cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аляксандр Ігаравіч Мінёнак
Біяграфія
У канцы жніўня 2016 года прайшлі здымкі тэлесерыяла «Мухтар. Новы след», у якім Саша выканаў адну з роляў.
У снежні адбылася прэзентацыя песні «Взлёт», напісанай Сашам і С. Старавойтавым.
У музычных спектаклях на галоўнай елцы краіны «Як прыручыць дракона, ці Крыштальная мелодыя», якія праходзілі ў Мінску з 20 снежня 2016 года па 6 студзеня 2017, спявак выканаў галоўную ролю музыкі Янкі.
У верасні 2016 года прадзюсары гурта Open Kids аб’явілі пра пачатак кастынгу у новы бойбэнд. Саша паспяхова прайшоў некалькі этапаў адбору і стаў адным з пяці ўдзельнікаў гурта NEBO5, які дэбютаваў 25 лютага з песняй «Поколение Танцы», выкананай разам з Open Kids.
У маі 2017 года Саша стаў адным з вядучых цырымоніі ўзнагароджвання пераможцаў ХІІІ нацыянальнага тэлевізійнага конкурсу «Тэлевяршыня», арганізаванага міністэрствам інфармацыі Рэспублікі Беларусь.
У 2017 годзе Саша Мінёнак стаў удзельнікам чацвёртага сезона ўкраінскага тэлепраекта «Голас. Дзеці». Яго выступленне паказалі ў другім выпуску сляпых праслухоўванняў, які выйшаў у эфір тэлеканала «1+1» 12 лістапада. Саша выканаў песню Бруна Марса «Grenade», падчас выканання якой да яго павярнуліся Наталля Магілеўская, гурт «Время и стекло» і Манацік. Хлопчык абраў каманду гурта «Время и стекло». У час вакальных баёў, што выйшлі ў эфір 3 снежня, каманды былі падзелены на чатыры тройкі, у кожнай з якой у наступны этап праходзіў толькі адзін выканаўца. Саша выступіў разам з Ангелінай Шымковай і Веранікай Чорнай і выканаў песню «Ой, у гаю пры Дунаю». Для праходжання ў наступны этап журы абрала Сашу. На этапе накаўтаў 10 снежня ў кожнай з каманд з чатырох удзельнікаў у фінал праходзілі двое. У камандзе «Время и стекло» імі сталі Саша Мінёнак і Яна Горнаяя. У фінале (17 снежня), які, у адрозненне ад папярэдніх выпускаў праграмы, праходзіў у прамым эфір ы, Саша выканаў песню «Ома» Ірыны Білык і па выніках галасавання гледачоў апярэдзіў Яну, выйшаўшы, такім чынам, у суперфінал. У суперфінале Саша выканаў песню «Let’s Get it Started». Нягледзячы на тое, што ў галасаванні ў яго не атрымалася абысці Данэлію Туляшову, якая стала пераможцам сезона, Саша Мінёнак стаў першым беларусам, якому ўдалося прайсці ў суперфінал праекта.
У лютым 2018 года, калі гурт NEBO5 перастаў быць праектам Open Art Studio, Саша прыпыніў сваю дзейнасць у калектыве. У красавіку ён стаў адным з вядучых фестывалю «Бітва аркестраў. Дзеці». 6 чэрвеня выйшаў кліп Kain Rivers «Талісман», у здымках якога прынялі ўдзел Саша Мінёнак і Антон Каплун. Таксама ён зняўся ў кліпе «Стыкерам» гурта Open Kids, што выйшаў 27 ліпеня. Пазней, у лютым 2019 года, ён выканаў ролю ў кліпе гурта «Под утро». У ліпені 2018 года выйшаў сольны трэк Сашы «Не всерьез». У гэты ж час спявак стаў госцем VІ Фестывалю беларускай культуры, што адбыўся ў Польшчы.
На «Міжнародных дзіцячых гульнях на прызы алімпійскіх чэмпіёнаў» (6-8 снежня, Казань), што праходзілі ў межах усерасійскіх спаборніцтваў па плаванні «Кубак Аляксандра Папова», Саша выступіў з сольным канцэртам, а таксама праспяваў на адкрыцці і закрыцці гульняў. У снежні ў Віцебску прайшла прэм’ера мюзікла «Снежная каралева. Перазагрузка», у якім Саша выканаў ролю Кая.
6 красавіка 2019 года ў эфіры канала «Расія 1» выйшаў трэці выпуск тэлепраекта «Ну-ка, все вместе!», удзельнікам якога стаў Саша Мінёнак, выкананаўшы песню «Халі-галі». Разам з ім гэту песню выканалі 45 членаў журы (са 100). Пад канец красавіка ў Сашы выйшаў дэбютны ЕР-альбом «В поиске», у які ўвайшлі 7 хіп-хоп кампазіцый.
18 кастрычніка ў мінскім клубе «Брюгге» ў Сашы адбыўся першы сольны канцэрт.
Парламенцкія выбары ў Германіі (2002)
«Чырвона-зялёная» кааліцыя атрымала на выбарах 22 592 874 галасы (47,1 %) супраць 22 013 162 (45,9%) у іх апанентаў ХДС / ХСС і СвДП. Партыя дэмакратычнага сацыялізму не здолела пераадолець 5% бар’ер і правяла толькі двух сваіх кандыдатаў, абраных па аднамандатных акругах. НДПГ атрымала 0,45% галасоў, Рэспубліканцы 0,6 %.
Асноўным пытаннем, узнятым падчас перадвыбарнай кампаніі, былі эканамічныя пераўтварэнні «чырвона-зялёнай» кааліцыі. Важнай тэмай стала рыхтуючаяся вайна ў Іраку, непапулярная сярод насельніцтва. На выніках выбараў адбілася таксама асабістая папулярнасць Герхарда Шродэра.
Пачынаючы з гэтых выбараў у Германіі стала выкарыстоўвацца сістэма інфармацыі выбаршчыкаў Вал-о-мат.
Вынікі выбараў
Замест ранейшых 669 дэпутатаў на выбарах 2002 года было абрана 603.
Трысвяцка Слабада
Трысвяцка Слабада (Трисвятська Слобода) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Трысвяцкаслабадскага сельсавета.
Габрыэла Цымер
Габрыэла Цымер, Габі Цымер (Gabriele «Gabi» Zimmer; нар., ) — нямецкі палітычны і грамадскі дзеяч, дэпутат Еўрапарламента ад партыі Левыя (die Linke), з сакавіка 2012 года — старшыня фракцыі партый Еўрапейскія аб’яднаныя левыя / Лево-зялёныя Поўначы ў Еўрапарламенце.
Біяграфія
Пасля заканчэння сярэдняй школы Габі Цымер у 1973 годзе паступае ва Універсітэт Карла Маркса ў Лейпцыгу, дзе вывучала лінгвістыку, спецыялізуючыся на рускай і французскай мовах. У 1977 годзе закончыла навучанне дыпламаваным спецыялістам. Некаторы час працавала на народным прадпрыемстве (VEB) Зімсан імя Эрнста Тэльмана па вытворчасці паляўнічай і спартыўнай зброі ў Зулі. У 1981—1987 гадах з’яўлялася рэдактарам газеты гэтага прадпрыемства.
