cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ірмалогій
Апісанне
У Расіі існуюць Ірмалоі богаслужэбны, з поўнымі слоўнымі тэкстамі канонаў, і пеўчы, які ўключае толькі ірмосы нядзельных і святочных канонаў, сядмічных службаў і іншыя песнапенні.
Структура падпарадкавана сістэме Васьмігалосся — музычна-тэарэтычная сістэма, якая апісвае лады («галосы») у царкоўнай музыцы візантыйскай, старажытнарускай і іншых (у тым ліку, пазнейшых) усходне-хрысціянскіх традыцый).
У сучаснасці спевы даюцца ў пяцілінейным нотным запісе.
Візантыя
Як аднажанравая пеўчая кніга склаўся ў X ст. ў Візантыі.
Беларусь
Найбольш ранняе ўпамінанне пра беларускі Ірмалогій адносіцца да XV ст. У канцы XVI ст. на Беларусі і Украіне склаўся тып паўднёва-заходняга ірмалогія ў ноталінейным выкладанні. Ён значна багацейшы ў жанравых адносінах, акрамя ірмосаў уключае святочныя песнапенні ўсяго царкоўнага гадавога круга, выкладзеныя знаменным спевам (кіеўскім, балгарскім і мясцовым). Захавалася некалькі дзесяткаў беларускіх аднагалосых Ірмалогіяў XVI—XVIII стст. і больш позніх. Яны вылучаюцца дэмакратызмам, імкненнем да індывідуалізацыі, часам выяўленчасцю мелодыі.
Вядомы Супрасльскі ірмалой (1598—1601), магілёўскія, віцебскія, віленскія, куцеінскія, нова-іерусалімскія, жыровіцкія, слуцкія і інш. ірмалогіі, выкладзеныя нацыянальнымі мясцовымі спевамі, што сведчыць пра існаванне ў тагачаснай Беларусі шматлікіх пеўчых школ.
Украіна
Першыя друкаваныя зборнікі — «Ірмалагіён» (1700, Львоў) і «Ірмалогій нотнага спеву» (1772).
Іншае
15 снежня 2020 года Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь выпусціў памятную манету "Беларусь – Украіна. Духоўная спадчына. Ірмалагіён".
Фёдар Мікалаевіч Капуцкі
Фёдар Мікалаевіч Капу́цкі (, в. Селівонаўка, цяпер Маладзечанскі раён —  ) — беларускі хімік. Заслужаны работнік вышэйшай школы БССР (1976), прафесар (1978), доктар хімічных навук (1984), акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1994; член-карэспандэнт з 1989). Рэктар Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта з 1990 года па 1996 год.
Галіна навуковых інтарэсаў: фізіка-хімія поліцукрыдаў; хімічная мадыфікацыя цэлюлозы; стварэнне лекавых прэпаратаў.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў вёсцы Селівонаўка Маладзечанскага раёна. Пасля заканчэння хімічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1954) працаваў там асістэнтам, выкладчыкам, дацэнтам. З 1965 па 1973 гады быў дэканам хімічнага факультэта Белдзяржуніверсітэта.
З 1973 года працаваў намеснікам, а затым першым намеснікам Міністра вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі БССР. Фёдар Мікалаевіч Капуцкі таксама быў першым дырэктарам Навукова-даследчага інстытута фізіка-хімічных праблем.
З 1990 па 1996 год працаваў рэктарам Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, на гэтай пасадзе яго змяніў Аляксандр Казулін.
Памяць
Мемарыяльная дошка на будынку хімічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (вуліца Ленінградская, 14).
Войцех Войцехавіч Нарбут
Войцех Войцехавіч Нарбут (? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Нарбутаў герба «Трубы». Нарадзіўся ў сям’і Войцеха Нарбутавіча.
Харужы вялікі літоўскі з 1529 года.
Чорная пантэра: Ваканда назаўжды
«Чорная пантэра: Ваканда назаўжды» (Black Panther: Wakanda Forever) — амерыканскі фантастычны фільм, заснаваны на коміксах выдавецтва «Marvel Comics», прэм’ера якога адбылася ў лістападзе 2022 года. З’яўляецца працягам фільма «Чорная пантэра» і 30-й па ліку карцінай кінематаграфічнага сусвету Marvel. Рэжысёрам фільма выступіў Раян Куглер.
Сюжэт
Пасля смерці караля Т’Чалы каралева Рамонда, Шуры, М’Баку, Акойе і Дора Мілаж змагаюцца, каб абараніць Ваканду ад сусветных дзяржаў.
Пракат
Прэм’ера фільма «Чорная пантэра: Ваканда назаўжды» адбылася 26 кастрычніка 2022 у Галівудзе. У пракат у ЗША стужка выйшла 11 лістапада 2022 г.
У беларускім пракаце фільм з’явіўся 8 снежня 2022 года.
Крыцкае мора
Крыцкае мора (грэч. Κρητικό Πέλαγος), мора ў складзе Міжземнага мора. Размешчана паміж востравам Крыт і астравамі Кіклады. На поўначы мяжуе з Эгейскі морам.
Спіс князёў Ліхтэнштэйна
Поўны тытул князя Ліхтенштэйскага
Князь Ліхтэнштэйн, герцаг Тропау і Ягерндорф, граф Рытберг, кіраўнік Дому Ліхтэнштэйн (Fürst von und zu Liechtenstein, Herzog von Troppau und Jägerndorf, Graf zu Rietberg, Regierer des Hauses von und zu Liechtenstein).
Сан-Б’язэ
Сан-Б'язэ (San Biase) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Малізэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кампабаса.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Жаночы Кубак Беларусі па футболе 2009
Жаночы Кубак Беларусі па футболе 2009 — 18-ы розыгрыш Жаночы Кубак Беларусі.
Анімізм
Анімізм (anima — дух, душа) — вера ў душу і духаў, якія ўплываюць на жыццё людзей і жывёл, на прадметы і з’явы навакольнага свету. Анімістычныя ўяўленні з’явіліся ў старажытныя часы і захоўваюцца амаль ва ўсіх старажытных рэлігійных абрадах, напр., у кульце продкаў і пад.
Паняцце анімізма ўвёў у навуку англійскі антраполаг Э. Тэйлар (1832—1917). Паводле яго тэорыя анімізма ігнаруе сацыяльныя карані рэлігіі, зводзіць рэлігію да індывідуальнай псіхалогіі чалавека.
IC 2742
IC 2742 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Агародня-Кузьмініцкі сельсавет
Агаро́дня-Кузьмі́ніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Церахоўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Агародня-Кузьмініцкая.
Салінскі дагавор (1398)
Салінскі дагавор, Залінвердэрскі дагавор — дагавор паміж ВКЛ і Тэўтонскім ордэнам, тэкст узгоднены 23 красавіка 1398 у Гародні, абмен дагаворнымі граматамі паміж вялікім князем літоўскім Вітаўтам і вялікім магістрам Ордэна Конрадам фон Юнгінгенам адбыўся 12 кастрычніка 1398 на востраве Салін, што на Нёмане супраць вусця ракі Невяжы.
Агародня-Кузьмініцкі сельсавет
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Добрушскага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Церахоўскага раёна. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Агародня-Гомельскага сельсавета.
