cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
18-я партызанская брыгада імя М. В. Фрунзэ
Гісторыя
Партызаны вялі баявыя дзеянні на чыгуначных участках Мінск — Маладзечна, Мінск — Стоўбцы, Баранавічы — Лунінец. У жніўні 1942 года разбілі нямецкія апорныя пункты ў вёсках Волма і Залатары. У маі — ліпені 1943 года падарвалі больш за 100 рэек, 7 мастоў, 15 эшалонаў, знішчылі 33 аўтамашыны, у час разгрому апорнага пункта ў вёсцы Тарасава каля Мінска захапілі мінамёт, 5 кулямётаў, больш за 40 вінтовак. У сакавіку 1944 года выбілі немцаў з вёскі Будча Ганцавіцкага раёна, вывелі са строю вузкакалейку на ўчастку Ганцавічы — Дзяніскавічы. У чэрвені 1944 года ў час «рэйкавай вайны» на чыгуначным участку Баранавічы — Лунінец падарвалі 550 рэек.
Сутыкненне аўтобусаў у Маларыцкім раёне (2011)
Сутыкненне аўтобусаў у Маларыцкім раёне — транспартная аварыя, што адбылася на перасячэнні дарог Кобрын — Маларыта і Брэст — Макраны ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. У выніку сутыкнення мікрааўтобуса «Фольксваген-Каравела» і аўтобуса «Ікарус» загінулі 7 чалавек і былі параненыя 8 чалавек. Па факце аварыі была распачата крымінальная справа па частцы 3 артыкула 317 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь.
Храналогія
23 красавіка ў 13.20 па мясцовым часе кіроўца мікрааўтобуса «Фольксваген-Каравела» падчас руху па другараднай дарозе праігнараваў знак «Рух без прыпынку забаронены», выехаў на скрыжаванне і сутыкнуўся з украінскім рэйсавым аўтобусам «Ікарус», які рухаўся па маршруце Ковель — Брэст. Начальніца аддзялення агітацыі і прапаганды ДАІ Брэсцкага УУС Наталля Сахарчук паведаміла, што:
Ад удару рэйсавы аўтобус развярнула, ён з'ехаў у кювет і перакуліўся на дах. «Фольксваген-Каравела» праехаў наперад прыкладна пяць метраў і спыніўся на сваёй паласе руху.
У выніку аварыі на месцы загінулі кіроўца «Фольксвагена» і пяць з дзевяці пасажыраў. У ліку загінулых трое дзяцей і двое дарослых. З траўмамі рознай ступені цяжкасці ў Брэсцкую абласную бальніцу шпіталізаваны чатыры пасажыры «Фольксвагена». Сярод іх — дзяўчынка, дзве жанчыны, а таксама адзін мужчына.
У «Ікарусе» ехала сем пасажыраў. Адна з іх загінула на месцы аварыі. Кіроўца аўтобуса і тры пасажыры шпіталізаваны з траўмамі. Астатнія тры пасажыры рэйсавага аўтобуса не пацярпелі.
Малыніўка (Пустамыціўскі раён)
Малыніўка (Мали́нівка) — вёска ў Пустамыціўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Вайнілавічы
Назву Вайнілавічы маюць:
Гірміней
Гірмі́ней (Girminiai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Ігналінскай сянюніі. Адміністрацыйны цэнтр сянюнайціі.
Скабарыўшчына
Скабарыўшчына (Скабарі́вщина) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Садовае (Асакараўскі раён)
Садовае — сяло ў Асакараўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Садовай сельскай акругі. Код КАТА — 355675100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1267 чалавек (632 мужчыны і 635 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 966 чалавек (490 мужчын і 476 жанчын).
Кустоўнік
Кустоўнік (Nasturtium) — род кветкавых раслін сямейства капуставыя.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя травяністыя расліны. Лісце перыстарассечанае. Кветкі дробныя, белыя, у кароткіх гронках. Плод — стручок.
Значэнне і выкарыстанне
Кустоўнік лекавы — харчовая расліна (ужываецца як прыправа і для салатаў). Культывуюць у Заходняй Еўропе і ЗША.
Яўрэйскае пісьмо
Яўрэйскі алфавіт — алфавіт, які выкарыстоўваецца ў іўрыце, а таксама ў ідышы, ладзіна і іншых яўрэйскіх мовах дыяспары. Таксама выкарыстоўваўся ў караімскай і крымчакскай мовах.
Паколькі ў іўрыце выкарыстоўваецца кансанантнае пісьмо, алфавіт складаецца з зычных літар; аднак некаторыя з іх выкарыстоўваюцца таксама для запісу галосных у іўрыце і, асабліва, у іншых мовах дыяспары.
Алфавіт
У алфавіце 22 літары, вялікія літары адсутнічаюць. Пяць літар маюць па два напісанні — асноўнае (якое выкарыстоўваецца ў пачатку і сярэдзіне слова) і канцавое. У іўрыце ўсе літары — зычныя, але чатыры з іх — א алеф, ה хе, ו ваў і י ёд — часам выкарыстоўваюцца для запісу галосных (матрэс лекцыёніс). Для поўнага запісу галосных выкарыстоўваецца сістэма дыякрытычных знакаў — агаласовак «Некудот» («пунктаў»), якія ставяцца пад ці над літарай. Раней выкарыстоўваліся таксама адмысловыя значкі (тагі), якія выконвалі ролю арнаменту, што ўпрыгожваў некаторыя літары яўрэйскага алфавіта. У ідыш алфавіт поўны: літары א алеф, ו воў, י юд і ע аін страцілі ролю зычных і ператварыліся ў галосныя; акрамя таго, існуюць дыграфы для абазначэння некаторых дыфтонгаў.
Яўрэйскія літары таксама выкарыстоўваюцца для запісу лікаў, кожнай літары прыпісана лікавае значэнне — гематрыя.
Гісторыя
У I тысячагоддзі да н.э. (960—585) яўрэі пачынаюць выкарыстоўваць старажытнаяўрэйскае пісьмо — сістэму, падобную да фінікійскай, якая шырока выкарыстоўвалася на Блізкім Усходзе ў канцы 2 тысячагоддзя да н.э. Найбольш старымі з вядомых дакументаў, якія выкарыстоўваюць гэту сістэму, з’яўляюцца алфавіт з Тэль-Заіт, таблічкі з Гезера (~950 г. да н.э., эпоха цара Саламона), а таксама стэла і іншыя надпісы Меса (цара Маавіцкага, ~850 г. да н.э.). Многія асаблівасці старажытнаяўрэйскага пісьма атрымала ў спадчыну самарыцянскае пісьмо.
У час вавілонскага палону яўрэі паступова перастаюць карыстацца старым пісьмом і да 535 г. да н.э. пераходзяць на вавілонскае арамейскае пісьмо (якое ў сваю чаргу, таксама паходзіць ад фінікійскага), так званае яўрэйскае квадратнае пісьмо.
Нягледзячы на тое, што ў Сярэднявеччы ў кожным рэгіёне з’яўляліся свае стылізацыі, напісанне літар гэтага алфавіта дайшло да нашых часоў амаль не змяніўшыся. Пры ўзнікненні яўрэйскіх моў дыяспары квадратны яўрэйскі шрыфт адаптоўваўся для запісу гэтых моў.
Велізарнае развіццё атрымала мастацтва каліграфіі і мікраграфіі.
