cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нойшванштайн
Пад канец Другой сусветнай вайны частка золата Рэйхсбанка захоўвалася ў замку. У апошнія дні вайны золата было вывезенае ў невядомым кірунку. Паводле чутак, яно было затопленае ў бліжэйшым возеры Алат. У замку таксама захоўваліся скрадзеныя каштоўнасці, карціны, мэбля, якія прызначаліся для асабістай калекцыі Гітлера.
На Нойшванштайн адкрываецца цудоўны від з бліжэйшага мосту Marienbrücke.
Андрэй Паўлавіч Худык
Андрэ́й Па́ўлавіч Худык (нар., сяло Астраўчане Хмяльніцкай вобласці, УССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь (з 2017 года).
IC 1935
IC 1935 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральна галактыка) у сузор’і Гадзіннік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Андрэй Паўлавіч Худык
Біяграфія
У 1999 годзе ўзначаліў Браслаўскі харчовы камбінат у Віцебскай вобласці.
З 2002 года — першы намеснік старшыні — начальнік упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Ваўкавыскага райвыканкама, старшыня Дзятлаўскага райвыканкама. З 2004 года — старшыня Лідскага райвыканкама, з 2011 года працаваў намеснікам старшыні Гродзенскага аблвыканкама. У пачатку 2013 года быў прызначаны старшынём Гродзенскага гарвыканкама.
Да назначэння міністрам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя працаваў намеснікам кіраўніка справамі Прэзідэнта.
14 верасня 2017 года прызначаны міністрам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Беларусі. У маі 2018 года заяўляў, што ў Беларусі «пастаўлена задача за два-тры гады значна знізіць плошчы баршчэўніка Сасноўскага», аднак станам на пачатак 2022 года плошчы, занятыя гэтай раслінай, наадварот, павялічыліся. У верасні 2018 года абвясціў, што цягам трох гадоў стаіць задача запусціць прадпрыемства па ўтылізацыі стойкіх арганічных забруджвальнікаў у Чачэрскім раёне; паводле інфармацыі старшыні Чачэрскага райвыканкама, станам на снежань 2022 года будаўнічая гатоўнасць аб’екта складала 95 %.
Мачулішча
Назву Мачулішча маюць:
Буці (Італія)
Буці (Buti) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Піза.
Насельніцтва складае 5722 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 248 чал./км². Займае плошчу 23 км². Паштовы індэкс — 56032. Тэлефонны код — 0587.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Сінічанка
Назву Сіні́чанка маюць:
Востраў (Весялоўскі сельсавет)
Во́страў (, Остров) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Весялоўскага сельсавета.
Да 8 лютага 2010 года вёска ўваходзіла ў склад Хаўхоліцкага сельсавета.
Закаўказскі фронт
Закаўка́зскі фронт — адзін з франтоў РСЧА падчас Вялікай Айчыннай вайны.
Гісторыя
Утвораны 23 жніўня 1941 года на базе Закаўказскай ваеннай акругі з мэтай прыкрыцця дзяржаўных межаў з Іранам, Турцыяй, абароны Чарнаморскага ўзбярэжжа Каўказа. На 1 снежня 1941 года уключаў Грузінскую ССР, Армянскую ССР, Азербайджанскую ССР, штаб фронту — Тбілісі (згодна з Загадам НКА СССР № 0444 «АБ тэрытарыяльным складзе ваенных акругаў Еўрапейскай часткі СССР»).
30 снежня 1941 года Закаўказскі фронт перайменаваны ў Каўказскі фронт (у канцы студзеня 1942 года падзелены на Крымскі фронт і Закаўказскую ваенную акругу).
Зноў сфарміраваны ў маі 1942 года на базе Закаўказскай ваеннай акругі. У ходзе Бітвы за Каўказ 1942—1943 гадоў у жніўні — снежні 1942 года войскі фронту правялі Маздоцка-Малгабецкую, Нальчыцка-Арджанікідзэўскую, Наварасійскую і Туапсінскую аперацыі, у ходзе якіх ва ўзаемадзеянні з Чарнаморскім флотам і Азоўскай ваеннай флатыліяй спынілі наступ праціўніка і падрыхтаваліся да пераходу ў наступленне. 3 студзеня 1943 года Закаўказскі фронт перайшоў у наступленне Паўночнай групай войскаў на нальчыцка-стаўрапальскім накірунку, а 11—16 студзеня Чарнаморскай групай войскаў — на Краснадар і Новарасійск. 24 студзеня 1943 года Паўночная група войскаў ператворана ў Паўночна-Каўказскі фронт, якому 5 лютага перададзена і Чарнаморская група войск, а таксама аператыўна падпарадкаваны Чарнаморскі флот. Закаўказскі фронт прыкрываў Чарнаморскае ўзбярэжжа на ўчастку Лазараўскае — Батумі і дзяржаўную мяжу з Турцыяй і Іранам.
У жніўні 1945 года на базе Закаўказскага фронту утворана Тбіліская ваенная акруга.
Склад
1-га фарміравання 2-га фарміравання
Сівічанка
Сівіча́нка — рака ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Волка (басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 21 кіламетр. Плошча вадазбору 37 км². Пачынаецца на заходніх схілах Мінскага ўзвышша, за 1 кіламетр на паўднёвы захад ад вёскі Сівіца, цячэ па Налібоцкай пушчы, упадае ў раку Волка за 7,8 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Белы Бераг Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці. Пойма пераважна забалочаная. Рэчышча да вусця на працягу 4,1 км. каналізаванае.
Хаважы Ахмедавіч Хацыгаў
Хаважы Ахмедавіч Хацыгаў (,, РСФСР) — беларускі баксёр-аматар, чэмпіён Еўропы сярод аматараў 2002 года, член Алімпійскай каманды Беларусі ў 2004 годзе.
З-за складанасцяў з трапленнем нацыянальную зборную Расіі, Хаважы Хацыгаў пераехаў у Беларусь з Грознага ў 1999 годзе.
IC 1936
IC 1936 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор’і Гадзіннік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Стаі
Назву Стаі маюць:
Непаламіцы (гміна)
Непаламі́цы (Niepołomice) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Вяліцкага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Непаламіцах. Плошча гміны складае 95,1 км². Станам на 2011 год у гміне Непаламіцы пражывалі 24,689 чалавек, шчыльнасць — 259,6 чал./км².
Ілья Якаўлевіч Гінцбург
Ілья Якаўлевіч Гінцбург (,  —, ) — беларуска-расійскі скульптар, прафесар мастацкіх майстэрняў (1918). Акадэмік Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў (1911).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Гродне. У 1886 годзе скончыў Пецярбургскую Акадэмію мастацтваў. Вучыўся ў М. М. Антакольскага. З 1918года выкладаў у Дзяржаўных свабодных мастацкіх майстэрнях. У 1921—1923 гадах — дэкан скульптурнага факультэта Вышэйшых мастацка-тэхнічных майстэрняў.
Творчасць
Сярод работ мастака жанравыя фігуркі, партрэты дзеячаў навукі і культуры. Стварыў надмагілле У. В. Стасаву, помнікі М. В. Гогалю, І. К. Айвазоўскаму, А. С. Пушкіну, Г. В. Пляханаву і інш.
