cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Возера Сатанера (Тытан)
Дыяметр возера складае 63 км. Знаходзіцца на паўночным полюсе побач з яго морамі (Кракена, Лігеі і Пунгі). Возера складаецца з вадкіх вуглевадародаў (у асноўным з метану, этану і прапану). Возера Сатанера з'яўляецца адным з многіх азёр, якія раскіданыя ўздоўж паўночнага полюса Тытана. Пры дапамозе радара Касіні яно было знойдзена ў 2007 годзе.
Названа ў гонар зямнога возера АСатанера, размешчанага на тэрыторыі Іспаніі.
Спляценне (мастацтва)
У выяўленчым мастацтве спляценне — распаўсюджаны дэкаратыўны элемент ў сярэднявечным мастацтве. У спляценні лініі або часткі матываў паўтараюцца, заплятаюцца, завязваюцца  ў складаныя геаметрычныя формы, часта для запаўнення прасторы. Спляценне часта сустракаецца ў мастацтве перыяду міграцый Паўночнай Еўропы, асабліва ў  Брытанскіх астравоў і  і ў ісламскім мастацтве.
Паходжанне
Складаныя пераплеценыя і сплеценыя матывы можна ўбачыць у познім старажытнарымскім мастацтве ў многіх кутках Еўропы, у мазаічных падлогах і іншых формах мастацтва. Копцкія манускрыпты і тэкстыль V—VI стагоддзяў упрыгожаныя арнаментам з шырокіх стужак, вельмі падобнымі на самыя раннія ўзоры плеценых вузлоў, можна ўбачыць у манускрыптах  Брытанскіх астравоў.
Паўночная Еўропа
Спляценне з’яўляецца асноўнай рысай арнаменту «стылю II» звярынага стылю мастацтва перыяду міграцый і шырока прысутнічае ў Паўночнай Еўропе, а таксама быў прынесены лангабардамі ў Паўночную Італію. Як правіла, у гэтым стылі доўгія «стужкі» заканчваюцца галавой звера. Да 700 г. н.э. ён становіцца менш распаўсюджаным на большасці тэрыторыі Еўропы, аднак працягвае развівацца на Брытанскіх астравах і ў Скандынавіі, дзе яго можна ўбачыць у працах па метале, разьбе па дрэве, рунічных камянях,  і ілюмінаваных манускрыптах, створаных паміж VII і XII стагоддзямі. Мастак  ахарактарызаваў спляценне ранняга перыяду астраўнога мастацтва, якое можна ўбачыць у Кнізе з Дарау і фрагменце Евангелля з Дарэмскага сабора, створаных у VII стагоддзі, як «раз’яднаныя і злучаныя» касічкі. Не мае аднаго меркавання, ці былі копцкія плеценыя матывы прама запазычаныя  манастырамі з усходняга Міжземнамор’я або праз ламбардскую Італію. Гісторык мастацтваў Д. Д. Суіні выказваецца за прамыя зносіны паміж скрыпторыямі  і копцкімі манастырамі Егіпта.
Для гэтага новага стылю былі характэрныя падоўжаныя звяры, пераплеценыя ў сіметрычныя фігуры, і ён можа быць датаваны сярэдзінай VII стагоддзя, калі прымаць датыроўкі узораў ў скарбе Сатан-Ху. Найбольш складаныя і насычаныя зоамарфічныя спляценні сустракаюцца ў мастацтве эпохі вікінгаў, а менавіта ва  (паўстаў ў 1050 годзе), ззе вусікі лісцяных арнаментаў пераплятаюцца са стылізаванымі жывёламі.
Ісламскае мастацтва
У ісламскім арнаменце распаўсюджаныя матывы геаметрычных перапляценняў. Яны могуць лічыцца асаблівым відам арабескі. Элементы, напрыклад мазаіка падлогі, аконныя рашоткі, разьба і размалёўванне сцен, дэкаратыўная праца па метале VIII—X стагоддзяў, якія змяшчаюць элементы складаных спляценняў, распаўсюджаных у больш познім ісламскім мастацтве. Спляценне можна ўбачыць у куфійскай каліграфіі.
Паўднёвая Еўропа
Спляценне і вузлы часта сустракаюцца ў візантыйскім мастацтве, працягваючы рымскае выкарыстанне, але яны мелі вялікага пашырэння. Адным з важкіх прыкладаў распаўсюджанага рэгіянальнага выкарыстання спляцення з’яўляецца, якое можна назираць у -сярэднявечнай Харватыі на каменных рэзьбах IX—XI сталеццяў.
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Антушы)
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі — колішні каталіцкі храм у в. Антушы Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці.
Гісторыя
Першыя звесткі аб касцѐле ў Антушах адносяцца да пачатку ХІХ ст. і звязаны з іменем ксяндза Канстанціна Антушэвіча. Ён у 1800 г. фундаваў у Антушах касцѐл, які ў 1802 г. асвечаны пад тытулам Унебаўшэсця Пана.
Касцѐл у Антушах спачатку быў філіяльным у дачыненні да касцѐла ў мястэчку Карпілаўцы (цяпер Карпілаўка знаходзіцца ў межах г. Жлобіна).
У 1843 г. касцѐл у Антушах стаў парафіяльным. Гэта адбылося дзякуючы захадам пробашча Карпілаўскага касцѐла Марціна Вашкевіча. У 1839 г. Карпілаўскі касцѐл мусіў быць ліквідаваны, і Вашкевіч дамогся, каб парафіяльным касцѐлам стаў касцѐл у Антушах. Урадавы Сенат 12 красавіка 1838 г. даў міністру ўнутраных спраў такі дазвол.
У 1841 г. стары касцѐл у Антушах быў цалкам перабудаваны звонку, а ў 1843 г. і знутры. З таго часу касцѐл вядомы пад назваю Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі. Антушаўская парафія да 1882 г. уваходзіла ў Рагачоўска-Быхаўскі дэканат.
У 1910 г. святаром Аляксадрам Болтуцем быў капітальна адрамантаваны будынак касцѐла, а ў 1911 г. касцѐл як звонку, так і ўсярэдзіне пафарбаваны алейнымі фарбамі.
Касцѐл у Антушах не захаваўся. Пасля закрыцця ў ім быў дзіцячы дом, потым бальніца. Калі бальніцу перавялі ў вѐску Побалава, будынак аказаўся закінуты. У канцы 1980-х — пачатку 1990-х гг. яго разабралі. Захаваліся толькі прыступкі касцѐла.
Архітэктура
Твор архітэктуры класіцызму. Быў вырашаны прамавугольнымі ў плане нефам і апсідай, аб’яднанымі агульным 2-схільным дахам з застрэшкамі ў месцы злучэння зрубаў. Па баках да апсіды далучаліся нізкія сакрысціі. Фасад быў атынкаваны і завершаны трохвугольным франтонам з трыгліфным фрызам. Вертыкальна ашаляваныя бакавыя фасады чляніліся 2 ярусамі прамавугольных аконных праёмаў з сандрыкамі і брусамі-сцяжкамі ў прасценках. Унутры пры ўваходзе над нартэксам знаходзіліся хоры.
Усевалад Родзевіч
Усевалад Родзевіч (, Піншчына —, Сідней, Аўстралія) — беларускі грамадскі дзеяч, лейтэнант БКА.
