cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дзьёрдзь II Ракацы
Біяграфія
Умацоўваючы трансільванскую дзяржаўнасць, Дзьёрдзь II імкнуўся падпарадкаваць сваёй вярхоўнай уладзе суседнія Валахію і Малдавію. У 1651 годзе ён заключыў дагавор пра саюз з валашскім гаспадаром Мацвеем Басарабам, абяцаючы аказваць апошняму ваенную дапамогу ў выпадку турэцкага ўварвання. Дзьёрдзь Ракацы і Мацвей Басараб аб'ядналі свае сілы супраць малдаўскага гаспадара Васіля Лупула. Васіль Лупул дамагаўся ад Порты трансільванскага прастола для свайго брата, а ў Валахіі жадаў пасадзіць на княжанне свайго сына. У 1653 годзе саюзнікі арганізавалі вялікі ваенны паход супраць Малдавіі. На чале трансільванскага войска выступіў Янаш Кемені. Трансільванцы і валахі акупавалі Малдавію, выгналі са сталіцы Васіля Лупула і пасадзілі на гаспадарскім троне Георгія Штэфана. Васіль Лупул звярнуўся па дапамогу да свайго цесця і саюзніка, украінскага гетмана Багдана Хмяльніцкага, які адправіў яму на дапамогу свайго старэйшага сына Цімафея (Цімаша) з казацкім войскам. У маі 1653 года Васіль Лупул з казацкім войскам вярнуўся ў Малдавію і вярнуў сабе гаспадарскі прастол, услед за гэтым з казацка-малдаўскім войскам уварваўся ў Валахію. Дзьёрдзь Ракацы выслаў вялікі атрад на дапамогу свайму саюзніку, валашскаму гаспадару Мацвею Басарабу, які атрымаў перамогу над Васілём Лупулам і Цімафеем Хмяльніцкім у бітве пад Фінтай. У ліпені 1653 года пры дапамозе трансільванцаў і валахаў Георгій Штэфан у другі раз заняў гаспадарскі прастол Малдавіі.
Шведы, трансільванцы і ўкраінскія казакі бязлітасна спусташаючы Малую Польшчу, выступілі на крэпасць Замасць, але не вырашыліся на аблогу і рушылі на Люблін. Карл Х і Дзьёрдзь Ракацы занялі горад і пакінулі ў ім свае гарнізоны. Адтуль яны адправіліся на Брэст-Літоўскі, дзе знаходзіліся польска-літоўскія палкі. Пры набліжэнні шведска-трансільванскай арміі літоўцы адышлі ў Падляшша, а палякі адступілі на Сандомеж. 7 мая 1657 года Карл Х Густаў і Дзьёрдзь Ракацы занялі Брэст, дзе апошні пакінуў свой гарнізон. З Брэста саюзнікі выступілі на Мазовію і аблажылі Варшаву. 9 чэрвеня 1657 года польская сталіца капітулявала. Варшава была разрабавана і спалена, а насельніцтва часткова перабіта. У чэрвені таго ж года Трансільванія была спустошана польскімі атрадамі пад камандаваннем вялікага кароннага маршала Ежы Себасцьяна Любамірскага, які адпомсціў, такім чынам, Дзьёрдзю Ракацы за яго ўварванне ў Польшчу. Спустошыўшы значную тэрыторыю Польшчы, ён тым не менш не змог дамагчыся сваіх палітычных мэт. Насупраць, жорсткасць яго войска выклікала ў Польшчы супраціўленне і нянавісць да яго імя.
12 чэрвеня Карл Х Густаў разам са шведскай арміяй пад Варшавай аддзяліўся ад князя і рушыў на поўнач. Дзьёрдзь Ракацы і Антон Жданавіч, застаўшыся без шведскага караля, вырашылі паспешна адыходзіць з Варшавы на Валынь і Падолію. Кароль Швецыі Карл Х Густаў пакінуў у дапамогу Дзьёрдзю Ракацы корпус фельдмаршала Густава Ота Стэнбака. Але ўжо 22 чэрвеня Густаў Стэнбак па каралеўскім загадзе пакінуў трансільванскага князя.
Тады Дзьёрдзь Ракацы прыняў рашэнне адступіць з Польшчы на радзіму. Пад камандаваннем князя засталося 16 тысяч трансільванцаў і 6 тысяч казакоў. Кароль Ян Казімір Ваза адправіў у пагоню за князем польска-літоўскія войскі пад камандаваннем Стэфана Чарнецкага, Станіслава «Рэверы» Патоцкага, Станіслава Лянцкаронскага, Ежы Себасцьяна Любамірскага і Паўла Яна Сапегі. Пад Мэджыбіжам казацкі корпус, пад правадырствам кіеўскага палкоўніка Антона Жданавіча, збунтаваўся і вярнуўся на Украіну. 20 ліпеня 1657 года польска-літоўскія войскі нагналі і акружылі трансільванскае войска пад Чорным Каменем. Трансільванскі князь дабраўся да Мэджыбіжа, дзе 22 ліпеня, абложаны польска-літоўскай арміяй, капітуляваў і падпісаў мірны дагавор з Рэччу Паспалітай. Дзьёрдзь Ракацы адмовіўся ад прэтэнзій на польскі прастол і абавязваўся заплаціць велізарную кантрыбуцыю польскаму ўраду.
Сыходзячы ў Трансільванію, пад Скалатам Дзьёрдзь Ракацы са сваім войскам быў цалкам акружаны татарскай ардой пад камандаваннем крымскага хана Мухамед-Гірэя. 31 ліпеня 1657 года трансільванскі князь паспрабаваў вырвацца з асяроддзя, але быў ушчэнт разбіты перавышаючымі сіламі крымскага хана. Сам Дзьёрдзь Ракацы прарваўся і вярнуўся ў Трансільванію з невялікім атрадам аховы ў 400 чалавек. Пасля ўцёкаў князя яго галоўны военачальнік Янаш Кемені ўзяў на сябе камандаванне войскам. У пастаянных баях з крымцамі трансільванцы дабраліся да Вішнеўчыка, дзе абараняліся ў сваім абозе. У канцы лета 1657 года татары разбілі трансільванцаў, узяўшы штурмам абоз праціўніка. Падчас штурму загінула пяцьсот чалавек, а адзінаццаць тысяч на чале з Янашам Кемені татары захапілі ў палон.
У лістападзе 1657 года сяміградская арыстакратыя пад ціскам Порты скінула з прастола Дзьёрдзя II Ракацы за паход супраць Польшчы, фармальна спаслаўшыся на адсутнасць дазволу на яго з боку асманскага сюзерэна. Пераемнікам Ракацы стаў Ферэнц (Францыск) Рэдэі (1657—1658), які аднак не змог доўга ўтрымацца на троне. З 1658 па 1660 гады Дзьёрдзь Ракацы зноў спрабаваў заваяваць уладу, аднак яму прыйшлося змагацца з новымі кандыдатамі, якіх падтрымлівалі туркі. Справа дайшла да грамадзянскай вайны, падчас якой Дзьёрдзь II Ракацы, дзякуючы ўмелым тактычным манеўрам, атрымаў перамогу і ў студзені 1658 года вярнуў сабе княжацкі прастол Трансільваніі. Гэтым ён канчаткова сапсаваў адносіны з Асманскай імперыяй. Султан стаў пагражаць краіне ўварваннем і ператварэннем яе ў турэцкую правінцыю.
