cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Друйскі замак
Ваенная гісторыя
Роля Друйскага замка ў Лівонскай вайне 1558—1583 не высветлена, хоць тут у 1561 г. і размяшчаўся конны атрад. Перамірны «ліст» за 1594 паміж ВКЛ і Маскоўскай дзяржавай называе Друйскі замак ужо сярод замкаў Падзвіння. У гістарычных крыніцах за 1594 сустракаецца ўпамінанне аб «опалом замку Друйском», што сведчыць пра стан умацаванняў таго часу. У ходзе ваенных падзей XVII—XVIII ст. замак зведаў шматлікія аблогі і штурмы, неаднаразова разбураўся і спальваўся. Пасля вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—67 быў адноўлены на левым беразе Заходняй Дзвіны, але магутнасцю не вылучаўся. У XVIII ст. паступова прыйшоў у заняпад.
Сучаснасць
У наш час сляды сярэдневяковых умацаванняў замка схаваны пад шчыльнай гарадской забудовай. Археалагічныя даследаванні Друйскага замка праводзілі ў 1972 г. М. Ткачоў, у 1986—1988 гадах — В. Зайцава.
Аркадзь Сямёнавіч Чыж
Аркадзь Сямёнавіч Чыж (1930—2019) — беларускі вучоны ў галiне тэрапii ўнутраных хвароб. Доктар медыцынскіх навук (1974), прафесар (1978).
Навуковая дзейнасць
Галіна навуковых інтарэсаў: паталогія ўнутраных органаў (пераважна нырак).
NGC 5129
NGC 5129 (іншыя абазначэнні — UGC 8423, MCG 2-34-12, ZWG 72.65, PGC 46836) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Алёша
Алёша (Альо́ша; таксама Alyosha, сапраўднае імя — Алена Аляксандраўна Таполя, да замужжа — Фурман , Олена Олександрівна Тополя ; 14 мая 1986, Запарожжа, Украінская ССР) — украінская спявачка, кампазітар і аўтар песень. З песняй «Sweet People» прадстаўляла Украіну на міжнародным песенным конкурсе Еўрабачанне-2010 ў Осла (Нарвегія), дзе заняла 10-е месца.
Дзяцінства і раннія гады
Алена Кучар нарадзілася 14 мая 1986 года ў горадзе Запарожжа ў сям’і міліцыянта, работніка ДАІ Аляксандра Мікалаевіча Кучара і Людмілы Фёдараўны Кучар, рабочай на авіязаводзе. У Алены ёсць два браты, адзін з іх — Руслан Кучар. Бацька Алены —заўзяты рыбак, і таму ў дзяцінстве яна прадавала рыбу. Браты Алены займаліся каратэ і ушу, яна ім дапамагала трэніравацца; яны ж бралі яе ў сваю кампанію і называлі яе Лёшка, часцей — проста Лё. У школьныя гады яна спявала ў хоры і займалася ў музычнай студыі папулярнай музыкі «Юность», пад кіраўніцтвам заслужанага работніка культуры Уладзіміра Арцем’ева. Пасля школы скончыла факультэт эстраднага вакала ў Кіеўскім нацыянальным універсітэце культуры і мастацтваў.
Творчасць
У 2006 годзе Алёна перамагае на міжнародным конкурсе «Ялта-2006», а праз два гады спявачка становіцца ўладальнікам першай прэміі на Міжнародным фестывалі «Песни моря» (2008) у Севастопалі. У 2009 годзе яна падпісвае дамову з прадзюсарскім цэнтрам «Catapult music», дзе яна і атрымала свой сцэнічны псеўданім.
Украінскіх жа слухачоў спявачка заваявала песняй «Снег». У снежні 2009 года на «Снег» быў зняты відэакліп.
Па ўласным прызнанні Алены, яна сама піша словы і музыку да сваіх песень: у прыватнасці, яна напісала музыку да песні «To Be Free». Акрамя таго, Alyosha з’яўляецца аўтарам некаторых песень Насці Каменскіх, Наталлі Магілёўскай, дуэта Патапа і Насці Каменскіх.
Выступленне на «Еўрабачанні»
Спявачка Alyosha са сваёй песняй «To Be Free» была адабрана для конкурсу Еўрабачанне-2010 у выніку Нацыянальнага галасавання. Пры гэтым, Алёша набрала аднолькавую колькасць балаў з другой прэтэндэнткай — Машай Сабко. Параіўшыся, журы прыняло рашэнне на карысць Алёшы.
21 сакавіка 2010 года адбыўся скандал. Песня «To Be Free» была напісана яшчэ ў 1977 годзе ў ЗША і ўвесь гэты час чакала свайго выканаўцы. Для «Еўрабачання» час напісання песні не з’яўляецца значным. Згодна з правіламі конкурсу, важна толькі, каб песня не выконвалася публічна за паўгода да конкурсу (гэта значыць, да 1 кастрычніка 2009). Аднак ужо з 12 красавіка 2008 года яе песня стала даступная для запампоўкі на нямецкім Амазоне (пад імем Alonya). Менавіта таму песня «To Be Free» не адказвала правілам Еўрапейскага Вяшчальнага Саюза. Песню знялі з конкурсу, і 25 сакавіка Alyosha прадставіла новую песню, з якой яна і паехала на конкурс — «Sweet People».
«Sweet People» — гэта песня-зварот да людзей з заклікам аберагаць нашу планету. Ад іншых эстрадных балад пра каханне песню адрознівае больш эмацыйнае і змястоўнае напаўненне. «''Я перакананая, што той факт, што песня стваралася ў рэкордна кароткія тэрміны, ніяк не паўплываў на яе якасць. Мая песня кардынальна адрозніваецца па стылі ад песень іншых краін-удзельніц Еўрабачання-2010''», — заявіла Алёша.
Англамоўны тэкст песні «Sweet People» напісаны самой спявачкай, а да стварэння музыкі, акрамя Алёшы, былі датычныя яе прадзюсар Вадзім Лісіца і вядомы саўнд-прадзюсар Барыс Кукоба (разам яны працавалі на «Фабрыцы зорак-2», пішуць песні вядомым украінскім выканаўцам, у прыватнасці, Наталлі Магілёўскай).
Акрамя таго, 26 красавіка 2020 года, у сувязі з Міжнародным днём памяці аб чарнобыльскай катастрофе, песня «Sweet People» прагучала на італьянскім радыё Rai Radio 1.
Дыскаграфія
2017 — «Маленький секрет»
Калеснікі (Хіславіцкі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Калеснікі абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Калеснікі не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Xonotic
«Xonotic» (вымаўляецца як КСА-ноцік або за-ноцік ) — свабодная камп’ютарная гульня ў жанры трохмернага шутара з выглядам ад першай асобы, арыентаванага на шматкарыстальніцкую гульню; з’яўляецца форкам (адгалінаваннем) ад «Nexuiz» і распаўсюджваецца па прынцыпах адкрытага праграмнага забеспячэння пад ліцэнзіяй GNU GPL. Распрацоўка вядзецца камандай незалежных распрацоўшчыкаў, а таксама супольнасцю гульцоў. Днём нараджэння праекта лічыцца 7 сакавіка 2010 года. Першая версія (0.1) была размешчана ў свабодным доступе 23 снежня 2010 года.
