cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Джэймс Ват
Судовыя разборы па патэнтах
Пасля таго, як сталі ясныя ўсе перавагі новай машыны, з'явілася мноства падробак часцяком вельмі дрэннай якасці. Прыбытак ад продажаў мог быць вельмі вялікім, і таму кожны, хто меў хоць нейкае ўяўленне, нават вельмі малое, пра машыну Вата, спрабаваў зрабіць яе самастойна ў спробе зарабіць. Ват і Болтан былі змушаны пачаць змаганне з падробкамі, бо гэта псавала рэпутацыю іх фірме і, у дадатак, частка падробленых машын была проста небяспечная ў эксплуатацыі. Судовыя разборы адымалі шмат часу, выдаткі вылічаліся тысячамі, аднак усё іх Вату і Болтану атрымалася выйграць і знаходзіцца свае правы.
Расійская прапанова
Расійская акадэмія навук запрасіла Вата працаваць у Расіі. Расійскі ўрад прапанаваў англійскаму інжынеру «занятак, адпаведны з яго густам і спазнаннямі» і са штогадовым пенсіёнам у 1000 фунтаў стэрлінгаў. Намер Вата з'ехаць у Расію выклікала перапалох. Паэт Эразм Дарвін напісаў: «О Божа, як я быў напалоханы, калі пачуў, што рускі мядзведзь зачапіў Вас сваёй велічэзнай лапай і цягне ў Расію! Малю не ездзіць, калі толькі гэта магчыма… Я спадзяюся, што Ваша агнявая машына пакіне Вас тут». Ват у Расію не паехаў.
Старасць
Ват быў рознабакова адораны, лёгка вывучаў мовы, шмат чытаў. Вальтэр Скот у прадмове да аднаго са сваіх раманаў выяўляе здзіўленне разнастайнасці спазнанняў Вата, якога ён ведаў у апошнія гады яго жыцця.
На схіле гадоў Ват шмат займаўся прыдуманай ім машынай для капіявання скульптурных твораў. Сам вынаходнік зваў яе эйдографам. Гэты механічны прыстасаванне дазваляў капіяваць барэльефы, медальёны, статуі, бюсты, пасудзіны і іншыя рэчы самай складанай формы з высокай дакладнасцю. Працу над гэтай машынай Ват пачаў яшчэ ў канцы XVIII стагоддзя, але ўдасканаліць яе атрымалася ў яго толькі да канца жыцця.
Сканаў ва ўзросце 83 гадоў і быў пахаваны ў ў. Неўзадаўжкі ў Вестмінстэрскім абацтве быў узведзены велічны помнік Вату, выкананы таленавітым скульптарам Фрэнсісам Легатам Чантры. Пасля помнік быў перасунуты ў Сабор Святога Паўла.
Прызнанне заслуг
За некалькі гадоў да смерці англійскі ўрад вырашыў адрозніць Вата за заслугі перад радзімай баронскім тытулам, аднак ён адхіліў гэту прапанову. З'яўляўся членам Месяцавага таварыства — неафіцыйнага навуковага таварыства бачных дзеячаў брытанскага Асветніцтва, якое ўключала прамыслоўцаў, натурфілосафаў і інтэлігенцыю, паседжанні якога праводзіліся паміж 1765 і 1813 у Бірмінгеме.
У 1935 г. Міжнародны астранамічны саюз прысвоіў імя Вата кратару на бачнаму боку Месяца.
29 мая 2009 года Банк Англіі абвясціў, што будзе выпушчана банкнота ў 50 £ з выявай Вата і Болтана. На дадзены момант банкнота выпушчана і знаходзіцца ў абароце.
Ват
У якасці адзінкі магутнасці Ват у свой час прапанаваў такую адзінку, як «конская сіла». У 1882 годзе Брытанская асацыяцыя інжынераў вырашыла прысвоіць яго імя адзінцы магутнасці. Гэта быў першы ў гісторыі тэхнікі выпадак прысваення ўласнага імя адзінцы вымярэння.
Глушэц (Пружанскі раён)
Глушэ́ц (, Глушец) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сухопальскага сельсавета.
Да 2006 года ўваходзіла ў склад Роўбіцкага сельсавета.
Allium decipiens
Allium decipiens — від травяністых раслін сямейства, распаўсюджаны ў Паўднёва-Усходняй Еўропе і Заходняй Азіі.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая расліна 40-60 см даўжынёй. Лісточкі калякветніка 4-4,5 мм даўжынёй, ланцэтныя, бялёсыя або бялёса-ружовыя. Лісце лінейнае, 5-10 (15) мм шырынёй. Суквецце паўшарападобнае ці амаль шарападобнае, даволі рэдкае.
Таксанамія
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да, пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род быў выдзелены ў асобнае сямейства  , аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства.
Распаўсюджанне
Еўропа: Украіна, паўднёвы захад Расіі; Азія: Турцыя, Казахстан.
Жукавічы (Акцябрскі раён)
Жу́кавічы (, Жуковичи) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ламавіцкага сельсавета.
Размяшчэнне
У 16 км на поўдзень ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 225 км ад Гомеля, 12 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.
Інфармацыя
Планіроўка складаецца з кароткай вуліцы з завулкам, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай драўлянымі сядзібамі. Аўталаўка.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XVI стагоддзя як паселішча ў Мінскім ваяводстве Вялікага княства Літоўскага. У 1505 годзе кароль Жыгімонт I Стары аддаў сяло Жукавічы двараніну Шчаснаму, а ў 1507 годзе пацвердзіў гэта.
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1795 годзе ў валоданні абшарніка Ліпскага, пасля належала генерал-лейтэнанту В. М. Юдзіцкаму. З пачатку XIX стагоддзя ў складзе казённага маёнтка Граб'ё. У 1908 годзе ў Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.
Падчас польскай акупацыі ў 1920 годзе ў наваколлях дзейнічаў партызанскі атрад К. П. Арлоўскага. 15 лістапада 1920 года вызвалена ад польскіх войскаў. У 1929 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты ў красавіку 1942 года спалілі 15 двароў і забілі 15 жыхароў. 10 жыхароў загінулі на фронце.
Нікала Клюсеў
Нікола Клюсеў (Никола Кљусев; 2 кастрычніка 1927 года, Шціп, Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў — 16 студзеня 2008 года, Скоп’е, Македонія) — македонскі эканаміст і дзяржаўны дзеяч, першы прэм'ер-міністр Рэспублікі Македонія пасля абвяшчэння незалежнасці з 1991 па 1992 год.
Навуковая дзейнасць
Акадэмік Нікола Клюсеў пачаў сваю навуковую кар'еру ў 1953 годзе ў якасці асістэнта ў Навукова-даследніцкім інстытуце прамысловасці Македоніі. З 1960 па 1967 год з'яўляўся навуковым супрацоўнікам у Інстытуце эканомікі Македоніі. У 1972 годзе стаў прафесарам эканамічнага факультэта ў Універсітэце Св. Кірыла і Мяфодзія ў Скоп'і. У 1988 быў абраны членам Македонскай акадэміі навук і мастацтваў, у якасці Старшыні Савета па дэмаграфічных даследаваннях. Меў цэлы шэраг апублікаваных прац, манаграфій і навуковых даследаванняў, а таксама некалькіх кніг вершаў, эсэ і многае іншае.
