cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Высокі Холм (Смаленскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Першы маршал Імперыі
Першы маршал Імперыі (Primo maresciallo dell'Impero) — вышэйшае воінскае званне Італіі у 1938—1946 гадах.
Званне ўсталявана законам, прынятым Каралеўскім Сенатам і Палатай дэпутатаў і адразу ж было прысвоена Каралю Італіі Віктору Эмануілу III і Беніта Мусаліні. Гэта выклікала незадавальненне ў манархічных кругах, якія не прынялі становішча, пры якім у ваеннай іерархіі ёсць асоба, роўная Каралю.
Ігар Алегавіч Лапшын
Ігар Алегавіч Лапшын (нар., Віцебск) — беларускі спартсмен, лёгкаатлет. Заслужаны майстар спорту СССР (1991).
Біаграфія
Чэмпіён Еўропы па лёгкай атлетыцы 1990 года, чэмпіён свету па лёгкай атлетыцы ў памяшканні 1991 года. Пераможца Сусветнай Універсіяды 1989 года. Сярэбраны прызёр XXIV летніх Алімпійскіх гульняў 1988 года, чэмпіянату Еўропы па лёгкай атлетыцы 1990 года.
У 1995—2001 гадах — старшы трэнер нацыянальнай каманды Рэспублікі Беларусь па лёгкай атлетыцы. У 2001 годзе — трэнер Рэспубліканскай школы вышэйшага спартыўнага майстэрства. З 2002 года — дырэктар Цэнтра алімпійскай падрыхтоўкі Беларускага таварыства інвалідаў па зроку і старшы трэнер Паралімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь па лёгкай атлетыцы.
Палітычныя погляды
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.
Маршал Італіі
Маршал Італіі (Maresciallo d'Italia) — вышэйшае воінскае званне Італіі (1924—1938) і другое воінскае званне, пасля Першага маршала Імперыі (1938—1946).
Гісторыя
Званне ўсталявана Беніта Мусаліні ў 1924 годзе для заахвочвання генералаў Луіджы Кадорна і Арманда Дыяса, якія камандавалі Каралеўскімі Узброенымі сіламі ў Першую сусветную вайну.
У далейшым, з 1926 года, званне было прысвоена іншым камандуючым за заслугі падчас войнаў.
Адначасова, былі ўсталяваны званні Вялікага адмірала (grande ammiraglio) і Маршала авіяцыі (maresciallo dell'aria)
У 1938 годзе было ўсталявана больш высокае воінскае званне Першага маршала Імперыі.
Званне маршала Італіі скасавана ў 1946 годзе.
Спіс Маршалаў Італіі
У дужках дадзена дата прысваення звання.
Грыфон (сын Карла Мартэла)
Грыфон (Grifo, 726—753) — сын Карла Мартэла Герыстальскага, франкскага маярдома, ад наложніцы (паводле іншых даных, другой жонкі) Свангільды.
Біяграфія
Пасля смерці бацькі Грыфон, якога яго адзінакроўныя браты Піпін Кароткі і Карламан лічылі незаконнанароджаным, прэтэндаваў на сваю долю ва ўладзе. Неўзабаве ён быў пасаджаны братамі ў манастыр пасля таго, як яны зманам завабілі яго на сустрэчу. У 747 годзе Грыфон бег з манастыра ў Баварыю да герцага Адзілона, які аказаў яму ўсялякую дапамогу. Пасля смерці Адзілона ў 748 годзе Грыфон сам абвясціў сябе герцагам Баварыі.
Піпін Кароткі, які тады ўжо стаў, пасля саслання ў манастыр Карламана, адзінаўладным маярдомам Франкскага каралеўства, уварваўся ў Баварыю, разбіў войскі Грыфона і пасадзіў на баварскі прастол малалетняга сына Адзілона, Тасілона III. Грыфон не склаў зброі, ізноў бег і працягваў дзеянні супраць Піпіна Кароткага (з 751 года караля франкаў) з новай арміяй, пакуль не быў забіты ў 753 годзе ў баі пры Сен-Жан-дэ-Мар'ене.
Поль Атле
Поль Атле́ (Paul Marie Ghislain Otlet; 23 жніўня 1868, Брусэль, Бельгія — 10 снежня 1944) — бельгійскі пісьменнік, прадпрымальнік, мысліцель, дакументаліст, бібліёграф, юрыст і змагар за мір; быў адным з тых, каго лічаць бацькамі-заснавальнікамі тэорыі інфарматыкі, займаўся тым, што называў «дакументазнаўствам» (documentation), стваральнік універсальнага інфармацыйнага сховішча Mundaneum, званага таксама «горад ведаў».
Біяграфія
Нарадзіўся трэцім дзіцём у сям’і багатага бізнэсмэна. Маці Поля памерла ў 1871 годзе ва ўзросце 24 гадоў, калі дзіцяці было тры гады.
Да 11 гадоў Поль атрымліваў хатнюю адукацыю з выкладчыкамі, якіх наймаў бацька, які лічыў школу задушлівым асяроддзем. У дзяцінстве ў яго было мала сяброў, і ён рэгулярна гуляў толькі са сваім малодшым братам Морысам. У сувязі з недахопам зносін у яго развілася любоў да чытання і кніг.
Калі Полю было шэсць гадоў, яго сям’я пераехала ў Парыж з-за часовага пагаршэння фінансавага становішча яго бацькі. Ва ўзросце 11 гадоў хлопчык пайшоў у школу езуітаў у Парыжы, дзе вучыўся на працягу наступных трох гадоў. Затым сям’я вярнулася ў Брусэль, дзе Поль вучыўся ў прэстыжным каледжы Сен-Мішэль. У 1894 годзе яго бацька стаў сенатарам у бельгійскім сенаце ад каталіцкай партыі (да 1900 года). Яго бацька ажаніўся з Валеры Ліндэн, дачкой знакамітага батаніка Жана Жуля Ліндэна; у іх было яшчэ пяць дзяцей. У гэты час сям’я часта падарожнічала, адпраўляючыся ў адпачынак і дзелавыя паездкі ў Італію, Францыю і Расію.
Атле пачаў цікавіцца бібліяграфіяй і стаў губляць цікавасць да сваёй юрыдычнай кар’еры. Яго першай публікацыяй было эсэ «Сёе-тое пра бібліяграфію» (1892). У сваёй працы Атле выказаў перакананне, што кнігі з’яўляюцца неадэкватным спосабам захоўвання інфармацыі, паколькі размяшчэнне фактаў, якія змяшчаюцца ў іх, з’яўляецца адвольным рашэннем аўтара, што абцяжарвае знаходжанне пэўных фактаў. Лепшая сістэма захоўвання, якую Атле апісаў у сваім эсэ, — гэта карткі, якія змяшчаюць асобныя фрагменты інфармацыі, якія дазволяць ажыццяўляць «усе дзеянні з класіфікацыяй ў бесперапыннай ўзаемасувязі». Акрамя таго, патрабуецца «вельмі падрабязная сістэма апісання фрагментаў інфармацыі», якая дасць магчымасць дакладна класіфікаваць усе гэтыя фрагменты дадзеных.
