cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Галатэя (спадарожнік)
Галатэя (Γαλατεία) — унутраны спадарожнік планеты Нептун. Названая ад імя адной з нерэід з грэчаскай міфалогіі. Таксама пазначаецца як Нептун VI.
Гісторыя адкрыцця
Галатэя была адкрыта ў канцы ліпеня 1989 года па здымках, зробленых апаратам «Вояджэр-2». Аб адкрыцці было абвешчана 2 жніўня 1989 года, а тэкст паведамляе пра 10 выяў, атрыманых на працягу 5 дзён, такім чынам, адкрыццё адбылося незадоўга да 28 ліпеня. Спадарожнік атрымаў часовае абазначэнне S/1989 N 4. Уласная назва была дадзена 16 верасня 1991 года.
Слабодка (Крывіцкі сельсавет)
Слабо́дка (, Слободка) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывіцкага сельсавета.
Галатэя (спадарожнік)
Характарыстыкі
Галатэя абарачаецца ніжэй сінхроннай калянептунавай арбіты, з прычыны чаго арбіта гэтага спадарожніка паступова зніжаецца з-за ўздзеяння прыліўных сіл. З часам яна можа быць паглынута Нептунам або разбурыцца з-за прыліўнага расцяжэння і ўтварыць кольца пры дасягненні мяжы Роша.
Выбухі ў порце Бейрута
4 жніўня 2020 года два выбухі адбыліся ў порце Бейрута ў Ліване. У выніку загінулі 207 чалавек, яшчэ 6 тысяч пацярпелі. Некалькі гарадскіх кварталаў былі цалкам разбураныя. Як стала зразумела пазней, выбухнула 2750 тон аміячнай салетры, канфіскаванай з судна «Rhosus». Прэзідэнтам Лівана былі агучаны 3 магчымыя версіі таго, што адбылося: халатнасць, няшчасны выпадак, знешняе ўмяшанне.
Першы выбух падняў воблака дыму над агнём. Другі выбух скалануў цэнтральны Бейрут і падняў грыбападобнае воблака пылу ў паветра. Сведкі казалі, што дамы на адлегласці 10 кіламетраў (6,2 міль) атрымалі пашкоджанні ад выбуху. Была разбурана штаб-кватэра ліванскай газеты The Daily Star, дзе абваліўся дах, выбітыя вокнаў і пашкоджана мэбля. Па паведамленнях, выбухі былі чутныя нават на Кіпры.
Прычына выбухаў не ўсталяваная. Ліванскія СМІ паведамілі, што выбухі адбыліся на складзе феерверкаў, у той час як іншыя паведамілі, што гэта было ў сховішча нафты. У порце былі склады, дзе захоўваліся выбуховыя рэчывы і хімікаты.
Пасля выбухаў многія людзі ляжалі на зямлі параненымі. Па меншай меры 10 памерлых былі дастаўлены ў бальніцы. Мясцовыя навіны і заявы ліванскага міністра аховы здароўя Хамада Хасана паказваюць на тое, што колькасць ахвяр можа быць значна больш. Хасан заявіў, што сотні людзей былі параненыя і чакаецца «шмат траўмаў і значны ўрон». Відавочцы распавялі тэлеканалу LBC, што «па меншай меры дзесяткі людзей пацярпелі, а ў шпіталях было шмат параненых». Акрамя іншага, пацярпелі будынкі пасольстваў Казахстана і Расійскай Федэрацыі.
Ліванскі Чырвоны Крыж заявіў, што кожная наяўная хуткая дапамога з Паўночнага Лівана, Бека і Паўднёвага Лівана адпраўлялася ў Бейрут, каб дапамагчы пацыентам. Верталёты выкарыстоўваліся для тушэння вялікага пажару пасля выбухаў. Дзесяткі параненых, дастаўленых у бліжэйшыя бальніцы, не маглі быць прыняты з-за разбурэнняў бальніц.
Прэм’ер-міністр Лівана Хасан Дзіаб абвясціў, што наступны дзень пасля выбухаў будзе днём нацыянальнай жалобы. Губернатар Бейрута Марван Абуд заплакаў па тэлебачанні, назваўшы гэта «нацыянальнай катастрофай».
Гэтая падзея павяла за сабой хвалю пратэстных акцый і ўзрост незадаволенасці насельніцтва пагаршэннем сацыяльна-эканамічных умоў на працягу апошняга часу. 10-га Дзіаб абвясціў аб сваёй адстаўцы, а замест яго пасаду прэм’ера заняў Мустафа Адзіб.
Кісангані
Кісанга́ні (да 1966 года — Стэнлівіль, Kisangani) — горад на паўночным усходзе Дэмакратычнай Рэспублікі Конга, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Чапо.
Горад заснаваны Генры Мортанам Стэнлі ў 1883 годзе. Порт на рацэ Конга ніжэй вадаспадаў Баёма. Размешчаны за 324 км у напрамку на поўдзень ад горада Бута, за 572 км на паўднёвы захад ад Ісіро і за 696 км на паўднёвы захад ад Буніа, на вышыні 447 м над узроўнем мора. У горадзе — чыгуначны вакзал, універсітэт і міжнародны аэрапорт, рэгіянальны музей. Кісангані — цэнтр сельскагаспадарчага раёна, апрацоўка сельскагаспадарчай сыравіны. Прадпрыемствы харчовай, тэкстыльнай, хімічнай прамысловасці; дрэваапрацоўка, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў.
Дэспіна (спадарожнік)
Дэспіна (Δέσποινα) — унутраны спадарожнік планеты Нептун. Названая ад імя німфы з грэчаскай міфалогіі. Таксама пазначаецца як Нептун V.
Гісторыя адкрыцця
Дэспіна была адкрыта ў канцы ліпеня 1989 года па здымках, зробленых апаратам «Вояджэр-2». Аб адкрыцці было абвешчана 2 жніўня 1989 года, а тэкст паведамляў пра 10 выяў, атрыманых на працягу 5 дзён, такім чынам, адкрыццё адбылося незадоўга да 28 ліпеня. Спадарожнік атрымаў часовае абазначэнне S/1989 N 3. Уласная назва была дадзена 16 верасня 1991 года.
Характарыстыкі
Дэспіна мае няправільную (несферычную) форму. Ніякіх слядоў геалагічнай актыўнасці не выяўлена. Верагодна, Дэспіна, як і іншыя спадарожнікі на арбітах ніжэй Трытона, сфармавалася з абломкаў ранейшых спадарожнікаў Нептуна, разбураных у выніку сутыкненняў, выкліканых абурэннямі ад Трытона пасля яго захопу Нептунам на першапачатковую высокоэксцэнтрычную арбіту.
Арбіта Дэспіна трохі вышэй арбіты Таласа і крыху ніжэй кольца Левер'е.
Дэспіна абарачаецца ніжэй сінхроннай калянептунавай арбіты, з прычыны чаго арбіта гэтага спадарожніка паступова зніжаецца з-за ўздзеяння прыліўных сіл. З часам яна можа быць паглынута Нептунам або разбурыцца з-за прыліўнага расцяжэння і ўтварыць кольца пры дасягненні мяжы Роша.
Грудніца звычайная
Грудніца звычайная (Galatella linosyris) — від раслін сямейства ; распаўсюджана ў Еўропе, Алжыры, Марока, Турцыі, Арменіі, Азербайджане, Грузіі.
