cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Арабскі халіфат
Халіфа́т або Арабскі халіфат (خلافة إسلامية) — феадальная тэакратычная араба - мусульманская дзяржава, якае ўзнікла ў выніку арабскіх заваяванняў VII — IX стагоддзяў і ўзначальвалася халіфамі. Таксама халіфат як тэрмін азначае ісламскую тэакратычную дзяржаву, якая павінна аб'ядноўваць усіх мусульман. Зрэшты толькі першы Амеядскі халіфат сапраўды аб'ядноўваў усю уму.
Пад кантролем гэтай дзяржавы ў перыяд яе росквіту знаходзіліся землі Блізкага Усходу, Афрыкі і паўднёвага захаду Еўропы. Халіфат кантактаваў з такімі рэгіёнамі як Еўропа і Вялікі еўразійскі стэп, цесна ўзаемадзейнічаў з тагачасным ўтварэннямі на гэтых землях - Вялікай Булгарыяй, Цюркскім і Хазарскім каганатам, Вялікім княствам Рускім, Усходняй Рымскай імперыяй.
Гісторыя
Першапачатковым ядром Халіфата стала створаная Прарокам Мухамадам ў пачатку VII ст. у Хіджазе (Заходняя Аравія) мусульманская супольнасць — ума. У выніку арабскіх заваяванняў была створана вялізная дзяржава, якая ўключала Аравійскі паўвостраў, сучасныя Ірак, Іран, большую частку Закаўказзя, Сярэдняй Азіі, Сірыю, Ізраіль, Іарданію, Егіпет, Паўночную Афрыку, вялікую частку Іспаніі і Партугаліі, частку Паўночнай Індыі.
Слова Халіфат (خليفة — Khalīfah «спадчыннік», «прадстаўнік») — азначае як тытул халіфа, так і вялікую дзяржаву, створаную пасля Мухамада арабамі-заваёўнікамі пад кіраўніцтвам яго «халіфаў» — «прадстаўнікоў».
Эпоха існавання Багдадскага халіфата, разам з некалькімі наступнымі стагоддзямі росквіту агульнаісламскай навукі і культуры, называюцца ў заходняй гістарыяграфіі Залатым векам Ісламу.
Жукіў (Золачыўскі раён)
Жукіў (Жу́ків) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Акаралогія ў Беларусі
Акаралагічныя даследаванні на Беларусі вядуцца з 1920-х гадоў.
Вывучаліся пераважна відавы склад, геаграфічнае пашырэнне і іх удзел у перадачы ўзбуджальнікаў хвароб чалавека і свойскай жывёлы (М. М. Судзілоўскі, І. В. Шчарбінін,, К. Ф. Расцягаева, А. В. Беліцэр і іншыя). У пасляваенны час даследаваны экалогія, гаспадары, цыклы развіцця, біятопнае і геаграфічнае пашырэнне іксодавых кляшчоў, іх роля ў пашырэнні кляшчовага энцэфаліту, тулярэміі і гемаспарыдыёзаў (В. Ф. Гусеў, І. Ц. Арзамасаў, Б. П. Савіцкі, В. І. Вацякоў, І. М. Воінаў і іншыя). З 195-х гадоў вывучаюцца іншыя групы кляшчоў.
Цэнтры навуковых даследаванняў па акаралогіі — Інстытут заалогіі НАН Беларусі, беларускія навукова-даследчыя інстытуты эпідэміялогіі і мікрабіялогіі, эксперыментальнай ветэрынарыі, аховы раслін, земляробства, лясной гаспадаркі, Віцебская ветэрынарная акадэмія, БДСГА.
Кірункі даследаванняў
Галоўны кірунак даследаванняў — вывучэнне біялогіі кляшчоў і іх ролі ў фарміраванні эпідэміялагічных і энізаоталагічных сітуацый. Апрача іксодавых даследуюцца гамазавыя, чырванацельцавыя, панцырныя і акароідныя кляшчы — паразіты дробных млекакормячых, птушак і насельнікі іх гнёздаў (І. Ц. Арзамасаў, Н. П. Мішаева, І. В. Чыкілеўская, А. С. Гембіцкі і іншыя). Сабраны звесткі аб глебы (А. А. Маскачова, З. І. Рубцова), пер’евых, валасяных, кароставых кляшчах. Вывучаюцца раслінаедныя кляшчы (Л. Ц. Крушаў, Н. П. Манько, В. І. Сідлярэвіч, Л. І. Трапашка і іншыя).
Значэнне даследаванняў
Па выніках даследаванняў дадзены характарыстыкі кляшчовай сітуацыі ў ачагах энцэфаліту і тулярэміі, якасных і колькасных змен акарафаўны пад уплывам меліярацыі балот, распрацаваны доўгатэрміновыя прагнозы дынамікі колькасці кляшчоў у залежнасці ад гаспадароў і фактараў вонкавага асяроддзя. Апісаны кляшчы насякомаедных, рукакрылых, грызуноў, птушак, буйной рагатай жывёлы. Праведзены аўтаэкалагіныя даследаванні па біялогіі найбольш важных відаў кляшчоў — пераносчыкаў узбуджальнікаў хвароб жывёл і чалавека. Вывучаюцца асаблівасці змен акаракомплексаў у залежнасці ад ландшафтнага размеркавання з мэтай прагназіравання асчагоў масавага размнажэння кляшчоў у асноўных лесараслінных зонах Беларусі. Даследуецца роля кляшчоў — паразітаў птушак у пераносе арбавірусаў на далёкія адлегласці. У імуналагічным аспекце на прыкладзе цеплакроўных жывёл і іксодавых кляшчоў даследуюцца праблемы ўзаемаадносін паміж паразітамі і іх гаспадарамі.
Чарнагубцава
Чарнагубцава (Черногубцево) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ашкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Гладсаксэ (камуна)
Гладсаксе (Gladsaxe Kommune) — дацкая камуна ў складзе вобласці Ховедстадэн. Плошча — 25 км², што складае 0,06 % ад плошчы Даніі без Грэнландыі і Фарэрскіх астравоў. Колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2008 года — 62562 чал. (мужчыны — 30477, жанчыны — 32085; іншаземныя грамадзяне — 4257).
Вальны сойм
Вальны сойм:
Уільям Сміт (лексікограф)
Уільям Сміт (William Smith; 1813, Лондан — 7 кастрычніка 1893, Лондан) — англійскі лексікограф, выдавец «Слоўніка грэчаскіх і рымскіх старажытнасцей».
