cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вішнева (Смаргонскі раён)
Ві́шнева (, Вишнево) — аграгарадок у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці, на беразе возера Вішнеўскае. Адміністрацыйны цэнтр Вішнеўскага сельсавета. Насельніцтва 391 чал. (2004). Знаходзіцца за 32 км на поўнач ад Смаргоні.
Крыжадзюбы
Крыжадзюбы (Loxia) — род птушак сямейства уюрковых (Fringillidae), атрада вераб'інападобных (Passeriformes). Жывуць у лясах Паўночнага паўшар'я, сілкуюцца галоўным чынам насеннем іглічных раслін. Могуць гнездаваць летам і зімой.
Класіфікацыя
Адрозніваюць шэсць відаў, на Беларусі — 3 віды:
Вішнева (Смаргонскі раён)
Гісторыя
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Вішнева апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Свянцянскім павеце Віленскай губерні. У 1820 Сулістроўскія збудавалі тут мураваны касцёл Святога Тадэвуша.
Па здушэнні нацыянальна-вызваленчага паўстання (1863—1864) расійскія ўлады гвалтоўна перарабілі тутэйшы касцёл у царкву Маскоўскага патрыярхату. Станам на 1866 у мястэчку было 49 двароў. На 1886 — 34 двары, царква, сінагога, шынок, крама. У 1892 адкрылася царкоўнапрыходская школа. У 1893 побач з мястэчкам існавала аднайменная сядзіба (17 жыхароў), дзе мелася бібліятэка, у якой было каля 4 тыс. тамоў кніг. У 1905 маёнткам валодалі Карловічы.
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) мястэчка апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе зрабілася цэнтрам гміны Вішнева Свянцянскага павета Віленскага ваяводства.
У 1939 Вішнева ўвайшоў у БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 стаў цэнтрам сельсавета Свірскага раёна (з 1959 у Смаргонскім раёне). Статус паселішча панізілі да вёскі. Станам на 1970 тут быў 121 двор, на 1 студзеня 2004 — 167.
Інфраструктура
У Вішневе працуе сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, амбулаторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта.
Эканоміка
Асноўнае прадпрыемства — СВК «Савецкая Беларусь», які спецыялізуецца на жывёлагадоўлі (буйная рагатая жывёла) і раслінаводстве (ячмень, кукуруза, авёс, жыта, пшаніца, бульба, гарох, лён і рапс). Працуюць прадпрыемствы харчовай прамысловасці (вытворчасць вяршкоў, смятаны і малака).
Транспарт
Праз вёску праходзіць шаша. Курсуе рэйсавы аўтобус Смаргонь — Вішнева.
Карл Аўэр фон Вельсбах
Карл Ауэр фон Вельсбах (Carl Auer von Welsbach;,  — , Мёльблінг) — аўстрыйскі хімік, даследчык рэдказямельных элементаў.
Біяграфія
Вучыўся ў Венскім і Гейдэльбергскім універсітэтах (1878—1882). У 1882—1887 гадах працаваў у Венскім універсітэце разам з Адольфам Лібенам, у 1887—1900 гадах — на хімічным заводзе пад Венай, які вырабляў солі рэдказямельных элементаў. З 1900 года — кіраўнік металургічнага завода ў Трайбаху (Аўстрыя), дзе заснаваў вялікую хімічную лабараторыю, на аснове якой пазней узніклі Трайбахскія хімічныя заводы (Treibacher Industrie AG).
Навуковая дзейнасць
Асноўныя навуковыя працы Аўэра фон Вельсбаха прысвечаны вывучэнню рэдкіх зямель. У 1885 годзе ён паказаў, што элемент дыдым, адкрыты К. Г. Масандэрам, з’яўляецца сумессю двух іншых элементаў, якія ён назваў празеадымам і неадымам.
Важным вынаходствам Аўэра фон Вельсбаха стаў выраб мішметала і цэрыева-жалезнага сплаву, які мог прымяняцца для вырабу штучных крэменяў для запальніц (1898).