Князі наўгародскія
Князі наўгародскія — кіраўнікі Наўгародскага княства, а з 1136 года — Наўгародскай феадальнай рэспублікі.
Мадонна (значэнні)
Мадонна:
Расказава
Расказава (Расказово) — горад (з 1926 г.) у Расіі, у складзе Тамбоўскай вобласці. Насельніцтва 45,5 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1698 годзе.
Горад размешчаны ў цэнтральнай частцы Окска-Данской (Тамбоўскай) раўніны, на рацэ Лясны Тамбоў (правы прыток Цны), пры ўпадзенні ў яе ракі Аржэнка, за 40 км на ўсход ад Тамбова.
Хабараўскі край
Хабараўскі край — суб’ект Расійскай Федэрацыі, размешчаны на Далёкім Усходзе. Хабараўскі край быў утвораны 20 кастрычніка 1938 года ўказам Прэзідыўма Вярхоўнага Савета СССР «Аб падзеле Далёкаўсходняга края на Хабараўскі і Прыморскі краі». Край займае тэрыторыю плошчай 788 600 км² — 3-е месца сярод суб’ектаў Расійскай Федэрацыі. Насельніцтва края — каля 1 420 200 чалавек (2005). У гарадах жыве 80,6 % насельніцтва. Па нацыянальнай прыналежнасці 89,82 % рускія, 3,38 % украінцы, 0,77 % нанайцы, 0,76 % татары, 0,66 % карэйцы, 0,62 % беларусы, 0,32 % эвенкі. З другіх карэнных народаў можна адзначыць: ульчы 2 718 чалавек, ніўхі 2 452; якуты 1 454; эвены 1 272; удэгейцы 613, негідальцы 505, орачы 426 і некаторыя іншыя.
Адміністрацыйны цэнтр — горад Хабараўск (579 000 чалавек (2005)).
Хабараўскі край уключае ў сябе 2 гарадскіх акругі і 17 муніцыпальных раёнаў, на тэрыторыі якіх размяшчаюцца 29 гарадскіх паселішчаў і 188 сельскіх паселішчаў. Найбуйнейшыя гарады: Хабараўск, Камсамольск-на-Амуры, Амурск, Савецкая Гавань, Нікалаеўск-на-Амуры. У Хабараўскім краі знаходяцца возера Дальжа, Баджальскі хрыбет.
NGC 5130
NGC 5130 (іншыя абазначэнні — MCG -2-34-44, PGC 46866) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Палядкі
Назву Паля́дкі маюць:
Феакрыт
Феакрыт (Θεόκριτος) (канец IV, Сіракузы, Сіцылія – 1-я палова III стст. да н.э.) – старажытнагрэчаскі паэт. Росквіт літаратурнай дзейнасці супадае з яго знаходжаннем у Александрыі пры двары Пталамея II. Заснавальнік жанру ідыліі, напісанай пераважна ў форме дыялога або маналога. Выкарыстоўваючы сіцылійскую фальклорную традыцыю пастухоўскіх спаборніцтваў у спевах. Стварыў букалічныя творы з умоўнымі вобразамі пастухоў, якія пакутуюць ад кахання на ўлонні прыроды («Тырсіс»). У ідыліях пра гараджан працягваў традыцыю дарыйскіх мімаў Сафрона: пераважалі любоўныя пачуцці («Вядзьмаркі»), бытавыя характарыстыкі («Сіракузянкі, або Жанчыны на свяце Адоніса»). Некаторыя ідыліі напісаны на міфалагічныя сюжэты («Дыяскуры», «Гілас» і іншыя). Стыль Феакрыта адметны спалучэннем вытанчанасці і натуралізму, іроніі і сур’ёзнасці, наіўнасці і выразнасці. Збераглося каля 30 яго ідылій (з іх не ўсе арыгінальныя) і больш за 20 эпіграм.
Сеўцападобныя
Сеўцападобныя (Charadriiformes) — атрад птушак.
Падзяляецца на 3 падатрады: кулікі, чайкі, чысцікі; больш за каля 200 відаў. Вядомы з позняга мелавога перыяду.
Пашыраны ўсюды, акрамя Антарктыды. Жывуць пераважна на ўзбярэжжах і астравах вадаёмаў, балотах і сенажацях, трапляюцца на палях. На Беларусі 57 відаў, найбольш пашыраны чайка азёрная, кнігаўка, слонка, бакас.
Маса птушак ад 20 г (кулік-верабей) да 1 кг і больш (кулон вялікі). Апярэнне шчыльнае, няяркае, зверху часцей цямнейшае. Ногі доўгія. Дзюба часцей доўгая, вострая, прамая або загнутая. Крылы вузкія, доўгія. Хвост кароткі.
Вывадкавыя і паўвывадкавыя птушкі. У кладцы да 5 яек.
Кормяцца беспазваночнымі, рыбай, дробнымі земнаводнымі і млекакормячымі, насеннем раслін. Асобныя віды — аб'екты палявання.
Панцонэ
Панцонэ (Ponzone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 1218 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 18 чал./км². Займае плошчу 69 км². Паштовы індэкс — 15010. Тэлефонны код — 0144.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Google Web Accelerator
Google Web Accelerator — праграма, якая дазваляе сціскаць трафік, а таксама загадзя загружаць сайты, калі верагоднасць таго, што вы іх наведаеце, высокая. У наш час ужо не падтрымліваецца і недаступна для спампоўвання. Праграма інтэгравалася ў браўзеры Mozilla Firefox і Internet Explorer у выглядзе панэлі з магчымасцю дадатковых надбудоў. Браўзер Opera не падтрымліваўся.
За кошт кэшавання запытаў карыстальніка, сціску інфармацыі, якая перадаецца, і папярэдняй загрузкі найбольш верагодных запытаў праграма дазваляла эканоміць аб'ём перададзенай інфармацыі і час загрузкі вэб-старонак. У сваю чаргу не кэшаванне запытаў выклікала праблемы з доступам да некаторых вэб-сайтам (напрыклад, відэа на YouTube ).
Цар-гармата
Цар-гармата — сярэдневяковая артылерыйская прылада (бамбарда), помнік рускай артылерыі і ліцейнага мастацтва, адлітыя з бронзы ў 1586 годзе майстрам (беларусам па паходжанні ) А. Чохавым на Гарматным двары.
Даўжыня гарматы — 5,34 м, вонкавы дыяметр ствала — 120 см, дыяметр узорнага пояса ля дула — 134 см, калібр 890 мм, маса — 39,31 т (2400 пудоў).
Джанет Агрэн
Джанет Агрэн (Janet Ågren; нар. ) — шведская актрыса, здымалася пераважна ў італьянскім эксплуатацыйным кіно.