Апісанне
Шматгадовая трава 25-60 см вышынёй. Расліна голая. Сцябловае лісце вузка-лінейнае, шылападобна завостранае; верхняе — шылападобнае. Лісточкі абгорткі даўгаватыя або вузкаланцэтныя, вострыя, няшчыльна прылеглыя; знешнія — з адхіленымі вонкі верхавінамі. Кошыкі з 15-40 кветак. Лісткі цэлыя. Расліна не мае прамянёвых кветак, толькі трубчастыя кветачкі. Плод — сямянка.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Еўропе, Алжыры, Марока, Турцыі, Арменіі, Азербайджане, Грузіі.
Ва Украіне від расце па ўзлесках, стэпавых схілах, на яйле — у лесастэпе, паўночнай частцы стэпу, часта; у лясной паласе вельмі рэдка (Закарпацкая, Львоўская, Кіеўская вобласці, наваколлі Кіева); у Крыме на Керчанскім паўвостраве і ў перадгор’ях наваколля Сімферопаля), на Паўднёвым беразе Крыму.
Сінаніміка
Паводле The Plant List на 2010 год, у сінаніміку віду ўваходзяць :
Ларыса (спадарожнік)
Ларыса (Λάρισσα) — унутраны спадарожнік планеты Нептун. Названая ад імя німфы з грэчаскай міфалогіі. Таксама пазначаецца як Нептун VII.
Гісторыя адкрыцця
Ларыса была адкрыта Гаральдам Рэйтсемай, Уільямам Хабардам, Лары Лебофскі, Дэвідам Толенам 24 мая 1981 года дзякуючы выпадковаму назіранню з Зямлі пакрыцця гэтым спадарожнікам зоркі. Аб адкрыцці абвешчана 29 мая 1981 года, спадарожнік атрымаў часовае абазначэнне S/1981 N 1. Паўторна адкрыты ў 1989 годзе пры праходжанні апарата «Вояджэр-2» каля Нептуна. Пра гэта было абвешчана 2 жніўня 1989 года, спадарожнік атрымаў яшчэ адно часовае абазначэнне, S/1989 N 2. Дакладная дата другога адкрыцця не паведамлялася. Было заяўлена пра 10 выяў, атрыманых на працягу 5 дзён, такім чынам, адкрыццё адбылося незадоўга да 28 ліпеня. Пазней была ўсталяваная ідэнтычнасць аб'ектаў S/1981 N 1 і S/1989 N 2. Уласная назва была дадзена 16 верасня 1991 года.
Характарыстыкі
Ларыса мае няправільную (несферычную) форму са мноствам ўдарных кратараў на паверхні. Ніякіх слядоў геалагічнай актыўнасці не выяўлена. Іншых звестак практычна няма. Верагодна, Ларыса, як і іншыя спадарожнікі на арбітах ніжэй Трытона, сфармавалася з абломкаў ранейшых спадарожнікаў Нептуна, разбураных у выніку сутыкненняў, выкліканых абурэннямі ад Трытона пасля яго захопу Нептунам на першапачатковую высокоэксцэнтрычную арбіту.
Ларыса абарачаецца ніжэй сінхроннай калянептунавай арбіты, з прычыны чаго арбіта гэтага спадарожніка паступова зніжаецца з-за ўздзеяння прыліўных сіл. З часам яна можа быць паглынута Нептунам або разбурыцца з-за прыліўнага расцяжэння і ўтварыць кольца пры дасягненні мяжы Роша.
На заходнім фронце без перамен (фільм, 1930)
«На заходнім фронце без перамен» (All Quiet on the Western Front) — ваенны фільм 1930 года рэжысёра Льюіса Майлстоўна, заснаваны на аднайменным рамане Эрыха Марыі Рэмарка. Ганараваны двух прэмій «Оскар» як найлепшы фільм года і за рэжысуру Майлстоўна, у 1990 годзе ўключаны ў Нацыянальны рэестр фільмаў ЗША.
Terra Australis Incognita
Terra Australis Incognita або Terra Australis Ignota (з лац.: Невядомая паўднёвая зямля) — уяўны кантынент, у існаванне якога еўрапейскія географы верылі да пачатку XIX ст.
Гісторыя
Ідэя існавання паўднёвага кантынента ўзнікла ў антычнасці і звычайна прыпісваецца Арыстоцелю, хаця магла быць распрацавана раней. Упершыню Terra Australis паказана на картах Пампонія Мелы (I ст. н. э.) і Клаўдзія Пталемея (II ст. н. э.). Старажытнагрэчаскія і рымскія географы прытрымліваліся думкі, што Зямля мае форму шара, і даследаваны імі свет складае толькі каля чвэрці ўсёй паверхні. Паколькі гравітацыя ім была не вядома, лічылася, што Зямля не перакуляецца ў прасторы дзякуючы сіметрычнаму размяшчэнню на ёй мацерыкоў. Для поўнага захавання сіметрыі павінен быў існаваць паўднёвы мацярык.
Паўднёвы мацярык маляваўся на сярэднявечных картах, аднак сапраўдная цікавасць да яго з'явілася толькі пасля адкрыцця Новага Света. У 1523 г. гіпатэтычная Terra Australis Incognita ўпершыню была адлюстравана на глобусе. Вялікім прыхільнікам і папулярызатарам ідэі існавання невядомай зямлі на поўдні быў знакаміты фламандскі картограф Герард Меркатар. На карце Меркатара 1569 г. Terra Australis Incognita паказана як буйны кантынент, які абгінаў паўднёвы ўскраек Вогненай Зямлі, але далей паднімаўся на поўнач, ўтвараў глыбокі заліў на поўдні Індыйскага акіяна і працяглы паўвостраў на месцы злучэння Індыйскага і Ціхага акіянаў.
У XVII - XVIII стст. быў арганізаваны шэраг экспедыцый іспанскіх, галандскіх, французскіх і брытанскіх мараплаўцаў у пошуках Terra Australis Incognita, падчас якіх былі зроблены значныя геаграфічныя адкрыцці ў паўднёвым паўшар'і, у тым ліку адкрыты і даследаваны Аўстралія, Новая Зеландыя, Новыя Гебрыды і г. д. Пасля другой экспедыцыі Джэймса Кука стала зразумела, што буйнога кантынента, як меркаваў Меркатар, на поўдні няма. Разачараваны Джэймс Кук наогул ставіў пад сумненне, што ён калі-небудзь будзе адкрыты з-за неспрыяльных умоў навігацыі. У 1817 - 1824 гг. трансфармаваная назва невядомага кантынента была канчаткова замацавана за Аўстраліяй. У 1820 г. амерыканскі кітабой Натаніэль Палмер, расійская экспедыцыя на чале Ф. Ф. Белінсгаўзена і брытанская экспедыцыя на чале Эдварда Брансфілда адкрылі Антарктыду.
Філіпкі
Філі́пкі (, Филипки) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывіцкага сельсавета.
Нептун
Нептун — клас планет:
Уздрыгалавічы
Уздры́галавічы (, Уздрыголовичи) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывіцкага сельсавета.
Наяда (спадарожнік)
Наяда (Ναϊάς) — унутраны спадарожнік планеты Нептун. Назва ўтворана ад Наяд - німф крыніц, ручаёў з грэчаскай міфалогіі. Таксама пазначаецца як Нептун III.
Гісторыя адкрыцця
Наяда была адкрыта ў верасні 1989 па здымках, зробленых апаратам «Вояджэр-2». Аб адкрыцці было абвешчана 29 верасня 1989 года, а тэкст паведамляў пра 25 выяў, атрыманых на працягу 11 дзён, такім чынам, адкрыццё адбылося незадоўга да 18 верасня. Спадарожнік атрымаў часовае абазначэнне S/1989 N 6. Уласная назва была дадзена 16 верасня 1991 года.