Палітыка
З 1991 па 1992 год Клюсеў быў першым прэм'ер-міністрам Рэспублікі Македонія пасля яе аддзялення ад Югаславіі. Пад яго кіраўніцтвам была ўведзена новая нацыянальная валюта — дэнар. Апроч таго, ён узначальваў складаныя перамовы па вываду югаслаўскіх войскаў з Македоніі.
Падчас знаходжання на пасадзе прэм'ер-міністра не з'яўляўся членам якой-небудзь палітычнай партыі. Пазней ён уступіў у ВМРО-ДПМНЕ, адну з асноўных палітычных партый Македоніі. У 1997 годзе быў абраны Старшынём Савета ВМРО-ДПМНЕ. З 1998 па 2000 год ён ізноў уваходзіў ва ўрад у якасці міністра абароны.
Бабічы (Чачэрскі раён)
Ба́бічы (, Бабичи) — вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Нісімкавіцкага сельсавета.
Гісторыя
Першыя згадкі — 1483 год.
У 0,8 км на паўднёвы захад ад вёскі знаходзіцца курганны могільнік перыяду ранняга Сярэднявечча (X—XIII стагоддзі).
У 1926—1954 гадах цэнтр Бабіцкага сельсавета, у 1954—1961 гадах вёска ў складзе Покацкага сельсавета.
Ако (сяло)
Ако́ (Հակկո) — сяло ў марзе Арагацотн, на захадзе Арменіі. Асноўнае насельніцтва сяла складаюць езіды. Размешчана за 16 км на захад ад горада Талін, але нармальнай дарогі, якая б злучала са знешнiм светам з сяла няма. Адзіная грунтавая дарога вядзе да сяла Гялто, што размешчана за 3 км на ўсход, але далей яна ідзе яшчэ 2 км ўсход і становіцца зусім дрэннай якасці. За 6 км на паўночны ўсход размешчана сяло Сарык. Гэта найбліжэйшае сяло, дзе ёсць асфальтаваная дарога, якая прымыкае да трасы Ерэван — Гюмры. За 6 км на захад размешчана сяло Гетап, праз якое праходзіць траса і чыгунка з пастаянным рухам уздоўж памежнай з Турцыяй ракой Аракс.
Біргіта Даль
Рут Біргіта Даль (Rut Birgitta Dahl; нар., лен Гётэбарг і Бохус, цяпер Вестра-Гёталанд) — шведская грамадская дзяячка. У розныя гады дэпутат і спікер Рыксдага, міністр некалькіх урадаў Швецыі.
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і настаўніцы і дырэктара народнай сярэдняй школы. Жыла ў Сторвіку, Вестэросе і Валентуне, у 1950-х гадах пераехала вучыцца ў Упсалу.
У 1960 годзе атрымала ступень бакалаўра ва Упсальскім універсітэце, дзе вяла актыўную палітычную дзейнасць у студэнцкіх арганізацыях.
У 1990—1996 гадах была членам Выканаўчага камітэта Сацыял-дэмакратычнай партыі. У 1994—2002 гадах таксама была спікерам Рыксдага.
Двойчы замужам, мае 3 дзяцей.
Тадэвуш Мазавецкі
Тадэвуш Мазавецкі (Tadeusz Mazowiecki;, Плоцк — , Варшава) — польскі палітычны дзеяч, публіцыст.
Біяграфія
Скончыў юрыдычны факультэт Варшаўскага ўніверсітэта, аднак юрыстам не працаваў, а адразу заняўся публіцыстыкай. У 1950 пачаў працаваць у каталіцкім штотыднёвіку у Вроцлаве, займаўся пытаннямі моладзі. Уваходзіў у каталіцкую арганізацыю «Знак», якая ў 1968 была арганізатарам студэнцкіх дэманстрацый. У 1970-х падтрымліваў кантакты з нелегальным Камітэтам абароны рабочых. Быў паплечнікам Леха Валенсы ў «Салідарнасці». У жніўні 1980 стаў ініцыятарам ліста групы інтэлектуалаў і падтрымку бастуючых рабочых узбярэжжа. Быў дарадцам прафсаюза «Салідарнасць», а ў 1981 заняў пасаду галоўнага рэдактара выдання «Tygodnik Solidarność». Пасля ўвядзення ваеннага становішча ў снежні 1981 быў інтэрнаваны.
У чэрвені 1989 абраны ў Сейм. У жніўні таго ж года быў вылучаны ў якасці аднаго з кандыдатаў на пасаду кіраўніка польскага ўрада, як пасярэдніка паміж Л. Валенсам і прыхільнікамі В. Ярузельскага. 19 жніўня 1989 прэзідэнт Ярузельскі прыняў адстаўку генерала Кішчака, кандыдатуру якога не патрымаў Сейм, і прызначыў Старшынёй Савета Міністраў Польскай Народнай Рэспублікі Тадэвуша Мазавецкага. 7 верасня Тадэвуш Мазавецкі сфармаваў першы некамуністычны ўрад Польшчы. У ім 11 пасад занялі прадстаўнікі «Салідарнасці», 4 пасады — ПАРП, 4 пасады — Аб’яднаная сялянская партыя, 3 — Дэмакратычная партыя, і 1 — Салідарнасць сялян-аднаасобнікаў. У сваёй першай прамове перад Соймам Мазавецкі заявіў, што доўгатэрміновай стратэгічнай мэтай кабінета стане «вяртанне да рынкавай эканомікі і змяненне ролі дзяржавы ў гаспадарчай сферы». Першай замежнай паездкай Тадэвуша Мазавецкага стаў візіт у Італію, дзе 20 кастрычніка 1989 года ён наведаў Ватыкан і быў прыняты папам Янам Паўлам II.
На прэзідэнцкіх выбарах 1990 заняў 3-е месца, а затым, 4 студзеня 1991, падаў у адстаўку з пасады прэм’ера. У 1990 адышоў ад «Салідарнасці» і заснаваў Дэмакратычны саюз. У 1997 годзе Тадэвуш Мазавецкі напісаў прэамбулу Польскай Канстытуцыі. Быў дарадцам прэзідэнта Б. Камароўскага
Памёр 28 кастрычніка 2013 ва ўзросце 86 гадоў у Варшаве.
Помнік Людміле Іванаўне Чалоўскай
Помнік Людміле Іванаўне Чалоўскай — помнік у Барысаве, размешчаны на праспекце Рэвалюцыі, у скверы. Пастаўлены ў 1958 годзе. Прысвечаны удзельніцы партызанскага руху на Барысаўшчыне ў Вялікую Айчынную вайну Людміле Чалоўскай. Аўтары помніка — скульптар С. Селіханаў, архітэктар Г. Калюжны.
Апісанне
Агульная вышыня бетоннага помніка складае 4,4 м. Скульптурная фігура Л. I. Чалоўскай на простым і строгім пастаменце. У зграбнай фігуры, лёгкім, але рашучым кроку дзяўчыны адлюстраваны валявы парыў і абаяльнасць юнацтва, маральная сіла адважнай партызанкі. Скульптура вабіць жыццёвасцю і адухоўленасцю вобраза.
Глыбокі Кут
Да 11 чэрвеня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Папялёўскага сельсавета.