Жыццё і кар’ера
Джанет Агрэн нарадзілася ў Ландскруне, Швецыя, у горадзе, які яна неяк назвала ў інтэрв’ю «Паўночным Неапалем.» Кар’ера мадэлі прывяла яе ў Рым, дзе яна вывучала акцёрскае майстэрства ў школе драмы пад кіраўніцтвам Алесандра Ферсена. Кінадэбют маладой актрысы адбыўся ў фільме Лучана Сальсэ «Colpo di stato», сярод яе першых роляў — регістратар у фільме «Чытво» (1972) з удзелам Майкла Кейна, і медсястра ў камедыі «Аванці!» (1972) з Джэкам Леманам.
Усяго яна знялася ў 57 карцінах, у тым ліку: «Левая рука Закона» (1975), «Горад жывых мерцвякоў» (1980) Лучыа Фульчы, «Пекла канібалаў 2» (1980) Умберта Ленцы, «Паніка» (1982), «Рудая Соня» (1985), камедыя Аладзін (1986) з Бадам Спенсерам і культавы хорар «Чалавек-пацук» (1988).
У пачатку 1980-х гадоў Агрэн таксама мела непрацяглую музычную кар’еру.
Юрый Сяргеевіч Лавец
Юрый Лавец (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца расійскага клуба «Спартак» з Кастрамы.
Клубная кар’ера
Выхаванец клуба «Мінск», дзе з 2013 года пачаў выступаць за дубль. У 2015 годзе стаў прыцягвацца да асноўнай каманды «Мінска», але так і не дэбютаваў за яе. У ліпені 2016 года быў аддадзены ў арэнду мінскаму «Тарпеда», дзе замацаваўся ў асноўным складзе.
У снежні 2016 года перайшоў у «Тарпеда» на трывалай аснове. У сезоне 2017 прыняў удзел ва ўсіх 30 матчах каманды ў Першай лізе. У пачатку 2018 года «Тарпеда» атрымала месца ў Вышэйшай лізе, аднак паўабаронца з-за траўмы прапусціў пачатак сезона, пазней стаў выступаць за дубль. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 2 чэрвеня 2018 года, выйшаўшы на замену ў другім тайме матча з брэсцкім «Дынама» (1:1).
У жніўні 2018 года быў аддадзены ў арэнду ў «Чысць», дзе стаў трывала гуляць у стартавым складзе. У студзені 2019 года пакінуў «Тарпеда».
У пачатку 2019 года далучыўся да дзяржынскага «Арсенала». У якасці трывалага іграка стартавага складу дапамог камандзе выйсці ў Першую лігу. У студзені 2020 года перайшоў у шведскі клуб «АФК Эскільстуна». Паспеў згуляць за каманду ў Кубку Швецыі, а ў красавіку 2020 года з-за прыпынення чэмпіянату Швецыі вярнуўся ў «Арсенал», дзе зноў стаў іграком асновы. У пачатку 2021 года праходзіў прагляд у мазырскай «Славіі», але беспаспяхова і ў выніку пачаў сезон 2021 у «Арсенале».
У ліпені 2021 года пакінуў «Арсенал» і падпісаў кантракт са «Славіяй», дзе замацаваўся ў стартавым складзе. У снежні 2021 года падоўжыў пагадненне з мазырскім клубам. У лістападзе 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Славію».
У лютым 2023 года стаў іграком «Гомеля». Гуляў пераважна ў стартавым складзе каманды. У ліпені 2023 года па пагадненні бакоў пакінуў гомельскі клуб і хутка далучыўся да расійскага «Спартака» з Кастрамы.
Міжнародная кар’ера
31 мая 2017 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, правёўшы на полі другі тайм таварыскага матча супраць Расіі (0:7).
Грамадзянская пазіцыя
Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.
Мяхі (Валожынскі раён)
Мяхі́ (, Мехи) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Уладзімір Іванавіч Смірноў (геолаг)
Уладзімір Іванавіч Смірно́ў (Владимир Иванович Смирнов;  — ) — савецкі геолаг, доктар геолага-мінералагічных навук (1945), акадэмік Акадэміі навук СССР (1962, член-карэспандэнт з 1958 года), Герой Сацыялістычнай Працы (1980).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Маскве. У 1926 годзе скончыў школу і працаваў токарам. У 1929 годзе паступіў у Маскоўскую горную акадэмію, а ў 1930 годзе быў пераведзены ў Маскоўскі геолагаразведачны інстытут. Інстытут скончыў у 1934 годзе і застаўся у аспірантуры пры ім. Адначасова ў 1934—1937 гадах працаваў начальнікам партыі Таджыкска-Памірскай экспедыцыі. З 1937 года кансультант у Кіргізскім геалагічным упраўленні. У 1938 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1939 года дацэнт, дэкан геолагаразведачнага факультэта Маскоўскага геолагаразведачнага інстытута. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны У. І. Смірноў быў накіраваны ў Сярэднюю Азію. У 1941—1944 гадах займаў пасаду намесніка дырэктара Хайдарканскага ртутнага камбіната ў горадзе Хайдаракан Кіргізскай ССР (сучаны Айдаркен у Кыргызстане) і адначасова старшы навуковы супрацоўнік Кіргізскага філіяла Акадэміі навук СССР. У 1944 годзе вярнуўся працаваць у Маскоўскі геолагаразведачны інстытут. Займаў пасады дацэнта і загадчыка навукова-даследчага сектара, з 1946 года — прафесар. У 1946—1951 гадах У. І. Смірноў займаў пасаду намесніка Міністра геалогіі СССР. Адначасова ў 1946—1949 гадах — старшыня Усесаюзнай камісіі па запасам карысных выкапняў. У 1951 годзе быў ініцыятарам адкрыцця ў Маскоўскім дзяржаўным універсітэце кафедры геалогіі і геахіміі карысных выкапняў і стаў яе кіраўніком. Адначасова ў 1949—1955 гадах — прафесар Маскоўскага інстытута каляровых металаў і золата.
Памёр У. І. Смірноў 16 чэрвеня 1988 года. Пахаваны на Кунцаўскіх могілках у Маскве.
Навуковая і грамадская дзейнасць
Асноўныя працы У. І. Смінова па геалогіі рудных радовішчаў, металагеніі каляровых металаў. Распрацаваў асновы тэорыі фарміравання і колькаснай ацэнкі карысных выкапняў у нетрах Зямлі, усталяваў рэгіянальныя заканамернасці адукацыі і размяшчэння рудных радовішчаў на кантынентах і ў акіянах, ахарактарызаваў металагенічныя асаблівасці дна Сусветнага акіяна. Прапанаваў зводную генетычную класіфікацыю радовішчаў карысных выкапняў, азначыў эпохі эндагеннага рудаўтварэння ў гісторыі развіцця зямной кары. Таксама займаўся даследаваннем гісторыі геалогіі.
Аўтар больш за 1000 публікацый, у тым ліку падручніка «Полезные ископаемые».
