cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гарацыа Герберт Кітчэнер
Біяграфія
У 1895—1898 гадах у якасці камандуючага англа-егіпецкімі войскамі кіраваў падаўленнем паўстання махдзістаў (прыхільнікаў мусульманскага прапаведніка Мухамеда Ахмеда, які абвясціў сябе махдзі, гэта значыць збавіцелем, месіяй) у Судане. Разграміў войска махдзістаў у бітве пры Амдурмане і аддаў сваім войскам іх сталіцу Амдурман на разрабаванне. Загадаў выкапаць з магілы цела махдзі і кінуць яго ў Ніл. У выніку Судан быў пераўтвораны ў англійскую калонію. У 1899 годзе — генерал-губернатар Судана.
З снежня 1899 — начальнік штаба, у 1900—1902 гадах быў галоўнакамандуючым брытанскімі войскамі ў англа-бурскай вайне, падчас якой увёў сістэму канцэнтрацыйных лагераў для мірнага насельніцтва.
У 1902—1909 гадах — галоўнакамандуючы брытанскімі войскамі ў Брытанскай Індыі, дзе здолеў рэфармаваць войска. Аднак, не паладзіў з віцэ-каралём Керзона, вярнуўся ў Англію і быў прызначаны членам Савета абароны.
З 1911 года — брытанскі агент і генеральны консул Вялікабрытаніі ў Егіпце, фактычны кіраўнік гэтай краіны.
У гады Першай сусветнай вайны з 6 жніўня 1914 быў ваенным міністрам Вялікабрытаніі. На гэтай пасадзе здолеў шматкроць павялічыць колькасць брытанскай арміі за кошт добраахвотнікаў і падрыхтаваў ўвядзенне ў студзені 1916 ўсеагульнай вайсковай павіннасці. З пачаткам пазіцыйнай вайны засяродзіў намаганні на развіцці артылерыйскай прамысловасці і росту вытворчасці боепрыпасаў. З ваеннага пункту гледжання — прыхільнік аперацый на другарадных тэатрах.
5 чэрвеня 1916 г адплыў з візітам у Расію на крэйсеры «Хэмпшыр». Карабель падарваўся на міне, устаноўленай, як высветлілася, германскай падводнай лодкай U-75 у ноч з 28 на 29 мая. Загінулі амаль усе, хто знаходзіліся на борце крэйсера, у тым ліку Кітчэнер (ўратавалася 12 чалавек).
У Англіі ўсе былі ўзрушаныя: паездка Кітчэнера трымалася ў сакрэце.
Пра гібель «Хэмпшыр» Лондан паведаміў толькі на наступны дзень. Затрымка спарадзіла масу здагадак. Хадзілі чуткі, што кайзераўская разведка даведалася пра маршрут крэйсера, альбо дыверсанты ўсталявалі бомбу з гадзіннікавым механізмам у артылерыйскім склепе, альбо была высланая падводная лодка, якая тарпедавала карабель.
Пасля вайны некаторыя абвінавачвалі некаторых членаў англійскага ўрада, у тым ліку, прама марскога міністра Уінстана Чэрчыля, у перадачы інфармацыі праціўніку з мэтай пазбавіцца ад Кітчэнера.
Віноўніца катастрофы, U-75, падарвалася 14 снежня 1917 г. на англійскай міне ў Паўночным моры і затанула з усім экіпажам.
Сяргей Міхайлавіч Чарапнёў
Сяргей Міхайлавіч Чарапнёў (, вёска Шніткі,, Віцебская вобласць — ) — ваенны лётчык, гвардыі капітан. удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
У Чырвонай Арміі з 1938 года. У 1940 скончыў Мелітопальскае ваеннае авіяцыйнае вучылішча штурманаў. У Вялікую Айчынную вайну на фронце з 1941 г., гвардыі капітан, штурман карабля, атрада, эскадрыллі цяжкіх бамбардзіроўшчыкаў. У 1941—1943 гг. зрабіў 237 баявых вылетаў і 94 вылеты для забеспячэння савецкіх войск боепрыпасамі і палівам. Экіпаж бамбардзіроўшчыка скінуў на аб’екты праціўніка больш за 260 тон бомбаў, разбурыў 4 варожыя пераправы, 2 чыгуначныя вузлы, знішчыў 5 самалётаў, 11 танкаў, 37 аўтамашын праціўніка. Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 18.09.43. Загінуў 14.06.1944 г. у раёне горада Дэмблін (Польшча).
Азярышча (Мінск, усходняя)
Азяры́шча — колішні пасёлак, з 1989 года ў складзе горада Мінска. Месціцца вакол чыгуначнай станцыі Азярышча на лініі Орша—Мінск.
Гісторыя
Да другой паловы XX стагоддзя вёска Азярышча месцілася пры Старабарысаўскім тракце, у межах, прыкладна абмежаваных сённяшнім Музеем валуноў — вуліцай Праграмістаў — вуліцай Францыска Скарыны (Старабарысаўскім трактам) — вуліцай Русіянава, вакол возера, рэшткі якога захаваліся ля школы-сада № 31. У пачатку XIX ст. вёска, уласнасць Станіслава Ваньковіча. У 1858 годзе уласнасць Эдварда Ваньковіча. У 1897 годзе вёска Астрашыцка-Гарадзецкай воласці Мінскага павета Мінскай губерні, 10 двароў, 63 жыхары. У 1880 годзе ў вёсцы закладзеная смалярня. У 1917 годзе 13 двароў, 77 жыхароў.
У 1941 годзе 12 двароў, 70 жыхароў. Пасля Другой сусветнай вайны жыхары вёскі раз’ехаліся, у 1964 годзе пабудоў на месцы колішняй вёскі ўжо не было. Тапонім Азярышча перанёсся на ўсход ад вёскі на раз’езд Пастойка, вакол чыгуначнай станцыі на лініі Орша—Мінск, у гэты час адбываўся рост пасёлка. У 1897 годзе Пастойка — карчма і лясная варта (старожка) Астрашыцка-Гарадзецкай воласці, 2 двары, 19 жыхароў. У 1917 годзе на хутары 6 двароў, 36 жыхароў.
У 1989 годзе пасёлак Азярышча ўключаны ў межы горада Мінска. Некаторыя вясковыя вуліцы былі перайменаваныя: Савецкая і Пясочная — вуліца Гарбатава, вуліца Талстога — вуліца Васіля Цяпінскага, вуліца Новая — вуліца Міхася Чарота, вуліца Вішнёвая — вуліца Заснавальнікаў, Смаленская вуліца — Бэзавая вуліца, Вакзальная вуліца — Славянская вуліца, 2-я Савецкая — Цяністая вуліца, Нагорная вуліца — Васільковая, Лясная вуліца — Прыазёрная вуліца.
Элі Візель
Элі Візель (Elie Wiesel, нар., г. Сігету-Мармацыей, Румынія — ) — яўрэйскі, французскі і амерыканскі пісьменнік, журналіст, грамадскі дзеяч. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру 1986 года. Піша на мове ідыш, французскай і англійскай мовах.