Біяграфічныя звесткі
Усевалад Родзевіч нарадзіўся ў сям’і праваслаўнага вайсковага святара. Вучыўся ў польскай гімназіі ў Пінску, пазней — у Гандлёвай акадэміі ў Львове. Мабілізаваны ў польскае войска ў 1939 годзе, трапіў у нямецкі палон. Па вызваленні з палону з падачы Гестапа трапіў у канцэнтрацыйны лагер ў Трыры. Адтуль здолеў вярнуцца ў Беларусь і стаў ад’ютантам Прэзідэнта БЦР Радаслава Астроўскага, лейтэнантам БКА. Удзельнічаў на Другім Усебеларускім кангрэсе.
Па вайне некаторы час жыў у Мюнхене, а з 1949 года разам з сям’ёй выехаў у Аўстралію, дзе пасяліўся ў Сіднеі. Быў сябром Беларускага аб’яднання ў Аўстраліі. Пазней удзельнічаў у нацыянальных дзеях, ладжаных Беларускім культурна-грамадскім клубам. Меў намер напісаць мемуары, але не паспеў.
Таццяна Уладзіміраўна Звярко
Таццяна Уладзіміраўна Звярко (нар. ) — палітычная зняволеная, абвінавачаная і асуджаная падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.
Палітычны пераслед 2020—2022
Да абвінавачвання па крымінальнай справе Таццяна 17 гадоў працавала ў Лідскім райвыканкаме старэйшым інспектарам у аддзеле дакументацыйнага забеспячэння, не мела спазненняў ці спагнанняў. Вядома, што прадстаўнік улады, якога нібыта абразіла Таццяна ў сувязі з падзеямі жніўня 2020 года, — гэта намеснік начальніка лідскага РАУС Дзяніс Жынко, з якім яна была асабіста знаёма і якому напісала асабістае паведамленне, калі пабачыла фота апошняга, дзе ён кіруе разгонам акцыі пратэсту. Таксама яна нібыта пакінула некалькі публічных каментароў пра таго міліцыянта і Лукашэнку.
У жніўні 2021 ў Лідзе суддзя Ігар Кашко асудзіў Таццяну Звярко на 1 год і 6 месяцаў калоніі па двух артыкулах Крымінальнага кодэкса: арт. 369 КК РБ (Абраза прадстаўніка ўлады) і арт. 368 КК РБ (Абраза прэзідэнта), таксама суддзя абавязаў Таццяну сплаціць 2 тысячы рублёў пацярпеламу міліцыянту — за маральную шкоду. Таццяна ўзялі пад варту ў зале суда. На момант затрымання яна знаходзілася ў дэкрэтным адпачынку, малодшаму сыну Ягору быў 1 год і 8 месяцаў, што паводле беларускага заканадаўства (арт. 63 КК РБ) з’яўляецца змягчальнымі абставінамі, але гэта не перашкодзіла суддзі вынесці рэальны тэрмін.
10 жніўня 2021 шэрагам беларускіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі Хельсінскі камітэт і Беларускі ПЭН-цэнтр, была прызнана палітычнай зняволеннай. Такім чынам Таццяна далучылася да палітычных зняволенных, чый крымінальны пераслед звязаны з дыфамацыйнымі артыкуламі (у адрозненні ад паклёпу дыфамацыя выяўляецца ў тым, што ў публікацыях і іншых крыніцах можа распаўсюджвацца не толькі ілжывая інфармацыя, але і аб’ектыўная), за дэкрэміналізацыю адказнасці па якім даўно выступаюць беларускія і міжнародныя праваабаронцы.
Таццяна утрымліваецца ў гомельскай калоніі № 4.
Істопкі (Акцябрскі раён)
Істо́пкі (, Истопки; раней таксама Сто́пкі) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасаўскага сельсавета. Апошні жыхар памёр у 2004 годзе.
Размяшчэнне
За 26 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, за 7 км на паўднёвы захад ад Рассвета, за 169 км ад Гомеля.
Экалогія і прырода
Вакол вёскі — лес.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Парычы — Акцябрскі. Забудова драўляная.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з другой паловы XIX стагоддзя, калі засценак Істопкі ўваходзіў у Рудабельскую воласць Бабруйскага павета Мінскай губерні. У 1930 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія карнікі ў красавіку 1942 года цалкам спалілі вёску і забілі 17 жыхароў. 5 жыхароў загінулі на фронце.
Планета XX
«Планета XX» (Планета XX) — беларускі дакументальны кароткаметражны фільм, зняты рэжысёрам Андрэем Кудзіненка у 2000 годзе на базе РУП «Беларускі відэацэнтр». Фільм прысвечаны памяці Віктара Турава, і Антуана дэ Сент-Экзюперы.
Сюжэт
Сюжэт заснаваны на матэрыялах Беларускага дзяржаўнага архіва кінафотафонадакументаў.
Вячаслаў Барысавіч Ангелаў
Вячаслаў Барысавіч Ангелаў (, Лесазаводск, Прыморскі край — 21 лютага 1997) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1974).
Біяграфія
Скончыў у 1969 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў у Белдзіпрасельбудзе, з 1974 года — асістэнт, дацэнт кафедры архітэктуры, намеснік дэкана архітэктурнага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута, у 1994—1997 гадах загадчык кафедры «Жылыя і грамадскія будынкі» архітэктурнага факультэта.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Жыў у Мінску.
Багарадчаны
Багарадчаны (Богородчани) — пасёлак гарадскога тыпу ў Івана-Франкоўскай вобласці Украіны, цэнтр Багарадчанскага раёна. У пісьмовых крыніцах упершыню згадваецца ў 1441 годзе. Насельніцтва — 8080 чалавек (2018).
Вячаслаў Барысавіч Ангелаў
Біяграфія
Асноўныя працы: серыя тыпавых праектаў сельскіх жылых дамоў з газасілікатнымі сценамі (1971, з Н. М. Нядзелькай), тыпавы праект мансарднага жылога дома для сяла (1971). Аўтар шэрагу артыкулаў па пытаннях архітэктуры.
Аляксандр Махноўскі
Аляксандр (Алесь) Махноўскі (24 верасня 1902, Дзвінск — 19 кастрычніка 1967) — беларускі настаўнік, грамадскі дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся 24 верасня 1902 года ў беларускай інтэлігенцкай сям’і ў Дзвінску. Ягоны бацька Сцяпан Махноўскі быў настаўнікам у Дзвінскім павеце. У час Першай сусветнай вайны сям’я Махноўскіх была эвакуаваная ў глыб Расіі, у горад Курск. Там малады Аляксандр атрымаў сярэднюю асвету.
Пасля вайны Махноўскія вярнуліся ў Дзвінск, дзе мелі сваю маёмасць. Тут Аляксандр скончыў Беларускія настаўніцкія курсы і ў 1923 годзе атрымаў атэстат першага выпуску Дзвінскай дзяржаўнай беларускай гімназіі. Яшчэ будучы студэнтам настаўніцкіх курсаў і вучнем апошняга класа гімназіі, Аляксандр Махноўскі шмат дапамог у арганізацыі гэтых навучальных устаноў, прыцягнуўшы маладых дзвінчукоў. Тады ж быў тут арганізаваны тэатр і беларускае таварыства «Беларуская Хата».
У восень 1923 года Аляксандр Махноўскі, разам са сваёй жонкай Антанінай, таксама настаўніцай, выехаў на працу ў беларускую вёску, заняўшы становішча кіраўніка Пустыніскай 6-класнай школы. Пазней, аж да 1939 года ён працаваў у Прыдруйшчыне. У 1940—1941 годзе ён займаў становішча кіраўніка няпоўнай сярэдняй школы ў Ілукшчыне. Шмат дапамагаў бяднейшым вучням матэрыяльна, стварыўшы адмысловы фонд дапамогі. З’яўляўся прадстаўніком беларускага настаўніцтва ў Дзвінскай павятовай управе. У час нямецкай акупацыі, у 1942—1944 гг. Махноўскі займаў становішча інспектара беларускіх школаў у Дзвінскім, Люцынскім і Ілукштанскім паветах, значна пашырыўшы беларускую школьную сетку, а таксама скамплектаваўшы найвялікшы лік настаўнікаў.
