cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Крэўская унія
«Крэўскі перыяд»: значэнне і перыядызацыя
У літоўскай і беларускай гістарыяграфіі (Я. Юхо) выказваліся думкі аб дзяржаўнай незалежнасці ВКЛ ад Польшчы ў згаданы перыяд. Яны, аднак, прадстаўляюцца ідэалагічна ангажаванымі і ўступаюць у супярэчнасць з наяўным комплексам гістарычных крыніц.
Галоўнай праблемай і таямніцай у вывучэнні «Крэўскай уніі» з’яўляецца адсутнасць акта аб інкарпарацыі. Л. Корчак меркавала, што Крэўскі акт з’яўляўся прэлімінарным шлюбным кантрактам, пасля якога бакі павінны былі заключыць другі — канчатковы акт, у якім бы агаворваліся фінансавыя пытанні і санкцыі за іх невыкананне. У крыніцах 1386 г. захаваліся згадкі аб тым, што ў лютым 1386 г. сапраўды быў заключаны нейкі «кантракт» паміж Ягайлам, польскімі магнатамі і каралевай Ядвігай. Змест гэтага дакумента невядомы: хутчэй за ўсё ў ім больш падрабязна паўтараліся абавязацельствы Крэўскага акта. Але гэта не быў акт аб інкарпарацыі.
Сонечнае зацьменне 10 мая 1994 года
Зацьменне мела велічыню 0,9431 і дасягнула свайго максімуму ў 17:12:26 UTC у пункце з каардынатамі 42° пн. ш. 84° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 6 хв. 13 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 230 км.
Зацьменне 10 мая 1994 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1994 годзе і 213-ім у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 13 лістапада 1993 года, наступнае — 3 лістапада 1994 года.
Байкал
Байкал (Байкал) — возера ў Расіі, найглыбейшае возера свету (1642 м). Байкал знаходзіцца ў Усходняй Сібіры на мяжы Іркуцкай вобласці з Бураціяй. Возера багата рыбай. Таксама жыве эндэмік возера — байкальская нерпа.
Паходжанне тапоніма «Байкал»
Найбольш распаўсюджаныя версіі паходжання тапоніма «Байкал»:
Першыя рускія землепраходцы ужывалі эвенкійскую назву «Ламу» («мора»). З другой паловы XVII стагоддзя рускія пераходзяць на назву, прынятую ў буратаў, — Байгал. Пры гэтым яны прыстасавалі яго да сваёй мовы, замяніўшы характэрнае для буратаў «г» на больш звыклае для «к», у выніку чаго канчаткова склалася сучасная назва.
Ранейшая руская назва Байкала — «Святое мора».
На кітайскіх картах і ў апісаннях возера называецца «Байхэ» - «Паўночнае мора»; рака Снежная — «Удулхэ», што значыць «Рыбная рака»; рака Лена - «Зулхэ» (апошнія два адпавядаюць бурацкім назвам гэтых тапонімаў).
Геаграфічнае становішча і памеры катлавіны
Байкал знаходзіцца ў цэнтры Азіі, у Расіі, на мяжы Іркуцкай вобласці і Рэспублікі Бурація. Возера працягнулася з поўначы на ​​паўднёвы-захад на 636 км у выглядзе гіганцкага паўмесяца. Шырыня Байкала вагаецца ад 25 да 80 км.
Плошча воднай паверхні складае 31.722 км² (без уліку астравоў), што прыкладна роўна плошчы такіх краін, як Бельгія, Нідэрланды або Данія. Па плошчы воднага люстэрка Байкал займае шостае месца сярод найбуйнейшых азёр свету.
Даўжыня берагавой лініі — 2100 км.
Возера знаходзіцца ў своеасаблівай катлавіне, з усіх бакоў акружанай горнымі хрыбтамі і сопкамі. Пры гэтым заходняе ўзбярэжжа — скалістае і стромкае, рэльеф усходняга ўзбярэжжа — больш спадзісты (месцамі горы адступаюць ад берага на дзесяткі кіламетраў).
Глыбіні
Байкал — самае глыбокае возера на Зямлі. Сучаснае значэнне максімальнай глыбіні возера — 1642 м  — было ўстаноўлена ў 1983 годзе Л. Р. Калаціла і А. І. Сулімавым падчас выканання гідраграфічных прац экспедыцыяй Галоўнага ўпраўлення навігацыі і акіянаграфіі Міністэрства абароны СССР у кропцы з каардынатамі 53.24972°N, 108.08639°W.
Максімальная глыбіня была нанесена на карты ў 1992 годзе і пацверджана ў 2002 годзе ў выніку выканання сумеснага бельгійска-іспанска-расійскага праекта па стварэнні новай батыметрычнай карты Байкала, калі былі аблічбаваныя глыбіні ў 1 312 788 кропках акваторыі возера (значэнні глыбінь былі атрыманы ў выніку перавылічэння дадзеных акустычнага зандзіравання, сумешчаных з дадатковай батыметрычнай інфармацыяй, эхалакацыі і сейсмічнага прафілявання, адзін з аўтараў адкрыцця максімальнай глыбіні, Л. Р. Калаціла, быў удзельнікам гэтага праекта).
Калі ўлічыць, што водная роўнядзь возера знаходзіцца на вышыні 456 м над узроўнем мора, то ніжняя кропка катлавіны ляжыць на 1187 м ніжэй за ўзровень Сусветнага акіяна, што робіць чашу Байкала таксама адной з самых глыбокіх мацерыковых упадзін.
Сярэдняя глыбіня возера таксама вельмі вялікая — 744,4 м. Яна перавышае максімальныя глыбіні многіх вельмі глыбокіх азёр. Акрамя Байкала, на Зямлі толькі два азёры маюць глыбіню больш за 1000 метраў: Танганьіка (1470 м) і Каспійскае мора (1025 м).
Аб’ём вады
Запасы вады ў Байкале гіганцкія — 23 615,39 км ³ (каля 19 % сусветных запасаў прэснай вады — ва ўсіх прэсных азёрах свету змяшчаецца 123 тыс. км ³ вады). Па аб’ёме запасаў вады Байкал займае другое месца ў свеце сярод азёр, саступаючы толькі Каспійскаму мору, аднак у Каспійскім моры вада салёная. У Байкале вады больш, чым ва ўсіх разам узятых пяці Вялікіх азёрах, і ў 25 разоў больш, чым у Ладажскім возеры.
Уласцівасці вады
Асноўныя ўласцівасці байкальскай вады можна сцісла ахарактарызаваць так: у ёй вельмі мала раствораных і ўзважаных мінеральных рэчываў, нікчэмна мала прымешак, шмат кіслароду. Утрыманне мінеральных соляў у вадзе Байкала роўна 96,7 мг/л.
Яблуніўка (Бродыўскі раён)
Яблуніўка (Яблуні́вка) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Байкал
Уласцівасці вады
У значнай ступені чысціня вады ў Байкале падтрымліваецца дзейнасцю мікраскапічнага рачка байкальская эпішура, які спажывае арганіку, прапускаючы ваду праз свой арганізм. Байкальская эпішура (Epischura baicalensis) — від планктонных ракападобных з падкласа весланогіх (Copepoda). Памер дарослага напаўпразрыстага рачка складае каля 1,5 мм. Гэты эндэмік Байкала гуляе найважную ролю ў экасістэме возера, засяляючы ўсю тоўшчу вод і фармуючы да 90 % і больш біямасы вадаёма. Эпішура спажывае асноўную масу багавіння і з’яўляецца важным аб’ектам харчавання байкальскага омуля. Менавіта рачку-эпішуры возера абавязана чысцінёй сваёй вады.