Уладзімір Рыгоравіч Іванюк
Біяграфія
Скончыў Брэсцкі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. С. Пушкіна (1964). З 1964 года малодшы навуковы супрацоўнік Беларускага НДІ бульбаводства і плодаагародніцтва, у 1971—1986 гадах старшы навуковы супрацоўнік; у 1986—1989 гадах загадчык аддзела, у 1989—1999 гадах галоўны навуковы супрацоўнік Беларускага НДІ аховы раслін.
З 1999 годзе галоўны навуковы супрацоўнік Беларускага НДІ бульбаводства (з 2006 года Навукова-практычны цэнтр Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па бульбаводстве і плодаагародніцтве). Адначасова ў 1998—2005 гадах прафесар кафедры Гродзенскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта і кафедры БДСГА.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы ў галіне імунітэту і аховы сельскагаспадарчых культур ад хвароб і шкоднікаў. Правёў вывучэнне біялогіі ўзбуджальнікаў хвароб бульбы, агароднінных культур, лубіна і інш выявіў уплыў фактараў навакольнага асяроддзя, сродкаў аховы і ўстойлівасці гатункаў на асноўныя жыццёвыя функцыі патагенаў і патагенез. Устанавіў структуру папуляцый і яе дынаміку ў прасторы і часе. Распрацаваў метады прагнозу і кантролю мікраэвалюцыі фітапатагенных мікраарганізмаў. Выявіў эфектыўнасць шэрагу агратэхнічных прыёмаў, пестыцыдаў і біялагічных сродкаў аховы супраць комплексу грыбных і бактэрыяльных захворванняў. Прапанаваў высокаэфектыўныя метады ацэнкі і адбору селекцыйнага матэрыялу па прыкмеце хваробаўстойлівасці. Распрацаваў матэматычныя мадэлі ўзаемаадносін у сістэме «расліна — патаген — навакольнае асяроддзе», якія дазваляюць прагназаваць характар праявы найбольш шкоднасных захворванняў сельскагаспадарчых культур у Беларусі і планаваць аб’ёмы правядзення ахоўных мерапрыемстваў. Выявіў прычыны ўзнікнення і развіцця эпіфітацый хвароб, спосабы падаўлення паразітычнай актыўнасці патагенаў і павышэння хваробаўстойлівасці сельскагаспадарчых культур.
Аўтар каля 500 навуковых прац, у т.л. 13 манаграфій, 12 аўтарскіх пасведчанняў.
Таласа (спадарожнік)
Таласа (Θάλασσα) — унутраны спадарожнік планеты Нептун. Названая ад імя багіні мора з грэчаскай міфалогіі. Таксама пазначаецца як Нептун IV.
Гісторыя адкрыцця
Таласа была адкрыта ў верасні 1989 года па здымках, зробленых апаратам «Вояджэр-2». Аб адкрыцці было абвешчана 29 верасня 1989 г, а тэкст паведамляў пра 25 выяў, атрыманых на працягу 11 дзён, такім чынам, адкрыццё адбылося незадоўга да 18 верасня. Спадарожнік атрымаў часовае абазначэнне S/1989 N 5. Уласная назва была дадзена 16 верасня 1991 года.
Алешкі (Свірскі сельсавет)
Але́шкі (, Олешки) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета.
За 0,5 км ад вёскі знаходзіцца курганны могільнік.
Псамафа (спадарожнік)
Псамафа (Ψαμάθη) — нерэгулярны спадарожнік планеты Нептун са зваротным арбітальным абарачэннем. Названая ад імя адной з нерэід з грэчаскай міфалогіі. Таксама пазначаецца як Нептун X.
Гісторыя адкрыцця
Псамафа была адкрыта Скотам Шэпардам, Дэвідам Джуітам, Янам Клейнам у выніку назіранняў 29 і 30 жніўня 2003 года. Спадарожнік атрымаў часовае абазначэнне S/2003 N 1. Уласная назва была прысвоена 3 лютага 2007 года.
Характарыстыкі
Па арбітальных параметрах Псамафа мае блізкае падабенства з Несс. Гэтыя два спадарожнікі могуць быць фрагментамі ранейшага больш буйнога спадарожніка. Арбіта спадарожніка па памерах супастаўная з геліяцэнтрычнай арбітай: у апапасейдыі ён аддаляецца ад Нептуна на 67.700.000 км, а Меркурый у афеліі аддаляецца ад Сонца на 70 млн км. Затое перыяд звароту спадарожніка складае амаль роўна 25 гадоў.
Рыа-дэ-Жанэйра
Ры́а-дэ-Жанэ́йра, або Ры́а-дэ-Жанэ́йру (Rio de Janeiro — «студзеньская рака») — сталіца штата Рыа-дэ-Жанэйра, другі па велічыні горад Бразіліі і трэці па велічыні сталічнай вобласці і агламерацыі ў Паўднёвай Амерыцы, змяшчаючы ў сябе каля 3,6 млн чалавек у самім горадзе, што робіць яго шостым найбуйнейшым у Паўднёвай Амерыцы і 26 у свеце. Горад быў сталіцай Бразіліі на працягу амаль двух стагоддзяў, з 1763 па 1815 гады падчас партугальскай каланіяльнай эпохі, а з 1815 па 1821 гады з’яўляўся нават сталіцай Злучанага Каралеўства Партугаліі, Бразіліі і Алгарві, з 1822 па 1960 год быў сталіцай незалежнай дзяржавы.
Рыа-дэ-Жанэйра мае другі па велічыні ВУП у краіне, які ацэньваецца прыкладна ў 343 млрд долараў ЗША. У горадзе месцяцца штаб-кватэры дзвюх найбуйнейшых бразільскіх кампаній — Petrobras і Vale, а таксама штаб-кватэры буйных нафтавых кампаній і сотавых аператараў у Бразіліі, акрамя таго тут жа знаходзяцца офісы найбуйнейшых СМІ і камунікацыйных кампаній у Лацінскай Амерыцы. Рыа-дэ-Жанэйра з’яўляецца домам для многіх універсітэтаў і інстытутаў, ён з’яўляецца другім па велічыні цэнтрам даследаванняў і развіцця ў Бразіліі, на якія прыходзяцца 17 % нацыянальнай навуковай вытворчасці, паводле звестак на 2005 год.
Рыа-дэ-Жанэйра з’яўляецца самым наведвальным горадам у паўднёвым паўшар’і і вядомы сваім ландшафтам, карнавальнымі ўрачыстасцямі, самба, боса-новай, пляжамі і курортамі, як Бара-да-Тыжука, Капакабана, Іпанема і Леблон. Сярод выбітных мясцін у дадатак да пляжаў трэба ўключаюць і гіганцкую статую Хрыста-Выратавальніка на вяршыні гары Каркаваду, названы адным з новых сямі цудаў свету, гару Цукровая галава з яе фунікулёрамі і стадыён «Маракана», адзін з найбуйнейшых футбольных стадыёнаў у свеце. У 2016 годзе Летнія Алімпійскія гульні пройдуць у Рыа-дэ-Жанэйра, якія стануць першымі такімі гульнямі, што пройдуць у паўднёваамерыканскім горадзе. Таксама на стадыёне «Маракана» прайшоў фінальны матч чэмпіянату свету па футболе 2014 года, які таксама прайшоў у Бразіліі. Акрамя таго Рыа-дэ-Жанэйра прыйняў у 2013 годзе Сусветны Дзень Моладзі.
Гісторыя
Еўрапейцы ўпершыню патрапілі ў заліў Гуанабара 1 студзеня 1502 года (менавіта з-за гэтага горад быў названы «студзеньская рака», бо партугальцам здалося што, заліў гэта невядомая вялікая рака). Гэта быў карабель партугальскай экспедыцыі капітана Гаспара дэ Лемаса ці капітана Гансала Каэлью, увесь флот быў пад кіраўніцтвам Педра Альварэса Кабрала. Ёсць некаторыя меркаванні, што ў экспедыцыі ўдзельнічаў фларэнційскі мараплаўца Амерыга Веспучы ў якасці назіральніка па запрашэнні караля Мануэля I. На той час у рэгіёне жылі мясцовыя народы тупі, пуры, батакуда і масакалі.
