cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кітайскі сад
Дынастыя Тан (618—907 гг. н. э.), першы залаты век класічнага саду
Гэтыя класічныя кітайскія сады або сады навукоўцаў (wenren yuan,) натхняліся маляўнічымі і літаратурнымі творамі і, у сваю чаргу, натхнялі класічны кітайскі жывапіс і паэзію. Важным прыкладам быў сад даліны Цзянце паэта і мастака і дзяржаўнага служачага Ван Вэя (701—761 г.н. э.). Ён купіў разбураную вілу паэта, размешчаную ў месцы ўпадзення ракі ў возера, і стварыў там дваццаць невялікіх пейзажных сцэн, якія называліся «Сад магнолій», «Пераплеценыя вербы», «Альтанка сярод бамбука», «Вясна залатой пудры» і «Дом для сузірання побач з возерам». Для кожнай сцэны ён напісаў верш і замовіў вядомаму мастаку распісаць сцены вілы сцэнамі саду. Пасля звальнення са службы ён праводзіў час, плаваючы на лодцы па возеры, граючы на цытры, складаючы і дэкламуючы вершы.
Апошнім буйным садам перыяду дынастыі Тан стаў «Прытулак гары безтурботнай вясны» (Pingquan Shanzhuang), створаны на ўсход ад Лаяна, вялікім канцлерам імперыі Тан. Сад быў велізарны, меў больш за 100 павільёнаў і збудаванняў, але больш за ўсё быў вядомы калекцыяй камянёў і раслін экзатычных формаў, сабраных з усяго Кітая. Камяні незвычайнай формы, вядомыя як камяні навукоўцаў, якія часта выбіралі, каб выявіць гару ці горны хрыбет у пейзажнай сцэне, паступова сталі важнай рысай кітайскага саду.
Дынастыя Сун (960—1279 гг.)
Дынастыя Сун мела два перыяды — Паўночны і Паўднёвы, і абодва яны вядомыя будаўніцтвам значных садоў.
Пасля падзення Кайфэна сталіца дынастыі Сун была перанесена ў Лінань (Сучасны Ханчжоу), і даволі хутка ў горадзе на беразе Заходняга возера было створана больш за 50 садоў. Іншым горадам у гэтай жа правінцыі, вядомым сваімі садамі, стаў Сучжоў, дзе свае рэзідэнцыі з садамі пабудавалі многія навукоўцы, купцы і дзяржаўныя служачыя.
захаваліся да сённяшняга дня, хоць і значна зменены за мінулыя стагоддзі. Самы стары захаваны сад Сучжоў «» («Цанлан»), створаны ў 1044 годзе паэтам Су Шуньцінем. У часы дынастыі Сун ён уключаў павільён для сузірання на вяршыні ўзгорка. Пазней былі дададзены іншыя павільёны на беразе возера, у тым ліку Зала пабожнасці, Зала дэкламацыі і спецыяльны павільён для назірання за рыбамі. За стагоддзі сад быў значна зменены, але да гэтага часу захоўвае першапачатковую планіроўку.
Іншы садам Сучжоў, які існаваў з часоў дынастыі Сун, — гэта. Ён створаны ў 1141, намеснікам міністра грамадзянскай службы ўрада дынастыі Паўднёвая Сун. У садзе была бібліятэка (Зала дзесяці тысяч тамоў) і датычны да яе сад пад назвай «Прытулак рыбалкі». Сад быў значна перабудаваны паміж 1736 і 1796 гадамі, але застаецца адным з лепшых прыкладаў садоў навукоўцаў эпохі дынастыі Сун.
У горадзе Усі паміж берагам возера Тайху і падножжам двух гор гісторык дынастыі Сун Чжоу Мі налічваў 34 сады. Найбольш вядомымі з іх былі Сад поўначы (Beiyuan) і Сад поўдня (Nanyuan); абодва належалі Шэн Дэхе (Shen Dehe), вялікаму канцлеру імператара (1131—1162 гг.). Сад поўначы быў класічным, з гарой і возерам (shanshui) — меў возера з востравам Неўміручасці (Penglai dao), на які перанеслі вялікія валуны з возера Тайху. Сад поўдня прадстаўляў сабой водны сад з пяццю вялікімі азёрамі, злучанымі з возерам Тайху каналамі. Наведвальнікі маглі назіраць за возерам Тайху і гарамі з тэрасы.
Дынастыя Юань (1279—1368 гг.)
Самым вядомым садам дынастыі Юань быў Летні палац і сад Хубілая ў. Лічыцца, што Венецыянскі падарожнік Марка Пола наведаў Шанду каля 1275 года і апісаў гэты сад наступным чынам: ''«Вакол гэтага палаца пабудавана сцяна, якая ахоплівае перыметр у 16 міль, і ў сярэдзіне парку ёсць фантаны і рэкі, і ручаі, і выдатныя паляны з рознымі відамі дзікіх жывёл (акрамя тых, якія маюць агрэсіўную прыроду), якія імператар набыў і змясціў там у ежу для яго крэчатаў і ястрабаў, якіх ён трымае ў клетках. У яго не менш за 200 крэчатаў без уліку іншых ястрабаў. Хан сам кожны тыдзень наведвае сваіх птушак у клетках, і часам ён едзе праз парк верхам на кані, а за спіной у яго сядзіць леапард; і калі нейкая жывёла кідаецца яму ў вочы, ён цкуе на яе леапарда, а тушу аддае для кармлення ястрабам у клетцы. Гэтым ён займаецца для разнастайнасці.»'' Гэта кароткае апісанне пазней натхніла англійскага паэта Сэмюэла Тэйлара Колрыджа на няскончаную паэму «».
Па заснаванні сталіцы ў Хубілай пашырыў штучныя азёры, створаныя стагоддзем раней дынастыяй Цзінь, і пабудаваў востраў на Ойнху, стварыўшы кантраст паміж звілістымі берагамі возера і саду і выразнай геаметрыяй вострава, які пазней стаў Забароненым горадам Пекін. Гэты кантраст бачны дагэтуль.
Нягледзячы на мангольскія ўварванні, класічны кітайскі сад вучонага працягваў развівацца ў іншых рэгіёнах Кітая. Выдатным прыкладам з’яўляецца «» у Сучжоў. Сад быў пабудаваны ў 1342 годзе і атрымаў назву ад калекцыі фантастычных і гратэскавых нагрувашчванняў камянёў, перанесеных з возера Тайху. Лічыцца, што некаторыя з іх падобныя на галовы львоў. Імператары Сюанье і Цяньлун з некалькі разоў наведвалі сад і выкарыстоўвалі яго як мадэль уласнага летняга Ссаду ідэальнай раскошы (Юаньміньюань) у Горным прытулку ад летняй спякоты.
У 1368 годзе сілы дынастыі Мін пад кіраўніцтвам Чжу Юаньчжаня выбілі манголаў з Даду і зрынулі дынастыю Юань. Чжу Юаньчжан загадаў спаліць палацы дынастыі Юань у Даду.
Дынастыя Мін (1368—1644 гг.)
З захаваных найбольш вядомым садам дынастыі Мін з’яўляецца Сад сціплага чыноўніка ў Сучжоў, пабудаваны пры імператары (1506—1521 гг.) Ванам Цяньчэнам, урадавым чыноўнікам невысокай пасады, які сышоў з дзяржаўнай службы і прысвяціў сябе свайму маёнтку. З часу пабудовы сад значна змяніўся, але цэнтральная яго частка захавалася — вялікая сажалка, поўная кветак лотаса, акружаная будынкамі і павільёнамі, спраектаванымі як назіральныя пляцоўкі для возера і садоў. На сажалцы размешчаны востраў Духмяны ў форме лодкі. У садзе шырока выкарыстоўваецца прынцып «» (jiejing), то ёсць відаў на навакольныя горы, уважліва акружаных раслінамі і будынкамі саду як рамкамі, сярод якіх і знакаміты від на далёкую пагаду.
