cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Андрэй Фёдаравіч Гуцаў
Творчасць
Перакладае з латышскай мовы. Пераклаў паасобныя творы Улдыса Бэрзыньша і інш. Разам з Лявонам Баршчэўскім уклаў «Кароткую граматыку латышскай мовы» (2008).
Прызнанне
З кнігай «Кніга зданяў» трапіў у шорт-ліст Прэміі Ежы Гедройца за 2014 год.
Леў з Амфіпаліса
Леў з Амфіпаліса — мармуровы леў, магільны помнік, мемарыяльная скульптура вайсковай славы 4 стагоддзя да нашай эры. Леў стаіць на правым, заходнім беразе ракі Стрымон — прама насупраць старажытнага горада Амфіпаліса. Згодна з апошнімі археалагічнымі адкрыццямі, мяркуецца, што Леў быў пастаўлены на вяршыні грабніцы ў Амфіпалісе.
Гісторыя знаходкі
Адкрыццё помніка звязана з гісторыяй Першай Балканскай вайны, падчас якой, грэчаскія салдаты знайшлі абломкі мармуру ў кустах на заходнім беразе ракі Стрымон. На гэтым месцы ў 1913 годзе пачалі раскопкі грэчаскія археолагі. Пазней, падчас выканання дрэнажных работ кампаніяй Monx-Gioulen ў вусці моста цераз раку Стрымон каля старажытных руін у багне ракі былі выяўленыя велізарныя абломкі мармуровага льва. У жніўні 1916 года брытанскія салдаты, якія падчас Першай сусветнай будавалі абарончыя збудаванні на мосце, знайшлі мармуровыя часткі льва і паспрабавалі перавезці на бераг, для таго, каб пераправіць у Англію. Акрамя Амфіпальскага льва, яны выявілі і мноства іншых знаходак старажытнай эпохі, у тым ліку, са старажытных грабніц. З 1917 да 1936 гады ішлі работы па вывучэнні і аднаўленні помніка. У 1937 годзе, дзякуючы ініцыятыве пасла ЗША ў Афінах, прыватных спонсараў і дапамогі грэчаскай дзяржавы, Леў быў адноўлены амерыканскімі і французскімі археолагамі. Кіраўнік 28-й археалагічнай экспедыцыі Катэрына Перыстэры адзначае, што матэрыял пастамента Льва выкарыстоўваўся для ўзвядзення плаціны яшчэ ў часы Рымскай эпохі.
Апісанне
Вышыня мармуровага льва роўная 5,30 метра. Катэрына Перыстэры, кіраўнік 28-й археалагічнай экспедыцыі, сцвярджае, што Грабніца ў Амфіпалісе і помнік Льву маюць параўнальныя архітэктурныя асаблівасці і яны абодва датуюцца апошняй чвэрцю 4-га стагоддзя да нашай эры. Сфінксы, знойдзеныя пры раскопках Грабніцы ў Амфіпалісе, і Леў выкананы ў адной і той жа майстэрні. Леў і грабніца з'яўляецца адзіным помнікам. Леў быў пастаўлены на вяршыні ўзгорка Каста ў знак важнасці і значнасці пахаванай асобы, пазней быў перанесены рымлянамі за пяць кіламетрах ад пагорка пры будаўніцтве імі плаціны каля ракі Стрымон. Па словах архітэктара эскпедыцыі Міхаліса Лефандзіса, той факт, што Леў знаходзіўся на вяршыні пагорка, тлумачыць, чаму Леў мае не вельмі дакладныя формы, бо знаходзячыся на вышыні 35 — 40 метраў, ён бы не выглядаў правільным здалёк.
Доўгі час гісторыкі лічылі, што мармуровы леў — кенатаф аднаго з палкаводцаў Аляксандра Македонскага. У 1941 годзе шведскі археолаг Оскар Брунер, у сваёй кнізе «Помнік Льва Амфіпальскага», мяркуючы, што так званы «Саркафаг Аляксандра» з Сідона быў выраблены для Лаамеданта, параўноўваючы архітэктуру і сюжэт сцэн на саркафагу з Сідона з архітэктурай помніка льва, прыходзіць да высновы аб тым, што Леў з Амфіпаліса быў устаноўлены ў яго ж гонар. Прафесар археалогіі Дзімітрыс Лазарыдыс, які першым пачаў даследаваць грабніцу ў Амфіпалісе, таксама лічыў, што Леў узведзены ў гонар Лаамеданта.
Пашкавічы (Мінскі раён)
Па́шкавічы (, Пашковичи) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навадворскага сельсавета. Месціцца за 3 км на поўдзень ад Мінска, на рацэ Сеніца.
Гісторыя
У 1567 годзе ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага як сяло, шляхецкая ўласнасць у Менскім павеце Менскага ваяводства ВКЛ. У 1600 годзе сяло, панскі двор, уласнасць К. М. Служкі. У 1734 годзе вёска і фальварак, уласнасць Л. Рымашэвіча.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі. У 1800 годзе вёска і панскі двор у Мінскім павеце Мінскай губерні, уласнасць чашніка М. Дамброўскага. У 1815 годзе вёска, уласнасць Р. Алендоўскага, у 1858 годзе ўласнасць К. Яленскага. У 1882 годзе заснаваны вінакурны завод, у 1895 годзе ў ім было 6 рабочых. У 1897 годзе ёсць царква, хлебазапасны магазін, вінакурны завод.
У 1916 годзе адкрыта народнае вучылішча.
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў і ў сярэдзіне кастрычніка 1920 года пад акупацыяй Польшчы. З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. З 20 жніўня 1924 года ў Навадворскім сельсавеце Самахвалавіцкага раёна Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930). З 18 студзеня 1931 года ў падпарадкаванні гарадскога савета Менска. З 26 траўня 1935 года ў Менскім раёне, з 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.
З 16 ліпеня 1954 года ў Гатаўскім сельсавеце, з 20 студзеня 1960 года ў Навадворскім сельсавеце.
Петранела Экрат
Хільда ​​Петранела Экрат (Hilda Petronella Ekroth; нар., Аскім, Гётэбарг-Бохус) — шведская футбалістка, якая выступае на пазіцыі абаронцы за жаночы клуб «Хамарбю».
Клубная кар’ера
Петранела Экрат пачынала сваю кар’еру футбалісткі ў клубе Дамалсвенскана «Юргардэн». Пасля яна выступала за такія шведскія клубы як «Лінчэпінг», АІК, «Цюрэса», «Джытэкс», «Хамарбю» і зноў за «Юргардэн».
Вуліца Янкі Купалы (Віцебск)
Вуліца Янкі Купалы — вуліца ў цэнтры Віцебска, у Кастрычніцкім раёне. Мае працягласць каля 300 метраў, ад вуліцы Леніна да заапарка і Успенскай горкі.
Названа ў гонар беларускага паэта Янкі Купалы.
Гісторыя
Першыя пабудовы на тэрыторыі вуліцы паўсталі ў XVI стагоддзі. У XVII стагоддзі прыкладна па трасе цяперашняй вуліцы Янкі Купалы праходзіла паўночная мяжа (роў і сцяна) Узгорскага замка. Сучасная забудова сфармавалася ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзяў. У 1920-х гадах на вуліцы знаходзілася яўрэйская бібліятэка.
Архітэктура
Забудову вуліцы Я. Купалы складаюць дамы разнастайных архітэктурных стыляў, што характэрна для горадабудаўніцтва Беларусі другой паловы 19 — пачатку 20 ст.