У 1555 годзе адзін з астравоў у заліве Гуанабара, які зараз называецца Вілеганья, быў акупіраваны сіламі 500 французскіх каланістаў пад камандваннем адмірала Нікаля Дзюранам дэ Вілеганья. Такім чынам, Вілеганья пабудаваў форт Каліньі на востраве і заставаў калонію Антарктычная Францыя. Горад Рыа-дэ-Жанэйра быў заснаваны партугальцамі 1 сакавіка 1565 года і спачатку называўся Сан-Сабастыян-ду-Рыу-дэ-Жанэйра, у гонар Святога Сабастыяна, святога, які быў цёзкай і заступнікам партугальскага манарха Себаштыяну I. Да пачатку XVIII стагоддзя, горад быў пад пагрозай уварвання піратаў, у асноўным французскіх, як Жана-Франсуа Дзюклера і Рэнэ Дзюгая-Труі.
У канцы XVII стагоддзя, яшчэ пры цукровай эры, бандэйранты знайшлі золата і алмазы ў суседнім капітанстве Мінас-Жэрайс, такім чынам, Рыа-дэ-Жанэйра стаў нашмат больш прывабным портам для экспарту багаццяў, такіх як золата, каштоўныя камяні, акрамя цукру, чым Сальвадор, які знаходзіцца значна далей на паўночным-усходзе. Таму ў 1763 годзе каланіяльная адміністрацыя ў партугальскай Амерыцы была перанесена з Сальвадора ў Рыа-дэ-Жанэйра. Горад заставаўся ў асноўным каланіяльнай сталіцай да 1808 года, калі сям’я партугальскага караля і вялікая частка партугальскіх магнатаў збеглі сюды, ратуючыся ад напалеонаўскага нашэсця. Сталіца каралеўства была пераведзена ў горад, які, такім чынам, стаў адзінай еўрапейскай сталіцай за межамі Еўропы за ўсю гісторыю. Аднак, з-за таго што не існавала ніякай гарадской інфраструктуры, якая была бы здольна змясціць сотні шляхетных асоб, якія раптоўна прыбылі сюды з Еўропы, многія жыхары былі проста выселеныя са сваіх дамоў. Існаваў таксама вялікі прыток афрыканскіх рабоў у Рыа-дэ-Жанэйра. У 1819 годзе ў капітанстве налічвалася каля 145 тысяч рабоў. У 1840 годзе іхняя колькасць дасягнула 220 тысяч чалавек.
Калі прынц Педру I абвясціў незалежнасць Бразіліі ў 1822 годзе, ён вырашыў пакінуць Рыа-дэ-Жанэйра ў якасці сталіцы сваёй новай імперыі. Рыа працягвала існаваць у ролі сталіцы Бразіліі і пасля 1889 года, калі манархія была заменена на рэспубліку. Да першых гадоў XX стагоддзя, горад быў у значнай ступені абмежаваны наваколлях, і размяшчаўся толькі ў сённяшнім бізнесным раёне ў вусце бухты Гуанабара. Аднак пасля цэнтр горада пачаў перамяшчацца на поўдзень і захад у паўднёвую зону, калі першы тунэль быў пабудаваны ў гарах размешчаных паміж Рыа-дэ-Жанэйра і Батафогу і наваколлях, якія зараз вядомы як Капакабана. Пашырэнне горада на поўнач і поўдзень спрыялі кансалідацыі і электрыфікацыі трамвайвай транзітнай сістэмы ў горадзе пасля 1905 года. Прыродная прыгажосць Батафогу ў спалучэнні са славай атэля Copacabana Palace, шыкоўнага атэля Паўднёвай Амерыцы ў 1930-х гадах, дапамагло Рыа-дэ-Жанэйра атрымаць рэпутацыю турыстычнага горада, аднак, гэтая рэпутацыя была некалькі сапсавана ў апошнія гады ў выніку гандлю наркотыкамі. Планы па перамяшчэння сталіцы краіны ў тэрытарыяльны цэнтр час ад часу абмяркоўваўся ў краіне, пакуль Жуселіну Кубічак не быў абраны прэзідэнтам краіны ў 1955 годзе. Нягледзячы на тое, што многія меркавалі, што гэта была проста перадвыбарчая рыторыка, Кубічак амаль адразу пачаў будаваць новую сталіцу, якая была адкрытая ў 1960 годзе. 21 красавіка таго ж года сталіца краіны была афіцыйна перавезена з Рыа-дэ-Жанэйра ў горад Бразілія.
У перыяд з 1960 па 1975 год Рыа-дэ-Жанэйра меў статус горада-штата пад назвай штат Гуанабара ў межах аднайменнай бухты. Тым не менш, з адміністрацыйных і палітычных прычын, указам прэзідэнта вядомым як «Аб’яднанне» горад пазбавіўся федэратыўнага статусу і быў пераведзены ў штат Рыа-дэ-Жанэйра, тэрыторыі вакол горада са сталіцай у Нітэрой, у 1975 годзе. Нават сёння некаторыя актывісты і палітыкі выступаюць за вяртанне гораду муніцыпальнай аўтаноміі.
Геаграфія
Рыа-дэ-Жанэйра знаходзіцца на паласе Атлантычнага ўзбярэжжа Бразіліі, недалёка ад тропікаў Казярога, дзе берагавая лінія арыентавана з усходу на захад. Горад быў заснаваны на ўваходзе ва ўчастак узбярэжжа, дзе размяшчаецца заліў Гуанабара, а яго ўваход адзначаны гарой, званай Цукровая Галава (Pão de Açúcar), якая з’яўляецца «візітнай карткай» горада.
Гарадское дзяленне
Горад дзеліцца на:
Цэнтр
Centro з’яўляецца гістарычным цэнтрам горада. Тут маюцца каланіяльныя будынкі, напрыклад «Paço Imperial», які выкарыстоўваўся ў якасці рэзідэнцыі губернатара каланіяльнай Бразіліі. Ёсць таксама шмат гістарычных храмаў, у тым ліку сабор Кандэларыя. Гарадскі тэатр, а таксама некалькі музеяў, размешчаных у цэнтры горада. Адной з добра вядомых прывабнасцей горада з’яўляецца трамвай Бандыньё, што курсіруе праз цэнтр горада.
Паўночная зона
У Паўночнай зоне знаходзіцца стадыён Маракана, раней найбуйны футбольны стадыён, здольнасць прыёма гледачоў — 120 000 чал. Адкрыццё і закрыццё Панамерыканскіх гульняў у 2007 г. было праведзена менавіта на гэтым стадыёне.
Акрамя стадыёна, у паўночнай зоне Рыа ёсць і іншыя турыстычныя і гістарычныя славутасці, такія як Мангуіньяс — Інстытут медыка-біялагічных навук, у выглядзе замка, аб’ект Quinta da Boa Vista і былы Імператарскі палац — Паса, які ў цяперашні час з’яўляецца Нацыянальным Музеем Бразіліі.
У Паўночнай зоне таксама знаходзяцца міжнародны аэрапорт і студэнцкі кампус Федэральнага ўніверсітэта Рыа-дэ-Жанэйра.
