cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Грамадзянская вайна ў Нігерыі
Удзел авіяцыі
ВПС Біяфра мелі адзін B-25 «Мітчэл», тры лёгкіх бамбардзіроўшчыка B-26, некалькі T.6 «Тэксан». Пару транспартных самалётаў захапілі ў Нігерыі, і, разам з «Дакотай» з г. Порт-Харкорт, ператварылі ў імправізаваныя бамбардзіроўшчыкі.
У пачатку 1967 года ў распараджэнні ВПС федэральнага ўрада Нігерыі мелася пяць транспартнікаў «Дакота», каля дваццаці «Дорна До. 27 » і некалька вучэбна-трэніровачных P.149-D. З пачаткам баявых дзеянняў атрымалася закупіць МіГ-15, МіГ-17 і чэхаславацкія вучэбна-трэніровачныя самалёты «Дэльфін».
Улетку 1967 года біяфрыйскія ваенна-паветраныя сілы здзяйснялі авіаналеты на Лагас. ВПС Нігерыі бамбардзіравалі ў асноўным біяфрыйскія парты і аэрадромы, каб спыніць замежную дапамогу Біяфры. Большую частку баявых вылетаў ВПС Нігерыі ажыццявілі егіпецкія добраахвотнікі.
Прапаганда
Абодва бакі шумна дэкларавалі свае поспехі ў прапагандысцкіх выступах. Не менш актыўна гучалі абвінавачванні ў выкарыстанні праціўнікам замежных наймітаў.
Нацыянальная гордасць і страх за жыццё спарадзілі ў Біяфры зусім небывалы маштаб лаяльнасці ўладам. «Радыё Біяфры» магло спакойна выкарыстоўваць побач як ілжывыя зацвярджэнні аб немінучым хуткім прызнанні дзяржавы сусветнай супольнасцю, так і гэтак жа ілжывыя страшылкі пра запланаваны ўдары брытанскіх ВПС напалмам па гарадскіх кварталах.
Міжнародная падтрымка
Федэральны ўрад Нігерыі меў дыпламатычную падтрымку і абмежаваную падтрымку ваеннымі матэрыяламі ад Вялікабрытаніі, нядаўняй метраполіі. З 1968 інтэнсіўную праграму вайсковай падтрымкі федэралістаў, у тым ліку з адпраўкай ваенных саветнікаў, разгарнуў Савецкі Саюз.
Біяфра мела пэўную дыпламатычную падтрымку ў Афрыцы, абмежаваную і несістэматычную падтрымку вайсковымі матэрыяламі ад Францыі. На баку Біяфры ваявалі еўрапейскія і амерыканскія найміты (: Карл Густаў фон Розен).
ЗША занялі нейтральную пазіцыю ў гэтым канфлікце, забараніўшы пастаўкі ваенных матэрыялаў бакам канфлікта.
Многія грамадскія і царкоўныя арганізацый аказвалі сістэматычную гуманітарную дапамогу грамадзянскаму насельніцтву Біяфры.
Сучасная сітуацыя
У пачатку XXI стагоддзя на тэрыторыі былой Біяфры зноў успыхнуў канфлікт. Розныя этнічныя групоўкі, найбольш моцнымі з якіх стаў Рух за вызваленне дэльты Нігера і Рух за выжыванне народа агані ў 2004 годзе пачалі новую вайну супраць урада. Сепаратысты практыкавалі нападу на свідравыя платформы і праходзяць суда, узяцце ў закладнікі замежнікаў, атакі на паліцэйскія ўчасткі.
Лукашынскі сельсавет
Лу́кашынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Лукашына.
Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Драбышоўскага і Іўеўскага сельсаветаў. 4 студзеня 1958 года ў склад Ліпнішкаўскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Дунай, Едкавічы, Русакі, Сенькавічы і Судрогі). 1 верасня 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Іўеўскага пассавета.
Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі
Касцёл Адведзін (Звеставання) Найсвяцейшай Дзевы Марыі — каталіцкія храмы, асвячоныя ў гонар Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі.
Пілатоўшчына
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Мосарскага сельсавета. У 2004 — 2005 гадах вёска ў складзе Вяркудскага сельсавета.
Якуб Валадковіч
Якуб Валадковіч (Валадкевіч) (Jakub Wołodkowicz (Wołodkiewicz); 28 ліпеня 1668, Менскі павет — 15 студзеня 1724, Менск) — святар, педагог.
Паходзіў з роду Валадковічаў, сын менскага падстаросты Марціна Казіміра Валадковіча.
Уступіў у Таварыства Ісуса 22 жніўня 1687 г. у Вільні. Прэфект школ і місіянер у Слуцку (1701—1702), прафесар філасофіі (1705—1707) і прэфект школ (1796—1708) у Нясвіжы. Прафесар маральнай тэалогіі (1708—1709) і філасофіі (1709—1712) у Віленскай акадэміі. Прэфект школ (1712—1713) і рэктар (1713—1717) Полацкага езуіцкага калегіума. З 1717 па 1724 гг. — рэктар Менскага езуіцкага калегіума.
Ваконэ
Ваконэ (Vacone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рыеці.
Насельніцтва складае 267 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 29 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 2040. Тэлефонны код — 0746.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Маркус Клінгберг
Маркус Клінгберг (, г. Варшава, Польшча —, г. Парыж, Францыя) — савецкі шпіён у Ізраілі, быў галоўным інфекцыяністам БССР.
Біяграфія
Вучыўся ў Варшаўскім універсітэце. У пачатку Другой сусветнай перабраўся ў СССР, у Мінск, і скончыў Мінскі медінстытут.
22 чэрвеня 1941 года ўступіў у Чырвоную Армію, удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне, атрымаў званне капітана медыцынскай службы, быў паранены. У 1943 годзе скончыў у Маскве аспірантуру па інфекцыйных захворваннях і пасля вызвалення часткі Беларусі ў 1943 годзе быў прызначаны галоўным інфекцыяністам БССР.
Па заканчэнні вайны вярнуўся ў Польшчу, дзе даведаўся, што ўся яго сям’я і родныя загінулі ў Трэблінцы. Некаторы час працаваў у міністэрстве аховы здароўя Польшчы ў якасці намесніка галоўнага інфекцыяніста. У 1948 годзе з жонкай Вандай прыехаў у Ізраіль.
Справа Клінгберга
У 1983 годзе быў арыштавалі, абвінаваціўшы ў рабоце на КДБ цягам папярэдніх 30 гадоў. На той момант быў намеснікам дырэктара звышсакрэтнага інстытута біялагічных даследаванняў у Нес-Цыёне, а таксама прафесарам эпідэміялогіі ў Тэль-Авіўскім універсітэце. У прыватнасці, ён перадаваў Савецкаму Саюзу інфармацыю пра тое, якую дзейнасць вядзе Ізраіль у галіне хімічнай і біялагічнай зброі.
Па словах самога вучонага, ён працаваў на СССР па ідэалагічных меркаваннях, а таксама ў падзяку за перамогу над нацыстамі.
Клінгберга прысудзілі да 20 гадоў турмы, пры гэтым, як удакладняе выданне, палову тэрміну ён правёў у адзіночнай камеры. Пасля вызвалення ў 2003 годзе яму дазволілі з’ехаць да дачкі і ўнука ў Парыж.