Салінскі дагавор (1398)
Гэты дагавор устанаўляў «вечны мір» паміж ВКЛ і Ордэнам. Вітаўт пацвердзіў сваю ранейшую саступку Ордэну Жамойці да ракі Невяжы і абяцаў пэўную падтрымку Ордэну ў замацаванні ўлады над гэтай тэрыторыяй. Таксама Вітаўт саступаў палову Судувы. У сваю чаргу, Ордэн абавязваўся не падтрымліваць прэтэнзій Свідрыгайлы на сталец ВКЛ.
Вітаўт адмаўляўся ад усякіх прэтэнзій на Пскоў, і ў выпадку пераходу Пскова пад уладу Ордэна прызнаваў такі пераход «навечна». Адпаведна, Ордэн адмаўляўся ад усякіх прэтэнзій на Ноўгарад, і ў выпадку пераходу Ноўгарада пад уладу ВКЛ прызнаваў такі пераход «навечна». Прадугледжвалася літоўская дапамога Ордэну для заваявання Пскова і ордэнская падтрымка ВКЛ для авалодання Вялікім Ноўгарадам, а таксама для паходу супраць Залатой Арды.
Неафіцыйна Вітаўт заручыўся згодай Ордэна са сваімі планамі дабівацца поўнай незалежнасці ад Польшчы; на святкаваннях у гонар падпісання Салінскага дагавору Вітаўт быў адзінадушна абвешчаны князямі і баярамі ВКЛ “каралём Літвы і Русі”. Гэта выклікала насцярожанае стаўленне да дагавора польскага караля Ягайлы, а планы захопу Ноўгарада і Пскова прывялі да пагаршэння адносінаў ВКЛ з гэтымі землямі, а таксама з вялікімі княствамі Маскоўскім і Цвярскім. Сур'ёзнай рэальнай падтрымкі ў рэалізацыі сваіх экспансіянісцкіх планаў Вітаўт не атрымаў, што, у прыватнасці, абумовіла паражэнне войскаў ВКЛ у бітве на Ворскле (1399). Умовы Салінскага дагавору былі ўдакладнены Рацёнжскім дагаворам (1404), да якога далучылася і Польшча.
Кыргызска-таджыкскі канфлікт (2022)
Кыргызска-таджыкскі канфлікт 2022 года — узброеныя сутыкненні паміж вайскоўцамі Таджыкістана і Кыргызстана ў верасні 2022 года. Бакі абвінавацілі адзін аднаго ў пачатку эскалацыі. Абедзве дзяржавы расцанілі падзеі як акт узброенай агрэсіі суседа.
Перадгісторыя
Кыргызстан і Таджыкістан падзяляюць больш за 900 кіламетраў дзяржаўнай мяжы. Пры гэтым каля паловы лініі не дэмаркавана, што прыводзіць да спрэчак вакол прыналежнасці водных крыніц, сельгасугоддзяў і дарог. Праблемныя тэрыторыі ў даўжыню складаюць прыкладна 30 % ад мяжы дзвюх краін. Існая сітуацыя абумоўлена тым, што дзяржавы пры вызначэнні спрэчных участкаў карыстаюцца рознымі картамі. Таджыкскія эксперты бяруць за аснову карты 1924—1939 гадоў, а кыргызстанскія — 1958—1959 гадоў.
Вялікае значэнне маюць прыгранічныя крыніцы вады, якія вельмі неабходны для двух засушлівых аграрных рэспублік. Асаблівае месца ў канфлікце заняў Турткульскі канал. Ён выклікаў спрэчкі яшчэ ў савецкі перыяд. Паколькі рэчышча канала праходзіла па тэрыторыі Ісфарынскага раёна, то некалькі тысяч гектараў таджыкскай тэрыторыі перадалі Кіргізскай ССР, якая забяспечвала абрашэнне зямель. Але гэта рашэнне не было зацверджана Савецкім Таджыкістанам, што і прывяло да памежнага канфлікту. Самыя жорсткія сутыкненні пачаліся ў 2010-х гадах. За дзесяцігоддзе зафіксавана больш за сто ўзброеных сутычак.
Апошняе буйное абвастрэнне адбылося вясной 2021 года, калі ў памежнай зоне загінулі 52 чалавекі. За выключэннем трох інцыдэнтаў, да верасня наступнага года сітуацыя заставалася спакойнай. Новы канфлікт успыхнуў напярэдадні саміту Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва ў Самаркандзе, у якім павінны былі ўдзельнічаць прэзідэнты абедзвюх варагуючых краін.
Ход падзей
Першае сутыкненне адбылося раніцай 14 верасня. Бакі канфлікту далі розныя версіі інцыдэнту. Кыргызстан паведаміў аб перастрэлцы ў мясцовасці Булак-Башы Баткенскай вобласці. Яна пачалася з-за таго, што таджыкістанскі пагранічны атрад заняў баявыя пазіцыі на ўчастку мяжы ў парушэнне раней дасягнутых дамоўленасцей. У адказ на патрабаванні пакінуць тэрыторыю яны адкрылі агонь, у тым ліку з мінамётаў. У той жа час Таджыкістан абвінаваціў у правакацыі кыргызстанскіх памежнікаў, якія без бачных прычын абстралялі яго пагранзаставу.
Пазней на працягу дня паведамлялася яшчэ аб двух перастрэлках — на пагранзаставе «Дастук» у мясцовасці Как-Сай і на пагранзаставе «Самаркандэк» у мясцовасці Паскы-Арык Баткенскага раёна.
У першы дзень сутыкненняў пачаліся перамовы на ўзроўні мясцовых адміністрацый — кіраўніцтва Баткенскай вобласці Кыргызстана і Сагдыйскай вобласці Таджыкістана. Да іх далучыліся прадстаўнікі памежных службаў і іншых сілавых структур. Бакі дамовіліся аб адводзе войскаў у пастаянныя месцы дыслакацыі, а таксама аб устанаўленні пунктаў сумеснага кіравання і прызначэнні адказных на месцах з ліку кіраўнікоў праваахоўных органаў дзвюх краін.
Дамоўленасці былі аформлены да абеду 16-га чысла, калі адвод войскаў быў узгоднены кіраўнікамі дзяржаў. Аднак да вечара перамір’е было парушана новымі абстрэламі. З боку населеных пунктаў Самаркандэк і Кокташ Баткенскага раёна з аўтаматычнай зброі вёўся абстрэл прыгранічных раёнаў Таджыкістана. Пад ударам у тым ліку апынуліся паселішчы Багістон і Лакон. З пазіцый таджыкаў абстраляны кыргызскія вёскі Кулунду і Жаны-Жэр. Пад агонь трапілі і іншыя населеныя пункты, такія як Экі-Таш, Чырдоба, Кум-Мазар, Максат і Орта-Боз. У памежнай службе Кыргызстана паведамілі, што непрыяцель заняў будынак школы ў вёсцы Дастук.
Было паведамлена аб выкарыстанні кыргызскімі войскамі ўдарных беспілотнікаў. Таджыкскі бок ужыў супраць праціўніка танкі, бранятэхніку і рэактыўныя сістэмы залпавага агню «Град». Пад абстрэл апошніх патрапілі наваколлі аэрапорта абласнога цэнтра Баткен і аб’екты на ўскраіне горада. У адказ быў нанесены агнявы ўдар па таджыкскіх памежных заставах «Лякан» і «Багдары».