Дом № 2/44. Па скрыжаванні вуліц Я. Купалы і Леніна. Пабудаваны ў канцы 19 — пачатку 20 ст. з цэглы як жылы, неатынкаваны. Двухпавярховы Г-падобны ў плане будынак. Вуглавая частка зрэзана і вылучана на 2-м паверсе балконам. Лучковыя аконныя праёмы 1-га і прамавугольныя 2-га паверхаў маюць перамычкі ў выглядзе клінападобных цагляных арак і простыя ліштвы. Гарызантальныя чляненні фасадаў вылучаны міжпаверхавым філёнгавым поясам і завершаны карнізам. У цэнтры фасада — 2 уваходы. Выкарыстоўваецца ўстановай бытавога абслугоўвання.
Дом № 4. Пабудаваны ў канцы 19 — пачатку 20 ст. з цэглы як жылы. Далучаны да дома № 2 і аддзяляецца ад яго арачным праездам ва ўнутраны двор. Аднапавярховы Г-падобны ў плане будынак з паўпадвалам, накрыты двухсхільным дахам. Галоўны фасад завершаны над карнізам высокім атыкам, апрацаваным аркатурай. Прамавугольныя аконныя праёмы ў арачным абрамленні з лапаткамі па баках. Мае 2 уваходы ў кожнае з крылаў дома. Выкарыстоўваецца гандлёвай установай.
Дом № 5. Пабудаваны ў пачатку 20 ст. з цэглы ў стылі позняга класіцызму. Двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак накрыты двухсхільным дахам. Галоўны фасад мае агульнае сіметрычнае вырашэнне з рытмам лучковых аконных праёмаў. Яго пластыку ўзбагачаюць прафіляваныя ліштвы акон 2-га паверха, вуглавыя лапаткі, міжпаверхавы філёнгавы пояс. 1-ы паверх апрацаваны расшыўкай па тынку пад руст. Будынак мае сіметрычнае планіровачнае вырашэнне, цэнтральнай лесвічнай клеткай падзелены на 4 жылыя секцыі. Уваход з двара.
Дом № 7. Размешчаны ў сярэдзіне шчыльнага фрагмента забудовы паміж дамамі №№ 5 і 9. Пабудаваны ў канцы 19 — пачатку 20 ст. з цэглы як жылы, атынкаваны. Кампактны двухпавярховы дом накрыты двухсхільным дахам. Плоскасны сіметрычны галоўны фасад расчлянёны лучковымі аконнымі праёмамі, дэкарыраваны на 2-м паверсе арачнымі сандрыкамі, пальметамі, прафіляванымі ліштвамі, карнізам і міжпаверхавым поясам. Уваход з лесвічнага вестыбюля дома № 9.
Дом № 8/7. На рагу вуліц Я. Купалы і Суворава. Пабудаваны ў канцы 19 — пачатку 20 ст. з цэглы, атынкаваны. Двухпавярховы, мае ў плане форму няправільнага чатырохвугольніка. Вуглавая частка на скрыжаванні вуліц зрэзана і вылучана балконам. Падоўжаны фасад па вул. Суворава завершаны ў цэнтры фігурным атыкам. Плоскасці фасадаў крапаваны лапаткамі, рустам, філёнгамі. Кожны паверх падзелены на 4 кватэры, аб'яднаныя вакол цэнтральнай лесвічнай клеткі, уваход з боку двара.
Дом № 9. Пабудаваны ў канцы 19 — пачатку 20 ст. з цэглы. Двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак з руставаным цокалем. Галоўны фасад плоскасны, мае прамавугольныя аконныя праёмы з ліштвамі, сандрыкамі, філёнгамі, крапаваны міжпавярховым поясам, вуглавымі лапаткамі, дэкараваны фактурнай тынкоўкай. Планіровачна дом падзелены на 2 жылыя секцыі, уваход з боку двара праз вуглавую лесвічную клетку.
Дом № 10/18. На рагу вуліц Я. Купалы і Суворава. Пабудаваны ў пачатку 20 ст. з цэглы. У архітэктуры выкарыстаны элементы і прыёмы канструктывізму. Двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак. Галоўны фасад вылучаны 2 уваходнымі рызалітамі, завершаны прамавугольным атыкам і фланкіраваны пілястрамі. Вуглавая частка будынка закруглена, завершана атыкам і вылучана балконам. Прамавугольныя аконныя праёмы дэкараваны фактурнымі філёнгамі, рустам. Плоскасці фасадаў крапаваны пілястрамі і руставанымі лапаткамі. Планіровачна будынак падзелены на 2 жылыя секцыі.
Дом № 11/9. Пабудаваны ў канцы 19 — пачатку 20 ст. з цэглы як жылы. Двухпавярховы будынак складаецца з 2 узаемна перпендыкулярных крылаў уздоўж вуліц. Вуглавая частка на скрыжаванні вуліц зрэзана. Вулічныя фасады адрозніваюцца паміж сабой рознай апрацоўкай і формай аконных праёмаў. Фасад па вул. Суворава мае лучковыя праёмы з простымі ліштвамі, па вул. Я. Купалы — прамавугольныя з філёнгамі. Планіровачна дом падзелены на 3 часткі з самастойнымі ўваходамі з двара і лесвіцамі на другі паверх.
Дом № 13/20. На скрыжаванні вуліц Я. Купалы і Суворава. Пабудаваны ў другой палове 19 ст. з цэглы. У архітэктуры выкарыстаны элементы класіцызму. Аднапавярховы будынак мае ў плане форму няправільнага чатырохвугольніка. Асіметрычна вырашаныя вулічныя фасады маюць прамавугольныя вокны з ліштвамі. Плоскасць фасадаў завершана філёнгавым фрызам і буйным карнізам. Капітальнымі ўнутранымі сценамі дом падзелены на 3 часткі з самастойнымі ўваходамі, якія вылучаны паўкалонамі з антаблементам, вуглавы ўваход крапаваны руставанымі лапаткамі. Выкарыстоўваецца як жылы.
Дом № 17. Стаіць адасоблена, завяршае забудову вуліцы. Пабудаваны ў традыцыях «цаглянай» архітэктуры ў канцы 19 — пачатку 20 ст. з чырвонай цэглы як жылы, неатынкаваны. Аднапавярховы квадратны ў плане будынак накрыты двухсхільным дахам. Цэнтральная частка галоўнага, сіметрычнага па кампазіцыі фасада, дзе знаходзіцца ўваход, падкрэслена над карнізам фігурным шчытом з люкарнай. Вокны лучковыя. Насычаная пластыка фасада ствараецца мноствам краповак, філёнгаў, арак, русту, выкананых сродкамі цаглянай муроўкі. Выкарыстоўваецца як адміністрацыйны будынак.
Нішча (возера)
Нішча (Нища) — возера ў Себежскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі, у басейне ракі Нішча (выцякае з возера), каля вёскі Баярына.
Плошча паверхні возера 0,824 км². Найбольшая глыбіня 7 м, сярэдняя — 3 м. Плошча вадазбору 255 км². Берагавая лінія звілістая. На возеры некалькі астравоў. Зона мелкаводдзя высланая пяском, торфам, камянямі. Возера праточнае. Упадаюць рэкі Нішчанка, Слынніца, Утуга і ручаі. Выцякае рака Нішча.
У возеры водзяцца шчупак звычайны, гусцяра, лешч, плотка, лінь, карась і іншыя віды рыб.
Руднянскае вадасховішча
Руднянскае, Рудня — вадасховішча ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці на рацэ Случ на адлегласці 179 км ад вусця, за 17 км на паўночны ўсход ад горада Слуцк, каля вёскі Рудня.
