cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Геранім Лявон Радзівіл
Біяграфія
Прадстаўнік вялікалітоўскага шляхецкага роду Радзівілаў герба «Трубы». Нарадзіўся ў сям’і (1773—1830) і яго жонкі  (1778—1823). З’яўляўся ўнукам Міхала Гераніма Радзівіла, пляменнікам князя Антонія Генрыка Радзівіла, намесніка Вялікага княства Познанскага і Міхала Гедэона Радзівіла, аднаго з галоўных кіраўнікоў паўстання 1830—1831 гадоў.
Геранім Лявон Радзівіл атрымаў хатнюю адукацыю: яго выхоўваў французскі эмігрант-манархіст Жан дэ Нэў. Пачаў ваенную службу 7 мая 1825 года, калі цэсарэвіч адправіў яго юнкерам у Гродзенскі гусарскі лейб-гвардыі полк, дзе 25 чэрвеня 1826 года Радзівіл даслужыўся да звання карнета.
Удзельнічаў у задушэнні паўстання 1830—1831 гадоў, у тым ліку ў, , у ліквідацыі партызанскіх атрадаў, створаных на тэрыторыі Беларусі. За дасягненні ў бітвах у 1831 годзе быў ганараваны званнем паручніка. Асабліва вызначыўся ў, неаднаразова атакаваўшы кавалерыю з эскадронам гусар. Таксама адзначыўся пры штурме Варшавы, за што атрымаў Ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені.
Пасля смерці дзеда ў 1831 годзе афіцыйна стаў уладальнікам Клецкай ардынацыі. Пры дапамозе Міхаіла Мураўёва вярнуў сабе былыя радзівілаўскія маёнткі, якія праз заклад перайшлі да мясцовай шляхты. У тым жа годзе, знаходзячыся ў сваім маёнтку ў Мінскай губерні, ён выявіў атрады разбойнікаў, якіх яму ўдалося знішчыць уласнымі сіламі.
25 чэрвеня 1832 года Геранім Радзівіл быў прызначаны флігель-ад’ютантам, а 6 снежня наступнага года атрымаў званне штабс-ротмістра і быў накіраваны ў Маскву, дзе служыў пры Мікалаі I. Карыстаўся асаблівым даверам расійскіх імператараў, часта суправаджаў іх у падарожжах і выконваў дыпламатычныя даручэнні. У 1838 годзе Геранім Радзівіл суправаджаў Мікалая I за мяжой і ў Варшаве атрымаў даручэнне разбіраць просьбы, пададзеныя на ягонае імя. У 1841—1842 гадах зноў знаходзіўся пры імператары ў час яго паездак па Расіі, а ў 1843 годзе ездзіў у Берлін па дыпламатычных пытаннях.
У часе ў 1849 годзе знаходзіўся пры галоўнакамандуючым расійскай арміяй Іване Паскевічы ў Трансільваніі. Па вяртанні ў жніўні 1849 года накіраваўся ў Стамбул для вырашэння пытання аб выдачы расійскаму ўраду польскіх удзельнікаў Венгерскай рэвалюцыі, за што быў павышаны ў званні генерал-маёра.
У ходзе Крымскай вайны ў 1854 годзе камандаваў 2-й рэзервовай уланскай дывізіяй, пасля — Сацкім авангардам. 22 верасня 1855 года атрымаў званне генерал-лейтэнанта і быў прызначаны камандзірам уланскай дывізіі, а ў лістападзе таго ж года стаў генерал-ад’ютантам і ўзяў камандаванне 6-й лёгкай кавалерыйскай дывізіяй.
У 1869 годзе Гераніму Радзівілу быў нададзены чын генерала ад кавалерыі, сам ён быў залічаны ў Гродзенскі гусарскі лейб-гвардыі полк. Прадаўшы ў 1872–1875 гадах Клецкую і Давыд-Гарадоцкую ардынацыі разам з зямельнымі ўладаннямі Антонію Вільгельму Радзівілу ў абмен на пажыццёвую пенсію ў 40 000 рублёў у год, Геранім пражываў пераважна ў Парыжы, дзе і памёр 27 снежня 1884 года. Пахаваны ў радавой спачывальні ў нясвіжскім фарным касцёле.
Сям’я
12 лютага 1833 года ажаніўся з фрэйлінай, дачкой князя і з таго часу карыстаўся літасцю імператара. Ад гэтага шлюбу не было нашчадкаў, а ў канцы 1850-х гадоў Геранім Радзівіл разышоўся з жонкай у атмасферы скандалу.
У 1853 годзе ў Радзівіла нарадзілася пазашлюбная дачка Леантэна ад рамана з італьянскай балерынай.
Майнінген
Майнінген — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Цюрынгія. Майнінген з’яўляецца часткай вобласці Франконіі. Уваходзіць у склад раёна Шмалькальдэн-Майнінген. Насельніцтва — 21 450 чалавек (на 31 снежня 2012 года). Плошча — 59,46 км². Афіцыйны код — 16 0 66 042.
Горад падзяляецца на 8 гарадскіх раёнаў.
Ілер
Ілер — рака на поўдні Германіі, правы прыток Дуная. Даўжыня ракі — 147 км, плошча басейна — 2152 км².
Вытокі ракі знаходзяцца на тэрыторыі камуны Оберстдорф (рэгіён Альгой) недалёка ля мяжы з Аўстрыяй. Вышыня вытоку — 778 м над узроўнем мора. Утвараецца рака ў выніку зліцця Брайтаха, Штылаха і Трэтаха. Далей Іллерам працякае ў паўночным накірунку па тэрыторыі федэральных зямель Баварыя і Бадэн-Вюртэмберг, калі ўпадаюць у Дунай у горадзе Ульм. Вышыня вусця — 470 м над узроўнем мора.
На рацэ размешчаны некалькі ГЭС.
Аса (вулкан)
Аса  — вулкан на востраве Кюсю ў прэфектуры Кумамота.
Аса — кальдэра, самы высокі пункт дасягае 1592 метра. Дыяметр кальдэры 24х18 км. Вулкан сфармаваўся ў эпоху плейстацэна ў перыяд паміж 300 000 і 90 000 гадоў таму. У сярэдзіне кальдэры сфарміраваліся каля 17 конусаў. Самы актыўны кратар — у кальдэры Накадаке, ён актыўна ўжо больш за 1500 гадоў. У сучасным перыядзе былі актыўныя і іншыя конусы ў кальдэры Аса, напр. конусы Каметсука, якія актыўна вывергнуліся ў 210 годзе.
Вулканічная дзейнасць у кальдэры Аса, начынаючы з 552 па 2011 год, назіралася больш за 165 раз. Вывяржэнні прыводзілі да чалавечых ахвяр. У 1979 годзе 3 чалавекі загінулі 11 атрымалі таўмы ў з-за выкіду цвёрдай пароды аднаго з кратараў кальдэры. З 1980-х гадоў каля 70 чалавек была шпіталізаваны ў выніку атручвання вулканічнымі газамі. У 1997 годзе загінулі 2 турысты з-за атручвання серністым газам.
Місіма (Ямагуты)
Місіма  — востраў у архіпелагу Хагі, у прэфектуры Ямагуты, у рэгіёне Цюгоку, на паўднёвы захад ад Хонсю. Знаходзіцца ў Японскім моры, прыблізна за 44 км ад Хагі. Плошча — 7,73 км², насельніцтва — 829 чалавек (458 двароў).
Скабіёза жоўтая
Скабіёза жоўтая (Scabiosa ochroleuca) — від раслін сямейства, распаўсюджаны ў Еўропе, Алжыры, умеранай Азіі.
