cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рыгведа
Асаблівасці стылю
Мове РВ уласціва знарочыстая, наў­мысная цём­насць, заблытанасць, недасказанасць. У адным месцы паэт наў­прост завецца vaṅkú- ‘які ідзе ўлукаткі, віхляе‘ (РВ 1.114.4). Хвалебны могуць мець і прамую форму касмалагічных загадак brahmódya- (РВ 1.164), якія супернік-паэт мусіў ад­гадваць на хаду пад час слоўных спаборніцтваў. Непасвечаны ў таемную веду, зразумела, даць адказаў на іх не мог. Эліптыч­насць стылю Рыгведы тлумачыцца і гэтым фак­там таксама: за­блытаць суперніка, правяраючы такім чынам ягоныя веды, было адною з задачаў хвалебнаў-загадак.
Цёмнаму стылю помніка спрыяе і тое, што сытуацыя аб­раду, да якога хвалебны былі адпачатку прымеркаваныя, становіць сабою памежную сітуацыю, у якой зямное і ня­бёснае, міфалагічнае і актуальнае злівалася ў адно цэлае. Адпаведна, задачай паэта было стварэнне такога тэксту, які мог бы суадносіцца з усім адначасова, служачы адмысловым правадніком для такога «зліцця».
Змест
Рыгведа — гэта перадусім хвалебны, прысвечаныя розным боствам. Акрамя ўласна хвалебнаў, у Рыгведзе можна знайсці замовы (напр, 1.191), а таксама гімны філасофскія (10.71), касмаганічныя (10.95), вясельныя (10.85), пахавальныя (10.18) ды інш.
Жанр усхвалення абумовіў пэўную бессюжэтнасць Рыгведы: калі ў гімне і згадваецца якісьці міф, то ён апавядаецца вельмі непаслядоўна, і даклад­ны парадак падзей устанавіць вельмі цяж­ка. Фактычна ў Рыгведзе мы знаходзім толькі рас­кіданыя там-сям намёкі на добра вядомыя тагачасным слухачам паданні.
Багі
Галоўнымі багамі старажытных арйаў былі Агні (agní- 'агонь'), Індра (índra-) і Сома (sóma- 'выжым'). Сярод іншых багоў вартыя ўвагі такія багі, як Мітра (mitrá- 'сябар, хаўруснік') і Варуна (váruṇa-), блізняты Ашвіны (aśvín- 'коннік'), Маруты (marút-), Зара (uṣás-), Савітар (savitŕ- 'пабуджальнік'), Вішну (víṣṇu-), Рудра (rudrá-), Пушан (pūṣán- 'які жывіць, насычае'), Пан малітвы (bṛ́haspáti-), Тваштар (tváṣṭṛ- 'цясляр, творца') Неба (dív-) і Зямля (pṛthivī́-), Сонца (sū́rya-), Вецер (vāyú-), Парджанйа (parjánya- 'хмара'), трое братоў Рыбгу (ṛbhú- 'умелец'). Таксама ў хвалебнах звяртаюцца да водаў, рэкаў ды многіх адушаўлёных паняткаў, як, дапрыкладу, Шчодрасць і Мова.
Лад
У цэнтры светагляду арйаў Рыгведы стаяў панятак ладу, ці су­светнага парадку (ṛtá-). Этымалагічна ṛtá- адсылае нас да ідэі кругавароту, і менавіта ідэя цыклічнасці, паўторнасці станавіла сутнасць парадку для старажытных арйаў. Не менш паказальна й тое, што само слова арйа (ā́rya-) паходзіць ад таго самага кораня √ṛ, што і слова ṛtá-. Іншымі словамі, быць арйам азначала быць паслядоўнікам ладу, быць падтрымнікам су­светнага парадку. Арйа — гэта часцівы, суладны чалавек, упі­саны ў космас як яго не­ад’емная частка.
Другою праяваю кругазвароту быў аброк (yajñá-). У аснове свету арйаў ляжала ідэя аброку як узаемаабмену паміж светам людзей і светам багоў. Менавіта гэты абмен забяс­печваў дабрабыт на зямлі і даваў сілы багам у барацьбе з сіламі хаосу. Арйі не будавалі велічных бажніцаў — ася­родкам грамады бы­ла часовая аброчня (védi-), якая на момант тварэння аброку ўяўляла сабою цэнтр сусвету, праз які праходзіла сусветная вось, або дарога багоў. Гэтаю найпростаю дарогаю бог Агні адвозіў на неба жаротвы, паднесеныя багам, і вяртаў з неба божую адгоду ў выглядзе багацця, дабрабыту, удачы. Агні быў нябёсным пасланцом (dūtá-), галоўным пасярэднікам паміж багамі ды людзьмі. Другім пасярэднікам можна лічыць Сому — напой нясмерця, які ўзліваўся падчас аброку ў агонь, а потым вяртаўся на зямлю ў выглядзе дажджу.
Паднашэнне багом было дваякім. З аднаго боку, гэта была жаротва (havís-) — узліваньне ў агонь жыру, ці топленага масла (ghṛtá-), гарачага малака ды Сомы (sóma-). З другога боку, гэта былі хвалебныя вершы, з якіх уласна і складаецца Рыгведа. Умела складзены хвалебен быў не менш важ­ны за саму жа­ротву. Мова, на якой тварыліся хвалебны, уважалася мо­ваю святою (bráhman-), бо была адрасаваная багам, і проціста­яла мове звычайнай, мове людзей. З такога гледзішча зусім спра­вядліва казаць, што Рыгведа напісаная на мове багоў.
Мова багоў
У знакамітым хвалебне РВ 10.125 мова апісваецца як універ­сальны прынцып, які ляжыць у аснове ўсяго быцця. Знанне імені рэчы было тоесным знанню сутнасці гэтае рэчы. Завалодаць іменем рэчы азначала атрымаць уладу над рэччу. Накладанне ж імені прыраўноўвалася да чы­ну тварэння. Вішвакарман, тварэц усіх рэчаў, завецца ў РВ менавіта імядзеем, творцам імёнаў (nāmadhā́-, РВ 10.82.3). Адпаведна ўсё, што ня мае імені, не існуе ў праяўленым свеце.
Паходжанне свету
Адзінага меркавання пра паходжанне быцця ў Рыгведзе няма. У знакамітым хвалебне 10.129 паэт гаворыць пра Нешта Адно (tád ékam), з якога й пачаўся свет. Гэтае Адно «існавала» яшчэ да сутнага і нясутнага, будучы народжаным з неразрознага хаосу сілаю жару. Далей у Ад­наго з’явілася жаданне, якое стала першым семем мыслі. У хвалебне 10.121 гаворыцца, што напачатку быў Залаты зародак (hiraṇyagarbhá-), а ў 10.129.7 паэт увогуле наўпрост кажа, што, адкуль узнікла гэта быццё, можа ведаць толькі Ён Адзін альбо можа і не ведаць.
Асноўным касмаганічным міфам у Рыгведзе з’яўляецца забойства богам Індрам (índra-) сусветнага змея Врытры (vṛtrá-). Каротка гэты міф выглядае так. У касмічных першаводах плавала першагара, у якой былі ўвяз­нены рэкі ды сонца-агонь. На гары, абкруціўшы яе, ляжаў змей Врытра, чыё імя можна даслоўна перакласці як ‘перашкода’. Гэта натыкнула даследнікаў на думку, што сам Врытра і быў гэтаю гарою. Бог Індра, галава пантэону арйаў, забівае Врытру сваім перуном (vájra-), праломвае гару ды выпускае на волю рэкі ды сонца, ствараючы такім чынам дзень і ноч. Потым ён аддзяляе зямлю ад неба: зямлю ён прасцірае ўшыркі ды трывала ўкарэньвае пасярод кас­мічных водаў, а неба падпірае сабою ды замацоўвае па-над зямлёю, размясьціўшы паміж імі паветраную прастору (antárikṣa-).
