cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уладан
Культура
Уладан традыцыйна займаліся падсечна-агнявым земляробствам. Такі спосаб гаспадарання вёў да хуткага збяднення ўраджайнасці глебы і вымушаў людзей перасяляцца з аднаго месца на іншае. Значную ролю адыгрывалі збіральніцтва, паляванне і рыбалоўства. Палююць з дапамогай прашчы. Рыбу б'юць з лукаў з прывязанымі да іх стрэламі.
У 1970-ыя гг. уладан у сувязі з зямельнай рэформай атрымалі зямлю ў непасрэднай блізкасці ад лесу, што прывяло да паступовай аселасці землеўладальнікаў.
Грамадства падзяляецца на 4 экзагамных супольнасці ілом. Жыхары вёсак маюць кіраўнікоў, якія ў сваю чаргу падпарадкоўваюцца адзінаму правадыру. Яго ўлада перадаецца па спадчыне ад бацькі да сына. Рашэнні правадыра звычайна не аспрэчваюцца простымі абшчыннікамі.
Сем'і малыя нуклеарныя. Жанчыны пасля шлюбу захоўваюць прыналежнасць да свайго роду. Дзеці таксама лічацца чальцамі роду маці. Маёмасць мужчын пасля смерці падзяляецца паміж іх сынамі і пляменнікамі па жаночай лініі. Звычайнымі з'яўляюцца дзіцячыя шлюбы, а таксама братэрская паліандрыя. Пасля смерці мужа жанчына становіцца жонкай аднаго з яго братоў.
Аляксей Пятровіч (сын Пятра I)
Біяграфія
Быў жанаты з прынцэсай Сафіі-Шарлоце Брауншвейг-Вольфенбітэльскай, сястры Лізаветы, жонкі імператара Карла VI. Дзеці — Наталля (1714—28) і Пётр (1715—1730), які заняў трон як імператар Пётр II.
У 1717 Аляксей без ведама бацькі ездзіў у Вену і Італію і вёў там сепаратныя перамовы з еўрапейскімі кіраўнікамі. За гэту дзейнасць і процідзеянне новаўвядзенням бацькі быў пазбаўлены правы на прастоланаследдзе (люты 1718), а праз некалькі месяцаў адданы суду і асуджаны на смерць. Смяротны прысуд яму падпісаў Пётр Мацвеевіч Апраксін.
Памёр у Петрапаўлаўскай крэпасці 26 чэрвеня 1718 г., паводле афіцыйнай версіі, ад удару. У XIX стагоддзі былі выяўлены дакументы, паводле якіх царэвіча незадоўга да смерці (ужо пасля вынясення прысуду) катавалі, і гэта мука магла стаць непасрэднай прычынай яго смерці. Існуюць дадзеныя, паводле якіх Аляксей быў таемна забіты ў турэмнай камеры па загадзе Пятра, але яны моцна супярэчаць адзін аднаму ў дэталях; існуючае «пісьмо А. І. Румянцава Тацішчаву (або Цітову)» з апісаннем забойства Аляксея — не выключана, што падробка XIX ст.
Генадзь Мікалаевіч Сінякоў
Генадзь Мікалаевіч Сіняко́ў (Геннадий Николаевич Синяков; нар. ) — вучоны-фізік і педагог, доктар фізіка-матэматычных навук (1993), прафесар.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Болдырава (Кесавагорскі раён Цвярской вобласці Расіі). Пасля Вялікай Айчыннай вайны разам з бацькамі пераехаў у Мінск. У 1959 годзе скончыў сярэднюю школу і паступіў на фізіка-матэматычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Універсітэт скончыў у 1964 годзе. З 1966 года працаваў у Інстытуце фізікі Акадэміі навук БССР. У 1971 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1992 года Г. М. Сінякоў у Інстытуце малекулярнай і атамнай фізікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Навуковую дзейнасць сумяшчаў з выкладчыцкай на кафедры фізікі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі. З 2004 года Г. М. Сінякоў цалкам перайшоў на выкладчыцкую работу і з 2011 года працуе на кафедры фізіка-матэматычных дысцыплін Інстытута інфармацыйных тэхналогій БДУІР.
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 180 навуковых прац па спектраскапіі, фотахіміі, люмінесцэнцыі біялагічна важных тэтрапірольных малекул. Устанавіў механізм фотахімічнага аднаўлення парфірынаў, вызначыў асаблівасці электроннай будовы хларафілападобных злучэнняў.
Сярод апублікаваных прац:
Фелікс Янавіч Яленскі
Фелікс Янавіч Яленскі (нар. ) — дзяржаўны службовец.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Яленскіх герба «Корчак». Нарадзіўся ў сям’і Яна Рафалавіча Яленскага (1756—1810), новагародскага кашталяніца і мазырскага павятовага маршалка (1795—1802), і Юсціны Абуховіч.
Служыў мазырскім павятовым харунжым (1797—1802), старшынёй II дэпартамента Галоўнага суда Мінскай губерні (1802—1805) і мазырскім павятовым маршалкам (1805—1808).
У 1801—1802 упамінаецца, што за Феліксам Янавічам Яленскім у Мазырскім павеце лічыўся спадчынны маёнтак Касейск (Касейкі) з трыма вёскамі (262 рэвізскія душы), які ў 1838 быў ва ўладанні яго маці Камілы з Рдултоўскіх Яленскай, налічваў ужо 162 мужчынскія душы і 171 жаночую і быў аддадзены ў арэнднае трыманне. Ад бацькі Феліксу перайшоў родавы маёнтак Лучыцы (фальварак Лучыцы, вёскі Лучыцы, Слабада, Хойна і Рудня) у Мазырскім павеце, дзе ў 1839 налічвалася 238 мужчынскіх душ і 297 жаночых. У 1814 за Феліксам Яленскім у яго маёнтку Дудзічы ў Рэчыцкім павеце Мінскай губерні налічвалася 329 рэвізскіх душ, а ў Мазырскім павеце ў яго маёнтках налічвалася 609 душ. Паводле рэвізіі 1816 Фелікс Яленскі валодаў маёнткам Дудзічы ў Рэчыцкім павеце, дзе ўжо мелася 285 душ (97 двароў), а ў 1817 — 329 душ.
Сям’я
У шлюбе з Камілай Янаўнай-Хрызастомаўнай Рдултоўскай, дачкой новагародскага падваяводы і новагародскага харунжага (1768—1791) Яна-Хрызастома Антонавіча-Ежавіча Рдултоўскага (1735—1791) са Снова і яго трэцяй жонкі графіні Францішкі Станіславаўны-Фердынандаўны Ржавускай (дачкі графа Станіслава-Фердынанда Ржавускага і князёўны Кацярыны Радзівіл).
IC 3202
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сант’Арканджэла
Сант'Арканджэла (Sant'Arcangelo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Базіліката, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Патэнца.
Насельніцтва складае 6543 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 75 чал./км². Займае плошчу 89 км². Паштовы індэкс — 85037. Тэлефонны код — 0973.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Архангел Міхаіл.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Ганна Дацкая
Ганна Дацкая (Anne of Denmark;  — ) — каралева-кансорт Шатландыі, Англіі і Ірландыі, жонка караля Якава I (VI).
