cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2-гі Беларускі фронт
Першае фарміраванне
15 сакавіка фронт перайшоў у наступ, наносячы галоўны ўдар у стык нямецкім групам армій «Цэнтр» і «Поўдзень». 70-я і 47-я арміі наступалі на Ковельскім кірунку, 61-я армія наступала на поўнач з мэтай заняць паўднёвы бераг Прыпяці. Войскам фронту спачатку атрымалася блакаваць Ковель, аднак пасля зацятых баёў яны былі адціснутыя немцамі. З-за недахопу сіл савецкае камандаванне вымушана было спыніць наступ фронту. У ходзе Палескай аперацыі фронт не змог выканаць пастаўленых задач, аднак скаваў буйныя нямецкія сілы і стварыў спрыяльныя ўмовы для далейшага наступлення ў Беларусі. 5 красавіка 1944 на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 2 красавіка 1944 г фронт быў расфарміраваны, яго войскі перададзеныя ў склад 1-га Беларускага фронту.
Другое фарміраванне
Другое фарміраванне фронту было створана 24 красавіка 1944 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 19 красавіка 1944 года у сувязі з буйным наступам ў Беларусі. У фронт былі выдзелены з Заходняга фронту 33-я армія, 49-я армія, 50-я армія і 4-я паветраная армія.
Наступ у Беларусі
У маі 1944 фронт вёў баі мясцовага значэння ў Беларусі. 23 чэрвеня, у сувязі распачатым буйным надыходам, войскі фронту перайшлі ў наступ на магілёўскім кірунку. Фронт прарваў моцную абарону немцаў па рэках Проня, Бася і Днепр і Чэрвень 28 вызваліў Магілёў. У ліпені 1944 2-гі Беларускі фронт цесна узаемадзейнічаючы з іншымі франтамі ўдзельнічаў у вызваленні Мінска і Беластока. У жніўні-лістападзе фронт вёў баі ў Заходняй Беларусі, ва ўсходняй Польшчы.
Бітва за Берлін
10 чэрвеня 1945 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 29 мая 1945 фронт ператвораны ў Паўночную групу войскаў.
Бэрэзнэгуватэ
Бэрэзнэгуватэ (Березнегувате) — пасёлак гарадскога тыпу ў Бэрэзнэгувацкім раёне Мікалаеўскай вобласці Украіны. Аднайменная чыгуначная станцыя размешчана за 12 км ад пасёлка.
Найробі
Найробі  — сталіца Кеніі, а таксама адміністрацыйны цэнтр вобласці Найробі. Адзін з найбуйнейшых гарадоў Афрыкі. Назва «Найробі» паходзіць з масайскага Enkare Nyirobi, што перакладаецца як «месца прахалодных водаў». Тым не менш, горад вядомы як «зялёны горад пад сонцам», вакол гораду месцяцца шматлікія прыгарады. Жыхароў Найробі называюць найрабійцамі.
Найробі з'яўляецца самым густанаселеным горадам ва Усходняй Афрыцы, колькасць насельніцтва складае каля 3 млн чалавек. Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у адміністрацыйным раёне Найробі жыло 3 138 295 чалавек на тэрыторыі ў 696 км². Найробі ў цяперашні час з'яўляецца 12-м па велічыні горадам у Афрыцы, калі ўлічваць насельніцтва яго прыгарадаў. Найробі адзін з самых вядомых палітычных і фінансавых цэнтраў Афрыкі. Горад з'яўляецца домам для тысяч кенійскіх прадпрыемстваў і звыш за 100 буйных міжнародных кампаній і арганізацый, у тым ліку тут знаходзіцца офіс ААН па навакольным асяроддзі (ЮНЭП) і галоўная каардынуючая штаб-кватэра ААН па Афрыцы і Блізкім Усходзе. Развітыя харчовая, тэкстыльная, гарбарна-абутковая, хімічная, папяровая, шкляная, металургічная, металаапрацоўчая, цэментавая і шынная прамысловасць. Найрабійская Фондавая біржа (NSE) з'яўляецца адной з найстарэйшых і найбуйнейшых у Афрыцы.
Гісторыя
Раней на месцы сучаснага горада размяшчаліся незаселеныя балоты. У 1899 годзе тут была пабудавана станцыя забеспячэння ўгандскай чыгункі, якая неўзабаве стала яе штаб-кватэрай. Назву горад атрымаў, дзякуючы назве вадаёма. У 1900 годзе горад быў цалкам перабудаваны пасля ўспышкі бубонай чумы, з-за якой стары горад прыйшлося цалкам спаліць.
Падставай для выбару месца будаўніцтва станцыі Найробі стала яе размяшчэнне пасярэдзіне паміж гарадамі Мамбаса і Кампала. Акрамя таго, тут была багатая сетка рэк, якая дапамагала забяспечваць паселішча вадой, а вышыня над узроўнем мора рабіла гэту мясцовасць досыць прахалоднай для камфортнага пражывання. Больш за тое, на вышыні 1661 м над узроўнем мора тэмпература паветра занадта нізкая за тую, якая неабходна дзеля выжывання малярыйных камароў.
У 1905 годзе Найробі стаў сталіцай Брытанскага пратэктарату, замяніўшы Мамбасу. Горад стаў расці за кошт адміністрацыі і турыстаў, якія прыязджалі ў Кенію на паляванне. Брытанцы выкарыстоўвалі Найробі як зыходны пункт для даследавання рэгіёна. Усё гэта падштурхнула каланіяльны ўрад да таго, каб пабудаваць у горадзе некалькі ўражвальных атэляў, большасць з пастаяльцаў якіх былі паляўнічыя. Пад кіраваннем Брытаніі Найробі працягваў расці, мноства брытанцаў сялілася ў прыгарадзе. У 1919 годзе горад стаў муніцыпалітэтам.
Працягваючыся рост тэрыторыі горада, аднак, выклікаў гнеў народаў масаі і кікую, якія раней валодалі гэтымі землямі. Па заканчэнні Другой сусветнай вайны гэтыя спрэчкі перараслі ў паўстанне мау-мау. За ўдзел у паўстанні быў арыштаваны і заключаны ў турму Джома Кеніята, будучы прэзідэнт Кеніі, хоць не было ніякіх сведчанняў, якія злучалі бы яго з паўстаннем. У выніку ў 1963 годзе Кенія атрымала незалежнасць ад Брытаніі, а Найробі стаў сталіцай новай рэспублікі. Пасля атрымання незалежнасці Найробі стаў хутка расці, што вылілася ў празмерную нагрузку на гарадскую інфраструктуру. У горадзе часцяком здараюцца адключэнні электрычнасці і вады, аднак у апошнія гады больш рацыянальнае гарадское планаванне дапамагло часткова справіцца з гэтымі праблемамі. У 1998 годзе ў Найробі пасольства ЗША падвергнулася нападу тэрарыстаў Аль-Каіды, у выніку якой загінула звыш за 200 чалавек. На гэтым месцы быў узведзены мемарыял.
Геаграфія
Найробі размешчаны паміж гарадамі Кампала і Мамбаса. Паколькі горад размешчаны непадалёк ад усходняга края рыфтавай даліны, перыядычна здараюцца невялікія землетрасенні і падземныя штуршкі. Пагоркі Нгонг, размешчаныя на захадзе ад горада, з'яўляюцца самай высокай кропкай паблізу Найробі. На поўначы ад горада ўзвышаецца гара Кенія, а на паўднёвым усходзе — Кіліманджара. Абедзве гары ў ясны дзень можна ўбачыць з Найробі. Рака Найробі і яе прытокі перасякаюць вобласць Найробі. На поўначы горада размешчаны лес Карура, за захаванне якога змагалася нобелеўскі лаўрэат міру Вангары Маатаі, калі прасоўваліся планы на забудаванне гэтай мясцовасці дамамі і іншай інфраструктурай.
