cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рымская імперыя
Дынастыя Север (193-235)
Ні стаўленік змоўшчыкаў прэфект Пертынакс, ні сенатар Дзідзій Юльян, які набыў парфіру ў прэтарыянцаў за вялікія грошы, не ўтрымаліся ва ўладзе; ілірыйскія легіёны пазайздросцілі сваім таварышам і абвясцілі імператарам свайго палкаводца, Септымія Севера. Септымій быў родам з Лептыса ў Афрыцы; у яго вымаўленні чутны быў афрыканец, як у мове Адрыяна — іспанец. Яго ўзвышэнне азначае поспехі рымскай культуры ў Афрыцы. Тут яшчэ жывыя былі традыцыі пунійцаў, якія дзіўным чынам зліваюцца з рымскімі. Калі тонка адукаваны Адрыян аднавіў грабніцу Эпамінонда, то Септымій, як абвяшчае паданне, пабудаваў маўзалей Ганібала. Але пуніец цяпер ваяваў за Рым. Суседзі Рыма зноў адчулі на сабе цяжкую руку пераможнага імператара; рымскія арлы абляталі мяжы ад Вавілона на Еўфрат і Ктэсіфона на Тыгру да Ёрка на далёкім поўначы, дзе памёр Септымій ў 211 годзе. Септымій Север, стаўленік легіёнаў, быў першым салдатам на троне Цэзара. Грубая энергія, якую ён прынёс з сабой з сваёй афрыканскай радзімы, вырадзілася ў дзікунства ў яго сыне Каракале, які захапіў адзінаўладдзе забойствам брата. Каракала яшчэ ясней выяўляў свае афрыканскія сімпатыі, усюды ставячы статуі Ганібала. Рым абавязаны яму, зрэшты, пышнымі тэрмамі (Тэрмы Каракалы). Як і бацька, ён нястомна абараняў рымскія зямлі на двух франтах — на Рэйне і на Еўфраце. Яго нястрымнасць выклікала змову сярод яго ваенных, ахвярай якой ён упаў. Пытанні права мелі ў Рыме тых часоў такое значэнне, што менавіта салдату Каракале Рым абавязаны адным з найвялікшых грамадзянскіх подзвігаў — прадастаўленнем ўсім правінцыялам права рымскага грамадзянства. Тое, што гэта была не проста фіскальная мера, відаць з льгот, падараваных егіпцянам. З часу заваявання Аўгустам царства Клеапатры гэтая краіна знаходзілася на асаблівым бяспраўным становішчы. Септымій Север вярнуў Александрыі самакіраванне, а Каракала не толькі падаў александрыйцам права займаць дзяржаўныя пасады ў Рыме, але і ўпершыню ўвёў егіпцяніна ў сенат. Узвышэнне пунійцаў на пасад Цэзара пацягнула за сабой пакліканне да ўлады іх супляменнікаў з Сірыі. Сястры ўдавы Каракалы, Мэзе, атрымалася ліквідаваць з пасаду забойцу Каракалы і замясціць яго сваім унукам Геліягабалам. Узыходжанне яго ўяўляе дзіўны эпізод у гісторыі рымскіх імператараў: гэта было змяшчэнне ў Рыме ўсходняй тэакратыі. Але жраца немагчыма было ўявіць на чале рымскіх легіёнаў, і Геліягабал быў хутка заменены сваім стрыечным братам, Аляксандрам Северам. Узыходжанне Сасанідаў на месцы парфянскіх цароў і выкліканае гэтым рэлігійна-нацыянальнае абнаўленне персідскага ўсходу прымусілі маладога імператара правесці шмат гадоў у паходах; але значэнне меў і для яго рэлігійны элемент, пра гэта сведчыць яго ларарый (lararium), у якім сабраны былі малюнкі ўсіх багоў, якія карысталіся культам ў межах імперыі, і ў тым ліку Хрыста. Аляксандр Север загінуў блізу Майнца ахвярай салдацкага самаволі.
Крызіс Рымскай імперыі III стагоддзя (235-284)
Тады адбылася падзея, якое паказала, да якой ступені хутка здзяйсняўся ў войсках, самай жыццёвым элеменце тагачаснага Рыма, працэс асіміляцыі рымскіх і правінцыйных элементаў і як блізкі быў гадзіну панавання варвараў над Рымам. Легіёны абвясцілі імператарам Максімін, сына гота і аланкі, былога пастухом і абавязанай свайму багатырскаму целаскладу і адвагі хуткай ваеннай кар'ерай. Гэта заўчаснае ўрачыстасць паўночнага варварства выклікала рэакцыю ў Афрыцы, дзе абвясцілі імператарам праконсула Гардыяна. Пасля кровапралітных сутыкненняў ўлада засталася ў руках юнака, унука Гардыяна. У той час, калі ён з поспехам адлюстроўваў на ўсходзе персаў, ён быў скінуты іншым варварам на рымскай ваеннай службе — Філіпам Арабам, сынам разбойніцкага шэйха ў Сыра-аравійскай пустыні. Гэтаму семіты наканавана было пышна адсвяткаваць у 248 годзе тысячагоддзе Рыма, але цараваў ён нядоўга: яго легат, Дэцый, пад ціскам сваіх салдат быў вымушаны адабраць у яго ўладу. Дэцый быў рымскага паходжання, але сям'я яго даўно ўжо была выселена ў Панонію, дзе ён і нарадзіўся. Пры Дэцыю выявілі сваю сілу два новых ворага, падрывае Рымскую імперыю — готы, якія ўварваліся з-за Дуная ў Фракію, і хрысціянства. Супраць іх накіраваў Дэцый сваю энергію, але яго гібель у бітве з готамі ўжо ў наступным годзе (251) пазбавіла хрысціян ад яго жорсткіх эдыктаў. Улада захапіў яго таварыш, Валяр'ян, які прыняў у суправіцелі свайго сына Галіена: Валяр'ян загінуў у палоне ў персаў, а Галіен пратрымаўся да 268 года. Рымская імперыя была ўжо так расківаны, што цэлыя вобласці аддзяляліся ад яе пад аўтаномным кіраваннем мясцовых галоўнакамандуючых. Галоўнай апорай Рыма былі ў гэты час генералы ілірыйскага паходжання: там, дзе небяспека прымусіла згуртавацца абаронцаў Рыма, былі выбіраюцца адзін за адным, па нарады камандзіраў, здольнасці палкаводца і адміністратары: Клаўдзій II, Аўрэліян, Проб і Кар. Аўрэліян заваяваў Галію і царства Зіновіі і аднавіў ранейшыя межы імперыі; ён жа абнёс новай сцяной Рым, які даўно вырас з рамак сцен серво Тулл і стаў адкрытым безабаронным горадам. Усе гэтыя стаўленікі легіёнаў хутка гінулі ад рук былі абураныя салдат: Проб, напрыклад, за тое, што, клапоцячыся пра дабрабыт сваёй роднай правінцыі, прымусіў салдат разводзіць вінаграднікі на Рэйне і Дунаі.
Канстанцін I
Штучная тэтрархія Дыяклетыяна пратрымалася нядоўга; Цэзары не мелі цярпення мірна чакаць свайго ўзвышэння ў аўгусты. Яшчэ пры жыцці Дыяклетыяна, які пайшоў на супакой у 305 годзе, вылілася вайна паміж супернікамі.