Вада ў Байкале халодная — тэмпература паверхневых пластоў нават летам не перавышае +8 — +9 °C, а ў асобных залівах — +15 ° C (максімальная зафіксаваная тэмпература +23 °C). Тэмпература глыбінных пластоў — каля +4 °C.
Вада ў возеры настолькі празрыстая, што асобныя камяні і розныя прадметы бываюць бачныя на глыбіні да 40 метраў. Гэта звычайна бывае вясной, калі вада ў возеры сіняга колеру. Улетку ж і восенню, калі ў прагрэтай сонцам вадзе развіваецца маса раслінных і жывёльных арганізмаў, празрыстасць яе зніжаецца да 8-10 м, і колер становіцца сіне-зялёным і зялёным.
Лёд
Перыяд ледастава ў сярэднім 9 студзеня — 4 мая; замярзае Байкал цалкам, акрамя невялікага, у 15—20 км працягласцю, ўчастка, які знаходзіцца ля пачатку Ангары. Перыяд суднаходства для пасажырскіх і грузавых судоў звычайна з чэрвеня па верасень; навукова-даследчыя судны пачынаюць навігацыю ўслед за вызваленнем возера ад лёду і завяршаюць яе з замярзаннем Байкала, г.зн. з мая па студзень.
Да канца зімы таўшчыня лёду на Байкале дасягае 1 м, а ў залівах — 1,5-2 м. Пры моцным марозе расколіны, якія маюць мясцовую назву «станавыя шчыліны», разрываюць лёд на асобныя палі. Даўжыня такіх расколін — 10-30 км, а шырыня — 2-3 м. Парывы ​​адбываюцца штогод прыкладна ў адных і тых жа раёнах возера. Суправаджаюцца яны гучным трэскам, якія нагадваюць грымоты ці стрэлы з гармат. Чалавеку, які стаіць на лёдзе, здаецца, што ледзяное покрыва лопаецца акурат пад нагамі і ён зараз праваліцца ў бездань. Дзякуючы расколінам у лёдзе рыба на возеры не гіне ад недахопу кіслароду. Байкальскі лёд, акрамя таго, вельмі празрысты, і скрозь яго пранікаюць сонечныя прамяні, таму ў вадзе бурна развіваюцца планктонныя водарасці, якія вылучаюць кісларод. Па берагах Байкала можна назіраць зімой ледзяныя гроты і набрызгі.
Рэльеф дна
Дно Байкала мае яскравы рэльеф. Уздоўж усяго ўзбярэжжа Байкала ў большай ці меншай ступені развіты прыбярэжныя плыткаводдзі (шэльфы) і падводныя схілы; ложа з трох асноўных катлавін возера; ёсць падводныя банкі і нават падводныя хрыбты.
Катлавіна Байкала дзеліцца на тры катлавіны: Паўднёвая, Сярэдная і Паўночная, аддзеленыя адзна ад адной дзвюма хрыбтамі — Акадэмічным і Селенгінскім.
Найбольш выразны Акадэмічны хрыбет, які працягнуўся ад вострава Альхон да Ушканьіх астравоў (якія з’яўляюцца яго самай высокай часткай). Працягласць яго каля 100 км, максімальная вышыня над дном Байкала 1848 м. Таўшчыня донных адкладаў у Байкале дасягае каля 6 тыс. м, і як устаноўлена гравіметрычнай здымкай, у Байкале затопленыя адны з самых высокіх гор на Зямлі, вышынёй больш за 7000 м.
Паходжанне возера
Паходжанне Байкала да гэтага часу выклікае навуковыя спрэчкі. Узрост возера навукоўцы традыцыйна вызначаюць у 25-35 млн гадоў. Гэты факт таксама робіць Байкал унікальным прыродным аб’ектам, бо большасць азёр, асабліва ледніковага паходжання, жывуць у сярэднім 10—15 тысяч гадоў, а потым запаўняюцца глеістымі ападкамі і забалочваюцца.
Аднак існуе таксама версія аб маладосці Байкала, вылучаная доктарам геолага-мінералагічных навук А. В. Татарынавым у 2009 годзе, якая атрымала ўскосныя пацверджанні падчас другога этапу экспедыцыі «Міры на Байкале». У прыватнасці, дзейнасць гразевых вулканаў на дне возера дазваляе навукоўцам меркаваць, што сучаснай берагавой лініі Байкала ўсяго толькі 8 тысяч гадоў, а глыбакаводнай частцы — 150 тысяч гадоў.
Несумнеўна толькі тое, што возера размешчана ў рыфтавай западзіне і па будове падобна, напрыклад, з басейнам Мёртвага мора. Адны даследчыкі тлумачаць утварэнне Байкала яго размяшчэннем у зоне трансформнага разлома, іншыя мяркуюць наяўнасць пад возерам мантыйнага плюма, трэція тлумачаць утварэнне западзіны пасіўным рыфтынгам у выніку калізіі Еўразійскай пліты і Індастана. Як бы там ні было, пераўтварэнне Байкала працягваецца да гэтага часу — у наваколлях возера пастаянна адбываюцца землятрусы. Ёсць здагадкі аб тым, што прасяданне западзіны звязана з утварэннем вакуумных ачагоў з прычыны вылівання базальту на паверхню (чацвярцічны перыяд).
Сейсмаактыўнасць
Моцныя землятрусы адзначаны таксама ў 1903 годзе (Байкальскі), 1950 годзе (Мандзінскі_, 1957 годзе (Муйскі), 1959 годзе (Сярэднебайкальскі). Эпіцэнтр 9-бальнага Сярэднебайкальскага землятрусу знаходзіўся на дне Байкала ў раёне сяла Сухая (паўднёва-ўсходняе ўзбярэжжа). Ва Улан-Удэ і Іркуцку сіла галоўнага штуршку дасягнула 5-6 балаў, назіраліся расколіны і нязначныя разбурэнні ў будынках і пабудовах. Апошнія моцныя землятрусы на Байкале адбываліся ў жніўні 2008 года (9 балаў) і ў лютым 2010 года (6,1 бала).
Клімат
Водная маса Байкала ўплывае на клімат прыбярэжнай тэрыторыі. Зіма тут бывае мякчэйшая, а лета — халаднаватае. Наступ вясны на Байкале затрымліваецца на 10-15 дзён у параўнанні з прылеглымі раёнамі, а восень часта бывае даволі працяглай.
Максімальная зафіксаваная тэмпература паветра — +34 °C, а сярэдняя павышаецца ў апошнія гады.
Раён Байкала адрозніваецца вялікай сумарнай працягласцю сонечнага ззяння. Напрыклад, у пасёлку Вялікае Галавуснае яна даходзіць да 2524 гадзін, што больш, чым на чарнаморскіх курортах. Дзён без сонца ў годзе ў гэтым жа населеным пункце бывае толькі 37, а на востраве Альхон — 48.
Адмысловыя рысы клімату абумоўлены байкальскімі вятрамі, якія маюць уласныя назвы баргузін, сарма, горная, верхавік, култук і іншыя.
Раслінны і жывёльны свет
У возеры ўстаноўлена наяўнасць 2630 відаў, падвідаў і разнавіднасцяў жывёл і водных раслін. 2/3 з іх з’яўляюцца эндэмікамі, якія насяляюць толькі ў гэтым вадаёме. Вялікая колькасць жывых арганізмаў у возеры навукоўцы тлумачаць тым фактам, што для тоўшчы байкальскай вады ва ўсіх пластах характэрнае вялікае ўтрыманне кіслароду.
Да эндэмікаў Байкала ставяцца каля 1000 відаў, 96 родаў, 11 сямействаў і  падсямействаў. 27 відаў рыб, якія жывуць у возеры, нідзе больш не сустракаюцца.
