cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вайна 1812 года
Ад Малаяраслаўца да Бярэзіны (кастрычнік—лістапад 1812 г.)
1 лістапада Напалеон прайшоў Вязьму, 8 лістапада ўступіў у Смаленск, дзе правёў 5 дзён, чакаючы адсталых. 3 лістапада рускі авангард моцна пабіў замыкаючыя карпусы французаў у бітве пад Вязьмай. У распараджэнні Напалеона ў Смаленску заставалася да 50 тысяч салдат пад ружжом (з іх толькі 5 тыс. кавалерыі), і прыкладна столькі жа небаяздольных салдат, параненых і страціўшых зброю. Часці французскай арміі, моцна парадзелыя на маршы ад Масквы, уваходзілі ў Смаленск цэлы тыдзень з надзеяй на адпачынак і ежу. Вялікіх запасаў правіянту ў горадзе не аказалася, а тое, што было, разрабавалі натоўпы некіруемых салдат Вялікага Войска. Напалеон загадаў расстраляць французскага інтэнданта Сіофа, які, сутыкнуўшыся з супраціўленнем рускіх сялян, не здолеў арганізаваць збор харчавання.
Стратэгічнае становішча Напалеона моцна пагоршылася, з поўдня набліжалася Дунайская армія Чычагава, з поўначы наступаў Вітгенштэйн, авангард якога 7 лістапада захапіў Віцебск, пазбавіўшы французаў назапашаных там харчовых запасаў.
Дунайская войска адмірала Чычагава (24 тысячы) захапіла 16 лістапада Мінск, пазбавіўшы Напалеона буйнейшага тылавога цэнтра. Больш таго, 21 лістапада авангард Чычагава захапіў Барысаў, дзе Напалеон планаваў пераправіцца цераз Бярэзіну. Авангардны корпус маршала Удына выбіў Чычагава з Барысава на заходні бераг Бярэзіны, аднак рускі адмірал з моцным войскам пільнаваў магчымыя месцы пераправы.
24 лістапада Напалеон падышоў да Бярэзіны, адарваўшыся ад пераследваўшых яго войскаў Вітгенштэйна і Кутузава.
Ад Бярэзіны да Нёмана (лістапад—снежань 1812 г.)
25 лістапада шэрагам майстэрскіх манеўраў Напалеону ўдалося адцягнуць увагу Чычагава да Барысава і на поўдзень ад Барысава. Чычагаў не атрымліваў усяе інфармацыі ад Кутузава і меркаваў, што Напалеон мае намер пераправіцца ў гэтых месцах, каб выйсці кароткім шляхам на дарогу да Мінска і затым накіравацца на злучэнне з аўстрыйскімі саюзнікамі. Тым часам французы навялі 2 масты на поўнач ад Барысава, па якіх 26—27 лістапада Напалеон пераправіўся на левы (заходні) бераг Бярэзіны, адкінуўшы слабую вартаўнічую ахову рускіх.
Усвядоміўшы памылку, Чычагаў атакаваў Напалеона асноўнымі сіламі 28 лістапада на левым беразе. На правым беразе французскі ар’ергард, які абараняў пераправу, быў атакаваны падышэдшым корпусам Вітгенштэйна. Асноўная армія Кутузава адстала ззаду. Не дачакаўшыся пераправы ўсяго вялізнага натоўпу адстаўшых французаў, які складаўся з параненых, абмарожаных, страціўшых зброю і грамадзянскіх, Напалеон загадаў спаліць масты раніцай 29 лістапада. Асноўным вынікам бітвы на Бярэзіне стала тое, што Напалеон пазбег поўнага разгрому ва ўмовах значнай перавагі рускіх сіл. Ва ўспамінах французаў пераправа цераз Бярэзіну займае не меншае месца, чым буйнейшая Барадзінская бітва.
Страціўшы на пераправе да 30 тысяч чалавек, Напалеон з 9 тысячамі пакінутых пад ружжом салдат зрушыўся да Вільні, далучаючы па дарозе французскія дывізіі, якія дзейнічалі на іншых напрамках. Армію суправаджаў вялікі натоўп небаяздольных людзей, галоўнай чынам абяззброеныя салдаты з саюзных дзяржаў. Ход вайны на заключным этапе, 2-х тыднёвае праследаванне рускай арміяй астаткаў напалеонаўскіх войскаў да мяжы Расійскай імперыі, выкладзена ў артыкуле «Ад Бярэзіны да Нёмана». Моцныя маразы, якія ўдарылі яшчэ падчас пераправы, канчаткова вынішчылі і без таго аслабленых голадам французаў. Праследаванне рускіх войскаў не дало магчымасці Напалеону сканцэнтравацца хоць трохі з сіламі ў Вільні, уцёкі французаў працягнуліся да Нёмана, які аддзяляў Расію ад Прусіі і буфернай дзяржавы Варшаўскае герцагства.
6 снежня Напалеон пакінуў войска, адправіўшыся ў Парыж набіраць новых салдат замест загінулых у Расіі. З 47 тысяч элітнай гвардыі, якая ўвайшла ў Расію з імператарам, праз паўгода засталося некалькі соцень салдат.
14 снежня ў Коўна толькі астаткі «Вялікага Войска» у колькасці 1600 чалавек пераправіліся цераз Нёман у Польшчу, а затым у Прусію. Пазней да іх далучыліся астаткі войскаў з іншых напрамкаў. Айчынная вайна 1812 года завяршылася практычна поўным знішчэннем «Вялікай Арміі».
Апошні этап вайны пракаменціраваў бесстаронні назіральнік Клаўзэвіц : «Рускія рэдка апярэджвалі французаў, хоць і мелі для гэтага шмат зручных выпадкаў; калі ж ім і ўдавалася апярэдзіць праціўніка, яны ўсякі раз яго выпускалі; ва ўсіх баях французы заставаліся пераможцамі; рускія далі ім магчымасць ажыццявіць немагчымае; але калі мы падвядзем вынік, то акажацца, што французскае войска перастала існаваць, а ўся кампанія завяршылася поўным поспехам рускіх за выключэннем таго, што ім не ўдалося ўзяць у палон самога Напалеона і яго бліжэйшых супрацоўнікаў.»
Паўночны кірунак (кастрычнік—снежань 1812 г.)
Пасля 2-й бітвы за Полацк (18-20 кастрычніка), якая адбылася праз 2 месяцы пасля 1-й, маршал Сен-Сір адступіў на поўдзень да Чашнікаў, небяспечна прыблізіўшы войска Вітгенштэйна да тылавой лініі Напалеона. У гэтыя дні Напалеон пачаў адступленне з Масквы. На дапамогу быў неадкладна пасланы са Смаленска 9-й корпус маршала Віктора, які прыбыў у верасні як рэзерв Напалеона з Еўропы. Злучаныя сілы французаў дасягнулі 36 тыс. салдат, што прыкладна адпавядала сілам Вітгенштэйна. Сустрэчная бітва адбылася 31 кастрычніка пад Чашнікамі, у выніку якой французы пацярпелі паражэнне і адкаціліся яшчэ далей на поўдзень.
Віцебск застаўся непрыкрытым, атрад з арміі Вітгенштэйна 7 лістапада ўзяў штурмам гэты горад, захапіўшы ў палон 300 салдат гарнізона і запасы харчавання для адыходзячай арміі Напалеона. 14 лістапада маршал Віктор у раёне вёскі Смаляны паспрабаваў адкінуць Вітгенштэйна назад за Дзвіну, аднак беспаспяхова, і бакі захоўвалі свае пазіцыі да падыходу Напалеона да Бярэзіны. Затым Віктор, злучыўшыся з асноўнай арміяй, адыходзіў да Бярэзіны ў якасці ар’ергарда Напалеона, стрымліваючы націск Вітгенштэйна.
