cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сяргей Канстанцінавіч Дзік
Біяграфія
Прайшоў працоўны шлях ад інжынера Інстытута электронікі Акадэміі навук БССР да старшага навуковага супрацоўніка РНПЦ неўралогіі і нейрахірургіі Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь. Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі, прайшоў усе прыступкі кар’ернай лесвіцы ад дацэнта да першага прарэктара ўніверсітэта.
У 2019 годзе абраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.
Навуковая дзейнасць
Аўтар каля 300 навуковых прац, сярод якіх манаграфіі, 16 вучэбна-метадычных дапаможнікаў, 2 вучэбныя дапаможнікі з грыфам Міністэрства адукацыі і 17 патэнтаў на вынаходствы.
IC 190
IC 190 — галактыка тыпу E? (эліптычная галактыка) у сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Дукала-Абда
Дукала-Абда (دكالة عبدة, Ǧihâtu Dukkālâ-ʿAbdâ), адна з шаснаццаці абласцей Марока. Размешчана ў заходне-цэнтральным Марока. Тэрыторыя 13 285 км², насельніцтва 2 037 018 (перапіс 2007). Адміністрацыйны цэнтр — горад Сафі.
Вобласць складаецца з наступных правінцый:
Эйфарыя
Эйфарыя (Εὐφορία «пладавітасць», з εὖ «добра» + φορέω «нясу, нашу», г.зн. літаральна «якая добра нясе») — станоўча афарбаваны афект ці эмоцыя. Адчуваецца як раптоўнае, усёзапаўняльнае адчуванне шчасця, захаплення.
NGC 449
NGC 449 (іншыя абазначэнні — MCG 5-4-9, IRAS01133+3249, MK 1, KUG 0113+328A, ZWG 502.18, PGC 4587) — спіральная галактыка (Sb) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вадзім Мікалаевіч Сукманаў
Біяграфія
Скончыў Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі (1961). З 1961 года на Мінскай студыі навукова-папулярных і хранікальна-дакументальных фільмаў, з 1968 года на кінастудыі «Беларусьфільм».
Гулімім-Эс-Смара
Гулімім-Эс-Смара — (كلميم السمارة‎) — адна з шаснаццаці абласцей Марока. Тэрыторыя 122 825 км², насельніцтва 462 410 (перапіс 2004). Адміністрацыйны цэнтр — Гулімін. Паўднёвая палова вобласці — частка Заходняй Сахары.
Вобласць складаецца з 5 правінцый:
(418532) Саруман
25 верасня 2018 года аб’екту прысвоена імя Саруман — у гонар персанажа фэнтэзійнага рамана Дж. Р. Р. Толкіна «Уладар Пярсцёнкаў».
Лапуны
Лапуны́ (, Лапуны) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лынтупскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Камайскага сельсавета.
Убінскі раён
Убінскі раён (Убинский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Новасібірскай вобласці Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — сяло Убінскае.
Пятралевічы 2
Пятра́левічы 2 (, Петралевичи 2) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Паўлаўскага сельсавета.
Да 6 жніўня 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Слонімскага сельсавета.
Мікалас Біржышка
Мі́калас Біржышка (Mykolas Biržiška, 24 жніўня 1882 Віекшней, цяпер Мажэйкейскі раён Літвы — 24 жніўня 1962, Лос-Анджэлес) — літоўскі гісторык літаратуры і культуры, грамадскі і палітычны дзеяч.
Біяграфія
Вучыўся ў гімназіі ў Шаўлях, затым на юрыдычным факультэце Маскоўскага ўніверсітэта (1901—1907). Абгрунтаваўшыся ў Вільні, стаў актыўным дзеячам Літоўскага навуковага таварыства і ўцягнуўся ў вывучэнне літоўскай літаратуры. З 1905 года член Сацыял-дэмакратычнай партыі Літвы. У 1908 годзе рэдактар часопіса «Žarija» («Жар»), у 1908—1909 гг. працаваў у рэдакцыі газеты «Vilniaus žinios» («Віленскія весці»). У 1910—1911 гг. рэдактар сацыял-дэмакратычнага часопіса «Visuomenė» («Грамадства»), адначасова ў 1909—1915 гг. працаваў у зямельным банку ў Вільні. З 1908 года ўдзельнічаў у дзейнасці Літоўскага навуковага таварыства (яго віцэ-старшыня).
У 1917 быў выбраны ў Літоўскую Тарыбу (Lietuvos Taryba, Савет Літвы). У 1918—19 міністр асветы часовага літ. ўрада. У 1919—1920 гг. рэдактар літоўскай газеты ў Вільні «GłosLitwy» («Голас Літвы», на польскай мове).
У Каўнасе быў запрошаны ў незадоўга да яго прыбыцця Літоўскі ўніверсітэт (пасля Універсітэт Вітаўтаса Вялікага). Быў дэканам факультэта гуманітарных навук, прарэктарам, — рэктарам (1926—1927 гг.). У 1940—1944 рэктар Віленскага ўніверсітэта, у 1940 — дырэктар Інстытута літуаністыкі. У 1941—1946 гг. акадэмік АН ЛітССР.
У 1944 з набліжэннем савецкіх войскаў да Літвы эміграваў. Выкладаў гісторыю літоўскай літаратуры ў Балтыйскім універсітэце ў Гамбургу (1946—1949). У 1949 перасяліўся ў ЗША. Рыхтаваў да друку матэрыялы па гісторыі літоўскай славеснасці, сабраныя яго братам Вацлавасам Біржышкам, адрэдагаваў яго «Аляксандрынас» (Aleksandrynas, біябібліяграфію літоўскіх літаратараў, якія пісалі да 1865, у 3 тамах; 1960—1965). Памёр у Лос-Анджэлесе.
Навуковая дзейнасць
Адзін з самых выдатных гісторыкаў літоўскай літаратуры; займаўся таксама вывучэннем літоўскага фальклору. Працамі пра дайны — літоўскія народныя песні («Lietuvių dainų literatūros istorija», 1919; «Dainos keliais», 1921) — паклаў пачатак іх навуковаму вывучэнню. У 1920 выдаў кнігу пра гісторыю літоўскай славеснасці «Mūsų raštų istorija. 1547—1904» (пашыраны варыянт «Mūsų raštų istoriją (nuo XVI a. iki 1864)» (1925). Напісаў манаграфій пра Антанаса Баранаўскаса «Barono gyvenimas ir raštai» (1924) і Крысціёнаса Данялайціса «Duonelaičio gyvenimas ir raštai» (1927). Падрыхтаваў ілюстраваную хрэстаматыю для студэнтаў літуаністаў «Rinktiniai mūsų senovės raštai» (1927), разам з братам Вацлавасам Біржышкам выдаў працу Сіманаса Даўкантаса «Гісторыя старажытных літоўцаў і жамойтаў» («Darbai senųjų lietuvių ir žemaičių»; 1929).
Для «Літоўскай энцыклапедыі» напісаў шмат артыкулаў пра палітычных і культурных дзеячоў («Чацкія», «Чапскія», «Чартарыйскія», «Чачоты», «Хадкевічы», «Ходзькі», «Хамінскія» і інш.). Вынікі даследавання старабеларускай літаратуры ў ВКЛ падвёў у артыкуле «Беларуская літаратура», змешчаным у т. 9 «Літоўскай энцыклапедыі» (1941). Адзначаў высокую ролю старабеларускай мовы ў ВКЛ.