Увосень 1944 г. Аляксандр Махноўскі з сям’ёй падаўся на Захад. Пад Брэгенцам (Аўстрыя) трагічна загінуў яго адзіны сын. У 1949 г. прыехаў у ЗША. Тут ён адразу далучыўся да беларускай грамады, гуртуючы прыбылых сюды землякоў. Ён не забываўся таксама і тых. Дапамагаў беларускім сябрам, што засталіся ў Еўропе, прыехаць у Амерыку і, як мог, стараўся наладзіць ім тут прыпынак.
Напружаная фізічная праца і розныя клопаты зламалі яго, і на доўгі час ён мусіў адысці ад грамады і грамадскай працы. На заканчэнне свайго жыцця ён перанёс дзве цяжкія аперацыі, праляжаўшы тры месяцы ў шпіталі. Памёр 19 кастрычніка 1967 г. Пахаваны на беларускіх могілках ў Іст-Брансвіку.
Анастасія Сяргееўна Новікава
Анастасія Новікава (нар., Гомельская вобласць, Беларусь) — беларуская футбалістка, абаронца. Выступала за зборную Беларусі. Лепшы абаронца чэмпіянату Беларусі 2020 і 2021 гадоў.
Клубная кар’ера
Выхаванка ГСДЮШАР — 8 (Гомель), першым трэнерам быў Яўгенія Сяргееўна Легчанкава.
У снежні 2021 года падписала кантракт з «Мінска».
Хелена Янсан
Хелена Янсан (Helena Jansson;, Шоўдэ (Skövde), Швецыя) — шведская арыентыроўшчыца, прызёр чампіянатаў свету і Еўропы па спартыўнаму арыентаванню.
Уладальніца шасці медалёў юніёрскіх чампіянатаў свету (Junior World Orienteering Championships), два з якіх залатыя.
У 2008 годзе на чэмпіянаце Еўропы ў Вентспілсе (Латвія) заваявала бронзавы медаль у спрынце і золата ў эстафеце.
У тым жа 2008 годзе на чэмпіянаце свету ў Чэхіі ў спрынце заняла 3-е месца і атрымала бронзавы медаль.
На чэмпіянаце свету 2011 у Францыі Хелена атрымала медалі ва ўсіх відах праграмы: золата на сярэдняй дыстанцыі, срэбра ў спрынце і бронзавы медаль на доўгай дыстанцыі і ў эстафеце.
Бярозаўка (Пружанскі раён)
Бяро́заўка (, Берёзовка) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хараўскага сельсавета.
Возера Спароу (Тытан)
Спароу (Sparrow Lacus) — вуглевадароднае возера, якое знаходзіцца на паўночным полюсе самага буйнога спадарожніка Сатурна — Тытана, па каардынатах 84.3°N, -64.7°W
Дыяметр возера складае 81,4 км. Знаходзіцца на паўночным полюсе побач з яго морамі (Кракена, Лігеі і Пунгі). Возера складаецца з вадкіх вуглевадародаў (у асноўным з метану, этану і прапану). Возера Спароу з'яўляецца адным з многіх азёр, якія раскіданыя ўздоўж паўночнага полюса Тытана. Пры дапамозе радара Касіні яно было знойдзена ў 2007 годзе.
Названа ў гонар зямнога возера Спароу, размешчанага на тэрыторыі Канады.
Хаім Герцаг
Хаім Герцаг (חיים הרצוג; 17 верасня 1918 — 17 красавіка 1997) — ізраільскі дзяржаўны дзеяч ірландскага паходжання, які на працягу сваёй палітычнай кар’еры займаў адказныя дзяржаўныя пасады, у тым ліку быў паслом пры ААН і 6-м прэзідэнтам Ізраіля.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Белфасце ў сям’і галоўнага рабіна Паўночнай Ірландыі Изхака Айзикы Херцога. Пачаў навучанне ў дублінскім Уэслі-каледжы. 1936 бацька Хаіма быў прызначаны галоўным рабінам Палестыны (якая ў той час была падмандатнай тэрыторыяй Вялікабрытаніі), і пераехаў туды разам з сям’ёй.
Па прыбыцці ў Палестыну Хаім ўступіў у габрэйскай ваенізаванай арганізацыі Хага. Пасля вярнуўся ў Вялікабрытанію, дзе завяршыў навучанне ў універсітэцкім каледжы Лондана, атрымаўшы ступень бакалаўра.
Пасля завяршэння навучання ўступіў у шэрагі брытанскай арміі і ваяваў у яе складзе падчас Другой сусветнай вайны, у прыватнасці прыняў удзел у высадцы ў Нармандыі.
Быў супрацоўнікам брытанскіх спецслужбаў; кіраваў выведкай у Паўночнай Германіі, удзельнічаў у вызваленні некалькіх канцлагераў. Кіраваў аперацыяй па вышуку і ўсталяванню асобы рэйхсфюрэра СС Генрыха Гімлера.
Пасля заканчэння вайны таксама ўдзельнічаў у судовых працэсах над нацысцкімі злачынцамі. 1945 вярнуўся ў Палестыну і зноў уступіў у шэрагі Хаганы. Прымаў удзел у стварэнні арміі будучыні дзяржавы, быў сярод заснавальнікаў яе разведвальных службаў. Прымаў удзел у вайне за незалежнасць, у тым ліку ў баях пад Латруном.
1962 пакінуў войска і заняўся палітычнай дзейнасцю.
Падчас Шасцідзённай вайны 1967 года быў прызначаны першым старшынёй ваеннай адміністрацыі ў Юдэі і Самарыі.
З 1975 гады па 1978 год быў ізраільскім амбасадарам пры ААН. Калі ААН абвясціла сіянізм формай расізму, выйшаў да трыбуны і дэманстратыўна парваў дакумент з гэтым рашэннем. Яго гаворка з гэтай нагоды на пасяджэнні Генеральнай асамблеі ААН 10 лістапада 1975 ўключана ў пералік лепшых прамоў у гісторыі чалавецтва.
1983 абраны 6-м прэзідэнтам Ізраіля. Стараўся не ўмешвацца ў палітычную жыццё і не выходзіць за межы сваіх паўнамоцтваў. 1988 абраны на другі тэрмін.
1993 выйшаў на пенсію, памёр у 1997 годзе ў Ерусаліме.
Аляксандр Ільіч Радзімцаў
Аляксандр Ільіч Радзімцаў (Александр Ильич Родимцев; 23 лютага (8 сакавіка) 1905 — 13 красавіка 1977) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік (1961), двойчы Герой Савецкага Саюза (1937, 1945). Прымаў удзел у грамадзянскай вайне ў Іспаніі, Польскім паходзе 1939 года, Савецка-фінляндскай і Вялікай Айчыннай.
Біяграфія
Нарадзіўся на Арэнбуршчыне ў беднай сям'і беззямельных сялян Іллі і Аксіння Родимцевых. Будучы адзіным сынам, і, страціўшы бацьку, вымушаны быў працаваць, каб дапамагчы пракарміць сям’ю.