«» з’яўляецца яшчэ адным прыкладам садоў дынастыі Мін, пабудаваным у часы праўлення імператара (1573—1620 гг.). У часы наступнай дынастыі Цын у сад былі дададзены 12 высокіх вапняковых камянёў, якія павінны былі сімвалізаваць горы. Найбольш відовішчны з іх быў названы «Спрыяльная вяршыня, пакрытая аблокамі» і стаў цэнтральным упрыгожваннем саду.
Трэці важны і найбольш добра захаваны сад дынастыі Мін у Сучжоу «», створаны на аснове больш старога саду «Зала асалод» падчас праўлення імператара (1621-27) унукам мастака і каліграфа Вэнь Чжэнміна — стваральніка Саду сціплага чыноўніка. Ён паўстаў як навакольны сад з Павільёнам даўгалецця на поўначы, Павільёнам паджаркі на ўсходзе, дзіўным садам камянёў на поўдні і рабочым кабінетам стваральніка — Сціплым будыначкам — на захадзе.
Дынастыя Цын (1644—1912 гг.)
Найбольш вядомым садамі перыяду дынастыі Цын (апошняй у Кітаі) былі сады і  ў Пекіне. Абодва яны сталі сімвалам раскошы і вытанчанасці і шырока апісваліся еўрапейцамі, якія наведалі іх.
Напрыклад, французскі святар-езуіт, які быў прыдворным мастаком імператара Цяньлуна у 1738—1768 гадах, так апісваў Нефрытавую тэрасу вострава Несмяротнасці на возеры Летняга палаца:
"Сапраўдная каштоўнасць — скала або востраў пасярод гэтага возера, на якім пабудаваны невялікі палац з сотняй пакояў ці салонаў… прыгажосці і густу, якія я не магу вам перадаць. Выгляд годны ўвагі…"
Большая частка імперскай казны была выдаткавана на будаўніцтва і паляпшэнне садоў. Так, імператрыца Цысі забрала сродкі, прызначаныя для будаўніцтва, на аднаўленне і «Мармуровай ладдзі» (летняга дома для чаявання) на возеры. Летні палац і «Мармуровая ладдзя» былі знішчаны падчас Баксёрскага паўстання кампаній еўрапейскіх армій на працягу XIX стагоддзя, але цяпер іх паступова аднаўляюць.
Акрамя і, паміж 1703—1792 гадамі імператары дынастыі Цын пабудавалі новы комплекс садоў і палацаў у гарах у 200 кіламетрах на паўночны ўсход ад Пекіна, каб пазбегнуць летняй спякоты сталіцы. Ён атрымаў назву «Горны прытулак ад летняй спёкі», які займаў 560 гектараў, меў 72 асобных пейзажных выгляды, якія прайгравалі ў мініяцюры пейзажы розных рэгіёнаў Кітая. Гэты велізарны сад захаваўся ў адносна першапачатковай форме і ўключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Сярод значных садоў навукоўцаў таго перыяду, якія захаваліся да нашага часу, ёсць (1723—1736) і  (1885), абодва — у Сучжоў.
Дызайн класічнага кітайскага саду
Кітайскі сад не прызначаўся для сузірання за адзін раз; яго план даваў наведвальніку магчымасць убачыць пэўныя абрамленыя пейзажныя карцінкі — від на сажалку, камень, бамбукавы гушчар, квітнеючае дрэва, далёкія гару або пагаду. Кітайскі пісьменнік і філосаф XVI стагоддзя Цзі Чэн у сваёй працы «» настаўляў садаводаў «хаваць вульгарнае і звычайнае ад поглядаў і ўключаць цудоўнае і выдатнае».
Планіроўка кітайскіх садоў і збудаванняў у іх ажыццяўлялася па прынцыпах, каб забяспечыць свабодны і спрыяльны паток энергіі для забеспячэння і прымнажэння здароўя, дабрабыту і багацця жыхароў і наведвальнікаў саду. На думку некаторых з першых заходніх наведвальнікаў кітайскіх імператарскіх садоў, яны былі хаатычныя, празмерна і бязладна запоўненыя будынкамі рознага стылю. Аднак для святара-езуіта сады мелі «выдатны беспарадак, антысіметрыю»: «захапляешся мастацтвам, з якім створана гэтая нерэгулярнасць. Усё з добрым густам і так добра размешчана, што не існуе вугла, пад якім можна ўбачыць усю прыгажосць; яе трэба разглядаць частку за часткай».
Класічныя кітайскія сады значна адрозніваліся па памеры. Самы вялікі сад у Сучжоў, Сад сціплага чыноўніка, меў плошчу крыху больш за 10 га, пятая частка якой была занятая возерам. Іншыя былі значна меншыя. Так, Цзі Чэн пабудаваў для У Юю (Wu Youyu), казначэя Цзіньліна, сад памерам крыху менш за 1 га, шпацыр па якім займаў ўсяго 400 крокаў ад уваходу да апошняй назіральнай кропкі, аднак для У Юю сад утрымліваў ўсе цуды правінцыі ў адным месцы.
Класічны сад быў акружаны сцяной, звычайна пабеленай, якая служыла фонам для рознакаляровых кветак і дрэў. У цэнтры часта была сажалка, а шматлікія вялікія і маленькія пабудовы размяшчалі вакол сажалкі. У садзе У Юю, апісаным вышэй, пабудовы займалі ⅔ плошчы, а сад — толькі астатняе. У садзе вучонага цэнтральным будынкам была бібліятэка або кабінет, злучаны галерэямі з іншымі павільёнамі, якія служылі назіральнымі пляцоўкамі для пейзажаў. Гэтыя будынкі таксама дапамаглі падзяліць сады на асобныя сцэны. Важнымі для саду вучонага былі кветкі, дрэвы і камяні, старанна ўпісаныя ў асобныя ідэальныя пейзажы, але сады навукоўцаў таксама выкарыстоўвалі так званыя (借景 jiejing), калі нечаканыя віды за межамі саду, напрыклад, від на горны хрыбет, здаваліся працягам самога саду.
Архітэктура
Кітайскія сады напоўнены архітэктурай — залы, павільёны, храмы, галерэі, масты, альтанкі і пагады займаюць большую частку плошчы. Сад сціплага чыноўніка ў Сучжоў мае 48 будынкаў, у тым ліку жылы будынак, некалькі залаў для сямейных сустрэч і забаў, 18 павільёнаў для сузірання розных пейзажаў, а таксама розныя пагады, галерэі і масты, распрацаваныя, каб убачыць розныя часткі і пейзажы саду з розных пунктаў назірання. Усе садовыя збудаванні спраектаваны так, каб быць у гармоніі з садам, а не дамінаваць над ім.
Класічныя кітайскія сады традыцыйна маюць наступныя пабудовы:
Назвы павільёнаў у кітайскіх садках паказваюць на выгляд або адчуванне, якое яны прапануюць наведвальнікам:
У садах часта таксама прысутнічаюць двухпавярховыя пагады (lou або ge), пераважна на мяжы саду, ніжні паверх якіх каменны, а верхні — пабелены, драўляны і вышынёй ⅔ ад ніжняга. З пагады адкрываўся від зверху на пэўныя пейзажы саду ці ж на далёкі пейзаж за межамі саду.
