cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эдуарда Фрэй Мантальва
Эдуарда Фрэй Мантальва нарадзіўся ў 1911 годзе ў Сант’яга. Яго бацька — немец, эмігрант з Швейцарыі. Эдуарда Фрэй Мантальва атрымаў юрыдычную адукацыю ў Каталіцкім універсітэце ў 1933 годзе. Палітычную дзейнасць пачаў у Кансерватыўнай партыі, у 1938 годзе стаў лідарам Нацыянальнага руху кансерватыўнай моладзі, ператворанага ў гэтым жа годзе ў партыю Нацыянальная фаланга. Выкладаў у Каталіцкім універсітэце. У 1937—1945 гадах член палаты дэпутатаў. У 1945—1946 гадах міністр грамадскіх работ і дарожнага будаўніцтва. У 1949—1964 гадах сенатар.
Пасля стварэння ў 1957 годзе Хрысціянска-дэмакратычнай партыі на базе Нацыянальнай фалангі і Сацыял-хрысціянскай кансерватыўнай партыі стаў яе лідарам. У 1958 годзе кандыдат у прэзідэнты, набраў 20,7 % галасоў і заняў трэцяе месца.
Яго старэйшы сын Эдуарда Фрэй Руіс-Тагле таксама быў прэзідэнтам Чылі ў 1994—2000 гг.
Чэмпіянат Беларусі па валейболе 2016/2017
Чэмпіянат Беларусі па валейболе 2016/2017 — 26-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па валейболе.
Бітва пад Салатамі (1794)
Бі́тва пад Сала́тамі — бітва, якая адбылася 29 ліпеня 1794 падчас антырасійскага паўстання 1794 года.
Бітва
Пасля 4 гадзіны ранку літоўскія паўстанцы натыкнуліся на расійскія войскі, якія пачалі атакаваць. Але паўстанцы сустрэлі праціўніка артылерыйскім агнём, і тыя прыпыніліся. Пасля амаль 4 гадзін бою высвятлілася, што перавага на баку паўстанцаў. Генерал-лейтэнант Рамуальд Гедройц накіраваў сваё войска ў атаку, што прымусіла рускіх пастроіцца ў карэ. Але князь Гедройц кінуў сваю кавалерыю рускім у тыл, а на флангі накіраваў пяхоту пры падтрымцы артылерыі. У выніку варожае карэ было разбіта, і рускія пачалі ў паніцы адыходзіць. Паўстанцы атрымалі перамогу і захапілі расійскія гарматы і вялікую колькасць амуніцыі.
Вальтэр Модэль
Ота Морыц Вальтэр Модэль (Otto Moritz Walter Model, 24 студзеня 1891 — ) — нямецкі военачальнік, генерал-фельдмаршал.
Паміж сусветнымі войнамі
З 1919 годзе служыў у Генеральным штабе, быў начальнікам аддзела падрыхтоўкі асабовага складу Ваеннага міністэрства, начальнікам тэхнічнага аддзела Ваеннага міністэрства. Падпалкоўнік (1932). У 1934 годзе атрымаў званне палкоўніка, у 1938 — у генерал-маёра. З кастрычніка 1938 года — начальнік штаба 4-га армейскага корпуса.
Пачатак Другое сусветнай вайны
На пасадзе начальніка штаба 4-га армейскага корпуса ўступіў у Другую сусветную вайну і ўдзельнічаў ва уварванні ў Польшчу. У кастрычніку 1939 года прызначаны начальнікам штаба 16-й арміі і на гэтай пасадзе ўдзельнічаў ва Французскай кампаніі. З лістападу 1940 — камандзір 3-й танкавай дывізіі. Гэтая дывізія была перакінута ў Польшчу і ўключана ў склад 2-й танкавай групы генерала Гейнца Гудэрыяна.
У бітвах на Усходнім фронце (1941—1944)
22 чэрвеня 1941 года ўступіў у вайну на Усходнім фронце, пяройдучы дзяржаўную граніцу СССР. У складзе групы армій «Цэнтр» удзельнічаў у Памежнай бітве ў Беларусі, у Віцебскай бітве, у Смаленскай бітве. Адзін з выканаўцаў грандыёзнага акружэння савецкіх войскаў у Кіеўскай аперацыі. У манеўраных бітвах лета 1941 года дамогся выбітных поспехаў супраць савецкага войска, высунуўся ў лік найбольш вядомых генералаў вермахта. З кастрычніка 1941 года камандаваў 41-м танкавым корпусам 3-й танкавай групы, удзельнічаў у бітве пад Масквой. Калі Гітлер пасля паражэння пад Масквой зняў з пастоў некалькі дзясяткаў сваіх генералаў, Мадэль у студзені 1942 прызначаны на пост камандуючага 9-й арміяй, які вызваліўся.
На гэтым пасту звыш года кіраваў дзеяннямі нямецкіх войскаў у Ржэўскай бітве, дзе зноў здолеў зрабіць савецкім войскам значныя страты (па розных ацэнках ад 1 да 2 мільёнаў чалавек) і адбіць некалькі буйных наступаў Чырвонай Арміі: Ржэўска-Вяземская аперацыя ў студзені — красавіку 1942 года, Першая Ржэўска-Сычаўская аперацыя, аперацыя «Марс». Звыш года войска Модэля ўтрымлівала плацдарм пад Ржэвам і ў шматлікіх бітвах адбівала спробы Войска авалодаць горадам. Але ўвесну 1943 года ў сувязі з агульным пагаршэннем становішча на савецка-нямецкім фронце Мадэль вывеў свае войскі з Ржэўскага выступу, адбіўшы спробы савецкага камандавання разграміць адэходзячую 9-ю армію. Генерал-палкоўнік з 1.02.1942.
Выведзенае з-пад Ржэву 9-е войска Модэля ў летняй кампаніі 1943 года наносіла галоўны ўдар па паўночным фасе Курскай дугі. Аднак у распачатай 5 ліпеня Курскай бітве яе войскі змаглі толькі малаважна прасунуцца наперад з вялікімі стратамі, а затым былі адкінуты на зыходную мяжу савецкім Цэнтральным фронтам пад камандаваннем Канстанціна Ракасоўскага. Гэта бітва стала першай паражэннем Модэля. Затым на чале войска ён дзейнічаў у Арлоўскай аперацыі і ў бітве за Днепр. Другасна патрываў сур’ёзнае паражэнне ў Бранскай аперацыі.
31 студзеня 1944 года Модэль быў прызначаны камандуючым групы армій «Поўнач», якая тым часам трывала жорсткую паражэнне ў Ленінградска-Наўгародскай аперацыі. На працягу лютага Модэль здолеў ператварыць бязладны адступ у планамерны адыход і да пачатку сакавіка канчаткова спыніць савецкі наступ пад Нарвай і Псковам, сарваўшы планы савецкага камандавання па глыбокім прарыве ў Прыбалтыку. За гэты поспех 1 сакавіка 1944 года Модэлю прысвоена званне генерал-фельдмаршала. У гэты ж дзень ён быў перакінуты на поўдзень і прызначаны камандуючым групы армій «Поўдзень», у красавіку пераназваную ў групу войскаў «Паўночная Украіна». Модэлю часта прыпісваюць поспех у прыпыненні савецкага наступу пад Цярнопалем у красавіку 1944 года, але неабходна ўлічваць, што да таго часу савецкія войскі бесперапынна наступалі звыш трох месяцаў падчас Дняпроўска-Карпацкай аперацыі, прайшлі з баямі амаль тысячу кіламетраў і ўжо не мелі магчымасцей для далейшага бесперапыннага наступу.
