cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сабор Святых Станіслава і Вацлава
Сабор святых Станіслава і Вацлава ў Кракаве быў пабудаваны на ўзгорку Вавель. Царква з'яўляецца кафедральным саборам Кракаўскай архідыяцэзіі каталіцкай царквы Польшчы.
Гісторыя
На месцы цяперашняга храма раней размяшчаліся два іншыя будынкі: Кафедральны касцёл св. Вацлава (быў пабудаваны ў 1020 і разбураны чэшскім князем Бржэціславам ў 1038) і асвечаны ў 1142 трохнефны касцёл біскупа і святога велікамучаніка Станіслава Шчапаноўскага. Гэты будынак згарэў ў 1305 годзе, засталася толькі крыпта св. Леанарда. Некалькі гадоў пазней біскуп Нанкер пачаў будаваць трэці, ужо гатычны храм. Паколькі Кракаў заставаўся да 1609 года сталіцай Польшчы, кафедральны сабор служыў адначасова прыдворным храмам, а ў падземных пахавальнях спачываюць каралі Польшчы. Вавельскі сабор быў у наступных стагоддзях неаднаразова перабудаваны. Вакол будынка былі пабудаваныя капліцы, сярод іх капліца караля Жыгімонта, шэдэўр рэнесанснай архітэктуры, работы італьянскага дойліда Барталамеа Берэцы (1533). На званіцы Жыгімонта, пабудаванай у XIV стагоддзі як частка ўмацаванняў Вавельскага пагорка, знаходзіцца звон "Зігмунд", самы вядомы са званоў Польшчы, з'яўляецца нацыянальным сімвалам краіны. Ў 1399 годзе ў архікафедральным саборы была пахавана каралева Польшчы святая Ядзвіга, а ў XVII стагоддзі пабудаваны ў цэнтры сабора маўзалей святога Станіслава Шчапаноўскага.
Вядомыя асобы
У кафедры пахаваныя амаль усе каралі Польшчы ад Уладзіслаў I Лакетка да Станіслава Ляшчынскага (17 каралёў, у тым ліку 2 каралевы), кракаўскія біскупы і іншыя вядомыя дзеячы.
Вароты Мінска
«Вароты Мінска» — два жылыя дамы ў Мінску, размешчаныя па адрасе вул. Кірава, № 1 (вул. Бабруйская, 13, вул. Ленінградская, 7) і № 2 (вул. Бабруйская, 15, вул. Ульянаўская, 34). З’яўляюцца часткай архітэктурнага ансамбля на Прывакзальнай плошчы. Узведзены ў 1947—1952 гг. паводле праекта архітэктара Барыса Рубаненкі.
Архітэктура
Дамы выкананы па аднолькавай архітэктурна-планіровачнай схеме. Дом № 1 разлічаны на 106 кватэр, дом № 2 — на 129. На першых паверхах месцяцца магазіны, банкі, аптэкі, кафэ і рэстараны. У савецкія часы таксама размяшчаліся паліклініка, дзіцячая дашкольная ўстанова і прадпрыемствы бытавога абслугоўвання. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя кожнага з дамоў складаецца з падоўжанага пяціпавярховага крыла і адзінаццаціпавярховай вуглавой вежы. Фасады крылаў маюць на ўзроўні 4-га паверха стужку балконаў, шэраг магутных пілонаў і 2 праезныя аркі ва ўнутрыквартальныя двары. 1-ы паверх вежаў вылучаны вялікімі арачнымі аконнымі праёмамі. Будынак упрыгожаны арнаментальнымі рэльефамі, картушамі, па вуглах пінаклямі. Вежы будынкаў маюць двух’ярусную форму. Іх рытміку ствараюць лоджыі, разнастайныя аконныя праёмы, пілястры. На адной з вежаў знаходзіцца трафейны нямецкі гадзіннік, найбуйнейшы ў Беларусі, з дыяметрам цыферблата 3,5 м, на іншай — літы герб БССР. Па вуглах вежы ўпрыгожаны чатырма скульптурамі, дзве з іх развіваюць ваенную тэму — «Партызанка» (скульптар В. Палійчук) і «Салдат» (скульптар Анікейчык); іншыя адносяцца да тэмы мірнай працы — «Сялянка» (скульптар А. Заспіцкі) і «Рабочы» (скульптар В. Палійчук). У перыяд 1972—1975 гадоў яны, разам з некаторымі іншымі дэкаратыўнымі элементамі былі дэмантаваны з прычыны зносу матэрыялу (бетону) і небяспекі абвальвання, але ў 2004 годзе адноўлены і зроблены з больш лёгкага і трывалага матэрыялу — сілуміну.
Вучань Барыса Рубаненкі, акадэмік архітэктуры і заслужаны архітэктар Беларусі Юрый Градаў адзначае, што «„ўязныя вароты“ сталі нязменным сімвалам Мінска з той прычыны, што аўтар праекта здолеў адчуць і падкрэсліць вельмі важную гістарычную паралель: вежы Прывакзальнай плошчы прынялі гістарычную эстафету ад традыцыйных драўляных вежаў старадаўняга мінскага Замчышча, якія таксама былі ў свой час уязной брамай. І гэта архітэктурная і гістарычная пераемнасць надала ім асаблівую пераканаўчасць і прывабнасць».
Шон Хейс
Шон Па́трык Хейс (Sean Patrick Hayes; нар. 26 чэрвеня 1970, Глен-Элен, Ілінойс, ЗША) — амерыканскі акцёр і прадзюсар.
Біяграфія
Хейс мае ірландскае паходжанне; нарадзіўся ў Ілінойсе ў сям'і Мэры і Рональда Хейсаў.
Кар'ера
Дэбют Шона Хейса адбыўся яшчэ ў 1986 годзе, аднак папулярнасць да яго прыйшла пасля выхаду камедыйнага серыяла «Уіл і Грэйс» (1998—2006). За сваю ігру акцёр быў намінаваны на шэсць «Залатых глобусаў», выйграў прэмію «Эмі» і чатыры прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША.
Акрамя сіткома «Уіл і Грэйс», Хейс таксама іграў на тэатральнай сцэне і здымаўся ў кіно. «Галівудскі пацалунак Білі» (1998), «Выйграй спатканне з Тэдам Гамільтанам!» (2004), «Пакуль не згуляў у скрыню» (2007), «Блюзмены» (2008) — найбольш вядомыя фільмы з яго ўдзелам.
Прыватнае жыццё
На працягу многіх гадоў Хейс адмаўляўся абмяркоўваць сваю сексуальную арыентацыю, але пасля ўсё ж такі прызнаў, што ён гомасексуал.
Макеле-Мбембе
Макеле-мбембе (mókɛlɛ ᵐbɛ́ᵐbɛ на мове лінгала, што азначае "той, хто спыняе плыні рэк") — водная істота (паводле іншых звестак, дух), што, як кажуць легенды тубыльцаў, жыве ў азёрах забалочанай вобласці басейна ракі Конга. Паколькі безумоўных доказаў існавання макеле-мбембе ніхто і ніколі не прад'яўляў, стварэнне лічыцца крыптыдам і вывучаецца крыптазаалогіяй. Аднак, у адрозненні ад большасці крыптыдаў, арэал макеле-мбембе настолькі цяжкапраходны, што ягоныя пошукі будуць працягвацца яшчэ доўга. Макеле-мбембе як дух з'яўляецца аб'ектам вывычэння міфалогіі і фальклору.
