cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Княства Ансбах
Княства Ансбах (Fürstentum Ansbach), або Брандэнбург-Ансбах (Markgraftum Brandenburg-Ansbach) — нямецкае імперскае княства з цэнтрам у аднайменным баварскім горадзе. Кіравалася прадстаўнікамі дому Гогенцолернаў, якія насілі тытул маркграфаў, таму што княства было маркграфствам.
Гісторыя
Княства было заснавана пасля смерці бургграфа Нюрнберга Фрыдрыха V 21 студзеня 1398 года, калі яго землі былі падзелены паміж двума яго сынамі. Малодшы сын, Фрыдрых, атрымаў Ансбах, а старэйшы, Іаган, атрымаў Байрайт. Пасля смерці Іагана 11 чэрвеня 1420 года, два княствы былі ўз'яднаны Фрыдрыхам, які да таго часу ўжо стаў курфюрстам Брандэнбурга пад імем Фрыдрых I.
Пасля смерці Фрыдрыха I 21 верасня 1440 года, яго тэрыторыя была падзелена паміж двума яго сынамі: Іаган атрымаў Байрайт (Брандэнбург-Кульмбах), Фрыдрых атрымаў Брандэнбург, а Альбрэхт-Ахіл атрымаў Ансбах. Пасля Ансбах кіраваўся малодшай лініяй дому Гогенцолернаў, і яго кіраўнікі звычайна зваліся маркграфамі Брандэнбург-Ансбаха.
2 снежня 1791 года прынц і маркграф Ансбаха, Крысціян Фрыдрых Карл Аляксандр, які атрымаў у спадчыну Байрэйт, прадаў правы на сваё княства прускаму каралю Фрыдрыху Вільгельму II. Фармальна Ансбах быў анексаваны 28 студзеня 1792 года.
10-я армія (Германская імперыя)
Была сфармавана ў студзені 1915 года ў Кёльне. Увесь час свайго існавання ваявала выключна на Усходнім фронце. Была расфармавана 6 студзеня 1919 года.
Гісторыя баявых дзеянняў
Падчас Першай сусветнай вайны 10-я армія была размешчана на Усходнім фронце, дзе яна ваявала супраць Расіі. Яна таксама прыняла ўдзел у акупацыі Польшчы і Беларусі ў канцы 1918 года, калі вайна скончылася.
Олаф I Тругвасан
Олаф I Тругвасан (Olav Tryggvason, Óláfr Tryggvason; таксама часам згадваецца з мянушкай Вароніна косць (Кракабен); 963—1000) — кароль Нарвегіі c 995 па 1000 год, нашчадак караля Харальда Цудоўнавалосага.
Раннія гады
Бацька Олафа, Тругві Олафсан, унук першага караля (конунга) Нарвегіі, быў забіты Гудрэдам, братам караля Харальда Шэрай Шкуры, сваім стрыечным братам. Олаф меў старэйшую сястру, Інгеборгу Тругведоцір, якая была першай жонкай Рагнвальда Ульфсана, стрыечнага дзядзькі княгіні Інгегерд (жонкі Яраслава Мудрага) і ярла Ладагі (Альдэг’юбарга). Маці Олафа, Астрыд (Astrid), была дачкой бонда Эйрыка Б’ёдаскалі, «магутнага мужа» з Опрастадзіра (у Оплане).
Наўгародскі перыяд
Патрапіўшы на Русь у дзевяцігадовым узросце (г.зн. у 972 годзе), ён пражыў тут яшчэ дзевяць. Тым часам, у 970 годзе быў забіты конунг Харальд Шэрая Шкура і нарвежская карона перайшла да караля Даніі Харальда Сінязуба, а фактычная ўлада апынулася ў руках ярла Хокана Магутнага.
Олаф быў узяты ў дружыну Уладзіміра Святаславіча. Олаф карыстаўся папулярнасцю сярод дружыннікаў, ён таксама набыў сімпатыю з боку вялікага князя, як сказана ў Сазе: «Вальдымар конунг зрабіў яго начальнікам войска, якое ён пасылаў на абарону сваёй краіны». Праяваў у паходзе Уладзіміра Святаславіча на Чэрвенскія гарады ў 981 годзе. Узвышэнне Олафа і яго цесныя адносіны з жонкай Уладзіміра (у сазе яна названа Алогіяй, паводле Тацішчава — яе імя Олава) выклікалі незадаволенасць і здагадкі. Зайздроснікам удалося пераканаць вялікага князя ў тым, што далейшае знаходжанне Олафа на Русі небяспечна.
Каля 981 года Олаф пакідае службу ва Уладзіміра і адпраўляецца ў паход па Балтыцы.
Польскі перыяд
У 982 годзе ён патрапіў у шторм у зямлі вендаў (верагодна, Польшча), дзе застаўся на зіму і ажаніўся з дачкой мясцовага караля Бурыслава Гейрай. Каго сагі называюць Бурыславам дакладна невядома. Некаторыя навукоўцы лічаць, што гэта зборная выява каралёў Мешка I і яго сына, Баляслава Храбрага. Таксама ёсць версія, што ў адным з польскіх княстваў сапраўды кіраваў князь па імі Бурыслаў (Баляслаў). Узімку 982/983 гадоў Олаф ваяваў у Швецыі (Сканія і Готланд) і захапіў вялікую здабычу.
Кароль вендаў Бурыслаў таксама далучыўся да германскіх войскаў (ізноў жа можна атоесніць Бурыслава з Мешкам I, які быў вымушаны пайсці на саюз з імперыяй ва ўмовах небяспекі, якая зыходзіла ад язычніцкай Даніі ў пачатку 980-х гадоў). Олаф таксама далучыўся да польскіх войскаў. У сазе дапушчана недакладнасць — разам з апісаннем паходу палякаў супраць паўсталых славян і датчан у 983 годзе апісваюцца падзеі першага паходу Атона II супраць Харальда Сінязубага, які адбыўся ў 973/974 г. Апісана бітва каля Дацкага Вала (Даневірке). Войскам не ўдалося ўзяць вал, які абараняў нарвежскі ярл Хокан. Далей апісана заключэнне міру паміж Атонам і Харальдам Сінязубым, умовай якога стала хрышчэнне Свена, сына Харальда і ярла Хокана.
Вярнуўшыся ў краіну вендаў, Олаф пражыў са сваёй жонкай усяго 3 гады, пасля чаго яна нечакана захварэла і памерла. Цяжка перажываючы гэта, Олаф пакінуў конунга Бурыслава і зноў адправіўся ў марскі паход.
Удзел у Хрышчэнні Русі
Існуе версія, якую адпрэчвае шэраг айчынных гісторыкаў, паводле якой, пасля трох гадоў знаходжання на Балтыцы Олаф вярнуўся на Русь. Тут яму, нібы, прысніўся сон пра рай і ад, і было бачанне, што ён павінен адправіцца ў Грэцыю і прыняць хрысціянства. Далей, вярнуўшыся з Грэцыі, Олаф звярнуў у хрысціянства Уладзіміра Святаславіча і яго жонку. Гэта версія заснавана на так званай «Вялікай Сазе» ці «Сазе Ода», многія эпізоды з якой адсутнічаюць у «Сазе пра Олафа Тругвасана» Сноры Стурлусана. Некаторыя заходнія і айчынныя даследчыкі (Бумгартэн, Таўбэ) у цэлым прымаюць версію «Вялікай сагі» і не адмаўляюць удзелу Олафа ў хрышчэнні, іншыя ж (Рыдзеўская, Шаскольскі, Рам, Джаксан) лічаць гэту версію не больш чым выдумкай.
