cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Паўлюк Багрым
Памяць
Караль Жураўскі збіраў успаміны і дакументы пра паэта, зрабіў фотакопіі адпаведных дакументаў.
У 1985 годзе ў Крошыне адкрыты музей народнага мастацтва і рамёстваў імя Паўлюка Багрыма.
Вуліца Ільіча (Гомель)
Вуліца Ільіча (былая Шашэйная, Леніна) — вуліца ў паўднёвай частцы Гомеля (Навабеліцкі раён Гомеля), з’яўляецца адной з галоўных вуліц горада.
Пачынаецца ад моста праз раку Сож (мост Ільіча-Фрунзэ), сканчаецца ля гарадской мяжы, пераходзіць у шашу на Чарнігаў. Забудова самая разнастайная, у асобных частках вуліцы прыватная 1-2 павярховая, таксама на вуліцы ёсць некалькі шматпавярховых дамоў па 18 паверхаў.
Апошні раз пераназывалася ў савецкія гады, тады яе пераназвалі ў гонар У. І. Леніна. У 1992 годзе вуліцу прапаноўвалася пераіменаваць у гонар лётчыка В.Оськіна, але прапанову праігнаравалі.
Смаргонскі дэканат
Смаргонскі дэканат — дэканат Гродзенскай дыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.
Якаб Бернулі
Якаб Бернулі (Jakob Bernoulli,, Базель — , там жа) — швейцарскі матэматык, старэйшы брат Іагана Бернулі; прафесар матэматыкі Базельскага ўніверсітэта (з 1687).
Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Грузія
Сацыялісты́чная Саве́цкая Рэспу́бліка Грузія (скарочана ССРГ), Грузінская Сацыялісты́чная Саве́цкая Рэспу́бліка (скарочана ГССР) — дзяржаўнае ўтварэнне, абвешчанае ў лютым 1921 года пад кантролем бальшавіцкага ўрада, да 1936 года з’яўлялася часткай Закаўказскай Сацыялістычнай Федэратыўнай Савецкай Рэспублікі.
Перс (сын Геліяса)
Перс (Πέρσης) — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Сын Геліяса і Персеіды. Пазбавіў улады свайго брата Ээта. Але дачка Ээта Медэя, якая вярнулася і забіла Перса, вярнула ўладу бацьку. Або Перс быў забіты Медам (сынам Медэі), які вярнуў уладу Ээту, або Медам па загадзе Медэі.
Паводле іншых апавяданняў, быў царом Таўрыды, адрозніваўся лютым норавам і быў атручаны сваёй дачкой Гекатай шмат раней за паход арганаўтаў.
Rattus burrus
Rattus burrus — від пацукоў, сямейства мышыных. Від віміраючы.
Выяўлены ў Індыіі, дзе з'яўляецца пераносчыкам розных хвароб.
Бычок-кругляк
Бычок-кругляк (Neogobius melanostomus) — рыба сямейства бычковых.
Апісанне
Цела валькаватай формы, сціснутае з бакоў, з высокім хваставым сцяблом і крутым ілбом. Дасягае максімальнай даўжыні 25 см і масы да 180 г, але звычайныя памеры ва ўловах 6-10 см. Жыве да 5 гадоў.
Колер цела буравата-шэры, з 5 вялікімі цёмна-бурымі плямамі па баках. Галава цямнейшая за тулава, плаўнікі цёмна-шэрыя. Падчас нерасту цела самцоў становіцца чорным, няпарныя плаўнікі таксама становяцца чорнымі, з белай аблямоўкай па краях. Брушная прысоска і анальны плаўнік цёмна-шэрыя.
Цыклоідная луска пакрывае цела. Плавальны пузыр адсутнічае.
Пашырэнне
Пашырэнне: басейны Мармуровага, Чорнага, Азоўскага і Каспійскага мораў, інтрадукаваны ў Аральскае мора, па некаторых дадзеных пракраўся ў басейн Балтыйскага мора, выпадкова завезены ў Амерыку, дзе стаў шматлікім у некаторых прэснаводных вадаёмах штата Ілінойс. У апошнія гады бычок-кругляк асвоіў сярэдняе і верхняе цячэнне рэк Дон, Днепр, Прут, Дунай і іх буйныя прытокі.
Асаблівасці біялогіі
Донны від, аддае перавагу прыбярэжным ўчасткам мораў з глыбінямі 3-5 м, але жыве таксама ў рэках, вадасховішчах і азёрах. Адрозніваецца незвычайна шырокім дыяпазонам адаптацыйных магчымасцяў. У морах сустракаецца на глыбінях да 10-15 м і нават да 70 м у перыяд зімовых міграцый. Жыве ў дыяпазоне тэмператур ад -1 да +30 °С. Устойлівы да дэфіцыту кіслароду, валодае развітай здольнасцю да скурнага дыхання. Аддае перавагу цвёрдым камяністым грунтам, але сустракаецца і на ракушачна-пясчаным і нават глейкім грунце, а ў Сярэднім Каспіі — сярод доннай расліннасці.
Спектр сілкавання вельмі шырокі, але асноўнай ежай служаць малюскі. Другараднымі аб'ектамі з'яўляюцца ракападобныя (пераважна крабы), чарвякі і рыба.
Палавая спеласць настае на другім годзе жыцця пры даўжыні 4-6 см. Нерастуе пры дыяпазоне тэмператур 10-30 °С. Адкладвае 5-6 порцый ікры за сезон з перапынкам у 17-20 дзён. Звычайная велічыня пладавітасці каля 1400 ікрынак у адной порцыі. Нераставанне ў моры адбываецца ў прыбярэжнай зоне на глыбіні да 3 м, часам да 7-8 м. Ікра адкладаецца на ніжнюю паверхню камянёў, а пры іх адсутнасці — на любыя прадметы на дне. Самец ахоўвае кладку і аэруе рухам грудных плаўнікоў.
Ікра буйная (4 х 2 мм), мае вялікі запас пажыўных рэчываў. Маляўкі да 10 мм даўжынёй сілкуюцца буйнымі формамі зоапланктону, пры даўжыні 15-30 мм пачынаюць спажываць малюскаў, якія ўжо складаюць аснову рацыёну.
Промысел
З'яўляецца аб'ектам промыслу ў Азоўскім моры.
Тамара Гардзееўна Зіменка
Тамара Гардзееўна Зіме́нка  — вучоны ў галіне мікрабіялогіі глеб, доктар біялагічных навук (1978), прафесар (1994).
Біяграфія
Нарадзілася ў. У 1953 годзе скончыла біялагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У тым жа годзе паступіла ў аспірантуру Інстытута біялогіі Акадэміі навук БССР і праходзіла навучанне ў Інстытуце мікрабіялогіі Акадэміі навук СССР у Маскве пад кіраўніцтвам акадэміка Я. М. Мішусціна. З 1956 года працавала ў Інстытуце біялогіі Акадэміі навук БССР на пасадзе старэйшага навуковага супрацоўніка. У 1957 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Микрофлора торфяно-бо лотных почв массива Птичь Белорусской ССР». З 1973 года кіраўнік тэматычнай групы Інстытута мікрабіялогіі Акадэміі навук БССР. У 1977 годзе абараніла доктарскую дысертацыю на тэму «Микробиологические процессы в торфяно-болотных почвах Белоруссии в связи с их осушительной мелиорацией». З 1982 года Т. Г. Зіменка на пасадзе загадчыка лабараторыяй мікрабіялогіі глеб.
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 200 навуковых прац, 2 манаграфій, навукова-папулярных брашур. Сааўтар патэнтаў «Штамм бактерий Psеudоmоnas metnulica, используемый для очистки сточных вод от метанола», «Штамм бактерий Lactobacillus рlantarum, обладающий нитратредуктазной активностью и используемый при силосовании кормов».