Біяграфія
Скончыў Сарбону (1951). У Другую сусветную вайну вязень канцлагераў Асвенцім, Бухенвальд. З 1956 года ў ЗША. Большая частка яго твораў звязана з тэмай катастрофы еўрапейскага яўрэйства. Аўтар тэрміна «халакост» (татальнае знішчэнне яўрэяў у Другую сусветную вайну).
Прафесар гуманітарных навук Бостанскага ўніверсітэта.
Візель вядомы сваёй грамадскай дзейнасцю. Ён узначальваў Прэзідэнцкую камісію па галакосце, у 1980—1986 гадах быў старшынёй Амерыканскага мемарыяльнага савета па галакосце. У 1985 года ўзнагароджаны залатым медалём Кангрэса ЗША, у 2006 годзе ўдастоены звання ганаровага рыцара Вялікабрытаніі.
Каралеўства Партугалія
Партугальскае каралеўства — манархічны перыяд у гісторыі Партугаліі, які доўжыўся 771 год — з 26 ліпеня 1139 па 5 кастрычніка 1910 года, калі краіна афіцыйна мела статус каралеўства. Партугальскае царазабойства 1908 года прывяло да народных смут, якія завяршыліся рэвалюцыяй 1910, пасля якой узнікла Першая Партугальская рэспубліка. Паралельна існаванню еўрапейскага каралеўства, партугальцы таксама стварылі вялізарную каланіяльную імперыю ў Азіі, Афрыцы і Амерыцы. За перыяд паміж 1139—1910 гадамі ў краіне змянілася пяць дынастый.
Гісторыя
Працэс ўсталявання манархіі ў Партугаліі заняў не адно стагоддзе, а ліквідавана яна была ўсяго за два гады (1908—1910). Падчас Рэканкісты на Іберыйскім паўвостраве партугала-галісійскія этнічныя супольнасці раманскага паходжання змаглі кансалідавацца і стварыць Першае графства Партугалія (868—1071). Падчас складаных дзяржаваўтваральных працэсаў яго паступова паглынае Другое графства Партугалія (1093—1139). Дзякуючы паспяховаму наступу, тэрыторыя графства ўвесь час пашыраецца на поўдзень за кошт маўрытанскіх уладанняў. У выніку 26 ліпеня 1139 года Партугалія абвяшчае сябе каралеўствам, а першым каралём становіцца Афонсу I Вялікі. Сталіцай каралеўства доўгі час быў горад Порту, з 1255 года — Лісабон.
Тургялей
Тургя́лей (Turgeliai, традыцыйная беларуская назва — Тургелі) — мястэчка ў Шальчынінкайскім раёне Вільнюскага павета Літвы. Цэнтр Тургялейскай сянюніі. Размешчана на рацэ Мяркіс, за 18 км на ўсход ад Шальчынінкая. Насельніцтва на 2011 год — 588 чалавек.
Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Тургелі ўпамінаюцца ў XV стагоддзі пад назвай Малы Мерач. У гэты час яны ўваходзілі ў склад Віленскага павета Віленскага ваяводства.
У 1511 годзе ў Тургелях быў пабудаваны касцёл.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Тургелі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Віленскім павеце Віленскай губерні.
Каля 1892 года ў Тургелях было 18 будынкаў.
Найноўшы час
У 1920 годзе Тургелі апынуліся ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.
Пасля заняцця тэрыторыі ў выніку паходу ў Заходнюю Беларусь у верасні 1939 года ўлады СССР перадалі мястэчка Літве.
Нейрафізіялогія
Нейрафізіялогія — раздзел фізіялогіі жывёл і чалавека, які вывучае функцыі нервовай сістэмы і яе асноўных структурных адзінак — нейронаў. Яна цесна звязана з нейрабіялогіяй, псіхалогіяй, неўролагіяй, клінічнай нейрафізіялогіяй, электрафізіялогіяй, эталогіяй, нейраанатоміяй і іншымі навукамі, якія займаюцца вывучэннем мозгу.
Астрагожскі раён
Астраго́жскі раён (Острогожский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Астрагожск.
Геаграфія
Астрагожскі раён мяжуе з Рап’ёўскім, Хахольскім, Кашырскім, Ліскаўскім, Каменскім раёнамі і Белгародскай вобласцю. Плошча раёна складае 1730 км².
Эканоміка
Сельская гаспадарка раёна прадстаўлена сельскагаспадарчымі прадпрыемствамі, фермерскімі гаспадаркамі і асабістымі падсобнымі гаспадаркамі насельніцтва. Колькасць занятых у сельскай гаспадарцы складае 5259 чалавек ці 24,4% ад агульнай колькасці занятых у эканоміцы раёна.
Валерый Аляксеевіч Жмайлік
Валерый Аляксеевіч Жмайлік (, в. Севашкі,, Гродзенская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Біяграфія
Нарадзіўся 23 студзеня 1951 года ў в. Севашкі Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці.
Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту па спецыяльнасці «Цеплавозы і цеплавозная гаспадарка», інжынер-механік. Кандыдат тэхнічных навук.
Прайшоў працоўны шлях ад майстра цэха да генеральнага дырэктара вытворчага аб'яднання «Гомсельмаш» — дырэктара рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Гомельскі завод сельскагаспадарчага машынабудавання «Гомсельмаш».
З'яўляецца заслужаным работнікам вытворчага аб'яднання «Гомсельмаш». Удастоены ганаровага звання «Заслужаны работнік прамысловасці Рэспублікі Беларусь» і звання «Ганаровы грамадзянін Гомельскай вобласці».
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь.
У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны медалём «За працоўную доблесць», ордэнам Айчыны II і III ступені, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, ганаровымі граматамі Міністэрства прамысловасці Рэспублікі Беларусь, Гомельскага абласнога і гарадскога выканаўчых камітэтаў, Саветаў дэпутатаў рознага ўзроўню. Мае Падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
Асабістае жыццё
Жанаты, мае сына і дачку.
Цярэшкі (Вілейскі раён)
Цярэ́шкі (, Терешки) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Людвіноўскага сельсавета.
Гісторыя
Уваходзіла ў склад Вілейскага павета Расійскай імперыі. У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Крывічы.
Дырэкцыйны вугал
Дырэкцыйны вугал — вугал, які ўжываецца ў матэматыцы і геадэзіі, вымяраецца па ходзе гадзіннікавай стрэлкі ад 0 да 360° паміж паўночным кірункам вертыкальнай лініі каардынатнай сеткі і кірункам на вызначаны аб'ект. Дырэкцыйны вугал разам з велічынёй збліжэння мерыдыянаў утварае сапраўдны азімут.
У палярызацыйнай сістэме каардынат разлічваецца наступным чынам:
Залежнасць паміж дырэкцыйным вуглом і магнітным азімутом аднаго і таго ж кірунку апісваецца формулай;
,
дзе Am — магнітны азімут, \alpha — дырэкцыйны вугал, D — магнітнае схіленне, f — збліжэнне мерыдыянаў.
