cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мазулас
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Адыпінавая кіслата
Адыпінавая кіслата (гександыёвая кіслата) НООС (СН2)4СООН — двухасноўная лімітавая карбонавая кіслата. Валодае ўсімі хімічнымі ўласцівасцямі, характэрнымі для карбонавых кіслот.
Утварае солі, большасць з якіх растваральнай у вадзе. Лёгка этэрыфікуецца у мона-і дыэфіры. З гліколю ўтварае поліэфіры. Солі адыпінавай кіслаты — адыпінаты. Пры ўзаемадзеянні з NH3 і амінамі дае аманійныя солі, пры дэгідратацыі ператвараюцца ў адыпаміды. З дыамінамі ўтварае поліаміды, з NH3 у прысутнасці каталізатара пры 300—400 °C — адыпадынітрыл.
Атрыманне
У прамысловасці адыпінавую кіслату атрымліваюць галоўным чынам двухстадыйным акісленнем цыклагексана. На першай стадыі (вадкафазнае акісленне паветрам пры 142—145 °C і 0,7 Мпа) атрымліваюць сумесь цыклагексанона і цыклагексанола, падзяляемую рэктыфікацыяй. Цыклагексанон выкарыстоўваюць для вытворчасці капралактама. Цыклагексанол акісляюць 40-60%-ны HNO 3 пры 55 °C (каталізатар — NH4VO3); выхад адыпінавай кіслаты пры гэтым спосабе вытворчасці складае ~ 95 %.
NGC 1015
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
У 2009 годзе ў гэтай галактыцы была выяўлена звышновая 2009ig
Нанайцы
Нанайцы, хэчжэ (саманазвы нанай, нани «людзі зямлі, тутэйшыя») — народ у Азіі, карэнныя насельнікі басейна ракі Амур.
Рассяленне
Па прынцыпу рассялення, падзяляюцца на нізавых і верхавых нанайцаў. Нізавыя жывуць пераважна па ніжнім цячэнні ракі Амур і правых прытоках ракі Усуры ў Хабараўскім краі і Прыморскім краі Расіі (12003 чал. у 2010 г.). Верхавыя (хэчжэ) жывуць у памежнай правінцыі Хэйлунцзян у Кітаі (4640 чал. у 2000 г.), расселены паміж рэкамі Сунгары і Усуры.
Паходжанне і гісторыя
У XII—XIV стст. прыамурскія землі падвяргаліся нашэсцям чжурчжэняў і манголаў. У XV ст. яны былі на некаторы час далучаны да Кітая, прычым мясцовае насельніцтва выплочвала натуральныя падаткі. У XVII ст. Прыамур’е зноў стала арэнай каланіяльнай экспансіі кітайцаў і рускіх. Згодна звесткам рускіх казакоў у сяр. XVII ст. паўднёвыя тэрыторыі пазнейшага рассялення нанайцаў займалі земляробы-дзючэры, моўныя сваякі маньчжураў. Але з 1654 г. яны былі выселены кітайцамі, а іх землі занятыя нанайцамі. У кан. XVII — сяр. XIX стст. Прыамур’е фармальна ўваходзіла ў склад Кітая. Кітайскімі ўладамі ўтрымоўваліся вартавыя пасты, прызначаліся старшыні нанайскіх родаў і паселішчаў. Нанайцы актыўна гандлявалі з кітайцамі і маньчжурамі. Сярод іх сяліліся кітайцы-сяляне. Меліся сумесныя шлюбы і праслойка мяшанцаў.
У 1850 г. Прыамур’е было анэксіравана Расійскай імперыяй. Верхавыя нанайцы засталіся ў складзе Кітая, але да 30-ых гг. ХХ ст. мелі магчымасць падтрымліваць сталыя кантакты са сваякамі з Расіі. У XIX—XX ст. значная частка нанайскіх зямель была занятая рускімі і кітайскімі перасяленцамі. Прычым, ў Кітае назіраліся больш высокія тэмпы запазычвання нанайцамі іншароднай культуры.
У Расіі сярод нанайцаў праводзілася хрысціянізацыя, працавалі місіянерскія школы з інтэрнатамі. Пасля прыходу да ўлады бальшавікоў палітычныя рэпрэсіі вымусілі многіх нанайцаў перасяляцца ў Кітай. У пач. 1930-ых гг. быў створаны Нанайскі раён, пачалося выкладанне нанайскай мовы ў школах, група нанайскай моладзі была накіравана ў Ленінград для атрымання вышэйшай адукацыі. Зноў цікавасць да развіцця роднай мовы і культуры прасочваецца з сяр. 1980-ых гг.
У 2006 г. адбылася першая афіцыйная сустрэча нанайцаў Расіі і Кітая.
Традыцыйная культура
Нанайцы вялі комплексную гаспадарку — займаліся ловам рыбы, палявалі на капытных, мядзведзяў, футравых звяроў. Гандль футрам і асятровай рыбай меў важнае значэнне з XVII ст. Рыба была асноўнай крыніцай ежы. Яе елі сурыю, печаную, вяленую, нарыхтоўвалі рыбны жыр, рабілі сухі рыбны парашок. Ежу запраўлялі ляснымі травамі і ягадамі. Найбольш прынадная страва бода — прэсная каша з проса і ікры. Лавілі рыбу і палявалі з дапамогай рознага тыпу сетак, дзід, восцяў, самастрэлаў і г. д.
Галоўны транспартны сродак — лодка. Узімку карысталіся лыжамі і самацяглымі нартамі, у якія маглі ўпрагаць паляўнічых сабак.
Існаваў падзел працы паміж мужчынамі і жанчынамі. Мужчыны забяспечвалі сям’ю, майстравалі зброю, сеткі, займаліся кавальскай справай, рабілі лыжы, нарты і г. д. Жанчыны клапаціліся пра гаспадарку, збіралі ягады, травы, карэнні, аднак у адсутнасці мужа таксама маглі лавіць рыбу. Частка заможных нанайцаў займалася пасрэдніцкім гандлем.
У сувязі з сезоннымі перамяшчэннямі, нанайцы будавалі летнія і зімовыя жытлы. Летнія — звычайна буданы — мелі часовы характар. Зімовыя зямлянкі-серома, паўзямлянкі-хурбу і фанзы ладзілі капітальна з бервяновых зрубаў. Паляўнічыя карысталіся часовымі зімовымі каркаснымі ундхэн, падобнымі на дахі з 4 пахіламі. Кожны жыхар хаты меў вызначанае толькі для яго спальнае месца на гліняных нарах, якія ўцяплялі з дапамогай комінаў ад печы або агменю. Перад жытлам шамана ставілі слупы з выявамі цмокаў, жаб, яшчарак і іншых пачвар. Перад жытлам высакароднага чалавека, меўшага сувязі з Маньчжурыяй, — слуп з выявай зязюлі. Гаспадарчыя пабудовы ўзвозілі на палях.
