cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Павел (Вількоўскі)
Біяграфія
Удзельнік Свяшчэннага Сабора РПЦ (1917—1918, Масква). У 1918 годзе жыў ва Украіне. З 1919 года епіскап Бакінскі, вікарый Грузінскага экзархата. З 1924 года епіскап Аханскі (?), вікарый Пермскай епархіі.
Арыштаваны за антысавецкую дзейнасць. У 1925 годзе высланы ў Ніжагародскую губернію. З лістапада 1927 года епіскап Мінскі. Узведзены ў сан архіепіскапа. З 13 снежня 1930 года архіепіскап Пяцігорскі. У 1931 годзе выйшаў на пакой, жыў у горадзе Старая Руса Наўгародскай вобласці.
Арыштаваны 19 лютага 1933 года. Абвінавачваўся ў сувязі з замежным «Братством Русской Правды». Асуджаны калегіяй АДПУ 2 красавіка 1933 года да ВМП і быў расстраляны.
Рэабілітаваны 31 мая 1990 года. Асабовая справа П. № П-48721 захоўваецца ў архіве УКДБ Краснадарскага краю.
Цюлені-манахі
Цюлені-манахі (Monachus) — род ластаногіх млекакормячых, адносіцца да падсямейства Monachinae сямейства сапраўдныя цюлені (Phocidae).
У родзе тры віды:
Джэкі Джойнер-Керсі
Жаклін «Джэкі» Джойнер-Керсі (Jacqueline "Jackie" Joyner-Kersee; нар., Іст-Сент-Луіс, штат Ілінойс) — амерыканская лёгкаатлетка, якая спецыялізавалася ў скачках у даўжыню, сямібор’е і спрынце. і 4-разовая чэмпіёнка свету.
У 1988 годзе яна першынствавала на Алімпійскіх гульнях у Сеуле з сусветным рэкордам 7291 ачко і праз пяць дзён заваявала алімпійскае золата ў скачках у даўжыню (7.40). Праз 4 гады яна паўтарыла поспех у сямібор’і на Алімпійскіх гульнях у Барселоне зноў перавысіўшы бар’ер 7000 — 7044 ачкоў.
У апошні раз Джэкі Джойнер удзельнічала ў Гульнях 1996 года ў Атланце. Яна заваявала там бронзавы медаль у скачках у даўжыню і не змагла скончыць праграму сямібор’я з-за абвастрэння траўмы. У 1996 годзе Джэкі пакінула дарожку стадыёна і паспрабавала сябе ў якасці гульца баскетбольнай каманды «Richmond Rage», але без асаблівага поспеху.
З 2001 года Джэкі займаецца дабрачыннай дзейнасцю, у родным горадзе Іст-Сент-Луісе яна заснавала фонд свайго імя падтрымлівае юных спартсменаў.
Караваева
Караваева — жаночая форма прозвішча Караваеў, тапонім.
Асташкава (Вілейскі раён)
Аста́шкава (, Осташково) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывасельскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 22 км на паўночны ўсход ад горада Вілейка, 124 км ад Мінска.
Гісторыя
У 1690 г. маёнтак у Вілейскім старостве Ашмянскага павета ВКЛ, сумесная ўласнасць С. Харэвіча, П. і М. Невяровічаў.
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Расійскай імперыі. У 1794 г. вёска і фальварак у маёнтку Куранец, уладанне Ромераў — падкаморыяў трокскіх. У 1800 г. вёска ў складзе Вілейскага павета Мінскай губерні, уласнасць Ю. Ромера. У 1897 г. вёска ў Рабуньскай воласці Віленскага ваяводства, у Вілейскім павеце, побач сядзіба (10 жыхароў).
З 1921 года вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Касцяневічы.
З лістапада 1939 года ў БССР. З 4 снежня 1939 г. ў Вілейскім павеце Вілейскай вобласці, з 15 студзеня 1940 г. ў Куранецкім раёне, з 12 кастрычніка 1940 г. ў Рабунскім сельсавеце. У Вялікую Айчынную вайну з 25 чэрвеня 1941 г. да 3 ліпеня 1944 г. акупіравана нацыстамі. З фронту не вярнуліся 8 жыхароў вёскі. З 20 верасня 1944 г. ў Куранецкім, з 5 ліпеня 1946 г. ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай вобласці. 6 студзеня 1950 г. створаны калгас «8 Сакавіка»; з 19 студзеня 1949 г. — калгас імя Сталіна. З 20 студзеня 1960 г. ў Мінскай вобласці. З 1979 г. ў Касцяневіцкім сельсавеце, землі знаходзіліся ў складзе калгаса «Зара», працаваў магазін.
З 1991 года ў незалежнай Беларусі. Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Касцяневіцкага сельсавета.
Нясвіжскі павет
Назву Нясвіжскі павет мелі наступныя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі:
Нясвіжскі павет (Расійская імперыя)
Нясвіжскі павет (акруга) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мінскага намесніцтва, існавала ў 1793—1796 гг. Цэнтр — Нясвіж.
Гісторыя
Створана указам Сената Расійскай імперыі ад 3 мая 1793 г. у складзе Мінскага намесніцтва. 12 снежня 1796 г. Павел I правёў новую адміністрацыйна-тэрытарыяльную рэформу, паводле якой павет быў скасаваны. Тэрыторыя павета ўвайшла ў склад Слуцкага павета і часткова Мінскага павета Мінскай губерні.
NGC 5773
NGC 5773 (іншыя абазначэнні — UGC 9571, MCG 5-35-22, ZWG 164.38, NPM1G +30.0361, PGC 53124) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Малмыж
Малмыж (Малмыж) — горад (з 1780 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Малмыжскага раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 9,1 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 15 стагоддзі.
Рамонтна-механічны завод, кансервавы завод, піваварны завод, завод жалезабетонных вырабаў, прамкамбінат.
Карнелія Функе
Карнелія Функе (Cornelia Funke; нар., ) — нямецкая пісьменніца, аўтар больш чым 40 дзіцячых кніг і лаўрэат мноства ўзнагарод. Пераважна піша ў жанры фэнтэзі. Кнігі маюць вялікую папулярнасць у яе на радзіме, а таксама перакладзены на некалькі моў.
Перш чым стаць пісьменніцай, Карнелія Функе была сацыяльным работнікам і займалася праблемамі дзяцей-інвалідаў. Менавіта тады яна па-сапраўднаму ўсвядоміла каштоўнасць гісторый, якія дапамагалі яе падапечным абстрагавацца ад сумнай рэчаіснасці і перанесціся ўяўленнем у чароўныя сусветы. Яна таксама вывучала кніжную ілюстрацыю ў Каледжы Дызайну ў Гамбургу. І пачала сваю кар’еру ў дзіцячай кнізе менавіта як ілюстратар.
Многія з яе раманаў былі экранізаваны: «Лорд Злодзей», «Дзікія курачкі», «Рукі прэч ад Місісіпі», «Дзікія курачкі і каханне», «Чарнільнае сэрца» (Функе выступіла і прадзюсарам карціны), «Дзікія курачкі і жыццё», «Калі Санта ўпаў на Зямлю», «Пастка для прывіда», «Уладар цмокаў».