Гісторыя паводле іўдаізму
Паводле Торы, першыя Скрыжалі Запавету былі атрыманы Майсеем ад Бога і былі зроблены самім Богам, у тым ліку сам шрыфт, якім былі высечаны запаветы. скрыжалі былі дзея Божая, і пісмёны, накрэсленыя на скрыжалях, былі пісьмёны Божыя Аднак яшчэ да гэтага Бог загадвае Майсею запісаць гісторыю бітвы з амалікіцянамі ў кнігу: І сказаў Гасподзь Майсею: напішы гэта на памяць у кнігу і давядзі Ісусу, што Я цалкам згладжу памяць пра Амалікіцянаў з паднябеснай.
Мішна называе квадратны шрыфт, якім можна пісаць скруткі Торы і іншыя свяшчэнныя тэксты, «асірыйскім» (ашурыт), аднак гэта назва не азначае, што яўрэйскае пісьмо паходзіць з Асірыі, а намякае на тое, што шрыфт быў адноўлены прарокамі Ездрам і Неяміем, які прыбыўлі ў Святую Зямлю на чале вавілонскіх выгнаннікаў. За гэта яны таксама атрымалі мянушку «сафрым» — «Пісцы».
Іншае згадванне паходжання формы квадратнага шрыфта са скрыжаляў прыводзіцца ў Вавілонскім Талмудзе: Сказаў раў Хісда: Мем і Самех, што на скрыжалях, трымаліся цудоўным чынам. І (яшчэ) сказаў раў Хісда: тэкст на скрыжалях можна было чытаць як з пярэдняга боку, так і з задняга, напрыклад: נבוב בובן (רהב בהר) סרו ורס.
У часы Храмаў яўрэі не карысталіся свяшчэнным шрыфтам для штодзённых спраў, а толькі для перапісвання скруткаў Торы, таму правілы напісання святога шрыфта сталі забывацца, для чаго Пісцам і спатрэбілася аднавіць гэтыя правілы, якія былі таксама зацверджаны Мужамі Вялікага Сходу і пазней апісаны ў Вусновай Торы.
У Талмудзе можна знайсці толькі некаторыя заўвагі наконт формы літар гэтага шрыфта, што выклікала спрэчкі ў пазнейшай галахічнай літаратуры наконт некаторых дэталяў формы літар.
Таксама існуюць старажытныя рукапісы, аднак усе яны былі напісаны не раней за перыяд Другога Храма — напрыклад, скруткі Кумранскай абшчыны. Паводле падання, у пражскай сінагозе Алт-Ной Шул знаходзіўся скрутак Торы, напісаны самім Ездрам. Любавіцкі рэбэ Ёсеф Іцхак Шнеерсон, калі быў у Празе ў 1918 годзе, нібы бачыў гэты скрутак. Таксама гэты скрутак згадваецца ў мностве больш ранніх кніг, напрыклад, па ім спраўджваў тэкст Торы Майманід.
Варта заўважыць, што паколькі Ездра нарадзіўся яшчэ да вавілонскага палону, то ён цалкам мог бачыць скрутак Торы, які знаходзіўся ў першым Храме — адзін са скруткаў, паводле падання напісаных самім Майсеем, пакінуты ў Скініі, а затым у Храме для зверкі тэксту наступных копій.
Варыянты напісанняў літар
Заўвага. Адсутныя ў табліцы літары старажытнаяўрэйскага пісьма падобныя па напісанні да фінікійскіх.
Рэлігійнае значэнне
Містычны сэнс літар расчыняецца ў кабалістычнай літаратуры: у кнізе Заар (раздзелы «Літары рабі Амнона-Саба» і «Сітрэй атыёт») і ў мідрашы «Атыёт дэ рабі Аківа» («Літары рабі Аківы»).
Паколькі Бог стварыў свет дзесяццю выразамі, то літары святой мовы лічацца таксама рознымі праявамі Яго ўплыву ў свеце. Такім чынам, назва кожнай рэчы на святой мове з'яўляецца адлюстраваннем яе сутнасці і закладзенай у ёй Боскай энергіі. Каментатары Торы тлумачаць, што першы чалавек, Адам, мог бачыць гэту сутнасць, таму ён даваў назвы жывёлам.
У кнізе «Заар» тлумачыцца, што абрысы чорных літар на белым фоне перадаюць спасцігнутыя кабалістамі розныя магчымыя суадносіны паміж сіламі прыроды, недаступнымі для пяці органаў пачуццяў чалавека.
Юнікод
Яўрэйскія літары і іншыя знакі ў Unicode знаходзяцца ў інтэрвалах ад U+0590 да U+05FF і ад U+FB1D да U+FB40. Сюды ўваходзяць літары, лігатуры, камбінаваныя знакі (агаласоўкі і знакі кантыляцыі) і сімвалы пунктуацыі.
Заўвага: сімвалы װ ױ ײ יִ ײַ прызначаны для ідыша і не выкарыстоўваюцца ў іўрыте; сімвалы אַ אָ таксама прызначаны для ідыша, і хоць у іўрыце такія спалучэнні літары алеф з дыякрытычнымі знакамі існуюць, яны не маюць там статусу літары, і іх набіраюць як спалучэнні, а не пры дапамозе гэтых сімвалаў Юнікода.
Аляксандр Быхавец
Алякса́ндар Восіпавіч Бы́хавец герба «Магіла» (? — 1863, Магілёўцы ) — шляхціч, гісторык-аматар XIX стагоддзя.
Біяграфія
Валодаў маёнткам Магілёўцы ў Ваўкавыскім павеце Гродзенскай губерні. У яго бібліятэцы ў 1820-х гадах быў выяўлены летапісны звод XVI стагоддзя па гісторыі Вялікага Княства Літоўскага. У 1834 Аляксандр Быхавец перадаў рукапіс Тэадору Нарбуту, які выдаў яго пад назвай «Хроніка Быхаўца» ў 1846 годзе.
Сям’я
У шлюбе з Даміцэляй з Бучынскіх меў дзяцей:
Таскігі
Таскігі — горад у акрузе Мэйкан, штат Алабама, ЗША. Плошча — 40,1 км², насельніцтва (2010) — 9865 чалавек (у 2000 годзе складала 11846 чалавек). Шчыльнасць насельніцтва — 245,7/км². Заснаваны ў 1833 годзе, у 1881 годзе на мясцовай былой плантацыі была заснавана нармальная школа для падрыхтоўкі настаўнікаў-афраамерыканцаў, якая пазней была пераўтворана ва ўніверсітэт Таскігі.
Піна-д’Асці
Піна-д'Асці (Pino d'Asti) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 242 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 60 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 14020. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Эміль Заля
Эміль Заля (Émile Zola ;, Парыж — , Парыж) — французскі.
Творчасць
Адзін з самых значных прадстаўнікоў рэалізму другой паловы XIX стагоддзя — правадыр і тэарэтык так званага натуралістычнага руху, Заля стаяў у цэнтры літаратурнага жыцця Францыі апошняга трыццацігоддзя XIX стагоддзя і быў звязаны з найбуйнейшымі пісьменнікамі гэтага часу («Абеды пяці» (1874) — з удзелам Гюстава Флабера, Івана Сяргеевіча Тургенева, Альфонса Дадэ і Эдмона Ганкура, «Меданскія вечары» (1880) — знакаміты зборнік, які ўключаў творы самога Заля, Жорыса Карла Гюісманса, Гі дэ Мапасана і шэрагу другарадных натуралістаў, як Анры Сеар, Леон Энік і Поль Алексіс).
