cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Яськевіч
Яськевіч — беларускае прозвішча.
NGC 3783
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Карачына
Кара́чына (, Карачино) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяркудскага сельсавета.
Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Глускага раёна
Гісторыка-культурныя каштоўнасці Глускага раёна — аб’екты архітэктуры, археалогіі, гісторыі і мастацтва, помнікі горадабудаўніцтва і запаведныя мясціны на тэрыторыі Глускага раёна Магілёўскай вобласці, якія знаходзяцца пад дзяржаўнай аховай Рэспублікі Беларусь.
У Глускім раёне гісторыка-культурнымі каштоўнасцямі прызнаны 29 аб’ектаў, з якіх 27 — помнікі археалогіі, 1 — помнік архітэктуры, 1 — помнік гісторыі. Усе аб’екты — гісторыка-культурныя каштоўнасці рэгіянальнага значэння.
Дэльтаплан
Дэльтапла́н (праз фр.  deltaplane  ад стар.-грэч. δέλτα — грэчаская літара — Δ і лац.  planum  — роўнае месца, плоскасць) — лятальны апарат цяжэй за паветра, выкананы па схеме бясхвостка (лятаючае крыло) са стрэлападобнасцю крыла, кіраванне палетам якога ажыццяўляецца зрушэннем цэнтра мас за кошт перамяшчэння пілота адносна вузла падвескі (балансавальны планер). Характэрная асаблівасць — старт з ног і пасадка на ногі (пры буксіры лябёдкай або мотадэльтапланам старт пераважна адбываецца са стартавай каляскі). Назва «дэльтаплан» была дадзена за падабенства крыла першых узораў з грэчаскай літарай Дэльта.
Гісторыя
Першыя правобразы дэльтапланаў былі выпрабаваныя нямецкім піянерам авіяцыі Ота Ліліенталем, які загінуў падчас аднаго з палётаў у 1896 годзе. Хоць праца Ліліенталя зрабіла істотны ўплыў на развіццё авіяцыі ў цэлым, ідэя звышлёгкіх лятальных апаратаў была надоўга забытая.
Напачатку касмічных даследаванняў паўстала праблема спуску касмічных апаратаў. У СССР з неабсяжнымі казахстанскімі стэпамі стаўка была зроблена на парашут. У ЗША разглядаліся два варыянты — кіраваны спуск і прывадненне спускальнага апарата ў акіяне (тры чвэрці паверхні Зямлі). Фрэнсісам Рагала было распрацавана крыло, якое ўяўляе сабой тканінную абіўку на трубчастым каркасе, лёгка збіраемага і складваемага ў кампактны пакет, якое атрымала ў гонар яго стваральніка назву «крыло Рагала». На пачатковым этапе касмічных даследаванняў (праграмы «Джэміні», «Апалон») быў абраны досыць добра даследаваны парашут і толькі на наступным этапе была рэалізавана ідэя кіраванага спуску (праграма «Спейс Шатл»).
Пасля лётных выпрабаванняў «крыло Рагала» было апрабавана экстрэмаламі як прасцейшы лятальны апарат для спуску з невялікіх вышынь, што ў рэшце прывяло да з'яўлення новага віду спорту — дельтапланернага (афіцыйна прызнаны ФАІ ў 1974 годзе). На гэтым этапе ацэньваліся працягласць і далёкасць палёту і дакладнасць прызямлення па парашутным правілах — першы дотык. Вельмі хутка працягласць палету стала вымярацца суткамі, далёкасць палёту — сотнямі кіламетраў (у патоках абцякання), а дакладнасць прызямлення стала абсалютнай — пілоты краналі мішэні, пралятаючы над ёй, і прызямляліся ў пасадачным коле (дзясяткі метраў). Прыйшлося змяніць правілы спаборніцтваў — практыкаванні сталі хуткаснымі (праходжанне маршруту за мінімальны час), а дакладнасць прызямлення стала ацэньвацца па максімальнай адлегласці на прабежцы.
У СССР вольныя (не буксірныя) палёты на дэльтапланах пачаліся з 1972 года, а ў 1976 годзе ў пасёлку Слаўскае Львоўскай вобласці, на гары Трасцян, быў праведзены першы ўсесаюзны злёт дэльтапланерыстаў, які сабраў 25 спартсменаў з 11 гарадоў Расіі, Украіны і Латвіі.
Канструкцыя
Дэльтаплан — лятальны апарат, які ўяўляе сабой тры дзюралюмініевыя трубы, злучаныя паміж сабой у пярэднім вузле і ўтвараючыя ў гарызантальнай плоскасці веер, з вуглом паміж трубамі 90-140 градусаў. Паміж трубамі нацягнута палатно лёгкай, але шчыльнай і трывалай сінтэтычнай тканіны. Дзве бакавыя трубы і задняя абза тканіны ўтвараюць пры поглядзе зверху амаль трохкутнік. Для захавання формы асноўныя трубы фіксуюцца дапаможнымі трубамі меншага дыяметру і сталёвымі тросікамі. Пілот у спецыяльнай падвесцы, першапачаткова запазычанай ад парашута, падвешваецца на вяроўцы за цэнтральную трубу ў пэўнае месца, паблізу ад цэнтра мас апарата. Рукамі пілот трымаецца за трапецыю — канструкцыю з трох труб,  якая пры поглядзе спераду ўяўляе сабой часцей за ўсё трохкутнік з гарызантальнай асновай, фіксуемай у прасторы расцяжкамі — сталёвымі тросікамі дыяметрам у некалькі міліметраў.
Кіраванне палётам ажыццяўляецца пілотам шляхам перамяшчэння свайго цела адносна вузла падвескі. Узлёт і пасадка  выконваецца на ўласныя ногі.
Скорасць сучасных дэльтапланаў складае ад 28 км/г да 100—130 км/г, вышыня палётаў дасягае 6 і больш кіламетраў, што патрабуе выкарыстання кіслароднага абсталявання для вышынных палётаў. Аэрадынамічная якасць сучасных дэльтапланаў складае да 17 адзінак. Дасведчаныя пілоты дэльтапланаў могуць трымацца ў паветры шмат гадзін, пераадольваючы адлегласці ў сотні кіламетраў. Аднак для гэтага патрабуецца добрая фізічная падрыхтоўка, бо кіраванне дэльтапланам патрабуе значна больш фізічных намаганняў, чым класічным планерам-лунальнікам.
Асноўная  перавага дэльтаплана — простая канструкцыя (з дастатковай калянасцю), што дазваляе вытрымліваць нагрузкі ад −3G да +6G. Дзякуючы гэтаму дэльтаплан таннейшы за планер і больш кампактны — для перавозкі дастаткова мець аўтамабіль. У складзеным выглядзе змяшчаецца ў чахол даўжынёй 2 метры і дыяметрам 30-40 см, але большасць аддае перавагу не разбіраць апарат менш чым у 6-метровы «пакет», што памяншае час наступнай зборкі. Вага сучаснага дэльтаплана ў сярэднім 30-33 кг, хоць у розных спецыфічных мадэлях вагаецца ад 20 да 50 кг.