Заходні прыгарад Найробі цягнецца ад Нацыянальнага шпіталя Кеньята на поўдні да штаб-кватэры ААН і Джыгіры на поўначы, займаючы адлегласць каля 20 кіламетраў. Цэнтрам горада лічыцца плошча Прысаднік Сіці, размешчаны ў Цэнтральным бізнесовым раёне. Плошча акружаная будынкамі парламента Кеніі, кафедральным саборам Святога Сямейства, будынкам гарадской рады, гарадскім судом і канферэнц-цэнтрам Кеньята.
Клімат
Дзякуючы вышыні ў 1795 метраў над узроўнем мора, у Найробі пераважае ўмераны клімат, практычна адсутнічае спякота звыш 30 градусаў і ў той жа час надвор'е амаль раўнамернае на працягу ўсяго года. Самы халодны месяц — ліпень, самы цёплы — люты. Маецца два вільготных сезону, якія выразна выяўлены ў сакавіку—маі і сухі ў ліпені—жніўні. Самая нізкая зарэгістраваная тэмпература склала 5 °C. Тут бываюць даволі прахалодныя вечары, асабліва ў чэрвені і ліпені, калі тэмпература можа апускацца да 10 °C. Самым сонечным і цёплым часам года з'яўляецца перыяд са снежня па сакавік. Для гэтага перыяду сярэдняя тэмпература максімальная і складае 24 °C.
Ёсць два сезону дажджоў, але дажджы звычайна ўмераныя. Самы хмарны час года надыходзіць адразу пасля першага сезона дажджоў, і да верасня тут стаіць даволі вільготнае надвор'е. Паколькі Найробі размешчаны даволі блізка да экватара, адрозненні паміж сезонамі і часам усходу і заходу вельмі малыя.
Эканоміка
У Найробі размяшчаецца Найрабійская фондавая біржа (NSE), якая займае 4-е месца ў Афрыцы паводле аб'ёмаў таргоў і 5-е паводле адносін капіталізацыі рынку да ВУП. NSE была створана як замежнае прадстаўніцтва Лонданскай фондавай біржы ў 1953 годзе. Таксама ў Найробі размешчаны рэгіянальныя прадстаўніцтвы некаторых міжнародных кампаній і арганізацый. Так на працягу 2007 года General Electric, Young & Rubicam, Google, Coca-Cola, Zain і Cisco Systems перанеслі свае афрыканскія штаб-кватэры ў Найробі. Акрамя таго, штаб-кватэры многіх буйных афрыканскіх кампаній размешчаны ў Найробі.
У горадзе вырабляюцца розныя тавары, такія як адзенне, тэкстыль, будаўнічыя матэрыялы, харчовыя прадукты і напоі, цыгарэты. Тут размешчаны заводы некаторых міжнародных кампаній, як Goodyear, General Motors, Toyota Motors, Coca-Cola.
Турызм
Хоць турыстычная галіна ў Найробі не вельмі моцна развіта, у ім ёсць славутасці, папулярныя ў гасцей горада. У першую чаргу, гэта Нацыянальны Парк Найробі. Яго ўнікальнасць заключаецца ў яго непасрэднай блізкасці да мегаполісу такога памеру. У Нацыянальным Парку Найробі знаходзяць прыстанак больш за 400 відаў жывёл і птушак, уключаючы львоў і жырафаў. Пешыя прагулкі-сафары ў парку карыстаюцца вялікай папулярнасцю ў турыстаў.
Найробі часам называюць сусветнай сталіцай сафары. Многія гасцініцы горада спецыяльна арыентаваны на аматараў менавіта гэтай забавы. У горадзе даволі шмат пяцізоркавых гатэляў: Найробі Серэна, лайка Рэйгенсі (раней Гранд-Рэйгенсі), Уіндар (Карэн), Холідэй Ін, Іст-Афрыкан Сафары Клуб (Ліліян Тауэрс), Стэнлі Хацеў, Сафары Парк энд Казіно, Інтэркантыненталь, Панара Хацеў, Хілтан і Нарфолк Хацеў.
Акрамя таго, у Найробі размешчаны самы вялікі каток у Афрыцы — Солар Айс Рынке. Каток быў адкрыты ў 2005 годзе, мае плошчу каля 1400 м² і месціць да 200 наведвальнікаў. Найбуйнейшымі рознічнымі гандлёвымі сеткамі горада з'яўляюцца Nakumatt, Uchumi і Tuskys.
Аэрапорты
Большая частка авіяцыйных перавозак у Найробі адбываецца праз міжнародны аэрапорт Джома Кеніята, найбуйнейшы і самы загружаны аэрапорт ва ўсходняй і цэнтральнай Афрыцы. У 2008 годзе праз яго прайшло больш за 4,9 млн пасажыраў. Ён з'яўляецца асноўным перасаджвальным вузлом для пасажыраў, якія ляцяць у невялікія гарады ўсходняй і цэнтральнай Афрыкі. Аэрапорт Джома Кеніята размешчаны за 20 км ад бізнесовага цэнтра Найробі. Ён прымае прамыя рэйсы з Еўропы і Азіі. У цяперашні час разглядаецца праект па пашырэнні аэрапорта для магчымасці абслугоўвання нарастальнага пасажырапатоку.
Да поўдня ад Найробі размешчаны яшчэ адзін аэрапорт — Уілсан. Ён абслугоўвае ў асноўным невялікія самалёты ўнутраных рэйсаў Кеніі, аднак ёсць рэйсы і ў іншыя ўсходнеафрыканскія краіны. Аэрапорт Істлейт першапачаткова быў пасадачнай паласой да з'яўлення рэактыўных самалётаў. У 1930-х і 1940-х ён абслугоўваў брытанскія пасажырскія і паштовыя рэйсы з Саўтгемптана ў Кейптаўн. Праз яго лёталі гідрасамалёты з Вялікабрытаніі ў Кісумі. У цяперашні час тут размешчана ваенная база.
Матату
Найбольш распаўсюджаным відам транспарту ў Найробі з'яўляецца матату. Гэтае слова літаральна азначае «трыццаць цэнтаў за паездку», аднак зараз кошт значна вышэйшы. Матату ўяўляюць сабой прыватныя мікрааўтобусы змяшчальнасцю ад чатырнаццаці да дваццаці чатырох чалавек. Такія аўтобусы перавозяць пасажыраў як па гарадскіх, гэтак і па міжгародніх маршрутах. Самай прыкметнай асаблівасцю матату з'яўляецца іх экстравагантная афарбоўка. Уладальнікі часцяком упрыгожваюць свой аўтобус эмблемай улюбёнай футбольнай каманды ці партрэтам артыста, а ў апошні час з'явіліся нават матату з выявай Барака Абамы. У большасці матату ёсць аўдыёсістэмы і тэлевізары дзеля прыцягнення пасажыраў, паколькі канкурэнцыя сярод кіроўцаў вельмі высокая.
Як вынік жорсткай канкурэнцыі і недастатковага рэгулявання, кіроўцы матату імкнуліся павялічваць прыбытак за кошт павелічэння хуткасці перавозак, з-за чаго ў Найробі адбывалася вялікая колькасць аварый з іх удзелам. Дзеля забеспячэння бяспекі, у 2004 годзе ўрад прыняў закон, які абавязвае абсталяваць усе матату рамянямі бяспекі, а таксама абмяжоўвае хуткасць яго перамяшчэння да 80 км/гадзіна. Акрамя таго, на ўсе матату неабходна было нанесці гарызантальную жоўтую паласу. Спачатку гэта выклікала шмат пратэстаў з боку аператараў, аднак пад ціскам урада і грамадскасці ім прыйшлося змірыцца з новымі патрабаваннямі.