Гэта асноўная зыходная формула для пераходу ад дырэкцыйнага выгла да магнітнага азімута і наадварот. Яна ўжываецца галоўным чынам, калі даводзіцца ўлічваць гадавую змену схілення магнітнай стрэлкі.
Пераход ад дырэкцыйнага вугла да магнітнага азімута з улікам гадавой змены схілення магнітнай стрэлкі ажыццяўляецца наступным чынам. Спачатку вызначаюць схіленне магнітнай стрэлкі на дадзены час. Для гэтага гадавая змена схілення магнітнай стрэлкі памнажаюць на колькасць гадоў, якая прайшла пасля стварэння карты, і атрыманую велічыню сумуюць з велічынёй схілення магнітнай стрэлкі, дадзенай на карце. Затым вырабляецца пераход ад дырэкцыйнага вугла да магнітнага азімута па асноўнай формуле.
Гаверына-Тэрмэ
Гаверына-Тэрмэ (Gaverina Terme) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Насельніцтва складае 925 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 185 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 24060. Тэлефонны код — 035.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Vittore Martire.
NGC 5842
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Анастасія Куніцкая
Анастасія Куніцкая (нар., Бабруйск, Беларусь) — беларуская футбалістка. Выступала за зборную Беларусі.
Клубная кар’ера
З’яўляецца выхаванкай бабруйскай ДЮСШ № 6. У 2004 годзе гуляла за «Бабруйчанку». У бабруйскай камандзе ў суме правяла 15 гадоў. У 2016 годзе падпісала кантракт з мінскай «Зоркай».
У 2022 годзе гуляла за турэцкі «Хатайспор», у Хатаі тады было чатыры беларускі: Юлія Дубень, Алеся Лынько, Анастасія Сідарчук і Анастасія Куніцкая. Потым разам з Юляй перайшлі ў «Кірэчбурну». У 2023 годзе перайшла ў Дэнізлі, у першую лігу.
Ягораўка (Смаленская вобласць)
Ягораўка (Егоровка) — вёска ў Ершыцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Руханскага сельскага паселішча.
Карэн Хорні
Ка́рэн Хо́рні (Karen Horney;  — ) — амерыканскі псіхолаг нарвежска-дацкага паходжання. Падзяляючы асноўныя палажэнні псіхааналізу аб вырашальнай ролі несвядомага і антаганізме прыроднага і сацыяльнага, Хорні акцэнтавала значэнне ўздзеяння навакольнага сацыяльнага асяроддзя на фарміраванне асобы. Некаторыя палажэнні тэорыі Хорні ляглі ў аснову неафрэйдызма. Як і Фрэйд, яна надавала вялікае значэнне перажытаму ў дзяцінстве і дзіцячым перажыванням. Аснову матывацыі чалавека яна бачыла ў пачуцці турботы, якое прымушае чалавека імкнуцца да бяспекі, і ў якім захоўваецца патрэба ў самарэалізацыі.
Жарыкі
Жарыкі (Жарики) — вёска ў Ершыцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Руханскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Брадзецкі сельсавет
Брадзе́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярэзінскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Брадзец.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бярэзінскага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бярэзінскім раёне БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Бярэзінскім раёне Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Мінскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Чэрвеньскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Бярэзінскага раёна. 21 снежня 2007 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Сялібскага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 15 населеных пунктаў: вёскі Астроўкі, Брадзец, Восава, Воступ, Ільінка, Крапіўня, Міраслаўка, Налазы, Новае Жыццё, Падкамень, Плісічына, Стары Койцін, Улессе, Усход і Чырвоны Араты.
Дыяна Бакозі
Дыяна Бакозі (іт. Diana Bacosi; нар. г., Чыта-дэла-П’евэ, Умбрыя) — італьянскі стралок, выступае ў дысцыпліне скіт. Алімпійская чэмпіёнка 2016 года. Сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2020.
Кар’ера
Займацца стэндавай стральбой Дыяна Бакозі пачала ў чатырнаццацігадовым узросце, у 2004 годзе дэбютавала на дарослых спаборніцтвах пад эгідай ISSF на еўрапейскім першынстве ў Нікасіі, дзе стала 16-й. Праз год, на этапе кубка свету ў Бразіліі, італьянка ўразіла 92 мішэні са ста і стала другой, заваяваўшы першы ў кар’еры медаль на этапах сусветнага кубка.
У 2008 годзе атрымала першую перамогу ў кар’еры (на этапе ў Зуле), але ўступіла месца ў алімпійскай зборнай К’яры Кайнера, якая стала алімпійскай чэмпіёнкай.
У 2009 годзе Бакозі пайшла ў дэкрэтны водпуск, у яе нарадзіўся сын Матэа.
На Алімпіядзе ў Рыа-дэ-Жанейра Дыяна тройчы памылілася ў кваліфікацыі, прайшоўшы ў паўфінал з трэцяга месца. У паўфінале яна прамахнулася толькі аднойчы, прапусціўшы наперад толькі Кайнера. Аднак у вырашальным матчы дзвюх італьянак дакладней аказалася менавіта Бакозі — яна стрэліла 15 мішэняў з 16 і на адзін стрэл абышла суайчынніцу, стаўшы алімпійскай чэмпіёнкай.
Хахольскі раён
Хахо́льскі раён (Хохольский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным захадзе Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Хахольскі.
Геаграфія
Хахольскі раён мяжуе з Семілуцкім, Кашырскім, Астрагожскім, Рап’ёўскім і Ніжнядзевіцкім раёнамі, а таксама гарадамі Варонеж і Новаваронеж. Плошча раёна складае 1470 км².
Гісторыя
Раён быў утвораны 18 студзеня 1935 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК РСФСР у складзе Варонежскай вобласці.
Джэроза
Джэроза (Gerosa) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Насельніцтва складае 383 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 38 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 24010. Тэлефонны код — 0345.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Croce.
Мэнцы
Мэ́нцы (саманазва Ny Manninee) — народ, карэнныя насельнікі вострава Мэн у Ірландскім моры. Агульная колькасць на востраве Мэн (2023 г.) — 74 000 чалавек. Жывуць таксама ў іншых месцах Вялікабрытаніі, ЗША, Канадзе.
Паходжанне і гісторыя
У 1 тысячагоддзі да н. э. востраў Мэн быў заняты кельцкімі плямёнамі, блізкімі да брытаў. Археолагамі былі знойдзены рэшткі кельцкіх круглявых хацін і ўмацаваных паселішчаў, якія будавалі на пагорках. Сама назва вострава паходзіць ад імя Мананана Мак-Ліра, кельцкага бога мора.