У 1891 годзе Атле пазнаёміўся з юрыстам Анры Лафантэнам. Агульныя інтарэсы ў галіне бібліяграфіі замацавалі іх сяброўства. Яны ўступілі ў Грамадства сацыяльных і палітычных навук (1892) з мэтай стварэння бібліяграфій для розных сацыяльных навук і прысвяцілі тры гады вырашэння гэтай задачы. У 1895 годзе яны звярнулі ўвагу на дзесятковую класіфікацыю Дзьюі, вынайдзеную ў 1876 годзе. Яны вырашылі ўзяць за аснову гэтую сістэму, пашырыўшы яе магчымасці ў класіфікацыі інфармацыі. Звярнуўшыся да стваральніка сістэмы Мелвіла Дзьюі, яны атрымалі яго згоду на змяненне і развіццё яго сістэмы. Пачаўшы працу над пашырэннем сістэмы, Атле з Лафантэнам распрацавалі універсальную дзесятковую класіфікацыю і стварылі найбуйнейшую базу друкаваных матэрыялаў (у тым ліку небібліятэчных), якая прадстаўляе адзін з самых выдатных прыкладаў фасетнай класіфікацыі.
За гэты час у Атле і яго жонкі нарадзіліся двое сыноў, Марсэль і Джын. У 1895 годзе Атле заснаваў Міжнародны інстытут бібліяграфіі, пасля пераназваны ў Міжнародную федэрацыю інфармацыі і дакументацыі.
Бельгійскае ўрад падтрымала праект Атле і Лафантэна па стварэнні «горада ведаў» (Mundaneum). Было выдзелена памяшканне ў будынку, які належаў дзяржаве, і выдзелены сродкі для аплаты штату спецыялістаў. На базе Mundaneum Атле заснаваў пошукавы сэрвіс, якім мог скарыстацца любы чалавек у свеце, адправіўшы запыт па пошце або тэлеграфам. Аднак па меры развіцця праекта ён пачаў задыхацца ад велізарнага аб’ёму паперы. атле прыступіў да апісання новых тэхналогій, якія дапамаглі б справіцца з інфармацыйнай перагрузкай, і ў іх аснову паклаў свайго роду кампьютар на аснове паперы, абсталяваны коламі і спіцамі, якія б рухалі дакументы па паверхні стала. Але праз пэўны час ён зразумеў, што лепш будзе зусім адмовіцца ад паперы. Паколькі у 1920-х гадах электроннага захоўвання інфармацыі яшчэ не існавала, Атле прыйшлося яго прыдумаць. Ён пачаў падрабязна апісваць магчымасць электроннага захоўвання інфармацыі, і ў 1934 годзе гэтая праца ўвянчалася кнігай «Monde», у якой ён выклаў сваё бачанне «механічнага калектыўнага мозгу», які б умяшчаў у сабе ўсю інфармацыю свету, даступную праз глабальную тэлекамунікацыйную сетку.
На жаль, як толькі канцэпцыя Атле пачала набываць нейкую пэўную форму, для праекта Mundaneum надышлі цяжкія часы. У 1934 годзе бельгійскі ўрад страціў цікавасць да праекту. Атле вымушаны быў пераехаць у меньшае памяшканне, а праз некаторы час спыніць прыём заявак. Нямецкая акупацыя Бельгіі канчаткова разбурыла праект. Немцы расчысцілі ўчастак, на якім размяшчаўся Mundaneum, знішчыўшы тысячы скрынь з індэкснымі карткамі, каб вызваліць месца для выставы мастацтва Трэцяга рэйха. Атле памёр у 1944 годзе, збяднелы і неўзабаве забыты.
Прадвеснік Інтэрнэта
Бацька дакументацыі, Атле прадбачыў узнікненне і шмат якія магчымасці Інтэрнэта, задоўга да яго стварэння:
«Магчыма ўявіць сабе электрычны тэлескоп, які дазваляе чытаць тэксты загадзя заказаных старонак з кніг, якія захоўваюцца ў вялікіх бібліятэках. Гэта будзе тэле-фота-кніга».
Тут рабочы стол больш не загружаны ніводнай кнігай. На іх месцы стаіць экран і побач тэлефон. Там, на адлегласці, у велізарным будынку, ёсць усе кнігі і ўся інфармацыя, з усёй прасторай, якая патрабуецца для іх запіса і апрацоўкі… З працоўнага месца мы бачым адказ на пытанне зададзенае па тэлефону які выкарыстоўвае провад ці без яго. Экран быў падвойным падзеленым на чатыры ці дзесяць частак для таго каб тыражаваць тэксты і дакументы якія патрэбна параўноўваць бачачы адначасова; меўся б дынамік для выпадкаў калі ўспрыяццю выявы дапамагае праслухоўванне тэкста. Такая здагадка безумоўна спадабаецца Уэлсу. Сёння гэта ўтопія, таму што яна яшчэ нідзе не існуе, але яна можа стаць рэальнасцю заўтра пры ўмове, што нашыя метады і прылады будуць удасканалены.
Mondothèque — «рабочая станцыя для выкарыстання дома». Гэты прадмет мэблі павінен быў утрымліваць даведачныя матэрыялы, каталогі, мультымедыйныя пашырэнні традыцыйных кніг, такіх як мікраплёнка, тэлебачанне, радыё і, нарэшце, новая форма энцыклапедыі: Энцыклапедыя Universalis Mundaneum.
У 2012 годзе Сусветны навуковы фестываль зацвердзіў тэзіс аб тым, што ідэя ўсеагульнага доступу да ведаў з дапамогай абмену дадзенымі нарадзілася ў Дамове аб дакументацыі, апублікаванай у 1934 годзе, больш чым за дзесяць гадоў да знакавага артыкулы Вэнівара Буша і амаль за трыццаць гадоў да працы Вінтана Серфа па сістэме маршрутызацыі дадзеных.
Музей Mundaneum
Пасля смерці Атле усё, што ацалела ад Mundaneum, захавалася ў адным з закінутых памяшканняў будынка анатамічнага тэатра Брусэльскага свабоднага ўніверсітэта. Прафесар Чыкагскага ўніверсітэта Вардэн Бойд Рэйвард (Warden Boyd Rayward), дысертацыя якога была прысвечана дзейнасці Поля Атле, знайшоў у архівах дакументы, якія дазволілі адшукаць рэшткі «горад ведаў». Ён выявіў пакой, які нагадваў маўзалей, завалены кнігамі і гарамі папер, пакрытых павуціннем. Праца Рэйварда дапамагла аднавіць цікавасць да працы Атле, што ў сваю чаргу прывяло да стварэння музея Mundaneum ў горадзе Монс (1993). Сёння адноўлены ў музеі Mundaneum прапануе зірнуць на Сетку, якой бы яна магла б быць: доўгія шэрагі высоўных скрынь з мільёнамі індэксных картак Атле, якія паказваюць на архіў у заднім пакоі, набітым кнігамі, плакатамі, фатаграфіямі, газетнымі выразкамі і ўсялякімі іншымі артэфактамі.