Вышэйшая школа менеджменту інфармацыйных сістэм
Агульная характарыстыка
У 1994 годзе на базе былога Рыжскага авіяцыйнага ўніверсітэта ўзнікла некалькі прыватных вышэйшых навучальных устаноў, адной з якіх была Вышэйшая школа менеджменту інфармацыйных сістэм. Практычна адразу былі акрэдытаваныя 3 навучальных напрамкі: упраўленне прадпрымальніцкай дзейнасцю, інфармацыйныя сістэмы і турызм.
Сёння вучэльня з'яўляецца адной з самых папулярных прыватных вышэйшых навучальных устаноў сярод абітурыентаў у Латвіі.
Серж Саргсян
Серж Азатавіч Саргсян (Սերժ Ազատի Սարգսյան,, , Нагорна-Карабахская аўтаномная вобласць, Азербайджанская ССР, СССР) — армянскі палітычны, дзяржаўны і ваенны дзеяч. Прэзідэнт Арменіі з 2008 да 2018 гг.
Сям’я
Ажаніўся у 1983 годзе. Жонка — Рыта Саргсян, нарадзілася ў Сцепанакерце ў сям’і ваеннага. Па спецыяльнасці — настаўніца музыкі.
Мае дзвюх дачок: Ануш і Сатэнік, і адну унучку — Марыям.
Жамайчу Наўміесціс
Гісторыя
Вядомае з XVII стагоддзя як Новае Места. Згадваецца з 1650 года. У 1792 годзе атрымаў гарадскія правы.
У час знаходжання ў складзе Расійскай імперыі ў 1881 годзе быў перайменаваны ў Аляксандраўск.
У 1919 годзе стаў часткай Літвы і ўвайшоў у Таўрагскі павет. З 1940 года ў Літоўскай ССР. У 1947 годзе Жамайчу-Наўміесціс быў перададзены ў Шылуцкі павет. У 1950 годзе Жамайчу-Наўміесціс увайшоў у Шылуцкі раён Клайпедскай вобласці. У 1953 годзе Клайпедская вобласць была скасавана і Шылуцкі раён перайшоў у прамое падпарадкаванне Літоўскай ССР. У 1958 годзе Жамайчу-Наўміесціс атрымаў статус пасёлка гарадскога тыпу. У 1995 годзе Жамайчу-Наўміесціс быў пазбаўлены статусу пасёлка гарадскога тыпу і стаў мястэчкам.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 1373 жыхароў (2011).
NGC 4932
NGC 4932 (іншыя абазначэнні — UGC 8150, MCG 9-21-89, ZWG 270.40, PGC 45015) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аляксандр Канстанцінавіч Кіклевіч
Аляксандр Канстанцінавіч Кікле́віч (н., в. Задабрычча Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці) — беларускі мовазнавец. Доктар філалагічных навук (1996).
Біяграфічныя звесткі
Скончыў БДУ (1980), з 1983 выкладае ў ім.
Скірчэ
Скірчэ (Скі́рче) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Аляксандр Канстанцінавіч Кіклевіч
Навукова-даследчыцкая дзейнасць
Даследаванні ў галіне тэорыі, філасофіі і лагічнага аналізу мовы, граматыкі, семантыкі, беларусістыкі, паланістыкі, русістыкі. Аўгар манаграфіі «Мова і логіка. Лінгвістычныя праблемы квантыфікацыі» (1998; на нямецкай мове), артыкулаў «Квантарныя займеннікі і тэкст» (1989), «Мастацкі тэкст і тэорыя магчымых сусветаў» (1992) і інш.
Вайнілаўскі сельсавет
Назву Вайні́лаўскі сельсавет маюць:
Мазурскі пахаваны выступ
Мазурскі пахаваны выступ, Мазурска-Сувалкаўскае падняцце (Wyniesienie mazursko-suwalskie) — тэктанічная структура на захадзе Гродзенскай вобласці Беларусі і на паўночным усходзе Польшчы, заходняя перыклінальная частка Беларускай антэклізы. Назва паходзіць ад гістарычнай вобласці ў Польшчы.
Мае форму выцягнутага ў субшыротным напрамку паўавала з заляганнем паверхні фундамента ад -0,1 км на ўсходзе да -1 км на захадзе. Даўжыня 160 км, шырыня 100—130 км. Аддзелены Сувалкаўскім разломам ад Балтыйскай сінеклізы на поўначы, на поўдні — Свіслацкім разломам ад Падляска-Брэсцкай упадзіны, на захадзе (на тэрыторыі Польшчы) мяжуе з Варшаўскай упадзінай. На поўначы выступ перакрыты трыясавымі, а на ўсёй астатняй плошчы юрскімі, мелавымі і кайназойскімі ўтварэннямі; на захадзе яны ляжаць на адкладах кембрыю, ардовіку, сілуру, на ўсходзе — на фундаменце.
Фарміраваўся Мазурскі пахаваны выступ у працэсе абасаблення паўночна-заходніх, заходніх і паўднёва-заходнх схілаў Беларускай антэклізы на каледонскім і асабліва выразна на герцынскім этапах у сувязі з залажэннем Балтыйскай сінеклізы на поўначы, Падляска-Брэсцкай упадзіны на паўднёвым усходзе і Мазавецка-Люблінскага перыкратоннага прагіну на захадзе.
Theloderma corticale
Theloderma corticale — від земнаводных з роду сямейства.
Асінавіца (Валожынскі раён)
Асі́навіца (, Осиновица) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гародзькаўскага сельсавета.
Theloderma corticale
Апісанне
Агульная даўжыня дасягае 7-9 см. Назіраецца палавы дымарфізм: самкі буйней самцоў. Знешні выгляд гэтай амфібіі даволі дзіўны і незвычайны. Усё цела пакрыта пупырышкамі і шыпікамі, дзякуючы чаму паверхня жабы нагадвае кусцікі моху. Афарбоўка складаецца з зялёных і цёмных, амаль чорных шырокіх папярочных палос, размешчаных па чарзе. Морда некалькі пляскатая, выцягнутая і закругленая на канцы. На канцах пальцаў усіх лап прыкметныя развітыя круглыя прысоскі. Плавальная перапонка ёсць толькі на задніх лапах, яна невялікая, дасягае толькі сярэдзіны пальцаў.
Спосаб жыцця
Любіць дажджавыя лясы, невялікія стаячыя вадаёмы, пячоры або паўразбураныя будынкі. Большую частку жыцця праводзіць у вадзе. Сустракаецца на вышыні 700—1500 метраў над узроўнем мора. Актыўная ноччу. Харчуецца насякомымі, перш за ўсё цвыркунамі, конікамі, прусакамі, чарвякамі, матылькамі, мухамі.
Самка адкладае яйцы ў ваду, пад камяні або паваленыя дрэвы.
Распаўсюджанне
Эндэмік В’етнама.
Ян Бажымоўскі (пам. 1687)
Ян Бажымоўскі (Jan Borzymowski; ? — ) — дзеяч кальвінісцкай царквы Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Бажымоўскіх герба «Бяліна». Нарадзіўся ў сям’і Яна.
Пасля сканчэння Кейданскай гімназіі ў 1667 годзе прызначаны катэхістам, пасля прапаведнік у Любчы і пры двары новагародскага харужага С. Францкевіча-Радзімінскага. У 1670—1681 гадах рэктар Слуцкай гімназіі і слуцкі прапаведнік. Віленскі прапаведнік з 1681 года і кансеньёр з 1685 года. Пасля смерці бацькі працягваў перакладаць на літоўскую мову Біблію.
