cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нацыянальны цэнтр навуковых даследаванняў «Дэмакрыт»
У навуковым цэнтры «Дэмакрыт» знаходзяцца самыя вялікія і самыя сучасныя даследчыцкія лабараторыі Грэцыі. У склад цэнтра ўваходзяць пяць інстытутаў: 1) Інстытут інфарматыкі і тэлекамунікацый, 2) Інстытут біялягічных навук і прыкладанняў, 3) Інстытут ядзерных і радыяцыйных даследаванняў, энергетыкі, тэхналогіі і бяспекі, 4) Інстытут нанатэхналогій, 5) Інстытут ядзернай фізікі і фізікі элементарных часціц. Таксама ў цэнтры працуе навуковая бібліятэка . НЦНД «Дэмакрыт» — адзіны цэнтр ядзерных даследаванняў Грэцыі. Цэнтр быў створаны ў 1961 годзе як дзяржаўны даследчыцкі цэнтр ядзерных даследаванняў на базе толькі што ўведзенага ў эксплуатацыю даследчыцкага ядзернага рэактара. У 1985 годзе цэнтр рэарганізаваны ў Нацыянальны цэнтр навуковых даследаванняў «Дэмакрыт» . У 2011 годзе Грэцыю ахапіў эканамічны крызіс, што адбілася і на цэнтры «Дэмакрыт». Цэнтру давялося шукаць замежныя інвестыцыі. Асноўнай задачай цэнтра з’яўляецца ўкараненне інавацый, перадача тэхналогій для нацыянальных ініцыятыў па развіцці і паляпшэнні даследаванняў і тэхналогій у Грэцыі. Штогод 35% усіх навуковых прац у Грэцыі публікуецца супрацоўнікамі цэнтра «Дэмакрыт».
Спіс універсітэтаў Швецыі
Спіс універсітэтаў Швецыі заснаваны на даных Закона аб вышэйшай адукацыі 1993 года (з улікам змен ад 2006 года). За некаторым выключэннем, адукацыя ў Швецыі фінансуецца за кошт дзяржаўнага бюджэту. У спіс уключаны ўніверсітэты (universitet) і інстытуты (högskolor), вышэйшыя навучальныя ўстановы, якія фармальна мянуюцца ўніверсітэтамі, але значна саступаюць ім у памерах.
Індустрыялізацыя
Індустрыяліза́цыя — гістарычны працэс тэхніка-эканамічнага пераходу ад аграрнага да прамысловага спосабаў грамадскай вытворчасці, які праходзіць праз машынную стадыю вытворчасці тавараў і паслуг. Паняцце індустрыялізацыі выкарыстоўваецца для абазначэння гістарычнай эпохі еўрапейскай прамысловай рэвалюцыі, якая пачалася ў другой палове 18 стагоддзя ў Англіі. Пазней яна паступова распаўсюдзілася на іншыя краіны Еўропы і Паўночнай Амерыкі. У Азіі і Лацінскай Амерыцы пачалася ў сярэдзіне 20 стагоддзя.
Amphisbaenidae
Amphisbaenidae — сямейства паўзуноў падатраду амфізбенаў (Amphisbaenia). Налічваюць больш за 120 відаў у 17 родах.
Яны сустракаюцца ў Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы, на некаторых астравах Карыбскага басейна, а таксама ў краінах Афрыкі на поўдзень ад Сахары. Прадстаўнікі прымітыўнага і некалькі анамальнага роду жывуць у Паўднёвай Еўропе, Паўночнай Афрыцы і на Блізкім Усходзе, некаторымі даследчыкамі вылучаюцца ва ўласнае сямейства Blanidae.
Бурэбіста
Бурэбі́ста — цар Дакіі ў 82 год да н.э. — 44 год да н.э..
Аб'яднанне гета-дакскіх плямёнаў
У першай палове I стагоддзя да н.э. гета-дакі дасягнулі высокага узроўня развіцця. Адбыўся пераход да новага тыпа гаспадаркі, заснаванай на гандлі. Крэпкія сувязі з грэчаскімі этнасамі спрыялі аб'яднанню плямёнаў. Іншай аноўнай прычынай стала пагроза заваявання. На поўначы і паўночным захадзе ўзмацняліся кельты. На ўсходзе скіфы, бастарны, сарматы аказвалі ціск на тэрыторыі гетаў. Але найбольш небяспечнымі рабілісь рымляне, якія пасля захопу Грэцыі і Македоніі вельмі блізка падышлі да да гета-дакскіх тэрыторыяў. усе гэтыя фактары спрыялі аб'яднанню гета-дакскіх плямёнаў, пад кіраўніцтвам Бурэбісты. Яго бліжэйшым паплечнікам у кіраванні дзяржавай стаў першасвятар Дэкенэй.
Страбон паведамляе аб лёсе Бурэбісты:
«Бурэбіста, гет, дасягнуў вярхоўнай улады над сваім племянем. Ён здолеў адрадзіці свой народ, абяссілены працяглымі войнамі, і ўзвысіць яго шляхам фізічных практыкаванняў, устрымання і паслушэнства сваім загадам настолькі, што за некалькі гадоў ён заснаваў вялікую дзяржаву і падпарадкаваў гетам большую частку навакольных плямёнаў. Ён стаў абуджаць страх нават у рмлян, паколькі бязбоязна пераходзіў Істр, спусташаючы Ілірыю; спусташаў таксама краіну кельтаў... Каб утрымаць племя ў паслушэнстве, ён звярнуўся за дапамогай да калдуна Дэкенэя, які падарожнічаў па Егіпту і навучыўся даведвацца аб асобных прадвесцях, па якім ён паведамляў волю багоў. Неўзабаве яго абвясцілі богам, як я ўжо згадваў, калі казаў аб Залмоксісе».
Канец праўлення Бурэбісты
Згодна са Страбонам, Бурэбіста быў забіты падчас мяцежу. яго хучэй за ўсё, арганізавалі незадаволеныя правадзімай Бурэбістай палітыкай умацавання цэнтралізаванай улады арыстакраты. Але нельга выключаць і версію арганізаацыі забойства Рымам. Пасля смерці Бурэбісты дзяржава распалася на 4 часткі. Гістарычнае значэнне перыяда праўлення Бурэбісты вялікае. Ён здолеў стварыць першую аб'яднаную дзяржаву гета-дакаў,якая распаўсюдзілась па ўсёй тэрыторыі жыхарства гэтых плямён. Але створаны ім пляменны саюз аказаўся недаўгавечным і не перарос у паўнавартаснае і ўстойлівае дзяржаўнае ўтварэнне. Больш чым праз стагоддзе пасля смерці Бурэбісты яго справу працягнуў Дэцэбал, але канчатковым вынікам яго дзейнасці стала ваенная параза і пераўтварэнне Дакіі ў рымскую правінцыю.
Мікалай Якаўлевіч Зайцаў
Мікалай Якаўлевіч Зайцаў (25 сакавіка 1923; сяло Крупкі Аршанскага павета Віцебскай губерні — 18 лютага 2012, горад Мінск) — Герой Савецкага Саюза (1945), палкоўнік (1975), ваенны лётчык 1-га класа (1954), кандыдат філасофскіх навук (1982), дацэнт (1983).
Біяграфія
Нарадзіўся 25 сакавіка 1923 года у сяле Крупкі Аршанскага павета Віцебскай губерні. У 1940 годзе скончыў 9 класаў школы. У сакавіку-жніўні 1941 года прайшоў навучанне ў 121-й вучэбнай авіяэскадрыллі ГВФ (гарады Гомель і Акцюбінск).
У арміі са жніўня 1941 года. У верасні 1943 года скончыў (горад Арэнбург). У верасні-кастрычніку 1943 года — лётчык 2-й вучэбна-трэніровачнай авіяцыйнай эскадрыллі (горад Дзмітраў Маскоўскай вобласці). З кастрычніка 1943 года служыў лётчыкам і старэйшым лётчыкам у штурмавым авіяпалку, які знаходзіўся ў тыле на даукамплектаванні (у пасёлку Міхнёва Маскоўскай вобласці).
