cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Крыцкі ўніверсітэт
Агульная характарыстыка
Універсітэт заняў 62-е месца ў спісе The Times Higher Education 2018 года сярод лепшых універсітэтаў свету ва ўзросце да 50 гадоў і менш.
Лаглан
Лаглан (назва ўтворана ад англійскага скарачэння logikal language - лагічная мова), арыгінальная назва - la logla ці lo logla - штучная мова, створаная ў 1955 годзе доктарам Джэймсам Кукам Браўнам. Ён пачаў пісаць кароткі (так здалося яму тады) артыкул аб магчымасці праверкі псіхалагічнага феномена вядомага пад назвай Гіпотэза Сэпіра-Ўорфа. Гэтая тэма стала найбольш важнай працай яго жыцця - каб праверыць гэту гіпотэзу Браўн стварыў спецыяльную штучную мову.
Сутнасць гіпотэзы заключаецца ў тым, што: "мова ўплывае на мышленне". Доктар Браўн і яго супрацоўнікі стварылі прынцып для кантролю эфекту Сэфіра-Ўорфа і найбольш важны інструмент для яго праверкі - выключна лагічную мову, вядомую пад назвай Лаглан.
Прайшлі гады, і стала зразумела, што лаглан не толькі з'яўляецца каштоўным для правядзення антрапалагічных навуковых тэстаў, але і для зносін паміж чалавекам і камп'ютарам, для камп'ютарнага аналізу тэкстаў.
На працягу дзесяці гадоў была створана мова - ў 1966 годзе з'явілася першае выданне"Loglan 1", апісанне мовы. Праз некалькі гадоў, пасля камп'ютарнага кантролю ў лаглане былі знойдзены сінтаксічныя недакладнасці. Мова зноў апынулася ў лабараторыі. Толькі ў 1988 годзе была выдадзена канчатковая версія лаглана.
Зараз магчыма сказаць, што лаглан з'яўляецца не толькі кодам, але і жывой мовай - асобныя людзі не толькі пішуць на лаглане, але могуць і размаўляць на гэтай мове.
Але вывучыць лаглан даволі складана. Сама мова не з'яўляецца цяжкай: яна мае простую граматыку, і асноўныя словы створаны такім чынам, што маюць агульныя гукі з шасцю мовамі, якімі карыстаюцца ў ААН. Але нягледзячы на гэта, нехта думае, што гэтая мова для ўсіх на свеце з'яўляецца чужой. Іншая праблема - гэта тое, што нягледзячы на тое, што чалавечы розум любіць логіку, ён не выкарыстоўвае яе ў поўным памеры: думаць аб чым небудзь пры дапамозе такой дасканалай мовы - цяжка.
Узнікненне Лажбана
На працягу 1980-х гадоў, адбылася барацьба за аўтарскія правы на мову. Група лагланістаў, якія не былі задаволенымі дзейнасцю Браўна і пачалі карыстацца мовай па-за межамі Інстытута лаглана. Калі Браўн даказаў свае правы на мову, ён заснаваў Групу лагічнай мовы і стварыў ўласную версію мовы, з мадыфікаваным слоўнікам і новай назвай Лажбан.
Джоні Мітчэл
Джоні Мітчэл (Joni Mitchell, народжаная Раберта Джаан Андэрсан Roberta Joan Anderson; нар. 7 лістапада 1943, Форт Маклеод, Альберта) — канадская спявачка і аўтар песень, «адна з самых важных выканаўцаў рок-эры» (так яна была названая ў 2002 годзе ў рашэнні аб прысуджэнні прэміі «Грэмі» за жыццёвыя дасягненні).
Лаглан
Узнікненне Лажбана
Яго граматыка была такой жа самай, як і ў лаглана, але з цягам часу дзве групы пачалі развіваць свае мовы ў розных кірунках. Лажбаністы зараз з'яўляюцца больш актыўнымі чым лагланісты, што стала асабліва заметным пасля смерці Браўна ў 2000 годзе, Фактычна паміж дзвюма групамі адбыўся кампраміс, які аднак, не тычыцца моў.
Літаратура на лаглане
На лаглане існуе шмат невялікіх тэкстаў, між якімі ёсць мастацкія. Адзіны раман на лаглане быў створаны брытанцам Алексам Літам, памёрлым ў 2001 годзе энтузіястам мовы. Раман, "Першы візіт ў Логлэнд", апавядае пра чалавека, які вывучае лаглан у выдуманай краіне Loglandias і пра яго прыгоды там; раман быў апублікаваны пасля смерці аўтара, ў 2002 годзе.
Шульцава
Шульцава — вёска ў Беларусі, у Акцябрскім сельсавеце Віцебскага раёна Віцебскай вобласці.
У другой палове XVIII ст. вядома як цэнтр маёнтка ў Віцебскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага.
Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай вёска ў Віцебскім павеце Расійскай імперыі. У 1788 годзе маёнтак здадзены ў арэнду графу Мінхіну, які меў больш за 878 дзесяцін зямлі. Тут была саладоўня, лядоўня, у якой лёд захоўваўся круглы год. У гэты ж час у вёсцы была праваслаўная царква.
У 1826 годзе маёнтак за 11 551 руб. серабром быў прададзены стацкаму саветніку Віцебскага павета Сцяпану Восіпаву. У 1831 годзе ў вёсцы і наваколлі лютавала эпідэмія халеры, у выніку якой памерла шмат людзей. У 1834 годзе тут 145 рэвізскіх сялянскіх душ. Гаспадарка мела саладоўню, збожжазапасны магазін, з якога выдавалася збожжа па 4 гарцы на кожную рэвізскую сялянскую душу для пракорму сямей. У 1846 годзе ў складзе маёнтка 7 вёсак, 159 сялянскіх душ. Сяляне ў асноўным займаліся земляробствам, спалучаючы яго з адыходніцтвам — сплавам лесу і продажам дроў. Гаспадарскі сядзібны дом быў драўляны, на каменным падмурку, з мезанінамі на абодва бакі. Пры доме — драўляны двухпавярховы флігель, цагляная капліца, вялікі фруктовы сад. Дзве карчмы: адна на Бабініцкім, другая на Лёзненскім тракце. У 1878 г. маёнтак уласнасць памешчыка Ф. А. Альдэнберга, які меў 550 дзесяцін зямлі, у 1883 годзе маёнтак (11 двароў) — у Сялюцкай воласці Віцебскага павета.
З 20 жніўня 1924 года вёска ў Сялюцкім сельсавеце Віцебскага раёна і акругі, з 20 лютага 1938 г. Віцебскага раёна і вобласці. У 1924 годзе сялянскія дзеці наведвалі школу ў вёсцы Абухава. У 1926 годзе ў вёсцы 39 двароў, 157 жыхароў. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Войкава», у якім працавала кузня. У 1935 годзе ў Шульцава пераселены жыхары населеннага пункта Цартылі, у 1936 годзе — Уруб, у 1939 годзе — паселішчаў Бусава, Гацішча, Шчарбіна.