Аўтар мемуар («Anuo metu Viekšniuose ir Šiauliuose», 1938; «Dėl mūsų sostinės», кн. 1—3, 1960, 1962, 1967, разам з братам Віктарасам Біржышкам.
Кракаўская губерня
Кракаўская губерня (Gubernia sandomierska, Сандомирская губерния) — губерня ў Царстве Польскім у складзе Расійскай імперыі. Губернскі горад Кельцы. Існавала ў 1837—1842 гадах.
Максімаўскі парк (Гомель)
Максімаўскі парк — парк у Гомелі пачатку ХХ ст. Закладзены ў 1902 г. на тагачаснай паўночна-ўсходняй гомельскай ускраіне паміж вайсковымі казармамі, вуліцамі Гоначнай (цяпер — Партовая) і Прытулкавай (сёння не існуе).
Стварэнне і лакацыі
Максімаўскі парк стаў вынікам мэтанакіраванага добраўпарадкавання часткі раёна «Каўказ», арганізаванага намаганнямі дзяржаўнага і грамадскага дзеяча, педагога, кіраўніка мясцовага Вольна-пажарнага таварыства І. П. Максімава, ад прозвішча якога і паходзіць назва.
Станам на 1911 г. характарызаваўся як «лепшы ў горадзе сад для гулянняў». Тут знаходзіліся велатрэк (узімку — коўзанка), ратонда для аркестра, летні тэатр з адкрытай сцэнай і летні клуб Вольна-пажарнага таварыства, «цудоўна абсталяваны буфет».
На будынак тэатра ў 1910 г. была ўрачыста прымацавана мармуровая шыльда з надпісам наступнага зместу :«Сад гэты і ўсе пабудовы ў ім зладжаны задумай і стараннямі старшыні Гомельскага пажарнага таварыства Ів. Пятр. Максімава. Пачатак пакладзены 15 мая 1902 года. г. Гомель». Пасля лютаўскай рэвалюцыі 1917 г. Максімаўскі парк, па ўсім відаць, быў пераназваны ў Парк Свабоды (або Сад Свабоды).
Утрыманне
Сродкі на ўтрыманне парку таксама браліся з арэнднай платы за выкарыстанне яго аб'ектаў (тэатр, буфет) староннімі асобамі. Цікава, што праблема арэнды тэатра і буфета «на трэку» прыцягвала ўвагу гомельскай грамадскасці і асвятлялася ў мясцовай прэсе — адсутнасць арандатараў азначала для забяспечаных гомельцаў змяншэнне варыянтаў баўлення вольнага часу. Напрыклад, газета «Гомельская копейка» у кастрычніку — снежні 1911 г. некалькі разоў падавала адпаведную інфармацыю на сваіх старонках: ад «амаль ужо зданы» да «канчаткова заарандаваны» (пра тэатр) і ад «пакуль вольны» да «зняты» (пра буфет). Цана гадавой арэнды тэатра складала, па звестках газеты, 2 тыс. рублёў.
Тэатр
Быў вядомы гомельцам як «тэатр на трэку» ці «вялікі на трэку тэатр»  (у адрозненне ад «тэатра на скверы» ці «малога на скверы тэатра» на верхняй набярэжнай Сожа). Значнай падзеяй для Гомеля стала пастаноўка ў «тэатры на трэку» трагедыі У. Шэкспіра «Гамлет».
Буфет
Падаваўся як установа з цэнамі, урэгуляванымі «да звычайнай сярэдняй нормы». Цэны на сняданкі, абеды і вячэры характарызаваліся «памяркоўнымі». Наведнікі абслугоўваліся з 11:00 да 2:00.
1702 год у гісторыі астраноміі
1702 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Астранамічныя з’явы
1702 год вызначыўся самым кароткім ў XVIII стагоддзі гібрыдным сонечным зацьменнем (24 ліпеня, 0 хв. 1 с.).
Уладзімір Апанасавіч Обручаў (1795)
Уладзімір Апанасавіч Обручаў (Владимир Афанасьевич Обручев) — рускі ваенны і дзяржаўны дзеяч, генерал ад інфантэрыі (1795—1866).
Падчас кампаній турэцкай (1828-1829) і польскай быў дзяжурным генералам; у 1842 г. прызначаны камандзірам асобнага арэнбургскага корпуса і арэнбургскім генерал-губернатарам. Тут ім прадпрымаемыя былі экспедыцыі: у 1846 г. — на ўсходні бераг Каспійскага мора, у 1847 г. — углыб стэпаў, да ракі Сыр-Дар'і, дзе ён узвёў умацаванне Раімскае. У 1851 г. прызначаны быў сенатарам, у 1859 г. — старшынёй генерал-аўдытарыята.
Сант’ягу (востраў, Каба-Вердэ)
Гісторыя
Сант’ягу быў адкрыты партугальцамі ў 1460 г. і стаў першым востравам Каба-Вердэ, дзе была заснавана калонія Рыбейра-Грандэ (зараз Сідадзі-Велья) у 1463 г. З 1466 г. для працы на плантацыях бавоўны і цукровага трыснёга пачалі ўвозіцца негры-рабы. Дзякуючы трансатлантычнаму гандлю рабамі і каланіяльнымі таварамі калонія хутка расла. Разам з гэтым расла і колькасць чарнаскурых насельнікаў. У 1712 г. Рыбейра-Грандэ быў амаль разбураны французскімі піратамі. Адміністрацыйны цэнтр перанеслі на плато Прая.
У 1878 г. было адменена рабства, што прынесла мясцовай эканоміцы значныя страты. Партугальскія ўлады імкнуліся перасяліць частку мясцовага насельніцтва ў іншыя калоніі. З сяр. XIX ст. развівалася эміграцыя. У XX ст. каля мястэчка Тарафал на Сант’ягу дзейнічаў концлагер, у якім утрымоўваліся палітычныя вязні з Партугаліі і іншых калоній. 5 ліпеня 1975 г. у Прае была абвешчана незалежнасць Каба-Вердэ.
Геаграфія
Сант’ягу — самы вялікі востраў Каба-Вердэ. Мае вулканічнае паходжанне. Даволі гарысты. Найвышэйшая кропка — Піку-дэ-Антоніу (1394 м). Высокія горы затрымоўваюць хмары, якія нясуць вятры, таму клімат тут больш вільготны, чым на нізінных астравах. Найбольшая колькасць ападкаў прыходзіцца на цэнтральную і ўсходнюю часткі. На паўночна-усходніх схілах захаваліся вільготныя лясы. Сярэдняя гадавая тэмпература вагаецца ад 20 да 35° C.
Сербарэз
Сербасек (Srbosjek, даслоўна — Сербарэз) — ятаган, часцяком прышыты да грубай скураной рукавіцы. Выкарыстоўваўся харвацкімі ўсташамі. Меў дзяржальню, якая апраналася на руку. «Сербарэзы» не мелі ўстойлівай формы - ад пераробленай касы да якасных фабрычных клінкоў даўжэйшых за 30 сантыметраў.
Сант’ягу (востраў, Каба-Вердэ)
Эканоміка і інфраструктура
Асновай эканомікі вострава з’яўляюцца сельская гаспадарка (плантацыі бананаў, цукровага трыснёгу, садавіны), рыбная прамысловасць і турызм. У порце Праі дазапраўляюцца трансатлантычныя судны. Дзякуючы вялікай шчыльнасці насельніцтва інфраструктура развіта лепей, чым на суседніх астравах. Усе раёны электрафікаваны і звязаны са сталіцай дарогамі. У 2005 г. адкрыты новы міжнародны аэрапорт, адкуль таксама можна дабрацца да іншых астравоў.