Жоўты пясочак (фільм)
«Жоўты пясочак» (Жёлтый песочек) — беларускі мастацкі фільм, зняты рэжысёрам Аляксеем Туровічам у 2017 годзе па матывах апавядання Васіля Быкава.
Сюжэт
Шасцярых зняволеных вязуць на расстрэл ва ўрочышчы Курапаты. Кожны змірыўся са сваёй доляй і нават дапамагае паскорыць расправу над сабой.
Здымкі і прэм’ера
Здымкі адбываліся ў пасёлку Ратамка. Беларуская прэм’ера адбылася 16 верасня 2017 года.
Сівушнае масла
Сіву́шнае ма́сла — пабочны прадукт спіртавога закісання, утрымліваюцца як прымешка ў нерэктыфікаваным этаноле, атрымліваецца закісаннем і вылучаецца з яго ў працэсе рэктыфікацыі.
Сівушнае масла ўяўляе сабой масляністую вадкасць з рэзкім непрыемным пахам, ад светла-жоўтага да чырвона-бурага колеру і шчыльнасцю 0,83—0,84 г/см³ (пры 20 ° C). Склад і ўласцівасці вагаюцца ў залежнасці ад сыравіны і рэжымаў закісання і адбору фракцый пры рэктыфікацыі, выхад пры рэктыфікацыі этанола — 0,3—0,7 %. Галоўная складовая частка — аднаатамныя насычаныя спірты C3-C9, з якіх галоўным кампанентам з’яўляецца ізаамілавы спірт, у склад таксама ўваходзяць ізабуцілавы спірт і прапілавы спірт і ў нязначных колькасцях вышэйшыя спірты, а таксама аліфатычныя альдэгіды, тлустыя кіслоты і фурфурол.
Долі Мэдысан
Долі Пэйн Тод Мэдысан (Dolley Payne Todd Madison,  — ) — жонка 4-га прэзідэнта ЗША Джэймса Мэдысана, першая лэдзі ЗША з 1809 па 1817 год.
Біяграфія
Долі нарадзілася ў 1768 годзе ў Нью-Гардэне, цяпер Гілфард Кантры, Паўночная Караліна, у сям’і фермера. Свае падлеткавыя гады яна правяла ў Філадэльфіі. У студзені 1790 яна выйшла замуж за юрыста Джона Тода; у сямейнай пары было двое дзяцей — Джон Пэйн (1792—1852) і Уільям Тэмпл (нарадзіўся і памёр у 1793). Увосень 1793 яе муж і малодшы сын памерлі ад жоўтай ліхаманкі.
Другім мужам Долі стаў Джэймс Мэдысан, з якім яна пабралася шлюбам 17 верасня 1794 г. Дзяцей у іх не было, аднак яны разам гадавалі Джона — сына ад першага шлюбу Долі. У 1801 сямейная пара пераехала ў Вашынгтон. Як жонка дзяржаўнага сакратара (такую ​​пасаду займаў яе муж з 1801 па 1809), Долі Мэдысан выконвала ролю гаспадыні Белага дома падчас прэзідэнцтва Томаса Джэферсана, які быў удаўцом.
Падчас вайны 1812 года перад захопам Вашынгтона брытанскай арміяй Долі Мэдысан выратавала срэбра і іншыя каштоўнасці Белага дома, адправіўшы іх на захоўванне ў банк Мэрыленда. Сярод выратаваных ёю рэчаў быў таксама партрэт Джорджа Вашынгтона.
Аляксей Сяргеевіч Гурко
Аляксей Гурко (нар., Мінск) — беларускі футбаліст, паўабаронца мінскага «Трактара».
Клубная кар’ера
Выхаванец СДЮШАР-5 горада Мінска, пачынаў кар’еру ў дублі мінскага «Тарпеда-СКА» і «Дарыды», у складзе апошняй дайшоў да асновы. У 2009 годзе перайшоў у мікашэвіцкі «Граніт», аднак гуляў толькі за дубль, і неўзабаве апынуўся ў складзе «Рудзенска», разам з якім перамог у Другой лізе. Сезон 2010 пачынаў у гродзенскім «Нёмане», а пасля далучыўся да «Гарадзеі», з якой паўторна перамог у Другой лізе.
У 2011—2013 гадах выступаў у розных клубах Першай лігі, у 2014 годзе гуляў у Другой лізе за ўздзенскую «Беліту-Вітэкс». З 2015 года ў складзе футбольнага клуба «Клецк» (акрамя другой паловы 2018 года, калі гуляў за «Узду»), а 29 мая 2019 года стаў таксама яе трэнерам. У 2020 годзе «Клецк» адмовіўся ад удзелу ў Другой лізе.
У пачатку 2022 года далучыўся да мінскага «Трактара».
Магамед Давудавіч Арыпгаджыеў
Магамед Давудавіч Арыпгаджыеў (, горад Каспійск, СССР) — азербайджанскі і беларускі баксёр, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2004 года і чэмпіянату свету 2003 года.
На Алімпійскіх гульнях 2000 прадстаўляў Азербайджан, а праз 4 гады ў Афінах выступаў за Беларусь. У фінале афінскіх Гульняў у катэгорыі да 81 кг прайграў амерыканцу Андрэ Уорду і заваяваў серабро.
У 2005 годзе перайшоў у прафесіяналы.
Юбілейны медаль «Сорак гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
Юбіле́йны меда́ль «Со́рак гадо́ў Перамо́гі ў Вялі́кай Айчы́ннай вайне́ 1941-1945 гг.» заснаваны Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 12 красавіка 1985 года ў азнаменаванне 40-годдзя Перамогі над фашысцкай Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг. Аўтары малюнка медаля — мастакі А. Г. Мірашнічэнка і В. А. Ермакоў.
Палажэнне аб медалю
Юбілейным медалём «Сорак гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» узнагароджваюцца: Асобам, якія ўзнагароджаны медалямі «За абарону ...», уручаецца медаль з надпісам на адваротным боку «УЧАСТНИКУ ВОЙНЫ», а асобам, узнагароджаным медалём «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» — з надпісам на адваротным боку «УЧАСТНИКУ ТРУДОВОГО ФРОНТА».
Парадак нашэння
Юбілейны медаль «Сорак гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» носіцца на левым боку грудзей і размяшчаецца пасля юбілейнага медалю «Трыццаць гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.».
Апісанне медаля
Юбілейны медаль «Сорак гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» вырабляецца з латуні і мае форму правільнага круга дыяметрам 32 мм.
Усе надпісы і выявы на медалі выпуклыя. Края медаля абрамлены борцікам.
Медаль пры дапамозе вушка і кальца злучаецца з пяцікутнай калодкай, абцягнутай шаўковай муаравай стужкай шырынёй 24 мм з трыма падоўжнымі вузкімі чорнымі палоскамі, якія чаргуюцца з чатырма вузкімі палоскамі аранжавага колеру і адной — чырвонага колеру шырынёй 10 мм. Краю стужкі акантаваны вузкімі зялёнымі палоскамі. Такім чынам, левая палова стужкі паўтарае ў мініяцюры малюнак стужкі ордэна Славы.