Рымскае заваяванне Брытаніі ў I ст. н. э. не распаўсюджвалася на Мэн. Але ў канцы VI ст. ён быў канчаткова заваяваны ірландцамі. Перасяленне з Ірландыі пачалося яшчэ раней - у V ст. Выхадцы з захаду паступова асімілявалі мясцовае насельніцтва, моцна паўплывалі на яго мову і культуру.
У VIII - XI ст. Мэн стаў месцам аселасці скандынаўскіх вікінгаў. Яны называлі востраў Suðreyjar (Паўднёвы). У 979 г. яны стварылі прадстаўнічы орган агульнай улады тынвальд, які захаваўся на Мэне да нашых дзён. У 1079 г. востраў захапіў нарвежац Годрэд. Ён далучыў да сваіх валоданняў Шэтландскія астравы і такім чынам заснаваў Мэнскую дынастыю Каралеўства Астравоў.
У XII ст. была прызначана каталіцкая епархія вострава Мэн, хаця, як мяркуюць, хрысціяне жылі тут і ў ранейшыя часы. У XVI ст. адбылася Рэфармацыя.
У 1266 г. Мэн быў далучаны да Шатландыі, але яго таксама аспрэчвалі англійскія манархі. У выніку гэта прывяло да спусташэнняў Мэна з боку варагуючых бакоў, паўстанняў мясцовага насельніцтва і, як вынік, умацаванню мясцовай тоеснасці, адрознай ад шатландскай, ірландскай або англійскай. З XIV ст. рэчаісны кантроль над востравам перайшоў да Англіі, але ўладары Мэна мелі значную самастойнасць. У 1866 г. Мэн афіцыйна атрымаў самакіраванне.
Асаблівасці культуры
Галоўнымі гаспадарчымі заняткамі на востраве Мэн здаўна з'яўляюцца сельская гаспадарка і жывёлагадоўля.
Традыцыйныя тыпы паселішчаў блізкія да валійскіх. Жытлы — аднакамерныя каркасныя хаціны са сценамі з каменю і гліны або дзёрну. Каменныя пабудовы больш характэрны для ўзбярэжжа, дзе гэты будаўнічы матэрыял больш даступны. Дах пакрывалі саломай. У мінулым, большасць мэнцаў туліліся разам са свойскай жывёлай ў аднапакаёвых жытлах. Але ўжо з XVIII ст. сярод заможных астравіцян распаўсюджваюцца пабудовы, падобныя на англійскія.
Яшчэ ў XVII ст. мужчыны і жанчыны абгортвалі цела кавалкамі ваўнянай тканіны. Такая простая вопратка часам звалася коўдрай. У XVIII ст. распаўсюдзілася іншае адзенне. Жаночае складалася з ваўняных курткі і спадніцы, пазней з'явіўся каптур. Мужчынскае нагадвала вопратку маракоў. Абутак шылі з дрэнна апрацаванай скуры, так што на ім заставаліся валасы.
Традыцыйная ежа гатавалася са збожжавых культур, гародніны, малака, рыбы і мяса. У XVIII ст. шырока распаўсюдзілася бульба, якая адыгрывала значную ролю ў сілкаванні беднякоў. Авёс ўжывалі ў выглядзе кашы, якую запраўлялі мясным булёнам, або варылі з яго зацірку. Аўсяны кісель лічыўся ласункам. Хлеб пяклі з ячменнай мукі, але быў вядомы і аўсяны хлеб broish. Кукурузу вырошчвалі толькі як кармавую культуру. Распаўсюджаны напой — піва. Калісьці кожны фермер меў свой невялікі бровар. Піва варылі часцяком без хмеля і ўжывалі замест вады або мяшалі з яйкамі, віном і малочнымі вяршкамі, запраўлялі чырвоным перцам.
Кланавая сістэма не распаўсюджана на Мэне, хаця ў мінулым ўзгадваліся заможныя роды. Сем'і звычайна малыя нуклеарныя. Паміж сваякамі першых трох пакаленняў захоўваюцца шчыльныя сацыяльныя і эмацыянальныя сувязі. З часоў сярэднявечча распаўсюджана сістэма несваяцкіх арганізацый - ордэнаў, якія ў мінулым аб'ядноўвалі людзей на прафесійным і рэлігійным грунце, але пазней згубілі выключна прафесійную накіраванасць, з'яўляліся таварыствамі ўзаемадапамогі і арганізатарамі супольнай працы. Так, у XIX ст. найбольш папулярным стаў Ордэн дзівакоў (Order of Odd fellows), што раней з'явіўся ў Англіі як патаемнае таварыства. На Мэне ён аб'ядноўваў рамеснікаў, якія працавалі ў тым ліку за межамі вострава, дапамагаў стыпендыямі вучням майстраў, а таксама хаваў нябожчыкаў.
Фальклор прадстаўлены гістарычнымі паданнямі, марацкімі песнямі, танцамі, тэатральнымі пастаноўкамі. З канца XVIII ст. праводзіліся конныя змаганні. У наш час папулярны гонкі на аўтамабілях і матацыклах.
Мова
Мэнская мова належыць да кельцкай групы моў, блізкая да ірландскай і шатландскай гэльскай моў, але мае шмат падабенстваў таксама з валійскай. У нашы дні большасць жыхароў вострава Мэн размаўляе на англійскай мове, але ўлады і грамадства прадпрымаюць істотныя захады для адраджэння мэнскай.
Карды (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Дакументальнае кіно
кіно (або неігравое кіно) — від кінематографа. Дакументальным называецца фільм, у аснову якога ляглі здымкі сапраўдных падзей і асоб. Тэрмін «дакументальны» (documentary) у дачыненні да такога жанру/віду кіно быў упершыню прапанаваны (пад псеўданімам «Кінаглядач» The Moviegoer) у рэцэнзіі на фільм  «», апублікаванай 8 лютага 1926 года ў. Да гэтага французскія журналісты і крытыкі называлі так фільмы, зробленыя на матэрыялах здымак вандровак. Грырсан жа вызначыў дакументальнае кіно як «творчую распрацоўку рэчаіснасці».
Першыя дакументальныя здымкі былі зроблены яшчэ пры зараджэнні кінематографа. Тэмай для дакументальных фільмаў найчасцей становяцца цікавыя падзеі, культурныя з’явы, навуковыя факты і гіпотэзы, а таксама знакамітыя персоны і супольнасці. Майстры гэтага віду кінатворчасці нярэдка ўзнімаліся да сур’ёзных філасофскіх абагульненняў у сваіх творах. Рэканструкцыі сапраўдных падзей у ігравым (fiction) кінематографе (напрыклад, гістарычны фільм, біяграфічны фільм, і т. п.) не адносяцца да дакументальнага кіно.
Ракшыцкі сельсавет
Ра́кшыцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ільянскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Ракшыцы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ільянскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Альковіцкага сельсавета.
Помнік Вікіпедыі
Помнік Вікіпедыі — першы у свеце помнік у гонар усіх стваральнікаў Вікіпедыі, узор мастацтва ў польскім горадзе Слубіцы, у выглядзе статуі работы Міграна Акапяна. Помнік адкрыты 22 кастрычніка 2014 года на Франкфурцкай плошчы (Plac Frankfurcki).
