cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дзмітрый Мікалаевіч Сянявін
Пачатак кар'еры
Да пачатку руска-турэцкай вайны 1787—1791 гадоў даслужыўся да чыну капітан-лейтэнанта. У першы перыяд вайны займаў пасаду флаг-капітана пры камандуючым Чарнаморскім флотам адмірале М. І. Войнавічы. Падчас аблогі рускімі войскамі Ачакава (другая палова 1788 года) здзейсніў паспяховую дыверсію ля берагоў Малой Азіі: знішчыў каля дзясятка турэцкіх гандлёвых суднаў і здолеў адцягнуць увагу турэцкага флоту ад раёна баявых дзеянняў; у снежні 1788 года ўзнагароджаны ордэнам Св. Георгія 4-ступені. Прызначаны ў чыне капітана 2-га рангу ад'ютантам да князя Р. А. Пацёмкіну. Затым паслядоўна камандаваў баявымі караблямі «Мучанік Лявонцій», «Св. Уладзімір», «Навархія». Адрозніўся пры разгроме турэцкага флоту ў бітве ля мыса Каліякрыя 31 ліпеня (11 жніўня) 1791 года. Адрозніўся ў бітве каля Варны.
Напалеонаўскія войны
Падчас войны Другой кааліцыі з Францыяй, у чыне капітана 1-га рангу камандаваў лінейным караблём «Св. Пётр» і ўдзельнічаў у паходзе эскадры Ф. Ф. Ушакова ў Міжземнае мора. Падчас аперацыі па авалоданні Іанічнымі астравамі кіраваў захопам 2 (13 лістапада) 1798 года крэпасці Св. Маўра і браў удзел у штурме Корфу 20 лютага (3 сакавіка) 1799 года.
Пасля заканчэння паходу ў 1800 годзе прызначаны камандзірам Херсонскага порта. У 1803 годзе стаў камандзірам Севастопальскага порта.
У 1804—1805 гадах служыў флоцкім начальнікам у Рэвелі.
У 1805 годзе выраблены ў віцэ-адміралы. года ўзначаліў рускую эскадру з шасці караблёў, пасланую з Кранштата ў Міжземнае мора для барацьбы з французамі. Па прыбыцці на Корфу года ўступіў у камандаванне ўсімі рускімі марскімі і сухапутнымі сіламі ў Міжземнамор'і. Імкнучыся прадухіліць захоп Напалеонам I Грэцыі і захаваць Іанічныя астравы ў якасці галоўнай базы рускага флоту, здзейсніў шэраг наступальных аперацый на Адрыятыцы (Другая Архіпелагская экспедыцыя), перш за ўсё ў Далмацыі і Чарнагорыі: пры падтрымцы чарнагорцаў захапіў года крэпасць Бока-дзі-Катара, напачатку чэрвеня вымусіў французаў ачысціць Брэна, у канцы лета няўдала спрабаваў авалодаць Рагузай, а  года ўзяў Кастэль-Нуова.
Паводле ўмоў Тыльзіцкага міру 25 чэрвеня (7 ліпеня) 1807 года Д. М. Сянявін перадаў Францыі бухту Катара на Адрыятычным моры, Іанічныя астравы і ў верасні адплыў на радзіму.
Аднак пасля аб'вяшчэння Расіяй вайны Вялікабрытаніі, яго караблі ў канцы кастрычніка былі блакаваны ў Лісабоне перавышаючымі сіламі брытанскага флоту. Пасля доўгіх перамоў, у жніўні 1808 года заключыў з англічанамі пагадненне аб інтэрнаванні эскадры ў брытанскіх портах на час вайны. У верасні 1808 — жніўні 1809 года знаходзіўся з караблямі на Портсмуцкім рэйдзе. У жніўні 1809 года атрымаў дазвол адвесці эскадру ў Рыгу. Па вяртанні на радзіму ў верасні 1809 года патрапіў у няласку да Аляксандру I.
У 1811 годзе перакладзены на пасаду камандзіра Рэвельскага порта.
Падчас Айчыннай вайны 1812 года атрымала адмова на сваю просьбу пра залічэнне ў дзеючую армію. У красавіку 1813 года звольнены ў адстаўку.
Другі прыход
Вернуты на службу ў 1825 годзе ў сувязі з пагрозай новай вайны з Асманскай імперыяй, прызначаны камандуючым Балтыйскім флотам; атрымаў званне генерал-ад'ютанта.
У 1830 годзе цяжка захварэў і 5 (17 красавіка) 1831 года сканаў. Пахаваны ў Санкт-Пецярбургу ў Аляксандра-Неўскай лаўры.
Памяць
У Вялікім Ноўгарадзе на Помніку «1000-годдзе Расіі» сярод 129 фігур самых выдатных асоб у расійскай гісторыі (на 1862 год) ёсць фігура Д. М. Сянявіна. У Бароўску адміралу ўсталяваны помнік.
8 мая 2014 г. у г. Севастопалі адкрыты помнік Адміралу Сянявіну.
Кашалёва (Віцебскі раён)
Кашалёва (, Кошелёво) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бабініцкага сельсавета. Плошча 35,0643 га.
Да 22 снежня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Ботаніцкага сельсавета.
Жабенцяі
Гісторыя
Згадваецца ў XV ст. як зямля Жыбенцяі, маёмасць Васіля Квасінскага ў Віцебскай зямлі Вялікага Княства Літоўскага. У 1494 годзе зямлю Жыбенцяі купіў намеснік мцэнскі і любуцкі Багдан Сапежыц і атрымаў пацвярджэнне вялікага князя літоўскага Аляксандра.
У сакавіку 1924 года вернута ў склад БССР. З 20 жніўня 1924 года вёска ў Пышнякоўскім сельсавеце Суражскага раёна Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года). У 1931 годзе ў вёсцы арганізаваны калгас. У ім працавала кузня. У 1940 годзе ў Жабенцяі пераселены жыхары населеных пунктаў Ляхі і Сонькава. З 20 лютага 1938 года ў Віцебскай вобласці.
У Другую сусветную вайну з сярэдзіны ліпеня 1941 года да канца снежня 1943 года вёска акупіравана нацысцкімі войскамі, якія ў час карнай аперацыі знішчылі тут 15 двароў і загубілі 3 мірных жыхароў. Вывезены на прымусовыя работы ў Германію 7 жыхароў. На франтах загінулі 12 вяскоўцаў і 2 у партызанскай барацьбе.
Да 22 снежня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Ботаніцкага сельсавета. З 22 снежня 1960 года ў Бабініцкім сельсавеце Суражскага, з 20 студзеня 1960 года Віцебскага раёнаў.
Інфраструктура
У 2018 годзе ў вёсцы працаваў магазін.
Біяэнергетыка
Біяэнерге́тыка — раздзел біялогіі, які вывучае ператварэнне энергіі ў біясістэмах: атрыманне энергіі (у першую чаргу сонечнай) з навакольнага асяроддзя, яе назапашванне і выкарыстанне для жыццядзейнасці арганізмаў.
Гісторыя
Пачаткам біяэнергетыкі лічацца работы нямецкага ўрача Ю. Р. Маера, які адкрыў закон захавання і ператварэння энергіі (1841) на прыкладзе чалавека.
Біяэнергетыка атрымала шырокае развіццё ў 2-й палове 20 стагоддзя. Вялікі ўклад зрабілі французскі вучоны Л. Пастэр, нямецкія вучоныя Г. Эмбдэн, О. Меергоф, О. Варбург (браджэнне і дыханне), рускія вучоныя У. А. Энгельгарт, У. А. Беліцэр, амерыканскі вучоны А. Ленінджэр (акісляльнае фасфарыліраванне), англійскі вучоны П. Мітчэл (хеміасматычная тэорыя спалучэння паміж акісленнем і фасфарыліраваннем).