Біяграфія
Ганна была дачкой Фрыдэрыка II, караля Даніі і Нарвегіі з Ольдэнбургскай дынастыі. У 1589 годзе паміж Даніяй і Шатландыяй быў складзены дагавор аб шлюбе прынцэсы Ганны і маладога шатландскага караля Якава VI. Вяселле па даверанасці адбылося ў Капенгагене, і нявеста адплыла ў Шатландыю. Аднак з-за штармоў у Паўночным моры карабель быў вымушаны вярнуцца ў Нарвегію. Нецярплівы жаніх падрыхтаваў шатландскі флот і прыбыў да Ганны ў Осла, дзе 23 лістапада адбылося вяселле. Маладыя заставаліся ва ўладаннях дацкага караля да вясны наступнага года. 17 мая 1590 года ў Холірудскім абацтве Ганна была каранавана каралевай Шатландыі. Шлюб Якава VI з прадстаўніцай дацкага каралеўскага дому, адной з лідыруючых пратэстанцкіх дынастыі Еўропы, значна ўмацаваў пазіцыі караля ў прэсвітарыянскай Шатландыі.
Ганна Дацкая была чароўнай і жыццярадаснай дзяўчынай, аднак па інтэлектуальным узроўні яна не магла адпавядаць каралю-філосафу Якаву VI. Неўзабаве пасля вяселля адносіны паміж муж і жонкай сталі астуджацца і ўрэшце яны амаль перасталі сустракацца. Тым не менш у перыяд паміж 1594 і 1604 гадамі Ганна Дацкая нарадзіла семярых дзяцей, з якіх, праўда, смерці ў маленстве пазбеглі толькі трое: прынцы Генрых, Карл і прынцэса Елізавета.
Уплыў Ганны на каралеўскі двор быў даволі значным: дзякуючы ёй пры шатландскім (а з 1603 года англійскім) двары ўсталяваліся куртуазныя парадкі, сталі часта арганізоўвацца балі, тэатральныя пастаноўкі, заахвочваліся паэты і музыканты, двор набыў бляск і пышнасць. Гэта выклікала незадаволенасць прэсвітарыянскага духавенства, якое неаднаразова крытыкавала каралеву за грэбаванне малітвамі і словам Божым. Негатыўнае стаўленне яшчэ больш узмацнілася пасля пераходу Ганны ў каталіцтва. Са світы каралевы выйшла шмат таленавітых адміністратараў, якія затым паспяхова працавалі ў вышэйшых дзяржаўных органах Англіі і Шатландыі.
Шлюб і дзеці
Гл. Якаў I (кароль Англіі)
Забыццё (танга)
Забыццё (Oblivion) — адно з самых папулярных танга аргенцінскага кампазітара Астара П’яцолы.
Гісторыя стварэння
Танга Oblivion стала шырока вядома дзякуючы саўндтрэку да фільма італьянскага рэжысёра  «Генрых IV, Кароль-вар’ят» па п’есе Луіджы Пірандэла. Фільм выйшаў у 1984 годзе. Досыць распаўсюджаная версія, што танга Oblivion Астара П’яцолы было напісана ў 1982 годзе для камернага ансамбля, а ў фільме толькі выкарыстоўвалася, іншая версія сцвярджае, што танга створана менавіта для фільма. Пажылы  італьянскі арыстакрат пасля падзення з каня лічыць сябе каралём Германіі Генрыхам IV. Сваякі, якія сабраліся ў яго асабняку, спрабуюць разабрацца ў тым, што здарылася, і справакаваць шок, які можа дапамагчы шалёнаму чалавеку вярнуцца ў ранейшае, нармальны стан. Арыстакрат, якога сыграў у фільме Марчэла Мастраяні, свядома (ён толькі разыгрывае вар’яцтва, хаваючы таямніцу замаху на сваё жыццё) спрабуе ўцячы ад рэчаіснасці і ахаваць свой унутраны свет ад хлуслівага і варожага грамадства. Стан галоўнага героя з’яўляецца «унутранай эміграцыяй». Тэма «забыцця» і мелодыя, адпаведная ёй, становіцца ў сюжэце ключавой і неаднаразова праходзіць праз фільм.
Невялікі твор П’яцолы неўзабаве пасля выхаду фільма быў запісаны ў многіх версіях, у тым ліку для скрыпкі, трубы, кларнета, клезмер-квартэта, габоя з аркестрам. Твор быў інструментальным, але паэт   напісаў да яго французскі вершаваны тэкст. Песня была запісаная многімі вядомымі спевакамі, у тым ліку італьянскай спявачкай.
У лютым 1993 года ў Лос-Анджэлесе Астар П’яцола быў намінаваны на прэмію «Грэмі» 1992 года за гэты твор у катэгорыі «Лепшая інструментальная кампазіцыя».
Састаў выканаўцаў
На першым афіцыйным дыску, які атрымаў назву «Oblivion», твор быў прадстаўлены для , трамбона, габоя і гітары і камернага аркестра ў чатырох версіях:
Якую з гэтых версій кампазітар лічыў асноўнай — невядома.
Асаблівасці твора
Саліруючы інструмент лунае над празрыстым рытмічным і спакойным акампанементам (некаторыя мастацтвазнаўцы параўноўваюць яго з далікатным шклом ), выконваючы задуменную сумную мелодыю. Сярэдні раздзел прапануе кантрасную тэму, больш экспрэсіўную і хуткую. Гэта — адно з самых традыцыйных танга П’яцолы, менш джазавае, чым некаторыя яго іншыя шырока распаўсюджаныя кампазіцыі, якому ўласцівыя гарманічная вытанчанасць і светлы смутак.
Pink Floyd
Гісторыя
Гурт быў заснаваны ў 1965 годзе аднакурснікамі архітэктурнага факультэта лонданскага Політэхнікума Рыджэнт Стрыт Рычардам Райтам (клавішы, вакал), Роджэрам Уотэрсам (бас-гітара, вакал) і Нікам Мэйсанам (ударныя), а таксама іх сябрам з Кембрыджа Сідам Барэтам (вакал, гітара). Пад лідарствам Барэта гурт стаў вядомым у андэграўдным Лондане ў другой палове 60-х. Папулярнымі сталі сінглы «Arnold Layne» і «See Emily Play», поспеху дасягнуў і дэбютны альбом — «The Piper at the Gates of Dawn» (1967). У канцы 1967 года да чацвёркі далучыўся гітарыст і вакаліст Дэвід Гілмар, які праз некаторы час замяніў Сіда Барэта, які з-за праблем са здароўем пакінуў гурт. Менавіта ў такім складзе — Уотэрс, Райт, Гілмар, Мэйсан — гурт прыйшоў да сусветнага прызнання і камерцыйнага поспеху.
У кастрычніку 2014 года выдаецца альбом «The Endless River».
14 жніўня 2015 года Дэвід Гілмар абвяшчае пра канчатковы распад гурта.
Отан Тадэвушавіч Язерскі
Отан Тадэвушавіч Язерскі (Otto Jezierski; нар. )  — памешчык, граф.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Язерскіх герба «Рагаля». Нарадзіўся ў сям’і Тадэвуша Язерскага і Караліны з Вайніловічаў. Отан-Ян-Севярын Язерскі быў ахрышчаны 31 студзеня 1799 г. у слуцкім парафіяльным касцёле.
Граф. Памешчык маёнтка Баслаўцы Слуцкага павета Мінскай губерні.
Ганаровы сябра масонскай ложы Святога Уладзіслава Ягайлы ў Слуцку, верагодна сябра ложы Шчаслівага Вызвалення ў Нясвіжы. 10 мая 1826 года расказаў пасланніку вялікага князя Канстанціна Байкову аб дзейнасці слуцкай масонскай ложы, даў яму яе дэкарацыі.
