cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кмен звычайны
Ужыванне ў медыцыне
Плады кмена ўжываюць у афіцыйнай медыцыне Балгарыі, Румыніі, Швейцарыі, Аўстрыі, Швецыі, Фінляндыі, Нарвегіі, ЗША. Кмен узмацняе аддзяленне жоўці і дзейнасць стрававальных залоз, дэпрэсуе працэсы гніення і закісання ў кішэчніку, здымае спазмы яго гладкай мускулатуры і тым самым спрыяе нармалізацыі працэсу стрававання. Кмен рэкамендуюць пры, як мяккі слабільны сродак, пры метэарызме. Плады ўваходзяць у склад жоўцегонных збораў і выкарыстоўваюць пры і мачакаменнай хваробах, захворваннях мачавыдзяляльных шляхоў. У камбінацыі з іншымі расліннымі сродкамі іх ужываюць пры гепатытах, як седатыўны сродак, для лячэння сардэчна-сасудзістых захворванняў і ўзмацнення лактацыі ў кормячых жанчын.
Кмен папулярны ў народнай медыцыне розных краін. Плады здаўна выкарыстоўвалі ў розных лекавых зборах (гарбатах): апетытным, слабільным, ветрагонным, заспакаяльным, страўнікавым (звязальным) ; іх давалі кормячым маці для ўзмацнення лактацыі. Настой пладоў ужывалі пры засмучэннях кішачніка, хваробах жоўцевага пузыра, бранхіце і запаленні лёгкіх, пры спазмах стрававальных органаў, пры галаўным болю.
У ветэрынарыі кмен даюць скату пры коліках, метэарызме. Яго рэкамендуюць падсяваць да канюшыны, прызначанай для скормлівання зялёнай масы скату ў свежым выглядзе. Для птушак кмен з'яўляецца моцным ядам.
Іншае
З кветак кмена звычайнага меданосныя пчолы бяруць пылок-абножку і нектар.
Кменавы алей выкарыстоўваюць у парфумернай вытворчасці для надання водару мылу, і  і ў.
Новыя Журавічы
Но́выя Жура́вічы (, Новые Журавичи) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Журавіцкага сельсавета.
Паддуб’е (Рагачоўскі раён)
Падду́б'е (, Поддубье) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Журавіцкага сельсавета.
Мазамбік (востраў)
Мазамбі́к (Moçambique) — востраў на поўначы Мазамбіка. Плошча сушы - 1,5 км². Насельніцтва (2005 г.) - 14 000 чал.
Ад назвы вострава пайшло найменне краіны Мазамбік. У 1991 г. востраў Мазамбік унесены ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Геаграфія
Востраў Мазамбік месціцца ў Мазамбікскім праліве у 1473,4 км на паўночны ўсход ад Мапуту, сталіцы Мазамбіка, усяго ў 3,36 км ад усходняга берага Афрыканскага кантынента, з якім злучаны з дапамогай моста. Даўжыня з паўднёвага захаду на паўночны ўсход — 3 км. Найбольшая шырыня — 490 м. Большую частку паверхні вострава займаюць гарадскія пабудовы.
Клімат трапічны пасатны. Спякотны сезон доўжыцца з кастрычніка да красавіка, калі сярэняя дзённая тэмпература трымаецца каля +27 °C — +29 °C. Са студзеня да сакавіка ідуць моцныя дажджы. Час з чэрвеня да верасня лічыцца сухім сезонам.
Гісторыя
З XI ст. востраў Мазамбік з'яўляўся важным гандлёвым цэнтрам арабаў і суахілі каля ўсходняга ўзбярэжжа Афрыкі. У канцы XV ст. ён уяўляў асобную дзяржаву на чале султана Алі Мусы Мбікі.
У 1498 г. падчас сваёй першай вандроўкі ў Індыю востраў наведаў партугальскі марапавец Васка да Гама, які даў яму сучасную назву. У 1507 г. партугальская ваенная экспедыцыя на чале Трыстана да Кунья захапіла Мазамбік і выгнала мясцовых жыхароў-суахілі. Партугальцы пераўтварылі востраў у свой стратэгічны марскі пункт на шляху праз Мазамбікскі праліў у Індыйскі акіян. У 1558 г. італьянскія архітэктары ўзвялі на поўначы Мазамбіка моцную крэпасць Сан-Себасцьян. Яна вытрымала марскую блакаду і аблогу галандцамі ў 1607 г. і 1608 г. Да 1898 г. востраў Мазамбік з'яўляўся афіцыйным цэнтрам партугальскіх каланіяльных валоданняў на паўднёвым усходзе Афрыкі.
У 1975 г. увайшоў у склад незалежнай дзяржавы Мазамбік.
Славутыя мясціны
Востраў Мазамбік — адзін з галоўных цэнтраў турызму ў краіне Мазамбік. У 1991 г. востраў Мазамбік унесены ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Наведвальнікаў тут цікавяць гісторыка-архітэктурныя каштоўнасці, у тым ліку:
На востраве Мазамбік таксама існуюць некалькі музеяў, мячэць, індуісцкі храм, касцёлы XVII - XX стст.
Пахар (Журавіцкі сельсавет)
Па́хар (, Пахарь) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Журавіцкага сельсавета.
Гаравыя Паршні
Гаравы́я Паршні́ (, Горовые Поршни) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Смальянскага сельсавета.
Джордж Клінтан (палітык)
Джордж Клінтан (George Clinton;  — ) — амерыканскі дзяржаўны і ваенны дзеяч. Ён быў першым абраным губернатарам Нью-Ёрка, і затым віцэ-прэзідэнтам Злучаных Штатаў пры Томасе Джэферсане і Джэймсе Мэдысане.
Ва ўзросце 18 гадоў Клінтан паступіў на службу ў Брытанскую Армію падчас Франка-індзейскай вайны, даслужыўся да звання лейтэнанта. Затым ён вывучаў права, пасля стаў сакратаром у судзе агульнаграмадзянскіх позваў, а затым працаваў у каланіяльным сходзе. Пазней ён быў абраны ў Кантынентальны Кангрэс, дзе галасаваў за Дэкларацыю незалежнасці ЗША, але быў выкліканы Джорджам Вашынгтонам для службы брыгадным генералам народнага апалчэння і павінен быў з’ехаць перад падпісаннем.
Клінтан быў вядомы сваёй нянавісцю да лаялістаў — ён выкарыстоўваў канфіскацыю і продаж іх маёмасці, каб дапамагчы здушыць іх супраціў. Джордж Клінтан быў прыхільнікам і сябрам Джорджа Вашынгтона, падчас цяжкай зімоўкі ў Вэлі-Фордж ён пастаўляў прадукты харчавання войскам. На першую ў гісторыі ЗША інаўгурацыю прэзідэнта Клінтан прыехаў разам з Вашынгтонам верхам на кані і даў урачысты абед у гонар гэтай падзеі.
