cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Публій Карнелій Тацыт
Новы час
Да Тацыта звяртаўся Мікалай Карамзін падчас працы над «Гісторыяй дзяржавы расійскай». Аляксандр Пушкін уважліва чытаў Тацыта і натхняўся ім падчас напісання «Барыса Гадунова», а сярод нататак паэта ёсць «Заўвагі на „Аналы“ Тацыта». У іх Пушкін не гэтулькі зважаў на мову гэтага аўтара, колькі знаходзіў супярэчнасці ў паведамляных ім фактах, а таксама звяртаўся да аналізу гісторыка-культурнага кантэксту эпохі. У Расіі рэвалюцыйнае тлумачэнне ідэй Тацыта натхняла дзекабрыстаў і Аляксандра Герцэна. Апошні зваў яго «неабсяжна вялікім» і ў 1838 годзе напісаў пад яго ўплывам невялікую працу «З рымскіх сцэн».
Уплыў у Германіі
Дзякуючы таму, што складанні Тацыта ўтрымвалі нямала геаграфічных і этнаграфічных апісанняў германскіх тэрыторый, яны нярэдка выкарыстоўваліся для даследавання старажытнай гісторыі Германіі.
Нягледзячы на досыць актыўнае выкарыстанне ў эпоху каралінгскага адраджэння, пасля Тацыт быў практычна забыты ў Германіі аж да XV стагоддзя, калі італьянскія гуманісты сталі ўважліва вывучаць яго рукапісы. 31 жніўня 1457 года кардынал Энеа Сільвіа Пікаламіні, па хуткім часе сталы татам рымскім пад імем Пія II, атрымаў ліст ад сакратара біскупа Майнца Марціна Майра (Martin Mair). Майр агучыў пашыраную ў народзе незадаволенасць палітыкай каталіцкай царквы. У Германіі праводзілі паралелі паміж бягучай сітуацыяй і часамі Рымскай імперыі, а царкоўную дзесяціну параўноўвалі з выплатай падаткаў. Менавіта з-за рымлянаў, меркавалі там, іх вялікая краіна прыйшла ў заняпад. У адказ Пікаламіні напісаў трактат, дзе на матэрыяле «Германіі» Тацыта паказваў дзікае і ганебнае мінулае германцаў (для гэтага ён адабраў толькі негатыўныя іх характарыстыкі ў Тацыта ) і прагрэс, якога яны дамагліся дзякуючы Рыму. Гэта складанне хутка пашырылася ў Германіі, але сваёй мэты не дасягнула. Яно было ўспрынята як правакацыя і толькі ўзмацніла антыітальянскія і антыпапскія настроі. І ўсё ж, дзякуючы Пікаламіні ў Германіі наноў адкрылі складанні Тацыта — найважнейшыя крыніцы па гісторыі сваіх продкаў.
У 1500 годзе нямецкі гуманіст паказаў на недастатковасць ведаў пра старажытных германцаў і заклікаў збіраць і шырыць усе даступныя сведчанні пра іх. Зрэшты, Цэльтыс быў ужо знаемы з «Германіяй» — пры занятку кафедры ўніверсітэта ў Інгальштаце ў 1492 годзе ён сказаў прамову, у грунце якой ляжала гэта складанне. Даведаўшыся пра «Германію» ад Пікаламіні, Цэльтыс вывучыў гэта складанне і стаў шырыць процілеглы пункт погляду на жыццё даўнейшых германцаў. Дзякуючы Пікаломіні і Цэльтысу «Германія» Тацыта пачала актыўна друкавацца на нямецкамоўных землях, а ў 1535 годзе пераклаў гэта складанне на нямецкую мову. З падачы Цэльтыса гуманіст Ульрых фон Гутэн у пачатку XVI стагоддзі звярнуўся да складанняў Тацыта для стварэння ідэалізаванай выявы старажытных германцаў. У адрозненне ад Пікаламіні, ён падкрэсліў не негатыўныя характарыстыкі германцаў, а толькі пазітыўныя. На грунце «Германіі», «Аналаў», а таксама невялікай «Гісторыі» рымскага аўтара фон Гутэн стварыў ідэалізаваную выяву правадыра германскага племя херускаў Армінія, які разбіў рымлянаў у Тэўтабургскім лесе. Нямецкі гуманіст сцвярджаў, што Арміній — больш таленавіты палкаводзец, чым Сцыпіён, Ганібал і Аляксандр Македонскі. Дзякуючы фон Гутэну Арміній стаў лічыцца нацыянальным героем Германіі, і выява змагар за свабоду свайго народа супраць Рыма згуляла значную ролю ў станаўленні германскага нацыянальнага руху. Трактоўку фон Гутэнам Армінія падтрымаў ініцыятар Рэфармацыі Марцін Лютэр, які выказаў здагадка, што Arminius — перакручаная форма германскага імя Hermann. Некаторы час напачатку XVI стагоддзя папулярнымі былі шавіністычныя трактоўкі складанняў Тацыта, што сцвярджалі вячыстая перавага германцаў над рымлянамі. Такім чынам, невялікае складанне рымскага гісторыка атрымала актуальнасць у сувязі са станаўленнем германскага нацыянальнага руху і пачаткам Рэфармацыі.
Дзякуючы таму, што ў нямецкім нацыянальным руху пашырылася аднабаковая трактоўка «Германіі» як складання, апісвальнай вартасці даўнейшых германцаў, «Германія» нярэдка прыцягвалася ідэолагамі нацыянал-сацыялізму ў 1930-я гады. Найболей актыўным чалавекам, які шырыў і прыстасоўваў яго для патрэб нацыянал-сацыялізму, быў рэйхсфюрар СС Генрых Гімлер. Упершыню ён прачытаў «Германію» ў маладосці і быў ёй узрушаны. Пасля свайго ўзвышэння ён усяляк прапагандаваў дадатныя характарыстыкі германцаў у Тацыта, а ў 1943 годзе накіраваў у Італію кіраўніка аддзела «Анэнэрбэ» Рудольфа Тыля для вывучэння «Codex Aesinas» — адной з найстаражытнейшых рукапісаў «Германіі». Адменнай папулярнасцю карыстаўся фрагмент пра захаванне германцамі расавай чысціні (гл. злева); гэта назіранне рымскага гісторыка служыла адной з асноў новай «антрапалогіі». Так, у 30-я гады спецыяліст па расавай тэорыі лічыў гэта сведчаннем клопату старажытных германцаў пра захаванне расавай чысціні, што ўзгаднялася з прыняццем у 1935 годзе. Знаёмства з назіраннямі Тацыта пра ўзаемасувязь расавай чысціні і ваеннага гераізму выяўляецца ў, Альфрэда Розенберга і Адольфа Гітлера. Іншыя тлумачэнні Тацыта не віталіся: калі ў 1933 годзе кардынал звярнуўся да вернікаў з навагоднім лістом, выкарыстоўваючы довады Пікаламіні пра варварства старажытных германцаў, яго аддрукаваную прамову спальвалі на вуліцах чальцы «Гітлерюгенда», а ў бок яго рэзідэнцыі двойчы стралялі.
