уварванне ў краіну французскага войска у 1672 годзе (Галандская вайна 1672-1678 гадоў) былі прычынай народнага паўстання ў Гаазе (шмат у чым справакаванага і выкарыстанага палітычнымі сапернікамі Віта—аранжыстамі), падчас якога Віт быў забіты.
Ханс Арп
Ханс Арп (Жан Арп; Hans Arp, Jean Arp;, , Эльзас-Латарынгія, Германская імперыя — , ) — нямецкі і французскі паэт, мастак, графік, скульптар.
Беларускія пераклады
Верш Арпа на беларускую пераклала Наталля Ламека.
Луі Арагон
Луі Арагон (Louis Aragon, народжаны Louis-Marie Andrieux, Луі-Мары Андрэ;, Парыж — , Парыж) — французскі паэт і празаік, член Ганкураўскай акадэміі; дзеяч Французскай камуністычнай партыі, лаўрэат Міжнароднай Ленінскай прэміі «За ўмацаванне міру паміж народамі» (1957).
Біяграфія
З 1915 года ён вучыўся на медыцынскім факультэце ў Парыжы. Удзельнічаў у Першай сусветнай вайне санітарам.
У маладосці быў блізкі да кола дадаістаў і сюррэалістаў.
У 1927 паэт уступіў у Французскую камуністычную партыю і пачаў актыўна займацца журналістыкай.
У жніўні 1932 Луі Арагон наведаў СССР у складзе інтэрнацыянальнай брыгады пісьменнікаў, якая вывучала новабудоўлі сацыялістычнага Урала, у тым ліку — гарады Магнітагорск, Чалябінск і Кабакоўск (цяпер Сяроў). Свае ўражанні ад паездкі Арагон адбіў ў напісаным па гарачых слядах цыкле вершаў «Ура, Урал!».
У 1929 годзе ажаніўся з пісьменніцай Эльзай Трыале (сястрой Лілі Брык), якой прысвячаў многія свае вершы.
Падчас Другой сусветнай вайны Арагон удзельнічаў у руху Супраціву.
У 1957 стаў лаўрэатам Міжнароднай Ленінскай прэміі «За ўмацаванне міру паміж народамі». Рэдагаваў газету «Les Lettres françaises». У наступныя гады рэзка выступае супраць аўтарытарызму савецкага камунізму. Асуджае працэсы супраць пісьменнікаў у СССР, у прыватнасці Справа Сіняўскага і Даніэля ў 1966 годзе. У 1968-м рэзка пратэстуе супраць уводу войскаў у Чэхаславакію.
Творы Арагона на беларускую мову перакладалі Эдзі Агняцвет, Рыгор Барадулін, Зміцер Колас, Сцяпан Ліхадзіеўскі, Ніна Мацяш.
Паэт памёр 24 снежня 1982 года ў Парыжы.
Сіняўка (Клімаўскі раён)
Сіняўка (Синявка) — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Новаюркавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
Узнікае ў 1920-я гады.
З 1929 года ў складзе Чуравіцкага раёна Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Клімаўскім раёне Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзены ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад Чуравіцкага раёна Бранскай вобласці. З 1956 года зноў у Клімаўскім раёне.
Соль (нота)
Соль (sol) (у музычнай тэорыі) — мнеманічнае пазначэнне пятай ступені гукараду. Аналагічна пазначэнню «G».
Частата гуку у першай актаве — 392 Герц.
M51 (аб’ект Месье)
M51 (каталог Месье), (Messier 51, Месье 51, NGC 5194, галактыка Вадаварот (Whirlpool) — спіральная галактыка ў сузор'і Гончых Псоў. Знаходзіцца на адлегласці 23 млн светлавых гадоў ад Зямлі. Дыяметр галактыкі складае каля 100 тысяч светлавых гадоў. Галактыка M 51 (таксама вядомая як Arp 85 і VV 1) складаецца з вялікай спіральнай галактыкі NGC 5194, на канцы аднаго з рукавоў якой знаходзіцца галактыка-кампаньён NGC 5195.
Галактыка была выяўленая Шарлем Месье 13 кастрычніка 1773 года.
Стрэмя (герб)
«Стрэмя» (Strzemię; альтэрнатыўныя назвы: Larysza, Lawszow, Ławszowa, Strepa, Strzemieniowie, Strzemieńczyk, Zarosie, Zarosze, Zaroszyc, Zaroże) — польскі шляхецкі герб. Выступаў пераважна на тэрыторыі ваяводстваў: Кракаўскага, Сандамірскага, Люблінскага, Познаньскага, Віленскага. Адзін з найстарэйшых польскіх гербаў. Паводле легенды, герб датуецца канцом Х стагоддзя.
Апісанне герба
У чырвоным полі залатое стрэмя. Пяць страўсіных пёраў у клейноце.