Вопратку шылі з рыбных, ласіных, аленевых і сабачых скур або з тканіны, якую звычайна прывозілі кітайскія гандляры. Асноўныя часткі традыцыйнай вопраткі мужчын і жанчын — халат без каўняра з вузкімі рукавамі, вузкія і кароткія штаны, нагавіцы, жаночы нагруднік-лэлу. Узімку насілі некалькі халатаў, часам уцепленых ватай або футрам. Нанайскі абутак ота меў кароткую халяву і разрэз спераду, пад яго апраналі панчохі. Нарукаўнікі і рукавіцы пакрывалі рыбнай скурай. Галаўныя ўборы разнастайныя. Асабліва вылучаліся зімовая ватняя шапка ў форме шлема.
У кан. XIX ст. асновай сацыяльнай арганізацыі былі вялікія пашыраныя і малыя нуклеарныя сем’і. Згодна рускаму перапісу 1897 г., нуклеарныя пераважалі. Гэта можна растлумачыць тым, што з XVII ст. кітайская адміністрацыя падтрымлівала працэс разлажэння абшчын, замацоўвала за пэўнымі малымі сем’ямі паляўнічыя і рыбацкія ўгоддзі. Сем’і аб’ядноўваліся ў роды, кожны з якіх меў асабістае паходжанне і здзейсняў судовыя функцыі. Малаколькасныя роды стваралі саюзы-доха. Іх чальцамі таксама былі ульчы, орачы, удэгейцы. Палігамныя сем’і складалі не меней за 10 % і сустракаліся нават у пасляваенны час. У заможных нанайцаў меліся рабы. Цікава, што слова «раб» нихан азначала таксама этнічнага кітайца.
Асноўныя віды вуснай творчасці — казкі ненгма і паданні тэлунгу. Вылучаліся мужчынскія казкі са спевамі і жаночыя без спеваў. Жанчынам наогул забаранялася спяваць. Нанайцы славіліся сваімі арнаментам, жаночым гафтам і аплікацыяй. Драўляная скульптура насіла архаічныя рысы.
Мова
Нанайская мова адносіцца да амурскай падгрупы тунгуса-маньчжурскіх моў. Вылучаюць розныя гаворкі, якія, у сваю чаргу падзяляюцца на нізавую і верхавую групы. Мова верхавых нанайцаў непісьменная. У 1928 г. энтузіястамі быў складзены буквар для нізавых нанайцаў на аснове кірыліцы, але ў 1929 г. афіцыйна з’явілася нанайская пісьмовая мова на аснове лацінкі. У 1937 г. зноў пераведзена на кірыліцу. Нанайская мова выкладаецца ў школах, але колькасць яе носьбітаў паступова памяншаецца.
Рэлігія
Аднак нават пасля прыняцця сусветных рэлігій сярод нізавых і верхавых нанайцаў працягвалі пераважаць анімістычныя культы і шаманізм. У кожным прадмеце нанайцы бачылі яго матэрыяльную форму і жывы пачатак. Агонь, вада, неба, зоркі мелі сваіх «гаспадароў». У ахвяру ім прыносілі свінняў і сабак. У штодзённым жыцці асабліва шанавалася гаспадыня агню Фадзя мама. Шматлікім духам надаваліся зааморфныя і антрапаморфныя рысы. Зямныя духі падзяляліся на злых бусю і адносна нейтральных сэвен. Кожны род меў свяшчэннае дрэва омя мони, з якога ў лона жанчын рода прыляталі птушкі-душы дзяцей омя гаса.
Шаманы выконвалі лекарскія і пахавальныя функцыі. Імі маглі быць мужчыны і жанчыны, але найбольш магутныя шаманы-касатэй, што суправаджалі душу нябожчыка ў іншы свет, — толькі мужчыны. Памерлых немаўлят хавалі ў дрэвах, дарослых — у зямлі, радзей у драўляных склепах. У пач. ХХ ст. распаўсюдзіўся культ Хэры Мапа — легендарнага шамана з роду Хадзэр, які ўяўляўся заступнікам прадстаўнікоў розных родаў.
Бярозавы Старык
Бяро́завы Стары́к — возера ў Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Прыпяць, прыкладна за 6 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Нароўля, за 3 км на ўсход ад вёскі Канатоп.
Плошча паверхні возера 0,28 км². Даўжыня 3,85 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Катлавіна возера старычнага тыпу, на пойме ракі Прыпяць, моцна выцягнутая і выгнутая ў форме сярпа. Берагі высокія. Паўночны бераг забалочаны. Пратокамі возера злучаецца з ракой Прыпяць
Первамайскі (Істопскае сельскае паселішча)
Первамайскі (Первомайский) — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Істопскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да Лютаўскай рэвалюцыі пасёлак у складзе Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні. 20 лістапада 1917 года пасёлак абвяшчаўся часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года пасёлак уключаны ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай пасёлак абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Аднак да мая 1919 года ў складзе Чарнігаўскай губерні Украінскай ССР, пасля чаго быў перададзены ў Гомельскую губерню РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.
Вёска Раздоры з 1929 года ў складзе Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Заходняй вобласці, у 1937 годзе пасёлак перададзены ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад Бранскай вобласці.
IC 3856
IC 3856 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Дзмітрый Львовіч Аганаў
Дзмітрый Львовіч Ага́наў (нар., Наваполацк) — беларускі скульптар.
Біяграфія
Стажыраваўся ў Творчых майстэрнях жывапісу, графікі і скульптуры пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь. Выкладае ў БДУ.
Удзельнічаў у шматлікіх выставах.
Сябар Беларускага саюза мастакоў.
Узнагароды
Мае шэраг дыпломаў і ўзнагарод: дыплом ААН у намінацыі «Экалогія» (2000), 2-е месца ў конкурсе ААТ «Пріорбанк» за кампазіцыю «Адлюстраванне прыгажосці» (2004), дыплом архітэктурнай выставы «Леанарда» (2005), падзяку мэра Наваполацка за манументальна-дэкаратыўную кампазіцыю «Юнацтва» (2012), перамогу на конкурсе на стварэнне кампазіцыі «Знаходжанне іконы Божай Маці Мінскай» (2013).
Творчасць
Работы Дзмітрыя Аганава ўстаноўлены ў Мінску, Наваполацку і Мюнстэры (Германія). Многія яго творы захоўваюцца ў прыватных калекцыях у Беларусі, Расіі, Германіі, Ірландыі, ЗША, Аб’яднаных Арабскіх Эміратах.
Тэлеарман (жудзец)
Тэлеарман (Judeţul Teleorman) — румынскі жудзец у рэгіёне Валахія. Плошча — 5790 км².
Дзеянне, баланс, празрыстасць
Дзеянне, баланс, празрыстасць (Action, équilibre, transparence) — палітычная партыя заморскай супольнасці Сен-Бартэльмі.
Тэлеарман (жудзец)
Мяжуе з жудзецамі: Джурджу — на ўсходзе; Олт — на захадзе; Арджэш і Дымбавіца — на поўначы; з Велікатырнаўскай, Плевенскай і Русенскай абласцямі Балгарыі — на поўдні. У 2007 годзе насельніцтва жудзеца складала (у тым ліку мужчынскае насельніцтва —  і жаночае — ), шчыльнасць насельніцтва — 71,34 чал./км².