Шорт-трэк
Шо́рт-трэ́к (short-track speed skating, хуткасны бег на каньках на кароткай дарожцы) — форма канькабежнага спорту. У спаборніцтвах некалькі спартсменаў (як правіла 4—8: чым больш дыстанцыя, тым больш спартсменаў у забегу) адначасова катаюцца па авальнай лядовай дарожцы даўжынёй 111,12 м.
Нітрацэлюлоза
Нітрацэлюлоза (нітрат цэлюлозы, нітраклетчатка) — групавая назва хімічных злучэнняў, азотнакіслых складаных эфіраў цэлюлозы з агульнай формулай [3 -xx] n, дзе х — ступень замяшчэння (этэрыфікацыі), а n — ступень полімерызацыі.
Несцераў
Не́сцераў — прозвішча, тапонім.
IC 2036
IC 2036 — галактыка тыпу SBc ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Лагюн
Лагюн (Lagunes) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў паўднёвай частцы краіны, самы вялікі паводле колькасці насельніцтва рэгіён краіны, які мае да таго ж выхад да Гвінейскага заліва. Адміністрацыйны цэнтр — Абіджан. Плошча — 13 172 км², насельніцтва складае 4 804 106 чалавек (на 2007 год).
Хідэмаса Морыта
Хідэмаса Морыта (守田 英正; нар. ) — японскі футбаліст. З 2018 года выступае за нацыянальную зборную Японіі.
Фрыстайл
Фрыста́йл (Freestyle skiing) — від лыжнага спорту. У склад фрыстайла ўваходзяць лыжная акрабатыка, скі-крос, могул і ньюскул скіінг. Лыжны балет — адна з дысцыплін фрыстайла, якая існавала да 1999 года, была выключаная з праграм афіцыйных спаборніцтваў. Балет складаўся са спуску па пакатым схіле пад музычнае суправаджэнне з дэманстрацыяй элементаў слізгацення, крокаў, кручэнняў, скачкоў.
Лыжная акрабатыка
У лыжнай акрабатыцы спартсмены з адмыслова спрафіляванага трампліна здзяйсняюць серыю з двух розных па складанасці скачкоў. Трампліны бываюць 3 відаў: вялікі (патройны) (вышыня 4,05 м, ухіл 70°); сярэдні (падвойны) (3,5 м, 65°); малы (сальтавы) (2,1 м, 55°). Гара прызямлення павінна быць пакрытая друзлым снегам. Ачкі налічаюцца за тэхніку адрыву ад трампліна, траекторыю палёту, фігуру і прызямленне. 5 суддзяў ацэньваюць фігуру (з 7 балаў), 2 суддзі ацэньваюць прызямленне (з 3 балаў). Найбольшую і найменшую адзнаку за палёт адкідаюць, пакінутыя 3 адзнакі сумуюць. З адзнакаў за прызямленне выводзяць сярэднюю адзнаку і памнажаюць яе на 3. Атрыманыя сумы за палёт (максімум — 21 бал) і прызямленне (максімум — 9 балаў), складаюць і памнажаюць на каэфіцыент складанасці элементу. Па найбольшым ліку балаў вызначаецца пераможца. На дадзены момант, неафіцыйным рэкордам з'яўляецца сума балаў — 268.7 (PETERSON Jeret (ЗША) 11.01.2007).
Могул
Могул — гэта спуск па грудкаватым, куп'істым схіле. Лавіруючы паміж грудамі, спартсмен увесь час паварочвае ногі з лыжамі то ў адзін, то ў іншы бок. Траса спуску ўключае два трампліны, на якіх лыжнік дэманструе скачкі. Выступ ацэньваецца па наступных крытэрах: тэхніка заваротаў, складанасць скачкоў і якасць іх выканання, а таксама час спуску.
Скі-крос
Скі-крос — гонка па адмысловай горналыжнай трасе, якая ўключае ў сябе снежныя перашкоды ў відзе розных трамплінаў, хваляў, і віражоў. Спаборніцтвы па скі-кросе праходзяць у два этапы. На першым этапе, у кваліфікацыі, спартсмены праходзяць трасу на час па адным. Па выніках кваліфікацыі спартсмены размяркоўваюцца па групах у чатыры чалавекі для ўдзелу ў фіналах. Фінальныя заезды праходзяць па алімпійскай схеме, з выбываннем. Перамагае той, хто прыходзіць да фінішу першым..
Слоўпстайл
Слоўпстайл — выкананне серыі акрабатычных скачкоў на трамплінах, пірамідах, контр- ухілах, парэнчах, размешчаных паслядоўна на працягу ўсёй трасы. Дысцыпліна ўключаная ў праграму Алімпіяды-2014 рашэннем Выканкаму МАК на паседжанні ў Дурбане (ПАР) 4 чэрвеня 2011.
Лосвіда (значэнні)
Лосвіда — тапонім:
Браціслаўскі край
Браціслаўскі край (Bratislavský kraj) — адзін з васьмі краёў Славакіі з адміністрацыйным цэнтрам у Браціславе. Плошча края складае 2,053 км², насельніцтва 606,753 (2006). Размешчаны на захадзе Славакіі і складаецца з 8 раёнаў:
Мяжуе з Аўстрыяй і Венгрыяй.
Статыстычныя дадзеныя (2001)
Нацыянальны склад
Канфесійны склад
Лак (рэгіён)
Лак (Lacs) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Ямусукра. Плошча — 8 940 км², насельніцтва складае 681 812 чалавекі (на 2007 год).
Рэч (гміна)
Рэч (Recz) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Хашчэнскага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Рэчы. Плошча гміны складае 180,34 км². Станам на 2008 год у гміне Рэч пражывалі 5 721 чалавек, шчыльнасць — 32 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 15 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 23 населеныя пункты.
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі — назва шэрагу каталіцкіх храмаў, асвячоных у гонар Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі.
Маладзёжная вуліца (Наваполацк)
Гісторыя назвы
У 1960 годзе новая вуліца рашэннем пасялковага савета была названа вуліцай Зялёнай. Пазней яна была перайменавана ў Маладзёжную — у гонар моладзі, якая будавала горад і самую вуліцу. На 2009 год на вуліцы 214 будынкаў, працягласць — амаль 5 кіламетраў.
Помнікі на вуліцы Маладзёжнай
Помнікі
Іван Фірсавіч Несцераў
Іван Фірсавіч Несцераў ( — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, гвардыі старшы лейтэнант. Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
І. Ф. Несцераў нарадзіўся ў вёсцы Таўкачы (зараз у Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі). З 1924 г. на камсамольскай рабоце ў Таўкачах. Вучыўся ў Маскоўскай горнай акадэміі. У 1939—1940 гг. праходзіў службу ў Чырвонай Арміі. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны зноў прызваны на службу. З чэрвеня 1941 года на Паўднёва-Заходнім, Сталінградскім, Данскім, 2-м і 3-м Украінскіх франтах.
Намеснік камандзіра батальёна па палітычнай частцы 311-га гвардзейскага стралковага Ізмаільскага Чырванасцяжнага палка 108-й гвардзейскай стралковай Мікалаеўскай Чырванасцяжнай дывізіі (46-я армія, 2-і Украінскі фронт) капітан І. Ф. Несцераў вызначыўся пры фарсіраванні ракі Дунай ў ходзе Будапешцкай наступальнай аперацыі ў раёне населенага пункта Эрчы на тэрыторыі Венгрыі.