Станіслаў Іванавіч Віскоўскі
Біяграфія
Паходзіў з дробнамаянтковай мсціслаўскай шляхты. Яго маці мела 160 дзесяцін зямлі ў Мціслаўскім павеце Магілёўскай губерні Расійскай імперыі. У 1858 паступіў у Горы-Горацкі земляробчы інстытут, дзе вучыўся на сродкі Т. Чудоўскага — дзеяча рэвалюцыйнага руху на Магілёўшчыне.
Хутка Віскоўскі стаў адным з лідараў студэнцтва ў інстытуце. Вылучаўся поспехамі ў вучобе, у жніўні 1861 прымаў удзел у сельскагаспадарчым з'ездзе ў Горках.
З сакавіка 1863 года паўстанцкі начальнік г. Горкі. З Масквы і Пецярбурга прывёз зброю.
Разам з Л. М. Звяждоўскім на чале Горацкага паўстанцкага атрада ў ноч на 6 мая 1863 захапіў Горкі, удзельнічаў у далейшым паходзе атрада. Пераканаўшыся ў бесперспектыўнасці паўстання на Магілёўшчыне, склаў зброю. Падчас следства знаходзіўся ў турмах Магілёва і Вільні.
Прысуджаны да смяротнага пакарання, замененага 12-гадовай катаргай у Сібіры. У 1864 як палітычны злачынец па суду пазбаўлены правоў стану і маёмасць канфіскавана ў казну.
У канцы 1870-х г. жыў у Іркуцку. Далейшы лёс невядомы.
Жданоўка
Ждано́ўка (, Ждановка) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.
Жвікава
Жві́кава (, Жвиково) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Смальянскага сельсавета.
Казённыя Паршні
Казённыя Паршні́ (, Казённые Поршни) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Смальянскага сельсавета.
Джон Колдвел Кэлхун
Джон Колдвел Кэлхун (John Caldwell Calhoun, [];, Эбівіл, Паўднёвая Караліна — , Вашынгтон, Акруга Калумбія) — адзін з найбольш уплывовых палітыкаў у гісторыі ЗША, галоўны ідэолаг рабаўладальніцкай палітыкі паўднёвых штатаў і лабіст іх інтарэсаў у федэральнай ўрадзе. Першы віцэ-прэзідэнт ЗША, які нарадзіўся пасля абвяшчэння незалежнасці, і адзін з двух (другі — Спіра Агню), якія пайшлі ў адстаўку. Яго ідэі выкарыстоўваліся для абгрунтавання сэцэсіі паўднёвых штатаў і стварэння КША.
Аляксандр Мікітавіч Віташкевіч
Аляксандр Мікітавіч Віташкевіч (, в. Раганавічы, Чашніцкі раён — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1960).
З 1952 года на Мінскім станкабудаўнічым заводзе імя Кірава, з 1957 токар-расточнік Мінскага завода аўтаматычных ліній. Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена за вытворчыя поспехі і ініцыятыву ў арганізацыі спаборніцтва за званне брыгад і ўдарнікаў камуністычнай працы.
Кандыдат у члены ЦК КПБ у 1960—1966, у 1971—1976 гадах. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР у 1962—1966 гадах. Член з 1974 года.
Крамер
Крамер — прозвішча.
Хатоўня
Хато́ўня (, Хатовня) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Журавіцкага сельсавета.
У 1924—1954 гадах цэнтр Хатаўнянскага сельсавета.
Прылепаўка (Рагачоўскі раён)
Прыле́паўка (, Прилеповка) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Журавіцкага сельсавета.
Да 29 чэрвеня 1957 года пасёлак уваходзіў у склад Вяліказімніцкага сельсавета Быхаўскага раёна Магілёўскай вобласці.
Асіннікі (Рагачоўскі раён)
Асі́ннікі (, Осинники) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.
Камякі
Камякі́ (, Комяки) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Смальянскага сельсавета.
Заложнае
Зало́жнае (, Заложное) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.
Да 25 снежня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Казьянскага сельсавета, да 30 ліпеня 1966 года — у склад Пралетарскага сельсавета Гарадоцкага раёна , пасля чаго — у складзе Шумілінскага раёна, дзе 12 верасня 1966 года ўключана ў склад Мішневіцкага сельсавета , з 12 студзеня 1968 года да 26 верасня 2002 года ўваходзіла ў склад Казьянскага сельсавета.
Войцех Пуслоўскі
Войцех Пуслоўскі, Войцех Францавіч Пуслоўскі (, Пескі, Слонімскі павет, Вялікае Княства Літоўскае, Рэч Паспалітая —, Шылавічы, Слонімскі павет, Гродзенская губерня, Расійская імперыя) — буйны землеўласнік і прадпрымальнік Расійскай Імперыі, слонімскі павятовы маршалак (1797—1816).
Піянер развіцця прамысловасці ў беларуска-літоўскіх землях. З Войцеха Пуслоўскага пачалося ўзвышэнне роду Пуслоўскіх.
Паходжанне і сям’я
Войцех Пуслоўскі нарадзіўся ў 1762 г. у сям’і рэчыцкага падстолія Францішка Пуслоўскага (?—1799) і яго другой жонкі Саламеі Грабоўскай у родавым маёнтку ў вёсцы Пескі. Быў хрышчаны ў каталіцтва 21 чэрвеня 1762 г. у родавым маёнтку Пескі (Слонімскі павет).
Каля 1799 г. ажаніўся з князёўнай Юзэфай Францаўнай Друцкай-Любецкай (1780—1830), ад якой меў сем дзяцей:
Адукацыя
Скончыў павятовую школу ў Слоніме, створаную Адукацыйнай камісіяй.
Службовая дзейнасць
У часы Вялікага Княства Літоўскага быў дэпутатам Трыбунала ВКЛ, паслом на Чатырохгадовы сойм (1788—1792).
У часы Расійскай імперыі быў у 1797—1816 гг. маршалкам шляхты Слонімскага павета. Артымаў у 1810 г. расійскі чын правадзейнага стацкага саветніка.
Прадпрымальніцкая дзейнасць
Вызначыўся як актыўны прадпрымальнік, будаваў дарогі, млыны, вінакурні, прадпрыемствы па вырабу паперы, жалеза, сукна, шкіпінару, смалы і інш. Упершыню ў беларуска-літоўскіх губернях выкарыстоўваў паравыя рухавікі ў працэсе вытворчасці. Зарабіў шмат грошай ад развіцця ўласных прадпрыемстваў і на пастаўках у расійскае войска.
Маёнткі
Скупкай маёнткаў (якія прадаваліся былымі ўласнікамі за даўгі ці па добрай волі) стварыў вялізную зямельную латыфундыю, галоўным чынам — у Слонімскім, Пінскім і Віленскім паветах. Так, пад канец свайго жыцця валодаў маёнткамі Пескі (родавы маёнтак), Альшэва, Шылавічы, Альбярцін, Сынкавічы, Шулякі, Косава, Міхалін (Слонімскі павет); Хомск (Кобрынскі павет); Плянта, Целяханы, Кужлічын (Пінскі павет); Свіслач (Ваўкавыскі павет); Сянно (Магілёўская губерня); Кучкурышкі (Віленскі павет); Жыжморы (Троцкі павет); Сырвідзе (Браслаўскі павет); Віжуны (Вількамірскі павет); Жыдыкі, Таўрагіны і Элеанорава (на Жамойці); і інш. Цалкам пад канец свайго жыцця меў звыш 20 тысяч рэвізскіх душ сялян.
