cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кітайская літаратура
Кітайская літаратура з’яўляецца адной з найбольш старажытных класічных літаратур свету, яе гісторыя налічвае каля трох тысяч гадоў. З’яўленне кітайскай літаратуры звязваюць з развіццём пісьменства, у прыватнасці з першымі запісамі на касцях жывёл і чарапахавых панцырах, якія датуюцца XVIII стагоддзем да н.э., цзягувэнь, вынаходствам паперы ў II стагоддзі да н.э., развіццём каліграфіі і ксілаграфіі ў IX стагоддзі.
Дакласічныя тэксты
Нягледзячы на тое, што надпісы цзягувэнь існавалі яшчэ пры дынастыі Шан (1600—1027 гады да н.э.), пачаткам пісьмовай і паэтычнай традыцыі Кітая лічыцца дынастыя Чжоу (1045 год да н.э.). Падчас Чжоу быў створаны значны корпус філасофскіх тэкстаў, гістарычных твораў і паэтычных зборнікаў. Самыя раннія тэксты кітайскія тэксты паходзяць з вуснай традыцыі: абрадавыя і народныя песні (Шы Цзін), гаданне і прадказанне будучыні (Кніга Перамен), астраномія.
Класічныя тэксты
Да нашага часу дайшло мноства экзэмпляраў ранняй кітайскай літаратуры, большасць належыць пісьменнікам мыслення, якая існавала пад канец усходняй дынастыі Чжоу (770—256 да н.э.). Да найбольш важных з іх адносяцца класіка канфуцыянства, даасізм,, , а таксама творы ваеннай навукі і гісторыі Кітая. Большая частка літаратуры таго часу з’яўляецца філасофскай; мастацкая літаратура сустракаецца мала.
Чатырохкніжжа складаецца з наступных твораў:
Пяць канонаў уключаюць:
Акрамя канфуцыянскіх твораў да класічнага перыяду адносіцца іншыя вядомыя працы.
Класікай дааізму тых часоў лічацца Даа Дэ Цзін, Чжуан-цзы і Ле-цзы.
Сярод ваеннай літаратуры вядома «Мастацтва вайны» генерала Сунь Цзы з разборам кожнага з аспектаў вайны і дэталёвымі парадамі.
Раннія гістарычныя тэксты, слоўнікі і энцыклапедыі
Пасля 841 г. да н.э., з пачаткам рэгенцтва Гунхэ прыдворныя і гарадскія чыноўнікі вялі паслядоўныя і дакладныя судовыя запісы. Самай ранняй вядомай хронікай Кітая было Цзо Чжуань, складзенае не пазней за 389 г. да н.э.
Прыкладам хронік з’яўляюцца Бамбукавыя Хронікі, якія былі знойдзены ў 281 г. н.э. у магіле імператара царства Вэй, які быў пахаваны ў 296 г. да н.э.
Яшчэ адным раннім тэкстам стала кніга палітычнай стратэгіі Чжаньго Цэ, складзеная паміж III і I стагоддзямі да н.э., з частковай колькасцю тэксту, знойдзенай на месцы магіл II стагоддзя да н.э. у археалагічных раскопках Мавандуі.
Самы старажытны слоўнік Эр’я захаваўся з III стагоддзя да н. э., аўтар не вядомы. Сярод іншых ранніх слоўнікаў вылучаюць:
Сучасная кітайская літаратура
Гісторыя сучаснай кітайскай літаратуры пачынаецца ў ХХ стагоддзі. Змена манархічнай формы кіравання на рэспубліканскі лад абумовіла пераход ад мадэлей класічнай літаратуры да «новага стылю», дзе аддавалася перавага даступнасці тэкстаў для вялікай колькасці чытачоў і выкарыстанні гутарковай мовы байхуа. Маніфестам гэтага перыяду стаў артыкул Ху Шы (1891—1962) «Нарысы аб рэформе літаратуры» у часопісе «Новая Моладзь» у 1917 годзе. Ху Шы прыняў актыўны ўдзел у «Руху чацвёртага мая», прадстаўнікі якога, акрамя вылучэння палітычных патрабаванняў, выступалі за мадэрнізацыю кітайскай літаратуры і адмову ад мадэлей традыцыйнай канфуцыянскай культуры.
Вядомыя пісьменнікі таго часу:
Барсукі (Высокаўскі сельсавет)
Барсукі́ (, Барсуки) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Высокаўскага сельсавета.
Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Шапкаўскага сельсавета, да 1972 года — у склад Высокаўскага сельсавета , да 21 верасня 1987 года — у склад Межаўскага сельсавета.
Размешчана за 5 км на поўнач ад Оршы. Побач з вёскай праходзяць магістралі Мінск—Масква  і Віцебск—Магілёў.
Кніга прарока Малахіі
Кні́га праро́ка Малахіі (מַלְאָכִי‬‬; Prophetia Malachiae; Μαλαχίας) — 39-я, апошняя кніга кананічнага Старога Запавету, дваццаць шостая частка Танаху, апошняя кніга Нэвіім. Апошняя, дванаццатая з кніг г. зв. малых прарокаў.
Аўтар, час напісання, змест
Малахія жыў і прапаведаваў каля 450 г. да н.э., калі храм Гасподні ў Іерусаліме ужо быў адноўлены. Ад прарока Малахіі да прыходу Хрыста Месіі ў яўрэйскага народа не было прарокаў, таму ён быў апошнім з старазапаветных прарокаў. Дзейнасць гэтага невядомага прарока набліжаецца да часу пасля прамовы Агея і Захарыі. Але калі гэтыя прарокі былі прадвеснікамі надзеі, то Малахія заклікае да пакаяння і навяртання. Праўда, Храм быў адноўлены намаганнямі Агея і Захарыі, але, паводле Малахіі, ёсць яшчэ шмат прычын, каб затрымаць прыход месіянскага царства. Гэта перш за ўсё парушэнне звычаяў, халатнасць святароў у сферы набажэнстваў, рост колькасці змешаных шлюбаў, што вядзе да рэлігійнай абыякавасці і нават ідалапаклонства. Дапамагаючы людзям зразумець гэтае зло, Малахія адкрывае шлях для рэформаў Ездру і Неяміі.
Кніга складаецца з шасці дыялогаў. У кожнай з іх Госпад ці прарок нешта сцвярджае, а людзі і святары супраць гэтага. Яхвэ амаль заўсёды адказвае ў выглядзе абвінавачванняў і папрокаў. Тэмы дыялогаў, якія змяняюць адзін аднаго:
Госпад, кажа прарок Малахія, больш за ўсё любіў абраны народ і абараняў яго ад навакольных ворагаў. Але замест падзякі святары дапускалі розныя хатнія брыдоты, такія як шлюбная разлука, неасцярожныя ахвяры і г.д. Такім чынам, будуць адменены ўсе ахвяры Старога Запавету, і замест іх Госпад усталюе чыстую бяскроўную ахвяру, якую будуць прыносіць у імя Ягонага святога імя ўсе народы ад усходу да заходу сонца.
Віктар Аляксандравіч Вабішчэвіч
Віктар Аляксандравіч Вабішчэвіч (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.
Дасягненні
Чэмпіён Беларусі на кароткай вадзе 2011 года на дыстанцыях 50 м і 100 м брасам, а таксама ў эстафеце 4 × 50 м вольным стылем. Срэбраны прызёр на дыстанцыі 50 м батэрфляем.
