cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рэй
Рэй — імя, прозвішча, тапонім. Весці рэй (разм.) — быць завадатарам, верхаводзіць.
Кузаватава
Кузаватава (Кузова́тово) — рабочы пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Кузаватаўскага гарадскога паселішча і Кузаватаўскага раёна Ульянаўскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 7388 чалавек (2021). Назву атрымаў ад сяла, якое знаходзіцца непадалёк.
Красны Гуляй
Красны Гуляй (Кра́сный Гуля́й) — пасёлак гарадскога тыпу ў Сенгілееўскім раёне Ульянаўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Краснагуляеўскага гарадскога паселішча. Насельніцтва — 2691 чал. (2021). Заснаваны ў канцы 1920 года некалькімі сем’ямі, якія перасяліліся ва ўрочышча Гуляй з вёскі Арцюшкіна. У 1942 годзе была пабудавана чыгуначная станцыя Волжскай ракады, на лініі Сызрань — Кіндзякоўка.
Віцебскае аддзяленне Маскоўскага археалагічнага інстытута
Віцебскае аддзяленне Маскоўскага археалагічнага інстытута — навучальная ўстанова, якая існавала ў 1911—1922 гг. у Віцебску. Адкрыта па ініцыятыве Віцебскай вучонай архіўнай камісіі.
Мела факультэты:
Тэрмін навучання 3 гады, з 1917 г. — 4 гады, разлічаны на слухачоў з вышэйшай адукацыяй, але сярод іх пераважалі выпускнікі сярэдніх школ. У 1911 г. на 1-ы курс прынята каля 90 чал., у 1918/19 навучальным годзе вучылася 428 чал.
Выкладалі археолаг В. А. Гарадцоў, мастацтвазнаўства А. І. Успенскі, гісторыкі Б. Р. Брэжга (з 1918 г. загадчык аддзялення), А. П. Сапуноў (курс «Старажытнасці Паўночна-Заходняга краю»), У. М. Перцаў, этнограф У. М. Дабравольскі, філолагі Р. Ф. Брант, М. І. Навасадскі, С. І. Сабалеўскі і інш.
У пачатку 1919 г. аддзяленню перададзены бібліятэка (3700 тамоў), музей і гістарычны архіў (314 спраў) былой Віцебскай вучонай архіўнай камісіі, частка бібліятэкі (2 тыс. тамоў) былой Віцебскай езуіцкай калегіі. У распараджэнні аддзялення быў Віцебскі губернскі архіў (1,5 млн спраў). У 1922 г. аддзяленне выдавала рукапісны часопіс «Белорусский этнограф» (выйшлі 2 нумары).
NGC 785
NGC 785 (іншыя абазначэнні — IC 1766, UGC 1509, MCG 5-5-46, ZWG 503.76, PGC 7694) — галактыка ў сузор’і Трыкутнік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Сакоўцы
Сако́ўцы (, Соковцы) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Мілейкаўскага сельсавета.
Да 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Бусяжскага сельсавета, да 1 красавіка 1968 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Косаўскага гарсавета.
Allium gusaricum
Allium gusaricum — від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны ва Узбекістане і Таджыкістане.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ва Узбекістане і Таджыкістане.
Тушэвічы
Тушэ́вічы (, Тушевичи) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзеравянчыцкага сельсавета.
Ханна Рыген
Ханна Рыген (Hannah Ryggen, народжаная Ёнсан; 21 сакавіка 1894 — 2 лютага 1970) — мастачка па тэкстылі шведскага паходжання.
Біяграфія
Нарадзілася 21 сакавіка 1894 года ў Мальмё і была адной з траіх дзяцей былога марака Гунара Ёнсана і яго жонкі Карны Ёнсан.
Яшчэ ў дзяцінстве Ханна паказала першыя прыкметы мастацкіх здольнасцяў, але выбрала больш фінансава забяспечаную працу ў якасці настаўніцы. Яна працавала ў школах Лунда і Мальмё да таго, як ёй споўнілася трыццаць гадоў. У гэты перыяд яна брала прыватныя ўрокі малюнка і жывапісу, у тым ліку на працягу шасці гадоў у дацкага мастака Фрэдрыка Крэбса у Лундзе, прыязджаючы туды з Мальмё.
У 1922 годзе Ханна атрымала стыпендыю, якой ёй хапіла на паездку ў Еўропу, каб пазнаёміцца з мастацтвам за межамі Швецыі. У Дрэздэне яна пазнаёмілася з нарвежскім мастаком Хансам Рыгенам з Эрлана. У 1923 годзе яна прыязджала да яго ў Нарвегію, а ў верасні гэтага ж года яны пажаніліся. Ханна цікавілася скандынаўскімі фемінісцкімі газетамі і часопісамі левага толку, была актыўная ў Камуністычнай партыі Нарвегіі і ўдзельнічала ў міжнародным рабочым руху. Таксама яна самастойна навучылася працы на ткацкім станку, створаным яе мужам, і яна стала вядомым мастаком па тэкстылі, выстаўлялась ў Нарвегіі і за мяжой. У 1937 годзе яна ўдзельнічала ў Сусветнай выставе ў Парыжы, а праз два гады — у Сусветнай выставе ў Нью-Ёрку.
У гады Другой сусветнай вайны муж Ханны ўдзельнічаў у працы супраціву, быў арыштаваны ў маі 1944 года, знаходзіўся ў лагерах для ваеннапалонных і вярнуўся дадому ў маі 1945 года. Сям’я пераехала ў Тронхейм, дзе Ханс Рыген памёр у снежні 1956 года.
У апошнія гады жыцця ў Ханны было слабае здароўе, яна некаторы час жыла ў Осла, але затым пераехала ў Тронхейм. На Каляды 1969 года яна сур’ёзна захварэла падчас візіту да сваёй дачкі Манэ ў Швецыю. Памерла 2 лютага 1970 года ў Тронхейме ў бальніцы Святога Олафа. Была пахавана побач з мужам на могілках Эрлана.
Мсціўцы (фільм, 2012)
«Мсціўцы» (The Avengers) — амерыканскі супергеройскі фантастычны фільм 2012 года аб прыгодах аднайменнай каманды супергерояў коміксаў кампаніі Marvel Comics. З’яўляецца 6-й па ліку карцінай ў кінематаграфічным сусвеце Marvel.
Прэм’ера стужкі ў Беларусі адбылася 3 траўня 2012 года.
Сюжэт
Локі, зводны брат Тора, вяртаецца, і гэтым разам ён ужо не адзін. Зямля аказваецца на мяжы прыгнёту, і толькі лепшыя з лепшых могуць выратаваць чалавецтва. Кіраўнік міжнароднай арганізацыі Ш.Ч.Ы.Т. Нік Фьюры збірае выдатных прыхільнікаў справядлівасці і дабра, каб адбіць атаку. Пад кіраўніцтвам Капітана Амерыкі Жалезны Чалавек, Тор, Халк, Сакалінае вока і Чорная ўдава ўступаюць у вайну з захопнікамі.
Мулаўка (Ульянаўская вобласць)
Мулаўка (Мулловка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Мелекескім раёне Ульянаўскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 5477 чалавек (2020). Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра 16 км. Адлегласць да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі 18 км. Заснаваны ў 1706 годзе. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1944 года.
