cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Здалбуніўскі раён
Здалбуніўскі раён (Здолбунівський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Ровенскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Здалбуніў (Здолбунів).
Утвораны 20 студзеня 1940 года. Насельніцтва раёна на года складае 57383 чалавекі, плошча — 659 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 1 пасялковага і 20 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 1 пасёлак гарадскога тыпу і 53 сяла.
IC 3456
IC 3456 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Карончатая ржа
Карончатая ржа  — з групы, выкліканае відам. Першапачаткова захворванне назіралася толькі на аўсе, але з часам пачаў шкодзіць і ячменю. Першыя такія назіранні былі зроблены ў 1992 годзе каля горада, штат Небраска. Карончатая ржа значна зніжае ўраджайнасць ячменю.
Верагодна, карончатая ржа развілася незалежна ў межах розных відаў у адказ на механізмы абароны гаспадара. Кожная з ліній паразітаў можа атакаваць пэўную лінію раслін тыповага гаспадара. Напрыклад, існуе больш за 290 ліній. Часам расліны з устойлівымі фенатыпамі не падвяргаюцца заражэнню, але ёсць і больш вірулентныя разнавіднасці паразіта, здольныя каланізаваць нават устойлівыя расліны.
Сімптомы
Першымі сімптомамі захворвання з’яўляюцца жоўта-аранжавыя плямы ў выглядзе прожылкаў або круглых плям, якія з’яўляюцца на і. Яны ўзнікаюць у асноўным уздоўж праводзячага пучка, а часам і на ліставай пласцінцы паміж пучкамі, і паступова ахопліваюць усё новыя і новыя вобласці. Гэта скапленні, якія выклікаюць тканак лісця. Звычайна яны з’яўляюцца ў канцы чэрвеня ў фазе каласавання або выпускання суквеццяў. Пазней на лісці і похвах лісця з’яўляюцца невялікія чорныя прожылкі або плямы. Гэта скапленне, у якіх утвараюцца споры —. Часта яны маюць кольцападобную форму, яны атачаюць урэдзінію, але часам яны бессістэмна ўтвараюцца на ніжнім баку лісця і похвах лісця — звычайна доўгі час хаваюцца пад скурай.
Шкоднасць
Іржа звычайна выклікае гібель асобных лістоў, а не ўсёй расліны, але гэта памяншае здольнасць да фотасінтэзу, што зніжае прадуктыўнасць і тармозіць рост гаспадара. Больш за тое, заражаныя расліны больш успрымальныя да засухі, што ўскосна ўплывае на іх гібель.
Паколькі Puccinia coronata —, ён таксама мае высокія патрабаванні да тэмпературы, позна атакуе збожжавыя культуры і звычайна не прыносіць вялікай шкоды ўраджаю. Аднак гэта стварае пагрозу для позняй сяўбы і позняспелых сартоў збожжавых культур. Вельмі важна, калі ўраджай аўса прызначаны для ўжывання ў ежу людзям (напрыклад, для вытворчасці ). У рэгіёнах з больш цёплым і сухім кліматам эканамічнае значэнне карончатай іржы становіцца большым.
Распаўсюджаныя ветрам урэдыяспоры могуць разносіць грыб на пэўнай адлегласці ад зыходнага гаспадара. Арэал распаўсюджання паразіта ў перыяд вегетацыі можа складаць сотні кіламетраў.
Карончатая ржа, якая звычайна паразітуе на ячмені, таксама можа эфектыўна заражаць жыта. Акрамя таго ўзбуджальнік атакуе шматлікія віды дзікіх траў, уключаючы і. У згаданых відаў грыб лёгка вырабляе, а ў іх , здольныя перажыць зіму.
Карончатая ржа аўса
Гэта разнавіднасць карончатай іржы, якая паразітуе на. Амаль кожны рэгіён вырошчвання аўса быў заражаны гэтай хваробай і падчас найбуйнейшых бедстваў ураджайнасць зніжалася да 40 %. Паразіт прыносіць такія вялікія страты таму, што аптымальныя ўмовы для яго развіцця вельмі блізкія да сезонных умоў, звязаных з самай высокай ураджайнасцю аўса. Урэдаспоры формы прарастае пераважна ў дыяпазоне тэмператур 10-30 °C, а для далейшага росту аптымальная тэмпература складае 20 °C.
Вірулентнасць і ўстойлівасць дзікага аўса добра вывучаны. Устойлівасць аўса, верагодна, залежыць ад генетычных характарыстык, у той час як вірулентнасць залежыць ад разнавіднасці атакаванага аўса. Хутчэй за ўсё, многія функцыі кантралююць вірулентнасць паразітаў і імунітэт гаспадара, што сведчыць аб складаных коэвалюцыйных адносінах. Некалькі канкрэтных локусаў адказваюць за павышэнне імунітэту. Напрыклад, дамінантны алель Pca, які быў прызнаны адказным за генерацыю ўстойлівага фенатыпу на дзевяці ізалятах. Акрамя таго, згаданыя ізаляты выклікалі эфектыўную абарону ў гаспадароў дзякуючы іншым локусам, не звязаным з Pca. Усё гэта сведчыць пра тое, што імунітэт аўса кантралюецца многімі генамі. Некаторыя даследаванні паказваюць, што імунная рэакцыя залежыць ад фізіялагічных уласцівасцей іржы ў выніку розных мутацый, якія маглі назапасіцца ў ізаляваных лініях.
Выяўлена, што экспрэсія некаторых генаў, адказных за сінтэз авеналюмінія, з’яўляецца асновай абароны ад. Авеналамін прысутнічае толькі там, дзе расліны былі заражаныя і больш нідзе. Вытворчасць авеналіюму рэгулюецца некаторымі з гэтых генаў, якія, як было паказана, аказваюць устойлівасць у некаторых аўсяных лініях, паказваючы на іх больш шырокую ролю ва ўстойлівасці. Акрамя поўнай устойлівасці да ў некаторых лініях (на аснове авеналюмінія), важнай з’яўляецца і частковая ўстойлівасць у іншых.
Выклікі
Устойлівасць да карончатай іржы выяўлена ў генетычным матэрыяле ячменю з розных рэгіёнаў, але большасць амерыканскіх культур ячменю ўспрымальныя паразіту. Звычайна можа перамагчы ўстойлівы ген на працягу пяці гадоў, што значна больш ускладняе барацьбу з паразітам. Даследчыкі амерыканскай прадставілі адзінкавыя гены, якія выпрацоўваюць бялок, і якія, на іх думку, распазнаюць карончатую іржу і адказваюць за павышэнне ўстойлівасці расліны. Аднак, дзякуючы хуткай адаптацыі да ўстойлівых разнавіднасцяў аўса, надзею выклікае іншы від аўса —, які раней лічыўся пустазеллем з выдатнымі генамі ўстойлівасці. Асноўнай мэтай даследчыкаў з’яўляецца не толькі забеспячэнне ўстойлівасці да карончатай іржы, але і вывядзенне сартоў аўса з патрэбнымі характарыстыкамі, такімі як высокая прадуктыўнасць і ўстойлівасць да засухі.
(203) Пампея
(203) Пампея — даволі буйны астэроід галоўнага пояса. Ён быў выяўлены 25 верасня 1879 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у абсерваторыі Клінтана, ЗША і названы ў гонар старажытнарымскага горада Пампеі, знішчанага 24 жніўня 79 года ў выніку вывяржэння вулкана Везувій.