Сярод апублікаванага:
Хіль
Хіль — тапонім, прозвішча і асабістае імя, найчасцей іспанскага (Gil ) і нямецкага (Hiel, Hill, Hüll) паходжання.
NGC 2432
NGC 2432 (іншыя абазначэнні — OCL 620, ESO 560-SC6) — рассеянае скопішча ў сузор’і Карма.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Kia Motors Slovakia
Kia Motors Slovakia — завод карэйскай аўтамабільнай кампаніі Kia Motors, размешчаны ў горадзе Жыліна. Будаўніцтва завода пачалося ў кастрычніку 2004 года і было завершана ў снежні 2005 года. У чэрвені 2006 года завод працаваў у тэставым рэжыме. Першы аўтамабіль сышоў з канвеера 7 снежня 2006 года.
На прадпрыемстве выпускаюцца наступныя мадэлі аўтамабіляў :
Вытворчая магутнасць заводу роўная 300 000 аўтамабіляў у год. У 2008 годзе Kia Motors Slovakia выпусціў 201 507 аўтамабіляў, што на 38 % больш, чым у 2007 годзе. За перыяд з 2006 года па 2008 год з канвеера заводу сышло 360 623 аўтамабілі. Kia Motors Slovakia з'яўляецца адзіным вытворцам рухавікоў у Славакіі. На заводзе вырабляюцца чатыры тыпы рухавікоў: бензінавы рухавік (1,4 л і 1,6 л) і дызельны рухавік (1,6 л і 2,0 л). У 2008 годзе вытворчасць рухавікоў склала 176 126 адзінак, што на 54 % больш, чым у 2007 годзе. У 2008 годзе на прадпрыемстве працавала каля 2 700 чалавек. Прыбытак Kia Motors Slovakia у 2008 годзе склаў 1 504,6 млн славацкіх крон, што на 69 % больш, чым у 2007 годзе.
У канцы 2009 года з канвеера заводу сышоў 500 000-ы аўтамабіль. Гэтым аўтамабілем апынуўся Kia cee'd_sw белага колеру з дызельным рухавіком і механічнай каробкай пераключэння перадач. Ён быў перададзены Цэнтру транспланталогіі ў горадзе Марцін. 15 студзеня 2010 года пачаўся выпуск аўтамабіля Hyundai ix35, які стаў трэцяй мадэллю.
У 2009 годзе Kia Motors Slovakia выпусціў звыш 150 000 аўтамабіляў. Больш за 38 % прадукцыі заводу складае Kia cee’d пяцідзвярной версіі. У 2009 годзе 21 % выпушчаных аўтамабіляў завод экспартаваў у Расію. Kia Motors Slovakia вырабіў у 2009 годзе звыш 243 000 рухавікоў, што на 37 % больш, чым у 2008 годзе. Колькасць вырабляных рухавікоў істотна ўзрасло ў сувязі з трохзменным рэжымам працы, уведзеным на заводзе з-за новых паставак рухавікоў для чэшскага заводу Hyundai Motor Manufacturing Czech у Ношавіцы. Акрамя рухавікоў, якія выпускаліся раней, пачаўся выпуск новага 1,4-літровага дызельнага рухавіка.
Свіння свойская
Свойская свіння (Sus scrofa domesticus) — разнавіднасць дзіка, адамашненных чалавекам каля 7000 гадоў таму, (па некаторых даследаванняў — значна раней) і распаўсюджаная галоўным чынам у краінах Захаду, ва Усходняй Азіі і ў Акіяніі. Здзічэлыя свінні (рэйзарбекі) сустракаюцца ў Паўночнай Амерыцы, у Аўстраліі і ў Новай Зеландыі.
Адрозніваюць мясны, беконны і сальны адкорм свіней. Свінні — жывёлы ўсёедныя. Яны добра засвойваюць як раслінныя, так і жывёльныя кармы і прадукты іх перапрацоўкі. Гэта павялічвае магчымасці іх развядзення пры розных кармавых умовах. Свінні ў 2 разы лепш, чым буйная рагатая жывёла, і ў 1,5-2 разы лепш, чым авечкі, выкарыстоўваюць пажыўныя рэчывы корму на прырост. На 1 кг прыросту жывой масы ім патрабуецца ўсяго 4-4,5 кармавой адзінкі. Яны маюць самы высокі забойны выхад прадукцыі: у маладняку пры жывой масе 80-100 кг ён складае 70-75%, пры жывой масе 100—120 кг — 76-80%, пры жывой масе 150 кг і больш — 80-85%.
Свінаматка за апарос дае 10-14 парасят. Перыяд цяжарнасці (супароснасці) — 114 дзён (магчымы адхіленні ад 102 да 128 дзён), лактацыі (3-4 тыдні). Палавая сталасць у свіней настае ў 6-7 мес., асемяненне магчыма ў 8,5-9 мес. Пры адкорме маладняк дасягае жывой масы 100 кг за 180—210 дзён.
Свінні вырошчваецца ў асноўным дзеля мяса. Сусветная вытворчасць свініны ў 2005 склаў 97,2 млн тон (па дадзеных Мінсельгаса ЗША).
Свініна мае высокую каларыйнасць, у параўнанні з мясам іншай жывёлы ў ёй менш вады (60-62%) і больш тлушчу (да 57%). Яе добра кансерваваць, а пры засольванні і вэнджанні яна не толькі не зніжае сваёй якасці, а становіцца яшчэ больш смачнай і каштоўнай у харчовых адносінах і прыгоднай для працяглага захоўвання.
Якаў Міхайлавіч Цукерзіс
Якаў Міхайлавіч Цукерзіс (, г. Ашмяны, Ашмянскі павет —, Вільнюс, Літва) — навуковец. Доктар біялагічных навук.
Біяграфія
Скончыў Віленскую гімназію, у 1934 годзе — факультэт матэматыкі і прыродазнаўчых навук Віленскага ўніверсітэта імя С. Баторыя. У 1939—1941 гадах працаваў завучам Ашмянскай сярэдняй школы (зараз сярэдняя школа № 1), у 1944—1954 гадах — дырэктарам.
У гады Вялікай Айчыннай вайны жыў і працаваў у Туркменістане. У 1954—1960 гадах — інспектар Міністэрства асветы Літоўскай ССР.
Аўтар кнігі «Біялогія шыракапальцага рака» (Вільнюс, 1970).
Нішская аперацыя (1915)
Ні́шская апера́цыя (14 кастрычніка 1915 — 9 лістапада 1915) — ваенная аперацыя падчас Першай сусветнай вайны. Пасля ўступлення ў Першую сусветную вайну балгарская армія ўварвалася на тэрыторыю Сербіі і ў выніку баёў у раёне Маравы прасунулася на 90 км і захапіла Ніш.
Ход бітвы
Пасля таго як балгарскія войскі сканцэнтраваліся на мяжы з Сербіяй усё было гатова да пачатку наступу супраць сербскіх войскаў. Раніцай 15 кастрычніка падраздзялення 1-й балгарскай арміі генерала Баяджыева перасеклі сербска-балгарскую мяжу і ўварваліся на тэрыторыю Сербіі. Балгарскія войскі пачалі напады на добра ўмацаваныя пазіцыі сербаў ля Пірата і на рацэ Цімок. Аднак першапачатковыя баі поспеху балгарскім войскам не прынеслі, таксама прасоўванне балгарскіх войскаў абцяжарвалі цяжкапраходныя дарогі і дрэннае надвор'е.