Найбольш верагодным месцам жыхарства называюць возера Тэле на поўначы Рэспублікі Конга. Апісанні ж макеле-мбембе вельмі моцна адрозніваюцца адно ад аднаго: часам пігмеі кажуць, што істота мае вялікае цела з доўгай тонкай шыяй і хвастом, апісанні іншых ствараюць вобраз дужа падобны да слана або насарога. Як правіла, мае шэра-карычневы колер.
Кантушоўка
Кантушоўка (ад kontuszówka) — алкагольны напой, які змяшчае ад 40 да 60 % спірту і ад 6 да 10 % цукру. Вырабляецца з гарэлкі араматызаванай эфірнымі алеямі анісу (можна дадаваць і іншыя спецыі, напрыклад, кмен, каляндру), мёд і інш.).
Олтушскае
Олтушскае возера, Олтуш — возера ў Беларусі, у Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці, у басейне ракі Маларыта, за 13 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Маларыта, паміж вёскамі Олтуш і Ланская.
Кантушоўка
З XVII стагоддзя быў любімым напоем польскай арыстакратыі. Назва паходзіць ад слова Кунтуш — доўгага паліто, якое мелі права насіць выключна шляхціцы, паступова распаўсюдзілася па ўсёй Аўстра-Венгрыі. У перыяд да першай сусветнай вайны гэта быў даступны напой, як пра гэта сведчаць шматлікія згадкі ў творах Яраслава Гашака, або Зігмунда Фрэйда. На працягу XX стагоддзя спажыванне напою пайшло на спад. Яшчэ ў 80-я гады XX стагоддзя кантушоўку вырабляла нацыянальная кампанія Seliko Dolany Švejkovu kontušovku з выявай Швейка на этыкетцы, пасля знікнення кампаніі напой з чэшскіх крамаў знік. У цяперашні час яе вытворчасцю займаецца Seliko Dolany Švejkovu kontušovku у Просцеёве, сямейны завод Žufánek ў Boršicích і сямейная кампазія APICOR з Rudníku, якая таксама валодае гандлёвай маркай Švejkova kontušovka.
Олтушскае
Плошча паверхні возера 2,19 км². Даўжыня 2,6 км, найбольшая шырыня 1 км, даўжыня берагавой лініі 8,3 км. Найбольшая глыбіня каля 3 м, сярэдняя 0,9 м. Аб’ём вады ў возеры 2,1 млн м³. Плошча вадазбору 302 км².
Катлавіна возера тыпу азёр-разліваў, выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад і мае карытападобную форму. Схілы катлавіны і берагі нізкія і забалочаныя. Дно плоскае, высланае сапрапелем, у прыбярэжнай частцы на ўсходзе возера — пяскамі і апясчаненымі адкладамі. Возера эўтрофнае. Значна зарастае падводнай расліннасцю. Прыбярэжная расліннасць распаўсюджваецца да адлегласці 80—100 м ад берага возера. Праз сетку меліярацыйных каналаў возера злучаецца з ракой Маларыта, азёрамі Арэхаўскае і Дварышчанскае (Малое).
У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, лешч, плотка, карась, лінь і іншыя віды рыб. Зафіксаваны доўгапалы рак (Astacus leptodactylus).
Брач
Брач (Brač) — востраў у Адрыятычным моры. Уваходзіць у склад Харватыі. Плошча — 396 км². Насельніцтва — чалавек (2021 г.).
Геаграфія і прырода
Брач — трэці па плошчы востраў Далмацыі. Ад кантынента аддзелены Брачскім пралівам. Складзены пераважна вапнякамі. Найвышэйшы пункт — Відава гара (778 м). Сталых вадацёкаў няма. Для забеспячэння вострава пітной вадой у 1970 г. з кантынента быў працягнуты вадаправод.
Клімат міжземнаморскі ўмераны. Для яго характэрныя цёплае доўгае лета і кароткая мяккая зіма. Сярэдняя тэмпература ўлетку каля 24 °C, узімку каля 14 °C. Сонца ззяе 2700 гадзін на працягу года. Колькасць ападкаў адрозніваецца ў залежнасці ад раёна. На поўначы яна не перавышае 720 мм у год, на паўднёвых перадгор’ях дасягае 1420 мм у год. Снежныя ападкі здараюцца рэдка, не болей за 2 дні на працягу года. Летні вецер містраль зніжае спякоту.
Флора і фаўна Брача значна зменены чалавекам. Яшчэ ў пачатку эпохі сярэднявечча яго пакрывалі густыя лясы, насялялі алені і мноства птушак. Мяркуюць, што назва вострава ў перакладзе са старажытнай ілірыйскай мовы значыць «Аленевы». У нашы дні пераважаюць другасныя насаджэнні — хмызняковыя, хвоі, шмат кветак. Шостая частка Брача прыдатная для вядзення сельскай гаспадаркі.
Гісторыя
Першыя людзі сучаснага тыпу з’явіліся на Брачы ў познім палеаліце. У бронзавым — жалезным вяках яго насялялі ілірыйцы, заваяваныя ў I ст. да н. э. рымлянамі. На востраве здабывалі вапняк і мармур. У V—VII стст. на Брачы сяліліся бежанцы з кантыненту, у тым ліку славяне.
У 1268—1420 гг. востраў пераходзіў ва ўласнасць то Венецыі, то Венгрыі, то Босніі. У выніку трапіў пад кантроль Венецыі. Мясцовае насельніцтва займалася сельскай гаспадаркай і ловам рыбы. Вельмі важнае значэнне мелі вырошчванне вінаграду і кабатажнае суднаходства. Сярод астравіцян асабліва вылучаліся выхадцы з Босніі, якія служылі ў арміі і на флоце.
У 1797 г. Брач быў далучаны да Аўстрыйскай імперыі. У 1918 г. — да Югаславіі. У кан. XIX — сяр. XX ст. развівалася эміграцыя ў іншыя краіны. Часткова гэта было звязана з перанаселенасцю (насельніцтва ў некаторы час перавышала 20 тыс. чал.), часткова — са згубай вінаграднікаў з-за хваробаў.
У 1941—1944 гг. Брач быў акупаваны італьянскімі і нямецкімі войскамі. Мясцовае насельніцтва арганізавала партызанскую барацьбу супраць захопнікаў.
У 1991 г. увайшоў у склад незалежнай Харватыі.
Эканоміка
Частка мясцовага насельніцтва займаецца сельскай гаспадаркай, вырошчвае вінаград, аліўкавае дрэва, садавіну. Паселішчы Мілн і Пасціра спецыялізуюцца на лове рыбы. У Супетары і Суціване існуюць прамысловыя прадпрыемствы па пераапрацоўке прыроднага каменю і вытворчасці пластмас. Аднак большасць уцягнута ў абслугоўванне турыстаў, якіх вабяць пляжы каля мястэчка Бол. У вёсцы Шкрып працуе музейна-этнаграфічны цэнтр.
Рэгулярная марская паромная пераправа злучае Брач з горадам Спліт, працуе аэрапорт Брач.
Гермаген (Патрыярх Маскоўскі)
Гермаген (Ермаге́н), свецкае імя Ермалай (каля 1530 — ) — Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі (1606—1612), святы Рускай праваслаўнай царквы пад імем свяшчэннамучанік Ермаген (кананізаваны ў 1913 годзе).
Паводле розных версій, ці то нарадзіўся ў адной з данскіх станіц і паходзіў з данскіх казакаў, ці то паходзіў з роду Галіцыных. Падлеткам прыйшоў у Казань і паступіў у Спаса-Прэабражэнскі манастыр, дзе трапіў у навучанне да яго заснавальніка, былога цвярскога архіепіскапа Варсанофія. У манастыры Ермалай прыняў святарскі сан і быў прызначаны на прыход царквы Свяціцеля Мікалая. Манахам, пад імем Гермаген, стаў толькі пасля смерці жонкі.