Партыйная дзейнасць
У 1981 годзе Габі Цымер уступіла ў САПГ. У 1987—1989 гадах яна — член камітэта партыі на сваім прадпрыемстве ў Зулі, у лістападзе 1989 года яна абралася сакратаром партарганізацыі. З лютага 1990 года Габрыэла — старшыня партыйнага камітэта ПДС акругі Зуль, з ліпеня 1990 і па снежань 1998 года — старшыня зямельнай партарганізацыі ПДС у Цюрынгіі. Паралельна з 1997 па 2000 гады Габі Цымер займае пасаду намесніка старшыні ПДС. 14 кастрычніка 2000 года яна абралася старшынёй партыі. Аднак пасля паразы ПДС на выбарах у бундэстаг у 2002 годзе, калі партыя не пераадолела 5%-ны бар’ер і такім чынам не прайшла ў парламент як фракцыя, пасля наступнай затым унутрыпартыйнай барацьбы паміж правым і левым крылом, Габі адмаўляецца на надзвычайным з’ездзе ПДС 7 мая 2003 года ад магчымасці зноў выставіць сваю кандыдатуру на выбарах старшыні партыі. Гэты пост зноў заняў Лотар Біскі.
Па сваіх рэлігійных перакананнях Габі Цымер — атэіст. Замужам, мае дваіх дзяцей.
Анысіў
Анысіў (Ани́сів) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Анысіўскага сельсавета.
2013 год у гісторыі камп’ютарных гульняў
2013 год быў адзначаны шэрагам падзей у галіне камп’ютарных гульняў.
Свірыдаўка (Крупскі раён)
Свіры́даўка (, Свиридовка) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ухвальскага сельсавета.
На старых Свірыдаўскіх могілках захаваліся ўніяцкія надмагіллі XVIII ст., у тым ліку два датаваныя 1702 і 1760 гадамі, з даволі складанымі формамі інскрыпцыі. Магчыма, складальнікам надпісаў, прынамсі, двух пазнейшых, быў уніяцкі святар, які імкнуўся перадаць іх паводле правілаў стараславянскай мовы.
Да 4 студзеня 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Стараслабодскага сельсавета.
Немчына (Смаленскі раён)
Немчына (Немчино) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кошчынскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 30 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 13 км на паўднёвы ўсход ад Смаленска, за 0,1 км на ўсход ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Сож. За 8 км на паўночны ўсход ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя на лініі Смаленск — Рослаўль.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Чэхія
Чэ́хія, Чэ́шская Рэспу́бліка (Česká republika) — краіна ў Цэнтральнай Еўропе, не мае выхаду да мора. Чэхія мяжуе з Польшчай, Германіяй, Аўстрыяй і Славакіяй. Краіна складаецца з двух гістарычных рэгіёнаў — Багеміі і Маравіі, а таксама часткі Сілезіі і Ніжняй Аўстрыі.
Рэльеф Чэхіі ўзгорысты, па перыметры краіну аблямоўваюць сярэдневышынныя горы: Чешскі Лес, Шумава, Судэты. Да апошніх належыць найвышэйшы пункт — гара Снежка (1603 метры). Чэхія багатая на паклады каменнага і бурага вугалю. Клімат умераны, з выразнымі кантынентальнымі рысамі. Рэкі Чэхіі належаць да трох мораў: Чорнага (Марава), Балтыскага (Одра) і Паўночнага (Эльба і Влтава). Лясы займаюць 35 % плошчы краіны і добра захаваліся ў гарах: ніжэй — дубавыя і букавыя, вышэй — хваёвыя.
Першая на чэшскіх землях дзяржава ўзнікла ў VII стагоддзі і неўзабаве стала часткай Вялікай Маравіі. У пачатку XI стагоддзя Багемія (гістарычная назва чэшскіх земляў) увайшла ў склад Свяшчэннай Рымскай імперыі. Залатым векам Багеміі стала XIV стагоддзе, калі яе кароль Карл IV атрымаў уладу над усёй імперыяй і заснаваў рэзідэнцыю ў Градчанах. Пачатак наступнага стагоддзя быў адзначаны Чэшскай рэфармацыяй і гусіцкімі войнамі. У XVI стагоддзі Багемія трапляе пад уладу аўстрыйскіх Габсбургаў. 1618 годзе чэхі ўзнялі антыфеадальнае і антыгабсбургскае паўстанне, якое дало штуршок даТрыццацігадовай вайны. Паўстанне было жорстка задушана і для чэшскага народа пачаліся цёмныя часы анямечвання і акаталічвання: У пачатку ХІХ стагоддзя ў Чэхіі пачынаецца перыяд чэшскага нацыянальнага адраджэння. У Першай сусветнай вайне чэхі ваявалі не толькі на баку Аўстра-Венгрыі, але і ў арміях Антанты. У 1918 была абвешчана незалежная Чэхаславакія, а яе прэзідэнтам стаў Томаш Масарык. У Другую сусветную вайну Чэхія была акупавана фашысцкай Германіяй. У 1948 адроджаная Чэхаславакія абрала камуністычны шлях развіцця. Рэформы, распачатыя вясной 1968, выклікалі ўвядзенне войскаў дзяржаў Варшаўскага дагавора ў жніўні таго ж года, акупацыю краіны і скасаванне ўсіх ліберальных заваёў. У 1989 Чэхаславакія мірна развіталася з камуністычным ладам у выніку акамітнай рэвалюцыі, 1 студзеня 1993 Чэхія і Славакія афіцыйна разышліся (у адрозненні ад распаду Югаславіі, гэтаксама аксамітна — без крыві). У 1999 годзе Чэхія далучылася да НАТА, у 2004 годзе — да Еўрасаюза, у 2007 стала часткай Шэнгенскай зоны.
Дэмакратычная парламенцкая рэспубліка. Унітарная дзяржава, дзеліцца на 13 краёў. Уваходзіць у ЕС, НАТА, Шэнгенскае пагадненне, АБСЕ, Савет Еўропы.
Насельніцтва Чэхіі складае 10,6 млн чалавек. 95 % жыхароў краіны — чэхі, другі па колькасці заходнеславянскі народ. У рэлігійным складзе пераважаюць каталікі, але іх усяго 20 %, паколькі Чэхія вядомая як адна з найбольш атэістычных краін свету. Урбанізацыя складае 74 %: у Празе жыве 1,3 млн чал, больш за 100 000 жыхароў маюць Брно, Острава, Пльзень, Ліберац, Оламаўц.
Чэхія — эканамічна развітая краіна, высокапрыбытковая (паводле класіфікацыі Сусветнага банку) сацыяльна-арыентаваная рынкавая эканоміка. Першая дзяржава Цэнтральнай і Усходняй Еўропы, прынятая ў Арганізацыю эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця (1995). З 2004 года з’яўляецца сябрам ЕС. Чэхія прызнана адной з самых бяспечных краін свету.
Этымалогія
Назва «Чэхія» паходзіць ад імя славянскага племя чэхаў.
Афіцыйная назва краіны — Чэшская Рэспубліка, хаця ў 1993 годзе кіраўніцтва краіны прапанавала па-за межамі афіцыйных дакументаў ужываць назву Чэхія (Czechia), якая, напрыклад, у англійскай мове не прыжылася. А ў паўднёваславянскіх мовах, што базуюцца на лацінскім алфавіце, ужываецца чэшская кароткая назва Česko, такая ж назва ўжываецца і ў некаторых іншых мовах, даволі часта ў скажоным выглядзе — Cesko.