Пасля вайны І. Ф. Несцераў у запасе. Жыў у горадзе Александрыя (Кіраваградская вобласць Украіны), потым у горадзе Белая Царква Кіеўскай вобласці. Памёр у 1989 годзе.
Зангезурскі нацыянальны парк імя акадэміка Гасана Аліева
Зангезурскі нацыянальны парк імя акадэміка Гасан Аліева (Akademik Həsən Əliyev adına Zəngəzur Milli Parkı) — запаведнік у Азербайджане. Створаны ў 2003 годзе на тэрыторыі Ардубадскага раёна Нахічэванскай Аўтаномнай Рэспублікі. Агульная плошча парку 42,797 гектар (427.97 км²). Да 25 лістапада 2009 года насіў назву Ардубадскі нацыянальны парк імя акадэміка Гасана Аліева. Перайменаваны распараджэннем Прэзідэнта Азербайджанскай Рэспублікі.
Мэта стварэння
Створаны з мэтай захавання і аднаўлення папуляцыі, , , , ,. Усе гэтыя жывёлы занесены ў Чырвоную кнігу Азербайджана.
Флора і фаўна
Зангезурскі нацыянальны парк мае багатую біялагічную разнастайнасць. З занесеных у Чырвоную кнігу Азербайджана жывёл, насякомых і раслін 58 (35 пазваночных і 20 насякомых) відаў жывёл і 39 відаў раслін насяляюць тэрыторыю парку. З рэдкіх і выміраючых прадстаўнікоў фаўны, можна назваць, , , , і.
Алеся (альбом)
«Алеся» (гэта неафіцыйная назва альбома, па назве першай песні на ім) — другі студыйны альбом беларускага вакальна-інструментальнага ансамбля «Песняры», які быў выдадзены на вінілавай кружэлцы фірмай «» ў 1974 годзе.
Крытыка
Паводле меркавання музычнага крытыка Зміцера Падбярэзскага, другі альбом калектыву ўяўляе сабой працяг і развіццё прынцыпаў, закладзеных у дэбютным дыску: Паводле меркавання музычнага журналіста Сяргея Будкіна:
Гараднічанка
Гараднічанка — рака ў Гродне і Гродзенскім раёне, правы прыток Нёмана.
Выток — на паўночным усходзе Гродна, у раёне вёсак Малышчына, Кульбакі. Працякае праз гістарычны цэнтр. У раёне пл. Леніна злучаецца з прытокам Юрысдыка (пачынаецца ў раёне вуліц Пушкіна, Дзяржынскага). Упадае ў Нёман у цэнтры Гродна, працякаючы паміж пагоркамі Каложскай царквы і Старога замку. . У міжрэччы р. Гараднічанкі і р. Нёман быў заснаваны горад Гродна.
Даліна ракі ў Гродне паблізу вуліцы Ажэшка ўтварае зону адпачынку, вядомую з XIX ст. як «Швейцарская даліна».
Назва
Першапачатковая назва Гараднічанкі лічыцца крыніцай назвы горада Гродна. У сваю чаргу, адпачатным варыянтам тапоніма лічыцца форма «Горадзен», засведчаная як «Городенъ» у летапісных запісах пачынаючы ад XII ст.
Блізкім чынам у тыя часы мусіла называцца і Гараднічанка, ля ўтоку якой з Нёманам узнік горад. Так жа сама ад назваў невялікіх прытокаў буйных рэк пайшлі і назвы Віцебска, Гомеля, Бабруйска, Дзісны і інш. паселішчаў, першапачаткова ўзніклых на сутоку.
«Горадзен» — гідронім балцка-літоўскага паходжання. Такі ж корань таксама ў літоўскіх гідронімах Gardinas, Gardena, Garduva, Gardė, Gard-upis, латышскіх Gard-upe, Gardena, Gardauņa. На Верхнім Павоччы той жа корань Gard- у балцкім гідроніме Гардата́ (з прытокам Аката́ з такім жа балцкім гідранімічным суфіксам -at-).
Гэта пацвярджаецца і формай Gar̃dinas (Гардзінас), якая захавалася ў літоўскім маўленні аўтахтонных насельнікаў рэгіёна. Рэчка з дакладна такой жа назвай працякае на паўднёва-заходняй ускраіне літоўскага Панявежа.
Балцкі гідранімічны корань Gard- звязаны з індаеўрапейскім *gherd- «ахопліваць; агароджваць» (ад карацейшага *gher- «хапаць, абдымаць»). Ад яго таксама і літоўскае gardas «загарода (для свойскай жывёлы)», праславянскае *gordъ «горад (агароджанае месца)».
Назва Горадзен з таго ж семантычнага шэрагу, што і балцкія гідронімы тыпу Жлобін, Гамея (> Гамяюк), Габ’я (прыток Дзясны) якія ўрэшце ўзыходзяць да каранёў *gleb(h)- «сціскаць», *gem- «хапаць, сціскаць», *ghabh «хапаць, браць». Мяркуецца, што назвы з семантыкай «сціскання» адлюстроўваюць канфігурацыйныя асаблівасці адпаведнай ракі ці возера.
Значэнне назвы ракі можна перадаць як «Звілістая, кружлівая (рака)».
Якаў Нікандравіч Барсукоў
Якаў Никандрович Барсукоў (5 лістапада 1904, в Кульшычы Слаўгарадскага раёна — 29 верасня 1971) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Віцебскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
З 1932 года быў на гаспадарчай рабоце, з 1938 года інструктар, сакратар Добрушскага РК КП(б)Б. У жніўні-кастрычніку 1941 у тыле ворага, арганізоўваў падпольную працу ў Добрушскім раёне. Са студзеня 1942 кіраўнік дыверсійнай групы, з чэрвеня 1942 камісар, у сакавіку — верасні 1943 камандзір 2-й беларускай партызанскай брыгады імя П. К. Панамарэнкі ў Віцебскай вобласці. Адначасова ў чэрвені 1942 — верасні 1943 1-ы сакратар Мехаўскага падполля РК КП(б)Б. З 1943 на партыйнай і гаспадарчай працы.
IC 2037
IC 2037 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Сетка.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Volkswagen Group
Канцэрн Volkswagen (Volkswagen Konzern) альбо Volkswagen AG (VW AG) — Германскі аўтамабілебудаўнічы канцэрн.
Назва Volkswagen літаральна азначае «народны аўтамабіль», па-беларуску вымаўляецца Фальксва́ген.
У 2016 г. канцэрн стаў найбольшым аўтавытворцам у свеце паводле продажаў (11,9 % сусветных продажаў) і ўключаў 120 аўтазаводаў у 31 дзяржаве. Кампанія займае 9 месца ў Fortune Global 500 (2019 год).
Уласнікі
Уласнікамі падпіснога капіталу звычайных акцый былі: Аўтамабільны холдынг Porsche AG — 30,8 %, ТАА «Інвестыцыйная ўправа Катара» — 14,6 %, Урад зямлі Ніжняя Саксонія —11,8 %, іншыя замежныя ўстановы —22,8 %, фізічныя асобы — 18 %, іншыя ўстановы Германіі — 2,3 %.