У 2005 годзе часопіс «Time» назваў Карнелію Функе «самай уплывовай немкай у свеце». Таксама, пісьменніцу называюць нямецкай Роўлінг. Яе раман «Лорд Злодзей» удастоены дзвюх прэстыжных амерыканскіх прэмій у галіне дзіцячай літаратуры ў катэгорыі «Найлепшая дзіцячая кніга года», а «The Guardian» змясцілі яго на першы радок свайго хіт-парада дзіцячай літаратуры. У сваю чаргу фантастычны раман Функе «Уладар цмокаў» (рэдакцыя 2004 года) заставаўся ў спісе бэстсэлераў «The New York Times» на працягу 78 тыдняў. Акрамя таго, за яго напісанне Функе была ўзнагароджана супольнасцю інтэрнацыянальных студэнтаў Японіі медалём з Сакурай.
У 2019 годзе Функе выступіла аўтарам навелізацыі фільма «Лабірынт фаўна» Гільерма дэль Тора.
Ігар Аляксандравіч Малевіч
І́гар Алякса́ндравіч Мале́віч (1941, Мінск, БССР, СССР) — беларускі фізік.
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1982), доктар фізіка-матэматычных навук (1984), прафесар (1987). Распрацаваў лазерную статыстычную хранаскапію, лазерныя месцавызначальнікі для вывучэння паверхні Месяца і лідарныя сістэмы касмічнага, наземнага і падводнага размяшчэння.
Біяграфія
У 1966 годзе скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут. З 1970 года выкладаў у Беларускім дзяржаўным універсітэце. Стварыў навуковыя працы ў галіне статыстычнай оптыкі і радыёфізікі, квантавай электронікі і лазернай тэхнікі. У 1981 годзе выдаў манаграфію «Метады і электронныя сістэмы аналізу аптычных працэсаў». У 1982 годзе атрымаў Дзяржаўную прэмію Беларусі. У 1984 годзе атрымаў навуковую ступень доктара фізіка-матэматычных навук. У 1986 годзе выдаў манаграфію «Шматфункцыянальныя лідарныя сістэмы» сумесна з У. І. Івановым і А. П. Чайкоўскім. У 1987 годзе атрымаў навуковае званне прафесара. У 1994 годзе выпусціў манаграфію «Сінтэз узорных шматзначных мераў часу» с Дзмітрыем Яфрэменкам і Э. І. Табачнікам. З 1996 года перайшоў на дыпламатычную працу ў Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь. Выдаў 2 публіцыстычныя кнігі «Увага, Кітай» і «Калі ў Еўропе яшчэ ўчора, то ў Карэі ўжо заўтра».
Чунчхон
Чунчхон ( Chungch'ŏn; 224—270) — карэйскі ван, дванаццаты кіраўнік дзяржавы Кагуро перыяду Трох дзяржаў..
Біяграфія
Быў сынам і спадчыннікам Танчхона. Заняў трон пасля смерці бацькі ў 248 годзе.
У тым жа годзе супраць новага вана згаварыліся яго малодшыя браты, за што яны былі пакараныя. Пазней Чунчхон ажаніўся з паннай Ён. Але ў 251 годзе ён пазнаёміўся з доўгавалосай прыгажуняй, паннай Гваннай. Дзве жонкі кіраўніка доўга спрачаліся адна з адной за прыязнасць Чунчхона, і ў рэшце рэшт Гванну ўтапілі ў Жоўтым моры. Сын Гванны ніколі не прэтэндаваў на права наследаваць прастол, а ў 255 годзе спадчыннікам быў абвешчаны сын паны Ён, Сачхон.
У 259 годзе ў межы Кагуро ўварваліся войскі. Чунчхон адправіў 5 000 коннікаў і атрымаў перамогу над кітайскім войскам.
У 270 годзе ван памёр у 46-гадовым узросце. Трон пасля смерці бацькі заняў Сачхон.
51-я гвардзейская артылерыйская брыгада
51-я гвардзейская артылерыйская Аршанская ордэна Аляксандра Неўскага Чырванасцяжная дывізія (51 АртД, в/ч 41603) — былая часць ракетных войскаў і артылерыі савецкай і пазней беларусай армій, якая існавала з 1943 па 1992 гг. Створана 25 жніўня 1972 г. на базе 121-й гвардзейскай артылерыйскай дывізіі ў г. Асіповічы Магілёўская вобласць.
Цяпер дзейнічае пад назвай 51-я змешаная артылерыйская група.
Гісторыя
У 1976 годзе быў створаны 000-ы полк супрацьтанкавай артылерыі.
У 1978 г.: 2 палкі з 152 мм МЛ-20, 2 палкі з 130 мм М-46, 1 полк з БМ-21 і 1 полк з 100 мм Т-12/
У 1982 годзе 1360-ы гвардзейскі рэактыўная артылерыйскі полк быў рэарганізаваны ў 336-ю гвардзейскую рэактыўнай артылерыйскую брыгаду.
Рэарганізацыя 1984 г.:
У 1989 годзе:
У сакавіку 1992 г. перайшоў пад юрысдыкцыю Беларусі. Пазней рэарганізаваны ў 51-я змешаная артылерыйская група.
Структура
За ўсю гісторыю злучэння яго структура і склад неаднаразова мяняліся.
Смаленскі тралейбус
Смаленскі тралейбус (Смоленский троллейбус) — сістэма тралейбусных маршрутаў горада Смаленска, першая лінія запушчана 8 красавіка 1991 года. Перадапошняя тралейбусная сістэма, адкрытая пры савецкай уладзе.
У Смаленску — 6 маршрутаў, на якіх працуюць 47 тралейбусаў.
Эксплуатацыяй займаецца Смаленскае муніцыпальнае ўнітарнае трамвайна-тралейбуснае прадпрыемства (СМУТТП).
Гісторыя развіцця сістэмы
Тралейбусная сістэма ў Смаленску пачала будавацца ў 1976 годзе па трасе пл. Смірнова — вул. Індустрыяльная-ЦЭЦ-2, аднак, неўзабаве будаўніцтва было закансервавана. У сярэдзіне 1980-х праект быў зменены, і пабудаваная траса пры адкрыцці тралейбуса (1991) задзейнічана не была. Цяпер лінія не запатрабаваная і знаходзіцца ў закінутым стане. Маршрут № 1 адкрыты ў красавіку 1991 года. Спачатку на ім эксплуатавалася 10 машын ЗІУ-682. Неўзабаве дабудаваны частка маршруту № 2 — да завода «Пратон» (цяпер НВА «Аркада»). Маршрут № 2 у цяперашнім варыянце (у мікрараён «Кісялёўка» — вул. П. Аляксеева) адкрыты ў 1993 годзе да 50-годдзя вызвалення Смаленшчыны.
З 29 кастрычніка 2013 года некаторы час дзейнічаў маршрут № 3: ТАА «Шарм» — НВА «Аркада», адменены з 26 красавіка 2014 года праз нізкі пасажырапаток, з 10 снежня 2016 года адноўлены пад № 5. З 1 лістапада 2015 года запушчаны новы маршрут № 3 8-ы мікрараён — НВА «Аркада» (раней планаваўся як маршрут № 2Б). З 1 лютага 2016 года запушчаны новы маршрут № 4 8-ы мікрараён — ТАА «Шарм».
