cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Парк Метрапалітана
Фунікулёр
З 1925 года санцьягскі фунікулёр абвешчаны нацыянальным помнікам. Ён мае дзве станцыі: адна размешчана ля нацыянальнага заапарку, а другая на вяршыні ўзгорка Сан-Крыстабаль. Лінія фунікулёру мае даўжыню 500 метраў і працуе пад вуглом 45 градусаў. Будынкі касы былі спраектаваны архітэктарам Лучана Кульчэўскі. Таксама ў адным з вагонаў маецца мемарыяльная дошка Іаану Паўлу II, які ехаў у гэтым вагоне на месу ў падножжа статуі Багародзіцы ў 1987 годзе. Існуе праект пабудаваць яшчэ адзін фунікулёр ад раёна Рэкалета да вяршыні ўзгорка.
Нацыянальны заапарк
Нацыянальны чыліскі заапарк знаходзіцца на паўднёвым схіле ўзгорка Сан-Крыстабаль. Афіцыйна адчынены 12 снежня 1925 года. У заапарке жывуць больш чым 1000 жывёл — прадстаўнікі 158 відаў.
Батанічны сад
Батанічны сад Чагуаль спецыялізуецца на расліннасці міжземнаморскай кліматычнай зоны Чылі. Амаль 30% з больш чым 3000 відаў раслін гэтай зоны з'яўляюцца эндэмікамі, якіх можна сустрэць толькі ў Чылі.
Палац Радзівілаў (Навагрудак)
Палац Радзівілаў — колішні гарадскі палац на рыначнай плошчы ў Навагрудку.
Гісторыя
Двухпавярховы палац пабудаваны ў другой пал. XVIII ст. У 1810 г. набыты купцом Фішарам. У 1812 годзе ў палацы размясціўся разам са сваёй світай брат Напалеона Банапарта, вестфальскі кароль Жэром Банапарт, паводле іншай версіі — у доме Міцкевічаў.
З уключэннем Заходняй Беларусі ў склад Польшчы, у палацы была гарадская адміністрацыя, потым да 1939 г. агульнаадукацыйная школа. Разбураны ў час нямецкага авіяналёту 28 чэрвеня 1941 г.
Сеідлер (Лачын)
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Гандза (арм.: Գանձա), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Салігорскае вадасховішча
Саліго́рскае вадасхо́вішча — вадасховішча ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці Беларусі на рацэ Случ, каля горада Салігорск.
Вадасховішча створана ў 1967 годзе ў мэтах забеспячэння вадой прадпрыемстваў вытворчага аб’яднання «Беларуськалій», рэгулявання сцёку ракі Случ абваднення сельскагаспадарчых угоддзяў, жыўлення рыбаводнай гаспадаркі.
Плошча паверхні вадасховішча складае 23,1 км². Даўжыня 24 км, найбольшая шырыня 2 км. Даўжыня берагавой лініі 70 (61,2 км ) км. Найбольшая глыбіня 4,5 м, сярэдняя — 2,5 м. Аб’ём вады 55,9 млн м³. Сярэдні шматгадовы сцёк 288 млн м³. Плошча вадазбору 1793 км². З захаду ўпадае рака Рутка.
Вадасховішча створана на месцы балотнага масіву (каля 40 % берагоў штучныя). Катлавіна моцна выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Берагі нізкія, забалочаныя або ўмацаваныя дамбамі і насыпамі. Каля Салігорска вышыня берагоў 1—3 м. Моцна зарастае.
У вадасховішчы водзяцца шчупак, лешч, гусцяра, плотка, лінь, акунь і іншыя віды рыб.
Вакол вадасховішча створана зона адпачынку.
Дзікі Захад
Дзікі Захад (Wild West) — простанародная назва тэрыторый сучасных ЗША, якія ў другой палове 19 стагоддзя яшчэ не ўваходзілі ў склад гэтай краіны. Па меры пашырэння тэрыторыі ЗША і ўрбанізацыі, плошча Дзікага Захаду ўсё больш скарачалася, пакуль ён прыкладна ў 1890 не знік цалкам.
Дзікі Захад характарызаваў першапраходчыцкі настрой, з якім шматлікія людзі пакідалі ўсё больш густа заселены ўсход ЗША і накіроўваліся на захад. Вялікую частку з іх складалі новыя імігранты з Еўропы. Чыннікі для перасялення на захад былі розныя. Для шматлікіх пражыванне ва ўсходніх штатах было не па кішэні, у той час як на захадзе чакалі неабжытыя землі, на якіх можна было асесці ў якасці фермера. Іншыя былі ў пошуках хуткага багацця, спадзяючыся знайсці золата. Пасля таго, як у 1848 у Каліфорніі было выяўлена золата, пачалася так званая залатая ліхаманка, якая павялічыла паток перасяленцаў. Для некаторых неабжыты захад быў ідэальны, каб без перашкод жыць па сваіх рэлігійных статутах. Адным з прыкладаў гэтаму з'яўляюцца мармоны, якія пасяліліся ў штаце Юта.
Ельніца (Мінскі раён)
Е́льніца (, Ельница) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навадворскага сельсавета. Месціцца за 6 км на поўдзень ад Мінска, на рацэ Ельніца (Трасцянка).
Каля вёскі месціцца спартыўны комплекс «Стайкі».
Гісторыя
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года Ельніца апынулася ў складзе Расійскай імперыі. У 1800 годзе вёска на правым беразе ракі Ельніца (Трасцянка), уласнасць каралішчавіцкай каталіцкай плябаніі і Станіслава Прушынскага. У 1858 годзе вёска ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні маёнтка Каралішчавічы, уласнасць М. Прушынскага. У 1897 годзе вёска Пярэжырскай воласці Ігуменскага павета.
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года тэрыторыя была пад акупацыяй войскаў Германскай імперыі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР. У ліпені 1919 — ліпені 1920 гадоў і ў сярэдзіне кастрычніка 1920 года была пад акупацыяй Польшчы.
З 20 жніўня 1924 года вёска ў Каралішчавіцкім сельсавеце Самахвалавіцкага раёна Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года). З 18 студзеня 1931 года ў падпарадкаванні гарадскога савета Менска. З 26 траўня 1935 года ў Менскім раёне. З 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі. Да 5 сакавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Каралішчавіцкага сельсавета, да 20 студзеня 1960 года — у склад Трасцянецкага сельсавета.
Ісмаілія
Ісмаілія (الإسماعيلية) — горад на паўночным усходзе Егіпта на беразе возера Тымсах, якое ўваходзіць у сістэму Суэцкага канала. Насельніцтва 374 тысячы чалавек (2005). Суднаходны канал даўжынёй 130 км, які злучае Суэцкі канал (у раёне горада) з Нілам (у раёне Каіра) таксама носіць назву канал Ісмаілія.
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2014 (група Б)
У сезоне 2014 Другая ліга была падзелена на дзве групы. Групу Б складалі клубы з захаду краіны.