Ялабуга
Ялабуга (Елабуга, Алабуга) — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ялабужскага раёна Татарстана. Уваходзіць у Наберажначалнінскую агламерацыю. Насельніцтва 73 913 чалавек (2019 год). Нафтавая прамысловасць, машынабудаванне, прамысловасць будматэрыялаў, лёгкая і харчовая прамысловасць.
Размешчаны на рацэ Каме. З’яўляецца адным з найстаражытнейшых паселішчаў Татарстана, адзначыўшым сваё тысячагоддзе ў 2007 годзе.
Гісторыя
Навуковы Савет Інстытута гісторыі Акадэміі Навук Рэспублікі Татарстана вызначыў, што Ялабуга ўзнікла на мяжы X—XI стагоддзяў і сфарміравалася як паселішча гарадскога тыпу каля 1005—1010 гадоў. У XII ст. была пабудавана белакаменная мячэць (Ак-Мячэць) з васьмю вежамі і паўвежамі, падобная да саборных мячэцяў у Біляры і Боўгары і маючая аналагі ў мячэцях-фартэцыях у Сусе (Туніс) і Багдадзе (Ірак).
У пачатку XVII стагоддзя захапіўшыя гэтыя землі маскавіты заснавалі на месцы старажытнай Алабугі сяло Трохсвяцкае. У 1780 годзе імператрыца Кацярына II надала Ялабузе статус павятовага горада Вяцкай губерні, насельніцтва якога на той час складала каля 1 000 чалавек. Росквіт горада прыйшоўся на другую палову XIX ст., дзякуючы дынастыі купцоў-прамыслоўцаў Ушковых, якія ўжо ў 1850 годзе пабудавалі ў Ялабузе першы хімічны завод.
У пачатку XX ст. насельніцтва горада складала 10 000 чалавек. 16 лістапада 1917 года ў горадзе была абвешчана Савецкая ўлада. 2 мая 1919 года горад занялі белагвардзейцы (армія Калчака), але ўжо 25 мая, пад націскам Чырвонай Арміі, пакінулі горад.
У 1921—1928 гг. Ялабуга — цэнтр Ялабужскага кантона, а з 1930 г. — Ялабужскага раёна Татарскай АССР. Падчас Другой сусветнай вайны (1941—1944 гг.) у горадзе знаходзіўся ў эвакуацыі філіял Ленінградскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Таксама тут жыла і 31 жніўня 1941 года скончыла жыццё самагубствам паэтка Марына Цвятаева.
Зайцава
Назву За́йцава маюць:
Паўночна-ўсходняя акруга (Батсвана)
Паўночна-усходняя акруга (North-East District) — адна з дзевяці акруг Батсваны, якая размяшчаецца на паўночным усходзе краіны і мяжуе з Зімбабвэ. Адміністрацыйны цэнтр — Масунга. Плошча — 5 120 км², насельніцтва складае 132 422 чалавек (на 2001 год).
Уладзімір Адамавіч Кісель
Уладзімір Адамавіч Кісель (, мястэчка Клецк Нясвіжскага павета Навагрудскага ваяводства —, ) — педагог, удзельнік антысавецкага падпольнага руху. Мянушка «Раса́».
Біяграфія
У другой палове 1930-х гадоў скончыў сем класаў польскай школы, у 1941 — савецкую сямігодку ў Клецку. Падчас нямецкай акупацыі вучыўся ў Нясвіжскай настаўніцкай семінарыі, дзе з сябрамі стварыў арганізацыю «Саюз беларускіх патрыётаў». З восені 1944 года працаваў настаўнікам у Качановічах, потым у Рудаўцы на Нясвіжчыне, завочна скончыў педагагічнае вучылішча ў Нясвіжы, паступіў у Гродзенскі педагагічны інстытут..
У беларускім падполлі
У 1946 годзе Уладзімір Кісель удзельнічаў у заснаванні падполнай патрыятычнай арганізацыі «Саюз змагання за незалежнасць Беларусі», якая дзейнічала ў Нясвіжскім, Клецкім, Стаўбцоўскім, Гродзенскім і іншых раёнах Беларусі.
Устаноўчы сход арганізацыі прайшоў у 1946 годзе на хутары Царская Ліпа (Нясвіжскі раён), на сходзе прысутнічала 6 чалавек, а сярод іх студэнты Гродзенскага педінстытуту. СЗНБ будаваўся з «пяцёрак», склад кожнай з іх ведаў толькі кіраўнік гэтага звяна. Праграма СЗНБ прадугледжвала падрыхтоўку патрыятычных сіл, якія ў выпадку вайны павінны былі выступіць у абарону беларускага народа і незалежнасці Беларусі. У адпаведнасці з праграмай СЗНБ, павінны былі быць распушчаны калгасы, а зямля перадавалася сялянам. Была выпушчана і распаўсюджана антысавецкая ўлётка.
Арышт
На пачатку 1949 года органамі савецкай дзяржбяспекі было арыштавана кіраўніцтва арганізацыі. Дзякуючы канспірацыі, частка структур СЗНБ так і не была раскрытая.
Уладзімір Кісель быў арыштаваны 25 лютага 1949 года ў Гродна і ўтрымліваўся ў мінскай «амерыканцы». У лістападзе 1949 года «за здраду радзіме, ускосны тэрор i антысавецкую прапаганду» асуджаны Ваенным трыбуналам войскаў МУС Беларускай Ваеннай Акругі да 25 гадоў пазбаўлення волі з паражэннем у правах і канфіскацыяй маёмасці. Тады (15—17 чэрвеня 1949) на розныя тэрміны зняволення былі засуджаны 17 членаў СЗНБ (яшчэ адну сяброўку СЗНБ, Веру Касмовіч, судзілі асобна).
Пакаранне адбываў у Джэзказганскім канцлагеры Казахстана і крытай турме ў Грозным. Вызвалены ў 1960 годзе, рэабілітаваны.
Па вызваленні
Па вызваленні вярнуўся ў Гродна, дзе працаваў настаўнікам матэматыкі ў вясковай школе Грандзічаў.
Напісаў успаміны пра падзеі ў Клецку, арганізацыю, лагернае жыццё.
У 1990-я гады быў сябрам Дэмакратычнага аб’яднання ветэранаў. Сын Зміцер Кісель — удзельнік беларускага нацыянальнага руху на Гродзеншчыне ў 1990-х гадах, супрацоўнік газеты «Пагоня».
Памёр у 1999 годзе. Пахаваны з жонкай Галінай Аляксандраўнай Генаш, таксама былой студэнткай Гродзенскага педагагічнага інстытута, удзельніцай Саюза змагання за незалежнасць Беларусі і палітычнай зняволенай, на Аульсаўскіх могілках Гродна.
Анатоль Міхайлавіч Лыцін
Анатоль Міхайлавіч Лыцін (нар. 1955) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Намеснік Міністра транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь — дырэктар дэпартамента «Белаўтадар» (2006—2012).
Біяграфія
Працоўную дзейнасць пачаў майстрам дарожна-будаўнічага трэста № 5 Міністэрства будаўніцтва і эксплуатацыі аўтамабільных дарог БССР у г. Мінску. У 1982—1988 гадах працаваў у вытворчым упраўленні «Аўтамагістраль» на пасадах галоўнага інжынера ДЭУ-745, галоўнага інжынера ДРБУ-50, начальніка вытворчага аддзела. З 1988 па 1994 год — намеснік начальніка, галоўны інжынер рэспубліканскага праектна-рамонтна-будаўнічага аб’яднання «Аўтамагістраль» Міністэрства будаўніцтва і эксплуатацыі аўтамабільных дарог Рэспублікі Беларусь. У 1994—1998 гадах працаваў генеральным дырэктарам дзяржаўнага прадпрыемства «Белаўтастрада», у 1998—2003 гадах — генеральны дырэктар дзяржаўнага прадпрыемства «Магістральаўтадар».