Набыў таксама двор у Слоніме, а ў Вільні — прадмесце Антокаль і палац. Пабудаваў новыя мураваныя палацы ў Альбярціне і Песках.
Дабрачынная дзейнасць
Філантроп і мецэнат. З 1831 г. старшыня Віленскага таварыства дабрачыннасці. Пабудаваў касцёлы ў Альшэве, Целяханах і інш.
Карпаўшчына
Ка́рпаўшчына (, Карповщина) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Смальянскага сельсавета.
Елкі
Е́лкі (, Елки) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.
Сяргей Іванавіч Калеснік
Сяргей Іванавіч Калеснік — савецкі і беларускі вясляр на байдарцы,  заслужаны майстар спорту СССР, трохразовы чэмпіён свету і трохразовы чэмпіён СССР у адзіночцы (1989, 1990, 1991). З 2015 года дырэктар футбольнага клуба "Дняпро" Рагачоў.
Скончыў БДІФК.
Палітычныя погляды
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.
Ігар Паўлавіч Бялоў
Ігар Паўлавіч Бялоў (,, Беларуская ССР, СССР) — савецкі, беларускі і расійскі футболіст, абаронца, трэнер.
Клубная
За гродзенскі «Хімік» гуляў у 2-й зоне Другой лігі СССР. У 1976 годзе перайшоў у мінскае «Дынама». Выступаў за яго як у Вышэйшай, так і ў Першай лігах СССР. У 1982 годзе стаў чэмпіёнам СССР. У 1984 годзе папоўніў шэрагі магілёўскага «Дняпро». У 1988—1989 гадах быў зайграны за «Наўбахор». У 1992 годзе разам з уладзівастоцкім «Промнем» выйшаў у элітны дывізіён. У 1993 годзе завяршыў кар’еру.
У вышэйшай лізе СССР правёў 71 гульню. У вышэйшай лізе Расіі правёў 8 гульняў.
Трэнерская
У 1994—1995 гадах трэніраваў уладзівастоцкі «Прамень». У цяперашні час працуе ў якасці дэлегата матчаў ад Беларускай федэрацыі футбола і ў іншых спартыўных арганізацыях Беларусі.
Леанід Міхайлавіч Закоўскі
Леані́д Міха́йлавіч Зако́ўскі (сапр. Штубіс Генрых Эрнеставіч; Henriks Stubis, —) — адзін з вышэйшых кіраўнікоў НКУС і галоўных арганізатараў палітычных рэпрэсій у СССР.
Біяграфія
З 1932 года паўнамоцны прадстаўнік АДПУ ў БССР, з 15 ліпеня 1934 года наркам унутраных справаў БССР. Сфабрыкаваў справу «контррэвалюцыйнай паўстанцкай і шпіёнскай-дыверсійнай арганізацыі «Беларускі нацыянальны цэнтр».
Пасля забойства ў 1934 годзе С. Кірава начальнік УНКУС па Ленінградскай, з 1938 года — па Маскоўскай абласцях. Першы намеснік наркама ўнутраных спраў СССР. Арыштаваны ў 1938 годзе. Расстраляны.
Заобаль
Зао́баль (, Заоболь) (да 30 ліпеня 1964 года Каба́к ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.
Кучына (Аршанскі раён)
Ку́чына (, Кучино) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Смальянскага сельсавета.
Зялёны Дуб (Рагачоўскі раён)
Зялёны Дуб (, Зелёный Дуб) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.
Масюкі
Масюкі́ (, Масюки) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Смальянскага сельсавета.
Ключы (Рагачоўскі раён)
Ключы́ (, Ключи) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.
Цімашэвіцкі сельсавет
Цімашэ́віцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ленінскага раёна Пінскай вобласці. Цэнтр — вёска Цімашэвічы.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. Скасаваны 16 ліпеня 1954 года, населеныя пункты перададзены Ленінскаму сельсавету.
Віктар Генеў
Віктар Віктараў Генеў (Виктор Викторов Генев; нар., , Балгарыя) — балгарскі футбаліст, абаронца плоўдзіўскага «Боцева».
Клубная кар’ера
Выхаванец клуба «Леўскі», кар’еру пачаў у арэндзе ў клубе другога дывізіёна «Мантана». Вярнуўшыся з арэнды, 19 сакавіка 2008 дэбютаваў у складзе «Леўскі» ў матчы супраць плоўдзіўскага «Лакаматыва» (0:1). У 2009 годзе разам з «Леўскі» стаў чэмпіёнам і ўладальнікам Суперкубка Балгарыі, гуляў у Лізе чэмпіёнаў.
У чэрвені 2010 года перайшоў у іншы сафійскі клуб, «Славію», з якой дайшоў да фінала Кубка Балгарыі. Улетку 2011 года на правах арэнды перайшоў у самарскія «Крылы Саветаў», пазней гуляў ва Украіне за «Александрыю». Улетку 2012 года вярнуўся ў «Славію», гуляў там яшчэ паўтары гады.
У студзені 2014 года падпісаў кантракт з казахстанскім клубам «Спартак» (Семей), які выйшаў у Прэм’ер-лігу. Адгуляўшы сезон у Казахстане, у лютым 2015 года папоўніў склад шатландскага «Сент-Мірэна», але той па выніках сезона 2014/15 страціў месца ў Прэм’ершыпе, пасля чаго Генеў пакінуў клуб. У верасні 2015 года далучыўся да румынскага «Петралула».
У лютым 2016 года падпісаў кантракт з мінскім «Дынама». Аднак, у пачатку сезона выбыў з-за траўмы, а пасля аднаўлення не здолеў праявіць сябе ў асноўным складзе, у выніку згуляў толькі ў двух матчах чэмпіянату. 12 ліпеня 2016 года кантракт «Дынама» з абаронцам быў разарваны.
У верасні 2016 года стаў іграком «Леўскі». У лютым 2017 года перабраўся ў «Боцеў». Дапамог «Боцеву» выйграць Кубак Балгарыі, калі каманда з Плоўдзіва ў фінале 24 мая 2017 года перамагла «Лудагорац» з лкам 2:1. У жніўні 2017 года перайшоў у ізраільскі клуб «Ашдод». У лістападзе 2018 года вярнуўся ў Балгарыю, стаўшы іграком «Чэрна Мора».
У чэрвені 2019 года перабраўся ў «Бярое» са Стара-Загоры, дзе часцей выхадзіў на замену, а ў чэрвені 2020 года вярнуўся ў «Боцеў», дзе замацаваўся ў складзе.
Міжнародная кар’ера
Выступаў за моладзевую зборную Балгарыі.
Дзмітрый Анатолевіч Балашоў
Дзмітрый Анатолевіч Балашоў (нар., , Беларуская ССР) — беларускі футболіст, нападнік.
