cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гарвард-каледж
Гарвард-каледж (Harvard College) — адно з двух падраздзяленняў Гарварда, якія выпускаюць бакалаўраў (разам з ). Знаходзіцца ў масачусецкім Кембрыджы, заснаваны ў 1636 годзе. З'яўляецца найстарэйшай ВНУ ЗША і адным з самых прэстыжных.
Названы ў гонар яго першага фундатара Джона Гарварда.
Першапачаткова існаваў для духавенства, з 1782 года пачалося навучанне медыцыне, з 1816 і 1817 гадоў — адпаведна праву і тэалогіі.
Уладзімір Абрамавіч Мінькін
Уладзімір Абрамавіч Мінькін (нар., Магілёў) — савецкі і расійскі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1954 годзе. Працаваў у Валгаградзе, дзе ўдзельнічаў у праектаванні Дома Савецкай Арміі, жылых дамоў па Ленінскім праспекце, мікрараёнаў у г. Камышыне. З 1968 па 1981 года — галоўны архітэктар праектаў, кіраўнік майстэрні ў Мінскпраекце, працаваў у Валгаградграмадзянпраекце, Аграбудпраекце і фірме «Бінка».
Член Саюза архітэктараў СССР з 1961 года. Пражывае ў Валгаградзе.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): жылыя дамы па пр. Леніна (1956—1959), Дом афіцэраў (1958—1966);  інжынерны корпус завода медабсталявання (1961—1964) у Валгаградзе; праект ДП жылога раёна, забудова кварталаў № 8 і 14, мікрараёнаў № 1, 2 і 4 з прывязкай жылых дамоў, інтэрнатаў, школ, дзіцячых садоў у г. Камышыне (1961—1968); жылыя дамы ў квартале № 201 Валгаграда (1961—1968); Музей абароны Царыцына — Сталінграда (праектная прапанова, 1959—1960); Дом Саветаў у Валгаградзе (праектнае заданне, 1965—1966); праект стадыёна на 10 000 гледачоў з плавальным басейнам і спартзалай у г. Камышын (1967—1968) ; ПДП раёна па вул. Маякоўскага (1974), праект рэканструкцыі Партызанскага праспекта (1972—1973), праекты забудовы мікрараёнаў Ангарская-2А (1970—1973), Маякоўская-1 (1976—1978), рэканструкцыя стадыёна «Трактар» (1977), ЦДП РУ «Мінскэнерга» (1977) , 9-, 12-павярховыя жылыя дамы з убудаванымі ўстановамі абслугоўвання па вул. Маякоўскага (1975—1980) у Мінску , жылыя дамы з убудаванымі крамамі па вул. Пархоменка ў Валгаградзе; жылыя дамы па вул. Леніна, Галоўпаштамт, гарвыканкам у г. Камышын; праект серыі № 134 буйнапанэльных жылых дамоў для Валгаграда (1984—1987); жылы 5-7-9-павярховы дом у жылым раёне Царыцына (1996); будынак ашчадбанка па вул. Камуністычнай (1998); абласны Цэнтр занятасці насельніцтва ў Валгаградзе (2001).
Высокае (Холм-Жыркоўскі раён)
Высокае (Высо́кое) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
NGC 526A
NGC 526A (іншыя абазначэнні — ESO 352-66, MCG ?6-4-19, AM 0121-351, PGC 5120) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога і быў дададзены пазней.
Алена Уладзіміраўна Слесарэнка
Алена Уладзіміраўна Слесарэнка (Еле́на Влади́мировна Слесаре́нко; нар., ) — расійская скакуха ў вышыню. Заслужаны майстар спорту Расіі. Алімпійская чэмпіёнка 2004 года, двухразовая чэмпіёнка свету ў памяшканні (2004, 2006).
Біяграфія
Нарадзілася 28 лютага 1982 года ў Валгаградзе, маці — Таццяна Уладзіміраўна Сівушэнка. У 11 гадоў Алена пайшла на лёгкую атлетыку ў СДЮСШАР № 10, дзе трэніравалася спачатку ў Марыны Апанасенкі, затым у Барыса Горкава, пад кіраўніцтвам якога дабілася найвышэйшых вынікаў. Прадстаўляла клуб ЦСКА.
2005 выпаў у спартоўкі ў сувязі з траўмай. Аднак вяртанне ў спорт вялікіх дасягненняў аказалася для Алены трыўмфальным: вясной 2006 года з вынікам 2,02 м яна выйграла чэмпіянат свету па лёгкай атлетыцы ў памяшканнях. У верасні 2006 года перамагла на Кубку свету ў Афінах з вынікам 198 см.
У снежні 2014 года завяршыла спартовую кар’еру і ўзначаліла Валгаградскую абласную ДЮСШ па зімовых відах спорту.
У кастрычніку 2017 года назначана кіраўніком апарата Галоўнага штаба дзіцячага руху «Юнармія».
Дыскваліфікацыя
У лістападзе 2016 года Алена Слесарэнка па рашэнні МАК пазбаўлена 4 месца, паказанага на Алімпіядзе 2008 года ў Пекіне. Пасля пераправеркі допінг-проб у спартсменкі выяўлены забаронены пазіцыі, метадалагічнай турынабол. Спартыўны арбітражны суд (CAS) дыскваліфікаваў Алену Слесарэнку на чатыры гады, дыскваліфікацыя пачынаецца з 4 кастрычніка 2016 года. Ануляванню падлягаюць вынікі, паказаныя спартсменкай у перыяд з 23 жніўня 2008 года па 22 жніўня 2012 года.
Фаеда-Вальцеліна
Фаеда-Вальцеліна (Faedo Valtellino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сондрыа.
Насельніцтва складае 539 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 135 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 23020. Тэлефонны код — 0342.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Карла.
Паходжанне відаў (апавяданне)
«Паходжанне відаў» («Происхождение видов») — апавяданне рускага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаванае ў 1993 годзе ў часопісы «Огонёк».
Змест
У матэрыялістычным і атэістычным грамадстве, якім з’яўляўся СССР, вялікую ролю прыпісваюць тэорыі эвалюцыі Чарлза Дарвіна. Сам аўтар тэорыі выглядаў культавай фігурай, як заснавальнік ўсёперамагальнага вучэння аб паходжанні відаў.
У гэтым культурным кантэксце зразумелая абсурдысцкая атмасфера апавядання Пялевіна. У апавяданні Дарвін падарожнічае на «Біглі» у атмасферы ўсеагульнага пакланення каманды, боцман ходзіць за ім з вядром, у якім замарожана бутэлька шампанскага. Уся ўвага капітана і каманды накіравана на вялікія эксперыменты Дарвіна па эвалюцыі. Для гэтага да яго запускаюць буйных малпаў, каб у паядынку адзін на адзін чарговы раз перамог вучоны. Усё гэта нібыта прасоўвае Дарвіна да стварэння вялікай тэорыі.
