cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ігар Фёдаравіч Стравінскі
Біяграфія
Увосень 1962 года ўпершыню пасля доўгага перапынку ён прыязджаў на гастролі ў СССР, дырыжаваў сваімі складаннямі ў Маскве і Ленінградзе. Апошні завершаны яго твор — апрацоўка для камернага аркестра дзвюх духоўных песень Хуга Вольфа (1968). Няскончанымі засталіся аркестроўкі чатырох прэлюдый і фуг з ХТК Ё. С. Баха (1968—1970), таксама захаваліся эскізы нейкага складання для фартэпіяна.
Стравінскі памёр 6 красавіка 1971 года ад сардэчнай недастатковасці. Пахаваны на могілках Сан-Мікеле ў Венецыі (Італія), на так званай «расійскай» іх часткі, недалёка ад магілы Сяргея Дзягілева. У 1982 годзе каля магілы Стравінскага была пахавана яго жонка Вера Артураўна.
Творчасць
Для І. Стравінскага характэрны яскравы талент, нацыянальнае творчае мысленне, наватарства ў сістэмнай арганізацыі музычнага матэрвіялу. У сваёй творчай эвалюцыі пераходзіў ад захаплення рускай тэматыкай і музычным фальклорам, стварэння музыкі на аснове стылізацыі розных музычных з’яў мінулага да неакласіцызму. Аддаўшы даніну амаль усім плыням сучаснага музычнага мастацтва, розным мастацкім сістэмам, стварыў уласны стыль, які выяўляецца ў формаўтварэнні, тэматызме, метрарытміцы, інструментоўцы і інш.
Сярод твораў: оперы «Салавей» (паст. 1914), «Маўра» (паст. 1922), «Прыгоды гулякі» (паст. 1951), опера-араторыя «Цар Эдып» (паст. 1927; 2-я рэд. 1948); балеты і харэаграфічныя сцэны, у т.л. «Жар-птушка» (паст. 1910), «Пятрушка» (паст. 1911), «Вясна свяшчэнная» (паст. 1913), «Гісторыя салдата» (паст. 1918), «Пульчынела» (паст. 1920), «Байка пра Лісу, Пеўня, Ката ды Барана» (паст. 1922), «Вяселейка» (паст. 1923), «Апалон Мусагет» і «Пацалунак феі» (абодва паст. 1928), «Гульня ў карты» (паст. 1937), «Арфей» (паст. 1948), «Агон» (паст. 1957); Сімфонія псалмоў для хору і аркестра (1930), 3 сімфоніі (1907, 1940, 1945); творы для камернага аркестра, асобных інструментаў з аркестрам, камерна-інструментальная, для голасу з суправаджэннем і інш.
Перакладанні, апрацоўкі
На працягу жыцця Стравінскі ўвесь час перапрацоўваў уласныя і чужыя творы (аўтарскія кампазіцыі, музыку праваслаўнага ўжытку, народныя песні). Найболей часта апрацоўка Стравінскага ўяўляла сабою перакладанне свайго ж ранняга складання для іншага (у параўнанні з выточным) прылады або складу прылад (прыкладам, многія вакальныя складанні рускага перыяду, напісаныя для голасу і фартэпіяна, пазней аранжаваны для голасу з ансамблем прылад). У некаторых выпадках апрацоўцы спадарожнічала пераробка арыгінальнай музыкі (скарачэнне, вар’іраванне, радзей пашырэнне, абнаўленне гарманізацыі), у такіх выпадках кажуць пра «рэдакцыю» (дзве рэдакцыі фартэпіяннага Танга — для скрыпкі і фартэпіяна і для скрыпкі і інструментальнага ансамбля). Прыкладам можа служыць музыка да балета «Пятрушка», да якой кампазітар вяртаўся неаднаразова. Складанне было скончана ў 1911 (так званая «першая рэдакцыя», ці «арыгінальная рэдакцыя») і падпала пад надалей размаітай перапрацоўцы: у 1921 (апрацоўка трох нумароў для фартэпіяна), у 1932 (апрацоўка «Рускага танца» для скрыпкі і фартэпіяна), у 1947 (другая рэдакцыя балета, перааркестроўка), у 1947 (сюіта з балета для сімфанічнага аркестра), у 1965 (трэцяя рэдакцыя балета). Некаторыя апрацоўкі Стравінскага паражаюць парадаксальнасцю. Так, кананічныя праваслаўныя тэксты (на царкоўнаславянскай мове) у невялікіх харавых складаннях «Ойча наш» (1926), «Знак веры» (1932) і «Багародзіцы Дзева, цешся» (1932) кампазітар у 1949 замяніў кананічнымі тэкстамі каталікоў (на лаціне; адпаведна Pater noster, Credo і Ave Maria), без наймалой змены (зусім рускай па стылі) музыкі.
Сачыненні іншых кампазітараў і народную музыку Стравінскі апрацоўваў у тых жа вельмі рухомых межах — ад «простай» інструментоўкі (духоўныя песні Гуга Вольфа, мадрыгалы Карла Джэзуальда, руская народная песня «Дубінушка») да поўнамаштабнага аўтарскага пераасэнсавання («Пульчынела» на музыку Дж. Б. Пергалезі).
Магнезіт
Магнезіт — мінерал з класа карбанатаў, групы кальцыту, склад MgCO3; утрымлівае MgO 47,82 %, CO2 52,18 %, ізаморфныя прымешкі — часта Fe, радзей Mn, Ca. Крышталізуецца ў трыганальнай сістэме. Крышталічная структура аналагічная кальцыту. Сустракаецца ў ромбаэдрычных або няправільна выцягнутых крышталях, а пры ўтварэнні ў зонах выветрывання парод на зямной паверхні — у фарфорападобных схаваназярністых масах. Колер белы, жаўтлява-шэры. Цвёрдасць па мінералагічнай шкале 3,75 — 4,25, крохкі; шчыльнасць 2900 — З100 кг / м³.
Пры абпальванні пры 1000 °С магнезіт губляе большую частку (92 — 94 %) вуглекіслаты і ператвараецца ў хімічна актыўную парашкападобную масу — каўстычную магнезію, якую выкарыстоўваюць пры варэнні цэлюлозы, вытворчасці цеплаізаляцыі, сінтэтычных каучукаў, пластмас, віскозы, у працэсах хімічнай перапрацоўкі, у якасці ўгнаення.
Загараны (Вілейскі раён)
Загара́ны (, Загораны) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Ёўка Ліндстэт
Ёўка Ліндстэт (Jouko Lindstedt; 1955, Фінляндыя) — фінскі лінгвіст-балгарыст і эсперантыст, прафесар кафедры славянскай філалогіі Хельсінкскага універсітэта.
Біяграфія
Ліндстэт вядомы як даследчык праблематыкі выкарыстання эсперанта «з нараджэння». У 1996 годзе Ліндстэт, вывучаючы колькасць гаворачых на эсперанта, зрабіў наступныя высновы:
Звянчаткаўскі сельсавет
Звянча́ткаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Звянчатка.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Звянчаткаўскі (Звянчацкі) сельсавет у складзе Мілаславіцкага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Клімавіцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клімавіцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 11 красавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Мілаславіцкага сельсавета.
Даўжыня
Даўжыня — гэта памер прадмета ў падоўжным кірунку (звычайна, гэты кірунак найбольшага памеру), г.зн. адлегласць паміж яго дзвюма найболей аддаленымі кропкамі, вымераная гарызантальна, у адрозненне ад вышыні, якая вымяраецца ў вертыкальным кірунку, а таксама шырыні або таўшчыні, якія вымяраюцца поперак аб'екта (пад прамым вуглом да даўжыні). У фізіцы тэрмін «даўжыня» звычайна выкарыстоўваецца як сінонім «адлегласці» і абазначаецца L або l.
