cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аперацыя «Арго»
Падбор акцёраў
У траўні-чэрвені 2011 года прайшоў падбор акцёраў для карціны. Асістэнт па кастынгу Лора Кенэдзі дапамагла рэжысёру адабраць каля 130 выканаўцаў з прыкладна 3000 анкет. 120 персанажаў у карціне маюць ролю са словамі. Бен Афлек, праглядаючы кандыдатаў, арыентаваўся не столькі на статус, колькі на прафесійныя дадзеныя і адпаведнасць ролі, аддаючы перавагу асобам, якія не засвяціліся на экранах. Рэжысёр загадзя папярэдзіў, што перад здымкамі будзе праводзіць рэпетыцыі з акцёрамі па сістэме Станіслаўскага (як ён яе сабе ўяўляў). Адным з першых запрашэнне ўвасобіць вобраз галівудскага варацілы атрымаў Алан Аркін. Пасля прагляду карціны «Чырвоны штат» Афлек падабраў з яго некалькіх акцёраў: Джона Гудмена, Майкла Паркса, Керы Бішэ. Гудмен і Аркін — акцёры вядомыя, але галоўным чынам па ролях у аўтарскім кінематографе. Вельмі старанна падбіраліся на тыпаж «асобы з 1970-х» акцёры для шасцёркі выратаваных супрацоўнікаў пасольства. Сярод тых, хто прайшоў на гэтыя ролі, толькі Тэйт Донаван быў добра вядомы публіцы, бо выконваў вядучыя ролі на тэлебачанні. Астатнія: Клеа Дзювал, Скут Мак-Нэйры, Роры Кахрэйн, Керы Бішэ і Крыстафер Дэнем — былі параўнальна мала знаёмыя аўдыторыі. На ролі іранцаў падбіраліся не проста акцёры з усходнімі рысамі, а іменна этнічныя іранцы. Прыдзірлівасць у дэталях даходзіла да таго, што для дыялогаў стваральнікі падбіралі носьбітаў іменна тэгеранскага дыялекту фарсі і ніякага іншага.
IC 4688
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Аперацыя «Арго»
Падбор акцёраў
Ацэньваючы вынікі падбору акцёраў, гледачы і спецыялісты адзначылі тое, наколькі дакладна знешнасць выканаўцаў супадала з іх прататыпамі. Між тым, Лора Кенэдзі прызналася, што не ставіла перад сабой задачы дамагчыся пры выбары знешнасці поўнага падабенства. Гэта адбылося ў асноўным дзякуючы майстэрскай працы грымёра. Ролю галоўнага героя Бен Афлек без прынцыповых дыскусій пакінуў за сабой. Калі з іншымі персанажамі мела месца даволі блізкая адпаведнасць прататыпу, то тут паміж лацінаамерыканцам Мендэсам і белым Афлекам яе не назіраецца зусім. Зблытаныя доўгія валасы і барада змянілі акцёра настолькі, што ён не падобны і сам на сябе. Знешнасць Афлека ў карціне стала для крытыкаў прадметам практыкаванняў у дасціпнасці, шавялюру акцёра Рычард Корліс назваў самай горшай прычоскай дзесяцігоддзя.
Здымкі
Вытворчасць карціны пачалася 30 жніўня 2011 года і працягвалася 14 тыдняў. Агульны бюджэт карціны склаў каля $ 44 500 000, з якіх каля $ 13 млн было выдаткавана непасрэдна на вытворчасць і $ 18 млн на зарплату персаналу і акцёрам. Большая частка здымак праходзіла ў Лос-Анджэлесе. Кампанія Smokehouse Pictures ўзяла для здымак крэдыт каля $ 6 млн і пры ўмове правядзення ўсіх работ у штаце Каліфорнія атрымлівала падатковыя льготы.
На жаль для стваральнікаў, правесці здымкі ў Іране не ўяўлялася магчымым. Вуліцы і дамы Тэгерана былі часткова ўзноўлены ў павільёнах студыі Warner Bros ў Бербанку. У якасці аэрапорта Мэхрабад быў выкарыстаны адзін са старых тэрміналаў лос-анджэлескага аэрапорта Антарыё (en), якія ішлі пад знос. Знешні выгляд пасольства ЗША аднаўлялі па фатаграфіях, а яго ролю сыграў, вонкава вельмі падобны, медыцынскі цэнтр для ветэранаў у мястэчку Норз Хілз (North Hills у даліне Сан-Фернанда). Канторай Лэнглі стаў адміністрацыйны будынак Los Angeles Times (en). Яго інтэр’еры выкарыстоўваліся для аднаўлення офісаў пасольстваў і спецслужбаў. Мастак-пастаноўшчык быў прыемна здзіўлены тым, што ўбранне пакояў будынка мала змянілася за апошнія 30 гадоў і амаль нічога не прыйшлося змяняць. Асобныя эпізоды, на працягу чатырох тыдняў, былі зняты ў Стамбуле: у раёне Вялікага базару, Блакітнай мячэці, Ая-Сафія. У адным з гарадскіх кварталаў Стамбула былі зняты эпізоды дэманстрацыі, якая перагарадзіла шлях фургону, у якім ехалі дыпламаты. Асобныя эпізоды былі зняты ў Вашынгтоне — у штаб-кватэры ЦРУ.
Увядзенне гледача ў атмасферу пачынаецца з застаўкі, у якой выкарыстаны лагатып Warner Bros. 1970-х гадоў. Рэдактар ​​Уільям Голдэнберг успамінаў, як яны з Афлекам натхняліся палітычнымі трылерамі эпохі Ніксана і Картэра: «Уся прэзідэнцкая раць», «Тры дні Кондара» і іншымі. Першыя тыдні Крыс Тэры пастаянна знаходзіўся на здымачнай пляцоўцы. У сцэнарыі была заключана вядомая супярэчнасць — ён утрымліваў камедыйны пачатак, звязаны з «галівудскай» сюжэтнай лініяй, хоць, у цэлым, фільм блізкі да палітычнага трылера. Не варта было ператвараць карціну ў фарс і празмерна захапляцца іранічным настроем, таму Бен папрасіў сцэнарыста быць у тэме і дапрацоўваць матэрыял па меры неабходнасці. Крыс прапаноўваў пачаць карціну без усякага ўступлення — штурмам пасольства з першых секунд, у духу «Крывавай нядзелі». Рэжысёр застаўся пры сваім меркаванні. Ён вырашыў уступленне ў духу комікса, пазнаёміўшы гледача з гістарычнай канвой іранскай рэвалюцыі.
Пры падрыхтоўцы шырока выкарыстоўваліся архіўныя тэлевізійныя і кінаматэрыялы. У эпізодах карціны можна заўважыць з вядомымі амерыканскімі тэлевядучымі: Пітэрам Джэнінгсам, Томам Броўкай (en), Тэдам Копелем (en). Сур’ёзнай дапамогай для стваральнікаў сталі архіўныя выпускі навіннай перадачы Nightline (en), якая пачала выходзіць якраз у момант ірана-амерыканскага крызісу. Усе выпускі перадачы ўтрымлівалі часавыя пазнакі (73-ы дзень крызісу, 74-ы дзень), што дапамагала арыентавацца ў часе. Былі прыцягнуты матэрыялы рэальнай аперацыі ЦРУ 1979—1980 гадоў, якія захаваліся ў архіве: постары, разкадроўка, сцэнарый, рэклама ў друку, дакументы і нават адзенне. Кансультантам карціны па яе «іранскай» частцы стаў друг Афлека рэжысёр Рафі Пітс. Ён жа сыграў у карціне эпізадычную ролю чыноўніка пасольства. Перад здымкамі рэжысёр, успомніўшы ўласны вопыт працы ў «Пёрл-Харбары», пакінуў акцёраў дыпламатаў-уцекачоў на два тыдні ў ізаляваным памяшканні ў духу 1970-х гадоў. Пазбаўленыя электронных аксесуараў, у вопратцы сваіх герояў, яны ўжываліся ў той час і становішча.