Сасноўка (Брэсцкі раён)
Сасно́ўка (, Сосновка) — пасёлак у Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чарнаўчыцкага сельсавета. Размешчана за 11 км на паўночны ўсход ад Брэста.
Аменхатэп Малодшы
Аменхатэ́п Мало́дшы, ці Аменхатэ́п, сын Хапу (каля 1460,, Ніжні Егіпет — каля 1380 да н. э.) — старажытнаегіпецкі архітэктар, быў на ваеннай і дзяржаўнай службе. Дарадца Аменхатэпа III, настаўнік малалетняга Аменхатэпа IV.
Пабудаваў храм бога Амона-Ра ў Луксоры (разам з архітэктарамі братамі Горы і Суці), храмы ў і Седэінгу, грандыёзныя помнікі ў Карнаку (храм бога Хансу, храм багіні Мут, алею сфінксаў паміж Луксорам і Карнакам), а таксама  на заходнім беразе Ніла (захаваліся ).
Недалёка ад храма Тутмоса II узведзены храм у гонар Аменхатэпа Малодшага.
Жлоба
Жлоба — беларускае прозвішча.
Грынявічы (Пружанскі раён)
Грыняві́чы (, Гриневичи) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сухопальскага сельсавета.
Людміла Іванаўна Чалоўская
Людміла Іванаўна Чалоўская (нар. , г. Магілёў —, Барысаў) — удзельніца партызанскага руху на Барысаўшчыне ў Вялікую Айчынную вайну.
Біяграфія
Нарадзілася года ў Магілёве ў сям’і ваеннаслужачага. Член ВЛКСМ з 1940 г. 3 1935 г. жыла ў Барысаве. Вясною 1941 года скончыла 8 класаў 2-й сярэдняй школы. 3 ліпеня 1941 г. член камсамольска-маладзёжнай групы Барысаўскага камуністычнага падполля. Распаўсюджвала лістоўкі, збірала зброю і боепрыпасы, звесткі аб размяшчэнні нямецкіх войск. 3 лютага 1942 г. разведчыца і сувязная партызанскага атрада імя Ф. Э. Дзяржынскага брыгады «Дзядзькі Колі», з ліпеня 1943 г. — у партызанскай спецыяльнай групе НКДБ СССР «Артур». Падтрымлівала сувязь з падпольнымі групамі ў Барысаве, перадавала ім міны, узрыўчатку для дыверсій, збірала звесткі разведкі для партызан, здабывала бланкі пашпартоў, удзельнічала ў арганізацыі ўцёкаў ваеннапалонных. Дом, дзе жыла маці Люсі ў Барысаве, быў партызанскіх сувязных і падпольшчыкаў.
г. пры выкананні чарговага задання Л. I. Чалоўская была схоплена гітлераўцамі і кінута ў Барысаўскую турму. Пасля катаванняў расстраляна ў ноч з 6 на 7.11.1943 г.
Памяць
Імем адважнай партызанкі названы вуліца і піянерская дружына сярэдняй школы № 13 у Барысаве. У 1958 годзе ў Барысаве пастаўлены помнік Люсі Чалоўскай (скульптар С. Селіханаў, архітэктар Г. Калюжны).
Ярканцаўскі сельсавет
Ярка́нцаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Ярканцы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Відзаўскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Расінельскага сельсавета. 15 лістапада 1957 года ў склад Абалеўскага сельсавета перададзены 9 населеных пунктаў (Бурцішкі, Дацішкі, Любішкі, Новая Вёска, Орлішкі, Радзішкі, Савейкі, Скурцішкі, Трабшышкі), 12 чэрвеня 1958 года — населеныя пункты Бамейкі і Ніпалаты. З 20 студзеня 1960 года ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. 29 снежня 1961 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Абалеўскага сельсавета, які ў сувязі з далучэннем тэрыторыі быў перайменаваны ў Відзаўскі сельсавет.
Залаты медаль Кангрэса ЗША
Залаты медаль Кангрэса ЗША (Congressional Gold Medal) — вышэйшая грамадзянская ўзнагарода ЗША, якая прысуджаецца ад імя Кангрэса ЗША. Падставай для ўзнагароджання Залатым медалём Кангрэса з'яўляюцца выдатныя дасягненні, якія маюць асаблівае значэнне для гісторыі і культуры Злучаных Штатаў Амерыкі.
Медаль была заснавана ў 1776 годзе, першым узнагароджаным Залатым медалём быў Джордж Вашынгтон. Да 1860 года медаль уручаўся ў якасці ваеннай узнагароды, ёю ўзнагароджваліся салдаты і афіцэры, якія прадэманстравалі гераізм на поле бою і выбітныя камандуючыя. Пасля заснавання Медалі Гонару, Залаты медаль Кангрэса перастаў выкарыстоўвацца ў якасці ваеннай узнагароды, хаця і не канчаткова — узнагароджанні за ваенныя дасягненні і гераізм праводзіліся і пазней, у прыватнасці пасля заканчэння Другой сусветнай вайны.
У ЗША існуе ўзнагарода, якая мае статус, аналагічны статусу Залатога медаля Кангрэса, і таксама разглядаецца як вышэйшая грамадзянская ўзнагарода — Прэзідэнцкі медаль Свабоды.
Алейнікава
Алейнікава — беларускае і рускае прозвішча, жаночая форма прозвішча.
Мікалай Канстанцінавіч Петрушкевіч
Мікала́й Канстанці́навіч Петрушке́віч (нар., в. Ціхаволя ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр гандлю БССР (1986—1990).
Біяграфія
Скончыў Гродзенскі тэхнікум Белкаапсаюза і Маскоўскі кааператыўны інстытут Центрасаюза.
Працоўную дзейнасць пачаў прадаўцом у гродзенскай краме «Культтавары». Пасля службы ў Савецкай Арміі працягнуў працаваць у гандлі, з 1964 года працаваў дырэктарам крамы, з 1967 года кіраўніком базы культторга. У 1970 годзе быў прызначаны намеснікам начальніка абласнога ўпраўлення гандлю Гродна. Праз паўтара года пераведзены ў Міністэрства гандлю на пасаду начальніка ўпраўлення арганізацыі гандлю. З 1977 года працуе начальнікам Брэсцкага ўпраўлення гандлю аблвыканкама. У 1981 годзе быў пераведзены намеснікам міністра гандлю рэспублікі. З 1986 па 1990 гады займаў пасаду міністра гандлю БССР. У 1991 годзе яго накіроўваюць у распараджэнне Міністэрства знешнеэканамічных сувязяў СССР. Распараджэннем Савета Міністраў СССР атрымлівае прызначэнне намесніка старшыні гандлёвага прадстаўніцтва СССР у Польшчы. Пасля распаду СССР прызначаны гандлёвым прадстаўніком Рэспублікі Беларусь у Польшчы, дзе працаваў да 1995 года.
Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР ад Слуцкай выбарчай акругі.
Пірынская Македонія
Пі́рынская Македонія (Усходняя Македонія, або Балгарская Македонія) — вобласць на паўднёвым захадзе Балгарыі, якая ўключае горны масіў Пірын, суседнія даліны рэк Струма і Места і частку Радопскіх гор, Рылы, Славянкі, Бяласіцы, Ограждзена і Малешаўскіх гор.