У 1941 годзе ў вёсцы 80 двароў, 400 жыхароў. З ліпеня 1941 па чэрвень 1944 года Шульцава акупіравана нямецкімі войскамі. У кастрычніку 1943 года нямецкія акупацыйныя ўлады знішчылі тут 79 двароў. За 1,2 км на паўночны ўсход ад вёскі 5 чэрвеня 1944 года воіны 17-й гвардзейскай стралковай дывізіі і іншых часцей 39-й арміі штурмам авалодалі вышынёй 222,9 і адкрылі шлях да вызвалення Віцебска. З 16 ліпеня 1954 года вёска ў Акцябрскім сельсавеце. У 1969 годзе тут 54 двары, 131 жыхар. У 1976 годзе на вышыні 222,9 у гонар савецкіх воінаў пастаўлены мемарыяльны знак.
На 1 студзеня 2003 года 28 двароў, 51 жыхар. Вёска ў складзе камунальнага ўнітарнага сельгаспрадпрыемства «Сялюты».
Літаратура
З гісторыі населеных пунктаў / Падр. В. В. Віталева // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Віцебскага раёна / Рэдкалегія: А. П. Красоўскі і інш.; Уклад. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Маст. літ., 2004. — 772 с.: іл. — С. 766—767.
Джэймс Кук Браўн
Браўн стварыў у адносна маладым узросце настольную гульню "Кар'еры" ("Careers"), якая стала вельмі папулярнай у ЗША. Прыбытак ад вытворчасці гэтай гульні даў яму магчымасць займацца такімі не прыносячымі даходу справамі, як канструяванне моў.
У апошнія гады свайго жыцця напісаў чарнавік твора па эканоміцы, у якім ён прапаноўваў пераход ад рынку працы да рынку працоўных месцаў. У кнізе параўноўваў эканоміку са стыкоўкай касмічных караблёў, і некалькі белетрычна, рабіў вывад, што камп'ютары, якія здольны дакладна састыкаваць касмічныя караблі, здольны таксама ўпарадкаваць рынак працоўных месцаў.
Аўтар навукова-фантастычнага рамана The Troika Incident (1970).
Памёр на Вогненнай зямлі з-за сардэчнага прыступу падчас падарожжа вакол Паўднёвай Амерыкі на яхце.
NGC 265
NGC 265 (іншае абазначэнне — ESO 29-SC14) — рассеянае зорнае скопішча ў сузор’і Тукан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
NGC 608
NGC 608 (іншыя абазначэнні — UGC 1135, MCG 5-4-73, ZWG 502.117, KCPG 38A, PGC 5913) — галактыка ў сузор’і Трыкутнік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Буда (Манастыршчынскі раён)
Буда (Бу́да) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Собалеўскага сельскага паселішча.
Дашкі Малыя
Да́шкі Малы́я (, Дашки Малые) — былая вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Камайскага сельсавета.
Скасавана 25 сакавіка 2022 года.
Белазерск
Белазерск (Белозе́рск) — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Белазерскага муніцыпальнага раёна Валагодскай вобласці. Белазерск размешчаны на беразе Белага возера. Насельніцтва — 9054 чал. (2016).
У цэнтры горада размешчаны Белазерскі крэмль і земляны вал (1487), царква Успення (1553), у заходняй частцы горада захавалася драўляная трох’ярусная аднагаловая царква Ільі Прарока (1696).
Трубяцкі бастыён Петрапаўлаўскай крэпасці
Трубяцкі бастыён — адзін з двух заходніх бастыёнаў Петрапаўлаўскай крэпасці ў Санкт-Пецярбургу, звернуты ў бок Васільеўскага вострава. З Нарышкіным бастыёнам яго злучае Кацярынінская курціна, а з Зотавым — Васільеўская курціна. Пабудаваны ў 1703 годзе з зямлі і драўніны пад надзорам князя Ю. Ю. Трубяцкога (адсюль назва), у 1709 годзе перабудаваны ў камені. У 1718 годзе ў адным з казематаў Трубяцога бастыёна ўтрымліваўся сын Пятра Першага царэвіч Аляксей Пятровіч. Казематы ў XVIII стагоддзі выкарыстоўваліся пераважна для патрэб манетнага двара. У 1870—1872 гадах ва ўнутраным двары Трубяцкога бастыёна на месцы разбураных казематаў быў пабудаваны 2-павярховы 5-вугольны будынак палітычнай следчай турмы (69 адзіночных камер).
Вугалец (Пухавіцкі раён)
Вугале́ц (, Уголец) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Турынскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 15 км на паўночны усход ад раённага цэнтра і ад чыгуначнай станцыі Пухавічы на лініі Мінск — Асіповічы.
Пад уладай Расійскай імперыі
У XIX — пачатку XX стагоддзяў у Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні, уласнасць Ратынскіх. Паводле перапісу 1897 года быў хлебазапасны магазін.
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
У жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў вёска знаходзілася пад польскай уладай.
Пасля рэвалюцыі 1917 г. на базе вучылішча адкрыта працоўная школа 1-й ступені, у якой у 1922 г. вучыліся 70 хлопчыкаў і дзяўчынак, працавалі 2 настаўнікі. У 1930-х гадах створаны калгас «Чырвоны сцяг», дзейнічала кузня.
З канца чэрвеня 1941 года да 2 ліпеня 1944 года акупіравана нямецкімі войскамі.
Ісідараўская царква
Свята-Ісідараўская царква (Царква Свяшчэннапакутніка Ісідара Юр’еўскага і Мікалая Цудатворца) — парафіяльны праваслаўны храм у Санкт-Пецярбургу, знаходзіцца на скрыжаванні Лермантаўскага праспекта і праспекта Рымскага-Корсакава ля Магілёўскага моста.
Пабудавана ў 1903—1907 гадах па праекце архітэктара A. A. Палешчука. Яе верхні храм асвечаны ў імя свяшчэннамучаніка Ісідара Юр’еўскага, што і дало назву ўсёй царкве. Бакавыя прыбудоўкі верхняга храма асвечаныя ў імя прападобнага Серафіма Сароўскага і святых апосталаў Пятра і Паўла. Ніжні храм Свята-Ісідараўскай царквы асвечаны ў імя святога Мікалая Цудатворца.
Жаклін Бісет
Уладальніца прэміі «Залаты глобус» за ролю ў міні-серыяле «Танцы на мяжы» (2013 года). У апошнія гады Бісет прымае ўдзел у розных тэлевізійных праектах, найбольш прыкметным з якіх стаў тэлесерыял «Часткі цела» (2006).
Віцебскі музей Марка Шагала
Віцебскі музей Марка Шагала — музей у Віцебску, прысвечаны жыццю і творчасці Марка Шагала заснаваны паводле рашэння Віцебскага гарвыканкама ад 23 кастрычніка 1991 г. У 1994 г. уключаны ў склад гарадскога Цэнтра культуры і вольнага часу як структурнае падраздзяленне, у 1996 г. як самастойная адзінка ўвайшоў у склад аддзела культуры Віцебскага гарвыканкама. 3 28 снежня 2007 г. установа культуры «Музей Марка Шагала ў Віцебску». Дырэктар І. С. Воранава.
Асноўны фонд музея (2008) налічвае 4996 адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — 490 адзінак. Агульная плошча экспазіцый 294 м². Мае 5 экспазіцыйных і 4 выставачныя залы. Музей размяшчаецца ў 2 будынках.