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1813 годзе ў Лондане на Уотлінг-стрыт (паводле іншых даных — у Энфілдзе) у сям’і кангрэгацыяналістаў. Быў старэйшым сынам Уільяма Сміта з Энфілда (графства Мідлсекс). Малодшым братам Сміта быў Філіп Сміт, спецыяліст па старажытнай гісторыі. Першапачаткова рыхтаваўся да тэалагічнай кар’еры, але пасля выбраў сваёй прафесіяй права і быў прыняты на працу ў якасці стажора Паркерам, вядомым салісітарам. У свабодны час вывучаў класічную антычнасць. З прычыны таго, што рэлігійная маці забараніла яму ісці ў Кембрыджскі ўніверсітэт, Сміт паступіў ва Універсітэцкі каледж Лондана, дзе атрымаў першыя прызы ў грэчаскім і лацінскім класе. 8 мая 1830 года паступіў у Грэйз-Ін, але ў далейшым пакінуў вывучэнне права дзеля вучобы ў University College School, дзе стаў магістрам пад кіраўніцтвам Томаса Х’юіта Кея, у якога Сміт запазычыў многія прыёмы, якія потым выкарыстоўваў пры напісанні кніг па класічнай граматыцы з практыкаваннямі. Пісаў артыкулы ў «Penny Cyclopædia», рэдагаваў выманні з Тацыта, «Апалогію» і іншыя працы Платона. У 1834 годзе ажаніўся з Мэры, дачкой Джэймса Крампа з Бірмінгема.
Сховішча
Схо́вішча — спецыяльна абсталяванае збудаванне, памяшканне, месца ў будынку ці ў іншым аб'екце для захоўвання, зберагання, укрыцця чаго-небудзь.
NGC 4270
NGC 4270 (іншыя абазначэнні — UGC 7376, MCG 1-32-7, ZWG 42.26, VCC 375, PGC 39718) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Дзева.
Сховішча
У сельскай гаспадарцы
У сельскай гаспадарцы сховішчы выкарыстоўваюць для захоўвання бульбы (бульбасховішчы), сенажу (сянажныя сховішчы), сіласу (сіласасховішчы), коранеклубняплодаў (найпрасцейшыя — капцы). Сховішчы для агародніны — наземныя або заглыбленыя будынкі, збудаванні для захоўвання буракоў, морквы, капусты, цыбулі і інш. Сцены іх робяць з бетонных блокаў, уцепленых жалезабетонных панэлей, цэглы, каменю. Для аховы ад прамярзання сцены і дах уцяпляюць, у заглыбленых — абвалоўваюць зямлёй. Для належнага рэжыму захоўвання сховішчы абсталёўваюць сістэмамі вентыляцыі, аўтаматычнымі тэрмарэгулятарамі.
NGC 4270
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сховішча
Ва ўстановах культуры
Ва ўстановах культуры сховішчы  — асобыя памяшканні ў архіве, бібліятэцы, музеі для захоўвання рукапісаў, рэдкіх кніг, калекцый і да т.п., а таксама гэтыя ўстановы як цэнтры сабраных каштоўнасцей.
Ваенныя
Укрыцце ад снарадаў, бомбаў, атрутных рэчываў і інш., спецыяльна збудаванае або абсталяванае ў падвалах жылых і грамадзянскіх будынкаў з трывалымі перакрыццямі і сценамі.
Уільям Сміт (лексікограф)
Біяграфія
У 1850 годзе Сміт пачаў выпускаць школьныя слоўнікі. У 1853 годзе разам з выдаўцом Джонам Мюрэем пачаў серыю «Principia» (Пачаткі), якая значна прасунула наперад школьнае вывучэнне грэчаскай і лацінскай моў. За ёй рушыла ўслед серыя «Student’s Manuals of History and Literature». Кнігу «Student’s Greece» (1854) з гэтай серыі Сміт напісаў самастойна.
Аднымі з найбольш важных кніг Сміта былі тыя, у якіх ён дакранаўся пытанняў эклезіялогіі. Такімі былі «Біблейскі слоўнік» («Dictionary of the Bible»; 1860—1865), «Слоўнік хрысціянскіх старажытнасцей» («Dictionary of Christian Antiquities»; 1875—1880), выдадзены сумесна з архідыяканам Самуэлем Чытхэмам, і «Слоўнік хрысціянскіх біяграфій, літаратуры, сект і дактрын» («Dictionary of Christian Biography, Literature, Sects, and Doctrines»; 1877—1887), сумесна з Генры Вейсам. У 1875 годзе разам з Джорджам Грувам выпусціў «Атлас старажытнай геаграфіі» (Atlas of ancient geography). У 1854—1855 гадах выдаў анатаваную рэдакцыю кніг Эдварда Гібана з каментарыямі Франсуа Гізо і Генры Мілмана.
5.7×28 мм
5.7×28 — міліметровы патрон — патрон распрацаваны фірмай FN Herstal для пісталет-кулямёта FN P90, пазней таксама выкарыстоўваўся ў некаторых пісталетах.
Патрон у асноўным выкарыстоўваецца ў:
Жулычы
Жулычы (Жу́личі) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Бяльмонты
Бяльмонты, або Двор Альгердаўшчына — былы маёнтак y Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Вядомы з 1748 года як уладанне Гільзенаў, пры іх атрымалі сваю назву (ад belmont — прыгожая гара).
Гісторыя
У другой палове XVIII — пачатку XIX стагоддзяў у Бяльмонтах створаны палацава-паркавы ансамбль, які ўключаў 2-павярховы мураваны палац (меў 33 пакоі), вялікую круглую парадную залу, дамашнюю капліцу. У 1768 годзе пабудаваны філіяльны касцёл Ісуса Хрыста.
У XIX стагоддзі пры Мануцы і Плятэрах Бяльмонты сталі буйным цэнтрам культурнага жыцця Браслаўшчыны. Тут прайшло дзяцінства мастака Я. Траяноўскага, y Бяльмонтах бывалі Н. Орда, дзекабрысты М. С. Лунін, А. В. Поджыа і інш.; існавалі багатыя музейная калекцыя і бібліятэка (у Першую сусветную вайну вывезена ў Петраград), парафіяльная школа (у 1804 годзе было 30 вучняў), з 1857 года дзейнічаў бровар. У Першую сусветную вайну палац Плятэраў разбураны.
З 1976 года Бяльмонты ўвайшлі ў склад вёскі Ахрэмаўцы.
Нікіфар II Фока
Нікі́фар ІI Фока (каля 912 — ) — візантыйскі імператар (963—969).
Паходзіў са знатнага малаазійскага роду Фокаў. З 954 галоўнакамандуючы. Пасля смерці Рамана II (963) ўзведзены на прастол малаазійскай ваеннай знаццю. Садзейнічаў росту свецкага буйнога землеўладання. Указам 964 забараніў заснаванне новых манастыроў (абмежаваў права завяшчання на карысць царквы). Правёў ваенную рэформу, галоўнаю сілай арміі зрабіў цяжкую конніцу накшталт рыцарскай. Адваяваў у арабаў востраў Крыт (961), Кілікію і Кіпр (965), Паўночную Сірыю (969, разам з Антыёхіяй), адстаяў Візантыю ад дамаганняў германскага імператара Атона І. У 966 пачаў вайну супраць Балгарыі, у 968 яму на дапамогу прыйшоў кіеўскі князь Святаслаў. Забіты ў выніку змовы Іаана І Цымісхія.
Луіджы
Луіджы (Luigi) — персанаж відэагульняў, створаны дызайнерам Сігэру Міямота для кампаніі Nintendo. Звычайна паказваецца як малодшы брат афіцыйнага талісмана Nintendo, Марыа. Упершыню з'явіўся ў аркадзе Mario Bros., дзе ён быў адным з галоўных персанажаў, як і Марыа. Пачынаючы з яго дэбюту, Луіджы з'явіўся ў многіх гульнях разам з Марыа, часцей за ўсё суправаджаючы яго ў ролі альтэрнатыўнага гульнявога персанажа, але часам гуляў ролю галоўнага героя (у гульнях Mario Is Missing!, Luigi's Mansion).