Акрамя навуковай і выкладчыцкай дзейнасці У. І. Смірноў выконваў шэраг грамадскіх функцый. Прымаў удзел у шэрагу міжнародных форумаў, быў членам шэрагу замежных акадэмій і навуковых таварыстваў, членам рэдакцыйных калегій шэрагу навуковых часопісаў, галоўным рэдактарам і намеснікам галоўнага рэдактара часопіса «Геология рудных месторождений».
Узнагароды і званні
Таксама ўзнагароджаны шэрагам медалёў і замежнымі навуковымі ўзнагародамі.
Памяць
У гонар вучонага устаноўлена мемарыяльная дошка ў Маскоўскім дзяржаўным універсітэце. З 1992 года дзейнічае Фонд падтрымкі геалогіі імя У. І. Смірнова і выдаецца літаратурна-навуковы альманах «Смірноўскі зборнік». У гонар вучонага названы мінералы смірніт і вісмірнавіт.
Ірына Леанідаўна Брамон
Іры́на Леані́даўна Брамо́н (да замужжа — Кур’яно́віч; нар., Мінск, БССР, СССР) — беларуская тэнісістка, якая выступала за Францыю; пераможца 26 турніраў ITF (15 — у адзіночным разрадзе).
Агульная інфармацыя
Нарадзілася 5 кастрычніка 1984 года ў Мінску. Бацькоў завуць Леанід і Людміла.
Упершыню пачала гуляць у тэніс у 7 гадоў.
Да 2004 года жыла ў Мінску, пасля чаго пераехала ў Парыж.
У студзені 2011 года ажанілася са сваім тагачасным трэнерам Жэральдам Брамонам, атрымала французскае грамадзянства і стала выступаць за гэтую краіну.
Сярод сваіх тэнісных куміраў вылучае Давіда Налбандзяна.
Лебядовыя (сямейства)
Шырока распаўсюджана ў субтропіках і ўмераных абласцях, галоўным чынам на засоленых глебах. На Беларусі 9 родаў, каля 30 відаў, найбольш пашыраныя лебяда, буракі, шпінат, лябеднік.
Кветкі дробныя і несамавітыя, актынаморфныя, двухполыя ці раздзельнаполыя, сабраныя ў каласы ці ў дыхазіі са скарочанымі восямі, займаюць пазушнае становішча, часам суквецці клубочкі, якія, у сваю чаргу, збіраюцца ў складаныя суквецці, рэдка кветкі адзіночныя. Будова кветак разнастайная. Калякветнік лускаваты, з 3-5 свабодных ці злёгку зрослых лісцікаў, ці зусім рэдукаваны. Адпаведна змяняецца колькасць тычынак і пладалісцікаў ад 5 да 2. Плады аднанасенныя, сухія з цвёрдым ці лускаватым каляплоднікам (арэхі), рэдка раскрываюцца вечкам (каробачкі), часам плод ягадападобны. Маюць прыстасаванні для распаўсюджання пладоў: валаскі, шыпікі, крыльцы. Зародак сагнуты ці спіральна закручаны.
Сярод лебядовых агароднінныя, пладовыя, дэкаратыўныя, лекавыя расліны.
Мілюты
Мілюты (Милюты) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кажухавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Мілюты абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Мілюты не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Крыштаф Тэабальд Завіша
Кры́штаф Тэаба́льд Заві́ша (?—1763 ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, староста старадубскі.
Біяграфія
З шляхецкага роду Завішаў герба «Лебедзь». Сын харужага менскага Яна Ежы Завішы і Тэадоры Канстанцыі з Валовічаў, пляменнік ваяводы мінскага Крыштафа Станіслава Завішы.
Ад першага шлюбу меў сына Яна Караля, ад другога — з Кацярынай Грабоўскай — Казіміра.
Прыведзены ў картцы партрэт прызначаўся для мінскага касцёла Св. Язэпа пры кляштары бернардзінцаў, а ў наш час захоўваецца ў Гістарычным музеі.
Студзёнка (Докшыцкі раён)
Студзёнка (, Студёнка) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бягомльскага сельсавета.
Рассказы на белорусском наречии (1863)
«Рассказы на белорусском наречии» — кніга ананімнага аўтара (аўтараў), выдадзеная ў Вільні ў друкарні А. Сыркіна кіраўніцтвам Віленскай навучальнай акругі ў 1863 годзе з ухвалы адміністрацыі Віленскага ваеннага генерал-губернатарства ў прапагандысцкіх мэтах для распаўсюджвання сярод сялян Віленскай і Гродзенскай губерняў назвы «беларусы» (якія аб’яўляліся часткай «рускага народа»). У якасці чытання для народных школ кнігу было загадана выкарыстоўваць з 1863 года ва ўсёй Віленскай навучальнай акрузе.
Апавяданні ў кнізе напісаны на розных славянскіх дыялектах. У іх настойліва праводзілася ідэя аб няпольскім характары беларускіх земляў і пра тое, што на гэтых тэрыторыях жыве адна этнічная супольнасць — беларусы. Урывак з апавядання «Кто булы наши найдавнійшій диды и якая ихъ була доля до уній?»: «Сторона, где живут теперь пинчуки, минчуки, витебцы, могилевцы, называется Белой Русью; в этой стране с очень давних времен жил народ славянский… Народ этот поначалу назывался кривичами или кривичскими славянами… а были еще кривичи полоцкие — вот эти кривичи были нашими предками <…> Современная Витебская, Могилевская губернии, небольшая часть Псковской и Смоленской, значительная часть Минской губернии с Пинском, Мозырем и Туровом, часть Виленской до реки Дитвы и значительная часть Гродненской с городами Волковыском и Брестом были теми краями, где жил белорусский народ».
Аднак, паводле гіпотэзы Алега Латышонка, аўтарам «Рассказов…» быў Ігнат Кулакоўскі — літаратар і педагог, які не раз прадстаўляў у Міністэрства народнай асветы запіскі аб развіцці адукацыі ў беларускіх губернях.
Латышонак падкрэслівае частату ўжывання ў «Рассказах…» этноніма «беларус» і яго канатацыю моўнага і культурнага адзінства, кваліфікуючы словы «руская», «па-руску» і т. п., якія таксама сустракаюцца вельмі нярэдка, галоўным чынам як выкрут аўтара, які жадаў падмануць цэнзуру (і пры гэтым чужога, піша даследчык, «заходнерускіх духу», г. зн. саюзу з уладай супраць беларускасці). Чаргаванне слоў «беларус» і «рускі» ў тэкстах розных апавяданняў з гэтага зборніка з няменшай падставай дазваляе выказаць здагадку, што мы маем справу з пісаннямі не аднаго, а некалькіх аўтараў, якія па-рознаму — і не вельмі устойліва — суадносяць беларускую асобнасць з пачуццём прыналежнасці да агульнарускага народу, але ў любым выпадку гэта пачуццё не адпрэчваў.