У 1589 годзе цар Фёдар Іаанавіч прызначыў Гермагена мітрапалітам Казанскім.
У 1605 годзе Ілжэдзмітрый I пажадаў ажаніцца з каталічкай Марынай Мнішак, што выклікала абурэнне святарства, якое на сваім Саборы запатрабавала пераходу будучай жонкі ў праваслаўе. Мітрапаліт Гермаген выказваў думку Сабора, што не належыць праваслаўнаму цару браць нехрышчоную і ўводзіць у царкву. За гэта, паводле загаду Ілжэдзмітрыя, Гермаген быў сасланы ў Казань.
Пасля смерці Ілжэдзмітрыя, паводле прапановы цара Васіля Шуйскага, Гермаген быў узведзены ў сан Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Русі (3 чэрвеня 1606). Пасля выбрання Гермаген аб’явіў анафему Ілжэдзмітрыю і распаўсюдзіў граматы, у якіх заклікаў падпарадкавацца Васілю Шуйскаму як адзінаму законнаму рускаму цару.
Гермаген адмовіўся падпісаць грамату да гарнізона Смаленска са зваротам аб здачы, нягледзячы на тое, што адзін з баяраў—прыхільнікаў польскага караля Сігізмунда пагражаў яму нажом. З гэтага моманту Гермаген канчаткова перайшоў у апазіцыю да Сігізмунда і Уладзіслава, і пачаў рассылаць граматы, у якіх заклікаў рускі народ да ўзбраення, супраціву інтэрвентам і стварэння апалчэнняў.
Пасля падыходу да Масквы першага апалчэння на чале з Ляпуновым, Трубяцкім і Заруцкім колькасцю да 100 тысяч чалавек, камандаванне польскім гарнізонам запатрабавала ад Гермагена напісаць кіраўнікам апалчэння і дамагацца адыходу іх сіл ад горада, пагражаючы патрыярху смерцю ў выпадку адмовы. Гермаген адмовіўся і быў зняволены у падзямеллі Цудава манастыра і абвешчаны пазбаўленым сану.
У 1652 годе цела патрыярха была перанесена ва Успенскі сабор Крамля.
Уладзімір Казлоў
Уладзімір Казло́ў:
Вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім (1500—1503)
Вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім 1500—1503 гадоў — другая вайна Маскоўскай дзяржавы за ўсходнеславянскія землі, якія ўваходзілі ў склад ВКЛ. У канцы 1490-х гадоў адносіны паміж Масквою і Вільняй настолькі абвастрыліся, што новы канфлікт з-за ўсходніх зямель ВКЛ стаў непазбежны.
Гісторыя
У XVI ст. Вялікае Княства Літоўскае і Маскоўская дзяржава знаходзіліся ў стане вайны паміж сабою. Ваеннае сутыкненне зноў жа было справакавана дзейнасцю праваслаўных князёў пагранічных зямель княства. У канцы 90-ых гг. XV ст. на бок Масквы перайшлі князі Сямён Бельскі, Сямён і Іван Мажайскія, Васіль Шамяціч. Пад уладай Рускай дзяржавы аказаліся багатыя воласці з гарадамі Ноўгарад-Северскі, Чарнігаў, Старадуб, Гомель і інш. Такое развіццё падзей, натуральна, не магло не прывесці да ваеннага канфлікту. 1 сапраўды, 14 ліпеня 1500 г. «зехалося войско литовское з московским на Ведрошы, и учинили межы собою бой и сечу великую, н побила Москва Литву». Вынікам пераможнай для Маскоўскай дзяржавы вайны з'явіўся мірны дагавор 1503 г., па якому да Масквы афіцыйна былі далучаны Чарнігаў, Ноўгарад-Северскі, Гомель, Бранск, Пуціўль, Старадуб, Мцэнск. XVI ст., такім чынам, для Вялікага княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага пачалося няўдала — са страты значнай тэрыторыі ўсходніх зямель. Аднак на гэтым беды не скончыліся.
Нявырашанае «рускае» пытанне, якое раздзірала ўнутранае адзінства Вялікага княства з канца XIV ст., дало аб сабе знаць і ў новым стагоддзі. Гаворка ідзе аб так званым паўстанні Глінскага — самым буйным палітычным выступленні на тэрыторыі беларускіх зямель пасля феадальнай вайны 30-ых гг. XV ст. На чале выступлення стаў князь Міхаіл Глінскі. Прыбліжаны ў свой час да вялікага князя Аляксандра, Глінскі быў адукаваным, тонкім палітыкам-дыпламатам, аднак грашыў палітычным авантурызмам. Атрымаўшы адстаўку пры двары Жыгімонта I, славалюбівы князь адкрыта выступіў і супраць новага «гаспадара», і супраць свайго асабістага ворага і канкурэнта ваяводы трокскага Яна Заберазінскага. Пасля таго, як апошняга ён знішчыў фізічна, Глінскі пачаў ствараць кааліцыю для барацьбы з Жыгімонтам: «збирал прыятели одны кревные, другне за пенязи так з Руси, яко з Литвы». Разам з тым вопытны палітык, які ведаў стан спраў у дзяржаве і настроі розных колаў насельніцтва Вялікага княства, Міхаіл Глінскі добра разумеў, што можа разлічваць на поспех свайго дастаткова авантурнага пачынання толькі пры падтрымцы шырокага фронта сепаратысцкі настроеных феадалаў і насельніцтва «рускіх» зямель княства, якія выступалі супраць каталіцкай экс- пансіі. Невыпадкова ён распаўсюджваў чуткі, што хутка ўсіх праваслаўных у Вялікім княстве пачнуць гвалтоўна абарачаць у каталіцкую веру. Такая падрыхтоўчая работа Падзейнічала. Разумеючы, што без моцнага знешняга саюзніка не абысціся, Міхаіл Глінскі заручыўся падтрымкай Масквы. Падчас вайны паміж Вялікім княствам Літоўскім і Маскоўскай дзяржавай, якая пачалася ў 1507 г., Васілю III было з рукі «ўзбунтаванне» прыгранічных тэрыторый свайго праціўніка, што давала дадатковыя шанцы на лёгкую перамогу. А дзеля аслаблення магутнага заходняга суседа маскоўскі ўрад мог пайсці і на стварэнне марыянетачнага буфернага княства. Практычна ў ідэале такі зыход мяцяжу і прадугледжваўся. Аб гэтым сведчыць змест перагавораў паміж прадстаўніком Васіля III Губай Маклокавым і Міхаілам Глінскім. На іх ішла гаворка аб сумесных баявых дзеяннях, а таксама аб перадачы пад уладу Глінскага захопленых зямель. Цэнтрам паўстання стаў горад Тураў — спадчыннае ўладанне князёў Глінскіх. Адсюль князь Міхаіл са сваім атрадам пайшоў да Мазыра і, як паведамляла «Хроніка Літоўская і Жамойцкая», «Мозыр взял и своими людмн осадмл».Размах паўстання прымусіў Жыгімонта падрыхтаваць для барацьбы з «бунтаўнікамі» шматлікае польска-ліцвінскае войска. Падраздзяленні Глінскага супрацьстаяць яму не маглі, таму пачалі адыходзіць да Оршы, дзе былі сканцэнтраваны асноўныя сілы арміі Маскоўскай дзяржавы. Пры наблі. жэнні да Оршы ваенных злучэнняў Жыгімонта рускія палкі сумесна з атрадамі Глінскага перайшлі цераз Днепр, ухіліўшыся ад бітвы. Здарылася гэта супраць волі Міхаіла Глінскага, які хацеў бітвы. Але камандаванне рускім войскам не прыняло ўгавораў Глінскага. Яно заключыла мірнае пагадненне з Жыгімонтам, па якому Глінскім і іх блізкім паплечнікам гарантаваўся свабодны выезд з Вялікага княства ў Маскву. Гэты ж дагавор пацвярджаў граніцы, што былі вызначаны Іванам III і Аляксандрам.