100 % эндэмізм назіраецца сярод нематод сямейства Мермітыды (28 відаў), многашчацінкавых чарвей (4), губак Lubomirskiidae (14), грегарин (6), рачкоў-ізапод Isopoda (5), вяснянак Plecoptera (2). Амаль усе віды і падвіды рачкоў-амфіпод (349 з 350, 99 %) і скарпенападобрых рыб (31 з 32, 96 %) — эндэмікі возера. 90 % відаў чарвякоў турбелярый (130 з 150) і ракушкавых рачкоў (132 з 150) эндэмічныя. Эндэмічныя для Байкала многія рыбы: 36 з 61 відаў і падвідаў (59 %), 2 сямействы (13,3 %) і 12 родаў (37,5 %).
З рыбы у Байкале водзяцца байкальскі омуль, харыус, сіг, сібірскі асётр (байкальскі асётр) (Acipenser baeri baicalensis), налім, таймень, шчупакі і іншыя. Найбольш цікавая ў Байкале жывародная рыба галамянка, цела якой утрымоўвае да 30 % тлушчу. Яна здзіўляе біёлагаў штодзённымі кармавымі міграцыямі з глыбінь на плыткаводдзе. Байкал з’яўляецца домам для мноства байкальскіх вышэйшых ракападобных — амфіпод. Сярод іх знаходзіцца і адзіны на Зямлі эндэмік — макрагектопус.
Зайцападобныя
Апісанне
У самастойны атрад былі выдзелены толькі ў сяр. ХХ ст.; да гэтага іх лічылі падатрадам грызуноў, ад якіх яны прынцыпова адрозніваюцца наяўнасцю двух пар разцоў у верхняй сківіцы (пярэднія буйныя, долатападобныя; ззаду, непасрэдна за імі, размяшчаецца пара больш дробных разцоў, круглявых або авальных у сячэнні); маюцца таксама істотныя адрозненні ў будове ўнутраных органаў. Разцы растуць пастаянна на працягу ўсяго жыцця жывёлы; эмаль на іх пярэдняй паверхні значна таўшчэйшая, чым на задняй, таму зубы сціраюцца нераўнамерна і рэжучы край заўсёды востры. Іклы адсутнічаюць, паміж разцамі і шчочнымі зубамі вялікі прамежак.
Байкал
Раслінны і жывёльны свет
Таксама Байкал унікальны сярод азёр тым, што на вялікай глыбіні тут растуць прэснаводныя губкі.
Зайцападобныя
Апісанне
Выключна расліннаедныя.
Байкал
Раслінны і жывёльны свет
На Байкале водзіцца 236 відаў птушак. З іх 29 — вадаплаўныя птушкі, галоўным чынам розныя віды качак, зграі якіх часта сустракаюцца падчас плавання па Байкале. Радзей на берагах Байкала можна сустрэць гусей, лебедзяў-клікуноў. На скалістых выспах і ў вусцях прытокаў Байкала ў вялікай колькасці селяцца чайкі. Дзе-нідзе сустракаюцца шэрая чапля і чарназобая гагара. У канцы лета і восенню па берагах Байкала сустракаецца больш за 30 відаў мігруючых кулікоў. Асабліва шмат птушак у дэльтах рэк і на мелкаводных залівах.
У паўночнай і сярэдняй частках Байкала жыве байкальская нерпа. У чэрвені на берагах Ушканьіх астравоў можна назіраць вялікую колькасць гэтых жывёл — выспы з’яўляюцца іх натуральным лежбішчам. На заходзе сонца нерпы пачынаюць масавы рух да выспаў. Гэтыя жывёлы цікаўныя і часам падплываюць да суднаў з заглушаным рухавіком, працяглы час знаходзячыся побач і стала вынырваючы з вады.
Зайцападобныя
Пашырэнне
Паходзяць, відаць, ад прымітыўных насякомаедных у канцы крэйдавага перыяду. Найбольш старажытныя знаходкі — у адкладах верхняга палеацэна. У атрадзе 2 сучасных сямействы, якія моцна адрозніваюцца па памерах і вонкавым выглядзе — пішчухавыя і зайцавыя.
Пашыраны ўсесветна, акрамя Антарктыды, поўдня Паўднёвай Амерыкі, Мадагаскара і шэрагу іншых астравоў. Зайцавыя паспяхова акліматызаваны ў Аўстраліі, Новай Зеландыі і на некаторых акіянічных астравах. Засяляюць розныя ландшафты — ад арктычных тундраў да трапічных лясоў і пустыняў; у горы паднімаюцца да альпійскага і субальпійскага паясоў.
Тэрыторыя астравоў Каралавага мора
Тэрыторыя астравоў Каралавага мора (Coral Sea Islands Territory) уключае ў сябе групу невялікіх і ў асноўным незаселеных трапічных астравоў і рыфаў у Каралавым моры на паўночным усходзе ад Квінслэнда ў Аўстраліі. Адзіны населены востраў — гэта востраў Уіліс. Насельніцтва нясталае: гэта супрацоўнікі метэаралагічнай станцыі, якія працуюць вахтавым метадам. Агульная плошча марской акваторыі, займаемай астравамі — 780 тыс. км². Плошча сушы — менш за 3 км². Астравы размяшчаюцца на ўсход і на поўдзень ад Вялікага бар’ернага рыфа, уключаюць астравы Херальд і Бекон, рыфы Оспрэй, групу астравоў Уіліс і пятнаццаць іншых груп рыфаў і астравоў. У 1969 годзе астравы былі абвешчаныя тэрыторыяй Аўстраліі. З 1982 года рыфы Ліхоў і Корынга, а з 1987 года — рыфы Элізабет і Мідлтан Сейлар абвешчаны нацыянальнымі запаведнікамі Аўстраліі.
Габрыэль Ярэд
Габрыэ́ль Ярэ́д (جبرائيل يارد, Gabriel Yared; нар., Бейрут, Ліван) — музыкант, кампазітар і аркестратар ліванскага паходжання. Аўтар музыкі для кіно французскай і амерыканскай вытворчасці. Сярод фільмаў з музыкай Ярэда — «Англійскі пацыент», «Таленавіты містэр Рыплі», «Халодная гара», «Жыццё іншых», «Восень у Нью-Ёрку», «1408» і інш. Тройчы намініраваўся на прэмію «Оскар», адзін раз стаў лаўрэатам гэтай прэміі. Апрача таго, Ярэд з’яўляецца аўтарам музыкі для балетаў, а таксама для радыё, тэлебачання і рэкламы.
Хайнсвіл
Хайнсвіл (Hinesville) — горад у штаце Джорджыя, ЗША, размешчаны на прыбярэжнай раўніне Атлантычнага акіяна.
Горад з’яўляецца цэнтрам акругі Ліберці. Гэта галоўны горад метрапалітарнай вобласці Хайнсвіл, якая ахоплівае ўсю акругу Ліберці, уключаючы армейскую базу Форт Сцюарт, а таксама суседнюю акругу Лонг.
Верабей (значэнні)
Верабе́й — шматзначнае паняцце.
Геаграфічныя каардынаты
Геаграфічныя каардынаты — велічыні, якія вызначаюць становішча пункта на зямной паверхні адносна экватара і нулявога мерыдыяна (геаграфічная шырата і геаграфічная даўгата).
Вера Паўлаўна Рэдліх
Вера Паўлаўна Рэдліх (31 сакавіка (8 красавіка) 1894, сяло Мікалаеўка, Харкаўская губерня —, ) — савецкая тэатральная актрыса, рэжысёр і тэатральны дзеяч, народная артыстка РСФСР.