Правы голасу паводле прывілеяваных акцый размяркоўваліся наступным чынам: Аўтамабільны холдынг Porsche AG — 52,2 %, Урад зямлі Ніжняя Саксонія — 20 %, Інвестыцыйная ўправа Катару — 17 %, іншыя — 10,8 %.
Заводы
Канцэрн «Фальксваген» пастаўляў самаходы пад уласным таварным знакам і 10 таварнымі знакамі даччыных прадпрыемстваў:
Крыштаф Гаршвіла
Крыштаф Гаршвіла (Kristupas Garšvila (Garšvilas, Goršvila) Krzysztof Gorzwiłło; 25 ліпеня 1671, Лідскі павет — 21 красавіка 1721, Вільня ) — святар, вучоны, пісьменнік, педагог.
Уступіў у Таварыства Ісуса у 1687 г. У 1697—1701 гг. вучыўся ў Віленскай акадэміі. У 1700 г. высвечаны на ксяндза. У перыяд з 1701 па 1717 гг. выкладаў рыторыку, старажытнаяўрэйскую мову, філасофію, тэалогію і кананічнае права ў калегіумах у Пінску, Дынабургу, Гродне, Варшаве і Віленскай акадэміі. З 1717 па 1720 гг. — рэктар Полацкага езуіцкага калегіума. У час свайго рэктарства пабудаваў у Захарнічах, маёнтку калегіума, новы касцёл. У 1770—1721 гг. — рэктар Віленскай акадэміі.
Драматычныя творы К. Гаршвілы былі пастаўлены на сцэне школьнага тэатра ў Вільні (Exilium sapientis, 1696), Cineres ad instam vindictam animatis (1702), Znak zwycięski (меркаванае аўтарства; 1702). У рукапісе захаваліся лекцыі па філасофіі.
Румынская рэвалюцыя 1989 года
Румынская рэвалюцыя 1989 года (Revoluţia română din 1989) — антыкамуністычнае паўстанне, якое прывяло да звяржэння ўрада прэзідэнта Сацыялістычнай Рэспублікі Румыніі Нікалае Чаўшэску.
Румынія з’яўляецца адзінай краінай Усходняй Еўропы, дзе сацыялістычны рэжым быў зрынуты ў выніку ўзброенага паўстання, а былы лідар быў пакараны смерцю.
Перадумовы
Снежаньская рэвалюцыя ў Румыніі была выклікана абвастрэннем у краіне сацыяльных, нацыянальных і палітычных праблем, у тым ліку харчовай, энергетычнай і інш. З-за інтэнсіўнай выплаты ўрадам Нікалае Чаўшэску знешніх даўгоў, праследавання ўладамі венгерскай нацыянальнай меншасці, задушэння апазіцыі і дэмакратычных свабод, самавольства службаў бяспекі — секурытатэ.
Ход падзей
Народнае паўстанне пачалося 15—16 снежня 1989 годаў г. Тымішаара з выступленняў у абарону свабоды царкоўных службаў і пропаведзі венгерскага святара Л. Цёкёша і сутыкненняў дэманстрантаў 16—17 снежня з узброенымі атрадамі сіл бяспекі. 22 снежня яно пашырылася на Бухарэст, дзе на мітынгу народ запатрабаваў ад Н. Чаўшэску дэмакратычных свабод і яго адстаўкі. У Бухарэсце разгарнуліся жорсткія вулічныя баі (ішлі некалькі дзён) паміж паўстанцамі, якіх падтрымала армія, незадаволеная тым, што Н. Чаўшэску паставіў яе пад кантроль сіл бяспекі, і вернымі Чаўшэску сіламі паліцыі і бяспекі. Узброеныя сутыкненні адбыліся таксама ў Тымішаары, Брашове, Сібіў. Пасля ўцёкаў Н. Чаўшэску і яго жонкі ўладу 26 снежня ўзначаліў Савет Фронту нацыянальнага выратавання пад кіраўніцтвам І. Іліеску, які распачаў дэмакратызацыю палітычнага ладу Румыніі і мерапрыемствы па пераадоленні цяжкай сацыяльна-эканамічнай спадчыны.
Нікалае Чаўшэску здолеў збегчы на верталёце з Бухарэста, аднак ў выніку быў схоплены румынскім войскам і разам са сваёй жонкай Аленай адразу паўстаў перад трыбуналам. Трыбунал абвінаваціў Чаўшэску ў злачынствах супраць дзяржавы, генацыдзе ўласнага народа, адкрыцці таемных рахункаў у замежных банках і падрыве нацыянальнай эканомікі.
25 снежня 1989 года Нікалае Чаўшэску быў расстраляны разам з жонкай Аленай Чаўшэску па прыгаворы трыбунала, праз некалькі гадзін пасля суда; уся яго маёмасць была канфіскавана.
У ходзе паўстання забіты 1104 чал., з іх каля 260 ваеннаслужачых, паранены 3352 чал.
Вынікі
Смерць Н. Чаўшэску адзначыла заканчэнне шэрагу антыкамуністычных рэвалюцый, якія адбыліся ў 1989 годзе ва Усходняй Еўропе. Спешны паказальны працэс і мёртвыя Чаўшэску былі запісаны на відэа, і гэтыя кадры адразу паказалі тэлеканалы ў многіх краінах.
У Румыніі быў сфарміраваны ўрад на чале з П. Гоманам, на пач. 1990 былі прызначаны парламенцкія выбары.
Маргарыта Віктараўна Александровіч
Маргарыта Віктараўна Александровіч (нар. 25 лістапада 1978,, Беларусь) — салістка Беларускага дзяржаўнага акадэмічнага музычнага тэатра. Народная артыстка Беларусі (2022).
Жыццё і творчасць
Скончыла Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум. У 1999 годзе скончыла Беларускую дзяржаўную акадэмію музыкі па спецыяльнасці «спеў», потым працягнула навучанне ў магістратуры Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі і атрымала акадэмічную ступень магістра мастацтваў.
У трупе Беларускага дзяржаўнага акадэмічнага музычнага тэатра з 1999 года, працуе вядучым майстрам сцэны. Творчую дзейнасць у тэатры сумяшчае з педагагічнай працай на кафедры музычна-педагагічнай адукацыі Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка.
Хакей на траве
Хакей на траве — летні алімпійскі від спорту. Арганізацыяй спаборніцтваў займаецца Міжнародная федэрацыя хакея на траве (Fédération Internationale de Hockey, FIH). У Міжнародную федэрацыю хакея ўваходзяць больш за 116 краін.
Існуе разнавіднасць хакея на траве ў закрытых памяшканнях — індор-хакей, які лічыцца асобным відам спорту, і адрознівацца не толькі пакрыццём, але і меншым памерам пляцоўкі і колькасцю гульцоў у кожнай камандзе.
Хакей на траве карыстаецца вялікай папулярнасцю ў Нідэрландах, Германіі, Іспаніі, Бельгіі, Англіі, Ірландыі, Аргенціне, Аўстраліі, Новай Зеландыі, ПАР, Індыі, Пакістане, Малайзіі.
Варка-Сабіна
Варка-Сабіна (Varco Sabino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рыеці.
Насельніцтва складае 235 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 10 чал./км². Займае плошчу 25 км². Паштовы індэкс — 2020. Тэлефонны код — 0765.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Архангел Міхаіл.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Янкоўскі
Янко́ўскі — беларускае і польскае прозвішча. Жаночая форма — Янкоўская.
