cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Васіль Васілевіч Струвэ
Біяграфія
З 1916 года і да канца жыцця В. В. Струвэ працаваў у Петраградскім (Леніградскім) універсітэце. У 1916—1920 гадах прыват-дацэнт на факультэце ўсходніх моў, у 1920—1930 і 1944—1965 гадах прафесар Усходняга факультэта, у 1952—1965 гадах — загадчык кафедры гісторыі краін Старажытнага Усходу. У 1928 годзе абараніў магістарскую дысертацыю на тэму «Манефон и его время». З 1934 года выкладаў у Ленінградскім педагагічным інстытуце і ўзначальваў кафедру гісторыі старажытнага свету. У 1937—1940 гадах узначальваў Інстытут этнаграфіі Акадэміі навук СССР. У перыяд Вялікай Айчыннай вайны з 1941 года В. В. Струвэ ўзначальваў Інстытут усходазнаўства Акадэміі навук СССР у Ташкенце і займаў гэтую пасаду да 1950 года. У 1950—1959 гадах старшы навуковы супрацоўнік Ленінградскага аддзялення Інстытута гісторыі АН СССР, загадчык групы гісторыі старажытнага свету. У 1959—1965 гадах — загадчык Аддзела Старажытнага Усходу Інстытута ўсходазнаўства АН СССР.
Памёр Васіль Васілевіч Струвэ 15 верасня 1965 года. Пахаваны на Серафімаўскіх могілках у Санкт-Пецярбургу.
Навуковая і грамадская дзейнасць
Васіль Васілевіч Струвэ займаўся даследаваннямі гісторыі, культуры, сацыяльна-эканамічнай структуры грамадства, палітыкі, права Старажытнага і эліністычнага Егіпта, Шумера, Вавілона, Асірыі, Ірана, Палесціны, Урарту, Паўночнага Прычарнамор’я, Сярэдняй Азіі, гісторыі ўсходазнаўства ў Расіі. Надаваў шмат часу вывучэнню гісторыі Месапатаміі ў яе найстаражытнейшы перыяд, фінікійскай і сірыйскай гісторыі, цікавіўся хецкай культурай і іншымі цэнтрамі цывілізацыі старажытнасці.
Аўтар выдання «Гісторыя Старажытнага Усходу» (1941). Адзін з ініцыятараў выдання «Советская историческая энциклопедия». Аўтар каля 400 прац, сярод якіх артыкулы, манаграфіі, падручнікі па гісторыі старажытнага свету і лінгвістыцы. Займаўся рэдактарскай працай, рэцэнзаваў матэрыялы іншых даследчыкаў. На працягу амаль пяцідзесяці гадоў, з 1916 года па 1965 год, Васіль Васільевіч распрацаваў уласны ўнікальны курс гісторыі Старажытнага Усходу.
Быў членам камітэта Міжнароднай асацыяцыі егіпталогіі (Капенгаген, з 1947 года), член Інстытута егіпталогіі Карлава ўніверсітэта ў Празе, член-карэспандэнт Германскага археалагічнага таварыства, Міжнароднага таварыства па гісторыі навукі. Удзельнік XXIII (Кембрыдж, 1954) і XXV (Масква, 1960) Міжнародных кангрэсаў усходазнаўцаў, X Міжнароднага кангрэса гісторыкаў (Рым, 1955). Таксама быў членам Бюро аддзялення гістарычных навук Акадэміі навук СССР, Нацыянальнага камітэта гісторыкаў СССР, Археалагічнай камісіі Акадэміі навук СССР. Адзін з заснавальнікаў і член рэдакцыйнай калегіі, пазней — галоўны рэдактар часопіса «Вестник древней истории».
У 1934—1939 гадах дэпутат Ленсавета.
Целятаўка
Целятаўка (Телятовка) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сярго-Іванаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Раіса Андрэеўна Баравікова
Раіса Андрэеўна Баравікова (нар., в. Пешкі, , Брэсцкая вобласць) — беларуская пісьменніца, перакладчыца.
Біяграфія
Нарадзілася ў сям'і служачага. Працавала літсупрацоўнікам у Быхаўскай раённай газеце «Маяк Прыдняпроўя». Скончыла аддзяленне мастацкага перакладу Літаратурнага інстытута ў Маскве (1971). Працавала рэдактарам кінастудыі «Беларусьфільм» (1971—1972). У 1972—77 — карэспандэнт газеты «Літаратура і мастацтва», у 1983—88 — літкансультант рэдакцыі газеты «Чырвоная змена». У 1996—2000 гадах намеснік, у 2000—2002 гадах галоўны рэдактар часопіса «Алеся». Галоўны рэдактар часопіса «Маладосць» (2002—2011). Супрацоўніца газеты «Літаратура і мастацтва» (2011—2012).
Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1977).
Творчасць
Дэбютавала ў друку ў 1960 годзе. У зборніках паэзіі «Рамонкавы бераг» (1974), «Слухаю сэрца» (1978), «Такое кароткае лета» (1981), «Адгукнуся голасам жалейкі» (1984), «Каханне» (1987), «Пад небам першага спаткання» (1990), «Люстэрка для самотнай» (1992) дамінуе тэма кахання, прага высокага духоўнага ідэалу, роздум пра час, абавязак перад сваім народам, долю жанчыны, пошук чалавечага шчасця. Эпізоды беларускай гісторыі адлюстраваны ў вострасюжэтнай драматычнай паэме «Барбара Радзівіл» (1992).
Самая істотная рыса паэтычнай творчасці — гранічная адкрытасць душы, прачулая музыка слова. Вершы і паэмы надзвычай эмацыянальныя, напоўненыя экспрэсіяй, вызначаюцца вытанчанасцю лірычных пачуццяў. Падсумаваннем яе творчай працы можна лічыць кнігі выбранай паэзіі «Сад на капялюшыку каханай» (1998), «Дрэва для райскай птушкі» (2007).
Аўтар аповесці «Кватарантка» (1980) пра моладзь, пошукі свайго месца ў жыцці. Выдала кніжку казак і апавяданняў для дзяцей «Галенчыны „Я“, альбо Планета Цікаўных Хлопчыкаў» (1990), зборнік апавяданняў «Вячэра манекенаў» (2002). Аўтар п'ес «Барбара Радзівіл» (паст. 1994), «Пятля часу» (1996).
Перакладае з рускай, украінскай і польскай моў.
Бабуін
Бабуін альбо жоўты павіян (Papio cynocephalus) — малпа рода сапраўдных павіянаў сямейства мартышкавых (Cercopithecidae). Пашыраны ў Цэнтральнай і Усходняй Афрыцы.
Даўжыня цела да 75 см, хваста 60 см. Афарбоўка поўсці жаўтаватая (адсюль другая назва). Морда падоўжаная, галава падобная да сабачай. Валасяное покрыва шорсткае, доўгае. Вядзе наземны спосаб жыцця. Жыве вялікімі (да некалькіх сотняў) статкамі. Корм раслінны і жывёльны.