Лонданскі заапарк
Ло́нданскі заапа́рк (London Zoo) — найстарэйшы навуковы заапарк у свеце. Заснаваны ў Лондане 27 красавіка 1828 года ў якасці заалагічнай калекцыі, прызначанай для навуковых даследаванняў. З 1847 года адкрыты для публічных наведванняў. Адзін з найбуйнейшых заалагічных збораў у Злучаным Каралеўстве (па стане на 2006 — 16 802 асобіны жывёл 755 відаў). Адміністрацыйна падпарадкаваны створанаму ў 1826 годзе Заалагічнаму таварыству Лондана. Размешчаны ў паўночнай частцы Рыджэнтс-парка на мяжы паміж раёнамі Вэстмінстэр і Камдэн.
На тэрыторыі, якая належыць лонданскаму заалагічным збору, адкрыты першыя ў свеце агульнадаступны серпентарый (1849), акварыўм (1853), інсектарый (1881), дзіцячы заапарк (1938). У 2001 годзе сланы, насарогі і іншыя буйныя жывёлы былі пераведзены з Лонданскага заапарка ў заапарк Уіпснейд у Бедфардшыры, які таксама функцыянуе пад эгідай ЗТЛ.
Заалагічнае таварыства Лондана не атрымлівае афіцыйнага фінансавання, спадзеючыся на ўзносы «удзельнікаў» (Fellows), «сяброў» (Friends) і «членаў» (Members), а які таксама даходы ад продажу ўваходных білетаў і субсідыі ад дабрачынных арганізацый. Заапарк працуе кожны дзень з 9.00 да 18.00.
Ліхтар (значэнні)
Ліхтар:
Васкрасенка (Паўладарская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1033 чалавекі (486 мужчын і 547 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 477 чалавек (234 мужчыны і 243 жанчыны).
Ліхтар (архітэктура)
Ліхтар у архітэктуры — адкрытая бэлечная канструкцыя, якая вянчае будынак і служыць для асвятлення ці вентыляцыі.
Такога роду канструкцыі часам сустракаюцца ў сярэднявечных пабудовах (ліхтар кафедральнага сабора Ілі). Пазней пад словам ліхтар сталі разумець адкрыты верхні ярус вежы, што звязана з падабенствам гэтага архітэктурнага элемента з ліхтаром і выкарыстаннем яго ў якасці месцазнаходжання сігнальнага агню.
У архітэктуры Адраджэння і барока ліхтаром звалі маленькую купалападобную надбудову з дэкаратыўнымі аркадамі, якая часам выкарыстоўвалася для асвятлення памяшкання, але часцей выконвала дэкаратыўную функцыю.
Найбольш вядомымі саборамі з ліхтаром на купале з'яўляюцца кафедральны сабор Санта-Марыя-дэль-Ф’ёрэ ў Фларэнцыі, Сабор Святога Пятра ў Рыме, Сабор Святога Паўла ў Лондане і Капітолій у Вашынгтоне.
Пад ліхтаром таксама разумеюць:
Бат-Спаўскі ўніверсітэт
Бат-Спаўскі ўніверсітэт (Bath Spa University) — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Бат.
Агульная характарыстыка
Універсітэт мае галоўны кампус у Ньютан-парку, прыкладна за 5 на захад ад цэнтра горада Бат. Універсітэт мае іншыя кампусы ў горадзе Бат і адзін у Коршам-Корт у графстве Уілтшыр.
Установа можа прасачыць свае карані ад заснавання Бацкай школы мастацтваў у 1852 годзе.
У 2005, 2006 і 2008 гадах універсітэт быў уключаны ў 10 лепшых сучасных брытанскіх універсітэтаў па версіі The Sunday Times на 8, 5 і 8 пазіцыях адпаведна. Універсітэт зноў стаў 8-м лепшым сучасным універсітэтам Вялікабрытаніі па версіі The Sunday Times у сваім універсітэцкім даведніку за 2016 год.
Субдукцыя
Субду́кцыя — паводле ўяленняў тэктонікі пліт: узаемадзеянне літасферных пліт на канвергентных межах, дзе пры сустрэчным перамяшчэнні адна з пліт (звычайна акіянічная) падсоўваецца пад іншую і апускаецца ў мантыю Зямлі. Тэрмін увёў французскі вучоны П. Ангус (1951).
Інтэнсіўныя тэктанічныя рухі, дэфармацыі і магматызм фармуюць над зонамі субдукцыі зоны глыбокафокусных землетрасенняў, астраўныя дугі, ланцугі вулканічных астравоў, якія атачаюць катлавіны ўскраінных мораў і аддзеленыя глыбакаводнымі жолабамі ад акіянаў, і горныя паясы актыўных кантынентальных ускраін.
Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі БДПУ імя М. Танка
'''Факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі БДПУ імя М. Танка''' — структурнае падраздзяленне БДПУ імя М. Танка.
Гісторыя
Інстытут быў створаны ў 2000 годзе згодна з загадам міністра адукацыі Беларусі як факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў сістэмы адукацыі згодна палітыцы перападрыхтоўкі настаўнікаў-дэфектолагаў. У 2002 гожхе адкрыты Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў (ІПКіПК). У 2011 годзе перайменаваны ў Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі (загад рэктара БДПУ ад 01.12.2011 № 121).
NGC 7645
NGC 7645 (іншыя абазначэнні — PGC 71314, ESO 470-3, MCG -5-55-7) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) у сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Клубніцы
Клубні́цы, Суніцы мускатныя, Суніцы мускусныя, Трускалкі (Fragaria moschata) — кветкавыя расліны роду. Часта клубніцамі няправільна называюць суніцы садовыя.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя травяністыя расліны вышынёй 15—40 см. Карэнішча гарызантальнае. Лісце трайчастае, буйное, апушанае. У пазухах прыкаранёвага лісця развіваюцца кароткія паўзучыя парасткі (вусы), якія ўкараняюцца. Кветкі аднаполыя, белыя. Кветаносы вышэйшыя за лісце. Плады — ягады, дробныя, малінава-чырвоныя, салодкія, духмяныя з белай мякаццю.
Распаўсюджанне і экалогія
Пашыраны і культывуюцца ў Еўропе. У дзікім стане сустракаецца ў лясах, хмызняках, цяністых месцах і высокім травастоі ў еўрапейскай частцы былога СССР. На тэрыторыі Беларусі ў дзікім стане трапляецца ў цяністых лясах, хмызняках, на ўзлесках.
Святлолюбівая, ценевынослівая расліна, мезафіт і мезатроф.
Выкарыстанне
Харчовыя і лекавыя расліны. Спажываюць свежыя і перапрацаваныя. Для прысядзібнага садаводства выкарыстоўваюць сунічна-клубнічныя гібрыды.
NGC 5712
NGC 5712 (іншыя абазначэнні — MCG 13-10-21, ZWG 353.42, ZWG 354.5, 7ZW 553, NPM1G +79.0122, PGC 51799) — галактыка ў сузор’і Малая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
9-я армія (Расійская імперыя)
9-я армія (9 А) — фарміраванне (агульнавайсковае аператыўнае аб’яднанне) упраўлення, злучэнняў, часцей Кіеўскай ваеннай акругі, падчас Першай сусветнай вайны ў Рускай Імператарскай Арміі.
