cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Польшча ў Другой сусветнай вайне
Польскія часткі ў Францыі і Нарвегіі (1939-1940)
Галоўнакамандуючым польскімі сіламі ў Францыі стаў генерал Уладзіслаў Сікорскі. У канцы 1939 гады былі сфармаваныя польскія 1-я і 2-я пяхотныя дывізіі.
У лютым 1940 г. была сфарміравана асобная горная стралковая брыгада (камандзір - генерал Зыгмунт Бохуш-Шышко), якая была ўключана ў склад англа-французскіх экспедыцыйных сіл, намечаных да адпраўкі ў Фінляндыю для вайны супраць СССР. Аднак 12 сакавіка 1940 г. паміж Фінляндыяй і СССР быў складзены мір, і ў пачатку траўня 1940 гады брыгада была адпраўлена ў складзе экспедыцыйнага англа-французскага корпуса ў Нарвегію для вайны супраць немцаў.
У Нарвегіі польская брыгада паспяхова штурмавала занятыя немцамі пасёлкі Анкенэс і Ніборг, немцы былі адціснуты да шведскай мяжы. Пасля пачатку нямецкага наступлення ў Францыі да чэрвеня 1940 года сілы саюзнікаў пакінулі Нарвегію.
Якая знаходзілася ў Францыі польская 1-я пяхотная дывізія (3 траўня 1940 пераназваная ў 1-ю гренадерскую дывізію) пад камандаваннем генерала Браніслава Духа была адпраўлена на фронт у Латарынгію. 16 чэрвеня польская дывізія была амаль акружаная немцамі і атрымала загад французскага камандавання адступіць. 19 чэрвеня генерал Сікорскі загадаў дывізіі адступаць на поўдзень Францыі ці, калі атрымаецца, у Швейцарыю. Аднак гэты загад было цяжка выканаць, і таму дасягнуць поўдня Францыі ўдалося толькі 2 тысячам палякаў, у Швейцарыю сышлі каля тысячы. Дакладныя страты дывізіі невядомыя, але было забіта не менш за тысячу палякаў, яшчэ не менш за 3 тысяч паранена.
У Латарынгіі таксама змагалася польская 2-я пяхотная дывізія (пераназваная ў 2-ю стралковую дывізію) пад камандаваннем генерала Пругар-Кетлінга. 15 і 16 чэрвеня гэтая дывізія прыкрывала адыход французскага 45-га корпуса да швейцарскай мяжы. Палякі перайшлі ў Швейцарыю 20 чэрвеня і былі інтэрнаваныя там да канца Другой сусветнай вайны.
Акрамя пяхоты, у польскіх узброеных сілах у Францыі была 10-я брані-кавалерыйская брыгада пад камандаваннем генерала Станіслава Мачека. Яна знаходзілася ў Шампані з 13 чэрвеня прыкрывала адыход двух французскіх дывізій. Затым па загадзе брыгада адступіла, але 17 чэрвеня была акружаная. Здолеўшы прарвацца праз нямецкія лініі, брыгада была эвакуіравана ў Брытанію.
Акрамя таго, у баявых дзеяннях у Францыі ўдзельнічалі некалькі польскіх процітанкавых рот, пасагаў французскім пяхотных дывізіях.
Калі параза Францыі стала відавочнай, галоўнакамандуючы польскімі сіламі вырашыў эвакуіраваць іх у Брытанію. 18 чэрвеня 1940 генерал Сікорскі вылецеў у Англію. На сустрэчы ў Лондане ён запэўніў брытанскага прэм'ер-міністра Ўінстана Чэрчыля, што польскія войскі не збіраюцца здавацца немцам і хочуць ваяваць да поўнай перамогі. Чэрчыль распарадзіўся аб арганізацыі эвакуацыі польскіх войскаў у Шатландыю.
У выніку эвакуявацца ў Брытанію атрымалася 17 тысячам польскіх салдат і афіцэраў.
Польскія часткі ў Брытаніі
У жнівень 1940 брытанскі прэм'ер-міністр Чэрчыль падпісаў польска-брытанскае ваеннае пагадненне, якое дазваляла польскім войскам дыслацыравацца ў Брытаніі. Польскія ўзброеныя сілы ў Брытаніі атрымалі такі ж статус, як і войскі краін Брытанскай садружнасці, і атрымалі права на фарміраванне новых польскіх частак.
Да канца жніўня 1940 польскія сухапутныя сілы ў Брытаніі складаліся з 5 стралковых брыгад (3 з іх былі ўкамплектаваны практычна толькі камандным складам, з-за недахопу радавых).
28 верасня 1940 польскі галоўнакамандуючы генерал Сікорскі аддаў загад аб фарміраванні 1-га польскага корпуса.
У кастрычніку 1941 4-я стралковая брыгада была перафарміравана ў 1-ю асобную парашутную брыгаду (пад камандаваннем палкоўніка Сасноўскага). У лютым 1942 пачалося фарміраванне польскай 1-й танкавай дывізіі (пад камандаваннем генерала Мачека).
Пасля гібелі генерала Сікорскага ў 1943 годзе, галоўнакамандуючым польскімі войскамі стаў генерал Сасноўскі.
Польскія часткі ў Югаславіі
Некаторыя польскія ваенныя ўдзельнічалі ў баях супраць Германіі і яе саюзнікаў на тэрыторыі Югаславіі: пры падтрымцы польскай абшчыны Босніі і Герцагавіны ў партызанскай Народна-вызваленчай арміі Югаславіі быў сфармаваны 5-ы польскі батальён 14-й центральнабаснійскай брыгады.
Польскія часткі на Блізкім Усходзе і ў Італіі
Выведзеныя з СССР польскія часткі арміі Андэрса былі размешчаны ў паўночным Іраку, а ў ліпені 1943 - перакінутыя ў Палестыну.
22 ліпеня 1943 году польскія часткі былі ператвораныя ў 2-гі Польскі корпус у складзе брытанскай арміі.
7 снежня 1943 брытанскае камандаванне прыняло рашэнне адправіць 2-й польскі корпус у Італію.
24 сакавіка 1944 году 2-й польскі корпус атрымаў загад брытанскага камандавання прарваць нямецкія пазіцыі ў раёне Монтэ-Касіна, узяць штурмам манастыр і заняць гарадок П'едымонтэ і тым самым расчысціць дарогу на Рым.
У красавіку 1944 2-й польскі корпус меў колькасць 46 тыс. вайскоўцаў і складаўся з 3-й Карпацкай стралковай дывізіі (камандзір - генерал Дух), 5-й Кресовой пяхотнай дывізіі (генерал Суліко), 2-й танкавай брыгады (генерал Ракаўскі) і 2-й артылерыйскай групы.
Раніцай 19 траўня быў ачышчаны ад нямецкіх войскаў ўвесь масіў Монтэ-Касіна. Перамога палякаў забяспечыла 13-му брытанскаму корпусу праход у даліну Лири.
25 мая канадскі, брытанскія і польскія часткі прарвалі нямецкую «Лінію Гітлера».