Пастаянны рэтраспектыўны зварот па ходу стужкі да дакументальных кадраў прымушаў стваральнікаў быць вельмі дакладнымі ў дэталях. Значныя намаганні былі прыложаны мастаком-пастаноўшчыкам Шэран Сеймур і касцюмерам Жаклін Уэст. Эпоха узнаўлялася да самых дробных дэталей: піджакоў і гальштукаў, попельніц, наручных гадзіннікаў, акуляраў, плакатаў на сценах. У офісах, па-мастацку заваленых паперамі, можна ўбачыць знакамітыя пішучыя машынкі IBM (en) і тэрміналы пнеўмапошты. У кватэры галоўнага героя спачатку «па звычцы» пакінулі тэлефон-аўтаадказчык сучаснага выгляду, але своечасова спахапіліся — тады такіх яшчэ не існавала. Асобны кансультант (Тэд Мозер) адказваў за падбор аўтамабіляў тых марак, што ездзілі па вуліцах Вашынгтона і Тэгерана ў той час. Так, напрыклад, ён падабраў мадэль AMC Matador ў якасці паліцэйскай машыны для сцэны пагоні на аэрадроме. На паказ у карціне эпізодаў, а таксама постараў і фігурак персанажаў з серый «Зорныя войны», «Зорны шлях», «Планета малпаў» трэба было атрымаць дазвол у праваўладальнікаў і пайсці на пэўныя выдаткі. Бен Афлек палічыў гэтыя затраты апраўданымі, бо яны былі важнымі дэталямі для стварэння атмасферы.
У асноўным карціна здымалася камерай на плёнку Kodak 5263. Здымка на лічбавую камеру выкарыстоўвалася вельмі абмежавана, у сцэнах са слабым асвятленнем. Шырока выкарыстоўвалася стылізацыя. Аператар нярэдка звяртаўся да прыёмаў часоў Роберта Олтмена — нечаканага наезду камеры на другарадныя дэталі кадра. Эфекту якасці 1970-х аператар і рэжысёр дамагаліся ў тым ліку штучным павелічэннем зярністасці. Здымаючы на 35 мм плёнку, аператар выкарыстоўваў палову кадра. Затым палова кадра расцягвалася да поўнага памеру пры дапамозе фотапавялічэння. У асобных выпадках (напрыклад, сцэны дэманстрацый) выкарыстоўваліся плёнка 16 мм і Super 8 мм (en) і здымка з рук, якія давалі эфект дэградацыі якасці карцінкі, характэрны для архіўных кінаматэрыялаў.
Стадыя пост-прадакшн стужкі заняла каля 6 месяцаў. Першасная рэдактарская праўка адбывалася непасрэдна ў ходзе здымак. Раз у тыдзень Афлек і рэдактар ​​Уільям Голдэнберг збіраліся, праглядалі матэрыял, ажыццяўляючы папярэднюю адборку сцэн, ужо ўяўляючы сабе, як яны будуць глядзецца ў канчатковым мантажы. Голдэнберг скараціў прыкладна 185 гадзін сырога матэрыялу да двух гадзін канчатковага мантажу, скараціўшы звыш 30 тыс. метраў плёнкі. Лічбавы негатыў быў выраблены пры ўдзеле студыі EFilm. Запіс музыкі і звядзенне гуку адбывалася ў студыі Capitol Records ў Лос-Анджэлесе. У карціне выкарыстаны спецэфекты (каля 600 кадраў) пры ўдзеле студыі Method studios (en). Выгляд Тэгерана з паветра і абрыс самалёта над ім былі зроблены на камп’ютары. Сцэна пагоні на аэрадроме была створана такім жа чынам. Зрэшты, большая частка візуальных эфектаў з разраду непрыкметных. Менавіта дзякуючы ім удалося, у значнай ступені, дакладна ўзнавіць абстаноўку вуліц сталіцы Ірана, некаторыя рэдкія старыя маркі аўтамабіляў, якія нялёгка было знайсці. Асобнай задачай рэдактара было сабраць разам усе эпізоды карціны, знятыя ў рознай тэхніцы і з розным якасцю: 8 мм, 16 мм, 35 ​​мм і лічбавую здымку, рэтраспектыўныя кадры — так каб не было прыкметна швоў.
Выхад у пракат і прызнанне
Яшчэ на ранняй стадыі пракату «Аперацыя „Арго“» атрымала выдатныя водгукі «сарафаннага радыё» і вышэйшы рэйтынг A+ агенцтва CinemaScore (en). У першыя выхадныя карціна сабрала досыць сціплыя $ 19 500 000 (3232 экрана), але затым яна атрымала поспех дзякуючы стабільным паказчыкам. «Аперацыя „Арго“» працягнула тэндэнцыю павелічэння ў амерыканскім пракаце колькасці карцін з рэйтынгам R. Гэта адмоўна адбілася на пракаце фільма, але яму ўсё роўна ўдалося пераадолець важны рубеж у $ 100 млн хатніх збораў. Дапамагло тут тое, што стужка арыентавана на старэйшую ўзроставую катэгорыю. Увагу аўдыторыі прыцягнула і ўзросшая калекцыя заваяваных кінаўзнагарод. Да моманту адкрыцця цырымоніі ўручэння «Оскараў» карціна ўжо 18 тыдняў была ў пракаце, але ішла на 1405 экранах краіны — вельмі паспяховы паказчык. У выніку, з бюджэтам у $ 44 500 000, яна сабрала ў свеце ўсяго $ 219 млн. ($ 133 млн ЗША + $ 85 млн астатні свет).
Для прадзюсарскага дуэта Хеслаў-Клуні «Аперацыя „Арго“» стала доўгачаканым шырокім прызнаннем. Карціна стала прарывам да новых вышынь для Бена Афлека. Як пісалі пра яго — гэты неадменны лаўрэат «Залатой маліны», герой ганебна праваленай «Джыльі» — раптам стаў элітным рэжысёрам. На думку самога рэжысёра карціны — ільвіная доля поспеху належыць добраму сцэнарыю Крыса Тэры і добраму падбору акцёраў.
Крытыка
Эн Хорнадэй (Washington Post) параўнала завязку трылера з вядомай карцінай «Хвост віляе сабакай», адзначыўшы, што бліжэй к канцоўцы іранічны пасыл сцэнарыя «Аперацыі „Арго“» губляецца, і яна становіцца падобнай на чарговую «невыканальную місію». Крытык Уэслі Морыс (en) (The Boston Globe), згаджаючыся з калегай, невысока адазваўся аб якасцях фільма, адзначыўшы бліскучую завязку і цалкам непераканаўчую канцоўку, у духу таннага баевіка. Ладны ідэалагічны пачатак, які прысутнічае ў сюжэце, аказаў свой уплыў на ўспрыманне фільма крытыкамі. Ларыса Малюкова (Новая газета) вылучыла «Аперацыю „Арго“» як узор патрыятычнага фільма і прыклад для пераймання ў гэтым жанры. У фільме прысутнічае і крытыка ўрада, і спецслужбаў, і непрыкметны подзвіг радавога грамадзяніна, у духу амерыканскага кінематаграфічнага авантурызму. Генры Барнс (The Guardian) назваў карціну патрыятычнай галівудскай прынадай для «Оскара», у якой градус самаўсхвалення робіць драму недакладнай. На думку Лідзіі Маславай (КоммерсантЪ) карціна ідэалагізавана настолькі, што цяжка суперажываць драме герояў. Глядзець такую ​​карціну пажадана тым, хто ведае гістарычны кантэкст усіх адлюстраваных там падзей. «Выдатная ідэя яшчэ не робіць карціну геніяльнай, — заўважыў Рычард Корліс. — Фільм, увогуле, так сабе».
