cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ірына Юр’еўна Кручынкіна
Юніёрская кар’ера
Станавілася пераможцай расійскіх адборачных спаборніцтваў у малодшых узростах. Сярэбраны прызёр Усерасійскай зімовай Універсіяды 2016 года ў змешанай эстафеце, бронзавы прызёр Усерасійскай зімовай Універсіяды 2018 года.
Дом аднаго
Гісторыя
27 мая 2021 года ў Берліне быў закладзены экуменічны храм, якая будзе служыць месцам рэлігійных сустрэч для прадстаўнікоў адразу трох рэлігій — хрысціянства, іўдаізму, ісламу. Прысутны на цырымоніі закладкі спікер бундэстага Вольфганг Шойбле назваў праект «незвычайным», бо ініцыявалі яго прадстаўнікі трох рэлігій.
Ірына Юр’еўна Кручынкіна
Юніёрская кар’ера
Удзельнічала ў чэмпіянатах свету і Еўропы сярод юніёраў 2015 года, але не падымалася вышэй 20-га месца.
Дом аднаго
Архітэктура
Будынак з пясчаніка вышынёй 42 метры пабудуюць на плошчы Петрыплац, на месцы фундамента разбуранай святыні XIII стагоддзя Петрыкірхе. У будынку асобна будуць знаходзіцца царква, сінагога і мячэць, якія аб’яднае агульная зала.
Ірына Юр’еўна Кручынкіна
Юніёрская кар’ера
У сезоне 2015/16 удзельнічала ў некалькіх этапах юніёрскага Кубка IBU, найлепшы вынік — другое месца ў спрынце на этапе ў Ленцэрхайдэ. У агульным заліку сезона заняла 18-е месца.
Дарослая кар’ера
Станавілася чэмпіёнкай Прыволжскай федэральнай акругі.
Двухразовы сярэбраны прызёр чэмпіянату Расіі 2018 года ў каманднай гонцы і гонцы патрулёў у складзе каманды Мардовіі.
Станавілася пераможцай этапаў Кубка Расіі ў эстафеце, прызёрам этапаў у асабістых відах.
Асабістае жыццё
Сястра-блізнюк Алена таксама займаецца біятлонам.
Пагадненне мэраў
Пагадненне мэраў – гэта асноўная ініцыятыва Еўрапейскага Саюза, якая ўключае мясцовыя і рэгіянальныя ўлады, якія дабраахвотна імкнуцца да павялічэння энергаэфектыўнасці і выкарыстання абнаўляемых крыніц энергіі на сваёй тэрыторыі. З дапамогай гэтага абавязацельства, асобы, якія падпісалі Пагадненне, будуць імкнуцца да скарачэння выкідаў CO2 не менш, чым на 20% да 2020 года, такім чынам уносячы свой уклад у “зялёны эканамічны рост” і паляпшэнне якасці жыцця.
Дзякуючы сваім унікальным характарыстыкам, Пагадненне мэраў з'яўляецца адзіным рухам падобнага роду, які аб'ядноўвае мясцовых, рэгіянальных і нацыянальных суб’ектаў у дачыненні да рэалізацыі мэтаў у сферы захавання клімату і энергетыкі. Пагадненне мэраў апісваецца ўстановамі Еўрапейскага Саюза як  унікальная мадэль шматузроўневага кіравання.
Асобы, якія маюць права на падпісанне Пагаднення мэраў
Мясцовыя ўлады ўсіх памераў, ад маленькіх вёсак да сталіц і вялікіх мегаполісаў, такіх як Кіеў, Лондан, Парыж ці Тбілісі, маюць права падпісваць Пагадненне мэраў.
Мясцовыя ўлады гуляюць важную ролю ў змякчэнні ўплыву змены клімату, асабліва, улічваючы той факт, што 80 % спажывання энергіі і выкідаў CO2 звязаны з гарадской дзейнасцю. Калі мясцовыя ўлады атрымліваюць падтрымку ад нацыянальных урадаў, яны знаходзяцца ў ідэальным становішчы адносна магчымасцяў па змяненню паводзін грамадзян і вырашэнню праблем з кліматам і энергетыкай на комплекснай аснове, у асноўным праз узгадненне прыватных і грамадскіх інтарэсаў і інтэграцыю праблем устойлівай энергіі ў агульныя мэты мясцовага развіцця.
Далучэнне да Пагаднення мэраў уяўляе сабою магчымасць для мясцовых органаў самакіравання забяспечыць экалагічнае,  сацыяльнае і эканамічна стабільнае  асяроддзе для сваіх грамадзян, умацаваць  намаганні па скарачэнню CO2 на сваёй тэрыторыі і атрымаць  выгаду ад еўрапейскай і міжнароднай падтрымкі, прызнання і перадавых практык.
Фармальныя абавязкі
Сфера прымянення Пагаднення мэраў выходзіць далёка за намеры, азначаныя ў Пагадненні. На самой справе, для выканання амбіцыйнай мэты, накіраванай на скарачэнне выкідаў CO2 і энергаэфектыўнасць, асобы, акія падпісваюць дамову, абавязваюцца здзейсніць шэраг крокаў, паведамляць аб сваіх дзеяннях і прадастаўляць магчымасць для іх кантролю. У наканаваныя тэрміны  фармальна яны абавязваюцца выканаць наступнае:
У адпаведнасці з важнай неабходнасцю распрацоўкі ўласных магчымасцяў па менеджменце ў галіне энергетыкі і мабілізацыі мясцовых зацікаўленых бакоў  для распрацоўкі Плана дзеянняў па ўстойлівай энергіі, асобы, якія падпісваць Пагадненне, таксама абавязваюцца:
Планы дзеянняў па ўстойлівай энергіі
Для дасягнення і рэалізацыі гэтых амбіцыйных мэтаў па энергаэфектыўнасці і стабільнасці клімату, асобы, якія падпісалі Пагадненне мэраў, абавязваюцца распрацаваць Планы дзеянняў па ўстойлівай энергіі (SEAP) на працягу года, наступнага за іх далучэннем да ініцыятывы. Гэты план дзеянняў, зацверджаны муніцыпальным саветам, апісвае іх дзейнасць і меры, прадугледжаныя асобамі, якія падпісалі Пагадненне, з мэтай выканання ўскладзеных на іх абавязацельстваў у адпаведныя часовыя рамкі.
Розныя тэхнічныя і метадычныя матэрыялы (уключаючы “Кіраўніцтва па SEAP” і шаблоны, даклады аб існуючых метадалогіях  і інструментах і г.д.) прапануюць практычнае кіраўніцтва і дакладныя  рэкамендацыі адносна ўсяго працэса распрацоўкі SEAP. Грунтуючыся на практычным вопыце мясцовых уладаў, і будучы распрацаваным у цесным супрацоўніцтве з Аб’яднаным даследчым цэнтрам Еўрапейскай камісіі, гэты пакет падтрымкі з неабходнымі матэрыяламі забяспечвае  асоб, якія падпісваюць Пагадненне, асноўнымі прынцыпамі і зразумелым пакрокавым падыходам. Усе дакументы можна знайсці па спасылцы ў нашай вэб-бібліятэке: www.eumayors.eu.