На Чэмпіянаце свету на кароткай вадзе 2013 года заняў 12-е месца на дыстанцыі 4х100 комплексным плаваннем.
Карашакы (Жармінскі раён)
Карашакы — сяло ў Жармінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Бельтэрэкскай сельскай акругі. Код КАТА — 634437300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 120 чалавек (65 мужчын і 55 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 80 чалавек (48 мужчын і 32 жанчыны).
Аляксандр Карпавіч Васільеў
Аляксандр Карпавіч Васільеў (, г. Пінск, Пінскі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя, цяпер  —, г. Асіна, Асінаўскі раён, Томская вобласць, РСФСР) — ветэран і герой Вялікай Айчыннай вайны, поўны кавалер ордэна салдацкай Славы.
Біяграфія
Аляксандр Васільеў нарадзіўся ў беларускай рабочай сям'і ў Пінску. Дзяцінства парушыла Першая сусветная вайна, у 1915 Пінск быў акупаваны нямецкай (кайзераўскай) арміяй, Васільевы пераехалі ў Гомель. Паўторна кайзераўскія войскі занялі Пінск і Гомель у 1918 годзе, у снежні 1918 улада (пры нямецкай акупацыі) перайшла да ўкраінскіх войскаў Сымона Пятлюры. Немцы і пятлюраўцы былі выбітыя надыходзячай Чырвонай Арміяй у студзені 1919, Гомельшчына стала Гомельскай губерні РСФСР. У такі неспакойны час Аляксандр атрымаў няпоўная сярэдняя адукацыя (7 класаў) — скончыў школу ў Гомелі (1920), затым скончыў фінансавыя курсы. Родны горад Пінск па выніках савецка-польскай вайны (1919—1920) апынуўся за мяжой, у складзе Польшчы — да вяртання ў склад СССР/БССР у 1939 годзе. Юнак працаваў начальнікам планава-эканамічнага аддзела запалкавай фабрыкі ў горадзе Рэчыца (Беларуская ССР). У 1926 годзе ва ўзросце 22 гадоў, як надзейны і правільны грамадзянін СССР, Аляксандр быў прызваны ў рады Чырвонай Арміі. Дэмабілізаваны і вярнуўся ў Рэчыцу ў 1928 годзе.
Калі пачалася Вялікая Айчынная вайна, А. Васільеў быў мабілізаваны ў армію (верасень 1941), прайшоў падрыхтоўку ў школе малодшых камандзіраў і адразу апынуўся ў самым пекле, быў франтавым сапёрам. Ваяваў у складзе Цэнтральнага, затым, пасля пералому ў вайне ў 1943, у складзе 1-га Беларускага фронту. А. К. Васільеў ваяваў годна, быў адважным і ініцыятыўным байцом. Прайшоў цяжкі баявы шлях ад абароны гарадоў СССР да вызвалення акупаваных тэрыторый РСФСР, Беларускай ССР, Польшчы, штурмаваў Германію. Некалькі разоў быў цяжка і лёгка паранены. У 1944 быў узнагароджаны галоўнай медалём за салдацкую адвагу «За адвагу» і неўзабаве затым ордэнам Чырвонай Зоркі. У 1945 годзе за подзвігі быў тройчы ўзнагароджаны ордэнам Славы. Вайну скончыў камандзірам аддзялення, у званні старэйшага сяржанта.
Лабузы
Лабузы́ (, Лабузы) — вёска ў Ляхавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Конькаўскага сельсавета.
Аляксандр Карпавіч Васільеў
Біяграфія
Пасля рашэннем Асінаўскага райвыканкама герою вайны А. К. Васільеву было прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін Асінаўскага раёна».
Беларус, Член ВКП(б) з 1943.
Подзвігі
Атрымаўшы ў баях 3 зоркі салдацкай Славы, Аляксандр Карпавіч Васільеў стаў салдатам-героем, поўным Кавалерам ордэна.
Спіс аб’ектаў PGC (1945001—1946000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1945001—1946000)
NGC 6920
NGC 6920 (іншыя абазначэнні — PGC 65273, ESO 26-4, AM 2036-801) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Актант.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аб дванаццаці пакутах
«Аб двана́ццаці паку́тах» — беларуская апрацоўка ў XV—XVI стст. апокрыфа «Хаджэнне Багародзіцы па пакутах». У беларускім варыянце даецца больш пералік прыгнятальнікаў, якія пакутуюць у пекле, і іх злачынстваў. Незвычайнасць зместу твора, важнасць закранутых праблем, гуманістычная ідэя спачування чалавеку спрыялі папулярызацыі твора сярод чытачоў.
Калона Дуруці
Калона Дуруці (Columna Durruti) — найбуйнейшае анархісцкае ўзброенае фарміраванне, якое існавала ў гады грамадзянскай вайны ў Іспаніі і змагалася на баку Другой Іспанскай Рэспублікі. Калона ўжо за першыя месяцы вайны стала самым вядомым падраздзяленнем, што змагалася супраць Франсіска Франка і яго нацыяналістаў. Яна атрымала статус сімвала іспанскага анархісцкага руху і яго барацьбы. У складзе калоны змагаліся добраахвотнікі з розных краін свету. З 28 красавіка 1937 калона ў складзе 26-й дывізіі Народнай рэспубліканскай арміі. Названа ў гонар свайго камандзіра Буэнавентура Дуруці.
Рабочая партыя марксісцкага адзінства
Рабочая партыя марксісцкага аб’яднання (Partido Obrero de Unificación Marxista, POUM) — левая марксісцкая партыя антысталінскага толку, якая існавала ў 1930-я гады ў Іспаніі. Была ўцягнутая ў падзеі грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў, дзе падтрымлівала рэспубліканцаў.
Пётр Дзмітрыевіч Клюеў
Пё́тр Дзмі́трыевіч Клю́еў (нар., Гродна, БССР, СССР) — беларускі спявак, музыкант, аўтар, выканаўца і кампазітар. З восені 2017 года з’яўляецца ўдзельнікам гурта ЛСП.
Дзяцінства, вучоба і ранняя творчасць
Пётр Клюеў нарадзіўся ў Гродне, аднак большую частку свайго дзяцінства да 1994 года пражываў у Польшчы са сваёй маці з прычыны яе навучання ў медыцынскім універсітэце. Польская мова для Пятра была першай роднай мовай нароўні з беларускай. У дзяцінстве Пётр прафесійна займаўся шахматамі і вялікім тэнісам, мае разрады ў абодвух відах спорту. У 1995 годзе паступіў у польскую школу ў Гродне і скончыў яе ў 2006 годзе. У 10 класе пачаў займацца ігрой на піяніна, займаючыся за ім па 7-8 гадзін у дзень. Выкладчыкамі былі вядомыя музыкі, у іх ліку Дзядовіч Яўгенія Вікенцьеўна і Райт Уладзімір Канстанцінавіч, які з’яўляецца вучнем Якава Мільштэйна.