.
Навуковае вывучэнне складанняў
У XVI стагоддзі Беат Рэнан упершыню ўжыццявіў выданне складанняў Тацыта з філалагічнымі каментарамі. У ім ён супрацьстаяў модным у той час спробам выкарыстоўваць складанні рымскага гісторыка ў нямецкай публіцыстыцы. У прыватнасці, публіцысты знайшлі ўсім сучасным германскім землям адпаведнасці ў выглядзе плямён старажытных германцаў, што Рэнан паставіў пад сумнеў. Вялікую вядомасць, аднак, атрымалі каментаваныя выданні Тацыта аўтарства вядомага філолага Юста Ліпсія — менавіта яго звычайна лічаць першым даследчыкам творчасці Тацыта242 />. Ліпсій прапанаваў не менш за тысячу эмендацый (выпраўленняў, заснаваных на вывучэнні розначытанняў ва ўсіх рукапісах, з мэтай выключыць памылкі сярэднявечных перапісчыкаў і аднавіць арыгінальнае напісанне) да адных толькі «Аналаў», хоць некаторыя з іх ён запазычыў у папярэднікаў.
У 1734 годзе Шарль Мантэск’ё напісаў невялікі трактат «Развагі пра прычыны велічы і заняпаду рымлянаў». У гэтым складанні французскі асветнік крытычна падышоў да звестак гісторыка і, супаставіўшы яго інфармацыю з іншымі крыніцамі, прыйшоў да высновы пра яго прадузятасць. Вальтэр пайшоў яшчэ далей у ацэнцы суб’ектыўнасці Тацыта і лічыў яго публіцыстам, да звестак якога варта ставіцца скептычна. У XIX стагоддзі ідэі пра другаснасць творчасці Тацыта атрымалі ў Еўропе вялікае шыранне. Зазвычай, даследчыкі прызнавалі яго несумнеўныя літаратурныя вартасці, але адмаўлялі яго майстэрства гісторыка. Тэадор Момзен скрытыкаваў яго ўрыўкавыя, няпэўныя і супярэчлівыя звесткі пра ваенныя кампаніі і назваў Тацыта «самым неваенным з гісторыкаў». Невысока ацэньваў яго і французскі гісторык, які падкрэсліваў велізарную важнасць Рымскай імперыі для еўрапейскай гісторыі і скептычна падышоў да Тацыта, які крытыкаваў імператараў. Зрэшты, існавалі і больш высокія яго ацэнкі як гісторыка (у прыватнасці, Гастон Буасье лічыў яго праўдзівым аўтарам, хоць і прызнаваў некаторую яго прадузятасць).
У Расійскай імперыі вывучэннем Тацыта займаліся Д. Л. Крукаў, , В. І. Мадэстаў , М. П. Драгаманаў , І. М. Грэўс (зрэшты, яго выніковая манаграфія пра Тацыта выйшла толькі пасмяротна, у 1946 годзе, а ў 1952 годзе яе пераклалі на нямецкую мову ). В. І. Мадэстаў даводзіў безгрунтоўнасць крытычнай традыцыі, што абніжала значэнне рымскага гісторыка як арыгінальнага і годнага даверу аўтара, сцвярджаў яго бесстароннасць, а пазней выдаў поўны пераклад яго складанняў, які захоўваў сваю каштоўнасць і праз стагоддзе. М. П. Драгаманаў, наадварот, крытыкаваў прадузятасць Тацыта, які, паводле яго думкі, быў залішне прадузяты ў дачыненні імператара Тыберыя. І. М. Грэўс падкрэсліваў яго майстэрства ў абвінавачанні заган свайго часу, у апісанні бітваў (пар. з ацэнкай Момзена) і ў дзелавітасці апісанні, упікаў у адсутнасці адзіных крытэрыяў усталявання праўды, але пры гэтым прызнаваў яго ў цэлым непрадузятым і праўдзівым, схільным да аналізу шэрага крыніц.
У пачатку XX стагоддзя з назапашаннем і развіццём гістарыяграфіі крытычная традыцыя стала вызначаць стаўленне да Тацыта. Ацэнкі гісторыкам першых рымскіх імператараў пачалі разглядацца як неаб’ектыўныя практычна паўсюдна. Асабліва ярка гэта тэндэнцыя выявілася ў асвятленні кіравання Тыберыя. Даследчыкі ўпікалі яго ў тым, што ў апісанні кіравання гэтага імператара Тацыт знаходзіўся пад вырашальным уплывам некалькіх складанняў апазіцыйна наладжаных папярэднікаў. Апроч таго, Тацыту ставілі ў віну адлюстраванне не гістарычнай рэальнасці, а ўласных уяўленняў пра яе, а таксама паказвалі на актыўнае выкарыстанне ім рытарычных прыёмаў для падтрымкі сваёй пазіцыі.
У другой палове XX стагоддзя з’явілася некалькі буйных абагульняльных прац, прысвечаных Тацыту. Двухтамовая кніга Рональда Сайма «Тацыт», выдадзеная ў 1958 годзе, хутка заваявала прызнанне ў якасці фундаментальнай не толькі пра самага гісторыка, але і пра яго час. Гэта праца стала таксама лічыцца адным з узораў таго, як след вывучаць жыццё і творчасць аўтара ў гісторыка-культурным кантэксце. Гэта праца таксама паказвае, наколькі Сайм — адзін з найбуйнейшых антыкаведаў XX стагоддзя — знаходзіўся пад уплывам Тацыта. Апроч Сайма, манаграфічныя даследаванні выдалі Кларанс Мандэл, Эторэ Параторэ, Рональд Марцін,, Рональд Мёлер, Рыянон Эш. Апроч таго, у 1968 годзе венгерскі навуковец напісаў грунтоўны артыкул пра яго для 11-га дадатковага тома энцыклапедыі Паўлі-Вісава. У гэты перыяд большасць навукоўцаў прызнала несумнеўныя вартасці Тацыта як літаратара і як гісторыка, аднак часцяком яго ацэнка кіравання Тыберыя працягвала лічыцца неаб’ектыўнай.
Спрэчкі пра сапраўднасць складанняў
Неўзабаве пасля шырання прац Тацыта ў Еўропе ў даследчыкаў з’явіліся сумневы пра сапраўднасць «Дыялогу пра прамоўцаў», бо гэта складанне моцна адрозніваецца па стылі ад іншых прац гісторыка. Яшчэ ў XVI стагоддзі Беат Рэнан і Юст Ліпсій упершыню паставілі над сумнеў аўтарства Тацыта. Крытыка засноўвалася на стылістычных адрозненнях паміж «Дыялогам» і іншымі творамі Тацыта (па стылі складанне падобна на дыялогі Цыцэрона ), з-за якіх аўтарства «Дыялога» прыпісвалася Квінтыліяну, Светонію або ж Плінію Малодшаму. Зрэшты, заўважна адрозны стыль можа быць растлумачаны жанравымі адрозненнямі (асноўную частку твора займае прамая мова). У наш час палеміка пра сапраўднасць «Дыялогу» завершана, і Тацыт лічыцца яго аўтарам практычна ўсімі навуковымі філолагамі.