У некаторых садах на возеры быў пабудаваны павільён у выглядзе лодкі (пад назвамі xie, fang або shifang), які звычайна меў тры часткі — альтанка з крылатымі франтонамі наперадзе, больш прыватная зала ў цэнтры і двухпавярховы будынак з панарамным выглядам на возера ў канцы.
У садах часта былі вылучаныя дворыкі (yuan) — невялікія закрытыя сценамі будынкаў участкі, якія забяспечвалі цішыню і адзінота для медытацыі, малявання, чаявання ці гульні на.
У кітайскіх садках папулярнымі былі і галерэі (lang) — вузкія крытыя калідоры, якія злучаюць будынка, абаранялі ад сонца або дажджу, а таксама аддзялялі адну частку саду ад іншай. Адпаведна яны рэдка былі прамымі, часцей мелі звілістую форму, ідучы паралельна знешняй сцяне або беразе возера, або серпантын паднімаючыся на пагорак саду камянёў. Галерэі мелі невялікія вокны, часам круглыя ці дзіўных геаметрычных формаў, праз якія між іншым можна ўбачыць пэўны пейзаж саду.
Вокны і дзверы ў цэлым былі важнымі архітэктурнымі элементамі класічнага кітайскага саду. Яны маглі быць круглыя (месячныя вокны або ), авальныя, шасці-або васьмікутныя, у форме вазы ці нейкага фрукта. Асобныя з іх маюць вельмі арнаментаваныя керамічныя рамы. Вокны часта служылі рамай для нейкага пейзажу, такога як галінка хвоі або квітнеючае слівавае дрэва.
Важнымі для кітайскага саду былі і масты. Як і галерэі, яны рэдка былі прамымі, часцей або выгнутымі аркамі над сажалкамі, імітуючы масты сельскага Кітая і падаючы пункты для агляду саду. Іх у асноўным будавалі з неапрацаванага дрэва або з таго ж каменя, што і дарожкі, але ў некаторых садках былі ярка афарбаваныя або лакаваныя масты, што надавала ім лёгкасць.
Таксама сады, асабліва сады навукоўцаў, часта ўключалі невялікія аскетычныя домікі для адзіноты і медытацыі, часам у форме вясковых хацін рыбака, а таксама ізаляваныя дамы, якія служылі бібліятэкамі або працоўнымі кабінетамі (shufang).
Штучныя горы і сады камянёў
Штучная гара (jiashan) або сад камянёў была неад’емнай часткай класічнага кітайскага саду. Вяршыня гары з’яўляецца сімвалам гонару, сталасці і стойкасці ў філасофіі Канфуцыя і ў «». Гара на востраве таксама з’яўляецца цэнтральнай часткай легенды аб Астравах Несмяротных, таму яна таксама стала цэнтральным элементам многіх класічных садоў.
Першы вядомы сад камянёў у кітайскай гісторыі садоў з’явіўся ў «Трусіным садзе» (Tu Yuan), пабудаваным у часы дынастыі Заходняя Хань. У часы дынастыі Тан, камень быў узняты да статусу мастацкага аб’екта, які ацэньваўся па форме (xing), складу (zhi), колеру (se) і тэкстуры (wen), а таксама па мяккасці, празрыстасці і іншых характарыстыках. Паэт Бо Цзюі (772—846) напісаў каталог знакамітых камянёў з возера Тайху «Taihu Shiji». Гэтыя камяні, у асноўным вапняковыя і моцна высечаныя эрозіяй, сталі вельмі каштоўнымі для садоў.
У часы дынастыі Сун штучныя горы будаваліся ў асноўным з зямлі. Але імператар Хуэй-цзун амаль разбурыў эканоміку імперыі Сун, калі знішчыў усе масты на Вялікім кітайскім канале, каб перавезці на баржах вялікія камяні ў свой Імперскі сад. Падчас дынастыі Мін, выкарыстанне камянёў для стварэння штучных гор і гротаў дасягнула піка, а ў часы дынастыі Цын сады камянёў дынастыі Мін лічыліся занадта штучнымі, і новыя горы ўжо будаваліся з камянёў і зямлі.
Сёння штучная гара ў кітайскіх садах мае невялікі відавы павільён наверсе. У невялікіх класічных садах адзіны даволі вялікі камень вучонага выступае ў ролі гары, а шэраг камянёў можа прадстаўляць сабой горны хрыбет.
Вада
У садзе возера мела важную сімвалічную ролю. У «» вада азначае лёгкасць і зносіны і нясе ежу жыцця на сваім шляху праз даліны і раўніны. Яна таксама дапаўняе гару, яшчэ адзін цэнтральны элемент саду, і азначае сны і бясконцасць прасторы. Форма возера часта хавае свае берагі ад назіральнікаў з іншага берага, ствараючы ўражанне яго бясконцасці. Мяккасць вады кантрастуе з цвёрдасцю камянёў. Вада адлюстроўвае неба і таму пастаянна мяняецца, але найменшы ветрык здольны размыць або сцерці малюнак на вадзе.
Мадлен Нгона Мані
Мадлен Нгона Мані (нар., Камерун) — камерунская футбалістка, нападаючы. Выступала за зборную Камеруна.
Кітайскі сад
Вада
На азёры і павільёны на іх берагах таксама паўплываў іншы класічны твор кітайскай літаратуры, «» (Shishuo Xinyu) (403—444), у якім ён апісваў прагулкі імператара Сыма Ю па берагах рэк Хаа і Пу, у Садзе цудоўнага лесу (Hualin yuan). Многія сады, у першую чаргу сады і імператарскія сады паўночнага Кітая, маюць элементы і назвы, узятыя з гэтай кнігі.
У маленькіх садах была адна сажалка з садам камянёў, раслінамі і будынкамі ўздоўж яе берагоў. У садах сярэдняга памеру ўжо будзе альбо адно возера з некалькімі ручаямі, якія ўпадаюць у яго, і мастамі праз ручаі, альбо адно доўгае возера, падзеленае на дзве часткі вузкім пралівам, праз які перакінуты мост. У вельмі вялікім садзе, такім як Сад сціплага чыноўніка, галоўная асаблівасць-вялікае возера з астравамі, якія сімвалізуюць выспы Несмяротных, і ручаямі, якія ўпадаюць у возера. На возеры размешчана шмат збудаванняў, што ствараюць розныя віды, — каменная лодка, крыты мост, некалькі павільёнаў.
Мадлен Нгона Мані
Клубная кар’ера
У студзені 2016 года пакінула французскую «Генгаму» і падпісала кантракт з «Мінскам». За «Генгаму» правяла 76 матчаў і забіла 40 галоў.
Кітайскі сад
Вада
Ва ўнутраных дварах некаторых садоў стваралі вобраз возера за кошт ўчастка з выраўнаваным белым пяском, акружанага камянямі. У месячным святле гэта выглядала як сапраўднае возера. Гэты стыль быў пазней запазычаны японцамі і стаў асновай.
Кветкі і дрэвы
Чацвёртым важным элементам кітайскага саду (побач з вадой, камянямі і архітэктурай) з’яўляюцца кветкі і дрэвы. Яны малююць прыроду ў яе самай яркай форме і кантрастуюць з прамымі лініямі архітэктуры і са сталасцю, вострымі вугламі і нерухомасцю камянёў. Яны змяняюцца з цягам часоў года, ствараюць гукі (гук дажджу па лісці банана ці ветру ў бамбуку) і водары для задавальнення наведвальніка.