23 жніўня 1658 года на агульным сходзе саслоўяў новым князем быў абраны Акаш Барчаі. Порта павялічыла даніну з Трансільваніі да 40 тысяч чырвонцаў і захапіла чатыры памежныя крэпасці. Акаш Барчаі спрабаваў заключыць ваенна-палітычныя саюзы з Валахіяй і Малдавіяй. Дзьёрдзь Ракацы, які карыстаўся падтрымкай Габсбургаў, у жніўні 1659 года сілай вярнуў сабе княжацкі прастол і заключыў антытурэцкі саюз з валашскім гаспадаром Раду Міхнем. Таксама Дзьёрдзь Ракацы паспрабаваў пасадзіць на малдаўскі трон свайго саюзніка Канстанціна Шчэрбана. У адказ турэцкі ўрад абвясціў князем Акаша Барчаі і арганізаваў чарговы карны паход на Трансільванію.
У маі 1660 года Дзьёрдзь II Ракацы пацярпеў паражэнне ад турэцкай арміі ў бітве пры Гілэу. На баку турак былі крымскія татары, атрады гаспадароў Малдавіі і Валахіі. Атрымаўшы раненне ў бітве, Дзьёрдзь II у чэрвені 1660 года сканаў у Арадзі. Спадчыннікам Ракацы на трансільванскім троне стаў яго найбліжэйшы паплечнік Янаш Кемені.
Сцяг Косава
Сцяг Косава быў афіцыйна прыняты косаўскім парламентам 17 лютага 2008 адначасова з абвяшчэннем незалежнасці (ад Сербіі). Уяўляе сабою сіняе палатно з намаляванымі на ім жоўтым контурам Косава, а таксама шасцю белымі пяціканцовымі зоркамі, якія сімвалізуюць шэсць народаў якія пражываюць на тэрыторыі рэспублікі:
Дынама-Раўбічы
Гісторыя
Хакейны клуб "Дынама-Раўбічы" заснаваны на базе каманды "Раўбічы-97" у 2015 годзе. Каманда "Раўбічы-97" у сезоне 2013/2014 выступала ў вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі. Каманда з'яўляецца базавай для зборнай Беларусі па хакеі з шайбай да 18 гадоў. Матчы праводзіць на лядовым катку ў Раўбічах. Хакейны клуб выступаў у Маладзёжнай хакейнай лізе ў сезоне 2015/2016.
Зялёная зона
Зялёная зона — тэрыторыя за межамі гарадской лініі, занятая лясамі, лесапаркамі і інш. зялёнымі насаджэннямі. Выконвае ахоўныя і санітарна-гігіенічныя функцыі і з'яўляецца месцам адпачынку насельніцтва. Лясы зялёнай зоны належаць да лясоў І групы; у іх вылучаюць лесапаркавую частку, дзе дазваляюцца санітарныя і высечкі догляду, і лесагаспадарчую, дзе дазволены лесааднаўленчыя высечкі.
Беларусь
На Беларусі зялёныя вылучаюцца паводле пастаноў урада рэспублікі. Першыя створаны ў 1945 годзе вакол гарадоў Асіповічы, Бабруйск, Баранавічы, Барысаў, Брэст, Вілейка, Віцебск, Гомель, Гродна, Ліда, Мазыр, Маладзечна і Мінск. Агульная плошча зялёных зон склала 1,246 млн га (1994). Самая вялякія вакол Мінска, яе радыус складае да 80 км. Каля абласных цэнтраў зялёныя зоны радыусам да 30 км, раённых — 10 км. Праекты зялёных зон распрацоўваюцца БелНДІ праблем горадабудаўніцтва.
Марыя Сіланцьеўна Шаўчонак
Марыя Сіланцьеўна Шаўчонак (, вёска Новы Востраў,, Магілёўская вобласць) — беларуская паэтэса.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1965 г. скончыла філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Настаўнічала ў Ракавіцкай сярэдняй школе Шчучынскага раёна. У 1966—1978 гг. працавала ў шчучынскай раённай газеце «Савецкая вёска». З 1978 г. — старшы рэдактар аддзела прапаганды Гродзенскай студыі тэлебачання.
BMW 315
BMW 315 — невялікі аўтамабіль класа С нямецкай кампаніі BMW 1934—1937 гадоў. Было выраблена 9 535 машын. У 1981—1983 гадах пад гэтым абазначэннем выпускалася мадэль серыі BMW E21.
Канструкцыя
У BMW адмовіліся ад вытворчасці таннага аўтамабіля і вырашылі пабудаваць крыху большы аўтамабіль сярэдняга класа, максімальна выкарыстоўваючы наяўныя элементы хадавой часткі іншых мадэляў. Неўзабаве BMW прадставіў мадэль BMW 303 з шасціцыліндравым радным маторам аб'ёмам у 1,2 л. У 1934 годзе было вырашана павялічыць аб'ём рухавіка. Інжынер Рудольф Шлайхер распрацаваў верхнеклапаны матор з ланцужным прывадам размеркавальнага вала, двума карбюратарамі Solex. Для захавання памераў старых блокаў цыліндраў дыяметр цыліндру павялічылі на 2 мм (58 мм) пры адначасовым павелічэнні даўжыні штока з 80 мм да 94 мм. Матор атрымаў аб'ём 1490 см³ пры магутнасці 34 к. с.
Фрыц Фідлер спраектаваў раму на аснове 90 мм стальных труб і новы кузаў, па ўзоры італьянскіх аўтамашын, з нахіленым пярэднім шклом, закругленымі формамі, меншымі парогамі, што дазволіла павялічыць унутраную прастору. Стальны кузаў з драўлянай рамай вырабляла кампанія Daimler-Benz з Зіндельфінгена. Мадэль BMW 315 прадставілі ў красавіку 1934 года.
Прызнанне
BMW 315 стаў першым спартыўным аўтамабілем кампаніі, які атрымаў шырокае прызнанне. Рухавік прызнавалі адным з лепшых сярод тагачасных. Дзякуючы трывалай лёгкай раме маса аўто складала 835 кг, што рабіла яго самым лёгкай аўтамашынай сярэдняга класа. У прэсе аўто назвалі «лёгкім аўтамабілем» (Leichtwagen), што выкарыстала BMW у рэкламнай кампаніі. У 1935 годзе спецыялізаванае выданне «Allgemeine Automobil Zeitung» пісала, што падобныя на BMW 315 тэхнічныя характарыстыкі мелі толькі амерыканскія мадэлі.
Грасета
Грасета (Grosseto) — горад у італьянскім рэгіёне Таскана, на поўдзень ад Сіены, за 14 км ад берага Тырэнскага мора. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі і галоўны горад вобласці Марэма. Калісьці вакол мястэчка распасціраліся малярыйныя балоты і азёры, затым раўніна была асушана, але да нашых дзён захаваліся мінеральныя крыніцы, паблізу якіх зараз размешчаны курорт Тэрмэ Сатурнія. Насельніцтва — каля 80 тыс. жыхароў.
Заступнікам горада шануецца святы Лаўрэнцій, святкаванне 10 жніўня.
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2009
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2009 (19-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Першай лізе) — другі па рангу дывізіён (пасля Вышэйшай лігі) па футболе сярод беларускіх каманд 2009-га года.
Спачатку планаваўся ўдзел у турніры 16 каманд, але ў сувязі са спыненнем існавання клубаў на старт выйшлі 14 каманд. Яны змагаліся за адзіную пуцёўку ў Вышэйшую лігу. За гэту пуцёўку доўгі час вялі барацьбу пінская «Хваля» і бабруйская «Белшына», але пінчукі пацярпелі паражэнне ў трох апошніх матчах, тым самым вывеўшы ў вышэйшую лігу клуб з Бабруйска.
Прадстаўніцтва па рэгіёнах
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.