Сербарэз
Новы варыянт «сербасека» быў распрацаваны пасля правядзення харвацкім урадам Антэ Павеліча адмысловага конкурсу па пытанню: які нож варта вырабіць, каб каты маглі забіваць людзей як мага хутчэй і пры гэтым як мага менш стамляліся.
Сант’ягу (востраў, Каба-Вердэ)
Турызм
Турызм пакуль не з’яўляецца такой важнай галіной гаспадаркі, як на востраве Сал. Але Сант’ягу прыцягвае спалучэннем шырокіх пляжаў і маляўнічага горнага ландшафту. Турыстаў могуць зацікавіць мясцовая культура і гісторыя. Сант’ягу — прытулак найстаражытнейшай афра-еўрапейскай крэольскай абшчыны. Мясцовыя насельнікі размаўляюць на асобым дыялекце партугальскай мовы. Шырока адзначаюцца святы — Жамбао (май), які суправаджаецца музычнымі вулічнымі шэсцямі, рэлігійны фестываль Табанка (чэрвень і ліпень), Носа-Сеньёра-дэ-Граса (15 жніўня) у гонар заступніцы Праі.
Сербарэз
Партыя «сербарэзаў» была вырабленая падчас Другой сусветнай вайны фабрыкай у германскім горадзе Золінген па адмысловай замове харвацкага ўрада. Нажы з гэтай партыі выкарыстоўваліся для масавага забойства сербаў і яўрэяў у канцэнтрацыйным лагеры Ясеновац і іншых месцах. Такі нож меў надпіс «Grawiso» на скураной частцы нажа, і таму часам яго завуць «нож гравіза».
У канцэнтрацыйным лагеры Ясеновац адбываліся спаборніцтвы па хуткасці забойства «сербасекам». Па дадзеных амерыканскага даследніка Говарда Блюму пераможца аднаго з спаборніцтваў Петар Брзіца зарэзаў 1360 сербаў (па іншых дадзеных ён зарэзаў за ноч 1300 сербаў).
Гл. таксама
Jasenovac concentration camp
Усць-Тарцкі раён
Усць-Тарцкі раён (Усть-Таркский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Новасібірскай вобласці Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — сяло Усць-Тарка.
IC 192
IC 192 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Жэшоўскі ўніверсітэт
Жэшоўскі ўніверсітэт (Uniwersytet Rzeszowski) — польская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Жэшаў.
Гісторыя
Вытокі ўніверсітэта сягаюць 1965 года, калі была створана Вышэйшая педагагічная школа ў Жэшаве. У 1969 годзе ў Жэшаве быў створаны філіял Універсітэта Марыі Складоўскай-Кюры, а ў 1973 годзе - факультэт эканомікі вытворчасці і гандлю ў сельскай гаспадарцы Сельскагаспадарчага ўніверсітэта імя Гуга Калантая ў Кракаве. 1990-я гады азнаменаваліся інтэнсіўнымі намаганнямі па стварэнні асобнага ўніверсітэта.
1 верасня 2001 года з'яўляецца афіцыйнай датай стварэння ўніверсітэта, які быў утвораны ў выніку аб'яднання трох існуючых у Жэшаве вышэйшых навучальных устаноў: Вышэйшай педагагічнай школы, філіяла Універсітэта Марыі Складоўскай-Кюры, а таксама мясцовага факультэта Сельскагаспадарчай акадэміі. Першым рэктарам стаў прафесар Тадэуш Лютэк.
У 2006 годзе з нагоды пяцігоддзя ўніверсітэта ў якасці нябеснай апякункі ўніверсітэта была абраная Святая Ядвіга Анжуйская.
Труав’ерж
Труав'ерж (люксемб. Ëlwen, фр. Troisvierges) — камуна ў Люксембургу, размяшчаецца ў акрузе Дзікірх. Камуна Труав'ерж з'яўляецца часткай кантона Клерво. У камуне знаходзіцца аднайменны населены пункт.
Насельніцтва складае 2888 чалавек (на 2008 год), у камуне размяшчаюцца 1078 хатніх гаспадарак. Займае плошчу 37,86 км ² (па займаемай плошчы 10 месца з 116 камун). Найвышэйшая кропка камуны над узроўнем мора складае 560 м. (1 месца з 116 камун), найменшая 407 м. (116 месца з 116 камун).
Свідзерскі
Свідзерскі — прозвішча.
Вядомыя носьбіты:
Астравок (Слуцкі раён)
Астраво́к (, Островок) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грэскага сельсавета.
Берлінскі ўніверсітэт мастацтваў
Агульная характарыстыка
Універсітэт вядомы як адзін з найбуйнейшых і найбольш разнастайных універсітэтаў мастацтваў ва ўсім свеце. У ім ёсць чатыры факультэты, якія спецыялізуюцца ў галіне выяўленчага мастацтва, архітэктуры, медыя і дызайну, музыкі і выканальніцкага мастацтва, у якіх навучаецца каля 3 500 студэнтаў. Такім чынам, універсітэт з'яўляецца адным з трох універсітэтаў у Германіі, якія аб'ядналі факультэты мастацтва і музыкі ў адной навучальнай установе. Выкладанне, прапанаванае на чатырох факультэтах, ахоплівае ўвесь спектр мастацтваў і звязаных з імі акадэмічных даследаванняў на больш чым 40 спецыяльнасцях. Берлінскі ўніверсітэт мастацтваў, які мае права прысуджаць доктарскія і постдоктарскія навуковыя ступені, таксама з'яўляецца адным з нямногіх мастацкіх вучэльняў Германіі з поўным універсітэцкім статусам.
Балтыйскі ўніверсітэт
Балтыйскі ўніверсітэт у выгнанні функцыянаваў у Германіі ў 1946—1949 гадах у лагерах для перамешчаных асоб, дзе пасля заканчэння Другой сусветнай вайны было шмат бежанцаў з Эстоніі, Латвіі і Літвы.
Гісторыя
Універсітэт пачаў працаваць 14 сакавіка 1946 года ў Гамбургу ў брытанскай зоне акупацыі Германіі. У канцы першага семестра ў ім было 1025 студэнтаў і 131 выкладчык. Фінансавую і іншую неабходную падтрымку ўніверсітэту аказвалі UNRRA, Сусветная лютэранская федэрацыя і іншыя арганізацыі. У пачатку 1947 года ўніверсітэт пераехаў у памяшканне былой школы люфтвафэ ў Пінебергу і стаў называцца Навучальны цэнтр для перамешчаных асоб. Першым рэктарам Балтыйскага ўніверсітэта стаў эстонскі астраном Эрнст Эпік пазней яго змяніў літоўскі археолаг Ёнас Пузінас Jonas Puzinas. Універсітэт быў закрыты ў верасні 1949 года паколькі да гэтага часу большасць студэнтаў і выкладчыкаў універсітэта з’ехалі з Германіі на пастаяннае месца жыхарства ў іншыя краіны.
Агулам 76 студэнтаў скончылі Балтыйскі ўніверсітэт, з іх 53 латышы, 16 літоўцаў і 7 эстонцаў. Многія іншыя працягнулі сваю адукацыю ў іншых універсітэтах.