Створана ў 1981 годзе. Плошча паверхні 3,76 км². Даўжыня 2,6 км, найбольшая шырыня 1,7 км. Найбольшая глыбіня 5,7 м. Аб’ём вады 14,1 млн. м³. Сярэдні шматгадовы сцёк 22,7 млн. м³. Плошча вадазбору 138 км. Ваганні ўзроўню на працягу года 2,5 м.
Камсамольская вуліца (Віцебск)
Камсамольская вуліца — вуліца, размешчана ў цэнтральнай частцы Віцебска ў Чыгуначным раёне. Сучасную назву атрымала ў 1927 годзе. Працягласць ад вуліцы Красіна да вуліцы Еўсцігнеева складае 1000 м. Першыя будынкі ў раёне сучаснай вуліцы з'явіліся ў XVI стагоддзі. У пачатку XX стагоддзя на вуліцы знаходзіліся Петрапаўлаўская і Мікольская батальённая цэрквы, лютэранская кірха (былы касцёл кляштара піяраў).
На сваім працягу Камсамольская вуліца перасякаецца вуліцамі Савецкай Арміі, Энгельса, Кірава і Зяньковай.
Джэніфер Эгельруд
Джэніфер Эгельруд (Jennifer Egelryd; нар. ) — шведская футбалістка, якая грае на пазіцыі нападаючай ў шведскім жаночым клубе АІК, які выступае ў Дамалсвенскане. Таксама яна прадстаўляла шведскія каманды «Пітэа» і «Цюрэса», апошні аддаваў яе таксама ў арэнду ў клубы «Аланд Юнайтэд» і «Сірыус».
Клубная
Джэніфер Эгельрцд дэбютавала за «Цюрэса» ва ўзросце 19 гадоў у матчы супраць «Юргардэна» у красавіку 2010 года. Свой першы гол за клуб яна забіла ў траўні таго ж года падчас матчу супраць АІКа, у якім «Цюрэса» перамог з лікам 2:0. Яна скончыла сезон 2010 года з 19 праведзенымі матчамі, з 13 выхадамі ў стартавым складзе і 3 галамі. У сезоне 2011 года Эгельруд правяла ў Дамальсвенскане 13 матчаў (у шасці выпадках выходзячы ў стартавым складзе), адыграўшы ў агульнай складанасці 546 хвілін. Яна забіла два галы: адзін падчас матчу супраць «Джытэкса» 1 траўня, у якім «Цюрэса» выйграў 2:1, а другі — у пераможным (3:0) матчы над «Юргардэнам» 5 чэрвеня.
У 2012 годзе Эгельруд правяла толькі адзін матч за «Цюрэса» і перайшла на правах арэнды ў фінскі клуб «Аланд Юнайтэд», за які яна правяла чатыры матчы і забіла чатыры галы. Яна вярнулася ў тым жа сезоне 2012 года ў «Цюрэса», у якім яна правяла 29 матчаў (два ў стартавым складзе) у Дамалсвенскане.
Эгельруд за «Цюрэса» згуляла ў сезоне 2013 гады шэсць матчаў да таго, як на правах арэнды перайшла ў шведскі «Сірыус», які выступаў тады ў Элітэтане. У лістападзе 2013 года Эгельруд пагадзілася падпісаць кантракт з супернікамі «Цюрэса» у Дамалсвенскане, клубам «Пітэа».
У зборнай
Джэніфер Эгельруд прадстаўляла Швецыю на розных моладзевых узроўнях, у тым ліку каманды дзяўчат да 19, 20 і 23 гадоў. У 2009 годзе яна дапамагла Швецыі заваяваць срэбра на чэмпіянаце Еўропы сярод жанчын да 19 гадоў 2009 года.
Pax Sovietica
Pax Sovietica (савецкі мір) — абазначэнне, якое ўжываецца асобнымі аўтарамі ў дачыненні да вобласці ўплыву СССР («краіны сацыялістычнай садружнасці»), якая ў перыяд Халоднай вайны (з 1945 па 1991 гг.) супрацьстаяла вобласці ўплыву ЗША (Pax Americana). Біпалярная сістэма, якая падтрымлівалася пры дапамозе ядзернага парытэту, стварыла перадумовы для фарміравання вядомай эканамічнай і грамадска-палітычнай стабільнасці ў Савецкам Саюзе і яго саюзніках. Арганізацыйна Pax Sovietica вылліўся ў Савет эканамічнай узаемадапамогі і Арганізацыю Варшаўскага дагавора.
Сацыялогія
Сацыялогія (ад socius — грамадскі і λόγος — слова) — навука пра грамадства, законы функцыянавання і развіцця сацыяльных супольнасцей і працэсаў, пра сацыяльныя адносіны як механізмы ўзаемасувязі і ўзаемадзеяння паміж гэтымі супольнасцямі. Аб'ектам сацыялагічнага пазнання з'яўляецца грамадства, якое разглядаецца як адзіны сацыяльны арганізм.
Асноўная мэта сацыялогіі — аналіз структуры сацыяльных адносін у тым выглядзе, у якім яны складваюцца ў ходзе сацыяльнага ўзаемадзеяння. Метадалагічна сацыялогія ў значнай ступені базіруецца на эмпірычных даследваннях. Сацыялогію адносяць да грамадскіх альбо гуманітарных навук.
Гісторыя
Тэрмін увёў стваральнік гэтай навукі А. Конт, які сінтэзаваў найбольш плённыя ідэі ў суцэльную праграму новай навукі пра грамадства, вылучыў у ёй сацыяльную статыстыку і сацыяльную дынаміку. Паводле Конта, грамадства развіваецца па «законе трох стадый»: тэалагічнай, метафізічнай і пазітыўнай.
Сістэматызаваны выклад прадмета, задач і праблематыкі сацыялогіі ажыццявіў Г. Спенсер, які стварыў канцэпцыю сацыяльных інстытутаў як механізмаў самаарганізацыі сумеснага жыцця людзей.
Канцэпцыя сацыялагізму найбольш поўна адлюстравана ў працах Э. Дзюркгейма, які вызначаў прадмет сацыялогіі як сацыяльныя факты, што існуюць па-за індывідам і ў адносінах да яго валодаюць прымусовай сілай.
Імкненне знайсці аб'ектыўныя заканамернасці сацыяльных з'яў абумовіла неабходнасць выкарыстання ў сацыялогіі статыстыкі. М. Вебер вызначаў сацыялогію як навуку, якая вывучае дзеянне сацыяльнае, пры ўмове суб'ектыўнай матывацыі індывіда або групы. Паводле Вебера, асэнсаванае мэтарацыянальнае дзеянне — той ідэальны тып, узор сацыяльнага дзеяння, з якім суадносяцца іншыя тыпы.
П. А. Сарокін развіў вучэнне пра «інтэгральную» сацыялогію і вылучыў 4 яе раздзелы: агульнае вучэнне пра грамадства, вывучэнне сацыяльных заканамернасцей яго развіцця, вывучэнне асноўных тэндэнцый у развіцці грамадства і грамадскіх інстытутаў, сацыяльная палітыка, задача якой — пошук сродкаў паляпшэння грамадскага жыцця.