Клубная кар’ера
Прафесійную кар’еру пачаў у 1992 годзе ў мінскім «Тарпеда». У гэтым жа годзе перайшоў у КПФ, у якім правёў 80 матчаў і забіў 27 галоў. У час знаходжання ў слонімскім клубе быў аддадзены ў 1994 годзе ў арэнду ў лідскі «Абутнік». У 1996 годзе вярнуўся ў «Тарпеда». У наступным годзе апынуўся ў складзе бабруйскай «Белшыны», з якой у першым жа для сябе сезоне ў клубе заваяваў нацыянальны кубак (у фінале забіў гол у браму «Дынама-93» і ўсталяваў канчатковы лік 2:0). 1999 год правёў у тульскім «Арсенале». Праз год вярнуўся ў «Белшыну» і зноў дапамог клубу стаць уладальнікам Кубка Беларусі, а таксама стаць чэмпіёнам. У далейшым таксама выступаў за салігорскі «Шахцёр», светлагорскі «Хімік», «Баранавічы», рагачоўскі «Дняпро-ДЮСШ-1» і «Асіповічы», дзе пасля трохгадовага перапынку завяршыў прафесійную кар’еру.
Міжнародная кар’ера
Дэбют за нацыянальную зборную Беларусі адбыўся 8 чэрвеня 1997 года ў кваліфікацыйным матчы чэмпіянату свету 1998 супраць зборнай Шатландыі (0:1). Усяго Балашоў правёў за зборную 6 матчаў.
Паркавая
Па́ркавая (, Парковая) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Смальянскага сельсавета.
Бружмель ядомы
Бружмель ядомы (Lonicera caerulea var. edulis ці Lonicera edulis) — куст з ядомымі пладамі, разнавіднасць біялагічнага віду роду  сямейства.
Батанічнае апісанне
Лісце даўгавата-ланцэтнае з завостранымі вяршынямі, даўжынёй да 7 см, з дыскападобнымі прылісткамі, зрослымі з кароткімі хвосцікамі. Маладое лісце густа апушанае, на старых пух рэдкі або адсутнічае.
Пупышкі бружмелю распускаюцца рана, кветкавыя на 2-5 тыдняў раней, чым вегетатыўныя.
Кветкі двухполыя, жаўтлявыя, дробныя, варонкападобныя, размешчаны па 2-4 у пазухах лісця. Час цвіцення — май — пачатак чэрвеня.
Плады цёмна-блакітныя з шызым васковым налётам, даўжынёй да 2 см, у дыяметры каля 1 см, форма разнастайная: цыліндрычныя, даўгавата-эліптычныя, часам круглявыя. Спеюць у канцы чэрвеня-ліпеня. Мякаць сакавітая, чырвона-фіялетавая, на смак нагадвае буякі.
Насенне дробнае, светла-карычневае, даўжынёй каля 2 мм.
Арэал і экалогія
Расце ва Усходняй Сібіры і на Далёкім Усходзе, а таксама ў Карэі і Кітаі. У месцах свайго натуральнага росту бружель ядомы ўтварае вялікія зараснікі ў выглядзе падлеску змяшаных лясоў. Зараснікі часцей за ўсё змяшчаюцца ў сырых месцах горных схілаў, па вырубках, узлесках, берагах і поймах рэк, па ваколіцах тарфянікаў і мохавых балот.
Зімастойкая расліна, расце вельмі марудна.
ФК Алашкерт
«Алашкерт» (Ֆուտբոլային Ակումբ „Ալաշկերտ“ Մարտունի) — армянскі футбольны клуб з Ерэвана (першапачаткова з горада Мартуні), заснаваны ў 2011 годзе.
Бружмель ядомы
Ужыванне
Плады гэтага бружмеля ядомыя, на смак кісла-салодкія. Іх спажываюць у свежым выглядзе, а таксама робяць варэнне, кампоты, сок. Разам з іншымі ядомымі відамі выкарыстоўваецца ў селекцыі, з мэтай вывядзення больш буйнаплодных і ўраджайных сартоў.
Часам бружмель ядомы вырошчваюць у якасці дэкаратыўнай расліны.
Тэадор Крамер
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў яўрэйскай сям'і. Удзельнічаў у Першай сусветнай вайне, дзе быў цяжка паранены. Вучыўся ў Венскім універсітэце. Пасля Аншлюса хаваўся, у 1939 годзе эміграваў у Вялікабрытанію. У 1957 вярнуўся на радзіму, дзе неўзабаве памёр.
Творчасць
Шырокая вядомасць прыйшла да Т. Крамера ў 1970-я гады, калі пачалі друкавацца яго вершы, што захаваліся ў архіве. Адзін з тамоў яго выбраных вершаў (1999) склала Герта Мюлер. Баладная лірыка Т. Крамера блізкая да паэтыкі аўстрыйскага экспрэсіянізму.
Тэадор Крамер выдаў зборнікі вершаў «Умоўны знак» (Die Gaunerzinke, 1929), «Каляндар» (Kalendarium, 1930), «Выгнаны з Аўстрыі» (Verbannt aus Österreich, 1943), «Пахвала адчаю» (Lob der Verzweiflung, 1972, падрыхтаваны аўтарам да друку ў 1946) і інш.
Ушанаванне памяці
З 2001 года ўручаецца літаратурная прэмія імя Тэадора Крамера.
ФК Алашкерт
Гісторыя
Клуб быў створаны ў 1990 і да стварэння незалежнага армянскага чэмпіянату па футболе ў 1992, выступаў у мясцовым чэмпіянаце Армянскай ССР. Каманда ўдзельнічала ў першым розыгрышы чэмпіянату Арменіі, дзе заняла апошняе 24 месца, і ў наступным, 1993 годзе, павінна была выступаць у Першай лізе. Але каманда знялася з чэмпіянату і неўзабаве была расфарміравана.
Перад пачаткам чэмпіянату краіны ў 1998, клуб узнавіўся і падаў заяўку на ўдзел у ім у Першай лізе. Па выніках першынства размясціўся ў сярэдзіне табліцы, заняўшы 6-е месца. У сезоне 1999 каманда ў чарговы раз здымаецца з розыгрышу. Клуб працягваў існаванне, і рабіў спробы ўзяць удзел у першынстве 2000. Але пазней усё ж зняўся да пачатку чэмпіянату, а пасля расфарміраваўся.
Дрычын (Пухавіцкі раён)
Дры́чын (, Дричин) — аграгарадок у Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавета.