Першапачаткова Луіджы быў створаны як цалкам ідэнтычны Марыа персанаж, і іх можна было адрозніць толькі па колеры адзення: Луіджы заўсёды носіць зялёны камбінезон, а Марыа — чырвоны. Аднак, па меры выпуску новых гульняў і ўскладнення іх сюжэту, Луіджы стаў паўнавартасным персанажам, адрозным ад свайго брата і знешнім выглядам, і характарам.
У гульнях, дзе Луіджы — маляня, ён паказваецца як жудасны Плакса, але прыязны і вясёлы, а таксама трохі больш адважны, чым ён жа дарослы.
У мастацкім фільме 1993 года «Супербраты Марыа» характары Марыа і Луіджы памянялі месцамі. Луіджы там адчайны авантурыст, вечна шукае прыгодаў на сваю галаву, у той час як Марыа — наадварот, баязлівы прагматык-бурчун, якому прыходзіцца ісці за сваім няўрымслівым браткам і выцягваць яго з розных непрыемнасцей. Да ўсяго іншага, Луіджы, у выкананні Джона Легісама, спрэс пазбаўлены свайго характэрнага атрыбуту — вусоў.
Рыбардонэ
Рыбардонэ (Ribordone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру рэгіёна г. Турын.
Насельніцтва складае 49 чалавек (2021 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 1,12 чал./км². Займае плошчу 44 км². Паштовы індэкс — 10080. Тэлефонны код — 0124.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Michele Arcangelo.
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Пладовая)
Свята-Раства-Багародзіцкая царква — праваслаўны храм у в. Пладовая Мастоўскага раёна Гродзенскай вобласці.
Генеральны сакратар ЦК КПК
Генеральны сакратар Цэнтральнага камітэта Камуністычнай партыі Кітая — вышэйшая пасада ў Камуністычнай партыі Кітая. Генеральны сакратар ЦК КПК таксама адначасова займае пасады главы Сакратарыята ЦК КПК і Палітбюро ЦК КПК.
Да 1982 года існавала пасада Старшыні КПК. Звычайна генеральны сакратар ЦК КПК займае пасаду главы дзяржавы (гл. Старшыня КНР).
Генеральныя сакратары
У 1943 годзе вышэйшай пасадай у партыі стала пасада старшыні ЦК КПК.
У перыяд з 1943 па 1956 і 1966 па 1980 гады пасада генеральнага сакратара партыі заставалася вакантнай.
З 1956 па 1966 гады пост генеральнага сакратара займаў Дэн Сяапін.
У 1982 годзе пасада генеральнага сакратара зноў стала вышэйшай у партыі:
Баскакава (Гагарынскі раён)
Баскакава (Баскаково) — сяло ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Баскакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Рымшэнай
Рымшэ́най (Rimšėnai), традыцыйная беларуская назва — Рымшышкі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Відзішкескай сянюніі.
Стары Двор
Назву Стары́ Двор маюць:
Паўднёва-Брэтанскі ўніверсітэт
Паўднёва-Брэтанскі ўніверсітэт (Université Bretagne-Sud) — французская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з кампусамі ў гарадах Лар’ян і Ван.
Соня Гандзі
Соня Гандзі (Sonia Gandhi; хіндзі: सोनिया गांधी, ІРА: [sonɪjɑ gɑ:n̪d̪ʱi]; па нараджэнні Эдвіджэ Антонія Альбіна Маіна, італ.: Edvige Antonia Albina Maino; нар., Лузіяна, Вічэнца, рэгіён Венета, Італія) — індыйскі палітык італьянскага паходжання. У 1998-2017 і 2019-2022 гадах старшыня кіруючага Аб’яднанага прагрэсіўнага альянсу і прэзідэнт галоўнай партыі Альянсу — Індыйскага нацыянальнага кангрэсу. У ніжняй Народнай палаце індыйскага парламенту Гандзі прадстаўляе Райбарэлі (штат Утар-Прадэш) з 2004 года.
Паводле часопісу «Time» яна з’яўляецца адной са 100 найболей уплывовых асоб свету (2008). Паводле часопісу «Forbes» займала 6-е месца сярод самых уплывовых жанчын свету (2007).
Шылахвостка
Шылахвостка (Anas acuta) — від птушак з сямейства качыных (Anatidae).
Апісанне
Велічыня шылахвосткі — ад 52 да 70 см, вага ад 700 да 1200 г. Размах крылаў — 85 см. У шылахвосткі маецца востры хвост (ад яго паходзіць назва птушкі), які нагадвае шыла і дасягае у самцоў 10 см. Гукі, якія выдае шылахвостка, нагадваюць рохкання. Вочы ў яе чорныя, дзюба афарбаваная ў шэры колер, таксама як і лапкі. Апярэнне ў самак мае бурыя ўзоры і ў цэлым менш характэрнае. У самцоў карычневая галава, апярэнне з белымі ўзорамі, белая шыя, белыя грудзі і белы жывот.
Распаўсюджанне
Шылахвостка распаўсюджаная амаль ва ўсім паўночным паўшар'і. Многія птушкі зімой адлятаюць на поўдзень у больш цёплыя краю. Шылахвостка аддае перавагу жыць у плыткіх і багатых расліннасцю ціхіх вадаёмах.
Гастан Глок
Гастан Глок (Gaston Glock) — аўстрыйскі інжэнер (нар. 19 ліпеня 1929 года). У 1963 годзе ў мястэчку Deutsch-Wagram недалёка ад Вены заснаваў фірму Glock, якая пазней стала збройнай Glock GmbH. Праекціроўшчык аўтаматычна зараджальных пісталетаў (марка пісталетаў была названа ў яго гонар).
Шылахвостка
Размнажэнне
Перыяд спарвання доўжыцца ад красавіка да ліпеня. Палавая спеласць надыходзіць ва ўзросце года. Высланае пухам гняздо будуе самка паблізу ад вады і, як правіла, схавана ў густой расліннасці. Самка адкладае ад шасці да дванаццаці буйных яек светлазялёнага колеру, якія яна наседжвае на працягу трох тыдняў, пакуль не вылупяцца птушаняты. Праз сем тыдняў пасля нараджэння птушаняты пачынаюць лятаць.
Жан Анры Дзюнан
Жан Анры́ Дзюна́н (Jean Henri Dunant; 8 мая 1828 — 30 кастрычніка 1910) — швейцарскі прадпрымальнік і грамадскі дзеяч.
У 1859 годзе ён стаў відавочцам наступстваў бітвы пры Сальферына, калі дзевяць тысяч параненых засталіся паміраць на полі бою. Узрушаны ўбачаным, Дзюнан напісаў кнігу «Успаміны пра бітвў пры Сальферына» і спрабуе стварыць суполку дапамогі параненым. Дзякуючы яго намаганням быў заснаваны Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа і ў 1864 годзе прынятая першая Жэнеўская канвенцыя аб паляпшэнні долі параненых ў сухапутнай вайне. У 1901 разам з Фрэдэрыкам Пасі стаў першым лаўрэатам Нобелеўскай прэміі міру.
