Радэзійская_вайна_ў_бушы
Перадумовы вайны
У канцы XIX стагоддзя Вялікабрытанія захапіла значныя тэрыторыі ў Паўднёвай Афрыцы, стварыўшы на іх некалькі сваіх калоній. Адна з іх, заснаваная прыватнай кампаніі і фармальна не калонія, а прыватнае валоданне, атрымалі найменне Паўднёвая Радэзія (у цяперашні час дзяржава Зімбабвэ). Калоніі актыўна засялялі еўрапейскія пасяленцы, у тым ліку англічане, буры, немцы. У 1923 годзе Паўднёвая Радэзія атрымала статус самакіравальнай тэрыторыі, пры гэтым там сапраўды было ўведзена рэальнае самакіраванне белага насельніцтва калоніі, якая дасягнула высокага ўзроўню сельскагаспадарчай вытворчасці і які меў дужыя эканамічныя пазіцыі. Вялікабрытанія мала ўмешвалася ва ўнутраныя справы Паўднёвай Радэзіі, якая адказвала метраполіі поўнай палітычнай лаяльнасцю (напрыклад, белыя грамадзяне Паўднёвай Радэзіі прынялі актыўны ўдзел у баявых дзеяннях Другой сусветнай вайны ў шэрагах брытанскіх Узброеных сіл). Ўнутры Паўднёвай Радэзіі склалася сістэма мерытакратыі, пры якой чорная большасць не была поўнасьцю адхілена ад улады, але доступ да яе абмяжоўваўся напрыклад маёмасцю ці адукацыйным цэнзам. Да пэўнага часу дастаткова высокі ўзровень жыцця пагаджалася афрыканскае насельніцтва з такой сітуацыяй, але рост нацыянальнай самасвядомасці і прыклад незалежнасці суседніх дзяржаў рабіў барацьбу супраць палітыкі мерытакратыі непазбежнай. Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны ва ўмовах агульнага крызісу Брытанскай каланіяльнай імперыі прадпрымаліся спробы рэарганізацыі каланіяльнага кіравання з мэтай захавання ўлады Вялікабрытаніі ў калоніях. Так, у 1953—1963 гадах была Створана Федэрацыя Радэзіі і Ньясаленда, у якую ўваходзілі Паўднёвая Радэзія, Паўночная Радэзія (сучасная Замбія) і Ньясаленд (сучаснае Малаві). Пасля развалу Федэрацыі ў 1963 годзе ўсе яе члены атрымалі незалежнасць, за выключэннем Паўднёвай Радэзіі. Гэта выклікала рэзкі ўсплёск незадаволенасці насельніцтва Паўднёвай Радэзіі, які ўгледзеў у дзеяньнях Вялікабрытаніі спробу замацаваць сваё панаванне ў найбольш эканамічна развітай калоніі. Кіраўніцтва Велікабрытанія апраўдвала свае дзеянні ў дачыненні да Паўднёвай Радэзіі неабходнасці захавання прынцыпу NIBMAR (Няма незалежнасці, пакуль улада не ў большасці) — «Незалежнасць толькі пасля прадастаўлення ўлады большасці». Між тым раней у дачыненні да Паўднёва-Афрыканскага саюза дадзенага прынцыпу не ўжываліся. У Паўднёвай Радэзіі ў 1964 годзе да ўлады у выніку Выбараў Прыйшла партыя Радэзійскі фронт на чале з Янам Смітам. Кіраўніцтва самакіраваннай Паўднёвай Радэзіі вяло доўгія перамовы з Вялікабрытаніяй па пытанні прадастаўлення незалежнасці або статусу дамініёна. Пасля іх правалу 11 лістапада 1965 года ўрад Яна Сміта абвясціў аб абвяшчэнні незалежнасці ў аднабаковым парадку. Абвешчанае дзяржава атрымала найменне Радэзія. Урад Вялікабрытаніі, як і ўрады іншых краін, якія не прызнала незалежнасці Радэзіі. Савет Бяспекі ААН прыняў рашэнне аб ужыванні эканамічных санкцый (з 1966 выбарачных, з 1968 — ўсёабдымных) супраць Радэзіі. У самой Паўднёвай Радэзіі ў 1961 годе была створана партыя Саюз афрыканскага народа Зімбабвэ (ЗАПУ). Праз год гэтая арганізацыя была забаронена і перайшла на нелегальнае становішча, абвясціўшы курс на звяржэнне існуючага кіруючага рэжыму. У 1963 год годзе ў выніку расколу ЗАПУ была створана партыя Афрыканскі нацыянальны саюз Зімбабвэ (ЗАНУ), заклікала да ўзброеннага звяржэньня існуючага ўрада Радэзіі. Абедзве партыі аб’яднала нацыянальнае прыкмеце, які складаецца з карэннага афрыканскага насельніцтва. Лозунгі і практыка ЗАПУ і ЗАНУ часта зводзіўся ад пазбаўлення белага насельніцтва палітычнай улады да яго выгнанне ці вынішчэнне.