У 2003 годзе А. М. Лыцін назначаны намеснікам дырэктара дэпартамента «Белаўтадар» Міністэрства транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь, 20 студзеня 2006 года назначаны першым намеснікам Міністра транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь — дырэктарам дэпартамента «Белаўтадар». Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 30 кастрычніка 2006 г. № 1433 Лыцін А. М. назначаны намеснікам Міністра транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь — дырэктарам Дэпартамента «Белаўтадар». Вызвалены ад пасады 10 красавіка 2012 года.
Батанічны сад Уроцлаўскага ўніверсітэта
Батанічны сад Уроцлаўскага ўніверсітэта (Ogród Botaniczny Uniwersytetu Wroclawskiego) — батанічны сад у горадзе Уроцлаў (Польшча).
Батанічны сад быў заснаваны ў 1811 годзе, што робіць яго самым старым батанічным садам у Польшчы пасля Батанічнага саду Ягелонскага універсітэта ў Кракаве. Батанічны сад Уроцлаўскага ўнічерсітэта размешчаны з паўночнага боку сабора Святога Іаана Хрысціцеля і царквы Святога Крыжапольск., а таксама часткова на востраве Тумскім, на адлегласці каля 2 км ад Уроцлаўскага рынкупольск.. Адкрыты з 1 красавіка па 31 кастрычніка.
Гісторыя
Першапачаткова сад займаў каля 5 га, першымі яго дырэктарамі ў 1811-1816 гг. былі заснавальнікі — прафесар таксанаміі, анатоміі і фізіялогіі раслін Іаган Лінк і прафесар натуральнай гісторыі і земляробства Ф.Хейдэ. З 1816 па 1830 дырэктарам быў Лудольф Трэвіранус. Яго пераемнікам у 1830-1852 гг. стаў сістэматык раслін Нёс фон Эзенбек, які быў адхілены ад пасады па палітычных прычынах у сувязі з яго дзейнасцю падчас рэвалюцый 1848-1849 гадоў. У 1852-1883 гадах, калі дырэктарам быў Іаган Генрых Гепперт, сад быў пашыраны.
Пасля Гепперта батанічны сад узначальвалі паслядоўна Адольф Энглер (да 1889), Карл Прантль (да 1893), Фердынанд Пакс (да 1926), Пітэр Старк (Peter Stark, да 1928), Іаганес Будэрэс (Johannes Buderus да 1945). Апошні ў 1933 годзе пашырыў межы саду на 1 га.
На працягу першых трох гадоў пасля вайны на чале разбуранага батанічнага саду стаяў прафесар батанікі Станіслаў Кульчынскі, першы рэктар Уроцлаўскага універсітэта. У 1948 годзе было прынята рашэнне аб аднаўленні саду, і гэтую задачу даверылі прафесару Генрыху Цялежскамупольск. і Стэфану Макку. У 1950-я батанічны сад быў адкрыты толькі па нядзелях і ў святы. У 1957-1972 гады садам кіравала доктар (пазней прафесар) Зоф'я Гуміньская (Zofia Gumińska). У 1958 годзе сапёры ачысцілі сажалку і пабудавалі над ёй арачны драўляны мост, які па сённяшні дзень застаецца адным з сімвалаў саду. З гэтага года сад адкрыты для публікі кожны дзень тыдня.
У 1960 годзе да сада быў далучаны яшчэ адзін гектар зямлі, з боку вуліцы Сьвентакшыскай (ul. Świętokrzyskiej), на якім у 1967 годзе быў пабудаваны спецыяльны басейн для водных раслін. З 1972 па 1980 год на чале сада была прафесар Крысціна Кукульчанка (Krystyna Kukułczanka). У 1974 годзе батанічны сад быў уключаны ў рэестр помнікаў Уроцлаўскага ваяводства (з 1994 года, разам з гістарычным цэнтрам Уроцлава, лічыцца гістарычнай славутасцю). З 1981 года садам кіруе прафесар Томаш Новак (Tomasz J. Nowak).
Асноўныя факты
У цяперашні час сад займае плошчу 7,4 га (0,33 га займаюць аранжарэі), тут расце каля 7,5 тысяч відаў раслін (з улікам розных гатункаў — 11,5 тысяч).
У дэндрарыі растуць: таксодыўм двурадны (ці балотны кіпарыс), секвоядендран, секвоя, кедр, крыптамерыя японская, кунінгамія ланцэтападобная, лістоўніца польская, Cupressocyparis leylandii, Sciadopitys verticillata.
У садзе расце 27 дрэў, якія лічацца помнікамі прыроды, сярод іх: дубы, цісы, гінкго, букі і платаны.
У альпінарыі можна ўбачыць пабудаваны ў 1856 годзе геалагічны разрэз Валбжыхскіх вугальных радовішчаў, а таксама скамянелыя сляды вымерлых раслін, скамянелыя ствалы дрэў.
З 1988 года філіялам батанічнага саду з'яўляецца дэндрарый у вёсцы Войславіцы (паблізу Немча), плошча якога складае 62 га, які славіцца вялікай калекцыяй рададэндран і рэдкіх хвойных.
IC 3457
IC 3457 — галактыка тыпу E3 ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Міла (Сіцылія)
Міла (Milo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сіцылія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Катанія.
Насельніцтва складае 1050 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 61 чал./км². Займае плошчу 18 км². Паштовы індэкс — 95010. Тэлефонны код — 095.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Андрэй Першазваны.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Дхарахара
Дхарахара (धरहरा) — вежа вышынёй 61,88 м, знаходзілася ў цэнтральнай частцы Катманду — сталіцы Непала. Разбурана землетрасеннем 25 красавіка 2015 года.
Вежа была пабудавана ў 1832 годзе па загадзе каралевы Трыпурасундары. Дзевяціпавярховая вежа Дхарахара з вінтавой лесвіцай  была галоўную славутасцю Катманду. На дзявятым паверсе размяшчаўся храм Шывы, на восьмым  — назіральная пляцоўка. Дхарахара ўваходзіла ў Спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Сільвестр Феадосьевіч Шчадрын
Сільвестр Феадосьевіч Шчадрын (Сильве́стр Феодо́сиевич Щедри́н; —) — рускі жывапісец, пейзажыст.
Біяграфія
Сільвестр Шчадрын нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу 2 (13) лютага 1791 года. Бацька — Феадосій Фёдаравіч Шчадрын, вядомы скульптар, рэктар Акадэміі мастацтваў, прафесар класа скульптуры. Брат — архітэктар Апалон Шчадрын, дзядзька — вядомы ў XVIII стагоддзі пейзажыст Сямён Фёдаравіч Шчадрын.
Паступіў у 1800 годзе ў Акадэмію мастацтваў. Сільвестр павінен быў абраць род мастацтва, ён збіраўся запісацца ў пейзажны клас свайго дзядзькі, прафесара акадэміі Сямёна Фёдаравіча Шчадрына, аднак той незадоўга да гэтага часу памёр (1 [13] верасня 1804), і з 1806 года малады мастак спецыялізаваўся ў галіне пейзажнага жывапісу пад кіраўніцтвам прафесара M. M. Іванова, да якога перайшоў пейзажны клас.