Біяграфія
Нарадзіўся ва ўплывовай жэнеўскай кальвінісцкай сям’і. Бацька — Жан-Жак Дзюнан, бізнесмен, член гарадскога савета Жэневы. Маці — Антуанета Дзюнан-Каландон, займалася пераважна свецкім жыццём і дабрачыннасцю. Сям’я прывіла А.Дзюнану цікавасць да сацыяльнай працы.
З 18 гадоў Дзюнан займаецца грамадскімі справамі (Жэнеўскае таварыства давальнікаў падаянняў, YMCA і г.д.). У 21 год кідае вучобу ў Collège Calvin з прычыны кепскіх адзнак, наймаецца на нізавую пасаду ў банк.
З 1856 працуе на французскую аграрна-гандлёвую кампанію ў Алжыры. Спрабуючы вырашыць праблемы з каланіяльнымі ўладамі Дзюнан накіроўваецца на аўдыенцыю да імператара Напалеона ІІІ, які на той момант знаходзіцца ў дзеючай арміі ў Ламбардыі. Там Дзюнан становіцца сведкам крывавай бітвы пры Сальферна. Шакіраваны Дзюнан спрабуе арганізаваць мясцовае насельніцтва для дапамогі параненым, купляе медыцынскія сродкі і матэрыялы. Дамагаецца вызвалення аўстрыйскіх урачоў з французскага палону.
Вярнуўшыся ў Жэневу, Дзюнан піша кнігу пра нядаўнія падзеі і пачынае працы па стварэнні дабрачыннай арганізацыі па дапамозе пацярпелым ад жудасцяў войн. Дзюнан арганізуе міжнароднуюю канферэнцыю 14 краін, за свае грошы размяшчае дэлегатаў.
Апантанасць гуманістычнай дзейнасцю прыводзіць да занядбання бізнеса: алжырская фірма банкруціцца, Дзюнан пераязджае ў Парыж і жыве ў сціплых умовах.
З 1895 у грамадстве зноў прачынаецца ўвага да яго асобы. У 1901 ён становіцца першым узнаароджанным Нобелеўскай прэміяй міру. У наступныя гады атрымлівае іншыя знакі прызнання.
Памёр 30 кастрычніка 1910. Пахаваны ў Цюрыху.
Шанаванне памяці
Дзень нараджэння А. Дзюнана, 8 мая — адзначаецца як Міжнародны дзень Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца.
У многіх гарадах свету ўстаноўлены помнікі А.Дзюнану ў знак удзячнасці за праяўленыя ім гуманізм, спачуванне і міласэрнасць.
7 мая 2010, у сотую гадавіну смерці А.Дзюнана напярэдадні дня яго нараджэння, у Мінску на перакрыжаванні вуліц Леніна і Карла Маркса непадалёку ад галоўнага офіса Чырвонага Крыжа ў Беларусі быў адкрыты помнік А.Дзюнану (скульптар А.Купрыянаў, архітэктурная прывязка — ТМ-7, бронза).
Дуды
Назву Дуды маюць:
Карл Аўгуст Эрэнсверд
Карл Аўгуст Эрэнсверд (Carl August Ehrensvärd; , Стакгольм, Швецыя —, Эрэбру, Швецыя) — шведскі адмірал, тэарэтык мастацтва, мастак, гравёр і архітэктар.
Біяграфія
Граф Карл Аўгуст Эрэнсверд нарадзіўся 5 мая 1745 у Стакгольме ў сям’і фельдмаршала Аўгусціна Эрэнсверда, галоўнакамандуючага шведскай арміяй ў Памераніі падчас Сямігадовай вайны. Дапамагаў бацьку, калі апошні займаўся ўмацаваннем Свеаборгскай крэпасці.
У 1789 годзе ў пачатку вайны з Расіяй камандаваў шведскім ваенна-марскім флотам. Яго намер не адступаць пасля Першай Рочэнсальмскай бітвы не быў ухвалены шведскім каралём Густавам III, які затым сам прыняў начальства над ваенна-марскімі сіламі Швецыі.
Здзейсніўшы ў 1780—1782 гадах паездку на поўдзень Еўропы, ён склаў апісанне свайго падарожжа, багата ілюстраваўшы яго ўласнаручнымі гравюрамі: «Resa till Italien» (Стакгольм, 1786; 2 выданне, 1819).
Два яго альбома з карыкатурамі на гісторыю Швецыі паэт Ю. Г. Оксеншэрна назваў геніяльнымі творамі.
Карл Аўгуст Эрэнсверд памёр 21 мая 1800 падчас паездкі ў Эрэбру.
NGC 4271
NGC 4271 (іншыя абазначэнні — UGC 7375, MCG 10-18-25, ZWG 293.10, PGC 39683) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Загора (Золачыўскі раён)
Загора (Заго́ра) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 4271
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Super Mario World 2: Yoshi’s Island
Super Mario World 2: Yoshi’s Island, у Японіі якая выйшла пад назвай Super Mario: Yossy Island (スーパー マリオ ヨッシーアイランド) — платформер, выпушчаны кампаніяй Nintendo для SNES у 1995; прыквел гульні Super Mario World. У 2002 гульня была партавана на Game Boy Advance. З’яўлялася адной з найбольш прадаваных, а таксама адной з найбольш значных гульняў на SNES.
Сюжэт
Дзеянне гульні разгортваецца на закінутым у моры востраве, вядомым як Востраў Йошы (Yoshi's Island) — радзіме ўсіх дыназаўраў Йошы, у той час, калі Марыа і Луіджы былі яшчэ немаўлятамі. На динозаврика Йошы з неба звальваецца маляня Марыа. Яго страціў бусел, на якога напаў злы чараўнік-Купа Камеко. Акрамя таго, чараўнік выкраў брата Марыа — маляняці Луіджы. Йошы і яго сябры-дыназаўры вырашаюць дапамагчы маленькаму Марыа пераадолець востраў, выратаваць брата і вярнуцца да бацькоў, а Камеко чыніць ім перашкоды і ўзмацняе з дапамогай сваёй магіі ворагаў, якія сустракаюцца ў іх на шляху.
Гульнявы працэс
Гульцу прапануецца кіраваць дыназаурыкамi Йошы. Марыа ў гульні паўстае ў ролі безабароннага маляняці, які сядзіць на спіне ў дыназаўра і няздольнага самастойна перамяшчацца (калі ў яго няма зоркі).
Йошы можа есці большасць ворагаў, ператвараючы іх у рознакаляровыя яйкі, якія ідуць за ім па пятах і могуць выкарыстоўвацца ў якасці кідальнае зброі (выкарыстоўваецца нават простая схема навядзення на мэта). На некаторых узроўнях Йошы можа трансфармавацца: да прыкладу, ператварыцца ў верталёт для пераадолення паветраных перашкод, або стаць кротам, пераадольваючы падземныя перашкоды. Калі хто-то з ворагаў ўдарае динозаврика, маляня Марыа ўзлятае з яго спіны і парыць, зняволены ў мыльная бурбалка; запускаецца зваротны адлік часу, і калі за адведзены час гулец, кіруючы Йоши, не паспее злавіць Марыа, прылятаюць слугі Камеко і выкрадаюць яго, пры гэтым Йошы губляе адну жыццё.