Большая частка гэтай тэрыторыі размешчана на тэрыторыі цяперашняй Благоеўградскай вобласці, невялікая частка вобласці каля сяла Баракава - у Кюстэндзілскай вобласці.
Вобласць Пірынская Македонія ўвайшла ў склад Балгарыі пасля Першай Балканскай вайны 1912 года.
Дзетаветчына
Дзетаве́тчына (, Детоветчина) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сухопальскага сельсавета.
Allium pervestitum
Allium pervestitum — від травяністых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна да 55 см вышынёй. Цыбуліна яйцападобна-шарападобная, з жаўтлява-бялёсымі, паперападобнымі абалонкамі. Сцябло круглае, дыяметрам 2-5 мм.
Таксанамія
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да, пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род быў выдзелены ў асобнае сямейства  , аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства.
Экалогія і распаўсюджанне
Ксерафіт. Расце на вапнавых схілах.
Максімілян Фактаровіч
Максімілян Фактаровіч (Maksymilian Faktorowicz), больш вядомы як Макс Фактар (Max Factor) — амерыканскі бізнесмен габрэйскага-польскага паходжання, касметолаг, прадпрымальнік і вынаходнік. Будучы заснавальнікам касметычнага гіганта Max Factor & Company, ён у значнай ступені развіў сучасную касметычную індустрыю ў Злучаных Штатах.
Быў жанаты тройчы. Яго першай жонкай у 1896—1906 гадах была Эстэр Роза (або Рэйза). Ад гэтага саюза нарадзілася чацвёра дзяцей. Другая жонка з 1906 г. — Гума Срадкоўская. У 1907 годзе яна нарадзіла сына Луі. Яго апошняй жонкай з 1908 года і да самай смерці была Джэні Кук. У 1916 годзе яна нарадзіла сына Сіднэя (пам. 2010).
Раннія гады
Максімілян, польска-габрэйскага паходжання, нарадзіўся ў Здуньскай Волі ў сям’і Абрагама Фактаровіча (1850/52 — 1938) і Цэцыліі Вроцлаўскай. Яго бацька, працавіты бакалейшчык, рабін або рабочы тэкстыльнай фабрыкі (у залежнасці ад крыніцы), не мог забяспечыць фармальнай адукацыяй сваіх чатырох дзяцей.
Да васьмі гадоў Максімілян працаваў памочнікам дантыста і фармацэўта. Ва ўзросце дзевяці гадоў ён быў вучнем парыкоўшчыка ў Лодзі. Гэты вопыт дазволіў яму атрымаць пасаду ў кампаніі Anton’s у Берліне, вядучага цырульніка і стваральніка касметыкі. Да чатырнаццаці гадоў ён працаваў у Korpo, маскоўскім майстрам парыкоў і касметыкам у Імператарскай Вялікай оперы Расіі. Ад васемнаццаці да дваццаці двух гадоў ён праходзіў тэрміновую ваенную службу ў Расійскай імператарскай арміі, дзе служыў у шпітальным корпусе.
Пасля звальнення адкрыў у горадзе Разані ўласную краму па продажы румян, крэмаў, водараў і парыкоў ручной працы. Ён стаў вядомы, калі вандроўная тэатральная трупа апранула фактараўскую касметыку, выступаючы перад расійскімі дваранамі. Расійскае дваранства прызначыла Максіміляна афіцыйным экспертам па касметыцы для царскай сям’і і Расійскай імператарскай Вялікай оперы, што стала прычынай таго, што за ім пільна сачылі. Ён ажаніўся з Эстэр Розай (якую ён называў Лізі), і да пачатку 1904 года ў іх нарадзілася трое дзяцей: Фрэда, Сесілія і Дэвіс. У 1904 годзе, занепакоены ўзмацненнем антыяўрэйскага пераследу ў Расійскай імперыі, ён і яго жонка вырашылі паехаць у Амерыку за сваім братам Натанам і дзядзькам Фішэлем. Занепакоены тым, што яго не адпусцяць з царскай службы, ён з дапамогай сябра арганізаваў адпачынак у Карлавых Варах — па адной з версій так ён ўцёк з царскай службы. Пасля сустрэчы з яго сям’ёй яны накіраваліся на востраў Эліс, дзе былі ўжо 25 лютага 1904 г.; у яго было 400 долараў ЗША. Яны пасяліліся ў Сэнт-Луісе, штат Місуры.
Стварэнне карпарацыі
Пазней у тым жа годзе Макс перавёз сваю сям’ю ў Лос-Анджэлес, калі ўбачыў магчымасць прадастаўляць парыкі на заказ і тэатральны грым кінаіндустрыі, якая расце. Першапачаткова ён адкрыў краму на South Central Avenue і рэкламаваў бізнес як «Магазін антысептыкаў для валасоў Max Factor». Пасля заснавання «Max Factor & Company» у 1909 годзе ён неўзабаве стаў дыстрыбутарам Leichner and Minor на Заходнім узбярэжжы, двух вядучых вытворцаў тэатральнага грыму. Тлушчавую фарбу ў выглядзе палачак — хоць гэта быў прыняты грым для выкарыстання на сцэне — нельга было наносіць дастаткова тонкім пластом, а таксама колеры не падыходзілі, каб здавальняюча працаваць на экране ў першыя гады кінавытворчасці.
Макс пачаў эксперыментаваць з рознымі злучэннямі, каб распрацаваць адпаведны макіяж для новага носьбіта — плёнкі. Да 1914 года ён удасканаліў першую касметыку, спецыяльна створаную для выкарыстання ў кінафільмах — больш разрэджваючую фарбу ў выглядзе крэму, упакаваную ў слоік і створаную ў 12 дакладна градуяваных адценнях. У адрозненне ад тэатральнай касметыкі, яна не трэскаецца і не злежваецца.
Дзякуючы гэтаму важнаму дасягненню Макс Фактар стаў аўтарытэтам у галіне касметыкі для кінавытворчасці. Неўзабаве кіназоркі захацелі паспрабаваць «гнуткую фарбу», у той час як кінапрадзюсары шукалі парыкі з чалавечых валасоў. Макс дазволіў здаваць парыкі ў арэнду прадзюсарам старых вестэрнаў пры ўмове, што яго сынам дадуць часткі. Хлопчыкі глядзелі б дарагія парыкі.
У 1920-я гады Макс прадастаўляў грамадскасці шэраг касметычных сродкаў і настойваў на тым, што кожная дзяўчына можа выглядаць як кіназорка, выкарыстоўваючы касметыку Max Factor.
Фактар стаў грамадзянінам ЗША ў 1916 годзе.
У 1920 годзе Макс Фактар паддаўся прапанове Фрэнка Фактара і афіцыйна пачаў называць сваю прадукцыю «дэкаратыўнай касметыкай». Да таго часу выкарыстоўваўся тэрмін «касметыка», таму што лічылася, што «грым» выкарыстоўваецца толькі людзьмі ў тэатры або з сумнеўнай рэпутацыяй — а не тым, што можна выкарыстоўваць у прыстойным грамадстве.