12 мая 1844 напісаў дырэктару вучылішчаў Мінскай губерні прашэнне аб прызначэнні яго ганаровым наглядальнікам вучылішчаў Мінскага павета, але паколькі не меў класнага чына, не мог ім стаць.
Сям’я
У шлюбе з Адэляй Біртэр дэ Верн. Дзеці:
Уладзімір Уладзіміравіч Барысенка
Уладзімір Уладзіміравіч Барысенка (нар., Фабрычны пасёлак (вёска Якаўлевічы), Аршанскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі журналіст, паэт, публіцыст.
Біяграфія
Сярэднюю адукацыю здабыў у Якаўлевіцкай СШ. У 1975 годзе скончыў факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, у 1991 г. — з адзнакай Інстытут паліталогіі і сацыяльнага кіравання Кампартыі Беларусі. Пасля школы працаваў памочнікам камбайнёра ў калгасе імя Дзяржынскага Аршанскага раёна, электраманцёрам на Аршанскім льнокамбінаце. У 1968—1970 гг. служыў у Савецкай Арміі (войскі супрацьпаветранай абароны) на тэрыторыі Латвіі і Беларусі.
У 1973 годзе быў дэлегатам. Пасля заканчэння БДУ працаваў літсупрацоўнікам газеты «Знамя юности». Удзельнік Усесаюзнай нарады маладых журналістаў у Маскве (1977 г.). З верасня 1975 па люты 1998 г. — у «Сельской газете», дзе прайшоў шлях ад карэспандэнта да адказнага сакратара. У 1998—2000 гг. — у часопісах «Беларуская думка», «Служба спасения 01», рэдагаваў газеты «Пожар», «Охрана», «Ветеран Чернобыля». Адначасова ў 1998—2002 гг. з’яўляўся ўласным карэспандэнтам газеты «Экологический вестник». Са студзеня 2001 па травень 2009 г. літрэдактар, аглядальнік, намеснік галоўнага рэдактара газеты «На страже». Пазней працаваў літсупрацоўнікам цэнтра культурна-выхаваўчай работы Дэпартамента аховы МУС Рэспублікі Беларусь.
Сябра Беларускага саюза журналістаў з 1977 г., Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1998 г.
Творчасць
Дэбютаваў вершам «Живой памятник» у газеце 2-й асобнай Чырванасцяжнай арміі супрацьпаветранай абароны «Воздушный часовой» (1969). Аўтар кніг:
Сяргей Іванавіч Сплашноў
Сярге́й Іва́навіч Сплашно́ў (нар. 10 верасня 1907, Масква, Расійская імперыя — 6 красавіка 1979, Мінск, БССР) — беларускі савецкі акцёр, рэжысёр і сцэнарыст, Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1970).
Біяграфія
Нарадзіўся 10 верасня 1907 года ў Маскве. З 1928 па 1929 год працаваў на кінастудыі Межрабпамфільм на пасадзе памочніка рэжысёра, а з 1929 па 1933 год працаваў асістэнтам рэжысёра на кінастудыі Ленфільм.
У 1933 годзе пераехаў у БССР і быў прыняты ў склад кінастудыі Белдзяржкіно, дзе і працаваў аж да пачатку Вялікай Айчыннай вайны. У 1941 годзе ў пачатку вайны пайшоў добраахвотнікам на фронт і трапіў у акружэнне і апынуўся ў палоне, але яму ўдалося адтуль збегчы і ён далучыўся да партызанскага атрада, быў цяжка паранены і ў сувязі з гэтым быў дэмабілізаваны ў 1944 годзе і вярнуўся на кінастудыю Беларусьфільм.
Памёр 6 красавіка 1979 года ў Мінску.
6Q0B44E
6Q0B44E, часам скарочана B44E — невялікі аб’ект, магчыма з’яўляецца касмічным смеццем, у наш час знаходзіцца на арбіце Зямлі па-за межамі арбіты Месяца.
6Q0B44E упершыню назіралі даследчыкі лабараторыі Catalina Sky Survey Арызонскага ўніверсітэта 28 жніўня 2006 года. Адкрыццё было пацверджана на наступны дзень, назіраннямі каліфарнійскіх астраномаў з абсерваторыі Table Mountain Observatory, у рамках праграмы Siding Spring Survey.
Разлічаныя па выніках назіранняў эфемерыды паказваюць, што, верагодна, B44E увайшоў у сістэму Зямля-Месяц паміж 2001 і 2003 гадамі, хоць, магчыма, ён прыбыў у наваколлі Землі і дзесяць гадоў назад. Падабенства паміж B44E і J002E3, які ў наш час лічыцца часткай ракеты Апалон-12, прывялі некаторых астраномаў да здагадкі, што B44E можа быць іншай рэліквіяй засваення чалавекам касмічнай прасторы, якая вярнулася на арбіту Землі.
Agriphila poliella
Agriphila poliella — від лускакрылых насякомых сямейства.
Ганна Леапольдаўна
Ганна Леапольдаўна — дачка Карла Леапольда, герцага Мекленбург-Шверынскага, і Кацярыны Іаанаўны.
Agriphila poliella
Біялагічнае апісанне
Размах крылаў 19—26 мм. Вусені сілкуюцца на травяністых раслінах.
Ганна Леапольдаўна
Біяграфія
Нарадзілася 7 снежня 1718 г. у Ростаку. З 1739 г. жонка Антона-Ульрыха, герцага Браўншвайг-Люнебургскага. У 1733 г. прыняла праваслаўную веру. У 1740 г. па зрыньванні рэгента Бірона абвясціла сябе кіраўніцай пры немаўляці-імператары Іване VI. Пры ёй дзяржаўнымі справамі кіраваў Мініх, потым Астэрман, Галоўкін.
Адбыўся разрыў з Швецыяй (руска-шведская вайна 1741—1743 гг.), пацверджаныя артыкулы белгарадскага міру. Порта пачала прызнаваць рускіх гасудараў імператарамі. У 1741 г. саступіла кіраванне Лізавеце Пятроўне.
Дзеці — Іван (1740-64), Кацярына (пам. 1807), Лізавета (пам. 1782), Пётр (пам. 1798) і Аляксей (пам. 1787). Памерла ў зняволенні ў Холмагарах 19 сакавіка 1746 г.
Сцяпан Іларыёнавіч Іларыёнаў
Міхаіл Ціханавіч Кузняцоў (нар., в. Кіўсерт-Янішава Вурнарскага раёна — , Бешанковіцкі раён) — Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
Пасля службы ў арміі, быў дэмабілізаваны і жыў у роднай вёсцы, дзе ўдзельнічаў у стварэнні калгаса. З 1936 года пераехаў у в. Бурсак Ібрэсінскага раёна. У 1941 годзе зноў прызваны ў армію, з сакавіка 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Двойчы быў паранены. У чэрвені 1944 года гвардыі яфрэйтар Сцяпан Іларыёнаў быў стралком 158-га гвардзейскага стралковага палка 51-й гвардзейскай стралковай дывізіі 6-й гвардзейскай арміі першага Прыбалтыйскага фронту. 25 чэрвеня 1944 года пад варожым агнём Сцяпан Іларыёнавіч адным з першых пераправіўся цераз Заходнюю Дзвіну ў раёне в. Балбечча Бешанковіцкага раёна і прыняў актыўны ўдзел у баях за плацдарм.