Вынікі матчаў
Заўвагі. 1. Пры роўнай колькасці ачкоў «Белкард» змешчаны ў турнірнай табліцы вышэй за «Камунальнік» дзякуючы большай колькасці перамог. 2. Пры роўнай колькасці ачкоў «Славія-Мазыр» змешчана ў турнірнай табліцы вышэй за «Спартак» па выніках дадатковага матча (2:1). 3. У матчы «Славія-Мазыр» — «Хваля» (3:2) гаспадарам прысуджана тэхнічнае паражэнне (0:3) за ўдзел у матчы дыскваліфікаванага футбаліста. 4. У радках паказаны вынікі хатніх матчаў камандаў, у слупках — гасцявых.
Дадатковы матч за права застацца ў Першай лізе
Паколькі «Славія-Мазыр» і «Спартак» набралі аднолькавую колькасць ачкоў, а толькі адна каманда павінна была пакінуць Першую лігу, то за права застацца ў Першай лізе быў праведзены адмысловы матч. У выніку, перамогу з лікам 2:1 атрымала «Славія-Мазыр» і захавала месца ў Першай лізе. «Спартак» па выніках сезона страціў месца ў Першай лізе і адправіўся ў Другую лігу.
Бамбардзіры
Крыніца: football.by
Венецыянскі кінафестываль 2003
60-ы Венецыянскі кінафестываль праходзіў з 27 жніўня па 6 верасня 2003 года. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатога льва — атрымаў фільм «Вяртанне» рэжысёра Андрэя Звягінцава.
IC 4888
IC 4888 — галактыка тыпу E-S0 (эліптычная спіральная галактыка) ў сузор’і Тэлескоп.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Мікалай Нічыпаравіч Баркоўскі
Мікалай Нічыпаравіч Баркоўскі — беларускі музыкант, габаіст, Заслужаны артыст Беларускай ССР (1984).
Біяграфія
Члены Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1972 года.
BMW 315/1
BMW 315/1 — спартыўная мадэль з кузавам родстар на базе BMW 315 нямецкай кампаніі BMW, што выпускалася на працягу 1934 — 1935 гадоў у колькасці 230 машын.
Канструкцыя
Летам 1934 года была распрацавана спартыўная мадэль, якая была некалькі карацей і ніжэй, чым BMW 315. Шасціцыліндравы радны рухавік атрымаў тры карбюратары Solex 26 BFRH. Дзякуючы павышэнню ступені сціску (1:6,8 замест 1:5,6) магутнасць узрасла да 40 к. с. (29 кВт) пры 4200 аб/хв. Па жаданні ўладальніка ўсталёўвалі здымны дах. Аўтамабілі даволі паспяхова выступалі на спаборніцтвах свайго класа машын, дзякуючы чаму было вырашана распрацаваць магутны матор аб'ёмам да 2,0 літраў. З ім машына атрымала пазначэнне BMW 319/1. Максімальная хуткасць складала 125 км/г.
Кошт аўтамабіля складаў 5 200 марак.
NGC 2328
NGC 2328 (іншыя абазначэнні — ESO 309-16, MCG -7-15-2, IRAS07010-4159, PGC 20046) — галактыка ў сузор’і Карма.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Шацілкаўскі сельсавет
Шаці́лкаўскі сельсаве́т — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Парыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — гарадскі пасёлак Шацілкі.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Парыцкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Шацілкі. 8 кастрычніка 1924 года да сельсавета далучана частка скасаванага Яланскага сельсавета Азарыцкага раёна Мазырскай акругі. У 1928 годзе ўзбуйнены за кошт тэрыторыі скасаванага Якімава-Слабадскога сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Парыцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года ў склад сельсавета з Давыдаўскага сельсавета Даманавіцкага раёна перададзена вёска Жэрдзь. 30 снежня 1956 года Шацілкі атрымалі статус пасёлка гарадскога тыпу. 10 сакавіка 1960 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя перададзена ў склад Чыркавіцкага сельсавета (5 населеных пунктаў: вёскі Асопнае, Жэрдзь, Медзведаў, Печышчы і пасёлак чыгуначнай станцыі Жэрдзь) і ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Шацілкаўскага пассавета (2 населеныя пункты: Якімава Слабада і пасёлак чыгуначнай станцыі Шацілкі).
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 7 населеных пунктаў.
Сакратарыят ЦК КПСС
Сакратарыя́т ЦК КПСС — калектыўны кіруючы працоўны орган ЦК КПСС. Сакратары ЦК КПСС мелі права прысутнічаць на пасяджэннях Палітбюро ЦК КПСС з правам дарадчага голасу.
Паводле Статуту КПСС, абіраўся пленумам Цэнтральнага Камітэта КПСС для кіраўніцтва бягучай працай партыі і ЦК.
Гісторыя
Сакратарыят ЦК як чыста працоўны орган быў створаны па рашэнні VIII з'езду РКП(б) у сакавіку 1919 года. У гэтым жа годзе палажэнне аб Сакратарыяце было замацавана ў Статуце РКП(б). У ліпені 1988 года Пленум ЦК КПСС прыняў рашэнне аб перабудове партыйнага апарату: было вырашана апарат ЦК значна скараціць і ліквідаваць ў ім галіновыя аддзелы, скарачалі і колькасць сакратароў ЦК. У лістападзе ў ЦК КПСС былі створаны пастаянныя камісіі, узначаленыя сакратарамі ЦК. Гэтая мера фактычна прывяла да скасавання Сакратарыята, які больш не збіраўся на свае пасяджэнні, хоць і фармальна існаваў да 1991 года.
З 1919 у складзе Сакратарыята была ўстаноўлена пасада Адказнага сакратара, з 1922 па 1934 — Генеральнага сакратара, у 1953—1966 — Першага сакратара, а з красавіка 1966 г. — зноў Генеральнага сакратара ЦК КПСС.
Практыка працы
Якога-небудзь выпрацаванага правіла адносна іерархіі ў кіраўніцтве Сакратарыятам ЦК не існавала. У розныя гады было па-рознаму, асабліва ў 50-е, калі Першым сакратаром ЦК быў М. С. Хрушчоў. Пры М. С. Хрушчове абавязкі другога сакратара ЦК КПСС выконваў спачатку А. І. Кірычэнка (з студзеня 1958 г. і да яго апалы у лістападзе 1959 г.), затым, з мая 1960 г. — Ф. Р. Казлоў. Пасля інсульту ў Ф. Р. Казлова ў красавіку 1963 г. яго часова змяніў М. А. Суслаў, у чэрвені таго ж года гэтыя абавязкі М. С. Хрушчоў усклаў на Л. І. Брэжнева.
У часы Л. І. Брэжнева ў абкамах, гаркамах, райкамах другім сакратаром быў сакратар па прамысловасці, трэцім сакратаром — сакратар па ідэалогіі, а на вышэйшым узроўні партыйнай іерархіі (ЦК КПСС, ЦК кампартый рэспублік) існаваў прынцып, што сакратар па ідэалогіі — гэта другі сакратар, за ім ідзе сакратар па прамысловасці (такім чынам, ён як бы з'яўляўся трэцім сакратаром). Пры Л. І. Брэжневе імі адпаведна былі М. А. Суслаў і А. П. Кірыленка, які быў таксама старшынёй Ваенна-прамысловай камісіі пры ЦК КПСС. Пры Л. І. Брэжневе на пасяджэннях Сакратарыята ЦК або Палітбюро ЦК у адсутнасць Л. І. Брэжнева (а адсутнічаў ен з 1974 года больш чым часта) старшыняваў, як правіла, М. А. Суслаў, а ў выпадку яго адсутнасці — А. П. Кірыленка. Па ўспамінах будучага сакратара ЦК КПСС па ідэалогіі А. М. Якаўлева, а тады — аднаго з адказных работнікаў ЦК, у выпадку, калі А. П. Кірыленка на такіх пасяджэннях даваў якія-небудзь распараджэнні, указанні або загады, вярнуўшыся затым М. А. Суслаў папярэджваў: «Не спрабуйце выконваць распараджэння Кірыленкі!» (гэта А. М. Якаўлеў расказваў у адным з інтэрв'ю, паказаным на Цэнтральным расійскім тэлебачанні).