Арт-цэнтр Марка Шагала
«Арт-цэнтр Марка Шагала» (вул. Путна, 2) адкрыты ў 1992 г. Тут пастаянна праводзяцца выстаўкі графічных прац М. Шагала з калекцыі музея: дрэварыты, афорты, акватынты, серыя ілюстрацый да паэмы-рамана М. Гогаля «Мёртвыя душы» (1923-25 гг.), серыі каляровых літаграфій на тэму Бібліі, створаных у 1956 г. і 1960 г., цыкл «12 каленаў Ізраіля» (1960 г.) і інш. У музеі таксама зберагаецца калекцыя друкаванай графікі мастакоў еўрапейскага авангарда (працы Ж. Міро, П. Пікаса, Ф. Лежэ і інш.). У будынку Арт-цэнтра створана навуковая бібліятэка, прысвечаная творчасці М. Шагала і мастакоў авангарда, якая налічвае больш за 3,5 тыс. выданняў.
Дом-музей Марка Шагала
«Дом-музей Марка Шагала» (вул. Пакроўская, 11) адкрыты ў 1997 г. і знаходзіцца ў доме, які на пачатку 1900-х г. узвёў бацька мастака. Тут М. Шагал правёў свае юнацкія гады; пра гэты перыяд ён напісаў у аўтабіяграфічнай кнізе «Маё жыццё». Экспануюцца прадметы побыту гараджан мяжы 19—20 ст., а таксама копіі архіўных дакументаў і прац мастака, якія расказваюць пра яго гады жыцця і сям'і бацькоў у Віцебску.
Васільева (Манастыршчынскі раён)
Васільева (Васи́льево) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Собалеўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Йыхві
Йы́хві (Jõhvi) — горад на паўночным усходзе Эстоніі, сталіца павета Іда-Віру. Насельніцтва - 11,1 тыс. чалавек (2010).
Гісторыя
Упершыню Йыхві згадваецца як вёска ў 1241 годзе ў «Liber Census Daniæ», калі тая была пад уладай Даніі. Гістарычнымі назвамі Йыхві былі Геві і Йеві. У XIII ст. тут была пабудаваная царква і Йыхві стаў цэнтрам царкоўнага прыходу.
1 мая 1938 года Канстанцін Пятс надаў мястэчку статус горада разам з амаль усімі эстонскімі мястэчкамі.
Выцегра
Выцегра (Вы́тегра) — горад (з 1773 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Выцегорскага раёна Валагодскай вобласці.
Насельніцтва — 10 192 чал. (2016).
Прамавугольная сетка вуліц Выцегры сфарміравана па генплане 1776 года. Большая частка гістарычнай забудовы размешчана на правым беразе ракі Выцегра; ядром яе з’яўляецца гандлёвая плошча з класіцыстычная будынкамі. Ад гандлёвай плошчы пачынаецца галоўная вуліца (цяпер частка праспекта Леніна) з Васкрасенскім саборам.
Вясёлая Горка
Вясёлая Го́рка (, Весёлая Горка) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Турынскага сельсавета.
Гісторыя
Паводле перапісу 1920 г. пасёлак.
Пад час Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 г. да ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі.
Грэмі
«Грэмі» (Grammy) — музычная прэмія Амерыканскай акадэміі гуказапісу, была заснавана Асацыяцыяй гуказапісвальных кампаній ЗША 14 сакавіка 1958 года. З’яўляецца адной з самых прэстыжных узнагарод у сучаснай музычнай індустрыі, якую можна параўнаць з прэміяй «Оскар» у кінематографе.
«Грэмі» прысуджаецца штогод у 108 катэгорыях па 30 музычных жанрах у выніку галасавання ўпаўнаважанымі членамі «Recording Academy» («Акадэміі гуказапісу»).
Санкт-Петербургские ведомости
«Санкт-Петербургские ведомости» («Санкт-Пецярбургскія ведамасці»; да 1728 года — «Вѣдомости», з 1728 па 1914 год — «С.-Петербургскія Вѣдомости», з 1914 па 1917 год — «Петроградскія Вѣдомости», з 1918 па 1924 год — «Петроградская правда», з 1924 па 1991 год — «Ленинградская правда») — штодзённая грамадска-палітычная газета Санкт-Пецярбурга. Найстарэйшая рэгулярная расійская газета, і адзіная да пачатку друкавання «Маскоўскіх ведамасцей» у 1756 годзе. Да 1917 года назвала сябе «літаратурна-палітычнай газетай». Сучасная версія — штодзённае выданне Паўночна-Заходняга рэгіёну.
Крыцкі політэхнічны ўніверсітэт
Крыцкі політэхнічны ўніверсітэт (Πολυτεχνείο Κρήτης) — грэчаская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай на востраве Крыт.
Агульная характарыстыка
Першыя студэнты былі прыняты ў 1984 годзе. Мэтай установы з'яўляецца правядзенне навуковых даследаванняў, прадастаўленне праграм бакалаўрыяту і магістратуры па сучасным інжынерным навукам, а таксама развіццё сувязей з прамысловасцю.
Універсітэт займае высокае месца сярод грэчаскіх універсітэтаў з пункту гледжання прадукцыйнасці даследаванняў, фінансавання даследаванняў, навуковых публікацый і цытаванняў.
Вербена буэнас-айрэская
Вербена буэнас-айрэская (Verbena bonariensis) — від травяністых раслін роду Вербена сямейства Вербенавыя, распаўсюджаны ў Паўднёвай Амерыцы.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 120 см.
Сцябло прямое, да верхавіны разгалінаванае.
Лісце ланцэтападобнае, падоўжанае, па краі зубчастае, размешчана супратыўна.
Кветкі дробныя, аметыставай афарбоўкі, сабраныя ў  каласкі, якія ў сваю чаргу ўтвараюць шматлікія парасонападобныя суквецці. Квітнее багата і працягла да глыбокай восені. Масавае паспяванне насення наступае ў другой палове верасня.
Плод — арэшак.
Камарова (Будслаўскі сельсавет)
Камаро́ва (, Комарово) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Будслаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1868 г. вёска маёнтка Княгінін Вілейскага павета Віленскай губерні, 16 двароў, 128 жыхароў. У 1868 г. вёска Будслаўскай воласці Вілейскага павета, 16 двароў, 195 жыхароў. У 1904 г. у вёсцы 245 жыхароў, ў 1908 г. 264 жыхары. У 1921 г. вёска ў складзе Будслаўскай гміны Дунілавіцкага, потым Вілейскага паветаў Віленскага ваяводства, 48 двароў, 245 жыхароў. З 12.10.1940 г. у Будслаўскім сельсавеце Крывіцкага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай абласцей. з 20.01.1960 г. у Мінскай вобласці, з 25.12.1962 г. ў Мядзельскім раёне. У 1949 г. у вёсцы створаны калгас «Чырвоны колас». З 1965 вёска ў складзе саўгаса «Будслаўскі» (цэнтр — вёска Будслаў), з 04.09.1991 г. — калгаса «Будслаўскі».
Інфраструктура
Бібліятэка, магазін.
Міжнароднае брацтва кіроўцаў грузавікоў
Міжнароднае брацтва кіроўцаў грузавікоў (IBT) (International Brotherhood of Teamsters) — амерыканскі і канадскі прафсаюз, які аб’ядноўвае кіроўцаў як дзяржаўных, так і прыватных кампаній. Уваходзіць у нацыянальныя прафсаюзныя цэнтры Change to Win і Канадскі рабочы кангрэс. Таксама з’яўляецца членам такіх міжнародных прафсаюзных арганізацый як Міжнародная федэрацыя транспартных рабочых і Глабальны саюз IndustriALL.