Каардынатары і прыхільнікі Пагаднення
Асобы, якія падпісалі Пагадненне, не заўсёды валодаюць адпаведнымі магчымасцямі (арганізацыйнай структурай, прафесійным персаналам, фондамі, базамі дадзеных, статыстыкай, метадалогіяй, інструментамі і іншымі рэсурсамі) для падрыхтоўкі кадастра асноўных выкідаў, распрацоўкі мясцовай палітыкі па ўстойлівай энергіі, прадастаўлення праекта адпаведнага Плана дзеянняў па ўстойлівай энергіі, фінансавання дзеянняў, прадстаўленых у плане і маніторынга яго вынікаў. У гэтым свяце, нацыянальныя ўрады, вобласці, рэгіёны, сеткі і групы муніцыпалітэтаў, а таксама фінансавыя донары, гуляюць важную ролю ў дапамозе асобам, якія падпісалі Пагадненне, пры выкананні іх абавязкаў.
Каардынатары пагаднення – гэта грамадскія органы ўлады розных узроўняў (нацыянальныя, рэгіянальныя, абласныя), якія прадстаўляюць стратэгічнае кіраўніцтва асобам, якія падпісваюць Пагадненне, а таксама фінансавую і тэхнічную падтрымку пры распрацоўцы і рэалізацыі Плана дзеянняў па ўстойлівай энергіі. У камісіі існуюць два тыпа каардынатараў: «тэрытарыяльныя каардынатары» – гэта суб-нацыянальныя дэцэнтралізаваная органы ўлады, у тым ліку вобласці і рэгіёны і «нацыянальныя каардынатары», якія ўключаюць нацыянальныя грамадскія ўстановы, напрыклад, нацыянальныя энергетычныя агенцтвы і міністэрствы, якія працуюць у сферы мясцовага развіцця энергіі.
Усе прыхільнікі Пагаднення – гэта міжнародныя, нацыянальныя і рэгіянальныя сеткі і асацыяцыі мясцовых органаў улады, якія стымулююць лабіраванне, узаемадзеянне і сеткавую актыўнасць для прамоцыі  ініцыятыў Пагаднення мэраў і падтрымліваюць абавязкі, узятыя на сябе асобамі, якія яго падпісалі.
Офіс Пагаднення мэраў
Рэкламная, тэхнічная і адміністрацыйная дапамога прадастаўляецца на штодзённай аснове асобам, якія падпісалі Пагадненне мэраў, і ўсім удзельнікам, з боку офіса Пагаднення мэраў. Галоўны сакратарыят размешчаны ў Брусэлі (Бельгія), а два дадатковых офіса – ў Львове (Украіна) і Тбілісі (Грузія), каб дапамагаць мясцовым органам улады з краін ўсходняга партнёрства.
Установы Еўрапейскага Саюза
Для падтрымкі распрацоўкі і рэалізацыі Планаў дзеянняў па ўстойлівай энергіі, Еўрапейская камісія распрацавала фонды фінансавай стабільнасці для дапамогі асобам, якія падпісалі Пагадненне мэраў, сярод якіх - Еўрапейская дапамога ў сферы мясцовай энергетыкі (ELENA), заснаваная ў супрацоўніцтве з Еўрапейскім інвестыцыйным банкам для буйнамаштабных праектаў, і ELENA-KfW, заснаваная ў партнёрстве з нямецкай групай KfW, якая прапануе дадатковыя магчымасці для прыцягнення ўстойлівых інвестыцый у малыя і сярэднія муніцыпалітэты ў Еўропе. Запланаваны інструмент ELENA-East будзе аказваць аналагічную дапамогу асобам, якія падпісалі Пагадненне, з Украіны, Малдовы, Грузіі, Арменіі і Азербайджана.
Разам з Еўрапейскай камісіяй, Пагадненне атрымлівае поўную інстытуцыйную падтрымку, уключаючы дапамогу ад Камітэта рэгіёнаў, які падтрымлівае ініцыятыву з яе першых крокаў; Еўрапейскага парламента, у якім праводзяцца штогадовыя пасяджэнні асобаў, якія падпісалі Пагадненне, і цырымонія падпісання, а таксама і ад Еўрапейскага інвестыцыйнага банка, які аказвае дапамогу мясцовым органам улады ў раскрыцці іх інвестыцыйнага патэнцыялу.
Паралель
Парале́ль — лінія сячэння паверхні зямнога шара плоскасцю, паралельнай плоскасці экватара.
На глобусе паралель малюецца ў выглядзе акружнасці, усе пункты якой роўнападаленыя ад экватара. Даўжыні паралеляў розныя — яны павялічваюцца пры набліжэнні да экватара і памяншаюцца да полюсаў. Усе пункты адной паралелі маюць аднолькавую шырату, але розную даўгату. Экватар — самая доўгая паралель. Для вылічэння даўжыні аднаго градусу дугі адвольнай паралелі можна памножыць 111,3 км (даўжыню дугі экватарыяльнай паралелі ў 1 градус) на косінус вугла, які адпавядае шукаемай паралелі.
Прынята вызначэнне экватара як нулявой паралелі. Паўночны полюс мае шырату ў +90 градусаў, паўднёвы — у −90°. Адлегласць паміж дзвюма паралелямі, якія адрозніваюцца на 1 градус, — прыкладна 111 км.
Паралелі (акрамя экватара) не з'яўляюцца артадраміямі, гэта значыць найкарацейшымі лініямі на паверхні паміж любымі іх двума пунктамі.
Сонечнае зацьменне 11 жніўня 1961 года
Зацьменне мела велічыню 0,9375 і дасягнула свайго максімуму ў 10:46:47 UTC у пункце з каардынатамі 46° пд. ш. 4° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 6 хв. 35 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 499 км.
Зацьменне 11 жніўня 1961 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1961 годзе і 141-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 15 лютага 1961 года, наступнае — 5 лютага 1962 года.
Цэзар Клейн
Цэзар Клейн ( — ) — нямецкі мастак-экспрэсіяніст і дызайнер.
Нарадзіўся ў Гамбургу. Калі яму было семнаццаць, бацькі настойвалі на тым, каб ён пайшоў вучнем рамеснага маляра. Пазней вучыўся ў Гамбургскай школе прыкладных мастацтваў, Дзюсельдорфскай мастацкай акадэміі і Каралеўскім музеі прыкладнога мастацтва ў Берліне. У 1910 годзе ён быў адным з 27 мастакоў, адхіленых ад Берлінскага сецэсіёна, якія ў адказ стварылі новы сецэсіён. Клейн ствараў літаграфіі і ксілаграфіі, вітражы і мазаіку, а таксама фрэскі на сценах і столях.
У 1913 годзе ён аформіў інтэр’ер новага кінатэатра «Марморхаус» у Берліне.
У гады пасля Першай сусветнай вайны Клейн быў звязаны з Вальтэрам Гропіусам, але адмовіўся ад прапановы Гропіуса выкладчыцкай пасады ў Баўхаўсе. На працягу 1920-х гадоў і пазней Клейн прысвяціў вялікую частку сваёй працы праектаванню тэатральнай і кінапрадукцыі. Ён быў сцэнографам фільма Роберта Вінэ «Сапраўднае» 1920 года і пастаноўкі «Хінкемана» Эрнста Толера ў 1924 годзе.