Даўжыня — гэта мера адзінкавай размернасці, тады як плошча — двухмерная, аб’ём — трохмерная. У большасці сістэм вымярэнняў адзінка даўжыні — фундаментальная адзінка вымярэння, на аснове якой утвараюцца іншыя адзінкі.
Застадолле (Студзёнкаўскі сельсавет)
Застадо́лле (, Застодолье) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Студзёнкаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Алексініцкага сельсавета.
Паўстанне ў Паўночным Чадзе
Паўстанне ў Паўночным Чадзе — узброеныя выступленні ў паўночных рэгіёнах Чада.
Ход падзей
У 2016 годзе Фронт перамен і згоды ў Чадзе (ФПЗЧ) і Савет ваеннага камандавання выратавання рэспублікі (СВКВР) пачалі паўстанне супраць урада Чада. Са сваіх тылавых баз у Паўднёвай Лівіі паўстанцы здейснялі рэйды на Паўночны Чад, імкнучыся зрынуць урад прэзідэнта Ідрыса Дэбі, які знаходзіўся ва ўладзе з моманту дзяржаўнага перавароту ў снежні 1990 года.
У ліпені 2017 года СВКВР пачаў наступленне на Куры Бугудзі, імкнучыся захапіць кантроль над рэгіёнам і яго прыбытковымі руднікамі. Напад паспяхова адбіты ўрадавымі войскамі. У жніўні паўстанцы распачалі другую атаку, факт якой урад Чада адмаўляў. 11 жніўня 2018 года СВКВР здзейсніў яшчэ адну атаку ў Куры Бугудзі.
11 красавіка 2021 года ў Чадзе адбыліся прэзідэнцкія выбары. У той жа дзень ФПЗЧ разгарнуў буйное наступленне. Дзеючы прэзідэнт Ідрыс Дэбі, які адбыў пяць тэрмінаў запар, балатаваўся шосты раз. Папярэднія вынікі, апублікаваныя 19 красавіка, паказалі, што Дэбі перамог у прэзідэнцкай гонцы, набраўшы 79% галасоў. Аднак сам прэзідэнт загінуў 20 красавіка падчас баявых дзеянняў. Пасля ўлада перайшла да ваеннай хунты на чале з яго сынам Махаматам Дэбі Ітна. Было абвешчана, што часовы ўрад будзе дзейнічаць на працягу васемнаццаці месяцаў, а затым у краіне пройдуць новыя выбары.
Украінізацыя
Украінізацыя — палітыка прасоўвання і ўкаранення элементаў украінскай мовы і ўкраінскай культуры, у розных сферах жыцця.
Украінізацыя 1920—1930-х гадоў з’яўлялася састаўным элементам агульнасаюзнай кампаніі карэнізацыі.
Савецкая ўкраінізацыя 1920—1930-х гадоў
Падчас грамадзянскай вайны ў 1917-1920 гадах на поўдні былой Расійскай імперыі быў арганізаваны шэраг урадаў, якія ставілі сваёй мэтай пабудову незалежнай украінскай дзяржавы. Аднак, на большай частцы сучаснай тэрыторыі Украіны да ўлады прыйшлі бальшавікі. З мэтай замацавання улады, бальшавікі ўзяліся за рэалізацыю праграмы карэнізацыі — замены рускай мовы на мовы нацыянальных меншасцяў у адміністрацыі, адукацыі і сферы культуры. На Украіне гэтая праграма атрымала назву ўкраінізацыі. У красавіку 1923 года XII з’езд РКП (б) абвясціў карэнізацыю афіцыйным курсам партыі ў нацыянальным пытанні. У тым жа месяцы VII канферэнцыя КП (б) У заявіла аб палітыцы ўкраінізацыі, што ўкраінскія ЦВК і Саўнаркам адразу ж аформілі дэкрэтамі. Было прынятае рашэнне аб украінізацыі дзяржструктур і прадпрыемстваў, якую планавалася скончыць да 1 студзеня 1926 года. Усе рабочыя і служачыя прадпрыемстваў і ўстаноў былі абавязаны вывучыць украінскую мову пад пагрозай звальнення з працы.
З дзяржаўнага архіва Луганскай вобласці: «Подтвердить, что на службу можно принимать только лиц, владеющих украинским языком, а не владеющих можно принимать только по согласованию с Окружной комиссией по украинизации». Р-401 оп.1,д.82 Президиум Луганского Окр. исполкома: «Подтвердить сотрудникам, что неаккуратное посещение курсов и нежелание изучать украинский язык влечет за собой их увольнение со службы». Р-401, оп.1, дело 72. У ліпні 1930 года прэзідыум Сталінскага акрвыканкама прыняў рашэнне «прыцягваць да крымінальнай адказнасці кіраўнікоў арганізацый, фармальна адносяцца да ўкраінізацыі, якія не знайшлі спосабаў украінізаванай падначаленых, якія парушаюць дзеючае заканадаўства ў справе ўкраінізацыі». Украінізаваліся газеты, школы, ВНУ, тэатры, установы, надпісы, шыльды і т. д. У Адэсе, дзе навучэнцы-ўкраінцы складалі менш за трэць, былі ўкраінізаваныя ўсе школы. У 1930 г. на Украіне заставаліся толькі 3 вялікія рускамоўныя газеты.
Украінізацыя часоў нямецкай акупацыі
У Харкаўскім Дзяржаўным архіве (ГАХО) на вул. Універсітэцкай захоўваецца загад № 24/5-6 обер-бургамістра горада Харкава Крамарэнка ад 9 сакавіка 1942 г.:
«Уже пятый месяц над свободным городом рядом с победоносным германским знаменем развевается наше родное жёлто-голубое украинское знамя как символ новой жизни, нового возрождения нашей матушки-родины. Однако, к большому сожалению и стыду для всех нас — украинцев, всё ещё остаётся кое-где позорное большевистское наследие. К большому стыду для всех нас, и к вполне понятному гневу украинского населения, приходится слышать в некоторых учреждениях, даже в районных управах, разговоры на русском языке со стороны представителей власти. Позор за это тем, кто становится свободным гражданином освобождённой родины. Позор и не место с нами тем, кто брезгует своим родным языком. Мы этого не допустим, этого не может быть. Поэтому приказываю категорически запретить в дальнейшем кому-либо из представителей власти разговоры на русском языке в рабочее время в учреждениях».
Віктар Адольфавіч Галагорскі
Віктар Адольфавіч Галагорскі  — выбітны расійскі анэстэзіёлаг-рэаніматолаг. Доктар медыцынскіх навук (1966), прафесар (1973). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Расійскай Федэрацыі, Заслужаны дзеяч навуки Расійскай Федэрацыі (1998).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Адэсе. Бацька Адольф Сяргеевіч Галагорскі (1896-1971), дацэнт кафедры акушэрства і гінекалогіі Адэскага медыцынскага інстытута. У 1953 скончыў Адэскі медыцынскі інстытут. З 1956 года працаваў у 2-м Маскоўскім медыцынскім інстытуце. З 1971 года загадчык навукова-даследчай лабараторыі анэстэзіялогіі і рэаніматалогіі.