Аверс
На адным боку медаля на фоне пяціканцовай зоркі, лаўровых галін і агнёў святочнага салюту ў гонар Перамогі савецкага народа ў Вялікай Айчыннай вайне размешчаны выявы скульптурнай групы салдата, рабочага, калгасніцы і Спаскай вежы Маскоўскага Крамля; у верхняй частцы даты «1945» і «1985».
Рэверс
На адваротным боку медаля размешчаны: у верхняй частцы па акружнасці надпіс «УЧАСТНИКУ ВОЙНЫ» або «УЧАСТНИКУ ТРУДОВОГО ФРОНТА», у сярэдзіне — надпіс «40 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.», у ніжняй частцы — рэльефная выява сярпа і молата над стужкай. На медалях, адчаканеных для ўзнагароджання замежных грамадзян, надпісы на рэверсе медаля — «УЧАСТНИКУ ВОЙНЫ» або «УЧАСТНИКУ ТРУДОВОГО ФРОНТА» адсутнічаюць.
Касцёл Святога Яна (Гданьск)
Касцёл Святога Яна (Kościół św. Jana) — старажытны касцёл у Гданьску.
Гэта трохнефавы зальны касцёл з аднанефавым трансептам. Кожны з трох прыдзелаў нефа накрыты асобным дахам. Даўжыня касцёла 55,10 метраў, шырыня 20,18 метраў. Вышыня чатырох'яруснай вежы 47 метраў. Яна ўпрыгожана фальшвокнамі і арнаментаванымі фрызамі, што адлюстроўвае шматэтапны час яго будаўніцтва. Вежа накрыта нізкім вальмавым дахам і ўвянчана тонкай вежачкай.
Будаўніцтва храма пачалося ў 1377 годзе на месцы драўлянай капліцы, пабудаванай у 1353 годзе. Да 1415 года пабудаваны заходні неф, трансепт і аднанефавы прэзбітэрый. У 1450-1463 гадах неф быў павялічаны, прэзбітэрый атрымаў прыдзелы. У 1453 годзе была зроблена спроба павялічыць вышыню вежы касцёла, што адбылося толькі пасля Трынаццацігадовай вайны. У 1559 годзе касцёл перададзены пратэстантам. У 1679 годзе былі знесены франтоны, а на ўсходняй сцяне пастаўлены контрфорсы, каб выратаваць усходнюю сцяну ад абвальвання з-за руйнавання падвальнага падмурка пры пахаванні памерлых у восем слаёў. У 1945 годзе царква была значна разбурана падчас вайны.
Касцёл быў адрамантаваны звонку, але ўнутры ён заставаўся ў руінах. У 1991 годзе ён быў перададзены каталіцкім царкоўным уладам. У 1995 годзе на падставе дамовы паміж Гданьскай архідыяцэзіяй касцёл Святога Яна быў перададзены Балтыйскаму цэнтру культуры. Па нядзелях а 12-й гадзіне імша праводзіцца тут на кашубскай, нямецкай і польскай мовах.
Гастынічы
Гасты́нічы (, Гостыничи) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Талачынскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1676 годзе як вёска ў складзе маёнтку Славені ў Аршанскім павеце ВКЛ.
Да 7 чэрвеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Еўлахоўскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Плоскаўскага сельсавета.
Пол Бэран
Пол Бэра́н (імя пры нараджэнні Пейсах Баран; , Гродна —, Каліфорнія) — амерыканскі інжынер і вынаходнік, паходзіў з польскі яўрэяў, адзін са стваральнікаў Інтэрнэта.
Біяграфія
Нарадзіўся 29 красавіка 1926 года ў Гродне ў яўрэйскай сям’і. У 1928 годзе з сям’ёй пераехаў у ЗША.
Бакалаўр (Тэхналагічны інстытут Дрэксела, 1949), магістр (Каліфарнійскі ўніверсітэт у Лос-Анджэлесе, 1959).
Працаваў у лабараторыях міністэрства абароны ЗША.
Распрацаваў механізм перадачы інфармацыі ад камп’ютара да камп’ютара, які лёг у аснову сеткі ARPANET. У 2008 годзе атрымаў ўзнагароду ад прэзідэнта ЗША за ўнёсак у развіццё тэхналогій.
Ключ 9
Ключ 9 (кіт. 人 піньінь 	rén) са значэннем «чалавек» з традыцыйнага спісу 214 іерагліфічных ключоў, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў.
У слоўніку Кансі налічваецца 794 іерогліфаў з гэтым ключом (з 49 030).
Варыянты значэння
Старажытны знак адлюстроўваў чалавека ў профіль. У сучаснай мове ў спалучэнні з іншымі ключамі выкарыстоўваецца ў значэнні «чалавецтва, род чалавечы», «кожны чалавек, людзі», «дарослы, паважны, персона», «чалавек, ураджэнец дадзенай вобласці, краіны», «працаўнік, працоўныя рукі», «таланты, здольнасці, годнасць, гонар», «чалавечая праца».
Прыклады іерогліфаў
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом.
Валерый Анатольевіч Кухарчук
Валерый Анатольевіч Кухарчук (23 жніўня 1961, п. Індустрыяльны, Нурынскі раён, Карагандзінская вобласць, Казахстан) — паэт, літаратар, журналіст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў пасёлку Індустрыяльны Нурынскага раёна Карагандзінскай вобласці Казахстана, куды бацькі па пуцёўцы камсамола паехалі на асваенне цалінных зямель. Беларус. Дзяцінства прайшло ў вёсцы Ляхавічы Іванаўскага раёна Брэсцкай вобласці.
Служыў у арміі. Закончыў факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Журналісцкая дзейнасць не шкодзіла яго станаўленню і як паэта, літаратара. Гэтаму спрыялі пастаянныя творчыя кантакты з больш сталымі пісьменнікамі, актыўная работа ў мясцовай літаратурнай сябрыне «Ясельда», цеснае супрацоўніцтва з многімі перыядычнымі выданнямі рэспублікі.
Двойчы прымаў удзел у семінарах творчай моладзі ў Ка- ралішчавічах і Іслачы. Вершы, апавяданні друкаваліся на старонках абласных газет «Заря», «Народная трыбуна», рэспубліканскіх «Чырвоная змена», «Звязда», «Белорусская нива», «Настаўніцкая газета», «ЛіМ», часопісаў «Першацвет», «Маладосць» і інш., гучалі па абласным і рэспу- бліканскім радыё і тэлебачанні, перакладзены на рускую (калектыўны зборнік «Белой Вежи свет») і ўкраінскую мовы (любашоўская газета «Нове життя»). Творы змешчаны ў шматлікіх калектыўных зборніках. Аўтар кніг паэзіі «Снежаньскі гром», «Галактыка верлібра». Бацька траіх дачок і сына. Жыве ў ЗША.
Член Беларускага саюза журналістаў.
У 2006 прыняты ў Саюз пісьменнікаў Беларусі.
Публіцыстыка
Інтэрв’ю:
Каліфорнія (паўвостраў)
Каліфорнія (Baja California) — паўвостраў на захадзе Паўночнай Амерыкі. Уваходзіць у склад мексіканскіх штатаў Ніжняя Каліфорнія і Паўднёвая Ніжняя Каліфорнія. Плошча — 143,39 км².