Аўтобусы
Аўтобусы заваёўваюць усё большую папулярнасць у Найробі. У цяперашні час у горадзе працуюць тры аўтобусныя кампаніі: традыцыйная Kenya Bus Service (KBS) і новыя прыватныя аператары Citi Hoppa і Double M. Аўтобусы Citi Hoppa можна адрозніць па зялёным колеры, аўтобусы Double M афарбаваныя ў фіялетавы, а KBS маюць блакітную афарбоўку. Іншыя невялікія кампаніі арганізоўваюць рэгулярнвя міжгароднія аўтобусныя зносіны.
Чыгунка
Найробі быў заснаваны як чыгуначная станцыя, а штаб-кватэра кенійскай чыгункі дагэтуль размешчана ў горадзе, непадалёк ад цэнтра. Лінія, якая праходзіць праз Найробі, злучае Мамбаса і Кампалу. У асноўным, яна выкарыстоўваецца для грузавых перавозак, аднак па ёй таксама курсіруюць начныя пасажырскія цягнікі. Вялікая колькасць рабочых даязджаюць да працы ў цэнтры горада на цягніках з прыгарада, аднак у горадзе не маецца лёгкай чыгункі, трамвайных ліній і метрапалітэна.
Таксі
Паслугі таксі даступныя практычна ў любой частцы горада. Паездкі ў таксі даражэй, чым на аўтобусе ці матату, але больш бяспечныя і камфортныя. Часцей за ўсё таксі чакаюць кліентаў ля атэляў, на стаянках таксі, а таксама ў цэнтры горада і каля вялікіх гандлёвых цэнтраў.
Злачыннасць
Злачыннасць павысілася таму, што шматлікія сельскія жыхары ад неўладкаванасці сталі імкнуцца ў сталіцу, дзе не знаходзілі сабе грошай, занятку і пражытка, і ім нічога не заставалася рабіць як папаўняць трушчобы. Дамы і кварталы гораду наймаюць ахоўнікаў, якія працуюць днём і ноччу. Турыстам не раіцца паказваць каштоўныя прадметы і хадзіць па цэнтральнай частцы гораду ў цёмны час. Тэрарызм праявіў сябе ў горадзе ў 1998 годзе, пасля чаго паток турыстаў рэзка паменшыўся.
Вышэйшая адукацыя
У горадзе працуе некалькі ўніверсітэтаў, уключаючы Універсітэт Найробі, Універсітэт Кеніята і шэраг іншых.
Паркі і сады
У Найробі ёсць шмат паркаў і плошчаў. Вялікая частка горада засаджана дрэвамі. Самы вядомы парк Найробі — Ухуру. Ён мяжуе з цэнтральным дзелавым раёнам і Апер Хіл. Парк Ухуру (Свабода) з'яўляецца месцам правядзення публічных выступленняў, набажэнстваў і мітынгаў. Былы прэзідэнт Кеніі Даніэль арап Моі хацеў пабудаваць на месцы парку 62-павярховы будынак для сваёй партыі, але, дзякуючы намаганням актывісткі Вангары Маатаі, лаўрэата Нобелеўскай прэміі міру 2004 года, парк быў выратаваны.
Цэнтральны парк прылягае да парку Ухуру, і ў ім размешчаны мемарыял у гонар Джома Кеніята, першага прэзідэнта Кеніі. Таксама ў горадзе размешчаныя сады Джавані, Сіці парк, дэндрарый Найробі.
Мікола Адваротны
Мікола Адваротны, або Мікола Косы (Никола Отвратный) — іконаграфічны варыянт выявы святога Мікалая Цудатворца, які шырока распаўсюджаны ў XVIII стагоддзі сярод старавераў Веткі у беларускім Палессі і ўкраінскай Старадубшчыны.
Паходжанне дадзенага іканаграфічнага вобразу на цяперашні час канчаткова не ўстаноўлена. Вядома, аднак, што ў народнай культуры ікону Міколы Адваротнага маліліся аб прадухiленнi бед (мясцовае выраз абвяшчае: «От беды Николин образ просят»).
Нью-Дэлі
Нью-Дэлі (नई दिल्ली, New Delhi), горад у Індыі, сталіца краіны. У Нью-Дэлі размяшчаецца федэральны ўрад Індыі і ўрад Нацыянальнай сталічнай тэрыторыі Дэлі.
Горад заснаваны 15 снежня 1911 як адна з дзевяці частак Дэлі. Планіроўку горада выканалі вядучыя брытанскія архітэктары пачатку 20 стагоддзя Эдвін Лачанс і Герберт Бэйкер. Урачыста адкрыты 13 лютага 1931 віцэ-каралём Індыі. Горад вядомы сваімі шырокімі добра азелененымі бульварамі і шматлікімі архітэктурнымі помнікамі.
Плошча горада 42,7 км². Насельніцтва 0,3 млн. чалавек, у агламерацыі 13,8 млн. чал.
Гісторыя
Нью-Дэлі размяшчаецца на поўдзень ад Старога горада, пабудаванага магольскім імператарам Шах Джаханам. Пры гэтым Нью-Дэлі ляжыць на легендарным месцы сямі старажытных гарадоў і, такім чынам, на яго тэрыторыі знаходзіцца мноства гістарычных помнікаў, такіх як астранамічная абсерваторыя Джантар-Мантар і сады Лодзі.
Калькута была сталіцай Індыі падчас брытанскага каланіяльнага панавання да 1911. У адрозненне ад размешчанай на ўсходнім узбярэжжы краіны Калькуты, Дэлі знаходзіцца бліжэй да геаграфічнага цэнтра Індыі і больш прыдатны для месца базіравання кіраўнічых структур.
Пасля набыцця Індыяй незалежнасці ў 1947, Нью-Дэлі была нададзеная абежаваная аўтаномія, кіраўнік горада ў рангу галоўнага камісара прызначаўся ўрадам краіны. У 1956 Дэлі атрымаў статус саюзнай тэрыторыі, адпаведна, галоўны камісар быў заменены на лейтэнанта-губернатара. У 1991 Канстытуцыяй Індыі Саюзная тэрыторыя Дэлі была пераўтворана ў Нацыянальную сталічную тэрыторыю Дэлі. Горад кіруецца на прынцыпах дыярхіі: урад тэрыторыі займаецца ўсімі пытаннямі, акрамя пытанняў юстыцыі і аховы парадку, якія знаходзяцца ў кампетэнцыі федэральнага ўрада.
Геаграфія
Клімат Нью-Дэлі — вільготны, субтрапічны, фарміруецца пад уплывам мусонаў. Назіраецца вялікая розніца паміж летнімі і зімовымі ўзроўнямі тэмпературы і вільготнасці. Лета доўгае і вельмі гарачае (да 40°С), зіма адносна сухая і прахладная (каля 4°С). Лета працягваецца з красавіка да кастрычніка, з мусонным сезонам пасярэдзіне. Зіма пачынаецца ў лістападзе і дасягае піку ў студзені. Сярэднегадавая колькасць ападкаў складае 714 мм, большасць з іх прыходзіцца на мусоны ў ліпені і жніўні.
Кіраванне
Вышэйшым органам кіравання горадам з'яўляецца Муніцыпальны савет Нью-Дэлі. Ён складаецца са старшыні, трох членаў заканадаўчага сходу Нью-Дэлі, двух членаў, прызначаных галоўным міністрам Нацыянальнай сталічнай тэрыторыі Дэлі, і пяці членаў, прызначаных цэнтральным урадам краіны.
Гарадская структура
З самага пачатку горад планаваўся як месца размяшчэння цэнтральных органаў кіравання і як увасабленне брытанскіх каланіяльных прэтэнзій. Нью-Дэлі структураваны вакол двух цэнтральных праспектаў — Раджпатх і Джанпатх. Раджпатх (Дарога правіцеля) праходзіць ад Раштрапаці-Бхаван да Брамы Індыі. Джанпатх (Дарога народа) пачынаецца ад Конахт-Плэйс і перпендыкулярна перакрыжоўваецца з Раджпатх. 19 пасольстваў замежных дзяржаў згрупіравана ў раёне блізлеглай вуліцы Шанціпатх (Дарога міру). Яшчэ адна важная транспартная артэрыя — Акбар роуд — ідзе ад Брамы Індыі да мемарыяла Тэн Мурці Бхаван.