Такім чынам, выступленне Глінскага закончылася няўдачай. Характар гэтага руху быў неадназначным. 3 аднаго боку, гэта была барацьба вярхушкі пануючага класа беларускіх, украінскіх, рускіх зямель за прававую і маёмасную роўнасць з прывілеяванай часткай феадалаў-католікаў. 3 другога боку, калі мець на ўвазе шырокую падтрымку гэтага руху насельніцтвам беларускіх зямель, якое было не задаволена этнічнай няроўнасцю, каталіцкай экспансіяй, то можна гаварыць і аб нацыянальным характары выступлення Глінскага.
Адносіны з Масквой складаліся далёка не проста і не заўсёды на карысць вялікакняжацкай дыпламатыі і войска. Імкненне ўсходняга суседа да далучэння праваслаўнага насельніцтва княства ды адзінаверцаў, вяртання да былога адзінства(?) Кіеўскай Русі(?) набывала небяспечны для незалежнасці Вялікага княства Літоўскага, Рускага, Жамойцкага размах.
У ходзе вайны ВКЛ страціла ад 1/4 да 1/3 сваёй тэрыторыі; расійскі даследчык А. Пятроў ацэньвае гэтыя страты ў 1/6 земель ВКЛ.
Верхачэнне (возера)
Верхачэ́нне — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 15 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 0,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Калошкі, у басейне ракі Тросніца.
Плошча паверхні 0,01 км². Даўжыня 0,15 км, найбольшая шырыня 0,10 км. Даўжыня берагавой лініі 0,4 км.
Схілы катлавіны вышынёй 5—7 м, пад лесам. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй 25—100 м.
NGC 2949-2
NGC 2949-2 (іншыя абазначэнні — ZWG 92.25, PGC 27579) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Анфаль
Анфаль (حملة الأنفال; Şallawî Enfal) — кодавая назва праграмы па барацьбе з курдскім насельніцтвам паўночнага Ірака, якая рэалізоўвалася ў Іраку ў 1987—1989 гадах. У перакладзе з арабскай мовы назва праграмы азначае «трафеі». Па розных ацэнках, было забіта ад 50 000 да 182 000 курдаў. Пасля звяржэння рэжыму Садама Хусейна прэзідэнт і шэраг яго паплечнікаў паўсталі перад судом за злачынствы, учыненыя ў гады праўлення партыі Баас. Сярод абвінавачванняў фігуравалі справу аб Анфале і Халабджы. Працэс па Анфалю праходзіў са жніўня 2006 па чэрвень 2007 год. Суд прызнаў шэраг былых чыноўнікаў вінаватымі ў злачынстве супраць курдскага насельніцтва Ірака.
Брэсцкі машынабудаўнічы завод
Брэсцкі машынабудаўнічы завод, «Брэстмаш»  — прадпрыемства ў Брэсце, размешчанае па адрасе вул. Суворава, 21в.
Гісторыя
Заснаваны ў 1986 годзе як Брэсцкае машынабудаўнічае вытворчае аб’яднанне на базе заводаў «Тэкстыльмаш», «Мясамалмаш» і Брэсцкага філіяла Мінскага эксперыментальна-канструктарскага бюро. У 1995 годзе вытворчае аб’яднанне ператворана ў 2 вытворчыя адзінкі: Брэсцкі машынабудаўнічы завод і эксперыментальна-канструктарскае бюро. З 2000 года РУП з сучаснай назвай.
Прадукцыя
Асноўная прадукцыя (2005): тэхналагічнае абсталяванне і запасныя часткі для перапрацоўчых галін аграпрамысловага комплексу, гандлю, прадпрыемстваў грамадскага харчавання і тавары народнага спажывання. Экспарт прадукцыі ў краіны СНД, Балтыі, Польшчу.
У 2019 годзе на заводзе наладжана зборка мікрааўтобусаў МАЗ-281 і фургонаў МАЗ-3650, якія з'яўляюцца ліцэнзійнымі копіямі кітайскай мадэлі JAC Sunray.
Мэцью Джордж Істан
Мэцью Джордж Істан ( — ) — шатландскі святар і пісьменнік. Яго найбольш вядомай працай з’яўляецца «Біблейскі слоўнік Істана», апублікаваным праз тры гады пасля яго смерці.
Сярод яго іншых работ англійскія пераклады двух каментарыяў.
Сцяг Луізіяны
Сцяг Луізіяны (Flag of Louisiana) - адзін іх дзяржаўных сімвалаў амерыканскага штата Луізіяна.
На працягу XIX стагоддзя пелікан на пячатцы штата традыцыйна адлюстроўваўся з трыма кроплямі крыві на грудзях. Аднак у больш познія гады гэтая традыцыя парушылася, як на прынятым у 1912 годзе сцягу, так і на пячатцы штата. Пасля таго, як васьмікласнік з сярэдняй каталіцкай школы ў Хуме звярнуў на гэта ўвагу заканадаўцаў штата, яны ў 2006 годзе адпаведна змянілі апісанне сцяга і пячаткі штата.
Гістарычныя сцягі
Да 1861 года, штат Луізіяна не меў ніякага афіцыйнага сцяга, аднак часта выкарыстоўваўся сцяг, падобны цяперашняму.
У студзені 1861, пасля выхаду з складу Саюза і перад уступленнем у Канфедэрацыю, штат Луізіяна выкарыстаў неафіцыйны сцяг, заснаваны на сцягу Францыі.
У лютым 1861 года, штат Луізіяна афіцыйна прыняў сцяг з трынаццаццю чырвонымі, белымі і сінімі гарызантальнымі палосамі і з адной жоўтай зоркай у чырвоным крыжы. Сцяг выкарыстоўваўся падчас Грамадзянскай вайны ў ЗША. Нароўні з ім неафіцыйна выкарыстоўваліся папярэднія сцягі.
Якаў Агам
Якаў Агам, пры нараджэнні Якаў Гіпштэйн (יעקב אגם, нар., Рышон-ле-Цыён, Палесціна, цяпер Ізраіль) — ізраільскі мастак, адзін са стваральнікаў кінетычнага мастацтва.
Нарадзіўся ў равіна і кабаліста. У 1946—1949 гадах вывучаў мастацтва ў Мастацкай школе Бецалель пад кіраўніцтвам Мардэхая Ардона. Працягнуў адукацыю ў цюрыхскай Школе прыкладнога мастацтва ў Іаганеса Ітэна — як і М. Ардон, прыхільнік нямецкай канструктывісцкай школы Баухаўс. У гэты перыяд Я. Агам знаходзіўся пад уплывам эстэтыка-матэматычнай тэорыі мастацтва, распрацаванай Максам Білам. У 1951 годзе мастак прыехаў у Парыж і жыў там да гэтага часу. У яго ёсць дачка і двое сыноў, адным з якіх з’яўляецца фатограф Рон Агам. У Парыжы Я. Агам займаўся ў Майстэрні абстрактнага мастацтва (Atelier d’art abstrait) і ў Акадэміі дэ ла Гранд Шам’ер. У 1953 годзе адбылася яго першая персанальная выстаўка ў парыжскай галерэі Кравен. У 1955 годзе Я. Агам прымае ўдзел у першай міжнароднай выстаўцы кінетычнага мастацтва ў галерэі Дэні Рэнэ ў Парыжы. У 1964 годзе ён выстаўляецца на міжнароднай выстаўцы сучаснага мастацтва documenta III у Каселі.