Абвешчаны брытанскімі легіёнамі ў 312 годзе Цэзарам Канстанцін разбіў пад сценамі Рыма свайго саперніка, апошняга стаўленіка рымскіх прэтарыянцаў, цэзара Максенцыя. Гэтая параза Рыма адкрыла шлях да трыумфу хрысціянства, з якім быў звязаны далейшы поспех пераможца. Канстанцін не толькі даў хрысціянам свабоду веравызнання ў Рымскай імперыі, але і прызнанне іх царквы з боку дзяржаўнай улады. Калі перамога пры Адрыянопалі ў 323 годзе над Аўгустам усходу, Ліцыніям, пазбавіла Канстанціна ад апошняга саперніка, хрысціянская царква стала новай запамогай яго адзінадзяржаўя. Замяніўшы тэтрархію Дыяклетыяна арганізацыяй чатырох прэфектур, Канстанцін завяршыў адміністрацыйныя пераўтварэнні свайго папярэдніка ў тым спецыяльным палітычным стылі, які стаў потым вядомы пад імем візантыйскага, з шматлікімі прыдворнымі пасадамі і новымі тытуламі. Наколькі і ў якім сэнсе змянілася з Дыёклетыяна сама імператарская ўлада, пра гэта лепш за ўсё сведчыць скліканы Канстанцінам Нікейскі сабор. Значэнне, якое запазычаў паганскі імператар ад звання «галоўнага пантыфекса», мела мясцова-рымскі нацыянальны характар і было мала параўнальна з становішчам, якое заняў Канстанцін пасля прыняцця хрысціянства. Для новай імперыі спатрэбілася і новая сталіца; ёю стаў град Канстанціна. Такім чынам ажыццявілася тое, што марылася сучаснікам Цэзара і Аўгуста, пра што гаварыў з трывогай у сваіх одах Гарацый: узнікненне новага Рыма на далёкім усходзе, пераемніка старажытнага горада Ромула. Становішча Канстанціна было настолькі грунтоўным, што ён зрабіўся заснавальнікам дынастыі.
Імперыя пасля Канстанціна (337-395)
Пасля яго смерці (337) улада перайшла да яго тром сынам: Канстанцый атрымаў Канстанцінопаль і ўсходнюю прэфектуру, Канстант — ілірыйскую прэфектуру і Італію, Канстанцін II — прэфектуру Галію з Афрыкай. Перш за ўсё новых імператараў было вынішчэнне сваякоў. Міжусобіцы паміж Канстанцінам і Канстантам і паўстанне злучылі усю ўладу ў руках Канстанцыя. У 360 годзе легіёны Галіі абвясцілі імператарам ацалелага сваяка Канстанцыя, Юліяна. Гэты запознены неаплатонік узяў на сябе няздзейсная задачу адрадзіць паганства і спыніць трыумф хрысціянства. Лёс, аднак, не даў яму нават часу змагацца з «Галілеянінам»: два гады праз, у бітве з войскамі Сасанідаў, атрымаў раненне дзідай, хутчэй за ўсё нанесенае адным з сваіх салдат і афіцэраў, і тут жа памёр. Яго пераемнік, якая была абвешчана ў лагеры, памёр на зваротным шляху, не дайшоўшы да Канстанцінопаля. Абраны там у імператары Валентыніан (364-375) заснаваў другую хрысціянскую дынастыю, якая складалася з яго брата Валента і двух малалетніх сыноў, Грацыяна і Валентыніана II, якія валадаравалі адначасова, але нязгодна паміж сабой адносна галоўнай злосці таго дня — арыянства. Валентыніан I ўсё сваё кіраванне ваяваў з варварамі на Рэйне і Дунаі. Вядомы таксама пабудовай абарончых збудаванняў як на мяжы, так і ў глыбіні правінцый. Ён памёр у 376 годзе на Дунаі, пакінуўшы заходнюю частку імперыі двум сваім сынам. Імперыя зноў падвергнулася нашэсцям варвараў: перадавы атрад германскага нашэсця, вестготы, перайшлі праз Дунай і пры Адрыянопалі знішчылі войскі Валента, які загінуў у бітве. Юнак Грацыян прызначыў суправіцелем на Усходзе Феадосія I. Праз некаторы час Грацыян быў забіты намеснікам Брытаніі магніт Максімам. Пасля гэтага захад імперыі пагрузіўся на дзесяцігоддзе ў грамадзянскія смуты. Максім быў разгромлены Хвядосам ў 388 годзе і забіты. На захадзе быў адноўлены на троне Валентыніан II пад наглядам палкаводца Арбагаста. Тры гады правёў Феадосій ў Рыме і Медыялане, а затым вярнуўся ў Канстанцінопаль. Праз год Валентыніан быў знойдзены павешаным, а імператарам стаў Флавій Яўген, стаўленік Арбагаста. І зноў Феадосій і яго палкаводзец Стыліхон адправіліся на захад і разграмілі узурпатараў ў жорсткай бітве каля ракі Фрыгід на ўсход ад Аквілы (394). На кароткі час (394-395) Феадосій засяродзіў у сваіх руках уладу над усёй імперыяй, стаўшы, такім чынам, фактычна апошнім адзіным кіраўніком усяго рымскага свету.
Падзенне Заходняй Рымскай імперыі (395-480)
Ужо ў 395 годзе ўлада Хвядоса перайшла да двух малалетніх сыноў Хвядоса, прызначаным жніўня — да Аркадзя на ўсходзе і Ганорыя на захадзе. Заходняя Рымская імперыя больш ніколі не злучалася з Усходняй і паступова слабела пад націскам варвараў. У 476 годзе Адаакр здымае парфіру з малалетняга імператара Рыма, а ў 480 годзе памірае Юлій Няпот — апошні, хто насіў тытул імператара Захаду.
Азерцы (археалагічны помнік)
Азерцы — археалагічны помнік: гарадзішча каля вёскі Азерцы (Лепельскі раён, Віцебская вобласць, Беларусь). Знаходзіцца за 200 м на ўсход ад вёскі, на падоўжаным узгорку, абмежаваным з поўначы і паўднёвага захаду азёрамі.
Пляцоўка роўная, памерам 70х55 м. Схілы гарадзішча ў іх верхняй частцы стромкія, у ніжняй — пакатыя. У 1972 г. даследаваў А. Р. Мітрафанаў. Культурны пласт у агаленнях заходняга і паўночнага схілаў 1,3—1,4 м. У цэнтры пляцоўкі быў закладзены шурф памерам 0,5х0,25 м, культурны пласт тут 1,1 м, мае 2 гарызонты. У верхнім знойдзены фрагменты ганчарнага посуду, 2 невялікія абломкі ляпных гаршчкоў з жарствой у гліне, у ніжнім — рэшткі ляпных гладкасценных пасудзін. Трапляюцца ўлакі, абпаленыя камяні, косці жывёл. Належала плямёнам днепра-дзвінскай (не пазней III—IV стст.), банцараўскай (VI—VIII) культур, функцыяніравала і ў перыяд Кіеўскай Русі X—XIII стст.
Лёпаўшчына
Лёпаўшчына (, Лёповщина) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска і фальварак у складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Ілья.
Канстанцін Мікалаевіч Ільюшчыц
Канстанцін Мікалаевіч Ільюшчыц (, г.п. Наваельня, Дзятлаўскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі паэт.
Біяграфія
Закончыў Беларускі тэхналагічны інстытут у 1968 годзе. У гэтым жа годзе прызваны ў Савецкую Армію і з ёй назаўсёды звязаў жыццё. Служыў на Далёкім Усходзе, у ГДР, у Эстоніі, у Літве. Ваеннае званне — падпалкоўнік. Аўтар зборнікаў вершаў: «Армейскія будні», «Таёжны гарнізон». Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны». Асобныя яго творы перакладзены на грузінскую, рускую і украінскую мовы.