Раніцай 17 верасня, як заяўлялася таджыкістанскімі сілавікамі, вайскоўцы Кыргызстана абстралялі памежную заставу ля Ісфары.
На гэтым фоне ў Баткенскай вобласці быў уведзены рэжым надзвычайнай сітуацыі. Кыргызстанскія ўлады пачалі эвакуацыю насельніцтва і за кароткі тэрмін вывезлі не менш за 136 тысяч чалавек. Памежныя войскі Дзяржаўнага камітэта нацыянальнай бяспекі (ДКНБ) Таджыкістана заявілі, што праціўнік умацаваў свае баявыя пазіцыі і перакінуў дадатковыя сілы ў прыгранічныя раёны.
Праз тры дні з пачатку канфлікту, дзякуючы перамоўнаму працэсу, сітуацыя на мяжы стабілізавалася. Ноч на 18 верасня прайшла без здарэнняў. Аднак у цэлым напружанасць захоўвалася. Падраздзяленні памежнікаў працягнулі службу ва ўзмоцненым рэжыме. Адрэзкі некалькіх дарог у Баткенскай вобласці часова закрылі для праезду.
19 верасня ў абодвух краінах было паведамлена аб спыненні агню. Таджыкістан і Кыргызстан падпісалі пратакол аб вяртанні дадатковых сіл і ваеннай тэхнікі ў месцы пастаяннай дыслакацыі.
Ахвяры
У выніку сутыкненняў у першы дзень двое вайскоўцаў Кыргызстана атрымалі раненні. З супрацьлеглага боку загінулі двое байцоў. 11 чалавек, у тым ліку шэсць таджыкскіх памежнікаў і пяць мясцовых жыхароў, атрымалі раненні.
Паводле звестак агенцтва «Sputnik Таджыкістан», на 16 верасня з боку таджыкаў яшчэ 7 чалавек забіта і 14 паранена ў джамааце Варух. З гэтага ліку загінулі 6 жыхароў абшчыны і 11 пацярпелі. Астатнія ахвяры былі сілавікамі.
Пазней, на раніцу 17 верасня па звестках Кыргызстана, колькасць забітых з іх боку вырасла да 24 чалавек. Яшчэ 87 чалавек атрымалі траўмы. Крыху раней, вечарам 16 чысла, у кыргызстанскім Міністэрстве аховы здароўя заявілі, што колькасць пацярпелых грамадзян краіны вырасла да 103 чалавек. У іх у асноўным аскепкавыя і агнястрэльныя раненні розных частак цела. На сярэдзіну дня колькасць ахвяр з кыргызстанскага боку павялічалася да 122 параненых. На раніцу 18 верасня Міністэрства аховы здароўя паведаміла пра 36 загінулых і 129 пацярпелых суайчыннікаў.
Радыё «Radio Free Europe/Radio Liberty Kyrgyzstan» паведаміла, што з таджыкскага боку магло загінуць да 39 чалавек.
18-га чысла бакі паведамілі, што ў агульнай складанасці страцілі 81 забітым: 35 таджыкаў і 46 кіргізаў. Крыху пазней ўлады Кыргызстана ўдакладнілі лічбы: 59 загінулых і 144 пацярпелых. На наступны дзень свае страты ўдакладніў і Душанбэ, паведаміўшы пра 41 забітага.
Абвінавачванні
Прэс-цэнтр ДКНБ Таджыкістана абвінаваціў праціўніка ў абстрэлах грамадзянскіх будынкаў і дамоў мірных жыхароў. У населеных пунктах Багістон і Лакон ля горада Ісфары кыргызстанскія войскі нібыта здзейснілі ўзброены напад на жылыя будынкі, падпалілі іх і некаторы іншыя збудаванні. Улады Таджыкістана таксама сцвярджалі, што пад абстрэл кыргызскіх вайскоўцаў трапіла машыны хуткай дапамогі. Падчас здарэння загінулі чацвёра таджыкскіх грамадзян. У сяле Аўчыкалъача Бобаджан пад удар беспілотніка трапіла мячэць. У храме разбіта аконнае шкло.
17 верасня кіраўнік МЗС Кыргызстана Жээнбек Кулубаеў паведаміў генсеку ААН Антоніу Гутэрышу, што ў баявых сутычках на баку Таджыкістана ўдзельнічалі ірэгулярныя ваенізаваныя фарміраванні.
Рэакцыя
Генсек ААН А. Гутэрыш, прэс-служба сакратарыята АДКБ , Міністэрства замежных спраў Расійскай Федэрацыі , Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь і Міністэрства замежных спраў Ірана выпусцілі заявы, дзе адзначылі занепакоінасць канфліктам і пацвердзілі сваю прыхільнасць мірнаму вырашэнню.
Урад Узбекістана арганізаваў гуманітарны калідор у анклаве Сух для кіргізскіх бежанцаў. Аб’яднаны дэмакратычны рух Кыргызстана выказаў глыбокую ўдзячнасць народу Узбекістана, прэзідэнту Шаўкату Мірзіяеву, яго ўраду і памежнікам.
Крысціна Французская
Паводле генеалагічных даследаванняў, праведзеных удзельнікамі тэлевізійнай праграмы «Радавод сям’і», сярод сучасных яе нашчадкаў амерыканская актрыса Брук Шылдс.
Біяграфія
Лютым 1619 года ў Парыжы Крысціна ажанілася з герцагам савойскім Віктарам-Амадэем I (1587—1637). У іх шлюбе нарадзіліся:
У Турыне для Крысціны Марыі былі пабудаваны палацы ў французскім гусце — замак Валянціна і палацца Рэале.
Памерла ў Турыне 27 снежня 1663 года ва ўзросце 57 гадоў.
Юзаф Нарбут
Біяграфія
Лідскі стольнік, пасля харужы ў 1768—1794 гадах, стараста мерацкі з 1773 года; пасол на соймы 1773 і 1780. Сакратар Таргавіцкай канфедэрацыі, у 1793 годзе сакратар Камісіі паліцыі ВКЛ.
Вадапойскі сельсавет
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Добрушскага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Гомельскага раёна. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Жгунскага сельсавета.
Іванскія
Іва́нскія (, Иванские) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Радзюкоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Шаркаўшчына Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 9 снежня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Шкунціцкага сельсавета.
Джэф Бэк
Джэф Бэк (Jeff Beck, поўнае імя Джэфры Арнальд Бэк;  — ) — брытанскі рок-музыкант, гітарыст. Нараўне з Эрыкам Клэптанам і Джымі Пэйджам ўдзельнічаў у рок-гурце «The Yardbirds». Пяціразовы ўладальнік прэміі «Грэмі». Займае 14-е месца ў спісе «100 найвялікшых гітарыстаў усіх часоў» часопіса «Rolling Stone». 4 красавіка 2009 года ўведзены ў «Залу славы рок-н-рола». Узнагарода была ўручана Джымі Пэйджам. Творчасць Бэка аказала вялікі ўплыў на такія стылі музыкі як блюз-рок, хард-рок, джаз-фьюжн і іншыя.
Менявеж
Ме́нявеж (, Меневеж) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Антопальскага сельсавета.
Да 17 верасня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Дзеткавіцкага сельсавета.