У 1900 годзе Аўэр фон Вельсбах прапанаваў выкарыстоўваць у электрычных лямпах напальвання осміевую нітку замест вугальнай. З-за дарагоўлі осмія гэта ўдасканаленне не атрымала распаўсюджвання, аднак абумовіла пераход на вальфрамавыя ніткі.
Кінематычная пара
Кінематычная пара (kinematic pair) — гэта злучэнне двух звёнаў, якое забяспечвае пэўны адносны рух.
Дзмітрый Іванавіч Мельнічук
Дзмітрый Іванавіч Мельнічук (нар., с. Гарадзішча, Бахмацкі раён, Чарнігаўская вобласць, Украіна) — беларускі вучоны ў галіне раслінаводства. Кандыдат сельскагаспадарчых навук (1966), прафесар (1998).
Біяграфія
Скончыў Маскоўскую сельскагаспадарчую акадэмію ў 1957 годзе. З 1965 года ў Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі (у 1975—1986 гадах загадчык кафедры).
Навуковая дзейнасць
Аўтар звыш 100 навуковых прац па біялогіі росту і развіцця бульбы, біялагічных асновах і прыёмах павышэння яе прадукцыйнасці, методыцы выкладання раслінаводства.
Маікы
Маікы (Маїки) — вёска ў Кам’янка-Бузькім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Вальпрата-Саана
ВальПрата-Саана (Valprato Soana) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 127 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 2 чал./км². Займае плошчу 70 км². Паштовы індэкс — 10080. Тэлефонны код — 0124.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Сільверый (Папа Рымскі).
Сяргей Уладзіміравіч Балянок
Біяграфія
У 1976—1980 гады вучыўся ва Украінскім паліграфічным інстытуце імя І. Фёдарава ў Львове ў Юрыя Чарышнікава. Пасля заканчэння вучобы пераехаў у Мінск. Служыў у арміі. У 1987 годзе скончыў Творчыя акадэмічныя майстэрні.
З 1980 па 1995 гады працаваў мастацкім рэдактарам у мінскіх выдавецтвах, ілюстраваў кнігі, афармляў зборнікі фантастыкі. З 1986 па 1992 гады — галоўны мастацкі рэдактар выдавецтва «Эрыдан» (Мінск). 1993 год — галоўны мастацкі рэдактар выдавецтва «Беларусь» (Мінск). З 1993 па 1995 гады — дырэктар прыватнага выдавецтва «Balenok & Co». З 1995 года — вольны мастак. З 2011 года займае пасаду старэйшага навуковага супрацоўніка выставачнага аддзела Нацыянальнага цэнтра сучасных мастацтваў Рэспублікі Беларусь.
Сябра Саюза мастакоў БССР і Беларускага саюза мастакоў (1988—2004 гады). Удзельнік выставаў з 1976 года: персанальныя ў 1987, 2004, 2006, 2010, 2011, 2012, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019 гадах (Мінск); у 1992 годзе — Гданьск (Польшча); у 1995 годзе — Эйндхавен (Нідэрланды); у 1998 годзе — Капенгаген (Данія); у 2017 годзе — (Славенія).
Творчасць
Працуе ў кніжнай і станковай графіцы (пераважна ў тэхніцы Афорту), станковым жывапісе. Яго творы аздаблялі кнігі Айзека Азімава, Рэя Брэдберы, Роберта Шэклі, Курта Вонегута. За выключэннем аздаблення выданняў Жуля Верна, не працуе на заказ.
На думку мастака, мастацтва не павінна банальна рэпрадуктаваць навакольны свет, яго задача — самому дзеяць новыя светы. У яго атрымліваецца адлюстроўваць эмоцыі, настроі, адчуванні, пачуцці любога нармальнага чалавека.
Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, музеі графікі горада Вінтэртур (Швейцарыя), мастацкіх музеях гарадоў: Полацк, Нью-Брансуік (ЗША), Рыміні (Італія), Кракаў (Польшча), Дзьёр (Венгрыя), Эйндхавен (Нідэрланды), Мюнхен (Германія), а таксама ў прыватных беларускіх (Аляксандар Іваноў) і замежных калекцыях.