Геаграфічнае становішча
Тэрыторыя Чэхіі складае 78 866 км² (у т.л. 77 276 км² зямной паверхні і 1 590 км² воднай). Чэхія ляжыць паміж 48° і 51° пн.ш., 12° і 19° у.д., што прыпадае, бадай, на самы цэнтр Еўропы (без Расіі). Агульная працягласць мяжы — 1 880 км. Мяжуе з Польшчай на поўначы (даўжыня мяжы 658 км), Германіяй на паўночным захадзе і захадзе (646 км), Аўстрыяй на поўдні (362 км) і Славакіяй на ўсходзе (214 км). Не мае прамога выхаду да мора, аднак выгаднае становічша на скрыжаванні транспартных шляхоў, да таго ж, на водападзеле, часткова кампенсуе гэты эканоміка-геаграфічны недахоп.
Прырода
Чэхія — краіна ўзвышшаў і гор сярэдняй вышыні. На захадзе ляжыць пагорыстая Багемская катлавіна, што дрэнуеца рэкамі Лаба (Эльба) і Влтава і якую аблямоўваюць горы: на захадзе — Чэшскі лес, на паўднёвым захадзе — Шумава, на паўночным захадзе — Рудныя горы (Крушнэ-Горы), па поўначы — Судэты. Менавіта ў Судэтах, на мяжы з Польшчай, у іх самай высокай частцы, вядомай як Крконашы, знаходзіцца найвышэйшая гара Чэхіі — Снежка (1603 або 1602 м). На ўсход ад Багеміі ляжыць Чэшска-Мараўскае ўзвышша, што займае геаграфічны цэнтр краіны. На паўднёвым захадзе — таксама пагорыстая і ў атачэнні невысокіх гор — ляжыць другая катлавіна — Мараўская. Нетры Чэхіі ўтрымліваюць значныя запасы бурага і каменнага вугалю, а таксама — графіту. Маюцца паклады руд чорных і каляровых металаў (аб чым сведчыць і назва «Рудныя горы»), зрэшты, амаль што вычарпаныя за доўгую гісторыю распрацоўкі.
Клімат Чэхіі ўмераны з цёплым летам і халоднай, пахмурнай, вільготнай зімой, вызначаецца змешваннем марскога і кантынентальнага ўплыву. Апошні абумоўлены наяўнасцю горных ланцугоў, што, хоць і невысокія, ствараюць пэўную перашкоду на шляху атлантычных паветраных мас, робячы лета больш спякотным, а зіму — маразнейшай, чым у той жа Баварыі. Улетку сярэдняя тэмпература паветра да +20° C, узімку — да −5° C. Ападкаў выпадае больш за 600 мм, большая частка прыпадае на лета, калі цыклоны прыносяць магутныя залевы, што выклікаюць бурлівыя паводкі. У гарах тэмпературы даволі сур’ёзна паніжаюцца, колькасць ападкаў таксама адрозніваецца, звычайна ў большы бок.
Па тэрыторыі Чэхіі праходзіць галоўны еўрапейскі водападзел: рэкі краіны нясуць свае воды у тры моры: Чорнае (Марава), Балтыйскае (Одра) і Паўночнае моры (Эльба). Па землях Багеміі цякуць рэкі Эльба (чэшская назва — Лаба) і яе прыток Влтава. На берагах Влтавы раскінулася Прага. Найбуйнейшая рака Маравіі — Марава, вялікі прыток Дуная. На паўночных схілах Усходніх Судэт бярэ пачатак рака Одра, што мае ў Чэхіі 112 км свайго верхняга цячэння.
Лясы займаюць болей за трэцюю частку плошчы краіны і добра захаваліся ў гарах: ніжэй ў складзе парод пераважаюць дубы і букі, вышэй — елкі і піхты. Ахове прыроды ў Чэхіі надаецца вялікая ўвага. Створаны 4 нацыянальныя паркі (усе ў гарах — гэта Крконашы, Шумава, Падыйі, і Багемская Швейцарыя) і 25 ахоўных ландшафтных зонаў.
Гісторыя
У VII ст. франкскі гандляр Само падтрымаў тутэйшых славян у барацьбе супраць авараў і зрабіўся кіраўніком першай цэнтральнаеўрапейскай дзяржавы. У VIII ст. сталец захапіў мясцовы маравец, ад яго кіравання бярэ пачатак гісторыя Вялікае Маравіі. У канцы IX ст. у складзе Вялікай Маравіі з’явілася княства Багемія, пад уладай дынастыі Пржамысловічаў. Напачатку X стагоддзя Вялікая Маравія была знішчана мадзьярамі, аднак чэшскія князі, браты Спытыгнеў I і Ураціслаў I паспяхова адбілі мадзьярскае нашэсце. У 1002 годзе Багемія на правах аўтаномнага суб’екта ўвайшла ў склад Свяшчэннай Рымскай Імперыі, у 1198 княства было пераўтворана ў каралеўства. Залатым векам Багеміі стала XIV стагоддзе, калі яе кароль Карл IV атрымаў уладу над усёй імперыяй і заснаваў рэзідэнцыю ў Градчанах. У 1402 пражскі багаслоў Ян Гус распачаў пратэстанцкую рэфармацыю, у выніку чаго разгарнуліся Гусіцкія войны (1419—1434), якія прынеслі землям сучаснае Чэхіі вялікія спусташэнні.
У 1526 Багемія пачала пераходзіць пад уладу аўстрыйскіх Габсбургаў. У 1618 годзе чэхі ўзнялі антыфеадальнае і антыгабсбургскае паўстанне, якое дало пачатак Трыццацігадовай вайне. У 1620 20-тысячнае паўстанцкае войска было разбіта ў Бітве на Белай Гары, пасля чаго паўстанне было жорстка задушана. У 1621 лідары паўстання былі пакараны смерцю. Габсбургі канчаткова ўключылі Багемію ў склад Аўстрыйскай імперыі, і для чэшскага народа пачаліся цёмныя часы анямечвання і акаталічвання: у сярэдзіне ХІХ стагоддзя па-чэшску размаўлялі ўсяго 15 % насельніцтва краіны (якое, дарэчы, скарацілася на траціну). З распадам Свяшчэннай Рымскай імперыі (1806) Багемія афіцыйна стала часткай Аўстрыйскай імперыі, і ў Чэхіі пачынаецца перыяд чэшскага нацыянальнага адраджэння — так званага «рамантычнага нацыяналізму». У канцы ХІХ стагоддзя — калі Аўстрыйская імперыя трансфармавалася ў Аўтра-Венгрыю — землі Багеміі і Славакіі сталі прамысловым сэрцам шматнацыянальнай дзяржавы.
На франтах Першай сусветнай вайны ваявала каля 1,4 млн чэшскіх жаўнераў. За габсбургскую манархію землякі ўдалага ваякі Швейка паміралі вельмі неахвотна, затое каля 90 000 чэхаў з вялікім энтузіязмам змагаліся ў арміях дзяржаў Антанты. Пасля Першай сусветнай вайны была ўтворана незалежная Чэхаславакія — адзіная дэмакратыя ў Цэнтральнай Еўропе паміж дзвюма сусветнымі войнамі. Самай значнай фігурай на палітычным небасхіле таго часу быў Томаш Масарык — першы прэзідэнт краіны (1918—1935). У спадчыну ад Габсбургаў маладая дзяржава атрымала значны прамысловы комплекс, які паспяхова выкарыстоўвала, мадэрнізавала і развівала, у 1920-х-1930-х з’яўляючыся адной з найбольш прамыслова развітых краін свету.