Гісторыя
Прафсаюз быў створаны ў 1903 годзе як структурнае падраздзяленне Амерыканскай федэрацыі працы. У 1957 годзе IBT было выключана з АФП-КВП.
Дзейнасць прафсаюза цесна звязана ў імем Джымі Хофы — прэзідэнта прафсаюза з 1957 па 1971 гады. Падчас прэзідэнцтва Хофы брацтва ўзмацніла сувязі з арганізаванай злачыннасцю. Мафія аказвала дапамогу прафсаюзу ў прэсінгу непажаданага бізнэсу, узамен сродкі прафсаюзнага пенсійнага фонду выкарыстоўваліся злачынцамі для развіцця нелегальнага ігральнага бізнэсу. Расследаваннем нелегальнай дзейнасці Міжнароднага брацтва кіроўцаў грузавікоў займаўся генеральны пракурор ЗША Роберт Кенэдзі.
У 1985 годзе прафсаюз зноў далучыўся да АФП-КВП, аднак зноў выйшаў з яго ў 2005 годзе.
Станам на 2018 год Міжнароднае брацтва кіроўцаў грузавікоў з’яўляецца адным з найбуйнейшых прафсаюзаў ЗША, які ўключае ў сябе каля 1,4 мільёна чальцоў.
Волкава (Манастыршчынскі раён)
Волкава (Волково) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Собалеўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Нінесхамн (камуна)
Камуна Нінесхамн (Nynäshamns kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Стакгольм у цэнтральнай Швецыі. Амываецца водамі Балтыйскага мора.
Нінесхамн 224-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Нінесхамн.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 26 442 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 6 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Герхард Фрыдрых Мілер
Герхард Фрыдрых Мілер (Мюлер), у прыжыццёвых працах Герард Фрыдэрык, таксама ў русіфікаванай форме Фёдар Іванавіч Мілер (Gerhard Friedrich Müller;, , герцагства Вестфалія, Каралеўства Прусія — 11 (22) Кастрычнік 1783, , Расійская імперыя) — руска-нямецкі гістарыёграф, прыродазнавец і падарожнік. Сапраўдны член Імператарскай Акадэміі навук і мастацтваў у Санкт-Пецярбургу (ад’юнкт па гісторыі з 05.11.1725, прафесар гісторыі з 01.07.1730), віцэ-сакратар Акадэміі (01.07.1728-01.06.1730), канферэнц-сакратар Акадэміі (07.03.1754-21.02.1765), сапраўдны стацкі саветнік (1783). Кіраўнік Акадэмічнага атрада «Другой Камчацкай экспедыцыі», арганізатар Маскоўскага галоўнага архіва.
Чыгуначны мадэлізм
Чыгу́начны мадэлі́зм — від чыгуначнага хобі, у якім можна вылучыць наступныя напрамкі: калекцыяніраванне цацачных або маштабных чыгуначных мадэляў і іх аксесуараў (вакзалы, чыг. пуці, семафораў і г. д.); аднаўленне ў мініяцюры гістарычных станцый, чыгуначных ліній і г. д. (аматары гэтага кірунку часцяком вядуць архіўны пошук з мэтай дакладнейшай рэканструкцыі пэўнага аб’екта); стварэнне мадэляў лакаматываў і вагонаў; садовыя і паркавыя мадэлі чыгунак буйнога маштабу, у тым ліку тых, якія выкарыстоўваюцца ў мэтах забавы і адпачынку для перавозкі пасажыраў на саставах з кіраванымі непасрэдна лакаматывамі.
Гісторыя
Першыя цацачныя чыгункі з’явіліся ў другой палове XIX стагоддзя. У прамысловых аб’ёмах яны сталі выпускацца з 1891 года нямецкай фірмай Märklin (у тым ліку іх чыгунка была пастаўлена нават у імператарскую сям’ю Раманавых у Зімовы Палац), якая з цягам часу і ўстанавіла большасць маштабных стандартаў чыгуначных мадэляў. У 1897 годзе амерыканская фірма Carlisle & Finch выпусціла першую электрычную чыгунку.
Да 1950-х гадоў асаблівага адрозненні паміж цацачнымі чыгункамі і дакладнымі мініятурнымі мадэлямі не было: апошнія лічыліся такімі ж цацкамі. Аднак, да канца 1950-х гадоў цікавасць да чыгуначнай дарозе як цацкі стаў падаць, выклікаўшы крызіс ва ўсёй індустрыі. Менавіта ў гэты час чыгуначны мадэлізм пачынае фармавацца як сур’ёзнае хобі, дасягнуўшы росквіту да сярэдзіны 1970-х гадоў. Вытворцы сталі надаваць увагу дэталям вагонаў, лакаматываў, спадарожным аксесуарам (будынкаў, дарожнай атрыбутыцы).
Да пачатку XXI стагоддзя многія вядучыя кампаніі-вытворцы чыгуначных мадэляў прыйшлі ў заняпад і абанкруціліся; пры гэтым індустрыя налічвае мноства дробных фірмаў, якія спецыялізуюцца на тых ці іншых мадэлях або аксесуарах.
Магчымасці
Мадэльныя чыгункі дазваляюць пракладаць пуці разнастайных канфігурацый. Пачаткоўцы могуць пачаць з простых набораў (чыгуначнае кальцо і невялікі састаў з лакаматывам) і з часам дапаўняць новымі пуцямі, вагонамі, дарожнымі знакамі, вакзаламі і г. д.
Многія калекцыянеры ствараюць сапраўдныя настольныя ландшафты з пагоркамі, тунэлямі, мастамі, дэпо, вуліцамі і чыгуначнымі развілкамі. Невыпадкова таму шматлікія вытворцы цацачных чыгунак прадаюць адпаведныя аксесуары (у тым ліку дамы, дрэвы, траву і т. п.). Гэтай тэматыцы таксама прысвечаны мноства кніг, а таксама спецыялізаваныя часопісы.
Тыпапамеры
Для чыгуначных мадэляў вызначаны (стандартамі NEM і NMRA) некаторыя мноствы тыпаразмераў. Найбольш распаўсюджаныя з іх прыведзены ў табліцы (згодна стандарту NEM 010): Дадатковыя літарныя абазначэння даюцца вузкакалейным мадэлям з шырыней каляіны прататыпа менш за 1250 мм (стандартнай).
Вытворцы
{| class="" style="margin-bottom: 10px;"
Германія
Германія (працяг) Германія (працяг)
Садовыя чыгункі
Мадэльныя чыгункі пад адкрытым небам у большасці выпадкаў ствараюцца індывідуальна. Чым больш маштаб, тым найбольш дэталёва паўтараюць мадэлі прататып, аж да канструкцыі рухавіка. З прамыслова выпускаючыхся мадэльных чыгунак, стандарт «G» атрымаў найбольшае распаўсюджванне для пабудовы пад адкрытым небам (дамінуючае становішча на рынку дадзенага стандарту належыць нямецкай фірме LGB, якая яго і распрацавала ў 1968 годзе).