Луі Аляксандр Берцье
Луі Аляксандр Берцье (Louis Alexandre Berthier, 20 лістапада 1753, Версаль — 1 чэрвеня 1815, Бамберг) — маршал (1804) і віцэ-конетабль (1807) напалеонаўскай Францыі, багаты князь Нёўшатэльскі, герцаг Валанжэнскі (1805), князь Ваграмскі (1809). У 1799—1807 гадах — ваенны міністр і адначасова ў 1799—1814 гадах — начальнік штаба Напалеона I. Распрацаваў асновы штабной службы, выкарыстаныя ў многіх еўрапейскіх войсках. Пасля адрачэння Напалеона ў 1814 годзе перайшоў на службу да Людовіка XVIII. Загінуў пры нявысветленых абставінах у Бамбергу падчас Ста дзён.
Луіджы Руснаці
Луіджы Руснаці (таксама Алаіз Руснаці, Alojzy Rusnati, Aloysius Rusnati, Luigi Rusnati; 26 ліпеня 1751, Італія —) — італьянска-лацінскі паэт, педагог.
Біяграфія
Уступіў у Таварыства Ісуса 3 чэрвеня 1768 г. у Мілане. У 1783 г. пераехаў у Полацк. Пачаў з пасадаў прэфекта бібліятэкі і прэфекта тэатра ў Полацкім езуіцкім калегіуме. 15 жніўня 1786 г. склаў апошнія зарокі.
У 1786—1794 гг. — прафесар філасофіі і матэматыкі ў Віцебскім езуіцкім калегіуме. У 1794 г. вярнуўся ў Полацк, дзе да 1816 г. быў прафесарам тэалогіі і канонаў Полацкага езуіцкага калегіума, а з 1812 г. — Полацкай езуіцкай акадэміі. Пад час вайны 1812 г. заставаўся ў горадзе, занятым войскамі Вялікай арміі Напалеона, і даглядаў у шпіталі параненых італьянскіх салдат і афіцэраў.
Займаў высокія пасады ў Полацкай езуіцкай акадэміі і Таварыстве Ісуса: дэкан факультэта філасофіі і вольных мастацтваў (1813—1814) і тэалагічнага факультэта (1814—1818), кансультант беларускага правінцыяла Таварыства Ісуса Станіслава Свентахоўскага (1817—1819).
Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820) вярнуўся на Радзіму, дзе неўзабаве памёр.
Творы
Сярод твораў Л.Руснаці
NGC 4464
NGC 4464 (іншыя абазначэнні — UGC 7619, MCG 1-32-78, ZWG 42.128, VCC 1178, PGC 41148) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Міхал Касакоўскі
Міхал Касакоўскі (, г. Каралявец — ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, пісар скарбовы літоўскі, падстолі ковенскі, кашталян віцебскі (1781—1787), ваявода віцебскі (1787—1794) і браслаўскі (1794—1795). Кавалер ордэнаў Белага Арла і Святога Станіслава.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Касакоўскіх герба «Слепаўрон». Старэйшы з чатырох сыноў стольніка жамойцкага і стражніка ковенскага Дамініка Касакоўскага (1711—1743) і Марыяны з Забелаў. Малодшыя браты — кашталян інфлянцкі Антоній, біскуп інфлянцкі Юзаф Казімір і апошні гетман вялікі літоўскі Шыман Марцін Касакоўскі.
Служыў у войску. У 1764 годзе Міхал Касакоўскі быў абраны паслом ад Ковенскага павета на элекцыйны сойм, дзе падтрымаў выбранне на польскі каралеўскі прастол Станіслава Аўгуста Панятоўскага. Ковенскі падстолі з 1761, пісар скарбовы літоўскі ў 1765—1781, кашталян віцебскі ў 1781—1787 і ваявода ў 1787—1794, ваявода браслаўскі з 1794. У 1766—1775 гадах член Скарбовай камісіі ВКЛ.
У 1781 атрымаў ад аўстрыйскай імператрыцы Марыі Тэрэзіі графскі тытул.
У 1788 годзе быў выбраны паслом на Чатырохгадовы сойм.
Праціўнік канстытуцыі 3 мая 1791 года. Быў уключаны ў спіс польска-літоўскіх паслоў і сенатараў, складзены ў 1792 годзе расійскім паслом Якавам Булгакавым, якія выступалі супраць рэфармавання ладу Рэчы Паспалітай.
У студзені 1798 года 64-гадовы Міхал Касакоўскі памёр, быў пахаваны ў радавым маёнтку Касакоўскіх — Вайткушках.
Сям’я
Быў у шлюбе з Барбарай з Зібергаў (пам. 1811), ад якой меў сына — Юзафа Дамініка (1771—1840), лоўчага вялікага літоўскага і зяця Станіслава Шчэнснага Патоцкага.
Каракалпакі
Каракалпа́кі (саманазва: Qaraqalpaqlar) — цюркскі народ, які насяляе краіны Цэнтральнай Азіі і Блізкага Усходу, у тым ліку Каракалпакстан. Агульная колькасць (2014 г.) — каля 685 тыс. чал. У 2009 г. у Беларусі жыло 8 каракалпакаў.
Паходжанне
Само слова Qaraqalpaq перакладаецца з цюркскіх моў як «чорныя шапкі». Згодна лінгвістычным дадзеным, каракалпакі з’яўляюцца прамымі нашчадкамі кыпчакаў, якія прыйшлі на землі Цэнтральнай Азіі ў канцы 1 тысячагоддзя н. э. Упершыню каракалпакі ўзгадваюцца ў пісьмовых дакументах пад 1598 г. як насельнікі тэрыторый уздоўж ракі Сырдар’я. У XVII — XVIII стст. яны выступаюць у пісьмовых крыніцах як асобны народ. Мова каракалпакаў, а таксама назвы родаў набліжаюць іх да паўднёвых казахаў. Такім чынам, тэрыторыя першага пісьмовага ўзгадвання з’явілася месцам фарміравання каракалпакскага аб’яднання, у склад якога ўвайшлі не толькі мясцовыя кыпчакі, але таксама нагайцы, нашчадкі манголаў, старажытнага індаеўрапейскага насельніцтва Прыаралля.
Гісторыя
У канцы XVI — XVII стст. каракалпакі насялялі мясцовасць вакол сярэдняй плыні Сырдар’і і, відавочна, падпарадкоўваліся бухарскім ханам. Аднак у 1723 г. у раён Сырдар’і ўварваліся джунгары, што прывяло да бегства мясцовых казахаў і каракалпакаў. Частка каракалпакскіх родаў перасялілася ў Ферганскую даліну, іншыя былі вымушаны рушыць на захад, дзе сустрэлі супраціўленне калмыкаў, але большасць перасялілася ў дэльту Амудар’і.
У пошуках саюзнікаў каракалпакі разам з казахамі двойчы звярталіся да Расіі. У 1743 г. пасольства каракалпакаў дала ў Санкт-Пецярбургу прысягу імператрыцы Лізавеце. Расійскія карты гэтага часу зноў фіксуюць каракалпакаў як народ, які насяляў Сырдар’ю і паўночнае Прыаралле. У 1755 г. Джунгарскае ханства было захоплена маньчжурамі, што дазволіла частцы казахаў выйсці з-пад фармальнай улады Расіі і пачаць ваенныя дзеянні супраць яе саюзнікаў, у тым ліку каракалпакаў. У 1762 г. казахі захапілі паўночныя качэўі каракалпакаў і вымусілі іх адыйсці на поўдзень ад Сырдар’і.
