cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Граната
Граната (granata, granatus — зярністы ) — боепрыпас для паражэння жывой сілы і тэхнікі праціўніка ў блізкім баі. Адрозніваюць гранаты: ручныя і для стральбы з гранатамётаў (гранатамётныя стрэлы і вінтовачныя гранаты); процітанкавыя, проціпяхотныя (РГ-42, РГО, РГД-5, РГН, Ф-1), запальныя і спецыяльныя (дымавыя, сігнальныя, асвятляльныя і іншыя).
Гранатамётныя стрэлы маюць калібр 30-112 мм, масу 0,2-5 кг, броніпрабівальнасць да 400 мм і болей. Бываюць з парахавым стартавым зарадам, рэактыўным рухавіком і стабілізатарам.
Процітанкавыя гранаты — кумулятыўныя ручныя гранаты і гранатамётныя стрэлы. Прабіваюць браніраваныя цэлі накіраваным струменем разрыўнога зарада. Маса 1,1-1,2 кг.
Выкарыстанне ў якасці мін
Ручныя гранаты нярэдка выкарыстоўваюцца ў якасці мін. Для гэтага амаль выдзіраюць чэку, застаецца зусім лёгкі высілак. Потым граната фіксуецца з аднаго боку меркаванага шляху ворага. Да чакі прывязваецца вяроўка ці дрот, яе канец фіксуецца на іншым боку шляху. Вораг, праходзячы па шляху, кранае дрот — чака выдзіраецца, адбываецца выбух. Падобная прылада завецца «расцяжка».
Абарона ад выбуху гранаты
Ручныя гранаты часта выкарыстоўваюцца пры тэрарыстычных актах. Хоць гэта немагчыма прадбачыць, але можна пазбегнуць пашкоджання выбухам ці мінімізаваць яго наступствы.
Аляксей Гургенавіч Экімян
Аляксе́й Гурге́навіч Экімя́н (Ալեքսեյ Հեքիմյան,, — , ) — савецкі кампазітар армянскага паходжання, аўтар папулярных песень, Заслужаны дзеяч мастацтваў Армянскай ССР, генерал-маёр міліцыі, намеснік начальніка Маскоўскага абласнога УУС.
Біяграфія
Аляксей Экімян нарадзіўся ў Баку ў 1927 годзе. Рос у сям'і брата маці — вайскоўца. У 1933 годзе ў Ерэване Экімян, апроч звычайнай школы стаў вучыцца ў музычнай, гуляў на скрыпцы, аднак працягнуць адукацыю яму не атрымалася.
З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны кінуў адукацыю ў абедзвюх школах і, каб прахарчавацца, працаваў на чыгунцы. З 1944 года браў удзел у аднаўленні Харкава, дзе пасябраваў з былымі франтавікамі, якія параілі яму пайсці працаваць у міліцыю. Па іх патрабаванні скончыў у Харкаве вечаровую школу. У 1946 годзе вярнуўся ў Ерэван і пайшоў працаваць у міліцыю. У 1947 годзе яго скіравалі вучыцца ў сярэднюю школу міліцыі ва Уладзіміру. У 1954 годзе прайшоў конкурс і паступіў у Вышэйшую школу МУС СССР у Маскве. Падчас навукі стаў браць удзел у мастацкай самадзейнасці школы МУС, дзе пазнаёміўся з будучай жонкай Валянцінай Міхайлаўнай Карпавай, якая спявала ў хоры. У 1957 годзе для моладзевага міжнароднага фестываля ў Маскве складае першы твор — «Фестывальны вальс», што атрымаў на фестывальным конкурсе мастацкай самадзейнасці МУС СССР 1-е месца і Ганаровую грамату. З 1957 года, пасля сканчэння навукі, — старэйшы лейтэнант, начальнік Чырвона-будаўніцкага аддзялення міліцыі Маскоўскай вобласці. Служыў у Бірулёве, Серпухаве. У 1963 годзе падпалкоўнік, узначаліў крымінальны вышук Маскоўскай вобласці. Дзякуючы сваёй прынцыповасці і ўменню наводзіць парадак на пляцоўках хутка зрабіў кар'еру, даслужыўся да генеральскага звання. Калегі ў пагонах нават не ўяўлялі, што па вечарах ён піша музыку. У 1969 годзе напісаў першую песню «Выпадковасць» на вершы Я. Далматоўскага, што прагучала па радыё толькі ў 1975 годзе, дзякуючы выкананню і запісу Ганны Герман. У 1970 годзе датэрмінова атрымвае званне «генерал-маёр міліцыі». У 1973 годзе па прапанове Арама Хачатурана і Оскара Фельцмана А. Экімяна прымаюць у Саюз кампазітараў СССР. Членскі квіток уручыў асабіста першы сакратар Саюза Ціхан Хрэннікаў. У сакавіку 1973 года даў першы вялікі творчы вечар у маскоўскім доме кіно. Пад канец гэтага ж года падаў рапарт пра адстаўку па хваробе. Арганізуе невялікі творчы калектыў, у складзе якога выступае з канцэртамі па краіне. Знаёміцца з Робертам Раждзественскага, з якім пачынае супрацоўнічаць. У 1980 годзе выйшла пласцінка «Пажаданне» з дванаццаццю песнямі Экімяна ў выкананні Вахтанга Кікабідзэ.
Пражыўшы два лёсы — генеральскі і кампазітарскі, А. Экімян заставаўся сціплым чалавекам. Так, многія знаёмыя Экімяна толькі пасля яго смерці пазналі пра яго велізарную славу ў Арменіі. Яшчэ ў пачатку 1970-х гадоў, стварыўшы некалькі армянскіх цыклаў — каля 80 песень на словы армянскіх паэтаў, — ён стаў у Арменіі нацыянальным героем. У ж гады Аляксей Гургенавіч атрымаў званне заслужанага дзеяча мастацтваў Арменіі.
Экімян сканаў раптоўна 24 красавіка 1982 года ў шпіталі МУС, не дажыўшы да 55 гадоў. Прычынай смерці стала хвароба сэрца. >Па патрабаванні ўрада Арменіі пахаваны ў Ерэване — у Пантэоне асабліва ўшанаваных у горадзе Тахмахскіх могілкаў.
== Бібліяграфія ==
Еноўк Шаген
Еноўк Шаген (Ենովք Շահէն; 3 лютага 1881 — 28 мая 1915) — армянскі акцёр і рэжысёр, які жыў у Асманскай імперыі. Забіты ў час Генацыду армян.
Біяграфія
Еноўк Шаген апрануўся ў армянскай сям'і ў сяле Партызак непадалёк ад Ізміта 3 лютага 1881 года. Атрымаўшы пачатковую адукацыю ў Партызаку, разам з сям'ёй пераехаў у Канстанцінопаль. У Канстанцінопалі ён стаў выяўляць цікавасць да тэатра пасля чытання біяграфіі знакамітага армянскага трагіка Петроса Адамяна. Пачаў гуляць невялікія ролі ў розных п'есах. Шаген далучыўся да тэатральнай групы, што ўзначальвалася Марціросам Мнакянам. Потым ён стаў артыстам новага тэатра Армянскага драматычнага таварыства, дзе пасябраваў з вядомым акцёрам Ваграмам Папазянам. Надалей Шаген браў удзел у іншых тэатральных калектывах, у прыватнасці, узначаленых Фелекянам і Зарыфянам. Ён выступаў з выставамі ў многіх населеных пунктах Асманскай імперыі, улучаючы Каір, Ізмір, Ізміт, і родны Партызак.
Смерць
У выніку Шаген быў дэпартаваны ў Аяс блізу Анкары, дзе ён і іншыя прадстаўнікі армянскай інтэлігенцыі былі заключаны пад варту. У выніку яго вывелі з турмы і забілі непадалёк ад Анкары.