Смерць
У 1938 годзе Макс падарожнічаў па Еўропе па справах са сваім сынам Дэвісам, калі падчас прыпынку ў Парыжы ён атрымаў запіску з патрабаваннем грошай у абмен на сваё жыццё. З дапамогай падману паліцыя спрабавала затрымаць вымагальніка, але ў дамоўлены пункт ніхто не прышоў. Фактар быў настолькі ўзрушаны пагрозай, што па загадзе мясцовага лекара вярнуўся ў ЗША, дзе па прыбыцці лёг у ложак. Фактар памёр 30 жніўня 1938 года ва ўзросце 60 гадоў у Беверлі-Хілз. Першапачаткова ён быў пахаваны ў маўзалеі Бэт-Олем на Галівудскіх могілках у Лос-Анджэлесе. Яго астанкі былі перанесены праз шмат гадоў на могілкі Хілсайд-Мемарыял-Парк у Калвер-Сіці.
Allium podolicum
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна, 20-50 см вышынёй. Лісце вузкалінейнае, уздоўж згорнутае.
Лісточкі калякветніка ружовыя, бліскучыя, 4,5-5,5 мм даўжынёй. Ніткі тычынак прыкладна роўныя калякветніку.
Таксанамія
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да, пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род быў выдзелены ў асобнае сямейства  , аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства.
Акунк (Гегаркунік)
Аку́нк (Ակունք) — сяло ў марзе Гегаркунік, на ўсходзе Арменіі. Сяло прымыкае да паўднёвай ускраіны горада Вардэніс.
Сяло размешчана на месцы паселішча бронзавага веку і мае крэпасць 6-га - 4-га стагоддзяў да нашай эры.
Агафонава
Агафонава — жаночая форма прозвішча.
Ізбіцы
Ізбіцы́ (, Избицы) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сухопальскага сельсавета.
Царква Параскевы Пятніцы (Чарнаўчыцы)
Царква Параскевы Пятніцы — праваслаўная царква ў в. Чарнаўчыцы Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці. Адзін з нешматлікіх захаваных да нашага часу аўтэнтычных чатырох-зрубных крыжовых храмаў, раней даволі распаўсюджаных на тэрыторыі Беларусі, помнік народнага дойлідства 18 стагоддзя.
Гісторыя
Пабудавана ў 1733 годзе з дрэва, перабудоўвалася ў 1860-я гады. Абнесена бутавай агароджай з арачнай 2-яруснай брамай-званіцай. Пацярпела ад пажару ў 1987 годзе (страчаны купал-баня, дах, іканастас 1830-х гадоў). Замест купала збудаваны высокі спічасты шацёр, які не адпавядае брутальным барочным масам самога храма.
Архітэктура
Помнік народнага дойлідства з рысамі стылю барока. Крыжовы ў плане зруб некалькі выцягнуты ўздоўж падоўжнай восі за кошт 5-граннай апсіды з бакавымі нізкімі рызніцамі і невялікага прытвора пад 2-схільным дахам. Малітоўная зала атрымала рзвіццё ў шырыню са стварэннем невялікага трансепта, адзначанага знадворку шчытамі. Сяродкрыжжа 2-схільных дахаў увянчана фігурным шмат'ярусным купалам (яго паходжанне больш позняе, бо візіта 2-й палавіны 18 ст. адзначае ў завяршэнні храма просты крыж). Вертыкальную накіраванасць будынка падкрэсліваюць таксама шалёўка, брусы-сцяжкі, вуглавыя руставаныя лапаткі, здвоеныя прамавугольныя аконныя праёмы. Фігурнай шалёўкай апрацаваны 3-вугольны франтон галоўнага фасада.
Інтэр'ер
У перакрытыю плоскай столлю малітоўную залу адкрываюцца хоры, размешчаныя над бабінцам. Апсіда вылучана драўляным разным іканастасам 1987 года. Абраз «Цуд Георгія аб змеі» (1729).
Тыва (індзейцы)
Ты́ва (Tihua, Tigua, Tiwa) — культурная група індзейцаў-пуэбла, аб'яднаная агульным паходжаннем. У мінулым размаўлялі на адзінай галіне моў каёва-танаанскай сям'і. Прыкладная колькасць у ЗША (2019 г.) — 4 226 чалавек.
Існуе 2 асноўных падыхода да вылучэння тыва. Па-першае, так называлася частка індзейцаў-пуэбла, з якімі іспанцы ўпершыню сутыкнуліся ў 1541 г. на Рыа-Грандэ на тэрыторыі сучаснага штата Нью-Мексіка. У 1629 г. місіянеры-францысканцы паведамлялі, што тыва займалі 8 пуэбла, іх агульная колькасць складала 6 000 чалавек. У XVII ст. яны актыўна ваявалі супраць апачы. У 1680 г. тыва прынялі ўдзел у паўстанні індзейцаў-пуэбла супраць іспанскіх каланізатараў. Частка паўстанцаў была вымушана перамясціцца на захад сучаснага Тэхаса, дзе іх нашчадкі, а таксама выхадцы з іншых плямён стварылі пуэбла Іслета-дэль-Сур. У нашы дні гэта аўтаномная рэзервацыя, жыхары якой вызначаюць сваю тоеснасць як тыва.
Другі падыход заснаваны на лінгвістычным прынцыпе, калі да тыва далучаюць носьбітаў і іх нашчадкаў асобнай галіны моў, вылучаных мовазнаўцамі знутры каёва-танаанскай сям'і. У такім разе да тыва далучаюць і іншых індзейцаў-пуэбла, што працягваюць насяляць Нью-Мексіка, аднак не абавязкова самі вызначаюць сваю тоеснасць як тыва. Часцей яны карыстаюцца назвай свайго пуэбла ў якасці саманазвы. Прыкладам таму могуць быць насельнікі Таас-Пуэбла. Мовы тыва практычна не ўжываюцца ў нашы дні. У выніку асіміляцыі ў XIX — XX стст. адбыўся пераход большасц носьбітаў тыва да іспанскай і англійскай моў.
Падобна іншым індзейцам-пуэбла, тыва здаўна займаліся земляробствам. Найбольш важнымі культурамі з'яўляліся кукуруза і бавоўнік. Пад уплывам еўрапейскіх перасяленцаў узнікла жывёлагадоўля. У нашы дні развіваюцца традыцыйныя рамёствы накшталт вырабу керамікі і драўляных лялек.
Святлана Георгіеўна Алейнікава
Святлана Георгіеўна Алейнікава (нар., г. Шклоў, Магілёўская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла ў 1960 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, у 1968 годзе — Беларускі політэхнічны інстытут. Працавала ў Віцебскім філіяле Белдзяржпраекта, у Белдзяржпраекце, з 1968 года — старшы архітэктар у Белпрампраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года (Мінск).
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): гарбарны завод у Бабруйску (1972), ПДП прамвузла «Кеты» ў Полацку, вытворчая база РБУ Мінсувязі БССР у прамвузле «Калядзічы» (1979).
Заазер’е (Акцябрскі раён)
Заазе́р'е (, Заозерье) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ламавіцкага сельсавета.
Размяшчэнне
У 10 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 240 км ад Гомеля, 14 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.
Гідраграфія
На захад ад вёскі — возера Заазерскае.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.