Палявое ўпраўленне 9 А (штаб) створана ў жніўні 1914 года. На канец 1917 года штаб размяшчаўся ў Баташані.
Ліквідавана ў пачатку 1918 года.
Склад
Склад 9-й арміі ў жніўні — верасні 1914 года. Усяго ў 9-й арміі: 96 (144) бат., 208 (304) кул., 131 (142) эск., 32 кул., 326 (470) гарм., 5 (10) сап. рот, 18 самалётаў.
10 — 11 сакавіка 1915 года ў складзе 9-й арміі згодна з загадам галоўнакамандуючага войскамі Паўднёва-Заходняга фронту генерала М. І. Іванова быў утвораны III-і конны корпус, які пасля выконваў часцяком больш шырокія задачы, чым прадпісаныя звычайнаму корпусу: узмацняясь далучанымі да яго часцямі, корпус ўтвараў групы войскаў. Фармаваў корпус і быў яго першым камандзірам генерал граф Ф. А. Келер.
На канец 1917 года армія мела ў сваім складзе: Восенню 1915 года штаб-кватэра 9 А знаходзілася ў горадзе Камянец-Падольск.
Мікмак
Мі́кмак (саманазва: Mi'kmaq, Micmac, Micmacs) — алганкінскі народ, карэнныя жыхары Новай Шатландыі. У нашы дні жывуць пераважна на ўсходзе Канады, амерыканскіх штатах Мэн і Масачусетс. Тэрыторыі, населеныя мікмак, завуцца Мігмагі (Mi’gma’gi). Агульная колькасць (2016 г.) - 20 200 чал.
Гісторыя
Лічыцца, што продкі мікмак пасяліліся на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна каля 10 тысяч гадоў таму. Да прыходу еўрапейцаў яны разам з іншымі ўсходнімі алганкінамі склалі канфедэрацыю Вабанакі, варожую ў дачыненні да аб'яднанняў іракезаў. Кантакты з еўрапейцамі пачаліся з канца XV ст. Мікмак актыўна ўдзельнічалі ў гандлі футрам, падтрымлівалі саюзныя адносіны з французскімі каланістамі. У XVI ст. з-за распаўсюджання эпідэмічных захворванняў колькасць мікмак скарацілася амаль удвая.
1 кастрычніка 1610 г. правадыр Анры Мемберту адным з першых тубыльцаў Канады прыняў каталіцызм і падпісаў канкардат, які прадугледжваў як сталыя рэлігійныя зносіны, так і ўзаемны гандаль. У наш час 1 кастрычніка разглядаецца як нацыянальнае свята мікмак — Дзень Дамовы. Правы мікмак на суверынітэт былі падцверджаны брытанскім каралём Георгам III ў 1763 г. У гэты перыяд частка народа перасялілася на Ньюфаўндленд. Аднак у другой палове XVIII ст. правы мікмак часцяком парушаліся лаялістамі — выхадцамі з ЗША.
У 1876 г. мікмак трапілі пад нагляд урада Канады. У 1880 г. іх дзеці былі абавязаны наведваць так званыя мясцовыя школы, якія фінансаваліся ўрадам і з'яўляліся праваднікамі еўрапейскіх моў і рэлігійных звычаяў. У 1940-х гг. каля 2000 мікмак былі прымушаны перасяліцца на тэрыторыю рэзерватаў.
У нашы дні мікмак маюць статус першаснай нацыі у Канадзе і карыстаюцца правамі аўтаноміі, удзельнічаюць у экалагічным руху. У 1999 г. вярхоўны суд Канады падцвердзіў правы мікмак на месцы палявання і рыбалоўства, гарантаваныя дагаворамі 1760 г. і 1761 г.
Плямёны мікмак
На ўсходзе Канады на традыцыйных землях жывуць прадстаўнікі 7 плямён:
Акрамя таго, на Ньюфаўнлендзе жывуць кваліпу, якія адасобіліся ад астатніх мікмак у XVIII - XX стст. У штаце Мэн (ЗША) афіцыйна прызнаным з'яўляецца племя арустук.
Традыцыйнае кіраванне
Да 1876 г. галоўную ролю ў кіраванні мікмак адыгрывала Вышэйшая рада Sante’ Mawio’mi, у якую ўваходзілі прадстаўнікі keptin розных плямён. На чале Вышэйшай рады стаяў абраны вярхоўны правадыр Kji Sagamaw. Плямёны таксама мелі рады на чале правадыроў родаў Sagamore.
Пасля ўсталявання ўрадавага нагляду абавязкі Вышэйшай рады перайшлі да прызначаных прадстаўнікоў. У нашы дні дзейнічае некалькі арганізацый, накшталт Прававой ініцыятывы мікмак Kwilmu’kw Maw-klusuaqn, якія каардынуюць супольныя сувязі плямён незалежна ад урада.
Традыцыйная культура
У перыяд першых кантактаў мікмак з еўрапейцамі іх асноўнымі заняткамі былі рыбалоўства, паляванне, збіральніцтва, камерцыйная здабыча і гандаль футрам. Важнымі жывёламі для здабычы былі лось, малюскі, траска, карыбу, мядзведзь, футравыя звяры. Распаўсюджаная зброя для здабычы — дзіда, лук, розныя капканы, крукі, сеткі. Для руху па вадзе майстравалі каноэ. Ужо ў XVI ст. запазычылі еўрапейскую традыцыю будавання невялікіх суднаў з ветразямі. Узімку карысталіся снегаступамі. Да распаўсюджвання еўрапейскіх прылад шырока карысталіся бярозавай карой. Ёй пакрывалі жытлы, ладзілі з яе кошыкі і пасудзіны.
Мікмак падзяляліся на групы, якія часам дасягалі 300 чалавек, на чале спадчыннага правадыра Sagamore. Кожная група вандравала па пэўнай паляўнічай тэрыторыі. У асноўным міграцыі мелі сезонны характар. Падчас недахопу ежы групы маглі падзяляцца. Жылі ў часовых вігвамах, крытых бярозавай карой або скурамі. Звычайна кожная нуклеарная сям'я карысталася сваім вігвамам. Вопратку шылі са скур, на ногі апраналі макасіны. У XIX ст. мужчынская вопратка шылася з прывезеных ваўняных тканін і знешне нагадвала еўрапейскую ваенную, жанчыны насілі на галаве капелюшы, падобныя на ваенныя, аднак упрыгожвалі іх бісерам.
Старажытныя мікмак знакаміты петрогліфамі, што выразаліся на мяккіх сланцах. Да нашых дзён шырока распаўсюджаны разьба па дрэву, мастацкае пляценне скруткаў кары. Танцы імітуюць паводзіны жывёл. Захаваліся святочныя і паляўнічыя песні.
Рэлігія
Згодна французскім місіянерам XVII ст., мікмак шанавалі сонца і верылі ў шматлікіх духаў mntu або manitu. У 1610 г. быў заключаны канкардат з каталіцкім касцёлам. Каталіцызм практычна выціснуў традыцыйныя вераванні і аказаў значны ўплыў на духоўнае жыццё.