Прыналежнасць Тацыту вялікіх гістарычных складанняў доўгі час не падпадала пад сумнеў. Адным з першых, хто ўсумніўся ў сапраўднасці гэтых прац, быў Вальтэр, хоць французскі асветнік абмежаваўся толькі здагадкай. Новыя спробы аспрэчыць аўтарства Тацыта з’явіліся ўжо ў XIX стагоддзі пад уплывам традыцыі гіперкрытыкі крыніц і, перадусім, школы. Пры гэтым усе спробы давесці падробленасць складанняў Тацыта былі зроблены не гісторыкамі, а публіцыстамі. У 1878 годзе брытанскі пісьменнік Джон Уілсан Рос выпусціў працу «Тацыт і Брачаліні: Аналы, створаныя ў пятнаццатым стагоддзі» (Tacitus and Bracciolini: the Annals forged in the Fifteenth Century), у якой сцвярджаў, што складанні Тацыта — гэта падробка, выкананая італьянскім гуманістам Поджа Брачаліні (Брачаліні адшукаў у манастырах Італіі і Германіі шэраг рукапісаў лацінскіх аўтараў, у тым ліку і складанні Карнелія Тацыта, падрабязней . У 1890 годзе французскі пісьменнік выдаў складанне «Пра арыгінальнасць Аналаў і Гісторыі Тацыта» (De l'authenticite des Annales et des Histoires de Tacite), у якім паўтарыў асноўныя думкі Роса ў больш разгорнутай форме . Хоць абодва гэтыя складанні выклікалі некаторую цікавасць у грамадстве, навуковай супольнасцю яны не ўспрымаліся сур’езна. Да сярэдзіны XX стагоддзя яны былі адпрэчаны абсалютнай большасцю даследчыкаў.
Тацыт пра хрысціянства
У кнізе XV «Аналаў» Тацыт надае адзін абзац апісанню пераследаў і пакаранняў смерцю хрысціянаў пры Нероне. Ужо ў час Вялікага пажару Рыма ў 64 годзе імператар пачаў шукаць вінаватых, і ў якасці ахвярных казлоў яго выбар упаў на хрысціян Рыма.
"«Але ні сродкамі чалавечымі, ні шчодрасцямі прынцэпса, ні зваротам за спрыяннем да божышчаў немагчыма было спыніць пагалоску, якая ганьбіць яго [Нерона], што пажар быў уладкаваны па яго загадзе. І вось Нерон, каб падужаць чуткі, падшукаў вінаватых і пакараў смерцю тых, хто сваімі брыдотамі наклікаў на сябе ўсеагульную нянавісць і каго натоўп зваў хрысціянамі. Хрыста, ад імя якога паходзіць гэта назва, караў смерцю пры Тыберыю пракуратар Понцій Пілат; прыгнечаныя на час гэтыя шкодныя забабоны сталі зноў прарывацца вонкі, і не толькі ў Іўдзеі, адкуль пайшла гэта згуба, але і ў Рыме, куды адусюль сцякаецца ўсё найболей гнюснае і ганебнае і дзе яно знаходзіць прыхільнікаў. Такім чынам, спачатку былі схоплены тыя, хто адкрыта прызнаваў сябе прыналежнымі да гэтай секты, а потым па іх указаннях і вялікае мноства іншых, абвінавачаных не гэтулькі ў ліхадзейскім падпале, колькі ў нянавісці да рода людскога. Іх змярцвенне суправаджалася здзекаваннямі, бо іх апраналі ў шкуры дзікіх звяроў, каб яны былі разадраны да смерці сабакамі, крыжавалі на крыжах, ці вырачаных на смерць у агні падпальвалі з наступам цемры дзеля начнога асвятлення. Для гэтага гледзішча Нерон падаў свае сады; тады ж ён даў выставу ў цырку, падчас якой сядзеў сярод натоўпу ў адзенні возніка ці кіраваў запрэжкай, беручы ўдзел у спаборніцтве калясніц. І хоць на хрысціянах ляжала віна і яны заслугоўвалі самай суровай кары, усё ж гэтыя жорсткасці абуджалі спачуванне да іх, бо здавалася, што іх вынішчаюць не ў выглядах грамадскай карысці, а з прычыны крыважэрнасці аднаго Нерона»."
У канцы XIX стагоддзя ў вывучэнні гісторыі рэлігіі склаліся два кірункі — і гістарычны. Навукоўцы, якія працавалі пад уплывам міфалагічнай школы, адмаўлялі гістарычнасць Ісуса, а сведчанні пра яго і хрысціянаў у рымскіх аўтараў I—II стагоддзяў н. э., зазвычай, лічылі ўстаўкамі сярэднявечных манахаў-перапісчыкаў. У прыватнасці, нямецкі навуковец лічыў згадванне Тацытам Хрыста пазнейшай падробкай. Аднак высновы міфалагічнай школы былі падвергнуты крытыцы, і да 1940-га года яна галоўным чынам страціла ўплыў у заходняй гістарыяграфіі. У савецкай гістарычнай навуцы ўяўленні, падобныя з высновамі міфалагічнай школы, захоўвалі ўплыў і пазней, да ўвядзенння ў зварот.
Навукоўцы, якія працавалі ў рамках гістарычнай школы, паспрабавалі выняць максімум інфармацыі з параўнальна невялікага пасажу Тацыта. Гэта стала магчымым у выніку доваду арыгінальнасці гэтага фрагмента Тацыта; у сучаснай гістарыяграфіі прынята лічыць аповед рымскага гісторыка праўдзівым. У 1902 годзе філолаг Георг Андрэсен выказаў дапушчэнн, што ў арыгінале рукапісу «Медыцэйская II» — адзіным, у якой захаваўся гэты фрагмент — слова, што пазначае хрысціянаў, спрадвечна было напісана па-іншаму, а потым выпраўлена. Паводле яго назіранняў, паміж літарамі i і s у слове christianos знаходзіцца незвычайна вялікі разрыў (гл. справа), што нехарактэрна для сярэднявечных перапісчыкаў — яны імкнуліся эканоміць дарагі пергамент. Пазней з дапамогай вывучэння арыгінала манускрыпта пад ультрафіялетавымі праменямі было ўсталявана, што спачатку ў рукапісы было напісана chrestianos, але потым літару e выправілі на i. Пры гэтым імя самага Хрыста ў манускрыпце адназначна паказана як Christus. Сучасныя выданні тэксту Тацыта і даследаванні звычайна паўтараюць арыгінальнае чытанне рукапіса (chrestianos, але Christus). Прычына розначытання застаецца нявысветленай.
Нямала літаратуры прысвечана разбору пытанняў пра сувязь Вялікага пажару з пераследамі хрысціянаў Неронам, магчымасці дачынення хрысціянаў да падпалаў, а таксама юрыдычным падставам для пакарання смерцю хрысціянаў. Нарэшце, існуюць і розныя варыянты разумення асобных слоў фрагмента.