Клейн быў уключаны ў знакамітую выставу дэгенератыўнага мастацтва, арганізаванай нацысцкім рэжымам у 1937 годзе.
Парк імя 900-годдзя Мінска
Парк імя 900-годдзя Мінска — парк у Заводскім раёне горада Мінска, размешчаны ля Чыжоўскага вадасховішча. Побач знаходзіцца заапарк.
У парку растуць дрэвы пераважна ліставых парод.
На тэрыторыі парку працуюць атракцыёны.
Гісторыя
Парк заснаваны ў маі 1967 года (арх. В. Шубіна і іншыя) па рашэнні адміністрацыі горада, у цырымоніі адкрыцця прымаў удзел сакратар ЦК КПБ Пётр Міронавіч Машэраў.
IC 4701
IC 4701 — галактыка тыпу EN (эмісійная туманнасць) ў сузор’і Стралец.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Шарашоўскі раён
Шарашо́ўскі раё́н — былы раён у паўднёва-заходняй частцы Беларускай ССР, у Брэсцкай вобласці ў 1940—1956 гадах. Утвораны 15 студзеня 1940 года, тэрыторыя ахоплівала частку колішняга Пружанскага павета Палескага ваяводства ІІ Рэчы Паспалітай. Адміністрацыйны цэнтр — гарадскі пасёлак Шарашова. 12 кастрычніка 1940 года раён падзелены на 10 сельсаветаў:
Вавоні
Ваво́ні (Wowoni — востраў у Інданезіі. Размешчаны на паўднёвы ўсход ад Сулавесі. Плошча — 714,8 км². Насельніцтва (2010) — чалавек.
Шарашоўскі раён
У часы ІІ сусветнай вайны, у 1941—1944 гадах, тэрыторыя раёна знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.
Вавоні
Геаграфія
Вавоні месціцца на паўднёвым усходзе правінцыі Паўднёва-Усходні Сулавесі. Аддзелены ад астравоў Сулавесі і Бутон вузкімі суднаходнымі пралівам (адпаведна каля 6 км і 12 км). Даўжыня - 36 км, найбольшая шырыня - 33,4 км. Даўжыня берагавой лініі - 108 км.
Мае вулканічнае паходжанне. Фарміраваўся разам з іншымі тэрыторыямі Паўднёва-Усходняга Сулавесі, аднак у 8 тысячагоддзі да н. э. апынуўся ў ізаляцыі ад іншых частак сушы ў сувязі з падняццем узроўню акіяна. Рэльеф пагорысты. Найвышэйшы пункт - 820 м. У сярэднім кожныя 50 гадоў адбываюцца моцныя землятрусы.
Шарашоўскі раён
Паводле польска-савецкай дамовы, з 16 жніўня 1945 года новая мяжа паміж дзяржавамі праходзіла праз тэрыторыю Шарашоўскага раёна, што рабіла яго памежным. Неўзабаве перад дэмаркацыяй мяжы, улады раёна дзейнічалі на карысць уключэння ў яго склад часткі тэрыторыі прызнанай за Польшчай. Аргументавалі тым, што напрыклад далучэнне да Беларускай ССР чыгуначнага вузла Гайнаўка дае магчымасць мець чыгуначную сетку Брэст-Гродна. Аднак гэтыя просьбы не былі задаволеныя. У выніку работы змяшанай польска-савецкай камісіі мяжа была скарэктавана на карысць Польшчы, да якой з Шарашоўскага і Бераставіцкага раёнаў было аднесена 40 населеных пунктаў. Названыя населеныя пункты налічвалі разам 1414 двароў (798 польскіх і 616 беларускіх), дзе жыло 7143 асоб. Усе беларускія гаспадаркі былі выселеныя ўглыб Беларускай ССР з-за іх знаходжання ў 800-метровай памежнай паласе.
16 ліпеня 1954 года скасаваны Котранскі, Мураўскі, Ялоўскі сельсаветы, утвораны Бакунскі сельсавет. 17 снежня 1956 года раён быў ліквідаваны, а гарадскі пасёлак Шарашова і ўсе сельсаветы, якія ўваходзілі ў склад раёна, былі ўключаныя ў склад Пружанскага раёна.
Вавоні
Геаграфія
Клімат субэкватарыяльны пасатны. Май — найбольш дажджлівы месяц. Найбольш цёплы месяц - лістапад, калі сярэдняя тэмпература трымаецца каля +29° C.
Прырода
На востраве Вавоні захаваліся першародныя лясы, у якіх дамінуюць пальмавыя расліны. На ўзбярэжжы вылучаюцца мангравыя зарасці. Фаўна вострава значна зменена чалавекам, аднак на сушы захаваліся шматлікія птушкі, дзікія свінні, кажаны, крабы, паўзуны і інш.
Насельніцтва
Востраў Вавоні населены пераважна баджа. Астравіцяне размаўляюць на асобнай мове аўстранезійскага паходжання. Асноўныя заняткі — сельская гаспадарка, рыбалоўства, марскі гандаль. Узровень жыцця на востраве адзін з самых нізкіх у Інданезіі. Зафіксаваны высокі ўзровень дзіцячай смяротнасці (37 на 1000 жыхароў).
NGC 2119
NGC 2119 (іншыя абазначэнні — UGC 3380, PGC 18136) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Арыён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Хендрык дэ Клерк
Хендрык дэ Клерк (каля 1560 — ) — фламандскі жывапісец, які працаваў у Бруселі ў канцы XVI — пачатку XVII ст. Стылістычна ён належыць да позняга пакалення мастакоў-маньерыстаў, якія папярэднічалі Пітэру Паўлю Рубенсу і фламандскаму барока, і яго карціны вельмі падобныя да яго сучасніка Мартэна дэ Воса. Дакладная дата яго нараджэння невядомая, але ў 1594 годзе ён працаваў прыдворным мастаком да эрцгерцага Эрнеста, пасаду, якую ён працягваў займаць на службе ў эрцгерцагаў Альберта і Ізабэлы пасля смерці Эрнеста ў 1596 годзе.
Італьянская сацыялістычная партыя
Італьянская сацыялістычная партыя (ІСП) (Partito Socialista Italiano) — марксісцкая, а пазней сацыял-дэмакратычная партыя ў Італіі, якая дзейнічала ў ХІХ і ХХ стагоддзях.
Гісторыя
Партыя была створана ў 1892 годзе ў Генуі як Партыя італьянскіх працоўных. Пасля Першай сусветнай вайны, у 1919 годзе, партыя ўступіла ў Камінтэрн. У 1921 годзе ў ІСП адбыўся раскол, у выніку чаго з яго выйшла вельмі левыя крыло, якое пазней утварала Камуністычную партыю Італіі. Пасля прыходу да ўлады Беніта Мусаліні ІСП практычна спыніла сваю дзейнасць у краіне.
У міжваенны і ваенны перыяды члены Італьянскай сацыялістычнай партыі ўдзельнічалі ў Інтэрбрыгадах і руху Супраціўлення.
Пасля Другой сусветнай вайны члены ІСП уваходзілі ў склад урада антыфашысцкай кааліцыі, супрацоўнічаючы з Італьянскай камуністычнай партыяй. У 1956 годзе супрацоўніцтва з камуністамі было спынена, а ІСП пачала адмаўляцца ад марксісцкай дактрыны на карысць сацыял-дэмакратыі і супрацоўніцтва з хрысціянскімі дэмакратамі.
