Ціхі_Дон
Гісторыя стварэння і публікацыя
У сваіх інтэрв'ю і аўтабіяграфіях Шолахаў паведамляў, што пачаў пісаць «Ціхі Дон» у кастрычніку 1925 года. (У гэты час ён жыў у станіцы Каргінскай). Падзеі рамана тады пачыналіся летам 1917 года, у дні выступлення генерала Карнілава. Аднак праца хутка зайшла ў тупік — пісьменнік прыйшоў да высновы, што раман пра рэвалюцыю на Дону застанецца незразумелым для чытачоў без аповеда пра перадгісторыю гэтых падзей, і пакінуў працу. Амаль год ён выдаткаваў на абдумванне задумы, збор і апрацоўку матэрыялаў. І толькі «з канца 1926 года» ізноў сеў за складанне рамана, перанясучы яго падзеі ў мірныя, перадваенныя гады. Аб'ём гэтага ранняга варыянту Шолахаў познае ацэньваў у 3—8 друкаваных лістоў, што адпавядае прыкладна 50—100 старонкам друкаванага тэксту і не перавышае памеру самай меншай, першай часткі рамана. Некаторае ўяўленне пра яго даюць рукапісы рамана, знойдзеныя ў сярэдзіне 1980-х журналістам Львом Калодным, і цяпер захоўныя ў ІМЛІ. Сярод іх захаваліся 10 старонак, датаваных восенню 1925 года, у якіх расказваецца пра адмову казачага палка падначаліцца Карнілаву і выступіць у Петраград на падаўленне рэвалюцыі. У кананічным тэксце рамана гэтаму ўрыўку адпавядае 15 раздзел 4 часткі. Аднак завадатарам бунту ва ўрыўку 1925 года выступае не Іван Аляксеевіч Катляроў, а казак па імі Абрам Ярмакоў, у якім лёгка адгадваецца галоўны герой Рыгор Мелехаў. Канчатковы ж варыянт рамана, мяркуючы па захаваным рукапісе, быў пачаты 6 лістапада 1926 года ў станіцы Вешанскай, дзе Шолахаў незадоўга перад тым пасяліўся. Наступныя дзевяць месяцаў Шолахаў пражыў у станіцы, увесь час працуючы над раманам. Ужо ў лютым ён пачаў перамовы пра выданне не скончанага яшчэ рамана з супрацоўнікамі выдавецтва «Новая Масква» (і выдавецтва «Маскоўскі працоўны»), дзе летась былі выдадзены дзве складанкі шолахаўскіх аповедаў. З ліставання з імі вынікае, што ўжо ў красавіку 1927 года быў вызначаны склад рамана (9 частак) і яго часавы ахоп (1912—1922 гады). Да жніўня 1927 года былі скончаны першыя тры часткі рамана. У пачатку верасня, разам з машынапісам гэтых частак і, магчыма, яшчэ нейкімі незавершанымі матэрыяламі, Шолахаў адправіўся ў Маскву. Супрацоўніцы рэдакцыі Я. Левіцкая і А. Грудская пазней успаміналі, што прынялі раман на «ўра». Але, нягледзячы на гэта і на папярэднюю дамоўленасць, рашэнне пытання пра публікацыю зацягнулася. У чаканні дадатнага адказу Шолахаў звярнуўся за дапамогай да галоўнага рэдактара часопіса «Кастрычнік» Аляксандру Серафімовічу, які двума гадамі раней даў яму «пуцёўку ў жыццё», напісаўшы зычлівую прадмову да складанкі «Данскіх аповедаў». Серафімавіч прачытаў раман і, нягледзячы на пярэчанне рэдакцыі, што прапаноўвала абмежавацца публікацыяй урыўкаў, настаяў на яго хуткай і поўнай публікацыі. Напэўна, рашэнне Серафімавіча паўплывала і на пазіцыю рэдакцыі «Маскоўскага Працоўнага» — у выніку і там пад канец кастрычніка прынялі рашэнне пра выпуск асобнага кніжнага выдання. Па дамове з выдавецтвам раман павінен быў выйсці ў дзвюх кнігах, першая з якіх улучала б у сябе 1—4 часткі, другая 5—9. Пражыўшы ў Маскве і падмаскоўным мястэчку Клязьма прыкладна да канца года, Шолахаў паспрабаваў скончыць «сырую» яшчэ 4-ю частку, аднак беспаспяхова; і ўзімку ён вярнуўся працаваць у станіцу Буканаўскую.