Мора Лабрадор
Мора Лабрадор — частка Атлантычнага акіяна, паміж паўвостравам Лабрадор, востравам Ньюфаўндленд і Грэнландыяй. Плошча — 840 тыс. км², глыбіня — 4316 м.
Мора Лабрадор верагодна сфармавалася каля 40 мільёнаў гадоў назад. Адзін з самых вялікіх у міры турбідытавых каналаў праходзіць з поўначы на поўдзень пасярэдзіне мора.
Універсітэт імя Альфонса X Мудрага
Заснаваны ў 1992 годзе, гэта быў першы прыватны іспанскі ўніверсітэт, упаўнаважаны на ажыццяўленне дзейнасці ў галіне вышэйшай адукацыі парламентам краіны ў 1993 годзе. Хесус Нуньес стварыў вучэльню пасля дасягнення пагаднення з гарадскімі ўладамі Вільянуэва-дэ-ла-Каньяда, якія далі яму права карыстацца 1 млн м² зямлі на 75 гадоў, каб пабудаваць кампус будучага ўніверсітэта.
Стары Дрокаў
Стары Дрокаў (Старый Дроков) — вёска ў Расіі, на правым беразе ракі Іпуці. Уваходзіць у склад Ніўнянскага сельскага паселішча Суражскага раёна Бранскай вобласці. Насельніцтва на 2013 год — 54 чалавекі. Знаходзіцца за 3 км ад Новага Дрокава.
Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Маскоўскай дзяржавай
У вайну Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княства Літоўскім 1500—1503 гадоў Дрокаў захапілі маскоўскія войскі. У час перамоў 1542 года разглядалася магчымасць яго вяртання ў ВКЛ у абмен на маскоўскіх палонных.
У пачатку XVII ст. Дрокаў вярнуўся ў склад Вялікага Княства Літоўскага, што пацвердзіла Дэулінскае перамір’е 1618 года. Ёе ўвайшоў у склад Старадубскага павета Смаленскага ваяводства. У сярэдзіне XVII ст. Дрокаў упамінаецца як мястэчка, у якім дзейнічала Прачысценская царква. З пачаткам вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай у 1654 годзе Дрокаў захапілі маскоўскія войскі.
Пад уладай Расіі
Згодна з Андрусаўскім перамір’ем 1667 года Дрокаў спярша стаў цэнтрам сотні Старадубскага палка. Неўзабаве Дрокаўскую сотню далучылі да Мглінскай. У XVIII ст. Стары Дрокаў страціў царкву і пачаў лічыцца вёскай. У розныя часы ім валодалі Есімонтаўскія, Іскрыцкія, Чарняўскія і іншыя.
У 1782 годзе Стары Дрокаў увайшоў у склад Суражскага павета Чарнігаўскай губерні (з 1861 года — у складзе Новадрокаўскай воласці).
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай беларуская частка Чарнігаўскай губерні абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Савецкая ўлада канчаткова ўсталявана ў ліпені 1918 года. Ад 1 студзеня 1919 года ў складзе Беларускай ССР, з 16 студзеня 1919 года ў РСФСР. У 1921—1929 гадах Стары Дрокаў уваходзіў у склад Клінцоўскага павета, з 1929 года — у Суражскім раёне.
Са жніўня 1941 да верасня 1943 пад нацысцкай акупацыяй.
Славутасці
У Старым Дрокаве захавалася гарадзішча памерамі 50 × 40 метраў, умацаванае 2 валамі і ровам. Магутнасць культурнага пласта 0,6 метраў. У ім сустракаецца кераміка юхнаўскай культуры ранняга жалезнага веку і старажытнай Русі. Да гарадзішча далучаецца селішча плошчай каля 0,5 га з матэрыяламі часоў старажытнай Русі.
Уладзімір Марцінавіч Азін
Уладзімір Мартынавіч (Міхайлавіч) Азін (Voldemārs Āziņš;  — ) — удзельнік Грамадзянскай вайны, чырвоны камандзір, камдзіў.
Біяграфія
Уладзімір Мартынавіч Азін нарадзіўся ў вёсцы Мар’янава Полацкага павета Віцебскай губерні ў сялянскай сям’і. Латыш. З адзнакай скончыў Полацкае гарадское вучылішча, з 1911 працаваў рахункаводам на фабрыцы ў Рызе, з 1915 года працаваў у Полацку. У 1916 годзе быў мабілізаваны. Удзельнік Першай сусветнай вайны, радавы.
Пасля гэтага У. М. Азін быў прызначаны камандзірам 2-й зводнай дывізіі, якая вяла баі з паўсталымі супраць улады бальшавікоў працоўнымі і сялянамі ў Прыкам’і. У баях за Іжэўск Уладзімір Мартынавіч праявіў асабістую храбрасць: у адказны момант бою ён асабіста павёў чырвонаармейцаў у бой. За гэты бой і за ўзяцце Іжэўска (гэта значыць падаўленне паўстання рабочых і сялян) Азін першым з чырвоных камдзіваў быў ганараваны ордэна Чырвонага Сцяга.
У канцы лістапада 1918 года дывізіі У. М. Азіна (Жалезнай Азінскай ) быў прысвоены парадкавы нумар 28, і яна ўвайшла ў склад 2-й арміі.
У пачатку 1919 года дывізія Азіна ваявала на Усходнім фронце супраць войскаў А. В. Калчака. У пачатку на баку белагвардзейцаў быў перавагу і Чырвоная Армія была вымушана адступаць. Ён зламаў супраціў белагвардзейцаў на кірунку Чарнушка — Сарапул, а затым перайшоў у наступ на галоўныя гарады Сярэдняга Урала. Жорсткія баі ішлі ў раёне пасёлка Куеда.
У маі 1919 года Чырвоная Армія перайшла ў наступ. Галоўны ўдар нанесла 28-я дывізія пад камандаваннем У. М. Азіна. У ходзе наступлення дывізія ўзяла гарады Сарапул, Агрыз і Ялабуга. 15 ліпеня 1919 года 28-я дывізія сумесна з іншымі часткамі 2-й арміі авалодала Екацярынбургам. Неўзабаве 2-ю армію перакінулі на поўдзень для барацьбы з Дзянікіным. 28-я дывізія ўвайшла ў склад 10-й арміі і вяла баі на Царыцынскім кірунку. Азін быў у гэтых баях паранены ў руку, але ў шпіталі недалячыўся і вярнуўся ў дывізію.
У лютым 1920 года 28-я дывізія фарсіравала раку Маныч. 17 лютага камдзіў У. М. Азін з камісарам Стэльмахам і групай разведчыкаў выехаў верхам на перадавыя пазіцыі для вызначэння становішча і рэкагнасцыроўкі. Падчас агляду мясцовасці яны сутыкнуліся з групай белаказакаў. Сыходзячы ад пагоні, Азін адстрэльваўся з рэвальвера, але пры скачку праз невялікі равок ў каня лопнула папруга і Азін упаў. Па адной з версій Уладзімір Мартынавіч Азін быў забіты казакамі пры спробе ўзяць у палон, па іншай версіі — пасля катаванняў пакараны ў станіцы Ціхарэцкая.
IC 2743
IC 2743 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Леў Міхайлавіч Сапега
Леў Сапега (да 1555 — паміж 20 жніўня і 20 верасня 1610) — суддзя земскі гарадзенскі (з 1590).