Інтэрбелум
У 1929-м, пасля заканчэння тэрміновай службы, прыехаў у Маскву, дзе паступіў у Аб’яднаную ваенную школу імя УЦВК і быў залічаны на кавалерыйскае аддзяленне. Пасля заканчэння вучобы ў сакавіку 1932 года накіраваны ў 61-ы кавалерыйскі полк 36-й кавалерыйскай дывізіі Маскоўскай ваеннай акругі. Тут камандаваў кавалерыйскім узводам, узводам палкавой школы і эскадронам.
З восені 1936 па жнівень 1937 года пад псеўданімам «Капітан Паўліта» ваяваў у Іспаніі. Браў удзел у баях на Мансанарэс, пры Хараме, пад Таледа, Гвадалахарай і ў Бруэты.
Вярнуўшыся на радзіму, узначаліў 61-ы кавалерыйскі полк, стаў слухачом Ваеннай акадэміі РСЧА імя М. В. Фрунзэ, пасля заканчэння якой прызначаны камандзірам 36-й кавалерыйскай дывізіі. Неўзабаве прыме ўдзел у паходзе ў Заходнюю Беларусь і вайне з Фінляндыяй.
У 1940—1941 гадах прайшоў навучанне на курсах каманднага і штурманскага складу ВПС пры Ваеннай акадэміі імя М. Р. Жукоўскага.
Вялікая Айчынная вайна
На момант пачатку Вялікай Айчыннай камандаваў 5-й паветрана-дэсантнай брыгады, якая ўваходзіла ў склад 3-га паветрана-дэсантнага корпуса ў Кіеўскай асаблівай ваеннай акрузе. У верасні 41-га разам з падраздзяленнем трапіў у акружэнне нямецкіх войскаў у раёне ракі Сейм. Тут байцы Радзімцава на працягу трох дзён вялі баі з праціўнікам, па выніках якіх злучэнню ўдалося выйсці да сваіх.
Неўзабаве 3-і паветрана-дэсантны корпус пераўтварылі ў 87-ю стралковую дывізію, а яе камандзірам прызначылі Радзімцава. У сакавіку 1942 года ён з падначаленымі вёў абарончыя баі на варонежскім, валуйскім кірунках і ў вялікай лукавіне Дона, а пазней — у Сталінградзе.
У красавіку 1943 года Радзімцаў прызначаны камандзірам 32-га гвардзейскага стралковага корпуса, які быў уключаны ў рэзерв Стаўкі Вярхоўнага Галоўнакамандавання. На чале корпуса ён удзельнічаў у Курскай бітве, у бітве за Дняпро. Пачынаючы з сярэдзіны студзеня 1945 года корпус Радзімцава вёў бесперапынныя наступальныя баі на прасторы ад Вісленскага плацдарма да р. Одэр. У пачатку мая 1945 года падраздзяленне выйшла да Эльбы і сустрэлася з амерыканскімі саюзніцкімі войскамі.
Пасля вайны, да мая 1946 года, Радзімцаў працягваў камандаваць тым жа корпусам.
Сям’я
З 1933 года быў жанаты на Кацярыне Радзімцавай (Шэінай). Кацярына і Аляксандр родам з адной вёскі, былі сябрамі дзяцінства. У пары нарадзілася трое дзяцей.
Памяць
На малой радзіме ў вёсцы Шарлык (былое сяло Міхайлаўскае) усталяваны бронзавы бюст, у Арэнбургу — помнік і памятная стэла, у Маскве на доме 68 па Ленінскім праспекце, дзе ён жыў, мемарыяльная дошка. Яго імя прысвоена школе ў вёсцы Шарлык і ліцэю ў Арэнбургу.
Каліёпі
Каліёпі (арум. Kaliopi Bukle, Калиопи Букле) — вядомая македонская, вакальны перакладчык, кампазітар і аўтар песень. У сябе на Радзіме яе часта завуць «Поп-Дзіва» ці «Каралёва македонскай поп-музыкі». Гэта даволі вядомая спявачка адной з рэспублік былой Югаславіі, хіты якой знаходзіліся ў верхніх радках хіт-парада ў васьмідзясятых. У Паўночнай Македоніі да Каліёпі ставяцца, як да выбітнай спявачкі сусветнага узроўня, якая, нягледзячы на выбітныя вакальныя здольнасці ў рамках поп-музыкі, у свабодны час піша музыку для кіно, тэатра і балета.
Прадстаўніца Македоніі на Еўрабачанні ў 2012 і 2016 гадах.
Біяграфія
Нарадзілася 28 снежня 1966 года ў сям’і македонкі і арумына. Пачала спяваць з 10 гадоў, прыняўшы ў 1976 годзе ўдзел на фэсце «Золата Славејче», выканаўшы сваю першую песню «Мојата учителка». Праз два гады юная спявачка ўжо выступала з гастролямі ў Чэхаславакіі, Аўстрыі і Югаславіі. Дэбютны сінгл — «Томи» — Каліёпі выпусціла ў 1984 годзе.
Надалей спявачка, беручы ўдзел у музычных фэстах і выступаючы з гастролямі ў шэрагу краін Еўропы (улучаючы СССР), рабілася ўсё папулярнейшай у Югаславіі. З 1986 па 1989 гг. Каліёпі выступала разам са сваім уласным поп-рок гуртам «Kaliopi», а неўзабаве пераехала ў Швейцарыю са сваім мужам Рамеа Грыл, які быў салістам у яе гурце. Пасля пераезду ў іншую краіну Каліёпі ненадоўга скончыла музычную кар’еру, вярнуўшыся ў шоу-бізнес толькі ў 1996 годзе. У 2000 годзе заснавала свой уласны лэйбл гуказапісу — «Kaliopi Music Production».
Цяпер Каліёпі — адна з найпапулярнейшых македонскіх спявачак. Да цяперашняга моманту на яе рахунку 11 альбомаў, 49 сінглаў, а таксама больш дваццаці ўзнагарод у вобласці музыкі, некаторыя з якіх — дзяржаўнага ўзроўня.
У 2012 годзе Каліёпі Букле была абрана з дапамогай унутранага адбору як прадстаўніца Македоніі на конкурсе песні Еўрабачанне 2012, які адбыўся ў горадзе Баку. 17 студзеня была абрана конкурсная песня «Црно и бело». Варта адзначыць, што гэта другая спроба артысткі скарыць конкурс — у 1996 годзе яна выйграла нацыянальны адбор, і магла б стаць першай прадстаўніцай Македоніі на Еўрабачанні, аднак з-за непраходжання кваліфікацыйнага раўнда яе ўдзел так і не адбыўся. На Еўрабачанне 2012, у другім паўфінале, заняла 9-ае месца, атрымаўшы 53 балы. У фінале конкурсу Еўрабачанне 2012 заняла 12-ае месца, атрымаўшы 71 бал. Каліёпі паказала лепшы вынік сваёй краіны за ўсю гісторыю ўдзелу Македоніі ў конкурсе песні Еўрабачанне.
24 лістапада 2015 года было абвешчана, што Каліёпі ізноў прадставіць Македонію на Еўрабачанні 2016 года.
Элізабет Хэсельблад
Марыя Элізабета Хесельблад (Maria Elisabeth Hesselblad;, Фаглавик, Вестра-Гёталанд, Швецыя — , , Італія) — шведская медсястра, каталічная манахіня, ігумення кляштара ордэна Сальваторэ дзі Санта Брыгіта на плошчы Фарнезе ў Рыме. Прылічаная да ліку блажэнных Папай Рымскім Іаанам Паўлам II (2000) і кананізавана Папай Рымскім Францыскам (2016). Праведнік свету.