Пасля заканчэння школы Пётр Клюеў пераехаў у Аўстрыю і паступіў ва ўніверсітэт, дзе вывучаў філасофію. Тут ён стварыў свой першы музычны гурт. На вакацыях, калі прыязджаў у Беларусь, граў канцэрты з гродзенскай джазавай камандай пад назвай «Stop Time». У 2007 годзе Пётр з’язджае вучыцца ў Рым на факультэт сацыяльных навук і вучыцца там да 2010 года. Паралельна з універсітэцкім жыццём Пётр займаецца музыкай, гастралюе з гуртом «Stop Time» па Рыме і Неапалі і падзарабляе піяністам у італьянскіх клубах. За час знаходжання ў Італіі Пётр выпусціў два альбома — дэбютны англамоўны альбом, які атрымаў назву «For All», у 2008 годзе і беларускі альбом ў 2010 годзе.
Кар’ера
Актыўная кар’ера Пятра Клюева пачынаецца з 2011 года, калі ён канчаткова вяртаецца ў Беларусь. Ужо ў 2005 годзе ў Пятра адбыўся першы ў жыцці канцэрт як у класічнага піяніста праз год заняткаў на раялі ў абласной філармоніі горада Гродна. Там ён граў творы Шапэна, Бетховена і Моцарта. Затым Пётр пачаў пісаць першыя песні на ангельскай, польскай і беларускай мовах і даваць невялікія канцэрты ў Гродне на вакацыях. Пётр натхняўся класічнай музыкай і шматлікімі заходнімі выканаўцамі, такімі як Джордж Майкл, Філ Колінз, Пітэр Гэбрыел, Стынг, Сціві Уандэр, «» ды шмат іншымі.
З 2012 па 2016 год актыўна ўдзельнічаў у Інфармацыйна-асветніцкай установе «Арт Сядзіба» і з’яўляўся яе сузаснавальнікам.
Размернасць фізічнай велічыні
Разме́рнасць фізічнай велічыні — выраз, які паказвае сувязь вытворнай фізічнай велічыні (адзінкі фізічнай велічыні) з велічынямі (адзінкамі), прынятымі за асноўныя ў сістэме велічынь або ў сістэме адзінак.
Пётр Дзмітрыевіч Клюеў
Кар’ера
Праз некаторы час Пётр ужо выступае ў Мінску, затым у 2013 пачаў гастраляваць у Італіі, Літве, Латвіі, Украіне і Эстоніі. 21 снежня 2011 года адбыўся канцэрт у Палацы Рэспублікі ў Мінску. Таксама Пётр прымаў удзел у шматлікіх фестывалях у Беларусі і за яе межамі, у тым ліку выступаў у фінале нацыянальнага адбору «Новая Хваля» ў Юрмале, і супрацоўнічаў са спеваком Аляксандрам Патлісам з гурта «Новы Іерусалім», з якім даваў сумесны канцэрт у 2010 годзе. У 2011 годзе Пётр Клюеў выпускае сінгл на польскай мове, у 2015 — на італьянскай. У гэтым жа годзе выйшаў максі-сынгл «Асцярожна Лістапад» на беларускай мове, які прынёс Пятру першую шырокую вядомасць у Беларусі. Пасля гэтага Пётр Клюеў становіцца запатрабаваным музыкам у начных клубах Мінска.
Размернасць фізічнай велічыні
Абазначаецца сімвалам
Пётр Дзмітрыевіч Клюеў
Кар’ера
У 2015 годзе Пётр Клюеў прыняў удзел у шоў «X-Фактар» ва Украіне і прайшоў у чвэрць-фінал. У гэтым жа годзе Пётр праходзіў стажыроўку ў вядомага польскага рэжысёра Кшыштафа Занусі. У 2015 і 2016 гадах удзельнічаў у нацыянальных адборах на Еўрабачанне ад Беларусі. У гэты ж прамежак часу Пётр Клюеў з’яўляўся фронтмэнам гурта «Амплітуда Смеласці», якая ўяўляла з сябе збор музыкаў з розных гуртоў у тым ліку з гурту «Ляпіс Трубяцкі», і выкладаў польскую мову, сацыялогію і музыку ў падпольным каледжы імя Якуба Коласа ў Мінску.
Размернасць фізічнай велічыні
dim
Пётр Дзмітрыевіч Клюеў
Кар’ера
У 2016 годзе Пётр здымаецца ў камедыі Андрэя Курэйчыка «PARTY-ZAN фільм», у якім таксама выкарыстоўвалася яго музыка. У 2017 годзе на адзін з выступаў Пятра Клюева прыходзіць Алег ЛСП у суправаджэнні рэпера Вожыка, пасля чаго Пётр прымае ўдзел у стварэнні акустычнай версіі песні ЛСП — «Манетка». З верасня 2017 года Пётр пачынае актыўную дзейнасць у гурце ЛСП, выступаючы на канцэртах у ролі бэк-вакаліста і клавішніка. Таксама Пётр на канцэртах ЛСП выконвае некаторыя куплеты ў такіх песнях, як «Bullet», «Порназорка» (замест PHARAOH) і «Халасцяк» (замест Ягора Крыда). У канцы 2017 гады ў ЛСП выходзіць сінгл «Маленькі прынц», аўтарам музыкі якога з’яўляецца Пётр Клюеў.
Размернасць фізічнай велічыні
(ад dimension «размернасць») і запісваецца ў выглядзе здабытку сімвалаў, якія адпавядаюць асноўным велічыням, узведзеным у пэўную ступень (паказчык размернасці).
Пётр Дзмітрыевіч Клюеў
Асабістае жыццё
Пётр Клюеў ажаніўся ў 2011 годзе, у 2012 годзе стаў бацькам — нарадзілася дачка Клюева Вераніка-Ганна Пятроўна. У 2015 годзе шлюб распаўся з прычыны актыўнай музычнай дзейнасці Пятра, аднак гэта не перашкодзіла яму захаваць добрыя адносіны з жонкай і прымаць актыўны ўдзел у выхаванні дачкі.
Размернасць фізічнай велічыні
X
запісваецца ў выглядзе дзе
L
,
M
T
I
Эдвард Мастоўскі
Эдвард Мастоўскі (Edward Antenogen Józef Mostowski;, Варшава — ) — дзяржаўны службовец.
Размернасць фізічнай велічыні
Q
Эдвард Мастоўскі
Біяграфія
Паходзіў з графскага роду Мастоўскіх герба «Даленга». Нарадзіўся ў сям’і Юзафа Мастоўскага і Даміцэлы са Секержынскіх. Памешчык з Мінскай і Свянцянскага павета Віленскай губерні. Валодаў Цырклішкамі, праз шлюб з Клеменцінай з Ваньковічаў атрымаў Лучай.
Напрацягу 27 гадоў, з 1812 па 1840, займаў пасаду маршалка Завілейскага павета.
Размернасць фізічнай велічыні
N
Эдвард Мастоўскі
Біяграфія
Удзельнічаў у паўстанні 1830—1831 гадоў. З’яўляўся членам тайнага свянцянскага камітэта. Ад пасады старшыні часовага ўрадавага камітэта адмовіўся. Узначальваў часовы ўрад Свянцянскага павета, актыўных дзеянняў не прадпрымаў. Па рашэнню ВГСК ад 11.10.1831 пакінуты вольным, астаўлены на пасадзе маршалка. Сапраўдны стацкі саветнік. З 26 жніўня 1840 па 6 сакавіка 1843 года займаў пасаду віленскага губернскага маршалка.
Памёр года. Пахаваны ў, якую ён сам пабудаваў пры дарозе да Свянцянаў.