Гісторыя
Ідэю помніка падказаў каля 2010 года Кшыштаф Вайцяхоўскі, прафесар універсітэту і дырэктар Collegium Polonicum у Слубіцах. Польская Вікіпедыя — папулярны польскі сайт, і ён з мільёнам артыкулаў займае 12-е сярод Вікіпедый сусвету.
Па словах намесніка мэра П'ётра Лучынскага, манумент «адзначыць важнасць горада як адукацыйнага цэнтра». Прадстаўнік польскага раздзела Wikimedia заявіў, што арганізацыя спадзяецца, што гэты праект «павысіць дасведчанасць аб сайце і будзе заахвочваць людзей пісаць артыкулы».
Макет помніка адлюстроўвае чатырох чалавек (двух мужчын і дзвюх жанчын), якія трымаюць у высока паднятых руках зямны шар у выглядзе лагатыпа Вікіпедыі. Ён будзе вышынёй да двух метраў. Статую з фібраскла і смалы спраектаваў мастак армянскага паходжання Мігран Акапян, які скончыў мясцовы Collegium Polonicum. Яе кошт — прыкладна 50 000 злотых (каля 14 000 даляраў ЗША; 12000 еўра), якую аплацілі мясцовыя ўлады Слубіцаў. Адкрыццё было запланавана на 22 кастрычніка 2014 года, на цэнтральнай Франкфурцкай плошчы горада (Plac Frankfurcki w Słubicach). Гэта першы ў свеце помнік Інтэрнэт-энцыклапедыі. На святочным дзействе прысутнічалі прадстаўнікі Wikimedia Foundation, а таксама з польскай і нямецкай раздзелаў Wikimedia (Wikimedia Polska і Wikimedia Deutschland адпаведна). У цырымоніі таксама прыняў удзел Дарыюш Емельняк, аўтар кнігі аб праекце.
NGC 5843
NGC 5843 (іншыя абазначэнні — ESO 387-4, MCG -6-33-13, IRAS15043-3608, PGC 53996) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Воўк.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Альва Мюрдаль
Біяграфія
Скончыла Стакгольмскі ўніверсітэт у 1924 годзе. З 1932 года член Сацыял-дэмакратычнай партыі. У 1936—1948 гадах дырэктар заснаванага ёю сацыяльна-педагагічнага семінара (Педагагічнага інстытута дашкольнага навучання) у Стакгольме. З 1956 года пасол у Індыі, Бірме і на Цэйлоне. У 1962—1972 гадах кіраўнік шведскай дэлегацыі на Жэнеўскай канферэнцыі па раззбраенні. У 1966—1972 гадах міністр па пытаннях раззбраення.
Аўтар прац «Крызіс у праблеме насельніцтва» (1934, у сааўтарстве з мужам Г. Мюрдалем), «Гульня ў раззбраенне: як Злучаныя Штаты і Расія раздуваюць гонку ўзбраенняў» (1977) і інш.
Муж (з 1924) — Гунар Мюрдаль — лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы. Дочкі — Сісела Мюрдаль-Бок (нар. 1934), прафесар філасофіі Гарвардскага ўніверсітэта, і Кай Фелстэр, сацыёлаг. Сын — Ян Мюрдаль, пісьменнік.
Абідавічы
Абі́давічы (, Обидовичи) — аграгарадок у Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Абідавіцкага сельсавета.
Геаграфія
Побач з вёскай працякае рака Чарняўка і праходзіць магістраль, частка Еўрапейскага маршрута E95.
Сацыяльная сфера і прамысловасць
У вёсцы працуюць Абідавіцкая школа-сад, дзіцячая музычная школа, бібліятэка і крама.
СВК «Абідавічы» займаецца вытворчасцю бульбы, зернебабовых і мяса-малочнай жывёлагадоўляй.
Аляксей Мікалаевіч Цюльга
Аляксей Мікалаевіч Цюльга́ (, вёска Клясіна, Краснапольскі раён, Магілёўская вобласць —, Балград, Адэская вобласць) — Герой Савецкага Саюза.
Абідавічы
Славутасці
У вёсцы знаходзіцца брацкая магіла № 3375-201, дзе пахаваны 265 чалавек. На ёй у 1958 годзе быў усталяваны бятонны помнік-скульптура воіна, аўтар Л. А. Ждан.
Аляксей Мікалаевіч Цюльга
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Да вайны закончыў Клясінскую сямігодку. У 1940 годзе прызваны ў Чырвоную Армію. У першыя дні Вялікай Айчыннай вайны стаў абаронцам Радзімы. Пры адступленні савецкіх войскаў трапіў у палон. З 1942 г. стаў партызанам атрада імя Калініна, затым 1-й Гомельскай партызанскай брыгады. З 1943 года ваяваў на Беларускім і 1-м Украінскім франтах.
Вызначыўся пры вызваленні Польшчы. 29 ліпеня 1944 г. у раёне горада Юзефаў з 2 разведчыкамі пераправіўся цераз Віслу і разведаў лінію абароны праціўніка. У бaі за плацдарм знішчыў 15 гітлераўцаў. У раёне мястэчка Kiселін захапіў двух «языкоў». Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 23 верасня 1944 г. прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. Узнагароджаны ордэнам Леніна, ордэнам Славы 3 ступені, медалямі.
Пасля вайны служыў у Савецкай Apміі, у 1946 годзе скончыў танкавае вучылішча, у 1951 годзе — курсы лейтэнантаў. Жыў і працаваў у горадзе Чырчык Ташкенцкай вобласці Узбекістана, потым у горадзе Балград Адэскай вобласці.
А. М. Цюльга памёр 18 лістапада 1953 г. Яго імем названа вуліца ў аграгарадку Леніна Краснапольскага раёна.
Іван Бабіч (сын Фёдара)
Іван Фёдаравіч Бабіч (?— ?) — князь.
Біяграфія
Паходзіў з княжацкага роду Друцкіх герба «Друцк». Сын Фёдара Іванавіча Бабіча. Заснавальнік роду Друцкіх-Азярэцкіх.
Упамінаецца ў 1476 годзе, пазней прыняў удзел у мяцяжы Глінскіх 1508 года, пасля яго паражэння разам з М. Глінскім пераехаў у Расію. Яго сыны Андрэй і Сямён ад маёнтка Азерцы каля Друцка пісаліся князямі Азярэцкімі.
Анна (Варонежская вобласць)
А́нна (Анна) — пасёлак гарадскога тыпу ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Аннінскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 16 438 чалавек (2017). Размяшчаецца каля ракі Біцюг за 100 км на ўсход ад Варонежа.
Эканоміка
У пасёлку працуюць камбінат будаўнічых матэрыялаў, цагляны, спіртавы, алейнаэкстракцыйны заводы, камбінат малочных прадуктаў, які ўваходзіць у групу «Вім-Біль-Дан», мясакамбінат, харчкамбінат, элеватар, перапёлчыная гаспадарка, бровар.