Остарп (камуна)
Камуна Остарп (Åstorps kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Сконэ ў паўднёвай Швецыі.
Остарп 274-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Остарп.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 14 799 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 3 гарадскія пасяленні (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Веронскі сакраментарый
Веронскі сакраментарый (Sacramentarium Veronense) — старэйшы з цяпер вядомых сакраментарыяў, датаваны меркавана першай чвэрцю VII стагоддзя. Іншая вядомая назва — cакраментарый папы Льва (Sacramentarium Leonianum) — звязана з памылковай атрыбуцыяй пры першай публікацыі рукапісу ў 1735 году, калі час стварэння рукапісу быў памылкова аднесены да часу папства Льва Вялікага (440—461). Хоць ужо ў выданні, падрыхтаваным Лудовіка Антоніа Мураторы ў 1748 годзе, назва была зменена на Веронскі сакраментарый.
Рукапіс быў выпадкова выяўлены ў адной з шаф у сховішчы бібліятэкі Капітула Веронскага сабора ў 1713 годзе. Верагодна, Веронскі сакраментарый ўяўляе сабой арыгінальную кампіляцыю розных вядомых у той час літургічных тэкстаў, а не копію больш ранняга рукапіса. На думку большасці даследчыкаў, Веронскі сакраментарый не з'яўляецца паўнавартаснай богаслужбовай кнігай, а толькі зборнікам невялікіх нататак, якія змяшчаюць змяняныя часткі службаў. Яны лічацца прамежкавым звяном у эвалюцыі раннехрысціянскага набажэнства ад вуснай перадачы малітваў да сярэднявечных літургічных кніг. У гэтым Веронскі сакраментарый істотна адрозніваецца ад бліжэйшых больш позніх прыкладаў гэтага роду кніг — Сакраментарыя Геласія і Сакраментария Грыгорыя. У гэтай сувязі Веронскі сакраментарый ставіцца да таго ж тыпу гістарычных помнікаў, што і.
Веронскі сакраментарый складаецца з 139 пергаменных лістоў (25,2×18 см). Тэкст напісаны унцыялам, вядомым па іншых помнікаў з Вероны і датаваных першай чвэрцю VII стагоддзя. Апошнія тры старонкі напісаны іншай рукой, чым увесь астатні тэкст. У сакраментарыі практычна адсутнічаюць ілюстрацыі і ўпрыгажэнні старонак, акрамя вялікіх літар. На палях ўтрымліваюцца больш познія запісы, якія адносяцца, па ўсёй бачнасці, да VIII стагоддзя; у прыватнасці, у тэксце дадатковых запісаў згадваецца епіскап Вероны (772-802).
NGC 784
NGC 784 (іншыя абазначэнні — UGC 1501, MCG 5-5-45, ZWG 503.74, KUG 0158+285, IRAS01584+2836, PGC 7671) — спіральная галактыка з перамычкай (SBd) у сузор’і Трыкутнік.
1373
1373 — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 1373 год нашай эры, 373 год 2-га тысячагоддзя, 73 год XIV стагоддзя, 3 год 8-га дзесяцігоддзя XIV стагоддзя, 4 год 1370-х гадоў.
NGC 784
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Даніэль Альфрэдсан
Даніэль Альфрэдсан (шв.: Daniel Alfredsson; года, Гётэбарг, Швецыя) — прафесійны шведскі хакеіст. Амплуа — крайні нападнік. Мянушка — «Альфі».
На драфце НХЛ 1994 быў абраны ў 6 раўндзе пад агульным 133 нумарам камандай «Атава Сенатарз». З тых часоў выступаў толькі за гэты клуб, з’яўляючыся яго капітанам. У канцы сезону 2009—2010 правёўшы за клуб сваю тысячную гульню, а ў наступным сезоне зарабіўшы тысячнае ачко па сістэме «гол плюс пас».
Half-Life 2
«Half-Life 2» — камп’ютарная гульня ў жанры  ў жанры навуковай фантастыкі, распрацаваная амерыканскай кампаніяй Valve Corporation. Яна была выпушчана 16 лістапада года на Windows у Паўночнай Амерыцы і Еўропе. Гульня атрымала рускую лакалізацыю 30 кастрычніка года, яе вырабіла расійская кампанія.
Харошча
Харо́шча (, Хороща) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Мілейкаўскага сельсавета.
Да 16 лютага 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Бусяжскага сельсавета.
Валасень
Валасень — у народных павер’ях хатні дух які па начах трывожіць і пужае людзей у сне. У сваіх паводзінах ён нагадвае Дамавіка, а таксама тых міфічных істот, якія пужаюць людзей у сне. Напрыклад Мара ці Начніца.
Апісанне
Валасень уяўляецца невялікай пачварнай істотай, парослай густой і доўгай цёмнай поўсцю. Ён таксама мае сяміпалыя далоні і доўгія пазногці-кіпцюры. Ходзіць Валасень, як і людзі, выпрастаўшыся.
Мужчынам Валасень казыча насы і драпае кіпцюрамі па твары. Жанчынам і дзяўчатам ён кудлаціць валасы, хапае за грудзі, а то і навальваецца ўсім сваім калматым целам. Малым дзецям ён гудзіць у вушы ці казыча пяткі.
Панамерыканская шаша
Панамерыка́нская шаша́ (назвы на іншых мовах глядзі ніжэй) — сетка дарог у Амерыцы, сумарная працягласць якіх складае 48 тыс. км. Калі не ўлічваць 87-кіламятровы Дар’енскі прабел, які размяшчаецца ў джунглях, на мяжы Панамы і Калумбіі, тая Панамерыканская шаша аб'ядноўвае нацыянальныя сеткі дарог кантынентальных дзяржаў Амерыкі ў адзіную сістэму.
Паводле Кнігі рэкордаў Гінэса Панамерыканская шаша — самая доўгая аўтамабільная траса ў свеце, аднак на стандартных транспартных сродках праехаць праз Дар'енскі прабел паміж Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыкай немагчыма.
Краіны
Панамерыканская шаша праходзіць па тэрыторыі 15 краін:
Важныя адгалінаванні таксама размяшчаюцца ў Балівіі, Бразіліі, Парагваі, Уругваі і Венесуэле.
Гродзі (Пастаўскі раён)
Гро́дзі (, Гроди) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Камайскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Мягунскага сельсавета.
Уладзіслаў Вікенцьевіч Корчыц
Уладзісла́ў Віке́нцьевіч Ко́рчыц (, в. Багдановічы, цяпер Гродзенскай вобласці —, Масква) — савецкі военачальнік, генерал-палкоўнік (1945), генерал броні Польскага Войска (1945).
Пачатковая біяграфія
Нарадзіўся 1 верасня 1893 года ў вёсцы Багдановічы (каля цяперашняй вёскі Азгінавічы Слонімскага раёна Гродзенскай вобласці).
Першая сусветная і Грамадзянская войны
У Рускую імператарскую армію быў прызваны ў 1914 годзе. Даслужыўся да прапаршчыка.
Прымаў удзел у Першай сусветнай вайне, падчас якой камандаваў кавалерыйскім эскадронам на Заходнім фронце.
У 1917 годзе скончыў 5-ю Маскоўскую школу прапаршчыкаў.