Пептыдная паслядоўнасць
Пептыдная ці амінакіслотная паслядоўнасць — парадак, у якім амінакіслотныя рэшткі, злучаныя пептыднымі сувязямі, ляжаць у поліпептыдным ланцугу бялку або пептыду. У адпаведнасці з агульнымі правіламі, пептыдная паслядоўнасць пішацца з N-канца, гэта значыць канца, які змяшчае свабодную, да C-канца, які змяшчае свабодную. Пептыдная паслядоўнасць часта называецца бялковай паслядоўнасцю, калі яна ўяўляе бялку. Увогуле пептыдная паслядоўнасць уяўляе сабой першасную структуру ўсіх бялкоў на момант сінтэзу, аднак праз першасная структура некалькі мяняецца з утварэннем сталага бялку.
Зараз вызначана і запісана ў Базу дадзеных паслядоўнасцяў і іншыя базы дадзеных шмат пептыдных паслядоўнасцяў. Для гэтага можа выкарыстоўвацца, хоць у многіх выпадках пептыдная паслядоўнасць можа быць атрымана з дапамогай перакладу з адпаведнага гену (у выпадку эўкарыётаў неабходна таксама рэканструяваць працэс ). Звычайна ў базах дадзеных для назваў амінакіслот для сцісласці выкарыстоўваюцца адналітарныя скарачэнні.
Аналіз пептыдных паслядоўнасцяў — карысны інструмент даследавання бялкоў. Для аналізу паслядоўнасцяў зараз распрацавана шмат вылічальных інструментаў. Напрыклад, доўгія паслядоўнасці рэшткаў часта паказваюць трансмембранныя спіралі. Гэтыя спіралі, у сваю чаргу, паказваюць, што гэты бялок з'яўляецца. Пэўныя рэшткі паказваюць на тыпы другаснай структуры, напрыклад, або. Па аналізе поўнай паслядоўнасці бялку можна ацаніць яго.
Важным пры аналізе паслядоўнасцяў таксама з'яўляецца параўнанне паслядоўнасцяў з вельмі вядомымі. Падобныя паслядоўнасці, асабліва падобныя матывы паслядоўнасці, часта паказваюць на падобную функцыю або сумеснае эвалюцыйнае паходжанне. Вялікая колькасць дадзенага бялку ў розных біялагічных відах паказвае на эвалюцыйнае захаванне і важнасць гэтага бялку для арганізма.
Вялікі Лес (жылы раён, Мінск)
Вялікі Лес — мікрараён у паўночна-ўсходняй частцы Мінска, за МКАД. Узнік у 2000-х на месцы аднайменных хутароў пасярод даўняга вялізнага ляснога масіву. Назву «Вялікі Лес» атрымаў адпаведна рашэння 24-га склікання № 274/22/24 ад 22 снежня 2006 года .Названы з-за паселішча хутар Вялікі Лес (9 двароў). Вайну хутар не перажыў, і імя было забыта амаль на 70 гадоў. Мае будаўнічую назву Усходні.
Размяшчэнне
Размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы Мінска. Побач з буйным мікрараёнам Уручча, які знаходзіцца з паўночнага-захаду, і вёскай Калодзішчы, якая знаходзіцца з усходу. Таксама з паўднёвага ўсходу ад мікрараёна размешчана чыгуначная станцыя Азярышча і аднайменны пасёлак.
Гісторыя
Заснаваны прыблізна ў 1920-я гады. Спачатку складаўся з адной вуліцы.
На карце 1934 г. ваенны гарадок Уручча пазначаны як ваенны лагер каля чыгункі. Такімі лагерамі быў акружаны Мінск. Бліжэйшыя — Сухарукія і Калодзішчы. На даваенных картах чыгунка праходзіла ад станцыі «Азярышча» праз лясны масіў міма вёсак Уручча і Копішча ў вёску Падбалоцце. Разабрана да вайны.
У 1937—1939 і 1940 гг. тут дыслакавалася 100 стралковая дывізія, былі размешчаны КП акругі, шпіталь.
З даваенных будынкаў захаваліся чатыры дамы на вул. Панамарова.
У 1945 годзе сюды ва Уруччы перадыслакавалі з Берліна 120-ю дывізію. Да 1991 года 90 % насельніцтва складаў афіцэрскі склад Узброеных Сіл СССР, пазней — Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь, аднак пасля скасавання статусу закрытага ваеннага гарадка насельніцтва стала пераважна цывільным.
10 лістапада 1997 года ўвайшоў у склад Мінска. Да 1998 года меў статус ЗВГ (закрытага ваеннага гарадка).
Транспарт
Праз раён праходзяць аўтобусныя маршруты. Раён абслугоўваюць дыспетчарская станцыя Уручча-2 і дыспетчарская станцыя Уручча-4.
<div class="NavHead" style="background:#FA8072; padding-bottom: 2px; padding-top: 2px; text-align:center; padding-left:1em"> Транспартная інфраструктура мікрараёна <div class="NavContent" style="margin-bottom: 0.1em; padding: 0.2em; border-left-style:solid; border-left-width:3px; border-left-color:#c6e2ff; background-color:#c6e2ff;text-align:center;">
Насельніцтва
Да 1991 года 90 % насельніцтва складалі афіцэры Узброеных Сіл СССР, пазней УС РБ, аднак, пасля адмены статусу ЗВГ насельніцтва стала пераважна грамадзянскім.
Забудова
Гарадок забудаваны пяціпавярховымі жылымі дамамі серыі КПД-4570, П-101, таксама ёсць дзевяціпавярховыя 86 серыі, а таксама М-464БК, М-464М, М-464У, М-111-90, ЗА-ОПБ і М-335. У гарадку выразна акрэслены цэнтр — мемарыяльны комплекс і ГДА. У гарадку ёсць помнікі У. І. Леніну і безыменнаму салдату. У 1990-я гады з’явіўся 2-гі мікрараён, спачатку без сацыяльна-побытавай інфраструктуры, якая будуецца толькі ў апошнія гады. У пачатку 2000-х з’явіўся 3-ці мікрараён, яшчэ не завершаны ў поўным аб’ёме.
Забудова ў цяперашні час
Станам на 2014 год у ваенным гарадку вядзецца актыўнае будаўніцтва, будуецца 5-ты мікрараён. Таксама запланавана ўшчыльніць наяўную забудову у 1-м і 2-м мікрараёнах. Цяпер гарадок падзелены на 7 мікрараёнаў. У 2-м квартале 2013 года пачата ўшчыльненне 7-га мікрараёна.
Ваенныя аб’екты
Цяпер у гарадку размяшчаецца 120-я асобная гвардзейская механізаваная Рагачоўская Чырванасцяжная ордэнаў Суворава і Кутузава брыгада імя Вярхоўнага савета Беларускай ССР, таксама полк унутраных войскаў МУС РБ. Размяшчаюцца шматлікія сховішчы ваеннай тэхнікі, пакінутай пасля касавання СССР.
Бакінская фондавая біржа
Бакінская фондавая біржа (Bakı Fond Birjası — BFB, Baku Stock Exchange — BSE) — галоўная фондавая біржа краіны ў Баку, Азербайджан.
Была заснаваная 15 лютага 2000 года. Біржа з’яўляецца закрытым акцыянерным таварыствам, налічвае 19 акцыянераў — юрыдычных асоб. БФБ мае гандлёвую залу з 30 працоўнымі месцамі, тэхнічна дазваляюць праводзіць гандаль па каштоўных паперах любога віду. БФБ мае таксама дэпазітарый, разлічаны на ўтрыманне каштоўных папер, выпушчаных у дакументарнай і бездакументарнай форме. Заснавальнікамі Бакінскай біржы сталі 16 найбуйнейшых банкаў Азербайджана, дзве фінансавыя кампаніі і Стамбульскай фондавая біржа. Узнос кожнага з іх — 60 тысяч азербайджанскіх манатаў. Статутны фонд біржы склаў 1/2 млн манатаў.