Калечча (Смаленская вобласць)
Калечча (Колечье) — вёска ў Ершыцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Руханскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Асавец (Вілейскі раён)
Асаве́ц (, Осовец) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывасельскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Куранецкага сельсавета.
NGC 5844
NGC 5844 (іншыя абазначэнні — PK 317-5.1, ESO 99-PN1, AM 1506-642) — планетарная туманнасць у сузор’і Паўднёвы Трыкутнік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
1924 год у гісторыі музыкі
1924 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Валянціна Іосіфаўна Жураўская
Біяграфія
Нарадзілася 7 жніўня 1959 года ў г. Шахцёрску Данецкай вобласці (УССР).
Скончыла Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага, метадыст па выхаваўчай рабоце, настаўнік этыкі і псіхалогіі сямейнага жыцця.
Працоўную дзейнасць пачала пашыўшчыкам 3-га разраду Мінскай скургалантарэйнай фабрыкі імя В. У. Куйбышава. Працавала кантралёрам аддзела тэхнічнага кантролю гэтай фабрыкі; майстрам вытворчага навучання, інжынерам першай катэгорыі, старшым майстрам, намеснікам дырэктара па навучальна-выхаваўчай рабоце вышэйшага прафесіянальна-тэхнічнага вучылішча лёгкай прамысловасці № 43 г. Мінска; дырэктарам сярэдняй школы № 38 г. Мінска; дырэктарам установы адукацыі «Мінскі дзяржаўны прафесійна-тэхнічны каледж лёгкай прамысловасці».
З'яўлялася дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь чацвёртага склікання.
У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Узнагароды
Мае Падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
Асабістае жыццё
Замужам, мае дачку.
Суцінскі навучальна-педагагічны комплекс дзіцячы сад — базавая школа
Дзяржаўная ўстанова адукацыі «Суцінскі навучальна-педагагічны комплекс дзіцячы сад — базавая школа» — установа сярэдняй адукацыі ў г. в. Суцін Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
Гісторыя
У гады вайны школы працавалі, але не ўвесь час. Мацеевіцкая школа працавала, пакуль Мацеевічы не сталі партызанскай зонай. Партызаны лічылі настаўнікаў пасобнікамі акупантаў. Так, вясной 1943 г. партызаны спалілі Суцінскую школу, гэта яны зрабілі для таго, каб перашкодзіць пасяленню ў будынку школы роты італьянцаў, якіх прывезлі з-пад Сталінграда. Італьянскую роту немцы размясцілі ў іншых памяшканнях, а вось новы будынак школы (у 1936 г. пабудаваны) суцінцы страцілі. З вайны Суцін выйшаў без школы.
У пасляваенныя гады зноў школа стала працаваць у прыстасаваных памяшканнях, у прыватных дамах. Сучасная тыпавая 2-павярховая школа ў Суціне была пабудавана ў 1961 г.
Дырэктары школы
Дырэктарамі ў пасляваенны час працавалі:
Барджэла
Барджэла (Bargello), вядомы таксама як палац Барджэла або Народны палац (Palazzo del Popolo) — мастацкі музей у Фларэнцыі, раней былы казармай і турмой.
Гісторыя
Слова «Bargello» паходзіць ад познелац. bargillus (ад гоцкага bargi або нямецкага burg): г.зн. замак або ўмацаваная вежа. У сярэднія вякі гэта назва прысвойвалася і ваеннаму капітану, які захоўваў мір і спакой («Капітан правасуддзя»). У Фларэнцыі ён звычайна заклікаўся з іншага горада, каб перашкаджаць праявам пратэкцыянізму. Гэтая пасада аналагічная сучаснаму кіраўніку паліцыі. Назва «Барджэла» таксама была перанесена на офіс капітана. Палац Барджэла быў спачатку пабудаваны для Capitano del Popolo (народнага капітана) і стаў першай гарадской ратушай. З 1261 стаў рэзідэнцыяй Падэста і вярхоўнага магістрата горада. Падэста абіраўся толькі на адзін год. Будынак Барджэла паслужыў прататыпам пры пабудове Палацца Век’ё. У 1574 Медычы скасавалі Падэста і размясціла ў Барджэла кіраўніка паліцыі. Будынак служыў турмой, пакарання адбываліся ў двары будынка, да таго часу, калі яны былі адмененыя герцагам Пятром-Леапольдам ў 1786 годзе. Паліцыя размяшчалася ў Барджэла да 1865 года.
Спачатку, калі будынак быў пабудаваны ў 1256, ён меў 2 паверхі. Трэці паверх, складзены з малых блокаў, быў дададзены пасля пажару 1323 года.
Музей
З 1865 г. будынак быў пераўтворана ў нацыянальны музей (Museo Nazionale del Bargello) для паказу італьянскай скульптуры XIV—XVII стагоддзяў. У музеі знаходзяцца такія тварэнні Мікеланджэла як Вакх, Мадонна з дзіцем, Брут і Давід-Апалон. Акрамя таго, калекцыя ўключае Давіда і Святога Георгія працы Данатэла, Вакха працы Сансавіна, бюст Козіма I Медычы працы Чэліні і інш.
Акунын
Акунын (Окуни́н) — вёска ў Турыйскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Цярноўка (Цярноўскі раён)
Цярно́ўка (Терновка) — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Цярноўскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 5671 чалавек (2010). Размяшчаецца за 216 км ад Варонежа.
Грома
Грома (Gromo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Насельніцтва складае 1233 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 62 чал./км². Займае плошчу 20 км². Паштовы індэкс — 24020. Тэлефонны код — 0346.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Giacomo il Maggiore.
Міхал Масны
Міхал Масны (Michal Masný, нар., г. Жыліна, Славакія) — славацкі валейбаліст.
Кар’ера
Выступаў у чэмпіянатах Славакіі, Аўстрыі, Польшча і Чэхіі. Двойчы станавіўся чэмпіёнам Чэхіі. Таксама ў яго актыве срэбра чэмпіянату Аўстрыі, бронза чэмпіянату Польшчы і Чэхіі, а таксама бронза валейбольнай Лігі чэмпіёнаў у складзе «Ястшэмбескага Вэнгеля». У зборнай Славакіі выступаў з 2003 года.
У 2016 годзе падпісаў кантракт з клубам «Трэфл» з гданьска.
Дзмітрый Сяргеевіч Смолікаў
Дзмітрый Смолікаў (нар. ) — беларускі гандбаліст. Кандыдат у майстры спорту Беларусі. Правы вуглавы клуба «Гомель».
У маі 2020 года дамовіўся аб пераходзе ў чэшскі клуб «Брно», аднак у выніку ў ліпені падоўжыў кантракт з «Гомелем».
Корсікі (Смаленская вобласць)
Корсікі (Корсики) — вёска ў Ершыцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Руханскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Крупская (значэнні)
Крупская — жаночы варыянт прозвішча Крупскі, а таксама тапонім.