Біяграфія
Нарадзілася в лютэранскай сям’і ў Фаглавіку і была пятай з 13 дзяцей. У 1888 годзе пераехала ў ЗША, дзе вучылася ўходу за хворымі ў шпіталі імя Рузвельта ў Нью-Ёрку. У далейшым яна працавала ў гэтай сферы з амерыканскімі католікамі. 15 жніўня 1902 года яна прыняла каталіцкае хрышчэнне ў капліцы ў Вашынгтоне.
Памерла ў Рыме 24 красавіка 1957 года.
Беатыфікавана ў красавіку 2000 года Папай Рымскім Іаанам Паўлам II. 9 жніўня 2004 года ізраільскі Інстытут Катастрофы і гераізму «Яд ва-Шэм» надаў Элізабеце Хесельблад ганаровае імя «Праведнік народаў свету» за дапамогу яўрэям у часы Халакоста.
5 мая 2016 года кананізавана Папай Рымскім Францыскам у Ватыкане.
Эльвіра Уразаева
Эльвіра Уразаева (нар., Чырчык, Узбекская ССР) — беларуская футбалістка, абаронца. Выступала за зборную Беларусі.
Клубная кар’ера
Выступала ў чэмпіянаце Беларусі па міні-футболе сярод жаночых камандаў у складзе каманды «РЦАП-БДУ».
Сечанае срэбра
Выкарыстанне
Распаўсюджвалася сярод скандынаваў або варагаў, у выніку іх набеаў і гандлю. Сечанае срэбра таксама выкарыстоўвалася рымлянамі ў іх адносінах з пікцкімі плямёнамі. Назва рубля — асноўнай адзінкі сучаснай расійскай валюты, з’яўляецца вытворнай ад дзеяслова рубить, што азначае «секчы». Прыклад адпаведнай весавой шкалы вікінгаў з вагамі быў знойдзены на востраве. Сечанае срэбра магло рабіцца з выкарыстаннем срэбнага посуду, рымскага або візантыйскага царкоўнага начыння і іншых сярэбраных прадметаў, такіх як рэлікварыі або абклады для кніг і ювелірных вырабаў з розных абласцей. Скарбы, як правіла, уключаюць сумесь сечанага срэбра, манет, зліткаў і цэлыя дробныя кавалачкі ювелірных вырабаў.
Скарбы з сечанага срэбра таксама добра вядомыя ў да- і пасляманетнай антычнасці ў еўрапейскіх і блізкаўсходніх умовах. Цысіярданскі корпус (каля 1200—586 да н.э.) — найбуйнейшая вызначаная канцэнтрацыя даманетных скарбаў з сечанага срэбра, пацверджвае фінікійскія і больш шырокія блізкаўсходнія карані развіцця і распаўсюджвання першых срэбных манет у грэчаскім свеце і заходняй традыцыі.
Паўсюднае ўкараненне грэчаскіх срэбных манет з 480 г. да н.э. развівалася спачатку праз кааперацыйныя сувязі паміж грэкамі і фінікійцамі, затым часткова як канкурэнтны, культурна кансалідаваны адказ на ранейшую фінікійскую экспансію і дамінаванне ў срэбным гандлі, які праводзіўся з сечаным срэбрам. У межах Цысіярданскага корпуса ў Паўднёвай Фінікіі, якая лічылася ў старажытнасці тэрыторыяй племені з народаў мора, звязаных з Сардзініяй. Томпсан, у яе аналізе кавалкаў сечанага срэбра, звязвае гэта тэкставае пасведчанне з ізатопнымі адносінамі свінцу, у якіх рудныя сігнатуры адпавядаюць сардзінскім рудам. Гэта першы прызнаны рэчавы доказ, які злучае два рэгіёны ў гэты крытычны перыяд. Гэтыя ж запасы сечанага срэбра сталі першым прызнаным доказам паходжання далёка ідучых кантактаў паміж Еўропай і Азіяй, звязаных з дагістарычным абаротам металаў.
Райца
Ра́йца (, Райца) — аграгарадок у Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці, на аўтадарозе Карэлічы — Наваельня. За 16 км на паўднёвы захад ад г.п. Карэлічы, 214 км ад Гродна, 35 км ад чыгуначнай станцыі Наваельня. 320 жыхароў, 119 двароў (2001). Адміністрацыйны цэнтр Райцаўскага сельсавета.
Вялікае Княства Літоўскае
У дакументах Візітаў уніяцкіх цэркваў Мінскага і Новагародскага сабораў 1680—1682 гадоў у Райцы ўпамінаецца царква ў гонар Раства Хрыстова, збудаваная з фундацыі Раецкіх. Святаром у парафіі служыў а. Мікалай Раецкі, яму дапамагаў а. Андрэй Тамашэўскі. Парафія аб’ядноўвала 405 вернікаў.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Райца апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Наваградскім павеце. У 1816—1817 гадах палкоўнік Канстанцін Раецкі адбудаваў у вёсцы знішчаную ў 1811 годзе пажарам Спаскую царкву. Новая царква з бутавага каменю і цэглы выконвала ролю пахавальні Раецкіх. У царкве захоўваўся мясцовашанаваны абраз Божай Маці, пакрыты масіўнай срэбнай рызай.
Пасля смерці ў 1838 годзе Атона, сына навагрудскага маршалка Францішка Раецкага, маёнтак перайшоў у спадчыну да старэйшай дачкі Францішка, Людвікі. А тая прынесла Райцу свайму мужу — навагрудскаму маршалку Юзафу Верашчаку, брату каханай Адама Міцкевіча Марылі.
У 1910 годзе яго атрымала ў пасаг дачка Ваўжынца Яніна, пабраўшыся шлюбам з прафесарам Кракаўскага ўніверсітэта, графам Адамам Жалтоўскім. Маёнтак, які стаў летняй рэзідэнцыяй прафесара, часам здаваўся ў арэнду.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Райца абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Райца апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. Напярэдадні Другой сусветнай вайны Жалтоўскія падаравалі свой маёнтак разам з домам, бібліятэкай, калекцыямі жывапісу і антыкварыяту сёстрам-палацінкам, а самі канчаткова перабраліся жыць у Кракаў. Палацінкі гаспадарылі ў ім з 1933 па 1943 гады.
У 1939 годзе Райца ўвайшла ў БССР. Падчас Другой сусветнай вайны ў колішнім шляхецкім доме размясціўся шпіталь, пазней — бальніца і паліклініка, потым — вясковая амбулаторыя. У канцы 1990-х гадоў будынак апусцеў і, як і парк, пачаў прыходзіць у заняпад. У 2009 годзе моцна занядбаны будынак набыла сям’я мастакоў, якія забавязаліся стварыць тут прыватны дом-музей саломкі і сучаснага мастацтва.
За савецкім часам улады спрабавалі разбурыць царкву трактарамі. Аднак, зрабіць гэтага не здолелі і далі рады толькі зрынуць статую Дзевы Марыі з фасаду і пабурылі дэкаратыўныя вежы і кантрафорсы, якія ўмацоўвалі будынак. Помнік адбудавалі ў 2000-я гады як царкву Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату пад тытулам Святой Барбары.
На 2001 год у Райцы было 119 двароў. У 2000-я гады яна атрымала афіцыйны статус аграгарадку.
Інфраструктура
У Райцы працуюць сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, бальніца, амбулаторыя, аптэка, аддзяленне сувязі.
Вашчынічы
Вашчы́нічы (, Вощиничи) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хараўскага сельсавета.