Размернасць фізічнай велічыні
J
— сімвалы даўжыні, масы, часу, сілы току, тэрмадынамічнай тэмпературы, колькасці рэчыва і сілы святла адпаведна,
α
Эдвард Мастоўскі
Сям’я
Каля 1820 года першы раз ажаніўся з Клеменцінай з Ваньковічаў, дачкой Антонія Ваньковіча, мінскага маршалка і Ганны з Солтанаў. З чатырох сыноў пары двое памерлі маладымі. Паміж двума застаўшыміся бацькоўскую ўласнасць падзялілі так, што малодшы Уладзіслаў, жанаты на Кацярыне са Шчытоў атрымаў Цырклішкі, а старэйшы Багдан, жанаты на Соф’і Хамінскай, забраў Лучай.
У другі шлюбе з графіняй Ідаліяй Гюнтэр дзяцей не меў.
Размернасць фізічнай велічыні
β
μ
ν
η
— паказчыкі размернасці гэтых велічынь.
Напрыклад, размернасць сілы
, дзе
— маса цела,
a
— паскарэнне, вызначыцца формулай дзе паказчыкі размернасцей даўжыні
, масы
і часу
, роўныя 1, 1 і −2 адпаведна.
Велічыні, якія маюць усе паказчыкі размернасці, роўныя 0, называюцца безразмернымі велічынямі.
Украінская рота інтэрбрыгад імя Тараса Шаўчэнкі
Украінская рота інтэрбрыгад імя Тараса Шаўчэнкі (Compañía interbrigadista ucraniana Taras Shevchenko, Українська рота інтербригад імені Тараса Шевченка) — заходнеўкраінскае воінскае фарміраванне, якое ўдзельнічала ў грамадзянскай вайне ў Іспаніі на баку рэспубліканцаў. Сфарміравана з украінцаў-жыхароў Польшчы, якія складаліся ў Камуністычнай партыі Заходняй Украіны.
Уваходзіла як 4-я рота ў склад батальёна імя Хасэ Палафокса (батальён налічваў 5 рот — 2 польскія, 1 іспанскую, 1 яўрэйскую і 1 ўкраінскую) XIII польскай інтэрбрыгады імя Яраслава Дамброўскага.
Перадгісторыя
У публічнай прасторы Заходняй Украіны грамадзянская вайна ў Іспаніі апынулася ў цэнтры ўвагі ў жніўні 1936 года. Павышаную цікавасць да канфлікту праявіла Камуністычная партыі Заходняй Украіны. Раней у маі 36-га прагрэсіўная інтэлігенцыя краю асудзіла фашызм і выказала ўсебаковую падтрымку Рэспубліканскай Іспаніі на Львоўскім антыфашысцкім кангрэсе.
Увосень пад падобнымі лозунгамі праходзяць мітынгі ва Львовее, Луцку, Стрыі, Станіславе, Рагатыне, Раве-Рускай і Цярнопалі. У гэты час на хвалі ўздыму львоўскі пісьменнік Сцяпан Тудор піша песню-марш «Пасіянарыя».
20 верасня 1936 года ў Львове прайшоў мітынг тысячы рабочых-будаўнікоў, якія заявілі аб салідарнасці з іспанскім народам. А потым, 3 кастрычніка, адбыўся вечар рабочай паэзіі, дзе была прадстаўлена п’еса «Рэвалюцыя ў Іспаніі».
Вялікі поспех мелі акцыі па зборы сродкаў у падтрымку Мадрыдскага ўрада: толькі на працягу верасня—снежня 1936 года ў Галіцыі было сабрана 45 тыс. злотых. Але галоўную дапамогу аказалі ўкраінскія воіны-інтэрнацыяналісты.
Першыя ўкраінцы ў Іспаніі
Першыя члены Кампартыі Заходняй Украіны прыбылі ў жніўні 1936 года ў Іспанію пасля пачатку вайны. 37 ураджэнцаў Заходняй Украіны, якія працавалі на шахтах Бельгіі і Францыі, прыехалі аказваць дапамогу іспанскім таварышам: услед за імі яшчэ 180 добраахвотнікаў родам з Галіцыі і Валыні перайшлі праз перавал Яварнік на польска-чэхаславацкай мяжы і дабраліся да Іспаніі. Колькасць ураджэнцаў Заходняй Украіны вырасла да тысячы чалавек, але як такіх ваенных падраздзяленняў з украінцаў не было. Многія інтэрбрыгадысты прыбывалі з-за акіяна: так толькі з Канады прыехалі 498 добраахвотнікаў ўсходнееўрапейскага паходжання, сярод якіх пераважная большасць складалі ўкраінцы і палякі.
З'яўленне
8 ліпеня 1937 г. кіраўніцтва Кампартыі Заходняй Украіны сфармавала роту інтэрбрыгад імя Тараса Шаўчэнкі, якая ўвайшла ў склад 13-й інтэрбрыгады імя Яраслава Дамброўскага. Роту называлі своеасаблівым помнікам вялікаму ўкраінскаму «паэту-рэвалюцыянеру», пра салдат роты пісалася ў газеце «Дамброўшчык». Першым яе камандзірам стаў беларус Станіслаў Тамашэвіч, а намеснікам — Павел Іванавіч, эмігрант з Францыі.
Баявы шлях
Рота, у якую ўваходзілі не толькі ўкраінцы, беларусы і палякі, але таксама рускія і іспанцы, праславілася сваім баявым шляхам. Пазней яе саюзнікамі сталі іншыя батальёны і роты інтэрбрыгад, у ліку якіх былі і тыя, хто некалі служыў пад кіраўніцтвам Нестара Махно.
Баявое хрышчэнне адбылося ў бітве пры Брунетэ на захад ад горада Мадрыд: Мараканская конніца была ўшчэнт разгромлена ўкраінцамі і палякамі. Былі таксама захоплены пазіцыі франкістаў пад Вілья-Франка-дэль-Кастыль і Раманільёсам. У тых баях рота страціла палову асабістага складу.
На Арагонскім фронце украінцы 25 жніўня прарвалі абарону італьянцаў, уварваўшыся ў тыл і прасунуўшыся за дзень на 10 км. У тых баях мужнасць і гераізм праяўлялі камісар роты Назар Дзям’янчук (ураджэнец Валыні, які жыў у Канадзе), байцы Васіль Лазовы, Іосіф Канавалюк, Валянцін Паўлусевіч, Іосіп Петраш. Некаторыя вязні польскіх турмаў (Дзмітрый Захарук і Сымон Краеўскі, ураджэнцы Івана-Франкоўскай вобласці, вязні турмы ў Дубна на Валыні) беглі з месцаў зняволення і дабраліся да Іспаніі, каб аказаць дапамогу сваім таварышам.
Баявыя заслугі роты былі адзначаны загадамі камандавання брыгады і Генеральнага камісарыята інтэрбрыгад. У канцы 1937 года пачала выдавацца газета на ўкраінскай мове «Барацьба» (Боротьба), у якой публікаваліся вершы і апавяданні Тараса Шаўчэнкі, а таксама артыкулы пра баявы шлях раты. Для навабранцаў у Альбасетэ выдавалася газета «Весці з Заходняй Украіны» (Вісті із Західної України), эпіграф да якой — радкі з «Запавету» — фактычна з’яўляўся дэвізам злучэння.