На Беларусі
У працах С. В. Конева і А. М. Рудэнкі даказана вырашальная роля канфармацыйнай рухомасці бялкоў унутранай мембраны мітахондрый у трансмембранным выкідзе пратонаў.
Істотны ўклад у разуменне біясінтэзу фотасінтазнага апарату раслін і яго арганізацыі зрабілі Ц. М. Годнеў, А. А. Шлык, М. М. Ганчарык, Л. І. Фрадкін, Н. Г. Аверына, А. Б. Руды.
Даследаванні па біяэнергетыцы вядуцца ў інстытутах НАН РБ (фотабіялогіі, эксперыментальнай батанікі), Беларускім НДІ неўралогіі, нейрахірургіі і фізіятэрапіі, БДУ, Мінскім медыцынскім інстытуце і інш.
Роўнае Поле (Гродзінскі сельсавет)
Ро́ўнае По́ле (, Ровное Поле) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гродзінскага сельсавета.
Да 1978 года Роўнае Поле ўваходзіла ў склад Мураванаашмянкоўскага сельсавета, да 20 чэрвеня 1988 года — у склад Палянскага сельсавета.
Высоцкія (Горацкі раён)
Высо́цкія (, Высоцкие) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Горскага сельсавета.
У 2002 — 2013 гадах вёска ўваходзіла ў склад Ходараўскага сельсавета.
Паўднёвы Блізня
Паўднёвы Блізня — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 23 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 2,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Рудня, у басейне ракі Дрыса.
Плошча паверхні 0,04 км². Даўжыня 0,35 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,8 км.
Схілы катлавіны невыразныя. Вакол возера забалочаны хмызняк, на ўсходзе лясная высечка.
Слабада (Гродзінскі сельсавет)
Слабада́ (, Слобода) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гродзінскага сельсавета.
Да 1978 года вёска ўваходзіла ў склад Мураванаашмянкоўскага сельсавета, да 20 чэрвеня 1988 года — у склад Палянскага сельсавета.
Кашына (Віцебскі раён)
Ка́шына (, Кашино) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бабініцкага сельсавета. Плошча 12,1299 га.
Гарадзец (Горацкі раён)
У 1924—1925 гадах цэнтр Гарадзецкага сельсавета. Да 7 верасня 2000 года вёска ўваходзіла ў склад Ленінскага сельсавета, да 20 лістапада 2013 года — у склад Ходараўскага сельсавета.
Генерал-губернатар Беліза
Генерал-губернатар Беліза (Governor-General of Belize) — прадстаўнік манарха Беліза (у наш час каралева Елізавета II). Паколькі каралева не можа знаходзіцца ва ўсіх Каралеўствах Садружнасці, яна прызначае прадстаўнікоў для выканання сваіх абавязкаў у якасці каралевы Беліза. Генерал-губернатары нясуць адказнасць за прызначэнне прэм'ер-міністра, а таксама іншых Міністраў Урада пасля кансультацый з прэм'ер-міністрам.
Ступкоўшчына
Ступко́ўшчына (, Ступковщина) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гродзінскага сельсавета.
Да 20 чэрвеня 1988 года вёска ўваходзіла ў склад Палянскага сельсавета.
Дэвід Томпсан
Біяграфія
У 1984 г. скончыў юрыдычны факультэт Універсітэта Вест-Індыі (University of the West Indies). Адразу пасля атрымання вышэйшай адукацыі становіцца старшынёй маладзёжнай арганізацыі Дэмакратычнай лейбарысцкай партыі Барбадаса. З 1986 г. працуе ў апараце тагачаснага прэм’ер-міністра краіны Эрала Бэрау.
Член парламента з 1987, у 1991—1993 гг. — міністр развіцця супольнасцей і культуры, у 1993—1994 гг. — міністр фінансаў ва ўрадзе Эрскіна Сэндзіфарда, пасля паражэння партыі на выбарах у 1994 г. стаў лідарам партыі, займаў гэту пасаду да верасня 2001.
У студзені 2006 г. ізноў стаў лідарам партыі замест Клайда Маскала і ў студзені 2008 г. атрымаў перамогу на парламенцкіх выбарах, змяніўшы лідара лейбарысцкай партыі Оўэна Артура на пасадзе прэм’ер-міністра, а таксама стаўшы міністрам фінансаў.
Сканаў 23 кастрычніка 2010 года з-за анкалагічнага захворвання. У яго засталіся ўдава і тры дачкі.
Генерал-губернатар Сент-Кітса і Невіса
Генерал-губернатар Сент-Кітса і Невіса (Governor-General of Saint Kitts and Nevis) — прадстаўнік манарха Сент-Кітса і Невіса (у наш час каралева Елізавета II). Паколькі каралева не можа знаходзіцца ва ўсіх Каралеўствах Садружнасці, яна прызначае прадстаўнікоў для выканання сваіх абавязкаў у якасці каралевы Сент-Кітса і Невіса. Генерал-губернатары нясуць адказнасць за прызначэнне прэм'ер-міністра, а таксама іншых міністраў урада пасля кансультацый з прэм'ер-міністрам.
Іншая назва найбуйнейшага ў краіне вострава Сент-Кітс, — Сент-Крыстафер (Saint Christopher), — раўнацэнна пры выкарыстанні ў найменні краіны або яе службовых асоб.
Стрэльчыкі (Ашмянскі раён)
Стрэ́льчыкі (, Стрельчики) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гродзінскага сельсавета.
Да 20 чэрвеня 1988 года вёска ўваходзіла ў склад Палянскага сельсавета.
Музей-дача Васіля Быкава
Музе́й-да́ча Васіля́ Бы́кава — філіял Дзяржаўнага музея гісторыі беларускай літаратуры, адчынены 19 чэрвеня 2014 года да 90-годдзя пісьменніка. Мемарыяльны музей створаны на лецішчы В. Быкава ў Ждановічах-6 (Мінская вобласць, Мінскі раён, вул. Вінаградная (яна ж - Дачная), д. 62), якое было бязвыплатна перададзена ўдавой Ірынай Міхайлаўнай Быкавай дзяржаве (стварэнню музея паспрыяў былы міністр культуры П. Латушка).
Музей-дача дае ўяўленне пра дачны побыт творцы ў 1985-1998 гг., пра тое, якім В. Быкаў быў у штодзённым жыцці. Таксама ў музеі захоўваюцца карціны, створаныя ўласнаручна В. Быкавым; малюнкі; чарнавікі; ліст А. Твардоўскага да Быкава; кнігі з аўтографамі і карціны, падораныя Васілю і Ірыне Быкавым сябрамі.
Гушчына (Горацкі раён)
Гу́шчына (, Гущино) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Горскага сельсавета.
Музей-дача Васіля Быкава
Музей працуе з 12.00 да 18.00 з серады па нядзелю (май-верасень).
Віртуальная экскурсія
Гушчына (Горацкі раён)
У 2002 — 2013 гадах вёска ўваходзіла ў склад Ходараўскага сельсавета.
Музей-дача Васіля Быкава
У дачным пасёлку Ждановічы-6 з 19 чэрвеня 2014 года прымае наведвальнікаў Музей-дача Васіля Быкава. У доме, куды В. Быкаў са сваёй жонкай Ірынай Міхайлаўнай прыязджалі ў вольны час з 1985 па 1998 і ў 2003 гг., размешчана мемарыяльная экспазіцыя: супрацоўнікі музея імкнуліся пакінуць ўсё так, як было пры жыцці Васіля Уладзіміравіча. Мэбля, прадметы побыту, сувеніры. Карціны, падораныя Васілю Быкаву і Ірыне Міхайлаўне. Сярод іх, напрыклад, працы В. Славука, В. Дударэнкі, Н. Паплаўскай. Усе гэтыя рэчы, як і сам дом у Ждановічах, удава пісьменніка бязвыплатна аддала дзяржаве яшчэ ў 2012 г., з умовай, што тут будзе створаны музей.