Дзеянне, баланс, празрыстасць
Гісторыя
На першых тэрытарыяльных выбарах партыя, набраўшы 9,94% галасоў атрымала ў Тэрытарыяльным савеце толькі 1 мандат з 19.
Якаб Лемер
Якаб Лемер, Якаб Ле-Мер, Якаб ле Мер (нідэрл. Jacob Le Maire; каля 1585 — ) — нідэрландскі мараплавец.
Разам з Вілемам Схаўтэнам і братам Даніэлем здзейсніў кругасветнае падарожжа ў 1615—1616 гадах. Экспедыцыю арганізаваў бацька Якаба і Даніэля, купец-авантурыст Ісак ле Мер, а прафінансавалі яе грамадзяне Хорна, якія спрабавалі адрадзіць эканоміку некалі квітнеючага, а ў XVII стагоддзі згаслага горада. Мэтай экспедыцыі на караблях «Эндрахт» (220 тн) і «Хорн» (110 тн) было знаходжанне новага шляху да Астравоў пранасцяў — Малукскіх астравоў — праз Ціхі акіян, у абыход манаполіі Галандскай Ост-Індскай кампаніі, якая кантралявала адзіны вядомы праход праз Магеланаў праліў.
У канцы траўня 1615 года Лемер і Схаўтэн адплылі з Хорна. 7 снежня 1615 года ля берагоў Патагоніі на «Хорне» ўзнік пажар, які цалкам яго знішчыў. 25 снежня 1615 года Лемер і Схаўтэн адкрылі востраў Эстадас, якую яны назвалі Зямлёй Штатаў, палічыўшы яго паўночным ускрайкам Невядомай Паўднёвай зямлі. Праліў паміж астравамі Эстадас і Вогненная Зямля зараз называецца пралівам Ле-Мер. 29 студзеня 1616 года яны падышлі да самага паўднёвага пункта Паўднёвай Амерыкі — мысу Горн (названы ў гонар роднага горада Схаўтэна — Хорн). У красавіку 1616 года Лемер і Схаўтэн адкрылі некалькі астравоў архіпелага Туамоту, у маі — паўночную частку астравоў Тонга, і 25 чэрвеня дасягнулі архіпелага Бісмарка, адкрыўшы астравы Новая Ірландыя і Новы Гановер. 17 верасня 1616 года экспедыцыя прыбыла да Малукскіх астравоў пасля шаснаццаці з паловай месяцаў плавання. Намеснік Галандскай Ост-Індскай кампаніі ў Батавіі арыштаваў маракоў і канфіскаваў «Эндрахт» за парушэнне манапольнага патэнта, але пасля непрацяглага арышту галандцам дазволілі вярнуцца на радзіму. Якаб Лемер памёр на зваротным шляху з Індыі ў Амстэрдам.
Слабодка (Шумілінскі раён)
Слабо́дка (, Слободка) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабейскага сельсавета.
Адэнін
Адэнін — азоцістая аснова, амінвытворнае пурына (6-амінапурын). Утварае 2 вадародныя сувязі з урацылам і тымінам (камплементарнасць).
Фізічныя ўласцівасці
Адэнін — бясколерныя крышталі, якія плавяцца пры тэмпературы 360-365 ° C. Валодае характэрным максімумам паглынання (λмакс) пры 266 ММК (pH 7) з каэфіцыентам малярнай экстынкцыі (εмакс) 13500.
Хімічныя ўласцівасці
Хімічная формула С5H5N5, малекулярная маса 135,14 г /моль. Адэнін праяўляе асноўныя ўласцівасці (pK a1 = 4,15; pKa2 = 9,8). Пры ўзаемадзеянні з азотнай кіслатой, адэнін губляе амінагрупу, ператвараючыся ў гіпаксантын (6-аксіпурын). У водных растворах крышталізуецца ў крышталягідрат з трыма малекуламі вады.
Сяргей Фёдаравіч Жылевіч
Сяргей Фёдаравіч Жылевіч (нар., Пінск) — савецкі і беларускі мастак.
Біяграфія
Нарадзіўся 18 ліпеня 1959 года ў Пінску.
З 1980 па 1982 разам з мастаком Пагоцкім А. М. займаецца манументальнымі роспісамі і скульптурай у Мінску.
У 1992 годзе С. Ф. Жылевіч скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага педагагічнага інстытута (цяпер Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт).
У 1988 годзе ён пачынае будаўніцтва саду скульптур, які сёння налічвае прыкладна 100 скульптур, выкананых у граніце, алюмініі, мармуры, бронзе і дрэве. Мастак выкарыстоўвае таксама і камбінаваныя матэрыялы.
Стыль мастака характарызуецца паэтычнасцю. Многія скульптуры суправаджаюцца вершамі С. Ф. Жылевіча.
У 2002 годзе ў вёсцы Баяры па яго праекце пабудавана і ім жа распісана царква.
Яго працы экспанаваліся і знаходзяцца ў калекцыях у наступных музеях: Музеі сучаснай скульптуры Мінск, Літаратурным музеі Янкі Купалы (Мінск), гісторыі музеі музычнай і тэатральнай культуры (Мінск),  — у складзе калекцыі Нортана і Нэнсі Додж, музеі Маці (Пінск), музеі Беларускага Палесся (Пінск), у калекцыі П. Слуцкага і Н. Калер — самай вялікай калекцыі рускага мастацтва ў штаце Мэрыленд (ЗША), у прыватных калекцыях у Германіі, Польшчы, Францыі, ЗША, СНД, Іспаніі.
С. Ф. Жылевіч з’яўляецца прататыпам мастака ў рамане «Шэрая Зона».
С. Ф. Жылевіч адзін з арганізатараў аб’яднання мастакоў АртФакт, член Shiva-club, уваходзіць у аб’яднанне мастакоў MAP штат Мэрыленд (ЗША) і ў літсавет часопіса.
Іван Георгіевіч Лапін
Іван Георгіевіч Лапін (1916—1944) — старшы лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).
Біяграфія
Іван Лапін нарадзіўся 23 снежня 1916 года ў вёсцы Пінева (цяпер — Лапіна Нерахцкага раёна Кастрамской вобласці). Пасля заканчэння шасці класаў школы працаваў трактарыстам у калгасе. У 1937—1939 гадах Лапін быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, скончыў курсы малодшых лейтэнантаў. У 1941 годзе Лапін паўторна быў прызваны ў армію. З лютага 1942 года — на франтах Вялікай айчыннай вайны. Да верасня 1943 года гвардыі старшы лейтэнант Іван Лапін камандаваў мінамётнай батарэяй 56-га гвардзейскага кавалерыйскага палка 14-й гвардзейскай кавалерыйскай дывізіі 7-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас вызвалення Украінскай і Беларускай ССР.