Пасля 10 дзён баёў балгарам усё ж удаецца ўзяць Пірат, а сербскія войскі адыходзяць за Цімок. 1-я балгарская армія з 23 кастрычніка пачала праследаванне сербскіх войскаў. Балгарская армія працягвала наступ і 5 лістапада заняла найважнейшых сербскі горад Ніш. Нішская аперацыя доўжылася 27 дзён і скончылася перамогай балгарскай арміі. Падраздзяленні 1-й балгарскай арміі ўварваліся на тэрыторыю Сербіі на 90 км і занялі найважнейшы населены пункт. Сербскія войскі страцілі каля 6000 чалавек, 60 гармат і вялікую колькасць розных запасаў. Балгарская армія таксама панесла адчувальныя страты, страціўшы каля 9000 чалавек.
Акцябрскі раённы выканаўчы камітэт
Акцябрскі раённы выканаўчы камітэт — выканаўчы і распарадчы орган мясцовага кіравання базавага тэрытарыяльнага ўзроўню на тэрыторыі Акцябрскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Падсправаздачны і падкантрольны Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь і Гомельскаму аблвыканкаму, падсправаздачны таксама Акцябрскаму раённаму Савету дэпутатаў па пытаннях, аднесеных да яго кампетэнцыі. Агульнае кіраўніцтва дзейнасцю райвыканкама ажыццяўляе Старшыня выканкама. Выканаўчы камітэт размешчаны ў цэнтры гарадскога пасёлка Акцябрскі, у будынку па вул. Савецкай, 57.
Кралевіч
Кралевіч — прозвішча.
Кадуна (рака)
На рацэ змешчаны аднайменны горад.
Дром (дэпартамент)
Дром (Drôme) — дэпартамент на паўднёвым усходзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Авернь — Рона-Альпы. Парадкавы нумар — 26. Адміністрацыйны цэнтр — Валанс. Насельніцтва — 437,8 тыс. чалавек (53-е месца сярод дэпартаментаў, дадзеныя 1999 г.).
Геаграфія
Дэпартамент уключае 3 акругі, 36 кантонаў і 369 камун.
Гісторыя
Дром — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утворанных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былой правінцыі Дафінэ. Назва паходзіць ад ракі Дром.
Слонімскі дэканат
Слонімскі дэканат — дэканат Гродзенскай дыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.
Вольга Сацюк
Вольга Сацюк (нар. 2 жніўня 1993, Кобрын, Беларусь) — беларуская спявачка. Заняла чацвёртае месца на першым дзіцячым конкурсе песні «Еўрабачанне» ў 2003 годзе. Была першай удзельніцай ад Беларусі на гэтым конкурсе за ўвесь час існавання.
Біяграфія
Вучылася ў музычнай школе з пяці гадоў. Яна ўдзельнічала ў шматлікіх конкурсах спеваў, а таксама перамагла ў дзіцячым конкурсе прыгажосці. Яна стала сусветна вядомай, калі прадстаўляла Беларусь на дзіцячым конкурсе «Еўрабачанне 2003», дзе заняла чацвёртае месца з песняй пад назвай «Танцуй». Песня была напісана на беларускай мове Кацярынай Ліпоўскай, якая была танцорам на сцэне.
Вольга Сацюк працягвала ўдзельнічаць у шмат якіх іншых конкурсах. Яна час ад часу з’яўляецца на беларускім тэлебачанні, выступае і спявае на розных мерапрыемствах. Таксама спявала ў групе пад назвай «Верасята».
Rattus colletti
Rattus colletti — від пацукоў, сямейства мышыных.
Выяўлены толькі ў Аўстраліі.
IC 5025
IC 5025 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральная галактыка) ў сузор’і Актант.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вольга Уладзіміраўна Дадзіёмава
Вольга Уладзіміраўна Дадзіёмава (нар., Гомель) — беларускі гісторык музыкі. Доктар мастацтвазнаўства, прафесар, ганаровы прафесар Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (2020).
DRB BR50
Паравоз DRB Baureihe 50 (DRB Class 50) — германскі стандартызаваны грузавы паравоз (Einheitslok) выкарыстоўваўся Deutsche Reichsbahn, які з'яўляецца адным з самых удалых паравозаў, выпушчаных па замове DR.
Вольга Уладзіміраўна Дадзіёмава
Біяграфія
Дачка беларускага пісьменніка Уладзіміра Дадзіёмава і выкладчыцы, філолага-беларусісіта Марыі Дадзіёмавай.
Скончыла сярэднюю спецыяльную музычную школу пры Белдзяржкансерваторыі (1973), Белдзяржкансерваторыю (1978), аспірантуру Акадэміі Навук Беларусі (1989).
Працавала ў Інстытуце культуры, з 1993 года ў Белдзяржкансерваторыі (Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі) дацэнтам, прафесарам, у 2005—2017 — загадчыкам кафедры беларускай музыкі.
Навукова-даследчыцкая, педагагічная і творчая дзейнасць
Важнейшы навуковы ўклад В. Дадзіёмавай — рэканструкцыя асноўных этапаў станаўлення айчыннай музычнай культуры (да ХХ ст.), вяртанне ў кантэкст гісторыі Беларусі вялікага пласта музычнай спадчыны. Даследчыца выявіла ў айчынных і замежных сховішчах і вярнула на Беларусь сотні музычных помнікаў і іншых гісторыка-культурных матэрыялаў, якія дазволілі разгарнуць буйнамаштабныя навуковыя, метадычныя і творчыя праекты.
Аўтар 5 манаграфій, 10 вучэбных дапаможнікаў і хрэстаматый, 7 нотных выданняў, 4 вучэбных праграм, 5 брашур, 4 фонахрэстаматый і больш за 300 артыкулаў, якія былі выдадзены ў Беларусі, Расіі, Літве, Польшчы, Германіі, ЗША.
Як кіраўнік вядучай беларусазнаўчай кафедры БДАМ здзейсніла арганізацыйную працу па ўмацаванні гэтай структуры, насычэнні яе інавацыйнымі праектамі, распаўсюду яе вядомасці ў музычным свеце.
Стварыла ўласную навуковую школу, падрыхтавала 6 кандыдатаў навук і больш за 20 магістраў і дыпломнікаў.
Актыўна ўдзельнічае ў міжнародных навуковых форумах (Мінск, Санкт-Пецярбург, Смаленск, Валгаград, Вільня, Варшава, Франкфурт-на-Майне, Лондан і інш.), разнастайных, у тым ліку міжнародных, творчых праектах.
Аўтарка і вядучая больш за 50 тэлепраграм, соцень радыёперадач. Аўтар канцэпцыі і вядучая больш за 1000 гістарычных канцэртаў у старажытных цэнтрах Беларусі ў межах 170 асветніцкіх фестываляў у Беларусі і за мяжой.
Музычныя помнікі Беларусі, вернутыя даследчыцай з замежных сховішчаў, даследаваныя і апрацаваныя В. Дадзіёмавай, трывала ўвайшлі ў рэпертуар вядучых творчых калектываў Беларусі.
Працяглы час была членам і старшынёй Савета БДАМ па абароне дысертацый, членам Прэзідыума ВМА па адукацыі ў галіне культуры і мастацтва, членам экспертнай камісіі РІВШ і іншых структур, рэдакцыйных калегій часопісаў «Весці БДАМ», «Мастацтва», «ЛІМ», актыўна супрацоўнічае з НАН Беларусі, выдавецтвам Беларуская энцыклапедыя і іншымі выдавецтвамі, а таксама з міжнароднай арганізацыяй ЮНЕСКА.