Сям’я
Меў 7 сыноў, большасць з якіх сталі віднымі кальвінісцкімі дзеячамі.
Сапёр
Гістарычна задачамі сапёраў з'яўляліся: стварэнне падкопаў пад абарончыя збудаванні ці капанне траншэй для скрытнага набліжэння да пазіцый праціўніка; стварэнне ўласных фартыфікацыйных збудаванняў на лініі фронту; забеспячэнне перапраў праз рэкі, балоты; наладжванне ліній забеспячэння і аднаўленне разбураных аб'ектаў інфраструктуры; абясшкоджванне мін, ракет і снарадаў.
У бытавым ужыванні сапёрам завецца чалавек (не абавязкова ваеннаслужачы), які займаецца абясшкоджваннем мін і снарадаў, якія не разарваліся.
Гісторыя сапёрнай справы
З'яўленне тэрміна «сапёр» адносіцца да XVII стагоддзя, калі так звалі ваеннаслужачых, якія здзяйснялі падкопы пад крапасныя збудаванні праціўніка для іх наступнага разбурэння. У 1678 годзе сапёры былі вылучаны ў спецыяльныя часткі і падраздзяленні ў Францыі. У XVIII — XIX стагоддзях кола задач сапёраў паступова пашыралася.
У XX стагоддзі адбылася спецыялізацыя — і са складу сапёраў вылучыліся чыгуначнікі, паветраплавальнікі, аўтамабілісты і інш.
Скабэлка
Скабэлка (Скобе́лка) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Чымічанга
Чыміча́нга (chimichanga)  — страва мексіканскай кухні. Чымічанга нагадвае бурыта, але падсмажанае на патэльні або ў фрыцюры. В адрозненні ад кесадыльі пры прыгатаванні чымічангі выкарыстоўваецца адна аладка тартылья, а не дзве.
Сальса (соус)
Сальса (salsa) — тыповы мексіканскі соус. Часцей за ўсё сальса вырабляецца з дробна нарэзаных таматаў або таматыльі (адзін з відаў фізалісу) і/або чылі, пепяроні, цыбулі, часнаку з даданнем чорнага перцу. Таксама магчыма прыгатаванне сальсы з іншых, часта нязвыклых для нашага рэгіёну, прадуктаў (напрыклад, спалучэнне цыбулі і фейхаа).
Сальсу часта падаюць у якасці дыпу да тартыльі або такі, але звычайна соус варыцца пры даданні ў іншыя стравы. Выключэнне складае тыповы соус сальса «піка дэ гальа» (pico de gallo), чые інгрэдыенты змешваюцца і падаюцца выключна ў сырым выглядзе.
Музей сучаснага мастацтва (Лінц)
Лентас — музей сучаснага мастацтва, які знаходзіцца ў горадзе Лінц (Аўстрыя). Будынак музея, пабудаваны майстэрняй «Weber & Hofer», складае 130 метраў у даўжыню і размешчана паблізу Дуная. Калекцыя музея ўяўляе вялікую каштоўнасць.
Гісторыя
Музей «Лентас» з’яўляецца правапераемнікам Новай галерэі Лінца, створанай пасля Другой сусветнай вайны на аснове калекцыі Вольфганга Гурліта, якая ўключала ў сябе творы Эгана Шыле, Оскара Какошкі і Эміля Нольдэ. У 2003 годзе майстэрняй «Weber & Hofer» быў пабудаваны новы будынак музея, і ён атрымаў новую назву.
Калекцыя
Музейная калекцыя складае 10,000 карцін, 850 фатаграфій, 1500 скульптур і іншых аб’ектаў. Найбольш раннія аб’екты належаць да першай паловы XIX стагоддзя. З больш позніх мастакоў прадстаўлены: Карэл Апель, Эндзі Уорхал і Готфрыд Хельнвайн. Калекцыя ўвесь час папаўняецца.
Брытанская Індыя
Брытанская Індыя (British Raj) — назва брытанскага каланіяльнага ўладання ў Паўднёвай Азіі з сярэдзіны XVIII стагоддзя па 1947 год. Паступова пашыралася, з часам ахапіла тэрыторыі сучасных Індыі, Пакістана і Бангладэш (і да 1937 года — М’янмы). Тэрмінам Брытанская Індыя звычайна называюць ўсю тэрыторыю каланіяльнага валодання, хоць, строга кажучы, ён адносіўся толькі да тых частках субкантынента, якія знаходзіліся пад непасрэдным брытанскім кіраваннем (адміністрацыя спачатку ў форце Уільям, а потым — у Калькуце і Дэлі); акрамя гэтых тэрыторый існавалі т. зв. «Туземныя княствы», якія фармальна знаходзіліся толькі ў васальнай залежнасці ад Кароны.
У 1947 годзе Брытанскай Індыі была прадастаўлена незалежнасць, пасля чаго краіна была падзелена на два дамініёны — Індыю і Пакістан (захоўвалі статус дамініёна да 1950 і 1956 гг. адпаведна). Пакістан, у сваю чаргу, распаўся ў 1971 годзе з утварэннем дзяржавы Бангладэш.
П’ёва-Масая
П’ёва-Масая (Piovà Massaia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 706 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 65 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 14020. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Георгій Перамаганосец.
Іншушынак
Іншушынак (𒀭𒈹𒂞𒆠) — бог замагільнага свету і права ў старажытным Эламе. Адзін з вярхоўных багоў эламскай міфалогіі.
Культ
Імя Іншушынака ўпершыню сустракаецца ў канцы 3 тысячагоддзя да н. э. у дагаворы паміж Эламам і акадскім валадаром Нарам-Суэнам. У далейшым Іншушынак часцяком узгадваўся як адзін з вярхоўных багоў на працягу ўсёй гісторыі Эламскай дзяржавы. Яго імя прымалася як частка імёнаў валадароў, ім кляліся, да яго звярталіся ў малітвах. Прадстаўнікі эламскай дынастыі Шутрукідаў, што кіравалі ў канцы 2 тысячагоддзя да н. э. называлі свае землі краінай, любімай Іншушынакам.
Лічыцца, што культ Іншушынака быў непасрэдна звязаны з Сузамі, а сам ён разглядаўся ў якасці заступніка гэтага горада. Першыя звесткі пра будаўніцтва асобнага храма Іншушынака ў Сузах з'явіліся ў гады кіравання Шульгі. У 2 тысячагоддзі да н. э. у Сузах і Чога-Занбіль у яго гонар былі пабудаваны зікураты. Сімвалам гэтага бога была змяя, якая таксама сімвалізавала сакральную ўладу манархаў.
Валодзькаўскі сельсавет
Назву Вало́дзькаўскі сельсавет маюць:
Ардышэўка
Ардышэ́ўка — рака ў Сенненскім і Лёзненскім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Лучоса (басейн Заходняй Дзвіны).
Даўжыня 16 км. Плошча вадазбору 93 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,6 ‰. Выцякае з возера Ардышэва, цячэ па Лучоскай нізіне.
Упадае ў Лучосу каля вёсак Кучыншчына, Вялікія Калінавічы і Малыя Калінавічы Лёзненскага раёна.
Малыніўка (Гэнічэскі раён)
Малыніўка (Мали́нівка) — вёска ў Гэнічэскім раёне Херсонскай вобласці Украіны.