Былы кіраўнік справамі Савета міністраў СССР М. С. Смірцюкоў успамінаў у сваю чаргу: «Калі Брэжнеў ад'язджаў, Суслаў, які звычайна веў пасяджэння Сакратарыята ЦК, пачынаў весці Палітбюро. А Кірыленка веў паседжанні Сакратарыята. Прычым трымаўся як гаспадар: здымаў пінжак, разваліўся ў крэсле».
Трэба адзначыць, што дадзеная традыцыя: сакратар па ідэалогіі — другі сакратар, з'явілася не пры Л. І. Брэжневе, а пры І. В. Сталіна пасля Вялікай Айчыннай вайны. Тады лічылася, што другім чалавекам у Сакратарыяце ВКП(б) з'яўляецца кіраўнік Аргбюро ЦК ВКП(б). Пасля смерці 10 мая 1945 года сакратара ЦК па ідэалогіі А. С. Шчарбакова яго пост заняў Г. М. Малянкоў. Ён жа старшынстваваў на пасяджэннях Аргбюро ЦК. Аднак, 13 красавіка 1946 года рашэннем Палітбюро ЦК ВКП(б) Г. М. Малянкоў здаў, а А. А. Жданаў прыняў кіраўніцтва ідэалагічнай сферай, а 4 мая 1946 года І. В. Сталін вывеў Г. М. Малянкова са складу Сакратарыята ЦК. 2 жніўня 1946 года рашэннем Палітбюро А. А. Жданаў стаў старшынстваваць на пасяджэннях Аргбюро ЦК ВКП(б) і, такім чынам, стаў другім чалавекам у Сакратарыяце ЦК ВКП(б). Варта адзначыць, што з 1934 года Генеральнага сакратара ЦК не было і І. Сталін фармальна быў адным з сакратароў.
Структура сакратарыята
У Сакратарыят ЦК з часоў І. В. Сталіна сталі ўваходзіць не тэхнічныя сакратары, а адказныя партыйныя кіраўнікі, курыраўшыя пэўныя кірункі працы. У адпаведнасці з напрамкамі работы сакратары ЦК часта адначасова ўзначальвалі тыя ці іншыя аддзелы ЦК ВКП(б)-КПСС (з'яўляліся загадчыкамі аддзеламі) або, не узначальваючы аддзел, каардынавалі працу некалькіх аддзелаў. Вылучаліся сакратары, курыраўшыя толькі прамысловасць, сельскую гаспадарку, кадравую працу, ваенна-прамысловы комплекс. У той жа час адзін сакратар мог курыраваць культуру, навуку, адукацыю, СМІ.
З красавіка 1979 па чэрвень 1983 года сакратар ЦК па ваенна-прамысловаму комплексу не прызначаўся з-за ціску з боку міністра абароны Дзмітрыя Усцінава, які пасля канфліктаў з папярэднім сакратаром Якавам Рабавым вярнуў ВПК пад свой фактычны кантроль. Толькі за паўтара года да смерці Усцінава адбылося афіцыйнае прызначэнне сакратара па ВПК — ім стаў пераведзены з Ленінграда Рыгор Раманаў.
2-я сакратары
Фармальна такой пасады не існавала — другім сакратаром лічыўся сакратар, які кіраваў працай Сакратарыята ЦК, які замяшчаў Генеральнага (Першага) сакратара ЦК партыі. Пытанне аб афіцыйным заснаванні пасады другога сакратара ЦК КПСС быў узняты ў кастрычніку 1964 года ў ходзе зняцця М. С. Хрушчова з вышэйшых партыйных і дзяржаўных пасадаў. Мяркуючы па працоўнаму пратакольнаму запісу пасяджэння Прэзідыума ЦК КПСС 13 - 14 кастрычніка 1964 года, зробленага загадчыкам агульным аддзелам ЦК В. М. Маліным, А. М. Касыгін унёс прапанову "ўвесці пасаду 2 сакратара ЦК КПСС". У ходзе кастрычніцкага (1964 г.) Пленума ЦК КПСС дадзенае пытанне было ўзнята намеснікам старшыні Савета Міністраў СССР М. А. Лясечка. Аднак старшынствуючы на Пленуме Л. І. Брэжнеў хутка «згарнуў» абмеркаванне. Як вынікае са стэнаграмы Пленума, выглядала гэта так:
«ЛЯСЕЧКА. На першым Пленуме ЦК, калі абіралі першага сакратара Цэнтральнага камітэта партыі (маецца на ўвазе арганізацыйны Пленум пасля завяршэння XXII з'езда КПСС), мы адначасова тады прагаласавалі, абралі другога сакратара ЦК тав. Казлова, калі вы памятаеце...
БРЭЖНЕЎ. Не, тав. Лясечка, мы не абіралі, а прагаласавалі. Гэта было, таварышы, так: на адным з Пленумаў тав. Хрушчоў спытаў, што ёсць ці не ў нас другі сакратар па Статуту, і ўсе зразумелі, што быццам зацвярджаецца другі. Гэта агаворка такая была. Вы што мелі на ўвазе? Цяпер мы не падымаем такое пытанне».
Склады
=== 1934-1939 === Пленум ЦК ВКП(б), абраны XVII з'ездам ВКП(б), зацвердзіў Сакратарыят ЦК у складзе сакратароў ЦК: А. А. Жданаў, Л. М. Кагановіч, С. М. Кіраў (забіты 1 снежня 1934 г.), І. В. Сталін.
1 лютага 1935 г. Пленум ЦК ВКП(б) выбраў сакратаром ЦК М. І. Яжова. 28 лютага 1935 г. Пленум ЦК ВКП(б) выбраў сакратаром ЦК А. А. Андрэева.
З 22.3.1939
Выбраныя пленумам: А. А. Андрэеў, А. А. Жданаў, Г. М. Малянкоў, І. В. Сталін.
Абраны апытаннем 5.5.1941 А. С. Шчарбакоў (памер 10.5.1945).
З 18.3.1946
Выбраныя пленумам: А. А. Жданаў (пам. 1948), А. А. Кузняцоў (па 1949), Г. М. Малянкоў (выведзены апытаннем 6.5.1946), Г. М. Папоў (па 1949), І. В. Сталін.
Выбраныя апытаннямі: М. С. Патолічаўў (1946-47; быў абраны на месца Г. М. Малянкова, пасля разам з Л. М. Кагановічам адпраўлены на падмацаванне М. С. Хрушчова на Украіну), М. А. Суслаў (24 мая 1947 г апытаннем Пленум ЦК абраў сакратаром ЦК М. А. Суслава і вызваліў ад абавязкаў сакратара ЦК М. С. Патолічава), Г. М. Малянкоў (1948; разам з П. К. Панамарэнка), П. К. Панамарэнка (1 ліпеня 1948 г апытаннем Пленум ЦК выбраў сакратарамі ЦК Г. М. Малянкова, П. К. Панамарэнка), Н. С. Хрушчоў (16 снежня 1949 г апытаннем Пленум ЦК выбраў сакратаром ЦК Н. С. Хрушчова і вызваліў ад абавязкаў сакратара ЦК Г. М. Папова).
Карл II Ганзага
Карла II Ганзага-Невер, ці Шарль II дэ Невер (Carlo II di Gonzaga-Never, Charles II de Nevers;, Францыя — , Каўрыяна, герцагства Мантуя) — герцаг Невер, герцаг Рэтэль, герцаг Маен, герцаг д'Эгіён з роду Ганзага-Невер.