У 1811 г. каракалпакі былі заваяваны хівінскім ханам і канчаткова пераселены на Амудар’ю. Хівінскія ханы захавалі традыцыйную структуру кіравання каракалпакскіх родаў, аднак абцяжарылі іх высокімі падаткамі на зямлю і свойскую жывёлу, вымушалі займацца капаннем каналаў. У 1856 г. каракалпакі паднялі паўстанне. Яно было жорстка задушана. Хівінцы змянілі рэчышчы каналаў, так што частка ўрадлівых зямель была затоплена. У наступным годзе пачаліся эпідэмія і голад, што прывяло да бегства многіх каракалпакаў у іншыя рэгіёны. У 1873 г. Харэзм трапіў ў каланіяльную залежнасць ад Расіі. З гэтага часу тэрыторыі каракалпакаў у дэльце Амудар’і стала наведваліся расійскімі гандлярамі. Аднак адносіны паміж тубыльцамі і прыезджымі доўгі час заставаліся напружанымі.
У 1919 г. каракалпакі падтрымалі частку расійскіх казакаў, якія выступілі супраць усталявання савецкай ўлады, аднак іх сумеснае паўстанне ў дэльце Амудар’і было задушана. У 1924 г. у складзе Харэзмскай Савецкай Народнай Рэспублікі была створана Кара-Калпакская аўтаномная вобласць. У 1932 г. яна была пераўтворана ў Каракалпакскую Аўтаномную Савецкую Сацыялістычную Рэспубліку (у 1932 — 1936 гг. у складзе РСФСР, з 1936 г. у складзе Узбекістана), у 1992 г. — у Рэспубліку Каракалпакстан. У склад аўтаноміі ўвайшлі не ўсе землі, населеныя каракалпакамі. У самой аўтаноміі каракалпакі склалі толькі трэць насельніцтва. Аднак гэта дазволіла прыняць афіцыйны статус каракалпакскай мовы, пачаць мадэрнізацыю мясовай культуры, садзейнічалі гуртаванню народа ў сацыялістычную нацыю. У гады савецкай улады з’явілася каракалпакская інтэлігенцыя. Разам з гэтым, каракалпакі моцна пацярпелі падчас калектывізацыі і сталінскіх рэпрэсій, што выклікала новую моцную хвалю перасяленняў у паўднёвыя мусульманскія краіны, пераважна ў Іран і Афганістан.
Матэрыяльная культура
Каракалпакі першапачаткова развівалі паўкачавую і адгонную жывёлагадоўлю. Трымалі авечак, коз, кароў, вярблюдаў. Адгон жывёлы меў сезонны характар. Жывёлу гналі на ўжо вядомыя пашы. Разам з ёю перасялялася большая частка людзей. Меліся летнія і зімовыя стаянкі. Разам з гэтым, у месцах пасялення каракалпакаў здаўна існавала земляробства. У мінулым дамінавала ручная праца. Сеялі пшаніцу, проса, некаторыя віды гародніны. Пасля перасялення на Амудар’ю з’явілася таварнае земляробства. Каракалпакі жылі на Амудар’і сярод тугайных лясоў, дзе важную ролю мелі паляванне і збіральніцтва. Акрамя таго, істотным для забеспячэння харчам з’яўлялася рыбалоўства.
У гады савецкай улады адбыліся вельмі значныя змены. Падчас калектывізацыі каракалпакі былі пераселены ў сталыя паселішчы да заліваў. Земляробства атрымала перавагу над іншымі галінамі сельскай гаспадаркі. Аднак характэрнай асаблівасцю Каракалпакстана было тое, што спецыялізаваныя культуры накшталт бавоўніку высяваліся на адносна невялікіх плошчах у параўнанні з іншымі землямі Узбекістана. Калектыўныя гаспадаркі гэтага рэгіёну развівалі вырошчванне рысу, пшаніцы, проса, розных відаў гародніны, з’явіліся сады. Жывёлагадоўля атрымала пераважна мяса-малочны напрамак. Акрамя таго, дэльта Амудар’і славілася фермамі, дзе трымалі андатру. Частка насельніцтва пераехала ў гарады, была занята ў прамысловасці і рыбалоўстве. Апошняе мела вялікае значэнне для жыхароў узбярэжжа Аральскага мора да 80-ых гг. XX ст. Пасля 1991 г. сяляне маюць магчымасць атрымліваць прысядзібныя надзелы да 1,5 — 2,5 га.
Да калектывізацыі паселішчы мелі родавы характар. Асноўным тыпам жытла з’яўлялася юрта. Юрты каракалпакаў мелі конусападобныя дахі, рашэцістыя сцены, якія ацяплялі лямцам, заўсёды ўпрыгожвалі, асабліва ўваход, прычым знешняе аздабленне юрты залежыла ад традыцый таго ці іншага рода. Рыбаловы дэльты і ўзбярэжжа Аральскага мора таксама будавалі хаціны з трыснёга і гліны.
Традыцыйная вопратка значна змянялася на працягу апошніх стагоддзяў пад уплывам суседніх культур узбекаў і туркменаў. У прыватнасці, шырока распаўсюдзіліся баваўняныя і шоўкавыя тканіны. Асаблівасцю жаночага строю з’яўляюцца жаночы цюрбан або хустка кімешэк, накідка жэгдэ, складаны цырыманіяльны галаўны ўбор, упрыгожаны караламі, — саўкеле, нарукаўнікі жэнсэ. Мужчынскія строі захаваліся значна горш. Вядома, што ў XIX ст. апраналі халаты, штаны, розныя віды галаўных убораў. У XX ст. шырока распаўсюдзілася еўрапейскае адзенне.
Сацыяльная структура
Традыцыйная структура каракалпакскага грамадства даволі складаная. Каракалпакі падзяляюцца на 2 аб’яднанні арыс — канірат і он-тоорт-унв. Мяркуецца, што он-тоорт-унв (літаральна «14 плямёнаў», але складаецца з 4 плямёнаў) было сфарміравана з карэнных насельнікаў дэльты Амудар’і, якія жылі да прыходу туды каракалпакаў. Яго чальцы займаліся пераважна земляробствам. Канірат падзяляецца на аб’яднанні-«крылы» шуўлік і жавінгір. Шуўлік у сваю чаргу — на плямёны ўлкен урыў. Плямёны складаюцца з 63 родаў урыў. Жавінгір уключае 7 родаў. Лічыцца, што канірат — пераважна жывёлагадоўцы і рыбаловы. Падзел на роды маецца і сярод плямёнаў он-тоорт-унв. Роды экзагамныя. Шлюб з чальцом свайго урыў забаронены. Падзел на роды захоўваецца ў наш час, прычым з’яўляецца важнай адметнасцю ў самавызначэнні каракалпакаў. Адзінага кіраўніцтва ў каракалпакаў не было, хаця падчас вайны маглі высоўвацца правадыры-ханы.
Сям’я — малая нуклеарная. Дзяўчыны прымалі шлюб ў вельмі маладым узросце — 13 — 16 гадоў. У наш час звычайны ўзрост нявесты — 18 гадоў. Сям’я жаніха абавязвалася выплочваць выкуп калым. Главой сям’і лічыцца бацька. Яго спадчына перадаецца сынам або братам. Удовы могуць разлічваць толькі на палову маёмасці. Да ўсталявання савецкай улады шырока практыкавалася палігінія.