Чылі на летніх Алімпійскіх гульнях 1924
Чылі брала ўдзел у Летніх Алімпійскіх гульнях 1924 года ў Парыжы (Францыя) у чацвёрты раз за сваю гісторыю, але не заваявала ніводнага медалю.
Логавіна
Да 7 верасня 2000 года вёска ўваходзіла ў склад Ленінскага сельсавета, да 20 лістапада 2013 года — у склад Ходараўскага сельсавета.
Музей-дача Васіля Быкава
Гасцёўня
Насельніцтва Тувалу
Паводле апошняга перапісу 2002 года колькасць насельніцтва Тувалу складала 9561 чалавек (уключаючы турыстаў, часовых рабочых; колькасць пастаяннага насельніцтва — 9359 чалавек ). Да 2008 годзе гэта лічба павялічылася да 12 177 чалавек (ацэнка). Нягледзячы на тое, што тэмпы прыросту насельніцтва павялічыліся з 0,6 % у 1991—2002 гадах да 1,577 % у 2008 годзе, рост насельніцтва Тувалу застаецца досыць нізкім на фоне іншых краін Акіяніі. Адной з асноўных прычын гэтага з'яўляецца эміграцыя насельніцтва. У 2001 годзе ў Новай Зеландыі (пераважна ў гарадах Окленд і Уэлінгтан) пражывала 1960 прадстаўнікоў народа тувалу (трохі менш за 1 % ад колькасці народаў Акіяніі, якія пражываюць на тэрыторыі Новай Зеландыі). Дыяспары выхадцаў з Тувалу таксама ёсць у Фіджы (на востраве Кіоа, які быў арандаваны жыхарамі вострава Ваітупу пасля Другой сусветнай вайны), Самоа, Кірыбаці (галоўным чынам гэта нашчадкі тувалійскіх працаўнікоў вострава Банаба), Науру (працаўнікі Наўруанскай фасфатнай кампаніі).
Музей-дача Васіля Быкава
За вялікім дубовым сталом В. Быкаў прымаў гасцей: Алеся Адамовіча, Рыгора Барадуліна, Генадзя Бураўкіна і многіх іншых…
Насельніцтва Тувалу
Значная частка насельніцтва Тувалу пражывае ў сталіцы і адзіным горадзе краіны, Фунафуці, — 47 %. Унутраная міграцыя насельніцтва, якая характарызуецца перасяленнем людзей з аддаленых астравоў на атол Фунафуці, з'яўляецца адной з асноўных тэндэнцый, адзначаных на Тувалу. Напрыклад, у 1992 годзе на атоле пражывала 42 % насельніцтва краіны, а ў 1979 годзе — усяго 29 %. Гэта стварае павялічаную нагрузку на рэсурсы і землі вострава, прыводзіць да берагавой эрозіі, негатыўна адбіваецца на мясцовай экасістэме. Адзінымі аддаленымі астравамі, дзе ў 2002 годзе быў адзначаны рост насельніцтва, былі Ваітупу (рост на 389 чалавек у параўнанні з 1992 годам) і Нукулаэлаэ (рост на 40 чалавек). На ўсіх астатніх атолах назіралася дэпапуляцыя: самая значная — на востраве Нукуфетау (колькасць насельніцтва паменшылася на 165 чалавек). Самая высокая шчыльнасць насельніцтва ў 2002 годзе была зарэгістравана на атоле Фунафуці — 1610 чалавек на кв. км, у той час як па краіне гэта лічба складала 373 чалавека на кв. км (самая нізкая шчыльнасць — на атоле Ніўлакіта, 83 чалавекі на кв. км).
Музей-дача Васіля Быкава
'В. Быкаў любіў адпачываць у крэсле-качалцы'
Насельніцтва Тувалу
У 2002 годзе мужчыны складалі 49,3 % (4614 чал.), жанчыны — 50,7 % (4745 чал.). Доля гарадскога насельніцтва — 47 %, сельскага — 53 %.
Музей-дача Васіля Быкава
У гасцявым пакоі, у куточку, дзе стаяць крэслы і прайгравальнік, ляжаць кружэлкі з вершамі Я. Купалы, Я. Коласа, А. Твардоўскага, а таксама з музыкай суседа па лецішчы – Ігара Лучанка.
Насельніцтва Тувалу
Узровень натуральнага прыросту ў 2008 годзе склаў 1,577 %. Доля дзяцей да 15 гадоў у 2002 годзе — 36,4 %, сталага насельніцтва ад 15 да 59 гадоў — 55 %, старэй 60 гадоў — 8,6 %, такім чынам, сярэдні ўзрост насельніцтва складаў 23,6 года (у 1991 годзе — 25,1 года). Сярэдняя працягласць жыцця мужчын, паводле адзнакі 2008 года, — 66,7 гадоў, жанчын — 71,36 гадоў.
Музей-дача Васіля Быкава
'Камін і павялічаная копія малюнка з нататніка В. Быкава'
Ля каміна Васіль Быкаў у кампаніі Ірыны Міхайлаўны і Алеся Адамовіча з яго жонкай адзначалі Новы 1985 год.
Насельніцтва Тувалу
Этнічны склад
Насельніцтва Тувалу гамагеннае: паводле перапісу 2002 года звыш 94 % жыхароў былі прадстаўнікамі карэннага палінезійскага народа тувалу, 4,6 % — прадстаўнікі змяшаных шлюбаў тувалу і іншых народаў, і толькі 168 чалавек (ці 1,8 %) былі замежнікамі (перш за ўсё, выхадцы з іншых астравоў Ціхага акіяна, з іх большасць — прадстаўнікі мікранезійскага народа кірыбаці).
Каменка (Горацкі раён)
Ка́менка (, Каменка) — аграгарадок у Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Горскага сельсавета.
Музей-дача Васіля Быкава
'Кухня. Малюнкі на сцяне'
Насельніцтва Тувалу
Мовы
Апроч англійскай мовы афіцыйнай мовай краіны з'яўляецца мова тувалу, якая адносіцца да палінезійскіх моў. У ёй маецца вялікая колькасць запазычанняў з самаанскай мовы, якая ў мінулым выкарыстоўваўся хрысціянскімі місіянерамі. Тым не менш носьбіты дзвюх гэтых моў не разумеюць адзін аднаго. Найбольш блізкай мовай з'яўляецца такелау. Агульная колькасць носьбітаў тувалу ў 1998 годзе складала каля 10 670 чал.
Музей-дача Васіля Быкава
Маленькая кухня ў традыцыйным савецкім стылі. З адметнага: гародніна, садавіна і ягады на сцяне – усё справа рук пісьменніка. Вядома, што мастацкія схільнасці ў В. Быкава выявіліся яшчэ ў дзяцінстве, калі маляваў для школы сценгазеты і браў урокі ў вясковага прафесіянала Бобрыка. Пазней жа паступіў у Віцебскае мастацкае вучылішча, дзе правучыўся год і быў вымушаны кінуць па прычыне адмены стыпендыі.
Гараж
Насельніцтва Тувалу
Мовы
Для запісу 11 зычны і пяці галосных гукаў выкарыстоўваецца алфавіт на аснове лацінскага. Усяго вылучаюцца сем дыялектаў тувалу, якія падзяляюцца на дзве дыялектныя зоны: паўночную (распаўсюджаны на астравах Нанумеа, Нануманга, Ніўтаа і Ніўлакіта) і паўднёвую (афіцыйны варыянт мовы; распаўсюджаны на астравах Фунафуці, Ваітупу, Нукуфетау і Нукулаэлаэ).