Гульня складаецца з шасці гульнявых светаў, кожны з якіх у сваю чаргу дзеліцца на восем узроўняў, што ў суме з бонуснымі і патаемнымі зонамі дае 55 унікальных гульнявых узроўняў. Пры іх праходжанні гулец сутыкаецца са 127 рознымі відамі ворагаў, каля 40 з якіх былі распрацаваны эксклюзіўна для гульні.
На кожным узроўні ёсць 20 схаваных чырвоных манетак, 5 кветачак і 30 максімальна назапашаных секунд таймера Марыа (зорачак). Калі сабраць усе з іх, раўнд будзе пройдзены на 100 %, і пасля таго, як у адным са светаў будуць цалкам пройдзены ўсе 8 раўндаў, адкрываецца дадатковы ўзровень. Такім чынам, гульня ўключае ў сябе шэсць сакрэтных узроўняў (па адным у кожным свеце), праходзіць якія можна зноў і зноў з мэтай збору карысных рэчаў і дадатковых жыццяў, якія можна выйграць у бонуснай гульні ў канцы кожнага ўзроўню.
Тэхнічнае выкананне
Гульня выкарыстоўвае мікрачып Super FX 2 для маштабавання спрайтов (у рэкламнай кампаніі, якая праводзілася на тэрыторыі ЗША, гэты візуальны эфект называўся «Morphmation») і шматузроўневы скролінг (parallax scrolling), які стварае ілюзію глыбіні прасторы.
Лічыцца, што ўнікальная мастацкая тэхніка, у якой отрисованы фоны і персанажы гульні, з’явілася вынікам супрацьстаяння ўнутры ацэначнага камітэта Nintendo: уражаныя нядаўнім выхадам Donkey Kong Country, выкарысталага загадзя візуалізаваць трохмерныя мадэлі персанажаў у якасці спрайтов, члены камітэта настойвалі на тым, каб будучы праект таксама выкарыстаў падобную тэхніку. З чым катэгарычна быў нязгодны прадзюсар праекта, Сігэру Миямото (якому ніколі не падабаўся стыль Donkey Kong Country). Насуперак ціску з боку камітэта, Мiямото прасунуў свой варыянт, паводле якога ўся выяўленчая частка гульні імітавала малюнкі каляровымі алоўкамі і нагадвала больш казачны стыль, чым 3D. У выніку камітэт прыняў і адобрыў яго версію.
Тым не менш, ва ўступным роліку да гульні і некаторых нутрагульнявых интерлюдиях можна назіраць анімацыйныя фрагменты, якія выкарыстоўваюць загадзя візуалізаваць трохмерныя мадэлі персанажаў.
Дрыкольскае
Дрыко́льскае — возера ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці, за 12 км на паўночны захад ад горада Віцебск, у межах вёскі Дрыколле, у басейне ракі Шэвінка.
Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,3 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,65 км.
Схілы катлавіны вышынёй 5—7 м, пад агародамі і забудовамі, на паўночным усходзе пад лесам. Злучана каналам з возерам Бараўское.
Ёзэф Вёльфль
Біяграфія
Ёзэф Вёльфль нарадзіўся ў Зальцбургу, дзе вывучаў музыку ў Леапольда Моцарта і Ёгана Міхаэля Гайдна. Упершыню выступіў у якасці скрыпача-саліста ў сямігадовым веку. Пераехаўшы ў Вену, у 1790 годзе ён наведаў Вольфганга Амадэя Моцарта і, магчыма, узяў у яго заняткі. Першая опера Вёльфля, «Der Höllenberg», была складзена ў 1795 годзе. Сучаснікі ставілі Вёльфля вышэй за Бетховена, аднак пасля паражэння, нанесенага яму Бетховенам у «фартэпіяннай дуэлі» ў доме графа Вецлера (1799), папулярнасць Вёльфля пачала падаць. Бетховену прысвечаныя санаты скл. 6 (1798).
Прабавіўшы 1801—1805 у Парыжы, Вёльфль пераехаў у Лондан, дзе ўпершыню выступіў 27 мая 1805. У Лёндоне ён меў камерцыйны поспех. У 1808 годзе ён апублікаваў санату, скл. 41, названую з-за тэхнічнай цяжкасці «Non Plus Ultra». У адказ на гэта саната Дусека, пачаткова названая «Вяртанне ў Парыж», была перавыдадзена пад назвай «Plus Ultra», з іранічным прысвячэннем «Non Plus Ultra».
Вёльфль быў вельмі высокі і, як казалі сучаснікі, мог узяць тэрцдэцыму, што палягчала яму выкананне тэхнічна складаных пасажаў, чым ён і карыстаўся падчас імправізацыяў.
Сканаў Вёльфль у Лондане, у доме на Грэйт Марылебан стрыт, 21 мая 1812.
Залісся (Золачыўскі раён)
Залісся (Залі́сся) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Казьма Пражскі
Казьма Пражскі (Cosmas Pragensis, Kosmas; каля 1045 — 21 кастрычніка 1125, Прага) — першы чэшскі храніст.
Паходзіў са знатнага роду. Атрымаў адукацыю ў Празе і Льежы. У свіце германскага імператара Генрыха IV наведаў Венгрыю, Германію, Італію. З 1110 года — дэкан сабора Св. Віта ў Празе. «Чэшская хроніка» (Chronica Boëmorum) Казьмы Пражскага (пачата ў 1119-20 гадах) утрымлівае багаты і разнастайны матэрыял і з'яўляецца каштоўнай крыніцай (асабліва 3-я кніга, дзе апісваюцца сучасныя Казьме Пражскаму падзеі 1092—1125) па гісторыі Чэхіі. «Прадаўжальнікі Казьмы» давялі летапіс чэшскай гісторыі да пачатку XIII стагоддзя.
«Чэшскія хронікі» Казьмы нароўні з «Аповесцю мінулых гадоў» Нестара Летапісца і «Хронікай і дзеяннямі князёў ці кіраўнікоў польскіх» Гала Ананіма маюць фундаментальнае значэнне для славянскай культуры.
Сховішча (ахоўнае збудаванне)
Схо́вішча — спецыяльнае збудаванне закрытага тыпу, прызначанае для засцярогі людзей ад сродкаў паражэння. Паводле прызначэння падзяляюцца на вайсковыя і грамадзянскай абароны.
Вайсковыя сховішчы
Вайсковыя сховішчы класіфікуюцца паводле ступені засцярогі, выкарыстаных матэрыялаў, канструкцый і спосабаў узвядзення. Бываюць лёгкага і цяжкага тыпу. Для засцярогі асабовага складу на баявых пазіцыях, камандных пунктах, назіральных пунктах і інш. Сховішча будуюць катлаванным і падземным спосабамі з мясцовых матэрыялаў або элементаў і канструкцый прамысловага вырабу. Найчасцей складаюцца з асноўнага памяшкання для асабовага складу і 1—2 уваходаў (выхадаў). Звычайна абсталяванне вайсковага сховішча засцерагае людзей ад атрутных і радыеактыўных рэчываў, бактэрыяльных сродкаў і інш.