NGC 604
NGC 604 з'яўляецца вобласцю H II у Галактыцы Трыкутніка. Была адкрыта Уільямам Гершэлем 11 верасня 1784 года. Гэта адзін з найбуйнейшых H II рэгіёнаў у Мясцовай групе галактык. Пры ацэньванай адлегласці да галактыкі ў 2.7 млн св. гадоў, яе найбольшы памер складае каля 1500 св. гадоў (460 пс), што больш за ў 40 раз перавышае памер бачнай часткі Туманнасці Арыёна. Яе свяцільнасць у 6300 раз больш свяцільнасці Туманнасці Арыёна, і калі б яна знаходзілася на такім жа адлегласці, то зацямніла б Венеру. Як і ва ўсіх эмісійных туманнасцях, газ іанізуецца скопішчам масіўных зорак у цэнтры.
Уільям Філдынг Огбарн
Уільям Філдынг Огбарн (William Fielding Ogburn;, Батлер, Джорджыя, ЗША — , Талахасі, Фларыда, ЗША) —  амерыканскі сацыёлаг. Адзін са стваральнікаў сацыялогіі навукі і сацыялогіі тэхнікі. Доктар сацыялогіі, прафесар.
Іосіф Іванавіч Галынскі
Іосіф Іванавіч Галынскі (  — ?) — дзяржаўны службовец.
Біяграфія
Паходзіў са старажытнага беларускага роду Галынскіх. Нарадзіўся ў сям’і Яна (Восіпавіча) Галынскага, губернскага маршалка магілёўскага, і Барбары з Кашыцаў.
Уільям Філдынг Огбарн
Біяграфія
У 1910 годзе студэнтам пазнаёміўся ў ідэямі Зігмунда Фрэйда. Пасля атрымання адукацыі працаваў сацыёлогам у Чыкагскім універсітэце. У 1918 годзе прайшоў дыдактычны псіхааналіз у Т. Бароу. У 1919 годзе даследаваў псіхалагічныя падставы эканамічнага разумення гісторыі. Выкарыстоўваў тэорыі неўрозаў Фрэйда і індустрыяльных псіхозаў К. Паркера.
Іосіф Іванавіч Галынскі
Біяграфія
Войскі полацкі. У 1802—1808 гадах маршалак шляхты Клімавіцкага павета.
Уільям Філдынг Огбарн
Навуковая дзейнасць
У пачатку 1920-х гадоў Огбарн даследаваў праблему сацыяльных зменаў. Распрацаваў канцэпцыю «культурнага адставання», паводле якой вядучым фактарам сацыяльных зменаў з’яўляюцца «матэрыяльная культура» (або тэхніка), што развіваецца больш хутка ў параўнанні з «нематэрыяльнай (адаптыўнай) культурай». Сярод прычын культурнага адставання Огбарн адзначаў наступныя: наяўнасць у адаптыўнай культуры малой колькасці вынаходніцтваў; існаванне перашкод адаптыўным зменам; апасродкаванасць кантактаў паміж матэрыяльнай і адаптыўнай культурамі; супраціў адаптацыі, што праяўляецца ў пэўных арыентацыях, адзнаках якой-небудзь групы і інш.
Іосіф Іванавіч Галынскі
Біяграфія
Валодаў у Клімавіцкім павеце сёламі Боханы і Бярозкі; вёскамі Іванаўка, Прудок, Юзэфава, Канаўкі.
Уільям Філдынг Огбарн
Навуковая дзейнасць
У цыкле артыкулаў «Нацыянальная палітыка і тэхніка» (1930-я), «Тэхніка і сацыялогія» (1938) і іншых працах развіваў ідэі пра тое, што менавіта дасягненні навукі і тэхнікі маюць вынікам змены сацыяльнага і культурнага жыцця. Даследаваў шляхі адаптацыі чалавечай прыроды і грамадства. Даказваў, што ўрбанізацыя і індустрыялізацыя вядуць да скарачэння і распаду сям’і. У 1930—1940-х актыўна займаўся сацыялогіяй навукі і тэхнікі, даследаваў наступствы навукова-тэхнічнага прагрэсу для грамадства.
Фрыдрых Энгельс
Фрыдрых Энгельс (Friedrich Engels;, Бармэн, цяпер раён Вуперталя, Германія — , Лондан) — нямецкі філосаф і эканаміст.
Актыўна ўдзельнічаў у арганізацыі і дзейнасці «Саюза камуністаў», разам з К. Марксам напісаў «Маніфест Камуністычнай партыі» (1848). У 1848—1849 К. Маркс і Ф. Энгельс выдавалі ў Кёльне «Новую Рэйнскую газету», у 1849 Фрыдрых Энгельс удзельнічаў ва ўзброеным паўстанні. З 1849 жыў у Вялікабрытаніі, працаваў у гандлёвай канторы. З’яўляўся адным з кіраўнікоў 1-га Інтэрнацыянала, пасля смерці Маркса быў дарадцам еўрапейскіх сацыялістаў.
Асноўныя працы: «Становішча рабочага класа ў Англіі» (1845), «Анты-Дзюрынг» (1878), «Паходжанне сям’і, прыватнай уласнасці і дзяржавы» (1884), «Людвіг Феербах і канец класічнай нямецкай філасофіі» (1886), «Дыялектыка прыроды» (1873—1882, апублікавана ў 1925).
Хараўск
Хараўск (Ха́ровск) — горад (з 1954) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Хараўскага раёна Валагодскай вобласці.
Горад размешчаны на Хараўскай градзе, на левым беразе ракі Кубены, за 89 км на поўнач ад Волагды. Чыгуначная станцыя Хараўская.
Хараўск утварае гарадское паселішча «Горад Хараўск», а таксама з’яўляецца цэнтрам сельскага паселішча Хараўскае.
Насельніцтва — 9292 чал. (2016).
Гісторыя
Узнік як пасёлак пры будаўніцтве станцыі і моста на скрыжаванні чыгункі з ракой Кубенай. Станцыя адкрыта ў 1898 і да 1904 года называлася Кубіна, затым Ляшчова і з 1914 года — Хараўская. У 1903 годзе заснаваны пасёлак Хараўскі пры будаўніцтве шклянога завода.
У 1930-я гады ў пасёлку былі пабудаваны лесазавод № 45, харчкамбінат, шпалапрапітачны завод, завод па вытворчасці нарыхтовак для музычных інструментаў, хлебакамбінат, малочны завод, льнозавод і філіял оптыка-механічнага завода. 31 снежня 1932 года пастановай пасёлак атрымаў статус рабочага пасёлка, а 28 кастрычніка 1954 года ператвораны ў горад Хараўск.
Адам Восіпавіч Галынскі
Адам Восіпавіч Галынскі (каля 1752? — ?) — дзяржаўны службовец.
Біяграфія
Паходзіў са старажытнага беларускага роду Галынскіх. Нарадзіўся ў сям’і Юзафа (Восіпа) Галынскага, клімавіцкага старосты.
У 1809—1810 і 1812—1814 гадах маршалак шляхты Мсціслаўскага павета.
Валодаў землямі на Мсціслаўшчыне.
NGC 603
NGC 603 — патройная зорка ў сузор’і Трыкутнік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Уладзімір Кулажанка
Уладзімір Кулажанка:
Палатніца
Палатні́ца (, Полотница) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзераўноўскага сельсавета.
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2004/2005
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2004/2005 — 13-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.
