cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Праспект Янкі Купалы (Гродна)
Гісторыя
Старыя назвы — Луненская (да 1977), Бульвар 60-годдзя Кастрычніка (1977 — пач. 1990-х)
Літаратура
Гродно. Энциклопедический справочник / Белорус. Сов. Энцикл.; Редкол.: И.П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1989. — 438 с., [12] л. ил.: ил.
Музей баявой славы металургаў
Музей баявой славы металургаў — невялікі музей у горадзе Ніжнім Тагіле, прысвечаны Вялікай Перамозе і ўдзелу тагільчан у Другой Сусветнай вайне. Размешчаны ў Ніжнім Тагіле, у Тагілстроеўскім раёне горада, на вуліцы Металургаў, 1/1, на Тагілстрое. Музей разам з Музейна-выстаўным цэнтрам «НТМК» з'яўляецца часткай музейнага аб'яднання Музейна-выстаўны цэнтр "ААТ Еўраз НТМК".
Апісанне
Музей знаходзіцца ўсярэдзіне вялікага манументальнага пілона «Мемарыяла памяці ваяроў-металургаў», які размешчаны на плошчы Баявой Славы Металургаў, якая знаходзіцца на тэрыторыі паранне культуры Металургаў з выйсцем да вуліцы Металургаў. Будынак музея выкананы ў стылі Савецкага Манументалізму і ўяўляе сабою вялікі масіўны прамавугольны пілон, сцены якога з усіх бакоў пакрыты чыгуннымі памятнымі дошкамі з выразанымі на іх імёнамі загінулых ваяроў-металургаў. На вуглах будынка з чыгуну высечаны барэльефы суровых абліччаў савецкіх салдатаў у касках. Кожны з вуглавых барэльефаў важыць 15 тон.
Каля музея размяшчаецца комплекс мемарыяльных збудаванняў, што залучае ў сябе, апроч самога будынка музея, абеліск, вечны агонь у гонар загінулых у вайне металургаў і помнік дзвюм гарматам часоў Другой Сусветнай вайны. Сам музей, разам з комплексам дадзеных збудаванняў, з'яўляецца часткай мемарыяльнага комплексу Баявой Славы металургаў.
Уваход у музей выходзіць да ніжняга яруса плошчы, куды з асноўнага яруса вядуць два вялікія шырокія ўсходы па абодва бакі ад будынка музея. Ад ніжняга і верхняга ярусаў плошчы па парку адыходзяць алеі і вядуць да Палацу культуры металургаў.
Гісторыя стварэння музея
Ідэя стварэння музея ў гонар Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне над фашысцкай Германіяй прыйшла на сходзе ветэранаў Другой Сусветнай вайны ў гонар 20-годдзя Вялікай Перамогі (1965). Ідэю падтрымалі партыйныя, прафсаюзныя і камсамольскія члены камбіната.
Музей будаваўся працоўнымі завода НТМК. Характэрна, што ўсе будматэрыялы (ад мармуру да чыгуну), які пайшоў на будаванне музея, быў выраблены ў Ніжнім Тагіле.
У 1971 годзе музей дабудавалі і адкрылі.
Цэнтральны парк культуры і адпачынку імя Бондзіна
'''Цэнтральны парк культуры і адпачынку імя А. П. Бондзіна (ЦПКіА імя А. П. Бондзіна)''' — цэнтральны парк горада Ніжняга Тагіла, размешчаны ў гістарычным цэнтры на беразе Тагільскай сажалкі, у Ленінскім раёне горада, у цэнтры горада.
Гісторыя
Парк на беразе Тагільскай сажалкі быў закладзены ў пачатку XIX ст., прыкладна ў 1806 г., і спачатку зваўся Панскім садам. Ён быў уладкаваны так, каб разам з панскім домам Мікалая Мікіціча Дзямідава складаць адзін ансамбль. Панскі сад разам з аранжарэяй адлюстраваны на карціне мастака Васіля Раева «Тагіл узімку». У гэтай аранжарэі ўзімку гадаваліся агуркі і ананасы.
У 1920-я гады ў садзе працаваў летні тэатр. Тут выступалі на гастролях розныя тэатры, паказваліся кінастужкі. У 1930-я гады ў садзе пачалі праводзіцца масавыя гарадскія гулянні, тут працавалі чытальня, рэстаран, пракат лодак для катанняў на сажалцы, а таксама пакой для аматараў шашак і шахмат і дзіцячая тэхнічная станцыя. 23 чэрвеня 1935 года ў сад прыехаў Уральскі заапарк.
27 ліпеня 1946 г. у парку быў урачыста адкрыты помнік ніжнетагільскаму пісьменніку А. П. Бондзіну працы скульптара М. П. Крамскога. 1 красавіка наступнага года 1947 г. гарадскі парк быў пераназваны ў гонар пісьменніка. У парку захаваўся дом (Мемарыяльна-літаратурны музей Бондзіна), у якім пісьменнік пражыў апошнія гады свайго жыцця.
У 1960—1970-я гады ў парку былі летні кінатэатр, эстрада, спартыўнае мястэчка, дзіцячая пляцоўка, планетарый.
Стывен Крыстафер Роўэл
Стэфан Крыстафер Роўэл (Stephen Christopher Rowell; нар. ) — брытанскі гісторык. Доктар філасофіі.
Біяграфія
Скончыў Кембрыджскі ўніверсітэт, там жа ў 1991 годзе скончыў дактарантуру. Атрымаў ступень доктара (Ph. D.) за працу «The role of Christianity in the last pagan state in Europe: Lithuania, 1315—1342». Выкладаў у каледжах Кембрыжскага ўніверсітэта — Магдалены і Клэр-каледжы. Працаваў у архівах Германіі, Польшчы, Літвы, Латвіі, Эстоніі, Расіі, Ватыкана інш. На падставе сабранага матэрыялу падрыхтаваў і выдаў у 1994 годзе даследаванне «Lithuania Ascending: A Pagan Empire within East-Central Europe, 1295—1345» («Уздым Літвы: паганская імперыя ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе, 1295—1345»), беларускі пераклад якой ў 2015 годзе выдала рэдакцыя часопіса «ARCHE». У працы разглядаецца шлях Вялікага Княства да велічы пад уладай Гедыміна, а таксама закранаюцца дасягненні яго папярэдніка і брата Віценя (1295—1315 гады) і яго выбранага наступніка Яўнута (1342—1345 гады).
Плюсы (возера)
Плю́сы, Плюскае — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Заходняя Дзвіна, за 20 км на поўнач ад горада Браслаў, каля аграгарадка Плюсы, паблізу ад мяжы з Латвіяй.
Стывен Крыстафер Роўэл
Біяграфія
У 1993 годзе, па запрашэнні гісторыка А. Нікжэнтайціса, пачаў працаваць у Цэнтры гісторыі Заходняй Літвы і Прусіі пры Клайпедскім універсітэце (у 1998—1999 гадах яго дырэктар). З 1999 года загадчык кафедры гісторыі Вялікага Княства Літоўскага Інстытута гісторыі Літвы, на цяперашні час — старшы навуковы супрацоўнік аддзела гісторыі ВКЛ Інстытута гісторыі Літвы.
Плюсы (возера)
Плошча паверхні возера 1,54 км². Даўжыня 2,04 км, найбольшая шырыня 1,61 км, даўжыня берагавой лініі 8,7 км. Найбольшая глыбіня возера 5,8 м, сярэдняя 3 м. Аб'ём вады 4,62 млн. м³. Плошча вадазбору 6,56 км².