Ужо ў XIX ст. меліся вялізарныя маёмасныя разыходжанні. Большасць зямлі належыла баям — правадырам родаў. Надзелы простых абшчыннікаў былі малымі і не дазвалялі забяспечыць сябе нават харчам. Для выплаты падаткаў прыходзілася працаваць на высакародных землеўласнікаў. Некаторыя бедныя сем’і стала жылі на зямлі баяў і атрымоўвалі за працу толькі ежу. Сацыяльныя рэформы савецкай улады першапачаткова знішчылі сацыяльную няроўнасць. Аднак у выніку далейшай бюракратызацыі яна фактычна ўзнавілася.
Духоўная культура
У музыцы захоўваюцца старажытныя традыцыі дыятанічных мелодый і мужчынскіх сольных спеваў на розныя тэмы. Пашыраныя музычныя інструменты — скрыпка кабуз, шчыпковы струнны інструмент дутар, бубен дэп, трыснёгавыя флейты, арфа і г. д. Фальклор вядомы песеннымі казкамі, гістарычнымі паданнямі, эпічнымі казаннямі «Алпамыс» и «Каблан». Папулярны мусульманскія святы.
Прафесійная культура набыла значнае развіццё ў XX ст. З’явіліся каракалпакскія пісьменнікі, кампазітары, узнік нацыянальны тэатр.
Мова
Каракалпакская мова мае афіцыйны статус у Каракалпакстане, выкладаецца ў школах, ужываецца ў сродках масавай інфармацыі.
Рэлігія
Большасць вернікаў — мусульмане-суніты.
Герб Уругвая
Герб Уругвая — адзін з дзяржаўных сімвалаў Уругвая, зацверджаны Законам ад 19 сакавіка 1829 года і пацверджаны Законам № 3060 ад 12 ліпеня 1906 г і Дэкрэтам 26 кастрычніка 1908 г, уяўляе сабой авальны шчыт, падзелены на чатыры часткі, увянчаны залатым узыходзячым сонцам і апраўлены аліўкавай галінкай справа і лаўровай галінкай злева. Унізе галіны перевязаны паміж сабой стужкай блакітнага колеру.
Арыя
Арыя (aria — паветра) — сольная вакальная кампазіцыя з інструментальным суправаджэннем у оперы, араторыі, кантаце, з сярэдзіны 19 стагоддзя і ў аперэце; радзей самастойны твор. Часам арыяй называюць інструментальную п'есу пявучага характару.
Герб Уругвая
У верхняй правай чвэрці у блакітным полі намаляваныя залатыя шалі як сімвал роўнасці і справядлівасці. У верхняй левай чвэрці ў срэбным полі - зялёная гара Мантэвідэа з крэпасцю на яе вяршыні і пяццю лазоравымі хвалямі ля падножжа, якія сімвалізуюць сілу. У ніжняй правай чвэрці - чорны неўтаймаваны конь у срэбным полі — сімвал свабоды. У ніжняй левай чвэрці — залаты бык у блакітным полі — сімвал багацця.
Арыя
Тэрмін вядомы з 15 стагоддзя. Да сярэдзіны 17 стагоддзя акрэсліліся характэрныя для італьянскай опернай арыі тыпы мелодыкі (бельканта, каларатура), форма, віды, вызначылася драматургічная функцыя арыі як лірычнага цэнтра.
Герб Уругвая
Глядзі таксама
Сцяг Уругвая
Арыя
Найбольшай жанравай разнастайнасці дасягнула ў сярэдзіне 19 стагоддзя. У сувязі з імкненнем да драматургічнай цэласнасці оперы з канца 19 стагоддзя арыя губляе вядучае значэнне, часам ператвараецца ў сцэну ці маналог.
Паўднёвы каралеўскі альбатрос
Каралеўскі альбатрос, альбо паўднёвы каралеўскі альбатрос (Diomedea epomophora)— від марскіх птушак сямейства альбатросавых (Diomedeidae).
Свята-Пакроўская царква (Гародзькі)
Гісторыя
На заходняй ускраіне вёскі. Пабудавана ў 1866 годзе з цэглы. Абкружана бутавай агароджай з арачнай брамай. Да 1990 года не дзейнічала, рэстаўрыравана.
Архітэктура
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Будынак чатырохчасткавай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі: трох’ярусная званіца (васьмярык на 2 чацверыках), нізкая трапезная, кубападобны аб’ём малітоўнай залы, пяцігранная апсіда. Асноўны аб’ём накрыты чатырохсхільным гонтавым дахам з макаўкай у завяршэнні. Плоскасныя сцены фланкіраваны атынкаванымі і пабеленымі, вылучанымі на паліхромным фоне бутавай муроўкі, вуглавымі лапаткамі, дэкарыраваны карнізамі нескладанага профілю. Прамавугольны праём галоўнага ўвахода, здвоеныя лучковыя аконныя праёмы бакавых фасадаў акаймаваны атынкаванымі ліштвамі.
Інтэр’ер
Унутраная прастора перакрыта плоскай столлю.
Чырвоны колер у геральдыцы
Чырво́ны ко́лер — традыцыйная назва для чырвонага колеру і яго адценняў у геральдыцы.
Асаблівасці
У геральдычнай літаратуры называецца таксама наступнымі словамі: гюльз, рубінавы, кашаніль, чарвец, малінавы. У англійскай геральдыцы выкарыстоўваюцца асаблівыя тэрміны: у гербах прынцаў выражаецца тэрмінам «mars», у гербах пэраў — «rubis», ва ўсіх іншых — «queuls».
Чырвоны колер атрымліваецца змешваннем сурыку і кінавары з перавагай першага.
Шрафіроўка
Графічна ў чорна-белым варыянце колер пазначаецца вертыкальнымі лініямі.
Сімволіка колеру
Чырвоны колер у геральдыцы традыцыйна сімвалізуе храбрасць, смеласць, мужнасць, бясстрашнасць, права, агонь, цеплыню, любоў, велікадушнасць, чырвонае поле, кроў, пралітую за сюзерэна, рэлігійныя або палітычныя ідэалы.
У сярэдневяковай астраноміі чырвонаму колеру адпавядаў Марс, у алхіміі — рубін і жалеза, стыхія — агонь.
Мік Джагер
Мік Джа́гер (Mick Jagger, поўнае імя Майкл Філіп Джагер, Michael Philip Jagger, г.) — легендарны англійскі рок-музыкант, акцёр, прадзюсар, фронтмен гурта The Rolling Stones.
Метакомет
Метакомет (Metacomet, або кароль Філіп (King Philip; каля 1638 — 12 жніўня 1676 гг.) — вярхоўны правадыр канфедэрацыі індзейцаў-вампаноаг. Узначальваў ваенныя сілы алганкінскай кааліцыі ў вайне караля Філіпа.