У якасці адмены гэтага міфу многія даследнікі разгля­даюць і міф пра скалу Вала. Паводле яго чарты paṇí- ‘скнары’ выкрадаюць дойных кароў ды хаваюць іх у скале Вала (valá- ‘пячора’ ад √vṛ, ад якога ўтвараецца і слова vṛtrá-). Сука Сарама (sarámā-) знаходзіць кароў, і Індра з дапамогаю Пана малітвы (bṛ́haspáti-) ды песняроў Ан­гірасаў (áṅgiras-)праломвае скалу, вы­пускаючы кароў на волю. Каровы тут увасабляюць сабою промні ранішняе зары.
Падсумоўваючы ўсю інфармацыю, даступную ў Рыгведзе, Ф. Кёйпэр так апісвае светастварэнне. Напачатку быў не­разрознены хаос, у якім святло й цемра існавалі толькі як магчымасць. Багамі гэтага прасусвету былі Духі-асуры (ásura-), галоўным з якіх, відаць, варта лічыць Варуну (váruṇa-), ахоўніка ладу. Пасля Індравае перамогі над Вры­трам і стварэння разрозненага быцця на змену асурам прыходзяць багі-дэвы (devá- ‘сьветлы’). Духі былі адціснутыя ў ніжні, падземны, свет, стаў­шы ворагамі но­вых светлых багоў, аднак некаторыя з іх — такія, як Варуна ды Агні, напрыклад, — былі прынятыя ў новы пантэон. Гэта ў пры­ватнасці тлумачыць вельмі супярэчлівую прыроду Варуны ў Рыгведзе, чый цёмны бок, старанна замоўчваны паэтамі, час ад часу выходзіць на паверхню. Менавіта Індраў вычын (забіццё Врытры ды раздзяленне неба ды зямлі), на думку Кёйпэра, адзначаўся ў сьвята Навалецця: арйі ўважалі, што ў гэты пераходны час Індру прыходзілася зноў паўтараць свой светатворчы чын, і менавіта аброкі, чынёныя людзьмі, былі па­кліканыя яму ў гэтым дапамагчы.
Час і традыцыя
Час не быў для арйаў лінейным, а замы­каўся ў кола, увасабленнем чаго быў год. Ідэя паўта­рэння, су­адпаведнасці дня сённяшняга дню мінуламу праходзіць чырвонаю ніткаю праз усю Рыгведу. Хаця слова ‘новы’ шмат­кроць сустракаецца ў тэксце, ідэя новага была цалком пад­парадкаваная вечнай меры, заснаванай на па­чатку свету міфычнымі продкамі арйаў. У Рыгведзе не раз гаво­рыцца пра даўніх (pū́rva-) і новых (nū́tana-) паэтаў, пра даўнія ды новыя хвалебны. Але новае тут трэба разумець не ў сэнсе ‘раней невядомае, вынайдзенае’, а ў значэнні ‘сённяшні, актуальны’. Урэшце, словы náva- і nū́tana- паходзяць ад час­цінкі nū́ ‘ніня, цяпер, вось’. Ідэальнае новае створана па­водле старажытнай меры, таму аўтары РВ часта кажуць, што складаюць свае песні на манер даўніх паэтаў. Усякае традыцыйнае мастацтва засноўваецца на пазачасавых, уні­версальных прынцыпах, і Рыгведа ў гэтым святле становіць выдатны ўзор традыцыйнасці.
Пераклады
Ёсць нямала перакладаў Рыгведы на еўра­пейскія і індыйскія мовы. Сярод тых, што ўключаюць усе хва­лебны, можна згадаць наступныя:
Сярод частковых перакладаў вартыя ўвагі:
Паэтычныя пераклады:
Бастыльскі вакзал
Бастыльскі вакзал — чыгуначны вакзал на плошчы бастыліі, які працаваў у 1859—1969 гадах. Злучаў Парыж з прыгарадамі Бры-комт-рабер і Вернёй-ль Эталь. Меў 6 чыгуначных шляхоў. Закрыты ў 1969 годзе, пасля чаго будынак выкарыстоўваўся як пляцоўка для розных выставак. У 1984 будынак быў знесены для будаўніцтва оперы.
Герб Цёркс і Кайкаса
Герб Астравоў Цёркс і Кайкас афіцыйна быў прыняты ў 1965 годзе.
Герб складаецца са шчыта, на якім намаляваны: ракавіна, амар і кактус на жоўтым фоне. Падтрымліваюць шчыт — фламінга. Грэбень шчыта — пелікан паміж дзвюма раслінамі сізаля, якія ўяўляюць сувязь вострава з вытворчасцю ліннай прадукцыі.
Герб ёсць на сцягу Астравоў Цёркс і Кайкас і на скажоным сцягу Губернатара астравоў.
Буразубка сярэдняя
Буразубка сярэдняя (Sorex caecutiens) — млекакормячая жывёла сямейства землярыйкавых.
Даўжыня цела 5—7, хваста каля 4 см.
Арменія на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Арменія на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года была прадстаўлена ў 8 відах спорту.
Тапалагічная група
Тапалагічная група (непарыўная група) — гэта група, якая адначасова з’яўляецца тапалагічнай прасторай, прычым множанне элементаў групы G × G → G і аперацыя ўзяцця адваротнага элемента G → G з’яўляюцца непарыўнымі ў тапалогіі гэтай прасторы.
З прыведзенага азначэння непасрэдна вынікае, што аперацыі левага і правага зруху, а таксама аперацыя спалучэння, якія традыцыйна абазначаюцца літарамі l, r, a і вызначаныя роўнасцямі
прадстаўляюць сабой гомеамарфізмы прасторы G на сябе.
Паняцце тапалагічнай групы абагульняе паняцце групы Лі; апошняе патрабуе, каб аперацыі множання элементаў і ўзяцця адваротнага элемента былі не толькі непарыўнымі, але аналітычнымі ці галаморфными (пры гэтым на групе ўводзіцца не толькі тапалогія, але і структура аналітычнай або камплекснай мнагастайнасці).
Віланова-Салара
Віланова-Салара (Villanova Solaro) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Madonna della Noce.
Мікалай Мікалаевіч Кліменка
Мікалай Мікалаевіч Кліменка (1923—1944) — старшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Мікалай Кліменка нарадзіўся 19 снежня 1923 года ў вёсцы Лушнікоўка (цяпер — у межах горада Астрагожск Варонежскай вобласці). Атрымаў няпоўную сярэднюю адукацыю. У пачатку 1942 года Кліменка быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Удзельнічаў у Сталінградскай бітве, вызваленні Калінінскай і Пскоўскай абласцей, Украінскай і Беларускай ССР. Да чэрвеня 1944 года старшы сяржант Мікалай Кліменка быў механікам-вадзіцелем самаходнай артылерыйскай ўстаноўкі 713-га самаходна-артылерыйскага палка 29-га стралковага корпусу 48-й арміі 1-га Беларускага фронту. Вызначыўся ў час вызвалення Беларускай ССР.