16 верасня 1943 года батарэя Лапіна пераправілася цераз Дзясну і прыняла ўдзел у баях пад Ноўгарадам-Северскі. 17 верасня падчас бою ў раёне вёскі Альшанае Чарнігаўскай вобласці Украінскай ССР батарэя знішчыла 7 варожых гармат і 2 мінамёта, а затым адкрыла агонь па праціўніку, які адыходзіў, нанёсшы яму вялікія страты. 23 верасня 1943 года ў раёне вёскі Першэ Траўня Гараднянскага раёна батарэя Лапіна знішчыла 7 артылерыйскіх гармат, 8 кулямётаў, 3 танка праціўніка. Праціўнік, які адступіў, кінуў 3 гарматы. 3 кастрычніка 1943 года батарэя Лапіна прыкрывала пераправу батальёна праз раку Брагінка ў раёне населенага пункта Калыбанскія хутары Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР, знішчыўшы 5 батарэй, 8 мінамётаў, каля 120 салдатаў і афіцэраў праціўніка.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 снежня 1943 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі старшы лейтэнант Іван Лапін быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Ордэн Леніна і медаль «Залатая Зорка» ён атрымаць не паспеў, так як 12 студзеня 1944 года загінуў у баі на тэрыторыі Гомельскай вобласці. Пахаваны ў брацкай магіле на плошчы Працы ў Гомелі.
Быў таксама узнагароджаны двума ордэнамі Чырвонай Зоркі.
У гонар Лапіна перайменаваная яго родная вёска, названая вуліца ў Гомелі.
Пасажырскі цягнік
Класіфікацыя
Класіфікацыя пасажырскіх цягнікоў досыць разнастайная. У тым ліку, пасажырскія цягнікі чыгунак падзяляюць паводе адлегласцяў (прыгарадныя, мясцовыя, далёкія), хуткасцям (хуткія, хуткасныя і высакахуткасныя), частаце зносін (разавыя, летнія, круглагадовыя). Таксама пасажырскія цягнікі могуць адрознівацца паволле тыпа вагонаў (напрыклад, людскі цягнік, калі людзей перавозяць у грузавых вагонах, таксама адносяць да пасажырскіх) і характары грузу (паштова-багажныя, грузапасажырскія, турысцка-экскурсійныя).
Магарэла
Магарэла (Mogorella) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Арыстана.
Насельніцтва складае 457 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 27 чал./км². Займае плошчу 17 км². Паштовы індэкс — 9080. Тэлефонны код — 0783.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Lorenzo Martire.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
NGC 1017
NGC 1017 (іншыя абазначэнні — MCG −2-7-47, KUG 0235-112B, PGC 9964) — спіральная галактыка ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Разам з дзвюма некалькі ярчэйшымі галактыкамі NGC 1006 (спіральная з перамычкай) і NGC 1011 (эліптычная) складае трыплет.
Сяргееўка (Акмолінская вобласць)
Сяргееўка — сяло ў Атбасарскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Сяргееўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна ў 20 км на паўднёвы захад ад цэнтра горада Атбасар. Код КАТА — 113857100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1897 чалавек (904 мужчыны і 993 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1158 чалавек (574 мужчыны і 584 жанчыны).
IC 3857
IC 3857 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Каракал (Румынія)
Каракал (Caracal) — горад у Румыніі. Размешчаны ў гістарычнай вобласці Алтэнія, уваходзіць у склад жудзеца Олт, з’яўляецца чыгуначным вузлом. Насельніцтва — (2002 год). Горад заснаваны на рацэ Олт. Прамысловасць — харчовая, у асноўным плодакансервавая.
Геба
Геба (Ήβα, таксама Гебея) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі багіня юнацкасці, дачка Зеўса і Геры (паводле некаторых аўтараў, Гера нарадзіла яе ад латука ), якая служыла на Алімпе віначэрпам богаў датуль, пакуль яе не змяніў Ганімед.
Была выдадзена замуж за Геракла, калі ён здабыў бессмяротнасць, як знак пагаднення Геры з Гераклам. Гера ўсынавіла Геракла і дала яму ў жонкі Гебу. Ахвярнік з выявай шлюбу Гебы і Геракла быў у Герэёне каля Мікен. Іх дзяцей звалі Алексіярэс і Анікет.
Гераіня камедыі Эпіхарма «Вяселле Гебы», оперы Ж.-Ф.Рамо «Святы Гебы».
Олт (жудзец)
Олт (Judeţul Olt) — румынскі жудзец у рэгіёне Валахія. Плошча — 5498 км². Мяжуе з жудзецамі Тэлеарман — на ўсходзе, Долж — на захадзе, Арджэш і Вылча — на поўначы і з Урацкай і Плевенскай абласцямі Балгарыі — на поўдні. У 2011 годзе насельніцтва жудзеца складала, шчыльнасць насельніцтва — 75,58 чал./км². У жудзецы знаходзяцца 2 муніцыпіі, 6 гарадоў і 104 камуны.
Вуліца Чалюскінцаў (Магілёў)
Вуліца Чалюскінцаў — вуліца ў паўднёва-заходняй частцы Магілёва. Адна з галоўных транспартных магістраляў горада.
Гістарычная назва Быхаўская шаша. У 1934 годзе перайменавана ў гонар экіпажа парахода «Чалюскін». Працягласць 4440 м, ад Бабруйскай шашы да моста цераз Дняпро.
Размяшчэнне
Пачынаецца каля Дняпроўскага моста, ад скрыжавання Пушкінскага праспекта з Дняпроўскім спускам, як працяг апошняга. Мае дугападобную форму, першапачатковы кірунак на захад змяняцца бліжэй да граніцы горада паўднёвым кірункам. Праходзіць па мосце над ракой Дубравенкай недалёка ад яе вусця і Заводскай вуліцай, за паўднёвага боку прымыкаюць вуліца Свярдлова і завулак Свярдлова, з паўночнага — вуліца Вароўскага, перасякае вуліцу Мянжынскага-завулак Глінкі, з паўночнага боку прымыкаюць вуліца Раманава і завулак Чырвонага Флоту, з поўдня — Грушаўскі завулак. На скрыжаванні з праспектам Шміта і вуліцай Касманаўтаў двухузроўневая развязка. Далей праходзіць над вуліцай Хімікаў, з паўночна-заходняга боку прымыкаюць вуліцы Вішнявецкага, Мельнікава, Жбанкова, Успенскага, завулак Франко, з паўднёва-ўсходняга — вуліцы Гастэла, Аўтамабільная, Максіма Горкага, Рамашкі, Салтанаўская, Дашкаўская, Калінавая. За межамі горада пераходзіць у трасу.
Гісторыя
Стала фарміравацца ў пачатку 1930-х гадоў, але найбольш інтэнсіўна пасля Вялікай Айчыннай вайны, калі паводле плана аднаўлення і рэканструкцыі Магілёва 1947—1950 гг. значна пашырылася тэрыторыя паўднёва-заходняга прамысловага раёна з прадпрыемствамі хімічнай прамысловасці, каля якога забудоўваўся рабочы пасёлак фабрыкі (цяпер завод) штучнага валакна 2—3-павярховымі і часткова 1-павярховымі жылымі дамамі. Сучаснае аблічча вуліцы складаецца з 1960-х гадоў. У забудове пераважаюць 5-, 9-павярховыя, пераважна жылыя, дамы з убудаванымі ў першых паверхах прадпрыемствамі гандалю і бытавога абслугоўвання, у раёне рабочага пасёлка захавалася забудова 1-павярховымі дамамі сядзібнага тыпу.