Сябры па перапісцы
Сюжэт
Антон і Ліза знаёмыя ўжо год і закаханы адно у аднаго, але яны маюць зносіны выключна праз сацыяльныя сеткі, бо жывуць у розных гарадах. Антон вырашае прыехаць з Масквы да Лізы ў Мінск, каб перавесці іх адносіны ў рэальнасць. Фізічная блізкасць мае на ўвазе іншыя спосабы камунікацыі, якія пакуль не знаёмыя закаханым…
Allium aktauense
Allium aktauense — від травяністых раслін сямейства, эндэмік Узбекістана.
Батанічнае апісанне
Цыбуліны яйцападобныя, дыяметрам 5-6 мм, знешнія абалонкі амаль карычневыя, чорна-карычневыя. Некалькі цыбулінак у наземнай частцы сцябла. Сцябло цыліндрычнае, даўжынёй 5-10 см даўжынёй. Лісткоў 2, ніткападобныя, 0.5-1 мм у шырыню таўшчынёй, карацейшыя за сцябло. Суквецце галоўчатае, малакветкавае (5-10). Кветкі званочкавыя; лісточкі калякветніка даўжынёй 3.5 мм, амаль аднолькавай даўжыні, эліпсоідныя, фіялетавыя з цёмнай сярэдняй жылкай. Пылавікі фіялетавыя.
Таксанамія
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да, пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род быў выдзелены ў асобнае сямейства  , аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства.
Распаўсюджанне
Эндэмік Узбекістана.
Курын
Размяшчэнне
У 12 км на поўдзень ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 194 км ад Гомеля, 7 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.
Гідраграфія
На рацэ Няслаўка (прыток ракі Пціч).
Экалогія і прырода
На захадзе мяжуе з лесам.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XIX стагоддзя як вёска ў казённым маёнтку Граб'ё. Пазначана на карце 1866 года, якая выкарыстоўвалася Заходняй меліярацыйнай экспедыцыяй, што працавала ў гэтым раёне ў 1890-я годы. Па стане на 1908 год у Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.
15 лістапада 1920 года вызвалена ад польскіх войскаў. У 1921 годзе адкрыта школа. На 1925 год у Азарыцкім раёне Мазырскай акругі. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвоны герой», працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у лесе, у 5 км ад вёскі, каля дарогі на Подгаць базіраваўся партызанскі атрад «Чырвоны Кастрычнік», арганізаваны ў чэрвені 1941 года Ц. П. Бумажковым і Ф. І. Паўлоўcкім (у 1948 годзе на гэтым месцы ўстаноўлены абеліск). Нямецкія акупанты ў красавіку 1942 года цалкам спалілі вёску, расстралялі і спалілі 506 жыхароў (пахаваны ў магіле ахвяр фашызму ў 0,7 км на паўднёвы захад ад вёскі; устаноўлена стэла). 51 жыхар загінуў на фронце.
Готхард Граўбнер
Біяграфія
Нарадзіўся ў Эрльбаху, у Саксоніі, Германія.
Граўбнер вучыўся ў Акадэміі мастацтваў у Берліне, Дрэздэнскай акадэміі выяўленчага мастацтва і Дзюсельдорфскай акадэміі мастацтваў, быў прафесарам у Акадэміі выяўленчых мастацтваў у Гамбургу ў 1969 годзе і ў Акадэміі мастацтва ў Дзюсельдорфе з 1976 годзе. Яго твор «Чорная скура» (Schwarze Haut) быў абраны для ўдзелу ў адной са 100 праграм «Вялікія карціны» ВВС у 1980 годзе. Апошнія дзесяцігоддзі свайго жыцця ён жыў і працаваў у Дзюсельдорфе і ў Музеі Інзеля Хомбройха ў Нойсе, дзе памёр незадоўга да свайго 83-годдзя.
Франсуа Марыус Гранэ
Франсуа Марыус Гранэ (франц. François Marius Granet;, Экс-ан-Праванс — , там жа) — французскі мастак.
Біяграфія
Сын муляра, атрымаў пачатковую мастацкую адукацыю ў муніцыпальнай школе малявання ў родным сваім горадзе Экс-ан-Правансе. Тут ён пазнаёміўся з графам Фарбенам, які даў яму магчымасць паступіць у майстэрню Давіда, дзе ён заставаўся нядоўга. Некаторы час падарожнічаў з Фарбенам па Італіі і, вярнуўшыся ў Парыж, пачаў працаваць у Луўры.
Прызначаны ў 1824 годзе рэстаўратарам французскіх каралеўскіх музеяў, ён быў потым абраны ў члены Інстытута і прызначаны каралём Луі-Філіпам рэстаўратарам Версальскага музея. Страціўшы гэтае месца ў 1848 годзе, Гранэ пасяліўся ў Экс-ан-Правансе і заснаваў там музей, які з 1949 года носіць яго імя.
Фанетычная транскрыпцыя беларускай мовы
Фанетычная транскрыпцыя беларускай мовы адлюстроўвае асаблівасці беларускага вуснага маўлення. Яна ажыццяўляецца паводле спецыяльнай сістэмы запісу. Кожная літара ў транскрыпцыі абазначае толькі адзін гук (а не спалучэнне гукаў) і заключаецца ў квадратныя дужкі [ ].
Беларуская транскрыпцыя грунтуецца на базе літар беларускага алфавіта. Але паколькі ў беларускай мове гукаў больш, чым літар, то для абазначэння некаторых гукаў выкарыстоўваюцца асобныя літары з іншых графічных сістэм (лацінскай, грэчаскай), а таксама спецыяльныя дыякрытычныя значкі.
Асноўныя правілы
Гукі, якія абазначаюцца літарамі а, о, у, ы, і, э, у транскрыпцыі перадаюцца адпаведнымі знакамі [а], [о], [у], [ы], [і], [э].
Дубоўская
Дубоўская — жаночы варыянт прозвішча Дубоўскі.
Фанетычная транскрыпцыя беларускай мовы
Асноўныя правілы
Ётавыя галосныя е, ё, ю, я перадаюцца як [э], [о], [у], [а] з пазначэннем мяккасці папярэдняга зычнага.
Дыграфы дз і дж звычайна транскрыбіруюцца з дапамогай лацінскіх сімвалаў [z] і [ž] адпаведна, што ўказвае на іх злітнае вымаўленне.
Калі літара г абазначае фрыкатыўны гук, яна адлюстроўваецца ў транскрыпцыі знакам γ (ся[γ]óння), калі выбухны — знакам г ([г]ýзік).
Вадалюб гноевы
Вадалюб гноевы (Sphaeridium scarabaeoides) — від жукоў сямейства.
Апісанне
Цела шарападобна-яйкападобнае даўжынёй 5,7 мм, чорнага колеру. На надкрыллях па крывяна-чырвонай пляме на падставе і па жоўтай пляме ў вяршыні. Ногі жоўта-бурыя. Надкрыллі ззаду акругленыя асобна. Апошні членік лапак у самца патоўшчаны і мае няроўныя кіпцікі.
Від распаўсюджаны ў Палеарктыцы. Жыве ў гноі кароў і коней. Самка адкладае яйкі прама ў гной і пляце вакол іх павуцінне. Лічынкі жывуць і развіваюцца затым у гноі.