У Прыбалтыцы пад Рыгай вялася пазіцыйная вайна з рэдкімі вылазкамі рускіх супраць корпуса Макдональда. Фінляндскі корпус генерала Штейнгеля (12 тыс.) падышоў 20 верасня на дапамогу гарнізону Рыгі, аднак пасля ўдалай вылазкі 29 верасня супраць французскай аблогавай артылерыі Штейнгель быў перакінуты да Вітгенштэйна ў Полацк на тэатр асноўных баявых дзеянняў. 15 лістапада Макдональд у сваю чаргу ўдала атакаваў рускія пазіцыі, ледзь не знішчыўшы вялікі рускі атрад.
10-ы корпус маршала Макдональда стаў адыходзіць з-пад Рыгі ў бок Прусіі толькі 19 снежня, ужо пасля таго, як астаткі галоўнай арміі Напалеона пакінулі межы Расіі. 26 снежня атрадам Макдональда прыйшлося ўступіць у бой з авангардам Вітгенштэйна. 30 снежня рускі генерал Дзібіч склаў з камандуючым прускага корпуса генералам Йоркам дагавор аб перамір’і, вядомы па месцы падпісання як Таўрагенская канвенцыя. Такім чынам Макдональд пазбавіўся сваіх асноўных сіл, яму прыйшлося спешна адыходзіць праз Усходнюю Прусію.
Паўднёвы кірунак (кастрычнік—снежань 1812 г.)
18 верасня адмірал Чычагаў з арміяй (38 тыс.) падышоў з Дуная на маларухомы паўднёвы фронт у раёне Луцку. Злучаныя сілы Чычагава і Тормасава (65 тыс.) атакавалі Шварцэнберга (40 тыс.), прымусіўшы апошняга ў сярэдзіне кастрычніка адысці ў Польшчу. Чычагаў, які прыняў галоўнае камандаванне пасля адклікання Тормасава, даў войскам 2-х тыднёвы адпачынак, пасля чаго 27 кастрычніка з Брэст-Літоўска зрушыўся на Мінск з 24 тыс. салдат, пакінуўшы супраць аўстрыйцаў Шварцэнберга генерала Сакена з 27-тысячным корпусам.
Шварцэнберг пагнаўся за Чычагавым, абыйдучы пазіцыі Сакена і прыкрываючыся ад яго войскаў саксонскім корпусам Рэн’е. Рэн’е не здолеў утрымаць большыя сілы Сакена, і Шварцэнберг быў вымушаны звярнуць на рускіх са Слоніма. Сумеснымі сіламі Рэн’е і Шварцэнберг адагналі Сакена на подзень ад Брэста-Літоўскага, тым не менш у выніку армія Чычагава прадзерлася ў тылы Напалеона і 16 лістапада заняла Мінск, а 21 лістапада падышла да Барысава на Бярэзіне, дзе адыходзячы Напалеон планаваў пераправіцца.
27 лістапада Шварцэнберг па загадзе Напалеона зрушыўся на Мінск, але спыніўся ў Слоніме, адкуль 14 снежня адступіў праз Беласток у Польшчу.
Ваеннапалонныя
На першым этапе вайны, колькасць ваеннапалонных з боку Вялікай арміі было нязначным. Становішча кардынальна змянілася, калі Вялікая армія, пераследавалася расійскімі войскамі, панесла значныя не баявыя страты, губляючы па меры набліжэння да мяжы здольнасць да супраціву. У справаздачы Аляксандру I пра бітву пры Бярэзіне М. І. Кутузаў пісаў, што праціўнік страціў 50 тыс. чал., але з іх 25 тыс. — палонныя. 28 снежня 1812 г. фельдмаршал паведамляў, што Напалеон «пакінуў нам, па меншай меры, 150 тыс. палонных».
Стаўленне да Вялікай арміі, як сведчыць прыватная перапіска, дзённікі рускіх афіцэраў і грамадзянскіх асоб, па ходзе вайны мянялася. У ліпені 1812 г. пецярбургскі чыноўнік І. Б. Адэнталь пісаў:
Ён жа абвінаваціў М. І. Кутузава у залішняй міласьці да ворага.
Восенню стаўленне стала прыкметна змяняцца. Генерал Д. М. Валконскі ў лістападзе 1812 г. пісаў:
Палкоўнік М. М. Пятроў, апісваючы пакуты французаў, робіць выснову:
У шэрагу выпадкаў дваране, прымаючы ўдзел у лёсе ваеннапалонных (у першую чаргу генералаў і афіцэраў), забяспечвалі іх грашыма і адзеннем, уладкоўвалі на жыхарства і прымалі ў сваіх дамах. Так, у генерала А. П. Ярмолава да самога ўступлення арміі за мяжу жыў стары зранены палкоўнік. Ён жа адправіў у маёнтак свайго бацькі, літаральна знятага са штыкоў на Барадзінскім полі, генерала Ш.-А. Банамі.
Вынікі вайны 1812 года
Руская кампанія (паводле заходняй гістарыяграфіі) атрымала ў Расіі назву Айчыннай, менавіта гэтым тлумачыцца разгром Напалеона. Да яго паражэння прывяла сукупнасць фактараў: усенародны ўдзел у вайне, масавая гераічнасць салдат і афіцэраў, палкаводніцкая здольнасць Кутузава і іншых генералаў, умелае выкарыстанне прыродных фактараў. Перамога ў Айчыннай вайне выклікала не толькі ўздым нацыянальнага духу, але і імкненне да мадэрнізацыі краіны, якое прывяло ў канчатковым выніку да паўстання дзекабрыстаў у 1825 годзе.
Развадзіў
Развадзіў (Розва́дів) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Вайна 1812 года
Вынікі вайны 1812 года
Клаўзевіц, аналізуючы з ваеннага пункта Напалеона: "''Што рускія пакінуць Маскву, спаляць яе і пачнуць вайну на знішчэнне, гэтага нельга было ўпэўнена прадбачыць ды, мабыць, гэта не ўяўлялася і верагодным; але раз гэта адбылося, то вайна ў цэлым, як бы яе ні вялі, была асуджаная на няўдачу
Па падліках Клаўзевіца армія ўварвання ў Расію разам з падмацаваннямі падчас вайны налічвала 610 тысяч салдат, уключаючы 50 тысяч салдат Аўстрыі і Прусіі. У то час як аўстрыйцы і прусакі, якія дзейнічалі на другарадных напрамках, у асноўным уцалелі, з асноўнага войска Напалеона сабраліся за Віслай да студзеня 1813 г. толькі 23 тысячы салдат. Напалеон страціў у Расіі звыш 550 тысяч навучаных салдат, усю элітную гвардыю, звыш 1200 гармат.
Па падліках прускага службоўца Аўэрсвальда да 21 снежня 1812 праз Усходнюю Прусію прайшло з Вялікая Армія 255 генералаў, 5111 афіцэраў, 26950 малых чыноў, «у жаласным стане і асноўным бяззбройных». Многія з іх, па сведчанню графа Сегюра, памерлі ад хвароб, дасягнучы бяспечнай тэрыторыі. Да гэтага ліку трэба дадаць прыкладна 6 тыс. салдат (якія вярнуліся ў французскую армію) з карпусоў Ренье і Макдональда, што дзейнічалі на іншых напрамках. Мабыць з усіх гэтых салдат, якія вярнуліся, і сабралася пазней 23 тысячы (упамянутыя Клаўзэвіцам) у французаў. Адносна вялікая колькасць выратаваўшыхся афіцэраў дазволіла Напалеону арганізаваць новае войска, прызваўшы рэкрутаў 1813 года.