Дасовіцкі сельсавет
Дасо́віцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Дасовічы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Магілёўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Хонаўскага сельсавета. 21 ліпеня 1956 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Хонава, сельсавет перайменаваны ў Хонаўскі.
Мітрафан Віктаравіч Доўнар-Запольскі
Мітрафан Віктаравіч Доўнар-Запольскі (,  —, ) — беларускі гісторык і этнограф. Паходзіў з дробнай беззямельнай шляхты, сын калежскага сакратара.
Ян Бажымоўскі (нар. да 1674)
Ян Бажымоўскі (Jan Borzymowski; да 1674 — ?) — дзеяч кальвінісцкай царквы Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Бажымоўскіх герба «Бяліна». Нарадзіўся ў сям’і Яна.
Вучыўся ў Франкфурце, Караляўцы і Лейдэне (1698). З 1700 года рэктар Слуцкай гімназіі.
Мітрафан Віктаравіч Доўнар-Запольскі
Выпускнік гістарычна-філалагічнага факультэта Кіеўскага ўніверсітэта (1893), магістарская дысертацыя (восень 1901), доктарская дысертацыя па гісторыі (1906). Прыват-дацэнт Маскоўскага ўніверсітэта (1899), прафесар рускай гісторыі Кіеўскага ўніверсітэта (1902). Арганізатар і дырэктар Вышэйшых камерцыйных курсаў (Кіеў, 1906), дырэктар Палаты экспертаў, старшыня навукова-папулярных гурткоў і таварыстваў у Кіеве.
Пасля канфлікту са студэнтамі Кіеўскага камерцыйнага інстытута (1917) і «Справы Сташэўскага» (1917), адмовіўся амаль ад усёй выкладчыцкай працы. Прафесар Харкаўскага інстытута народнай гаспадаркі (снежань 1919 года) і Харкаўскага ўніверсітэта (1920—1921). Прарэктар Азербайджанскага ўніверсітэта і прафесар Бакінскага політэхнічнага інстытута (1922—1925). Пасля пераезду ў Беларусь, прафесар беларускай гісторыі ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (кастрычнік 1925 — восень 1926 гадоў), стваральнік, супольна з Д. І. Даўгялам, Археаграфічнай камісіі Інбелкульта (1925). Пасля вымушанага пераезду ў Маскву (восень 1926 года), часта мусіў працаваць па-за навуковым полем дзейнасці. Прафесар Ціміразеўскай акадэміі (1930-я). У 1920-х—1930-х таксама займаў пасады ў сістэме кіравання гаспадаркай у савецкіх Украіне, Азербайджане, Беларусі і Расіі.
Паходжанне прозвішча
Прозвішча Доўнар ад старалітоўскага (старабалцкага) двухасноўнага імя Dau-nor’as, якое насіў продак сям’і Доўнараў. Такія двухасноўныя імёны дайшлі з індаеўрапейскай эпохі і ўласцівыя іменнікам народаў індаеўрапейскага паходжання.
У імені Dau-nor’as асновы ад літоўскага daug «шмат», norėti «хацець». Тыя ж асновы вядомыя і ў старапрускім іменніку. Імя значыць «Той, хто шмат хоча», такія імёны адлюстроўвалі ваярскую этыку старалітоўскай эпохі, якая вымагала імкнуцца да заваяванняў і ваеннай здабычы.
У палітыцы
Удзельнічаў у нелегальных дэмакратычных рухах (1880-я), быў пад часоваю забаронай сяліцца ў Кіеве. Пазней, сімпатызаваў левым рухам.
Актыўна падтрымліваў Беларускую Народную Рэспубліку, ачольваў Беларускую гандлёвую палату (Кіеў, 1918), падрыхтаваў праект стварэння Беларускага ўніверсітэта ў Мінску (кан. сакавіка 1918). У маі—кастрычніку 1918 удзельнічаў у працы дыпламатычнай місіі БНР у Кіеве, якая шукала магчымасцяў дабіцца прызнання БНР у прадстаўнікоў Савецкай Расіі, Украіны, Дону, Германіі і Аўстра-Венгрыі.
Па просьбе ўладаў БНР склаў «Мемарыял» («Асновы беларускай дзяржаўнасці»), які быў надрукаваны ў Гродне і Вільні ў 1919 годзе па-беларуску, па-руску, па-нямецку, па-французску; пазней «Мемарыял» быў перакладзены на англійскую мову П. Кларкам. Дакумент утрымліваў гістарычныя падставы неабходнасці стварэння незалежнай беларускай дзяржавы, і быў прадстаўлены на Версальскай канферэнцыі, хоць і беспаспяхова.
Два сыны Доўнар-Запольскага загінулі ў час грамадзянскай вайны ў шэрагах Чырвонай Арміі.
У 1930—1934 гадах ён быў рэзка крытыкаваны за «нова-народніцтва», яму прыпісвалася аўтарства ідэйнай базы «нацыянал-дэмакратызму», яго называлі «агентам фашызму» (акадэмік В. К. Шчарбакоў), ён і яго навуковая школы былі палітычна выкрыты ў выступе яго былога вучня прафесара А. П. Аглобліна (Кіеў, 1934).
У навуцы
Вучань прафесараў Галубоўскага, Іконнікава, і, асабліва, В. Б. Антановіча. Імкнуўся спалучаць навуковую і навучальную дзейнасці, як гэта рабілі Шафарык, Караджыч, Кастамараў.
Разбіў погляд на беларусаў як на народ, пазбаўлены нацыянальнасці, рашуча падтрымліваў беларускае нацыянальнае адраджэнне ў пачатку XX стагоддзя. Вітаў з’яўленне «строга аб’ектыўнай і навуковай» плыні ў беларускіх гістарычных і этнаграфічных даследваннях. Выказваў агульную сімпатыю да марксізму, але не быў ім захоплены.
У брашуры "Дунін-Марцінкевіч і яго паэма «Тарас на Парнасе»" (Віцебск, 1896 год) упершыню апублікаваў ананімны твор XIX стагоддзя «Вясна гола перапала».
Гістарычныя канцэпцыя
Мітрафан Доўнар-Запольскі аддаваў вяршэнства гісторыі народаў у параўнанні з гісторыяй дзяржаў, лічыў этнаграфію і эканоміку аднымі з найважнейшых фактараў у развіцці грамадства. Сцвярджаў існаванне беларускай нацыі, з уласнай гісторыяй, выразнымі этнаграфічнымі рысамі, багатай народнай культурай, з уласнай беларускай мовай як спадчынніцай дыялектаў крывічоў і дрыгавічоў. Даследчык сцвярджаў, што беларусы сфарміраваліся ў IX—XII стагоддзях у выніку кансалідацыі крывічоў, дрыгавічоў і радзімічаў. Падтрымліваў «тэорыю каланізацыі» узнікнення дзяржаўнасці ў Беларусі, лічыў крывічоў і дрыгавічоў у вялікай ступені ізаляванымі ад Кіеўскай дзяржавы, іх развіццё з гэтай прычыны адметным. Мітрафан Доўнар-Запольскі таксама ўказваў на адсутнасць этнаграфічнай еднасці Кіеўскай Русі, яе адзінымі яднальнымі фактарамі лічыў вонкавыя палітычныя і ваенныя пытанні.
Разглядаў стварэнне Вялікага Княства Літоўскага ў XIII стагоддзі як часткова мірна ўтвораны і ўзаемна карысны саюз князёў ваяўнічай Літвы і аслабленых князёў Русі.