У 1811 годзе ён скончыў Акадэмію, напісаўшы дыпломную карціну «Від з Пятроўскага вострава» (па зададзенай праграме: «Прыморскі горад ці паселішча ўдалечыні, а на першым плане статак рагатай жывёлы»), за якую атрымаў Вялікі залаты медаль, што давала права на «пенсіянерства» за мяжой. З-за вайны 1812 паездка была адкладзеная, і малады мастак адправіўся ў Італію толькі ў 1818 годзе.
У гэтай краіне ён і застаўся да канца сваіх дзён. Памёр у Сарэнта 27 кастрычніка (8 лістапада) 1830 года.
Чурылава
Назву Чурылава маюць:
Цэнтральная акруга (Батсвана)
Цэнтральная акруга (Central District) — адна з дзевяці акруг Батсваны, якая размяшчаецца ў цэнтры краіны і мяжуе з Зімбабвэ і ПАР. Самая вялікая правінцыя, а таксама з'яўляецца першай акругай паводле колькасці жыхароў. Адміністрацыйны цэнтр — Серовэ. Плошча — 147 730 км², насельніцтва складае 563 260 чалавек (на 2001 год).
Пра бясконцасць
«Пра бяско́нцасць» (Om det oändliga) — шведска-нямецка-нарвежскі мастацкі фільм рэжысёра Роя Андэрсана, які выйшаў на экраны ў 2019 годзе.
Сюжэт
Жанчына і мужчына лунаюць па-над горадам, быццам закаханыя Марка Шагала ці анёлы ў «Небе над Берлінам». Мы ідзём следам за голасам апавядальніцы, якая, нібыта казачная Шахеразада, пляце карункі гарадскіх гісторый. Мы назіраем вулічныя сцэнкі. Зазіраем у зачыненыя вокны і адчыненыя дзверы. Пранікаем ў чужыя сны і душы. Сочым за чарадой падзей, якія ўвасабляюць ардынарнае жыццё крохкага чалавецтва, прадстаўленага ва ўсім яго харастве, банальнасці, жорсткасці і прыгажосці.
Сямён Фёдаравіч Шчадрын
Сямён Фёдаравіч Шчадрын (Семён Фёдорович Щедри́н; 6 [17] красавіка 1745,  — 1 [13] верасня 1804, ) — рускі мастак-пейзажыст, акадэмік Імператарскай Акадэміі мастацтваў.
Сын салдата лейб-гвардзейскага Праабражэнскага палка. Першапачатковую адукацыю атрымаў, верагодна, у праабражэнска-палкавой «злічальнай камісіі для навучання пісьму». У 1759 годзе, у 14-цігадовым узросце, быў прыняты ў Імператарскую Акадэмію мастацтваў. У 1765 годзе скончыў Акадэмію мастацтваў з малым залатым медалём, званнем мастака з правам на чын XIV класа, з атэстатам 1-й ступені і шпагай.
Шчадрын быў адным з сямі выпускнікоў Акадэміі мастацтваў 1767 года, якія атрымалі медалі і замежныя камандзіроўкі. Усіх іх адправілі ў Парыж. У Парыжы яны прадставіліся паслу князю Галіцыну і знакамітаму энцыклапедысту, тэарэтыку і крытыку мастацтва Дзідро, якому Акадэмія даручыла кіраўніцтва пенсіянерамі.
IC 3458
IC 3458 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Чэрск (Украіна)
Чэрск (Черськ) — вёска ў Манэвыцкім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Геаграфія
Праз вёску працякае рака Асына, правы прыток Стаходу.
Ліцэнцыят
У сярэдневяковых універсітэтах быў прамежкавай ступенню паміж бакалаўрам і доктарам. У другой палове ХХ стагоддзя ў французскіх універсітэтах ліцэнцыят быў першай вучонай ступенню па літаратуры, філалагічных навуках і педагогіцы, і надаваўся асобам, якія здалі за 3-4 гады навучання ў вышэйшай навучальнай установе тры-чатыры экзамены па дысцыплінах, вызначаных профілем іх навуковай спецыяльнасці.
Ліцэнзіяты мелі права выкладаць у ліцэі (як правіла, у правінцыі) і здаваць экзамены на атрыманне сертыфіката Certificat d’Aptitude du Professoratdu Second degré (CAPES), які дазваляў замяшчаць пасаду выкладчыка сярэдняй навучальнай установы, у тым ліку любога ліцэя. У сувязі з удзелам Фінляндыі, Францыі і Швейцарыі ў Балонскім працэсе і прыняццем новай адукацыйнай сістэмы навуковая ступень ліцэнцыята была ліквідавана.
Карл Шух
Карл Шух (Carl Schuch,,  — , ) — аўстрыйскі жывапісец. Яго творчасць спалучае элементы імпрэсіянізму і рэалізму. Яго раннія пейзажы напісаны ў гераічным стылі позніх рамантыкаў («Пейзаж з мастом-руінай», 1870, Галерэя зямлі Ніжняя Саксонія), аднак пазней ён зблізіўся з мастакамі гуртка Вільгельма Лейбля. Разам з Карлам Хагемейтэрам пісаў пейзажы і ваколіцы Зальцбурга і ў Брандэнбургу. Жыў у Венецыі ў 1876—1894 гадах, ствараў рамантычныя пейзажы, у 1882 годзе пераехаў у Парыж, дзе на яго творчасць паўплывалі Клод Манэ і Гюстаў Курбэ.
Бітва за Цхінвалі
7 жніўня
23:30 Грузінскае войска адкрыла агонь па Цхінвалі з артылерыі і ўсталёвак залпавага агню «Град». Урад Грузіі абвясціў аб пачатку аперацыі па ўсталяванні ў Паўднёвай Асеціі канстытуцыйнага парадку Абхазія перамяшчае войскі да мяжы з Грузіяй.
8 жніўня
02:46 Грузінскае войска заняло вёскі Дзідмуха, Мугуці і Дмянісі, што ў ваколіцах горада
03:30 Грузінскае войска пачало танкавую атаку на паўднёвыя ўскраіны Цхінвалі
05:31 Грузінскае войска заняло [[Знаурскі раён] Паўднёвай Асеціі
7:00 Урад Расіі ініцыяваў скліканне экстранага паседжання Рады Бяспекі ААН (доўжылася з 9 да 10 гадзінаў). Сталы прадстаўнік Расіі пры ААН Віталь Чуркін прапанаваў запатрабаваць неадкладнага спынення гвалту ў Паўднёвай Асеціі, але Рада Бяспекі не ўхваліла тэкст прапанаванай заявы.
7:23 5 грузінскіх самалётаў Су-25 нанеслі ўдар па пазіцыях паўднёваасяцінскіх паўстанцаў ля паселішча Тквярнеці
9:13 Паводле Міністэрства друку паўстанцаў:[http://newsru.com/world/08aug2008/bolee15.html Цхінвалі, падрахунак начнога штурму: загінулі больш за 15 мірных жыхароў. Разбураная значная частка горада]
9:23 Паводле грузінскай радыёстанцыі Імедзі : Грузінскае войска заняло Цхінвалі
9:49 Пры абстрэле штаба ССПМ у Цхінвалі параненыя тры расійскія міратворцы.