У 2007 годзе была створана новая Італьянская сацыялістычная партыя, якая лічыць сябе правапераемніцай старой ІСП.
Воткінскае вадасховішча
Воткінскае вадасховішча — вадасховішча ў Расіі, на тэрыторыі Пермскага края і Удмуртыі.
Утворана плацінай Воткінскай ГЭС на рацэ Кама, Запаўненне Воткінскага вадасховішча адбывалася на працягу 1962—1964 гадоў. Плошча 1120 км², аб’ём 9,4 км³, даўжыня 365 км, найбольшая шырыня 9 км, сярэдняя глыбіня 8,4 м. Узровень вадасховішча вагаецца ў межах 4 м. Воткінскае вадасховішча ажыццяўляе сезоннае рэгуляванне сцёку. Створана ў інтарэсах энергетыкі і воднага транспарту. Рыбалоўства (лешч, шчупак, судак, язь і інш.)
На берагах Воткінскага вдасховішча гарады Перм, Краснакамск, Нытва, Аханск, Аса, Чайкоўскі.
Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1999
Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1999 (8-ы жаночы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе) — чэмпіянат Беларусі па футболе сярод беларускіх жаночых каманд 1999 года.
Яўген Іванавіч Постнікаў
Яўген Постнікаў (нар., ) — расійскі і казахстанскі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Казахстана (2018—2019).
IC 4702
IC 4702 — галактыка тыпу SB0-a (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Яўген Іванавіч Постнікаў
Клубная кар’ера
Гуляў у Расіі і Латвіі. Улетку 2011 у складзе «Вэнтспілса» удзельнічаў у матчах Лігі Еўропы супраць салігорскага «Шахцёра», быў заўважаны і на наступны год перайшоў у салігорскі клуб, дзе стаў асноўным цэнтральным абаронцам.
IC 4702
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Яўген Іванавіч Постнікаў
Клубная кар’ера
Па заканчэнні сезону 2013 (у якім дапамог салігорцам здабыць чарговае срэбра) адправіўся на прагляд у казахстанскі «Іртыш», які па выніках прагляду прапанаваў кантракт. Але бакі не змаглі дамовіцца і ў лютым 2014 Яўген апынуўся ў лагеры іншага казахстанскага клуба — «Астаны».
У сакавіку 2013 падпісаў з «Астаной» кантракт, адначасова прыняўшы грамадзянства Казахстана. У сярэдзіне сезону 2014 замацаваўся ў асноўным складзе сталічнай каманды і дапамог ёй стаць чэмпіёнам Казахстана. У 2015 годзе, выступаючы за «Астану» ў кваліфікацыі Лігі чэмпіёнаў, забіў вырашальны гол у браму фінскага ХІКа, дзякуючы чаму казахстанскі клуб атрымаў перамогу (4:3) і ў далейшым здолеў упершыню ў гісторыі выйсці ў групавы этап Лігі чэмпіёнаў.
У жніўні 2016 года падоўжыў кантракт з «Астаной» і адразу адправіўся ў арэнду ў «Вэнтспілс». У пачатку 2017 года вярнуўся ў казахстанскі клуб і зноў атрымаў месца ў аснове. У лютым 2021 года пакінуў «Астану» і вырашыў завяршыць прафесійную кар’еру.
Міжнародная кар’ера
Пасля прыняцця грамадзянства Казахстана атрымаў магчымасць выступаць за нацыянальную зборную Казахстана, у складзе якой дэбютаваў 23 сакавіка 2018 года ў таварыскім матчы супраць Венгрыі.
Мальцава
Назву Мальцава маюць:
Праабражэнская плошча (Масква)
Праабражэнская плошча — плошча ва Усходняй адміністрацыйнай акрузе горада Масквы на тэрыторыі раёна Праабражэнскае на скрыжаванні Праабражэнскай вуліцы, Вялікай Чаркізаўскай вуліцы, Праабражэнскага Вала і Краснабагатырскай вуліцы. Знаходзіцца паміж Праабражэнскай вуліцай, вуліцай Праабражэнскі Вал, Электразавадской вуліцай, 1-й вуліцай Бухвостава, Краснабагатырскай вуліцай, Вялікай Чаркізаўскай вуліцай, вуліцай Бужанінава і Сувораўскай вуліцай.
Названа па сваім месцазнаходжанні ў былым сяле Праабражэнскім.
Паходжанне назвы
Названа так па старажытным сяле Праабражэнскае, якое знаходзілася ў гэтай мясцовасці \.
Гісторыя
Дакладны час узнікнення плошчы невядомы. З 1950-х гг. яна складаецца з таксама былой пл. Праабражэнскай Заставы.
NGC 2120
NGC 2120 (іншае абазначэнне — ESO 86-SC34) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Іосіф Іванавіч Рыжыкаў
Іо́сіф Іва́навіч Ры́жыкаў (, в. Рацава, Талачынскі раён, Віцебская вобласць — ) — партыйны і дзяржаўны дзеяч БССР, адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху ў Другую сусветную вайну.
Біяграфія
У 1904—1914 гадах працаваў па найму, быў батраком, рабочым.
З 1914 года ў арміі, з 1918 года у НК, асобым аддзеле Чырвонай Арміі, начальнік пагранучастка.
З 1923 года на гаспадарчай і партыйнай рабоце, з 1934 года ў Камісіі партыйнага кантролю пры ЦК УКП(б) па БССР, наркам лясной прамысловасці БССР, з 1939 года 1-ы сакратар Гродзенскага райкама КП(б)Б, наркам прамысловасці будматэрыялаў БССР.
У Другую сусветную вайну сакратар ЦК КП(б)Б, узначальваў Заходнюю аператыўную групу ЦК КП(б)Б, упаўнаважаны ЦШПР на Сталінградскім фронце, намеснік начальніка БШПР, прадстаўнік ЦШПР і член ваенсавета Калінінскага і 1-га Прыбалтыйскага франтоў.
З 1944 года наркам, міністр, а з 1953 года 1-ы намеснік міністра жыллёва-грамадзянскага будаўніцтва БССР, гарадскога і сельскага будаўніцтва БССР, у 1958—1959 гадах намеснік міністра будаўніцтва БССР.
Член ЦК КПБ у 1929—1930, 1934—1938, 1952—1954 гадах. Член Рэвізійнай камісіі КП(б)Б у 1949—1952 гадах. Член ЦВК БССР у 1931—1935 гадах. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1947—1959 гадах.
Узнагароды
Узнагароджаны шасцю ордэнамі, у тым ліку двума ордэнамі Леніна, ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі і ордэнам Чырвонага Сцяга, шматлікімі медалямі.
Генеральныя кангрэгацыі Таварыства Ісуса
Генеральная кангрэгацыя — сход прадстаўнікоў Таварыства Ісуса з усяго свету, вышэйшы орган улады Ордэна езуітаў. Заўжды склікаюцца пасля смерці або пасля адстаўкі Генерала, кіраўніка Таварыства, для абрання яго пераемніка, а таксама з іншых важных нагодаў. З 1558 г. прайшло 36 генеральных кангрэгацый.