Арнольд Шварцэнэгер
Арнольд Алоіз Шварцэнэгер (Arnold Alois Schwarzenegger;, вёска Таль каля горада Грац, Штырыя, Аўстрыя) — амерыканскі культурыст (1964—1975, 1980), , , кінапрадзюсар (1970-цяперашні час), палітык (з 2003), прадпрымальнік.
Спартыўная кар’ера
Уладальнік шэрагу прэмій па бодзібілдынгу, у тым ліку сяміразовы ўладальнік тытула «Містар Алімпія».
Кар’ера ў кіно
Першую ролю ў кіно атрымаў у 22 гады. «Геркулеса ў Нью-Ёрку» ён выконваў пад псеўданімам Стронг — на той момант для Галівуда яго сапраўднае прозвішча было занадта складаным для вымаўлення. Пасля выканаў галоўныя ролі ў такіх фільмах, як «Конан-варвар» (1982), «Тэрмінатар» (1984), «Каманда» (1985), «Драпежнік» (1987), «Чалавек бяжыць» (1987), «Поўны ўспамін» (1990), «Тэрмінатар 2: Судны дзень» (1991), «Праўдзівая хлусня» (1994), «Знішчальнік» (1996), «Канец дзён» (1999), «Тэрмінатар 3: Паўстанне машын» (2003) і інш. Мае шэраг прэмій у кінематографе.
Палітычная кар’ера
Палітык-рэспубліканец. 38-ы губернатар Каліфорніі (абраны ў 2003 годзе, перавыбраны ў 2006). Паўнамоцтвы губернатара мінулі ў 2011 годзе.
Рабінаўка
Назву Рабі́наўка маюць:
Чарнабаіўка (Білазэрскі раён)
Чарнаба́іўка (Чорнобаївка) — вёска ў Білазэрскім раёне Херсонскай вобласці Украіны. На ўскраіне знаходзіцца Міжнародны аэрапорт Херсон.
NGC 5757
NGC 5757 (іншыя абазначэнні — ESO 580-33, MCG -3-38-14, IRAS14449-1852, PGC 52839) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Шалі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чарнабаіўка (Білазэрскі раён)
Гісторыя
Размешчана на трасе Херсон — Мікалаеў. Паўстала ў выніку зліцця двух населеных пунктаў: Чарнабаіўскіх і Гусакоўскіх хутароў, якія размяшчаліся з процілеглых бакоў гэтай трасы. Непасрэдна мяжуе з абласным цэнтрам — Херсонам, з’яўляючыся, у некаторым родзе, яго прадмесцем. Адна з найбуйнейшых па колькасці вёсак ва Украіне, якая перавышае па гэтым паказчыку і па плошчы шмат гарадоў і пасёлкаў. Насельніцтва па перапісу 2001 года складала 9275 чалавек.
У ходзе ўварвання Расіі ва Украіну ў 2022 годзе акупанты выкарыстоўвалі аэрадром блізу Чарнабаіўкі як камандны пункт і месца збору самалётаў і верталётаў. З 27 лютага ён дзясяткі разоў станавіўся цэллю для ўкраінскіх ваенных. Пасля вызвалення ў лістападзе правабярэжжа Херсонскай вобласці Чарнабаіўка вярнулася пад кантроль украінскіх сіл.
Шака (сяло)
Шака — сяло ў Лябяжынскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Шакінскай сельскай акругі. Код КАТА — 555257100.
Чарнабаіўка (Білазэрскі раён)
Мясцовы савет
75024, Херсонская вобл., Білазэрскі р-н, в. Чарнабаіўка, вул. Кастрычніцая 44.
Насельніцтва
Станам на 2011 год у Чарнабаіўцы пражывала 9275 чалавек. Роднымі мовамі назвалі:
Шака (сяло)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 726 чалавек (374 мужчыны і 352 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 650 чалавек (344 мужчыны і 306 жанчын).
Арэнбургская вобласць
Арэнбургская вобласць (Оренбургская область) — суб’ект Расійскай Федэрацыі. Утворана 7 снежня 1924 года. Плошча 124 тыс.км². Цэнтр — Арэнбург, найбуйнейшыя гарады: Бугуруслан, Бузулук, Меднагорск, Орск, Наватроіцк.
Размешана ў перадгор’ях Паўднёвага Урала. Паверхня раўнінная. На захадзе ўвалы Агульнага Сырта і Арэнбургскі стэп, у цэнтральнай частцы грады Губерлінскіх гор (вышыня да 667 м), на ўсходзе Зауральская раўніна і заходняя ўскраіна Тургайскага плато.
Нацыянальны склад: рускія (73,9 %), татары (7,6 %), казахі (5,8 %), украінцы (3,5 %), башкіры (2,4 %), мардва (2,4 %).
Геаграфія
Плошча Арэнбургскай вобласці складае 123 700 км², па гэтым паказчыку яна займае 32 месца ў Расіі. Тэрыторыя вобласці ахоплівае паўднёва-ўсходнюю ўскраіну Усходне-Еўрапейскай раўніны, паўднёвы ўскраек Урала і паўднёвае Зауралле. Працягласць вобласці з захаду на ўсход складае 755 км, з поўначы на ​​поўдзень — 425 км. Агульная працягласць межаў складае 3700 км.
Гісторыя
З 1730-х гадоў, пасля прыняцця рашэння пра добраахвотнае уваходжанне ў склад Расійскай імперыі казахскіх плямён, тэрыторыя сучаснага Арэнбуржжа стала актыўна асвойвацца перасяленцамі з цэнтральных губерняў Расіі.
7 снежня 1934 года Прэзідыум УЦВК прыняў пастанову аб стварэнні Арэнбургскай вобласці. Тады ж быў зацверджаны склад аргкамітэта па выбарах Савета дэпутатаў Арэнбургскай вобласці, старшынёй якога быў прызначаны Васільеў. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 26 снежня 1938 года вобласць была перайменаваная ў Чкалаўскую, а сам горад Арэнбург тым жа ўказам быў перайменаваны ў Чкалаў.
Насельніцтва
На 1 студзеня 2010 года колькасць насельніцтва склала 2113,3 тысячы чалавек. У 2007 годзе колькасць народжаных на 1000 жыхароў склала 12,1 чалавека. Пры гэтым колькасць памерлых — 14,6 на тысячу жыхароў. Такім чынам, у галіне назіралася натуральнае змяншэнне насельніцтва.
Большасць насельніцтва складаюць рускія (73,9 %), сярод іншых нацыянальных суполак варта вызначыць татараў (7,6 %), казахаў (5,8 %), украінцаў (3,5 %), башкіраў (2,4 %) і мардву (2,4 %). Беларусы таксама пражываюць у вобласці ў колькасці 9182 чалавекі паводле звестак на 2002 год.
Эканоміка
Вядучыя галіны вобласці — паліўная прамысловасць, чорная і каляровая металургія, хімічная, нафтахімічная і харчовая галіны. На тэрыторыі Арэнбургскай вобласці знаходзіцца найбуйнейшае ў Расіі Арэнбургскае газакандэнсатнае радовішча. Вядзецца здабыча нафты, жалезных, медных і нікелевых рудаў, азбэсту. Найбуйнейшыя прадпрыемствы вобласці — вытворчыя аб’яднанні «Оренбургнефть», «Оренбурггазпром», «Орскнефтеоргсинтез», «Оренбургские минералы».