З-за асаблівасцяў аэрадынамічнай кампаноўкі раннія мадэлі дэльтапланаў гублялі кіравальнасць пры пікіраванні з высокай скорасцю (т. з. флатэрнае пікіраванне). Аднак на ўсіх сучасных апаратах гэтая праблема вырашана. Невысокія палётныя скорасці (параўнальныя са скорасцямі паветраных патокаў) не дазваляюць эксплуатаваць дэльтапланы ў складаных умовах надвор'я (вецер больш за 15 м/с, моцная турбулентнасць). Тэрмічная актыўнасць — асноўны спосаб набору вышыні на дэльтаплане ў вольным палёце (як і на іншых безрухавіковых ЛА).
Класіфікацыя
Адрозніваюць некалькі відаў дэльтапланаў: Існуе і іншы від дэльтапланаў (Class 2). Да гэтага віду адносяцца калянакрылы (Stalker, Phantom, Ghostbuster, Axxess, Atos, Atos VX). Іх канструкцыя мае істотныя адрозненні ад класічных дэльтапланаў. Сучасныя калянакрылы маюць аэрадынамічную якасць > 19 адзінак. На калянакрылах ўжываецца аэрадынамічнае кіраванне (элероны, флапероны, закрылкі), што істотна памяншае кіруючыя намаганні пілота ў палёце. Але яны больш складаныя ў вытворчасці і каштуюць нашмат даражэй, а таксама менш рамонтапрыдатныя. Таксама вырабляюць спецыяльныя ўзмоцненыя дэльтапланерныя крылы, якія мацуюцца на стойку каляскі на колах, на якой змантаваныя крэслы для пілота, пасажыра і рухавік. Такую канструкцыю называюць мотадэльтаплан, які адносіцца да звышлёгкіх лятальных апаратаў (ЗЛА). Часам каляску выконваюць у выглядзе лодкі або ставяць на плаўкі.
Перавага мотадэльтаплана складаецца ў прастаце і надзейнасці канструкцыі, таннасці, кампактнасці ў складзеным выглядзе, мінімальнай неабходнай даўжыні пляцоўкі для ўзлёту і пасадкі. Дзякуючы гэтаму і адсутнасці вібрацый ад ротара пад'ёмнага вінта мотадэльтапланы складаюць значную канкурэнцыю аўтажырам. Адрозніваюць розныя віды мотадэльтапланаў. Мотадэльтапланы, абсталяваныя звышлёгкай каляскай на аднаго або двух пасажыраў, самі пілоты называюць дэльтаматорамі, дэльталётамі. Яны атрымалі шырокае распаўсюджванне ў сельскай гаспадарцы для выкарыстання ў авіяхімработах і для выканання паказальных палётаў з пасажырамі. Іншы тып мотадэльтапланаў абсталяваны толькі невялікім рухавіком магутнасцю некалькі конскіх сіл (часта выкарыстоўваюць рухавікі ад бензапіл), а старт і пасадка, як і ў безрухавіковых аналагах, ажыццяўляецца пераважна з ног.
Рэкорды
Рэкорд па далёкасці палёту па прамой на 700,6 кмКіламетр 17 ліпеня 2001 года паставіў аўстрыец Манфрэд Румер (Manfred Ruhmer). Міхаэль Барбер (Michael Barber) 19 чэрвеня 2002 года праляцеў 704   км (437   міль), штат Тэхас.
Дасцін Марцін (Dustin Martin) і Джоні Дуранд (Johnny Durand) пабілі гэты рэкорд 3 ліпеня 2012 года, праляцеўшы 761 км, але гэты рэкорд яшчэ не пацверджаны.
Найбольш распаўсюджаныя мадэлі дэльтапланаў і вытворцы
Прастата канструкцыі дэльтаплана, яго прынцыповая схема дазваляюць стварыць крыло нават у невялікай майстэрні, сіламі аматараў дэльтапланерызму. Што да спартыўных і спаборніцкіх крылаў, то яны патрабуюць выкарыстання кампазітных матэрыялаў, канструктарскіх распрацовак, таму вытворчасць ажыццяўляецца ўсяго некалькімі кампаніямі ў свеце.
Асноўныя вытворцы дэльтапланаў:
Дэльтапланы ў культуры
1980-х гг. Валерый Лявонцьеў — Палёт на дэльтаплане.
1990г. Гурт «Агата Крысці» — Танга з дэльтапланам, Альбом: Падступства і каханне.
Прымаж Трубар
Прымаж Трубар (Primož Trubar; 9 чэрвеня 1508 - 28 чэрвеня 1586) — славенскі першадрукар і рэфарматар.
Біяграфія
Прымаж Трубар нарадзіўся 9 чэрвеня 1508. З ранняга ўзросту ён пачаў наведваць царкву. Неўзабаве, калі ён пасталеў, зрабіўся святаром. У той час у Славенію пачалі паступова пранікаць пратэстанцкія ідэі. З 1530 Прымаж Трубар таксама пачаў прапаведаваць новыя хрысціянскія ідэі пратэстантызму. Для больш хуткага данясення новых ідэй да простага народа, набажэнствы праводзіліся на славенскай мове.
Остраў Мазавецка (гміна)
О́страў Мазаве́цка (Ostrów Mazowiecka) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Астроўскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Остраве Мазавецка. Плошча гміны складае 283,71 км². Станам на 2010 год у гміне Остраў Мазавецка пражывалі 12 978 чалавек, шчыльнасць — 45,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 42 салецтвы.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 53 населеныя пункты.
Шарабаі
Шараба́і (, Шарабаи)  — прыпыначны пункт Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Размешчаны за 1,2 км на поўнач ад вёскі Старыя Шарабаі; на лініі Крулеўшчызна — Лынтупы, паміж станцыяй Глыбокае і прыпыначным пунктам Канстанцінаў Двор.
Вядзернікі (Рослаўльскі раён)
Вядзернікі (Ведерники) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сыракоранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Вядзернікі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Радзікафані
Радзікафані (Radicofani) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сіена.
Насельніцтва складае 1019 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 9 чал./км². Займае плошчу 118 км². Паштовы індэкс — 53040. Тэлефонны код — 0578.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Agata.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Сесіл Блаўнт Дэміль
Сесіл Блаўнт Дэміль (Cecil Blount DeMille;  — ) — амерыканскі і, лаўрэат прэміі «Оскар» за карціну «Найвялікшае шоў свету» ў 1952 годзе. Доўгія гады кінапрадпрымальнікі ЗША лічылі яго эталонам кінематаграфічнага поспеху.
Быў адным з заснавальнікаў Акадэміі кінематаграфічных мастацтваў і навук.
Лорэнц
Лорэнц — прозвішча.
Ніна Іванаўна Круціліна
Ніна Іванаўна Круціліна (нар., г. п. Павелец, Скапінскі раён, Разанская вобласць, Расія) — беларускі ўрач-анколаг, радыёлаг. Доктар медыцынскіх навук (1994), прафесар (1994).