Крытыка
Аліса Міхайлава ў рэпартажы тэлеканала «Беларусь 1» з чарговай выставы Баленка падкрэсліла, што ў працах мастака арганічна прысутнічаюць рысы абстракцыі, сюррэалізму і рэалізму. Арт-крытык Ларыса Фінкельштэйн у 2014 годзе вызначыла жывапісныя творы мастака як «вельмі нечаканыя і лірычныя, у якіх прысутнічае вольны рух колеру». Беларускі мастацтвазнавец Наталля Шаранговіч на адкрыцці персанальнай выставы, прысвечанай да 60-годдзя гравюрыста, пахваліла яго словамі: «''Гэта сапраўды цудоўны мастак. Я шмат гадоў знаёма з яго творчасцю, і ён для мяне заўжды непрадказальны''». «Аўтар валодае рэдкай для сучаснага творцы якасцю — уменнем здзіўляць», — давала ацэнку творчасці Каміла Янушкевіч на старонках часопіса «Мастацтва» па выніках выставы мастака ў 2014 годзе.
Андрэй Адамовіч назіраў у творах ноткі апакаліпсісу. Мастацтвазнавец Алеся Раманюк назвала творы Сяргея Балянка «найзмрачнейшымі сярод усіх бачаных, бо яны паказваюць нейкі гіблы паралельны свет, у існаванне якога верыць не хочацца, нават калі ён плён фантазій аўтара».
Асабістае жыццё
Жанаты, мае двух дзяцей.
Маса
Ма́са (ад грэчаскага μᾶζα) — скалярная фізічная велічыня, якая колькасна характарызуе інертнасць цела, г. зн. яго здольнасць супраціўляцца знешнім уздзеянням. Чым большая маса цела, тым павольней яно будзе змяняць сваю хуткасць пад уплывам знешняй сілы, інакш кажучы — тым меншым будзе яго паскарэнне.
У механіцы паняцце масы было ўведзена І. Ньютанам. У класічнай механіцы маса з'яўляецца адытыўнай велічынёй, г. зн. маса складанай сістэмы ёсць сума мас яе частак.
Паняцце масы ўзнікае незалежна пры апісанні розных з'яў. Таму выдзяляюць наступныя віды масы: Сёння лічыцца, што гравітацыйная і інертная масы роўныя адна другой (гэта пацвярджаецца з высокаю дакладнасцю — парадку 10−13 — эксперыментальна, і ў большасці фізічных тэорый, у тым ліку ва ўсіх эксперыментальна пацверджаных, гэтыя масы разглядаюцца як дакладна роўныя), таму ў тым выпадку, калі гаворка ідзе не пра «новую фізіку», проста кажуць пра масу, не ўдакладняючы, якую з іх маюць на ўвазе.
У рэлятывісцкай механіцы масу вызначаюць як абсалютную велічыню 4-вектара энергіі-імпульсу : Пры такім азначэнні маса неадытыўная, але інварыянтная велічыня. Іншы раз (асабліва ў старой і папулярнай літаратуры) масу ў такім значэнні называюць інварыянтнай масай ці масай спакою.
Таксама ў папулярнай літаратуры сустракаецца паняцце рэлятывісцкая маса, якую вызначаюць як дзель поўнай энергіі цела на квадрат хуткасці святла.
Прырода масы — адна з найважнейшых нявырашаных праблем фізікі.
Інертная і гравітацыйная маса
Акрамя масы як меры інерцыі (інертнай масы) існуе паняцце гравітацыйнай масы як меры гравітацыйнага ўздзеяння цела на іншыя целы. Тэарэтычных падстаў лічыць, што гравітацыйная і інертная масы цела супадаюць, няма. Але шматлікія эксперыменты даказалі з высокай дакладнасцю, што інертная і гравітацыйная масы прапарцыянальныя адна адной, а гэта значыць, што пры звыклым выбары адзінак вымярэння значэнні абедзвюх мас супадаюць, і іх можна лічыць тоеснымі. Гэты факт названы А. Эйнштэйнам прынцыпам эквівалентнасці і пакладзены ў аснову агульнай тэорыі адноснасці.