Апошнія дні роты
У снежні 1937 — лютым 1938 года рота вяла баі за горную граду Сьера-Кемада ва ўмовах жудаснай завеі: на вышыні 2 тысяч метраў яны адбівалі атакі падчас баёў за Тэруэль. Ім удалося захапіць вялікую колькасць зброі фалангістаў: вінтоўкі, гарматы, некалькі ўзброеных грузавікоў. Браты Палікарп і Сымон Краеўскія ў адзіночку расправіліся з кулямётчыкамі, знішчыўшы два разлікі і захапіўшы іх пазіцыі. У тых баях загінулі камандзір роты Тамашэвіч, палітрук Дзям’янчук, сяржант Сярадзкі і Палікарп Краеўскі. У сакавіку 1938 года рота трапіла ў акружэнне на Андалузійскім фронце і чатыры разы ёй удавалася прарваць кальцо, нягледзячы на атакі франкістаў. У тых баях загінулі і камандзір Станіслаў Варапай (Варапаеў), і палітрук Сымон Краеўскі. 23 сакавіка яе байцы нанеслі магутны ўдар па фалангістам у Лерыда (вызначыліся байцы Мізюрка і Леанчук).
У ліпені—верасні 1938 рота ўдзельнічала ў баях на Каталонскім (Арагонскім) фронце, адбіўшы за 2 верасня сем нападаў. У баях загінулі камандзіры Ян Гашак і Іван Грыцюк, салдаты Міхаіл Літвін і Павел Іванавіч. Неўзабаве былі забіты рэдактар газеты Шустэр і Юрый Велікановіч.
28 кастрычніка 1938 года ў Барселона адбыўся развітальны марш інтэрнацыянальных брыгад.
Памяць
У СССР воінаў-інтэрнацыяналістаў прызналі героямі, што сумленна выканалі свой інтэрнацыянальны абавязак. У 1982 года Юрыю Велікановічу як кіраўніку роты паставілі помнік у Львове. Аўтарам помніка была Тэадозія Брыж. Пасля абвяшчэння незалежнасці Украіны помнік быў вандалізаваны (яму адпілавалі галаву, як мяркуецца, украінскія нацыяналісты), але затым яго адрэстаўравалі. У снежні 2017 года ён быў скінуты з п’едэстала.
Ваенная гісторыя роты легла ў аснову мастацкага рамана львоўскага пісьменніка Юрыя Пакальчука «І цяпер, і заўсёды» (1981). Па яго сцэнарыю рэжысёр Віктар Калодні зняў дакументальны фільм «Рота імя Тараса Шаўчэнкі» (1989) з інтэрв’ю ветэранаў фарміравання. Перу пісьменніка Алега Пакальчука належыць паэма «Балада пра сотню імя Тараса Шаўчэнкі».
Першая кніга Макавеяў
Першая кніга Макавеяў у праваслаўі і каталіцызме ўваходзіць у склад Старога Запавету, але адсутнічае ў Яўрэйскай Бібліі (Танаху) і не ўваходзіць у Стары Запавет у пратэстантызме. У Рускай праваслаўнай царкве і каталіцызме адносіцца да другакананічных кніг, у іўдаізме і пратэстантызме — да апокрыфаў.
Была напісана на рубяжы 2 — 1 ст. да н.э. на яўрэйскай мове, але захавалася толькі ў грэчаскім перакладзе. У ёй пасля кароткіх заўваг пра заваяванні Аляксандра Македонскага і паказу страшнага ганення сірыйскага цара Антыёха IV на яўрэяў і іх рэлігію далей паведамляецца аб паўстанні іўдзейскага свяшчэнніка Матафі ў абарону сваёй веры і бацькаўшчыны, а потым апісваюцца подзвігі яго сыноў Іуды, Іанафана і Сімона Макавеяў. Аўтар гэтай кнігі быў выразнікам інтарэсаў найбольш агрэсіўнай групы іудзейскай знаці, якая падтрымлівала заваёўніцкую палітыку Макавеяў.
Сяргей Уладзіміравіч Жаваранак
Сяргей Уладзіміравіч Жаваранак (нар. , в. Селішча, Ушацкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі ўрач-інфекцыяніст. Доктар медыцынскіх навук (1990), прафесар (1992).
Біяграфія
Скончыў Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1976). Працаваў у Віцебскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1976—1990; кафедра інфекцыйных хвароб, асістэнт, з 1982 — загадчык аддзела аспірантуры і клінічнай ардынатуры), Навукова-даследчы клінічны інстытут радыяцыйнай медыцыны і эндакрыналогіі (Віцебскі філіял, 1991—1999, дырэктар), Гомельскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1999—2007, рэктар), Рэспубліканскім метадычным цэнтры па вышэйшай і сярэдняй медыцынскай і фармацэўтычнай адукацыі (2008—2011, дырэктар), Беларускім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 2011; прафесар кафедры інфекцыйных хвароб, у 2011—2015 — першы прарэктар).
Навуковыя інтарэсы: інфекцыйныя, паразітарныя захворванні; імуналогія.
Узнагароджаны знак «Выдатнік аховы здароўя СССР» і інш.
Вусы (Аршанскі раён)
Вусы — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, у складзе Высокаўскага сельсавета.
Размешчана за 14 км на поўнач ад Оршы. Побач з вёскай праходзіць рэспубліканская аўтадарога Віцебск — Орша.
На паўднёвы ўсход ад вёсцы працякае рака Аршыца.
NGC 6921
NGC 6921 (іншыя абазначэнні — PGC 64768, UGC 11570, MCG 4-48-1, IRAS20264+2533) — галактыка ў сузор’і Лісічка.
Чаркасы (пасёлак)
Чарка́сы (, Черкасы) — былы пасёлак у Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіў у склад Фаніпальскага сельсавета.
29 снежня 2011 года пасёлак далучаны да вёскі Чаркасы.
8 Сакавіка (Усходне-Казахстанская вобласць)
8 Сакавіка — сяло ў Жармінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Бельтэрэкскай сельскай акругі. Код КАТА — 634437400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 377 чалавек (189 мужчын і 188 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 224 чалавекі (107 мужчын і 117 жанчын).
Легіён «Кондар»
Легіён «Кондар» (Legion Condor) — добраахвотніцкая германская ваенна-авіяцыйная часць, злучэнне ваеннай авіяцыі нацысцкай Германіі; падраздзяленне люфтвафэ (Luftwaffe), якое было адпраўлена для падтрымкі ў іспанскай грамадзянскай вайне нацыяналістаў Франсіска Франка. Легіён складаўся з чатырох эскадрылляў бамбардзіроўшчыкаў (12 бамбардзіроўшчыкаў у кожнай) і чатырох эскадрылляў знішчальнікаў. Таксама ў склад легіёна ўваходзілі атрады супрацьпаветранай і супрацьтанкавай абароны.
Колькасць германскага легіёну «Кондар» складала каля 5,5 тысячы вайскоўцаў.
Пяты полк
Пяты полк (Quinto Regimiento) — аб’яднанне добраахвотных узброеных фарміраванняў КПІ падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі 1936—1939. Створаны ў Мадрыдзе ў жніўні 1936 года для барацьбы супраць кансерватыўных праціўнікаў Рэспублікі, перададзены ў распараджэнне рэспубліканскага ўрада.
Ігар Іванавіч Валынец
Ігар Іванавіч Валынец (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Пераможца Спартакіяды Беларусі сярод ДЮСШ 2013 года на дыстанцыі 100 м батэрфляем.