Біяграфія
Скончыла Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1967), Беларускі НДІ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі (аспірантура, 1972). Працавала ў Мінскім заводзе медпрэпаратаў (1959); Рэспубліканскай бальніцы 4-га Галоўнага ўпраўлення Міністэрства аховы здароўя БССР (1959—1961); Беларускім НДІ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі (1967—1969 і 1972—1978); Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі (з 1978; у 1992—1999 і 2009—2015 — загадчык кафедры анкалогіі, у 2007—2009 — в.а. загадчыка кафедры, з 2015 — прафесар кафедры).
Навуковыя інтарэсы: метады прамянёвай тэрапіі пацыентаў са злаякаснымі новаўтварэннямі шляхам аптымізацыі доза-часовых параметраў апраменьвання; нетрадыцыйныя спосабы прафілактыкі і карэкцыі парушэнняў гемапаэзу ў пацыентаў з анкапаталогіяй пры правядзенні прамянёвай тэрапіі; распрацоўка і ўкараненне новых сучасных спосабаў радыемадыфікацыі з ужываннем ультрагуку, магнітнага выпраменьвання, хімічных і біялагічных прэпаратаў.
Узнагароды
Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь (1998), значок «Отличник здравоохранения» (1989), медаль Францыска Скарыны (2021) і інш.
Dyseriocrania
Апісанне
На пярэдніх крылах R3 адыходзіць ад агульнага сцябла R4+5
Сістэматыка
У складзе роду:
Аннопаль (гміна)
Анно́паль (Annopol) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Красніцкага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Аннопалі. Плошча гміны складае 151,07 км². Станам на 2012 год у гміне Аннопаль пражывалі 9805 чалавек, шчыльнасць — 65 чал./км².
Мура (Швецыя)
Му́ра (Mora) — горад у цэнтральнай Швецыі, адміністрацыйны цэнтр камуны Мура Даларнскага лена.
Колькасць насельніцтва — 10 940 чалавек (2005). Размешчаны на беразе возера Сільян.
NGC 3782
NGC 3782 (іншыя абазначэнні — UGC 6618, MCG 8-21-87, ZWG 242.71, IRAS11366+4647, PGC 36136) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Мура (Швецыя)
Назва
Назва горада паходзіць ад старажытнашведскага mor — «шчыльны лес на балоцістай зямлі».
Гісторыя
Упершыню Мура згадваецца ў 1325 г., але магчыма, паселішча існавала ўжо ў XIII стагоддзі. У 1520 шведскі шляхціц Густаў Ваза ўцякаў праз Даларну ад праследавання датчан. У Муры, ля мясцовай царквы ён заклікаў гараджан да паўстання супраць дацкага панавання, але яны яго спачатку не паслухаліся, і іх будучы кароль пабег далей, у бок Нарвегіі. Падумаўшы над словамі Вазы, гараджане ўсё ж вырашылі падтрымаць яго ідэю і паслалі двух лыжнікаў дагнаць яго: гэта адбылося ў мястэчку Селен. Ваза вярнуўся ў Муру і ўзначаліў антыдацкае паўстанне, якое скончылася атрыманнем Швецыяй незалежнасці і каранацыяй Густава Вазы на шведскі прастол.
XVII стагоддзе стала цёмнай старонкай гісторыі горада, бо прайшло пад знакам шматлікіх Вядзьмарскіх працэсаў, што забралі жыццё дзясяткаў чалавек. У наступным стагоддзі, у выніку рада неўраджайных гадоў, многія жыхары Муры шукалі заробку ў Стакгольме, але потым усё ж вярталіся ў родныя мясціны. У канцы XVIII стагоддзя ў Муры пачалі вырабляць насценныя гадзіннікі, а з 1860-х гг. — швейныя машынкі. У канцы XIX стагоддзя чыгунка злучыла Муру з іншымі часткамі Швецыі.
Аўтапілот
А́ўтапіло́т (ад аўта… + pilote — кіраўнік, важак) — прыстасаванне для аўтаматычнага кіравання палётам і стабілізацыі лятальнага апарата ў паветранай прасторы; частка аўтаматызаванай бартавой сістэмы кіравання палётам.
Забяспечвае аўтаматычны ўзлёт і пасадку, падтрыманне зададзенага курсу, хуткасці, вышыні палёту, стабілізацыю цэнтра масы лятальнага апарата па зададзенай траекторыі, выконвае закладзеныя ў праграму пілатажныя эвалюцыі.
Прынцып дзеяння аўтапілота: сігналы з адчувальных элементаў (датчыкаў рэжыму палёту і выканаўчых механізмаў) параўноўваюцца ў вылічальным прыстасаванні ці ЭВМ, пасля чаго адпаведныя каманды паступаюць на выканаўчыя механізмы кіравання рулямі і рухавікамі. Аўтапілот у комплексе з аўташтурманам і іншымі аэранавігацыйнымі прыладамі дае магчымасць палётаў без экіпажа і кіраванне лятальнымі апаратамі на адлегласці. Упершыню схема аўтапілота прапанавана К. Э. Цыялкоўскім у 1898.
Міхаіл Яфімавіч Нікіфараў
Міхаіл Яфімавіч Нікіфараў (нар., в. Наваельня, Дзятлаўскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі біёлаг, заолаг, эколаг. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2014; чл.-кар. з 2009), доктар біялагічных навук (2006), прафесар (2007). Ліквідатар аварыі на Чарнобыльскай АЭС.
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1978).
З 1977 года у Інстытуце заалогіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі: у 1977—1984 гадах старшы лабарант, у 1984—1989 гадах малодшы навуковы супрацоўнік, у 1992 годзе навуковы супрацоўнік, старшы навуковы супрацоўнік. З 1992 года загадчык лабараторыі арніталогіі. У 1992—1995 годах в.а. вучонага сакратара, у 1995—2002 гадах намеснік дырэктара па навуковай рабоце, у 2002—2007 гадах дырэктар Інстытута заалогіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. У 2007—2014 гадах генеральны дырэктар ДНВА «Навукова-практычны цэнтр Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па біярэсурсах». З 2014 года акадэмік-сакратар Аддзялення біялагічных навук Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Узнагароды
За поспехі ў прафесійнай і навукова-арганізацыйнай дзейнасці шматразова ўзнагароджаны ганаровымі граматамі профільных міністэрстваў, Прэзідыума НАН Беларусі, Дзяржаўнай інспекцыі аховы жывёльнага і расліннага свету пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя даследаванні ў галіне заалогіі, у тым ліку малекулярна-генетычнага профілю, арніталогіі, заа- і філагеаграфіі, экалогіі, аховы прыроды і рацыянальнага выкарыстання біялагічных рэсурсаў. Асноўныя напрамкі даследаванняў: уплыў прыродных і антрапагенных фактараў, уключаючы наступствы аварыі на ЧАЭС, на стан фаўністычных комплексаў і дынаміку біялагічнай разнастайнасці; вывучэнне структуры і дынамікі арнітафаўны, міграцый і тэрытарыяльных агрэгацый птушак на працягу галацэну і на сучасным этапе; генетычная структура папуляцый відаў пазваночных жывёл у арэале і малекулярна-генетычныя аспекты фаўнагенезу Цэнтральнай і Усходняй Еўропы ў галацэне.