Напачатку ліпеня 1944 года Модэль ізноў быў кінуты на выратаванне фронту, які развальваўся, быўшы прызначаным камандуючым войскамі групы армій «Цэнтр». Яна была практычна цалкам разгромлена падчас Беларускай аперацыі. Ён здолеў спыніць савецкі наступ толькі на мяжы Віслы, страціўшы перад гэтым усю Беларусь і ўсходнюю палову Польшчы.
На Заходнім фронце
З 18 жніўня 1944 года камандаваў групаю войскаў «B» і быў галоўнакамандуючым войскамі на Захадзе (змяніўшы западозранага ў змове і скончыўшага з сабою Гюнтэра фон Клюгэ). Яму падпарадкоўваліся войскі групы армій «D» і групы армій «G». Здолеў разарваць кольца акружэння сваіх войскаў у Фалескай аперацыі. У верасні 1944 года здолеў разграміць паветраны дэсант саюзнікаў падчас Арнемскай аперацыі. Спачатку дамогся буйных поспехаў, але затым патрываў жорсткую паражэнне ў Ардэнскай аперацыі. У лютым — сакавіку 1945 зноў быў пабіты падчас Маас-Рэйнскай аперацыі, а ў красавіку 1945 года саюзныя войскі акружылі і цалкам разграмілі падпарадкаваныя Модэлю войскі ў Рурскай аперацыі. Тры тыдні Модэль вёў баявыя дзеянні ў акружэнні, але, пераканаўшыся ў канчатковым развале войскаў, застрэліўся ў лесе пад Дуйсбургам (цяпер месца самагубства Модэля знаходзіцца на тэрыторыі горада Ратынген).
Ацэнкі Модэля
У паваеннай нямецкай і англа-амерыканскай гістарыяграфіі Модэль лічыцца адным з найбольш паспяховых военачальнікаў вермахта, пры гэтым адмысловы акцэнт робіцца на яго перамогі над савецкімі войскамі. Аднак нават самыя лаяльныя да Модэля аўтары кніг пра яго вымушаны прызнаваць яго крайнюю жорсткасць у адносінах да савецкага грамадзянскага насельніцтва і да партызанаў. Так, Сэмюэл Мітчэм піша пра яго:
«Падчас адступу Модэль ужываў тактыку „выпаленай зямлі“. Ён спальваў гатовае да збору збожжа на палях і гнаў у заходнім кірунку 25000 грамадзянскіх асоб (гаворка ідзе пра падзеі Арлоўскай аперацыі), якія бралі з сабою толькі тое, што маглі панесці. Па загадзе Модэля ў іх адабралі быдла і знішчылі ўсё, што немцы не маглі захапіць з сабою. Модэль быў, бясспрэчна, вельмі цвёрды ў звароце з савецкім грамадзянскім насельніцтвам, ён актыўна супрацоўнічаў з карнымі атрадамі СС і з іх праграмамі „перасялення“ яўрэяў».
Шматлікія факты бесперапынных здзекаў і масавых забойстваў грамадзянскага насельніцтва і савецкіх ваеннапалонных ваеннымі 9-га войску Модэля ў Ржэўскім выступе былі апублікаваны на Нюрнбергскім працэсе:
«У горадзе Ржэве на цэнтральнай плошчы, дзе раней быў помнік Леніну, па загадзе камандуючага 27-м германскім армейскім корпусам генерал-маёра Вейса кашталян горада маёр Куртфельд усталяваў шыбеніцу, на якой павесіў дзясяткі мірных грамадзян: Аляксандра Драздова, Ганну Пажарскую, Медацыява і іншых. Некалькі тысяч чалавек былі расстраляныя… У Сычэўцы бязлітасна распраўляўся з жанчынамі, дзецьмі і старымі кашталян горада обер-лейтэнант Кіслер. 7 студзеня 1943 г. ён сагнаў каля 100 яўрэяў — жанчын, старых і дзяцей, спачатку збіў іх, потым вывеў на ўскраіну горада і расстраляў… Пры адступе немцаў ад вёскі Драчава Гжацкага раёна ў сакавіку 1943 года памагаты начальніка нямецкай палявой жандармерыі лейтэнант Босы сагнаў у хату калгасніцы Чысцяковай 200 жыхароў з вёсак Драчава, Злобіна, Астахава, Мышана, зачыніў дзверы і падпаліў хату, у якой згарэлі ўсё 200 чалавек. Сярод іх былі старыя, жанчыны і дзеці: Платонаў М. П., 63 гады; Платонава П. Л., 59 гадоў; Платонаў Васіль, 35 гадоў, і яго дзеці: Вячаслаў, 5 гадоў, Аляксандр, 3 гады; Васільева П. І., 42 гады, яе дочкі: Марыя, 11 гадоў, Ганна, 9 гадоў, і сын Аркадзь, 5 гадоў; маці Васільева М. З, 72 гады; Чысцякова К. Г., 64 гады, яе сын Іван, 13 гадоў, і ўнук Юры, 4 гады; Смірноў М. І., 63 гады, і яго жонка Смірнова Е. М., 58 гадоў, іх дачка Смірнова А. М., 27 гадоў, з дзецьмі 3 гады і 1,5 гады, дачка Смірнова М. М., 15 гадоў, і іншыя… У Вязьме меўся шпіталь для ваеннапалонных у каменнай адрыне. Лячэння і нагляду за хворымі ніякага не было. Штодня памірала ад 20 да 30 чалавек. Хворым выдавалі ў дзень палову шкваркі супу без хлеба. Па дадзеных лекара Міхеева Е. А., у адзін з дзён у гэтым шпіталі памерла ад знясілення і хвароб 247 чалавек. Акрамя таго, нямецкія салдаты абралі ў выглядзе мішэні для стральбы хворых палонных чырвонаармейцаў, калі яны праходзілі па двары шпіталя… У лютым 1943 года перад адступам з Вязьмы фашысты прывезлі групу арыштаваных савецкіх грамадзян і палонных чырвонаармейцаў на станцыю Наваторжская, што каля Вязьмы. Пакуль знясіленых голадам людзей пераводзілі ад Наваторжскай да лагеру, шматлікія з іх падалі ад знямогі. Нямецкія канваіры такіх прыстрэльвалі. Ад Наваторжскай да Вязьмы было прыстрэлена 43 чалавекі… Пасля вызвалення горада Сычаўкі ад нямецкіх акупантаў там у лагеры ў велізарным рове было выяўлена звыш 3000 трупаў палонных чырвонаармейцаў і савецкіх грамадзян. Агляд трупаў сведчыць пра зверскія катаванні: у шматлікіх перабіты рукі, ногі, праламаны чарапы, адрэзаны насы, вушы, выкалаты вочы, адрэзаны палавыя органы… У вёсцы Харына ў студзені 1943 г. фашысты сагналі на жывёльны двор 79 ваеннапалонных чырвонаармейцаў і спалілі іх жывымі.»
Чэмпіянат Беларусі па валейболе 2015/2016
Чэмпіянат Беларусі па валейболе 2015/2016 — 25-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па валейболе.
Рыкарда Лагас
Рыка́рда Фрайла́н Ла́гас Эскаба́р (Ricardo Froilán Lagos Escobar, нар., ) — 33-ы прэзідэнт Чылі з 11 сакавіка 2000 па 11 сакавіка 2006.
У 1961 годзе ўступіў у Радыкальную партыю, выйшаў з яе ў 70-я, абвясціўшы сябе «незалежным левым».
У сярэдзіне 1980-х гадоў Лагас стаў бясспрэчным лідарам дэмакратычнай апазіцыі — Кааліцыі партый за дэмакратыю (ККД, Concertación), але ў 1990 годзе ўсё ж адмовіўся ад свайго лідарства, у 1990-х гадах працаваў у розных міністэрствах, быў міністрам адукацыі з 11 сакавіка 1990 да 1992 і міністрам грамадскіх работ з 11 сакавіка 1994 па 1998, у 1999 стаў кандыдатам ад ККД на прэзідэнцкіх выбарах і атрымаў на іх перамогу.