Навуковая дзейнасць
Дыяпазон навуковых інтарэсаў прафесара В. А. Галагорскага вельмі шырокі і ахоплівае найбольш актуальныя праблемы анестэзіялогіі і інтэнсіўнай тэрапіі :
Асаблівае значэнне мае ўклад В. А. Галагорскага ў вывучэнне сіндрому, , , праблемы інфекцыі ў хірургіі і. Яго па праве можна лічыць піянерам у распрацоўцы гэтых напрамкаў анестэзіялогіі і рэаніматалогіі і стваральнікам навуковай школы.
Асобныя творы
В. А. Галагорскі аўтар больш за 260 прац, у тым ліку шэрагу манаграфій і глаў у кіраўніцтвах. Пад кіраўніцтвам Віктара Адольфавіч выканана і абаронена 6 доктарскіх і 32 кандыдацкіх дысертацыі.
Амуртаг
Амурта́г (Амарта́г, Омуртаг, Omurtag, Omortag, Мартаган (Мартаг, Μορτάγων), Крытаган (Крытаг)) — кіраўнік Балгарыі з 814 па 831 год, сын Крума.
Амуртаг тытулуе сябе «KANACYBIГI» — канасювигі, гэты тытул чытаецца на каменных надпісах на грэчаскай мове, зробленых па замове валадара.
Адносіны з Візантыйскай імперыяй
Пасля смерці хана Крума наступіў момант нестабільнасці ў Балгарскім ханстве. Меркаванні гісторыкаў супярэчлівыя і ёсць некалькі варыянтаў як гэта адбылося. Пасля раптоўнай дзіўнай смерці хана Крума засталася велізарная армія і аблогавыя машыны прыгатаваныя для ўзяцця Канстанцінопаля. З некалькіх гістарычных сведчанняў вядома, што кіраваць краінай сталі трое — Дукум, Дыцэнг і Цог. Верагодна яны былі военачальнікамі Крума. Або кожны з іх станавіўся ханам на кароткі тэрмін, або яны разам ажыццяўлялі часовае кіраванне краінай. Найбольш верагодным прыняты пункт гледжання прафесара Васіла Гюзелева, паводле якога кіраванне прыняў хан Амуртаг пасля кароткага перыяду смуты і дэстабілізацыі верхавіны ўлады ў Балгарыі.
Хімкі
Хімкі (Химки) — горад (з 1939) абласнога падпарадкавання ў Маскоўскай вобласці Расіі.
Амуртаг
Адносіны з Візантыйскай імперыяй
У спадчыну ад хана Крума новы кіраўнік Балгарыі атрымаў няскончаную вайну з Візантыяй. Ён працягвае спусташаць візантыйскія землі, але ў тым жа 814 годзе ў вырашальнай бітве з войскамі Льва V балгары пацярпелі паражэнне і ў 815 годзе былі вымушаны падпісаць мірны дагавор з Візантыяй.
25 снежня 820 года імператар Леў V быў забіты змоўшчыкамі і на трон узыходзіць новы імператар Міхаіл II Траўл. Візантыйскі палкаводзец Фама Славянін не прызнае новага кіраўніка і ў снежні 821 года, кіраваныя ім мяцежнікі, з сушы і мора аблажылі Канстанцінопаль. Хан Амуртаг прыйшоў на дапамогу Міхаілу і разграміў паўстанцаў.
Хімкі
Хімкі — трэці па насельніцтву падмаскоўны горад.
Амуртаг
Адносіны з імперыяй франкаў
У 818 годзе славянскія плямёны абадрыты (усходняя галіна), бранічэўцы і цімачане, якія жылі ў сярэднім цячэнні Дуная, аддзяляюцца ад Балгарскай дзяржавы, збіраючыся знайсці падтрымку ў імперыі Франкаў. Да 826 года Амуртаг беспаспяхова вядзе перамовы з імператарам франкаў Людовікам I Набожным. Пасля правалу перамоў ён здзяйсняе паходы (у 827 і 829 гадах) супраць славян сярэдняга Падунаўя. Атрымаўшы перамогу, ён ставіць сваіх давераных асоб на месца славянскіх князёў-бунтаўшчыкоў (у княстве Савія (Панонская Харватыя) князем быў пастаўлены Рацімір) і засноўвае на балгара-франкскай мяжы пяць civitates (верагодна, адміністрацыйна-ваенныя вобласці). Адносіны паміж балгарамі і франкамі былі ўладжаны пасля падпісання мірнага дагавора ў 830 годзе.
Унутраная палітыка
Пасля паўстання дунайскіх славян Амуртаг ліквідуе аўтаномію славян і праводзіць адміністрацыйна-тэрытарыяльную рэформу. Краіна была падзелена на камітаты, на чале якіх былі пастаўлены коміты. Таксама хан рэфармуе армію. Войска было падзелена на пастаянную дружыну і апалчэнне, якое склікалася ў выпадку вайны.
Хімкі
Горад размешчаны на беразе канала імя Масквы. Хімкі непасрэдна прымыкаюць з паўночнага захаду да Масквы, то ёсць мяжа праходзіць па Маскоўскай кальцавой аўтамабільнай дарозе, а таксама з захаду, поўначы і усходу апярэзвае эксклаўныя маскоўскія раёны Куркіна і Малжаніноўскі.
Амуртаг
Будаўніцтва
У часы кіравання Амуртага па ўсёй Балгарыі разгарнулася вялікае будаўніцтва. Была адноўлена сталіца Балгарыі Пліска, разбураная ў 811 годзе імператарам Нікіфарам. Там быў пабудаваны новы палац, язычніцкі храм, абноўлены гарадскія ўмацаванні. Быў узведзены новы палац на Дунаі, пра што кажа надпіс, высечаная на калоне:
Хімкі
Хімкі — адзіны населены пункт, які ўваходзіць у склад гарадской акругі Хімкі, у Хімках размешчана адміністрацыя гарадской акругі.
Амуртаг
Ганенні хрысціян
Хрысціянства кіруючым класам Балгарыі ўспрымалася як рэлігія ворага, Візантыйскай імперыі, і падвяргалася ганенням. Падчас праследаванняў загінула больш за 370 выдатных хрысціян, сярод якіх асабліва вылучаліся епіскап Нікейскі Лявонцій, клірыкі Гаўрыіл і Сіёній, чые галовы былі адсечаны мячом, святар Парод, пабіты камянямі, і ваявода Іаан.
Хімкі
Гісторыя
Паселішча было закладзена 13 лістапада 1851 года, калі была адчынена станцыя Пецярбурска-Маскоўскай чыгункі Хімская (зараз станцыя Хімкі), а пры ёй паўстала прыстанцыйнае мястэчка. Цягнікі стаялі на станцыі ўсяго 10 хвілін. Станцыя была першай ад Масквы; яна была аднесеная да 4 класу, і паводле штацу ёй належылі касір, начальнік станцыі і ягоны памочнік і адзін жандар. На станцыі былі пабудаваныя драўляныя платформы, «гасцёўна» (вакзал), чыгуначная будка і жылы дом для чыгуначнікаў. У 1869 годзе ў мястэчку Хімская станцыя стала пражывалі 39 чалавек, галоўным чынам чыгуначныя рабочыя і служачыя. Ад станцыі да Пецярбурскай шашы праз лес была праведзена дарога — Царская алея (цяпер Маскоўская вуліца), якая да пачатку XX стагоддзя была брукавана.
У 1907 годзе станцыйнае мястэчка налічвала ўжо 47 двароў. У ім пабудавалі пошту, тэлеграф, прыватную аптэку, дзве каланіяльныя крамы, карчму, рэстарацыю з кегельбанам. Агульнае насельніцтва, з навакольнымі вёскамі і дачамі, складала 1,5 тысячы чалавек; летам насельніцтва за кошт дачнікаў налічвала каля 5 тысячаў чалавек.