Кандал (сын Геліяса)
Кандал (Κάνδαλος) — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі, сын Геліяса і Роды, меў шэсць братоў-геліядаў і адну сястру (паводле Гесіёда — дзве сёстры), жыў на востраве Родас. Разам з братамі Актыем, Трыяпам і Макарам з зайздрасці забіў свайго брата, бо апошні быў больш іх адораны ў астралогіі і іншых навуках. Пасля таго, як злачынства раскрылася, бег на востраў Кос.
Самаанцы
Самаа́нцы або само́анцы (самаан. Nu'u Samoa) — палінезійскі народ, карэннае насельніцтва астравоў Самоа. Акрамя Самоа (162 тыс. чал.) і Амерыканскага Самоа (61 тыс. чал.) жывуць таксама ў Новай Зеландыі (133 тыс. чал.), ЗША (115 тыс. чал.), Фіджы (1,2 тыс. чал.) і іншых краінах. Агульная колькасць (2012 г.) - 472 тыс. чал.
Старажытная гісторыя
Жыццё насельнікаў Самоа было здаўна звязана з Ціхім акіянам. Яны актыўна ўдзельнічалі ў засяленні іншых астравоў Акіяніі. Сваё паходжанне з Самоа вядуць многія палінезійскія народы, а таксама мікранезійцы - тунгару. У выніку міграцый склалася так званая самаічна-знешняя група палінезійскіх моў. Магчыма, што назва вострава Саваі стала асновай для легенд пра Гаваікі.
Самаанцы таксама займаліся менавым гандлем з Тонга і Фіджы, дзе былі добра вядомы самаанскія цыноўкі. Лічыцца, што мастацтва татуіроўкі прыйшло да самаанцаў ад фіджыйцаў. У самаанскім фальклоры часцяком узгадваюцца бітвы з танганцамі.
Згодна паданням, прыкладна ў XII - XVI стст. самаанцы знаходзіліся ў падпарадкаванні ў адносінах да вярхоўных танганскіх правадыроў Ту'і Тонга. Правадыры астравоў Мануа нават вялі свой род ад Ту'і Тонга. Аднак збор даніны і гідкія паводзіны танганцаў прывялі да паўстання самаанцаў. У бітве з заваёўнікамі вылучыліся маліетоа (літаральна "адважныя ваяры"). Танганцы пакінулі Самоа. Улада Ту'і Тонга пахіснулася, іх месца занялі Ту'і Хаа Така-лаўа. Аднак ваенныя дзеянні супраць танганцаў ўспыхвалі яшчэ неаднаразова. Цікава, што нават у нашы дні назіраецца пэўная напружанасць у адносінах паміж самаанцамі і танганцамі.
Сутыкненне з еўрапейскай цывілізацыяй
Астравы Самоа былі адкрыты ў 1722 г. галандскім мараплаўцам Якабам Рагевенам. У 1768 г. яны былі даследаваны французскай экспедыцыяй на чале Бугенвіля. Аднак да 1830-ых гг. сюды рэдка траплялі еўрапейскія гандляры і прадпрымальнікі.
У 1830 г. Маліетоа Ваіінупа, вярхоўны правадыр Уполу, абвясціў сябе валадаром усяго архіпелага і садзейнічаў распаўсюджанню сярод самаанцаў хрысціянства. На астравах з'явіліся камерцыйныя плантацыі какосавай пальмы і какава. У 1838 г. брытанцы дамагліся дазволу свабоднага наведвання самаанскіх партоў, перад усімі Апіі, дзе знаходзіўся двор валадара.
У 1886 - 1894 гг. паміж самаанскімі правадырамі ўспыхнула грамадзянская вайна, якая вялася прыхільнікамі дзвюх розных сем'яў, што разлічвалі кантраляваць сітуацыю на астравах. Германія аказала дапамогу адной з кааліцый, што ў сваю чаргу прывяло да яе супрацьстаяння з ЗША і Вялікабрытаніяй. 16 сакавіка 1889 г. каля Апіі амерыканская і германская эскадры стаялі на рэйдзе, гатовыя да бітвы. Аднак пачаўся жорсткі шторм, пад час якога ўсе караблі затанулі. Гэты інцыдэнт вымусіў каланіяльныя дзяржавы заключыць Берлінскае пагадненне аб захаванні парадку і міру. Іх намаганнямі адзіным самаанскім каралём стаў Маліетоа Лаўпепа (1841 - 1898 гг.).
Аднак мір працягваўся вельмі кароткі час. Пасля смерці Маліетоа Лаўпепы пачалася другая грамадзянская вайна. Супраць законнага прынца Маліетоа Танумафілі I (1879 – 1939) выступіў яго сваяк Таоа Матаафа (1832 - 1912 гг.), які атрымаў падтрымку Германіі. У 1899 г. паўстанцы ўзялі ў аблогу Апію, але Маліетоа Танумафілі I атрымаў падтрымку з боку брытанцаў і амерыканцаў. Верныя яму войскі разбілі прыхільнікаў Матаафы.
7 лістапада 1899 г. у Вашынгтоне было падпісана новае пагадненне паміж ЗША, Германіяй і Вялікабрытаніяй аб падзеле астравоў Самоа. Вялікабрытанія адмаўлялася ад сваіх прэтэнзій на Самоа на карысць Германіі ў абмен на саступкі ў іншых рэгіёнах Ціхага акіяна. Германія атрымоўвала ў каланіяльнае валоданне заходнюю частку архіпелага з найбуйнейшымі астравамі Саваі і Ўполу. ЗША дасталася ўсходняя частка з астравамі Татуіла і Маноа. Самаанцы не ўдзельнічалі ў падпісанні пагаднення і маглі нават не ведаць пра яго. Маліетоа Танумафілі I пераехаў з Самоа ў брытанскія калоніі для далейшай вучобы ва ўніверсітэце.
Амерыканскае Самоа
Амерыканскае Самоа доўгі час знаходзілася пад кантролем ВМС ЗША. У мясцовых школах выкладанне ішло толькі на англійскай мове.
У 1951 г. былі ўведзены элементы грамадзянскага кіравання. 1 ліпеня 1967 г. была прынята Канстытуцыя. Аднак Амерыканскае Самоа да нашых дзён знаходзіцца ў спісе ААН як тэрыторыя, якая не мае самакіравання. У пасляваенны час традыцыйная культура была значна разбурана. Назіраецца сталы працэс эміграцыі ў ЗША.
Заходняе Самоа
У 1900 - 1914 гг. заходняя частка астравоў Самоа знаходзілася пад кантролем германскай каланіяльнай адміністрацыі. Асноўная эканамічная дзейнасць нямецкіх прадпрымальнікаў была сканцэнтравана пераважна на Уполу. Немцы не заміналі распаўсюджванню адукацыі на самаанскай мове, захоўвалі традыцыйную сістэму самакіравання. Вярхоўным правадыром быў абвешчаны Таоа Матаафа. Аднак, калі ў 1908 г. на востраве Саваі ўзнік рух за незалежнасць Маў Пуле, яго арганізатары разам з сем'ямі былі высланы на Сайпан.
У пачатку I Сусветнай вайны (25 жніўня 1914 г.) Заходняе Самоа было захоплена новазеландскім экспедыцыйным корпусам. У 1919 г. Германія афіцыйна адраклася ад сваіх правоў на самаанскія тэрыторыі, і Ліга Нацый перадала мандат на кіраванне Новай Зеландыі. Пасля II Сусветнай вайны кіраванне было заменена апекай, што з'яўлялася толькі зменай шыльды. У міжваенны перыяд адрадзіўся рух Маў Пуле. 29 снежня 1929 г. новазеландцы расстралялі мірную дэманстрацыю, якую праводзілі ў Апіі яго прадстаўнікі.