Грыгор’ева (Багданаўскае сельскае паселішча)
Грыгор’ева (Григорьево) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Чацвярык
Чацвяры́к:
Дубраўка (Вілейскі раён)
Ду́браўка (, Дубровка) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Людвіноўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 43 км на паўночны ўсход ад г. Вілейка, 23 км ад чыг. ст. Княгінін на лініі Маладзечна—Полацк, 139 км ад Мінска, на аўтадарозе Кумельшчына—Жары.
Гісторыя
У пісьмовых крыніцах вядома з XVII ст. У 1615 г. сяло ў маёнтку Сэрвач, у Ашмянскім павеце ВКЛ, шляхецкая ўласнасць, 20 валок. У 1756 г. вёска ў маёнтку Кастыкі Міхаіла Слізня, падканюшага ВКЛ; у 1765 г. ў маёнтку Сэрвач, уласнасць Э. Радзевіч, 14 двароў.
Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Расійскай імперыі. У 1800 г. ў Вілейскім павеце Мінскай губерні, уласнасць І. Вазгірда, В. Козела. З 1820 г. ў маёнтку Латыгаль, уласнасць казны. У 1897 г. вёска ў Даўгінаўскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні. У 1908 г. мелася 340 дзесяцін зямлі.
З лістапада 1939 г. ў БССР, з 4.12.1939 г. ў Вілейскай вобласці, з 15.1.1940 г. ў Крывіцкім раёне, з 12.10.1940 г. ў Сцешыцкім сельсавеце. У Вялікую Айчынную вайну з чэрвеня 1941 г. да 3 ліпеня 1944 г. акупіравана нацыстамі. З фронту не вярнуліся 6 жыхароў. З 20.9.1944 г. ў Маладзечанскай вобласці. У чэрвені 1949 г. створаны калгас імя І. Д. Чарняхоўскага. З 16.7.1954 г. ў Жарскім сельсавеце таго ж раёна Маладзечанскай, з 20.1.1960 Мінскай абласцей. З 25.12.1962 г. ў Вілейскім раёне.
З 1991 года ў незалежнай Рэспубліцы Беларусь. Да 8 лютага 2010 года ў Жарскім сельсавеце. Затым да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Сцешыцкага сельсавета.
Фаркола
Фаркола (Forcola) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сондрыа.
Ірына Мікалаеўна Міхайлава
Ірына Мікалаеўна Міхайлава (, Алма-Ата) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1963 годзе. Працавала ў Белпрампраекце, Белкамунпраекце, з 1976 года — галоўны архітэктар праектаў у БелНДІПгорадабудаўніцтва.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1968 года. Пражывала ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы: вытворчы корпус завода імя Арджанікідзэ (1968); у аўтарскім калектыве: рэканструкцыя былога касцёла пад Дом кіно (1973), адміністрацыйны корпус Савета Міністраў БССР (прыбудова да Дома ўрада) па вул. Савецкай, 9 (1976; сумесна з М. Н. Ліўшыцам, С. І. Федчанкам, Новікавым) у Мінску, інтэрнат Наваполацкага політэхнічнага інстытута (1980), комплексы піянерлагераў Гродзенскай і Гомельскай вобласці (1978—1983), забудова мікрараёнаў № 4 у Бабруйску і Поўнач-1 у Пінску (1979—1987).
Aphomia zelleri
Aphomia zelleri — від агнёвак роду Aphomia. Ён быў апісаны у 1932 годзе і вядомы з Цэнтральнай Азіі і большай частцы Еўропы.
Біялагічнае апісанне
Размах крылаў складае 19-27 мм. Лёт імага з чэрвеня па жнівень.
Экалогія
Вусені харчуюцца на Brachythecium albicans і відах роду Ammophila. Яны жывуць у вертыкальных шаўковых трубках, якія прасціраюцца прыкладна на 100 мм у пясок. Від зімуе ў лічынкавай стадыі. Акукліванне адбываецца ў шаўковых трубках, крыху ніжэй паверхні.
Зубава (Багданаўскае сельскае паселішча)
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Трафімаўка (Паўладарская вобласць)
Трафімаўка — сяло ў Качырскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Жанакурлыскай сельскай акругі. Код КАТА — 554847100.
Ліга Нацый
Ліга Нацый (League of Nations, Société des Nations, Sociedad de Naciones) — міжнародная арганізацыя, заснаваная ў выніку Версальскага пагаднення ў 1919-1920 гадах як аснова Версальска-Вашынгтонскай сістэмы. У перыяд з 28 верасня 1934 да 23 лютага 1935 года ў Лігу Нацый ўваходзіла 58 дзяржаў-удзельнікаў. Мэты Лігі Нацый ўключалі ў сябе: раззбраенне, прадухіленне ваенных дзеянняў, забеспячэнне калектыўнай бяспекі, урэгуляванне спрэчак паміж краінамі шляхам дыпламатычных перамоў, а таксама паляпшэнне якасці жыцця на планеце. Спыніла сваё існаванне ў 1946 годзе.
Падстава
Асноўныя прынцыпы мірнай супольнасці нацый былі закладзены ў 1795 годзе Імануілам Кантам, які ў сваім паліталагічным трактаце "Да вечнага міру" упершыню апісаў культурныя і філасофскія асновы будучага аб'яднання Еўропы і тым самым выказаў ідэю Лігі Нацый, якая магла б ажыццяўляць кантроль канфліктных сітуацый і прыкладала б намаганні да захавання і ўмацаванню міру паміж дзяржавамі.
Мовы і сімвалы
Афіцыйнымі мовамі Лігі Нацый былі: французская, англійская і іспанская (з 1920). Лігай таксама сур'ёзна разглядалася пытанне ўстанаўленне ў якасці рабочай мовы эсперанта.
Ліга Нацый не мела ні афіцыйнага сцягу, ні лагатыпа. Прапановы па прыняцці афіцыйнага сімвала з'яўляліся пачынаючы з 1920 года, аднак дзяржавы-члены так і не дасягнулі пагаднення.
Бедфардшырскі ўніверсітэт
Бедфардшырскі ўніверсітэт (University of Bedfordshire) — брытанская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Бедфард.
Агульная характарыстыка
Бедфардшырскі ўніверсітэт мае кампусы ў графствах Бедфардшыр і Бакінгемшыр. Універсітэт мае карані з 1882 года, аднак ён атрымаў статус універсітэта ў 1993 годзе як Лутанскі ўніверсітэт. Універсітэт змяніў назву на сучасную ў 2006 годзе пасля зліцця Лутанскага ўніверсітэта і мясцовага кампуса Лестэрскага ўніверсітэта імя Сымона дэ Манфора.
Ён размеркаваны па пяці кампусах: ёсць тры ў Бедфардшыры (у Бедфардзе і Лутане) і два ў Бакінгемшыры (у Эйлсберы - для студэнтаў, якія вывучаюць медсястрынства і акушэрства, і ў Мілтан-Кейнс). Ён таксама дзейнічае ў Лондане і Бірмінгеме.