Працэс фарміравання сацыялогіі адзначаны пераходам ад гісторыка-эвалюцыйнага да структурна-аналітычнага падыходу, тэарэтычныя пабудовы якога цесна звязаны з эмпірычнымі даследаваннямі. У межах агульнай праблематыкі фарміраваліся розныя тэарэтычныя арыентацыі ў адпаведнасці з пануючымі ў пэўны перыяд філасофскіі плынямі. Так, «сацыялагізм» Дзюркгейма, які прапанаваў разглядаць факты «як рэчы», парадзіў лінію пазітывісцкага аб'ектывізму. «Разумеючая» сацыялогія Вебера (імкненне расшыфраваць унутраны сэнс сацыяльных дзеянняў) абапіралася на ідэі неакантыянства і філасофіі жыцця. У 1950-х гады ў сацыялогіі існавала некалькі тэарэтычных арыентацый, самая ўплывовая з іх — структурны функцыяналізм (Т. Парсанс, Р. К. Мертан), які ставіў на першы план прынцып цэласнасці і інтэграцыі сістэмы і тлумачыў прыватныя з'явы тымі функцыямі, якія яны выконваюць у межах гэтага цэлага.
Цьёўрсаў
Цьёўрсаў (Þjórsá) — буйнейшая і самая доўгая рака на востраве Ісландыя, цячэ ў паўднёва-заходняй частцы краіны.
Мае ледавіковае сілкаванне, максімум сцёку прыпадае на лета. Бярэ пачатак з ледавіка Хофсёкюдль у цэнтры краіны, упадае ў Атлантычны акіян. Сярэдні расход вады 390 м³/сек. Узімку ў верхняй плыні замярзае. На самой Цьёўрсаў ёсць дзве ГЭС — Бурфедль і Султартангі.
Цэсіна
Цэ́сіна (, Цесино) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навадворскага сельсавета. Месціцца за 8 км на поўдзень ад Мінска, каля шашы.
Гісторыя
У 1917 годзе маёнтак у Самахвалавіцкай воласці Мінскага павета Мінскай губерні.
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў і ў сярэдзіне кастрычніка 1920 года пад акупацыяй Польшчы.
З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. З 20 жніўня 1924 года пасёлак у складзе Гатаўскага сельсавета Самахвалавіцкага раёна Менскай акругі. 18 студзеня 1931 года перададзена ў падпарадкаванне Менскага гарсавета. З 26 траўня 1935 года ў Менскім раёне. З 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі, загінулі 10 жыхароў.
Да 5 сакавіка 1959 года Цэсiна ўваходзіла ў склад Гатаўскага сельсавета.
Іншая інфармацыя
Каля вёскі месціцца 5-ы дывізіён 15-й зенітнай ракетнай брыгады Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь.
Нармаль
Нарма́ль (ад normalis «прамы») да крывой (паверхні) у зададзеным пункце — прамая, якая праходзіць праз зададзены пункт перпендыкулярна датычнай прамой ці датычнай плоскасці. Мае дастасаванні ў дыферэнцыяльнай геаметрыі, геаметрычнай оптыцы, механіцы і інш.
Герцаг Эдынбургскі
Герцаг Эдынбургскі (Duke of Edinburgh) — брытанскі герцагскі тытул, названы па сталіцы Шатландыі горадзе Эдынбургу. Створаны 26 ліпеня 1726 года каралём Вялікабрытаніі Георгам I для свайго ўнука Фрыдэрыка, будучага прынца Уэльскага. Адзін з самых маладых герцагскіх тытулаў брытанскага каралеўскага сямейства: прысвойваецца толькі з XVIII ст., пасля юрыдычнага аб’яднання Вялікабрытаніі. У 1764—1834 гг. тытул быў аб’яднаны з тытулам герцаг Глостэрскі.
Носьбіты тытула:
Герцагі Эдынбургскія, першая крэацыя (1726)
Іншыя тытулы: барон Сноўдэн у графстве Карнарван, віконт Лонсестан у графстве Корнуал, граф Элтэм у графстве Кент і маркіз вострава Ілі
Герцагі Глостэрскія і Эдынбургскія (1764)
Іншыя тытулы: граф Конат
Герцагі Эдынбургскія, другая крэацыя (1866)
Іншыя тытулы: граф Кент і граф Ольстэр
Герцагі Эдынбургскія, трэцяя крэацыя (1947)
Іншыя тытулы: віконт Мерыянет і барон Грынвіч з Грынвіча ў графстве Лондан
Лінія пераемнасці
У 1999 годзе было абвешчана, што герцагам Эдынбургскім стане граф Эдвард Уэсекскі, малодшы сын Лізаветы II. Гэта не будзе аўтаматычным пераходам тытула па спадчыне ад бацькі да сына. Спадчыннікам герцагскага тытула прынца Філіпа з’яўляўся яго старэйшы сын прынц Чарлз, які з’яўляўся адначасова (з боку маці) спадчыннікам брытанскага прастола. Цяпер, калі Чарлз стаў каралём пад імем Карла III, ён мае права прысвоіць тытул свайму малодшаму брату Эдварду.
Сенегал
Сенегал (le Sénégal) — дзяржава ў заходняй Афрыцы на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна, на поўдзень ад ракі Сенегал.
Мяжуе з Маўрытаніяй на поўначы, з Малі на ўсходзе, з Гвінеяй і Гвінеяй-Бісау на поўдні. Унутры Сенегала размяшчаецца паўанклаў дзяржава Гамбія, якая прасціраецца ад Атлантычнага акіяна ўглыб Сенегала на 300 км.
Сталіца і буйнейшы горад — Дакар.
Дзяржаўная мова — французская, але яе ўжывае толькі адукаваная меншасць. Арабская мова мае статус нацыянальнай мовы.
Нацыянальнае свята — Дзень незалежнасці — 4 красавіка.
Дзяржаўны лад
Сенегал — рэспубліка. Дзейнічае Канстытуцыя 2001 года.
Кіраўнік дзяржавы — прэзідэнт.
Заканадаўчая ўлада належыць Нацыянальнаму сходу (120 дэпутатаў) з тэрмінам паўнамоцтваў 5 гадоў. Палова складу парламента выбіраецца паводле прапарцыянальнай сістэмы, палова — паводле мажарытарнай.
Выканаўчую ўладу ажыццяўляе ўрад на чале з прэм’ер-міністрам, якога прызначае прэзідэнт.
Гісторыя
Паселішчы чалавека на тэрыторыі Сенегала вядомы з часоў ніжняга палеаліту.
З IX ст. тут жылі народы тукулёр, валоф, фульбэ; тэрыторыя Сенегала ўваходзіла ў склад дзяржаў Гана, Малі, Сангай.
У XV ст. з’явіліся еўрапейцы (з 1446 партугальцы, у XVI ст. іх выцеснілі галандцы), якія гандлявалі рабамі.
У XVII ст. Сенегал каланізаваны французамі (у 1659 заснаваны горад Сен-Луі). Да 1854 года абвешчаны французскай калоніяй, але цалкам заваяваны французамі ў 1879—1890 гадах. Эканамічным цэнтрам калоніі быў горад Дакар (заснаваны ў 1857). У 1848—1851 і з 1871 года краіна мела сваіх дэпутатаў у Нацыянальным сходзе Францыі (уласна афрыканцаў з 1914). У французскіх каланіяльных войсках у Афрыцы служылі сенегальскія стралкі. З 1895 года Сенегал — частка Французскай Заходняй Афрыкі.
У 2-ю сусветную вайну да 1943 года пад уладай французскага прагерманскага ўрада Вішы, потым адна з апорных баз антыгітлераўскай Змагарнай Францыі. У 1946 годзе Сенегал атрымаў статус заморскай тэрыторыі Францыі, у 1957 — унутраную аўтаномію. Вядучай палітычнай сілай краіны з 1958 года быў Прагрэсіўны саюз Сенегала (ПСС). З 1958 года Сенегал аўтаномная рэспубліка ў складзе французскай Супольнасці. У 1959 годзе аб’яднаўся з Французскім Суданам у Федэрацыю Малі (з 20 чэрвеня 1960 года незалежная, 20 жніўня 1960 года распалася).