Стывен Крыстафер Роўэл
Навуковыя інтарэсы
Даследуе гісторыю Вялікага Княства Літоўскага ў перыяд ранняга сярэднявечча.
Плюсы (возера)
Катлавіна возера падпруднага тыпу, размешчана ў паніжэнні паміж камавых узгоркаў. Схілы катлавіны ў заходняй і паўночнай частках спадзістыя, вышынёй 4—5 м, у паўднёвай — стромкія, вышынёй да 8—10 м. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія і пясчаныя. Вакол возера пойма шырынёй ад 10—80 да 300 метраў. У паўднёвай частцы возера 9 астравоў агульнай плошчай 10 га (буйнейшыя з іх — Вялікі і Малы). Дно возера да глыбіні 1,5 м пясчанае. На большых глыбінях дно выслана сапрапелем і гліністым ілам.
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Надводная расліннасць пашыраецца на адлегласці 10—30 м ад берага і да глыбіні 1,5 м. Да глыбіні 2,5 м распаўсюджваюцца рдзесты, харавыя водарасці, эладэя. Усходнія і паўночныя залівы, мелі і прастора паміж астравамі зарастаюць цалкам.
У Плюсы ўпадаюць некалькі ручаёў і выцякае ручай у возера Прысвяты.
У возеры водзяцца шчупак, акунь, лешч, плотка, гусцяра, краснапёрка, лінь і іншыя віды рыб.
Чака (правінцыя)
Чака — правінцыя Аргенціны, знаходзіцца на поўначы краіны, каля мяжы з Парагваем. Яе адміністрацыйны цэнтр - Рэсістэнсія на рацэ Парана насупраць горада Карыентэс. Другі горад правінцыі - Саэнс-Пенья. Правінцыя мяжуе з Сальта і Сант'яга-дэль-Эстэра на захадзе, Фармоса на поўначы і ўсходзе, Карыентэс і Рэспублікай Парагвай на паўднёвым усходзе і Санта-Фэ на поўдні. З 1950 па 1955 год Чака называўся Прэсідэнтэ-Перон.
NGC 810-2
NGC 810-2 (іншыя абазначэнні — UGC 1583, MCG 2-6-26, ZWG 438.24, PGC 3126708) — галактыка ў сузор’і Авен.
Экватарыяльнае проціцячэнне
Экватарыяльнае проціцячэнне (Міжпасатнае проціцячэнне) - паверхневыя кампенсацыйныя цячэнні ў нізкіх шыротах акіянаў паміж Паўночным Пасатным і Паўднёвым Пасатным цячэннямі. Развіваюцца ў штылявой зоне ў выніку мерыдыянальнай неўранамернасці ветравога поля. Напрамак з захаду на ўсход. У Атлантычным і Ціхім акіянах размешчаны на 3-10° паўночнай шыраты, у Індыйскім акіяне - на 9-10° паўднёвай шыраты. У асобных выпадках назіраюцца да глыбіні 300 м.
Размеркаванне (эканоміка)
Размеркаванне (distributiondistribution), у эканоміцы — падзел матэрыяльных даброт паміж суб'ектамі эканамічных адносін. Першаснае размеркаванне звычайна адбываецца на аснове рэалізацыі правы уласнасці ў працэсе стварэння матэрыяльнага дабра, у тым ліку з улікам падзелу працы. Пераразмеркаванне адбываецца пры перадачы грошай або іншых выгод ад адных асоб да іншых з дапамогай сацыяльных механізмаў, такіх як падаткаабкладанне, дабрачыннасць, сацыяльнае забеспячэнне, камунальныя паслугі, зямельныя адносіны, грашова-крэдытная палітыка, канфіскацыя, сямейнае права. Тэрмін звычайна ставіцца да размеркавання ў эканоміцы ў цэлым, а не паміж асобнымі асобамі.
Неабходнасць размеркавання
Неабходнасць размеркавання выцякае з падзелу працы — якаснай дыферэнцыяцыі працоўнай дзейнасці ў працэсе развіцця грамадства, якая прыводзіць да адасаблення і ўзаемадзеянню розных яе відаў. «Падзяліць» працу — значыць, папярэдне размеркаваць паміж выканаўцамі сродкі і прадметы працы; толькі пасля гэтага можна прыступаць да вытворчасці:
Па выкананні вытворчага задання (завяршэнні вытворчага цыклу) вынікі індывідуальна-адасобленага працы трэба размеркаваць паміж працаваўшымі. Кожны з іх зрабіў нешта ў колькасці, шматкроць перавышае яго індывідуальнае спажыванне; аднак асноўную масу спажываных ім прадуктаў зрабіў не ён, а іншыя. Адсюль, у гэтым цыкле патрабуецца яшчэ адна працэдура размеркавання, але на гэты раз аб'ектам «дзяльбы» становіцца гатовая прадукцыя, вынікі працы.
Прапорцыі размеркавання
Прапорцыі, у якіх будзе размеркаваны вынік працы, перадвызначаныя прапорцыямі, у якіх да пачатку працы былі размеркаваны ролі ўдзельнікаў ўсяго працэсу: «размеркаванне прадуктаў ёсць вынік таго размеркавання, якое мяркуецца самім працэсам вытворчасці і якім наканаваная яго арганізацыя». Пры гэтым, з аднаго боку, «размеркаванне вызначае прапорцыю, у якой кожны індывід прымае ўдзел у вырабленым...», а з другога — «размеркаванне вызначае стаўленне (колькасць), у якім прадукты дастаюцца індывіда»
Тэорыі размеркавання
Размеркаванне даходаў (en:Income distribution) можа быць выкарыстана для апісання вядомага дыяпазону назіранняў у адпаведнай эканоміцы. Яно выкарыстоўваецца ў якасці ўваходных дадзеных у тэорыях, якія тлумачаць ўжо адбылося размеркаванне даходу, напр. у тэорыі «чалавечага капіталу» і ў тэорыях эканамічнай дыскрымінацыі (Becker, 1993, 1971).
Класічная палітэканомія
Погляды на эканамічную навуку — Законы стварэння, размеркавання багацця. Назва навукі — Палітэканомія. Сутнасць багацця — праца ўсіх занятых у матэрыяльным вытворчасці.. Крыніцы багацця — Падзел працы, назапашванне грошай, грошы. Ролю дзяржавы — эканамічны лібералізм.
Марксісцкая палітэканомія
Размеркаванне з'яўляецца адной з фаз працэсу грамадскага ўзнаўлення, злучнае звяно паміж вытворчасцю і абменам.
Аўстрыйская эканамічная школа
Аўстрыйская эканамічная школа лічыла важным усталяваць прапорцыі размеркавання вынікаў вытворчасці паміж фактарамі вытворчасці (зямлёй, працай, капіталам).
Неакласічная тэорыя
У неакласічнага тэорыях кропка перасячэння попыту і прапановы на рынках кожнага з фактараў вытворчасці вызначае раўнаважны выпуск, даход і размеркаванне даходу. Попыт на фактары, у сваю чаргу, мяркуе гранічна-прадукцыйнае стаўленне для гэтага фактару на рынку. Гэты аналіз прымяняецца не толькі да капіталу і зямлі, але і да размеркавання даходу на рынках працы.
Эдуард Пятровіч Казура
Эдуард Пятровіч Казура (нар., в. Сяргеевічы Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці) — беларускі палітык.