Корча (піва)
Гісторыя
Бровар быў заснаваны ў 1928 годзе ў горадзе Корча італьянскім інвестарам Umberto Umberti і албанскім — Selim Mboria. Першапачатковы капітал створанай кампаніі складаў Вытворчая магутнасць дасягала  у год — вырабляўся эль, цёмнае піва, бутыляваная вада і лёд.
Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны і ўсталявання камуністычнага рэжыму ў Албаніі, у студзені 1946 года, бровар стаў уласнасцю албанскай дзяржавы. У наступныя дваццаць гадоў ён быў некалькі разоў рэканструяваны, кожны раз павялічваючы аб'ёмы вытворчасці. У красавіку 1994 года, пасля змены палітычнага кіраўніцтва ў краіне, змянення сацыяльнага становішча і лібералізацыі рынку, бровар «Корча» быў набыты на аўкцыёне групай прадпрымальнікаў. У 2004 годзе бровар быў набыты бізнесменам Ірфанам Хюсенбеліу, генеральным дырэктарам IHB Group, які інвеставаў ў рэканструкцыю і абнаўленне завода. Бровар зведаў тэхналагічныя і архітэктурныя змены, і, выкарыстоўваючы найноўшыя чэшскія і італьянскія тэхналогіі, стаў вырабляць піва ў год. Для вытворчасці піва выкарыстоўваецца вада з прыродных крыніц гары Марава.
У горадзе Корча ў жніўні праводзіцца штогадовы традыцыйны фестываль піва, арганізаваны мясцовым аднайменным піваварным заводам.
Прадукцыя
Піва пад брэндам «Корча» ўключае: белы эль з утрыманнем алкаголю 4,8 – 5,0 % і цёмны эль з утрыманнем алкаголю 5,0 – 5,2 %. Прадаецца ў бутэльках  а таксама ў кегах  і
Піва мае шэраг узнагарод за сваю высокую якасць. Прычым першая была атрымана ў год стварэння бровара, у 1928 годзе, у Салоніках, Грэцыя. У 2007 годзе ў Лондане кампанія была ганаравана міжнароднай прэміяй за якасць Quality Crown Award. У 2009 годзе ў Франкфурце прадпрыемству была ўручана ўзнагарода International Arch of Europe Award у катэгорыі, дзе канкуравалі піваварныя прадпрыемствы з Прадукцыя «Корча» шырока распаўсюджана ў Албаніі і экспартуецца за мяжу, у тым ліку ў ЗША, дзе яно папулярна ў штаце Масачусетс. Кампанія «Корча» мае сертыфікат ISO 22000, які з'яўляецца міжнародным стандартам у харчовай прамысловасці.
Прэмія Цьюрынга
Прэмія Цьюрынга (Turing Award) — самая прэстыжная прэмія ў інфарматыцы, якая ўручаецца Асацыяцыяй вылічальнай тэхнікі за выдатны навукова-тэхнічны ўклад у гэтай галіне.
Статус і парадак прысуджэння
Прэмія заснавана Асацыяцыяй вылічальнай тэхнікі ў гонар выдатнага англійскага навукоўца Алана Цьюрынга, які атрымаў першыя глыбокія вынікі адносна вылічальнасці задоўга да з’яўлення першых электронна-вылічальных машын.
Прэмію штогадова атрымліваюць адзін або некалькі спецыялістаў у галіне інфарматыкі і вылічальнай тэхнікі, чый уклад у гэтай галіне меў моцны і працяглы ўплыў на камп’ютарную супольнасць. Прэмія можа быць прысуджана аднаму чалавеку не болей за адзін раз. У сферы інфармацыйных тэхналогій прэмія мае статус, аналагічны Нобелеўскай прэміі ў акадэмічных колах. Упершыню Прэмія Цьюрынга была прысуджана ў 1966 годзе Алану Перлісу за развіццё тэхналогіі стварэння кампілятараў.
Рафаел Саркісавіч Ісраелян
Рафаел Саркісавіч Ісраелян (Рафаэл Сяргеевіч Ісраелян) (1908—1973) — савецкі армянскі. Народны архітэктар СССР (1970). Лаўрэат Сталінскай прэміі першай ступені (1951).
Прафесійная дзейнасць
У 1936 годзе пераязджае на пастаянную працу ў Ерэван, з якім надалей злучана ўсё яго творчае жыццё. Праектаваў і будаваў самыя розныя збудаванні — жылыя дамы, клубы, прамысловыя і сельскія будынкі і збудаванні, паркі і манументы. Адначасна — займаўся ўжытковымі выглядамі мастацтва: вокладкі кніг, кераміка, ювелірныя вырабы, значкі, памятныя знакі, экслібрысы і многае іншае.
Лямпа
Лямпа:
Электрычныя крыніцы святла
Джавані Батыста Марганьі
Джавані Батыста Марганьі (Giovanni-Battista Morgagni;, Фарлі — , Падуя) — італьянскі ўрач, заснавальнік паталагічнай анатоміі.
Упершыню апісаў змены, назіраныя пры аўтапсіі людзей, якія памерлі ад розных хвароб; гэтыя назіранні дазволілі распазнаваць хваробы на падставе аўтапсіі і параўноўваць прыжыццёвыя прыкметы з пасмяротнымі зменамі. Быў 59 гадоў прафесарам анатоміі ў Падуі, дзе ў яго вучыліся лепшыя італьянскія анатамы.
Давід Мелкумавіч Малян
Біяграфія
Нарадзіўся 17 красавіка года ў Закаталы, (цяпер у Азербайджане), у сям’і, дзе было пяцёра дзяцей (чатыры сыны і дачка).
Вучыўся ў мясцовай царкоўна-прыходскай школе. У 1918 годзе з сям’ёй пераехаў у Грузію, спачатку ў Тэлаві, потым у Тыфліс.
У Тэлаві браў удзел у спектаклях аматарскіх тэатральных труп на армянскай і грузінскай мовах.
У 1922—1924 гадах вучыўся ў драматычнай студыі «Аяртун» Тыфліскага армянскага дома мастацтваў пад кіраўніцтвам А. С. Бурджаляна і С. Г. Капанакяна.
З 1924 года нядоўга працаваў у 1-м Дзяржаўным тэатры Арменіі (цяпер Армянскі тэатр імя Сундукяна) у Ерэване. Потым гуляў у Тбіліскім армянскім тэатры, у 2-м Дзяржаўным тэатры Арменіі ў Ленінакане (цяпер Гюмрыйскі драматычны тэатр імя Вардана Аджэмяна) (1928—1930), Ерэванскім рабочым тэатры (1930—1932). Потым — акцёр кінастудыі «Арменфільм».
У 1937 годзе вярнуўся ў Армянскі тэатр імя Сундукяна, дзе працаваў да канца жыцця. Выступаў як рэжысёр.
З 1926 года здымаўся ў кіно.
Член УКП (б) з 1942 года. Дэпутат Вярхоўнага Савета Армянскай ССР 2-га склікання.
Аўтар кнігі «Людзі і сустрэчы» (1974).
Памёр 17 ліпеня 1976 года ў Ерэване. Пахаваны на Тахмахскіх могілках.
Сцяпан Меліксетавіч Агаджанян
Сцяпан (Сцяпанос) Меліксетавіч Агаджанян (16 (28) снежня 1863,, Бакінская губерня — 13 снежня 1940, , Армянская ССР) — армянскі маляр-партрэтыст, педагог, народны мастак Армянскай ССР (1938).