ФК Алашкерт
Гісторыя
У снежні 2011 года бізнесмен і дырэктар турыстычнага агенцтва «Баграт тур» Баграт Наваян адрадзіў клуб, заснаваўшы яго з чыстага ліста. Каманда прыняла ўдзел у сезоне Першай лігі Арменіі 2012/13, дзе за чатыры туры да завяршэння чэмпіянату забяспечыла выхад у Прэм’ер-лігу. У сезоне 2013/14 клуб пераехаў у Ерэван дэбютаваў у Прэм’ер-лізе і заняў апошняе месца, але з-за таго што ў Першай лізе ўдзельнічалі толькі дублюючыя каманды, «Алашкерт» не пакінуў чэмпіянат у наступным сезоне. У чэмпіянаце 2014/15 «Алашкерт» заняў 4-е месца, якое дало права камандзе выступаць у Лізе Еўропы УЕФА. У 1-м кваліфікацыйным раўндзе «Алашкерт» сустракаўся з шатландскім «Сент-Джонстанам». Нягледзячы на тое, што шатландцы былі відавочнымі фаварытамі, «Алашкерт» перамог 1:0 у хатнім матчы і дзякуючы забітаму голу ў гасцях, прайшоў далей. У 2-м кваліфікацыйным раўндзе «Алашкерт» сустракаўся з казахстанскім «Кайратам», але ў гасцях прайграў 3:0, а ў хатнім матчы здабыў перамогу з лікам 2:1.
Дрычын (Пухавіцкі раён)
Геаграфія
Знаходзіцца за 15 кіламетраў на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 2 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Дрычын лініі Мінск-Асіповічы.
Вялікае Княства Літоўскае
Вядома з канца 16 ст., У складзе Менскага павета Вялікага Княства Літоўскага.
Мінькаў
Мі́нькаў (, Миньков) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.
ФК Алашкерт
Гісторыя
У сезоне 2015/16 «Алашкерт» здолеў упершыню стаць чэмпіёнам Арменіі, а два наступных года паўтараў свой поспех.
Дрычын (Пухавіцкі раён)
Пад уладай Расійскай імперыі
Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793 г.) — у складзе Расійскай імперыі.
У 19 — пач. 20 ст. у Навасёлкаўскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.
У 1816 г. уладанне Ратынскіх.
У 1835 г. існавала драўляная царква.
У 1866 г. адкрыта народнае вучылішча.
У 1879 г. Дрычынскі царкоўны прыход налічваў больш 2 тыс. прыхаджан, уваходзілі яшчэ 5 вёсак апроч Дрычына, пры царкве працавала папячыцельства. Царкве належала 70 дзес. зямлі, у тым ліку 33 — ворыва, 30 — сенажаці, 3 дзес. — прысядзібнай. У царкоўным архіве станам на 1879 год захоўваліся метрычныя кнігі і спаведныя спісы прыхаджан з 1844 года.
У 1886 г. вучылішча наведвалі 59 хлопчыкаў і 5 дзяўчынак.
У 1897 г. працавала прыходская праваслаўная царква, хлебазапастная крама, народнае вучылішча, 3 лаўкі, пітны дом, ваўначоска з конскім прыводам.
У 1900 г. у школе займаліся 54 хлопчыкі і 3 дзяўчынкі; настаўнік Міхаіл Васілеўскі.
На пачатку 20 ст. гэта было вялікае сяло.
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.
Пасля рэвалюцыі народнае вучылішча было ператворана ў працоўную школу 1-ай ступені, у якой у 1922 г. вучыліся 80 хлопчыкаў і дзяўчынак, працавала 2 настаўніка.
З 20.08.1924 г. Дрычын цэнтр сельсавета.
У 1930-я гады Дрычынская царква была закрыта, а праз некалькі год, з пісьмовай згоды мясцовых жыхароў, разабрана на будаўнічыя матэрыялы, з якіх пазней пабудавалі вясковую школу.
У 1929 г. створаны калгас «Новы Дрычын», працавала кузня.
У 1939 г. далучана в. Пахар.
З канца чэрвеня 1941 г. да 4.07.1944 г. вёска акупавана нямецкімі войскамі. У 1942—1943 гг. у вёсцы былі растраляны 39 ваеннапалонных і 2 партызаны. У 1943 вёска часткова спалена.
Да 28 мая 2013 года аграгарадок уваходзіў у склад Дрычынскага сельсавета.
Літаратура
Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9
Вясновае наступленне Рускай арміі (1919)
Вясновае наступленне Рускай арміі («Лёт да Волгі», «Бег да Волгі») — эксцэнтрычнае наступленне войскаў Вярхоўнага кіраўніка адмірала А. В. Калчака супраць Усходняга фронту РСЧА у сакавіку — красавіку 1919 года па некалькіх кірункам: на Вятку і на Самару.
Калона Святога Сімпліцыяна (Фашчаўка)
Калона Святога Сімпліцыяна — помнік у вёсцы Фашчаўцы Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці. У мясцовым фальклоры мае назвы «фашчаўскі ёлуп», «фашчаўскі ёлупень».
Гісторыя
Дакладнае прызначэнне мемарыяла невядомае. Існуюць як мінімум дзве версіі. Па адной з іх лічыцца, што помнік узвялі каталіцкія манахі на месцы пахавання частак Святога Крыжа Гасподня і мошчаў Святога пакутніка Сімпліцыяна. Святыні спачатку захоўваліся ў касцёле, але пасля паўстання 1830—1831 гадоў, калі расійскія ўлады пачалі праследаванне католікаў, то вернікі перанеслі часткі крыжа і мошчаў на могілкі і зрабілі калону, а наверсе ўсталявалі скульптуру Св. Сімпліцыяна. Цэглу нібыта прывозілі з Варшавы.
Беларускі пісьменнік Уладзімір Караткевіч у рамане «Чорны замак Альшанскі» ўзгадаў пра фашчаўскую калону: ''«У вёсцы Фашчаўка пад Шкловам была калісьці ў сярэднія вякі езуіцкая місія і поруч яе стаяла на высокай калоне статуя. Удзячны народ забыўся, хто гэта: святы ці нейкі дзяржаўны дзеяч, але трывала замацаваў у слоўніку слова „ёлуп хвашчоўскі“ для вызначэння чагосьці дурнога і бескарыснага»''. Варта адзначыць, што дадзены эпізод сустракаецца толькі ў рускамоўнай версіі твора.
Згодна з успамінамі мясцовых жыхароў, драўляная скульптура Святога Сімпліцыяна, што пастаўлена наверсе калоны, знаходзілася на штыры, які паварочваўся ў той бок, адкуль ішла вайна. Аднак, у цяперашні час скульптура згніла і постаць святога больш у ёй не распазнаецца. Для аднаўлення помніка ў мясцовай каталіцкай супольнасці няма сродкаў.
Апісанне
Чатырохгранная калона вышынёй 10-15 м складзена з чырвонай цэглы. У аснове — квадрат, далей цыліндрычнай формы, калона завужаная да гары, наверсе — драўляная скульптура.
Парэчча (Аршанскі раён)
Парэ́чча (, Поречье) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Смальянскага сельсавета.
Балзукевіч
Балзукевіч — прозвішча.
Садовая (Рагачоўскі раён)
Садо́вая (, Садовая) (да 30 ліпеня 1964 года Маёнтак ) — былая вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Забалацкага сельсавета.
Катастрофа A330 над Атлантыкай
Катастрофа A330 над Атлантыкай — цяжкая авіяцыйная катастрофа, якая адбылася 1 чэрвеня 2009 года. Авіялайнер Airbus A330-203 авіякампаніі Air France, які выконваў рэйс AF447 па маршруце Рыа-дэ-Жанэйра — Парыж, зваліўся ў воды Атлантычнага акіяна. Загінулі ўсе 228 чалавек, што знаходзіліся на яго борце — 12 членаў экіпажа і 216 пасажыраў. Гэта найбуйнейшая катастрофа ў гісторыі авіякампаніі Air France.