У дакладзе цару Аляксандру I фельдмаршал Кутузаў ацаніў агульны лік французскіх палонных у 150 тысяч чалавек (снежань, 1812 г.).
Хоць Напалеону ўдалося сабраць свежыя сілы, іх баявыя якасці не маглі замяніць загінуўшых ветэранаў. Айчынная вайна ў студзені 1813 перайшла ў «Замежны паход рускай арміі»: баявыя дзеянні перамясціліся на тэрыторыю Германіі і Францыі. У кастрычніку 1813 Напалеон быў разгромлены ў бітве пад Лейпцыгам і ў красавіку 1814 адрокся ад трона Францыі.
Гісторык сярэдзіны XIX стагоддзя М. І. Багдановіч прасачыў папаўненні рускіх армій за час вайны па ведамасцях Ваенна-навуковага архіва Галоўнага штаба. Ён палічыў папаўненні Галоўнай арміі ў 134 тыс. чалавек. Галоўная армія да моманту заняцця Вільні ў снежні налічвала ў сваіх радах 70 тыс. салдат, а склад 1-й і 2-й заходніх армій да пачатку вайны быў да 150 тыс. салдат. Такім чынам агульнае размяншэнне да снежня складае 210 тыс. салдат. З іх, па меркаванню Багдановіча, у строй вярнулася да 40 тыс. параненых і хворых. Страты карпусоў, якія дзейнічалі на другарадных напрамках, і страты апалчэнняў могуць складаць прыкладна тыя жа 40 тыс. чалавек. На аснове гэтых падлікаў Багдановіч ацэньвае страты рускага войска ў Айчыннай вайне ў 210 тысяч салдат і апалчэнцаў.
Белінцага-Наварэзэ
Белінцага-Наварэзэ (Bellinzago Novarese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Насельніцтва складае 9081 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 233 чал./км². Займае плошчу 39 км². Паштовы індэкс — 28043. Тэлефонны код — 0321.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Clemente.
Аляксандр Дзмітрыевіч Пратапопаў
Аляксандр Дзмітрыевіч Пратапопаў (Александр Дмитриевич Протопопов) ( — ), дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, апошні міністр унутраных спраў Расійскай імперыі (16 верасня 1916 — 28 лютага 1917).
Рудныкы (Мыкалаіўскі раён)
Рудныкы (Рудники) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Вілі Хеніг
Вілі Хеніг (Willi Hennig, 20 красавіка 1913, Дзюрхенерсдорф-5 лістапада 1976, Людвігсбург) — нямецкі энтамолаг (дыптэролаг), стваральнік кладыстыкі. На яго ідэях, выкладзеных у працах 1950-1960-х гадоў, заснаваны кладыстычны аналіз - аснова большасці прынятых у цяперашні час біялагічных класіфікацый.
== Навуковыя працы ==
Сафарыды
Сафарыды — дынастыя, якая стварыла дзяржаву ў цэнтры Сістана, паміж цяперашнімі Афганістанам і Іранам у перыяд 861—900. Сталіцамі Сафарыдаў былі Зарандж і Нішапур.
Заснавальнік дынастыі — Якуб ібн Лейс ас-Сафар, сын Лейса ібн Муадала, чалавек невядомага паходжання (мянушка Сафар азначае «меднік»). Ён змог атрымаць пад камандаванне армію, і, абгрунтаваўшыся ў Сістане, здзейсніў некалькі паходаў на ўсход і захад, заняў Харасан (зрынуўшы дынастыю Тахірыдаў) і частку цяперашняга Пакістана (Сінд). Халіф асцерагаўся Якуба, таму даручыў Маверанахр Саманідам. Уплыў Якуба рос з кожным днём, і халіф прызнаў кіраванне Якуба ў Харасане, Табарыстане, у Фарсе, Кермане і Сістане. Нягледзячы на падараванне халіфа Мутаміда, Якуб не пакінуў планаў заваяваць Багдад. У першым паходзе ён пацярпеў паражэнне, а падчас другога памёр, не дайшоўшы да Багдада.
481 км (прыпыначны пункт, Смаленская вобласць)
481 км (481 км) — чыгуначная платформа Маскоўскай чыгункі на лініі Масква — Брэст, паміж станцыяй Красное і прыпыначным пунктам 478 км. Размешчана ля вёскі Зюзькі Краснінскага раёна, за 2 км на поўнач ад вёскі Барствінава.
Платформа скарочана і прыдатна пасадкі-высадкі з першых двух вагонаў цягніка.
На прыпыначным пункце, станам на красавік 2020 года, робяць прыпынак прыгарадныя цягнікі зносінамі Смаленск — Красное і Красное — Смаленск тры разы на дзень.
Тудуліна (воласць)
Агульныя звесткі
На тэрыторыі воласці знаходзіцца пасёлак Тудуліна, які з'яўляецца адміністрацыйным цэнтрам воласці, і 9 вёсак - Келассаарэ, Лемаку, Оанурмэ, Перэссаарэ, Пікаці, Раннапунгер'я, Роастая, Сахаргу і Тагайыэ.
68% тэрыторыі воласці займаюць лясы, 20% займаюць вярховыя балоты і рэкі, у тым ліку — балацяны масіў Мурака, уваходны ў прыродаахоўную зону.
Сайкіў
Сайкіў (Са́йків) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Афонсу II
Афонсу II Тоўсты (Afonso II O Gordo;, Каімбра — , Каімбра) — трэці кароль Партугаліі з 1212 года, сын караля Саншу I і яго мужы, Дульсы Барселонскай, прынцэсы Арагона.
Афонсу нарадзіўся ў Каімбры 23 красавіка 1185 года. Уступіў на прастол у 1212 годзе.
У Афонсу II быў некалькі іншы, чым у яго папярэднікаў, падыход да кіравання дзяржавай. Саншу I, яго бацькі, і Афонсу I, яго дзеда, найбольш цікавілі ваенныя паходы як супраць суседняй Кастыліі, так і супраць маўраў на поўдні. Афонсу II не падтрымліваў гэту палітыку пашырэння тэрыторыі і здолеў дамагчыся міру з Кастыліяй у перыяд свайго кіравання. Нягледзячы на гэта, некаторыя гарады, такія як Алкасер-ду-Сал у 1217 годзе, былі адваяваны ў маўраў па ініцыятыве знаці.
Намбі
Намбі, Намбуй (Намбуй, 南必皇后) — адна з жонак Хубілая, хана Мангольскай імперыі і заснавальніка імперыі Юань, якая існавала на тэрыторыі сучаснага Кітая.
Афонсу II
Першыя гады яго кіравання былі адзначаны ўнутранымі рознагалоссямі паміж Афонсу II і яго братамі і сёстрамі. Кароль здолеў захаваць партугальскія межы, толькі выгнаўшы і абвясціўшы па-за законам сваіх сваякоў.
Паколькі ваенныя паходы не былі прыярытэтам дзяржаўнай палітыкі, у Афонсу II была магчымасць заснаваць дзяржаўны апарат і цэнтралізаваць уладу ва ўласных руках. Ён распрацаваў першае пісьмовы збор партугальскіх законаў. Галоўным чынам яны дакраналіся прыватнай уласнасці, грамадзянскага правасуддзя і грашовага абароту. Афонсу II таксама накіраваў паслоў у еўрапейскія каралеўствы па-за Пірэнейскім паўвостравам і ўстанавіў з большасцю з іх гандлёвыя адносіны.