1 студзеня 1962 г. Заходняе Самоа было абвешчана незалежнай дзяржавай. Такім чынам, самаанцы Заходняга Самоа сталі першай палінезійскай нацыяй, якая дасягнула незалежнасці. Аднак тут захавалася традыцыйная сістэма кіравання, калі перавагу ў палітычным і эканамічным жыцці захоўваюць правадыры. Першым прэм'ер-міністрам стаў вярхоўны правадыр Фіаме Матаафа Фаўміна Муліну'у II (1921 - 1975 гг.). Пасля яго смерці вярхоўным правадыром з'яўляўся Маліетоа Танумафілі II (1913 - 2007 гг.). Зараз гэты пост займае Тупуа Тамасесе Тупуола Туфуга Эфі (нар. 1938 г.). Сам па сабе пост вярхоўнага правадыра лічыцца ганаровым. Былі вядомы выпадкі, калі існавала адначасова 2 вярхоўных правадыра. Але вярхоўныя правадыры і іх сваякі кантралююць большую частку ўлады.
У 1976 г. Заходняя Самоа ўступіла ў ААН пад назвай Самоа. У 1997 г. адбылася афіцыйная змена назвы дзяржавы.
Матэрыяльная культура
Галоўнымі заняткамі самаанцаў здаўна з’яўляліся падсечнае земляробства і рыбалоўства. Зямлю апрацоўвалі ўручную з дапамогай завостраных калоў. Гэты занятак лічыўся мужчынскім. Галоўнай культурай да нашых дзён застаецца тара. Акрамя таго, кожная сям'я займаецца вырошчваннем іншых раслін — бананаў, хлебнага дрэва, какосаў, цукровага трыснягу, садавіны і гародніны. У XIX ст. для камерцыйнай вытворчасці былі завезены какава, цытрусавыя, тытунь і г. д. Большая частка ўраджаю выкарыстоўваецца для спажывання, меншая (каля 7 %) ідзе на продаж.
Самаанцы таксама трымаюць свінняў і курэй, але жывёлагадоўля мае дадатковы характар. У мінулым мяса елі толькі ў святочныя дні.
Лоў рыбы і чарапах таксама лічацца мужчынскай справай. У мінулым рыбу лавілі з дапамогай крукоў, білі дзідамі, стралялі з лукаў. У нашы дні часцей карыстаюцца сеткамі.
Да прыходу еўрапейцаў рамесная вытворчасць не вылучылася ў асобны занятак. Выключэнне складалі будаўнікі лодак, якіх шанавалі ў абшчынах. Важным заняткам самаанскіх жанчын было пляценне цыновак фала. Пляценне параўноўвалася з мастацтвам, паколькі фала ацэньваліся за складаныя ўзоры. Цыноўкі выкарыстоўваліся ў якасці пасагу, адзінкі абмену, яны складалі значную частку скарбаў ўладароў. Самаанскія фала былі прадметам гандлю з іншымі краінамі. Вопратку рабілі з тапы сіапа.
Кулінарыя
Ежу гатуюць на распаленых камянях уму. Асабліва папулярнай стравай з’яўляецца луаў — какосавы крэм з цыбуляй і соллю, запечаны ў лісцях тара. На сняданак ядуць гарачы суп з папаі і какосавай дробкі. Клубяні тара запякаюць з какосам і карамельнай падлівай. Рыбу смажаць або ядуць сырой. Ока, страва з сырой рыбы, уяўляе сабою рыбныя лусты, якія мачаюць у сумесь какосавага малака і цытрынавага соку. Ласункам лічыцца моцна прасоленая ялавічына.
Татуіроўка
Самаанцы традыцыйна выкарыстоўвалі ў якасці ўпрыгожанняў ракавіны, кветкі, касцяныя пласціны, але найбольш важным мастацтвам упрыгожвання лічылася татуіроўка. Само гэта слова паходзіць менавіта з самаанскай мовы (Tatau). Згодна аднаму паданню, першымі татуіроўшчыцамі былі дзве дзяўчыны з Фіджы. Згодна другому, гэта мастацтва было прынесена са свету духаў.
На Самоа татуіраванне было заняткам мужчын (хаця цела татуіравалі сабе і жанчыны), суправаджалася шматлікімі рытуаламі і каштавала вельмі дорага. Аплата працы татуіроўшчыка магла складаць 700 цыновак. Найбольш часты матыў малюнкаў на скуры — татэмныя жывёліны.
Татуіроўку наносілі вострымі драўлянымі грабянямі аўтапулу. Над адным чалавекам працавала да 7 татуіроўшчыкаў адначасова. Уся працэдура магла складаць 5 сеансаў, якія займалі 10 дзён. Адзін дзень праходзіла аперацыя. Другі дзень займаў адпачынак і лячэнне параненых кавалкаў скуры. Потым усё паўтаралася зноў. За татуіраваннем назіралі сваякі. Жанчыны пры гэтым спявалі спецыяльныя песні.
На першым этапе маляваліся лініі ўздоўж спіны і жывата. На другім — рыскі саемуту на жываце. Яны адлюстроўвалі сацыяльны статус чалавека. І толькі потым татуіроўшчыкі займаліся нагамі і сцёгнамі.
Музычнае і танцавальнае мастацтва
Самаанцы вядомыя сваім танцавальным мастацтвам сіва. Маргарэт Мід лічыла, што танец з’яўляўся адной з нешматлікіх магчымасцяў для простых самаанцаў вылучыцца ў традыцыйным грамадстве, рэалізаваць сваё асабістае Я. У вёсках часцяком праводзіліся вечарыны фіяфія, якія суправаджаліся танцамі і сумесным спажываннем ежы. У наш час фіяфія спецыяльна арганізуюцца буйнымі гатэлямі для турыстаў. Галоўныя традыцыйныя музычныя інструменты — барабаны. У наш час часцяком карыстаюцца гавайскай гітарай.
Мова
Самаанская мова належыць да палінезійскай групы моў. З 1834 г. распаўсюджана пісьмовасць на аснове лацінкі. Ужо ў канцы XIX ст. большасць самаанцаў умела чытаць і пісаць.
Самаанская мова шырока выкарыстоўваецца ў афіцыйных дакументах, сродках масавай інфармацыі. У Новай Зеландыі імігранты з Самоа штогод праводзяць тыдзень самаанскай мовы.
Рэлігія
У старажытнасці самаанцы спавядалі політэістычную рэлігію, заснаваную на веры ў шматлікіх багоў атуа і духаў аіту. Важнае месца займалі сямейныя культы продкаў. Святары не вылучыліся ў самастойны пласт насельніцтва.
У першай палове XIX ст. самаанцы прынялі хрысціянства. Большасць сучасных вернікаў з'яўляецца пратэстантамі.
Тафалары
Тафалары (саманазва тофа, тоха "чалавек") — карэнны народ Паўднёвай Сібіры. Кампактна насяляюць горна-таёжную тэрыторыю Ніжнеўдзінскага раёна Іркуцкай вобласці Расіі.
Паходжанне і гісторыя
Продкамі тафалараў з'яўляліся прадстаўнікі цюркскага племені тубо (дубо), якія ўзгадваліся кітайскімі пісьмовымі крыніцамі з V ст. н.э. Мова, матэрыяльная культура і назвы некаторых родаў тафалараў сведчаць таксама пра ўплыў на іх з боку самадыйскага і енісейскага насельніцтва. Аднымі з папярэднікаў тубо на поўначы Саянаў з'яўляліся самаеды-карагасы. Назву карагасаў доўгі час ужывалі ў дачыненні да ўсіх тафалараў.