Апісаны заканамернасці і мадэлі рассялення папуляцый птушак цэнтральнай Еўропы і Беларусі на пазнейшых этапах ледніковага перыяду і пасля яго завяршэння. Абгрунтавана лакалізацыя сістэмы рэфугіумаў і рэфугіяльных зон Еўропы, якія абумовілі ледніковую ізаляцыю і марфалагічную дыферэнцыяцыю папуляцый птушак і далі пачатак іх рассяленню пасля завяршэння абледзянення. Выканана шырокая серыя работ па выяўленні фактараў, якія вызначаюць змяненне колькасці відаў птушак у сучасных умовах, як аснова для распрацоўкі міжнародных і нацыянальных планаў дзеянняў па захаванні глабальна пагражальных відаў, прапанаваны меры па зніжэнні негатыўнага ўплыву праблемных відаў птушак. Распрацаваны навуковыя асновы і практычныя меры па захаванні і ўстойлівым выкарыстанні біяразнастайнасці жывёльнага свету і экасістэм, фарміраванні нацыянальнай экалагічнай сеткі і інтэграцыі яе ў агульнаеўрапейскую экасетку.
Арганізатар і кіраўнік новага напрамку ў развіцці беларускай заалагічнай навукі — малекулярнай заалогіі. Пры яго непасрэдным садзейнічанні сфарміраваны і актыўна выкарыстоўваецца генетычны банк дзікай фаўны. Стварыў нацыянальны цэнтр кальцавання і вывучэння міграцый птушак, які ўваходзіць у еўрапейскую сістэму цэнтраў кальцавання.
Навуковыя вынікі і матэрыялы выкарыстаны пры падрыхтоўцы розных выданняў Чырвонай кнігі Рэспублікі Беларусь, адлюстраваны ў адпаведных раздзелах Нацыянальнага атласа Рэспублікі Беларусь, прыменены пры падрыхтоўцы прагнозаў і нацыянальных дакладаў аб стане навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь, у распрацоўках рэспубліканскай Схемы развіцця асабліва ахоўных прыродных тэрыторый, канцэпцыі і схемы фарміравання Нацыянальнай экалагічнай сеткі і інтэграцыі яе ў агульнаеўрапейскую экалагічную сетку.
Арганізатар Беларускага арніталагічнага таварыства, з 1998 па 2004 гг. прэзідэнт грамадскай арганізацыі «Ахова птушак Бацькаўшчыны», якая з’яўляецца прадстаўніком «BirdLife International» у Беларусі. Старшыня Беларускай арніта-фаўністычнай камісіі. Старшыня рэдакцыйнай калегіі часопіса «Весці НАН Беларусі, серыя біялагічных навук», старшыня секцыі АБН Навуковага савета БРФФД, член рэдакцыйна-выдавецкай камісіі НАН Беларусі. Уваходзіць у склад рэдкалегіі навуковага арніталагічнага бюлетэня «Subbuteo», міжведамаснага бюлетэня «Прыродныя рэсурсы», часопіса «Лясная і паляўнічая гаспадарка».
Аўтар больш за 200 навуковых прац, у тым ліку 10 манаграфій, 1 аўтарскае пасведчанне, 4 патэнты на вынаходствы.
Аляксандра Аляксандраўна Крыўчык
Аляксандра Аляксандраўна Крыўчык (,  — )  — беларуская вучоная-патафізіёлаг. Заслужаны дзеяч навукі Беларусі (1991). Доктар медыцынскіх навук (1974), прафесар (1978).
Біяграфія
Нарадзілася ў Мінску. Скончыла Мінскі медыцынскі інстытут у 1954 годзе. Асістэнт (1957—1966), дацэнт (1966—1974), загадчык кафедры (1975—1996) паталагічнай фізіялогіі Мінскага медыцынскага інстытута.
Навуковая дзейнасць
Эксперыментальныя даследаванні прысвечаны праблеме дваістай прыроды хваробы, прапанавала мадэлі розных формаў паталогіі. Займалася даследаваннямі па канцэрагенезе, патагенезе партальнай гіпертэнзіі, дыфузных пашкоджаннях печані і метадах іх карэкцыі.
Аўтар больш за 190 навуковых прац. Сярод апублікаванага:
Іван Елісеевіч Самбук
Біяграфія
І. Е. Самбук нарадзіўся ў вёсцы Рог (сучаснага Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі). Скончыў педагагічны рабфак. З 1939 года ў Чырвонай Арміі. Падчас Вялікай Айчыннай вайны са жніўня 1941 года на Паўднёвым, Бранскім, Цэнтральным, 1-м Украінскім франтах. Агнявы ўзвод 34-га гвардзейскага артылерыйскага палка (13-я армія, Цэнтральны фронт) вызначыўся ў ходзе Курскай бітвы, фарсіравання Дняпра, Прыпяці, Дзясны.
У 1945 годзе І. Е. Самбук скончыў Томскае артылерыйскае вучылішча, у 1956 годзе — Ваенна-інжынерную радыётэхнічную акадэмію проціпаветранай абароны імя Маршала Савецкага саюза Л. А. Говарава. З 1964 года падпалкоўнік І. Е. Самбук у адстаўцы. Жыў у Мінску. Працаваў выкладчыкам у Мінскім радыётэхнічным тэхнікуме. Званне палкоўніка прысвоена ў запасе.
Памёр 28 мая 1979 года. Пахаваны ў Мінску.
Саміт
Са́міт (ад summit — вяршыня, верх) — тэрмін англамоўнага паходжання, які вызначае двух- і шматбаковую сустрэчу на вышэйшым узроўні кіраўнікоў дзяржаў, урадаў.
Тэрмін атрымаў пашырэнне ў мовах краін СНД ў 1980-х гг. Раней выкарыстоўваўся тэрмін сустрэча на вышэйшым узроўні (у сродках масавай інфармацыі таксама называўся сустрэчай ў вярхах).
Галавінцы
Галаві́нцы (, Головинцы) — вёска ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Улукаўскага сельсавета.
У 1926—1927 гадах цэнтр Галавінскага сельсавета.
Аўтапоезд
Аўтапоезд (аўтамабільны поезд), аўтацягнік (аўтамабільны цягнік) — аўтамабіль або трактар з паўпрычэпам або некалькімі прычэпамі, цягавасчэпнымі ці апорна-седлавымі прыстасаваннямі. Маюць агульныя з аўтамабілем тармазную сістэму і электраабсталяванне; бываюць грузавыя, пасажырскія і спецыяльныя. Могуць фарміраваца з легкавых, грузавых аўтамабіляў або аўтобусаў. Аўтапоезды больш зручна перавозяць вялікую колькасць грузаў, чым адзіночныя аўтамабілі. На Беларусі аўтапоезд выпускае BA «БелаўтаМАЗ».
У пасажырскім руху ужываюца прычапныя (шматвагонныя) і сачляненыя (шматсекцыённыя) аўтапоезды.
Косаўшчына (Ушацкі раён)
Ко́саўшчына (, Косовщина) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяркудскага сельсавета.
Да 19 лютага 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Зарачанскага сельсавета, да 18 чэрвеня 1985 года — у склад Дубраўскага сельсавета.