У савецкія часы на вуліцы размяшчаліся стужкаткацкая фабрыка, штучнага валакна завод імя В. У. Куйбышава, жэлацінавы завод, гарбарны завод, рэгенератны завод, хлебазавод № 1, індпашыву і рамонту абутку фабрыка, камбінат бытавога абслугоўвання, магазіны, універсальная кнігарня «Маяк», майстэрні Мастацкага фонду БССР, Палац культуры завода штучнага валакна, бібліятэка № 1 імя Якуба Коласа, Дзяржаўны архіў Магілёўскай вобласці, тралейбуснае дэпо, таксаматорны парк, СПТВ № 70 і № 44, стадыён «Хімік».
Паводле генплана Магілёва 1980—1881 гадоў вуліца ўваходзіў у перспектыўную зону забудовы заходняга планіровачнага раёна.
Сытая Буда
Сытая Буда (Сытая Буда) — сяло ў Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Сытнабудзенскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да сярэдзіны XVIII ст. выключна казацкае сяло. Да Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года ў складзе Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні Расійскай імперыі.
У 1917 годзе тут была ўсталявана савецкая ўлада, адноўленая пасля перыяду германскай акупацыі ў 1918 годзе. У 1919 годзе сяло перададзена ў Гомельскую губерню РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.
З 1929 года ў складзе Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзена ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшло ў склад Бранскай вобласці.
Каракал (значэнні)
Каракал:
NGC 1019
NGC 1019 (іншыя абазначэнні — UGC 2132, MCG 0-7-68, ZWG 388.79, KUG 0235+016, PGC 10006) — галактыка ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Смяшкова
Смяшко́ва (, Смешково) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабейскага сельсавета.
Ашчыколь (Акмолінская вобласць)
Ашчыколь — сяло ў Атбасарскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Сяргееўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна ў 16 км на поўдзень ад цэнтра горада Атбасар. Код КАТА — 113857200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 360 чалавек (195 мужчын і 165 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 123 чалавекі (62 мужчыны і 61 жанчына).
Паталіпутра
Паталіпутра (पाटलीपुत्रम्) — помнік археалогіі на месцы старажытнага горада. Знаходзіцца ў межах сучаснага горада Патна ў індыйскім штаце Біхар.
Гісторыя
Згодна будысцкім запісам, Паталіпутра была заснавана як крэпасць на рацэ Ганг валадаром Аджаташатру з Магадхі каля 490 г. да н. э. Да IV ст да н. э. яна пераўтварылася ў сталіцу адносна невялікай дзяржавы на чале дынастыі Шаішунага. У 345 г. да н. э. Махападма Нанда захапіў у Паталіпутры ўладу і зрабіў яе цэнтрам імперыі Нанда. Пазней яна з’яўлялася сталіцай імперыі Гупта—Маур’я. У 486 г. да н. э. і ў 383 г. да н. э. у Паталіпутры збіраліся галоўныя рады будыстаў.
Арыян з Нікамедыі, які абапіраўся на запісы Мегасфена, што наведваў рэзідэнцыю Чандрагупты ў Паталіпутры, апісваў горад у 10 міль у даўжыню і 1,75 мілі ў шырыню. Гарадскі мур меў 570 веж і 64 брамы. Страбон паведамляў наступнае :
Пры злучэнні Інда з іншай ракой, як кажуць, размешчаны Палібофры ў 80 стадый у даўжыню і 15 у шырыню ў форме паралелаграму, горад акружаны драўляным тынам з прасечанымі ў ім адтулінамі, так што праз гэтыя прасветы можна страляць з лука. Перад тынам цягнецца роў як для абароны, так і для сцёку бруду з горада. Племя, у вобласці якога знаходзіцца гэты горад, завецца прасіямі, яно самае выдатнае з усіх.
Падчас раскопак у 1895 г. і 1926—1927 гг. археолагамі сапраўды былі выяўлены рэшткі тыну, узгаданага Страбонам. Пра шчыльныя сувязі валадароў Паталіпутры з эліністычным светам кажа знаходка калон з мясцовым ордарам, распрацаваным на аснове старажытнагрэчаскіх прыкладаў.
Паталіпутра заставалася важным палітычным і рэлігійным цэнтрам да XII ст. пакуль не пацярпела ад нашэсця цюркаў. У XVI ст. яна была адроджана афганскай дынастыяй Суры пад назвай Патна.
Археалогія
Першым даследчыкам старажытнай Паталіпутры стаў брытанскі медык і археолаг-аматар Лоўранс Вадэл, які цікавіўся эпохай Ашокі. У 1895 г. ён пачаў раскопкі ў раёне Буланды-Багх на поўнач ад чыгуначнай станцыі Патны. Тут былі знойдзены рэшткі палаца перыяду Маўр’яў. Ён жа выявіў старажытны калодзеж Агам-Куан, пабудаваны Ашокай. З 1912—1913 гг. арганізуюцца прафесійныя археалагічныя экспедыцыі.
Паколькі на месцы старажытнай Паталіпутры месціцца сучасны горад Патна, то большасць месц для археалагічных даследаванняў не дасяжна. Раскопкі праводзіліся пераважна ў месцах Буланды-Багх, Кумхрар і вакол Агам-Куана. У Кумхрары вакол месца раскопак створаны парк, дзе дэманструюцца некаторыя артэфакты.
IC 3858
IC 3858 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Первамайскі (Сытабудскае сельскае паселішча)
Первамайскі (Первомайский) — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сытнабудзенскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Пасёлак узнікае ў выніку распачатай калектывізацыі Заходняй вобласці ў 1929 годзе і спачатку мае назву пасёлак Труд, у 1937 годзе перададзены ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад Бранскай вобласці.
Рубежнае (Клімаўскі раён)
Рубежнае (Рубежное) — сяло ў Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сытнабудзенскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Першае летапіснае згадванне датуецца 1716 годам, пад назвай Парубежная Слабада.
Да Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года ў складзе Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні Расійскай імперыі.
У 1917 годзе тут была ўсталявана савецкая ўлада, адноўленая пасля перыяду германскай акупацыі ў 1918 годзе. У 1919 годзе сяло перададзена ў Гомельскую губерню РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.
Торыі Кіёмасу
Торыі Кіёмасу (яп. 鳥居清重, гады творчасці 1697—1722) — японскі мастак, майстар укіё-э з дынастыі Торыі.
Біяграфія і творчасць
Торыі Кіёмасу — прадстаўнік першага пакалення дынастыі Торыі. Аб яго жыцці не засталося дакладных звестак. Ёсць мноства здагадак аб яго сваяцтве з адным з заснавальнікаў школы Торыі Кіёнобу: па адной версіі Кіёмасу — сын яго малодшага брата, па іншай — яго ўласны сын, вылучаецца таксама версія аб тым, што абодва мастака — адна і тая ж асоба, з-за амаль неадметнага падабенства іх шматлікіх прац.