Кожная кветка і дрэва ў садзе мелі сімвалічнае значэнне. Паколькі хвоя, бамбук і кітайская сліва заставаліся зялёнымі або квітнелі зімой, яны лічыліся «трыма сябрамі зімы» (歲寒三友) — навукоўцамі, якія стварылі класічныя сады. Часта іх і малявалі разам, напрыклад мастак Чжаа Мэнцзянь. Для іх хвоя была сімвалам даўгалецця і стойкасці, а таксама сталасці ў сяброўстве; бамбук з полым сцяблом, быў сімвалам сціплага мудраца, які імкнецца да ведаў, а таксама быў адзначаны за гнуткасць у шторм і нязломнасць; сліва шануецца як сімвал адраджэння пасля зімы і прыходу вясны. У часы дынастыі Сун любімым дрэвам было дрэва зімовай слівы, якое рана заквітала бела-ружовымі кветкамі з салодкім водарам.
Персікавае дрэва ў кітайскім садзе сімвалізавала доўгае жыццё і неўміручасць; яно асацыявалася з класічнай гісторыяй «Фруктовы сад, Каралевы-Маці Захаду». Па гэтай гісторыі, у легендарным пладовым садзе Сі Ван Му персікі квітнелі толькі праз тры тысячы гадоў, давалі плады толькі яшчэ праз тры тысячы гадоў, якія спелі яшчэ праз тры тысячы гадоў. А хто такі персік з’ядаў, станавіўся Несмяротным. Гэты легендарны сад фігуруе ў многіх кітайскіх карцінах і пейзажах ў садах.
Груша была сімвалам справядлівасці і мудрасці. Кітайская назва для грушы гучала аднолькава са словам «пакінуць», «разлучыцца», і таму зрэзаць грушу азначала наклікаць няшчасце — страту дружбы або любові. Паколькі дрэва жыло доўга, груша таксама сімвалізавала працяглую дружбу ці каханне.
Абрыкос сімвалізаваў шлях — дзяржаўнага чыноўніка. У часы дынастыі Тан, тых, хто здаў вышэйшы ўзровень чакаў баль у садзе абрыкосавых дрэў (Цзіньюань, Xingyuan).
Плод граната дарылі маладым, як пажаданні дзяцей-хлопчыкаў і шматлікіх нашчадкаў у цэлым.
Вярба была сімвалам дружбы і жыццёвых задавальненняў, і гасцям прапаноўвалі галіны вярбы ў знак дружбы.
Хрызантэме элегію напісаў паэт Таа Юаньмін, які акружыў свой дом гэтымі кветкамі:"«Ля падножжа ўсходняга плота, сарваў я хрызантэму, Удалечыні, абыякавыя і спакойныя, я бачу горы поўдня.»" Стваральнікі класічных кітайскіх садоў імкнуліся захаваць натуральны выгляд пейзажу. Калі яны наогул рабіліся, абрэзка кроны і каранёў была накіравана на захаванне натуральнай формы. Асабліва ў міні-пейзажах кітайскіх садоў шанаваліся карлікавыя дрэвы, калі яны выглядалі старымі і скручанымі.
«Запазычаны пейзаж», час і поры года
Паводле кнігі XVI стагоддзя Цзі Чэна «», «запазычаныя пейзажы» (jiejing) былі найбольш важным элементам саду.
Гэта магло азначаць выкарыстанне пейзажаў за межамі саду, такіх як від на далёкую гару або дрэвы ў суседнім садзе, каб стварыць уражанне значна большага памеру саду чым насамрэч. Знакамітым прыкладам з’яўляецца акружаны туманам далёкі від на ў Сучжоў, які можна было ўбачыць праз возера ў Садзе сціплага чыноўніка.
Але, як пісаў Цзі Чжэн, гэта таксама маглі быць «ідэальная стужка ручая, жывёлы, птушкі, рыбы або іншыя прыродныя элементы (дождж, вецер, снег) ці нешта менш матэрыяльнае, напрыклад, прамень месячнага святла, малюнак на паверхні возера, ранішні туман або чырвонае неба на заходзе». Гэта мог быць і гук; ён рэкамендаваў размяшчаць павільён побач з храмам, каб можна было чуць малітвы; саджаць пахучыя кветкі побач з дарожкамі і павільёнамі, каб наведвальнікі маглі атрымаць асалоду ад іх водарам; ствараць курасадні для птушак, каб яны прыляталі і спявалі; будаваць ручаі так, каб іх гук быў прыемным, і саджаць бананавыя дрэвы ў дворыках так, каб дождж тупаў па іх лісці. «Разумнае запазычанне не мае прычыны, — пісаў Цзі Чжэн, — яно нараджаецца проста з адчування, спароджанага прыгажосцю пейзажу».
Поры года і гадзіна дня таксама былі важныя — пры стварэнні пейзажаў стваральнікі саду ўлічвалі, што будзе лепш за ўсё глядзецца ў пэўны час года, на што лепш за ўсё глядзець ноччу, раніцай ці пасля абеду. Цзі Чжэн пісаў: «У цэнтры шумнага горада варта выбраць ціхамірныя і хупавыя карціны: з ўзвышша вы глядзіце на далёкі гарызонт, акружаны гарамі як экранам; у адкрытым павільёне лёгкі пяшчотны брыз пранікае ўнутр; ад уваходу ручай цячэ ў напрамку балота».
Утойванне і неспадзяванасць
Утойванне і неспадзяванасць таксама былі важныя для кітайскага саду — не павінна была існаваць магчымасць ўбачыць увесь сад з адной кропкі, сад павінен быў раскрывацца серыяй пейзажаў. Наведвальнікі перамяшчаліся ад пейзажу да пейзажу альбо па закрытых галерэях, альбо па звілістых дарожках, якія хавалі наступны пейзаж да апошняга моманту. Новы пейзаж раптам з’яўляўся пры павароце дарожкі, альбо скрозь акно галерэі, альбо схаваны за бамбукавым экранам. Пейзажы маглі адкрывацца праз круглыя вокны, вокны незвычайнай формы або вокны са складанай разьбой, якія разбівалі від на дэталі.
У мастацтве і літаратуры
Кітайскі сад і кітайскае мастацтва і літаратура ўзаемна натхнялі адно аднаго. Напрыклад, мастацкая школа «Шань-шуй» (літаральна «Горы і вада», фактычна — «пейзаж»), карані якой у V ст. н. э., ўстанавіла прынцыпы кітайскай пейзажнага жывапісу, вельмі падобныя на прынцыпы кітайскага садоўніцтва. Карціны не павінны былі быць рэалістычнымі; яны павінны былі адлюстроўваць тое, што мастак адчуваў, а не тое, што бачыў.
У XVII стагоддзі пейзажыст пісаў, што ён хацеў «…стварыць пейзаж, які не быў бы скажоны якой-небудзь вульгарнай банальнасцю…» Ён хацеў стварыць у наведвальніка адчуванне галавакружэння: «адлюстраваць свет, недаступны чалавеку, без шляху, які б да яго вёў, як астравы Бахай,  і, дзе могуць жыць толькі Несмяротныя, і якія смяротны чалавек не можа ўявіць. Гэта галавакружэнне, якое існуе ў Сусвеце, і каб адлюстраваць яго на карціне, трэба паказаць вострыя вяршыні, абрывы, вісячыя масты, глыбокія цясніны. І для чароўнасці эфекту, гэта варта зрабіць толькі пэндзлікам». Менавіта гэтую эмоцыю стваральнікі садоў хацелі выклікаць сваімі камянямі навукоўцаў і мініятурнымі «горнымі хрыбтамі».