25 чэрвеня 1944 года ў раёне вёскі Забалоцце Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці Кліменка гусеніцамі сваёй самаходкі знішчыў 6 цяжкіх кулямётаў, экіпаж штурмавой гарматы і 88-міліметровую супрацьтанкавую гармату, пасля чаго першым уварваўся ў вёску. На вуліцах Забалоцця ён знішчыў 2 аўтамашыны з грузам, мінімётную батарэю, 30 салдат і афіцэраў праціўніка. У тым баі Кліменка загінуў. Пахаваны ў брацкай магіле ў вёсцы Побалава Рагачоўскага раёна.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 23 жніўня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» старшы сяржант Мікалай Кліменка пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Айчыннай вайны 2-й ступені, двума медалямі.
Коберн-Таўн
Коберн-Таўн (Cockburn Town) - сталіца астравоў Цёркс і Кайкас.
Коберн-Таўн быў першым пастаянным паселішчам на астравах, заснаваны ў 1681 солездабытчыкамі. Горад знаходзіцца, як лічыцца, на месцы, дзе канкістадор Хуан Понсэ дэ Леон ўпершыню высадзіўся на востраў.
Праца (Валожынскі раён)
Пра́ца (, Праца) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Да 3 красавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Яхімаўшчынскага сельсавета, да 28 мая 2013 года — у склад Багданаўскага сельсавета.
Тамільская пісьменнасць
Тамільская пісьменнасць (தமிழ் அரிச்சுவடி Tamiḻ ariccuvaṭi ) — сістэма пісьма тамільскай мовы.
Гісторыя
Тамільская пісьменнасць, як і большасць іншых пісьменнасцей Паўднёвай і Паўднёва-Усходняй Азіі, паходзіць ад індыйскага складовага пісьма брахмі. Самыя раннія агульнапрынятыя надпісы адносяцца да перыяду Ашокі (III ст. да н.э.).
Кароткая інфармацыя
Тамільская пісьменнасць складаецца з 247 асноўных знакаў: 12 галосных (уірэлеты), 18 зычных (мэйелуты), 216 спалучэнняў галосных з зычнымі (уірмэелуты) і знака айдам. Стварэнне 216 знакаў уйірмэелуты адбываецца з дапамогай васьмі дапаможных знакаў тунаікурыіды. Адсутнасць агаласоўкі пазначаецца знакам кулі (вірама). Для запісу санскрыту дадаткова выкарыстоўваюцца чатыры літары з алфавіта грантха (ஜ் ஸ் ஷ் ஹ்). Адрозніваецца ад астатніх індыйскіх алфавітаў меншай колькасцю знакаў (перадае толькі ўласна тамільскія гукі).
Прыклад тэксту
மனிதப் பிறவியினர் சகலரும் சுதந்திரமாகவே பிறக்கின்றனர்; அவர்கள் மதிப்பிலும் உரிமைகளிலும் சமமானவர்கள். அவர்கள் நியாயத்தையும் மனசாட்சியையும் இயற்பண்பாகப் பெற்றவர்கள். அவர்கள் ஒருவருடனொருவர் சகோதர உணர்வுப் பாங்கில் நடந்துகொள்ளல் வேண்டும்.
Maṉitap piṛaviyiṉar čakalarum čutantiramākavē piṛakkiṉṛaṉar; avarkaḷ matippilum urimaikaḷilum čamamāṉavarkaḷ. Avarkaḷ niyāyattaiyum maṉačāṭčiyaiyum iyaṛpaṇpākap peṛṛavarkaḷ. Avarkaḷ oruvaruṭaṉoruvar čakōtara uṇarvup pāṅkil naṭantukoḷḷal vēṇṭum.
Усе людзі нараджаюцца свабоднымі і роўнымі ў сваёй годнасці і правах. Яны надзелены розумам і сумленнем і павінны ставіцца адзін да аднаго ў духу брацтва.
Юрый Анатольевіч Шпургалаў
Юрый Анатольевіч Шпургалаў (, в. Каменка, Гродзенскі раён, Гродзенская вобласць — ) — беларускі радыёфізік, спецыяліст у галіне камп’ютарнага праектавання сучасных тэхналогій здабычы і абагачэння карысных выкапняў. Доктар тэхнічных навук (2005), дацэнт (2000), прафесар.
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Радыёфізіка і электроніка», 1975). Працаваў у Навукова-даследчым інстытуце прыкладных фізічных праблем (1975—1983, малодшы навуковы супрацоўнік), ААТ «Белгорхімпрам» (1983—2003, малодшы навуковы супрацоўнік), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 2003, факультэт горнай справы і інжынернай экалогіі, кафедра «Горныя работы», прафесар).
Навуковыя інтарэсы: камп’ютарнае мадэліраванне прыняцця рашэнняў; аўтаматызаваныя сістэмы праектавання.
Бібліяграфія
Математическое моделирование для обоснования принятия решений в процессах добычи калийных руд : диссертация … доктора технических наук : 05.13.18 : защищена 18.11.2004 : утверждена 21.12.2005 / Шпургалов Юрий Анатольевич. — Минск, 2003.
Буразубка малая
Буразубка малая (Sorex minutus) — млекакормячая жывёла сямейства землярыйкавых.
Даўжыня цела 4—6, хваста 4—5 см.
Жыве на ўвільготненых узлесках, верхавых і нізінных балотах, па берагах вадаёмаў, зімой часам на агародах, у садах, каля сціртаў саломы. Корміцца насякомымі, чарвямі, насеннем дрэў.
Размнажаецца некалькі разоў за год. Нараджае 4—12 дзіцянят.
Кантай
Кантай — аул у Нурынскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Захараўскай сельскай акругі. Код КАТА — 355249200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 432 чалавекі (206 мужчын і 226 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 276 чалавек (146 мужчын і 130 жанчын).
Ганеша
Ганеша, або Ганапаці (गणेश; ) — у індуізме бог мудрасці і дабрабыту. Адзін з найбольш вядомых і ўшанаваных ва ўсім свеце багоў індуісцкага пантэона.
Часта перад яго імем дадаецца ўважлівая прыстаўка Шры-. Адным з папулярных спосабаў глыбокай пашаны Ганеша з'яўляецца вымаўленне нараспеў Ганеша-сахасранама (санскр. गणेश सहस्रनाम, «тысяча імёнаў Ганеша»), кожнае з якіх сімвалізуе асобны аспект бога, і Ганапаці-сукты.
Піку (гара)
Пі́ку (Montanha do Pico) — самая высокая гара Азорскіх астравоў і ўсёй Партугаліі. Знаходзіцца на аднайменным востраве ў Атлантычным акіяне. Вышыня — 2351 м.
Піку — актыўны стратавулкан. Першае вывяржэнне пісьмова зафіксавана ў 1562 г., яно працягвалася каля 2 гадоў. Апошняе вывяржэнне адбылося ў снежні 1720 г. Перыметр кальдэры дасягае 700 м, глыбіня — 30 м. На ўскраіне кратэара месціцца конус Піку-Пікінью (70 м) — найвышэйшы пункт гары.
Да вышыні 1500 м Піку пакрыта густымі лясамі, вышэй пачынаюцца зараснікі хмызнякоў і травы. Вышэй за 2000 м сустракаюцца толькі аголеныя лававыя палі. Узімку вяршыня пакрыта снегам.
Плявіньскі край
Плявіньскі край (Pļaviņu novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Латвіі ў вобласці Відзэмэ. Край складаецца з трох валасцей і горада Плявіняс, які з'яўляецца цэнтрам края.
Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 6294 чалавекі. Плошча края — 376,8 км².