Клімат
Рыа-дэ-Жанэйра мае трапічны клімат саванны, якія цесна звязаны з трапічна мусонным кліматам у адпаведнасці з кліматычнай класіфікацыяй Кёпена, і часцяком характарызуецца працяглымі перыядамі дажджоў са снежня па сакавік. Ва ўнутраных раёнах горада, тэмпература вышэй за 40 °C з’яўляецца агульнай на працягу лета, хоць і рэдка на працягу доўгага часу, у той час як максімальная тэмпература вышэй за 27 °C можа назірацца штомесячна.
Уздоўж узбярэжжа, вецер, што дзме ў перамежку на сушу і на мора, робіць тэмпературу больш умеранай. З-за свайго геаграфічнага становішча горад часцяком дасягаюць, асабліва восенню і зімой, халодныя франты, якія прасоўваюцца з Антарктыды, што прыводзіць да частай змены надвор’я. У асноўным летам моцныя ліўні выклікаюць катастрафічныя паводкі і апоўзні. У горных раёнах рэгіструецца большая колькасць ападкаў, бо яны ўяўляюць сабой бар’ер для вільготнага ветру, што зыходзіць ад АтлАнтычнага акіяна.
Сярэдняя мінімальная гадавая тэмпература складае 21 °C, сярэдняя максімальная гадавая тэмпература складае 27 °C, а сярэдняя гадавая тэмпература складае 23 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў складае 1175 мм. Згодна з INMET, мінімальная тэмпература была зарэгістравана на адзнаке ў 4,8 °C у ліпені 1928 года, у наваколлях Кампа-душ-Афонсас, а абсалютны максімум 44 °C у лютым. Тэмпература ніжэй 10 °C вельмі рэдкая для горадзе. Тэмпература вар’іруецца ў залежнасці ад вышыні, адлегласці ад берага і тыпу расліннасці. Узімку назіраюцца ўмераныя тэмпература і меншая колькасць дажджоў, чым у летні час. Сярэдняя гадавая тэмпература мора складае 23—24 °C, ад 22 °C у перыяд з ліпеня па кастрычнік да 26 °C у лютым і сакавіку.
Асноўныя славутасці
Горад мясцовыя жыхары дзеляць на Стары горад, Новы і прадмесця. У Старым горадзе знаходзяцца мытня, докі, арсенал, біржа, Нацыянальная акадэмія мастацтваў, гарадская ратуша і культурныя ўстановы, уключаючы ўсе тэатры і амаль усе музеі. Новы горад вядомы манетным дваром, турмой, галоўным вакзалам і Домам інвалідаў. Пляжы Іпанема і Капакабана, парк Фламенгу, гіганцкая статуя Хрыста Выратавальніка на гары Каркавада, гара Цукровая Галава (порт. Pão de Açucar), стадыён Маракана (парт. Maracanã) — другі па велічыні ў свеце футбольны стадыён.
Вядомымі і найбольш знакамітымі архітэктурнымі помнікамі горада з’яўляюцца каланіяльныя цэрквы, кляштар Сан-Бенто, кляштар Сан-Антоніа і ордэна капуцынаў, а таксама былая імператарская рэзідэнцыя Кінта-да-Боа-Віста.
Нягледзячы на тое, што вуліцы і набярэжныя Рыа-дэ-Жанэйра літаральна патанаюць у трапічнай расліннасці, у горадзе ёсць батанічны сад і мноства паркаў. У батанічным садзе, які заснавалі ў 1808 годзе і які з’яўляецца адным з найлепшых у свеце, сабрана больш за 7000 відаў раслін з усяго свету. Тут жа знаходзіцца і знакамітая алея пальмаў, і калекцыя экзатычных звяроў і птушак. Нацыянальны парк Тыжука, на тэрыторыі якога размешчана вяршыня Каркавада, з’яўляецца самым вялікім гарадскім лесам у свеце. Тут можна сустрэць малпаў і экзатычных птушак. У адным з прыгарадаў знаходзіцца зоалагічны сад.
Лён аўстрыйскі
Лён аўстрыйскі (Linum austriacum) — шматгадовая травяністая расліна роду.
Батанічнае апісанне
Сцеблы прамыя, да 70 см вышынёй, разгалінаваныя.
Лісце лінейна-ланцэтнае, з загорнутым краем.
Кветкі на тонкіх кветаножках у верхавінных завітках, сабраных у гронкападонае суквецце.
Плод — каробачка. У пладоў кветаножкі нахіленыя ў адзін бок, таму каробачка паніклая. Цвіце ў чэрвені —ліпені.
Распаўсюджанне
Від распаўсюджаны ў Еўропе, Азіі і Афрыцы. Ва Украіне сустракаецца паўсюдна, у Крыме і на поўдні часта, радзей у заходняй частцы, расце на сухіх палянах.
Folklore (альбом Тэйлар Свіфт)
«Folklore» — восьмы студыйны альбом амерыканскай спявачкі Тэйлар Свіфт, нечакана выпушчаны 24 ліпеня 2020 пад лэйблам «Republic». Альбом быў запісаны спявачкай ва ўмовах самаізаляцыі падчас пандэміі COVID-19 з дапамогай Аарана Дэснера і Джэк Антонафа. Пласцінка стала сюрпрызам для фанатаў: Тэйлар анансаваны яе ўсяго за некалькі гадзін да выхаду. У адрозненне ад поп-гучання папярэдніх рэлізаў Свіфт, «Folklore» выкананы ў альтэрнатыўным стылі, з элемента індзі-фолку, электра-фолку і кантры. Сярод інтсрументаў пераважаюць фартэпіяна і гітары.
Стандартная версія пласцінкі ўключае ў сябе 16 трэкаў, сярод якіх калабарацыя з гуртом «Bon Iver». За першы тыдзень продажаў у ЗША было куплена больш за копій альбома — гэта самы вялікі паказчык продажаў з часоў папярэдняга альбома артысткі «Lover». «Folklore» дэбютаваў на першым радку чарта «Billboard 200» і ўзначаліў чарты Вялікабрытаніі, Аўстраліі, Канады, Ірландыі і Новай Зеландыі. У падтрымку альбома адразу быў выпушчаны лід-сінгл «Cardigan». На альтэрнатыўнае радыё ў якасці сінгла была адпраўлена песня «Exile», а на кантры-пляцоўкі — «Betty».
Пласцінка атрымала адны з лепшых водгукаў музычнай крытыкі за ўсю кар’еру артысткі.
Стварэнне і рэліз
23 ліпеня 2020 года Свіфт абвясціла ў сацыяльных сетках, што заўтра выпускае свой восьмы студыйны альбом «Folklore». Пласцінка была створаная на самаізаляцыі падчас пандэміі COVID-19. Тэйлар дыстанцыйна працавала разам з Ааранам Дэснерам з амерыканскага рок-гурта The National, Джэкам Антонафым і калектывам «Bon Iver», які таксама з’явіўся на адной з кампазіцый у альбоме. Пласцінка вельмі адрозніваецца ад папярэдняй творчасці спявачкі: трэкі запісаныя ў жанры альтэрнатывы і маюць павольная гучанне, а іх лірыка кранаецца не толькі асабістых перажыванняў Тэйлар, але і гісторый, якія яна прыдумала.