Пасля кароткага адпачынку генерал Андэрс атрымаў загад рушыць польскі корпус па Адрыятычнага ўзбярэжжа, каб захапіць партовы горад Анкону.
Цяжкія баі на гэтым напрамку пачаліся 21 чэрвеня. 17 ліпеня палякі пачалі штурм Анконы. 18 ліпеня 2я танкавая брыгада адрэзала Анкону на паўночным захадзе, затым Карпацкай уланскі полк увайшоў у горад. Порт, як патрабавалася камандаваннем, быў узяты непашкоджаным. У бітве за Анкону палякі страцілі больш за 600 забітымі і амаль 2 тысячы параненымі. Ўзяцце порта дазволіла брытанскай 8-й арміі працягнуць наступ на Балонню.
Затым польскі корпус атрымаў загад прарваць нямецкую «гоцкім лінію», што было выканана ў жніўні 1944.
Да канца 1944 2-й польскі корпус быў узмоцнены двума пяхотнымі брыгадамі, 2-я танкавая брыгада была перафарміравана ў 2-ю Варшаўскую танкавую дывізію.
У студзені 1945 амерыканскі камандуючы 15-й групай армій, генерал Кларк, загадаў саюзным частках рыхтавацца да апошняга наступу ў Італіі. Паколькі генерал Андэрс быў прызначаны на пасаду вярхоўнага камандуючага польскімі ўзброенымі сіламі, камандуючым 2-га польскага корпуса стаў генерал Бохуш-Шышко.
Наступ пачаўся 9 красавіка 1945. 21 красавіка палякі ўзялі штурмам Балонню, страціўшы больш за 200 забітымі і больш за 1200 параненымі.
Польскія часткі ў Нармандыі, Бельгіі і Галандыі
1-я танкавая дывізія (Камандуючы — генерал Станіслаў Мачек) — была высаджана ў ліпені 1944 года ў Нармандыі і ўключана ў склад 2-га канадскага корпуса. У жніўні 1944 года прымала ўдзелу ў баявых дзеяннях канадскага корпуса ў раёна горада Фалэз з мэтай злучэння з амерыканскімі часткамі, мяжуючымі ад Аржантані. У ходзе Фалезскай бітвы польская 1-я танкавая дывізія ўдзельнічала ў асяроддзі нямецкай групоўкі, яе вайскоўцы ўзялі ў палон больш за 5 тысяч немцаў. Страты палякаў склалі больш за 400 забітымі і 1 тысяч параненымі. У канцы жніўня 1944 польская дывізія з цяжкімі баямі наступала на ўсход, 6 верасня перайшла франка-бельгійскую мяжу і ўзяла горад Ипр, а пазней - горада Цілт, Гент, Локера, Сэнт-Нікалас. 16 верасня дывізія перасекла бельгійска-галандскую мяжу і атрымала загад узяць Антвэрпэн. Задача была выкананая, але затым польская дывізія тры тыдні вяла баі супраць якія перайшлі ў контрнаступленне немцаў. У кастрычніка 1944 г. дывізія прасунуліся ў Галандыю і ўзялі горад Брэда. 8 лістапада 1944 палякі дасягнулі берага ракі Маас. Там прасоўванне спынілася - да 14 красавіка 1945 года, калі польская дывізія пасля пяцідзённых баёў прарвала абарону немцаў і ўвайшла на тэрыторыю Нямеччыны. 6 мая 1945 палякі захапілі нямецкую ваенна-марскую базу ў Вільгельмсхафане.
1-я асобная парашутная дывізія — на другі дзень пасля пачатку аперацыі «Маркет Гарден», 18 верасня 1944 частка польскай 1-й парашутнай брыгады (больш за 1 тысячы парашутыстаў) была дэсантаваць на паўночны бераг Рэйна, каб дапамагчы асаджаным у Арнэме брытанскай 1-й паветрана-дэсантнай дывізіі. Астатняя частка брыгады была дэсантавана 23 верасня, у 30 км ад першага дэсанту. Толькі невялікі часткі палякаў атрымалася злучыцца з брытанцамі. У цэлым, гэтая аперацыя саюзнікаў была няўдалай. Палякі страцілі там больш за 200 загінулымі і прапаўшымі і больш за 200 параненымі.
IC 3922
IC 3922 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Разумаў
Разумаў — прозвішча.
Карма (Уздзенскі раён)
Карма́ (, Корма) — вёска ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзешчанскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Азерскага сельсавета.
Чэрыёнэ
Чэрыёнэ (Cerrione) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Б'ела.
Насельніцтва складае 2853 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 104 чал./км². Займае плошчу 28 км². Паштовы індэкс — 13882. Тэлефонны код — 015.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Георгій Перамаганосец.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Навум Якаўлевіч Гальпяровіч
Навум Якаўлевіч Гальпяровіч (нар., ) — беларускі журналіст, паэт. Заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь (2021)
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і рабочага. Пасля заканчэння сярэдняй школы працаваў на Полацкім шклозаводзе (1966—1967), у полацкай аб’яднанай газеце «Сцяг камунізму» (1967—1977). Вучыўся завочна на факультэце журналістыкі БДУ. У 1977 годзе пераехаў у Наваполацк.
Скончыў завочна Віцебскі педагагічны інстытут (1979). У 1977—1980 — рэдактар радыёвяшчання вытворчага аб’яднання «Палімір» у Наваполацку, у 1980—1981 — супрацоўнік наваполацкай гарадской газеты «Химик», з 1981 — уласны карэспандэнт Дзяржтэлерадыё БССР па Віцебскай вобласці, аўтар шматлікіх рэпартажаў, аналітычных матэрыялаў. З 1997 года жыве ў Мінску. Працаваў намеснікам галоўнага рэдактара ў часопісе «Вожык», намеснікам старшыні Саюза беларускіх пісьменнікаў, зараз намеснік дырэктара — загадчык аддзела музычных і літаратурна-мастацкіх праграм дырэкцыі канала «Культура» Беларускага радыё Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі.
Творчасць
Дэбютаваў вершам у 1967 годзе (газета «Химик», Наваполацк). Адзін з аўтараў калектыўнага зборніка паэзіі «Сцяжына» (1983). Аўтар кніг паэзіі «Сцяжына», «Брама» (1990), «Востраў душы», «Струна», «Святло ў акне», «Гэта ўсё для цябе», «Голас і рэха», кнігі прозы «Шляхі і вяртанні», а таксама шматлікіх публікацый у калектыўных сборніках. Таксама выступае з літаратурна-крытычнымі і публіцыстычнымі артыкуламі.
На вершы Навума Гальпяровіча напісаны песні вядомымі беларускімі кампазітарамі Э. Зарыцкім, У. Буднікам, А. Елісеенкавым, В. Івановым і інш. Асобныя творы перакладзены на рускую, балгарскую, румынскую і польскую мовы.
Член Саюза пісьменнікаў Беларусі (з 1990).