Жабчыцкі раён
Жа́бчыцкі раён — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка БССР. Утвораны 15 студзеня 1940 г. у Пінскай вобласці. Цэнтр – вёска Жабчыцы. 12 кастрычніка 1940 г. падзелены на 12 сельсаветаў: Ахоўскі, Бродніцкі, Дубайскі, Жабчыцкі, Завідчыцкі, Кашавіцкі, Кротаўскі, Масявіцкі, Невельскі, Паршавіцкі, Хойнаўскі, Яечкавіцкі.
14 кастрычніка 1957 г. Жабчыцкі раён скасаваны, Бродніцкі і Кротаўскі сельсаветы перададзены Іванаўскаму, Масявіцкі сельсавет – Лагішынскаму, Ахоўскі, Вулькаўскі, Дубойскі, Малоткавіцкі, Невельскі, Паршавіцкі сельсаветы – Пінскаму раёнам.
Канюціна
Канюціна:
Камягіна
Камягіна:
Дэпартацыі ў СССР
Дэпартацыі ў СССР — прымусовыя перасяленні асоб з адной часцы Савецкага саюза ў другую ў связі з іх палітычнымі альбо рэлігійнымі поглядамі ці нацыянальным паходжаннем. Дэпартацыі, якія праводзіла савецкая ўлада ў 1920—1950-х гг., прызнаны формай рэпрэсій.
Асноўная мэта дэпартацый была вынішчыць у грамадстве ўсе магчымыя праяўленні нязгоды з урадавай палітыкай і ўнушыць страх перад пакараннем. Пабочнай мэтай было развіцце адсталых рэгіенаў СССР з дапамогай таннай рабочай сілы.
Асноўная колькасць дэпартацый прыйшлася на 1930-40-я гг. У 1950-60-х гг. многіх перасяленцаў поўнасцю ці часткова рэабілітавалі і дазволіл ім вярнуцца на радзіму. Урады большасці дзяржаў-спадкаемцаў СССР прызнаюць дэпартацыі сталінскага ўрада незаконнымі і прадастаўляюць ільготы і кампенсацыі былым перасяленцам як ахвярам палітычных рэпрэсій.
Палітычныя дэпартацыі
З мая 1922 па студзень 1923 г. згодна сакрэтным загадам У. І. Леніна былі высланы за мяжу шматлікія прадстаўнікі рускай і ўкраінскай інтэлігенцыі: прафесура вну, навукоўцы, пісьменнікі, аграномы, урачы і іншыя спецыялісты і нават асобныя студэнты.
Сярод высланных — вядомыя філосафы Бярдзяеў і Сарокін. Асноўная прычына выгнання — поўная ці частковая нязгода з палітыкай савецкай улады пры няўдзеле ў адкрытай ўзброенай барацьбе. У пачатку існавання савецкага ладу сярод асобных лідараў краіны панавала думка, што праз пэўны час ўсе сусветнае грамадства ўбачыць перавагу сацыялізму над капіталізмам і будзе масавы прыток жадаючых пераехаць у СССР. Таму кіруючыя колы Савецкага саюза ня толькі не перашкаджалі дабраахвотнай эміграцыі, але і лічылі пакараннем пажыццевую высылку з краіны Саветаў.
З 1923 г. гэта практыка перастала носіць масавы характар. Але на працягу ўсей гісторыі СССР да перыяда Галоснасці (1988 г.) шырока практыкавалася высылка «палітычна недабранадзейных» асоб у правінцыяльныя часткі Савецкага саюза. Некаторых былых вязняў канцлагероў часоў сталінскіх рэпрэсій адпраўлялі ў «вечную высылку» ў паўдневыя правінцыі Казахстана.
А. Салжаніцын у сваім аўтабіяграфічным творы «Архіпелаг ГУЛАГ» (том 5) успамінае некаторыя дэталі жыцця і побыту ў спецпасяленнях Казахстана: былыя рэпрэсаваныя атрымалі некаторыя грошы ад дзяржавы пасля зняволення і маглі здымаць жылы пакой, мелі права ўдзельнічаць у выбарах (гэта было ня столькі права сколькі абавязак савецкага грамадзяніна), выкладаць у школе, займаць матэрыяльна адказныя пасады; але пры гэтым мясцовае начальства нярэдка прымушала працаваць зверхурочна за тыя ж грошы альбо пазычала грошы ў сваіх супрацоўнікаў і ня вяртала пазыку.
Парушэнне ўмоў высылкі пры савецкай уладзе каралася смерцю ці лагерным зняволеннем.
Рэлігійныя дэпартацыі
У асноўным, дэпартацыі рэлігійных груп было звязана з нацыянальным паходжаннем прадстаўнікоў той ці іншай рэлігіі. Напрыклад, сярод недабранадзейных асоб польскага, літоўскага, латышскага ці эстонскага паходжання дэпартаваных у Сібір у 1939—1940 гг. былі сем'і некаторых каталіцкіх і пратэстанцкіх святароў.
У 1948-51 гг. прайшла хваля новых дэпартацый «недабранадзейных» асоб у заходняй частцы СССР. Да такіх, у прыватнасці адносілі шэраг адносна невялікіх рэлігійных груп. Асноўная праблема канфлікту савецкай улады з рэлігійнымі меньшасцямі была звязана ня столькі з палітыкай ваяўнічага атэізму сколькі з няўдзелам такіх вернікаў у актыўным грамадскім жыцці. Напрыклад, многія прадстаўнікі рэлігійных меньшасцяў адмаўляліся ад ваеннай службы, удзелу ў выбарах, збору грашэй на палітычныя праекты дзяржавы (дапамога кампартыі Чылі ці партызанам Анголы) ці наведваць танцклубы, тэатры і канцэрты. Дзяржава, якая імкнулася кантраляваць грамадства, ня была гатова мірыцца з нейтралітэтам яе асобных грамадзян, а павялічэнне колькасці такіх «недабранадзейных» разглядала як пагрозу савецкаму ладу. У пачатку 1952 г. Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР, рэспубліканскія партыйныя кіраўнікі Беларусі, Украіны, Малдовы і Прыбалтыцы, і МДБ СССР падрыхтавалі шэраг дакументаў па высылцы ў Сібір сямей наступных рэлігійных груп: Сведкаў Іеговы, адвентыстаў-рэфармістаў, інакенцьеўцаў, сапраўдна-праваслаўных хрысціян.
Некалькі тысяч прадстаўнікоў гэтых рэлігійных накірункаў былі высланы ў Сібір падчас аперацыі «Поўнач» і іншых дэпартацыйных мерапрыемств 1952 г. У сярэдзіне 1950 -х гг. многіх з гэтых перасяленцаў перавялі ў высылку ў Казахстан. У сярэдзіне 1960-х гг. ім дазволілі вярнуцца на радзіму, але канфіскаваная маемасць ім не вярталася.
У некаторых невялікіх паселках Заходняй Сібіры яшчэ існуюць і дзейнічаюць буйныя абшчыны такіх перасяленцаў.
Дэпартацыі народаў
Першыя нацыянальныя перасяленні пачаліся яшчэ да з’яўлення Савецкага саюза. У 1920 г. савецкая ўлада пачала ліквідацыю казацкіх пасяленняў Церскай вобласці, якая працягнулася да 1925 г. Перасяленцаў адправілі ў іншыя раены Паўночнага Каўказа, Данбас і паўночныя рэгіены СССР.