Яго пераемніцай на пасадзе прэзідэнта ў 2006 годзе стала Мішэль Бачэлет.
Пісталет-кулямёт Шпагіна
7,62-мм пісталет кулямёт узору 1941 года сістэмы Шпагіна (ПКШ) — савецкі пісталет-кулямёт, распрацаваны ў 1940 годзе канструктарам Г. С. Шпагіным пад патрон 7,62×25 мм ТТ і прыняты на ўзбраенне Чырвонай арміі 21 снежня 1940 года. ПКШ нароўні з ППС-43 з'яўляўся асноўным пісталетам-кулямётам савецкіх узброеных сіл у Вялікай Айчыннай вайне.
Пасля сканчэння войны, да сярэдзіны 1960-х гадоў ПКШ быў зняты з узбраення Савецкай Арміі і паступова заменены аўтаматам Калашнікава. На ўзбраенні падраздзяленняў ваенізаванай аховы і МУС шэрага краін СНД складаецца і дагэтуль.
Таксама, у паваенны перыяд ПКШ у велізарных колькасцях пастаўляўся ў дружалюбныя СССР краіны, працяглы час складаўся на ўзбраенні войскаў розных дзяржаў, выкарыстоўваўся нерэгулярнымі фармаваннямі і на працягу ХХ стагоддзі ўжываўся ва ўзброеных канфліктах па ўсім свеце.
Франц Рох
Франц Рох (Franz Roh;, Апольда — , Мюнхен) — германскі мастацтвазнавец, фатограф і мастацкі крытык, вядомы, у прыватнасці, як найбольш верагодны аўтар тэрміна «магічны рэалізм», хоць і ўжытага ў значэнні, далёкім ад сучаснага.
Біяграфічныя звесткі
Рох вывучаў філасофію, гісторыю, літаратуру і мастацтва ў універсітэтах Берліна, Лейпцыга і Мюнхена. У 1916—1919 гадах — асістэнт Генрыха Вёльфліна у семінары па гісторыі мастацтва ў Мюнхенскім універсітэце Людвіга-Максіміліяна, у 1919 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па тэме «Галандскі жывапіс XVII стагоддзя» (Holländische Malerei des 17. Jahrhunderts). Адначасова актыўна цікавіўся найноўшым выяўленчым мастацтвам, выступаў як арт-крытык у шэрагу мюнхенскіх выдавецтваў, сябраваў з такімі фігурамі мастацкага жыцця Германіі як Курт Швітэрс,Макс Эрнст.
Творчасць
Прадстаўляў уласныя фотакалажы. У 1925 годзе выдаў манаграфію «Постэкспрэсіянізм — магічны рэалізм: Праблемы найноўшага еўрапейскага жывапісу» (Nach-Expressionismus – Magischer Realismus: Probleme der neuesten europäischen Malerei), у якой, карыстаючыся інтэлектуальным інструментарыем фенаменалогіі і філасофіі Марціна Хайдэгера, вітаў вяртанне візуальнага мастацтва да фігуратыўнасці, у творчасці постэкспрэсіяністаў, і выказваў думку пра тое, што мастацтва зноў атрымала магчымасць выконваць сваю важную функцыю — дазваляць чалавеку з цікавасцю ўспрымаць навакольны свет ва ўсёй яго незалежнасці. У 1929 годзе выйшаў у свет складзены ім фотаальбом розных аўтараў «Фотавока. 76 сучасных здымкаў» (Foto-Auge. 76 Fotos der Zeit; перавыдадзены ў 1973). У часы Нацыянал-сацыялізму Рох быў фактычна пазбаўлены магчымасці выкладаць і публікавацца, бо новая ўлада разглядала яго як прапагандыста «дэгенератыўнага мастацтва». Пэўны час сядзеў за кратамі. У гэты час ён напісаў кнігу «Непрызнаны мастак: гісторыя і тэорыя культурнага неразумення» (Der Verkannte Künstler: Geschichte und Theorie des kulturellen Mißverstehens; апублікавана ў 1948, перавыдадзена ў 1993). У 1958 годзе ўбачыла свет манаграфія Роха «Гісторыя германскага мастацтва з 1900 года да нашых часоў» (Geschichte der Deutschen Kunst von 1900 bis zur Gegenwart. Пасля вайны Рох таксама прадстаўляў свае калажы і дзейнічаў як галерыст, у тым ліку разам са сваёй жонкай Юліянай Рох.
Скрыпліца (вадасховішча)
Скрыплі́ца — вадасховішча ў Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, за 10 км на паўночны ўсход ад горада Кіраўск каля аграгарадка Скрыпліца.
Вадасховішча створана ў 1981 годзе ў мэтах назапашвання сцёку ракі Добасна, абваднення сельгасугоддзяў, добраўпарадкавання прылеглай тэрыторыі і рыбагадоўлі. Плошча паверхні 0,73 км². Даўжыня 1,15 (1 ) км, найбольшая шырыня 1 км. Найбольшая глыбіня 5 м, сярэдняя 1,9 м. Аб’ём вады ў вадасховішчы 1,39 млн м³. Ваганні ўзроўню вады на працягу года 1,5 м. Даўжыня берагавой лініі 4 км. Даўжыня агараджальнай дамбы 1,1 км.
Вадасховішча наліўное, злучана каналам з ракой Добасна.
Бітва пад Крэменем
Бітва пад Крэменем — бітва 24 ліпеня 1792 года паміж рускай і літоўскай арміямі падчас вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1792 года.
Бітва
Літоўская армія галоўнакамандуючага пад кіраўніцтвам Міхаіла Забелы пасля адыходу з Бельска перайшла 19 ліпеня праз Буг пад Граннем. Маючы намер спыніць расійскую армію генерал-аншэфа М. М. Крачэтнікава на лініі Буга, Забела ўстаў каля Дзярбаў, каля 3,5 км ад Крэменя. Калі 22 ліпеня на дапамогу арміі Забелы прыбыў атрад Бушэўскага, літоўская армія дасягнула стану 12000 салдат і 12 гармат. У той жа дзень для таго, каб прарвацца праз Буг, пад Пярлеевым стаў авангард арміі Крачэтнікава колькасцю 4500 салдат і 12 гармат, якім камандаваў генерал-маёр Фёдар Дзянісаў. У той жа час, генерал-паручнік князь Юрый Далгарукаў, маючы 3000 салдат, збіраўся перасекчы Буг каля Драгічыну і атакаваць правае крыло арміі Забелы. Каб пазбегнуць акружэння, 23 ліпеня адправіўся ў Драгічын з 2000 салдат генерал-лейтэнант Павел Ежы Грабоўскі. Калі ён убачыў, што рускія здолелі прабіцца да левага берага, вярнуліся ў лагер. Далгарукаў адмовіўся ад намеру напасці на польскае крыло, у той час як Дзянісаў 24 ліпеня, перабіўшы літоўскіх ахоўнікаў каля Грана, авалодаў пантонным мастом. Пасля праходжання праз Буг Дзянісаў пасля артпадрыхтоўкі пачаў рушыць на літоўскія сілы. Забыло ўдалося ўрэгуляваць сітуацыю і адціснуць Дзянісава ад ракі, затым ён размясціў свае войскі ў дзве лініі і заблакаваў рускім праход.