Руклі
Ру́клі (, Рукли) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Смальянскага сельсавета.
Катастрофа A330 над Атлантыкай
Падзеі
Рэйс AF447 выляцеў з Рыа-дэ-Жанэйра ў Парыж у 23:29 UTC. Праз 2,5 гадзіны пілоты паведамілі пра турбулентнасць, затым бартавы камп'ютар самалёта перадаў некалькі сэрвісных паведамленняў, пасля чаго сувязь з самалётам была страчана.
Прадстаўнікі Air France днём заявілі, што шанцаў знайсці самалёт цэлым практычна не засталося, да зыходу дня было абвешчана, што самалёт разбіўся. На борце лайнера знаходзілася 228 чалавек (у тым ліку 12 членаў экіпажа). Гэта найбуйнейшая авіякатастрофа ў гісторыі Air France і найбуйнейшая катастрофа пасажырскага самалёта з 2001 года да катастрофы Boeing 777 пад Данецкам (298 загінулых).
У бразільскім штаце Рыа-дэ-Жанэйра 1 чэрвеня была абвешчаны трохдзённая жалоба. 3 чэрвеня ў Францыі ў саборы Нотр-Дам-дэ-Пары прайшло жалобнае набажэнства, на якім прысутнічаў прэзідэнт Нікаля Сарказі.
Канчатковая справаздача расследавання прычын катастрофы была апублікавана на прэс-канферэнцыі 5 ліпеня 2012 года. У якасці прычын катастрофы ў ім называюцца абмярзанне трубак Піто, наступнае адключэнне аўтапілота і няўзгодненыя дзеянні экіпажа, якія прывялі да звальвання, вывесці самалёт з якога экіпажу не ўдалося.
Стары Мазалаў
Стары́ Ма́залаў (, Старый Мазолов) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.
Канец свету
Кане́ц све́ту — распаўсюджаны фразеалагізм, які азначае рэальную або ўяўную пагрозу спынення існавання ўсіх людзей, цывілізацый, чалавецтва ў цэлым, Зямлі ці нават Сусвету. У вужэйшым сэнсе — вынішчэнне ўсяго жывога.
Дамары
Дамары́ (саманазва: الدومريّة) — індаіранская мова, распаўсюджаная ў краінах Блізкага Усхода, Паўночнай Афрыкі, Іране і Афганістане. Родная мова народа дом. Колькасць носьбітаў - 3 952 810 чал.
Дамары як асобная мова сфарміравалася ў краінах Заходняй Азіі ў выніку міграцыі ў гэты рэгіён групы качавых арыяў з паўвострава Індастан. Мае лексічныя запазычанні з арабскай і персідскай моў. Падзяляецца на шэраг дыялектаў. Найбольш распаўсюджаныя з іх — навары (Егіпет, Сірыя, Ізраіль, Іарданія, часткова Турцыя) і гарачы (Іран, Азербайджан).
Пісьмовасць на аснове арабскай графікі.
Свята-Георгіеўская царква
Свята-Георгіеўская царква — назва шэрагу праваслаўных храмаў, асвячоных у гонар Святога Георгія.
Шырокае (Забалацкі сельсавет)
Шыро́кае (, Широкое) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.
Вінцэнты Балзукевіч
Вінцэнты Балзукевіч (Wincenty Bałzukiewicz, Vincentas Balzukevičius,, Вяркяй — , Вільня) — скульптар, заснавальнік мастацкай дынастыі. Бацька мастакоў Юзафа, Баляслава і Луцыі Балзукевічаў.
Запалянка
Запаля́нка (, Заполянка) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.
Да 1 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Старынскага сельсавета, да 18 сакавіка 1963 года — у склад Казьянскага сельсавета , да 12 студзеня 1968 года — у склад Обальскага сельсавета , да 26 верасня 2002 года — у склад Казьянскага сельсавета.
Спаскае (Аршанскі раён)
Спа́скае (, Спасское) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Смальянскага сельсавета.
Рэпухава (Аршанскі раён)
Рэ́пухава (, Репухово) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Смальянскага сельсавета.
Віцебскі царкоўна-археалагічны музей
Віцебскі царкоўна-археалагічны музей — колішні музей у Віцебску.
Царкоўна-археалагічныя музеі пачалі з’яўляцца на Беларусі ў 1890—1910-х г. Утвараліся яны як епархіяльныя музеі духоўнага ведамства праваслаўнага веравызнання з мэтай збірання і захавання прадметаў мясцовай рэлігійнай даўніны. Такія музеі раней ці пазней былі створаны ва ўсіх епархіяльных гарадах тагачаснага Паўночна-Заходняга края: Віцебску, Магілёве, Гродне, Мінску і Вільні. Першае старажытнасховішча было адчынена ў Віцебску.
Гісторыя
З ініцыятывай стварэння царкоўна-археалагічнага музея ў Віцебску выступіў інспектар народных вучылішчаў Еўдакім Раманаў. У чэрвені 1892 г. ён накіраваў архіепіскапу Полацкаму і Віцебскаму спецыяльную запіску, у якой выказаў думку наконт неабходнасці збірання па цэрквах епархіі помнікаў царкоўнай даўніны, якія ўжо не ўжываліся пад час набажэнстваў, аднак уяўлялі «не толькі мясцовы, але і агульны царкоўна-археалагічны інтарэс». На ўвазе мелася старажытнае царкоўнае адзенне, начынне, абразы, старадрукі і рукапісныя кнігі, званы, старадаўнія планы ўжо не існуючых храмаў — усё тое, што, на думку Раманава, заслугоўвала «руплівага захавання ад знішчэння часам і нявопытнасцю асобаў, бліжэйшаму назіранню якіх яны былі давераны».
Запіска Раманава была ўхвалена архіепіскапам, які на чарговым сходзе Віцебскага Свята-Уладзімірскага брацтва прапанаваў размясціць новы музей у адным з пустых пакояў архірэйскага дома пры Мікалаеўскім кафедральным саборы (колішнім езуіцкім касцёле ў Святога Іосіфа).
Росквіт Віцебскага царкоўна-археалагічнага музея прыпаў на першае дзесяцігоддзе ягонага існавання. У гэты час ён асабліва актыўна папаўняўся новымі матэрыяламі, што паступалі ад дабрадзеяў з розных акругаў епархіі. Аднак першыя экспанаты для музея былі сабраны падчас наведвання віцебскіх храмаў: Дабравешчанскай, Ільінскай, Петрапаўлаўскай і цэркваў Маркава манастыра. У кастрычніку 1893 года епіскап Полацкі і Віцебскі звярнуўся да настаяцеляў усіх цэркваў Віцебска з прадпісаннем «Аб перадачы прадметаў, што не ўжываюцца пад час набажэнстваў і маюць царкоўна-археалагічную каштоўнасць, у Віцебскі царкоўна-археалагічны музей».