Намбі
Ад Хубілая ў Намбі быў сын па імені Тэмечы; на момант яго нараджэння Хубилаю ўжо было больш за семдзесят гадоў. Пасля смерці Чабі Хубілай дапускаў да сябе толькі вельмі абмежаванае кола асоб, і яго міністрам даводзілася падаваць даклады і данясенні хану праз Намбі. Па паведамленнях некаторых крыніц, у апошнія гады праўлення Хубілай нават дазволіў Намбі выдаваць важныя ўказы ад яго імя, аднак канкрэтныя прыклады, якія пацвярджаюць гэта, адсутнічаюць.
Афонсу II
Іншыя рэформы ўключалі тонкае пытанне адносін з Папай. Яго дзед, Афонсу I, каб атрымаць прызнанне незалежнасці Партугаліі Папскім прастолам, падаў Царкве надмерныя прывілеі. Апошнія, у канчатковым выніку, прывялі да ўтварэння дзяржавы ў дзяржаве. З пазіцый Партугаліі, як трывала ўстаноўленага незалежнага каралеўства, Афонсу II прыклаў намаганні для паслаблення ўлады духавенства і перанакіравання велізарных прыбыткаў Каталіцкай царквы на патрэбы дзяржавы. Гэтыя дзеянні прывялі да сур’ёзнага дыпламатычнага канфлікту паміж Папай і Партугаліяй. Пасля адлучэння Папай Ганорыем III ад царквы за дзёрзкасць, Афонсу II паабяцаў царкве пакрыццё даўгоў, але памёр у 1223 годзе ў Каімбры, не паспеўшы распачаць ніякіх крокаў да выканання гэтага абяцання.
Аляксандр Рыгоравіч Булыгін
Аляксандр Рыгоравіч Булыгін (Алекса́ндр Григо́рьевич Булы́гин;  — ) — дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, міністр унутраных спраў (20 студзеня-17 кастрычніка 1905).
Біяграфія
З дваран, праваслаўны. Меў 3340 дзесяцін зямлі ў Разанскай і Саратаўскай губернях, дом у Маскве. У 1871 годзе скончыў Імператарскае вучылішча правазнаўства і служыў спачатку па ведамстве міністэрства юстыцыі, следчым у Кіеўскай губерні. У 1873 годзе прызначаны чыноўнікам асаблівых даручэнняў пры Саратаўскім губернатары. У 1879 годзе прызначаны інспектарам Галоўнага турэмнага ўпраўлення. У 1881 годзе абраны зарайскім павятовым правадыром дваранства ў Разанскай губерні. 1888 па 1889 год быў Тамбоўскім віцэ-губернатарам. У 1889 годзе — калужскі губернатар. У 1893 годзе — маскоўскі губернатар. У 1896 годзе — гофмайстар.
Сапраўдны стацкі саветнік, адзін з старшын Пецярбургскага англійскага клуба. Неўзабаве пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 г., 13 сакавіка таго ж года, перанёс апаплексічны ўдар і адышоў ад палітычнай дзейнасці, з'ехаў у свой маёнтак у Разанскай губерні.
У 1919 годзе быў арыштаваны ГубЧК і расстраляны па яе прысуду «за рэакцыйную палітыку ў 1905».
Франц Іосіфавіч Перхаровіч
Франц Іосіфавіч Перхаровіч (, вёска Заляддзе, Докшыцкі раён, Віцебская вобласць —  — генерал-лейтэнант (1945), Герой Савецкага Саюза.
Ізабяліне (Ігналінскі раён)
Ізабялі́не (Izabelinė), традыцыйная беларуская назва — Ізабеліна  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 3 км на захад ад Качаргішке, на аўтамабільнай дарозе.
NGC 4499
NGC 4499 (іншыя абазначэнні — ESO 322-22, MCG -7-26-8, DCL 63, PGC 41537) — спіральная галактыка з перамычкай (SBbc) ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Франц Іосіфавіч Перхаровіч
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў Ваенную акадэмію імя Фрунзэ (1932), курсы «Выстрал» (1941). У арміі з 1915 г., у Чырвонай Арміі з 1918 г. Удзельнік 1-й сусветнай і грамадзянскай войнаў. 3 1921 г. камандзір асобнай роты, начальнік штаба стралковага палка, начальнік аддзялення ў штабе ваеннай акругі. У Вялікую Айчынную вайну з 1941 г. на Заходнім, Варонежскім, 1-м Украінскім, 1-м Беларускім і 3-м Беларускім франтах камандзір палка, дывізіі, корпуса, камандуючы арміяй. Удзельнік абароны Масквы, вызвалення Украіны, Беларусі, Польшчы, Вісла-Одэрскай і Берлінскай аперацый. Войскі пад яго камандаваннем вызначыліся ў час прарыву абароны праціўніка на тэрыторыі Польшчы, пры фарсіраванні Віслы і ў баях на подступах да Одэра. Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 06.04.1945 г.
Да 1951 г. у Савецкай Арміі.
Узнагароды
Узнагароджаны 3 ордэнамі Леніна, ордэнамі Чырвонага Сцяга, Суворава 2-й ступені, 4 іншымі ордэнамі, медалямі.
Б’яндратэ
Б'яндратэ (Biandrate) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Насельніцтва складае 1139 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 90 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 28061. Тэлефонны код — 0321.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Sereno di Marsiglia.
Аляксей Сцяпанавіч Русецкі
Біяграфія
Аляксей Сцяпанавіч Русецкі нарадзіўся 21 лістапада 1912 г. у в. Студзянец Касцюковіцкага раёна ў сялянскай сям'і. Закончыў пачатковую школу, Касцюковіцкую сямігодку і Аршанскі педтэхнікум. У 1931 г. паступіў у Маскоўскі зоаветэрынарны інстытут. У 1935 працаваў ва ўпраўленні саўгасаў у Мінусінску, у бактэрыялагічных лабараторыях Масквы і Мінска. Пасля заканчэння з дыпломам ветурача камандзіраваны ва Узбекістан. У тым жа годзе прызваны ў Чырвоную Армію. Пасля дэмабілізацыі працаваў у Маскоўскім мікрабіялагічным інстытуце. У студзені 1938 г. пераехаў у Мінск, працаваў загадчыкам бактэрыялагічнага аддзела абласной ветэрынарнай лабараторыі. Са студзеня 1942 г. на фронце. Служыў начальнікам палявой лабараторыі на Калінінскім, Заходнім, 3-м Прыбалтыйскім франтах. У Мінск вярнуўся ў 1947 г. Да 1951 г. працаваў літкансультантам па паэзіі ў СП Беларусі, у 1951 г. загадваў аддзелам публіцыстыкі.
З 1947 года доўгі час працаваў літаратурным кансультантам СП БССР (1947—1952, 1960—1967), у часопісе «Беларусь» быў загадчыкам аддзела публіцыстыкі і рэдактарам аддзела культуры і літаратуры (1952—1960), а ў часопісе «Полымя» — намеснікам галоўнага рэдактара (1967—1973). Працаваў старшым рэдактарам рэдакцыі часопіса «Беларусь» (1973—1980).
З допісамі ў рэспубліканскім друку пачаў выступаць у 1930 г. Першы зборнік паэзіі «У заўтрашні свет» і «Святло акон тваіх» прысвечаны біяграфіі ваеннага пакалення. Пазней выдаў зборнікі паэзіі «Служба святла», «Зямля гаворыць зорам», «Позірк», «Хвала жыццю» і інш.
Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, двума ордэнамі Айчыннай вайны ІІ ступені, Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета Беларусі.