Біяграфія
З чарэйска-ружанскай лініі Сапегаў, сын Міхаіла і Марыны з Быстрэйскіх, брат Мікалая, вялікага кухмістра літоўскага.
У 1581 годзе збіраў падаткі ў Віцебскім ваяводстве. У 1584 годзе атрымаў урад войскага віцебскага, у 1590 — суддзі земскага гарадзенскага. У 1598 годзе дэпутат Трыбунала ВКЛ.
Перайшоў з праваслаўя ў кальвінізм.
Сям’я
У шлюбе з Аленай, дачкой вялікага пісара Міхаіла Гарабурды, дзяцей не было. Асноўныя свае маёнткі запісаў пляменнікам Яну Дамініку, Мікалаю і Фрыдэрыку Мікалаевічам Сапегам, з умовай выплаты 4000 коп літоўскіх грошаў жонцы.
Каменскі сельсавет (Мазырскі раён)
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Бокаўскі (Вялікабокаўскі) сельсавет у складзе Мазырскага раёна Мазырскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Вялікі Бокаў. З 5 кастрычніка 1926 года ў складзе Слабадскога раёна, з 4 жніўня 1927 года — у складзе Каралінскага раёна той жа акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Каралінскім раёне БССР, які 5 лютага 1931 года перайменаваны ў Ельскі. 1 красавіка 1931 года перайменаваны ў Каменкаўскі (Каменскі) сельсавет цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Каменка. З 5 красавіка 1935 года ў складзе Мазырскага раёна, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 26 лістапада 1959 года ў склад Слабадскога сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Рудня, Чарамашня і Шчакатава). 6 лютага 1964 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Мялешкавіцкага сельсавета. У 1964 годзе ў склад сельсавета з Міхалкаўскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Ляхаўцы, Малы Бокаў, Рудня і Стараселле), якія 6 ліпеня 1970 года вернуты назад у склад Міхалкаўскага сельсавета. 28 снежня 2005 года перайменаваны ў Каменскі сельсавет.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2203 чалавекі, з іх 93,9 % — беларусы, 4,1 % — рускія, 1,5 % — украінцы.
Уладзімір Пракопавіч Белавусаў
Уладзі́мір Прако́павіч Белаву́саў (, вёска Слабодка, Шумілінскі раён, Віцебская вобласць — ) — беларускі савецкі кінамастак. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1973).
Біяграфія
Скончыў Усесаюзны інстытут кінематаграфіі ў Маскве ў 1954. Працаваў на кінастудыі «Беларусьфільм» (1954—1983). Удзельнік мастацкіх выставак з 1952 года. Член БСМ з 1958 года.
Аформіў мастацкія фільмы: «Палеская легенда», «Чырвонае лісце» (абодва з А. Грыгар’янцам), «Строгая жанчына», «» (з Ю. Булычовым), «Рагаты бастыён», «Чужое імя», «Таму што кахаю», «Шлюбная ноч»; тэлефільмы «Побач з намі», «Руіны страляюць...», «», «», «Антаніна Брагіна».
Сярод жывапісных работ: «На рацэ», «Рэйкавая вайна», «Апошнія дні вайны», «Беларускі пейзаж», «Возера Нарач».
Работы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Музеі гісторыі беларускага кіно, фондах БСМ, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску.
Майска-чэрвеньскае наступленне (2000)
Майска-чэрвеньскае наступленне 2000 года — вырашальнае наступленне Узброеных сіл Эфіопіі падчас пагранічнай вайны з Эрытрэяй. У ходзе аперацыі эфіопы выбілі праціўніка з усіх спрэчных памежных раёнаў і працягнулі свой поспех, захапіўшы 1/4 тэрыторыі варожай дзяржавы. Армія Эфіопіі апынулася ў 50 км ад Асмэры, сталіцы Эрытрэі.
Дзякуючы выкарыстанню тактычных і аператыўна-стратэгічных хітрыкаў, дапамогі расійскіх спецыялістаў і панаванню ў паветры эфіопская армія паспяхова прарвала абарону праціўніка, у той час як эрытрэйскі бок панёс небывалыя страты. З-за немагчымасці далей працягваць вайну і ціску міжнароднай супольнасці краіны былі вымушаны заключыць мірнае пагадненне.
Сітуацыя напярэдадні
Першая палова 1999 года адзначылася чарговым вітком буйных баёў у памежжы, за якім рушылі ўслед новыя спробы бакоў урэгуліраваць канфлікт мірным шляхам. Эрытрэйцы за мінулую кампанію пацярпелі паразу, таму прэзідэнт Ісаяс Афеворкі быў вымушаны прыняць амерыкана-руандыйскі праект пагаднення аб урэгуляванні канфлікту. Ён быў распрацаваны яшчэ ў 1998 годзе, у пачатку вайны, і прадуглежваў адвод воінскіх фарміраванняў на першапачатковыя пазіцыі. Тады з праектам была згодна Эфіопія, але афіцыйная Асмэра адмовілася падпісываць дагавор. На гэты раз сітуацыя была адваротнай, паколькі эфіопскі ўрад не хацеў вывадзіць войскі з раёна Бадмэ, узятага з вялізнымі стратамі.
Сілы і падрыхтоўка
Як пісаў расійскі ваенны карэспандэнт і гісторык, на канец вайны эфіопская армія налічвала 350 тыс. байцоў, палова з якіх (14 дывізій) былі на перадавой. У арміі Эрытрэі да гэтага моманту было 200—250 тыс., з іх 130 тыс. (15 дывізій) размяшчаліся ў зоне баявых дзеяннаў. Асобна па франтах суадносіны сіл выглядалі наступным чынам: заходні (сектар Бадмэ) — 70 тыс. эфіопаў супраць 55 тыс. эрытрэйцаў, цэнтральны (сектар Цэрона—Заламбеса—Алітэна) — 75 тыс. супраць 60 тыс., усходні (сектар Бурэ) — 25 тыс. супраць 15 тыс.
Эфіопскае камандаванне правяло сур’ёзную падрыхтоўку, ажыццявіўшы ваенныя хітрыкі на стратэгічным і тактычным узроўнях. У першым выпадку эфіопская армія спланавала свой першы ўдар на заходнім участку фронту. Гэта было нечакана для эрытрэйцаў, якія чакалі галоўнага ўдару праціўніка ў цэнтральным сектары, на найкарацейшай адлегласці да Асмэры, дзе эрытрэйскае кіраўніцтва засяродзіла большую частку сіл. У другім выпадку ў тыл эрытрэйскіх пазіцый ноччу перад аперацыяй пратачыліся часці спецназа з безадкатнымі гарматамі і мінамётамі. Утоенасць манёўру забяспечвала выкарыстанне для перавозкі ўзбраенняў і боепрыпасаў аслоў і іншых клуначных жывёл.
Акрамя ўсяго іншага, 90 танкаў Т-55 былі зняты з фронту і адпраўлены ў тыл для прафілактычнага рамонту.
Майскія падзеі
Раніцай 12 мая, у другую гадавіну пачатку вайны, эфіопская армія перайшла ў наступленне на захадзе.