Адукацыя
Вучыўся ў духоўнай школе (1872—1881) і рускім рэальным вучылішчы (1881—1884) г. Шуша. У 1884 з'ехаў у Баку. Пачатковую прафесійную адукацыю атрымаў у мастацкай студыі ў Марселі ў 1886—1890 гадах. У 1897—1900 гадах навучаўся ў Акадэміі Жуліяна ў Парыжы, браў урокі ў Жана-Поля Ларана і Жана-Жазэфа Канстана.
Творчасць
У 1900 годзе вярнуўся на радзіму ў Шушу, дзе стварыў парныя партрэты бацькоў, што адрозніваліся майстэрскай перадачай характараў і стрыманасцю каларыту. У 1903—1922 гадах жыў у Растове-на-Доне, выкладаў маляванне ў школах. У 1922 годзе пераехаў у Ерэван, дзе працягнуў займацца выкладчыцкай дзейнасцю ў Ерэванскім мастацкім вучылішчы (1922—1940) і напісаў большасць сваіх лепшых карцін.
Рэалістычныя партрэты С. М. Агаджаняна ператвараюцца ў партрэты-тыпы. Сярод створаных ім партрэтаў асабліва вядомыя партрэты «Дзядзечка Сэдрах» і «Васіл», напісаныя ў 1926, «Беспрытульнік» (1928). Глыбокім псіхалагізмам вылучаюцца яго аўтапартрэты, напісаныя ў 1925 і 1926 гадах.
Вялікая частка твораў С. М. Агаджаняна захоўваецца ў Нацыянальнай маляўнічай галерэі Арменіі ў Ерэване.
Барбара Прамер
Ба́рбара Пра́мер (Barbara Prammer, 11 студзеня 1954, Отнанг-на-Гаўсруку, Аўстрыя — 2 жніўня 2014, Вена, Аўстрыя) — аўстрыйскі дзяржаўны дзеяч, старшыня Нацыянальнага савета Аўстрыі (2006—2014).
Біяграфія
У 1973 г. скончыла камерцыйны каледж у Фёклабруку (Верхняя Аўстрыя). Затым працавала ў муніцыпальным офісе Отнанг. У 1986 г. скончыла факультэт сацыялогіі Лінцскага ўніверсітэта імя Ёгана Кеплера, атрымаўшы ступень магістра сацыяльных і эканамічных навук. Да 1989 г. з'яўлялася сацыяльным педагогам у Цэнтры рэабілітацыі Лінца і рэферэнтам дзяржаўнай службай занятасці федэральнай зямлі Верхняя Аўстрыя.
У 1990 г. яна была абрана старшынёй жаночага савета Сацыял-дэмакратычнай партыі федэральнай зямлі Верхняя Аўстрыя, гэту пасаду палітык займала да 2005 г. У 1991—1995 гг. дэпутат і віцэ-прэзідэнт зямельнага парламента Верхняй Аўстрыі. У 1995 годзе абрана членам федэральнага савета Сацыял-дэмакратычнай партыі Аўстрыі (СПА) і намеснікам старшыні партыі. У 1995—1997 гг. міністр жыллёвага будаўніцтва і аховы прыроды Верхняй Аўстрыі. У 1997—2000 гг. міністр па справах жанчын і абароне правоў спажыўцоў Аўстрыі. На гэтай пасадзе дамагалася заканадаўчага замацавання палажэнняў пра поўнае гендарнае раўнапраўе. У перыяд яе знаходжання на пасадзе міністра аўстрыйскія жанчыны атрымалі права на ваенную службу, а таксама на працу ў начныя гадзіны. У 1999 г. была абрана ў Нацыянальны савет, у 2000 г. стала намеснікам старшыні фракцыі СПА. У 2004—2006 гг. — віцэ-прэзідэнт Нацыянальнага савета Аўстрыі. (Была членам прэзідэнцкага трыўмвірату ў ліпені 2004 года)
З 2006 г. прэзідэнт Нацыянальнага савета Аўстрыі.
Пасля таго як яна пераехала ў Вену яе муж, Вольфганг Прамер, які працаваў у Лінцы ў зямельным аддзяленні федэральнай палаты рабочых і служачых, быў абвінавачаны жанчынай-сакратаром гэтай установы ў сексуальных дамаганнях. Прамер заняла тады бок сакратаркі. У 2001 годзе яна развялася.
Алесандра Джыліяні
Алесандра Джыліяні (каля 1307 — ) — першая жанчына-анатам.
Нарадзілася каля 1307 года ў Сан-Джавані-ін-Персічэта, у італьянскай правінцыі Эмілія-Раманья. Працавала памочнікам Мандзіна дэ Ліуцы, сусветна вядомага прафесара ў медыцынскай школе Універсітэта Балонні (які лічыцца бацькам сучаснай анатоміі, як аўтар асноватворнага тэксту на гэтую тэму, апублікаванага ў 1316 годзе).
Алесандра, як кажуць, праводзіла свае анатамічныя даследаванні, распрацоўвала метад зліву крыві з цела і замену яе каляровымі фарбавальнікамі — і, магчыма, дапоўніла веды пра каранарна-лёгачную сістэму кровазвароту. Усе доказы яе працы былі альбо страчаныя, альбо знішчаныя.
Яна згадваецца гісторыкам дзевятнаццатага стагоддзя Мішэлем Медычы, які апублікаваў гісторыю Балонскай школы анатоміі ў 1857 годзе. У 1994 годзе ў яе гонар быў названы кратар на Венеры.
Міжнародны інстытут кіравання і прадпрымальніцтва
Міжнародны інстытут кіравання і прадпрымальніцтва — беларуская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Мінску.
Асноўныя дасягненні і структура
Заснаваны ў 1993 годзе як Прыватны інстытут кіравання і прадпрымальніцтва. У сакавіку 2023 года змяніў назву на Міжнародны інстытут кіравання і прадпрымальніцтва. Падрыхтаваў больш за 20 тыс. юрыстаў і эканамістаў. У 2001 годзе пры ІКП пачала дзейнічаць аспірантура, а з 2009 года — магістратура. Як мінімум двойчы пра Інстутут рабілі рэпартажы СМІ.
У Інстытуце дзейнічаюць 3 факультэты — эканамічны, юрыдычны і, з 2013 г., факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі. ВНУ рыхтуе спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй па такіх спецыяльнасцях як: «Менеджмент», «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве», «Бухгалтарскі ўлік, аналіз і аўдыт», «Фінансы і крэдыт», «Сусветная эканоміка», «Правазнаўства ».
Аруцюн Тыратуравіч Галенц
Біяграфія
Аруцюн Хармандаян (Галенц) нарадзіўся ў горадзе Кюркун Асманскай імперыі ў дваранскай сям'і, што паходзіла з горада Ані. У час генацыда армян 1915 года Аруцюн Галенц асірацеў, дайшоў да Алепа, дзе ў прытулку і захапіўся маляваннем. Мастацкую адукацыю атрымліваў у прыватных майстэрнях, у прыватнасці, у французскага мастака Клода Мішэлье. У 1930—1946 гг. жыў у Бейруце, стварыў там мастацкую студыю, стаў адным са стваральнікаў Саюза мастакоў Лівана. У чэрвені 1946 года Аруцюн Галенц з сям'ёй, жонкай Армінэ і старэйшым сынам рэпатрыяваўся ў Савецкую Арменію. У 1949 годзе па абвінавачанні ў фармалізме і касмапалітызме ён на тры гады быў выключаны з саюза мастакоў. Меў персанальныя выстаўкі ў Маскве і ў Ерэване.
У ліпені 1962 года ў часопісе «Савецкае мастацтва» быў апублікаваны артыкул Ільі Эрэнбурга пра Галенца. Галенц — адзін з герояў кнігі Андраніка Царукяна «Людзі без дзяцінства…».