Лічыў як дзяржаўную унію, так і царкоўную унію негатыўнымі фактарамі беларускай гісторыі, якія спрыялі рэлігійнай нецярпімасці. Адмоўна ставіўся да ўлучэння беларускіх зямель у склад Расіі пасля раздзелаў Рэчы Паспалітай. Наогул, лічыў, што і польская «шляхецкая арыстакратычная рэспубліка», і расійская «баярская алігархія», якія выключалі дэмас, былі «двума ліхамі» у беларускай гісторыі і згубна ўплывалі на беларускі народ, які «моцна дэмакратычны ў сваіх гістарычных і народных традыцыях».
Пазней, у 1920-х гадах, дадаткова падкрэсліваў эканамічны фактар у гісторыі і значэнне класавай барацьбы ў гісторыі Вялікага Княства Літоўскага.
Ацэнкі
Яго асоба і творчасць прыцягвалі самыя палярныя ацэнкі. Да 1930-х яго наогул станоўча ацэньвалі М. К. Любаўскі, У. І. Пічэта, Ф. Ф. Турук, Д. І. Даўгяла і інш. Пачынаючы з 1930-х гадоў, Доўнар-Запольскі трапіў, як навуковец, пад вострую палітызаваную крытыку (С. Я. Вольфсон, В. М. Перцаў, У. К. Шчарбакоў і інш.). У 1940-х—1970-х, гадах параўнальна бяспечныя часткі яго прац (этнаграфія, археалогія, археаграфія) вывучаліся, і ставіліся ў аснову прац (В. К. Бандарчык, М. Ф. Піліпенка, І. У. Чаквін, М. М. Улашчык, Л. В. Аляксееў). Гістарычныя працы Мітрафана Доўнар-Запольскага зрэдку ўзгадваліся ў спасылках да 1980-х. Спробы ацэнкі М. В. Доўнар-Запольскага як гісторыка рабіліся ў манаграфіях У. М. Міхнюка, З. Ю. Капыскага, В. У. Чапко. У 1990-х з’явіліся працы, якія вывучалі агульную навуковую пазіцыю М. Доўнар-Запольскага (С. І. Міхальчанка), развіццё яго гістарычнай канцэпцыі (Дз. У. Караў, М. Ф. Шумейка).
Джон Леслі Говард Кіп і Альтэр Літвін згадваюць пра Доўнар-Запольскага і Пічэту як пра «умеркаваных (беларускіх) нацыяналістаў».
Памяць
У ліпені 1997 года помнік Доўнар-Запольскаму пастаўлены ў Рэчыцы, побач з будынкам мясцовага ліцэя, аўтар праекта Эдуард Агуновіч, скульптар Валяр’ян Янушкевіч.
Скрыгавэ
Скрыгавэ (Скригове́) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Кампаніла сабора Святога Марка
Кампаніла сабора Святога Марка (Campanile di San Marco) — звонавая вежа сабора Святога Марка ў Венецыі. Знаходзіцца на плошчы Сан-Марка.
Упершыню на гэтым месцы ў VIII стагоддзі была пабудавана гадзіннікавая вежа.
У сённяшнім выглядзе званіца была пабудавана ў 1514 годзе. Вежа служыла вартаўнічай вежай і маяком для караблёў, якія ўваходзілі ў лагуну.
Вежа вышынёй амаль 100 метраў, складалася з:
Вежа ўвянчана пірамідальным шпілем з флюгерам у выглядзе залатога анёла, які быў устаноўлены напачатку XVI стагоддзя.
Побач са званіцай размяшчаецца ладжэта, у якой размяшчалася ахова Палаца Дожаў. Ладжэта была пабудавана Джакапа Сансавіна.
14 ліпеня 1902 года званіца цалкам абрынулася. Прычынамі падзення сталі землетрасенні, удары маланак і агульны знос пабудовы. Пры падзенні вежа разбурыла таксама і ладжэту. Цікава, што пры разбурэнні вежы не пацярпеў ніводны чалавек. Было вырашана аднавіць вежу, у дакладнасці паўтарыўшы вонкавы выгляд і ўзмацніўшы канструкцыю. Адноўленая званіца была адкрыта ў Дзень Святога Марка 25 красавіка 1912 года.
Валожынскі сельсавет
Назву Вало́жынскі сельсавет маюць:
Сункар (Карагандзінская вобласць)
Сункар — сяло ў Асакараўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр сельскай акругі Сункар. Знаходзіцца прыкладна за 32 км на паўднёвы заход ад раённага цэнтра, пасёлка Асакараўка. Код КАТА — 355677100.
Высокае (Валожынскі раён)
Высо́кае (, Высокое) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гародзькаўскага сельсавета.
NGC 4933
NGC 4933 (іншыя абазначэнні — NGC 4933A, IC 4176, MCG -2-33-102, ARP 176, PGC 45146) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Смолява
Смолява (Смо́лява) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
NGC 4933
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 4933, NGC 4933A.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Малыніўка (Сэмэніўскі раён)
Малыніўка (Мали́нівка) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Палтаўскай вобласці Украіны.
Эміль Нольдэ
Эміль Нольдэ (Emil Nolde, сапраўднае імя  Ганс Эміль Хансен (ням. Hans Emil Hansen);, , цяпер Данія — , ) — адзін з вядучых нямецкіх мастакоў-экспрэсіяністаў, лічыцца адным з найвялікшых акварэлістаў XX ст. Нольдэ атрымаў вядомасць дзякуючы сваім выразным каляровым рашэнням.
Жасіней
Жасі́ней (Žąsiniai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Размешчана за 6 км ад Сянас Дукштаса. Насельніцтва 1 чал. (2001 г.).
Сафііўка (Гарохіўскі раён)
Сафііўка (Софі́ївка) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Корбет і Кортні перад Кінетографам
«Корбет і Кортні перад Кінетографам» (Corbett and Courtney Before the Kinetograph) — нямы кароткаметражны фільм невядомага рэжысёра. Дата прэм’еры невядомая. Фільм захаваўся не поўнасцю.
Малыніўка (Мыргарадскі раён)
Малыніўка (Мали́нівка) — вёска ў Мыргарадскім раёне Палтаўскай вобласці Украіны.
Портакамара
Портакамара (Portacomaro) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Сераарганічныя злучэнні
Серааргані́чныя злучэ́нні — хімічныя злучэнні, малекулы якіх маюць атамы серы, злучаныя з атамамі вугляроду непасрэдна або праз гетэратамы (часцей за ўсё атамы кіслароду, азоту).
Портакамара
Насельніцтва складае 1981 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 181 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 14037. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца апостал Варфаламей.
Сераарганічныя злучэнні
Да сераарганічных злучэнняў адносяцца тыолы, сульфакіслоты, арганічныя сульфіды і арганічныя сульфаты, сульфоніевыя злучэнні, сульфінавая кіслата і яе вытворныя, сульфаміды, гетэраараматычныя злучэнні (напрыклад тыяфен, тыазол) і інш. Шарока сераарганічныя злучэнні пашыраны ў прыродзе. Гэта амінакіслоты цыстэін, цысцін і метыямін, вітаміны тыямін, біяцын, ліпоевая кіслата.
Выкарыстанне
Сераарганічныя злучэнні выкарыстоўваюцца ў прамысловасці ў якасці фарбавальнікаў, экстрагентаў, антыаксідантаў, растваральнікаў і інш. Многія прыродныя і штучныя сераарганічныя злучэнні выкарыстоўваюцца ў медыцыне (сульфамідныя прэпараты, антыбіётыкі пеніцылін і цэфаласпарын).