У літаратуры сады былі прадметам такога кірунку паэзіі, як «Цянь-юань» (Tianyuan, літаральна — «Палі і сады»), які дасягнуў свайго найвышэйшага развіцця ў часы дынастыі Тан у творчасці такіх паэтаў як Ван Вэй. У сваю чаргу, назвы такіх садоў Сучжоў як Сад бурных хваль або Сад медытацыі ўзятыя з, а ў саміх садах асобныя павільёны і назіральныя кропкі часта прысвячалі радкам вершаў, якія выразалі на камянях або таблічках. Напрыклад, Павільён «Месяц узыходзіць разам з брызам» у, які выкарыстоўваўся для сузірання за Месяцам, меў разьбу з цытатай з верша :
А Зала півонь у тым жа садзе была прысвечана Лі Бо:
Ван Вэй быў паэтам, мастаком і будыйскім манахам, які да пераезду ў правінцыю працаваў ва ўрадзе. У правінцыі ён пабудаваў адзін з першых садоў навукоўцаў (wenren yuan) пад назвай Даліна Янтэ. У гэтым садзе наведвальніку адзін за адным, як карціны ў скрутку, адкрываліся 20 пейзажаў, кожны праілюстраваны вершам. Напрыклад адзін з пейзажаў ілюстраваў такі верш:
Сад даліна Янтэ даўно знік, але памяць пра яго ў карцінах і вершах натхніла многія іншыя сады навукоўцаў.
Сацыякультурнае значэнне саду праілюстравана ў класічным рамане «Сон у Чырвоным цераме» пісьменніка Цаа Сюэцыня, падзеі ў якім разгортваюцца амаль выключна ў садзе.
Філасофія
Кітайскі класічны сад меў шмат функцый — ён можа быць выкарыстаны для банкетаў, урачыстасцяў або для кахання; для адзіноты і разважанняў; як ціхае месца для малявання, паэзіі, каліграфіі і музычных практыкаванняў; для вывучэння класічных тэкстаў; месца для чаявання і месца, дзе паэты п’янелі ад віна; месца дэманстрацыі густу ўладальніка і магчымасцяў культывацыі. Але сады мелі і філасофскае значэнне.
Даасізм аказаў моцны ўплыў на класічныя кітайскія сады. Пасля дынастыі Хань сады часта ствараліся як жыллё ўрадавых чыноўнікаў, якія страцілі свае пасады або хацелі пазбегнуць ціску і негатыўнага ўплыву жыцця пры двары. Яны выбіралі жыццё па ідэалах даасізму па ўхіленню ад клопатаў свету. Для прыхільнікаў даасізму прасвятлення можна было дасягнуць разважаючы аб адзінстве тварэння, у якім парадак і гармонія ўласцівыя прыродзе.
Сады павінны былі выклікаць ідылічнае пачуццё вандравання па прыродным ландшафце, блізкасці да старадаўняга ладу жыцця і шанаваць гармонію паміж чалавекам і прыродай.
На думку ландшафтнага гісторыка і архітэктара, кожны сад быў «імкненнем да рая, страчанага свету, утапічнага сусвету. Сад вучонага ўдзельнічаў у гэтым пошуку — з аднаго боку пошуку Дома несмяротных, з другога — пошуку свету Залатога Веку, прага якога была ў сэрцы навукоўца».
, прэзідэнт Кітайскага Саюза ландшафтнай архітэктуры і акадэмік Кітайскай акадэміі навук, выказаў у 2007 годзе больш сучасны погляд на філасофію саду: «класічныя кітайскія сады з’яўляюцца ідэальным злучэннем прыроды і працы чалавека. Яны з’яўляюцца імітацыяй прыроды і цалкам паказваюць яе прыгажосць. Але яны могуць разглядацца і як паляпшэнне прыроды, з якога ззяе мастацкі геній чалавека».
Кітайскі ўплыў на японскія сады
Класічныя кітайскія сады аказалі значны ўплыў на раннія японскія сады. Уплыў Кітая ўпершыню дасягнуў Японіі праз Карэю да 600 г. н. э. У 607 годзе. н. э., японскі наследны прынц Сётоку даслаў да кітайскага двара дыпламатычную місію, якая пачала культурны абмен, што доўжыўся стагоддзямі. Сотні японскіх навукоўцаў адправілі ў Кітай для вывучэння мовы, палітычнай сістэмы і культуры. Японскі пасол у Кітаі Она но Імока апісаў японскаму двару вялікія ландшафтныя сады кітайскага імператара, і яго справаздачы аказалі значны ўплыў на развіццё японскага ландшафтнага дызайну.
У (710—794 ), калі японская сталіца размяшчалася ў Нары, і пазней у, японскі двор стварыў вялікія ландшафтныя сады з азёрамі і павільёнамі па кітайскім узоры, каб арыстакраты маглі шпацыраваць і павольна плаваць у маленькіх лодках, і меншыя прыватныя сады для разважанняў і рэлігійнай медытацыі.
Японскі манах (1141—1215) прынёс з Кітая ў Японію  дзэн-будызму, што спрыяла стварэнню знакамітага унікальнага стылю —, прыкладам якога з’яўляецца сад. Ён таксама прывёз з Кітая зялёны чай, спачатку як танізавальны сродак для манахаў, каб яны не засыпалі падчас доўгай медытацыі. Гэта спрыяла з’яўленню, якая стала важным рытуалам у японскіх садах. Японскі дызайнер садоў (1275—1351) стварыў знакаміты Сад імхоў  ў Кіёта, які ўключаў аднаўленне вострава, які на японскай называецца Гарай і які быў важнай рысай многіх кітайскіх садоў. У перыяд Камакура (1185—1333) і асабліва ў (1336—1573) японскі сад паступова стаў больш строгім, чым кітайскі, развіваючыся па ўласных эстэтычных прынцыпах.
У Еўропе
Першым еўрапейцам, які апісаў кітайскі сад, быў Марка Пола, які наведаў летні палац Хубілая ў. Гэты сад аказаў далейшы ўплыў на еўрапейскую культуру — у 1797 годзе ён натхніў на паэму «» англійскага паэта-рамантыка Сэмюэла Тэйлара Колрыджа.
Марка Пола таксама апісаў сады імперскага палаца ў Ханбалыку (мангольская назва горада, які стаў Пекінам) — валы, балюстрады і павільёны, што атачалі глыбокае возера, поўнае рыбы, з лебедзямі і іншымі воднымі птушкамі; цэнтральнай рысай саду быў штучны пагорак у сотню крокаў уверх і тысячу крокаў па перыметры, засаджаны вечназялёнымі дрэвамі і упрыгожаны камянямі зялёнага азурыта.
Першы святар-езуіт Францыск Ксаверый прыбыў у Кітай у 1552 годзе, а езуіт атрымаў дазвол пасяліцца ў Пекіне ў 1601 годзе, пачаўшы там місію. У рамках сваёй ордэнскай перапіскі езуіты пачалі дасылаць у Еўропу і апісанні кітайскай культуры і садоў. , матэматык французскага караля, наведаў Кітай у 1685 годзе. Ён пісаў, што кітайскія сады мелі гроты, штучныя пагоркі і складзеныя ў кучу камянёў, каб імітаваць прыроду, у адрозненне ад строгіх геаметрычных формаў тагачасных французскіх садоў.
У XVIII стагоддзі, калі кітайскі фарфор і іншыя дэкаратыўныя прадметы пачалі пранікаць у Еўропу, адбылося развіццё стылю, усплёску цікавасці да ўсяго кітайскага, уключаючы сады. Мастакі Антуан Вато і Франсуа Бушэ малявалі кітайскія сцэнкі, як яны іх прадстаўлялі, а Кацярына II запатрабавала перарабіць адзін з палацавых пакояў у кітайскім стылі.