Спаборніцтвы ў групе праходзілі з 27 красавіка па 20 верасня 2014 года. У выніку месца ў фінальным этапе атрымалі:
Бамбардзіры
Крыніца: Football.By
Ісландскі шпат
Ісландскі шпат — мінерал, бясколерная празрыстая разнавіднасць кальцыту. Здольнасць "раздвойваць" выяву ў выніку высокага двухпераламлення. Трапляецца ў пустотах і трэшчынах вулканічных парод, а таксама ў выглядзе жэодаў у вапняках і астаткавых глінах у раёнах развіцця вапнякоў. Выкарыстоўваецца ў оптыцы для вырабу палярызацыйных прызмаў.
Эйнар Ёнсан
Эйнар Ёнсан — (Einar Jónsson;, ферма Галтафель на поўдні Ісландыі — ) — ісландскі скульптар.
(Гл. Музей Эйнара Ёнсана)
Тур Хеердал
Тур Хеердал (Thor Heyerdahl, 6 кастрычніка 1914, Ларвік, Нарвегія —, Кола-Мікеры, Італія) — выдатны нарвежскі падарожнік і вучоны, даследчык культуры і паходжання розных народаў свету: палінезійцаў, індзейцаў, жыхароў вострава Рапануі і інш. Здзейсніў некалькі надзвычай складаных шырока вядомых падарожжаў на копіях старажытных суднаў.
Біяграфічныя звесткі
Каб пацвердзіць сваю тэорыю пра засяленне астравоў Палінезіі з Амерыкі, у 1947 годзе праплыў з экіпажам на плыце «Кон-Цікі» ад Перу да архіпелага Туамоту, у 1969 і 1970 гадах — на папірусных лодках «Ра» і «Ра-2» ад Афрыкі да астравоў Цэнтральнай Амерыкі, у 1977—1978 гадах — на трысняговай лодцы «Тыгрыс» па маршруце Эль-Курна (Ірак) — вусце р. Інд — Джыбуці. Уражанні ад падарожжаў у кнігах "Падарожжа на «Кон-Цікі» (1949), «Аку-Аку» (1957), «Ра» (1970). «Фату-Хіва» (1975), «Тыгрыс» (1979) і інш.
Займаўся археалагічным пошукамі ў Перу, Балівіі, Эквадоры, на Галапагоскіх а-вах і в-ве Рапануі (Вялікадня). Аўтар прац па антрапалогіі, старажытнай гісторыі Акіяніі і Амерыкі.
На беларускую мову асобныя яго творы пераклаў Сяргей Міхальчук.
Клімавічы (Мінскі раён)
Клі́мавічы (, Климовичи) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навадворскага сельсавета. Месціцца за 3 км на поўдзень ад Мінска на рацэ Сеніца.
Гісторыя
У 1708 годзе вёска ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, уласнасць К. Друцкага-Горскага. У 1772 годзе ўласнасць І. Прушынскага. У 1791 годзе вёска маёнтка Новы Двор, шляхецкая ўласнасць.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі. У 1800 годзе вёска ў Мінскім павеце Мінскай губерні, уласнасць Станіслава Прушынскага. У 1815 годзе ўласнасць Р. Алендскага, у 1858 годзе — К. Яленскага. У 1886 годзе дзейнічала праваслаўная царква. У 1897 годзе вёска ў Сеніцкай воласці Мінскага павета.
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў і ў сярэдзіне кастрычніка 1920 года пад акупацыяй Польшчы.
З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. З 20 жніўня 1924 года ў Навадворскім сельсавеце Самахвалавіцкага раёна Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года). У 1926 годзе працавала кузня. З 18 студзеня 1931 года ў падпарадкаванні гарадскога савета Менска. З 26 траўня 1935 года ў Менскім раёне, з 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці. У 1930-я арганізаваны калгас «3-ці рашаючы».
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.
З 16 ліпеня 1954 года ў Гатаўскім сельсавеце, з 20 студзеня 1960 года ў Навадворскім сельсавеце.
Ліма
Ліма (Lima) — самы буйны горад, сталіца Перу, цэнтр дэпартамента Ліма. Плошча горада 804 км², разам з прыгарадамі 4310 км². Знаходзіцца на раўніне паміж падножжам Андаў і ўзбярэжжам Ціхага акіяна, на рацэ Рымак. Буйнейшы транспартны вузел краіны, праходзіць Панамерыканская шаша. Марскі порт — Кальяа, амаль зліўся з Лімай. Міжнародны аэрапорт Хорхэ Чавеса. Галоўны эканамічны і культурны цэнтр краіны. Патронка горада — Роза Лімская.
Гісторыя
Заснаваны ў 1535 годзе іспанскім канкістадорам Франсіска Пісара. У 16-пачатку 19 стагоддзя цэнтр іспанскіх каланіяльных уладанняў у Паўднёвай Амерыцы і сталіца і віцэ-каралеўства Перу. У 1551 годзе заснаваны Каталіцкі ўніверсітэт (старэйшы ў Паўднёвай Амерыцы). Пасля абвяшчэння незалежнасці ад Іспаніі ў 1821 годзе Ліма — сталіца рэспублікі Перу. У 1687 і 1746 гадах горад зруйнаваны землетрасеннямі. З 1839 года выдаецца газета «El Comercio». У Ціхаакіянскую вайну 1864-66 і Салетравую вайну горад акупіравалі войскі Чылі. Ліма доўгі час (з 1884 па 1929 год) знаходзілася ў стане глыбокага эканамічнага крызісу. Толькі к 1930-м гадам становішча горада пачало стабілізавацца. Аднак у перыяд палітычнай нестабільнасці, якая доўжылася з сярэдзіны 1940-х гадоў да пачатку 1990-х, у сталіцы зноў адзначаліся масавае беспрацоўе і высокі ўзровень інфляцыі.
Насельніцтва
Дынаміка насельніцтва не ўлічвае прыгарадаў Лімы і горад-спадарожнік Кальяа.
Архітэктура і памятныя мясціны
Горад захаваў прамавугольную сетку вуліц каланіяльнага часу. У цэнтры — Стары горад з архітэктурнымі помнікамі, на паўночным захадзе — прамысловы раён, на паўднёвым захадзе — дзелавыя кварталы, на поўдні і паўднёвым усходзе — раёны асабнякоў. Вакол галоўнай плошчы Пласа дэ Армас знаходзяцца Кафедральны сабор Лімы (1572—1797), Палац прэзідэнта (1937-38, неакаланіяльны стыль). У 16-18 стагоддзях у стылі барока пабудаваны комплексы кляштараў (Сан-Франсіска, 1556—1624; Санта-Дамінга, сярэдзіна 16 стагоддзя; Ла Мерсед, 1628-30) і цэрквы са складанай разьбой на парталах і ў інтэр’ерах, палацы (Торэ-Талье, 1735), жылыя дамы з унутранымі дварамі, драўлянымі балконамі, ляпнымі парталамі. У 19 стагоддзі будавалі ў духу эклектызму, у 1-й палове 20 стагоддзя — у «неаперуанскім стылі» (будынак Саюза архітэктараў, 1947), у 2-й палове 20 стагоддзя — у стылі тагачаснай амерыканскай і еўрапейскай архітэктуры (жылы раён Магутэ, 1952). Гістарычны цэнтр Лімы ўнесены ЮНЕСКА ў 1991 годзе спіс Сусветнай спадчыны.