Вось некалькі прыкладаў. Непасрэдна за фразай, якую Латышонак лічыць квінтэсенцыяй аўтарскага паслання: «А и мы сами запэвнэ зовсим не ляхи: мы сами по соби народ особный — белоруссы!», — ідзе заключэнне: «Русська мова и русська грамота нам завше потрибнийша, як польска». У шэрагу выпадкаў два вызначэння выступаюць як узаемазаменныя, напрыклад у апісанні моўнай сітуацыі ў Вялікім княстве Літоўскім: «А русськая мова нэ тулько панеў ў звычайны розмова, а і ў кныжках і ўсякіх суднавых паперах: каралі Польськыи пысалы для Літвы і Билоруссии законы па-билорусську». Нарэшце, у апавяданні «Вялікая помылка (памылка. — М. Д.) нашых беларусаў», напісаным з пазіцыі беларуса-праваслаўнага, праводзілася думка пра тое, што адзінапляменцаў каталіцкай веры нельга залічаць у палякі, як гэта запар і побач адбываецца ў беларускіх паселішчах. Спачатку ў аргументацыі аўтара «рускія» няяўна адлучаюцца ад «нас», беларусаў: «Поглядзим на іншых людзей: хто робиць так, як мы? Руская завсёгды зоветца рускім; немец, якой бы ён ня быўшы веры, завець сябе немцамі … Што ж мы за няшчасны народ, Што ня ведаем, як назваць сябе, і, зробившись каталікамі, выракаемся свайго роду і племені, завем сябе палякамі, хоць гэтя нам прыстала, як карове сядло». Аднак канцоўка аповеду атаясамляе «нас» з «рускімі»: «Рускімі, а не палякамі мы вінаватыя называтца».
Канчатковыя высновы аб інтэнцыях і самаідэнтыфікацыі аўтара ці аўтараў «Рассказов на белорусском наречии» не могуць быць зроблены на падставе аналізу аднаго толькі іх тэксту, адкрытага рознымі інтэрпрэтацыямі. Неабходна ведаць больш пра абставіны падрыхтоўкі гэтага выдання, кантактах аўтара ці аўтараў з чыноўнікамі Віленскай навучальнай акругі, асабліва з А. П. Шырынскім-Шыхматавым.
Анры Муасан
Фердынанд Фрэдэрык Анры Муасан (Ferdinand Frederic Henri Moissan;,  — , ) — французскі хімік.
У 1906 Муасану была прысуджана Нобелеўская прэмія па хіміі «за вялікі аб’ём праведзеных ім даследаванняў, за атрыманне элемента фтору і ўвядзенне ў лабараторную і прамысловую практыку электрычнай печы, названай яго імем».
Палац Крулікарня
Палац Круліка́рня (Królikarnia) — паладыянская віла ў варшаўскім раёне Макотаў, вядомым таксама як Крулікарня. З 1965 года ў палацы размешчаны музей, прысвечаны польскаму скульптару і мастаку Ксаверыю Дунікоўскаму.
Гісторыя
Сваю назву палац атрымаў з прычыны размешчаных тут раней трусагадоўчай фермы і паляўнічых угоддзяў, якія належалі ў 1700-я гады каралю Аўгусту II Моцнаму.
Палац Крулікарня быў пабудаваны для Караля дэ Валеры Тамаціса, дырэктара каралеўскіх тэатраў Станіслава Аўгуста Панятоўскага, каралеўскім архітэктарам Даменіка Мерліні ў парку на маляўнічым схіле даліны ракі Віслы. Ён быў пабудаваны паміж 1782 і 1786 гадамі. Гэты квадратны будынак з купалам нагадвае знакамітую Вілу Ратонду каля Вічэнцы архітэктара Андрэа Паладзіа. У сваім уладанні граф Тамаціс пабудаваў бровар, цагельню, карчму, млын, ёўню і сад з вінаграднікам. Лічыцца, што Тамаціс выконваў ролю нейкага «сутэнёра» для караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага, чыя «віла ў Крулікарні было нешта трохі большае, чым першакласны бардэль».
У 1794 годзе ў час паўстання ў палацы жыў яго лідар Тадэвуш Касцюшка. У 1816 годзе сядзіба была набыта Міхалам Геранімам Радзівілам, і ў 1849 годзе Ксаверыем Пуслоўскім, заўзятым калекцыянерам прадметаў мастацтва. А ў 1879 годзе частка будынка была разбурана пажарам, і неўзабаве адноўлена архітэктарам Юзафам Хасам для сям’і Пуслоўскіх.
Крулікарня была цалкам разбурана ў час нямецкіх бамбардзіровак у 1939 і 1944 гадах. Палац быў адноўлены ў 1964 годзе для музея, прысвечанага скульптару Ксаверыю Дунікоўскаму.
Стральба з лука на Еўрапейскіх гульнях 2015
Спаборніцтвы па стральбе з лука на Еўрапейскіх гульнях 2015 прайшлі ў сталіцы Азербайджана, у горадзе Баку з 17 па 22 чэрвеня. Былі разгуляны 5 камплектаў узнагарод. Спаборніцтвы, у якіх прынялі ўдзел 128 спартсменаў (64 мужчын і 64 жанчын), прайшлі на знакамітым Рэспубліканскім стадыёне імя Тофіка Бахрамава.
Кваліфікацыя на спаборніцтвы адбылася ў рамках Чэмпіянату Еўропы 2014 года, якая прайшла ў ліпені 2014 года ў Эчміядзіне (Арменія) і Гран Пры, якое прайшло ў сакавіку 2015 года.
У гэтым відзе спорту былі разгуляны ліцэнзіі на Алімпійскія гульні 2016.
Перасядзенне
Перасядзенне (Переседенье) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кажухавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Перасядзенне абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Перасядзенне не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
NGC 5131
NGC 5131 (іншыя абазначэнні — UGC 8422, MCG 5-32-14, ZWG 161.43, PGC 46819) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Барыс Віктаравіч Канявега
Барыс Канявега (нар. ) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер. У цяперашні час працуе галоўным трэнерам клуба «Ніва» з Доўбізны.
Клубная кар’ера
З 2013 года пачаў выступаць за дубль брэсцкага «Дынама». У сезоне 2014 стаў трывала з’яўляцца і ў асноўнай камандзе, звычайна выходзячы на замену. У ліпені 2015 года атрымаў траўму, з-за якой выбыў да канца сезона. Пачатак сезона 2016 правёў у аснове брэстчан, выходзячы ў стартавым складзе, звычайна ў апорнай зоне. Улетку атрымаў траўму, вярнуўся на поле ў канцы сезона, але выступаў ужо толькі за дубль.
У лютым 2017 года знаходзіўся на праглядзе ў «Тарпеда-БелАЗ», але не падышоў. Пазней адправіўся ў пінскую «Хвалю», з якой у выніку падпісаў кантракт. У «Хвалі» замацаваўся ў асноўным складзе.
У пачатку 2018 года праходзіў прагляд у «Мінску», аднак пазней далучыўся да брэсцкага «Руха», з якім неўзабаве падпісаў кантракт. Пачынаў сезон 2018 у якасці іграка асновы, але ў ліпені атрымаў траўму і выбыў да канца сезона. У сезоне 2019 з-за траўм з’яўляўся на полі эпізадычна.