Дынама-Юні (стадыён)
Дынама-Юні — стадыён у Мінску, належыць клубу Вышэйшай лігі чэмпіянату Беларусі «Дынама» (Мінск). Знаходзіцца ў мікрараёне Кунцаўшчына, на захадзе горада. Умяшчальнасць стадыёна — 5500 чалавек.
Гісторыя
Стадыён быў пабудаваны ў 2000 годзе і меў назву «Дарыда». З’яўляўся хатнім стадыёнам каманды «Дарыда» з Мінскага раёна. У 2008 годзе быў выкуплены мінскім «Дынама» і перайменаваны.
У 2013 стадыён быў закрыты на рэканструкцыю, якая зацягнулася. У канцы 2010-х гадоў асноўныя працы былі скончаны, на стадыёне пачаліся трэніроўкі дзіцячых і жаночых каманд, пры гэтым завяршаўся мантаж трыбун. Па заканчэнні рэканструкцыі стадыён быў урачыста адкрыты 3 верасня 2021 года.
5 сакавіка 2022 года на стадыёне адбыўся матч за Суперкубак Беларусі, у якім барысаўскі БАТЭ перамог салігорскі «Шахцёр» з лікам 1:0.
Ян Альшэўскі
Ян Альшэўскі (Jan Olszewski; 20 жніўня 1930 — 7 лютага 2019) — польскі палітык, прэм'ер-міністр Польшчы ў 1991-1992 гадах.
Падчас Другой сусветнай вайны быў жаўнерам, удзельнічаў у Варшаўскім паўстанні 1944 года. Актывіст антыкамуністычнай апазіцыі часоў Польскай Народнай Рэспублікі, адвакат на палітычных працэсах, адзін з заснавальнікаў Камітэта абароны працоўных, у 1980 годзе суадказны за рэгістрацыйную працэдуру прафсаюза «Салідарнасць».
У 1991–1993 і 1997–2005 гадах, дэпутат 1-га, 3-га і 4-га сазываў Сейму Польшчы, сузаснавальнік Цэнтральнага пагаднення, заснавальнік і старшыня Руху за рэспубліку і Руху адбудовы Польшчы, у 1989–1991 і 2005–2006 гадах член Дзяржаўнага трыбунала, у 2006–2010 гадах дарадца прэзідэнта Польшчы Леха Качыньскага. Кандыдат у прэзідэнты Польшчы на выбарах 1995 і 2000 гадоў. Кавалер ордэна Белага Арла.
Чарнавіцкая епархія УГКЦ
Гісторыя
18 лістапада 2017 года рашэннем Сінода Епіскапаў Украінскай Грэка-Каталіцкай Царквы была створана Чарнавіцкая епархія, вылучаная з Каламыйска-Чарнавіцкай епархіі.
Тэрыторыя Чарнавіцкай епархіі ахоплівае Чарнавіцкую вобласць, якая раней належала да Івана-Франкоўскай мітраполіі УГКЦ.
Алена Мікалаеўна Космач
Алена Мікалаеўна Космач (цяпер Алена Эскрыдж Космач; ) — беларускі і амерыканскі гісторык-славіст.
Біяграфія
Нарадзілася ў 1958 г. Скончыла Мінскі педінстытут імя Горкага, дзе пазней выкладала гісторыю славянскіх народаў. Таксама вучыла англійскую мову ў Кембрыджскім універсітэце. Абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Англа-савецкія навукова-тэхнічныя і культурныя сувязі ў 1924—1931 гг.» у 1985 г. У 1994 г разам з першым мужам, д-рам гістарычных навук Генадзем Космачам (1953—2016), напісала кнігу «Трагедыя куміраў рэвалюцыі ». З 2000-х гг. пачала выкладаць еўрапейскую гісторыю ў Канадзе, дзе сустрэла свайго другога мужа Роберта Эскрыджа, пераехала з ім жыць у Паўднёвую Караліну і пачала выкладаць еўрапейскую гісторыю ў Універсітэце Фрэнсіс Марыён, дзе і працуе па цяперашні час. З 2006 г. доктар гістарычных навук. Вывучае знешнюю палітыку Расіі ў дачыненні да Кітая. Мае сына Паўла, ад першага мужа.
Аса (Валынская вобласць)
Аса (Оса́) — вёска ў Турыйскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Поразава
Поразава (, Порозово) — гарадскі пасёлак у Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, на рацэ Рось. За 22 км ад горада Свіслач, 112 км ад Гродна. Насельніцтва 900 чал. (2017).
Гісторыя
Упершыню Поразава згадваецца ў XY стагоддзі як каралеўскае мястэчка Ваўкавыскага павета Новагародскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Паводле некаторых звестак, у 1460 годзе Ян Рыдвід заснаваў тут касцёл Святых Апосталаў Пятра і Паўла.
У чэрвені 1616 года Поразава атрымала герб: «у блакітным полі постаць Дзевы Марыі з дзіцём Ісусам на руках». Мястэчка пацярпела ад пажару 1767 года.
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Поразава апынулася ў складзе Расійскай імперыі; дзяржаўны маёнтак, цэнтр воласці Ваўкавыскага павета Гродзенскай губерні. У 1878 годзе ў мястэчку было каля 300 дамоў. У канцы XIX стагоддзя ў Поразаве меліся праваслаўная царква, касцёл, яўрэйскі малітоўны дом, вучэльня, аптэка і некалькі крамаў. У XIX — пачатку XX стагоддзяў мястэчка здабыла вядомасць цэнтру вытворчасці керамікі (працавала каля 200 майстроў).
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Поразава апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Ваўкавыскім павеце Беластоцкага ваяводства.
Пасля пачатку Другой сусветнай вайны ў 1939 годзе Поразава ўвайшло ў БССР, дзе 15 студзеня 1940 года стала цэнтрам раёна. З чэрвеня 1941 года да 15 ліпеня 1944 года мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.
30 красавіка 1958 года Поразаў атрымаў афіцыйны статус пасёлка гарадскога тыпу. У 1960 годзе Поразаўскі раён расфарміравалі, Поразава ўвайшло ў склад Свіслацкага раёна.
Эканоміка
Прадпрыемства вытворчасці лазовай мэблі.
Інфраструктура
У Поразаве працуюць сярэдняя і музычная школы, спецшкола-інтэрнат, дашкольная ўстанова, бальніца, паліклініка, бібліятэка, дом культуры.
Вуліца Карла Маркса (Магілёў)
Вуліца Карла Маркса (улица Карла Маркса) — вуліца ў цэнтральнай частцы Магілёва, у Ленінскім раёне. Працягласць 900 м ад Пажарнага завулка на паўночны ўсход да скрыжавання з завулкам Буянава.