NGC 1973
NGC 1973 (іншае абазначэнне — CED 55B) — блакітная адбівальная туманнасць у сузор’і Арыён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі Новага агульнага каталога.
.gp
.gp ( Guadeloupe) — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Гвадэлупы. Нацыянальны дамен верхняга ўзроўню — GP выкарыстоўваецца як нацыянальны дамен верхняга ўзроўню ў стандартах адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу тэрыторыі краіны ISO 3166 — (ISO 3166-1, ISO 3166-2, ISO 3166-2: GP) у якасці кода Alpha2, які ўтварае аснову геакоду адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Гвадэлупы.
Гімн Бангладэш
Амар шонар Бангла (бенг. আমার সোনার বাংলা, што значыць «Мая залатая Бенгалія») — дзяржаўны гімн Бангладэш. Гэтая песня была напісаная бенгальскамоўным індыйскім паэтам Рабіндранатам Тагорам у 1906. Яна была абвешчаная нацыянальным гімнам Бангладэш 13 студзеня 1972. «Амар шонар Бангла» выконваецца і ў Заходняй Бенгаліі, але не мае там афіцыйнага статусу. Тагор таксама з’яўляецца аўтарам дзяржаўнага гімну Індыі — Джана гана мана.
.gp
Таксама дамен верхняга ўзроўню — GP — выкарыстоўваецца ў якасці дадатковага двухлітарнага геакоду Гвадэлупы як адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Францыі.
Toppdomän
Гімн Бангладэш
«Амар шонар Бангла» была напісана Тагорам у кантэксце падзелу Бенгаліі брытанскімі каланіяльнымі уладамі на две часткі ў 1905 (падзел прадоўжыўся да 1912). Яна напісана ў стылі вандруючых бенгальскіх народных спявакоў — баулаў.
Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры 1988
Чэмпіянат Вялікабрытаніі 1988 (UK Championship 1988, таксама вядомы як Tennents UK Championship 1988 — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 19 па 27 лістапада 1988 года ў Guild Hall у Прэстане, Англія. Турнір стаў 12-м розыгрышам чэмпіянату Вялікабрытаніі, які штогод праходзіць з 1977 года. Прызавы фонд турніру склаў £398,000, з якіх £80,000 атрымаў пераможца.
Thamnophis sirtalis
Апісанне
Агульная даўжыня дасягае 1,3 м. Тулава вельмі стройнае, доўгае. Галава крыху пашырана. Зрэнкі круглыя. Афарбоўка крэмавая або светла-шэрая. Па баках пазваночніка праходзяць шырокія цёмныя палосы. На цёмным фоне — малюнак з падоўжных чырвоных палос або плям. Па баках ад шырокіх палос могуць праходзіць 1-2 вузкія, чорныя палоскі. Паміж палосамі часта размяшчаюцца чырвоныя ці чорныя кропкі.
Спосаб жыцця
Любіць вільготныя месцы, у асноўным па берагах вадаёмаў. Актыўная ноччу. Сілкуецца амфібіямі і рыбай.
Гэта яйцажывародная змяя. Самка нараджае да 7 дзіцянятаў.
Распаўсюджанне
Жыве ў ЗША, Мексіцы і на поўдні Канады.
Гімн Ірландыі
Байцоўская песня (Amhrán na bhFiann, The Soldier’s Song) — нацыянальны гімн Ірландыі.
Напісаны ў 1907 годзе Педар Керні (Peadar Kearney). Затым сумесна з Патрыкам Хінэем (Patrick Heeney) была напісаная музыка. Апублікаваная ў 1912 годзе ў газеце «Irish Freedom». Дзяржаўным гімнам Ірландыі стала ў 1926 годзе.
Гімнам з'яўляецца толькі прыпеў песні.
На англійскай мове
''
Адаптацыя (фільм)
«Адаптацыя» (Adaptation.) — эксцэнтрычная трагікамедыя 2002 года, знятая рэжысёрам Спайкам Джонзам паводле сцэнарыя Чарлі Каўфмана.
Сюжэт
Узяўшыся за адаптацыю кнігі журналісткі Сьюзен Арлеан «Выкрадальнік архідэй», знакаміты сцэнарыст Чарлі Каўфман аказваецца ў душэўным і творчым тупіку. Ім авалодваюць дзіўныя пачуцці, якія перашкаджаюць яму працаваць. У гарачцы творчых пакутаў Чарлі вырашае апісаць у сцэнарыі ўсё, што адбываецца з ім самім. Неўзабаве аўтар заўважае, што рэчаіснасць і выдумка пачынаюць пераплятацца самым мудрагелістым і нечаканым чынам.
Крытыка
Амерыканскі кінакрытык Роджэр Эберт адзначыў фільм чатырма зоркамі з чатырох і занёс у свой спіс «Выдатных фільмаў».
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 65 кінаўзнагародамі і яшчэ 100 намінацыямі.
Хрол і Лаўр — конскае свята
Хрол і Лаўр — конскае свята — беларускае народнае свята, якое адзначаецца. Заступнікі канёў Флор і Лаўраў не загадваюць у гэты дзень у поле араць.
Іншыя назвы дня
Арабінавы дзень і ноч, Конскае свята, Капыты, Варавіты дзень, Рабiнавая ноч, Гарабінава ноч, Храл і Ягор’е.
Славянскія звычаі
У гэты дзень коней надавалі асаблівую ўвагу: на іх не працавалі, не запрагалі іх, не путалі. Жанчыны пяклі аладкі, і называлі іх капытамі. У асобных вёсках дзень Флора і Лаўра лічыўся прысвяткам пастухоў.
Здаралася, што жанчынам нельга ткаць. «На Храла і Ягор’я ня ткуць і ня пашуць», — казалі беларусы на Смаленшчыне.
Прымаўкі і прыкметы
На Храла і Ягор’я ня ткуць і ня пашуць. «Флор і Лавер — канчай пасеў жыта» (рус.).
Пісьмо мая
Пісьмо́ ма́я — арыгінальнае пісьменства народа мая.
Існавала з першых стагоддзяў н.э. да забароны ў 16 ст. іспанскай царквой (кнігі мая былі знішчаны). Захаваліся 4 рукапісы: дрэздэнскі («Дрэздэнскі кодэкс», знойдзены ў Вене ў 1739), мадрыдскі («Кодэкс Тро-Картэзіянус», урыўкі з 2 манускрыптаў, знойдзеных у 2-й палавіне 19 ст. ў Мадрыдзе), парыжскі («Кодэкс Перэсіянус», 2 урыўкі, знойдзеныя ў Парыжы ў 1859), рукапіс Гралье (апублікаваны ў 1973) і значная колькасць надпісаў на камянях руін гарадоў мая (на многіх сляды наўмысных пашкоджанняў).