Т. М. Джаксан праводзіць таксама паралель з эпізодам з Аповесці мінулых гадоў, у якой пад 983 годам згадваюцца словы нейкага варага, які прыйшоў з грэчаскай зямлі, пра хрысціянскую веру («Багі вашы ёсць дрэва. Сёння ёсць, а заўтра згніюць. Яны не ядуць, не п’юць і не гавораць і зроблены рукамі з дрэва. А Бог ёсць адзіны, яму ж служаць Грэкі і кланяюцца» ). Частка выказвання варага супадае са словамі Олафа Тругвасана пра язычніцтва, якія прыведзены ў «Вялікай сазе».
Ірландскі перыяд
Хрысціўшыся, Олаф вярнуўся ў Ірландыю, дзе жаніўся з Гюдай (Гідай), дачкой Олафа Кварана, караля Дубліна. Тым часам, у разгары была вайна Харальда Сінязубага з сынам Свенам Вілабародым.
Олаф жыў у Ірландыі і там яго звалі Алі. Калі Хокан Магутны, кіраўнік Нарвегіі, даведаўся пра «нарвежскага конунга Алі» ён стаў цікавіцца яго паходжаннем і сапраўдным імем. Пасланцы Хокана прыбылі да Олафа і распавялі яму, што Хокан вельмі магутны ярл, але нарвежцы жадаюць бачыць ва ўладзе нашчадка караля Харальда Цудоўнавалосага.
Паўстанне ў Нарвегіі і прыход Олафа да ўлады
Скарыстаўшыся народнымі настроямі, Олаф адпраўляецца ў Нарвегію, каб заваяваць трон. Спачатку ён заручаецца падтрымкай Сігурда Хлодвірсана, ярла Аркнейскіх астравоў, якога вымушае прыняць хрышчэнне. Аднак па парадзе Торыра, падручнага ярла Хокана, Олаф вырашыў не раскрываць свайго імя, каб не распускаць чуткі і заспець нарвежскага кіраўніка знянацку.
Паўстанне ў Нарвегіі пачалося нават не пад уплывам вяртання Олафа Тругвасана. Кіраванне ярла Хокана, а, дакладней, яго адносіны з бондамі—землеўладальнікамі (Хокан прымушаў бондаў прывозіць да яго сваіх жонак і дочак), выклікалі сур’ёзную незадаволенасць. Сага называе ініцыятарам паўстання супраць Хокана бонда па імі Орм Люрг’я. Даведаўшыся пра пачатак паўстанні, а затым і пра набліжэнне Олафа Тругвасана, ярл Хокан бег у Оркдал (Оркадаль), каб схавацца ў доме сваёй палюбоўніцы Торы.
Тым часам, Олафу ўдаецца перамагчы ў бітве Эрленда Хокансана, аднаго з сыноў ярла Хокана. У гэтай бітве Эрленд загінуў. Пасля гэтага бонды, якія паўсталі, аб’ядноўваюцца вакол Олафа і пачынаюць пошукі ярла Хокана. Олафу ўдалося даведацца, што Хокан знаходзіцца ў доме ў Торы. Раб Хокана, Тормад Карк, які даведаўся пра гэта і быў напужаны расправай, забіў гаспадара і адрэзаў яму галаву, якую паднёс затым Олафу. Зрэшты, гэта не дапамагло Карку, які паплаціўся за сваю здраду — яго галава была адсечана ўслед за галавой ярла Хокана. Абедзве галавы былі вывешаны на ўсеагульны агляд у Нідархальме (ваколіцах сучаснага Тронхейма) у знак перамогі Олафа Тругвасана.
Кіраванне ў Нарвегіі. Хрысціянізацыя
Так, у 995 годзе Олаф Тругвасан на ўсеагульным тынгу быў абвешчаны вярхоўным конунгам (каралём) Нарвегіі. Нарвегія выйшла з-пад дацкай улады. У 997 годзе Олаф заснаваў горад Нідарас (Тронхейм), на цэнтральнай плошчы горада знаходзіцца помнік Олафу I.
Завалодаўшы Нарвегіяй, Олаф стаў дбайна ўкараняць у ёй хрысціянства. Ён хрысціў нарвежскія правінцыі (Вік, Агдыр, Рогаланд). Ад яго хрышчэнне прыняў першаадкрывальнік Амерыкі Лейф Эрыксан, які прывёз з Нарвегіі біскупа ў Грэнландыю і хрысціў яе. Па загадзе Олафа хрысціянства прыняло насельніцтва Аркнейскіх астравоў і іх кіраўнік. Па заданні Олафа біскупам Тангбрандам была хрышчоная Ісландыя.
Увесну 996 года Олаф вырашыў пасватацца да Сігрыд Гордай. Яе паходжанне невядома: у крыніцах яна фігуруе пад імёнамі Сігрыд, Гунхільда і Святаслава. Незразумела, ці рэальная гэта гістарычная асоба ці зборны вобраз. Цітмар Мерзебургскі і Адам Брэменскі паведамляюць пра польскую князёўну, дачку Мешкі I, якая спачатку была жонкай Эрыка Пераможнага, а пасля Свена Вілабародага, і стала маці сына апошняга — Кнуда Вялікага. Паводле іншай версіі, яна была дачкой Скагула Тоста.
У сазе яна названа Гунхільдай, дачкой Бурыслава (такім чынам, яна магла быць сястрой Гейры, першай жонкі Олафа). Прапануючы шлюб, Олаф запатрабаваў, каб Сігрыд прыняла хрысціянства. Яна адмовілася, паміж імі адбылася сварка, падчас якой Олаф ударыў Сігрыд па твары. Яна адказала на гэта фразай: «Гэта можа прывесці да тваёй смерці». Помсту з боку Сігрыд называюць адной з прычын паўстання супраць Олафа. Пасля сваркі з Олафам, Сігрыд выйшла замуж за яго праціўніка, караля Даніі Свена Вілабародага. Сам Олаф ажаніўся з сястрой Свена Вілабародага, Цірай, якая павінна была выйсці за караля вендаў Бурыслава (магчыма, за Баляслава Храбрага).
Паўстанне супраць Олафа. Бітва ў Свольдэра
У верасні 1000 года Олаф загінуў у бітве каля Свольдэра. У сазе была змешчана легенда, што Олаф, нібы, мог выратавацца, таму што ніхто не бачыў, як ён загінуў. Зрэшты, гэта легенда адносіцца, хутчэй за ўсё, да ліку паданняў пра вечна жывых «спячых» герояў. Пасля смерці Олафа I Нарвегія зноў перайшла пад уладу дацкай кароны.
Жонкі і дзеці
Паводле паведамленняў саг, у Олафа Тругвасана было чатыры жонкі.
Сезон 2021 ФК Нафтан
У 2021 годзе футбольны клуб «Нафтан» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах:
Склад каманды
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Востраў Рудольфа
Востраў Рудо́льфа (Остров Рудо́льфа ) — востраў у Паўночным Ледавітым акіяне, самы паўночны востраў архіпелага Зямля Франца-Іосіфа. Тэрыторыя Расіі. Адміністрацыйна ўваходзіць ў склад Прыморскага раёна Архангельскай вобласці.
Капліца Святых Барыса і Глеба (Заброддзе, Нарачанскі сельсавет)
Капліца Святых Барыса і Глеба — праваслаўная капліца ў в. Заброддзе Вілейскага раёна Мінскай вобласці. З'яўляецца прыпісной да прыходу Свята-Ільінскай царквы ў аг. Нарач Вілейскага раёна.
Востраў Рудольфа
Плошча вострава складае каля 297 км. Вышыні да 461 м. Амаль цалкам пакрыты лёдам.