Калі рускія падышлі да літоўскіх пазіцый, Забела адкрыў агонь і напаў на ўсім фронце. Дзянісаў спрабаваў прарвацца на правым крыле літоўскай арміі, але літоўская кавалерыя контратакай адкінула расійскія войскі. Дзянісаў своечасова вырашыў адыйсці, тым самым выратаваць свае войскі ад знішчэння. З-за хуткага адыходу расійскіх войскаў літоўская кавалерыя не здолела адрэзаць ім дарогу да моста.
Анатоль Сяргеевіч Буяльскі
Кар’ера
Трэніраваў мінскія СДЮШАР «Гарызонт» (1979—1994) і «Гарызонт» (1994—1999), літоўскую «Жуведру» (1999—2000), польскія клубы «Лончнасць» (2000—2003) і «Мяблотап» (2003—2004), расійскія «Энжэ» (2004—2005) і «Дынама-Энергія» (2005—2007). Прыводзіў «Гарызонт» да перамог у чэмпіянаце Беларусі і Балтыйскай лізе. Вывеў «Лончнасць» у польскую суперлігу. Быў названы трэнерам года ў Польшчы. Трэнер года Беларусі 2006.
Галоўны трэнер жаночай нацыянальнай зборнай Беларусі (1994−1998, 2002−2011, 2014−2016). У 2007 годзе ўпершыню вывеў зборную Беларусі ў фінальную частку чэмпіянату Еўропы і адразу прывёў яе да бронзавых узнагарод. У 2008 годзе каманда пад яго кіраўніцтвам заваявала пуцёўку на Алімпійскія гульні, стаўшы першай у гісторыі беларускага спорту камандай па гульнявым відам спорту, якая трапіла на летнія Алімпійскія гульні. У 2010 годзе вывеў зборную ў паўфінал чэмпіянату свету. Пакінуў каманду пад канец 2011 года па асабістаму жаданню. У 2014 годзе вярнуўся ў зборную. Вывеў каманду на Алімпійскія гульні 2016.
Жанаты, мае сына ад першага шлюбу і дачку ад другога.
Цібар Мераі
Цібар Мераі (Méray Tibor,, ) — венгерскі журналіст, пісьменнік.
Біяграфія
Скончыў Будапешцкі ўніверсітэт па спецыяльнасці «венгерская і лацінская літаратура».
У 1953—1954 гады Цібар Мераі — сакратар партарганізацыі Саюза венгерскіх пісьменнікаў (СВП), з 1954 года — сакратар гэтай творчай арганізацыі. Пасля падзей 1953 года — прыхільнік Імрэ Надзя, з прычыны чаго ў 1955 годзе пазбавіўся пасады і ў газеце, і ў СВП. Пасля Венгерскага паўстання 1956 года Мераі разам з сям'ёй эміграваў у Югаславію. З 1957 года жыў у Францыі.
На працягу 27 гадоў рэдагаваў газету «Ірадалмі уйшаг», якая выдавалася за мяжой, забароненую рэжымам Кадара. Быў першым сакратаром ПЕН-клуба пісьменнікаў у выгнанні і старшынём Венгерскай лігі абароны праў чалавека.
У 1989 годзе, пасля 33 гадоў эміграцыі, Цібар Мераі прыехаў у Будапешт, каб браць удзел ва ўрачыстым перапахаванні парэшткаў Імрэ Надзя, і па просьбе сям'і нябожчыка сказаў прамову над яго магілай.
Анатоль Тарасавіч Федарук
Анатоль Тарасавіч Федару́к (нар., в. Хабы,  — ) — беларускі вучоны ў галіне геабатанікі, інтрадукцыі раслін і садова-паркавага мастацтва. Доктар біялагічных навук (1991), прафесар (1995).
Біяграфія
Скончыў Брэсцкі педагагічны інстытут (1961). У 1970 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1970 года ў Беларускім дзяржаўным універсітэце, з 1976 года — у Цэнтральным батанічным садзе Нацыянальнай АН (загадчык лабараторыі, намеснік дырэктара), з 1992 года ў Беларускім педагагічным універсітэце (загадчык кафедры).
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па інтрадукцыі і акліматызацыі раслін, праблемах культурфітацэнозаў, папуляцый дрэвавых інтрадуцэнтаў, рэпрадукцыі кветкава-дэкаратыўных раслін і садова-паркавага мастацтва.
Патрысіа Эйлвін
Патрысіа Эйлвін Асакар (Patricio Aylwin Azócar, Вінья-дэль-Мар, Чылі —, , Чылі) — чылійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, 33-і прэзідэнт Чылі з 11 сакавіка 1990 па 11 сакавіка 1994 г.
Нарадзіўся ў прыгарадзе буйнога горада Вальпараіса, быў старэйшым дзіцём сярод пяці дзяцей сваіх бацькоў.
У 1943 годзе ён скончыў Чылійскі ўніверсітэт па спецыяльнасці юрыст. Займаўся выкладчыцкай дзейнасцю ў Папскім Каталіцкім універсітэце Чылі ў Сант’яга. У гэты час ён стаў адным з заснавальнікаў найбуйнейшай у Чылі Хрысціянска-дэмакратычнай партыі. У 1950 — 1970-я гады неаднаразова абіраўся старшынёй Хрысціянска-дэмакратычнай партыі.
З 1965 года сенатар, у 1971—1973 гг. старшыня сената. У гэтую эпоху і адбыўся захоп улады ў Чылі генералам Аўгуста Піначэтам. Нацыянальны Кангрэс Чылі быў распушчаны, усе партыі ў краіне забароненыя. З 1980 года Патрысіа Эйлвін ўзначаліў барацьбу апазіцыі за дэмакратычныя выбары ў краіне.
У 1988 годзе ХДП стварыла сумесна з Сацыялістычнай партыяй Чылі і іншымі партыямі Кааліцыю партый за дэмакратыю (ККД), якая на выбарах 1989 года вылучыла Эйлвіна кандыдатам у прэзідэнты. Эйлвін перамог, набраўшы 55 % галасоў і стаў першым дэмакратычна абраным прэзідэнтам Чылі пасля дыктатуры Піначэта.
На наступных выбарах у 1993 годзе ККД вылучыла кандыдатам у прэзідэнты Эдуарда Фрэя.
Еўрапейская кінапрэмія 1999
12-я цырымо́нія прысуджэ́ння Еўрапе́йскай кінапрэ́міі за дасягненні ў еўрапейскім кінематографе адбылася 4 снежня 1999 года ў Берліне.
Пераможцы і намінанты
Ніжэй прыведзены спісы пераможцаў і намінантаў. У межах адной катэгорыі намінанты ўпарадкаваны паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны блакітным колерам фона    і прыводзіцца першым.
Сезон 2014 ФК Тарпеда-БелАЗ
У 2014-м годзе футбольны клуб «Тарпеда-БелАЗ» з Жодзіна прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах:
Ігракі
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Прыйшлі ў клуб
* З арэнды
Пакінулі клуб
* У арэнду
Прыйшлі ў клуб
* У арэнду
Хвар
Хвар можа значыць:
Спіс аб’ектаў PGC (2062001—2063000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2062001—2063000)
Касцёл Святога Лінуса (Пеляса)
Касцёл Святога Лінуса — каталіцкі храм, помнік архітэктуры эклектыкі з выкарыстаннем стылізаваных форм готыкі, знаходзіцца ў цэнты вёскі Пеляса (Воранаўскі раён, Гродзенскай вобласці).
Гісторыя
Адраджэнне парафіі адбылося толькі ў 1917 годзе, калі тут быў пабудаваны драўляны касцёл, асвечаны пад тытулам Св. папы Лінуса. У 1935 годзе на месцы драўлянага ўзнёсся ўжо каменны касцёл, і 23 верасня таго ж года яго пад гістарычным тытулам асвяціў кс. прэлат Беляўскас. Фундатарам святыні стаў кс. Будрэцкіс, а будаўніцтвам кіраваў кс. Туцінас.