Аўтаспорт
Аўтаспо́рт, аўтамабільны спорт; autosport, таксама motorsport) — катэгорыя технічных відаў спорту, у якіх людзі спаборнічаюць у хуткасці праходжання трасы на аўтамабілях (прататып, легкавы аўтамабіль, грузавік, недарожнік і г. д.) Большасць сусветных чэмпіянатаў па аўтаспорту праводзяцца Міжнароднай аўтамабільнай федэрацыяй.
Аўтаспорт — папулярны від спорту. Тэлетрансляцыі спаборніцтваў маюць вялікую тэлевізійную аўдыторыю ва ўсім свеце. Асаблівасць аўтагонках у тым, што гэта тэхнічны від спорту, і поспех у іх патрабуе працы вялікіх калектываў спецыялістаў: канструктараў, механікаў, штурманаў і пілотаў.
Аўтагонкі выконваюць таксама функцыю распрацоўкі і тэставання інавацыйных тэхналогій у канструяванні аўтамабіляў. Вядучыя сусветныя вытворцы аўтамабіляў і аўтамабільных аксэсуараў звычайна маюць свае завадскія каманды альбо спансуюць незалежныя каманды. Акрамя перавагаў, звязаных з тэставаннем новых тэхналогій, спонсарства служыць таксама сродкам рэкламы.
О-Сасандра
О-Сасандра (Haut-Sassandra) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Далоа. Плошча — 15 200 км², насельніцтва складае 1 354 028 чалавек (на 2007 год).
IC 2038
IC 2038 — галактыка тыпу Scd ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Фрамажэ
Фрамажэ (Fromager) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў паўднёвай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Гагноа. Плошча — 6 900 км², насельніцтва складае 775 840 чалавек (на 2007 год).
Раман Івашкавіч
Раман Івашкавіч (? — 1487?) — родапачынальнік Гарнастаяў, намеснік пуціўльскі (1476-1482), оўруцкі (1486).
Імаверна, яго сынам быў Сенька (Астафій) Рамановіч, намеснік жытомірскі ў 1486 годзе.
Рэгнаў (гміна)
Рэ́гнаў (Regnów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Раўскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Рэгнаве. Плошча гміны складае 45,58 км². Станам на 2004 год у гміне Рэгнаў пражывалі 1872 чалавекі, шчыльнасць — 41,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 12 салецтваў.
Раёны Віцебска
Адміністрацыйныя раёны Віцебска былі ўтвораны 19 ліпеня 1940 года па ўказе Прэзідыума Вярхоўнага Савету БССР. У 1948 годзе раёны былі ліквідаваныя. Адноўлены 27 чэрвеня 1951 года. Горад падзяляецца на 3 раёны:
Жылыя масівы
Акрамя афіцыйнага падзелу на раёны, традыцыйна вылучаюць шэраг жылых масіваў і мікрараёнаў:
Нацыянальны ваенны ўніверсітэт імя Васіля Леўскага
Нацыянальны ваенны ўніверсітэт імя Васіля Леўскага (Националният военен университет „Васил Левски“) — балгарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Вяліка-Тырнава.
Асобныя ваенныя вучылішчы (1945-2002)
Агульнавайсковае вучылішча
Ваеннае артылерыйскае вучылішча
Школа ВПС
Кізнер
Кізнер (Кизне́р) — пасёлак ва Удмурціі, адміністрацыйны цэнтр Кізнерскага раёна. Да 2007 года меў статус пасёлка гарадскога тыпу. Кізнер размешчаны на паўднёвым захадзе Удмурціі, праз пасёлак працякаюць рэкі Тыжма і Люга. За 2 км на поўнач ад пасёлка Кізнер размяшчаецца аднайменнае сяло Кізнер, ад якога спачатку чыгуначная станцыя, а потым пасёлак пры ёй атрымалі сваю назву.
Гісторыя
У 1914 годзе пачалося будаўніцтва чыгункі Казань — Екацярынбург, якая праходзіць непадалёк ад вёскі Кізнер, у 1915 годзе на чыгунцы завяршаецца будаўніцтва станцыі Кізнер і неўзабаве побач з ёй з’яўляюцца першыя дамы.
2 кастрычніка 1942 года станцыя Кізнер атрымлівае статус пасёлка гарадскога тыпу, і ў яго пераводзіцца адміністрацыйны цэнтр Кізнерскага раёна. Пастановай дзяржаўнага савета Удмурцкай Рэспублікі № 836-10 ад 29 мая 2007 г. Кізнер становіцца пасёлкам сельскага тыпу.
Спіс аб’ектаў PGC (1721001—1722000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1721001—1722000)
ФК Баер 04 Леверкузен
«Баер 04» (Bayer 04 Leverkusen Fußball GmbH) — нямецкі футбольны клуб з горада Леверкузен, Паўночны Рэйн-Вестфалія. Заснаваны 1 ліпеня 1904 года як спартыўны праект хіміка-фармацэўтычнага гіганта Bayer. У цяперашні час выступае ў Бундэслізе. Хатнія матчы праводзіць на стадыёне «Бай-Арэна», які змяшчае 30 210 гледачоў.
Склад
Станам на ліпень 2023 года.
Магдэбургскі ўніверсітэт імя Ота фон Герыке
Магдэбургскі ўніверсітэт імя Ота фон Герыке (Otto-von-Guericke-Universität Magdeburg) — нямецкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Магдэбург.
Агульная інфармацыя
Магдэбургскі ўніверсітэт імя Ота фон Герыке быў заснаваны ў 1993 годзе і з'яўляецца адным з самых маладых універсітэтаў Германіі. Былыя Магдэбургскі тэхнічны ўніверсітэт, педагагічны каледж і медыцынская школа былі ўключаныя ў склад універсітэта пры яго стварэнні. Ва ўніверсітэце ў Магдэбургу сёння навучаецца каля 14 000 студэнтаў на 9 факультэтах. У навуковых часопісах гэтага інстытута апублікавана больш за 12 000 артыкулаў. Ён названы ў гонар фізіка і бургамістра Магдэбурга Ота фон Герыке.
Хазары
Хаза́ры כוזרים (Кузарым), الخزر (ал-Хазар), (Хазар), Χαζαροι (Хазарой), խազիր (Хазір),, Chazari, Caziri, Gazari)  — саюз цюркамоўных, пераважна вандроўных плямёнаў, якія ў 1-м тыс. насялялі тэрыторыі Дагестана, Ніжняга Паволжа, Прыазоўя, Падоння і Крыма.
Пад назвай акацыры жылі ў стэпах Паўночнага Каўказа, упамінаюцца ў дакументах 5 ст. У 448 былі падпарадкаваныя правадыром гунаў Атылам. У 626—630 актыўна ўдзельнічалі ў вайне цюркаў супраць Персіі. У гэты час у хазараў адбываўся распад родавых зносін і фармаванне класавага грамадства. У сярэдзіне 7 ст. узнікла самастойная дзяржава хазараў ― Хазарскі каганат. Пасля разгрому каганату кіеўскім князем Святаславам (965; паход Святаслава) хазары перасталі існаваць як самастойныя плямёны.
Тульская вобласць
Тульская вобласць (Тульская область) — суб’ект Расійскай Федэрацыі, які размешчаны ў цэнтры еўрапейскай часткі краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Тула. Утворана 26 верасня 1937 года. Вобласць падзяляецца на 23 раёны, буйнейшый гарады — Тула, Новамаскоўск, Данскі, Алексін.