Біяграфія
Карла II Ганзага-Невер нарадзіўся 22 кастрычніка 1609 года. Ён быў малодшым сынам Карла I Ганзага-Невер, герцага Невера, герцага Рэтэля, прынца Арша і Кацярыны Латарынгскай, дачкі Шарля Латарынгскага, герцага Маена.
У 1621 годзе пасля смерці дзядзькі Анры Латарынгскага, Карла II Ганзага-Невер атрымаў у спадчыну тытул герцага Маена і герцага д'Эгільёна, а таксама маркіза дэ Вілара і графа Мэна. Яго старэйшы брат, Франсуа Ганзага-Невер памёр у 1622 годзе ва ўзросце 16 гадоў, і Карла II Ганзага-Невер стаў спадчыннікам герцагстваў Невер і Рэтэль і княства Арш.
У 1627 годзе яго бацька стаў спадчыннікам Вінчэнца II Ганзага, апошняга герцага Мантуі, які належаў да прамой галіны роду Ганзага. Ён ажаніў свайго сына ў Мантуі 25 снежня 1627 года з Марыяй Ганзага, дачкой памерлага герцага Франчэска IV Ганзага.
Нявеста прынесла ў якасці пасагу герцагства Манферата, і ўмацавала правы свёкра на прастол герцагства Мантуі. Аднак Чэзарэ II Ганзага дзі Гвастала, абапіраючыся на падтрымку Іспаніі і Свяшчэннай Рымскай імперыі, развязаў вайну, вядомую пад назвай вайны за мантуанскую спадчыну, якая доўжылася з 1628 па 1631 год.
Карла II Ганзага-Невер памёр 14 жніўня 1631 года ў, у якім ён праходзіў лячэнне, пакінуўшы на апецы жонкі двух непаўналетніх дзяцей. Яго адзіны сын Карла III Ганзага стаў дзявятым герцагам Мантуі пад імем Карла II, пасля смерці дзеда, Карла I Ганзага-Невера, у 1637 годзе. Да яго паўналецця рэгентам пры ім была яго маці Марыя Ганзага.
Карла II Ганзага-Невер быў пахаваны ў царкве Санта-Марыя-дэле-Грацые, на ўскраіне Мантуі.
Сям'я
У сям'і Карла II Ганзага-Невер і Марыі Ганзага нарадзіліся трое дзяцей.
La Valse des Monstres
Пра альбом
«La Valse des monstres» — альбом, які складаецца з музычных кампазіцый, напісаных для дзвюх тэатральных п’ес. Першыя 11 трэкаў былі напісаны ў якасці музычнага суправаджэння да тэатральнай адаптацыі фільма «» 1932 года. Астатнія шэсць трэкаў былі напісаны для тэатральнага прадстаўлення класічнай японскай музычнай драмы «».
Альбом першапачаткова быў выпушчаны ў чэрвені 1995 года пад лэйблам Sine Terra Firma накладам усяго 1000 асобнікаў. У 1998 годзе альбом быў перавыдадзены пад лэйблам.
Іштван I Святы
Кароль Іштван I Святы (Іштван Вялікі; (Szent) I. István, у лацінізаваным варыянце Стэфан I; каля 970/975 — 15 жніўня 1038) — нітранскі князь (995—997), венгерскі надзьфеедэлем (з 997) і першы кароль Венгерскага каралеўства (з 1000/1001) з дынастыі Арпадаў.
Біяграфія
Іштван быў сынам вярхоўнага князя венграў Гезы і княгіні Шаральт, першапачаткова насіў імя цюркскага паходжання  Вайк (гэта значыць «герой» ці «лідар»). Працягваючы ініцыятывы бацькі, ён прыклаў шмат высілкаў для завяршэння афармлення ў Венгрыі раннефеадальнай дзяржавы.
Пасля прыгнечання мецяжоў некалькіх іншых прэтэндэнтаў на прастол — Копаня (які кіраваў у Шомадзі), Дзьюлы (які паўстаў у Трансільваніі ў 1003 годзе), а таксама паўстанні «цёмных венграў» (1008) — Іштван I быў каранаваны легатам Папы Рымскага Сільвестра ІІ Астрыкам на Ражство 1000 (ці 1001), атрымаўшы такім чынам як духоўную, так і свецкую ўладу.
Каралю Іштвану быў дараваны тытул апасталічнага караля з уладай у 10 дыяцэзіях, а таксама права свабоднага распаўсюджання веры і аўтаномнае кіраванне царквой у Венгрыі (гэта дазволіла краіне захаваць рэальную незалежнасць ад Папы, у той час, як Чэхія і Польшча не змаглі гэтага дамагчыся). Пасля каранацыі Іштван з дапамогай лацінскіх і грэчаскіх святароў пачаў ажыццяўляць хрысціянізацыю краіны, звяртаючы венграў у новую рэлігію. З дапамогай хрысціянізацыі Іштван канчаткова інтэграваў Венгрыю ў кола цывілізаваных народаў і заваяваў сабе права лічыцца пасля смерці яе святым заступнікам, таму ён і быў кананізаваны каталіцкай царквой.
Свята
Іштван Вялікі — галоўны святы заступнік Венгрыі. Дзень Св. Іштвана — 20 жніўня — галоўнае нацыянальнае свята Венгрыі, якое адзначаецца масавымі гуляннямі, феерверкамі і тэатралізаванымі паказамі на тэму нацыянальнай гісторыі.
Балбечына
Назву Балбе́чына маюць:
Мсціслаў Аляксандравіч Кулаеў
Мухаметхан Сахіпгарэевіч Кулаеў (Мөхәммәтхан Сәхипгәрәй улы Ҡулаев; 1873—1958) — дзяржаўны і грамадскі дзеяч, удзельнік Башкірскага нацыянальнага руху, Старшыня Башкірскага Урада, вучоны-філолаг і даследчык башкірскай мовы, урач, доктар медыцынскіх навук.
Біяграфія
Паходзіў з усерганскіх башкір, нарадзіўся 25 студзеня (8 лютага па новым стылі) 1873 года ў вёсцы Зіанчурына Орскага павета Арэнбургскай губерні (цяпер Кувандыцкі раён Арэнбургскай вобласці). Спачатку вучыўся ў медрэсе пры мячэці ў роднай вёсцы, а праз два гады перайшоў у руска-башкірскую школу. Пасля яе заканчэння ў 1886 годзе паступіў у Арэнбургскую гімназію. Скончыўшы навучанне ў гімназіі ў 1896 годзе, паехаў у Казань для паступлення на медыцынскі факультэт Казанскага ўніверсітэта. Але іншародцам, нехрысціянам доступ быў туды зачынены, і таму ён вырашыў перайсці ў праваслаўе, хрысціўся ён проста ў святара ўніверсітэцкай царквы і стаў Мсціславам Аляксандравічам.
У 1913 годзе быў накіраваны на ўрачэбную працу ў горад Варшава. З пачатку Першай сусветнай вайны аж да Кастрычніцкай рэвалюцыі і выхаду Расіі з вайны з Германіяй служыў галоўным урачом 275-га палявога шпіталя Паўднёва-Заходняга фронту. Пасля пачатку рэвалюцыі вяртаецца ў Казань, затым у Арэнбург па запрашэнні Старшыні Башкірскага Урада Шарыфа Ахметавіча Манатава. З гэтага моманту пачынае актыўна ўдзельнічаць у Башкірскім нацыянальным руху.