Універсітэт заняў восьмае месца ў Вялікабрытаніі ў Зялёнай лізе ў 2019 годзе і атрымаў плацінавую нагароду "Eco Campus" у 2020 годзе.
Універсітэт мае яркую і касмапалітычную студэнцкую супольнасць, якая ўключае больш за 20 000 студэнтаў з больш чым 100 краін, якія навучаюцца ў супрацоўніцтве з 40 акадэмічнымі партнёрамі як у Вялікабрытаніі, так і за мяжой. Больш за 40 % яго студэнтаў паходзяць з сем'яў, якія не вучыліся ў вышэйшай школе. Каля 70 % - гэта дарослыя людзі, якія вярнуліся да працягу ўласнай адукацыі, і больш за палову - чарнаскурыя або этнічныя меншасці.
Беседскі сельсавет
Бе́седскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Беседзь.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Веткаўскага раёна Гомельскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Веткаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Гомельскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Веткаўскага раёна. У 1966 годзе ў склад Хізоўскага сельсавета перададзена вёска Новаіванаўка. 21 кастрычніка 1968 года ў склад сельсавета з Новаграмыцкага сельсавета перададзены вёска Барталамееўка, пасёлкі Васток і Петухоўка. 25 чэрвеня 1970 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Барталамееўка, сельсавет перайменаваны ў Барталамееўскі.
Уладзімір Мікітавіч Усхопчык
Уладзі́мір Мікі́тавіч Усхо́пчык (нар. ; Ровенская вобласць, УССР, СССР — савецкі і беларускі ваенны. Намеснік міністра абароны РБ.
Служыў у складзе савецкага войска ў Афганістане. У 1990 годе быў камандзірам 107-й мотастралковай дывізыі, якая размяшчалася ў Паўночным гарадку Вільнюса. 13 студзеня 1991 года савецкая бранятэхніка пад яго камандай распачала штурм тэлевежы ў Вільнюсе. Загінула 16 чалавек.
Дасюль знаходзіцца ў літоўскім вышуку.
Замошша (Людвіноўскі сельсавет)
Замо́шша (, Замошье) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Людвіноўскага сельсавета.
Гісторыя
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Сцешыцкага сельсавета.
Падзеі ў Вільнюсе (1991)
Сту́дзеньскія падзе́і (Sausio įvykiai) — падзеі, звязаныя з інтэрвенцыяй Савецкай Арміі ў Літву ў студзені 1991 года. У выніку дзеянняў савецкіх ваенных загінула 14 асоб, а больш за 600 былі параненыя.
11 сакавіка 1990 года Літва абвесціла незалежнасць, у адказ Савецкі Саюз ўвёў танкі ў сталіцу краіны — Вільнюс. 13 студзеня 1991 года Савецкая армія пачала штурм тэлевізійнай вежы, якую абаранялі цывільныя людзі, перадусім студэнты. Літоўцы абаранялі ад штурмуючых жаўнераў Міхаіла Галаватава ўваход у студыю, у якой да апошняй хвіліны транслявалася праграма свабоднай Літвы. Людзі клаліся на зямлю, ствараючы жывы ланцуг перад гусеніцамі танкаў. У той дзень у Вільнюсе загінула 14 асоб (13 цывільных і 1 савецкі салдат; 15 асоб памерла ў лютым), а больш за 700 былі параненыя. На наступны дзень мноства людзей прыйшло развітацца з забітымі.
Штурм парламента не адбыўся. 21 жніўня 1991 года пацярпеў паразу ў Маскве жнівеньскі путч, і савецкае войска пакінула тэлевізійную вежу.
Абаронцы літоўскай незалежнасці
Беларускія дэпутаты Вярхоўнага Савета ад апазіцыі і апазіцыйныя беларускія грамадзяне прымалі актыўны ўдзел у абароне незалежнасці суседняй краіны. Сяргей Дубавец быў узнагароджаны медалём Літвы «13 студзеня» за «адвагу і самаадданасць, праяўленыя пры абароне незалежнасці Літвы».
13 студзеня 1991 года раніцай дэпутаты Апазіцыі БНФ прынялі Заяву з асуджэннем гвалтоўных дзеянняў Масквы. Вярхоўны Савет адмовіўся прымаць якую-небудзь заяву адносна тых падзей, пакуль не атрымае больш падрабязныя звесткі. Была створана камісія, якая павінна была ехаць у Вільнюс. У яе склад ўвайшлі: Валянцін Голубеў, Генадзь Карпенка, Сяргей Шабашоў (дэпутат ад ветэранаў, былы першы сакратар Віцебскага абкама), Аляксандр Лукашэнка, а ўзначаліў дэлегацыю Ніл Гілевіч. Тым часам у перапынку Пазняк сабраў паседжанне апазіцыі, дзе вырашылі накіраваць уласную дэлегацыю ў складзе Барыса Гюнтара, Ігара Пырха і Сяргея Навумчыка. Апазіцыйныя палітыкі хутка патрапілі ў Вільнюс і адразу з’явіліся ў парламенце, які рыхтаваўся да штурму. Сяргей Навумчык выступіў перад дэпутатамі са словамі падтрымкі ад фракцыі БНФ у ВС БССР.
Абаронцы савецкага ладу
Справа паводле падзей 13 студзеня была перададзена ў суд 19 чэрвеня 1996 года. За падзеі, у выніку якіх загінулі 14 літоўскіх грамадзян, 23 жніўня 1999 года былі пакараныя Міколас Буракявічус, Юазас Ермалавічус, Юазас Куаляліс, Ляонас Барташавічус, Станісловас Міцкявічус і Яраслаў Пракаповіч, яшчэ 23 застаюцца падазраванымі ў гэтай справе.
Супраць Уладзіміра Усхопчыка, які ў 1991 годзе камандаваў дывізіяй савецкіх войскаў, сіламі якой Масква спрабавала спыніць рух літоўцаў да незалежнасці, была ўзбуджаная крымінальная справа ў Літве. У 2000 годзе генерал-лейтэнант Усхопчык быў прызначаны намеснікам міністра абароны Беларусі, што выклікала негатыўную рэакцыю ў Літве. Акрамя Усхопчыка беларускія ўлады далі прытулак іншым удзельнікам тых падзей, якія абаранялі савецкі лад ў ЛССР. У Віцебску ў 2000-я на дзяржаўнай пасадзе працаваў былы сакратар ЦК кампартыі Літвы Швед; бізнесам у Беларусі займаўся былы камандзір вільнюскага АМАПа — Макуціновіч. У Беларусі жывуць Катляроў, Юненя ды іншыя, каго літоўцы падазраюць у арганізацыі ўзброеных сутычак.
NGC 5713
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Піжаўка
Пі́жаўка, ручай Крупец (у верхнім цячэнні) — рака ў Верхнядзвінскім і Расонскім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Свольна (басейн Заходняй Дзвіны).