Біяграфія
Вера Паўлаўна Рэдліх нарадзілася 31 сакавіка (12) красавіка 1894 года ў вёсцы Мікалаеўка Сумскага павета Харкаўскай губерні (цяпер Сумская вобласць Украіны). Вучылася ў гімназіі ў Сумах, рана захапілася тэатрам.
У 1914—1918 гадах вучылася ў прыватнай школе драматычнага мастацтва ў Маскве, неўзабаве ператворанай у Другую студыю Маскоўскага Мастацкага тэатра, дзе яе настаўнікамі былі «старыя» мхатаўцы Лужскі, Леанідаў, Муратава, Масаліцінаў. Разам з ёй вучыліся Ала Тарасава, Мікалай Хмялёў, Мікалай Баталаў, Марк Прудкін, якія пасля з’яўляліся другім пакаленнем Маскоўскага Мастацкага тэатра.
Была актрысай Яраслаўскага, Уладзівастоцкага тэатраў, грала ў тэатрах Кастрамы, Іванава-Вазнясенска, Томска, Чыты і Харбіна.
З 1932 года працавала ў Новасібірскім тэатры «Чырвоны факел», спачатку рэжысёрам, з 1943 па 1946 год была галоўным рэжысёрам, а ў 1946—1960 гадах — мастацкім кіраўніком тэатра. З 1936 года выкладала, узначальвала Новасібірскае тэатральнае вучылішча (цяпер Новасібірскі дзяржаўны тэатральны інстытут), а таксама вяла курс акцёрскага майстэрства ў студыі пры тэатры. Удзельнічала ў фарміраванні абласнога драматычнага тэатра Новасібірска (цяпер тэатр «Стары дом»), ставіла спектаклі ў Тэатры юнага гледача (цяпер «Глобус»).
З 1960 года працавала ў Беларускім тэатральным інстытуце, з 1966 года — прафесар кафедры акцёрскага майстэрства.
Творчасць
Сцвярджаючы рэалізм у тэатральным мастацтве, дасягала глыбокай і тонкай характарыстыкі вобразаў, праўдзівага раскрыцця псіхалогіі і пачуццяў сцэнічных герояў. Асаблівую ўвагу аддавала акцёрскай творчасці, цэласнасці ансамбля. Сярод лепшых пастаўленых спектакляў: «Зыкавы» (1944), «Апошнія» (1948) М. Горкага, «Звычайны чалавек» (1947), «Гамлет» У. Шэкспіра, «» А. Чэхава (абодва 1952), «Сяло Сцяпанчыкава» паводле Ф. Дастаеўскага (1956), «Барабаншчыца» А. Салынскага (1959) і інш.; у Дзяржаўным рускім драматычным тэатры Беларусі — «Дванаццатая гадзіна» А. Арбузава, «Выгнанне блудніцы» І. Шамякіна (абодва 1961), «Беспасажніца» А. Астроўскага, «Вернасць» («Чорныя птушкі») М. Пагодзіна (абодва 1962), «Паварот ключа» («Уладальнік ключоў») М. Кундзеры (1963), «» У. Шэкспіра (1964), «Дзеці сонца» М. Горкага (1965).
Кукушкіна
Куку́шкіна (, Кукушкино) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Калодзежскага сельсавета.
IC 4237
IC 4237 — галактыка тыпу SBb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вынаградзіў
Вынагра́дзіў (Виноградів), да 1946 года Сеўлюш — раённы горад у Закарпацкай вобласці на Украіне. Размешчаны на правым беразе ракі Цісы пад Чорнай гарой, на якой вырошчваецца вінаград. Плошча горада — 50,6 тыс. км². Колькасць насельніцтва — каля 26 000 чалавек.
Упершыню ўзгадваецца ў 1262 г.
Стрыхалюкы
Стрыхалюкы (Стрихалюки) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Сонечнае зацьменне 13 лістапада 1993 года
Сонечнае зацьменне 13 лістапада 1993 года — частковае сонечнае зацьменне 123 сараса.
Зацьменне 13 лістапада 1993 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1993 годзе і 212-ім у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 21 мая 1993 года, наступнае — 10 мая 1994 года.
NGC 1593
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 1593, NGC 1608.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Шышкіўці (Бродыўскі раён)
Шышкіўці (Ши́шківці) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Фостэр Лах’ю
Фостэр Кар Лах’ю (Foster Carr LaHue; 2 верасня 1917 — 12 лютага 1996) — генерал-лейтэнант Корпуса марской пяхоты ЗША, удзельнік Другой сусветнай, Карэйскай і В’етнамскай войнаў.
Біяграфія
Cкончыў сярэднюю школу Карыдон і пасля паступіў ва ўніверсітэт Дэ-Пау, які скончыў у 1939 годзе.
У 1941 годзе паступіў на службу ў армію. Скончыў школу кандыдатаў у афіцэры на базе марской пяхоты Квантыка, штат Вірджынія, і ў маі атрымаў званне другога лейтэнанта.
Падчас Другой сусветнай вайны знаходзіўся на пасадах камандзіра ўзвода, камандзіра роты і штабнога афіцэра батальёна ў 1-м і 4-м дывізіёнах рэйдэраў, удзельнічаў у кампаніі на Новай Джорджыі і баях за Адміралцейскія астравы на Ціхаакіянскім тэатры вайсковых дзеянняў.
У лістападзе 1950 года адпраўлены ў Карэю, дзе знаходзіўся на пасадзе ад’ютанта 1-й дывізіі марской пяхоты. З чэрвеня па лістапад 1951 года камандаваў 3-м батальёнам.
З сакавіка 1967 года да красавіка 1968 года служыў у Паўднёвым В’етнаме. Падчас Тэцкага наступлення камуністычных войскаў быў адным з камандуючых сіл марской пяхоты ў бітве за Хюэ.
У жніўні 1969 года быў выраблены ў генерал-маёры, а 1 жніўня 1972 года — у генерал-лейтэнанты. Да свайго выхаду на пенсію 1 верасня 1974 займаў пасаду начальніка штаба.
Трнаўскі ўніверсітэт
Трнаўскі ўніверсітэт (Trnavská univerzita v Trnave) — вышэйшая навучальная ўстанова ў горадзе Трнава, адзін з першых ўніверсітэтаў Славакіі.
Універсітэт заснаваў кардынал Петэр Пазмань у 1635 годзе. Першапачаткова было два факультэты — філасофскі і багаслоўскі. У 1665 быў створаны і прававы, а ў 1770 годзе — медыцынскі факультэт. Універсітэт стаў вядомым дзякуючы сваёй абсерваторыі, якую стварыў астраном Максіміліян Гел, ўніверсітэцкай бібліятэцы, садоў і тэатру.
Універсітэт існаваў да 1777, калі ён быў перамешчаны ў Будапешт. Яго правапераемнікам з'яўляецца Універсітэт Ларанда Этвеша ў Будапешце. 25 сакавіка 1992 года ў горадзе Трнава быў адчынены новы ўніверсітэт, які ня будучы афіцыйным пераемнікам, працягвае старажытныя традыцыі.
Курсола-Араса
Курсола-Араса (Cursolo-Orasso) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вербана-Кузіа-Асола.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Антоній Вялікі.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Прылада звышвысокай частаты
Прылада звышвысокай частаты — электронная або квантавая прылада, прызначаная для ўзмацнення, генерацыі і ператварэння частаты электрамагнітных ваганняў у звышвысокачастотным (ЗВЧ) дыяпазоне (300 МГц — 300 Ггц).