Сховішчы грамадзянскай абароны
Сховішчы грамадзянскай абароны размяшчаюцца, як правіла, у вытворчых, дапаможных, жылых, грамадскіх будынках і народна-гаспадарчых аб'ектах (звычайна заглыбленых). У якасці сховішча могуць выкарыстоўвацца станцыі метро і аб'екты іншыя падземных камунікацый.
Акмянішке (Цэйкінейская сянюнія)
Акмяні́шке (Akmeniškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цэйкінейскай сянюніі. Размешчана за 9 км ад Цэйкінея. Насельніцтва 3 чал. (2001 г.).
Брылёва (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Ван (Францыя)
Ван (Vannes) — камуна (муніцыпалітэт) у Францыі ў рэгіёне Брэтань.
Размешчана на захадзе Францыі на марскім узбярэжжы рэгіёна Брэтань. Горад, размешчаны ў Ніжняй Брэтані, з'яўляецца прэфектурай дэпартамента Марбіян і цэнтрам агламерацыі з 80 000 жыхароў. Эканамічны і турыстычны цэнтр. Ван з'яўляецца чацвёртай па велічыні агламерацыяй у Брэтані, трэцяй па колькасці жыхароў і трэцім універсітэцкім цэнтрам у рэгіёне.
Стары горад абнесены валамі, згрупаванымі вакол сабора; ён пераўтвораны ў пешаходную зону і прапануе крамы, размешчаныя ў фахверкавых дамах. Горад прыняў біскупства і каталіцкія рэлігійныя ордэны ў 465 годзе падчас Ванскага сабору. Ван перажыў выключны рэлігійны ўздым на працягу XVI і XVII стагоддзяў, перш чым скаціўся ў заняпад да 1870-х гадоў. Пасля Першай сусветнай вайны для горада настаў час пераменаў, а пасля Другой сусветнай вайны — час эканамічнага і дэмаграфічнага росту.
Корань (матэматыка)
Ко́рань n-й ступе́ні , з ліку a вызначаецца як такі лік b, што Тут — так званы паказчык кораня (або ступень кораня); як правіла, ён большы або роўны 2, таму што выпадак n=1 трывіяльны.
Абазначэнне: знак (знак кораня) у правай частцы называецца радыка́лам.
Лік a (падкаранёвы выраз) часцей за ўсё рэчаісны або камплексны.
Як відаць з першага прыкладу, у рэчаіснага кораня можа быць два значэнні (дадатнае і адмоўнае), і гэта ўскладняе працу з каранямі. Каб забяспечыць адназначнасць, уводзіцца паняцце арыфметычнага кораня, значэнне якога заўсёды неадмоўнае, у першым прыкладзе гэта лік 3.
Азначэнне і звязаныя паняцці
Акрамя прыведзенага вышэй, можна даць два раўнасільныя азначэнні кораня :
Аперацыя вылічэння \sqrt[n]{a} называецца «здабываннем кораня n-й ступені» з ліку a. Гэта адна з двух аперацый, адваротных да ўзвядзення ў ступень, а іменна — знаходжанне асновы ступені b па вядомым паказчыку n і выніку ўзвядзення ў ступень a=b^n. Другая адваротная аперацыя, лагарыфмаванне, знаходзіць паказчык ступені па вядомых аснове і выніку.
Карані другой і трэцяй ступені ўжываюцца асабліва часта і таму маюць спецыяльныя назвы.
Карані з рэчаісных лікаў
Корань n-й ступені з рэчаіснага ліку a, у залежнасці ад цотнасці n і знака a, можа мець ад 0 да 2 рэчаісных значэнняў.
Арыфметычны корань
Карані цотнай ступені вызначаны, наогул кажучы, неадназначна, гэта стварае нязручнасці пры іх выкарыстанні. Таму з практычных меркаванняў было ўведзена абмежаванне гэтага паняцця.
Арыфметычны корань n-й ступені з неадмоўнага рэчаіснага ліку a — гэта такі неадмоўны лік b, што Абазначаецца арыфметычны корань тым жа знакам радыкала.
Алгебраічныя ўласцівасці
Прыведзеныя ніжэй формулы верныя, перш за ўсё, для арыфметычных каранёў любой ступені, што падкрэсліваецца вылучэннем знака радыкала сінім колерам (акрамя асобна абумоўленых выпадкаў). Яны справядлівыя таксама для каранёў няцотнай ступені, у якіх дапускаюцца і адмоўныя падкаранёвыя выразы.
Здабыванне кораня і ўзвядзенне ў дробную ступень
Аперацыя ўзвядзення ў ступень першапачаткова была ўведзена як скарочаны запіс аперацыі множання натуральных лікаў:
n
разоў). Наступным крокам было вызначэнне ўзвядзення ў адвольную цэлую, у тым ліку адмоўную, ступень:
Аперацыя здабывання арыфметычнага кораня дазваляе вызначыць узвядзенне дадатнага ліку ў любую рацыянальную (дробную) ступень :
Пры гэтым лічнік m дробу \frac{m}{n} можа мець знак. Уласцівасці пашыранай аперацыі ў асноўным такія ж, як і ва ўзвядзення ў цэлую ступень.
Такое вызначэнне азначае, што здабыванне кораня і адваротнае да яго узвядзенне ў ступень па сутнасці аб'ядноўваюцца ў адну алгебраічную аперацыю. У прыватнасці:
Спробы ўзвядзення ў рацыянальную ступень адмоўных лікаў могуць прывесці да памылак, бо значэнне алгебраічнага кораня вызначана неадназначна, а вобласць значэнняў арыфметычнага кораня абмежавана неадмоўными лікамі. Прыклад магчымай памылкі:
Функцыя кораня
Калі разглядаць падкаранёвы выраз як зменную, мы атрымаем функцыю кораня n-й ступені: Функцыя кораня адносіцца да катэгорыі алгебраічных функцый. Графік любой функцыі кораня праходзіць праз пачатак каардынат і кропку (1; \ 1).
Як сказана вышэй, для кораня цотнай ступені, каб забяспечыць адназначнасць функцыі, корань павінен быць арыфметычным, так што аргумент x неадмоўны. Функцыя кораня няцотнай ступені адназначная і існуе для любога рэчаіснага значэння аргумента.
Для любой ступені функцыя кораня строга ўзрастае, непарыўная ўсюды ўнутры сваёй вобласці вызначэння. Неабмежавана дыферэнцавальная ўсюды, акрамя пачатку каардынат, дзе вытворная становіцца бесканечнаю. Вытворная вызначаецца па формуле: У прыватнасці,
Функцыя неабмежавана інтэгравальная ва ўсёй вобласці вызначэння. Нявызначаны інтэграл атрымліваецца па формуле: У прыватнасці, дзе C — адвольная пастаянная.
Гранічныя суадносіны
Прывядзём некалькі карысных граніц, якія змяшчаюць карані:
Карані з камплексных лікаў
Гістарычна паняцце камплекснага ліку ўзнікла ў сувязі з жаданнем "узаконіць" квадратныя карані з адмоўных лікаў. Як паступова высветлілася, камплексныя лікі маюць багатыя алгебраічныя і аналітычнымі ўласцівасці; у прыватнасці, здабыванне каранёў з іх заўсёды магчыма, хоць і неадназначна.