Удары па пазіцыях эрытрэйцаў адначасова нанеслі з фронту, тылу і флангаў. Перадавая лінія абароны была рассечана, а за два дні баёў ачагі супраціву былі цалкам знішчаны. Эрытрэйская армія вымушана была пачаць агульнае адступленне на поўнач, знаходзічыся пад атакамі варожай бронетэхнікі і авіяцыі. Войскі сталі бязладна адступаць у трох кірунках: на захад, у бок Шылала, Дукамбія; на паўночны захад, у бок Барэнту; на паўночны ўсход, у бок Май-Дыма, Арэса. Эфіопы не давалі праціўніку адарвацца і перагрупаваць свае сілы і перашкаджалі замацавацца на прамежкавых рубяжах.
Рухаючыся па разбежных напрамках, эфіопы на працягу некалькіх дзён узялі Дукамбію і выйшлі ў горны праход Дас, дзе сутыкнуліся са свежымі сіламі эрытрэйцаў. 17 —18 мая наступаючыя войскі ўварваліся ў Барэнту — буйны палітыка-адміністрацыйны цэнтр Заходняй Эрытрэі. Яго яны паспяхова ўзялі. У сувязі з падзеннем горада эрытрэйская групоўка ў раёне Дас апынулася пад пагрозай акружэння і адступіла. Падцягнуўшы рэзервы, эфіопы працягнулі рух у напрамках на захад і на усход. 26 мая на захадзе імі быў захоплены буйны горад Тэсэнэй. Ва ўсходнім кірунку яны рухаліся па лініі Арэса—Мэндэфэра ў Цэнтральную Эрытрэю. Іх часці занялі Май-Дыма.
Амаль адначасна пачаліся баі на ўсходзе. 22 мая была праведзена разведка боем сіламі адной брыгады ў сектары Бурэ. Эрытрэйцы не сталі чакаць паўтарэння падзей 12 і 23 мая і 28 мая прыступілі да вываду воінскіх часцей з пазіцый на 20 км углыб сваёй тэрыторыі. Зноў заняты рубеж абароны быў добра падрыхтаваны ў інжынерным дачыненні і уключаў тры паласы, адлеглыя адзін ад аднаго на 5 км.
Чэрвеньскія падзеі
Эрытрэйцы 5 чэрвеня адбілі Тэсэнэй і за некалькі дзён баёў зноў занялі шэраг раёнаў на захадзе. На працягу дзесяці дзён, атрымаўшы падмацаванне, эфіопы вярнулі ўсе гэтыя тэрыторыі. На цэнтральным фронце працягваліся баі ў раёне Ады-Кэіх і Сенафе. На ўсходзе, дзе эрытрэйская армія пакінула Бурэ, эфіопскія часці імкнуліся прарвацца да порта Асэб.
Тут у 3:30 ночы 3 чэрвеня эфіопы перайшлі ў наступленне сіламі двух дывізій. Атака працягвалася да 10 гадзін раніцы, але поспеху не мела. Пасля перагрупоўкі ў другой палове дня эфіопскія войскі зноў распачалі спробу наступлення, але без асаблівага поспеху. Пасля паўторнай перагрупоўкі яны 5—6 чэрвеня правялі пашыраную разведку боем і ў 22:30 8 чэрвеня абрынуліся на эрытрэйцаў сіламі трох дывізій з падраздзяленнямі ўзмацнення. Наступленне працягвалася двое сутак і было спынена да паўночы 10—11 чэрвеня. Эфіопам удалося прарваць першую абарончую лінію.
Дзейнасць ВПС
Штурмавая і верталётная авіяцыя Эфіопіі ажыццяўлялі падтрымку сваіх войск на лініі фронту, наносячы ракетна-бомбавыя ўдары па пазіцыях праціўніка. Эрытрэйскі штурмавікі і баявыя верталёты, якія раней актыўна падтрымлівалі свае сілы ў ходзе кампаній 1998 і 1999 гадоў, амаль не праяўлялі актыўнасці. Сухапутныя часці дзейнічалі фактычна без паветранага прыкрыцця. Выключэннем стаў момант, калі пры адступленні з Бадмэ эрытрэйскае камандаванне кінула ў бой усе наяўныя штурмавікі Су-25, затрымаўшы прасоўванне праціўніка.
16 мая пара эрытрэйскіх МіГ-29, жадаючы ўдарамі з паветра запаволіць тэмпы прасоўвання эфіопскіх войск, з’явілася ў паветранай прасторы над Барэнту, але была перахоплена Су-27 эфіопаў, якія дзяжурылі тут. У выніку хуткаплыннага бою адзін МіГ быў збіты; другі ў ходзе пераследу атрымаў пашкоджанні ад траплення ракеты Р-27, але здолеў вырабіць аварыйную пасадку ў аэрапорце Асмэры і, па некаторых даных, быў пасля спісаны.
19 мая эфіопскія МіГ-23 бамбілі навучальны цэнтр Сауа, а на наступны дзень самалёты атакавалі варожыя пазіцыі блізу горада Мэндэфэра.
Да канца месяца, пасля прарыву абароны эрытрэйцаў на ўсю глыбіню яе пабудовы, ВПС Эфіопіі пераключыліся на выкананне задачы ізаляцыі раёна баявых дзеянняў і разбурэнне аб’ектаў інфраструктуры праціўніка. 28 мая пара эфіопскіх МіГ-23 нанесла ўдар па зноў пабудаванай электрастанцыі ў Хіргіга, блізу Масауа (станцыя была ўзведзена на сродкі, выдзеленыя ўрадам Італіі і шэрагу дзяржаў Блізкага Усходу — Кувейта, ААЭ і інш.) і за 20 сек вывелі яе са строю. 29 мая нанеслі ўдары па гарадах Асмэра, Масауа і Мэндэфэра. Удар па галоўнай авіябазе эрытрэйцаў атрымаў умоўнае найменне Аперацыя «Айдэр» — па назве школы ў горадзе Мэкэле, якую ў пачатку вайны разбамбілі.
1 і 2 чэрвеня эфіопскія самалёты бамбілі эрытрэйскі порт Асэб. Іх мэтай былі нафтасховішча, аэрадром і іншыя аб’екты інфраструктуры. Абарончыя пазіцыі эрытрэйцаў атакавалі верталёты Мі-24/35.
Рэакцыя
З пачаткам аперацыі заходнія краіны, ААН і ўзмацнілі палітычны націск на супрацьстаялыя бакі з мэтай прымусіць іх вярнуцца за стол перамоваў.
У дзень пачатку наступлення Савет Бяспекі ААН прыняў рэзалюцыю 1297. У дакуменце выказана заклапочанасць з нагоды аднаўлення баявых дзеянняў. Адзначалася, што новая ўспышка гвалту цягне за сабой сур’ёзныя гуманітарныя наступствы для грамадзянскага насельніцтва абедзвюх краін. Генеральны сакратар Кофі Анан звярнуўся да Эфіопіі і Эрытрэі з настойлівым заклікам неадкладна спыніць ваенныя дзеянні і вярнуцца да працэсу перамоваў.
