cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Васіль Абрамавіч Патапаў
Біяграфія
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 чэрвеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі старшыне Федчанка Івану Сямёнавіч прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаль «Залатая Зорка» (№ 3067).
У 1946 годзе скончыў Ленінградскую вышэйшую афіцэрскую школу бранятанкавых і механізаваных войскаў.
З 1956 года у запасе. Жыў і працаваў у горадзе Мелітопаль Запарожскай вобласці.
РГ-42
РГ-42 — ручная аскепкавая граната, прызначаная для паразы жывой сілы і вайсковай тэхнікі суперніка на блізкіх адлегласцях.
Граната была распрацавана С. Г. Коршунавым і ў 1942 годзе прынята на ўзбраенне Чырвонай арміі на замену РГ-41 і РГД-33.
У перыяд Другой Сусветнай вайны граната масава выраблялася не толькі на зброевых заводах, але і на неспецыялізаваных прадпрыемствах, што мелі абсталяванне для штампоўкі і кропкавай зваркі (у тым ліку, на кансервавых фабрыках ).
Пасля сканчэння вайны пастаўлялася ў войскі шэрага сацыялістычных краін, выраблялася ў Кітаі («тып 42»), Польшчы (RG-42) і Румыніі.
На савецкіх складах мабілізацыйнага рэзерву запасы гранат захоўваліся сама меней, да пачатку 1990-х гадоў. Па стане на 2000 год, на постсавецкай прасторы гранаты РГ-42 былі даўно зняты с узбраення, аднак усё яшчэ былі на вайсковых складах у значнай колькасці.
Канструкцыя
РГ-42 адрозніваецца лімітава простай і тэхналагічнай канструкцыяй: цыліндрычны корпус гранаты ўяўляе сабою танкасценны кансервавы слоік, усярэдзіне якой знаходзіцца зарад выбухоўкі масай 110 грамаў. Дзеля павелічэння колькасці аскепкаў і паражальнай здольнасці гранаты ўсярэдзіне корпуса па сценках пракладзена згорнутая ў чатыры-шэсць пластоў стужка з тонкай сталі с насяканнямі для ўтварэння аскепкаў. Да верхняй накрыўкі корпуса далучана ручка, у якую ўкручваюць запал (да ўкручвання запала фланец зачынены пластмасавым коркам).
Ужыванне
Для ўжывання гранаты трэба разагнуць вусікі засцерагальнай чакі, узяць гранату ў правую руку так, каб пальцы прыціскалі рычаг да корпуса. Перад кіданнем гранаты, прасунуўшы, указальны палец левай рукі ў кальцо чакі, выдраць чаку. Граната можа працягваць заставацца ў руцэ наколькі заўгодна доўгае, бо пакуль не адпушчаны рычаг, ударнік запала не можа пабіць капсуль. Пасля выбару моманту кідка і цэлі кінуць у цэль гранату. У гэты момант, рычаг пад уплывам спружыны ўдарніка павернецца, вызваляючы ўдарнік і адляціць убок. Ударнік насячэ капсуль і праз 3.2-4.2 сек адбудзецца выбух.
Упакоўка
Гранаты РГ-42 пакуюцца ў драўляныя скрыні па 20 штук. Запалы УЗРГМ захоўваюцца ў гэтай жа скрыні асобна ў двух металічных герметычна залітаваных слоіках (па 10 штук у слоіку). Вага скрыні 16 кг.
Затур’я
Затур’я́ (, Затурья) — вёска ў Беларусі, у Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сейлавіцкага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Юшавіцкага сельсавета.
Мюрышэн
Мюрышэн (Մյուրիշեն), Мірушэн (Միրուշեն, Miruşen) — сяло ў Мартунінскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Мікоз
Мікоз (μύκης — грыб) — грыбковая інфекцыя лёгкіх і скуры жывёлаў і чалавека, што выклікаецца ўдыханнем і пранікненнем у скуру грыбковых спораў. Найчасцей пашкоджвае скуру і пазногці пальцаў ступняў і кісцяў, таксама скуру тулава, валасістую частку галавы. Прыводзіць да такіх ускладненняў, як экзэма, алергія, гнойная інфекцыя, рожыстае запаленне.
Папярэджанне
Прадухіленню хваробы спрыяюць:
Прычыны
Заражэнню грыбком спрыяюць цяпло і вільгаць у месцах агульнага карыстання (басейн, душавы пакой, лазня, пляж, спартыўная зала), працяглае нашэнне цеснага, нязручнага, невентыляванага абутку, сваякі з захворваннем, дэфармацыя ступняў, парушэнне кровазвароту ў сасудах ног, цукровы дыябет, вузкія міжпальцавыя прамежкі, павышаная патлівасць скуры, мікратраўмы.
Праявы
Напачатку праяўляецца праз пачырваненне, запаленне, сверб скуры. Потым з’яўляюцца пухіркі, якія лопаюцца, ператвараюцца ў эрозіі і трэшчынкі. Пасля іх загойвання назіраецца лушчэнне скуры. Скура становіцца сухой з прыкметнымі раўчукамі. Утвараюцца трэшчыны, адбываецца патаўшчэнне скуры.
Аб грыбковым парушэнні пазногцевых пласцінак сведчыць памутненне, станчэнне, патаўшчэнне пазногцяў, з’яўленне на іх палос і плямаў.
Ннгі
Ннгі (Ննգի), Чэміет (Cəmiyyət) — сяло ў Мартунінскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Ян Пранчук
Ян Пранчук (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Чэмпіён Беларусі на кароткай вадзе 2011 года ў камбінаванай эстафеце 4 × 50 м.
Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2013 года ў камбінаванай эстафеце 4 × 50 м.
Морс
Морс — негазіраваны прахаладжальны напой. Морсы гатуюць з дзікарослай сыравіны, галоўным чынам з брусніц і журавін. Іх вырабляюць са зброжаных і асветленых сокаў купажаваннем з цукаровым сіропам і пітной вадой. Замест сокаў можна выкарыстоўваць пладова-ягадныя экстракты з даданнем араматычных эсэнцый, арганічных харчовых кіслот, цукру, фарбавальнікаў і пітной вады. Па некаторых рэцэптах морс вараць, затым астуджаюць.
Утрыманне алкаголю ў морсе — не менш за 1 %, утрыманне сухіх рэчываў — 3,5—4,4 %.
Ужываецца для вырабу алкагольных кактэйляў.
Маргарэт Тэйлар
Маргарэт Макол Сміт Тэйлар (Margaret Mackall Smith Taylor;  — ) — жонка 12-га прэзідэнта ЗША Закары Тэйлара і Першая лэдзі ЗША з 1849 па 1850 год.
Біяграфія
У сакавіку 1849 Закары Тэйлар уступае на пасаду прэзідэнта ЗША, а Маргарэт становіцца першай лэдзі. У сувязі з дрэнным станам здароўя, Маргарэт пакідае абавязкі афіцыйнай гаспадыні Белага дома.
Пасля шаснаццаці месяцаў прэзідэнцтва, муж Маргарэт, Закары Тэйлар раптам памірае, а здароўе самой місіс Тэйлар рэзка пагаршаецца. Былая першая лэдзі памерла праз два гады. Пахавана побач з мужам паблізу Луісвіля, штат Кентукі.
Ракавічы (Нясвіжскі раён)
Ракаві́чы (, Раковичи) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сейлавіцкага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Юшавіцкага сельсавета.
