cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Свята-Петра-Паўлаўская капліца (Лясная)
Архітэктура
Пастаўлена на магутны стылабат, выкладзены з гранітных квадратаў, ярусы абліцаваны светла-жоўтай цэглай, аздабленні (уваходныя парталы, перамычкі аконных праёмаў, паясы і карнізы) з белага радамскага пясчаніку. Ярусы апяразаны паясамі і машыкулямі. Тры ўваходы вырашаны магутнымі перспектыўнымі арачнымі парталамі. На арачным імпэсце галоўнага ўвахода надпіс: ''«В лето от рождества Христова тысяча семьсот восьмого. Великий император Петр».'' Вышэй над уваходам — званіца пад кілепадобным шчыпцом і лучковым праёмам.
Галоўны фасад упрыгожаны мазаікай «Маці Божая з дзіцем». Усходні алтарны фасад прарэзаны 2 вузкімі арачнымі аконнымі праёмамі, якія ахоплены магутным арачным парталам, дэкарыраваны паміж імі мазаічным пано «Апостал Пётр». Мазаікі выкананы ў майстэрні ў Пецярбургу. Другі ярус завершаны зубцамі ў выглядзе «ластаўчына хваста». Лучковыя аконныя праёмы 2-га яруса ў ліштвах. Па скругленых вуглах 1-га яруса і над галоўным уваходам — вузкія аконныя праёмы-байніцы.
Унутраная прастора перакрыта крыжовым скляпеннем з распалубкамі; сцены абліцаваны керамічнай пліткай, падлога выкладзена тэракотавай пліткай, у алтары і на салеі паркетная падлога. За балюстраднай агароджай стаяў 3-ярусны, афарбаваны белай эмаллю сасновы іканастас на 20 абразоў. На сценах віселі 2 мармуровыя дошкі: адна са спісам вайсковых часцей, якія бралі ўдзел у бітве, другая — з копіяй рэляцыі аб гэтай бітве. Насценная размалёўка не захавалася.
У інтэр’еры капліцы вылучаюцца іканастас —, два ківоты — , мазаічны абраз «Казанская ікона Божай Маці» — , мазаічны абраз «Апостал Пётр» —.
Капліца ўдала ўпісваецца ў ландшафт мясцовасці, яго архітэктурна-мастацкая ідэя падпарадкавана гераічнай тэме.
Манумент
Побач з капліцай на сродкі палкоў-ветэранаў пастаўлены скульптурны помнік, адкрыты 28 верасня 1908 года. Быў створаны вядомым рускім скульптарам-анамалістам.
Вырашаны ў выглядзе гранітнай скалы, на вяршыні якой бронзавы шыракакрылы арол, які рве кіпцюрамі павержаны шведскі сцяг з паламаным дрэўкам. На пастаменце — дошка з рэльефным надпісам: ''«У памяць бітвы пры Лясной. Маці Палтаўскай перамогі — 1708 г. 28 верасня 1908 г.»''. На процілеглым баку бронзавая дошка са спісам палкоў — удзельнікаў бітвы.
Помнік —
Марыінская жаночая гімназія (Мінск)
Марыінская жаночая гімназія — колішняя сямікласная жаночая гімназія ў Мінску.
Будынак
Будынак былой жаночай Марыінскай гімназіі па вул. Падгорнай (цяпер вул. К. Маркса, № 29) узведзены ў 1879 годзе. Помнік архітэктуры эклектыкі.
Спачатку мураваны двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак з цокальным паверхам, выцягнуты ў глыбіню двара.
Галоўны фасад вылучаны рызалітам з нязначным выступам і галоўным уваходам. Сцены прарэзаны высокімі лучковымі вокнамі, паміж імі руставаныя пілястры. Па восі будынка на першым паверсе знаходзіліся вестыбюль, на 2-м — актавая зала, у бакавых частках абапал калідораў — класы.
OnePlus One
OnePlus One — смартфон кітайскай кампаніі OnePlus, пазіцыянаваны як «забойца флагманаў». Гэта першы прадукт кампаніі. Смартфон быў прадстаўлены 23 красавіка 2014 года.
Марыінская жаночая гімназія (Мінск)
Будынак
Цяпер у будынку — паштовая служба і Музей сувязі.
OnePlus One
Кампанія выпусціла для ўсіх рэгіёнаў свету тэхнічна аднолькавую мадэль.
Марыінская жаночая гімназія (Мінск)
Гісторыя
Адкрыта ў 1899 годзе. Марыінскай яна звалася таму, што адносілася да ведамства ўстаноў імператрыцы Марыі Фёдараўны. У 1912 годзе ў каменным двухпавярховым будынку займалася 560 вучаніц.
OnePlus One
Аперацыйная сістэма
У Кітаі OnePlus One выпускаўся з Oppo ColorOS на базе Android 4.3 «Jelly Bean». Ва ўсіх астатніх краінах на смартфоне была ўсталявана CyanogenMod 11S на базе Android 4.4.4 «KitKat».
Марыінская жаночая гімназія (Мінск)
Гісторыя
Выкладалі рускую мову і літаратуру, замежныя мовы, чыстапісанне, матэматыку, фізіку і закон божы, а таксама маляванне, гімнастыку, спевы, танцы, рукадзелле.
OnePlus One
Аперацыйная сістэма
Першае абнаўленне для прылад з CyanogenMod да версіі CyanogenMod 12S (на базе Android 5.0.2) было выпушчана амаль праз год, 14 красавіка 2015 года. Абнаўленне ўсталёўвалася толькі праз самастойную загрузку файлаў.
OnePlus One сумяшчальны і з іншымі аперацыйнымі сістэмамі, напрыклад, LineageOS і Paranoid Android. З LineageOS смартфон падтрымлівае Android 9.0 і Android 10.
Марыінская жаночая гімназія (Мінск)
Гісторыя
Выпускніцы атрымлівалі права працаваць хатнімі настаўніцамі і адкрываўся доступ да Вышэйшых жаночых курсаў без іспытаў.
OnePlus One
Продажы
OnePlus One можна было купіць толькі па спецыяльнаму запрашэнню праз сайт кампаніі OnePlus. Кошт за версію 16 ГБ складаў 299$, версія 64 ГБ каштавала 349$. 20 красавіка 2015 года кампанія адмяніла запрашэннi і адкрыла доступ усім.
У Кітаі абмежаванняў на продаж у выглядзе запрашэнняў не было.
Марыінская жаночая гімназія (Мінск)
Гісторыя
У Першую Сусветную вайну Марыінская гімназія пераведзена ў г. Прапойск, у 1917 годзе была закрыта.
OnePlus One
Продажы
У 2015 годзе з-за падзення курсу еўра да долара, кампанія OnePlus канвертавала доларавыя цэны 1:1. Таму з 25 сакавіка 2015 года цана паднялася да 299 еўра (версія 16 ГБ) і 349 еўра (64 ГБ).
Марыінская жаночая гімназія (Мінск)
Вядомыя выпускніцы
Сярод вучаніц жаночай гімназіі народная артыстка СССР Лідзія Ржэцкая, народная артыстка БССР Вера Пола, камерная спявачка Ірма Яўнзем.
OnePlus One
Продажы
У ліпені 2015 года кампанія паведаміла пра тое, што было прададзена 1,5 мільёна прылад у 35 краінах свету.
Аксэсуары
Першапачаткова кампанія планавала выпусціць некалькі відаў зменных чахлоў з натуральных матэрыялаў. Але з-за вытворчых дэфектаў фірмовыя чахлы так і не паступілі ў масавы продаж. Доўгі час на сайце кампаніі можна было замовіць толькі бамбукавую мадэль чахла.