Гісторыя
Гістарычна мела назву Зялёная вуліца. У 1922 у гонар Карла Маркса. Сучаснае аблічча вуліцы стала фарміравацца ў канцы 1940-х — пачатку 1950-х гадоў, калі паводле генеральнага плана 1947—1950 гадоў пачалася рэканструкцыя цэнтральнай часткі горада, якая доўжылася і ў 1960—1980-я гады.
У 1980-я гады на размяшчаліся паліклініка № 1, медыцынскае вучылішча і яго інтэрнат, мастацкіх вырабаў фабрыка, траўматалагічны пункт, рамонтна-будаўнічае аб’яднанне «Аблдарбуд» і інш. На скрыжаванні з вуліцай Будзённага знаходзіліся анкалагічны дыспансер і дзіцячыя сады-яслі № 29 і № 34.
Забудова
Цяпер у вулічнай забудове пераважаюць 2-, 3-, 4-, 5-павярховыя, пераважна жылыя, дамы.
Славутасці
У фае абласнога ўпраўлення ўнутраных спраў (д. № 25) устаноўлены мемарыяльныя дошкі ў гонар супрацоўнікаў міліцыі, якія загінулі ў баях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі падчас Вялікай Айчыннай вайны, і работнікаў органаў унутраных спраў, якія загінулі пры выкананні службовага абавязку, на будынку медвучылішча ў 1988 годзе ўстаноўлена мемарыяльная дошка Герою Савецкага Саюза М. Ф. Рабчэўскаму.
Міхаіл Міхайлавіч
Міхаіл Міхайлавіч, свецкае імя не вядома (да 1315 — пасля 1330) — князь друцкі.
Сын друцкага князя Міхаіла Данілавіча. Згаданы аднойчы ў 1330 годзе як «князь Міхаіл Друцкі» ў запісках кіеўскага мітрапаліта Феагноста, якому падарыў сярэбраны каўкій (царкоўную пасудзіну).
Меў прынамсі двух сыноў — Васіля і Дзмітрыя.
Крастовая (Смаленская вобласць)
Крастовая (Крестовая) — вёска ў Ершыцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Руханскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Дзмітрый Уладзіміравіч Макар
Дзмітрый Макар (нар., ) — беларускі футбаліст (абаронца) і трэнер. У цяперашні час пацуе трэнерам у клубе «Іслач».
Клубная кар’ера
Выхаванец мінскай школы «Змена», дэбютаваў у Вышэйшай лізе ў 2002 годзе ў складзе клуба «Зорка-ВА-БДУ». Пазней гуляў за мінскае «Тарпеда-СКА», у 2005 годзе ў складзе салігорскага «Шахцёра» стаў чэмпіёнам Беларусі, хоць і правёў усяго два матчы. У 2006 стаў найлепшым бамбардзірам гродзенскага «Нёмана», улетку 2007 года вярнуўся ў «Мінск». На наступны год дапамог мінчанам вярнуць месца ў Вышэйшай лізе.
У сярэдзіне 2009 года перайшоў у брэсцкае «Дынама», дзе спачатку быў іграком асновы, але ў сезоне 2012 страціў месца ў складзе і папоўніў склад першалігавай «Гарадзеі». У 2013 стаў іграком рэчыцкага «Ведрыча-97», дзе змяніў звыклае амплуа паўабаронцы на пазіцыю левага абаронцы, стаў адным з лідараў каманды і яе капітанам. У сезоне 2014 дапамог рэчыцкаму клубу (які змяніў назву на «Рэчыца-2014») заняць высокае пятае месца ў Першай лізе.
Трэнерская кар’ера
У лютым 2018 года па выніках справы аб дагаварных матчах атрымаў ад Дысцыплінарнага камітэта АБФФ двухгадовую дыскваліфікацыю, у сувязі з чым перайшоў на працу ў дзіцячую футбольную школу.
З 2021 года пачаў працаваць трэнерам у штабе асноўнай каманды «Іслачы». У студзені 2022 года стала вядома, што Макар застанецца ў штабе на наступны сезон.
Веніямін (Навіцкі)
Біяграфія
Пасля сканчэння Слуцкага духоўнага вучылішча ў 1914 годзе паступіў у Мінскую духоўную семінарыю, у якой вучыўся да яе закрыцця ў 1918 годзе. З 1919 года настаўнік школы в. Печураны Слуцкага павета, цяпер Капыльскі раён. З 1921 года псаломшчык Свята-Троіцкай царквы в. Дарава Навагрудскага павета, цяпер Ляхавіцкі раён.
З 1922 года вучыўся ў Віленскай духоўнай семінарыі, з 1925 года на багаслоўскім факультэце Варшаўскага ўніверсітэта. 25 снежня 1928 года пастрыжаны ў іераманаха. Пасля сканчэння універсітэта (1929) член Духоўнага сабора Успенскай Пачаеўскай Лаўры. 17 мая 1934 года ўзведзены ў сан архімандрыта. З лета 1936 настаяцель Пакроўскай царквы ў Львове, благачынны праваслаўных прыходаў Галіцыі.
У снежні 1937 года абараніў дысертацыю «Об изменяемости канонов православной церкви» і атрымаў ступень магістра багаслоўя. 15 ліпеня 1941 года хіратанізаваны ў епіскапа Пінскага і Палескага, вікарыя Валынскай епархіі. Падчас Другой сусветнай вайны заставаўся на акупаванай тэрыторыі. Са жніўня 1942 года епіскап Палтаўскі і Лубненскі.
Арыштаваны ў 1944 годзе ў  Кіеве. Асуджаны да 10 гадоў. Этапаваны ў адзін з Калымскіх канцлагераў. Вызвалены ў 1956 годзе. З лістапада 1956 года епіскап Омскі і Цюменскі. 12 лютага 1958 года ўзведзены ў сан архіепіскапа. З 21 лютага 1958 года архіепіскап Іркуцкі і Чыцінскі. З 31 мая 1973 года архіепіскап Чэбаксарскі і Чувашскі.
Даратэя Брандэнбургская
Даратэя Брандэнбургская (Dorothea von Brandenburg, Dorothea af Brandenburg, Dorothea av Brandenburg, Dorotea av Brandenburg, Dorothea Brandenburgensis; 1430, Маркграфства Брандэнбург — 10 лістапада 1495, Калунбарг, Зеландыя) — нямецкая прынцэса з роду Гогенцалернаў, малодшая дачка наследнага курфюрста Брандэнбурга Іагана Алхіміка і пляменніца імператара Сігізмунда, у замужжы — каралева Даніі, Нарвегіі і Швецыі. Прамаці каралеўскай галіны Ольдэнбургскага дома.
Біяграфія
Даратэя фон Гогенцолерн нарадзілася 31 снежня 1430 года. Яна была малодшай дачкой Іагана Алхіміка, сына Фрыдрыха I, маркграфа Брандэнбургскага ад Лізаветы Баварскай і Барбары Саксен-Вітэнбергскай, дачкі курфюрста Саксоніі Рудольфа III Саксен-Вітэнбергскага ад Ганны Мейсенскай.