Зубаўшчына (Манастыршчынскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Агародніцкі сельсавет (Свіслацкі раён)
Агаро́дніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Агароднікі.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Свіслацкага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Палонкаўскага сельсавета.
466
466 — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 466 год нашай эры, 466 год 1 тысячагоддзя, 66 год V стагоддзя, 6 год 7-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 7 год 460-х гадоў.
Шупейкаўскі сельсавет
Шупе́йкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Шупейкі.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Горвальскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Баравікоўскага сельсавета.
Іван Сямёнавіч Леановіч
Іван Сямёнавіч Леановіч (1920—1946) — капітан Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Іван Леановіч нарадзіўся 14 лістапада 1920 года ў вёсцы Слабодка (цяпер — Дзяржынскі раён     Мінскай вобласці Беларусі). Пасля заканчэння сярэдняй школы працаваў вучнем слесара, слесарам на Мінскай кандытарскай фабрыцы «Камунарка». Паралельна з працай займаўся ў аэраклубе. У 1939 годзе Леановіч скончыў Харкаўскую авиашколу Грамадзянскага паветранага флоту, пасля чаго быў лётчыкам-інструктарам у Сталінградскім аэраклубе. У 1940 годзе Леановіч быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У тым жа годзе ён скончыў Краснадарскую ваенную авіяцыйную школу пілотаў. З чэрвеня 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.
Да лістапада 1944 года гвардыі старшы лейтэнант Іван Леановіч быў намеснікам камандзіра эскадрыллі 29-га гвардзейскага знішчальнага авіяпалка 324-й знішчальнай авіядывізіі 7-й паветранай арміі Карэльскага фронту. Да таго часу ён здзейсніў 330 баявых вылетаў, прыняў удзел у 50 паветраных баях, збіўшы 26 варожых самалётаў. У баях тры разы быў паранены.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 2 лістапада 1944 года за «мужнасць і гераізм, праяўленыя ў паветраных баях з нямецкімі захопнікамі» гвардыі старшы лейтэнант Іван Леановіч быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка».
Удзельнічаў у Парадзе Перамогі. Трагічна загінуў 13 студзеня 1946 года — быў збіты аўтамашынай на шашы, што вядзе ў горад Чэхаў Маскоўскай вобласці. Першапачаткова быў пахаваны ў вёсцы Воласава, у 1965 годзе перапахаваны ў брацкай магіле на гарадскіх могілках Чэхава.
Быў таксама узнагароджаны двума ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Айчыннай вайны 1-й ступені і шэрагам медалёў.
Артур Лундквіст
Артур Нільс Лундквіст (Artur Nils Lundkvist;, Удэр'юнга — ) — шведскі пісьменнік. Член Шведскай акадэміі (1968).
Харына (Угранскі раён)
Харына (Харино) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Угранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Мыцішынскага сельскага паселішча.
Высокае (Манастыршчынскі раён)
Высокае (Высо́кое) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Татарскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Вальтэр Функ
Вальтэр Функ (Walther Emanuel Funk;  — ) — эканаміст і буйны нацысцкі чыноўнік, які быў рэйхс-міністрам эканамічных адносін з 1937 па 1945 гады.
Маладыя гады
Функ нарадзіўся ў сям'і гандляра ў 1890 годзе ў горадзе Данцкемен (сёння — Сасноўка, Калінінградская вобласць, Расія) ва Усходняй Прусіі. Быў сынам будаўніка Вальтэра Функа-старэйшага і яго жонкі Сафіі. Вучыўся ва ўніверсітэце Гумбальта ў Берліне і Лейпцыгскім універсітэтах, дзе вывучаў эканоміку, права і філасофію. Пад час Першай Сусветнай вайны служыў у пехоце, але быў камісаваны па стане здароўя ў 1916 годзе. У 1920 ажаніўся з Луізай Шміт. Пасля вайны працаваў журналістам, а ў 1924 годзе стаў рэдактарам правацэнтрыстскай фінансавай газеты Berliner Börsenzeitung.
Палітычная кар'ера
Функ быў антымарксістам і нацыяналістам, таму з-за несупадзення поглядаў з галоўным рэдактарам газеты летам 1931 года пакінуў сваю пасаду і далучыўся да нацыстскай партыі. Там Вальтэр Функ наблізіўся да Грэгора Штрассэоа, які і пазнаёміў Функа з Гітлерам. Часткова дзякуючы сваёй цікавасцю да эканомікі, Функ быў абраны дэпутатам у Рэйхстаг у ліпені 1932 года, а ўнутры партыі стаў галавою камітэта па эканамічнай палітыцы ў снежні 1932, хаця на апошняй пасадзе наў герой не затрымаўся. Пасля прыходу да ўлады нацыстаў Функ пакінуў месца ў Рэйхстазе і стаў галоўным прэс-сакратаром Трэцяга Рэйха.
У сакавіку 1933 года Вальтэр Функ быў прызначаны Дзяржаўным сакратаром у міністэрства публічнай асветы і прапаганды. У 1938 годзе ён стаў рэйхсміністрам эканомікі, змяніўшы Ялмара Шахта на гэтай пасадзе, апошні ўвайшоў у канфлікт з Германам Герынгам, прайграў у барацьбе і быў вымушаны пакінуць сваю пасаду. У студзені 1939 года Гітлер прызначыў Функа прэзтдэнтам Рэйхсбанка, з гэтага моманту стаў сябрам праўлення Інтэрнацыянальнага банка, які знаходзіўся ў Швейцарыі. У верасні 1943 года Вальтэр Функ быў прызначаны на пасаду дырэктара Галоўнага бюро планавання Рэйха.
Нюрнбергскі трыбунал і смерць
Не гледзячы на слабое здароўе, Фуну быў абвінавачваемым на нюрнбергскім працэсе. Абвінавачваўся ў здзяйсненні злачынстваў супраць міра, планаванні ваеннай агрэсіі, ваенных злачынствах і і злачынствах супраць чалавечнасці, хаця сам Функ абараняўся тым, што маў вельмі малую долю ўлады ў Рэйху. Амерыканскі пракурор Джэксан назваў Функа «Банкірам залатых зубоў», паказваючы адносіны абвінавачваемага да практыкі здабычы золата з зубоў ахвяр канцлагероў і наступнай пераплаўкі гэтага золата ў сліткі Рэйхсбанка. У выніку трыбунала быў асуджаны на пажыццёвае зняволенне. Функ адбываў пакаранне ў турме Шпандау разам з іншымі асуджанымі-нацыстамі. З-за цяжкага стану здароўя быў вызвалены 16 мая 1957 года. Памёр праз год у Дзюсельдофе ад дыябета.