Біяграфія
Скончыў Ленінградскі сельскагаспадарчы інстытут (інжынер-механік сельскай гаспадаркі), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (дзяржаўнае і мясцовае кіраванне).
Выбіраўся дэпутатам Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.
Узнагароды
Мае Падзячнае пісьмо Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Узнагароджаны медалём «За воінскую доблесць. У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна», юбілейным медалём «60 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
Ігар Анатолевіч Савіцкі
Ігар Анатолевіч Савіцкі (нар., г. Мінск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1986 годзе Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Архітэктура» (выкладчыкі А. В. Сычова, І. І. Корж, Г. У. Палянская). У 1986—1989 года архітэктар дзяржаўнага праектнага інстытута «Мінскпраект»; у 1990—1991 гадах вядучы архітэктар кааператыўнага праектнага інстытута «Інкапраект» пры Дзяржбудзе БССР; у 1997—2004 гадах архітэктар, галоўны архітэктар праектаў, вядучы спецыяліст (архітэктар) КУП «Смалявіцкае раённае праектнае архітэктурнае бюро»; у 2004 годзе вядучы спецыяліст (архітэктар) «УКБ-Смалявічы»; з 2004 года галоўны архітэктар праекта ІБКУП «УКБ-Смалявічы».
Член Саюза архітэктараў Беларусі з 1992 года.
Узнагароды
Узнагароджаны заахвочвальнай прэміяй на конкурсе плаката UNESCO «Моладзь і ліквідацыя непісьменнасці» (1982); заахвочвальнай прэміяй на конкурсе плаката «У абарону Міру» БПІ (1983); 2-й прэміяй на конкурсе па добраўпарадкаванні дзіцячай зоны гарадскога парку ў г. Мазыры (1990); Граматай СА БССР на аглядзе-конкурсе творчасці маладых архітэктараў Беларусі (1991), заахвочвальнай прэміяй на конкурсе па распрацоўцы сімволікі САБ (1991); 1-й прэміяй у складзе аўтарскага калектыва (пад кіраўніцтвам Г. І. Белікава) на конкурсе ДПІ «Мінскпраект» на праектную прапанову па планіроўцы мікрараёна «Вяснянка» ў г. Мінску.
Творчасць
Асноўныя творчыя працы: праект Парку Перамогі ў г. Мінску па пр. Машэрава (1987, у складзе аўтарскага калектыва Г. М. Белікаў, Б.  Юрцін, М. Ф. Жлоба, Д. В. Герашчанка, Л. У. Белякова); праект рэканструкцыі парку ў г. Нясвіжы (1988, у складзе аўтарскага калектыва М. Ф. Жлоба, Д. В. Герашчанка, Л. У. Белякова); праект аўтобуснага прыпынка каля гарадскіх могілак у в. Глебкавічы (1989); рэканструкцыя інтэр’ера хола помніка архітэктуры XIX ст. у в. Алесіна (2002); загарадны дом у мікрараёне «Сад» г. Смалявічы (2005); загарадная сядзіба ў г. Смалявічы па вул. Беларускай (2006); праект крамы ў в. Барсукі Смалявіцкага раёна (2006); скульптура для музея Егіпецкіх старажытнасцей у г. Каіры (2007—2009).
Удзел у выстаўках: мастацкая выстаўка нефармальнага мастацкага аб’яднання «ФОРМА» (1988, Мінск); экспазіцыя ў выставачным комплексе па пр. Машэрава, 7; мастацкая выстаўка дзіцячай творчасці «Свет дзяцінства» (у пошуках гармоніі) (1994, Мінск); мастацкая выстаўка «Зрабі сам» мастацкага грамадства «Арцель» (1995, Мінск); экспазіцыя ў памяшканні ЖРЭА Першамайскага раёна (1995); экспазіцыя ў памяшканні прадстаўніцтва ААН у РБ (1996); выстаўка камянёў «З глыбіні стагоддзяў» у бібліятэцы імя М. Багдановіча ў г. Смалявічы.
IC 3049-1
IC 3049-1 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Андрэй Рублёў
Андрэй Рублёў (каля 1375/80 —, Масква; пахаваны ў Спаса-Андронікавым манастыры) — найбольш вядомы і паважаны майстар маскоўскай школы іканапісу, кніжнай і манументальнага жывапісу XV стагоддзя. Памесным саборам Рускай праваслаўнай царквы ў 1988 годзе кананізаваны як прападобны.
Біяграфічныя звесткі
Біяграфічныя звесткі пра Рублёва вельмі бедныя: хутчэй за ўсё, нарадзіўся ён у Маскоўскім княстве (па іншых звестках — у Ноўгарадзе) верагодна ў канцы 1370-х гг., з-за мянушкі «Рублёў» (ад слова «Рубель» — інструмент для накаткі скураў) мяркуюць, што ён мог паходзіць з рамеснай сям'і. Прыняў манаскі пострыг у Троіца-Сергіевым манастыры пры Нікане Раданежскім з імем Андрэй; мірское імя невядома (хутчэй за ўсё, па тагачаснай традыцыі, яно таксама пачыналася на «А»). Захаваўся абраз, падпісаны «Андрэй Іваноў сын Рублёў»; абраз позні і подпіс відавочна падроблены, але, магчыма, з'яўляецца ўскосным сведчаннем таго, што бацьку мастака сапраўды звалі Іванам.
Рахіўскі раён
Насельніцтва раёна на года складае 92544 чалавекі, плошча — 1892 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 3 пасялковых і 17 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 3 пасёлкі гарадскога тыпу і 28 сёлаў.
Аўгуст Уладзіміравіч Канстанцінаў
Аўгуст Уладзіміравіч Канстанцінаў (Август Владимирович Константинов;, Архангельск — , Мінск) — савецкі вучоны ў галіне генетыкі і цыталогіі, педагог. Доктар біялагічных навук (1973).
Біяграфія
А. У. Канстанцінаў нарадзіўся ў Архангельску. У 1954 годзе скончыў Ленінградскі ўніверсітэт. З 1959 г. ва Усесаюзным інстытуце раслінаводства УАСГНІЛ, з 1961 г. у Беларускім дзяржаўным універсітэце. У 1969—1979 г. прафесар А. У. Канстанцінаў на пасадзе загадчыка кафедры дарвінізму і генетыкі БДУ.
Навуковая дзейнасць
А. У. Канстанцінаў займаўся эксперыментальнымі даследаваннямі гаметагенезу культурных раслін, параўнальнаму вывучэнню метозу і меёзу ў раслін. Пад кіраўніцтвам прафесара Канстанцінава на кафедры абаронены 3 кандыдацкія дысертацыі.
А. У. Канстанцінаў з’яўляецца аўтарам шэрагу падручнікаў і навуковых прац. Сярод апублікаваных:
Марыя Тэрэза Бурбон-Пармская
Марыя Тэрэза Бурбон-Пармская (María Teresa de Borbón-Parma;  — ) — іспанская прынцэса, належыць да малодшай галіны каралеўскай сям’і. Стрыечная сястра іспанскага караля Філіпа VI.
Біяграфічныя звесткі
Марыю Тэрэзу называлі «чырвонай прынцэсай» з-за прыхільнасці ідэі «сацыялістычнай манархіі». Яна адначасова падтрымлівала манархісцкую партыю карлістаў і крытыкавала капіталізм. Пры гэтым яна лічыла, што замест класавай барацьбы неабходны пастаянны пошук згоды. У яе не было дзяцей, яна ніколі не была замужам і жыла адна.