Усе з'явы ў гравітацыйным полі адбываюцца дакладна гэтак жа, як у адпаведным полі сіл інерцыі, калі супадаюць напружанасці гэтых палёў і пачатковыя ўмовы для цел сістэмы.
Можна сказаць, што першая праверка прапарцыянальнасці двух відаў масы была выканана Галілеа Галілеем, які адкрыў усеагульнасць свабоднага падзення. Паводле вопытаў Галілея па назіранню свабоднага падзення цел, усе целы, незалежна ад іх масы і матэрыялу, падаюць з аднолькавым паскарэннем. Цяпер гэтыя вопыты можна растлумачыць так: павелічэнне сілы, дзеючай на больш масіўнае цела з боку гравітацыйнага поля Зямлі, цалкам ураўнаважваецца павелічэннем яго інертных уласцівасцей.
На роўнасць інертнай і гравітацыйнай мас звярнуў увагу яшчэ Ньютан, ён жа ўпершыню даказаў, што яны адрозніваюцца не больш чым на 0,1 % (інакш кажучы, роўныя з дакладнасцю да 10−3). На сёння гэтая роўнасць эксперыментальна праверана з вельмі вялікаю ступенню дакладнасці (адчувальнасць да адноснае рознасці інертнай і гравітацыйнай мас у найлепшым эксперыменце на 2009 год роўная (0,3±1,8)).
Трэба адрозніваць «слабы прынцып эквівалентнасці» і «моцны прынцып эквівалентнасці». Моцны прынцып эквівалентнасці можна сфармуляваць так: у кожнай кропцы прасторы-часу ў адвольным гравітацыйным полі можна выбраць лакальна-інерцыяльную сістэму каардынат, такую, што ў дастаткова малым наваколлі вызначанай кропкі законы прыроды будуцб мець такую ж форму, як і ў не паскораных дэкартавых сістэмах каардынат, дзе пад «законамі прыроды» маюцца на ўвазе ўсе законы прыроды. Слабы прынцып эквівалентнасці адрозніваецца тым, што словы «законы прыроды» замяняюцца ў ім словамі «законы руху свабодна падаючых часціц». Слабы прынцып — гэта не што іншае, як перафармулёўка назіраемай роўнасці гравітацыйнай і інертнай мас, тады як моцны прынцып з'яўляецца абагульненнем назіранняў за ўплывам гравітацыі на любыя фізічныя аб'екты.
Маса ў класічнай і рэлятывісцкай фізіцы
У нерэлятывісцкай класічнай механіцы маса ёсць велічыня адытыўная (маса сістэмы роўная суме мас цел-складнікаў сістэмы) і інварыянтная адносна змены сістэмы адліку.
У спецыяльнай тэорыі адноснасці маса неадытыўная, але таксама інварыянтная велічыня, вызначаная як абсалютная велічыня 4-вектара энергіі-імпульсу : дзе E — поўная энергія свабоднага цела, p — яго імпульс, c — хуткасць святла.
У выпадку адвольнай метрыкі прасторы-часу (як у агульнай тэорыі адноснасці) гэта азначэнне патрабуе некаторага абагульнення: тут g_{ik} — метрычны тэнзар, p^i — 4-імпульс.
Азначаная вышэй маса з'яўляецца рэлятывісцкім інварыянтам, г. зн. яна аднолькавая ва ўсіх сістэмах адліку. Калі перайсці ў сістэму адліку, дзе цела нерухомае, то — маса вызначаецца энергіяй спакою.