Апісанне
Шматгадовая або двухгадовая травяністая расліна, 20-80 см вышынёй. Кветкі бледна-жоўтыя. Галоўкі пры кветках 2.5-3.5 см у дыяметры, пры пладах яйкападобныя, 2-3 см у дыяметры. Прыкаранёвае лісце чарашковае; хвосцік 1-5 см; ліставая пласцінка пёрыстараздзельная, 5-10 см, з 2-4 парамі сегментаў, або непадзельна. Ствалавое лісце 2-5-парнае, амаль без хвосцікаў або кароткачарашковае, ліставая пласцінка 4-10 см, пёрыстарассечаная або двойчы пёрыстарассечаная. Чашалісцікаў 5, карычнева-жоўтыя, ≈ 4 мм, шчаціністыя. Сямянкі жаўтлявыя, эліпсоідныя, ≈ 2.5 мм, шчацінне да 7 мм. 2n = 16.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Еўропе, Алжыры, ўмеранай Азіі (Турцыя, Казахстан, Манголія, Кітай [пн.-зах. Сіньцзян], Сібір).
Ва Украіне від расце ў стэпах, на стэпавых лугах, схілах, на пясках.
Спіс аб’ектаў PGC (2391001—2392000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2391001—2392000)
Дзівана
Дзівана
Муравец (значэнні)
Муравец
Алецка
Алецка (Olecko, Margrabowa, Oletzko, Treuburg) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Алецкага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства на ўсходзе Мазурскага паазер’я. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Алецка. Насельніцтва 16 076 чал. (на 2021).
Гісторыя
Пачатак гораду паклаў паляўнічы замак. Статус горада паселішча атрымала 1 снежня 1560 г. Некаторыя нямецкія гісторыкі звязваюць падзеі заснавання горада і сустрэчу ў паляўнічым замку ўладара Прусіі Альбрэхта Гогенцолерна і караля Польшчы Жыгімонта ІІ Аўгуста ў 1560 г. На памяць аб сустрэчы манархі пастанавілі заснаваць два горада па абодвы бакі польска-прускай мяжы — Аўгустаў у Польшчы (названы так у гонар Жыгімонта Аўгуста) і Марграбова (ад «маркграф» — тытула Альбрэхта Гогенцолерна як маркграфа Брандэнбурга).
Да 1675 г. горад належаў Рэчы Паспалітай як лен Кароны.
Каменяломнік трохпалы
Каменяломнік трохпалы (Saxifraga tridactylites) — від двухдольных кветкавых раслін, які ўключаны ў род сямейства.
Батанічнае апісанне
Каменяломнік трохпалы — невялікая аднагадовая травяністая расліна з разеткавым прыкаранёвым і недаразвітым сцябловым лісцем. Ліставыя пласцінкі лапаткава-яйкападобныя, простыя або падзеленыя на 2-5 долей, з суцэльным краем. Хвосцікі могуць адсутнічаць, або пляскатыя, рэдка да 2 см даўжынёй. Абедзве паверхні ліста з узростам набываюць выражанае чырвонае адценне.
Сцябло-кветканос з’яўляецца ў канцы вясны, нясе мяцёлкавае або шчытковае суквецце з (1) 2-10 (50) кветак. Прыкветнікі дробныя, звычайна сядзячыя. Кветкі пяцічленныя, чашалісцікі прамыя, залозістыя, пялёсткі белыя, вузка-зваротнаяйкападобныя або ланцэтападобныя. Завязь ніжняя.
Лік храмасом — 2n = 22.
Арэал
Натуральны арэал каменяломніку трохпалага — умераныя раўнінныя рэгіёны Еўропы, Паўднёва-Заходняй Азіі і Паўночнай Афрыкі. Завезены ў Канаду, дзе натуралізаваўся.
Мурота
Мурота  — горад у Японіі, які знаходзіцца ў прэфектуры Коты. Плошча горада — 248,30 км², насельніцтва — 13 710 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 55,22 чал./км².
Вятроўнік
Вятро́ўнік (Filipendula) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Буйныя карэнішчавыя травяністыя расліны. Лісце перыстае, пальчатае або суцэльнае. Прылісткі зрослыя з чаранкамі. Кветкі белага колеру, часам з жаўтаватым адценнем, у густых шчыткападобна-мяцёльчатых суквеццях. Плод — шматарэшак ці шматлістоўка.
Віды
Род налічвае каля 30 (16 відаў, распаўсюджаных ва ўмераных зонах Паўночнага паўшар’я.
Схенаплектус
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя, рэдка аднагадовыя, травяністыя расліны. Карэнішчы доўгія, паўзучыя. Сцеблы цыліндрычныя або трохграневыя, простыя. Лісце прыкаранёвае, развітае або рэдукаванае лускападобнае.
Кветкі двухполыя, у шматкветкавых каласках, сабраных у агульнае верхавіннае, парасонікападобнае суквецце з 1-2 прыкветнымі лістамі. Калякветнік з 1-6 доляй, часам рудыментарных, рэдка яны адсутнічаюць. Тычынак 3. Завязь верхняя, аднагнёздавая; лычыкаў 3, радзей 2. Плод гладкі або маршчыністы, трохграневы або плоска-выпуклы.
Таксанамія
Род Схенаплектус па дадзеных Каралеўскіх батанічных садоў К’ю ўключае 34 віда :
Камі
Камі — прозвішча, тапонім.
Нііхама
Нііхама — горад ва ўсходняй частцы прэфектуры Эхімэ, Японія. Заснаваны 3 лістапада 1937 года. Плошча горада — 234,32 км², насельніцтва — 119 131 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 508,41 чал./км². Размешчана ў паўночнай частцы вострава Сікоку. Горад акружаны гарамі на поўдні і ўсходзе, пагоркамі на захадзе і Унутраным Японскім морам на поўначы. Вытворчасць нікеля.
Конан
Конан — прозвішча, тапонім.
Коты (горад)
Коты  — цэнтральны горад Японіі, адміністрацыйны цэнтр прэфектуры Коты. Размешчаны на востраве Сікоку. Плошча горада — 309,22 км², насельніцтва — 339 091 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 1.096,60 чал./км². Дрэваапрацоўчая, папяровая прамысловасць.
Камі (Коты)
Камі — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Коты. Плошча горада — 538,22 км², насельніцтва — 27 за 600 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 51,28 чал./км². размешчаны на востраве Сікоку, у рэгіёне Сікоку. З ім мяжуюць гарады Нанкоку, Акі, Конан, Міёсі і пасёлкі Матаяма, Атоё, Нака.
Сукума (горад)
Сукума — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Коты. Плошча горада — 286,15 км², насельніцтва — 21 576 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 75,40 чал./км². З ім мяжуюць гарады Тосасімідзу, Сіманта, пасёлак Ацука і вёска Міхара.
Акі (горад)
Акі — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Коты. Плошча горада — 317,34 км², насельніцтва — 18 435 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 58,09 чал./км². Горад размешчаны на востраве Сікоку, у рэгіёне Сікоку. З ім мяжуюць гарады Камі, Конан, пасёлкі Ясуда, Нака і вёскі Гейсей, Умадзі.
Сусакі
Сусакі — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Коты. Плошча горада — 135,46 км², насельніцтва — 23 104 чалавекі (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 170,56 чал./км². З ім мяжуюць горад Тоса і пасёлкі Сакава, Цуна, Накатоса.
Тоса (горад)
Тоса — горад у Японіі. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы вострава Сікоку, у прэфектуры Коты, на паўднёвы-захад ад горада Коты, на беразе Ціхага акіяна. Правы горада з 1 студзеня 1959 года. Акіянскі порт. Плошча горада — 91,59 км², насельніцтва — 27 918 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 304,81 чал./км².