Геаграфія
Паўвостраў Каліфорнія — вузкі кавалак сушы, які цягнецца на поўдзень 1200 км паміж Ціхім акіянам на захадзе і Каліфарнійскім залівам на ўсходзе. Найбольшая шырыня — 240 км.
Утварыўся больш за 5 млн гадоў таму ў выніку разыходжання тэктанічных пліт. Паўвостраў падзяляецца на 5 геалагічных зон, што ўключаюць як горныя раёны з нахіленых гранітных блокаў, астанцаў акіянічнага дна, вулканічныя пласкагор’я і раўніны, складзеныя пясчанікамі і сланцамі. Найвышэйшы пункт гара Пікача-дэль-Дыябла дасягае 3096 м. Разнастайнасць геалагічнай будовы вызначае наяўнасць розных ланшафтаў — пакрытых лясамі гор, якія цягнуцца з поўначы на поўдзень, а таксама ўтвараюць самастойны масіў вышынёй да 2406 м на поўдні, пустыні ўздоўж ціхаакіянскага ўзбярэжжа, паўпустынь і прэрый уздоўж Каліфарнійскага заліва.
Прырода
Флора і фаўна паўвострава Каліфорнія адрозніваюцца разнастайнасцю. Толькі 7 % яго тэрыторыі выкарыстоўваюцца для сельскагаспадарчай вытворчасці, на поўдні гэта лічба складае яшчэ менш — 2,7 %. 80 % тэрыторыі заняты зараснікамі хмызнякоў чапараль. 13 % тэрыторыі — горныя лясы, з якіх толькі 4 % пакрыты каштоўнымі хвоямі і дубам. На поўдні паўвострава сустракаюцца прыбярэжныя мангры і тыповыя пустынныя пейзажы з дамінаваннем ксерафітаў і кактусаў.
Распаўсюджаныя сухапутныя жывёлы — алені, бараны, лісы, каёты, горныя пумы, розныя віды птушак і яшчарак, змеі, скарпіёны. Акіянічныя воды вакол паўвострава населены кітамі, дэльфінамі, акуламі, ластаногімі, марскімі выдрамі.
Гісторыя
Паўвостраў Каліфорнія быў населены каля 11 тысяч гадоў таму. У 2 тысячагоддзі да н. э. у цэнтры і поўначы паўвострава склалася арыгінальная археалагічная культура, для якой былі характэрны пячорны жывапіс, выраб керамікі і пахаванні рэштак памерлых, афарбаваных охрай. Да прыходу еўрапейцаў паўвостраў насялялі 8 розных груп індзейцаў, якія займаліся паляваннем і збіральніцтвам. Прыбярэжныя жыхары таксама лавілі рыбу, але не ўсе ўмелі будаваць марскія судны. Ніводная з груп не апрацоўвала металы.
Паўвостраў Каліфорнія быў адкрыты іспанскімі канкістадорамі ў 1533 г. Іх вабіла здабыча жэмчугу на поўдні Каліфарнійскага заліва. У 1535 г. паўвостраў наведаў Эрнан Картэс. Аднак у далейшым каланізацыя ішла запаволенымі тэмпамі. Іспанцы пасылалі даследчыя экспедыцыі, але адсутнасць каштоўнасцяў і забарона з боку афіцыйных улад рабаваць індзейцаў не спрыялі стварэнню сталых паселішчаў. Сітуацыя змянілася толькі ў канцы XVII ст., калі ў Каліфорніі з’явіліся місіі езуітаў, якія займаліся распаўсюджваннем хрысціянства і прыцягвалі індзейцаў да стварэння камерцыйнай гаспадаркі. У XVIII ст. пераважна на поўнач паўвострава перасяляліся каланісты з Мексікі. З іх прыходам пачалося распаўсюджванне раней невядомых індзейцамі хвароб, што прывяло да скарачэння карэннага насельніцтва.
Пасля забароны ордэна езуітаў Каліфорнія была падзелена на Паўночную (сучасны штат Каліфорнія ў ЗША) і Паўднёвую. У Паўднёвай Каліфорніі місіі езуітаў перайшлі ордэну дамініканцаў. Пасля абвяшчэння незалежнасці Мексікі ў 1810 г. Каліфорнія фармальна перайшла ў склад гэтай дзяржавы. Выступленне індзейцаў было спынена мясцовымі ваеннымі, якія адсунулі місіянераў ад улады і фактычна ператварыліся ў кіраўнікоў рэгіёна. У 1848—1850 гг. Паўночная Каліфорнія перайшла да ЗША. Спроба амерыканскіх пасяленцаў абвясціць незалежную рэспубліку на тэрыторыі Паўднёвай Каліфорніі скончылася паражэннем.
У 1930 г. паўвостраў быў адміністрацыйна падзелены на паўночную і паўднёвую тэрыторыі. У 1952 г. быў абвешчаны штат Ніжняя Каліфорнія, у 1974 г. — штат Паўднёвая Ніжняя Каліфорнія.
Кальчы
Кальчы (Calci) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Піза.
Насельніцтва складае 6271 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 249 чал./км². Займае плошчу 25 км². Паштовы індэкс — 56011. Тэлефонны код — 050.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Ermolao.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
IC 1937
IC 1937 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) у сузор’і Гадзіннік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сапёрны (Санкт-Пецярбург)
Сапёрны (Сапёрный) — пасёлак у Расіі, унутрыгарадское муніцыпальнае ўтварэнне ў складзе Колпінскага раёна горада федэральнага значэння Санкт-Пецярбурга. Насельніцтва — 1611 чал. (2021). Пасёлак названы ад імператарскага сапёрнага батальёна, лагер якога знаходзіўся тут у 2-й палове XIX стагоддзя, які даў таксама назву Лагернай шашы, якая праходзіць праз пасёлак.
Каўказскі фронт (значэнні)
Назву Каўказскі фронт мелі:
Стаўпы (прыпыначны пункт)
Стаўпы́ (, Столпы)  — прыпыначны пункт Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Лышчыкі; на лініі Баранавічы-Цэнтральныя — Брэст-Цэнтральны, паміж станцыяй Тэўлі і прыпыначным пунктам Якаўчыцы.
Кубанскія казакі
Кубанскія казакі (Кубанскія кaзаки, Кубанські казакі) або кубанцы — казакі, якія жывуць у Кубанскай вобласці Расіі. Большасць кубанскіх казакоў — нашчадкі двух асноўных груп, якія пасяліліся ў заходняй частцы Паўночнага Каўказа падчас Каўказскіх войн ў канцы 18 стагоддзя. Заходняя частка тэрыторыі (Таманскі паўвостраў і прылеглая вобласць на паўночны ўсход) з 1792 года была занята Чарнаморскім казацкім войскам, якія першапачаткова былі запарожскімі казакамі Украіны. Усходняя і паўднёва-ўсходняя частка войска раней у вядзенні хаперскіх і кубанскіх палкоў Каўказкага лінейнага казацкага войска, якія перасяліўся з Дона ў 1777 годзе.