Аліна Ігараўна Войцех
Аліна Ігараўна Войцех (нар. ) — палітычная зняволеная, абвінавачаная і асуджаная падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.
Палітычны пераслед 2020—2022
Аліна Войцех была затрымана 29 лістапада, у РАУС Цэнтральнага раёна Мінска на яе склалі пратакол аб адміністрацыйным правапарушэнні (удзел у несанкцыянаваным масавым мерапрыемстве). Пазней на судзе ўжо па крымінальнай справе Аліна паведаміла, што ў РАУС міліцыянт у цывільным, які знаходзіўся ў кабінеце падчас афармлення пратаколу пасля пытання Аліны «А вы хто?» першы схапіў яе за куртку, пачаў штурхаць, затым выштурхнуў у калідор і два разы ўдарыў далонню па твары. Пасля гэтага Аліна ўкусіла яго за нагу вышэй за калена, а ў адказ міліцыянт кінуў яе на падлогу і нагой наступіў ёй на твар. Па адміністрацыйнай справе Аліна ў выніку атрымала 13 сутак (суддзя — Юлія Густыр), пасля якіх яна не выйшла, а была затрымана ўжо ў межах крымінальнай справы. Ёй прад’явілі абвінавачванне па арт. 364 Крымінальга кодэксу РБ (Гвалт альбо пагроза ўжывання гвалту ў дачыненні да супрацоўніка органаў унутраных спраў).
У студзені 2021 справу Аліны разглядаў суд Цэнтральнага раёну Мінску, Аліну вінавацілі ў тым, што яна нібыта пагражала аднаму з міліцыянтаў, сарвала з яго маску, вырывалася, штурхала і ўкусіла за сцягно, чым прычыніла фізічны боль. Таксама абвінаваўца сцвярждаў, што свае дзеянні Аліна рабіла, калі была нападпітку. У справе былі пазначаны сведчанні Аліны, згодна з якімі пацярпелы падпаўкоўнік Смольскі Мікалай Пятровіч схапіў дзяўчыну за куртку, трос і штосьці казаў гучным голасам, дзяўчына спрабавала яго адштурхнуць. Тады Смольскі схапіў яе за шыю і валасы, нахіліў і стаў выводзіць у калідор. Аліна таксама сцвярджала, што клікала па дапамогу і не была нападпітку. Стрыечная сястра Аліны, Алена, якая таксама была сярод затрыманых 29 лістапада ў Цэнтральным РАУС, сведчыла, што чула крыкі Аліны. Суд не прыняў сведчанні дзяўчын, але прыняў сведчанні міліцыянтаў. 26 студзеня Аліне быў вынесены прысуд у два гады калоніі агульнага рэжыму, таксама суд абавязаў яе сплаціць тысячу рублёў пацярпеламу падпаўкоўніку Смольскаму — за маральную шкоду.
Кавалі (вёска, Акцябрскі раён)
Кавалі́ (, Ковали) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Размяшчэнне
У 6 км на поўдзень ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 209 км ад Гомеля, 3 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.
Транспартная сетка
Аўтадарога злучае вёску з гарадскім пасёлкам Акцябрскі.
Інфармацыя
Планіроўка складаецца з прамалінейнай вуліцы, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі, забудаванай рэдка драўлянымі сядзібамі.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя як паселішча ў Мазырскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У XIX стагоддзі ў маёнтку Рудабелка, уладанні Лапаў, з 1867 года — барона А. Я. Урангеля, з 1874 года — генерал-маёра О. Ф. Ліліенфельда. Пазначана на карце 1866 года, якая выкарыстоўвалася Заходняй меліярацыйнай экспедыцыяй, што працавала ў гэтым раёне ў 1890-я гады. Па стану на 1897 год у вёсцы Кавалі (яна ж Дзярэўская) знаходзілася карчма. На 1908 год у Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.
Возера Тавада (Тытан)
Тавада (Towada Lacus) — вуглевадароднае возера, якое знаходзіцца на паўночным полюсе самага буйнога спадарожніка Сатурна — Тытана, па каардынатах 71.4°N, -135.8°W.
Дыяметр возера складае 24 км. Знаходзіцца на паўночным полюсе побач з яго морамі (Кракена, Лігеі і Пунгі). Возера складаецца з вадкіх вуглевадародаў (у асноўным з метану, этану і прапану). Возера Тавада з'яўляецца адным з многіх азёр, якія раскіданыя ўздоўж паўночнага полюса Тытана. Пры дапамозе радара Касіні яно было знойдзена ў 2007 годзе.
Названа ў гонар зямнога возера Тавада, размешчанага на тэрыторыі Японіі.
Аляксей Аляксандравіч Цабрук
Біяграфія
У 1940—1941 гадах вучыўся на сталяра ў школе фабрычна-завадскога навучання ў Гайнаўцы, дзе яго застала Вялікая Айчынная вайна. Дабраўся дахаты, дапамагаў бацьку, па гаспадарцы. Калі ў раёне з’явіліся партызаны, стаў сувязным атрада імя Кірава. Затым перайшоў на баявую дзейнасць у атрадзе: мініраваў чыгунку, разведваў варожыя гарнізоны. У ліпені 1944 годзе прызваны ў Чырвоную армію, трапіў у кавалерыйскі дывізіён, з якім прайшоў з баямі да Карпат, дзе сустрэў Дзень Перамогі. Дэмабілізаваны ў 1947 годзе, вярнуўся ў родную вёску.
Спачатку працаваў цесляром у калгасе «17 Верасня». Будавалі стайні, хлебныя свіраны і іншыя гаспадарчыя пабудовы для патрэб калгаса. З 1954 года працаваў трактарыстам Малецкай машынна-трактарнай станцыі Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці. У 1959 годзе скончыў курсы механізатараў, сам стаў камбайнёрам. З 1961 года — трактарыст-машыніст саўгаса «Малеч» (з 1978 г.ода — саўгас імя 60-годдзя Кампартыі Беларусі; у 1988—1990 гадах — саўгас-аграфірма імя 60-годдзя КПБ; у 1990—2003 гадах — аграфірма-калгас «Малеч»). З’яўляўся механізатарам шырокага профілю, ведаў усе сельгасмашыны, як рацыяналізатар уносіў у наладку механізмаў канструктыўныя прапановы, якія нязменна давалі станоўчы эфект.
21 студзеня 1999 года саўгаснаму полю паміж вёскамі Чарнічнае і Давыдавічы прысвоена ганаровая назва «Поле імя Героя Сацыялістычнай Працы Цабрука Аляксея Аляксандравіча», устаноўлены спецыяльны памятны знак.
Узнагароды
Званне Героя Сацыялістычнай Працы А. А. Цабруку прысвоена 12 снежня 1973 г. за поспехі ў вытворчасці і нарыхтоўках сельскагаспадарчых прадуктаў. Узнагароджаны орденамі Леніна (1973), Працоўнага Чырвонага Сцяга, «Дружбы народаў», медалямі «За баявыя заслугі», «За перамогу над Германіяй» і інш.
Кальцавы бульвар
Кальцавы бульвар (Օղակաձեւ Զբոսայգի), таксама Парк маладосці — парк у раёне Кентрон горада Ерэван, сталіцы Арменіі.