Тосасімідзу
Тосасімідзу — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Коты. Плошча горада — 266,56 км², насельніцтва — 14 718 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 55,21 чал./км². З ім мяжуюць гарады Сіманта, Сукума, пасёлак Ацука і вёска Міхара.
Спіс аб’ектаў PGC (2392001—2393000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2392001—2393000)
Вятроўнік вязалісты
Вятро́ўнік вязалісты (Filipendula ulmaria) — від кветкавых раслін з роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая карэнішчавая расліна вышынёй 60—150 см. Сцябло прамастойнае. Лісце чаргаванае па даўжыні сцябла, перарывіста-перыстае, з 2—3 парамі бакавых лісцікаў. Кветкі белыя, часам з жаўтаватым адценнем, з 5 пялёсткамі, у густых шчаткападобна-мяцёльчатых суквеццях. Плод — сухі шматарэшак.
Распаўсюджанне і экалогія
Вятроўнік вязалісты сустракаецца на тэрыторыі Еўропы і Азіі. Расце па берагах вадаёмаў, на сырых і забалочаных лугах, балотах, сырых узлесках і палянах, у прыбярэжных і пойменных хмызняках, на пустках, у парках і садах, каля дарог. Цвіце ў маі—чэрвені.
Лекавая расліна.
Пералёт (значэнні)
Пералёт
Сіманта (горад)
Сіманта — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Коты. Плошча горада — 632,42 км², насельніцтва — 34 930 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 55,23 чал./км². Горад размешчаны на востраве Сікоку, у рэгіёне Сікоку.
Ісэ
Ісэ:
Іга
Іга — прозвішча, тапонім.
Цу
Цу  — горад у Японіі, адміністрацыйны цэнтр прэфектуры Міэ. Размешчаны на беразе заліва Ісэ. Плошча горада — 710,81 км², насельніцтва — 280 737 чалавек (1 чэрвеня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 394,95 чал./км².
Ніка Басарыя
Ніка Басарыя (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца грузінскага клуба «Шэвардэні-1906» з Тбілісі.
Клубная кар’ера
У студзені 2018 года знаходзіўся на праглядзе ў тбіліскім «Дынама», аднак у выніку першую палову 2018 года правёў у дублі мінскага «Промня», а ў другой палове трэніраваўся ў структуры махачкалінскага «Анжы». У пачатку 2019 года праходзіў прагляд у «Іслачы», але не падышоў. Пазней спрабаваў уладкавацца ў іспанскай «Бадалоне».
З ліпеня 2019 года знаходзіўся на праглядзе ў «Віцебску» і ў жніўні падпісаў кантракт з клубам. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 31 жніўня 2019 года, выйшаўшы на замену ў другім тайме ў матчы супраць «Слуцка» (0:3). У далейшым зрэдку з’яўляўся ў асноўнай камандзе, часцей прыцягваўся да дубля. У лютым 2020 года па пагадненні бакоў пакінуў віцебскі клуб.
У 2021 годзе далучыўся да грузінскага клуба «Шэвардэні-1906».
Міжнародная кар’ера
У складзе юнацкай зборнай Беларусі (да 17 гадоў) у сакавіку 2015 года трапіў на элітны раўнд чэмпіянату Еўропы, аднак на поле не выхадзіў. У верасні-кастрычніку таго ж года ўжо гуляў у адборначным раўндзе чэмпіянату Еўропы наступнага цыкла.
26 сакавіка 2019 года правёў сваю адзіную сустрэчу за моладзевую зборную Беларусі, калі выйшаў на поле ў канцы таварыскага матча супраць Літвы (1:0).
Ёсіда
Ёсіда — прозвішча.
Зябер (значэнні)
Зябер
Падтыннік (значэнні)
Падтыннік
Ісэ (горад)
Ісэ, раней Ісе  — горад у Японіі, у складзе прэфектуры Міэ. Размешчаны на беразе заліва Ісэ. Плошча горада — 710,81 км², насельніцтва — 280 737 чалавек (1 чэрвеня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 394,95 чал./км².
Іга (горад)
Іга — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Міэ. Плошча горада — 558,17 км², насельніцтва — 93 103 чалавекі (1 чэрвеня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 166,80 чал./км². З ім мяжуюць гарады Камеяма, Цу, Набары, Кока, Нара і вёскі Мінаміямасіра, Ямадзоэ.
Залозніца крылатая
Залозніца крылатая (Scrophularia cretacea) — від роду сямейства.
Інабэ
Інабэ — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Міэ. Плошча горада — 219,58 км², насельніцтва — 45 261 чалавек (1 чэрвеня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 206,13 чал./км². Цэнтр сельскагаспадарчага раёна (у горадзе развіты перапрацоўка сельскагаспадарчай прадукцыі, у тым ліку рысу, і вытворчасць прадуктаў харчавання). Важнае значэнне маюць таксама вытворчасць лекаў, касметыкі і медыцынскага абсталявання, каляровая металургія.
Залозніца крылатая
Назва
Залозніца крылатая, залозніца.
Моры
Моры — прозвішча, тапонім.
Ядранец
Ядранец
Каноя
Каноя  — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Кагосіма.
Плошча горада — 448,33 км², насельніцтва — 103 875 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 231,69 чал./км². Размешчаны на востраве Кюсю. З ім мяжуюць горада Тарумідзу, Кірысіма, Соа і пасёлкі Асакі, Хігасікусіра, Кінка, Кімацукі.
Фунабасі
Фунабасі — цэнтральны горад Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Тыба. Плошча горада — 85,64 км², насельніцтва — 618 879 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 7.226,52 чал./км². Горад размешчаны на востраве Хонсю, у рэгіёне Канто. З ім мяжуюць гарады Ітыкава, Нарасіна, Сіроі, Ятыё.
Лізавета Маўрыкіеўна
Лізавета Маўрыкіеўна (народжаная Лізавета Аўгуста Марыя Агнес Саксен-Альтэнбургская; 13 (25) студзеня 1865,  —, ) — нямецкая прынцэса, расійская вялікая княгіня, дачка прынца Морыца Саксен-Альтэнбургскага, жонка расійскага вялікага князя Канстанціна Канстанцінавіча, унука расійскага імператара Мікалая I.
Спіс аб’ектаў PGC (1061001—1062000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1061001—1062000)
Спіс аб’ектаў PGC (2393001—2394000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2393001—2394000)
Спіс аб’ектаў PGC (2394001—2395000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2394001—2395000)
Юрый Аляксандравіч Дудзь
Юрый Аляксандравіч Дудзь (Ю́рий Алекса́ндрович Дудь, нар., , ГДР) — расійскі журналіст і відэаблогер. Былы галоўны рэдактар ​​выдання Sports.ru, з верасня 2018 года — намеснік генеральнага дырэктара. З 2017 года — вядучы аўтарскага шоў на YouTube-канале «вДудь», дзе бярэ інтэрв’ю ў вядомых журналістаў, бізнесменаў, палітыкаў, дзеячаў інтэрнэту, тэлебачання, тэатра, кіно і шоу-бізнесу.
Біяграфія
У 10 гадоў кінуў футбол з-за сур’ёзнай траўмы калена. У 11 гадоў пісаў нататкі для «Юношеской газеты». У 13 гадоў практыкаваўся ў газеце «Сегодня». У 14 гадоў, пачынаючы з красавіка 2001 года, працаваў пазаштатным карэспандэнтам у газеце «Весці». З 2003 па жнівень 2006 года быў штатным супрацоўнікам газеты. У 2007 годзе працаваў у часопісе «PROспорт».
У 2008 годзе скончыў факультэт журналістыкі МДУ.