Асабліва проста выглядаюць гэтыя азначэнні ў сістэме адзінак, у якой хуткасць святла прынята за 1 (напрыклад, у планкаўскай ці ў прынятай у фізіцы элементарных часціц сістэме адзінак, у якой маса, імпульс і энергія вымяраюцца ў электронвольтах):
Пра «масу спакою» і «рэлятывісцкую масу»
В сучаснай тэрміналогіі тэрмін маса прымяняецца замест тэрмінаў інварыянтная маса ці маса спакою і поўнасцю раўназначная ім па сэнсу. У некаторых выпадках (асабліва ў папулярнай літаратуры) гэта, аднак, удакладняецца яўна, каб пазбегнуць блытаніны з разуменнем тэрміна маса ў іншым — устарэлым — сэнсе, апісаным у гэтым падраздзеле.
У вялікай колькасці крыніц пачатку і сярэдзіны XX стагоддзя, а таксама ў навукова-папулярных, уведзенае вышэй паняцце масы называлі «масай спакою», пры гэтым саму масу ўводзілі на аснове класічнага азначэння імпульсу
У такім выпадку і гаварылі, што маса цела расце з павелічэннем хуткасці. Пры такім азначэнні паняцце масы было раўназначным паняццю энергіі, а таксама патрабавала асобна ўводзіць «масу спакою», вымераную ва ўласнай СА, і «рэлятывісцкую масу» рушачага цела. Такі падыход быў распаўсюджаны на працягу доўгага часу, бо дазваляў праводзіць шматлікія аналогіі з класічнаю фізікаю, аднак у сучаснай навуковай літаратуры ўжываецца рэдка , бо ўносіць дадатковую блытаніну ў тэрміналогію, не даючы ніякіх новых вынікаў. Так званая рэлятывісцкая маса аказваецца адытыўнаю (у адрозненне ад масы спакою сістэмы, залежнай ад стану часціц-складнікаў). Бязмасавыя ж часціцы (напрыклад, фатоны) у такой тэрміналогіі аказваюцца са зменнаю масаю; акрамя таго, рэлятывісцкая маса ніколькі не спрашчаюць фармулёўку законаў дынамікі часціц.
дзе m — інварыянтная маса, а uμ — 4-хуткасць (вытворная ад 4-каарданаты па ўласнаму часу часціцы ; адзінкавы вектар, накіраваны ўздоўж сусветнай лініі часціцы).
Таксама можна запісаць каварыянтны адпаведнік другога закону Ньютана:
дзе — 4-паскарэнне (крывізна сусветнай лініі часціцы).
Маса складаных і няўстойлівых сістэм
Маса элементарнай часціцы пастаянная і аднолькавая ва ўсіх часціц данага тыпу і іх антычасціц. Аднак маса цел, складзеных з некалькіх элементарных часціц (напрыклад, ядра ці атама) можа залежаць ад іх унутранага стану. У прыватнасці, для ўстойлівых сістэм маса сістэмы заўсёды меншая за суму мас яе элементаў на велічыню, вядомую як дэфект масы, і роўную энергі сувязі, падзеленай на квадрат хуткасці святла.
Для сістэму, схільнай да распаду (напрыклад, радыеактыўнага), велічыня энергіі спакою вызначана толькі з дакладнасцю да пастаяннай Планка, падзеленай на час жыцця: Пры апісанні такой сістэмы з дапамогаю квантавай механікі зручна разглядаць масу як камплексны лік з уяўнаю часткаю, роўнаю вышэйзгаданаму Δm.
Прырода масы
У тэарэтычнай фізіцы — тэорыя, якая спрабуе растлумачыць прыроду масы на аснове самых фундаментальных законаў фізікі. На сёння існуе некалькі мадэлей, якія прапануюць розныя погляды на прыроду масы. Задача ўскладняецца яшчэ і тым, што паняцце масы цесна звязана з гравітацыйным узаемадзеяннем, тэорыя якога дагэтуль не аб'яднана з папулярнай цяпер мадэллю фізікі часціц, вядомай як Стандартная мадэль.