Раннія гады
Метакомет быў другім сынам Масасойта, правадыра вёскі Паканакет і вярхоўнага правадыра канфедэрацыі вампаноаг. У 1621 г. Масасойт заключыў пагадненне з англійскай Плімуцкай калоніяй, якое давала дазвол на пасяленне каланістаў на землях канфедэрацыі. Лічыцца, што ў 1660 г. разам са старэйшым братам Вамсута-Аляксандрам прыняў еўрапейскае імя. Перасяленцы называлі яго Філіп. Ва ўзросце 19 гадоў ажаніўся з Вутонекануске, малодшай сястрой Веетаму, жонкай Вамсута-Аляксандра. У далейшым, Веетаму выступала яго дарадцам.
У 1661 г. Масасойт памёр. Вярхоўным правадыром на кароткі час стаў Вамсута-Аляксандр. Пасля яго смерці ў 1662 г. Метакомет узначаліў канфедэрацыю. Яго рэзідэнцыя знаходзілася ў Маўнт-Хоўп каля вёскі Паканакет (сучасны штат Род-Айленд).
Адносіны з каланістамі
Пагадненне паміж каланістамі і вампаноаг дапамагло апошнім у барацьбе супраць агрэсіўнай канфедэрацыі нарангасет. Але ў далейшым перасяленне англічан на іх землі суправаджалася памяньшэннем колькасці чальцоў канфедэрацыі з-за завезеных з Еўропы эпідэмічных хвароб. У 1660—1670-ыя гг. сітуацыя ўскладнялася тым, што вампаноаг і іншыя алганкінскія прыбярэжныя плямёны не мелі тавараў, цікавых для англійскіх гандляроў, таму былі вымушаны расплочвацца за іх зямельнымі надзеламі.
Метакомет падтрымліваў добрыя зносіны з кіраўнікамі калоніі Масачусецкага заліва, займаўся пакупкамі ў Бостане, трымаў па еўрапейскаму звычаю свойскіх свінняў. Аднак у 1771 г. улады Плімуцкай калоніі абвінавацілі Метакомета ў варожым настроі і прымусілі падпісаць мірны дагавор ў Тонтане, што ўключаў здачу агнястрэльнай зброі. У 1774 г. Джон Сасамон, хрысціянін індзейскага паходжання паведаміў адміністрацыі Плімуцкай калоніі пра падрыхтоўку паўстання з боку прыхільнікаў Метакомета. У 1775 г. ён быў забіты. Адміністрацыя калоніі арыштавала 3 воінаў-вампаноаг, абвінаваціла іх у забойстве і 8 чэрвеня пакарала смерцю.
Вайна караля Філіпа
Пакаранне трох воінаў-вампаноаг стала зачэпкай для адкрыцця ваенных дзеянняў супраць каланістаў. Аднак сілы вампаноаг былі абмежаваны прыкладна 1000 дарослых мужчын, у той час як насельніцтва англійскіх калоній набліжалася да 35 000 чалавек. Таму ён заключыў саюзныя пагадненні з суседнімі плямёнамі і пасля арганізацыі сумеснай рады ў Маўнт-Хоўп арганізаваў напад на памежнае паселішча каланістаў Суонсі, што скончылася забойствам усяго яго насельніцтва, уключна дзяцей і жанчын.
12 жніўня 1676 г. каланісты-дабраахвотнікі і саюзныя ім індзейцы ўзялі ў аблогу Маўнт-Хоўп. Падчас бою Метакомет быў забіты індзейцам Джонам Алдэрмэнам. Яго цела было чвартавана, а галава насаджана на дзіду.
Памяць
У гонар Метакомета названы шэраг населеных пунктаў, вуліц, дарог і грамадскіх устаноў ў Масачусетсе, Род-Айлендзе, Канектыкуце і Ваёмінгу, 1 горная града на поўдні Новай Англіі, 1 скала ў Масачусетсе, 1 гара ў Канектыкуце, 1 возера ў Масачусетсе, 1 вадасховішча ў Масачусетсе, 1 парк у Масачусетсе. У 1856 г. у Сан-Францыска быў пабудаваны ветразны карабель «Кароль Філіп», у 1863 г. у Брукліне — ваеннае судна «Метакомет».
Зрэнянін
Зрэнянін (Зрењанин) — горад у Сербіі. З’яўляецца пятым па велічыні горадам краіны і другім пасля Нові-Сада горадам края Ваяводзіна. У Зрэняніне (з агламерацыяй) жывуць каля 140 тысяч жыхароў.
Цюліна (Смаленская вобласць)
Цюліна (Тюлино) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сярго-Іванаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Спіс вуліц Жыткавічаў
У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г. Жыткавічы
Мячэць Абу Ханіфы
Мячэць Абу Ханіфы (‏مسجد أبو حنيفة‎) — адна з найбуйнейшых мячэцяў Багдада. Назву атрымала ў гонар Абу Ханіфы — навуковца і заснавальніка ханафіцкай школы права, які быў пахаваны на гэтым месцы.
Гісторыя
Першыя звесткі ставяцца да 11 стагоддзя. Мячець будавалася паступова, астатняя перабудова адбылася ў 1948 годзе.
Галс
Галс (hals) — 1) курс судна адносна ветру (напрыклад, судна ідзе правым галсам, калі вецер дзьме ў правы борт судна). 2) Адрэзак шляху судна ад павароту да павароту пры лавіраванні пад ветразямі, выкананні прамерных работ, траленні мін, лоўлі рыбы і г. д. 3) Снасць, якая мацуецца да мачты ніжнім наветраным вуглом ветразя (галсавы вугал).
Гарбун Нотр Дама (мультфільм, 1996)
«Гарбун Нотр-Дама» (The Hunchback of Notre Dame) — амерыканскі анімацыйны фільм студыі «Walt Disney Feature Animation» 1996 года. Пераможца прэміі «Спадарожнік» (1996) у намінацыі «Найлепшы анімацыйны або змешаны мастацкі фільм».
Сюжэт
Юная цыганка Эсмеральда зарабляе на жыццё танцамі. У яе ёсць сябры, але нядобразычліўцы настолькі магутныя, што Эсмеральда трапляе ў турму. Званар Квазімода ўладкоўвае дзяўчыне ўцёкі. А потым ратуе яе, калі аслеплены нянавісцю біскуп Фрола спрабуе сам расправіцца з ёй.
Шчыгалёва
Шчыгалёва (Щиголево) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сярго-Іванаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Вуліца Сямёнава (Мінск)
Вуліца Сямёнава — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска. Названа ў гонар Рыгора Мінавіча Сямёнава (1908—1942), аднаго з арганізатараў і кіраўнікоў Мінскага падполля ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Да 1964 г. называлася Германаўскай Вуліца перарываецца вуліцай Маякоўскага. Грамадскі транспарт па вуліцы не ходзіць.
Лацола
Лаццола (Lozzolo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П'емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 815 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 136 чал./км². Займае плошчу 6 км². Паштовы індэкс — 13060. Тэлефонны код — 0163.
NGC 4465
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Габрыела Містраль
Габрыела Містраль (Gabriela Mistral), сапраўднае імя Лусіла-дэль-Перпетуо-Сакоро Гадой-Алькаяга (Lucila del Perpetuo Socorro Godoy Alcayaga;  — ) — чылійская паэтэса, баска-індыйскага паходжання, першая з лацінаамерыканскіх пісьменнікаў лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1945). Вершы Габрыелы Містраль прасякнуты разважаннямі пра прыроду, здраду, каханне, матчыну любоў, смутак і вяртанне, вандраванні і лацінаамерыканскую ідэнтычнасць.