У лютым 2020 года падпісаў кантракт з мікашэвіцкім «Гранітам», аднак ужо ў красавіку 2020 года па фінансавых прычынах пакінуў каманду і неўзабаве далучыўся да клуба «Дынама-Брэст-1960» з Другой лігі.
Міжнародная кар’ера
13 жніўня 2014 года правёў сваю адзіную сустрэчу за моладзевую зборную Беларусі, выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матча з Малдовай (0:1).
Трэнерская кар’ера
У снежні 2022 года атрымаў трэнерскую ліцэнзію катэгорыі C. У лютым 2023 года стала вядома, што Канявега ў новым сезоне будзе галоўным трэнерам «Нівы».
Анатоль Аркадзевіч Мазурэнка
Анатоль Аркадзевіч Мазурэнка (нар., в. Узнога, Бабруйскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне тэарэтычных асноў электратэхнікі. Кандыдат тэхнічных навук (1971), дацэнт (1975).
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Электрычныя станцыі, сеткі і сістэмы», 1959). Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1959, энергетычны факультэт, кафедра «Электратэхніка і электроніка», дацэнт, у 1975—1985 — дэкан факультэта).
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: метады разліку выпрамляльных схем; пераўтваральнікі напружання; тэорыя і методыка выкладання электратэхнікі; прымяненне камп’ютарных тэхналогій у навучальным працэсе.
Узнагароды
Узнагароджаны ганаровай граматай БНТУ (1984, 1986, 1991, 1999, 2004, 2009, 2010, 2014, 2015), ганаровай граматай «Белэнерга» (1991), знакам «Выдатнік энергетыкі Рэспублікі Беларусь» Міністэрства энергетыкі (1995).
Фінская мова
Фі́нская мова — мова паўночнай галіны балтыйска-фінскай падгрупы фіна-вугорскай групы уральскай моўнай сям'і. Афіцыйная мова Фінляндыі і Еўрасаюзу, таксама статус афіцыйнай мовы мае ў Карэліі.
Фінская мова адносіцца да моў аглютынацыйнага тыпу. Пісьменства на базе лацінскага алфавіта.
Найстарэйшыя пісьмовыя тэксты паходзяць з 16 стагоддзя. Першую кнігу — пераклад Новага Запавету — выдаў у 1548 годзе рэфарматар Мікаель Агрыкола. Літаратурная мова ўзнікла на аснове заходняга дыялекту ваколіцаў горада Турку. Аднак пачынаючы з 19 стагоддзя ў літаратурнай мове адчуваецца моцны ўплыў усходніх дыялектаў.
Некалькі стагоддзяў фінская мова развівалася як сродак камунікацыі ніжэйшых і менш адукаваных слаёў грамадства, у той час калі шляхта і адукаваныя людзі карысталіся шведскай мовай. Гэтая сітуацыя была змененая ў 1863 годзе, калі фінская мова набыла статус афіцыйнай. Значны ўнёсак у справу прызнання фінскай мовы зрабіў знакаміты філосаф, публіцыст і дзяржаўны дзеяч Іаган Вільгельм Шнельман.
Дыялекты і літаратурная мова
Вылучаюцца два буйныя дыялекты фінскай мовы: заходні і ўсходні.
Натуральна, што фінская мова не пазбегла іншамоўных уплываў. Доўгі час на яе ўплывала шведская і нямецкая, пасля руская, а ў апошнім часе англійская мова.
Марфалогія
У фінскай мове два лікі і 16 склонаў (з якіх 2 толькі ў множным ліку). Як і ў бальшыні фіна-вугорскіх моў, у фінскай няма родавай дыферэнцыяцыі.
Пераклады беларускіх твораў на фінскую мову
На фінскую мову перакладзены паасобныя творы Я. Купалы. Перакладчык Ялмары Віртанен (пераклаў таксама творы А. Пушкіна, М. Ціханава, К. Чукоўскага, Я. Гашака) быў асабіста знаёмы з Купалам, Мікалай Лайне (таксама пераклаў творы Т. Шаўчэнкі, А. Твардоўскага, М. Някрасава, у т.л. «Каму на Русі жыць добра»), Матці Росі (перакладаў У. Шэкспіра і Ф. Гарсія-Лорку, лаўрэат фінляндскай прэміі імя Мікаэля Агрыкалы для перакладчыкаў) пераклаў «А хто там ідзе?» Я. Купалы, другі пераклад гэтага твора зрабіў Тайста Суманену, Заслужаны дзеяч культуры Карэльскай АССР. Урха Руханен пераклаў другую частку «На ростанях» Я. Коласа і «Абеліск» В. Быкава. Яака Ругоеў (перакладчык «Слова пра паход Ігараў») пераклаў вершы М. Танка і П. Панчанкі. Перакладзены таксама паасобныя творы В. Марціновіча і У. Някляева.
Гёдзі Мацумота
(松本 暁司; — ) — японскі футбаліст. У 1958 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Штаб БСА
Штаб БСА — кіроўны орган БСА, таксама Вярхоўнае камандаванне БСА. Штаб збольшага займаўся стварэннем беларускіх вайсковых фармаванняў у межах БСА.
Стварэнне
29 чэрвеня Вільгельм Кубэ даручыў фармаванне батальёнаў БСА Івану Ермачэнку і адначасова папярэдзіў, што яны будуць падпарадкоўвацца камандоўцу СС і паліцыі ў Беларусі. Ніякіх іншых дэталяў ён не зазначыў — іх распрацоўкай павіннае было заняцца кіраўніцтва БНС.
Пасля вайны Францішак Кушаль пісаў, што загад гэты зрабіў на іх вельмі непрыемнае ўражанне. З яго ясна вынікала, што роля доктора Ермачэнкі і людзей, пакліканых докторам Ермачэнкам, зводзілася толькі да таго, каб паклікаць людзей, адзець іх, заквартараваць і накарміць, а астатняе належала ўжо да немцаў.
Аднак Ермачэнка адразу ж узяўся за справу. Неўзабаве пасля атрымання загаду Цэнера (ад 15 ліпеня аб стварэнні БСА) ён распачаў арганізацыю штаба БСА і прызначыў яго шэфам падпалкоўніка Язэпа Гуцьку.
Склад
Каб стварыць бачнасць таго, што корпус знаходзіцца пад беларускім кіраўніцтвам, немцы на ўсе вышэйшыя камандныя пасады ў ім дазволілі прызначыць беларусаў. У выніку да красавіка 1943 гады, вярхоўнае камандаванне БСА выглядала наступным чынам:
Заняпад
Пад канец ліпеня 1942 года лаяльнага да палітыкі Кубэ Цэнера змяніў СС-брыгадэфюрар Вальтэр Шымана, які адразу ж пачаў выпраўляць «памылкі» свайго папярэдніка. У верасні ён адабраў у Ермачэнкі тытул «галоўнага каменданта» БСА і распусціў ягоны штаб
Бертрам з Міндэна
Бертрам з Міндэна (Meister Bertram, Bertram von Minden, каля 1340,  — 1414/1415, ) — нямецкі мастак, адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў гатычнага жывапісу, які працаваў у стылі інтэрнацыянальнай готыкі.