Пісчы матэрыял
Кнігі мая ўяўляюць сабой паласу паперы, вырабленую з расліннага валакна і натуральнага клейкага рэчыва і пакрытую з абодвух бакоў белай вапнай. Іерагліфічныя знакі выводзілі пэндзлікамі. Побач з пісьмёнамі размяшчаліся рознакаляровыя малюнкі. Да манускрыпта дадавалася драўляная ці скураная вокладка. Надпісы на камянях і ў рукапісах значна адрозніваліся.
Віды знакаў
У пісьме мая ўжываліся фанетычныя знакі (алфавітныя і складовыя), ідэаграфічныя (абазначаюць цэлыя словы) і ключавыя (тлумачаць значэнні слоў, але не чытаюцца). Мая ведалі каля 800 знакаў.
Мова надпісаў і іх дэшыфроўка
Мова іерагліфічных тэкстаў значна адрозніваецца (вымаўленне, слоўнік, граматыка) ад жывой мовы мая 16—17 ст. Іерагліфічныя тэксты і надпісы мая перакладзены не цалкам (каля 85 %).
Першыя спробы расшыфроўкі — сярэдзіна 19 ст. У сярэдзіне 1950—60-х гадоў вялікі ўклад у дэшыфроўку пісьма мая зрабіў расійскі вучоны Ю. Кнарозаў.
Міхаіл Рыгоравіч Хамула
Міхаіл Рыгоравіч Хамула (, с. Лучкіўка, Ічнянскага раёна, Чарнігаўскай вобласці, Украіны —, Масква) — генерал-палкоўнік, удзельнік баёў за вызваленне Магілёва ў 1944 годзе.
Біяграфія
Пасля заканчэння педагагічнага тэхнікума ў 1938 годзе працаваў настаўнікам няпоўнай сярэдняй школы. У 1939 годзе быў прызваны ў рады Чырвонай Арміі.
Перад пачаткам Вялікай Айчыннай вайны скончыў Белацаркоўскае стралкова-кулямётнае вучылішча і быў назначаны камандзірам кулямётнай роты. У гады вайны ўдзельнічаў у баях пад Масквой, у Беларускай аперацыі 1944 года, вызваленні Польшчы, ва Усходне-Прускай і Берлінскай аперацыях. Прайшоў шлях ад камандзіра роты да камандзіра палка, паказаў сябе валявым, таленавітым камандзірам. У час вызвалення г. Магілёва ад нямецкіх войск — на пасадзе камандзіра 878-га палка 290-й стралковай дывізіі, якой прысвоена ганаровае званне «Магілёўскай».
Пасля заканчэння вайны дывізія вярнулася з берагоў Эльбы ў г. Магілёў да месца пастаяннай дыслакацыі. Полк, якім камандаваў М. Р. Хамула, быў размешчаны ў цэнтры горада. Воіны 290-й дывізіі ўдзельнічалі ў аднаўленні горада, яго прамысловых прадпрыемстваў, дапамагалі сельскай гаспадарцы Магілёўскага раёна.
У пасляваенны перыяд займаў шэраг адказных камандных пасад. У 1954 годзе скончыў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ, у 1961 годзе — Ваенную акадэмію Генштаба.
З 1961 года быў камандуючым войскамі Сібірскай ваеннай акругі. З 1979 года па 1987 год — намеснік Галоўнакамандуючага сухапутнымі войскамі па баявой падрыхтоўцы.
Узнагароды
Узнагароджаны двума ордэнамі Леніна, чатырма ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Суворава 3-й ступені, двума ордэнамі Айчыннай вайны 2-й ступені, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, 16 медалямі, ордэнамі і медалямі замежных дзяржаў.
Звання «Ганаровы грамадзянін горада Магілёва» ўдастоены 17 верасня 1982 года.
Факультэт фізічнага выхавання МДУ імя А. А. Куляшова
'''Факультэт фізічнага выхавання МДУ імя А. А. Куляшова''' — адзін з факультэтаў Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова.
Гісторыя
Факультэт фізічнага выхавання быў адкрыты ў 1979 годзе па ініцыятыве Міністэрства абароны СССР.
Спецыяльнасці
Магістратура — тэорыя і методыка фізічнага выхавання, спартыўнай трэніроўкі, аздараўленчай і адаптыўнай фізічнай культуры
Капан (горад мая)
Капа́н (Copán) — старажытны горад індзейцаў мая на тэрыторыі сучаснага Гандураса.
Існаваў з першых стагоддзяў да н. э. У перыяд росквіту (7—8 ст. н. э.) цэнтр самастойнага палітычнага аб'яднання мая. Заняпад Капана звязаны, верагодна, з агульным крызісам гарадоў-дзяржаў мая ў 9 ст.
У выніку археалагічных раскопак 1890-х і 1930—40-х гадоў былі адкрыты шматлікія археалагічныя помнікі: рэшткі пірамід, платформ, храмаў, стадыёна і аздобленых скульптурай лесвіц.
Сучасны Капан — археалагічны запаведнік.
.gq
.gq — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Экватарыяльнай Гвінеі.
Toppdomän
Малая Дзешчанка
Мала́я Дзе́шчанка (, Малая Дещенка) — вёска ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзешчанскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Азерскага сельсавета.
IC 3923
IC 3923 — галактыка тыпу *2 (падвойная зорка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Турцыі
У спісе аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА у Турцыі значыцца 17 найменняў (на 20017 г.).
Статыстыка
Усяго ў поўным спісе Сусветнай спадчыны лічыцца 1073 аб'ектаў, гэта значыць доля аб'ектаў Турцыі ў свеце — 1,6 %, з якіх:
8 культурных аб'ектаў прызнаныя шэдэўрамі чалавечага генія (крытэр i) і 2 аб'екта — прыроднымі феноменамі выключнай прыгажосці і эстэтычнай важнасці (крытэр vii).
Спіс
У дадзенай табліцы аб'екты размешчаныя ў парадку іх дадання ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Ігар Рурыкавіч Халманскіх
Ігар Рурыкавіч Халманскіх (нар. 29 чэрвеня 1969, Ніжні Тагіл, Свярдлоўская вобласць, РСФСР, СССР) — расійскі дзяржаўны дзеяч. У 2012—2018 гадах — паўнамоцны прадстаўнік Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ва Уральскай федэральнай акрузе. Сапраўдны дзяржаўны саветнік Расійскай Федэрацыі 1 класа (2013 года).
Гутаровіч
Гутаровіч — беларускае прозвішча.
.gs
.gs — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Паўднёвай Джоджыі і Паўднёвых Сандвічавых астравоў.
Toppdomän
Беларусізм
Беларусізм — словы і фразеалагізмы, а таксама сінтаксічныя і граматычныя канструкцыі беларускай мовы, якія выкарыстоўваюцца ў іншай мове (літаратурнай або размоўнай).
У рускай мове
У рускай мове да беларусізмаў адносяцца :
У літоўскай мове
У літоўскую мову патрапіла каля 1000 беларускіх словаў. Пачатковае беларускае г у літоўскай мове адпадае або замяняецца гукам g. Найбольш характэрнымі словамі, перанятымі з беларускай, з'яўляюцца: anykas — унук, baravikas — баравік, blinas — блін, botгgas — батог, cesnykas — часнок, часнок, duda — дуда, grybas — грыб, gutaryti — гутарыці, kisilius — кісель, krupos — крупы, miestas — места (горад), norгgas — нарог, slyvа — сліва, visniа — вішня, telyjа — цялё, цяля.