Бронзавы прызёр Спартакіяды Беларусі сярод ДЮСШ 2014 года на дыстанцыі 100 м брасам.
Срэбраны прызёр Першынства Беларусі 2015 года на дыстанцыі 100 м брасам.
Андронік Паўлавіч Пылкоў
Андронік Паўлавіч Пылкоў ( — ) — грамадзянскі інжынер, архітэктар.
Біяграфія
У 1857 годзе паступіў у Пецярбургскае будаўнічае вучылішча, па заканчэнні курса ў 1865 годзе з чынам калежскага сакратара, прызначаны малодшым інжынерам будаўнічага аддзялення сімбірскага губернскага праўлення.
У 1869 годзе ўзведзены ў званне архітэктара і ў наступным годзе выйшаў у адстаўку. Потым у 1871 годзе зноў паступіў на службу і прызначаны малодшым інжынерам у Саратаўскую губерню, у тым жа годзе прылічыўся да Міністэрства ўнутраных спраў, а ў наступным зноў выйшаў у адстаўку. У 1880 годзе вызначыўся малодшым архітэктарам Мінскай губерні, у 1883 годзе прылічыўся да Міністэрства і прызначаны аланецкім малодшым архітэктарам, у 1885 годзе пераведзены тэхнікам для вытворчасці работ у табольскую губернскую губернскую будаўнічую і дарожную камісію, у наступным годзе прызначаны малодшым інжынерам будаўнічага аддзялення табольскага губернскага савета. У 1887 годзе выйшаў па хваробе ў адстаўку і праз тры гады сканаў.
Чорная мова
Чорная мова (Black Speech) — адна з моў Міжзем'я ў творах Дж. Р. Р. Толкіна. З'яўляўся штучнай мовай, створанай Саўранам для сваіх слугаў замест шматлікіх дыялектаў оркаў і іншых падначаленых плямёнаў. Існавала архаічная "высокая" форма мовы, якой карысталіся назгулы, і больш спрошчаная, ужываемая арміяй Барад-Дура. Многія словы з чорнай мовы перайшлі ў мовы оркаў, хаця сама мова сярод оркаў не прыжылася.
Чорная мова была заснавана на мове валарын, таму што гэта была родная мова Саўрона. Але таксама было магчыма, што яна заснавана на квэнья. Здаецца, што гэта мова не мела пісьменства, і з-за таго Саўрон выкарыстаў тэнгвар з некаторымі зменамі, каб зрабіць надпіс на Пярсцёнку Усеўладдзя. Саўрон стварыў чорную мову так, каб яна была найбольш непрыемнай і немілагучнай, сам Толкін не любіў пісаць на чорнай мове (паводле Толкіна, некалі ён атрымаў ліст ад прыхільніка яго твораў, ліст утрымліваў таксама шклянку, на якой быў надпіс з Пярсцёнка на чорнай мове; Толкін гаварыў, што не любіць гэтую шклянку і карыстаецца ёй як попельніцай).
З-за гэтага, пра чорную мову вядома менш, чым пра іншыя мовы з твораў Толкіна. Добрыя асобы пазбягаюць размаўляць на ёй, таму што чорная мова прыцягвае увагу вока Саўрона. У адрозненні ад моў эльфаў на чорнай мове не існуе паэмаў ці песень, толькі надпіс на Пярсцёнку Усеўладдзя. З-за гэтага вядомы слоўнік мовы занадта малы для выкарыстання ў паўсядзённым жыцці. Калі Пітэр Джэксан здымаў серыял паводле рамана Уладар Пярсцёнкаў, лінгвіст Дэвід Сало выкарыстаў нешматлікія вядомыя словы з чорнай мовы каб зрабіць мову на якой будуць размаўляць у фільме.
Прыклад
Прыклад высокай чорнай мовы - надпіс на Пярсцёнку Усеўладдзя:
Што ў перакладзе на англійскую мову значыць:
Што перакладаецца так:
ці так:
Таксама чорная мова сустракаецца ў імёнах і размовах оркаў, напрыклад "гхаш" (што значыць - агонь), "тарк" - лаянка на Углука, аднаго з мордарскіх оркаў.
Наступнае развіццё
Ідэя атрымала развіццё ў апокрыфе Наталлі Васільевай і Наталлі Някрасавай "Чорная кніга Арды" (высокая мова Цемры, вынайдзеная імі, не мае ніякіх адносін да Чорнай мовы, як і іх напрацоўкі па мовах оркаў).
Аналогіі з рэальнага свету
Паводле думкі гісторыка-усходаведа Аляксандра Неміроўскага, дадзеная мова з'яўляецца хурытскай мовай. Прынамсі, не выклікае ніякіх сумневаў эргатыўны склад гэтай мовы.
Левая рэспубліканская партыя Каталоніі
Левыя рэспубліканцы Каталоніі (Esquerra Republicana de Catalunya, скарочана ERC) — левая палітычная партыя Каталоніі, галоўнай палітычнай мэтай якой з’яўляецца незалежнасць каталонскіх тэрыторый ад Іспаніі і Францыі. Ідэалогія партыі лічыцца дэмакратычны сацыялізм, сацыял-дэмакратыя і нацыяналізм. Афіцыйным колерам партыі з’яўляецца аранжавы.
Княства Трансільванія
Княства Трансільванія — дзяржаўнае ўтварэнне, якое існавала з 1571 па 1711 год на тэрыторыі Трансільваніі.
З’яўлялася васальным княствам Венгерскага каралеўства і юрыдычна на праве вечнага ўладання знаходзілася пад уладай княжацкага роду Батары. Хоць некаторыя кіраўнікі і не паходзілі з гэтага роду, княства працягвала заставацца ўладаннем Батары. Пазней стала падпарадкоўвацца Асманскай імперыі, але пасля бітвы пад Венай апынулася пад кантролем Габсбургаў. Скасавана пасля мяцяжу Ракацы ў 1711 годзе.
Княства Трансільванія было сімвалам выжывання венгерскай дзяржаўнасці, адстойваючы венгерскія інтарэсы ад замахаў і супрацьпастаўляючы сябе манархіі Габсбургаў, якія панавалі ў Венгерскім каралеўстве.
Гісторыя
Княства Трансільванія было створана ў 1570 годзе, калі Янаш II Запальяі адмовіўся ад сваіх прэтэнзій на венгерскі пасад па ўмовах Шпеерскай дамовы і стаў князем Трансільваніі. Дагавор таксама прызнаваў, што княства Трансільванія заставалася ў васальнай залежнасці ад Венгерскага каралеўства.
Род Баторыяў прыйшоў да ўлады ў княстве пасля смерці Яно II у 1571 годзе. Ён завяшчаў свой трон свайму скарбніку, Каспару Бекешу, але арыстакратыя не прыняла гэтае рашэнне і абрала Іштвана Баторы (Стэфана Баторыя) у якасці ваяводы. Гэта прывяло да кароткай грамадзянскай вайны, якая скончылася перамогай Баторыя.
Да 1602 года княства знаходзілася пад сюзерэнітэтам асманаў, а затым (ненадоўга) — Габсбургаў. Прыход да ўлады Баторыяў азнаменаваў станаўленне княства Трансільванія як паўнезалежнай дзяржавы.