У новай рэспубліцы жыло шмат немцаў, венграў і палякаў. Для іх у Чэхаславакіі адчыняліся школы, дзе адукацыю дзіця атрымлівала на сваёй роднай мове. Але далей за школы палітыка падтрымкі нацыянальных меншасцяў не пайшла, што выклікала незадаволенасць. Гэтую сітуацыю скарыстаў дзеля дасягнення сваіх мэтаў Адольф Гітлер — праз Мюнхенскае пагадненне ён далучыў да Германіі Судзеты — правінцыю, дзе большасць насельніцтва складалі немцы. Польшча, у сваю чаргу, ненадоўга далучыла да сябе т.зв. Чэшскі Цешын — тэрыторыю з польскім насельніцтвам. Працэс дэцэнтралізацыі прывёў да усталявання Другой рэспублікі, калі Славакія і Падарпацкая Русь дасягнулі ў складзе Чэхаславакіі значнай аўтаноміі і запатрабавалі, каб Чэхаславакія пісалася праз злучок: Чэха-Славакія.
Нягледзячы на больш за мільённую мабілізацыю і пагадненне аб узаемнай дапамозе з Францыяй, у сакавіку 1939 аслабелая дзяржава не аказала супраціву нямецкім войскам і распалася на марыянеткавы пратэктарат Багеміі і Маравіі пад кантролем Германіі, незалежную Славакію і Карпацкую Украіну, якая адразу ж была анексавана Венгрыяй. За перыяд акупацыі на тэрыторыі Чэхіі было забіта каля 125,000 чалавек, з якіх 83,000 — яўрэі. Чэхія была вызвалена ад гітлераўцаў адной з апошніх — стрэлы ў Празе гучалі нават 9 траўня 1945 года. У 1945—1946 гг. нямецкая меншасць была выгнаная па-за межы Чэхіі.
Дзяржаўны лад
Чэхія — парламенцкая дэмакратычная краіна, дзе функцыі выканаўчае ўлады ляжаць на ўрадзе, а функцыі заканадаўчае ўлады — на ўрадзе і парламенце.
Пасля парламенцкіх выбараў 2010 года Чэшская сацыял-дэмакратычная партыя мае 56 дэпутатаў у ніжняй палаце парламента, Грамадзянская дэмакратычная партыя — 53, кансерватыўная партыя TOP 09 — 41, Камуністычная партыя Чэхіі і Маравіі — 26, правацэнтрысцкая партыя «Грамадскія справы» — 24.
Знешняя палітыка
Найбольш блізкімі сябрамі Чэхіі з’яўляюцца Польшча, Венгрыя і Славакія. Учацвярох яны утвараюць т.зв. Вышаградскую групу.
Беларуска-чэшскія адносіны
Беларусь і Чэхію звязвае даўняя гісторыя адносін. У 1517 годзе беларускі першадрукар Францішак Скарына надрукаваў у Празе сваю першую кнігу «Псалтыр», а таксама Біблію і шэраг іншых. У 1923—1943 у Празе знаходзілася Рада БНР у выгнанні. У Празе знаходзілі прытулак такія знакавыя постаці беларускай культуры як Ларыса Геніюш і Васіль Быкаў.
5 студзеня 1993 года Рэспубліка Беларусь і Чэшская Рэспубліка ўстанавілі дыпламатычныя адносіны. У Празе і Мінску з’явіліся пасольствы. У жніўні 2001 года ў Празе пабывала дэлегацыя Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
Адміністрацыйны падзел
Сталіца — Прага. Краіна падзяляецца на 14 адміністрацыйных адзінак — краёў, кожны з якіх падзяляецца на акрэсы.
Спіс краёў:
Насельніцтва
Па колькасці насельніцтва сярод краін Еўропы Чэхія суседнічае з Грэцыяй, Венгрыяй, Партугаліяй. Да 1980-х насельніцтва краіны хутка павялічвалася, у 1980-х прырост запаволіўся, а у 1990-х стаў нулявым, (ў асобныя гады — адмоўным). Найгоршая дэмаграфічная сітуацыя назіралася ў пачатку 2000-х, а вось з 2005 колькасць жыхароў Чэхіі пачала рашуча ўзрастаць. Варта адзначыць, што станоўчая дынаміка ў вялікай ступені вынікае з фактару міграцыйнага прытоку, які выкліканы эканамічнымі поспехамі краіны. Нараджальнасць жа ў 2018 была меншай за смяротнасць (9,2 супраць 10,5 на 1000 чалавек), а сумарны каэфіцыент нараджальнасці складаў усяго 1,46. Як і паўсюль у Еўропе, насельніцтва Чэхіі старэе: доля асобаў старэйшых за 65 гадоў амаль дасягнула 20 %, сярэднестатыстынаму чэху ў 2018 было 42,5 гадоў.
Паколькі пункт «нацыянальнасць» у чэшскім перапісным бланку неабавязковы, 26 % насельніцтва вырашыла не дзяліцца са статыстыкай гэтай інфармацыяй. Тым не менш відавочна, што большасць насельніцтва складаюць чэхі. Каля 5 % жыхароў Чэхіі ідэнтыфікуюць сябе як маравы — этнічна блізкая да чэхаў група, што насяляе землі Маравіі. Сярод карэнных меншасцяў — славакі (каля 2 %), цыганы (паводле накаторых ацэнак — да 250 тысяч), палякі, яўрэі. Пастаянны міграцыйны прыток робіць нацыянальны склад усё болей стракатым. Станам на 2016 год у Чэхіі налічвалася каля паўмільёна замежнікаў, палова з якіх прыходзілася на ўкраінцаў і славакаў, а вось трэцяя дыяспара нечаканая: у Чэхіі жыве каля 40 тыс. в’етнамцаў (0,4 % насельніцтва) — в’етнамскія працаўнікі з’явіліся тут яшчэ ў сацыялістычныя для Усходняй Еўропы часы, большасць з іх асела на новай радзіме. З іншага боку, шмат чэхаў раскідана па ўсім свеце: у адных ЗША паўтара мільёны чалавек маюць чэшскія карані, а Чыкага на пачатку ХХ ст. па колькасці чэшскамоўных жыхароў саступаў толькі Празе і Вене.
Каля 95 % жыхароў Чэхіі размаўляюць па-чэшску, у тым ліку і маравы, частка якіх размаўляе на мараўскіх гаворках чэшскай мовы (а хто-ніхто разглядае мараўскую як самастойную заходнеславянскую мову).
Большасць насельніцтва Чэхіі не вызнаюць ніякай рэлігіі, з іх 30 % пераканана называюць сябе атэістамі (больш толькі ў Кітаі і Японіі), яшчэ каля 45 % не атаясамлівае сябе ні з якой рэлігіяй. Гэта тэндэнцыя не толькі апошніх дзесяцігоддзяў і камуністычнага мінулага — гістарычна чэхі вядомы як адзін з самых талерантных і рэлігійна індэферэнтных народаў. Ці не таму менавіта тут у пачатку XIV стагоддзя адбылася першая вялікая спроба рэфармацыі каталіцкай царквы. Тым не менш, каталіцтва на чэшскіх землях адстаяла свае пазіцыі і сёння большасць вернікаў (якіх усяго 20-25 %) — каталікі, меншасць — пратэстанты.