Фанетычная транскрыпцыя беларускай мовы
Асноўныя правілы
Дыякрытычныя значкі паказваюць на наступыя асаблівасці гукаў:
Не выкарыстоўваюцца ў фанетычнай транскрыпцыі вялікая літара, знакі прыпынку і знак пераносу. Малыя паўзы у сярэдзіне фразы азначаюцца як [/], вялікія паўзы як [//].
Узор фанетычнай транскрыпцыі
Якраз у той дзень яшчэ з раніцы павіслаў паветры страшэнная парнасць. Зморанае бясконцай гарачынёй усё жывое быццам анямела і прынікла да зямлі. Падвечар на падымацца адна поўдні пачалі за другой папялістыя хмаркі. Яны выплывалі з за гарызонта, паволі рассцілаліся па небе, насцігалі адна другую, зліваліся і раслі ў вялікую чорную хмару.
[jакрас у той z'эн'I јашчэ з раніцы / пав'ісла ў пав'этры / страшэнаја парнасц || ус'о жывојэ быцам анжела / і прынікла да з'амл'і / падв'эчар на поўдні 1 пачалі падымаца адна за дру ой пап'ал'iстыја хмарк'і // 'аны выплывалі за јарызонта || паволі расц'ілал'ic'а па н'эб'э // нас'ці алі адна грууују | з'л'івал'с'а і раслі ў в'ал'ікују чорнују хмару]
Вялікі адмірал (Італія)
Вялікі адмірал (grande ammiraglio) — вышэйшае ваенна-марское званне Італіі ў 1924—1946 гадах.
Усталявана па ініцыятыве Беніта Мусаліні ў 1924 годзе для ўвекавечання заслуг адмірала графа Паола Эміліа Таон дзі Рэвеля, герцага дэль Марэ, які кіраваў дзеяннямі італьянскага каралеўскага флота падчас Першай сусветнай вайны (прысвоена 4 лістапада 1924 года).
Больш гэта званне ніколі і нікому не прысвойвалася.
Карл Юны
Карл Юны (Charles le Jeune, 772—4 снежня 811) — кароль франкаў у 800—811 гадах.
Ён быў другім сынам Карла Вялікага і першым сынам ад яго другой (паводле крыніц, першай ці трэцяй) жонкі Хільдэгарды з Вінцгау. Пасля таго як Карл Вялікі падзяліў імперыю паміж сваімі сынамі, Карл Юны ў 800 годзе атрымаў тытул Караля Франкаў. Карл быў каранаваны каронай караля франкаў у Рыме 25 снежня 800 года, у той самы дзень, калі яго бацька быў каранаваны імператарскай каронай. Да гэтага (з 790 года) ён кіраваў графствам Мэн. Яго старэйшы брат, Піпін Гарбаты, быў пазбаўлены спадчыны, а яго малодшыя браты Карламан (пад імем Піпін) і Людовік Набожны атрымалі адпаведна Італію і Аквітанію.
У 789 годзе Карл Вялікі прапанаваў Карлу Юнаму ажаніцца з Эльфлідай, дачкой караля Усходняй Англіі Офы. Офа настойваў, што гэта можа адбыцца толькі калі дачка Карла Вялікага ажэніцца з сынам Офы Экгфрытам. Карл пакрыўдзіўся на гэта і зачыніў порты для англійскіх гандляроў. Пазней порты былі зноў адкрыты, гандлёвыя адносіны адноўлены, а праз некалькі гадоў, у 796 годзе, Карл і Офа склалі першы вядомы ў гісторыі Англіі гандлёвы дагавор.
Карл Юны сканаў у Баварыі 4 снежня 811.
Місісіпскі ўніверсітэт для жанчын
Місісіпскі ўніверсітэт для жанчын (Mississippi University for Women) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Калумбус у штаце Місісіпі.
Агульная характарыстыка
Раней вучэльня называлася Місісіпскім індустрыяльным інстытутам і каледжам для адукацыі белых дзяўчынак, а пазней — Місісіпскім дзяржаўным жаночым каледжам. Мужчыны прымаюцца ва ўніверсітэт з 1982 года і сёння складаюць каля 20 % агульнай колькасці студэнтаў.
У 2022 годзе U.S. News & World Report паставіў Місісіпскі ўніверсітэт для жанчын на 15-е месца сярод дзяржаўных рэгіянальных універсітэтаў Поўдня ЗША і на 18-е месца сярод лепшых дзяржаўных вышэйшых школ. Універсітэт таксама ўваходзіць у топ-10 па прыкмеце сацыяльнай мабільнасці.
Малкальм Морлі
Малкальм Морлі (Malcolm A. Morley;, , Вялікабрытанія — , , ЗША) — брытана-амерыканскі мастак. Вядомы як прадстаўнік фотарэалізму і экспрэсіянізму і заснавальнік некалькіх новых стыляў жывапісу.
У 1957 годзе Морлі пабываў у Нью-Ёрку, які ў той час быў буйным цэнтрам заходняга мастацтва. На наступны год ён пераехаў туды на сталае месца жыхарства. Сярод яго знаёмых былі такія мастакі як Барнет Ньюман, Сай Твомблі, Рой Ліхтэнштэйн і Эндзі Уорхал. У 1964 годзе ў галерэі Корнблі адбылася першая персанальная выстава Морлі, арганізаваная ў тым ліку па патрабаванні арт-дылера Івана Карпа, які меў рэпутацыю адкрывальніка талентаў і працаваў на легендарнага арт-дылера Леа Кастэлі.
У сярэдзіне 1960-х гадоў Морлі кароткі час выкладаў ва Універсітэце штата Агая, а затым вярнуўся ў Нью-Ёрк, дзе з 1967 па 1969 год працаваў у Школе візуальных мастацтваў, а затым з 1970 па 1974 год — ва Універсітэце Стоуні-Брук.
Персанальныя выставы Морлі праходзілі ў Clocktower Gallery, Інстытуце мастацтва і гарадскіх рэсурсаў (1976), галерэі Нэнсі Хофман (1979) і галерэі Стэфаноці (1979). У 1972 і 1977 гадах ён таксама прыняў удзел у буйной міжнароднай выставе Documenta у Каселі, а ў 1985 — у найстарэйшай амерыканскай выставе сучаснага мастацтва Carnegie International.
Галерэя «Уайтчэпел» у Лондане арганізавала буйную рэтраспектыўную выставу прац Морлі ў 1983 годзе, у выніку ён стаў уладальнікам толькі што заснаванай прэміі Цёрнера 1984 года, якая прысуджаецца галерэяй Тэйт.
Мэн (графства)
Графства Мэн (Comté du Maine) — французскае сярэднявечнае графства. Яго аснову склала каралінгскае графства, складзенае з земляў біскупства Ман з гарадамі Ман (сучасны Ле-Ман) і Жублен. Сталіцай яго быў горад Ман.
Графства Мэн і герцагства Ман у раннім Сярэднявеччы
Першым згаданым графам Мэна быў Раргон (Рарыкон) I (памёр у 839/840). У другой палове IX стагоддзя графства набыло важнае стратэгічнае значэнне ў сувязі з нармандскімі і брэтонскімі ўварваннямі. Нашчадкі Раргона былі вымушаны адбіваць іх. У бітвах з нарманамі загінула некалькі графаў.