Капліца Святых Барыса і Глеба (Заброддзе, Нарачанскі сельсавет)
Гісторыя
У 2001 годзе Барыс Цітовіч задумаў будаўніцтва ў Заброддзі Барысаглебскай (заступнікаў усіх вайскоўцаў) капліцы-помніка па палеглых у абедзвюх сусветных войнах. Месца пад яе будоўлю блаславіў тады сам мітрапаліт Філарэт. Будаўніцтва капліцы распачалося ў 2003 годзе. У 2004 годзе Цітовіч Б. Б. узнагароджаны Спецыяльнай прэміяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «За духоўнае адраджэнне», якую ахвяраваў на фінансаванне будоўлі.
«''З сям’ёй вырашылі тады, што атрыманыя грошы, а далі іх на нараджэнне Хрыстова, трэба і ахвяраваць на боскую справу. За тыя грошы мы пачалі будаваць капліцу. А калі ўжо тое-сёе самі зрабілі, то пачалі дапамагаць і простыя людзі. Дапамагалі калгас, лясгас.''»
Востраў Рудольфа
Гістарычныя звесткі
Востраў адкрыты (разам з архіпелагам) у 1873 годзе экспедыцыяй Юліуса Паера і Карла Вайпрэхта. Названы Ю. Паерам у гонар кронпрынца Аўстрыі Рудольфа.
Капліца Святых Барыса і Глеба (Заброддзе, Нарачанскі сельсавет)
Гісторыя
9 мая 2010 г. адбылася паніхіда па загінулых воінах; з таго часу капліца выкарыстоўваецца як культавы будынак і як мемарыяльны музей. У той жа год, побач з капліцай была пабудаваная двух’ярусная драўляная званіца. 7 мая 2011 года ля капліцы быў усталяваны крыж у памяць вялейскіх краязнаўцаў Віталя Кастэнкі і Анатоля Рогача.
Востраў Рудольфа
Гістарычныя звесткі
У 1914 годзе на мысе Аук вострава быў пахаваны рускі гідрограф і палярны даследчык Г. Я. Сядоў.
Капліца Святых Барыса і Глеба (Заброддзе, Нарачанскі сельсавет)
Прастольнае свята
9 мая і 6 жніўня — дзень дабрадзейных князёў Барыса і Глеба.
Востраў Рудольфа
Гістарычныя звесткі
У 1932 годзе на востраве пачала дзейнічаць савецкая метэаралагічная станцыя, у 1936 годзе — самалётная база з аэрадромам, прызначаная забяспечваць дзейнасць дрэйфуючай палярнай станцыі «Паўночны полюс» пад кіраўніцтвам І. Д. Папаніна.
Капліца Святых Барыса і Глеба (Заброддзе, Нарачанскі сельсавет)
Архітэктура
Пабудавана з дрэва на левым беразе Нарачанкі, на паўднёвым ускрайку вёскі. Складацца з двух памяшканняў. Першае – прытвор, у якім месціцца музей з экспанатамі і дакументамі. У другім праходзяць паніхіды ў памяць па загінулых.
Імунная сістэма
Імунная сістэма — падсістэма, якая існуе ў пазваночных жывёл і аб'ядноўвае органы і тканкі, якія абараняюць арганізм ад захворванняў, ідэнтыфікуючы і знішчаючы пухлінавыя клеткі і патагены. Імунная сістэма распазнае мноства разнастайных узбуджальнікаў, ад вірусаў да паразітычных чарвякоў, і адрознівае іх ад біямалекул уласных клетак. Распазнанне ўзбуджальнікаў ускладняецца іх адаптацыяй і эвалюцыйным развіццём новых метадаў паспяховага інфіцыравання арганізма-гаспадара.
Імунная сістэма чалавека ўключае ў сябе чырвоны касцявы мозг, селязёнку, вілачкавую залозу, лімфавузлы і інш. Яна забяспечвае ахову біялагічнай індывідуальнасці і хімічнага пастаянства ўнутранага асяроддзя арганізма.
Парушэнні імуннай сістэмы могуць прывесці да аўтаімунных захворванняў, запаленчых захворванняў і рака. Імунадэфіцыт адбываецца, калі імунная сістэма менш актыўная, чым звычайна, у выніку паўтаральных і небяспечных для жыцця інфекцый. У людзей імунадэфіцыт можа стацца альбо ў выніку генетычных хвароб, як то цяжкі камбінаваны імунадэфіцыт, або набытых захворванняў, як то ВІЧ/СНІД ці выкарыстанне імунасупрэсіўных прэпаратаў. У адрозненне ад аўтаімунных захворванняў у выніку гіперактыўнасці імунная сістэма атакуе нармальныя тканіны, як калі б яны былі вонкавымі арганізмамі. Агульныя аўтаімунныя захворванні ўключаюць аўтаімунны тырэяідыт, рэўматоідны артрытый, цукровы дыябет першага тыпу і сістэмную чырвоную ваўчанку. Імуналогія ахоплівае вывучэнне ўсіх аспектаў дзейнасці імуннай сістэмы.
Іванкіў
Іва́нкіў (Іванків), Іва́нкаў  — пасёлак гарадскога тыпу на поўначы Кіеўскай вобласці, раённы цэнтр Іванкіўскага раёна. Размешчаны на левым беразе ракі. Іванкаўскі раён мяжуе з Жытомірскай і Чарнігаўскай абласцямі, Рэспублікай Беларусь, Барадзянскім, Палескім і Вышгарадскім раёнамі Кіеўскай вобласці. Адлегласць да бліжэйшай чыгуначнай станцыі Цецераў — 40 км, да Кіева — 80 км, да Чарнобыля — 50 км, да мяжы з 30-кіламетровай зонай адчужэння Чарнобыльскай АЭС — 25 км. Адлегласць да міжнароднага аэрапорта «Барыспаль» — 130 км.
Гісторыя
Жыхары Іванкава прымалі ўдзел у вызваленчай вайне ўкраінскага народа 1648—1654 гадоў. Многія з іх у складзе Кіеўскага палка абаранялі паўночна-заходнія межы ад нападаў шляхты. Мясцовае насельніцтва актыўна падтрымлівала паўстанне сялян і казакоў супраць польскай шляхты, якое ў 1664—1665 гг. ахапіла Правабярэжную Украіну. У Іванкаве паўстанцы разграмілі шляхецкі маёнтак.
Паводле Андрусаўскага перамір'я 1667 года Іванкаў застаўся за Польшчай (у складзе Рэчы Паспалітай).
У 1743 годзе была пабудавана царква ў імя Прасвятой Багародзіцы.
У канцы 1897 года адкрыты тэлеграф. Першую тэлеграму з Іванкава ў Кіеў адпраўлена 14 (26) лістапада. Штат паштова-тэлеграфнага аддзялення складаўся ўсяго з чатырох чалавек — начальніка, наглядчыка, паштальёна і вартаўніка.
У пачатку XX стагоддзя ў мястэчку Іванкаў налічвалася 396 двароў, пражывала 3138 чалавек. Значную частку насельніцтва складала сельская бедната. На мясцовых прадпрыемствах — гарбарным і цагельным заводах, у 4 кузнях і на 5 млынах — працавала невялікая колькасць рабочых.
Таксама ў мястэчку была праваслаўная царква, каталіцкі касцёл і 2 сінагогі. Адукацыя была прадстаўлена аднакласнаю міністэрскаю школай. У Іванкаве былі бальніца і аптэка, лекар, фельчар і павітуха.
Віктар Анатолевіч Шніп
Віктар Анатольевіч Шніп (нар., в. Пугачы, ) — беларускі паэт, празаік, перакладчык.
Іванкіў
Гісторыя
У Вялікую Айчынную вайну 808 дзён і начэй Іванкаў быў акупіраваны нямецкімі войскамі.