Спосабы знаходжання
Запішам камплексны лік z ў трыганаметрычнай форме:
Тады карані n-й ступені з z вызначаюцца формулай Муаўра (трыганаметрычная форма):
Корань ступені n з ненулявога камплекснага ліку мае n значэнняў (гэта вынік асноўнай тэарэмы алгебры), і ўсе яны розныя. Значэнне кораня, якое атрымліваецца пры k=0, часта называецца галоўным.
Прыклады
Знойдзем \sqrt{-4}. Маем Адкуль па формуле атрымліваем: Пры k=0 атрымаем першы корань 2 i, пры k=1 атрымаем другі корань (-2 i).
Далей знойдзем \sqrt{2 i}. З тоеснасці па формуле атрымліваем два карані: \pm(1+i).
Камплексная функцыя кораня і рыманава паверхня
Разгледзім камплексную функцыю кораня
n
-й ступені: Паводле сказанага вышэй, гэтая функцыя з'яўляецца шматзначнай (дакладней,
Зарваныця (Золачыўскі раён)
Зарваныця (Зарва́ниця) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Корань (матэматыка)
Камплексная функцыя кораня і рыманава паверхня
-значнай) функцыяй, і гэта стварае нязручнасці пры яе даследаванні і ўжыванні. У камплексным аналізе замест разгляду мнагазначных функцый на камплекснай плоскасці прынята іншае рашэнне: разглядаць функцыю як адназначную, але вызначаную не на плоскасці, а на больш складанай мнагастайнасці, якая называецца рыманавай паверхняй.
Для камплекснай функцыі кораня
-й ступені яе рыманава паверхня (гл. малюнкі) складаецца з
абласцей (лістоў), звязаных шрубападобна, прычым апошні ліст звязаны з першым. Гэта паверхня непарыўная і адназвязная. Адзін з лістоў утрымлівае галоўныя значэнні кораня, якія атрымліваюцца як аналітычны працяг рэчаіснага кораня з дадатнага прамяня рэчаіснай восі.
Апішам дзеля прастаты камплексную функцыю квадратнага кораня. Яе рыманава паверхня складаецца з двух лістоў. Першы ліст можна прадставіць як комплексную плоскасць, у якой выразаны дадатны прамень рэчаіснай восі. Значэнні функцыі кораня w на гэтым лісце маюць удвая меншы аргумент, чым z, і таму яны запаўняюць верхнюю частку камплекснай плоскасці значэнняў. На разрэзе першы ліст злеплены з другім, і функцыя непарыўна працягваецца праз разрэз на другі ліст, дзе яе значэнні запаўняюць ніжнюю частку камплекснай плоскасці значэнняў. Пачатак першага ліста і канец другога, што засталіся свабоднымі, таксама склеім, пасля чаго атрыманая функцыя на рыманавай паверхні становіцца адназначнай і ўсюды непарыўнай.
Функцыя мае адзін нуль пры z=0. Асаблівыя кропкі: z=0 і z=\infty (кропкі разгалінавання бясконцага парадку). Наяўнасць пункта разгалінавання ў нулі азначае, што любы замкнёны контур, які ахоплівае нуль, непазбежна пераходзіць з ліста на ліст.
Дзякуючы адназвязнасці рыманава паверхня кораня з'яўляецца ўніверсальнай накрываючай для камплекснай плоскасці без пункта 0.
Варыяцыі і абагульненні
Корань n-й ступені з a ёсць рашэнне ўраўнення і яго ў прынцыпе можна вызначыць ўсюды, дзе такое ўраўненне мае сэнс. Часцей за ўсё разглядаюць такія абагульненні ў алгебраічных колцах. Лепш за ўсё даследаваны абагульненыя квадратныя карані.
Калі колца ёсць вобласць цэласнасці, то квадратных каранёў можа быць альбо два, альбо ні аднаго. На самай справе, калі маюцца два кораня a, b, то адкуль: а раз дзельнікаў нуля няма, то У больш агульным выпадку, калі ў колцы ёсць дзельнікі нуля ці яно некамутатыўнае (мае неперастаўляльную аперацыю множання), лік каранёў можа быць любым.
Карані для кватэрніёнаў маюць шмат агульнага з камплекснымі, але ёсць і істотныя асаблівасці. Квадратны кватэрніённы корань звычайна мае 2 значэнні, але калі падкаранёвы выраз — адмоўны рэчаісны лік, то значэнняў бясконца шмат. Напрыклад, квадратныя карані з -1 ўтвараюць трохмерную сферу, якая вызначаецца формулай :
Для колца квадратных матрыц даказана, што калі матрыца дадатна вызначана, то дадатна вызначаны існуе і адзіны. Для матрыц іншых тыпаў каранёў можа колькі заўгодна (у тым ліку ні аднаго).
Квадратныя карані ўводзяцца таксама для функцый, аператараў і іншых матэматычных аб'ектаў.
Развіццё паняцця
Першыя задачы, звязаныя са здабываннем квадратнага кораня, знойдзены ў працах вавілонскіх матэматыкаў (пра дасягненні старажытнага Егіпта ў гэтых задачах нічога не вядома). Сярод такіх задач:
Вавілонскія матэматыкі (II тысячагоддзе да н. э.) распрацавалі для здабывання квадратнага кораня асаблівы лікавы метад. Пачатковае прыбліжэнне для \sqrt{a} разлічваліся зыходзячы з найбліжэйшага да кораня (у меншы бок) натуральнага ліку n. Прадставіўшы падкаранёвы выраз у выглядзе: атрымліваем: затым прымяняўся ітэратыўны працэс ўдакладнення, адпаведны метаду Ньютана:
Ітэрацыі ў гэтым метадзе вельмі хутка сыходзяцца. Для \sqrt{5}, напрыклад, і мы атрымліваем паслядоўнасць прыбліжэнняў:
Аналагічныя задачы і метады сустракаюцца ў старажытнакітайскай «Матэматыцы ў дзевяці кнігах». Старажытныя грэкі зрабілі важнае адкрыццё: \sqrt{2} — ірацыянальны лік. Дэталёвае даследаванне, выкананае Тээтэтам Афінскім (IV стагоддзе да н. э.), паказала, што калі корань з натуральнага ліку не здабываецца цалкам, то яго значэнне ірацыянальнае.
Грэкі сфармулявалі праблему падваення куба, якая зводзілася да пабудовы кубічнага кораня з дапамогай цыркуля і лінейкі. Праблема аказалася невырашальнай. Лікавыя алгарытмы здабывання кубічнага кораня апублікавалі Герон (у трактаце "Метрыка", I стагоддзе н. э.) і індыйскі матэматык Арыябхата I (V стагоддзе). Алгарытмы здабывання каранёў любой ступені з цэлага ліку, распрацаваныя індыйскімі і ісламскімі матэматыкамі, былі ўдасканалены ў сярэднявечнай Еўропе. Мікалай Арэм (XIV стагоддзе) упершыню растлумачыў корань n-й ступені як узвядзенне ў ступень
Пасля з'яўлення формулы Кардана (XVI стагоддзе) пачалося прымяненне ў матэматыцы ўяўных лікаў, якія разумеюцца як квадратныя карані з адмоўных лікаў. Асноўныя прыёмы вылічэнняў з камплекснымі лікамі распрацаваў у XVI стагоддзі Рафаэль Бамбелі, які таксама прапанаваў арыгінальны метад вылічэння каранёў (з дапамогай ланцуговых дробаў). Адкрыццё формулы Муаўра (1707) паказала, што здабыванне кораня любой ступені з камплекснага ліку заўсёды магчыма і не прыводзіць да новага тыпу лікаў.