Кура
Кура:
NGC 4845
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога», прытым уваходзіць у яго двойчы (з абазначэннямі NGC 4845, NGC 4910).
Бардоскі ўніверсітэт
Бардоскі ўніверсітэт (Université de Bordeaux) — французская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Бардо.
Агульная характарыстыка
Ва ўніверсітэце навучаецца больш за 50 тысяч студэнтаў і працуе больш за 4 тысячы выкладчыкаў і даследчыкаў у галіне гуманітарных і сацыяльных навук, навук аб жыцці, тэхнічных і інжынерных навук і інш. Гэта найбуйнейшы ўніверсітэт у рэгіёне Новая Аквітанія. Ён мае некалькі кампусаў у Бардо, у тым ліку ва ўніверсітэцкім раёне Таланс-Песак-Градзіньян, а таксама ў гарадах Ажэн і Перыгё. Вытокі ўніверсітэта ў Бардо ўзыходзяць да часоў антычнасці і сярэднявечча. З 1 студзеня 2014 года ў Бардо функцыянуюць два ўніверсітэты: Бардоскі ўніверсітэт і Бардоскі ўніверсітэт імя Мішэля дэ Мантэня.
Гісторыя
Яшчэ ў 286 годзе нашай эры рымлянамі ў гэтых мясцінах была створана навучальная ўстанова. У той час горад быў важным адміністрацыйным цэнтрам Рымскай імперыі, і навучальная ўстанова павінна была рыхтаваць чыноўнікаў для наваколля.
Уласна ўніверсітэт у Бардо быў заснаваны булай Папы Яўгена IV 7 чэрвеня 1441 года, калі Бардо знаходзіўся пад панаваннем англічан. Ініцыятыва стварэння ўніверсітэта належыць архібіскупу Пію Берланду. Першапачаткова ён складаўся з чатырох факультэтаў: мастацтваў, медыцыны, права і тэалогіі. Юрыдычны факультэт пазней падзяліўся на факультэты цывільнага і кананічнага права.
У 1793 годзе падчас Вялікай французскай рэвалюцыі Нацыянальны канвент закрыў універсітэт і замяніў яго школай у 1796 годзе. Напалеон аднавіў універсітэт у 1808 годзе. 10 ліпеня 1896 года ўлады Трэцяй рэспублікі перазаснавалі ўніверсітэт.
Махавік
Махавік (Махавае кола) — масіўнае круцельнае кола, якое выкарыстоўваецца ў якасці назапашвальніка кінетычнай энергіі.
Часта функцыю махавіка выконвае масіўны круцельны элемент механізму. Такія як ганчарны круг, масіўныя колы вадзянога млына ці масіўныя зубчастыя колы.
Фізіка
Кінетычная энергія кручэння, назапашаная ў махавіку, можа быць разлічана па формуле:
дзе:
Б’ёркбарнская сядзіба
Б’ёркбарнская сядзіба (Björkborns herrgård) — сядзіба ў камуне Карлскуга ў цэнтральнай частцы Швецыі. Пабудавана ў 1812—1815 гадах, на месцы, дзе яшчэ з 1639 існаваў невялічкі металургічны завод. Сядзібай валодала металургічная кампанія Буфорс, якую ў 1894 узначаліў Альфрэд Нобель. У верасні 1894 кампанія перадала сядзібу ў распараджэнне свайго дырэктара, дзе ён і пражыў амаль да сваёй смерці ў 1896 г. Да 1972 сядзіба працягвала выкарыстоўвалася ў якасці жылога памяшкання.
Музей Нобеля ў Карлскузе/Б’ёркбарн Альфрэда Нобеля
У 1978, пасля капітальнага рэмонту, у сядзібе быў адкрыты музей, які паказваў, як жыў А.Нобель. Музей Нобеля ў Карлскузе ўключае ў сябе Сядзібу Б’ёркбарн і лабараторыю Альфрэда Нобеля. Музей з’яўляецца фондам, фундатарамі якой ёсць камуна Карлскуга, хімічны канцэрн AkzoNobel, абарончы канцэрн Saab Dynamics і Фонд Нобеля.
Выстаўкі музея распавядаюць пра А.Нобеля і яго жыццё. Уся яго бібліятэка знаходзіцца тамсама. Лабараторыя з’яўляецца рэканструкцыяй лабараторыі, у якой працаваў А.Нобель. Для дзетак утвораны невялічкі навуковы цэнтр, г.зв. «Вынаходніцкая хатка» (Fiffiga huset). У былой стайні музей ладзіць розныя канцэрты, выстаўкі і іншыя культурныя мерапрыемствы.
Венгерская Русь
Венгерская Русь — агульны назва для ўкраінскіх земляў у Венгрыі да 1919 года, што ўжываўся ва ўкраінскай, расійскай і іншай навукова-папулярнай літаратуры з канца XVIII стагоддзя. У канцы XIX — пачатку XX стагоддзя ва ўкраінафільскіх колах часам ужыванае паняцце «Венгерская Украіна», але радзей. З 1920 года афіцыйная назва — Падкарпацкая Русь.
Ад назвы Венгерская Русь узнікла і была ў пачатку XX стагоддзя шырока распаўсюджаная этнічная назва насельніцтва — венграрусіны (угрорусини), пасля Другой сусветнай вайны знікла.
Вілар-Сан-Кастанца
Вілар-Сан-Кастанца (Villar San Costanzo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 1477 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 78 чал./км². Займае плошчу 19 км². Паштовы індэкс — 12020. Тэлефонны код — 0171.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Costanzo.
Андрэй Алехнавіч
Андрэй Алехнавіч (? — ?) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Аляхновічаў герба «Ляліва». Нарадзіўся ў сям’і Алехны Рымавідавіча.
Намеснік ожскі, пераломскі і борцкі ў 1493—1494 гадах. Пасол у Маскву ў 1493 годзе.
Стрылунгей
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Спіс аб’ектаў PGC (881001—882000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (881001—882000)
Кайлаш Сацьяртхі
Кайлаш Сацьяртхі (хіндзі कैलाश सत्यार्थी, Kailash Satyarthi; нар. 11 студзеня 1954, Відыша, Мадх’я-Прадэш, Індыя) — індыйскі актывіст за правы дзяцей, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (2014).
З 1990-х гадоў адыгрывае ключавую ролю ў руху супраць дзіцячай працы ў Індыі. Заснаваная ім ў 1980 годзе арганізацыя «Бачпан БАЧА андолан» за час свайго існавання дапамагла больш чым 83 000 дзяцей са 144 краін. У 2014 годзе разам з 17-гадовай пакістанскай праваабаронцай Малалы Юсуфзай атрымаў Нобелеўскую прэмію міру за «барацьбу супраць прыгнёту дзяцей і моладзі і за права ўсіх дзяцей на адукацыю».
Жанаты, бацька дваіх дзяцей. Жыве ў Нью-Дэлі.
Адукацыя ў Верхнядзвінскім раёне
На 2020 год у Верхнядзвінскім раёне функцыянавала 34 установы адукацыі.
Гісторыя
Да 60-х гадоў XIX стагоддзя школ для сельскага насельніцтва як у Віцебскай губерні, так і ў Дрысенскім павеце не існавала. У 1868 годзе штатных вучылішчаў, якія былі больш ці менш забяспечаны матэрыяльна і мелі пэўны штат служачых, у Дрысенскай воласці было шэсць.