Кубанскае казацкае войска — адміністрацыйная і ваенная адзінка кубанскіх казакоў, была ўтворана ў 1860 годзе і праіснавала да 1918 года. Падчас Грамадзянскай вайны ў Расіі, Кубанскія казакі абвясцілі Кубанскую Народную Рэспубліку, і гралі вядучую ролю ў паўднёвым тэатры канфлікту. Падчас Другой сусветнай вайна, казакі ваявалі як на баку Чырвонай Арміі, дык і вермахта. Сучаснае Кубанскае казацкае войска было адноўлена ў 1990 годзе.
Міжнародная марская арганізацыя
Міжнародная марская арганізацыя (International Maritime Organization, IMO) — міжнародная міжурадавая арганізацыя, з’яўляецца спецыялізаванай установай ААН, служыць апаратам для супрацоўніцтва і абмену інфармацыяй па тэхнічных пытаннях, звязаных з міжнародным гандлёвым суднаходствам.
Гісторыя
Утворана 6 сакавіка 1948 года ў Жэневе з прыняццем Канвенцыі аб Міжурадавай марской кансультатыўнай арганізацыі (англ. Inter-Governmental Maritime Consultative Organization, IMCO). Канвенцыя ўступіла ў сілу 17 сакавіка 1958 года, і зноў створаная арганізацыя прыступіла да сваёй практычнай дзейнасці. На 9-й сесіі Асамблеі гэтай арганізацыі (Рэзалюцыя A.358 (IX)) яе назва была зменена, і з 22 мая 1982 года дзейнічае яе цяперашняя назва. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Лондане.
Слуцкая
Слуцкая — прозвішча.
Прыморск (Калінінградская вобласць)
Прыморск (да 1946 года Фішгаўзен, Fischhausen, Rybaki, Žuvininkai) — горад у Балтыйскім муніцыпальным раёне Калінінградскай вобласці Расіі (у 2005—2008 гадах — пасёлак гарадскога тыпу).
Тураўскі 2-і сельсавет
Тураўскі 2-і сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Тураўскага раёна Мазырскай акругі. Цэнтр — мястэчка Тураў.
Золатаў
Золатаў — прозвішча.
Тураўскі 2-і сельсавет
Створаны 20 жніўня 1924 года годзе ў складзе Тураўскага раёна Мазырскай акругі. Скасаваны 5 верасня 1929 года, тэрыторыя аднесена да Тураўскага местачковага Савета.
Каўказскі фронт (Вялікая Айчынная вайна)
Каўка́зскі фронт — адзін з франтоў РСЧА падчас Вялікай Айчыннай вайны.
Ніска (гміна)
Ні́ска (Nisko) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ніжанскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ніску. Плошча гміны складае 142,44 км². Станам на 2014 год у гміне Ніска пражывалі 22 466 чалавек, шчыльнасць — 157,72 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 6 салецтваў.
Каўказскі фронт (Вялікая Айчынная вайна)
Гісторыя
Утвораны 30 снежня 1941 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 30 снежня 1941 года на базе Закаўказскага фронту.
Войскі Каўказскага фронту завяршылі распачатую 25 снежня 1941 года войскамі Закаўказскага фронту і сіламі Чарнаморскага флоту Керчанска-Феадасійскую дэсантную аперацыю 1941—1942 гадоў, нанеслі паражэнне керчанскай групоўцы праціўніка, захапілі важны аператыўны плацдарм у Крыме.
15 — 18 студзеня 1942 года пасля раптоўнага ўдару праціўніка войскі фронту пакінулі Феадосію і адступілі на Ак-Манайскія пазіцыі. Як следства пакідання войскамі Феадосіі на Каўказскі фронт быў накіраваны прадстаўніком Стаўкі армейскі камісар 1 рангу. Па яго загаду былі арыштаваныя: камандуючы 44-й арміяй генерал-маёр, камандзір 236-й стралковай дывізіі генерал-маёр (расстраляны), ваенны камісар 236-й стралковай дывізіі батальённы камісар А. І. Кандрашоў, камандзір 63-й горна-стралковай дывізіі падпалкоўнік П. Я. Ціндзянеўскі і інш.
25 студзеня 1942 года Л. З. Мехліс без узгаднення з Масквой настаяў на аддачы загаду аб вызваленні Феадосіі. Стаўка асудзіла дзеянні Л. З. Мехліса і запатрабавала старанна падрыхтаваць аперацыю.
28 студзеня 1942 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 28 студзеня 1942 грда Каўказскі фронт быў падзелены на Крымскі фронт і Закаўказскую ваенную акругу.
Камандаванне
Камандуючы: Член Ваеннага савета: Начальнікі штаба:
Амулёўка (Іркуцкая вобласць)
Амулёўка (Омулёвка) — вёска ў Аларскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
Уладзімір Бертольдавіч Вільнер
Уладзімір Бертольдавіч Вільнер (, —, ) — вядомы , , прафесар (1947), рэжысёр яўрэйскага тэатра на ідыш.
Біяграфія
Вучыўся ў Швейцарыі, у 1912 годзе скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт (юрыдычны факультэт). Вучыўся драматычнаму мастацтву (1910). Падчас вучобы ва ўніверсітэце быў акцёрам пецярбургскага Новага драмтэатра.
Народны артыст УССР (1940).
Атрадная (Іркуцкая вобласць)
Атрадная (Отрадная) — вёска ў Аларскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
Нікаля Маю
Нікаля П’ер Арман Маю (фр. Nicolas Pierre Armand Mahut; нар., , Францыя) — французскі прафесійны тэнісіст; уладальнік «кар’ернага» Вялікага шлема ў парным разрадзе (усяго пяць тытулаў); пераможца Выніковага турніру ATP 2019 года ў парным разрадзе; пераможца 37 турніраў ATP (чатыры — у адзіночным разрадзе); былая першая ракетка свету ў парным разрадзе.
У юніёраў: пераможца двух юніёрскіх турніраў Вялікага шлема ў парным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат ЗША-1999, Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі-2000); пераможца аднаго юніёрскага турніраў Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Уімблдан-2000); пераможца парнага турніру Orange Bowl (1999); былая першая ракетка свету ў юніёрскім парным рэйтынгу і былая трэцяя — у юніёрскім адзіночным рэйтынгу.
Вярховіна
Вярхо́віна (, Верховина) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Весялоўскага сельсавета.
Да 8 лютага 2010 года вёска ўваходзіла ў склад Хаўхоліцкага сельсавета.
Спіс графаў Эно
На французскай мове тытул гучыць як Граф Эно (comtes de Hainaut), на нямецкай — граф Генегау (Grafen von Hennegau). Гэты тытул насілі кіраўнікі графства Эно (Генегау), якое размяшчалася на тэрыторыі сучаснай Бельгіі і ўваходзіла ў склад герцагства Латарынгія.
Баварскі дом (Вітэльсбахі), Галандская лінія
У 1428 годзе Якоба прызнала сваім спадчыннікам Філіпа III Добрага, герцага Бургундыі, у чыю карысць адраклася ў 1433 годзе.
Саксен-Кобург-Гоцкая дынастыя
Тытул ліквідаваны ў 2001 годзе, з прычыны таго, што на яго мела права дзяўчынка.
IC 1938
IC 1938 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Гадзіннік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кальчыная
Кальчыная (Calcinaia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Піза.