Інфармацыя
Планіроўка складаецца з прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой на ўсходзе далучаецца кароткая прамалінейная вуліца. Забудова двухбаковая, няшчыльная, драўляная, сядзібнага тыпу. Працуе крама.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XIX стагоддзя як засценак у складзе маёнтка Рудабелка. Пазначана на карце 1866 года, якая выкарыстоўвалася Заходняй меліярацыйнай экспедыцыяй, што працавала ў гэтым раёне ў 1890-я гады. У 1873 годзе барон А. Я. Урангель здаў засценак у арэнду на 12 гадоў, але ў 1882 годзе новы ўладальнік — генерал-маёр О. Ф. Ліліенфельд — прадаў Заазер'е разам з засценкам Гаток некалькім асобам рознага саслоўя. На 1908 год у Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.
У 1921 годзе адкрыта школа. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Ударнік», працавалі паравы млын, крупарушка, гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у красавіку 1942 года нямецкія акупанты спалілі 1 двор і забілі 19 жыхароў. 8 жыхароў загінулі на фронце.
Наталі Гайзенбергер
Наталі Гайзенбергер (Natalie Geisenberger; нар., , Германія) — нямецкая саначніца, трохразовая алімпійская чэмпіёнка, 7-разовая чэмпіёнка свету, 5-разовая ўладальніца Кубка свету ў агульным заліку.
Нарадзілася ў Мюнхене, ва ўзросце шасці гадоў разам з бацькамі пераехала ў горад Місбах, там у мясцовым саначным клубе пад кіраўніцтвам трэнера Герта Шабехарда пачала займацца санным спортам. Пазней пачала выступаць за моладзевую зборную, выйграла чатырнаццаць этапаў Кубка свету і тры чэмпіянаты свету.
Свята-Георгіеўская царква (Косава)
Свята-Георгіеўская царква — праваслаўны храм у г. Косава Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці.
Гісторыя
Знаходзіцца на заходняй ускраіне горада, на могілках. Пабудавана ў 1871 г. з сасновага бруса.
Архітэктура
Помнік народнага дойлідства. Адназрубны храм з трохграннай апсідай, над якой агульны двухсхільны дах пераходзіць у 3-вальмавае пакрыццё. Цэнтр даху ўвянчаны цыбулепадобным купалам на васьмігранным барабане. Вертыкальна ашаляваныя фасады прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў простых дашчаных ліштвах і расчлянёны брусамі-сцяжкамі ў прасценках. Да апсіды з паўднёва-ўсходняга боку далучаецца нізкі прыруб рызніцы.
Інтэр'ер
Зала з бэлечнай столлю, адкрытыя зрубныя сцены расчлянёны брусамі-сцяжкамі, падлога цагляная.
Заазершчына
Размяшчэнне
У 26 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 170 км ад Гомеля, 13 км ад чыгуначнай станцыі Ратміравічы, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.
Экалогія і прырода
Вакол вёскі — лес.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Парычы.
Інфармацыя
Будынкі драўляныя, сядзібнага тыпу. Аўталаўка.
Возера Атытлан (Тытан)
Атытлан (Atitlán Lacus) — вуглевадароднае возера, якое знаходзіцца на паўночным полюсе самага буйнога спадарожніка Сатурна — Тытана, па каардынатам 69.3°N, -121.2°W.
Дыяметр возера складае 13,7 км. Знаходзіцца на паўночным полюсе побач з яго морамі (Кракена, Лігеі і Пунгі). Возера складаецца з вадкіх вуглевадародаў (у асноўным з метану, этану і прапану). Возера Атытлан з'яўляецца адным з многіх азёр, якія раскіданыя ўздоўж паўночнага полюса Тытана. Пры дапамозе радара Касіні яно было знойдзена ў 2007 годзе.
Названа ў гонар зямнога возера Атытлан, размешчанага на тэрыторыі Гватэмалы.
Tubifera
Tubifera (Tubifera) — род прасцейшых з класу Myxogastrea сямейства. Віды роду распаўсюджаныя пераважна ў лясных экасістэмах; назіраюцца на мёртвай драўніне і лісцевай падсцілцы. Насяляюць ва ўмеранай, трапічнай і экватарыяльнай зонах, выяўленыя на ўсіх кантынентах, акрамя Антарктыды. Споранашэнні роду адрозніваюцца даволі буйнымі памерамі (0,5 — 5 см), і добра прыкметныя няўзброеным вокам, асабліва ў маладым стане, калі яны маюць ярка-ружовую, цялесную або крэмавую афарбоўку. У англійскай мове вядома народная назва "mullbery slime mold " — «малінавы слізявік».
Жыццёвы цыкл
Як і іншыя міксаміцэты, прадстаўнікі роду маюць складаны жыццёвы цыкл. Споры прарастаюць з вызваленнем амёбоідных клетак, якія развіваюцца з утварэннем шмат’ядравага плазмодыю. Па дасягненні крытычнай масы, плазмодый пераўтвараецца ў пладовае цела — спорафор.
Апісанне
Спорафоры — псеўдаэталіі, утвораныя пераважна цыліндрычнымі споратэкамі; падушкападобныя, паўсферычныя, распасцёртыя. Гіпаталюс губчаты, белы, жаўтлявы або карычневы, можа ўтвараць цыліндрычную ножку. Індывідуальныя споратэкі цыліндрычныя, радзей сферычныя або лабірынтападобныя, размешчаны ў выглядзе аднаго або некалькіх слаёў, у перасеку круглявыя або паліганальныя ад ўзаемнага сціску; верхавіны споратэк закругленыя, булавападобныя, канічныя або плоскія. Перыдый плёнкавы, эластычны, бліскучы або матавы, часам слаба ірыдавальны; ускрыццё нерэгулярнае, пераважна ў верхняй частцы. Псеўдакалюмела адсутнічае або маецца, канічная або цыліндрычная, часам зрастаецца з верхавінай споратэкі; можа ўтвараць бакавыя адгалінаванні. Псеўдакапіліцый адсутнічае, радзей мае выгляд плёнкавых цяжаў паміж перфараванымі ўчасткамі перыдыя. Споры ў масе іржава-карычневыя, радзей вохрыста-карычневыя, медна-карычневыя; арнаментаваныя сетачкай, зрэдку — бародаўкамі або грабянямі, часта з бледнай вобласцю. Плазмодый і маладыя споракарпы — розных адценняў ружовага, пры паспяванні — каштанава-карычневыя або чорныя.
Геаграфічнае распаўсюджанне
Віды роду шырока распаўсюджаныя ў лясных экасістэмах па ўсім зямным шары. Яны звычайныя ў іглічных і шыракалістых лясах ўмеранай зоны Паўночнага паўшар’я (ЗША, Канада, Расія), адзначаны ў Заходняй Еўропе, Індыі, Кітаі, Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы, Аўстраліі.
Ёханес Хёсфлат Клеба
Ёханес Хёсфлат Клеба (Johannes Høsflot Klæbo; нар. года, Тронхейм, Сёр-Трондэлаг) - нарвежскі лыжнік, Алімпійскі чэмпіён у лыжным спрынце на Алімпіядзе 2018, былы прызёр чэмпіянату свету 2017 года ў спрынце, уладальнік Малога Хрустальнага глобуса ў заліку спрынце сезону 2016/2017, трохразовы чэмпіён свету сярод юніёраў.