Прэміі і ўзнагароды
За кнігу вершаў «Крокі сэрца» прысуджана Літаратурная прэмія імя Аркадзя Куляшова ў 1981 годзе. Узнагароджаны двума ордэнамі Айчыннай вайны II ступені, Чырвонай Зоркі і медалямі. Заслужаны работнік культуры БССР (1983).
Яшчар (бог)
Яшчар (Яшчур) — язычніцкае боства, якому пакланяліся продкі сучасных беларусаў, а таксама славянскае насельніцтва паўночнай Русі. Паводле А. Л. Барковай, Яшчар — гэта бог-змей, уладар мора і падземных вод. Яго капішчы размяшчаліся ля балот, азёр і рэк. Упершыню згаданы ў польскіх крыніцах ХV ст. пад імем Iаsse, Iesse (скарочаная форма — jaze — «змей»). У якасці ахвяр Яшчару прыносілі чорных кур і маладых дзяўчын, што адлюстравалася ў шматлікіх павер’ях, дзе змей (часцей за ўсё вуж) забірае сабе дзяўчыну і робіць сваёй жонкай. У Беларускіх сялян да ХХ ст. існавала гульня ў Яшчара, дзе юнак ці хлопчык, выконваючы ролю аднаіменнага персанажа, выбіраў сабе «нявесту». Дзяўчаты, узяўшыся за рукі, то падыходзілі да яго, то адыходзілі, пяючы пры гэтым:
Сядзі, сядзі Яшчар, Гэй нам гэй! У залатым крэсле, У ляскавым кусце. Гарэшкі тлушча. Бяры сабе жонку. Каторую хочаш. Ці што ў чаравічках, Ці што ў панчошках, Ці хораша хозіць, Ці работку робіць
Дзяўчынкі па чарзе аддаюць Яшчару свае вяночкі, а потым кожная просіць свой вянок назад словамі:
Пане яшчару, паночак! Аддай жа мой вяночак! Зіму-лета хадзіла, Ручкі-ножкі сцірала, Па красачцы збірала, У вяночак звівала
На думку Б. А. Рыбакова гульня можа быць рэшткай уяўлення аб змеепадобным бозстве, якое выбірае сабе «жонку» — дзяўчыну дзеля ахвярапрынашэння. На рускай поўначы захавалася аналагічная гулья, дзе імя Яшчара, аднак, трансфарміравалася ў Яшу. А. Л. Арэхі згадваюцца ў песні не выпадкова: арэшнік лічыўся ў народзе локусам змяі. Лічылася, што маланкі (пяруны) ніколі не б’юць у арэшнік. Улічваючы тое, што грамавержац у індаеўрапейскіх народаў часта з’яўляўся змееборцам, мае рацыю гіпотэза аб ворагаванні старажытных багоў Пяруна і Яшчара. Вянок, які Яшчар забірае ў дзяўчынак, можа сімвалізаваць чысціню і дзіцячую цнатлівасць, страціўшы якую дзяўчына ў народных уяўленнях робіцца падуладнай небяспечным сілам. Баркова атоесамлівае Яшчара са згаданым у Б. А. Рыбакова падземным двухгаловым Змеем, які кожны вечар праглынае сонца (якое старажытныя славяне маглі ўяўляць у выглядзе нябеснага лася), а раніцай выплёўвае яго з пашчы другой галавы. Некаторыя беларускія даследчыкі лічаць Яшчара татэмным продкам людзей.
Па А. Л. Барковай Яшчар першапачаткова быў галоўным бозствам наўгародцаў, пакуль Уладзімір (будучы хрысціцель) не насадзіў ім культ Пяруна.
Георг Агрыкала
Георг Агрыкала (Georgius Agricola, сапраўднае імя Georg Pawer — Георг Павер, Паўэр або Баўэр, літаральна: селянін;  — ) — нямецкі вучоны, які лічыцца адным з бацькоў мінералогіі.
Біяграфія
Георг Паўэр нарадзіўся 24 сакавіка 1494 года ў саксонскага горадзе Глаўхаў. З 1514 па 1518 вучыўся філалогіі у Лейпцыгскім універсітэце ў прафесара Петэра Мазелануса, гуманіста, паслядоўніка Эразма Ратэрдамскага.
З 1521 вывучаў у Лейпцыгу медыцыну, затым у 1523—1524 г. займаўся ў універсітэтах Балонні і Падуі.
У 1527 годзе пасяліўся ў якасці практычнага ўрача ў Іаахімстале ў Багеміі.
Перасяліўшыся У 1531 г. у Хемніц, ён цалкам прысвяціў сябе горнай справе, атрымаў ад курфюрста Морыца гадавое ўтрыманне і гатовую кватэру, а пасля заняў у Хемніцы месца гарадскога ўрача і быў бургамістрам.
Агрыкала быў першым сістэматычным мінералогам ў Германіі. Прымаючы пад увагу марфалагічныя прыкметы выкапняў, ён бачыў простыя і складаныя мінералы і падзяляў першыя на землі, канкрэцыі, камяні і металы. Гэтая сістэма лягла ў падмурак усіх далейшых мінералагічных работ да XVIII стагоддзя ўключна.
Вучоны сканаў 21 лістапада 1555 г. у Хемніцы.
Аляксандр Цімафеевіч Кучарэнка
Аляксандр Цімафеевіч Кучарэ́нка (нар., с. Баландзіна, Каменскі раён, Кіеўская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў у 1958 годзе БПІ. 3 1958 года працаваў у інстытуце «Магілёўграмадзянпраект» (галоўны архітэктар майстэрні). Член Саюза архітэктараў СССР з 1962 года. Пражываў у Магілёве.
Творчасць
Асноўныя работы ў Магілёве: будынак абкама КПБ (1973, з Ю. В. Шпітам), кінатэатр «Кастрычнік» (1970 ), РК КПБ (1971) , Дом палітасветы (1964—1965, з В. М. Шаўчэнкам), адміністрацыйны будынак аблсельгастэхнікі (1974), будынак педагагічнага інстытута (1969, з І. І. Фраловым), будаўнічы тэхнікум (1970—1971), дзіцячая бальніца (1975—1976, у сааўтарстве з А. Ф. Юрыным), жылыя дамы па вуліцах Першамайскай (1971—1973), 111-кватэрны жылы дом Лепяшынскага і Піянерскай (1970—1971), Лазарэнкі (1978) , спартыўна-клубны корпус Машынабудаўнічага інстытута (1970-я, М. Семяненкам) і інш.
Генпланы г. Горкі, Крычава Магілёўскай вобласці (1965—1967).
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені (1985) медалямі, дзвюма Граматамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1973, 1980).
Павел Самуілавіч Аўраменка
Біяграфія
З сялянскай сям’і. Закончыў Клімавіцкі зааветтэхнікум, БСГА — вучоны заатэхнік (1961). Працаваў старшым ветурачом МТС, старшынёй калгаса, начальнікам раённага ўпраўлення сельскай гаспадаркі. У 1967 годзе закончыў аспірантуру пры Беларускім навукова-даследчым інстытуце жывёлагадоўлі, з сакавіка 1967 года — кандыдат біялагічных навук, са снежня 1979 г. — доктар сельскагаспадарчых навук, з 1981 г. — прафесар. У БелНДІЖ — старшы навуковы супрацоўнік, загадчык аддзела, намеснік дырэктара па навуковай рабоце і кіраўнік аддзела па тэхналогіі кармоў. Асноўным напрамкам навукова-даследчай работы з’яўляецца распрацоўка прагрэсіўных тэхналогій нарыхтоўкі і захавання кармоў, а таксама абгрунтаванне эфектыўнасці выкарыстання кармавых сродкаў сельскагаспадарчай жывёлы ў адносінах да умоў сучаснага вядзення жывёлагадоўлі. Аўтар 187 навуковых работ, кніг і манаграфій.