Эканоміка
Ліма і яе прыгарады вырабляюць 80 % прадукцыі апрацоўчай прамысловасці Перу. Тут сканцэнтраваны металаапрацоўчая, хімічная, тэкстыльная, абутковая, рыбаперапрацоўчая, электрабудаўнічая, аўтамабільная прамысловасці. Таксама ў сталіцы сканцэнтраваны ўсе фінансавыя і банкаўскія цэнтры дзяржавы. У горадзе вялікая колькасць прадстаўніцтваў офісаў замежных карпарацый і кампаній. Даволі інтэнсіўна развіваецца турыстычны бізнэс.
Навука і адукацыя
Універсітэты, у тым ліку Сан-Маркас (з 1551), 3 акадэміі навук.
Нядзеля
Нядзе́ля — дзень тыдня паміж суботай і панядзелкам. У многіх краінах — выхадны дзень. У хрысьціянскіх народаў гэты дзень прысвечаны Богу, адсюль пайшла назва гэтага дня ў беларускай мове: ня дзелаць, не рабіць. У рускай мове назва гэтага дня («воскресенье») таксама мае рэлігійныя карані — у гонар уваскрашэння Ісуса Хрыста на трэці дзень пасля распяцця.
У многіх народаў (пачынаючы са старажытных егіпцян, ад якіх гэтую традыцыю перанялі рымляне) дзень быў прысвечаны Сонцу. Гэта назва перайшла да германскіх плямёнаў (Sunday, Sonntag). У Індыі нядзеля называецца «равівар» — «дзень Сонца».
Нядзеля — другі з выходных дзён. У некаторых народаў гэта апошні дзень тыдня, але ў асобных культурах лічыцца першым днём наступнага тыдня.
Лолабагырлы
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Гаханіст (арм.: Գահանիստ), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Чэнаі
Чэнаі (சென்னை, Chennai, да 1996 — Мадрас) — горад на поўдні Індыі, адміністрацыйны цэнтр штата Тамілнад. Чацвёрты па велічыні горад краіны (пасля Колькаты, Нью-Дэлі, Мумбаі), 4,5 млн жыхароў (2009).
Старая назва горада паходзіць ад мястэчка Мадраспатнам, выбранага брытанскай Ост-Індскай кампаніяй пры заснаванні гандлёвай калоніі. Другі населены пункт, Чэнапатнам, размяшчаўся далей на поўдзень; пазней, калі пасяленні зліліся, брытанцы аддалі перавагу назве Мадрас. У 1996 па ініцыятыве кіруючай партыі Бхаратыя джаната парты горад быў перайменаваны ў Чэнаі, таму што слова «Мадрас» нібыта мае непатрыятычнае, партугальскае паходжанне.
Эканамічна развіты горад: аўтамабілебудаванне (40 % нацыянальнага выпуску), прыборабудаванне, выраб праграмнага забеспячэння, фінансавыя паслугі. Буйны марскі порт.
Гамзалі
Гамзалі (Həmzəli), Гетамедж (Գետամեջ) — сяло ў Кубатлынскім раёне Азербайджана.
Дзень
Дзень — прамежак часу паміж усходам і захадам верхняга краю Сонца. Працягласць дня залежыць ад геаграфічнай шыраты месца і ад схілення Сонца.
На зямным экватары даўжыня дня прыблізна пастаянная і роўная 12 гадзінам, у Паўночным паўшар’і Зямлі — больш за 12 гадзін пры дадатным схіленні Сонца (вясной і летам) і менш за 12 гадзін пры адмоўным схіленні (увосень і зімой). У дні раўнадзенстваў усюды паміж палярнымі кругамі даўжыня дня амаль 12 гадзін; найбольшая ў дзень летняга і найменшая ў дзень зімовага сонцастаянняў. За палярнымі кругамі даўжыня дня летам можа перавышаць 24 гадзіны, на полюсах роўная паўгоду. Звычайна пад даўжынёй дня разумеюць даўжыню светлага часу сутак, калі на адкрытым паветры асветленасць дастатковая для любых работ, выразна бачны аддаленыя прадметы. На рэальную працягласць светлага часу аказваюць уплыў рэльеф мясцовасці, лясы, стан надвор’я: наяўнасць і характар воблачнасці, туман, дождж.
Іскыр
Іскыр (Искър) — рака ў Балгарыі, правы прыток Дуная.
Даўжыня 368 кіламетраў. Плошча басейна 8,6 тыс. км². Вытокі ў гарах Рыла, працякае па Самакаўскай і Сафійскай катлавінах, перасякае храбты Стара-Планіна ў Іскырскай цясніне, нізоўі — па Ніжнедунайскай раўніне. Веснавое разводдзе, летняя межань. Сярэднегадавы расход вады ў вусці 54 м³/с. Выкарыстоўваецца для арашэння. У басейне Іскыра — гарады Самакаў, Мездра, Чарвен-Браг, працякае па ўсходняй ускраіне горада Сафія.
Сезон 2018/2019 «Цмокі-Мінск»
У сезоне 2018/2019 баскетбольны клуб Цмокі-Мінск з Мінска прымаў удзел:
Склад каманды
У Адзінай лізе ВТБ У чэмпіянаце Беларусі У Кубку Беларусі
Поль Пагба
Поль Пагба (Paul Pogba; нар., Ланьі-сюр-Марн, Іль-дэ-Франс, Францыя) — французскі футбаліст, паўабаронца італьянскага клуба «Ювентус» і нацыянальнай зборнай Францыі. Пагба з’яўляецца ўніверсальным іграком, бо здольны згуляць як у напад, гэтак і ў абарону. У студзені 2014 года Поль быў уключаны ў спіс 10 самых таленавітых маладых ігракоў у Еўропе, паводле версіі газеты The Guardian.
Кар’ера
19 лютага 2011 года Пагба і тры іншыя ігракі клубнай акадэміі былі заяўлены галоўным трэнерам «Манчэстэр Юнайтэд» сэрам Алексам Фергюсанам у асноўны склад перад гульнёй 5-га раўнда Кубка Англіі супраць «Кроўлі Таўн». Аднак дэбют іграка ў асноўнай камандзе «Манчэстэр Юнайтэд», прычым з першых хвілін, адбыўся 20 верасня 2011 года ў матчы Кубка Футбольнай лігі супраць «Лідс Юнайтэд». У лізе дэбют іграка прыпаў на матч супраць «Сток Сіці» 31 студзеня 2012 года. Аднак у ліпені 2012 года кантракт з іграком скончыўся, клуб не меў жадання яго падаўжаць.
«Ювентус»
27 ліпеня 2012 года Поль прайшоў медыцынскае абследаванне ў «Ювентусе», а 3 жніўня Пагба падпісаў з «Ювэ» чатырохгадовы кантракт. Ужо 1 жніўня француз дэбютаваў за новы клуб у таварыскім матчы супраць «Бенфікі», замяніўшы на 78-й хвіліне Андрэа Пірла. У афіцыйных матчах за «Ювентус» Поль дэбютаваў у Серыі A матчам супраць «К’ева».