Віктар Анатолевіч Шніп
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум (1978). 7 гадоў быў беспрацоўным, перыядычна падпрацоўваючы грузчыкам на лікёра-гарэлачным заводзе «Крышталь», літкансультантам у часопісах «Нёман» і ў газеце «Вячэрні Мінск», часам жыў на ганарары.
У 1987 скончыў Вышэйшыя літаратурныя курсы Літаратурнага інстытута імя М. Горкага ў Маскве. Працаваў старшым рэдактарам аддзела культуры ў часопісе «Беларусь» (1987—1991), у газетах «Наша слова» (адказны сакратар, 1991—1995) і «Літаратура і мастацтва» (намеснік галоўнага рэдактара-адказны сакратар (1995—2000), першы намеснік галоўнага рэдактара (2000—2002), галоўны рэдактар у 2002—2003). У 2004—2008 гадах намеснік галоўнага рэдактара, з сакавіка 2008 года па чэрвень 2021 года — галоўны рэдактар, а з 1 ліпеня 2021 года намеснік дырэктара выдавецтва «Мастацкая літаратура» — галоўны рэдактар часопіса «Полымя».
Творчасць
Дэбютаваў вершамі 17 жніўня 1977 (газета «Чырвоная змена»).
Аўтар кніг паэзіі і прозы:
а таксама кніг для дзяцей:
Суаўтар многіх зборнікаў, а таксама зборніка казак «Нявеста для Базыля» (2017; казка «Пугач»).
У канцы 1980 — пачатку 1990-х гадоў пісаў тэксты для рок-гуртоў, бардаў, эстрадных выканаўцаў.
Сям’я
Жонка — Людміла Рублеўская, пісьменніца. Двое дзяцей.
Тодар Лемяшонак — стрыечны брат маці Віктара Шніпа.
NGC 6557
NGC 6557 (іншыя абазначэнні — ESO 45-1, AM 1814-763, PGC 61770) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Актант.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Уладзіслаў Ігнатавіч Кіркор
Уладзіслаў Ігнатавіч Кіркор (, в. Карчоўка, Быхаўскі павет, Магілёўская губерня — ) — прафесар, першы дырэктар адноўленага ў 1919 годзе Горацкага сельскагаспадарчага інстытута. У 1903—1907 гадах член РСДРП.
Біяграфія
Скончыў Горацкае каморніцка-земляробчае вучылішча, потым матэматычны факультэт Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта. У 1909 годзе абараніў дысертацыю і з 1910 года па 1919 год працаваў у каморніцка-земляробчым вучылішчы.
У 1919—1920 гадах прымаў актыўны ўдзел у аднаўленні Горацкага сельскагаспадарчага інстытута і быў абраны першым яго дырэктарам (1919—1924).
Працаваў прафесарам у Сібірскім інстытуце сельскай гаспадаркі і лесаводства (г. Омск), у 1928—1929 гадах быў загадчыкам кафедры землеўпарадкавання і праектавання.
Арыштаваны 1 студзеня 1933 года ў Горках, асуджаны 8 мая 1933 года як «удзельнік контррэвалюцыйнай шпіёнска-дыверсійнай арганізацыі ў сістэме наркамата земляробства БССР» да 10 гадоў. Рэабілітаваны трыбуналам 16 ліпеня 1958 года.
Ранцонэ
Ранцонэ (Ronzone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трэнта.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Immacolata Concezione.
Вянта
Вя́нта:
Дырэкторыя УНР
Дырэкторыя УНР — вышэйшы орган дзяржаўнай улады адроджанай Украінскай Народнай Рэспублікі, які дзейнічаў з 14 лістапада 1918 да 10 лістапада 1920 года.
Дырэкторыя УНР прыйшла на змену Гетманшчыне, якая была зрынута 14 снежня 1918 года.
NGC 6558
NGC 6558 (іншыя абазначэнні — GCL 89, ESO 456-SC62) — шаравое скопішча ў сузор’і Стралец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Арцём Аляксандравіч Васькоў
Арцём Васькоў (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца польскага клуба «Стылан» з Гожава Велькапольскага.
Клубная кар’ера
Пачынаў займацца футболам у Гомелі, пасля трапіў у мінскае «Дынама». Не замацаваўся ў мінскім клубе і адправіўся ў Латвію. У 2009 годзе аддаваўся ў арэнду гродзенскаму «Нёману», потым гуляў у Азербайджане. У 2011 годзе вярнуўся ў Беларусь, гуляў за гомельскі ДБК і «Віцебск».
У сакавіку 2012 года стаў іграком жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ». У жодзінскім клубе здолеў замацавацца ў аснове, звычайна выступае на пазіцыі правага паўабаронцы. Выдатна правёў сезон 2014: выступаючы на розных пазіцыях у паўабароне, забіў 6 галоў. Канец сезона 2014 вымушаны быў прапусціць з-за траўмы.
У студзені 2015 года падоўжыў кантракт з аўтазаводцамі. У сезоне 2015 у асноўным з’яўляўся на полі, выходзячы на замену. У студзені 2016 года пакінуў «Тарпеда-БелАЗ».
Пасля зыходу з «Тарпеда-БелАЗ» некаторы час падтрымліваў форму разам з «Гомелем», але неўзабаве далучыўся да «Нёмана» і падпісаў кантракт з гродзенскім клубам. У складзе «Нёмана» замацаваўся ў аснове, толькі канец сезона прапусціў з-за траўмы.
У студзені 2017 года стаў іграком латвійскага «Вэнтспілса». Дапамог камандзе выйграць Кубак Латвіі, забіўшы гол у фінальным матчы супраць «Рыгі» (2:2, пен. 6:5). У снежні 2017 года пакінуў «Вэнтспілс».
У студзені 2018 года папоўніў склад дэбютанта беларускай Вышэйшай лігі — клуб «Смалявічы». У красавіку не гуляў з-за траўмы, пазней замацаваўся ў стартавым складзе каманды.
У снежні 2018 года падпісаў кантракт з «Гарадзеяй». У першай палове сезона 2019 звычайна выхадзіў на замену, пазней стаў пераважна гуляць за дубль. У снежні 2019 года пакінуў каманду і ў хуткім часе стаў іграком «Гомеля». У сезоне 2020 з 16 галамі стаў найлепшым бамбардзірам гомельскай каманды і дапамог ёй выйсці ў Вышэйшую лігу. У 2021 годзе заставаўся іграком асновы ў Вышэйшай лізе, хоць часам стаў выхадзіць на замену.
У кастрычніку 2022 года далучыўся да «Люблінянкі» з чацвёртага польскага дывізіёна. У студзені 2023 года перабраўся ў «Стылан» з Гожава Велькапольскага.
Грамадзянская пазіцыя
Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.
Старыя Ляхавічы
Старыя Ляхавічы — колішні населены пункт на тэрыторыі Ляхавіцкага раёна. Размяшчаўся за 1,5 км на поўнач ад Падлесся, на правым беразе Шавялёўкі.
Да 1450-х гадоў Жарабковічы і Ляхавічы (напэўна, менавіта Старыя) належалі валынскаму баярыну Дзяніску Мукасеевічу, які памяняў іх з панам Іванам Іллінічам на яго замак Вельгар з «местам» і некалькімі «прыселкамі» ў Луцкім павеце. У складзе Жарабковіцкага маёнтка перайшоў спадчынай пану Юрыю Іллінічу, прададзены ў 1532 годзе яго нашчадкамі канцлеру Альбрэхту Гаштольду і далучаны да Ляхавіцкага маёнтка.