Стала ахвярай пандэміі каранавіруса COVID-19. Памерла ва ўзросце 86 гадоў.
Генацыд асірыйцаў
Генацыд асірыйцаў (ܩܛܠ ܥܡܐ ܡܫܝܚܝܐ, Süryani Katliamı — «сірыйская разня») — планамернае масавае знішчэнне асірыйцаў ўладамі Асманскай імперыі падчас Першай сусветнай вайны, разам з генацыдам армян  і генацыдам пантыйскіх грэкаў.
Гісторыя
У перыяд Першай сусветнай вайны пачалося планамернае знішчэнне асірыйцаў. Першапачаткова было падвергнута масаваму арышту і знішчана мужчынскае насельніцтва, здольнае аказаць супраціўленне, у тым ліку закліканыя ў турэцкую армію асірыйцы. За гэтым пайшлі ўслед арышты палітычнай і культурнай эліты асірыйцаў.
Пасля гэтага пачалася дэпартацыя ў пустыні Месапатаміі жанчын, старых і дзяцей, якія па дарозе падвяргаліся гвалту і вынішчэнню.
У выніку голаду, знясілення, хвароб і пастаянных нападаў курдскіх банд толькі некаторым з дэпартаваных удавалася дасягнуць месцаў прызначэння, дзе іх чакала смерць ад голаду і хвароб.
Турэцкія ўлады заяўлялі, што прычынай гвалтоўнага высялення былі здрадлівыя паводзіны асірыйцаў, якія дапамагалі рускай арміі.
Рэпрэсіям таксама падвяргаліся падданыя суседняй Персіі: у працягу вайны турэцкія войскі двойчы ўрываліся на яго тэрыторыю і знішчылі пры гэтым больш за сто тысяч хрысціян — асірыйцаў і армян, якія засялялі заходні бераг возера Урмія.
Рознымі крыніцамі колькасць загінулых ацэньваецца ў 500 — 750 тыс. чалавек, па іншых дадзеных — у 275 — 400 тыс. .
Памяць
17 снежня 2009 года ў Аўстраліі усталяваны помнік асірыйцамі — ахвярам генацыду, утворанага ўрадам Асманскай імперыі.
Мемарыялы ў памяць аб ахвярах генацыду асірыйцаў ўстаноўлены таксама ў Ерэване (Арменія) і Парыжы (Францыя).
Уладзімір Валянцінавіч Карпяк
Уладзімір Валянцінавіч Карпяк (нар., Наўёйі Акмяне Літоўская ССР) — беларускі палітык.
Біяграфія
Скончыў Рыжскі тэхнічны ўніверсітэт (інжынер-электрык па аўтаматызацыі), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (эканаміст-менеджар).
Выбіраўся дэпутатам Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання. Працаваў памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — галоўным інспектарам па г. Мінску з 14 сакавіка 2017. 26 чэрвеня 2018 быў прызначаны генеральным дырэктарам ААТ «Белшына», 23 красавіка 2020 года вызвалены з гэтай пасады.
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.
Калепаса
Калепаса (Collepasso) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лечэ.
Насельніцтва складае 6680 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 555 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 73040. Тэлефонны код — 0833.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Канкістадоры
Канкістадор (Conquistador — заваёўнік) — іспанскі або партугальскі заваёўнік тэрыторый Новага Свету ў эпоху каланізацыі Амерыкі (канец XV—XVI ст.), удзельнік Канкісты — заваявання Амерыкі. Лідары канкістадораў-першапраходцаў называліся адэлантада.
Гістарычны агляд
Як правіла, канкістадорамі з'яўляліся збяднелыя іспанскія рыцары (т.б. ідальга і кабальера). Асноўнымі фактарамі іх з'яўлення, сучасная гістарычная навука называе наступныя: заканчэнне Рэканкісты, палітычныя і эканамічныя памкненні іспанскай кароны (у позні перыяд Канкісты), збяднелае шляхецтва і, галоўнае, адкрыццё новых земляў, якія планавалася асвоіць.
Немалаважную ролю адыграла тое, што далёка ад Еўропы іспанец станавіўся вольным як ад каралеўскай улады (напрыклад, сітуацыя з выплатамі на карысць кароны на пачатку XVI ст.), так і ад царкоўнай.
Адной з іх мэт было адкрыццё і захоп новых земляў і багаццяў ў невядомым свеце. Канкістадорамі была здзейснена досыць вялікая колькасць экспедыцый і паходаў на тэрыторыі Новага Свету. Фінансаванне вялося, у асноўным, на ўласныя сродкі кабальерас практычна без падтрымкі, а часцяком і насуперак жаданню іспанскага каралеўскага двара. Карэннай і асноўнай перавагай канкістадораў была наяўнасць закаваных у браню рыцарскай кавалерыі і агнястрэльнай зброі, што дазваляла ім праводзіць паспяховыя атакі на індзейскія паселішчы, прычым мясцовае насельніцтва адчувала панічны страх перад коннікамі, бо наогул лічылі каня і ездака адзінай цэлай істотай. Заваявальныя паходы іспанскіх канкістадораў ўключалі кампаніі ў Гватэмале, Перу, Тауанцін-Суйу, Калумбіі, Чылі, Гандурасе і на ўзбярэжжа Ціхага акіяна. Да ліку найбольш вядомых кіраўнікоў канкістадораў адносяць Эрнана Картэса (Мексіка), Франсіска дэ Мантэха (Юкатан ў цэлым), Франсіска Пісара (Тауанцін-Суйу), Дыега дэ Альмагра (Панамскі перашыек, Перу і Чылі), Васка Нуньеса дэ Бальбоа (Ціхаакіянскае ўзбярэжжа Паўднёвай Амерыкі), Дыега Веласкеса дэ Куэльяр, Пэдра дэ Вальдывію, Пэдра Альварада, Гансала Хімэнэс дэ Кесада.
Многія канкістадоры, як радавыя салдаты, так і камандзіры атрадаў, былі ўзнагароджаны пасля рознага роду каралеўскімі дарункамі аж да тытулаў і земляў — так, напрыклад, нізкародны Картэс, стаў маркізам, — і рознымі прывілеямі адносна падаткаў і кіравання калоніямі. Апроч таго, за новапасяленцамі былі прызнаныя маёнткі, у якіх нашчадкі канкістадораў жылі амаль незалежнымі ўладарамі, фармальна прызнаючы уладу віцэ-караля ці генерал-капітана. З часоў Філіпа III (1598—1621) гэтая землеўладальніцкая арыстакратыя Амерыкі, роўна як і карэнныя абывацелі шматлікіх гарадоў і муніцыпалітэтаў (Cabildos), падвяргалася сістэматычнаму ўціску: ва ўсім аддавалася перавага выхадцам са Старога Свету, якія нарадзіліся ў Іспаніі (Chapetones). Гэтая сістэма, у адносінах да найуплывовай часткі Крэолы, якая суправаджалася гвалтам з боку ўладаў, стала прычынаю незадаволенасці, якая прывяла ў пачатку XIX ст. да адрыву ад Іспаніі яе багатых калоній. Многія з кіраўнікоў барацьбы з метраполіяй выйшлі з фамілій даўніх канкістадораў.