Берта Тамелін
Берта Караліна Мацільда Тамелін, у дзявоцтве Бок (швед. Bertha Tammelin; 21 сакавіка 1836 — 2 студзеня 1915) — шведская актрыса, опернае мецасапрана, піяністка, кампазітар і выкладчык драмы.
Біяграфія
Берта Тамелін нарадзілася ў сям’і Караліны Бок і музыканта Каралеўскага прыдворнага аркестра Карла Фрыдрыха Бока. Яна атрымала адукацыю ў Каралеўскай школе драматычнага тэатра 1853-55 і была прынята на працу ў Каралеўскую шведскую оперу і ў Каралеўскі драматычны тэатр у якасці галоўнай актрысы ў 1856 годзе. Яна выконвала як оперныя партыі, так і драматычныя партыі. Як актрыса, яе найбольш заўважанай роляй была Інгрыд у «Вяселлі ў Ульвосе» Франса Гедберга, а ў якасці спявачкі — Эльф ў «Абероне».
Яна таксама была музыкай. У чатырнаццаць гадоў яна праводзіла канцэрты на фартэпіяна. Яна актыўна выступала і як кампазітар. Некалькі яе работ увайшлі ў зборнік Det sjungande Europa («Спеўная Еўропа»). З 1879 года яна была выкладчыкам музыкі ў Каралеўскай акадэміі музыкі Швецыі, а ў 1889 годзе яна стала настаўніцай драматургіі ў Каралеўскай школе драматычнага тэатра. У яе таксама былі прыватныя студэнты. Сярод яе вядомых вучняў былі Элен Хартман і Эба Ліндквіст.
Берта Тамелін усё жыццё пакутавала ад слабага зроку, і ў рэшце рэшт ён пагоршыўся: яна сышла ў адстаўку з-за гэтага стану, зрабіўшы апошні выступ на сцэне 7 сакавіка 1884 года.
У 1873 годзе яна выйшла замуж за бухгалтара Філіпа Тамеліна. Берта Тамелін атрымала Медаль Літаратуры і мастацтваў у 1885 годзе.
Гладышы (Манастыршчынскі раён)
Гладышы (Гладыши) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Собалеўскага сельскага паселішча.
Берта Тамелін
Біяграфія
Берта Тамелін памерла ў Стакгольме ў 1915 годзе.
Гладышы (Манастыршчынскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Вясёлы Гай
Вясёлы Гай (, Весёлый Гай) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Турынскага сельсавета.
Гісторыя
Заснаваны пасля 1917 г.
Паводле перапісу 1920 г. пасёлак.
Пад час Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 г. да ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі.
Іанічны ўніверсітэт
Іанічны ўніверсітэт (Iόνιο Πανεπιστήμιο) — грэчаская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з кампусамі на Іанічных астравах (Керкіра, Лефкада, Кефалінія і Закінф).
Агульная характарыстыка
Універсітэт адкрыў свае дзверы для студэнтаў на востраве Керкіра ў 1985 годзе. Да 2018 года ён складаўся з шасці дэпартаментаў (гісторыі, замежных моў і перакладу, музыказнаўства, бібліятэчнай справы, архівазнаўства і музеязнаўства, аўдыявізуальных мастацтваў і інфарматыкі). За кошт уключэння і рэструктурызацыі Іанічнага тэхналагічнаа-педагагічнага інстытута ў 2019-2020 навучальным годзе ўніверсітэт пашырыўся і ўключыў агулам дванаццаць дэпартаментаў на чатырох астравах Іанічнага мора, якія прапануюць ступень бакалаўра і навучанне ў аспірантуры.
Рэй (востраў)
Востраў Рэй (Isla del Rey) — найбуйнейшы востраў у архіпелагу Жамчужныя астравы ў Панамскім заліве. На востраве некалькі гарадоў, найбольш вядомы Сан-Мігель. Востраў мае плошчу большую, чым у суме ўсе астатнія Жамчужныя астравы, таксама гэта другі па велічыні востраў Панамы пасля Каібы.
Троль
Троль (Troll — зачараванне, вядзьмарства) — магічная істота ў скандынаўскай міфалогіі — карлік або волат, які жыве ў гарах і вартуе свае скарбы. Ва ўяўленні людзей мае выродлівае аблічча, дурны нораў.
Легенды пра троляў зарадзіліся ў Скандынавіі. Паводле некаторых павер’яў, тролі жылі ў замках і падземных палацах. На поўначы Брытаніі ёсць некалькі вялікіх скал, пра якія ёсць паданні — быццам гэта і ёсць тролі, заспетыя сонечным святлом. У міфалогіі тролі бываюць не толькі велізарнымі гігантамі, падобнымі да ограў, але і маленькімі, падобнымі да гномаў істотамі. Дэталі вобраза троляў у фальклоры залежаць ад краіны. Часам іх апісваюць па рознаму нават у адным паданні. Часцей тролі — пачварныя істоты, ад трох да васьмі метраў ростам (часам могуць мяняць свой памер). Амаль заўсёды атрыбутам знешнасці троля на малюнках з’яўляецца вельмі вялікі нос. Маюць каменную прыроду (нараджаюцца са скалы), ператвараюцца ў камень на сонцы. Харчуюцца мясам. Часта паглынаюць людзей. Жывуць у пячорах, лясах, курганах, лясах або пад мастамі.
Цяпер тролі з’яўляюцца папулярнымі істотамі ў масавай культуры, напрыклад ў творах фэнтэзі, у якіх нярэдка маюць рысы ограў і ётунаў.
Этымалогія
Старажытнаскандынаўскія назоўнікі troll і trǫll (па-рознаму азначаюць «дэман, пярэварацень, ётун») і сярэдненямецкі troll, trolle «дэман» паходзілі ад протагерманскага назоўніка ніякага роду *trullan. Паходжанне протагерманскага слова невядома. Акрамя таго, старажытнаскандынаўскі дзеяслоў trylla «зачароўваць, ператвараць у троля» і сярэдненямецкі дзеяслоў trüllen «трапятаць» пайшлі ад протагерманскага дзеяслова *trulljanan, вытворнага ад *trullan.
У фальклоры
Пра троляў запісана мноства гісторый, дзе іх часта апісваюць як вельмі старых, моцных, але марудных і дурных, а часам як людаедаў. Тым не менш, часам троляў апісвалі з чалавечым выглядам, без якой-небудзь асабліва агіднай знешнасці, але яны жывуць удалечыні ад людзей і іншым ладам жыцця. Таму тролі былі небяспечныя, незалежна ад таго, наколькі добра яны маглі ладзіць з хрысціянскім грамадствам, тролі часам выкрадалі людзей, захоплівалі фермы або маёнткі.
Па скандынаўскім народным павер’і, маланка адпуджвае троляў, і гэта можа быць познім адлюстраваннем бога Тора ў барацьбе з такімі істотамі. Таму адсутнасць троляў і ётнараў у сучаснай Скандынавіі часам тлумачаць «трапнасцю і эфектыўнасцю ўдараў маланкі». Акрамя таго, адсутнасць троляў у рэгіёнах Скандынавіі апісваюць у фальклоры як «наступства сталага царкоўнага звону». Звон прымусіў троляў сысці ў іншыя землі, хоць і не без пэўнага супраціву; шматлікія гісторыі распавядаюць, як тролі перашкаджалі будаўніцтву царквы або кідалі валуны і камяні ў завершаныя храмы. Вялікія мясцовыя камяні часам апісваюць як вынік кідка троля. Акрамя таго, у XX ст. паходжанне некаторых скандынаўскіх славутасцей прыпісваюць тролям, якія, напрыклад, маглі ператварыцца ў камень ад сонечнага святла.