Аржаніца
Аржа́ніца — рака ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Бярозаўка (басейн Заходняй Дзвіны).
Пачынаецца ў балотах за 2 км на паўночны ўсход ад аграгарадка Крулеўшчына на мяжы Докшыцкага і Глыбоцкага раёнаў. Цячэ ў межах Свянцянскіх градаў. Працякае праз возера Чачалёўскае. Упадае ў Бярозаўку каля вёскі Русакі.
Даўжыня Аржаніцы 35 км. Плошча вадазбору 130 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 0,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,3 ‰. Даліна трапецападобная, шырыня ад вытоку да возера Чачалёўскае 0,4—1 км, ніжэй 2—2,5 км. Рэчышча ў высокай і сярэдняй плыні на працягу 18,8 км каналізаванае, на непарушанай дзялянцы ягоная шырыня 12—16 м. Пойма пераважна адкрытая.
Рака выкарыстоўваецца як водапрыёмнік меліярацыйных сістэм.
Даніэль Бажымоўскі
Даніэль Бажымоўскі (, мястэчка Койданава — ?) — дзеяч кальвінісцкай царквы Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Вучыўся ў Берліне, Караляўцы і Франкфурце (1695). У 1700—1701 гадах канрэктар і рэктар Кейданскай гімназіі, пасля прапаведнік віленскі.
Эльжбета Вітэк
Эльжбета Барбара Вітэк (Elżbieta Barbara Witek; нар., Явар) — польскі палітык, з 2019 года — маршалак (спікер) Сейма Польшчы.
Дэпутат Сейма з 2005 года. У 2015—2016 гадах — прэс-сакратар урада, у 2015—2017 гадах — міністр без партфеля і кіраўнік палітычнага кабінета прэм’ер-міністра ва ўрадах Беаты Шыдла і Матэвуша Маравецкага, у 2019 годзе — міністр унутраных спраў і адміністрацыі ў першым урадзе Матэвуша Маравецкага.
Біяграфія
У 1980 годзе атрымала ступень магістра гісторыі на філасофска-гістарычным факультэце Уроцлаўскага ўніверсітэта, а ў 1996 годзе — аспірантуру ў галіне еўрапеістыкі. З 1980 па 2006 год працавала ў Явары настаўнікам; з 1991 года працавала дырэктарам школы. На працягу чатырох гадоў была прысяжным засядацелем у судзе. У 1980 годзе стала удзельнікам руху «Салідарнасці». У 1982 годзе за апазіцыйную дзейнасць была часова арыштаваная на тры месяцы. У пачатку 1990-х гадоў яна належала да грамадзянскага руху «Дэмакратычная акцыя». З 2002 па 2005 год уваходзіла ў склад Яварскага гарадскога савета. Па спісу партыі «Права і справядлівасць» на парламенцкіх выбарах 2001 года яна беспаспяхова балатавалася ў Сейм, а на выбарах 2005 года была абраная ў Сейм па акрузе ў Лягніцы. На парламенцкіх выбарах 2007 года атрымала месца дэпутата другі раз. На выбарах 2011 года паспяхова пераабралася. У лістападзе 2011 года была абраная палітычнай радай партыі «Права і справядлівасць» у склад палітычнага камітэта. У ліпені 2015 года стала прэс-сакратаром партыі «Права і справядлівасць». На выбарах у тым жа годзе была пераабраная ў Сейм. 16 лістапада 2015 года прызначаная міністрам без партфеля ва ўрадзе Беаты Шыдла. Яна таксама займала пасады кіраўніка палітычнага кабінэту прэм’ер-міністра і прэс-сакратара Рады Міністраў. 11-18 снежня 2017 года займала пасаду міністра без партфеля ва ўрадзе Матэвуша Маравецкага. 4 чэрвеня 2019 года вярнулася ва ўрад Матэвуша Маравецкага, у гэты дзень была прызначаная міністрам унутраных спраў і адміністрацыі. У тым жа месяцы прэзідэнт прызначыў яе членам савета па сацыяльным дыялогу. 9 жніўня была выключаная са складу Савета міністраў у сувязі з вылучэннем яе кандыдатуры на пасаду маршалка Сейма. У той жа дзень была абрана на гэтую пасаду. На кастрычніцкіх парламенцкіх выбарах яна пераабралася дэпутатам. 12 лістапада 2019 года на першым пасяджэнні новага Сейма яна зноў была абраная маршалкам Сейма.
ВАЗ-2109
ВАЗ-2109 — савецкі і расійскі легкавы аўтамабіль. Пяцідзверная мадыфікацыя ў сямействе мадэляў «Лада Спутнік»/«Лада Самара».
Валока (значэнні)
Назву Вало́ка маюць:
ВАЗ-2109
Гісторыя
Аўтамабіль пачалі выпускаць у 1987 годзе. У 1989 годзе пачалася першая мадэрнізацыя, якая расцягнулася на некалькі гадоў: пачалася масавая вытворчасць мадыфікацыі BA3-21093 з 1,5-літровым рухавіком, а таксама злёгку змянілася пярэдняя частка кузава. Аўтамабілі атрымалі новае афармленне пярэдняй часткі з так званымі «доўгімі» пярэднімі крыламі (у процівагу «кароткім», дзе пярэдняя частка была выраблена асобнай пластыкавай маскай), новымі капотам і рашоткай радыятара. Адначасова з запускам серыйнай вытворчасці ў канцы 1990 года седана ВАЗ-21099 «доўгія» крылы пачалі ўсталёўваць і на ВАЗ-2109. Таксама абнавіўся інтэр’ер: пярэднюю панэль замянілі больш масіўнай, «высокай». Некаторы час абодва варыянта выпускаліся паралельна, а канчатковы пераход на рэстайлінгавы варыянт завяршыўся толькі ў сярэдзіне 90-х гадоў. Пры гэтым з 1993 года ранняя рашотка радыятара саступіла месца дэталі больш простай формы з трыма гарызантальнымі планкамі.
Апошні аўтамабіль выйшаў з канвеера ВАЗа 31 сакавіка 2004 года, да 2011 года вытворчасць працягвалася на Запарожскім аўтамабільным заводзе.
Lada Samara Baltic
У 1996 годзе ў Фінляндыі на сумесным прадпрыемстве была пачата вытворчасць мадыфікацыі ВАЗ-21093-22, вядомай як Lada Samara Baltic або таксама як EuroSamara. На 85 % машына складалася з расійскіх дэталяў. Кампаненты для зборкі паступалі з Тальяці ў Фінляндыю на завод кампаніі  ва Усікаўпункі. Аўтамабіль выпускаўся ў двух варыянтах: базавы Samara L і больш дарагая версія Samara GL.
Аўтамабіль атрымаў новую панэль прылад: новая верхняя частка ўсталёўвалася над стандартнай кансоллю. Злева і справа ад камбінацыі прылад былі клавішы кіравання вонкавым асвятленнем, процітуманнымі фарамі і элекрападаграваннем сядзенняў, а таксама электронны гадзіннік у цэнтры. Руль — трохспіцавы з траўмабяспечнай ступіцай на версіі Samara L і з падушкай бяспекі на Samara GL. Пярэднія сядзенні — зробленыя на аснове стандартнага каркаса, але з больш шырокай спінкай і палепшанай бакавой падтрымкай. Змянілася форма задняга сядзення, акрамя таго у яго з’явіліся падгалоўнікі, а спінка стала падзельнай на дзве часткі 1:2. Была палепшана шумаізаляцыя. На абіўцы пярэдніх дзвярэй з’явіліся тканыя ўстаўкі, месцы для ўсталявання дынамікаў, новыя ручкі і кішэні. Дзверы былі ўзмоцнены дадатковымі брусамі бяспекі.