Нацыянал-сацыялістычны рух Чылі
Нацыянал-сацыялістычны рух Чылі (Movimiento Nacional Socialista de Chile) — палітычны рух у Чылі, які існаваў у эру прэзідэнцкай рэспублікі, які першапачаткова падтрымліваў ідэі Адольфа Гітлера, але пазней зрушыўся ў напрамку італьянскага фашызму.
Рух быў створаны ў красавіку 1932 года генералам Дыясам Вальдэрамам, Карласам Келерам (галоўны ідэолаг групы) і Хорхэ Гансалесам фон Марэесам, які стаў лідарам. Партыя першапачаткова строга прытрымлівалася ідэі нацызму, з падкрэсленым антысемітызмам. Яны атрымалі фінансавую падтрымку ад нямецкага насельніцтва Чылі і неўзабаве колькасць партыі дасягнула 20 000 чалавек, а на выбарах 1937 года яна атрымала 3,5% галасоў і правяла 3 дэпутатаў у парламент. Рух падкрэсліваў, што ён бачыў патрэбу ў аднапартыйнасці, карпаратывізме і салідарнасці паміж класамі. Пазней з’явілася ўласнае ваенізаванае крыло, Трапас Насістас дэ Асальта.
У 1938 годзе, пасля няўдалага фашысцкага путчу, дзейнасць Нацыянал-сацыялістычнага руху была спынена. У 1939 годзе яго членамі была створана новая партыя Народна-сацыялістычны авангард, распушчаная ў 1942 годзе. З членаў партыі паспяховую палітычную кар’еру пабудавалі толькі Хорхэ Прат і Оскар Хіменес, якія займалі ў наступным міністэрскія пасады ва ўрадах Карласа Ібаньеса (абодва) і Сальвадора Альендэ (другі).
Ласла Мохай-Надзь
Ла́сла Мо́хай-Надзь (Moholy-Nagy László, імя пры нараджэнні — Ласла Вайс (Weisz László);, Бачбаршад, Венгрыя — ) — венгерскі скульптар, дызайнер, фотамастак.
Біяграфія і творчасць
Пасля таго, як бацька пакінуў сям'ю, выхоўваўся ў сям'і дзядзькі, юрыста па прафесіі. Атрымаў юрыдычную адукацыю. Першыя вершы апублікаваў у 1911. З 1915 ваяваў у аўстра-венгерскай арміі як артылерыйскі афіцэр, быў паранены на Рускім фронце ў 1917, пасля выздараўлення пакінуты ў рэзерве ў Будапешце. Пачаў наведваць мастацкую школу, пазнаёміўся з прадстаўнікамі будапешцкага авангарда (кубізм, экспрэсіянізм), удзельнічаў у некалькіх групавых выстаўках. Падтрымліваў Венгерскую савецкую рэспубліку, хоць ніякіх пасад пры ёй не займаў. У канцы 1919, пасля паражэння Венгерскай рэспублікі, бег у Сегед, адкуль пераехаў у Вену, затым у Берлін.
Працаваў пераважна ў Германіі (1920—1933) і ЗША (з 1937). У 1923—1928 прафесар «Баўгаўза». Сярод яго вучняў быў Іозеф Альберс.
Супрацоўнічаў з берлінскімі эксперыментальнымі тэатрамі (у прыватнасці, палітычным тэатрам Э. Піскатара). У 1934 эміграваў з нацысцкай Германіі ў Амстэрдам, у 1935 — у Лондан, у 1937 — у ЗША. У гітлераўскай Германіі яго творы фігуравалі на вядомай прапагандысцкай выстаўцы Дэгенератыўнае мастацтва ў 1937 годзе. У 1937 заснаваў т.зв. Новы «Баўгаўз» у Чыкага, якім кіраваў з 1939 да канца жыцця.
Памёр ад лейкеміі. Пахаваны на могілках Грэйсленд.
Творчасць
Зазнаў уплывы К. Малевіча і Л. Лісіцкага. У канцы 1910 — пачатку 1920-х гг. ствараў графічныя работы ў духу супрэматызму («На белым фоне», 1923, і інш.) і прасторавыя абстрактныя кампазіцыі («Пластыка ў нікелі», 1922, і інш.) У 1920-я гг. займаўся фотамастацтвам у галіне мантажу («Мілітарызм» і інш.) і партрэта («У. Маякоўскі» і інш.). Пазней даследаваў працэс формастварэння, выразныя магчымасці святла ў празрыстых і паўпразрыстых прасторавых канструкцыях, што знайшло практычнае выкарыстанне ў дызайне і светлавой рэкламе.
Мост цераз Сож (Гомель, вуліца Фрунзэ, стары)
Мост цераз Сож — мост цераз раку Сож у Гомелі. Злучае цэнтр горада (правы бераг) з Навабеліцкім раёнам (левы). Па мосце праходзіць вуліца Фрунзэ.
Праект моста распрацаваны ў 1950 годзе Мінскім філіялам Саюздарпраекта. Будаўніцтва ажыццяўляў МСР-1 Глаўдарбуда СССР, скончыўшы яго ў 1953 годзе. Мост мае 4 пралёты, яго даўжыня складае 341 м, шырыня — 10,7 м. Цэнтральная частка моста перакрыта трохпралётнай неразразной фермай пераменнай вышыні з яздой паверсе па схеме 63+105+63 м.
У 2009 годзе побач уведзены ў эксплуатацыю новы мост, што дало магчымасць правесці рэканструкцыю старога, якая была завершана ў 2011 годзе. На ўрачыстай цырымоніі акрыцця моста прысутнічалі памочнік прэзідэнта па Гомельскай вобласці Ігар Пракапенка, генеральны дырэктар «Белаўтадара» Анатоль Лыцін, старшыня КДК Рэспублікі Беларусь Аляксандр Якабсон, старшыня Гомельскага аблвыканкама Уладзімір Дворнік і старшыня Гомельскага гарвыканкама Віктар Піліпец.
Жыццё Ісуса Хрыста
Жыццё Ісуса Хрыста — асноўнымі крыніцамі інфармацыі пра зямное жыццё Ісуса Хрыста з'яўляюцца чатыры кананічныя Евангеллі Новага Запавету. Аднак, у іншых частках Новага Запавету, такіх як Лісты апостала Паўла, якія былі, верагодна, напісаныя яшчэ за дзесяцігоддзі перад Евангеллямі, і ўключаюць у сябе спасылкі на ключавыя эпізоды Яго жыцця, такія як Тайная вячэра. Кніга Дзеянняў апосталаў (1:1-11) распавядае пра Узнясенне больш, чым Евангеллі.
Генеалогія і нараджэнне Ісуса апісана ў двух з чатырох Евангелляў: ад Матфея і Лукі. Лука і Матфей апісаць, што Ісус нарадзіўся ў Віфлееме, у Іудзея, ад маці, якая была нявінніцай. Згодна Евангелля ад Матфея, вешчуны прыйшлі па святлу зоркі ў Віфлеем, каб прынесці дары Ісусу, народжанаму Цару Іудзейскаму. Цар Ірад загадвае забіць ўсіх дзяцей мужчынскага полу ва ўзросце да двух гадоў у Віфлееме, разлічваючы такім чынам забіць і Ісуса, але Святое сямейства бяжыць у Егіпет, а затым асядае ў Назарэце.