Насельніцтва
Насельніцтва Нью-Дэлі складае каля 180 тыс. чалавек (2001) пры агульнай колькасці жыхароў у Нацыянальнай сталічнай тэрыторыі Дэлі 13,9 млн. (другая па велічыні гарадская агламерацыя ў Індыі пасля Мумбаі).
Індуізм з'яўляецца рэлігіяй 87 % жыхароў Нью-Дэлі. Значная колькасць вернікаў адносіцца да мусульман (6,3 %), сікхаў (2,4 %), джайнаў (1,1 %) і хрысціян (0,9 %). Асноўная размоўная мова ў горадзе — хіндзі, пісьмовая — англійская. Узровень пісьменнасці — 81,87 % (2007).
Пральня (Мінскі раён)
Пра́льня (, Пральня) — былая вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Шаршунскага сельсавета.
Гісторыя
У 1800 годзе была фальваркам, у якім жылі 12 сялян і 6 аколічнай шляхты і які належаў М. Валадковічу. Уваходзіла ў Вілейскі павет.
У 1897 годзе маёнтак Пральня складаўся з 2 двароў, у якіх жылі 13 чалавек. Меў вадзяны млын. Уваходзіў у склад Радашковіцкай воласці Вілейскага павета.
З лютага да снежня 1918 года маёнтак быў акупаваны войскамі кайзераўскай Германіі, з ліпеня 1919 г. да ліпеня 1920 г. — войскамі Польскай Рэспублікі.
У 1919 годзе паселішча было ўключанае ў склад БССР. У 1921 годзе з'яўляўся хутарам, які налічваў 3 двары, 22 жыхары. Ад 20 жніўня 1924 года хутар Пральня ўвайшоў у склад Шаршунскага сельсавета Заслаўскага раёна Мінскай акругі (да 26 ліпеня 1930 г.). У 1926 г. хутар меў 3 гаспадаркі з 21 жыхаром.
Ад 20 лютага 1938 года — у складзе Мінскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 г. да пачатку ліпеня 1944 г. хутар быў акупаваны нямецкімі войскамі.
Ад 8 жніўня 1959 года — у складзе Мінскага раёна, з 20 студзеня 1960 года — ў Рагаўскім сельсавеце. У 1997 годзе насельніцтва налічвала 2 гаспадаркі, у якіх жылі 5 чалавек, у саўгасе «Савецкі» (цэнтр — в. Шаршуны).
Вёска была скасавана ў 2018 годзе.
Осака
Осака (大阪市) — трэці паводле насельніцтва горад у Японіі. Размешчаны ў паўднёвай частцы вострава Хансю, каля вусця ракі Ёда ў заліве Осака. Цэнтр аднайменнай прэфектуры. Мае горад-спадарожнік Сакаі. З 1956 года мае статус горада, вызначанага ўказам урада.
Гісторыя
Згодна з першымі японскімі гістарычнымі хронікамі «Кадыкі» і «Ніхон сёкі», менавіта ў раёне сучаснай Осакі ў 663 годзе да н.э. каля дэльты ракі Ёда, высадзіліся першыя заваёўнікі Ямата, якія пераадолелі супраціўленне тубыльных плямёнаў і заснавалі ў суседняй правінцыі дзяржаву Ямата, якая лічыцца першымі японскім дзяржаўным утварэннем.
У XVII—XIX стагоддзях Осака была галоўным гандлёвым цэнтрам краіны. У процівагу іншым гарадам Японіі, у якіх жылі пераважна самураі і мяшчане, у Осацы пражывалі пераважна купцы.
Насельніцтва
Паводле звестак перапісу 2005 года насельніцтва Осакі складае 2 628 811 чалавек, пры гэтым прырост за перыяд з 2000 па 2005 гады склаў 1,2%.
Раўкуцевічы
Раўку́цевічы (, Равкутевичи) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета.
Бэрэзанка
Бэрэзанка (Береза́нка) — тапонім ва Украіне.
Мюнхен
Мю́нхен (München, Minga) — горад на поўдні Германіі. Адміністрацыйны цэнтр і буйнейшы горад федэральнай зямлі Баварыя. Трэці, пасля Берліна і Гамбурга горад Германіі паводле колькасці насельніцтва (1.364.920 тыс. чалавек — 2010). Плошча — 310,43 км².
Сярэднявечча
Дакладная дата заснавання Мюнхена не вызначана. Упершыню горад упамінаецца ў дакументах 1158 года як Villa Munichen. У 1175 годзе атрымалівае статус горада.
У 1180 годзе Мюнхен быў перададзены біскупу Фрайзінгу, а ў 1240 годзе перайшоў у валоданне роду Вітэльсбахаў і пасля раздзелу Баварыі ў 1255 годзе з’яўляўся іх рэзідэнцыяй у Павярхоўнай Баварыі да 1918 года.
Герцаг Людовік IV, ураджэнец Мюнхена, быў абраны нямецкім каралём у 1314 годзе і каранаваны як імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі ў 1328 годзе. Ён умацаваў пазіцыі горада, надзяліўшы яго манаполіяй на соль і забяспечыўшы яму тым самым дадатковы прыбытак.
Сталіца аб’яднанай Баварыі
Пасля аб’яднання Баварыі ў 1506 годзе Мюнхен стаў яе сталіцай. Падчас 16 стагоддзя Мюнхен быў цэнтрам нямецкай контррэфармацыі. У 1583 годзе герцаг Вільгельм V заснаваў тут Езуіцкую царкву Святога Міхаіла. У 1609 годзе, напярэдадні трыццацігадовай вайны, у Мюнхене было створана аб’яднанне каталіцкіх княстваў Германіі (Каталіцкая ліга).
У 1623 годзе, падчас Трыццацігадовай вайны, Мюнхен стаў рэзідэнцыяй выбаршчыкаў, калі Максіміліян I, герцаг Баварыі, быў надзелены выбарчай годнасцю, але ў 1632 годзе горад быў заняты Густавам II Адольфам шведскім.
У 1806 годзе Мюнхен стаў сталіцай новага каралеўства Баварыя, у горадзе былі ўтвораны парламент (Ландтаг) і архіепіскапія Мюнхена і Фрайзінгу.
У 1826 годзе загадам караля Людвіга І Ландсхуцкі ўніверсітэт (зараз Мюнхенскі універсітэт Людвіга-Максіміліяна) быў пераведзены ў Мюнхен.
Веймарская рэспубліка
6 красавіка 1919 года, пасля забойства першага рэспубліканскага прэм’ер-міністра Баварыі Курта Эйснера, у Мюнхене была абвешчана Баварская Савецкая Рэспубліка. Лідарам першага ўраду стаў 25-гадовы Эрнст Толер (з 6 па 12 красавіка). Другі ўрад пад кіраўніцтвам Яўгенія Левінэ існаваў з 13 красавіка па 3 мая. У гэты перыяд быў уведзены рабочы кантроль на прадпрыемствах, праведзена нацыяналізацыя банкаў, сфармавана Чырвоная армія і Надзвыайная камісія па барацьбе з контррэвалюцыяй. 1 мая 1919 года германская армія і атрады фрайкора ўвайшлі ў Мюнхен. 3 мая адбылося апошняе пасяджэнне ўрада БСР, пасля чаго яна была далучана да Веймарскай рэспублікі.