5 верасня 1960 года Сенегал стаў незалежнай рэспублікай на чале з прэзідэнтам Л. С. Сенгорам (генеральны сакратар ПСС). Пасля адхілення ад улады апазіцыйна настроенага кіраўніка ўрада М. Дыя (у 1962—1974 зняволены) Сенгор адначасова быў і прэм’ер-міністрам краіны (1962—1970). У дзяржаве будаваўся «дэмакратычны афрыканскі сацыялізм» (спробы сумясціць афрыканскія традыцыі і каштоўнасці індустрыяльнага грамадства). З 1966 года існаваў аднапартыйна рэжым ПСС (з 1976 называецца Сацыялістычная партыя), які ў знешняй палітыцы арыентаваўся на Францыю.
У 1974 годзе дазволена дзейнасць іншых партый, у тым ліку Дэмакратычная партыя Сенегала (генеральны сакратар А. Вад). Пры пераемніку Сенгора А. Дыуфу (з 1983 прэзідэнт, у 1983—1991 адначасова і прэм’ер-міністр Сенегала) у краіне паглыбіліся палітычныя і сацыяльна-эканамічныя пераўтварэнні, палепшаны адносіны з Анголай і Эфіопіяй. У 1982—1989 гадах Сенегал разам з Гамбіяй утвараў канфедэрацыю Сенегамбія. У 1988 годзе адбыліся міжэтнічныя хваляванні на памежжы Сенегала і Маўрытаніі, з 1990 года ўнутры краіны ўзнік канфлікт вакол пытання незалежнасці паўднёвай правінцыі Казаманс.
У сакавіку 2000 года прэзідэнтам Сенегала выбраны А. Вад.
Геаграфія
Дзяржава Сенегал знаходзіцца ў Заходняй Афрыцы. Абмываецца водамі Атлантычнага акіяна.
Плошча: агульная — 196 190 кв. км. Даўжыня берагавой лініі — 531 км. Найвышэйшая вяршыня Сенегала — 581 м.
Ландшафт у асноўным раўнінны-саванны з невялікім уздымам на поўдні.
Клімат субэкватарыяльны. Сярэднія тэмпературы: каля 23 °C у студзені і 28 °C у ліпені.
Найбольшыя рэкі Сенегал, Гамбія (вярхоўі), Салум і Казаманс.
Тут знаходзіцца самы заходні пункт Афрыкі — паўвостраў Зялёны мыс.
Нацыянальны парк Ніякола-Коба, Джудж (уключаны ЮНЕСКА ў спіс Сусветнай спадчыны).
З карысных выкапняў найбольшае значэнне маюць фасфарыты. Ёсць жалезная руда, пяскі з ільменітам, рутылам і цырконам.
Эканоміка
Эканоміка краіны не развітая. Каля 70 % працаздольнага насельніцтва занята ў сельскай гаспадарцы. Асноўнымі сельскагаспадарчымі культурамі зяўляюцца: цукровы трыснёг, бавоўна, рыс.
Насельніцтва
Насельніцтва краіны налічвае каля 11 млн чалавек. 20 этнічных груп, з якіх валоф — 43 % насельніцтва, фульбэ — 23 %, сэрэра — 15 %, еўрапейцы (у асноўным французы і ліванцы) — каля 10 %. Валоф засяляюць цэнтральную частку краіны, на поўнач і ўсход ад Дакара і тэрыторыі ўздоўж узбярэжжа. 70 % насельніцтва жыве ў сельскай мясцовасці.
Мусульмане — каля 94 % насельніцтва, хрысціяне (пераважна каталікі) — 5, мясцовыя вераванні — 1 %.
Шабаны (Мінскі раён)
Шабаны́ (, Шабаны) — колішняя вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці, на левым беразе ракі Свіслач.
Назва
Назва патранамічная ад прозвішчаў Шабан ці Шабуня (вясёлы чалавек, жартаўнік, непаседа).
Гісторыя
У 1791 годзе вёска Шабуны маёнтка Новы Двор, шляхецкая ўласнасць. У 1800 годзе — сяло, уласнасць Р. Прушынскага, ёсць драўляная ўніяцкая капліца. У 1858 годзе вёска, уласнасць Ф. Грушвіцкага, П. Кістэра, Чакатоўскіх. У 1897 годзе вёска Сеніцкай воласці Мінскага павета, ёсць хлебазапасны магазін.
Да 15 красавіка 2020 года ўваходзіла ў склад Навадворскага сельсавета, тэрыторыя далучаная да вёскі Новы Двор.
Мясцовыя могілкі
Могілкі вёсак Новы Двор і Шабаны знаходзяцца на тэрыторыі Навадворскага сельсавета Мінскага раёна Мінскай вобласці Беларусі каля аграгарадка Новы Двор і зніклай у 2020 годзе вёскі Шабаны. Плошча 1,3 га, статус: абмежавана-дзеючыя могілкі. Год заснавання невядомы, некаторыя некрапалісты лічаць, што тут маглі хаваць яшчэ ў канцы XVIII — пачатку ХІХ стагоддзяў пры Міхайлаўскай царкве. Пахаванні ажыццяўляліся на працягу ўсяго ХХ стагоддзя і працягваюцца ў 2021 годзе. Распаўсюджаны прозвішчы Шабан і Герасімовіч, ёсць пахаванні з польскімі прозвішчамі з рускамоўнымі эпітафіямі.
Сярод асаблівасцяў могілак можна вылучыць:
Курыца
Свойская курыца (Gallus gallus, або Gallus gallus domesticus) — самы шматлікі і распаўсюджаны від свойскай птушкі. За доўгую гісторыю адамашвання чалавекам выведзена вялікая колькасць разнастайных парод кур. Куры належаць да ліку найбольш карысных і выдатных па сваёй прадукцыйнасці свойскіх птушак. Разводзяць іх дзеля мяса і яек, акрамя таго ад іх атрымліваюць пяро і пух.
Герцаг Корнуальскі
Герцаг Корнуальскі (англ. Duke of Cornwall) — тытул, які носіць у Англіі старэйшы сын манарха, спадчыннік прастола.
Агульныя звесткі
Герцаг Корнуальскі з’яўляецца першым пэрам каралеўства Англія і адзіным сярод герцагаў Вялікабрытаніі, які валодае ў наш час уласным герцагствам (duchy) — Duchy of Cornwall. Хоць у сучаснай Вялікабрытаніі фармальна існуе таксама яшчэ адно герцагства Ланкастэр (Duchy of Lancaster) — з 1413 года, гэта значыць з часу кіравання ў Англіі Генрыха V, герцагства Ланкастэр з’яўляецца ўласнасцю манархаў і крыніцай іх персанальных даходаў. У наш час тытулы герцага ды герцагіні Корнуальскіх носяць прынц Уэльскі Уільям і яго жонка Кэтрын. Цікава, што былая ўладарка тытула, жонка Карла III, Каміла Паркер-Боўлз, афіцыйна з’яўляючыся прынцэсай Уэльскай, выкарыстоўвала толькі тытул герцагіні Корнуальскай (паколькі тытул «прынцэса Уэльская» ўсё яшчэ моцна асацыюецца з лэдзі Дзі).