Башмакова
Башмако́ва (Башмако́во) — пасёлак гарадскога тыпу ў Пензенскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Башмакоўскага раёна, утварае гарадское паселішча «Пасёлак Башмакова». Чыгуначная станцыя Башмакова на лініі Пенза — Ражск.
Геаграфія
Пасёлак размешчаны за 169 км на захад ад абласнога цэнтра горада Пензы і за 541 км ад Масквы. Праз пасёлак працякае рака Шырка, правы прыток ракі Поім.
Гісторыя
Пасёлак заснаваны ў красавіку 1875 года як станцыйны пасёлак на Маршанска-Сызранскай чыгунцы паміж двума сёламі — Калясоўка (з поўначы) і Міхайлаўка (з поўдня). Названы ў гонар братоў Аляксандра і Сяргея Башмаковых, сузаснавальнікаў будаўніцтва Маршанскай чыгункі. Сяргею Башмакову належала сяло Міхайлаўка, каля якога былі пабудаваны станцыя, вакзал і вытворчыя памяшканні.
Сяргей Савіч Бельчанка
Сярге́й Са́віч Бе́льчанка (, сяло Салонэ —, ) — высокапастаўлены супрацоўнік органаў дзяржбяспекі СССР, у гады Вялікай Айчыннай вайны — арганізатар і кіраўнік партызанскага руху на акупаванай тэрыторыі. Наркам (міністр) унутраных спраў Беларускай ССР (1943—1953), намеснік старшыні КДБ СССР (1957—1959). Генерал-палкоўнік.
Біяграфія
З 1927 года — палітрук, затым камандзір кавалерыйскага ўзвода манеўранай групы 47-га пагранатрада (горад Керкі, Туркменія), затым — у 48-м пагранічным атрадзе (горад Сарай-Камар, Таджыкістан). З 1929 года — інструктар Асобнай Сурхан-Дар’інскай пагранкамендатуры (горад Тэрмез, Узбекістан). З 1930 года — памочнік каменданта, камендант асобнай пагранкамендатуры (горад Калаі-Хумб, Горна-Бадахшанская аўтаномная вобласць). Прымаў непасрэдны ўдзел у баявых дзеяннях супраць басмачоў.
З 1932 года — слухач камандна-палітычнага курсу Вышэйшай пагранічнай школы АДПУ ў Маскве. З 1933 года — начальнік клуба і выкладчык Вышэйшай пагранічнай школы АДПУ/НКУС. З 17 чэрвеня 1937 года — інспектар палітаддзела Галоўнага ўпраўлення пагранічных войскаў НКУС СССР. З 26 красавіка 1939 года — намеснік начальніка Аддзела культасветработы палітупраўлення Галоўнага ўпраўлення пагранічных войскаў НКУС СССР, а затым намеснік начальніка Упраўлення пагранічных войскаў НКУС БССР.
З 2 лістапада 1939 года — намеснік начальніка Упраўлення НКУС па Беластоцкай вобласці. З 1940 года — начальнік Упраўлення НКУС па Беластоцкай вобласці. Неўзабаве быў паніжаны ў пасадзе да намесніка начальніка ўпраўлення НКУС па Беластоцкай вобласці. З 1941 года — начальнік Упраўлення НКДБ па Беластоцкай вобласці.
У 1941 годзе — намеснік начальніка Асобага аддзела Заходняга фронту. З мая 1942 года — начальнік Заходняга штаба партызанскага руху. З верасня 1942 года — прадстаўнік Цэнтральнага штаба партызанскага руху, член Ваеннага савета Калінінскага фронту. У 1943 годзе — намеснік начальніка Цэнтральнага штаба партызанскага руху.
У 1943—1953 гадах — Наркам (міністр з 1946 года) унутраных спраў Беларусі.
У 1953 годзе — начальнік Трэцяга спэцаддзелу МУС СССР, пасля — камандуючы Ленінградскай пагранічнай акругай. Начальнік Упраўлення КДБ па Ленінградскай вобласці (1954—1956).
З 1959 года ў адстаўцы. Пасля 1959 года працаваў у Савецкім камітэце ветэранаў вайны. Член праўлення таварыстваў дружбы «СССР — Швейцарыя» і «СССР — Люксембург». Ганаровы член таварыства «Дынама».
Мурэш (жудзец)
Мурэш (Județul Mureș) — румынскі жудзец у рэгіёне Трансільванія. Плошча — 6714 км².
Армія пераможнай абшчыны
Джэйш ат-Таіфа аль-Мансура (جيش الاافة المنصورة армія пераможнай абшчыны) — іракская суніцкая экстрэмісцкая групоўка, якая ўваходзіла ў склад Аль-Каіды ў Іраку.
Гісторыя
Групоўка была заснавана шэйхам Абу Амарам аль-Ансары, аднак застаецца невядомым калі.
У маі 2004 года «Джэйш ат-Таіфа аль-Мансура» захапіла ў закладнікі супрацоўнікаў кампаніі «Интерэнергосервис» Аляксандра Гардзіенка і Андрэя Мешчаракова. У сваёй заяве групоўка запатрабавала вывесці з Ірака «агрэсараў» з іншых краін.
15 студзеня 2006 арганізацыя, вядомая як Дарадчы сход маджахедаў у Іраку, абвясціла аб сваім стварэнні. Армія пераможнай абшчыны абвешчана адной са складнікаў яе груп, нароўні з Аль-Каідай у Іраку, брыгадамі прыхільнікаў манатэізму, групай Сарай аль-Джыхад, брыгадамі Аль-Гураба і брыгадамі Аль-Ахваль.
Групоўка атрымала вядомасць 1 верасня таго ж года дзякуючы мінамётнаму абстрэлу блізу моста Аль-Аіма над ракой Тыгр, праз які ішла працэсія шыітаў у бок грабніцы імама Мусы аль-Казіма. Непасрэдна з-за абстрэлу загінулі 7 і былі паранена 35 чалавек, а ў выніку цісканіны на мосце, па розных ацэнках, загінулі ад 953 да 1033 чалавек, раненні атрымалі ад 322 да 815 чалавек.
Тасуат
Тасуат:
БМП-1
БМП-1 — савецкая гусенічная баявая машына пяхоты.
Канструкцыя і браніраванне
Для паспяховага пераадольвання водных перашкод у БМП-1 былі ўсталяваныя полыя металічныя каткі, якія павялічваюць плавучасць.
Рухальная ўстаноўка была створана на базе вельмі ўдалага 12-цыліндравага дызеля У-2, які з’яўляўся базавым агрэгатам для многіх грамадзянскіх і ваенных вырабаў СССР.
Бранекорпус БМП-1 зроблены з сталёвай катаннай брані высокай цвёрдасці. У верхняй лэбавай частцы вялікі люк. Вежа канічнай формы.