Балтыйскі ўніверсітэт для перамешчаных асоб з прыблізна 170 штатнымі прафесарамі і 1200 студэнтамі на васьмі факультэтах і 13 падраздзяленнях працаваў на працягу трох семестраў.
Структура ўніверсітэта
Узначальвалі ўніверсітэт прэзідэнт і віцэ-прэзідэнт а таксама тры рэктары — па адным ад кожнай з краін для бежанцаў, з якіх універсітэт і быў створаны. Былі створаны факультэты:
Літаратура
found at: https://www.youtube.com/watch?v=QMo5PqGKRdQ
Талькаўшчына
Та́лькаўшчына (, Тальковщина) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Паўлаўскага сельсавета.
NGC 451
NGC 451 (іншыя абазначэнні — IC 1661, KUG 0113+328B, MCG 5-4-11, ZWG 502.19, MK 976, PGC 4594) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
IC 193
IC 193 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральна галактыка) у сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Дзмітрый Кузьміч Новікаў
Біяграфія
Скончыў Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1961; аспірантура, 1964). Працаваў у Віцебскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1964, старшы навуковы супрацоўнік ЦНДЛ, з 1983 — прафесар кафедры шпітальнай тэрапіі, з 1986 — загадчык кафедры клінічнай імуналогіі і алергалогіі).
Навуковыя інтарэсы: эксперыментальная і клінічная імунапаталогія і алергалогія; імунакарэгіруючая тэрапія; проціпухлінныя рэакцыі лейкацытаў; бранхіальная астма.
Паўночна-Заходняя федэральная акруга
Паўночна-Заходняя федэральная акруга — адна з федэральных акруг Расійскай Федэрацыі. Створана згодна з указам Прэзідэнта РФ № 849 ад 13 мая 2000 «Аб паўнамоцным прадстаўніку Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ў федэральнай акрузе».
Паўночна-Заходняя федэральная акруга ўключае 2 рэспублікі, 7 абласцей, 1 горад федэральнага значэння. Насельніцтва 13 974 тыс. чал. (9,63 % ад РФ, 2002). Яе плошча — 1 677 900 км² (9,8 % тэрыторыі Расіі).
Рэспублікі: Карэлія, Комі; вобласці: Архангельская, Валагодская, Калінінградская, Ленінградская, Мурманская, Наўгародская, Пскоўская; горад федэральнага значэння: Санкт-Пецярбург.
Балканскі саюз
Балканскі саюз (Балканская ліга) — ваенна-палітычны блок Сербіі, Чарнагорыі, Грэцыі і Балгарыі, накіраваны супраць Турцыі на працягу Балканскіх войн 1912—1913 гадоў.
Пасля італа-турэцкай вайны 1911—1912 гадоў, у балканскіх краінах усвядомілі неабходнасць у сумесных дзеяннях, каб супрацьстаяць Турцыі. Гэта ўсведамленне, не без ціску з боку расійскай дыпламатыі, прывяло да падпісання двухбаковага пагаднення паміж Сербіяй і Балгарыяй 13 сакавіка 1912 года, пашыранага ваенным дагаворам 12 мая таго ж года; Расіі адводзілася роля арбітра. Грэцыя, не жадаючы быць пакінутай па-за магчымым альянсам супраць Турцыі, пачала перамовы з Балгарыяй, што тычыліся свайго ўдзелу ў альянсе. Перамовы прывялі да падпісання Грэка-Балгарскага дагавора 29 мая 1912 года. Пазней падобны дагавор быў падпісаны таксама паміж Балгарыяй і Чарнагорыяй. Стварылася цэлая сетка альянсаў на Балканах, накіраваных супраць Турцыі і, фактычна, супраць Аўстра-Венгрыі.
Сібірская федэральная акруга
Сібірская федэральная акруга — адна з федэральных акруг Расійскай Федэрацыі. Створана згодна з ўказам Прэзідэнта РФ № 849 ад 13 мая 2000 «Аб паўнамоцным прадстаўніку Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ў федэральнай акрузе».
Сібірская федэральная акруга ўключае 3 рэспублікі, 3 края, 5 абласцей. Насельніцтва 20 062,9 тыс. чал. (13,82 % ад РФ, 2002). Яго плошча — 5 114,8 тыс. км² (30,0 % тэрыторыі Расіі):
Балканскі саюз
Са свайго боку, Францыя, разумеючы, што на Балканскі саюз уплывае Расія, знайшла сабе саюзніка ў асобе Аўстра-Венгрыі, якая ў сваю чаргу не жадала бачыць моцную Сербскую дзяржаву на сваёй паўднёвай мяжы.
Паколькі Асманская імперыя была саслаблена вайной з Італіяй і мела ўнутраныя канфлікты, Балканскі саюз не мог гэтым не скарыстацца. На працягу апошніх дзён верасня Асманская імперыя і Балканскія краіны мабілізавалі свае войскі. Першая дзяржава, якая абвясціла вайну, была Чарнагорыя 8 кастрычніка 1912 года пачаўшы Першую Балканскую вайну. Астатнія тры дзяржавы, пасля аб'вяшчэння ўльтыматуму Турцыі (13 кастрычніка), абвясцілі ёй вайну (17 кастрычніка).
Падчас вайны аб'яднаныя арміі балканскіх дзяржаў фактычна знішчылі асманскае кіраванне ў Еўропе ў серыях перамог. Але трыумф Лігі быў нядоўгім. Рознагалоссі паміж саюзнікамі ўсё яшчэ працягваліся і пасля паспяховага заканчэння Першай Балканскай вайны, з'явіліся рознагалоссі датычныя падзелу Македоніі. Напружанасць прывяла да распаду Балканскага саюза. Другая Балканская вайна ўспыхнула сярод былых саюзнікаў. Балгарыя напала на Сербію і Грэцыю, да якіх пасля далучыліся Турцыя і Румынія.
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2008/2009
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2008/2009 — 17-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.
Габрыэль Крамер
Габрыэль Крамер (ням.: Gabriel Cramer, 31 ліпеня 1704, Жэнева, Швейцарыя-4 студзеня 1752, Баньёль-сюр-Сез, Францыя) — швейцарскі матэматык, вучань і сябар Іагана Бернулі, адзін з стваральнікаў лінейнай алгебры.
Чанаўскі раён
Чанаўскі раён (Чановский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Новасібірскай вобласці Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Чаны.
Відзібор
Відзібо́р (, Видибор) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр Відзіборскага сельсавета. Знаходзіцца за 13 км на паўночны захад ад горад Столін, за 257 км ад Брэста.
Гісторыя
У летапісных крыніцах Відзібор вядомы з 1503 года. У XVI—XVIII стагоддзях вёска ў складзе Вялікага Княства Літоўскага. З 1793 года — у складзе Расійскай імперыі. З 1921 года ў складзе Польшчы. З 1939 года ў складзе Беларускай ССР. 7 лютага 1967 года да вёскі далучаны пасёлак чыгуначнай станцыі Відзібор.
Транспарт
Cтанцыя Відзібор на чыгунцы Вільня — Роўна.