Жыццё і творчасць
Нарадзіўся ў вестфальскім Міндэне альбо ў яго прадмесці, у заможнай сям’і. Верагодна атрымаў мастацкую адукацыю пры двары імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Карла IV у Празе, а таксама ў Страсбургу і Кёльне. Упершыню згадваецца ў Гамбургу — дзе майстар затым жыў і працаваў — у 1367 як Bertram Pictor. Акрамя жывапісу займаўся таксама драўлянай скульптурай і ілюстраваннем кніг. У 1371 годзе мастак купляе на цяперашняй Кавальскай вуліцы (Schmiedestraße) дом, у непасрэднай блізкасці ад сабораў Св. Марыі і Св. Пятра. У 1383 годзе ён там жа купляе яшчэ адзін будынак. Майстар Бертрам кіраваў вялікай майстэрняй, у якой працавалі жывапісцы і разьбяры па дрэве. Паводле дадзеных гарадскога ведамства, якое займалася справамі цэха мастакоў, у Бертрама былі занятыя два чаляднікі і два вучні. Працавалі па заказах горада, царквы і прыватных асоб — займаліся роспісамі, рэстаўрацыяй у тым ліку скульптур, упрыгожваннем футаралаў для дакументаў, свяцілень і г.д.
Адным з найбольш значных твораў майстра Бертрама з’яўляецца скончаны ў 1383 алтар-складань, створаны для найбуйнейшага ў Гамбургу сабора Святога Пятра і вядомы цяпер як Грабаўскі алтар.
Палацава-паркавы ансамбль Талстых (Грудзінаўка)
Палацава-паркавы ансамбль Талстых — палацава-паркавы ансамбль XIX стагоддзя, размешчаны ў аграгарадку Грудзінаўка (Быхаўскі раён, Магілёўская вобласць).
Гісторыя
Першым уладальнікам маёнтка быў Дзмітрый Аляксандравіч Талстой, брат П. А. Талстога. Маёнтак ён атрымаў пры раздачы беларускіх маёнткаў ад Кацярыны II і ператварыў Грудзінаўку ў квітнеючую фамільную сядзібу. У час вайны 1812 года, Дзмітрый Аляксандравіч быў губернатарам Магілёва з 1812 па 1813. Пахаваны ён быў у Грудзінаўскай царкве ў 1832 г..
Апошняй уладальніцай Грудзінаўкі была графіня Аляксандра Рыгораўна Талстая (народжаная Шчарбатава). Каля Грудзінаўкі ў 1899 г. на ўласныя сродкі пабудавала Рыжкоўскую бальніцу, якая захавалася да нашых дзён. У шпіталі працавалі лепшыя на той час урачы Магілёўскай губерні. Графіня Аляксандра Рыгораўна аплачвала працу медыцынскага персаналу з уласных сродкаў, кожны год прыязджала ў маёнтак і наведвала бальніцу разам са сваімі дзвюма дочкамі. У 1905 годзе з’яўлялася членам Быхаўскага павятовага камітэта Чырвонага Крыжа. Акрамя маёнтка ў Грудзінаўцы, у яе быў дом у Санкт-Пецярбургу, на вуліцы. Графіня Аляксандра Рыгораўна памерла і была пахаваная ў Парыжы ў 1925 г.
У Вялікую Айчынную вайну будынак сядзібы прыстасавалі пад шпіталь. Пасля вайны тут знаходзіліся сярэдняя школа, дзіцячы дом, санаторная школа-інтэрнат для дзяцей, хворых на рэўматызм.
Маёнтак наведаў Аляксандр Мсціслававіч Талстой — аташэ па культуры пры французскім пасольстве ў Мінску.
Палац
Будынак сядзібы ўяўляе сабой невялікі двухпавярховы палац з купалам (са шпілем), калонамі, параднай лесвіцай і адкрытай тэрасай з краявідам на парк. Да двухпавярховага будынку прымыкаюць дзве аднапавярховыя прыбудовы. Таксама да двухпавярховага будынку прымыкае паўцыркулярная двухпавярховая веранда.
Парк
Перад сядзібай на плошчы ў 10 гектараў разбіты парк у англійскім стылі. Дрэвы ў парку — дубы, бярозы, хвоі, елкі, туя, сібірскі кедр. Акрамя гэтага, у парку прадстаўлена больш за 40 відаў раслін. Панскі дом размешчаны ў боку парку. У цэнтры парка — сажалка.
Уварава
Уварава (Уварово) — горад (з 1966) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Увараўскага раёна Тамбоўскай вобласці. Насельніцтва 28,4 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1699 годзе. Горад размешчаны на правым беразе ракі Варона (басейн Дона), за 117 км ад Тамбова.
Эксперыментальны механічны завод «Граніт», цагельня, цукровы завод, маслабойны завод, масларобны завод.
Гарысан
Гарысан (Garrison) — прозвішча і тапонім англійскага паходжання.
Гацец
Назву Гаце́ц маюць:
Гастон Бертран
Гастон Бертран (, Вонк, Бельгія —, , Бельгія) — бельгійскі жывапісец.
Меў майстэрню ў Укеле пад Бруселем. У 1959 годзе прымаў удзел у documenta II у Каселі.
NGC 5132
NGC 5132 (іншыя абазначэнні — UGC 8428, MCG 2-34-14, ZWG 72.68, IRAS13219+1421, PGC 46868) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Валерый Аляксандравіч Кучынскі
Валерый Аляксандравіч Кучы́нскі ( — ) — аперны і эстрадны спявак (лірычны барытон), Заслужаны артыст БССР (1974).
Творчасць
В. А. Кучынскі працаваў на опернай сцэне і ў эстрадным жанры. У яго канцэртным рэпертуары прысутнічалі камерная лірыка, песні беларускіх кампазітараў. Сярод оперных партый: Максім («Зорка Венера» Ю. Семянякі), Ад аўтара («Джардана Бруна» С. Картэса), Анегін («Яўген Анегін» П. Чайкоўскага), Ялецкі («Пікавая дама» П. Чайкоўскага).
Лаўрэат IV Усесаюзнага конкурсу вакалістаў імя Глінкі, IV Міжнароднага конкурсу імя Чайкоўскага (1970), Усесаюзнага конкурсу савецкай песні (Мінск, 1972), IV міжнароднага конкурсу артыстаў эстрады (1974).
Какаду саламонскі
Саламонскі какаду, таксама саламонавы какаду (Cacatua ducorpsii, сін. Plyctolophus ducrops) — птушка сямейства какаду.
Паццоль-Гропа
Паццоль-Гроппа (Pozzol Groppo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 389 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 28 чал./км². Займае плошчу 14 км². Паштовы індэкс — 15050. Тэлефонны код — 0131.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Lorenzo.