Сюжэтная лінія, звязаная з Галівудам, гучыць эфектным кантрапунктам астатняй частцы сюжэту, узбагачаючы трылер іранічным гучаннем. Мабыць, Тоні Мендэс нават не ўяўляў, у якую сумесь фарсу і драмы можна пераплавіць падзеі, звязаныя з выратаваннем дыпламатаў. Спецыялісты амаль аднадушна высока ацанілі гульню акцёраў другога плана Алана Аркіна і Джона Гудмена, якія па-майстэрску перадалі тыпажы галівудскіх вараціл. З густам напісаны сцэнарый з афарыстычнымі рэплікамі надаў вобразам жыццёвасць і выразнасць. Зрэшты, ўвасабленне Бенам Афлекам цэнтральнага персанажа, і знешняе, і ўнутранае, зусім не ўразіла крытыкаў. Мендэс, у выкананні Афлека, тым больш непераканаўчы, калі з’яўляецца на фоне добра падабранага ансамбля. Гэта акалічнасць асабліва кідаецца ў вочы ў сцэне нарады ў ЦРУ (са словаў: «эвакуацыі, як аборты — яны вам не патрэбныя…»). Акцёр, па задуме, павінен ствараць вобраз мацёрага прафесіянала, да меркавання якога прыслухоўваюцца калегі, але пераканаўча сыграць такога персанажа ў яго не атрымліваецца. На думку Эмі Бьянколі (SF Gate), ён яўна недапрацаваў практычна ва ўсіх сцэнах, і з ёю згаджаецца большасць яе калег. Джэймс Берардынелі выказаўся пра тое, што рэжысёр з Афлека выйшаў лепшы, чым акцёр. Пітэр Трэверс (Rolling Stone) іранічна напісаў пра тое, што Афлек, вядома, не Хічкок, але справіўся нядрэнна — у рамках галівудскага кодэкса на выкладанне гістарычных фактаў.
Сацыяльны кантэкст і дакладнасць
Вострую дыскусію выклікаў сацыяльны і палітычны кантэкст карціны, а таксама вольная трактоўка місіі 1980 года. Стваральнікі карціны прыклалі нямала намаганняў для аднаўлення дэталей і старанна прытрымліваліся дакументальнасці ў падыходзе. Бен Афлек заўважыў у інтэрв’ю: «Калі б карціна не была праўдай, то была б правалам». Тым не менш, гістарычная дакладнасць «Аперацыі „Арго“», якую Міхаіл Трафіменка назваў карцінай, што пакрыўдзіла ўсіх, выклікала шмат пытанняў і нараканняў. Найбольш жорсткіх ацэнак заслужыла сцэнарная трактоўка ўкладу канадскіх спецслужбаў, якім сюжэтам была наканавана дапаможная роля ў рызыкоўнай аперацыі выратавання. Джымі Картэр, каменціруючы сюжэт карціны, унёс наступную папраўку: «90 % ўкладу ў ідэю і ў давядзенне аперацыі да канца належыць канадскім спецслужбам». Былы прэзідэнт ЗША таксама нагадаў, што галоўным героем быў канадскі пасол Кен Тэйлар, а зусім не Тоні Мендэс. Ацэньваючы дакладнасць карціны, Тоні Мендэс звярнуў увагу на тое, што ў рэальнай гісторыі не было ні паходу на базар, ні неверагоднай пагоні за самалётам у канцоўцы. У рэальнасці ўцекачы пакінулі Іран без асаблівых эксцэсаў, і трактоўка падзей у духу галівудскага баевіка не выглядае апраўданай. СМІ адзначылі цэлы шэраг іншых недакладнасцей і дзіўнасцей у трактоўцы. Лацінаамерыканскія крыніцы акцэнтавалі ўвагу на тым, што Тоні Мендэс па паходжанню — мексіканец, тады як стваральнікі карціны вырашылі адлюстраваць яго белым амерыканцам.
Пасля нечаканага поспеху іранскага кіно, праз год, цырымонія ў тэатры «Долбі» зноў была ў цэнтры ўвагі іранскіх тэлегледачоў. «Аперацыя „Арго“» была забаронена да афіцыйнага пракату ў Іране, папаўшы пад шквал крытыкі. Мясцовыя СМІ назвалі яе абразай і «рэкламай ЦРУ». Прадстаўнікі дзяржаўных структур завастрылі ўвагу на тым, што гвалт, паказаны ў карціне, быў празмерным, і сцэнарная трактоўка не адпавядала гістарычнай рэчаіснасці. Намеснік міністра замежных спраў Ірана Махамад Хасейні заявіў, што гісторыя ў карціне была перакручана. Канадскі пісьменнік, этнічны іранец Жыён Гомеш назваў паказ іранцаў у карціне перабольшана жорсткімі глыбокай памылкай.
«Аперацыя „Арго“», гэтакая ваяўнічая казка, што дае недасведчанай заходняй публіцы зусім няправільныя ўяўленні аб характары іранскага народа. Не проста рэжыму, а іменна народа.
год
Факт таго, што пераможцу узнагарод кінаакадэміі ў барацьбе за самы лепшы фільм аб’яўляла Першая лэдзі ЗША Мішэль Абама, толькі ўзмацніў падазрэнні ў палітычным заказе. Газета Washington Post правяла паралель паміж часам поспеху «Аперацыі „Арго“» і чарговым вітком напружанасці ў ірана-амерыканскіх адносінах. Дзіўным выглядаў і сам выбар у якасці сюжэта толькі адной, найбольш паспяховай, часткі гісторыі, звязанай з іранскім крызісам. Як вядома, вызваленне астатніх 52 заложнікаў пацягнула за сабой страту мільярдаў долараў, правал аперацыі «Арліны кіпцюр» (ru) і страту рэпутацыі спецслужбаў ЗША. У студзені 2013 года стала вядома, што Іран плануе пачаць здымкі ўласнай версіі гісторыі, звязанай з падзеямі 1979—1980 гадоў у Тэгеране. Рэжысёр Атаола Салманян публічна выказаўся пра намер зняць патрыятычны фільм «Генеральны штаб», як адказ на карціну Афлека. Палемізуючы з крытыкамі, Афлек заявіў: «Мы адзначылі, што фільм зняты на аснове рэальных падзей, але ніколі не казалі, што экранныя падзеі рэальныя». Абвінавачванні ў палітычнай матывацыі рэжысёр таксама назваў цалкам надуманымі: «Я толькі расказаў цікавую гісторыю», — заявіў стваральнік карціны. Уільям Голдэнберг лічыў, што здымачная група пастаралася па магчымасці захаваць нейтральны погляд на сітуацыю, не блытаючы напружанне трылера з палітычнай напружанасцю. Пітэр Дзебруж знайшоў своеасаблівае тлумачэнне празмернай вольнасці ў трактоўцы гістарычных падзей і ксенафобіі: іранцы ў карціне яўна не дурнейшыя за Тоні Мендэса, раз змаглі здагадацца пра тое, што іх водзяць за нос (не ў прыклад рэальным супрацоўнікам аэрапорта ў 1980 годзе).
Абражаным аказаўся і сапраўдны аўтар сцэнарыя нязнятага фільма «Бог святла»​​/«Арго» 1979 года — Бары Гелер. Пасля поспеху фільма 2012 года ён выказаў на сваім сайце здзіўленне з нагоды тэглайна фільма Афлека: «Фільм фальшывы. Місія сапраўдная» («The movie was fake. The mission was real»). Гелер заявіў аб тым, што трыццаць гадоў таму планы зняць фільм не ажыццявіліся толькі з-за непаразумення — на жаль, не ўсім сцэнарыям ў Галівудзе наканавана дайсці да стадыі рэалізацыі. Аднак гэта зусім не повад называць фільм «фальшывым». Хоць, нечаканым чынам, той стары сцэнарый стаў вядомы ўсяму свету і цяпер, магчыма, атрымае другі шанц.