17 мая Савет Бяспекі прыняў рэзалюцыю 1298, у якой ён прадугледзеў ажыццяўленне мер, накіраваных на недапушчэнне пастаўкі зброі і прадастаўлення звязанай з узбраеннямі тэхнічнай дапамогі абодвум краінам. Савет запатрабаваў як мага хутчэй і без папярэдніх умоў пачаць мірныя перамовы. У адпаведнасці з гэтай рэзалюцыяй усе дзяржавы павінны перашкаджаць продажы або пастаўцы Эрытрэі і Эфіопіі зброі, боепрыпасаў, ваенна-транспартных сродкаў, тэхнікі і запасных частак, а таксама любому прадастаўленню абодвум краінам тэхнічнай дапамогі або паслуг у галіне падрыхтоўкі кадраў, звязаных з вытворчасцю або эксплуатацыяй зброі.
Вынікі
29 мая варагуючыя бакі аднавілі мірны працэс. 18 чэрвеня краіны спынілі баявыя дзеянні і дамовіліся аб усёабдымным мірным пагадненні.
Прэм’ер-міністр Эфіопіі Мелес Зенаўі падвергнуўся крытыцы суайчыннікаў за тое, што загадаў войскам спыніцца. Аднак, на думку Канавалава, яго рашэнне было цалкам апраўданым, паколькі насоўваўся сезон дажджоў, камунікацыі арміі былі расцягнуты і падвяргаліся ўдарам эрытрэйскіх рэйдавых атрадаў. Для далейшага наступлення на Асмэру патрабаваліся падрыхтаваныя рэзервы, якіх не было, пры гэтым было неабходна ўтрымаць і ачысціць ад варожых падраздзяленняў ўжо занятыя тэрыторыі ў найцяжэйшых умовах горнага рэльефу мясцовасці. Да таго ж маральны дух эрытрэйцаў не быў зламаны.
У ходзе аперацыі Эрытрэя панесла істотныя страты і апынулася на мяжы катастрофы. Паводле звестак Івана Канавалава, толькі за першыя шэсць дзён баёў былі разгромлены 12 эрытрэйскіх дывізій. Украінскі гісторык за той жа перыяд заяўляў пра восем знішчаных і сямі цяжка пацярпелых. Страчана больш за палову асабістага складу і ўзбраення. Беззваротныя страты бакоў, па яго інфармацыі, па выніках кампаніі 2000 года склалі 22 тыс. чалавек з боку эфіопаў і 25 тыс. з боку эрытрэйцаў.
24 мая 2000 года эрытрэйцы абвясцілі аб тым, што ў раёне горада Ады-Кэіх імі збіты два эфіопскіх знішчальніка, а ўсяго з пачатку майскай аперацыі збіты чатыры МіГ-23, два Су-25 і адзін Мі-24. Эфіопы прызналі страту толькі аднаго верталёта.
Гладкія цягліцы
Гла́дкія цяглі́цы, або Гла́дкія мы́шцы, або Гла́дкія му́скулы, або Міжво́льныя цяглі́цы, або Міжво́льныя мы́шцы, або Міжво́льныя му́скулы — скарачальная тканка, якая складаецца, у адрозненне ад папярочнапаласатых цягліц, з клетак (а не сімпластаў). У бесхрыбтовых (акрамя ўсіх членістаногіх і асобных прадстаўнікоў іншых груп) гладкія мышцы ўтвараюць ўсю мускулатуру цела; у хрыбтовых - уваходзяць у склад абалонак унутраных органаў: кішэчніка, крывяносных сасудаў, дыхальных шляхоў, вылучальных і палавых органаў, а таксама шматлікіх залоз. Клеткі гладкіх мышцаў у бесхрыбтовых разнастайныя па форме і будове; у пазваночных пераважна верацёнападобныя, моцна выцягнутыя, з палачкападобным ядром, даўжыня 50-250 мкм, у матцы цяжарных жывёл - да 500 мкм; акружаны валокнамі злучальнай тканкі, якія ўтвараюць шчыльны футарал. Скарачальны матэрыял - протафібрылы - звычайна размяшчаецца ў цытаплазме ізалявана; толькі ў некаторых жывёл яны сабраны ў пучкі - міяфібрылы. У гладкіх мышцах знойдзеныя ўсе тры віды скарачальнага бялку - актыній, міязін.
Спіс аб’ектаў PGC (1742001—1743000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1742001—1743000)
Паліцэйская дубінка
Палка гумовая (паліцэйская дубінка, гумовая дубінка) — спецыяльны сродак несмяротнага дзеяння, які выкарыстоўваецца супрацоўнікамі праваахоўных органаў (паліцыянтамі, міліцыянтамі), ахоўных і сілавых структур крымінальна-выканаўчай сістэмы.
Паліцэйскія дубінкі і палкі далёка не заўсёды адносяцца да халоднай зброі ўдарнага дзеяння, у шэрагу дзяржаў і краін яны адносяцца да спецыяльных сродкаў. Паліцэйскія дубінкі выкарыстоўваюцца для нанясення ўдараў і абароны ад іх, а таксама для кантролю і ўтрымання праціўніка.
Канструкцыя
Гумовыя дубінкі бываюць гнуткія і нягнуткія, у апошнія можа быць устаўлены металічны стрыжань або трубка, па якой перакочваюцца сталёвыя шарыкі. Металічныя дубінкі — часцей за ўсё тэлескапічныя, рознай гнуткасці, даўжынёй ад 20 см у складзеным, да 60 см у баявым становішчы (рассоўвацца яны могуць уручную ці ж аўтаматычна, пад дзеяннем спружыны).
У шматлікіх заходніх дзяржавах і краінах у ходзе дубінка, якая мае металічны стрыжань, акружаны гумай. Сканчаецца яна гнуткім участкам з гумы ці скуры (часам са свінцом). З дапамогай гэтай зброі, як правіла, наносяць аглушальныя ўдары.
Нарэшце, на ўзбраенні праваахоўных органаў шэрагу заходніх дзяржаў і краін знаходзяцца спецсродкі ў выглядзе паліцэйскіх дубінак, якія пры націску на спускавую кнопку «страляюць» зарадам ірытанта. Таксама існуюць мадэлі дубінак з убудаваным электрашокерам.
Большасць сучасных дубінак звычайна маюць вылучаную ручку і раменную завесу, дзякуючы якой дубінка не выскоквае з рук уладальніка. Ручка, як правіла, разлічана на адну руку.
Гісторыя ўжывання
Штатныя ўзоры паліцэйскіх дубінак з’яўляюцца ў XIX стагоддзі, са з’яўленнем у дзяржавах і краінах Еўропы нацыянальнай паліцыі (якая мае цэнтралізаваную сістэму забеспячэння і падрыхтоўкі асабовага складу).
У паліцыі іншых краін
На ўзбраенне англійскай паліцыі кароткія (даўжынёй каля 460 мм) прамыя дубінкі з цвёрдых парод дрэва (billy club) з’явіліся ў 1848 годзе, у віктарыянскую эпоху. З 1930-х гадоў іх пачалі вырабляць з гумы.
У Індыі для каланіяльнай паліцыі былі прыняты на ўзбраенне драўляныя дубінкі даўжынёй 1,5 метра (lathi).
На ўзбраенні створанай у 1874 годзе паліцыі Японіі прамая драўляная дубінка «кэйдзе» даўжынёй 125 см паступіла ў канцы 1930-х гадоў (раней, паліцыянты былі ўзброены кароткімі мячамі і незавостранымі кінжаламі «дзютэ»), прамая драўляная дубінка «кэйбо» даўжынёй 50 см — у 1946 годзе, а тэлескапічная дубінка «токусю кэйбо» — у 1961 годзе.