У 1921 г. рускае насельніцтва Сямірэчча ўлады таксама прымусілі пакінуць свае дамы і пераехаць у іншыя часткі будучага СССР.
Асноўная хваля нацыянальных дэпартацый прыйшлася на 1930-1940-я гг. Сумарная колькасць ахвяр прымусовых перасяленняў складае больш за мільен чалавек. Як і ў большасці іншых выпадкаў дэпартацый, перасяленцаў перавозілі ў кепскіх ўмовах пад дужым ваенна-міліцэйскім канвоем, большая частка рухомай і нерухомай маемасці канфіскоўвалася на карысць дзяржавы, на новых месцах жыхарства ўмовы жыцця, а часам і клімат былі неспрыяльнымі для перасяленцаў. Некаторыя перасяленцы сталі ахвярамі масавых дэпартацый літаральна: тых, хто аказваў супраціўленне ўладам забівалі, як небяспечных злачынцаў, немаўляты, дзеці, старыя і людзі з кепскім здароўем хутка паміралі пры транспартыроўцы ці на новым месцы, альбо набывалі інваліднасць.
Пералік дэпартаваных народаў СССР
Фіны, латышы, літоўцы і эстонцы: дэпартаваны з Ленінграда ў сярэдзіне 1930-х гг. Новыя хвалі фінскіх дэпартацый прайшлі ў 1942 і 1947-48 гг.
Паволжскія немцы: дэпартаваны ў Сібір, Казахстан і на Алтай пасля ліквідацыі нямецкай аўтаноміі ў жніўні 1941 г. Падчас ВАВ рэпрэсіям і дэпартацыям падвяргаліся ня толькі фіны і немцы, але і венгры, румыны і балгары па прычыне удзелу адпаведных краін у Гітлераўскай кааліцыі.
Карачаеўцы: пераселены ў Казахстан і Кіргізстан 2 лістапада 1943 г. па абвінавачванню ў супрацоўніцтве з нацыстамі падчас нямецкай акупацыі Карачаеўскай АВ.
У пачатку 1944 г. па тым жа абвінавачанням перасяляюць калмыкаў у Сібір і на Алтай.
23 лютага — 9 сакавіка 1944 г. адбылося перасяленне чэчэнцаў і інгушэй ў Казахстан і Кіргізстан у сувязі з абвінавачваннямі народаў у калабарацыянізме з акупантамі .
8 і 9 сакавіка 1944 г. НКУС ажыццявіла дэпартацыю балкарцаў.
Вясной — летам 1944 г. туркі, курды, хемшылы (хемшыны) і азербайджанцы Грузіі дэпартаваны ў спецпасяленні правінцыяльных раенаў рэспублікі.
У 1939-40 гг. армія і НКУС правялі масавую дэпартацыю палякаў Украіны і Беларусі ў СІбір. Гэтыя акцыі праводзіліся паралельна масавым расстрэлам польскіх ваеннапалонных і паліцэйскіх у Курапатах пад Мінскам і Катыні.
Аналагічныя акцыі праводзіліся супраць карэннага насельніцтва рэспублік Прыбалтыцы ў 1941 і 1949 гг.
Сярод іншых дэпартацый — высяленне пантыйскіх грэкаў і крымскіх татар, а таксама «абмен» 800 тыс. палякаў Украіны на 500 тыс. украінцаў з Польшчы.
Дэпартацыя заможных сялян
Пасля ліквідацыі пасяленняў заможных сялян (кулакоў) і казакоў на поўдні СССР у 1920-х гг. хваля масавых раскулачанняў спынілася да пачатку 1930-х гг. Падчас працэсу калектывізацыі 1930-33 гг. у розных рэгіенах еўрапейскай частцы Савецкага саюза прайшла новая хваля перасялення заможных сялян у Сібір і паўночныя рэгіены Саюза. Гэтая хваля прыпынілася падчас сялянскіх хваляванняў 1933 г. супраць прымусовай калектывізацыі і пачала ізноў набіраць сілу ў сярэдзіне 1930-х гг. Новы этап дэпартацыі заможных сялян пачаўся ў 1939 г. пасля ўваходу ў СССР Заходняй Украіны, Заходняй Беларусі, а потым таксама Малдовы і краін Прыбалтыцы. Гэты працэс спыніўся падчас Вялікай Айчыннай вайны ізноў набраў абароты ў канцы 1940-х гг. і завяршыўся ў пачатку 1950-х гг.
Нярэдка аперацыі па раскулачванню і дэпартацыі сялян праводзіліся з асобай жорсткасцю. Украінскі гісторык Алег Голько ў сваей кнізе «Сведкі Іеговы. Сібірскі маршрут» успамінае свой уласны дзіцячы вопыт такіх дэпартацый. Яго хутар акружылі салдаты і, калі ен паспрабаваў схавацца ад ніх у хмызняку, адзін з гэтых салдат падчапіў яго штыком і выцягнуў адтуль.
Былі выпадкі, калі раскулачванню і дэпартацыі падвяргаліся сялянскія сем'і сярэднякоў і нават беднякоў па прычыне адсутнасці ў той ці іншай весцы кулакоў, што шкодзіла «нарыхтовачным планам» карных структур.
Раскулачванне і дэпартацыі заможных сялян актыўна апісаны з розных пунктаў гледжання ў савецкай літаратуры. Прыкладамі з’яўляюцца «Знак бяды» В. Быкава і «Паднятая цаліна» М. Шолахава.
Разлік дзяржавы на пад’ем эканомікі адсталых рэгіенаў рукамі працавітых перасяленцаў спраўдзіўся ў пэўнай ступені: рукамі былых кулакоў былі пабудаваны многія стратэгічныя індустрыяльныя аб’екты, распрацаваны цалінныя землі Сібіры. Калі ў 1950—1960-х гг. раскулачаным сялянам пачалі дазволяць вярнуцца на радзіму, не ўсе зрабілі гэта, бо некаторыя ўжо абжыліся на новым месцы.
Прымусовая эвакуацыя насельніцтва ў надзвычайных абставінах у СССР
Немагчыма правесці поўную аналогію паміж эвакуацыяй і дэпартацыяй насельніцтва. Эвакуацыя ніколі ня была формай палітычных рэпрэсій і праводзіцца ў абставінах, якія прымушаюць дзяржаўныя ўлады ісці на такі крок. Аднак, у гісторыі СССР было некалькі выпадкаў, калі эвакуацыя прыносіла насельніцтву такую ж шкоду, як і дэпартацыя.
Пісьменнік Віктар Сувораў узгадвае, што напярэдадні пачатку Вялікай Айчыннай вайны з 13 па 20 чэрвеня 1941 г. жыхары некаторых прыгранічных пасяленняў былі адселены далей ад дзяржаўнай мяжы. Дэталі гэтай эвакуацыі малавядомы, але хутчэй за ўсе дзяржава не клапацілася аб кампенсацыі маемасці, якую страцілі перасяленцы, аб камфортных умовах транспартыроўкі, аб належным размяшчэнні перасяленцаў на новым месцы. Да таго ж, вайна яшчэ не пачалася, і немагчыма адназначна казаць, што ўрад Сталіна быў вымушаны распачаць эвакуацыю прыгранічнага насельніцтва СССР.