Амуртаг
Ганенні хрысціян
Спадчыннік прастола Енравота, старэйшы сын хана Амуртага, з-за сімпатый да хрысціян быў пазбаўлены трона. Пазней ён быў асуджаны і пакараны смерцю ўжо пасля смерці Амуртага, стаўшы першым балгарскім мучанікам.
Хімкі
Гандаль
У 2000 годзе ў горадзе адчынілася першая ў Расіі крама найбуйнейшага ў свеце мэблевага рытэйлера ІКЕА, які пасля стаў часткай гандлёвага комплексу МЕГА. Да 2005 года Хімкінскі комплекс МЕГА з’яўляўся найбуйнейшым на той момант гандлёвым цэнтрам Расіі і уключаў у сябе гіпермаркет французскай гандлёвай сеткі Ашан, будаўнічы супермаркет OBI, крамы сетак Калінка-Стокман, М-Відэа і дзясяткі іншых крамаў і прадпрыемстваў абслугоўвання.
Спорт
У Хімках маецца футбольны клуб «Хімкі».
Сяргей Вітальевіч Касьяненка
Сярге́й Віта́льевіч Касья́ненка (нар., горад , Магілёўская вобласць) — беларускі навуковец, доктар сельскагаспадарчых навук.
Біяграфія
У 1978 годзе скончыў зааінжынерны факультэт Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі. З 1978 года — брыгадзір цэха адкорму птушкафабрыкі «Нёман» (Гродзенскі раён Гродзенскай вобласці). З 1982 года працуе на Беларускай занальнай доследнай станцыі па птушкагадоўлі (цяпер — РУП «Вопытная навуковая станцыя па птушкагадоўлі») на пасадзе малодшага, старэйшага, вядучага навуковага супрацоўніка, вучонага сакратара. У цяперашні час дырэктар гэтай станцыі. У 1983—1987 гг. завочна навучаўся ў аспірантуры Усесаюзнага навукова-даследчага інстытута развядзення і генетыкі сельскагаспадарчых жывёл. У 1988 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на суісканне вучонай ступені кандыдата сельскагаспадарчых навук на тэму «Удасканаленне спосабу крыякансервацыі спермы качароў і яго выкарыстанне пры аднаўленні качак». У 2004 годзе абараніў дысертацыю на суісканне вучонай ступені доктара сельскагаспадарчых навук на тэму «Павышэнне інтэнсіфікацыі вытворчасці мяса качак шляхам удасканалення метадаў і прыёмаў іх гадоўлі». З 2009 года — дацэнт, з 2019 года — прафесар.
Уклад у навуку
Аўтар каля 140 работ па селекцыі, ўзнаўлення і тэхналогіі вырошчвання качак, двух галіновых рэгламентаў, двух вучэбна-метадычных дапаможнікаў для студэнтаў сельскагаспадарчых ВНУ, 10 навукова-практычных рэкамендацый.
Мігель Дыяс-Канель
Мігель Марыа Дыяс-Канель Бермудэс (Miguel Mario Díaz-Canel Bermúdez; нар., Пласетас, Вілья-Клара, Куба) — кубінскі палітык, Старшыня Дзяржаўнага савета Кубы з 2018 года, Прэзідэнт Кубы з 2019 года.
Біяграфія
Яго бацька працаваў на механічным заводзе ў Санта-Клары, а яго маці была настаўнікам. У 1982 г. ён скончыў, атрымаў дыплом інжынера-электроніка. У 1985 г. на ваеннай службе (Рэвалюцыйныя ўзброеныя сілы).
Знаходзіўся ў шэрагах Саюза маладых камуністаў, удзельнічаў у «інтэрнацыянальнай місіі» ў Нікарагуа.
З 1994 г. працаваў на пасадзе першага сакратара Камуністычнай партыі Кубы (КПК) у правінцыі Санта-Клара, з 2003 па 2009 гг. — першы сакратар правінцыйнага камітэта партыі ў правінцыі Вольчын. Член КПК з 2003 г.
Міністр вышэйшай адукацыі з 2009 па 2012 гг., намеснік старшыні Савета міністраў з 2012 г., першы намеснік старшыні Дзяржаўнага савета Кубы з 24 лютага 2013 г. . Старшыня Дзяржаўнага савета Кубы з 18 красавіка 2018 года
Пасля таго, як у лютым 2019 года была прынята новая канстытуцыя краіны, на Кубе была адноўлена прэзідэнцкая пасада. 10 кастрычніка 2019 года Нацыянальная асамблея Кубы абрала прэзідэнтам краіны Мігеля Дыяса-Канеля.
Homo floresiensis
Homo floresiensis — гіпатэтычны выкапневы карлікавы від людзей. З-за малога росту Homo floresiensis вядомы таксама як «хобіт» (па аналогіі з істотамі, прыдуманымі Дж. Р. Р. Толкінам). Рэшткі Homo floresiensis выяўленыя ў 2003 годзе ў Інданезіі (востраў Флорэс, пячора Ліанг-Буа), дзе знойдзены некалькі шкілетаў рознай ступені захаванасці ўзростам прыблізна ў 13-95 тысяч гадоў (па апошнім альтэрнатыўным ацэнкам — 60-100 тысяч гадоў). Па адзінаму вядомаму чэрапу і найбольш поўна захаванаму шкілету рост Homo floresiensis ацэньваецца прыкладна ў 1 м, а аб'ём галаўнога мозгу ў 400 см³, што ў тры разы менш аб'ёму мозгу сучаснага чалавека і набліжаецца да параметраў, характэрных для аўстралапітэкаў. Даследчыкі адзначаюць таксама шматлікія архаічныя рысы ў будове чэрапа і канечнасцяў Homo floresiensis.
Разам з рэшткамі Homo floresiensis былі знойдзеныя прымітыўныя каменныя прылады, абпаленыя косткі жывёл і іншыя сляды матэрыяльнай культуры. Аднак малы рост і ў асаблівасці надзвычай малы аб'ём мозгу выклікае ў часткі навуковай супольнасці сумневы ў тым, што знойдзеныя парэшткі належаць асобнаму віду людзей. Шэраг даследчыкаў лічыць іх паталагічна змененымі рэшткамі чалавека разумнага. Як гіпотэза аб асобным відзе, так і гіпотэза аб паталогіі пакідаюць адкрытымі пэўныя пытанні. У першым выпадку незразумелымі застаюцца паходжанне карлікавага флорэскага віду, шляху яго пранікнення на востраў і час вымірання, у другім — характар паталогіі, якая выклікала незвычайныя змены ў анатоміі.
Адкрыццё і найменне
Рэшткі Homo floresiensis былі ўпершыню выяўленыя ў 2003 годзе на інданезійскім востраве Флорэс сумеснай інданэзійска-аўстралійскай археалагічнай экспедыцыяй. Экспедыцыя пад кіраўніцтвам аўстралійца Майка Морвуда і інданэзійца Панджыта Суджона працавала ў пячоры Ліанг-Буа на захадзе вострава з 2001 года, працягваючы раскопкі, якія да гэтага вёў Суджона, і паступова адкрываючы больш старажытныя пласты адкладанняў. У працэсе раскопак у першы год было выяўлена мноства костак розных жывёл, у тым ліку такіх буйных, як сцегадоны і камодскія цмокі; шматлікія грубыя палеалітычныя прылады; і прамянёвая костка, падобная на чалавечую, але маленькая і незвычайна выгнутая. Знаходка 2003 года была больш значнай, прадстаўляючы сабой няпоўны шкілет узростам каля 18 тысяч гадоў, як мяркуецца, дарослай жаночай асобіны вельмі маленькага росту, які ўключаў чэрап, ніжнюю сківіцу і большасць зубоў. Выяўленыя ў сырой пячоры косці не былі скамянелыми, а, наадварот, па фактуры нагадвалі «бульбяное пюрэ» і «мокрую прамакатку», так што ў звароце з імі спатрэбілася гранічая акуратнасць. Захаванасць костак была забяспечана з дапамогай самаробнага прэпарата, вырабленага мясцовым археолагам Томасам Суцікнай з маментальнага клею і лаку для пазногцяў.