Згодна Евангелляў у канцы апошняга тыдня ў Іерусаліме Ісус мае Таемную вячэру з вучнямі, на наступны дзень Ён быў выданы, арыштаваны і асуджаны. Судовы працэс у рэшце рэшт заканчваецца Яго распяццем і смерцю. Праз тры дні пасля Яго пахавання, Ён уваскрос і з'яўляўся Сваім вучням на працягу 40 дзён, пасля чаго ўзнёсся на Нябёсы.
Станкіўці (Мыкалаіўскі раён)
Станкіўці (Станківці) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Зялёны Сад
Назву Зялёны Сад маюць:
Барыс Абрамавіч Забораў
Біяграфія
З 1949 па 1954 год вучыўся ў Мінскім мастацкім вучылішчы, потым ў Інстытуце жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя І. Я. Рэпіна Акадэміі мастацтваў СССР. У 1956 годзе перавёўся ў Маскоўскі дзяржаўны мастацкі інстытут імя В. І. Сурыкава, скончыў яго ў 1961 г. па спецыяльнасці «мастак тэатра».
Быў сябрам Саюза мастакоў БССР (да 1979).
Жыў у г. Мінску, у 1979 годзе эмігрыраваў, жыў у Францыі (Парыж).
Памёр 20 студзеня 2021 года.
Творчасць
Працаваў у галіне кніжнай графікі і ў розных жанрах станковага жывапісу.
Займаўся мастацкім афармленнем кніг. Сярод іх зборнік вершаў балгарскіх паэтаў «Ад круч балканскіх», «Вей, ветрык» Яна Райніса, «Гамлет» і «Санеты» У. Шэкспіра, аповесць-казку «Кароль Мацюсь Першы» Я. Корчака, кнігі беларускіх аўтараў «Выбраная лірыка» Я. Купалы, «Раскідач» Р. Барадуліна, «Аўтограф» Ю. Свіркі і інш. Зрабіў ілюстрацыі да твораў Ф. Дастаеўскага («Пакорлівая»), А. Пушкіна («Казка аб царэ Салтане»), О. Уайльда «Казкі». У Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь захоўваецца каля 50 графічных аркушаў Б. Заборава.
Выканаў 7 кніжных знакаў (экслібрысаў).
У калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь знаходзяцца 5 жывапісных палотнаў 1960 — 1970-х гадоў: партрэты Уладзіміра Маякоўскага і эстонскай мастачкі Імры Арэк, карціны «Палескія музыкі» (1968) і «Зімовае свята», апошняе да эміграцыі палатно «Рамантычны пейзаж» (1977). 17 лютага 2009 г. мастак перадаў музею карціну «Гумно» (2008).
З 27 кастрычніка па 10 снежня 2010 года творы Барыса Заборава экспанаваліся ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.
Дзве карціны Заборава захоўваюцца ў карпаратыўнай калекцыі Белгазпрамбанка ў Мінску.
З 2014 г. расейскі літаратурна—мастацкі часопіс «Знамя» пачаў друкаваць біяграфічнае апавестваванне Б. Заборава «То, што нельга забыць».
Аўраменка
Аўра́менка — украінскае і беларускае прозвішча.
Рудольф Гакленіус
Рудольф Гакленіус (1 сакавіка 1547, Корбах, Вальдэк, Свяшчэнная Рымская імперыя - 8 чэрвеня 1628, Марбург, Гесэн-Касель, Свяшчэнная Рымская імперыя) — прадстаўнік позняй пратэстанцкай неасхаластыкі, паслядоўнік вучэння Філіп Меланхтана.
Вучыўся ў Марбургу, дзе атрымаў ступені доктара медыцыны, 1601; доктара фізікі, 1608; доктара матэматыкі, 1612.
Вядомы тым, што прапанаваў у навуковым абароце тэрмін «псіхалогія» (1590), скарыстаны ў далейшым яго вучнем Атонам Касманам (1594).
Стварыў «Філасофскі слоўнік» ("Lexicon philosophicum, quo tanquam clave philisophiae fores aperiunter". Fransofurti, 1613), у якім упершыню даў вызначэнне такіх паняццяў, як «анталогія», «антыномія».
Ілука (воласць)
Ілука (Illuka) — воласць у Эстоніі.
Становішча
Плошча воласці — 517 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2015 года складала 920 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр пасёлак Ілука. Таксама на тэрыторыі воласці знаходзіцца 19 вёсак: Агусалу, Эдзіверэ, Ілука, Яама, Каатэрму, Кайдма, Камарна, Каралі, Курэмяэ, Ківіныме, Консу, Кунінгакюла, Куртна, Охакверэ, Онгассаарэ, Перміскюла, Пухату, Раўсверэ, Васаверэ.
Барыс Аляксандравіч Майстрэнка
Барыс Аляксандравіч Майстрэнка ( — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
Камандзір танка лейтэнант Майстрэнка вызначыўся ў чэрвені 1944 г. у час прарыву абароны праціўніка на Карэльскім перашыйку і вызвалення горада Выбарг. Памёр ад ран. Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 15.3.1945 г. Яго імем названа сярэдняя школа № 1 у Ноўгарадзе-Северскім Чарнігаўскай вобласці.
Хобіт (кінатрылогія)
Трылогія складаецца з фільмаў:
Трылогія
Фільмы з'яўляюцца вольнай экранізацыяй аповесці Толкіна «Хобіт, або Туды і назад». Яны распавядаюць нам пра прыгоды хобіта Більба Бэгінса і трынаццаці гномаў на шляху да Адзінокай гары, а таксама з'яўляюцца прыквелам да кінатрылогіі «Уладар пярсцёнкаў».
Узроставыя абмежаванні ўсіх трох фільмаў: дзецям старэйшым за 12 гадоў.
«Хобіт: Нечаканая вандроўка»
Сусветная прэм’ера фільма «Хобіт: Нечаканая вандроўка» адбылася 28 лістапада 2012 года ў Уэлінгтане, Новая Зеландыя. 12 снежня фільм выйшаў у пракат у Новай Зеландыі, 13 снежня — у Вялікабрытаніі, 14 снежня — у ЗША, а 19 снежня — у Расіі.
«Хобіт: Пустка Смаўга»
Сюжэт фільма апавядае пра новыя прыгоды гномаў, Гэндальфа Шэрага і Більба, якія перайшлі горы і цяпер ратуюцца ў Беарна ад оркаў на чале з жудасным Болгам, якія пераследваюць іх. Паспяхова правёўшы гномаў і хобіта на поўнач, чараўнік адпраўляецца ў крэпасць Дол Гулдур, дзе сутыкаецца з Некрамантам, які апыняецца нікім іншым як Саўранам, а тым часам гномы і Більба блукаюць па Ліхалессі. Там яны змагаюцца з гіганцкімі павукамі, а затым трапляюць у палон да эльфаў Трандуіла. Дзякуючы знаходлівасці Більба ўсім удаецца збегчы з вязніцы і дасягнуць азёрнага горада Эсгарота.
Пасля мноства нягод гномы нарэшце дасягаюць Эрэбара — іх былога каралеўства. Більба пранікае ў пячоры Адзінокай гары, дзе дракон Смаўг ахоўвае незлічоныя багацці. Чароўны пярсцёнак дапамагае хобіту выратавацца ад цмока.
«Хобіт: Бітва пяці войскаў»
Смаўг ляціць у Азёрны горад, а велізарная армія оркаў пад камандаваннем Азога набліжаецца да Адзінокай гары, неўзабаве адбудзецца Бітва пяці войскаў.
Прэм'ера трэцяй часткі, «Хобіт: Бітва пяці войскаў», адбылася 1 снежня 2014 года.