У адрозненні ад суродзічаў тувінцаў-тоджа, тафалары рана патрапілі пад уплыў рускіх. У 1648 г. рускія казакі пабудавалі на іх тэрыторыі Удынскі астрог. Тафалары былі абкладзены ясаком, які выплочвалі згодна завышанай намінальнай, а не рэчаіснай колькасці паляўнічых.
У XIX ст. царская адміністрацыя стварыла 5 тафаларскіх улусаў, якія фактычна мелі права самакіравання. У 1931 - 1950 гг. існаваў Тафаларскі нацыянальны раён. Пасля калектывізацыі большасць насельніцтва пачала весці аселы лад жыцця.
Сёння, агульная колькасць тафалараў у Расіі — 837 чал. (2010 г.).
Традыцыйная культура
Асноўным гаспадарчым заняткам доўгі час з'яўлялася паляванне на капытных і футравых звяроў. Палявалі як у адзіночку, так і гуртам, з дапамогай сабак. Былі распаўсюджаны аблавы і ямныя пасткі. Доўгі час паляванне лічылася мужчынскай справай, але ў XX ст. да яго актыўна далучыліся некаторыя жанчыны. Аленяў трымалі пераважна для транспартыроўкі, але таксама пілі іх малако, рабілі з яго У XIX ст. у заможных тафалараў з'явіліся коні. Істотную ролю адыгрывала збіральніцтва дзікіх ядомых і лекавых траў і карэнняў. Восенню назапашвалі кедравыя арэхі. Распаўсюджаныя рамёствы - кавальская і гарбарная справы, апрацоўка драўніны, бяросты, рогу аленя і г. д.
Да сяр. ХХ ст. тафалары вялі паўкачавы вобраз жыцця. Асноўным жытлам быў канічны чум з тычак. Улетку яго накрывалі бяростай, узімку - ласінымі і аленевымі скурамі. Левы бок чума лічыўся мужчынскім, а правы - жаночым. Пасля пераходу да аселасці пачалі будаваць зрубныя хаты.
Мужчыны і жанчыны насілі вопратку амаль аднолькавага крою. Узімку хадзілі ў футрах мехам унутр. Адзявалі яе на голае цела. Улетку - халат з аленевай скуры. Шылі кашулі з рускіх і кітайскіх тканін. Для майстравання вопраткі і ботаў куплялі ў буратаў і тувінцаў аўчыны. Жанчыны багата ўпрыгожваліся пярсцёнкамі, бранзалетамі, футрам вавёркі і собаля.
Split Before, Together Now
«Split Before, Together Now» («Паасобку раней, зараз разам») — сумесны альбом беларускіх рок-гуртоў «Hair Peace Salon» і «Jitters», выдадзены па ініцыятыве лэйбла «West Records» 25 кастрычніка 2007 года. Дыск складаецца з двух самотнікаў: «Gipsy» («Hair Peace Salon») і «Pick Me Up» («Jitters»). Канцэптуальны спліт азнаменаваў распад «Jitters» і пераход яе франтмена Канстанціна Кармана ў шэрагі стылістычна блізкага «Hair Peace Salon», што знайшло сваё адлюстраванне ў назве і афармленні CD. Жывая прэзентацыя зборніка прайшла 18 лістапада 2007 года ў Мінску, а ў падтрымку альбома на вядучы сінгл «Hover» быў зняты кліп. Музычная актыўнасць вакол кружэлкі прынесла «Hair Peace Salon» намінацыю ў катэгорыі «Прарыў года» на цырымоніі «Рок-каранацыя-2007», а сам рэліз трапіў у паўсотню лепшых па продажах альбомаў на мясцовым рынку за год. Беларускамоўны кавер на песню са спліту «Gipsy» пасля быў адабраны для кампіляцыі «Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New».
Тафалары
Традыцыйная культура
Кожная малая сям'я ёг ишти валодала аленямі, прыладамі працы, хатнімі рэчамі, жытлам, аднак яны аб'ядноўваліся па бацькоўскаму прынцыпу ў роды, якія распараджаліся паляўнічымі і качавымі ўгодзямі. Роды, у сваю чаргу, уваходзілі ў буйную родава-тэрытарыяльную групу (усяго іх налічвалася восем, яны мелі судовыя і некаторыя кіруючыя функцыі).
Split Before, Together Now
Гісторыя
Пад канец вясны 2006 года два гурты «Hair Peace Salon» і «Jitters» вырашылі аб’яднацца на адной кружэлцы. Увосень 2006 года «Jitters» прадставілі самотнік «Pick Me Up», у той час як «Hair Peace Salon» рыхтаваў максі-сінгл на 5 песень, але, так як паўнавартаснага альбома з такой колькасці трэкаў не атрымаецца, сяброўскія гурты рашылі зрабіць спліт. Па словах Артура Лучкова, бубнача «Hair Peace Salon», у яго ўжо было назапашана матэрыяла, якога б хапіла на сольны альбом, але калектыў яшчэ «не паспеў для альбома». Ужо напачатку вясны 2007 года ў размове з «БелГазетай» антрэпрэнёр Ян Бусел усклаў «вялікія надзеі» на будучы самотнік «Hair Peace Salon».
Леў Генрыкавіч Шнірэльман
Леў Генрыкавіч Шнірэльман (2(15) студзеня 1905, Гомель — 24 верасня 1938, Масква) — савецкі матэматык, доктар навук (1929), член-карэспандэнт АН СССР (1.2.1933).
Split Before, Together Now
Гісторыя
Пасля спроб «Hair Peace Salon» некалькі кварталаў пайграць разам з сесійнымі клавішнікамі, у тым ліку на сцэне падчас фестывалю «Акустыка вясны» ў сакавіку 2007 года, у сувязі з паўгадовай замежнай камандзіроўкай Канстанціна Кармана пад канец 2007 года колькасць афіцыйных удзельнікаў гурта павялічылася. Канстанцін прыпыніў існаванне свайго гурта «Jitters» і быў запрошаны граць у «Hair Peace Salon» на пастаяннай аснове. Экс-лідар «Jitters» быў вельмі задаволены тым, што цяпер грае сумесную музыку. Прыкметна, што ён з бас-гітарыста і вакаліста стаў клавішнікам і вакалістам «Hair Peace Salon», таму што ў гурце ўжо быў свой бас-гітарыст, а ў знаёмага хлопцам па сумесных выступленнях артыста падчас камандзіроўкі ў Шатландыю як раз быў куплены сінтэзатар «», што і стала матэрыяльнай падставай адказаць станоўча на прапанову калег змяніць профіль.
Тафалары
Мова
Тафаларская мова адносіцца да цюркскай моўнай групы, блізкая да мовы тувінцаў. Мае 2 гаворкі. У выніку русіфікацыі ў XX ст. амаль была згублена, аднак з 1980-ых гг. адзначаецца цікавасць тафалараў да яе адраджэння. Тафаларская пісьмовасць на аснове кірыліцы была распрацавана ў 1970-ых гг., аднак першы падручнік "Тоъфа букварь" быў выдадзены толькі ў 1989 г.
Леў Генрыкавіч Шнірэльман
Біяграфія
Нарадзіўся 2 (15) студзеня 1905 года ў Гомелі. Бацька быў настаўнікам рускай мовы.
Split Before, Together Now
Гісторыя
Гурт «Jitters» у свой час запісаў і звёў свае песні на гуказапісвальнай студыі ў Баранавічах на працягу ўсяго 2 месяцаў, а «Hair Peace Salon» вырашыў запісвацца сам, каб паэксперыментаваць, пашукаць сваё гучанне, таму ўвесь працэс запісу заняў значна больш. Канцэртны бум «Hair Peace Salon» 2007 года дазволіў адпрацаваць выкананне новых песень, якія ўвойдуць на самотнік «Gipsy», а потым і на спліт. Тая міні-кружэлка выйшла 28 кастрычніка 2007 года і распаўсюджвалася праз кантакты з музыкамі.