Нор шэн
Нор шэн (Նոր շեն), Енікенд (Yenikənd) — сяло ў Мартунінскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Мітрафан (Гутоўскі)
Мітрафан (свецкае імя Міхаіл Пятровіч Гутоўскі;, Валынь — 12 верасня 1959, Куйбышаў) — праваслаўны царкоўны дзеяч.
Біяграфія
Паходзіць з сям’і святара. У 1919 скончыў Валынскую духоўную семінарыю, у 1931 Праваслаўны багаслоўскі факультэт Варшаўскага ўніверсітэта са званнем магістра багаслоўя. Прыняў манаства (1930).
Быў паслушнікам у Пачаеўскай Лаўры. З 1945 — рэктар Багаслоўска-пастырскіх курсаў пры Жыровіцкім манастыры. Рэктар Мінскай духоўнай семінарыі і намеснік Жыровіцкага манастыра ў сане архімандрыта (1947). Епіскап Бабруйскі, вікарый Мінскай епархіі (1953—1955), Арлоўскі і Бранскі (1955), Куйбышаўскі (цяпер Самара) (1956—1959). Пры ім у Пакроўскім саборы Куйбышава замест часовага быў усталяваны пастаянны мармуровы іканастас у візантыйскім стылі. Сабору ўлады перадалі мноства канфіскаваных раней з іншых храмаў абразоў і бронзавага начыння. Пахаваны ў левай частцы створкі Пакроўскага кафедральнага сабора.
Чырвонае Вяселле
Чырвонае Вяселле (Red Wedding) — выдуманае вяселле Эдмура Талі і Рослін Фрэй, апісанае ў рамане Джорджа Марціна «Бура мячоў» і паказанае ў тэлесерыяле «Гульня тронаў».
Вяселле адбылося ў канцы 299 года пасля З.Э. у замку Блізняты ў Рачных землях, рэзідэнцыі лорда Уолдэра Фрэя. Гасцямі на ім былі Роб Старк, яго маці Кейтылін Старк і ўсе асноўныя камандзіры арміі Поўначы. Роб Старк раней абяцаў ажаніцца з адной з дачок лорда Уолдэра Фрэя, але не стрымаў слова, узяўшы ў жонкі Джэйн Вестэрлінг. Уолдэр Фрэй і іншы сцяганосец Роба, Русэ Болтан, усведамляючы, што перамога Ланістэраў немінучая, арганізавалі на вясельным банкеце разню, у якой Роб Старк і яго світа, якія нічога не падазравалі, былі забіты. Гэта забойства, якое парушыла старажытныя законы гасціннасці, паклала канец пераможнай вайне Роба і суверэннаму каралеўству Поўначы і Трызубца, стаўшы адным з пераломных момантаў у Вайне Пяці Каралёў.
Над целамі забітых паглуміліся. Робу адрэзалі галаву, прышылі на яе месца адсечаную галаву яго лютаваўка і начапілі на яе карону Караля Севера. Аголенае і знявечанае цела Кейтылін выкінулі ў раку  — са здзекам над пахавальнымі абрадамі дому Талі, які традыцыйна сплаўляў чоўны з целамі нябожчыкаў па рацэ. Відаць, трупы салдатаў Роба таксама скінулі ў Зялёны Зубец, і яны яшчэ доўга плылі ўніз па рацэ.
Наступствы
Чырвонае Вяселле паставіла крыж на сепаратызме Поўначы і Рачных Земляў. Хоць Брындэн Талі ў Рыверане, Тытас Блэквуд у Рэйвентрыы і Джэйсан Малістэр у Сігардзе яшчэ працягвалі супраціўленне, большая частка Рачных Земляў здалася на літасць пераможца, і многія рачныя лорды з неахвотай далучыліся да вайны ўжо на баку Жалезнага Трона. Русэ Болтан стаў новым Захавальнікам Поўначы, і дамы Поўначы былі вымушаны далучыцца да яго ў вайне супраць жалезнанароджаных і Станіса Баратэана. Нягледзячы на тое, што змоўшчыкі захапілі ўладу над Поўначчу і Рачнымі Землямі, Чырвонае Вяселле настолькі жахала, што ў вачах простага народа дамы Болтанаў і Фрэяў былі праклятыя багамі. Брацтва без Сцягоў пачало паляванне на іх, а на Поўначы засталіся лорды, верныя Старкам, і якія рыхтуюцца да іх вяртання.
{|width="100%" valign="top"
Экстракт
Экстра́кт, ці выцяжка — (Extractum) канцэнтраванае выманне з лекавай расліннай сыравіны ці сыравіны жывёльнага паходжання, якое ўяўляе сабой рухомыя, глейкія вадкасці ці сухія масы. У медыцыне тэрмін «экстракт» азначае лекавую форму, прыгатаваную з дапамогай экстрагавання. Экстрагентамі могуць быць вада, спірт, эфір, вуглекіслата (і іншыя рэчывы ў звышкрытычным стане), адпаведна экстракты падзяляюць на водныя, спіртавыя, эфірныя, CO2-экстракты і інш.
Адрозніваюць: вадкія экстракты (рухомыя вадкасці); густыя экстракты (глейкія масы з утрыманнем вільгаці не больш за 25 %); сухія экстракты (сыпкія масы з утрыманнем вільгаці не больш за 5 %). Працэс падрыхтоўкі экстракту завуць экстракцыяй ці экстрагаваннем.
Цагельня (Нясвіжскі раён)
Цаге́льня (, Цагельня) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сейлавіцкага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Юшавіцкага сельсавета.
Аляксей Філіпавіч Маткоўскі
Аляксе́й Філі́павіч Матко́ўскі (Алексей Филиппович Матковский; 17 сакавіка 1877 года, Херсонская губерня, Расійская імперыя — 8 чэрвеня 1920 года, горад Омск) — расійскі ваенны дзеяч.
19 снежня 1918 года прызначаны камандуючым войскамі Заходне-Сібірскай (Омскай) ваеннай акругі, загадам А. В. Калчака ад 15 чэрвеня 1919 года ўзведзены ў генерал-лейтэнанты. Расстраляны па прысудзе савецкага суда 8 чэрвеня 1920 года. Рэабілітаваны пастановай пракуратуры Омскай вобласці 12 чэрвеня 1995 года.
Параватумб
Параватумб (Պառավաթումբ, Paravatumb) — сяло ў Мартунінскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Аляксандр Вікенцьевіч Цімашэнка
Біяграфія
У 1980 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, дзе стаў выкладаць. У 1998 годзе абараніў доктарскую дысертацыю. У 1999 годзе перайшоў на працу ў Інстытут фотабіялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (2000, у сааўтарстве) — за цыкл прац «Біяфізічныя механізмы функцыянальнага водгука клетак». У 2001 годзе пераехаў у Канаду.
Навуковая праца
Вывучыў біялагічную ролю монааксіду азоту, лекцінаў жывёльнага і расліннага паходжання, церазмембраннай перадачы сігналаў у здаровых і пухлінных клетках, малекулярнага ўзаемадзеяння між клеткамі.
Саргсашэн
Саргсашэн (Սարգսաշեն), Чагадзюз (Çağadüz) — сяло ў Мартунінскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Клімент Трызна
Клімент Трызна (?—1685?) — праваслаўны дзеяч Рэчы Паспалітай. Са шляхецкага роду Трызнаў.