У перыяд дзеяння касацыйнага брэвэ Клімента XIV (1773—1814), калі езуіты захавалі ордэнскую арганізацыю толькі на тэрыторыі Расійскай імперыі, перадусім у яе беларускіх уладаннях, у Полацку прайшлі яшчэ 5 кангрэгацый. Таварыствам Ісуса яны афіцыйна не прызнаюцца «генеральнымі» (па ліку былі б XX, XXI, XXII, XXIII і XXIV), але ў гістарычнай літаратуры (у тым ліку і езуіцкімі гісторыкамі) усе роўна часам называюцца менавіта так.
Генеральныя кангрэгацыі да 1773 г.
I Генеральная кангрэгацыя (19 чэрвеня 1558 — 20 верасня 1558);
II Генеральная кангрэгацыя (21 чэрвеня 1565 — 3 верасня 1565);
III Генеральная кангрэгацыя (12 красавіка 1573 — 16 чэрвеня 1573);
IV Генеральная кангрэгацыя (7 лютага 1581 — 22 красавіка 1581);
V Генеральная кангрэгацыя (3 лістапада 1593 — 18 студзеня 1594);
VI Генеральная кангрэгацыя (21 лютага 1608 — 29 сакавіка 1608);
VII Генеральная кангрэгацыя (5 лістапада 1615 — 26 студзеня 1616);
VIII Генеральная кангрэгацыя (21 лістапада 1645 — 14 красавіка 1646);
IX Генеральная кангрэгацыя (13 снежня 1649 — 23 лютага 1650);
X Генеральная кангрэгацыя (7 студзеня 1652 — 20 сакавіка 1652);
XII Генеральная кангрэгацыя (22 чэрвеня 1682 — 6 верасня 1682);
XIII Генеральная кангрэгацыя (22 чэрвеня 1687 — 7 верасня 1687);
XIV Генеральная кангрэгацыя (19 лістапада 1696 — 16 студзеня 1697);
XV Генеральная кангрэгацыя (20 студзеня 1706 — 3 красавіка 1706);
XVI Генеральная кангрэгацыя (19 лістапада 1730 — 13 лютага 1731);
XVII Генеральная кангрэгацыя (22 чэрвеня 1751 — 5 верасня 1751);
XIX Генеральная кангрэгацыя (9 мая 1758 — 18 чэрвеня 1758).
Полацкія генеральныя кангрэгацыі
На час выдання папам Кліментам XIV брэвэ Dominus ac Redemptor на частцы тэрыторыі Беларусі, якая ў выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай была далучана да Расійскай імперыі, знаходзіліся 201 езуіт (97 айцоў, 57 схаластыкаў і 45 братоў) і шэраг езуіцкіх пляцовак, у тым ліку 4 калегіумы (Полацк, Віцебск, Орша, Дынабург) і 2 рэзідэнцыі (Магілёў, Мсціслаў). Імператрыца Кацярына II не дазволіла агалошванне папскага паслання, без чаго яно не магло набыць моц, і загадала езуітам працягваць сваю звычайную дзейнасць.
Жадаючы забяспечыць далейшае існаванне Таварыства Ісуса, яго віцэ-правінцыял Станіслаў Чарневіч з 1776 г. пачаў паўторна прымаць у Ордэн некаторых экс-езуітаў, якія прыехалі на Беларусь з іншых езуіцкіх правінцый, а ў 1780 г. адчыніў навіцыят у Полацку. Імкненне здабыць большую незалежнасць Таварыства ад каталіцкага біскупа Станіслава Богуша-Сестранцэвіча і падтрымка з боку царскай адміністрацыі дазволіла С. Чарневічу паставіць пытанне аб абранні для Беларусі генеральнага вікарыя.
6 ліпеня 1782 г. Кацярына II падпісала ўказ, у якім дала згоду на выбар вікарыя. У дакуменце, агалошаным 15 ліпеня, імператрыца, з аднаго боку, падкрэсліла залежнасць езуітаў ад біскупа, а з іншага — загадала ім пільнаваць усе ордэнскія прадпісанні, што фактычна развязвала ім рукі. У пачатку жніўня 1782 г. С. Чарневіч правёў кансультацыю з прафесамі Ордэна на прадмет склікання кангрэгацыі і абрання на ёй вікарыя. Крыху пазней былі вызначаны парадак абрання вікарыя і кола яго паўнамоцтваў.
I Полацкая генеральная кангрэгацыя (11—18 кастрычніка 1782 г.)
У Кангрэгацыі ўзялі ўдзел 30 братоў-езуітаў. Усе яны былі прафесамі яшчэ да выдання Dominus ac Redemptor. Да ўдзелу ў кангрэгацыі адзінадушным рашэннем былі таксама дапушчаны прафесы з тых краін, дзе касацыйнае брэвэ было апублікавана. За 8 дзён прайшло 6 пасяджэнняў. 17 кастрычніка 1782 г. пажыццёвым генеральным вікарыям Таварыства Ісуса ў свеце і на Беларусі на час папскай забароны Ордэна быў абраны Станіслаў Чарневіч. Вырашыць усе надзённыя пытанні Кангрэгацыя не паспела, паколькі новаабраны галава езуітаў быў выкліканы Кацярынай ІІ у Пецярбург.
I Полацкая генеральная кангрэгацыя стала важнейшым крокам у кірунку да будучага аднаўлення Таварыства Ісуса, спачатку ў межах Расійскай імперыі, а потым і ва ўсім свеце. Па-першае яна выпрацавала пазіцыю адносна самога існавання Ордэна і пацвердзіла яго саматоеснасць, а па-другое — вырашыла і надалей падтрымліваць манаскае жыццё і традыцыйную структуру Таварыства і зрабіла пэўныя захады для яго кансалідацыі. З абраннем генеральнага вікарыя і прызначэннем ім правінцыяла (ім стаў Францішак Караў) Ордэн паўстаў у сваім звыклым выглядзе.
II Полацкая генеральная кангрэгацыя (1—13 кастрычніка 1785 г.)
Была склікана пасля смерці Станіслава Чарневіча (ліпень 1785 г.) часовым генеральным вікарыям Габрыэлем Лянкевічам. У Кангрэгацыі бралі ўдзел 30 прафесаў. Адбылося 11 пасяджэнняў. 8 кастрычніка генеральным вікарыем быў абраны Габрыэль Лянкевіч. Прысутныя азнаёміліся з пісьмовым сведчаннем біскупа Яна Беніслаўскага аб вусным (vivae vocis oraculo) пацвярджэнні папам Піем VI (12 сакавіка 1783 г.) абрання Станіслава Чарневіча генеральным вікарыям, а потым і існавання Ордэна на Беларусі.
У адпаведнасці з патрабаваннямі расійскіх уладаў разглядаліся пытанні, звязаныя з рэформай езуіцкіх школ, а для іх вырашэння стваралася спецыяльная камісія на чале з Францішкам Караў. Таксама Кангрэгацыя пацвердзіла важнасць культу Найсвяцеёшага Сэрца Ісуса. Упершыню пасля касацыі Таварыства (на І Полацкай кангрэгацыі гэтага не паспелі зрабіць з-за адклікання С. Чарневіча ў сталіцу) былі абраныя чатыры асістэнты генеральнага вікарыя (айцы Францішак Караў, Геранім Віхерт, Францішак Любавіцкі і Мацей Ракеты ). Два асістэнты павінны былі знаходзіцца ў Полацку. Было вызначана, што ўдзел у кангрэгацыях у далейшым будзе браць 30 прафесаў.