Адзінкі вымярэння масы
У Міжнароднай сістэме адзінак (СІ) маса вымяраецца ў кілаграмах. Адзінкай вымярэння масы ў сістэме СГС з'яўляецца грам ( кілаграма). Наогул кажучы, у любой сістэме вымярэння выбар асноўных (першасных) фізічных велічынь, іх адзінак вымярэння і іх колькасці адвольны — залежыць ад прыманага пагаднення і маса не заўсёды ўваходзіць у іх склад — так у сістэме МКГСС адзінка масы была вытворнай адзінкай і вымяралася у кгс/м•с² (пазначалася як «гэта значыць м.» або «інэртны»). У атамнай фізіцы прынята параўноўваць масу з атамнай адзінкай масы, у фізіцы цвёрдага цела — з масай электрона, у фізіцы элементарных часціц масу вымераюць у электронвольтах. Акрамя гэтых адзінак, якія выкарыстоўваюцца ў навуцы, існуе вялікая разнастайнасць гістарычных адзінак вымярэння масы, якія захавалі сваю асобную сферу выкарыстання: фунт, унцыя, карат, тона і інш. У астраноміі адзінкай для параўнання мас нябесных цел служыць маса Сонца.
Маса часам можа быць выяўлена ў тэрмінах даўжыні. Маса вельмі дробных часціц могуць быць вызначаны з дапамогай велічыні, зваротнай да комптанаўскай даўжыні хвалі: 1 см-1 ≈ 3.52 кг. Маса вельмі вялікай зоркі або чорнай дзіркі можа быць атаясамленая з яе гравітацыйным радыусам: 1 см ≈ 6.73 кг.
Этымалогія і гісторыя паняцця
Слова маса (, ад μαζα) першапачаткова ў антычныя часы азначала кавалак тэста. Пазней сэнс слова пашырыўся, і яно стала пазначаць цэльны, неапрацаваны кавалак адвольнага рэчыва; у гэтым сэнсе слова выкарыстоўваецца, напрыклад, у Авідзія і Плінія.
Маса як навуковы тэрмін была ўведзена Ньютанам як мера колькасці рэчыва, да гэтага прыродазнавец аперыраваў з паняццем вагі. У працы «Матэматычныя пачаткі натуральнай філасофіі» (1687) Ньютан спачатку вызначыў «колькасць матэрыі» ў фізічным целе як здабытак яго шчыльнасці на аб'ём. Далей ён указаў, што ў тым жа сэнсе будзе выкарыстоўваць тэрмін маса. Нарэшце, Ньютан ўводзіць масу ў законы фізікі: спачатку ў другі закон Ньютана (праз колькасць руху), а затым — у закон прыцягнення, адкуль адразу вынікае, што вага прапарцыянальная масе. Ньютан відавочна паказаў на гэтую прапарцыянальнасць і нават праверыў яе на вопыце з усёй магчымай у тыя гады дакладнасцю: «Вызначаецца маса па вазе цела, бо яна прапарцыянальная вазе, што мной знойдзена вопытамі над маятнікамі, зрабленымі найдакладным чынам». (гэтыя вопыты Ньютан падрабязна апісаў у III томе сваіх «Пачаткаў»).
Фактычна Ньютан выкарыстоўвае толькі два разумення масы: як меры інерцыі і крыніцы прыцягнення. Тлумачэнне яе як меры «колькасці матэрыі» — не больш чым наглядная ілюстрацыя, і яно падвергнулася крытыцы яшчэ ў XIX стагоддзі як нефізічнае і беззмястоўнае.
Доўгі час адным з галоўных законаў прыроды лічыўся закон захавання масы. Аднак у XX стагоддзі высветлілася, што гэты закон з'яўляецца абмежаваным варыянтам закона захавання энергіі, і ў многіх сітуацыях не выконваецца.
Паходжанне і гісторыя паняцця
Слова маса (, ад μαζα) першапачаткова ў антычныя часы абазначала кусок цеста. Пазней сэнс слова пашырыўся, і яно стала абазначаць цэльны, неапрацаваны кавалак адвольнага рэчыва; у гэтым сэнсе слова ўжываецца, напрыклад, у Авідыя і Плінія.