Вяртанне ў «Манчэстэр Юнайтэд»
8 жніўня 2016 года Пагба вярнуўся ў «Манчэстэр Юнайтэд», падпісаўшы пяцігадовы кантракт. Сума трансферу склала 105 млн еўра, што зрабіла яго найдаражэйшым у гісторыі футбола, пераўзышоўшы трансфер Гарэта Бэйла ў мадрыдскі «Рэал».
Вяртанне ў «Ювентус»
У ліпені 2022 года вярнуўся ў «Ювентус», падпісаўшы ў якасці свабоднага агента чатырохгадовы кантракт.
Міжнародная кар’ера
На міжнароднай арэне Пагба з 2008 года прадстаўляе зборную Францыі ў розных узроставых зборных. 22 сакавіка 2013 года дэбютаваў у складзе зборнай Францыі, у матчы адбору да чэмпіянату свету 2014 супраць зборнай Грузіі, матч скончыўся на карысць французаў 3:1. 10 верасня 2013 года забіў свой першы мяч за зборную ў матчы супраць зборнай Беларусі ў Гомелі на стадыёне «Цэнтральны», матч скончыўся з лікам 2:4.
Дасягненні
«Ювентус»:
«Манчэстэр Юнайтэд»:
Францыя:
Іск
Іск — юрыдычны сродак абароны парушанага або аспрэчваемага суб'ектыўнага права. У цывільным працэсе можа быць прад'яўлены любой зацікаўленай асобай (гл.ісцец) (фізічнай або юрыдычнай). Іск можа быць накіраваны на прысуджэнне адказчыка да ўчынення пэўных дзеянняў або ўстрымання ад неправамерных дзеянняў (вяртанне маёмасці, кампенсацыя страт, выплата аліментаў). на ўсталяванне наяўнасці або адсутнасці праваадносін (раздзел агульнай маёмасці, скасаванне шлюбу). Форма выяўлення іску — іскавая заява.
Асетр балтыйскі
Асетр балтыйскі, асетр атлантычны (Acipenser oxyrinchus oxyrinchus) — рыба сямейства асятровых.
Даўжыня да 3 м, маса да 200 кг.
Праходная рыба. Пашырана каля берагоў Атлантычнага акіяна ў Паўночнай Амерыцы. У Еўропе вельмі рэдкі, амаль вынішчаны. Да 1930—40-х г. трапляўся ў рэках Беларусі, з пабудовай плацін па Нёмане і Заходняй Дзвіне міграцыі спыніліся, апошні раз злоўлевы ў Нёмане ў 1952 годзе.
Ход у рэкі вясной, у час паводкі, нераст у чэрвені на ўчастках з хуткім цячэннем і камяністым дном. Моладзь жывіцца доннымі беспазваночпымі, дарослыя — дробнай рыбай.
Ісакрат
Ісакрат (436 да н.э.-338 да н.э.) — старажытнагрэчаскі прамоўца, настаўнік рыторыкі і публіцыст. Стваральнік тэорыі класічнай антычнай прозы, увёў падзел на мовы паэтычную і празаічную. Каля 390 да н.э. заснаваў у Афінах школу рыторыкі — прататып агульнаадукацыйнай школы; яе праграму выклаў у прамовах супраць сафістаў. Прыхільнік прамакедонскай партыі і прапагандыст яе праграмы («Панегірык», 386; «Арэапагетык», 355; «Панафінейская прамова», 342—339). Лічыў манархію лепшай формай дзяржаўнага кіравання. Пасля разгрому грэкаў у 338 г. да н.э. каля Херанеі македонцамі на чале з Філіпам II Ісакрат скончыў жыццё самагубствам. Захавалася 21 яго прамова (у т.л. 6 судовых) і 9 лістоў.
Ірэдэнтызм
Ірэдэнтызм (irredento — нявызвалены) — палітычны і грамадскі рух у Італіі ў канцы 19-20 стагоддзя за далучэнне да Італіі пагранічных зямель Аўстра-Венгрыі з італьянскім насельніцтвам — Трыеста, Трэнціна і інш. На пачатку быў прадстаўлены дэмакратычнай апазіцыяй. У 20 стагоддзі італьянскія ўлады выкарыстоўвалі ірэдэнтызм для апраўдання сваіх тэрытарыяльных дамаганняў на Балканах і Адрыятыцы.
Кубак Англійскай футбольнай лігі
Кубак Англійскай футбольнай лігі (English Football League Cup, EFL Cup), больш вядомы як Кубак лігі (League Cup), — спаборніцтва, якое праводзіцца сярод англійскіх клубных каманд.
Рэгламент
Як і Кубак Англіі, гэты турнір праводзіцца па прынцыпе выбывання ўдзельнікаў пасля першага паражэння. Але ў адрозненні ад Кубка Англіі, дзе ў сезоне 2007/08 удзельнічала 731 каманда, колькасць удзельнікаў Кубка лігі абмежавана 92 клубамі — 20 прадстаўляюць Прэм’ер-лігу, а яшчэ 72 — тры дывізіёны Англійскай футбольнай лігі. Яшчэ адным адрозненнем паміж гэтымі турнірамі з’яўляецца тое, што ў паўфіналах Кубка Англіі каманды гуляюць паміж сабой два матчы, а не адзін.
Пераможца Кубка лігі атрымлівае права ўдзельнічаць у розыгрышы Лігі Еўропы, калі ён не дамогся гэтага права іншым шляхам (калі пераможца згуляе ў Лізе чэмпіёнаў, пуцёўка ў Лігу Еўропы пераходзіць камандзе з ліку тых, хто яшчэ не ўдзельнічае ні ў адным еўракубкаў, але фінішавала ў Прэм’ер-лізе вышэй за сваіх канкурэнтаў).
Гісторыя
Да 2016 года турнір быў вядомы як Кубак Футбольнай лігі (Football League Cup). У 2016 годзе ў сувязі з перайменаваннем Футбольнай лігі ў Англійскую футбольную лігу адпаведна змянілася і назва кубка.
Кубак лігі лічыцца не гэткім прэстыжным, як Кубак Англіі, які мае значна багацейшую гісторыю, і ў розыгрышы якога прымаюць нават тыя клубы, якія не ўваходзяць у склад Футбольнай лігі. Магчыма, менавіта таму шматлікія клубы ў цяперашні час выстаўляюць на матчы турніру сур’ёзна саслабленыя склады, уключальных ігракоў, якія не атрымліваюць гульнявой практыкі, у тым ліку моладзь.
Пераможцы
Паказаныя апошнія перамогі і паражэнні ў фіналах турніру
Лісабон
Лісабон (Lisboa; ) — сталіца Партугаліі, з'яўляецца таксама галоўным портам краіны.
Прыродныя ўмовы
Горад займае выгаднае становішча на паўднёва-заходнім узбярэжжы Пірынейскага паўвострава, у шырокім вусці ракі Таха, за 15 км ад Атлантычнага акіяна. Раёны горада распасціраюцца ўздоўж лісабонскага ўзбярэжжа, якое цягнецца ад рачнога вусця да пляжаў Алентэжу. Сучасныя вышынныя будынкі мегаполіса бліжэй да ўскраін змяняюцца маляўнічымі рыбацкімі хацінамі, аб’яднанымі ў невялікія пасёлкі. Узімку сярэдняя тэмпература +9 °C, улетку +24 °C. Наваколлі Лісабона багатыя расліннасцю, сярод якой: прыморская хвоя, эўкаліпт, вечназялёныя хмызнякі (маквісы).