Бартавая, кармавая браня і дах корпуса і вежы забяспечваюць абарону машыны ад 7,62-мм куль стралковай зброі з нулявой далёкасці і ад лёгкіх аскепкаў артылерыйскіх снарадаў, але не абараняюць ад агню 12,7-мм кулямёта з блізкай дыстанцыі і ад цяжкіх снарадных аскепкаў.
На ўзбраенні
Дзяржавы, на ўзбраенні якіх знаходзіцца БМП-1:
Удзел у канфліктах
БМП-1 быў задзейнічаны ва ўзброеных канфліктах у Афрыцы (Чадска-лівійскі канфлікт, грамадзянскія войны ў Анголе, Лівіі і Кот-д’Івуар), Азіі (Грамадзянская вайна на Шры-Ланцы, пагранічны канфлікт на востраве Даманскі), на Блізкім Усходзе (Грамадзянскія войны ў Сірыі, Емене і Ліване, Афганская вайна 1979-1989 гадоў, Ірана-іракская вайна) і постсавецкай прасторы (Узброены канфлікт на Украіне, Прыднястроўская вайна, грамадзянская вайна ў Таджыкістане, Карабахская вайна, Чачэнскі канфлікт).
Pascal
Асаблівасці
Паскаль быў створаны як мова для навучання працэдурнаму праграмаванню (аднак, па словах Вірта, мову нельга лічыць толькі вучэбнай, бо мова, непрыдатная для напісання дзейсных праграм, для навучання выкарыстоўвацца не павінна). Мова названа так у гонар выдатнага французскага матэматыка, фізіка, літаратара і філосафа Блеза Паскаля. Адна з першых моў, для якіх была створаная рэалізацыя «на самой сабе» — кампілятар Паскаля быў напісаны на самом Паскалі. У пачатку 1970-х гадоў для пераносу Паскаль-сістэм на розныя апаратныя платформы была створана сістэма Pascal-P, у якой быў адзіны кампілятар Паскаля ў прамежкавую мову (P-код) і для кожнай платформы ствараўся хуткі інтэрпрэтатар P-кода. Запазычанне гэтай сістэмы прывяло да стварэння сістэмы UCSD-Pascal ва Універсітэце Сан-Дыега (Каліфорнія, ЗША), нашмат пазней яе ідэі былі запазычаны стваральнікамі мовы Java (байт-код, кампіляцыя ў байт-код, інтэрпрэтатар байт-кода).
Асаблівасцямі мовы з'яўляюцца строгая тыпізацыя і наяўнасць сродкаў структурнага (працэдурнага) праграмавання. Паскаль была адной з першых такіх моў. Па меркаванню Н. Вірта, мова павінна спрыяць дысцыплінаванню праграмавання, таму, разам са строгай тыпізацыяй, у Паскалі зведзены да мінімуму магчымыя сінтаксічныя неадназначнасці, а сам сінтаксіс аўтар паспрабаваў зрабіць інтуітыўна зразумелым нават пры першым знаёмстве з мовай.
Найболей вядомай рэалізацыяй Паскаля з'яўляецца сістэма Turbo Pascal (затым у Borland Pascal і далей у Delphi) фірмы Borland, у якой мова была значна пашырана, былі выпраўлены некаторыя недахопы мовы, дабаўлены новыя магчымасці. Мова стала багацейшай, але з-за адсутнасці галіновай стандартызацыі, страціла пераноснасць і агульнасць (да з'яўлення ў 1998 годзе Kylix — Delphi для Linux, прадукты Borland працавалі толькі на платформе DOS/Windows, у цяперашні час Kylix фактычна замарожаная).
Важным крокам у развіцці мовы стала стварэнне свабоднай мовы Паскаль GNU Pascal, якая не толькі ўвабрала у сябе рысы іншых Паскаляў, але і забяспечыла надзвычай шырокую пераноснасць напісаных на ёй праграм (больш 20 розных платформ, пад больш чым 10 рознымі аперацыйнымі сістэмамі).
У цяперашні час карыстаюцца папулярнасцю такія версіі мовы як TMT Pascal, Free Pascal і GNU Pascal. Працягвае выкарыстоўвацца і Borland Pascal.
У 1986 годзе кампанія Apple распрацавала аб'ектнае пашырэнне мовы Паскаль, атрымаўшы ў выніку Object Pascal. У 1989 годзе аналагічныя аб'ектныя сродкі былі ўключаны фірмай Borland у сістэму Turbo Pascal (моўныя адрозненні паміж аб'ектным Turbo Pascal 5.5 і Object Pascal ад Apple вельмі нязначныя). Наступныя версіі Turbo Pascal, які стаў затым звацца Borland Pascal, дапаўнялі аб'ектнае пашырэнне новымі сродкамі, гэты працэс працягваўся і падчас дапрацовак мовы сістэмы Delphi. Назва мовы змянялася: ад Pascal, праз Object Pascal for Delphi, у літаратуры сустракалася назва Delphi Pascal, у апошніх версіях Delphi мова называецца гэтак жа, як і сама сістэма (цікавы момант: у Delphi 7 пункт сістэмнага меню, які запускае даведку па мове, як і ў больш ранніх версіях, называецца «Object Pascal Reference», а сам модуль даведкі, што ў выніку запускаецца, мае загаловак «Delphi Language Manual», у тэксце мова таксама ўсюды завецца «Delphi»).
Акрамя таго, распрацоўваецца сістэма праграмавання PascalABC.NET, арыентаваная на навучанне сучаснаму праграмаванню. PascalABC — рэалізацыя звычайнага паскаля, распрацаваны для навучання праграмаванню. PascalABC.net — аналаг PascalABC, з магчымасцю ствараць .exe файлы.
Hello World
Найпрасцейшая праграма, якая выводзіць на экран надпіс Hello World. Тэкст паміж фігурнымі дужкамі "{" і "}" у мове Паскаль з'яўляецца каментарыем і ніяк не ўплывае на вынік кампіляцыі. У падмностве мовы Паскаль кампілятараў кампаніі Borland (Turbo Pascal, Borland Pascal, Delphi) каментарыі таксама можна пазначаць парамі сімвалаў (* і *), а таксама пры дапамозе пары сімвалаў "//" - якія пазначаюць, што тэкст да канца радка з'яўляецца каментарыем.
Падаляны
Падаляны — тапонім.
Магора
Магора (Mogoro) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Арыстана.
Насельніцтва складае 4779 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 98 чал./км². Займае плошчу 49 км². Паштовы індэкс — 9095. Тэлефонны код — 0783.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Bernardino da Siena.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
C++
(Сі++) — кампіляваная статычна тыпізаваная мова праграмавання агульнага прызначэння. Падтрымлівае розныя парадыгмы праграмавання, але, у параўнанні са сваёй папярэдніцай мовай Сі, найбольшая ўвага скіравана на падтрымку аб’ектна-арыентаванага і абагульненага праграмавання.
У 1990-х гадах мова стала адной з самых ўжывальных моў праграмавання агульнага прызначэння.
Пры стварэнні C++ імкнуліся захаваць сумяшчальнасць з мовай Сі. Большасць праграм на Сі можна, амаль не змяняючы, сабраць і з дапамогай кампілятара C++. Мова C++ мае сінтаксіс, заснаваны на сінтаксісе Сі.