Гісторыя
Герб вядомы канца X стагоддзя, найстарэйшы запіс — 1398 год.
Янам Длугашам зафіксаваны факт выкарыстання герба адной з харугваў войска Венгрыі супраць Малдаўскага княства: У 1359 годзе ў лясах Валахіі, ў выніку паразы ад малдаўскага войска, Стрэменская харугва павінна была трапіць у рукі ворага.
Самай ранняй геральдычнай крыніцай, дзе згадваецца герб, з’яўляецца Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae 1464—1480 гадоў польскага гісторыка Яна Длугаша, які лічыць яго спрадвечна польскім. Ён запісвае звесткі пра герб сярод 71 найстарэйшых польскіх шляхецкіх гербаў у фрагменце: "«Strzemyenyowee strepe ceruleum in campo rubeo defert Genus Polonicum et in iram et effusionem sanguinis procliuum, quod in trucidacione beati Stanislai, Cracoviensis episcopi, magnum asseritur fremitum fecisse et exciuisse et ob id in eam diem nullo honore, nullo officio aka magistratu functum est»"
Легенда аб паходжанні
Каспер Нясецкі цытуе наступную легенду:"Калі Баляслаў Храбры, кароль польскі, у бітве пад час вайны на Русі, адзін з коннікаў, паваліўся з канём на зямлю. Конь шыю зламаў, а коннік нагу, якой заблытаўся ў стрэмях… Знаходзячыся ў амаль небаяздольным становішчы, вернік адбіваўся ад наступаючых на яго ворагаў. Не маючы магчымасці дастаць шаблю, ён ударыў аднаго з праціўнікаў стрэмем па твары. Пасля гэтага, аддаў гэтае стрэмя свайму каралю. Пасля гэтага, Баляслаў Храбры даў яму герб Стрэмя з правам нашэння яго наступнікамі."
Выкарыстанне
Спіс геральдычных назваў паходзіць з Гербоўніка польскага (Herbarza polskiego) гербоўніка Тадэвуша Гайла. Гэта найбольш поўны спіс гербаў, які пастаянна дапаўняўся аўтарам у наступных выданнях гербоўніка. Спецыфікай герба з’яўляецца выкарыстанне апошняга аднафамільцамі, якія выкарыстоўвалі іншыя гербы ці не належылі да шляхты.
Ніжэй прадстаўлены польскамоўны спіс тых, хто выкарыстоўваў герб:
Віды герба
Юліюш Караль Астроўскі згадвае варыянты пад нумарамі II—VI, але гэта даволі розныя выявы герба на працягу стагоддзяў з рознымі выявамі тых ці іншых элементаў:
Бурэвіснык
Бурэвіснык (Буревісник) — вёска ў Ныжнягірскім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Падпарадкоўваецца Мітрафанаўскаму сельскаму савету.
Хелбліндзі
Хелбліндзі (Helblindi) — у скандынаўскай міфалогіі волат (ётун), брат Локі; таксама адно з імёнаў Одзіна.
Этымалогія
Helblindi у старажытнаскандынаўскай мове паходзіць ад двух слоў hel («смерць») і blindr («сляпы») і можа азначаць «сляпы царства мёртвых» або — у паэтычнай версіі — «Слепа-Хель». Аналагічныя пераклады можна сустрэць і ў іншых сучасных мовах (Hel-Blinder; Death-Blind; he who blinds with death; Hel-Blinder; finster wie die Unterwelt; der Blinde des Totenreichs).
Хельбліндзі ў пісьмовых крыніцах
У «Старэйшай Эдзе» Хелбліндзі згадваецца толькі аднойчы: у страфе 46 «Прамоў Грымніра», дзе называецца адным з імёнаў вярхоўнага бога Одзіна (усяго гэты спіс уключае 31 імя, кожнае з якіх ўкладвае якую-небудзь яго ўласцівасць ).
У «Бачанні Гюльві» (частка 33), якое ўваходзіць у склад «Малодшай Эды», яе аўтар Сноры Стурлусан цытуе «Старэйшую Эду» і дадаткова называе братоў Хелбліндзі (Локі, Бюлейст) і іх бацькоў (Фарбаўці, Лаўвея).
У «Мове паэзіі» ўжываецца кенінг «брат Бюлейста і Хельбліндзі» са значэннем «Локі».
Інтэрпрэтацыі і меркаванні
На жаль, ніякай дадатковай інфармацыі аб Хелбліндзі, акрамя яго імя і паходжання, у эдычных і скальдычных тэкстах няма, што адкрывае дарогу для разнастайных інтэрпрэтацый:
Антон Андрэевіч Паступаленка
Антон Паступаленка (нар., , УССР) — украінскі футбаліст, паўабаронца харкаўскага «Металіста».