У 1738 годзе француз-езуіт і мастак накіраваўся ў Кітай, дзе стаў прыдворным мастаком імператара Цяньлуна. Ён шмат апісваў жыццё пры двары, сядзібы і сады і ў тым ліку напісаў:
Імператар Цяньлун таксама цікавіўся Еўропай. Ён замовіў езуіту-мастаку Джузэпэ Кастыльёнэ, які меў інжынерныя навыкі, пабудаваць палац у стылі барока і фантаны, падобныя на тыя, што, як ён чуў, былі ў садах Версаля. Кітайская архітэктура і эстэтыка аказалі некаторы ўплыў і на англійскі сад. у 1685 годзе англійскі дыпламат і пісьменнік сэр напісаў эсэ «У садзе Эпікура», у якім супрацьпастаўляў еўрапейскія тэорыі сіметрычных садоў з асіметрычнымі садамі Кітая. Тэмпл сам у Кітаі не быў, але чытаў творы еўрапейцаў, якія наведалі краіну. Ён адзначаў, што ў кітайскіх садах, а замест гэтага размяшчаюць дрэвы, кветкі і іншыя элементы саду так, каб ствараць прыемныя воку кампазіцыі. Пазней яго назіранні пра кітайскі сад працытавалі у эсэ 1712 года, з мэтай нападак на англійскіх садаводаў, якія на яго думку замест імітацыі прыроды спрабавалі ствараць сады ў французскім стылі, далёкім ад натуральнага.
У першай палове XVIII стагоддзя англійскі пейзажны парк ужо быў дастаткова развіты пад уплывам падарожжаў брытанскай арыстакратыі ў Італію і іх жадання мець сады, якія б падыходзілі паладыянскаму стылю іх загарадных маёнткаў, а таксама пад уплывам рамантычных пейзажаў Клода Ларэна і іншых мастакоў. З распаўсюджаннем захаплення экзатычным кітайскім мастацтвам і архітэктурай у Еўропе, у 1738 годзе першы ў Англіі з’явіўся ў, побач з рымскімі храмамі, гатычнымі руінамі і іншымі архітэктурнымі элементамі. Стыль набыў яшчэ большую папулярнасць дзякуючы архітэктару Уільям Чамберсу, які жыў у Кітаі ў 1745—1747 гадах і напісаў кнігу «Малюнкі, будынкі, мэбля, звычкі, машыны і сталовыя прыборы кітайцаў» (1757), дзе заахвочваў заходніх садовых дызайнераў выкарыстоўваць такія кітайскія стылістычныя сродкі як утойванне, асіметрыю і натуралізм. У 1772 годзе ён надрукаваў сваю «Дысертацыю ўсходняга садаводства» — вольны роздум на тэму сучасных яму ідэй натуралістычнага стылю кітайскага садаводства. Ён верыў, што сад павінен быць поўным нечаканасцяў. У 1761 годзе ён пабудаваў у Каралеўскіх батанічных садах ў К’ю кітайскую пагаду, домік і сад разам з мячэццю, храмам Сонца, разбуранай аркай і паладыянскім мостам.
Дзякуючы Чамберсу кітайскія пабудовы пачалі з’яўляцца ў іншых англійскіх садаах, затым у Францыі і іншых месцах Еўропы. дадаў Кітайскі павільён у свой сад у парку Мансо ў Парыжы (1772), а герцаг пабудаваў пагаду ў сваім маёнтку ў  ў 1775—1778 гадах Руская імператрыца Кацярына II пабудавала пагаду ў садзе палаца  паміж 1778 і 1786 гадамі. Паколькі кантынентальным крытыкам не спадабаўся тэрмін «англійскі сад», яны нават пачалі выкарыстоўваць тэрмін «англа-кітайскі стыль» для апісання стылю. У канцы XIX стагоддзя ў многіх парках па ўсёй Еўропе былі маляўнічыя кітайскія пагады, павільёны або масты, але толькі некалькім з іх была ўласцівая больш стрыманая сапраўдная эстэтыка кітайскага саду.
Сучасныя кітайскія сады на Захадзе
З 1970-х гадоў у Еўропе і ЗША пачалі з’яўляцца сапраўдныя кітайскія сады, часта ў рамках праграмы гарадоў-пабрацімаў. У такіх выпадках іх стваралі кітайскія садоўнікі з выкарыстаннем кітайскіх раслін і архітэктурных элементаў. Некаторыя прыклады:
Паўднёва-Заходні рэгіён (Камерун)
Паўднёва-Заходні рэгіён (Région du Sud-Ouest) — адзін з дзесяці рэгіёнаў Камеруна, які размяшчаецца ў паўднёва-заходняй частцы краіны, мяжуе з Нігерыяй. Адміністрацыйны цэнтр — Буэа. Плошча — 25 410 км², насельніцтва складае 1 419 269 чалавек (на 2007 год).
Paramount Pictures
Paramount Pictures Corporation (Парамаўнт Пікчэрз Карпарэйшын) — амерыканская кампанія, якая займаецца стварэннем і распаўсюджваннем фільмаў. Размешчаная ў Галівудзе, штат Каліфорнія. Гэта самая старая студыя ЗША па вытворчасці фільмаў, існая ўжо 95 гадоў. Уласнікам кампаніі Paramount Pictures з’яўляецца кангламерат Viacom.
Гісторыя
Кампанія была заснаваная Адольфам Зукорам у маі 1912 года і першапачаткова звалася Famous Players Film Company.
Гістарычная крыніца
Гістарычная крыніца: аб'ект, які ўтрымлівае інфармацыю пра мінулае жыццё людзей і ўключаны ў працэс навуковага вывучэння.
Існуе шэраг класіфікацый гістарычных крыніц, напрыклад, прапанаваная беларускім крыніцазнаўцам С. Ходзіным:
Source
Свята-Георгіеўская царква (Вардамічы)
Свята-Георгіеўская царква — праваслаўны храм у в. Вардамічы Вілейскага раёна, Мінскай вобласці. Месціцца на паўднёва-усходняй ускраіне вёскі. Помнік народнага дойлідства.
Гісторыя
Пабудавана з дрэва ў XIX ст., была асвечана ў імя святога велікамучаніка Георгія Перамаганосца. Дакладная дата пабудовы царквы ў вёсцы Вардамічы невядомая. Фундатарам будаўніцтва храма была мясцовая памешчыца, генеральша Ганна Сухоціна, пасля атрымання ў спадчыну маёнтка ад свайго дзядулі палкоўніка Караваева. Адбылося гэта ў 1847 годзе, а згодна інвентарызацыі 1886 г. у сяле Вардамічы пазначана наяўнасць царквы. Пасля Другой сусветнай вайны, пры савецкай уладзе, у 1960 годзе царква была зачынена і спустошана. З 1992 года, пасля распада СССР, пачалося адраджэнне храма ў вёсцы Вардамічы і за год царква была адноўлена. У верасні 1993 году агляд храма здзейсніў мітрапаліт Мінскі і Слуцкі Філарэт. У 2007 годзе былі выкрадзены пяць самых каштоўных абразоў, да гэтага часу пра іх месцазнаходжанне нічога не вядома. У 2014 г. храм адрэстаўраваны, але дагэтуль не асвячоны. З'яўляецца прыпісным да прыходу Святой Жывапачатнай Троіцы ў в. Даўгінава.
Слова Жыцця
Слова Жыцця, Słowo Życia — рэлігійна-інфармацыйная газета, якая выдаецца Гродзенскай рымска-каталіцкай дыяцэзіяй на беларускай і польскай мовах. Выходзіць з 1997 раз у 2 тыдні, друкуецца ў горадзе Гродна.