10:00 МУС Грузіі: расійскі бамбардзіроўшчык скінуў бомбы на грузінскі горад па-за зонай канфлікту
10:37 Грузінскае войска ўсяго заняло 12 вёсак, у тым ліку большасць вакол горада: Атосі, Дзідмуха, Дменісі, Знавуры, Квема Акона, Мугуці, Сарабукі і Хетагурові. Атрад грузінскага войска з 600 чалавек увайшоў у горад.
11:10 Грузінскія снарады трапілі ў расійскія казармы
11:25 Расійскія самалёты бамбавалі грузінскі горад Горы. Паводле Міністэрства нутраных спраў Грузіі грузінскае войска збіла адзін расійскі бамбардзіроўшчык.
13:30 Мэр Тбілісі Георгі Угулава паведаміў аб заняцці 70 % Цхінвалі і спыненні агню грузінскім войскам з 15:00 да 18:00 дзеля бяспечнага вываду насельніцтва з горада ў бок вёскі Эргнэці.
14:40 Агенцтва «Навіны-Грузія» паведаміла аб тым, што ў Цхінвалі спынены агонь, і што Грузія выконвае мараторый для выхаду мірных жыхароў з зоны вайскоўАцаў дзеянняў (састарэлая, другая — пра папярэднюю падзею).
15:00 Калона расійскіх танкаў увайшла на тэрыторыю Паўднёвай Асеціі
15:30 Грузінскія войскі адыходзяць з Цхінвалі
15:48 расійскія самалёты нанеслі ўдар па грузінскіх пазіцыях у ваколіцах Цхінвалі.
16:47 У Цхінвалі спыніліся баі
17:38 Паўстанцы аднавілі кантроль над Цхінвалі. Паўднёваасяцінскі прадстаўнік у Змяшанай кантрольнай камісіі па ўрэгуляванні Інал Пліеў заявіў аб 3 падбітых грузінскіх танках, а начальнік адпаведнага батальёну Казбек Фрыеў — пра наяўнасць параненых
18:24 Расійская 58-я армія пачала абстрэл грузінскіх пазіцый
9 жніўня
09:36 Байцы 58-й арміі прадзерліся да лагера міратворцаў у Цхінвалі
11:41 У Цхінвалі перакінутыя падрадзяленні пскоўскіх дэсантнікаў
11:57 Часткі 58 арміі выціснулі з Цхінвалі грузінскіх вайскоўцаў У другой палове дня грузінскае войска распачала другую спробу штурму Цхінвалі. Пасля масіраванага артабстрэлу, 9 жніўня 2008 грузінскае войска ўвайшло ў горад. Адначасова з гэтым грузінскі бок паспрабаваў перарэзаць Зарскую дарогу да поўначы ад Цхінвалі, якая злучае горад з Паўночнай Асеціяй (няісная). На пад’ездзе да горада атрымаў асколачнае раненне генерал Хрулёў. Таксама Саакашвілі на сустрэчы з апазіцыяй заявіў аб знішчэнні грузінскім войскам 60 чалавек з расійскага разведвальнага батальёна «Усход» з Чачні (Галоўная разведвальная ўправа Расіі). Позна ўвечары ў горад увайшоў батальён «Усход» (75 чалавек) і на працягу ночы выцесніў грузінскае войска.
Юрый Віталевіч Гольцаў
Юрый Гольцаў (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца польскага клуба «Пломень» з Дэмбэ Вельке.
Клубная кар’ера
Выхаванец гродзенскай футбольнай школы «Белкард», у 2012 годзе выступаў за клуб у Другой лізе, пасля перайшоў у дубль «Нёмана». У 2014 годзе стаў прыцягвацца да асноўнай каманды. 19 кастрычніка 2014 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы супраць бабруйскай «Белшыны» (3:1). Да канца сезона прыняў удзел яшчэ ў трох матчах каманды, а ў 2015 годзе ўжо выступаў толькі за дубль і не прыцягваўся да асноўнай каманды.
У сакавіку 2016 года быў аддадзены ў арэнду «Лідзе» да канца сезона. У сакавіку 2017 года арэнда была падоўжана і на наступны сезон. Быў адным з асноўных ігракоў каманды. Пакінуў лідскі клуб па заканчэнні сезона 2017.
У пачатку 2021 года далучыўся да варшаўскага клуба «Акэнце» з пятага дывізіёна Польшчы. У 2022 годзе перабраўся ў «Пломень» з Дэмбэ Вельке.
Сезон 2019 ФК Узда
У 2019 годзе футбольны клуб «Узда» з г.Узда прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Склад каманды
Станам на кастрычнік 2019 года.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Свята-Георгіеўская царква (Дубіна Юрздыцкая)
Свята-Георгіеўская царква — праваслаўны храм у в. Дубіна Юрздыцкая Валожынскага раёна Мінскай вобласці.
Архітэктура
Помнік архітэктуры сінадальнага накірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Сіметрычна-восевая аб'ёмна-прасторавая кампазіцыя храма чатырохчасткавая: шатровая трох'ярусная (васьмярык на 2 чацверыках) вежа-званіца, прамавугольная ў плане трапезная, малітоўная зала, акруглая апсіда. Асноўны аб'ём быў завершаны чатырохсхільным пакатым дахам з цыбулепадобным купалам на барабане ў цэнтры (цяпер заменены на двухсхільны). Шатровае завяршэнне званіцы не захавалася. Галоўны і бакавыя ўваходы падкрэслены прамавугольнымі парталамі. На фоне бутавай муроўкі сцен вылучаюцца атынкаваныя элементы архітэктурнага дэкору — ліштвы здвоеных лучковых аконных праёмаў, вуглавыя лапаткі, карнізы нескладанага профілю, аркатура.
Інтэр'ер
Унутры памяшканні перакрыты плоскай столлю.
Аляксандр Васілевіч Мінін
Аляксандр Васілевіч Мінін (1955—2005) — беларускі дзяржаўны дзеяч, спецыяліст у галіне дарожнага будаўніцтва і транспарту. Кандыдат тэхнічных навук. Заслужаны будаўнік Беларусі (2003).
Біяграфія
З 1981 года працаваў на пасадзе галоўнага інжынера ў ААТ «Мостабуд» філіял МСУ № 1, г. Магілёў, з 1986 года ўзначаліў гэтае ўпраўленне.
З 1990 па 1994 працаваў галоўным інжынерам ААТ «ДБТ № 3».
З 1994 года па 2005 год А. У. Мінін кіраваў дарожнай гаспадаркай рэспублікі : у 1994—1996 гадах намеснік міністра архітэктуры і будаўніцтва, у 1996—2002 гадах намеснік міністра транспарту і камунікацый ― старшыня Камітэта па аўтамабільных дарогах, у 2002—2005 гадах першы намеснік міністра транспарту і камунікацый ― дырэктар дэпартамента «Белаўтадар».
Навуковая дзейнасць
Акадэмік Беларускай інжынернай акадэміі і Міжнароднай інжынернай акадэміі транспарту. Член-карэспандэнт Міжнароднай інжынернай акадэміі.
Спартыўная дзейнасць
Велізарны ўклад Аляксандр Васілевіч унёс у развіццё беларускага міні-футбола.
Стварэнне галіновай каманды «Дарожнік» — вядучага клуба рэспублікі па міні-футболе, шматразовага пераможцы нацыянальных чэмпіянатаў і неаднаразовага ўладальніка Кубка Беларусі — непарыўна звязана з яго імем.