Даўжыня ракі 12 км, з іх 10,5 км на тэрыторыі Верхнядзвінскага раёна. Плошча вадазбору 30 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8 м/км. Выток Піжаўкі знаходзіцца за 5 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Дубровы Верхнядзвінскага раёна. Упадае ў Свольну каля вёскі Маторына Расонскага раёна. Прыток — ручай (правы).
NGC 491
NGC 491 (іншыя абазначэнні — ESO 352-53, MCG ?6-4-11, IRAS01190-3419, PGC 4914) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) у сузор’і Скульптар.
Чарнігаўскае намесніцтва
Чарнігаўскае намесніцтва — тэрытарыяльная адзінка, адпаведная губерні, у Расійскай імперыі. Цэнтр — г. Чарнігаў.
Утворана ў 1781 г. пасля скасавання Гетманшчыны. Падчас адміністрацыйна-тэрытарыяльную рэформы імператара Паўла I 12 снежня 1796 г. намесніцтва было ліквідавана, а яго тэрыторыя ўвайшла ў склад адноўленай Маларасійскай губерні.
Фузінэ
Фузінэ (Fusine) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сондрыа.
Насельніцтва складае 657 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 18 чал./км². Займае плошчу 37 км². Паштовы індэкс — 23010. Тэлефонны код — 0342.
Карытня (Холм-Жыркоўскі раён)
Карытня (Корытня) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Жанакурлыс
Жанакурлыс — сяло ў Качырскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Жанакурлыскай сельскай акругі. Код КАТА — 554847200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 229 чалавек (117 мужчын і 112 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 148 чалавек (71 мужчына і 77 жанчын).
Ёахім Лёў
Ёа́хім Лёў (Joachim Löw; нар., Шонау, ФРГ) — нямецкі футбаліст і футбольны трэнер. Галоўны трэнер нацыянальнай зборнай Германіі ў 2006—2021 гадах.
Першапачатковая праца з клубамі
Трэнерскую кар’еру Лёў пачаў яшчэ ў часы выступаў за швейцарскія клубы «Вінтэртур» і «Фраўэнфельд». У сезоне 1995/96 ён быў памочнікам галоўнага трэнера «Штутгарта» Рольфа Фрынгера, а пасля яго сыходу ў зборную Швейцарыі заняў месца настаўніка. З’яўляючыся трэнерам «Штутгарта», станавіўся ўладальнікам Кубка Германіі, а таксама фіналістам Кубка ўладальнікаў кубкаў УЕФА 1997/98. Пасля гэтага фіналу Лёў ачоліў турэцкі футбольны клуб «Фенербахчэ», дзе прапрацаваў усяго год (трэцяе месца ў чэмпіянаце Турцыі). У сезоне 1999/2000 ачольваў «Карлсруэ», які гуляў тады ў другой Бундэслізе, але не здолеў дапамагчы клубу пазбегнуць вылету ў трэці дывізіён. У 2001 годзе вярнуўся на некаторы час у Турцыю, прыняўшы запрашэнне ад «Аданаспор», але правёў там усяго 3 месяцы.
У сезоне 2001/02 выйграў з «Ціролем» з Інсбрука чэмпіянат Аўстрыі (усяго 20 прапушчаных мячоў у 36 матчах). Нягледзячы на выйгрыш чэмпіянату, клуб быў абвешчаны банкрутам і расфарміраваны, а Лёў застаўся без працы. У 2003 годзе ачоліў венскую «Аўстрыю» пасля сыходу Крыстафа Даўма.
Зборная Германіі
1 жніўня 2004 года было абвешчана, што Лёў стаў памочнікам новага галоўнага трэнера зборнай Германіі Юргена Клінсмана, які прыйшоў на змену Рудзі Фёлеру. Клінсман і Лёў пазнаёміліся, калі разам наведвалі трэнерскую школу. У зборнай пры Клінсмане Лёў меў ролю тактыка, дапаўняючы атакуючую стратэгію галоўнага трэнера. У чэрвені 2005 года зборная Германіі заняла трэцяе месца на Кубку Канфедэрацый у Германіі, саступіўшы ў драматычным паўфінале бразільцам 2:3, а ў матчы за трэцяе месца перагуляўшы мексіканцаў у дадатковы час 4:3. Ужо тады аформіўся востраатакуючы стыль немцаў, якія забілі ў 5 матчах турніру 15 мячоў, у т. л. па 2 разы забіўшы Бразіліі і Аргенціне.
Пасля чэмпіяната свету Клінсман вырашыў не працягваць кантракт са зборнай, і новым настаўнікам зборнай Германіі стаў Лёў. Ёахіму дасталася ў сутнасці ўжо сфарміраваная каманда, у якой працэс змены пакаленняў быў завершаны яшчэ ў перыяд працы Клінсмана. Лёў адразу заявіў, што будзе прытрымвацца таго кірунку, які было абраны разам з Клінсманам. Ёахім прытрымваецца традыцыйнай для немцаў схемы 4-4-2, з адным апорным паўабаронцам і моцнымі флангамі.
— Любоў да атакуючага стылю ў мяне ў крыві, — кажа Лёў. — Я аддаю перавагу рызыцы і заўсёды патрабую ад сваёй каманды, каб яна гуляла ў футбол, які добра глядзіцца збоку. Гэты стыль мне падабаецца, і я не жадаю з ім расставацца.
Лёў заставаўся галоўным трэнерам зборнай Германіі да лета 2021 года, калі пасля чэмпіянату Еўропы саступіў пасаду свайму былому памочніку Гансу-Дытэру Фліку.
Асоба Ёахіма Лёва
Ёахім Лёў уважліва сочыць за сваёй фізічнай формай, штораніцы робіць прабежкі. Спіць не менш за восем гадзін у суткі, даспадобы ездзіць на высокай хуткасці на сваім Mercedes класа М. Жонны, імя жонкі — Даніэла. У нямецкіх СМІ яго ахрысцілі мянушкай «Ёгі».
Заўжды стылёва і з густам апрануты. Навучаўся на камерсанта аптовага гандлю. Калі размова заходзіць за яго асабістае жыццё, вельмі закрыты, і вельмі рэдка дае адказы на пытанні кшталту такіх:
— Ваш любімы музыка? — Уда Юргенс.
— Любімы напой? — Мінеральная вада.
- Любімая вопратка? — Лазневы халат.
Apomyelois bistriatella
Apomyelois bistriatella від агнёвак роду Apomyelois. Ён быў апісаны Хульстам у 1887 годзе і вядомы з Каліфорніі, усходу ЗША,  Паўночнай Еўропы і Расіі.
Біялагічнае апісанне
Размах крылаў складае 15-25 мм. Лёт імага з чэрвеня па ліпень.
Лічынкі харчуюцца на грыбах Daldinia vernicosa, якія растуць на Ulex europaeus і мёртвай бярозе. акрамя таго, было зафіксавана харчаванне на Hypoxylon occidentale у Каліфорніі.
Суквецце
Суквецце (inflorescentia) — частка сістэмы парасткаў пакрытанасенных раслін, якая нясе кветкі.