Ігумен Свята-Духава манастыра ў Вільні. Быў заўзятым праціўнікам уніяцтва. У 1680 быў выбраны магілёўскім праваслаўным епіскапам. Не быў зацверджаны Янам Сабескім і кіраваў епархіяй як нарачоны епіскап.
Залужжа (Пухавіцкі раён)
Залу́жжа (, Залужье) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блонскага сельсавета.
Гісторыя
Паводле перапісу 1926 года ўрочышча. З 2017 года ў Блонскім сельсавеце.
Мінская вышэйшая партыйная школа
Мінская вышэйшая партыйная школа — вышэйшая навучальная ўстанова ў Мінску, якая займалася падрыхтоўкай і перападрыхтоўкай партыйных, савецкіх і камсамольскіх працаўнікоў, працаўнікоў друку, радыё і тэлебачання. Размяшчалася ў будынку па вуліцы Карла Маркса, 31.
Гісторыя
З 26 верасня 1944 г. працавала Рэспубліканская партыйная школа пры ЦК КПБ, якая мела аддзяленні арганізацыйна-партыйнай работы, журналістыкі, да 1951 года — камсамольскай работы. Тэрмін навучання 2 гады, з 1953 года — 3 гады. У 1956 годзе Рэспубліканская партыйная школа пры ЦК КПБ пераўтворана ў Мінскую вышэйшую партыйную школу, якая вяла падрыхтоўку і перападрыхтоўку партыйных і савецкіх работнікаў, работнікаў друку, радыё, тэлебачання. Тэрмін навучаіння 4 гады; у 1962 г. адкрыта аддзяленне з двухгадовым тэрмінам навучання для асоб з вышэйшай адукацыяй. На базе вышэйшай партыйпай школы працавалі курсы павышэння кваліфікацыі партыйных і савецкіх работнікаў, курсы старшынь і сакратароў сельсаветаў, Рэспубліканская камсамольская школа. Сярод пастаянных навучальных дысцыплін, у школе важнае месца адводзілася выкладанню эканамічных навук, асабліва ў вобласці палітэканоміі, эканомікі прамысловасці і сельскай гаспадаркі, кіравання і эканомікі СССР. Гэтыя дысцыпліны выкладаліся ў адпаведнасці з устаноўкамі, уласцівымі партыйнай адукацыі, указаннямі КПСС і КПБ.
У 1988 годзе на 10 кафедрах вышэйшай партшколы выкладалі 95 педагогаў, у т. л. 11 дактароў і 76 кандыдатаў навук.
У 1991 годзе праца школы спынена ў сувязі з забаронай Вярхоўнага Савета БССР дзейнасці КПСС-КПБ на тэрыторыі Беларусі.
Маргарыта Райкова
Маргарыта Райкова (нар. ) — беларуская плыўчыха. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2011 года на дыстанцыі 50 м брасам і ў камбінаванай эстафеце 4 × 50 м.
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2013 года на дыстанцыі 50 м брасам. Бронзавая прызёрка на дыстанцыі 100 м брасам і ў эстафеце 4 × 50 м вольным стылем.
Аляксей Мікалаевіч Грышын-Алмазаў
Аляксе́й Мікала́евіч Гры́шын-Алма́заў (Алексей Николаевич Гришин-Алмазов; 24 лістапада 1880 года, Тамбоўская губерня, Расійская імперыя — 5 мая 1919 года, каля Форта-Аляксандраўскага) — рускі ваенны дзеяч, кіраўнік белага руху ў Сібіры ў 1918 годзе.
Аляксей Скалазуб
Аляксей Скалазуб (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Чэмпіён Беларусі на кароткай вадзе 2011 года ў камбінаванай эстафеце 4 × 50 м. Срэбраны прызёр на дыстанцыі 100 м комплексным плаваннем. Бронзавы прызёр на дыстанцыі 50 м вольным стылем і на дыстанцыі 50 м батэрфляем.
Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2013 года ў камбінаванай эстафеце 4 × 50 м.
Анатоль Іванавіч Нічкасаў
Анато́ль Іва́навіч Нічка́саў (,, РСФСР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, былы міністр архітэктуры і будаўніцтва Беларусі (2010—2013).
Біяграфія
У 1978 годзе скончыў Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працоўную дзейнасць пачаткаў у 1972 чарцёжнікам-канструктарам інстытута «Сібакадэмпраект». З 1978 працаваў архітэктарам у Новасібірскім аддзяленні інстытута «».
У 1981 па запрашэнні Бабруйскага гарвыканкама працаваў старэйшым архітэктарам у інстытуце «Магілёўграмадзянпраект». У 1983 годзе быў прызначаны на пасаду намесніка галоўнага архітэктара г. Бабруйска, адначасова з’яўляўся галоўным ландшафтным архітэктарам Бабруйскага гарвыканкама. У 1986 быў прызначаны начальнікам архітэктурна-планіровачнага ўпраўлення Бабруйскага гарвыканкама — галоўным архітэктарам г. Бабруйска.
У 1990—1992 гадах працаваў на пасадзе начальніка аддзела горадабудаўніцтва — намесніка начальніка Галоўархітэктуры Дзяржбуда БССР. У 1992—1994 гадах дырэктар інстытута «Мінскграмадзянпраект». Акрамя прафесійных пытанняў займаўся таксама пытаннямі структурнай перабудовы і функцыянавання інстытута ў новых гаспадарча-эканамічных умовах. З чэрвеня па верасень 1994 з’яўляўся старшынёй Камітэта архітэктуры Мінгарвыканкама і галоўным архітэктарам г. Мінска.
У верасні 1994 года прызначаны на пасаду намесніка Міністра архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь. З 29 снежня 2010 па 10 верасня 2013 года — Міністр архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь.
У верасні 2013 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Казахстан.
25 чэрвеня 2020 года быў адпраўлены ў адстаўку.
Валодае англійскай мовай.
Дзейнасць
З’яўляўся старшынёй камісіі па горадабудаўніцтве Міжурадавага савета па супрацоўніцтве ў будаўнічай дзейнасці краін СНД. Член Беларускага Саюза архітэктараў з 1985 года. Акадэмік Расійскай акадэміі архітэктуры і будаўнічых навук.
Узначальваў распрацоўку законаў Рэспублікі Беларусь «Аб асновах архітэктурнай і горадабудаўнічай дзейнасці ў Рэспубліцы Беларусь», «Аб архітэктурнай, горадабудаўнічай і будаўнічай дзейнасці ў Рэспубліцы Беларусь».
З’яўляўся кіраўніком аўтарскіх калектываў і прымаў непасрэдны ўдзел у праектаванні і будаўніцтве наступных буйных архітэктурных аб’ектаў: жылога гарадка Рось Гродзенскай вобласці для ваеннаслужачых, пераселеных з Германіі; жылога раёна «Алімпійскі» па вул. Вясёлкавай у г. Мінску; летняга амфітэатра культурнага цэнтра «Славянскі базар» у г. Віцебску; шматфункцыянальна культурна-спартыўнага комплексу «Мінск-Арэна»; комплексу будынкаў штаб-кватэры Нацыянальнага Алімпійскага камітэта; жылых раёнаў «Гуасімаль» і «Лібертадор» у г. Маракай у Венесуэле.
Пад яго непасрэдным кіраўніцтвам у 2011—2013 завершана рэалізацыя інвестыцыйных праектаў па будаўніцтве тэхналагічных ліній па вытворчасці цэменту ў ААТ «Беларускі цэментавы завод», ААТ «Краснасельскбудматэрыялы», ААТ «Крычаўцэментнашыфер», мадэрнізацыя дзеючай лініі флоат-шкла ў ААТ «Гомельшкло», 5-й тэхналагічнай лініі на РУП «Граніт», распачата будаўніцтва Сітніцкага горна-ўзбагачальнага камбіната.