Ліанг-Буа на працягу тысячагоддзяў служыла мясцоваму насельніцтву месцам рытуальных пахаванняў, для якіх была характэрная афарбоўка костак охрай і ўпрыгожванне пацеркамі з ракавін, а пазней, з засваеннем металаў, у пахаваннях з'явіліся бронзавыя і жалезныя прылады працы. Знойдзены шкілет, аднак, нічым не нагадваў гэтыя пазнейшыя пахавання: нішто не паказвала на рытуальную апрацоўку рэшткаў. Пры гэтым ён добра захаваўся, аж да натуральнага сучлянення костак правай нагі і таза. Удзельнікі экспедыцыі зрабілі выснову, што неўзабаве пасля смерці цела пагрузілася ў вадкі бруд дробнага вадаёма, што абараніла рэшткі ад расцягвання звярамі; падобным чынам захаваліся вядомыя астанкі Люсі (жаночай асобіны Australopithecus afarensis узростам звыш за 3 млн гадоў) і хлопчыка з Турканы (Homo ergaster узростам каля 1,6 млн гадоў).
У 2004 годзе выяўленыя дадатковыя рэшткі, па якіх даследчыкі аднавілі поўнае знешняе аблічча невядомага гамініна і час існавання меркаванай папуляцыі — 12-95 тысяч гадоў таму (некалькі пазней верхняя мяжа гэтага перыяду, якую задае пласт вулканічнага туфу, была ўдакладнена, склаўшы 13 100 гадоў, а ў 2016 годзе былі апублікаваныя новыя ацэнкі, заснаваныя на радыёізатопным аналізе рэшткаў і якія датуюць іх перыядам паміж 60 і 100 тысячамі гадоў таму ). Таксама разам з рэшткамі былі выяўленыя каменныя прылады, якія паказваюць на здольнасці да палявання і будаўніцтва.
Пасля таго, як быў зроблены вывад аб тым, што адкрыты новы біялагічны від, гамінінам метровага росту, якія першапачаткова атрымалі ад даследчыкаў мянушку «хобіты», было прапанавана прысвоіць відавое імя Homo hobbitus. Выказвалася таксама меркаванне, што гаворка ідзе аб новым родзе, для якога прапаноўвалася імя Sundantropus — гэты пункт гледжання адстойваў запрошаны з Аўстраліі палеаантраполаг Пітэр Браўн перакананы, што фізічныя характарыстыкі рэшткаў (у прыватнасці, аб'ём чарапной каробкі) не дазваляюць аднесці іх да роду Homo. Толькі пасля доўгіх спрэчак іншым даследчыкам і рэцэнзентам удалося пераканаць Браўна ў тым, што чэрап першай знойдзенай асобіны належыць прадстаўніку роду Homo, і від атрымаў імя «чалавек флорэскі» (Homo floresiensis). Упершыню паведамленне аб ім у навуковай прэсе з'явілася ў кастрычніку 2004 года ў часопісе Nature пасля таго, як даследчая група паспяхова захоўвала звесткі пра адкрыццё ў сакрэце больш за год; такія крокі былі звязаны з тым, што заўчаснае з'яўленне навін аб знаходцы ў прэсе выклікала б адмену публікацыі матэрыялаў у Nature — адным з самых аўтарытэтных навуковых часопісаў. Адразу пасля выхаду нумара часопіса з артыкуламі аб знаходцы на Флорэс гэтая навіна была распаўсюджаная іншымі выданнямі: па ацэнцы Майка Морвуда, матэрыялы аб флорэскім чалавеку з'явіліся ў сямі тысячах газет і навінавых часопісаў і амаль на ста тысячах сайтаў. Неўзабаве часопіс National Geographic, які карыстаецца высокай рэпутацыяй, але значна больш агульнадаступны, чым Nature, пачаў працу над цэлай серыяй матэрыялаў пра «хобіта», уключаючы здымку дакументальнага фільма для аднайменнага тэлеканала.
У канцы 2004 года інданезійскі прафесар-палеоантрополог Тэуку Якаб, вядучы спецыяліст у гэтай галіне ў сябе ў краіне, забраў большую частку касцяных рэштак, якія звязваюць з Homo floresiensis, з Нацыянальнага археалагічнага даследчага цэнтра ў Джакарце. Гэта было зроблена з дазволу аднаго з кіраўнікоў праекта — інданэзійца Панджыта Суджона, якога з Якабам звязвала сяброўства з часоў вызваленчай барацьбы супраць японскіх акупантаў, і насуперак пярэчанням аўстралійскага археолага Майка Морвуда, які ажыццяўляў агульную каардынацыю экспедыцыі.
Пасля гэтага рэшткі знаходзіліся ў поўным распараджэнні Якаба на працягу трох месяцаў, што выклікала абурэнне астатніх навукоўцаў, з пункту гледжання якіх гэта азначала манаполію на рэшткі адной даследчай групы. Пасля скандалу Якаб, адзін з вядучых праціўнікаў тэорыі аб адмысловым месцы Homo floresiensis у біялагічнай класіфікацыі, быў вымушаны вярнуць косткі, але многія з іх былі вернуты з пашкоджаннямі: на адных былі свежыя надрэзы, іншыя былі паламаныя і абы-як злепленыя зноў. Работнік лабараторыі Якаба паведаміў, што далікатныя косткі былі пашкоджаныя пры спробах зрабіць іх злепкі. Іншыя косткі, у прыватнасці тазавыя, відаць, пацярпелі пры транспарціроўцы (па словах Якаба, тады ж пацярпелі і астатнія косткі ). Дзве косткі ногі LB1 засталіся ў Якаба для далейшых даследаванняў. Абурэнне самавольнымі дзеяннямі Якаба было настолькі моцным, што гнеўныя лісты атрымліваў нават супрацоўнік лейпцыгскага Інстытута Макса Планка Жан-Жак Юблен, для даследаванняў магчымай ДНК выкарыстоўваў аднаграмавы скол з аднаго з рэбраў LB1. На думку Юблена, Якаб падвергнуўся несправядлівым нападкам, так як заходняя прэса выставіла яго ў выглядзе злодзея, які выкраў чужое адкрыццё. Юблен заявіў, што паводзіны аўстралійскіх археолагаў уяўляе сабой «найчысцейшы ўзор навуковага неакаланіялізму і заходняга задавацтва».