У памяць пра Аляксандра Васілевіча Мініна штогод праводзіцца турнір па міні-футболе сярод каманд дарожнай галіны.
Яўген Канстанцінавіч Касмовіч
Яўген Касмовіч (1922 — ?) — беларускі педагог, удзельнік антысавецкага падпольнага руху.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1922 г. у сялянскай сям'і. Атрымаў сярэднюю спецыяльную адукацыю. Падчас Другой сусветнай вайны заставаўся на акупаванай немцамі тэрыторыі, працаваў настаўнікам у мястэчку Гарадзея ў Нясвіжскім раёне. Належаў да Саюза беларускай моладзі. Пасля вайны праз удзел у СБМ атрымаў забарону ад уладаў працаваць настаўнікам. У 1947 г. пабраўся шлюбам з Верай Касмовіч, разам з якой належаў да падпольнага Саюза змагання за незалежнасць Беларусі — незалежніцкай падпольнай арганізацыі ў Заходняй Беларусі, якая дзейнічала ў 1946—1949 гадах.
Арыштаваны 12 студзеня 1949. Асуджаны ваенным трыбуналам МУС 17 чэрвеня 1949 да 25 гадоў савецкіх канцлагераў з канфіскацыяй маёмасці і 5 гадоў пазбаўлення правоў. Этапаваны ў Паўночна-Усходні лагер МУС Хабараўскага краю.
Вызвалены 30 верасня 1955 г. Далейшы лёс невядомы. Рэабілітаваны пракуратурай Мінскай вобласці 12 снежня 1980 г.. Групавая справа № 18256-с з фотаздымкам захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.
Шарль Б’е-Гудэ
Шарль Б’е Гудеэ (Charles Blé Goudé; нар. 1 студзеня 1972) — івуарыйсі палітык, заснавальнік руху «Маладыя патрыёты». У 2010—2011 гадах займаў пасаду міністра па справах моладзі, занятасці і прафесійнай падрыхтоўкі Кот-д’Івуара. У перыяд Першай і Другой Івуарыйскіх войнаў выступаў на баку Ларана Гбагбо. Знаходзіўся на лаве падсудных Міжнароднага крымінальнага суда за злачынствы супраць чалавечнасці, але быў апраўданы.
Біяграфія
Нарадзіўся 1 студзеня 1972 года. Па нацыянальнасці — бэтэ.
У 1990 годзе ўступіў у Федэрацыю студэнтаў і школьнікаў Кот-д’Івуара. У 1996-м стаў нацыянальным сакратаром арганізацыі, затым, у 1998-м, ён змяніў Гіём Саро на пасадзе генеральнага сакратара, тым самым узначаліўшы Федэрацыю.
У перыяд з 1994 па 1999 год Гудэ восем разоў быў заключаны ў турму за ўдзел у антыўрадавых студэнцкіх мерапрыемствах. У 2001 годзе ён стварыў Панафрыканскі кангрэс моладзі і патрыётаў. Рух выступіў супраць імперыялізму і неакаланіялізму.
У 2002 годзе, з пачаткам грамадзянскай вайны, падтрымаў прэзідэнта Ларана Гбагбо. Гудэ заснаваў рух «Альянс юных патрыётаў за нацыянальны ўздым», таксама вядомы як «Маладыя патрыёты». Арганізацыя адрознівалася радыкальнай нацыяналістычнай ідэалогіяй. У 2004 годзе на фоне французска-івуарскага канфлікту лідар руху выступіў па тэлебачанні з заклікам даць адпор французскім войскам. Прыхільнікі Гудэ зладзілі пагром кварталаў, дзе пражывалі замежнікі, а таксама напалі на 43-і батальён марской пяхоты УС Францыі.
Гудэ неаднаразова рабіў публічныя заявы, заклікаючы да гвалту ў дачыненні да аб’ектаў і міратворцаў ААН, а таксама замежнікаў у цэлым. За гэта ў студзені 2006-га яму быў забаронены выезд з краіны, а яго банкаўскія актывы замарожаны.
Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 года палітык прызначаны міністрам па справах моладзі, занятасці і прафесійнай падрыхтоўкі ва ўрадзе прэм’ер-міністра Жана Аўсу-Куад’ё. Аднак праз некалькі месяцаў Гудэ страціў гэтую пасаду ў сувязі з перамогай апазіцыі ў ваенным канфлікце з прэзідэнтам Гбагбо. Неўзабаве экс-міністр адправіўся ў выгнанне.
17 студзеня 2013 года Гудэ быў арыштаваны ў горадзе Акра (Гана) і перададзены Міжнароднаму крымінальнаму суду. Яму прад’явілі абвінавачванні ў здзяйсненні злачынстваў супраць чалавечнасці падчас канфлікту 2010—2011 гадоў. Першае судовае пасяджэнне па справе Гудэ прайшло 28 студзеня 2016-га. 15 студзеня 2019 года палітык быў апраўданы. У маі 2021 года з Гудэ былі зняты абмежаванні, якія тычаліся ўмоўна-датэрміновага вызвалення.
Адукацыя
У 1991 годзе скончыў бакалаўрыят у Абіджанскім універсітэце. Пазней вучыўся на ступені магістра ў галіне кіравання і прадухілення канфліктаў у Манчэстэры (Вялікабрытанія), але, не атрымаўшы дыплом, вярнуўся на радзіму ў сувязі з пачаткам грамадзянскай вайны. Авалодаў англійскай мовай.
Бізнес
Шарль Гудэ ў значнай ступені выйграў ад свайго асаблівага становішча ў асяроддзі Ларана Гбагбо. Згодна французскім дыпламатычным крыніцам, ён стаў вельмі паспяховым бізнесменам, меў значныя долі ад даходаў гатэляў, начных клубаў, рэстаранаў, станцый тэхнічнага абслугоўвання і нерухомасці ў Кот-д’Івуары. Па словах амерыканскіх дыпламатаў, фінансаванне яго дзейнасці цалкам ажыццяўлялася за кошт Гбагбо і яго набліжаных.
Ідэалогія
Доўгі час Гудэ быў заўзятым антызаходнікам і прытрымліваўся нацыяналістычных настрояў. За палітыкам лічыліся крайнія выказванні і злачынствы супраць замежнікаў. У лістападзе 2005 года ён заявіў, што шкадуе аб злоўжываннях у дачыненні да жыхароў краін Захаду і назваў сябе пацыфістам, выступаючы за ненасілле і адмову ад зброі як сродак дасягнення ўлады.
Шацілкаўскія чытанні
Шацілкаўскія чытанні — навукова-практычныя канферэнцыі ў г. Светлагорску (да 1961 года г. п. Шацілкі) Гомельскай вобласці.
І канферэнцыя
У 1995 г. у Светлагорску была праведзена І-ая раённая краязнаўчая канферэнцыя. Яе арганізавала працоўная група пры гарадскім і раённым выканаўчых камітэтах па складанню кнігі «Памяць». У канферэнцыі ўдзельнічалі таксама прадстаўнікі раённа-гарадской камісіі па падрыхтоўцы кнігі «Памяць», музея гісторыі горада, раённага аддзела па спорту і турызму, гарадскога аддзела адукацыі, раённай арганізацыі Таварыства беларускай мовы імя Ф. Скарыны, раённай газеты, краязнаўцы. З дакладамі выступілі супрацоўнікі групы па складанню кнігі «Памяць» Ул. Бурачонак, І. В. Грабянчук, Т. В. Маслюкоў (кіраўнік групы) і інш. Канферэнцыя праходзіла ў філіяле Беларускага гуманітарнага адукацыйна-культурнага цэнтра.