Вуліца Лапаціна (Барысаў)
Гісторыя
Гістарычна частка вуліцы ад рынку на поўнач называлася Полацкай па кірунку да горада Полацка, а ад рынку на поўдзень — Харугвеннай — ад казённага дома з выстаўленай харугвай, што належала замку. Полацкая вуліца згадваецца ў інвентары 1680 года. У 1800 г. быў распрацаваны праект рэгулярнай перапланіроўкі Барысава, паводле якога ад плошчы разыходзіліся галоўныя вуліцы — Мінская, Полацкая, Лепельская, Маскоўская. П. М. Шпілеўскі адзначаў, што Барысаў мог пахваліцца даволі шырокімі і прамалінейнымі вуліцамі, якія амаль усе сыходзіліся каля рыначнай плошчы. Паводле слоў Шпілеўскага, у час яго знаходжання дарогі на Полацк ужо не было, але захаваліся толькі сляды глухога прасёлка.
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі Полацкая вуліца не раз змяняла сваю назву, у тым ліку называлася вуліцай Свабоды.
1749 год у гісторыі астраноміі
1749 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
IC 194
IC 194 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Эрнст Юліус Эпік
Эрнст Юліус Эпік (Ernst Julius Öpik;, Кунда — , Бангар) — эстонскі астраном.
Біяграфія
Вучыўся ў Маскоўскім універсітэце. У 1919 года працуе ў абсерваторыі ў Ташкенце.
З 1921 года — у Эстоніі, працаваў у абсерваторыі Тартускага ўніверсітэта (з перапынкам у 1930—1934 гадах на працу ў Гарвардзе).
У 1944 годзе перад наступам савецкай арміі бег у Гамбург, дзе ў 1945—1947 гадах выкладаў у створаным тут Балтыйскім універсітэце. Адтуль перабраўся ў Вялікабрытанію і правёў астатнія 40 гадоў жыцця ў Паўночнай Ірландыі. У 1948—1981 гадах працаваў у Арманскай абсерваторыі.
У 1950—1981 гадах таксама быў галоўным рэдактарам «Ірландскага астранамічнага часопіса» (Irish Astronomical Journal).
Навуковая дзейнасць
Сваю першую кнігу, «Сонца паводле найноўшых даследаванняў», Эпік апублікаваў па-руску яшчэ ў 1919 годзе ў Маскве. У 1922 годзе ён зрабіў прагноз адносна шчыльнасці кратараў на паверхні Марса, пацверджаны назіраннямі са штучных спадарожнікаў Марса праз паўстагоддзі. У 1922 годзе ён ацаніў адлегласць да туманнасці Андрамеды і зрабіў гэта раней і дакладней за Хабла. Аднак асноўны ўнёсак Эпік унёс у даследаванне малых аб'ектаў Сонечнай сістэмы — у прыватнасці, астэроідаў і камет. У 1932 годзе ён высунуў гіпотэзу пра паходжанне камет Сонечнай сістэмы з воблака малых аб'ектаў, які абарачаецца вакол Сонца па аддаленай арбіце, — у 1950-я гады гэту гіпотэзу развіў Ян Хендрык Оарт, і гэта з'ява атрымала назву воблага Оарта.
Уральская федэральная акруга
Уральская федэральная акруга — адна з федэральных акруг Расійскай Федэрацыі. Створана згодна з указам Прэзідэнта РФ № 849 ад 13 мая 2000 «Аб паўнамоцным прадстаўніку Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ў федэральнай акрузе».
Уральская федэральная акруга ўключае 4 вобласці і 2 аўтаномныя акругі. Насельніцтва 12 373,9 тыс. чал. (8,52 % ад РФ, 2002). Яе плошча — 1 788,9 тыс. км² (10,5 % тэрыторыі Расіі):
Цэнтр акругі — горад Екацярынбург.
AIDA Cruises
AIDA Cruises — нямецкая кампанія-аператар круізных судоў са штаб-кватэрай у Ростаку, даччыная кампанія Costa Crociere S.p.A., якая ўваходзіць у Carnival plc.
Прадпрыемства
Кампанія AIDA Cruises з’яўляецца вядучай на нямецкім рынку сярод прадаўцоў круізаў. У 2010 г. было перавезена 511 400 пасажыраў. Абарот кампаніі за 2009 фінансавы год склаў 722,1 млн. еўра. У AIDA Cruises занята 5 600 працаўнікоў з 25 краін, з якіх прыкладна 5 100 чалавек працуюць на борце суднаў. Колькасць ложкаў на васьмі круізных суднах складае 14 248. Штаб-кватэра размяшчаецца ў рэканструяваных будынках старых элеватараў у порце Ростака.
Флот
Судны кампаніі AIDA ходзяць пад італьянскім сцягам. Порт прыпіскі -- Генуя.
Мультымедыйныя шоу
Усе без выключэння лайнеры кампаніі абсталяваны мультымедыйнымі ўстаноўкамі і мультымедыйнымі шоу. Унікальная сістэма распрацаваная спецыялістамі Emotion Media Factory ўстойлівая да марской вады і іншых вонкавых уздзеянням. Кампанія AIDA Cruises з’яўляецца адзінай кампаніяй у свеце з паўнавартаснымі мультымедыйнымі шоу на борце.
Шоу на борце абнаўляюцца дыстанцыйна, што дазваляе пастаянна забаўляць пасажыраў новымі ўражаннямі. Агулам для лайнераў вырабляецца больш за 40 шоу штогод.
Гулімін
Гулімін (كلميم) — мараканскі горад, размешчаны на поўдні Марока, часта званы варотамі пустыні (портам пустыні). Насельніцтва горада складае 95 749 (2004). Гэта сталіца вобласці Гулімім-Эс-Смара, які размяшчаецца на поўдні Марока (на поўдні вобласці Сус-Маса-Драа) і на поўначы Заходняй Сахары. Горад з'яўляецца адным з найбуйнейшых вярблюджых рынкаў. У 1960-я гады, калі хіпі «адкрылі» там некаторыя віды маляўнічых афрыканскіх пацерак, неўзабаве яны сталі вядомы як «Гулімінавы пацеркі», хоць яны насамрэч вырабляліся ў Еўропе, галоўным чынам у Венецыі.
Вераб’ёва (Слуцкі раён)
Вераб'ёва (, Веробьёво) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гацукоўскага сельсавета.
Да 11 жніўня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Гацукоўскага сельсавета, у 1959—2013 гадах — у склад Грэскага сельсавета.
Чарапанаўскі раён
Чарапанаўскі раён (Черепановский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Новасібірскай вобласці Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — горад Чарапанава.
Бітва пры Гастынгсе
Бі́тва пры Га́стынгсе (Battle of Hastings) — бітва, якая адбылася 14 кастрычніка 1066 года, дзе ў рашучай барацьбе нарманы на чале з герцагам Вільгельмам I здолелі перамагчы сілы англасаксаў і канчаткова захапіць Англію. Бітва адбылася на ўзгорку Сенлак, прыблізна за шэсць міль на паўднёвы захад ад Гастынгса, каля сучаснага мястэчка Бетл у графстве Усходні Сасекс.
У выніку бітвы англійскі кароль Гаральд II быў забіты. Паводле падання, ён быў смяротна паранены стралой у вока. Пасля перамогі пад Гастынгсам герцаг нармандскі Вільгельм стаў каралём Англіі, цалкам падпарадкаваўшы сабе краіну.
Падзеі, што адбываліся да бітвы, падчас і пасля яе, апісвае знакаміты дыван Баё. У 1095 годзе ў час чарговай гадавіны ля месца сутычкі было пабудавана Бетлскае абацтва.