Музей-дача Васіля Быкава
Васіль Быкаў жартам прызнаваўся: “За чвэрць стагодзьдзя я аддаў аўтамабілю ці ня болей сілы і эмоцыяў, чым літаратуры”. У гаражы пісьменніка, дзе некалі стаяла белая “Волга”, апрача інструментаў, кніг для аўтааматараў, веласіпеда Ірыны Міхайлаўны,  размешчана экспазіцыя з дасціпных малюнкаў, звязаных з “аўтамабільным” жыццём класіка, а таксама мапа “Дарогі Васіля Быкава”, дзе пазначаны ўсе краіны, у якіх пабываў пісьменнік, і павялічаныя копіі мапаў, створаных самім В. Быкавым. Толькі за час вайны, якая заспела В. Быкава на Украіне, яму давялося год вучыцца ў Саратаўскім ваенным вучылішчы, неаднаразова быць параненым і нават памылкова трапіць у лік загінулых пад Кіраваградам (дзе зараз у Вялікай Севярынцы існуе музей пісьменніка), прайсці і праз Румынію, і праз Балгарыю, Венгрыю, Югаславію, Аўстрыю…Кідала яго па розных краях жыццё і далей: служба на Далёкім Усходзе; вымушанае знаходжаннеў Швецыі, Фінляндыі, Германіі, Чэхіі падчас эміграцыі…
Насельніцтва Тувалу
Мовы
У краіне ёсць носьбіты і іншых ціхаакіянскіх моў: самаанскага і кірыбаці. Асаблівую цікавасць уяўляе атол Нуі, які на працягу некалькіх стагоддзяў знаходзіўся пад моцным уплывам мікранезійскай культуры суседніх астравоў Гілберта, воіны якіх захапілі востраў у XVII—XVIII стагоддзях. Жыхары Нуі размаўляюць на адным з дыялектаў мовы тувалу, які ўзнік ў выніку змяшэння моў кірыбаці, тувалу і самаанскага.
Музей-дача Васіля Быкава
Балюстрада
Насельніцтва Тувалу
Рэлігійны склад
Панавальнай рэлігіяй на астравах Тувалу з'яўляецца хрысціянства, прыўнесенае на архіпелаг святаром Элекана (Elekana) з вострава Маніхікі ў 1861 годзе. Прабыўшы на астравах Тувалу чатыры месяца, святар адправіўся ў Самоа, каб вывучыцца місіянерскаму справе. Пасля Элекана вярнуўся на архіпелаг, а самі астравы ўвайшлі ў сферу ўплыву Лонданскага місіянерскага таварыства. У 1969 годзе з гэтага місіянерскага таварыства вылучылася Царква Тувалу (Te Ekalesia Kelisiano Tuvalu).
У 2002 годзе доля пратэстантаў (кангрэгацыяналістаў Царквы Тувалу) складала 91 % (8521 чалавек), адвентыстаў сёмага дня — 2 % (183 чалавек). За імі ішлі прадстаўнікі Веры Бахаі (177 чалавек), Асамблеі братоў (Brethren Assembly, новае пратэстанцкае цячэнне, 166 чалавек). На астравах таксама прадстаўлены іншыя рэлігійныя плыні, але колькасць іх прыхільнікаў невялікая.
Музей-дача Васіля Быкава
Максімаліст В. Быкаў даводзіў усёй сваё творчасцю: каб быць чалавекам, мала не быць немцам-фашыстам і не быць паліцаем. Чалавек – гэта нешта большае, гэта Асоба, здатная на самастойны адказны выбар, на ўчынак. З такім максімалізмам мірыліся не ўсе. В. Быкава ў савецкія часы з аднаго боку ўзнагроджвалі, з іншага ж – няшчадна крытыкавалі. Вялікую падтрымку аказаў яму рускі класік, рэдактар “Нового мира” Аляксандр Твардоўскі, які не баяўся друкаваць пісьменніка ў часопісе. Ліст А. Твардоўскага да В. Быкава захоўваецца пад шклом на балюстрадзе. Таксама на балюстрадзе змешчаны чарнавікі Васіля Уладзіміравіча (можна, напрыклад, пабачыць, што спачатку пісьменнік планаваў даць сваёй аповесці, за якую ў 1986 г. атрымаў Ленінскую прэмію, назву “Час прыйдзе”, а не “Знак бяды”), фотаздымкі, малюнкі...
Насельніцтва Тувалу
Рэлігійны склад
На ўсіх астравах Тувалу маюцца традыцыйныя правадыры, якія адначасова з'яўляюцца членамі Царквы Тувалу. Большая частка паслядоўнікаў іншых рэлігій прадстаўлены на атоле Фунафуці (за выключэннем вострава Нанумеа, дзе зарэгістравана вялікая доля паслядоўнікаў Бахаі).
Сухадолы (Ашмянскі раён)
Сухадо́лы (, Суходолы) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гродзінскага сельсавета.
Да 20 чэрвеня 1988 года вёска ўваходзіла ў склад Палянскага сельсавета.
Насельніцтва Тувалу
Рэлігійны склад
Канстытуцыя краіны гарантуе свабоду веравызнання.
Косава (Віцебскі раён)
Ко́сава (, Косово) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці, на аўтадарозе Віцебск – ДППП «Стайкі» (мяжа з Расійскай Федэрацыяй). Уваходзіць у склад Бабініцкага сельсавета. Плошча 118,1573 га.
Генерал-губернатар Сент-Люсіі
Генерал-губернатар Сент-Люсіі (Governor-General of Saint Lucia) — прадстаўнік манарха Сент-Люсіі (у наш час каралева Елізавета II). Паколькі каралева не можа знаходзіцца ва ўсіх Каралеўствах Садружнасці, яна прызначае прадстаўнікоў для выканання сваіх абавязкаў у якасці каралевы Сент-Люсіі. Генерал-губернатары нясуць адказнасць за прызначэнне прэм'ер-міністра, а таксама іншых міністраў урада пасля кансультацый з прэм'ер-міністрам.
Музей-дача Васіля Быкава
'Працоўны кабінет В. Быкава'
ФК Стандард Льеж
«Стандард» (Standard) — бельгійскі футбольны клуб з горада Льеж. Заснаваны ў 1898 годзе. 10-разовы чэмпіён Бельгіі, васьміразовы ўладальнік Кубка Бельгіі. Хатнім стадыёнам клуба з’яўляецца арэна «Марыс Дзюфран», якая ўмяшчае 27 670 гледачаў.
Музей-дача Васіля Быкава
Кабінет лаўрэата Літаратурнай прэміі Я. Коласа, Дзяржаўнай прэміі СССР, Дзяржаўнай прэміі БССР імя Я. Коласа, Народнага пісьменніка Беларусі, лаўрэата Ленінскай прэміі і намінанта на Нобелеўскую даволі сціплы. Працоўны стол, а на ім друкавальная машынка, чарнавікі, кубачак для кавы, павелічальнае шкло, асадка… Пінжак, што вісіць на спінцы крэсла… Усе гэтыя прадметы ствараюць уражанне прысутнасці: быццам гаспадар толькі выйшаў за дзверы і вось-вось вернецца. Лаканічнасць, адсутнасць расквечанасці і пампезнасці… Стыль пакоя чымсьці нагадвае стыль быкаўскай прозы, дзе заўсёды зусім не шмат герояў, не шмат знешніх падзей.
ФК Стандард Льеж
Гісторыя
Клуб быў створаны студэнтамі каледжа Святога Сервацыя ў 1900 годзе. У тыя часы ў Льежы існаваў толькі адзіны футбольны клуб, які насіў назву гораду — «Льеж». За «Льеж» тады заўзелі ў асноўным знатныя і заможныя мяшчане. Фактычна ў процівагу гэтаму клубу і быў створаны «Стандард», названы па тыпу папулярнага тады французскага клуба «Стандард дэ Парыж».