Карысныя выкапні
На паўднёвым захадзе — буйныя радовішчы торфу. Значныя адклады розных будаўнічых матэрыялаў, асабліва вапнякоў, распрацоўкі якіх вядуцца з XIV—XV стагоддзяў, а таксама глін, пяскоў і гіпсу. Ёсць прамысловыя запасы жалезнай руды, вядомыя некалькі крыніц мінеральных вод.
Клімат
Клімат умерана кантынентальны, характарызуецца ўмерана халоднай зімой і цёплым летам. Сярэднегадавая тэмпература складае 5 °C, сярэдняя тэмпература студзеня —10 °C, ліпеня — +20 °C. Працягласць перыяду са станоўчымі тэмпературамі складае 220—225 дзён. Гадавая колькасць ападкаў змяняецца ад 575 мм на паўночным захадзе да 470 мм на паўднёвым усходзе. У безмарозны перыяд выпадае 70 % ападкаў, максімум якіх назіраецца ў ліпені.
Гідраграфія
Большасць рэк (80 %) ставіцца да басейна Акі — самай буйной і адзінай суднаходнай ракой вобласці, невялікая частка (20 %) — да басейна Дона.
Гісторыя
Да прыходу славян племені вяцічаў у VIII стагоддзі рэгіён насялялі балты. Як і балты, вяцічы былі нядрэннымі металургамі і кавалямі. Археолагамі былі адкрыты пункты, дзе колькасць печаў дасягала 25—30 асобнікаў. Вяцічы ўвайшлі ў склад Старажытнарускай дзяржавы. У пачатку Х стагоддзя яны ўдзельнічалі ў паходзе князя Алега на Царград. У 981 і 982 годзе ваяваў з вяцічамі князь Уладзімір Святаславіч. Праз стагоддзе ў 1082—1083 гадах хадзіў «у вяцічы» Уладзімір Манамах, аб чым ён сам згадаў у павучаннях сваім сынам.
Асаблівае месца ў гісторыі Тульскай вобласці займае Кулікоўская бітва. Сучасны горад Вянёў згадваецца пад імем вёскі ў XIV стагоддзі, а як горад упершыню аб ім гаворыцца ў летапісу ў 1494 годзе. У 1571 годзе было складзена найстаражытнае апісанне крэпасці, што сведчыла аб ваенным прызначэнні ўмацаванага паселішча.
У XVI—XVII стагоддзях Тула ​​была важным умацаваным пунктам на паўднёвай ускраіне Маскоўскай дзяржавы. На тульскай зямлі праходзіла памежная засечная рыса і знаходзіліся гарады-крэпасці.
Насельніцтва
Насельніцтва вобласці скарачаецца з 1970-х гадоў. Асноўнай прычынай з’яўляецца дэпрэсіўны стан прамысловасці і эканомікі вобласці, напружаная сітуацыя на рынку працы і выезд моладзі за межы рэгіёна, алкагалізм, вельмі нізкая нараджальнасць, вялікая колькасць абортаў. Сярэднегадавое змяншэнне насельніцтва больш за 1 % у год. Адмоўны баланс нараджальнасці назіраўся яшчэ ў пачатку 1970-х гадоў.
Эканоміка
Найбольш яркім прадстаўніком вытворчасці з’яўляецца вытворца знакамітых пернікаў кандытарская фабрыка «Ясная Паляна». Таксама ў вобласці пашырана вытворчасць чорных металаў поўнага цыклу, даменная, парашковая і каляровая металургія.
Прамысловасць
Структура прамысловай вытворчасці на 2002 год:
Пяскі (Ушацкі раён)
Пяскі́ (, Пески) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Сарочынскага сельсавета.
У 2004 — 2005 гадах у складзе Вяркудскага сельсавета.
Якаў I (кароль Англіі)
Якаў VI Шатландскі, ён жа Якаў I Англійскі (James:, лац. Iacobus; 19 чэрвеня 1566, Эдынбург, Шатландыя — 27 сакавіка 1625, палац Тэабальдс (Теабальдс хаўс), паблізу Чэзента, графства Хертфордшыр, Англія) — кароль Шатландыі (з 24 ліпеня 1567 года — пад апекай Рэгентскага савета, з 12 сакавіка 1578 — аднаасобна) і першы кароль Англіі з дынастыі Сцюартаў з 24 сакавіка 1603 (абвяшчэнне каралём у Эдынбургу 31 сакавіка 1603 года). Якаў I быў першым васпанам, які правіў адначасова абодвума каралеўствамі Брытанскіх астравоў. Вялікабрытаніі як адзінай дзяржавы тады яшчэ юрыдычна не існавала, Англія і Шатландыя ўяўлялі сабой суверэнныя дзяржавы, якія мелі агульнага манарха.
Астафій Гарнастай
Астафій Гарнастай ( — ), сын Рамана, ключнік кіеўскі ў 1486, намеснік оўруцкі ў 1487-93, загінуў у бітве з татарамі.
Меў за жонку Марыю, дачку кіеўскага баярына С. Скіпара, за якой узяў шэраг маёнткаў у Жытомірскім павеце (Туліна і інш.), некалі дадзеных Скіпару князем Сямёнам Алелькавічам. Меў сыноў Івана, Анікея і Уласнага (Уласа). Апошні меў сыноў Лаўрына (упамінаецца 1559) і Уласнага (пам. у 1585).
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Радашковічы)
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы — каталіцкі храм у гарадскім пасёлку Радашковічы Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці, помнік архітэктуры позняга класіцызму.
Гісторыя
У сярэдзіне ХІХ ст. згарэў у пажары драўляны барочны касцёл, і ў 1855 г. на сродкі парафіянаў, ахвяраванні памешчыкаў Валадковічаў і руплівасцю пробашча і дэкана кс. Пятра Жылінскага ў Радашковічах быў закладзены каменны касцел у стылі позняга класіцызму. У 1859 г. будаўніцтва завяршылася, і 3 верасня 1860 г. касцёл кансэкравалі пад гістарычным тытулам Найсвяцейшай Тройцы.
У сярэдзіне XIX ст. на старажытных радашковіцкіх могілках, на месцы драўлянай, была ўзведзеная каменная капліца пад тытулам Св. Яна Непамука. Акрамя яе, у канцы XIX ст. парафію касцёла Найсвяцейшай Тройцы абслугоўвалі філія ў в. Будзькі (цяпер Вілейскі раён), а таксама капліца ў в. Крамянец (цяпер Лагойскі раён). Да 1864 г. да радашковіцкай парафіі прыпісваўся таксама філіяльны касцёл у в. Батурына (цяпер Вілейскі раён) з капліцамі ў Лукаўцы і Карповічах. Колькасць парафіянаў перавышала 2600 чалавек.
Пасля Другой сусветнай вайны касцёл у 1946 г. закрылі і прыстасавалі пад цэх завода «Беларуская кераміка». З цягам часу будынак дайшоў да аварыйнага стану, аднак пры гэтым быў аб’яўлены помнікам архітэктуры. Капліца ж і ўвогуле ператварылася ў руіны.