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны: у лютым 1944 — маі 1945 — старшы лётчык і камандзір звяна 996-га штурмавога авіяцыйнага палка 224-й штурмавой авіяцыйнай дывізіі 8-га штурмавога авіяцыйнага корпуса 8-й Паветранай Арміі (1-ы і 4-ы Украінскія франты). Удзельнічаў у, , , і Пражскай аперацыях. За час вайны зрабіў 185 баявых вылетаў на штурмавіку Іл-2 (з іх 140 — на штурмоўку жывой сілы і тэхнікі праціўніка), у 12 паветраных баях збіў 2 самалёты праціўніка.
За мужнасць і гераізм, праяўленыя ў баях, Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 29 чэрвеня 1945 года старэйшаму лейтэнанту Мікалаю Зайцаву Якаўлевічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка».
Пасля вайны працягваў службу ў ВПС намеснікам камандзіраў авіяэскадрылляў ў штурмавым і знішчальным авіяпалках (у  і  ваенных акругах). У 1950 годзе скончыў Вышэйшыя афіцэрскія лётна-тактычныя курсы ВПС. Служыў камандзірам авіяэскадрыллі знішчальнага авіяпалка (у Беларускай і  ваенных акругах).
З красавіка 1953 года служыў у марской авіяцыі камандзірам авіяэскадрыллі знішчальнага авіяпалка, намеснікам начальніка штаба знішчальнай авіядывізіі па камандным пункце і начальнікам штаба знішчальнага авіяпалка (ВПС Паўночнага флота). Асвоіў рэактыўныя знішчальнікі і. У 1958 годзе скончыў акадэмічныя курсы пры Ваенна-марской акадэміі. Працягваў служыць начальнікам штаба знішчальнага авіяпалка (ВПС Паўночнага флота). З чэрвеня 1960 г. падпалкоўнік М. Я. Зайцаў — у запасе.
У 1966 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны універсітэт. Працаваў настаўнікам у школе ў Мінску, з 1967 года — выкладчыкам на кафедры філасофіі Беларускага дзяржаўнага універсітэта.
Жыў у Мінску. Памёр 18 лютага 2012 года. Пахаваны на Усходніх могілках у Мінску.
Leopard 1
Леапард 1 (Leopard 1) — першы асноўны баявы танк ФРГ. З’яўляецца першым масавым танкам Германіі пасля Другой Сусветнай вайны. Танк выкарыстоўваецца таксама ў 13 іншых краінах. У перыяд з 1964 па 1984 гады было створана 4744 танкі.
Знаходзіўся на ўзбраенні Узброеных сіл ФРГ да 2010 года; яму на змену прыйшоў Леапард 2.
Гісторыя стварэння
Гісторыя стварэння «Леапарда» сыходзіць у 1956 год, калі Італія, Францыя і Заходняя Германія (ФРГ) вырашылі сумесна распрацаваць асноўны танк, які мог бы скласці канкурэнцыю па агнявой моцы, мабільнасці і бронеабароне асноўным танкам дзяржаў — удзельніц Варшаўскага дагавора. У 1965 годзе вопытныя ўзоры былі сабраны ў Германіі (Францыя адмовілася супрацоўнічаць), і пасля комплексных выпрабаванняў была выбрана мадэль Ф. Паршэ. Вытворчасць пачалася ў 1965 годзе на заводзе Krauss-Maffei. Леапард стаў асноўным танкам Узброеных сіл ФРГ, а таксама ў Нідэрландах, Бельгіі, Нарвегіі, Даніі, Аўстраліі і Італіі, дзе гэты танк збіраўся па ліцэнзіі.
Верні Ловет Камеран
Верні Ловет Камеран (Кэмеран; Verney Lovett Cameron,  — ) — англійскі падарожнік, першы еўрапеец, які прайшоў экватарыяльную Афрыку ад Індыйскага акіяна да Атлантычнага.
Спіс захворванняў лістоўніцы
Гэты артыкул прадстаўляе сабой спіс захворванняў.
Верні Ловет Камеран
Біяграфія
Камерон быў ваенным мараком, удзельнікам ваеннага канфлікту ў Абісініі ў 1868 годзе, прымаў удзел у кампаніі брытанскіх каланіяльных войскаў па спыненні гандлю людзьмі ва Усходняй Афрыцы. У 1872 годзе ён быў прызначаны начальнікам экспедыцыі, арганізаванай Каралеўскім геаграфічным таварыствам на дапамогу Лівінгстану; у сакавіку 1873 года экспедыцыя прыбыла ў Занзібар і 24 сакавіка, пераправіўшыся з вострава на кантынентальны бераг, з паселішча Багамаё накіравалася ўглыб кантынента. 4 жніўня атрад Камерана сустрэў рэшткі экспедыцыі Лівінгстана, вяртаецца ў Занзібар з яго целам.
Гётэбаргскі ўніверсітэт
Гётэбаргскі ўніверсітэт (Göteborgs universitet, Universitas Gothoburgensis) — універсітэт у Гётэбаргу (Швецыя). Гётэбаргскі ўніверсітэт, у якім навучаюцца каля 37000 студэнтаў, з'яўляецца найбуйнейшым у Скандынавіі.
Верні Ловет Камеран
Біяграфія
Кіруючыся атрыманымі ад Геаграфічнага таварыства ўказаннямі працягнуць справу Лівінгстана, Кэмеран рушыў далей, дабраўшыся ў лютым 1874 года ў горад Уджыджы на возеры Танганьіка, дзе знайшоў паперы экспедыцыі Лівінгстана. Далей Камеран паспрабаваў рушыць на захад, Сплаўляючыся па рэках Лукуга і Луалаба, якія ён лічыў прытокамі Конга, аднак вымушана быў працягнуць падарожжа па сушы і, у рэшце рэшт, прайшоўшы па цалкам невядомым краінам 5800 км на паўднёвы захад, дасягнуў Луанды 7 лістапада 1875 года. Гэта падарожжа, асабліва дзякуючы добрым назіранням і надзейным вызначэнням геаграфічных каардынат, належыць да найбольш прадуктыўных падарожжаў Новага часу; Камеран быў ўдастоены залатых медалёў Лонданскага і Парыжскага геаграфічных таварыстваў.
Гётэбаргскі ўніверсітэт
Гісторыя
Універсітэт быў заснаваны ў 1891 годзе як Вышэйшая школа Гётэбарга і з часам аб'яднаў усе вышэйшыя навучальныя ўстановы ў горадзе. Стаў паўнавартасным універсітэтам ў 1954 годзе пасля аб'яднання з Гётэбаргскай медыцынскай школы. Асноўны будынак і большасць факультэтаў размешчаны ў цэнтральнай частцы Гётэбарга.
Верні Ловет Камеран
Біяграфія
Сваё галоўнае падарожжа Камеран апісаў у кнізе «Праз Афрыку» («Across Africa», 1876); для юнацтва адаптаванае выданне «У дзікай Афрыцы» («In savage Africa», 1887). Другая афрыканская экспедыцыя Камерана апісана ім разам з Бёртанам у сумеснай кнізе «На Залаты бераг за золатам» («To the Gold Coast for Gold», 1883).
Bipes biporus
Bipes biporus — від паўзуноў з сямейства Bipedidae. Эндэмік Мексікі. Жыве на Каліфарнійскім паўвостраве.
Апісанне
Любіць пясчаныя глебы, паўпустыні. Большую частку жыцця праводзіць пад зямлёй, рыючы свае хады і норы. На паверхні з'яўляецца пасля дажджу. Актыўны ноччу. Харчуецца насякомымі, галоўным чынам мурашкамі і тэрмітамі.
Яйцакладны від. Самка ў ліпені адкладае 1-4 яйкі. Праз 2 месяцы з'яўляюцца маладыя асобіны.
Працягласць жыцця 1—2 гады.