Югет Артур Бертран
Югет Артур Бертран (Huguette Arthur Bertrand;, Экуан — , ) — французская мастачка-абстракцыяністка.
Сцяпан Макаравіч Сілюк
Сцяпан Макаравіч Сілюк (нар., в. Бучамль, Камянецкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі энергетык. Кандыдат тэхнічных навук (1976), дацэнт (1981).
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Электразабеспячэнне прамысловых прадпрыемстваў, гарадоў і сельскай гаспадаркі»; аспірантура, спецыяльнасць «Электрычныя станцыі», 1973). Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (энергетычны факультэт, дацэнт кафедры «Электрычныя станцыі», у 1987—2013 — дэкан факультэта).
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: рэжымы работы і пераходныя працэсы ў энергетычных сістэмах.
Узнагароды
Медаль Рэспублікі Беларусь «За працоўныя заслугі» (2007), знак «Почетный энергетик Республики Беларусь» (1995).
Кладофара эгаграпільная
Кладофара эгаграпільная (Aegagropila linnaei) — від зялёных водарасцей сямейства.
Пашырэнне
Пашырэнне: Еўразія, Паўночная Амерыка (ЗША). Расце ў прэсных або (вельмі рэдка) у саланаватых азёрах. У Беларусі вядомае месца росту — возера Нарач.
Асаблівасці біялогіі
Рост клетак апікальны (верхавінкавы) і інтэркалярны (уставачны). Размнажэнне выключна вегетатыўнае фрагментацыяй талома, іншы раз апланаспорамі і зааспорамі.
Выкарыстанне
Дэкаратыўная расліна для акварыумаў.
Чырвоныя (паўстанне 1863—1864 гадоў)
«Чырвоныя» — дэмакратычная плынь у нацыянальна-вызваленчым руху Польшчы, Літвы, Беларусі і Украіны напярэдадні і ў час паўстання 1863-64 гг.. У адрозненне ад «белых» імкнуліся вызваліцца ад царскага ярма шляхам узброеннага паўстання; нацыянальнае вызваленне звязвалі з дэмакратычнымі пераўтварэннямі. Асноўны кантынгент «чырвоных» — афіцэры, студэнты, дробныя чыноўнікі, рамеснікі, дробнамаянтковая і безмаянтковая шляхта.
У ідэалагічных адносінах «чырвоныя» былі неаднародныя і падзяляліся на 2 крылы. Левае крыло — рэвалюцыянеры-дэмакраты, якія выступалі супраць памешчыцкага землеўладання, за правы народаў у барацьбе з самадзяржаўем. Паслядоўныя рэвалюцыянеры ў Польшчы Я. Дамброўскі, З. Падлеўскі, І. Хмяленскі, Б. Шварцэ; на Беларусі — К. Каліноўскі, А. Трусаў, В. Урублеўскі; у Літве — А. Мацкявічус, З. Серакоўскі. Правае крыло (лідары А. Авейдэ, А. Гілер) — шляхецкія рэвалюцыянеры, якія выступалі з палавінчатай сацыяльнай і нацыянальнай праграмай: адстойвалі кампенсацыю памешчыкам за зямлю ў выпадку перадачы яе сялянам, вагаліся паміж прызнаннем права Беларусі, Літвы і Украіны на самастойнае развіццё і патрабаваннем аднаўлення Польшчы ў межах 1772 г. Асобнае месца сярод іх займалі паслядоўнікі генерала Л. Мераслаўскага, якія прыкрывалі рэвалюцыйнай фразай шавінізм і нацыяналізм і адмоўна ставіліся да рэвалюцыйнага саюза з рускім народам.
Арганізацыйныя цэнтры «чырвоных»: у Польшчы — з кастрычніка 1861 г. Гарадскі камітэт (Камітэт руху) у Варшаве, пазней Цэнтральны нацыянальны камітэт у Варшаве; на Беларусі і ў Літве — з восені 1861 г. — Камітэт руху ў Вільні, пазней Літоўскі правінцыяльны камітэт.
Пажарышчына
Пажарышчына (Пожарищино) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кажухавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Пажарышчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Пажарышчына не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Эн Бронтэ
Эн (Га́нна) Бро́нтэ (Anne Brontë; 17 студзеня 1820, Торнтан, Іаркшыр, Вялікабрытанія — 28 мая 1849, Скарбара, Паўночны Іаркшыр, там жа) — англійская пісьменніца і паэтэса, малодшая з трох сясцёр Бронтэ. Аўтар раманаў «Агнэс Грэй» і «Незнаёмка з Уайлдфел-Хола», а таксама шэрагу вершаў.
Эн Бронтэ была малодшай дачкой беднага святара ірландскага паходжання і яго жонкі. Маці памерла, калі Эн не споўнілася і двух гадоў. Большую частку свайго жыцця Эн правяла ў вёсцы Хаўарт (Заходні Іаркшыр). Правучыўшыся два гады ў школе Роу Хэд, яна пачала працаваць гувернанткай і стала адзінай з сясцёр Бронтэ, якая дамаглася поспеху ў гэтай справе: нягледзячы на няўдачу пры першым працаўладкаванні ў сям'і Інгэм, у далейшым дзяўчына на працягу пяці гадоў навучала і выхоўвала дзяцей сямейства Робінсан. Па завяршэнні гэтага перыяду малодшая Бронтэ, як і яе сёстры, пачынае літаратурную кар'еру. У 1846 годзе выйшаў сумесны зборнік вершаў Шарлоты, Эмілі і Эн, у наступным годзе — раман Эн «Агнэс Грэй», заснаваны на яе досведзе працы гувернанткай. Поспех прыйшоў да пісьменніцы з другім раманам — «Незнаёмка з Уайлдфел-Хола». Кніга, апублікаваная ў 1848 годзе, крытыкавала становішча жанчыны ў сям'і, кідаючы выклік маральным асновам віктарыянскай Англіі. «Незнаёмка з Уайлдфел-Хола» лічыцца адным з першых фемінісцкіх раманаў. Праз год пасля выдання кнігі 29-гадовая Эн Бронтэ памерла ад сухот.
У параўнанні з вядомасцю старэйшых сясцёр — Шарлоты, аўтара чатырох раманаў (уключаючы «Джэйн Эйр»), і Эмілі, якая напісала «Навальнічны перавал», — літаратурная слава Эн Бронтэ невялікая. Асноўнай прычынай гэтага прынята лічыць тое, што пасля смерці малодшай сястры Шарлота забараніла да далейшай публікацыі «Незнаёмку з Уайлдфел-Хола» — твор, які выклікаў шырокі рэзананс у грамадстве. Абедзве кнігі Эн, якім уласцівыя рэалізм і іронія, карэнным чынам адрозніваюцца ад рамантычных твораў яе сясцёр — але гэтак жа, як раманы Шарлоты і Эмілі, сталі класікай англійскай літаратуры.
Падбярэзь
Падбярэ́зь (, Подберезь) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Да 25 мая 1967 года вёска ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавета, да 30 кастрычніка 2009 года — цэнтр Падбярэзскага сельсавета.