III Полацкая генеральная кангрэгацыя (7—15 лютага 1799 г.)
Наступная Кангрэгацыя была склікана пасля смерці Габрыэля Лянкевіча (лістапад 1798 г.) часовым вікарыям Францішкам Караў. Удзел у яе 7 пасяджэннях узялі 30 прафесаў. 12 лютага 1799 г. генеральным вікарыям быў абраны Францішак Караў. На Кангрэгацыі абмяркоўваўся Рэгламент, выданы царскімі ўладамі. Дакумент ставіў у падпарадкаванне да архібіскупа магілёўскага ўсе манаскія ордэны на Беларусі. Кангрэгацыя абрала Габрыэля Грубера, асістэнта генеральнага вікарыя, і Юзафа Каменскага для перамоў з імператарам Паўлам I адносна непатрэбнага, на думку езуітаў, Рэгламента.
V Полацкая генеральная кангрэгацыя (8—19 верасня 1805 г.)
Заўчасная смерць Габрыэля Грубера (красавік 1805 г.) прыспешыла правядзенне пятай і апошняй Полацкай кангрэгацыі. Новым генералам Таварыства Ісуса ў Расіі быў абраны Тадэвуш Бжазоўскі (1805—1814, пасля 7 жніўня 1814 г. — генерал Ордэна ва ўсім свеце). Акрамя Беларускай правінцыі Таварыства, Т. Бжазоўскаму афіцыйна падпарадкоўвалася ўжо і Неапалітанская правінцыя з цэнтрамі у Неапалі і Палерма (1804), куды ўвайшлі ўладанні караля Неапаля і Сіцыліі Фердынанда. Кангрэгацыя афіцыйна выказала словы падзякі і ўзнесла малітвы у гонар папы Пія VII і караля Фердынанда (у 1767 г. менавіта ён выгнаў езуітаў са сваіх зямель, але цяпер з энтузіязмам вітаў вяртанне Ордэна) і яго жонку каралеву за ўсё, што яны зрабілі для Таварыства Ісуса.
Наступная, 20-я па ліку, Генеральная кангрэгацыя Таварыства Ісуса прайшла ў 1820 г. у Рыме. Адбылося гэта ўжо пасля аднаўлення дзейнасці Ордэна ва ўсім свеце ў 1814 г. .
Генеральныя кангрэгацыі пасля 1814 г.
XX Генеральная кангрэгацыя (9 кастрычніка 1820 — 10 снежня 1820);
XXI Генеральная кангрэгацыя (30 чэрвеня 1829 — 17 жніўня 1829);
XXII Генеральная кангрэгацыя (22 чэрвеня 1853 — 31 жніўня 1853);
XXIII Генеральная кангрэгацыя (16 верасня 1883 — 23 кастрычніка 1883);
XXIV Генеральная кангрэгацыя (24 верасня 1892 — 5 снежня 1892);
XXVI Генеральная кангрэгацыя (2 лютага 1915 — 18 сакавіка 1915);
XXVII Генеральная кангрэгацыя (8 верасня 1923 — 21 снежня 1923);
XXVIII Генеральная кангрэгацыя (12 сакавіка 1938 — 9 мая 1938);
XXIX Генеральная кангрэгацыя (6 верасня 1946 — 23 кастрычніка 1946);
XXX Генеральная кангрэгацыя (6 верасня 1957 — 11 лістапада 1957);
XXXI Генеральная кангрэгацыя (7 мая 1965 — 15 ліпеня 1965; 8 верасня 1966 — 17 лістапада 1966);
XXXII Генеральная кангрэгацыя (2 снежня 1974 — 7 сакавіка 1975);
XXXIII Генеральная кангрэгацыя (2 верасня 1983 — 25 кастрычніка 1983);
XXXIV Генеральная кангрэгацыя (5 студзеня 1995 — 22 сакавіка 1995);
XXXV Генеральная кангрэгацыя (7 студзеня 2008 — 6 сакавіка 2008);
Фінансавая піраміда
Фінансавая піраміда — сітуацыя, калі ў сувязі з прыцягненнем грашовых сродкаў ад інвестараў у які-небудзь інвестыцыйны праект, калі даходнасць праекта аказваецца меней за стаўку прыцягнення інвестыцый, і тады частка выплат па ўкладах інвестараў праводзіцца не з выручкі (прыбытку) праекта, а са сродкаў новых інвестараў. Вынікам такой сітуацыі з’яўляецца банкруцтва праекта і страты для астатніх інвестараў.
Першую ў гісторыі фінансавую піраміду стварыў Джон Ло, які нарадзіўся ў 1671 годзе ў сталіцы Шатландыі — Эдынбургу. Ён змог пабудаваць фінансавую піраміду, якая разарыла Францыю ў 1720 годзе (Місісіпская кампанія).
Беларускія прыклады
У 1993–1996 гадах ў Беларусі таксама з’явіліся будаўнікі фінансавых пірамід. Глебай да гэтага была вялікая гіперінфляцыя. Сярод беларускіх «пірамід» вызначыліся «Мыза», «Новая генерацыя», «Техінпром», «Белінкомтраст». Але самай нашумеўшай «пірамідай» стала крымінальная справа Сэкай. Заснавальнік «Сэкай» Валерый Буяк з цэнтра баявых мастацтваў «Сэкай» 1988 года паволі перайшоў да бізнесу, стварэння сістэмы фірмаў «Сэкай» і закончыў крымільнай справай у 1996 годзе і 10-цю гадамі турмы.
Дадатак
Часта ў вачах шэраговага абывацеля «фінансавая піраміда» і «махлярства» — сінонімы. Але фактычна гэта не адно і тое ж. Пачынаючы доўгатэрміновы праект, яго ініцыятар можа памыліцца ў сваіх разліках, і тады фінансавая піраміда — гэта простае наступства памылкі ў бізнесе. Намерваючыся скарэктаваць такую памылку і працягнуць жыццё праекта, яго гаспадар прымае дадатковае крэдытаванне праекта ў разліку на папраўку спраў у будучыні. Але, фактычна, большая частка сабраных сродкаў ідзе на выплаты па абавязках праекта перад больш раннімі інвестарамі.
Зэльвенскае благачынне
Благачынныя настаяцелі
Протаіерэй Георгій Субаткоўскі.
Сонечнае зацьменне 15 лютага 1961 года
Сонечнае зацьменне 15 лютага 1961 года — поўнае сонечнае зацьменне 120 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0360 і дасягнула свайго максімуму ў 08:19:48 UTC у пункце з каардынатамі 47° пн. ш. 40° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 2 хв. 45 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 258 км.
Зацьменне 15 лютага 1961 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1961 годзе і 140-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 20 верасня 1960 года, наступнае — 11 жніўня 1961 года.
Хведар Антонавіч Бандарчык
Хведар Антонавіч Бандарчык (,, Ігуменскі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя (цяпер — Пухавіцкі раён Мінская вобласць, Беларусь) — пасля 1931) — беларускі палітычны і вайсковы дзеяч, педагог.