У 1889 годзе ў павеце мелася 17 вучылішчаў Міністэрства народнай адукацыі, у якіх вучыўся 641 вучань, і 10 царкоўна-прыходскіх вучылішчаў, дзе займалася звыш 200 дзяцей. Настаўнікам прыходзілася працаваць у даволі цяжкіх умовах, якія ўскладняліся тым, што на кожнага з іх прыпадала вялікая колькасць навучэнцаў. На 1 снежня 1924 года мелася 11 настаўнікаў у Дрысе, 27 на сяле, пры гэтым, калі ў школе Дрысы на 1 настаўніка прыходзілася 40 вучняў, то на сяле — 49.
У 1925—1926 навучальным годзе на тэрыторыі раёна акрамя 20 беларускіх мелася 2 польскія і 1 яўрэйская школы.
У 30-я гады паступова павялічвалася колькасць вучняў. У 80 школах райна вучылася 7144 чалавекі і працавала 168 настаўнікаў, у тым ліку 75 беларускіх, 4 яўрэйскія і 1 польскі.
Увядзенне ў 1934 годзе абавязковага сямігадовага навучання дазволіла пашырыць сетку сямігадовых школ. Ужо на 31 студзеня 1934 года мелася адна дзевяцігадовая школа, 15 сямігадовых беларускіх школ, 1 сямігадовая і 3 пачатковыя яўрэйскія школы, 3 беларуска-польскія і 58 беларускіх пачатковых школ. Большая частка школ мела свае бібліятэкі.
Паступова ў раёне пашыралася сетка сярэдніх агульнаадукацыйных школ, будаваліся новыя школьныя памяшканні. Значная частка школ была падрыхтавана да калгасаў, якія аказвалі дапамогу ва ўтрыманні школ, забеспячэнні іх палівам.
Па раёне ў 1940 годзе мелася 118 школ з 12,3 тыс. навучэнцамі, працавала 517 настаўнікаў, 8 дашкольных устаноў наведвала 280 дзяцей.
Хаэмуасет II
Хаэмуасет II (*2-я пал. XII ст. да н. э.) — старажытнаегіпецкі дзеяч, у Мемфісе ў час валадарства фараонаў  і. Імя перакладаецца як «той, што з’явіўся ў Фівах».
Біяграфія
На сваіх пасадах здзяйсняў святочныя цырымоніі ў часы Рамсеса III. Затым узначаліў пахавальную цырымонію над апошнім і цырымонію ўзыходжання на трон.
Ён памёр падчас кіравання брата Рамсеса IV. Пахаваны ў грабніцы у. Раскапана ў 1903—1904 гадах экспедыцыяй італьянскіх археолагаў. Мумія і саркафаг Хаэмуасета II дагэтуль знаходзяцца ў егіпецкім музеі ў Турыне.
Галавач (род грыбоў)
Апісанне
Пладовыя целы наземныя, розных памераў (ад 5 да 60 см), авальныя, шарападобныя, грушападобныя, плаўна пераходзяць да асновы ў баразнаватую ножку. У асобных відаў пладовае цела сядзячае. Мякаць белая з прыемным пахам і смакам, складаецца з камер, з узростам распыльваецца на споры і капіліцый.
Арэал і экалогія
Адрозніваецца 35 відаў. Пашыраны амаль па ўсім зямным шары. На Беларусі трапляюцца,. Глебавыя сапратрофы. Растуць асобнымі экзэмплярамі і групамі пераважна на лугах і пашах. Пладовыя целы з’яўляюцца летам і восенню.
Выкарыстанне
Маладыя грыбы ядомыя. Некаторыя віды маюць біялагічна актыўнае рэчыва кальвацын.
Карлаў мост
Карлаў мост  — найстарэйшы пражскі мост, які быў пабудаваны каралём Карлам IV (1346—1378). Аўтарам праекта з'яўляецца майстар Ота. Стагоддзямі быў найважнейшай камунікацыяй, якая звязвала правабярэжную і левабярэжную часткі горада цераз раку Влтаву. Таксама з'яўляецца чацвёртым па старажытнасці каменным мостам у Чэхіі.
Карлаў мост быў пабудаваны на месцы папярэдняга Юдыфінінага моста, які быў разбураны ў 1342 г. Будаўніцтва новага моста пачалося ў 1357 г., пад заступніцтвам Карла IV, і канчаткова скончылася ў 1402 г. Да 1841 г. з'яўляўся адзіным мастом над Влтавай.
Афіцыйна завецца Карлаў мост з 1870 г., да гэтага існаваў пад назвай Пражскі мост або Каменны мост.
Працягласць моста складае 516 метраў у даўжыню і каля 10 метраў у шырыню, мае тры вежы, дзве з якіх знаходзяцца ў Старым горадзе. Упрыгожаны 30 статуямі, пастаўленымі на мост на пачатку 1700 г., большасць з статуй выраблена ў стылі барока.
Ноччу Карлаў мост — гэта спакойнае месца, але з прыходам дня яно становіцца вельмі ажыўленым з шэрагам мастакоў, гандляроў і турыстаў.
Статуі
На мосце знаходзіцца 30 статуй выкананых, у асноўным, у гатычным стылі. Большасць статуй была ўзведзена ў 1683 г. і 1714 г. Статуі адлюстроўваюць святых і заступнікаў таго часу. Статуі выканалі вялікія багемскія скульптары: М. Браун, Я. Брокаф і яго сыны Юзаф і Фердынанд.
У пачатку 1965 г. усё статуі заменены копіямі, а арыгіналы былі перавезены ў Нацыянальны музей Чэхіі.
Мост у сучаснай культуры
Музычны кліп «Never Tear Us Apart» ад INXS быў запісаны на Карлавым мосце. Частка музычнага відэа «Numbe» ад гурта Linkin Park таксама здымалася на Карлавым мосце. Таксама мост з'яўляецца ў такіх фільмах як «Mission:Impossible» і «XXX» і інш. У беларускай паэзіі Карлаваму мосту прысвечаны верш В. І. Болбаса «На Карлавым мосьце музы́ка іграе на шклянках...».
Хобі
Хо́бі (hobby — захапленне) — рэгулярная дзейнасць, якая робіцца для ўласнага задавальнення, звычайна ў вольны час. Хобі ўключае ў сябе калекцыянаванне тэматычных прадметаў і аб’ектаў, творчасць і мастацкія заняткі, заняткі спортам або іншыя забавы. Хобі спрыяе набыццю значных навыкаў і ведаў у галіне захаплення. Спіс хобі змяняецца разам з новымі інтарэсамі і развіццём моды, што робіць яго разнастайным і доўгім. Хобі, як правіла, прытрымліваюцца тэндэнцый у грамадстве, напрыклад, калекцыянаванне марак было папулярным у XIX і XX стагоддзях, бо пошта была асноўным сродкам сувязі, у той час як відэагульні сталі папулярнымі ў наш час пасля тэхналагічнага прагрэсу. Развіццё вытворчасці і тэхналогій XIX стагоддзя дало рабочым больш вольнага часу для заняткаў хобі.
Этымалогія
У XVI стагоддзі паняцце хобі (hobby) у англійскай мове значыла «маленькі конь і поні». Прадмет, які першапачаткова называўся «Hobbyhorse» (Хобіконь), быў зроблены з драўлянай або кошыкавай рамы з галавой і штучным хвастом. Ён быў распрацаваны, каб дзіця імітавала язду на сапраўдным кані. Да 1816 года вытворнае «хобі» было ўведзена ў лексіку шэрагу англічан. У наступныя стагоддзі слова пачало асацыявацца з адпачынкам і баўленнем вольнага часу.
Рымавічы
Ры́мавічы (, Рымовичи) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавета.