Вобраз канкістадораў у літаратуры
У гістарычнай і мастацкай літаратуры за перыяд вывучэння гэтай з’явы склаліся два дыяметральна супрацьлеглыя пункты гледжання на канкістадораў. Першы абяляе вобраз канкістадораў, прычым салдат у гэтым выпадку паказваюць носьбітам хрысціянскага светаразумення і досыць навучанымі місіянерамі; таксама яны займаюцца асветай сярод «дзікіх» народаў, знаёмяць іх з дасягненнямі еўрапейскай цывілізацыі. Адзін час нават існавала пазіцыя непрымання чалавечай сутнасці мясцовага насельніцтва (спрэчка Лас Касас з Сепульведай). Другі пункт гледжання, наадварот, лічыць канкістадораў прагнымі злодзеямі, здольнымі толькі на забойствы і рабункі. Ні першы, ні другі пункт гледжання не вылучаюцца аб’ектыўнасцю, хоць існуюць аргументы на карысць абодвух, бо сярод масы людзей, якія кінуліся на засваенне новых земляў, былі самыя розныя тыпы: і банальныя рабаўнікі, і сапраўдныя хрысціяне, і шчырыя альтруісты.
Нарыльскае паўстанне
Нарыльскае паўстанне — паўстанне палітычных вязняў Нарыльскага канцлагера, якое доўжылася з 26 мая па 4 жніўня 1953 года. Адным з лідараў паўстання быў беларус Рыгор Клімовіч, які напісаў гімн паўстання «Не страшны нам тыранствы бальшавізму». Па ацэнках Рыгора Клімовіча Нарыльскае паўстанне — мажліва самая значная падзея ў гісторыі беларускага антысавецкага супраціву, па яго падліках у ім брала ўдзел больш за пяць тысячаў беларусаў, чацвёра з якіх узначалілі паўстанцкія камітэты.
Сітуацыя ў лагерах пасля смерці Сталіна
Пасля смерці Сталіна ў сакавіку 1953 г. у палітвязняў з’явілася надзея на змякчэнне надзвычай жорсткіх лагерных умоў, але палітычныя зняволеныя пад амністыю не патрапілі. Большасць палітвязняў былі ўкраінцамі, рэжым утрымання якіх быў жорсткім, таксама было шмат беларусаў. Многіх маскоўская ўлада асудзіла на так званы «бандэраўскі стандарт» — 25 гадоў зняволення. Пасля страты дарэмных надзей на перагляд спраў, канспіратыўныя цэнтры ўкраінскіх палітвязняў, якія з канца 1947 года з’явіліся ў кожным савецкім канцлагеры, пачалі падымаць палітвязняў на бунты, некаторыя з якіх перараслі ў сапраўдныя паўстанні.
Гісторыя ГУЛАГу ведае тры найбуйнейшыя з іх — Нарыльскае, Варкуцінскае 1953-га і Кенгірскае 1954 года. Менавіта яны ў корані змянілі сістэму ГУЛАГа, прымусіўшы маскоўскае кіраўніцтва рэфармаваць яе.
Горлаг — Нарыльская група канцлагераў
Нарыльская група канцэнтрацыйных лагераў СССР размяшчалася ў Таймырскай (цяпер Даўгана-Ненецкай) акрузе Краснаярскага краю Расіі. Усе прамысловыя прадпрыемствы гэтай акругі падпарадкоўваліся Нарыльскаму ўпраўленню лагераў, якіх было каля 40. Толькі ў раёне горада Нарыльск агульная колькасць зняволеных складала не менш за 50 000 чалавек. Зняволеныя працавалі на рудніку, вугальных шахтах, цагляным і медным заводах, хлора-кабальтавым заводзе № 25, дрэваапрацоўчым камбінаце (ДАК), а таксама ўзводзілі горад Нарыльск.
Пачатак Нарыльскага паўстання
Перадумовамі да паўстання стала прыбыццё ў Горлаг этапаў са зняволенымі, якія ўжо мелі вопыт удзелу ў лагерных бунтах у 1952 годзе, а таксама смерць Сталіна (5 сакавіка 1953 г.) і той факт, што амністыя распаўсюдзілася толькі на крымінальных вязняў і зняволеных з малымі тэрмінамі, адсотак якіх у Горлага быў невялікі. Многія зняволеныя былі палітычнымі. Пры гэтым крыніцы адзначаюць, што само выступленне было справакавана лагернай адміністрацыяй (стральба па жылых зонах, забойства аховай зняволеных), верагодна наўмысна — з мэтай выяўлення і ізаляцыі актыўных вязняў.
У адказ у 4-й зоне «Горлага» вязні спынілі працу на будплацоўцы, а на адным з дамоў, так, каб добра было відаць у іншых зонах, напісалі: «Нас забіваюць і мардуюць голадам». Кіраўніком паўстання 4-й зоны быў украінец Яўген Сцяпанавіч Грыцак, які тады застаўся жывы і да 2017 года пражываў на Івана-Франкоўшчыне ва Украіне. Вязні сабралі мітынг, на якім выступіў Грыцак з заклікам да страйку, адмовіліся вяртацца ў жылую зону.
Ход паўстання
На наступны дзень паўстанцаў падтрымалі вязні 5-й зоны, а затым і 6-й (жаночай), дзе ўкраінкі вывесілі лозунг «Свабода народам і чалавеку!». 1 чэрвеня да паўстанцаў далучыліся 1400 зняволеных лагернага аддзялення № 1.
5 чэрвеня 1953 г. шэсць лагерных аддзяленняў «Горлага» спынілі працу і выказалі масавае непадпарадкаванне лагернай адміністрацыі ў пяці лагерных аддзяленнях, дзе змяшчалася 16 378 зняволеных.
Агульнапрызнаным лозунгам вязняў 3-й зоны, якія абвясцілі аб паўстанні 4 чэрвеня, стала «Свабода або смерць». Яны вывесілі чорны сцяг з чырвонай палоскай, што сімвалізавала пралітую кроў у барацьбе. Члены камітэтаў паўстаўшых зон размеркавалі паміж сабой абавязкі: былі асобныя адказныя за інфармацыю, агітацыю і прапаганду, працу на кухні, у лазні і пральні, за гаспадарчыя справы, медчастку, культурна-выхаваўчую працу. У дні паўстання ў лагерных клубах праводзілі рэпетыцыі гурткоў, хораў, працавалі бібліятэкі, праходзілі канцэрты, вязні арганізоўвалі спартыўныя спаборніцтвы. Камітэты паўстанцаў лагерных аддзяленняў Нарыльска сталі адначасова заканадаўчымі і выканаўчымі, ахоўнымі і карнымі органамі. Асабліва выразна падчас паўстання яны наладзілі работу па ахове парадку. Такой дысцыпліне дзівілася нават турэмная адміністрацыя.
Кіраўнікамі паўстання ў 3-й зоне былі лідары двух украінскіх падпольных груп: вядомы дысідэнт і праваабаронца Данііл Шумук (арганізатар Украінскай самодапаможнай арганізацыі, створанай у 1948 годзе) і Сцяпан Семянюк (кіраўнік нацыяналістычнага цэнтра, да заключэння — правадыр Арганізацыі ўкраінскіх нацыяналістаў Луцкай акругі на Валыні, грамадска-палітычны рэферэнт абласнога кіраўніцтва і груп «Тураў» і «Цюцюннік» Ваеннай Акругі УПА-Поўнач, правадыр грамадска-палітычнай рэферэнтуры АУН Паўночна-заходніх украінскіх земляў).