Прэміі і намінацыі
Інфармацыя па прэміях і намінацыях прадстаўлена па дадзеных сайта imdb.com.
Музыка
Для працы над карцінай прадзюсары прыцягнулі вядомага французскага кампазітара Аляксандра Дэспла. Ён меў рэпутацыю кампазітара з нешаблонным падыходам да творчасці і ўжо працаваў сумесна з Smokehouse Pictures (en) над карцінай «Сакавіцкія Іды». Дэспла напісаў музыку і для аднаго з канкурэнтаў «Аперацыі „Арго“» — карціны «Мэта нумар адзін», якая сюжэтна пераклікаецца з працай Афлека. Пры стварэнні саўндтрэка карціны Дэспла натхняўся блізкаўсходнімі матывамі і іх сюжэтным супрацьпастаўленнем класічнай заходняй музыцы. Для стварэння этнічнага фону кампазітар выкарыстаў прыдатныя ўсходнія інструменты і галасы спевакоў з Блізкага Усходу. Так, у кампазіцыі, якая выконваецца ў момант прыбыцця Тоні Мендэса ў Тэгеран, гучыць голас вядомай іранскай спявачкі Сусанны Дэйхім (en). Акцэнтаванае выкарыстанне ўдарных дапамагае развіццю напружанай атмасферы карціны, асабліва бліжэй да развязкі. У карціне прыкметны зварот да папулярнай музыкі 1970-х, якая таксама стварае настрой часу. Кампазіцыі «Little T & A» Rolling Stones, «Sultans of Swing» Dire Straits, «Dream On» Aerosmith, «When the Levee Breaks» Led Zeppelin вяртаюць гледача ў эпоху росквіту рок-музыкі 1970-х. У інтэрв’ю Бен Афлек выказваўся пра тое, што не асабліва любіць падкрэсліваць настрой у карціне музыкай і часта абыходзіцца без музычнага суправаджэння, лічачы яго штучным. Яму больш даспадобы гукавыя і шумавыя эфекты. Таму ў ключавой сцэне штурму пасольства музычнае суправаджэнне не выкарыстоўваецца зусім — чуваць толькі натуральныя гукі.
Праца Дэспла была адзначана намінацыямі на ўсіх вядучых кінапрэміях: «Оскар», «Залаты глобус» і BAFTA. Ацэнка спецыялістамі музыкі да карціны была, зрэшты, стрыманай. Рэсурс Scoretrackinenglish адзначыў, што этнічны падыход не вельмі сябе апраўдаў, а Афлеку лепш было б звярнуцца да Гары Грегсан-Уільямса. Дэн Галвасэр (soundtrack.net) заўважыў толькі, што музыка не моцна перашкаджае ўспрыманню фільма. CD з саўндтрэкам карціны выйшаў на лэйбле WaterTower Music і на рэсурсах лічбавай дыстрыбуцыі 9 кастрычніка 2012 г.
Чэмпіянат свету па снукеры 1981
Чэмпіянат свету 1981 (World Snooker Championship 1981, таксама вядомы як Embassy World Snooker Championship 1981 — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 6 па 20 красавіка 1981 года на арэне тэатру Крусібл, у Шэфілдзе, Англія. Турнір стаў 44-м розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе. Кампанія Embassy у чарговы раз спансавала турнір. Прызавы фонд турніру склаў £75,000, з якіх £20,000 атрымаў пераможца.
Білагірск
Гісторыя
У канцы XVI стагоддзя Белагорск быў самым буйным горадам на ўсім паўвостраве.
Насельніцтва
Паводле нацыянальнага складу 59,04% рускіх, 27,31% крымскіх татараў, 7,15% украінцаў.
Транспарт
У горадзе маецца аўтастанцыя, якая звязвае Белагорск з усімі гарадамі Крыма.
Яўген Меркіс
Яўген Меркіс (нар. ) — беларускі журналіст, краязнаўца, мясцовы актывіст з Гомеля. Палітычны зняволены, абвінавачаны падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.
Біяграфія
Як мясцовы актывіст Меркіс займаўся фіксацыяй недапрацовак і парушэнняў у дзейнасці гарадскіх служб Гомеля, пісаў звароты ў мясцовыя інстанцыі, пра што рабіў справаздачы ў сваіх сацсетках і ў СМІ, у прыватнасці на гэтую тэму ён пісаў матэрыялы для «Зялёнага партала». Ствараў падкаст пра беларускія рэгіёны «Глыбінны народ» (праект Цэнтру новых ідэй), дзе, у тым ліку, размаўляў з іншымі мясцовымі актывістамі Беларусі.
Як краязнаўца Яўген Меркіс шмат гадоў праводзіў экскурсіі па Гомелю, неаднаразова ўдзельчінаў у фэсце экскурсаводаў, таксама ствараў выпускі тэматычнага падкасту «Так склалася гістарычна», пісаў артыкулы для гомельскага краязнаўчага партала «Наш край» (Меркіс пазначаны як аўтар у некалькіх тысячах матэрыялах на сайце).
Як журналіст ствараў матэрыялы для мясцовых выданняў, таксама матэрыялы, створаныя Меркісам, выкарыстоўвалі ў сваіх сюжэтах «Белсат», «Радыё Свабода» і іншыя. За гэтую сваю працу Меркіс неаднаразова прыцягваўся да адміністрацыйнай адказнасці, атрымліваў штрафы і суткі арышту. У сувязі з гэтым для абароны сваіх правоў Яўген Меркіс звяртаўся ў Камітэт ААН па правах чалавека.
Спрабаваў сябе як дызайнер, працы выкладаў на ўласнай старонцы ў Pinterest.
Сябра Беларускай асацыяцыі журналістаў, ад якой у 2017 атрымаў прэмію «За адданасць прафесіі».
Палітычны пераслед
Яўген Меркіс быў затрыманы 13 верасня 2022 года пасля вобшуку, далей быў змешчаны ў мясцовы гомельскі СІЗА. Пазней яму было выстаўлена абвінавачванне па арт. 361-4 Крымінальнага кодэксу (Садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці).
Праз тыдзень, 21 верасня 2022 года, шэрагам беларускіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі Хельсінкскі камітэт, Беларуская асацыяцыя журналістаў і Беларускі ПЭН-цэнтр, Яўген Меркіс быў прызнаны палітычным зняволеным.
У маі 2023 года Меркіса прыгаварылі да чатырох гадоў калоніі па артыкулах «Садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці» і «Удзел у экстрэмісцкім фармаванні», магчыма, за перадачу фота расійскай вайсковай тэхнікі інтэрнэт-рэсурсам, аднесеным да «экстрэмісцкіх».
1664 год у гісторыі астраноміі
1664 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
NGC 2109
NGC 2109 (іншае абазначэнне — ESO 57-SC34) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Навікі (Баранавіцкі раён)
Навікі́ (, Новики) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сталовіцкага сельсавета. Размешчана за 16 км на поўнач ад Баранавіч. Насельніцтва 14 жыхароў, 9 гаспадарак (2005).
Гісторыя
Паводле перапісу 1897 годзе ў Сталовіцкай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні. З 1921 года ў складзе Польшчы.
З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Навамышскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 8 красавіка 1957 года ў Баранавіцкім раёне.
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі.
Аэрапорт Батумі імя Аляксандра Картвелі
Міжнародны аэрапорт імя Аляксандра Картвелі  — аэрапорт, размешчаны за 2 км на поўдзень ад Батумі, Аджарыя, Грузія. Аэрапорт знаходзіцца за 20 км на паўночны ўсход ад Хопы (Турцыя) і служыць унутраным і міжнародным аэрапортам Грузіі і паўночна-ўсходняй Турцыі.