У электронных прыладах ЗВЧ энергія свабодных электронаў ператвараецца, пад уздзеяннем вонкавай крыніцы сілкавання, у энергію электрамагнітнага поля. У квантавых прыладах ЗВЧ у энергію электрамагнітнага поля ператвараецца ўнутраная энергія атамаў (іонаў, малекулаў), а электроны, якія ўдзельнічаюць у працэсе, застаюцца звязанымі са сваімі атамамі.
Да асноўных параметраў прыладаў ЗВЧ звычайна адносяцца: для ўзмацняльнікаў — каэфіцыент узмацнення, выхадная магутнасць, ККД, паласа прапускання, шумавыя характарыстыкі; для генератараў — выхадная магутнасць, ККД, дыяпазон перастройкі, характарыстыкі стабільнасці.
Канструкцыя
Электронна-вакуумныя прылады ЗВЧ маюць важныя адрозненні ад нізка- і высокачастотных, а менавіта: інакш, як на ніжэйшых частотах, актыўныя прылады ўтвараюць адно цэлае з далучанымі вагальнымі сістэмамі, а па-другое, тут часта ўжываецца не электрастатычны, а дынамічны спосаб кіравання электронным патокам. Важнымі абмежавальнымі фактарамі пры канструяванні такіх прылад з’яўляюцца інерцыя электронаў і ўплыў міжэлектродных ёмістасцяў і індуктыўнасцяў уводаў.
Класіфікацыя
Паводле прынцыпу дзеяння (узаемадзеяння ЭМ поля і электроннага патоку), электронныя прылады ЗВЧ падзяляюцца на:
Дадаткова выдзяляюцца прылады з кароткатрывалым (перарывістым) і доўгатрывалым (сталым) узаемадзеяннем з электронным патокам. Да першых адносяцца клістроны, да другіх — лямпы бягучай і адваротнай хвалі (М і О) і магнетроны.
Гісторыя
Пачаткова распрацоўка прыладаў ЗВЧ вялася шляхам удасканалення звычайных электронных лямпаў (з электрастатычным кіраваннем электронным патокам). Але магчымасці гэтага шляху былі абмежаванымі, таму што ў дыяпазоне ЗВЧ, па-першае, пагаршаюцца параметры традыцыйных вагальных контураў, а па-другое, час міжэлектроднага пралёту свабодных электронаў робіцца сувымерным з перыядам ваганняў.
IC 4238
IC 4238 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Прылада звышвысокай частаты
Гісторыя
Новы этап развіцця вакуумных прыладаў ЗВЧ пачаўся з ідэі Д. А. Ражанскага аб дынамічным кіраванні электронным патокам. У 1940-я — пач. 1950-х гадоў былі створаныя такія прынцыпіяльна новыя прылады, якія складаюць аснову вакуумнай электронікі ЗВЧ, як пралётны клістрон, адбівальны клістрон, шматрэзанатарны клістрон, лямпы бягучай і адваротнай хвалі і інш.
IC 4238
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Бучына
Бучына (Бучи́на) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Распаўсюджванне COVID-19 у Харватыі
Першы выпадак каранавіруснай інфекцыі COVID-19 у Харватыі быў зарэгістраваны 25 лютага 2020 года ў Заграбе. Захварэлым апынуўся пацыент, які напярэдадні прыехаў з Італіі. У той жа дзень быў зарэгістраваны другі выпадак, звязаны з першым. Станам на 29 лютага, былі пацверджаны сем выпадкаў. У сакавіку 2020 года выпадкі заражэння каранавірусам былі зафіксаваныя ў шэрагу харвацкіх гарадоў. 12 сакавіка адзін чалавек акрыяў ад каранавіруса.
Вісентэ дэль Боске
Вісентэ дэль Боске Гансалес, 1-ы маркіз дэль Боске (Vicente del Bosque González, I marqués de Del Bosque; нар., ) — іспанскі футбаліст, трэнер. З 2008 па 2016 год трэнер нацыянальнай зборнай Іспаніі. Чэмпіён свету, чэмпіён Еўропы, двухразовы пераможца Лігі чэмпіёнаў, чэмпіён Іспаніі, уладальнік Міжкантынентальнага кубка і Еўрапейскага суперкубка у якасці галоўнага трэнера. Адзіны ў гісторыі трэнер, які выйграў чэмпіянат свету, чэмпіянат Еўропы і Лігу чэмпіёнаў.
Распаўсюджванне COVID-19 у Харватыі
Да пачатку пандэміі Харватыя з’яўлялася дзяржавай — старшынёй Савета Еўропы.
19 сакавіка колькасць зарэгістраваных выпадкаў перасягнула 100, ужо праз два дні — 200, яшчэ праз чатыры дні — 300.
22 сакавіка моцнае землетрасенне (5,4 бала па шкале Рыхтэра) адбылося ў сталіцы Харватыі Заграбе, што выклікала праблемы з прымяненнем мер па сацыяльным дыстанцыяванні, усталяванымі ўрадам. Гэта быў наймацнейшы землятрус у Заграбе пасля землетрасення 1880 года.
Для грамадзян урад стварыў вэб-сайт koronavirus.hr, дзе выкладвалася ўся неабходная інфармацыя аб пандэміі COVID-19, а таксама новую тэлефонную лінію 113, на якой спецыялісты адказвалі на іх пытанні.
Станам на 2023 год у краіне зафіксавана 1,2 млн выпадкаў заражэння, у тым ліку 18 тысяч смерцяў.
Вэлыкі Пэрэліскы
Вэлыкі Пэрэліскы (Великі Перелі́ски) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Любішына
Любі́шына (, Любишино) — аграгарадок у Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Калодзежскага сельсавета.
Знаходзіцца за 8 км на паўночны ўсход ад Чэрвеня, за 68 км ад Мінска.
Сонечнае зацьменне 21 мая 1993 года
Сонечнае зацьменне 21 мая 1993 года — частковае сонечнае зацьменне 118 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,7352 і дасягнула свайго максімуму ў 14:20:15 UTC у пункце з каардынатамі 69° пн. ш. 162° у. д..
Зацьменне 21 мая 1993 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1993 годзе і 211-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 24 снежня 1992 года, наступнае — 13 лістапада 1993 года.
Акула-дамавік
Акула-дамавік, Акула-насарог або Скапанорынх (Mitsukurina owstoni) — глыбакаводныя акула, адзіны прадстаўнік роду акулы-дамавікі або скапанорынхі (Mitsukurina), адзінага роду сямейства Скапанорынхавыя акулы (Mitsukurinidae).
Сваю назву атрымала за дзіўнаватую знешнасць: пыса гэтай акулы заканчваецца доўгім дзябападобным вырастам, а доўгія сківіцы могуць далёка высоўвацца. Афарбоўка таксама незвычайная: блізкая да ружовай (скура напаўпразрыстая, і крывяносныя сасуды прасвечваюць скрозь яе). Найбуйнейшая вядомая асобіна дасягала даўжыні 3,8 метра і важыла 210 кг.
Жыве на глыбіні ад 200 метраў, сустракаецца ў цёплых і ўмераных водах ўсіх акіянаў. Упершыню была здабытая ў 1897 годзе ў берагоў Японіі.
Біялогія акулы-дамавіка вывучана вельмі мала. Невядома нават, наколькі шматлікі гэты від, і ці знаходзіцца ён пад пагрозай знікнення.
Шавінізм
Шавіні́зм (chauvinisme) — ідэалогія і палітыка агрэсіўнага нацыяналізму, пропаведзь нацыянальнай выключнасці і перавагі.