Маса ў якасці навуковага тэрміна была ўведзена Ньютанам як мера колькасці рэчыва, да гэтага прыродазнаўцы карысталіся паняццем вагі. У працы «Матэматычныя пачаткі натуральнай філасофіі» (1687) Ньютан спачатку вызначыў «колькасць матэрыі» ў фізічным целе як здабытак яго шчыльнасці на аб'ём. Далей ён патлумачыў, што ў тым жа сэнсе будзе ўжываць тэрмін маса. Нарэшце, Ньютан уводзіць масу ў законы фізікі: спачатку ў другі закон Ньютана (праз колькасць руху), а затым — у закон прыцягнення, адкуль адразу вынікае, што вага прапарцыянальная масе. Ньютан яўна звярнуў увагу на гэту прапарцыянальнасць і нават праверыў яе на вопыце з усёю магчымаю ў тыя гады дакладнасцю: «Вызначаецца маса па вазе цела, бо яна прапарцыянальная вазе, што мною выяўлена вопытамі над маятнікамі, праведзенымі найдакладнейшым чынам» (гэтыя вопыты Ньютан падрабязна апісаў у III томе сваіх «Пачаткаў»).
Доўгі час адным з галоўных законаў прыроды лічыўся закон захавання масы. Але ў XX стагоддзі высветлілася, што гэты закон з'яўляецца абмежаваным варыянтам закону захавання энергіі, і ў многіх выпадках не выконваецца.
Лаўрова (Сафонаўскі раён)
Лаўрова (Лаврово) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 1 жыхар (2007).
Сямёнавіцкі сельсавет
Сямё́навіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Уздзенскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2008 г. вёска) Сямёнавічы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Уздзенскага раёна Мінскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ва Уздзенскім раёне БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. 4 лютага 1939 года ў склад Негарэльскага сельсавета Дзяржынскага раёна перададзены 5 населеных пунктаў (пасёлкі Гарадзілава, Загацце, Зуброўшчына, Зубрэвічы і Цагельнае). З 25 снежня 1962 года па 30 ліпеня 1966 года ў складзе Дзяржынскага раёна. У 1974 годзе скасаваны пасёлкі Сямёнавічы I і Сямёнавічы II (зліліся з вёскай Сямёнавічы). 28 мая 2013 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Уздзенскага (10 населеных пунктаў: аграгарадок Сямёнавічы, вёскі Астравок, Буковічы, Куль, Ластаўшчына, Пад’ельнікі, Падсадскія, пасёлкі Астравок, Буковічы, Первамайск) і Нёманскага (5 населеных пунктаў: вёскі Броды 1, Броды 2, Кухцічы, Ракашычы і пасёлак Здаровец) сельсаветаў.
Малі Нагірці
Малі Нагірці (Малі́ Нагі́рці) — вёска ў Кам’янка-Бузькім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Чабаторэй (Ігналінскі раён)
Чабато́рэй (Čebatoriai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цэйкінейскай сянюніі. Размешчана за 10 км ад Цэйкінея. Насельніцтва 2 чал. (2001 г.).
NGC 4362
NGC 4362 (іншыя абазначэнні — NGC 4364, MCG 10-18-39, ZWG 293.18, PGC 40350) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Сцяг Мадэйры
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 2:3, падзеленае на тры вертыкальныя паласы роўнай шырыні. Паласы з краёў маюць сіні колер, цэнтральная паласа — жоўты (залаты). На цэнтральнай паласе намаляваны крыж ордэна Хрыста.
NGC 4362
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 4362, NGC 4364.
Сцяг Мадэйры
Сіні колер абазначае марское становішча вострава, жоўты колер — мяккі клімат, дзякуючы якому квітнее эканоміка вострава. Крыж закліканы нагадваць аб тым, што востраў быў знойдзены членамі ваеннага рыцарскага ордэна, якія належылі дому Генрыха Мараплаўца: Жуанам Гансалвэшам Зарку і Трыстанам Вазам Тэкстэйрай. Крыж падкрэслівае сувязь з Партугаліяй.