Без меж (альбом)
«Без меж» (Без межаў) — дзявяты студыйны альбом гурту «Океан Ельзи», прэзентаваны на імправізаваным канцэрце ў Кіеве 15 мая 2016 года — роўна праз тры гады пасля выпуску папярэдняга альбому «Земля». Прэзентацыя непасрэдна пласцінкі адбылася 19 мая.
Пра альбом
Над дзявятай студыйнай пласцінкай музыкі працавалі больш за год. Альбом змяшчае 11 песень, з іх 4 былі прадстаўлены як сінглы на працягу 2015—2016 гадоў («Не твоя війна», «Життя починається знов», «Мить», «Не йди»).
Прэзентацыя альбома адбылася на канцэрце на даху ў Кіеве, на якім было 140 гледачоў. Упершыню для масавага слухача песні з новага альбома былі выкананы на бясплатным канцэрце ў Марыупалі, у тым ліку адбылася прэм’ера песні «Сонце» і «Осінь». У электронным выглядзе альбом быў прэзентаваны 19 мая.
Кампазіцыі
У альбом трапілі 11 кампазіцый.
Радуша
Ра́душа (, Радуша) — вёска ў Беларусі, у Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснабярэжскага сельсавета.
У 1924—1992 гадах цэнтр Радушскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 30 км у напрамку на захад ад горада Жлобін, за 113 км ад Гомеля, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Красны Бераг. Праз вёску пралягае аўтамабільная дарога.
Праспект Перамогі
Праспект Перамогі
Атырау
Гісторыя
На ўласныя грошы купцом з Яраслаўлю Гурый Назараў у вусці ракі Яік пры ўпадзенні ў Каспійскае мора ў 1640 годзе пабудаваў драўляны астрог паблізу ад Нагайскай рыбацкай стаянкі, за што Гурый заплаціў даніну Нагайскаму ханству ў горадзе Сарай-Джуцы. Дзеці заснавальніка Міхаіл, Іван і Андрэй Гур’евы першымі пачалі прамысловую распрацоўку рыбных багаццяў Яіка і нафтавых запасаў Эмбы.
У 1667—1668 гадах горад быў заняты Сцяпанам Разіным. Ужо пасля Кацярына II, каб сцерці з памяці народа ўсякія ўспаміны пра Пугачоўскія паўстанні, пераназвала Яік ва Урал.
Эканоміка
У горадзе працуюць наступныя буйныя прадпрыемствы:
Святое (Жлобінскі раён)
Свято́е (, Святое) — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснабярэжскага сельсавета.
Ленінскі праспект
Ле́нінскі праспект:
Дом па вуліцы Максіма Багдановіча, 21
Дом па вуліцы Максіма Багдановіча, 21 — будынак у Мінску, размешчаны ў Траецкім прадмесці, на рагу вуліц Максіма Багдановіча (№ 21) і Старажоўскай (№ 1). Пабудаваны ў першай палове XIX ст. з цэглы.
Архітэктура
Дом № 21/1 ўяўляе сабой прамавугольны ў плане трохпавярховы будынак накрыты вальмавым чатырохсхільным дахам. Галоўны фасад мае сіметрычную кампазіцыю. Яго цэнтральная частка з шырокім дзвярным праёмам вылучана лапаткамі на ўсю вышыню будынка. Фасады вырашаны плоскасна, прарэзаны прамавугольнымі вокнамі з простымі ліштвамі. На 3-м паверсе сіметрычна размешчаны 2 невялікія балконы з ажурнай агароджай (чыгуннае ліццё). На даху прарэзаны фігурная (у цэнтры) і 2 бакавыя прамавугольныя люнеты.
Арцём Сяргеевіч Дзюба
Арцё́м Сярге́евіч Дзю́ба (Артём Сергеевич Дзюба, нар., , СССР) — расійскі футбаліст, нападнік маскоўскага «Лакаматыва». Ігрок нацыянальнай зборнай Расіі (2011—2021). Майстар спорту Расіі (2015).
Чатырохразовы чэмпіён Расіі (2019, 2020, 2021, 2022), трохразовы ўладальнік Кубка Расіі (2014, 2016, 2020), чатырохразовы ўладальнік Суперкубка Расіі (2015, 2016, 2020, 2021).
Клубная кар’ера
Нарадзіўся 22 жніўня 1988 года ў горадзе Масква.
Бацька украінец, з Палтаўскай вобласці, працаваў міліцыянерам, маці з горада Цывільск, Чувашыя, працавала ў краме.
Рыжскі замак
Рыжскі замак (Rīgas pils, Rigaer Schloss) — рэзідэнцыя прэзідэнта Латвіі, размешчаная на беразе Даўгавы ў горадзе Рыга. Адзін з найбольш значных у гістарычным і культурным плане будынкаў латвійскай сталіцы.
Арцём Сяргеевіч Дзюба
Клубная кар’ера
Выхаванец футбольнай школы клуба «Спартак» (Масква). Дарослую футбольную кар’еру пачаў у 2006 годзе ў асноўнай камандзе таго ж клуба, у якім правёў тры сезоны, прыняўшы ўдзел у 47 матчах чэмпіянату.
Рыжскі замак
Ордэнскі замак
Пасля таго, як быў разбураны першы ордэнскі замак Вітэнштэйн у цэнтры Рыгі, а крыжакі выцесненыя за тагачасныя межы горада, у 1330 г. Лівонскі ордэн аблажыў Рыгу. Абаронцы аказалі супраціўленне, аднак голад прымусіў рыжан здацца. Ордэну былі саступлены частка гарадскіх умацаванняў з Пясочнай і Святадухаўскай вежамі, а таксама вялікі ўчастак зямлі па той бок умацаванняў, дзе знаходзіліся гарадскія пашы і гароды. На ўчастку зямлі, на якім раней знаходзіўся Шпіталь Св. Духа, Ордэн пабудаваў свой новы замак. Шпіталь жа рыжскі магістрат перанёс на былое месца замка Вітэнштэйн.
У дзень летняга сонцастаяння 1330 г. магістр ордэна Эберхард фон Монхайм заклаў першы камень у падмурак будучага замка. Т.зв. замак Монхайма на беразе Даўгавы быў пабудаваны з 1330 па 1354 гг. пад кіраўніцтвам будаўнічага майстра Дытрыха Крэйгэ, які будаваў і Дом Чорнагаловых у Рызе. Месца для замка было ўдалым, адсюль можна было кантраляваць судны, якія заходзілі з мора ў Даўгаву. Акрамя таго, знаходзячыся за межамі гарадской крапасной сцяны, новы замак быў лепш абаронены ў выпадку паўторнага нападу рыжан. У новапабудаваны замак перабраўся магістр Лівонскага ордэна, аднак з прычыны пастаянных звад з гараджанамі яго рэзідэнцыя была ў XV стагоддзі перанесена ў Вендэн (Цэсіс).
Арцём Сяргеевіч Дзюба
Клубная кар’ера
На працягу 2009—2010 гадоў на правах арэнды гуляў за клуб «Том».
Рыжскі замак
Ордэнскі замак
У 1481 г. узброеная барацьба ўспыхнула з новай сілай. 10 красавіка 1484 г. рыжане аднавілі блакаду Рыжскага замка, узяўшы яго ў такое шчыльнае кальцо, што паводле хронікі «нават вароне туды было не пракрасціся». Знясіленыя голадам і хваробамі, абаронцы замка вымушаны былі скласці зброю 18 мая. У замку засталося толькі 10 здаровых рыцараў са слугамі, якія харчаваліся канінай. Іншыя абаронцы замка былі хворыя, з распухлымі целамі. Падчас канфлікту ордэна з рыжанамі ордэнскі замак быў практычна знішчаны.