ІІ канферэнцыя
ІІ гісторыка-краязнаўчая канферэнцыя ў Светлагорску прайшла 16 красавіка 2010 г. па ініцыятыве грамадскасці.
У арганізацыйны камітэт уваходзілі: С. Я. Рассадзін — доктар гістарычных навук, прафесар гісторыі, прафесар кафедры гісторыі Беларусі і паліталогіі Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта, член Геральдычнага савета пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (Мінск, старшыня аргкамітэта); Л. М. Грабко — дырэктар Светлагорскага гісторыка-краязнаўчага музея (намесніца старшыні); Д. В. Філімончык (адказны сакратар); А. В. Петухоў — магістрант гістарычнага факультэта Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ф. Скарыны (сакратар канферэнцыі).
Аргкамітэт прыняў для канферэнцыі назву «Шацілкаўскія чытанні». Мерапрыемства было прысвечана 450-годдзю першых пісьмовых звестак аб Шацілавічах (пазней Шацілкі). Удзельнікі прынялі рэзалюцыю, у якой прапанавалі праводзіць «Шацілкаўскія чытанні» і надалей.
Рэцэнзент зборніка: І. А. Марзалюк, доктар гістарычных навук, прафесар гісторыі, загадчык кафедры археалогіі і спецыяльных гістарычных дысцыплін гістарычнага факультэта Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. А. Куляшова.
ІІІ канферэнцыя
ІІІ навукова-практычная канферэнцыя «Шацілкаўскія чытанні» праводзілася 15 красавіка 2011 г. Аргкамітэт: С. Я. Рассадзін — доктар гістарычных навук, прафесар гісторыі, прафесар кафедры гісторыі Беларусі і паліталогіі Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта, член Геральдычнага савета пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (Мінск, старшыня аргкамітэта); Л. М. Грабко — дырэктар Светлагорскага гісторыка-краязнаўчага музея (намесніца старшыні); А. А. Маслюкова — настаўніца гісторыі сярэдняй школы № 10 г. Светлагорска (адказны сакратар). ІІ і ІІІ канферэнцыі праходзілі ў гісторыка-краязнаўчым музеі.
Рэцэнзент зборніка: Р. Р. Лазько, доктар гістарычных навук, прафесар гісторыі, загадчык кафедры ўсеагульнай гісторыі гістарычнага факультэта Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Францыска Скарыны.
Віхолка (сяло)
Віхолка (Вихолка) — сяло ў Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.
Назва
Назва паселішча ад назвы рэчкі Віхолка (прыток Іпуці). Сам гідронім балцкага паходжання. На гэта паказвае тыповы балцкі гідранімічны фармант -ol- (як у назвах тыпу Даколка), які з'яўляецца дыягнастычным для балцкіх гідронімаў.
Корань Віх- такі ж, што і ў назве Віхра. Звязана з літоўскім viešmuo «ручай», далей да індаеўрапейскага кораня *ṷeis- / ṷis- «цекці», ад якога таксама назва Вісла (< *ṷeis-tlā).
Балцкія гідранімічныя аналагі — літоўскія рачныя назвы Vieša, Viešinta, Viešintas, Viešmuo, латышская Viesīte, назва возера Вісяты.
Назву можна прыблізна перадаць як "Плыткая (рака)".
Гісторыя
Вядома з сярэдзіны XVIII ст. як хутар, пазней вёска ва ўладанні Кіева-Пячэрскай лаўры. У 1859 годзе сяло Суражскага павета Чарнігаўскай губерні Расійскай імперыі, 80 двароў.
З мая 1919 года ў складзе Гомельскай губерні РСФСР, з 1926 года ў Бранскай губерні. З 1929 па 1937 гады ў Заходняй вобласці, затым у складзе Арлоўскай вобласці.
Са жніўня 1941 да верасня 1943 года пад нацысцкай акупацыяй.
У 1944 годзе ўвайшло ў склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Верашчацкага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.
Януш Корчак
Януш Корчак (Janusz Korczak, сапраўднае імя Эрш Хенрык Гольдшміт (Henryk Goldszmit), вядомы таксама як Стары Доктар ці Спадар Доктар (часам пішацца разам);, Варшава — жнівень 1942, канцлагер Трэблінка) — польскі педагог, урач-педыятр, дзіцячы пісьменнік, публіцыст, грамадскі дзеяч, афіцэр Войска Польскага.
Педагог-наватар, аўтар публікацый па тэорыі і практыцы выхавання. Пачынальнік дзейнасці па абароне правоў дзяцей і абсалютнага раўнапраўя дзяцей.
Польскі яўрэй, які на працягу ўсяго жыцця казаў аб сваёй прыналежнасці да абодвух народаў. Адхіліўшы прапановы аб уцёках з варшаўскага гета, разам з 200 выхаванцамі і персаналам «Дома сірот» загінуў у нацысцкім канцлагеры.
Маладосць і адукацыя
Корчак нарадзіўся ў Варшаве ў апалячанай яўрэйскай сям’і, сын адваката Юзафа Гольдшміта (1844—1896) і Цэцыліі з дому Гэмбіцкай (1853/4-1920). Арыгінальная метрыка не захавалася, таму дакладная дата нараджэння невядомая.
Сям’я Гольдшмітаў паходзіла з Любельскага ваяводства, а Гэмбіцкіх — з Пазнаньскага; прадзед Маурыцы Гэмбіцкі і дзед Херш Гольдшміт былі ўрачамі.
Магілы бацькі Януша Корчака, яго дзядулі і бабулі па матчынай лініі (магіла маці не знойдзена) знаходзяцца на яўрэйскіх могілках у Варшаве на вуліцы Акаповай.
Дабрабыт сям’і Гольдшмітаў пачаў пагаршацца з прычыны псіхічнай хваробы бацькі, які ў пачатку 90-х гадоў першы раз трапіў у псіхіятрычную клініку з сімптомамі шаленства. Бацька памёр 26 красавіка 1896 г. Пасля яго смерці Корчак — 17-18-гадовы вучань — пачаў займацца рэпетытарствам, каб дапамагчы сям’і. Яго маці Цэцыліна Гольдшміт здавала пакоі ў іх варшаўскай кватэры. Экзамены на атэстат сталасці Корчак здаваў будучы 20-гадовым мужчынам.