Яшчэ адзін прыклад такой эвакуацыі — адсяленне людзей з чарнобыльскай зоны ў маі 1986 г. Людзі не атрымалі практычна ніякай кампенсацыі за страту маемасці, эвакуацыя была прымусовай, што не давала магчымасць перасяленцам самастойна распараджацца сваім жыццем, здароўем і маемасцю, на новым месцы нярэдкімі былі выпадкі дыскрымінацыйнага стасунку да перасяленцаў з боку мясцовага насельніцтва.
Рэабілітацыя ахвяр прымусовых перасяленняў
Пасля смерці Сталіна многім ахвярам дэпартацый дазволілі вярнуцца на радзіму, але нярэдка іх дамы і нават пасяленні ўжо былі заняты іншымі людзьмі, што параджала канфлікты. Канфіскаваная маемасць звычайна не вярталася, кампенсацыю не плацілі. Асноўнае, што атрымалі ахвяры дэпартацый у 1950—1970-х гг., — гэта рэабілітацыя і права нам свабоду перамяшчэнняў.
14 лістапада 1989 г. Вярхоўны Савет СССР афіцыйна прызнаў нацыянальныя дэпартацыі незаконнымі .
У лютым 2004 г. Еўрапарламент выдаў аналагічную пастанову аб прызнанні незаконнасці перасялення чэчэнцаў і інгушэй.
У 1992 г. ахвяры рэлігійных дэпартацый прызнаны ўрадам Расіі ахвярамі палітычных рэпрэсій і карстаюцца ільготамі аналагічнымі вэтэранаў ВАВ.
У 2008 г. прадстаўніцтва Еўрасаюза па правах чалавека адзначала няпоўную вырашанасць праблем прадастаўлення жылля ахвярам дэпартацый з ліку месхетынскіх туркаў.
Ро (правінцыя Мілан)
Ро (Rho) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Мілан.
Насельніцтва складае 49947 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 2238 чал./км². Займае плошчу 22 км². Паштовы індэкс — 20017. Тэлефонны код — 02.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Vittore il Moro.
Карытня
Карытня:
Малышава
Малышава — прозвішча, тапонім.
Іаган Хрысціян Эркслебен
Іаган Хрысціян Палікарп Эркслебен (ням.: Johann Christian Polycarp Erxleben; 22 чэрвеня 1744, горад Кведлінбург - 18 жніўня 1777, Гётынген) — нямецкі вучоны. Да яго навуковых інтарэсаў адносіліся фізіка, мінералогія, хімія і прыродазнаўства.
NGC 5774
NGC 5774 (іншыя абазначэнні — UGC 9576, MCG 1-38-13, ZWG 48.57, KCPG 440A, IRAS14511+0347, PGC 53231) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Жана Акшыман
Жана Акшыман — сяло ў Майскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Акшыманскай сельскай акругі. Код КАТА — 555635100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 806 чалавек (426 мужчын і 380 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 476 чалавек (245 мужчын і 231 жанчына).
Квяткоўскі
Квяткоўскі — прозвішча.
Міцькава
Міцькава — тапонім.
Жабіцкая шкляная мануфактура
Жабіцкая шкляная мануфактура — колішняе прадпрыемства, якое дзейнічала у 1806—1905 гг. у вёсцы Жабічы Вілейскага павета (цяпер вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці).
У 1866—1890 гг. выпускала бутэлькі, аптэкарскі посуд, слоікі, у 1893—1900 гг. — бутэлькі зялёныя. Шкло аконнае паўбелае і лямпавае. У 1891 г. дзейнічала шклоплавільная печ. Працавала да 116 чалавек. Прадукцыю збывалі ў Вільню, Мінск, Рыгу, Гродна і іншыя.
Куравай пясчаны
Куравай пясчаны (Astragalus arenarius) — шматгадовая травяністая расліна; від роду сямейства.
Апісанне
Расліна дасягае ў вышыню 15-40 см, мае галінастае вуглаватае ўзыходзячае сцябло.
Лісце перыстае з лінейнымі апушанымі лісточкамі.
Прыкветкі беларасніцавыя з кветкамі светла-пурпуровага або ліловага, радзей белага колеру, сабраныя ў кароткія 3-7-кветкавыя пэндзлі.
Плады лінейна-даўгаватыя бабы, звычайна белаапушаныя. Квітнее ў чэрвені-ліпені, пладаносіць з ліпеня.
Арэал і асяроддзе пасялення
Расце на пясках у светлых борах, а таксама па берагах рэк, на чыгуначных насыпах, па абочынах дарог у Еўропе. Сустракаецца ў Швецыі, Чэхіі, Славакіі, Германіі, Польшчы, Беларусі, Эстоніі, Латвіі, Літве, на Украіне і ў еўрапейскай часткі Расіі. Распаўсюджаны пераважна ў Нечарназёмнай паласе Сярэдняй Расіі.
Гавайскі цюлень-манах
Гавайскі цюлень-манах (Monachus schauinslandi) — прадстаўнік роду цюлені-манахі (Monachus), сямейства цюленевыя (Phocidae). Знаходзіцца пад пагрозай знікнення.
Нафісату Тыям
Нафісату (Нафі) Тыям (Nafissatou "Nafi" Thiam; нар., ) — бельгійская лёгкаатлетка, спецыялізуецца ў мнагабор’і. Двухразовая алімпійская чэмпіёнка (2016 і 2020), двухразовая чэмпіёнка свету (2017 і 2022), двухразовая чэмпіёнка Еўропы (2018 і 2022), двухразовая чэмпіёнка Еўропы ў памяшканні ў пяцібор’і. Першая ў гісторыі Бельгіі чэмпіёнка свету па лёгкай атлетыцы. Спартсменка года ў Бельгіі (2014, 2016, 2017), лепшая лёгкаатлетка года ў свеце (2017). Першая ў гісторыі Бельгіі двухразовая алімпійская чэмпіёнка.
Біяграфія
Яе маці — бельгійка, а бацька — выхадзец з Сенегала. Бацькі Нафісату разышліся, калі яна была дзіцем і яе выхоўвала маці. Тыям сумяшчае заняткі спортам з вывучэннем геаграфіі ў Льежскім універсітэце.
Нафісату пачала займацца лёгкай атлетыкай ва ўзросце сямі гадоў у льежскім клубе RFC Liégeois. З пачатку спартыўнай кар’еры і да гэтага часу яе трэнерам з’яўляецца былы сямі-і дзесяціборац Ражэ Леспаньяр.
Баравыя (Людвіноўскі сельсавет)
Геаграфія
Знаходзіцца за 39 км на паўночны ўсход ад горада Вілейка, 19 км ад чыг. ст. Княгінін на лініі Маладзечна—Полацк, 142 км ад Мінска, каля аўтадарогі Міхнічы—Сліпкі.
Гісторыя
У 1800 годзе засценак у Вілейскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі, уласнасць В. Козела.
З 1921 года вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, належала да Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Крывічы.