Насельніцтва, мова, веравызнанне
Лісабон — найбуйнейшы горад Партугаліі. У ім пражывае больш 564 477 (2001) жыхароў, а ў агламерацыі Вялікі Лісабон — каля 2,6 млн, што складае амаль чвэрць насельніцтва дзяржавы. Сталіца Партугаліі — шматнацыянальны горад, 97 % яго насельніцтва складаюць партугальцы, 3 % — замежныя грамадзяне. Практычна ўсё насельніцтва сталіцы вызнае каталіцызм, але ў цяперашні час гараджане ўсё радзей наведваюць храмы. Акрамя таго, у Лісабоне маецца юдзейская абшчына, у якой налічаецца нешматлікім больш 1 тыс. вернікаў.
Гісторыя развіцця горада
Лісабон — горад з багатай гісторыяй, якая налічвае больш 20 стагоддзяў. У старажытных крыніцах ён упершыню згадваецца ва II стагоддзі да н.э. як буйное паселішча іберыйскага племя лузітан. Выгаднае ў эканамічным плане размяшчэнне спрыяла хуткаму росту горада. У канцы II стагоддзя да н.э. горад быў захоплены Рымскай імперыяй, і колішнія традыцыі і мовы зніклі. У 714 ад рымлян горад перайшоў арабскім халіфам і знаходзіўся пад іх уладай больш трох стагоддзяў, пасля чаго французскія рыцары падчас войнаў супраць мусульман (Рэканкіста) адваявалі горад. У 953 Ардонью III перабіў мусульманскі гарнізон Лісабона. У 1147 горад быў адваяваны ў арабаў, а сталіцай Партугаліі стаў толькі ў 1256. У 1384 горад чатыры месяцы трымалі ў аблозе кастыльскія войскі.
Лісабон праіснаваў адносна мірна да 1 лістапада 1755, калі ў выніку моцнага землетрасення быў разбураны да заснавання. Аднавілі яго толькі да канца XVIII ст. Адноўлены горад стаў аб'ектам увагі Напалеона Банапарта, і ў 1807 яго войска ўзяло горад, адбіты горад быў у 1811. У наступныя гады Лісабон неаднаразова станавіўся арэнай сутыкнення розных палітычных інтарэсаў, спакой наступіў толькі пасля Другой сусветнай вайны.
Бітва пад Вальгафам
Бітва пад Вальгафам — эпізод польска-шведскай вайны 1600—1629 гадоў, у якім шведскае войска на чале з каралём Густавам Адольфам Вазаю ўпершыню ў сваёй гісторыі ў палявой бітве атрымала перамогу над літоўска-польскім войскам. Адбылася 7 студзеня (17 студзеня) 1626 каля Курляндскага замка Вальгаф (лат. Valles, пол. Walmojza, бел. Вальмойжа).
Паводле шведскіх дадзеных, страты Сапегі склалі ад 700 да 1200 чалавек, яшчэ 200 трапілі ў палон, а шведы нібыта не страцілі забітымі ні салдата. Густаў Адольф захапіў вялізны абоз з правіянтам і дэблакаваў Біржы і Баўску. Ян Станіслаў Сапега атрымаў раненні.
У 35 км ад месца бітвы стаяла войска Крыштафа Радзівіла, прычыны неаказання дапамогі атрада Яна Станіслава Сапегі да канца невядомыя (існуюць версіі, што Радзівіл не паспеў аказаць дапамогу, па іншых версіях — не захацеў з-за варожасці з Сапегамі).
Спіс аб’ектаў PGC (921001—922000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (921001—922000)
Кавалі (Ляхавіцкі раён)
Кавалі́ (, Ковали) — вёска ў Ляхавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Лакемба
Лакемба (фідж.: Lakeba) — найбуйнейшы востраў архіпелага Лау (Фіджы). Плошча — 59,5 км². Насельніцтва (2010) — чалавек.
Лакемба знаходзіцца ў 286 км на ўсход ад Сувы. З’яўляецца дзесятым па плошчы востравам Фіджы. Даўжыня — каля 11 км. Найбольшая шырыня — 9,21 км. Востраў мае вулканічнае паходжанне, гарысты. Бераг атачае кола каралавых рыфаў. Клімат марскі трапічны.
Востраў Лакемба — адно з самых старажытных месцаў Фіджы. Археолагамі выяўлены стаянкі прадстаўнікоў культуры Лапіта, заснаваныя каля гадоў таму. На працягу тысячагоддзяў адбывалася ўзаемнае ўздзеянне палінезійскай і меланезійскай культур, што адлюстравалася на фарміраванні сучаснай спецыфічнай культуры астравіцян.
На востраве дзейнічаюць порт і аэрапорт. Асноўны занятак насельніцтва — вырошчванне какосавай пальмы.
Прынц Уэльскі
Прынц Уэ́льскі (Prince of Wales, Tywysog Cymru) — тытул мужчыны-спадчынніка англійскага прастола, з 1707 года, пасля юрыдычнага аб’яднання Англіі і Шатландыі — прастола Вялікабрытаніі. Як правіла, жанчына-спадчынніца прастола не носіць тытул «прынцэса Уэльская», яго выкарыстоўвае толькі жонка прынца. Выключэннем з гэтай традыцыі было прысваенне ў 1525 годзе Генрыхам VIII Цюдарам тытула прынцэсы Уэльскай сваёй дачцы — будучай каралеве Марыі I Англійскай.
Гісторыя тытула
Тытул вядомы з ранняга Сярэднявечча, да канца XIII стагоддзя яго насілі кіраўнікі Уэльса — княства, якое знаходзілася на захадзе Брытаніі. Апошнім незалежным ад Англіі кіраўніком Уэльса (прынцам Уэльскім) быў Лівелін ап Грыфід. У канцы XIII стагоддзя, у сувязі з заваяваннем Уэльса каралём Англіі Эдуардам I і стратай Уэльсам незалежнасці, тытул прынца Уэльскага перайшоў да англійскай кароны і стаў належаць спадчынніку яе прастола.
Паводле падання, Эдуард I пайшоў на хітрасць, каб дамагчыся дамінавання англійскай кароны ва Уэльсе. Калі ён, дасягнуўшы вялікіх ваенных поспехаў у гэтым краі, сабраў валійскіх князёў і прапанаваў ім прызнаць васальную залежнасць ад Англіі, тыя ў якасці галоўнай умовы запатрабавалі, каб прынцам Уэльса быў мясцовы выхадзец, які ні слова не ведае па-англійску. Эдуард тут жа даў урачыстую клятву выканаць гэту ўмову. Князі падпісалі дагавор аб васальнай залежнасці, пасля чаго Эдуард вынес ім свайго сына (будучага караля Эдуарда II), які нарадзіўся напярэдадні ў валійскім замку Карнарване, і выклікнуў: «Вось вам прынц Уэльскі, выхадзец вашай краіны і ён ні слова не ведае па-англійску!» Легенда вядомая з XVI стагоддзя. У рэчаіснасці ў часы Эдуарда I арыстакратыя ў Англіі была нарманскай і размаўляла па-старафранцузску; але Эдуард II сапраўды нарадзіўся ў Карнарване падчас кампаніі яго бацькі ва Уэльсе.