Рэжысёр
Рэжысёрам фільма першапачаткова планаваўся рэжысёр трылогіі «Уладар пярсцёнкаў» Пітэр Джэксан. Аднак яго судовы разгляд з кампаніяй New Line Cinema па фінансавых пытаннях зрабіла гэта немагчымым. Джэксан быў звольнены з праекта, а ў студыі не знайшлося ні часу, ні сцэнарыя для рэалізацыі фільма. Прадзюсар Сол Зэнц, які валодаў правамі на экранізацыі Толкіна, заняў бок Джэксана і заявіў, што, калі New Line не паспеюць пачаць здымкі да 2009 года, ён адкліча правы і разам з Джэксанам прыступіць да пошукаў новай студыі. Кампраміс быў знойдзены ў 2008 годзе. Джэксану было прапанавана крэсла прадзюсара новага праекта, што задаволіла ўсе бакі. Рэжысёрам жа стаў Гільерма дэль Тора, аўтар фільма «Лабірынт фаўна», а таксама дылогіі «Хелбоя». Раней дэль Тора скептычна адклікаўся пра фэнтэзі ў стылі Дж. Р. Р. Толкіна, але пасля прызначэння паабяцаў узяцца за працу з запалам.
Я нарадзіўся тут
«Я нарадзіўся тут» (фотаальбом) — беларускі супольны музычны альбом, выдадзены ў 2000 годзе. Музычныя крытыкі адзначылі гістарычнае значэнне гэтай працы для беларускай рок-музыкі і беларускай песеннай культуры.
Хобіт (кінатрылогія)
Рэжысёр
30 мая 2010 года стала вядома, што Гільерма дэль Тора выбыў з праекта з-за чарговай адтэрміноўкі пачатку здымак у сувязі з фінансавымі праблемамі Metro-Goldwyn-Mayer, якая валодае правамі на экранізацыю
Я нарадзіўся тут
Гісторыя стварэння
У 2000 годзе перад афіцыйным выданнем альбома адбылася прэзентацыя дэма-CD, які складаўся з 7 трэкаў агульнай працягласцю 27 хвілін.
Хобіт (кінатрылогія)
Рэжысёр
"«У сувязі з пастаяннымі пераносамі здымачнага перыяду „Хобіта“ я сутыкнуўся з неабходнасцю прыняць найцяжкае рашэнне ў жыцці. Я пражыў у найбагацейшым свеце Толкіна амаль два гады, я дыхаў ім і займаўся яго прапрацоўкай, але зараз з найвялікшым шкадаваннем вымушаны адмовіцца ад пастаноўкі гэтых выдатных фільмаў. Я застаюся ўдзячны Пітэру, Фрэн і Філіпе Боенс, New Line, Warner Bros. і сваёй новазеландскай камандзе. Мне пашчасціла працаваць у адной з найпрыгожых краін свету і з аднымі з лепшых людзей у кінавытворчасці, так што маё жыццё больш не будзе ранейшым.»"
Я нарадзіўся тут
Крытыка
Паводле меркавання музычных журналістаў, песня «Разьвітанне з Радзімай», якую ў межах музычнага праекта выканалі Вераніка Круглова і Зміцер Вайцюшкевіч, з’яўляецца самай удалай спробай пакласці тэкст на шэдэўр кампазітара Міхала Клеафаса Агінскага.
Хобіт (кінатрылогія)
Рэжысёр
Пітэр Джэксан з гэтай нагоды сказаў наступнае: "«Нам вельмі сумна назіраць як Гільерма пакідае праект, але ён трымаў нас у курсе, так што рашэнне не стала нечаканасцю. Мы цудоўна разумеем, як час распрацоўкі фільмаў, які зацягнуўся па не залежным ад нас прычынам, паставіў пад пагрозу яго іншыя праекты. (…) Гільерма працягне працу над сцэнарыем разам са мной, Фрэн і Філіпай, так што я вельмі рады таму факту, што наша супрацоўніцтва працягнецца яшчэ на некалькі месяцаў, пакуль сцэнарый не будзе цалкам гатовы. На гэтым тыдні мы сустрэнемся з New Line і Warner, каб забяспечыць плаўны пераход праекта з рук Гільерма да іншага рэжысёра.»"
Я нарадзіўся тут
Прызнанне
Прадзюсар супольнага музычнага праекта Алесь Суша атрымаў за яго галоўную ўзнагароду беларускай музычнай прэміі «Рок-каранацыя» на цырымоніі ў 2001 годзе. Песня на верш Макара Краўцова «Мы выйдзем шчыльнымі радамі» з’яўлялася асноўным гімнам слуцкіх паўстанцаў.
Хобіт (кінатрылогія)
Рэжысёр
Пасля таго, як дэль Тора пакінуў праект, у рэжысёрскае крэсла вярнуўся Пітэр Джэксан, як і планавалася першапачаткова.
Акцёры
Іэн Мак-Келен і Эндзі Серкіс падпісалі кантракты на звыклыя ролі Гэндальфа і Голума адпаведна. Х’юга Уівінг ізноў сыграе Эльранда.
Галоўным прэтэндэнтам на ролю Більба Бэгінса лічыўся Джэймс Мак-Эвой, які іграў фаўна Тумнуса ў «Хроніках Нарніі», таму з ім вяліся інтэнсіўныя перамовы. Аднак акцёр адмовіўся ад гэтай ролі. У кастрычніку 2010 года стала вядома, што ролю Більба будзе іграць Марцін Фрымен, выканаўца роляў доктара Ватсана з брытанскага серыяла «Шэрлак» і Артура Дэнта з «Аўтастопам па галактыцы». Перамовы з ім вяліся даўно, аднак акцёр адмаўляўся падпісваць кантракт, спасылаючыся на здымкі ў працягу «Шэрлака», пакуль не быў зменены графік здымак «Хобіта». Таксама стаў вядомы асноўны акцёрскі склад (гл. ніжэй).
Бюджэт трылогіі
Калі ў 2007 годзе Warner анансавала праект (тады «Хобіт» быў яшчэ дылогіяй), на кожны з фільмаў планавалася выдаткаваць каля 150 мільёнаў долараў. Для працы над фільмамі Warner Bros. стварыла кінакампанію 3 Foot 7 Ltd. Паводле яе дакументаў, новазеландскія падаткаплацельшчыкі ўклалі ў вытворчасць фільмаў 98 мільёнаў новазеландскіх долараў. У кастрычніку 2013 года прадзюсары апублікавалі інфармацыю пра тое, што стварэнне трылогіі «Хобіт» Пітэра Джэксана абыйдзецца ў два разы даражэй, чым трылогія «Уладар Пярсцёнкаў» (на вытворчасць «Уладара» пайшло 280 мільёнаў і яшчэ 145 мільёнаў на маркетынг), Гэта было звязана з тым, што рэжысёр вырашыў паэксперыментаваць з хуткасцю кадра, здымаючы ў 48 fps, і ў дадатак да ўсяго — у 3D. Студыя заявіла, што на стварэнне фільмаў выдаткаваны ўжо 561 мільён долараў, але праца над карцінамі працягваецца. Прычым, у прыведзеную суму ўваходзяць 266 здымачных дзён, выдаткаваных на «Хобіта» ў 2011—2012 гадах, але не ўваходзяць дадатковыя два месяцы пераздымак, атрыманыя Джэксанам пазней. Акрамя таго, да праславутай сумы дададуцца расходы на постпрадакшн 2013—2014 гадоў, калі будуць выпушчаны другая і трэцяя часткі. Да сакавіка 2014 года прамежкавы кошт прац над фільмамі ўзрос да 745 млн долараў, але Warner змагла вярнуць сабе 122 мільёна долараў ад новазеландскіх падаткаплацельшчыкаў, праз падатковыя ільготы.