Выданне змяшчае агляд рэлігійных падзей на Гродзеншчыне, у Беларусі і свеце. Друкуюцца навіны з Ватыкана, асвятляецца дзейнасць Папы. Змяшчаюцца матэрыялы пра царкоўнае, культурнае і грамадскае жыццё каталікоў Гродзеншчыны. Значную ўвагу газета надае выхаванню хрысціянскай маральнасці.
Выданне ілюстраванае.
Спасылкі
Афіцыйны сайт газеты
Комі-Пярмяцкая акруга
Комі-Пярмя́цкая акру́га (Коми-Пермяцкий округ, Коми-Пермяцкӧй округ, Перем Коми кытш) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка, акруга ў Пермскім краі Расіі. Размяшчаецца на паўночным захадзе края.
Геаграфія
Комі-Пярмяцкая акруга знаходзіцца ў нізоўі Урала, у крайняй усходняй частцы еўрапейскай часткі Расіі. Плошча акругі складае 32800 км², найвышэйшая кропка над узроўнем мора — 335 м, 82 % тэрыторыі пакрытыя лясамі. Тэрыторыя Комі-Пярмяцкай акругі складае 20,0 % ад тэрыторыі ўсяго Пермскага края, у які ўваходзіць акруга. На тэрыторыі акругі працякаюць рэкі Кама (у прыватнасці, паўднёва-ўсходняя частка акругі выходзіць сваімі межамі да Камскага вадасховішча), а таксама Іньва, Каса і Вясляна.
Тры раёны акругі залічаныя да раёнаў Крайняй Поўначы.
Жужаль блытаны
Жужаль блытаны, інтрыкатус (Carabus intricatus) — жук сямейства жужаляў.
Комі-Пярмяцкая акруга
Геаграфія
Акруга мяжуе з астатнімі раёнамі Пермскага края, а таксама з Рэспублікай Комі (на поўначы і паўночным захадзе) і Кіраўскаю вобласцю (на захадзе).
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Комі-Пярмяцкая акруга падзяляецца на 7 муніцыпальных утварэнняў: 1 гарадскую акругу (Кудымкарскую, якая аб’ядноўвае на сваёй тэрыторыі адміністрацыйны цэнтр акругі горада Кудымкар) і шэсць муніцыпальных раёнаў. Муніцыпальныя раёны ўключаюць 30 сельскіх паселішчаў, у склад якіх у сваю чаргу ўваходзяць 705 сельскіх населеных пунктаў.
Жужаль блытаны
Апісанне
Жук даўжынёй 24-36 мм. Цела пляскатае, верх сіні або фіялетавы. Надкрылы з 3 ланцужкамі бугаркоў і тонкімі прамежкамі, скульптура надкрылаў часта зблытаная, нерэгулярная. Ніз, ногі, ротавыя часткі і вусікі чорныя.
Вячаслаў Аляксандравіч Сярдзюк
Вячаслаў Сярдзюк (нар., , Сумская вобласць) — украінскі футбаліст, абаронца.
Жужаль блытаны
Пашырэнне
Пашырэнне: Сярэдняя, Паўднёвая і Паўднёва-Усходняя Еўропа. У Беларусі дакладна вядомы ў Белавежскай пушчы. Месцы пражывання — імшыстыя саснякі.
Комі-Пярмяцкая акруга
Гісторыя
Утвораная 26 лютага 1925 года як Комі-Пярмяцкая нацыянальная акруга ў складзе тагачаснай Уральскай вобласці РСФСР, захоўваючы сваю назву да 1977 года.
Вуліца Сезам
Вуліца Сезам — міжнародная дзіцячая адукацыйная тэлепраграма.
Комі-Пярмяцкая акруга
Гісторыя
17 студзеня 1934 года па падзеле Уральскай вобласці апынулася ў складзе Свярдлоўскай вобласці, пасля вылучэння з яе тэрыторыі Пермскай вобласці трапіла ў склад апошняй (3 кастрычніка 1938 года).
Вуліца Сезам
Гісторыя
У 1966 годзе тагачасны прэзыдэнт «Фонду Карнэгі» Лойд Морысэт (Lloyd Morrisett) наняў журналістку й тэлепрадусарку Джоан Ґанц Куні (Joan Ganz Cooney) дзеля дапамогі ў стварэнні адукацыйнай праграмы, якая магла быць дасягальнай дзеля шырачэйшае аўдыторыі, у асаблівасьці дзеля дзяцей з бедных сем’яў. Куні прапанавала стварыць фонд і дзіцячую перадачу, якая б у гульнёвай форме вучыла б малых абэцэдзе, лічбам і асновам жыццёвых паводзінаў. І вось ўжо на працягу сарака гадоў маленькія гледачы большае часткі Зямлі, якія размаўляюць на дзясятках моваў, жывуць і вучацца разам з жыхарамі Вуліцы Сезам.
Комі-Пярмяцкая акруга
Гісторыя
У 1977 годзе змяняе сваю назву на Комі-Пярмяцкая аўтаномная акруга.
Вячаслаў Аляксандравіч Сярдзюк
Клубная кар’ера
Выхаванец ДЮСШ роднага горада Шостка і кіеўскага РВФК. У 2003—2004 гадах выступаў за рэзервовую каманду «Масквы». З 2004 года — у днепрапятроўскім «Дняпры», дзе спачатку выступае ў дублюючым складзе каманды, а 12 сакавіка 2006 года дэбютуе ў складзе асноўнай каманды ў матчы Вышэйшай лігі чэмпіянату Украіны супраць ужгарадскага «Закарпацця» (перамога 4:0). У тым жа годзе выклікаўся ў шэрагі моладзевай зборнай Украіны, аднак ні разу ў яе складзе ў афіцыйных матчах на поле не выхадзіў.
Сяргей Уладзіміравіч Саркісаў
Сяргей Уладзіміравіч Саркісаў (нар., Мінск) — беларускі мастак, дызайнер, графік і плакатыст. Член Беларускага саюза дызайнераў, Беларускага саюза мастакоў, Міжнароднай асацыяцыі акварэлістаў.
Жужаль блытаны
Асаблівасці біялогіі
Цеплалюбівы від. Зімуе імага, жукі актыўныя з канца красавіка да кастрычніка. Размнажэнне ў траўні-чэрвені, развіццё лічынак у чэрвені-жніўні, акукліванне ў жніўні. Жукі жывуць некалькі гадоў і кожны год размнажаюцца.
Комі-Пярмяцкая акруга
Гісторыя
У 1992 годзе акруга атрымала статус самастойнага суб’екта Расійскай Федэрацыі, аднак пры гэтым яна фармальна працягвала знаходзіцца ў складзе Пермскай вобласці і падтрымлівала з ёй свае адносіны на дамоўнай аснове (для поўнага выхаду акругі са складу вобласці было патрэбным прыняцце спецыяльнага федэральнага закона, як, напрыклад, у выпадку з Чукоцкай аўтаномнай акругай).
У 2003 годзе Комі-Пярмяцкая аўтаномная акруга і Пермская вобласць сталі ініцыятарамі рэферэндуму па аб’яднанні ў адзіны суб’ект федэрацыі. 1 снежня 2005 года аўтаномная акруга спыніла сваё існаванне, утварыўшы пры аб’яднанні з Пермскаю вобласцю новы суб’ект — Пермскі край. Аўтаномная акруга пры гэтым страціла свой статус суб’екта Расійскай Федэрацыі, пры гэтым у складзе Пермскага края на тэрыторыі колішняй аўтаномнай акругі ўзнікла новае адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне — Комі-Пярмяцкая акруга.