Пасля скандалу інданэзійскія ўлады забаранілі археолагам у 2005 годзе доступ да пячоры Ліанг-Буа. Гэта выклікала абвінавачванні ў спробе выратаваць навуковы аўтарытэт прафесара Якаба, які лічыцца «каралём інданэзійскай палеаантапалогіі», так як новыя знаходкі маглі даказаць яго вінаватасць. У 2007 годзе быў атрыманы дазвол на працяг раскопак. У канцы 2015 года было паведамлена, што міжнародная экспедыцыя вядзе раскопкі ў выяўленай яшчэ ў 2006 годзе пячоры Ліанг-Бавах, якая звязаная праходам з Ліанг-Буа і ў якой захаваліся больш старажытныя адклады; аўтары артыкула мяркуюць, што гэтая другая пячора служыла насельнікам Ліанг-Буа складам і шляхам да ўцёкаў. Да моманту публікацыі былі даследаваны толькі найбольш познія пласты, якія змяшчаюць толькі сведчанні бытавой дзейнасці людзей сучаснага тыпу, аднак аўтары выказваюць надзею, што больш раннія адклады дазволяць даведацца больш пра Homo floresiensis.
Анатомія
Адметнымі рысамі будовы цела чалавека Homo floresiensis з'яўляюцца агульны маленькі рост і маленькі памер чарапной каробкі. Ад чалавека разумнага яго таксама адрозніваюць агульная форма чэрапа (больш блізкая да Homo ergaster, чым да чалавека разумнага), адсутнасць падбародачнага выступу, які адрознівае чалавека разумнага ад больш старажытных гамінідаў, пляскаты нос і магутныя надброўныя дугі, таксама характэрныя для выкапнёвых відаў роду Homo. Па будове чэрапа і канечнасцяў Homo floresiensis таксама прынцыпова адрозніваецца ад усіх вядомых папуляцый Homo erectus, а па суадносінах даўжыні асобных костак — і ад Homo ergaster, збліжаючыся з яшчэ больш прымітыўнымі формамі — такімі, як аўстралапітэкі.
Памеры цела
Галатыпам для меркаванага новага віду стала першая, лепш за ўсё захаваная асобіна, па наменклатуры LB1 і па мянушцы Фло. Гэта практычна поўны шкілет палаваспелай (прыкладна 30-гадовага ўзросту) жаночай асобіны ростам, па розных ацэнках, ад 106 да 108 сантыметраў (ацэнка росту заснавана на памерах сцегнавой косткі) або трохі ніжэй, з улікам нізкага чэрапа. Для другой адносна добра захаванай асобіны, LB8, рост ацэньваўся ў 109 сантыметраў на падставе вымярэння вялікагалёначнай косткі, паколькі ў гэтага асобніка сцегнавыя косткі адсутнічаюць ; аднак вялікагалёначная костка LB8 на 2 см карацей, чым аналагічная костка Фло, і ў далейшым была зроблена новая ацэнка, заснаваная на вядомых прапорцыях цела LB1, згодна з якой рост LB8 быў нават менш, чым у Фло. Гэты рост знаходзіцца далёка за межамі нармальнага размеркавання росту для сучаснага чалавека разумнага і значна менш сярэдняга росту жанчын-андаманак (137 см), якія прадстаўляюць, разам з пігмеями мбуці, самыя нізкарослыя сучасныя плямёны.
У цэлым, Homo floresiensis быў, як мяркуецца, менш не толькі здаровых прадстаўнікоў любой сучаснай чалавечай расы, але і Homo erectus і вядомых відаў аўстралапітэкаў. У літаратуры падкрэсліваецца, што ацэнкі рабіліся на падставе касцявога матэрыялу жаночай асобіны; невядома, ці ёсць сярод знойдзеных ў пячоры Ліанг-Буа рэшткаў мужчынскія, і невядома таксама, ці быў характэрны для флоресских людзей палавой марфізм, пры якім мужчыны былі б істотна буйных жанчын.
Маса цела, якую першыя даследчыкі ацэньвалі зыходзячы з яго параметраў, якія яны палічылі больш блізкімі да шымпанзэ, чым да чалавека разумнага, павінна была скласці, як мяркуецца, 16-29 кілаграмаў. За наступныя гады даследаванняў флорэскіх знаходак было прапанавана некалькі ацэнак як росту найбольш добра захаваных асобнікаў (мала адрозніваюцца адна ад другой), так і масы цела (дэманструюць больш значныя разыходжанні). Ацэнкі масы цела грунтаваліся на розных параметрах сцегнавой і вялікагалёначнай косткі, а таксама сустава, які злучае косткі нагі і складалі ад 25 да 35 кг, з медыянным значэннем каля 32,5 кг. Калі меркаваны рост Фло і LB8 менш, чым у любых вядомых нізкарослых народаў, то ацэньваемая маса цела знаходзіцца ў межах дапушчальнага для сучасных пігмеяў дыяпазону, а індэкс масы цела і вагавы індэкс (разлічваецца як суадносіны кубічнага кораня масы ў кілаграмах да росту ў метрах), наадварот, істотна вышэй. Такім чынам, целасклад Homo floresiensis быў больш масіўным, чым у нашых сучаснікаў, нагадваючы хутчэй целасклад ранніх гамінінаў — такіх, як Australopithecus afarensis — і невялікіх афрыканскіх чалавекападобных малпаў (баноба і швейнфуртаўскі шымпанзэ).
Чэрап і мозг
Адзіны знойдзены да гэтага часу ў пячоры Ліанг-Буа чэрап належыць Фло. Ужо пры знаходцы чэрапа даследчыкі звярнулі ўвагу на такія рысы, як невялікая (магчыма, пасмяротная) асіметрыя правай сківічнай дугі і правага цемяннага краю лобнай косткі; правы вянечны шоў на чэрапе разышоўся. Больш познія пашкоджанні (ужо ў працэсе раскопак) атрымаў левы бок чэрапа, у прыватнасці пярэднія косткі твару і цемянная костка ў раёне брэгмы (кропкі, якая адпавядае месцу злучэння сагітальнага і вянечнага швоў). Тым не менш чэрап у цэлым дастаткова добра захаваўся, дазволіўшы зрабіць шэраг высноваў аб знешнасці Фло. У прыватнасці, цалкам закрытыя швы на зводзе і аснове чэрапа паказваюць, што Фло да моманту смерці была дарослай, цалкам сфармаванай асобінай (аб гэтым жа сведчаць знос зубоў і прарэзаныя трэція маляры).
Чэрап LB1, відаць, умяшчаў надзвычай маленькі па аб'ёме галаўны мозг. Аб'ём паражніны чэрапа складаў 417 см³, што значна саступае не толькі сучаснаму чалавеку, але і чарапной каробцы homo erectus, для якога памер мозгу складаў ад 800 да 1 250 см³. Такі аб'ём супастаўны з аб'ёмам вядомых злепкаў паражніны чэрапа аўстралапітэка, які вар'іраваўся ад 427 да 545 см³. Іншыя марфалагічныя характарыстыкі чэрапа Homo floresiensis пры разглядзе ў сукупнасці рэзка адрозніваюць яго як ад тыповага чэрапа сучаснага чалавека, так і ад чэрапа аўстралапітэка. У той жа час ён валодае шэрагам падобных рысаў з чарапамі Homo erectus (у большай ступені для асобнікаў не азіяцкага паходжання) і чалавека ўмелага. Малыя памеры чэрапа Фло нагадваюць аб старажытных аўстралапітэках, але ў астатнім ён не падобны на іх масіўныя, цяжкімі масіўнымі сківіцамі чэрапы, а яго пярэдні аддзел, на думку аднаго з даследчыкаў астанкаў з пячоры Ліанг-Буа, Уільяма Юнгерса, хутчэй нагадвае твары ранніх прадстаўнікоў роду Homo.