Паходжанне тэрміна
Паняцце шавінізм увайшло ў еўрапейскі ўжытак пасля напалеонаўскай эпохі. Міфічны салдат імператарскага войска Нікола Шавэн (Nicolas Chauvin), атрымалы ўзнагароду за адданую службу ад самога Напалеона, быў настолькі заўзятым змагаром імперскага нацыяналізму, што ў паслянапалеонаўскай Францыі стаў героем камедыі 1831 г. братоў Карла-Тэадора і Жана-Іпаліта Каньяр «Трохкаляровая кукарда», а яго імя стала з тых часоў намінальным.
Шавінізм і нацыяналізм
У адрозненне ад нацыяналізму, шавінізм выяўляецца толькі ў дамінуючай, панавальнай нацыі.
Раней шавінізм было прынята лічыць формай нацыяналізму, але цяпер даследчыкі нацыяналізму праводзяць мяжу паміж нацыяналізмам, уяўлялым з сябе амбівалентную самаідэнтыфікацыю этнаса, і шавінізмам, дзе самаідэнтыфікацыя групы ствараецца «ад адваротнага».
71-405
71-405 — расійскі пасажырскі аднабаковы чатырохвосевы высокападлогавы трамвайны вагон з асінхронным цягавым электрарухавіком вытворчасці ААТ «Уралтрансмаш».
Трамвай выкарыстоўваецца ў некалькіх гарадах Расіі.
Паўднёва-заходні дзяржаўны ўніверсітэт Джорджыі
Паўднёва-заходні дзяржаўны ўніверсітэт Джорджыі (Georgia Southwestern State University) — вышэйшая навучальная ўстанова ў ЗША са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Амерыкус, штат Джорджыя.
Востраў Херд і астравы Мак-Доналд
Востраў Херд і астравы Мак-Доналд — невялікі незаселены архіпелаг у паўднёвай частцы Індыйскага акіяна. Складаецца з двух асноўных астравоў — Херд і Мак-Доналд, а таксама з мноства дробных аддаленых астраўкоў, скал і рыфаў. Належыць Аўстраліі.
Іншыя астравы
Самы вялікі з іх — востраў Шаг, знаходзіцца ў 10 кіламетрах на поўнач ад вострава Херд, а востраў Флат-Айленд і скала Мэер-Рок — на поўдні да Мак-Доналда. У склад тэрыторыі таксама ўключаюць усё тэрытарыяльныя воды на адлегласці 12 навігацыйных міль ад берагавой лініі.
IC 4239
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Востраў Херд і астравы Мак-Доналд
Іншыя астравы
Агульная плошча архіпелага — 412 км².
На востраве Флат-Айленд не зарэгістравана ніводнай афіцыйнай высадкі людзей.
Вэлын
Вэлын (Ве́лин) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Таццяна Робертаўна Багарадава
Таццяна Робертаўна Багарадава (нар. у годзе ў Полацку) — беларускі філолаг, літаратуразнаўца, педагог, кандыдат філалагічных навук (2021), дацэнт (2023).
Біяграфічныя звесткі
Нарадзілася ў 1974 годзе ў Полацку. Скончыла з медалём школу № 7 у Наваполацку. З адзнакай скончыла факультэт беларускай філалогіі і гісторыі Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П.М. Машэрава. Працуе ў Полацкім дзяржаўным універсітэце з 1996 года, на пасадзе старшага выкладчыка – з 2003 года, дацэнта кафедры сусветнай літаратуры і замежных моў – з 2021 года.
Дысертацыю на саісканне вучонай ступені кандыдата філалагічных навук па спецыяльнасці «Беларуская літаратура» абараніла 19 сакавіка 2021 годзе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце. Тэма кандыдацкай дысертацыі: «Эвалюцыя ўвасаблення ваеннай тэмы пісьменнікамі-ветэранамі і сведкамі Вялікай Айчыннай вайны ў беларускай аповесці (1980—1990-я гг.)». Навуковы кіраўнік - Людміла Дзмітрыеўна Сінькова. 8 студзеня 2023 года рацэннем ВАК Рэспублікі Беларусь ёй было прысвоена вучонае званне дацэнта па спецыяльнасці «Літаратуразнаўства».
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 100 навуковых публікацый, у тым ліку артыкулаў у навуковых часопісах і зборніках навуковых прац, матэрыялаў і тэзісаў навуковых канферэнцый і інш.
Займаецца даследаваннем ваеннай тэмы ў творчасці беларускіх пісьменнікаў-ветэранаў і відавочцаў Другой сусветнай вайны на прыкладзе жанру аповесці, створанай у перыяд 1980-1990-х гадоў, у аспекце кантэкстуальнага аналізу. Ёю ўпершыню сістэмна і паслядоўна вызначана сутнасць познесавецкага абнаўлення трактовак тэмы вайны ў жанры аповесці, створанай у 1980-1990-я гады беларускімі пісьменнікамі з франтавым вопытам, удзельнікамі антыфашысцкага супраціўлення і ахвярамі з дзіцячай ваеннай траўмай з дзвюх генерацый: а) народжаных у 1910-я гады; б) народжаных у 1920-1940-я гады; выяўлена канцэптуальная эвалюцыя ад арыенціраў савецкага сацыялістычнага рэалізму да экзістэнцыйнага і рэлігійнага светаадчування, да ўзбагачэння жанравага дыяпазону ваеннай аповесці праз паглыбленую аўтарэфлексію, наіўны касмізм, паэтыку антыўтопіі, дакументалізм, «прозу галасоў»; створана новая сістэматызацыя беларускай аповесці пра вайну ў творчасці М. Аўрамчыка, В. Быкава, А. Карпюка, А. Кулакоўскага, І. Навуменкі, І. Новікава, А. Савіцкага, І. Шамякіна, а таксама А. Адамовіча, Н Гілевіча, В. Дамашэвіча, В. Козькі, В. Ліпскага, А. Асіпенкі, Б. Сачанкі з улікам кантэксту папярэдняй беларускай прозы ХХ стагоддзя аб вайне ў жанры аповесці.
Калоднае
Гісторыя
Упершыню згадваецца ў 1507 годзе, належала Марыі Ровенскай. Пазней Калоднае перайшло да Плотніцкай лініі Скірмунтаў, чый продак — літоўскі баярын Скірмунт яшчэ ў 1460 годзе атрымаў ад вялікага князя Казіміра Ягелончыка маёнтак у Плотніцах на Палессі.
Існуе два падання пра паходжанне назвы Калоднага. Першае звязана з знішчэннем татарамі замка ў Гарадной, жыхары якога ратаваліся ў лесе за калодамі. Другая распавядае аб крыніцах у гэтых мясцінах. Спакон веку такія мясціны шанаваліся і аберагаліся і каб упарадкаваць такую крыніцу палешукі прыдумалі каладзень — пустую калоду, звычайна дубовую, якую ўстаўлялі ў крыніцу замест зруба. Магчыма, звязаўшы два гэтыя факты разам і атрымаем усю карціну паходжання назвы.
Росквіт маёнтка пачаўся з 1820 года, калі ўладанне атрымаў Аляксандр Скірмунт. Быў пабудаваны драўляны палац, які ўяўляў сабой прамавугольны будынак на высокім падмурку з традыцыйным порцікам у цэнтры галоўнага фасада. Пад палацам знаходзіўся вялікі цагляны склеп, дзе захоўваліся запасы харчавання. Палац акружала штучнае возера, насупраць сядзібы размяшчаліся гаспадарчыя пабудовы. Пасля смерці Аляксандра ў 1847 годзе, Гартэнзія Скірмунт прадала (скарэй за ўсё ў арэнду) маёнтак шляхцічу Восіпу Зміцеравічу Глябовічу на пачатку 1860-х гадоў.