Парасткі, якія нясуць кветкі, разнастайна відазмененыя. Суквецці звычайна больш-менш выразна адмежаваныя ад вегетатыўнай часткі расліны. Закладваюцца суквецці ўнутры кветкавых або змешаных пупышак.
Цэнтральны парастак суквецця называецца кветаносам. Акрамя кветак, на кветаносе могуць развівацца прыкветныя лісты. Кветкі размяшчаюцца на кветаносе ў пэўным парадку. Яны прымацоўваюцца да кветаноса пры дапамозе кветаножак або сваёй асновай (сядзячыя кветкі).
Суквецці, у якіх на кветаносе размяшчаюцца кветкі, называюцца простымі. Да простых суквеццяў належаць гронка, колас, пачатак, шчыток, парасонік, галоўка, кошык. Розныя тыпы простых суквеццяў выдзяляюць з улікам будовы кветаноса, спосабу прымацавання кветак і даўжыні кветаножак.
У простых суквеццях можа быць ад адной кветкі (у простым каласку злаку мятліцы, у кошыку мардоўніку) да некалькіх соцень (у кошыку сланечніку) і нават некалькіх тысяч (у некаторых пальмаў).
Утварэнне суквеццяў мае вялікае біялагічнае значэнне. Біялагічны сэнс ўзнікнення суквеццяў — у нарастальнай верагоднасці апылення кветак як анемафільных (гэта значыць ветрапыляльных), так і энтамафільных (гэта значыць насякомаапыляльных) раслін. Кожная асобная кветка раскрываецца і цвіце непрацяглы час. Калі надвор’е ў момант цвіцення неспрыяльнае, апыленне можа не адбыцца. Без апылення не адбудзецца і апладненне, а значыць, не завяжуцца насенне і плады. У суквецці ж кветкі распускаюцца не адначасова, што забяспечвае надзейнае апыленне і апладненне.
NGC 7713
NGC 7713 (іншыя абазначэнні — PGC 71866, ESO 347-28, MCG -6-51-13, AM 2333-381) — галактыка ў сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
NGC 5714
NGC 5714 (іншыя абазначэнні — UGC 9431, MCG 8-27-11, ZWG 248.14, FGC 1785, IRAS14363+4651, PGC 52307) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Свірскія азёры
Свірскія азёры (Свірская група азёр) — група азёр на паўночным захадзе Беларусі, у Нарачана-Вілейскай нізіне, на тэрыторыі Вілейскага і Мядзельскага раёнаў Мінскай вобласці. Адносяцца да басейна ракі Страча (прыток Віліі).
У Свірскую групу ўваходзяць наступныя азёры:
і інш.
Азёры размешчаны ў доўгай, выцягнутай амаль на 25 км з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход лагчыне ў шырокім міжпагоркавым паніжэнні. З захаду ўшчыльную прылягаюць высокія (да 25 м) схілы Свірскай грады, пакатыя ўсходнія схілы прадстаўлены адгор'ямі Канстанцінаўскай грады. Возера Вішнеўскае праз раку Смолка мае сцёк у возера Свір, з якога выцякае рака Свірыца, якая ўпадае ў Страчу. Азёры Свірнішча і Глухое маюць сцёк у раку Свірыцу праз каналізаваны ручай.
Азёры і навакольная тэрыторыя ўваходзяць у нацыянальны парк «Нарачанскі»
Assara terebrella
Ассара terebrella — матылёк сямейства Агнёўкі. Сустракаецца ў Еўропе, Карэі, Японіі (Хакайда) і Усходняй Сібіры.
Борнмуцкі ўніверсітэт
Борнмуцкі ўніверсітэт (Bournemouth University) — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Борнмут.
Агульная характарыстыка
Універсітэт быў заснаваны ў 1992 годзе; аднак вытокі яго папярэдніка ўзыходзяць да пачатку 1900-х гадоў.
У цяперашні час ва ўніверсітэце навучаецца больш за 16 000 студэнтаў, у тым ліку больш за 3 000 замежных студэнтаў. Універсітэт прызнаны за сваю працу ў медыя-індустрыі. Выпускнікі ўніверсітэта працавалі над шэрагам галівудскіх фільмаў, у тым ліку «Гравітацыя», якая была ўзнагароджана «Оскарам» за дасягненні ў галіне візуальных эфектаў на 86-й цырымоніі ў 2015 годзе.
Младатуркі
Младатуркі (Jön Türkler) — палітычны рух у Асманскай імперыі, які, пачынаючы з 1876 года, спрабаваў правесці ліберальныя рэформы і стварыць канстытуцыйна дзяржаўны лад. Младатуркам атрымалася зрынуць султана Абдул-Хаміда II (1908) і правесці палавіністыя празаходнія рэформы, аднак пасля паразы Турцыі ў Першай сусветнай вайне яны страцілі ўладу. Пасля перамогі Кемаля Атацюрка большасць младатурак актыўна падтрымлівалі дзейнасць кемалісцкай Народна-рэспубліканскай партыі.
Перадумовы
З 1870-х гадоў некалі магутная Турцыя паступова слабее, губляе раней захопленыя тэрыторыі і ператвараецца ў паўкалонію еўрапейскіх імперыялістычных дзяржаў, але нарастанне вострых міжімперыялістычных супярэчнасцяў на Балканах і Блізкім Усходзе перашкодзіла канчатковага падзелу турэцкіх валадарстваў. Да ранейшых фактараў, паскорыла распад і фінансавае закабаленне Асманскай імперыі, дадавалася гвалтоўнае ўцягванне яе не толькі ў сусветнай капіталістычны рынак, але і ў сусветную капіталістычная вытворчасць. Аднак эканоміка Турцыі развівалася аднабока. Раслі замежныя канцэсійныя прадпрыемствы, адкрываліся замежныя банкі. Замежнікі ўкладвалі капіталы ў здабываючую прамысловасць і ў тыя галіны апрацоўчай прамысловасці, якія былі занятыя перапрацоўкай экспартных культур. Па ўзроўні прамысловага развіцця Турцыя знаходзілася на апошнім месцы ў Еўропе і на адным з апошніх месцаў у Азіі. Колькасць рабочых, занятых у прамысловасці і на транспарце, не перавышала 40-50 тыс. чал.
Аднак ужо ў пачатку 1877 года султан зрушыў Мідхат-пашу з пасады вялікага Візіра, падвергнуў рэпрэсіям большасць «новых асманаў», а ў лютым 1878 года распусціў абраны паводле канстытуцыі парламент і ўсталяваў самадзяржаўнай дэспатычны рэжым («Зулюм»).
Паражэнне ў руска-турэцкай вайне 1877—1878 фактычна прывяло да амаль поўнага крушэння турэцкага панавання на Балканах і страты шэрагу уладанняў у іншых рэгіёнах. Берлінскі кангрэс 1878 года прызнаў незалежнасць большасці балканскіх народаў ад Турцыі. У 1881 годзе Францыя захапіла Туніс, у 1882 годзе Вялікабрытанія акупавала Егіпет (ў 1914 годзе аб’яўлены брытанскім пратэктаратам). У 1881 годзе замежныя крэдыторы вымусілі султана даць згоду на заснаванне імі Упраўленне Атаманскага дзяржаўнага доўгу, у вядзенне якога перайшлі найбольш істотныя даходы Турцыі і кантроль над яе фінансамі. Замежнае ўплыў пранік таксама ў войска, жандармерыю, флот, мытнае і іншыя ведамствы Турцыі.