Міністр абароны ЗША
Міністр абароны ЗША (United States Secretary of Defense) — афіцыйнае найменне міністэрскай пасады ў Кабінеце Прэзідэнта ЗША, адказнай за ўсе пытанні ў сферы кіраўніцтва Узброенымі сіламі ЗША ў мірны і ваенны час. З’яўляецца главой Міністэрства абароны ЗША. Прызначаецца Прэзідэнтам з ухвалення Сената. Па законе міністрам абароны ЗША не можа быць прызначаны грамадзянін, на працягу сямі гадоў пасля вызвалення ад абавязковай службы ў якасці афіцэра рэгулярных часцей Узброеных сіл ЗША (10-ы збор законаў ЗША, раздзел 113). Міністр абароны па іерархіі з’яўляецца шостым чалавекам у дзяржаве.
Гэта пасада з’явілася ў 1947 годзе, калі ваенна-марскія сілы, армію і нядаўна створаныя ваенна-паветраныя сілы былі аб’яднаны ў нацыянальнае ваеннае ведамства (National Military Establishment). У выніку буйной рэарганізацыі міністры арміі ЗША (сухапутных сіл) (Department of the Army), ВПС (Department of the Air Force) і ВМС (Department of the Navy) перасталі з’яўляцца членамі кабінета міністраў і былі падпарадкаваны міністру абароны. У 1949 годзе нацыянальнае ваеннае ведамства было пераназвана ў міністэрства абароны, гэта назва захавалася да нашага часу.
Міністр абароны і Прэзідэнт ЗША разам з’яўляюцца Упаўнаважаным нацыянальным камандаваннем (National Command Authority — NCA), якое можа прывесці ў дзеянне стратэгічную ядзерную зброю. Усё ядзернае ўзбраенне падпарадкоўваецца правілу двух чалавек (two-man rule). Паводле гэтага правіла, яны абодва павінны загадаць прывесці ў дзеянне ядзерныя сілы, каб загад быў выкананы.
Міністр абароны з’яўляецца главой Міністэрства абароны. Непасрэдна яму падпарадкоўваюцца:
Міністру абароны ЗША падпарадкоўваюцца шэсць глаў Аб’яднанага камітэта начальнікаў штабоў (Joint Chiefs of Staff), а таксама ён камандуе дзевяццю аб’яднанымі камандзірамі.
Вазапісец Поласа
Вазапісец Поласа — вазапісец, які працаваў у атычным чорнафігурным стылі. Яго працы датуюцца з 575 па 565 год да нашай эры.
Творчасць
Палос меў асабісты адметны стыль, хоць і не валодаў выключным мастацкім талентам. Стылістычна ён нагадвае працы вазапісцаў больш ранняй групы Рагуза, якія знаходзіліся пад моцным уплывам Карынфскага вазапісу. Ён быў вельмі прадуктыўным. Яго умоўная назва паходзіць ад штрыхаваных поласаў, якія насілі жанчыны, жывёлы і сірэны, намаляваныя ім. Больш за 100 вядомых ваз і фрагментаў прыпісваюцца яму. Творы гэтага аўтара былі шырока распаўсюджаны на ўсёй тэрыторыі грэчаскага свету, як мяркуецца, сярод менш патрабавальных кліентаў. Яны былі знойдзеныя ад Афін і Атыкі па Паўднёвай Італіі, у Іспаніі, у Кірэнаіке, Егіпце і Малой Азіі. Ён упрыгожваў усе сучасныя яму формы вазапісу, але аддаваў перавагу талеркам і леканам.
Гісторыя Панамы
Даеўрапейскі час
Тэрыторыя Панамы заселена чалавекам каля 10 тысяч гадоў назад. Карэннае насельніцтва — індзейцы плямён карыбаў і чыбча. Таксама на тэрыторыі цяперашняй Панамы пражывалі плямёны куна, чока, гуаямі.
Калонія Іспаніі
У пачатку XVI ст. заваявана іспанскімі канкістадорамі. Упершыню іспанцы ступілі на панамскую зямлю ў 1501 годзе (Радрыга дэ Бастыдас). У 1502 падчас чацвёртага плавання тут пабываў Калумб. У 1510 Васка Нуньес дэ Бальбоа заснаваў горад Партабэла (сённяшні Калон) і калонію вакол яго і стаў губернатарам рэгіёну. У 1519 быў заснаваны горад Панама, які даў назву ўсёй краіне. З 1542 у складзе віцэ-каралеўства Перу, з 1560 — генерал-капітанства Гватэмала, у 1718—1723 і 1740—1810 віцэ-каралеўства Новая Гранада. Неўзабаве пасля заснавання Партабэла стаў месцам перапраўкі золата інкаў у Еўропу, прыцягваючы англійскіх піратаў у гэтыя мясціны: Генры Морган некалькі разоў рабаваў Партабэла і ў 1671 — Панаму. У канцы XVII стагоддзя ў Дар’ене была арганізавана шатландская калонія, неўзабаве выгнаная іспанцамі.
У складзе Калумбіі
У ходзе вайны за незалежнасць іспанскіх калоній у Амерыцы 1810—1826 Панама 28 лістапада 1821 абвясціла незалежнасць ад Іспаніі і ўвайшла ў склад федэратыўнай рэспублікі Вялікая Калумбія. З 1831 Панама — дэпартамент Новай Гранады (з 1886 Калумбія). У 2-й палове XIX ст. панамцы неаднаразова (1885, 1895, 1899, 1900) узнімалі антыкалумбійскія паўстанні. У 1850-х пасля таго як у Каліфорніі знайшлі золата, была пабудавана чыгунка паміж узбярэжжамі двух акіянаў.
Абвяшчэнне незалежнасці і будаўніцтва канала
3 лістапада 1903 пасля «Тысячадзённай вайны», пры ваеннай дапамозе ЗША абвешчана незалежная Панамская Рэспубліка, яе першым прэзідэнтам (1904—1908) стаў М. А. Герэра. Далейшыя адносіны з ЗША вызначаліся амерыкана-панамскімі дагаворамі 1903, 1936, 1955, 1977. Паводле дагавора 1903 ЗША атрымалі ў бестэрміновую арэнду паласу тэрыторыі краіны ад Атлантычнага да Ціхага акіянаў для будаўніцтва і наступнай эксплуатацыі Панамскага канала (у 1879—1902 яго будавала Францыя, дабудаваны ЗША у 1904—1914). Паводле Канстытуцыя 1904 ЗША мелі права высаджваць войскі ў любой частцы Панамы.
Найноўшы час
У Другую сусветную вайну Панама фармальна абвясціла вайну Японіі, Германіі і Італіі. З канца 1950-х пад уплывам рэвалюцыі на Кубе і нацыяналізацыі Суэцкага канала (1956) адносіны Панамы з ЗША пагоршыліся, узмацніліся патрабаванні перадачы Панаме канала і яго зоны. У 1968 годзе ваенны пераварот прывёў да ўлады патрыятычную хунту на чале з генералам А. Тарыхасам Эрэрам, які нацыяналізаваў уласнасць кампаній ЗША і мясцовых буйных уласнікаў. Амерыкана-панамскія дагаворы 1977 прадугледжвалі паэтапную перадачу Панаме Панамскага канала і яго зоны, ліквідацыю амерыканскіх ваенных баз. Урад Тарыхаса праводзіў палітыку сацыяльных рэформаў, ліквідацыі непісьменнасці. Пасля гібелі ў 1981 Тарыхаса Эрэры ўлада сканцэнтравалася ў руках генерала М. Нар’егі Марэны.
У снежні 1989 ЗША шляхам узброенай інтэрвенцыі скінулі рэжым Нар’егі, абвінаваціўшы яго ў сувязях з наркамафіяй і ўзурпацыі ўлады. У 1994 прэзідэнтам Панамы абраны Э. Перэс Бальядарэс, які пачаў ліберальныя рэформы. У маі 1999 прэзідэнтам абраны М. Маскоса. Напярэдадні новага стагоддзя пад кантроль Панамы канчаткова перайшоў Панамскі канал з яго зонай. 31 снежня 1999 Панамскі канал быў урачыста перададзены Панамскай дзяржаве.