Остраў Велькапольскі (гміна)
О́страў Велькапо́льскі (Ostrów Wielkopolski) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Астроўскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Остраве Велькапольскім. Плошча гміны складае 207 км². Станам на 2008 год у гміне Остраў Велькапольскі пражывалі 17 700 чалавек, шчыльнасць — 87 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 34 салецтвы.
Аўтастоп (турызм)
Аўтастоп (ад аўта… + stop — спыненне) — у самадзейным турызме — метад падарожжа па краіне з дапамогай безаплатнага спадарожнага аўтатранспарту.
Аўтастоп у літаратуры
Пісьменнік Джэк Керуак прынёс аўтастопа няўмірушчасць сваёй кнігай «На дарозе» («On The Road»). Кніга Джона Стэйнбека «Гронкі гневу» («The Grapes of Wrath») распачынаецца з апісання паездкі аўтастопам. Раальд Даль напісаў апавяданне за назвай «Аўтастопшчык» («The Hitchhiker»). Міжзорны аўтастоп (пятага роду) сюжэтастваральны ў фантастычным рамане Дугласа Адамса «Даведнік аўтастопшчыка па Галактыцы» («The Hitchhiker's Guide to the Galaxy»), па якім зняты аднайменны фільм.
Ваенная дыктатура
Ваенная дыктатура — форма дзяржаўнага кіравання, пры якой уся ўлада належыць вайскоўцам, якія, як правіла, захопліваюць яе ў выніку дзяржаўнага перавароту.
У Лацінскай Амерыцы ваенная дыктатура часцей за ўсё ўяўляе сабою камісію з некалькіх старэйшых генералаў, якую называюць Хунта (junta) або Жунта (junta, рэдка і толькі ў партугаламоўных краінах). Для краін Азіі і Афрыкі больш характэрна аднаасобная дыктатура, якая ўзначальваецца адным чалавекам, які стварае свой культ асобы.
Луіза Мішэль
Луіза Мішэль (Louise Michel;, , Каралеўства Францыя — , , Трэцяя французская рэспубліка) — французская рэвалюцыянерка, настаўніца, пісьменніца, паэтэса. Заснавала і ўзначальвала лібертатную школу. Разам з Жорж Санд з'яўлялася адной з нямногіх жанчын XIX стагоддзя, якія насілі мужчынскае адзенне з-за сваіх фемінісцкіх поглядаў.
Ларыса Станіславаўна Яськевіч
Ларыса Станіславаўна Яськевіч (, г. Мінск — ) — беларускі хірург-анколаг, радыёлаг. Доктар медыцынскіх навук (1994), прафесар (1999).
Біяграфія
Скончыла Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1964), Беларускі навукова-даследчы інстытут анкалогіі і медыцынскай радыялогіі (аспірантура, 1973). Працавала ў Беларускім навукова-даследчым інстытуце анкалогіі і медыцынскай радыялогіі (1964—1970 і 1973—1994, з 1991 — вядучы навуковы супрацоўнік); Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі (з 1994, дацэнт кафедры анкалогіі, з 1998 — прафесар).
Навуковыя інтарэсы: распрацоўка новых метадаў хірургічнага, камбінаванага і комплекснага лячэння злаякасных пухлін стрававода, страўніка і лёгкіх.
Узнагароды
Ганаровыя граматы Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь.
NGC 3781
NGC 3781 (іншыя абазначэнні — MCG 5-28-4, ZWG 157.5, PGC 36104) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Шаркаўшчына (станцыя)
Ша́ркаўшчына (, Шарковщизна, нарматыўная назва — )  — станцыя Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчана ў гарадскім пасёлку Шаркаўшчына; на лініі Варапаева — Друя, паміж прыпыначным пунктам Дэмбава і прыпыначным пунктам Зоры.
Бітва пад Кушлікамі
Бітва пад Кушлікамі (4 лістапада 1661), бітва пад Кушлікамі, недалёка ад Полацка, у час вайны 1654—1667. Войска Рэчы Паспалітай (маршалак Казімір Жаромскі і ваявода Стэфан Чарнецкі) перамагло войска Маскоўскага царства (ваявода Іван Андрэевіч Хаванскі).
Ход бітвы
Перад запланаванай атакай войска РП маскоўскае войска пачало арганізавана адступаць з абозу пад прыкрыццём моцнага агню сваёй пяхоты. Правае крыло войска РП (харугвы дывізіі Паўла Сапегі) натыкнулася на падрыхтаваных да бою маскоўскіх стралкоў і моцна пацярпела ад іх агню. Тымчасам, левае крыло (конніца Жаромскага) хутка адціснула маскоўскую конніцу. Войска Хаванскга двойчы спынялася і стрымлівала націск Жаромскага і Чарнецкага, пакуль тыя не зламілі абарону канчаткова. Войска РП пераследвала рэшткі войска Хаванскага да самага Полацка, куды ўвайшло каля 3 тыс. салдатаў Хаванскага.
Вараб’ёўка (Рослаўльскі раён)
Вараб’ёўка (Воробьёвка) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сыракоранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Вараб’ёўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Савееўскага сельскага паселішча.
Максім Сяргеевіч Марцінкевіч
Упершыню Марцінкевіч атрымаў вядомасць як НС-скінхэд і лідар неанацысцкай моладзевай арганізацыі «фармат 18». Быў тройчы прысуджаны да крымінальнага пакарання па артыкуле 282 КК РФ. У 2007 годзе ў дачыненні да яго ў першы раз была ўзбуджаная крымінальная справа пасля таго, як ён і яго таварышы з ужываннем фашысцкі лозунгаў сарвалі ліберальны Калоквіум у клубе «Білінгва». У 2009 годзе асуджаны ў другі раз на тры гады за відэаролік расісцкі ўтрымання, што было кваліфікавана судом як распальванне міжнацыянальнай варожасці. Успаміны пра крымінальны пераслед і тры з паловай гады зняволення ляглі ў аснову кнігі «Рэструкт», напісанай ім пасля вызвалення. Выйшаўшы на волю, Марцінкевіч нідзе не працаваў, толькі вёў відэаблог і жыў за кошт сродкаў, якія атрымліваюцца ім ад жадаючых паўдзельнічаць у « паляванні на педафілаў», ад правядзення платных семінараў пра жыццё ў турме, пра тое, як красці ў крамах і гэтак далей.
Раннія гады
Максім Сяргеевіч Марцінкевіч нарадзіўся 8 мая 1984 года у горадзе Масква. Па сцвярджэннях самога Максіма Марцінкевіча, у яго сям’і спляліся рускі, польскі, літоўскі і беларускі карэнне. Бацькі-Сяргей Яўгенавіч і Вікторыя Леанідаўна Марцінкевіч. Маці не падзяляла экстрэмісцкі погляды сына, бацька пераканання сына падтрымліваў-пра гэта Цясак распавёў у сваёй першай кнізе «Дэструкт», выпушчанай у фармаце аўдыёзапісы: у ёй ён апавядае пра сваю сям’ю, юнацтва, падзеі ад паступлення ў каледж да першага судовага прысуду. У інтэрв’ю Lenta.ru у верасні 2012 года Марцінкевіч паведаміў, што не жанаты і дзяцей у яго няма. Сілкаваў цікавасць да журналістыка.