Галалаўкей
Гала́лаўкей (Galalaukiai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дзіджасаліскай сянюніі. Размешчана за 1 км ад Дзісны. Насельніцтва 13 чал. (2001 г.).
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Хрэн
Хрэн (Armorácia) — невялікі род кветкавых раслін сямейства капуставыя (Brassicaceae).
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя травяністыя расліны. Карані доўгія, тоўстыя. Сцябло прамое, галінастае.
Прыкаранёвае лісце даўжынёй да 60 см, даўгаватае, суцэльнае; ніжняе — перыстае; сярэднія лісцінкі — даўгаватыя ці ланцэтныя; верхнія — лінейна-ланцэтныя. Кветкі белыя, з чатырма пялёсткамі. Плод — стручок.
Віды
Паводле сайта The Plant List род налічвае 3 віды:
Булева функцыя
Адметным для такіх функцый з’яўляецца тое, што іх агульная колькасць заўсёды канцатковая і залежыць ад колькасці аргументаў функцыі. Але гэта не значыць што іх мала, наадварот, колькасць розных функцый залежыць ад колькасці аргументаў n як 2 ^ {2 ^ n}.
Прыклады
Розных булевых функцый без аргументаў існуе, вось яны:
Для аднаго аргумента x можна пабудаваць функцыі:
Для двух аргументаў (x, y) існуе функцый. Іх зручна пералічыць у выглядзе табліцы: Для трох аргументаў функцый. Іх няма патрэбы пералічваць, бо яны выражаюцца праз базіс папярэдніх. Функцыі большых памераў таксама выражаюцца праз гэты базіс згодна з крытэрыем Поста. Насамрэч гэты базіс дазваляе будаваць функцыі любых памераў для іншых тыпаў функцый.
Функцыі x * y і x + y спалучаюцца між сабой правіламі дэ Моргана:
Будаванне функцый з адвольнай колькасцю аргументаў вывучае тэорыя камбінацыйных схем.
Анатоль Іосіфавіч Валахановіч
Анатоль Іосіфавіч Валахановіч (, Менск — ) — беларускі гісторык, журналіст, краязнавец.
Біяграфічныя звесткі
Скончыў гісторыка-філалагічны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута імя А. М. Горкага (1961). Член Беларускага саюза журналістаў (1975). У 1961—1962 гадах настаўнік гісторыі ў вёсцы Баравое (Дзяржынскі раён), з мая 1962 года адначасова дырэктар школы ў вёсцы Паланевічы (Дзяржынскі раён), з 1964 года дырэктар школы ў вёсцы Ракашычы (Уздзенскі раён), са жніўня 1966 года дырэктар школы ў вёсцы Зенькавічы (Уздзенскі раён).
З верасня 1968 года рэдактар у выдавецтве «Беларуская Савецкая Энцыклапедыя», з лютага 1975 года загадчык рэдакцыі літаратуры па гісторыі і праве выдавецтва «Навука і тэхніка» АН БССР, з мая 1996 па 2002 года старшы навуковы супрацоўнік Беларускага навукова-даследчага інстытута дакументазнаўства і архіўнай справы.
Памёр 23 лістапада 2016 года. Пахаваны ў вёсцы Паўлаўшчына Дзяржынскага раёна.
Навукова-даследчыцкая дзейнасць
Аўтар навуковых і навукова-папулярных кніг: «Дзяржынск: Гісторыка-эканамічны нарыс» (1977), «Дзержинск: Историко-экономический очерк» (1982), буклета «Первая в Белоруссии: К 50-летию организации Койдановской МТС. 1930—1980» (1980), «Дзержинщина: Прошлое и настоящее» (у сааўтарстве з А. М. Кулагіным, 1986), «Кличевщина: Историко-экономический очерк» (у сааўтарстве з І. І. Саўчанкам, 1989), «Партызанскі генерал з Амерыкі (пра начдыва I. Я. Траццяка)» (1995), «Феликс Эдмундович Дзержинский: Краткий очерк жизни и деятельности» (1997), «Споведзь у надзеі застацца жывым: Аўтабіяграфія Браніслава Тарашкевіча» (у сааўтарстве з У. М. Міхнюком, 1999), «Графы фон Гутэн Чапскія на Беларусі» (2003), адзін з аўтараў, рэдактараў і складальнікаў кнігі «Кто есть кто в Республике Беларусь» (1999), адзін з аўтараў кнігі «Белоруский государственный университет информатики и радиоэлектроники: История в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук: 40 лет (1964—2004)», Мн. (2004), артыкулаў пра Янку Купалу, Якуба Коласа, Аркадзя Куляшова, паэта і святара Андрэя Зязюлю (А. А. Астрамовіча) і інш. Нават пасля таго як В. М. Коўтун прызналася ў містыфікацыі асобы Лесі Беларускі, працягвае лічыць Л. Марозаву рэальнай асобай і піша пра яе кнігу. Аўтар шматлікіх артыкулаў па гісторыі населеных пунктаў Беларусі.
Літаратурная творчасць
Пісаў аповесці, апавяданні, эсэ, дакументальныя нарысы, казкі.
Уругвайскае песа
Уругвайскае песа — грашовая адзінка дзяржавы Уругвай. Адно уругвайскае песа дзеліцца на 100 сентэсіма, хоць на дадзены момант у практычным абароце сентэсіма не выкарыстоўваюцца.
Гісторыя
У каланіяльны перыяд у абароце знаходзіліся іспана-амерыканскія і іспанскія манеты, эскуда = 2 песа = 16 рэалаў. У перыяд бразільскай акупацыі ў 1817-1821 і знаходжання ў складзе Бразіліі (1821-1825) плацежным сродкам быў таксама бразільскі рэал. Пасля ўваходжання ў склад Аргенціны ў 1825 годзе ў абарачэнні выкарыстоўваліся аргенцінскія грошы, якія заставаліся законным плацежным сродкам да 1840 года. У 1840 годзе пачалася чаканка уругвайскіх манет. З 1857 усе ўругвайскія манеты чаканяцца за мяжой.
23 чэрвеня 1862 года грашовай адзінкай абвешчана уругвайскае песа (= 100 сентэсіма) і заснаваны Нацыянальны банк. Залатое ўтрыманне песа ўстаноўлена ў 1,556419 г чыстага золата (1 песа = 5 французскіх франкаў). Чаканка манет у песа пачалася ў 1869 годзе, выпуск банкнот Нацыянальнага банка - ў 1887 годзе. Да 1896 банкноты выпускаліся таксама прыватнымі банкамі (Камерцыйны банк, Англійскі банк Рыа-дэ-ла-Плата, Італьянскі банк, Італа-Усходні банк, Усходні банк, Банк Сальта і інш.) і ўрадам. З 1896 года банкноты выпускаюцца толькі цэнтральным банкам (1896-1967 - Банк Усходняй Рэспублікі Уругвай, з 1967 года - Цэнтральны банк Уругвая).
У жніўні 1914 спынены размен банкнот на золата. Афіцыйна залаты стандарт адменены ў лістападзе 1929 гады.
З 1 ліпеня 1975 года ўведзена «новае песа», старыя грашовыя знакі абменьваліся ў суадносінах 1000:1.