Аднім з удзельнікаў паўстання быў Мікола Конан — сябра Саюза беларускіх патрыётаў (беларуская падпольная моладзевая культурна-асветніцкая арганізацыя), які ўспамінаў пра паўстанне так: «Увесь наш лагер № 5 на працу не выйшаў. Забастовачны камітэт выставіў патрабаванні выклікаць для перамоваў прадстаўніка з Масквы. Усё ж прыбыў да нас пасланец з Масквы. У выніку перамоваў нашыя патрабаванні як быццам былі прынятыя да ўвагі. Тады мы выйшлі на працу. Аднак на тым не скончылася. Пасля стала вядома, што было забіта каля 20 чалавек з ліку паўстанцаў».
Былі створаны забастовачныя камітэты. На высокія трубы кацельняў былі паднятыя чорныя сцягі смерці і непадпарадкавання. Кругласутачна галасілі сірэны. З паветраных змеяў над Нарыльскім рассыпаліся тысячы ўлётак з заклікам падтрымаць вязняў маральна: паведаміць кіраўніцтву СССР пра гвалт над зняволенымі ў Нарыльскім лагерах. На дахах і іншых высокіх месцах былыя маракі азбукай Морзэ з дапамогай каляровых сцяжкоў ўзгаднялі і каардынавалі дзеянні паўстанцаў, а таксама паведамлялі аб падзеях з зоны ў зону. Пачала рэгулярна выпускацца насценгазета «Шыла».
Падаўленне паўстання
Даўжэй пратрымалася 3-я зона, якая у асноўным складалася з украінскіх і прыбалтыйскіх нацыяналістаў, асуджаных на катаржныя работы. Апошні чорны сцяг жалобы па забітых сябрах, які вязні вывесілі на пачатку паўстання, сарвалі 4 жніўня 1953 г., калі на тэрыторыю зоны ўехала сем грузавікоў з узброенымі жаўнерамі. На штурм лагера мабілізавалі і грамадзянскіх камуністаў і камсамольцаў Нарыльску, кіраўнікоў прадпрыемстваў і цэхаў заводаў і фабрык. Па афіцыйных звестках агульная колькасць загінулых склала да 150 чалавек. Іх пахавалі на могілках пад гарой імя Шміта каля горада. З усіх паўстанцаў турэмная адміністрацыя выдзеліла 2920 актывістаў — 45 з іх арыштавалі як арганізатараў, 365 — пасадзілі ў турму, 1500 — перавялі ў Магадан. Рэшту ізалявалі ў новых лагерных пунктах.
Гэта было першае і самае масавае паўстанне пасля смерці Сталіна. Важную ролю ў Нарыльскім паўстанні, якое доўжылася 61 дзень, згулялі украінцы, у тым ліку былыя байцы УПА.
Наступствы і значэнне паўстання
Менавіта з Нарыльскага паўстання пачаўся дэмантаж чалавеканенавісніцкай сістэмы Леніна-Сталіна. Амаль праз два месяцы пасля Нарыльскага паўстання, у Варкуцінскам лагеры «Речлаг» таксама пачаліся беспарадкі. Пасля паўстання ў Горным лагеры ў 1953 г пачынаецца вызваленне зняволеных. Загадам міністра МУС СССР ад 22 жніўня 1956 г. Нарыльскі лагер быў ліквідаваны.
Гімн паўстання
Аўтарам гімна з’яўялецца беларус Рыгор Клімовіч, які напісаў гімн пасля падаўлення паўстання: «Нас везлі на баржы па Енісеі ў бок Краснаярскай перасылкі. Мы ня ведалі планаў адміністрацыі. Большасць была схільная лічыць, што нас вязуць на знішчэнне. ізноў сабралася нарада кіраўнікоў нацыянальных грамадаў. Мы вырашылі, што памяць аб паўстанні не мусіць знікнуць без слядоў, а таму трэба скласці песню — гімн. Доўга раіліся, і вырашылі, што песню трэба напісаць па-расейску, бо гэта адзіная мова, зразумелая ўсім вязням. Але аўтарства даверылі мне, беларусу. Я мусіў напісаць тэкст на матыў якой-небудзь украінскай песні. Я ўзяў мелодыю адной з песняў Украінскай Паўстанцкай Арміі. Аўтарства гімну „Не страшны нам тыранствы бальшавізму“ трымалася ў вялікім сакрэце. Я ведаю, што аўтара спецслужбы шукалі доўга, ужо калі не існавала сістэму ГУЛАГу. Добра, што захаваліся сведкі, якія ў 1991 годзе на сусветным Кангрэсе ўкраінскіх палітзняволеных засведчылі маё імя як аўтара.»
Тэкст гімну:
Упершыню гімн быў афіцыйна выкананы ў 1991 г. у Кіеве на першым міжнародным кангрэсе вязняў ГУЛАГа, а потым у 1992 г. у Маскве на першай міжнароднай канферэнцыі «Супраціў у ГУЛАГу». Мелодыяй гімна з’яўляецца мелодыя песні УПА «Мов той олень, що загнаний в болото». Гімн перакладзены на беларускую, украінскую, польскую, нямецкую і літоўскую мовы.
Вядомыя беларускія ўдзельнікі паўстання
Паводле Рыгора Клімовіча, беларуская грамада ў Горлагу налічвала больш за 5000 чалавек, з яе кіраўнікоў падчас Нарыльскага паўстання ён праз вялікі час памятае толькі 25 чалавек. Дзякуючы гэтым людзям, на думку Клімовіча, была найбольш арганізаванай і стойкай.
NGC 817
NGC 817 (іншыя абазначэнні — UGC 1611, MCG 3-6-33, ZWG 461.47, IRAS02048+1657, PGC 8109) — галактыка ў сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Курт Далюгэ
Курт Далюгэ (Kurt Daluege; — ) — дзяржаўны і палітычны дзеяч нацысцкай Германіі, начальнік паліцыі грамадскага парадку (Ordnungspolizei) (1936—1943), в. а. імперскага пратэктара Багеміі і Маравіі (1942—1943). Групенфюрар СА (15 сакавіка 1932), оберстгрупенфюрар СС і генерал-палкоўнік паліцыі (з 1942). Адзін з першых членаў НСДАП (№ 31 981). У СС з ліпеня 1928 (№ 1119), першае званне — оберфюрар СС.
Сегянеўшчына (Брэсцкі раён)
Сегяне́ўшчына (, Сегеневщина) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лышчыцкага сельсавета. Размешчана за 30 кіламетраў на паўночны захад ад Брэста, 6 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Лышчыцы.
Гісторыя
У XIX стагоддзі вёска ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. У 1863 годзе ўладальнікам маёнтка быў Г. Гажыц. За ўдзел у паўстанні 1863—1864 гадоў паводле царскага ўказа ён быў вымушаны прадаць свой маёнтак у двухгадовы тэрмін, а сам высланы з краю. У 1890 годзе маёнткам валодала М. Гажыч. У 1905 годзе 75 жыхароў, у Лышчыцкай воласці Брэсцкага павета.
Паводле Рыжскага мірнага дагавора ў складзе Польшчы, у Лышчыцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства. У 1939 годзе ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 3 вяскоўцы.
Да 20 мая 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Воўчынскага сельсавета, да 18 кастрычніка 1982 года — у склад Малазводскага сельсавета Камянецкага раёна.