Пражывае ў Мінску па вул. Грыбаедава, 10.
Сям’я
Жанаты, мае траіх дзяцей.
Узнагароды і ганаровыя званні
За жылы комплекс «Алімпійскі» ў 2000 годзе узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі».
Свята-Троіцкая царква (Мір)
Мірская Траецкая царква (Мірская Троіцкая царква) — помнік архітэктуры 16—19 ст. рэспубліканскага значэння ў г. п. Мір.
Гісторыя
Пабудавана паміж 1533—50 з цэглы. У 1705 г. стала уніяцкай пры манастыры базыльян, які быў скасаваны ў 1824 г. У 1839 г. ўладкавана паводле праваслаўнага абраду. У 1842 г. ў ёй створаны прыдзел у імя Раства Прасвятой Багародзіцы. Перабудавана пасля пажару 1865 г. (начынне і іканастас былі выратаваны) і асвячона 9.6.1868 г. архіепіскапам мінскім Міхаілам. Будынак капітальна перабудаваны ў 1873 — 75 гг., пасля чаго 25.5.1875 г. асвячоны зноў.
Архітэктура
Мураваны 5-купальны храм падоўжна-восевай кампазіцыі ўключае амаль квадратны ў плане асноўны аб'ём, паўкруглую апсіду з рызніцай і прамавугольны бабінец, да якога ў 1870-я гады прыбудавана 3-ярусная вежа-званіца (васьмярык на 2 чацверыках) з мураваным першым паверхам, драўлянымі 2-м і 3-м ярусамі, завершаная 8-гранным шатровым дахам з галоўкай на глухім барабане. Да пабудоў 1870-х гадоў адносяцца і 5 несапраўдных купалаў над асноўным аб'ёмам. Асноўны аб'ём накрыты 4-схільным дахам і мае ў завяршэнні дэкаратыўнае 5-галоўе. Апсіда накрыта паўавальным, бабінец — 2-схільным дахамі. Вокны круглыя і прамавугольныя з арачнымі завяршэннямі.
Абрахам ван Вестэрфельд
Абрахам ван Вестэрфельд (Abraham van Westerveld,, 1620/21 — , Ротэрдам (пахаваны паміж 24 і 30 кастрычніка )) — галандскі жывапісец, малявальшчык і каліграф.
Біяграфія
У 1647—1650 працаваў у Ротэрдаме. У 1650—1653 прыдворны мастак літоўскага гетмана Януша Радзівіла. У гады 1653—1692 зноў дзейнічаў у Ротэрдаме.
Творчасць
Самая ранняя вядомая праца мастака датавана 1647 годам.
Стварыў серыю малюнкаў і карцін на тэмы ваенных паходаў князя Я. Радзівіла: «Уступ князя Я. Радзівіла ў Кіеў», «Узяцце ў палон С. М. Крычэўскага пад Лоевам» (па гэтай карціне на Карэліцкай мануфатуры каля 1760 зроблена шпалера) і іншыя.
Аўтар шэрагу замалёвак архітэктурных аб'ектаў Кіева 1-й паловы XVII ст. (Залатых варот, Сафійскага сабора, Пячэрскай лаўры і іншых).
Быў сведкам падзей казацкай вайны 1649—1651 гадоў, што знайшло сваё адлюстраванне ў малюнках, якія часткова захаваліся ў копіях XVIII стагоддзя. Каштоўныя малюнкі: «Казацкія паслы ў Радзівіла», «Уводзіны літоўскіх войскаў у Кіеў ў 1651 годзе», «Сутычка польскай і казацкай конніцы пад Кіевам».
Аўтар партрэтаў, Б. Хмельніцкага і іншых.
Веньямін Іванавіч Кандрацьеў
Веньямі́н Іва́навіч Кандра́цьеў (Вениамин Иванович Кондратьев) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Губернатар Краснадарскага края з 22 верасня 2015 года.
Асабістае жыцце
Жанаты, двое дзяцей. Свае рэлігійныя погляды вызначае як праваслаўныя.
Сос (НКР)
Сос (Սոս, Sos) — сяло ў Мартунінскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Серафім (Беланожка)
Біяграфія
З сям'і вайскоўца. У 1986 сям'я пераехала ў Бабруйск. У 1990—1994 вучыўся ў Мінскай духоўнай семінарыі, якую скончыў, абараніўшы дыплом на тэму «Пастырскія пасланні святога апостала Паўла».
У 1999 з адзнакай скончыў багаслоўскі факультэт Фесаланікійскага ўніверсітэта імя Арыстоцеля (Грэцыя). У 1999—2000 праходзіў стажыроўку на багаслоўскім факультэце Цюбінгенскага ўніверсітэта (Германія).
У 2001 скончыў Мінскую духоўную акадэмію з навуковай ступенню кандыдата багаслоўя, абараніўшы дысертацыю на тэму «Вучэнне святога апостала Паўла аб стаўленні чалавека да тварнога свету». З 2001 — выкладчык на кафедры візанталогіі Мінскай духоўнай акадэміі. У 2002 вывучаў англійскую мову ў Бірмінгемскім універсітэце (Вялікабрытанія).
10 верасня 2003 мітрапалітам Мінскім і Слуцкім Філарэтам пастрыжаны ў мантыю з імем Серафім у гонар Серафіма Сароўскага ў саборы Успенскага Жыровіцкага манастыра. Пасвечаны ў іерадыякана 24 кастрычніка 2003, у іераманаха — 14 снежня 2003.
У 2004 прызначаны першым прарэктарам Інстытута тэалогіі імя святых Мяфодзія і Кірыла Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта; дацэнт кафедры Біблеістыкі і царкоўна-практычных дысцыплін Інстытута тэалогіі БДУ.
22 красавіка 2007 прызначаны епіскапам Бабруйскім і Быхаўскім.
Спітакашэн (Мартуні)
Спітакашэн (Սպիտակշեն), Агкенд (Ağkənd) — сяло ў Мартунінскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Эбігейл Філмар
Эбігейл Філмар (Abigail Powers Fillmore;, Стылуатэр, акруга Саратога, штат Нью-Ёрк, ЗША — ) — жонка 13-га прэзідэнта ЗША Міларда Філмара і Першая лэдзі ЗША з 1850 па 1853 год.
Біяграфія
У 1849 Мілард Філмар быў абраны віцэ-прэзідэнтам і разам з жонкай пераехаў у Вашынгтон. Пасля смерці прэзідэнта Закары Тэйлара Філмар стаў прэзідэнтам, і яны пачалі жыць у Белым доме. Аднак ужо да гэтага часу здароўе Першай лэдзі пачало пагаршацца, і свае абавязкі яна перадала дачцэ. Сама ж яна па некалькі гадзін праводзіла ў бібліятэцы Белага дома, выбіраючы кнігі і раскладваючы іх у Авальным кабінеце.
Аліна Стэц
Дасягненні
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2011 года на дыстанцыі 50 м вольным стылем і бронзавая прызёрка ў камбінаванай эстафеце 4 × 50 м.
Іосіф Трызна
Іосіф Трызна (? — ) — рэлігійны дзеяч Рэчы Паспалітай. Архімандрыт Віленскага Святадухаўскага манастыра (1640—1647), Кіева-Пячэрскай лаўры (з 1647).
Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Трызнаў герба «Газдава». Атрымаў адукацыю ў Кіева-Пячэрскай лаўры і Кіеўскай брацкай школе, выхаванец і паслядоўнік Пятра Магілы. Прыняў манаства.
Падтрымаў паўстанне Багдана Хмяльніцкага. Прысутнічаў на сойме 1649—1650, які ратыфікаваў Збораўскі дагавор з казакамі.
Выступаў супраць палітычнай і царкоўнай залежнасці Украіны ад Масквы. Разам з мітрапалітам Сільвестрам Косавым адмаўляўся прымушаць кіянаў і манахаў Кіева-Пячэрскай лаўры прысягаць на вернасць Пераяслаўскай радзе, якая дэкларавала залежнасць ад Масквы. Аднак пазней пайшоў на гэта ў 1654 пад ціскам Хмяльніцкага і казакоў.
Вячоркі
Вячоркі, вечарынкі, вечарушкі, супрадкі, попрадкі, хвацеры  — сезонная форма правядзення моладзевага вольнага часу ў асенне-зімовы час, найбольш характэрная для ўсходніх і паўднёвых славян. У заходніх славян падобныя сходы не былі рэгулярнымі.
Іншыя назвы
беседа, вечорка, вечерница, гостиный, посида, посиделки, посидухи, засядки, посидки, супрядка, супрядки, супрялки, попрядухи, баня, ночлежки, досветки, дозорьки; вечорниці, вечір, досвітки; седенки, попрелки, посяда, вечерка, беленки, трошенки; седелзки; попретки; sjèdanje, sjélo, pos’jélo, dérnek, teférić; priadky, pdracky; pratki, prządki, skubaczki, drzeć pierze, obieraczki
Заняткі на вячорках
Вячоркі склікаліся часта для жаночых калектыўных работ (талака) і з'яўляліся выглядам суседскай узаемадапамогі, напрыклад, для восеньскай нарыхтоўкі прадуктаў (obieraczki 'падрыхтоўка капусты да рубкі', lupljenje sliv 'апрацоўка сліў', беленки, трошенки 'аддзяленне зерняў ад пачаткаў кукурузы' и пр.), прадзення (усх.-слав. супрядки; преденка 'прадзенне воўны, бавоўны, лёну'), абскубвання пяра (skubaczki, dram peri) для пярын і падушак, часам напярэдадні вяселля для завяршэння пасагу нявесты (шиенка, плетенка). У гураляў Польшчы вячоркі ладзілі для знаёмства юнака з дзяўчынай.
Час
Вячоркі пачыналіся пасля заканчэння летне-асенніх палявых работ, кульмінацыя іх прыходзілася на перыяд калядаў. У цэнтральнай Расіі моладзевыя вечарынкі граліся з дня або Пакрова да масленіцы, у Беларусі і заходнерускіх абласцях — з пачатку  да пачатку Вялікага посту, што нярэдка супадала з перыядам зімовых прац — прадзеннем у жанчын і пляценнем лапцяў у мужчын. Рэдка тэрмін гулянняў моладзі абмяжоўваўся Калядамі.
Першыя вячоркі прымяркоўваліся да аднаго з вялікіх восеньскіх святаў: ва ўсходніх і паўднёвых славян — да Успення Багародзіцы, а таксама да Сямёнава дня (ст.-слав.), свята Нараджэння Багародзіцы,, дня Іаана Багаслова , Пакроваў Багародзіцы, якая лічылася апякункай сям'і і мацярынства і дапамагала ў ажыццяўленні шлюбу, і  ,  ( — рус., укр.), ,  Багародзіцы.
Уладзімір Платонавіч Гулідаў
Уладзімір Платонавіч Гулідаў (Владимир Платонович Гулидов; кастрычнік 1876 года, Херсонская губерня, Расійская імперыя — 30 мая 1920 года, горад Омск) — рускі ваенны дзеяч, генерал-маёр (1919), удзельнік Руска-японскай і Першай сусветнай войнаў, Белага руху у Сібіры падчас грамадзянскай вайны ў Расіі.
Вячоркі
Час
Вячоркі ўладкоўваліся і ў буднія, і нядзельныя дні (ст.-слав.), у палякаў — па пятніцах, пасля абеду ці ўвечары, у балгар — у панядзелак, сераду і суботу. Увосень вячоркі збіраліся ўвечары, а ў святкі пераносіліся на дзённы час, паколькі на працягу двух святочных тыдняў існавала забарона на вячэрнія працы (рус.). Табу тычылася і прадзенне ў пятніцу, суботу і нядзелю, а таксама напярэдадні пасадных і вялікіх святаў. У тры апошнія дні тыдня займаліся толькі вязаннем і вышываннем, якія лічыліся чыстай працай (рус.). Балгары не збіраліся на вячоркі і ў святы.
Час вячорак дзяліўся на працоўны, калі дзяўчыны ў адзіноце шылі, пралі, вязалі, ціха размаўлялі, спявалі працяглыя песні, і марны — зносіны з хлопцамі. Прыход іх на вячоркі быў рытуальна аформлены: ўваходзілі гуртам, на парозе кланяліся, здымалі шапкі і віталіся з прысутнымі дзяўчатамі, пасля чаго кожны выбіраў сабе пару (беседники, занималъщики, тральщики, почётники, дроли, вечеровальщики) для вячоркавых гульняў, якая павінна была заставацца нязменнай, паколькі частая змена гульнявых партнёраў падчас аднаго восеньска-зімовага сезону асуджалася. Аднак падчас гульняў і карагодаў, пабудаваных на змене партнёра, кожны ўдзельнік вячорак мог пабываць у пары з многімі. У дзяўчыны магло быць некалькі прыхільнікаў.
Месца правядзення
Ва ўсходніх і заходніх славян вячоркі праходзілі, як правіла, у спецыяльна знятым доме, хаце, лазні бяздзетных удоў (рус.). Або па чарзе ў дамах дзяўчат/жанчын (з.-слав.). Памяшканне адкуплялі за дровы, хлеб, крупы або частку гатовага прадукту (пражы). У паўднёвых славян вячоркі летам і ў пачатку восені збіраліся ў двары, на вуліцы, на паляне, гумне, скрыжаванні, у разведзенага вогнішча, у дажджлівы час — пад навесам сярод баб, у халодны час года — па чарзе ў доме кожнай дзяўчыны ля ачага.
Магічныя прыёмы
Каб прыцягнуць хлопцаў на вячоркі, дзяўчыны звярталіся да магічным прыёмам: раскідалі сцяжынкі ад ганка да дарогі, мялі ад парога да чырвонага кута смецце, пакінутае хлопцамі ад папярэдняй вячоркі, крычалі ў трубу. Юнакі прысутнічалі на вячорках ў якасці гасцей, у адзін вечар яны маглі наведаць некалькі вячорак. Каб затрымаць іх у сябе, дзяўчыны клалі ў печ апалонік, верачы, што пакуль ён у печы, хлопцам не сысці з хаты.