Прагнучы ўтрымаць падуладныя народы ў падпарадкаванні, Абдул-Хамід II жорстка пераследваў найменшыя праявы вальнадумства, распальваў нацыянальную і рэлігійную варожасць, правакаваў сутыкнення паміж мусульманамі і хрысціянамі. У 1890-х гадах, паводле ўказа Абдул-Хаміда II, у Самсуне і інш. акругах Малой Азіі, а таксама ў Стамбуле былі арганізаваны жорсткія армянскія пагромы, падчас якіх загінула некалькі соцень тысяч армян. Аднак «зулюм» не мог спыніць рост прагрэсіўных сіл у краіне.
Узнікненне «младатурак»
У канцы XIX стагоддзя палітычнымі пераемнікамі «новых асманаў» выступілі младатуркі. Младатурками з’яўляліся ў асноўным тыя якія атрымлівалі адукацыю ў Францыі і ў іншых краінах Еўропы. Нефармальным лідарам камітэта быў філосаф Абдула Джэўдзет, аднак сам ён у палітыку не ўмешваўся, займаўся ў асноўным асветніцкай дзейнасцю. У асяроддзі «младатурак» паўстала радыкальнае крыло, якое складалася з маладых афіцэраў, на чале якіх былі Энвер-паша, Талаат-паша і Джэмаль-паша.
Паспяванню рэвалюцыйнай сітуацыі ў Турцыі садзейнічалі ўзмацненне ў пачатку XX стагоддзя нацыянальна-вызваленчай барацьбы балканскіх народаў і звязанае з гэтым абвастрэнне Усходняга пытання, агульны рэвалюцыйны ўздым на Усходзе пад уплывам рэвалюцыі 1905—1907 гадоў у Расіі, якая паклала пачатак «абуджэння Азіі».
Младатурэцкая рэвалюцыя і яе наступствы
Абапіраючыся галоўным чынам на афіцэрства, младатуркі на чале з Ніязі-беем паднялі ў ліпені 1908 года ўзброенае паўстанне, якое прымусіла султана Абдул-Хаміда II аднавіць дзеянне адменены ім канстытуцыі 1876 года і склікаць парламент. Аднак сваёй палітыкай, накіраванай на абмежаванне рэвалюцыі, младатуркі палягчалі выкананне задум унутранай і знешняй рэакцыі. У красавіка 1909 гады прасултанскія рэакцыйныя колы арганізавалі ў Стамбуле контррэвалюцыйны мяцеж з мэтай аднаўлення неабмежаванай улады султана. Спроба не ўдалася, і Абдул-Хамід II пазбавіўся трона (султанам парламент выбраў бязвольнага Мехмеда V), але з гэтага часу младатуркі, змяніўшы сваі погляды, ужо самі сталі пераходзіць на рэакцыйныя пазіцыі. Заняўшы міністэрскія, парламенцкія і адміністрацыйныя пасады, яны ўсталявалі дыктатарскі рэжым, мала чым адрозніваўся ад «зулюма».
Палавіністыя рэформы младатурак не змянілі класавай сутнасці феадальна-клерыкальнага ладу Асманскай імперыі і не змаглі аднавіць яе былую магутнасць. Калі вызваленчая барацьба ахапіла амаль усе нетурецкие вобласці імперыі (славянскія, арабскія, армянскія і іншыя землі), а італа-турэцкая вайна 1911—1912 гадоў і Балканскія вайны 1912—1913 гадоў канчаткова разбурылі ілюзію асманізму, младатуркі сталі абвяшчаць рэакцыйныя ідэі панцюркізму. Яны таксама шырока выкарыстоўвалі лозунгі панісламізму. Младатуркі не палегчылі і палажэнні турэцкага народа. Праведзены ў 1913 годзе кадастр, замацаваўшы прыватную ўласнасць на зямлю, ўзмацніў абеззямельванне сялян. Забастоўкі рабочых душыліся ўладамі, пераследаваліся дэмакратычныя і сацыялістычныя арганізацыі, якія ўзніклі ў Турцыі пасля младатурэцкай рэвалюцыі. Пасля турэцка-італьянская вайны Турцыя страціла свае апошнія ўладанні ў Афрыцы — Трыпалітаніі і Кірэнаіка, а таксама Дадэканескіх астравах. У выніку Балканскіх войнаў ўсе, што засталіся еўрапейскія валодання Турцыі былі абмежаваныя толькі Усходняй Фракіі з Эдырнэ. Таксама ад Турцыі адкалолася Албанія, якая стала незалежнай дзяржавай пад міжнародным пратэктаратам.
Крушэнне «младатурак»
З пачатку 1914 года ўлада ў Турцыі фактычна засяродзілася ў руках младатурэцкіх лідараў на чале з Энвер-пашай, Талаатом-пашай і Джэмаля-пашай. Парламент і султан былі не ў стане ўплываць на сітуацыю. Адарваны не толькі ад народа, але і ад асноўных слаёў нацыянальнай буржуазіі, гэты «трыумвірат» у 1914 году прыцягнуў Турцыю ў Першую сусветную вайну на баку Аўстра-Венгрыі і Германіі. Вайна для Турцыі скончылася поўным паразай, канчатковым распадам і замежнай акупацыяй.
Унутры краіны младатуркі ўжывалі жорсткі тэрор. У 1915 годзе, пад падставай высылкі з прыфрантавой паласы, младатурэцкія ўлады знішчылі больш за 1,5 мільёнаў армян. У краіне расло незадаволенасць младатурэцкім рэжымам. У войску ўзмацнялася абурэнне засіллем германскіх афіцэраў. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Расіі Турцыя мела магчымасць выйсці з вайны, але младатурэцкія кіраўнікі, насуперак нацыянальным інтарэсам Турцыі, яшчэ цэлы год працягвалі вайну супраць Савецкай Расіі; нягледзячы на ​​заключэнне Брэсцкага міра 1918 года, уцягнулі краіну ў антысавецкую інтэрвенцыю на Каўказе. Якое пачалося ў верасня 1918 гады наступ дзяржаў Антанты на палестынскіх і Македонскага франтах вымусіла султанской ўрад 30 кастрычніка 1918 года здацца на літасць пераможцаў (Мудраскае перамір’е). Фактычна, гэта быў канец Асманскай імперыі. Энвер-паша і іншыя младатурэцкія лідары эмігравалі, дыскрэдытаваўшая сябе партыя «Яднанне і прагрэс» самаліквідавалася.
У 1918—1922 гадах ўлада ў разбітай Асманскай імперыі належала найбольш кансерватыўным колам — праціўнікам младатурэцкага руху, якія знаходзіліся пад уплывам краін Антанты, чые арміі акупавалі краіну.