У скандынаўскай народнай традыцыі драбнейшыя тролі жывуць у курганах і гарах. Троляў таксама апісваюць як маленькіх, падобных да людзей істот або ростам з чалавека, залежна ад рэгіёну паходжання гісторыі.
Сім (рака)
Сім (Сим, Эҫем)  — рака ў Еўрапейскай частцы Расіі, у Башкартастане і Чалябінскай вобласці, правы прыток ракі Белай (басейн Камы).
Даўжыня ракі 239 км, плошча вадазборнага басейна 11,7 тыс. км². Бярэ пачатак з заходніх схілаў Паўднёвага Урала, на паўночных схілах хрыбта Амшар. У вярхоўі цячэ ў вузкай даліне, у нізоўі — у шырокай, з часта забалочанай поймай. У басейне Сім — карст. Жыўленне змяшанае, з перавагай снегавога. Сярэдні расход вады за 103 км ад вусця 47,9 м³/с. Замярзае ў лістападзе, раскрываецца ў красавіку. Суднаходная ў нізоўях. Асноўныя прытокі — Інзер, Аша, Міньяр. На рацэ — гарады Сім, Міньяр, Аша.
Аляксандр Ільіч Лізюкоў
Аляксандр Ільіч Лізюкоў (26 сакавіка 1900 — 23 ліпеня 1942) — савецкі военачальнік, Герой Савецкага Саюза, генерал-маёр.
У гады Вялікай Айчыннай вайны праявіў сябе пры абароне перапраў праз Дняпро, абарончай мяжы па рацэ Вопь, а таксама ў Бітве пад Масквой. У 1942 годзе падчас Варонежска-Варашылаўградскай абарончай аперацыі камандаваў 5-й танкавай арміяй, якая наносіла контрудар па групоўке нямецкіх войскаў, якая наступала на Варонеж. Загінуў у баі; дакладнае месца пахавання застаецца невядомым. Паводле афіцыйнай версіі, у выніку журналісцкага расследавання 2008 года парэшткі генерала былі знойдзены і перапахаваны ля помніка Славы, усталяванага на брацкай магіле абаронцаў Варонежа. Аднак гэтая версія супярэчыць усім вядомым гістарычным крыніцам і не адпавядае фактам.
Біяграфія
Аляксандр Ільіч Лізюкоў нарадзіўся 26 сакавіка 1900 года ў Гомелі. Рускі. Бацька — Ілья Усціновіч Лізюкоў, сельскі настаўнік (пазней — дырэктар Нісімкавіцкай сельскай школы Чачэрскага раёна). Сям’я Лізюковых, у якой, акрамя Аляксандра, было яшчэ два браты: старэйшы Яўген і малодшы Пётр, пражывала ў Гомелі на Траецкай вуліцы паблізу ад Коннага базара (цяпер — вуліца Сялянская і Цэнтральны рынак). Дзеці рана страцілі маці, якая памерла ў 1909 годзе, неўзабаве пасля нараджэння малодшага сына Пятра.
З дзяцінства вылучаўся упэўненасцю, напорыстасцю і любоўю да жыцця. У 1918 годзе скончыў 6 класаў гімназіі ў родным горадзе.
У гады Грамадзянскай вайны
7 красавіка 1919 года добраахвотна ўступіў шэрагі Чырвонай Арміі. У лістападзе 1919 года скончыў Смаленскую артылерыйскія курсы камсаставу ў Маскве і быў прызначаны ў 58-ю стралковую дывізію 12-й арміі Паўднёва-Заходняга фронту на пасаду камандзіра артылерыйскага ўзвода. Ваяваў супраць войскаў генерала А. І. Дзянікіна і атамана С. Ст. Пятлюры. У ліпені 1920 года атрымаў прызначэнне камандзірам 11-й маршавай батарэі 7-й стралковай дывізіі, а ў верасні 1920 года стаў начальнікам артылерыі браняпоезда «Камунар» № 56. Удзельнічаў у баявых дзеяннях супраць польскіх войскаў у час Савецка-польскай вайны (1919—1921) на тэрыторыі былой Кіеўскай губерні і ў падаўленні Тамбоўскага паўстання.
У верасні 1921 года Аляксандр Ільіч быў камандзіраваны ў Петраград для навучання ў, якую скончыў у верасні 1923 года.
Міжваенны перыяд
З верасня 1923 года — намеснік камандзіра бронецягніка № 12 «Імя Троцкага» 5-й Чырванасцяжнай арміі на Далёкім Усходзе, затым камандаваў браняпоездам № 164 і служыў на браняпоездзе № 24.
У верасні 1924 года залічаны ў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзе, якую скончыў у ліпені 1927 года. У гэты час пісаў артыкулы і брашуры на ваенна-тэхнічную тэматыку, удзельнічаў у выпуску часопіса «Чырвоныя зоры», пісаў вершы.
Пасля заканчэння акадэміі да верасня 1928 года А. І. Лізюкоў выкладаў на бранятанкавых курсах у Ленінградзе (КУКС). Пасля гэтага да снежня 1929 года ён працаваў памочнікам вучэбнай часткі гэтых жа курсаў, а затым выкладчыкам тактыкі факультэта матарызацыі і механізацыі.
Са снежня 1931 года працаваў у аддзеле ваенна-тэхнічнай прапаганды тэхнічнага штаба начальніка ўзбраення РСЧА намеснікам начальніка 1-га сектара (рэдакцыйнага выдавецтва). Са студзеня 1933 года — камандзір 3-га асобнага танкавага батальёна ў брыгадзе імя К. Б. Каліноўскага (Нара-Фамінск, Маскоўская ваенная акруга).
З чэрвеня 1934 года фармаваў і камандаваў асобным цяжкім танкавым палком, а з сакавіка 1936 года ў званні палкоўніка (гэта воінскае званне яму бло нададзена 17 лютага 1936 года — 6-й асобнай цяжкай танкавай брыгадай імя С. М. Кірава, Слуцк, Ленінградская ваенная акруга, якая мела на ўзбраенні танкі Т-28 і Т-35. Тут таксама служыў пазней стаўшый генерал-маёрам танкавых войск, які станоўча выказваўся аб дзейнасці А. І. Лізюкова на гэтай пасадзе:
Лізюкоў аддаў шмат сіл і фармаванню брыгады, і падрыхтоўцв кадраў танкістаў. Можна так сказаць: яго вачэй і вушэй нішто важнае не мінала… Вельмі сур’ёзна Лізюкоў займаўся ваджэннем. Ён смела эксперыментаваў у гэтай справе, патрабаваў вадзіць танк на вялікіх хуткасцях, пераадольваць лясныя зоны, яры, гарыстыя ўчасткі. І якія выдатныя механікі-вадзіцелі былі выхаваны ў нашай часці!..