Верхнядзвінская цэнтральная раённая бальніца
УАЗ «Верхнядзвінская раённая цэнтральная бальніца» — комплекс лячэбна-прафілактычных устаноў Верхнядзвінскага раёна. Будынак ЦРБ знаходзіцца ў вёсцы Яніна. Установа аховы здароўя «Верхнядзвінская цэнтральная раённая бальніца» аказвае дапамогу грамадзянам Рэспублікі Беларусь, якія пражываюць на тэрыторыі Верхнядзвінскага раёна, за кошт дзяржаўных бюджэтных сродкаў. УАЗ «Верхнядзвінская ЦРБ» у сваёй дзейнасці падпарадкоўваецца Верхнядзвінскаму раённаму выканаўчаму камітэту і ўпраўленню аховы здароўя Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта, які ажыццяўляе каардынацыю і рэгуляванне дзейнасці ўпраўлення.
Чжан Ітан
Чжан Ітан (нар. 1955) — амерыканскі матэматык кітайскага паходжання, які працуе ў галіне тэорыі лікаў.
У 2013 годзе Чжан адправіў у часопіс «Annals of Mathematics» артыкул, у якім даказвалася, што існуе бесканечна многа пар паслядоўных не больш за 70 мільёнаў. Гэты доказ можа разглядацца як рашэнне аслабленага варыянта задачы аб. Артыкул Чжана прайшоў рэцэнзаванне і быў прыняты ў друк.
Адукацыя
У 1978 годзе Чжан паступіў у Пекінскі ўніверсітэт і закончыў яго ў 1982-м, атрымаўшы ступень бакалаўра па матэматыцы. Пасля заканчэння магістратуры ў 1985 годзе Чжан паступіў у аспірантуру ўніверсітэта Пердзью. У снежні 1991 года ён абараніў дысертацыю на ступень доктара філасофіі.
Çufo TV
Çufo ― прыватная тэлевізійная станцыя ў Албаніі, якая базуецца ў яе сталіцы Тыране, якая транслюе дзіцячыя праграмы.
Станцыя выйшла ў эфір 18 снежня 2006 г. Вяшчанне 24 гадзіны ў суткі.
Праграма
Станцыя транслюе 24 гадзіны ў суткі, у асноўным мультсерыялы.
Прэйльскі край
Прэйльскі край (Preiļu novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым усходзе Латвіі ў вобласці Латгалія. Край складаецца з чатырох валасцей і горада Прэйлі, які з'яўляецца цэнтрам края.
Паводле ацэнкі на 1 студзеня 2015 года насельніцтва края складае 9941 пастаянны жыхар, на 1 студзеня 2010 года — 11 746 чалавек. Плошча края — 365,3 км².
Марк Саламонавіч Розін
Марк Саламонавіч Розін (, Віцебск — ) — савецкі вучоны ў галіне эканамічнай геаграфіі. Доктар геаграфічных навук (1963). Ганаровы член Геаграфічнага таварыства СССР (1975). Паходзіў з віцебскіх яўрэяў. У 1921—1922 гг. у Чырвонай Арміі. У 1923 годзе скончыў факультэт грамадскіх навук Маскоўскага ўніверсітэта. З 1924 г. М. С. Розін ў Наркамаце знешняга гандлю СССР, з 1938 ва Усесаюзным геалагічным фондзе Міністэрства геалогіі СССР. З 1953 года працаваў у рэдакцыі «Савецкай энцыклапедыі», у 1960—1974 гг. загадчык рэдакцыі геаграфіі. М. С. Розіну належаць навуковыя працы па мінеральных рэсурсах і геаграфіі замежных краін, эканамічнай геаграфіі краін Афрыкі.
Георгій Станіслававіч Таразевіч
Георгій Станіслававіч Таразевіч (, Слабада, цяпер Мядзельскі раён —, ) — савецкі і беларускі палітычны дзеяч.
Біяграфія
Георгій Таразевіч нарадзіўся 17 ліпеня 1937 года ў вёсцы Слабада Віленскага ваяводства Польшчы, цяпер Мядзельскага раёна Мінскай вобласці. У 1959 годзе ён скончыў Львоўскі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «інжынер-геадэзіст», праз дзесяць гадоў абараніў кандыдацкую дысертацыю (кандыдат тэхнічных навук).
Партыйная кар’ера
Уваходзіў у Вярхоўны Савет СССР, дзе ўзначальваў дзве камісіі: па міжнацыянальных адносінах і планава-бюджэтную. Пабываў у шматлікіх гарачых кропках: у Нагорным Карабаху, Тбілісі, Баку, Вільні.
Давераная асоба Міхаіла Гарбачова. Выконваў пры ім функцыі свайго роду пасла па адмысловых даручэннях у гарачых кропках.
У незалежнай Беларусі
Пасля атрымання Беларуссю незалежнасці вярнуўся на Радзіму. Быў першым намеснікам Міністра замежных спраў, Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом у Польшчы (1994—1995). Негатыўна паставіўся да правядзення майскага рэферэндума 1995 года. Адкрыта выказаўся ў абарону нацыянальнай сімволікі і беларускай мовы. У чэрвені 1995 года распараджэннем Прэзідэнта Беларусі вызвалены ад абавязкаў. Быў сябрам Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Народнай Грамады), старшынёй яе Цэнтральнай Рэвізійнай Камісіі. У лютым 1998 года ўвайшоў у Нацыянальны выканаўчы камітэт, створаны беларускай апазіцыяй. Стаў старшынём камітэта па нацыянальных і рэлігійных адносінах Нацыянальнага выканаўчага камітэта.
З выступленняў Георгія Таразевіча ў друку: ''Я прывык казаць людзям праўду, тое, што думаю. За гэта меў у жыцці нямала непрыемнасцяў. І з апошняй маёй пасады пасла Беларусі ў Польшчы вызвалілі "ў сувязі з пераходам на іншую работу". Толькі вось якая гэтая работа, нават сам не ведаю і па сённяшні дзень... З аднаго боку, апынацца ў такой сітуацыі непажадана, а з другога — сумленне перад людзьмі чыстае, што на мой погляд, больш важна...''.
Памёр 21 сакавіка 2003 года ў Мінску. Георгія Таразевіча пахавалі на Усходніх могілках у Мінску.
Традэсканцыя
Традэска́нцыя (Tradescantia) — род кветкавых раслін сямейства. Многія віды — папулярныя пакаёвыя расліны.
Назва
Род быў названы Карлам Лінеем ў гонар бацькі і сына Традэскантаў, англійскіх прыродазнаўцаў, падарожнікаў і калекцыянераў — Джона Традэсканта старэйшага (1570—1638) і Джона Традэсканта малодшага (1608—1662).
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя травяністыя вечназялёныя расліны. Сцябло прамастойнае або сцелецца. Лісце простае, суцэльнае, чаргаванае, гладкае або апушанае. Колер лісця бывае зялёны, ліловы-чырвоны. Часам лісце стракатае. Кветкі з трыма пялёсткамі, белыя, блакітныя, ліловыя, ружовыя, адзіночныя ці ў пазушных або верхавінкавых суквеццях. Плод — каробачка.
Распаўсюджанне
Расліны роду распаўсюджаны ў трапічных і субтрапічных абласцях Амерыкі. Многія віды выкарыстоўваюцца ў якасці дэкаратыўных раслін.
Віды
Паводле сайта The Plant List род налічвае 75 відаў. Некаторыя з іх:
Забалацце (Чавускі раён)
Забалацце (, Заболотье) — былая вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.