Зняў дакументальны фільм «Беслан. Памятай» пра тэракт у школе ў Беслане, які адбыўся ў 2004 годзе.
Заячча капуста
Заячча капуста
Секурынега
Секурынега (Securinéga) — род кветкавых раслін сямейства.
Апісанне
Двухдомныя кусты. Лісце суцэльнае. Кветкі без кветаножак, размяшчаюцца ў пазухах лісця з 5-7-членнай чашачкай, вяночак адсутнічае. Насенне з эндаспермам, цёмнае і гладкае, яйкападобнай формы.
Сістэматыка
Род адносяць да падтрыбы Securineginae трыбы Bridelieae падсямейства Phyllanthodae або сямейства малачайныя, альбо сямейства. У сусветнай флоры ў складзе роду налічваюць 5 відаў:
Від перанесены ў род.
Распаўсюджанне
Прадстаўнікі роду сустракаюцца на Мадагаскары, Рэюньёне і Маўрыкіі.
Шлёмнік кап’ялісты
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна, 15—40 см вышынёй. Сцябло ўзыходнае або прыўзнятае. Лісце каля асновы дзідападобнае, з 1—2 зубцамі, на кароткіх чаранках, даўгавата-яйкападобная або ланцэтнае. Кветкі размешчаны па два ў пазухах лісця, звернутыя ў адзін бок, на канцах сцяблоў збліжаныя. Вяночак сіне-фіялетавы, знізу больш бледны. Плод — арэшак.
Распаўсюджанне
Від распаўсюджаны ў большай частцы Еўропы, але адсутнічае на паўднёвым захадзе і крайняй поўначы і на астравах, расце ў Турцыі, асобныя месцы росту ёсць у заходняй частцы Сібіры.
Ва Украіне від расце на поймавых лугах, у альшаніках, вільготных зарасніках — амаль на ўсёй тэрыторыі, у Крыме адсутнічае.
Ахоўваецца на тэрыторыі Латвіі і шэрагу рэгіёнаў Расіі.
Залознік
Залознік
Бітва за Ідліб (2012)
Баі за Ідліб — эпізод грамадзянскай вайны ў Сірыі падчас якога з 10 па 13 сакавіка 2012 года ўзброенымі сіламі Сірыі была праведзена ваенная аперацыя з мэтай вызвалення горада Ідліб і знішчэння сіл апазіцыі.
З пачаткам грамадзянскай вайны горад быў заняты паўстанцамі. Яны кантралявалі населены пункт некалькі месяцаў, калі ў іх атрымлівалася супрацьстаяць нападам з боку ўрадавых падраздзяленняў.
З 10 па 13 сакавіка 2012 года ўзброенымі сіламі Сірыі была праведзена ваенная аперацыя з мэтай ачысткі горада ад сіл апазіцыі. За тыдзень да гэтага адбылося нарошчванне ваеннай сілы і пачалася падрыхтоўка да штурму (так, у бок горада накіравалася вялікая калона з 42 танкаў і 131 транспарту з вайскоўцамі). Горад абаранялі 1000-1300 паўстанцаў, мелася 2 танка. 13 сакавіка, пасля зацятых баёў, урадавыя войскі занялі Ідліб.
Урадавыя войскі страцілі 7 салдат забітымі, 6 танкаў выведзены са строю. Абаронцы страцілі 36 -52 забітымі, 130 палоннымі.
У ліпені таго ж года паведамлялася, што большая частка правінцыі Ідліб зноў апынулася пад кантролем паўстанцаў.
Зайцовая капуста
Зайцовая капуста, Расходнік пурпуровы (Sedum telephium) — расліна сямейства. Ядавітая расліна.
Назва
Зайцовая капуста, заложнік, ядранец , зайчыкава капуста , залознік , расходнік пурпуровы, заячча капуста, скрыпун, цалісцік.
Батанічнае апісанне
Гэта расліна большая, чым. Яе прамыя сцеблы з сакавітым скурыстым лісцем могуць дасягаць ад 15 да 60 см вышынёй. У расліны клубнепадобныя карані. Лісце чарговае, сядзячае, па краі зубчастае, яйкападобна-даўгаватае, даўжынёй 20-70 мм. Пялёсткі даўжынёй 5-6 см, бледна-жоўтыя або белавата-ружовыя. Цвіце ў канцы лета і ў пачатку восені.
Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
Шырока распаўсюджаная расліна на палях, у светлых сухіх лясах, на лугах, скалістых і камяністых схілах, а яшчэ як пустазелле.
Таксанамічнае становішча
Від Расходнік пурпуровы адносіцца да роду сямейства.
Сінонімы
Паводле базы даных The Plant List (2013), у сінаніміку віду ўваходзяць наступныя назвы :
Аблога Латакіі (2011)
Аблога Латакіі — эпізод сірыйскага паўстання, калі 13 жніўня 2011 года сірыйская армія і сірыйскія ваенна-марскія сілы пачалі аперацыю ў сірыйскім прыбярэжным горадзе Латакія.
Перадгісторыя
Латакія была месцам пратэстнай актыўнасці з сакавіка 2011 года. Сірыйскі ўрад заявіў, што 12 чалавек былі забіты ў горадзе падчас сутыкненняў ў канцы сакавіка, што прывяло да ўводу ў населены пункт арміі ў мэтах абмежавання руху ў горад і з горада. Сотні сірыйцаў былі арыштаваны да канца ліпеня. Як паведамілі мясцовыя актывісты ў Латакіі замежным сродкам масавай інфармацыі, яны асцерагаліся гвалтоўных разгонаў іх акцый. Аднак пратэсты працягваліся, нягледзячы на ​​павелічэнне прысутнасці супрацоўнікаў сіл бяспекі і арышты. Некалькі грамадзянскіх асоб былі забіты ў ходзе сутыкненняў з паліцыяй у гэты перыяд.
Эскалацыя канфлікту
13 жніўня больш за 20 танкаў і БТР увайшлі ў Латакію, пра што паведаміў Сірыйскі назіральны пункт за правамі чалавека (SOHR). Як згадаў цэнтр, актывісты, па меншай меры двое грамадзянскіх асоб, былі забіты ў ходзе пачатку ўрадавай аперацыі.
15 жніўня сірыйская армія загадала жыхарам паўднёвых і паўднёва-ўсходніх раёнаў Латакіі эвакуіравацца. Катарскі тэлеканал «Аль-Джазіра» паведаміў, што, па сцвярджэнні мясцовых жыхароў, салдаты праводзілі аблавы на людзей у цэнтры горада, саджаючы іх у аўтобусы і адпраўляючы на ​​стадыён Аль-Асад. Кааліцыя апазыцыйных актывістаў «Сірыйскі рэвалюцыйны каардынацыйны саюз» паведаміла аб, ​​па меншай меры, шасцярых забітых на працягу дня ў Латакіі. Сірыйскі адмаўляў выкарыстанне кананерскіх лодак супраць Латакіі, назваўшы гэтыя прэтэнзіі «абсалютна неабгрунтаванымі», і што караблі ля берагоў Латакіі выкарыстоўваліся для барацьбы з кантрабандай. Блізкаўсходняе агенцтва ААН для дапамогі палесцінскім бежанцам і арганізацыі работ (UNRWA) заявіла, што больш за 5000 палесцінцаў былі вымушаны бегчы з лагера бежанцаў на ўскраіне Латакіі падчас штурму, а LCC паведаміў, што салдаты прыйшлі з горада ў лагер і запатрабавалі ад мясцовых жыхароў сысці. Яны нібыта стралялі па выпадковым людзям у дадатак да абстрэлаў наваколля і ператрусам у дамах. У раёне, дзе знаходзіцца палесцінскі лагер, вялася стральба.