Пэўна згадваецца 8 мая 1561 года, калі за пазыку 3000 коп літоўскіх грошаў вял.кн. Жыгімонту Аўгусту пан Іван Солтан атрымаў у дзяржаву яго Ляхавіцкія ўладанні з «дварамі» Ляхавічы, Старыя Ляхавічы і Жарабковічы. Да пачатку XX ст. Старыя Ляхавічы былі часткай Ляхавіцкага маёнтка (графства), цэнтрам адной з яго валасцей («дваром»). У 1636 годзе ў саміх Старых Ляхавічах 30 валок. У 1661 годзе ў «двары» Старыя Ляхавічы 90 дымоў, у складзе вёскі Падлессе, Шавялі, фальварак Свісткаўшчына, сама вёска Старыя Ляхавічы не згадваецца, напэўна, знішчана ў вайну 1654—1667 гадоў. У 1789 годзе «двор» Старыя Ляхавічы меў 78 дымоў, у складзе толькі вёска Шавялі. Станам на 1910 год — фальварак (гасподскі двор).
У часы міжваеннай Польшчы Старыя Ляхавічы — фальварак у Баранавіцкім павеце Навагрудскага ваяводства. Станам на 30 верасня 1921 года 13 жыхароў (6 мужчын, 7 жанчын), жылы дом і гаспадарчы будынак.
Да 1933 года на месцы фальварка і ваколіцах створана аднайменная вайсковая асада (Os. wojsk. Stare Lachowicze). З асаднікаў вядомы капрал Юзаф Алешка, вахмістр Якуб Багдановіч, плютановы Антоні Браноўскі, капрал Ян Фетка, старшы шэраговы Фелікс Гутаровіч, падпаручнік Юзаф Касаці (дзялянка № 9), капрал Павел Клапкоўскі, шэраговы Юзаф Коктыш (дзялянка № 5), улан Ян Лісоўскі, капрал Ігнацы Пашкоўскі (дзялянка № 6), плютановы Юзаф Русецкі (дзялянка № 2), капрал Ян Санек, паручнік Юзаф Скрыпчынскі (дзялянка № 7), капрал Канстанцін Шпак (дзялянка № 3), старшы ўлан Антоні Зелянеўскі (дзялянка № 7).
Атмухаў
Атмухаў (Otmuchów, Ottmachau) — горад на поўдні Польшчы. Размешчаны за 400 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 60 км на паўднёвы захад ад Аполе на беразе аднайменнага возера. Уваходзіць у склад Ныскага павета Апольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Атмухаў. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 49,55 км². Насельніцтва 5 тыс. чалавек.
Фудзівара-но Карэтада
Фудзівара-но Карэтада (藤原伊尹), таксама Фудзівара-но Карэмаса, ці Кэнтакука (謙徳公) — японскі дзяржаўны дзеяч, прыдворны, палітык і вака- перыяду Хэян.
Член клана Фудзівара. Яго бацькам быў Фудзівара-но Марасукэ, а дзедам — Фудзівара-но Тадахіра.
Яго вершы друкаваліся ў анталогіях «Іцідзё Сэсё Гёсю» і «» (№ 45).
Васіль Кірылавіч Шыкін
Біяграфія
У 1939—1941 гадах вучыўся ў Віцебскім мастацкім вучылішчы. З 1960 г. член Беларускага саюза мастакоў. Адзін з заснавальнікаў Брэсцкай абласной арганізацыі Беларускага саюза мастакоў.
Творчасць
Працаваў у галіне станковага жывапісу. Маляваў карціны, пейзажы. У мастацкіх выставах пачаў удзельнічаць у 1949 годзе. Сярод твораў: «Кобрынскі мост», «Адпачынак на сенажаці» (абодва 1947), «У выхадны дзень» (1948), «Арганізацыя калгаса» (1949), «Падпольшчыкі» (1950), «Лясная прагулка» (1954), «1939 год. Заходняя Беларусь» (1955), «Каля цагельні» (1959), «Чэрвеньскі ранак 1941 года» (1971), «Хлебныя палі» (1973), «Вячэрні Брэст» (1974), «На возеры. Лета» (1976), «Двое ў лодцы» (1980), «Вясна 1945 года. Сустрэча ў полі» (1983), «Збор яблыкаў» (1985), серыя пейзажаў «Бярозаўская ДРЭС» (1953).
Лука (Кобрынскі раён)
Лука́ (, Лука) — аграгарадок у Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Астроміцкага сельсавета.
Да 11 жніўня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Дзеткавіцкага сельсавета Драгічынскага раёна.
Дзюпкун
Дзюпку́н (Дюпку́н ) — возера ў Краснаярскім краі Расіі, на плато Путарана, у басейне ракі Курэйка (прыток Енісея).
Плошча паверхні возера складае 199 (212,5, ад 199 да 212 ) км². Даўжыня 125 км, шырыня 2,5 км. Плошча вадазбору 27 700 км².
Катлавіна возера мае тэктанічнае паходжанне і моцна выцягнутая на дне даліны ракі Курэйка. Возера мае вялікую глыбіню. Жыўленне вадой пераважна снегавое. Замярзае ў кастрычніку, вызваляецца ад лёду ў ліпені. Вада возера вызначаецца чысцінёй і нізкай мінералізацыяй. Багатае рыбай.
Непадалёк ад паўднёвага берага возера знаходзіцца вадаспад Тальнікавы, які лічыцца самым высокім у Расіі.
Генадзь Якаўлевіч Бяляеў
Генадзь Якаўлевіч Бяляеў (нар., в. Старое Сяло, Віцебскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі машынабудавання. Кандыдат тэхнічных навук (1975), дацэнт (1978), прафесар (1998). Член-карэспандэнт Міжнароднай акадэміі тэхнічнай адукацыі (1995), Беларускай інжынернай акадэміі (2000).
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Металарэзныя станкі і інструменты», 1968). Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1968, машынабудаўнічы факультэт, кафедра «Тэхналогія машынабудавання», прафесар, у 1976—2004 — дэкан факультэта).
Навуковыя інтарэсы: абразіўнае зношванне матэрыялаў; тэхналогія лазернай плазменнай і газаплазменнай апрацоўкі матэрыялаў.
Узнагароды
Медалі «За асваенне цалінных зямель», «Ветэран працы», значкі «Выдатнік вышэйшай школы СССР», «Вынаходнік СССР», «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь», вышэйшы знак Міністэрства адукацыі ГДР «За супрацоўніцтва ў галіне адукацыі».
NGC 6559
NGC 6559 (іншыя абазначэнні — LBN 29, ESO 521-*N40) — эмісійная туманнасць у сузор’і Стралец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мой Санта (фільм, 2013)
Мой Санта (My Santa) — амерыканскі сямейны фэнтэзійны тэлефільм 2013 года рэжысёра, з і  у галоўных ролях. Прэм’ера адбылася 28 лістапада 2013 года на тэлеканале .
Сінопсіс
Маці-адзіночка Джэн Робінс (Саміра Армстранг), журналістка маленькай мясцовай газеты, хочет зрабіць шчаслівым свайго сына Эрыка, які да гэтага часу верыць у Санта Клауса і Каляды. Джэн бярэцца знайсці бацька для свайго 7-гадовага сына. Першапачаткова на ролю бацькі яна абрала Сэма Франкліна, калегу па газеце, але яе ўсё больш цягне да Крыса (Мэцью Лоўрэнс), які працуе Санта-Клаўсам ў гандлёвым цэнтры. Госць з поўначы дапамагае ёй вярнуць Дух Каляд і знайсці бацька для свайго сына.
Раверэ-дэла-Луна
Раверэ-дэла-Луна (Roveré della Luna) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трэнта.
Насельніцтва складае 1611 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 161 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 38030. Тэлефонны код — 0461.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святая Ганна.