Samara L мела стандартную знешнасць, а Samara GL адрознівалася іншымі пярэднім (з дадатковымі процітуманнымі фарамі) і заднім бамперамі, афарбаванымі ў адзін колер з кузавам. У якасці опцыі для GL у задняй частцы даху мог усталёўвацца спойлер з размешчаным на ім стоп-сігналам.
Камплектаваліся рухавіком з 1,5 л з упырскам паліва і каталітычным нейтралізатарам. Частка аўтамабіляў была абсталявана карбюратарнымі рухавікамі.
Аўтамабілі прадаваліся ў Германіі, Бельгіі, Нідэрландах, Швецыі і іншых краінах Еўропы.
З 1996 па 1998 год было выраблена 14048 аўтамабіляў.
ВАЗ-210934 «Тарзан»
У 1997 годзе кампаніяй «Лада-Консул» сумесна з НТЦ АўтаВАЗ і дызайнерскай фірмай Decon быў распрацаваны рамны аўтамабіль ВАЗ-210934 «Тарзан» з рухавіком, трансмісіяй і хадавой часткай ад ВАЗ-21213 і кузавам ВАЗ-2109. Разам з тым меў дыскавыя тормазы на ўсіх колах і незалежную заднюю падвеску, зробленую з выкарыстаннем дэталяў ад пярэдняй.
У 1997—2003 выраблена некалькі сотняў асобнікаў. Таксама вырабляўся з кузавамі ВАЗ-2108, ВАЗ-2111 і ВАЗ-2112.
ВИС-2347
Восенню 2001 года прадпрыемствам «ВАЗинтерсервис» быў прадстаўлены паўрамны пікап ВИС-2347, які базуецца на вузлах і агрэгатах ВАЗ-21093.
З 2002 па 2004 год пабудавана каля чатырох тысяч штук. З пераходам да вытворчасці «Самары-2» аўтамабіль атрымаў пярэднюю частку ВАЗ-2114, а пазней таксама ўпырскавы рухавік аб’ёмам 1,6 л.
Апісанне
ВАЗ-2109 — легкавы аўтамабіль малога класа з пяцідзверным кузавам хэтчбек. Аўтамабіль мае даволі тыповую кампаноўку для аўтамабіляў C-класа васьмідзясятых гадоў: папярочнае размяшчэнне сілавога агрэгата, пярэдняя падвеска тыпу Макферсан, рэйкавы рулявы механізм, паўзалежная П-падобная бэлька ззаду, плоскі паліўны бак размешчаны пад заднім сядзеннем. Замест пярэдняга падрамніка ў падвесцы прадугледжаныя папярочныя рычагі і падоўжная расцяжка. Дэталі, якія ўтвараюць сілавую структуру кузава, у ВАЗ-2108 і ВАЗ-2109 аднолькавыя. У гэтых аўтамабіляў розныя бакавіны, у якія ставяцца адны доўгія (1264 мм у ВАЗ-2108), альбо па дзве больш кароткія дзверы (1025 і 885 мм у ВАЗ-2109). Па пагрузнай вышыні і аб'ёме багажнага аддзялення (330 л) ВАЗ-2109 таксама была цалкам ідэнтычная трохдзвернай ВАЗ-2108. Жорсткасць кузава на кручэнне складае 6800 Н·м/град.
Базавы ВАЗ-2109 абсталёўвалі карбюратарным 1,3-літровым рухавіком магутнасцю 65 к.с. На аўтамабілі таксама ўсталёўваліся рухавікі аб’ёмам 1,1 л і 1,5 л. З 1997 года базавым стаў паўтаралітровы рухавік.
Частка машын, сабраных ва Украіне на Запарожскім аўтамабільным заводзе абсталёўвалася мелітопальскім інжэктарным рухавіком МеМЗ 1,3 л (52 кВт/70 к.с.). Пасля зняцця з вытворчасці ў студзені 2007 года і спынення паставак паўтаралітровага васьміклапаннага рухавіка 2111, украінскі вытворца стаў камплектаваць машыны рухавіком ВАЗ-11183-20 аб'ёмам 1,6 л.
У 1995—1997 гадах французскі імпарцёр выпускаў мадыфікацыю «Самары» з дызельным рухавіком Peugeot (1527 см³, 43 кВт/58 к.с).
Каробка перадач — з сінхранізатарамі на ўсіх перадачах пярэдняга ходу, сумешчана ў адным картэры з галоўнай перадачай і дыферэнцыялам. Каробка мела нездавальняючую дакладнасць пераключэнняў. З часам механізм разбоўтваўся, і ўладальнікам даводзілася быць вельмі асцярожнымі і ўважлівымі, каб не пераблытаць першую і заднюю перадачы. Першапачаткова аўтамабілі камплектавалі чатырохступеньчатымі каробкамі перадач, але пазней завод цалкам перайшоў на пяціступеньчатыя. Перадатачныя лікі: I — 3,636; II — 1,95; III — 1,357; IV — 0,941; V — 0,784; задні ход — 3,53; галоўная перадача — 3,94. Адна з асаблівасцяў гэтай каробкі — характэрнае завыванне на пятай перадачы.
Бяспека
Расійскі часопіс Аўтарэвю (Авторевю) двойчы праводзіў франтальны краш-тэст аўтамабіля: першы — аб жорсткую сцяну з перакрыццём 50 % на хуткасці 50 км/г, другі — па правілах Euro NCAP: аб мяккі бар’ер з перакрыццём 40 % і на хуткасці 64 км/г.
У другім краш-тэсце ўдзельнічаў аўтамабіль сабраны на заводзе «РосЛада» з рулявым колам ад ВАЗ-2110 і брусамі бяспекі ў пярэдніх дзвярах. Кузаў мае трывалую капсулу салона: дзвярны праём скараціўся ўсяго на 30 мм. Але з-за ўдара аб руль імавернасць цяжкіх траўмаў галавы і шыі кіроўцы вельмі вялікая, а зрушэнне педаляў пагаражае ступням i галёнкам. Адносна добра ў кіроўцы абароненыя толькі калені. Да таго ж манекены пры ўдары паднырнулі пад рамяні бяспекі.
Вытворчасць
У канцы 1986 года з галоўнага канвеера ВАЗа сышла доследна-прамысловая партыя са 159 аўтамабіляў. Масавая вытворчасць пачалася з 1987 года.
ВАЗ-2109 стаў 11-мільённым (23 лютага 1988 года) і 12-мільённым (6 ліпеня 1989 года) аўтамабілем, вырабленым Волжскім аўтазаводам, ВАЗ-21093 — 15-мільённым (21 кастрычніка 1993 года) і 16-мільённым (1 жніўня 1995 года).
Аўтамабіль выпускаўся не толькі на АўтаВАЗе, але і на зборачных пляцоўках: «РосЛада» (Сызрань), на заводах ЛуАЗ (Луцк), «Анта-Рус» (Херсон) і ЗАЗ (Запарожжа) ва Украіне, а таксама ў Фінляндыі.
Апошні аўтамабіль «вазаўскай» зборкі сышоў з канвеера 31 сакавіка 2004 года. Было выраблена больш за 1,5 млн аўтамабіляў.