У 1923 годзе Адольфам Гітлерам і яго прыхільнікамі здзейснілі спробу дзяржаўнага перавароту, празваная «Піўным путчам». 9 лістапада адбылося шэсце да плошчы Марыенплац, на якой калону нацыстаў сустрэлі ўзброеныя атрады паліцыі. Не атрымаўшы шырокай падтрымкі ні сярод насельніцтва горада, ні сярод арміі, путч быў падаўлены. Сёння аб гэтых падзеях сведчыць мемарыяльная шыльда, усталяваная на плошчы Адэонсплац.
Перыяд Трэцяга Рэйха
У 1938 годзе ў Мюнхене было падпісана пагадненне паміж Германіяй, Італіяй, Францыяй і Велікабрытаніяй, у выніку якога Судэцкая вобласць Чэхаславакіі была далучана да Германіі, а дэ-факта Гітлер атрымаў кантроль і над усёй астатняй тэрыторыяй Чэхаславакіі.
Падчас Другой Сусветнай вайны Мюнхен 71 раз падвяргаўся бамбаванням. 60 % будынкаў былі разбураны, гістрычны цэнтр быў амаль цалкам знішчаны. За гады вайны амаль чацвёртая частка насельніцтва загінула, а ў яе канцы ў горадзе засталася крыху больш за палову даваеннага насельніцтва.
Пасляваенны перыяд
Пачыная з 1945 года Мюнхен быў цалкам адбудаваны, захаваўшы, у адрозненні ад некаторых іншых гарадоў Заходняй Германіі, даваенную сетку вуліц. У 1957 годзе насельніцтва Мюнхена перавысіла 1 мільён чалавек.
Падчас Алімпіяды палесцінская тэрарыстычная групоўка «Чорны верасень» арганізавала тэракт, ахвярамі якога сталі 11 атлетаў зборнай Ізраіля і 1 паліцэйскі.
Прамысловасць
У Мюнхене найбольшая ў Германіі колькасць высокакваліфікаванага насельніцтва з вышэйшай адукацыяй, што абумоўлівае існаванне навукаёмістых прадпрыемстваў. Горад мае развітую электратэхнічную, радыёэлектронную, оптыка-механічную прамысловасць, агульнае і транспартнае машынабудаванне, ваенную, хімічную, паліграфічную, трыкатажную, харчовую прамысловасць. Адна з найбольш вядомых галін — піваварэнне. Дзякуючы высокай канцэнтрацыі ІТ-прадпрыемств Мюнхен атрымаў парадыйную назву «Isar Valley» (Ізарская Даліна).
Тут знаходзяцца штаб-кватэры вядомейшых і буйнейшых прадпрыемстваў Германіі:
Навука
Мюнхенскі ўніверсітэт, Мюнхенскі тэхнічны ўніверсітэт. Баварская АН і Акадэмія выяўленчых мастацтваў. Дзяржаўная вышэйшая музычная школа, кансерваторыя. Баварскія дзяржаўныя зборы карцін, Старая пінакатэка, Баварскі нацыянальны музей, Нямецкі музей, этнаграфічны музей, Гліптатэка і інш.
Бэрэзанка (Мікалаеўская вобласць)
Бэрэзанка (Береза́нка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Бэрэзанскім раёне Мікалаеўскай вобласці Украіны, раённы цэнтр. У 1866 г. 32 выхадцы з нямецкіх калоній у сучаснай Адэскай вобласці выкупілі ў памешчыка Арнольдзі 3 тыс. дзесяцін зямлі, і на левым беразе ракі Сасык было заснавана паселішча, якіе ўпершыню згадваецца ў пісьмовых крыніцах у 1876 г. пад назвай Александрфельд.
Мюнхен
Пачатковая і сярэдняя адукацыя
У горадзе знаходзяцца 132 пачатковыя школы, 44 сярэднія школы, 23 рэальныя школы (20 з іх з гарадскім фінансаваннем) і 38 гімназій (14 з гарадскім фінансаваннем).
Вышэйшая адукацыя
На сённяшні дзень Мюнхен з’яўляецца галоўным навуковым і даследчым цэнтрам Германіі. У горадзе знаходзяцца два з трох нямецкіх універсітэтаў, якія атрымалі тытул элітны ўніверсітэт: Мюнхенскі тэхнічны ўніверсітэт (TUM) і Мюнхенскі ўніверсітэт Людвіга-Максіміліяна (LMU). Акрамя найбольш вядомага ўніверсітэцкага квартала ў Марксфорштат, падобны квартал існуе ў раёне Гросхадэрн, дзе вывучаюцца біялогія, хімія і медыцына.
Яшчэ адным універсітэтам, які, як і TUM, дае тэхнічную адукацыю, з’яўляецца Мюнхенскі ўніверсітэт прыкладных навук (die Hochschule für angewandte Wissenschaften München). Створаны у 1971 годзе шляхам аб’яднання сямі інжэнерных і вышэйшых тэхнічных школ.
Побач з паўднёвай мяжой горада дзейнічае Мюнхенскі ўніверсітэт Бундэсвера, створаны для падрыхтоўкі афіцэрскага саставу. Грамадзянскія студэнты могуць вывучацца там толькі ў кантэксце галіновых сувязяў альбо праз універсітэцкае партнёрства.
Акадэміі
Баварская акадэмія навук — галоўны навукова-даследчы цэнтр Баварыі. З’яўляецца членам Саюза нямецкіх акадэмій навук. Мае ў сваім складзе чатыры навуковыя супольнасці:
Кожная супольнасць мае пастаянных членаў і членаў-карэспандэнтаў. Іх колькасць — 197 і 121 чалавек адпаведна. Нямецкая акадэмія тэхнічных навук (Acatech) выконвае незалежную кансультацыю па тэхнічных і тэхналагічных пытаннях. Члены акадэміі — выдатныя навукоўцы інжынерных і прыродазнаўчых навук, медыцыны, гуманітарных і грамадскіх навук. Сенатары — вядомыя асобы з тэхналагічных кампаній і аб’яднанняў, буйных навуковых арганізацый.
Рэлігійная акадэмічная адукацыя прадстаўлена Баварскай Каталіцкай акадэміяй, якая была заснавана ў 1957 годзе як «Царкоўны фонд публічнага права». Стварэнне ініцыіраваў кардынал Ёзэф Вэндэль. Паводле свайго статута, мэта акадэміі — «тлумачыць і садзейнічаць адносінам паміж царквой і сусветам».
Прафесійную адукацыю можна атрымаць у наступных акадэміях:
Інстытуты
Таксама ў горадзе размешчана штаб-кватэра Таварства Фраунгофера і некаторыя з яго інстытутаў: інстытут убудаваных сістэм і тэхнікі сувязі (ESK), інстытут мікрасістэм і цвердацельных тэхналогій (EMFT).
Бундэсвер валодае трыма інстытутамі, размешчанымі ў Мюнхене: інстытутам мікрабіялогіі, інстытутам фармакалогіі і таксікалогіі, інстытутам радыябіялогіі.
Бібліятэкі і архівы
Баварская дзяржаўная бібліятэка, галоўная бібліятэка федератыўнай зямлі Баварыя і адна з важнейшых еўрапейскіх бібліятэк, мае фонд, які скаладаецца з амаль 10,5 мільёнаў экзэмпляраў.
Больш за трыццаць гарадскіх бібліятэк складаюць адзіную сістэму Münchner Stadtbibliotek, агульны фонд якой складаецца з каля трох мільёнаў кніг, газет і іншых сродкаў.
У Мюнхене знаходзяцца адны з буйнейшых нямецкіх і агульнаеўрапейскіх архіваў: Баварскі галоўны дзяржаўны архіў, Мюнхенскі дзяржаўны архіў і Мюнхенскі гарадскі архіў.
Музеі
У цэнтры горада знаходзіцца «Мастацкі раён» (ням.: Kunstareal) — квартал музеяў, у які ўваходзяць адныя з важнейшых і вядомейшых мастацкіх музеяў Мюнхена: Старая пінакатэка, Новая пінакатэка, Пінакатэка сучаснасці, музей Брандхорста, Гліптатэка, Дзяржаўная антычная калекцыя, Дзяржаўная калекцыя егіпецкага мастацтва і іншыя музеі.