1 сакавіка 1993 года праведзена новая дэнамінацыя, 1000 новых песа = 1 уругвайскае песа.
Галілаўке
Галі́лаўке (Galilaukė) — хутар у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Рымшэўскай сянюніі. Размешчана за 3 км ад Гайдзе. Насельніцтва 6 чал. (2001 г.).
Ёзаф Ленарт
Ёзаф Ле́нарт (Jozef Lenárt;, Ліптаўска-Порубка, Ліптаўскі-Мікулаш,  — , ) — чэхаславацкі дзяржаўны дзеяч славацкага паходжання, прэм'ер-міністр Чэхаславакіі (1963—1968).
Біяграфія
Пасля заканчэння школы працаваў на заводзе вытворцы абутку Baťa у Свіце. З 1943 года — член Кампартыі Славакіі. Прыняў удзел у Славацкім нацыянальным паўстанні. Быў сакратаром партыйных ячэек у Попрадзе і ўжо ў 1947 годзе быў упершыню абраны ў ЦК КПС. У 1951—1953 гадах быў намеснікам міністра лёгкай прамысловасці Чэхаславакіі. У 1956 годзе скончыў Вышэйшую партыйную школу КПСС у Маскве. З 1960 года — член Прэзідыума ЦК КПС.
З 20 верасня 1963 па 8 красавіка 1968 быў прэм’ер-міністрам Чэхаславакіі, з 22 па 30 сакавіка 1968 года таксама выконваў абавязкі прэзідэнта. Незадоўга да савецкага ўварвання Ленарт разам з іншымі кіраўнікамі Чэхаславакіі вёў перамовы ў савецкім пасольстве, сутнасць якіх невядомая. Паводле слоў самага Ленарта, ідэя стварэння новага рабоча-сялянскага ўрада зыходзіла ад савецкага пасла Сцяпана Чарвоненкі.
У сакавіку 1981 года быў выбраны першым сакратаром ЦК Камуністычнай партыі Славакіі. Падчас Аксамітныя рэвалюцыі чэхаславацкая апазіцыя патрабавала яго адстаўкі разам з шэрагам іншых функцыянераў. Увечар 26 лістапада 1989 года ён быў выведзены са складу ЦК КПЧ і вызвалены ад усіх пасад. Пасля распаду Чэхаславакіі застаўся жыць у Чэхіі. У 1990 годзе — выключаны з шэрагаў КПЧ.
У 2001 годзе разам з Мілашам Якешам быў прыцягнуты да суда ў Чэхіі па абвінавачванні ў дзяржаўнай здрадзе, але ў 2002 годзе прызнаны невінаватым.
Бальдасарэ Галупі
Бальдасарэ Галупі, мянушка Буранела (Baldassarre Galuppi,, востраў Бурана, паблізу Венецыі — , Венецыя) — італьянскі кампазітар.
Біяграфія
Кіраваў капэлай сабора Сан-Марка ў Венецыі. У 1765—1768 гг. быў прыдворным капельмайстрам у Пецярбургу, дзе паставіў свае оперы: «Кароль-пастух» і «Пакінутая Дыдона» (1766), «Іфігенія ў Таўрыдзе» (1768). Галупі — прадстаўнік венецыянскай школы, самы вядомы майстар оперы-буфа. Аўтар шматлікіх опер, 20 з іх — на лібрэта Карла Гальдоні, у тым ліку адна з найпапулярнейшых — «Сельскі філосаф» (1754). Галупі належаць таксама драматычныя кантаты, серэнады, араторыі, духоўныя канцэрты, санаты і канцэрты для клавіра і іншыя.
Клякачка калхідская
Клякачка калхідская (Staphylea colchica) — від кустоў або невялікіх дрэў роду сямейства. Рэдкі від. Эндэмік Каўказа. Унесены ў Чырвоную кнігу Расіі.
Таксанамія
Від Клякачка калхідская ўваходзіць у род сямейства  парадку.
Значэнне
Калі ў красавіку, адразу пасля распускання лісця, з’яўляюцца сабраныя ў гронкападобныя суквецці даўгаватыя кветкавыя бутоны, мясцовыя жыхары збіраюць іх і зашмальцоўваюць разам з разнастайнымі заправамі — гэта страва завецца грузінскія джанджолі. Часам іх называюць «каперсы», паколькі на смак яны сапраўды вельмі падобныя, хоць у батанічным дачыненні з сапраўднымі каперсамі клякачка не ў сваяцтве.
Гатовыя джанджолі звычайна злёгку адціскаюць, паліваюць алеем, пасыпаюць нашаткаваным зялёнай або рэпчатай цыбуляй і падаюць як вострую закуску або заправу. Зрэшты, спектр выкарыстання джанджолі, як і каперсаў, вельмі шырокі.
Свята-Успенская царква (Гвозніца)
Свята-Успенская царква — праваслаўны храм у вёсцы Гвозніца Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці.
Гісторыя
Знаходзіцца на вул. Леніна. Згадваецца ў 1668, 1724 і 1786 гг. як уніяцкая, у 1812(16) г. пабудавана новая. У 1871 годзе брэсцкім архітэктарам Мсціславам Барташэўскім быў перабудаваны фасад царквы.
Пасля Вялікай Айчыннай вайны царква зачынена. У 1990 г. адноўлены прыход, у 1992 г. — храм.
Архітэктура
Архітэктура царквы захавала рысы класіцызму — прамавугольны ў плане аб'ём пад двухсхільным дахам, завершаным па цэнтры цыбулепадобным купалам. Да фасада далучана трох'ярусная (васьмярык на 2 чацверыках) званіца пад магутным цыбулепадобным купалам.
Дзялтува
Дзя́лтува (Deltuva), традыцыйная беларуская назва — Дзява́лтаў — мястэчка ва Укмяргскім раёне Вільнюскага павета Літвы, на рацэ Армона. Адміністрацыйны цэнтр Дзялтуваўскай сянюніі. Насельніцтва 503 чал. (2001).
Знаходзіцца за 6 км на паўночны захад ад Укмярге. Згодна з сучаснай афіцыйнай літоўскай класіфікацыяй мястэчка належыць да этнаграфічнага рэгіёна Аўкштота.
Гісторыя
Першы пісьмовы ўспамін пра Дзявалтаў датуецца 1385, цэнтр воласці. Уваходзіў у склад Вількамірскага павета Віленскага ваяводства. У XV ст. — у валоданні Валімунтавічаў, пазней Кезгайлаў, у XVI ст. — Радзівілаў, у XVII ст. — Падбярэзскіх, пазней Грушэўскіх. У 1476 Кезгайлы фундавалі ў Дзяволтаве драўляны касцёл, перароблены да 1570 Радзівіламі на кальвінскі збор. Пры ім існавала школа. Статус мястэчка атрымаў у XVI ст., у 1744 — прывілей на таргі і кірмашы. У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) апынуўся ў складзе Расійскай імперыі. З 1918 — у складзе Літвы.