Узначаліўшы групу байцоў, павёў іх у атаку. Праціўнік быў выбіты з траншэі, а кулямётная кропка — знішчана. Дзякуючы дзеянням групы рота Іларыёнава здолела вызваліць в. Залужжа і забяспечыць спрыяльныя ўмовы для пераправы ўсяго палка. У баі Іларыёнаў атрымаў раненні, але працягваў змагацца. Ён памёр у шпіталі 27 чэрвеня 1944-га ад атрыманых раненняў, пахаваны ў брацкай магіле вёскі Галыні.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 ліпеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі яфрэйтар Сцяпан Іларыёнаў пасмяротна быў удастоены высокага звання — Герой Савецкага Саюза.
Памяць
У яго гонар названа вуліца і помнік у Вурнарах. 22 ліпеня 2015 года у в. Кіўсерт-Янішава быў усталяваны памятны камень.
Ганцавіцкае благачынне
Ганцавіцкае благачынне, Ганцавіцкая благачынная акруга — акруга ў Пінскай і Лунінецкай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае прыходы Ганцавіцкага раёна Брэсцкай вобласці.
Благачынныя настаяцелі
Протаіерэй Пётр Піліпчук.
Джанг Джун
Джанг Джун (нар. ) — паўднёвакарэйскі тэквандыст, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2020 года, чэмпіён свету і Азіі.
IC 3203
IC 3203 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Хрысціянская тэалагічная акадэмія ў Варшаве
Хрысціянская тэалагічная акадэмія ў Варшаве (Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie) — польская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова тэалагічнага профілю з сядзібай у Варшаве.
Агульная характарыстыка
Гэта вышэйшая навучальная ўстанова з амаль 70-гадовай традыцыяй. Яе структуру складаюць тэалагічны факультэт і факультэт грамадскіх навук. Абодва факультэты маюць права прысвойваць доктарскія ступені, а тэалагічны факультэт дадаткова праводзіць працэдуры хабілітацыі.
На факультэце сацыяльных навук праводзіцца навучанне па спецыяльнасцях:
На тэалагічным факультэце праводзіцца навучанне па спецыяльнасці:
Працуе таксама доктарская школа па тэалогіі і педагогіцы.
Міжнародная федэрацыя хакея на траве
Міжнародная федэрацыя хакея на траве (англ. International Hockey Federation, фр. Fédération Internationale de Hockey, скар. FIН, у беларускай транслітарацыі ФІХ) — кіруючая арганізацыя міравых хакея на траве і індор-хакея. Аб'ядноўвае 127 нацыянальных федэрацый. Штаб-кватэра знаходзіць у швейцарскім горадзе Лазана. Прэзідэнтам ФІХ з'яўляецца Нарындэр Батра (Індыя).
Гісторыя
Першыя крокі ў накіраванні стварэння міжнароднай арганізацыі былі ў 1909 годзе, калі асацыяцыі хакея Англіі і Бельгіі ўзаемна прызналі адзін аднаго ў мэтах рэгулявання міжнародных хакейныя сувязей. Неўзабаве да іх далучылася Францыя. За год да гэтага хакей на траве быў уключаны ў праграму Гульняў IV Алімпіяды ў Лондане. У алімпійскім турніры бралі ўдзел нацыянальныя мужчынскія каманды 6 краін — Англіі, Ірландыі, Шатландыі, Германіі, Францыі і Уэльса.
7 студзеня 1924 года ў Парыжы прадстаўніцамі сямі краін (Аўстрыі, Бельгіі, Венгрыі, Іспаніі, Францыі, Чэхаславакіі і Швейцарыі) была ўтворана Міжнародная федэрацыя хакея на траве (ФІХ). Першым прэзідэнтам новай спартыўнай арганізацыі быў абраны француз Поль Латэ. Афіцыйнымі мовамі ФІХ сталі англійская і французская.
У 1925 годзе да Міжнароднай федэрацыі хакея на траве падалучалася Данія, у 1926 — Нідэрланды, у 1927 — Турцыя, у 1928 — Германія, Польшча, Партугалія і Індыя. У 1964 членамі ФІХ былі 50 краін, а таксама тры кантынентальныя асацыяцыі — Азіяцкая, Панамерыканская і Афрыканская. У 1969 ўтворана таксама Еўрапейская федэрацыя хакея на траве. У 1979 годзе ФІХ налічвала ужо 79 членаў.
У 1982 годзе ў склад ФІХ увайшла Міжнародная федэрацыя жаночых асацыяцый хакея на траве (IFWHA), утвораная ў 1927 і, якая аб'ядноўвала на 1979 год нацыянальныя жаночыя хакейныя асацыяцыі з 31 краіны.
На сённяшні дзень у Міжнародную федэрацыю хакея на траве ўваходзяць 127 нацыянальных асацыяцый і 5 кантынентальных федэрацый.
Структура ФІХ
Вышэйшы орган Міжнароднай федэрацыі хакея на траве — Міравы Кангрэс, які сазываецца адзін раз у два гады. Да працы у Кангрэсе запрашаюць прыняць удзел усё нацыянальныя федэрацыі, якія з'яўляюцца членамі ФІХ ці кандыдатамі на ўступленне ў гэтую арганізацыю.
Для вырашэння задач, пастаўленых Кангрэсам перад ФІХ, а таксама статутных патрабаванняў, дэлегаты Кангрэса выбіраюць Выканаўчы савет, які праводзіць у жыццё вырашэння Кангрэса, а таксама арганізуе штодзённую дзейнасць ФІХ. Выканаўчы савет збіраецца не менш чым тры разы ў год і складаецца з прэзідэнта ФІХ, выканаўчага дырэктара і 14 членаў, 5 з якіх прадстаўляюць кантынентальныя федэрацыі і адзін — спартсменаў. Усё члены Выканаўчага савета выбіраюцца на тэрмін у 4 гады з улікам таго, што палова агульнага складу савета перавыбіраецца кожныя 2 гады.
Для вырашэння спецыяльных задач, якіх стаяць перад ФІХ, у яе структуры зроблены пастаянныя тэхнічныя камітэты: спаборніцтваў, правілаў гульні, арбітражны, юрыдычны, медыцынскі і іншыя.
ФІХ падзелена на 5 кантынентальных канфедэрацый, якія з'яўляюцца структурнымі падраздзяленнямі ФІХ. Яны паўнамоцныя прадстаўніцы ФІХ у сваіх геаграфічных зонах. Нацыянальныя федэрацыі з'яўляюцца адначасова членамі ФІХ і сваёй рэгіянальнай канфедэрацыі. Звычайна краіна з'яўляюцца членам канфедэрацыі свайго рэгіёна, аднак существуют некаторыя вынятку.
Спіс рэгіянальных аб'яднанняў выглядае наступным чынам:
Афіцыйныя спаборніцтвы
У межах сваёй дзейнасці Міжнародная федэрацыя хакея на траве адказывае за правядзенне наступных турніраў сярод нацыянальных зборных каманд:
Трывін’ё
Трывіньё (Trivigno) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Базіліката, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Патэнца.
Насельніцтва складае 735 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 32 чал./км². Займае плошчу 25 км². Паштовы індэкс — 85018. Тэлефонны код — 0971.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Харманлі
Харманлі (Харманли) — горад у Балгарыі. Знаходзіцца ў Хаскаўскай вобласці, уваходзіць у абшчыну Харманлі. Насельніцтва — 19 863 чалавека.