Збор Віцебскага музея ў 1905 г. налічваў 1247 экспанатаў, пасля чаго папаўненне музея новымі прадметамі істотна замарудзілася.
Збор
Меўся таксама цэлы комплекс прадметаў, звязаных з асобай Іасафата Кунцэвіча. Тут захоўваліся «абраз Іасафата Кунцэвіча, маляваны алейнымі фарбамі на палатне», драўляная скульптура святога, пацір з рэльефнай выявай Кунцэвіча ў архірэйскім адзенні, друкаваная кірыліцай у Супраслі ў XVIII ст. «Месяца септембрия в 16 день служба Святому Священномученику Иосафату».
Сярод экспанатаў музея можна было знайсці сапраўдныя рарытэты беларускай культуры: Евангелле Напрастольнае, выдадзенае ў Вільні ў 1575 г.; Евангеллі, выдадзеныя ў Куцейне ў 1651 і 1654 г.; кнігу «Апостал», надрукаваную Спірыдонам Собалем у 1638 г. у Магілёве; рукапісны «зборнік прыпеваў і кантаў у гонар Хрыста, Богамаці, некаторых святых і анёлаў на беларускай і польскай мовах (усяго 40 п’ес)»; батлейку (або жлоб) з ваколіц Веліжа; рукапісную «Кнігу прывілеяў горада Віцебска»; рукапіснае Евангелле Віцебскай Петрапаўлаўскай царквы 1671 г. і шмат іншых рэчаў.
Бакштанская воласць
Бакштанская воласць, або воласць Бакшты — адміністрацыйная адзінка Менскага княства і Вялікага Княства Літоўскага. Месцазнаходжанне цэнтра невядомае, калі і існавала паселішча з назваю Бакшты, то знікла не пазней ХVI ст.
Геаграфія
Абшар воласці ахопліваў значную частку цяперашняга Пухавіцкага і заходнюю частку Чэрвеньскага (прыкладна да лініі сучасных вёсак Валевічы і Волма) раёнаў.
Гісторыя
Ужо ў сярэдзіне ХV ст. з Бакштанскай воласці пачалі вылучацца прыватныя ўладанні. Так, недзе паміж 1440 (пачаткам панавання Казіміра) і 1450 (годам смерці Кезгайлы) са згоды іншых радных паноў Кезгайла Валімонтавіч сярод іншых наданняў атрымаў два буйныя пажалаванні людзей у Башктанскай воласці — у першы раз ён атрымаў тут 60 сялянскіх гаспадарак, у другі — яшчэ 30, якія выплочвалі даніну ў памеры 10 уставаў мёду.
Сяляне, падараваныя пану Кезгайлу, мусіць, жылі ў дзясятку-двух вёсак і такім чынам насялялі значную частку Бакштанскай воласці. З пазнейшых звестак вынікае, што гэтыя ўладанні Кезгайлы цягнуліся шырокім пасам даўжынёй 60-65 і шырынёй 10-15 км — ад узбярэжжа Пцічы на поўдні Пухавіцкага раёна да сучасных Дукоры і Смілавіч, ахоплівалі ўвесь захад Чэрвеньскага раёна. Гэты абшар заставаўся ўласнасцю Кезгайлаў на працягу не меней за стагоддзе — да іх згасання ў 1554 годзе, а пасля часткамі перайшоў да іншых уладальнікаў.
Апрача Кезгайлы зямельныя наданні ў Бакштанскай воласці атрымлівалі і незаможныя баяры, тыя, якіх пазней сталі называць шляхтай. Баяры, у адрозненне ад наданняў Кезгайле «з поўным правам і панствам», атрымлівалі наданні больш сціплыя паводле памераў і ўмоў. Часта баярын атрымліваў усяго некалькі сялянскіх сем’яў, якія ўтваралі адно-два невялікіх сяла ці нават толькі частку паселішча. Пры гэтым на сваю карысць мог браць толькі частку павіннасцяў, што выконвалі гэтыя сяляне. Астатнія павіннасці яны працягвалі выплочваць ці адпрацоўваць разам з воласцю на карысць дзяржавы. Баяры не былі зацікаўлены, каб іх падданыя належалі ім толькі часткова, праводзячы частку часу на грамадскіх работах, у гэтым жа не былі зацікаўлены і самі падданыя, таму выкананне павіннасцяў для воласці з баярскіх падданых паступова спынялася. Але, такім чынам, дадатковы цяжар грамадскіх работ прыпадаў на валашчан дзяржаўнай частцы воласці, што прыводзіла канфліктаў.
Апроч баяр, наданні на падобных умовах атрымлівалі ў часы Казіміра (1440—1492) і Аляксандра (1492—1506) знатныя татары, звестак пра наданне ім зямлі і людзей у Бакштанскай воласці не захавалася, але ўскосныя факты сведчаць, што, прынамсі, адна група татар атрымала іх. Татары аселі ў Бакштанскай воласці на ўскрайку сённяшніх Смілавіч, дзе яшчэ ў ХІХ ст. было паселішча Татарская Слабада.
Броннае (Рагачоўскі раён)
Бро́ннае (, Бронное) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ціхініцкага сельсавета.
Да 14 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Ціхініцкага сельсавета, да 16 чэрвеня 2006 года — у склад Запольскага сельсавета.
Віткоўскі
Віткоўскі — польскае прозвішча.
Ступавое
Ступаво́е (, Ступовое) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Смальянскага сельсавета.
Субачава (Аршанскі раён)
Су́бачава (, Субочево) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Смальянскага сельсавета.
Каласы (Рагачоўскі раён)
Каласы́ (, Колосы) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Радзіма Героя Савецкага Саюза Цімафея Аляксеевіча Пачтарова (1913—1922).
Гісторыя
Згадваецца ў 1756 годзе як вёска ў Задруцкім войтаўстве Рагачоўскага староства.
Пальчатакарэннік бузінны
Пальчатакарэннік бузінны, Ятрышнік бузінны (Dactylorhiza sambucina) — від шматгадовых травяністых раслін сямейства Архідныя.
Назва
Відавы эпітэт тлумачыцца тым, што кветкі маюць слабы пах.
Батанічнае апісанне
Пальчатакарэннік бузінны — шматгадовая і травяністая расліна з 2-4-лопасцевым клубнямі вышынёй да 30 см. Кветкі могуць быць ці жаўтлявыя, ці пурпурныя.
Сінонімы
Сінонімы:
Значэнне і выкарыстанне
Выкарыстоўваецца ў народнай медыцыне; добры меданос.
Ахова
Занесены ў Чырвоную кнігу Украіны (1996, 2009). Прыродаахоўны статус віду: уразлівы.
Жан Луі Мары Пуазёйль
Жан Луі́ Мары́ Пуазёйль, ці Пуазёй (Poiseuille; 22.4.1799, Парыж — 26.12.1869) — французскі ўрач і фізік. Член Французскай медыцынскай акадэміі (1842). Вучыўся ў Політэхнічнай школе ў Парыжы.
У гонар Пуазёйля названа адзінка дынамічнай вязкасці — пуаз.