Агляд
Батумі з’яўляецца адным з трох міжнародных аэрапортаў у Грузіі (разам з міжнародным аэрапортам Тбілісі, які абслугоўвае сталіцу Грузіі і міжнародны аэрапорт ў Кутаісі другога па велічыні горада ў Грузіі). Новы тэрмінал аэрапорта працуе з 26 мая 2007 года. Агульнай плошчай 4 256 м², ён здольны перавозіць 600 000 пасажыраў у год.
Міжнародны аэрапорт Батумі адзначыў значны рост колькасці пасажыраў пасля рэканструкцыі, праведзенай холдынгам TAV Airports у 2007 годзе. У 2011 годзе аэрапорт абслужыў 134 000 пасажыраў, што на 51 % больш за папярэдні год.
У 2019 годзе было вырашана пашырыць тэрмінал, паколькі існуючых магутнасцей ужо не хапала. Праца была завершана вясной 2021 года. Плошча была павялічана ўдвая і складае 8000 квадратных метраў, што дазваляе апрацоўваць 1 200 000 пасажыраў у год. Таксама была пашырэнна колькасць аўтобусных варот, стойкі рэгістрацыі і пашпартнага кантролю, а таксама пашырэнне бяспошлінных зонаў і паркоўкі. Акрамя таго, была часткова пашырана зона захоўвання багажу, дзе была ўведзена аўтаматычная канвеерная сістэма і ўсталявана дадатковая карусель для багажу. Усяго было ўкладзена 17 мільёнаў долараў ЗША.
Статыстыка
Паводле звестак Дэпартамента па турызме, у верасні 2015 года ў міжнародным аэрапорце Батумі 11 792 наведвальнікі былі замежнага паходжання, што на 54 % больш у параўнанні з папярэднім годам.
Вялікі-Праслаў
Вялі́кі-Прасла́ў (Велики Преслав, да 1878 — Эскі-Стамбул) — горад у Балгарыі, у Шуменскай вобласці, на левым беразе ракі Галяма-Камчыя.
Аднайменная сталіца Першага Балгарскага царства з 893 па 971 гады знаходзілася ў 3 км ад сучаснага горада.
Гісторыя
У 3 кіламетрах на поўдзень ад Праслава знаходзяцца разваліны аднайменнага старажытнага горада — сталіцы Першага Балгарскага царства.
Сталіца Першага Балгарскага царства
У 893 годзе пасля звяржэння Уладзіміра Расатэ, новы балгарскі цар Сімяон Вялікі пераносіць сталіцу ў горад Праслаў, якая ў процівагу старой язычніцкай сталіцы Пліска, становіцца цэнтрам хрысціянізацыі Балгарыі.
У 919 годзе на царкоўным саборы ў Праславе была абвешчана аўтакефалія Балгарскай Царквы і ўзвядзенне яе ў ранг патрыярхата.
У 968 годзе горад разам з усёй Балгарыяй, відавочна, акупаваў кіеўскі князь Святаслаў Ігаравіч. Сталіцай Святаслаў зрабіў горад Пераяславец, тоеснасць якога з Праславам не ўсталявана.
У 971 годзе візантыйскія войскі Іаана Цымісхія захопліваюць Праслаў, і Усходняя Балгарыя ўваходзіць у склад імперыі (гл. Руска-візантыйская вайна 970—971 гадоў).
Другое Балгарскае царства
У XI—XII стст., у перыяд візантыйскага валадарства, горад знаходзіўся ў стане заняпаду. Пасля паўстання братоў Пятра і Асеня ўплыў Праслава часткова аднаўляецца. Іван Асень кіраваў краінай з Тырнава, цэнтра паўстання, а яго брат Пётр з Праслава, сімвала аднаўлення Балгарскай дзяржаўнасці. У выніку ў якасці сталіцы канчаткова быў выбраны Тырнава і горад паступова пачаў пусцець. У канцы XIII стагоддзя горад быў канчаткова разбураны татарамі і апошнія жыхары Праслава перасяліліся на новае месца, тэрыторыю сучаснага Праслава.
Музей Вялікі-Праслаў
З канца XIX стагоддзя ў горадзе праводзяцца рэгулярныя археалагічныя раскопкі. Праслаў складаўся з дзвюх частак — знешняга горада, акружанага каменнай сцяной, вышынёй да 10 метраў і таўшчынёй 3,25 метраў з брамай і вежамі, і ўнутранага горада — комплексу царскіх будынкаў, таксама акружанага каменнай сцяной. Ва ўнутраным горадзе даследаваны руіны палацаў, складзеных з буйных камянёў (у тым ліку Вялікага палаца ці так званай Троннай палаты з рэшткамі калон, пліт з разьбяным раслінным арнаментам і пола з мармуру і парфіра). У вакольным горадзе — рэшткі жылых дамоў, майстэрняў, а таксама так званай Залатой (Круглай) царквы (X стагоддзе) з атрыумам і прытворам, багата ўпрыгожанай мармурам, мазаікамі, паліванымі ўзорнымі керамічнымі пліткамі. У наш час на тэрыторыі старажытнага горада знаходзіцца нацыянальны гісторыка-археалагічны музей Вялікі-Праслаў.
Бібліятэка Корвіна
Бібліятэка Корвіна (Bibliotheca Corviniana) — збор кніг венгерскага караля Мацьяша I. Герб заснавальніка меў выяву крумкача (corvus), адсюль і яе назва «Карвініяна». Заснавана, верагодна, у 1470-я гады. З'яўлялася другой па велічыні бібліятэкай эпохі Адраджэння, саступаючы на той момант толькі бібліятэцы Ватыкана. У ёй налічвалася, па прыблізных падліках, каля 2500 тамоў. Гэта былі творы як старажытных, так і сярэдневяковых аўтараў, а таксама сучасных на той час, у тым ліку гуманістычных. Пераважалі кнігі свецкага зместу, сярод іх — па гісторыі, геаграфіі, астраноміі, медыцыне, паэзіі і г.д. Большасць кніг упрыгожвалі італьянскія мастакі-мініяцюрысты. Пасля смерці заснавальніка бібліятэка была занядбана, часткова яе фонды былі распрададзены, а некаторыя кнігі вывезены па-за межы Венгрыі. Далей Карвініяна была захоплена турэцкімі войскамі пры заваяванні імі Буды ў 1526 годзе, і перавезена ў Стамбул. Кнігі выкарыстоўваліся для падарункаў замежным паслам, рэшткі фондаў апынуліся раскіданымі па ўсім свеце. З фонду бібліятэкі захавалася 216 кодэксаў, з якіх 54 захоўваюцца ў розных зборах Венгрыі.
Узнікненне бібліятэкі
Кароль Мацьяш Корвін (1443—1490) набыў цікавасць да кніг пад уплывам свайго настаўніка — вядомага бібліяфіла Янаша Вітэза, архібіскупа эстэргамскага. Дакладны час і прычыны заснавання бібліятэкі невядомыя. Меркавана, пачатак ёй паклаў другі шлюб караля Мацьяша з дачкой караля Неапаля Фердынанда Арагонскага Беатрыс — новая каралева прывіла пры венгерскім двары моду на італьянскую раннерэнесансавую культуру, што ўзмацніла праіталійскія і гуманістычныя сімпатыі Мацьяша.
Паводле адной з версій, асобныя кнігі ў каралеўскі збор маглі патрапіць пры канфіскацыі маёмасці апазіцыянераў Януша Вітэза і Януса Паноніуса, частка кніг, верагодна, уваходзіла ў пасаг Беатрысы Арагонскай. Аднак найважнейшай прычынай пры заснаванні бібліятэкі былі цесныя сувязі венгерскага каралеўскага двара з Італіяй — найбуйнейшым гандлёвым і культурным цэнтрам Еўропы, а таксама асабістыя сувязі Мацьяша з італьянскімі гуманістамі.
