cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Павел Ніканоравіч Шалгуноў
Біяграфія
У 1864 годзе прызначаны выконваючым абавязкі Мінскага губернатара і ў тым жа годзе прыняў абавязкі па кіраванні ваеннага губернатара Мінскай губерні. У 1864 годзе зацверджаны на пасадзе мінскага губернатара. Губернатар Магілёўскай губерні Расійскай імперыі ў 1868—1870 гг.
Кірыл Валянцінавіч Руды
Біяграфія
У 2000 г. скончыў Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт. Застаўся на кафедры фінансаў, дзе працаваў спачатку асістэнтам, пасля дацэнтам. У 2001 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Механізм выбару рэжыму абменнага курса» (навук. кіраўнік — Мікалай Заяц). У 2002 г. быў прызначаны намеснікам дэкана факультэта фінансаў і банкаўскай справы. Быў стыпендыятам праграмы Фулбрайта, якая фінансуецца федэральным урадам ЗША. На працягу 4 месяцў стажыраваўся ў Чыкага. Працаваў над «планам фінансавай стабілізацыі краін СНД».
З 2007 да 2012 гг. быў саветнікам пасольства Рэспублікі Беларусь у Кітайскай Народнай Рэспубліцы.
Са студзеня 2013 да чэрвеня 2013 гг. быў намеснікам генеральнага дырэктара ТАА «Бел-Хуавэй Тэхноладжыс».
Пасля быў прызначаны памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па эканамічных пытаннях. З 2014 г. — памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — начальнік галоўнага эканамічнага ўпраўлення Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
Вікторыя дэ Валуа
Вікторыя дэ Валуа (Victoire de Valois;  — жнівень 1556), як і яе сястра Жанна дэ Валуа (фр. Jeanne de Valois) — французскія прынцэсы-двайняты, былі апошнімі дзецьмі караля Францыі Генрыха II і Кацярыны Медычы. Жанна дэ Валуа (24 чэрвеня 1556 г.) памерла, не паспеўшы ўбачыць свет, Вікторыя дэ Валуа пражыла крыху больш за месяц. У сувязі з гэтымі родамі, якія прайшлі вельмі складана і ледзь не сталі прычынай смерці Кацярыны Медычы, урачы параілі каралеўскай пары больш не думаць аб нараджэнні новых дзяцей; пасля гэтага савета Генрых спыніў наведваць спальню сваёй жонкі, праводзячы ўвесь вольны час са сваёй фаварыткай Дыянай дэ Пуацье.
Кірыл Валянцінавіч Руды
Біяграфія
З 12 ліпеня 2016 да 30 студзеня 2020 гг. — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Кітайскай Народнай Рэспубліцы.
Валодае англійскай і кітайскай мовамі.
Сям’я
Жанаты. Мае двух сыноў.
Туранія
Туранія (Turania) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рыеці.
Насельніцтва складае 250 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 29 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 2020. Тэлефонны код — 0765.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Херускі
Херу́скі (Cherusci) — старажытнагерманскае племя. Адносіцца да ўсходняй групы старажытнагерманскіх плямёнаў.
Агульныя звесткі
Упершыню пра херускаў паведамляе Юлій Цэзар. Звесткі пра гэта племя ёсць таксама ў Тацыта.
Плямёны херускаў жылі з канца першага тысячагоддзя да нашай эры на абодвух берагах сярэдняга цячэння Везера і яго прытокаў, а таксама ў перадгор'ях хрыбта Гарц. Іх уладанні распасціраліся да басейна ракі Эльба.
У 4 годзе нашай эры апынуліся пад уладай Рыма. У 9|9 годзе н. э., незадаволеныя вялікімі падатковымі паборамі і наборам рэкрутаў у рымскую армію, херускі паўсталі пад правадырствам Армінія. Яны разам з іншымі германскімі плямёнамі нанеслі разгромнае паражэнне ў Тэўтабургскім лесе тром рымскім легіёнам, на чале з Квінтыліем Варам.
Толькі праз некалькі гадоў херускі былі разгромлены, а Арміній ваяваў супраць Рыма, пакуль не быў забіты ў 21 годзе сваімі сваякамі.
Каля 330 года рэшткі херускаў увайшлі ў племянны саюз саксаў. Херускі згадваюцца сярод плямёнаў, якія супрацьстаялі Канстанціну Вялікаму.
Ленінградская АЭС
Ленінградская атамная электрастанцыя (ЛАЭС) — найбуйнейшая ў Расіі па ўсталяванай магутнасці дзеючая атамная электрастанцыя (4187,6 МВт па даных на 2018 год), размешчана ў Ленінградскай вобласці, за 35 км на захад ад мяжы Санкт-Пецярбурга і за 70 км ад яго гістарычнага цэнтра, на ўзбярэжжы Фінскага заліва Балтыйскага мора ў горадзе Сасновы Бор (5 км ад АЭС). Сасновы Бор мае статус горада з абмежаваным наведваннем.
Будаўніцтва пачалося ў верасні 1967 года, першы энергаблок быў уведзены ў эксплуатацыю ў 1973 годзе, наступныя — у 1975, 1979 i 1981 гадах.
У 2015 годзе станцыі былі перададзеныя новыя энергаблокі будуемай станцыі ЛАЭС-2. Першы з іх быў уведзены ў эксплуатацыю ў 2018 годзе.
Доля ЛАЭС у выпрацоўцы электраэнергіі ў канцэрна «Расэнергаатам» складае 14,1 % (даныя па выніках 2018 года).
Агашэрская вайна
Агашэрская вайна (таксама вядомая як «Калядная вайна») — ваенны канфлікт паміж Малі і Буркіна-Фасо, які адбыўся ў снежні 1985 года з-за спрэчкі вакол рэгіёну Агашэр.
Перадгісторыя
Агашэр лічыцца багатым на мінеральныя рэсурсы і прыродны газ рэгіёнам. Таму ў Бамако аспрэчвалі права суседа на яго валоданне.
25 лістапада 1974 года на мяжы дзвюх краін адбылася сутычка паміж памежнікамі. У канцы снежня адбылося яшчэ некалькі перастрэлак. Хоць інцыдэнты былі і нязначнымі, але запатрабавалі замежнага ўмяшання. Перш пытанне спрабавалі ўлагодзіць Тога і Нігерыя, але затым у сітуацыю ўмяшалася Арганізацыя афрыканскага адзінства. Яна загадала стварыць камісію для ўрэгулявання крызісу. Пасярэднікі рэкамендавалі правесці дэмаркацыю мяжы, што было прынята кожным бокам.
У 1982 г. у Верхняй Вольце (з 1984 — Буркіна-Фасо) адбываецца ваенны пераварот, у выніку якога да ўлады прыходзіць Томас Санкарэ, які пачынае праводзіць сацыялістычныя рэформы і пераарыентуецца на СССР. З гэтага часу спрэчка набывае і ідэалагічнай афарбоўку, паколькі новая палітыка суседа ўступае ў супрацьстаянне з асновамі рэжыму Мусы Траорэ ў Малі, што быў лаяльны да Францыі.
Тым жа часам ўрады абодвух краін выпрабоўвалі пэўныя ўнутраныя праблемы і каб адцягнуць ўвагі насельніцтва ад іх Уагадугу і Бамако пачалі задумвацца аб «маленькай пераможнай вайне».
Адносіны паміж дзвюма краінамі абвастрыліся, калі малійскі дыпламат Дрыс Кейта быў высланы з Буркіна-Фасо. Сустрэчы паміж дыпламатамі абедзвюх краін, каб абмеркаваць тэрытарыяльнае пытанне, не далі выніку, і радыкальныя настроі працягваў расці. Некаторыя газеты Буркіна-Фасо абвінавачвалі Малі ў падрыхтоўцы ўварвання. Малі адпрэчвала гэтыя абвінавачванні і вінаваціла Буркіна-Фасо ў эскалацыі напружанасці. Да 1985 года абедзве краіны перажылі некалькі гадоў засухі. Дождж, нарэшце, прыйшоў у канцы 1985 года, але ён размыў дарогі і замінаў размеркаванне прадуктаў харчавання і медыкаментаў у рэгіёне.
Канфлікт
У канцы 1985 года ўрад Буркіна-Фасо арганізаваў перапіс насельніцтва, і перапісчыкі па памылцы зайшлі ў лагеры племя фульбэ на тэрыторыі Малі. У адказ на гэта малійцы выказалі пратэст і прывяла свае ўзброеныя сілы ў стан поўнай боегатоўнасці. Прэзідэнт Малі Муса Траорэ публічна асудзіў гэты акт і на працягу дзесяці дзён папрасіў лідараў афрыканскіх краін аказаць ціск на Т. Санкарэ з мэтай вываду войскаў з тэрыторыі Агашэра. Тым не менш, армія Буркіна-Фасо засталася ў гэтым раёне.
25 снежня, у дзень каталіцкага Раства, малійская армія пачала наступленне ў Агашэрскай паласе. Буркінійцы пачалі контратакаваць, але нават з перакінутым падмацаваннем не дасягнулі значных поспехаў. У гэты час малійскіе войскі, што апынуліся больш падрыхтаванымі, правялі некалькі паспяховых нападаў, захапіўшы шэраг вёсак. Салдаты Буркіна-Фасо зноў контратакавалі, але панеслі вялікія страты. ВПС Малі нават нанеслі ўдар па рынку ў Уахігуя, у выніку якога загінулі грамадзянскія асобы.
Урад Лівіі паспрабаваў дамовіцца з бакамі аб спыненні агню 26 снежня, але беспаспяхова, баі працягваліся. Другая спроба дамагчыся перамір’я, прадпрынятая па ініцыятыве урадаў Нігерыі і Лівіі 29 снежня, таксама не ўдалася. Толькі 30-га бакі прыйшлі да дамоўленасці.
Наступствы
У сярэдзіне студзеня 1986 года на саміце ў Ямусукра Муса Траорэ і Томас Санкарэ пагадзілася адвесці свае войскі на даваенныя пазыцыі. У лютым адбыўся абмен палоннымі, а ў чэрвені былі адноўлены дыпламатычныя адносіны. Аднак прычыны спрэчкі заставаліся нявырашанымі. Справа была перададзеная ў Міжнародны суд ААН.
У сваім рашэнні, вынесеным 22 снежня таго ж года, суд падзяліў 3000 км² спрэчнай тэрыторыі амаль пароўну. Малі атрымала заходнюю частку Агашэра, а Буркіна-Фасо — усходнюю. Прэзідэнт Траорэ назваў рашэнне суда «перамогай братэрскіх народаў Малі і Буркіна-Фасо».
IC 2034
IC 2034 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Сетка.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Эдыкт аб талерантнасці (1782)
Эдыкт аб талерантнасці (Toleranzpatent) — дакумент, выдадзены святым рымскім імператарам Іосіфам II 2 студзеня 1782 года. Паводле яго яўрэі атрымалі большую свабоду ў адпраўленні сваіх рэлігійных абрадаў.
Патэнт стаў часткаю праводзімай Іосіфам II палітыкі радыкальных рэформ па пераўтварэнні імперыі Габсбургаў у ідэальную асветніцкую дзяржаву. Дагэтуль ён выдаў эдыкт, які тычыўся толькі хрысціянскіх дэнамінацый. Жыды ж падпадалі пад ранейшыя абмежаванні, усталяваныя ў Сярэднявеччы: так, яны не мелі права валодаць нерухомасцю.
Тым не менш, замест выкарыстання пісьмовага іўрыта і размоўнага ідыша прадугледжвалася ўжыванне нямецкай мовы. Афіцыйныя дакументы і падручнікі не маглі друкавацца на іўрыце. «Талерантныя» яўрэі ў Вене і інтэлігенцыя падтрымала патэнт Іосіфа II, аднак большасць асцерагалася магчымай асіміляцыі і пагрозы культуры і ладу жыцця.
Андрэй Шаптыцкі
Мітрапаліт Андрэй (свецкае імя граф Раман Марыя Аляксандр Шапты́цкі, Roman Maria Aleksander Szeptycki, Роман Марія Олександр Шептицький;, сяло Прылбычы, Каралеўства Галіцыі і Ладамерыі, Аўстра-Венгрыя — , ) — прадстаяцель Украінскай грэкакаталіцкай царквы ў 1900—1944 гадах, Мітрапаліт Галіцкі, ахоўнік Кіеўскага мітрапалічага прастола.
Біяграфія
Прадстаўнік галіцкага графскага роду Шаптыцкіх. Брат Кліменція, Станіслава Шаптыцкіх. Вучыўся дома і ў Кракаве. Паступіў на службу ў аўстра-венгерскую армію, але па прычыне слабога здароўя праз некалькі месяцаў пакінуў службу. Скончыў юрыдычны факультэт Урацлаўскага ўніверсітэта, у 1888 годзе атрымаў ступень доктара права. Падчас вучобы ездзіў у Італію (дзе быў прыняты Львом XIII), а таксама ў Кіеў і Маскву, дзе меў зносіны з прадстаўнікамі ўкраінскага нацыяналістычнага руху.
У 1888 годзе прыняў манаства з імем Андрэй, уступіўшы ў ордэн базыльянаў. З 22 жніўня 1892 года — святар у Перамышлі, затым у Дабромылі. Вучыўся ў езуіцкай семінарыі ў Кракаве, атрымаўшы ступень доктара тэалогіі ў 1894 годзе. З 20 чэрвеня 1896 года — ігумен манастыра Святога Ануфрыя ў Львове. У 1899 годзе быў прызначаны імператарам Францам Іосіфам I біскупам Станіславаўскім. З 17 снежня 1900 года — мітрапаліт Галіцкі, архібіскуп Львоўскі і біскуп Кам'янэц-Падзільскі (інтранізацыя — 17 студзеня 1901 года).
Займаўся палітыкай, быў дэпутатам Галіцкага Сейма, аўстрыйскай Палаты Гаспадароў.
Увосень 1908 года мітрапаліт Андрэй нелегальна, па фальшывых дакументах заехаў у Расійскую імперыю і наведаў падпольныя ўніяцкія абшчыны ў Пецярбургу і Маскве. У 1910 годзе ездзіў у ЗША, дзе займаўся арганізацыяй эмігрантаў з Галіцыі. Наведаў 21-ы Еўхарыстычны кангрэс, які праходзіў у Манрэалі.
Падчас Першай сусветнай вайны, калі пасля Галіцыйскай бітвы Львоў быў заняты рускімі войскамі, Шаптыцкі застаўся ў Львове, са сваімі вернікамі. 19 верасня 1914 года быў арыштаваны рускімі ваеннымі ўладамі за антырасійскія пропаведзі і высланы ўглыб Расійскай імперыі. Знаходзіўся ў спасылцы ў Кіеве, Ноўгарадзе, Курску, а затым у ганаровым зняволенні ў Спаса-Яўфіміевым манастыры ў Суздалі.
Q1 Tower
Q1 Tower — небаскроб, які знаходзіцца ў горадзе Голд-Кост, Аўстралія. Q1 азначае «Квінслэнд нумар адзін» (англ.: Queensland Number One). Вышыня будынка 323 метра (1059 футаў), 78 паверхаў, што робіць будынак Q1 Tower самым высокім у Аўстраліі.
Андрэй Шаптыцкі
Біяграфія
Неўзабаве пасля Лютаўскай рэвалюцыі вызвалены Часовым урадам па прапанове міністра юстыцыі Керанскага. 29—31 мая 1917 года склікаў Сабор Расійскай грэкакаталіцкай царквы (РГКЦ), прызначыўшы сваім экзархам у Расіі іераманаха студыта Леаніда Фёдарава.
Q1 Tower
Дызайн Q1 быў распрацаваны кампаніяй «Atelier SDG». Ідэяй для формы будынка сталі алімпійскі факел Сіднейскай алімпіяды і будынак Сіднейскага опернага тэатра.
Андрэй Шаптыцкі
Біяграфія
У канцы 1917 года вярнуўся ў Львоў. Пасля заканчэння Першай сусветнай і распаду Аўстра-Венгрыі падтрымліваў ідэю незалежнай Заходняй Украіны, за што арыштоўваўся польскімі ўладамі.
Задаўга да пачатку Другой сусветнай вайны мітрапаліт Шаптыцкі карыстаўся вялікай павагай не толькі сярод украінскага насельніцтва, але і сярод яўрэяў. Валодаў пісьмовым і гутарковым іўрытам. У 1935 годзе яўрэйская газета «Хвыля» павіншавала мітрапаліта з 70-годдзем. Гуманістычнае і талерантнае стаўленне да яўрэяў неаднаразова служыла нагодай для крытыкі дзейнасці А. Шаптыцкага. Вядома таксама, што падчас «Справы Бейліса» у кастрычніку 1913 года Шаптыцкі публічна аспрэчыў крывавы паклёп на яўрэяў.
Q1 Tower
Q1 часта выкарыстоўваюць для скачкоў з парашутам.
Андрэй Шаптыцкі
Біяграфія
У міжваенны час Шаптыцкі быў прыхільнікам партыі Украінскае нацыянальна-дэмакратычнае аб'яднанне (УНДА). У 1932 годзе ў «Слове да ўкраінскай моладзі» ён упершыню выступіў супраць новастворанай Арганізацыі ўкраінскіх нацыяналістаў, перасцерагаючы моладзь супраць уступлення ў яе шэрагі. Яшчэ больш абвастрыліся адносіны паміж Шаптыцкім і АУН пасля таго, як апошняя перайшла да тактыкі палітычных забойстваў: «Злачынства заўсёды ёсць злачынства» і «святой справе нельга служыць скрываўленымі рукамі», — адгукнуўся мітрапаліт на забойства ў 1934 годзе аўнаўцамі дырэктара ўкраінскай акадэмічнай гімназіі Івана Бабія за «калабарацыянізм». Неўзабаве члены АУН здзейснілі няўдалую спробу зрушэння Шаптыцкага. Тым не менш мітрапаліт быў сябрам палкоўніка Андрэя Мельніка (пазней лідара АУН(м)), якога прызначыў аканомам сваіх маёнткаў, а ў 1939 годзе выратаваў ад арышту з боку НКУС.
Немірова (Ушацкі раён)
Неміро́ва (, Немирово) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Сарочынскага сельсавета.
Андрэй Шаптыцкі
Дзейнасць падчас нямецкай акупацыі
Дзейнасць Шаптыцкага ў гады Другой сусветнай вайны неадназначная. Магчыма, на яго пазіцыю ў стаўленні акупацыйных улад паўплывала палітыка Савецкай улады на тэрыторыі Заходняй Украіны ў 1939—41 гадах. Былі на тое і асабістыя прычыны: 27 верасня 1939 года ў Прылбычах супрацоўнікамі НКУС былі расстраляныя брат А. Шаптыцкага Леў, яго жонка і ўсе члены сям'і.
Немірова (Ушацкі раён)
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Мосарскага сельсавета.
Банальная рыфма
Бана́льная ры́фма — рыфма, якая ў выніку частага ўжывання рознымі паэтамі страціла сваю навізну і неспадзяванасць. Яшчэ А. Пушкін высьмейваў сваіх сучаснікаў-паэтаў за эксплуатацыю банальных рыфмаў тыпу кровь — любовь, розы — морозы і г. д. У кожнай нацыянальнай паэзіі ёсць свае банальныя рыфмы, супраць якіх змагаецца літаратурная грамадскасць. У беларускай паэзіі такія рыфмы, як сонца — аконца — бясконца, снег — смех, век — чалавек, след — свет і некаторыя іншыя, успрымаюцца сёння як банальныя рыфмы, сугуччы ніжэйшага гатунку.
Андрэй Шаптыцкі
Дзейнасць падчас нямецкай акупацыі
У першы перыяд распачатай Вялікай Айчыннай вайны мітрапаліт стаў на шлях супрацоўніцтва з акупацыйнымі ўладамі. 30 чэрвеня 1941 года Львоў быў заняты германскімі войскамі, у сувязі з чым на наступны дзень ён звярнуўся да паствы з вітальным пасланнем. У ліпені таго ж года А. Шаптыцкі сустрэўся з кіраўніком АУН (Арганізацыя ўкраінскіх нацыяналістаў) С. Бандэрам і як кіраўнік царквы даў згоду на барацьбу бандэраўцаў з бальшавікамі.
23 верасня 1941 года пасля ўзяцця Кіева накіраваў Гітлеру віншавальны ліст, у якім вітаў фюрара як «непераможнага палкаводца непараўнальнай і слаўнай нямецкай арміі». 12 студзеня 1942 года Шаптыцкі зноў прапанаваў Гітлеру цеснае супрацоўніцтва.
Разам з тым, варта адзначыць, што выказванні з заклікамі аб супрацоўніцтве з нямецкімі акупацыйнымі ўладамі, якія прыпісваюцца А. Шаптыцкаму, супярэчлівыя. Так, у 1942 годзе «Пасланне мітрапаліта Шаптыцкага да хлебаробаў» змяшчала такі тэкст: «Камандаванне нямецкай арміі просіць мяне, каб я абвясціў, што трэба плаціць падаткі, кантынгенты» і г.д. У газеце гэтыя радкі былі апушчаны, і атрымалася, што зварот «аб здачы кантынгенту» зыходзіць непасрэдна ад А. Шаптыцкага. Царкоўныя ўлады вымушаны былі звярнуцца ў газету з просьбай аднавіць сапраўдны тэкст паведамлення.
14 студзеня 1942 года Шаптыцкі на чале групы нацыяналістычных кіраўнікоў падпісаў ліст да Гітлера: «Мы запэўніваем Вас, Ваша правасхадзіцельства, што кіруючыя колы ва Украіне імкнуцца да самага цеснага супрацоўніцтва з Германіяй, каб аб'яднанымі сіламі нямецкага і ўкраінскага народа… ператварыць у жыццё новы парадак ва Украіне і ва ўсёй Усходняй Еўропе».
Мітрапаліт Андрэй дапамагаў гітлераўцам вывозіць украінскую моладзь на прымусовыя працы ў Германію, апублікаваўшы ў сувязі з гэтым зварот: «''Знаходжанне на чужыне ў чымсьці прынясе вам карысць і выгаду. Навучыцеся чужой мове, пазнаеце свет і людзей, наберацеся жыццёвага вопыту, атрымаеце шмат ведаў, якія могуць спатрэбіцца вам у жыцці''».
Хоць нацысты ў той час не адрознівалі яўрэяў ад бальшавікоў, Шаптыцкі выступаў супраць знішчэння яўрэяў і міжнацыянальнай розніцы. Ён сам удзельнічаў у выратаванні больш за сотню яўрэйскіх дзяцей і некалькіх сем'яў яўрэйскіх рабінаў, распарадзіўшыся хаваць іх у сваёй рэзідэнцыі, манастырах і цэрквах епархіі, у тым ліку рабіна Львова Давід Каханэ, якога хавалі ў Саборы Святога Юра. Актыўную дапамогу таксама аказвалі сяляне навакольных сёлаў, якія прадстаўлялі прадукты харчавання, а таксама манахі і манашкі, якія забяспечвалі сховішча рабінам і іх сем'ям. У канцы лета 1942 года Шаптыцкі арганізаваў кампанію выратавання яўрэяў. Гэта, па большай частцы, былі людзі, уцекачы з гета або з Яніўскага лагера. 14 жніўня 1944 года 2000 яўрэйскіх дзяцей былі тайна вывезены ў розныя манастыры. Іх хавалі ў крыптах, у манастырскіх школах, дзіцячых прытулках Львова і наваколляў, ім былі выдадзены фальшывыя пасведчанні аб хрышчэнні. Шаптыцкі арганізаваў падпольныя групы людзей, якія дапамагалі хаваць яўрэяў. У гэтым удзельнічалі манахі-студыты пад кіраўніцтвам ігумена Уніўскага манастыра Кліменція, брата мітрапаліта. Былі распрацаваны спецыяльныя маршруты, якімі тайна перапраўлялі яўрэяў у Венгрыю, дзе было больш бяспечна.
У выратаванні яўрэяў А. Шаптыцкаму таксама аказвала значную дапамогу сястра манастыра Св. Іосіфа Алена Вітар. Разам з Кліменціем Шаптыцкім яны дапамаглі схаваць 53 чалавекі на абутковай фабрыцы і ў манастыры манахаў-студытаў. У 1946 годзе, у перыяд ліквідацыі бальшавікамі УГКЦ, сястра Алена Вітар была арыштавана за ўдзел у АУН і асуджана агулам да 30 гадоў пазбаўлення волі. Брат Кліменцій быў арыштаваны ў 1947 годзе, асуджаны да 8 гадоў пазбаўлення волі, памёр ва Уладзімірскай турме.
У студзені 1942 года Шаптыцкі разам з іншымі грамадска-палітычнымі дзеячамі Украіны накіраваў А. Гітлеру ліст-пратэст супраць нямецкай палітыкі ва Усходзе. А. Шаптыцкі быў адзіным прадстаўніком царквы ў Еўропе, хто звярнуўся з лістом да Папы Рымскага і асабіста да Гімлера, пратэстуючы супраць генацыду яўрэяў.
У лістападзе 1942 года мітрапаліт, зыходзячы з прынцыпаў хрысціянскіх запаведзяў, напісаў пастырскае пасланне «Не забі!», якое было адрасавана ў першую чаргу палякам і ўкраінцам і заклікала спыніць варожасць паміж імі.
Сцвярджаецца, што Гімлер загадаў арыштаваць А. Шаптыцкага. Аднак Гансу Франку і Ота Ляшу, якія кіравалі Галічынай у той час, удалося ўтрымаць рэйхсфюрара СС ад гэтага кроку — мітрапаліт карыстаўся глыбокай пашанай сярод народа, і яго арышт мог моцна дэстабілізаваць становішча. Гестапаўцы правялі ператрусы ў саборы Св. Юра, падчас якіх распячатвалі нават мошчы.
У 1943 годзе ўніяцкае духавенства, якім кіраваў Шаптыцкі, дапамагала акупантам у стварэнні 14-й грэнадзёрскай дывізіі СС «Галічына», у складзе якой ваявалі, галоўным чынам, уніяты з Заходняй Украіны, у тым ліку семінарысты. Падраздзяленне было забяспечана грэка-каталіцкімі капеланамі, прычым уніяцкае духавенства агітавала галічан за ўступ у дывізію. Яшчэ ў пачатку 1944 г. Шаптыцкі прадпісаў сваім клірыкам перадаваць нямецкім уладам царкоўныя званы з мэтай іх наступнага пераплаўлення для патрэб фронту. У сваёй палеміцы з ініцыятарам стварэння дывізіі бургамістрам Львова У. Кубіёвічам, заклікаў яго абдумаць палітычную мэтазгоднасць і маральную адказнасць такіх крокаў.
З АУН Андрэя Шаптыцкага, як і раней, звязвалі складаныя адносіны. Ён беспаспяхова спрабаваў процідзейнічаць расколу ў арганізацыі, каб больш умераная мельнікоўская фракцыя стрымлівала радыкалізм бандэраўскай (якую Шаптыцкі звычайна называў у пасланнях «дзецьмі» і «моладдзю», а неафіцыйна, паводле некаторых звестак, — «несур'ёзнымі людзьмі» і «смаркачамі»), рэзка асуджаў іх узаемнае супрацьстаянне і практыкі палітычнага гвалту АЎН(б), у т.л. забойствы палякаў, яўрэяў, прадстаўнікоў рымска-каталіцкага і праваслаўнага духавенства. Прадстаўнікі польскага падполля паведамлялі пра канфлікт паміж Шаптыцкім і АЎН(б) з-за стаўлення да палякаў. Тым не менш Шаптыцкі лічыў сябе і далей звязаным з украінскім нацыянальным рухам і ў перапісцы з рымска-каталіцкім архібіскупам львоўскім Баляславам Твардоўскім увосень 1943 года імкнуўся ачысціць украінцаў увогуле і ўкраінскіх нацыяналістаў у прыватнасці ад абвінавачванняў у масавых забойствах польскага насельніцтва. Ён таксама дакараў бандэраўцаў за адсутнасць ва УПА інстытута капеланства.
Адносіны з савецкай уладай пасля вызвалення Заходняй Украіны
У 1944 годзе, адразу пасля ўваходжання ў Львоў Савецкай арміі, Шаптыцкі адправіў Сталіну віншавальнае пасланне. У пасланні кіраўнік галіцкіх грэка-католікаў называў савецкага лідара «Вярхоўным правадыром» і «Кіраўніком СССР, галоўнакамандуючым і вялікім маршалам непераможнай Чырвонай Арміі». З нагоды ўступлення савецкіх войскаў на тэрыторыю Заходняй Украіны Шаптыцкі пісаў: «Гэтыя светлыя падзеі і памяркоўнасць, з якой Вы адносіцеся да нашай Царквы, выклікалі і ў нашай Царкве надзею, што яна, як і ўвесь народ, знойдзе ў СССР пад Вашым кіраваннем поўную свабоду працы і развіцця ў дабрабыце і шчасці».
У гутарцы з упаўнаважаным Савета па справах рэлігійных культаў пры СНК УССР С. Даніленкам-Карыным Шаптыцкі гаварыў: «Я шчыра рады, што Савецкая ўлада вызваліла нас ад гэтых немцаў, і пра гэту радасць і пра абавязкі, якія вынікаюць з яе, казаў і кажу вернікам і духавенству. Не далей, як сёння ў мяне адбыўся сабор мясцовага духавенства і некаторых прыезджых. Такія саборы ў мяне бываюць кожны чацвер. Дык вось я павучаў іх, як трэба быць удзячным і пакорлівым Савецкай уладзе, пасланай нам Богам, і духавенства са шчырасцю ўспрымала і ўспрымае мае павучанні»
А. Шаптыцкі сканаў 1 лістапада 1944 года ў Львове. Пахаваны ў крыпце Сабора Святога Юра — свайго Львоўскага мітрапалічага кафедральнага сабора. У наш час адбываецца працэс яго беатыфікацыі — прылічэння да ліку блажэнных Каталіцкай царквы.
Пасля смерці А. Шаптыцкага і правядзення ліквідацыі УГКЦ, у 1946 годзе МДБ правяло «камбінацыю» ў дачыненні да святара УГКЦ І. Катыва, падчас якой была атрымана інфармацыя пра магчымыя схованкі і архівы А. Шаптыцкага. 29 сакавіка 1946 года групай МДБ СССР у выніку арышту і актыўнага допыту манаха А. Кульбенкі былі выяўлены схованкі ў будынку мітрапалічых палат і прылеглых пабудовах, выяўлены і канфіскаваны значныя каштоўнасці.
Ацэнка заслуг
У Ізраілі па хадайніцтве Давіда Каханэ разглядалася пытанне аб прысваенні А. Шаптыцкаму звання «Праведнік народаў свету». Аднак калі ў 1981 годзе дайшло да галасавання, то з 13 членаў камісіі, якая разглядала пытанне, двое ўстрымаліся, пяцёра выказаліся за прысуджэнне звання і шэсць — супраць (Д. Каханэ, які таксама быў членам камісіі, устрымаўся). У выніку званне прысвоена не было. Прычынай гэтага стала супрацоўніцтва А. Шаптыцкага з нямецкімі акупантамі, у тым ліку ўдзел у стварэнні дывізіі СС «Галічына». Варта адзначыць, што ў розны час Праведнікамі былі прызнаны некаторыя члены вермахта і іншых службаў і органаў Трэцяга рэйха, якія мелі рознае дачыненне да выратавання яўрэяў. Пытанне аб прысваенні Шаптыцкаму звання Праведніка разглядаўся ў Яд ва-Шэм некалькі разоў, і апошні раз прапанова была адхілена ў 2007 годзе.
Гэта рашэнне выклікала неадназначную рэакцыю. Напрыклад, два польскія аўтары выказалі абурэнне гэтым фактам у газеце «The Jerusalem Post». Пасля адмовы камісіі Яд ва-Шэм прызнаць Шаптыцкага Праведнікам народаў свету, яўрэйская абшчына Украіны ў маі 2008 года прызнала яго Праведнікам.
Брат Андрэя Шаптыцкага, Кліменцій Казімір Шаптыцкі быў прызнаны Праведнікам свету.
Дабрачыннасць і мецэнацтва
Для першай Епархіяльнай бібліятэкі ў Станіславове мітрапаліт перадаў 4 тысячы кніг з асабістай бібліятэкі. Пры садзейнічанні мітрапаліта быў адкрыты Акадэмічны Дом, «Народна Лічниця» (Народная Бальніца, 1903—1938, якая пазней стала сучасным шпіталем), некалькі гімназій. У 1932 годзе сваім хадайніцтвам да чэшскага ўрада Андрэй Шаптыцкі выратаваў ад закрыцця ўкраінскую гаспадарчую акадэмію, заснаваную ў 1922 годзе ў Подзебрадах. Шаптыцкі таксама з'яўляўся заснавальнікам Зямельнага банка ў Львове (1910), а также кредитного союза «Руська ощадниця» в Перемышле.
На сродкі мітрапаліта набыта будынак, дзе размясцілася мастацкая школа У. Навакіўскага і майстэрня М. Сасенкі і В. Курыласа. Шаптыцкі падаваў стыпендыі маладым украінскім мастакам для атрымання мастацкай адукацыі ў лепшых навучальных установах Еўропы. Ім заснавана Львоўская багаслоўская акадэмія (у 1928 годзе — адзіная ўкраінская вышэйшая навучальная ўстанова на тэрыторыі Польшчы).
Захадамі Камісіі аховы прыроды пры Навуковым таварыстве імя Т. Шаўчэнкі мітрапаліт даў указанне стварыць у Львоўскай мітраполіі запаведнік кедравых лясоў у п. Підлютэ, і запаведнік стэпавай расліннасці ля падножжа Чортавай Гары на Рагатыншчыне. Гэта былі адны з першых прыродных запаведнікаў ва Украіне. А. Шаптыцкі асабіста спрыяў адкрыццю курортаў (напрыклад, у Чэрчэ).
Цімафееў
Цімафееў — прозвішча.
Рава Мазавецка (гміна)
Ра́ва Мазаве́цка (Rawa Mazowiecka) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Раўскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Раве Мазавецкай. Плошча гміны складае 163,98 км². Станам на 2004 год у гміне Рава Мазавецка пражывалі 8550 чалавек, шчыльнасць — 52,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 38 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 54 населеныя пункты.
Жанна дэ Валуа
Жанна дэ Валуа (Jeanne de Valois) (пам. 24 чэрвеня 1556 г.), як і яе сястра Вікторыя дэ Валуа (24 чэрвеня 1556 года - † жнівень 1556 г.) (фр. Victoire de Valois) — французскія прынцэсы - двайняты, былі апошнімі дзецьмі Караля Францыі Генрыха II і Кацярыны Медычы. Жанна дэ Валуа памерла, так і не з'явіўшыся на свет і праляжала ў чэраве маці мёртвай на працягу некалькіх гадзін. Хірургам давялося зламаць дзяўчынцы ногі, каб дастаць яе з нутробы. Вікторыя дэ Валуа перажыла сястру крыху больш за месяц. У сувязі з гэтымі родамі, якія прайшлі вельмі складана і ледзь не сталі прычынай смерці Кацярыны Медычы, урачы параілі каралеўскай пары больш не думаць аб нараджэнні новых дзяцей; пасля гэтага савета Генрых спыніў наведваць спальню сваёй жонкі, праводзячы ўвесь вольны час са сваёй фаварыткай Дыянай дэ Пуацье.
Муаен-Кавалі
Муаен-Кавалі (Moyen-Cavally) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў заходняй частцы краіны, мяжуе з Ліберыяй. Адміністрацыйны цэнтр — Гігло. Плошча — 14 150 км², насельніцтва складае 505 706 чалавек (на 2007 год).
Каленкор
Каленкор (calicot — «паркаль з Калікута») — лёгкая, але жорсткая падкладачная і пракладачная тканіна з пражы сярэдняй якасці. Можа быць гладкаафарбаваным, белым або каляровым.
На стадыі апрацоўкі каленкор для калянасці моцна крухмалілі або прамакалі клеем, а для гладкасці і бляску — падвяргалі. У расійскіх вёсках з белага каленкору шылі кашулі і падшэўкі для сарафанаў і безрукавак. Мастак-баталіст В. В. Верашчагін успамінаў, што белыя каленкоравыя штонікі, у якіх ён хадзіў у дзяцінстве, былі накрухмалены і шумелі. Каляровы каленкор ішоў на выраб недарагіх сукенак, а таксама і падшэўкі да верхняга адзення. У Гогаля ў «» Башмачкін абраў на падшэўку дыхтоўнага і шчыльнага каленкору. Каленкор быў шырока распаўсюджаны ў XVIII—XIX стагоддзях, у XX стагоддзі з каленкору ўжо шылі толькі бялізну.
Міна (народ)
Міна (मीणा) — племя індаіранскага паходжання у Індыі. Жывуць пераважна ў Раджастхане і Мадх’я-Прадэш. Агульная колькасць - 4 888 тыс. чал. (2015 г.).
Міна маюць розныя паданні аб сваім паходжанні. Некаторыя з іх лічаць, што паходзяць непасрэдна ад бога Вішну, іншыя злучаюць сваё з'яўленне з раджпутамі. Аднак большасць гэтых паданняў сфарміравалася толькі ў XIX ст. Відавочна, міна — народ, які паходзіць са старажытнай дзяржавы Матсья на паўночным захадзе сучаснай Індыі. У сярэднявеччы міна набылі статус асобнай высакароднай касты. Былі вядомы кіруючыя дынастыі, што паходзілі ад міна. Тэрыторыі рассялення міна стала змяняліся з-за ваенных сутычак з суседзямі і былі замацаваны толькі ў 1871 г. брытанскай адміністрацыяй.
Асноўныя гаспадарчыя заняткі — земляробства, жывёлагадоўля і рамяство, у тым ліку ткацтва і вытворчасць ювелірных вырабаў. У мінулым важным заняткам мужчын таксама лічылася ваенная справа. Міна спавядаюць індуізм. Распаўсюджаны пашыраныя сем'і і практыка дзіцячых шлюбаў. Міна вядомы каляровай мужчынскай і жаночай вопраткай, упрыгожваннямі з каштоўных металаў, татуіроўкамі цела.
Латэнская культура
Латэнская культура — кельцкая археалагічная культура жалезнага веку (V—I стст. да н.э.), распаўсюджаная па ўсёй Цэнтральнай і Заходняй Еўропе (Францыя, Швейцарыя, Іспанія), на Балканах, Малой Азіі, Брытаніі і Ірландыі. Названа па паселішчы Ла-Тэн (La Tène) у Швейцарыі, у некалькіх кіламетрах ад Нёўшатэля. Было даследавана ў 1907—1917 гг.
Латэнская культура з'яўляецца спадчыннікам гальштацкай культуры ў заходніх рэгіёнах распаўсюджання апошняй. Плыўны пераход да яе адбываецца ў V ст. да н.э. Да I стагоддзя н.э. латэнская культура была ў цені рымскай правінцыйнай.
Латэнская культура — перш за ўсё, культура шматлікіх кельцкіх плямёнаў: галаў, брытаў і шматлікіх іншых. Аднак у шэрагу яе стваральнікаў таксама іберы, лігурыйцы, ілірыйцы, фракійцы; да прыкладу, кацёл з Гундэструпа спалучае ў сабе кельцкія выяўленчыя элементы з тыповай фракійскай тэхналогіяй вырабу. Аказала вялікі ўплыў на суседнія плямёны і народы.
Паселішчы і жытлы
Для латэнскай культуры характэрны як умацаваныя, так і неўмацаваныя паселішчы, якія размяшчаліся ў цяжкадаступных месцах. Гарадзішчы былі ўмацаваны валамі, равамі і крапаснымі сценамі. 3 канца II ст. да н.э. распаўсюджваюцца апідумы — протагарардскія паселішчы, якія з’яўляліся буйнымі племяннымі, рамеснымі і гандлёвымі цэнтрамі. Яны размяшчаліся на высокіх узгорках ці гарах і былі абаронены сцяной, якая складалася з драўляных клецей, што запаўняліся камянямі альбо зямлёй. Са знешняга боку сцяна абкладалася камянямі ці сырповай цэглай. Буйнейшыя апідумы ў Заходняй Еўропе — Манхінг (Германія), які быў акружаны сцяной працяжнасцю 7 км, і Бібракта (Францыя), які займаў 135 га, сцяна вакол яго цягнулася на 5,25 км; ва Усходняй Еўропе — Галіш-Ловачка (Закарпацце, Украіна).
Кельты жылі ў наземных дамах з каменнымі фундаментамі і плятнёва-каркаснай канструкцыяй сцен. Жытлы абмазваліся глінай, дахі — з саломы. Вядома таксама паўзямлянкі плятнёва-каркаснай канструкцыі плошчай да 20 м2.
Пахавальны абрад
Для латэнскай культуры характэрны пераважна бескурганныя пахаванні з інгумацыяй і крэмацыяй. У ранніх курганах сустракаюцца пахаванні ў калясніцах. Нябожчыкаў хавалі са шматлікім інвентаром, некаторыя рэчы, пераважна зброю, наўмысна псавалі.
Матэрыяльная культура
Посуд кельтаў, як правіла ганчарны, упрыгожаны зонным распісным арнаментам. Шырокае распаўсюджванне атрымаў і чорнаглянцаваны посуд. Для культуры на ранняй стадыі былі характэрны кароткія мячы без крыжавіны, з III ст. да н.э. — доўгія рубячыя мячы з крыжавінай і багата арнаментаваныя похвы. У 2-й палове V ст. да н.э. з’яўляюцца і атрымліваюць шырокае распаўсюджанне шыйныя грыўні (торквесы) з пячаткападобнымі канцамі, упрыгожаныя расліннымі і маскападобнымі выявамі; фібулы латэнскіх схем; бронзавыя пасудзіны. Для кельцкіх плямёнаў была характэрна наяўнасць буйных рамесных цэнтраў, звязаных з вытворчасцю і апрацоўкай жалеза, ювелірнай справай, ганчарствам.
Латэнская культура на Беларусі
На тэрыторыі Беларусі да ліку латэнізаваных адносіцца зарубінецкая культура, у якой часта сустракаюцца фібулы сярэднелатэнскай і позналатэнскай схем, глянцаваная кераміка. Сярод знаходак папярэдняй мілаградскай культуры нярэдка сустракаюцца бранзалеты кельцкіх тыпаў IV—III стст. да н.э.
Электронны чытальнік
Электронны чытальнік, таксама званы чытальнік электронных кніг або электронная кніга — гэта мабільная электронная прылада, прызначаная галоўным чынам для чытання лічбавых электронных кніг і перыядычных выданняў.
Любая прылада, якая можа адлюстроўваць тэкст на экране, можа выступаць у якасці электроннага чытальніка; аднак спецыялізаваныя прылады для чытання электронных кніг могуць аптымізаваць пераноснасць, чытальнасць тэксту, уплыў на зрок чытача, уражанні ад чытання і тэрмін службы батарэі для гэтай мэты. Іх галоўная перавага перад друкаванымі кнігамі — партатыўнасць. Гэта звязана з тым, што электронны чытальнік здольны змясціць тысячы кніг, але важыць менш за адну кнігу, а дадатковыя функцыі забяспечваюць зручнасць чытання.
Агляд
Электронны чытальнік — гэта прылада, прызначаная для зручнага чытання электронных кніг. Ён падобны па форм-фактару да планшэтнага камп’ютара, але часта мае электронную паперу, а не ВК-экран. Гэта забяспечвае значна больш працяглы тэрмін службы акумулятара, яго можа хапіць на некалькі тыдняў, і лепшую чытальнасць, аналагічную чытальнасці паперы нават пры сонечным святле. Недахопы гэтага тыпу дысплея ўключаюць нізкую частату абнаўлення і, звычайна, толькі адлюстраванне адценняў шэрага, што робіць яго непрыдатным для складаных інтэрактыўных праграм, такіх як тыя, што ёсць на планшэтах. Адсутнасць такіх праграм можа быць успрынята як перавага, бо карыстальніку лягчэй засяродзіцца на чытанні. Sony Librie, выпушчаны ў 2004 годзе і папярэднік Sony Reader, быў першым электронным чытальнікам, у якім выкарыстоўвалася электронная папера.
Многія электронныя чытальнікі могуць карыстацца Інтэрнэтам праз Wi-Fi, а ўбудаванае праграмнае забеспячэнне можа звязвацца з лічбавай бібліятэкай Адкрытай сістэмы распаўсюджвання публікацый (OPDS) або рознічнымі гандлярамі электронных кніг, што дазваляе карыстальніку купляць, зычыць і атрымліваць электронныя кнігі ў лічбавым выглядзе. Электронны чытальнік таксама можа спампоўваць электронныя кнігі з камп’ютара або чытаць іх з карткі памяці. Тым не менш, выкарыстанне карт памяці памяншаецца, таму большасць электронных чытальнікаў эпохі 2010-х гадоў не маюць слота для карт.
Праграмы-чытальнікі электронных кніг
Многія буйныя рознічныя гандляры кнігамі і староннія распрацоўшчыкі прапануюць праграмы для чытання электронных кніг на камп’ютарах, планшэтах і мабільных прыладах, якія дазваляюць чытаць электронныя кнігі і іншыя дакументы без выкарыстання спецыяльных прылад для электронных кніг. Праграмы для чытання электронных кніг даступныя для камп’ютараў Mac, Linux і ПК, а таксама для прылад Android, iOS і інш.
Уплыў
З’яўленне электронных чытальнікаў прынесла істотныя змены ў выдавецкую галіну, а таксама абудзіла страхі і прагнозы наконт магчымага знікнення кніг і друкаваных выданняў.
Ізбішчанскі сельсавет
Ізбі́шчанскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагойскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Ізбішча. Сельсавет размяшчаўся на паўночным захадзе раёна.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Плешчаніцкага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мінскай акругі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў Плешчаніцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Лагойскага раёна. У 1977 годзе ў склад Задор’еўскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў: вёскі Венера, Выгар, Дзвінаса, Краснае, Леснікі, Луськое, пасёлак Задор’е. 30 кастрычніка 2009 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Задор’еўскага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 7 населеных пунктаў: Ізбішча, Мацеева, Папоўцы, Сакавічы, Хацень, Шамаўка і Юрылава.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 568 чалавек, з іх 96,3 % — беларусы, 2,8 % — рускія, 0,5 % — украінцы, 0,4 % — латышы.
Аляксандр Ягоравіч Алга
Аляксандр Ягоравіч А́лга (да 1936 года прозвішча па пашпарце Бачкоў, Александр Егорович Алга; 1913—1977) — чувашскі паэт, празаік, драматург, літаратурны перакладчык, крытык. Народны паэт Чувашскай АССР (1970)
Біяграфія
Спачатку вучыўся ў сельскай школе, затым пераведзены ў дзіцячы дом. Атрымаў адукацыю ў Казанскім Чувашскім тэхнікуме, Чувашскім педінстытуце.
Выкладаў чувашскую мову і літаратуру ў школах Чырвонаармейскага і Цывільскага раёна, працаваў у Ядрынскім педагагічным вучылішчы.
З 1938 года — член Саюза пісьменнікаў СССР.
Ваенная служба
У лістападзе 1939 года прызваны на вайсковую службу ў РСЧА. Служыў у Заходняй Украіне.
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Ваяваць пачаў 22 чэрвеня 1941 года. Удзельнічаў у прыгранічных абарончых баях. 30 чэрвеня 1941 года ў раёне горада Львоў быў паранены ў галаву і рукі і адпраўлены ў шпіталь. З лютага 1943 года ваяваў камандзірам узвода і камандзірам роты ў 43-м асобным інжынерна-сапёрным батальёне. Ваяваў на Паўночна-Заходнім, Цэнтральным, Варонежскім і 1-м Украінскім франтах. Удзельнічаў у Дзямянскай і Старарускай аперацыях, Курскай бітве, вызваленні Левабярэжнай Украіны, фарсіраванні Дняпра, Кіеўскай наступальнай і абарончай аперацыях, а таксама ў Жытомірска-Бярдзічаўскай, Роўна-Луцкай, Праскураўска-Чарнавіцкай, Львоўска-Сандамірскай, Сандамірска-Сілезскай, Ніжнесілезскай, Берлінскай і Пражскай аперацыях. У красавіку 1944 года ў раёне горада Цярнопаль быў паранены ў другі раз. Вайну скончыў старшым лейтэнантам.
Пасляваеннае жыццё
Пасля вайны працаваў рэдактарам часопіса «Ялав», быў старшынёй Чувашскага Саюза пісьменнікаў, сакратаром Саюза пісьменнікаў РСФСР.
У 1963—1967 гг. — дэпутат Вярхоўнага Савета Чувашскай АССР.
Памёр 15 чэрвеня 1977 года ў Чэбаксарах. Пахаваны на могілках № 1 горада Чэбаксары.
Творчая дзейнасць
Першыя вершы з’явіліся ў друку ў 1931 годзе ў альманаху «Утӑм» (Крок). Пісаў і ў паэзіі, і ў прозе, таксама перакладаў, выступаў як крытык.
Апублікаваныя кнігі:
Пераклаў раман «Сеспель» Ю. Збанацкага, трагедыю «Гамлет» У. Шэкспіра, таксама пераклаў на чувашскую мову творы А. Пушкіна, М. Лермантава, Т. Шаўчэнкі, М. Някрасава.
Пераклаў вершы Янкі Купалы «Генацвале», «За свабоду сваю…», «Мая вера», «Мужык», «Не дайце згінуць…», «Песня будаўніцтву», «Спадчына», «Тут і там», «Шлях мой…», «Я не для вас…» (усе ў зборніку Купалы «Мара». Чэбаксары, 1937).
Банскабістрыцкі край
Мяжуе з Венгрыяй.
Статыстычныя дадзеныя (2001)
Нацыянальны склад
Канфесійны склад
Вежа Эўрыка
Вежа Эўрыка (англ. Eureka Tower) — самы высокі небаскроб Мельбурна і адзін з самых высокіх на аўстралійскім кантыненце (на другім месцы пасля Q1 Tower). Вышыня збудавання 297 метраў (91 паверх і 1 падземны). Будаўніцтва аб'екта было пачата ў жніўні 2002 года і скончана 1 чэрвеня 2006 года. Афіцыйнае адкрыццё небаскроба адбылося 11 кастрычніка 2006 года. Праект будынка быў распрацаваны мельбурнскім архітэктурным агенцтвам «Fender Katsalidis Australia», будаўніцтва ж вялося аўстралійскай кампаніяй «Grollo Australia». На 84 паверсе будынка знаходзіцца пляцоўка для агляду. Eureka Tower з'яўляецца самым высокім жылым будынкам у свеце, калі лічыць колькасць паверхаў, аднак, калі ўлічваць шпіль будынка, то самым высокім жылым домам з'яўляецца іншая аўстралійская вежа Q1 Tower.
Андрэ Ленотр
Андрэ Ленотр (12 сакавіка 1613, Парыж — 15 верасня 1700, Парыж) — французскі садоўнік (ландшафтны архітэктар), сын Жана Ленотра, галоўнага садоўніка Цюільры пры Людовіку XIII; з 1645 — прыдворны садоўнік Людовіка XIV, з 1657 — генеральны кантралёр будаўніцтва. Працаваў у парках Во-ле-Віконт, Фантэнбло, Шанціі, аўтар парку ў Версальскім палацы, аўтар праектаў Сент-Джэймскага парку ў Лондане і Грынвіцкага парку; стваральнік сістэмы рэгулярнага французскага парку, што панаваў у Еўропе да сярэдзіны XVIII стагоддзя.
Коя Кітагава
Коя Кітагава (北川 航也; нар. ) — японскі футбаліст. У 2018—2019 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Тойла
Тойла (Toila) — пасёлак, размешчаны на паўднёвым беразе Фінскага заліва Балтыйскага мора. Адміністрацыйны цэнтр воласці Тойла ў складзе павета Іда-Віру Эстоніі. Марскі курорт.
На 1 студзеня 2020 года ў пасёлку пражывалі 862 чалавекі, з іх 442 жанчыны і 420 мужчын; дзяцей ва ўзросце да 14 гадоў уключна — 127, асоб пенсіённага ўзросту (65 гадоў і старэй) — 171.
Мараўэ
Мараўэ (Marahoué) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў Кот-д’Івуара, які размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Буафле. Плошча — 8 500 км², насельніцтва складае 743 621 чалавек (на 2007 год).
IC 2035
IC 2035 — галактыка тыпу SB0 (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Гадзіннік.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Равіч (гміна)
Ра́віч (Rawicz) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Равіцкага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Равічы. Плошча гміны складае 133,64 км². Станам на 2011 год у гміне Равіч пражывалі 30 216 чалавек, шчыльнасць — 226 чал./км².
Грамадзянская вайна ў Нігерыі
Грамадзянская вайна ў Нігерыі (1967—1970), вайна ў Біяфры — грамадзянская вайна, якая вялася ў ліпені 1967 — студзені 1970 паміж узброенымі сіламі федэральнага ўраду Нігерыі, з аднаго боку, і Усходняй вобласці (Рэспубліка Біяфра, пераважна населеная народам ібо), якая спрабавала выйсці са складу Нігерыі, з другога боку.
У пачатковым перыядзе вайны войскі Біяфры не раз дасягалі поспехаў, але няроўнасць сіл і слабасць забеспячэння ваеннымі матэрыяламі хутка далі сябе знаць. Пасланыя ў Біяфру ўрадавыя войскі былі спачатку адбіты (ліпень 1967), аднак да канца года ў новых наступленнях змаглі захапіць нафтавыя радовішчы і марское ўзбярэжжа Біяфры. У 1968, пасля прайграных баёў за багаты нафтай раён Оуэры, войскі Б’яфры ўвесь час абараняліся, дасягаючы толькі асобных, мясцовых поспехаў (напр., дзеянні ВПС Біяфры ў 1969, пачатак контрнаступлення ў 1969 і інш.).
Вайна скончылася перамогай урадавых сіл. Усходняя вобласць была рэінтэгравана ў склад Нігерыі.
Прычыны
Непасрэдным повадам стала агалошанне незалежнасці Біяфры (30.5.1967), на тэрыторыі якой знаходзіліся нігерыйскія запасы нафты. Самаабвешчаная рэспубліка валодала вялікай часткай нігерыйскага марскога ўзбярэжжа.
Ваенныя дзеянні
У ліпені 1967 г. федэральныя войскі захапілі горада Бані і Нсука. Сіл для пераходу ў буйнае наступленне па тэрыторыі ігбо ў іх яшчэ не было — але гэтая сілавая аперацыя фармальна блакавала праціўніка, а фактычна — пазбаўляла разведанага радовішча нафты, рэсурсу безумоўна стратэгічнага.
У пачатку жніўня Біяфра здзейсніла чарговую стратэгічную памылку. Непадрыхтаванае наступленне праз раней нейтральны цэнтральны рэгіён у бок Лагаса, буйнога порта і сталіцы Нігерыі. У гэты час афіцэры-ігбо са складу федэральных падраздзяленняў пачалі бунтаваць. Перашкодзіць наступуленню ўжо не выйшла. Горад Орэ ў 150 кіламетрах ад Лагаса апынуўся пад кантролем Біяфры.
Насельніцтва Лагаса прыйшло ў ​​паніку. У сталіцы стыхійна высеклі каля дваццаці тысяч ігбо — усіх, каго здолелі адшукаць.
У студзені 1968 года ўрадавыя войскі пачалі наступленне з Калабара ў напрамку на горада Порт-Харкарт. Амаль чатыры месяцы паўстанцам ўдавалася стрымліваць націск, але 19 мая горад паў. Біяфра страціла апошні марскі порт і буйны аэрадром. Пачалася блакада мяцежнай правінцыі. Фэдэралы выразалі цэлыя паселішчы і правакавалі масавы голад. Улетку 1968 года па ўсіх кантынентах пракацілася магутная кампанія выкрыцця генацыду хрысціян-ігбо. Навіны еўрапейскіх тэлеканалаў пачыналіся з рэпартажаў пра жахі вайны.
Вясной 1969 года біяфрыйцы распачалі спробу пераламаць ход падзей. У сакавіку яны нанеслі контрудар і акружылі брыгаду нігерыйскай арміі ў толькі што занятым ёю горадзе Аверы. У красавіку Аверы зноў перайшоў пад кантроль Біяфры. Аднак ужо 22 красавіка 1969 пад ўдарамі федэралаў пала сталіца Біяфры — Юмуахія. 16 чэрвеня паў Авгу — галоўны аэрапорт краіны. У Біяфры засталася ўсяго адна ўзлётна-пасадачная паласа з цвёрдым пакрыццём, прыдатная для ўзлёту і пасадкі цяжкіх самалётаў. Участак федэральнай шашы Улі-Іхаліа, таксама вядомы як «аэрапорт Анабель», стаў галоўнай мэтай для федэралаў.
У маі 1969 г. камандас Біяфры напалі на нафтавае радовішча ў Квале, пры гэтым было забіта 11 італьянскіх нафтавікоў. Яшчэ 14 італьянцаў, 3 грамадзяніна ФРГ і адзін ліванец былі захоплены.
Падзенню Біяфры папярэднічала шырокамаштабнае наступленне ўрадавай арміі пад камандаваннем генерала Абасанджа. Аперацыя распачалася 22 снежня 1969 года. Яе мэтай было рассеч двума сустрэчнымі ўдарамі з поўначы і поўдня тэрыторыю, якая знаходзілася пад кантролем паўстанцаў. Да аперацыі прыцягваліся войскі агульнай колькасцю 180 тысяч чалавек з цяжкай артылерыяй, авіяцыяй і браневікамі.
Для парыраванне ўдару ў непрызнанай рэспублікі ўжо не заставалася ні сіл, ні сродкаў. Колькасць арміі Біяфры складала да таго часу каля 70 тысяч байцоў. У першы ж дзень фэдэралы прарвалі фронт, а 25 снежня паўночная і паўднёвая групоўкі злучыліся. Тэрыторыя паўстанцаў апынулася рассечана напалам.
Заключнае нігерыйскае наступленне, названае «Спадарожны вецер», было пачата 7 студзеня 1970. 9 студзеня 1970 года паў Аверы, 10 студзеня захоплена ўзлётная паласа «Анабель», 11 студзеня - паў Улі.
13 студзеня 1970 г. армія Біяфры капітулявала.
Ахвяры
Колькасць забітых падчас ваенных дзенняў ацэньваецца ў каля 100 тыс.ч., колькасць ахвяр хвароб і голаду (пераважна ва Усходняй вобласці) — ад 500 тыс. да 2 млн.ч. Усходняя вобласць была моцна разбурана вайной, са сваіх месцаў жыхарства ўцякло каля 3 мільёнаў бежанцаў.