Навуковы ўклад
Выкарыстаў ртутны манометр для вымярэння крывянога ціску ў жывёл (1828).
Эксперыментальна ўстанавіў закон выцякання вадкасці, цяпер вядомы як закон Пуазёйля.
Бружмель блакітны
Бружмель блакітны, Бружмель сіні (Lonicera caerulea) — дравяністая расліна; від роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Лістападны куст да 2,5 м вышынёй, з бурай даўгавата-растрэсканай карой, якая адслойваецца. Бружмель дастаткова хуткарослая расліна (20—30 см/год), працягласць жыцця — 20—30 гадоў.
Лісце эліптычнае, амаль сядзячае, супратыўнае, 4-6 см даўжынёй і 3 см шырынёй.
Суквецці у пазухах 1-3 пар ніжніх лісцеў. Кветкі бледна-жоўтыя, амаль правільныя, званочкавыя. Прыкветкі шылападобныя або мечападобныя, даўжэй чашачак.
Плод — даўгавата-эліптычная цёмна-блакітная з шызым налётам ягада. Ягады ядомыя і цэняцца за тонкі водар і гаркавата-кіслы смак, які нагадвае чарніцы.
Класіфікацыя
Выдзяляюць дзевяць разнавіднасцяў, якія могуць разглядацца як падвіды ці асобныя віды:
Значэнне і ўжыванне
Расліна культывуецца ў садах дзеля ягад і ў дэкаратыўных мэтах.
Валянцін Міронавіч Асташынскі
Біяграфія
Скончыў БДУ (1973). З 1969 у Інстытуце фізікі, з 1992 у Інстытуце малекулярнай і атамнай фізікі Нац. АН Беларусі (з 2001 загадчык сектара, з 2004 — загадчык лабараторыі), з 2007 — зноў у Інстытуце фізікі, загадчык лабараторыі, з 2013 — у Інстытуце цепла- і масаабмену імя А. У. Лыкава НАН Беларусі, загадчык аддзялення фізікі плазмы і плазменных тэхналогій.
Навуковыя працы па фізіцы плазменых паскаральнікаў, плазмадынаміцы. Развіў канцэпцыю аб паскарэнні замагнічанай плазмы ў квазістацыянарных плазменных паскаральніках. Прапанаваў і стварыў камбінаваныя плазмадынамічныя сістэмы для генерацыі кампрэсійных эразійных плазменных плыней. Распрацаваў методыку паскоранай дыягностыкі рэжымаў работы плазменных паскаральнікаў.
Медаль «За працоўныя заслугі» (2023).
Чэмпіянат свету па футболе 2014 (адборачны турнір)
Адборачны турнір чэмпіянату свету 2014 пачаўся 15 чэрвеня 2011 і завяршыўся 20 лістапада 2013.
3 сакавіка 2011 ФІФА размеркавала месцы ў фінальным турніры па рэгіянальных канфедэрацыі. Размеркаванне месцаў засталося такім жа, як і для двух папярэдніх чэмпіянатаў свету. Адно месца зоймуць гаспадары турніру, канфедэрацыі атрымаюць 29 гарантаваных месцаў у фінальным турніры, яшчэ 2 месцы будуць занятыя пераможцамі міжкантынентальных стыкавых матчаў; склад пар іх удзельнікаў быў вызначаны лёсаваннем 29 ліпеня 2011. Лёсаванне ў зонах УЕФА (1 раўнд), КАФ (1 і 2 раўнды), КАНКАКАФ (2 і 3 раўнды), АФК (3 раўнд) і КФА (2 раўнд) адбылася 30 ліпеня 2011 у Рыа-дэ-Жанейра.
Удзельнікі
У адборачным турніры прымалі ўдзел зборныя 203 з 208 краін, якія ўваходзілі ў ФІФА на пачатак адборачнага цыклу (Паўднёвы Судан быў прыняты ў ФІФА 25 мая 2012 года).
Бразілія як арганізатар чэмпіянату аўтаматычна атрымала месца ў фінальным турніры.
Бутан, Гуам і Маўрытанія адмовіліся ад удзелу ў турніры.
Брунэй знаходзіўся пад дзеяннем забароны ФІФА на ўдзел у міжнародных матчах да апошняга дня рэгістрацыі заявак на ўдзел у турніры. Забарона была знята 31 мая 2011 года, ужо пасля лёсавання 1-га і 2-га раўндаў адборачнага турніру ў азіяцкай зоне, якая адбылася двума месяцамі раней, 30 сакавіка 2011 года.
Сірыя была дыскваліфікавана за ўдзел у матчах гульца без сірыйскага грамадзянства.
Багамы і Маўрыкій зняліся з турніру пасля лёсавання, прычым Багамы паспелі правесці 2 гульні.
Выйшлі ў фінальны турнір
[[Файл:2014 world cup qualification.PNG|right|thumb|350px|
]]
Рэгламент
Матчы адборачнага турніру маглі праводзіцца ў адным з трох фарматаў:
Дадатковыя паказчыкі пры роўнасці ачкоў у двух і больш каманд (артыкул 41.5):
Пры правядзенні матчаў на выбыванне перамагала каманда, якая забіла больш галоў па суме двух матчаў.
Еўропа (УЕФА)
У фінальны турнір выйшлі 13 каманд.
53 зборныя былі разбіты на дзевяць груп: восем груп па шэсць каманд і адну з пяццю зборнымі.
Пераможцы дзевяці груп выйшлі напрамую ў фінальную стадыю. Восем уладальнікаў другіх месцаў з лепшымі паказчыкамі прынялі ўдзел у спараных стыкавых матчах, якія вызначылі яшчэ чатырох удзельнікаў фінальнага турніру. Боснія і Герцагавіна ўпершыню ў сваёй гісторыі прабілася ў фінальную частку чэмпіянату свету ці Еўропы, перамогшы ў групе G.
Паўднёвая Амэрыка (КАНМЕБОЛ)
У турніры ўдзельнічалі 9 зборных, у фінальны турнір наўпрост выйшлі чатыры каманды — Аргенціна, Калумбія, Чылі і Эквадор.
Зборная Уругвая якая заняла пятае месца ў турніры таксама прайшла на чэмпіянат свету пасля таго, як прыняла ўдзел у 2 міжкантынентальных стыкавых матчах са зборнай Іарданіі, якая заняла пятае месца ў АФК, і перамагла яе.
Афрыка (КАФ)
У турніры ўдзельнічалі 52 зборных. З іх у фінальны турнір выйшлі пяць каманд — Нігерыя, Кот-д'Івуар, Камерун, Гана і Алжыр.
Азія (АФК)
У турніры ўдзельнічалі 43 зборных, з іх у фінальны турнір выйшлі чатыры каманды — Японія, Аўстралія, Іран і Рэспубліка Карэя. Зборная Іарданіі якая заняла пятае месца (пасля перамогі ў кантынентальных стыкавых матчах супраць зборнай Узбекістана) ўдзельнічала ў міжкантынентальных стыкавых матчах са зборнай Уругвая, якая заняла пятае месца ў КАНМЕБОЛ, і саступіла ёй.