Некаторыя лацінскія і нямецкія словы патрапілі ў літоўскую праз беларускую. Напрыклад: kvarmas — хворма (форма), kvartugas — хвартух (фартух).
Беларускі ўплыў пашырыўся і на фанетыку літоўскай мовы. Нярэдка сустракаецца дзеканне, дзе д, т перад е, і замененыя беларускім спосабам гукамі дзь, ць: Dzievas (Бог) замест Dėvas, žalcis (змяя) замест žaltis, kaść (рыць) замест kasti.
Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры 1987
Чэмпіянат Вялікабрытаніі 1987 (UK Championship 1987, таксама вядомы як Tennents UK Championship 1987 — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 13 па 29 лістапада 1987 года ў Guild Hall у Прэстане, Англія. Турнір стаў 11-м розыгрышам чэмпіянату Вялікабрытаніі, які штогод праходзіць з 1977 года. Прызавы фонд турніру склаў £350,000, з якіх £70,000 атрымаў пераможца.
Камерына
Камерына (Camerino) — старадаўні ўніверсітэцкі горад у італьянскім рэгіёне Марке, у правінцыі Мачэрата, на мяжы з Умбрыяй. Вядомы з IV стагоддзя да н.э. як Camerinum, цэнтр умбрыйскага племя камертыяў. Горад набыў вялікае значэнне ў раннім сярэднявеччы, калі вылучыўся са Спалецкай маркі ў якасці асобнага маркграфства, а затым і герцагства. У сярэдзіне XI стагоддзя гэтымі землямі авалодаў Баніфацый Тасканскі, дачка якога Мацільда ​​завяшчала Камерынскую марку папам рымскім. У 1256 годзе горад быў спустошаны сіцылійскім каралём Манфрэдам, у 1336 годзе быў заснаваны існуючы і дагэтуль Камерынскі ўніверсітэт, у 1460 годзе быў дабудаваны рэнесансны палац герцагаў.
Аул Наўрызбай батыра
Аул Наўрызбай батыра — аул у Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Наўрызбайскай сельскай акругі. Код КАТА — 117059100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1217 чалавек (588 мужчын і 629 жанчын). Паводле звестак перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 744 чалавекі (360 мужчын і 384 жанчыны).
NGC 1974
NGC 1974 (іншыя абазначэнні — NGC 1991, ESO 85-SC89) — рассеянае скопішча з эмісійнай туманнасцю ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 1974, NGC 1991.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
.gt
.gt — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Гватэмалы. Уведзены 14 жніўня 1992 года і з таго часу кіруецца Universidad del Valle de Guatemala. Першапачаткова дамены можна было зарэгістраваць толькі пад даменам другога ўзроўню — .com.gt для кампаній або .ind.gt для прыватных асоб. У 2009 годзе рэгістратар адмяніў гэтае абмежаванне — адрасы рэгістраваліся непасрэдна пад .gt. Дамен .gt можа быць ад трох да 63 знакаў і ўтрымліваць толькі алфавітна-лічбавыя знакі.
Toppdomän
Дзмітрый Уладзіміравіч Камбараў
Дзмі́трый Уладзі́міравіч Камба́раў (Дмитрий Владимирович Комбаров; нар., , СССР) — расійскі футбаліст (абаронца і паўабаронца) і трэнер. Ігрок нацыянальнай зборнай Расіі (2012—2018). Брат-блізнюк Кірыла Камбарава. Удзельнік чэмпіянату свету 2014 года і чэмпіянатаў Еўропы 2012 і 2016 гадоў.
У цяперашні час працуе галоўным трэнерам санкт-пецябургскай «Зоркі».
«Дынама»
Дзмітрый разам са сваім братам-блізнюком Кірылам пачалі трэніравацца ў дзіцячай футбольнай школе маскоўскага «Спартака», пакуль не перайшлі ў футбольную школу маскоўскага «Дынама» з-за сваркі с трэнерам. З 2004 года яны сталі гуляць за дубль «бела-блакітных». 13 ліпеня 2005 года Дзмітрый дэбютаваў у асноўным складзе клуба ў матчы Кубка Расіі супраць бранскага «Дынама».
«Спартак»
У жніўні 2010 года пачаліся перамовы з нагоды пераходу абодвух братоў Камбаравых у маскоўскі «Спартак». Брат Дзмітрыя, Кірыл, адмовіўся каменціраваць чуткі пра трансфер, аднак 15 жніўня Камбаравы сталі ігракамі «Спартака», сума за трансфер абодвух футбалістаў склала 10 млн долараў.
«Крылы Саветаў»
У чэрвені 2019 года пакінуў «Спартак» і неўзабаве далучыўся да самарскіх «Крылаў Саветаў». Застаўся ў камандзе і ў сезоне 2020/21, калі «Крылы Саветаў» выбылі ў ФНЛ, і дапамог самарскаму клубу вярнуць месца ў Прэм’ер-лізе. У чэрвені 2021 года пакінуў «Крылы Саветаў» у якасці сабоднага агента.
Міжнародная кар’ера
У лютым 2012 года быў выкліканы ў зборную Расіі на таварыскі матч супраць зборнай Даніі. Выйшаў на поле ў перапынку паміж таймамі.
Трэнерская кар’ера
У ліпені 2022 года быў прызначаны галоўным трэнерам санкт-пецябургскай «Зоркі».
Спайк Джонз
Спайк Джонз (Spike Jonze, сапраўднае імя — Адам Шпігель (Adam Spiegel), нар. ) — амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар. Найбольш вядомы па фільмах «Быць Джонам Малкавічам» (1999) і «Адаптацыя» (2002), знятым па сцэнарыі Чарлі Каўфмана, «Яна» (2013). Таксама вядомы як адзін са стваральнікаў шоў MTV «Цуды». Быў удастоены «Оскара» і «Залатога глобуса» за напісанне сцэнарыя да меладрамы «Яна».
‎
Каджола
Каджола (Coggiola) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Б'ела.
Насельніцтва складае 2355 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 102 чал./км². Займае плошчу 23 км². Паштовы індэкс — 13863. Тэлефонны код — 015.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Георгій Перамаганосец.
Маркаўцы (Уздзенскі раён)
Ма́ркаўцы (, Марковцы) — вёска ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Азерскага сельсавета.
Каджола
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
.gw
.gw — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Гвінеі-Бісау. Існуе з 4 лютага 1997 года, даменам кіруе DNS.pt з лістапада 2014 года. Першапачаткова .gw маглі выкарыстоўваць толькі прыватныя асобы і кампаніі, якія базуюцца ў Гвінеі-Бісау, але ў жніўні 2007 года рэгістратар абвясціў, што хоча зрабіць дамен верхняга ўзроўню даступным ва ўсім свеце без абмежаванняў. Падчас адкрыцця .gw часам прадавалі як абрэвіятуру глабальнай сеткі.