З дзяцінства Януш Корчак шмат чытаў. Пазней у дзённіку, які пісаў у гета, зрабіў запіс:''…я запаў у вар’яцтва, шаленства чытання. Свет знік перад маімі вачыма, была толькі кніга…''. У 1898 г. ён паступіў на медыцынскі факультэт Імператарскага ўніверсітэта ў Варшаве. Летам 1899 г. ён першы раз выехаў за мяжу — у Швейцарыю, дзе знаёміўся, між іншым, з педагагічнай дзейнасцю і творчасцю Іагана Генрыха Песталоці. У канцы гэтага ж года быў ненадоўга арыштаваны за дзейнасць у чытальнях Варшаўскага таварыства дабрачыннасці. Вучыўся шэсць гадоў, на першым курсе паўторна. Вучыўся ў Лётным універсітэце. У студэнцкія гады пазнаваў на сваім досведзе жыццё галоты, пралетарыяту і люмпенпралетарыяту. Ён належаў таксама да масонскай ложы «Зорка мора» Міжнароднай федэрацыі «Le Droit Humain», мэтай якой было «прымірыць усіх людзей, падзеленых бар’ерамі рэлігіі, і шукаць праўду, захоўваючы павагу да іншага чалавека»
Доктар
23 сакавіка 1905 года Корчак атрымаў дыплом урача. У чэрвені гэтага ж года ў якасці доктара быў прызваны ў царскае войска (гэта быў перыяд падзелу Польшчы) і браў удзел у руска-японскай вайне. Служыў у г. Харбін. Ад дзяцей у Манчжурыі вывучаў кітайскую мову. У канцы сакавіка 1906 года вярнуўся ў Варшаву. Паміж 1905 −1912 гг. працаваў педыятрам у Шпіталі для дзяцей ім. Берсанаў і Баўманаў. Узамен за пражыванне на тэрыторыі шпіталя, ён у якасці так званага «мясцовага доктара» стала дзяжурыў у шпіталі і самааддана выконваў свае абавязкі. У сваёй доктарскай практыцы ён не пазбягаў пралетарскіх частак горада. Ад бедных пацыентаў часта браў толькі сімвалічную плату, або нават даваў сродкі на лекі, у той жа час ад заможных пацыентаў мог патрабаваць высокую аплату, дзякуючы сваёй літаратурнай папулярнасці.
У 1907—1910/11 гг. Корчак павышаў кваліфікацыю за мяжой, дзе слухаў лекцыі, праходзіў практыку ў дзіцячых клініках, наведваў выхаваўчыя і апякунскія ўстановы. У Берліне прабыў амаль год (1907—1908), у Парыжы чатыры месяцы (1910), месяц правёў у Лондане (1910 або 1911). Як пісаў пазней, менавіта ў Лондане ён прыняў рашэнне, што не будзе ствараць сваю сям’ю і будзе «служыць дзіцяці і яго справе» У гэты час ён актыўна займаўся грамадскай дзейнасцю, належаў, між іншым, да Варшаўскага гігіенічнага таварыства і Таварыства летнікаў для дзяцей. У 1904, 1907, 1908 гадах выязджаў у летнікі, арганізаваныя Таварыствам для польскіх і яўрэйскіх дзяцей. У 1906 г. выдаў кнігу «Дзіця гасцінай», вельмі добра прынятую чытачамі і крытыкамі. Ад гэтага часу, дзякуючы папулярнасці, якую набыў пасля публікацый, стаў вядомым і папулярным педыятрам у Варшаве. У 1909 годзе ўступіў у яўрэйскае Таварыства «Дапамога для сірот», якое праз некалькі год пабудавала ўласны «Дом Сірот», дырэктарам якога стаў Корчак.
Падчас першай сусветнай вайны ён зноў быў прызваны ў царскую армію. Служыў малодшым ардынатарам дывізійнага шпіталя, пераважна ва Украіне. У 1917 годзе яго адклікалі на лекарскую працу ў прытулках для ўкраінскіх дзяцей пад Кіевам. Праз два гады, у часе кароткага адпачынку ў Кіеве, сустрэўся з Марыяй з Рагоўскіх Фальскай, польскай грамадскай і незалежнай актывісткай, якая на той час кіравала выхаваўчым домам для польскіх хлопцаў. Пасля заканчэння службы ў расійскай арміі ў званні капітана ў чэрвені 1918 года Корчак вярнуўся ў Варшаву. Пасля абвяшчэння незалежнасці Польшчы (11 лістапада 1918 года) Корчак хутка зноў трапіў у войска. На гэта раз быў мабілізаваны ў адроджаную польскую армію. Падчас польска-бальшавіцкай вайны (1919—1921) быў доктарам у ваенных шпіталях у Лодзі і Варшаве. Хварэў на тыф. За сваю працу быў павышаны да звання маёра Войска Польскага.
Погляды
З ранняй маладосці цікавіўся пытаннямі, звязанымі з выхаваннем дзяцей, быў пад уплывам ідэі і досведу «новага выхавання». Натхняўся таксама тэорыяй педагагічнага прагрэсівізму, апрацаванай Джонам Дз’юі, а таксама працамі Дэкролі, Мантэсоры ці ранейшых педагогаў — Песталоці, Спенсера, Фробеля; ведаў педагагічныя канцэпцыі Талстога Падкрэсліваў неабходнасць дыялогу з дзецьмі. Публікаваў і чытаў лекцыі на тэмы, звязаныя з выхаваннем дзяцей і педагогікай. Досвед працы з дзецьмі набываў перш за ўсё як рэпетытар, пазней — як грамадскі дзеяч, а потым як дырэктар Дома Сірот і адзін са стваральнікаў Нашага Дому. У міжваенны перыяд выкладаў у розных навучальных установах у Польшчы, між іншым у Дзяржаўным інстытуце спецыяльнай педагогікі (сёння Акадэмія Спецыяльнай педагогікі ім. Марыі Гжэгажэўскай), Дзяржаўнай семінарыі настаўнікаў рэлігіі Майсея ці Дзяржаўным настаўніцкім інстытуце.
Януш Корчак выпрацаваў уласную педагагічную канцэпцыю шляхоў фарміравання дзіцяці як асобы (выкладзена ў кнізе «Як любіць дзіця», т. 1, 2; 1920—21). Зыходны яе тэзіс — дзіця як самастойная, адносна незалежная ад іншай волі асоба. Адстойваў ідэі паўнацэннасці дзіцяці як чапавека. Мэтай выхавання лічыў поўнае і гарманічнае развіццё дзіцяці, фарміраванне яго асобы ў адпаведнасці з ідэаламі дабрыні, прыгажосці і свабоды. Стрыжань яго выхаваўчай сістэмы — абуджэнне ў дзіцяці патрэбы да самапазнання, самаацэнкі, самакантролю і волі да самаўдасканалення.
У якасці дырэктара дзіцячага дома стварыў, між іншым, дзіцячы сяброўскі суд, у якім дзеці самі разглядалі свае справы і маглі таксама прыцягваць да суду сваіх выхавацеляў.
вядомы швейцарскі псіхолаг Жан Піяжэ, які наведваў Дзіцячы дом, сказаў пра Корчака:
Корчак быў прыхільнікам эмансіпацыі дзіцяці, яго самавызначэння і шанавання яго правоў. Самакіраванне выхаванцаў, якое дзейнічала ў Корчакаўскіх цэнтрах, штодзённа практыкавала прынцыпы дэмакратыі, якія Корчак у аднолькавай ступені адносіў да дзяцей і дарослых. «Дзіця ўспрымае і разумее як дарослы чалавек — толькі не мае яго вопыту».
Корчак заснаваў першы педагагічны часопіс, які змяшчаў матэрыялы, дасланыя дзецьмі, і разлічаныя, галоўным чынам, на юнага чытача — «Малы агляд» («Mały Przegląd»). Ён быў адным з пачынальнікаў даследаванняў у галіне развіцця і псіхалогіі дзіцяці, а таксама выхаваўчай дыягностыкі.
Часопіс, які публікаваўся дзецьмі і для дзяцей, быў іх форумам, кузняй талентаў і важнай апорай асіміляцыі, асабліва дзяцей з артадаксальных яўрэйскіх сем’яў. Доктар Корчак выступаў за рэсацыялізацыю, а таксама комплексную і наватарскую апеку над дзецьмі з маргінальных слаёў грамадства.