Пасля пачатку перамоваў з Савецкімі ўладамі аб пераходзе Башкірскага Войска ў бок Чырвонай Арміі, у вёсцы Цемясава 26 студзеня 1919 года адбылася рэарганізацыя Башкірскага ўрада. Яго новым старшынёй быў абраны М. А. Кулаеў, а А.-З. Валідаў — стаў камандуючым Башкірскім войскам. Гэты ўрад і імкнуўся аформіць аўтаномію ўжо ў Савецкай сістэме. Башкірскі ўрад накіраваў сваю дэлегацыю ў Маскву ў складзе старшыні Башкірскага ўрада М. Кулаева, члена Башкірскага ўрада Мулаяна Халікава і камандзіра Башкірскага Войска Абдрашыта Бікбавава для перамоў аб утварэнні Башкірскай аўтаномнай рэспублікі.
У выніку 20 сакавіка 1919 года ў Маскве было падпісана Пагадненне цэнтральнай Савецкай улады з Башкірскім Урадам аб Савецкай Аўтаномнай Башкірыі. Гэты гістарычны акт з боку Савецкага ўрада падпісалі старшыня Саўнаркама У. І. Ленін, в.а. старшыні УЦВК Міхаіл Уладзімірскі і наркамнац І. В. Сталін, з башкірскага боку — старшыня Башкірскага ўрада М. Кулаеў, член Башкірскага цэнтральнага шуро М. Халікаў і ад’ютант Башкірскага войска А. Бікбаваў.
Пасля вяртання з Масквы М. Кулаеў адпрасіўся з’ездзіць у Казань да сям’і і захварэў там на сыпны тыф, праляжаў у бальніцы і назаўсёды застаўся там, адышоў ад вялікай небяспечнай палітыкі, заняўся ўрачэбнай дзейнасцю, вольны час аддаваў вывучэнню праблем роднай мовы. Ім выдадзены працы: «Пра гукі башкірскай мовы» (1928), «Цвёрды алфавіт башкірскай мовы» (1928), і «Пра дзеясловы башкірскай мовы» (1930). Нявыдадзенымі засталіся «Башкірска-рускі слоўнік», «Сінтаксіс башкірскай мовы» і «Сістэма сінтаксісу ў усерганскай гаворцы».
Памёр у 1959 годзе.
Пістоя (правінцыя)
Пістоя (Provincia di Pistoia) — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Таскана. Адміністрацыйным цэнтрам правінцыі з’яўляецца аднайменны горад. Тэрыторыя правінцыі займае плошчу 964,12 км², насельніцтва — чалавек на 2015 год.
Правінцыя складаецца з камбінацыі роўных далін і гор. Горы Пістоі і курорты Абетонэ і Вал-дзі-Луц — папулярныя месцы сярод турыстаў-лыжнікаў. Горад Пістоя знаходзіцца прыблізна за 40 км і ад Лукі, і ад Фларэнцыі Зямля вакол гарадоў Пістоя і Пеша — папулярнае месца для вырошчвання кветак і раслін на продаж на міжнародным рынку, а горад і камуна Куарата вядомыя вытворчасцю драўлянай мэблі.
Макбет
Макбет (Macbeth), Мак Бетад мак Фіндляйх (Mac Bethad mac Findláich;  — ) — кароль Шатландыі (1040—1057) з Марэйскай дынастыі. Стаў персанажам класічнай трагедыі Шэкспіра «Макбет», якая не зусім адпавядае гістарычнай рэчаіснасці.
Марш на Рым
Марш на Рым (Marcia su Roma, 27—30 кастрычніка 1922 года) — гвалтоўная змена ўлады ў Каралеўстве Італія, у выніку якой у 1924 годзе кіруючай партыяй стала Нацыянальная фашысцкая партыя, а Беніта Мусаліні прызначаны прэм'ер-міністрам.
Макбет
Біяграфічныя звесткі
Унук караля Кенета II. У 1031 годзе ён атрымаў у спадчыну ад свайго бацькі тытул графа і вобласць Моры на поўначы Шатландыі.
(93) Мінерва
(93) Мінерва (Minerva) — буйны трайны астэроід галоўнага пояса, які належыць да цёмнага спектральнага класа C. Ён быў адкрыты 24 жніўня 1867 года амерыкана-канадскім астраномам Джэймсам Уотсанам у Дэтройцкай абсерваторыі (ЗША) і названы ў гонар старажытнарымскай багіні мудрасці Мінервы.
Макбет
Біяграфічныя звесткі
Пахаваны на востраве Аёна.
(93) Мінерва
22 лістапада 1982 года астраномы Францыі, Іспаніі і ЗША назіралі пакрыццё астэроідам зоркі AG+29°398. Па выніках гэтых назіранняў дыяметр Мінервы быў ацэнены роўным 170,8 ± 1,4 км. Пасля, пасля апрацоўкі даных, атрыманых з дапамогай інфрачырвонай касмічнай лабараторыі IRAS, былі ўдакладнены альбеда і дыяметр астэроіда, роўны 141 ± 4 км.
Спадарожнікі
16 жніўня 2009 года ў абсерваторыі Кек у астэроіда Мінерва былі адкрыты два невялікія натуральныя спадарожнікі памерам 4 і 3 км, якія круцяцца вакол галоўнага астэроіда на адлегласці 625 і 375 км адпаведна. Спадарожнікі атрымалі ўласныя імёны ад Міжнароднага астранамічнага саюза Эгіда (S/(93) 1 Aegis) і Гаргонеян (S/(93) 2 Gorgoneion) у гонар чароўнай зброі багіні мудрасці Мінервы. Імёны былі выбраны з варыянтаў, прапанаваных аматарамі астраноміі і проста якія цікавяцца людзьмі па электроннай пошце. Дыяметр Эгіды — 4 км, Гаргонеяна — 3 км, яны знаходзяцца на адлегласці 625 км (Эгіда) і 375 км (Гаргонеян) ад Мінервы.
Марш на Рым
Перадумовы
Яшчэ ў сакавіку 1919 года Беніта Мусаліні заснаваў Італьянскі саюз барацьбы, як рэакцыю на чырвонае двухгоддзе. Падчас выбараў у італьянскую палату дэпутатаў 1919 года, малалікая фашысцкая партыя пацярпела паражэнне, але ўжо ў 1921 годзе былі выбраны 38 фашысцкіх дэпутатаў, уключаючы Беніта Мусаліні і Дзіна Грандзі. Тым часам у фашысцкіх шэрагах ішло актыўнае стварэнне баявых атрадаў чорнакашульнікаў. У жніўні 1920 года яны ўдзельнічалі ў разгоне страйка на фабрыцы Альфа-Рамэа у Мілане, а пачынаючы з лістапада (пасля забойства аднаго высокапастаўленага чыноўніка правых поглядаў у Балонні) — чорнакашульнікі атрымліваюць сакрэтную падтрымку ўрада ў барацьбе супраць сацыялістычнага руху, асабліва на поўначы Італіі, у даліне ракі По.
Марш
Марш быў арганізаваны галоўным чынам квадрумвірамі: Эміліа Дэ Бона, Італа Бальба, Чэзарэ Марыя Дэ Векі і Мікеле Б'янкі — лідарамі фашысцкай партыі і чорнакашульнікаў. Сам Мусаліні аддаў перавагу заставацца ўбаку, хоць неаднаразова фатаграфаваўся сярод фашыстаў, якія ўдзельнічалі ў маршы.
Вынікі
Атрыманне такіх шырокіх паўнамоцтваў дазволіла Мусаліні сур'ёзна ўмацаваць свае пазіцыі. Напрыклад: у 1921 годзе ў парламент патрапіла ўсяго 38 фашысцкіх кандыдатаў, большасць з якіх — у складзе іншых, не фашысцкіх партый, аднак пасля заняцця пасады прэм'ер-міністра, пры дапамозе закона Ачэрба і выкарыстання сілы падчас выбараў 1924 года, яго партыя атрымлівае дзве траціны месцаў у парламенце. У выніку, прыгнечанне ўсякай апазіцыі сквадрыстамі, аж да звычайных забойстваў, як напрыклад забойства антыфашыста Джакама Матэоці, і поўная лаяльнасць парламента дазваляюць Мусаліні атрымаць дыктатарскія паўнамоцтвы. Улада ў Італіі цалкам пераходзіць пад кантроль фашыстаў да 1943 года.