Гісторыя
Тытул герцага Корнуальскага заўсёды належыць старэйшаму сыну брытанскага манарха. Упершыню ён быў падараваны Эдуарду, старэйшаму сыну караля Англіі Эдуарда III. З-за таго, што Чорны Прынц памёр раней за свайго бацьку, тытул герцага стаў насіць яго сын, будучы кароль Рычард II. У 1421 годзе было заканадаўча замацавана правіла, паводле якога герцагства заўсёды пераходзіла да старэйшага сына і спадчынніка кіруючага манарха. Калі старэйшы сын караля (каралевы) памірае, то тытул і герцагства не пераходзіць да яго сына. Калі ён памірае бяздзетным, то спадчыннікам з’яўляецца наступны па старшынстве сын сюзерэна. Прынцыповым з’яўляецца тое, што тытул і герцагства ніколі не пераходзяць да ўнука кіруючага манарха, але толькі да яго сыноў — нават у тым выпадку, калі ўнук становіцца спадчыннікам кароны. Напрыклад, з’яўляючыся спадчыннікам караля Георга II, Георг III, быў прынцам Уэльскім, але ніколі не быў герцагам Корнуальскім, таму што быў унукам караля.
Герцагства Корнуальскае
У наш час тэрыторыя герцагства займае плошчу ў 570 км². Землі герцагства раскіданы па тэрыторыі 23 графстваў Англіі і Уэльса, палова з іх знаходзіцца ў графстве Дэван.
Паводле традыцыі, герцаг павінен збіраць феадальную даніну. Прынц Чарлз, як сюзерэн, збіраў яе ў замку Ланчэстан Кастл у 1973 годзе. Сярод дастаўленага герцагу абрку былі: пара белых пальчатак, пара паляўнічых сабак, па фунце перцу і кмена, пазалочаныя шпоры, 100 сярэбраных шылінгаў, лук, восці для лоўлі ласося і дровы. Акрамя ўсяго гэтага і падобнага, герцаг Корнуальскі атрымлівае даход ад сваіх зямельных уладанняў у герцагстве. Таксама ён мае пэўныя дзяржаўныя правы на тэрыторыі графства Корнуал: вярхоўнага шэрыфа графства прызначае герцаг Корнуальскі, а не манарх, як у іншых графствах Англіі і Уэльса. Вымарачная маёмасць пераходзіць у валоданне герцага, а не караля, як у іншых месцах. Гэта права (Bona Vacantia) распаўсюджваецца таксама на знойдзеныя скарбы і скарбы, і на разбітыя ў караблекрушэннях ці выкінутыя на бераг морам караблі.
У 2012 фінансавым годзе даходы герцагства Корнуальскага склалі 19 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў, якія не абкладаюцца падаткамі (аднак прынц Чарлз выплачвае падаткі добраахвотна — 4,4 мільёна ў тым жа годзе).
Сезон 2020/2021 «Цмокі-Мінск»
У сезоне 2020/2021 баскетбольны клуб Цмокі-Мінск з Мінска прымаў удзел:
Большасць гульняў чэмпіянату Беларусі клуб праводзіў рэзервовым складам, які ў 2-х папярэдніх сезонах выступаў у чэмпіянаце ў якасці самастойнай каманды.
Склад каманды
У Адзінай лізе ВТБ У чэмпіянаце Беларусі У Кубку Беларусі
Спасылкі
|seasone=2020-2021 Асноўная каманда 2020—2021
Дэзірэ Клары
Бернардын Яўгенія Дэзірэ Клары (Eugenia Bernhardina Desideria; 8 лістапада 1777 — 17 снежня 1860) — каралева Швецыі і Нарвегіі як жонка караля Карла XIV Юхан, былога французскага генерала і заснавальніка Дынастыі Бернадотаў. Яна была маці Оскара I і адзін раз была нявестай Напалеона Банапарта. Яна афіцыйна змяніла сваё імя ў Швецыі на Дэзірэ, але сама не выкарыстоўвала гэтае імя.
Паходжанне і адукацыя
Дэзірэ Клары нарадзілася ў Марселі, Францыя, дачка Франсуа Клары (Марсель, Сен-Ферэль, 24 лютага 1725 — Марсель, 20 студзеня 1794), багатага вытворцы оўку і гандляра, ад другой жонкі (26 чэрвеня 1759) Франсуазы Роўз Соміс (Марсель, Санкт-Ферэоль, 30 жніўня 1737 — Парыж, 28 студзеня 1815). У якасці імя звычайна выкарыстоўвалася імя Яўгенія. Раней яе бацька быў жанаты ў Марселі, 13 красавіка 1751 года, з Габрыэллю Флешон (1732 — 3 мая 1758).
У Клары былі сястра і брат, з якімі яна ўсё жыццё заставалася вельмі блізкай. Яе сястра Джулі Клары выйшла замуж за Жазефа Банапарта, а потым стала каралевай Неапаля і Іспаніі. Яе брат, Мікалай Джозэф Клары, стаў графам Клары. Ён ажаніўся з Ганнай Жанай Руер, ад якой нарадзілася дачка Зенаіда Франсуаза Клары (Парыж, 25 лістапада 1812 — Парыж, 27 красавіка 1884). Зенаіда выйдзе замуж за Напалеона Аляксандра Берцье, сына маршала Луі Аляксандра Берцье, і народзіць некалькі дзяцей, сярод якіх першая жонка Іакіма, 4-ы прынц Мурат.
У дзяцінстве Клары атрымала манастырскае навучанне, якое звычайна давалі дачкам вышэйшага саслоўя ў дарэвалюцыйнай Францыі. Аднак, калі ёй было ледзь адзінаццаць гадоў, адбылася Французская рэвалюцыя ў 1789 годзе, іманастыры былі зачынены. Клары вярнулася жыць да бацькоў, і пасля гэтага яе навучылі дома. Пазней яе адукацыя была апісана як неглыбокая. Некалькі гісторыкаў заўважалі, што Клары была аддана сваёй сям’і ўсё жыццё.
Сустрэча з Банапартам
У 1794 годзе бацька Клары памёр. У хуткім часе пасля гэтага было выяўлена, што ў гады да рэвалюцыі ён звярнуўся з просьбай узбагаціць яго, просьба была адхілена. З-за гэтага быў арыштаваны брат Дэзірэ Клары Эцьен, кіраўнік сям’і і яе апекун. Дэзірэ Клары пайшла пагаварыць ад яго імя і вызваліць яго з утрымання. У працэсе сустрэчы яна сустрэла Жозефа Банапарта, запрасіўшы яго да сябе дадому. Хутка Жозеф быў заручаны са старэйшай сястрой Джулі, а Напалеон — з Дэзірэ Клары 21 красавіка 1795 года. У 1795—1797 гадах Клары жыла са сваёй маці ў Генуі ў Італіі, дзе яе шурын Жозеф меў дыпламатычную місію; да іх таксама далучылася сям’я Банапартаў. У 1795 годзе Напалеон уступіў у сувязь з Жазефінай дэ Багарнэ і 6 верасня разарваў заручыны з Клары. Ён ажаніўся з Жазефінай у 1796 годзе.
У 1797 годзе Клары выехала жыць у Рым са сваёй сястрой Жулі і шурынам Жозэфам, які быў паслом Францыі ў Папскай дзяржаве. Яе адносіны з Джулі заставаліся блізкімі. Яна ненадоўга была заручана з французскім генералам Матурынам-Леанарам Дзюфа. Мяркуецца, што заручыны былі ідэяй Напалеона кампенсаваць ёй шлюб, у той час як Дзюфа прывабіў яе пасаг і пасаду нявесткі Напалеона. Яна пагадзілася на заручыны, хаця ў Дзюфа былі доўгатэрміновыя адносіны і сын з іншай жанчынай. 30 снежня 1797 года, напярэдадні шлюбу, Дзюфа быў забіты ў выніку антыфранцузскага бунту каля іх рэзідэнцыі Палаца Корсіні ў Рыме. У наступныя гады Клары рашуча адмаўляла, што яе заручыны з Дзюфа калі-небудзь існавалі.