Стандартнае выданне альбома складаецца з 16 трэкаў. Фізічная дэлюкс-версія ўключае адзін бонус-трэк «The Lakes»; рэліз гэтай песні адбыўся асобна, 18 жніўня. Усяго налічваецца восем дэлюкс-выданняў, кожнае з унікальным напаўненнем. Акрамя іх — 8 розных вінілаў, якія былі даступныя толькі на працягу тыдня. Усе фізічныя носьбіты адлічаюцца рознымі варыянтамі афармлення вокладак. Для кожнага з іх падабраныя унікальныя чорна-белыя фатаграфіі. Акрамя таго, у кожнага дыска ёсць свая ўласная назва: «у дрэвах», «у пустазеллях», «сустракай мяне за гандлёвым цэнтрам», «скрадзеныя калыханкі», «Бэці ў садзе», «хованкі», «бяжы, як вада» і «таемныя сустрэчы». Пазней Тэйлар патлумачыла, што ў яе прадстаўленні ўсе песні альбома складаюцца ў часткі ў залежнасці ад таго, як яны падыходзяць адна адной па тэме. 21 жніўня Свіфт выпусціла першую частку «Folklore» — «уцёкі ад рэчаіснасці». Яна ўключае ў сябе песні «The Lakes», «Seven», «Epiphany», «Cardigan», «Mirrorball» і «Exile». Праз тры дні выйшла частка «бяссонныя ночы». Яна складаецца з трэкаў «Exile», «Hoax», «My Tears Ricochet», «Illicit Affairs», «This Is Me Trying» і «Mad Woman». Трэцяя частка «вясковая хатка» з песнямі «The Last Great American Dynasty», «August», «The 1», «Seven», «Peace» і «Betty» з’явілася 27 жніўня. А заключная чацвёртая «я з’явіўся на тваёй вечарыне» выйшла 21 верасня; у трэкліст трапілі «Betty», «The 1», «Mirrorball», «The Last Great American Dynasty», «Invisible String» и «Cardigan».
Ааран Дэснер распавёў пра працу над альбомам :
"«Я думаў, што спатрэбіцца час, каб прыдумаць ідэі песень, і ў мяне не было ніякіх чаканняў адносна таго, што мы маглі б гэта зрабіць дыстанцыйна, але праз некалькі гадзін пасля абмену музыкай мой тэлефон загарэўся галасавой нататкай ад Тэйлар з цалкам напісанай песняй... У гэтых песнях адчуваецца чалавечнасць, цяпло і эмоцыі, якія, я спадзяюся, вы палюбіце так жа моцна, як і я»."
На ўсе песні з «Folklore» былі створаны лірык-відэа. У дзень прэм’еры альбома таксама адбыўся рэліз відэакліпа на трэк «Cardigan», які стаў лід-сінглам з пласцінкі. Рэжысёрам выступіла сама спявачка.
«Folklore» спалучае новыя для Свіфт музычныя жанры і кірункі. Сярод іх: альтэрнатыўны рок, індзі-фолк, электра-фолк і чэймбер-поп з элементамі элетроннай музыкі , дрым-поп і кантры. Пры гэтым пласціна цалкам пазбаўленая чыстых поп-песень, што адзначае адыход Свіфт ад асноўнага гучання яе папярэдніх рэлізаў. Альбом запісаны ў стылі даўнтэмпа, якія характарызуецца «прыземленым» гучаннем музыкі, лоў-фай элементамі і элегантныя мелодыямі, якія надаюць традыцыйнаму прадакшну больш сучасны выгляд. Усе трэкі пабудаваны вакол амаль неакласічнага, мяккага і гучнага фартэпіяна, гітарных перабораў і ірваных футурыстычных электронных глітч-рытмаў.
Фотаздымкі, знятыя для альбома фатографам Бэт Гарабрант характарызуюцца рознымі адценнямі шэрага і чорна-белай стылістыкай. Свіфт для сваёй фотасесіі сама рабіла прычоскі і макіяж. Лічбавая вокладка паказвае Свіфт у затуманеным ранішнім лесе. Спявачка стаіць у адзіноце, апранутая у доўгую клецістую куртку па-над белай сукенкай, і глядзіць у лясную далеч. На заднім боку вокладкі яна стаіць, адвярнуўшыся ад камеры, апранутая ў распушчаную джынсавую куртку з падшэўкай з фланэлевай тканіны на спіне і белую карункавую сукенку з дзвюма свабоднымі плеценымі прычоскамі-пучкамі, размешчанымі ніжэй яе патыліцы, як у лялькі фірмы American Girl. Такая эстэтыка звязана з арыентаванасцю альбома на фальклор, вусную народную творчасць і яднанне з прыродай.
Крытычныя водгукі
Альбом атрымаў станоўчыя водгукі ад музычнай крытыкі і інтэрнэт-выданняў. Многія каментатары назвалі яго лепшай работай у каталогу Тэйлар Свіфт. Ён атрымаў 89 са 100 балаў на інтэрнэт-агрэгатары Metacritic, што паказвае на «ўсеагульнае прызнанне»; на той момант гэта была найвышэйшая ацэнка, калі-небудзь атрыманая дыскамі спявачкі.
У Rolling Stone «Folklore» назвалі «самым лепшым альбомам Свіфт на дадзены момант» і «дэбютным альбомам цалкам новай Свіфт», у якім яе «апавядальная сфера адкрылася з шырокім спектрам персанажаў для семнаццаці песень без прахадных элементаў». Часопіс рэзюмаваў, што Свіфт «прыдумала мноства персанажаў для таго, каб захаваць сваю кампанію ў альбоме», дзе «ўступленне ў іх жыццё раскрывае яе глыбокі досціп і спачуванне».
BBC вызначылі «Folklore» як «індзі-альбом Свіфт», які ўяўляе сабой «багаты пласт меланхоліі, ідэальна спалучаецца з часам».
The Daily Telegraph вызначыў «Folklore» як «вытанчаную калекцыю з 16 даўнтэмпа-песень пра каханне, страты, памяць, мары, сяброўства і нашу нязменную патрэбу ў чалавечай сувязі», якія ўмацоўваюць «статус Свіфт як сур’ёзнага аўтара-выканаўцы песень».
Апісваючы альбом, як «свежы, дальнабачны і, самае галоўнае, сумленны», у NME выказалі меркаванне, што «глянцавая прадукцыя Свіфт, створаная на працягу апошніх пяці гадоў, была адкінута на карысць больш простых, мяккіх мелодый і задуменнай інструментоўкі», і дадала, што Тэйлар «стварыла цудоўную пласцінку, напоўненую сучаснымі фолк-песнямі».
The Guardian напісалі, што «эмацыйная вастрыня Свіфт ніколі не была больш упэўненай», чым у «Folklore», і пазначылі альбом, як «найбольш сувязны запіс з часоў яе кантры-альбомаў», а таксама як яе «самы эксперыментальны запіс».
Billboard высока ацаніў альбом Свіфт, сказаўшы, што ён дэманструе «маштаб і глыбіню яе мастацкага майстэрства», «праект, створаны ў ізаляцыі, выяўляе, што Свіфт ўкладвае кожны элемент сваёй цяперашняй псіхікі сярод недасканалай рэальнасці ў напісанне песень. Нам пашанцавала, што яна таксама вырашыла падзяліцца гэтым з намі». Часопіс дадаў таксама заявіў, што «Invisible String» — «гэта адна з самых лепшых песень, калі-небудзь напісаных Свіфт».
Газета The Sydney Morning Herald апісала альбом, як «праніклівы, прыглушаны раман, які раскрывае ўсё больш чараўніцтва пры кожным новым праслухоўванні», і пракаментавала, што «як першы альбом яе ўжо трыццацігадовага ўзросту, ён як раз паказвае, што Свіфт цвёрда ўсталёўвае межы як для сябе, так і для сваёй аўдыторыі — яна больш сталая і разважлівая, чым калі-небудзь».
The Independent пахваліла нетрадыцыйнасць альбома, заявіўшы, што «тут няма поп-хітоў, толькі вытанчаная паэзія на фартэпіяна».
Брытанскае выданне Vogue уключыла рэліз «Folklore» у спіс лепшых рэчаў, якія адбыліся за перыяд ізаляцыі.