Біяграфія
У 1914 г. скончыў Нясвіжскую настаўніцкую семінарыю. У 1921 г. Мінскі інстытут народнай адукацыі. З верасня 1914 г. выкладаў у Дукорскай пачатковай школе. У кастрычніку 1914 г. прызваны ў армію. Скончыў вайсковае вучылішча, служыў малодшым афіцэрам у 4-м Нясвіжскім грэнадзёрскім палку. У канцы 1917 г. атрымаў ранг штабс-капітана. У 1917 г. уступіў у Беларускую сацыялістычную грамаду, увайшоў у кіраўніцтва Цэнтральнай беларускай вайсковай рады, адзін з ініцыятараў стварэння Беларускага настаўніцкага хаўрусу ў Мінску. Быў у складзе Вялікай беларускай рады, што склікала I Усебеларускі з’езд. Са студзеня 1918 г. настаўнічаў у Мінску і Мінскім павеце. Сябра БПС-Р. Уваходзіў у Часовы беларускі нацыянальны камітэт у Мінску, адзін з кіраўнікоў Цэнтральнага беларускага саюза сельскай гаспадаркі. Прымаў удзел у антыпольскім падпольным руху. У канцы 1921 г. арыштаваны савецкімі ўладамі, але хутка адпушчаны. У студзені 1922 г. прызваны ў РСЧА. Пасля дэмабілізацыі жыў у Дукоры, настаўнічаў, займаўся краязнаўствам. У 1930 г. праходзіў па справе «Саюз вызвалення Беларусі».
Каменны мост (карціна Рэмбранта)
«Каменны мост» (De stenen brug) — пейзаж галандскага мастака Рэмбранта.
Апісанне
На карціне намалявана рака з мостам, пастаялы двор, рыбакі ў лодцы, некалькі падарожнікаў. У цэнтры — гумно, справа ўдалечыні бачны шпіль царквы.
Кхмерская імперыя
Узнікненне
Заснавальнікам Кхмерскай імперыі лічыцца Джаяварман II. Згодна з запісам XI ст., знойдзеным на стэле на мяжы сучасных Камбоджы і В’етнама, ён валадарыў у Індрапуры на рацэ Меконг. Большасць сучасных даследчыкаў лічаць, што Джаяварман II і яго бацька Джаяварман I мелі прамое дачыненне да старажытнай кхмерскай дзяржавы Чэнла. Аднак паходжанне дынастыі Джаяварманаў таксама звязваюць з дзяржавамі Чампа і Шрывіджая. Сувязь з Шрывіджаяй падкрэслівае падабенства ранняй архітэктуры Кхмерскай імперыі з яванскай, а таксама тытул кхмерскіх манархаў дэвараджа (देवरजः «божы валадар»), які паўтараў тытул манархаў Шрывіджаі.
Згодна з легендай, пасля паспяховай ваеннай кампаніі на поўначы ад возера Танлесап слон Джаявармана II спыніўся перад разлівам. Манарх загадаў заснаваць на гэтым месцы сталіцу. Пазней яго пераемнікі будавалі каля яе свае сталічныя цэнтры. Такім чынам узнік кангламерат гарадоў, вядомы ў нашы дні як Ангкор, адзін з найбуйнейшых метраполісаў сярэднявечча ў свеце.
Гісторыя
Першай дынастыі Джаяварманаў было наканавана нядоўгае існаванне. Каля 877 г. трон заняў Індраварман I, пляменнік жонкі Джаявармана II. Ён знакаміты арганізацыяй будаўнічай дзейнасці. Аднак яго сыны і ўнукі болей вядомы сваімі разладамі. Пасля чарговага з іх уладу ў захапіў Джаяварман IV (928—941 гг.), унук Індравармана I па жаночай лініі. Нягледзячы на ўнутраныя разлады, манархі Кхмерскай імперыі стала пашыралі яе межы. Да пачатку XI ст. яна прасціралася ад ракі Менам-Чао-Прая да дэльты Меконга.
У 1002 г. захоп улады Джаявіраварманам, які, відавочна, дагэтуль быў удзельным князем, прывёў да дзевяцігадовай вайны. Тым не меней, яго сын Сур’яварман I (1010—1050 гг.) стаў адным з найвялікшых валадароў пасля Джаявармана II. У барацьбе з малайскай дзяржавай Тамбралінга і яе магутным саюзнікам Шрывіджаяй ён заключыў саюз з паўднёвай індыйскай дзяржавай Чола і ў выніку дасягнуў перамогі. Спроба пашырыць межы на захад была спынена паганскім валадаром Анаўрахта Мінсаў. Сур’яварман I адмовіўся ад індуізму і прыняў будызм, пашырыў дзяржаўны апарат, актыўна займаўся будаўніцтвам, славіўся справядлівымі законамі.
У другой палове XII ст. у Кхмерскай імперыі выявіўся моцны супернік на ўсходзе — Чампа. Войны з валадарамі гэтай дзяржавы саслабілі становішча Харшавармана III (1066—1080 гг.). Ён быў зрынуты паўстанцамі на чале князя Карата, які пасля перамогі прыняў імя Джаявармана VI. Пасля яго смерці ў 1107 г. зноў разгарнулася барацьба за ўладу. У 1113 г. пры спрэчных абставінах трон заняў малады і амбіцыйны Сур’яварман II. Яго афіцыйная каранацыя адбылася толькі пасля некалькіх гадоў кіравання. Прычынамі гэтага магло быць тое, што ён працягваў барацьбу супраць асабістых ворагаў, або неабходнасць выканаць пэўныя індуісцкія рытуалы, паколькі ён не меў рэчаісных правоў займаць пасад манарха. Сур’яварман II праславіўся дзякуючы будаўніцтву храма Ангкор-Ват. Ён заваяваў шэраг тэрыторый на поўначы сучаснага Тайланда і поўдні Лаоса. Аднак ваенныя кампаніі супраць чамаў і в’етаў не мелі поспеху. Каля 1145 г. яго войска ўвайшло ў сталіцу Чампы і, відавочна, рушыла далей на в’етаў, але ў выніку пацярпела паражэнне. У Чампе адбылося паўстанне, якое скончылася выгнаннем кхмераў. Многія даследчыкі мяркуюць, што кхмерскі валадар не перажыў гэтых падзей.
У 1177 г. чамы ўварваліся па сушы і на караблях у Кхмерскую імперыю і атрымалі бліскучую перамогу на возеры Танлесап. Кхмерскі валадар загінуў. Супраціўленне чамам узначаліў дасведчаны вайскавод Махапарамасаўгата. У 1181 г. ён быў каранаваны як Джаяварман VII. Ён здолеў аб’яднаць вакол сябе высакародныя колы і працягваў вайну супраць Чампы, пакуль у 1191 г. не заваяваў яе. У пачатку XIII ст. гэта дзяржава была фактычна падзелена паміж кхмерамі і в’етамі. Свае бліскучыя перамогі Джаяварман VII адлюстраваў на сценах пабудаванага ім храма Баён. Цэнтрам Ангкора стаў умацаваны горад Ангкор-Тхом. Падобна Сур’яварману I, ён спавядаў будызм, адзначыўся будаўніцтвам дарог, уздоўж якіх былі адкрыты 121 гасцёўня для гандляроў і 102 шпіталі.