Музей-дача Васіля Быкава
У гэтым кабінеце пісьменнік пачуў пад канец красавіка 1986 года ад суседкі насупраць пра Чарнобыльскую катастрофу, выклікаў на лецішча Алеся Адамовіча, яны арганізавалі штось кшталту пікніка ў лесе. Пакуль іх жонкі гатавалі есці, сябры вырашылі на лясной прагулцы, што Адамовічу трэба ехаць у Маскву да Гарбачова. Калі следваць падзеям кнігі "Доўгая дарога дадому", менавіта пасля асабістай размовы з Адамовічам, Гарбачоў рашыўся абнародваць факт аварыі на Чарнобыльскай АЭС.
ФК Стандард Льеж
Гісторыя
Да 1909 года клуб выступаў у другім дывізіёне чэмпіянату Бельгіі. Але пасля пераезду на новую арэну «Sclessin» «Стандард» здолеў выйсці ў першы дывізіён Бельгіі.
Музей-дача Васіля Быкава
'Кнігі ў кабінеце В. Быкава'
ФК Стандард Льеж
Гісторыя
Падчас Першай сусветнай вайны клуб пазбавіўся 20 сваіх ігракоў. І пасля заканчэння вайны кіраўніцтва пачало ствараць новую каманду. Быў выкуплены стадыён, сабраная новая каманда з новым трэнерам. Але да Другой сусветнай вайны клуб не змог дамагчыся сур’ёзных поспехаў, становячыся толькі тройчы віцэ-чэмпіёнам Бельгіі.
Музей-дача Васіля Быкава
У кабінеце Васіля Уладзіміравіча захоўваюцца кнігі: многія з аўтографамі (іх дарылі пісьменніку)…Вылучаюцца цеплынёй і шчырасцю подпісы У. Караткевіча і Г. Бураўкіна: “Дарагому майму другу Васілю Быкаву, якога я люблю не таму, што зараз яго ўсе “любяць”, а таму, што я любіў яго і быў за яго, калі лаяць яго лічылася добрым тонам, і так буду рабіць і надалей…
Апраксін
Апра́ксін — прозвішча.
Музей-дача Васіля Быкава
…і жонцы ягонай Ірыне, “свайму хлопцу”, -- каб ім яшчэ доўга, добра, светла, шчасліва і карысна для людзей жылося” (Ул. Караткевіч, 19 студзеня 81 г. Дзень Вадохрышча);
ФК Стандард Льеж
Гісторыя
Аднак праз некаторы час, у 1984 годзе, быў выяўлены факт дамоўных матчаў, у якіх было замяшана кіраўніцтва «Стандарда». Наймацнейшыя ігракі каманды былі дыскваліфікаваныя, а клуб атрымаў сур’ёзныя санкцыі. Каля дзесяці гадоў спатрэбілася камандзе, каб акрыяць ад такога здарэння, і ў 1993 годзе клуб заняў другое месца ў чэмпіянаце.
Музей-дача Васіля Быкава
“Дарагому, любаму Васілю Быкаву, дружба з якім – адна з самых вялікіх радасцяў майго жыцця” (Генадзь, 20. І. 1982).
ФК Стандард Льеж
Гісторыя
Паводле вынікаў сезона 2007/08 клуб заняў першае месца ў чэмпіянаце Бельгіі, упершыню за 25 гадоў, а на наступны год выйграў другі чэмпіёнскі тытул запар.
Склад
Станам на ліпень 2023 года.
Музей-дача Васіля Быкава
На стале ля сцяны змешчаны дыпломы і граматы. Сярод іх дыплом Ленінскай прэміі, грамата Героя сацыялістычнай працы…
Дыктафон Ірыны Міхайлаўны
Пакой Ірыны Міхайлаўны Быкавай, як і кабінет яе мужа, невялікі. На стале дыктафон тых часоў: Ірына Міхайлаўна – прафесійны журналіст. З В. Быкавым яны былі знаёмыя яшчэ з часоў працы ў “Гродзенскай праўдзе”, куды яна студэнткай журфака БДУ прыязджала на практыку, а пазней уладкавалася на сталую працу. Васіль Быкаў напісаў у “Доўгай дарозе дадому” пра жонку: “''Ірына адной зь першых у рэдакцыі адзначыла мае літаратурныя спробы, выявіўшы адмысловыя веды і дасканалы літаратурны густ. Пасьля яна паслугоўвала мне таксама ў якасьці машыністкі-друкаркі і першага крытыка маіх твораў. Я быў ёй удзячны за ўсё, і тая ўдзячнасьць пакрысе перарасла ў сталае пачуцьцё”''. Ірына Міхайлаўна падтрымлівала Васіля Уладзіміравіча ў складаныя для яго часы, была першым чытачом і дарадцам.
'Фотаздымак на мансардзе. Васіль Быкаў з Ірынай Міхайлаўнай'
'Палітра і фарбы В. Быкава'
Мансарду В. Быкаву ў 1991 г. пабудаваў Ганад Чарказян з сябрам. Яна так і завецца "Веранда Ганада". У гэтым самым светлым і, у сонечнае надвор'е, цёплым пакоі Васіль Уладзіміравіч чытаў перыёдыку, працаваў, маляваў…
'Мастацкая праца В. Быкава “Дача”'
На мансардзе можна пабачыць мастацкія працы пісьменніка: “Дачу”, “Бацькоўскую хату” і “Лужыну”.
'Карціна, падораная У. Караткевічам'
Талмінава
Талмі́нава (, Толминово) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гродзінскага сельсавета.
Да 1978 года вёска ўваходзіла ў склад Мураванаашмянкоўскага сельсавета, да 20 чэрвеня 1988 года — у склад Палянскага сельсавета.
Музей-дача Васіля Быкава
Таксама карціну “Восеньскі настрой”, якую У. Караткевіч падарыў В. Быкаву на шасцідзесяцігоддзе, за 5 тыдняў да ўласнай смерці..
На мансардзе знаходзяцца і перыядычныя выданні, якія чытаў Васіль Уладзіміравіч. Сярод іх часопісы з творамі самаго В. Быкава на розных мовах (яго проза перакладзена больш як на 50 моў свету; на  паліцы—аповесць “У тумане” па-іспанску, “Мёртвым не баліць” па-ўкраінску і інш.), а таксама  часопісы, у якіх пісьменнік выступіў як актыўны грамадскі дзеяч (напрыклад, часопіс “Сучаснік” з прадмовай В. Быкава да артыкула З. Пазняка і Я. Шмыгалёва пра Курапаты).
Пісаць на лецішчы В. Быкаву  ўвесь час нешта замінала. У "Доўгай дарозе дадому" ён адзначыў: “Не пісалася мне на дачы, усё тут шкодзіла, -- і размовы суседак побач, і брэх сабак, і дзіцячая гамана з піскам і крыкам…” Аднак В. Быкаў любіў дачу ў Ждановічах-6. Пісьменнік выступаў актыўным грамадска-палітычным дзеячам, але часам яму хацелася ўцячы ад усяго і пабыць сам-насам з сабою, з жонкай, з прыродай. І менавіта лецішча дазваляла яму хоць на нейкі час апынуцца ў недасягальнасці ад бясконцых тэлефонных званкоў і візітаў у гарачыя 80-90-я гг.
Зараз Музей-дача В. Быкава – тое месца, якое варта наведаць кожнаму сапраўднаму беларусу.
Малькі (Горацкі раён)
Малькі́ (, Мальки) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Горскага сельсавета.
У 2002 — 2013 гадах вёска ўваходзіла ў склад Ходараўскага сельсавета.
Чылі на летніх Алімпійскіх гульнях 1920
Чылі брала ўдзел у Летніх Алімпійскіх гульнях 1920 года ў Антверпене (Бельгія), у трэці раз за сваю гісторыю, але не заваявала ніводнага медалю.