Мастак знаходзіцца ў пастаянным пошуку новых форм для мастацкага самавыяўлення, якія злучаюць мастацтва і тэхніку, форму і колер. Ён стварае ў стылі оп-арт рэльефныя, перфараваныя, веерападобныя палотны, якія дазваляюць назіральніку пры змене сваёй пазіцыі адкрываць для сябе пастаянна ў гэтых працах нешта новае.
Макрапраграмаванне
Макрапраграмаванне (параметрычнае праграмаванне) — гэта мова праграмавання ЛПК Custom Macro, сістэма ЛПК FANUC.
У адрозненне ад камп'ютарных моў праграмавання, такіх як Basic, можа быць даступна на ўзроўні G-кода.
У параметрычным праграмаванні іх існуе некалькі версій: User Task (Okuma), Q Routine (Sodick), Advanced Programming Language (APL G& L), ЯМ FMS-3000.
ЛПК
Назву ЛПК маюць:
Іаганес Ітэн
Іаганес Ітэн (Johannes Itten;, Тун, кантон Берн — , ) — швейцарскі мастак, тэарэтык новага мастацтва і педагог. Атрымаў сусветную вядомасць дзякуючы створанаму ім навучальнаму прапедэўтычнаму курсу Баухауса (Vorlehre), які лёг у аснову выкладання ў шматлікіх сучасных дызайнерскіх школах.
Спіс міратворчых місій Украіны
Узброеныя сілы Украіны прымалі ўдзел у міратворчых аперацыях з 1992 года, пасля зацвярджэння Вярхоўнай Радай Пастановы ад 3 ліпеня 1992 года № 2538-XII «Аб удзеле батальёнаў Узброеных Сіл Украіны ў міратворчых сілах Арганізацыі Аб’яднаных Нацый у зонах канфліктаў на тэрыторыі былой Югаславіі». Да 22 лютага 2020 года ў замежных місіях удзельнічалі 45 тыс. вайскоўцаў, страты склалі 55 загінулымі і некаторую колькасць параненымі. 7 сакавіка 2022 года прэзідэнт Уладзімір Зяленскі на фоне расійскага ўварвання падпісаў указ аб вяртанні ўсіх міратворцаў (на той момант у замежных аперацыях удзельнічалі 308 грамадзян дзяржавы, у тым ліку 250 вайскоўцаў і 22 паліцыянтаў).
Экс-Марсельскі ўніверсітэт
Агульная характарыстыка
Універсітэт быў заснаваны ў 1409 годзе, калі Людовік II Анжуйскі, граф Праванса, звярнуўся да антыпапы Аляксандра V па дазвол на заснаванне ўніверсітэта.
Заазёр’е (Руднянскі раён)
Славутасці
У наваколлях вёскі на берагах возера Вялікае Рутавеч і рэкі Рутавеч комплекс помнікаў археалогіі:
Экс-Марсельскі ўніверсітэт
Агульная характарыстыка
Універсітэт атрымаў сваю цяперашнюю форму пасля зліцця Універсітэта Праванса, Міжземнаморскага ўніверсітэта і Універсітэта Поля Сезана. Рэформа ўступіла ў сілу 1 студзеня 2012 года, у выніку чаго быў створаны найбуйнейшы ўніверсітэт у франкамоўным свеце, у якім навучаецца каля 80 000 студэнтаў. Ён мае самы вялікі бюджэт з усіх акадэмічных устаноў у франкамоўным свеце, які складае 750 мільёнаў еўра на год.
Універсітэт арганізаваны вакол пяці асноўных кампусаў, размешчаных у Экс-ан-Правансе і Марселі. Акрамя сваіх асноўных кампусаў, ён валодае і кіруе аб’ектамі ў Арлі, Авіньёне і іншых гарадах рэгіёна.
Універсітэт выпусціў шмат вядомых выпускнікоў у галіне права, палітыкі, бізнесу, навукі і мастацтва. На сённяшні дзень сярод выпускнікоў і выкладчыкаў было 4 лаўрэата Нобелеўскай прэміі, а таксама двойчы лаўрэат Пулітцэраўскай прэміі, 4 лаўрэата прэміі Сезар, некалькі кіраўнікоў дзяржаў і ўрадаў, спікераў парламентаў, міністраў, паслоў і членаў акадэмій.
Установа мае сотні навукова-даследчых і навучальных партнёрстваў, у тым ліку цеснае супрацоўніцтва з Французскім нацыянальным цэнтрам навуковых даследаванняў і Французскай камісіяй па альтэрнатыўнай і атамнай энергіі. Універсітэт з’яўляецца членам шматлікіх акадэмічных арганізацый, уключаючы Еўрапейскую асацыяцыю ўніверсітэтаў і Міжземнаморскі саюз універсітэтаў.
Цімафей Мікалаевіч Арлоў
Цімафей Мікалаевіч Арлоў (нар., в. Вялікае Чавусава, Кетаўскі раён, Курганская вобласць — , в. Стасева, Лёзненскі раён, Віцебская вобласць) — Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Член КПСС з 1942 года. На фронте з 1941 года. Вызначыўся ў баях за вызваленне Магілёўскай і Віцебскай абласцей. 11 лістапада 1943 года стралковыя падраздзяленні палка, якімі камандаваў намеснік камандзіра палка маёр Ц. М. Арлоў, каля вёскі Чырвоная Слабада Быхаўскага раёна прарвалі лінію варожай абароны, адбілі 12 контратак, знішчылі 500 праціўнікаў. 25 снежня 1943 года ў час прарыву абароны праціўніка перарэзалі чыгунку Віцебск — Смаленск, прарваліся у тыл ворага знішчылі калонну. Ц. М. Арлоў загінуў у гэтым баі.
Універсітэт Блакітнага Берага
Універсітэт Блакітнага Берага (Université Côte-d'Azur) — французская дзяржаўная эксперыментальная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Ніца і кампусамі ў іншых гарадах Французскай Рыўеры.
Раўль Бот
Раўль Бот (Raoul Bott;, , Венгрыя — , Сан-Дыега, Каліфорнія, ЗША) — амерыканскі матэматык. Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1964), замежны член Французскай акадэміі навук (1995), Лонданскага каралеўскага таварыства (2005).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Венгрыі, але пасля нараджэння яго сям’я пераехала ў Чэхаславакію, адкуль пад пагрозай нацысцкай акупацыі пераехала ў Канаду. Служыў у канадскіх часцях у Еўропе падчас Другой сусветнай вайны. Атрымаў адукацыю ва ўніверсітэце Мак-Гіла ў Манрэалі, затым пераехаў у ЗША. Спачатку працаваў у галіне тэарэтычнай электратэхнікі, затым заняўся чыстай матэматыкай, дыферэнцыяльнай геаметрыяй і тапалогіяй і асабліва алгебраічнай тапалогіяй. З 1949 года супрацоўнік Інстытута перспектыўных даследаванняў у Прынстане. Працаваў у тэорыі гаматопій груп Лі, выкарыстоўваючы метады тэорыі Морса, дзе ўвёў функцыі Морса — Бота. Створаная Майклам Ацья тапалагічная K-тэорыя зацікавіла Бота і ён шмат гадоў супрацоўнічаў з Ацья, спачатку ў даследаванні перыядычнасці ў K-тэорыі, затым у абагульненні тэарэм аб нерухомых пунктах, дзе галоўнымі вынікамі былі так званая «тэарэма Вудс-Хоўла», месцы правядзення канферэнцыі (Вудс-Хоўл) і тэарэма Ацьі — Бота аб нерухомым пункце. У далейшым яны супрацоўнічалі ў пошуках абагульнення вынікаў Пятроўскага аб гіпербалічных ураўненнях у частковых вытворных і ў матэматычнай фізіцы (тэорыя калібровачных палёў). Таксама вядомая тэарэма Барэля — Бота — Вейля ў тэорыі прадстаўленняў груп Лі.