Максім прызываўся ў армію, але, адслужыўшы некалькі дзён, збіў свайго саслужыўца — азербайджанец, пасля чаго прайшоў дадатковае абследаванне псіхічнага здароўя і быў камісаваны. Мянушка «Цясак» атрымаў з-за любові да халоднай зброі. Скончыў каледж архітэктура і будаўнічых мастацтваў. Вучыўся ў Расійскім дзяржаўным сацыяльным універсітэце, але быў выключаны, у сувязі з заключэннем пад варту. У адным з інтэрв’ю сцвярджаў, што тры з паловай гады прапрацаваў інжынер.
Марцінкевіч складаўся ў аб’яднанні скінхэдаў «Руская мэта» Сямёна Такмакова. Да 2003 года быў членам Народнай Нацыянальнай партыі. У 2005 годзе стварыў арганізацыю «фармат 18», якая аб’ядноўвала скінхэдаў. У ліку 18 зашыфраваныя ініцыялы Адольф Гітлер (літары A і H: а — першая літара лацінскага алфавіту, н-восьмая). Удзельнікі арганізацыі нападалі на гастарбайтэраў-азіятаў і бомжэй, збівалі іх, здымалі свае дзеянні на відэа і распаўсюджвалі запісы праз Інтэрнэт. Таксама Марцінкевіч здымаў пастановачныя ролікі, у якіх прапагандавалася нянавісць да прадстаўнікоў негройднай расы і антыфашыстаў. Часопіс «Рускі рэпарцёр» піша пра адзін такі ролік:Марцинкевич шокировал аудиторию видеозаписями казни «таджикского наркоторговца» в подмосковном лесу. Казнь исполняли некие палачи в ку-клукс-клановских костюмах. В ролике таджика сначала вешают, а затем расчленяют. Впрочем, вскоре выяснилось, что это — всего лишь инсценировкаУ арганізацыі «фармат 18» быў свой сайт, у 2007 годзе па просьбе аўтараў аднаго з антыфашысцкіх сайтаў ён быў зачынены. У арганізацыі былі паслядоўнікі, якія таксама размяшчалі ў Інтэрнэце свае ролікі з нападамі і здзекаваннямі над людзьмі. Самым вядомым такім ролікам стала «Пакаранне таджыка і дагестанца», якая з’явілася ў Інтэрнэце ў жніўні 2007, калі Марцінкевіч быў ужо арыштаваны, але некаторыя мяркуюць што Марцынкевіч удзельнічаў у роліку. Згодна з заявамі Следчага камітэта Расіі, ролік не пастановачны-паказаныя ў ім забойствы сапраўды мелі месца.
У верасні 2010 года арганізацыя «фармат 18» была забароненая судом за экстрэмізм.
«Рэструкт»
У кастрычніку 2014 года супраць Марцінкевіча распачалі новую крымінальную справу па артыкуле аб хуліганстве, і Марцінкевіч нават звярнуўся да следства з просьбай адпусціць яго часова ва Украіну з фармулёўкай "ліквідаваць здрадніка і правакатара Рамана Зухеля і заадно русафоба-педафіла Алега Ляшко . У сувязі з тым, што супраць іншых чальцоў «Рэструкта» таксама пачалі масава ўзбуджаць справы, рух абвясціў аб самароспуску.
У лістападзе 2014 года стала вядома аб тым, што ў Маскве ўзбуджана чарговая крымінальная справа па частцы 1 артыкула 282 КК РФ (узбуджэнне нацыянальнай нянавісці) за напісанне і публікацыю кнігі «Рэструкт», сама кніга была прызнана экстрэмісцкай.
Фільм «Даў»
У 2011 годзе па запрашэнні рэжысёра Іллі Хржаноўскага прыняў удзел у здымках яго эксперыментальнай кінаэпапеі «Даў» (фільмы «Даў», «Даў. Дэгенерацыя» і «Даў. Новы чалавек» ). У фільме прысутнічае імправізацыйная сцэна, у якой Марцінкевіч адрэзаў галаву свінне пад песню «З чаго пачынаецца Радзіма». Сама сцэна, як мяркуецца, з’яўляецца адсылкай да рэальнага забойства, здзейсненага ўдзельнікамі «НСО-поўнач».
«Акупай-педафіляй»
Пасля выхаду з калоніі Марцінкевіч арганізаваў рух «Акупай-педафіляй», сябры якога займаліся збіццём і прыніжэннем людзей, якіх лічылі педафіламі. Па сцвярджэннях удзельнікаў руху, сваіх ахвяр яны знаходзілі праз інтэрнэт і знаёміліся з імі ад імя малалетніх, затым прапаноўвалі сустрэцца. На сустрэчу прыходзілі сам Марцінкевіч і некалькі ўдзельнікаў руху. Усе Здзекі, уключаючы ўпадабаны спосаб расправы Марцінкевіча над «падазраванымі» — абліванне мачой, фіксаваліся на відэа, а затым відэаролікі размяшчаліся ў інтэрнэце. Праваахоўныя ворганы не рэагавалі, пакідаючы дзеянні ўдзельнікаў руху беспакаранымі.
У верасні 2013 года ўвагу тэлебачання і друкаванай прэсы прыцягнула арганізаваная Марцінкевічам акцыя ў кватэры на Баўманскай вуліцы, па выніках чаго быў арыштаваны былы намеснік кіраўніка ўпраўлення Федэральнай службы судовых прыставаў Маскоўская вобласць Андрэй камінаў, якому было прад’яўлена абвінавачванне ў распусных дзеяннях сэксуальнага характару ў дачыненні да непаўналетняга.
Сам Марцінкевіч называў «Акупай-педафіляй» «сацыяльным праектам, накіраваным на прапаганду нацыянал-сацыялізму, выяўлення сутнасці ліберальных поглядаў і прыцягнення ўвагі грамадства да гэтай праблеме». Каб паўдзельнічаць у «паляванні на педафілаў», якую ўдзельнікі называлі «сафары», неабходна было заплаціць Марцінкевічу пэўную суму грошай.
Смерць
16 верасня 2020 года Марцінкевіч быў знойдзены мёртвым у камеры СІЗА № 3 у Трактаразаводскім раёне горада Чэлябінска. Па афіцыйных папярэдніх дадзеных, ён здзейсніў самагубства. Пры Марцінкевічу знаходзілася перадсмяротная запіска, у якой змяшчаліся прабачэнні перад адміністрацыяй СІЗА Чэлябінска за нязручнасці, а таксама просьба даслаць грамадзянскай жонцы ліст і перадаць кнігу пра камунізм і асабісты дзённік. Пазней знайшлі другую запіску, напісаную ад яго імя і адрасаваную, як мяркуецца, самой жонцы, са словамі: "А паміраць зусім не страшна! Кахаю цябе! Жыві! ". Daily Mail прыводзіць меркаванне эксперта па почырку аб тым, што адна з запісак была напісана жанчынай.