Насельніцтва складае 10473 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 699 чал./км². Займае плошчу 15 км². Паштовы індэкс — 56012. Тэлефонны код — 0587.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Ubaldesca.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Касцёл Святой Барбары (Гданьск)
Касцёл Святой Барбары (Kościół św. Barbary) — старажытны касцёл у Гданьску.
Даўжыня храма - 36 метраў, шырыня - 18 метраў, вышыня - 10 метраў. Карысная плошча складае 648 квадратных метраў. Саракаметровая вежа выходзіць на вуліцу Доўгія агароды.
Тры бронзавыя званы, размешчаныя ў вежы, адлітыя Фрыдрыхам Вільхельмам Шылінгам, з'яўляюцца падарункам святароў Магдэбургскай дыяцэзіі. Першапачаткова яны прызначаліся для Марыяцкай базылікі. Яны важаць каля 1200, 2000 і 2700 кг адпаведна. Яны названы: Марыя - Каралева Польшчы, Святая Барбара і Сэрца Ізуса. Яны прыводзяцца ў рух ад ланцуговых прывадаў.
Новая сцяна, створаная пасля зносу паўднёвага прыдзелу, упрыгожана сучаснымі вітражамі, распрацаванымі гданьскай мастачкай Барбарай Масальскай. Дэкор прэзбітэрыя таксама сучасны. Касцёл упрыгожваюць сем гістарычных скульптур, перададзеных Нацыянальным музеем.
Касцёл неаднародны па стылі, пераважна гатычны, верхнія паверхі і купал рэканструяваны ў часы Рэнесансу, усходні франтон (не да канца рэканструяваны) - у часы барока. Аднанефавая, чатырохпралётная базіліка, узведзена на плане няправільнага прамавугольніка з масіўнай чатырохграннай вежай з захаду (пастаўленай пад вуглом і ссунутай ад восі на поўдзень) і чатырохграннай рызніцай. Унутры контрфорсы выцягнуты ў два рады неглыбокіх капліц, у тоўстай заходняй сцяне размяшчаецца круглая лесвіца.
Віктар Валер’евіч Зуеў
Віктар Валер’евіч Зуеў (нар. 22 мая 1983, Віцебск, Беларуская ССР) — беларускі баксёр-аматар, шматразовы чэмпіён Беларусі, прызёр чэмпіянатаў Еўропы і свету, прызёр Алімпійскіх гульняў. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа (2001).
Элеанора Марыя Аўстрыйская
Элеанора Марыя Жазэфа Габсбург (Eleonore Maria Josefa von Habsburg;, Рэгенсбург, цяпер Германія — , Вена, цяпер Аўстрыя) — каралева польская і вялікая княгіня літоўская, пасля княгіня латарынская.
Біяграфія
Была дачкой імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі, караля Чэхіі і Венгрыі Фердынанда III Габсбурга і Элеаноры Ганзагі. 27 лютага 1670 у Яснай Гуры пабралася шлюбам з каралём польскім і вялікім князем літоўскім Міхалам Вішнявецкім. У кастрычніку таго самага года была каранаваная ў Кафедральным касцёле Святога Яна ў Варшаве. У пары быў толькі адзін сын, які нарадзіўся мёртвым 29 лістапада 1670. Пасля смерці мужа ў 1673 вярнулася ў Аўстрыю.
Дзякуючы дапамозе брата Леапольда І Габсбурга ажанілася ў Вінер-Нойштаце 6 лютага 1678 са сваім былым палюбоўнікам князем Латарынгіі Карлам V. Карл V быў прызначаны намеснікам Ціроля і Пярэдняй Аўстрыі і пара пасялілася ў замку ў Інсбруку. Пасля смерці мужа ў 1690 прыклала ўсе намаганні для забеспячэння незалежнасці Латарынгіі і замацавання яе за сваімі нашчадкамі, што было зацверджана дагаворам у Рысвіку ў 1697. Тым не менш, пагадненне прадугледжвала вольны праход французскіх войскаў праз тэрыторыю княства. Праз некалькі месяцаў пасля гэтага Элеанора Марыя памерла. Яна была пахаваная ў крыпце Габсбургаў у Вене ў касцёле капуцынаў.
Стэфан Уладзіслаў
Стэфан Уладзіслаў — сербскі кароль (1234—1243) з дынастыі Няманічаў. Стаў пераемнікам свайго брата караля Стэфана Радаслава ў 1234 годзе.
Пачынаючы з 1230-х сербскі кароль Радаслаў губляе сваё палітычнае становішча, ад саюзу з каралём адказваюцца амаль усе дваране. Улада пачынае пераходзіць Стэфану Уладзіславу. Які ў 1234 з дапамогай балгараў, зрынуў свайго брата і захапіў сталец.
Для палітычнай выгады Уладзіслаў бярэ шлюб з Белаславай, дачкою балгарскага цара Івана Асеня. Амаль у той жа час памірае галоўны дарадчы і родны дзядзька новага караля Святы Сава, што вельмі цяжка сказалася на лёсе караля.
Падчас яго кіравання адбылося вялікае мангольскае ўварванне. У 1241 татары апусташылі Сербію, прайшоўшы па прымор'ю і па Косава, але на гэтым яны не спыніліся і ў тым жа годзе падпарадкавалі Болгарыю, зрабіўшы яе сваім васалам. Калі Балгарыя стала васалам татараў, рэпутацыя караля Уладзіслава рэзка ўпала, і дваране зноў сталі са зброяй у руках.
Уладзіслаў быў пазбаўлены ўлады ў 1243, калі пры падтрымцы мясцовых дваран, сталец заняў стрыечны брат Ураш.
Памёр каля 1269, пахаваны ў Мілешаўскім манастыры.
Ад шдюбу з Белаславай меў трох дзяцей.
Баскаў
Баскаў — прозвішча.
Фелікс Зандман
Фелікс Зандман (1927, Гродна — 4 чэрвеня 2011) — навуковец і інжынер, заснавальнік і галоўны тэхнічны дырэктар міжнароднай кампаніі «Vishay Intertechnology» — аднаго з найбуйнейшых пастаўшчыкоў электронных кампанентаў у свеце.
Стаялава (прыпыначны пункт)
Стая́лава (, Стоялово)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Стаялава; на лініі Асіповічы I — Магілёў II, паміж станцыяй Нясята і прыпыначным пунктам Суша.
Фелікс Зандман
У гады Другой сусветнай вайны Фелікс Зандман і яшчэ 4 яўрэі выжылі ў Катастрофе, дзякуючы дапамозе праведнікаў сусвету Ганны і Яна Пухальскіх.
З 1946 па 1949 гг. ён вучыўся ў Францыі ва Універсітэце Нансі па спецыяльнасцях фізіка і тэхніка, і паралельна, у тэхнічным універсітэце Grande école d'ingénieurs (фр.). Ён атрымаў ступень доктара філасофіі ва ўніверсітэце Сарбоны, абараніўшы дысертацыю па тэме фотапругкасці.
Фелікс Зандман быў узнагароджаны медалём Э. Лонгстрэта (Інстытут Франкліна, 1962) і іншымі ўзнагародамі.
Апхайта
Апхайта (Апхайта) — вёска ў Аларскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
Шанько
Шанько — прозвішча.