Паралельна з графствам Мэн у VIII—IX стст. існавала герцагства Ман (ducatus Cenomannicus), якое вылучалася ў якасці ўладання каралінгскім прынцам. Магчыма гэта герцагства ўяўляла штосьці накшталт маркі, якая аб’ядноўвала некалькі графстваў, у тым ліку і графства Мэн. Яно размяшчалася ў Ніжняй Нармандыі да Сены. У 748 годзе маярдом Піпін Кароткі аддаў гэта герцагства свайму зводнаму брату Грыфону. У 790 годзе Карл Вялікі перадаў яго свайму сыну Карлу Юнаму. Карл II Лысы і Людовік II Заіка таксама былі ў маладосці герцагамі Мана. Граф Мэна Рагенольд, які загінуў у 885 годзе, таксама вядомы як Ragnoldus dux Cinnomanicus.
Пасля гібелі Рагенольда імператар Карл III Тоўсты прызначыў маркізам Нейстрыі свайго набліжанага Генрыха, а графства Мэн аддаў Ражэ (памёр у 900). Гэта прызначэнне аспрэчыў сын папярэдніка Рагенольда, Газлен II. Пасля звяржэння імператара Карла Газлен падтрымаў абранне каралём Эда Парыжскага. У 893 годзе Эд зрушыў Ражэ і аддаў Мэн Газлену, але той не змог утрымаць графства. У 895 годзе Ражэ вярнуў сабе яго назад. Газлен працягваў барацьбу супраць Ражэ, а потым і яго сына Гуга I (памёр у 939/955), але ў выніку памірыўся з Гуга і аддаў за яго дачку.
Буфернае графства паміж Нармандскім герцагствам і графствам Анжу
Пасля ўтварэння герцагства Нармандыі ў 913 годзе графства Мэн апынулася заціснутым паміж ім і графствам Анжу, якое набірала сілу і кіраўнікі якога паспрабавалі падпарадкаваць сабе Мэн. Граф Гуга III дзю Мэн быў вымушаны прызнаць сябе васалам графаў Анжу. Яго сын, Герберт II, які не меў дзяцей, прызнаў сваім спадчыннікам герцага Нармандыі Вільгельма I, які ў 1063 годзе, нягледзячы на процідзеянне мясцовай знаці, захапіў графства. У якасці графа ён пасадзіў свайго сына Роберта I Куртгёза.
Але мясцовая знаць працягвала бунтаваць супраць Вільгельма, у чым яе падтрымліваў граф Анжу Фульк IV Рэшэн. У 1069 годзе графам Мэна быў прызнаны Гуга V д’Эстэ (пам. 1097), сын Аца II д’Эстэ і Герсенды дзю Мэн, унучкі графа Герберта I. У 1093 годзе ён прадаў Мэн свайму кузену Элі I дэ Бажансі (пам. 1110), сыну Ланселена дэ Бажансі, сеньёра дэ Ла Флеш, і Паўлы дзю Мэн, іншай унучкі графа Герберта I. Элі выдаў сваю дачку за графа Анжу Фулька V Маладога (1095—1143), які і атрымаў у спадчыну Мэн пасля смерці Элі ў 1110 годзе. Кароль Англіі і герцаг Нармандыі Генрых I Баклерк быў вымушаны прызнаць гэта, але Фульк наўзамен прызнаў сябе васалам Генрыха па графстве Мэн.
У 1151 годзе ўнук Фулька, Генрых II Плантагенет, аб’яднаў у сваіх руках Нармандыю, Анжу і Мэн. У 1152 годзе ён стаў каралём Англіі.
Капетынгскі апанаж
У 1204 годзе кароль Францыі Філіп II Аўгуст адабраў у караля Англіі Іаана Беззямельнага Нармандыю, Анжу, Мэн і Турэнь, далучыўшы іх да каралеўскага дамена.
У 1246 годзе Анжу і Мэн былі вылучаны як апанаж малодшаму брату караля Францыі Людовіка IX Святога, Карлу I Анжуйскаму. Яго сын, кароль Неапаля Карл II Кульгавы, перадаў у 1290 годзе Анжу і Мэн сыну караля Францыі Філіпа III, Карлу Валуа (1270—1325), як пасаг сваёй дачкі Маргарыты. Яго сын, Філіп VI, стаўшы ў 1328 годзе каралём Францыі, ізноў далучыў Анжу і Мэн да дамена.
У 1350 годзе Анжу і Мэн былі вылучаны як апанаж Людовіку I Анжуйскаму (1339—1384), сыну караля Іаана II Добрага. Яго нашчадкі валодалі Анжу і Мэнам да 1481 года, калі бяздзетны Карл V (1436—1481) завяшчаў Анжу і Мэн каралю Францыі.
Герцагства Мэн пры Бурбонах
У 1670 годзе кароль Францыі Людовік XIV зрабіў Мэн герцагствам і вылучыў у якасці апанажа свайму ўзаконенаму пазашлюбнаму сыну ад маркізы дэ Мантэспан, Луі-Агюсту дэ Бурбон (1670—1736).
Жазэ Фантана
Жазэ́ ды Аншые́та Фанта́на (José de Anchieta Fontana;  — ) — бразільскі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1970 у складзе нацыянальнай зборнай Бразіліі.
Біяграфія
Пачынаў кар’еру ў клубах роднага штата «Віторыя» і «Рыу-Бранку», дзе двойчы станавіўся пераможцам Лігі Капішаба. У 1962 годзе перайшоў у склад аднаго з найлепшых клубаў Бразіліі, «Васка да Гама», дзе стаў адным з лідараў у абароне разам з Брыту. У «Васка» Жазэ Фантана двойчы выйграваў Кубак Гуанабара, а таксама стаў пераможцам Турніру Рыа-Сан-Паўлу ў 1966 годзе. 8 чэрвеня 1966 года дэбютаваў у зборнай Бразіліі ў матчы супраць Перу (3:1). У 1969 годзе Фантана перайшоў у «Крузейру», будучы іграком якога быў выкліканы ў склад зборнай Бразіліі на чэмпіянат свету 1970 года. На тым мундыялі ён адыграў адзін матч групавога турніру супраць Румыніі і ў выніку стаў чэмпіёнам свету. Усяго за зборную Бразіліі правёў 7 афіцыйных матчаў і 4 гульні, якія не ўвайшлі ў рэестр ФІФА. Скончыў кар’еру футбаліста ў 1972 годзе, у другі раз выйграўшы з «Крузейру» Лігу Мінейру. Праз 8 гадоў, падчас футбольнага матча з сябрамі, Фантана адчуў млоснасць і памёр ад сардэчнага прыступу ва ўзросце 39 гадоў.