З лістапада 1939 года ў БССР, з 15 студзеня 1940 г. ў Куранецкім раёне Вілейскай вобласці, з 12 кастрыніка 1940 г. ў Касцяневіцкім сельсавеце. У Вялікую Айчынную вайну з 25 чэрвеня 1941 г. да 3 ліпеня 1944 г. акупіравана нацыстамі. З 20 верасня 1944 г. ў Куранецкім, з 5 ліпеня 1946 г. ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай вобласці. 31 мая 1949 г. створаны калгас «Новая праца». З 20 студзеня 1960 г. ў Мінскай вобласці. Землі ў складзе саўгаса «Беларускі».
Міцюкова
Міцюкова — тапонім.
Alluaudiopsis
Alluaudiopsis — род сукулентных раслін сямейства, родам з Мадагаскара.
Таксанамія
, Compt. Rend. Hebd. Séances Acad. Sci. 199: 1651 (1934).
Этымалогія
Alluaudiopsis: лацінская родавая назва, ад Alluaudia і грэч. — opsis = падобны.
Віды
Пацверджаныя віды па дадзеных сайта Plants of the World Online на 2022 год :
Сачхон
Сачхон ( пам. 293) — карэйскі ван, трынаццаты кіраўнік дзяржавы Кагуро перыяду Трох дзяржаў.
Біяграфія
Быў другім сынам вана Чунчхона. Ён быў абвешчаны спадчыннікам прастола ў 255 годзе, а ў 270 годзе, пасля смерці бацькі, заняў трон. У 271 годзе ён ажаніўся з паннай Юсу.
У 280 годзе ва ўладанні Сачхона ўварваліся плямёны сушэнь. Ван адправіў свайго малодшага брата, каб той даў ім адпор. Той разбіў сілы сушэнь і прымусіў каля 600 тамтэйшых сем’яў перасяліцца на поўдзень у. Ва ўзнагароду ван Сачхон прызначыў прынца камандуючым арміі і аддаў яму ў валоданне землі плямёнаў сушэнь і янмаек. У 286 годзе малодшы брат Сачхона арганізаваў мяцеж супраць кіраўніка Кагуро, зрэшты змова пацярпела крах, а змоўшчыкі былі забітыя.
Ван Сачхон памёр у 292 годзе пасля 23 гадоў кіравання. Пасля смерці бацькі трон заняў яго старэйшы сын, Пансан.
Евангелле Напрастольнае
“Евангелле Напрастольнае” - помнік старажытнабеларускага кнігадрукавання. Выдадзена П. Мсціслаўцам у 1575 г. у Вільні на царкоўнаславянскай мове.
Апісанне
Надрукавана фарматам у аркуш буйным шрыфтам, які спалучае рысы паўустава рускіх і беларускіх рукапісаў. “Евангелле напрастольнае” – асобны тып кнігі, своеасаблівы фаліянт з гравіраваным франтыспісам (выявы евангелістаў Іаана, Лукі, Матфея, Марка; мяркуюць, што ксілаграфіі з выявамі евангелістаў зрабіў Мсціславец), якія выкананы ў маньерысцкім стылі і вызначаюцца дэкаратыўнасцю. У трактоўцы фону, што складаецца з архіэктурных дэталей, раслінных матываў, стылізаваных выяў жывёл і іншае, спалучаны рысы готыкі і рэнесансу. Змешчана таксама 11 заставак і 4 ініцыялы. Застаўкі нагадваюць так званы старадрукарскі арнамент (адлюстраванні акантавага ліста, кедравых шышак, граната і іншае), іх узор выкананы чорнымі лініямі па белым фоне. Выкананыя на высокім для таго часу ўзроўні тэхнікі гравіравання дрэварыты, застаўкі, ініцыялы, а таксама шрыфт з’явіліся ўзорам для шматлікіх выданняў беларускіх, рускіх і украінскіх друкарняў.
Басколь (Паўладарская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1230 чалавек (631 мужчына і 599 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1108 чалавек (550 мужчын і 558 жанчын).
Радана
Радана (Rodano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Мілан.
Насельніцтва складае 4300 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 358 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 20090. Тэлефонны код — 02.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Петракова
Назву Петрако́ва маюць:
Рабікава
Рабікава — тапонім.
Рожына
Рожына — прозвішча, тапонім.
Неглюбскі сельсавет
Не́глюбскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Неглюбка.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Веткаўскага раёна. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Веткаўскім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Свяцілавіцкага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. З 17 снежня 1956 года ў складзе Веткаўскага раёна, з 25 снежня 1962 года — Гомельскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — адноўленага Веткаўскага раёна. 21 кастрычніка 1968 года ў склад Яноўскага сельсавета перададзены пасёлак Расуха. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Неглюбскага сельсавета 10 населеных пунктаў. 28 студзеня 1991 года да сельсавета далучана частка скасаванага Новаграмыцкага сельсавета, 27 жніўня 1991 года — частка скасаванага Барталамееўскага сельсавета. У 2011 годзе скасаваны вёскі Новыя Грамыкі, Пацёсы, Старое Закружжа, пасёлкі Амяльное, Куты, Падкаменне.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 941 чалавек, з іх 81,5 % — беларусы, 9,2 % — рускія, 3,6 % — украінцы, 1,7 % — цыганы, 1,2 % — таджыкі, 1,0 % — малдаване.
Джон Эдуард Грэй
Джон Эдуард Грэй (англ.: John Edward Gray; 12 лютага 1800, Уолсал — 7 сакавіка 1875, Лондан) — брытанскі заолаг. Сын вядомага фармаколага і батаніка Сэмюэла Фрэдэрыка Грэя (1766—1828), старэйшы брат заолага Джорджа Роберта Грэя (1808—1872). Сам сябе называў першым філатэлістам ў свеце.
Італьянскі паход Банапарта (1796—1797)
Італьянскі паход Банапарта (1796—1797) — кампанія французскіх войскаў пад камандаваннем Напалеона Банапарта супраць аўстра-сардзінскіх войскаў у Паўночнай Італіі ў час вайны 1-й кааліцыі з Францыяй (1792—1797).
Паход скончыўся поўнай перамогай французскіх войскаў і выхадам з вайны Сардзініі, а потым і Аўстрыі. Пачаты пад лозунгам абароны рэспублікі, гэты паход неўзабаве ператварыўся ў заваявальны; пад кантроль Францыі трапіла амаль уся Італія.
Поспех Банапарта быў дасягнуты праз адмову ад пануючых тады кардоннай стратэгіі і лінейнай тактыкі, паасобным разгромам праціўнікаў, выкарыстаннем у бітвах спалучэння калон з россыпным строем стралкоў.
Кампанія
У красавіку 1796 года французская армія Банапарта разбіла сардзінскае войска і вымусіла Сардзінію заключыць мір. У маі 1796 года французская армія разграміла аўстрыйскую (гл. бітва пад Лодзі) і блакіравала крэпасць Мантуя; 4 спробы аўстрыйскага войска дэблакіраваць крэпасць былі адбітыя. У бітвах пад Касцільёне, Раверэта, Басана, Арколе, Рывалі французская армія Банапарта разбіла аўстрыйскія, а лютым 1797 года вымусіла капітуляцыю гарнізона Мантуі. У сакавіку 1797 года Банапарт разгарнуў наступленне на Вену. Аўстрыя была вымушаная заключыць Кампаформійскі мір (кастрычнік 1797).
NGC 5775
NGC 5775 (іншыя абазначэнні — UGC 9579, MCG 1-38-14, ZWG 48.60, KCPG 440B, IRAS14514+0344, PGC 53247) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Валоські
Вало́ські (, Волоськи) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывасельскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Касцяневічы.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Касцяневіцкага сельсавета.
Гоцэ Дэлчаў
Георгі Нікалаў Дэлчаў, таксама званы Гоцэ Дэлчаў (Георги Николов Делчев, Гоце Делчев, Ѓорѓи Николов Делчев; 4 лютага 1872, Кукуш, Асманская імперыя — 4 мая 1903, сяло Баніца, Асманская імперыя) — балгарскі рэвалюцыянер з Македоніі, кіраўнік УМОРА.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Кукушы ў 1872 годзе ў сям’і Міколы і Султаны Дэлчавых. Атрымаў адукацыю ў Салунскай балгарскай мужчынскай гімназіі. У 1891 годзе паступіў у Ваеннае вучылішча ў Сафіі, але з-за яго ўдзелу ў сацыялістычным гуртку быў выключаны і з 1894 года працаваў настаўнікам у горадзе Шціп разам з Дамянам Груевым, адным з заснавальнікаў таемнай арганізацыі БМОРК, пасля вядомай як Унутраная македонска-одрынская рэвалюцыйная арганізацыя.
Гоцэ Дэлчаў стаў фактычным кіраўніком арганізацыі і абвясціў мэтай вызваленне Македоніі і Эдырнэ шляхам узброенага паўстання. Як першапачатковая мэта, арганізацыя дамагалася аўтаноміі Македоніі і Эдырнэ ў рамках Асманскай імперыі.
Рэвалюцыйная дзейнасць
У снежні 1896 года Гоцэ Дэлчаў пакідае настаўніцтва і становіцца прафесійным рэвалюцыянерам. У 1896 годзе на Салунскім кангрэсе разам з Герчэ Пятровым распрацаваў праграму і статут арганізацыі.
У 1899 годзе па ініцыятыве Гоцэ Дэлчава ствараюцца партызанскія атрады УМОРА.
Памяць
Яго імем названы:
Група армій «D»
Група армій «D» (Heeresgruppe D) — адна з груп армій вермахта падчас Другой сусветнай вайны.
Стварэнне групы. Акупацыйная дзейнасць 1940—1944
Група армій «D» сфармірава 26 кастрычніка 1940 г. ва Францыі пры падзеле камандавання групы армій «С» і групы армій «А». З 15 красавіка 1941 група армій «D» пачала называцца як Галоўнакамандаванне «Захаду» (Oberbefehlshaber «West»). У выніку гэтага, некаторыя даследчыкі, не правільна называюць групу армій як група армій «Захад». Галоўнай задачай групы армій было ажыццяўленне акупацыйных функцый ва Францыі, Бельгіі, Нідэрландаў.
У жніўні 1942 падраздзяленні групы армій адбілі спробу саюзнікаў захапіць порт Д'еп. На працягу 1942—1944 гг., войскі групы сумесна з арганізацыяй «Тота» прымала ўдзел у стварэнні «Атлантычнага вала». У лістападзе 1942 г. войскі групы армій «D» правялі аперацыю па захопу тэрыторыі вішысцкай Францыі. Пачынаючы з канца 1943 г., падраздзяленні групы армій прымаюць актыўны ўдзел у барацьбе з рухам Супраціву.
Заходні фронт 1944—1945
На працягу першай паловы 1944 г. камандаванню групы армій «D» былі падпарадкаваны войскі групы армій «B» і групы армій «G», а ў канцы года яшчэ і групы армій «H». З 10 верасня 1944 г. групу пачалі называць выключна як Галоўнае камандаванне «Захаду». З моманту высадкі саюзнікаў у Нармандыі, а ў далейшым і на паўднёвым узбярэжжы Францыі, вяла абарончыі баі з паступовым адыходам да меж Трэцяга Рэйху. Факіычна камандаваннем ажыццяўляла кіраўніцтва ўсімі нямецкімі войскамі на Заходнем фронце. 25 сакавіка 1945 г. яна была пераіменавана ў Галоўнакамандаванне «Поўдзень». 22 красавіка 1945 г., пасля капітуляцыі нямецкіх войск у Паўночнай Італіі ўзяла на сябе лінію абароны па ўсёй тэрыторыі Паўднёвай Германіі. Капітулявала 6 мая 1945.
Баявы склад групы армій «D»
Лістапад 1940 Май 1941 — Жнівень 1943 Май 1944 Снежань 1944 Май 1945
Будынак Рэспубліканскага Палаца піянераў і школьнікаў
Рэспубліканскі Палац піянераў і школьнікаў — комплекс будынкаў у Мінску, размешчаных на рагу вуліц Энгельса і вуліцай Кірава (№ 26, 24/16). Будынак прыклад творчага выкарыстання элементаў класіцыстычнай архітэктурнай спадчыны. Цяпер у будынку размяшчаецца Нацыянальны цэнтр мастацкай творчасці дзяцей і моладзі і Беларускі рэспубліканскі тэатр юнага гледача.
Гісторыя
Пабудаваны ў 1937 годзе (архітэктары А. Воінаў, У. Вараксін). Пры будаўніцтве выкарыстаны фундамент незакончанага клуба будаўнікоў (арх. І. Валадзько, А. Воінаў, А. Крылоў і М. Гіляраў ). Разбураны ў Вялікую Айчынную вайну.
Адноўлены ў 1947—1952 гады (архіт. А. Воінаў, Л. Усава, В. Кулін). На базе відовішчнай групы памяшканняў у 1956 годзе створаны Беларускі рэспубліканскі тэатр юнага гледача імя 50-годдзя камсамола Беларусі (вул. Энгельса, 26; архіт. А. Воінаў, Л. Усава).
У 2009—2015 гадах была праведзена рэканструкцыя будынка. У час рэканструкцыі побач з асноўным будынкам па лініі фасада ўзвялі чатырохпавярховую прыбудову (вул. Энгельса, 26 к 10), дзе размясціліся бутафорскі, сталярны, слясарны цэхі, швейныя майстэрскія, а таксама рабочыя кабінеты супрацоўнікаў і частка грымёрных пакояў. Ідэя была падказана пасляваенным праектам аднаўлення Палаца піянераў архітэктараў Воінава і Усавай, які прадугледжваў ўзвядзенне новага корпуса ўшчыльную да існага будынка, але не быў рэалізаваны.
Адрэстаўраваны барэльефы на фасадах і ў інтэр’ерах, роспіс столі на тэму дружбы народаў у вялікім фае (ёлачнай зале).
Архітэктура
Трохпавярховы будынак Палаца складаецца з двух прылеглых адзін да аднаго аб’ёмаў — відовішчнай і гурткова-клубнай груп памяшканняў, аб’яднаных вестыбюлем. Фасады апрацаваны пад шэры граніт, расчлянёны пілястрамі. У малюнак іх капітэляў была ўведзена піянерская сімволіка (афармленне зменена пры рэканструкцыі). Манументальны шасцікалонны порцік падкрэслівае галоўны ўваход. Закруглены і выступаючы вугал з вестыбюлем клубнай часткі завяршае аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю будынка.
Рэлігія
Рэлі́гія (ад лат. religare — быць злучаным з чымсьці) — сістэма вераванняў, заснаваная на тым, што чалавек адчувае нейкую сувязь з «чымсьці» альбо з «кімсьці» вышэйшым. «Штосьці» можа не мець дакладнага азначэння сілаю (духі прыроды, вышэйшы розум). «Хтосьці» — гэта нейкая нематэрыяльная асоба (Бог, Элохім, Алах, Буда, Крышна, Кандзі).
Праблема азначэння рэлігіі
Сярод сучасных даследчыкаў няма адназначнага меркавання, што такое рэлігія. Большасць філосафаў рэлігіі давалі свае ўласныя азначэнні гэтага феномену. Практычныя даследчыкі рэлігіі, пры напісанні сваіх прац даюць аперацыянальныя азначэнні рэлігіі, але такія азначэнні не падзяляюцца большасцю навуковага супольніцтва і выкарыстоўваюцца дзеля вырашэння вузканавуковых задачаў. Такія азначэнні альбо занадта вузкія, альбо запатрабаваныя толькі ў рэчышчы пэўнага даследавання, іншымі словамі, падобныя азначэнні выпрацоўваюцца для вырашэння канкрэтных рэлігіязнаўчых задач. Асноўная праблема пры азначэнні рэлігіі палягае ў тым, што для навукі выяўленне рэлігіі ўяўляе большую праблему, чым для штодзённага жыцця.
Даведачная літаратура дае найбольш агульныя азначэнні. Оксфардскі слоўнік (1990): «Human recognition of superhuman controlling power and especially of a personal God entitled to obedience» (Прызнанне чалавекам звышчалавечай кантралюючай сілы і ў прыватнасці асабістая пакорнасць Богу). Падобныя азначэнні прапаноўваюць шматлікія слоўнікі, але ж яны не разглядаюцца як прымальныя для навуковых даследаванняў.
Аб'ектыўная рэлігія разглядаецца Г. Гегелям як састаўная частка рэлігіі суб'ектыўнай. Менавіта ў суб'ектыўнай рэлігіі Г. Гегель знаходзіць тыя анталагічныя сілы, якія дазваляюць рэлігіі называцца рэлігіяй. «Суб'ектыўная рэлігія выражаецца толькі ў пачуццях і ўчынках, — калі я кажу пра чалавека, што ў ім ёсць рэлігія, гэта значыць не тое, што ён валодае дастатковымі ведамі яе, а тое, што яго сэрца адчувае справы, дзіва, блізкасць бажаства, ён пазнае, ён бачыць бога ў яго прыродзе, у лёсах людзей, ён падае перад ім на калені, аддзячвае яго і ўшаноўвае яго ў сваіх справах, у сваіх учынках, глядзіць не толькі ці добрыя і разумныя яны, думка пра тое, што ўчынак гэты ўхвалены богам, таксама з'яўляецца для яго матывам учынка, часта найбольш моцным».
Следам за Г. Гегелем ідзе і Рудольф Ота. Р. Ота выдзяляе рацыянальную і бeзрацыянальную рэлігію. Падобна Гегелю, пад рацыянальнай рэлігіяй Р. Ота разумее ўсё тое, што можа быць растлумачана, дыфініравана, гэта значыць усё тое, што лёгка функцыянуе ў мове. У той жа час, рацыянальнае, выступае як пэўны аспект рэлігіі, і калі гэты аспект робіцца вельмі істотным для рэлігіі, то такая рэлігія разглядаецца Р. Ота як рацыянальная рэлігія. "Прырода бажаства, апісанага ў толькі што згаданых атрыбутах, то бок, якое мае рацыянальную прыроду, то рэлігія якае прызнае і падтрымлівае гэтакі пагляд на Бога завецца «рацыянальнай». (пераклад з англійскай -С. Д.) Да такіх рэлігій можа быць аднесена Хрысціянства, для якога вельмі істотна тэалогія, якая і адасабляе Хрысціянства ад іншых рэлігій.
У той жа час, як і для Г. Гегеля, так і для Р. Ота ніякая рэлігія не можа абыходзіцца рацыянальным аспектам. Рацыянальны аспект не прымаецца Р. Ота як дастаткова істотны для генезісу рэлігіі. Праз розум рэлігія не можа стварацца, а значыць у падмурку любой рэлігіі будуць не словы, але пачуцці. У той жа час, як пачаткам рацыянальнай рэлігіі ёсць артадоксія, гэта значыць пачатак любой рацыянальнай рэлігіі ёсць барацьба з ерэсямі альбо працэс адасаблення сябе ад іншых. У той жа час як любая рэлігія, як першапачатковае памкненне бярэ свой выток ад без-рацыянальнага.
Пытанне генезісу рэлігіі з'яўляецца надзвычай істотным для азначэння гэтага феномена. Калі для Р. Ота і Г. Гегеля рэлігія ўтвараецца хутчэй з псіхалагічных прычын, то для К. Маркса генезіс рэлігіі значыць нешта, зусім не звязанае з пачуццямі ці якімі іншымі рэпрэзентантамі звыштонкіх матэрый.
Маркс зазначае: ''"Чалавек стварае рэлігію, а не рэлігія стварае чалавека. Рэлігія ёсць, сапраўды, сама-свядомасць і сама-пачытанне чалавека, які не выйграў праз сябе, альбо ўжо згубіў сябе зноў. Але чалавек ёсць не абстрактане быццё, якое існуе па-за светам. Чалавек ёсць светам чалавека — дзяржава, грамадства. Гэтая дзяржава і гэта грамадства ствараюць рэлігію, якая з'яўляецца інвертаванай свядомасцю света, таму яна пераварочвае сусвет. Рэлігія з'яўляецца агульнай тэорыяй гэтага света, яго энцаклапедычны кампендыум, яго логіка ў папулярным выглядзе, яго духоўная кропка гонару, яго энтузіязм, яго маральная санкцыя, яго асабісты камплімент, і яго ўніверсальны базіс уцехі і аснавання. Гэта фантастычная рэалізацыя чалавечай прыроды з таго часу, як чалавечай прыродзе не бачна ніякай сапраўднай рэальнасці". (Пераклад з англійскай — Д. Смалякова)''
Такім чынам, для К. Маркса рэлігія ёсць прадуткам дзейнасці супольніцтва людзей, у якім выяўлены ўсе недахопы і прадметы гонару згаданай супольнасці. Рэлігія ёсць вытварэннем, калі можна так сказаць, культуры, прадуктам вытворчасці соцыума, супольніцтва індывідаў адной культурнай прсторы. З аднаго боку, пачаткам рэлігіі ёсць самаўзвышэнне, гераізацыі гэтай супольнасці ў сваіх жа вачах, з іншага боку рэлігія ёсць зборам забабонаў гэтай супольнасці адносна самой сябе. Але ж як вынік, рэлігія ёсць заўсёды тым феноменам, які знаходзіцца не ў рэчышчы выкінутага, аднаго, адасобленага індывіда, але таго супольніцтва, якое ўтварае злітасць пэўнай колькасці індывідаў у адно культурнае цэлае.