Адыгейск
Адыгейск (Адыгейск) — горад (з 1976) у Расіі, у Адыгеі. Насельніцтва 12,3 тыс. чал. (2007). Заснаваны ў 1969 годзе. Размешчаны ў Перадкаўказзі, на беразе Краснадарскага вадасховішча, за 8 км ад чыгуначнай станцыі Псекупс на лініі Краснадар — Гарачы Ключ, за 85 км на паўднёвы ўсход ад Майкопа, за 15 км ад Краснадара. Горад быў пабудаваны для пражывання жыхароў аулаў і хутароў, затопленых пры будаўніцтве Краснадарскага вадасховішча. Значная частка насельніцтва працуе ў Краснадары.
Reductio ad Hitlerum
Сутнасць выкруту
Падвідамі гэтага выкруту ёсць супастаўленне прапаноў апанента з Халакостам, Гестапа, фашызмам ці таталітарызмам, а таксама з тэрарызмам. Можа выкарыстоўвацца таксама зваротная форма: «Гітлер быў супраць X, такім чынам, X — гэта добра».
Вялікія Азёркі
Вялі́кія Азёркі (, Великие Озёрки) — аграгарадок у Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Курылавіцкага сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 33 км ад горада Масты, за 93 км ад Гродна, за 23 км ад чыгуначнай станцыі Зэльва.
Каля аграгарадка знаходзяцца азёры Азяранскае і Сушчава.
467
467 — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 467 год нашай эры, 467 год 1 тысячагоддзя, 67 год V стагоддзя, 7 год 7-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 8 год 460-х гадоў.
Сюніці Кумаі
(熊井 俊一) — былы японскі футбаліст. У 1934 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Ёрг Сірлін Малодшы
Ёрг Сірлін Малодшы (каля 1455–1521) — нямецкі. Нарадзіўся ва Ульме, быў сынам. Належыць да.
Ціманскі краж
Ціма́нскі краж (Тима́нский кряж ) — узвышша ў Еўрапейскай частцы Расіі, на тэрыторыі Рэспублікі Комі і Архангельскай вобласці.
Знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы Усходне-Еўрапейскай раўніны. Цягнецца прыкладна на 900 км ад Чэшскай губы Баранцава мора да вытокаў ракі Вычагда ў заходніх адгор’ях Урала. Вышыні да 471 м (Чатласкі камень). Далінамі рэк Піжма Пячорская і Піжма Мязенская дзеліцца на 3 часткі: паўночную (вышыні да 303 м), сярэднюю (вышыні да 471 м) і паўднёвую (вышыні 300—350 м).
На тэрыторыі Ціманскага кража радовішчы нафты, прыроднага газу, баксітаў, тытанавых мінералаў і інш.
Макаршчына
Мака́ршчына (, Макарщина) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Варапаеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Паставы, пазней у складзе гміны Варапаева Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
З 1939 года ў БССР.
Малыя Міхалкі
Малы́я Міха́лкі (, Малые Михалки) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вердаміцкага сельсавета.
2 снежня 1961 года перададзена з Грынкоўскага сельсавета ў склад Вердаміцкага сельсавета.
Абаскі мірны трактат
Абаскі мірны трактат — дагавор, падпісаны Швецыяй і Расіяй у г. Аба (сучасны Турку, Фінляндыя). Завяршыў руска-шведскую вайну 1741—1743, якая скончылася паражэннем Швецыі. Пацвердзіў умовы Ніштацкага мірнага дагавора (1721). Устанавіў руска-шведскую мяжу па рацэ Кюменэ (цяпер рака Кюмі-Ёкі, Фінляндыя).
Грышына (Манастыршчынскі раён)
Грышына (Гришино) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Татарскага сельскага паселішча.
Фёдараўскае (Угранскі раён)
Фёдараўскае (Фёдоровское) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Угранскага сельскага паселішча.
Грышына (Манастыршчынскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Фёдараўскае (Угранскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
NGC 103
NGC 103 (іншае абазначэнне — OCL 291) — рассеянае зорнае скопішча ў сузор’і Касіяпея.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Зорнае скопішча было открыто английским астрономом Джонам Гершэлем 5 кастрычніка 1829 года.
Нацыянальная бібліятэка Беларусі
Нацыянальная бібліятэка Беларусі (НББ), поўная назва Дзяржаўная ўстанова «Нацыянальная бібліятэка Беларусі» — галоўная ўніверсальная навуковая бібліятэка Беларусі. Дырэктар Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі — Вадзім Францавіч Гігін.
Заснаванне
Нацыянальная бібліятэка Беларусі заснавана паводле пастановы Савета Народных Камісараў БССР ад 15 верасня 1922 года як Беларуская дзяржаўная і ўніверсітэцкая бібліятэка. На працягу амаль 40 гадоў яе ўзначальваў Іосіф Бенцыянавіч Сіманоўскі.
Фонды бібліятэкі на момант адкрыцця налічвалі толькі 60 тысяч асобнікаў, якімі карысталіся 1,1 тысяч чалавек. Але ўжо ў 1926 годзе яны павялічыліся да 300 тысяч, якімі карысталіся 5,5 тысяч чытачоў, стаўшы такім чынам найбуйнейшым універсальным бібліятэчным зборам па ўсіх галінах ведаў, і ў першую чаргу па беларусазнаўчай тэматыцы. Бібліятэка актыўна ўдзельнічала ў культурна-нацыянальным будаўніцтве, беларусізацыі, развіцці дзяржаўнай структуры. Рост фондаў і павелічэнне актыўнасці чытачоў прывялі да вываду яе са складу БДУ і рэарганізацыі ў Беларускую дзяржаўную бібліятэку пастановай СНК БССР ад 14 мая 1926 года. У 1932 годзе Беларуская дзяржаўная бібліятэка пераехала з Юбілейнага дому ў новы будынак у модным тады канструктывісцкім стылі (архітэктар Георгій Лаўроў).
Другая сусветная вайна
Яшчэ ў 1943 годзе пры эвакуіраванай у Маскву Акадэміі навук БССР была створана рабочая група па фармаванні кніжнага фонду. Рашэнне пра ўзнаўленне працы бібліятэкі было прынята адразу па вызваленні Мінска, у ліпені 1944 года, а ўжо ў кастрычніку 1944 года адкрыліся яе чытальныя залы. Велізарная дапамога ва ўзнаўленні фонду, як і ў першапачатковай яго арганізацыі, была аказаная шматлікімі бібліятэкамі саюзных рэспублік.
Пасля Другой сусветнай вайны
Сістэматычны пошук вывезеных кніг у Германіі, Польшчы, Чэхаславакіі, Венгрыі распачаўся ў 1945 годзе. У 1947 годзе фонды бібліятэкі дасягнулі даваеннага ўзроўню.
Бібліятэка ў незалежнай Беларусі
19 мая 1992 года, пасля набыцця Рэспублікай Беларусь дзяржаўнай незалежнасці і суверэнітэту, Дзяржаўная бібліятэка БССР імя У. І. Леніна была перайменавана ў Нацыянальную бібліятэку Беларусі. Да таго часу яна ўжо мела вострую неабходнасць у будаўніцтве новага комплексу, бо стары комплекс будынкаў быў не ў стане задаволіць патрабаванні грамадства ў галіне бібліятэчна-інфармацыйнага абслугоўвання. Але на працягу 1990-х гадоў бібліятэка была вымушана весці працу на фоне абмежаваных магчымасцей старых будынкаў для захоўвання фондаў, абслугоўвання чытачоў, службовых памяшканняў.