Двухпалатны парламент
Двухпалатны парламент — гэта структура парламента, у якую ўваходзяць дзве палаты.
Палаты парламента адрозніваюцца па складзе, парадку фарміравання, паўнамоцтвам. Як правіла, адна з палат - верхняя, другая - ніжняя. Гэта азначае, што законы першапачаткова прымаюцца ніжняй палатай, а верхняя палата іх ухваляе. Звычайна верхняя палата не мае права ўносіць змены ў закон, а яго задача - прыняць ці адхіляць яго.
Двухпалатныя парламенты існуюць, у прыватнасці, ва Узбекістане, Мексіцы, Бразіліі, Аргенціне, Канадзе, ЗША, Расіі, Вялікабрытаніі, Францыі, Польшчы, Іспаніі. У Рэспубліцы Беларусь з 1996 года таксама дзейнічае двухпалатны парламент - Нацыянальны сход, дзе Савет Рэспублікі — гэта верхняя палата, а Палата Прадстаўнікоў — ніжняя.
NGC 2950
NGC 2950 (іншыя абазначэнні — UGC 5176, MCG 10-14-32, ZWG 289.16, PGC 27765) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сцяг Мантаны
Сцяг Мантаны (Flag of Montana) - адзін з дзяржаўных сімвалаў амерыканскага штата Мантана.
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча сіняга колеру, у цэнтры якога размешчана пячатка Мантаны.
На пячатцы намаляваны плуг, рыдлёўка і кірка, якія ляжаць на беразе перад каскадам вадаспадаў ракі Місуры. Стужка змяшчае дэвіз штата: Oro y plata (з Золата і срэбра).
Сцяг быў прыняты ў 1905 годзе, у 1981 годзе вышэй пячаткі штата было дададзена слова MONTANA (з Мантана). У 1985 годзе быў зменены шрыфт гэтага надпісу.
Першапачаткова дадзены сцяг выкарыстоўваўся ўзброенымі сіламі штата Мантана ў іспана-амерыканскай вайне.
Ганс-Іаахім Герке
Ганс-Іаахім Герке (Hans-Joachim Gehrke; нар., Зальцгітэр) — нямецкі гісторык антычнасці, археолаг. У 1987-2008 гадах быў прафесарам старажытнай гісторыі Фрайбургскага ўніверсітэта, да гэтага выкладаў ва ўніверсітэтах Гётынгена, Вюрцбурга і Свабодным універсітэце Берліна. З 2008 па 2011 год быў прэзідэнтам Германскага археалагічнага інстытута.
А. І. Іванчык характарызуе яго як «самага аўтарытэтнага сучаснага нямецкага гісторыка антычнасці».
Сен-Трапэ
Сен-Трапэ (Saint-Tropez, Sant Tropetz, таксама сустракаюцца варыянты Сан-Трапэ, Сан-Трапез) — горад на поўдні Францыі на Лазурным Беразе, адно з самых прэстыжных месцаў адпачынку. Насельніцтва складае 5635 жыхароў (2005).
Гісторыя
Першае паселішча на месцы сучаснага Сен-Трапэ было заснавана яшчэ ў II стагоддзі да н.э.. Сваю сучасную назву горад атрымаў у гонар святога Трафіма, які быў абезгалоўлены ў 60-я гады ў часы Нерона пры ганеннях на хрысціян у раёне сучаснай Пізы. Паводле падання яго цела было пакладзена ў старую лодку разам з пеўнем і сабакам, якую прыбіла да берага на месцы сучаснага горада.
У 1637 годзе ў жыхарамі Сен-Трапэ была адбітая атака 22 іспанскіх галеонаў. Да гэтага часу ў гонар гэтага ў горадзе праводзіцца традыцыйнае шэсце.
Да Першай сусветнай вайны Сен-Трапэ быў адным з галоўных портаў Францыі на Міжземным моры. У 1920-я — 1930-я гады менавіта тут Поль Сіньяк вынайшаў тэхніку пуантылізму.
Аднак, да 1950-х горад быў мала вядомы шырокай публіцы. Новую папулярнасць, асабліва сярод заможных людзей, ён атрымаў у 1956 годзе, калі ў Сен-Трапэ здымаўся вядомы фільм «І Бог стварыў жанчыну» з Брыжыт Бардо ў галоўнай ролі. Пазней папулярнасць гораду дадала серыя кінакамедый пра «Жандарма з Сен-Трапэ» з Луі дэ Фюнесам у галоўнай ролі.
Жоўта-зялёныя водарасці
Жоўта-зялёныя водарасці, рознажгуцікавыя водарасці (Xanthophyceae) — аддзел водарасцей.
Апісанне
Аднаклетачныя, шматклетачныя, радзей каланіяльныя і цэнабіяльныя арганізмы разнастайнай формы. Рухомыя, плаваюць пасіўна або прымацаваныя. Колер ад светла- да цёмна-жоўта-зялёнага, рэдка зялёны або блакітны з-за наяўнасці ў хларапластах, акрамя хларафілу, вялікай колькасці жоўтых пігментаў (ксантафілы, караціны). Клеткі адна-, радзей шматядравыя з абалонкай, радзей голыя. Крухмал, як запасное рэчыва, адсутнічае (характэрная прыкмета). Жыўленне пераважна аўтатрофнае. Размнажэнне вегетатыўнае, бясполае (зааспорамі, аўтаспорамі і інш.), рэдка полавае (іза- і аагамія). Аднаклетачныя рухомыя віды і зааспоры маюць два жгуцікі рознай даўжыні (адсюль другая назва).
Пашырэнне
Вядома каля 560 відаў і ўнутрывідавых таксонаў. Пашыраны па ўсім зямным шары пераважна ў прэсных, некаторыя — у салёных вадаёмах і глебе. Планктонныя арганізмы, радзей бентасныя. На Беларусі адзначана больш за 50 відаў з 22 родаў:, , , , , , , , , , , і інш.
Харытонаў
Харытонаў — рускае прозвішча.
Энрыка Бамбіеры
Энрыка Бамбі́еры (Enrico Bombieri; нар., ) — італьянскі матэматык. Член Нацыянальнай акадэміі дэі Лінчэі (1976), Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1996), замежны член Французскай акадэміі навук (1984).
Біяграфія
Энрыка Бамбіеры знакаміты сваімі працамі ў галіне тэорыі лікаў, алгебраічнай геаметрыі і матэматычнага аналізу. Адным з асноўных вынікаў аналітычнай тэорыі лікаў з’яўляецца даказаная ў 1960-х тэарэма Бамбіеры — Вінаградава, якая абагульняе тэарэму Дзірыхле аб простых ліках у арыфметычнай прагрэсіі.
Прэзідэнты Аргенціны
Прэзідэнт Аргенціны — вышэйшая палітычная пасада ў Аргенціне, тытул кіраўніка выканаўчай улады і кіраўніка дзяржавы. Таксама прэзідэнт з'яўляецца галоўнакамандуючым Узброеных сіл Аргенціны.