Toppdomän
Зінаіда Ігнатаўна Канапелька
Зінаіда Ігнатаўна Канапелька (, г.п. —, ) — беларуская актрыса. Народная артыстка БССР (1972).
Біяграфія
2 красавіка 1934 г. паступіла ў студыю Беларускага тэатра імя Якуба Коласа. Упершыню на прафесійнай сцэне выступіла ў тым жа 1934 г., калі ў спектаклі «Цудоўны сплаў» У. Кіршона сыграла ў масоўцы. З 1936 па 1997 год працавала ў Беларускім нацыянальным драматычным акадэмічным тэатры імя Якуба Коласа. Яшчэ ў студыйныя часы рэжысёр Малчанаў пачаў з Зінаідай Канапелькай працаваць над роляй Паўлінкі паводле аднайменнай п’есы Янкі Купалы.
Зінаіда Ігнатаўна ўспамінала пра сустрэчу з Янкам Купалы пад час гастроляў у Мінску:.
Кальяры
Ка́льяры (Cagliari, Casteddu, Caralis) — горад у італьянскім рэгіёне Сардзінія, адміністрацыйны цэнтр правінцыі.
Заступнікам горада лічыцца святой Сатурніна. Свята горада 30 кастрычніка.
Льняная тканіна
Льняная тканіна — гэта тканіна з гладкай паверхняй і матавым бляскам, якая атрымліваецца з лёну. Ільняное валакно атрымліваюць са скуркі расліны. Лён лічыцца аднагадовай раслінай сямейства льновых.
Льняная тканіна мае вельмі доўгую гісторыю, якая налічвае каля пяці тысяч гадоў. У старажытнасці льняная тканіна з’яўлялася паказчыкам раскошы ў Старажытным Егіпце і на Блізкім Усходзе, была таксама папулярная на берагах Каспійскага і Чорнага мораў.
Лён уваходзіў у лік земляробчых культур на цяпер швейцарскіх землях у часы каменнага і бронзавага вякоў. З ільняных нітак плялі вяроўкі для палявання і сеткі для лоўлі рыбы, пра гэта распавялі артэфакты, знойдзеныя пры раскопках у раёнах, дзе размешчаны старыя швейцарскія азёры.
Спрадвеку майстры дамагаліся высокай якасці ільняных вырабаў. Палатно атрымлівалася тонкім, але моцным і носкім, з характэрным прыглушаным бляскам.
У Старажытным Егіпце вопратку, выкананую з ільняной тканіны, насілі фараоны і іх намеснікі. У хрысціянстве, як у старажытнасці, так і ў цяперашні час, ільняное адзенне лічаць сімвалам чысціні, таму святары носяць вопратку з чыстага лёну без дадання іншых валокнаў. У старажытным Егіпце палотны з лёну былі грашовай адзінкай, а таксама выкарыстоўваліся для пахавання знаці. Да гэтага часу гісторыкі не ўсталявалі, дзе ўпершыню было выраблена ільняное палатно.
Пасля, калі ручное ткацтва адышло ў мінулае і з’явіліся ткацкія мануфактуры, з лёну сталі рабіць тканіны, якія мы можам купіць і цяпер. У Еўропе дарагую ільняную бялізну адносяць да класа «люкс», а вось ва Усходняй Еўропе лён даступней і танней.
У цяперашні час самыя якасныя тканіны вырабляюць у Італіі, Бельгіі і Ірландыі, а больш за ўсё ільняной тканіны выпускаюць ЗША і Канада.
Апрацоўка лёну ў старажытнай Русі
Гісторыкі сцвярджаюць, што лён апрацоўвалі яшчэ ў часы ўзнікнення Русі: спачатку ў раёне Пскова, а пазней — у Наўгародскай, Суздальскай, Валагодскай і бліжэйшых землях.
Лён непатрабавальны. Усё, што яму трэба, — гэта доўгі светлавы дзень. Аднак атрымаць з яго высакаякасную тканіну не так проста.
Стагоддзямі тэхналогія апрацоўкі лёну заставалася нязменнай. Спачатку лён церабяць, то ёсць выдзіраюць з зямлі, прычым разам з каранямі. Затым яго высушваюць, склаўшы ў невялікія сцірты, вызваляюць ад насенных галовак (ачосваюць) і малоцяць.
Цікава, што пасля гэтых працэдур лён рассцілаюць на траве для таго, каб сцеблы намоклі ад расы. Раса актывізуе мікраарганізмы, якія жывуць у сцеблах лёну. Мікраарганізмы разбураюць унутры расліны клейкія рэчывы, што дазваляе аддзяліць валакно ад драўнянай частцы сцябла. Працэс размочвання лёну расой можа працягвацца некалькі тыдняў, у залежнасці ад надвор’я. Час ад часу сцеблы лёну трэба акуратна пераварочваць, каб працэс ішоў раўнамерна.
Атрыманае валакно падымаюць і сушаць, а затым мнуць і трэплюць, аддзяляючы ад кастры — адраўнелай часткі сцябла.
Трапаны лён расчэсваюць і выцягваюць з яго злёгку закручаную тонкую стужку — роўніцу. З яе ўжо можна прасці льняную пражу. Засталося саткаць палатно, а потым выбеліць ці афарбаваць яго.
Уборка лёну
Пры ўборцы лёну выкарыстоўваюць альбо камбайнавы, альбо паасобны метад.
Пры комбайновом метадзе церабенне сцеблаў і расчэсваннем насенных каробачак ажыццяўляецца пры дапамозе камбайна. Пры паасобным метадзе спачатку машынай-церабілкай фармуецца стужка са сцеблаў з каробачкамі, якая затым апрацоўваецца падборшчыкам-ачосвальнікам.
Championship League 2018 (снукер)
Championship League 2018 — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 2 студзеня па 29 сакавіка 2018 года на Рыка Арэне ў Ковентры, Англія. Турнір стаў 11-м розыгрышам Championship League, які праходзіць штогод з 2008 года.
.hm
.hm — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для астравоў Херд і Макдоналд.
Toppdomän
Пцічанскае падняцце
Пцічанскае падняцце (ад назвы вёскі Пціч у Петрыкаўскім раёне) — тэктанічная структура ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці, у межах Петрыкаўскага пахаванага выступу Прыпяцкага прагіну. Выяўлена ў 1959 годзе па паверхні верхнефаменскай саляноснай тоўшчы электраразведкай, а па падсалявых і міжсалявых дэвонскіх адкладах — у 1975 годзе сейсмічнымі даследаваннямі.