Фёдар Мацвеевіч Апраксін
Граф (з 1709) Фёдар Мацвеевіч Апраксін (Фёдор Матве́евич Апра́ксин; 27 лістапада (7 снежня) 1661 — 10 (21) лістапада 1728, ) — адзін са стваральнікаў Армейскага флоту і Расійскага ваенна-марскога флоту, паплечнік Пятра I, генерал-адмірал (1708), першы прэзідэнт Адміралцейств-калегіі, сенатар (з 1717).
Камандаваў рускім флотам у Паўночнай вайне і Персідскім паходзе (1722).
Труханы
Тру́ханы (, Труханы) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гродзінскага сельсавета.
Да 20 чэрвеня 1988 года вёска ўваходзіла ў склад Палянскага сельсавета.
Максюткі
Максю́ткі (, Максютки) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці, на левым беразе ракі Заходняя Дзвіна. Уваходзіць у склад Бабініцкага сельсавета. Плошча 8,3691 га. За 20 км на паўночны ўсход ад Віцебска, за 26,5 км ад чыгуначнай станцыі Віцебск.
Гісторыя
Да 22 снежня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Ботаніцкага сельсавета.
Чылі на летніх Алімпійскіх гульнях 1896
Чылі упершыню ўдзельнічалі на летніх Алімпійскіх гульнях 1896 і былі прадстаўлены адным лёгкаатлетам Луісам Суберкасіўксам. Аднак ён не атрымаў ніводнага медалю і не згаданы ні ў адной афіцыйнай справаздачы пра Гульні.
Біясінтэз
Біясі́нтэз — утварэнне ў жывых арганізмах складаных арганічных рэчываў з больш простых злучэнняў пры ўдзеле ферментаў.
Сяргей Міхайлавіч Міронаў
Сяргей Міхайлавіч Міронаў (Серге́й Миха́йлович Миро́нов; нар., Пушкін, РСФСР, СССР) — расійскі палітык. Кіраўнік фракцыі «Справядлівая Расія» ў Дзяржаўнай Думе Федэральнага Сходу Расійскай Федэрацыі VII склікання з 5 кастрычніка 2016 года.
Дэпутат Дзяржаўнай думы VI склікання і VII склікання, кіраўнік фракцыі партыі «Справядлівая Расія» ў Дзяржаўнай думе, старшыня савета Палаты дэпутатаў партыі «Справядлівая Расія» — член бюро прэзідыума Цэнтральнага савета партыі (2011—2013).
Біясінтэз
Галоўныя функцыі біясінтэзу — ажыццяўленне актыўнага абмену рэчываў, утварэнне і аднаўленне структурных частак клетак і тканак (анабалізм), што цесна звязана з адначасовым процілеглым працэсам расшчаплення складаных арганічных рэчываў на больш простыя (катабалізм), якія з'яўляюцца крыніцай «будаўнічага матэрыялу» і энергіі для біясінтэзу. У выніку біясінтэзу павялічваюцца памеры малекул, ускладняецца іх структура і павышаецца энергетычны патэнцыял.
Сяргей Міхайлавіч Міронаў
Раней — дэпутат Дзяржаўнай думы V склікання (2007—2011). Старшыня Савета Федэрацыі (2001—2011), дэпутат Заканадаўчага сходу Санкт-Пецярбурга (1994—2001). Старшыня партыі «Справядлівая Расія» у 2006—2011 і з 27 кастрычніка 2013 года, раней — старшыня Расійскай партыі Жыцця.
Біясінтэз
Пачатковыя пастаўшчыкі энергіі для біясінтэзу — зялёныя расліны і фотасінтэзавальныя бактэрыі, што акумулююць сонечную энергію, а таксама некаторыя іншыя бактэрыі, якія выкарыстоўваюць энергію акіслення неарганічных злучэнняў (хемасінтэз). З дапамогай гэтай энергіі аўтатрофныя і хематрофныя арганізмы здольны сінтэзаваць простыя арганічныя рэчывы з неарганічных (асіміляцыя). Усе іншыя (гетэратрофныя) арганізмы выкарыстоўваюць гатовыя арганічныя рэчывы як матэрыял і крыніцу энергіі для свайго біясінтэзу (акісляльнае фасфарыліраванне).
Сяргей Міхайлавіч Міронаў
Выстаўляў сваю кандыдатуру на выбарах прэзідэнта РФ у 2004 і 2012 гадах і абодва разы займаў апошняе месца.
Біясінтэз
Асноўная крыніца энергіі для біясінтэзу — распад макраэргічных злучэнняў, пераважна адэназінтрыфосфарнай кіслаты (біяэнергетыка). Для біясінтэзу некаторых клетачных кампанентаў патрабуюцца таксама багатыя энергіяй атамы вадароду, донарам якіх з'яўляецца нікацінамідадэніндынуклеатыдфасфат (НАдФ). У ходзе біясінтэзу кожны аднаклетачны арганізм, як і кожная клетка мнагаклетачнага арганізма, самастойна сінтэзуе рэчывы, што складаюць яго. Асноўныя з іх — полінуклеатыды (ДНК і РНК), поліцукрыды і бялкі, малекулы якіх разнастайныя па структуры і найбольш складаныя.
Утварэнне палімерных арганічных злучэнняў з больш простых манамераў суправаджаецца ў кожным выпадку рэакцыяй дэгідратацыі (вывядзеннем малекул вады з рэагуючых злучэнняў). Палімерызацыя адбываецца або «з галавы», або «з хваста». Калі палімерызацыя ідзе «з галавы», актываваная сувязь знаходзіцца на канцы палімеру, што бесперапынна расце, і павінна рэгенерыраваць пры кожным далучэнні манамеру. У гэтым выпадку кожны манамер прыносіць з сабой актываваную групу, якая будзе выкарыстана ў рэакцыі з наступным манамерам дадзенай паслядоўнасці. Калі палімерызацыя ідзе «з хваста», актывізаваныя сувязь, якую нясе з сабой новы манамер, будзе выкарыстана для далучэння гэтага манамеру да палімернага ланцуга. Палімерызацыя полінуклеатыдаў і некаторых простых поліцукрыдаў ідзе «з хваста», бялкоў — «з галавы».
Характар біясінтэзу, які адбываецца ў клетцы, вызначаецца спадчыннай інфармацыяй, што «закадзіравана» ў геноме.
Біясінтэз можа быць ажыццёўлены і ў эксперыментальных умовах. У прамысловасці шырока выкарыстоўваецца мікрабіялагічны сінтэз — біясінтэз мікраарганізмамі біялагічна актыўных рэчываў (вітамінаў, некаторых гармонаў, антыбіётыкаў, амінакіслот, бялкоў і інш.). Многія іншыя рэакцыі біясінтэзу ўлічваюцца або выкарыстоўваюцца ў розных галінах біятэхналогіі.
Палішына
Палі́шына (, Полишино) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ленінскага сельсавета.
Да 7 верасня 2000 года вёска ўваходзіла ў склад Горскага сельсавета, да 20 лістапада 2013 года — у склад Ходараўскага сельсавета.
Укропішкі
Укро́пішкі (, Укропишки) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гродзінскага сельсавета.
Да 1978 года хутар уваходзіў у склад Мураванаашмянкоўскага сельсавета, да 20 чэрвеня 1988 года — у склад Палянскага сельсавета.
Першыно
Першыно́ (, Першино) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Горскага сельсавета.
Да 7 верасня 2000 года вёска ўваходзіла ў склад Горскага сельсавета, да 20 лістапада 2013 года — у склад Ходараўскага сельсавета.
Герард Венгерскі
Св. Герард Венгерскі (каля 977,  —, ) — (Gerardus, Gellért), Гелерт, Герхард, народжаны Джорджа Сагрэда — каталіцкі святы, бенедыкцін, біскуп, мучанік, асветнік Венгрыі.