У 1919 годзе перайшоў на бок РСЧА.
У час Грамадзянскай вайны ваяваў на Паўднёвым і Паўднёва-Заходнім франтах у якасці камандзіра дывізіённага харчтранспарту стралковай дывізіі.
Міжваенны перыяд
У 1923 і 1930 гадах скончыў курсы ўдасканалення камсаставу «Стрэл», а ў 1936 годзе — Акадэмію Генштаба.
Працаваў старшым памочнікам начальніка аператыўнай часці штаба 3-га стралковага корпуса, камандзірам стралковага палка, начальнікам штаба 19-й стралковай дывізіі і начальнікам штаба 14-га стралковага корпуса.
З 9 мая 1938 года па 20 студзеня 1940 года знаходзіўся пад следствам, аднак быў вызвалены з спыненнем справы. Загадам НКА № 01827 ад 28 красавіка 1940 года адноўлены ў шэрагах РСЧА і быў прызначаны спачатку выкладчыкам тактыкі Вышэйшай ваеннай школы штабной службы, затым Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ, у якой выкладаў да 1941 года.
Вялікая Айчынная вайна
У пачатку вайны прызначаны на пасаду камандзіра 245-й стралковай дывізіі, сфарміраванай у Маскоўскай вайсковай акрузе. У жніўні дывізія вяла баі з праўзыходнымі сіламі праціўніка ўздоўж чыгункі Старая Руса — Дно. Праціўніку ўдалося здзейсніць абыход і акружыць дывізію, але 24 жніўня дывізія выйшла з акружэння, заняўшы абарону ў 5-8 км на ўсход ад раённага цэнтра Залучча, дзе праціўнік зноў атачыў дывізію. З-за таго, што праціўнік перакрыў толькі дарогі, дывізія выйшла з акружэння ў раён возера Велле.
У снежні 1941 года прызначаны на пасаду камандзіра 182-й стралковай дывізіі, якая ў ходзе Дзям’янскай аперацыі абаранялі мяжу Воранава — Слабада. У красавіку дывізія прыкрывала адступленне арміі за раку Полісць. Ноччу дывізія пераправілася праз ракі Тулебля, Полісць і возера Соннае і заняла рубеж па рацэ Полісць да чыгункі Старая Руса — Парфіна. З чэрвеня дывізія абаранялі мяжу Гай Круглая — Рэдцы.
У верасні 1942 года прызначаны на пасаду намесніка камандуючага 34-й арміяй, якая брала ўдзел у ліквідацыі дзямянскага плацдарма праціўніка. Неўзабаве Корчыц займаў шэраг штабных і камандных пасад.
У снежні 1942 года прызначаны на пасаду начальніка штаба 1-й ударнай арміі. З сярэдзіны сакавіка 1943 года армія абаранялі мяжу па рэках Рэддзя і Парусся. У лютым 1944 года армія ўдзельнічала ў Ленінградска-Наўгародскай аперацыі.
У канцы красавіка 1944 года прызначаны на пасаду начальніка штаба 1-й Польскай арміі. З верасня служыў начальнікам штаба Войска Польскага, а 4 кастрычніка быў прызначаны на пасаду камандуючага 1-й Польскай арміяй, якая брала ўдзел з 16 па 23 верасня ў наступленні на цэнтральным участку 1-га Беларускага фронту з мэтай аказання дапамогі варшаўскага паўстання. У лістападзе 1-я Польская армія разам з 47-й арміяй вяла баявыя дзеянні па ліквідацыі плацдармаў праціўніка паміж рэкамі Вісла і Заходні Буг. З снежня 1944 года служыў начальнікам штаба Войска Польскага.
Пасляваенная кар’ера
У 1954 годзе скончыў Вышэйшыя акадэмічныя курсы пры Вышэйшай ваеннай акадэміі імя К. Я. Варашылава.
У снежні 1954 года выйшаў у запас.
Памёр 17 кастрычніка 1966 года ў Маскве.
Месяцовы рыцар (серыял)
Прэм’ера першага эпізода серыяла «Месяцовы рыцар» адбылася 30 сакавіка 2022 года, а заключная серыя выйшла 4 траўня.
Сюжэт
У цэнтры сюжэта Стывен Грант, непрыкметны работнік сувенірнай крамы, які пакутуе ад прабелаў у памяці і ўспамінаў пра іншае жыццё. Стывен выяўляе, што ў яго дысацыятыўнае засмучэнне асобы, і ён падзяляе цела з наймітам Маркам Спектарам. Калі ворагі Стывена / Марка аб'ядноўваюцца супраць іх, ім давядзецца змагацца са сваімі складанымі асобамі, апускаючыся ў смяротную таямніцу сярод магутных багоў Егіпта.
Ашнаравічы
Ашна́равічы (, Ошнаровичи) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзераўноўскага сельсавета.
Герадыян
Герадыян паходзіў з Сірыі і займаў нізкія адміністрацыйныя пасады Рымскай імперыі.
Языкова (Ульянаўская вобласць)
Языкова (Языково) — пасёлак гарадскога тыпу ў Карсунскім раёне Ульянаўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Языкоўскага гарадскога паселішча. Пасёлак размешчаны на рацэ Урэнь (басейн Суры), за 70 км на захад ад Ульянаўска, за 28 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра Карсун.
Уздоўж паўднёвай ускраіны пасёлка праходзіць аўтадарога Р178 Саранск — Ульянаўск. Чыгуначныя зносіны з пасёлкам ажыццяўляюцца праз станцыю Чуфарава (лінія Рузаеўка — Ульянаўск), якая размешчана за 34 км на поўдзень.
Трынаццацігадовая вайна
Трынаццацігадовая вайна:
NGC 783
NGC 783 (іншыя абазначэнні — IC 1765, IRAS01582+3138, UGC 1497, KUG 0158+316, MCG 5-5-42, MK 1171, ZWG 503.73, PGC 7657) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Трыкутнік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Накцюрн
Накцюрн (ад nocturne начны) — першапачаткова цыкл рознахарактарных музычных п’ес пераважна для ансамбля струнных ці духавых інструментаў, прызначаны для выканання ў начны ці вячэрні час на вольным паветры. Блізкі да дывертысмента, серэнады, касацыі (В. А. Моцарт, І. Гайдн).
З 19 стагоддзя накцюрнам называюць інструментальную мініяцюру (пераважна для фартэпіяна) лірыка-сузіральнага характару з кантыленнай мелодыяй і акампанементам, які мерна пагойдваецца. Форма звычайна 3-часткавая з кантрастнай сярэдзінай, радзей ронда.
Стваральнік фартэпіянага накцюрна —.
Лепшыя ўзоры накцюрна належаць Ф. Шапену, які паглыбіў яго вобразна-эмацыянальны змест. Тып праграмнага накцюрна ёсць у Р. Шумана (цыкл «начных п’ес» ор.23) і Ф. Ліста («Мроі кахання»). Часам накцюрн уваходзіць у склад буйных інструментальных форм (7-я сімфонія Г. Малера, саната h moll Ф. Шапена), у сцэнічную музыку («Сон у летнюю ноч» Ф. Мендэльсона, «Дафніс і Хлоя» М. Равеля), у камерна-інструментальныя (2-і квартэт А. Барадзіна) і вакальныя творы (Дж. Расіні, Дж. Вердзі, М. Глінка, ). Узоры накцюрна ў рускай класічнай музыцы стварылі П. Чайкоўскі, А. Скрабін.