Перад Другой сусветнай вайной колькасць вернікаў пеляскай парафіі перавышала 2000 чалавек.
У 1956 годзе савецкія ўлады зачынілі касцёл і прыстасавалі яго пад збожжасховішча, сцягнуўшы купал вежы трактарамі.
Толькі ў 1989 годзе будынак святыні вярнулі парафіянам. Пакуль ішла рэстаўрацыя, вернікі збіраліся ў капліцы, пабудаванай у «прыбалтыйскім стылі» каля парафіяльных могілак (гэта двухсхільная драўляная «палатка» са складанымі вокнамі-вітражамі). 23 верасня таго ж года архібіскуп Юліус Сцепанавічус асвяціў адбудаваны касцёл.
Архітэктура
Касцёл пабудаваны з бутавага каменю і атынкаванай цэглы ў даволі эклектычным стылі з выкарыстаннем стылізаваных форм готыкі. Ён уяўляе сабой аднавежавы зальны храм з паўкруглай апсідай з дзвюма сакрысціямі.
трохнефная аднавежавая базіліка. Галоўны фасад, фланкаваны двума атынкаванымі пінаклямі, завершаны магутнай чацверыковай званіцай, накрытай шатровым дахам з такой самай вежачкай. Карнізам галоўны фасад падзелены на 3 ярусы. Першы з іх вылучаны па цэнтры магутным перспектыўным стральчатым парталам галоўнага ўвахода. Другі ярус вырашаны высокім двухсхільным шчыпцом, расчлянёным лапаткамі на 3 часткі і фланкіраваны шатровымі вежачкамі з крыжамі. Трэці ярус — масіўны чацвярык званіцы з шатровым пакрыццём і сігнатуркай у завяршэнні. Франтальная грань званіцы прарэзана стральчатым акном-біфорыумам. Архітэктурна-эстэтычны эфект храма ствараецца спалучэннем паліхромнай высакаякаснай бутавай муроўкі сцен з атынкаванымі і пабеленымі элементамі архітэктурнага дэкору — крутлымі люкарнамі, лапаткамі, ліштвамі стральчатых аконных праёмаў, прафіляванымі карнізамі.
Інтэр’ер, перакрыты цыліндрычнымі скляпеннямі на папружных арках з распалубкамі над вокнамі, упрыгожваюць тры алтары: галоўны — з разьбяным Укрыжаваннем, левы бакавы — Маці Божай Вастрабрамскай, правы — Св. Казіміра, аднак пакуль што яны аформлены як часовыя. Над уваходам зроблены арганыя хоры.
Перад святыняй усталявана цікавая драўляная разьбяная кампазіцыя з Укрыжаваннем у «літоўскім» стылі.
Прэзідэнт Мексікі
Прэзідэнт Мексіканскіх Злучаных Штатаў — кіраўнік выканаўчай улады Мексікі.
Выбары і кампетэнцыя
Прэзідэнт выбіраецца на шасцігадовы тэрмін без права перавыбрання. Выбары праходзяць у адзін тур і пераможца вызначаецца простай большасцю галасоў. У 2017 годзе прэзідэнтам Мексікі быў абраны Андрэс Мануэль Лопес Абрадор (заняў пасаду 1 снежня 2018 года).
У якасці кіраўніка выканаўчай улады Прэзідэнт кіруе ўсім дзяржаўным апаратам, прызначае і звальняе вышэйшых службовых асоб Федэрацыі і Федэральнай акругі, узначальвае ўзброеныя сілы. Яму пададзена права заканадаўчай ініцыятывы, і практычна большасць законапраектаў, якія абмяркоўваюцца і зацвярджаюцца Кангрэсам, зыходзіць ад выканаўчай улады. Прэзідэнт мае права вета, аднак з прычыны таго, што ён мае магчымасць цалкам кантраляваць заканадаўчы працэс, яно не атрымала ў Мексіцы распаўсюджання. Прэзідэнт мае права ўводзіць надзвычайнае становішча, прыпыняць дзеянне канстытуцыйных гарантый, рэалізоўваць магчымасць федэральнай інтэрвенцыі ва ўнутраныя справы штатаў. Ён выдае дэкрэты, якія маюць сілу закона. Усе пастановы, дэкрэты, рашэнні і загады Прэзідэнта павінны быць змацаваны подпісам дзяржаўнага сакратара, да якога адносіцца адпаведны акт.
Нароўні з шырокімі паўнамоцтвамі прэзідэнт у сваіх дзеяннях звязаны са мноствам пісаных і няпісаных умоўнасцей і абмежаванняў. Перш за ўсё, ён абавязаны выконваць канстытуцыю, па-другое, яго тэрмін кіравання абмежаваны 6 гадамі. Ставіць пытанне аб другім тэрміне азначае парушыць адзін з асноўных ідэалаў Мексіканскай рэвалюцыі — «неперавыбранне». Таксама прэзідэнт не можа адкрыта паквапіцца на асноўныя дэмакратычныя заваяванні рэвалюцыі, на закон аб аграрнай рэформе, аб нацыяналізацыі нафтаздабычы і яе першаснай перапрацоўцы, на незалежны замежнапалітычны курс краіны, які стаў ужо традыцыйным, і інш. Гэта прадвызначае пераемнасць палітыкі кожнай адміністрацыі па шэрагу кардынальных кірункаў, а таксама забяспечвае ёй шырокую падтрымку насельніцтва.
Палац Парламента
Назва
Першапачаткова палац называўся Домам народа (Народным домам Casa Poporului або Домам Рэспублікі Casa Republicii), але ў посткамуністычную эпоху быў перайменаваны ў Палац Парламента. Нягледзячы на гэта, шмат хто называе яго ранейшым імем.
Апісанне
Памеры палаца — 270×240 м. Вышыня — 86 м. Падземная частка паглыблена на 92 м. У палацы 1100 пакояў, 12 паверхаў. 4 падземных узроўні пабудаваны і ўжо выкарыстоўваюцца і яшчэ 4 узроўні знаходзяцца на розных стадыях будаўніцтва. На будаўніцтва было выдаткавана каля 1 мільёна м³ мармуру, у асноўным з Рукшыцы, 3500 тон хрусталю (480 жырандоляў, 1409 столевых свяцільнікаў і люстэркаў), 700 тыс. тон сталі і бронзы для дзвярэй, вакон, жырандоляў і капітэляў. Было таксама выкарыстана 900 тыс. м³ драўніны для паркету і насценных панэляў (арэшнік, дуб, вішня, вяз, клён), 200 тыс. м² шарсцяных дываноў розных памераў. У палац нават былі прывезены варштаты, каб рабіць асобныя вялікія дываны прама на месцы. Будынак палаца спалучае ў сабе элементы розных стыляў і не паддаецца дакладнай класіфікацыі.
Будаўніцтва
Палац быў распрацаваны архітэктарам Анчам Петрэску і будаваўся для камуністычнага рэжыму. Нікалае Чаўшэску назваў яго Народным домам (Casa Poporului).
Палац быў пабудаваны на ўзгорку Спірый, забудова на якім для гэтага была часткова разбурана. Будаўніцтва пачалося 25 чэрвеня 1984 года. Будынак першапачаткова прызначаўся для штаб-кватэры асноўных дзяржаўных інстытутаў. Палац быў пабудаваны галоўным чынам з матэрыялаў румынскай вытворчасці. Падчас будаўніцтва ўзнік такі попыт на румынскі мармур, што нават надмагільныя камяні па ўсёй краіне рабілі з іншых матэрыялаў. Будаўніцтва запатрабавала знішчэнні пятай часткі гістарычнага цэнтра горада і выклікала шматлікія пратэсты, бо было разбурана мноства цэркваў. Будаўніцтва амаль завяршылася да часу звяржэння і пакарання смерцю Чаўшэску ў 1989 годзе. Некаторыя недаробкі ў палацы застаюцца і станам на 2015 год, фактычна цалкам яго будаўніцтва і аздабленне не завершаны.
Гісторыя
З 1996 года ў палац пераехала Палата дэпутатаў Румыніі, якая дагэтуль размяшчалася ў Палацы палаты дэпутатаў, а таксама Румынскі заканадаўчы савет і Румынскі савет па канкурэнцыі. У 2005 годзе да іх далучыўся Сенат, які пераехаў з будынку колішняга Цэнтральнага камітэта Камуністычнай партыі.
Вашынгтонскі кафедральны сабор
Кафедральны сабор святых Пятра і Паўла, або Вашынгтонскі кафедральны сабор — галоўны сабор англіканскай Епіскапальнай царквы ЗША, размешчаны ў Вашынгтоне, ЗША. Будынак сабора па велічыні з'яўляецца шостым кафедральным саборам ў свеце, які быў пабудаваны ў неагатычным стылі і другім у ЗША. Пры закладцы першага каменя ў падмурак сабора 29 верасня 1907 года прысутнічаў прэзідэнт Тэадор Рузвельт. Будаўніцтва працягвалася 83 гады і ўрачыста завяршылася ў 1990 годзе ў прысутнасці прэзідэнта Джорджа Буша-старэйшага. Сабор знаходзіцца пад кіраваннем створанага для гэтай мэты пратэстанцкага Епіскапальнага кафедральнага фонду з моманту рашэння Кангрэса аб яго будаўніцтве 6 студзеня 1893 года. Будынак знаходзіцца на скрыжаванні Масачусетс і Вісконсін-авеню на паўночным захадзе Вашынгтона. Уваходзіць у Нацыянальны рэестр гістарычных месцаў ЗША. 23 жніўня 2011 года ў выніку землятрусу тры шпілі адной з вежаў будынка зламаліся, а чацвёрты - пакасіўся. Пашкоджанні атрымалі і іншыя часткі сабора.
Архітэктура
Канчатковы дызайн сабора дэманструе сумесь гатычных сярэднявечных архітэктурных стыляў.
Асноўным матэрыялам для будаўніцтва быў светла-карычневы пясчанік з каменяломняў цэнтральнай Індыяны. Сучасныя матэрыялы ўжываліся толькі для бэлек і крокваў, якія былі зроблены з дрэва са сталлю. Акрамя гэтага, для падмурка структур, якія падтрымліваюць званы, і падлогі заходніх вежаў выкарыстоўваўся бетон.
Амбон, ці пюпітр, быў выразаны з камянёў Кентэрберыйскага сабора, а кафедра біскупа была зроблена з каменя, здабытага ў Гластанберыйскім абацтве. Высокі, ці Іерусалімскі, алтар, зроблены з пясчаніку Саламонавых каменяломняў каля Іерусаліма, з якіх здабываўся камень для будаўніцтва Храма Саламона. У падлогу перад алтаром закладзены дзесяць камянёў з Капліцы Майсея на гары Сінай, якія сімвалізуюць Дзесяць запаведзяў.
Пахаванні вядомых людзей
Вашынгтонскі кафедральны сабор і яго калумбарый з'яўляецца месцам пахавання шматлікіх вядомых амерыканцаў.
У саборы праходзілі жалобныя цырымоніі перад пахаваннямі наступных Прэзідэнтаў ЗША:
Сасан
Сасан (, пехл Şəşən), Шашан — жрэц у храме Анахіты ў Істахры. Быў жанаты на Рамбехішт, дачцы кіраўніка Парса, Гачыхра, з роду Барзангідаў. Выкарыстоўваў сваё становішча для прасоўвання па службе свайго сына Папака. Паводле іншай версіі, Папак выступае не сынам Сасана, Сасан быў жанаты на дачцы Папака, ад шлюбу якіх нарадзіўся Ардашыр. Ардашыр, у выніку атрымання ў спадчыну ўлады ад роду Барзангі і барацьбы з парфянамі, атрымаў усю паўнату ўлады спачатку ў Парсе, а затым ва ўсім Іране. Стаў заснавальнікам новай кіруючай дынастыі, названай у гонар Сасана, Сасанідскай.
Гуадалупэ Вікторыя
Хасэ Мігель Рамон Адаукта Фернандэс-і-Фелікс (José Miguel Ramón Adaucto Fernández y Félix, больш вядомы як Гуадалупэ Вікторыя — Guadalupe Victoria;, Тамасула-дэ-Вікторыя, штат Дуранга — , Тэнансінга, штат Мехіка) — мексіканскі палітычны дзеяч, удзельнік вайны за незалежнасць ад Іспаніі, які пасля стаў першым прэзідэнтам мексіканскай рэспублікі (10 кастрычніка 1824 года — 1 красавіка 1829 года). Нацыянальны герой Мексікі.
Гуадалупэ Вікторыя ўзяў імя ў гонар апякункі Мексікі Дзевы Марыі Гвадэлупскай і перамогі (victoria).
Камеамеа ІІ
Біяграфія
Нарадзіўся прыкладна ў 1797 г. у Хіла, на востраве Гаваі. Старэйшы сын караля Камеамеа І і яго жонкі вышэйшага рангу - каралевы Каахуману. Пры нараджэнні меў імя Ліхаліха (Liholiho), а поўным імем было Каланінуі Куа Ліхаліха і ке капу Лалані (Kalaninui kua Liholiho i ke kapu ʻIolani). З пяці год яго выхоўвалі як пераймальніка трону. Француз Жан-Батыст Рыў вучыў прынцаў англійскай і французскай мове, стаў іх блізкім сябрам. Калі Камеамеа стаў каралём, ён здзесніў план свайго бацькі ўвесці на астравах хрысціянства, дзеля чаго заспрасіў амерыканскіх пратэстанцкіх місіянераў, пераследваў язычніцтва. Адмяніў многія старадаўнія правілы і табу. Ажыцявіў паездку ў Англію, дзе і памёр.
Чыбча
Чыбча (Chibcha), Муіска або Моска — адна з высокаразвітых цывілізацый Паўднёвай Амерыкі у XII—XVI стст. Сярод культур старажытнай Амерыкі чыбча стаяць у адным шэрагу з мая, сапатэкамі, ацтэкамі, інкамі. Самі чыбча называлі сябе муіскамі, што азначае «людзі». Чыбча займалі значную частку тэрыторыі цяперашняй Калумбіі. Цэнтрам іх земляў было высакагорнае плато Усходніх Кардыльераў, таксама [даліны рэк Тунья і Сагамоса, якія знаходзяцца паўночней Багаты. Таксама чыбча займалі паўднёвыя даліны і ўсходнія схілы Кардыльераў да льянасаў ракі Меты. Да прыходу еўрапейцаў тэрыторыі чыбча складалі больш за 25000 кв. км, а насельніцтва налічвала каля мільёна чалавек.
Гісторыя
Даліна Багаты і навакольныя горныя схілы адрозніваліся наяўнасцю натуральнай вільгаці, мяккім і роўным кліматам. Гэтыя фактары спрыялі з’яўленню густанаселеных раёнаў, а таксама развіццю земляробства. Ужо у сярэдзіне І тысячагоддзя н.э. тут існавалі паселішчы, у тым ліку і вялікія, колькасцю звыш тысячы чалавек, сталі з’яўляцца протадзяржавы. Спачатку тэрыторыі чыбча засялялі прымітыўныя плямёны Аравакскай моўнай сям’і. Але да V стагоддзя Н. Э. яны былі выцесненыя продкамі чыбча, якія перасяліліся туды з Цэнтральнай Амерыкі, праз Панамскі перашыек. Да ІХ стагоддзя даволі шырока пачынае развівацца металургія. З ХІІ — ХІІІ стст. фарміруюцца племянныя аб’яднанні чыбча. Дзяржавы чыбча даволі часта, асабліва ў ХV стагоддзі, падвяргаліся нападам з боку суседніх аракскіх і асабліва карыбскіх плямёнаў.
Адваротная функцыя
Адваро́тная фу́нкцыя — функцыя, якая абарачае вызначаную функцыю: калі функцыя
f
ад аргумента
x
дае значэнне
y
, то яе адваротная функцыя
g
ад
дае
, г. зн.
f(x) = y
, і
g(y) = x
. Коратка гэта можна запісаць так:
g(f(x)) = x
.
Функцыю, адваротную да функцыі
, звычайна абазначаюць як
f−1
Функцыя, для якой існуе адваротная функцыя, называецца абарачальнаю.
Азначэнне
Функцыя g:Y\to X з'яўляецца адваротнаю да функцыі f:X\to Y, калі выконваюцца наступныя тоеснасці:
Існаванне
Каб знайсці адваротную функцыю, трэба развязаць ураўненне y = f(x) адносна x. Калі яно мае больш чым адзін корань, то функцыі, адваротнай да f, не існуе. Такім чынам, функцыя f(x) абарачальная на прамежку (a,b) тады і толькі тады, калі на гэтым прамежку яна ін'ектыўная.
Для непарыўнай функцыі F(y) выразіць y з ураўнення можна ў тым і толькі тым выпадку, калі функцыя F(y) манатонная (см. тэарэма пра няяўную функцыю). Тым не менш, непарыўную функцыю заўсёды можна абярнуць на прамежках яе манатоннасці. Напрыклад, \sqrt{x} з'яўляецца адваротнаю да x^2 на, хоць на прамежку адваротная функцыя іншая: -\sqrt{x}.
Уласцівасці
ці або карацей дзе \circ абазначае кампазіцыю функцый, а — тоесныя адлюстраванні на X і Y адпаведна.
Раскладанне ў ступенны рад
Адваротную функцыю аналітычнай функцыі можна прадставіць у выглядзе ступеннага рада: дзе каэфіцыенты A_k задаюцца рэкурсіўнаю (зваротнаю) формулай:
Павел Уладзіміравіч Кляньё
Павел Кляньё (нар., ) — беларускі футбаліст, нападнік рагачоўскага «Макслайна».
Клубная кар’ера
Нарадзіўся ў Мінску, з 1-га класа пачаў займацца футболам у СДЮШАР-5. Калі школа займела фінансавыя праблемы, выхаванцы перайшлі пад крыло футбольнага клуба «Мінск», выступаў за юнацкія каманды. У пачатку 2017 года быў заяўлены за дубліруючы склад «Мінска», але так і не згуляў за яго, і ў жніўні таго ж года далучыўся да клуба Першай лігі «Нёман-Агра» са Стоўбцаў. У складзе «Нёмана-Агра» замацаваўся ў аснове, але не здолеў выратаваць каманду ад вылету ў Другую лігу.
У лютым 2018 года пасля прагляду падпісаў кантракт з мінскім «Тарпеда». Сезон 2018 пачынаў у дубліруючым складзе тарпедаўцаў. 13 мая 2018 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы матча супраць БАТЭ (0:2). У далейшым стаў трывала з’яўляцца ў асноўнай камандзе, пераважна выходзячы на замену. У ліпені 2019 года ў сувязі з фінансавымі праблемамі пакінуў каманду.
У жніўні 2019 года стаў іграком «Гомеля», аднак выступаў у гомельскім клубе толькі за дубль, у асноўнай камандзе заставаўся на лаўцы запасных. У студзені 2020 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Гомель». Неўзабаве адправіўся на прагляд у жодзінскае «Тарпеда-БелАЗ», але не падышоў, і ў лютым далучыўся да гомельскага «Лакаматыва». Замацаваўся ў аснове чыгуначнікаў і стаў адным з асноўных бамбардзіраў каманды, забіўшы за сезон 10 галоў у Першай лізе.
У студзені 2021 года адправіўся на прагляд у жодзінскае «Тарпеда-БелАЗ» і ў лютым падпісаў двухгадовы кантракт з клубам. У першай палове сезона 2021 рэгулярна з’яўляўся на полі, пераважна выходзячы на замену, а са жніўня страціў месца ў складзе, толькі заставаўся на лаўцы запасных. У студзені 2022 года па пагадненні бакоў разарваў кантракт з «Тарпеда-БелАЗ». Хутка стаў трэніравацца з «Мінскам» і ў лютым падпісаў кантракт. Не здолеў замацавацца ў складзе сталічнага клуба, толькі часам выхадзіў на замену.
У ліпені 2022 года перайшоў у рагачоўскі «Макслайн». Замацаваўся ў стартавым складзе каманды. У сакавіку 2023 года падоўжыў кантракт з клубам.
Касцяніцы
Касцяні́цы, Касцянка, Касцяніцы камяністыя (Rúbus saxátilis) — шматгадовая расліна-меданос; від роду Рубус (Маліна) сямейства Ружавыя.
Назва
Касцяніцы камяністыя, касцяніцы, коцезелле, касцянка , касцяніка.
Батанічнае апісанне
Касцяніцы — невялікая шматгадовая травяністая расліна вышынёю 15-30 см з прамастойнымі кветаноснымі сцёбламі, укрытымі шыпамі і валаскамі. Ад карэнішча адыходзяць аднагадовыя неквітучыя паўзучыя парасткі (вусы) даўжынёй да 1,5 м, якія сцелюцца і ўкараняюцца да восені.
Лісце чаргаванае, доўгачаранковае, трайчастае, двойчынадрэзанае, шурпатае, з жорсткімі валасінкамі. Прылісткі свабодныя, яйкападобна-ланцэтныя.
Кветкі белыя з 5 вузкімі пялёсткамі, невялікія, абодваполыя, сабраныя на верхавіне сцябла па 3-10 у шчыткападобныя або парасонападобныя суквецці. Цвіце ў маі — чэрвені.
Пашырэнне і экалогія
Пашыраны ва ўмеранай зоне Еўразіі. Шырока распаўсюджаны па ўсёй Еўропе і Азіі ад Ісландыі і Іспаніі на ўсход да Кітая. Акрамя таго, былі знойдзены ў Грэнландыі.
На Беларусі трапляюцца ў лясах, зарасніках хмызняку, на лугавых схілах. У Расіі сустракаюцца ў многіх раёнах еўрапейскай часткі (акрамя крайняга поўдня), у Сібіры і на Далёкім Усходзе. У Сярэдняй Расіі вядомая ва ўсіх абласцях, прымеркаваная да вільготных лясоў, пераважна хваёвых. Ва Украіне распаўсюджана звычайна ва ўсіх лясных, радзей лесастэпавых раёнах, у стэпавых раёнах — толькі па далінах буйных рэк.
Расце ў іглічных, змешаных, радзей лісцяных вільготных лясах, можа сустракацца на высечках і просеках. Ценетрывалая расліна. Цвіце ў маі, плады спеюць у ліпені.
Касцяніцы могуць утвараць шчыльныя зараснікі, распаўсюджваючыся пры дапамозе сваіх парасткаў. Яны таксама могуць распаўсюджвацца насеннем, паколькі іх плады паядаюцца птушкамі, якія пераносяць насенне ў іншыя месцы са сваім памётам.
Хімічны склад
У пладах касцяніц утрымліваюцца вугляводы, арганічныя кіслоты, пекцінавыя і дубільныя рэчывы, да 44 мг% вітаміна C, больш за 1000 мг% флаваноідаў, такаферол, фітанцыды. У надземнай часткі — алкалоіды, флаваноіды, дубільныя рэчывы, рутын, аскарбінавая кіслата.
Значэнне і ўжыванне
Харчовыя, вітамінавыя і лекавыя расліны. Выкарыстоўваюць плады і надземную частку расліны.
Ужыванне ў ежу
Плады ўжываюць у ежу свежымі і сушанымі. Ягады можна падаваць у цукры або з вяршкамі, з малаком і мёдам, у выглядзе соуса і сухой прыправы, касцяніцавай вадзіцы і кававага напою.
З касцяніц робяць воцат і віно, складаную гарбату, іх сушаць. Але лепш за ўсё есці ягаду свежай. З касцяніц можна прыгатаваць квасы і морсы, кісялі і кампоты, варэнне і жэле, сіропы і сокі, мусы і прыправы. Для працяглага захоўвання ягады засыпаюць цукрам ці заліваюць вадой і захоўваюць у халодным месцы (халадзільнік, склеп, ледавік).
Ужыванне ў якасці лекавага сродку
Ужыванне касцяніц вельмі пажадана і карысна пры малакроўі і прастудных захворваннях. У народнай медыцыне адвар лісця і сцеблаў ужываюць пры захворваннях страўнікава-кішачнага тракту, пухлінах, падагры, запаленні суставаў і як супрацьцынготны і супрацьгемаройны сродак. У Сібіры настоі лісця выкарыстоўваюць як болесуцішальны сардэчны сродак, пры мігрэні, перхаці, для ўмацавання валасоў і ў якасці седатыўнага сродку.
У навуковай медыцыне не ўжываюцца.
Іншае
З пладоў можна атрымліваць фіялетавы і сіні фарбавальнікі.
Збор, перапрацоўка і захоўванне
Збіраюць плады ў сухое надвор’е рукамі, складаюць у невялікія кошыкі. У хатніх умовах мыюць, сартуюць і перапрацоўваюць на квас, варэнне, джэм. Сушаць ў печах пры тэмпературы 45-55 °C. Высушаныя плады пакуюць у папяровыя мяшкі або скрыні, высланыя паперай, і захоўваюць у сухіх прахалодных памяшканнях.
Касцяніцы ў культуры
Выява расліны змешчана на паштовай марцы Беларусі 2004 года.
Сальвадор Манкада
Біяграфія
Манкада нарадзіўся ў Тэгусігальпе, Гандурасе 3 снежня 1944 годзе, але пераехаў у Сальвадор ў 1948 годзе. Вывучаў медыцыну ва ўніверсітэце Сальвадора ў 1962—1970 гадах. У 1971 годзе ён адправіўся ў Лондан, дзе пад кіраўніцтвам Джона Вейна атрымаў ступень доктара філасофіі ў Інстытуце фундаментальных медыцынскіх навук, Каралеўскага каледжа хірургаў. Пасля кароткага перыяду даследаванняў ва ўніверсітэце Гандураса пераехаў у Wellcome Research Laboratories (Бэкенхэм, графства Кент) у 1975 годзе, дзе ён займаўся даследаваннямі простагландзінаў. З 1995 года дырэктар Вольфсанскага інстытута біямедыцынскіх даследаванняў пры Лонданскім універсітэцкім каледжы.
Адкрыў, што эндатэліяльны фактар рэлаксацыі, выяўлены Робертам Ферчгатам, - гэта аксід азоту NO. Аднак, Манкада не трапіў у лік трох навукоўцаў, якія атрымалі Нобелеўскую прэмію па фізіялогіі і медыцыне ў 1998 за гэта адкрыццё, што выклікала крытыку шматлікімі навукоўцамі і таварыствамі Нобелеўскага камітэта. Ферчгат ў сваёй лекцыі пры атрыманні Нобелеўскай прэміі адзначыў, што ў дадзеным выпадку камітэт мог бы зрабіць выключэнне і ўручыць прэмію чацвёртаму лаўрэату.
Сальвадор Манкада жанаты на бельгійскай прынцэсе Марыі-Эсмеральдзе (Princess Marie-Esméralda of Belgium), мае дваіх дзяцей.
Член Нацыянальнай АН ЗША (1994), Лонданскага каралеўскага таварыства (1988), Еўрапейскай Акадэміі (1992).
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Нача)
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі — каталіцкі храм, помнік архітэктуры неаготыкі і мадэрну, знаходзіцца ў цэнты вёскі Нача (Воранаўскі раён, Гродзенскай вобл.). Пабудаваны ў 1910-я гады з цэглы. Дзейнічае.
Гісторыя
Вёска вядома з 1529 года, калі Януш Касцевіч, ваявода падляшскі, разам са сваёй жонкай Марыяй заснаваў тут парафію (перанёс цэнтр парафіі з Дубічаў) і пабудаваў першы драўляны касцёл, асвечаны пад тытулам Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі і св. мучаніка Юрыя. Пазней Нача належала Кішкам, Радзівілам.
Апошні драўляны будынак святыні быў пабудаваны намаганнямі парафіян у 1756 годзе. Гэта быў велічны трохнававы храм з пяціграннай апсідай, арыентаванай на захад, фланкаванай дзвюма сакрыстыямі, паўднёвая з якіх была пашырана. Касцёл быў накрыты двухсхільным гонтавым дахам з застрэшкамі і вальмамі над прэзбітэрыем і ўвенчваўся васьміграннай шатровай вежай над уваходам і дастаткова вялікай чацверыковай сігнатуркай над алтаром. У галоўным алтары была змешчана вядомая цудамі фігура Пана Езуса Антокальскага.
У 1780 у Начы, якая належала палкоўніку Тамашу Масальскаму, была збудавана капліца. У 1910 годзе на сродкі вернікаў на ранейшым месцы ў цэнтры вёскі ўзнёсся велічны дзвюхвежавы касцёл з вонкавай чырвонай цэглы. Касцёл быў кансэкраваны 26 красавіка 1927 года.
Начская парафія заўсёды ўваходзіла ў склад Радунскага дэканата, колькасць парафіян пад канец ХІХ ст. перавышала 8300 вернікаў. Да 1939 года касцёл згадваўся пад падвойным тытулам Беззаганага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі і св. мучаніка Юрыя. Сёння карыстаюцца толькі першым тытулам, марыйным.
Архітэктура
Адносіцца да тыпу 3-нефавых 2-вежавых базілік з 5-граннай апсідай і бакавымі сакрысціямі. Асноўную ролю ў вертыкальна ўзнёслай, дынамічнай кампазіцыі адыгрываюць шмат’ярусныя вежы галоўнага фасада, верхні 8-гранны ярус якіх завершаны вытанчанымі шпілямі. Высунутыя наперад вежы вылучаюць цэнтральную, з 2-гранным высокім шчытом плоскасць фасада, вось якой падкрэслена арачным уваходным парталам і акном-ружай над ім. Вертыкальнасць архітэктурнай кампазіцыі забяспечваецца высокім цокалем, рытмам высокіх і вузкіх арачных аконных праёмаў і контрфорсаў-пілонаў у прасценках, шматлікімі арачнымі нішамі, 2-граннымі шчытамі, аркатурнымі фрызамі. Графічнасць архітэктурнаму экстэр’еру надаюць кантрастнае спалучэнне атынкаваных і пабеленых ліштваў акон і чырвонай высакаякаснай цаглянай муроўкі, штрыхаваныя карнізы і фрызы, вокны-біфорыумы.