Парадак прысваення
Прынц Уэльскі таксама праходзіць фармальную інвестытуру, падчас якой манарх ускладае на яго галаву вянок прынца Уэльскага. У выпадку маленства прынца інвестытура можа быць праведзена праз некалькі гадоў пасля прысваення тытула. З 1911 года інвестытура праводзіцца ў тым самым замку Карнарван ва Уэльсе, дзе нарадзіўся Эдуард II; ініцыятарам правядзення цырымоніі ва Уэльсе стаў валіец Дэвід Лойд-Джордж.
Звычайна прынцамі Уэльскімі з’яўляюцца старэйшыя сыны манархаў, аднак два разы гэты тытул прысвойваўся ўнукам каралёў пасля смерці іх бацькоў (будучым Рычарду II і Георгу III). Двойчы пасля смерці прынцаў Уэльскіх (Артура ў 1502 годзе і Генрыха ў 1612 годзе) гэты тытул перадаваўся іх малодшым братам, якія ўзышлі потым на прастол як Генрых VIII і Карл I, адпаведна.
Цяпер у Вялікабрытаніі гэты тытул носіць прынц Уільям (Вільям) — старэйшы сын караля Карла III, які з’яўляецца 22-м прынцам Уэльскім. Ён з’яўляецца спадчыннікам прастола з моманту смерці Лізаветы II ў верасні 2022 г., амаль адразу атрымаўшы тытул прынца Уэльскага.
Грэбенка (вёска)
Грэ́бенка (, Гребенка) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці, на дарозе, непадалёк ад ракі Грэбенка. Уваходзіць у склад Міханавіцкага сельсавета. Месціцца за 15 км на поўдзень ад Мінска, за 3,5 км ад чыгуначнай станцыі Міханавічы на лініі Мінск — Асіповічы.
Гісторыя
У 1800 годзе вёска, двор, уласнасць Дамініка Гераніма Радзівіла, у Мінскім павеце Мінскай губерні, адносілася да фальварка Анопаль. У канцы XIX ст. у Самахвалавіцкай воласці.
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў і ў сярэдзіне кастрычніка 1920 года пад акупацыяй Польшчы.
З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. З 20 жніўня 1924 года вёска ў Гатаўскім сельсавеце Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930). У 1926 годзе існуюць пасёлак Грэбенка-1 і хутар Грэбенка-2. З 1927 года ў Дзяргайскім сельсавеце. З 18 студзеня 1931 года ўключана ў межы горада Менска. З 26 траўня 1935 года ў Менскім раёне, з 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупаваная нацысцкай Германіяй. Нямецкімі войскамі ў часе карных аперацый былі спаленыя 7 двароў, забітыя 6 жыхароў.
У 1976 годзе ў Самахвалавіцкім сельсавеце, з 1987 года ў Міханавіцкім сельсавеце.
Ян Сільвестр Наркевіч-Ёдка
Ян Сільвестр Наркевіч-Ёдка (, маёнтак Кацельнікі паблізу Капыля — пасля 1918) — рэвалюцыянер і інжынер-будаўнік.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Наркевічаў-Ёдкаў герба «Ліс». Нарадзіўся ў сям’і Дамініка Аляксандра Наркевіча-Ёдкі (1804 — да 1851) і ягонай жонкі Юзэфы. Старэйшы родны брат хірурга-акуліста Вітольда Наркевіча-Ёдкі, стрыечны брат прыродазнаўца Якуба Наркевіча-Ёдкі.
Разам з братамі Альгердам Францішкам і Аляксандрам Урбанам у 1851 годзе жыў ва ўласным маёнтку Бабоўня. Ян Сільвестр Наркевіч-Ёдка меў невялікі маёнтак у Кацельніках. У 1862 годзе ў 17-гадовым узросце далучыўся да аднадумцаў К. Каліноўскага. Актыўна ўдзельнічаў у паўстанні 1863—1864 гадоў. Пасля паражэння паўстання сасланы ў Сібір, паводле некаторых звестках, год правёў у «каменным мяшку». Быў вызвалены, магчыма, за недаглядам ці памылкай.
Пасля вызвалення скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт, атрымаў адукацыю будаўніка і хіміка. Ажаніўся з Аленай Дамброўскай, пляменніцай Яраслава Дамброўскага. Працаваў на Пуцілаўскім заводзе ў Пецярбургу, потым пераехаў у Екацярынаслаў. Урэшце, ім зноў зацікавілася паліцыя, маёмасць Яна Сільвестра і яго сына Вітольда была канфіскавана за «крымінальныя палітычныя злачынствы». Эміграваў з Расіі ў ЗША.
Удзельнічаў у адкрытым конкурсе праектаў моста цераз Гудзон. Пераможцам не стаў, але звярнуў на сябе ўвагу фірмы, якая праводзіла конкурс і быў запрошаны ў яе на пасаду інжынера-будаўніка. Спраектаваў і пабудаваў многія масты у ЗША. Пераехаў з ЗША ў Польшчу.
Дачка Я. С. Наркевіча-Ёдкі — Яніна, узяла шлюб з юрыстам Казімірам Адамавічам Петрусевічам, дэлегатам I з’езда РСДРП у Мінску.
Молалар (Лачын)
Молалар (Mollalar) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Гіхут (арм.: Գիհուտ), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Ханган
Ханга́н (한강) — рака на Карэйскім паўвостраве, у Паўднёвай Карэі.
Даўжыня ракі 514 км, плошча басейна 34 500 км². Пачынаецца ў сутоках рэк Паўночны Ханган і Паўднёвы Ханган. Упадае ў заліў Канхваман Жоўтага мора. Сярэдні расход вады каля 670 м³/с.
За 90 км ад вусця на рацэ горад Сеул.
Віравіціцка-Падраўская жупанія
Віравіціцка-Падраўская жупанія  (Virovitičko-podravska županija) — адміністрацыйная адзінка Харватыі ў паўночнай Славоніі. Размяшчаецца ўздоўж ракі Драва. Сталіцай з'яўляецца горад Вітравіціца. Плошча жупаніі складае 2 024 км². На ўсходзе мяжуе з Осіецка-Бараньскай жупаніяй, на поўдні — Пожэжска-Славанскай жупаніяй, на паўднёвым захадзе з Белаварска-Білагорскай жупаніяй, на паўдночным захадзе з Капрыўніцка-Крыжэвацкай жупаніяй. На поўначы Вітравіціцка-Падраўская жупанія мяжуе з Венгрыяй, мяжа праходзіць па рацэ Драва. Праз тэрыторыю жупаніі праходзяць некалькі буйных транспартных магістраляў у накірунках Будапешт — Баня-Лука і Вараждзін — Осіек.