З канца 1990-х ва ўладзе знаходзяцца правыя і цэнтрысцкія партыі.
Вайна за Чорныя Узгоркі
Вайна за Чорныя Узгоркі (Black Hills War), таксама вядомая як Вялікая вайна сіу (Great Sioux War) — вайна ЗША супраць індзейцаў сіу і шаенаў, якія пражывалі на паўночным захадзе Вялікіх раўнін, у 1876—1877 гг. Скончылася паланеннем індзейцаў з наступнай перапраўкай у рэзервацыі.
Гісторыя
Пасля заканчэння грамадзянскай вайны паскорылася каланізацыя Захаду ЗША. Перамяшчэнні пасяленцаў і пракладка транскантынентальнай чыгункі выклікалі негатыўную рэакцыю індзейцаў, якія пражывалі там, што вылілася ў адкрытае ўзброенае супрацьстаянне. Вайна скончылася ў 1868 г. падпісаннем дагавора, паводле якога дарогі пасяленцаў і фарты ўздоўж іх знішчаліся.
Акрыяўшы ад знясілення пасля вайны з Поўднем, урад ЗША 6 снежня 1875 года прад'явіў індзейцам ультыматум, паводле якога тыя павінны былі да 1 лютага 1876 г. прыйсці ў спецыяльныя агенцтвы, да якіх яны прыпісаны (для перапраўкі ў рэзервацыі). Ультыматум быў праігнараваны, тым больш што зімовыя вандраванні былі для індзейцаў вельмі рэдкімі. 18 студзеня была выпушчана забарона на продаж індзейцам зброі і боепрыпасаў. 8 лютага генералы Тэры і Крук атрымалі загады на падрыхтоўку да паходу.
Грос-адмірал
Грос-адмірал — вышэйшае ваенна-марское званне ў Аўстра-Венгрыі (1867—1918), Германскай імперыі (1871—1918) і Трэцім рэйху (1933—1945). Яму адпавядала званне генерал-фельдмаршал у сухапутнай арміі.
Сядзібна-паркавы комплекс Завішаў (Кухцічы)
Сядзібна-паркавы комплекс Завішаў — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры класіцызму. Сфарміравалася ў першай палове ХІХ ст. у в. Кухчыцы (сучасны пасёлак Першамайск Уздзенскага раёна). У комплекс уваходзілі палац, флігелі і парк з капліцай-пахавальняй графаў Завішаў.
Ва ўцалелых флігелях сядзібы размяшчалася прафесійна-тэхнічнае вучылішча механізацыі сельскай гаспадаркі.
Палац
Палац знаходзіўся ў маляўнічым парку, на шырокім лузе, акаймаваным ліпавымі алеямі, і уяўляў сабой разгорнутую па фронту трохчастковую кампазіцыю, цэнтрам якой з'яўляўся накрыты вальмавым дахам аднапавярховы П-падобны ў плане аб'ём з чатырохкалонным порцікам на галоўным фасадзе. Бакавыя крылы цэнтральнага аб'ёму франтальнымі каланадамі-галерэямі злучаліся з аднапавярховымі прастакутнымі ў плане флігелямі, накрытымі вальмавымі дахамі.
Пакоі, салоны дома ўпрыгожвалі ляпніна, дубовыя панэлі, старажытная дарагая мэбля, мастацкія зборы ранніх часоў. Быў багаты архіў. У вялікай аранжарэі вырошчваліся розныя кветкавыя і экзатычныя расліны.
Флігелі
Флігелі — лаканічнай архітэктуры аднапавярховыя прастакутныя ў плане будынкі, ядром сіметрычнай кампазіцыі якіх з'яўляюцца масіўныя чатырохкалонныя порцікі дарычнага ордара з трохвугольнымі франтонамі. Бутавая муроўка сцен дэкарыраваная атынкаванымі пілястрамі, вуглы раскрапаваныя руставанымі цаглянымі лапаткамі, пад карнізамі дахаў праходзяць паясы сухарыкаў. Галоўныя фасады дэкарыраваныя фрызамі з трыгліфамі. Уваходы ў будынкі — цэнтральны і два бакавыя — вылучаныя высокімі ганкамі. Унутраная прастора распланаваная сіметрычна адносна падоўжнай восі, мае анфіладнае размяшчэнне пакояў.
Капліца-пахавальня
Капліца-пахавальня — у паўночна-ўсходняй частцы парку. Пабудаваная ў сярэдзіне ХVІ ст. па тыпу сярэдневяковых кальвінскіх збораў (імітацыя Смаргонскага кальвінскага збору). Мураванае кампактнае дванаццаціграннае ў плане збудаванне (таўшчыня сцен дасягае 1,5 м) з конусным шатровым дахам і кубападобнай алтарнай часткай. Галоўны фасад фланкіраваны круглымі ў сячэнні вежамі з шатровымі завяршэннямі. Паміж вежамі размешчаны аб’ём тамбура, вылучаны пілястравым порцікам з трохвугольным франтонам. У дэкоры будынка выкарыстаныя ляпныя гірлянды, вузкія байніцы, геральдыка. Кутнія сучляненні галоўнага аб’ёму прарэзаныя арачнымі аконнымі праёмамі, сцены апсіды — круглымі люкарнамі. Тамбур перакрыты цыліндрычнымі скляпеннямі з распалубкамі, зала — плоскай столлю. Алтарнае памяшканне адкрытае ў залу шырокай лучковай аркай. Таксама аркай адкрываюцца ў залу хоры, размешчаныя на другім ярусе тамбура. Інтэр’ер дэкарыраваны карнізам на дэнтыкулах, канеліраванымі пілястрамі. Пад алтаром — крыпта.
Скаўт Беларусі
«Скаўт Беларусі» — газета, машынапіснае друкаванае выданне «Саюзу Скаўтаў Беларусі» (пазней зарэгістраванае як «Аб’яднанне беларускіх скаўтаў»), заснаваная ў 1991 годзе ў Мінску. Выдавец і галоўны рэдактар — Алег Грушэцкі. У газеце друкаваліся матэрыялы, прысвечаныя гісторыі развіцця скаўцкага руху ў Беларусі і ў свеце, асвятляліся мэты і падзеі скаўцкага руху.
Выкарыстанне хімічнай зброі падчас грамадзянскай вайны ў Сірыі
Улады Сірыйскай Арабскай Рэспублікі на афіцыйным узроўні прызнавалі факт наяўнасці ў сябе хімічнай зброі, а таксама актыўна праводзілі працэс па яго ліквідацыі, што было цалкам завершана ў 2016 годзе.
Падчас канфлікта неаднаразова паведамлялася аб выкарыстанні тым ці іншым бокам хімічнай зброі. Удзельнікі канфлікту адмаўлялі факт выкарыставання атрутных рэчываў і скідалі ўсю віну на сваіх праціўнікаў. Больш за тое, асобныя выпадкі выкарыстання баявых газаў часам ставяцца пад сумневы, што было выклікана некаторымі пастановачнымі ролікамі ад арганізацыі «Белыя каскі», дзе нібыта дэманстравалася аказанне медыцынскай дапамогі ахвярам хімічных нападаў.
2013
Упершыню аб выкарыстанні хімзброі падчас грамадзянскай вайны ў Сірыі згадвалася 19 сакавіка 2013 года, калі ў раёне Алепа невыдомыя ўжылі атрутны газ, выпусціўшы з раёна Нейраб ракету з хімікатамі па раёне Хан-аль-Асаль. Паўстанцы абвінавацілі ў хімічнай атацы ўрадавыя войскі, у той час як апошнія ўсклалі гэта на апазіцыю. У выніку гэтага здарэння 16 чалавек, яшчэ каля ста пацярпелі.