Андрэй Сяргеевіч Ліхавіцкі
Андрэй Сяргеевіч Ліхавіцкі (нар. 23 чэрвеня 1986, Самара) — беларускі гімнаст, член нацыянальнай зборнай. Удзельнічаў у чэмпіянатах свету па спартыўнай гімнастыцы, 2014 і гадоў і прайшоў кваліфікацыю на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года, дзе фінішаваў на 18-м месцы ў.
Конкурс песні Еўрабачанне 1957
Конкурс песні Еўрабачанне 1957 стаў другім па ліку. Ён прайшоў 3 сакавіка 1957 года ў Франкфурце на Майне (Германія). Гэты конкурс добра тлумачыць, чаму сёння існуе правіла працягласці песні (3 хвіліны). Песня All, прадстаўленая Вялікабрытаніяй, доўжылася ўсяго 1 хвіл. 52 сек., а наступная песня, якая была прадстаўлена Італіяй (Corde della mia chitarra), доўжылася 5 хвіл. 9 сек. Тры краіны ўдзельнічалі ў конкурсе ў першы раз, а агульная колькасць краін-удзельніц дасягнула 10. У конкурсе атрымалі права ўдзельнічаць не толькі салісты, але і дуэты. Упершыню галасы нацыянальных журы перадаваліся ў рэжыме тэлефоннай сувязі. Пераможца першага конкурсу швейцарка Ліз Ассіа зноў прыняла ў ім удзел, але заняла толькі восьмае месца.
Ангоб
Ангоб (engobe) — вадкая тонкадысперсная (дробна змолатая) белая ці каляровая гліна, прызначаная для пакрыцця ці дэкарыравання гліняных вырабаў (посуду, кафлі, прадметаў дробнай пластыкі). Наносілася на сыры ці падсушаны выраб. У эпоху бронзы ў Беларусі ангабаванне знешняй паверхні вырабаў ужывалася з мэтай яе ўшчыльнення. Да XVIII ст. замест ангобы ў Беларусі ўжывалі белую ці чырвоную гліну, разведзеную вадой да кансістэнцыі густой смятаны. У XVI — XVII стст. яе выкарыстоўвалі для змянення колеру чарапка (карычневага ці чырвонага на белы), як грунтоўку пад празрыстую паліву (на посудзе і кафлі) ці для дэкарыравання вырабаў роспісам (Ліда, Мір, Гародня, Віцебск, Мсціслаў, Магілёў і інш.). У Полацку канца XVI — пачатка XVII стст. з мэтай імітацыі маёлікі чырвонагліняныя дэкаратыўныя талеркі пакрываліся белым ангобам, па якім наносіўся геаметрычны арнамент чырвоным ангобам. У пачатку XVIII ст. полацкія майстры распісвалі белым ангобам свісцёлкі. Для размалёўкі талерак, кубкаў, збаноў ангобы падфарбоўваліся вокісламі металаў (пераважна меддзю), пасля арнаментаваная паверхня пакрывалася празрыстай бясколернай палівай. Мінскія ганчары канца XVI — 1-й паловы XVII стст., паліваючы ўнутраную паверхню гаршкоў, знешнюю пакрывалі ангобам крыху святлейшага колеру. Ангоб наносіўся спосабам аблівання, а роспіс — з дапамогай ражка ці пэндзля. 3 XIX ст. ангобная размалёўка выкарыстоўвалася ў вясковым ганчарстве (гараднянская кераміка). У сучаснай керамічнай традыцыі пашырана тэхніка напылення, або пульверызацыя.
Уолт Дысней
Уолт Дысней (Walter Elias Disney) — амерыканскі аніматар, прадзюсар, сцэнарыст і рэжысёр. Вялікую частку свайго жыцця прысвяціў дзейнасці ў Галівудзе, аўтар шматлікіх мультфільмаў, стваральнік Дыснейленда. З’яўляецца стваральнікам першых у гісторыі кінематографа гукавога і музычнага мультфільмаў. За свае незвычайна напружанае жыццё Уолт Дысней як рэжысёр зняў 111 фільмаў і быў прадзюсарам яшчэ 576 кінафільмаў. Выдатныя заслугі Дыснею ў галіне кінамастацтва адзначаны 26 статуэткамі «Оскара» і прэміяй імя Ірвінга Тальберга, якая валодае статусам «Оскара», а таксама многімі іншымі ўзнагародамі і прэміямі.
Раннія гады
Уолт Дысней нарадзіўся 5 снежня 1901 года ў Чыкага. Сярод яго продкаў былі англічане, ірландцы і немцы. У 1906 годзе сям’я пераехала на ферму ў штат Місуры, а ў 1910 годзе — у Канзас-сіці. У 14 гадоў падпрацоўваў як разносчык газет. У час Першай сусветнай вайны Дысней год праслужыў за рулём санітарнай машыны Міжнароднага Чырвонага Крыжа ў Францыі.
У 1919 годзе Дысней ўладкоўваецца мастаком на студыю кінарэклама, дзе пачынае ствараць свае першыя рэкламныя фільмы — тады ж у яго ўзнікла жаданне працягнуць свае эксперыменты ў свеце маляванай анімацыі. З часам Дысней адкрыў у Канзас-Сіці сваю першую студыю анімацыі «Laugh-O-Gram», дзе яго кампаньёнам і вядучым мультыплікатарам стаў Аб Айверкс. Аднак неўзабаве фірма збанкрутавала.
Дэбют
У 1922—1937 гадах ён выступаў як асабліва творчы работнік, а пасля вайны заняўся кінавытворчасцю. У 1923 годзе Дысней пераязджае ў Лос-Анджэлес, дзе са сваім братам Роем стварае ў Галівудзе The Walt Disney Company як невялікую анімацыйную студыю. Першага сакавіка 1924 года Дысней прадставіў свой першы трукавы фільм «Дзень Алісы на моры», падказаны героямі кніжкі Люіса Кэрала «Аліса ў краіне цудаў». Сваю серыю фільмаў, намаляваных ў 1926—1927 гадах, рэжысёр таксама назваў у гонар гераіні гэтай кнігі — «Аліса ў краіне мультыплікацыі» (усяго Дысней зняў 56 фільмаў пра прыгоды Алісы). Тады ж пачаў фармавацца стыль дыснэеўскіх фільмаў.
Мікі Маўс і іншыя
У 1927 годзе велізарную папулярнасць атрымаў фільм «Трус Освальд», а яго герой адкрывае галерэю знакамітых персанажаў з фільмаў Дыснея. Мышаня Мікі Маўса, якога намаляваў Аб Айверкс, спачатку клікалі Морцімер, але неўзабаве ён атрымаў імя, сёння добра вядомае ва ўсім свеце. Упершыню мышаня Мікі Маўс з’явіўся ў нямым фільме «Вар’яцкі аэраплан» (1928), а ў тым жа годзе стаў героем і першага гукавога фільма Дыснею — «Параходзік Вілі» (першы ў гісторыі маляваны фільм з сінхронным гукам). У першых стужках Дысней сам агучваў мышаня, і неўзабаве гэты фільм адкрыў перад рэжысёрам дарогу да поспеху.
У 1929 годзе Дысней пачаў працаваць над цыклам «Наіўныя сімфоніі», і да 1938 года зняў больш за 70 серый, у тым ліку «Танец шкілетаў» (1929), «Гадкае качаня» (1932), «Тры парасяці» (1933). У гэтых фільмах з’яўляюцца сабака Плута (1930), пёс Гуфі (1932), а таксама качар Дональд Дак (1934).