Мадам Бернадот
Пасля вяртання ў Францыю Клары жыла з Джулі і Джозэфам у Парыжы. У Парыжы яна жыла ў коле сям’і Банапарта, якая стала на яе бок супраць Жазефіны пасля таго, як Напалеон спыніў іх заручыны. Ёй самой таксама не спадабалася Жазефіна, бо яе цытуюць, называючы яе састарэлай куртызанкай з заслужана дрэннай рэпутацыяй, але, як мяркуюць, яна не праяўляла ніякай варожасці да Жазефіны, як члены сям’і Банапарта. Яна атрымала прапанову ад генерала Джуна, але адхіліла яе, бо была перададзена праз Мармонта. У рэшце рэшт Клары пазнаёмілася са сваім будучым мужам Жан Батыстам Жулем Бернадотам, яшчэ адным французскім генералам і палітыкам. Яны пажаніліся на свецкай цырымоніі ў Со 17 жніўня 1798 года. У шлюбным кантракце Клары атрымала эканамічную незалежнасць. 4 ліпеня 1799 года яна нарадзіла іх адзінага дзіцяці — сына Оскара.
Падчас дзяржаўнага перавароту 1799 года, калі Напалеон узяў уладу, яна падвяргалася маніпуляцыям як з боку сям’і Банапарта, якая хацела, каб Бернадота падтрымала Напалеона, так і фракцыі Бернадота, якая хацела, каб ён прыняў меры для сябе. Абодва бакі спрабавалі выкарыстаць яе для ўздзеяння на Бернадота і здабывання ў яго інфармацыі аб яго адносінах. Усведамляючы гэта, ён не расказаў ёй пра свае планы, але пазней ён павінен быў сказаць, што менавіта з-за ўплыву сям’і ён быў пасіўным падчас перавароту. Падчас перавароту муж і жонка былі вымушаныя схавацца ў загараднай віле генерала Саразіна ў Вільнёў-Сент-Жорж: падчас уцёкаў яна апранулася ў мужчыну. Яна ўвесь час падтрымлівала сувязь з Джулі, і Напалеон прыняў Бернадоту, відаць, з-за яе.
У 1800 годзе Бернадота прысутнічала на няўдалым замаху на Напалеона, калі паміж экіпажам Напалеона і экіпажам, дзе сядзелі яна і Караліна Банапарт, выбухнула бомба. Яе не цікавіла палітыка, але яе добрыя сувязі зрабілі яе марыянеткай у руках мужа і Напалеона, якія абодва выкарыстоўвалі яе для ўздзеяння адзін на аднаго і перадачы паведамленняў. У 1801 годзе яе муж праз Жозефа ўмяшаўся на карысць генерала Эрнуфа. У 1802 годзе была выяўлена змова супраць Напалеона. Напалеон западозрыў Жана Батыста Бернадота і дапытаў яго жонку, якая наіўна сказала яму, што яе муж не ўдзельнічаў, хаця ён сустракаўся з Маро ў іх доме і мармытаў яго імя, а таксама слова змова ў сне. Пасля гэтага Напалеон прызначыў яе мужа губернатарам Луізіяны. Пара была гатовая адплыць, калі сустрэча была адменена.
19 мая 1804 года яе муж стаў маршалам Францыі, што дало ёй эквівалентную пасаду. Аднак яе апісвалі як абыякавую да грамадскага становішча, як і яе сястру Джулі. Напалеон даў ёй дапамогу і дом на вуліцы д’Анжу Сент-Анарэ, дзе яна пражывала да канца жыцця, калі знаходзілася ў Парыжы. На каранацыі Напалеона 2 снежня 1804 года яна пайшла ўслед за Жазефінай, чый шлейф неслі яе нявесткі, несучы хустку і заслону Жазефіны на падушцы.
Яе муж быў вядучым генералам французскай арміі пры Напалеоне і звычайна адсутнічаў у Парыжы. Яму спадабалася б, каб яна была членам вышэйшага грамадства, і ён прасіў яе вучыць танцы і этыкет у інструктара Монтэла. У Бернадоты былі добрыя адносіны з імператарскай сям’ёй Банапарта. Па просьбе мужа і жонкі ёй не трэба было быць нявесткай і не ўдзельнічала ў дваравым жыцці. Яна жыла ў коле сям’і Банапарта і Клары, а таксама ўдзельнічала ў вышэйшым грамадстве, дзе атрымлівала асалоду ад музыкі, тэатра і танцаў, а лета праводзіла на курортах ці на загарадных вілах у Ла-Гранж і Атэй. Мяркуецца, што ў яе маглі быць рамантычныя адносіны з карсіканцам Анджэ К’яппе, які часта выступаў у якасці яе суправаджэння. Яе апісваюць як сімпатычную і прыемную і ўмелую танцорку, але досыць ананімную. Яна жыла ў асноўным у Парыжы падчас адсутнасці мужа. Яна паведамляла яму пра палітычныя падзеі ў Парыжы завочна. У часы калі яе муж займаў пасаду губернатара ганзейскіх гарадоў і быў губернатарам Гановера, Бернадота пару разоў наведвала яго ў Гамбургу з сынам, але яна ніколі не заставалася на доўга; кожны раз, калі яна неўзабаве вярталася ў Парыж. Ёй было не радасна жыць нідзе, акрамя Парыжа. У 1806 годзе яна была вымушана суправаджаць імператрыцу Жазефіну ў Майнц. Калі яе муж быў зроблены прынцам Понтэкарва ў 1806 годзе, яна занепакоена спытала, ці яна будзе вымушаная пакінуць Парыж, але адказ для яе быў шчаслівы, калі яна была ўпэўненая, што не будзе. У 1807 годзе яна наведала яго ў Шпандаў і ў Марыенбургу ва Усходняй Прусіі, дзе няньчыла яго падчас хваробы.
У жніўні 1810 года муж Бернадоты быў абраны спадчыннікам шведскага прастола, а яе спадчынніцай, якая цяпер на гэтай пасадзе атрымала афіцыйнае імя Дэзірэ. Першапачаткова яна думала, што гэта павінна быць падобна на пазіцыю прынца Понтэкарва, і не чакала, што прыйдзецца наведваць Швецыю больш, чым яе прымушалі наведаць Понтэкарна: «Я думала, што гэта было з Понтэ Карна, месца, адкуль у нас будзе тытул». Пазней яна павінна была прызнаць, што ніколі не клапацілася пра якую-небудзь іншую краіну, акрамя Францыі, і нічога не ведала пра замежныя краіны, а таксама не клапацілася пра іх, і што яна была ў роспачы, калі ёй сказалі, што на гэты раз ад яе чакаюць ад’езду з Парыжа. Дэзірэ затрымала свой ад’езд і не з’ехала з мужам. Яна была ў захапленні ад пасады, якую яна атрымала ў французскім двары пасля ўзвышэння на пасаду прынцэсы (яе запрашалі на прыдворныя мерапрыемствы кожны тыдзень), і яе палохалі гісторыі яе неахвотных французскіх служак, якія спрабавалі адгаварыць яе, кажучы, што Швецыя была краінай, блізкай да Паўночнага полюса, напоўненай белымі мядзведзямі. Нарэшце, яна пакінула Парыж і падарожнічала па Гамбургу і Кронбаргу ў Даніі праз Эрэсун да Хельсінгборга ў Швецыі.