Гісторыі прыходу фашыстаў да ўлады была прысвечана Выстаўка фашысцкай рэвалюцыі.
IC 4889
IC 4889 — галактыка тыпу E5 ў сузор’і Тэлескоп.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Джыл Байдэн
Джыл Трэйсі Байдэн (Jill Tracy Biden), народжаная Джэйкабс (Jacobs); нар. 3 чэрвеня 1951, Хамантан, Нью-Джэрсі) — амерыканскі педагог, Першая лэдзі ЗША з 20 студзеня 2021 года, Другая лэдзі ЗША з 2009 па 2017 гады. Жонка 46-га прэзідэнта ЗША Джо Байдэна.
Біяграфія
Нарадзілася ў Хамантоне, штат Нью-Джэрсі, вырасла ў штаце Пенсільванія. Яна выйшла замуж за Джо Байдэна ў 1977 годзе і стала мачахай для двух яго сыноў ад папярэдняга шлюбу. У 1981 годзе ў іх нарадзілася сумесная дачка Эшлі.
Ступень бакалаўра здабыла ў Дэлавэрскім універсітэце, ступень магістра — ва Уэст-Чэстэрскім універсітэце і Універсітэце Вільянова, доктарскую ступень атрымала ў Дэлавэрскім універсітэце. На працягу трынаццаці гадоў працавала настаўнікам англійскай мовы. З 1993 па 2008 год выкладала англійскую мову ў Дэлавэрскім тэхнічным каледжы. З 2009 года з’яўляецца прафесарам Грамадскага каледжа Паўночнай Вірджыніі. Займаецца грамадскай дзейнасцю і дабрачыннасцю.
Антон Рафалавіч Янкоўскі
Анто́н Рафа́лавіч Янко́ўскі (, в. Адамчукі Віленскага павета — ) — беларускі народны спявак, збіральнік беларускага фальклору, краязнавец.
Біяграфія
Скончыў беларускія настаўніцкія курсы ў Вільні (1921). Працаваў аграномам у Вільні. Удзельнічаў у рабоце БСРГ.
Песенны рэпертуар А. Янкоўскі пераняў пераважна ад маці, у ім пераважалі творы каляндарных жанраў, вясельныя, лірычныя, жартоўныя песні.
Працуючы аграномам, запісваў народныя песні, паданні, легенды, прыказкі. Частку збораў апублікаваў у 1930-я у заходнебеларускім часопісе «Шлях моладзі». Фальклорныя запісы А. Янкоўскага выкарыстаны пры выданні акадэмічнага збору «Беларуская народная творчасць» («Жніўныя песні», 1974; «Балады», 1977, 1978; «Восеньскія і талочныя песні», 1981; і інш.).
NGC 2329
NGC 2329 (іншыя абазначэнні — UGC 3695, MCG 8-13-73, ZWG 234.70, PGC 20254) — галактыка ў сузор’і Рысь.
Дывехі (мова)
Дывехі (саманазва ދިވެހި) - родная мова дывехі Мальдываў і вострава Мінікой у Індыі. Адносіцца да індаарыйскай групы індаеўрапейскай сям'і моў. Дзяржаўная мова Мальдываў. Падзяляецца на некалькі буйных дыялектаў.
Пісьмовасць вядома з XII ст. Першапачаткова карысталіся дывехі акуру, алфавітам агульным з тым, што карысталіся ў сярэднявеччы носьбіты сінгальскай мовы. У XVI - XVIII ст. пад уплывам арабскай мовы ўзнікла пісьмовасць таана, якой карыстаюцца і ў нашыя дні.
Прата
Прата (Prato) — другі па велічыні пасля Фларэнцыі горад Тасканы. Размешчаны за 30 км на паўночны захад ад яе, па дарозе на Пістою, ля падножжа гары Рэтайна, на рэчцы Бісенцыа. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Са Сярэдніх вякоў — адзін з галоўных цэнтраў італьянскай лёгкай прамысловасці, самы камерцыйны і прадпрымальніцкі горад Тасканы.
Гістарычны цэнтр Прата захаваўся разам з сярэднявечнай крапасной сцяной у форме няправільнага шасцівугольніка. Багацце горада XIII—XV стагоддзяў вядома па цэрквах і палацах, а таксама па ўнікальнай для паўночнай і сярэдняй Італіі форме Імператарскай крэпасці. У саборы адметны цыкл фрэсак Філіпа Ліпі «Сцэны з жыцця св. Стэфана і Іаана Хрысціцеля» (1452—1457).
Павія (правінцыя)
Павія (Provincia di Pavia, Pruvincia de Pavia) — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Ламбардыя. Мяжуе на поўначы з правінцыямі Мілан і Лодзі, на паўднёвым усходзе — з рэгіёнам Эмілія-Раманья, на паўднёвым захадзе — з рэгіёнам П’емонт. Праз правінцыю працякаюць рэкі Тычына і По, якія зліваюцца за 4 км ад сталіцы правінцыі Павіі. Рака По суднаходная да вусця Тычына. У правінцыі налічваецца 190 камун.
Венецыянскі кінафестываль 2002
59-ы Венецыянскі кінафестываль праходзіў з 29 жніўня па 8 верасня 2002 года. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатога льва — атрымаў фільм «» рэжысёра.
Міроўшчынскі сельсавет
Міро́ўшчынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Міроўшчына.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Дзятлаўскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Юравіцкага сельсавета.
ФК Брага
«Брага» (Braga) — партугальскі футбольны клуб з горада Брага. Заснаваны ў 1915 годзе. Хатнія матчы клуб праводзіць на стадыёне Эштадыу AXA, які знаходзіцца ў горнай расчыліне і быў пабудаваны да чэмпіянату Еўропы 2004 года. У айчынных чэмпіянатах «Брага» толькі аднойчы падымалася на другі радок, маючы на сваім рахунку толькі перамогі ў Кубку Партугаліі (1966, 2016) і Кубку лігі (2013). У 2000-х гадах клуб паступова стаў адным з самых паспяховых клубаў у Партугаліі, дасягнуўшы ўзроўню вялікай партугальскай тройкі, у якую ўваходзяць «Порту», «Бенфіка» і «Спортынг». У гэты ж час клуб меў поспехі і на міжнароднай арэне, выйшаўшы ў фінал Лігі Еўропы ў 2011 годзе. Акрамя таго, дзякуючы другому месцу ў чэмпіянаце Партугаліі ў сезоне 2010/11, клуб упершыню ў гісторыі ўзяў удзел у розыгрышу Лігі чэмпіёнаў, дзе «Брага» дасягнула групавога этапу. Клуб у цяперашні час спансуецца італьянскім вытворцам спартыўнага адзення Macron і французскай страхавой кампаніяй Axa.
Эмблема «Брагі» паходзіць ад герба горада, дзе на шчыце размяшчаецца Багародзіца і немаўля Ісус, але сіні шчыт у гербе гораду быў зменены на такі ж але чырвона-белы.
Гісторыя
Яшчэ ў 1960-я і 1970-я гады «Брага» пачала падымацца ўверх у выніковых табліцах чэмпіянату Партугаліі і ў канчатковым выніку забяспечыла сабе ўдзел у спаборніцтвах УЕФА. Нядаўнія сталыя ўдзелы Брагі ў еўрапейскіх спаборніцтвах пачаўся з удзелу ў Кубку УЕФА ў сезоне 2004/05, калі клуб скончыў чэмпіянат на пятым радку пад кіраўніцтвам трэнера Жазэалду Ферэйра. Гэта паклала пачатак іхнаму далейшаму поспехі, які пераважна назіраўся ў Лізе Еўропы.