Леў Генрыкавіч Шнірэльман
Біяграфія
Самастойна, у 12 гадоў, прайшоў курс элементарнай матэматыкі, на працягу некалькі месяцаў наведваў фізіка-матэматычныя курсы для тых, хто скончыў сярэднюю школу. У 16 гадоў, звярнуўшы на сябе ўвагу выкладчыкаў курсаў, атрымаў магчымасць працягваць адукацыю ў Маскве. Скончыў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт (1925), аспірантуру Інстытута матэматыкі і механікі Першага МДУ.
Split Before, Together Now
Гісторыя
За гэты час «Jitters» паспеў прэзентаваць сваю кружэлку, даць справаздачу перад слухачамі і разбегчыся па ўсім свеце, але ідэя спліта не знікла і трансфармавалася ў канцэптуальны CD. «Дыск уяўляе сабой невялікую гісторыю двух дружалюбных калектываў, якія раней былі самі па сабе, затым аб’ядналіся», — узгадваў пра сяброўства абодвух гуртоў для «Xlam.by» Канстанцін Карман.
Тафалары
Рэлігія
Большасць вернікаў - праваслаўныя. Аднак доўгі час заховаўся шаманізм. Шаманамі маглі стаць мужчыны і жанчыны. У асноўным шаманская практыка датычылася лячэння хвароб.
Split Before, Together Now
Гісторыя
25 кастрычніка 2007 года для прасоўвання новага супрацоўніцтва на лэйбле «West Records» быў выдадзены сумесны альбом-складанка пад назвай «Split Before, Together Now». Алег Вяль, лідар «Hair Peace Salon», распавёў Алене Скарабагатавай з Тузін Гітоў, што асноўнай думкай яго песень з’яўляецца духоўны пошук чалавека, а на тое ж пытанне, пра што іх частка дыска, франтмен «Jitters» Канстанцін Карман агучыў, што яго трэкі ўвасабляюць незадаволенасць тым, што маеш зараз .
Леў Генрыкавіч Шнірэльман
Біяграфія
З 1934 года працаваў у Матэматычным інстытуце АН СССР імя Сцяклова. У той жа час ён шмат працаваў з моладзю, чытаў лекцыі, прымаў удзел у арганізацыі першай матэматычнай алімпіяды сярод школьнікаў, быў адным з заснавальнікаў матэматычнага гуртка для школьнікаў пры МДУ.
24 верасня 1938 года скончыў жыццё самагубствам у Маскве (магчыма, з-за тагачасных рэпрэсій). Пахаваны ў Маскве на Увядзенскіх могілках.
Split Before, Together Now
Гісторыя
Складанка была прэзентавана 18 лістапада 2007 года ў мінскім клубе «Гудвін» пры падтрымцы гуртоў «Open Space», «The Blackmail» і іншых артыстаў, і, як падкрэсліла Алена «Aresha» Сабалеўская з музычнага партала LiveSound.by, гэта быў прыгожы канцэрт, без лішніх людзей і музыкі «не ў тэму».
Леў Генрыкавіч Шнірэльман
У навуцы
У 1929—1930 гадах былі апублікаваны тэарэмы, якія прынеслі Шнірэльману сусветную вядомасць і сталі сапраўднай сенсацыяй у матэматыцы.
Split Before, Together Now
Прыём крытыкаў
''«Нягледзячы на багацце каманд, якія граюць у стылі брыт-рок, гэты музычны напрамак у нашай краіне доўгі час заставаўся ў цяні. І вось здарыўся прарыў», —'' сустракаў выхад складанкі музычны партал LiveSound.by. Сяргей Будкін, музычны крытык Будзьма Беларусамі!, з вышыні агляда альбома «Hair Peace Salon» «Gentleman» выказваў сум, што «выдатныя творы» «Hover», «Gipsy» не знайшлі свае месца на той кружэлцы.
Леў Генрыкавіч Шнірэльман
У навуцы
У 1931 годзе Шнірэльман баў камандзіраваны на некалькі месяцаў за мяжу. Некаторы час працаваў у Гётынгене, які быў «Меккай матэматыкі» таго часу. Акрамя фенаменальных вынікаў працы Шнірэльман адрозніўся тым, што «walked barefoot through the streets of Gottingen» — гуляў босым па вуліцах Гётынгена. Адно з прэстыжных германскіх выдавецтваў прапанавала Шнірэльману выдаць манаграфію, але пасля прыходу да ўлады фашыстаў гэтым планам здейсніцца стала немагчыма.
Split Before, Together Now
Прыём крытыкаў
«Беларусы адчайна дзяруць гітары і горла: атрымліваецца брыт-рок з галавакружнымі перапляценнямі гармоній а-ля „The Mars Volta“, тэхнічнымі гітарнымі арпеджыа а-ля „“ і неўратычна-пачуццёвымі інтанацыямі а-ля „“», — пісала пра частку дыска «Hair Peace Salon» журналіст Таццяна Заміроўская са штотыднёвіка «БелГазета», разгортваючы думку, што мелодыі гурта неверагодным чынам нагадваюць альбом «Radiohead» 2007 года «In Rainbows», які выйшаў пасля таго, як матэрыял дадзенага дыска быў запісаны. Алена Сабалеўская з «Музыкальнай газеты» падзяліла думку пра музычны лад калегі, у сваёй рэцэнзіі адбіў надрыўны вакал, дэпрэсіўна светлыя мелодыі і разумныя мінорныя эмоцыі.
Леў Генрыкавіч Шнірэльман
Ацэнкі
Адзін з выдатнейшых матэматыкаў 1930-х гадоў. Існуе легенда, што калі Шнірэльман у 16 гадоў прыехаў у Маскву паступаць ва ўніверсітэт, у яго сшытку ўжо была запісана тэарэма, якая пазней прынесла яму сусветную вядомасць.
Split Before, Together Now
Прыём крытыкаў
Музыку «Jitters» у рэцэнзіі альбома «Split Before, Together Now» Таццяна Заміроўская з «БелГазеты» апісала словамі: «назойлівая, аўтэнтычная і па-блюзаваму шалапутная — у ёй прысутнічае неўтаймаваная танцавальнасць, як у „“ і „“, і начыста адсутнічаюць пафасныя рэфлексіі». Гарэзнасць і танцавальнасць гітарнага рока «Jitters» ацаніла і Алена Сабалеўская з «Музыкальнай газеты», на старонках якой яна параўнала музыку абодвух гуртоў з творчасцю «», «Radiohead», «“», «» ды «Coldplay».
Жалезнагорск-Ілімскі
Жалезнагорск-Ілімскі (Железногорск-Илимский) — горад (з 1965 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ніжнеілімскага раёна Іркуцкай вобласці. Насельніцтва 27,8 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1948 годзе.
Леў Генрыкавіч Шнірэльман
Ацэнкі
Асоба выдатных і шматгранных здольнасцяў, апроч заняткаў матэматыкай, маляваў і пісаў вершы.
Жалезнагорск-Ілімскі
Горад размешчаны за 16 км ад ракі Ілім (прыток Ангары), за 1222 км ад Іркуцка.