Гуда-Вісконці
Гуда-Вісконці (Gudo Visconti) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Мілан.
Насельніцтва складае 1309 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 262 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 20088. Тэлефонны код — 02.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Чатэм
Чатэм (анг. Chatham, на мове марыоры Rekohu) — найбуйнейшы востраў у групе астравоў Чатэм. Плошча — 899 км². Насельніцтва — 600 чал. (2013 г.).
Мае вулканічнае паходжанне. Сфармірованы каля 40 млн гадоў таму. Паверхня пагорыстая. Найвышэйшая кропка — горка Маўнгатэрэ (294 м.). Маюцца таксама раўнінныя і забалочаныя нізінныя землі. Большая частка вострава пакрыта лугамі. Вылучаецца вялікая лагуна Тэ-Ванга.
Быў населены продкамі марыоры паміж 1000 і 1500 гг. н. э. Адкрыты 29 лістапада 1791 г. экспедыцыяй Джорджа Ванкувера, названы ў гонар аднаго з караблёў экспедыцыі «Чатэм».
Асноўныя заняткі насельніцтва — авечкагадоўля і лоў рыбы.
На Чатэме размешчаны адміністрацыйны цэтр астравоў — Уаітангі.
Тан Швэ
Тан Швэ (သန်းရွှေ ;, К'яўксе, Бірма) — ваенны дыктатар М’янмы ў 1992—2011. Старшыня хунты, якая з 15 лістапада 1997 насіла назву Дзяржаўны Савет Міру і Развіцця (SPDC). Займаў пасаду Старшыні Дзяржсавета.
Пабяржэ
Пабя́ржэ (Paberžė, традыцыйная беларуская назва — Падбярэззе) — вёска ў Вільнюскім раёне Вільнюскага павета Літвы. Цэнтр Пабяржэўскай сянюніі. Размешчана на рацэ, на поўнач ад Вільнюса. Насельніцтва на 2011 год — 919 чалавек.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Падбярэззе апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Віленскім павеце Віленскай губерні.
Каля 1887 года ў Падбярэззі было 67 будынкаў. У 1900 годзе тут збудавалі царкву-мураўёўку.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Падбярэззе абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езду КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР. У 1920 годзе Падбярэззе апынулася ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.
З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года ўлады СССР перадалі мястэчка Літве.
Ільяшэвіч
Ільяшэвіч — беларускае прозвішча.
Прудзішча
Назву Прудзішча маюць:
Ілювій
Ілювій (ад illuvies — «разліў, намыўная гразь») — арганічныя і мінеральныя рэчывы, вышчалачаныя дажджавымі і расталымі снегавымі водамі з верхніх глебавых гарызонтаў (гумусавага і элювіяльнага) і адкладзены ў ніжэйшым ілювіяльным гарызонце.
Аўксэніўка
Аўксэніўка (Авксенівка) — вёска ў Вэрхнёдніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Рыжская аўтобусная фабрыка
Рыжская аўтобусная фабрыка, РАФ (Rīgas Autobusu Fabrika, скарочана RAF, Рижская автобусная фабрика) — прадпрыемства па вытворчасці мікрааўтобусаў. Знаходзілася ў латвійскім горадзе Елгава.
Аўтобусы РАФ выкарыстоўваліся толькі дзяржавай, найчасцей як аўтамабілі хуткай дапамогі або таксі, і не адпускаліся прыватным асобам. Адзінае выключэнне рабілася для сем’яў з 5 і болей дзецьмі.
Стварэнне
У 1949 годзе на базе «Рыжскага аўтарамонтнага завода № 2» (РАРЗ № 2), які размяшчаўся ў былых майстэрняў, быў створаны «Рыжскі завод аўтобусных кузаваў» (РЗАК). Задачай завода было вытворчасць сярэдніх аўтобусаў.
У 1951 годзе РЗАК быў аб’яднаны з «Рыжскай эксперыментальнай аўтамабільнай фабрыкай» (РЭАФ).
Першай уласнай прадукцыяй завода РАФ стаў 22-мясцовы аўтобус РАФ-251, які ўсталёўваўся на шасі ГАЗ-51.
1958—1991
У 1958 годзе на аснове агрэгатаў «ГАЗ-21 Волга» пачаўся выраб РАФ-977.
З 1961 года цэхам на вул. Тэрбатас быў вернуты статус «Рыжскага аўтарамонтнага завода № 2» (РАРЗ № 2) — пры гэтым там працягвалася вытворчасць аўтобусаў на шасі ГАЗ-51А. Вытворчасць мікрааўтобусаў была перанесена на вул. Дунтэс. На новай пляцоўцы быў пачаты выпуск мадэлі РАФ-977Д, якая атрымала цалкам новы і больш тэхналагічны ў вытворчасці кузаў.
Планавалася, што будуць вырабляцца яго пасажырская, грузавая і спецыяльная мадыфікацыі. Першая партыя 1-тонных фургонаў была выраблена ў 1962 годзе на мадэрнізаваных шасі 977Д. Аднак, з-за недастаткова вялікай вытворчай магутнасці завода выраб мадэлі перанеслі на Ерэванскі ЕрАЗ.
У 1990 годзе была праведзена мадэрнізацыя завода. Было закуплена новае абсталяванне. Працавала на прадпрыемстве каля 4500 чалавек.
Постсавецкі перыяд
У выніку распаду СССР, завод згубіў усе свае лініі паставак і рынкі збыту. Вытворчасць падала з кожным годам — у 1991 годзе сабралі 15130 мікрааўтобусаў; праз 4 гады аб’ём знізіўся ў 10 разоў, а ў 1997 — да 66 адзінак.
З 1996 года РАФ спрабаваў увайсці ў альянс з Горкаўскім аўтамабільным заводам у якасці аўтазборачнай вытворчасці для спецыяльных версій аўтамабіля «Газель», аднак пагадненне было блакаванае урадам Латвіі з палітычных меркаванняў.
У 1997 годзе з канвееру сышла апошняя партыя 13-мясцовых РАФ-22039. Вытворчасць была спынена.
У 1998 годзе завод быў абвешчаны банкротам і падзелены на некалькі дробных кампаніяў, якія доўгі час судзіліся за маёмасць завода. Болей за ўсё пашанцавала RAF Avia, якая атрымала самалёты завода і стала карыстацца імі для чартэрных рэйсаў.
Па стане на 2010 г. большая частка вытворчых карпусоў разбурана, на іх месцы знаходзяцца арэндаваныя гандлёвыя плошчы.
Адалыміўка
Адалыміўка (Адалимівка) — вёска ў Вэрхнёдніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Вольга Мікалаеўна Навумава
Біяграфія
Скончыла Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1954 годзе. Працавала архітэктарам, галоўным архітэктарам праектаў у Казгарбудпраекце ў Алма-Аце. З 1975 года — галоўны архітэктар праектаў у Мінскпраекце.
Творчасць
У Алма-Аце ўдзельнічала ў праектаванні Палаца спорту (1966), аэравакзала (1975), карціннай галерэі імя Т. Р. Шаўчэнкі (1976), у стварэнні тыпавых праектаў школ (1974).
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): жылыя дамы ў мікрараёне Чыжоўка-3 (1978), 9-павярховы жылы дом і 12-павярховы будынак майстэрняў Мастацкага фонду БССР па вул. Сурганава, бібкалектар (1979), інтэрнат Мінскага радыётэхнічнага інстытута па вул. Усходняй, 9-, 12-павярховыя жылыя дамы па вул. Маякоўскага (1982) у Мінску.