Узнагароды і намінацыі
На прэміях People Choice Awards 2020, BreakTudo Awards 2020 і Bravo Otto 2020 «Folklore» атрымаў намінацыю «Альбом года». На аўстралійскай прэміі ARIA Music Awards пласцінка трапіла ў катэгорыю «Лепшы міжнародны альбом», а на амерыканскай American Music Awards — у «Лепшы поп/рок альбом».
На прэміі «Грэмі» «Folklore» узяў узнагароду за «Альбом года», і Тэйлар Свіфт стала першай спявачкай з трыма перамогамі ў дадзенай намінацыі.
Сінглы і прома-сінглы
У падтрымку альбома быў выпушчаны лід-сінгл «Cardigan», а трэкі «Exile» і «Betty» былі адпраўленыя на жанравыя радыё.
«Cardigan» узначаліў хіт-парад Billboard Hot 100, а таксама чарты Аўстраліі. У Вялікабрытыніі, Ірландыі, Новай Зеландыі і Канадзе трэк дасягнуў верхняй дзясяткі. Сінгл «Exile» трапіў у топ-10 асноўных музычыных рынкаў: ЗША, Аўстраліі, Вялікабрытыніі.
Камерцыйны поспех
Нечаканы рэліз незапланаванага альбома апынуўся для Свіфт вялікім поспехам. Яна ўсталявала мноства рэкордаў і атрымала станоўчыя водгукі ад крытыкаў. Пласцінка была праслуханая 80,600,000 раз за першыя суткі на Spotify. Гэта лепшы вынік сярод жанчыні другі у гісторыі сэрвісу. Тэйлар стала першай жанчынай у гісторыі, якая заняла ўвесь топ-16 Spotify ЗША, акупаваўшы яго з усімі сваімі песнямі з «Folklore». Таксама ўсе песні ўвайшлі ў топ-25 сусветнага аддзялення Spotify. Акрамя таго, Свіфт стала самым паспяховым выканаўцам на Spotify за адны суткі ў 2020 годзе, набраўшы 96,800,000 праслухванняў. Трэк «The 1» быў праслуханы 4,175,000 раз на Spotify ЗША за першыя суткі, гэта лепшы дэбют сярод спявачак за ўсю гісторыю. Акрамя таго, песня ўзначаліла сусветны чарт Apple Music. За адзін дзень «Folklore» пераадолеў парог у 100,000,000 праслухваньняў на Spotify — хутчэй, чым які-небудзь іншы жаночы альбом у гісторыі сэрвісу. У канцы верасня пласцінка набрала ўжо мільярд стрымаў, і Тэйлар стала першай жанчынай у гісторыі Spotify, у якой 6 альбомаў пераадолелі дадзеную адзнаку праслухванняў на платформе.
У Кітаі было прададзена 706,690 копій альбома за першы дзень. Гэта лепшы вынік сярод замежных выканаўцаў за ўсю гісторыю краіны. Усе 16 песень занялі топ-16 чарта Apple Music Кітая. Акрамя таго, у гэтай краіне сінгл «Cardigan» быў прададзены ў колькасці 1,000,000 копій усяго за тры дні. Па выніках сямі дзён, пласцінкай стала самай прадаванай у Кітаі за год.
Усе відэа ў падтрымку альбома на YouTube набралі звыш 44,000,000 праглядаў за першыя суткі. На гэтай жа пляцоўцы музычнае відэа на сінгл «Cardigan» атрымала звыш 15,400,000 праглядаў і 1,100,000 лайкаў за першыя суткі. На Apple Music за 24 гадзіны пласцінка сабрала 35,470,000 мільёнаў праслухоўванняў. Таксама яна стала самым паспяховым дэбютам альтэрнатыўнага альбома на Amazon Music.
Такім чынам, Тэйлар усталявала рэкорды па найбуйнейшым жаночым дэбютам на Spotify, YouTube і Apple Music.
Сусветныя продажы альбома за першыя суткі перавысілі адзнаку ў 1,300,000 копій. За тры дні пласцінка разышлася накладам у 500,000 копій у ЗША, усталяваўшы тым самым рэкорд 2020 года. Альбом таксама ўзначаліў рэкордную ў гэтым годзе для жанчын колькасць чартаў Apple Music — 76 краін.
Усяго за адзін тыдзень альбом «Folklore» стаў адным з самых папулярных за год; яго вынік склаў больш 2,000,000 прададзеных копій.
Сао (спадарожнік)
Сао (Σαώ) — нерэгулярны спадарожнік планеты Нептун з прамым арбітальным абарачэннем. Названая ад імя адной з нерэід з грэчаскай міфалогіі. Таксама пазначаецца як Нептун XI.
Folklore (альбом Тэйлар Свіфт)
Камерцыйны поспех
У Аўстраліі Тэйлар ўсталявала гістарычны рэкорд: усе 16 песень з альбома «Folklore» дэбютавалі ў нацыянальным чарце краіны, што стала лепшым вынікам у гісторыі. Акрамя таго, 5 трэкаў дасягнулі верхняў дзясяткі. У гісторыі Вялікабрытаніі Свіфт стала першай жанчынай, якая дэбютавала адразу з 3 песнямі ў топ-10 нацыянальнага чарта. Аналагічны гістарычны рэкорд Тэйлар ўсталявала ў Ірландыі.
Сао (спадарожнік)
Гісторыя адкрыцця
Сао была адкрыта Мэцью Холманам, Джонам Кавеларсам, Томі Гравам, Уэслі Фрэйзерам, Дэнам Мілісаўлевічам па здымках, зробленых у жніўні 2002 года з дапамогай 4-м тэлескопа «Бланка» абсерваторыі Сера-Талала. Спадарожнік атрымаў часовае абазначэнне S/2002 N 2. Уласнае назва была прысвоена 3 лютага 2007 года.
Характарыстыкі
Спадарожнік знаходзіцца ў так званым рэзанансе Кадзая, гэта значыць нахіл і эксцэнтрысітэт звязаны (пры памяншэнні нахілу арбіты павялічваецца эксцэнтрысітэт, і наадварот).
Folklore (альбом Тэйлар Свіфт)
Камерцыйны поспех
Пласцінка дэбютавала з першага радка ў нацыянальных чартах Вялікабрытаніі, Аўстраліі, Новай Зеландыі, Канады, Нарвегіі, Бельгіі і іншых. Таксама Тэйлар стала першай выканаўцай за стагоддзе, чые 6 альбомаў узначалілі хіт-парад Ірлындыі. «Folklore» дэбютаваў з першага радка чарта ЗША Billboard 200 з накладам у 846,000 прададзеных копій; 615,000 з іх — чыстыя. Гэта лепшы вынік з часой папярэдняга альбома Свіфт «Lover». Такім чынам, спявачка паўтарыла рэкорд «The Beatles», у якіх 7 альбомаў былі прададзеныя тыражом ад 500,000 копій за першы тыдзень у ЗША. Пласцінка пратрымалася на вяршыні 7 тыдняў, што стала самым лепшым вынікам за 2020 год сярод усіх выканаўцаў. Акрамя таго, гэта самы лепшы вынік сярод альтэрнатыўных жаночых альбомаў за апошняе стагоддзе. Таксама Свіфт ўстанавіла новы гістарычны рэкорд, стаўшы першай жанчынай, якая за кар’еру правяла 47 тыдняў на вяршыні Billboard 200.