Архітэктура
Касцёл — 3-нефавая 2-вежавая базіліка з паўцыркульнай апсідай і дзвюма сакрысціямі абапал яе. Асноўны прамавугольны ў плане аб’ём накрыты 2-схільным дахам, апсіда — больш нізкім. Галоўны фасад вылучаны ў цэнтры глыбокім рызалітам і завершаны 2-схільным шчытом. Квадратныя 4-ярусныя вежы прарэзаны скразнымі арачнымі праёмамі, круглымі люкарнамі і завершаны шлемападобнымі купаламі. Бакавыя фасады рытмічна расчлянёны высокімі арачнымі аконнымі праёмамі і шырокімі пілястрамі ў прасценках.
Перад касцёлам брама з 3 арачнымі праходамі, аздобленая на галоўным фасадзе паўкалонамі і завершаная лучковым франтонам.
Інтэр’ер
Унутраная прастора члянёна 2 радамі квадратных у сячэнні слупоў на 3 нефы, перакрытыя скляпеннямі (конхавым у цэнтральным і крыжовымі ў бакавых нефах). Сцены крапаваны пілястрамі, буйнымі карнізамі. Скляпенні на падпружных арках. У нартэксе галерэя хораў. Часткова захавалася керамічная арнаментаваная падлога ў апсіднай частцы. Перад касцёлам размешчана трох’арачная брама з лучковым франтонам і паўкалонамі на фасадзе.
Цікавыя звесткі
У гэтым касцёле хрысцілі Янку Купалу.
Дыз-юіт Мантань
Дыз-юіт Мантань (Dix-Huit Montagnes) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў заходняй частцы краіны, мяжуе на захадзе з Гвінеяй і Ліберыяй. Адміністрацыйны цэнтр — Ман. Плошча — 16 600 км², насельніцтва складае 1 284 657 чалавек (на 2007 год).
Рэёвец (гміна)
Рэё́вец (Rejowiec) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Хэлмскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Рэёўцы. Плошча гміны складае 106,25 км². Станам на 2004 год у гміне Рэёвец пражывалі 6763 чалавекі, шчыльнасць — 63,7 чал./км².
Рыгор Паўлавіч Яўменаў
Рыгор Паўлавіч Яўменаў (, в. Піліпоны, Петрыкаўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1975 годзе. З 1976 года — архітэктар, старшы архітэктар у Белдзіпрагандлі.
Творчасць
Асноўныя працы: сталовая ў г.п. Цімкавічы (1980), гандлёвы цэнтр у мікрараёне Бабры ў Мазыры (1986), гандлёва-закупная база ДоУРСа, гандлёвы цэнтр «Будматэрыялы» па вул. Казлова ў Мінску (1986); у аўтарскім калектыве: сталовая ў Брэсце (1979), прамтаварная крама ў Лідзе (1980), у Мінску (1982), крама аптовага гандлю радыёэлектроннымі прыборамі і вырабамі на ст. Калядзічы (1983), ў Бранску (1985).
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровым знакам ВДНГ СССР і дыпломам лаўрэата агляду (1982) за распрацоўку праекта ўніверсама «Мінск» па праспекце Міру ў Магілёве.
Балтыйск
Балтыйск (да 1946 года — Пілау, ням. Pillau, польск. Piława, літ. Piluva) — горад у Калінінградскай вобласці Расійскай Федэрацыі. З 2008 года — адміністрацыйны цэнтр Балтыйскага раёна.
Размешчаны на беразе Балтыйскага праліва, які злучае Калінінградскі (Віслінскі) заліў з Балтыйскім морам. Балтыйск — самы заходні горад Расіі. Дзейнічаюць буйны марскі порт, паромны тэрмінал, чыгуначны вакзал.
У Балтыйску знаходзіцца найбуйнейшая база Ваенна-марскога флоту Расіі на Балтыйскім моры.
Вісамбур
Вісамбур — невялікі горад і камуна на паўночным усходзе Францыі ў рэгіёне Гранд-Эст (былы Эльзас — Шампань — Ардэны — Латарынгія), дэпартамент Ніжні Рэйн, акруга Агно-Вісамбур, кантон Вісамбур. Горад размешчаны на рацэ Віслаўтэр каля мяжы Францыі і Германіі, у рэгіёне Эльзас, за 40 км на захад ад горада Карлсруэ і за 60 км на поўнач ад Страсбурга. У перакладзе з нямецкай Weißenburg азначае «белы замак» (Weiß — Burg).
Такэхіро Томіясу
Такэхіро Томіясу (冨安 健洋; нар. ) — японскі футбаліст. З 2018 года выступае за нацыянальную зборную Японіі.
Антыколі-Карада
Антыколі-Карада (Anticoli Corrado) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рым.
Насельніцтва складае 933 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 57 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 22. Тэлефонны код — 0774.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Vittoria (romana).
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
IC 2039
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ковельскі выступ
З’яўляецца выступам крышталічнага фундамента Усходне-Еўрапейскай платформы, расчлянёным разрывамі на блокі. Аддзелены сістэмаю разрыўных парушэнняў. Глыбіня залягання яго паверхні — ад 1,2 км на поўдні да 2 км на захадзе (на поўдзень ад Уладзімір-Валынскага разлому яна на 2,6 км большая, чым у Ковельскага выступу).
Асадкавы чахол мае 2 структурныя паверхі. Ніжні, складзены дыслакаванымі тэрыгеннымі асадкавымі пародамі верхняга пратэразою — ніжняга палеазою, нарошчваецца на захад за кошт каменнавугальных і юрскіх адкладаў. Верхні ляжыць на размытай паверхні ніжняга і ўтвораны монаклінальнымі тоўшчамі мелава-мергельных парод верхнямелавога ўзросту. Суцэльны антрапагенавы чахол прадстаўлены водна-ледавіковымі пясчана-гліністымі адкладамі, перакрытымі марэнай на Валынскай градзе.
У рэльефе Ковельскі выступ адпавядае паўднёва-заходняй частцы Палескай нізіны, ускладнены Валынскай градой.
Вяліка-Тырнаўскі ўніверсітэт Святых Кірыла і Мяфодзія
Вяліка-Тырнаўскі ўніверсітэт Святых Кірыла і Мяфодзія (Великотърновският университет „Св. св. Кирил и Методий“) — балгарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Вяліка-Тырнава.
Печанегі
Печане́гі — саюз цюркскіх плямёнаў, які існаваў у 8—11 ст.
Печанегі спачатку размяшчаліся на тэрыторыі паміж Аральскім морам і Волгай; займаліся качавой жывёлагадоўляй. У канцы 9 ст. пад націскам хазараў і агузаў перасяліліся ў стэпы Паўночнага Прычарнамор'я ад нізоўяў Дона да Дуная. У 10 ст. падзяляліся на 8 плямёнаў, кожнае з якіх складалася з 5 родаў. На чале плямёнаў стаялі «вялікія князі», на чале родаў ― «малыя князі». У гэты час у печанегаў распадаўся першабытнаабшчынны лад, складваліся феадальныя адносіны. Візантыя часта выкарыстоўвала печанегаў у войнах супраць венграў, балгараў і Русі (915, 920, 968, 972, 988—997). У 1036 печанегі былі разбіты кіеўскім князем Яраславам, у сяр. 11 ст. яны адышлі да Карпат і Дуная, часткова перасяліліся ў Венгрыю і Балгарыю, часткова ўвайшлі ў склад полаўцаў, часткова аселі на рускіх землях і аславяніліся.