Tubifera
Віды
У цяперашні час род уключае 12 відаў, уключаючы:
Раней да роду таксама адносілі.
Група беларускіх ваенных спецыялістаў у Венесуэле
Група беларускіх ваенных спецыялістаў у Венесуэле — кантынгент ваенных спецыялістаў, ваенных саветнікаў і навукоўцаў Рэспублікі Беларусь у Баліварыянскай Рэспубліцы Венесуэла. Дзейнасць замежнікаў была накіравана на стварэнне адзінай сістэмы супрацьпаветранай абароны і радыёэлектроннай барацьбы Нацыянальных узброеных сіл Венесуэлы, а таксама падрыхтоўку неабходных для яе вайсковых кадраў. Па выніку іх работы ўдалося дамагчыся паспяховага абнаўлення і сістэматызацыі абароны краіны.
Перадгісторыя
У 1999 годзе ў Венесуэле пачаўся працэс перагляду знешняй палітыкі. Новы ўрад негатыўна ўспрымаў ЗША і Еўрапейскі Саюз і імкнуўся паглыбляць супрацоўніцтва з лацінаамерыканскімі дзяржавамі. Сярод краін далёкага замежжа ўлады пачалі ўмацоўваць сувязі з Расіяй, Кітаем, а таксама Беларуссю. Тым часам апошняя, якая выпрабавала праблемы ў газавай сферы і цэнавы ціск з боку Масквы, актыўна асвойвала рынкі развіваныя краіны.
У 2000-я гады адбылася актывізацыя беларуска-венесуэльскіх адносін. Супрацоўніцтва праводзілася адразу па некалькіх кірунках, пачынаючы гандлёва-эканамічнай сферай, заканчваючы вобласцю тэхналогій і прамысловасці. Гэта адбылося адразу па некалькіх прычынах, сярод якіх: За кароткі перыяд узровень супрацоўніцтва дзвюх дзяржаў стаў найбольш глыбокім сярод краін Лацінскай Амерыкі. Афіцыйны Мінск разглядаў Венесуэлу як свайго роду «плацдарм» для пранікнення на рынкі іншых краін рэгіёну. Гэтыя планы пацвярджаў сам прэзідэнт Беларусі Лукашэнка. Як заявіў ён падчас аднаго з візітаў у Каракас :
У ліпені 2006 года з першым візітам Чавеса ў Мінск адносіны дзвюх дзяржаў выйшлі на новы ўзровень, калі двухбаковае партнёрства набыло стратэгічны статус.
Падрыхтоўка
Узаемадзеянне ў абароннай сферы было ў ліку галоўных тэм у міждзяржаўных адносінах Беларусі і Венесуэлы з самага моманту падпісання кіраўнікамі гэтых дзяржаў Мемарандума аб узаемаразуменні 16 верасня 2006 года ў Гаване (Куба) падчас чарговага саміту Руху недалучэння. Некалькі месяцаў таму прэзідэнт Венесуэлы Чавес публічна заявіў, што яго краіне неабходны сучасныя сістэмы СПА для прыкрыцця паветраных межаў ад узбярэжжа Карыбскага мора да мяжы з Бразіліяй. У якасці верагоднай пагрозы разумеліся ЗША.
Перад камандаваннем Узброеных Сіл Венесуэлы паўстала пытанне стварэння сістэмы ўзгодненага кіравання не толькі ЗРК блізкага, сярэдняга і далёкага дзеяння, але і радыётэхнічнымі сродкамі. Дапамога ў дадзеным пытанні прыйшла ад Беларусі.
Указамі Прэзідэнта Беларусі ад 5 снежня 2007-га №618 і 686 генерал-лейтэнант і будучы пасол краіны ў Баліварыянскай Рэспубліцы Алег Пафераў стаў упаўнаважаным па вядзенні перамоў па праекце пагадненняў аб супрацоўніцтве ў інтарэсах стварэння адзінай сістэмы СПА і сістэмы радыёэлектроннай барацьбы, а таксама аб знаходжанні на венесуэльскай тэрыторыі беларускіх вайскоўцаў. 8 снежня ў рамках візіту А. Лукашэнкі ў Каракас па гэтым пытанні былі падпісаны дзве дамовы.
Першым пагадненнем прадугледжвалася, што Мінск акажа Венесуэле дапамогу і садзейнічанне ў стварэнні адзінай сістэмы СПА і РЭБ на падставе навуковага праекта. Бакі дамовіліся аб тым, што арганізацыі Венесуэлы заключаць кантракты з арганізацыямі рэспублікі і іншых дзяржаў на закупку тавараў, работ і паслуг у адпаведнасці з планамі стварэння дзвюх сістэм. Другім пагадненнем вызначаліся ўмовы, якія рэгламентуюць уезд і знаходжанне ваенных саветнікаў і спецыялістаў, галоўнага ваеннага саветніка Беларусі і яго апарата на тэрыторыі Венесуэлы ў працэсе ажыццяўлення работ па стварэнні сістэм СПА і РЭБ. Замежнікі абавязаліся выконваць заканадаўства краіны і не ўдзельнічаць у баявых дзеяннях. Абодва дакументы былі ратыфікаваны Палатай прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі ў закрытым рэжыме 9 красавіка 2008 года, а адобраны Саветам Рэспублікі 16 красавіка.
Дзейнасць
У 2008 годзе Венесуэла прыняла дзесяць ваенных спецыялістаў (іх колькасць з часам павялічвалася). Разам з саветнікамі прыехалі і іх сем’і. Кіраўніцтва групы ажыццяўляў генерал Пафераў. Да місіі, акрамя афіцыйных дзяржаўных кадраў, маглі быць прыцягнуты і адстаўныя. Так, у артыкуле газеты «Комсомольская правда» 2011 года, прысвечанай меркаванаму ўдзелу беларусаў у лівійскім канфлікце, гаварылася, што ў Мінску існуе нейкая кантора для былых вайскоўцаў, гатовых прымяніць свой баявы вопыт за мяжой. Сярод месцаў для камандзіровак названы Венесуэла, Кот-д’Івуар і Лівія.
Работа беларусаў, згодна з заключаным пагадненнем, была вызначана тэрмінам на пяць гадоў. Пры гэтым існавала магчымасць аўтаматычнага падаўжэння на кожны наступны пяцігадовы перыяд, пакуль адзін з бакоў не заявіць аб сваім намеры спыніць супрацоўніцтва. Намеснік начальніка беларускага Генштаба Ціханоўскі заявіў, што сістэма СПА і радыёэлектроннай барацьбы ў Венесуэле, уключаючы падрыхтоўку спецыялістаў і кіруючага складу, будзе створана практычна на працягу шасці гадоў, што, акрамя ўсяго іншага, дазволіць Беларусі выйсці на рынак узбраення Лацінскай Амерыкі і замацавацца там.