Усе 16 песень з альбома «Folklore» дэбютавалі ў Billboard Hot 100, прычым лід-сінгл «Cardigan» яго ўзначаліў, трэк «The 1» апынуўся на 4 радку, а песня «Exile» заняла 6 месца. Тэйлар стала першым выканаўцам з часоў Лорд, які адначасова ўзначаліў хіт-парады Billboard Hot 100 і Hot Rock & Alternative Songs. Таксама яна стала першым чалавекам у гісторыі, які за адзін тыдзень дэбютаваў з першага радка ў Billboard Hot 100 (сінглавы чарт) і Billboard 200 (альбомны чарт). У гэты ж момант Тэйлар усталявала найлепшы жаночы вынік па колькасці песень, якія ўвайшлі ў чарт Billboard Hot 100 за ўсю яго гісторыю, — 113.
17 верасня Тэйлар выступіла з песняй «Betty» на Academy of Country Music Awards. На гэтай цырымоніі спявачка з’явілася ўпершыню за апошнія 7 гадоў.
Махамед Ірфаан Алі
Махамед Ірфаан Алі (Mohamed Irfaan Ali; нар. 25 красавіка 1980, Леанора, Гаяна) — палітычны дзеяч Гаяны. Член нацыянальнай Асамблея, былы міністр жыллёвага будаўніцтва. Стаў прэзідэнтам краіны ад Народнай прагрэсіўнай партыі па выніках усеагульных выбарах 2 сакавіка 2020 года.
Біяграфія
У 2006 годзе стаў членам нацыянальнай асамблеі Гаяны. Пасля быў прызначаны на пасаду міністра жыллёвай і воднай гаспадаркі і міністра індустрыі турызму і гандлю. 19 студзеня 2019 года быў абраны кандыдатам у прэзідэнты ад Народнай прагрэсіўнай партыі, усеагульныя і рэгіянальныя выбары адбыліся 2 сакавіка 2020 года.
Яму былі прад’яўленыя ў 19 пунктах абвінавачванні ў змове і махлярстве Спецыяльным падраздзяленнем па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю Гаяны (SOCU). Адвакаты Алі заяўлялі аб незаконнасці гэтых абвінавачванняў і сцвярджалі, што яны насілі палітычны характар ​​і былі «сфабрыкаваныя». Адразу ж пасля абрання кандыдатам у прэзідэнты, апаненты абвінавацілі яго ў махлярстве: нібыта, каля двух дзесяцігоддзяў таму Алі няправільна падаў адну з сваіх кваліфікацый. У кампаніі за прэзідэнцтва ён падаў праграму, у асноўным на эканамічнай платформе, спасылаючыся на зніжэнне тэмпаў эканамічнага развіцця і рост беспрацоўя пры адміністрацыі. Алі абавязаўся стварыць 50000 новых працоўных месцаў на працягу пяці гадоў.
Неса (спадарожнік)
Неса (стар.-грэч. Νησώ) — нерэгулярны спадарожнік планеты Нептун са зваротным арбітальным абарачэннем. Названая ад імя адной з нерэід з грэчаскай міфалогіі. Таксама пазначаецца як Нептун XIII.
Гісторыя адкрыцця
Першыя назіранні Неса былі зробленыя 14, 16 жніўня і 3 верасня 2002 года групамі астраномаў пад кіраўніцтвам Мэцью Холмана і Брэта Глэдмана. Аднак выяўленая на атрыманых фотаздымках яна была толькі ў 2003 годзе. Спадарожнік атрымаў часовае абазначэнне S/2002 N 4. Уласная назва была прысвоена 3 лютага 2007 года.
Характарыстыкі
Неса абарачаецца на адлегласці больш за 48 млн км ад Нептуна. Гэта робіць яе найбольш далёкім ад сваёй планеты спадарожнікам з вядомых. Арбіта Неса па памерах супастаўная з геліяцэнтрычнай арбіты. Так, напрыклад, Неса ў апапасейдыі аддаляецца ад Нептуна на 72 млн км, у той час як Меркурый у афеліі аддаляецца ад Сонца толькі на 70 млн км. Затое спадарожнік робіць адзін абарот вакол Нептуна больш чым за 25,5 гадоў, што з'яўляецца найбольшым паказчыкам сярод усіх месяцаў Сонечнай сістэмы.
Па арбітальных параметрах Неса мае блізкае падабенства з Псамафай. Гэтыя два спадарожнікі могуць быць фрагментамі ранейшага больш буйнога спадарожніка.
Кандзі
Кандзі (яп.: ; дзі — сімвал, Кан — Хань; літаральна «ханьскія літары» ) — кітайскія іерогліфы, ужываныя ў сучаснай японскай пісьменнасці разам з хіраганай, катаканай, арабскімі лічбамі і ромадзі (лацінскім алфавітам).
Альшэва (Мядзельскі раён)
Альшэ́ва (, Ольшево) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 58 км у напрамку на паўночны захад ад горада Мядзел, за 198 км ад Мінска, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Лынтупы, каля левага берага ракі Страча.
Кандзі
Гісторыя
Японскі тэрмін кандзі (漢字) літаральна значыць «Літары (дынастыі) Хань». Дакладна невядома, якім шляхам кітайскія іерогліфы трапілі ў Японію, аднак сёння агульнапрынятай лічыцца версія аб тым, што ўпершыню кітайскія тэксты завезлі ў краіну будысцкія манахі з карэйскага каралеўства Пэкчэ ў V ст. н. э. Гэтыя тэксты былі напісаны кітайскай мовай, і для таго, каб японцы маглі іх прачытаць з дапамогай дыякрытычных знакаў прытрымліваючыся правіл японскай граматыкі, была створана сістэма камбун (漢文).
Японская мова ў тыя часы не мела пісьмовай формы. Для запісу спрадвечна японскіх слоў была створана сістэма пісьменнасці ман'ёгана, першым літаратурным помнікам якой стала старажытная паэтычная анталогія Ман’ёсю. Словы ў ёй запісваліся кітайскімі іерогліфамі паводле гучання, а не паводле сэнсу.
Ман’ёгана, запісаная курсіўным шрыфтам, пераўтварылася ў хірагану — сістэму пісьменнасці для жанчын, якім вышэйшая адукацыя была недаступная. Большасць літаратурных помнікаў эпохі Хэйан з жаночым аўтарствам былі запісаны хіраганай. Катакана ўзнікла паралельна: манастырскія вучні спрашчалі ман’ёгану да адзінага значнага элемента. Абедзве гэтыя сістэмы пісьменнасці, хірагана і катакана, якія пайшлі ад кітайскіх іерогліфаў, у далейшым ператварыліся ў складовыя азбукі, якія разам называюцца канай.
У сучаснай японскай мове кандзі выкрыстоўваюць для запісу асноў (каранёў) слоў у назоўнікаў, прыметнікаў і дзеясловаў, у той час як хірагана ўжываецца для запісу флексій і канчаткаў дзеясловаў і прыметнікаў (гл. окурыгана), часціц і слоў, для якіх нялёгка запомніць іерогліфы. Катакана ўжываецца для запісу анаматапей (гукаперайманняў) і гайрайго (запазычаных слоў). Для запісу запазычаных слоў катакану пачалі ўжываць адносна нядаўна: да Другой сусветнай вайны яны звычайна запісваліся праз кандзі, альбо паводле значэнняў іерогліфаў (煙草 ці 莨 табако = «тытунь»), альбо паводле іх фанетычнага гучання (天婦羅 ці 天麩羅 тэмпура). Другі варыянт ужывання завецца атэдзі.
Японскія ўнёскі
Першапачаткова кандзі і кітайскія ханьцзы нічым адно ад другога не адрозніваліся: кітайскія іерогліфы выкарыстоўваліся для запісу японскіх тэкстаў. Аднак у цяперашні час паміж ханьцзы і кандзі існуе значная розніца: некаторыя іерогліфы былі створаны непасрэдна ў Японіі, некаторыя атрымалі іншае значэнне, акрамя таго, пасля Другой сусветнай вайны напісанне многіх кандзі было спрошчана.