«Беласнежка і сем гномаў» і «ПінокіА»
Калі Дыснею было 14 гадоў і ён падзарабляў продажам газет, у Канзас-Сіці ён убачыў кароткі нямы мультфільм пра Беласнежку, які яму запомніўся на ўсё жыццё. Восенню 1934 года Дысней зрабіў першы накід сцэнарыя паводле матываў казкі братоў Грым. Над апошняй версіяй гэтага сцэнарыя разам з Дыснеем працавала некалькі чалавек, уключаючы Ота Інгландэра, Эрла Харда і Тэда Сірса. 21 снежня 1937 года на экранах Амерыкі ўпершыню быў паказаны поўнаметражны анімацыйны фільм Дыснею «Беласнежка і сем гномаў» паводле казкі братоў Грым. «Беласнежка» прынесла Дыснею велізарны поспех: папулярнасць, 8 млн долараў даходу і захопленыя водгукі ў прафесійнай прэсе.
Неўзабаве з’явіліся новыя поўнаметражныя фільмы. «Пінокіа» (1940) паводле казкі італьянскага пісьменніка ΧΙΧ стагоддзя Карла Калодзі гледачамі быў успрыняты з захапленнем, які падзялялі і крытыкі. Поспех быў вынікам тытанічнай працы: каб лепш намаляваць сцэну, калі Пінокіа спрабуе ўцячы ад кіта, мастакі доўга вывучалі звычкі і рух сапраўдных кітоў. Музыка да гэтага фільма, аўтарамі якой былі Лі Харлайн, Поль Сміт і Нед Вашынгтон, узнагароджана «Оскарам». Была таксама адзначана песенька «When you wish upon a star» (музыка Лі Харлайна на словы Неда Вашынгтона).
Дамба і Бэмбі
Поўнаметражныя фільмы Дыснею часта называюць сямейнымі. У прыватнасці, гаворка ідзе пра фільм «Дамба» (1941) — музычны аповед паводле матываў кнігі Хелен Эберсан і Гаральда аб маленькага цыркавога сланяня, які навучыўся лётаць (рэжысёр — Бэн Шарпсцін). Дынамічныя прыгоды, пышная пластыка маляваных персанажаў — усё гэта прынесла фільму велізарную папулярнасць. Знакамітымі сталі сцэны параду ружовых сланоў, а таксама фантазіі сланяня, які выпіў шампанскага з бочкі.
Сімпатыю не толькі маладых гледачоў, але і іх бацькоў заваяваў і аленяня з фільма «Бэмбі» (1942).
Папялушка і іншыя мультфільмы
У 1950 годзе Дысней стварыў маляваную версію пра сціплую дзяўчыну, якая з дапамогай добрай феі становіцца нявестай прыгожага прынца. Рэжысёрамі фільма «Папялушка» былі Вілфрэд Джэксан, Гамільтан Ласкі і Клайд Джэранімі. Сярод характэрных сцэн варта назваць тую, калі мышы, якія штурхаюць велізарную гарбуз, ператвараюцца ў пышных скакуноў, запрэжаных у карэту, а добрая фея ператварае лахманы Папялушкі ў бальную сукенку. За тэхнічнае майстэрства фільм на Берлінскім кінафестывалі быў узнагароджаны «Залатым мядзведзем», а Папялушка з’явілася на футболках, пасцельнай бялізне і хустачках ў многіх краінах свету.
Рэжысёры, тыя, хто зняў «Папялушку», стварылі ў 1953 годзе і поўнаметражны мультфільм «Пітэр Пэн» па кнізе сэра Джэймса Бары. За ім рушылі ўслед такія знакамітыя стужкі, як «Лэдзі і валацуга» (1955), «Спячая прыгажуня» (1959) і «Сто адзін далмацін» (1961), якія сталі класікай мультыплікацыйнага кіно.
Прадзюсарская дзейнасць
Тады ж сталі здымаць гульнявыя прыгодніцкія фільмы, разлічаныя на юнага гледача — «Востраў скарбаў» (1950) па аповесці Роберта Люіса Стывенсана (рэжысёр Байран Хаскін), «Робін Гуд» (1952) (рэжысёр Кен Анакін), а таксама мюзікл-кінафантазия «Мэры Попінс» (1964), які быў узнагароджаны пяццю «Оскарамі» (рэжысёр Роберт Стывенсан). Ва ўсіх гэтых фільмах Дысней выступаў як прадзюсар, сачыў за ходам здымак і аказаў вялікі ўплыў на мастацкі бок фільмаў.
Смерць
15 снежня 1966 года Дысней памёр у Лос-Анджэлесе ад раку лёгкіх. Пасля гэтага кампанія, якая носіць яго імя, прыняла стратэгічнае рашэнне адмовіцца ад паказу цыгарэт у сваіх фільмах.
Пасля яго смерці кінастудыя працягнула здымаць анімацыйныя і гульнявыя фільмы для дзяцей усіх узростаў. У 1968 годзе Дысней быў пасмяротна узнагароджаны вышэйшай узнагародай ЗША Залатым медалём Кангрэса.
Распаўсюджаная версія аб замарозцы мультыплікатара ў крыягеннай камеры, на якую ён пайшоў у надзеі на знаходжанне метаду размарозкі арганізма чалавека ў далёкай будучыні. На самай справе яго астанкі спачываюць на могілках Форэст-лаун.
Асабістае жыццё
У ліпені 1925 года ажаніўся з сакратаркай сваёй студыі Ліліян Боундс (1899—1997). У 1933 годзе ў іх нарадзілася дачка Дайана Мэры (пара на працягу 8 гадоў спрабавала завесці дзіця, папярэднія дзве цяжарнасці скончыліся выкідкамі, прычыніўшы шмат пакут Уолту і Лілі). Не маючы магчымасці нарадзіць другога дзіцяці, у 1937 годзе муж і жонка ўдачарылі маленькую дзяўчынку, даўшы ёй імя Шэран Мэй Дысней (1936—1993).
Даяна Мэры Дысней (1933—2013 ) — маці семярых дзяцей, аўтар папулярнай біяграфіі Уолта Дыснея, арганізатар некалькіх праектаў, звязаных з яго імем, адзін з кіраўнікоў «The Walt Disney Company», заснавальнік музея Уолта Дыснея ў Сан-Францыска (адкрыты ў кастрычніку 2009 года). Паводле слоў Даяны, Уолт Дысней быў прыкладным сем’янінам, прысвячаў сям’і ўвесь вольны ад працы час, часта гуляў з дочкамі, і менавіта падчас гэтых шпацыраў яму прыйшла ў галаву ідэя стварыць такое месца, дзе было б цікава як дарослым, так і дзецям. Пасля такім месцам стаў Дыснэйлэнд.
Дысней быў перакананым антыкамуністам і доўгія гады супрацоўнічаў з ФБР, па сваёй ініцыятыве пісаў у бюро даносы на калег па Галівуду. Пасля вайны Уолт Дысней актыўна дапамагаў Камісіі па антыамерыканскай дзейнасці выяўляць схаваных камуністаў у свеце кіно.
Дысней баяўся мышэй.
Рэжысёрскі стыль
Пачынаючы з «параходзіка Вілі» у стужках Дыснея важную ролю пачынае гуляць музыка. Гук у яго фільмах служыць не толькі фонам для дыялогаў, а становіцца іх важнай складовай часткай, музычным фонам, ствараючы гармонію ўсяго маляванага творы.
Мастакі Дыснея, перад тым як маляваць жывёл, заўсёды старанна вывучалі звычкі іх жывых прататыпаў. Таму ўсе рухі на экране вельмі праўдзівыя.
Дысней адным з першых рэжысёраў пачаў выкарыстоўваць трёхплёночные кіназдымачныя апараты для трохкаляровага працэсу «Тэхнікалор» (Technicolor).
На студыі Уолт Дысней увёў сістэму прэміравання мультыплікатараў, пазней прынятую на іншых студыях, у тым ліку і на Саюзмультфільме. Мастак-мультыплікатар, прапанаваўшы трук рэжысёру, атрымліваў невялікае ўзнагароджанне.