Растоўскі музей касманаўтыкі
Растоўскі музей касманаўтыкі — адно з падраздзяленняў навукова-адукацыйнага комплекса «Вертыкаль». Знаходзіцца ў горадзе Растоў-на-Доне, Расія.
Апісанне
Музей быў урачыста адкрыты ў горадзе Растоў-на-Доне ў верасні 2009 г. Адкрыццё было прымеркавана да 30-летніх угодкаў з дня заснавання ААТ «Навукова-вытворчага прадпрыемства касмічнага прыборабудавання «Квант». Музей быў створаны па ініцыятыве генеральнага дырэктара і галоўнага канструктара В. М. Моціна, доктара навук, акадэміка і віцэ-прэзідэнта Расійскай інжынернай акадэміі, заслужанага канструктара Расійскай Федэрацыі. Першая экскурсія па музеі касманаўтыкі была праведзена жыхаром данскога краю, Героем Расіі Ю. У. Усачовым.
Усяго ў экспазіцыі музея ўтрымваецца звыш 400 прадметаў.
Асаблівай увагі заслугоўваюць элементы касмічнага судна «Саюз», а таксама інструментар, які выкарыстоўваецца касманаўтамі пры працы на арбіце Зямлі, і іх экіпіяванне для пазаштатных сітуацый, такое як скафандр «Стронга». Ён выкарыстоўваецца пры несанкцыянаваных прызямленнях у ваду. Чалавек можа знаходзіцца ў ім да 5 сутак без рызыкі пераастудзіцца.
Цэнтральнае месца выстаўкі займае касмічны спушчальны апарат «Саюз ТМА-10» 15-й экспедыцыі наведвання МКС. Ён быў перададзены музею Дзяржкарпарацыяй «Раскосмас», пасля адноўлены і пераабсталяваны супрацоўнікамі музея ў трэнажор, які дазваляе мадэляваць розныя манеўры пілатаваных караблёў. Ён з'яўляецца адзінай дзейнай мадэллю на тэрыторыі Паўднёвай федэральнай акругі РФ.
Апроч агляду экспанатаў музея, наведнікі могуць на сабе выпрабаваць лажамент, у якім касманаўты знаходзяцца падчас старту і прызямлення, здзейсніць віртуальны лёт у космас і паглядзець дакументальны фільм пра жыццё і працу людзей на арбіце.
IC 1939
IC 1939 — галактыка тыпу NF (у працэсе пацверджання) у сузор’і Гадзіннік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Смаленскі мост
Смаленскі мост — аўтадарожны арачны мост цераз раку Смаленка ў Васілеастроўскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Васільеўскі востраў і востраў Дзекабрыстаў. Размешчаны ў створы 16-й-17-й ліній Васільеўскага вострава. Побач з мостам размешчана Смаленскія могілкі (праваслаўныя, лютэранскія, армянскія, брацкія (блакадныя)).
Вышэй па цячэнні знаходзіцца Уральскі мост, ніжэй — Нова-Андрэеўскі мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Прыморская».
Лекана
Лекана — старажытнагрэчаская ваза, якая ўяўляе сабой плоскую чару з двума гарызантальнымі ручкамі па баках. Маленькая лекана з вечкам называецца леканідай. Прызначэнне пасудзіны дакладна не ўстаноўлена, магчыма, лекана служыла для захоўвання прыгатаванай ежы або аліўкавага алею і інш. Выявы лекан часта сустракаюцца ў старажытнагрэчаскім вазапісе.
Нівіска (гміна)
Ніві́ска (Niwiska) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кальбушоўскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Нівісцы. Плошча гміны складае 95,192 км². Станам на 2009 год у гміне Нівіска пражывалі 5960 чалавек, шчыльнасць — 62,61 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 9 салецтваў.
Помнік Кацярыне II (Вільня)
Ідэя ўзвядзення помніка з’явілася ў сувязі са стогадовай гадавінай далучэння Паўночна-Заходняга края да Расійскай імперыі ў выніку падзелаў Рэчы Паспалітай. Быў заснаваны спецыяльны камітэт, у які быў запрошаны ураджэнец Вільні, знакаміты скульптар Антакольскі, які ў 1900 годзе даў згоду на выкананне помніка. Да сваёй смерці ў 1902 годзе Антакольскі паспеў вырабіць помнік і бронзавыя ўпрыгажэнні, якія былі адобраныя расійскім імператарам. Вясной 1903 года помнік даставілі ў Вільню. Помнік быў вельмі вытанчаны і з’яўляўся адным з лепшых твораў таленавітага скульптара. Імператрыца была паказана ў поўны рост, позірк яе скіраваны на ўсход, у левай працягнутай руцэ ў яе была дзяржава, а ў правай — скіпетр. Вышыня фігуры з падножкай складала каля 3 метраў, а вышыня ўсяго помніка — 8 метраў. Вага статуі складала 22 тоны, уключаючы п’едэстал — 33 тоны. На пярэднім баку п’едэстала было высечана залатымі літарамі «Императрица Екатерина Вторая», на супрацьлеглым баку быў высечаны вядомы дэвіз «Отторгнутое возвратихъ».
Манумент быў пастаўлены на Кафедральнай плошчы, пасля таго, як на сродкі мясцовага купца А. М. Піманава былі праведзены дарагія работы па стабілізацыі падмурка.
Улетку 1904 года міністр унутраных спраў князь Пётр Святаполк-Мірскі запрасіў вядомых землеўласнікаў Віленскай, Ковенскай, Гродзенскай і Мінскай губерні прыняць удзел ва ўрачыстым адкрыцці помніка Кацярыне II у Вільні. Шляхта апынулася перад даволі складаным выбарам: удзел ва ўрачыстасцях з нагоды адкрыцця помніка расійскай імператрыцы, што непасрэдна спрычынілася да падзелаў Рэчы Паспалітай, азначаў дэманстратыўны разрыў з ідэаламі адраджэння дзяржаўнасці і незалежнасці. Усё гэта пагражала кампаніяй шырокага грамадскага асуджэння. Аднак у якасці падзякі фігуравала абяцанне князя хадайнічаць пра адмену ўказа ад 10 снежня 1865 г., які, між іншым, забараняў «асобам польскага паходжання» набываць зямлю ў Заходнім краі. Адмова ад запрашэння пагражала абвінавачваннем у нелаяльнасці і пэўнымі адміністрацыйнымі наступствамі.
Урачыстае адкрыццё помніка адбылося 10 верасня 1904 года. На ўрачыстасцях з нагоды адкрыцця манумента сабраліся ўсе вядомыя людзі Паўночна-Заходняга края, прысутнічаў таксама вялікі князь Міхаіл Аляксандравіч, малодшы брат Мікалая II. У сувязі з устаноўкай помніка было таксама праведзена агульнае добраўпарадкаванне раней запушчанай плошчы, быў разбіты сквер.