Буховіцкі сельсавет
Бухо́віцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Буховічы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Яроміцкі сельсавет у складзе Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Яромічы. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Засімскага сельсавета. 11 жніўня 1959 года ў склад сельсавета з Тэвельскага сельсавета перададзены вёскі Бяроза Касцінская, Дахлава, Казішча і Каменка. 30 кастрычніка 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Лепясоўскага сельсавета. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Яроміцкага сельсавета 24 населеня пункты. 19 ліпеня 1976 года перайменаваны ў Буховіцкі, цэнтр перанесены ў вёску Буховічы.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 5407 чалавек, з іх 89,5 % — беларусы, 4,5 % — рускія, 4,0 % — украінцы.
Павел Васілевіч Кармунін
Павел Васілевіч Кармунін (нар., в. Вялікія Ключы Зеленадольскага раёна Татарскай АССР — ) — беларускі акцёр. Народны артыст Беларускай ССР (1980).
Біяграфія
Нарадзіўся 28 студзеня 1919 года. Сцэнічную дзейнасць пачаў падчас Вялікай Айчыннай вайны ў складзе франтавых брыгад мастацкай самадзейнасці. У 1946 г. запрошаны ў трупу тэатра Савецкай ваеннай адміністрацыі ў Берліне, дзе працаваў да 1950 года. У 1950 годзе прыняты акцёрам у Казанскі драматычны тэатр імя В. Качалава. У 1963 годзе зняўся ў кінастужцы «Рагаты бастыён» («Беларусьфільм») і пасля яе быў запрошаны ў трупу Беларускага тэатра імя Янкі Купалы, дзе працаваў да 1993 года.
Ролі
Сярод роляў П. В. Кармуніна
Геаграфічны цэнтр Беларусі
Геаграфічны цэнтр Беларусі — пункт на зямной паверхні з геаграфічнымі каардынатамі 53º31´,7 пн.ш., 29º02´,8 у.д., нацыянальны сімвал глабальнай прывязкі Рэспублікі Беларусь да планеты Зямля. Геаграфічны цэнтр Беларусі размешчаны за 70 км на паўднёвы ўсход ад Мінска, каля вёскі Антонава Навасёлкаўскага сельсавета Пухавіцкага раёна.
Пункт вызначаны пад умовай, што сума квадратаў адлегласцей ад яго да характэрных выгінаў вонкавай мяжы Беларусі з’яўляецца найменшай. Пошукавыя работы выкананыя ў 1996 аб’яднаннем «Белгеадэзія».
Курган Дружбы
Курган Дружбы (Draudzības kurgāns, Курган Дружбы) — манумент на стыку граніц Беларусі, Расіі і Латвіі за 5 км на поўнач ад в. Прошкі.
Насыпаны ў 1959 годзе (адкрыты 3 ліпеня 1959 года) ў памяць баявой садружнасці партызан Беларусі, Расіі і Латвіі. Аўтары комплексу — архітэктары Л. Брэль, В. Гразноў, С. Капроў, Я. Кавалеўскі, Л. Хаюцін.
Кампазіцыя
Ад Кургана пракладзены тры алеі: у бок Беларусі абсаджана бярозамі, Расійскай Федэрацыі — клёнамі, Латвіі — ліпамі. На вяршыні Кургана расце дуб — сімвал непарушнай дружбы братніх рэспублік. Побач з Курганом пастаўлены памятныя знакі ў гонар Прошкаўскай падпольнай камсамольскай арганізацыі (на беларускім баку), сакратара Себежскага падпольнага райкома камсамола Марыі Сілівестраўны Пынты (на расійскім баку) і Героя Савецкага Саюза Іманта Янавіча Судмаліса (на латышскім баку).
Гісторыя
Штогод у першую нядзелю ліпеня на Кургане Дружбы праводзіліся масавыя ўрачыстасці — традыцыйныя сустрэчы працоўных, былых воінаў і партызан трох братніх рэспублік — Беларусі, Расіі і Латвіі.
28 кастрычніка 2022 года на латвійскім баку былі знесены мемарыяльныя пліты, размешчаныя ля падножжа кургана з «Дубам Дружбы».
IC 3049-2
IC 3049-2 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Музей абароны Масквы
Гісторыя музея
Музей абароны Масквы быў заснаваны 25 снежня 1979 года на гістарычным месцы: тут у 1941 годзе знаходзіліся абарончыя межы. Пачатак музею паклала выстаўка да 40-годдзя Маскоўскай бітвы, на якой былі пададзены дакументы і ўзбраенне 1941—1942 гадоў. З 1981 года музей адкрыты для наведнікаў. А ў 1994 годзе была праведзена рэканструкцыя экспазіцыйных залаў музея. Пастаянная экспазіцыя створана толькі ў 1995 годзе і прымеркавана да 50-годдзя Перамогі.
Музей займае два ніжнія паверхі ў пяціпавярховым будынку, пабудаваным для адміністрацыі Алімпійскіх гульняў у Маскве ў 1980 годзе. Ля ўваходу размешчана вайсковая тэхніка часоў ВАВ.
Калекцыя
Экспазіцыя музея ўлучае каля 4000 сапраўдных экспанатаў, сярод якіх дакументы, фатаграфіі, зброю, карціны, асабістыя рэчы ўдзельнікаў абароны Масквы. У шасці залах музея знаходзяцца сем тэматычных кампазіцый. Экспазіцыя кожнай залы прысвечана пэўнаму падзелу абароны горада:
Фелічэ Барэль
Фелічэ Пласіда Барэль (Felice Placido Borel; — ) — італьянскі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1934 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.
Уініпесокі
Уініпесо́кі (Winnipesaukee) — найбуйнейшае возера штата Нью-Гэмпшыр, ЗША.
Агульныя звесткі
Памеры возера складаюць каля 34 км у даўжыню і 1,6-15 км у шырыню. Плошча воднай паверхні — 180 км², максімальная глыбіня — 64,6 м.
На возеры знаходзіцца 253 вострава, палова з якіх маюць плошчу менш за 1 км². Вышыня Уініпесокі над узроўнем мора складае 153 м. З возера бярэ пачатак аднайменная рака, пры гэтым сцёк з возера рэгулюецца Лэкпортскай дамбай.
Некаторыя асаблівасці
У 1872 годзе на беразе возера ў мястэчку Мэрэдыт (Meredith) пры стварэнні падмуркавага катлавана быў выяўлены артэфакт, так званы, Мерэдэцкі камень, які з'яўляецца адной з мясцовых славутасцей.
Алан Славікавіч Чочыеў
Алан Чочыеў (нар., ) — расійскі футбаліст, паўабаронца ўладзікаўказскай «Аланіі».
Клубная кар’ера
Выступаў за моладзевую каманду маскоўскага «Лакаматыва», а з 2011 года гуляў на правах арэнды ў ФНЛ за астраханскі «Валгар». 17 ліпеня 2011 года стаў аўтарам перамоднага гола ў браму маскоўскага ЦСКА ў матчы 1/16 фіналу Кубка Расіі (1:0). У снежні 2013 года ў якасці свабоднага агента стаў іграком самарскіх «Крылаў Саветаў». У самарскім клубе правёў пяць гадоў, аднак трывалым іграком асновы быў толькі падчас выступаў у ФНЛ у сезонах 2014/15 і 2017/18. У студзені 2019 года пакінуў «Крылы Саветаў».
У лютым 2019 года падпісаў кантракт з беларускім клубам «Дынама» з Мінска. Стаў адным з асноўных ігракоў каманды. У чэрвені 2019 года пакінуў мінскі клуб і неўзабаве стаў іграком калінінградскай «Балтыкі».