У 2014 годзе ў сацсетках было размешчана паведамленне Марцінкевіча аб тым, што ён не збіраецца здзяйсняць суіцыд пры знаходжанні ў папраўчай установе. У кастрычніку 2019 года Марцінкевічу адмянілі прысуды па артыкуле аб экстрэмізме з-за дэкрыміналізацыі артыкула 282 КК РФ, а таксама знізілі тэрмін пакарання па артыкулах аб разбоі і хуліганстве. У выніку сумарны тэрмін адбывання пакарання знізіўся з дзесяці да васьмі гадоў. Па заяве блізкіх, Марцінкевіч павінен быў выйсці ў маі 2021 года, гэта значыць ад даты меркаванага самагубства да выхаду на волю яму заставалася знаходзіцца ў зняволенні восем месяцаў. Па словах апазіцыйнага актывіста Ляўковіча, родныя і адвакаты не маглі звязацца з Цясаком некалькі месяцаў у 2020 годзе. Адвакат Марцінкевіча Іван Северавіч заявіў, што пры знаходжанні Марцінкевіча ў Краснаярску да яго не дапускалі адваката, публічная адмова Марцінкевіча ад адвакатаў была ім раней у размове адхіленая.
Відннэаназірае ў дзень яго смерці не працавала.
Арцруніды
Арцруніды (Арцруні, Արծրունիներ) — адзін з найболей важных армянскіх княскіх і царскіх родаў, візантыйскі імператарскі род (імператар Візантыі Леў V (Лявон Арцруні) прыналежаў да дадзенай дынастыі). Арцруніды — адгалінаванне дынастыі Арантыдаў.
Валодаў значным уплывам. Вядомы пачынаючы з IV стагоддзя, з канца VIII стагоддзя па 1021 год — кіруючая дынастыя Васпуракана (князі, а з 908 года — цары).
Спачатку Арцуниды валодалі Адамакертам (Башкале) і акругай Албак Вялікі. У канцы VII стагоддзя імі былі набыты тэрыторыі да поўдня і ўсходу ад возера Ван, раней прыналежныя роду Рштуні. Цэнтр уладанняў Арцунідаў перасунуўся ў горад Ван. На працягу VIII стагоддзя Арцуніды пашырылі сваю ўладу на ўвесь Васпуракан і да пачатку IX стагоддзя ўступілі ў суперніцтва з дынастыяй Багратыдаў.
Гагік Арцруні (908—943) абвясціў сябе царом Васпуракана, васалам Багратыдаў. Як незалежная дзяржава Васпуракан праіснаваў да 1021 года, калі не які знайшоў сіл супрацьстаяць нашэсцю туркаў-сельджукаў Сенекерым Арцруні перадаў сваё царства Візантыі. Ад імператара Арцруниды атрымалі горад Севастыю (Сівас), трохі іншых гарадоў і земляў у Малой Арменіі. Частка Арцунідаў засталася жыць у наваколлі горада Ван, займаючы пасаду Ахтамарскага каталікоса.
Астровак (гміна, Люблінскае ваяводства)
Астро́вак (Ostrówek) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Любартоўскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Астроўку. Плошча гміны складае 89,99 км². Станам на 2004 год у гміне Астровак пражывалі 4156 чалавек, шчыльнасць — 46,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 15 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 15 населеных пунктаў.
Заляддзе (Гомельскі раён)
Заля́ддзе (, Залядье) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Улукаўскага сельсавета.
Крывушчына
Крыву́шчына (, Кривущино) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяркудскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Дубраўскага сельсавета.
Радзікандолі
Радзікандолі (Radicondoli) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сіена.
Насельніцтва складае 1019 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 8 чал./км². Займае плошчу 132 км². Паштовы індэкс — 53030. Тэлефонны код — 0577.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Аўтасчэпка
Аўтасчэпка,
1) прыстасаванне для аўтаматычнага счаплення вагонаў і лакаматываў. Адрозніваюць аўтасчэпку жорсткую (у метрапалітэне) і няжорсткую (на чыгуначным транспарце). Складаецца з механізма счаплення расчэпнага прывода і цэнтравальнай прылады. Пры счэпцы вагонаў аўтасчэпкай цэнтруюцца, малы зуб і замок адной уваходзіць у паз другой, замкі зашчэпліваюцца. Удары і рыўкі памяншае вупражнае прыстасаванне з паглынальнай прыладай. Раз'ядноўваюць аўтасчэпку ўручную.
Сэклы
Назву Сэ́клы маюць:
Іван Іванавіч Замоцін
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Крыуліна Бежацкага павета Цвярской губерні.
У 1893 годзе скончыў з залатым медалём Пскоўскую гімназію, у 1897 годзе Пецярбургскі гісторыка-філалагічны інстытут.
Пачаў працу ў гімназіях Санк-Пецярбурга і Варшавы. У 1904 годзе атрымлівае вучоную ступень магістра. У тым жа годзе ён становіцца прыват-дацэнтам Імператарскага Варшаўскага, а потым Пецярбургскага ўніверсітэтаў. З 1908 года прафесар Імператарскага Варшаўскага ўніверсітэта, у 1917 годзе ўніверсітэт пераназваны ў Данскі ўніверсітэт.
З 1922 года прафесар Беларускага дзяржаўнага універсітэта ў Менску. За два гады дасканала вывучыў беларускую мову. Адзін з пачынальнікаў беларускага літаратуразнаўства XX стагоддзя. Першы загадчык кафедры беларускай літаратуры і этналогіі БДУ. Адначасова з 1925 года працаваў у Інбелкульце, з 1929 года ў БелАН. Акадэмік Беларускай акадэміі навук (1928), член-карэспандэнт АН СССР (1929), доктар філалагічных навук (1934). У 1931—1933 гадах дырэктар Інстытута літаратуры і мастацтва БелАН. З 1931 года прафесар Менскага вышэйшага педагагічнага інстытута. Складальнік і рэдактар выданняў Максіма Багдановіча, Алеся Гаруна, Паўлюка Труса, Цёткі і інш.
Арыштаваны ДПУ БССР 4 красавіка 1938 года па адрасе: вул. Савецкая, д. 19, кв. 3. 5 жніўня 1939 года паводле пастановы калегіі АДПУ СССР асуджаны як «удзельнік контррэвалюцыйнай арганізацыі» да зняволення ў лагерах тэрмінам на 8 гадоў. Знаходзіўся ў Комі АССР. Памёр 25 траўня 1942 года ў турэмным шпіталі ў Горкім. Пасмяротна рэабілітаваны судовай калегіяй па крымінальных справах Вярхоўнага суда БССР 18 красавіка 1956 года. Асабовая справа № 5890-с з фотаздымкам захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.
Навуковая дзейнасць
Аўтар прац па гісторыі рускай літаратуры XVIII—XX стст. Найбольш значныя працы прысвечаны рускаму рамантызму 1820—1830-х гадоў ва ўзаемасувязі з заходнееўрапейскай літаратурай, станаўленню рэалістычнага метаду ў рускай літаратуры 1840—1860-х гадоў (творчасць Вісарыёна Бялінскага, Мікалая Чарнышэўскага, Івана Тургенева, Фёдара Дастаеўскага, Льва Талстога). Напісаў шэраг прац па гісторыі беларускай літаратуры пачатку XX ст.: «Пуціны беларускай літаратуры (Якуб Колас — „Новая зямля“)» (1924), «Паэма Якуба Коласа „Сымон-музыка“ як аўтахарактарыстыка» (1924), «Беларуская драматургія, ч. I — Драматычныя творы Я. Купалы» (1927), «М. Багдановіч. Крытыка-біяграфічны нарыс» (1927) і інш.