Удзельнікі
На вячорках прысутнічалі дзяўчаты і хлопцы адной вёскі або моладзь з бліжэйшых вёсак. Пры сустрэчы з чужынцамі мясцовыя хлопцы бралі з суседскіх выкуп на карысць вячорак. Калі мясцовыя хлопцы былі супраць «чужынца» — то нярэдка такія вячоркі заканчваліся бойкай (рус.). У Балгарыі хлопцы ставілі перад варотамі дома, дзе былі вячоркі, скрыжаваныя галінкі з лісцем — знак, што староннія хлопцы тут нежаданыя. Часцей на вячорках прысутнічала нежанатая моладзь і тыя, хто толькі нядаўна пабраўся шлюбам, але пакуль не маюць дзяцей, аднак тут маглі прысутнічаць і гледачы, галоўным чынам дзеці і падлеткі, якія не ўдзельнічалі ў песнях, танцах і гульнях моладзі.
Права ўдзелу ў вячорках атрымлівалі хлопцы і дзяўчаты, якія дасягнулі шлюбнага ўзросту і прынятых у адпаведную катэгорыю (гл. ініцыяцыя,, ), што звязвалася з фізічнай сталасцю і сімвалічна пацвярджалася зменай адзення.
Гулянні
(усх.-слав.) — святочныя моладзевыя сходы, не звязаныя з працай, якія таксама мелі свой рэгламент. У Беларусі, заходнерускіх абласцях і Палессі існаваў падзел зімовых святочных моладзевых сходаў на два віды: ігрышчы і вечарынкі. У некаторых месцах ігрышчы спраўлялі толькі ў перыяд святак (смаленск.), Вячоркі граліся падчас каляднага посту і пасля святак да масленіцы па нядзелях і святочных днях. У іншых традыцыях вячоркі адрозніваліся па часе сутак: першыя ўладкоўваліся днём, а другія доўжыліся з вечара да раніцы.
Для танцаў наймалі музыкаў, якія гралі цэлы вечар. Нярэдка карагоды вадзілі ў доме. Танцы забараняліся напярэдадні асноўных святочных дзён на каляды. Звычайнымі на вячорках былі гульні, якія прайграваюць вясельны абрад, нярэдка ў парадыйным выглядзе.
Тахавард
Тахавард (Թաղավարդ, Tağaverd) — сяло ў Мартунінскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Сюда-Баба
Сюда-Баба (Siuda Baba) — старадаўні польскі народны звычай, які адзначаўся ў панядзелак на Велікодным тыдні, сёння захаваўся толькі ў вёсках пад Кракавам. Сюда-Баба — мужчына, апрануты ў жанчыну запэцканую сажай і ў падранай вопратцы. Яна ходзіць па хатах у суправаджэнні цыгана і некалькіх кракаўцаў, збірае ахвяраванні і шукае маладых жанчын, каб запэцкаць іх сажай.
Асірыйцы
Асірыйцы (ܐܬܘܪ̈ܝܐ, саманазвы — атураі, сураі, сустракаюцца таксама назвы айсоры, сурыяні, халдзеі, сіра-халдзеі, сірыйцы, Ասորիներ, ასურელები) — народ, які паходзіць ад старажытнага насельніцтва Пярэдняй Азіі. Паходжанне ўзыходзіць да жыхароў Асірыйскай імперыі. Непасрэднымі продкамі сучасных асірыйцаў з'яўляюцца жыхары Месапатаміі, якія размаўлялі па-арамейску і прынялі ў I стагоддзі хрысціянства.
Асірыйцы славіліся сваёй ваяўнічасцю і жорсткасцю, а таксама высокаразвітай культурай і мастацтвам. У перыяд найвышэйшай сваёй магутнасці Асірыя распасціралася ад Міжземнага мора да Персідскага заліва, а таксама валодала землямі ў Малой Азіі і Егіпце.
Сучасныя асірыйцы размаўляюць на паўночна-ўсходніх новаарамейскіх мовах, якія ўваходзяць у семіцкую сям'ю. У месцах свайго спрадвечнага пражывання амаль усе асірыйцы былі дзвюх-, трох-, а часам і чатырох-моўныя, валодаючы апроч сваёй роднай мовы мовамі асяроддзя — арабскай, персідскай і/ці турэцкай. У дыяспары, дзе знаходзіцца цяпер большасць асірыйцаў, многія перайшлі на мовы новага асяроддзя. У другім-трэцім пакаленні многія асірыйцы ўжо не ведаюць сваёй этнічнай мовы, у выніку чаго шматлікія новаарамейскія мовы знаходзяцца пад пагрозай знікнення.
Асірыйцы жывуць у Іране, Паўночным Іраку, Сірыі, Турцыі. Абшчыны асірыйцаў ёсць таксама ў Ліване, Расіі, ЗША, Швецыі, Грузіі, Арменіі, Германіі, Вялікабрытаніі і іншых краінах. Надзейныя даныя па колькасці асірыйцаў адсутнічаюць. Агульная колькасць, па розных крыніцах, складае ад 350 тысяч да 4 мільёнаў чалавек.
Ізбішча (Блонскі сельсавет)
Ізбі́шча (, Избище) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блонскага сельсавета. Месціцца за 11 км на паўночны ўсход ад Мар’інай Горкі, 56 км ад Мінска, 14 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы.
Рошча (Пухавіцкі раён)
Ро́шча (, Роща) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блонскага сельсавета.
Ізбішча (Блонскі сельсавет)
Гісторыя
У канцы XVIII стагоддзя ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні, шляхецкая ўласнасць. У 1870 годзе ў Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета.
Рошча (Пухавіцкі раён)
Гісторыя
Утворана за савецкім часам, на ранейшых картах пазначалася таксама як Рошчына. У 1981 годзе ў Навасёлкаўскім сельсавеце, з 15 сакавіка 1982 года ў Пухавіцкім сельсавеце. З 2017 года ў Блонскім сельсавеце.
Ганна Упалоўнева
Ганна Упалоўнева (нар. ) — беларуская плыўчыха. Майстар спорту Беларусі.
Ізбішча (Блонскі сельсавет)
Гісторыя
У 1913 годзе адкрыта народнае вучылішча.
Ганна Упалоўнева
Дасягненні
Чэмпіёнка Беларусі на кароткай вадзе 2011 года ў камбінаванай эстафеце 4 × 50 м. Срэбраная прызёрка ў эстафеце 4 × 50 м вольным стылем. Бронзавая прызёрка на дыстанцыі 50 м вольным стылем.
Ізбішча (Блонскі сельсавет)
Гісторыя
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы.
З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1922 годзе ў працоўнай школе вучыліся 34 хлопчыкі і дзяўчынкі.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.
Пасля ў Турынскім сельсавеце. У 1960 годзе пасёлак. З 2017 года ў Блонскім сельсавеце.
Палац Радзівілаў на Пушкарні
Палац Радзівілаў на Пушкарні — колішні гарадскі палац Радзівілаў у Вільні.
Гісторыя
Пабудаваны, верагодна, у першай палове XVI ст. гетманам вялікім літоўскім Юрыем Радзівілам, пасля належаў яго сыну Мікалаю Радзівілу Рудому. Размяшчаўся на паўночны захад ад віленскага Ніжняга замка, на маляўнічым беразе Віліі.
Комплекс не захаваўся да нашага часу, вядомы паводле выявы на медалі 1626 года, планаў XVIII ст., малюнкаў сярэдзіны XIX ст.
Архітэктура
Фасады трохпавярховага рэнесанснага палаца былі багаты ўпрыгожаны. На вышыню да другога паверха падымаліся паўкалоны іанічнага ордара. Паміж іх размяшчаліся вокны, на першым паверсе квадратныя, на другім — спічастыя. Трэці паверх упрыгожаны аркадай з паўкруглых арак. Да паўночна-заходняга кута палаца прымыкала круглая вежа з адкосам у ніжняй частцы, што мела круглыя і паўцыркульныя байніцы.