Split Before, Together Now
Узнагароды і намінацыі. Камерцыйны поспех
Першая песня складанкі «Hover» стала пераможным гімнам «Hair Peace Salon», які дазволіў як паспяхова прайсці адборачныя этапы, так і ўзяць першы прыз (запіс на прафесійнай музычнай студыі) конкурсу «ИдиНаРок» у 2007 годзе. З праграмай, з большага складзенай з песень са спліту, музыкі небеспаспяхова ўдзельнічалі і ў іншых музычных конкурсах, такіх як «Музычны плэй-оф» (паўфіналісты), «Рок-спарынг» (уладальнікі прызу на запіс на студыі) , «Залатая акустыка» (пераможцы). «Нам вельмі прыемна, што слухачы абралі менавіта нас пераможцамі гэтага конкурсу, — успамінаў перыпетыі спаборніцтва для Тузін Гітоў лідар «Hair Peace Salon» Алег Вяль і разгортваў думку далей: — ''„Акустыка“ мела поспех у гледачоў. Але мы не цешымся на гэты конт. Перамагаць, вядома, прыемна, але асабіста я гатовы да ўсяго»''.
Дзякуючы плыце і канцэртна-спаборніцкай дзейнасці на базе песень з яе гурт «Hair Peace Salon» атрымаў намінацыю ў катэгорыі «Прарыў году» на цырымоніі «Рок-каранацыя-2007» у лютым 2008 года. Па ацэнцы Хартыі'97, дыск трапіў у топ-50 кружэлак па продажы за свой год. У цэлым аўдыёматэрыял увайшоў у ратацыю радыёстанцый, узмацніў прысутнасць рокераў у інфармацыйнай прасторы. Сяргей Ясючэня, дырэктар «West Records», аргументуючы пашырэнне каталога кампаніі выпушчаным дыскам у канцы 2007 года, адзначыў, што яго лэйбл стараецца «адсочваць музычныя тэндэнцыі».
Удзельнікі
Jitters:
Запрошаныя музыкі:
Вытворчасць:
Кліпы
Восенню 2007 года, падчас здымак перадачы «Музыкальный плей-офф», да ўдзельнікаў «Hair Peace Salon» ад уражанага выступам гурта рэжысёра Анатоля Вечара паступіла прапанова творчага супрацоўніцтва. Ужо ў пачатку 2008 года франтмен гурта Алег Вяль паведаміў Тузін Гітоў пра планы зняць кліп: ''«Цяпер мы ўпэўніліся, што нам тое неабходна. У лютым пачнем працу і возьмем для відэаўвасаблення абавязкова нешта з новага»''. Афіцыйнае відэа да аднайменнага вядучага сінгла «Hover», у якім быў прадстаўлены новы выгляд гурта цяпер разам з Канстанцінам Карманам, было знята ў лютым 2008 года, і гатовы ролік неўзабаве быў паказаны па тэлебачанню ў праграме канала ЛАД «Pro движение+». X у аглядзе кліпа, які нагадаў фільм «», для «LiveSound.by» адзначыў цікавую рэжысёрска-аператарскую працу, разам з тым указаў і на недахопы ў акцёрскай гульні.
Кавер-версіі
Для складанкі Будзьма беларусамі! і Еўрапейскага радыё для Беларусі «Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New» гурт «Hair Peace Salon» у 2009 годзе пераспяваў трэк «Gipsy», які прысвячаўся, на беларускай мове як «Цянькі». Алег Вяль, лідар «Hair Peace Salon», у свой час распавядаў Алене Скарабагатавай з Тузін Гітоў, што англійскае слова «Gipsy» перакладаецца як «цыганы» і песня ў духоўным сэнсе таксама апісвае стан бадзяння па жыцці .
У выніку эксперт Тузін Гітоў Ігар Назаранка адзначаў, што яму больш пасуе слухаць песню па-беларуску. Яму ж тураваў Сяргей Будкін, штатны эксперт Experty.by, які ў 2012 годзе з цеплынёй успомніў пра «досыць удалыя экспэрымэнты музыкаў з беларускай мовай» на прыкладзе гэтай жа песні. «Віталь зрабіў вельмі ўдалую інтэрпрэтацыю арыгінальнага тэксту, — казаў Канстанцін Карман, вакаліст-клавішнік у спеве і дадаваў: — З’явілася адчуванне таго, што „зразумелы“ тэкст больш дасканала перадае сапраўдную атмасферу песні». Іншаму эксперту Тузін Гітоў Севярыну Квяткоўскаму «Цянькі» нагадалі творы польскага рок-гурта «» і Пола Мак-Картні, апрацаваныя ў сучаснай брыт-поп стылістыцы.
Спеў «Цянькі» трапіў у гіт-парад Тузін Гітоў, але спыніўся ў перадфінальнай частцы мегатура-2010.
Дарэмскае Евангелле
Дарэмскае Евангелле — вельмі няпоўнае  Евангелле VII стагоддзя, цяпер захоўваецца ў Кафедральнай бібліятэцы Дарэмскага сабора (MS A.II.17). Адно фоліа гэтага рукапіса цяпер у  (Pepysian MS 2981). Толькі два цалкам аформленыя фоліа захаваліся: Распяцце (самае старажытнае ў англійскім мастацтве) і Інцыпіт Евангелля ад Іаана, але абодва яны знаходзяцца ў дрэнным стане. Верагодна, першапачаткова Евангелле ўтрымлівала  і дывановыя старонкі, як і ў іншых падобных астраўных Евангеллях. Манускрыпт быў створаны ў  і патрапіў у Дарэм, калі манахі Ліндзісфарна рушылі ў туды з-за набегаў вікінгаў. Дарэмскае Евангелле было напісана тым жа пісцом, які напісаў.
У Дарэмскай кафедральнай бібліятэцы захоўваецца яшчэ, які часам называюць «Дарэмскім Евангеллем», але часцей сустракаецца назва «Дарэмскім Фрагментам Евангелля».
Дэвід Мейлер
Дэвід Джон Мейлер (David John Meyler; нар., , Ірландыя) — былы ірландскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Ірландыі (2012—2018). Вырас у Корку, і як і яго бацька (прафесійны ігрок у гэльскі футбол), у дзяцінстве гуляў у гэльскі футбол і звычайны футбол, які ў выніку і выбраў.
Асобная дывізія аператыўнага прызначэння
'''Асобная ордэнаў Жукава, Леніна і Кастрычніцкай Рэвалюцыі, Чырванасцяжная дывізія аператыўнага прызначэння імя Ф.Э. Дзяржынскага' (АДАП, Дывізія імя Дзяржынскага'') — тактычнае злучэнне Войск нацыянальнай гвардыі Расіі, у задачы якой уваходзіць ахова грамадскага парадку ў Маскве і Маскоўскай вобласці, барацьба з тэрарызмам і экстрэмізмам, у ваенны час - ахова важных дзяржаўных аб'ектаў.
Гісторыя
Гісторыя дывізіі пачалася 17 чэрвеня 1924 года, калі Атрад асобага прызначэння ДПУ быў перафармаваны ў Дывізію асобага прызначэння. Арганізацыяй злучэння і ўмацаваннем кадраў асабіста займаўся Фелікс Дзяржынскі. Пасля яго смерці па хадайніцтве асабовага складу дывізіі загадам АДПУ злучэнню было прысвоена яго імя.
17 лістапада 1926 года ў склад злучэння ўвайшлі тульскі, варонежскі, вяцкі, ніжагародскі і яраслаўскі дывізіёны войскаў АДПУ, у сувязі, з чым яно атрымала найменне ''Асобная дывізія асаблівага прызначэння (АДАП) імя Ф.Э. Дзяржынскага пры калегіі АДПУ''.
У час Вялікай Айчыннай вайны дывізія ўдзельнічала ў бітве за Маскву, а таксама ў ліпені 1944 года суправаджала палонных немцаў у ходзе іх маршу па Маскве. Пасля Вялікай Айчыннай вайны АДАП браў удзел у ліквідацыі падполля нацыяналістычных банд на тэрыторыі заходніх раёнаў Украіны, Беларусі і Прыбалтыкі.