Міжнародная група па правах чалавека «Авааз» заявіла, што можа пацвердзіць гібель дзевяці чалавек 16 жніўня ў Латакіі. Як казалі мясцовыя жыхары, многія людзі былі затрыманыя, спрабуючы бегчы з горада, а байцы «Шабіха» ў грамадзянскім, верныя Асаду, рабавалі будынкі і крамы ў раёне аль-Рамель, дзе знаходзіўся лагер палесцінскіх бежанцаў, а таксама агрэсіўна рэагавалі на любую спробу або любую прыкмету здымкі. Адзін жыхар заявіў, што баіцца, што ўскраіны горада будуць цалкам знішчаны.
Лекар, які працаваў у Латакіі, паведаміў 18 жніўня, што заявы актывістаў апазіцыі, у тым ліку аб выкарыстанні ваенных караблёў для нападу на горад і затрыманні соцень грамадзянскіх асоб на спартыўным стадыёне, з’яўляюцца праўдай. Паводле яго звестак, што больш за 50 чалавек загінулі з 14 жніўня ў Латакіі. Суніцкіх і палесцінскія жыхары горада атакавалі ў першую чаргу, а іх дамы былі разбураны з дапамогай абстрэлаў і бульдозераў, каб змусіць людзей бегчы. Многія з іх былі схоплены і арыштаваны.
Наступствы
10 студзеня 2012 года з’явіўся відэазапіс, дзе невялікі натоўп праасадаўскіх дэманстрантаў у Латакіі акрыжылі і атакавалі машыны назіральнікаў ЛАГ. Пры гэтым было паранена 11 назіральнікаў.
Чарнакорань
Чарнакорань (Scorzonera) — род кветкавых раслін сямейства. Распаўсюджаныя ад Міжземнамор’я да Усходняй Азіі, галоўным чынам у засушлівых рэгіёнах. Колькасць відаў — каля двухсот.
Найбольш вядомы від — : у многіх краінах гэта расліна культывуецца як гародніна.
Назва
Навуковая назва роду паходзіць ад scorzonera ад scorza — «кара» і  — «чорная», што ставіцца да чорнай вонкавай афарбоўкі каранёў чарнакораню. Па іншай версіі, гэта назва паходзіць ад  — іспанскай назвы віду, утворанага ад escorzon «ядавітая змяя, змяіны яд», корань ўжываецца ў Іспаніі як сродак супраць укусу змей. Альбо ў пачатку XVII стагоддзя ад scorzone, вытворнага ад curtio — «ядавітая змяя», ад яду якой ратавала гэта расліна.
Біялагічнае апісанне
Прадстаўнікі роду — двухгадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны, часам паўкусты. Карані часта патоўшчаныя, верацёнападобнай або клубнепадобнай формы, у многіх відаў — ядомыя.
Лісце чаргаванае, лінейнае або лінейна-ланцэтнае, з суцэльным краем.
Кветкі жоўтыя, радзей ружовыя, язычковыя, сабраны ў кошыкі і акружаны некалькімі пластамі абгорткі з няроўнымі, зялёнымі чарапіцава размешчанымі лісточкамі; вонкавыя — яйкападобныя, унутраныя — ланцэтныя, па краях перапончатыя.
Сямянкі лінейна-цыліндрычныя, з папусам, які складаецца з рыжаватых пёрыстых валасінак, унутраная частка якіх мае працяг у выглядзе больш ці менш кароткага вышчэрбленага асцюка.
Кансартыўныя сувязі
З’яўляецца кармавой раслінай для жукоў.
Таксанамія
Род Чарнакорань уваходзіць у падтрыбу трыбы  падсямейства  сямейства  парадку.
Віды
Налічваецца 199 відаў, у тым ліку каля ста — на тэрыторыі былога СССР, некаторыя з іх:
Расходнік шасцірадковы
Расходнік шасцірадковы (Sedum sexangulare) — від раслін сямейства ; распаўсюджаны ў Еўропе.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна 10-18 см вышынёй. Лісце лінейнае, у 4-5 разоў перавышаюць шырыню, на паверхні без сасочкаў, зялёныя. Лісцянкі накіраваныя ўверх; насенне амаль шарападобнае.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Еўропе, акрамя ўсходу; інтрадукаваны ў Канадзе, ЗША, Ірландыі, Вялікабрытаніі, Нарвегіі, прыбалтыйскай Расіі.
Ва Украіне расце на пясчаных і камяністых месцах, скалах, у Карпатах, лесастэпе — рассеяна.
Jacobaea paludosa
Jacobaea paludosa — від раслін сямейства, распаўсюджаны ў Сярэдняй і Усходняй Еўропе.
Апісанне
Шматгадовая расліна, трава 80-120 см вышынёй. Лісце зверху цёмна-зялёнае, голае або трохі апушана, знізу шаравата-шарсцістае, лінейна-ланцэтнае, ля аснавання звужанае, па краі звычайна глыбока пілавата-зубчастае. Кошыкі на доўгіх ножках, у мяцёлкава-шчыткападобным суквецці, шматлікія, паўшарападобныя. Сямянкі звычайна апушаныя або голыя, даўгаватыя, 3.5-4 мм даўжынёй.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Сярэдняй і Усходняй Еўропе.
Аляксандр Канановіч
Аляксандр Канановіч — беларускі кінарэжысёр, акцёр, сцэнарыст.
Біяграфія
Нарадзіўся 7 жніўня 1977 года. Скончыў Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт. У 2005 годзе скончыў Беларускую акадэмію мастацтваў.
Спіс аб’ектаў PGC (2395001—2396000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2395001—2396000)
Расходнік вялікі
Расходнік вялікі (Sedum maximum) — від раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая расліна з мясістым падоўжаным эліптычным лісцем. Патоўшчаныя карані, верацёнападобныя, багатыя на крухмал. Па форме нагадваюць бабы — даўжынёй 3-4 см, таўшчынёй 0,5-1,5 см.
Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
Расце ў Еўропе, у тым ліку ва Украіне.
Таксанамічнае становішча
Від Sedum maximum адносіцца да роду сямейства.
Практычнае выкарыстанне
У Заходняй і Сярэдняй Еўропе расходнік культывуюць як гародніну. Для ежы прыдатнае маладое лісце, парасткі і карані. З парасткаў і лісця вараць супы, баршчы, рыхтуюць пюрэ, халаднік, гароднінны фарш. Ранняй вясной, калі іншай гародніны яшчэ не хапае, расходнік замяняе шпінат, капусту, салату. Як бульбу выкарыстоўваюць мясістыя карані. Перад ежай з варанага кораня здымаюць лупіну.
Чарнакорань прысадзісты
Чарнакорань прысадзісты, Пералёт (Scorzonera humilis) — від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны ў большай частцы Еўропы. Этымалогія: humilis — «нізкі».
Апісанне
Шматгадовая расліна, 5-50 см вышынёй. Сцеблы толькі з 2-3 паменшанымі лісткамі. Прыкаранёвае лісце з доўгімі хвосцікамі, даўгавата-ланцэтнае або эліптычна-ланцэтнае, завостраныя. Кветкі светла-жоўтыя, амаль удвая перавышаюць абгортку. Сямянкі 8-10 мм даўжынёй, гладкія, рабрыстыя; чубок брудна-белы; шчацінкі яго мяккапёрыстыя, наверсе вышчэрбленыя. Стрыжневы корань моцны. Расліна часам галінаваная. Сцябло звычайна негалінаванае, з белымі валасінкамі. Плод карычневы.