Да 16 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Благавіцкага сельсавета. У 2002 годзе ўвайшла ў склад Чавус.
Баявы
Баявы — былы пасёлак у Акцябрскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.
На ўсходзе мяжуе з лесам.
У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля Чарнобыльскай катастрофы жыхары (19 сем’яў) пераселены ў чыстыя месцы.
Размяшчэнне
За 11 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 36 км ад Гомеля.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель.
Планоўка складаецца з кароткай прамалінейнай мерыдыянальнай вуліцы, забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
0 (лік)
0 (нуль ад nullus — ніякі) — цэлы лік, які раздзяляе на лікавай прамой дадатныя і адмоўныя лікі. Выконвае цэнтральную роль у матэматыцы як элемент, адносна складання цэлых, рэчаісных лікаў, і іншых.
У, напрыклад дзесятковай, нуль выступае яшчэ і як лічба для пазначэння таго, што адпаведная ступень 10 не дамнажаецца ні на што і не дадаецца да выніку. Здаецца, што гістарычна такую канцэпцыю было цяжка прыдумаць.
Абагульненні
Аналаг нуля можна ўвесці ў любым мностве, на якім вызначана аперацыя складання; у вышэйшай алгебры такі элемент называецца нейтральным элементам (або, у залежнасці ад умоўнай назвы групавой аперацыі, адытыўным нулём, ці мультыплікатыўнай адзінкай). Часцей за ўсё выкарыстоўваецца рэчаісны нуль, г.зн. нуль у кантэксце мноства рэчаісных лікаў. Іншыя распаўсюджаныя варыяцыі:
Адносіны да натуральных лікаў
Існуюць два падыходы да вызначэння натуральных лікаў — адны аўтары адносяць нуль да натуральных лікаў, іншыя — не. У краінах былога СССР (у тым ліку, і Беларусі) у школьных праграмах па матэматыцы не прынята адносіць нуль да натуральных лікаў (бо натуральнымі лікамі там азначаюцца як лікі, якія выкарыстоўваюцца пры лічэнні, а 0 пры лічэнні не выкарыстоўваецца), хоць гэта абцяжарвае некаторыя фармулёўкі (напрыклад, прыходзіцца адрозніваць дзяленне з астачай і дзяленне без астачы).
У матэматыцы
У матэматычным аналізе магчыма 7 нявызначаных сітуацый, у 4 з якіх фармальна прысутнічае нуль (ён абазначае бесканечна малую велічыню): І цалкам вызначаная сітуацыя, калі разглядаецца граніца бесканечна малой велічыні (справа ці злева):
Старажытны Блізкі Усход
К сярэдзіне 2-га тысячагоддзя да н.э. мела складаную  сістэму злічэння. Адсутнасць пазіцыйнага значэння пазначалася прабелам паміж шасцідзесятковымі лічбамі. На таблічцы, раскапанай у Кішы (якая датуецца яшчэ 700 г. да н. э.), перапісчык Бел-бан-аплу выкарыстаў тры кручкі замест прабелу ў той жа. К 300 г. да н.э. знак двух нахіленых кліноў ужываўся ў якасці запаўняльніка.
Дакалумбава Амерыка
, распрацаваны ў паўднёва-цэнтральнай частцы Мексікі і Цэнтральнай Амерыцы, патрабаваў выкарыстання нуля ў якасці запаўняльніка ў сваёй пазіцыйнай сістэме злічэння. Многія гліфы, у тым ліку частковы, выкарыстоўваліся ў якасці нулявога сімвала для запісу дат, найраннейшы з якіх (на Стэле 2 у Ч’япа-дэ-Корса, Ч’япас) датуецца 36 г. да н.э.
Восем найраннейшых дат доўгага падліку з’яўляюцца па-за межамі рассялення мая, таму звычайна ўважаецца, што выкарыстанне нуля ў Амерыцы пачалося раней за мая і, магчыма, было вынаходніцтвам альмекаў. Многія з ранніх дат доўгага падліку былі знойдзены ў асяродку рассялення альмекаў, хаця іх цывілізацыя знікла ў 4 стагоддзі да н.э., за некалькі стагоддзяў да найраннейшых вядомых дат доўгага падліку.
Нягледзячы на тое, што нуль стаў неад’емнай часткай з пустой чарапахападобнай «формай панцыра», якая часта выкарыстоўвалася для адлюстравання лічбы «нуль», мяркуецца, што гэта не паўплывала на сістэмы злічэння Старога Свету.
Кіпу, прылада з шнуроў з вузламі, якая выкарыстоўвалася ў Імперыі Інкаў і папярэдніх грамадствах у рэгіёне Анд для запісу бухгалтарскіх і іншых лічбавых даных, адпавядае дзесятковай пазіцыйнай сістэме. Нуль прадстаўлены адсутнасцю вузла ў адпаведным становішчы.
Класічная антычнасць
Старажытныя грэкі не мелі сімвала для нуля (μηδέν, вымаўляецца як «мідэн») і не выкарыстоўвалі лічбавы запаўняльнік для яго. Паводле матэматыка, старажытныя грэкі сапраўды пачалі карыстацца вавілонскім нулём для прац па астраноміі пасля 500 г. да н.э., прадстаўляючы яго малой грэчаскай літарай ό (о мікрон). Тым не менш, пасля выкарыстання вавілонскага нуля для астранамічных разлікаў яны звычайна пераводзілі лічбы назад у грэчаскія. Грэкі, здавалася, мелі філасофскую апазіцыю да выкарыстання нуля ў якасці ліку. Іншыя навукоўцы прысвойваюць грэчаскаму частковаму прыняццю вавілонскага нуля пазнейшую дату, так навуковец Андрэас Нідэр датуе гэта пасля 400 г. да н.э., а матэматык Роберт Каплан называе перыяд пасля .
К 150 г. нашай эры Пталемей пад уплывам Гіпарха і вавілонян выкарыстоўваў сімвал нуля у сваёй працы па тэарэтычнай астраноміі пад назвай Syntaxis Mathematica, таксама вядомай як. Гэты эліністычны нуль быў, мабыць, самым раннім дакументальна пацверджаным выкарыстаннем лічбы, якая прадстаўляе нуль, у Старым Свеце. Пталамей шмат разоў выкарыстоўваў яго ў сваім Альмагесце (VI.8) для апісання сонечных і месячных зацьменняў.
Самае ранняе выкарыстанне нуля пры адбылося да 311 года н.э., у першым запісе ў табліцы, захаванай у эфіопскім дакуменце за 311—369 гады, з выкарыстаннем  слова для «нішто» разам з геэзскімі лічбамі (на аснове грэчаскіх лічбаў). Табліца была перакладзена з эквівалентнай табліцы, апублікаванай на. Тое ж фіксуецца ў 525 годзе ў эквівалентнай табліцы, пры перакладзе якой на лацінскую Дыянісій Малы ўжываў слова nulla ў адным шэрагу з рымскімі лічбамі. Калі дзяленне давала нуль у якасці рэшты, выкарыстоўваўся nihil, што азначае «нічога». Гэтыя сярэднявечныя нулі выкарыстоўвалі ўсе наступныя сярэднявечныя вылічальнікі Вялікадня. Ініцыял «N» выкарыстоўваў у якасці нулявога сімвала ў табліцы рымскіх лічбаў Беда Вялебны або яго калегі каля 725 г. н.э.