Кампанія асуджэння ўдзельнікаў урачыстаці не прымусіла сябе доўга чакаць. Асабліва рэзка асудзіла гэты ўчынак грамадскасць Каралеўства Польскага. Нават нарадзіўся тэрмін «катараняжы» як сінонім слова здраднікі. Адным з «катараняжаў» быў Канстанцін Скірмунт з Моладава, які атрымаў за ўдзел у адкрыцці помніка тытула камер-юнкера. Надзвычай вострая крытыка на старонках польскага друку, дзе асабліва рэзка выказваліся прадстаўнікі Партыі нацыянальных дэмакратаў, прымусіла яго да пэўнага акту публічнага пакаяння. Канстанцін Скірмунт прыехаў у Гродна да сваячкі Элізы Ажэшкі і ў яе салоне «пакаяўся» перад мясцовай польскай грамадскасцю. Ён распавёў пра матывы свайго прыезду ў Вільню і прызнаў уласную «памылку». Пісьменніца ў адказ запатрабавала ад яго на некалькі гадоў цалкам адмовіцца ад грамадскай дзейнасці і ўсялякай публічнасці, з чым Скірмунт пагадзіўся. Ён адмовіўся ад кіравання Гродзенскім таварыствам сельскай гаспадаркі.
У 1915 годзе, пры набліжэнні нямецкіх войскаў, ён быў дэмантаваны і эвакуіраваны ўглыб Расіі. Яго сляды згубіліся падчас Грамадзянскай вайны.
У культуры
Максім Гарэцкі ўклаў у вусны свайго героя з «Віленскіх камунараў» і такі пасаж:
Змітрок Бядуля напісаў верш «Віленскія помнікі»: Помнікаў два — Мураўёў, Кацярына. Пры іх дзень і ноч Стаіць варта — Ад птушак гарэзных Гарэзных людзей. Гарадавыя пры іх Нерухомы, як мармур, I пышны пагрозлівы мармур Вартуюць як скарб.
Дубавое (Талачынскі сельсавет)
Дубаво́е (, Дубовое) — былая вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Талачынскага сельсавета.
Да сакавіка 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Воўкавіцкага сельсавета. Скасавана 27 чэрвеня 2008 года.
Аргалей (Іркуцкая вобласць)
Аргалей (Аргалей) — вёска ў Аларскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
Касцёл Святой Брыгіты (Гданьск)
Касцёл Святой Брыгіты (Kościół św. Brygidy) — старажытны касцёл у Гданьску.
Сербалужыцкае радыё
Сербалужыцкае радыё (Serbski rozhłós, Serbski rozgłos, Sorbischer Rundfunk) — радыё на лужыцкіх мовах, у больш вузкім значэнні — назва сумеснай радыёвяшчальнай праграмы (Serbski rozhłós, Serbski rozgłos и Sorbischer Rundfunk) германскіх радыёстанцый Mitteldeutschen Rundfunks (MDR) і Rundfunks Berlin-Brandenburg (RBB) на верхнялужыцкай і ніжнялужыцкай мовах.
Касцёл Святой Брыгіты (Гданьск)
Кляштар працягваў сваю дзейнасць і пасля Рэфармацыі ў пачатку XVI стагоддзя, а калі кляштар у Вадстэне быў зачынены, каля дзесяці сясцёр-брыгітак пераехалі сюды пад ахову караля Жыгімонта ІІІ. У 1807 годзе манастыр выкарыстоўваўся як шпіталь падчас напалеонаўскіх войнаў, а пад уладай Прусіі манастыр быў распушчаны ў 1817 годзе і разбураны ў 1851 годзе.
Сербалужыцкае радыё
Гісторыя
У пачатку 20-х гадоў XX стагоддзя прадпрымаліся асобныя спробы арганізаваць радыёперадачы на лужыцкіх мовах на германскіх радыёстанцыях. У прыватнасці гэтым займаўся лужыцкі кампазітар Бярнат Краўц. У музычным архіве радыёстанцыі ў Будзішыне знаходзіцца старэйшы няпоўны вакальны запіс на лужыцкай мове, зроблены лейпцыгскай радыёстанцыяй Mitteldeutschen Rundfunk AG у 1928 годзе. У 1946—1947 гадах дзяржаўнае чэхаславацкае радыё ў Празе выпускала некалькі праграм на лужыцкіх мовах.
Касцёл Святой Брыгіты (Гданьск)
Касцёл быў моцна пашкоджаны на апошнім этапе Другой сусветнай вайны, але быў адрэстаўраваны ў 1974 годзе.
Сербалужыцкае радыё
Гісторыя
Першая рэгулярная радыёпраграма на лужыцкіх мовах была арганізавана 14 кастрычніка 1948 года па ініцыятыве тагачаснага старшыні сербалужыцкай культурна-асветніцкай арганізацыі «Домавіна» Павала Неда. Пятнаццацімінутныя праграмы выпускаліся адзін раз у два тыдні радыёстанцыяй у Дрэздэне і часткова ў Лейпцыгу. У 1953 годзе ў Патсдаме выходзілі спарадычныя радыёперадачы на ніжнялужыцкай мове. З-за пастаяннай змены часу трансляцый перадачы не мелі зваротнай сувязі і паступова іх вяшчанне было спынена. 22 сакавіка 1953 года «Домавіна» звярнулася да дзяржаўнай радыёстанцыі з хадатайніцтвам аб арганізацыі лужыцкай студыі, якая была арганізавана праз нейкі час у Гёрліцы. Кіраўніком студыі «Sorbische Studio» быў прызначаны Клаўс Гема, які быў адзіным сербалужыцкім журналістам радыёстанцыі DDR-Rundfunk. У першыя гады студыя выпускала раз на тыдзень 70-мінутныя праграмы. Першы час праграмы выходзілі толькі на верхнялужыцкай мове. З 1955 года сталі выходзіць выпускі на ніжнялужыцкай мове. З 1 красавіка 1956 года працягласць праграм павялічылася да 90 хвілін (20 хвілін з якіх былі на ніжнялужыцкай мове). 31 снежня 1956 года «Sorbische Studio» на радыёстанцыі DDR-Rundfunk была расфарміравана і былі створаны асобныя студыі на мясцовых радыёстанцыях на верхнялужыцкай мове ў Баўтцэне (Studio Bautzen) і ніжнялужыцкай мове ў Котбусе. У 1987 годзе па ініцыятыве сербалужыцкага журналіста Гельмута Рыхтара была павялічана праграма студыі «Studio Bautzen» і з восені 1989 года да гэтага часу праграмы на верхнялужыцкай мове выходзілі штодзень па некалькі гадзін.
Існуе таксама самастойная студыя «Bramborske Serbske Radijo» радыёстанцыі Rundfunks Berlin-Brandenburg (RBB) на ніжнялужыцкай мове, якая знаходзіцца ў Котбусе.
У розныя гады на сербалужыцкім радыё працавалі Рожа Шэнкарова, Юта Кайсерава, Маргіта Гейнрыхава, Богна Коренг, Аня Поганчава.
Перадачы
На гэты час перадачы «Сербалужыцкага радыё» выходзяць штодзень на працягу некалькіх гадзін.
Касцёл Святога Мікалая (Геранёны)
Касцёл Святога Мікалая — каталіцкі храм у Геранёнах (Іўеўскі раён Гродзенскай вобл.).
Гісторыя
Каталіцкая абшчына была створана ў Геранёнах у 1411 годзе, у 1529 годзе быў выбудаваны каменны гатычны касцёл на сродкі віленскага ваяводы Альбрэхта Гаштольда. У 1537 годзе ў гэтым храме адбыўся шлюб яго сына Станіслава Гаштольда і Барбары Радзівіл.