Распаўсюджанне
Еўропа: Аўстрыя, Ліхтэнштэйн, Бельгія, Люксембург, Вялікабрытанія, Беларусь, Чэхія, Харватыя, Данія, Эстонія, Фінляндыя, Францыя, Германія, Грузія, Швейцарыя, Нідэрланды, Іспанія, Венгрыя, Італія, Латвія, Літва, Партугалія, Нарвегія, Польшча, Расія, Славакія, Славенія, Швецыя, Украіна. Насяляе лясістую мясцовасць, высечкі і ўскрайкі, лугі, лугавыя схілы, абочыны дарог.
Блуфілдс
Блуфілдс (Bluefields) — горад на паўднёвым усходзе Нікарагуа, цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта, адміністрацыйны цэнтр Аўтаномнага рэгіёна паўднёва-карыбскага ўзбярэжжа. Насельніцтва (2005 г.) — 45 547 чалавек.
Геаграфія
Горад Блуфілдс месціцца ў 383 км на ўсход ад Манагуа, сталіцы Нікарагуа, на беразе аднайменнай лагуны. Навакольныя землі даволі нізкія, не перавышаюць 25 над узроўнем мора. Блуфілдс з’яўляецца цэнтрам муніцыпалітэта з агульнай плошчай 4638 км². Горад займае адносна невялікую частку гэтай тэрыторыі, астатнія землі заняты сельскагаспадарчымі і ляснымі раёнамі. Аднак колькасць гарадскіх жыхароў болей чым у 20 разоў перавышае колькасць сельскіх.
Клімат трапічны вільготны. Сярэднегадавая тэмпература трымаецца каля +25,8 °C. Гадавая колькасць ападкаў — 4320 мм. Улетку існуе пагроза ўраганаў.
Гісторыя
У 1602 г. галандскі пірат Абрагам Блаўвельт (Abraham Blauvelt) адкрыў і даследаваў лагуну на захадзе Карыбскага мора. Яна, а таксама навакольнае ўзбярэжжа атрымалі яго імя, пазней перакладзенае на англійскую мову як Блуфілдс (Bluefields). Мясцовыя тэрыторыі належылі да Маскітавага берага, на якім сфарміравалася дзяржава індзейцаў-міскіта. У 1740—1786 гг. яна з’яўлялася пратэктаратам Вялікабрытаніі. У 1744 г. была арганізавана калонія Блуфілдс, што фактычна знаходзілася пад кантролем брытанскага губернатара Ямайкі. Сюды перасяляліся плантатары разам са сваімі чарнаскурымі рабамі. Пасля далучэння Маскітавага берага да Іспанскай каланіяльнай імперыі некаторыя з іх пажадалі застацца.
Блуфілдс выконваў функцыі сталіцы Маскітавага берага да 1894 г., пакуль дзяржаўнасць міскіта не была канчаткова ліквідавана з боку Нікарагуа. Ён быў далучаны да дэпартамента Селая і з’яўляўся яго адміністрацыйным цэнтрам. Мясцовыя жыхары традыцыйна падтрымлівалі апазіцыйныя настроі ў дачыненні да ўлад у Манагуа. Пасля Сандзінісцкай рэвалюцыі значная частка дэпартамента кантралявалася контрас. Для палітычнай разрадкі і сацыяльна-эканамічнага развіцця карыбскага ўзбярэжжа Нікарагуа ў 1987 г. быў створаны Аўтаномны рэгіён паўднёва-карыбскага ўзбярэжжа. Блуфілдс стаў яго адміністрацыйным цэнтрам.
Культурныя асаблівасці
У Блуфілдзе працуюць 2 універсітэты.
Эканоміка і інфраструктура
Блуфілдс — важны транспартны цэнтр на карыбскім узбярэжжы Нікарагуа. Тут працуюць порт і аэрапорт. Да 2018 г. не было прамога аўтамабільнага шляху паміж Блуфілдсам і Манагуа, у наш час ён часткова забяспечваецца дзякуючы паромнай пераправе.
Сацыяльная становішча гарадскога насельніцтва складанае. 63,1 % насельнікаў вызначаюцца як вельмі бедныя, 33,1 % — як бедныя. У 1990-х гг. транзітны характар прывёў да значнага росту гандлю наркотыкамі. З канца XX ст. развіваецца турызм. У 2018 г. Цэнтральнаамерыканскі банк эканамічнай інтэграцыі вылучыў 38,8 млн долараў ЗША для развіцця ў горадзе водазабеспячэння і санітарыі.
Jacobaea
Jacobaea — род кветкавых раслін сямейства. Большасць відаў гэтага роду раней уключаліся ў род.
Некаторыя віды культывуюцца як дэкаратыўныя расліны. Некаторыя расліны з’яўляюцца ядавітымі.
Біялагічнае апісанне
Прадстаўнікі роду — травы, паўкусты і хмызнякі. Суквецце — кошык.
Віды
Яшчэ дастаткова шмат назваў відаў маюць у The Plant List статус unresolved name, гэта значыць маюцца сумненні, ці варта гэтыя назвы звесці ў сінаніміку іншых відаў. У прыватнасці, статус unresolved name мае назву ; адпаведная расліна больш вядома пад назвай.
Скочкі атожылкавыя
Скочкі атожылкавыя (Sempervivum globiferum) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Назва
Скочкі атожылкавыя, скачка, скачкі, скочка , гартанка , сярдзечнік , скочкі.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна 15—25 см вышынёй. Лісце разеткі даўгавата-клінаватае або даўгавата-зваротнаяйкападобнае, шырокае ў верхняй траціне, скляпеннепадобна сагнутае, таму разетка замкнёная, амаль шарападобная. Пялёсткі бледна-жаўтлява-зелянявыя, 12-14 мм даўжынёй, залозіста апушаныя.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе.
Ва Украіне расце на скалістых і пясчаных месцах, у сасновых лясах — зрэдку на Палессі (Валынская вобласць, Ковэльскі раён, наваколлі сяла Воля-Ковэльска; Ровенская вобласць, Ровенскі раён, пгт Клэвань; Кіеўская вобласць, Вышгарадскі раён, на баравых пясках Кіеўскага вадасховішча).
Назва
У сінаніміку віду паводле базы даных The Plant List уваходзяць наступныя назвы:
Аляксандр Серафімавіч Серафімовіч
Аляксандр Серафімавіч Серафімовіч (сапраўднае прозвішча — Папоў;, станіца Ніж­не­курмаярская, Вобласць Войска Данскога — 19 студзеня 1949, Масква) — рускі пісьменнік, журналіст, вайсковы карэспандэнт. Лаўрэат Сталінскай прэміі (1943).
Біяграфія
Нарадзіўся 7 (19) студзеня 1863 года ў станіцы Ніж­не­курмаярская (цяпер Цымлянскага раёна Растоўскай вобласці). Бацька — данскі казак, быў палкавым скарбнікам, есавулам Войска Донскага. Дзіцячыя гады правёў у Польшчы, дзе служыў яго бацька. У 1873 годзе вярнуўся з сям'ёй на Дон у станіцу Усць-Мядзведзіцкую.
Скончыў Усць-Мядзведзіцкую гімназію (1883). Паступіўшы ў 1883 у Пецярбургскі ўніверсітэт, на фізіка-матэматычны факультэт, Аляксандр Папоў трапіў у асяроддзе рэвалюцыйнага студэнцтва, пазнаёміўся з марксізмам. За ўдзел у рэвалюцыйным руху (разам з А. І. Ульянавым) і ў сувязі з замахам на Аляксандра III А. Папоў быў арыштаваны і высланы ў Архангельскую губерню. Падчас ссылкі напісаў у Пінезе сваё першае апавяданне «На крызе», якое было пад псеўданімам Серафімовіч апублікавана ў газеце «Русские ведомости» ў 1889 годзе. Па сканчэнні высылкі А. Серафімовіч жыў на Доне пад наглядам паліцыі, працягваючы сваю літаратурную дзейнасць.