Паўстанне 1863 года
Паўстанне сялян за адмену прыгоннага права не абмінула і Палессе. Паспяхова вызначыўся атрад паўстаўшых пад кіраўніцтвам Рамуальда Траўгута, які тройчы нанёс значны ўрон карным войскам Расійскай імперыі. Супраць паўстанцаў царскі ўрад паслаў карную экспедыцыю ў складзе чатырох рот стралкоў, дзвюх сотняў казакоў і дзвюх гармат. Атрад Траўгута, падмацаваны сотняй паўстанцаў з Брэсцкага павета, прыведзеных Янам Ваньковічам, атрымаў загад рухацца на Валынь. Пераначаваўшы ў Століне, ранкам паўстанцы паромам пераправіліся праз раку Гарынь і спыніліся ў лесе пад Варанямі. Ведаючы, што за імі ідуць карныя ўрадавыя войскі, Рамуальд Траўгут арганізаваў засаду, на якую ўрэшче і трапілі тры роты салдат пад кіраўніцтвам маёра Кемера. У выніку боя загінула 19 карнікаў і 17 былі паранены, а страты паўстанцаў склалі толькі 2 чалавекі.
29 чэрвеня 1863 года паруччык Пятроўскі з дзвюмя ротамі салдат нечакана напаў на адпачываючы атрад, у выніку чаго паўстанцы страцілі 4 вазы з харчаваннем і 8 верхавых коней. На паляне, абкружанай лесам, ля Калоднага зрабілі чарговы прывал. 12 ліпеня 1863 года адрад зноў быў атакаваны. Пасля гэтай падзеі баявыя дзеі на чале з Рамуальдам Траўгутам скончыліся, але атрад яшчэ існаваў нейкі час. Траўгут перад пераправай праз Стыр падзяліў атрад на дзясяткі і загадаў прабірацца на Кобрыншчыну.
У ліпені 1863 года Рамуальд Траўгут пры дапамозе Элізы Ажэшка міграваў у Польшчу, аднак там быў арыштаваны царскімі жандармамі і 5 жніўня 1864 года павешаны. Ян Ваньковіч выехаў у Галіцыю. Уладальніка маёнтка за падтрымку паўстанцаў выслалі ў Сібір. Дачыненне Алены Скірмунт да паўстання не даказалі, але на тры гады саслалі ў Тамбоў. Яе муж, Казімір Скірмунт, адмовіўся пацвердзіць лаяльнасць цару і за гэта быў сасланы ў Кастраму таксама на тры гады. Так Скірмунты страцілі сваё права на валоданне маёнткам у Калодным.
Асваенне вёскі
Маёнтак у Калодным быў перададзены рускімі ўладамі барону Гартынгу Мікалаю Густаву Адаму, але праз некаторы час ён падаў у газету аб'яву аб продажу маёнтка. Гэтая аб'ява і трапіла на вочы валасному пісару Якаву Іванавічу Сазановічу, што ведаў пра намер сялян вёсак Шчорсы, Жукаў, Харошыя, Карэлічы, Падкасоўе і некаторых іншых вёсак Навагрудскага павета набыць зямлю для сельскагаспадарчых патрэб. Знайшоўшы зацікаўленых такой прапановай, сяляне абралі прадстаўнікоў, якія паехалі ў Калоднае каб агледзецца, а галоўнае ўпэўніцца ў добрай якасці глебы, жменю якой узялі з сабою дадому каб паказаць астатнім. Наваградчукі задаволіліся якасцю глебы і вырашылі прыдбаць зямлю ў Калодным.
Умовы пакупкі былі наступныя. Сяляне куплялі ўсе землі якія належалі маёнтку Калоднае. Іх дзялілі на ўчасткі па 60 дзесяцін, і за кожны надзел уносіўся задатак па 10 рублёў. На астатнія грошы ў суме 37800 рублёў была аформлена пазыка тэрмінам на 20 гадоў. Падзел зямлі на іншыя ўчасткі патрабаваў новых грошай, а іх у сялян было мала.
Невельск
Невельск (Невельск, да 1946 — Хонта) — горад (з 1946) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Невельскага раёна Сахалінскай вобласці. Насельніцтва 17,8 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1789 годзе.
Горад размешчаны на паўднёвым беразе Сахаліна, за 127 км ад Южна-Сахалінска. Айнскае паселішча Хонта на месцы горада існавала яшчэ ў XVII стагоддзі. У 1789 тут з'явіліся рускія землепраходцы. З 1905 па 1945 Хонта знаходзіўся ў складзе Японіі. У 1945 Сахалін, а разам з ім і Хонта ўвайшоў у склад Расіі, а 5 чэрвеня 1946 быў пераіменаваны ў Невельск, у гонар адмірала Генадзя Невяльскога.
30-мм гармата 2А42
30-мм гармата 2А42 — савецкая аўтаматычная гармата канструкцыі Г. Шыпунова і У. Гразева, прызначана для знішчэння жывой сілы, лёгкабраняванай тэхнікі і паветраных нізкалётных цэляў.
Пры адстрэле ўсяго боекамплекта (500 снарадаў) гармата не мае патрэбы ў прамежкавым астуджэнні. Стральба магчымая адзінкавым і аўтаматычным агнём, вялікім і малым тэмпам. Боезабеспячэнне — селектыўнае з дзвюх патронных скрынь, якія снаражаюцца патронамі з бранябойнымі і аскепкава-фугаснымі снарадамі.
Гармата распрацавана і вырабляецца на Тульскім машынабудаўнічым заводзе (Туламашзавод). Апроч Расійскай Федэрацыі пушка 2А42 вырабляецца ў Балгарыі (Arsenal Co), у Індыі для БМП Sarath (БМП-2), і ў Славакіі для таксама выпусканай тут па ліцэнзіі БМП-2.
Ужыванне
Гармата выкарыстоўваецца на баявых машынах БМП-2, БМД-2, БМД-3, БТР-90, БМПТ, на верталётах Ка-50, Ка-52, Мі-28. Таксама паўднёваафрыканскае аддзяленне карпарацыі BAE Systems распрацавала і паспяхова выпрабавала дыстанцыйна кіраваную турэль (баявы модуль) TRT-R30 для абсталявання браняваных машын, якая выкарыстоўвае ўсталёўку 30-мм аўтаматычнай гарматы 2А42.
ТТХ
Гармата валодае наступнымі тактыка-тэхнічнымі характарыстыкамі :
Боепрыпасы
Да пачатку 2000-х гг. фірма RWM Rheinmetall Waffe und Munition, раней Oerlikon, распрацавала патрон з апераным падкалібарным снарадам РМС303 да 30-мм гарматаў 2А42 і 2А72, выкарыстоўваючы швейцарскую тэхналогію канструявання пластыкавага паддона з кампазіта на аснове тэрмаўстойлівага тэрмапластычнага палімера. БОПТС патрона РМС303 з’яўляецца адаптаваным варыянтам (да савецкай гільзы 30х165 мм меншага аб’ёму) аперанага снарада PMC287 стандартнага патрона НАТО 30х173 мм за кошт адпаведнага памяншэння памераў і масы палётнай часткі. Пачатковая хуткасць аперанага снарада масай 195 г складае, бронепрабівальнасць — 47 мм пад вуглом 60° на далёкасці 1 км.
Трыфолій
Трыфолій (trifolium — канюшына) — трохлопасцевая разетка, матыў дэкаратыўнага апраўлення ў выглядзе трох пялёсткаў або камбінацыі «Зоркі Давіда» (двух роўнабаковых трыкутнікаў: адзін звернуты вяршыняй уверх, другі — уніз) і трох роўных акружнасцяў, пабудаваных на бісектрысах кутоў трыкутнікаў. Гэтакая вытанчаная пабудова звязана з эпохай готыкі.