Аляксандр Барысавіч Манцэвіч
Аляксандр Манцэвіч (Аляксандр Барысавіч Манцэвіч); ( г., Вілейка, Мінская вобласць) — беларускі журналіст, выдавец. Заснавальнік (1995) беларускамоўнага масавага тыднёвіка «Рэгіянальная газета».
Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут, факультэт журналістыкі БДУ. Працаваў майстрам, інжынерам на Вілейскім заводзе «Зеніт», журналістам у маладзечанскай раённай газеце. З 1995 года — заснавальнік і галоўны рэдактар тыднёвіка «Рэгіянальная газета». Жыве ў Вілейцы.
Хаці
Хаці (Հացի, Hatsi) — сяло ў Мартунінскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Аляксандр Міхайлавіч Лукашук
Аляксандр Міхайлавіч Лукашук (нар., Брэст) — беларускі журналіст, публіцыст і перакладчык.
Біяграфія
Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў (1977). Працаваў перакладчыкам, журналістам, рэдактарам. У 1990—1992 гадах галоўны рэдактар выдавецтва «Беларусь». З 1993 г. на Радыё Свабода, з 1999 г. — дырэктар Беларускай службы Радыё Свабода. У 2004 — 2005 гг. дырэктар Радыё «Свабодны Афганістан», у 2007 — 2008 — выконваючы абавязкі галоўнага рэдактара Радыё Свабода/Радыё Свабодная Еўропа. Стыпендыят Гуверскага інстытута (Стэнфардскі ўніверсітэт, Каліфорнія, 2000).
Дзейнасць
Аўтар даследаванняў гісторыі XX ст., у т.л. кніг «Здзек» (1988), «Філістовіч. Вяртанне нацыяналіста» (1997), «За кіпучай чэкісцкай работай» (1997), «У фіялетавай ночы вугал крыла» (1999), «Прыгоды АРА ў Беларусі» (2005), «След матылька: Освальд у Менску» (2011), «Зкімбы-зымбы» (2013).
Віленская друкарня Зарэцкіх
Віленская друкарня Зарэцкіх дзейнічала ў канцы XVI ст. ў Вільні. Другая, пасля Скарынаўскай, друкарня ў сталіцы Вялікага Княства Літоўскага. Уладальнікам друкарні з'яўляліся скарбнік вялікі літоўскі Іван Зарэцкі і віленскі бурмістр Зіновій Зарэцкі. Вядома адна кніга віленскай друкарні Зарэцкіх — «Часоўнік», надрукаваны каля 1571 года ў малым фармаце (у 8-ю долю аркуша), упрыгожаны 6 застаўкамі, ініцыяламі. Некаторыя тытульныя лісты, ініцыялы, асобныя літары набору падобныя да скарынаўскіх.
Кайкаўскія партызаны
Кайкаўскія партызаны — узброенае фарміраванне партызанскага тыпу ў гады Грамадзянскай вайны ў Расіі.
Атрад удзельнічаў у захопе Мінску часцямі РСЧА ў 1918 годзе. Уступіў у горад за некалькі дзён да асноўных сіл. Лёс атраду пасля ўступлення ў Мінск ў 1918 годзе невядомы.
Колькасць і ўзбраенне
Складаўся з некалькіх дзясяткаў мясцовых жыхароў. Байцы былі ўзброеныя ў асноўным вінтоўкамі.
Херхан
Херхан (Խերխան, Xarxan) — сяло ў Мартунінскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Помнік Савецкай арміі (Сафія)
Помнік Савецкай арміі — манумент у гонар савецкіх воінаў-вызваліцеляў у Сафіі, сталіцы Балгарыі. Усталяваны ў 1954 годзе ў гонар дзесятай гадавіны вызвалення Балгарыі ад фашысцкіх акупантаў. Асноўная ідэя манумента — удзячнасць балгарскага народа савецкім воінам-вызваліцелям.
Апісанне
Помнік уяўляе сабой фігуру савецкага салдата, які трымае пісталет-кулямёт Шпагіна, з двух бакоў каля яго стаяць мужчына і жанчына — адпаведна, сялянка і працоўны з Балгарыі. Мемарыяльны комплекс у цэлым уключае і іншыя скульптурныя кампазіцыі каля падножжа манумента.
Гісторыя
Помнік спраектаваны творчым калектывам пад кіраўніцтвам скульптара Івана Фунева і архітэктара Данча Мітава. Аўтарскі калектыў: архітэктары Данча Мітаў, Іван Васілеў, Любень Нейкаў і Барыс Кітанаў; скульптары Іван Фунеў, Любамір Далчаў, Мара Георгіева, Васка Эмануілава, Васіл Зідараў і Пётр Дойчынаў; мастак-графік Барыс Ангелушаў.
Спіс зорак сузор’я Дэльфіна
У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Дэльфіна да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.
Аляксандр Ільіч Дутаў
Алякса́ндр Ільі́ч Ду́таў (Александр Ильич Дутов; 17 жніўня года, горад Казалінск Сырдар'інскай вобласці, Расійская імперыя — 7 лютага 1921 года, горад Суйдун, Кітайская рэспубліка) — рускі ваенны, герой Белага руху, атаман Арэнбургскага казацтва, генерал-лейтэнант (1919).
Віленская друкарня Скарыны
Віленская друкарня Скарыны — першая на тэрыторыі Усходняй Еўропы друкарня, заснаваная Францыскам Скарынам у пачатку 1520-х гадоў у Вільні, сталіцы Вялікага Княства Літоўскага.
Размяшчалася ў доме мецэната Якуба Бабіча на Шкляной вуліцы. Тут каля 1522 года Скарына выдаў «Малую падарожную кніжку», якая складаецца з 23 частак: «Пісаныя рэчы», Псалтыр, «Часасловец», «Акафіст магіле Гасподняй», «Канон магіле Гасподняй», «Акафіст архангелу Міхаілу», «Канон архангелу Міхаілу», «Акафіст Іаану Прадцечы», «Канон Іаану Прадцечы», «Акафіст Багародзіцы», «Канон Багародзіцы», «Акафіст святым Пятру і Паўлу», «Канон святым Пятру і Паўлу», «Акафіст святому Міколе», «Канон святому Міколе», «Акафіст крыжу гасподняму», «Канон крыжу гасподняму», «Акафіст Ісусу», «Канон Ісусу», «Шасцідневец», «Канон пакаяльны», «Канон на ютрані», «Саборнік». Некаторыя часткі «Малой падарожнай кніжкі», магчыма, выходзілі як асобныя выпускі. У 1525 годзе ў Віленскай друкарні выдадзена кніга «Апостал».
Уладзіслаў Ігаравіч Ахроменка
Уладзісла́ў І́гаравіч Ахро́менка (29 студзеня 1965, Гомель — 9 лістапада 2018; Псеўданімы: Францішак Хлус) — беларускі пісьменнік, празаік, драматург і кінасцэнарыст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і інжынера завода РТА і выкладчыцы музычнага вучылішча. Вучыўся ў Гомельскай сярэдняй школе № 26 (1972—1978), сярэдняй спецыяльнай музычнай школе пры Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі, клас фартэпіяна (1978—1981), Гомельскім музычным вучылішчы імя Сакалоўскага (1981—1984), Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі (1984—1989, клас І. А. Цвятаевай). З 1980-х гадоў быў адным з актывістаў беларускага руху Гомеля і Мінска, прымаў удзел у многіх акцыях, дэманстрацыях і культурных мерапрыемствах.