Гісторыя
Быў агаданы ў генеральным плане развіцця горада 1924 года, у выніку праект ажыццёўлены толькі часткова — парк ахапляе цэнтральную частку горада з поўначы, усходу і паўднёвага ўсходу. Цягнецца ад праспекта Тыграна Маца і сабора Святога Рыгора Асветніка на поўдні да возера Паплавок і праспекта Маштоца на поўначы. Мае форму сярпа даўжынёй каля 2,5 кіламетраў і шырынёй 120 метраў, унутраную мяжу якога складаюць вуліцы Маскавяна і Ханджана, а вонкавую — вуліца Ісаакяна, вуліца Алека Манукяна і вуліца Ерванда Кочара. З поўначы на поўдзень парк перасякаюць вуліца Трачана, вуліца Абавяна, вуліца Налбандзяна, вуліца Герацы, праспект Саят-Новы і вуліца Варданяна.
Славутасці
У парку знаходзяцца будынкі Дома шахмат імя чэмпіёна свету Тыграна Петрасяна і Дома камернай музыкі імя Камітаса. У паўночнай частцы парка знаходзіцца выхад са станцыі метро Ерытасардакан.
Дабучын
Дабу́чын (, Добучин) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хараўскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Дабучынскага сельсавета.
Ула Ліндквіст
Ула Ліндквіст (Ulla Lindkvist;  — ) — шведская арыентыроўшчыца, першая чэмпіёнка свету і Еўропы па спартыўным арыентаванні.
Біяграфія
Ула Ліндквіст з’яўляецца самай яскравай зоркай жаночага спартыўнага арыентавання пачатку 1960-х гадоў. У 1961 годзе была створана Міжнародная федэрацыя спартыўнага арыентавання і было вырашана праводзіць чэмпіянаты Еўропы. Першы чэмпіянат Еўропы прайшоў у верасні 1962 года ў Нарвегіі каля мястэчка Лётэн (Løten). Першай чампіёнкай Еўропы сярод жанчын стала Ула Ліндквіст.
Праз два гады, на другім чэмпіянаце Еўропы Ула Ліндквіст заняла трэццяе месца, саступіла толькі прадстаўніцы Швейцарыі Маргрыт Томэн і сваёй суайчынніцэ Ганне-Марыі Вальстэн.
У 1965 годзе было вырашана пра змяненне чэмпіяната Еўропы ў чэмпіянат свету. На новым міжнародным турніры Ула зноў станавілася пераможцай — яна двойчы брала золата ў 1966 і ў 1968 гадах, а ў 1970 годзе на чэмпіяце свету ў ГДР заняла другое месца. . Такім чынам, Ула займала пераможныя месцы на чэмпіянатах Еўропы і свету на працягу амаль 10 год.
Ула Ліндквіст восем разоў запар (з 1967 па 1974) перамагала на буйнейшых шведскіх спаборніцтвах па арыентаванню О-Рынген.
Віктар Гельтман
Віктар Гельтман (, в. Вярховічы Брэсцкага пав. Слонімскай губ., цяпер Камянецкі раён Брэсцкай вобл. —, Брусель, Бельгія) — публіцыст і рэвалюцыйны дзеяч. Дзед Стэфана Гельтмана.
Шнар (фільм, 1976)
Апісанне фільма
1970 год. Пасля дыскусій і несумленных перамоваў прымаецца рашэнне аб тым, дзе пабудаваць новы буйны хімічны завод. Кіраваць будаўніцтвам прызначаюць сумленнага партыйнага дзеяча Стэфана Беднажа. Беднаж жыў у мястэчку, дзе будзе будавацца фабрыка, а яго жонка была там партыйнай актывісткай. Хаця ў яго засталіся непрыемныя ўспаміны пра горад, Беднаж бярэцца зрабіць яго месцам, дзе людзі змогуць добра жыць і добра працаваць. Яго намеры і перакананні, аднак, супярэчаць намерам і перакананням гараджан, якія ў асноўным заклапочаны сваімі кароткатэрміновымі патрэбамі. Страціўшы ілюзіі, Беднаж адмаўляецца ад сваёй пасады.
Сцяпаныч
«Сцяпаныч» (Степаныч) — беларускі незалежны серыял у дэтэктыўным жанры, першы сезон якога пабачыў свет ў 2019 годзе ў сетцы Інтэрнэт. Серыял распавядае пра будні супрацоўнікаў паліцыі і быў створаны з мэтай прыцягваць увагу да праблемы парушэння правоў чалавека. Пры падтрымцы беларускіх грамадскіх арганізацый «Прававая ініцыятыва» і «Дзеянне» створаны першы сезон серыяла з 10 серый.
Сюжэт
Дзеянні серыяла разгортваюцца ў горадзе Комску — сталіцы выдуманай Рэспублікі Комія. Галоўны герой — капітан паліцыі Удоеў Мікалай Сцяпанавіч (для сваіх проста Сцяпаныч) — за гады службы не дасягнуў значных кар’ерных вышынь, але зарабіў аўтарытэт сярод калег і спецыфічную рэпутацыю ў парушальнікаў закону. Сцяпаныч не злыдзень і нават не герой — ён звычайны «мент», хай у Рэспубліцы Комія міліцыя ўжо даўно і называецца паліцыяй. У працы Сцяпанычу дапамагае зусім «зялёная» Зоя Нікіціна — малодшы лейтэнант, малады спецыяліст. У Зоі зусім няма практычнага вопыту паліцэйскай працы, але яна шчыра верыць у закон і справядлівасць. Зоя перакананая, што яе місія — лавіць злачынцаў і абараняць мірных грамадзян Коміі.
Возера Уўс
Уўс (Abaya Lacus) — вуглевадароднае возера, якое знаходзіцца на паўночным полюсе самага буйнога спадарожніка Сатурна — Тытана, па каардынатах 73.17°N, -45.55°W.
Дыяметр возера складае 65 км. Знаходзіцца на паўночным полюсе побач з яго морамі (Кракена, Лігеі і Пунгі). Па возеру праходзіць 70-паралель.
Сергій (Гардун)
Сергій (Гардун;, в. Дзівін, Кобрынскі раён, Брэсцкая вобласць — ) — беларускі праваслаўны царкоўны дзеяч, прафесар.
Біяграфія
Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў, факультэт англійскай мовы (1981), затым Маскоўскую духоўную семінарыю (1984) і Маскоўскую духоўную акадэмію (1987). Кандыдат багаслоўя (1990), тэма кандыдацкай дысертацыі — «Пастырства іерасхіманаха Макарыя (Іванова)».
Жыў у Слоніме. У 1994 годзе пераехаў у Мінск, пачаў выкладаць на факультэце тэалогіі Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта, які ў 2004 годзе быў пераведзены ў склад БДУ. Дацэнт (2000), затым прафесар (2011) Мінскай духоўнай акадэміі і семінарыі. Адначасова загадчык кафедрай біблейскіх і царкоўна-гістарычных дысцыплін Інстытута тэалогіі БДУ (з 2005). Са студзеня 2018 года прызначаны першым прарэктарам Інстытута тэалогіі БДУ.
Валодаў дзевяццю мовамі: беларускай, рускай, украінскай, грэчаскай, лацінскай, царкоўна-славянскай, англійскай, французскай, польскай. Кіраваў рабочай групай, якая ажыццявіла пераклад Новага Запавету на беларускую мову.
Арава (археалагічны помнік)
Арава — археалагічны помнік: курганны могільнік на правым беразе р. Друць, за 0,5 км ад в. Арава (Круглянскі раён, Магілёўская вобласць).