Высокае (Смаленскі раён)
Высокае (Высокое) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Козінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 152 жыхары (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 6 км на паўднёвы ўсход ад Смаленска, за 8 км на ўсход ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Дняпро. За 2 км на поўнач ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя на лініі Смаленск — Рослаўль.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Гараны (Козінскае сельскае паселішча)
Гараны (Горяны) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Козінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 31 жыхар (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 3 км на паўднёвы ўсход ад Смаленска, за 1 км на ўсход ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Дресна. За 8 км на паўночны ўсход ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя на лініі Смаленск — Рослаўль.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Канстанцін Іванавіч Ціхаміраў
Дзяцінства і адукацыя
Нарадзіўся ў Віцебску 13 снежня 1848 года. Пачатковую адукацыю атрымаў у Віцебскай гімназіі. У 1868 годзе паступіў у Пецярбургскае будаўнічае вучылішча пансіянерам земства. Скончыў курс у 1873 годзе па першым разрадзе.
Прафесійная дзейнасць
Адразу пасля заканчэння вучылішча быў прылічаны да Міністэрства ўнутраных спраў з адкамандзіраваннем для заняткаў у.
Адначасова з тым паступіў памочнікам да інжынера-архітэктара на працы па перабудове будынкаў галоўнай тэлеграфнай станцыі і тэлеграфнага дэпартамента ў Санкт-Пецярбургу. У 1875 годзе адкамандзіраваны міністэрствам у дапамогу Д. Д. Сакалову па пабудове будынка тэлеграфнага музея і кватэры для дырэктара названага дэпартамента. У той самы час К. Ціхаміраў займаўся ў якасці тэхніка пры канцылярыі дырэктара Пецярбургска-Варшаўскай чыгункі. У 1875 годзе запрошаны ў школу дзясятнікаў для кіраўніцтва чарцёжнымі заняткамі і для выкладання курса архітэктуры (да 1883). У 1876 годзе прызначаны памочнікам выкладчыка архітэктурнага чарчэння ў Пецярбургскае Будаўнічае вучылішча, а з 1878 года складаўся выкладчыкам па складанні архітэктурных праектаў.
З 1876 года, па заканчэнні пабудоў тэлеграфнага ведамства, К. Ціхаміраў быў памочнікам у інжынера-архітэктара (да 1885 года) і ўдзельнічаў пры наступных яго пабудовах у Пецярбургу: трох дамоў купца К. Б. Корпуса ля Чырвонага і Сіняга мастоў па  р. Мойкі, дома купца Шахава на Ганчарнай вуліцы, дома сп. А. Р. Гешвенда на Васільеўскага вострава,  для служачых  і дома купца Г. І. Любіенса ля Ізмайлаўскага моста. У 1877-78 гадах быў памочнікам інжынера-архітэктара А. Ю. Навіцкага і загадваў пабудоваю будынка механічнай майстэрні і, нарэшце, у якасці памочніка архітэктар А. К. Кейзера, займаўся пры пабудове дома Рускага таварыства гандлю аптэкарскімі таварамі.
У студзені 1877 года К. Ціхаміраў прызначаны малодшым тэхнікам пры чарцёжнай Тэхнічна-будаўнічага камітэту, а ў 1882 годзе — на пасаду памочніка вытворчага спраў камітэту і складаўся на ёй прынамсі да 1892 года. На гэтым пасту ім было складзена шмат праектаў будынкаў і капліц для розных губерняў. На службе ў Тэхнічна-будаўнічым камітэце К. Ціхаміраў быў камандзіраваны ў 1882 годзе ў дапамогу інжынер-архітэктару А. Ю. Навіцкаму для абрэвізавання справаводства будаўнічых аддзяленняў і для высвятлення стану тэхнічнай часткі ў паўднёва-заходніх губернях. Разам з тым ён даследаваў старажытны храм Богаяўлення ў г. Астрогу Валынскай губерні, пабудаваны князем Канстанцінам Астрожскім і склаў праект рэстаўрацыі яго. Гэты праект быў прыведзены ў выкананне П. А. Базілеўскім.
У 1877 годзе запрошаны выкладчыкам чарчэння, спачатку тэхнічнага, а з 1882 года — архітэктурнага у, дзе прынамсі да 1892 года складаўся памочнікам па складанні архітэктурных праектаў у прафесара. Некаторы час складаўся архітэктарам будынкаў інстытута інжынераў шляхоў зносін і членам камісіі па перабудове гэтых будынкаў (1891-92).
У 1892 годзе быў прызначаны членам камісіі па ўпарадкаванні санітарнага стану Міністэрства ўнутраных спраў, утворанай з нагоды.
Акрамя дзяржаўнай службы К. Ціхаміраў займаўся таксама і прыватнай дзейнасцю. У 1886 годзе ў якасці члена таварыства, пад фірмаю «Лукашэвіч і К°», па ўладкаванні ацяплення і вентыляцыі будынкаў К. Ціхаіміраў прымае ўдзел ва ўсіх яго аперацыях.
З 1890 года складаўся членам камісіі, якая загадвала справамі падпіскі для адпраўкі таварышаў, былых выхаванцаў Будаўнічага вучылішча і Інстытута Грамадзянскіх інжынераў, за мяжу. На працягу дванадцаці гадоў К. Ціхаміраў быў членам.
Адрасы
З 1907 па 1912 год жыў у Санкт-Пецярбургу ў даходным доме Г. М. Штальман
Быльнікі
Быльнікі (Быльники) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Карахоткінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 105 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 3 км на поўнач ад Смаленска, за 1 км на поўдзень ад аўтадарогі, на беразе ракі Вязовенька. За 7 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Смаленск на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Урс Граф Старэйшы
Урс Граф (ням.: Urs Graf; паміж 1485 і 1490,  — каля 1529, ) — швейцарскі мастак па шкле, гравёр, ксілограф і ювелір.
Біяграфія
Граф вучыўся ювелірнай справе спачатку ў свайго бацькі, Уга Графа, а затым, па патрабаванні бацькі, вучыўся ў ювеліра ў Цюрыху. Некаторы час ён працягваў працаваць ювелірам. Зарабляў грошы як малявальшчык ілюстрацый для ксілаграфій і дапамагаў майстру вітражоў. Першую вядомасць атрымаў за некалькі гравюр па дрэве, якія выканаў у Страсбургу. У 27 гадоў атрымаў званне майстра і адкрыў уласную ювелірную майстэрню.
Аляксей Акцябрынавіч Балабанаў
Аляксей Акцябрынавіч Балабанаў (Алексе́й Октябри́нович Балаба́нов;, Свярдлоўск — , Сестрарэцк, Санкт-Пецярбург) — савецкі і расійскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар, член Еўрапейскай кінаакадэміі. Уладальнік прэміі «Ніка» за рэжысёрскую працу ў карціне «Пра вырадкаў і людзей».
Біяграфія
Нарадзіўся 25 лютага 1959 года ў Свярдлоўску. У 1966—1976 гадах вучыўся там жа ў сярэдняй школе. Скончыў перакладчыцкі факультэт Горкаўскага педагагічнага інстытута замежных моў.
У 1981—1983 гадах праходзіў службу афіцэрам у Савецкай Арміі (у 339-м ваенна-транспартным авіяцыйным палку ВТА ВПС ваенна-транспартнай авіяцыі на пасадзе борт-перакладчыка ў Віцебску), лятаў у краіны Афрыкі і Азіі. Гэты досвед знайшоў адлюстраванне ў карціне «Груз 200». Ваяваў у Афганістане. Незадоўга да заканчэння службы быў пераведзены ў Ваенна-марскі флот. З тых часоў яго ўпадабаным адзеннем была марская цяльняшка.