Кароль Мацьяш імкнуўся зрабіць свой двор самым бліскучым і адукаваным у Еўропе на поўнач ад Альпаў. Бібліятэка стала ўпадабаным месцам працы прыдворных і самога караля. Тут ладзіліся навуковыя дыспуты і сімпозіумы. Бібліятэка стала найбуйнейшым у Цэнтральнай і Усходняй Еўропе інтэлектуальным цэнтрам і па памерах саступала толькі ватыканскай. Паводле розных адзнаках, у бібліятэцы Мацьяша магло захоўвацца да 2500 кодэксаў, што было велізарным зборам на той час.
Склад бібліятэкі
Адрозненнем бібліятэкі Корвіна ад аналагічных збораў італьянскіх валадароў, была наяўнасць вялікай колькасці свецкіх кніг, галоўным чынам антычных аўтараў; гэта адлюстроўвала асабістую прыхільнасць караля. Грэчаскія рукапісы каралеўскія пасланцы скуплялі на землях заваяванай туркамі Візантыйскай імперыі. У зборы меліся сачыненні Эсхіла, Арыстоцеля, Афанасія, Васілія, Дзіянісія Галікарнаскага, Дыядора Сіцылійскага, Еўсевія, Грыгорыя Ніскага, Грыгорыя Багаслова, Гесіёда, Гамера, Гіперыда, Ісакрата, Канстанціна Парфірароднага, Арыгена, Філастрата, Платона, Плаціна, Палібія, Плутарха, Пталамея, Сафо, Сафокла, Страбона, Тэафраста, Фукідыда, Ксенафонта, Занары. Таксама ў бібліятэцы былі прадстаўлены лацінскія і яўрэйскія тэксты. Сам кароль любіў чытаць працы гісторыкаў — Лівія, Цэзара, Курцыя Руфа і Сілія Італіка. Добра разбіраючыся ў філасофіі і тэалогіі, ён мог на роўных удзельнічаць у дыскусіях пры двары. Таксама ён быў знаёмы з працамі па ваеннай навуцы і тактыцы, і зацікаўлены ў астраноміі і астралогіі.
Амаль дзве траціны ацалелых рукапісаў не былі надрукаваны пры жыцці Мацьяша, сярод іх былі творы антычных і візантыйскіх аўтараў, якія часта былі толькі ў адным асобніку, як, напрыклад, трактат візантыйскага імператара Канстанціна Парфірароднага «Пра цырымоніі» ці «Царкоўная гісторыя» Нікіфара Каліста. Многія з іх былі пазней страчаны, як, напрыклад, поўнае сачыненне вядомага старажытнагрэчаскага аратара Гіперыда (цяпер вядомыя толькі ўрыўкі) і апошняя, восьмая (да нашых дзён захаваліся толькі сем), кніга «Іааніяды, або пра Лівійскую вайну» познеантычнага паэта Крэсконія Карыпа. Дыпламат імператара Максіміліяна Іаган Куспініян пісаў, што запазычаў з бібліятэкі арыгінал «дзіўна старажытнага» грэчаскага рукапісу Пракопа, тэкст якога, як ён заявіў, лепшы і паўнейшы за той, што існуе ў лацінскім перакладзе. Ён вярнуў рукапіс, пазней ён загінуў.
Важнай місіяй каралеўскай бібліятэкі было не толькі збіранне, але і пераклад закупленых грэчаскіх кніг на лацінскую мову, а таксама ўдакладненне тэксту пры капіраванні рукапісу, што дазваляла венгерскаму двару прапагандаваць грэчаскую культуру на лацінскім Захадзе.
Далейшы лёс бібліятэкі
Бібліятэка загінула пры асманскім заваяванні сталіцы Венгрыі Буды войскамі султана Сулеймана. Пасля катастрафічнага паражэння венгерскіх войскаў у бітве пры Мохачы, туркі без асаблівага супраціўлення ўвайшлі ў каралеўскую сталіцу. Горад быў падпалены, але Будайскі замак, дзе захоўвалася бібліятэка, Сулейман пашкадаваў, таму што жадаў стварыць у ім сваю рэзідэнцыю. Тым не менш гэта не перашкодзіла турэцкім войскам перавезці ў Стамбул усё яго начынне, уключаючы казну венгерскіх каралёў, бытавую маёмасць, гарматы і снарады, якія захоўваліся там. Сярод трафеяў былі і самыя прыгожыя і багата ўпрыгожаныя рукапісы з бібліятэкі Корвіна. Астатнія кнігі (уключаючы ўнікальную калекцыю грэчаскіх рукапісаў) туркі, відаць, проста знішчылі, таму што пазней яны нідзе не з'яўляліся. Праўда, яшчэ ў XVII стагоддзі былі сведчанні, што бібліятэка, ці прынамсі яе частка, працягвала захоўвацца ў замку Буды, але якія кнігі ў ёй заставаліся — невядома. Калі ў 1686 годзе аўстрыйскія войскі вызвалілі Буду, горад моцна пацярпеў ад пажару, сярод ацалелых кніг не было выяўлена рукапісаў са збору Мацьяша Корвіна. Верагодна, бібліятэку вывезлі па асабістым указанні Сулеймана I, таму што многія рукапісы былі пазней выяўлены ў султанскім палацы і, як апынулася, на працягу стагоддзяў выкарыстоўваліся ў якасці падарункаў іншаземным паслам. Такім чынам розныя часткі бібліятэкі апынуліся раскіданымі па розных еўрапейскіх зборах.
У 1862 годзе члены дэлегацыі Венгерскай акадэміі навук выявілі ў памяшканні сераля апошнія рэшткі некалі велізарнага збору — 39 кодэксаў. З дазволу султана Абдул-Азіза частка з іх была паднесена ў дар ураду Аўстра-Венгрыі і вернута ў Будапешт. Астатнія кодэксы былі вернуты султанам Абдул Гамідам II у 1877 годзе.
Цяперашні час
У наш час дакладна ідэнтыфікавана 216 кодэксаў з бібліятэкі караля Мацьяша Корвіна. Найбольшыя калекцыі захоўваюцца ў Венгрыі: найбуйнейшая ў Нацыянальнай бібліятэцы імя Сечэні ў каралеўскім палацы ў Будзе — 36 кніг, і ў бібліятэцы Будапешцкага ўніверсітэта — 14. У цэлым у Венгрыі захоўваецца 54 кодэксы. У Аўстрыйскай нацыянальнай бібліятэцы захоўваюцца 39 тамоў. Вялікая калекцыя існуе ў Італіі ў бібліятэцы Лаўрэнцыяна — 32 тамы, а таксама ў бібліятэцы Эстэ ў Модэне — 15. У Германіі 8 асобнікаў захоўваецца ў Баварскай дзяржаўнай бібліятэцы і яшчэ 9 у бібліятэцы Герцага Аўгуста ў Вольфенбютэлі. У Францыі 7 тамоў захоўваюцца ў Нацыянальнай бібліятэцы Францыі. Астатнія захаванае кодэксы знаходзяцца ў розных зборах Бельгіі, Англіі, Турцыі і ЗША.
Нацыянальная бібліятэка імя Сечэні у Венгрыі ажыццяўляе праект віртуальнай рэканструкцыі Карвініяны ў лічбавым выглядзе.
У 2005 годзе бібліятэка Корвіна была ўключана ў спіс ЮНЕСКА «Памяць свету».
Наўклуфт
На́ўклуфт (Naukluft, ад nou kloof «вузкая рашчыліна») — горы ў цэнтральнай Намібіі. Найвышэйшы пункт — 1965 м над ўзроўнем акіяну. Агульная плошча — 850 км².