Архібіскуп Кентэрберыйскі
Вакол гэтай пасады разгарнуліся спрэчкі англасаксонскага двара Англіі з папствам, што было выкарыстана герцагам нармандскім Вільгельмам. У 1052 годзе падчас рэстаўрацыі Годвіна нармандскі ўплыў быў амаль што скасаваны, так, напрыклад, быў зняты з пасады архібіскуп Кентэрберыйскай Гіём Жуміескі. Яго месца заняў стаўленнік Годвіна Стыганд. Але прызначэнне прайшло без удзелу папы, што азначала вялікае парушэнне канонаў. Новы архібіскуп быў адлучаны ад царквы. Гэтая падзея не абышла ўвагу Вільгельма, і ён падахвоціўся стаць заступнікам царквы ў Англіі. Падтрымка Вільгельма папам дазволіла нарманам сабраць нашмат больш добраахвотнікаў да навалы на востраў.
Падстава да прэтэнзіі на англійскую карону
У наш час цяжка меркаваць, ці мела падставу длямаганне Вільгельма да англійскай кароны. Абгрунтаванне прэтэнзіі спарадзілася пазней пераважна французскімі хранікёрамі, накшталт Гіёма Жуміескага і Гіёма Пуацье. Але можна пагадзіцца, што такая падстава магла існаваць, бо калі Кнуд Вялікі панаваў у Англіі, англасаксонская каралеўская сям'я перабралася на кантынент, дзе знайшла прытулак у Нармандыі. У падзяку Эдуард, не маючы дзяцей, мог паабяцаць карону Вільгельму.
Дагэтуль ў англасаксонскай прававой практыцы не існавала выпадкаў такой перадачы стальцу (па клятве). Паводле звычаю, спадчынаваць мог толькі старэйшы сын, таксама прызначаць на пасаду караля мог Вітэнагемот і, нарэшце, уладу можна было захапіць сілком.
Але ў Нармандыі існавала іншая сістэма. Яшчэ з часоў Рола валадар перад смерцю называў імя свайго пераемніка, таму і Вільгельм, імаверна, успомніўшы былую клятву, лічыў, што законна прэтэндуе на трон.
Гаральд Суровы і нарвежскае ўварванне
У той час, калі Вільгельм быў гатовы ў зручны момант выступіць у паход, на астравах з'явіўся нарвежскі кароль Гаральд Суровы са сваім войскам. Гаральд Нарвежскі таксама прэтэндаваў на англійскі трон, падстава на гэта ўзнікла, як лічыцца, паводле дагавора яго бацькі Магнуса з Хардэкнудам. У дамове значылася, што калі хтосьці з іх адыдзе на іншы свет не пакінуўшы спадчыннікаў, то другі становіцца пераемнікам нябожчыка на яго пасадзе.
Да войска вікінгаў далучыўся брат Гаральда (англійскага караля) Тостыг Годвінсан. Напачатку скандынаўскае войска не мела перашкод, яно з поспехам правяло бітву пры Фулфардзе, але праз некалькі дзён было разбітае войскам Гаральда Годвінсана ў бітве пры Стэмфард Брыджы 26 верасня 1066 года. Праз тры дні пасля бітвы Вільгельм Заваёўнік высадзіўся на востраве.
Склад
Ужо праз тры тыдні пасля бітвы ля Стэмфард Брыджу англійскае войска знаходзілася ля Гастынгса. Войска Гаральда накіроўвалася да месца праз Лондан, дзе змагло набраць падмацаванне. Такі хуткі перакід войскаў відавочна не быў на карысць Гаральда, але часу адпачыць у яго не было.
NGC 452
NGC 452 (іншыя абазначэнні — UGC 820, IRAS01134+3046, MCG 5-4-10, VV 430, ZWG 502.20, KCPG 28B, PGC 4596) — галактыка ў сузор’і Рыбы.
Ферадкі
Ферадкі́ (, Ферадки) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Паўлаўскага сельсавета.
Бітва пры Гастынгсе
Склад
Англійскае войска складалася толькі з пяхоты, але імаверна, што некаторыя альбо ўсе воіны прыбылі да месца, седзячы ў сядле. Аснову войска складалі прафесійныя салдаты хускарлы, дружыннікі караля, якіх налічвалася ад тысячы да паўтары тысячы чалавек. Яны былі добра экіпіраванымі, мелі шалом канічнай формы, кальчугу і кроплепадобны шчыт. Асноўнай зброяй была двуручная дацкая сякера, нягледзячы на тое, што кожны з іх нядрэнна валодаў мячом.
Аднак большую частку войска складалі так званыя фірды (альбо міліцыя), землеўласнікі, што мусілі несці часовую службу ў войску караля некалькі месяцаў штогод. Прычым даспехі і зброю яны забяспечвалі сабе самі.
Гаральд спадзяваўся на сваю ўлюбёную тактыку — шчытавая сцяна, калі ўсе салдаты ў шыхце змыкалі свае шчыты.
Спіс удзельнікаў
Спіс вядомых удзельнікаў бітвы з англійскага боку :
Склад
Войска Вільгельма складалася з лучнікаў, пяхоты і кавалерыі. Нармандскае войска было прадстаўлена панствам і наёмнікамі з розных тэрыторый. Былі прадстаўнікі непасрэдна Нармандыі (каля паловы ад агульной колькасці), Фландрыі, Брэтані (трэцяя частка войска), Францыі (пераважна з Парыжу) і некалькіх атрадаў з паўднёвай Італіі.
Ядро нармандскага войска складала кавалерыя, якая лічылася на той час найлепшай у Еўропе. Яна была цяжка экіпіраванай, а самі коннікі звычайна карысталіся дзідай альбо мячом, мелі круглыя, але па большай частцы кроплепадобныя драўляныя шчыты з металічнымі ўстаўкамі. Нармандская пяхота, імаверна, была экіпіравана кальчугай, але наўрад ці ўся, а таксама карысталася дзідай, мячом і шчытом, як і англічане.
Вялікая колькасць лучнікаў у войску Вільгельма адпавядала еўрапейскай тэндэнцыі ў той час на выкарыстанне розных відаў войскаў на полі бітвы. А выкарыстанне лучнікамі Вільгельма арбалетаў ёсць першай такой з'явай у англійскай гісторыі.
Спіс удзельнікаў
Спіс вядомых удзельнікаў бітвы з нармандскага боку :
Перад бітвай
Як піша Уільям Мальмсберыйскі, англы ўсю ноч не змыкалі вачэй, яны распявалі песні і п'янствавалі, а раніцою рушылі на ворага трыма клінамі, прычым у першых шэрагах знаходзіліся хускарлы дзеля арганізацыі больш трывалай шчытавой сцяны, за імі размяшчаліся фірды. Сам кароль стаяў ля сцяга са сваімі братамі, каб пры агульнай для ўсіх небяспецы ніхто і не падумаў аб дэзерцірстве.
Бітва
Паводле задумкі Вільгельма, спачатку лучнікі мусілі паслабіць англаў, зрабіўшы іх шэрагі радзейшымі, а потым пяхота з удзелам кавалерыі павінны былі змяць праціўніка. Але падзеі адбываліся не так добра, як гэта планіравалася.
На загад Вільгельма лучнікі пачалі абстрэл пазіцыі англічан, але значных поспехаў гэта не прынесла, як на тое спадзяваўся Вільгельм, бо стрэлы проста адляталі ад шчытоў салдат. Гэта стала магчымым з-за выкарыстання англічанамі тактыкы шчытавой сцяны, што ўжывалася англамі яшчэ з часоў Альфрэда Вялікага. Нарманцы, палічыўшы, што ўсё ідзе па плану, распачалі атаку пяхотай на англаў.