8 лютага 1938 года быў арыштаваны супрацоўнікамі спецыяльнаага аддзела Ленінградскай ваеннай акругі па падазрэнні ва ўдзеле ў антысавецкай ваеннай змове, у тым ліку на падставе паказанняў былога начальніка І. А. Халепскага, выключаны з партыі і звольнены з радоў РККА. На допытах пад катаваннямі з яго былі выбітыя «добраахвотныя» паказанні, у прыватнасці і пра тое, што Лізюкоў «збіраўся здзейсніць тэрарыстычны акт у дачыненні да наркама Варашылава і іншых кіраўнікоў ВКП(б) і савецкага ўрада шляхам наезду танка на Маўзалей падчас аднаго з парадаў». 22 месяцы (з іх каля 17-ці месяцаў — у адзіночнай камеры) утрымліваўся ў турме Ўпраўлення дзяржаўнай бяспекі (УГБ) НКВД Ленінградскай вобласці да 3 снежня 1939 года, калі прысудам ваеннага трыбунала Ленінградскага ваеннай акругі быў апраўданы.
З сакавіка 1941 года займаў пасаду намесніка камандзіра 36-й танкавай дывізіі 17-га механізаванага корпуса Заходняй Спецыяльнай ваеннай акругі.
Загадам Наркама абароны СССР ад 21 чэрвеня 1941 года палкоўнік А. І. Лізюкоў, які знаходзіўся ў адпачынку ў Маскве, атрымаў прызначэнне на пасаду начальніка 1-га аддзела аўтабранятанкаваг ўпраўлення Заходняй спецыяльнай ваеннай акругі.
Вялікая Айчынная вайна
24 чэрвеня 1941 года, на трэці дзень пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны, палкоўнік А. І. Лізюкоў быў прызначаны намеснікам камандзіра 17-га механізаванага корпуса і выехаў з Масквы на фронт у размяшчэнне штаба корпуса (Баранавічы). Прыбыўшы 26 чэрвеня 1941 года ў беларускі горад Барысаў, ён паступіў у распараджэнне начальніка гарнізона (карпусны камісар І. З. Сусайкоў) і дзейнічаў па яго загадам. Прызначаны начальнікам штаба абароны горада (па 8 ліпеня 1941 года).
На салаўёўскай пераправе
Падчас Смаленскай бітвы — камендант пераправы праз Днепр у раёне Салаўёва-Ратчына. Зводны атрад пад камандаваннем палкоўніка А. І. Лізюкова паспяхова абараняў жыццёва важныя для акружаных 16-й і 20-й армій пераправы праз Днепр і Бярэзіну.
Маршал Савецкага Саюза К. К. Ракасоўскі пісаў аб А. І. Лізюкове :
Палкоўнік Аляксандр Ільіч Лізюкоў быў выдатным камандзірам. Ён адчуваў сабе ўпэўнена ў любых, самых складаных абставінах, сярод усіх нечаканасцей, якія пастаянна ўзнікалі на тым адказным участке, дзе давялося дзейнічаць яго атраду. Смеласць Аляксандра Ільіча была бязмежна, уменне манеўраваць малымі сіламі — на вышыні. Быў момант, калі немцы перахапілі гарлавіну меха ў раёне перапраў праз дняпро. але гэта працягвалася ўсяго некалькі часоў. Падраздзяленні Лізюкова адкінулі і знішчылі ўвесь варожы атрад.
За заслугі быў прадстаўлены да ордэна Чырвонага Сцяга. У наградным лісце было запісана :
З 26 чэрвеня па 8 ліпеня 1941 года працаваў начальнікам штаба групы войск па абароне Барысава. Нягледзячы на тое, што штаб даводзілася фармаваць з камандзіраў, адстаўшых ад сваіх частак, у момант бязладнага адыходу ад горада Мінска, таварыш Лізюкоў праявіў максімум энэргіі, настойлівасці, ініцыятывы. літаральна пад бесперапыннай бамбардзіроўкай з боку ворага, не маючы сродкаў кіравання, таварыш Лізюкоў сваёй настойлівай работай забяспечыў кіраванне часцямі, асабіста праявіў мужнасць і храбрасць. Дастоін прадстаўлення да ўрадавай узнагароды ордэнам Чырвонага Сцяга.
Але кіраўніцтва вырашыла інакш.
У жніўні 1941 года А. І. Лізюкоў прыняў камандаванне 1-й танкавай дывізіяй. Часці гэтага злучэння трымалі абарону па рацэ Вопь на паўночным захадзе ад горада Ярцава. У пачатку верасня 1941 года дывізія А. І. Лізюкова адцясніла немцаў з усходнягя боку ракі. фарсіравала гэтую вадзяную перашкоду і замацавалася на плацдарме. Дывізія утрымлівала плацдарм напрацягу ўсяго верасня і прыцягнула дя сябе значныя сілы ворага. За гэтую стойкасць гераічнае злучэнне было пераўтворана Стаўкай у 1-ю гвардзейскую мотастралковую дывізію.
Контратака ў раёне горада Сумы
Падчас Сумска-Харкаўскай абарончай аперацыі А. І. Лізюкоў камандаваў 1-й гвардзейскай мотастралковай дывізіяй, якая прыбыла з рэзерва Стаўкі ў склад 40-й арміі Паўднёва-Заходняга фронта. 30 верасня 1941 года дывізія А. І. Лізюкова вызначылася ў баю супраць 25-й нямецкай матарызаванай дывізіі ў Штэпаўке, часці якой былі канртатакаваны і разбіты пры ўдзеле 9-й кавалерыйскай дывізіі, 1-й танкавай брыгады і 5-й кавалерыйскай дывізіі, якія ўваходзілі ў конна-механізаваную групу 21-й арміі пад агульным камандаваннем генерал-маёра П. А. Бялова.
У раёне на ўсход ад Сум, упершыню за гэтую вайну я ўбачыў, як бегаюць немцы.
Пасля Штэпаўкі дывізія А. І. Лізюкова развіла лакальны поспех і выбіла нямецкія часткі з населенага пункта Апалонаўка. Была ўзята вялікая колькасць трафеяў. Згодна з мемуарамі Г. Гудэрыяна, раён Штэпаўкі утрымліваўся савецкімі войскамі не менш за тыдзень.
У выніку кастрычніцкага нямецкага наступлення войскі Паўднёва-Заходняга фронту апынуліся ахопленымі з абодвух флангаў, і 6 кастрычніка 1941 года камандаванне Паўднёва-Заходняга фронту прыняў рашэнне аб адводзе правафланговых армій (40-й і 21-й) на 45-50 кіламетраў на мяжу Сум—Ахтырка—Коцельва з мэтай прыкрыцця Белгарада і паўночных подступаў да Харкаву. Адыход савецкіх войскаў праходзіў пры энергічным пераследзе праціўнікам, які наносіў удары ў стык адыходзячым злучэнням, ствараючы пагрозу іх акружэння. У выніку 10 кастрычніка 1941 года часткі 29-га армейскага корпуса вермахта з ходу ўварваліся ў Сумы, дзе з канца верасня трымала абарону 1-я гвардзейская мотастралковая дывізія А. І. Лізюкова. Пасля абароны Сум дывізія была выведзена ў армейскі, а затым франтавы рэзерв і ў другой палове кастрычніка 1941 года была перадыслацыравана пад Маскву.
Абарона Нара-Фамінска і вызваленне Солнечнагорска
1-я гвардзейская мотастралковая дывізія была перададзена ў распараджэнне 33-й арміі (генерал-лейтэнант М. Г. Яфрэмаў) Заходняга фронту, якая прыкрывала нара-фамінскі кірунак з паўднёвага захаду.