Кронпрынцэса
22 снежня 1810 года Дэзірэ прыбыла са сваім сынам Оскарам у Хельсінгборг у Швецыі, а 6 студзеня 1811 года была прадстаўлена шведскаму каралеўскаму двару ў Каралеўскім палацы ў Стакгольме. У Хельсінгборгу яе сустрэлі прызначаная гаспадыняй мантый графіня Караліна Левенгаўпт і фрэйліна Марыяна Каскул. Паведамляецца, што шведскі клімат быў для яе шокам: яна прыехала зімой і так ненавідзела снег, што плакала. Пасля абрання яе спадчыннікам шведскага прастола яе муж перайшоў у спадчыну, і па іх прыбыцці яе сын таксама павінен быў зрабіць гэта, як патрабавалася, і быў адабраны ў яе для выхавання ў лютэранства. У адпаведнасці з Законам аб талерантнасці не патрабавалася пераводзіць яе, і для яе была ўладкавана каталіцкая капліца. Дэзірэ не была рэлігійнай але каталіцкія масы нагадвалі ёй пра Францыю, і яна адсвяткавала нараджэнне Напалеона II спяваннем «Te Deum» у сваёй капліцы.
Дэзірэ не змагла прыстасавацца да патрабаванняў афіцыйнага прыдворнага этыкету альбо ўдзельнічаць у прадстаўнічых абавязках, якія патрабаваліся ад яе на пасадзе кронпрынцэсы. Французскае атачэнне, асабліва Эліза ля Флотэ, зрабіла яе непапулярнай падчас знаходжання ў Швецыі, заахвочваючы скардзіцца на ўсё. У яе не былі добрыя адносіны з каралевай Гедвігай Лізаветай Шарлотай, хаця каралева ўдова Сафія Магдаліна, як паведамлялася, была да яе добразычлівая. У сваіх знакамітых дзённіках каралева Шарлота апісвала яе як сардэчную, шчодрую і прыемную, калі яна вырашыла быць і не тым, хто займаецца змовай, але і няспелым «сапсаваным дзіцем», якое ненавідзела ўсе патрабаванні і не магло справіцца з любой формай прадстаўлення, і як «французская жанчына ў кожным дзюйме», якая не любіла і скардзілася на ўсё, што не было французскім, і «як следства, яе не любяць». Каралева Шарлота, якая хацела застацца ў цэнтры ўвагі пры ўласным двары, не была задаволена Дэзірэ, а таксама паўплывала на караля Карла супраць яе.
Дэзірэ пакінула Швецыю летам 1811 года пад імем графіні Готландскай, афіцыйна па стане здароўя, і вярнулася ў Парыж, пакінуўшы мужа і сына. Сама яна сказала, што шведская знаць холадна абыходзілася з ёй: «Не размаўляй са мной пра Стакгольм, я прастуджуся, як толькі пачую гэтае слова». У Швецыі яе муж меў палюбоўніцу, шляхцянку Марыяну Каскуль.
Пад гэтым жа псеўданімам Дэзірэ афіцыйна пражывала ў Парыжы інкогніта, пазбягаючы тым самым палітыкі. Аднак за яе домам на вуліцы д’Анджу сачыла сакрэтная паліцыя, і яны зачытвалі яе лісты. У яе не было двара, а толькі яе спадарожніца дамы Эліза ла Флот, якая дапамагала ёй у якасці гаспадыні на прыёмах, і ў асноўным яна мела зносіны з кругам блізкіх сяброў і сям’і. Яе прыёмы наведвалі Талейран і Фушэ, якія падчас місіі Напалеона спрабавалі праз яе ўздзейнічаць на яе мужа. У 1812 годзе яна выступіла пасрэднікам, калі Напалеон вёў перамовы з яе мужам праз герцага дэ Басана. Яе муж хацеў, каб яе размясцілі ў Парыжы, дзе яна магла супакоіць лютасць Напалеона палітыкай Швецыі і інфармаваць яго пра падзеі ў цэнтры еўрапейскай палітыкі, але, паколькі іх перапіска страчана, невядома, наколькі гэта праўда. Падчас сустрэчы яе мужа з расійскім царом Аляксандрам I у Або ў 1812 годзе цар прапанаваў Карлу Джону развесціся з ёй і ажаніцца на адной са сваіх сясцёр, але кароль адхіліў гэтую прапанову.
Перад нападам на Расію Напалеон папрасіў Дэзірэ пакінуць Францыю. Яна падрыхтавалася да ад’езду, але здолела гэтага пазбегнуць. Паколькі яна афіцыйна жыла інкогніта, яна магла пазбягаць палітыкі, калі Швецыя і Францыя абвясцілі вайну ў 1813 годзе. Улетку 1813 года яна сышла ў загарадны маёнтак Джулі Мортэфонтэйн разам з Катарынай з Вюртэмберга, каб пазбегнуць увагі, перш чым вярнуцца ў навагоднюю ноч 1814 года у Парыж. 31 сакавіка 1814 года, пасля прыбыцця саюзных армій у Парыж пасля паразы Напалеона, яе дом стаў прытулкам для яе сястры Джулі. Яна сустрэлася са сваім мужам, які быў адным з саюзных генералаў, якія прыбылі ў Парыж. Аднак яна не вярнулася з ім у Швецыю, калі ён з’ехаў, што прыцягнула ўвагу. На пытанне, чаму шведскі граф Джэйкаб Дэлагардзі ў Мортэфонтэне, яяна адказала, што баіцца разводу, калі яна гэта зробіць.
14 мая 1814 года яна была прадстаўлена Людовіку XVIII, двор якога яна часта наведвала ў наступныя гады і які, як кажуць, ёй вельмі спадабаўся. Пасля ста дзён у 1815 годзе члены сям’і Банапарта былі сасланы з Францыі. Сюды ўваходзіла яе сястра Джулі, і калі Людовік XVIII выказаў жаданне зрабіць ёй ласку, яна рэгулярна прасіла яго зрабіць выключэнне для Джулі і дазволіць ёй жыць у Парыжы. У 1816 годзе яна планавала вярнуцца ў Швецыю, але хацела ўзяць з сабой сястру Джулі. Яе муж палічыў гэта неразумным, бо Джулі была жонкай Банапарта, і яе прысутнасць можа быць прынята як знак таго, што ён перайшоў на бок зрынутага Напалеона. У рэшце рэшт гэта не дало нічога. У гэты момант яна часта праводзіла час з Жэрмэн дэ Стаэль і Джульеттай Рэкам’е. У 1817 годзе муж Дэзірэ змясціў у яе дома графа дэ Мантрышара ў якасці шпіёна, каб ён паведамляў, ці робіць яна што-небудзь, што можа на яго паўплываць.
Каралева-кансорт
У 1818 годзе яе муж стаў каралём Швецыі, што зрабіла Дэзірэ каралевай. Аднак яна засталася ў Францыі афіцыйна па стане здароўя, што выклікала спекуляцыіў прэсе ў Парыжы і яе наведвальнікаў. Пасля таго, як яна стала каралевай, каралева-ўдова ёй напісала і прапанавала, каб у яе былі фрэйліны шведкі, але яна адказала, што ёй не трэба мець двор, бо яна па-ранейшаму пражывае інкогніта. Яна афіцыйна трымала сябе ў рэжыме інкогніта і не прымала ніякага двара, але падтрымлівала сувязь з пасольствам Швецыі, рэгулярна наведвала двор Людовіка XVIII і часта бачыла шведаў на прыёмах, якія праводзіла па чацвяргах і нядзелях, неафіцыйна ў ролі каралевы, хаця яна па-ранейшаму карысталася тытулам графіні.