Старая пінакатэка была заснавана на культурным наследыі рода Вітэльсбахаў, сабраным у перыяд з 14 па 18 стагоддзі. Новая пінакатэка — калекцыя мастацтва 19 — 20 стагоддзяў, Пінакатэка сучаснасці трымае творы жывапісу і культуры 20 — 21 стагоддзяў.
Гліптатэка і Дзяржаўная антычная калецыя прадстаўляюць мастацтва старажытнагрэчаскай и старажытнарымскай культур.
На адным з востраваў ракі Ізар знаходзіцца Нямецкі музей (ням. Deutsches Museum), адзін з буйнейшых навуковых музеяў сусвету. Тут, на плошчы ў 25000 м², прадстаўлены экспазіцыі з больш за пяцідзесяці галін навукі. Каб абысці ўсе аб’екты спатрэбіцца прайсці амаль 9 кіламетраў.
Мюнхенскі гарадскі музей (ням. Münchner Stadtmuseum) — музей гісторыі Мюнхена, на трох паверхах якога знаходзяцца больш за 400 аб’ектаў. Выстаўка ставіць тры пытанні: што тыпова для Мюнхена, з якога моманту і ўвогуле чаму? Усё гэта паказана праз экспанаты графікі, плакатаў і карцін, мэблі, скульптуры, рамёстваў, моды, гарадской культуры, фатаграфіі, кіно, музыкі.
Царква Святога Міхаіла Арханёла (Яромічы)
Царква Святога Міхаіла Арханёла — помнік драўлянага дойлідства. Пабудаваная ў 1784 г. у в. Яромічы Кобрынскага раёна. Помнік рэспубліканскага значэння.
Мюнхен
Музыка
У Мюнхене нарадзілася шмат сусветна вядомых кампазітараў мінуўшчыны: Вольфганг Амадэй Моцарт, Карл Марыя фон Вебер, Вільгельм Рыхард Вагнер, Рыхард Штраус, Карл Орф і іншыя. Таму нядзіўна, што і зараз Мюнхен з’яўдяецца буйным цэнтрам класічнай музыкі. Мюнхенскі філарманічны аркестр, сімфанічны аркестр Баварскага радыё і Баварскі Дзяржаўны аркестр з’яўляюцца аднымі з самых бачных нямецкіх аркестраў і рэгулярна супрацоўнічаюць з сусветна вядомымі дырыжорамі. Акрамя вышэйназваных, вельмі добрай славай карыстаюцца Мюнхенскі сімфанічны аркестр і Мюнхенскі камерны аркестр.
Царква Святога Міхаіла Арханёла (Яромічы)
Архітэктура
Царква двухзрубная, складаецца з прамавугольных у плане асноўнага аб'ёма і апсіды, пакрытых агульным гонтавым дахам, які пры пераходзе ад асноўнага аб'ёма да алтарнай часткі ўтварае трохвугольныя навісі. З усходу і поўдня да алтара прылягаюць прырубы з аднасхільным пакрыццём. Сцяна галоўнага фасада завершаная шчытом. Дах каля франтона ўвянчаны васьміграннай вежачкай. У бабінцы размешчаныя хоры, якія падтрымліваюцца дзвюма слупамі.
Мюнхен
Музыка
Буйнейшымі пляцоўкамі для аркестраў з’яўляюцца Філармонія ў Гаштайгу і Тэатр Прынца-Рэгента. З 2019 года вядзецца пабудова Мюнхенскай канцэртнай залы, якая будзе ўзведзена ў раёне Ўсходняга вакзала.
Актоберфэст
Буйнейшы піўны фестываль у свеце. Праводзіцца з канца верасня па сярэдзіну кастрычніка (16-18 дзён) на Лузе Тэрэзы (нем. Theresienweise). Першапачаткова з’яўляўся святкаваннем вяселля Баварскага Кронпрынца Людвіга з Прынцэсай Тэрэзай Саксонскай-Хільдбургхаўзскай, якое адбылося 12 кастрычніка 1810 года.
Кожны год фестываль наведваюць каля 6 мільёнаў чалавек. На пляцоўцы размяшчаюцца 14 піўных тэнтаў, якія могуць адначасова прымаць 119 тысяч гасцей. Тут падаюць піва ад шасці галоўных мясцовых бровараў: Augustiner, Hacker-Pschorr,  Löwenbräu, Paulaner, Spaten і Staatliches Hofbräuhaus. Таксама падчас мерапрыемстваў на пляцоўцы знаходзяцца больш за сто атракцыёнаў, у тым ліку поўнапамерныя амерыканскія горкі.
Аўрскі кірмаш
Праходзіць у маі (Maidult), жніўні (Jakobidult) і кастрычніку (Kirchweihdult) на Марыяхільфплац з 1905 года. Аўрскі кірмаш (нем. Auer Dult) з’яўляецца буйнейшым распродажам, падчас якога дзейнічаюць больш за 300 пляцовак гандлю. Як і на іншых гарадскіх фествалях, акрамя гандлю на мерапрыемствы можна наведаць атракцыёны ці паспрабаваць мясцовай ежы, у тым ліку піва ці фруктовыя сокі з традыцыйнымі баварскімі закускамі: рыбай на палачцы, смажанымі сасіскамі ці курыцай.
Tollwood
Праводзіцца ў ліпені і ў снежні. Традыцыйныя пляцоўкі — Алімпійскі парк (нем. Olympiapark) і Луг Тэрэзы (нем. Theresienweise). Першы летні фестываль праведзены ў 1988 годзе, зімні — у 1992. Сваёй галоўнай мэтай арганізатары ставяць адлюстраванне мультыкультурнасці грамадства, асабліва такія яго рысы, як талерантнасць, інтэрнацыянальнасць і адкрытасць.
Грамадскі транспарт
Мюнхенская транспартная сістэма мае дыферэнцыраваную сістэму аплаты і падзелена на чатыры тарыфныя зоны, кожная з каторых мае ў сваім складзе чатыры кольцы. Яе аснова — сетка высокахуткасных паяздоў: метрапалітэн (U-Bahn) і гарадская электрычка (S-Bahn). Наземны транспарт прадстаўлены трамваямі і аўтобусамі. Сістэма кантралюецца прадпрыемствам MVV (Мюнхенскае транспартнае і тарыфнае аб’яднанне). Самы стары від грамадскага транспарту — трамвай, быў адкрыты ў 1876 годзе.
Аэрапорт
За 30 км ад цэнтра знаходзіцца Міжнародны аэрапорт Мюнхен імя Франца-Ёзефа Штраўса (MUC). На сённяшні дзень ён з’яўляецца другім буйнейшым аэрапортам Германіі і сёмым у сусвеце. Прапускная здольнасць аэрапорту — 50 мільёнаў пасажыраў у год або 90 узлётаў/пасадак у гадзіну. Да яго можна даехаць пры дапамозе маршрутаў хуткаснай электрычкі S1 (з захаду горада) і S8 (з усходу), пры дапамозе аўтобусаў Lufthansa Express Bus (адыходзяць ад галоўнага вакзалу), а таксама па аўтабану A92.
Планіроўка і архітэктура
Стары горад са шчыльнай забудовай уздоўж ракі Ізар. Гарадскі цэнтр, падзелены на 4 кварталы вуліцамі, перакрыжаванымі на Марыенплац, у XIII ст. быў абнесены сценамі (захаваліся вароты XIV ст.). 3 1791 года гарадскія ўмацаванні знесены і ў XVIII—XIX ст. пабудаваны рэгулярныя прыгарады з шырокімі вуліцамі, барочнымі і класіцыстычнымі будынкамі. Пасля 1871 года выраслі новыя кварталы і прамысловыя раёны.