NGC 5758
NGC 5758 (іншыя абазначэнні — UGC 9524, MCG 2-38-11, ZWG 76.39, PGC 52787) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Рух за правы афраамерыканцаў
Рух за грамадзянскія правы афраамерыканцаў ЗША (Civil Rights Movement) — масавы грамадскі рух афраамерыканцаў і падтрымліваючых іх белых актывістаў супраць расавай дыскрымінаціі ў 1950-60-х гг.
Перадгісторыя
Пасля адмены рабства ў ЗША праз некалькі дзясяцігоддзяў пасля Грамадзянскай вайны (1861-65 гг) у паўднёвых штатах склалася сістэма расавай сегрэгацыі. Негледзячы на тое, што яе апалагеты сцвярджалі, што сістэма, якая раздзяляла школы, бальніцы, рэстараны і месцы ў грамадскім транспарце на прызначаныя для чорных і белых, не з'яўляецца праяўленнем дыскрымінацыі цёмнаскурага насельніцтва (separate, but equal facilities - асобныя, але роўныя выгоды), але па факту такой роўнасці нярэдка не было.
Хадзьба ў імя свабоды
1 снежня 1955 г. Роза Паркс, 42-гадовая чорная швачка аднаго з універмагаў г. Мантгомеры (Алабама), была затрымана і аштрафавана за адмову уступіць месца "для белых" беламу пасажыру ў аўтобусе. У адказ мясцовая абшчына афраамерыканцаў пачала байкот аўтобусных ліній горада ("Хадзьба ў імя свабоды"), які хутка быў узначалены цёмнаскурым святаром Марцінам Лютэрам Кінгам. Акцыя пратэсту цягнулася 381 дзень і мясцовыя аўтобусныя кампаніі цярпелі страты. У адказ гарадскія ўлады пачалі штрафаваць таксістаў, якія падвозілі ўдзельнікаў Хадзьбы на работу і арыштавалі больш за сто удзельнікаў байкота згодна антыбайкотнаму закону 1921 г. Таксама белыя расісты выкарыстоўвалі тэрор супраць чорных актывістаў. У прыватнасці, у студзені 1956 г. ў дом М. Л. Кінга кінулі бомбу.
У адказ на арышты кіраўнікі байкоту падалі іск у федэральны акружны суд. Суд у снежні 1956 г. прызнаў неканстытуцыйнасць сегрэгацыі грамадскага транспарту. Але пасля адмены сегрэгацыі ў аўтобусах Мантгомеры, іх пачалі абстрэліваць белаыя расісты, якія таксама нападалі на жыхароў негрыцянскіх кварталаў. Сярод пацярпелых была дзяўчына, якой нанеслі цяжкія цялесныя пашкоджанні, і цяжарная жанчына, якую паранілі ў нагу. Але ў гэты час праблема сегрэгацыі і дыскрымінацыі чорных грамадзян ЗША ўжо набыла міжнародную славу. Таксама шэраг белых святароў і бізнесменаў Алабамы асудзілі тэрор супраць афраамерыканцаў. У выніку хваля насілля сціхла на пэўны час.
Інтэграцыя школ і падзеі 1957 г.
У 1957 г/ федэральны суд загадаў правесці інтэграцыю муніцыпальных школ г. Літл-Рок, штата Арканзас. Дзевяць цемнаскурых дзяцей былі залічаны ў Цэнтральную сярэднюю школу горада, але па загаду губернатара штата мясцовая паліцыя не пусціла іх на заняткі. Тады прэзідэнт ЗША Дуайт Дэйвід Эйзенхаўэр выдзеліў салдат 101 паветрана-дэсантнай дывізіі ў якасці аховы дзяцей. Негледзячы на канвой, дзеці сутыкнуліся з натоўпам, які абражаў іх. "Дзявятка з Літл-Рока" пад аховай дэсантнікаў была толькі адной з шэрагу праяў рэакцыі на дэсегрэгацыю. Вось як аб гэтым было напісана ў артыкуле "Тыранія касты" надрукаваным рэлігійным часопісам "Вартавая вежа" 1 снежня 1957 г.: "Новая школа за 500 тыс. дол. у Нэшвіле, Тэнесі, была поўнасцю знішчана выбухам, проста таму, што ў яе склад 390 вучняў залічылі адно негрыцянскае дзіця. Каб недазволіць дзевяці юным неграм наведваць сярэднюю школу ў Літл-Року, Арканзас, губернатар штата выслаў сотні апаўчэнцаў, узброенных агнястрэльнай зброяй, дубцамі і працівагазамі, быццам каб не дапусціць хваляванняў, але яны занялі бок тых, хто парушаў закон і пры гэтым таксама яшчэ і парушылі сувярэнітэт федэральнай улады. У Лос-Анджэлесе, Каліфорнія, усе сорак тры члена пэўнай метадысцкай царквы пакінулі яе ў знак пратэсту, калі да іх прызначылі негрыцянскага пастара ."
Аналагічная праблема адбылася ў Новым Арлеане ў лістападзе 1960 г., калі чатыры маленькія афраамерыканкі паступілі ў пачатковую школу Франца ў 9-м раёне. Барацьба за дэсегрэгацыю школ праявілася ў паходах на Вашынгтон 1958 і 1959 гг., у якіх удзельнічалі дзясяткі тысяч актывістаў.
Таксама ў 1957 г. барацьбіты з сегрэгацыяй стварылі "Канферэнцыю паўднёвага хрысціянскага кіраўніцтва"(англ. - The Southern Christian Leadership Conference), прэзідэнтам якой быў абаны М.Л. Кінг. У гэтым жа годзе Кангрэс ЗША прыняў "Закон аб грамадзянскіх правах", які пашырыў удзел афраамерыканцаў у выбарах.
Сідзячыя забастоўкі
1 лютага 1960 г. 4 студэнта-афраамерыканца селі на месцы для белых у адной закусачнай г. Грынсбара (Паўночная Караліна). Іх прымулі пакінуць завядзенне, але на наступны дзень пачалася хваля падобных акцый, у якіх удзельнічалі і чорныя і белыя актывісты. Яны адмыслова займалі месцы "толькі для белых" у якасці сідзячай забастоўкі (sit-in) або стаялі ў недазволенным месцы (stand-in), або маліліся ў царкве у знак пратэсту, не дазваляючы яе зачыніць на нач (pray-in) У красавіку 1960 г. быў арганізаваны "Студэнцкі каардынацыйны камітэт ненасільных дзеянняў" (The Student Nonviolent Coordinating Committee). У выніку гэтых акцый на працягу 1960 г. адбылася дэсегрэгацыя пунктаў грамадскага харчавання ў прыкладна 150 гарадах Поўдня ЗША.
4 мая 1961 г. да сідзячых забастовак актывісты дадалі яшчэ адзін від акцыі - "рэйды свабоды" (freedom rides), якія цягнуліся ўсё лета 1961 г. Удзельнікі рэйдаў прыязжалі на міжгародніх аўтобусах у вялікай колькасці ў пэўныя гарады Поўдня і масава сядалі на месцы для белых у грамадскім транспарце і пунктах грамадскага харчавання. У адказ мясцовыя расісты білі ўдзельнікаў акцый, палілі іх аўтобусы, а паліцыя праводзіла масавыя арышты, але пры гэтым усё больш арганізацый мусілі адмаўляцца ад палітыкі сегрэгацыі.
Хваляванні ў Бірмінгеме
У г. Бірмінгем (штат Алабама), на працягу красавіка 1962 г. праходзілі несанкцыянаваныя дэманстрацыі і сідзячыя забастоўкі супраць расавай сегрэгацыі і діыскрымінацыі. Кульмінацыяй пратэсту стала дэманстрацыя 3 мая падчас якой дэманстранты закідалі паліцыю каменнямі і бутэлькамі, а паліцыя спусціла на іх сабак, якія пакусалі дзяцей-удзельнікаў акцыі пратэсту. Паколькі справа атрымала шэрокі рэзананс, прэзідэнт ЗША Дж. Кенедзі накіраваў памочніка міністра юстыцыі Бэрка Маршалла як арбітра ў перамовах масцовай улады з удзельнікамі грамадзянскага руху.