Герман Вайнгертнер
Герман Вайнгертнер (Hermann Weingärtner;, Франкфурт-на-Одэры — , Франкфурт-на-Одэры) — нямецкі гімнаст, тройчы чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў 1896.
У складзе нямецкай зборнай па гімнастыцы ён стаў чэмпіёнам у спаборніцтвах на брусах і перакладзіне. Таксама, ён заняў першае месца ў індывідуальным спаборніцтвах на перакладзіне.
Вайнгертнер таксама быў тройчы прызёрам гульняў — срэбным у практыкаваннях на кані і кольцах, і бронзавым у апорным скачку.
Ара Арменавіч Аруцюнян
Ара Арменавіч Аруцюнян (Արա Արմենի Հարությունյան;  — ) — армянскі -манументаліст, графік, народны мастак Арменіі, член-карэспандэнт Акадэміі мастацтваў СССР і РФ, прафесар.
Герман Вайнгертнер
Яго шэсць медалёў, палова з якіх залатыя, зрабілі яго самым выніковым спартсменам гульняў, а па колькасці залатых медалёў ён стаў другім пасля свайго суайчынніка Карла Шумана.
Вайнгертнер быў гандляром i ўпраўляючым басейна ў Франкфурце-на-Одэры. Ён патануў у Одэры, спрабуючы выратаваць чалавека.
Ара Арменавіч Аруцюнян
Дзяцінства
Нарадзіўся 28 сакавіка 1928 года ў сям’і музыканта, кантрабасіста, артыста хору Дзяржаўнага опернага тэатра. У дзяцінстве цікавіўся мастацтвам, асабліва, творчасцю Урубеля. Захапленне скульптурай пачалося з таго, як аднойчы, быўшы ў адным з сёл, са знойдзенага кавалка туфа з дапамогай падручных прылад ён вычасаў жаночую галаву.
Пасля сёмага класа Аруцюнян паступіў у мастацкае вучылішча на аддзяленне малявання, з якога на трэцім курсе перавёўся на скульптурны. У 1948 годзе дзве студэнцкія працы Аруцюняна былі выстаўлены на выставе ў фае тэатра імя Спендыярава.
Пачатак прафесійнай творчасці
Пасля сканчэння вучылішча Аруцюнян паступіў у Ерэванскі мастацка-тэатральны інстытут, які скончыў з адзнакай у 1954 годзе. Дыпломнай працай стаў бронзавы помнік Камітасу, усталяваны пасля на магіле кампазітара.
Раннія працы — помнік Бялінскаму (1959), партрэты старога і дзяўчыны (1957).
Стварыў надмагіллі мастаку Е. Тацевасяну (1961) і лекару С. Сагаманяну (1962).
Кантактная сетка
Кантактная сетка — тэхнічнае збудаванне электрыфікаваных чыгунак і іншых відаў транспарту (метро, трамвая, тралейбуса, фунікулёра), служачая для перадачы электраэнергіі з цягавай падстанцыі на электрарухомы склад.
Акрамя таго, з дапамогай кантактнай сетцы забяспечваецца снабженне нецягавых чыгуначных спажыўцоў (асвятленне станцый, пераездаў, сілкаванне пуцяво́га інструмента).
Нягледзячы на тое, што на рэйкавым транспарце хадавыя рэйкі звычайна прымяняюцца для адводу зваротнага цягавага току, — яны, як правіла, не разглядаюцца ў якасці часткі кантактнай сетцы.
Асноўнымі элементамі кантактнай сетцы з'яўляюцца:
За эксплуатацыю ўсіх элементаў кантактнай сетцы на эксплуатуемых участках, іх абслугоўванне і рамонт на чыгунцы адказвае дыстанцыя кантактнай сетцы.
Лагеры НКУС для нямецкіх ваеннапалонных у Беларусі
Лагеры НКУС для нямецкіх ваеннапалонных у Беларусі - гэта лагеры НКУС/МУС на тэрыторыі БССР, дзе трымалі ваеннапалонных Вермахта, армій саюзніц гітлераўскай Германіі, цывільных нямецкіх грамадзян і цывільных венграў.
Паводле інфармацыі А.Шаркова, доктара гістарычных навук, дацэнта, палкоўніка міліцыі, які займаўся даследаваннем гэтага пытання: "згодна ўлікам аддзела па справах ваеннапалонных і інтэрніраваных НКУС БССР на тэрыторыі Беларусі ў 1945 г. дыслакаваліся 9 лагероў і 7 спецшпіталёў, в у якіх трымалі 83159 чалавек, сярод ніх было 3734 афіцэра. У нацыянальных адносінах большасць складалі — 70020 чалавек. Акрамя таго, было 6482 аўстрыйцаў, 5384 венграў, а также 1273 прадстаўніка іншых нацыянальнасцяў, сярод якіх — румыны, італьянцы, французы, палякі, чэхаславакі, яўрэі, югаславы, бельгійцы і нават люксембуржцы ". Лагеры дзейнічалі пад Мінскам у Масюкоўшчыне (№ 168), пад Барысавам (№ 183), у Баранавічах (№ 410), у Бабруйску (№ 56), у Валкавыску (№ 281), у Брэсце (№ 284), у Магілёве (№ 311), Віцебску (№ 271) і Оршы (№ 189).
=== Колькасць ваеннапалонных у лагерах Беларусі на 30 красавіка 1946 г ===
Нямецкія ваеннапалонныя і іншыя зняволеныя лагераў актыўна ўдзельнічалі ў пабудове такіх буйных аб'ектаў беларускай эканомікі як Мінскі трактарны і Мінскі аўтамабільны заводы. Іх праца аплачвалася, але была цяжкай і ў 1946-49 гг было зарэгістравана 40 выпадкаў членашкодніцтва. Таксама некаторыя сканчалі жыццё самагубствам і спрабавалі збегчы з лагера. Але гэта тэндэнцыя зніжалася адпаведна з пачаткам рэпатрыяцыі непрацаздольных немцаў. Так за адзін квартал 1945 г. былі выяўлены спробы 35 групавых пабегаў, у 1947 збеглі 140 чал. (з іх ліку 103 затрыманы), а ў 1949 г. адбыўся толькі адзін пабег.
Пасля рэпатрыяцыі палонных і інтэрніраваных і ліквідацыі лагероў у Беларусі засталося 77 могілак тых, хто памёр у палоне. Практычна ўсе яны ліквідаваны. Часткова астанкі пахаваных з некаторых з гэтых могілак перанесены на Зборныя могілкі былых салдат Вермахта ў 2-х гарадах Беларусі.
У літаратуры і мастацтве
Ускосны ўспамін пра выкарыстанне нямецкіх ваеннапалонных пры адбудове Мінска сустракаецца ў беларускага рускамоўнага паэта У. Смялоўскага: "Под Шталинградом на плен я попал / Сначала Саратов, Тамбов, Кострома, / А после войны строил в Минске дома. / Я так познакомился с вашей страной, / А в сорок седьмом возвратился домой ".
Авет Маркосавіч Авецісян
Авет Маркосавіч Авецісян (сапраўднае прозвішча — Васканян) (1897—1971), армянскі савецкі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст СССР (1962).
Біяграфія
Авет Авецісян нарадзіўся 24 лістапада года ў Тыфлісе (цяпер Тбілісі) у сям’і рамесніка.
У 1905—1914 гадах вучыўся ў семінарыі Нерсісян (Тыфліс).
У 1916 годзе быў закліканы ў армію на Першую сусветную вайну.