Геаграфія
Горы Наўклуфт знаходзяцца ў зоне так званага нахілу, які адлучае цэнтральнае плато Намібіі ад пустыні Наміб. Назва паходзіць ад міжгорных рашчылін, якія ў каланіяльныя часы выкарыстоўваліся жывёлагадоўцамі для перагону статкаў. Дзякуючы высокім вяршыням (найвышэйшая дасягае 1965 м) Наўклуфт затрымоўвае вільготныя сезонныя вятры і з’яўляецца выдатным вадазборнікам. Сярэднегадавая колькасць ападкаў вагаецца ад 50 мм да 300 мм. У гарах Наўклуфт бярэ пачатак рака Фіш, самая доўгая ў межах Намібіі.
Геалогія
Горы Наўклуфт сфарміраваліся ў пачатку Кембрыйскага перыяда каля 525—500 млн гадоў таму ў выніку тэктанічных зрухаў зямной кары. Складаюцца пераважна з асадкавых горных парод — вапнякоў і даламітаў. Характэрны карставыя рашчыліны, у тым ліку пячоры і западзіны — рэшткі старажытных саляных азёр.
Прырода
Горы Наўклуфт — адна з найбольш прыродна багатых зон Намібіі. Тут сустракаецца болей за 400 відаў раслін. На заходнім засушлівым схіле пераважаюць карлікавыя хмызнякі, на больш вільготным усходнім — лугі, саванна і гаі, дзе растуць акацыі, фікусы, чорнае дрэва, мята, гваздзікакветныя і г. д. Распаўсюджаныя прадстаўнікі фаўны — зебры, антылопы, гіены, рэдкія яшчаркі і інш.
Для аховы прыроды гор Наўклуфт створаны нацыянальныя паркі і запаведнікі — Наміб-Наўклуфт, Наўклуфт-Зебра парк, Гамсберг.
Пачалма
Геаграфія
Пасёлак размешчаны за 146 км на захад ад Пензы і за 33 км ад горада Ніжні Ломаў. Чыгуначная станцыя на лініі Ражск — Пенза, праз пасёлак праходзіць аўтадарога Ніжні Ломаў — Башмакова.
Гісторыя
Заснаваны ў 1874 годзе як станцыйны пасёлак, названы па рацэ Пачалме, на якой размешчаны.
З 1948 года — пасёлак гарадскога тыпу.
BMW E9
BMW New Six CS (унутранае імя БМВ Е9) — двухдзвернае купэ, якое вырабляла для аўтавытворцы BMW нямецкая кампанія Karmann з 1968 па 1975 гады. Яно было распрацавана на базе BMW Neue Klasse на аснове купэ мадэлі BMW 2000 CS, якое было пашырана, каб усталяваць радны шасціцыліндравы рухавік BMW М30, які выкарыстоўваўся ў седане Е3.
Платформа Е9, асабліва яе гоначная версія 3.0 CSL, мела вялікі поспех у гонках, асабліва ў European Touring Car Championship і Deutsche Rennsport Meisterschaft. Гэта дазволіла вызначыць статус BMW, як спартыўнага аўтамабіля для кіроўцы.
Паходжанне: 2000C і 2000CS
Мадэлі BMW 2000 С і 2000 CS былі прадстаўленыя ў 1965 годзе. Базіруючыся на BMW Neue Klasse, 2000 C і CS былі купэ вытворчасці Karmann з новымі версіямі двухлітровых рухавікоў М10. 2000 С меў аднакарбюратарны рухавік, які выдаваў 100 конскіх сіл (75 кВт), і быў даступны з механічнай або аўтаматычнай каробкай перадач, у той час як 2000 CS меў двухкарбюратарны рухавік, яго магутнасць была 120 к. с. (89 кВт) і ён быў даступны толькі з механічнай каробкай перадач.
2800 CS
Першы з купэ Е9, 2800 CS замяніў 2000 C і 2000 CS у 1968 годзе. Колавая база і даўжыня былі павялічаныя, каб размясціць у маторным адсеку новы радны шасціцыліндравы рухавік пад кодавай назвай М30, яго пярэдняя частка была зменена, каб больш паходзіць на седан Е3. Задні мост, аднак, застаўся тым жа, што і ў меншых мадэлях Neue Klasse, заднія тармазы першапачаткова былі барабаннымі. 2800 CS аснашчаўся 2700 см3 версіяй рухавіка, які выкарыстоўваўся ў седанах Е3. Рухавік развіваў 170 к. с. (130 кВт) пры 6000 абаротах у хвіліну.
2800 CS быў не толькі лягчэй, чым папярэднік 2000 CS, ён таксама меў меншы франтальны памер, што вяло да далейшага павышэння прадукцыйнасці.
3.0 CS/CSi
У 1971 годзе 2800CS быў заменены на 3.0 CS і 3.0 CSI. Дыяметр цыліндраў рухавіка былі павялічаны, каб давесці рабочы аб'ём да 2986 см3, ён меў кампрэсію 9.0:1, здвоеныя карбюратары і 180 к.с. (130 кВт) пры 6000 абаротах у хвіліну ў мадэлі 3.0 CS або са ступеню сціску 9.5:1, упырскам паліва Bosch D-Jetronic і 200 к.с. (150 кВт) пры 5500 абаротах у хвіліну ў мадэлі 3.0 CSi. Былі прапанаваныя 4 ступеньчатая механічная і аўтаматычная каробка перадач.
Яны прадаваліся ў ЗША Максам Хофманам з 1970 па 1974 гады. Ён быў імпарцёрам і эксклюзіўным дыстрыб’ютарам BMW, пачынаючы з сярэдзіны шасцідзесятых і да продажу яго бізнесу BMW у Паўночнай Амерыцы ў 1975 годзе.
Хадавыя якасці былі вельмі канкурэнтаздольнымі з сучаснікамі.
3.0 CSL
Была прадстаўлена ў маі 1972 года, 3.0 CSL спецыяльна для ўдзелу ў  European Touring Car Championship. Было зроблена 1 265 экзэмпляраў.
2.5 CS
Апошняя версія Е9 была 2.5 CS, яе прэзентацыя абдылася ў 1974 годзе. Гэта быў адказ на нафтавы крызіс 1973 года, дзеля таго, каб пакупнік мог выбраць меншы, больш эканамічны рухавік. Рухавік ад седана 2500, меў рабочы аб'ём 2494 см3 і выдаваў 150 к. с. (110 кВт) пры 6000 абаротах у хвіліну. Да заканчэння вытворчасці серыі Е9 у 1975 годзе было зроблена толькі 874 машын, ніводная не была вывезены ў ЗША.
Зноскі
<div class="reflist columns references-column-width" style="-moz-column-width: 30em; -webkit-column-width: 30em; column-width: 30em; list-style-type: decimal;">
Вынаходнік (часопіс)
«Вынаходнік» — штомесячны беларускі навукова-практычны часопіс. Выдаецца з 2010 года пры падтрымцы Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях, Беларускага таварыства вынаходнікаў і рацыяналізатараў. Уключаны ВАК у спіс навуковых выданняў для публікацыі вынікаў дысертацыйных даследаванняў.
Сонечнае зацьменне 9 ліпеня 1964 года
Сонечнае зацьменне 9 ліпеня 1964 года — частковае сонечнае зацьменне 155 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,3221 і дасягнула свайго максімуму ў 11:17:53 UTC у пункце з каардынатамі 68° пн. ш. 173° з. д..
Зацьменне 9 ліпеня 1964 года стала 3-ім сонечным зацьменнем у 1964 годзе і 148-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 10 чэрвеня 1964 года, наступнае — 4 снежня 1964 года.
Гельмерсен
Гельмерсен — прозвішча.