Антысемітызм
І падчас жыцця, і пасля смерці Дыснея актыўна абмяркоўваўся яго магчымы антысемітызм. Абвінавачванні грунтуюцца на шэрагу эпізодаў. Арт Бэбіт сцвярджаў, што Дысней наведваў сходы Германа-амерыканскага саюза. Іншы аніматар, Дэвід Свіфт, звальняючыся са студыі Дыснею, наткнуўся на антысеміцкі выпад Уолта. У 1938 годзе, пасля таго як грамадства было шакаванае Крыштальнай ноччу, Дысней зладзіў прапагандысцке нацызму Лене Рыфеншталь экскурсію па сваёй студыі.
Галівудская алея славы
Уолт Дысней мае зоркі эмблемы на Алеі славы: адна за ўклад у кінамастацтва, іншая — за развіццё тэлебачання.
Кнігапіс
The Disney Version: The Life, Times, Art and Commerce of Walt Disney. Chicago: Ivan R. Dee, Publisher. ISBN 1-56663-158-0.
Сінайскі паўвостраў
Сінайскі паўвостраў, больш вядомы проста як Сінай (араб. شبه جزيرة سيناء, Shibh Jazirat Sina) — паўвостраў у Чырвоным моры, на мяжы паміж Азіяй і Афрыкай, частка тэрыторыі Егіпта. Тэрытарыяльна належыць да Азіі.
Геаграфія
Паўвостраў, які мае форму кліна, завостранага на поўдзень, абмежаваны з поўначы ўзбярэжжам Міжземнага мора, з захада — Суэцкім залівам, з усхода — залівам Акаба. Паколькі межы паўвострава ўмоўны, яго тэрыторыя ў залежнасці ад методыкі вызначэння ацэньваецца ў межах ад 25 тыс. да 60 тыс. км². У асноўным тэрыторыя занята пустыняй, бліжэй да поўдня ёсць горы (вышэйшая кропка — Гара Святой Кацярыны, 2637 м) і пласкагор'і. На паўвостраве адкрыты радовішчы нафты, традыцыйна таксама здабывалася біруза.
Віекшней
Віекшне́й (Viekšniai), традыцыйная беларуская назва — Векшні — горад у паўночнай Літве, знаходзіцца ў складзе Мажэйкейскага раёна Цяльшэйскага павета. Колькасць насельніцтва складае каля 2,2 тыс. чалавек. Адносіцца да этнаграфічнага рэгіёна Жамойць.
Геаграфія
Размешчаны на беразе ракі Вянта за 17 км на паўднёвы ўсход ад горада Мажэйкей. Чыгуначная станцыя на лініі Шаўляй — Ліепая.
Гісторыя
Вядомы з XIV ст. Мяркуецца, што каля 1565, у час валочнай памеры Векшнянскай воласці, у Векшнях заснаваны касцёл. Мураваны касцёл Яна Хрысціцеля пабудаваны ў 1634 (Векшні  — цэнтр дэканата). У 1636 заснавана школа. Былі дзяржаўным уладаннем, цэнтрам нягродавага староства, якое давалася ў трыманне магнатам. З 1703 вякшнянскім старастам быў падканцлер вялікі літоўскі С. А. Шчука, потым — яго сын Марцін Леапольд, які 25 кастрычніка 1725 года прадаставіў Векшням магдэбургскае права і герб з выявай 3 высокіх гор. У 1743 гэта права пацвердзіў вякшнянскі стараста Міхал Гурскі, у 1764 пазбаўлены яго соймам. 15 мая 1792 кароль польскі і вялікі князь літоўскі Станіслаў Аўгуст Панятоўскі аднавіў магдэбургскае права для Векшняў і даў герб мястэчку з выявай 3 зорак (1 сярэбраная, 2 залатыя) пад каронай у блакітным полі.
У 1918—1940 гадах знаходзіўся ў складзе Літвы.
У 1940—1991 гадах у складзе Літоўскай ССР, СССР. З 1958 года пасёлак гарадскога тыпу ў Акмянскім раёне Літоўскай ССР.
З 1991 года ў складзе Літвы. У 1995 годзе паўторна атрымаў правы горада. З'яўляецца цэнтрам аднайменнага староства. У 1998 годзе атрымаў герб і сцяг.
Фрыдрых Саксонскі
Фрыдрых Саксонскі (Фрыдрых Ветын; Friedrich von Sachsen;, — , ) — 36-ы вялікі магістр Тэўтонскага ордэна з 1498 года. Трэці сын (малодшы з тых, што перажылі маленства) герцага Альбрэхта III Саксонскага і Сідоніі Багемскай, дачкі Іржы з Подзебрадаў. Належаў да Альбертынскай лініі — малодшай галіны кіраўнікоў Саксоніі Ветынаў. Атрымаў цудоўную адукацыю ва ўніверсітэтах Сіены і Лейпцыга. У маладосці служыў канонікам у Кёльне, затым знаходзіўся пры двары майнцкага архібіскупа.
У канцы 90-х гадоў XV стагоддзя ў Тэўтонскім ордэне, які з Другога Таруньскага міру 1466 года з'яўляўся васалам Каралеўства Польскага, узнікла ідэя выбіраць вялікіх магістраў толькі з ліку імперскіх князёў (рэйхсфюрст), якія былі падпарадкаваны германскаму імператарі маглі пазбегнуць правядзення цырымоніі амажу свайму сюзерэну — польскаму каралю. Сваяк Ягелонаў у якасці вялікага магістра Ордэна павінен быў значна ўзмацніць пазіцыі крыжакоў.
У 1498 годзе пасля смерці вялікага магістра Тэўтонскага ордэна Іагана фон Тыфена ордэнскае пасольства прапанавала Фрыдрыху Саксонскаму заняць вакантную пасаду вялікага магістра. 29 верасня таго ж 1498 года ў Кёнігсбергу Фрыдрых Саксонскі ўступіў у ордэн і адначасова быў выбраны новым вялікім магістрам Тэўтонскага ордэна.
У 1498—1501 гадах польскі кароль Ян I Ольбрахт двойчы пагражаў Тэўтонскаму ордэну вайной з-за адмовы вялікага магістра Фрыдрыха Саксонскага прыносіць ленную прысягу. У 1501 годзе польскі кароль размясціў свае войскі на мяжы з Прусіяй, пагражаючы адкрытай інтэрвенцыяй. Толькі смерць Яна I Ольбрахта ў чэрвені 1501 года выратавала Тэўтонскі ордэн ад новай вайны з Польшчай.
У 1501 годзе германскі імператар Максіміліян I Габсбург афіцыйна забараніў Фрыдрыху прысягаць каралю Яну Ольбрахту. Пасля жорсткіх патрабаванняў новага польскага караля Жыгімонта I Старога ў 1507 годзе вялікі магістр Фрыдрых Саксонскі з'ехаў з Прусіі ў Саксонію, дзе прыняўся шукаць падтрымкі для захавання незалежнасці Ордэна, якою знайшоў у асобе імператара Максіміліяна I, які змагаўся з Ягелонамі за дамінаванне ў Цэнтральнай Еўропе.
Сканаў вялікі магістр Тэўтонскага ордэна Фрыдрых Саксонскі 14 снежня 1510 года ў Рохліцы. Як духоўная асоба (вялікі магістр каталіцкага ордэна) ён не быў жанаты і, адпаведна, не меў дзяцей.
Валерый Паўлавіч Аляксееў
Валерый Паўлавіч Аляксееў (Валерий Павлович Алексеев) (, , СССР — , , СССР) — савецкі антраполаг і археолаг. Доктар гістарычных навук (1967), акадэмік АН СССР (1988).