Па паверхні фундамента і падсалявых адкладах Пцічанскае падняцце — манаклінальны блок з уздыманнем гарызонтаў пад вуглом 10º на паўднёвы захад да разрыўнога парушэння амплітудай да 800 м. Мінімальныя адзнакі паверхні фундамента ў галаўной частцы блока -3400 м, падсалявых адкладаў -3100 м. Па паверхні міжсалявых адкладаў Пцічанскае падняцце — антыклінальная складка субшыротнага распасцірання памерам 4×1,5 км з мінімальнай адзнакай у скляпенні -2800 м і амплітудай 100 м. Па паверхні верхняй саляноснай тоўшчы падняцце ўяўляе сабою антыкліналь субшыротнага распасцірання памерам 14×3 км з мінімальнай адзнакай у скляпенні -400 м і амплітудай 200 м. Прасочваецца па надсалявых адкладах, затухае ўверх па разрэзе.
.hn
.hn — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Гандураса.
Toppdomän
NGC 1975
NGC 1975 (іншае абазначэнне — CED 55C) — блакітная адбівальная туманнасць у сузор’і Арыён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі Новага агульнага каталога.
.ht
.ht — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Гаіці.
Toppdomän
Мякаты
Мя́каты (, Мякоты) — вёска ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Азерскага сельсавета.
Культура ўсходнелітоўскіх курганоў
Культура ўсходнелітоўскіх курганоў — археалагічная культура, вядомая па пахавальных помніках балцкіх плямён III—XII стст., якія сустракаюцца на сучаснай тэрыторыі ўсходняй і паўднёва-ўсходняй Літвы і паўночна-заходняй Беларусі ад сярэдняга цячэння Нёмана на захад ад возера Свір на усход, ад вярхоўяў ракі Швянтойі (прыток Віліі) на поўнач да басейна ракі Мяркіс на поўдзень. Археалагічная культура атрымала назву паводле галоўнай аб'ядноўчай рысы культуры на працягу тысячагоддзя (кургана) і лакалізацыі археалагічнай культуры на ўсходзе сучаснай Літвы.
Гісторыя даследавання
У другой палове XIX — першай палове XX стст. археалагічную культуру даследавалі браты Канстанцін і Яўстах Тышкевічы, Людвік Кандратовіч (Уладзіслаў Сыракомля), П.С. Вільчынскі, Адам-Ганорый Кіркор, граф Адам Плятэр, Вандалін Шукевіч і інш.
З другой паловы XX ст. вывучаюць літоўскія археолагі Адольфас Таўтавічус, Рэгіна Валкайтэ-Кулікаўскене, О. Кунцэне, Аляксеюс Лухтанас, Вікінтас Вайткявічус і інш.
Генезіс (канец II ст. — пачатак III ст.)
Доследы паказваюць, што генезіс культуры звязаны з міграцыяй (пад уплывам іншых народаў — у час Вялікага перасялення народаў) у канцы II ст. — пачатку III ст. носьбітаў заходнебалцкай культуры шурпатай керамікі на субстрат культуры штрыхаванай керамікі, якое змяшалася з насельніцтвам вельбарскай і багачоўскай культур, а таксама культуры курганоў Паўночнай Літвы і Паўдневай Латвіі рымскага перыяду. У гэты час на Віленшчыне з'яўляецца да таго невядомы тут курган — земляное або, значна радзей, каменнае надмагільнае збудаванне пэўнай паўсферычнай формы. І курган з'яўляўся галоўнай аб'ядноўчай рысай культуры на працягу тысячагоддзя.
На тэрыторыі Беларусі былі даследаваны помнікі культуры ўсходнелітоўскіх курганоў Алешкі, Засвір, Чорная Лужа (Мядзельскі раён), Андрэеўцы, Рымшанцы (Смаргонскі раён), Будраны, Жэлядзь, Пільвны, Сяржанты (Астравецкі раён), Вайшкуны, Лынтупы (Пастаўскі раён) і інш.
Курганы з трупапалажэннем (III—V стст.)
Дамінуе курганны тып пахавання. Пахавальныя помнікі культуры ўсходнелітоўскіх курганоў заўсёды размешчаны групамі. Курганныя могільнікі налічваюць ад 3-4 да 200 насыпаў круглай формы, дыяметрам 5-20 м (зрэдку 20-25 м), вышынёй 0,3-3 м. Пераважаюць курганы вышынёй да 1,5 м і дыяметрам 6-10 м. Раннія насыпы (IV—VI стст.) абкладзены каменнымі вянкамі і часам абкружаны прадаўгаватымі ямамі, вакол пазнейшых ёсць кальцавыя раўкі. Пахавальны абрад у курганах III—V стст. — трупапалажэнне (трупапакладанне) у грунтавых (падкурганных) ямах глыбінёй 0,5-1,5 м. У кургане 1-2, радзей 3 пахаванні.
Усходнелітоўскія курганы з трупапалажэннем падобны структурай і формай такім самым курганам сучаснай цэнтральнай і паўночнай Літвы і сучаснай паўднёва-усходняй Латвіі (каменныя вянцы, паграбенні па абраду трупапалажэння), таму археолагі лічаць, што звычай насыпу курганаў быў пераняты з тых раёнаў. У той жа час усходнелітоўскія курганы набылі ўласныя адметнасці — яны адрозніваюцца асаблівасцямі пахавальнага абраду: нябожчыка клалі на спіну; пахаванні мужчын арыентаваны галавой на захад, а жанчын — на ўсход; колькасцю нябожчыкаў у адным кургане. На думку літоўскага археолага Аляксеюса Лухтанаса, вельмі значным адрозненнем усходнелітоўскіх курганоў ад курганаў суседніх археалагічных культур з'яўляецца тое, што ўсходнелітоўскія курганы гэтага часу з'яўляюцца індывідуальнымі, а не калектыўнымі курганнымі паграбеннямі.
Пахавальны інвентар мужчын — вузкалязовыя сякеры, наканечнікі дзід, нажы, спражкі, фібулы, бранзалеты, зрэдку умбоны шчытоў і шпоры. Пахавальны інвентар жанчын прадстаўлены ў асноўным упрыгажэннямі (шыйныя грыўні, бранзалеты, нешматлікія драцяныя скроневыя кольцы са спіральным завітком на адным з канцоў, падвескі), радзей прыладамі працы (сякеры, нажы, прасліцы, шылы).
У IV—V стст. яшчэ сустракаюцца і асобныя грунтавыя пахаванні з трупапалажэннямі на той жа тэрыторыі, што былі помнікамі субстратнага насельніцтва культуры ўсходнелітоўскіх курганоў. Яны ідэнтычныя падкурганным і суправаджаюцца інвентаром, тоесным матэрыялу ўсходнелітоўскіх курганоў.
У культурных слаях з III па другую чвэрць V стст. археолагі знайшлі значныя сляды пажараў і трохлопасныя наканечнікі стрэл, характэрныя гунскаму насельніцтву.
Курганы з трупаспаленнем (V—VIII стст.)