Польшая частка жупаніі знаходзіцца ш нізіннай раўніне ракі Драва (ці Падравіна). На поўдні на тэрыторыі жупаніі размяшчаецца горная града Папук.
Згодна з перапісам 2011 года на тэрыторыі жупаніі пражывае 84 836 чалавек.
У адміністрацыйным сэнсе жупанія падзеленая на 3 гарады і 13 абшчын.
Спіс зорак сузор’я Індзейца
У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Індзейца да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.
Мацавічы (Мінскі раён)
Ма́цавічы (, Мацевичи) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навадворскага сельсавета. Месціцца за 8 км на паўднёвы ўсход ад Мінска, на рацэ Свіслач.
Гісторыя
У 1582 годзе сяло ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага маёнтка Каралішчавічы, уласнасць Г. М. Масальскай. У 1598 годзе ўласнасць Д. Тышкевіча, у 1599—1600 гадах уласнасць Д. Скуміна-Тышкевіча. У 1772 годзе ўласнасць І. Прушынскага.
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў і ў сярэдзіне кастрычніка 1920 года пад акупацыяй Польшчы.
З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. З 20 жніўня 1924 года ў Каралішчавіцкім сельсавеце Самахвалавіцкага раёна Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года). З 18 студзеня 1931 года ў падпарадкаванні гарадскога савета Менска. З 26 траўня 1935 года ў Менскім раёне, з 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.
Да 5 сакавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Каралішчавіцкага сельсавета, да 20 студзеня 1960 года — у склад Трасцянецкага сельсавета.
Пірджахан
Пірджахан (Pircahan) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Гахтанік (арм.: Գողթանիկ), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята узброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Падлоссе
Падло́ссе (, Подлосье) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навадворскага сельсавета. Месціцца каля МКАД, на рацэ Свіслач.
Гісторыя
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў і ў сярэдзіне кастрычніка 1920 года пад акупацыяй Польшчы.
З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. З 20 жніўня 1924 года ў складзе Навадворскага сельсавета Самахвалавіцкага раёна Менскай акругі. 18 студзеня 1931 года перададзена ў падпарадкаванне Менскага гарсавета. З 26 траўня 1935 года ў Менскім раёне. З 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.
Вітольд Карпыза
Вітольд Карпы́за (Witold Karpyza;, вёска Жынаўцы, Ваўкавыскі павет Гродзенскай губерні, Расійская імперыя — , Гожаў Велькапольскі, Польшча) — польскі настаўнік, краязнавец, грамадскі дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Жынаўцах каля Шылавічаў, Цярэшак, Чырвонага Груда, Вярэйкаў (паводле іншых звестак — у Зіняўцах ). Бацька — афіцэр Пётр Карпыза; маці — Браніслава з Рашчэўскіх.
У 1930 годзе, па заканчэнні сярэдняй школы, паступіў у Свіслацкую настаўніцкую семінарыю, а пасля яе закрыцця працягнуў навучанне ў Гродна. Скончыў настаўніцкую семінарыю з дыпломам настаўніка пачатковай школы.
Першым месцам працы маладога настаўніка стала школа імя Юзафа Пілсудскага ў Росі. Пасля акупацыі вёскі савецкімі войскамі ў пачатку Другой сусветнай вайны працягнуў працу ў школе на польскай мове. За нямецкім часам працаваў бухгалтарам на малочнай вытворчасці і адначасна заняўся нелегальнай дзейнасцю ў шэрагах Арміі Краёвай, быў падпольным камендантам Росі. Скончыў падпольную школу падхарунжых. У 1944 годзе па рашэнні кіраўніцтва польскага войска ў Лондане быў адзначаны Срэбным крыжам Заслугі з мячамі і атрымаў званне падпаручніка.
У 1945 годзе з’ехаў з Беларусі і пасяліўся ў Гожаве Велькапольскім. Тут таксама займаўся выкладаннем, арганізаваў і камандаваў гуфам харцараў. Скончыўшы матэматычны факультэт Педагагічнага ўніверсітэта ў Гданьску, атрымаў магчымасць выкладаць таксама і матэматыку. Выкладаў у педагагічным ліцэі з часу яго заснавання ў 1950 годзе. Пасля яго закрыцця ў 1970 годзе перайшоў у комплекс кулінарных школ.
Пасля выхаду на пенсію ў 1973 годзе працягваў працаваць у Ваяводскай бібліятэцы Гожава. Уганараваны Кавалерскім крыжам ордэна адраджэння Польшчы.
Памёр 3 сакавіка 2009 года ў сваім ложку ў доме састарэлых у Гожаве. Пахаваны на алеі Заслужаных на камунальных могілках па вуліцы Жвіровай.
Творчасць
Хоць з 1945 года Вітольд Карпыза жыў у Польшчы, аднак ніколі не забываўся на сваю малую радзіму. Быў выбітным знаўцам гісторыі Ваўкавышчыны. Вынікі яго навукова-даследчай працы складаюць 27 тамоў рукапісаў па гісторыі Ваўкавыска і павета, заснаваных на вывучэнні вялізнай колькасці крыніц з архіваў Польшчы, Беларусі, Літвы, а таксама навуковай і хранікальнай літаратуры. У складанні тэкстаў Вітольду Карпызу дапамагалі знаёмыя, журналісты, былыя жыхары Ваўкавышчыны; сам ён дзяліўся сваімі звесткамі пра Ваўкавыскі павет з Раманам Афтаназы і іншымі гісторыкамі і краязнаўцамі. Ва ўзросце 92 гадоў засвоіў працу з камп’ютарам, каб палегчыць сабе працу. Аўтар чатырохтомавай працы пра ваўкавыскія землі «Ziemia Wołkowyska» (апошні том выдадзены ўжо пасля яго смерці). Чатыры рукапісныя тамы ўспамінаў паводле яго запавету перададзеныя бібліятэцы Асалінеум ва Уроцлаве.
Напісаў таксама некалькі прац, прысвечаных гісторыі Гожаўскай зямлі.
Шмат часу прысвячаў маляванню, асабліва графіцы. Пакінуў па сабе каля 300 графікаў і акварэляў, на якіх адлюстраваныя архітэктанічныя і гістарычныя славутасці Ваўкавышчыны і ваколіц. У 1995 годзе Таварыства сем’яў Ваўкавыскай зямлі ў Гданьску, членам якое з’яўляўся і Карпыза, выдала альбом яго малюнкаў з кароткімі анатацыямі «Z teki rysunkowej Witolda Karpyzy — Zabytki Ziemi Wołkowyskiej». Шмат якія з малюнкаў адлюстроўваюць ужо няісныя славутасці Ваўкавышчыны: каталіцкія і праваслаўныя святыні, палацы, шляхецкія двары.
Заснаваў і стаў першым кіраўніком аддзялення Польскага турыстычнага таварыства ў Гожаве Велькапольскім. Быў адным з заснавальнікаў Гожаўскага аддзялення Польскага гістарычнага таварыства.
Аблямоўка
Аблямоўка — традыцыйны спосаб упрыгожвання народнага касцюма, абшыўка краёў адзення іншымі матэрыяламі. Аблямоўвалі жаночую і мужчынскую суконную і аўчынную вопратку, безрукаўкі, галаўныя ўборы, падолы спадніц, фартухоў. У наш час выкарыстоўваецца ў прамысловай вытворчасці.