У 1491 г. ордэн, аправіўшыся ад удару, аблажыў Рыгу. Горад капітуляваў, бо быў не ў сілах аказаць супраціўленне. Рыжанам прыйшлася вярнуць уся ордэнская маёмасць і трафеі, захопленыя падчас ваенных дзеянняў, а таксама пабудаваць новы ордэнскі замак. Магістр ордэна Вальтэр фон Плетэнберг запатрабаваў, каб замак пабудавалі за шэсць гадоў, і каб ён быў яшчэ больш магутным, чым папярэдні. Лічыцца, што ён сам напісаў агульны план замка ў выглядзе чатырохвугольнага будынка з вуглавымі вежамі. Умацаванні былі адноўлены ў 1497—1515 гг. пад кіраўніцтвам майстра Нікласа з Рэвеля. Замак быў дапоўнены круглымі артылерыйскімі вежамі — Святога Духа і Свінцовай. Будаўніцтва замка прыйшлося на апошнія гады існавання Лівонскага ордэна.
Арцём Сяргеевіч Дзюба
Клубная кар’ера
Пасля вяртання з арэнды далучыўся да Спартака 2011 годзе. На гэты раз згуляў за маскоўскіх спартакаўцаў наступныя два сезоны сваёй гульнявой кар’еры. Большасць часу, праведзенага ў складзе маскоўскага «Спартака», быў асноўным іграком атакавалага звяна каманды.
Рыжскі замак
Валадарства Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай
Ордэн спыніў сваё існаванне 5 сакавіка 1562 года, калі ў капітульнай зале Рыжскага замка магістр Лівонскага ордэна Готхард Кетлер здаў свае прывілеі і ордэнскі крыж і прызнаў сюзерэнітэт вялікага князя літоўскага. Кетлер быў прызначаны часовым губернатарам Інфлянцкага княства, і выбраў у якасці рэзідэнцыі Рыжскі замак. У 1566 г. адміністратарам герцагства быў прызначаны Ян Геранімавіч Хадкевіч. Пасля Люблінскай уніі 1569 і ўтварэння Рэчы Паспалітай ВКЛ здолела захаваць свае правы на Лівонію, як на Задзвінскае герцагства. У 1578—1621 гг. замак служыў рэзідэнцыяй польска-літоўскай адміністрацыі — у замку жылі старосты, тут знаходзіўся гарнізон і кашталян замка. Замак захаваў сваё значэнне крэпасці, для яго абароны прызначалася 300 вершнікаў і некалькі гармат.
Арцём Сяргеевіч Дзюба
Клубная кар’ера
На працягу 2013—2014 гадоў абараняў колеры каманды клуба «Растоў», гуляючы на правах арэнды.
Чорненькае (возера, Расонскі раён, каля вёскі Вароніна)
Чо́рненькае — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 25 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 0,5 км на паўночны захад ад вёскі Вароніна, у басейне ракі Нішча.
Рыжскі замак
Валадарства Швецыі
Вялікалітоўскія і шведскія намеснікі пашыралі і дабудоўвалі замак адпаведна з уласнымі густамі і патрэбнасцямі. Асабліва значныя будаўнічыя працы, звязаныя з узвядзеннем новага крыла («перадзамак»), распачаліся ў 1640-я гг. У 1683 годзе да комплексу быў прыбудаваны будынак арсенала.
Чорненькае (возера, Расонскі раён, каля вёскі Вароніна)
Плошча паверхні 0,04 км². Даўжыня 0,4 км, найбольшая шырыня 0,17 км. Даўжыня берагавой лініі 1,02 км.
Арцём Сяргеевіч Дзюба
Клубная кар’ера
У склад клуба «Спартак» (Масква) вярнуўся ў 2014 годзе. З тых часоў паспеў адыграць за маскоўскіх спартакаўцаў 13 матчаў у нацыянальным чэмпіянаце.
Рыжскі замак
Валадарства Швецыі
Прадстаўніцкая функцыя замка ўжо ў XVII стагоддзі дамінавала над фартыфікацыйнай; роля абарончага шчыта Рыгі ўзяла на сябе Даугаўгрыва. У тыя ж гады замак пачаў актыўна выкарыстоўвацца як турма. Да ўцёкаў з англічанінам Горсеем у Рыжскім замку трымалі ўдаву адзінага караля Лівоніі — Марыя Старыцкая.
Расійскі перыяд
Пасля аблогі і ўзяцця Рыгі рускімі войскамі (1710) у Рыжскім замку пасяліліся генерал-губернатары Ліфляндыі. Асобныя памяшканні працягвалі выкарыстоўвацца як турма. Мабыць, самымі вядомымі вязнямі Рыжскага замка былі зрынутая з расійскага прастола Ганна Леапольдаўна і яе сямейства.
Арцём Сяргеевіч Дзюба
Клубная кар’ера
6 лютага 2015 года было абвешчана, што Дзюба падпісаў кантракт з пецярбургскім «Зенітам». Па яго ўмовах ігрок павінен быў далучыцца да каманды з 1 ліпеня 2015 года, калі яго кантракт з масквічамі павінен быў скончыцца, а зарплата Дзюбы склала 3,3 млн еўра ў год. Да пераходу Дзюбы з «Спартака» у «Зеніт» ігрок быў пераведзены ў дубль.
Чорненькае (возера, Расонскі раён, каля вёскі Вароніна)
Размешчана сярод забалочанага лесу. Схілы катлавіны невыразныя. Вакол возера забалочаная пойма. Злучана ручаём з возерам Кожкі.
Рыжскі замак
Расійскі перыяд
За гады расійскага кіравання замак канчаткова страціў сваю абарончую функцыю, а разам з ёй — і ранейшы грозны выгляд. У 1783 годзе асноўны замак і перадзамкавыя пабудовы былі злучаны шляхам узвядзення новага корпуса на месцы шведскага арсенала. З 1796 г. Рыга стала цэнтрам Ліфляндскай губерні, а Ордэнскі замак — рэзідэнцыяй расійскага генерал-губернатара (1710—1917). У замку таксама размясціліся губернскія адміністрацыйныя і судовыя ўстановы.
У XIX стагоддзі замкавая царква была зачынена і знесена (1870), да новага корпуса быў надбудаваны чацвёрты паверх, а каля сцен замка з'явілася вялікая плошча.
Арцём Сяргеевіч Дзюба
Клубная кар’ера
9 красавіка 2016 года забіў 100-ы гол у кар’еры, паразіўшы вароты «Амкара». У пачатку 2017 года быў абраны віцэ-капітанам «Зеніта». 19 лістапада 2017 года адыграў у матчы з «Тосна», правёўшы 100-ы матч у складзе пецярбургскай каманды. У далейшым быў выведзены са складу каманды і не ўдзельнічаў у яе першым зборы ў студзені 2018 года. Па выніках сезона прыняў удзел у 24 матчах і забіў два мячы.
Рыжскі замак
У XX стагоддзі
Пасля здабыцця Латвіяй незалежнасці, Рыжскі замак быў абвешчаны рэзідэнцыяй прэзідэнта. Замак уяўляў сабой пярэстае спалучэнне пабудоў розных эпох, таму з мэтай надання прэзідэнцкаму палацу больш завершанага і прадстаўнічага выгляду да яго рэканструкцыі быў прыцягнуты выдатны архітэктар Эйжэн Лаўбэ. Архітэктар перабудаваў Чырвоную залу і ў 1938 годзе прыбудаваў да замка Вежу трох зорак, якая, зрэшты, слаба гармануе з гістарычнай забудовай.