Нізкі, шырокі і доўгі звод чэрапа LB1, па абрысах нагадвае чэрап Homo erectus, дасягае максімальнай шырыні досыць нізка — адразу над соскападобнымі адросткамі скроневай косткі. Вугал асновы чэрапа досыць круты, каля 130°, што больш, чым не толькі ў сучасных людзей, але і ў большасці выкапняў гамінінаў. На патыліцы размешчаны слабаразвіты папярочны грэбень, але патылічны бугор развіты менш, чым у Homo erctus, а цемянны грэбень, характэрны для апошняга, на чэрапе Фло, відаць, адсутнічае. У левай патылічна-цемянной вобласці адзначана асіметрычная пляскатасць, якую даследчыкі разглядаюць як вынік патылічнай пазіцыйнай плагіяцэфаліі. Косткі зводу чэрапа тоўстыя, што сустракаецца як у чалавека прамаходзячы, так і ў сучасных людзей, і ўтрымліваюць шматлікія паветраныя паражніны, у прыватнасці, у скроневых касцях, у губчатым рэчыве касцей зводу і касцях надглазничной вобласці. Микротомографическое даследаванне, апублікаванае ў пачатку 2016 года, паказвае, што размяшчэнне паветраных паражнін (у тым ліку іх адсутнасць у франтальнай часткі чэрапа) і таўшчыня костак чэрапа ўкладваюцца ў вядомыя рамкі для прымітыўных гамінідаў (у прыватнасці Homo erectus), але не дэманструюць прагрэсіўных чорт, уласцівых для чалавека разумнага.
Выпуклыя надброўныя дугі чэрапа LB1 не ўтвараюць тым не менш суцэльнага валіка; не адзначана таксама характэрная для Homo erectus трохкутная форма дуг, якія выступаюць за контуры твара. Лобная костка плаўна сыходзіць назад, увянчаная невысокім сагітальным грэбнем і аддзеленая ад надброўных дуг удаўленай зонай, вядомай як надвачнічны жолаб. Шилападобныя адростки скроневых костак, відаць, першапачаткова адсутнічалі, а не былі згубленыя пасля смерці Фло. Адносная вышыня твара менш, чым у аўстралапітэкаў, а жавальныя мышцыцы не настолькі моцна развіты.
Некаторыя характарыстыкі мозгу Фло набліжаюць яго да мозгу Homo erectus, у той час як іншыя (падоўжаная патылічная доля кары паўшар'яў, якая выступае над мазжачком, магчыма, звязаная з выцясненнем аддзелаў, адказных за зрок, больш развітымі асацыятыўнымі зонамі, а таксама адсутнасць лобна-глазнічнай баразны (sulcus fronto-orbitalis), знікаючай у працэсе эвалюцыі прыматаў па меры таго, як развіваюцца лобныя долі кары) — да галаўнога мозгу чалавека разумнага. Галаўны мозг Фло таксама вылучае шэраг асаблівасцяў, якія не маюць аналагаў сярод іншых прыматаў. Адной з такіх асаблівасцяў з'яўляюцца надзвычай развітыя (адносна агульнага аб'ёму мозгу) скроневыя долі. Гэты аддзел мозгу ў сучаснага чалавека адказвае, у прыватнасці, за апазнанне прадметаў і асоб. Іншай адметнай рысай былі дзве магутныя звіліны ў 10-м поле Бродмана, якія, на думку стваральніка віртуальнага эндокрана вучонай-нейраантраполага Дын Фальк, патэнцыйна паказваюць на добра развітае ўяўленне і здольнасці да абстрактнага мыслення і планавання.
Ніжняя сківіца і зубы
У адрозненне ад іншых частак чэрапа, пры раскопках у Ліанг-Буа былі выяўленыя дзве добра захаваныя ніжнія сківіцы. У абодвух выпадках яны дэманструюць шэраг прымітыўных характарыстык, некаторыя з якіх (прыкметныя рэжучыя канты на іклах і наяўнасць паднябенных дужак па абодвух баках насавой адтуліны) родняць іх са сківіцамі аўстрадапітэкаў. Сківіцы з Ліанг-Буа вылучаюцца вельмі буйнымі адносна агульных памераў цела зубамі, моцна выяўленай крывой Шпее (будынкам, пры якім жавальныя паверхні зубоў ніжняй сківіцы ўтвараюць ўвагнутую сагітальную крывую) і выяўленымі бугрыстасцямі для мацавання жавальных цягліц. Нехарактэрнымі для сучаснага чалавека з'яўляюцца поўная адсутнасць падбародачнага выступу (хоць, як паказана ў раздзеле Гіпотэзы аб «хворых хобітах», такая з'ява сустракаецца ў прадстаўнікоў аўстраламеланэзійскай расы), моцна патоўшчаны падбародачны симфиз, да якога з унутранага і вонкавага боку прылягаюць дадатковыя валікі, таксама знаёмыя па сківіцам аўстралапітэкаў. Маюцца таксама рысы, адзначаныя ў ранніх прадстаўнікоў роду Homo, у тым ліку пітэкантрапа і дманісійскага чалавека.
Зубы моцна зношаныя, месцамі да плоскай жавальнай паверхні і агалення дэнціну, што характэрна для культур паляўнічых і збіральнікаў; знос ніжніх зубоў LB1 асіметрычны, становячыся больш моцным да левым карэнным зубах, што, верагодна, звязана з няправільным прыкусам з-за патылічнай пазіцыйнай плагіяцэфаліі. На зубах гэтай сківіцы знойдзены зубны камень, але няма ніякіх прыкмет карыесу, як і на другой выяўленай сківіцы. Аналіз зубоў не менш чым чатырох розных асобін (LB1, LB6, LB15 і LB2), вынікі якога былі апублікаваныя ў канцы 2015 года, паказвае, што для іклоў і прэмаляраў з Ліанг-Буа характэрна прымітыўная будова, якая нагадвае будову аналагічных зубоў Homo erectus. Пры гэтым маляры дэманструюць высокаразвітую марфалогію, у некаторых адносінах вышэйшую нават чым у зубоў чалавека разумнага. Прыкладам апошняга можа служыць моцна паменшаны першы карэнны зуб — рыса, звычайна звязываемая з высокімі тэхналогіямі апрацоўкі ежы, але ва ўмовах прымітыўнай культуры Ліанг-Буа застаецца невытлумачальнай. Аўтары публікацыі робяць выснову, што флорэскія рэшткі належаць асобнаму віду, які па прамой лініі ўзыходзіць да азіяцкіх Homo erectus (у прыватнасці, явантрапам), а не эвалюцыянаваўшаму паралельна ім.
Канечнасці
За час даследавання флорэскіх рэшткаў адзначаліся такія нехарактэрныя для сучаснага чалавека асаблівасці, як малы выгіб костак рук і таўшчыня костак ног. Хоць гэтыя характарыстыкі пацвярджаюцца апанентамі, іх значэнне для вылучэння флорэскага чалавека ў асобны ад Homo sapiens біялагічны від аспрэчваецца.
Плечавая костка вельмі магутная, але без выяўленых месцаў мацавання цягліц; у адрозненне ад плечавой, не менш магутная локцевая костка дэманструе сляды мацавання цягліц у раёне злучэння з плечавы. Даследаванне пляча і перадплечча флорэскага чалавека ў 2007 годзе паказала, што перадплечча звернута на 120° па адносінах да локцевага сустава. У сучаснага чалавека кут павароту складае 145-165°. Недастатковы выгіб, які б мог перашкодзіць працэсу вырабу прыладаў, аднак, выкупаецца больш кароткай і вывернутай наперад ключыцай, якая стварае ўражанне поціску плячыма. За кошт гэтага Фло магла выгінаць локаць гэтак жа, як сучасныя людзі. Добра захавалася лапатка LB6 па будынку і становішчу адпавядае будове пляча Фло — яна падоўжаная і разгорнута так, што аказваецца збоку ад грудной клеткі, сустаўнай правалінай наперад, што можа ўказваць на форму грудзей, выдатную ад бочкападобнай грудзі сучасных людзей. У той жа час шэраг характарыстык лапаткі, у тым ліку сустаўны вугал, які паказвае на арыентацыю плечавага сустава, і блізкая да гарызантальнай арыентацыя восці, нагадвае будову лапатак сучаснага чалавека.