Дэмаграфія
Колькасць насельніцтва складае 114 839 чалавек, большасць з якіх складаюць комі-пермякі (59,0 %) і рускія (38,2 %). Найбольш населенымі раёнамі акругі з’яўляюцца Кудымкарскі і Юсьвінскі — складаючы 24,0 % працэнты ад тэрыторыі, у іх засяроджаныя да 40,0 % насельніцтва.
Сяргей Уладзіміравіч Саркісаў
Аўтар эмблемы «Дня горада Мінска».
Біяграфія
У 1974 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (цяпер Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтва)
Выкладае на кафедры Мастацтва і дызайну асяроддзя Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Творы знаходзяцца ў Нацыянальным музеі Беларусі, фондах БСМ, літаратурных музеях Я. Купалы і М. Багдановіча, у Мараўскай галерэі ў Брно (Чэхія), у Музеі плакату ў Данску (Данія), у асабістых калекцыях і музеях Польшчы, Славакіі, Германіі.
Жыве і працуе ў Мінску.
Вячаслаў Аляксандравіч Сярдзюк
Клубная кар’ера
Не прабіўшыся ў асноўны склад «Дняпра», сезон 2007/08 Сярдзюк правёў у арэндзе ў першалігавым «Нафтавіку» з Ахтыркі, а наступныя паўгады — у крыварожскім «Крыўбасе».
У пачатку 2014 года на правах вольнага агента перайшоў у беларускі клуб «Гомель». Здолеў замацавацца ў аснове гомельскага клуба на пазіцыі цэнтральнага абаронцы, дзе складаў пару свайму суайчынніку Дзмітрыю Неўмываку. Па заканчэнні сезона ў снежні 2014 года пакінуў «Гомель».
У студзені 2015 года знаходзіўся на праглядзе ў карагандзінскім «Шахцёры», але беспаспяхова. Неўзабаве далучыўся да жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ», з якім у лютым 2015 года падпісаў кантракт. Пачаў сезон 2015 на пазіцыі цэнтральнага абаронцы. У маі не гуляў з-за траўмы, пасля вяртання на поле стаў выкарыстоўвацца звычайна ў якасці апорнага паўабаронцы. У студзені 2016 года пакінуў жодзінскі клуб і завяршыў прафесійную кар’еру.
Вуліца Сезам
Тэлекампанія Сезам
Улетку 1968 году распачынаецца сур’ёзная праца, Куні наймае каманду прадзюсараў, а таксама стварае шэраг невялічкіх вучэбных семінараў дзеля стваральнікаў дзіцячых тэлепраграм. На адным з семінараў Куні знаёміцца зь лялечнікам Джымам Гэнсанам і запрашае яго далучыцца да праекта, а Гэнсан рэкрутуе створаную ім каманду лялечнікаў.
Запрасіўшы таксама ў сваю каманду шэраг акцёраў, сцэнарыстаў і аніматараў, Куні стварае арыгінальны фармат праграмы: у аснове кожнага эпізода ляжыць адзін дзень з жыцця вуліцы, дзе разам жывуць людзі (дзеці і дарослыя) і лялькі-мапэты, перапыняюцца рэпартажамі з жыцця лялек, дакумэнтальнымі сюжэтамі аб сучасных дзецях і кароткімі анімацыйнымі фільмамі пад час якіх гледачы вучацца абэцэдзе й лічбам.
Паўнаметражныя фільмы
Некаторы час свайго існавання, героі «Вуліцы Сэзам» не входзілі па-за межы свайго праекту, абмяжоўваючыся спэцыяльнымі выпускамі прысвечанымі камусь з мапэтам, ці якому-небудзь святу.
Становішча змянілася напыканцы 1970-х гадоў, калі Гэнсан ужо пачаўшы актыўна здымаць сваіх дарослых мапэтаў у поўнаметражных фільмах запрашае адну з асноўных і найстарэйшых постацяў з «Вуліцы Сэзам» — Вялікую птушку ў якасці гасцявога персанажа ў свой «Мапэт-фільм», у 1981 годзе шэраг персанажаў гасцюе ў Гэнсана ў адным з эпізодаў яго «Мапэт-шоў» і ў тым жа 1981 годзе Оскар Буркач бярэ ўдзел у «Вялікім Мапэт-бязглуздзі». Нарэшце Джоан Ганц Куні прымае рашэнне аб неабходнасці стварэння ўласнага паўнаметражнага фільму.
У 1985 годзе на экраны выходзіць створаны супольна з «Ворнэр Бразэрз» фільм «Вуліца Семам прэзэнтуе: Спяшайся за той птушкай» (Sesame Street presents Follow That Bird) галоўнай постаццю ягога была абрана Вялікая птушка. У фільме ідзе гаворка аб тым, як дзякуючы намаганням «Таварыства ахоўнікаў жывёл» Вялікая птушка была вымушана пакінуць свае гняздо на вуліцы Сезам, каб перабрацца ў штат Ілінойс да сям’і додо, каб аб’яднацца са сваякамі, але хутка засмуткавала па родным гняздзе і сябрах з вуліцы Сезам і вырашае адправіцца дамоў у Нью-Ёрк пешкі, але па дарозе была выкрадзена бандаю злачынцаў. На дапамогу ёй адпраўляецца кампанія яе сяброў з вуліцы Сезам.
Праз чатырнаццаць гадоў стваральнікі «Вуліцы Сезам» з «Тэлекампаніі Сезам» і «Джым Гэнсан Пікчэрз» вырашаюць зняць чарговы паўнаметражны фільм. У супольнікі абіраецца «Каламбія Пікчэрз», а галоўнай постаццю абіраецца малы Элма. У 1999 годзе на экраны выходзяць «Прыгоды Элмы ў Брудляндыі» (The Adventures of Elmo in Grouchland).
У аснове сюжэта ляжыць вольная інтэрпрытацыя кэралаўскае Алісы. Маленькі Элма вырашыўшы палятаць па-над вуліцай Сэзам у якасці парашута выкарыстоўвае свае ўлюбённую коўдру з якой ніколі не развітваецца і якой не дае карыстацца анікому, але падчас прызямлення коўдра выпадкова трапляе ў сметнік Оскара. Спрабуючы вярнуць сваю маёмасць Элма лезе ў сметнік і трапляе ў чароўную краіну Брудляндыю. Стаміўшыся чакаць пакуль Элма выйдзе вонкі яго сябры таксама лезуць ў сметнік.
Акрамя таго існуе шэраг анімацыйных і лялькавых фільмаў гэроямі якіх ёсць персанажы з вуліцы Сэзам, а таксама колькі фільмаў знятых нацыянальнымі філіямі шоў.
Іншыя праекты
Акрамя ўласна шоў, паўнаметражных лялечных і анімацыйных фільмаў пад маркаю «Вуліца Сэзам» выходзіць шэраг камерцыйнае прадукцыі — усемагчымыя цацкі, кампутарныя гульні, адукацыйныя фільмы і праграмы з дапамогаю якіх фінансуюцца здымкі самога шоў.
Дом па вуліцы Леніна, 20 (Пінск)
Дом па вуліцы Леніна, 20 — будынак у гістарычным цэнтры Пінска, на рагу з вуліцай Казіміра Свёнтэка.
Пабудаваны ў пачатку XX стагоддзя з цэглы. У канцы XX стагоддзя выкарыстоўваўся як адміністрацыйны будынак фабрыкі імя Крупскай.
NGC 2493
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».