Арцём Сяргеевіч Дзюба
Клубная кар’ера
Па ходзе сезона Дзюба канчаткова страціў месца ў стартавым складзе «Зеніта». У выніку 31 студзеня 2018 года быў аддадзены ў арэнду да канца сезона ў тульскі «Арсенал». 9 сакавіка Арцём забіў першы гол за «кананіраў», паразіўшы вароты «Амкара». Будучы ў арэндзе, Дзюба 22 красавіка прыняў удзел у матчы супраць свайго дзеючага клуба «Зеніта», у якім адзначыўся галявой перадачай, а на апошніх хвілінах вызначыўся забітым голам, прынёс сваёй камандзе нічыю, матч скончыўся з лікам 3:3.
Рыжскі замак
У XX стагоддзі
Пасля далучэння Латвіі да СССР месца прэзідэнта ў Рыжскім замку заняў Саўнаркам Латвійскай ССР. У лютым 1941 года ў Рыжскім замку адкрыўся гарадскі палац піянераў. На плошчах замка размясцілася таксама некалькі музеяў, у тым ліку музеі замежнага мастацтва, латвійскай гісторыі, літаратуры, тэатра і музыкі.
Арцём Сяргеевіч Дзюба
Клубная кар’ера
У маі 2022 года абвясціў аб сыходзе з «Зеніта». У жніўні 2022 года падпісаў кантракт з турэцкім клубам «Адана Дэмірспор», пакінуў яго па пагадненні бакоў у лістападзе 2022 года. У лютым 2023 года далучыўся да маскоўскага «Лакаматыва».
Рыжскі замак
У XX стагоддзі
11 лістапада 1988 г. на вежы Св. Духа быў падняты латышскі нацыянальны сцяг.
У чэрвені 1995 года замак ізноў стаў рэзідэнцыяй прэзідэнта Латвіі. У памяшканнях таксама размясцілася прэзідэнцкая канцылярыя.
Арцём Сяргеевіч Дзюба
Міжнародная кар’ера
У 2011 годзе дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе зборнай Расіі. Правёў у форме галоўнай каманды краіны 23 матчаў, забіўшы 11 галы.
Рыжскі замак
У XX стагоддзі
Увосень 2012 года была распачата рэканструкцыя замка (рэзідэнцыя прэзідэнта часова перанесена ў Дом Чорнагаловых). Працы былі выкананы будаўнічымі кампаніямі SBRE, Re&Re і Skonto būve.
Арцём Сяргеевіч Дзюба
Міжнародная кар’ера
У складзе зборнай быў удзельнікам чэмпіянату Еўропы 2016 года ў Францыі, чэмпіянату свету 2018 года ў Расіі. На хатнім мундыялі ў матчы-адкрыцці супраць Саудаўскай Аравіі выйшаў на поле на 70-й хвіліне замест Фёдара Смолава, а на 71-й забіў гол, зрабіўшы лік 4:0 у карысць Расіі.
Рыжскі замак
У XX стагоддзі
Завяршэнне рэканструкцыі планавалася на працягу дзвюх з паловай гадоў, а выдаткі на праект склалі 21,78 млн латаў.
Пажар 2013 года
у Рыжскім замку падчас яго рэканструкцыі ўспыхнуў пажар. Спачатку загарэлася невялікая частка даху плошча 50—100 м², але полымя хутка распаўсюдзілася па ўсім даху і дасягнула 3200 м².
У будынку знаходзілася парадку 1 млн экспанатаў Дзяржаўнага мастацкага музея, з іх пацярпела каля 40 тысяч, а таксама размяшчалася каля 900 тысяч экспанатаў музея літаратуры, тэатра і музыкі, з іх ад вады пацярпела каля 20 тысяч экспанатаў.
Архітэктура
Першапачатковы замак тыпу кастэль уяўляў сабой трохпавярховы будынак, які акружаў квадратны ў плане двор. На ніжнім паверсе былі гаспадарчыя памяшканні, на другім — жылыя і рэпрэзентацыйныя памяшканні: келлі ордэнскіх братоў, рэзідэнцыя магістра, памяшканні для сходаў, трапезная, капэла. У гэтыя памяшканні можна было патрапіць з адкрытай галерэі. Каля замка меліся маленькія квадратныя вежы з лесвіцамі.
Адноўлены ў 1497—1515 гг. замак меў выгляж чатырохвугольнага будынка з вуглавымі вежамі і манументальнасцю сваёй павіннен быў выклікаць перакананне ў сіле і магутнасці Ордэна. Вонкавае аблічча замка было строгае і суровае, замак стаў самым буйным замкам тыпу кастэль ва ўсходняй Прыбалтыцы. Гэты будаўнічы тып замкаў сфармаваўся ва Усходняй Прусіі ў замках Тэўтонскага ордэна і канчатковую завершанасць атрымаў у Прыбалтыцы, у прыватнасці, у Рыжскім замку. Амаль кубічны па форме будынак быў умацавана магутнымі круглымі вежамі Св. Духа і Свінцовай, размешчанымі ў процілеглых вуглах. Вежа Св. Духа, была раней адной з веж рыжскіх умацаванняў, пакуль напачатку XIV ст. магістр Ордэна не распарадзіўся прыбудаваць да яе замак, дэманструючы тым самым сваю ўладу над горадам Рыгай. Маюцца звесткі, што вежа ў тыя часы служыла маяком.
Замкавыя вокны былі апраўлены спічастымі аркамі, сцены трэцяга паверху, прызначанага для абароны, прарэзаны мноствам байніц. На першым паверсе размяшчаліся гаспадарчыя службы, на другім — пакоі магістра ордэна, дарміторыум (спачывальня братоў Ордэна) і капэла, якія мелі крыжовыя скляпенні. Да іх прылягаюць парадныя залы і трапезная, якія дасягаюць у вышыню 7 м і перакрытыя сотавымі (ячэістымі) скляпеннямі. Праезд у замак, перакрыты зорчатымі скляпеннемі, быў упрыгожаны рэльефнымі фігурамі магістра ордэна Вальтэра фон Плетэнберга і Мадонны з немаўлём (каля 1515 г.), у трактоўцы якіх адчуваецца ўплыў Рэнесансу. Выява Св. Дзевы Марыі лічыцца самай выразнай у мастацкім плане каменнай скульптурай таго часу ў Рызе.
У 1649 г. на месцы форбурга (перадзамка) у заходняй частцы замка быў пабудаваны новы двухпавярховы каменны корпус (архітэктар Ф. Штымер), акцэнтаваны вуглавым эркерам, пакрытым на ўсю сваю вышыню барэльефамі з храшчападобным дэкорам (кнорпельверк, праца нямецкага скульптара Даніэля Акермана) у стылі маньерызм з элементамі ранняга барока. Гэта быў самы першы эркер у архітэктуры Латвіі. Характэрная для маньерызму арнаментыка эркера мае сімвалы геральдыкі шведскага каралеўскага дому і дзяржавы. Напрыклад, у верхняй паласе рэльефаў маецца герб дынастыі Ваза — звязаны сноп у цэнтры кампазіцыі, па краях дапоўнены дзяржаўным гербам — трыма каронамі. На рэльефах ніжняй паласы намаляваны ўзброеныя вартаўнікі, партрэт Густава II Адольфа, і вельмі верагодна, што сярод кампазіцый іншых гратэскавых рэльефаў адна выява з'яўляецца партрэтам каралевы Крысціны, якая, паводле легенды, і распарадзілася пабудаваць гэты эркер.