NGC 4466
NGC 4466 (іншыя абазначэнні — UGC 7626, MCG 1-32-81, ZWG 42.131, VCC 1193, PGC 41170) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Зялёны Гай (Хойніцкі раён)
Зялёны Гай — былы пасёлак у Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Гісторыя
Ці не ўпершыню фальварак Дэлістаў згаданы ў рэвізіі 1811 года, у спісе неаселай шляхты, якая знаходзілася на службе ў Хойніцкага маёнтку абывацеля Караля Прозара, былога абознага літоўскага і кавалера. Тутэйшым эканомам названы 38-гадовы Людвік Альцінгер. Надалей з інвентара маёнтку Юзафоў 1844 года, які належаў Юзафу, сыну Караля, Прозару, вядома, што да фальварку Дэлістаў была прыпісаная вёска Навасёлкі з 68 сялянскімі дварамі.
Весьягонск
Весьягонск — горад на паўночным захадзе Расіі, адміністрацыйны цэнтр Весьягонскага раёна Цвярской вобласці. Насельніцтва — 7532 чалавека (2010 год); 8,6 тыс. па перапісу 2002 года. Весьягонск — самы паўночны горад Цвярской вобласці, размешчаны на беразе Маложскага заліва Рыбінскага вадасховішча, за 253 км ад Цверы. Адлегласць ад Масквы — 300 км па прамой і 420 км па аўтадарогах.
Зялёны Гай (Хойніцкі раён)
Гісторыя
На 1886 год у сядзібе Дэлістаў, што за 12 вёрст ад валаснога цэнтра Хойнікі, працавалі вінакурня і вятрак. У лістападзе 1887 года апошні з нашчадкаў абознага К. Прозара ў рэгіёне Канстанцін прадаў абцяжараны даўгамі маёнтак Хойнікі-Дэлістаў расійскім купцам з Арлоўскай губерні, карачаўскаму Міхаілу Пятровічу Аўраамаву і трубчэўскаму Гаўрылу Сямёнавічу Курындзіну за 580 000 рублёў серабром. З атрыманай сумы аддаў даўгі Маскоўскаму зямельнаму банку па маёнтку Хойнікі 221 027 рублёў 6 капеек, па маёнтку Дэлістаў — 54 121 рубель 69 капеек.
На 1909 год у Хойніцкай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні названы аднадворны хутар Дэлістаў з 28 жыхарамі.
З кастрычніка 1914 года апальшчыкам і пасыльным у канторы маёнтку Дэлістаў працаваў 13-гадовы Мікалай Селіваноўскі. У лістападзе 1917 — канцы 1919 года ён быў канторшчыкам саўгаса Дэлістаў.
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Дэлістаў, аднак, у складзе Хойніцкай воласці апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.
1 студзеня 1919 года, згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года Дэлістаў — у складзе Навасёлкаўскага сельсавета Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года — у Гомельскай акрузе. Недзе ў пачатку 1930-х гадоў пасёлак быў перайменаваны ў Зялёны Гай. З 20 лютага 1938 года — у складзе Палескай вобласці з цэнтрам у Мазыры.
Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны ў пасёлку Зялёны Гай налічвалася 25 двароў, а ў іх — 121 жыхар. У чэрвені 1943 года баявая група В. Шымана ў ходзе буйной аперацыі супраць партызан цалкам спаліла паселішча і загубіла жыцці 102 чалавек. Пасля трагедыі Зялёны Гай так ніколі і не адрадзіўся.
Аляксандр Солтанавіч
Аляксандр Солтанавіч (канец XV ст. — не раней за 30.6.1554) — маршалак гаспадарскі (1514-1554).
Біяграфія
Вядомае цяпер паседжанне па справе адбылося на пачатку 1516 года на Берасцейскім сойме, яго запіс змяшчае гісторыю працэса і пералік прыўлашчанняў. Калі пан Літавор прыўлашчваў з «двароў» апекаванага грошы, збожжа, мёд і вайсковы рыштунак, то Літаворавая — вырабы з каштоўных металаў, перлы, футры, дамашняе і куханнае начынне. Вырак і гэтым разам быў адкладзены. Снежнем 1516 года пан Солтанавіч зноў звярнуўся да гаспадара, які прызначыў пані Літаворавай апошні тэрмін дачы доказаў. Напэўна, доказы не былі пададзены, або былі непераканаўчыя, бо выракам гаспадара да вяртання каштоўнасцяў і кампенсацыі шкод, ацэненых агулам на 2600 коп літоўскіх грошаў, пан Солтанавіч мусіў трымаць іх эквівалент на маёнтках удавы і дачок — спадчынных храптовічавых Сувеках і Косаве. Вядома гэта з пагаднення пана Аляксандра Солтанавіча з ваяводам троцкім Рыгорам Осцікам, які выступаў ад імя свайго сына Юрыя і яго жонкі Храптовічаўны, пра выкуп тых маёнткаў, што зацвердзіў кар. Жыгімонт Стары ў Кракаве дэкрэтам ад 10.11.1517 года.
Неўзабаве па паўналецці ўзяў шлюб з невядомай імем дачкой нябожчыка князя Льва Талочкі-Буйніцкага. У 1506 годзе памёр шурын кн. Аляксей Львовіч, якому спадкавала цёшча кн. Феадосія з Варатынскіх, але і яна неўзабаве памерла і ёй спадкавалі тры дачкі — Марыя (жонка баярына Кандрата Івашковіча), яшчэ адна Львоўна (жонка пана Аляксандра Солтанавіча) і Ганна (жонка князя Івана Крошынскага). Жонка пана Солтанавіча не на доўга перажыла маці і памерла да 1508 года.
Да 1508 года узяў другі шлюб з княжной Фядорай, дачкой нябожчыка кн. Аляксандра Васілевіча Глазыны, замуж княжну выдаваў апякун, яе вуй, вялікі пісар літоўскі Іван Сапега. У 1508 годзе пан Сапега атрымаў урад намесніка віцебскага, таму яго тытул пісарства датуе ўсе папярэднія падзеі.
Службу пры двары пан Солтанавіч пачаў пасля заняцця стальца Жыгімонтам Старым, на пачатку 1507 года ў Кракаве атрымаў за гэта 47 коп літоўскіх грошаў узнагароды. У 1508 годзе з уласным почтам, напэўна, у складзе дворнай харугвы, браў удзел ў барацьбе з мецяжом Глінскага і саюзнымі яму маскоўскімі войскамі, заняўшымі ўсходнія землі Княства. На пачатку верасня 1508 года ў Смаленску яму выплачана ўзнагарода з літоўскага скарбу ў 50 коп літоўскіх грошаў. Заставаўся на службе ў Смаленску да 15.5.1509 г. за што атрымаў плату ў 80 коп літоўскіх грошаў. У 1509 годзе з почтам у 15 «коней» «на ласку гаспадарскую» браў удзел у паходзе палякаў супраць малдаўскага гаспадара Багдана, за што 23.10.1509 года ў Львове атрымаў 40 коп грошаў літоўскіх і адамашкі на шаты са скарбу. Да 4.11.1514 года быў ужо маршалкам гаспадарскім і трымаў гэты ўрад да канца жыцця. Урад прадугледжваў удзел у вялікалітоўскіх вальных соймах і паседжаннях паноў-рады, яшчэ на пачатку 1550-х пан Аляксандр Солтанавіч шматкроць браў у іх удзел, а праз сталую маскоўскую пагрозу быў адрасатам ваенных лістоў на выстаўленне почтаў на земскую службу.