Малады Стэфан Баторый, першы моцны князь Трансільваніі, венгерскі каталік, пасля стаў каралём Польшчы і вялікім князем Літоўскім. Ён абавязаўся не абмяжоўваць рэлігійную свабоду, выдаўшы Турданскі эдыкт, але з часам стаў інтэрпрэтаваць гэтае абавязацельства ва ўсё больш вузкім сэнсе. Апошні кіраўнік Трасільваніі з роду Баторыяў — Жыгманд Баторы — уступіў у саюз са Свяшчэннай Рымскай імперыяй у вайне супраць туркаў.
У сакавіку 1599 года трансільванскі князь Жыгманд Баторы адмовіўся ад княжацкага прастола на карысць свайго стрыечнага брата, вармійскага князя-біскупа і кардынала Анджэя Баторыя, стаўленіка Польшчы. У кастрычніку 1599 года ў бітве пад Шэлімберы Анджэй Баторый пацярпеў паразу ад арміі валашскага гаспадара Міхая Храбрага, які акупаваў Трансільванію.
У Трансільваніі ўлада Міхая з самага пачатку была вельмі нетрывалай. Мясцовыя феадалы баяліся, што справа ідзе да засілля выхадцаў з Валахіі і да памяншэння іх уласнага ўплыву. Уладкаваўшы пераварот, трансільванская шляхта выгнала прадстаўнікоў Міхая Храбрага і 4 лютага 1601 года ізноў абрала сваім князем Жыгімона Баторы, які да гэтага часу збіраў новае войска пад Каложварам.
Пасля 1601 года княства на працягу кароткага часу было пад уладай імператара Рудольфа I, які ініцыяваў германізацыю насельніцтва, каб вярнуць княства ў каталіцызм. У 1604—1606 гадах венгерскі дваранін Іштван Бачкаі ўзначаліў паспяховае паўстанне супраць аўстрыйскага панавання. Іштван Бачкаі быў абраны князем Трансільваніі 5 красавіка 1603 года. Ён дасягнуў са Свяшчэннай Рымскай імперыяй міру па дамове ў Вене ў 1606 годзе. Па ўмовах міру Трансільванія атрымала рэлігійную свабоду і палітычную самастойнасць, аднаўленне ўсіх канфіскаваных маёнткаў, адмену ўсіх «няправедных» меркаванняў, а таксама прызнанне Бочкаі ў якасці незалежнага князя Трансільваніі.Пры пераемніках Бочкаі Трансільванія перажыла свой залаты век, асабліва ў кіраванне Габара Бетлена і Д’ёрдзя I Ракоці. Габор Бетлен, які кіраваў з 1613 па 1629 гады, увесь час зрываў усе намаганні нямецкага імператара далучыць Трансільванію і заваяваў рэпутацыю за мяжой, адстойваючы пратэстантызм. Тры разы ён вёў вайну з імператарам, двойчы быў абвешчаны каралём Венгрыі, а па выніках міру ў Нікольсбургу (31 снежня 1621 года) атрымаў пацвярджэнне ўмоў Венскай дамовы 1606 года, а таксама сем дадатковых акруг у паўночнай Венгрыі.
Пераемнік Бетлена, Д’ёрдзь I Ракоці, таксама паспяхова супраціўляўся нямецкаму ціску. Яго галоўным дасягненнем стаў Лінскі мір (16 верасня 1645 года), апошні палітычны трыумф венгерскага пратэстантызму, які зноў пацвярджаў умовы Венскага міру. Бетлен і Дьердь I Ракоці таксама шмат зрабілі для адукацыі і культуры, іх кіраванне справядліва завуць залатым стагоддзем Трансільваніі. Яны шчодра выдзялялі грошы на ўпрыгожванне сваёй сталіцы Алба-Юліі, якая стала галоўнай апорай пратэстантызму ва Усходняй Еўропе. Падчас іх кіравання Трансільванія таксама была адной з нямногіх еўрапейскіх краін, дзе каталікі, кальвіністы, лютэране і ўнітарыі жылі ва ўзаемнай цярпімасці.
Падзенне Надьварада (1660) паслужыла пачаткам перыяду заняпаду княства Трансільванія: Габсбургі сталі здабываць усё большы кантроль над гэтай тэрыторыяй. Князь Янаш Кемені абвясціў незалежнасць Трансільваніі ад асманаў (красавік 1661) і звярнуўся па дапамогу да Вены, але сакрэтнае нямецка-асманскае пагадненне прывяло толькі да далейшага павышэння ўплыву Габсбургаў у княстве. Пасля паражэння Асманскай імперыі ў бітве пад Венай у 1683 годзе Габсбургі паступова пачалі ўводзіць свае законы на тэрыторыі раней аўтаномнай Трансільваніі. У канцы XVII стагоддзя Трансільванія была далучана да імперыі Габсбургаў як частка Венгрыі
, мясцовыя кіраўнікі зараз абіраліся з ведама імператара. З 1711 года Габсбургі ўстанавілі поўны кантроль над Трансільваніяй, і князі былі заменены губернатарамі.
Палітычная сістэма
Па форме праўлення Трансільванія была саслоўна-прадстаўнічай манархіяй. Князь абіраўся Дзяржаўным зборам, у якім, разам з буйнымі венгерскімі магнатамі, удзельнічалі прадстаўнікі трох прывілеяваных народаў — венгерскага дваранства, патрыцыята сакскіх гарадоў і секейскай шляхты. Улады, якія складалі ў канцы сярэднявечча значную частку насельніцтва Трансільваніі, не ўваходзілі ў лік прывілеяваных «нацый» і, за рэдкім выключэннем, не ўдзельнічалі ў дзяржаўным зборы і не валодалі палітычнай уладай у краіне. Саслоўнае прадстаўніцтва адыгрывала ў Трансільваніі большую ролю, чым у габсбургскай Венгрыі, дзякуючы моцным пазіцыям дробнага і сярэдняга дваранства.
Трансільванскае княства, стаўшы васалам Турцыі, увайшло ў сістэму падуладных султану тэрыторый. Юрыдычна Трансільванія захоўвала ўнутраную аўтаномію, але не магла весці самастойнай знешняй палітыкі, павінна была выплачваць Турцыі штогадовую даніну — харадж, пастаўляць Порту прадукты харчавання, аказваць ёй дапамогу войскамі. Аднак вельмі хутка Высокая Порта стала парушаць аўтаномію княства. Ініцыятывы ў галіне знешніх зносін павінны былі атрымаць адабрэнне Порты.
Пачынаючы з часу Стэфана Баторы, султан усё часцей умешваўся ў выбары князя, навязваючы Дзяржаўнаму збору Семіграддзя заўгодную яму кандыдатуру. Знаходзячыся ў сферы інтарэсаў Порты, трансільванскія князі не маглі ў поўнай меры рэалізаваць свае знешнепалітычныя прэрагатывы і вымушаны былі падпарадкоўвацца султану.
Насельніцтва
Да канца XVI стагоддзя княства налічвала больш за 1 млн жыхароў: каля 560 тыс. венграў, каля 330 тыс. влахаў (33 % насельніцтва; ёсць сведчанне крыніцы аб 25 % у 1549—1573 гг.), каля 90 тыс. немцаў (саксаў, «сасоў»), каля 85 тыс. прадстаўнікоў іншых этнічных супольнасцей. У другой палове XVII ст. — пачатку XVIII ст. 45-50 % насельніцтва Трансільванскага княства складалі мадзьяры, 10-15 — немцы, 30-40 % — валахі. Да 1760 г. доля влахаў была роўная ўжо 60 %, па іншых падліках — 66,46 %.