На працягу стагоддзяў змяняліся і наваколлі замка. Напачатку XIV стагоддзі ён быў акружаны абарончым ровам. У XVI стагоддзі замак умацавалі земляным валам і бастыёнамі, а шведы пабудавалі на поўнач ад замка яшчэ адну крэпасць — цытадэль, аб'яднаўшы яе з замкам і бастыёнамі ў адзіную абарончую сістэму. У 1682 г. да замка з усходняга боку быў прыбудаваны доўгі будынак арсенала і пашырыраны форбург на паўночным захадзе. Пасля 1670 г. цытадэль была значна пашырана і ператварылася ў самастойную крэпасць. Пасля стварэння Цытадэлі напоўнены вадой замкавы роў быў засыпаны для стварэння «абарончай дыстанцыі». Плошча, якая ўтварылася пасля засыпання, і якую ўсё яшчэ называлі замкавым ровам, была прыдатная для забудовы. З ваенных меркаванняў тут, як і ў прадмесці, дазвалялася будаваць толькі драўляныя будынкі. Напачатку XVIII стагоддзя таксама былі засыпаны абарончыя равы паміж замкам і горадам. Найбольш значныя перабудовы ў замку былі зроблены ў канцы XVIII і ў першай палове XIX стагоддзя. У 1783 г. знеслі пабудаваны шведамі арсенал і замест яго з боку цяперашняй плошчы Пілс, уздоўж паўночна-ўсходняй сцяны замка да 1785-87 гг. быў прыбудаваны трохпавярховы корпус (т.зв. Новы корпус) для патрэб губернскага кіравання, вытрыманы ў формах ранняга класіцызму (арх. П. І. Бок), а пазней, у XIX ст. быў дабудаваны і чацвёрты паверх. У гэтым корпусе знаходзіліся дзяржаўныя ўстановы губернскага кіравання. Падчас перабудоў былі падзелены прасторныя двухнефныя залы, зламаны некаторыя скляпеністыя перакрыцці, дзе-нідзе створаныпрамежкавыя паверхі. Новы корпус злучыў асноўны корпус з перадзамкавымі пабудовамі.
У XIX ст. неаднаразова перабудоўваўся і форбург, дзе размясцілі так званыя царскія пакоі і кватэру губернатара. У часы генерал-губернатара Аляксандра Суворава-Рымнікскага (1848—1861) у Рыжскім замку амаль цалкам быў рэалізаваны праект пецярбургскага архітэктара, акадэміка Гаральда Юліуса Босэ (1812—1894) па перабудове параднай лесвіцы, а таксама праведзена рэканструкцыя Белай залы.
Тэрыторыя каля замка, раней прарэзаная ровам, паступова засялялася рамеснікамі і іншым небагатым людам, якія будавалі сабе там невялікія драўляныя дамы. У 1783 г., адначасова з перабудовай замка, гэтыя дамы былі знесены і на іх месцы ўтворана прасторная плошча (цяпер плошча Пілс). За кароткі тэрмін вакол яе выраслі новыя грамадскія будынкі — імператарскі ліцэй і гасцініца «Пецярбург». У паўднёвай частцы плошчы, дзе раней знаходзіўся мост цераз роў, былі пабудаваны фарны касцёл, а таксама некалькі жылых дамоў. У такім выглядзе замак з плошчай увасаблялі дзяржаўную ўладу Расійскай імперыі.
Дзюба (значэнні)
Дзюба — орган птушак, утвораны падоўжанымі бяззубымі сківіцамі, а таксама беларускае і ўкраінскае прозвішча.
Будынак настаўніцкага інстытута (Магілёў)
Гісторыя
Узведзены ў 1848—1853 годах па вул. Малая Садовая (сучасная вул. вул. Ленінская).
У гады Другой сусветнай вайны будынак быў пашкоджаны, адноўлены ў 1953 годзе. Помнік рэспубліканскага значэння.
Архітэктура
Спалучае рысы стыляў позняга класіцызму, псеўдарускага і мадэрну. Мураваны трохпавярховы Т-падобны ў плане будынак, галоўным падоўжаным фасадам выходзіць на чырвоную лінію забудовы вуліцы. Галоўны фасад расчлянёны трыма неглыбокімі рызалітамі з параднымі ўваходамі, балконамі другога і трэцяга паверхаў з ажурнымі металічнымі агароджамі і невысокімі атыкамі з паўцыркульнымі франтонамі ў цэнтры. Першапачаткова ўваходы ў будынак падкрэсліваліся дзвюма невялікія вежачкамі над бакавымі і высокім шатровым завяршэннем над цэнтральнымі рызалітамі. Фасад карнізнымі паясамі падзелены на тры ярусы. Першы ярус масіўны, вырашаны як цокаль, сцены аздобленыя руставанымі пілястрамі.
Рытм другога ярусу ствараюць размешчаныя папарна паўцыркульныя аконныя праёмы, падзеленыя пілястрамі, з геаметрычным скульптурным арнаментам архівольтаў паўцыркульных арак, падаконных уставак, міжаконных пілястраў і інш.
Трэці ярус з прамавугольнымі аконнымі праёмамі кантрастна вылучаецца больш дробным маштабам архітэктарскіх дэталей: паўкалон кампазітнага ордара ў міжаконных прасценках, ркатурны пояс у завяршэнні акон, падаконных уставак, фрызу і прафіляванага карніза. Усе дэкаратыўныя элементы фасада выкананы спосабам цаглянай муроўкі з выкаыстапнем лякальнай цэглы. У аснову планіровачнай структуры паклазена калідорная сістэма з тарцовым асвятленнем і двухбаковым размяшчэннем памяшканняў. На першым паверсе каля кароткага крыла — бібліятэка, актавая зала на вышыню другога і трэцяга паверхаў.
Гарпія вялікая
Апісанне
Даўжыня пярэдняга крыла 3,5—4 см. Размах крылаў 58-75 мм. Буйны матылёк светла-шэрага колеру з матавымі зігзагападобнымі лініямі на пярэдніх крылах. Заднія крылы светла-шэрыя. Галава і грудзі густа апушаны белымі валасінкамі, на кожным сегменце брушка цёмная папярочная паласа.
Месцапражыванні
Пойменныя лясы, уздоўж ручаёў і вадаёмаў. Нярэдка ў таполевых алеях.
Час лёту
Канец красавіка — пачатак мая. Актыўныя ўначы.
Яйка
Самкі пасля спароўвання адкладаюць да 400 яек паасобку на лісце. Яйкі бронзавага колеру, паўшарападобнай формы, з белай плямай на вяршыні, у сярэдзіне якой чорная кропка.
Вусень
Стадыя вусеня: чэрвень — верасень. Дарослы вусень да 8 см у даўжыню, зялёнага колеру. На спіне з вялікай фіялетавай плямай у форме ромба, акантаванай белай паласой. Галава бурага колеру, з чырвонай аблямоўкай, плоская, уцягнутая ў грудзі. На канцы цела вусеня вялікі вілападобны выраст. Будучы патрывожаным, прымае спецыяльную пагрозлівую позу: надзімае і падымае пярэдні канец цела, затым уцягвае яго ў павялічаны першы сегмент брушка, пры гэтым на заднім канцы цела выцягваюцца дзве пахкія ніткі — прыдаткі відазмененых падпіхальных органаў, г. зн. апошняй пары ног, — таго самага вілападобнага вырасту. Моцна патрывожаны вусень можа выпырскваць з папярочнай шчыліны, размешчанай на першым грудным сегменце, едкую вадкасць. Кармавыя расліны: віды роду Вярба і Таполя, у тым ліку Асіна. Вусені аб’ядаюць лісце.
Кукалка
Акукліванне ў канцы лета — пачатку восені. Зімуе кукалка. Звычайна акружаная трывалым коканам, вырабленым вусеням са здробненай кары. Размяшчаецца на ствалах і галінках кармавога дрэва. Кукалка цёмная, бура-чырвоная, тоўстая цыліндрычная.
Будынак гарадской управы (Магілёў)
Будынак гарадской управы - помнік архітэктуры эклектыкі. Знаходзіцца па вуліцы вул. Ленінскай, 1 у Магілёве.
Гісторыя
Узведзены ў другой палове XIX стагоддзя ў гістарычным цэнтры гораду, мае рысы стыляў позняга класіцызму і псеўдарускага.
15(28).12.1917 г. у будынку гарадской управы адбыўся II губернскі з'езд Саветаў рабочых і салдацкіх
З 1956 г. у будынку знаходзіўся Дом культуры будтрэсту № 12. Цяпер у будынку Палац грамадзянскіх абрадаў.
У 1957 годзе на будынку ўстаноўлена мемарыяльная дошка ў гонар II губернскага з’езда Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў.
Мікалаш Затаўканюк
Мікалаш (Мікола) Затаўканю́к (Mikoláš Zatovkaňuk, Микола Затовканюк;, в. , цяпер Луцкі раён, Валынская вобласць, Украіна) — чэшскі мовазнавец. Доктар філасофіі (1952).
Біяграфія
У 1939—1940 гадах вучыўся на завочным аддзяленні Луцкага педагагічнага інстытута. Скончыў у 1947 годзе Тбіліскі ўніверсітэт. У 1947—1949 гадах вывучаў славістыку ў Карлавым універсітэце ў Празе. З 1949 года выкладаў у гэтым універсітэце, у тым ліку курс «Уводзіны ў беларускую мову».
Навуковая дзейнасць
Займаецца параўнальным вывучэннем беларускай, украінскай і рускай моў, іх узаемадзеяннямі з заходне-славянскімі мовамі, тыпалогіяй блізкароднасных моў, псіхалінгвістыкай. Аўтар манаграфіі «Словазмяненне назоўнікаў ва ўсходнеславянскіх мовах» (1975), даследаванняў і артыкулаў па праблемах беларусістыкі: «Усходнеславянскія традыцыі і беларусістыка ў Пражскім універсітэце» (1970), «Пра лексічныя кантакты беларускай і польскай моў (з пункту гледжання моўнай інтэрферэнцыі)» (1973) і інш.
Чарцёж (Жлобінскі раён)
Чарцёж (, Чертёж) — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснабярэжскага сельсавета.
За 2 км ад вёскі знаходзіцца чыгуначны прыпыначны пункт Казімірава.
Гісторыя
Да 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Малевіцкага сельсавета.
Мікалай Іосіфавіч Ісаёнак
Мікалай Іосіфавіч Ісаёнак (нар., в. Чарневічы, Барысаўскі раён, Мінская вобласць, БССР) — беларускі жывапісец. Скончыў у 1973 годзе Мінскае мастацкае вучылішча.
Творчасць
Працуе ў бытавым, пейзажным, партрэтным жанрах, нацюрморце. Сярод твораў: «Хлябы» (1976), «Памяці бацькі» і «У азёрным краі» (1978), «Песня аб маёй зямлі» (1979), «Адна», «Гусоўскаму прысвячаецца», «Нацюрморт з рэшатам», «Зімовы нацюрморт» (усе 1980), «Лён Беларусі», «На роднай зямлі. Памяць», «Салдаткі. Адраджэнне» (усе 1981), «Беларускі краявід» і «Касьба» (1982), «Браслаўскія прасторы» і «Восеньскія дажджы» (1984), серыя «Алеі», «Дарога да храма», «Сад мастака», «Гладышы», «Яблынька майго дзяцінства» (усе 1990-я гг.), «Калядны марозік» (1996).
Пакроў (Украіна)
Пакроў, да 2016 года — Арджанікі́дзэ  — горад абласнога значэння ў Днепрапятроўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Арджанікідзеўскага гарадскога савета. Насельніцтва горада складае 40 857 чалавек (2015).
Геаграфічнае становішча
Плошча горада складае 2,6 тыс. га. Размешчаны на левым беразе ракі Базаўлук у месцы ўпадзення ў яе рэк і Кам'янка. Вышэй па цячэнні, на процілеглым беразе ракі Салона, размешчана сяло Шолахавэ, за 1 км ніжэй па цячэнні размешчана сяло Краснэ. Побач з горадам праходзіць аўтамабільная дарога.
Гісторыя
Вядомы археолаг Барыс Мазалеўскі ў 1971 годзе раскапаў курган Тоўста Магыла, у якім быў знойдзены знакаміты шэдэўр сусветнай антычнай культуры — залатая скіфская пектараль.
Недалёка ад горада, на тэрыторыі Кахоўскага вадасховішча, па старым рэчышчы Дняпра ў VIII—XI стагоддзях праходзіў знакаміты гандлёвы шлях з вараг у грэкі.
Горад знаходзіцца на былой тэрыторыі зямель казацкага Войска Запарожскага Нізавога. Менавіта тут больш як 300 гадоў назад знаходзіліся Базаўлуцкая і Чартамлыцкая Сечы. З апошняй было цесна звязаны жыццё і баявая дзейнасць казака Івана Сірко, магіла якога знаходзіцца ў сяле Капуліўка.
У 1883 годзе інжынер-геолаг Валяр'ян Домгер у басейне ракі Салона адкрыў багатыя радовішчы марганцавай руды, дзякуючы чаму на тэрыторыі будучага горада з'явіліся першыя шахцёрскія паселішчы. У 1886 годзе былі заснаваны Пакроўскія капальні і пачалася прамысловая распрацоўка марганцавай руды.
Афіцыйнай датай нараджэння горада лічыцца 1956 год, калі некалькі рабочых пасёлкаў, якія ўвтарыліся каля марганцавай рудні імя Арджанікідзэ, былі аб'яднаны ў горад Арджанікідзэ, названы ў гонар Серго Арджанікідзэ.
Спачатку здабыча марганцавай руды здзяйснялася падземным шахтавым спосабам. Але ў 1952 годзе пачалі здабываць марганцавую руду адкрытым метадам. У 1956 годзе ўпершыню ў сусветнай практыцы быў прапанаваны метад рэкультывацыі (аднаўлення) былых кар'ерных зямель. Менавіта ў той час горназдабыўныя прадпрыемствы былі аб'яднаны ў адно цэлае — Арджанікідзеўскі горна-ўзбагачальны камбінат, які стаў галоўным прадпрыемствам горада.
У 1965 годзе гораду Арджанікідзэ быў нададзены статус горада абласнога значэння.
21 лістапада 2014 годзе ў горадзе невядомыя павалілі помнік Леніну. 17 сакавіка 2016 года Вярхоўная Рада Украіны прыняла пастанову аб перайменаванні горада, які атрымаў назву Пакроў. Пастанова набыла моц 2 красавіка 2016 года.
Аляксандр Сцяпанавіч Захарэўскі
Аляксандр Сцяпанавіч Захарэ́ўскі (нар., в. Колкі, Петрыкаўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне фармакалогіі. Доктар медыцынскіх навук (1975), прафесар (1983).
Біяграфія
Скончыў у 1955 годзе Віцебскі медыцынскі інстытут. З 1958 года ў Мінскім медыцынскім інстытуце, з 1967 года загадчык лабараторыі, у 1983—1996 загадчык кафедры.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па распрацоўцы сінтэтычных, кардыя-, нейратропных, супрацьгіпаксічных, супрацьалергічных сродкаў, лекаў расліннага паходжання.
Софія Сымонаўна Зянько-Пачыкоўская
Софія Сымонаўна Зянько-Пачыкоўская (сакавік, в. Ласокіна, Валожынскі раён, Мінская вобласць — ) — беларуская народная спявачка і казачніца. Песні, прыпеўкі, казкі, пацешкі, якія яна выконвала, вылучаліся народнай фантазіяй, адухоўленасцю, трапнасцю і дасціпнасцю народнага слова. У аснове яе рэпертуару — каляндарна- і сямейна-абрадавыя песні. Ад яе запісана каля 400 твораў беларускага фальклору (запісаў сын Уладзімір). Некаторыя песні Зянько-Пачыкоўскай увайшлі ў рэпертуар Маладзечанскага народнага ансамбля «Спадчына».
Будынак рэальнага вучылішча (Магілёў)
Будынак рэальнага вучылішча — гістарычны будынак у горадзе Магілёве. Знаходзіцца на рагу вуліц Піянерскай і Камсамольскай, галоўным фасадам арыентаваны ў бок Дняпра.
Гісторыя
Будынак з чырвонай цэглы ўзведзены ў 1885 годзе паводле праекта губернскага інжынера У. С. Міляноўскага на ахвяраванні жыхароў губерні для Магілёўскага Аляксандраўскага рэальнага вучылішча. Паводле іншых звестак, аўтарам праекта быў Іван Іванавіч Лявіцкі.
Для падрыхтоўкі нацыянальных кадраў у галіне дашкольнага выхавання ў 1933 годзе па рашэнні ўрада БССР на базе дашкольнага аддзялення Магілёўскага педтэхнікума быў арганізаваны Магілёўскі дашкольны педагагічны тэхнікум. Новая навучальная ўстанова размясцілася ў былым будынку Аляксандраўскага рэальнага вучылішча.
У другой палове 1960-х гадоў колькасць навучэнцаў Магілёўскага дашкольнага педагагічнага вучылішча, якое займала будынак, перавысіла 1000 чалавек, штогод вучылішча выпускала больш за 350 спецыялістаў. Адчуваўся востры недахоп навучальных аўдыторый. У 1966—1967 гадах над будынкам вучылішча былі надбудваныя 2 паверхі, зменены галоўны фасад. Таксама быў пабудаваны асобны спартыўны корпус, сіламі навучэнцаў было акультурана прылеглая да вучылішча тэрыторыі на плошчы Арджанікідзэ.
Цяпер будынку знаходзіцца Сацыяльна-гуманітарны каледж і вучэбны корпус № 4 Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова.
Архітэктура
Помнік архітэктуры позняга класіцызму. Першапачаткова будынак быў двухпавярховы з паўпадвальным паверхам. Існуюць звесткі, што з-за нізкай якасці цэглы, з якой нельга было ўзводзіць сцены па эліптычнай крывой ці па дузе акружнасці, будынак рэальнага вучылішча вельмі хутка прыйшоў у аварыйны стан.
У плане мае складаную форму: да галоўнага корпуса (выходзіць на пл. Арджанікідзэ) прылягаюць два крылы — кароткае па вул. Піянерскай і падоўжанае па вул. Карла Маркса, якія ўтвараюць трапецападобную форму плана. Цэнтральная частка галоўнага фасада вылучаная несапраўдным рызалітам. Па баках рызаліта знаходзіліся па две пілястры на вышыню двух паверхаў, на фасадах — прамавугольныя аконныя праёмы з простымі ліштвамі, на рызаліце — з сандрыкамі. Унутраная планіроўка калідорная: да аднабаковага калідора прылягаюць класныя пакоі.
Беліца (Жлобінскі раён)
Бе́ліца (, Белица) — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Луцкага сельсавета.
Вярбічаў
Вярбі́чаў (, Вербичев) — пасёлак у Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Луцкага сельсавета.
Банска-Шцьяўніца
Гісторыя
Першая здабыча карысных выкапняў пачалася на месцы Банска-Шцьяўніцы яшчэ ў III ст., імаверна кельтамі. У 1156 годзе Банска-Шцьяўніца згадваецца як шахцёрскі гарадок. У 1217 упершыню згадваецца здабыча серабра ў ваколіцах горада, у 1238 Банска-Шцьяўніца атрымлівае гарадскія правы. У XIII ст. сюды прыходзяць нямецкія каланісты з Ціроля і Саксоніі. У 1443 годзе горад знішчыў моцны землетрасенне. У сярэдзіне XV ст. узнікаюць Стары і Новы замак — умацаванні супраць турэцкіх набегаў. У 1627 годзе ўпершыню ў сусветнай гісторыі пры здабычы карысных выкапняў тут былі выкарыстаны выбуховыя рэчывы — порах. У 1735 годзе ў Банска-Шцьяўніцы ўзнікае першая ў Венгрыі Горная школа, а ў 1763 вышэйшая навучальная ўстанова — Горная акадэмія. У 1782 годзе Банска-Шцьяўніца была трэцім буйнейшым горадам Венгрыі пасля Браціславы і Дэбрэцэна.
У цяперашні час Банска-Шцьяўніца згубіла сваё прамысловае значэнне, але з'яўляецца папулярным турыстычным месцам Славакіі.
Phalera bucephala
Phalera bucephala — начны матылёк з сямейства Чубаткі.
Апісанне
Размах крылаў каля 50-60 мм, даўжыня пярэдняга крыла 27-28 мм. Самка звычайна трохі буйней самца. Пярэднія крылы серабрыста-шэрага колеру з вялікай круглявай жоўтай плямай, з двайной цёмнай палоскай па краі. Заднія крылы бела-жоўтыя з карычневымі жылкамі. Грудзі і першы сегмент брушка густа пакрытыя валасінкамі. Брушка серабрыста-карычнева-жоўтае, па баках пакрыта цёмнымі плямамі. Вусікі у самца коратка-пёрыстыя, у самкі — дробна-шчацінкападобныя. У стане спакою са складзенымі крыламі, матылёк падобны на адламаны сучок.
Арэал
Еўропа, на поўначы да палярнага круга. Сібір, Далёкі Усход.
Месцапражыванні
Пойменныя лясы, змешаныя лясы, уздоўж вадаёмаў, рэк, ручаёў, паркі, сухія верашчатнікі.
Час лёту
Май, пачатак чэрвеня — ліпень, жнівень. Ноччу ахвотна ляціць на святло.
Яйка
Самка адкладае яйкі купкамі па 10— 125 штук, на ніжні бок лісця кармавых раслін. Праз 10-15 дзён з'яўляюцца вусені, якія жывуць групамі.
Вусень
Вусень даўжынёй 35-40 мм, бурага колеру, з 10 перарывістымі жоўтымі падоўжнымі палосамі і жоўтымі папярочнымі кольцамі на кожным сегменце. Цела пакрыта кароткімі тонкімі шэрымі валасінкамі.
Вусені з'яўляюцца поліфагамі, харчуюцца пераважна лісцем дуба, таполі, бярозы, бука, вярбы, вольхі і ляшчыны, нярэдка харчуюцца лісцем пладовых дрэў і кустоў. Жывуць групамі. Пачынаючы з чацвёртага ўзросту вусені распаўзаюцца і аб'ядаюць лісце і цалкам, пакідаючы толькі цэнтральную жылку. Стадыя вусеня з ліпеня да жніўня. У жніўні вусені пакідаюць кармавую расліну, закопваюцца ў глебу, дзе акукляюцца.
Кукалка
Кукалка цёмна-бурая. Зімуюць кукалкі без кокана, у глебе на глыбіні 3-4 см. Пры неспрыяльных умовах кукалка ўпадае ў стан дыяпаузы, і яе развіццё затрымліваецца на 1-2 гады.
Грушачка
Гру́шачка (, Грушечка) — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Луцкага сельсавета.
Глыбокае (возера, басейн Лужаснянкі)
Глыбо́кае — возера ў Беларусі, у Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці, за 25 км на паўночны ўсход ад горада Гарадок, за 2,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Загуззе (Стадолішчанскі сельсавет), у басейне ракі Лужаснянка.
Плошча паверхні 0,007 км². Даўжыня 0,1 7 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,4 км.
Мораўска-Тршэбава
Мораўска-Тршэбава (Moravská Třebová, был. Mährisch Trübau) — горад у Чэхіі.
Плошча горада складае 4 220 га. Колькасць насельніцтва — 11 414 чалавек (на 2003 год). Адміністрацыйна горад паасобны на 5 раёнаў.
Геаграфія
Горад Мораўска-Тршэбава знаходзіцца на паўночным усходзе Чэхіі, у раёне Світаві Пардубіцкага края, у рэгіёне Маравія. Горад ляжыць на беразе ракі Тршэбуўка.
Гісторыя
У 1945—1946 гадах нямецкае насельніцтва горада, якое складала тады большасць жыхароў, было рэпатрыявана ў ФРГ. З 1850 года па 1960 год Мораўска-Тршэбава была цэнтрам аднайменнага раёна.
Будынак былой прыватнай жаночай гімназіі (Магілёў)
Будынак былой прыватнай жаночай гімназіі — помнік архітэктуры позняга класіцызму. Узведзены ў 1875 з цэглы на Дняпроўскім праспекце (сучасная вул. Першамайская, 24).
Гісторыя
Быў узведзены па Дняпроўскім праспекце ў 1875 г., як аднапавярховы. У 1872 г. мураваны будынак набыла Магілёўская жаночая (Марыінская) гімназія, якая з 1865 года працавала за горадам, на правым беразе Дняпра на дачы Піпенберг. Пазней дабудаваны яшчэ два паверхі і ў 1877 г. 2-павярховы флігель для лазні, пральні і памяшканняў для аканомкі, кашталяншы і фельчара. Пазней яны былі аб’яднаны ў адзін будынак, які набыў форму літары П.
31 сакавіка 1918 г. у памяшканні гімназіі адбыўся сход Магілёўскага Беларускага камітэта. Каля 400-х дэлегатаў з’езда, якія прадстаўлялі разнастайныя губернскія і мясцовыя арганізацыі і ўстановы, падтрымалі на ім абвяшчэнне Беларускай народнай рэспублікі.
Архітэктура
Трохпавярховы Г-падобны ў плане будынак са скошанай плоскасцю вуглавой часткі. Паверхі аддзеленыя прафіляванымі паяскамі. Сцены першага паверху пакрытыя рустам, астатніх — гладкія, завершаныя шырокім прафіляваным карнізам. Аконныя праёмы прамавугольныя ў простых ліштвах, на другім і трэцім паверхах дэкарыраваны сандрыкамі.
Мемарыяльная дошка
У 1964 г. на будынку ўстаноўлена мемарыяльная дошка Таццяне Раманаўне Карпінскай. Камсамолка Таня Карпінская ў 1941 г. скончыла сярэднюю школу № 1. У Вялікую Айчынную вайну член падпольнай групы (кіраўнік К. Ю. Мэтэ). Кватэра Карпіпскіх па вул. Вялікая Грамадзянская, 66, была асноўнай яўкай падпольшчыкаў. Тут Таня і яе маці В. М. Карпінская друкавалі ўначы па пішучай машынцы падпольную газету «За Родину» (пазней — «За Советскую Родину»), лістоўкі і зводкі Саўінфармбюро, захоўвалі боепрыпасы і медыкаменты для партызан, данясенні разведкі. У сакавіку 1943 г. нацысты арыштавалі Карпінскіх і пасля жорсткіх катаванняў расстралялі. В. М. Карпінская пасмяротна ўзнагароджана ордэнам Леніна, Таня — ордэнам Айчыннай вайны 1-й ступепі. Імем Тані Карпінскай названы завулак у Магілёве і карабель.
Насельніцтва Марока
Насельніцтва Марока — мараканцы колькасцю 35,7 млн чалавек (ацэнка на 2017). Гэта трэцяя ў свеце па колькасці насельніцтва арабамоўная краіна пасля Егіпта і Алжыра.
Дэмаграфія
Штогадовы прырост насельніцтва складае 0,97 % (2017 г). Узровень нараджальнасці 17,7 нованароджаных / 1000 чалавек (2017 г). Узровень смяротнасці 4,9 смерцяў / 1000 чалавек (2017 г). Узровень міграцыі — - 0,32 %. Сярэдняя працягласць жыцця — 74 гадоў у мужчын, 80 года ў жанчын (2017).
Нацыянальны склад
Каля 60 % насельніцтва — арабы, каля 40 % — берберы. Працэс зліцця розных плямёнаў і народаў у адзіную мараканскую нацыю да канца не завершаны. Еўрапейцы складаюць 60 тыс. чалавек (галоўным чынам французы, іспанцы і партугальцы), яўрэі каля 3 тыс. .
Мовы
Афіцыйныя мовы — арабская і берберская. Гутарковы мараканскі дыялект лексічна і граматычна вельмі адрозніваецца як ад арабскай літаратурнай мовы, так і ад іншых (немагрыбскіх) дыялектаў арабскага (практычна незразумелы ў арабскіх краінах Блізкага Усходу). Прыкладна 12 млн (40 % усяго насельніцтва), асабліва ў сельскіх раёнах, гаворыць на берберскай мове, якая існуе ў Марока ў выглядзе трох дыялектаў. Французская мова, якая не з'яўляецца дзяржаўнай, але фактычна разглядаецца як другая мова Марока, шырока выкарыстоўваецца ў бізнесе і эканоміцы. Таксама яна шырока выкарыстоўваецца ў адукацыйнай і дзяржаўнай сферах. Паводле ацэнкі 2010 французскай мовай валодала каля 32 % насельніцтва. Таксама, распаўсюджана выкарыстанне іспанскай мовы (асабліва на поўначы краіны). Частка спецыялістаў, якая калісьці вучылася ў СССР/Расіі, а таксама працягвае навучацца ў ёй, валодае рускай.
Рэлігіі
Іслам з'яўляецца дзяржаўнай рэлігіяй Марока. 98,7 % мараканцаў — мусульмане (з іх 67 % — суніты), 1,1 % — хрысціяне, 0,2 % — іўдзеі.
Размяшчэнне насельніцтва
На 1 кв.км пражывае каля 80 чалавек, але найбольш густозаселеннымі з'яўляюцца раёны на заходнім узбярэжжы краіны. На прыатлантычных раўнінах, а таксама ў паўночна-заходніх перадгор'ях Атласа і Эр-Рыфа на 1 кв.км пражывае 240-300 чалавек, у бязлюдных паўднёва-ўсходніх раёнах краіны шчыльнасць насельніцтва — 1-2 чалавекі на 1 кв.км.
Урбанізацыя
Урбанізацыя ў 2017 складае 61,2 %, што з'яўляецца тыповым для Паўночнай Афрыкі даволі высокім паказчыкам, што пераўзыходзіць сярэднеафрыканскі ўзровень у паўтары разы. У 2015-2020 гг. гарадское насельніцтва расце з хуткасцю 1,92 % у год. Буйнейшыя гарады: Касабланка (3,5 млн у 2015), Рабат (1,97 млн), Фес (1,17 млн), Маракеш (1,13 млн)
Пісьменнасць
Пісьменнасць — 78 % мужчын, 58 % жанчын (паводле ацэнкі 2015 года).
Дубрава (Луцкі сельсавет)
Дубра́ва (, Дубрава) — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Луцкага сельсавета.