Англічане ж знаходзіліся на ўзгорку, што несумненна з'яўлялася перавагай. Пры набліжэнні сіл праціўніка англічане пачалі закідваць іх камянямі і кідальнымі дзідамі, што прывяло да цяжкіх стратаў сярод нарманаў. Калі нарманы ўсё ж такі наблізіліся да англаў, пачалася рукапашная бітва, дзе вельмі добра сябе паказалі хускарлы. Цяжка прыйшлося і кавалерыі Вільгельма. Коні, не звыклыя да пад'ёму на круты ўзгорак і пад нападам англасаксаў, пачалі панікаваць. Між тым страты нарманаў працягваліся.
Праз гадзіну пасля пачатку бітвы брэтонскія дывізіі на левым флангу Вільгельма пачалі слабець, а праз нейкі час сталі ўцякаць з узгорку. За брэтонцамі пачалі адступаць нармандцы і фламандцы. Многія сотні англічан кінуліся ў пагоню за імі, у асноўным гэта былі фірды, тым самым сапсаваўшы шыхт. Сярод іх былі браты Гаральда, Леафвін і Гірт. У наступнай бітвы быў забіты баявы конь Вільгельма, і сярод яго салдат прайшла пагалоска, што герцаг забіты. Нармандскія войскі кінуліся на ўцёкі, і толькі пасля таго, як Вільгельм скінуў з сябе шалом, уцёкі скончыліся.
Вільгельм з групоўкай рыцараў змог правесці ўдалую контратаку сваіх пераследнікаў, што ўжо не знаходзіліся пад аховай шчытавой сцяны. Многія фірды загінулі, як і браты Гаральда. Толькі некаторыя змаглі вярнуцца на ўзгорак зноў. Усталявалася кароткае зацішша, падчас якога англічане і нарманы змаглі перагрупавацца.
Вільгельм паспрабаваў яшчэ раз атакаваць пазіцыі ворагаў на ўзгорку. Але на гэты раз ён меў перавагу, бо англічанам не хапала салдат, каб пабудаваць моцную шчытавую сцяну. У выніку шмат хускарлаў было забіта. Вільгельм таксама даў загад сваім лучнікам страляць па англічанам у апошнія рады, каб не забіць сваіх людзей. У гэты час, паводле падання, выпадковай стралой быў забіты альбо паранены Гаральд. Але фактаў на гэты конт мала, бо галоўным чынам гэтая падзея была ўзята з выявы дывана Баё.
Наступствы
Толькі невялічкія атрады абаронцаў змаглі ўратавацца ў лесе. Некаторыя з нарманаў спрабавалі пераследваць іх, але былі перабіты англічанамі ў зацьменні, гэтая падзея пазней атрымала назву «Мэлфас» альбо «Дрэнны раўчак». Вільгельм адпачываў са сваім войскам два тыдні каля Гастынгса і чакаў, калі англійскія лорды прыйдуць і падначаляцца яму. Калі яго надзеі не спраўдзіліся, ён рушыў да Лондана. Яго войска было сур'ёзна падбіта эпідэміяй дызентэрыі, а сам Вільгельм цяжка захварэў. Нармандскае войска папоўнілася салдатамі, што пераплылі цераз Ла-Манш. Праз некаторы час Лондан здаўся, і англійскія лорды прызналі Вільгельма каралём Англіі.
25 снежня 1066 года на раство Хрыстова ў Вэстмінстэрскім абацтве адбылося каранаванне Вільгельма.
У выніку нармандскай навалы была зруйнавана старажытная англасаксонская дзяржава, а на змену ёй прыйшла цэнтралізаваная феадальная манархія з моцнай каралеўскай уладай, што абапіралася на рыцарства і васальна-ленную сістэму.
Спадчына
Бетлскі манастыр быў пабудаваны на месцы бітвы. Мемарыяльная дошка адзначае месца, дзе Гаральд, як мяркуюць, упаў і месца, дзе калісьці стаяў алтар царквы. Пасяленне Бетл вырасла вакол манастыра і цяпер гэта маленькае мястэчка. Бітва пры Гастынгсе з'яўляецца прыкладам выкарыстання камбінаванага войска. Нармандскія лучнікі, кавалерыя і пяхота, супрацоўнічаючы, змаглі надламіць англійскую ініцыятыву і перамагчы аднастайнае англійскае войска.
Цалкам магчыма, што гэта тактычная складанасць дзеянняў нарманаў існавала ў першую чаргу ў свядомасці нармандскіх летапісцаў. Апісанне бітвы прыведзенае ў ранніх крыніцах, як «Песня пра бітву пры Гастынгсе», з'яўляецца той крыніцай, дзе пазначаецца, што прасоўванне нарманаў з'яўляецца сюрпрызам для англічан, якім удалося хутчэй заняць узгорак за нарманаў.
Сярод іншых крыніц, якія згадваюць бітву, варта адзначыць працы нармандскага хранікёра Гіёма Пуацье, напісаныя паміж 1071 і 1077 гадамі, дыван Баё, створаны паміж 1070 і 1077 гадамі, а таксама значна пазнейшыя «Кроніка абатства Бетла», летапісы напісаныя Уільямам Мальмсберыйскім, працы Фларэнса Вустэрскага і твор Эадмера «Historia Novorum».
Наступствы Бітвы пры Гастынгсе аказалі велізарны ўплыў на англійскую мову. Нарманы карысталіся французскай мовай, і ў выніку іх панавання, шмат французскіх слоў пачалі ўжывацца мясцовай шляхтай і ў канчатковым выніку сталі часткай англійскай мовы. Як піша Пол Дэвіс: «Перамога Уільяма ёсць узыходам замежнага кіраўніка на пасад Англіі, якія прадстаўляў еўрапейскае, а не скандынаўскае грамадства на ізаляваным востраве» ў «апошнім паспяховым уварванні ў Англію».
Тулёнка
Тулёнка (, Тулёнка) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шашкоўскага сельсавета. Знаходзіцца за 18 км на поўнач ад райцэнтра.
Усходняя ўскраіна вёскі абмежавана рэспубліканскай аўтадарогай Першаі — Івянец — Нясвіж.
У 2009 г. вёска налічавала 91 жыхара.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Аталезскага сельсавета.
IC 195
IC 195 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Дарога Р4
Дарога  — аўтамабільная дарога рэспубліканскага значэння у Беларусі, якая злучае Баранавічы і дарогу. Працягласць — 30 км.
Праходзіць па тэрыторыі Баранавіцкага і Ляхавіцкага раёнаў Брэсцкай вобласці.
Чыстаазёрны раён
Чыстаазёрны раён (Чистоозёрный район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Новасібірскай вобласці Расіі.
Тунтанж
Тунтанж (люксемб. Tënten, фр. Tuntange) — камуна ў Люксембургу, размяшчаецца ў акрузе Люксембург. Камуна Тунтанж з'яўляецца часткай кантона Мерш. У камуне знаходзіцца аднайменны населены пункт.
Чыстаазёрны раён
Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Чыстаазёрнае.
Тунтанж
Насельніцтва складае 1194 чалавек ​​(на 2008 год), у камуне размяшчаюцца 442 хатнія гаспадаркі. Займае плошчу 18,74 км ² (па займаемай плошчы 65 месца з 116 камун). Найвышэйшая кропка камуны над узроўнем мора складае 383 м. (76 месца з 116 камун), найменшая 230 м. (45 месца з 116 камун).