Сцэнічную дзейнасць пачаў у 1917 годзе. Гуляў у тэатрах Баку і Тыфліса, у трупе Аванеса Абеляна. У 1921—1922 гадах — у трупе Амо Харазяна ў Караклісе (цяпер Ванадзор ).
У 1922—1971 гадах — адзін з заснавальнікаў і вядучы актор Першага Дзяржаўнага тэатра Арменіі (цяпер Нацыянальны акадэмічны тэатр ім. Г. Сундукяна).
Творчасці Авецісяна ўласціва імкненне да вострай сатырычнасці, сакавіты гумар. Майстар выразнага жэста, сцэнічнай гаворкі. Гульня адзначана шчырасцю эмоцый, тэмпераментам. У той жа час валодае стрыманай, мяккай манерай выканання, добрым пачуццём меры, лаканічнасцю ў выбары выразных сродкаў.
Член УКП (б) з 1942 года.
Памёр у Ерэване 29 сакавіка 1971 года. Пахаваны на Тахмахскіх могілках.
Найвышэйшы пункт Брэсцкай вобласці
Найвышэйшы пункт Брэсцкай вобласці — безназоўны ўзгорак на поўначы Баранавіцкага раёна. Знаходзіцца за 0,9 км на паўночны ўсход ад в. Зазер’е, за 1,8 км на паўночны захад ад в. Мікулічы і за 0,6 км на захад ад шашы, якая злучае в. Мікулічы і в. Бельчыцы. Вышыня ўзгорка складае 267,5 м над узроўнем мора. Гара размешчана на заходнім узлеску, у паўночна-заходняй частцы ўрочышча Падліпна. Вяршыня забяспечана геадэзічнай адзнакай вышыні.
Чырвоная Вена
Чырвоная Вена — неафіцыйная назва сталіцы Аўстрыі ў перыяд паміж 1918 і 1934 гадамі, калі мелі большасць у гарадскім парламенце, а горад упершыню кіраваўся дэмакратамі.
Сацыяльнае становішча пасля Першай сусветнай вайны
Пасля завяршэння Першай сусветнай вайны і распаду і падзелу Аўстра-Венгрыі, былой дуалістычнай манархіі пад скіпетрам дынастыі Габсбургаў, так зваая Deutschösterreich (Германская Аўстрыя) быў абвешчаны рэспублікай 12 лістапада 1918 года. На выбарах у гемейндэрат (гарадскі парламент) 4 мая 1919 года упершыню ўсе паўналетнія грамадзяне абодвух палоў атрымалі права голасу. Сацыял-дэмакратычная партыя атрымала абсалютную большасць на выбарах; Якаб Рэйман быў абраны першым мэрам-сацыял-дэмакратам. Пасля яго змяніў Карл Зейц.
З іншага боку, аптымісты ўбачылі адкрыццё прастору для сацыяльных і палітычных дзеянняў. Прагматычныя інтэлектуалы накшталт Ганса Кельзена, які склаў рэспубліканскую канстытуцыю, і знайшлі шмат агульнага. Для іх гэта было часам «абуджэння, новых рубяжоў і аптымізму».
Інтэлектуальныя рэсурсы Чырвонай Вены былі значныя: і, а таксама некалькі іншых інтэлігентаў-сацыялістаў з задавальненнем пераехалі ў Вену або накіраваліся туды ў выгнанне з іншых рэгіёнаў, у дадатак да Зігмунда Фрэйда, Альфрэду Адлера, Карла Бюлера, , Карла Крауса, Людвіга Вітгенштэйна, Адольфа Лоаса, Арнольда Шенберга і многім іншым навукоўцам, мастакам, выдаўцам і архітэктарам, многія з якіх не былі ні сацыялістамі, ні членамі прынцыповай апазіцыі з клерыкальных кансерватараў, але разглядалі развіццё і мадэрнізацыю Вены з сімпатыяй.
Джон Гюнтэр ахарактарызаваў агульную сітуацыю ў Вене ў перыяд паміж войнамі так: «Парушэнне раўнавагі паміж марксісцкай Венай і клерыкальнай сельскай мясцовасцю было дамінуючым Матывам у аўстрыйскай палітыцы да прыходу да ўлады Гітлера. Вена была сацыялістычнай, антыклерыкальнай і, як муніцыпалітэт, даволі багатай. Наваколлі былі беднымі, заняпалымі, кансерватыўнымі рымска-каталіцкімі і зайздросціўшымі больш высокім стандартам жыцця ў Вене».
Агульная палітыка
Ініцыятывы чырвона-чорнай кааліцыі ў першым урадзе новай федэрацыі Германская Аўстрыя прывялі да заканадаўчага ўвядзення васьмігадзіннага працоўнага дня толькі праз тыдзень пасля абвяшчэння рэспублікі ў лістападзе 1918 года. Акрамя таго, была рэалізавана сістэма дапамог па беспрацоўі і заканадаўча заснавана Палата работнікаў (Arbeiterkammer, афіцыйна Kammer für Arbeiter und Angestellte) у якасці афіцыйнага лобі ад рабочых. Энтузіязм з нагоды такіх рэформаў станавіўся ўсё менш і менш па меры працягу знаходжання ва ўладзе прадстаўнікоў хрысціянска-сацыялістычнай партыі з моманту заканчэння Першай сусветнай вайны.
У 1920 годзе кааліцыя распалася, і з гэтага часу да 1945 года сацыял-дэмакраты знаходзіліся — на федэральным узроўні — альбо ў апазіцыі, альбо ў падполлі. Але «чырвоныя» працягвалі кіраваць Венай, атрымаўшы абсалютную большасць у парламенце на выбарах 1919 года. Іх мэтай было зрабіць Вену яркім прыкладам паспяховай сацыял - дэмакратычнай палітыкі. Іх меры ў той час лічыліся выдатным ці нават захапляльнымі і адсочваліся ва ўсёй Еўропе. Кансерватары ў Аўстрыі, як правіла, ставіліся з нянавісцю да падобнага роду палітыкі, але на той момант нічога не маглі перашкодзіць поспеху сацыял-дэмакратаў на выбарах у Вене.
Вена была цэнтрам зямлі Ніжняя Аўстрыя на працягу сямі стагоддзяў. Маючы значную большасць у Вене і галасы рабочых з прамысловага рэгіёну, дзе размяшчаецца, «чырвоныя» нават атрымалі права вылучыць першага дэмакратычнага губернатара, ландсгауптмана, літаральна «капітана зямлі» Ніжняй Аўстрыі, у 1919 годзе: яны выбралі Альберта Севера. Паколькі сельскія раёны ў той час не хацелі падпарадкоўвацца «чырвоным», а сацыял-дэмакратычнай партыі не падабалася ўмяшанне кансерватараў у іх мадэрнізатарскую гарадскую палітыку, дзве вялікіх партыі неўзабаве пагадзіліся аддзяліць «чырвоную Вену» ад «чорнай Ніжняй Аўстрыі». Нацыянальны парламент прыняў канстытуцыйны закон, які забяспечваў гэта, у 1921 годзе; з 1 студзеня 1922 года ў Вене была створана дзявятая аўстрыйская федэральная зямля.
Дзяржаўнае жыллё
Імператарскі і каралеўскі ўрад прыняў закон аб абароне з'ёмшчыкаў жылля (Mieterschutzgesetz) ў 1917 годзе, які быў адразу абвешчаны дзеючым у Вене. Нягледзячы на высокую інфляцыю, закон прадпісваў замарозіць кошты за з'ем кватэры на ўзроўні 1914 года. Гэта зрабіла новыя прыватныя жылыя праекты стратнымі. Пасля вайны попыт на даступныя кватэры вырас надзвычай высока. Фарміраванне грамадскага жыллёвага будаўніцтва стала галоўнай клопатам сацыял-дэмакратаў у Вене.