19 чэрвеня прадстаўнікі камандавання «Сірыйскай свабоднай арміі» паведамілі аб прымяненні хімічнай зброі ўрадавымі войскамі і «Хезбалой» у ходзе баёў у горадзе Замалка пад Дамаскам. У гэты ж дзень прэзідэнт ЗША Барак Абама заявіў, што «Вашынгтон валодае сведчаннем прымянення хімічнай зброі ўрадам».
У пачатку жніўня сірыйская апазіцыя і праваабаронцы абвінавацілі ўрадавыя войскі ва ўжыванні атрутных газаў падчас аблогі прыгарадаў Дамаска, Думы і Адры 5 жніўня.
2015
У сярэдзіне ліпеня 2015 г. з’явіліся звесткі ад крыніц курдскіх фармаванняў YPG аб тым, што падчас баёў супраць іх у раёне горада Аль-Хасака, у чэрвені гэтага ж года, групоўкай «Ісламская дзяржава» была ўжыта хімічная зброя неапазнанага складу. Па словах афіцыйнага прадстаўніка YPG Рэдура Халіля, наступстваў для пацярпелых удалося пазбегнуць дзякуючы своечасова аказанай медыцынскай дапамогі. Факт прымянення хімзброі баевікамі ІД супраць сірыйскіх курдаў быў пацверджаны пасля расследавання, праведзенага двума незалежнымі даследчымі арганізацыямі з Вялікабрытаніі.
2016
8 сакавіка фармаванні YPG заявілі, што сілы сірыйскай апазіцыі падчас распачатага ў канцы лютага перамір’я ўжылі супраць іх у раёне Шах-Масуд г. Алепа хлор у газавых балонах, якія выстрэльвалі з самаробных артылерыйскіх гармат-газамётаў.
3 жніўня была праведзена хімічная атака на жылы квартал ва ўсходняй частцы Алепа. Квартал быў абстраляны з раёна Сукары, які кантралявалі баевікі групоўкі «Харакаь Нур ад-Дын аз-Зінкі». У выніку прымянення атрутных рэчываў загінулі 7 чалавек, яшчэ больш за 20 сірыйцаў трапілі ў шпіталі.
Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі заявіла аб прымяненні 30 кастрычніка баевікамі боепрыпасаў з хлорам і белым фосфарам супраць урадавых войскаў.
2017
4 красавіка насельніцтва сірыйскага горада Хан-Шэйхун (правінцыя Ідліб) трапіла пад уздзеянне баявых атрутных рэчываў. У выніку загінулі не менш за 89 чалавек, пацярпелі больш за 550 чалавек. Гэта стала сто семдзесят пятай вядомай атакай з ужываннем хімічнай зброі за час грамадзянскай вайны ў Сірыі. . Падзеі ў Хан-Шэйхуне паслужылі падставай для ракетнага ўдару ВМС ЗША па авіябазе Эш-Шайрат, нанесенай 7 красавіка.
Мо’Нік
Монік Анджела Эймс, вядомая як Мо'Нік (Monique Angela Imes, Mo'Nique; 11 снежня 1967, Балтымар, ЗША) — амерыканская акцёрка і комік. Уладальніца прэмій «Оскар», BAFTA, «Залаты глобус», «Незалежны дух», «Gold Derby», Прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША і «NAACP Image Award».
Андрэйс Упітс
А́ндрэйс У́пітс (Andrejs Upīts;, в. Рэмерсгоф, , Расійская імперыя, цяпер Латвія — ) — латышскі , ,  і. Народны пісьменнік Латвіі (1943). Акадэмік АН Латвіі (1946). Герой Сацыялістычнай Працы (1967). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Латвіі (1957).
Творчасць
Друкаваўся з 1897 года. У трылогіі «Рабежніекі» (1908—1921) паказаў жыццё латышскага сялянства. Аўтар зборнікаў апавяданняў «Маленькія камедыі» (кн. 1—2, 1909—1910), «Трывога» (1912), «Адліга» (1919), «Метамарфозы» (1923), «Голае жыццё» (1926), «Апавяданні пра пастараў» (1930) і інш.; раманаў «Жанчына» (1910), «Золата» (1914), «Па вясёлкавым мосце» (1926), «На мяжы вякоў» (1937—1940), «Прасвет у хмарах» (1951), дылогіі «Зямля зялёная» (1945, Дзяржаўная прэмія СССР, 1946). Пісаў працы па гісторыі літаратуры і інш.
Пераклады
На беларускую мову яго асобныя творы перакладалі А. Жук, Х. Лялько, У. Пігулеўскі, Я. Скрыган.
Беларускія пераклады
У кнігах:
Цюнг
Цюнг (Тюнг, Түҥ) — рака ў Расіі, у Рэспубліцы Саха (Якуція), левы прыток ракі Вілюй (басейн Лены).
Даўжыня ракі 1092 км. Плошча вадазбору 49 800 км². Расход вады ў ніжнім цячэнні 180 м³/с, сярэдні шматгадовы 117 м³/с, аб'ём сцёку 3,693 км³ за год. Нахіл воднай паверхні ад 0,7 да 0,04 м/км. Вадазбор у межах Сярэднесібірскага пласкагор’я, Цэнтральнаякуцкай раўніны і Вілюйскай упадзіны. Асноўныя буйныя прытокі: Цюнкян, Чымідзікян, Джыпа. У басейне ракі каля 9000 азёр.
Рака суднаходная на адлегласці 273 км ад вусця.
Таццяна Дзмітрыеўна Самусенка
Таццяна Дзмітрыеўна Самусе́нка (у дзявоцтве — Пятрэнка;, п. Астрашыцкі Гарадок, Мінскі раён, Мінская вобласць — , Мінск) — беларуская фехтавальшчыца (на рапірах), трохразовая алімпійская чэмпіёнка, заслужаны майстар спорту СССР (1960). Заслужаны дзеяч фізічнай культуры БССР (1980).
Біяграфія
У 1962 годзе скончыла Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці інжынер-канструктар.
Пасля завяршэння спартыўнай кар'еры працавала дзіцячым трэнерам, потым дырэктарам спецыялізаванай школы. У 1994 годзе арганізавала і ўзначаліла Беларускі рэспубліканскі фехтавальны клуб «Залаты клінок». У 1994–2000 гадах з’яўлялася старшынёй Асацыяцыі ветэранаў фехтавання.
Людміла Іванаўна Златава
Людміла Іванаўна Златава (,  —) — беларуская (лірыка-каларатурнае сапрана). Народная артыстка БССР (1980).
Біяграфія
Пасля заканчэння Маскоўскай кансерваторыі ў 1962 годзе, у 1962—1991 гадах салістка Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР. У 1991–1993 гадах – дырэктар опернай трупы тэатра.
Творчасць
Свабодна валодае лёгкім, рухомым голасам, арганічна ўжываецца ў характары сваіх гераінь.
Выканала ролі Марфачкі («Алеся» Я. Цікоцкага), Ірыны, Маці («Калючая ружа» і «Зорка Венера» Ю. Семянякі), Ганначкі («Брэсцкая крэпасць» ). Сярод партый класічнага рэпертуара: Марфа, Шамаханская царыца («» і «» М. Рымскага-Корсакава), Цэрліна («Дон Жуан» В. А. Моцарта), Разіна («» Д. Расіні), Нарына («» Г. Даніцэці), Джыльда, Віялета («Рыгалета» і «Травіята» Д. Вердзі), Мімі і Мюзета («» Д. Пучыні), Маргарыта («» Ш. Гуно), Мікаэла, Лейла («Кармэн» і «» Ж. Бізэ).
Выступала ў канцэртах. Гастралявала ў ВНР, ГДР, ПНР, ЧССР, у Францыі і Егіпце.