У ЗША першапачаткова выкарыстоўваліся прамыя драўляныя дубінкі даўжынёй ад 30 да 65 см, якія выглядалі паменшанай копіяй бейсбольнай біты, але ў 1960-я гады афіцэр паліцыі Лос-Анджэлеса Роберт Кога распрацаваў новы варыянт прамой драўлянай дубінкі — з кольцам для мацавання да пояса і скругленым канцом (з мэтай паменшыць рызыку ранення з рассяканнем тканін пры ўдарах). «Палка Кога» паступіла на забеспячэнне шматлікіх паліцэйскіх дэпартаментаў ЗША.
У Латвіі напачатку 1930-х гадоў выпуск паліцэйскіх гумовых дубінак асвоілі на рыжскай фабрыцы гумовых вырабаў «Кантынент».
У 1960-я-1970-я гады на ўзбраенне паліцыі шэрагу заходніх дзяржаў і краін паступаюць дубінкі ў выглядзе тонфы. Упершыню правобразы дубінак такога тыпу выкарыстоўвалі французскія паліцыянты падчас разгону студэнцкіх выступаў 1968 года. Запатэнтаваў дадзеную дубінку амерыканец Лон Андэрсан, які сцвярджаў, што ён яшчэ ў дзяцінстве біўся ножкай ад зэдлічка з бакавым ашэсткам. Ведаючы, што Амерыка ў гэтыя гады выпрабоўвала сапраўдны бум усходніх адзінаборстваў, можна лёгка здагадацца, што новая дубінка капіюе вядомую японскую зброю — тонфу. У 1971 годзе з’явілася новая паліцэйская зброя — дубінка з папярочнай ручкай. Яе дагэтуль выкарыстоўваюць паліцыянты ўсіх краін свету. Амерыканская дубінка атрымала назву PR-24 і выраблялася з полікарбаната ці алюмінія. У далейшым «тонфы» (пад найменнем T-baton) з’явіліся ў паліцыі ЗША, аднак найбольш шырокі распаўсюд яны атрымалі пасля таго, як у 1972 годзе была распрацавана стандартызаваная мадэль — PR-24 «Prosecutor».
У беларускіх і савецкіх праваахоўных структурах
У 1941—1944 годзе на акупаванай Нямеччынай і яе саюзнікамі тэрыторыі Саюза ССР драўляныя і гумовыя дубінкі знаходзіліся на ўзбраенні супрацоўнікаў лагернай і дапаможнай паліцыі (паліцаяў).
У Саюзе ССР пытанне пра ўзбраенне міліцыі гумовымі палкамі ставілася не раз, але толькі ў ліпені 1962 года (пасля прыгнечання выступаў у Новачаркаску 1-3 чэрвеня) ў адпаведнасці з загадам Міністра ўнутраных спраў РСФСР «Аб прыняцці на ўзбраенне міліцыі гумовай палкі і наручнікаў» яны паступілі на ўзбраенне. У 1966 г. загад міністра аховы грамадскага парадку РСФСР усталяваў парадак іх нашэння і выкарыстаннЯ: «Дазволіць нашэнне гумовай палкі ў аголеным выглядзе ў руцэ, а таксама на рамяні з левага боку… Гумовыя палкі ўводзіць толькі з дазволу МАГП РСФСР па хадайніцтве міністраў АГП аўтаномных рэспублік, начальнікаў упраўленняў АГП крайаблвыканкамаў, узгодненым з адпаведнымі абкамамі, крайкамамі партыі». Рэкамендавалася звяртацца да яе дапамогі для «спынення буянства і бясчынства хуліганаў і іншых злачынцаў, а таксама ў адносінах парушальнікаў грамадскага парадку, якія адмаўляюцца выконваць законныя патрабаванні супрацоўнікаў міліцыі, для адбіцця нападу на супрацоўнікаў міліцыі ці дружыннікаў, службовых асоб, дзяржаўных, грамадскіх арганізацый і грамадзян». Аднак катэгарычна забаранялася наносіць удары па твары і галаве і пускаць у ход дубінкі супраць жанчын, дзяцей, старых і інвалідаў, а таксама ў памяшканнях міліцыі.
Стандартная «савецкая» палка гумовая ПР-73 мае даўжыню ў 65 — 70 см, (пастаўлена на ўзбраенне ў 1973 годзе). Палка гумовая прамая «ПР-73М» (ПР-73 Мадэрнізаваная), прызначана для адбіцця нападу правапарушальнікаў або спынення іх непадпарадкавання. Ужыванне гумовай палкі не выклікае пашкоджанняў, небяспечных для жыцця толькі ў выпадках, калі яна ўжываецца ў адпаведнасці з патрабаваннямі, якія вызначаны заканадаўствам.
Існавалі таксама яе мадыфікацыі: ПР-УЗМ (ТУ АНВЯ6 354.031), ПР-89 (ТУ АНВЯ6 354.032) і ПР-90 (ТУ АНВЯ6 354.038).
У 1990-х з’явіліся палкі больш дасканалай канструкцыі, якія зваліся ПУС-2 «Аргумент». «Аргумент» мае ў пярэдняй частцы папярочную ручку, зручную для ўтрымання яго з упорам у локці (для нанясення ўдару наводмаш), а таксама для блакавання праціўніка шляхам захопу на задушванне ці на болевы прыём. Таксама ёй можна што-небудзь учапіць, напрыклад, шыю суперніка, шлейку заплечніка ці рамень аўтамата.
У гады перабудовы за гумовай дубінкай замацавалася мянушка «дэмакратызатар» ці «рычаг дэмакратыі».
Прававы статус
Паколькі паліцэйскія дубінкі і палкі з’яўляюцца спецсродкам, у шматлікіх краінах свету (у адпаведнасці з заканадаўствам) іх камерцыйны продаж і свабодны зварот абмежаваны ці з’яўляецца забароненым. У Беларусі прававы аспект набыцця гумовай міліцэйскай дубінкі грамадзянамі не рэгламентаваны заканадаўствам
Злавесь Велька (гміна)
Зла́весь Ве́лька (Zławieś Wielka) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Таруньскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Злавесі Велькай. Плошча гміны складае 177,53 км². Станам на 2014 год у гміне Злавесь Велька пражывалі 13 227 чалавек, шчыльнасць — 74,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 18 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 25 населеных пунктаў.
Балійцы
Балі́йцы (саманазва Suntikan Bali) — народ, карэнныя насельнікі астравоў Балі і Пеніда ў Інданезіі. Жывуць таксама на іншых астравах гэтай краіны, у Малайзіі і ЗША. Прыкладная агульная колькасць (2013 г.) - 3 640 тыс. чал.
Гісторыя
Востраў Балі быў населены чалавекам сучаснага тыпу ў перыяд мезаліту. Каля 2 тысячагоддзя да н.э. яго занялі плямёны аўстранезійцаў, якія стварылі ў VI ст. да н. э. - VIII ст. н. э. дастаткова развітую культуру, апрацоўвалі бронзу, рабілі кераміку, рытуальныя барабаны і пірамідальныя магільні, падобныя на марае палінезійцаў.