19 курганоў на ўзлессі і ў полі вышынёй 0,9—1,6 м, дыяметрам 5—10 м. Адкрыў у 1930 г. А. Дз. Каваленя. У 1967 г. З. М. Сяргеева даследавала 1 курган. Выяўлена трупаспаленне ў 3 урнах, змешчаных у драўляным зрубе: у 2 пахаваны па адным дарослым, у 1 — дзіця. Урны зроблены на ганчарным крузе, аздоблены хвалістым арнаментам. На адным з донцаў — таўро ў выглядзе 6-канцавой зоркі. Унутры зруба знойдзены 2 жалезныя нажы і бронзавы пярсцёнак з завязанымі канцамі. У 1989 г. В. Ф. Капыцін абследаваў могільнік. У 1993 г. Я. Р. Рыер даследаваў 3 курганы. Адзін з іх быў разрабаваны, у другім у перавернутым гаршку выяўлена трупаспаленне, зробленае па-за курганам. Над ім у насыпе — жалезная сякера. Гаршчок-урна датуецца II ст. У цэнтры трэцяга кургана зафіксавана трупапалажэнне галавой на захад у насыпе на зольнай падсыпцы. Пры нябожчыку знойдзены фрагменты жалезнага крэсіва і падковападобнай спражкі са спіралепадобнымі канцамі (XI - XII стст.). Над пахаваннем — фрагмент пласціністага пярсцёнка. За 2 м на захад у насыпе выяўлена яшчэ адно пахаванне з заходняй арыентацыяй, без рэчаў. Чарапы 2 нябожчыкаў — са слядамі пашкоджанняў.
Тувэ Александэрсан
Тувэ Малін Фрыда Александэрсан (Tove Malin Frida Alexandersson)  — шведская арыентыроўшчыца і скайранер. Васьміразовая чэмпіёнка свету ў арыентаванні на лыжах і сяміразовая ў арыентаванні бегам, чатырохразовая чэмпіёнка Еўропы па арыентаванні бегам, шматразовая прызёрка чэмпіянатаў свету і Еўропы па спартыўным арыентаванні на лыжах і па спартыўным арыентаванні бегам.
Знаходзіцца на вершыні спартыўных дасягненняў як бегавога, так і лыжнага арыентавання.
Заваявала залаты медаль у спрынтарскай дыстанцыі на Чэмпіянаце свету па спартыўным арыентаванні на лыжах у Швецыі ў 2011 годзе. У 2015 годзе чарговы раз выйграла чэмпіянат свету. Т. Александэрсан на чэмпіянаце свету ў Краснаярску (Расія) у 2017 годзе выйграла тры залатых медаля.
У 2016 годзе выйграла дзве індывідуальныя дысцыпліны на Чэмпіянаце свету па спартыўным арыентаванні бегам.
У 2017 годзе працягвала дамінаваць на Чэмпіянаце свету па спартыўным арыентаванні ў Эстоніі, дзе выйграла ўсе лясные дыстанцыі (сярэдняя, доўгая і эстафета).
У 2018 годзе на святовых спаборніцтвах выйграла сярэбныя медалі ў спрынце і эстафеце, залатыя — у змешанай эстафеце і доўгай дыстанцыі.
Выігрывала Кубак свету па спартыўным арыентаванні чатыры гады запар (2014—2017).
Тувэ выйграла індывідуальныя лясныя дысцыпліны Чэмпіяната Еўропы па спартыўным арыентаванні ў 2016 годзе. У 2018 годзе заваявала залатыя медалі ў спрынце і на доўгай дыстанцыі, таксама стала сярэбным прызёрам на сярэдняй дыстанцыі.
В 2017 годзе выйграла 29-кіламетровую гонку Limone Extreme па скайрынгу.
Юзаф Пашкоўскі
Юзаф (Восіп, Іосіф) Пашкоўскі (, в. Стокі, цяпер Свіслацкі раён — ) — пісьменнік і педагог.
Вучыўся ў Барунскай базыліянскай школе, затым у Гродзенскай дамініканскай школе, скончыў Свіслацкую гімназію. У 1810 годзе выехаў у Варшаву і паступіў на вайсковую службу. На баку французаў удзельнічаў у вайне 1812 года. У 1820 годзе выкладаў артылерыю ў Калішскім кадэцкім корпусе. У 1822—1830 гадах выкладаў у артылерыйская-інжынернай школе ў Варшаве. Удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў. У 1833 годзе атрымаў дазвол на прыватную педагагічную дзейнасць. У 1837—1842 гадах быў інспектарам педагагічных курсаў у Варшаве. Пазней даваў прыватныя ўрокі.
Выдаў кнігу «Практычная навука кананіра…» (Варшава, 1830), гісторыка-мемуарную працу «Вайна ў Польшчы ў 1831 годзе, апісаная польскім афіцэрам у 1832 годзе» (Львоў, 1861; 2-е выд. 1867). Таксама аўтар літаратурных партрэтаў польскіх ваенных дзеячаў, апавяданняў, вершаваных гутарак пра ўспаміны дзяцінства і перажытае на вайне.
Елісаветградскае Евангелле
Елісаветградскае Евангелле — славянскае рукапіснае ілюмінаванае Евангелле-тэтр (Чатырохевангелле), напісанае ў канцы XVI — пачатку XVII стагоддзя ў майстэрні малдаўскага мітрапаліта Анастасія (Крымкі). Захоўваецца ў Расійскай дзяржаўнай бібліятэцы.
Рукапіс быў выяўлены ў канцы XIX стагоддзя ў аднаверскім Пакроўскім манастыры горада Елісаветграда (сучасны Кіраваград, Украіна) ад якога і атрымаў сваю назву. У 1880-я гады Евангелле было вывучана гісторыкам мастацтва М. В. Пакроўскім, які склаў першае падрабязнае апісанне рукапісу. Пасля гэтага рукапіс быў вернуты ў Елісаветград. У горадзе ён знаходзіўся прынамсі да 1914 года, а ў 20-30-я гг. яго лёс становіцца невядомым. У 1963 годзе Елісаветградскае Евангелле было выяўлена ў Дзяржаўнай бібліятэцы імя У. І. Леніна з указаннем, што ў збор яно паступіла ў 1940 годзе ад прыватнай асобы. У 1960-я гады з рукапісам працавала славіст і палеограф Дзяржаўнага гістарычнага музея М. В. Шчэпкіна, якая дапоўніла працу Пакроўскага ў частцы часу стварэння і гісторыі Елісаветградскага Евангелля.
Сан-Мігел
Сан-Міге́л (São Miguel) — найбуйнейшы востраў усходняй групы Азорскіх астравоў у Атлантычным акіяне. Плошча - 744,55 км². Насельніцтва (2011 г.) - 137 830 чал.
На востраве Сан-Мігел знаходзіцца адна са сталіц Азорскіх астравоў — горад Понта-Дэлгада.
Геаграфія
Востраў Сан-Мігел — адзін з найбольш усходніх астравоў Азорскага архіпелага. Знаходзіцца ў 137,3 км на паўднёвы ўсход ад вострава Тэрсейра, у 253,6 км на паўднёвы ўсход ад вострава Фаял, у 1399 км на захад ад Лісабона, сталіцы Партугаліі. Даўжыня з захаду на ўсход — 62 км. Найбольшая шырыня — 15,9 км.
Складзены двума вулканічнымі масівамі сушы, падзеленымі цэнтральным горным хрыбтом, што ўзнік у выніку ціску паміж рухаючыміся тэктанічнымі плітамі. Найвышэйшы пункт — вулканічны пік Вара (1105 м). Значная частка ўзбярэжжа скалістая, аднак сустракаюцца пясчаныя пляжы. Дажджавая вада запаўняе кратары і месцамі ўтварае невялікія, але маляўнічыя азёры.