Дзімітраўград (Балгарыя)
Дзімітраўград (Димитровград) — горад у Балгарыі. Насельніцтва: 39,5 тыс. жыхароў (2010). Утвораны 2 верасня 1947 г. указам Георгі Дзімітрова. Пачатак будаўніцтву горада быў дадзены 10 мая 1947 года. Да таго часу ў гэтым месцы знаходзіліся 3 вёскі — Ракаўскі, Марыіна і Чарнаканёва. З 1948 па 1950 горад будавалі 50 000 членаў брыгады «Маладая гвардыя», якія прыехалі з 963 балгарскіх гарадоў і вёсак.
Двожац Гданьскі (станцыя метро)
Двожац Гданьскі (Dworzec Gdański) — станцыя лініі М1 Варшаўскага метрапалітэна.
Апісанне
Двухпавярховая станцыя - платформа і галерэя. Астраўная платформа мае шырыню 12 м і даўжыню 120 м. Па абодва бакі платформы размешчаны эскалатары, стацыянарныя лесвіцы і адзін ліфт. З мезаніна вакзала праз шкляныя вокны можна назіраць за рухам цягнікоў па платформе. Станцыя вытрыманая ў адценнях шэрага і серабрыстага колеру, каля ліфта і эскалатараў гараць маленькія зялёныя ліхтары.
На тэрыторыі станцыі знаходзяцца: гандлёвыя кропкі, банкамат, туалеты.
Сяргей Вячаслававіч Лазараў
Сярге́й Вячасла́вавіч Ла́зараў (Сергей Вячеславович Лазарев; нар., Масква, РСФСР, СССР) — расійскі спявак, акцёр тэатра, кіно і агучвання, тэлевядучы, былы ўдзельнік гурта Smash!!, прадзюсар дуэта Dvoe. Лаўрэат прэміі «Залаты грамафон»; шматразовы ўдзельнік, а з 2007 года — вядучы фестывалю «Песня года». Прадстаўляў Расію на конкурсе песні «Еўрабачанне-2016», дзе заняў, выйграўшы пры гэтым па выніках глядацкага галасавання. У другі раз прымаў удзел у якасці прадстаўніка Расіі на конкурсе «Еўрабачанне-2019» ў Тэль-Авіве, таксама заняўшы.
П’етра Ардуіна
П'етра Ардуі́на (Pietro Arduino, 18 ліпеня 1728 — 13 красавіка 1805) — італьянскі біёлаг, батанік і прафесар эканомікі.
Біяграфія
П'етра Ардуіна нарадзіўся ў італьянскай камуне Капрына-Веранезэ 18 ліпеня 1728 года.
П'етра Ардуіна вёў перапіску з выбітным шведскім вучоным Карлам Лінеем, якая доўжылася з 25 сакавіка 1761 года па 23 красавіка 1765 года.
П'етра Ардуіна памёр у Падуі 13 красавіка 1805 года.
Навуковая дзейнасць
П'етра Ардуіна спецыялізаваўся на насенных раслінах.
Джоні Логан
Джóні Лóган (Logan Johnny; сапраўднае імя Шон Патрык Майкл Шеррард О'Хеган (Seán Patrick Michael Sherrard O’Hagan; нар. 13 мая 1954, Фрэнкстан, Аўстралія) — ірландскі спявак і кампазітар.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і ірландскага тэнара Патрыка О'Хегана, неаднаразова выступаў у Белым доме перад трыма прэзідэнтамі ЗША. У трохгадовым узросце разам з бацькамі пераехаў у Ірландыю. У 1977 годзе выканаў галоўную партыю ў мюзікле «Адам і Ева». Прыняўшы сцэнічны псеўданім Джоні Логан, у 1978 годзе выпусціў свой першы сінгл. У 1979 годзе выйграў нацыянальны конкурс песні і быў прызнаны чытачамі газеты Connaught Telegraph лепшым спеваком краіны.
Стаў пераможцам конкурсу песні Еўрабачанне ў 1980 годзе з песняй «What's Another Year?», якая потым заняла першае месца ў брытанскім хіт-парадзе. Зноў удзельнічаў у конкурсе «Еўрабачанне» 1987 года з песняй «Hold Me Now» і атрымаў другую перамогу. У 1992 годзе напісаная Логаном песня «Why Me?» у выкананні Лінды Марцін заняла першае месца на Еўрабачанні. Дзякуючы такому поспеху Логан атрымаў мянушку «Містэр Еўрабачанне».
Пясіна (значэнні)
Пясіна — тапонім:
Генрых Фрэдэрык Сцюарт (прынц Уэльскі)
Генрых Фрэдэрык Сцюарт (Henry Frederick Stuart;  — ), прынц Уэльскі (з 1610 года), герцаг Ротсей (з 1594 года) — старэйшы сын караля Англіі і Шатландыі Якава I (VI) і каралевы Ганны Дацкай.
Біяграфія
Нараджэнне прынца Генрыха ў 1594 годзе з энтузіязмам было ўспрынята раялістамі Шатландыі, паколькі да гэтага моманту кароль Якаў VI з'яўляўся апошнім прадстаўніком каралеўскага дому Сцюартаў і яго смерць прывяла б да грамадзянскай вайны паміж рознымі шатландскімі арыстакратычнымі сем'ямі, якія прэтэндавалі на прастол. Пры нараджэнні Генрых атрымаў тытулы герцага Ротсея і графа Карыка, традыцыйныя для спадчыннікаў шатландскай кароны. Пасля ўзыходжання Якава VI на прастол Англіі ў 1603 годзе, Генрых быў ўзведзены ў годнасць герцага Корнуальскага і прынца Уэльскага, упершыню ў гісторыі злучыўшы англійскія і шатландскія тытулы спадчыннікаў прастола.
Генрых Сцюарт пахаваны ў Вэстмінстэрскім абацтве.
Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна
'''Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна' (БрДУ імя А. С. Пушкіна)'' — вышэйшая навучальная ўстанова ў г. Брэсце.
Гісторыя
Установа адукацыі «Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна» (БрДУ імя А. С. Пушкіна) — старэйшая ВНУ Брэстчыны. Будынак былога Педагагічнага інстытута імя Пушкіна ўзведзены па праекце архітэктараў Р. Будзько, А. Казюкова, С. Палешчука, І. Карвата. У 1995 годзе ён быў ператвораны ва ўніверсітэт з Брэсцкага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. С. Пушкіна, заснаванага на базе Брэсцкага настаўніцкага інстытута (існаваў у 1945—1950 гг.). У цяперашні час навучанне вядзецца па трох профілях: навуковаму, гуманітарнаму і педагагічнаму. На 52 кафедрах універсітэта працуюць каля 560 выкладчыкаў, сярод якіх 20 дактароў навук і прафесараў, 240 кандыдатаў навук і дацэнтаў.
Структура
У структуры ўніверсітэта 9 факультэтаў:
Дзейнічае бакалаўрыят, магістратура і аспірантура. Дзейнічае Савет па абароне кандыдацкіх дысертацый. Ва ўніверсітэце працуе рэдакцыйна-выдавецкі аддзел. Выдаецца газета «Брэсцкі ўніверсітэт», навукова-тэарэтычны часопіс «Веснік Брэсцкага ўніверсітэта».