Чавес паставіў перад замежнікамі наступную задачу :
Беларусы прапанавалі праект стварэння сістэмнай абароны дзяржавы. Ён меў на ўвазе арганізацыю ў Венесуэле інтэграванага абарончага комплексу, які ўключае СПА, сродкі радыёэлектроннай барацьбы і процідзеяння высокадакладнай зброі. Патрабавалася пабудаваць новую сістэму абароны, умантаваць у яе наяўнае ўзбраенне і дакупіць неабходнае новае, пры гэтым усё растлумачыць для венесуэльскіх калегаў. На падставе прапаноў ваенных кансультантаў армія Венесуэлы набыла аўтаматызаваныя сістэмы кіравання войскамі СПА і ВПС, сродкі радыёлакацыі і радыёэлектроннай барацьбы беларускай вытворчасці, а таксама ЗРК. Гэтымі закупкамі планавалася замяніць французскую і амерыканскую тэхніку і абсталяванне.
У рамках праграмы для абароны асабліва важных аб’ектаў на тэрыторыі Венесуэлы створаны базы дыслакацыі беларуска-расійскага ЗРК «Пячора-2М» — мадэрнізацыі С-125. Кантракт на набыццё гэтых комплексаў быў заключаны Каракасам у верасні 2009 года. Прадугледжвалася закупка 11 (па іншых дадзеных 18) такіх ЗРК. Пастаўкі пачаліся ў маі 2011 года. Акрамя таго, у 2006—2010 гг. венесуэльскія ўзброеныя сілы закупілі ў Беларусі нявызначаны лік комплексаў Тор-М1. З беларускага боку ў ліку асноўных выканаўцаў праекта выступілі прадпрыемства «Алеўкурп», «Волатаўта», створанага Мінскім заводам колавых цягачоў, і 2566-ы завод па рамонце радыёэлектроннага ўзбраення. Па інфармацыі трэціх крыніц, сувыканаўцам праекта нараўне з прадпрыемствамі ВПК Беларусі магчыма выступілі кітайскія, расійскія (на іх ракетах выпрабоўваліся новыя сістэмы ) і іранскія кампаніі.
Да канца праўлення Чавеса работа была завершана, і місію беларускіх ваенных спецыялістаў згарнулі. Па выніку іх дзейнасці Венесуэле ўдалося дамагчыся паспяховага абнаўлення і сістэматызацыі СПА—РЭБ, пры чым не за шэсць гадоў, як планавалася, а за пяць. Аднак смерць ініцыятара праекта Чавеса і эканамічныя цяжкасці 2010-х гадоў, прымусілі многіх экспертаў сумнявацца ў тым, што Каракасу ўдалося захаваць баяздольнасць. Тым не менш, як адзначаў ваенны аналітык А. Алесін, наяўнасць значнай колькасці досыць сучасных сродкаў радыёлакацыі і радыёэлектроннай барацьбы, высокаэфектыўных мабільных ЗРК рознай далёкасці, якія кіруюцца адзінай аўтаматызаванай сістэмай камандавання, — дазваляе, у выпадку неабходнасці, закрыць паветраную прастору над любым раёнам Венесуэлы. Беларусь, на думку эксперта, паспяхова справілася з роляй інтэгратара сістэмы СПА.
Аднак з самім праектам ўсё ж узніклі праблемы. Так, напрыклад, Венесуэла завінавацілася Мінску некалькі сотняў мільёнаў долараў. Краіна дагэтуль не расплацілася з Беларуссю за пастаўкі вайсковых тэхналогій і маёмасці.
Міжнародны фактар
У СМІ існавала меркаванне, што з’яўленне беларускіх вайскоўцаў у Венесуэле з’яўляецца адказам на размяшчэнне амерыканскіх СРА у Цэнтральнай і Усходняй Еўропе. Гэта нібыта таксама было звязана з санкцыямі ў дачыненні да канцэрна «Белнафтахім», які ажыццяўляў праекты па здабычы і перапрацоўцы венесуэльскай нафты. Аднак віцэ-прэзідэнт Расійскай акадэміі геапалітычных праблем Л. Івашоў раскрытыкаваў дадзены пункт гледжання.
У сваю чаргу палітолаг і дырэктар Цэнтра па праблемах еўрапейскай інтэграцыі Ю. Шаўцоў заяўляў, што размяшчэнне беларускіх вайскоўцаў у Венесуэле было прызначана «на выпадак вайны з Калумбіяй».
Акунк (Катайк)
Аку́нк (Ակունք) — сяло ў марзе Катайк, у цэнтры Арменіі. Размешчана за 7 км на ўсход ад горада Абавян, за 1 км на паўночны ўсход ад сяла Катнахпюр, за 2 км на ўсход ад сяла Катайк і за 4 км на захад ад сяла Зар.
Возера Больсена (Тытан)
Больсена (Bolsena Lacus) — вуглевадароднае возера Тытана (спадарожніка Сатурна) дыяметрам 101 км, якое знаходзіцца недалёка ад паўночнага полюса, каардынаты:  75.75°N, -10.26667°W.
Больсена было выяўлена КА Касіні ў 2007 годзе, калі ён рабіў здымкі Тытана. 27 верасні таго ж года было названа ў гонар аднайменнага возера ў Італіі.
Калядзізна
Калядзі́зна (, Коледизна), сустракаецца варыянт Кале́дзізна — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сухопальскага сельсавета.
Да 11 чэрвеня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Папялёўскага сельсавета.
Новы Амстэрдам
Новы Амстэрдам (Nieuw Amsterdam) — першапачатковая галандская назва Нью-Ёрка ў 1626—1664 гадах.
Гісторыя ўзнікнення
У 1602 годзе Генеральныя штаты Рэспублікі Сямі Аб'яднаных Ніжніх Земляў (у прастамоўі — Галандскай Рэспублікі) заснавалі Галандскую Вест-Індскую кампанію, паставіўшы перад ёй задачу знайсці Паўночна-заходні шлях у Азію і далучыць да Нідэрландаў зноў адкрытыя тэрыторыі. У 1609 годзе экспедыцыя гэтай кампаніі пад кіраўніцтвам англійскага мараплаўца Генры Хадсана (Гудзона) адкрыла, даследавала і склала карту дэльты ракі (пазней якая атрымала імя Гудзона) на месцы будучага горада. У 1614 годзе тэрыторыя была далучана да Галандскай рэспублікі пад імем Новыя Нідэрланды. Першае паселішча правінцыі з'явілася на Губернатарскай выспе па суседстве з востравам Манхэтэн ў 1624 годзе, а пазней, у 1625 годзе, пасяленцамі быў пабудаваны Форт Амстэрдам на паўднёвым ускрайку Манхэтэна.
Развіццё горада
Селішча Новы Амстэрдам атрымала статут горада ў 1653 году пасля атрымання муніцыпальных праў. Заснавальнікам горада лічыцца другі дырэктар Галандскай Вест-Індскай кампаніі Вільем Верхюлст, які разам са сваімі памочнікамі ў 1625 годзе абраў востраў Манхэтэн у якасці месца закладкі пастаяннага паселішча. У той жа год ваенны інжынер Крэйн Фрэдэрыксзон ван Лобрэхт заклаў тут крэпасць з Фортам Амстэрдам у цэнтральнай яе частцы. Каб абараніць уласнасць пасяленцаў, згодна з галандскім законам, губернатар Новых Нідэрландаў Петэр Мінэйт у 1626 годзе выкупіў востраў Манхэтэн у індзейскага племені Манахатта за рэчы, ацэненыя тады ў 60 гульдэнаў (24 долары ў той час, сума, эквівалентная сёння 500-700 долараў ).