7 сакавіка 2002 года Аляксандр Лукашэнка падпісаў загад «Аб будаўніцтве будынка дзяржаўнай установы „Нацыянальная бібліятэка Беларусі“». 1 лістапада 2002 года адбылася закладка падмурка новага будынка бібліятэкі, паводле праекта творчага калектыву М. К. Вінаградава і В. У. Крамарэнкі, які яшчэ ў 1989 годзе перамог на міжнародным конкурсе на найлепшае архітэктурнае рашэнне новага будынка Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі.
Датычна Нацыянальнай бібліятэкі, асабліва ў дзяржаўных СМІ, часта ўжываюцца клішэ «беларускі дыямент» або «алмаз ведаў», бо архітэктурнае рашэнне новага будынка сваёй формай нагадвае ўжывальнікам агранены алмаз (дыямент) і, паводле іх, сімвалізуе каштоўнасць ведаў, прыгажосць і разнастайнасць свету. У народзе, таксама праз архітэктурную форму, атрымала мянушку «Чупа-Чупс». Новы будынак адкрыўся для карыстальнікаў 16 чэрвеня 2006 года.
Нацыянальная бібліятэка — найбуйнейшы інфармацыйны цэнтр Беларусі. На 1 студзеня 2023 года аб’ём фонду бібліятэкі дасягнуў 10,5 млн асобнікаў і ўключае друкаваныя выданні, рукапісы, мікракопіі дакументаў, электронныя і іншыя матэрыялы на больш чым 80 мовах, створаныя ў Беларусі і замежных краінах.
Бібліятэка валодае самай вялікай у краіне калекцыяй рукапісных кніг  — больш за 1 тыс. адзінак на старажытнарускай, царкоўнаславянскай, польскай, рускай, лацінскай і іншых мовах.
У 2022 годзе Нацыянальную бібліятэку наведалі 79 тыс. карыстальнікаў, якім было выдадзена 1,8 млн экзэмпляраў кніг і часопісаў. Колькасць віртуальных карыстальнікаў па выніках 2022 года склала звыш 126 тыс. чалавек.
На 1 чэрвеня 2023 года бібліятэка забяспечвае доступ да 71 базы даных (19 айчынных, 43 — краін СНД і Балтыкі, 9 — замежных) ад 37 найбольш аўтарытэтных і сусветна вядомых вытворцаў і агрэгатараў інфармацыйных рэсурсаў.
На сённяшні дзень з дапамогай інтэрнэт-партала бібліятэка ажыццяўляе анлайн-паслугі праз спецыялізаваныя віртуальныя службы: «Электронная дастаўка дакументаў», «Спытай бібліятэкара», «Віртуальны цэнтр прававой інфармацыі», «Адкрытая інфармацыя» і інш.
Віртуальная чытальная зала Нацыянальнай бібліятэкі забяспечвае аддаленым карыстальнікам доступ да паўнатэкставых, рэфератыўных, бібліяграфічных і фактаграфічных баз даных.
Ідзе працэс стварэння электроннай бібліятэкі, аб’ём якой на пачатак 2023 г. склаў амаль 670 тыс. дакументаў. Гэта самы вялікі збор дакументаў у электронным выглядзе сярод бібліятэк краіны. Каб толькі прагартаць дадзены масіў з хуткасцю 1 старонка ў секунду, спатрэбіцца 75 сутак. Для праслухоўвання музычнай калекцыі НББ, якая ўвайшла ў электронную бібліятэку, спатрэбіцца 26 600 гадзін, або больш за 3 гады, калі слухаць 24 гадзіны ў суткі без перапынку.
Нацыянальная бібліятэка сёння — гэта не толькі найбуйнейшы інфармацыйны, але і сацыякультурны, адукацыйны цэнтр краіны. Штогод у яе сценах праводзіцца больш за 200 сацыякультурных, адукацыйных і навуковых мерапрыемстваў.
Да ўвагі наведвальнікаў — зменныя экспазіцыі ў пяці мастацкіх галерэях («Атрыум», «Лабірынт», «Ракурс», «Панарама» і «Мабільная»).
Нязменнай цікавасцю карыстаецца і музей кнігі, у якім прадстаўлена больш за 300 унікальных кніжных помнікаў — рукапісных, старадрукаваных, рэдкіх выданняў XV—XXI стагоддзяў.
Штогод у бібліятэцы праходзіць каля 30 мастацкіх і больш за 150 кніжных выставак.
Нацыянальная бібліятэка з’яўляецца навукова-даследчым цэнтрам па бібліятэчнай справе. Сярод найбуйнейшых навуковых праектаў міжнароднага ўзроўню апошніх гадоў — грандыёзны праект 2017 г. па факсімільным узнаўленні кніжнай спадчыны Ф. Скарыны (21 том), прымеркаваны да 500-годдзя выдання першай беларускай і ўсходнеславянскай кнігі.
Акрамя таго, бібліятэкай рэалізаваны праекты па факсімільным узнаўленні ўнікальных рукапісных помнікаў славянскага пісьменства — Слуцкага Евангелля (XVI ст.), Полацкага Евангелля (кан. XII — пач. XIII ст.), Тураўскага Евангелля (XI ст.); а таксама першадрукаў — Берасцейскай Бібліі 1563 г. (самай вялікай кнігі ў гісторыі айчыннага друку вагой 15 кг), першага «Буквара» 1618 г. і інш.
8 студзеня 2013 года праца калектыву Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі была адзначана Спецыяльнай прэміяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь за значны ўклад у развіццё бібліятэчнай справы, рэалізацыю комплексу мерапрыемстваў па захаванні і папулярызацыі кніжнай спадчыны Беларусі.
Па выніках 2017 года калектыў бібліятэкі ўзнагароджаны прэміяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «За духоўнае адраджэнне» за працу па факсімільным аднаўленні і папулярызацыі кніжнай спадчыны Францыска Скарыны.
Папуа — Новая Гвінея
Папуа — Новая Гвінея (Papua New Guinea) — краіна ў Акіяніі, размешчаная на ўсходняй частцы вострава Новая Гвінея і на 2800 прылеглых астравах. Па зямлі мяжуе толькі з Інданезіяй, але ў бліжэйшым атачэнні знаходзяцца Аўстралія і Саламонавы астравы. Папуа — Новая Гвінея мае выхад як да Ціхага, так і да Індыйскага акіяна.
Рыгор Рыгоравіч Панамароў
Рыго́р Рыго́равіч Панамаро́ў ( — ) — савецкі, беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч, міністр хлебапрадуктаў і нарыхтовак БССР, першы сакратар Гродзенскага абкама КПСС (1958—62).
Папуа — Новая Гвінея
Насельніцтва (2000 г.) — 5 171 548 чал. , у асноўным папуасы і меланезійцы.
Рыгор Рыгоравіч Панамароў
Біяграфія
Скончыў ВПШ пры ЦК УКП(б) у 1953 годзе.
Папуа — Новая Гвінея
Сталіца — Горад Порт-Морсбі.
Рыгор Рыгоравіч Панамароў
Біяграфія
1945 — 1948 — 1-ы сакратар Юрацішкаўскі раённага камітэта КП(б) Беларусі (Маладзечанская вобласць).
1948 — 1950 — сакратар Маладзечанскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі.
1953 — 1954 — загадчык Прамыслова-транспартнага аддзела Гродзенскага абласнога камітэта КП Беларусі.
Папуа — Новая Гвінея
Гісторыя
Першыя еўрапейцы прыбылі на Новую Гвінею ў XVI стагоддзі, але да ХІХ стагоддзя яна заставалася амаль не даследаванай. Іспанцы далі востраву назву «Новая Гвінея», бо людзі на яе ўзбярэжжах нагадвалі сваім выглядам жыхароў афрыканскай Гвінеі.
Сучасная дзяржава, Папуа — Новая Гвінея, утварылася ў выніку злучэння дзвюх каланіяльных тэрыторыяў. Папуа, назва якой паходзіць з малайскай мовы і азначае «кучаравыя валасы», ахоплівае паўднёва-ўсходнюю частку вострава. Пачаткова Папуа была брытанскай калоніяй, але потым была перададзена пад аўстралійскі кантроль. Зямля Кайзера Вільгельма, якая знаходзіцца на паўночна-ўсходняй частцы вострава, былы нямецкі пратэктарат. Пасля сканчэння Першай сусветнай вайны Германія была вымушана адмовіцца ад каланіяльных уладанняў і іх частка Новай Гвінеі перайшла пад мандат Аўстраліі. У 1949 годзе абедзве часткі былі аб’яднаныя ў Тэрыторыю Папуа і Новая Гвінея, якія потым пачалі называцца проста «Папуа — Новая Гвінея».
Рыгор Рыгоравіч Панамароў
Біяграфія
1954 — люты 1958 — 2-гі сакратар Гродзенскага абласнога камітэта КП Беларусі.
Люты 1958 — красавік 1962 — 1-ы сакратар Гродзенскага абласнога камітэта КП Беларусі.
Красавік 1962 — красавік 1965 — 1-ы намеснік міністра вытворчасці і нарыхтовак сельскагаспадарчых прадуктаў Беларускай ССР.
Красавік 1965 — красавік 1969 — старшыня Дзяржаўнага камітэта СМ Беларускай ССР па хлебапрадуктах і камбікормавай прамысловасці.
З красавіка па кастрычнік 1969 — міністр хлебапрадуктаў Беларускай ССР.
Двухпялёснік парыжскі
Двухпялёснік парыжскі, літпа  (Circaea lutetiana) — від травяністых раслін сямейства, распаўсюджаны на захадзе Паўночнай Афрыкі, у Еўропе і Азіі.
Апісанне
Шматгадовая расліна 25-70 см. Сцеблы простыя ці уверсе злёгку разгалінаваныя, ля аснавання часам голыя, вышэй, як і хвосцікі лісця, могуць быць густа адхілена-мякка-валасістыя. Лісце яйкападобнае або яйкападобна-ланцэтнае, 3-10.5(12.5) см даўжынёй, доўга завостранае, па краі расстаўлена-дробназубчатае, ля аснавання круглявае або сэрцападобнае, іх хвосцікі не крылатыя, зверху бароздавыя, 1-5 см даўжынёй. Кветкі без прыкветкаў. Пялёсткі ружовыя, радзей белыя, 2.5-3(4) см даўжынёй, глыбока-2-раздзельныя, да аснавання клінавата звужаныя. Плады з амаль роўнымі гнёздамі.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны на захадзе Паўночнай Афрыкі, у Еўропе і Азіі.
Рабінаўка (Пухавіцкі раён)
Рабі́наўка (, Рябиновка) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавета.
У складзе Расійскай імперыі
У пачатку 20 ст. вяжома як засценак Дудзіцкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.
Пад час Другой сусветнай вайны з канца чэрвеня 1941 г. да пачатку ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі.
Фалклендскі бой
Бітва ля Фалклендскіх астравоў (Battle of the Falkland Islands, Seegefecht bei den Falklandinseln) — марская бітва Першай сусветнай вайны, якая адбылася 8 снежня 1914 года паміж германскай крэйсерскай эскадрай віцэ-адмірала Максіміліяна фон Шпее і англійскай эскадрай віцэ-адмірала Доветана Стэрдзі каля Фалклендскіх астравоў.
Камандуючы нямецкай эскадрай, якая складалася з двух браняносных («Шарнхорст», «Гнейзенау») і трох лёгкіх («Дрэздэн», «Нюрнберг», «Лейпцыг») крэйсераў, двух транспартаў і шпітальнага судна, прыняў рашэнне зрабіць удар па англійскай ваенна-марской базе Порт-Стэнлі на Фалклендскіх астравах, але нечакана выявіў на рэйдзе моцную англійскую эскадру, якая прыбыла туды напярэдадні. Англійская эскадра складалася з аднаго эскадранага браняносца, двух лінейных крэйсераў, трох браняносных і двух лёгкіх крэйсераў. Сустрэўшы нечакана моцнага праціўніка, Шпее спрабаваў збегчы, аднак англійскія караблі нагналі германскую эскадру. Шпее загадаў лёгкім крэйсерам і транспартам сыходзіць у розных кірунках. Іх сталі пераследваць англійскія браняносныя і лёгкія крэйсеры, а лінейныя крэйсеры ўступілі ў бой з германскімі браняноснымі крэйсерамі і патапілі іх. Былі таксама знішчаны два лёгкіх германскіх крэйсеры і транспарты. Толькі крэйсеру «Дрэздэн» і шпітальнаму судну атрымалася ўкрыцца.
Дабрылаўка
Дабры́лаўка — рака ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Бярозаўка.
Даўжыня ракі 32 км. Плошча вадазбору 133 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,5 м/км. Пачынаецца за 1 км у напрамку на поўдзень ад вёскі Забор’е, працякае праз возера Пятроўскае, упадае ў Бярозаўку на ўсход ад вёскі Панфілаўшчына. Вадазбор дробнаўзгорысты. Азёрнасць вадазбору каля 1 %. Даліна ракі трапецападобная, слабазвілістая, шырынёй ад 0,3 да 2 км. Схілы даліны ўмерана стромкія, месцамі стромкія. Пойма шырынёй 100—300 метраў. Рэчышча на працягу 16 км каналізаванае, ніжэй Пятроўскага возера звілістае.
У басейне Дабрылаўкі азёры Белае, Жакаўскае, Нарушоўскае, Сетаўскае, Шубніцкае і інш.
Куранец
Куране́ц (, Куренец) — аграгарадок у Вілейскім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Пела. Адміністрацыйны цэнтр Куранецкага сельсавета. Насельніцтва 1137 чал. (1997). Знаходзіцца за 7 км на паўночны ўсход ад Вілейкі, за 0,2 км ад чыгуначнай станцыі Куранец; на шашы Вілейка — Докшыцы.
Гісторыя
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Куранец апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, дзе стаў цэнтрам воласці Вілейскага павета Віленскай губерні. Статус паселішча панізілі да мястэчка. У XIX ст. тут праводзіліся вялікія кірмашы. Станам на 1866 у мястэчку было 208 дамоў. У пач. XX ст. існавалі валасная ўправа, 2 царквы, царкоўнапрыхадская школа.
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Куранец апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў цэнтрам гміны Вілейскага павета Віленскага ваяводства.
У 1939 Куранец увайшоў у БССР, дзе 15 студзеня 1940 стаў цэнтрам Куранецкага раёна (з 1946 у Вілейскім раёне). 12 кастрычніка 1940 паселішча атрымала афіцыйны статус пасёлка гарадскога тыпу. У Другую сусветную вайну з 25 чэрвеня 1941 да 2 ліпеня 1944 Куранец знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй. 16 ліпеня 1954 статус паселішча панізілі да вёскі. Станам на 1972 тут быў 446 двароў, на 1997 — 493 двароў. У 2000-я гады Куранец атрымаў афіцыйны статус аграгарадку. У 2016 годзе на падмурку некалі зруйнаванага касцёла, з будынка калгаснай канторы, вернікі адбудавалі новы касцёл.
Інфраструктура
У Куранцы працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, амбулаторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта.
469
469 — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 469 год нашай эры, 469 год 1 тысячагоддзя, 69 год V стагоддзя, 9 год 7-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 10 год 460-х гадоў.
Анатоль Міхайлавіч Гуль
Анатоль Міхайлавіч Гуль (, Кобрын, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1959 г. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): праекты забудовы жылога масіва па бульвары Шаўчэнкі, вул. Варашылава (1960—1966), мікрараёнаў па вул. Я. Коласа—Валгаградскай, Апанскага (1961), Рэспубліканскай (1963), Ванеева (1964), Танкавай (1975), па праспекце Пушкіна (1980), мікрараёнаў Ракаўская шаша-1 і Усход-2 (1962), Серабранка-1—9 (1968-87), Захад-2 (1977), Уручча-1—3 (1982-87), Алтайская (1983), Шабаны-2 (1987), плошча адміністрацыйна-гандлёвага цэнтра Заводскага раёна і гасцініца «Турыст» (1973), ПДП рэканструкцыі Партызанскага праспекта (1976).
Узнагароды
Узнагароджаны медалямі, Граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1979).
Добраселле (Манастыршчынскі раён)
Добраселле (Доброселье) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Татарскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Бускі павет
Бускі павет (Powiat buski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Свентакшыскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе. Цэнтр павета — горад Буска-Здруй. Займае плошчу 968 км². Насельніцтва павета складае 73 тыс. чалавек (на 2018 год).
Вадакачка (Угранскі раён)
Вадакачка (Водокачка) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Угранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Hortus conclusus
У выяўленчым мастацтве іканаграфічны тып hortus conclusus ўяўляе сабой выяву Панны з дзіцяткам у прыгожым садзе, агароджаным высокім плотам, часам у асяроддзі святых жонак і анёлаў. У гэтых, як правіла, невялікіх карцінах радасці жыцця злучаюцца з глыбокім сімвалічным зместам.
Дварок (Мастоўскі раён)
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Азёркаўскага сельсавета.
Дэмет Еўгар
Дэмет Еўгар (Demet Evgar; 18 мая 1980, Маніса, Турцыя) — турэцкая актрыса, вядомая сваімі ролямі ў мастацкіх фільмах і серыялах. Пачала сваю кар’еру ў 2000 годзе. Першай яе працай у вялікім кіно была роля ў серыяле «Сем суседзяў». Яна таксама робіць актыўную кар’еру ў якасці актрысы ў тэатры, дзе дэбютавала.
Біяграфія
Дэмет Еўгар пачала граць у 17 гадоў з аматарскай тэатральнай групай Afsem Theater. Яе першае з’яўленне на сцэне было ў п’есе Рэя Куні: «Гэта працуе ў сям’і». Падчас вучобы ў Нацыянальнай тэатральнай школе Стамбульскага універсітэта, Еўгар сфармавала са сваімі сябрамі тэатральную групу пад назвай «Тыятро Кілчык».
У 2007 годзе турэцкая актрыса Дэмет Еўгар з’явілася на сцэне ў пастаноўцы «Rock Musical». Яе пазнейшыя выступленні ў тэатры «Пангар», які яна сфармавала ў 2012 годзе, уключалі ў сябе такія шэдэўры, як «Макбет» і «Кароль Лір». Пасля гэтых спектакляў акторка атрымала добры акцёрскія навыкі, і навучылася паспяхова граць складаныя ролі.
Дзякуючы шырокаму спектру навыкаў і глыбокаму разуменню акцёрскага стылю Дэмет Еўгар атрымала мноства ўзнагарод у тэатральным, тэле- і кінамастацтве. Мае шмат узнагарод і намінацый. У 2016 годзе пачаўся даволі вядомы серыял «Ты мая Радзіма», у якім Дэмет сыграла Кару Фацьму.
У 2018 годзе Дэмет Еўгар была прызначаная на галоўную ролю ў серыяле «Двор»(Avlu), дзе яна грае зняволеную.
Асабістае жыццё
16 сакавіка 2022 года Дэмет Еўгар выйшла замуж за бізнэсмэна Левента Бабаташа. Пра гэта акторка паведаміла ў сваім Instagram.
17 жніўня 2022 года ў Дэмет Еўгар і Левента Бабаташа нарадзілася дачка Маві.
Фільмаграфія
2020 — Яркае полымя / Alev Alev (серыял) … Джэмрэ Каябэйлі
2018 — Двор / Avlu (серыял) … Дэніз Дэмір.
2018 — Абедзенны стол з сакрэтам / Sofra Sırları (фільм) … Несліхан.
2017 — Няма неабходнасці ў назіральніках / Aşkın Gören Gözlere ihtiyacı Yok (фільм) … Хандан.
2017 — Паміж сям’ёй / Aile Arasında (фільм) … Салмаз.
2017 — Мая Радзіма — Ты / Vatanım Sensin (серыял) … Кара Фатма.
2016 — Дрэнны кот Серафетцін / Kötü Kedi Serafettin (серыял) … Міскет.
2015 — Вось яшчэ / Yok Artık (фільм) … Сейда.
2013 — У мяне ёсць роля / Cast-ı Olanmı Var (фільм).
2011 — Нічога сабе знаёмства / Vay Arkadaş (фільм) … Ніл.
2009 — Адважныя атаманкі / Yahşi Batı (фільм) … Сузан Ван Дзіку.
2009 — Нявінны / Masumlar (серыял)… Башак.