Мюнхен моцна пашкоджаны ў Другую сусветную вайну. Сучаснае аблічча вызначаецца суседствам рознастылявых пабудоў з будынкамі з бетону і шкла. Захаваліся архітэктурныя помнікі XIII—XX ст.
Пахаваныя
Амаль што на ўсіх могілках Мюнхена ёсць беларусы. На могілках Перлахер Форст быў пахаваны журналіст Леанід Карась. Але магілы ўжо няма. Таксама тут быў пахаваны журналіст Алесь Марговіч на чыёй магіле была скульптура Мадонны. Магілы Марговіча даўно няма, але скульптуру Мадонны перанеслі ў цэнтр могільніка. Таксама тут быў журналіст Уладзімір Бортнік і пісьменнік Пётр Сыч.
На могілках Вестфрыдгоф пахаваные спявачка Барбара Іванаўна Вержбаловіч, гісторык Сымон Кандыбовіч, мастак Зміцер Чайкоўскі і журналіст Уладзімір Цвірка.
На могілках Остфрыдгоф была кіраўніца СБМ Надзея Абрамава, але магілку яе ўжо забралі. Там жа быў пахаваны і Ніканор Ляўковіч, брат Ніны Абрамчык.
Журналіст Радыё Свабода Юрка Сянькоўскі пахаваны у Фельдмохінгу, дзе жыло некалькі беларусаў. Таксама тут быў палітычны і нацыянальны дзеяч Юрый Сабалеўскі.
На могілках Вальдфрыдгоф пахаваны святар Уладзімір Уладзіслаў Салавей.
На могілках Рім пахаваны гісторык Павал Урбан.
Невядома дзе знаходзіцца магіла мастацтвазнаўцы Юліяны Вітан-Дубейкаўская.
Слабада (Шаршунскі сельсавет)
Слабада́ (, Слобода) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета.
Лільскі ўніверсітэт
Лільскі ўніверсітэт (Université de Lille) — французская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Ліль.
Агульная характарыстыка
Універсітэт з больш чым 70 тысячамі студэнтаў (у тым ліку амаль 10 тысяч замежных студэнтаў са 150 розных краін) з’яўляецца адным з найбуйнейшых франкамоўных універсітэтаў у свеце. Яго падраздзяленні (факультэты, школы, інстытуты і г.д.) прапануюць навучанне ў шасці асноўных галінах ведаў:
Установа бярэ свой пачатак ад універсітэта горада Дуэ, заснаванага ў 1559 годзе, а затым канчаткова пераведзенага ў Ліль у 1896 годзе. У 1970 годзе Лільскі ўніверсітэт быў падзелены на тры незалежныя ВНУ, размешчаныя у асобных кампусах:
Зліццё гэтых трох універсітэтаў з 1 студзеня 2018 года зноў ўтварыла адзіны класічны Лільскі ўніверсітэт.
У створаным такім чынам універсітэце працуе каля 7 тысяч чалавек (гэта другі па велічыні дзяржаўны працадаўца на поўначы Францыі) з гадавым бюджэтам каля 650 мільёнаў еўра. Ён размешчаны ў так званым трэцім «студэнцкім полюсе» Францыі (пасля Парыжа і Ліёна) і лічыцца часткай нефармальнай «Лільскай акадэміі», у якой навучаецца каля 200 тысяч студэнтаў. Установа з’яўляецца адной з вядучых французскіх устаноў бесперапыннай адукацыі, мае каэфіцыент залічэння выпускнікоў у магістратуру больш за 90 %, у якой штогод праходзяць стажыроўкі ў сярэднім больш за 12 000 чалавек, у тым ліку 1 600 за мяжой (ВНУ мае 115 універсітэтаў-партнёраў за мяжой). Штогод яна выдае каля 20 тысяч дыпломаў па 195 спецыяльнасцях (у асноўным бакалаўрскіх, магістарскіх і доктарскіх).
Пазначаны французскім урадам як ВНУ І катэгорыі (ініцыятывы «Навука — інавацыі — тэрыторыі — эканоміка») у 2017 годзе, ён атрымаў грант у памеры 500 мільёнаў еўра на праект «Лільскі ўніверсітэт Паўночнай Еўропы» (ULNE). Такім чынам, да 1 студзеня 2022 года ён павінен стаць эксперыментальнай дзяржаўнай установай і аб’яднаць яшчэ 4 кампаненты: Лільскі інстытут палітычных даследаванняў, Лільскую вышэйшую школу журналістыкі, Лільскую вышэйшую нацыянальную школу архітэктуры і ландшафту і Нацыянальную вышэйшую школу тэкстыльных мастацтваў і прамысловасці.
Алеся Міхайлаўна Зайцава
Алеся Зайцава (нар. 14 жніўня 1985, Пружаны) — беларуская бадмінтаністка.
Спартыўная кар’ера
Найлепшае дасягненне ў жаночым адзіночным рэйтыгу — 79-е месца. Пераможца турніру «Bulgarian Hebar Open», і выхад у паўфінал турніру «Белые ночи».
Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 года ў катэгорыі адзіночнага разраду, дзе не здолела прабіцца ў 1/8 фіналу і заняла 33 месца.
Дасягненні
Чэмпіянат Беларусі па бадмінтоне
Адзіночны разрад
Мікс
Брацкая магіла
Брацкая магіла — групавое пахаванне памерлых прыблізна ў адзін час, часта ў выніку бітвы, голаду, эпідэміі або стыхійнага бедства. Для брацкіх магіл характэрна адсутнасць індывідуальных пахаванняў. Вялікая колькасць вайсковых брацкіх магіл з'явілася ў выніку Першай і Другой сусветных войнаў.
Эпідэміялагічнае значэнне
Ва ўмовах вайны (калі ў большасці людзей у раёне баявых дзеянняў аслаблены імунітэт і асноўнай крыніцай вады з’яўляюцца адкрытыя крыніцы) хуткае пахаванне трупаў загінулых воінаў мае важнае значэнне для прадухілення распаўсюджвання заразных захворванняў сярод ваеннаслужачых і мірнага насельніцтва. Брацкія магілы з медыцынскага пункту гледжання з’яўляюцца «санітарнымі пахаваннямі».
Пры баявых дзеяннях таксама з’яўлялася вельмі актуальным пахаванне загінулых верхавых і гужавых коней, а таксама іншых цяглавых жывёл, што патрабавала арганізацыі жывёльных могільнікаў.
Магілёўскі літаратурна-музычна-драматычны гурток
Магілёўскі літаратурна-музычна-драматычны гурток — гурток, які існаваў у Магілёве ў 1905—1914 гадах. Аб’ядноўваў мясцовую інтэлігенцыю, у 1912 годзе каля 300 чалавек.
Меў у сваім складзе сімфанічны аркестр (дырыжор У. Крэвінг), хор (кіраўнікі М. Фідзюноў, В. Зубоўскі), вялікую групу прафесійных музыкантаў (спевакі С. Мігай, Ю. Рэйдэр, Я. Казанская, Е. Калабазіна, піяністы В. Багалюбава і А. Боркус, скрыпач С. Дзісман, музыказнаўцы С. Вяржбіцкі, Ю. Дрэйзін). Удзельнікі гуртка наладжвалі канцэрты і музычныя вечары (больш за 10 у сезон), чыталі лекцыі пра жыццё і творчасць выдатных кампазітараў, пісьменнікаў і паэтаў, ставілі асобныя дзеі і акты, выконвалі уверцюры, арыі, ансамблі, хары, у т.л. з опер «Жыццё за цара» і «Руслан і Людміла» М. Глінкі, «Пікавая дама» і «Яўген Анегін» П. Чайкоўскага і інш.
Агафірсы
Агафірсы (Ἀγάθυρσοι)  — старажытны народ, што ў сярэдзіне 1 тысячагоддзя да н. э. насяляў мясцовасць на захадзе Паўночнага Прычарнамор'я.