У кастрычніку 2020 года перайшоў у «Чайку» з Песчанакопскага, а ў маі 2021 года далучыўся да карагандзінскага «Шахцёра», дзе гуляў да канца сезона 2021. У ліпені 2022 года стаў іграком уладзікаўказскай «Аланіі».
Юрый Аляксандравіч Тарэеў
Юрый Аляксандравіч Тарэеў (нар. ) — беларускі мастак, дызайнер. Сябра Грамадскага аб’яднання Беларускі саюз дызайнераў і Беларускі саюз мастакоў, дацэнт кафедры графічнага дызайну Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў.
Біяграфія
Юрый Аляксандравіч Тарэеў нарадзіўся ў Мінску, Беларусь. У 1985 годзе скончыў Мінскую мастацкую вучэльню імя Глебава, у 1992 годзе ― Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў. Вучыўся ў Л. М. Міронавай, Э. Э. Жакевіча, П. А. Семчанкі, В. Я. Семянько. З 1992 года працуе выкладчыкам на кафедры графічнага дызайну ў БДАМ. Прымае ўдзел у шматлікіх міжнародных выставах і конкурсах плаката (Біенале ў Брно, Біенале ў Варшаве, трыенале ў Таяме, трыенале ў Монсе, Біенале ў Лахці, Біенале ў Жэшаве, Біенале ў Маскве, Біенале ў Кітаі, і інш.).
Жыве і працуе ў Мінску.
Творчая дзейнасць
Кірункі творчасці — плакат, графічны дызайн, каліграфія.
Клумаў
Клумаў — прозвішча.
Санта-Крус (правінцыя)
Санта-Крус (Santa Cruz) — правінцыя ў паўднёвай частцы Аргенціны, на захадзе мяжуе з Чылі. На ўсходзе абмываецца Атлантычным акіянам.
Гісторыя
У дакалумбаву эпоху тэрыторыя правінцыі была заселеная карэнным насельніцтвам — індзейцамі. Першымі еўрапейцамі, якія прыбылі да берагоў правінцыі, былі іспанскія маракі на чале з Фернандам Магеланам, якія ў 1520 годзе прышвартаваўся для зімоўкі ў бухце Сан-Хуліан.
Геаграфія і клімат
Правінцыя цалкам размешчана на Патагонскім пласкагор’і. Клімат халодны, сярэднія тэмпературы улетку каля 13 °C, зімой маразы могуць даходзіць да −25 °C. На ўсходзе размяшчаецца шмат азёр, найбуйнейшым з якіх з’яўляецца Буэнас-Айрэс.
Гатардскі базісны тунэль
Гатардскі базісны тунэль (Gotthard-Basistunnel, GBT, Galleria di base del San Gottardo) — чыгуначны тунэль у Швейцарыі даўжынёй 57,1 км (уключаючы службовыя і пешаходныя хады — 153,4 км ). Паўночны партал тунэля знаходзіцца каля вёскі Эрстфельд, а паўднёвы партал — каля вёскі Бодыё. Пасля завяршэння пракладкі ўсходняй часткі (15 кастрычніка 2010 года) і заходняй часткі (23 сакавіка 2011 года) ён стаў самым доўгім чыгуначным тунэлем у свеце. Тунэль будзе забяспечваць чыгуначнае злучэнне праз Альпы і перавядзе грузавыя перавозкі поўнач-захад з аўтамабільных на больш экалагічныя чыгуначныя. Час паездкі з Цюрыха ў Мілан зменшыцца з 3 гадзін 40 хвілін да 2 гадзін 50 хвілін. У снежні 2016 года AlpTransit Gotthard Ltd перадала тунэль Федэральным чыгункам Швейцарыі (SBB) у працоўным стане. Тунэль быў адкрыты 1 чэрвеня 2016 года.
NGC 820
NGC 820 (іншыя абазначэнні — UGC 1629, MCG 2-6-36, ZWG 438.31, IRAS02057+1406, PGC 8165) — спіральная галактыка (Sb) у сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Конная шляхта
Конная шляхта — у попісах войска ВКЛ 16 ст. і іншых афіцыйных дакументах назва шляхты, якая выконвала ваенную павіннасць земскай службы на кані. Скаладала пераважную большасць войска ВКЛ і асобных магнатаў. Паводле попісу 1567-1568 шляхта, якая мела маёнкі да 20 дымоў, складала амаль 80% усёй шляхты. Яна падзялялался на розныя катэгорыі. Паводле сеймавай пастановы 1529 адна група коннай шляхты выставляла 1 каня ад 8 сялянскіх службаў, другая - ад 1-7 службаў (конь і ўзбраенне маглі быць горшыя), трэцяя ўвогуле не мела падданых сялян - служыла "сваімі галовамі”.
Джэймс Мёрсер Лэнгстан Х’юз
Джэймс Мёрсер Лэнгстан Х’юз (James Mercer Langston Hughes;, Джоплін, Місуры, ЗША — , , ЗША) — амерыканскі паэт, празаік, драматург і калумніст. Х’юз вядомы як адзін з вядучых і ўплывовых пісьменнікаў культурнага руху «Гарлемскага рэнесансу» і першаадкрывальнік «джазавай паэзіі».
Х’юз пакінуў надзвычай багатую спадчыну ў самых розных жанрах: паэзія, раман, аўтабіяграфічная проза, апавяданні, п’есы. Ён супрацоўнічаў з газетамі, часта публікуючы там серыі сатырычных нарысаў, у якіх галоўнай дзеючай асобай з’яўляецца чарнаскуры гараджанін Сімпл (Simple).
Беларускія пераклады
Асобныя вершы перакладаліся Аленай Таболіч.
Булён
Булён (ад фр. Bouillon ад дзеяслова bouillir — «кіпяціць») — вадкі навар з мяса, рыбы або гародніны. Змяшчае невялікую колькасць бялкоў, таму мае больш смакавае і ўзбуджальнае значэнне, чым пажыўнае, таксама лёгказасваяльны нават аслабленым арганізмам.
Свежы булён часта ўжываюць як харчаванне пры хваробах, калі рэкамендуецца вадкае харчаванне, напрыклад, пры атручваннях і засмучэннях стрававальнай сістэмы.
Булён даюць да стала як самастойную страву, так і разам з гарнірам. Часта ў булён дадаюць іншыя прадукты — крупы, хлеб, яйка і г. д. Акрамя іншага, булён часта служыць запраўкай для рознага роду соусаў.
У продажы распаўсюджаныя «булённыя кубікі» — канцэнтраты хуткага прыгатавання.
Віктар Мароз
Віктар Мароз (Viktors Morozs; нар., Вангажы, Латвійская ССР) — латвійскі футбаліст ( паўабаронца) і трэнер. Ігрок нацыянальнай зборнай Латвіі (2002—2007). У цяперашні час з’яўляецца галоўным трэнерам клуба РФШ.
Клубная кар’ера
Доўгі час выступаў у Латвіі за рыжскі «Сконта», з якім некалькі разоў станавіўся чэмпіёнам краіны. У 2008 годзе перайшоў у сафійскі ЦСКА, пасля гуляў у клубах другога дыізіёна Кіпра. У 2012 годзе вярнуўся ў Латвію, трапіўшы ў склад юрмальскага «Спартака».
У жніўні 2013 года перайшоў у наваполацкі «Нафтан». Хутка замацаваўся ў асноўным складзе на пазіцыі атакуючага паўабаронцы. У студзені 2014 пакінуў наваполацкі клуб.