IC 3204
IC 3204 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кім Со Ён
Прызёрка Азіяцкіх гульняў 2009 года.
Свіленград
Свіленград (Свиленград) — горад у Балгарыі. Знаходзіцца ў Хаскаўскай вобласці, уваходзіць у абшчыну Свіленград. Насельніцтва — 18 607 жыхароў.
Пол
Пол — сукупнасць генетычных, марфалагічных і фізіялагічных асаблівасцей, якія забяспечваюць палавое размнажэнне арганізмаў. У больш шырокім сэнсе пол — комплекс рэпрадуктыўных, саматычных і сацыяльных характарыстык, якія вызначаюць індывіда як мужчынскі ці жаночы арганізм.
У дачыненні да полу часта выкарыстоўваецца запазычанае слова гендар, якім абазначаюцца сацыяльныя паводзіны мужчын і жанчын, а таксама ўзаемаадносіны паміж імі.
Крытэрыі пола чалавека
Існуе пяць асноўных крытэрыяў пола чалавека:
Аліўе Аліўе / Еўропа Еўропа
«Аліўе Аліўе / Еўропа Еўропа» (Olivier Olivier / Europa Europa) — саўндтрэк Збігнева Прайснера да двух фільмаў Агнешкі Холанд: «Аліўе Аліўе» (1992) і «Еўропа Еўропа» (1990).
Нацыянальны музей мастацтваў XXI стагоддзя
Нацыянальны музей мастацтваў XXI стагоддзя / MAXXI (MAXXI — Museo nazionale delle arti del XXI secolo) — нацыянальны музей сучаснага мастацтва ў Рыме.
Гісторыя
Нацыянальны музей мастацтваў XXI стагоддзя — MAXXI — адкрыўся ў Рыме ў маі 2010 года. Акрамя выставачных зал MAXXI абсталяваны канферэнц-залам, бібліятэкай, майстэрнямі, заламі для правядзення розных мерапрыемстваў. Музей складаецца з двух падраздзяленняў, «MAXXI Art» і «MAXXI Architecture», якія павінны збіраць, захоўваць, вывучаць і папулярызаваць актуальныя кірункі ў выяўленчым мастацтве і архітэктуры. Адразу пасля адкрыцця рымляне далі музею мянушку «макароніна».
Будынак музея
Будынак музея, будаўніцтва якога абыйшлося ў 150 мільёнаў еўра, пабудавана па праекце вядомага архітэктара Захі Хадзід. Гэта самае буйнае збудаванне з усіх ёю спраектаваных на сённяшні дзень. Узвядзенне спіралепадобнай бетоннай пабудовы плошчай у 27 тысяч квадратных метраў доўжылася 11 гадоў. Асновай для пабудовы паслужыў комплекс казармаў Мантэла — іх фасад стаў галоўным для MAXXI: там размешчаны яго парадны ўваход Ад іх застаўся адзін толькі пасрэдны класічны фасад, які выходзіць на віа Гвіда Рэні.
Галаваніўскі раён
Галаваніўскі раён (Голованівський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Кіраваградскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Галаваніўск (Голованівськ).
Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 31110 чалавек, плошча — 992 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 2 пасялковых і 22 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 пасёлкі гарадскога тыпу і 45 сёлаў.
Agriphila
Agriphila — род лускакрылых насякомых сямейства.
Размах крылаў 16-18 мм. Вусікі пільчатыя. Прадстаўнікі дадзенага роду характарызуюцца наступнымі прызнакамі :
Вядома каля 130 відаў, на Беларусі сустракаюцца 7 відаў :
Пакістанская кухня
Пакістанская кухня (урду پاکستانی پکوان‎‎) — сукупнасць кулінарных традыцый народаў Пакістана, якая ўвабрала ў сябе дэталі шматлікіх кухняў Паўднёвай Азіі. Пакістанская кухня вылучаецца пажыўнасцю і яркімі смакаараматычнымі ўласцівасцямі.
Рэгіянальная кухня вельмі разнастайная і адлюстроўвае этнічную і культурную шматаблічнасць Пакістана. Заходнія рэгіёны (Белуджыстан, Гілгіт-Балтыстан) у кулінарыі блізкія да Афганістана і Ірана, усходнія і, у некаторай ступені, паўночна-заходнія — поўначы Індыі (мясцовая кухня, званая таксама магольскай, вастрэйшая за астатнія пакістанскія разнавіднасці, але меней вострая, чым паўночна-індыйская).
Пакістанцы ўжываюць у сярэднім утрая больш мяса, чым жыхары Індыі. Асноўныя разнавіднасці мяса, у парадку памяншэння папулярнасці, — кураціна, казляціна, бараніна і ялавічына. Кожная трапеза суправаджаецца пшанічнымі аладкамі «році» або наан, акрамя таго пакістанцы гістарычна спажываюць шмат пшаніцы і рысу. Сярод традыцыйнай гародніны — бабы, цыбуля, бульба, артышокі, шпінат, баклажаны, карняплоды і агуркі; сярод садавіны — манга, яблыкі, абрыкосы, вінаград, бананы, апельсіны, грэйпфруты, гранаты, гуава, персікі, слівы і ягады. Пакістанскую кухню часта характарызуюць як тлустую з-за багацця смажаных у алеі або на сметанковым масле страў. Агулам у Пакістане ядуць мала морапрадуктаў, але яны папулярныя ў прыбярэжных раёнах Сінд і Мекран.
Пакістанцы прымаюць ежу тры разы на дзень. Сняданак звычайна багаты, на сняданак могуць падаваць смажаныя і салодкія стравы. Традыцыйны абед уключае мясное кары або «році» з рысам. Прымаць ежу звычайна збіраецца ўся сям’я.
Стравы
Пакістанскі фаст-фуд — пападам, шаурма, самса.
Сярод хлебных страў трэба адзначыць чапаці, наан, році, паратху, пуры.
Напоі — ліманады, сокі, у прыватнасці, з цукровага трыснёга, шарбет, фалуда, ласі. Вельмі папулярны чорны і зялёны чай, якія гатуюць з малаком, а таксама чай са спецыямі.
Уладзіслаў Даўкша
Уладзіслаў Аляксандр Даўкша (Władysław Aleksander Dauksza, Vladislovas Daukša; 24 ліпеня 1677, Ваўкавыскі павет — 18 красавіка 1747, Вільня ) — буйны дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў. Доктар тэалогіі (1719), доктар кананічнага права (1722), педагог.
Уступіў у Таварыства Ісуса 9 жніўня 1695 г. у Вільні. Пасля выпрабаванняў у навіцыяце вывучаў філасофію ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1697—1700). Выкладаў у паэтыку ў Нясвіжы і Драгічыне. Курс тэалогіі прайшоў у Віленскай акадэміі (1703—1707). У 1706 г. быў высвечаны на ксяндза.
Прафесар рыторыкі для экстэрнаў у Мінскім езуіцкім калегіуме (1707—1708) і Віленскай акадэміі (1708—1709, 1710—1711); прафесар рыторыкі для семінарыстаў-езуітаў у настаўніцкай семінарыі пры калегіуме ў Крожах (1709—1710). Выкладаў філасофію ў Віленскай акадэміі (1711—1714), а потым схаластычную тэалогію (1714—1719) і кананічнае права (1714—1715) ў Варшаўскім калегіуме схаластычную тэалогію (1719—1721) і кананічнае права (1720—1720) у Віленскай акадэміі. У 1711 г. атрымаў у Віленскай акадэміі ступень магістра філасофіі і вольных навук, роўную доктарскай ступені, у 1719 г. — ступень доктара тэалогіі, а ў 1722 г. — доктара кананічнага права.