Чатыры гады працаваў асістэнтам рэжысёра на Свярдлоўскай кінастудыі. У 1990 годзе скончыў рэжысёрскае аддзяленне Вышэйшых курсаў сцэнарыстаў і рэжысёраў (эксперыментальная майстэрня «Аўтарскае кіно» Л. Мікалаева, Б. Галантэра).
Свой першы гульнявы ​​фільм «Раней быў іншы час» 26-гадовы Балабанаў зняў на Урале ў 1985 годзе. Сцэнарый фільма быў напісаны за адну ноч. Гэтая малабюджэтная карціна была знята ў рэстаране. У фільме гуляў гурт Nautilus Pompilius, з лідарам якога Вячаславам Бутусавым рэжысёр быў знаёмы. У масоўцы былі занятыя наведвальнікі ўстановы. Пасля дэбюту ў кожным наступным фільме Балабанаў здымаў непрафесійных артыстаў, дамагаючыся найбольш натуральнага і пераканаўчага ўвасаблення жыццёвых перыпетый сваіх персанажаў з дапамогай мастацкіх вобразаў.
З 1990 года Балабанаў жыў і працаваў у Санкт-Пецярбургу. У 1992 годзе разам з прадзюсарам Сяргеем Сяльянавым ён заснаваў кінакампанію «СТВ», пры дапамозе якой зняў большасць фільмаў.
Першыя два поўнаметражныя фільмы рэжысёра «Шчаслівыя дні» (па матывах Сэмюэля Бэкета) і «Замак» (экранізацыя рамана Франца Кафкі) адрозніваліся запамінальнымі візуальнымі рашэннямі і майстэрскай перадачай пачуццяў абсурду і клаўстрафобіі, закладзеных у літаратурных крыніцах.
Усерасійскую вядомасць прынёс Балабанаву фільм «Брат», які расказвае гісторыю маладога чалавека, які стаў кілерам. Фільм стаў адной з культавых расійскіх кінакарцін 1990-х, а выканаўца галоўнай ролі Сяргея Бадрова-малодшага пачалі называць героем пакалення. Ад непрыязнасці, якую адчувае да іншаземцаў галоўны герой «Брата», Балабанава абвінавачвалі ў нацыяналізме і ксенафобіі.
У 1998 годзе Балабанаў паставіў фільм «Пра вырадкаў і людзей» па сцэнарыі, які ён напісаў за пяць гадоў да гэтага, але не мог рэалізаваць за адсутнасцю фінансавання. Нягледзячы на ​​спрэчнасць тэматыкі (фільм распавядае пра вытворцаў парнаграфіі ў Расійскай імперыі), карціна была ўдастоена прэміі «Ніка» за найлепшы фільм.
Радамская канфедэрацыя
Радамская канфедэрацыя — канфедэрацыя, скліканая 23 чэрвеня 1767 года ў Радаме пад прыкрыццём расійскіх войскаў палкоўніка Васіля Кара для абароны ранейшага ладу Рэчы Паспалітай. Узнікла ў якасці рэакцыі стварэнне іншаверскіх канфедэрацый (Слуцкай і Торуньскай). 3 жніўня 1767 года яна была адноўлена ў Варшаве, доўжылася да 15 снежня 1767 года. Канфедэрацыя была створана па прапанове расійскага пасла Мікалая Рэпніна для ажыццяўлення раўнапраўя іншаверцаў, вяртання ранейшых шляхецкіх свабод і навязвання расійскага паручыцельства. Яе падтрымлівала магнацкая апазіцыя (Патоцкія), якая супрацьстаяла рэформам караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага. Мэтай радамчан быў прыгнёт «Фаміліі» Чартарыйскіх праз адхіленне яе ад уплыву на дзяржаўныя справы.
Маршалкам Радамскай канфедэрацыі стаў Караль Станіслаў Радзівіл (Пане Каханку), маршалкам літоўскім — Станіслаў Бжастоўскі, сакратаром — Марцін Матушэвіч.
Тым не менш, фактычным лідарам канфедэрацыі стаў Мікіта Рэпнін, які даў указанне канфедэратам падпарадкавацца Станіславу Панятоўскаму і адправіць польскіх дэлегатаў да імператрыцы Кацярыне II з прашэннем аб гарантыі палітычнай сістэмы Рэчы Паспалітай. Мяркуецца, што гэта прашэнне да імператрыцы было падрыхтавана самім Рэпніным.
П’ер Грацыяні
П’ер Грацыяні (Pierre Graziani; нар. ) — мастак-абстракцыяніст.
Біяграфія
З юнацтва захапляўся сюррэалізмам, П’ер Грацыяні далучыўся да гуртка Андрэ Брэтона ў Парыжы ў 1952 годзе, ад якога ён дыстанцыяваўся ў 1954 года, года яго першай выставы ў Парыжы, дзе ён завязаў трывалае сяброўства з мастацтвазнаўцамі П’ерам Рэстані, Андрэ Берн-Жафруа і Жульенам Альварам.
Пасля працы ў Нацыянальнай школе прыгожых мастацтваў П’ер Грацыяні некаторы час жыў у Нью-Ёрку (1966—1967), падарожнічаў па Блізкім Усходзе і правёў год у паўднёвай алжырскай Сахары.
У 1980 і 1981 гадах ён жыў у Гвінеі, Малі і Нігеры, затым, у 1982 годзе, у Кеніі, Руандзе, Бурундзі і Заіры. З 1983 года ён жыў паміж Парыжам і Лібрэвільем (Габон), дзе з’яўляўся дарадцам па традыцыйным і сучасным мастацтве ў Міжнародным цэнтры цывілізацый.
Дэфензіва
Дэфензіва (defensivus — ахоўны, défensive, ад défendre — ахоўваць). Састарэлае значэнне — абарончая тактыка на вайне.
У Польшчы назва дэфензіва адносілася, галоўным чынам, да контрразведкі і шырока ўжывалася да заканчэння савецка-польскай вайны 1919—1921 гг.
Мікалай Мікалаевіч Воранаў
Мікалай Мікалаевіч Воранаў (, Санкт-Пецярбург, Расійская імперыя —, Масква, СССР) — савецкі военачальнік, Галоўны маршал артылерыі (21 лютага 1944), Герой Савецкага Саюза (7 мая 1965). Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР (1946—1950).
Луіджы Кадорна
Луі́джы Кадо́рна (Luigi Cadorna; 4 верасня 1850, Паланца — 23 снежня 1928, Бардыгера) — італьянскі маршал (1924), граф.
Біяграфія
На ваенную службу паступіў у 1866 годзе. Займаў розныя камандныя пасады, камандаваў палком, дывізіяй, корпусам. У 1914 годзе быў прызначаны начальнікам Генштаба. Пасля ўступа Італіі ў Першую сусветную вайну, фактычна галоўнакамандуючы італьянскай арміяй. 7 лютага 1917 года расійскі імператар Мікалай II узнагародзіў яго ордэнам Св. Георгія 4-й ступені.
Кадорна ўзначальваў італьянскую армію ў наступах у ракі Ізонца ў 1915—1917 гадах. Пасля разгрому італьянскіх войскаў пры Капарэце ў 1917 годзе Кадорна быў зняты з пасады.
У адстаўцы напісаў некалькі прац пра ўдзел Італіі ў Першай сусветнай вайне.
Уладзімір Аляксандравіч Лобач
Уладзімір Аляксандравіч Лобач (нар., Наваполацк, Віцебская вобласць) — беларускі гісторык, этнограф, фалькларыст, доктар гістарычных навук.
Біяграфія
У 1994 годзе скончыў гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Гісторыя», пасля чаго стаў працаваць у Полацкім дзяржаўным універсітэце.
Навучаўся ў аспірантуры Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Там жа абараніў кандыдацкую дысертацыю «Уяўленні аб прасторы і часе ў традыцыйным светапоглядзе беларусаў (па этнаграфічных і фальклорных матэрыялах XIX — пачатку XX ст.)» па спецыяльнасці «Этналогія, этнаграфія і антрапалогія».
З 2003 года — дацэнт кафедры гісторыі і сацыялогіі, з 2005 — дацэнт кафедры айчыннай і ўсеагульнай гісторыі, з 2015 года — дацэнт кафедры гісторыі і турызму, з 2019 года - прафесар кафедры гісторыі і турызму гуманітарнага факультэта Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта.
У 2008 годзе атрымаў вучонае званне дацэнта па спецыяльнасці «Гісторыя».
У 2009 годзе прызнаны лепшым выкладчыкам Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта і атрымаў спецыяльны прыз «Крыніца ведаў».
21 снежня 2017 года абараніў дысертацыю «Міфасемантыка традыцыйнага культурнага ландшафту беларусаў канца XIX — пачатку XXI ст.» на суісканне вучнай ступені доктара гістарычных навук па спецыяльнасці «Этналогія, этнаграфія і антрапалогія» у Цэнтры даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
8 красавіка 2021 года толькі што прызначаны на пасаду рэктара ПДУ Алег Раманаў звольніў Уладзіміра Лобача з пасады прафесара кафедры гісторыі і турызму гуманітарнага факультэта ПДУ па палітычных матывах, што стала своеасаблівай помстай кіраўніцтва ўніверсітэта і дзяржаўных органаў за актыўную палітычную пазіцыю навукоўца і непрыхаваную падтрымку ім нацыянальна-дэмакратычнага руху ў краіне.
У цяперані час праводзіць даследаванні ў Інстытуце славістыкі Польскай акадэміі навук у Варшаве.
Навуковыя інтарэсы
Асноўныя даследаванні прысвечаны пытанням этнасеміётыкі, міфалогіі прасторы, традыцыйнага культурнага ландшафту, сакральнай геаграфіі, народнай медыцыны беларусаў, этнастэрэатыпам.
Даследуе традыцыйны культурны ландшафт беларусаў, іх міфапаэтычную карціну свету на розных таксанамічных узроўнях. На беларускім фальклорна-этнаграфічным матэрыяле даследуе сімвалічны статус і рытуальныя функцыі як прыродных, так і антрапагенных элементаў культурнага ландшафту. Займаецца тэарэтычнай распрацоўкай сімвалічнай трансгранічнасці, даследуе сімвалічныя прынцыпы аб’ектывацыі гісторыі з дапамогай элементаў культурнага ландшафту, уласцівыя беларускай этнакультурнай традыцыі.
З 1995 года ўзначальвае палявыя этнаграфічныя экспедыцыі ПДУ па тэрыторыі Паўночнай Беларусі.
Бібліяграфія
З’яўляецца аўтарам некалькіх сотняў навуковых, навукова-метадычных і краязнаўчых публікацый, вучэбных дапаможнікаў і манаграфій.
Анжэла Дубойская
Анжэла Дубойская (, Мінск, Беларусь — ) — беларуская баскетбалістка. Выступала за зборную Беларусі. Сястра баскетбалісткі Аксаны Даўгарукавай.
Біяграфія
Пачынала гуляць у мінскім «Гарызонце». Гуляла ў польскіх і расійскіх клубах, скончыла спартовую кар’еру ў барысаўскай «Бярэзіне». Пасля завяршэнні кар’еры баскетбаліста працавала трэнерам у ДЮСШАР «Гарызонт», таксама асіставала Вользе Падабед у Рэспубліканскім дзяржаўным вучылішчы алімпійскага рэзерву.
Allium alaicum
Allium alaicum — від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны ў Кыргызстане і Узбекістане.
Батанічнае апісанне
Расліна 20-50 см вышынёй. Лісце 5-17 мм шырынёй. Лісточкі калякветніка 6 мм даўжынёй, светла-фіялетавыя з больш цёмнай жылкай.
Таксанамія
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да, пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род быў выдзелены ў асобнае сямейства  , аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Кыргызстане і Узбекістане.
Маршал авіяцыі (Італія)
Маршал авіяцыі (Maresciallo dell'aria) — вышэйшае воінскае званне ў ВПС Італіі.
У фашысцкай Італіі з'яўлялася вышэйшым воінскім званнем для Каралеўскіх Ваенна-паветраных сіл.
13 жніўня 1933 года было прысвоена Італа Бальба. Больш нікому і ніколі не прысвойвалася.
Скасавана ў 1946 годзе.
Званне Маршала авіяцыі было прыраўнавана да званняў Маршала Італіі і Вялікага адмірала.
Бірманскі бурштын
Бірманскі бурштын (Burmese amber, birmite, Birmit) — від бурштыну, які здабываецца ў паўночна-ўсходняй частцы М’янмы (ранейшая назва Бірма, Паўднёва-Усходняя Азія), галоўным чынам у штаце, які мяжуе з Кітаем і Індыяй. Выкапнёвая смала, міжнародная геалагічная назва «бірміт», асноўны від азіяцкага бурштыну, які мае камерцыйнае значэнне.
Бурштын датуецца узростам каля 99 мільёнаў гадоў, у самым пачатку. Бурштын прадстаўляе значную палеанталагічную цікавасць з-за, якая змяшчаецца ў выглядзе уключэнняў, асабліва членістаногіх, шматлікіх насякомых і павукападобных, а таксама птушак, яшчарак, змей, жаб і фрагментарных астанкаў дыназаўраў. Бурштын вядомы і камерцыйна эксплуатуецца з першага стагоддзя нашай эры, а навуцы вядомы з сярэдзіны XIX стагоддзя. Даследаванні на радовішчы выклікалі дыскусіі з-за яго ролі ў фінансаванні ўнутранага канфлікту ў М’янме і небяспечных умоў працы на шахтах, дзе ён збіраецца.
Апісанне
Афарбоўка ад жоўтай да карычневай. Бірманскі бурштын трохі цвярдзей балтыйскага бурштыну (цвёрдасць 2,5-3). Хімічны склад: 80,05 % вугляроду, 11,5 % вадароду, 8,43 % кіслароду і 0,02 % серы.