Насельніцтва размешчана па тэрыторыі Чэхіі даволі раўнамерна. Сярэдняя шчыльнасць складае сярэднія па еўрапейскіх мерках 134 чал/км². 73,5 % жыхароў краіны з’яўляюцца гараджанамі (2018), найбольшая канцэнтрацыя гарадскіх паселішчаў на поўначы і на ўсходзе краіны. У сталіцы жыве 1,3 млн чалавек, у пражскай агламерацыі — каля 2,3 млн. Далей ідуць Брно (377 тыс.), Острава (294), Пльзень (169), Ліберац (102), Оламаўц (100 тыс.чал).
Эканоміка
Сучасная Чэхія — сацыяльна-арыентаваная рыначная эканоміка, адна з найбольш развітых і стабільных сярод краін былога сацыялістычнага блока. Мае вельмі высокі ІЧР (0,891 у 2018), а з улікам няроўнасці паводле гэтага вызначальнага паказчыка Чэхія 13-я ў свеце. Сусветны банк адносіць Чэхію да краін з высокім прыбыткам. Большая частка ВУП ствараецца ў сферы паслуг (61 %), прамысловасць складае 37 % аб’ёму эканомікі — адзін з найвышэйшых паказчыкаў у свеце — і мае выключнае экспартнае значэнне. Абедзьве вядучыя галіны гаспадаркі носяць інавацыйны характар. Чэхія ўваходзіць у Еўрапейскі саюз, аднак на еўра пераходзіць не спяшаецца, захоўваючы вернасць сваёй кроне. ВУП на душу насельніцтва складае 91 % ад сярэдняга па ЕС і з’яўляецца адным з самых высокіх у Цэнтральнай і Усходняй Еўропе, тым больш відавочна знайсці Чэхію ў шэрагах АЭСР. У 2019 The Guardian ахарактарызавала Чэхію як адну з найбольш квітнеючых еўрапейскіх эканомік.
Да галоўных праблем эканомікі адносіцца хабарніцтва, якое і дагэтуль трымаецца на адным з найбольш высокіх узроўняў у ЕС.
Рост ВУП у 2015, 2016, 2017 гадах склаў 5,4 %, 2,5 % і 4,3 % адпаведна; інфляцыя — 2,4 % (2017), 0,7 % (2016).
Рост ВУП у 2000—2001 гг. быў выкліканы зніжэннем на мытных пошлін з боку Еўрасаюза, а таксама замежнымі інвестыцыямі, у першую чаргу нямецкімі.
Зброя і войска
Чэшскае войска складаецца з наземных і паветраных войскаў. На ўзбраенне штогод выдаткоўваюць 1,8 % ВУП.
Міністэрства нацыяльнальнай эканомікі Казахстана
Міністэрства нацыяльнальнай эканомікі Казахстана — цэнтральны выканаўчы орган, што ажыццяўляе міжгаліновую і міжрэгіянальную каардынацыю распрацоўкі асноўных кірункаў дзяржаўнай сацыяльна-эканамічнай палітыкі, місіяй якога з’яўляецца фармаванне цэласнай і эфектыўнай сістэмы дзяржаўнага планавання, арыентаванай на дасягненне стратэгічных мэт і рэалізацыю прыярытэтных заданняў сацыяльна-эканамічнага развіцця краіны, а таксама развіццё гандлёвай дзейнасці.
16 студзеня 2013 Міністэрства эканамічнага развіцця і гандлю паводле Указа Прэзідэнта Рэспублікі Казахстан «Пра далейшае дасканаленне сістэмы дзяржаўнага кіравання Рэспублікі Казахстан» было рэарганізавана ў Міністэрства эканомікі і бюджэтнага планавання Рэспублікі Казахстан.
6 жніўня 2014 года падчас рэарганізацыі Міністэрства нацыянальнай эканомікі замяніла Міністэрства эканомікі і бюджэтнага планавання Казахстана і Міністэрства рэгіянальнага развіцця Казахстана, таксама да яго аднесены функцыі рэарганізаваных агенцтваў: па статыстыцы, па рэгуляванні натуральных манаполій, па абароне канкурэнцыі, па абароне праў спажыўцоў.
Лукашыўка (Чарнігаўскі раён)
Лукашоўка ці Лукашыўка (Лукаші́вка) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Анысіўскага сельсавета.
У ХІХ стагоддзі сяло Лукашоўка было ў складзе Янаўскай воласці Чарнігаўскага павета Чарнігаўскай губерні.
Абэрак
Абэ́рак (oberek ад  — абарот, вярчэнне) —. Музычны памер трохдольны, хуткі. Аснова харэа-тэхнічны элемент — вярчэнне. Выконваецца ў суправаджэнні і жартоўных прыпевак. Зафіксаваны ў другой палове 19 ст. і М. Федароўскім як «шляхетны» танец, пашыраны ў вясковым побыце заходняй Беларусі. Найгрышы да абэрака захоўваюцца ў рэпертуары народных музыкантаў амаль на ўсёй тэрыторыі Беларусі.
Баравыкы (Чарнігаўскі раён)
Баравікі́ ці Баравыкы (Боровики́) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Баравыкыўскага сельсавета.
Спіс сысуноў Азербайджана
Спіс сысуноў Азербайджана ўключае каля 109 відаў класа сысуны, якія насяляюць на тэрыторыі Азербайджана (паўднёва-ўсходняя Еўропа, заходняя Азія).
З 109 указаных у табліцы відаў, 0 верагодна знік, 0 знаходзіцца пад крытычнай пагрозай, 2 знаходзіцца пад пагрозай знікнення, 5 схільныя да знікнення, 13 знаходзяцца ў блізкім да пагрозлівага стане.
Наступныя тэгі выкарыстоўваюцца для вылучэння ахоўнага статусу кожнага віду па адзнаках МСАП:
Жамбыл (Тарбагатайскі раён)
Жамбыл — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Куйганскай сельскай акругі. Код КАТА — 635851300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 818 чалавек (410 мужчын і 408 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 494 чалавекі (260 мужчын і 234 жанчыны).
Эдмунд Штойбер
Эдмунд Рудзігер Штойбер (Edmund Stoiber; нар., Обераўдорф) — германскі палітык, былы старшыня партыі ХСС і прэм’ер-міністр Баварыі.
Біяграфія
Пасля заканчэння сярэдняй школы служыў у горнай дывізіі. Вывучаў права і палітычныя навукі ў Мюнхенскім універсітэце Людвіга-Максіміліяна і ў Вышэйшай школе палітычных навук. Працаваў навуковым супрацоўнікам у Інстытуце па крымінальнай праве і Острэхце ў Рэгенсбургскім універсітэце. З 1971 года на службе ў Дзяржаўным міністэрстве Баварыі па справах рэгіянальнага развіцця і навакольнага асяроддзя. З 1972 года па 1974 год — асабісты памочнік дзяржаўнага міністра і кіраўнік аддзела міністэрства. З 1974 года — дэпутат Баварскага ландтага. З 1978 года па 1983 год — генеральны сакратар ХСС. З 1982 года па 1986 год — дзяржаўны сакратар і кіраўнік баварскай дзяржаўнай канцылярыі. З 1986 года па 1988 год — дзяржаўны міністр і кіраўнік баварскай дзяржаўнай канцылярыі. З 1988 года па 1993 год — дзяржаўны міністр унутраных спраў Баварыі,
З 28 мая 1993 года па 30 верасня 2007 года — прэм’ер-міністр Баварыі. З 1 лістапада 1995 года па 1 лістапада 1996 года — старшыня Бундэсрата. Са студзеня 1999 года да канца верасня 2007 года — Старшыня ХСС, пасля — Ганаровы старшыня праўлення ХСС. У 2002 годзе быў вылучаны кандыдатам на пост федэральнага канцлера Германіі ад блока партый ХДС / ХСС, але прайграў на выбарах у Бундэстаг кандыдату ад СДПГ Герхарду Шродэру.