Працуючы выкладчыкам ВНУ, Замоцін распрацоўваў пытанні методыкі вывучэння беларускай літаратуры ў новай школе. Сярод настаўнікаў-філолагаў асабліва папулярнымі былі два выпускі ягоных метадычных нарысаў «Мастацкая літаратура ў школьным выкладанні» (1927—1928).
Памяць
На будынку Беларускага педагагічнага ўніверсітэта ў Мінску ўстаноўлена памятная дошка ў гонар Івана Замоціна.
Жак Ру
Жак Ру (Jacques Roux, — ) — дзеяч Вялікай французскай рэвалюцыі, каталіцкі святар, лідэр партыі «шалёных».
У ходзе рэвалюцыі падтрымліваў ідэі народнай дэмакратыі і бескласавага грамадства. Першапачаткова падтрымліваў дзеянні якабінцаў, аднак пасля паўстання 31 мая Ру і яго прыхільнікі пачалі ўсё больш дыстанцыявацца ад клуба якабінцаў і Рабесп’ера, крытыкуючы апошняга за коштавую палітыку і распаўсюджванні беднасці ў Парыжы. Палітычнае супрацьстаянне Жака Ру і Рабесп’ера прыводзіць к арышту Жака Ру у верасні 1793 года.
У турме Ру здзяйсняе самагубства, праткнуўшы сябе кінжалам.
Бітва пад Лоевам (1649)
Бітва пад Лоевам (31 ліпеня 1649) — бітва, якая адбылася пад Лоевам у час казацкай вайны. Войска Рэчы Паспалітай перамагло (разграміла) казацкае.
Колькасць і склад войскаў
Войска РП пад кіраўніцтвам польнага гетмана ВКЛ Януша Радзівіла, паводле розных даследчыкаў, налічвала 6 965 або 7 301 чалавек. Паўстанцкае войска вёў наказны казацкі гетман. З-за адсутнасці пісьмовых крыніц немагчыма дакладна вызначыць колькасць казацкага войска. Але прыблізна яно мела не менш як трохразовую перавагу па колькасці, але горшую падрыхтоўку і ўзбраенне (Кіеўскі, Чарнобыльскі і Оўруцкі палкі кавалерыі). Акрамя таго, раней у сутоках Дняпра і Сажа насупраць Лоева ўмацаваўся Чарнігаўскі полк пехоты С. Пабадайлы (прыкладна 6 тыс. чалавек).
Ход бітвы
Януш Радзівіл асабіста сачыў за ўмацаваннем лагера, загадаў узвесці валы. Лагер акружылі чатырма радамі вазоў.
Крычэўскі не паслухаўся волі казацкай старшыны і спадзяваўся знянацку разбіць стан Радзівілавага войска. А дзевятай з лясоў вылецела маланкай каля 10 000 казацкай конніцы. Але казакі не здолелі добра пашыхтавацца, мясцовасць вакол грэблі была забалочаная. Гэта стварыла цяжкасці.
Частка Кіеўскага палка наблізілася да грэблі. Але фронт наступлення быў вельмі вузкі. Казакі былі вымушаныя шыхтавацца глыбока. Большасць соцень проста не магла ўдзельнічаць у баі. Чарговыя аддзелы на полі толькі стварылі больш сумятні. Момант нечаканасці знік. Януш Радзівіл паспеў у апошнюю хвіліну забяспечыць абарону грэблі. Да падыходу галоўных сіл гэта мусілі рабіць харугва вугорскай пяхоты Яна Юшкевіча і харугва польская пяхоты Пятра Падлецкага (разам каля 400 чалавек). Пяхота з мушкетаў растраляла першыя рады. Атака казакаў захлынулася. Але яны здолелі адступіць.
Кубрат
Кубрат, Курт, Куўрат (Кубрат; Χουβράτης) (каля 605—665) — протабалгарскі (булгарскі) хан, з роду Дула. Стваральнік дзяржавы Вялікая Балгарыя, кіраваў ёю ў першай палове 7 ст.
Бітва пад Лоевам (1649)
Ход бітвы
Пакуль дым ад мушкетаў рассейваўся, бакі рыхтаваліся да далейшых дзеянняў.
Кубрат
Жыццё
Пасля смерці свайго бацькі выхоўваўся ў Канстанцінопалі пры двары візантыйскага імператара. У 619 прыняў хрысціянства, пасля атрымаў высокае рымскае званне патрыцыя, ініцыятар надання звання быў візантыйскі імператар Іраклій. Пазней, Кубрат аказаў дапамогу Іраклію сваёй 40-тысячнай кавалерыяй у вайне з Персіяй. У 632 Кубрат стаў валадаром Вялікай Балгарыі.
Бітва пад Лоевам (1649)
Ход бітвы
Некалькі соцень Кіеўскага палка спешыліся і збіраліся выбіць радзівілаву пяхоту. Іншыя з рыдлёўкамі хацелі акапацца перад грэбляй, каб прыкрываць агнём. Але абаронцы грэблі ўдала контратакавалі і выбілі казакаў з перадполля. Пад мушкетным агнём на адкрытай мясцовасці казакі не здолелі прасунуцца далей.
Кубрат
Жыццё
У 635, пасля буйнай перамогі над персамі на Каўказе, калі былі ўзяты шматлікія трафеі, у тым ліку золата і срэбра Сасанідаў, Іраклій уручыў Кубрату, як узнагароду за гэтую перамогу, каштоўнасці Сасанідаў і выдаў за яго замуж сваю дачку Еўдакію.
Бітва пад Лоевам (1649)
Ход бітвы
У той час на дапамогу пяхоце падаспела прыдворная казацкая харугва Януша Радзівіла (каля 150 шабель на чале з Лукашам Хадаркоўскім) — элітны аддзел, ставіліся вышэй чым княжыя гусары. Князь Януш Радзівіл асабіста павёў сваіх жаўнераў. Блізка да непрыяцеля князь спыніўся, і далей Хадаркоўскі змёў лабавыя казацкія шыхты, якія пешкі змагаліся за грэблю, далей нанёс удар па харугвах Крычэўскага. З-за колькасці ворага, Хадаркоўскі быў вымушаны адступіць, але з мінімальнымі стратамі.
NGC 3779
NGC 3779 (іншыя абазначэнні — IC 717, MCG -2-30-13, PGC 36084) — галактыка ў сузор’і Чаша.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Кубрат
Жыццё
Пад кіраўніцтвам Кубрата булгары вызваліліся ад няволі авараў.
Бітва пад Лоевам (1649)
Ход бітвы
Такім чынам Януш Радзівіл затрымаў час і не даў казакам свабодна разгарнуцца на полі.