Жыў у Мінску, апошнія гады — у Чарнігаве.
Увесну 2014 года далучыўся да Грамадскага Аб’яднання «Падольская Казачкая Сеч», а з часам да Грамадскага Фармавання «Падольская Сеч» , быў адным з першых добраахвотнікаў, валанцёраў і карэспандэнтаў на фронце падчас Вайны на ўсходзе Украіны. За сваю дзейнасць і ўдзел у падзеях 2014 года быў узнагароджаны медалем «ЗА ГОДНАСЬЦЬ І ПАТРЫЯТЫЗМ».
У ноч на аўторак 30 кастрычніка 2018 года ў польскім Беластоку ва Уладзіслава Ахроменкі здарыўся інфаркт, пасля якога ён упаў у кому. Памёр 9 лістапада 2018 года. Развітанне адбылося 17 лістапада ў Чырвоным касцёле Мінска. Пахаваны на Заходніх могілках.
Творчасць
Працаваў у вострасюжэтных, камерцыйна запатрабаваных жанрах — дэтэктыў, трылер, альтэрнатыўная гісторыя. Разам з Максімам Клімковічам быў адным з пачынальнікаў у Беларусі жанру кінарамана.
Дэбютаваў апавяданнем  (1988) у часопісе «Бярозка». Аўтар кніг прозы «Здані і пачвары Беларусі» (1994, у сааўтарстве з М. Клімковічам; пад псеўданімамі Францішак Хлус і Марцін Юр), «Янкі, альбо Астатні наезд на Літве» (кінараман, 2007, сааўт. з М. Клімковічам), «Праўдзівая гісторыя Кацапа, Хахла і Бульбаша» (2009, сааўт. з М. Клімковічам), «Тэорыя змовы» (2011), «Музы і свінні» (2014), п’есы «Русалка Камсамольскага возера» (2010, сааўт. з М. Клімковічам). Пад псеўданімамі выдаў каля дзвюх соцень камерцыйных раманаў на рускай мове, некаторыя з іх экранізаваны.
Апавяданні, навелы, эсэ Уладзіслава Ахроменкі друкаваліся ў калектыўных зборніках, альманахах і часопісах. Творы перакладзены на ўкраінскую, чэшскую, рускую і польскую мовы.
Сям’я
Быў жанаты, меў траіх дзяцей, у тым ліку дачку Лізавету, і сына Канстанціна.
Арына Чарбашан
Арына Чарбашан (нар. ) — беларуская плыўчыха. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2011 года на дыстанцыі 200 м батэрфляем. Бронзавая прызёрка на дыстанцыі 400 м вольным стылем.
Вольга Багатырэвіч
Вольга Багатырэвіч (нар. 20 ліпеня 1986, г. Пінск, Брэсцкая вобласць) — беларуская тэлевядоўца.
Біяграфія
Вучылася ў СШ № 15 г. Пінска. У школьныя гады актыўна наведвала гарадскую тэатральную і танцавальную студыі, прымала непасрэдны ўдзел ва ўсіх школьных мерапрыемствах. Пасля сканчэння школы ў 2004 годзе паступіла ў Баранавіцкі дзяржаўны ўніверсітэт. У 2006 годзе брала ўдзел у гарадскім конкурсе прыгажосці, дзе па выніках конкурсу стала «Міс Баранавічы — 2006». Пасля чаго паспяхова прайшла абласны, а затым і рэспубліканскі кастынгі для ўдзелу ў нацыянальным конкурсе прыгажосці «Міс Беларусь — 2006», дзе перамагла ў намінацыі «Міс фота — 2006». У гэтым жа годзе пераехала ў сталіцу, дзе працягнула вывучэнне замежных моў у Мінскім дзяржаўным лінгвістычным універсітэце, які скончыла ў 2009 годзе.
Тэлевізійная кар’ера пачалася ў пачатку 2007 года з удзелу ў якасці сувядоўцы праграмы «Ваша лато». У 2008 г. працавала ў праекце тэлеканала «АНТ» «Міс Беларусь — 2008» пастаянным членам журы адборачных кастынгаў, паўфінальных і фінальнага шоу. З восені 2008 г. — вядучая праграм «Суботняя раніца» і «Нядзельная раніца» на тэлеканале АНТ. У 2010 г. — кансультант праекта «Міс Беларусь — 2010», член журы адборачных кастынгаў, шоу «Міс фота — 2010» і фінальнага шоу праекта. За час працы на тэлеканале АНТ брала ўдзел у праектах «Бітва гарадоў», «Дзве зоркі», працавала ў якасці вядучай канцэртаў. Паралельна з праграмамі «Суботняя і Нядзельная раніца» працавала сувядоўцай у праекце «Бітва тытанаў».
У час жорсткага здушэння пратэстаў супраць фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў, 12 жніўня 2020 года ў сваім Інстаграме выклала здымак з заявай аб звальненні з тэлеканала, падпісаўшы яго «Нас мала, але мы ёсць» (адсылка да «Песні шчаслівых людзей» Ганны Шаркуновай).
Асабістае жыццё
Не замужам, дзяцей не мае.
Рабковічы
Да вёскі далучаны суседні хутар Уланаўшчына.
Гісторыя
У 1897 годзе ў Чэрніхаўскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, дзейнічалі праваслаўная капліца, карчма.
З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Паланэчкаўскай гміне Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.
З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Гарадзішчанскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 25 снежня 1962 года ў Баранавіцкім раёне.
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 7 ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінула 19 вяскоўцаў.
Рыгор Міхайлавіч Сямёнаў
Рыго́р Міха́йлавіч Сямё́наў (Григорий Михайлович Семёнов; 25 верасня, каравул Куранжа, Дурулгуеўская станіца Забайкальскай вобласці, Расійская імперыя — 30 жніўня 1946, Масква, СССР) — казачы атаман, дзеяч Белага руху ў Забайкаллі і на Далёкім Усходзе, генерал-лейтэнант (1919).
Цаватэх
Цаватэх (Ծովատեղ), Завадых (Zavadykh) — сяло ў Мартунінскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Вір (возера)
Вір — возера ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі ў пойме ракі Сож, за 4 км у напрамку на паўночны ўсход ад Чачэрска, за 1,7 км на ўсход ад вёскі Отар.
Назва
Рачная назва Вір звязаная з бел. вір «месца ў рацэ або моры, дзе цячэнне ўтварае моцны закручвальны рух вады; водаварот, які вымывае на дне ракі або возера яму; глыбокае месца ў вадзе».
Водныя назвы Вір (найменей некаторыя з іх), магчыма, перакладаюць папярэднія балцкія гідронімы тыпу назвы правага дзесенскага прытока (ніжэй Чарнігава) Верапета (Верепето, Верепета), ад літоўскага verpetas «вір; крыніца», verpti «моцна цекці; віраваць».
Гідраграфія
Плошча паверхні возера 0,2 км². Даўжыня 1,4 км, найбольшая шырыня 0,2 км, даўжыня берагавой лініі 4,7 км.
У возера ў паўночнай частцы ўпадае рака Курынка і злучае яго з возерам Крывушына. Ва ўсходняй частцы ўпадае рака Бяляеўка. У паўднёвай частцы ракой Курынка возера злучана з ракой Молінка.
Кірыл Бабашнёў
Кірыл Бабашнёў (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.