У 1902 годзе перасяліўся ў Маскву, быў удзельнікам літаратурнай групы «Среда». Пазнаёміўся з М. Горкім, стаў супрацоўнічаць у выдавецтве «Зна­ние».
У час Першай сусветнай вайны быў вайсковым карэспандэнтам газеты «Русские ведомости».
Безумоўна прыняў Кастрычніцкую рэвалюцыю. У 1918 годзе ўзначальваў літаратурны аддзел газеты «Известия». Член РКП(б) з 1918 года.
Памёр 19 студзеня 1949 года. Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках (пляцоўка № 1).
Творчасць
Літаратурны дэбют адбыўся ў 1889 годзе. Першая кніга — «Апавяданні і нарысы» (1901). У ранніх творах раскрываў драматызм штодзённай барацьбы чалавека за выжыванне. Серафімовіч дае цвярозы аналіз грамадскіх супярэчнасцей Расіі канца 19 стагоддзя, засноўваючыся на багатым запасе назіранняў з жыцця сялянства, казацтва і іншых пластоў народа. У аповесці «Пяскі» (1908), рамане «Горад у стэпе» (1912) — маральная праблематыка, звязаная з развіццём капіталізму ў горадзе. Раман «Жалезны паток» (1924), у аснове якога гістарычны факт — паход Таманскай арміі ў 1918 годзе це­раз Каўказ­скі хрыбет для ўз’яднання з Чырвонай Ар­міяй, лічыўся класікай сацыялістычнага рэалізму. Аўтар нарысаў пра калектывізацыю (серыя «Па данскіх стэпах», 1931), грамадзянскую і Вялікую Айчынную войны, артыкулаў пра літаратуру.
На беларускую мову яго творы перакладалі С. Іва, П. Місько, С. Хурсік і інш.
Юрый Вуеш
Біяграфія
Нарадзіўся 15 студзеня 1905 года ў сялянскай сям’і ў сербалужыцкай вёсцы Небельчыцы ў ваколіцах Будзішына. З 1911 па 1918 год навучаўся ў народнай сярэдняй школе ў вёсцы Небельчыцы. З 1919 года вучыўся ў каталіцкім педагагічным вучылішчы ў Будзішыне, якое скончыў у 1926 годзе. Потым працаваў да 1929 года настаўнікам у горадзе Хросчыцы (Кроствіц). З 1929 па 1940 год быў настаўнікам у роднай вёсцы Небельчыцы.
З 1940 па 1945 год удзельнічаў у Другой сусветнай вайне. Пасля дэмабілізацыі з 1946 па 1949 год працаваў настаўнікам у Варнсдорфе. З 1949 па 1954 год быў галоўным рэдактарам газеты «Nowa Doba» і з 1954 па 1958 год — галоўным рэдактарам выдавецтва «Nowa Doba».
З 1958 па 1963 год быў рэжысёрам сербалужыцкага народнага тэатра і з 1963 года па 1968 год — галоўным драматургам Нямецка-сербалужыцкага народнага тэатра ў Будзішыне.
Памёр 22 снежня 1968 года ў Будзішыне. Пахаваны на могілках святога Мікалая ў Будзішыне.
Сачыненні
Займаўся перакладамі з нямецкай і славянскіх моў.
Міхаіл Гедэон Радзівіл
Міхаіл Гедэон Радзівіл (паводле метрыкі — Міхал Геранім Кароль Радзівіл;, Варшава — , Варшава) — ваенны дзеяч Расійскай імперыі з роду Радзівілаў, брыгадны генерал, землеўладальнік, сенатар-кашталян Царства Польскага, адзін з кіраўнікоў паўстання 1830—1831 гадоў.
Біяграфія
Нарадзіўся 24 верасня 1778 года ў Варшаве. Быў трэцім сынам у сям’і Міхала Гераніма Радзівіла, віленскага ваяводы і Алены Пшаздзецкай, даводзіўся братам Антонію Генрыку Радзівілу. Атрымаў хатнюю пачатковую адукацыю, пасля чаго ў 1792 годзе паступіў у Гётынгенскі ўніверсітэт. Падчас паўстання Тадэвуша Касцюшкі ў 1794 годзе знаходзіўся з братамі ў Дрэздэне, потым — у Карлсбадзе. У красавіку 1795 года вярнуўся на радзіму і разам з малодшым братам Андрэем Валентам быў адпраўлены бацькам у Пецярбург да двара Кацярыны II.
1 снежня 1797 года атрымаў тытул камергера ад Паўла I, праз два гады стаў камандорам Мальтыйскага крыжа. У гэты час Міхал Радзівіл вярнуўся ў Варшаву, дзе ўдзельнічаў у грамадскім жыцці горада, часта бываў у Пулавах у князёў Чартарыйскіх. У 1806 годзе пачаў ваенную службу ў складзе Паўночнага польскага легіёна. 18 студзеня 1807 года атрымаў званне палкоўніка і стаў камандзірам легіёна. Удзельнічаў у вайне чацвёртай кааліцыі 1807 года. 1 красавіка 1808 года ўзначаліў 5-ы пяхотны полк арміі Герцагства Варшаўскага, 11 снежня 1811 года атрымаў званне брыгаднага генерала.
Удзельнічаў у французска-рускай вайне 1812 года ў якасці камандуючага 2-й брыгады 7-й дывізіі пяхоты генерала Гранжана, якая напярэдадні вайны належала да 1-га корпуса Вялікай Арміі маршала Даву, а ад 3 чэрвеня 1812 года — да 10-га корпуса Жака Макдональда. Корпус меў істотнае стратэгічнае значэнне ў ваенных дзеяннях над Балтыкай і Дзвіной, граючы ролю абароны левага фланга Вялікай Арміі. На чале брыгады ў ноч з 29 на 30 ліпеня Міхал Гедэон Радзівіл удзельнічаў у баях за Дзвінск, пасля чаго заняў пазіцыі ўздоўж Дзвіны і праводзіў вайсковую разведку на правым і левым берагах ракі. Пры адступленні 7-й дывізіі, якая праз Курляндыю і Жамойць адыходзіла на лінію Нёмана, вызначыўся ў бітве пад Тыльзітам (26 снежня 1812). Адыходзячы ў кірунку Данцыга, 5 студзеня 1813 года Міхал Радзівіл удзельнічаў у баі пад Брандэнбургам, 12 студзеня дайшоў да Эльблёнга і ў выніку сутыкнення на рацэ Ногат 17 студзеня зноў накіраваўся ў бок Данцыга. Пасля капітуляцыі горада вярнуўся ў Варшаву.
З 1815 года служыў у войску Каралеўства Польскага, камандаваў дывізіяй. З 1822 года — сенатар-кашталян, з 1825 года — сенатар-ваявода. З пачаткам паўстання 30 лістапада 1830 года увайшоў у склад Адміністрацыйнай рады Каралеўства Польскага, потым у Найвышэйшую нацыянальную раду. Падтрымліваў дыктатуру генерала Ю. Хлапіцкага, пасля яго адстаўкі 20 студзеня — 26 лютага 1831 года быў галоўнакамандуючым, аднак паўнамоцтвы фактычна засталіся ў Хлапіцкага. Прымаў удзел у рэарганізацыі вайсковага кіравання паўстаннем.