Гісторыя
Мова з’явілася напачатку 1980-х гадоў, калі супрацоўнік фірмы Bell Laboratories Б’ёрн Страўструп прыдумаў шэраг удасканаленняў да мовы Сі пад уласныя патрэбы. Да пачатку афіцыйнай стандартызацыі мова развівалася галоўным чынам сіламі Страўструпа ў адказ на запыты праграмісцкай супольнасці. У 1998 годзе быў прынят міжнародны стандарт мовы C++: ISO/IEC 14882:1998 «Standard for the C++ Programming Language»; пасля прыняцця тэхнічных выпраўленняў да стандарту ў 2003 годзе — цяперашняя версія гэтага стандарту — ISO/IEC 14882:2003.
Распрацоўваючы Сі з класамі (пазней C++), Страўструп таксама напісаў праграму cfront — транслятар, які перакладаў зыходны код Сі з класамі у зыходны код звычайнай Сі. Новая мова, нечакана для аўтара, набыла вялікую папулярнасць сярод калег, і неўзабаве Страўструп ужо не мог падтрымліваць яе асабіста, адказваючы на тысячы пытанняў.
У 1983 годзе адбылося перайменаванне мовы з Сі з класамі у C++. Акрамя таго, у яе былі ўключаны новыя магчымасці, такія як віртуальныя функцыі, перагрузка функцый і аператараў, спасылкі, канстанты (сталыя), карыстальніцкі кантроль над кіраваннем свабоднай памяццю, палепшаная праверка тыпаў і новы стыль каментарыяў. Яе першы камерцыйны выпуск адбыўся ў кастрычніку 1985 года.
Развіццё і ўпарадкаванне мовы
У 1990 годзе выйшла «Каментаванае даведачнае кіраўніцтва па C++», якое пасля легла ў аснову стандарту. Апошнія абнаўленні ўключалі шаблоны, выключэнні, прасторы імён, новыя спосабы прывядзення тыпаў і булеўскі тып.
Стандартная бібліятэка мовы C++ таксама развівалася разам з ёю. Першым дабаўленнем к стандартнай бібліятэцы C++ сталі патокі ўводу/вываду, якія даюць сродкі для замены традыцыйных функцый Сі  і. Пазней самым значным крокам у развіцці стандартнай бібліятэкі стала ўключэнне ў яе Стандартнай бібліятэкі шаблонаў.
Ніхто не валодае правамі на мову C++, гэта свабодная мова праграмавання. Аднак сам дакумент стандарту мовы (за выключэннем чарнавікоў) бясплатна не даступны.
Гісторыя назвы
Назва «C++» была прыдумана Рыкам Масіцці (Rick Mascitti) і ўпершыню была выкарыстана ў снежні 1983 года. Раней, на ступені распрацоўкі, новая мова называлася «Сі з класамі».
Імя, атрыманае ў выніку, паходзіць ад аператара мовы Сі «++» (павелічэнне значэння зменнай на адзінку). Імя «C+» не было выкарыстана таму, што з’яўляецца сінтаксічнай памылкай у Сі і, акрамя таго, гэта імя было занята іншай мовай. Мова таксама не названа «D», бо «з’яўляецца пашырэннем Сі і не спрабуе здымаць праблемы шляхам выдалення элементаў Сі».
Філасофія C++
У кнізе «Дызайн і эвалюцыя C++» Б’ёрн Страуструп апісвае прынцыпы, якіх ён прытрымліваўся пры распрацоўцы мовы C++. Гэтыя прынцыпы тлумачаць, чаму C++ менавіта такая, якой яна ёсць. Некаторыя з іх:
Агляд мовы
Стандарт C++ на 1998 год складаецца з дзвюх асноўных частак: ядра мовы і стандартнай бібліятэкі.
Стандартная бібліятэка C++ увабрала ў сябе бібліятэку шаблонаў STL, якая распрацоўвалася адначасова са стандартам. Цяпер назва STL афіцыйна не ўжываецца, аднак у кругах праграмістаў на C++ і ў навучанні гэта назва выкарыстоўваецца для пазначэння часткі стандартнай бібліятэкі, якая змяшчае азначэнні шаблонаў кантэйнераў, ітэратараў, алгарытмаў і функтараў.
Стандарт C++ утрымоўвае нарматыўную спасылку на стандарт Сі ад 1990 года і не вызначае самастойна тыя функцыі стандартнай бібліятэкі, якія пазычаны са стандартнай бібліятэкі Сі.
Акрамя таго, існуе велізарная колькасць бібліятэк C++, якія не ўваходзяць у стандарт. У праграмах на C++ можна выкарыстоўваць шматлікія бібліятэкі Сі.
Мова праграмавання C++ вызначана стандартам, аднак за гэтай назвай могуць хавацца таксама няпоўныя, абмежаваныя, дастандартныя адмены мовы. Напачатку свайго існавання мова развівалася па-за фармальнымі рамкамі, адказваючы на задачы, якія ставіліся перад ёю. Развіццю мовы спадарожнічала развіццё крос-кампілятара cfront. Змены і новыя ўласціваці ў мове адлюстроўваліся ў змене нумара версіі крос-кампілятара. Гэтыя нумары версій крос-кампілятара распаўсюджваліся і на саму мову. Аднак цяпер звычайна пра версіі мовы C++ не кажуць.
Новыя магчымасці ў параўнанні з Сі
Мова C++ шмат у чым з’яўляецца надмноствам Сі. Новыя магчымасці C++ уключаюць аб’яўленні ў выглядзе выразаў, пераўтварэнні тыпаў у выглядзе функцый, аператары  і , тып  , спасылкі, пашыранае паняцце нязменнасці аб’ектаў, падстаўляльныя (убудавальныя) функцыі, аргументы па змаўчанні, пераазначэнні, прасторы імён, класы (разам з усімі спалучанымі магчымасцямі, такімі як наследаванне, функцыі-члены, віртуальныя функцыі, абстрактныя класы і канструктары), пераазначэнні аператараў, шаблоны, аператар развязання прасторы імён  , апрацоўку выключэнняў, дынамічнае атаясамленне і многае іншае. Таксама, мова C++ ў многіх выпадках стражэйшая за мову Сі ў дачыненні да праверкі тыпаў.
У C++ з’явіліся каментары ў выглядзе падвойнай касой рысы, якія былі ў папярэдніку мовы Сі — мове BCPL.
Некаторыя асаблівасці C++ пазней былі перанесены ў Сі, напрыклад ключавыя словы  і , аб’яўленні ў цыклах   і каментары ў стылі C++. У пазнейшых рэалізацыях Сі таксама з’явіліся магчымасці, якіх няма ў C++, напрыклад макрасы  і палепшаная праца з масівамі-параметрамі.
Магчымасці, не звязаныя з ААП
У гэтым раздзеле апісваюцца магчымасці, непасрэдна не звязаныя з аб’ектна-арыентаваным праграмаваннем (ААП). Аднак, многія з іх набываюць асаблівую важнасць іменна ў спалучэнні з ААП.