Герадот паведамляў, што агафірсы паходзяць ад міфічнага Агафірса, сына Геракла і жанчыны-паўзмяі, брата Скіфа і Гелона. Юнакі Агафірс і Гелон не здолелі нацягнуць лук Геракла, таму былі выгнаныя сваёй маці з месца нараджэння ў Паўночным Прычарнамор'і. Аднак дакладная лакалізацыя гэтага народа немагчымая. Са слоў Герадота зразумела толькі, што яны насялялі мясцовасць на захад ад Скіфіі і паўночны ўсход ад Фракіі. З зямель агафірсаў выходзіла рака Марыс, якая ўпадала ў Істр.
Герадот лічыў агафірсаў спешчаным племем, паколькі яны любілі залатыя ўпрыгожанні і зыходзіліся са сваімі жанчынамі разам, каб "усім братам быць як родным і не зайздросціць". У астатнім іх звычаі былі падобныя на фракійскія. Сярод уладароў агафірсаў называўся Спаргапіф, імя якога звязваецца сучаснымі даследчыкамі са скіфскім паходжаннем. Напярэдадні вайны паміж скіфамі і персамі, агафірсы адмовіліся дапамагаць скіфам, а, калі тыя паспрабавалі ўварвацца ў іх краіну, былі здольныя арганізаваць абарону.
Кароткае апавяданне Герадота з'яўляецца найбольш поўным аб існаванні гэтага народа. Ужо ў эліністычны перыяд агафірсы не фіксаваліся ў Паўночным Прычарнамор'і, таму Пліній Старэйшы змяшчаў іх далей на поўнач, а Аміян Марцэлін — на ўсход ад Азоўскага мора. У IV - V стст. агафірсаў наогул узгадвалі ў Шатландыі.
Кяхцінская мова
Кя́хцінская мова — мова-піджын, што існавала ў 18-19 ст. на граніцах Расіі з Кітаем (назва — з горада Кяхта).
Агафірсы
Сучасныя гісторыкі вызначаюць агафірсаў ці то як фракійцаў, ці то як скіфаў, што, аднак, у абодвух выпадках можа быць памылкай.
Кяхцінская мова
Апісанне ды гісторыя
Лексіка кяхцінскай мовы была пераважна рускай, але марфалогія мовы — кітайскай: словы не змянялісь, дзеяслоў быў ужываны ў форме загаднага ладу, была страчаная розніца асабовых ды прыналежных займеннікаў, іг.д.
У пэўны час кітайскія чыноўнікі, адказныя за таргоўлю з Расіяй, вывучалі гэтую мову; друкаваліся падручнікі, існавалі экзаменацыйныя камісіі (складальнікі вучэбных дапаможнікаў з тым называлі кяхцінскі піджын «рускай мовай», невядома ці шчыра).
Кяхцінская мова выйшла з актыўнага ўжытку напачатку 20 ст. Аднак жа, нават і ў 1990 г. на базары пад Улан-Батарам бачылі старых кітайцаў, што размаўлялі гэтай мовай.
Узор
Выслоўе «моя твоя понимай нету» так жа звязанае з кяхцінскім піджынам.
1-ы Беларускі фронт
Першы Беларускі фронт — фарміраванне (аб’яднанне) РЧСА Узброеных Сіл СССР, адзін з франтоў Чырвонай Арміі, на заключным этапе Вялікай Айчыннай вайны. Утвораны 24 лютага 1944 года, скасаваны 5 красавіка, але ўжо 16 красавіка адноўлены і праіснаваў да канца вайны. Вызваляў Беларусь, Польшчу, прымаў вырашальны ўдзел у Бітве за Берлін.
Першае фарміраванне
Фронт першага фарміравання сфарміраваны на заходнім напрамку 24 лютага 1944 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 17 лютага 1944 года шляхам перайменавання Беларускага фронту першага фарміравання. У склад фронту ўвайшлі:
Камандуючым войскамі фронту прызначаны генерал арміі К. К. Ракасоўскі, членам Ваеннага савета — генерал-лейтэнант К. Ф. Цялегін, начальнікам штаба — генерал-палкоўнік М. С. Малінін.
На пачатку 1944 года войскі фронту вялі аперацыі мясцовага значэння ў Беларусі. 21—26 лютага войскі правага крыла фронту правялі Рагачоўска-Жлобінскую аперацыю і, захапіўшы плацдарм на правым беразе Дняпра, вызвалілі Рагачоў.
5 красавіка 1944 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 2 красавіка 1944 года фронт зноў перайменаваны ў Беларускі фронт другога фарміравання.
Другое фарміраванне
Фронт другога фарміравання утвораны 16 красавіка 1944 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 12 красавіка 1944 года перайменаваннем Беларускага фронту другога фарміравання. У склад фронту ўвайшлі 3-я, 47-я, 48-я, 60-я, 61-я, 65-я, 69-я, 70-я арміі і 16-я паветраная армія. У наступным у склад фронту ўваходзілі таксама 8-я гвардзейская армія (з 15 чэрвеня), 3. (З 31 снежня) і 5-я (з 30 кастрычніка) ударныя арміі, 28-я (з 27 мая па 15 верасня) і 33-я (з 19 кастрычніка) арміі, 1-я (з 22 лістапада 1944 года па 8 сакавіка 1945 года і зноў з 28 сакавіка) і 2-я (з 20 лістапада) гвардзейскія танкавыя арміі, 2-я танкавая армія (з 15 чэрвеня па 6 верасня, зноў з 30 кастрычніка, лістапада 20 ператворана ў 2-ю гвардзейскую танкавую армiю), 6-я паветраная армія (з 29 красавіка па 8 верасня), 1-я і 2-я арміі Войска Польскага. У аператыўным падначаленні фронту знаходзілася Дняпроўская ваенная флатылія.
Камандуючым фронтам па лістапада 1944 быў генерал арміі, з чэрвеня 1944 года Маршал Савецкага Саюза К. К. Ракасоўскі, а з лістапада і да канца вайны — Маршал Савецкага Саюза Г. К. Жукаў. Членам Ваеннага савета па май 1944 года і з лістапада 1944 года да канца вайны — генерал-лейтэнант К. Ф. Цялегін, а з мая па лістапад 1944 года — генерал-лейтэнант, з ліпеня 1944 г. генерал-палкоўнік М. А. Булганін. Начальнікам штаба — генерал-палкоўнік М. С. Малінін.
10 лютага — 4 красавіка войскі правага крыла фронту, удзельнічаючы ва Усходне-Памеранскай стратэгічнай аперацыі, вызвалілі паўночную частку Польшчы. Адначасова вяліся баявыя дзеянні па ўтрыманні і пашырэнню плацдармаў на Одэры.
16 красавіка — 8 мая фронт удзельнічаў у правядзенні Берлінскай стратэгічнай аперацыі, падчас якой войскі фронту ва ўзаемадзеянні з войскамі 1-га Украінскага і пры садзейнічанні войскаў 2-га Беларускага франтоў штурмам авалодалі сталіцай Германіі — Берлінам.
Зводная калона фронту ўдзельнічала ў Парадзе Перамогі.
Расфарміраванне
10 чэрвеня 1945 года, на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 29 мая 1945 года, фронт быў расфарміраваны, а палявое ўпраўленне фронту рэарганізавана ва ўпраўленне створанай на тэрыторыі зрынутай Германіі Групы савецкіх акупацыйных войскаў у Германіі. Туды ж увайшла большасць часцей і злучэнняў, якія раней уваходзілі ў 1-ы Беларускі фронт.
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Адамавічы)
Касцёл Святой Тэклі ці Касцёл Ушэсця Дзевы Марыі — помнік архітэктуры класіцызму ў в. Адамавічы Гродзенскага раёна.