10 мая быў знойдзены кампраміс: дэсегрэгацыя на працягу трох месяцаў, наём на работу і павышэнне па службе без расавай дыскрымінацыі на працягу двух месяцаў, стварэнне на працягу двух тыдняў органа міжрасавага супрацоўніцтва. Але ў ноч на 12 мая у адказ на тэрарыстычныя акты супраць М.Л. Кінга і яго брата чорныя радыкалы ўсю ноч вялі пагромы і сутычкі з паліцыяй.
У 1963 г. ў Бірмінгеме адбылася яшчэ адна трагэдыя: выбух бомбы, закладзенай тэрарыстамі ў баптысцкай царкве для чорных, у выніку якога загінулі 4 дзяўчыны-афраамерыканкі.
Марш на Вашынгтон 1963 г.
28 жніўня 1963 г. адбыўся самы вядомы марш на Вашынгтон у гісторыі барацьбы за грамадзянскія правы ў ЗША. Колькасць удзельнікаў магла дасягаць 250 тыс. чал. Марцін Лютэр Кінг выступіў са сваёй самай вядомай прамовай.
Расавыя бунты 1967 г.
На працягу ўсёй гісторыі ЗША час ад часу адбываліся расавыя бунты, ініцыятарамі, якіх бывалі і белыя, і чорныя расісты. Так падчас паўстання 1863 г. у Нью-Ёрку пагромшчыкі забілі некалькі дзясяткаў неграў і спалілі царкву для цёмнаскурых. Яшчэ адна моцная хваля пагромаў адбылася падчас 1-й "Чырвонай пагрозы" ў розных гарадах ЗША. Расавы бунт адбываліся і ў 1990-х (Лос Анджэлес, 1992 г.) і нават ў 2005 г. Але самымі моцнымі былі бунты 1967 г.
У 1960-х у адказ на тэрарыстычныя акты белых расістаў і свавольства паліцэйскіх і чыноўнікаў узніклі групы чорных расістаў і радыкалаў. У адрозненне ад памяркоўных актывістаў на чале з М.Л. Кінгам, якія выступалі за дэсегрэгацыю, мірныя сродкі барацьбы і роўнасць белых і чорных грамадзян, афраамерыканскія радыкалы выступалі супраць інтэграцыі з белымі і за выкарыстанне насілля. Найбольш вядомымі групамі былі партыя "Чорныя пантэры" (існавала і група іх саюзнікаў з ліку белых - "Белыя пантэры"), якія арганізоўвалі ўласныя патрулі для аховы негрыцянскіх кварталаў ад белых расістаў і для назірання за паліцэйскімі патрулямі. Але "Чорныя пантэры" пачыналі бойкі з белымі і па ўласнай інцыятыве, часам з выкарыстаннем зброі. Яшчэ адной радыкальнай арганізацыяй чорных расістаў была "Нацыя іслама".
Забойства Кінга і паход беднякоў
У красавіку 1968 г. Кінг і памяркоўныя актывісты планавалі чарговы паход -паход беднякоў на Вашынгтон з мэтай звярнуць увагу урада на праблему беднасці. Але 4 красавіка 1968 г. Кінг быў забіты ў г. Мемфіс, штат Тэнесі. У адказ на забойства Кінга прайшлі новыя стыхійныя чорныя бунты, але не настолькі інтэнсіўныя як летам 1967 г. Тым не менш, летам 1968 г. паход беднякоў на Вашынгтон адбыўся і Кангрэс ЗША прыняў новыя ўступкі адносна продажу і найму жылых дамоў для бедных, а таксама пэўныя праграмы развіцця для беднай моладзі.
Адлюстраванне ў літаратуры і мастацтве
У савецкай літаратуры і мастацтве шмат выкарыстоўвалі тэму белага расізму ў ЗША. Гэта тэма нават сустракаецца ў дзіцячым вершы "Чорны навічок" Агніі Барто.
У амерыканскім кінематоргафе найбольш вядомымі фільмамі, прысвечанымі праблеме барацьбы за грамадзянскія правы афраамерыканцаў з'яўляюцца "Місісіпі ў агні" і "Малкольм Ікс".
Жаночая логіка 2
Жаночая логіка — найлепшая зброя следства. Гэта зноў даказвае неўтаймаваная пенсіянерка Туманава. Зрэшты, калі б ёй гэта не ўдалося, прыйшлося б ісці пад суд за крадзеж пярсцёнка з брыльянтам, які яна, вядома, не выкрадала...
Кларыён
Геаграфія
Востраў Кларыён з’яўляецца так званым «знешнім» у адносінах да іншых астравоў Рэвілья-Хіхеда. Ён знаходзіцца ў 380 км на захад ад Сакора, найбуйнейшага вострава архіпелага. Уваходзіць у часавы пояс UTC-8 (астатнія астравы ў пояс UTC-7). Даўжыня — 8,5 км, найбольшая шырыня — 3,43 км.
Востраў мае вулканічнае паходжанне. Быў створаны вывяржэннем на мяжы з тэктанічным разломам больш за 60 млн гадоў таму. Складаецца пераважна з базальтаў. На Кларыёне тры вяршыні — Монтэ-Галегас (335 м), Монтэ-дэ-ла-Марына (280 м), Піка-дэ-ла-Тыенда (292 м). Берагі стромкія скалістыя, да 183 м. Толькі на поўдні цэнтральнай часткі вылучаецца спадзісты бераг. Тут размешчана невялікая мексіканская ахоўная база (да 9 чал.).
Клімат трапічны засушлівы. На востраве Кларыён 2 возера, у якія сцякае дажджавая вада. У найбольш сухія месяцы яны робяцца часткова саланаватымі, а часам зусім перасыхаюць. Іншых сталых вадацёкаў або крыніц прэснай вады няма.
Пол Атрэйдэс
Пол Атрэйдэс (Paul Atreides; МФА: ), таксама вядомы пад імем Муад'Дзіб — літаратурны герой, персанаж кніг Фрэнка Герберта «Дзюна», «Месія Дзюны» і «Дзеці Дзюны».
У «Дзюне»
Пазней яго бацька быў забіты ў выніку здрады і інтрыг барона Харконэна. Пол разам з маці збеглі ў пустыню, дзе спаткалі фрымэнаў — жыхароў дзікіх мясцін, што навучыліся выжываць у амаль нясцерпных умовах планеты Аракіс. Спачатку тыя, па сваіх старых звычаях, імкнуцца забіць «чужынцаў» і дыстыляваць вадкасць іх арганізмаў у пітную ваду (якая амаль не было на планеце). Але, уражаныя магічнымі здольнасцямі лэдзі Джэсікі (гіпнатычны голас) і звышчалавечай сілай Пола, фрымэны прымаюць іх у свой сіетч (паселішча). Пол забівае чалавека, які выклікаў яго на двубой, атрымлівае усе багацці апошняга, а таксама прымае пад апеку яго жонку і дзяцей. Але закаханай Пола робіцца Чані, дачка правадыра племені. Хлопец прымае імёны Усул і Муад'Дзіб.