Кітай
, датаваны, паводле ацэнак, з 1-е па 5-е стагоддзямі нашай эры, і японскія запісы, датаваныя 18-м стагоддзем, апісваюць, як кітайская сістэма у 4-м стагоддзі да н.э. дазваляла выконваць дзесятковыя вылічэнні. Як адзначаецца ў (425—468 гг. н. э.), каб памножыць або падзяліць лік на 10, 100, 1000 ці 10000, усё, што трэба зрабіць, трымаючы палачкі на дошцы для падліку, гэта перасунуць іх наперад, або назад, на адну, дзве, тры або чатыры клеткі, Згодна з «Гісторыяй матэматыкі», палачкі «давалі дзесятковае прадстаўленне ліку, дзе пустая клетка абазначала нуль». Сістэма лічыльных палачак лічыцца.
У 690 г. н. э. імператрыца У Цзэцянь абнародавала, адным з якіх быў «〇» (сін); першапачаткова іерогліф абазначаў зорку, а пазней стаў выкарыстоўвацца для запісу нуля.
Нуль у той час разглядаўся не як лік, а як «пустая пазіцыя». Цынь Цзюшаа 1247 года з’яўляецца найстарэйшым захаваным кітайскім матэматычным тэкстам, які выкарыстоўвае круглы сімвал для нуля. Кітайскія аўтары былі знаёмыя з ідэяй адмоўных лікаў у часы дынастыі Хань (2 стагоддзе нашай эры), як відаць у.
Індыя
(прыблізна 3-е/2-е стагоддзі да н.э. ), даследуючы метр санскрыцкіх вершаў, выкарыстоўваў двайковыя лікі ў выглядзе кароткіх і доўгіх складоў (апошнія роўныя па даўжыні двум кароткім складам) — запіс, падобны да азбукі Морзэ. Пінгала яўна выкарыстоўваў санскрыцкае слова для абазначэння нуля.
Канцэпцыя нуля як пісьмовай лічбы ў дзесятковай пазіцыйнай натацыі была распрацавана ў Індыі. Сімвал нуля, вялікая кропка, якая, верагодна, з’яўляецца папярэднікам распаўсюджанага цяпер пустога сімвала, выкарыстоўваецца ў, практычным дапаможніку па арыфметыцы для гандляроў. У 2017 годзе паказала, што тры ўзоры з рукапісу паходзяць з трох розных стагоддзяў: з 224—383, 680—779 і 885—993 гг. н.э. Невядома, якім чынам фрагменты берасцянай кары розных стагоддзяў, якія складалі рукапіс, былі ўкладзеныя разам.
, джайнісцкі тэкст па касмалогіі 458 г. н.э. (эра Сака 380), што захаваўся ў сярэднявечным санскрыцкім перакладзе з пракрыту, выкарыстоўвае дзесятковую сістэму з нулём. У гэтым тэксце шунья («пусты») таксама выкарыстоўваецца для абазначэння нуля.
(каля 500 г.) сцвярджае, што «ад месца да месца кожнае ў дзесяць разоў перавышае папярэдняе».
Правілы, якія рэгулююць выкарыстанне нуля, з’явіліся ў Брахмагупты (7-е стагоддзе), дзе гаворыцца, што сума нуля з самім сабой роўная нулю, і згадваецца дзяленне нуля і   :
Першае вядомае выкарыстанне гліфа нуль у сучасным выглядзе маленькага круга, знойдзена на каменным надпісе ў храме, Гваліёр, у Індыі, датаваным 876 г.
З'яўленне ў ісламскім свеце
Арабскамоўная навука збольшага грунтавалася на грэчаскай з індускімі ўплывамі. У 773 годзе на загад былі зробленыя пераклады многіх старажытных трактатаў, у тым ліку грэчаскіх, рымскіх, індыйскіх і іншых.
У 813 г. н.э. персідскі матэматык Мухамад Аль-Харэзмі падрыхтаваў астранамічныя табліцы, у якіх карыстаўся індыйскімі лікамі. Каля 825 г. ён апублікаваў кнігу ў якой сумяшчалася грэцкая і індуская навука, а таксама яго ўласны ўнёсак у матэматыку, у тым ліку тлумачэнне выкарыстання нуля. Гэтая кніга была перакладзена на лаціну ў XII ст. пад назвай Algoritmi de numero Indorum (Аль-Харэзмі пра лікі індыйцаў). Слова "Algoritmi" было перакладчыцкай лацінізацыяй імя Аль-Харэзмі, і з тых пор пачало набываць значэнне якой-кольвек арыфметычнай працэдуры.
У 976 годзе Мухамад аль-Харэзмі сцвярджаў, што калі ў падліках на месцы дзясяткаў не з'яўляецца лік, трэба выкарыстоўваць маленькі кружок, «каб захаваць радкі». Гэты кружок называўся ṣifr.
З'яўленне ў Еўропе
Дзесятковая патрапіла ў Заходнюю Еўропу ў XI ст. праз Аль-Андалус ад іспанскіх мусульман, маўраў, разам з класічнай астраноміяй і такімі інструментамі як астралябія. Вяртанне забытай навукі ў каталіцкую Еўропу прыпісваецца Герберту Арыльякскаму. З гэтай прычыны лічбы сталі вядомыя ў Еўропе як "арабскія лічбы". Італьянскі матэматык Фібаначы, або Леанарда Пізанскі, адыграў важную ролю ў распаўсюдзе сістэмы лікаў у Еўрапейскай матэматыцы, напісаўшы ў 1202 г.:
"Пасля прызначэння майго бацькі на радзіме дзяржаўным чыноўнікам на мытні Буджа для пізанскіх гандляроў, якія тоўпіліся ля яе, ён узяў на сябе кіраўніцтва; і для карысці і зручнасці, перавёз мяне малога да сябе і хацеў, каб я прысвяціў сябе і быў навучаны лічэнню некаторы час. Там, пасля майго знаёмства, як следства цудоўнага навучання майстэрству, з дзевяццю лічбамі індусаў, гэтае майстэрства вельмі спадабалася мне перад усімі іншымі, і я зразумеў, што ўсе яго аспекты вывучаліся ў Егіпце, Сірыі, Грэцыі, Сіцыліі і Правансе з іх рознымі метадамі. Я працягваў паглыбленае вывучэнне і навучыўся кампрамісам у спрэчках. Але нават усё гэта, і алгарызм, як і майстэрства Піфагора, я лічыў ледзь не памылкай у параўнанні з метадам індусаў (Modus Indorum). Дзеля таго я больш строга прытрымліваўся гэтага індускага метаду і больш рупліва стараўся яго вывучаць, адначасова дадаючы некаторыя рэчы з майго ўласнага разумення і ўстаўляючы таксама некаторыя рэчы з тонкасцей геаметрычнага майстэрства Эўкліда. Я імкнуўся скласці гэтую кнігу як мага больш зразумелай, падзяліўшы яе на пятнаццаць раздзелаў. Амаль усё, што я прадставіў, я паказаў з дакладнымі доказамі, каб тыя, хто далей паглыбляецца ў гэтую навуку з яе найвыдатнейшым метадам, маглі атрымаць інструкцыі, а таксама каб лацінскі народ не быў пазбаўлены яе, як да гэтага часу. Калі я выпадкова прапусціў што-небудзь больш-менш належнае або неабходнае, прашу паблажлівасці, бо няма нікога, хто быў бы беззаганным і цалкам прадбачлівым ва ўсім. Дзевяць індыйскіх лічбаў: 9 8 7 6 5 4 3 2 1. З дапамогай гэтых дзевяці лічбаў і са знакам 0 ... можа быць запісаны любы лік."