У сезоне 2005/06 клуб спаборнічаў за чэмпіёнства амаль да перадапошняга туру, але ў выніку скончыў розыгрыш толькі на чацвёртым месцы. У сезоне 2006/07 галоўным трэнерам стаў Карлуш Карвальял, які, аднак, зрабіў дрэнны старт з камандай, атрымаўшы паражэнне ад нідэрландскага АЗ у​ Кубку УЕФА, нягледзячы на буйную перамогу над чэшскім «Слованам» з лікам 4:0, і паражэнне з лікам 1:4 у гульні супраць «Марытыму».
Вензавецкі сельсавет
Вензаве́цкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці Бларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Вензавец.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Юравіцкі сельсавет у складзе Дзятлаўскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Юравічы. З 8 студзеня 1954 года ў Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Міроўшчынскага сельсавета. З 25 снежня 1962 года ў складзе Слонімскага раёна. З 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Дзятлаўскага раёна. 12 лістапада 1973 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Вензавец, сельсавет перайменаваны ў Вензавецкі. На 1 студзеня 1974 года ў склад сельсавета ўваходзілі 24 населеныя пункты. 13 ліпеня 2007 года 10 населеных пунктаў (вёскі Апаліна-Басіна, Вянскі, Запашка, Каменка, Нямковічы, Пацаўшчына, Рэпішча, Сіратаўшчына, Труханавічы, Яцвезь) перададзены ў склад Дзятлаўскага сельсавета, у склад сельсавета са скасаванага Гярбелевіцкага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Белякі, Буйкі, Сачыўляны, Сцяткоўшчына і Явар). 30 верасня 2008 года скасаваны хутар Пад’яварка. 24 лютага 2022 года ў склад сельсавета з Дзятлаўскага сельсавета вернута вёска Рэпішча.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1832 чалавекі, з іх 90,1 % — беларусы, 4,4 % — палякі, 4,0 % — рускія.
Глеб Анатолевіч Панфілаў
Глеб Анатолевіч Панфілаў (Глеб Анато́льевич Панфи́лов; нар., , Чалябінская вобласць) — савецкі і расійскі рэжысёр, сцэнарыст; народны артыст РСФСР (1984), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РСФСР ім. братоў Васільевых (1982). Член КПСС (1961—1991). Акадэмік Нацыянальнай акадэміі кінематаграфічных мастацтваў і навук Расіі.
Біяграфія
Нарадзіўся 21 мая 1934 года ў Магнітагорску ў сям’і Анатоля Пятровіча (1912—1996) і Веры Сцяпанаўны Панфілавых. Бацька працаваў журналістам. Пазней Анатоль Панфілаў выкладаў гісторыю партыі ў Вышэйшым тэатральным вучылішчы імя Б. В. Шчукіна.
Скончыў УПІ (1957, хімічны факультэт).З 1959 года — загадчык аддзела прапаганды і агітацыі Свярдлоўскага гаркама УЛКСМ; па яго ініцыятыве ў Свярдлоўску ўзнікла аматарская кінастудыя, дзе Панфілаў разам з сябрамі зняў фільмы «Нейлонавая куртачка» і «Народная міліцыя» (1958).
У 1960—1963 гадах завочна навучаўся на аператарскім факультэце УДІКа, затым перайшоў на вочнае навучанне, на аддзяленне рэжысёраў-пастаноўшчыкаў мастацкага фільма Вышэйшых курсаў сцэнарыстаў і рэжысёраў (ВКСР).
У 1966 годзе пачаў працаваць на «Ленфільм», дзе зняў свой першы мастацкі фільм «У агні броду няма» (1967), які некананічна адлюстроўваў Грамадзянскую вайну. Фільмам «У агні броду няма» Г. А. Панфілаў абараніў дыплом на ВКСР. У 1969 годзе «У агні броду няма» атрымаў галоўны прыз МКФ у Лакарна (Швейцарыя) — «Залаты леапард».
У 1970 годзе зняў фільм «Пачатак». Падчас здымак фільма Панфілаў ажаніўся з актрысай Інай Чурыкавай.
Наступны фільм «Прашу слова» (1975) быў удастоены ўзнагароды Міжнароднага кінафестывалю ў Карлавых Варах (1976) і прыза Міжнароднага кінафестывалю ў Барселоне (1977).
У 1977 годзе Панфілаў перайшоў на кінастудыю «Масфільм» і стаў кіраўніком рэжысёрскіх майстэрняў на Вышэйшых курсах сцэнарыстаў і рэжысёраў.
На «Масфільме» Панфілаў зняў фільм «Тэма» (1979), які, у сувязі з закранутай у ім праблемай эміграцыі, праляжаў на паліцы да чэрвеня 1986 года. Выйшаўшы ў міжнародны пракат, фільм атрымаў галоўны прыз Берлінскага МКФ — «Залаты мядзведзь» (1987).
У 1981 годзе экранізаваў п’есу А. В. Вампілава «Мінулым летам у Чулімску», даўшы фільму першапачатковую аўтарскую назву — «Валянціна».
У 1983 годзе паставіў фільм «Васа» паводле п’есы М. Горкага «Васа Жалязнова», за які атрымаў Залаты прыз Міжнароднага кінафестывалю ў Маскве (1983).
У 1986 годзе дэбютаваў як тэатральны рэжысёр у тэатры «Ленком» пастаноўкай «Гамлета», у якой ігралі вядучыя акцёры тэатра: Алег Янкоўскі (Гамлет), Іна Чурыкава (Гертруда), Аляксандра Захарава (Афелія).
У 1990 годзе зняў фільм «Маці» паводле твораў М. Горкага. У тым жа годзе рэжысёр быў узнагароджаны Канскім прызам за мастацкі ўклад у кінематограф.
Джон Джэймс Рыкард Маклеад
Джон Джэймс Рыкард Макле́ад (John James Rickard Macleod;, Клюні, Вялікабрытанія — , Абердзін) — брытанскі фізіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1923) разам з Ф. Г. Бантынгам.
Біяграфія
Вучыўся ва ўніверсітэтах Абердзіна (Шатландыя) і Лейпцыга (Германія). У 1903—1918 гадах у ЗША; з 1918 года прафесар універсітэта Таронта (Канада).
Вывучаў функцыі дыхальнага цэнтра мозга, эксперыментальную гліказурыю, утварэнне малочнай кіслаты, колькасць цукру ў крыві.
Адкрыў інсулін (разам з Ф. Г. Бантынгам і Ч. Г. Бестам), распрацаваў метад яго выкарыстання для лячэння цукровага дыябету.
Зійрык
Зійрык (Ziyrik) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і ўваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Сяргей Іванавіч Леановіч
Сяргей Іванавіч Леановіч ( — ) — беларускі хірург, доктар медыцынскіх навук, Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (1998).
Біяграфія
Галоўны хірург Міністэрства аховы здароўя Беларусі (1986—1998). Загадчык кафедры хірургічных хвароб № 1 МДМІ, прафесар (1992—2004).
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 400 друкаваных прац, 14 манаграфій і падручнікаў па хірургіі. Пад яго кіраўніцтвам упершыню ў рэспубліцы распрацаваны і ўкаранёны ў практыку новыя высокаэфектыўныя метады дыягностыкі і лячэння найбольш распаўсюджаных хірургічных захворванняў.
Узнагароды
Узнагароджаны «Ордэнам Пашаны», ордэнам «Свяцiцель Кiрыла Тураўскi», медалямі.