У антычнасці — больш простая фігура, малюнак ліста канюшыны, сімвала ператварэнняў, звязанага з міфам пра Актэона, атрыбутам якога была канюшына. У хрысціянстве — сімвал Найсвяцейшай Тройцы, а таксама атрыбут Святога Патрыка і ў гэтай якасці — старажытная эмблема Ірландыі. Іншая форма назвы — трэфы, што звязана з эзатэрычнай сімволікай і магіяй карт Таро.
У гісторыі архітэктуры трохпялёсткавая форма плана цэнтрычных цэркваў і капэл, інакш — трыконх, царква з «трыма пялёсткамі», паўкружжамі апсід. Роднасная форма — квадрыфолій (чатырохліснік). У мастацтве гатычнага стылю матывы трохпялёсткавага арнаменту суадносілі адначасова з геаметрыяй планаў архітэктурных збудаванняў, пабудаваных па прынцыпе трыянгуляцыі, і сімволікай Тройцы.
У складанай арнаментыцы гатычнай каменнай і драўлянай разьбы, рамах вітражных вокнаў, вімпергаў, разьбе царкоўнай мэблі, такія матывы, захоўваючы сваю сімволіку, ператвараліся ў спалучэнні з іншымі фігурамі ў складаныя перапляценні тыпу масверка.
Леанід Сямёнавіч Лапцеў
Леанід Сямёнавіч Лапцеў (1914-1943) — малодшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).
Джузэпэ Вердзі
Джузэ́пэ Фартуні́на Франчэ́ска Ве́рдзі (Giuseppe Fortunino Francesco Verdi, 10 кастрычніка 1813, Ранколе, каля горада Бусета, Італія —, ) — італьянскі кампазітар, творчасць якога з’яўляецца адным з найбуйнейшых дасягненняў сусветнага опернага мастацтва і кульмінацыяй развіцця італьянскай оперы XIX стагоддзя. Кампазітарам створаны 26 опер і рэквіем, шэраг камерных твораў. Сярод лепшых і найбольш вядомых опер кампазітара: «Баль-маскарад», «Рыгалета», «Трубадур», «Травіята». Вяршыня творчасці — апошнія оперы: «Аіда», «Атэла», «Фальстаф».
Леанід Сямёнавіч Лапцеў
Біяграфія
Нарадзіўся 25 красавіка 1914 года ў вёсцы Лобва (цяпер — пасёлак у Новалялінскім гарадскім акрузе Свярдлоўскай вобласці). Пасля заканчэння пачатковай школы працаваў грузчыкам у леспрамгасе Алапаеўскага раёна.
Джузэпэ Вердзі
У мінулым часта грэбліва згадваныя крытыкамі за «патуранне густам простых людзей», «спрошчаную паліфанію» і «бессаромнае меладраматызаванне», шэдэўры Вердзі з’яўляюцца асновай звычайнага опернага рэпертуара праз паўтара стагоддзя пасля іх напісання.
Леанід Сямёнавіч Лапцеў
Біяграфія
У ліпені 1941 года прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З лютага 1943 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да кастрычніка 1943 года малодшы сяржант Леанід Лапцеў камандаваў аддзяленнем сувязі 1-га артылерыйскага дывізіёна 362-га артылерыйскага палка 106-й стралковай дывізіі 65-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.
Джузэпэ Вердзі
Раннія гады
Джузэпэ Вердзі, першы кампазітар італьянскай рамантычнай оперы, нарадзіўся ў вёсцы Ранколе каля Пармы 10 кастрычніка 1813 г. і быў сынам шынкара Карла Вердзі і праллі Луіджы Уціні. Сям’я была беднай, пра што Вердзі ніколі не забываў, насычаючы свае оперныя творы народнымі мелодыямі. Бацькі Вердзі вельмі любілі музыку, хаця ў родзе не было ніводнага музыкі. Сямігадовым хлопцам Джузэпэ знайшоў на гарышчы сваёй хаты стары хатні клавесін — спінет. Неўзабаве Карла Вердзі стаў адпраўляць свайго сына да ранкольскага касцёльнага арганіста П’етра Байстрокі, які звярнуў увагу на малога Джузэпэ і стаў прыцягваць яго да ігры на аргане падчас імшы, навучаў чытанню і пісьму. У дзесяць год Джузэпэ ўжо граў на аргане самастойна ў час святочных службаў.
Леанід Сямёнавіч Лапцеў
Біяграфія
15 кастрычніка 1943 года Лапцеў разам з трыма сувязістамі пераправіўся праз Дняпро у раёне пасёлка Лоеў Гомельскай вобласці Беларускай ССР і праклаў кабель сувязі. За час баёў Лапцеў тры разы перапраўляўся праз Дняпро, ліквідуючы пашкоджанні. 28 кастрычніка 1943 года ў баі ён быў смяротна паранены. Першапачаткова быў пахаваны ў ваколіцах вёскі Барэц Лоеўскага раёна, пазней перапахаваны ў парку вёскі Пярэдзелка таго ж раёна.
Джузэпэ Вердзі
Раннія гады
Бацька Вердзі з увагай паставіўся да захаплення сына музыкай і звярнуўся па параду да свайго гандлёвага партнёра з суседняга горада Бусэта Антоніа Барэцы, які пазней узяў апеку над Джузэпэ. Антоніа Барэцы, гандляр і аматар музыкі меў сваю краму ў Бусэта, куды пераехаў Вердзі. У гэтым горадзе Вердзі вучыўся ў школе ў езуітаў, а таксама атрымаў сваю першую музычную адукацыю ў арганіста Фернанда Правезі, кіраўніка Філарманічнага таварыства г. Бусета. Ф. Правезі перадаў Вердзі не толькі асноўныя музычныя веды, але і любоў да літаратуры і мастацтва. На выходныя і святы Джузэпэ басанож, «каб зберагчы боты», як ён пазней згадваў, хадзіў пяць кіламетраў у родную вёску, каб паіграць на аргане. З 17 год Вердзі жыў у Бусета ў доме Антоніа Барэцы, які дапамагаў яму грашыма і дачка якога, раўналетка Джузэпэ, Маргарыта, потым стала яго першай жонкай.
Леанід Сямёнавіч Лапцеў
Біяграфія
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 30 кастрычніка 1943 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» малодшы сяржант Леанід Лапцеў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнам Леніна і Чырвонай Зоркі, медалём.
Джузэпэ Вердзі
Раннія гады
У 1832 Вердзі зрабіў няўдалую спробу паступіць у Кансерваторыю Мілана (сёння яна мае імя Вердзі): камісія палічыла яго слабым, на фартэпіяна Вердзі граў толькі на пачатковым узроўні. Застаўшыся ў Мілане, Вердзі пачаў наведваць оперныя спектаклі, канцэрты. Ён пачаў атрымліваць прыватныя ўрокі кампазіцыі ў Мілане ў лепшага ў горадзе педагога Вінчэнца Лавіння, дырыжора La Scala. Побыт у Мілане ўмацаваў Джузэпэ ў жаданні стаць тэатральным кампазітарам. Антоніа Барэцы падараваў будучаму зяцю фартэпіяна, рэгулярна купляў яму квіткі ў La Scala да 1835 г., калі ён вярнуўся ў Бусета, дзе заняў пасаду арганіста.
Леанід Сямёнавіч Лапцеў
Біяграфія
У гонар Лапцева названы вуліцы ў Лобве і пасёлку Мураткава Алапаеўскага раёна Свярдлоўскай вобласці.