Паводле ж Джорджа Ўайта, у 1600 годзе валахі, якія з’яўляліся ў асноўным сялянамі, ужо складалі больш за 60 працэнтаў насельніцтва. Гэтая тэорыя знаходзіць падтрымку ў Іона Ардэляну, які заяўляе, што румынамоўнае насельніцтва ўяўляла «пераважную большасць» у перыяд кіравання Міхая Храбрага.
Да 1660 г., паводле Міклаша Молнара, насельніцтва княства складала 955. 000 чалавек (з улікам насельніцтва Парцыума): з іх 500 000 венграў (у тым ліку 250 000 секеяў), 280 000 влахаў, 90 000 саксаў і 85 тысяч сербаў, украінцаў і прадстаўнікоў іншых нацыянальнасцей.
Па Бенедэку Янча ў пачатку XVIII стагоддзя ў Трансільваніі было 250 000 румынаў, 150 000 венграў і 100 000 саксаў.
Карай Кочыш і Эстэр Хадошы сцвярджаюць, што венгры былі дамінантнай этнічнай групай да другой паловы XVII стагоддзя, калі валахі сталі большасцю. Згодна з іх даследаваннямі, насельніцтва княства Трансільванія мела наступную структуру насельніцтва: у 1595 годзе з агульнай колькасці насельніцтва ў 670 000 чалавек 52,2 % былі венграмі, 28,4 % з’яўляліся румынамі, 18,8 % — немцамі; у 1720 годзе, з агульнай колькасці насельніцтва ў 806 221, 49,6 % былі румынамі, 37,2 % — венгры, 12,4 % — немцы.
Нататкі
<references group="" responsive="1">
Ігар Уладзіміравіч Халадкоў
Ігар Халадкоў (нар. ) — беларускі футбаліст, нападнік.
Клубная кар’ера
З 2007 года пачаў выступаў за дубль «Віцебска», у 2009 годзе стаў таксама гуляць за асноўную каманду. Пасля вылету «Віцебска» з Вышэйшай лігі па выніках сезона 2011 перайшоў у «Полацк», дзе стаў асноўным нападнікам. Улетку 2013 года з-за фінансавых праблем полацкага клуба разам з большасцю іншых ігракоў пакінуў каманду і вярнуўся ў «Віцебск». У першай палове 2014 года, страціўшы месца ў асноўнай камандзе, выступаў за фарм-клуб «Віцебск-2», а ўлетку перайшоў у «Слонім», дзе на працягу двух з паловай гадоў быў адным з асноўных ігракоў.
У пачатку 2017 года накіраваўся на прагляд у «Смаргонь», і ў сакавіку падпісаў кантракт з клубам. У ліпені таго ж года пакінуў каманду і далучыўся да наваполацкага «Нафтана», дзе стаў адным з асноўных нападнікаў. Застаўся ў камандзе і пасля яе вылету з Вышэйшай лігі па выніках сезона 2017. У канцы 2018 года пакінуў наваполацкі клуб.
У чэрвені 2019 года падпісаў кантракт са «Слонімам-2017», аднак ужо ў кастрычніку таго ж года датэрмінова пакінуў каманду.
У студзені 2020 года быў дыскваліфікаваны на 1 год па справе аб дагаварных матчах. У ліпені 2020 года па выніках крымінальнай справы быў прысуджаны да 1 года выпраўленчых работ.
Міжнародная кар’ера
У кастрычніку 2009 года ў складзе юніёрскай зборнай Беларусі прымаў удзел у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.
Другая кніга Макавеяў
Другая кніга Макавеяў у праваслаўі і каталіцызме ўваходзіць у склад Старога Запавету, але адсутнічае ў Яўрэйскай Бібліі (Танаху) і не ўваходзіць у Стары Запавет у пратэстантызме. У Рускай праваслаўнай царкве і каталіцызме адносіцца да другакананічных кніг, у іўдаізме і пратэстантызме — да апокрыфаў.
Другая кананічная кніга Макавеяў не працяг першай кнігі, а толькі больш падрабязнае, пашыранае апісанне некаторых падзей часоў Іуды Макавея. Першыя два раздзелы змяшчаюць два пасланні палесцінскіх іўдзеяў да аднаверцаў у Егіпце, у якіх яны паведамляюць аб перанесеных імі ганеннях і пакутах ад Антыёха IV і аб выратаванні іх ад ворагаў подзвігамі Іуды Макавея. Далей паведамляецца пра крывавыя міжусобіцы шэрагу іўдзейскіх першасвяшчэннікаў і падаецца малюнак жахлівай лютасці сірыйскага цара да іўдзеяў. У канцы прыводзяцца прыклады высокай маральна-рэлігійнай доблесці і самаадданасці веравызнанню сваіх бацькоў. Прымаючы пад увагу, што арыгінал гэтай кнігі дайшоў на грэчаскай мове, можна меркаваць, што яе аўтарам быў іўдзей, які паходзіў з элінізаванай егіпецкай Александрыі.
NGC 6922
NGC 6922 (іншыя абазначэнні — PGC 64814, UGC 11574, MCG 0-52-18, ZWG 373.17, IRAS20272-0221) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Арол.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Малое Падлессе
Мало́е Падле́ссе (, Малое Подлесье) — вёска ў Ляхавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Конькаўскага сельсавета.
Салкынтабэ (Бажагураўская сельская акруга)
Салкынтабэ — аул у Жармінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Бажэгурскай сельскай акругі. Код КАТА — 634439100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 470 чалавек (258 мужчын і 212 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 409 чалавек (225 мужчын і 184 жанчыны).
Бакінская і Азербайджанская епархія
Бакінская і Азербайджанская епархія — епархія Рускай Праваслаўнай Царквы ў Азербайджане.
Гісторыя
19 мая 1905 года была заснавана вікарная Бакінская кафедра ў якасці 3-га вікарыяцтва Карталінскай і Кахецінскай епархіі Грузінскага Экзархата. У 1919 годзе з Бакінскага вікарыяцтва была створана самастойная епархія з цэнтрам у Баку, якая атрымала назву «Прыкаспійская і Бакінская».
У 1934 годзе епархія была ліквідавана і ўвайшла ў склад Стаўрапольскай епархіі.
Адноўлена 28 снежня 1998 года пастановай Свяшчэннага Сінода шляхам вылучэння са складу Стаўрапольскай епархіі.
Мастацкае абагульненне
Маста́цкае абагульне́нне — выбар найбольш важнага, сутнаснага з адмаўленнем ад другасных акалічнасцей і дэталей у працэсе стварэння і на стадыі заканчэння мастацкага твора. Абумоўлена законамі мастацкай творчасці, якія патрабуюць пераходу ад аналізу да сінтэзу на этапе стварэння завершанага мастацкага вобраза, дзе прысутнічае адбор змястоўных сродкаў выразнасці.
Пряўляецца ў выяўленні галоўнага ў кампазіцыі праз падкрэсліванне яго танальнымі, каляровымі ідэйна-сэнсавымі кантрастамі.
Беларусь
На тэрыторыі Беларусі прыстунічае ў выяўленчай творчасці з першабытных часоў. Дазваляе перадаць самыя розныя сімвалічныя ідэі, у т.л. міфалагічнага светаўспрымання.