Першым тытул Прэзідэнта Аб'яднаных правінцый Рыа-дэ-ла-Платы прыняў Бернардзіна Рывадавія. У часы кіравання Хуста Хасэ дэ Уркіса пасада атрымала назву Прэзідэнт Аргенцінскай канфедэрацыі згодна з канстытуцыяй 1853 года. Абраны пасля канстытуцыйнай рэформы 1860 года Сант’яга Дэркі ўжо быў названы Прэзідэнтам Аргенцінскай нацыі (Presidente de la Nación Argentina). Гэтая назва пасады захавалася да сённяшняга дня.
З 1994 года прэзідэнцкі тэрмін у Аргенціне доўжыцца 4 гады. Ён абіраецца ў пары з віцэ-прэзідэнтам, які павінен замяніць яго ў выпадку адстаўкі або смерці.
Рэзідэнцыя прэзідэнта знаходзіцца ў Буэнас-Айрэсе і называецца Каса-Расада (Casa Rosada — Ружовы Дом).
Пасля незалежнасці
Пасля атрымання незалежнасці ў 1816 годзе Аргенціна была федэрацыяй фактычна без цэнтральнага ўрада. Спачатку яна звалася Аб'яднаныя правінцыі Ла-Платы, затым Аб'яднаныя правінцыі Паўднёвай Амерыкі.
Першае прэзідэнцкае кіраванне
У 1819 годзе спроба прыняць канстытуцыю апынулася няўдалай, і канстытуцыя была прынята толькі ў 1826 годзе. З-за вайны з Бразіліяй яна апынулася нежыццяздольнай, першы прэзідэнт падаў у адстаўку неўзабаве пасля ўступлення на пасаду, а яго ўрад быў распушчаны.
Аргенцінская рэспубліка
Апошні Старшыня міжнародных адносін, генерал Хуста Хасэ дэ Уркіса, заснаваў канстытуцыйны сход, які склаў Канстытуцыю 1853 года. Па гэтай канстытуцыі, у Аргенціне з'явілася пасада прэзідэнта. Прэзідэнты, абраныя пазней, часта завуцца «канстытуцыйнымі прэзідэнтамі». Са зменамі, канстытуцыя дзейнічае ў Аргенціне дагэтуль.
У бітве пры Павоне працяглае суперніцтва паміж Аргенцінскай рэспублікай і Правінцыяй Буэнас-Айрэс завяршылася на карысць апошняй. У выніку цэнтральная аргенцінская ўлада была распушчана. Губернатар Буэнас-Айрэса Барталомэ Мітрэ выконваў пасля гэтага абавязкі прэзідэнта, а пасля ў выніку выбараў стаў першым прэзідэнтам аб'яднанай Аргенціны. Краіна ўпершыню стала звацца Аргенцінская рэспубліка (República Argentina).
У 1930 годзе адбыўся першы ваенны пераварот у гісторыі Аргенціны. Лідар перавароту прызначыў сябе прэзідэнтам; наступныя прэзідэнты, хоць і былі абраны, не разглядаюцца большасцю гісторыкаў як абраныя дэмакратычна.
Затым новы прэзідэнт быў абраны ўсенародным галасаваннем. Ён змяніў канстытуцыю так, што яна дазваляла яму пераабірацца, і знаходзіўся ва ўладзе дзевяць гадоў, пакуль не быў зрушаны:
Далей прэзідэнты зноў былі дэмакратычна абраны:
Ваенны пераварот 1966 года, вядомы як «Аргенцінская рэвалюцыя» (Revolución Argentina):
Затым рушыў услед кароткі перыяд дэмакратычнага кіравання:
Ваенны пераварот 1976 года, вядомы пад назвай «Працэс нацыянальнай рэарганізацыі» (Proceso de Reorganización Nacional), пакуль з'яўляецца апошнім у гісторыі Аргенціны:
У 1983 годзе адбыўся апошні пераход улады ад ваеннага ўрада да грамадзянскага:
Папраўка 1994 года да канстытуцыі дазволіла вылучэнне прэзідэнта на другі тэрмін (гэта магчымасць была адменена ў 1957 годзе).
Аднапалатны парламент
Аднапалатны парламент — гэта практыка стварэння адной заканадаўчай або парламенцкай палаты. Такім чынам, аднапалатны парламент - гэта заканадаўчы орган, які складаецца з адной палаты.
Прыкладамі краін з аднапалатным парламентам з'яўляюцца Нарвегія, Швецыя, Данія, Ісландыя, Эстонія. У Рэспубліцы Беларусь у перыяд з 1991 па 1996 год таксама дзейнічаў аднапалатны парламент - Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь.
Леон (Іспанія)
Леóн (León) — горад у Іспаніі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Насельніцтва — 137 тыс. жыхароў. Уваходзіць у маршрут «Шляху Святога Якава».
Гісторыя заснавання
Горад быў заснаваны салдатамі рымскага VII Парнага легіёна (першая назва — «Септыма Легіён»). Горад быў штаб-кватэрай гэтага легіёна ў позні перыяд Імперыі, а таксама цэнтрам гандлю золатам, якое здабывалася непадалёк. У 540 годзе горад быў захоплены каралём вестготаў Леавігільдам, а ў 717 годзе — ізноў, на гэты раз маўрамі. Аднак ён быў адным з першых гарадоў, узятых ізноў падчас Рэканкісты і стаў часткай каралеўства Астурыя ў 742. Пасля быў сталіцай аднайменнага каралеўства.
Адукацыя
У 1979 годзе быў заснаваны Універсітэт Леона. Паводле даных на 2005 год ён налічвае каля 13 тысяч студэнтаў.
Лавінія Аляксандраўна Бажбеук-Мелікян
Лавінія Аляксандраўна Бажбеук-Мелікян (3 красавіка 1922, Тыфліс, Грузінская ССР, СССР — 8 лістапада 2005, Ерэван, Арменія) — савецкая і армянская мастачка, сапраўдны член Расійскай акадэміі майстэрстваў, народны мастак Армянскай ССР.
Біяграфія
Нарадзілася ў Тбілісі ў сям'і вядомага армянскага мастака Аляксандра Аляксандравіча Бажбеук-Мелікяна. Дзеці бацькі ад яго другога шлюбу — сын Вазген і дачка Зулейка таксама сталі мастакамі.
У 1944 годзе скончыла Мастацкае вучылішча ім. П. Тэрлемезяна ў Ерэване, а ў 1951 годзе Маскоўскі мастацкі інстытут імя Сурыкава. Па сканчэнню навучання ў інстытуце Лавінія працавала над мазаічым пано ў Маскоўскім метро пад кіраўніцтвам народнага мастака СССР П. Д. Корына. Пасля гэтага вярнулася ў Арменію і працавала там.
Творчасць
Мастачка пісала краявіды Арменіі, карціны з жыцця армянскіх сялян; у апошнія гады яна працавала галоўным чынам у майстэрні, ствараючы партрэты сяброў-мастакоў, аўтапартрэты, нацюрморты, якія мастацтвазнаўцы лічаць вяршыняй яе творчасці.
На мастацтва Л.Бажбеук-Мелікян вялікі ўплыў зрабіла творчасць яе бацькі — Аляксандра Бажбеук-Мелікяна і Марціроса Сар'яна. У яе працах злучаны традыцыі рускай рэалістычнай школы і нацыянальны каларыт армянскага мастацтва.
Рыгор Львовіч Рэлес
Рыго́р (Гірша) Льво́віч Рэлес (,, цяпер Віцебская вобласць — , Мінск) — яўрэйскі пісьменнік і паэт, пісаў на ідыш, рускай і беларускай.