Тэрмін «накцюрн» выкарыстаў К. Дэбюсі для назвы праграмнай сімфанічнай сюіты, П. Хіндэміт уключыў накцюрн у фартэпіяную сюіту «1922».
У беларускай музыцы накцюрны ёсць у П. Падкавырава, Я. Цікоцкага. Найчасцей беларускія кампазітары пішуць накцюрны для розных інструментальных складаў, уключаюць у цыклы рознахарактарных п’ес (М. Аладаў, А. Багатыроў, Л. Абеліёвіч, С. Картэс, Л. Шлег). У буйных інструментальных формах накцюрн трапляецца переаважна ў перепрацаваным выглядзе ў Л. Абеліёвіча, М. Аладава, Г. Вагнера (лірыка-філасофскія павольныя часткі сімфоній). Блізкія да накцюрна некаторыя лірычныя сцэны беларускіх балетаў («Мара», «Маленькі прынц» Я. Глебава).
Фердынанд II (кароль Неапаля)
Фернанда II (,  —, ) — кароль Неапаля ў 1495—1496 гадах з дынастыі Трастамара (у Неапалі званай звычайна Арагонскай). Сын караля Неапаля Альфонса II і Іпаліты Марыі Сфорца (1446—1484). Стаў каралём Неапаля пасля адрачэння свайго бацькі ў студзені 1495 года.
Біяграфія
Фердынанд II стаў каралём пры катастрафічных для яго акалічнасцях. Кароль Францыі Карл VIII, які прад’явіў у якасці спадчынніка Анжуйскай лініі Валуа прэтэнзіі на Неапаль, знаходзіўся на чале моцнай арміі ў Рыме і рыхтаваўся да ўварвання ў Неапаль. Дваранства і армія ненавідзелі кіруючую дынастыю за злачынствы бацькі і дзеда новага караля і былі гатовыя перайсці на бок французаў. Фердынанд II бег з Неапаля спачатку на Іск’ю, а затым пад абарону свайго арагонскага сваяка — Фердынанда II Арагонскага — на Сіцылію. Французы, не сустракаючы супраціўлення, авалодалі Неапалітанскім каралеўствам у маі 1495 года. Карл VIII быў каранаваны як кароль Неапаля.
Але ўзмацненне французскіх пазіцый у Італіі сустрэла супраціўленне іншых дзяржаў: Папа Аляксандр VI, кароль Германіі Максіміліян I, кароль Арагона і Сіцыліі Фердынанд II і Венецыянская рэспубліка ўтварылі Італьянскую лігу супраць Францыі. Карл VIII быў вымушаны з баямі прабівацца ў Францыю. Пакінуты ім у Неапалі намеснік герцаг Манпансье і французы хутка ўзбудзілі да сябе нянавісць неапалітанцаў сваімі рабаваннямі і гвалтамі.
Фердынанд II разам з саюзнай іспанскай арміяй пад камандаваннем Гансала Агіляра на працягу мая — чэрвеня 1496 года здолеў вызваліць значную частку свайго каралеўства. У чэрвені 1496 года Манпансье капітуляваў і абавязаўся пакінуць краіну. Фердынанд II змог з іспанскай дапамогай аднавіць незалежнасць Неапаля, але гэта мела фатальныя наступствы для кіруючай дынастыі. Фердынанд II Арагонскі пераканаўся ў слабасці ўлады яго неапалітанскіх сваякоў, і стаў рыхтавацца да захопу Паўднёвай Італіі. Зрэшты, Фердынанд II стаў сведкай толькі свайго трыумфу, але не пабачыў гібелі свайго каралеўства. 7 кастрычніка 1496 года ён памёр ад дызентэрыі. Труна з целам Фердынанда II знаходзіцца ў наш час у царкве Сан-Даменіка-Маджорэ ў Неапалі.
Сям’я
Фердынанд II быў у шлюбе са сваёй цёткай Джаваннай (1478 — 27 жніўня 1518), самай малодшай з дочак яго дзеда Фердынанда I, але не пакінуў дзяцей. Яго спадчыннікам стаў дзядзька Федэрыга.
MacOS
macOS (маўленне «Мак Оў Эс»), спачатку Mac OS X, з 2012 года — OS X, з 2016 года — macOS — шэраг закрытых аперацыйных сістэм з графічным інтэрфейсам, якія распрацоўвае і прадае карпарацыя Apple. Апошняя версія гэтай АС заўсёды ўсталёўваецца на ўсе камп’ютары Macintosh. Mac OS X працягвае традыцыі аперацыйных сістэм Mac OS, асноўных АС ад Apple яшчэ з 1984 года. Mac OS X падтрымлівае многакарыстальніцкі, выціскальна-многазадачны рэжым працы. Гэтая АС з’яўляецца Unix-падобнай аперацыйнай сістэмай, заснаванай на тэхналогіі, распрацаванай кампаніяй NeXT (у 1997 г. Apple купіла кампанію NeXT). Першая версія Mac OS X з’явілася ў 1999 годзе пад назвай Mac OS X Server 1.0. Першай версіяй для настольных камп’ютараў была Mac OS X v10.0, якая з’явілася ў сакавіку 2001 года.
Серверны варыянт гэтай АС — Mac OS X Server — архітэктурна ідэнтычны з настольнай версіяй АС, але звычайна працуе на серверных камп’ютарах Macintosh. Mac OS X Server падтрымлівае кіраванне працоўнымі групамі, мае адмысловыя адміністрацыйныя праграмы, якія спрашчаюць доступ да сеткавых сэрвісаў, у тым ліку паштовы сервер, сервер Samba, сервер дырэкторый і сервер даменных імёнаў.
Перстарп (камуна)
Камуна Перстарп (Perstorps kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Сконэ ў паўднёвай Швецыі.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 7 113 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Фрэдрык Петэрсан
Фрэдрык Петэрсан (Fredrik Pettersson; г., Гётэбарг, Швецыя) — шведскі хакеіст, правы нападнік. У цяперашні час з'яўляецца гульцом украінскага клуба «Данбас», які выступае ў КХЛ.
Кар'ера
Фрэдрык Петэрсан пачаў сваю кар'еру хакеіста ў сваім родным горадзе ў юніёрскім клубе «ХК Фрэлунда». Разам з імі Петэрсан выйграў чэмпіянат у 2003, 2004 і 2005 гадах. На драфце НХЛ 2005 года быў абраны ў 5 раўндзе пад агульным 157-м нумарам клубам «Эдмантан Ойлерз». З 2005 па 2007 гады гуляў у Заходняй хакейнай лізе (WHL) за канадскі клуб «Калгары Хітмен».
15 чэрвеня 2010 года ў якасці вольнага агента падпісаў кантракт з клубам «Чыкага Вулвз», якая выступае ў АХЛ. У ліпені 2011 года Петэрсан вярнуўся назад у Фрелунду, дзе ён да 2012 года.
З 2012 года выступае за клуб КХЛ «Данбас» з Данецка.
Allium gypsaceum
Allium gypsaceum — від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны ва Узбекістане, Туркменістане і Таджыкістане.
Апісанне
Сцёблы вышынёй 20 см. Парасонікі густыя кветкавыя. Кветкі вузка-кубачкападобныя, саламянага колеру з прыкметнымі ярка пурпурнымі сярэднімі жылкамі і краямі.
Мабіл
Заснаваны ў 1711 годзе. 206,5 тыс.жыхароў (1997). Вузел чыгунак і аўтамабільных дарог. Прамысловасць: суднабудаўнічая (у тым ліку платформ для марскога бурэння), суднарамонтная, хімічная, нафтаперапрацоўчая, цэлюлозна-папяровая, харчовая. Вытворчасць гліназёму. Дзейнічаюць Паўднёва-Алабамскі ўніверсітэт і Універсітэт Мабіла.
Быхаўская людвісарня
Гісторыя
Узнікла у той час, калі Быхавам валодалі магнаты Хадкевічы. Працавала на патрэбу абароны Быхаўскага замка. Адным з першых людвісараў, відаць, быў немец Кашпір Ганусаў, які ў 1555 годзе адліў «вогненую гармату» (у час Лівонскай вайны вывезена ў Маскву). У людвісарні высокакваліфікаваныя майстры выраблялі кулі, дробавыя гарматы — «шротаўніцы», гарматы калібрам ад 1 да 100 фунтаў, разнастайныя марціры — «мардзеры», шматствольныя ўстаноўкі — «арганы» і «шмыгаўніцы». Людвісарня рабіла таксама ядры, карцечы, артыл і ручныя гранаты, у тым ліку металічныя, драўляныя і шкляныя.
Зброя і металічныя даспехі, вырабленыя быхаўскімі замкавымі збройнікамі, карысталіся вялікім попытам на Беларусі і за яе межамі. Паводле звестак 1692 года, у цэйхгаузе Быхаўскага замка было 34 гарматы (шротаўніцы, палявыя марціры, шматствольныя «арганы» — 5 з іх выраблены ў замкавай людвісарні), 32 «свінні» волава, салетра, ядры, картузныя зарады для 3-, 4-, 6-, і 10-фунтавых гармат, артылерыйскія і ручныя гранаты (апошнія 3 тыпаў: жалезныя, драўляныя і шкляныя). Сярод іншай зброі — 1200 мушкетаў, 8 арганаў, 38 гакаўніц, старасвецкі аркебуз, 50 пар «блях гусарскіх», косы «проста насаджаныя», формы для адліўкі ядзер, жалезныя пікі, а таксама харугвы (баявыя сцягі).
У 1697 годзе быхаўскія людвісары немец Пятрок і яго памочнік Юрка былі запрошаны ў Магілёў, дзе адлівалі магістрату вялікую бронзавую гармату. Аплата была стабільная па 14 злотыя за 1 пуд. У сярэдзіне XVIII стагоддзя Быхаўская людвісарня адлівала і пераплаўляла старыя гарматы. Яшчэ ў 1912 годзе ў Быхаўскім замку і каля яго знаходзіліся 10 старадаўніх гармат мясцовай адліўкі.
Памяць
На гербе Быхава, зацверджаным у 1781 годзе, выяўлены «у чырвоным полі дзве скрыжаваныя чыгунныя гарматы», «якіх у гэтым горадзе знаходзіцца шмат». На аснове гістарычнага герба ў 2001 годзе быў створаны герб Быхава і Быхаўскага раёна: на чырвоным полі "французскага", ці "рускага" шчыта — дзве скрыжаваныя чыгунныя гарматы "натуральнага" колеру. Таксама ў памяць аб Быхаўскай людвісарні была выдадзена паштовая марка «Герб Быхава».
Аб неіснаванні Бога
«Аб неіснаванні Бога» (De non existentia Dei) — трактат берасцейскага філосафа Казіміра Лышчынскага напісаны на лацінскай мове, за які ў дальнейшым ён быў спалены. Трактат быў напісаны пасля таго, як Казімір пакінуў ордэн езуітаў. Трактат складаўся з 530 старонак у 15 сшытках.
Радзішчава (Ульянаўская вобласць)
Радзішчава (Радищево; да 1918 года — Дваранская Церашка (Дзмітрыеўскае)) — пасёлак гарадскога тыпу ва Ульянаўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Радзішчаўскага раёна і Радзішчаўскага гарадскога паселішча. Насельніцтва — 3959 чалавек (2021). Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1978 года.
Танзанійскі шылінг
Танзані́йскі шы́лінг (суахілі і анг.: shilling код ISO 4217: TZS) — афіцыйная валюта Танзаніі з 1966 года. Шылінг дзеліцца на 100 сенці. Разам з шылінгам у краіне вельмі папулярнай валютай з'яўляецца Долар ЗША.
Скарачэнне
Звычайна Танзанійскі шылінг пішуць у форме х/у, дзе х — азначае шылінга, а у — сенці. Знак роўнасці ці рыска азначае нуль. Напрыклад, 50 сенці пішуць “=/50”, ці “-/50”, а 100 шылінгаў пішуць “100/=”, ці “100/-“.
Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (першапачаткова таксама пісаўся ў назоўным склоне: ордэн «Працоўны Чырвоны Сцяг») — ордэн СССР. Заснаваны Пастановай ЦВК і СНК СССР ад 7 верасня 1928 г.
Воля народу
«Воля народу» — газета рэвалюцыйна-дэмакратычнага кірунку. Выдавалася 21 — 25 кастрычніка 1923 г. у Вільні на беларускай мове.
Рэдактар-выдавец У. Знамяроўскі. У газеце супрацоўнічалі Я. Пачопка, А. Радкевіч і інш. Мела рубрыкі: «Палітычныя падзеі», «Весткі з вёскі», «З польскага сойму», «З газет», «Хроніка». Выступала супраць антынароднай палітыкі польскага ўрада, нацыянальнага прагнёту, узнімала пытанні сацыяльнага становішча сялянства ў Заходняй Беларусі. Заклікала да гуртавання беларускіх сіл і арыентацыі іх на беларускіх паслоў у сейме, аналізавала палітычнае становішча ў краіне (артыкул «Каму бэндзе гожай», а каму «бэндзе лепей» пад псеўданімам Віс), разглядала высунутую яшчэ ў 1910-я г. еўрапейскімі сацыял-дэмакратамі ідэю Злучаных Штатаў Еўропы (артыкул «Злучаныя Штаты Еўропы» Радкевіча), выказвала занепакоенасць узмацненнем таталітарных тэндэнцый у Германіі (публікацыя Кугельмана). Шмат увагі аддавала развіццю грамадскага самаўсведамлення працоўных, барацьбе за беларускую асвету, заклікала адкрываць прыватныя беларускія школы, ствараць сельскія кааператывы (публікацыі пад псеўданімам П.Бахрым), гурті артыстаў-аматараў, пасылаць «хадакоў» у сейм і ўрад. Змешчаны інтэрпеляцыя беларускіх дэпутатаў у сейм у сувязі са злоўжываннямі польскіх вайскоўцаў на заходнебеларускіх землях, матэрыялы пра рэпрэсіі польскіх улад у Валожынскім і Вілейскім павеце, інфармацыя аб падзеях у свеце (выступленні беспрацоўных у Берліне, Кёльне і інш. гарадах Германіі, дыверсіі ў рэдакцыях фашысцкіх газет і работу парламента ў Італіі, парламенцкія выбары ў Аўстрыі, міжнародную сялянскую канферэнцыю ў Маскве і інш.). Рэкламавала новыя кнігі, перыядычныя выданні, друкавала паралы сельскім гаспадарам. Выйшлі 2 нумары.
Марыя Русланаўна Мамашук
Марыя Русланаўна Мамашук (нар., Гомель, Гомельская вобласць, Беларусь) — беларуская спартсменка-барэц вольнага стылю. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа. Чэмпіёнка Еўропы 2016 года, чэмпіёнка Еўропы сярод моладзі 2015 года, бронзавы прызёр Еўрапейскіх гульняў 2015 года.
Біяграфія
На ранніх этапах праходзіла падрыхтоўку ў ДЮШС ВРЗ у г. Гомель.
Сярэбраны прызёр чэмпіянату Еўропы сярод кадэтаў 2009 года ў Зрэняніне ў вагавай катэгорыі да 63 кг.
Сярэбраны прызёр чэмпіянату Еўропы сярод юніёраў 2012 года ў Заграбе.
На Чэмпіянаце свету 2014 года заняла толькі 7-е месца. У тым жа годзе стала сярэбраным прызёрам Чэмпіянату Еўропы і бронзавым прызёрам Міжнароднага турніру «Цыялкоўскі».
На Чэмпіянаце свету 2015 года заняла толькі 10-е месца. Бронзавы прызёр Еўрапейскіх гульняў 2015 года ў Баку ў вагавай катэгорыі да 63 кг. У тым жа годзе стала чэмпіёнка Еўропы сярод моладзі. На Гран-пры Германіі завявала таксама бронзавы медаль, а на Poland Open — залаты.
На Чэмпіянаце Еўропы 2016 года ў Рызе заваявала залаты медаль у вагавай катэгорыі да 69 кг.
Накцюрн (значэнні)
Накцюрн (ад nocturne начны) — шматзначны тэрмін.
Арні Магнусан
Быў прафесарам Капенгагенскага універсітэта; пражыўшы 10 гадоў у Ісландыі, паспеў сабраць мноства рукапісаў, дакументаў і рэдкіх кніг па гісторыі вострава. Ахвяраваныя ім ва ўніверсітэцкую бібліятэку дакументы і кнігі вядомыя як «Збор Арні Магнусана», які складаецца з 2000 рукапісаў, 1600 ісландскіх грамат і 4000 дыпломаў.
Арэшкавічы (Пухавіцкі раён)
Арэ́шкавічы (, Орешковичи) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блужскага сельсавета. Месціцца за 26 км на паўднёвы ўсход ад Мар’інай Горкі, 75 км ад Мінска, 3 км ад чыгуначнай станцыі Талька, на рацэ Свіслач.
Назва
Назва вёскі напэўна паходзіць ад уласнага імя Арэшка, або адпаведнага патроніма (імя па бацьку, прозвішча). Таксама ёсць версія, што назва паходзіць ад арэшніка, якога шмат расло ў ваколіцах вёскі.
Ранняя гісторыя
Упершыню Арэшкавічы ўпамінаюцца пад 1560 годам у інвентары Свіслачы. Прыватная вёска ўваходзіла ў склад Менскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1599 годзе сяло, 29 дымоў, былі бабровыя гоны на рацэ Свіслач, у тым жа годзе Крыштаф Слушка перадаваў маёнтак Адаму Храбтовічу. У 1647 годзе Арэшкавічы перайшлі ва ўладанне Скіндэраў.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі. У Ігуменскім павеце Мінскай губерні. У 1800 годзе ёсць царква Покрыва Багародзіцы, карчма. У 1886 годзе на базе царкоўна-прыходскай школы адкрыта школа граматы, у якой у 1890 годзе вучылася 6 хлопчыкаў. У 1897 годзе была царква, піцейны дом, у Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета.
У 1912 годзе адкрыта 1-класнае земскае народнае вучылішча.
Найноўшы час
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).
З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1922 годзе працавала школа 1-й ступені (навучалася 50 хлопчыкаў, 13 дзяўчынак). У пачатку 1930-х гадоў створаны калгас «Арэшкавічы», працавала кузня.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.
З 1960 года да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Талькаўскага сельсавета.
Медыцына
Фельчарска-акушэрскі пункт.
Іван Пятровіч Рэй
Іва́н Пятро́віч Рэй (, вёска Падбулькова,  — ) — беларускі жывапісец. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1988).
Біяграфія
Скончыў у 1952 годзе Іванаўскае мастацкае вучылішча. У 1959 годзе атрымаў дыплом жывапісца ў Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце. Вучыўся ў І. Калашнікава, С. Цітова, І. Няфёдава, В. Цвіркі, А. Мазалёва. Дыпломная работа Івана Рэя «Ураджай», дзе ён упершыню ў пасляваенным беларускім мастацтве звярнуўся да мазаікі, знайшла многа прыхільнікаў. З 1959 года ўдзельнічае ў выстаўках.
У 1962—1965 гады Іван Пятровіч быў выкладчыкам Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута. З 1964 года член Беларускага саюза мастакоў.
Памёр 20 жніўня 2002 года.
Творчасць
Іван Пятровіч працаваў у розных жанрах станковага жывапісу, у манументальна-дыкаратыўным мастацтве. Асноўныя тэмы творчасці — услаўленне народнага подзвігу ў Вялікай Айчыннай вайну, жыццё сучаснай вёскі, вобразы рабочых, калгаснікаў, дзеячаў беларускай гісторыі і культуры. Напісаў тэматычныя карціны: «Бацькоўскай славы вартавыя» (1970), «Прызванне», «Дзякуй, мама!» (1975), «З вогненнай вёскі» (1987), «Боль вогненных гадоў. Год 41-шы» (1984), «Зямля мая беларуская» (1985); пейзажы: «Івянец» (1973), «Плошча Перамогі» (1981), «Малінавы звон» (1983), «Апошні снег» (1985), «Ранішні прамень» (1988), «Беларуская восень» (1993), «На рацэ Свіслач», «Краявід з бярозкамі» (1995), «Блакітны ранак» (1997), «Замярзаючы стаў», «Лагодная зімка» (1999), «Вяча» (2001), серыі «Любімыя мясціны», «Поры года» (2000); партрэты, нацюрморты. Творчасць Івана Рэя значная духоўным запасам, аб’ёмнасцю любові і пастаяннай адданасцю патрыятычнай тэме.
Шэраг твораў Івана Рэя прысвечаны дзеячам беларускай літаратуры: «На радзіме Янкі Купалы» (1980), «Шлях паэта» (партрэт М. Багдановіча, 1981), «Якуб Колас» (1982), «Дунін-Марцінкевіч з дачкамі Камілай і Цэзарынай» (1983) і інш. Героі партрэтаў Івана Рэя кранаюць прастатой і чалавечнасцю, праўдай жыцця, унутранай сабранасцю, шчырасцю пачуццяў, трапнасцю характараў, іх нельга не заўважыць, нельга застацца абыякавым да іх лёсу.
Шмат часу мастак аддаваў пошуку кампазіцыйнай выразнасці і своеасаблівасці сваіх твораў. Станковым творам уласцівы гарманічная пабудова кампазіцыі, багацце тонавых нюансаў, тонкасць перадачы святло-паветранага асяроддзя.
Іван Рэй аўтар сграфіта «Спорт» у Беларускай акадэміі фізвыхавання і спорту (1963, з С. Мусінскім), вітражоў «Беларусь» для павільёна на міжнародным кірмашы ў Лейпцыгу і «Айчынная вайна» ў Беларускім дзяржаўным музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны (1967, усе ў сааўт. з І. Эйдэльманам).
Творы Івана Рэя знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, фондах Беларускага саюза мастакоў, Міністэрства культуры Расіі, Літаратурна-мемарыяльным музеі Якуба Коласа, Беларускім музеі народнай архітэктуры і побыту, Віцебскім мастацкім музеі, Магілёўскім абласным мастацкім музеі імя П. Масленікава.
Узнагароды
У 1988 годзе Івану Пятровічу прысвоена званне Заслужанага дзеяча мастацтваў БССР. За дасягненні ў галіне культуры Іван Рэй быў узнагароджаны медалём Францыска Скарыны (2001).
Allium gypsodictyum
Allium gypsodictyum — від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны ва Узбекістане і Таджыкістане.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ва Узбекістане і Таджыкістане.
Баяры (Слонімскі раён)
Бая́ры (, Бояры) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзераўноўскага сельсавета.
На адлегласці 2 км на паўночны ўсход ад вёскі знаходзіцца найвышэйшая кропка Слонімскага раёна (223,4 м). Узгорак назвы не мае.
Высачанскі раён
Высача́нскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924—1931 гадах. Цэнтр — вёска Высачаны. Плошча 776 км², колькасць насельніцтва 32,3 тысяч чалавек, 420 населеных пунктаў (1925 г.).
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Віцебскай акругі БССР з цэнтрам на станцыі Высачаны. 20 жніўня 1924 года падзелены на 10 сельсаветаў: Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 8 ліпеня 1931 года раён скасаваны, яго тэрыторыя перададзена Лёзненскаму раёну.
Сакраментарый Геласія
Сакраментарый Геласія ці Гелазіянскі сакраментарый (лат. Sacramentarium Gelasianum) — франкскі ілюмінаваны сакраментарый — богаслужэбная кніга, якая змяшчае тэксты для здзяйснення літургіі. Сакраментарый Геласія — другая па старшынству з захаваных заходнееўрапейскіх літургічных кніг; старэй толькі Веронскі сакраментарый, датаваны першай чвэрцю VII веку. Сакраментарый Геласія з'яўляецца найважнейшым узорам меравінгскіх ілюмінаваных рукапісаў з захаваных і спалучае ў сабе традыцыі позняй антычнасці з варварскімі элементамі перыяду вялікага перасялення народаў, што збліжае меравінгскае мастацтва з больш вядомым астраўным мастацтвам Вялікабрытаніі і Ірландыі.
Вядомыя дзве рэдакцыі — старажытная (Vetus), якая адносіцца да другой паловы — канца VII стагоддзя, і змешаная (Mixta), датаваная VIII стагоддзем. Назва рукапісу была дадзена эрудытамі XVII-XVIII стагоддзяў, якія памылкова атрыбутавалі арыгінальны тэкст папе Геласію I (492-496). Ні адзін з рукапісаў не ўтрымлівае імя Геласія, аднак з гэтым папам кнігу звязвае вельмі старажытная традыцыя, якая ідзе ад сведчання паэта і багаслова IX стагоддзя Валафрыда Страбона, які прыпісвае стварэнне сакраментарыя папе Геласію.
Сакраментарый Геласія складаецца з трох дагрыгарыянскіх частак, адпаведных літургічнаму году, і ўтрымлівае імшы для нядзель і святаў, малітвы, сакраменты, малітвы пры асвячэнні вады і алею, малітвы пры асвячэньні цэркваў і для прыёму манашак.
Датыроўка самога тэксту грунтуецца не на характарыстыцы рукапісу, а на самой літургіі: вялікая яе частка паказвае сумесь рымскіх і гальскіх практык, наследуемых ад меравінгскай царквы. Сярод некалькіх літургічных абрадаў, якія існавалі ў Заходняй Еўропе да VIII стагоддзя, дзвюма найбольш уплывовымі былі рымскі (лацінскі) абрад, распаўсюджаны ў Італіі, галіканскі абрад, які выкарыстоўваўся на большай частцы Заходняй Еўропы, за выключэннем Пірэнэйскага паўвострава і Брытанскіх астравоў. Да пачатку VIII стагоддзя рымскі абрад аказваў уплыў на развіццё галіканскага абраду, што і адлюстравана ў Сакраментарыі Геласія. Аднак з пераўтварэннем франкскага каралеўства ў імперыю ў праўленне Карла Вялікага ад гэтага змешвання традыцый адмовіліся, цалкам перайшоўшы на рымскі літургічны абрад.
Аляксандр Кулакоўскі
Аляксандр Кулакоўскі (, в. Тулічава, зараз —, , Аўстралія) — беларускі праваслаўны святар у Аўстраліі.
Біяграфія
Аляксандр Кулакоўскі паходзіў з сялянскай сям’і.
У 1942 годзе вёску Тулічава, у адказ на дзеянні партызан, спалілі немцы. Кулакоўскі пераехаў у Мінск. У 1944 годзе выехаў на Захад: на французскай мяжы працаваў на капанні ўмацаванняў. Пасля вайны апынуўся ў беларускім лагеры ў Остэргофене, дзе вучыўся ў беларускай гімназіі. Потым навучаўся ў Пасау і ў Нюрнбергу ў нямецкіх прафесійных вучылішчах. Перабраўся ў Аўстралію ў Мельбурн. Тамака працаваў токарам, збіраў завадскія станкі. На пенсію пайшоў, працуючы на пошце.
Адразу па пераездзе далучыўся да беларускага руху. У 1958 годзе а. Мадэст (Яцкевіч) заснаваў у Мельбурне парафію БАПЦ імя Трох Віленскіх Пакутнікаў. Аляксандр Кулакоўскі спачатку кіраваў царкоўным хорам, а ў 1963 годзе ў Нью-Ёрку быў пасвечаны на дыякана, а потым атрымаў і святарскія пасвячэнні.
Пасля стаў настаяцелям парафіі Трох Віленскіх Пакутнікаў. Пры ім было заснавана дабрачыннае Сястрыцтва, жаночы свецкі хор «Каліна», які існуе і дагэтуль, а ў 1981 годзе набыты новы будынак для царквы. Айцец Кулакоўскі таксама быў ініцыятарам набыцця дзялянкі пад беларускія пахаванні на гарадскіх у Мельбурне.
Табаікара
Табаікара ці дакладней Дыяцэ́зія Табаікары — старажытная каталіцкая дыяцэзія (епархія) ў рымскай правінцыі Маўрэтанія Кесарыйская (на поўначы Афрыкі, на тэрыторыі сучаснага Алжыра). З 1933 года — тытулярная.
Гісторыя
Ёсць тры дакументаваныя біскупы гэтай афрыканскай дыяцэзіі. Каталіцкі Віктар і данатысцкі Марцыян прынялі ўдзел у Карфагенскай канферэнцыі 411 года, на якой сабраліся каталіцкія і данатысцкія біскупы рымскай Афрыкі. Біскуп Віктар можна атаясамлівацца з аднайменным біскупам Маўрэтаніі Кесарыйскай, які каля 422 года падвергнуўся царкоўнай санкцыі, але не страціў свайго біскупскага сану. Трэці вядомы біскуп Табаікары - Крыспін, чыё імя знаходзіцца на 103-м месцы ў спісе біскупаў Маўрэтаніі Кесарыйскай, выкліканых у Карфаген каралём-вандалам Унэрыка ў 484 годзе. Крыспін, як і ўсе іншыя афрыканскія каталіцкія біскупы, быў прысуджаны да выгнання.
З 1933 года Табайкара ўваходзіць у шэраг тытулярных біскупскіх пасад Каталіцкага Касцёла. Пасада ваканта з 14 верасня 2021 года, пасля таго, як Іосіф Станеўскі быў прызначаны кіруючым архібіскупам-мітрапалітам Мінска-Магілёўскім.
Спаса-Узнясенская царква (Яршэвічы)
Спаса-Узнясенская царква — праваслаўны храм у в. Яршэвічы Валожынскага раёна. Размешчана на ўсходняй ускраіне вёскі. Пабудавана ў другой палове XIX ст. з бутавага каменю.
Архітэктура
Царква — помнік архітэктуры псеўдарускага стылю.
Храм падоўжна-восевай кампазіцыі, складаецца з шатровай трох’яруснай вежы-званіцы (васьмярык на 2 чацверыках), нізкага бабінца, кубападобнага асноўнага аб’ёму і пяціграннай апсіды. Асноўны квадратны ў плане аб’ём накрыты чатырохсхільным дахам з цыбулепадобнай галоўкай па васьмігранным барабане. На фоне бутавай муроўкі сцен вылучаюцца атынкаваныя элементы архітэктурнага дэкору: вуглавыя лапаткі, аркатурныя фрызы, ліштвы здвоеных арачных аконных праёмаў.
Леанід Адамавіч Сасноўскі
Леанід Адамавіч Сасно́ўскі (, Палессе, Чачэрскі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі вучоны ў галіне прыкладной механікі, доктар тэхнічных навук (1987), прафесар (1988), адзін з заснавальнікаў трыбафатыкі.
Біяграфія
Нарадзіўся 25 ліпеня 1935 года ў вёсцы Палессе (сучасны аграгарадок у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі).
Мікалай Міхайлавіч Селяшчук
Мікалай Міхайлавіч Селяшчук (, в. Велікарыта,  —, ) — беларускі мастак.
Леанід Адамавіч Сасноўскі
Біяграфія
У 1958 годзе скончыў Ленінградскі горны інстытут па спецыяльнасці «Горныя машыны». Быў накіраваны на Аляксандраўскі машынабудаўнічы завод (Аляксандраўск, Пермскі край, РСФСР) і да 1962 года працаваў інжынерам-тэхнолагам, інжынерам-канструктарам, інжынерам-тэхнолагам і старшым інжынерам-тэхнолагам канструктарскага бюро. У 1962—1964 гадах — старшы выкладчык Пермскага політэхнічнага інстытута. У 1964—1967 гадах праходзіў навучанне ў аспірантуры Цэнтральнага навукова-даследчага інстытута тэхналогіі машынабудавання ў Маскве і ў 1967 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. У 1967—1976 гадах старшы навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі, загадчык аддзела трываласці Усесаюзнага навукова-даследчага інстытута кампрэсарнага машынабудавання ў горадзе Сумы.
Мікалай Міхайлавіч Селяшчук
Біяграфія
Вучыўся ў мастацкай студыі ў Брэсце пад кіраўніцтвам П. А. Данеліі, Мінскім мастацкім вучылішчы (1965—1970, аддзяленне жывапісу). Пасля службы ў Савецкай арміі, скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (1970—1976, кафедра графікі) у П. К. Любамудрава, В. П. Шаранговіча. Член Беларускага саюза мастакоў (з 1977).
Леанід Адамавіч Сасноўскі
Біяграфія
З 1976 года — дацэнт Магілёўскага тэхналагічнага інстытута, з 1978 года — загадчык кафедры. З 1980 года працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце транспарту — прафесар, дацэнт, загадчык кафедры будаўнічай механікі, з 1992 года — загадчык кафедры прыкладной матэматыкі і тэорыі надзейнасці. Адначасова з 1992 года дырэктар ААТ «НПА ТРЫБАФАТЫКА», з 1998 года — галоўны навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыяй трыбафатыкі — ГКСБ ВА «Гомсельмаш».
Мікалай Міхайлавіч Селяшчук
Біяграфія
Патануў у Тырэнскім моры падчас паездкі ў Італію. Пахаваны на могілках у Камяніцы-Жыравецкай.
Леанід Адамавіч Сасноўскі
Біяграфія
Памёр 10 лютага 2023 года.
Мікалай Міхайлавіч Селяшчук
Творчасць
Працаваў у станковай і кніжнай графіцы, станковым жывапісе, жывапісе і экслібрысе.
Леанід Адамавіч Сасноўскі
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за за 800 навуковых прац, 2 манаграфій, 3 даведнікаў, 3 вучэбных дапаможнікаў па будаўнічай механіцы, тэорыі надзейнасці, механіцы стомленаснага разбурэння, тэарэтычным асновам трыбафатыкі.
Сярод апублікаванага:
Мікалай Міхайлавіч Селяшчук
Творчасць
Адметнымі рысамі стылістыкі жывапісных кампазіцый аўтара з’яўляюцца разгорнутая апавядальная алегорыя, ёмістая метафара, сімволіка. М. Селяшчук імкнуўся да стварэння вобразаў-ідэй, а яго карціны, па словах крытыкаў, нагадваюць тэатр. Мастак выкарыстоўваў элементы сюррэалізму, фантасмагорыю і гратэск. Кніжная графіка мастака насычана дэкаратыўнымі дэталямі, фантастычнымі выявамі, прадметамі побыту і адзення.
Леанід Адамавіч Сасноўскі
Навуковая дзейнасць
Аўтар паэтычнага зборніка «Россыпь чувств» і праекта «Далоні цёплыя зямлі».
Мікалай Міхайлавіч Селяшчук
Творчасць
Удзельнічаў у выстаўках з 1966 года. У канцы 1970 — пачатку 1980-х гадоў актыўна выстаўляў жывапісныя працы. У 1987 г. у Гродна адбылася персанальная выстаўка. Творы экспанаваліся ў Расіі, Літве, Эстоніі, Азербайджане, Венгрыі, Польшчы, Балгарыі, Чэхіі, Славакіі, Італіі, Канадзе, ЗША, Грэцыі, Іспаніі, Інданезіі, Бельгіі, Францыі, Шры-Ланке, Японіі, Фінляндыі, Германіі, Англіі, Партугаліі.
У верасні 2012 года, да 65-годдзя з дня нараджэння мастака, яго творы былі паказаны на персанальнай выстаўцы «Мікалай Селяшчук (1947–1996). Паміж святлом і ценем», Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь.