cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jitters
Ацэнкі
Мультыіструменталіст Павел Кудрын у ацэнках «Hair Peace Salon» апісваўся як вельмі таленавіты барабаншчык, які «настолькі спрытна перадае свае рыфаны — вельмі складаныя, ламаныя, але ў той жа час даходлівыя да папсовасці — што ўзнікае адчуванне палёту ў яго гульні, што ён танцуе за ўстаноўкай». Алег Вяль, экс-гітарыст і бэк-вакаліст «Jitters», падчас выступлення на тэлеканале «СТБ» у 2010 годзе быў названы «адным з лепшых беларускіх рок-выканаўцаў». Алег Клімаў, музычны эксперт «Experty.by», у 2012 годзе прыпісаў яго ж да шэрагу «лепшых айчынных рок-вакалістаў, якія спяваюць на англійскай мове».
''«Хлопцы з „HPS“ заўсёды захапляліся творчасцю не вельмі вядомай, але каханай у пэўных колах каманды „Jitters“. А сёння яны дагналі іх па майстэрству, сталі побач і ў чымсьці нават абыйшлі»'', — у 2007 годзе падсумавала дзесяцігоддзе існавання абодвух Алена Сабалеўская з «Музыкальнай газеты». Музычны крытык Таццяна Заміроўская на старонках «БелГазеты» ў 2007 годзе выказала асабістае меркаванне, што «шчыра кажучы, ужо лепш бы „Hair Peace Salon“ распаліся і ўвайшлі ў склад „Jitters“, чым наадварот». Яе калега па выданні Зміцер Безкаравайны па выніках зборнага канцэрту ў падтрымку выпуску кампіляцыі «Наша музыка-2» увосень 2004 года кантраставаў, паўшчуваў «Jitters» за шумную, але занудлівую і незапамінальную праграму.
''«Нягледзячы на багацце каманд, якія граюць у стылі брыт-рок, гэты музычны напрамак у нашай краіне доўгі час заставаўся ў цяні. І вось здарыўся прарыў», —'' такімі словамі сустракаў выхад дыска «Split Before, Together Now» LiveSound.by.
Скварка
Скварка — тое, што застаецца пасля вытоплівання з тканак жывёлы тлушчу, галоўным чынам з сала. У залежнасці ад ужытага суроўца можа змяшчаць пэўную колькасць мяса і тлушчу. У гастраноміі цэніцца за смак. Вельмі папулярная страва ў Сярэдняй і Усходняй Еўропе.
Скваркі можна ўжываць як самастойную страву, так і як адзін са складнікаў стравы. Ужываецца як дабаўка да мясных страў, як тлушч да пірагоў (таксама і салодкіх), часта дадаецца да бульбы. Разам з вытапленым тлушчам і цыбуляй выкарыстоўвацца як аздабленне і афарбоўка ежы.
Беларусы спажываюць скваркі радзей за ўкраінцаў. У Беларусі перавага традыцыйна аддаецца салу і паляндвіцы. Таксама скваркі загортвалі ў дранікі, якія перад спажываннем мачалі ў вытаплены тлушч. Выкарыстоўвалі скварку разам з сырой бульбаю для прыгатавання кішкі.
У «Літоўскай гаспадыні» згадваецца, што скваркі кладуць у ежу чэлядзі.
«Чарка і скварка»
Выраз шырока выкарыстоўваецца ў беларускіх прыказках і, імаверна, паходзіць ад беларускай прымаўкі «Абы скварка і чарка, дык будзе там і наш Марка».
У наш час выраз «чарка і скварка» набыў негатыўнае адценне і ўжываецца ў дачыненні да апалітычнай часткі беларускага грамадства  , крытыкуючы яго засяроджванне выключна на побытавых праблемах замест надавання ўвагі таксама пытанням маральных і духоўных каштоўнасцей.
Негеўскі ўніверсітэт імя Бен-Гурыёна
Негеўскі ўніверсітэт імя Бен-Гурыёна (אוניברסיטת בן-גוריון בנגב, Ben-Gurion University of the Negev) — ізраільская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, сядзіба якой знаходзіцца ў горадзе Беэр-Шэва.
Названы ў гонар Давіда Бен-Гурыёна, у назве таксама прысутнічае адсылка да пустыні Негеў.
Універсітэт мае пяць кампусаў: кампус Маркуса ў Беэр-Шэве; кампус Давіда Бергмана ў Беэр-Шэве; кампус Давіда Тувіяху ў Беэр-Шэве; кампус Сдэ-Бакер у Негеве і кампус у Эйлаце.
Ён уключае Нацыянальны інстытут біятэхналогій у Негеве, Інстытут нанамаштабнай навукі і тэхналогій імя Ільзы Кац, Інстытут даследаванняў пустыні імя Якаба Блаўштэйна з Міжнароднай школай вывучэння пустыні імя Альберта Каца і Навукова-даследчы інстытут вывучэння Ізраіля і сіянізму імя Бен-Гурыёна.
Ірцяш
Ірця́ш, Ірцяж (Иртя́ш, Иртяж ) — возера-вадасховішча ў Расіі, на Паўднёвым Урале, у Каслінскім раёне Чалябінскай вобласці, каля гарадоў Каслі і Азёрск. Уваходзіць у сістэму Каслінска-Кыштымскіх азёр.
Плошча паверхні возера 53,5 км². Даўжыня 14,5 км, найбольшая шырыня 7,5 км. Глыбіні да 16 м (да 22 м). Сярэдняя глыбіня 8,7 м. Аб’ём вады ў возеры 0,47 км³. Мінералізацыя вады 240—250 мг/л.
У Ірцяш упадае шмат невялікіх рэк. Выцякае рака Цеча (прыток ракі Ісець, басейн Іртыша).
Allium eurotophilum
Allium eurotophilum — від травяністых раслін сямейства, эндэмік штата Ніжняя Каліфорнія, Мексіка.
Таксанамія
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да, пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род быў выдзелены ў асобнае сямейства  , аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства.
Распаўсюджанне
Эндэмік штата Ніжняя Каліфорнія, Мексіка.
Аляксандр Анатолевіч Харчыкаў
Аляксандр Анатолевіч Ха́рчыкаў (Александр Анатольевич Харчиков;, Кеньша, Нікольскі раён, Пензенская вобласць — ) — рускі бард, паэт-спеўнік і выканавец аўтарскіх песень патрыятычнага характару, на думку прыхільнікаў, і фашысцкага, нацыянал-камуністычнага і антысеміцкага характару, на думку праціўнікаў.
Біяграфія
У 1966—1969 служыў у Ваенна-марскім флоце СССР. У 1968—1969 удзельнічаў у баявых дзеяннях у Егіпце, быў паранены. У 1974 годзе скончыў Мардоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Агарова па спецыяльнасці «Прамысловая электроніка».
Стаў вядомым у 1990-х гадах пасля таго, як некаторыя з яго твораў прагучалі ў тэлевізійнай праграме «600 секунд», пачалі выпускацца на касетах і кампакт-дысках, якія разыйшліся па ўсім былым Савецкім Саюзе і за яго межы. У рэпертуары больш за тры сотні песень пераважна патрыятычнай і апазіцыйнай скіраванасці. Гэтыя песні — роздумы пра лёс Расіі, пра жыццё яе народа. Ёсць таксама лірычныя і сатырычныя песні. Большую частка тэкстаў напісаў сам, у адной з песень выкарыстоўваў вершы Ю. Мухіна, у адной — А. Шырапаева. Выпушчаны 31 альбом. З іх адзін складаецца з любоўнай лірыкі, адзін — з марской лірыкі, адзін — з прыроднай і рэлігійнай лірыкі, і 28 — з песень на тэмы камунізму, патрыяцізму, нацыяналізму і нацыянал-камунізму («Арыйскі марш» («Белая раса»), «Расіяй кіруюць жыды», «На сэрца нуда» («Жыдам»), «Забі амерыканца», «Дабі абрэка», «Думаеш, чорны, цябе пашкадуе?»). Большасць альбомаў запісаны пад гітару, некалькі — пад сінтэзатар.
Тырс
Тырс, фірс (θύρσος) — драўлянае жазло, перавітае плюшчом і вінаградным лісцем, зробленае са сцябла гіганцкага фенхеля, увянчанае шышкай пініі: атрыбут старажытнагрэчаскага бога нараджальных сіл прыроды і віна Дыяніса, а таксама яго світы —  і менад. Абавязковы атрыбут дыянісічных, сімвал чалавечага стваральніка пачатку.
Упершыню слова засведчана ў камедыі  «Дыяніс-Аляксандр» (430 г. да н . э.). Аўтары ЯЭБЭ лічаць тырс аналагам пальмавай галіны свята кушчаў.
Ятвезь (Свіслацкі раён)
Я́твезь (, Ятвезь) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Свіслацкага сельсавета.
Пётр Аўксенцьевіч Краўчук
Пётр Аўксенцьевіч Краўчук (Петро Авксентійович Кравчук; нар., с. Горкі, Любешаўскі раён, Валынская вобласць, УССР) — украінскі краязнавец, аўтар пяці навукова-папулярных кніг.
Сасноўшчына (Пастаўскі раён)
Сасно́ўшчына (, Сосновщина) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Дунілавіцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Струцкага сельсавета, да 21 чэрвеня 2023 года — у склад Валкоўскага сельсавета.
Швац
Швац (Schwaz) — горад у Аўстрыі.
Гісторыя
Графы Ціроля ахоўвалі Швац з найблізкага замка Фройндсберг. У перыяд росквіту горада ў XV і XVI стагоддзях ён быў важным цэнтрам здабычы срэбра, забяспечваючы рэсурсамі як банкаўскую сям’ю Фугер, так і, праз іх, аўстрыйскіх імператараў. У гэты перыяд яго насельніцтва складала каля 20 000 жыхароў, што рабіла яго другім па велічыні горадам Аўстрыйскай імперыі пасля Вены. Швац атрымаў свае правы горада ў 1898 годзе ад імператара Франца Іосіфа I.
Брасід
Біяграфія
Дзякуючы поспеху ў Месеніі ён набыў поўны давер з боку сваіх суграмадзян. Таму, калі спартанцы, пасля няўдач пры Піласе і на востраве Сфактэрыя вырашылі адцягнуць увагу афінян ад Пелапанеса нападам на іх калоніі на Стрымоне, яны прызначылі Брасіда начальнікам невялікай войска. Брасід са сваім атрадам хутка прайшоў у 424 да н.э. праз Грэцыю і Фесалію і нечакана з'явіўся ў Македоніі, цар якой Пердыка II быў у саюзе са Спартай.
Дзякуючы дару пераканання ён прыцягнуў многія гарады на бок Спарты і сярод іншых багатую калонію Амфіпаль. Афіняне, асцерагаючыся вялікіх страт, сталі прапанаваць Спарце мір, а ў 423 да н.э. сапраўды было заключана перамір'е на год. Аднак не прайшло і некалькі дзён, як у Афіны была прынесена вестка пра аддзяленне горада Скіёны. Паколькі Спарта адмаўлялася вярнуць гэты горад на той падставе, што ён аддзяліўся раней, чым у Македонію прыйшла вестка пра заключэнне перамір'я, то афіняне вырашылі зноў пачаць вайну. Адначасова ад афінян адпала яшчэ і Менда. Пакуль Брасід разам з Пердыкам II быў у паходзе супраць лінкестыйцаў, афіняне зноў заваявалі Менду і аблажылі Скіёну. Брасід не змог ім перашкодзіць.
Тады ён зрабіў няўдалую спробу авалодаць Патыдэяй і вымушаны быў затым заставацца ў бяздзейнасці. Тым часам (422 да н.э.) афіняне паслалі ў Македонію войска пад кіраўніцтвам Клеона, які саступаў энергічнаму, высакароднаму Брасіду. Ён заваяваў шмат гарадоў, а затым вырашыў даць бітву пры Амфіпалі. У гэтай бітве афіняне пацярпець паражэнне, страціўшы ўсю Халкідыку, але ў бітве загінулі абодва палкаводцы — і Брасід, і Клеон.
Зінаіда Яўгенаўна Серабракова
Зінаіда Яўгенаўна Серабракова, па нараджэнні Лансерэ (Зинаи́да Евге́ньевна Серебряко́ва, Зінаїда Євгенівна Серебрякова;, маёнтак Няскучнае, Белгарадскі павет, , Расійская імперыя — , , Францыя) — мастачка, удзельніца аб’яднання «Свет Мастацтва». Вучаніца вядомага жывапісца В. Э. Браза.
Cям’я
Зінаіда нарадзілася 12 снежня 1884 года ў маёнтку Няскучнае ў адной з вядомых мастацкіх сямей Бенуа-Лансерэ. Яе дзед Мікалай Бенуа быў знакамітым архітэктарам, бацька, Яўген Лансерэ — вядомым скульптарам, а маці — Кацярына Мікалаеўна (1850—1933), сястра Аляксандра Бенуа, у маладосці была мастаком-графікам. Адзін з яе братоў, Мікалай, — таленавіты архітэктар, другі, Яўген, адыграў істотную ролю ў гісторыі расійскага і савецкага мастацтва манументальнага жывапісу і графікі. Руска-англійскі акцёр і пісьменнік Пітэр Усцінаў — таксама сваяк Зінаіды Серабраковай. Муж — Барыс Анатолевіч Серабракоў. Дзеці — Яўген Барысавіч Серабракоў (1906—1991), Аляксандр Барысавіч Серабракоў (1907—1995), Таццяна Барысаўна Серабракова (1912—1989), Кацярына Барысаўна Серабракова (1913).
Маладосць
У 1900 годзе Зінаіда скончыла жаночую гімназію і паступіла ў мастацкую школу, заснаваную княгіняй М. К. Ценішавай. У 1903—1905 гадах яна была вучаніцай мастака-партрэтыста А. Э. Браза. У 1902—1903 яна падарожнічае па Італіі. У 1905—1906 займаецца ў Académie de la Grande Chaumière ў Парыжы. У 1905 Зінаіда Лансерэ выходзіць замуж за студэнта (пазней чыгуначнага інжынера) Барыса Серабракова і прымае яго прозвішча.
Шчаслівы перыяд
З часоў вучнёўства Зінаіда імкнулася выказаць сваю любоў да прыгажосці свету. Яе раннія працы — «Сялянская дзяўчына» (1906, Рускі музей) і «Сад у квецені» (1908, прыватны збор) — распавядаюць аб яе пошуках і вострым адчуванні прыгажосці. Шырокую вядомасць прынёс Серабраковай аўтапартрэт (1909, Дзяржаўная Траццякоўская галерэя); упершыню паказаны на вялікай выставе, арганізаванай «Светам Мастацтва» ў 1910. За аўтапартрэтам рушылі ўслед «Купальшчыца» (1911, Рускі музей), партрэт "Я. К. Лансерэ "(1911, прыватны збор) і партрэт маці мастачкі "Кацярына Лансерэ "(1912, Рускі музей) — спелыя працы, цвёрдыя па кампазіцыі. Яна ўступіла ў таварыства «Свет мастацтва» ў 1911, але адрознівалася ад астатніх членаў групы любоўю да простых сюжэтаў, гармоніяй, пластычнасцю і абагульненнямі ў сваіх палотнах.
Рэвалюцыя
Зінаіда сустрэла Кастрычніцкую Рэвалюцыю ў родным маёнтку Няскучнае. Яе жыццё раптоўна змянілася. У 1919 памірае ад тыфу муж Барыс. Яна застаецца з чатырма дзецьмі і хворай маці без сродкаў да існавання. Няма фарбаў, даводзіцца перайсці на вугаль і аловак. У гэты час яна малюе свой самы трагічны твор — «Картачны дамок», які паказвае ўсіх чацвярых асірацелых дзяцей. Яна адмаўляецца перайсці на папулярны футурыстычны стыль ці маляваць партрэты камісараў, аднак знаходзіць працу ў Харкаўскім археалагічным музеі, дзе выконвае алоўкавыя накіды экспанатаў. У снежні 1920 Зінаіда пераязджае ў Петраград на кватэру дзеда. Ёй пашанцавала — у гэту кватэру пасялілі «на ўшчыльненне» не «новых гаспадароў жыцця», а артыстаў тэатра МХАТ. У гэты перыяд яна малюе на тэмы з тэатральнай жыцця.
Парыж
Увосень 1924 Серабракова выязджае ў Парыж, атрымаўшы заказ на вялікае дэкаратыўнае пано. Яна збіралася вярнуцца ў Расію, дзе засталіся яе маці і дзеці. Аднак вярнуцца ёй не ўдалося, і яна аказваецца адарванай ад Радзімы і дзяцей (двух малодшых дзяцей, аднак, ёй удалося неўзабаве вярнуць). Усе тыя невялікія грошы, якія ёй атрымліваецца зарабіць, яна адпраўляе назад у Расію. Пражывае яна ў гэты час па Нансенаўскім пашпарце і толькі ў 1947 атрымлівае французскае грамадзянства. Зінаіда шмат падарожнічае. У 1928 і 1930 едзе ў Афрыку, наведвае Марока. Прырода Афрыкі дзівіць яе, яна малюе Атласкія горы, арабскіх жанчын. Яна таксама малюе цыкл карцін, прысвечаны рыбакам Брэтані.
Хрушчоўская адліга
У часы хрушчоўскай адлігі ўлады СССР дазваляюць кантакты з Серабраковай. У 1960, пасля 36 гадоў расстання, яе наведвае дачка Таццяна (Тата), якая стала тэатральным мастаком у МХАТ. У 1966 вялікія выстаўкі работ Серабраковай былі паказаны ў Маскве, Ленінградзе і Кіеве. Раптам яна становіцца папулярнай у СССР, яе альбомы друкуюцца мільённымі тыражамі. 19 верасня 1967 Зінаіда Серебрякова памерла ў Парыжы ва ўзросце 82 гадоў.
Фрыдрыхсгамскі мірны дагавор
Фрыдрыхсга́мскі мірны дагавор — дагавор паміж Расійскай імперыяй і Швецыяй. Завяршыў руска-шведскую вайну 1808—1809 гг., якая скончылася паразай шведскіх войскаў.
Дагавор падпісаны ў горадзе Фрыдрыхсгам (цяпер горад Хаміна, Фінляндыя) 5 (17) верасня паўнамоцнымі прадстаўнікамі: з боку Расіі — М. П. Румянцавым і Д. М. Алопеусам, з боку Швецыі — К. Стедынгам і А. Шельдэбрантам. Яшчэ ў ходзе вайны маніфестам Аляксандра I ад 20 сакавіка 1808 года было абвешчана аб далучэнні Фінляндыі да Расіі ў якасці Вялікага княства. Расійскі ўрад абавязаўся захоўваць яе ранейшыя законы і сойм. У адпаведнасці з Фрыдрыхсгамскім мірным дагаворам Швецыя абавязвалася скасаваць саюз з Вялікабрытаніяй, заключыць мірныя дагаворы з Даніяй і Францыяй і далучыцца да Кантынентальнай блакады. Фінляндыя (уключаючы Аландскія астравы) адыходзіла да Расійскай імперыі. Руска-шведская мяжа ўсталёўвалася па рэках Торн і Муоніа.
Георгій Іванавіч Чугашвілі
Георгій Іванавіч Чугашві́лі (нар. ) — беларускі барэц грэка-рымскага стылю. Майстар спорту. Чэмпіён Беларусі 2016 года. Малодшы брат Іосіфа Чугашвілі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1993 годзе ў Тэлаві, Грузія. Пазней пераехаў у Беларусь, дзе з сям'ёй пасяліўся ў Гатаве пад Мінскам. На ранніх этапах праходзіў падрыхтоўку ў СДЮШАР № 1 БФСТ «Дынама».
З 2011 года грамадзянін Рэспублікі Беларусь. Бронзавы прызёр Чэмпіянату Беларусі 2012 года ў Магілёве.
У 2013 годзе прымаў удзел у Чэмпіянаце свету сярод юніёраў у вагавая катэгорыя да 120 кг, а прайграў у першым крузе. У тым жа годзе на Чэмпіянаце Еўропы сярод юніёраў у вагавая катэгорыя да 120 кг заняў 5-е месца. Бронзавы прызёр турніру «Кубак Прэзідэнта Рэспублікі Казахстан» 2013 года.
Бронзавы прызёр Чэмпіянату Беларусі 2014 года ў Брэсце.
На Чэмпіянаце Еўропы сярод моладзі 2015 года ў вагавая катэгорыя да 130 кг заняў 8-е месца. У тым жа годзе заваяваў бронзавы медаль на Чэмпіянаце Беларусі ў Лідзе.
Чэмпіён Беларусі 2016 года ў вагавай катэгорыі да 130 кг.
1877 год у гісторыі астраноміі
1877 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Сігурд Эрыксан
Сігурд Эрыксан (Sigurd Erixon;,  — , ) — шведскі этнограф.
Заснаваў этнаграфічныя часопісы «Народная жыццё» («Folk-Liv»), «Еўрапейская этналогія» («Ethnologia Europaea»), «Лаос» («Laos»), стварыў школу, накіраваную на пераадоленне разрыву паміж апісальнымі і тэарэтычнымі метадамі ў еўрапейскай этнаграфіі. Узначальваў аб'яднанне еўрапейскіх этнографаў — Міжнародную камісію народных мастацтваў і традыцый (з 1951 з перапынкамі).
Эрыксан
Эрыксан — шведскае прозвішча.
Allium exile
Распаўсюджанне
Эндэмік Грэцыі — востраў Хіяс, Эгейскія астравы.
Алісеевічы
Алісе́евічы (, Олисеевичи) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ханявіцкага сельсавета.
Норма права
Норма права — гэта агульнаабавязковае правіла, якое вызнаецца і забяспечваецца дзяржавай, з якога выцякаюць правы, абавязкі і адказнасць удзельнікаў грамадскіх адносін, чые дзеянні закліканы рэгуляваць дадзенае правіла ў якасці ўзору, эталона, маштабу паводзін. Норма права — гэта замацаванае ў законе правіла паводзін, выкананне якога забяспечваецца дзяржавай.
Усе нормы права ў сукупнасці складаюць аб'ектыўнае права; тыя, якія рэгулююць толькі пэўнае кола грамадскіх адносін — галіна права. Усярэдзіне галін нормы таксама групуюцца па інстытутах і субінстытутах.
6 чэрвеня
6 чэрвеня — сто пяцьдзясят сёмы (сто пяцьдзясят восьмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Норма права
Прыкметы нормаў права
Прававыя нормы маюць наступныя прыкметы:
Рэгуляванне паводзін. Нормы права рэгулююць паводзіны і адносіны людзей (як правіла, у адносінах з іншымі людзьмі), дзейнасць арганізацый, уяўляюць сабой правілы паводзін.
Агульны характар. Неканкрэтны адрасат, неперсаніфікаваны характар ​​(у адрозненне ад правапрымяняльных актаў). Яны рэгулююць тыповыя адносіны і разлічаны на шматразовае прымяненне.
Агульнаабавязковасць. Нормы права абавязковыя для тых, каму яны адрасаваныя. Іх легітымнасьць пацвярджаецца нормамі маралі.
Сувязь з дзяржавай. Прававыя нормы ўстанаўліваюцца альбо санкцыянуюцца дзяржавай, пры неабходнасці забяспечваюцца дзяржаўным прымусам.
Фармальная пэўнасць. Нормы права, як правіла, фіксуюцца ў прававых актах дзяржавы і выразна замацоўваюць правы, абавязкі і забароны.
Сістэмнасць. Нормы права ўзаемазвязаныя і не супярэчаць нормам маралі і іншым нормам права.
Структура нормы права
Гіпотэза (калі ...) — гэта частка прававой нормы, у якой вызначаюцца ўмовы і абставіны, пры наяўнасці якіх норма падлягае прымяненню. Гіпотэза не толькі апісвае гэтыя абставіны, але і надае ім значэнне юрыдычнага факту. У залежнасці ад колькасці умоў гіпотэзы падзяляюцца на простыя і складаныя: Простая гіпотэза прапануе нейкую адну ўмову, праз якую рэалізуецца юрыдычная норма. Складаная гіпотэза звязвае дзеянне нормы з наяўнасцю дзвюх альбо больш умоў. Разнавіднасць складанай гіпотэзы — альтэрнатыўная: для ўступлення нормы права ў дзеянне дастаткова адной з пералічаных у ёй фактычных абставін.
У залежнасці ад формы выказвання вылучаюць таксама гіпотэзы абстрактныя і казуістычныя: Абстрактная гіпотэза (найбольш распаўсюджаная) паказвае на ўмовы дзеяння нормы, акцэнтуе ўвагу на іх агульных, радавых прыкметах. Гэта спрыяе разумным межам аб'ёму і стабільнасці нарматыўнага матэрыялу. Казуістычная гіпотэза звязвае рэалізацыю юрыдычнай нормы, ўзнікненне, змену або спыненне заснаваных на ёй праваадносін з асобнымі, строга вызначанымі прыватнымі выпадкамі, якія цяжка або немагчыма адлюстраваць з дапамогай абстрактнай гіпотэзы.
Дыспазіцыя (то...) — элемент юрыдычнай нормы, які змяшчае само правіла паводзін і паказвае на тое, якім можа і якімі павінны быць гэтыя паводзіны, якімі павінны кіравацца ўдзельнікі праваадносін; устанаўлівае суб'ектыўныя правы і абавязкі адрасатаў. Па характары прадпісанняў дыспазіцыі падзяляюцца на: тыя, што ўпаўнаважваюць — якія прадстаўляюць удзельнікам грамадскіх адносін права дзейнічаць пэўным чынам; тыя, што абавязваюць — ўстанаўліваюць абавязак здзяйсняць вызначаныя дзеянні; тыя, што забараняюць — ўстанаўліваюць забарону здзяйсняць вызначаныя дзеянні. Па спосабу выражэння ў нарматыўна-прававых актах дыспазіцыі падзяляюцца на: абсалютна-пэўныя адносна-пэўныя.
Санкцыя (інакш ...) — элемент юрыдычнай нормы, які паказвае на прававыя наступствы невыканання ўстаноўленых патрабаванняў, як правіла, неспрыяльныя для правапарушальніка (меры дзяржаўнага прымусу, меры юрыдычнай адказнасці, пакарання). Па ступені пэўнасці санкцыі падзяляюцца на абсалютна пэўныя — катэгарычнае значэнне санкцыі, адносна пэўныя — орган скарыстоўвае норму, можа прымяняць розныя варыянты ў межах санкцый (напрыклад, ад 3 да 15 гадоў пазбаўлення волі) і альтэрнатыўныя — правапрымяняльным органам прадстаўлена права па сваім меркаванні вызначыць найбольш мэтазгодны выгляд адказнасці (альбо штраф, альбо пазбаўленне волі) (нявызначаныя санкцыі для сучаснага права не характэрныя). Аднак рэальныя прававыя нормы рэдка ўтрымліваюць у сабе ўсе тры элемента. Многія нормы не маюць ідэальнай трехэлементной структуры. Нормы Канстытуцыі (напрыклад, нормы, якія вызначаюць кампетэнцыю органаў дзяржаўнай улады) утрымоўваюць толькі адзін ці два элемента: гіпотэзу і дыспазіцыю (такая структура характэрная для многіх рэгулятыўных норм) ці адну дыспазіцыю (нормы-прынцыпы), нормы Асаблівай часткі Крымінальнага кодэкса ўтрымліваюць толькі дыспазіцыі і санкцыі (такая структура характэрная для ахавальных норм). Прычым, дыспазіцыі якія падлягаюць прымяненню рэгулятыўных і ахавальных норм, як правіла, не супадаюць, недапушчальна змешваць іх у адну норму. У некаторых выпадках элемент нормы права можа быць лагічна выведзены з іншых нормаў (што не здымае яго нявызначанасці). У іншых выпадках такое аднаўленне з'яўляецца некарэктным (напрыклад, не можа мець санкцыі дэкларатыўная, дэфінітыўная норма).
Існуе тры асноўных спосабы існавання элементаў нормаў права ў артыкулах нарматыўных прававых актаў: 1) прамы (элемент нормы права прама выкладаецца ў артыкуле); 2) бланкетны (элемент нормы права выяўлены ў агульнай форме, адсылаючы да іншых нарматыўных прававых актаў (без ўказанні на пэўную норму, дзе можна знайсці), да пэўных галін права і нават да «дзеючага заканадаўства» (пры бланкетным выкладзе элемента нормы права ён застаецца нявызначаным); 3) адсылачны (элемент нормы права цалкам не выкладаецца, замест гэтага змяшчаецца адсылка на пэўныя старонкі таго ж або іншага нарматыўнага прававога акта).
Класіфікацыі нормаў права
Па юрыдычнай сіле акта, які змяшчае нормы: нормы міжнародна-прававых актаў, законаў, падзаконных актаў (напрыклад, указаў, пастаноў) і інш. Юрыдычная сіла акта дазваляе пабудаваць пэўную іерархію прававых нормаў і вызначыць, якая з іх будзе ўжывацца пры супярэчнасці нормаў.
Па галінах права: нормы грамадзянскага, фінансавага, крымінальнага права, працоўнага, адміністрацыйнага, экалагічнага права і г. д.
Па форме прадпісання: імператыўныя (катэгарычныя) і дыспазітыўныя. Імператыўныя нормы не прадугледжваюць магчымасці адхілення ад устаноўленых патрабаванняў, дыспазітыўныя ж дапускаюць рэгуляванне адносін бакамі і ўжываюцца толькі ў дадатковым (субсідыярным) парадку, калі бакі сваім пагадненнем не ўсталявалі іншае.
Па форме прадпісвала паводзін: тыя, што ўпаўнаважваюць, тыя, што абавязваюць (прадпісваюць) і забараняюць. Нормы, што ўпаўнаважваюць, падаюць суб'екту права магчымасці выбару: ён можа дзейнічаць пэўным чынам або ўстрымацца ад такіх дзеянняў(асуджаны да пазбаўлення волі мае права атрымліваць і адпраўляць за кошт уласных сродкаў лісты і тэлеграмы без абмежавання іх колькасці). Нормы, што абавязваюць, ўсталёўваюць прадпісанне суб'екту зрабіць што-небудзь (кожны абавязаны плаціць законна ўстаноўленыя падаткі). Нормы, што забараняюць, наадварот, усталёўваюць недапушчальнасць якога-небудзь дзеяння(не дапускаецца аднабаковай адмовы ад дамовы, за выключэннем устаноўленых законам выпадкаў).
Уладзімір Іосіфавіч Уладамірскі
Уладзімір Уладамірскі (сапраўднае прозвішча Малейка (, г. Коўна — ) — . Народны артыст БССР (1938), Народны артыст СССР (1955).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Бацька Іосіф Фёдаравіч Малейка працаваў дзясятнікам плывучага разваднога моста на Нёмане.
Дзяцінства і юнацтва будучага акцёра прайшлі ў Бабруйску. Удзельнічаў у Першай сусветнай вайне, у канцы жніўня 1914 года атрымаў цяжкую кантузію, быў у палоне.
У 1924—1959 працаваў у мінскім Купалаўскім тэатры. Прафесійнае майстэрства сфармавалася пад уздзеяннем рэжысёра Е. А. Міровіча.
Стаў другім у гісторыі Народным артыстам БССР пасля Уладзіслава Галубка.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны ўзначальваў франтавую тэатральную брыгаду.
Быў намеснікам старшыні праўлення Беларускага тэатральнага таварыства.
Памёр 24 студзеня 1971 года. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.
Творчасць
Акцёр шырокага творчага дыяпазона. Валодаў мастацтвам пераўвасаблення, вастрынёй малюнка вобразу, пластычнасцю, уменнем карыстацца сцэнічнай дэталлю, мімікай. Стварыў высокамастацкія вобразы ў беларускім рэпертуары.
Узнагароды і званні
У Мінску на доме, дзе жыў акцёр, усталявана мемарыяльная дошка.
Станілевічы
Станіле́вічы (, Станилевичи) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Дунілавіцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Норыца Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Да 21 чэрвеня 2023 года вёска ўваходзіла ў склад Валкоўскага сельсавета.
Ян Бжастоўскі
Ян Бжастоўскі ( — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
Меў сыноў Цыпрыяна Паўла і Эмануэля Яўстахія.
Дзейнасць у Міхалішках
28 чэрвеня 1604 года Ян Бжастоўскі купіў маёнтак Міхалішкі. У 1622 годзе ён пабудаваў тут касцёл і кляштар, запрасіў чатырох манахаў-аўгустынцаў, выдзеліў ім валоку зямлі (21,36 га), маёнтак Рудашаны (цяпер у Мядзельскім раёне) і дазвол лавіць рыбу ў рацэ Віліі і возеры Мяшкет. Пры кляштары дзейнічаў шпіталь. Да фундацыі далучыўся брат Яна — Лукаш Бжастоўскі.
Ян Фрыдэгорд
Ян Фрыдэгорд (,  —, ) — шведскі пісьменнік.
Творчасць
Галоўны яго твор — трылогія з жыцця рабочых Швецыі ў 20-30-х гг. 20 ст. «Я — Ларш Хорд» (1938), «Дзякуй за ўзнясенне» (1936) і «Міласернасць» (1938). Аўтар зборніка навел «Фром і Хорд» (1956), аўтабіяграфічнай трылогіі «Блукаючыя агеньчыкі» (1955), «Птушкі пералётныя» (1956) і «Нашчадкі» (1957). Антываенная накіраванасць уласцівая цыклу раманаў «Шведскі салдат» (1959), «На ўсход, салдат!» (1961), «Вяртанне» (1963) і інш. Аўтар мемуараў «На бычыных рагах» (1964) і «Лайдак» (1965).
Альфонс Марыя дэ Лігуоры
Святы Альфо́нс Мары́я дэ Лігуо́ры (Alphonsus Maria de Liguori; *27 верасня 1696, Марыянэлі — †1 жніўня 1787, Пагані) — каталіцкі біскуп, багаслоў, духоўны пісьменнік, заснавальнік Кангрэгацыі Найсвяцейшага Адкупіцеля. Кананізаваны ў 1839 г., абвешчаны Настаўнікам Царквы і апекуном спаведнікоў і маралістаў.
Біяграфія
Нарадзіўся 27 верасня 1696 г. у мястэчку Марыянэлі недалёка ад Неапаля (Італія). Бацька Дон Джузэпэ быў камандорам каралеўскага флота. Маці Ганна Каваллеры. Адукацыю Альфонс атрымліваў дома. Быў членам араторыю св. Піліпа Неры.
Прайграўшы з прычыны карумпаванасці суда адну справу і расчараваўшыся ў прававой сістэме ў 1723 г. вырашыў стаць святаром. Тры дні ён сядзеў, замкнуўшыся ў сваім пакоі. Увесь гэты час Альфонс нічога не еў, не звяртаў увагу нават на занепакоенасць маці. Нарэшце, выйшаўшы са свайго пакоя, Альфонс усклікнуў: "Свет! Цяпер я цябе пазнаў! Бывайце, суды! Больш вы мяне не ўбачыце!" Прыняўшы канчатковае рашэнне, Альфонс пайшоў у царкву Маці Божай Выкупу Нявольнікаў і склаў на алтар сваю шпагу - знак прыналежнасці да дваранства. Бацьку Альфонс сказаў: "Суды - пройдзены этап майго жыцця".
21 снежня 1726 г. быў высвечаны на святара, стаўшы адным з прыкладна дзесяці тысяч неапалітанскіх святароў. Як святар вырашыў прысвяціць сваё служэнне нізам неапальскага грамадства - людзям, якія апынуліся на ўзбочыне сацыяльнага і царкоўнага жыцця. Альфонс яшчэ ад сваіх юных гадоў выяўляў асаблівы клопат пра матэрыяльна і духоўна бедных людзей.
Як член брацтва Дактароў Альфонс займаўся хворымі ў шпіталі невылечных. Асаблівую ўвагу ён звяртаў на прадстаўнікоў нізоў грамадства - так званых "лазароні" - людзей вуліцы, якія жылі з жабрацтва. Для іх Альфонс арганізаваў "вячэрнія капліцы", якія ўвайшлі ў гісторыю як адно з вялікіх пастаральных пачынанняў XVIII стагоддзя. Альфонс таксама паступіў у Кітайскую калегію, якая рыхтавала місіянераў для Кітая.
Пасля некалькіх гадоў напружанай апостальскай працы Альфонс захварэў, і лекар загадаў яму адпачыць. У 1732 г. Альфонс разам з некалькімі сябрамі едзе адпачыць у Санта Марыя дэі Монці непадалёк ад Скалі, дзе жылі бедныя і грубыя людзі, далёкія ад цывілізацыі і Царквы. Альфонс здолеў ўсталяваць кантакт з некаторымі з іх і пачаў евангелізаваць.
У Скалі сястры Марыі Чалесце Крастарозе было адкрыццё, згодна з якім Альфонс павінен быў сабраць вакол сябе групу місіянераў, каб разам прапаведаваць Слова Божае. Яго духоўны кіраўнік раіў не звяртаць на гэта ўвагі і працягваць сваю звычайную працу, таму Альфонс разам з некалькімі таварышамі зноў адправіўся праводзіць місіі.
Па вяртанні ў Неапаль духоўны кіраўнік змяніў сваю думку, сказаўшы: "Гэта Божы знак!" Альфонс звяртаўся па параду і да іншых людзей, і ўсе яны ў адзін голас казалі: "Павінен ісці!" Таму, пакінуўшы Неапаль, Альфонс вырашыў правесці рэшту сваіх дзён сярод бедных пастухоў. Шмат сяброў і сваякоў выступалі супраць яго намеру. Аднак Альфонс не паддаўся на ўгаворы і ажыццявіў свой намер. 12 лістапада 1732 г. Альфонс кінуў усё і пайшоў за Божым заклікам. Верхам на асле, у суправаджэнні двух таварышаў ён пакінуў горад.
Прыбыўшы ў Скаля, Альфонс адразу пачаў рэкалекцыі, сустрэчы, малітвы і гутаркі. 9 лістапада 1732 г. была афіцыйна арганізавана новая місіянерская супольнасць - Кангрэгацыя Найсвяцейшага Адкупіцеля. На гербе Кангрэгацыі - тры гары, крыж, сімвалы Пакутаў Госпада, літары І і М (Ісус і Марыя), а ўнізе надпіс: "Copiosa apud Eum Redemptio" ("Шчодрае ў Яго адкупленне").
20 чэрвеня 1762 г. Альфонс стаў біскупам, яму было тады 66 гадоў. Хоць ён і спрабаваў адмовіцца ад біскупства, спасылаючыся на слабое здароўе, папскі нунцый быў непахітны: "Альфонс Лігуоры можа кіраваць дыяцэзіяй са свайго кабінета лепш за многіх маладых здаровых біскупаў". За 13 гадоў, што Альфонс быў біскупам дыяцэзіі св. Агаты Гоцкай, ён аднавіў семінарыю, арганізаваў місіі па ўсёй дыяцэзіі, правёў перападрыхтоўку святароў, звярнуў увагу на ўбогіх і заклікаў сваіх вернікаў стаць на іх абарону. 17 ліпеня 1775 г. Альфонс адмаўляецца ад біскупства па стану здароўя і вяртаецца ў дом Кангрэгацыі ў Пагані, дзе працягвае дзейнасць духоўнага настаўніка і пісьменніка. Апоўдні 1 жніўня 1787 г. Альфонс памёр у атачэнні сваіх субратоў. На момант яго смерці Кангрэгацыя Найсвяцейшага Адкупіцеля налічвала 183 члены.
Пасмяротнае ўшанаванне
Быў беатыфікаваны 15 верасня 1816 г., кананізаваны 26 мая 1831 г. Папам Рыгорам XVI, 23 сакавіка 1871 г. вызнаны Настаўнікам Царквы, а 26 красавіка 1950 г. абвешчаны апекуном спаведнікоў і маралістаў. 3 мая 1859 г. у яго гонар у Рыме асвечана царква, пры якой знаходзіцца генеральная ўправа Кангрэгацыі рэдэмптарыстаў. 9 лютага 1949 г. у Рыме заснавана Альфансіянская Акадэмія.
Багаслоўская і літаратурная дзейнасць
Альфонс напісаў больш за 100 кніг. Альфонс пісаў пераважна кнігі для простых людзей. Для святароў Альфонс стварыў падручнік маральнага багаслоўя, дзе ўвёў новы падыход да маралі.
У кнізе "Слава Марыі" Альфонс распавядае пра дабрыню Божай Маці. Сярод яго вядомых кніг таксама "Практыка любові да Бога" і "Наведванне Святых Тайнаў". Шмат пісаў ён пра таямніцы ўцелаўлення, пакутаў і смерці Хрыста. Найбольш намаганняў ён засяродзіў на тэме евангелізацыі ўбогіх. Яго творы ў вялікай ступені фармавалі тагачаснае рэлігійнае мысленне. У сферы рэлігійнай літаратуры Альфонс лічыцца лепшым італьянскім аўтарам XVIII ст.
Дуэйн Джонсан
Біяграфія
Джонсан гуляў у каледжны футбол у складзе Маямскага ўніверсітэта і нават здабываў з дружынай нацыянальны чэмпіянат у 1991 годзе. Ён імкнуўся да прафесійнае кар’еры ў амерыканскім футболе, але не быў задрафтаваны на драфце НФЛ 1995 года. Склаўшы ўгоду з «Калгары Стэмпэдэрс» з Канадскай футбольнай лігі, Джонсан быў выключаны з каманды ў першым жа сезоне. Пасля няўдачы спартсмен скіраваў свой позірк на рэслінг, бо яго бацька і дзед з матчынай лініі былі прафесійнымі дужаннікамі. У выніку Джонсан склаў кантракт з Сусветнай федэрацыяй рэслінгу ў 1996 годзе. Набыў вядомасць дзякуючы распрацоўцы ўласнага персанажу харызматычнага рэслера-гаваруна ў перыяд здабыцця папулярнасці гэтай забавы ў канцы 1990-х і пачатку 2000-х гадоў. Джонсан вырашыў сысці з рэслінгу ў 2004 годзе, але вяртаўся яшчэ пэўны час, але тэрмінова.
Першай галоўнай роляй Джонсана была роля галоўнага герою ў фільме пра чараўніцтва «Кароль скарпіёнаў» (2002), але першае сур’ёўнае з'яўленне на экранах адбылася за год да таго, калі акцёр узяў удзел у здымках фільма «Мумія вяртаецца». З тых часоў ён здымаўся ў камедыях «План гульні» (2007), «Зубная чараўніца» (2010) і «Цэнтральная разведка» (2016); прыгодніцкіх баевіках «Падарожжа 2: Таямнічы востраў» (2012), «Салдат Джо: Кідок кобры 2» (2013), «Геркулес» (2014) і «Хмарачос» (2018); навукова-фантастычных фільмах «Разлом Сан-Андрэас» (2015) і «Рэмпэйдж» (2018). З'яўленне персанажу Люк Гобс у яго выкананні ў серыі фільмаў «Фарсаж» пачынаючы з кінастужцы «Фарсаж 5: Рабаванні ў Рыа» (2011), дапамагла фільму стаць адной з самых прыбытковых кінафраншызаў свеце. Джонсан таксама бярэ ўдзел у кінафраншызе «Джуманджы», выканаўшы ролі ў фільмах «Джуманджы: Покліч джунгляў» (2017) і «Джуманджы: Наступны ўзровень» (2019).
NGC 206
NGC 206 — вобласць зоркаўтварэння; найбуйнейшая ў мясцовай групе галактык. Размешчана ў галактыцы Андрамеды (М31, NGC 224).
Спіс паслоў і пастаянных прадстаўнікоў Рэспублікі Беларусь
У артыкуле прадстаўлены спіс Надзвычайных і Паўнамоцных Паслоў Рэспублікі Беларусь у замежных дзяржавах i пастаянных прадстаўнікоў Рэспублікі Беларусь пры міжнародных арганізацыях (з 1991 г.). Пасля даты прызначэння або вызвалення ад пасады стаіць нумар адпаведнага указа Прэзідыума Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь (да 1994 г.) або ўказа Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (з 1994 г.).
На момант распаду СССР Беларуская ССР мела 4 пастаянных прадстаўніцтвы пры міжнародных арганізацыях: ААН, пры Аддзяленні ААН і іншых міжнародных арганізацыях у Жэневе, пры міжнародных арганізацыях у Вене, пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацый па пытаннях адукацыі, навукі і культуры (ЮНЕСКА).
Пасля кароткай назвы дзяржавы паказваецца яе поўная афіцыйная назва (або назвы ў храналагічным парадку).
Балгарыя
Рэспубліка Балгарыя
Бельгія
Каралеўства Бельгія
Боснія і Герцагавіна
Боснія і Герцагавіна (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаюцца — да 2008 г. амбасадар у Югаславіі, з 2013 г. пасол у Венгрыі)
Ватыкан
Святы Прастол (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаліся — да 2008 г. пасол у Швейцарыі, у 2008—2009 гг. Пастаянны прадстаўнік пры аддзяленні ААН і іншых міжнародных арганізацыях у г. Жэневе)
Венгрыя
Венгерская Рэспубліка — Венгрыя (у 1994 г. паслом па сумяшчальніцтве прызначаўся пасол у Чэхіі)
Вялікабрытанія
Злучанае Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі
Германія
Федэратыўная Рэспубліка Германія
Грэцыя
Грэчаская Рэспубліка (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаюцца паслы ў Балгарыі)
Данія
Каралеўства Данія (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаюцца — у 1994 г. пасол у Вялікабрытаніі, у 2000—2012 гг паслы ў Швецыі, з 2014 г. пасол у Фінляндыі)
Ірландыя
Ірландыя (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаюцца паслы ў Вялікабрытаніі)
Іспанія
Каралеўства Іспанія (да 2019 года пасламі па сумяшчальніцтве прызначаліся паслы ў Францыі)
Італія
Італьянская Рэспубліка
Латвія
Латвійская Рэспубліка
Літва
Літоўская Рэспубліка
Люксембург
Вялікае Герцагства Люксембург (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаюцца паслы ў Бельгіі)
Македонія
Рэспубліка Паўночная Македонія (паслом па сумяшчальніцтве прызначаны пасол у Сербіі)
Малдова
Рэспубліка Малдова
Мальта
Рэспубліка Мальта (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаюцца паслы ў Італіі)
Мальтыйскі ордэн
Суверэнны Ваенны Ордэн Гаспітальераў Святога Іаана Іерусалімскага, Радоса і Мальты (да 2009 г. паслом па сумяшчальніцтве прызначаўся Пастаянны прадстаўнік пры аддзяленні ААН і іншых міжнародных арганізацыях у г. Жэневе)
Манака
Княства Манака (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаюцца паслы ў Францыі)
Нарвегія
Каралеўства Нарвегія (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаліся паслы ў Швецыі)
Нідэрланды
Каралеўства Нідэрландаў (да 2000 г. паслом па сумяшчальніцтве прызначаўся пасол у Бельгіі)
Партугалія
Партугальская Рэспубліка (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаюцца паслы ў Францыі)
Расія
Расійская Федэрацыя
Румынія
Румынія
Сан-Марына
Святлейшая Рэспубліка Сан-Марына (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаюцца паслы ў Італіі)
Сербія
Рэспубліка Сербія
Славакія
Славацкая Рэспубліка (да 2002 г. па сумяшчальніцтве пасламі прызначаліся паслы ў Чэхіі)
Ратон
Ратон (ад  — «вярчуся, кручуся») — элементарнае ўзбурэнне (квазічасціца) у звышцякучым 4He, звязанае з узнікненнем віхравога руху ў звышцякучай вадкасці (аналагічна віхуры Абрыкосава ў звышправадніках). Узнікненне такіх квазічасціц мае асаблівае ўплыў на паводзіны звышцякучай вадкасці ў вобласці тэмператур каля аднаго Кельвіна. Тэрмін увёў І. Я. Там.
Спіс паслоў і пастаянных прадстаўнікоў Рэспублікі Беларусь
Славенія
Рэспубліка Славенія (да 2019 года па сумяшчальніцтве пасламі прызначаліся паслы ў Венгрыі, з 2019 — паслы ў Аўстрыі)
Украіна
Украіна
Фінляндыя
Фінляндская Рэспубліка (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаліся — да 2001 г. паслы ў Латвіі, у 2006—2013 гг. пасол у Літве)
Ратон
Энергія фанонаў
Фаноны валодаюць лінейным законам дысперсіі. Энергія фанонаў звязана з квазіімпульсам наступным простым выразам:
Спіс паслоў і пастаянных прадстаўнікоў Рэспублікі Беларусь
Францыя
Французская Рэспубліка
Ратон
Энергія фанонаў
~E=c p, дзе с ≈ 240 м/с - хуткасць гуку ў гелію.
Спіс паслоў і пастаянных прадстаўнікоў Рэспублікі Беларусь
Харватыя
Рэспубліка Харватыя (да 2019 года паслом па сумяшчальніцтве прызначаўся пасол у Аўстрыі, з 2019 — пасол у Венгрыі)
Ратон
Энергія ратонаў
Энергія ратонаў паблізу лакальнага мінімуму дысперсійнай крывой мае квадратычны выгляд :
Спіс паслоў і пастаянных прадстаўнікоў Рэспублікі Беларусь
Чэхія
Чэшская Рэспубліка
Ратон
Энергія ратонаў
Тут \Delta мае значэнне парадку 8,6 K ў тэмпературных адзінках энергіі, \mu — эфектыўная маса. Разліковыя значэнні становішча мінімуму ратонной зоны спектру і эфектыўнай масы ратонаў :
Спіс паслоў і пастаянных прадстаўнікоў Рэспублікі Беларусь
Швецыя
Каралеўства Швецыя
Ратон
Энергія ратонаў
м−1,, дзе ~m_{He} — маса свабоднага атама гелія.
Спіс паслоў і пастаянных прадстаўнікоў Рэспублікі Беларусь
Эстонія
Эстонская Рэспубліка (да 2001 г. паслом па сумяшчальніцтве прызначаўся пасол у Латвіі)
Югаславія
Саюзная Рэспубліка Югаславія
Ратон
Крытэрый Ландау
Фізічны сэнс з'яўлення ратонаў ў энергетычным спектры адпавядае з'яўленню віхравога руху ў звышцякучай вадкасці. І хоць сам віхор існуе бездысыпатаўна, але на яго утварэнне патрабуецца энергія, якая губляецца сістэмай. Такім чынам, узнікае трэнне. Умовай неузнікнення такіх квазічасціц з'яўляецца крытэрый звышцякучасці Ландау. Наглядна выкананне гэтага крытэрыю для руху вадкасці з зададзенай хуткасцю ~V можна прадставіць як адсутнасць перасячэння прамой ~E=V p з залежнасцю ~E(p) энергетычнага спектру элементарных узбуджэнняў. Наяўнасць такіх перасячэнняў кажа аб магчымасці ўзнікнення квазічасціц адпаведнай часткі энергетычнага спектру з адначасовым выкананнем законаў захавання імпульсу і энергіі. Тэарэтычна, умова бездысыпатаўнага руху павінна выконвацца аж да хуткасцяў каля 80 м/с, але на практыцы звышцякучасці парушаецца пры істотна больш нізкіх хуткасцях з-за высокаэнергетычнай частцы спектру.
Спіс паслоў і пастаянных прадстаўнікоў Рэспублікі Беларусь
ААЭ
Аб’яднаныя Арабскія Эміраты
Ратон
Уплыў на цеплаёмістасць і іншыя ўласцівасці
Ратоны гуляюць важную ролю ва уўласцівасцях звышцякучага гелія пры T ≈ 0,6 K. Яны абумоўліваюць існаванне складнікаў цеплаёмістасці, энтрапіі, нармальнай шчыльнасці і інш, экспанентна якія залежаць ад тэмпературы. Так, цеплаёмістасць пры тэмпературах ніжэй 0,6 K мае фанонную тэмпературную залежнасць:
Спіс паслоў і пастаянных прадстаўнікоў Рэспублікі Беларусь
Аман
Султанат Аман (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаюцца паслы ў Егіпце)
Ратон
Уплыў на цеплаёмістасць і іншыя ўласцівасці
~C_p ~ ~T^3
Спіс паслоў і пастаянных прадстаўнікоў Рэспублікі Беларусь
Арменія
Рэспубліка Арменія
Ратон
Уплыў на цеплаёмістасць і іншыя ўласцівасці
Пры тэмпературах вышэй 0,6 K залежнасць цеплаёмістасці змяняецца на экспаненцыяльную :
Спіс паслоў і пастаянных прадстаўнікоў Рэспублікі Беларусь
Афганістан
Ісламская Рэспубліка Афганістан (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаліся паслы ў Таджыкістане)
Ратон
Біратон
Два ратоны з процілегла накіраванымі імпульсамі ўтвараюць звязаны стан - біратон, з арбітальным момантам L = 2, энергіяй сувязі 0,25 K.
Спіс паслоў і пастаянных прадстаўнікоў Рэспублікі Беларусь
Бангладэш
Народная Рэспубліка Бангладэш (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаюцца паслы ў Індыі)
В’етнам
Сацыялістычная Рэспубліка В’етнам
Іарданія
Іарданскае Хашыміцкае Каралеўства (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаліся паслы ў Сірыі)
Ізраіль
Дзяржава Ізраіль
Інданезія
Рэспубліка Інданезія
Індыя
Рэспубліка Індыя
Ірак
Рэспубліка Ірак (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаюцца паслы ў Турцыі)
Іран
Ісламская Рэспубліка Іран
Казахстан
Рэспубліка Казахстан
Камбоджа
Каралеўства Камбоджа (паслом па сумяшчальніцтве прызначаны пасол у В’етнаме)
Карэя
Рэспубліка Карэя
Катар
Дзяржава Катар (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаюцца паслы ў ААЭ)
Рэспубліка Кіпр
Рэспубліка Кіпр (паслом па сумяшчальніцтве прызначаны пасол у Балгарыі)
Кітай
Кітайская Народная Рэспубліка
Кувейт
Дзяржава Кувейт (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаюцца паслы ў ААЭ)
Лаос
Лаоскай Народна-Дэмакратычная Рэспубліка (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаюцца паслы ў В’етнаме)
Ліван
Ліванская Рэспубліка (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаліся амбасадары ў Сірыі)
Малайзія
Малайзія (паслом па сумяшчальніцтве прызначаны амбасадар у Інданэзіі)
Манголія
Манголія (да 2014 г. па сумяшчальніцтве пасламі прызначаліся паслы ў Кітаі)
М’янма
Саюз М’янма (паслом па сумяшчальніцтве прызначаны пасол у В’етнаме)
Непал
Федэратыўная Дэмакратычная Рэспубліка Непал (паслом па сумяшчальніцтве прызначаны амбасадар у Індыі)
Саудаўская Аравія
Каралеўства Саудаўская Аравія (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаюцца паслы ў ААЭ)
Сірыя
Сірыйская Арабская Рэспубліка
Таджыкістан
Рэспубліка Таджыкістан
Тайланд
Каралеўства Тайланд (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаюцца паслы ў В’етнаме)
Туркменістан
Туркменістан (да 2003 г. паслом па сумяшчальніцтве прызначаўся пасол у Іране)
Турцыя
Турэцкая Рэспубліка
Узбекістан
Рэспубліка Узбекістан
Філіпіны
Рэспубліка Філіпіны (па сумяшчальніцтве пасламі прызначаюцца — да 2002 г. амбасадар у Японіі, з 2012 г. амбасадар у Інданезіі)
Шры-Ланка
Дэмакратычная Сацыялістычная Рэспубліка Шры-Ланка (паслом па сумяшчальніцтве прызначаны амбасадар у Індыі)
Японія
Японія
Аргенціна
Аргенцінская Рэспубліка
Балівія
Шматнацыянальная Дзяржава Балівія (паслом па сумяшчальніцтве прызначаны пасол у Венесуэле)
Бразілія
Федэратыўная Рэспубліка Бразілія
Венесуэла
Баліварыянская Рэспубліка Венесуэла