Займаў высокія пасады ў структурах Таварыства Ісуса: прэпозіта Дому прафесаў у Вільні (1722—1723, 1738—1741), правінцыяла Літоўскай правінцыі ордэна (1723—1727, 1735—1738), рэктара Віленскай акадэміі (1727—1731, 1741—1745) і Варшаўскага езуіцкага калегіума (1731—1735). У 1730—1731 гг. быў дэлегатам XVI генеральнай кангрэгацыі ў Рыме, на якой новым генералам Таварыства Ісуса быў абраны Франц Рэц.
На пасадзе правінцыяла прыкладаў шмат намаганняў для развіцця школьнай справы езуітаў (пераадоленне негатыўных наступстваў Паўночнай вайны, абмежаванне фізічных пакаранняў у школах, падрыхтоўка настаўніцкіх кадраў у дакладных навуках, накіраванне маладых езуітаў на вучобу за мяжу і г.д.) і умацавання маёмаснага становішча ордэна ў даручанай яму правінцыі. Упарадкаваў сялянскія павіннасці ў езуіцкіх маёнтках і змагаўся са злоўжываннямі іх адміністрацыі.
Шматпрофільная комплексная місія ААН па стабілізацыі ў Цэнтральнаафрыканскай Рэспублікі
Шматпрофільная комплексная місія Арганізацыі Аб'яднанных Нацый па стабілізацыі ў Цэнтральнаафрыканскай Рэспублікі (МІНУСКА) — міратворчая місія ААН для абароны грамадзянскага насельніцтва ў Цэнтральнаафрыканскай Рэспублікі ў адпаведнасці з главой VII Статута ААН. Місія была створана 10 красавіка 2014 года на базе Міжнароднай місіі пад афрыканскім кіраўніцтвам па падтрымцы ў Цэнтральнаафрыканскай Рэспублікі (МІСКА). ААН разгарнула пераходную групу для стварэння МІНУСКА і падрыхтоўкі да бесперашкоднай перадачы паўнамоцтваў ад МІСКА.
Па стане на май 2018 год на тэрыторыі знаходзілася 14 293 чалавек. На ўсім працягу дзейнасці задачамі МІНУСКА ўключалі падтрымку ажыццяўлення пераходнага працэсу; садзейнічанне прадастаўленню гуманітарнай дапамогі; заахвочванне і абарона правоў чалавека; падтрымку правасуддзя і забеспячэнне вяршэнства права; а таксама працэсы раззбраення, дэмабілізацыі, рэінтэграцыі і рэпатрыяцыі.
Брацкая магіла (Фролкавічы)
Брацкая магіла — вайсковае пахаванне ў в. Фролкавічы, Бешанковіцкі раён, Віцебская вобласць. Знаходзіцца на ўсходняй ускраіне вёскі, злева ад дарогі Бешанковічы — Ула.
Апісанне
Помнік — скульптура воіна, які стаіць на калені з аўтаматам у правай руцэ і каскай у левай руцэ. Скульптура вышынёй — 2,5 м устаноўлена на бетонным пастаменце, вышынёй — 2,3 м і патсаментам — 2×2,5 м. У аснове пастамента — мармуровая пліта з прозвішчамі загінуўшчых. Магіла агароджана жалезнай гароджай 15×11 м. Пахавана 18 воінаў, якія загінулі ў баях супраць нямецкімі войскамі пры вызваленні Бешанковіцкага раёна ў чэрвені 1944 года.
Сярод пахаваных — Герой Савецкага Саюза Мікалай Васілевіч Крапцоў-Зайчанка.
Помнік устаноўлены ў 1969 годзе.
Ладу
Ладу (Laddu або, लड्डू) — дэсерт з гарохавай (нутавай) мукі, топленага сметанковага масла, з арэхамі, какосавай габлюшкай і салодкімі спецыямі: карыцай, кардамонам і мушкатовым арэхам. Папулярны ў Індыі, Пакістане, Непале, Бангладэш.
Ладу ўяўляе сабой салодкія шарыкі, памерам з абрыкос. Гатуюць дэсерт з манных круп, гарохавай ці пшанічнай мукі — існуе мноства варыяцый і рэцэптаў гатавання. Ладу часта гатуюць на святы і фестывалі. Назва «ладу» паходзіць ад санскрыцкага слова ладука (або лаціка), што азначае «маленькі шарык». У індуісцкай культуры яны сімвалізуюць багацце і дабрабыт; бога Ганеша малююць з падносам ладу ў руках.
Чалавек
Чалавек (Homo sapiens sapiens) — найвышэйшая ступень развіцця жывых арганізмаў на Зямлі, прадстаўнік біялагічнага віду, сацыяльная істота і суб'ект гісторыі і культуры.
Чалавек як біялагічная істота
Арганізм чалавека складаецца з вялікай колькасці разнастайных па форме, памерах і функцыях клетак. Нягледзячы на спецыялізацыю (структурныя змяненні клетачных элементаў у адпаведнасці з функцыяй, якую яны выконваюць), усе яны маюць агульны прынцып будовы (плазматычная мембрана, цытаплазма, ядро, арганоіды) і валодаюць асноўнымі ўласцівасцямі жывога (абмен рэчываў і энергіі, раздражняльнасць, узбудлівасць, праводнасць, сакрэцыя, дзяленне і інш.), уключаючы падтрыманне пастаянства ўнутранага асяроддзя клеткі. Плазматычная мембрана аддзяляе клетачнае змесціва ад знешняга асяроддзя і рэгулюе паступленне ў клетку і вывядзенне з яе розных рэчываў. Арганоіды і ядро забяспечваюць жыццёвыя функцыі клеткі.
Падобныя па будове, функцыях і паходжанні клеткі фарміруюць тканкі. Па характары дзейнасці (спецыялізацыі) усе тканкі падзяляюць на чатыры групы: нервовую, мышачную, эпітэліяльную і тканкі ўнутранага асяроддзя.
3 тканак утвораны органы — анатамічна адасобленыя часткі арганізма. Органы, якія сумесна забяспечваюць выкананне адной або некалькіх функцый, аб'ядноўваюцца ў сістэмы органаў (дыхальную, крывяносную, стрававальную і інш.). 3 сістэм органаў утвораны цэласны чалавечы арганізм, які здольны процістаяць неспрыяльным уздзеянням знешняга асяроддзя, што несумяшчальны з жыццём асобнай клеткі або сістэмы.
Гл.: Прыматы, Гамініды, Генетыка, Эвалюцыя, Антрапагенез, Раса, Пол.
Паводзіны і псіхіка
У аснове паводзін і вышэйшых псіхічных працэсаў чалавека ляжыць дзейнасць кары вялікіх паўшар'яў галаўнога мозга. Работа мозга працякае пры адначасовым удзеле абодвух паўшар'яў. Асноўная задача мозга — забяспечыць інтэграцыю сінхронных працэсаў узбуджэння і тармажэння ў розных нервовых цэнтрах.
Паводзінская дзейнасць фарміруецца з улікам навакольных абставін (успрыманне і адчуванне) і папярэдняга жыццёвага вопыту (памяць). На аснове гэтай інфармацыі адбываецца пабудова мадэлі дзеянняў (мысленне).