Каралеўства Чарнагорыя
Каралеўства Чарнагорыя (Краљевина Црна Гора, Kraljevina Crna Gora) — дзяржава, якая знаходзілася ў паўднёва-ўсходняй Еўропе. Сталіцай каралеўства з’яўляўся горад Цэтынье. Дзяржаўнай валютай Чарнагорскага каралеўства быў чарнагорскі перпер.
Гісторыя
Каралеўства Чарнагорыя было абвешчана 28 жніўня 1910 года ў горадзе Цэтынье князем Чарнагорыі Ніколай I Петравічам, які прыняў пры гэтым тытул караля Чарнагорыі Ніколы I.
Балканская вайна 1912—1913 гадоў была адзначана актыўнымі дзеяннямі караля, але таксама і паслужыла адной з прычын будучага падзення каралеўства. Так, Чарнагорыя зрабіла шэраг тэрытарыяльных набыццяў, у прыватнасці за кошт Санджака занятага сумесна з сербскімі войскамі 30 мая 1913 года. Уваходжанне ў склад Чарнагорыі значнай тэрыторыі, насельніцтва якой ніякім чынам не падтрымлівала новых гаспадароў, паслужыла сур’ёзным крокам да крызісу.
Да таго ж, Вялікія дзяржавы запатрабавалі аддаць горад Шкодэр Албаніі, якая нядаўна атрымала незалежнасць, прытым, што страты Чарнагорыі падчас захопу горада ў Асманскай імперыі склалі каля 10,000 чалавек.
На працягу Першай сусветнай вайны (1914—1918) Чарнагорыя з’яўлялася саюзнікам Антанты. З 15 студзеня 1916 года па кастрычнік 1918 года краіна была акупавана Аўстра-Венгрыяй.
20 ліпеня 1917 года, паводле Дэкларацыі Корфу, было абвешчана зліццё Чарнагорыі з Сербіяй. 26 лістапада 1918 года Чарнагорыя афіцыйна ўвайшла ў склад Каралеўства Сербія. Тыя, хто не пагадзіўся з гэтым, у прыватнасці — прыхільнікі зрынутага караля Ніколы, працягвалі на працягу некалькіх гадоў партызанскае супраціўленне.
Юзаф Дашчынскі
Юзаф Даміанавіч Дашчынскі (1774, Вільня — 29 ст. ст. жніўня 1844, двор Астраглядавічы ) — піяніст, кампазітар, дырыжор.
Біяграфія
Нарадзіўся будучы знакаміты кампазітар у сям’і шляхціча Даміана Дашчынскага ў Вільні. За адзін з вакальных паланэзаў у 1812 годзе быў адораны брыльянтавым пярсцёнкам ад расійскага імператара Аляксандра І. Даслужыўшыся да звання капітана нацыянальнай віленскай гвардыі, у 1813 годзе пайшоў у адстаўку, каб займацца выкладаннем ігры на фартэпіяна ў Віленскім універсітэце. У 1814 годзе вялікі аматар і знаўца музыкі мінскі губернскі маршалак Людвік Ракіцкі, вучань слыннага італьянскага скрыпача і кампазітара Джавані Батысты Віёці, запрасіў яго на пасаду дырыжора свайго аркестра ў двары Гарадзішча, што месціўся ў Рэчыцкім павеце. У 1818 годзе Юзаф Дашчынскі быў абраны сябрам Таварыства рэлігійнай і нацыянальнай музыкі ў Варшаве, што сведчыць аб прызнанні яго заслуг у названай сферы музычнай творчасці.
Ю. Дашчынскі, атрымаўшы ад гаспадара палаца пенсію, жыў у дварах Гарадзішча і Астрагляды на працягу 30 гадоў. Пасля смерці Л. Ракіцкага аркестр у Гарадзішчы распаўся. Але мэтр Дашчынскі працягваў пісаць музыку. Многія творы ён прысвяціў сваім дабрадзеям — пану нябожчыку і ягонай дачцэ Тэклі Прозаравай. Сярод іх — «Бліскучы вальс» і «Канцэртны паланэз» для фартэпіяна ў чатыры рукі. Гэтыя працы, па словах А. Ахвердавай, захоўваюцца ў бібліятэках Пецярбургу. Аўтар успамінаў Міхал Ельскі, на звесткі якога абапіраюцца ўсе сучасныя даследчыкі, акрамя іншага, зазначыў, што настаўнікамі яго бацькі Караля ў ігры на скрыпцы былі майстры музыкі Кіфэрлінг, Мёсэр і Дашчынскі.
Творчасць
Юзаф Дашчынскі — аўтар больш як 100 музычных твораў, якія выдаваліся ў Ляйпцыгу, Вільні, Вене, Пецярбургу, Варшаве, Маскве. Сярод іх музыка да камедыі-оперы Л. Дмушэўскага «Домік пры гасцінцы» («Domek przy gościńcu»), трохактавая меладрама «Эгбэрт, альбо Аб’яднанне англічанаў» («Egbert czyli Połączenie się anglików»), 4 уверцюры, 3 фартэпіянных концэрты, два паланэзы для фартэпіяна з аркестрам, фартэпіянны квартэт, струнны секстэт, маршы для духавога аркестра, «Rondoletto» для скрыпкі і фартэпіяна, «Valse brillante» для фартэпіяна ў чатыры рукі, варыяцыі на ўласныя і запазычаныя тэмы, вакальныя творы. Аднак, усеагульную вядомасць Ю. Дашчынскаму прынеслі шматлікія паланэзы ў дзве і чатыры рукі, напісаныя ў папулярным стылі brillant, а таксама песня пра Зыгмунта ІІІ, змешчаная ў зборніку «Гістарычных спеваў» Юльяна Нямцэвіча.
Асабліва цікавая яго Вастрабрамская — адзіны з літургічных твораў Ю. Дашчынскага, які захаваўся да нашых дзён. О. Кольберг уважаў яе адной з апошніх у часе што да спадчыны Ю. Дашчынскага. На думку музыказнаўцаў, гэты твор змяняе гісторыю жанру літаніі ў польскай музыцы, дзе першымі ўзорамі аркестровых спеваў уважаліся чатыры Вастрабрамскія літаніі Станіслава Манюшкі. На падставе ўзноўленай партытуры Вастрабрамская літанія ўпершыню прагучала на канцэрце «Polska muzyka sakralna XIX wieku. Wilno» ў Беластоку (2011), потым у Нясвіжы (2012) і ў выкананні Беларускай капэлы Беларускага Вялікага тэатру ў 2016 годзе.
Цэнтральная федэральная акруга
Цэнтральная федэральная акруга — адна з федэральных акруг Расійскай Федэрацыі. Створана згодна з ўказам Прэзідэнта РФ № 849 ад 13 мая 2000 «Аб паўнамоцным прадстаўніку Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ў федэральнай акрузе».
Цэнтральная федэральная акруга ўключае 17 абласцей і 1 горад федэральнага значэння. Насельніцтва 38 млн. чал. (26,18 % ад РФ, 2002). Яе плошча — 652,8 тыс. км² (3,82 % тэрыторыі Расіі):
Цэнтр акругі — горад Масква.
1738 год у гісторыі астраноміі
1738 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Лаўцы (Пастаўскі раён)
Лаўцы́ (, Ловцы) — былая вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Лынтупскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Камайскага сельсавета.