Лепцюхі
Лепцюхі (Лептюхи) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лоінскага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 46 км на паўночны захад ад Смаленска, за 4 км на паўночны захад ад аўтадарогі Смаленск — Невель. За 25 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Леляквінская на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Школа і жыццё (1943)
«Школа і жыццё» — педагагічны часопіс. Выдаваўся пэўны час з 1943 года пад кантролем германскіх улад. Замяніў часопіс «Беларуская школа».
Селішча (Крупскі раён)
Да 4 студзеня 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Стараслабодскага сельсавета.
Лосені
Лосені (Лосени) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лоінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 23 жыхары (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 41 км на паўночны захад ад Смаленска, за 0,5 км на паўночны ўсход ад аўтадарогі Смаленск — Невель, на беразе ракі Строчанка. За 25 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Леляквінская на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Васылэва Гута (Чарнігаўскі раён)
Васілёва Гу́та ці Васылэва Гута (Василева Гу́та) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Баравыкыўскага сельсавета.
Мовы Балівіі
У Балівіі размаўляюць на іспанскай мове (у балівійскіх варыянтах), мовах аймара, кечуа і іншых менш ужывальных мовах карэнных народаў. Падчас перапісу насельніцтва 2001 года 47% насельніцтва заявілі, што размаўляюць на адной з карэнных моў, у той час як 36% лічылі яе роднай. 33,2% насельніцтва было двухмоўным, у адрозненне ад 11,6% аднамоўных носьбітаў індзейскі і 49,8% носьбітаў іспанскай мовы. Таксама ў асобных выпадках выкарыстоўваецца англійская мова і партугальская, як мова суседняй Бразіліі.
У высакагор'ях і рэгіёнах Анд найбольш распаўсюджанымі з'яўляюцца наступныя мовы: іспанская, аймара і паўднёвая кечуа, а таксама чыпая. Ва ўсходнім рэгіёне існуе большая разнастайнасць моў карэннага насельніцтва (каля 33), хаця на іх размаўляюць у меншай ступені ў межах этнічных населеных пунктаў, а некаторыя знаходзяцца на мяжы знікнення. Сярод гэтых моў — чырыгуана (альбо ўсходнебалівійская гуарані) і сімба (альбо заходнебалівійская гуарані).
Афіцыйныя мовы Балівіі
Законам 1997 года афіцыйнымі мовамі разам з іспанскай былі абвешчаны кечуа, гуарані і аймара. Згодна з вярхоўным указам пад нумарам 25894 ад 11 верасня 2000 года, які быў абнародаваны падчас кіравання Уга Банцэра Суарэса і дзейнічаў да жніўня 2012 года, афіцыйнымі мовамі Балівіі былі прызнаныя 34 мовы карэннага насельніцтва: аймара, араона, аёрэа, баурэ, бэсіра, канічана, кавінення, каювава, чакаба, чыман, эсэ-эхха, гуарані, паўсэрна, гуараю, ітонама, лека, мачынеры, махэннё-трынітар'я, махэннё-ігнасьяна, марэ, масэтэн, мавіма, пакавара, кечуа, рэесана, сірыёна, такана, тапіетэ, тарамона, уру-чыпая, веенхаек, ямінава, юкі, юракарэ і тупі-гуарані.
Сумскі дзяржаўны ўніверсітэт
Сумскі дзяржаўны ўніверсітэт (Сумський державний університет) — украінская вышэйшая навучальная ўстанова са статусам дзяржаўнага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Сумах. Буйны навуковы і адукацыйны цэнтр.
Агульная характарыстыка
Ва ўніверсітэце навучаецца больш за 14 тыс. студэнтаў па розных формах навучання (адукацыйна-кваліфікацыйныя ўзроўні і адукацыйныя ступені бакалаўра і магістра) па 54 спецыяльнасцям з 22 галін ведаў. Атрымліваюць адукацыю каля 1600 замежных студэнтаў з амаль 50 краін свету.
У СумДУ працуе больш за 3 тыс. супрацоўнікаў, сярод якіх члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, каля 150 дактароў навук, прафесараў, 670 кандыдатаў навук, дацэнтаў, дзейнічаюць дактарантура і аспірантура па 21 спецыяльнасці, саветы па абароне дысертацый.
На базе універсітэта дзейнічаюць TOEFL-цэнтр, рэсурсныя і навучальныя цэнтры Microsoft, Cisco, PortaOne, Delcam, Netcracker, Siemens, SAS, MindK і інш. Базай навукаметрычных дадзеных Web of Science Core Collection індэксуюцца два навуковыя часопісы ўніверсітэта.
Рэйтынгі універсітэта
Універсітэт уваходзіць у каталог лепшых даследчых універсітэтаў свету Шанхайскага рэйтынгу і аўтарытэтнага каталога лепшых універсітэтаў свету рэйтынгу Times Higher Education (THE). Паводле міжнароднага рэйтынгу вышэйшых навучальных устаноў QS World University Rankings Сумскі дзяржаўны ўніверсітэт уваходзіць у групу 701-750 вядучых універсітэтаў свету, падзяляе пры гэтым чацвёртую-пятую пазіцыю сярод украінскіх устаноў вышэйшай адукацыі і класіфікуецца як універсітэт з высокай даследчай прадукцыйнасцю. Рэйтынг QS таксама вызначыў універсітэт на пазіцыі 101-150 сярод "маладых ВНУ свету, якія імкліва растуць". Згодна з University Impact Rankings ад Times Higher Education, Сумскі дзяржаўны ўніверсітэт - у ТОП-300 універсітэтаў свету па ўзроўні грамадска-эканамічнага ўплыву. Па дадзеных міжнароднага рэйтынгу Webometrics Ranking of World Universities СумДУ займае 3 месца і uniRank University Ranking – 4 месца сярод вузаў Украіны, а таксама займае высокія пазіцыі ў еўрапейскім рэйтынгу U-Multirank, які вызначыў большасць паказчыкаў вучэбнай, пазавучэбнай, міжнароднай і іншых бакоў дзейнасці СумДУ такімі, што перавышаюць сярэднесусветныя значэнні. Універсітэт з'яўляецца першым з украінскіх вузаў, які прайшоў у 2014 г. незалежны знешні аўдыт кампаніі QS і атрымаў высокія ацэнкі (5 зорак) за колькасным і якасным складам выкладчыкаў, задаволенасць студэнтаў якасцю навучання, умовамі і даступнасцю навучання, сацыяльнай скіраванасцю дзейнасці і E-learning. Згодна з міжнародным рэйтынгам SciMago Institutions Rankings Сумскі дзяржаўны ўніверсітэт займае 5 месца сярод вузаў Украіны і ўваходзіць у топ-200 універсітэтаў Цэнтральнай і Усходняй Еўропы. Паводле версіі міжнароднага экалагічнага рэйтынгу UI GreenMetric Сумскі дзяржаўны ўніверсітэт уваходзіць у топ-250 універсітэтаў свету. СумДУ стаў першым украінскім універсітэтам, які ўвайшоў у гэты экалагічны рэйтынг. Па дадзеных базы дадзеных Scopus па колькасці цытаванняў сусветнай навуковай супольнасцю публікацый навукоўцаў універсітэта і індэксе Хірша - СумДУ сярод лідараў навукова-адукацыйнай прасторы Украіны. Па колькасці навуковых і навукова-педагагічных работнікаў, якія маюць пяць і больш публікацый у выданнях, індэксуемых базамі дадзеных Scopus або Web of Science Core Collection, адзін з самых высокіх паказчыкаў сярод вузаў Украіны. Па выніках даследавання, якія публікуе Webometrics, універсітэт займае 2 месца сярод вну Украіны па цытуемасці вучоных у Google Scholar; рэпазітарой навуковых прац СумДУ займае 1 месца сярод вну Украіны і займае 70-ю пазіцыю ў сусветнай класіфікацыі. Сумскі дзяржаўны ўніверсітэт мае высокія пазіцыі па выніках кансалідаванага рэйтынгу айчынных універсітэтаў Osvita.ua і ўваходзіць у тройку ўніверсітэтаў Украіны паводле ацэнак якасці навучання і ў тройку лепшых класічных універсітэтаў Украіны ў агульным заліку, паводле рэйтынгу ТОП-200 Украіна.