Б’елаварска-Білагорская жупанія
Б'елаварска-Білагорская жупанія (Bjelovarsko-bilogorska županija) — адміністрацыйная адзінка ў цэнтры Харватыі. Сталіцай з'яўляецца горад Б’елавар. Другая частка назвы адміністрацыйнай адзінкі названая па ланцугу халмоў, які цягнецца ўздоўж паўночнай часткі жупаніі.
Ісландскі нацыянальны музей
Ісландскі нацыянальны музей (ісл.: Þjóðminjasafn Íslands) быў заснаваны 24 лютага 1863 года. Першым яго куратарам стаў Ён Арнасон. З 1950 года музей знаходзіцца ў сваім сённяшнім будынку ў Рэйк’явіку на Сігургата 41.
Б’елаварска-Білагорская жупанія
Б'елаварска-Білагорская жупанія мяжуе з Капрыўніцка-Крыжэвацкай жупаніяй на поўначы, Віравіціцка-Падраўскай жупаніяй на паўночным усходзе, Пожэжска-Славанскай жупаніяй на паўднёвым усходзе, Сісацка-Маславінскай жупаніяй на паўднёвым захадзе і Заграбскай жупаніяй на захадзе.
Адміністрацыйны падзел
Білаварска-Білагорская жупанія складаецца з 5 гарадскіх абшчын і 18 муніцыпалітэтаў:
Дэмаграфія
Згодна з перапісам насельніцтва 2001 года насельніцтва жупаніі налічвала 133 084 чалавекі, з якіх:
Гарады
Акрамя Б’елавара, буйнымі гарадамі з'яўляюцца:
Сезон 2019/2020 «Цмокі-Мінск»
У сезоне 2019/2020 баскетбольны клуб «Цмокі-Мінск» з Мінска прымаў удзел:
У сакавіку 2020 года ўсе баскетбольныя турніры былі спынены з-за пандэміі COVID-19. К таму часу клуб «Цмокі-Мінск» заваяваў Кубак Беларусі (у верасні 2019 года), пакінуў Лігу чэмпіёнаў ФІБА (у верасні 2019 года) і Кубак ФІБА Еўропы (у сакавіку 2020 года) , ішоў на 13-м месцы ў Адзінай лізе ВТБ.
Чэмпіянат Адзінай лігі ВТБ не аднаўляўся.
Склад каманды
У Адзінай лізе ВТБ У чэмпіянаце Беларусі У Кубку Беларусі
Юрый Аляксандравіч Сянкевіч
Ю́рый Алякса́ндаравіч Сянке́віч (, Баян-Тумен —, Масква) — расійскі падарожнік, урач, журналіст, кіраўнік тэлеперадачы «Клуб падарожнікаў». Разам з Турам Хеердаламам удзельнічаў у экспедыцыях «Ра-І» і «Ра-II». Нашчадак беларусаў — ураджэнцаў Віленскай губерні.
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Баян-Тумен у Манголіі (цяпер Чайбалсан).
У 1954 г. скончыў сярэднюю школу № 107 у Ленінградзе.
1960 — скончыў Ваенна-медыцынскую акадэмію імя С. М. Кірава ў Ленінградзе і атрымаў накіраванне на працу начальнікам медыцынскага пункта вайсковай часці 93762 горада Балагое-4 Калінінскай (Цвярской) вобласці.
1962 — пераведзены ў Маскву ў Інстытут авіяцыйнай і касмічнай медыцыны Міністэрства абароны СССР.
1966—1967 — прымае ўдзел у 12-й савецкай антарктычнай экспедыцыі на станцыю «Усход». Адным з галоўных напрамкаў навуковых даследаванняў Юрыя Аляксандравіча становіцца вывучэнне паводзін чалавека ў экстрэмальных умовах. Матэрыялы, сабраныя ў гэтай экспедыцыі, ляглі ў аснову кандыдацкай дысертацыі.
1969 — па запрашэнні вядомага нарвежскага вандроўца — даследчыка Тура Хеердала здзяйсняе вандраванне на папіруснай лодцы «Ра» (1969), а затым на «Ра-2» (1970). Пазней, у 1977—1978 гг., рушыла ўслед экспедыцыя ў Індыйскім акіяне на «Тыгрысе». Абедзве экспедыцыі з'явіліся важкімі навуковымі падзеямі.
1973—1982 — загадчык аддзела навукова-медыцынскай і тэхнічнай інфармацыі ў Інстытуце медыка-біялагічных праблем.
1973 — Сянкевіч запрошаны на Цэнтральнае тэлебачанне ў якасці вядучага перадачы «Клуб кінападарожжаў», пасля перадача была занесена ў Кнігу рэкордаў Гінеса.
1979 — прымае актыўны ўдзел у медыцынскім забеспячэнні экспедыцыі да Паўночнага паўшар'я.
1980—1982 — актыўна ўдзельнічае ў першай савецкай экспедыцыі на Эверэст.
Вынікам даследаванняў у галіне касмічнай фізіялогіі і псіхалогіі, вывучэнні чалавека ў экстрэмальных умовах сталі больш за 60 навуковых прац.
Хангай
Хангай (Хангайн нуруу) — нагор’е ў цэнтральнай частцы Манголіі.
Хангай з’яўляецца часткай асноўнага водападзелу паміж Паўночным Ледавітым акіянам і Цэнтральнай Азіяй. Працягваецца з захаду на ўсход прыкладна на 700 км, з поўначы на поўдзень да 200 км. Вышыні 2000—3000 м. Найбольшая — гара Отхан-Тэнгры (Энх-Тайван) вышынёй 3905 (4021 ) м.
Нагор’е складзена з гранітаў, сланцаў, маладых базальтаў, пясчанікаў. Вяршыні гор пераважна плоскія. Схілы парэзаныя шматлікімі далінамі рэк. На нагор’і бяруць пачатак рэкі Архон, Ідэр, Хануй-Гол, Дзабхан і інш. Ёсць невялікія салёныя і прэсныя азёры. Пераважаюць сухія стэпы і лесастэпы, на паўночных схілах асобныя лясныя масівы (лістоўніца, хвоя, кедр, бяроза і інш.).
Маюцца радовішчы жалезнай руды (Тамрын-Гол), золата, вырабных камянёў.
Андрэй Фёдаравіч Гуцаў
Андрэй Фёдаравіч Гуцаў (нар., в. Галавінцы Гомельскага раёна) — беларускі пісьменнік, перакладчык.
Біяграфія
Вучыўся на беларускага аддзялення філалагічным факультэце БДУ, у 1989 годзе з 4-га курса перавёўся на 1-ы курс групы перакладчыкаў філалагічнага факультэта Латвійскага ўніверсітэта, якую скончыў 1993 годзе. З 1994 года працаваў настаўнікам у беларускай школе ў Рызе. Жыў у Юрмале (Булдуры).
Творчасць
Аўтар зборнікаў паэзіі «Адчужэнне», «Шалёная ноч» і прозы «Кніга зданяў» (2013).