Нашчадкі Джаявармана VII, Індраварман II (1219—1243 гг.) і Джаяварман VIII (1243—1295 гг.), не мелі яго ваенных здольнасцей і магчымасці кантраляваць разрослую імперыю. Тайцы і моны фактычна адасобіліся ад Ангкорскай дзяржавы і пачалі рабіць напады на кхмераў. У 1285 г. Джаяварман VIII, баючыся нашэсця манголаў, прызнаў сябе даннікам дынастыі Юань. Яго падданныя былі разачараваны вяртаннем да індуізму і закрыццём будысцкіх храмаў, таму віталі, калі ён адрокся ад улады на карысць свайго зяця Індравармана III (1295—1308 гг.). Той садзейнічаў распаўсюджванню будызму ў форме тхеравада.
XIV — першая траціна XV стст. сталі перыядам заняпаду Ангкорскай імперыі. Пасля 1300 г. запісы на сценах храмаў у Ангкоры не рабіліся. Насельніцтва паступова пакідала навакольныя тэрыторыі і перасялялася бліжэй да Меконга. Адной з прычын былі нашэсці тайцаў, якія ў XIV ст. двойчы захоплівалі сталіцу. Пасля тайскага нашэсця ў 1431 г. Понья Ят, апошні кхмерскі валадар Ангкора, рушыў на поўдзень і стварыў новы дзяржаўны цэнтр у раёне сучаснага Пнампеня. Археалагічныя знаходкі сапраўды сведчаць пра тое, што пасля зыходу кхмераў у Ангкоры некаторы час панавалі тайцы, але і яны пакінулі яго да XVI ст.
Сучасныя даследчыкі таксама прапануюць іншыя версіі прычын заняпаду Ангкора. Яны лічаць, што масавае перасяленне з гэтай мясцовасці пачалося за 100 гадоў да рашэння Понья Ята. Рост міжнародных гандлёвых сетак мог заахвоціць кхмерскую эліту і яе падданых мігрыраваць бліжэй да Паўднёва-Кітайскага мора. Але болей важкай прычынай быў заняпад складанай ірыгацыйнай сістэмы, якая забяспечвала вялізны горад і навакольныя палеткі вадою, а таксама стварала транспартныя сувязі паміж агламерацыямі. Рост гарадскога насельніцтва прывёў да вырубкі лясоў і засмечвання каналаў. Іх ачыстка патрабавала ўсё большых намаганняў. Сітуацыя ўскладнілася экалагічнымі бедствамі. У XIV ст. наваколлі Ангкора пацярпелі з-за засухі, а потым паводак, што і прывяло да зыходу насельніцтва і марнасці ўзнаўлення фартыфікацыйных пабудоў.
Дзяржава і грамадства
Кхмерская імперыя была манархіяй, чые валадары з самога пачатку карысталіся тытулам дэвараджа, запазычаным у індуісцкіх краінах. Іх улада лічылася свяшчэннай, таму прыняццю тытула папярэднічалі асаблівыя рытуалы, якія рабілі манархаў у вачах падданых вышэйшымі заступнікамі і суддзямі. Кіраванне дзяржавай адбывалася дзякуючы працы вялізарнага і даволі складанага дзяржаўнага апарата. Пры Сур’явармане I ён падзяляўся на 4 часткі. Адну ўзначальваў сам манарх, другую — яго папярэднік, які адмовіўся ад трона, трэцюю — спадкаемца, чацвёртую — маці валадара. Кожная з гэтых частак уяўляла сабою аўтаномную адміністрацыю з падначаленымі ёй тэрыторыямі.
Вышэйшыя пасады ў адміністрацыі валадара займалі прадстаўнікі высакародных сем’яў, так або іначай звязаныя з сям’ёй манарха сваяцкімі адносінамі. Але часцяком найбольш блізкіх або магутных сваякоў высылалі ў правінцыі. Пасады падзяляліся на ўнутраныя і знешнія. Унутраныя адміністратары працавалі пры двары. Найбольш уплывовымі з іх былі першы дарадца, дарадца па пытаннях права, дарадцы, адказныя за ваенны і цывільны транспарт, вайскавод, скарбнік. Іх праца аплочвалася шчодрымі дарамі і вылучэннем долі дзяржаўных даходаў, прычым на манапольнай аснове. Пры двары таксама мелася мноства другарадных пасад, накшталт назіральніка за сланамі, кухараў і трымальнікаў апахалаў. Уладальнікі знешніх пасад належылі да 10 розных рангаў і стала знаходзіліся за межамі двара. Пасады часцяком куплялі і прадавалі, перадавалі па спадчыне, адзін чалавек мог займаць шэраг пасад. Яго сацыяльны статус вызначаўся рэчаісным уплывам і блізкасцю да манарха. Відавочна, існавала форма залежнасці простых падданых ад уплывовых, падобная на кліентэлу. Толькі ў Ангкоры штат чыноўнікаў налічваў некалькі тысяч чалавек. Манарх даведваўся пра жыццё падданых не толькі дзякуючы справаздачам адміністратараў, але і сетцы ўнутраных шпіёнаў.
Большую частку гісторыі Кхмерскай імперыі яе афіцыйнай рэлігіяй быў індуізм. Валадары Ангкора аддавалі яўную перавагу шываізму, хаця вядомы іх надпісы, прысвечаныя Вішну, Харыхары (увасабленню Шывы і Вішну), а таксама Будзе. Будызм і будысцкія абшчыны прысутнічалі са старажытных часоў і мелі заступніцтва валадароў. Джаяварман VII зрабіў будызм формы махаяна дзяржаўнай рэлігіяй, але з канца XIII ст. дамінаваў будызм у форме тхеравада. Святары абедзвюх рэлігій, храмавыя арганізацыі і кляштары мелі велізарны ўплыў на дзяржаву і грамадства, карысталіся значнымі прывілегіямі, займалі прыдворныя пасады, атрымоўвалі ў дар матэрыяльныя сродкі і землі.
Існаванне дзяржаўных і рэлігійных устаноў было не магчыма без поспехаў у эканоміцы, асабліва ў сельскай гаспадарцы. Клімат Камбоджы мае мусонны характар з выразным падзелам на сухі і вільготны сезоны. Каб атрымоўваць некалькі ўраджаяў за год, кхмеры пабудавалі вакол Ангкора складаную ірыгацыйную сістэму з сеткай вадасховішчаў і каналаў. Апошнія выконвалі не толькі меліярацыйную, але і транспартную функцыю. Ірыгацыйная сістэма дазваляла назапашваць ваду ў вільготны сезон, а яе лішкі скідваць у возера Танлесап. Заснаваныя на археалогіі геаграфічныя даследаванні сучасных і мінулых сістэм Ангкора дазваляюць меркаваць, што кхмерскія інжынеры стварылі новую пастаянную вадазборную зону, стварыўшы тры вадазборныя плошчы там, дзе раней было ўсяго дзве. Дзякуючы рэгуляванню ўзроўню грунтавых вод стала магчымым манументальнае дойлідства, адбываўся рост насельніцтва. Мяркуецца, што ў канцы XIII ст. у Ангкоры жыло 700 тысяч — 900 тысяч чалавек. Такім чынам, гэта быў адзін з найбуйнейшых гарадоў свету ў перыяд сярэднявечча.