У 1919 годзе федэральны парламент прыняў Закон аб патрабаваннях да жылля (Wohnanforderungsgesetz) для павышэння эфектыўнасці існуючых жыллёвых структур. Нізкі прыватны попыт на зямлю пад забудову і нізкія выдаткі на будаўніцтва аказалася спрыяльнымі фактарамі для ўважлівага планавання будаўніцтва дзяржаўнага жылля гарадской адміністрацыяй.
З 1925 года (час, калі моцная валюта шылінг замяніла дэвальваваную крону) па 1934 год, так званым гемайндэбаў («супольнасцю будаўніцтва») былі пабудаваныя будынкі з больш чым 60 000 новых кватэр. Вялікія жылыя масівы ўзводзіліся вакол зялёных насаджэнняў — напрыклад, у Карл-Маркс-Хоф (адной з гарачых кропак у грамадзянскай вайне 1934 года). Наймальніка новых кватэр выбіраліся на аснове рэйтынгавай сістэмы, у якой, напрыклад, асобы з інваліднасцю атрымлівалі дадатковыя «балы», па прычыне якіх іх выбіралі для атрымання жылля раней. 40 % выдаткаў на будаўніцтва былі ўзятыя з даходаў ад венскага жыллёвага падатку, астатняе — ад даходаў ад венскага падатка на раскошу і з федэральных сродкаў. Выкарыстанне дзяржаўных сродкаў для пакрыцця выдаткаў на будаўніцтва дазваляла ўсталёўваць вельмі нізкія арэндныя стаўкі на такія кватэры: у даходных дамах кошт здыму жылля складаў 4 % даходу сям'і; кошт здыму прыватных дамоў складаў 30 %. Акрамя таго, калі жыхары хварэлі або станавіліся беспрацоўнымі, арэндныя плацяжы маглі быць адтэрмінаваныя.
Медыцынскае абслугоўванне
Бацькі атрымлівалі «пакет адзення» для кожнага дзіцяці такім чынам, каб «ні адно дзіця ў Вене не было абгорнута ў газету». Былі адкрыты дзіцячыя сады, «пасляабедзеныя дамы» і дзіцячыя курорты, каб дазволіць маткам вярнуцца на свае працоўныя месцы і «забраць» дзяцей з вуліц. Медыцынскія паслугі прадастаўляліся бясплатна. Для павышэння фізічнай падрыхтоўкі і адпачынку былі створаны спортпляцоўкі, грамадскія лазні і спартыўныя збудаванні. Як выказаўся Юлій Тандлер, член гарадскога савета па сацыяльных і медыцынскіх паслугах: «Тое, што мы выдаткуем на дамы для моладзі, тое зэканомім на турмах. Тое, што мы выдаткуем для нагляду за цяжарнымі жанчынамі і немаўлятамі, мы зэканомім на псіхіятрычных бальніцах». Бюджэтныя выдаткі на сацыяльныя паслугі былі павялічаны ў тры разы ў параўнанні з даваенным перыядам. Дзіцячая смяротнасць знізілася, стаўшы ніжэй сярэдняй па Аўстрыі, а колькасць выпадкаў захворвання на сухоты знізілася на 50 %. Даступныя тарыфы на газ і электраэнергію і на ўборку смецця, якія знаходзіліся ў падпарадкаванні муніцыпалітэта, дапамаглі палепшыць санітарны стан горада.
Фінансавая палітыка
Сацыял-дэмакратамі былі шляхам муніцыпальнага закона ўведзеныя новыя падаткі, якія сталі дадаткам да федэральных падаткаў (крытыкі называлі іх «брэйтнераўскімі падаткамі» па прозвішчы Х'юга Брэйтнэра, члена гарадскога савета па пытаннях фінансаў). Гэтыя падаткі былі ўведзеныя на раскошу: на верхавых коней, вялікія прыватныя аўтамабілі, прыслугу ў прыватных гаспадарках, а таксама гасцінічныя нумары.
Яшчэ адзін новы падатак, Wohnbausteuer (падатак на будаўніцтва жылля), быў уведзены як прагрэсіўны, гэта значыць спаганяўся ў растучых працэнтах. Даходы ад гэтага падатку выкарыстоўваліся для фінансавання шырокай муніцыпальнай жыллёвай праграмы. Таму многія пабудаваныя гемейндэбаў дамы сёння па-ранейшаму маюць таблічкі з надпісамі: « Erbaut aus den Mitteln der Wohnbausteuer» (пабудавана на паступленні ад падатку на будаўніцтва жылля).
У выніку інвестыцыйнай дзейнасці муніцыпалітэта ўзровень беспрацоўя ў Вене знізіўся ў адносінах да астатняй часткі Аўстрыі і Германіі. Усе інвестыцыі фінансаваліся непасрэдна за кошт падаткаў, а не крэдытаў. Такім чынам, гарадская адміністрацыя заставалася незалежнай ад крэдытораў і не павінна была плаціць працэнты па аблігацыях.
Х'юга Брайтнэр, у адрозненне ад аўстрыйскіх сацыял-дэмакратаў пасля 1945 года, паслядоўна адмаўляўся браць крэдыты для фінансавання сацыяльных паслуг. Гэтыя паслугі, такім чынам, прыйшлося скараціць, калі ў пачатку 1930-х гадоў федэральны ўрад пачатак «душыць» Вену ў фінансавым дачыненні.
Леанід Паўлавіч Валчэцкі
Леанід Паўлавіч Валчэ́цкі (, в. Даўгінава, цяпер Вілейскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі тэатральны  дзеяч. Заслужаны дзеяч культуры БССР (1963).
Біяграфія
Скончыў у 1931 годзе Мінскі педагагічны  тэхнікум, а ў 1933 годзе тэатральную студыю пры Беларускім дзяржаўным тэатры ў Віцебску, дзе працаваў з 1931 года. У 1951—1974 гадах дырэктар Брэсцкага абласнога драматычнага тэатра імя Ленінскага камсамола Беларусі.
Аўтар кнігі «Гады, спектаклі, ролі…» (1974), артыкулаў па праблемах тэатра.
Акоп Тыгранавіч Акапян
Акоп Тыгранавіч Акапян (Հակոբյան Հակոբ Տիգրանի; 1923—2013) — армянскі савецкі мастак.
Біяграфія
Акапян нарадзіўся 24 мая 1923 года ў Александрыі (Егіпет), куды, ратуючыся ад учыненага младатуркамі генацыду 1915 года, эмігравалі яго бацькі — армяне Антэпа.
У 9 гадоў бацькі адправілі Акопа вучыцца ў армянскі коледж Мелканян на Кіпр.
У 1952 годзе адправіўся вучыцца ў Парыж, дзе ў 1954 г. скончыў Акадэмію Гран-Шамер.
У 1961 года Акапян перабраўся на сваю гістарычную радзіму — у Арменію. З 1962 года жыў у Ленінакане.
Займаўся грамадскай дзейнасцю, у 1967 годзе быў абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета Армянскай ССР.
У 1989 годзе Акапян напісаў карціну «Сумгаіт», прысвечаную пагрому, уладкаванаму ідэйнымі спадчыннікамі младатурак.
Памёр Акапян 8 сакавіка 2013 года ў Ерэване. Пахаваны ў Пантэоне імя Камітаса.
Марцірос Гавукчан
Марцірос Гавукчан (Մարտիրոս Գավուկչյան, 8 жніўня 1908,, Турцыя — 8 жніўня 1988, Манрэаль, Канада) — армянскі архітэктар, займаўся таксама гісторыяй, археалогіяй і лінгвістыкай. Заслужаны архітэктар Армянскай ССР (1972).