Біяграфія
Герард, тады яшчэ Джорджа Сагрэда, нарадзіўся ў Венецыі ў знатнай сям'і, прадстаўнік якой у 1026—1032 гадах быў дожам. На працягу пяці гадоў вучыўся ў манастырскай школе, прыняў пострыг у бенедыкцінскім кляштары Святога Георгія ў родным горадзе, пасля чаго быў накіраваны для працягу навучання ў Балонню. Скончыўшы адукацыю, ён вярнуўся ў Венецыю і ў 1012 годзе стаў прыёрам роднага кляштара.
У 1015 годзе Герард вырашыў здзейсніць паломніцтва ў Святую зямлю, аднак дабрацца да яе яму было не наканавана: карабель, на якім ён плыў, патрапіў у буру і прычаліў на востраве Святога Андрэя Першазванага. У шляху ён пазнаёміўся з абатам з Венгрыі, які пераканаў яго застацца на час у яго краіне, сустрэцца з каралём Іштванам I і працягнуць свой шлях у Іерусалім праз Канстанцінопаль. Аднак апынулася так, што Герард правёў тут усё астатняе жыццё і прысвяціў яго справе ўмацавання хрысціянства ў Венгрыі.
У 1020 годзе кароль Іштван I, пазней прылічаны да ліку святых, запрасіў Герарда быць настаўнікам для яго сына Імрэ (Эмерыка), якія пазней таксама стаў святым. У 1023 годзе Герард сыйшоў у бенедыкцінскі клаштар, дзе правёў каля сямі гадоў. У 1030 годзе кароль Іштван паставіў Герарда біскупам новых земляў на поўдні краіны, адваяваных у язычніцкіх правадыроў. У далейшым Герард рупліва працаваў над распаўсюджаннем хрысціянскай веры ў гэтых землях, а таксама і па ўсёй Венгрыі.
У 1038 годзе памёр кароль, і язычнікі, скарыстаўшыся гэтым, пачалі помсціць хрысціянам. Біскуп Герард быў схоплены і пакараны смерцю. Яго пасадзілі ў бочку ў якой былі цвікі і кінулі з гары. Цяпер гара знаходзіцца ў межах Будапешта і носіць яго імя. Кананізацыя, нароўні з Іштванам I і яго сынам Імрэ, адбылася ўжо ў 1083 годзе пры Папе Рыгоры VII. Памяць Святога Герарда ў Каталіцкай Царкве — 24 верасня. Святы Герард лічыцца адным з заступнікаў Венгрыі.
Цялежышкі
Цяле́жышкі (, Тележишки) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гродзінскага сельсавета.
Да 1978 года вёска ўваходзіла ў склад Мураванаашмянкоўскага сельсавета, да 20 чэрвеня 1988 года — у склад Палянскага сельсавета.
Падбярэззе (Віцебскі раён)
Падбярэ́ззе (, Подберезье) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці, на левым беразе р. Заходняя Дзвіна, каля мясцовай аўтадарогі. Уваходзіць у склад Бабініцкага сельсавета. Плошча 94,9387 га.
Гісторыя
У 1924—1954 гг. вёска уваходзіла ў Ялагінскі сельсавет Віцебскага раёна. Дзейнічаў саўгас, які ў 1934 г. быў перададзены Віцебскаму ветэрынарнаму інстытуту, які стаў выкарыстоўваць саўгас у якасці падсобнай вучэбнай гаспадаркі. З ліпеня 1954 г. вёска ў складзе Бабінавіцкага сельсавета.
Палудзеткі
Палудзе́ткі (, Полудетки) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці, на аўтамабільнай дарозе «Бялынавічы—Сакольнікі». Уваходзіць у склад Бабініцкага сельсавета. Плошча 146,7845 га.
Клішава
Клі́шава (, Клишево) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці, на аўтамабільнай дарозе (Палудзеткі — Клішава). Уваходзіць у склад Бабініцкага сельсавета. Плошча 9,4471 га.
Ажалеі
Ажале́і (, Ожелеи) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жупранскага сельсавета.
Клішава
У складзе Расійскай імперыі
Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай 1772 года вёска ў складзе Расійскай імперыі. У 1834 годзе цэнтр маёнтка Клішава, у якім было 26 рэвізскіх сялянскіх душ. У 1846 годзе маёнтак належаў калежскаму асэсару памешчыку А. М. Паплаўскаму. У 1847 годзе тут 3 двары. У [[1878 годзе прыватная ўласнасць памешчыцы Сямашка, якой належала 124 дзесяцін зямлі.
Ажалеі
Да 20 чэрвеня 1988 года вёска ўваходзіла ў склад Палянскага сельсавета.
Клішава
У складзе Расійскай імперыі
У 1905 годзе вёска (2 двары) у складзе Бабініцкай воласці Віцебскага павета Віцебскай губерні; належала сельскагаспадарчаму таварыству.
У складзе СССР
Па рашэнні VI (надзвычайнага) з’езда Саветаў (надзвычайны) рабочых, сялянскіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў (13 — 16 сакавіка 1924 г., Мінск) вёска перайшла ў склад Беларускай ССР. З 20 жніўня 1924 года вёска ў складзе Бабініцкага сельсавета Віцебскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскага раёна Віцебскай вобласці. У 1926 годзе — 4 двары. У 1939 годзе ў Клішава пераселены жыхары вёскі Кротава, а ў 1940 годзе — вёскі Станоўшчына.
З ліпеня 1941 па чэрвень 1944 гадоў вёска акупіравана нямецкімі войскамі. Дзякуючы праверкам шматлікіх матэрыялаў, якія паступілі ў Віцебскі падпольны абкам КП(б)Б, высветлена, што ''«5 байцоў партызанскай брыгады „Аляксей“ зайшлі ў хату да жонкі інструктара Гарадоцкага РК КП(б)Б Шыфалінай, пад страхам зброі прымусілі яе маўчаць і не выходзіць з хаты, а самі ў гэты час з сараю забралі 6 шт. курэй і 4 — у суседа, зарэзалі іх і сышлі»''.
Да 22 снежня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Ботаніцкага сельсавета.
Беларусь
1 студзеня 2003 года ў вёсцы 3 двары; уваходзіла ў склад сельскагаспадарчага вытворчага кааператыва «Палудзеткі».
Саракапуды
Саракапу́ды (, Сорокопуды) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Горскага сельсавета.
У 2002 — 2013 гадах вёска ўваходзіла ў склад Ходараўскага сельсавета.
Павел Яфімавіч Дыбенка
Павел Яфімавіч Дыбенка (Па́вел Ефи́мович Дыбе́нко, 16(28).2.1889 — ) — савецкі ваенны дзеяч, камандарм 2-га рангу (1935). Член Камуністычнай партыі з 1912.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і селяніна. У рэвалюцыйным руху з 1907 года, з 1911 года на Балтыйскім флоце, адзін з кіраўнікоў антываеннага выступу матросаў на лінкоры «Імператар Павел I» у 1915 годзе. Пасля 6-месячнага зняволення адпраўлены на фронт, затым зноў арыштаваны за антываенную прапаганду і вызвалены Лютаўскай рэвалюцыяй 1917. Быў членам Гельсінгфорсага савета, з красавіка 1917 года старшыня Центрабалта. Актыўна ўдзельнічаў у падрыхтоўцы Кастрычніцкага ўзброенага паўстання ў Петраградзе, член Петраградскага ВРК; кіраваў фарміраваннем і адпраўкай у сталіцу атрадаў рэвалюцыйных матросаў і баявых караблёў. Пры наступленні войскаў Краснова-Керанскага на Петраград камандаваў атрадамі пад г. Гатчына і Краснае Сяло. З 26 кастрычніка (8 лістапада) 1917 па сакавік 1918 года ў складзе СНК — член калегіі Наркамата па ваенных і марскіх справах, затым наркам па марскіх справах. Падчас германскай інтэрвенцыі ў лютым 1918 года камандаваў атрадам пад Нарвай. З лета 1918 года на падпольнай працы ва Украіне, у жніўні 1918 года быў арыштаваны, але ў кастрычніку яго абмянялі на палонных нямецкіх афіцэраў. У канцы 1918 года камандаваў групай савецкіх войскаў на Екацярынаслаўскім напрамку, з лютага 1919 года — 1-й Задняпроўскай дывізіяй, затым — Крымскай арміяй, а пасля пакідання ў 1919 годзе Крыма — 37-й стралковай дывізіяй. Камандуючы Зводнай дывізіяй, удзельнічаў у падаўленні Кранштацкага паўстання 1921. Скончыў Ваенную акадэмію (1922). У 1928—1938 гадах камандуючы войскамі Сярэднеазіяцкай, Прыволжскай і Ленінградскага ваенных акругаў. Быў членам РВС СССР, членам ЦВК СССР. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання. Узнагароджаны 3 ордэнамі Чырвонага Сцяга.