Юлійс Фэдэрс
Ю́лійс Во́лдэмарс Фэ́дэрс (Jūlijs Voldemārs Feders), таксама Юлій Іванавіч Федэрс (Юлий Иванович Феддерс; 19 чэрвеня 1838, Кокенгаўзен, Ліфляндская губерня — 19 студзеня 1909, Ніжын, Чарнігаўская губерня) — латышскі жывапісец; адзін з заснавальнікаў латышскага рэалістычнага пейзажнага жывапісу.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1838 у Ліфляндскай губерні. Скончыў гімназію пастара Бергмана ў Рызе. Намерваўся прысвяціць сябе медыцыне. Вучыўся ў 1856—1862 гадах у Пецярбургскай акадэміі мастацтваў, у 1875—1876 гадах у Дзюсельдорфскай акадэміі мастацтваў.
Выкладаў у навучальных установах Елгавы, у Расіі.
Творчасць
Сярод твораў: «Пейзаж з маланкавым небам» (1873), «Рака Персе» (1890), «Даліна ракі Гаўі» (1891), «Руіны замка ў Кокнэсэ» (1904), «У парку Сігулды» (1905—1907).
Сядзібна-паркавы ансамбль Корвін-Мілеўскіх (Лаздуны)
Сядзібна-паркавы ансамбль Корвін-Мілеўскіх існаваў у XIX — першай палове XX ст. у в. Лаздуны (цяпер Іўеўскі раён).
Тупунгатыта
Тупунгатыта (Tupungatito) — актыўны вулкан. Вышыня 6000 м. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Анд (Галоўная Кардыльера) на тэрыторыі Аргенціны. Абмежаваны горнымі хрыбтамі Валье-дэ-лас-Вакас на поўначы і ўсходзе і Валье-дэ-лос-Арконес-Інферыёр на поўдні і захадзе. Тупунгатыта паўстаў пры сутыкненні тэктанічных пліт Наска і Паўднёва-Амерыканскай. Знаходзіцца на мяжы Чылі і Аргенціны, на ўсход ад г. Сант’яга, прыкладна за 50 км на поўдзень ад Аканкагуа ў правінцыі Мендоса.
Піетызм
Піетызм — першапачаткова рух унутры лютэранства, які характарызуецца наданнем асаблівай значнасці асабістай пабожнасці, рэлігійных перажыванняў вернікаў, адчуванню жывых зносінаў з Богам, а таксама адчуванню сталага знаходжання пад строгім і пільным «Боскім вокам». Піетызм падчас свайго ўзнікнення супрацьпастаўляўся лютэранскай артадоксіі, акцэнт у якой рабіўся на дагматыку, якая далёка не заўсёды была зразумелая парафіянам.
Джорджыа Б’яндрата
Джорджыа Б’яндрата (Giorgio Biandrata; каля 1515, Салуцца —, ) — італьянскі ўрач, тэолаг, дзеяч Рэфармацыі ў Польшчы і Вялікім Княстве Літоўскім.
Біяграфія
Джорджыа працаваў у Кракаве, дзе быў урачам каралевы Боны ў 1540—1544 гадах. У 1556 годзе пераехаў у Жэневу, дзе стаў прыхільнікам кальвінізму. Ужо праз два гады ён быў вымушаны пакінуць горад з-за антытрынітарскіх поглядаў, вярнуўся ў Рэч Паспалітую ў 1558 годзе, дзе актыўна ўключыўся ў дзейнасць рэфарматарскага руху і ў 1560 годзе быў абраны кіраўніком царквы ў Малой Польшчы.
Джорджыа быў адным з галоўных прыхільнікаў антытрынітарыянізму ў Рэчы Паспалітай, і, такім чынам, быў у канфлікце з Жанам Кальвінам, які пісаў да польскіх кальвіністаў лісты, папярэджваючы іх аб дзейнасці Б’яндраты. У выніку канфлікту з мясцовымі рэфарматарамі, Б’яндрата пачаў шукаць заступнікаў і знайшоў падтрымку ў літоўскага князя Мікалая Радзівіла Чорнага і Яна Кішкі, з якімі стварыў моцную фракцыю літоўскіх антытрынітарыяў (арыянаў).
У 1563 годзе Джорджыа адправіўся ў Трансільванію, дзе працаваў урачом і саветнікам Яна Жыгімонта Запальі. З 1571 года працаваў на Стэфана Баторыя і зрабіў для яго шэраг важных задач, у тым ліку спрыяў яго выбранню на пасаду польскага караля ў 1575 годзе.
Сядзібна-паркавы комплекс Багушэвічаў
Дом Багушэвіча — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры канца XIX ст. Сядзіба створаная ў в. Кушляны (Смаргонскі раён).
Гісторыя
Гісторыя сядзібы ўзыходзіць да XVIII ст., калі ў 1749 г. за 450 злотых маёнтак набыў А. Багушэвіч (прапрадзед беларускага паэта Ф. Багушэвіча). У сядзібе Ф. Багушэвіч правёў апошнія гады жыцця. Ансамбль уключае гасподу, парк эканамічнага тыпу, гаспадарчыя пабудовы, альтанку.
У пасляваенныя гады гаспода захавалася дзякуючы рупнасці М. Ляпехі — шчырага прыхільніка творчасці Багушэвіча, захавальніка і вартаўніка сядзібы. Да 1988 г. у доме была размешчана Кушлянская сельская бібліятэка імя Багушэвіча. Да 150-годдзя з дня нараджэння паэта рэалізаваны праект рэстаўрацыі сядзібы. Адноўлены падмурак, франтоны, дах і першапачатковая планіроўка, перабраная галерэя-навес. Адноўленыя таксама адрына, свіран, студні з «жураўлямі». У садзе зроблены падсадкі маладых пладовых дрэваў. У 1990 г. падчас святкавання ў гасподзе адкрытая літаратурна-мастацкая кампазіцыя, прысвечаная творчасці паэта. Рэстаўрацыйнымі працамі кіраваў Валерый Слюнчанка.
Архітэктура
Гаспода — прамавугольная ў плане аднапавярховая зрубная пабудова пад высокім двухсхільным дахам. Па фронту галоўнага фасада адкрытая слупавая галерэя-навес з дашчаным парапетам. Планіроўка дома анфіладная, уваходы з боку галоўнага і бакавога фасадаў.
Гаспадарчыя пабудовы сканцэнтраваныя на паўднёвым захадзе ад гасподы.
Парк
Парк з пладовым садам расчлянёны прамавугольнай сеткай алей. Сярод насаджэнняў пераважаюць ліпа, клён, елка, трапляюцца асобныя экземпляры лістоўніцы. Пры ўездзе ў парк — маляўнічая паляна з курцінамі. З малых форм дойлідства засталася драўляная альтанка — цэнтрычнае ў плане збудаванне каркаснай канструкцыі з шатровым дахам-навесам. Народная назва альтанкі «Распятая воля». Паводле падання, альтанка была зроблена рукамі Багушэвіча і яго сяброў у памяць ахвяр нацыянальна-вызваленчага паўстання 1863—64 гг. Драўляная скульптура «Укрыжаванне», якая да 1939 г. знаходзілася ў альтанцы, не захавалася.
Спрынгфілд
Спрынгфілд (Springfield) — шырока распаўсюджаны англамоўны тапонім, радзей — прозвішча.
Непатызм
У каталіцкай царкве
Непатызм з'явіўся ў Сярэднявеччы, калі Папы Рымскія, клапоцячыся пра ўмацаванне сваёй улады, сталі раздаваць вышэйшыя царкоўныя пасады, у першую чаргу кардынальскія шапкі, сваім сваякам. Імі былі спачатку пляменнікі, адсюль і назва непатызм. Пазней, асабліва ў XV—XVI стст., імі былі незаконнанароджаныя дзеці. Напрыклад, Аляксандр VI зрабіў кардыналам свайго сына Чэзарэ, а Папа Павел III — сваіх унукаў. Непатызм пачынае зжываць сябе да XVIII стагоддзя. Па распараджэнні Папы Інакенція XII, у кардынальскай калегіі мог быць толькі адзін непат. Да XIX стагоддзя непатызм у царкоўнай іерархіі паступова сышлі на нішто.
У палітыцы
Найвышэйшага размаху непатызм дасягнуў у эпоху Адраджэння, калі Папы Рымскія ператварыліся ў італьянскіх князёў і імкнуліся набыць для свайго шматлікага нашчадства княствы і герцагствы. З'явіліся цэлыя «папскія» дынастыі, такія як сем'і Арсіні, Конці, дэла Роверэ, Медычы, Борджыя, Пікаламіні, Савелі. Пазней з'явіўся тэрмін «чорная знаць»: гэта нашчадкі непатаў, якія сталі княжацкімі ці герцагскімі фаміліямі, такія, як Банкампаньі, Баргезэ, Барберыні, Памфілі, Кіджы, Адэскалькі, Людавізі, Альбані, Русполі, Руфа і шматлікія іншыя.
У сучаснай палітыцы
У сучасным свеце эксперты таксама адзначаюць існаванне непатызму. У той ці іншай форме ён уласцівы пераважнай большасці краін. Вышэйшыя чыноўнікі, як правіла, не могуць перадаць сваю ўладу дзецям непасрэдна, аднак яны выкарыстоўваюць магчымасці для прадастаўлення сваім блізкім сваякам, напрыклад, кіруючых пасад у буйных бізнес-структурах. Шкода ад непатызму складаецца ў тым, што чалавек, які прызначаецца на новую пасаду, не праходзіць прафесійны адбор і часта не з'яўляецца добрым спецыялістам. У адпаведнай канвенцыі ААН непатызм — разнавіднасць карупцыі.
Седрас
Востраў Се́драс (Isla de Cedros) — востраў у Ціхім акіяне на поўдні мексіканскага штата Ніжняя Каліфорнія. Плошча — 348,3 км². Насельніцтва (2010 г.) — 2696 чал.
Геаграфія
Востраў Седрас месціцца ў паўночна-заходняй частцы Ціхага акіяна ў 23,3 км ад заходняй ускраіны паўвострава Каліфорнія. Даўжыня з поўначы на поўдзень — 38,34 км. Найбольшая шырыня — 16,48 км.
Клімат трапічны засушлівы. Дзякуючы прахалодным паветраным масам і плыням з Ціхага акіяна тут не так спякотна, як на суседнім паўвостраве Каліфорнія. Сярэдняя гадавая тэмпература +22°C. У ліпені слупок тэрмометра можа падвышацца да 28,6°C. На ўзбярэжжы часцяком здараюцца ранішнія туманы, аднак сутачнае надвор'е пераважна сухое. Высокія горы затрымліваюць вільготныя паветраныя масы, таму на іх схілах выпадае больш асадкаў.
Прырода
Для прыроды вострава Седрас характэрны высокі паказчык эндэмічнай флоры і фаўны. Прыбярэжныя і нізкія часткі на працягу года атрымліваюць мала вільгаці, таму тут дамінуюць ксерафітныя травы і хмызнякі. У гарах захаваліся хваёвыя і ядлаўцовыя гаі. У мінулым іх плошча была значна большай, дзякуючы ім востраў атрымаў сваё сучаснае найменне (Cedros — "кедры"). Жывёльны свет прадстаўлены рознымі відамі птушак, яшчарак, казурак, грызуноў, ластаногімі і здзічэлымі козамі. Воды каля Седраса адрозніваюцца багаццем рыбных запасаў.
Гісторыя
Індзейцы насялілі востраў Седрас болей за 10 тысяч гадоў таму. Выяўлена болей за 70 археалагічных помнікаў дакалумбавай эпохі. У 1539 г. ён быў адкрыты іспанскімі канкістадорамі. У 1732 г. па патрабаванні манахаў-дамініканцаў, якія апекавалі мясцовае карэннае насельніцтва, тубыльцы пакінулі востраў і перасяліліся ў суседнюю Каліфорнію. Седрас наведваўся піратамі, рыбакамі, кітабоямі і кантрабандыстамі.
У канцы XIX — пачатку XX з'явілася сталае насельніцтва, прадстаўленае здабытчыкамі золата і медзі. У 1917 г. прамысловая здабыча спынілася, аднак жыхары Седраса асвоілі рыбалоўства. У 1920 г. была пабудавана кансервавая фабрыка. Рыбалоўства і перапрацоўка рыбы, а таксама здабыча солі і турызм адыгрываюць значную ролю ў эканоміцы вострава і ў нашы дні.
Нацыянальная бібліятэка Румыніі
Нацыянальная бібліятэка Румыніі (Biblioteca Națională a Romaniei) размешчана ў Бухарэсце. Бібліятэка мае свае філіялы ў гарадах Алба-Юлія і Краёва.
Гісторыя
Бібліятэка сыходзіць сваімі каранямі ў бібліятэку Каледжа Святога Савы, якая была адкрыта ў 1859 годзе, калі 1000 кніг на французскай мове былі змешчаны ў архіў. Пасля аб'яднання Румыніі ў адну дзяржаву ў тым жа годзе бібліятэка атрымала нацыянальны статус (Нацыянальная і Цэнтральная бібліятэка Bibliotecǎ Naționala și Bibliotecǎ Centralǎ). У 1864 годзе яна стала называцца Цэнтральнай бібліятэкай дзяржавы (Biblioteca Centralǎ a Statului).
У 1901 годзе ўсе зборы бібліятэкі былі перададзены ў распараджэнне Румынскай акадэмічнай бібліятэкі, у выніку чаго апошняя насіла нацыянальны статус. У 1955 годзе ж была арганізавана Дзяржаўная нацыянальная бібліятэка, якая стала нацыянальнай. У 1989 годзе пасля падзення камуністычнага рэжыму бібліятэцы была нададзена яе цяперашняя назва.
Палац Ла-Манеда
Палац «Ла-Манеда» (Palacio de La Moneda) — афіцыйная рэзідэнцыя прэзідэнта Чылі, размешчаная ў Сант’яга. У будынку знаходзяцца таксама міністэрства ўнутраных спраў і сакратарыяты прэзідэнта і ўрада.
Гісторыя
Палац быў пабудаваны іспанскай каланіяльнай адміністрацыяй Чылі ў 1784—1805 гадах па праекце італьянскага эмігранта Хаакіна Таескі ў стылі класіцызму як будынак манетнага двара, які размяшчаўся ў будынку ў 1814—1929 гадах і даў яму назву. У 1845 годзе прэзідэнт Мануэль Бульнес зрабіў яго таксама рэзідэнцыяй прэзідэнта і ўрада, а ў 1930 годзе ў перыяд праўлення Габрыэля Гансалеса Відэлы палац стаў афіцыйнай рэзідэнцыяй прэзідэнта Чылі, а да 1958 года — і месцам яго пражывання. У тым жа годзе перад палацам была адкрыта Плошча Канстытуцыі.
11 верасня 1973 года палац, дзе знаходзіўся прэзідэнт Сальвадор Альендэ, быў часткова разбураны ў ходзе штурму падчас ваеннага перавароту, аднак да 11 сакавіка 1981 года адноўлены, хоць некаторыя сляды куль былі захаваныя. Акрамя гэтага, па распараджэнні Піначэта пад будынкам быў пабудаваны бункер.
У 2003 годзе прэзідэнт Рыкарда Лагас адкрыў палац для наведвання турыстамі. У 2006 годзе перад яго паўднёвым фасадам з’явілася плошча Грамадзян, на якой быў узведзены культурны цэнтр палаца і ўсталяваны помнік прэзідэнту Артура Алесандры.
Вазапісец Афрадыты
Каля 330 да н.э. вазапісец Афрадыты прыехаў у Пестум з Апуліі і далучыўся да майстэрні пестумскага вазапісу Астэя і Піфона.
Нюй-шу
Нюй-шу (NǙshū, літаральна: жаночае пісьменства) — складовае пісьмо, якое выкарыстоўвалася выключна жанчынамі павета Цзян'юн паўднёвакітайскай правінцыі Хунань.
Агульнае
У стандартным кітайскім пісьме кожны сімвал азначае слова ці яго частку. Нюй-шу фанетычнае пісьмо з 600—700 сімваламі для абазначэння складоў мясцовага дыялекта сянань тухуа, на якім размаўляюць жыхары раёна рэк Сяо і Юнмін на поўначы павета Цзян’юн. Для выражэння ўсіх гукаў гэтага дыялекта трэба прыблізна ўдвая болей, улічваючы танальныя адрозненні. Для складоў, якія не ўвайшлі ў алфавіт, выкарыстоўваюцца дзіграфы.
Цзян’юн населены кітайцамі і яо, але нюй-шу выкарыстоўваецца дзяля запісу мясцовага кітайскага дыялекту; невядомы выпадкі перадачы ім мовы яо.
Шмат якія са знакаў нюй-шу ўяўляюць з сабе скорапісныя варыянты кітайскіх іерогліфаў кайшу, як сама назва піьсма. Іншыя былі запазычаны з вышыўкі: сімвалы складаюцца з гарызантальных і касых ліній і дужак. Надпіс на нюй-шу лёгка вышыць на тканіне, і шмат са знайдзеных узораў былі якраз вышыты на тканіне.
На нюй-шу пішуць зверху ўніз і справа налева, як і ў традыцыйным кітайскім пісьменстве. Але, у адрозненні ад яго, каб прадэманстраваць майстэрства каліграфа, тэкст нюй-шу выдзяляецца вельмі тонкімі лініямі.
Гісторыя
Нягледзячы на тое што нюй-шу існаваў стагоддзямі, ён бый невядомы да апошняга часу. Вучоныя «перавынайшлі» яго ў справаздачы ўрада ў 1983 годзе. Усяго было сабрана толькі каля двух тысяч сімвалаў.
Пасля рэвалюцыі жанчынам стала даступна адукацыя, і неабходнасць у нюй-шу знікла. Падчас культурнай рэвалюцыі былі знішчаны тысячы помнікаў нюй-шу. Пасля таго як Ян Юэцын стварыў дакументальны фільм аб нюй-шу, урад КНР стаў заахвочваць вывучэнне і захаванне гэтага старажытнага пісьменства.
Помнікі
Болшасць з помнікаў пісьменства нюй-шу — гэта «лісты трэцяга дня» (піньінь — sānzhāoshū), звёрнутыя тканыя кніжкі, на якіх сяброўкі і маці нявесты вышывалі песні з дапамогай нюй-шу, і на трэці дзень пасля вяселля нявеста іх атрымлівала. Так родзічы выражалі надзеі на шчасцедзяўчыны ў незнаёмай вёсцы і сум ад разлукі Іншыя творы — вышытыя паясы і ленты, а таксама паўсядённыя рэчы, на якіх жанчыны пісалі вершы і песні.
Сучасны стан
У 1990 памерла апошняя каліграф нюй-шу І Няньхуа.
Лічылася, што Ян Хуаньі, жыхарка правінцыі Хунань, якая памерла ў 2004 годзе ва ўзросце 98 гадоў, была апошняй носьбіткай гэтай пісьмовай сістэмы. Але японская даследчыца з універсітэта Бункё з імём Орыэ Эндо (遠藤織枝) знайшла летам 1994 года Хэ Яньсінь, 1940 года нараджэння, якая ведала нюй-шу, але забылася на яго. У выніку сумеснай з Эндо працы, Яньсін успомніла нюй-шу і падарыла ёй сваю аўтабіяграфію, напісаную гэтым пісьмом.
У 1998 Эндо знайшла яшчэ адну носьбітку нюй-шу, Хэ Цзынхуа, у 2010 ёй споўнілася 69 год. Сёння яна валодае нюй-шу лепей за ўсіх, згодна з дакладам Эндо пасля вяртання з Уханя, Цзян’цюнь /
Даследчык Чжоў Шоі вывучаў нюй-шу з канца 1950-х, і дагэтуль ён дапамагае жанчынам вывучаць пісьменства іх бабуль і прабабуль. Чжоў Шоі і Орые Эндо зараз працуюць над тым, каб адрадзіць нюй-шу.
Пісьменніца Ліза Сі апісвае выкарыстанне нюй-шу жанчынамі XIX стагоддзя ў сваім рамане «Снежная кветка і запаветны веер».
На дадзены момант нюй-шу знаходзіцца ў спісе магчымых сімвалаў Унікод, у Дадатковым мулцімоўным пакеце, дзе 385 базавых сімвалаў могуць заняць пазіцыі з U+1B000 па U+1B180, і 64 алаграфа з U+1B181 па U+1B1C1.
Taraxacum sonchoides
Taraxacum sonchoides - шматгадовая травяністая расліна роду Адуванчык сямейства.
Талака (таварыства)
«Талака» — незалежная арганізацыя моладзі ў 1985—1990 гадах, гісторыка-культурнае аб'яднанне. Створана восенню 1985 года як клуб аховы помнікаў. Займалася ўдзелам у рэстаўрацыйных работах і археалагічных раскопах, аховай помнікаў гісторыі і архітэктуры, змаганнем за стварэнне беларускіх класаў і школ, правядзеннем экалагічных экспедыцый, культурна-асветніцкай дзейнасцю, адраджэннем народных традыцый і свят. У другой палове 1980-х (да 1989) «Талака» была самай вялікай і ўплывовай нефармальнай арганізацыяй.
Гісторыя
Таварыства «Талака» створана восенню 1985 года як клуб аховы помнікаў. Ля вытокаў яе заснавання былі Сяржук Вітушка, Вінцук Вячорка, Віктар Івашкевіч, Алесь Суша. Ініцыятарам назвы «Талака» быў скульптар Гэнік Лойка. Покліч арганізацыі «Дзе пачую талаку, туды ногі валаку» прыдумаў Сяржук Вітушка. За аснову сваёй эмблемы «Талака» ўзяла выяву мінскай ратушы, якая ў той час яшчэ не была адноўленая.
У канцы 1980-х «Талака» зрабілася вялікай і ўплывовай нефармальнай арганізацыяй. Удзельнікі арганізацыі ўзнаўлялі і падтрымлівалі нацыянальныя традыцыі — ад культывацыі беларускага мовы, тэатру, літаратуры, выяўленчага мастацтва, фальклору, року і да пашырэння незалежніцкай палітычнай думкі, друку і арганізацыі.
«Талака» прычынілася да нараджэння новай хвалі нацыянальнага адраджэння 1980-1990-х гадоў. З ініцыятывы «Талакі» ў беларускую прастору быў вернуты покліч «Жыве Беларусь!», а таксама бел-чырвона-белы сцяг і герб «Пагоня». Першая публічная лекцыя, прысвечаная бел-чырвона-беламу сцягу, была праведзена «Талакой» у 1987 годзе, у залі Тэатра эстрады.
За час існавання Талакі ў яе пасяджэннях і мерапрыемствах бралі ўдзел сотні маладых людзей, але правадзейных членаў было каля пяцідзесяці. Кіраўніцтва ў клубе было калегіяльнае. Галоўным кіруючым органам была Рада, члены ў якую абіраліся падчас Сойму большасцю галасоў. Кіраўніком арганізацыі нязменна быў Сяржук Вітушка.
Артурс Фрынбэргс
А́ртурс Фры́нбэргс (Artūrs Frinbergs;, , Рыжскі павет, Ліфляндская губерня, Расійская імперыя — , , Латвійская ССР, СССР) — латышскі камерны (драматычны тэнар), , ,. Народны артыст СССР (1962). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1950). У 1946—1974 гадах саліст Тэатра оперы і балета Латвіі.
Творчасць
Валодаў яркімі вакальнымі і акцёрскімі данымі. Сярод партый: Грышка Куцярма («Паданне пра нябачны горад Кіцеж…» М. Рымскага-Корсакава), Самазванец («Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага), Атэла («Атэла» Дж. Вердзі), Лаэнгрын, Тангейзер (аднайменнай оперы Р. Вагнера).