Стараславянская мова
Ста́раславя́нская мова (саманазва: словѣ́ньскъ ѩзꙑ́къ, літаральна — «славянская мова», трансл. slověnĭskŭ językŭ) — першая пісьмовая мова славян, заснаваная, як мяркуюць, у асноўным на дыялектах тагачасных славян, што жылі на тэрыторыі Грэчаскай Македоніі. Унармаванне мовы прыпісваецца візантыйскім грэчаскім місіянерам Кірылу і Мяфодзію, якія пасля стандартызацыі мовы пачалі выкарыстоўваць яе для перакладу Бібліі ды іншых грэчаскіх літургічных дакументаў, патрэбных, каб прапаведаваць хрысціянства сярод славян.
Мова адыграла прыкметную ролю ў гісторыі ўсіх сучасных славянскіх моў і паслужыла асноваю і ўзорам для развіцця пазнейшых традыцый царкоўнаславянскае мовы, якую некаторыя праваслаўныя і каталіцкія цэрквы дагэтуль выкарыстоўваюць у літургіі. Стараславянская мова з'яўляецца найстарэйшай пісьмова засведчанай з усіх славянскіх моў і таму вельмі карысная для рэканструкцыі праславянскае мовы — агульнай мовы-продка ўсіх славянскіх моў, якая не была пісьмова засведчана. У сваю чаргу, стараславянскую мову не трэба блытаць з праславянскай мовай: дыялекты, што леглі ў аснову стараславянскай мовы, узніклі пасля распаду праславянскай мовы.
Гісторыя
Стараславянская мова ўзнікла як стандартызаваная мова для мэт місіі двух прапаведнікаў у Вялікую Маравію ў 863 годзе. Для гэтае мэты Кірыл і Мяфодзій пачалі перакладаць рэлігійную літаратуру на новую мову, заснаваную, як мяркуе большасць даследчыкаў, на тагачасных дыялектах радзімы асветнікаў — горада Фесалонікі, што на поўначы Грэцыі (заваяванай на той час славянамі). Пры падрыхтоўцы да місіі была створана новая азбука — глаголіца, якой сталі запісвацца пераклады асноўных малітоўных і літургічных кніг (Евангелле было перакладзена прыкладна ў гэты ж перыяд, але невядома, якія адносіны да гэтага мелі Кірыл і Мяфодзій). Мова і яе алфавіт вывучаліся ў Вялікамараўскай Акадэміі і выкарыстоўваліся для царкоўных і адміністрацыйных патрэб у 863—885 гадах. Тэксты гэтага перыяду ўтрымліваюць рысы тагачасных славянскіх дыялектаў Вялікае Маравіі. У 885 годзе мова ў краіне была забаронена Папам Рымскім. Вучні прапаведнікаў, будучы выгнанымі з краіны, у 886 годзе прынеслі глаголіцу ў Балгарыю.
За межамі славянскіх краін стараславянская пісьмовая мова выкарыстоўвалася ў якасці богаслужэбнае мовы Румынскай Праваслаўнай Царквы і мовы справаводства ў Валахіі і Малдове, але ў XVI—XVII стст. была заменена мясцовай народнай мовай — румынскай. Пазнейшая форма мовы — царкоўнаславянская мова — на працягу многіх стагоддзяў мела прэстыжны статус сярод усходніх славян (асабліва ў Маскоўскай дзяржаве) і выконвала прыблізна тыя ж функцыі, што і латынь у заходніх славян. Але ў параўнанні з латынню царкоўнаславянская мова мела перавагу, бо была значна бліжэйшаю да народнай мовы. Некаторыя праваслаўныя цэрквы, напрыклад, Балгарская Праваслаўная Царква, Руская Праваслаўная Царква, Сербская Праваслаўная Царква, Украінская Праваслаўная Царква і Македонская Праваслаўная Царква дагэтуль выкарыстоўваюць царкоўнаславянскую мову поруч з нацыянальнымі мовамі сваіх дзяржаў у якасці моў богаслужэнняў.
Пісьменнасць
Першапачаткова пісьмовая стараславянская мова выкарыстоўвала для сваіх патрэб глаголіцу, але пазней гэту азбуку амаль поўнасцю выцесніла кірыліцай, створаная па загаду балгарскага цара Барыса І у Х ст.
Фанетыка, фаналогія
Ніжэй прыведзены гукавы лад, які ў асноўным рэканструюецца для стараславянскай мовы. Гукі прыведзеныя ў спецыяльнай сістэме транскрыпцыі (а не IPA). Канкрэтная рэалізацыя кожнага гука невядомая з прычыны іх рознага вымаўлення ў кожным з рэгіёнаў выкарыстання мовы.
У стараславянскай мове можна вызначыць некалькі заканамернасцей, якія абмяжоўвалі размеркаванне фанем. Гэтыя заканамернасці ўзніклі як вынік працэсаў часоў праславянскай мовы такіх як міжскладовы сінгарманізм і правіла адкрытых складоў. Для сцячэнняў зычных, сцячэнняў галосных і паслядоўнасцей галосных ды зычных могуць вызначацца наступныя заканамернасці :
У выніку першай і другой палаталізацый велярныя зычныя пачалі чаргавацца з зубнымі і палатальнымі. Акрамя гэтага, у выніку працэсу, вядомага як ятацыя, велярныя і зубныя пачалі чаргавацца з палатальнымі пры словазмяненні.
У выніку ранейшых чаргаванняў кароткіх і доўгіх галосных у праіндаеўрапейскую, прабалта-славянскую ды праславянскую эпохі і пераўтварэння галосных у галосныя пярэдняга рада перад палаталізаванымі зычнымі ў стараславянскай мове былі наступныя чаргаванні (з вядомых):
Марфалогія, сінтаксіс
Як і праіндаеўрапейская мова, стараславянская мова мела ярка выражаную флектыўную марфалогію. Зменныя формы падзяляліся на імя і дзеясловы, імя, у сваю чаргу, уключала назоўнікі, прыметнікі і займеннікі. Лічэбнікі скланяліся на ўзор прыметнікавага або займеннікавага скланенняў, да таго ж, лічэбнікі 1—4 мелі адрозненне паводле граматычнага роду.
Імя адрознівалася паводле граматычнага роду (мужчынскі, жаночы, ніякі), ліку (адзіночны, парны, множны) і склону (назоўны, родны, давальны, вінавальны, творны, клічны, месны). Назоўнік адрозніваўся таксама паводле пяці граматычных класаў: з o/jo-коранем, a/ja-коранем, i-коранем, u-коранем і зычным коранем. Формы ўсіх флектыўных парадыгм звычайна алюстроўваюць морфафанемічныя чаргаванні. Пераход галосных у галосныя пярэдняга рада пасля палатальнымі і j стварыла два падвойныя флектыўныя класы — o : jo, a : ja, тады як палаталізацыя ўнутры кораня стала ў сваім родзе сінхроннай (параўн. адз. л. Н. с. vlьkъ «воўк» > адз. л. К. с. vlьče, адз. л. М. с. vlьcě). Прадуктыўныя класы мелі выгляд o/jo, a/ja ды i-каранёў. Некаторыя ўзоры падобных парадыгм прыведзеныя ніжэй: