cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Collection Budé
Апісанне
Кожная кніга ў серыі ўключае ўступ, заўвагі і крытыку, а таксама тытульны ліст на французскай мове. Некаторыя тамы ўтрымліваюць поўныя каментарыі. На тамах старажытнагрэчаскай літаратуры намаляваны сыч, сімвал Афін, вокладка ў іх жоўтая. Лацінскія тамы чырвонага колеру з выявай Капіталійскай ваўчыцы. Апошнія тамы выходзяць у цвёрдай вокладцы. Новая серыя, «Classiques en poche» («Кішэнная класіка») прызначана для студэнтаў.
Першая кніга ў серыі, Платонаўскі дыялог Гіпій другі, выйшла ў 1920 годзе. Неўзабаве з’явілася першая кніга на латыні, гэта была De rerum natura Лукрэцыя.
Да нашага часу было апублікавана больш за 800 тамоў, з іх грэчаскіх каля 430 тамоў і лацінскіх каля 370 тамоў. У серыі прадстаўлены як язычніцкія, так і хрысціянскія аўтары.
Мядзвёдкі
Мядзвёдкі (, Медвёдки) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Карабоўскага сельсавета.
Каля вёскі знаходзяцца азёры Мядзвёдкаўскае 1-е і Мядзвёдкаўскае 2-е.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Глыбокае Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Баркі (Гродзенскі раён)
Баркі́ (, Борки) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.
Падкраеўшчына
Падкрае́ўшчына (, Подкраевщина) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Карабоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Норыца Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Ласіцкага сельсавета.
Новыя Шарабаі
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Глыбокае Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Ігар Васільевіч Жук
Ігар Жук ( — ) — беларускі літаратуразнавец, літаратурны крытык і гісторык літаратуры, прафесар Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы.
Дзейнасць
У манаграфіі «Празаічны тэкст: дынаміка рытмавага існавання» распрацаваў арыгінальную канцэпцыю метрадынамікі празаічнага выказвання і ўпершыню ў гісторыі літаратуразнаўства апісаў механізм атрымання з дапамогай камп’ютарнай апрацоўкі тэксту метрычных аўтарскіх эталонаў, разгледзеў сістэму іх дынамічнага ўзаемадзеяння. Адлюстраваны ў іх г. зв. «рытмічны інстынкт» адкрывае новыя магчымасці для аналізу асаблівасцей мастацкага стылю майстроў беларускае прозы — Я.Брыля, В.Быкава, М.Гарэцкага, І. Мележа, К.Чорнага.
Ясенка
Я́сенка (, Ясенка) — вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сідараўскага сельсавета.
Батароўка (Гродзенскі раён)
Батаро́ўка (, Баторовка) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.
Аляксандр Уладзіміравіч Шот
Аляксандр Уладзіміравіч Шот (, в. Дзямідавічы, Дзяржынскі раён, БССР) — беларускі медык, спецыяліст у галіне хірургіі. Доктар медыцынскіх навук (1964), прафесар (1967). Заслужаны дзеяч навукі Беларусі (1977). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1988)
Біяграфія
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1953), у 1965—1992 гадах загадчык кафедры гэтага інстытута.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па абдамінальнай хірургіі, транспланталогіі, ангіягенным сэпсісе. Распрацаваў і ўкараніў у практыку пратэзаванне клапанаў аорты без выключэння сэрца з кровазвароту.
Асабістае жыццё
У 1954 годзе нарадзіўся сын Уладзімір, які таксама стаў хірургам і доктарам медыцынскіх навук.
Аляксей Міхайлавіч Ненадавец
Аляксей Міхайлавіч Ненадавец (, в. Чухава, ) — беларускі літаратуразнавец. Доктар філалагічных навук (1995).
У 1980 скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт. 3 1992 працуе ў Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору НАН Беларусі. Даследуе беларускую міфалогію, краязнаўства, фальклор, узаемасувязі літаратуры з міфалогіяй, а таксама Міншчыну ў легендах і паданнях. Зараз працуе загадчыкам кафедры грамадскіх дысцыплін Бабруйскага філіяла БДЭУ
Луцый Аней Карнут
Луцый Аней Карну́т (Lucius Annaeus Cornutus або Phurnutus) — родам з Паўночнай Афрыкі, філосаф-стоік, настаўнік Персія.
Літаратура
Тэксты і пераклады:
Даследаванні:
Баяры (Верцялішкаўскі сельсавет)
Бая́ры (, Бояры) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.
Пачкі
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Верхняе, пазней у складзе гміны Глыбокае Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Праходы (Глыбоцкі раён)
Прахо́ды (, Проходы) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Карабоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Норыца Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Выдавецтва Гарвардскага ўніверсітэта
Выдавецтва Гарвардскага ўніверсітэта (Harvard University Press, абр. HUP) — навуковае кніжнае выдавецтва Гарвардскага ўніверсітэта (ЗША). Заснавана 13 студзеня 1913 года ў Кэмбрыджы, штат Масачусетс. Член Асацыяцыі Амерыканскіх універсітэцкіх выдавецтваў. У выдавецтве ўпершыню выйшлі ў свет такія класічныя працы як «Тэорыя справядлівасці» філосафа Джона Ролза, «On Human Nature» і «The Ants» біёлага Эдварда Уілсана (абедзве яго кнігі атрымалі Пулітцэраўскую прэмію ) і «Dickinson» Хелен Вендлер. З 1990 года дырэктарам выдавецтва стаў Уільям Сіслер (William P. Sisler, былы віцэ-прэзідэнт і рэдактар Oxford University Press (ЗША).
Праходы (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Струцкага сельсавета.
Аляксей Барысавіч Рубцоў
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і службоўцаў. Скончыў сярэднюю школу ў Мінску. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў філалагічнае аддзяленне БДУ (1949). Працаваў выкладчыкам Бабруйскага настаўніцкага інстытута (1949—1954). З 1954 — выкладчык, загадчык кафедры рускай літаратуры Брэсцкага педінстытута.
У друку пачаў выступаць з 1949. Даследаваў расійскую драматургію канцы XIX — пач. XX стагоддзя. Аўтар кніг «З гісторыі расійскай драматургіі канца XIX — пачатку XX стагоддзя» (ч. 1 і 2), «Драматургія Аляксандра Блока», у якіх прасочваецца станаўленне і развіццё драматургічных талентаў расійскіх пісьменнікаў на пераломе стагоддзяў.
Пахаваны на Трышынскіх могілках.
Папірый Фабіян
Быў выкладчыкам красамоўства; напісаў шмат філасофскіх трактатаў, якія Сенека малодшы ставіць у адзін шэраг з творамі Цыцэрона і Азінія Паліёна, і адно сачыненне па прыродазнаўстве, пра якое згадвае Пліній. Шмат цытат з Фабіяна сустракаецца ў Сенекі ў яго «Controversiae» і «Suasoriae».
Юній Аней Галіён
Згадванне пра яго маецца ў Дзеяннях апосталаў (18: 12-17) — ён адмовіўся разглядаць абвінавачванне іўдзеяў супраць апостала Паўла ў Карынфе.
Алёна Іванаўна Чабярук
Алёна Іванаўна Чабярук ( станцыя Прыяміна) — беларуская мовазнаўца. Лаўрэат Дзяржаўных прэмій Беларусі (2000 г.) і СССР (1971 г.).
У 1951 годзе скончыла БДУ. Кандыдат філалагічных навук (1969 г.). У 1952—1991 гадах працавала ў Інстытуце мовазнаўства АН Беларусі. Даследуе беларускую дыялекталогію, балта-славянскія моўныя кантакты.
Аўтар працы «Лічэбнік у беларускіх гаворках», суаўтар «Дыялектычнага атласа беларускай мовы» (1963 г.)., «Лінгвістычнай геаграфіі і групоўкі беларускіх гаворак» (1968—1969 гады).
Мастэрс 2003 (снукер)
Мастэрс 2003 (Masters 2003, таксама вядомы як Benson and Hedges Masters 2003 — па назве спонсара) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 2 па 9 лютага 2003 года ў «Уэмблі канферэнц-цэнтры», у Лондане. Турнір стаў 29-м розыгрышам Мастэрс, які праводзіцца штогод з 1975 года. Турнір стаў апошнім, які спансавала тытунёвая кампанія Benson and Hedges. Прызавы фонд турніру склаў £750,000 (на £50,000 больш, чым у минулым годзе), з якіх £210,000 (на £20,000 больш, чым у минулым годзе) атрымаў пераможца.
У турніры прыняло ўдзел 18 гульцоў. Топ-14 афіцыйнага рэйтынгу аўтаматычна трапілі ў першы раўнд. Снукерысты, якія займалі 15 і 16 месца ў рэйтынгу, гулялі ў папярэднім раўндзе з пераможцам кваліфікацыйнага турніру і ўладальнікамі уайлдкард.
У паўфінале леташні пераможца Мастэрс Пол Хантэр саступіў будучаму пераможцу валійцу Марку Уільямсу - 3:6, хоць меў шанец выйграць трэці Мастэрс запар. Найбольшую колькасць соценных серый на турніры зрабіў шасціразовы пераможца шатландзец Стывен Хендры, уключаючы вышэйшую серыю турніру - 144 ачкі, якую ён аформіў у паўфінальным матчы супраць Кена Доэрці. Да гэтага, ён таксама ішоў па графіку максімальнага брэйка ў чвэрцьфінале, але дапусціў памылку на апошнім ружовым шары. У фінальным матчы Марк Уільямс пераканаўча перайграў Хендры - 10:4 і выйграў другі Мастэрс ў сваёй кар'еры (у 1998 годзе ён таксама выйграў у фінале ў Стывена Хендры). Гэтая перамога стала семнаццатым прафесійным тытулам валійскага гульца.
Іван Лявонавіч Сацункевіч
Іва́н Ляво́навіч Сацунке́віч (, вёска Маконь,, Мінская губерня, цяпер Чэрвеньскі раён Мінскай вобласці, злілася з в. Раваніцкая Слабада — ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, эканаміст, дырэктар БДІНГ у 1935—1936 гадах, адзін з арганізатараў і кіраўнікоў падполля і партызанскага руху на Міншчыне ў Вялікую Айчынную вайну.
Біяграфія
У лютым 1942 года арганізаваў партызанскі аддзел «Разгром», стаў арганізатарам партызанскага руху ў Койданаўскім, Рудзенскім, Пухавіцкім, Чэрвеньскім, Мінскім і іншых раёнах Мінскай вобласці. З 3 кастрычніка 1942 да 15 сакавіка 1943 года ўзначальваў Мінскі падпольны міжрайкам КП(б)Б і партызанскае злучэнне Мінскай зоны, 16 лістапада 1942 — сакавік 1943 — член Мінскага падпольнага абкому КП(б)Б.
З сакавіка 1943 года камісар лёгкай прамысловасці БССР у Маскве. У 1946—1953 гадах наркам, затым міністр лёгкай прамысловасці, да 1965 года — начальнік галоўнага кіравання рыбнай прамысловасці пры Саўміне БССР.
На XIX і XX з’ездах КП(б)Б абіраўся кандыдатам у члены ЦК КП Беларусі. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР другога склікання ў 1947—1951. Узнагароджаны трыма ордэнамі, у тым ліку ордэнам Леніна. Аўтар кнігі «Суровая быль» (2-е выданне, 1979).
Антон Альгердавіч Рынейскі
Анто́н Альге́рдавіч Рыне́йскі (каля 1903 —, Менск, НКУС) — беларускі археолаг, гісторык, краязнавец.
Біяграфія
З 1927 года вывучаў археалагічныя помнікі Беларусі. У 1929—1937 гадах працаваў у Інстытуце гісторыі АН БССР. Даследаваў археалагічныя помнікі Палесся і Меншчыны эпохі бронзы і жалезнага веку, дрыгавіцкія курганы, гарадзішчы. На Койданаўшчыне даследваў археалагічныя помнікі каля вёсак Грычына, Курганне і іншых.
Арыштаваны 19 мая 1937 года асобай нарадай пры НКУС БССР. Абвінавачваўся ў «шпіянажы на карысць Польшчы» і «ўдзеле ў шпіёнска-дыверсійнай дзейнасці Польскай арганізацыі ваеннай». 25 жніўня 1937 года асуджаны да найвышэйшай меры пакарання. Расстраляны ў Менску. Пасмяротна рэабілітаваны ў 1958 годзе.
Антон Уладзіміравіч Астаповіч
Антон Уладзіміравіч Астаповіч  — беларускі гісторык-этнолаг і культуролаг. Старшыня Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры (2007).
Біяграфія
Скончыў Мінскае медыцынскае вучылішча (1984, з чырвоным дыпломам), гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Сябра Партыі БНФ, у 1989 годзе прысутнічаў ад Асіповічаў на ўстаноўчым з’ездзе ў Вільні.
Працаваў да 2006 года ў Беларускім дзяржаўным музеі народнай архітэктуры і побыту: малодшым навуковым супрацоўнікам у аддзеле фондаў, загадчыкам сектару Цэнтральнай Беларусі ў экспазіцыйным аддзеле, намеснікам дырэктара. Выкладаў ва Універсітэце культуры. У наш час навуковы сакратар Дзяржаўнага літаратурна-мемарыяльнага музея Якуба Коласа.
Сенека Старэйшы
Луцый Аней Сенека (Lucius Annaeus Seneca) па мянушцы Старэйшы (каля 54 да н.э. — каля 39 н.э.) — старажытнарымскі пісьменнік-рытар з Кордавы. У сталым узросце ён ажаніўся з землячкай Гельвіяй, ад якой у яго былі тры сыны: Галіён Новат, знакаміты філосаф Сенека-малодшы і Мела, бацька паэта Лукана. У Сярэднявеччы сачыненні Сенекі-бацькі змешваліся з сачыненнямі Сенекі-сына (філосафа).
Сенека паходзіў з багатай сем'і вершнікаў. У Рыме вывучаў красамоўства пад кіраўніцтвам Арэлія Фуска, Пасіена, Альбуцыя Сіла, Луцыя Цэсція, Папірыя Фабіяна і іншых рытараў, рыхтуючыся стаць адвакатам. Пра дзейнасць яго нам амаль нічога не вядома. Падчас міжусобных войн ён прыняў бок Пампея і недабразычліва ставіўся да Цэзара, што адбілася на яго нашчадках Сенецы і Лукане.
Значна больш аб'ёмнай і значнай была гістарычная праца Сенекі, напісаная ім таксама ў старасці і прысвечаная агляду рымскай гісторыі ад пачатку грамадзянскіх войн да Тыберыя. Да нашага часу яна не захавалася.
Іван Паўлавіч Шэйко
Іван Паўлавіч Шэйко (, в. Шэйкі, Клецкі раён, Мінская вобласць) — навуковец у вобласці жывёлагадоўлі. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003), акадэмік Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1996—2002), замежны член Расійскай акадэміі сельскагаспадарчых навук (1999—2013). Доктар сельскагаспадарчых навук (1987), прафесар (1991). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (1998).
Біяграфія
Вучыўся ў Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі (1966—1971). Скончыў аспірантуру Беларускага навукова-даследчага інстытута жывёлагадоўлі (1971—1974). У 1975—1978 гг. малодшы навуковы супрацоўнік БелНДІ жывёлагадоўлі, у 1978—1990 гг. загадчык Ліпецкага аддзялення УНДІ племянной справы Расійскай Федэрацыі, 1990—1995 гг. намеснік дырэктара па навуковай працы БелНДІ жывёлагадоўлі, у 1996 г. намеснік начальніка Галоўнага кіравання інтэнсіфікацыі жывёлагадоўлі і мяса-малочнай прамысловасці Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь. З 1996 года генеральны дырэктар Навукова-вытворчага аб’яднання «Племэліта». У 1996—2006 гадах дырэктар БелНДІ жывёлагадоўлі Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь, затым НАН Беларусі, адначасова ў 1997—2002 — акадэмік-сакратар Аддзялення жывёлагадоўлі і ветерынарнай медыцыны Акадэміі аргарных навук. З 2006 года першы намеснік генеральнага дырэктара Рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Навукова-практычны цэнтр Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па жывёлагадоўлі».
Навуковыя працы ў вобласці гадоўлі, селекцыі, генетыкі і ўзнаўлення сельскагаспадарчых жывёл. Выканаў засноўвалыя працы па стварэнні і засваенню тэхналогій вытворчасці канкурэнтаздольнай прадукцыі жывёлагадоўлі на аснове ўдасканалення існых і стварэння новых парод, тыпаў, ліній, гібрыдаў, кросаў, метадаў узнаўлення, сістэм кармлення і ўтрымання. Распрацаваў тэарэтычныя, метадычныя і практычныя праблемы падвышэння прадуктыўных якасцей сельскагаспадарчых жывёл. На падставе комплексных даследаванняў па гадоўлі, селекцыі і ўзнаўленню жывёл, мадэляванню селекцыйнага працэсу, эканамічнага аналізу прапанаваў тэарэтычнае абагульненне асаблівасцей селекцыйнага працэсу пры выводзінах спецыялізаваных тыпаў, ліній і парод свінняў з селекцыяй на спалучальнасць. Аўтар некалькіх завадскіх парод, ліній і тыпаў свінняў. Пры ім непасрэдным удзеле выведзеная і апрабаваная беларуская мясная парода свінняў, беларуская чорна-пярэстая парода буйной рагатай жывёлы і беларуская запражная парода коней. Распрацаваў тэхналогію атрымання высокапрадуктыўных гібрыдаў і кросаў свінняў.
Аўтар больш за 480 прац, у тым ліку 9 манаграфіяў, 10 кніг, падручніка.
Анатоль Міхайлавіч Сідарэвіч
Анатоль Міхайлавіч Сідарэвіч (нар., в. Задуб’е Ганцавіцкага раёна) — беларускі гісторык, публіцыст і палітычны дзеяч. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў.
Біяграфія
Рос без бацькі, маці хварэла, таму выхоўвала спачатку баба, а з чатырох да дзевяці гадоў — цётка. Потым трапіў у дзіцячы дом. У школе быў вучнем Рыгора Родчанкі, вядомага ў 1950—1980 гадах беларускага краязнаўцы са Слуцку.
У 1964—1965 гадах рабочы Слуцкай макароннай фабрыкі. Са снежня 1966 года літаратурны супрацоўнік газеты «Савецкае Палессе» (Ганцавічы). У 1967 годзе ў працоўным стале Сідарэвіча быў знойдзены яго дзённік з крытыкай ленінізму і Леніна, за што яго звольнілі з работы.
Далей працаваў загадчыкам клуба ў вёсцы. У гэты час падтрымліваў сувязі са студэнтамі філалагічнага факультэта БДУ Алесем Разанавым, Віктарам Ярацам, Львом Барташам, якія ў 1968 годзе арганізавалі на філфаку збор подпісаў за выкладанне большай колькасці прадметаў на беларускай мове. Улетку 1968 годзе Сідарэвіча выгналі з работы ў клубе.
У жніўні 1968 годзе адкрыта выказваўся супраць акупацыі Чэхаславакіі войскамі СССР. Яго прывезлі ў Баранавіцкае аддзяленне КДБ для «прафілактычнай гутаркі». Калі ў верасні 1968 года захварэў на запаленне лёгкіх, яго падманным шляхам перавезлі з Ганцавіцкай раённай бальніцы ў псіхіятрычнае аддзяленне 2-й Мінскай клінічнай бальніцы. Там абвясцілі дыягназ «шызафрэнія» і праводзілі «лячэнне» аміназінам і інсулінам. Сідарэвіча выпусцілі з псіхіятрычнага аддзялення 13 студзеня 1969 года, але са статусам псіхічна хворага, што ўплывала на асабістае жыццё і работу.
Уладкоўваўся на работу пры дапамозе сяброў і добразычліўцаў, у тым ліку Янкі Брыля і Міхася Тычыны. У 1969—1970 гадах працаваў у капыльскай раёнцы «Слава працы», у 1970—1972 — у смалявіцкай раёнцы «Ленінскі заклік». У 1972—1977 працаваў у вясковых школах Маларыцкага і Капыльскага раёнаў. Адначасова вучыўся завочна на філасофскім аддзяленні гістарычнага факультэта БДУ, якое скончыў у 1977 годзе. Потым паступіў у завочную аспірантуру філасофскага аддзялення, разам з гэтым у 1977—1978 гадах працаваў асістэнтам на кафедры філасофіі Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі (Горкі). Аспірантуры не скончыў, бо навязалі тэму пра «развіты сацыялізм». Зноў настаўнічаў.
Дзейнасць
19 кастрычніка 1988 года ўдзельнічаў ва ўстаноўчай канферэнцыі «Мартыралогу Беларусі», на якой быў створаны арганізацыйны камітэт Беларускага народнага фронту. У чэрвені 1989 года выступіў з рэфератам пра суверэнітэт на ўстаноўчым з’ездзе БНФ у Вільні.
Адзін з ініцыятараў адраджэння сацыял-дэмакратычнага руху на Беларусі, заснавальнікаў і аўтараў праграмных дакументаў Беларускай сацыял-дэмакратычнай грамады і Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Народнай грамады). У сакавіку 2018 быў пераабраны на пасаду старшыні цэнтральнай рэвізійнай камісіі партыі БСДП (Грамада).
Творчасць
Выступае ў друку як публіцыст і літаратурны крытык.
Даследуе гісторыю беларускага руху ў 1900—1939 гады, гісторыю беларускай сацыял-дэмакратыі, жыццё і дзейнасць А. Луцкевіча. Падрыхтаваў да друку кнігі твораў А. Луцкевіча «Да гісторыі беларускага руху» (2003; 2-е папраўленае і дапоўненае выданне — 2010), «Выбраныя творы: праблемы культуры, літаратуры і мастацтва» (2006), «Барацьба за вызваленне» (2009). Таксама падрыхтаваў да друку зборнік «Пра Івана Луцкевіча: успаміны, сведчанні» (2007).
Аўтар навуковых прац і артыкулаў. Апублікаваў шэраг дакументаў беларускага руху, лісты і творы Аляксандра Бурбіса, Уладзіміра Жылкі і Наталлі Арсенневай, успаміны Ф. Стацкевіча. Уклаў і адрэдагаваў зборнік «Дэкларацыі Сацыялістычнага Інтэрнацыяналу» (2006), напісаў да яго прадмову.
Яснаполле
Яснапо́лле (, Яснополье) — вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сідараўскага сельсавета.
Войны дыядохаў
Войны дыядохаў — узброеныя канфлікты IV—III стст. да н.э. паміж спадчыннікамі імперыі Аляксандра Македонскага за падзел сфер уплыву.
Рудакова (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Норыца Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Ласіцкага сельсавета.
Берагавы
Берагавы́ (, Береговой) — пасёлак у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.
Гісторыя
Каля (0,5—3 км на поўдзень) пасёлка знаходзяцца археалагічныя помнікі (паселішчы) каменнага веку і сярэдневякоўя.
Узнік у 1970-я гады. 9 студзеня 1974 года атрымаў назву пасёлак Берагавы.
Буходзькава
Бухо́дзькава (, Буходьково) — пасёлак у Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Тур’яўскага сельсавета.
Да 1960 года пасёлак у складзе Гніліцкага сельсавета, у 1960—1965 гадах — у адміністрацыйным падпарадкаванні Краснапольскага пассавета.
Сазонаўшчына (Глыбоцкі раён)
Сазо́наўшчына (, Сазоновщина) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Карабоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Глыбокае Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 31 сакавіка 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Дзеркаўшчынскага сельсавета.
Быльчыцы
Бы́льчыцы (, Быльчицы) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.
Да 22 верасня 1975 года вёска ўваходзіла ў склад Жытамлянскага сельсавета, да 25 чэрвеня 1979 года — у склад Абухаўскага сельсавета.
Галаўнічы
Галаўні́чы (, Головничи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.
Гелеспонцкая Фрыгія
Гелеспонцкая Фрыгія — сатрапія дзяржавы Ахеменідаў, якая існавала ў старажытнасці ў Анатоліі, у яе склад уваходзілі: Траада, Мізія, Віфінія, рэзідэнцыя сатрапа размяшчалася на поўдзень ад Кізіка ў Мізіі. Сатрапам Дарыя III у Гелеспонцкай Фрыгіі быў Фарнабаз III, пазней сатрапам стаў Калас, прызначаны на гэту пасаду Аляксандрам Македонскім, пасля падпісання пагаднення ў Трыпарадысе — Арыдэй. Паводле меркавання Страбона ў склад Гелеспонта і «набытай» Фрыгіі ўваходзіла таксама «малая» Фрыгія. Меркаванні іншых географаў разыходзяцца.
Дыядохі
Дыядо́хі (διάδοχος — пераемнік) — вайскаводы Аляксандра Вялікага, якія пасля яго смерці ў 323 годзе да н.э., у выніку доўгіх войн, што зацягнуліся да 301 года да н.э., падзялілі паміж сабой яго імперыю; наступствам падзелу было з’яўленне дзяржаў Сірыя, Эліністычны Егіпет, Віфінія, Пергам і Македонія.
Найбольш вядомы з дыядохаў Антыгон I Аднавокі і яго сын Дэметрый Паліяркет, Антыпатр са сваім сынам Касандрам, Пталамей, Селеўк, Лісімах і Эўмен.
Эліністычныя манархіі
Эпоха дыядохаў характарызуецца пераходам ад поліснай палітычнай арганізацыі грэкаў да спадчынных манархій у заваяваных краінах, зрушэннем цэнтраў культурнай і эканамічнай актыўнасці з Грэцыі ў Малую Азію і Егіпет.
Сакавічы (Глыбоцкі раён)
Са́кавічы (, Саковичи) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Карабоўскага сельсавета.
Грынёўка (Гродзенскі раён)
Грынёўка (, Гринёвка) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.
Дыядохі
Эліністычныя манархіі
Найважнейшымі з гэтых дзяржаў, звычайна званых эліністычнымі, з’яўляліся:
Усе гэтыя дзяржавы пазней былі заваяваны Рымам.
Сакавічы (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Глыбокае Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 31 сакавіка 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Дзеркаўшчынскага сельсавета.
Іскандэр Мірза
Іскандэр Мірза (اسکندرمیرز;, Бамбей — , ) — дзяржаўны дзеяч Пакістана.
Біяграфія
Выхадзец з мусульманскай арыстакратыі Бенгаліі. Скончыў каледж у Бамбеі, затым Каралеўскі ваенны каледж у Сандхерсце (Вялікабрытанія). Да 1926 года знаходзіўся ў англа-індыйскай арміі, затым — на ваенна-адміністрацыйнай службе. У 1947 годзе ў званні генерал-маёра стаў першым сакратаром па справах абароны ўрада Пакістана. У 1954-55 гадах займаў пасады губернатара Усходняга Пакістана, затым міністра ўнутраных спраў і пагранічных раёнаў Пакістана. У 1955 годзе прызначаны генерал-губернатарам Пакістана. З абвяшчэннем у сакавіку 1956 года Пакістана рэспублікай Мірза стаў прэзідэнтам. Быў звязаны з правымі пакістанскімі партыямі — Мусульманскай лігай і Рэспубліканскай партыяй. Мірза — адзін з ініцыятараў ўступлення Пакістана ў СЕАТА (у 1954) і Багдадскі пакт. Разам з Аюб Ханам узначальваў дзяржаўны пераварот у пачатку кастрычніка 1958 года. Аднак у канцы кастрычніка 1958 года вымушаны быў саступіць пасаду прэзідэнта Аюб Хану і эміграваў у Вялікабрытанію.
Гара (Краснапольскі раён)
Гара́ (, Гора) — пасёлак у Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Тур’яўскага сельсавета.
Да 1960 года пасёлак у складзе Гніліцкага сельсавета, у 1960—1965 гадах — у адміністрацыйным падпарадкаванні Краснапольскага пассавета.
Юзаф Міхал Іваноўскі
Юзаф Міхал Іваноўскі — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Ротмістр, гараднічы і староста менскі ў 1746—1758 гадах, пасол на сойм у 1735 годзе. Паводле гербарыя Урускага Юзаф Міхал валодаў маёнткамі Чаркасы (Czerkasy), Прылукі (Przytułek) і Куркі (Kurki).
З роду Іваноўскіх герба «Рагаля» зменены. Юзаф Міхал Іваноўскі ажаніўся з княжной Марыянай Жыжэмскай у 1729 годзе і меў сыноў: Ігнацыя, Станіслава, суддзю земскага новагародскага ў 1778 годзе, а паводле довадаў, складзеных у герольдыі Царcтва Польскага, і Сцяпана (Szczepan), у якога ад Антаніны Раманавічны быў сын Міхал, войт гміны Кукава ў Аўгустоўскім павеце, зацверджаны ў Царcтве ў 1849 годзе разам з сынамі: Віктарам, Стэфанам і Янам, народжанымі ад Дароты Астроўскай.
Дворцы
Дво́рцы (, Дворцы) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.
Герызау
Герызау (Herisau) — горад у Швейцарыі, сталіца паўкантона Апенцэль — Аўсерродэн. Насельніцтва складае 15 205 чалавек (на 31 снежня 2006 года). Афіцыйны код — 3001. Упершыню ўзгадваецца ў 837 годзе.
Старыя Шарабаі
Стары́я Шарабаі́ (, Старые Шарабаи) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Карабоўскага сельсавета.
Рафік Тарар
Біяграфія
Нарадзіўся 2 лістапада 1929 года ў сям’і прадстаўнікоў сярэдняга класа. Пасля заканчэння каледжа Ісламія ў 1949 годзе паступіў у каледж горада Лахора ў 1951 годзе, атрымаў дыплом юрыста. У тым жа годзе ён пачаў працу адваката. У кастрычніка 1955 года прыступіў да працы ў якасці адваката ў Вярхоўным судзе Лахора. Ён прыпыніў практыку адваката ў Гуджранвале, для таго каб атрымаць пасаду старшыні суда Пенджаба ў 1970 годзе. Праз чатыры ён быў прызначаны галоўным суддзёй Вярхоўнага суда Лахора, з гэтай пасады сышоў у адстаўку ў лістападзе 1994 года па дасягненні 65-гадовага ўзросту.
Старыя Шарабаі
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Глыбокае Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Рафік Тарар
Біяграфія
Пасля свайго сыходу з судовай улады ў сакавіку 1997 года пачаў займацца палітыкай. Быў абраны членам Сената ад Пакістанскай мусульманскай лігі (Н). 31 снежня 1997 года быў абраны прэзідэнтам Пакістана. Яго прызначэнне ў якасці прэзідэнта у значнай ступені прыпісваецца яго цесным сувязям з сям’ёй Наваза Шарыфа. 1 студзеня 1998 года Рафік Тарар прыняў прысягу і стаў прэзідэнтам Ісламскай Рэспублікі Пакістан. Ён заручыўся вялікай колькасцю галасоў ад калегіі выбаршчыкаў, якая складаецца з членаў абедзвюх палат парламента і чатырох правінцыйных заканадаўчых сходаў. Ніхто да яго ніколі не атрымліваў такой пераважнай падтрымкі ад абраных прадстаўнікоў народа Пакістана. 20 чэрвеня 2001 года яго месца заняў генерал Первез Мушараф.
Жанаты, меў чацвярых дзяцей (трое сыноў і дачку).
Памёр 7 сакавіка 2022 года ў Лахоры.
Антон Аляксандравіч Семяновіч
Антон Аляксандравіч Семяновіч (псеўд. Дзядзька з барадой;, в. Шабунеўшчына, , Мінскі павет, Мінская губерня — ) — беларускі літаратуразнавец, член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1954 г. Доктар філалагічных навук (1971), прафесар (1971).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і, якая як серадняцкая была раскулачана і высланая ў Котлас Архангельскай вобласці РСФСР, затым у Вялікі Усцюг. Антону, як непаўналетняму дазволілі вярнуцца ў Беларусь. Пасяліўся ў сваякоў у в. Крупіца Мінскага раёна. Пасля заканчэння сямігодкі і ФЗН працаваў слюсарам на заводзе імя Варашылава ў Мінску (1934—1938). У 1938 г. паступіў у Мінскі педінстытут на літаратурны факультэт, дзе правучыўся да 1941 г. Напачатку вайны працаваў на гаспадарцы ў в. Шабунеўшчына, з кастрычніка 1943 г. сувязны партызанскага атрада імя Фурманава брыгады Ракасоўскага на Дзяржыншчыне. Пасля вайны працаваў на чыгунцы (1944). Закончыў Мінскі педагагічны інстытут (1945). Працаваў настаўнікам сярэдняй школы ў Івацэвічах Брэсцкай вобласці (1945—1946), вучыўся ў аспірантуры Інстытута мовы, літаратуры і мастацтва АН Беларусі (1946—1949), працаваў малодшым, затым старшым навуковым супрацоўнікам Інстытута літаратуры імя Янкі Купалы АН Беларусі (1949—1963). З 1963 г. у Мінскім педагагічным інстытуце: дацэнт кафедры расійскай і замежнай літаратуры,з 1971 г. загадчык кафедры беларускай літаратуры, з 1992 г. прафесар-кансультант гэтай кафедры. Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны 2-й ступені, медалямі, Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР. Друкаваўся з 1949 г. Даследаваў беларускую прозу і драматургію.
Жытомля
Жыто́мля (, Житомля) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1940—1975 гадах цэнтр Жытамлянскага сельсавета. Да 25 чэрвеня 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Абухаўскага сельсавета.
Забагонікі
Забаго́нікі (, Забагоники) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.
Стураўшчына
Сту́раўшчына (, Стуровщина) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Карабоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Норыца Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Да 31 сакавіка 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Дзеркаўшчынскага сельсавета.
Алег Мікалаевіч Дыбаль
Алег Дыбаль (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца мінскага «Трактара».
Клубная кар’ера
У 2019 годзе асуджаны на дзевяць гадоў калоніі ўзмоцненага рэжыму па 328-м артыкуле Крымінальнага кодэкса, за захоўванне і распаўсюд наркотыкаў.
Тумашы (Глыбоцкі раён)
Ту́машы (, Тумаши) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Карабоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска, пазней засценак у складзе гміны Глыбокае, з 1929 года ў складзе гміны Галубічы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
У 1940—1971 гадах цэнтр Тумашаўскага сельсавета.
Завадзічы
Зава́дзічы (, Завадичи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.
Да 22 верасня 1975 года вёска ўваходзіла ў склад Жытамлянскага сельсавета, да 25 чэрвеня 1979 года — у склад Абухаўскага сельсавета.
Дубраўка (Тур’яўскі сельсавет)
Ду́браўка (, Дубровка) — пасёлак у Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Тур’яўскага сельсавета.
Да 1960 года пасёлак у складзе Гніліцкага сельсавета, у 1960—1965 гадах — у адміністрацыйным падпарадкаванні Краснапольскага пассавета.
Аляксандр Уладзіміравіч Канойка
Аляксандр Уладзіміравіч Канойка (нар., в. Заполле, Клічаўскі раён) — беларускі гісторык.
Біяграфічныя звесткі
Скончыў гістарычны факультэт БДПУ (2009), магістратуру (2010) і аспірантуру (2015). З 2010 года — выкладчык, з 2016 — дацэнт БДПУ. Кандыдат гістарычных навук (2015), тэма кандыдацкай дысертацыі — «Роля транспарту ў эканамічным развіцці Беларусі (1772—1914 гг.)». У 2018 годзе абараніў доктарскую дысертацыю — «Эканамічныя фактары фармавання індустрыяльнага грамадства ў Беларусі ў канцы XVIII — пачатку XX стагоддзя».
У 2019 годзе стаў галоўным спецыялістам упраўлення ідэалогіі Адміністрацыі прэзідэнта Беларусі.
Аляксандр фон Клюк
Алякса́ндр фон Клюк (Alexander Heinrich Rudolph von Kluck;  — ) — германскі ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік.
Біяграфія
Ён пачаў службу ў прускай арміі ў часы сямітыднёвай аўстра-прускай вайны 1866 года, падчас франка-прускай вайны быў паранены двойчы і быў узнагароджаны Жалезным крыжам (другога класа) за адвагу. Яму было нададзена званне генерала ад інфантэрыі ў 1906 годзе, у 1913 годзе быў прызначаны генеральным інспектарам VIII-й армейскай інспекцыі.
З пачаткам Першай сусветнай вайны ён быў прызначаны камандуючым 1-й арміі, утворанай на базе падначаленай яму інспекцыі, у чыю задачу, згодна з Планам Шліфена, уваходзіў наступ на правым крыле Заходняга фронту па тэрыторыі Бельгіі з мэтай акружэння Парыжу з захада.
У канцы сакавіка 1915 года падчас агляду перадавых частак сваіх войскаў ён быў паранены асколкамі шрапнэлі, што сур’ёзна пашкодзіла нагу. Неўзабаве пасля гэтага ён атрымаў ордэн Pour le Mérite. У кастрычніку 1916 года фон Клюк перайшоў на атрыманне паловы акладу ў адпаведнасці з яго просьбай сысці ў адстаўку.
Яго сын, лейтэнант Эган фон Клюк, быў забіты ў пачатку 1915 года.
Аляксей Аляксандравіч Гайдашоў
Алексей Аляксандравіч Гайдашоў (нар. 1959) — беларускі навуковец, географ, палярны даследчык. Намеснік начальніка Рэспубліканскага гідраметэаралагічнага цэнтра. Вучыўся на геаграфічным факультэце БДУ. Пад час вучобы вёў навуковую працу, хадзіў у паходы, засвоіў прафесію аквалангіста. Яшчэ студэнтам захапіўся Антарктыдай.
Пасля сканчэння ўніверсітэту ўладкаваўся на працу ў аддзел гідралогіі Гідраметэацэнтру Беларусі. Менавіта Гідраметэацэнтр быў адзінай арганізацыяй, якая магла камандзіраваць спецыялістаў на працу ў арктычныя экспедыцыі. У 1985 годзе адправіўся ў Ленінград, дзе вучыўся за свой кошт на спецыяльных курсах для палярных даследчыкаў, скончыў іх. Адмовіўся ад зімоўкі на станцыях «Белінсгаўзена» і «Маладзёжная» — Гайдашоў хацеў на аддаленую станцыю.
Першая экспедыцыя
Магчымасць адправіцца на станцыю такога кшталту — «Ленінградскую» — надарылася ў 1988 годзе. Станцыя размяшчалася на гары, на вышыні 740 м над узроўнем мора. Менавіта Гайдашову пашчасціла зафіксаваць рэкордную хуткасць ветру ў Антарктыдзе — 78 м/с (280 км/гдз). Першая экспедыцыя Гайдашова працягвалася больш за год. Яшчэ некалькі месяцаў на караблі «Акадэмік Фёдараў» дабіраліся назад да берагоў СССР.
Другая экспедыцыя
У 2006 годзе, упершыню пасля доўгага перапынку, у Антарктыду зноў адправіліся беларускія спецыялісты. З 3 лістапада 2006 па красавік 2007 Гайдашоў разам з іншым беларусам Леанідам Турышавым удзельнічаў у 52-й расійскай экспедыцыі на станцыю «Маладзёжная». Даследчыкі адплылі з Пецярбургскага марскога порта на «Акадэмік Фёдараў». Гайдашоў і Турышаў сталі першымі навукоўцамі, якія прадстаўлялі ў Антарктыдзе суверэнную Беларусь.
Беларускія палярнікі вывучалі магчымасць стварэння ў тым рэгіёне беларускай палярнай станцыі. У мэты экспедыцыі беларусаў уваходзілі пошукі месца, дзе будзе базавацца будучая беларуская антарктычная станцыя. Палярнікі правялі абследаванне палярнай станцыі «Гара Вячэрняя» — закансерваванай расійскай станцыі, якую было прапанавана асвайваць. Станцыя знаходзіцца ў зоне актыўнай дзейнасці ледавіка. Пад час палярнай камандзіроўкі беларусы жылі на станцыі «Маладзёжная», у 18 км ад «Гары Вячэрняй». Навукоўцы правялі абследаванне ўсіх будынкаў і збудаванняў, праверылі іх тэхнічны стан. Асаблівая ўвага была звернута на экалагічую сітуацыю — у выніку дзейнасці савецкай, а потым расійскай станцыі скапілася вялізная колькасць адходаў. Да гэтага база была закансерваванай на працягу 13 гадоў.
Трэцяя экспедыцыя
У 2007—2008 гадах Аляксей Гайдашоў разам з трыма іншымі беларускімі даследчыкамі (Віктар Дзёмін, Ігар Бык, Вячаслаў Шпілеўскі) удзельнічаў у 53-й расійскай антартычнай экспедыцыі. Экспедыцыя працягвалася каля паловы года. Беларусы правялі 102 дні на палявой арктычнай базе «Гара вячэрняя», якая была выдзелена рускімі пад час першай сумеснай экспедыцыі. Спецыялісты працягнулі рэкансервацыю аб’ектаў базы, якую распачалі ў экспедыцыі 2006—2007 гадоў.
Касцёл Святога Францыска Асізскага (Свіслач)
Касцёл Святога Францыска Асізскага — рымска-каталіцкі храм, пабудаваны ў цэнтры г. Свіслач Гродзенскай вобласці ў 1990-я гады.
Гісторыя
Касцёл у Свіслачы быў заснаваны прыватнай фундацыяй яшчэ ў 1550 годзе, але ў часы рэфармацыі ён дзейнічаў як кальвінісцкі збор. Святыня была вернута каталікам у 1630 годзе.
Новы драўляны касцёл пад тытулам Найсвяцейшай Тройцы быў пабудаваны ў 1666 годзе літоўскім падскарбіем Геранімам Крышпінам.
13 ліпеня 1943 года ў лесе каля паселішча фашыстамі быў расстраляны пробашч свіслацкага касцёла кс. Юзаф Казлоўскі. У гады вайны касцёл згарэў. Цяпер на месцы касцёла знаходзіцца адміністрацыйны будынак (на скрыжаванні вул. Леніна і Дзяржынскага, каля пл. К. Маркса). Захавалася толькі частка касцёльнай агароджы.
Новы касцёл
1 мая 1990 года парафія ў Свіслачы была перададзена біскупам Тадэвушам Кандрусевічам пад апеку айцоў францысканцаў. Першым пробашчам адноўленай пасля доўгага часу парафіі стаў Францішак Навакоўскі. Новы касцёл з чырвонай вонкавай цэглы пачалі будаваць у 1991 годзе. Касцёл быў асвечаны 2 кастрычніка 1994 года архібіскупам Зянонам Грахалеўскім з Рыма.
Архітэктура
У архітэктуры святыні выкарыстаны рысы неагатычнага і неараманскага стыляў.
У 2005 годзе распачаўся грунтоўны рамонт інтэр’ера.
Заполле (Гродзенскі раён)
Запо́лле (, Заполье) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.
Шунеўцы
Шу́неўцы (, Шуневцы) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Карабоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Глыбокае Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Луганская Народная Рэспубліка
Паводле Канстытуцыі Украіны, тэрыторыя, на якую прэтэндуе ЛНР, з’яўляецца неад’емнай часткай Украіны, часова акупаванай расійскімі ўзброенымі сіламі.
Ацэнкі
Урад Украіны ўспрымае людзей, якія абвясцілі ЛНР, як сепаратыстаў і тэрарыстаў. У маі 2014 года дэпутаты аблсавета Луганскай вобласці заявілі, што варта паважаць волю грамадзян, выказаную на рэферэндуме ЛНР, яго старшыня В. Галенка ахарактарызаваў сілавую аперацыю Украіны як «антытэрарыстычную па назве, а па сутнасці тэрарыстычную і скіраваную супраць свайго народа».
Генеральная пракуратура Украіны 17 мая 2014 года абвясціла ЛНР тэрарыстычнай арганізацыяй. Ведамства патлумачыла, што гэтая структура мае ўсе адпаведныя прыкметы: выразную іерархію, каналы фінансавання і паставак зброі. Па фактах дзейнасці кіраўніцтва т. зв. «рэспублік» заведзены крымінальныя справы.
У сваю чаргу, кіраўніцтва ЛНР заяўляе, што лічыць цэнтральны ўрад «кіеўскай хунтай», які здзяйсняе злачынствы супраць насельніцтва рэспублікі.
Насельніцтва
Доля ўкраінскага і рускага насельніцтва тэрыторыі (у межах вобласці па дадзеных перапісу 2001) складае каля 58 % і 39 % адпаведна, доля рускай мовы як роднай — каля 69 %, украінскай — 30 %.
Эклер
Эклер (ад éclair — маланка) — французскі дэсерт у выглядзе даўгаватага піражка з заварнога цеста з крэмам. Стварэнне эклера прыпісваецца французскаму кулінару Мары Антуану Карэму. Атрымаў распаўсюджванне ў XIX стагоддзі. Адной з першых згадак у англамоўнай літаратуры з'яўляецца рэцэпт у кнізе «Boston Cooking School Cook Book» 1884 года.
У Нямеччыне эклеры часам называюць састарэлымі нямецкімі словамі «любоўная костачка» (Liebesknochen), «заячая лапа» (Hasenpfote) або «кававы брусок» (Kaffeestange).
Казіміроўка (Гродзенскі раён)
Казіміро́ўка (, Казимировка) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.
Бобрыкі (Глыбоцкі раён)
Бо́брыкі (, Бобрики) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ломашаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Клясіна
Кля́сіна (, Клясино) — вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Тур’яўскага сельсавета.
Казловічы (Гродзенскі раён)
Казло́вічы (, Козловичи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.
Палаўанская мова
Палаўанская мова (саманазва Tekoi a Belau) — мова палаўанцаў, афіцыйная мова дзяржавы Палау. Адносіцца да заходнемікранезійскай малайска-палінезійскай групы аўстранезійскай моўнай сям'і. Агульная колькасць носьбітаў (2000 г.) - 18 950 чал.
Булахі
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Квінтэн Хан
Квінтэн Хан (Quinten Hann; нар., , Аўстралія) — аўстралійскі дыскваліфікаваны прафесійны гулец у снукер, а таксама гулец у пул.
Пілюкі
Пілюкі́ (, Пилюки) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.
Дама з Басы
Дама з Басы (la Dama de Baza) — знакаміты ўзор, выкананай бастуламі. Яна ўяўляе сабой фігуру жанчыны, выкананую з вапняку і слядамі афарбоўкі на атынкаванай паверхні. Скульптура была выяўлена археолагам Хасэ Прэсда Вела 22 ліпеня 1971 года ў горадзе Баса, на высокім горным плато ў правінцыі Гранада. На месцы сучаснай Басы быў размешчаны ібера-раманскі горад Басці, і Дама з Басы была выяўлена ў адным з дзвюх некропаляў гэтага горада. Фігура дамы сядзіць на крэсле, а збоку ад яе маецца свабодная прастора, дзе, як мяркуецца, размяшчаўся прах крэмацыі.
Назва скульптуры злучае яе з іншым вядомым творам іберыйскай культуры — Дамай з Эльчэ, разам з якой яна знаходзіцца ў Нацыянальным археалагічным музеі ў Мадрыдзе.
Князёўка
Князёўка (, Князёвка) — вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Тур’яўскага сельсавета.
У 1924—1960 гадах вёска ў складзе Пачапоўскага сельсавета, у 1960—1965 гадах — у адміністрацыйным падпарадкаванні Краснапольскага пассавета.
Валерый Вацлававіч Міцкевіч
Валерый Вацлававіч Міцкевіч (нар., г. Ліда Гродзенскай вобласці) — беларускі правазнаўца, дзяржаўны дзеяч. Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь (2022).
Біяграфія
У 1989 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. У 1989—1991 гадах быў стажорам суддзі, выконваючым абавязкі суддзі суда Мінскага раёна. У 1991—2001 — суддзя, старшыня суда Мінскага раёна і г. Заслаўе. У 2001—2005 гг. — намеснік міністра юстыцыі, член Цэнтральнай камісіі Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзенні рэспубліканскіх рэферэндумаў. У 2005—2009 — дырэктар Нацыянальнага цэнтра законапраектнай дзейнасці пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, дырэктар Нацыянальнага цэнтра заканадаўства і прававых даследаванняў Рэспублікі Беларусь. З чэрвеня 2009 года — намеснік кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
У 2019 годзе быў абраны членам і намеснікам старшыні Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.
15 сакавіка 2021 года ўвайшоў у склад Канстытуцыйнай камісіі, якая ў мэтах ажыццяўлення рэзалюцыі шостага Усебеларускага народнага сходу распрацоўвае прапановы па змяненні Канстытуцыі Беларусі і забяспечвае іх усенароднае абмеркаванне.
Баса (горад)
Ба́са (Baza) — горад і муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Гранада, у складзе аўтаномнай супольнасці Андалусія. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Баса. Займае плошчу 545 кв. км. Насельніцтва 21982 чалавека (на 2010 год). Адлегласць 100 км да адміністрацыйнага цэнтра правінцыі.
23 жніўня 2011 года стартаваў 4-ы этап шматдзённай велагонкі Вуэльта.
Клуб вясёлых і знаходлівых
КВЗ («Клуб вясёлых і знаходлівых») — папулярныя тэлевізійныя гумарыстычныя гульні, у якіх каманды розных калектываў (навучальных устаноў, ВНУ, прадпрыемств і г. д.) спаборнічаюць у гумарыстычных адказах на зададзеныя пытанні, імправізацыях на зададзеныя тэмы, разыгрываніі загадзя нарыхтаваных сцэн і г. д.
Лігі КВЗ
Лігі КВЗ падзяляюцца на афіцыйныя — «АМіКаўскія», і неафіцыйныя, якія працуюць незалежна ад арганізацыі АМіК. У кожнай лігі свая схема, сваі правілы, рэдактары, вядучыя, дырэктара і члены журы. Розніца паміж афіцыйнымі лігамі і незалежнымі складаецца ў тым, што гэтыя лігі працуюць пад эгідай АМіК, каманды, гуляючыя ў іх, маюць магчымасць абараніць свой матэрыял, і толькі праз гэтыя лігі магчыма папасць у Прэм’ер-лігу і ў Вышэйшую лігу. Рэдактары афіцыйных ліг прызначаюцца Аляксандрам Масляковым і кіраўніцтвам АМіК, якое таксама прымае рашэнне наконт статусаў ліг. Набор у афіцыйныя лігі ажыццяўляецца па выніках фестываля «КіВіН», які праходзе штогод у студзене ў горадзе Сочы.
Курганне (Краснапольскі раён)
Курга́нне (, Курганье) — пасёлак у Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Тур’яўскага сельсавета.
Пундзішкі
Пу́ндзішкі (, Пундишки) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.
Курганне (Краснапольскі раён)
У 1924—1960 гадах пасёлак у складзе Пачапоўскага сельсавета, у 1960—1965 гадах — у адміністрацыйным падпарадкаванні Краснапольскага пассавета.
Васькова (Глыбоцкі раён)
Васько́ва (, Васьково) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ломашаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Ламы (Краснапольскі раён)
Ламы́ (, Ломы) — пасёлак у Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Тур’яўскага сельсавета.
Ракітна (Гродзенскі раён)
Ракі́тна (, Ракитно) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.
Рыдзялі
Рыдзялі́ (, Рыдели) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавета.
Малюшына
Да 1960 года вёска ў складзе Гніліцкага сельсавета, у 1960—1965 гадах — у адміністрацыйным падпарадкаванні Краснапольскага пассавета.
Халкідон
Халкедон або Халкідон (Χαλκηδών) — старажытны грэчаскі горад, размешчаны ў Малой Азіі. Заснаваны ў 680 годзе да н.э. У персідскую эпоху вядомы тыран Арыстон, які кіраваў як васал персаў (ён жа кіраваў у Візантыі).
У 451 годзе ў Халкідоне ў храме вялікамучаніцы Яўфіміі прайшоў Чацвёрты Сусветны сабор, які зацвердзіў цяперашні тэкст Сімвала веры і асудзіў монафізіцтва.
У наш час месца завецца Кадыкёй і з'яўляецца раёнам сучаснага Стамбула. Новая назва перакладаецца як «вёска Кадыя». Лічыцца, што назва паходзіць ад першага кадыя (пракурора) Стамбула, якому была падаравана гэта тэрыторыя ва ўдзел. Магчыма, што назва з'яўляецца атурэчаным варыянтам візантыйскай назвы Халкідон.
Іберы
Ібе́ры — народ, які жыў на тэрыторыі сучаснай Іспаніі, прыкладна з III-га тысячагоддзя да нашай эры. Таксама іберы ў антычных крыніцах — этнічная назва ўсходне-грузінскіх плямёнаў, якія жылі на тэрыторыі Іберыі (рэгіён Картлі, Усходняя Грузія).
Паходжанне
Вучоныя разыходзяцца сваіх меркаваннях наконт паходжання ібераў. Адны мяркуюць, што яны прыйшлі з міжземнаморскага ўзбярэжжа, іншыя лічаць, што іберы прыбылі з Паўночнай Афрыкі. Аднак ёсць і тыя, хто лічыць, што іберы ўтварыліся з мясцовых плямёнаў, у прыватнасці, звязаных з культурамі Эль-Аргар і Мацільяс. Паводле гіпотэзы Ф. Радрыгеса Рамаса, продкі ібераў не былі аўтахтонным насельніцтвам Іспаніі, а ўварваліся на паўвостраў разам з хваляй кельцкай міграцыі.
Іберы жылі ў ізаляваных абшчынах з племянным ладам. Яны валодалі навыкамі апрацоўкі металаў, уключаючы бронзу, і земляробства. Пазней іберы ўтварылі больш цэласную дзяржаву з гарадамі і сацыяльны ладам. Яны гандлявалі металам з Фінікіяй, Грэцыяй, Карфагенам.