Шлях
Шлях (Schlag — лінія) — скалярная велічыня, якая ўяўляе сабой даўжыню траекторыі руху цела (матэрыяльнага пункта) за дадзены перыяд часу.
Шлях цела, якое рухаецца, заўсёды большы за нуль. Гэта справядліва і ў выпадку, калі перамяшчэнне цела роўнае да нуля, што азначае зварот цела ў пачатковы пункт.
Шлях можна знайсці як інтэграл ад перамяшчэння па траекторыі руху:
Путь
Ліскы (Чарнігаўскі раён)
Ляскі́ ці Ліскы (Ліски́) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Баравыкыўскага сельсавета.
Сімона дэ Бавуар
Сімо́на дэ Бавуа́р (Simone de Beauvoir;, Парыж — ) — французская пісьменніца, філосаф, ідэолаг фемінісцкага руху. Сяброўка (абодва яны былі супраць шлюбу) і аднадумца Жан-Поля Сартра.
Біяграфія
Нарадзілася 9 студзеня 1908 у Парыжы, атрымала строгае буржуазнае выхаванне, што апісана ў яе кнізе «Успаміны маладой прыстойнай дзяўчыны» (Me'moires d'une jeune fille range'e, 1958). Вывучала філасофію ў Сарбоне, дзе пазнаёмілася з правадыром сучаснага экзістэнцыялізму Жан-Полем Сартрам.
Феміністка
Размова аб дэ Бавуар будзе няпоўнай, калі не прыгадаць яе рэвалюцыйнай ролі ў адраджэнні фемінізму ў 20 стагоддзі — гэтая яе заслуга. Хоць не яна вынаходніца фемінізму, тым не менш, на сучасным этапе менавіта яна надала яму вагі, увяла яго ў філасофскае рэчышча, стала асноўным тэарэтыкам сучаснай фемінісцкай думкі. Хаця, як зазначала сама філосаф, яна не думала аб такім шумлівым і скандальным водгуллі, калі пісала «Другі пол» Deuxième Sexe, бо яна проста спрабавала, між іншым па парадзе Сартра, патлумачыць жаночую загнанасць і адсутнасць у гісторыі. І ёй удалося — на гэтым эсэ выраслі некалькі генерацый французскіх кабет, якія так і называліся «генерацыі Бавуар». Але не толькі францужанкі ўдзячныя ёй, іншыя еўрапейкі і паўночныя амерыканкі, калі твор з'явіўся на іншых мовах, пачалі з новай сілай змагацца за вызваленне ад прыгнёту — палітычнага і побытавага адначасова. Сімона дэ Бавуар часта ўспрымаецца як маці сучаснага фемінізму. Сама пісьменніца ніколі не дыстанцыянавалася ад фемінізму, а, наадварот, усяляк падкрэслівала сваю схільнасць, а таксама схільнасць Ж.-П. Сартра да ідэй фемінізму. Ад тэарэтычнага фемінізму канцу 50-х гадоў яна пераходзіць да фемінізму практычнага, вулічнага так бы мовіць, калі выбітная пісьменніца ўдзельнічае ў маніфестацыях у абарону сацыяльных і сексуальных правоў жанчын. Пры гэтым варта падкрэсліць, што Сімона дэ Бавуар стаяла на пазіцыях гэтак званага ўніверсалісцкага фемінізму. Што азначае, што вядомая экзістэнцыялістка адмаўляла ідэю жаночай сутнасці, жаночай прыроды і выключна жаночых каштоўнасцей. Яна лічыла, што жанчына — гэта такі ж чалавек як і мужчына. Пры гэтым яна прызнавала, што жанчына была зведзена ў чалавечай гісторыі да аб'екту і маргіналізаванай асобы. Фізіялогія, мацярынства, натуральна, адрозніваюць жанчыну ад мужчыны, але гэта не дае падставы весці размову аб іншым, новым, альтэрнатыўным жыцці. На думку пісьменніцы, у мужчыны і жанчыны ўсё ж-такі больш супольнага, чым адрознага (адкуль і яе ўніверсалісцкае бачанне гісторыі палоў).
Ліснэ (Чарнігаўскі раён)
Ле́снае ці Лі́снэ (Лі́сне) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Баравыкыўскага сельсавета.
Сімона дэ Бавуар
Раманістка
Менавіта праз раманы пісьменніца ажыццявіла сваю мару экзістэнцыі, дасягнула, калі ўжыць ейную ж тэрміналогію, аўтэнтычнага жыцця. З маладосці яна марыла стаць раманісткай, таму першыя раманы, якія, дарэчы, былі сустрэты з цяплынёю, надалі ёй сілы і веры ў свой талент. Так, некаторыя раманы будуць пазначаныя прэміяй, як раман «Мандарыны», за які аўтар атрымала Ганкураву прэмію.
Экзістэнцыялістка
У канцы Другой сусветнай вайны ў Парыжы вельмі папулярным быў хрысціянскі экзістэнцыялізм на чале з Г. Марселем. Сартр і Бавуар часта сыходзіліся і дэбатавалі з самім Марселям, а таксама яго паслядоўнікамі. За атэістамі таксама прычапілася назва экзістэнцыялістаў, хаця на самым пачатку Сартр і Бавуар адмаўляліся ад яе, потым яны аддаліся гэтаму клішэ і сталі надзвычай папулярнымі ў Еўропе. Да экзістэнцыялістычных твораў Бавуар належаць эсэ «Пірус і Сінеас», «За мараль двухсэнсоўнасці», «Экзістэнцыялізм і мудрасць нацый» і, канечне, «Другі пол». У адрозненне ад надзвычай абстрактнага, часам цьмянага Сартра тэксты дэ Бавуар чытаюцца і ўспрымаюцца прасцей, а таму яе філасофскія эсэ ўсевядома і даступна тлумачылі людзям ідэі новай філасофіі.
Што датычыцца філасофскай кар'еры, то трэба нагадаць, што яна была прафесійным філосафам — выкладчыцай, адной з першых выкладчыкаў філасофіі Францыі, бо традыцыйна гэту дысцыпліну выкладалі мужчыны. Яе ўплыў на развіццё «сартараўскага» экзістэнцыялізму дасюль недаацэньваецца: яна ўсё яшчэ лічыцца яго «паслядоўніцай». Хаця ў першых сваіх раманах, якія, дарэчы, з'явіліся раней за Сартаравых філасофскіх эсэ, Сімона дэ Бавуар разважае аб чалавечым жыцці і складае сваю карціну сапраўднага, «аўтэнтычнага» жыцця, крытыкуючыся фаталізмам і прадвызначанасцю. У рамане «Усе людзі смяротныя» les hommes sont mortels яна цудоўна вызначыла праз мастацкія сродкі асноўныя пастуляты будучага экзістэнцыялізму-сартрызму ці ўсё ж-ткі бавуарызму? Ды і сам Сартар, дарэчы, ніколі не хаваў уплыву дэ Бавуар на свае ідэі, у адным з інтэрвію ён заўважыў, што: «Філосаф — яна, не я». Далей у аповесці «Вельмі мяккая смерць» mort très douce яна апісвае смерць маці, але разам з тым развітваецца з ёю і навучае чытача прымаць смерць. Наагул пісьменніца заўжды давала рады ствараць не толькі якасныя мастацкія творы, але пры гэтым заўжды сацыяльныя і вытрыманыя ў духу экзістэнцыялізму.
Шклоўскі раён
Шклоўскі раён — раён у складзе Магілёўскай вобласці. Працягласць з усходу на захад — 52 км, з поўначы на поўдзень — 38 км. Мяжуе з Горацкім, Дрыбінскім, Магілёўскім, Круглянскім, Бялыніцкім раёнамі Магілёўскай вобласці, Талачынскім, Аршанскім раёнамі Віцебскай вобласці. У складзе раёна 12 сельскіх Саветаў і 1 горад. Адміністрацыйны цэнтр — горад Шклоў.
Сімона дэ Бавуар
Атэістка
Вядомы пастулят экзістэнцыялізму аб тым, што жыццё будуецца самім чалавекам, а само жыццё — просты і цяжкі адначасова выбар той ці іншай мадэлі існавання, знайшоў у жыцці дэ Бавуар просты водгук. На ўласным эксперыменце яна прадэманстравала, што быць жанчынай, чалавекам, пісьменніцай, францужанкай, парыжанкай, інтэлектуалкай досыць проста, калі заставацца рэалісткай і ўспрымаць жыццё не як падарунак ці выпрабаванне, а як штодзённую будоўлю, штодзённы выбар паміж млявасцю і актыўнасцю, аўтэнтычным жыццём і ўцёкамі ад яго, апусканнем у містыку, тлумачэннем усяго ілюзіяй пад назвай «бог». На працягу жыцця чалавек можа змяніць думку ці стаўленне да якой заўгодна з'явы. Аб гэтым піша С. дэ Бавуар у сваіх мемуарах. Але, як пазначае аўтар, у адным яе пазіцыя не змянілася на працягу жыцця — гэта пытанне атэізму. У «Падсумаваннях» яна піша, што:
Шклоўскі раён
Геаграфія
Раён размешчаны ў межах Аршанска-Магілёўскай раўніны, заходзяць адгор’і Аршанскага ўзвышша.
Сімона дэ Бавуар
Мемуарыстка і эпісталярніца
У дадатак да раманаў і эсэ пісьменніца пакінула вялікую спадчыну ў форме мемуараў, а таксама яна пакінула багатую эпісталярную спадчыну. Яе ліставанне з Сартрам, Бостам, Ланзманам і Альгрэнам складае некалькі тамоў кніг. Зрэшты, як ніводны іншы пісьменнік 20-га стагоддзя, Сімона дэ Бавуар дала рады завяршыць усе тамы мемуараў, якія яна распачала пісаць яшчэ ў маладыя гады. Ад «Успамінаў маладой прыстойнай дзяўчыны» да «Цырымоніі развітання» пісьменніца пакінула 6 тамоў цікавых і дакладных успамінаў аб сваім атачэнні і эпасу.
Шклоўскі раён
Геаграфія
Асноўныя рэкі — Дняпро з прытокамі Бярозаўка, Чарніцы, Арціслаўка; а таксама Бася і Аўчоса.
Радовішча торфу Смятанка, 6 радовішчаў цагельнай сыравіны, 3 радовішчы пясчана-жвіровага матэрыялу, 3 радовішчы будаўнічых пяскоў. На Шклоўшчыне ёсць цэлая сетка глыбока ўрэзаных яроў, у якіх агаляюцца ледавіковыя і міжледніковыя пароды — Ніжнінскі роў. Па дну яго выяўляецца старажытнаазёрная тоўшча. Гэтае месца дэталёва даследавана беларускімі вучонымі і аб’яўлена помнікам прыроды рэспубліканскага значэння. Другі разрэз, больш старажытны, Александрыйскага межледнікоўя, вядомы беларускім вучоным з 1929 года — Мацвееў роў. Ён побач з вёскай Александрыя.
Дэмаграфія
Насельніцтва раёна складае 37,7 чалавек. Усяго акрамя Шклова налічваецца 241 населены пункт.
Транспарт
Праз раён праходзяць чыгунка і аўтатраса Орша — Магілёў, Шклоў звязаны аўтадарогамі з Круглым і Горкамі, ёсць дарога на Бялынічы.
Культура
Шклоўскі раённы гісторыка-краязнаўчы музей. У музея два філіялы — Дом-музей Пятра Алейнікава (вёска Крывель) і музей працоўнай і баявой славы «Сельгастэхніка» (Шклоў).
Дзейнічаюць Дом культуры, бібліятэка.
Славутасці
Помнікі архітэктуры горада — будынак сінагогі (2-я палова 17 ст.), Ратуша (18 ст.), жылыя дамы 18 і канца 19 ст., будынак папяровай фабрыкі (1898 год), касцёл канца 19-пачатку 20 ст., Праабражэнская царква і асабняк пачатку 20 ст.
Сомры
Со́мры (, Сомры) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ухвальскага сельсавета.
Гісторыя
16 лістапада 1942 г. 2 узвода 1-й роты 1-га батальёна 638-га ахоўнага (французскага) палка сумесна з байцамі 600-га казачага батальёна падпалкоўніка І. М. Конанава ўдзельнічалі ў нападзе на савецкі партызанскі атрад, якія заселі ў вёсцы. Адзін узвод атакаваў саму вёску, вымусіўшы партызан адысці ў лес, дзе ўжо заняў пазіцыі другі ўзвод. У выніку бою было забіта 60 партызан.
Да 4 студзеня 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Стараслабодскага сельсавета.
Мамошкі
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 45 км на паўночны захад ад Смаленска, за 4 км на паўночны захад ад аўтадарогі Смаленск — Невель, на беразе ракі Вольша. За 27 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Пасялковая на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Хатылава Гута
Хацілава Гута ці Хатылава Гута (Хатилова Гу́та) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Баравыкыўскага сельсавета.
Вуліца Арама
Вуліца Арама (Արամի փողոց) — вуліца ў цэнтральнай частцы Ерэвана, (Рэспубліка Арменія). Вуліца носіць імя палітычнага дзеяча Першай Рэспублікі Арменіі Арама Манукяна, які ў перыяд з 1918 па 1919 год займаў пасты міністра ўнутраных спраў, працы і абароны.