Асноўным тыпам паселішчаў з V ст. да пачатку XI ст., дзе жыла асноўная маса насельніцтва, сталі паселішчы без значных умацаванняў на адкрытай прасторы альбо ў падножжа гарадзішчаў. У VI—VIII стст. узводзяцца драўляныя гарадзішчы (з землянымі валамі) — каля сучасных населеных пунктаў Лаварышкес, Давайноніс, Брадзялішкес, Немянчыне, Бражуоле і інш., але яны мелі выключна абарончы характар: насельніцтва ў іх не жыло (бо ў гарадзішчах амаль адсутнічае культурны слой), а выкарыслоўвала толькі часова — у якасці прытулку ў час ваеннай пагрозы, а жыло каля гарадзішчаў ці ў баку ад іх. Гарадзішчы ўзводзіліся на пагорках і мелі мініяцюрныя памеры — да 60 м². У паселішчах без умацаванняў жыхары ўзводзілі наземныя чатырохвугольныя пабудовы (зрубнай ці слупавай канструкцыі і глінабітным долам) з адкрытым агменем (дыяметрам каля 1 м — з камення і гліны альбо толькі з камення). Пасяленні каля гарадзішчаў мелі звычайна каля 10 сядзіб і забудоўваліся бессістэмна.
У V ст. у курганах з'яўляюцца трупаспаленні, што паралельна суправаджалася зменамі ў матэрыяльнай культуры і ладу жыцця грамадства. Наяўнасць знаці (паводле археалагічных дадзеных) прасочваецца з сярэдзіны V ст. (напрыклад, паграбенне ў пункце Таўрапіліс ва Уценскім раёне Літоўскай Рэспублікі). Тыпам арганізацыі грамадства быў родаплемянны лад, а сацыяльная структура была прадстаўлена трыма-чатырма праслойкамі — знаццю, дружыннікамі знаці, свабоднымі абшчыннікамі і рабамі, бо, напэўна, мелася патрыярхальнае рабства. Эканамічная эксплуатацыя свабодных абшчыннікаў з боку знаці адсутнічала. Няма звестак аб наяўнасці спецыялізаванай праслойкі рамеснікаў, якая б абслугоўвала інтарэсы знаці і знаходзілася ў паселішчах гарадскога тыпу. Канцэнтрацыя пасяленняў (паводле наяўнасці паграбенняў) у V ст. назіраецца ў паўночнай частцы басейна ракі Нярыс (Вілія).
Абад трупаспалення з'яўляецца ў V ст., але рэдкі і сустракаецца ў тых жа курганных групах, дзе маюцца пахаванні па абраду трупапалажэння; у першых выпадках абраду трупаспалення спаленыя рэшткі нябожчыка размяшчаліся пад насыпам кургана, а не ў насыпу, як гэта стала з VI ст.
У VI ст. трупаспаленні ўжо пераважаюць у культуры ўсходнелітоўскіх курганоў. Першапачаткова абрад трупаспалення пачаў практыкавацца ў басейне ракі Нярыс (Вілія), а пасля распаўсюдзіўся адтуль па ўсіх накірунках. На думку археолага Адольфаса Таўтавічуса, абрад трупаспалення і звычай хаваць па некалькі нябожчыкаў у адным кургане прыйшоў ад балцкага племені яцвягаў (з паўднёвага Занямоння), з якім насельніцтва культуры ўсходнелітоўскіх курганоў ужо ў IV—V стст. падтрымлівала цесныя сувязі. Адбываецца таксама істотная змена пахавальных месцаў: змяняецца іх лакалізацыя, тапаграфічнае размяшчэнне, іх палажэнне ў адносінах да паселішчаў. Пахавальны абрад трупаспалення адбываўся па-за межамі могільніка. Рэшткі крэмацыі часам ссыпалі ў неглыбокую грунтавую яму, часцей у аснове або ў насыпе кургана. Каменныя вянкі і размяшчэнне трупаспаленняў звычайна на аснове кургана паказвае на ўзаемасувязь паміж раннім і сярэднім этапамі культуры.
Перыяд пачатку VII ст. — сярэдзіны VIII ст. лічыцца за нейкі крызіс культуры. У першую чаргу гэта праявіліся ў пахавальным абрадзе: у VII ст. курганы перасталі абкладваць каменнымі вянцамі, а каля іх падножжа з'явіліся прадаўгаватыя авальныя ці дугападобныя ямы (раўкі) шырынёй да 1,5-2,0 м і глыбінёй да 0,5-0,6 м. Рэшткі крэмацыі часта хавалі ў верхняй частцы кургана на глыбіні не больш за 10-15 см. З гэтага часу ўсходнелітоўскія курганы па знешняму выгляду не адрозніваюцца ад курганаў суседніх славянскіх плямён. Адбыліся адчувальныя змены і ў матэрыяльнай культуры насельніцтва: распаўсюджваюцца вярбалістовыя наканечнікі дзід, шыйныя грыўны са сплюшчанымі канцамі, характэрныя спіральныя каралі і жаночыя галаўныя ўпрыгожванні ў выглядзе вянка з падоўжанымі канцамі).
Курганы з трупаспаленнем і коньмі (IX—XII стст.)
У IX—XII стст. часткова расце колькасць умацаваных невялікіх гарадзішчаў і адраджаюцца некаторыя пакінутыя гарадзішчы, якія атрымліваюць новыя якасныя характарыстыкі: з'ўяляецца больш развітая сістэма ўмацаванняў з глыбокімі ірвамі, землянымі валамі ў 5-6 м вышынёй з каменнай забутоўкаў у падмурку і складанымі драўлянымі абарончымі ўмацаваннямі. У гарадзішчах пачынаюць стала жыць людзі, а не толькі часова хавацца ў час ваеннай пагрозы. Каля такіх гарадзішчаў часта прысутнічаюць неўмацаваныя паселішчы памерамі 2-5 га: дамы зрубнай канструкцыі памерамі 3x4 ці 4x4 м, з каменным агменем і часам з каменнай падлогай. Некаторыя асабліва буйныя ўмацаваныя драўляныя гарадзішчы адносяцца археолагамі да «замкаў» племянной зняці — «князёў». У той жа час многія ўмацаваныя гарадзішчы X—самага пачатку XIII стст. (асабліва прымежныя з зонай рассялення ўсходніх славян, напрыклад, паселішча Мажулоніс паблізу горада Браслава) маюць сляды шматразовых разбурэнняў, што тлумачаць ваеннымі нападамі войск рускіх княстваў (Кіеўскай Русі), у першую чаргу — Полацкага княства.
Прадметы ўзбраення ў пахаваннях сустракаюцца рэдка, у асноўным толькі ў асобных багатых пахаваннях. У жаночых пахаваннях звычайна сустракаюцца жалезнае шыла, некалькі гліняных прасліц, фрагменты бронзавых упрыгожванняў. Вянок-агалоўе, якое складаецца з бронзавых пласцінак і некалькіх радкоў бронзавых спіраляў з асновай у шэрагу выпадкаў з тканай стужкі са званочкападобнымі падвескамі, і каралі з бронзавых спіральных бусінак біканічна формы, складалі выключную своеасаблівасць жанчын культуры ўсходнелітоўскіх курганоў.