Між тым лэдзі Джэсіка нараджае дачку, сястру Пола — Алію Атрэйдэс. Паколькі маці ўжывала спецыі меланж і праводзіла рытуалы ў час цяжарнасці, дачка набывае свядомасць і розум яшчэ ў яе чэраве. Пасля нараджэння хутка расце і праяўляе звышчалавечы розум. У Пола і Чані нараджаецца сын, якога Пол называе ў гонар свайго бацькі — Лета.
Спасцігаючы цяжкае жыццё фрымэнаў, Пол абудзіў у сабе звышчалавечыя здольнасці і прыручыў гіганцкага пясчанага чарвяка Шаі-Хулуда, Пол паступова робіцца лідарам многіх фрымэнскіх плямёнаў. Апошнія пачынаюць бачыць у ім месію (Лісан аль-Гаіба і Махдзі). Спрабуючы абясшкодзіць сілай свайго арганізма атрутную ваду, якую выпрацоўвае цела чарвяка Шаі-Хулуда, Пол упадае ў тэрміновую кому, але яго выратоўваюць лэдзі Джэсіка і Чані. Але за дні, што правёў без прытомнасці, Пол сканіруе прастору вакол планеты сілаю свайго розуму і заўважае касмічныя караблі з незлічонымі войскамі імператарскіх сардаўкараў, сіламі іншых дваранскіх дамоў і ваярамі барона Харконэна.
Ворагі нападаюць на групу жанчын, дзяцей і старых фрымэнаў, але нечакана дзеля саміх сябе нясуць вялізныя страны, але паспяваюць схапіць у палон сястру Пола і забіць яго маленькага сына. Пол атакуе стан імператара Шадама IV. Фрымэны выкарыстоўваюць у бойцы ядзерную зброю і ручных пясчаных чарвякоў. Сілы ворага разбітыя, усё іх камандаванне ўзятае ў палон. Борон Харконэн яшчэ раней гіне ад рукі маленькай Аліі Атрэйдэс.
Пасля гэтых падзей Пол ажаніўся з дачкой імператара, прынцэсай Ірулан, і стаў імператарам усіх планет вядомага сусвету, перанёс сталіцу на планету Аракіс, а сваю каханую — Чані — зрабіў наложніцай.
У «Месіі Дзюны» і «Дзецях Дзюны»
На Аракісе ствараецца культ Пола Атрэйдэса, а ў сусвеце пачынаецца Джыхад, па выніках якога малады імператар робіцца гаспадаром амаль усіх вядомых планет. Фрымэны, натхнёныя яго імем, цалкам спустошваюць каля 90 планет і дэмаралізоўваюць каля 500. Джыхад знішчае болей за 61 мільярд чалавечых жыццяў у мностве галактык. Гэта вельмі засмучае Пола Атрэйдэса, які ўсе гэтыя 12 гадоў імкнуўся ўсімі сродкамі пакласці канец Джыхаду і свайму абагаўленню. Але падзеі надоўга выйшлі з-пад яго кантролю. З'яўляючыся дэ-факта ўсемагутным імператарам, ён аказваецца бяссільным перад глабальнымі гістарычнымі падзеямі, якія наспявалі ўжо шмат стагоддзяў, пешкай якіх ён зрабіўся.
Дзяцей новаму імператару нарадзіла наложніца Чані. Гэтаму доўгі час супрацьстаяла прынцэса Ірулан: яна таемна падмешвала ў ежу Чані прэпараты, што выклікалі бясплоднасць. Але Чані пераходзіць на тэрапеўтычную дыету, якая прадугледжвае спажыванне прадуктаў з вялікім канцэнтратам спецыі меланжу. Гэта вяртае ёй плоднасць. Але дзеці — сын і дачка — у яе чэраве растуць фантастычна хутка. Чані вымушаная есці ў некалькі разоў больш звычайнай нормы, каб забяспечваць іх нармальнае развіццё. Гэта павольна знявечвае яе арганізм.
Між тым інтрыганы, што маюць намер знішчыць Пола Атрэйдэса, дасылаюць яму ў падарунак гхолу (уваскрэшанае цела) яго даўно загінулага сябра і настаўніка — Дункана Айдаха. Гхола захоўвае памяць і інтэлект чалавека, але па сваіх паводзінах нагадвае хутчэй робата. Тым не менш, гхола развіваецца, у ёй абуджаюцца рысы характару Дункана Айдаха. Уваскрэшаны выходзіць з-пад кантролю інтрыганаў і проста паведамляе маладому імператару, што дасланая каб забіць яго. У Дункана Айдаха ўсё болей абуджаецца індывідуальнасць жывога чалавека. Ён знаёміцца з сястрой Пола — Аліяй Атрэйдэс, паміж імі ўзнікае каханне.
У выніку атакі ворагаў, якія выкарыстоўваюць камнежог — моцную футурыстычную зброю, — Пол Атрэйдэс губляе вочы. Паводле закону фрымэнаў, сляпы калека павінны пакінуць свой дом і сысці ў пустыню, на верную смерць — да пясчанага чарвяка Шаі-Хулуда, якія яны казалі. Але Пол Астрэйдэс даўно быў Квісатц Хадэрахам — звышчалавекам, які можа бачыць усё, што адбываецца ў цяперашнім часу, а таксама ў мінулым і ў верагоднай будучыні. Таму, страціўшы вочы, ён як бы не з'яўляецца сляпым і застаецца ў сталіцы.
Чані нараджае дзяцей, Лета II і Ганіму, і, знямоглая, памірае. Пол Атрэйдэс бласлаўляе сваю сястру Алію на рэгенцтва, дзякуе былым слугам і сябрам, пасля чаго пакідае горад і сыходзіць у пустыню, як павінны зрабіць сляпы паводле фрымэнскіх законаў. Дункан Айдаха застаецца з Аліяй Атрэйдэс. Прынцэса Ірулан моліць пра літасць, і ёй даруюць. Але іншых інтрыганаў асуджаюць на смяротнае пакаранне — насуперак волі Пола Атрэйдэса, які дараваў усім. Яго дзеці, з-за спецыфічнага генатыпу і актыўнага ўжывання меланжу іх маці, яшчэ ў чэраве сталі фарміравацца як звышлюдзі. Менавіта там, у чэраве, у іх абудзіліся розум і мысленне — як у свой час у Аліі Атрэйдэс.
Пол доўга лічыўся загінулым, але пазней вярнуўся ў абліччы сляпога прапаведніка. Быў забіты ў канцы кнігі «Дзеці Дзюны» жрацамі яго сястры Аліі падчас прамовы з крытыкай культу сваёй асобы і рэлігіі Аліі. Ён адмовіўся ад імператарскай улады, бо прадбачыў сваё вялікае прызначэнне (гл. Залаты шлях), якое яго пужала, якое ён не жадаў выконваць. Ён павінны быў стаць бессмяротным і на некалькі тысяч гадоў ператварыцца ў тырана, штучна стрымліваць увесь тэхнічны прагрэс, абумовіць беспрэцэдэнтны застой ва ўсім сусвеце. Пасля гэтага застою павінна была наступіць адваротная рэакцыя: людзі, стаміўшыся ад тысяч гадоў стагнацыі, павінны былі рассяліцца па тысячах планет сусвету і стварыць незлічоную безліч новых, свабодных культур. Гэтае прызначэнне пазней выканаў сын Пола — Лета ІІ Атрэйдэс, «Бог-Імператар» Дзюны.
У кнізе «Паляўнічыя Дзюны» (Дзюна-7) быў уваскрэшаны ў выглядзе гхола.
Ёдзі (возера)
Ёдзі, Ёдава, Ёдаўскае  — возера ў Беларусі, у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца за 33 км на паўночны ўсход ад горада Астравец, каля вёсак Ёдзі і Пашкуны, у басейне ракі Страча. Належыць да групы Сарачанскай групы азёр.