Надзвычай важную ролю ў паўсядзённым жыцці і творчасці адыгрывае маўленне. Дзякуючы яму робяцца магчымымі зносіны паміж людзьмі, перадача вопыту іншым пакаленням. На аснове зносін узнікае свядомасць — вышэйшая форма адлюстравання рэчаіснасці.
Гл.: Свядомасць, Розум, Мысленне
Чалавек як сацыяльная істота
Сацыяльнае асяроддзе — канкрэтныя грамадскія адносіны, традыцыі, маральныя і прававыя ўстаноўкі, пры якіх нараджаецца і жыве чалавек. Такім чынам, сацыяльнае асяроддзе ўтвараюць людзі, аб'яднаныя ў розныя групы, з якімі кожны чалавек знаходзіцца ў спецыфічных адносінах і зносінах. Сацыяльнае асяроддзе ўздзейнічае на чалавека, аказвае ціск, падпарадкоўвае грамадскай думцы, захапляе, а нярэдка і прымушае да пэўнай накіраванасці сацыяльных паводзін.
Навуковыя веды, жыццёвы вопыт, матывы розных учынкаў, якія чалавек чэрпае з сацыяльнага асяроддзя, з'яўляюцца вядучымі ў фарміраванні асобы чалавека. На аснове асабістых якасцей (узровень адукацыі, мэтанакіраванасць, арганізатарскія здольнасці і інш.) кожнаму чалавеку належыць у грамадстве пэўнае месца. Акрамя сацыяльнага асяроддзя ў шырокім сэнсе слова, якое мае на ўвазе ўсё грамадства, вылучаюць і малыя сацыяльныя асяроддзі. Да іх адносяць сям'ю, клас, працоўны калектыў, членам якога з'яўляецца дадзены чалавек.
За час развіцця чалавечай цывілізацыі былі выпрацаваны пэўныя нормы паводзін людзей у розных грамадскіх групах. Гэтыя асаблівасці паводзін не заўсёды былі аднолькавыя. Яны грунтуюцца на нацыянальных традыцыях, звычаях, сацыяльным і саслоўным дзяленні людзей, нормах маралі, веравызнанні і інш.
Гл.: Грамадства, Культура, Цывілізацыя, Антрапасацыягенез, Чалавецтва.
Чалавек як духоўная істота
Сутнасць чалавека, яго паходжанне і прызначэнне, яго месца ў свеце былі і застаюцца цэнтральнымі праблемамі філасофіі, рэлігіі, навукі і мастацтва.
У антычнай філасофіі чалавек разглядаўся як частка космасу, «малы сусвет», мікракосм (Дэмакрыт) — адлюстраванне і сімвал Сусвету, макракосму. Паводле Арыстоцеля, чалавек — істота, надзеленая духам, розумам («разумнай душой») і здольнасцю да грамадскага жыцця. У хрысціянстве чалавек — вобраз і падабенства Бога. Філасофія эпохі Адраджэння зыходзіла з прынцыпу аўтаномнасці, дасканаласці і бязмежнасці творчых магчымасцей чалавека, разумення яго як цэнтра ўсяго Сусвету (макракосму). Р. Дэкарт сфармуляваў палажэнне аб мысленні як адзіным дакладным сведчанні чалавечага існавання. Г. Гегель лічыў чалавека суб'ектам духоўнай дзейнасці, які стварае свет культуры, з'яўляецца носьбітам агульназначнай свядомасці, усеагульнага ідэальнага пачатку — духу. Л. Феербах у межах антрапалагічнай канцэпцыі ставіў у цэнтр філасофіі чалавека, як пачуццёва-цялесную істоту. Марксісцкая канцэпцыя чалавека грунтавалася на ято трактоўцы як «сукупнасці ўсіх грамадскіх адносін». Прадстаўнікі розных філасофскіх кірункаў XVIII—XX ст. рабілі акцэнт на такіх спецыфічных асаблівасцях чалавека, як пачуццё (І. Гаман), воля (А. Шапенгаўэр), «гульня жыццёвых сіл» (Ф. Ніцшэ), інтуіцыя (А. Бергсон), перажыванне страху і канчатковасці існавання (М. Хайдэгер) і інш. Ідэі філасофіі жыцця і фенаменалогіі паслужылі асновай для ўзнікнення філасофскай антрапалогіі.
Генетычна звязаны з іншымі жывымі арганізмамі, чалавек адрозніваецца ад іх наяўнасцю свядомасці, абстрактнага мыслення і мовы, здольнасцю пранікаць у сутнасць навакольных прадметаў і самога сябе. Ён з'яўляецца суб'ектам грамадска-гістарычнага працэсу, творцам каштоўнасцей матэрыяльнай і духоўнай культуры, носьбітам традыцый, якія змяшчаюць у сабе дасягненні цывілізацыі. Чалавек ставіць перад сабой мэты і ўсведамляе матывы, якія заахвочваюць яго да дзейнасці. Неад'емнымі атрыбутамі чалавека з'яўляюцца перакананасць і вера — ад веры ў лагічныя ісціны да веры ў духоўны Абсалют. Як асоба чалавек — своеасаблівае адзінства агульначалавечых і індывідуальных якасцей. Ступень свабоды яго дзеянняў абмяжоўваецца прынятымі грамадствам маральнымі, прававымі нормамі і правіламі пэўнага віду дзейнасці. Аднак чалавек у пэўнай ступені свабодны ў выбары сацыяльных роляў, вызначэнні ў іх межах варыянтаў сваіх дзеянняў, праяўленні творчага падыходу да выканання сваіх абавязкаў. У працэсе далучэння да культуры ў чалавека выпрацоўваюцца механізмы самакантролю, якія выяўляюцца ў здольнасці намаганнямі волі рэгуляваць спектр сваіх імкненняў, захапленняў, інстынктаў, каштоўнасных арыентацый і да т.п.
Гл.: Вера, Дух, Душа, Гуманізм.
(194) Прокна
(194) Прокна (Πρόκνη) — гэта адзін з найбуйнейшых астэроідаў галоўнага пояса, паверхня якога складаецца з простых вугляродных злучэнняў. Ён быў адкрыты 21 сакавіка 1879 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у Клінтане, ЗША і названы ў гонар Прокны, сёястры Філамены і жонкі Тэрэя, валадара фракійскага племя адрысаў у старажытнагрэчаскай міфалогіі.
IC 3205
IC 3205 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Мэнская мова
Мэ́нская мо́ва (мэнск.: Yn Ghaelg або Yn Ghailck) — мова гайдэльскай падгрупы кельцкай групы індаеўрапейскай моўнай сям'і. Паходзіць ад сярэднеірландскай, блізкая да ірландскай мовы, яшчэ бліжэй да шатландскай. Родная мова мэнцаў. Ужываецца разам з англійскай на востраве Мэн. Доўгі час лічылася зніклай, але паступова аднаўляецца.
Гісторыя
Невядома на якіх мовах гаварылі жыхары вострава Мэн да прыходу кельтаў, бо невядомы нават перыяд, калі яны з'явіліся на востраве. На Мэне няма дахрысціянскіх тапонімаў, таму думаюць, што рэгіён мусіць быў заняты ірландцамі адначасова з каланізацыяй імі Шатландыі — то-бок, у V—VI ст. Да таго часу на востраве жылі брыцкія кельты, або яго насяляла яшчэ дакельцкае насельніцтва.