Біяграфія
Нарадзіўся 8 жніўня 1908 года ў горадзе Нійдэ‎ Турцыі, адкуль неўзабаве яго сям'я перабралася ў Масул. У 1935—1947 гг. — галоўны архітэктар гарады Масул. У 1947—1979 гг. працаваў архітэктарам у Арменіі, дзе браў удзел у будаванні і аднаўленні розных будынкаў і помнікаў архітэктуры.
Дзякуючы сваёй цікавасці да раскопаў і даследавання развалін старажытных гарадоў (у прыватнасці, Ніневіі), захапіўся гісторыяй, асабліва гісторыяй Старажытнага Усходу — Шумера, Акада, Асірыі і Урарту. Займаўся праблемай паходжання армянскага народа. Браў удзел у перакладзе клін вопісаў, знойдзеных, у прыватнасці, у Нузі (адзін з гарадоў хурыцкай дзяржавы Мітані 2-га тысячагоддзі да н.э.).
Валодаў армянскай, арабскай, французскай, нямецкай, італьянскай, англійскай і рускай мовамі, ведаў і выкарыстоўваў у працы іншыя еўрапейскія і славянскія мовы. Вывучаў таксама шэсць «мёртвых» моў, улучаючы акадскую, шумерскую і хурыцкую, захапляўся рознымі навукамі — археалогіяй, міфалогіяй, лексікалогіяй і г.д.
Жывячы і працуючы ў Савецкай Арменіі, наладзіў кантакты ў Акадэміі навук Арменіі, а ў 1970 годзе выступіў з артыкулам «Паходжанне імёнаў Армен і Ай», якая падтрымвае адну з канцэпцый армянскай прыналежнасці Урарту, у рамках дыскусіі на гэту тэму, якую праводзіў часопіс «Камуніст». Пункт погляду Марціроса Гавукчана ў СССР падтрымана не была, і далейшыя публікацыі даследнік ужыццяўляў у іншых краінах, выдаючы кнігі за свой рахунак. У прыватнасці, у 1973 годзе ў Бейруце на армянскай мове выйшла яго капітальнае даследаванне «Паходжанне імёнаў Армен і Ай і Урарту», найболей досыць якое расчыняе армянскую тэорыю Урарту. Цягам наступнага дзесяцігоддзя на армянскай мове былі выдадзены яшчэ дзве буйныя працы Гавукчяна ў ЗША і Канадзе, а таксама іх перавыданні на англійскай мове, дзе даследчык прыводзіў довады ў карысць сувязі армянскага і шумерскага народаў.
У апошнія гады свайго жыцця Марцірос Гавукчян вывучаў шумерскую культуру Убейд у спробах давесці, што армянскі народ — найстаражытнейшы ў свеце.
У адрозненне ад архітэктурных прац, гістарычныя працы Марціроса Гавукчана не атрымалі навуковага прызнання, яму не атрымалася апублікаваць свае працы ў якія рэцэнзуюцца навуковых выданнях ні ў СССР, ні ў краінах Захаду. Аднак у апошні час у Арменіі рэзка ўзрасла цікавасць да прац даследчыка ў рамках канцэпцыі доваду аўтахтоннасці армян на Армянскім нагор'і.
Іншыя армянскія паслядоўнікі гэтай канцэпцыі, улучаючы Лявона Шаіняна, Рафаела Ішханяна, Анжэлы Тэр'ян, Карапета Сукіасяна, Аляксандра Варпецяна і Лілі Сцепанян, выкарыстоўваюць працы Гавукчана ў сваіх працах.
ЭР2
ЭР2 (Электрацягнік, Рыжскі, 2 тып) — серыя электрацягнікоў пастаяннага току, выпускаўшыхся з чэрвеня 1962 года па жнівень—верасень 1984 года Рыжскім вагонабудаўнічым заводам (Rīgas Vagonbūves Rūpnīca, RVR), які будаваў іх сумесна з Рыжскім электрамашынабудаўнічым заводам (Rīgas Elektromašinbūves Rūpnīca, RER, пастаўляў электраабсталяванне) і Калінінскім вагонабудаўнічым (КВЗ, пастаўляў каляскі, а адзін час і кузавы вагонаў) заводамі.
Завадское абазначэнне цягніка — 62-61.
Завадскія абазначэнні вагонаў: Па канструкцыі з'яўляецца мадэрнізаванай версіяй электрацягніка ЭР1, ад якога адрозніваецца камбінаванымі выхадамі і больш дасканалым электраабсталяваннем. з другой паловы 1960-х гадоў выконвае асноўны аб'ём прыгарадных пасажырскіх перавозак на чыгунках Савецкага Саюза і постсавецкай прасторы.
Папярэднія цягнікі Савецкага Саюза
У 1954 годзе Рыжскі вагонабудаўнічы завод выпусціў даследчыя трохвагонныя электрасекцыі, якія атрымалі абазначэнне серыі СН (Северная новая). Асноўным іх адрозненнем з'яўлялася апорна-рамная падвеска цягавага электрарухавіка, што дазволіла падняць канструкцыйную хуткасць да 130 км у гадзіну (у электрацягнікоў С — 85 км у гадзіну). Магутнасць цягавага рухавіка складала 200 кВт. У сярэдзіне 1950-х гадоў, у сувязі з ростам прыгарадных пасажырскіх перавозак, электрычнаму маторвагоннаму саставу патрабавалася значная павялічэнне сярэднетэхнічнай хуткасці руху, што ў сваю чаргу патрабавала высокіх паскарэнняў. Электрацягнікі, які эксплуатаваліся ў той час, складаліся з трохвагонных электрасекцый (суадносіны паміж маторнымі і прычапнымі вагонамі 1:2), не маглі рэалізаваць патрабуемых паскарэнняў. Тамы Рыжскі вагонабудаўнічы і Рыжскі электрамашынабудаўнічы заводы, сумесна з маскоўскім заводам «Дынама», выкарыстоўваючы асобныя элементы электрасекцый СН, распрацавалі, а ў 1957 годзе выпусцілі партыю адразу з пяці электрацягнікоў, якім прысвоілі абазначэнне серыі ЭР1.
Праектаванне электрацягнікоў серыі ЭР2
На многіх грузанапружаных лініях меліся нізкія пасажырскія платформы, і для павышэння тэхнічных хуткасцей на гэтых участках патрабавалася замена маральна састарэўшых трохвагонных электрасекцый на больш дасканалыя і хуткія. Тады на Рыжскім вагонабудаўнічым заводзе (РВЗ) быў створаны праект мадэрнізацыі электрацягніка ЭР1. Згодна праекту вагоны новага электрацягніка (яму было прысвоена праектнае абазначэнне серыі ЭР2) абсталёўваліся камбінаванымі выхадамі, то ёсць дазваляўшымі ажыццяўляць выхад як на высокія, так і на нізкія платформы. Для выключэння аслаблення канструкцыі, выкліканага змяненнем канструкцыі рамы, у вагонаў узмацняліся бакавыя сценкі, канечныя часткі рам, лабавыя часткі (на галаўных вагонах), а таксама дзвярныя праёмы. Для уніфікацыі з цягнікамі пераменнага току ЭР9 (іх вытворчасць вялася на РВЗ паралельна з ЭР2) было зменена тармазное абсталяванне маторных вагонаў — замест аднаго тармазнога цыліндра ўстанаўлівалася 4 (па 2 на каляску).
Агульныя звесткі
Электрацягнікі сямейства ЭР2 прызначаны для прыгарадных пасажырскіх перавозак на электрыфікаваных участках чыгунак каляіны 1520 мм з намінальным напружваннем у кантактнай сетцы 3 кВ пастаяннага току. Цягнікі маюць камбінаваныя дзверы і могуць эксплуатавацца на лініях, абсталяваных як высокімі, так і нізкімі платформамі, чым першапачаткова адрозніваліся ад цягнікоў пачатковай канструкцыі з дзвярмі толькі на высокія платформы. Цягнікі выпускаліся з дзвюмя варыянтамі кабіны машыніста галаўных вагонаў — круглай і плоскай, пасля частка з іх пры мадэрнізацыі атрымала іншыя кабіны. На базе электрацягнікоў ЭР2 было створана мноства мадыфікацый, як выпускаўшыхся пачаткова, так і мадэрнізуемых з вагонаў электрацягнікоў ЭР2. Электрацягнікі ЭР2 не маюць электрычнага тармажэння, аднак яно з'явілася пасля ў мадыфікацый ЭР2Р і ЭР2Т.
У серыі ЭР2 маецца канструктыўны аналаг для ліній пераменнага току 25 кВ 50 Гц — серыя ЭР9.
Складнасць
Электрацягнік ЭР2 фармуецца з двухвагонных электрасекцый, кожная з каторых складаецца з маторнага прамежкавага (Мп) і прычапнога галаўнога (Пг) альбо прамежкавага вагонаў. Калі ў склад секцыі ўваходзіць галаўны вагон, то яна называецца галаўной секцыяй, калі не, то прамежкавай секцыяй.
Акоп Аванесавіч Паранян
Акоп Параня́н (Հակոբ Պարոնյան; 19 лістапада 1843 — 27 мая 1891) — вядомы армянскі пісьменнік-сатырык.
Біяграфія
Акоп Паранян нарадзіўся ў 1843 годзе ў Турцыі, у еўрапейскім раёне Адрыянапаль. Яго бацька Аванес-ага быў простым чалавекам з сярэднім капіталам. Продкі эмігравалі з гістарычнага горада Акі. Большасць Адрыянапаліса былі грэкамі і дзяцінства будучага пісьменніка праходзіла ў грэчаскім коле.
Сваю пачатковую адукацыю ён атрымаў у Аршакунскім вучылішчы, якое знаходзілася ў родным горадзе. Яго першым настаўнікам быў Нерсес Варжапецян, які надалей будзе вядомым царкоўным дзеячам. Пра яго Паранян з вялікай павагай згадвае ў сваім аповедзе «Азгайін джаджэр» («Нацыянальныя слупы»). У вучылішчы паглыблена праходзілі духоўныя прадметы, і вучні не маглі атрымаць там поўную адукацыю, аднак Паранян усё адно вывучае мовы, асабліва армянскую. Вучылішча ён сканчае ў 1857 годзе і паступае ў грэчаскую школу Адрыянапаліса, дзе вучыцца толькі адзін год.
Пасля гэтага, як і многія армянскія пісьменнікі, Паранян змяніў шмат прафесій, якія толькі заміналі яго творчаму жыццю і не прыносілі вялікага капіталу. Гэты спрытны і падпалены марамі юнак уладкоўваецца то ў вынаходніка лекаў, дзе піша мноства вершаў, то ў вядомую французскую фірму цыгарэт, то ў малодшага брата ў гандаль бухгалтарам, то ў французскае агенцтва перакладчыкам, то дарэктарам, тое ў гімназію Скютара, дзе ў яго браў урокі Петрос Дуран.
Працуючы ў Скютаскай гімназіі, Паранян знаёміцца з паэтам Сімонам Фелекянам і па яго прапанове пачынае працаваць з газетай «Епрат». Надалей ён робіцца рэдактарам гэтай газеты.
У творчым жыцці Параняна вырашальную ролю згуляла знаёмства з Аруцюнам Свачанам і з сатырычнай газетай «Мегу» («Пчала»). Некаторы час праз ён атрымлівае пасаду рэдактара і тут. Аднак з-за крытычных кірункаў улада зачыняе гэту газету.
Пасля працы ў «Мегу» Паранян стварае сваю газетную складанку па імі «Татрон» («тэатр»), якая пратрымліваецца толькі тры гады. Адначасна друкуе складанку «Татрон манканц» (тэатр дзяцей). А праз пяць ці шэсць гадоў яму атрымоўваецца стварыць новую сатырычную газету «Хікар» («мудры»), якая паўтарае лёс мінулых газет. Лепшыя творы Параняна ствараюцца ў гэтых складанках. Ён працаваў амаль адзін і напаўняў усе старонкі сваёй працай і воляй. Паранян быў упэўнены, што пакідае нашчадкам багатую спадчыну.
У апошнія гады жыцця галеча прымушае вялікага пісьменніка-сатырыка зноў уладкуецца бухгалтарам. Гэта праца была зацяжкай для яго. Да таго ж непрыемная хвароба: сухоты, ужо зусім разбурыла яго арганізм. Акоп Паранян сканаў у 1891 годзе 27 мая.
Мінскі гарадскі педагагічны каледж
Мінскі гарадскі педагагічны каледж (МГПК) — сярэдне-спецыяльная ўстанова адукацыі ў Мінску, якая рыхтуе спецыялістаў па выхаванні дзяцей дашкольнага і малодшага школьнага ўзросту. Размешчаны па адрасе вул. Макаёнка, 29.
Гісторыя
Менскі беларускі педагагічны тэхнікум (МБПТ) створаны ў 1921 г. на базе 1 і 2-га аддзяленняў Менскага інстытута народнай адукацыі. Яго першым дырэктарам стаў А. А. Сцепуржынскі. З 1922 г. па 1931 г. Менскі Белпедтэхнікум насіў імя У. М. Ігнатоўскага. Будынак тэхнікума размяшчаўся па вуліцы Савецкай, 107. Да 1925 года педтэхнікум рыхтаваў настаўнікаў пачатковых класаў, у 1925 годзе адкрылася дашкольнае аддзяленне.
У красавіку 1937 годзе педагагічныя тэхнікумы перайменаваны ў педагагічныя вучылішчы, адпаведна Белпедтэхнікум перайменаваны ў Менскае дзяржаўнае педагагічнае вучылішча Народнага камісарыята асветы БССР. У 1939 г. Мінскаму педагагічнаму вучылішчу прысвоена імя Н. К. Крупскай.
З 1941 па 1944 гады ў сувязі з нямецкай акупацыяй Мінска педвучылішча часова спыніла існаванне, а ў 1944 годзе аднавіла сваю дзейнасць. У першыя паваенныя гады ажыццяўляла падрыхтоўку навучэнцаў на двух аддзяленнях — пачатковай адукацыі і дашкольнай адукацыі. У той час вучылішча размяшчалася па вуліцы Захарава, 59.
У 1956 годзе загадам Міністэрства асветы БССР МПВ імя Крупскай было закрыта. Ізноў адкрыта ў 1965 годзе ў адпаведнасці з распараджэннем Савета Міністраў БССР на базе Смалявіцкага педагагічнага вучылішча.
У 1982 годзе вучылішча было падзелена на 2 навучальных установы: педагагічнае вучылішча № 1 (дашкольнае) і № 2, якое рыхтавала настаўнікаў пачатковых класаў. У 1995 г. Мінскае педвучылішча № 1 атрымала імя М. Танка. Пазней ім быў нададзены статус каледжаў. У 2004 годзе каледжы былі рэарганізаваны і далучаны да вышэйшых навучальных устаноў, дадзены каледж апынуўся структуры Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя М. Танка.
У 2016 годзе рашэннем Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта створана дзяржаўная ўстанова адукацыі Мінскі гарадскі педагагічны каледж, які здзяйсняе падрыхтоўку па спецыяльнасцях «Пачатковая адукацыя» і «Дашкольная адукацыя».