Біяграфія
Скончыў Віцебскі педагагічны тэхнікум (1933), вучыўся на яўрэйскім аддзяленні літаратурнага факультэта Мінскага педагагічнага інстытута імя М. Горкага. У 1937—1941 г. працаваў выкладчыкам рускай мовы і літаратуры ў сярэдніх школах Слуцка і Навагрудка. З чэрвеня 1941 г. — у Чырвонай Арміі, з 1942 г. — адказны сакратар шматтыражнай газеты «Строитель». У 1945—1947 г. — літработнік рэдакцыі піянерскай газеты «Зорька». У канцы 1940-х гадоў працаваў у рэдакцыі часопіса «Вожык». У 1947—1973 г. выкладаў рускую мову і літаратуру ў вячэрніх школах рабочай моладзі ў Мінску. Пахаваны на могілках у Калодзішчах пад Мінскам.
Творчасць
Дэбютаваў у друку ў 1931 г. у газеце «Юнгер арбетэр» («Малады рабочы»). Аўтар зборнікаў вершаў на ідыш «Пачатак» (1940), «Вершы» (1941), кнігі апавяданняў «Пад мірным небам» (Масква, 1983). Аўтар аповесці «Записки моего коллеги» (1960), «Через трудный порог» (1976), зборнікаў прозы «Друзья и знакомые» (1963), «За тесными партами» (1966), «В родном уголке» (1972), «Под каждой крышей» (1979). Пастаянна друкаваўся ў яўрэйскім часопісе «Саветыш Геймланд» і, пазней, «Ды ідышэ гас» («Савецкая Радзіма» і «Яўрэйская вуліца», Масква). У перакладзе на беларускую мову выйшла аповесць «Пра тое, чаго не ведаюць вучні» (часопіс «Полымя», 1955), кніга вершаў «Бяроза пад акном» (1961); на рускую — «Стихи» (Масква, 1974).
У 1990-я гады выкладаў мову ідыш у Мінскім аб'яднанні яўрэйскай культуры імя Ізі Харыка, уваходзіў у праўленне гэтай грамадскай суполкі.
Быў узнагароджаны медалём.
Санюкі
Геаграфія
За 5 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Ельск (на лініі Калінкавічы — Оўруч), за 186 км ад Гомеля, на рацэ Мытва (прыток Прыпяці).
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядома з 2-й паловы XVIII ст., як пасяленне ў Мазырскім павеце Менскага ваяводства. Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793 г.) у складзе Расійскай імперыі. У 1809 г. сяло Санюкоў у Мазырскім павеце Мінскай губерні.
У 1834 г. 14 двароў, 143 жыхары, у складзе маёнтка Міхалка. Дваранін Вінцэнт Ігнатавіч Лянкевіч у вёсках Санюкі і Новая Рудня ў 1846 г. валодаў 2400 дзесяцінамі зямлі і 2 карчмамі.
Паводле перапісу 1897 г. 46 двароў, 265 жыхароў, школа граматы. У аднайменнай сядзібе дзейнічаў вадзяны млын.
У 1898 г. пабудаваны новы будынак школы. Апрача земляробства 15 вяскоўцаў займаліся бандарным промыслам.
У 1908 г. 49 двароў, 277 жыхароў, у Міхалкаўскай воласці Мазырскага павета. 3 20.8.1924 г. да 16.7.1954 г. цэнтр Санюкоўскага сельсавета Каралінскага, а з 5.2.1931 г. Ельскага раёнаў Мазырскай (да 26.7.1930 г., з 21.6.1935 г. да 20.2.1938 г.) акругі, з 20.2.1938 г. Палескай, з 8.1.1954 г. Гомельскай вобласці. У 1929 г. арганізаваны калгас «Энергія», працавала кузня. У Вялікую Айчынную вайну ў баях каля вёскі ў 1943—1944 гг. загінулі 32 воіны (пахаваны ў брацкай магіле на могілках). 66 вяскоўцаў загінулі на фронце.
Паводле перапісу 1959 г. 560 жыхароў.
Да 27 снежня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Млыноцкага сельсавета.
Гаспадарка
Вёска знаходзіцца у складзе саўгаса «Млынок».
Інфраструктура
На тэрыторыі вёскі знаходзіцца адзіная на сельсавет агульнаадукацыйная школа на 192 вучняў. На 2012 год — 57 навучэнцаў. Ёсць фельдшарска-амбулаторны пункт, сельскі дом культуры.
Насельніцтва
Насельніцтва — 102 чалавекі (2009).
Помнік Марыі Васілеўне Акцябрскай
Помнік Марыі Васілеўне Акцябрскай — помнік у аграгарадку Крынкі Лёзненскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Размешчаны перад будынкам сельсавета.
Апісанне
У 1981 годзе паблізу месца апошняга бою Героя Савецкага Саюза М. В. Акцябрскай пастаўлены манумент, які складаецца з 4 гранёных блокаў і завяршаецца стылізаванымі крыламі. На верхнім блоку — барэльефная выява гераіні ў шлемафоне. Справа ад манумента — гарызантальная пліта з адбіткам гусеніц танка і 2 дошкамі з надпісамі-прысвячэннямі.
Архітэктар помніка А. Сцяблецкі.
Каршун чырвоны
Каршун чырвоны (Milvus milvus) — сярэдняга памеру драпежная птушка з сямейства ястрабіных, жыве ў Еўропе, на Каўказе, у Іране, Малой Азіі і на паўночным захадзе Афрыкі. Рэдкі від, агульная колькасць у свеце ацэньваецца ў 17-28 тыс. пар, вялікая частка з якіх гняздуе ў Францыі, Германіі і Іспаніі. Ахоўваецца рознымі нацыянальнымі і міжнароднымі дамовамі: уключаны ў Спіс рэдкіх птушак Балтыйскага рэгіёну, Дадатак 2 Канвенцыі па міжнародным гандлі (СІТЕС), Дадатак 2 Бонскай Канвенцыі.
Заложжа (Смаленская вобласць)
Заложжа (Заложье) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Казіміраўскага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае. Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 10 км на паўднёвы захад ад Рудні, за 12 км на поўдзень ад аўтадарогі Арол — Віцебск. За 9 км на поўнач ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя 462 км на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Дэпартамент
Упершыню падзел дзяржавы на дэпартаменты быў ўведзены ў Францыі, падчас Вялікай французскай рэвалюцыі.
Выкарыстанне гэтага тэрміна для абазначэння адміністрацыйных адзінак галоўным чынам распаўсюджана ў краінах, якія раней былі калоніямі Францыі або Іспаніі, а таксама ў краінах, дзе афіцыйнай мовай з'яўляецца (або была раней) французская ці іспанская.
Сучасныя краіны, у якіх для абазначэння адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак вызначанага ўзроўня (галоўным чынам першага і другога) выкарыстоўваюць тэрмін «дэпартамент»:
1-ы ўзровень
2-гі ўзровень
3-ці ўзровень
Былыя краіны, у якіх для абазначэння адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак вызначанага ўзроўня выкарыстоўваўся тэрмін «дэпартамент»:
Ваенная кампанія Эфіопіі ў Агадэне
Ваенная кампанія Эфіопіі ў Агадэне 2007—2008 гадоў — серыя аперацый Узброеных Сіл Эфіопіі супраць Фронту нацыянальнага вызвалення Агадэна (ФНВА). Контрпартызанская кампанія пачалася пасля таго, як сепаратысты забілі некалькі дзясяткаў чалавек падчас нападу на кітайскі нафтавыведвальны комплекс у красавіку 2007 года.