Святы Эмерык
Святы Эмерык, Святы Імрэ, Эмерык Венгерскі (Imre); каля 1000 года ў Веспрэме, памёр 2 верасня 1031 года ў Трансільваніі — каталіцкі святы, венгерскі каралевіч з дому Арпадаў, сын караля Іштвана Святога.
Пра жыццё Імрэ захавалася мала звестак. Ён быў меркавана другім сынам караля Іштвана і адзіным, які дажыў да сталага ўзросту. Пра паходжанне імя Імрэ існуе дзве версіі. Па адной, Імрэ быў названы ў гонар дзядзькі, імператара Генрыха Святога, такім чынам, Імрэ - венгерскі варыянт імя Генрых. Па іншай версіі, Імрэ - гэта венгерскі варыянт нямецкага імя Эмерых. У маладосці яго настаўнікам быў Святы Гелерт, які выхоўваў прынца ў строгім і аскетычным духу. Іштван I бачыў у Імрэ свайго пераемніка, пісаў для яго павучання, у якіх выкладаў саветы па кіраванні дзяржавай і планаваў у канцы жыцця зрабіць яго сваім суправіцелем. Існуе паданне, што Імрэ даў у кафедральным саборы Веспрэма зарок цноты.
Ва ўзросце 31 года Імрэ загінуў ад нападу кабана падчас палявання ў Трансільваніі на тэрыторыі сучаснага румынскага жудзеца Біхор. Быў пахаваны ў каралеўскім магільным склепе ў Секешфехервары. Аж да пачатку турэцкага прыгнёту магіла Эмерыка была аб'ектам паломніцтваў. У 1083 годзе Імрэ быў кананізаваны папам Рыгорам VII адначасова са сваім бацькам. Дзень памяці ў Каталіцкай царкве — 4 лістапада. Галоўны іконаграфічны атрыбут — лілея, сімвал бязгрэшнасці.
Шанаванне святога Эмерыка прывяло да таго, што імя Эмерык (формы Эмеры, Эмары, Эмрык, Амерыкус, Амерыга) распаўсюдзілася па Еўропе паралельна з імем Генрых. .
Амаляны
Амаля́ны (, Амоляны) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жупранскага сельсавета.
ФК Купішкіс
«Купішкіс» (Futbolo klubas „Kupiškis“) — літоўскі футбольны клуб з Купішкіса. Заснаваны ў 2017 годзе.
Гісторыя
«Купішкіс» быў створаны ў 2017 годзе і адразу трапіў у Першую лігу, дзе гуляў у 2018—2019 гадах. У канцы 2019 года адбыўся скандал з дагаварнымі матчамі, з-за якога 6 ігракоў «Купішкіса» былі адхілены ад футбола, а сам клуб пазбаўлены месца ў Першай лізе, у 2020 не заявіўся і ў Другую лігу.
Сафонава (Горацкі раён)
Сафо́нава (, Сафоново) (да 30 ліпеня 1964 года Пу́зікі ) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ленінскага сельсавета.
Да 7 верасня 2000 года вёска ўваходзіла ў склад Ленінскага сельсавета, да 20 лістапада 2013 года — у склад Ходараўскага сельсавета.
Ананішкі
Ана́нішкі (, Ананишки) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жупранскага сельсавета.
Стараселле (Горацкі раён)
Старасе́лле (, Староселье) — вёска ў Беларусі, у Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ленінскага сельсавета.
Да 7 верасня 2000 года вёска ўваходзіла ў склад Ленінскага сельсавета, да 20 лістапада 2013 года — у склад Ходараўскага сельсавета.
Ігі Поп
Ігі Поп (Iggy Pop, сапраўднае імя James Newell Osterberg, Jr. — Джэймс Ньюэл Остэрберг-малодшы, нар. ) — амерыканскі рок-вакаліст, адзін з пачынальнікаў і гуру альтэрнатыўнага рока. За ўнёсак у развіццё рок-альтэрнатывы яго завуць «хросным бацькам» (часам «дзядулем») панк-рока і гранжа. У 2009 годзе аўтарытэтны брытанскі часопіс «Classic Rock» ганараваў яго званнем «Жывая легенда».
У канцы 1960-х — пачатку 1970-х гадоў Ігі Поп быў салістам у рок-гурце The Stooges, якая моцна паўплывала на развіццё хард-рока і панк-рока. The Stooges сталі скандальна вядомымі сваімі канцэртнымі выступленнямі, падчас якіх Ігі (які традыцыйна выступаў з аголеным тулавам) часта калечыў сябе, абражаў гледачоў, распранаўся і скакаў са сцэны ў натоўп (першым выкарыстаў скачок у натоўп). The Stooges былі сем разоў няўдала намінаваны на ўключэнне ў Залу славы рок-н-рола, нарэшце 15 сакавіка 2010 года яны былі ўведзены туды, на ўрачыстай цырымоніі, якая адбылася ў Нью-Ёрку.
Папулярнасць Ігі не раз змянялася на працягу ўсёй яго наступнай сольнай кар'еры. Яго найбольш вядомыя сольныя песні — «Lust for Life», «I'm Bored», «Real Wild Child (Wild One)», «The Passenger» і хіт-сінгл «Candy» (дуэт з вакалісткай The B-52's, Кейт Пірсан) які патрапіў у Top 40. Біяграфічны фільм пра яго жыццё і кар'еры пад назвай «The Passenger» знаходзіцца ў распрацоўцы. Мянушку «Ігі» яму далі Майкл Эрлевайн і іншыя таварышы па гурце «Prime Movers» за тое, што Остэрберг раней іграў у групе «The Iguanas». Ігі Поп агульнапрызнаны як адзін з самых дынамічных выканаўцаў усіх часоў. З 1990-х шмат здымаецца ў кіно.
Светлы (Віцебскі раён)
Све́тлы (, Светлый) — пасёлак у Віцебскім раёне Віцебскай вобласці, на аўтадарозе Віцебск – ДППП «Стайкі» (мяжа з Расійскай Федэрацыяй). Уваходзіць у склад Бабініцкага сельсавета. Плошча 31,8747 га.
ФК Кяльме
«Кяльме» (Futbolo klubas „Kelmė“) — літоўскі футбольны клуб з Кяльме. Заснаваны ў 2006 годзе. У цяперашні час выступае ў Трэцяй лізе.
Гісторыя
«Кяльме» быў створаны ў 2006 годзе. У 2015 і 2016 гадах каманда гуляла ў Першай лізе, у гэты час яна называлася «Кражантэ», але пасля скандалаў з дагаварнымі матчамі каманда страціла муніцыпальную падтрымку. У 2017 і 2018 гадах выступала ў чацвёртым дывізіёне, у 2019 годзе гуляла ў Другой лізе, з 2020 года вярнулася ў Трэцюю лігу пад назвай «Кражантэ».
Ашмяны (Жупранскі сельсавет)
Ашмя́ны (, Ошмяны) — аграгарадок у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жупранскага сельсавета.