У выніку паразы ў бітве пры Грохаве сышоў у адстаўку. Пасля капітуляцыі Варшавы да 1836 года быў зняволены ў Яраслаўлі, потым жыў у Дрэздэне. За ўдзел у паўстанні яго беларускія маёнткі Барысаўшчына ў Барысаўскім павеце, Цімкавічы ў Слуцкім павеце і іншыя перайшлі ў дзяржаўны скарб, аднак загадам ад 28 кастрычніка 1832 года былі падзелены паміж спадкаемцамі: братам Андрэем Валентам і пляменніцай Леановай.
Сям’я
12 ліпеня 1815 года ажаніўся з Аляксандрай Стэцкай, прадстаўніцай заможнага шляхецкага роду Стэцкіх, адзінай дачкой багатага памешчыка Карла Стэцкага і падчаркай генерала Княжэвіча. Выхоўвалася ў Мяжырычах — сядзібе свайго дзеда. Па прыкладзе сваёй свякрухі, па праекце архітэктара Генрыха Ітара перабудавала палац, сад і парк у Шпанове, ператварыўшы яго ў адну з лепшых рэзідэнцый на Валыні. У 1831 годзе рушыла ўслед за мужам у выгнанне ў Яраслаўль. Будучы таленавітай мастачкай-аматаркай, з’яўлялася ганаровым членам Таварыства заахвочвання мастацтваў ў Варшаве. Паводле ацэнак сучаснікаў, княгіня Радзівіл  «была прыгожая, нададзеная розумам і прыемным характарам» . Памерла ў ліпені 1864 года ў Пасі пад Парыжам і была пахавана на мясцовых могілках. У якасці пасага Міхаіл Гедэон Радзівіл атрымаў мястэчка Шпаніў пад Роўным. Пасля яго смерці маёнтак перайшоў у валоданне да Караля Андрэя Радзівіла і знаходзіўся пад кіраваннем гэтага роду да самага пачатку Другой сусветнай вайны.
Ад гэтага шлюбу нарадзіліся:
Баі за Тафтаназ (2012)
Баі за Тафтаназ — узброенае сутыкненні паміж урадавымі сіламі і баевікамі ССА за горад Тафтаназ падчас грамадзянскай вайны ў Сірыі.
Ход баёў
Аперацыя па вызваленні захопленага баевікамі горада Тафтаназ пачалася 3 красавіка 2012 года.
5 красавіка было паведамлена, што сірыйскія войскі вызвалілі горад Тафтаназ ад баевікоў і пераследуюць іх у невялікіх паселішчах на мяжы з Турцыяй. У выніку паспяхова праведзенай аперацыі затрымана вялікая колькасць апазіцыянераў і вызвалены выкрадзеныя імі закладнікі.
Страты з абодвух бакоў склалі 120 чалавек.
Наступствы
22 лістапада 2012 года ў раёне горада Тафтаназ падчас рабочай паездкі быў выкрадзены амерыканец Джэймс Фоўлі, які падаваў відэаматэрыялы агенцтву Франс Прэс. Яго калегу таксама выкралі. Пазней баевікі групоўкі «Ісламская дзяржава» размясцілі ў інтэрнэце відэазапіс пакарання смерцю Фоўлі.
На працягу некалькіх месяцаў паўстанцы спрабавалі захапіць авіябазу «Тафтаназ» паблізу горада, аднак кожны раз іх атакі адбіваліся. 3 лістапада 2012 года групы апазіцыянераў здзейсніла спробу захопу аэрадрома. Паводле ацэнак назіральнікаў, наступленне на «Тафтаназ» было разгорнута на досвітку, калі адразу пяць баявых падраздзяленняў мяцежнікаў адкрылі агонь з мноства ракетных установак, мінамётаў і іншых відаў ўзбраення.
У нападзе на «Тафтаназ» у першыя дні студзеня 2013 года прынялі ўдзел каля 700 апалчэнцаў, сярод якіх былі баевікі з тэрарыстычных груповак «Ахрар аш-Шам» і «Фронт аль-Нусра» — баявога крыла «Аль-Каіды». 2 студзеня паўстанцы распачалі спробу захопу аэрадрома, аднак ужо праз два дні былі адкінуты. Другую спробу баевікі распачалі 8 студзеня. Ужо на наступны дзень яны заявілі, што ў ходзе шматдзённага штурму днём ім нібыта ўдалося прарвацца на тэрыторыю верталётнай базы. У той жа дзень на сэрвісе YouTube з’явіўся відэазапіс, на якім бачна, што баевікі кантралявалі як мінімум частку гэтай базы. Па заявах саміх нападаючых, падчас штурму яны нібыта выкарыстоўвалі раней захопленыя зенітныя кулямёты, артылерыйскія гарматы і танкі. Аднак ужо на наступны дзень заявы баевікоў былі абвергнуты: вайскоўцы змаглі адстаяць аэрадром і даць адпор апазіцыянерам, вялікая колькасць якіх была забіта ці паранена, а астатнія байцы беглі.
Назіральнікі адзначалі, што за некалькі дзён да гэтага баевікі ўжо здзяйснялі ўзброеныя напады на аб’екты сірыйскіх ВПС на поўначы краіны, у выніку чаго ваенная авіяцыя ўрада ў гэтым рэгіёне апынулася фактычна прыкавана да зямлі. Па дадзеных амерыканскай разведкі, якая адсочвала палёты ВПС Сірыі, на поўначы краіны на той момант спыніліся вылеты ваеннай авіяцыі (як самалётаў, так і верталётаў).
Напады на аэрадром і меркаваны захоп ваеннага аб’екта ў Дзярждэпартаменце ЗША адзначылі пахвалой, пры гэтым не ўдаючыся ў падрабязнасці аб персанальным складзе атакавалай групы — сярод тых, хто нападаў былі і баевікі з групоўкі «Фронт аль-Нусра» — у снежні мінулага года прызнаная ЗША тэрарыстычнай. Тым не менш, у дзярждэпартаменце прызналі, што аб канчатковым захопе базы казаць яшчэ рана — на той момант баі за аэрадром яшчэ працягваліся.
Спіс аб’ектаў PGC (2396001—2397000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2396001—2397000)
Бен Будар
Бен Будар (Ben Budar, 28 кастрычніка 1928, вёска Кослаў, Лужыца, Германія — 27 кастрычніка 2011, Хросчыцы, Лужыца, Германія) — верхнялужыцкі пісьменнік, перакладчык і журналіст.
Біяграфія
Нарадзіўся 28 кастрычніка 1928 года ў сербалужыцкай сялянскай сям'і ў вёсцы Кослаў. У 1939 годзе скончыў народную школу ў вёсцы Рожэнцэ, пасля чаго навучаўся да 1944 года ў гімназіях у Вюрцбурга і Дрэздэна. У 1944-1945 гадах ваяваў у атрадах Фольксштурма. З 1946 па 1951 год працягнуў навучанне ў розных гімназіях. Экзамен на сярэднюю адукацыю здаў у Вышэйшай сербалужыцкай школе ў Будзішыне. У 1951 годзе паступіў на журналісцкі факультэт універсітэта імя Карла Маркса ў Лейпцыгу, які скончыў у 1954 годзе. З 1954 па 1958 год быў рэдактарам сербалужыцкай газеты «Nowa doba» і сербалужыцкай рэдакцыі на мясцовым радыё. З 1958 па 1976 год працаваў лектарам у сербалужыцкай культурна-асветніцкай арганізацыі «Домавіна». З 1976 года па 1981 год быў кіраўніком Сербалужыцкага народнага ансамбля «Wjelbik» у Будзішыне. З 1981 года па 1990 год працаваў у рэдакцыі часопіса «Rozhlad».
Калі быў на пенсіі, з 1990 года па снежань 2006 года вёў у газеце «Serbske Nowiny» калонку «Swět a cyrkej» (Свет і царква), якая выходзіла кожны аўторак.