Камплексныя карані адвольнай ступені ў пачатку XIX стагоддзя глыбока даследаваў Гаус, хоць першыя вынікі належаць Эйлеру. Надзвычай важным адкрыццём (Галуа) стаў доказ таго факта, што не ўсе алгебраічныя лікі (карані мнагачлена) можна атрымаць з натуральных з дапамогай чатырох дзеянняў арыфметыкі і здабывання кораня.
Этымалогія тэрміна і паходжанне сімволікі
Тэрмін корань мае доўгую і складаную гісторыю. Здабыванне квадратнага кораня старажытныя грэкі разумелі строга геаметрычна: як знаходжанне стараны квадрата па вядомай яго плошчы. Пасля перакладу на санскрыт грэчаскае слова "старана" ператварылася ў «мула» (аснова). Слова «мула» мела таксама значэнне «корань», таму пры перакладзе індыйскіх сідхант на арабскую мову выкарыстоўваўся тэрмін «джызр» (корань расліны). Пасля аналагічнае па сэнсе слова «radix» замацавалася ў лацінскіх перакладах з арабскай, а праз іх і ў славянскіх матэматычных тэрміналогіях («корань», «радыкал»).
Сярэднявечныя матэматыкі (напрыклад, Кардана) абазначалі квадратны корань сімвалам Rx, скарачэнне ад слова «radix». Сучаснае абазначэнне упершыню ўжыў нямецкі матэматык Крыстаф Рудольф, са школы касістаў (гэта значыць алгебраістаў), у 1525. Паходзіць гэты знак ад стылізаванай першай літары таго ж слова «radix». Лінія над падкаранёвым выразам спачатку адсутнічала; яе пазней увёў Дэкарт (1637) для іншай мэты (замест дужак), і гэтая рыса неўзабаве злілася са знакам кораня.
Паказчык ступені з'явіўся ў знаку кораня дзякуючы Валісу і «Універсальнай арыфметыцы» Ньютан (XVIII стагоддзе).
Рывальба
Рывальба (Rivalba) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 1028 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 102 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 10090. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Amanzio.
Застаўнэ (Золачыўскі раён)
Застаўнэ (Заставне́) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Сойм Вялікага Княства Літоўскага
Вальны сойм — саслоўна-прадстаўнічы орган Вялікага Княства Літоўскага ў XV — першай палове XVI стагоддзя. Насіў арыстакратычны характар. Дамінуючае становішча мелі буйныя землеўладальнікі. Пасля заключэння ў 1569 годзе Люблінскай уніі большасць з тых, хто меў права прымаць удзел у працы сойма Вялікага Княства Літоўскага, атрымалі месца ў аб’яднаным сойме Рэчы Паспалітай.
Узнікненне
Складванне сойма як саслоўна-прадстаўнічага органа мае карані ў вечавых традыцыях і звязана з развіццём саслоўнай сістэмы Вялікага Княства Літоўскага ў XIV—XVI стагоддзях. Традыцыя склікання сходаў і з’ездаў прадстаўнікоў прывілеяваных саслоўяў паўстала на месцах збору агульназемскага сходаў. У аснове з’ездаў ляжала ўяўленне аб роўнасці ўсіх прадстаўнікоў вышэйшага саслоўя (шляхты), заснаванае на агульным для князёў, паноў і рыцарства праве на валоданне зямлёй на аснове рыцарскага права. Ператварэнне з’ездаў ваеннаслужылых насельніцтва ў прадстаўнічы орган шляхецкага саслоўя адбылося на фоне афармлення правоў ім прывілеяў шляхты, у той жа час пастановы сойма абмяжоўвалі ўладу вялікага князя.
Зашкіў (Золачыўскі раён)
Зашкіў (За́шків) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 4272
NGC 4272 (іншыя абазначэнні — UGC 7378, MCG 5-29-59, ZWG 158.72, PGC 39715) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сакратарыят ЦК КПК
Сакратарыят Цэнтральнага Камітэта Камуністычнай партыі Кітая (скар. ) — пастаянны апарат Камуністычнай партыі Кітая, які фарміруе паралельныя дзяржаўным органам Кітайскай Народнай Рэспублікі партыйныя структуры.
Галоўнай функцыяй Сакратарыята з'яўляецца рашэнне кадравых пытанняў усярэдзіне партыі і дзяржаўных структурах (акрамя арміі). Таксама, Сакратарыят арганізоўвае працу Палітбюро ЦК КПК і яго Пастаяннага камітэта.
Ян Іозеф Хорэманс (старэйшы)
Нарадзіўся ў Антверпене. Быў зарэгістраваны ў Антверпенскай гільдыі Святога Лукі як вучань скульптара Міхіэля ван дэр Ворта Старэйшага ў 1694-95 гадах, а потым і мастака Яна ван Пі. У 1706 годзе стаў майстрам Антверпенскай гільдыі Святога Лукі. У наступным годзе ён ажаніўся з Марыяй Францыскай ван дэр Ворт, дачкой свайго першага гаспадара Міхіэля ван дэр Ворта Старэйшага. Іх сын Ян Іозеф Хорэманс малодшы таксама стаў мастаком.
Быў настаўнікам малодшага брата Петэра Якаба і сына Яна Іозефа. Памёр у Антверпене.
Вярыгіна (Гагарынскі раён)
Вярыгіна (Веригино) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Баскакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Графіня (фільм, 2009)
Графіня (The Countess)  — біяграфічная драма 2009 года рэжысёра Жулі Дэльпі.
Сюжэт
Дзеянне адбываецца ў XVII стагоддзі, калі пасля смерці мужа графіня Елізавета Батары становіцца ўладальніцай радавога маёнтка і вялікага стану. Быўшы адной з самых уплывовых і магутных жанчын у Венгрыі, яна адначасова выклікае ва ўсіх, хто акружае яе, захапленне, страх і нянавісць. Аднойчы яна ўлюбляецца ў прывабнага маладога чалавека, які значна маладзей за яе. Аднак, пасля недоўгачасовай інтрыжкі, той пакідае яе. Упэўненая ў тым, што ўсяму віной маладзейшая і прыгожая суперніца, Елізавета ўпадае ў вар'яцтва і лічыць, што кроў маладых нявінніц здольна вярнуць ёй маладосць і прыгажосць.
Золачыўка (Золачыўскі раён)
Золачыўка (Зо́лочівка) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Зазулі (Золачыўскі раён)
Зазулі (Зозулі́) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Рывальта-дзі-Тарына
Рывальта-дзі-Тарына (Rivalta di Torino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.