Vanguard 1
Vanguard 1 (Авангард 1) — чацвёрты штучны спадарожнік Зямлі, другі штучны спадарожнік ЗША і першы спадарожнік на сонечных батарэях. Першапачаткова запуск планаваўся яшчэ на 1957 год, але з-за аварыі ракеты-носьбіта ён быў запушчаны толькі ў сакавіку 1958. Хоць сувязь з Vanguard 1 была страчана ў 1964, ён знаходзіцца на арбіце дагэтуль і з'яўляецца найстарэйшым штучным апаратам у космасе.
Структура
Vanguard меў форму шара з шасцю стрыжнямі-антэнамі. Дыяметр абалонкі — 16,3 см. Маса — 1,474 кг (менш, чым маса папярэдніх спадарожнікаў). Меліся два перадатчыка: 10 МВ, 108 МГц на ртутна-цынкавых батарэях і 5 МВ, 108.03 МГц на сонечных.
Саперніцтва паміж арміяй і ВМС
У 1957—1958 гадах армія і флот ЗША вялі жорсткую барацьбу за права першымі запусціць амерыканскі спадарожнік. Армія прадстаўляла праграму Explorer, а флот — Vanguard. Пераможцам стаў флот, але падчас запуску Vanguard TV3 6 снежня 1957 адбылася аварыя ракеты-носьбіта і першым спадарожнікам ЗША стаў Explorer 1.
IC 4689
IC 4689 — галактыка тыпу Sa (спіральная галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Канюшына белая
Канюшына белая
Зіген
Зіген (Siegen) — горад у Германіі, размешчаны на тэрыторыі федэральнай зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія.
Горад размешчаны на паўночным захадзе ад памежнага трохвугольніка Паўночнага Рэйна-Вестфаліі, ​​Гесэна і Рэйнланд-Пфальца, з’яўляецца сядзібай раённай адміністрацыі і класіфікаваны ў дзяржаўным планаванні як рэгіянальны цэнтр у агламерацыі Паўднёвая Вестфалія. Гэта радзіма мастака Пітэра Паўля Рубенса, таму Зіген таксама вядомы як горад Рубенса. Зіген лічыцца самым зялёным горадам Германіі.
XML
XML (eXtensible Markup Language — пашыральная мова разметкі; вымаўляецца [экс-эм-эл]) — рэкамендаваная Кансорцыумам Сусветнага павуціння мова разметкі, фактычна ўяўляе сабой збор агульных сінтаксічных правілаў. XML — тэкставы фармат, прызначаны для захоўвання структураваных даных (наўзамен існуючых файлаў баз даных), для абмену інфармацыяй паміж праграмамі, а таксама для стварэння на яго аснове больш спецыялізаваных моў разметкі (напрыклад, XHTML). XML з’яўляецца спрошчаным падмноствам мовы SGML.
Уладзімір Васілевіч Шчарбіцкі
Уладзі́мір Васі́левіч Шчарбі́цкі (Володимир Васильович Щербицький;  — ) — савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч. Першы сакратар Цэнтральнага камітэта Камуністычнай партыі Украінскай ССР (1972—1989).
Член КПСС з 1941 года, член Цэнтральнай рэвізійнай камісіі (1956—1961), член ЦК КПСС (1961—1990), член Палітбюро ЦК КПСС (09.04.1971 — 20.09.1989, кандыдат у члены 31.10.1961 — 13.12.1963 і з 06.12.1965). Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР (1958—1989), член Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР (1972—1989).
Двойчы Герой Сацыялістычнай Працы (1974, 1977). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Адміністрацыйны падзел Андоры
Андора ў адміністрацыйным стаўленні падзеленая на 7 парокій (parroquies, ад. л. parroquia — «царкоўны прыход»). Апошняя, сёмая парокія — Эскальдэс-Энгардань была ўтвораная ў 1978 годзе.
Шчарбіцкі
Шчарбіцкі — прозвішча.
Чылаэ (востраў)
Чылаэ́, або Вялікі востраў Чылаэ́ (Isla Grande de Chiloé) — востраў ва ўсходняй частцы Ціхага акіяна ля паўднёваамерыканскага ўзбярэжжа Чылі. Найбуйнейшы востраў архіпелага Чылаэ. Плошча вострава - 8 394 км². Насельніцтва (2002 г.) - 154 775 чал.
Геаграфія
Востраў марфалагічна звязаны з рэгіёнам Патагонскіх Андаў, знаходзіцца ў сейсмічна актыўнай зоне. Паверхня пагорыстая. Галоўны хрыбет цягнецца з поўдня на поўнач. Найвышэйшы пункт — гара Рэдонда (866 м). Паўночнае і ўсходняе ўзбярэжжы перарэзаны глыбокімі залівамі і фіёрдамі. На заходнім і паўднёвым узбярэжжах сустракаюцца нізінныя балоты, пясчаныя выдмы і доўгія пляжы.
Прырода
Сучасны прыродны комплекс вострава Чылаэ пачаў фарміравацца каля 15 тысяч гадоў таму ў сувязі з заканчэннем апошняй ледавіковай эпохі і вызваленнем паверхні вострава ад ледавіка. Для флоры Чылаэ характэрны хваёвыя і мяшаныя лясы. Распаўсюджаныя расліны — лістоўніца, мірт, дуб, дзікі агрэст, шыпшына, хвоя, арэхаплодныя хмызнякі. На востраве выяўлена больш за 400 разнавіднасцяў бульбы, што стала падставай для меркавання аб паходжанні гэтай расліны менавіта з Чылаэ.
Фаўна вострава Чылаэ адрозніваецца значнай разнастайнасцю. У свой час яна моцна захапіла Ч. Дарвіна. Тут адначасова сустракаюцца жывёлы, якія трапілі з субтрапічнай зоны Паўднёвай Амерыкі, у тым ліку малпы, папугаі, каціныя драпежнікі, калібры, і з субантарктычнай зоны, у тым ліку цюлені і пінгвіны. З Патагоніі паходзяць лісы, ласкі, выдры і інш. На востраве гняздуе шмат птушак — гарбаткі, вераб'іныя, лебедзі, бакланы і г. д. Навакольныя воды насяляюць кіты і дэльфіны.
Для аховы прыроды вострава Чылаэ створаны два нацыянальныя паркі, найбуйнейшым з якіх з'яўляецца Нацыянальны парк Чылаэ.
Гісторыя
Архіпелаг Чылаэ быў населены ў 12 тысячагоддзі да н. э. Найстаражытнейшымі насельнікамі вострава Чылаэ лічацца індзейцы-чона, вымерлыя ў XVIII ст. Яны займалі прыбярэжныя землі, вялі качавы лад жыцця, развівалі рыбалоўства і здабычу цюленяў і марскіх птушак. У XVI ст. пад ціскам іспанцаў на Чылаэ перасяліліся мапучэ.
Іспанскія мараплаўцы адкрылі востраў у 1553 г. У 1567 г. было заснавана самае старое іспанскае паселішча Кастра на ўсходзе вострава. У 1608 - 1767 гг. Чылаэ знаходзіўся пад фактычным кіраваннем ордэна езуітаў, які меў тут сталую місію, школы і калегіум. У 1787 г. востраў падпарадкаваны віцэ-каралеўству Перу. У 1810 - 1826 гг. Чылоэ з'яўляўся апорай манархічнай Іспаніі ў барацьбе супраць лацінаамерыканскіх рэвалюцый. У 1826 г. далучаны да Чылі.
У 1834 г. Чылаэ наведаў Ч. Дарвін.
У другой палове XIX - першай палове XX стст. востраў выкарыстоўваўся як прамежкавая база для каланізацыі Патагоніі.
Паселішчы поўначы Чылаэ моцна пацярпелі ад землятруса 1960 г.