Таксама ў 2007 годзе даследаванне трох костак запясці, знойдзеных на Флорэс ў 2003 годзе і якія прыпісваюцца LB1, паказала іх архаічны характар. У гэтых костак адсутнічаюць характэрныя для сучаснага чалавека разумнага і неандэртальца прагрэсіўныя рысы, і па будове яны нагадваюць аналагічныя косткі сучасных чалавекападобных малпаў, а таксама самых старажытных выкапняў гамінідаў — аўстралапітэкаў і чалавека ўмелага. Даследчыкі прыйшлі да высновы, што гэтыя прымітыўныя рысы не могуць быць вынікам якой-небудзь з вядомых хвароб або анамаліяй развіцця. Адзін з вядучых апанентаў гіпотэзы аб асобным відзе, доктар Алан Торн, са свайго боку, паказаў, што прыналежнасць усіх костак, знойдзеных разрозненымі, адной асобіне не даказаная; па яго думке, адрозненні гэтых костак ад костак сучаснага чалавека не больш тых, якія магчымыя ў межах аднаго віду.
Будова і прапорцыі таза Homo floresiensis мала адрозніваюцца ад будовы таза іншых высокаразвітых гамінінаў, у тым ліку і чалавека разумнага. Аднак праксімальны аддзел сцягна Фло ў дадатак да прагрэсіўных дэманструе асобныя архаічныя рысы, якія нагадваюць аб аўстралапітэках — адносна маленькую галоўку і доўгую пляскатую ў антэпастэрыёрным плане шыйку. Сцегнавая косць, масіўная, як і косці рукі, вельмі кароткая адносна іншых памераў цела (Усяго 280 мм). Таксама тоўстай і кароткай з'яўляецца і вялікагалёначная костка, авальная ў сячэнні, што адзначана ў аўстралапітэкаў, але сустракаецца, хаця і вельмі рэдка ў сучасных людзей; прапорцыі малых галёначных костак увогуле сучаныя. Найбольш архаічнай часткай ніжніх канечнасцяў з'яўляюцца ступні, для якіх характэрныя кароткія вялікія пальцы і адсутнасць выразнага прадольнага зводу ступні — рыса апісаная ў аўстралапітэкаў. Даўжыня ступні таксама вельмі вялікая адносна даўжыні сцягна і нагі ў цэлым (падобныя прапорцыі сустракаюцца ў баноба), але гэта звязана з малой даўжынёй сцегнавай косткі. Увогуле, ніжнія канечнасці яўна прыстасваныя для перамяшчэння на двух нагах, але пазбаўлены асобных прагрэсіўных рыс, характэрных для сучаснага чалавека; з наяўных прагрэсіўных рыс можна адзначыць вялікі палец, які прылягае (а не супрацьпастаўлены).
Суадносіны даўжыні плечавой і сцегнавай костак, вядомыя як плечасцегнавы індэкс, у LB1 шмат вышэйшы, чым не толькі ў чалавека разумнага, але і ў Homo erectus, і бліжэй за ўсё да гэткага ж у Люсі — найбольш добра захаванай асобіны Australopithecus afarensis. Суадносіны даўжыні прамянёвай косткі да даўжыні сцегнавай косткі (67,9%) таксама не характэрна для сучаснага чалавека, для якога максімальнае значэнне гэтых суадносін складае трохі болей за 60%; аналагічныя суадносіны меней нават у такога архаічнага віда як homo ergaster, і найбольш блізкія велічыні назіраюцца ў Australopithecus garhi. Пры гэтым суадносіны даўжынь праманёвай і пленчавай костак і суадносіны даўжынь вялікагалёначнай і сцегнавай костак, складаюць у Фло адпаведна 78% і 84%, увогуле сучасныя і адрозніваюцца ад зафіксаваных у аўстралапітэкаў.
Спробы рэканструкцыі знешнасці
Пасля адкрыцця ў Ліанг-Буа рэгулярна здзяйсняюцца спробы рэканструкцыі аблічча флорэскіх людзей. Ужо першая публікацыя суправаджалася графічнай рэканструкцыяй, створанай мастаком Петэрам Схутэнам; цікава, што малюнак Схутэна адлюстроўваў мужчыну-паляўнічага, у той час як адзіны вядомы чэрап і найбольш поўны шкілет (LB1) належаць жаночай асобіне. У ліку аўтараў, якія рэканструявалі знешнасць Фло, таксама ёсць французскі скульптар Элізабэт Дейне, якая стварыла цэлы шэраг скульптурных партрэтаў выкапняў гамінідаў. Скульптурная роставая рэканструкцыя «маленькай жанчыны з Флорэса», створаная Дейне, экспануецца з 2007 года ў Музеі чалавека ў Парыжы. Мастацкія рэканструкцыі ствараліся таксама студыяй палеамастачцы Карэн Кар і універсітэтам Вулангонг (супрацоўнікам якога з'яўляецца Майк Морвуд — адзін з першаадкрывальнікаў «хобіта» з Флорэса ). Яшчэ адзін партрэт флорэскага чалавека быў размешчаны ў часопісе Science ў 2009 годзе.
У 2012 годзе на штогадовай Аўстралійскай археалагічнай канферэнцыі доктар Сьюзен Хейз прадставіла рэканструкцыю твара Фло, выкананую з выкарыстаннем метадаў судовай медыцыны. Карэспандэнт Scientific American адзначала, што атрыманая рэканструкцыя блізкая да знешнасці чалавека разумнага. У 2013 годзе каманда даследчыкаў з Універсітэта штата Нью-Ёрк у Стоўні-Брук, Цэнтра эвалюцыі чалавека і старажытнага навакольнага асяроддзя ў Шенкенберге (Германія) і Універсітэта Мінесоты правяла падрабязны 3D-марфалагічны аналіз чэрапа Homo floresiensis і прыйшла да высновы аб яго блізкасці да Homo erectus. Гіпотэзу паталогіі «варта прызнаць неабгрунтаванай», — гаворыцца ў высновах даследавання.
Акрамя знешнасці, робяцца спробы рэканструкцыі маторыкі Homo floresiensis, аднак ва ўмовах абмежаванага матэрыялу высновы даследчыкаў могуць сур'ёзна адрознівацца адна ада адной. Так, у 2008 годзе практычна адначасова пабачылі свет публікацыя на аснове аналізу таза і ніжніх канечнасцяў Фло, у якой быў зроблена выснова, што хада флорэскіх людзей была падобная на хаду сучаснага чалавека, і даклад на сустрэчы Амерыканскай асацыяцыі фізічных антраполагаў, у якім гаварылася, што Фло з яе плоскімі і доўгімі адносна росту ступнямі высока задзірала ногі пры хадзе і ў цэлым перасоўвалася павольна і нязграбна, падобна клоўну у яго велізарных чаравіках; бегаць з такімі нагамі нельга ні на кароткую, ні на доўгую дыстанцыю.