NGC 4362
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сцяг Мадэйры
Сцяг быў прыняты 28 ліпеня 1978 года указам савета аўтаномнага рэгіёна. Афіцыйнае выкарыстанне сцяга дазволена канстытуцыяй Партугаліі. Згодна з гэтай канстытуцыяй, Мадэйра мае статус аўтаномнага рэгіёна са сваім канстытуцыйным урадам, які мае права на ўласныя сімвалы. Сімвалы выкарыстоўваюцца, каб падкрэсліць адрозненні ад астатняй Партугаліі.
Кіраўск-СДЮШАР
ЦАР-Masita — беларуская каманда па пляжным футболе з горада Кіраўск.
Барыс Аляксандравіч Міхайлаў
Барыс Аляксандравіч Міхайлаў (, в. Мянькова, Пскоўская губерня —, Лагойскі раён) — Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Скончыў 9 класаў. У Вялікую Айчынную вайну на фронце з 1941 года. Званне Героя Савецкага Саюза атрымаў у 1944 годзе за праяўлены гераізм пры фарсіраванні Дняпра. 3 ліпеня 1944 года група аўтаматчыкаў на чале з гвардыі лейтэнантам Б. А. Міхайлавым у баі каля Астрашыцкага Гарадка адбіла некалькі атак праціўніка, нанесла значны ўрон варожай пехоце. Б. А. Міхайлаў загінуў у гэтым баі, пахаваны на Вайсковых могілках ў Мінску.
Памяць
У 1976 годзе вуліца Савецкага раёна Мінска атрымала яго імя, на доме № 1 мемарыяльная дошка.
Вяйнё Валдэмар Аалтанен
Вяйнё Валдэмар Аалтанен (Wäinö Aaltonen, 8 сакавіка 1894, Марціла — 30 мая 1966, Хельсінкі) — фінскі скульптар.
Біяграфія
Вучыўся ў мастацкай школе Асацыяцыі мастакоў Фінляндыі ў Турку (1910-15) у В. Вестэрхолма, а таксама за мяжой. Падчас паездкі ў Італію ў 1923 выпрабаваў моцны ўплыў прадстаўнікоў кубізму і футурызму — мастацкіх напрамкаў, якія сталі асноўнымі ў яго творчасці. Заваяваў аўтарытэт манументальнымі кампазіцыямі, якія сімвалізуюць незалежнасць краіны (фігуры на мосце ў Тамперэ, 1927-29; група «Праца і будучыня», якая ўпрыгожвае залу пасяджэнняў сейма ў Хельсінкі, 1930; і інш.)
Працаваў у граніце і мармуры, шырока выкарыстоўваў таксама дрэва, тэракоту і бронзу.
Мацяшы (Кам’янка-Бузькі раён)
Мацяшы (Матяші́) — вёска ў Кам’янка-Бузькім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Ганс Цымер
Ганс Флорыян Цымер (Hans Florian Zimmer; ) — нямецкі кінакампазітар, вядомы сваёй музыкай да кінастужак і камп’ютарных гульняў. Шырока вядомы дзякуючы сваім эпічным кампазіцыям, якія рэжысёры паспяхова карыстаюць у баевіках і трылерах.
Найболей вядомы па музыцы да такіх фільмаў і мультфільмах, як «Чалавек дажджу», «Кароль Леў», «Спірыт: Душа прэрый», «Скала», «Лепш не бывае», «Гладыятар», «Анёлы і дэманы», «Пёрл Харбар», «Пачатак» і «Інтэрстэлар», да серый фільмаў «Піраты Карыбскага мора», «Цёмны рыцар», «Шэрлак Холмс», а таксама да гульняў «Call of Duty: Modern Warfare 2», «Crysis 2-3».
Лячэбна-працоўны прафілакторый
Лячэбна-працоўны прафілакторый, ЛПП - у СССР і некаторых постсавецкіх краінах (Беларусь,Туркменістан) — від лячэбна-папраўчай установы, прызначанага для тых, хто па рашэнні суда накіроўваўся на прымусовае лячэнне ад наркаманіі і алкагалізму. Фактычна ЛПП з'яўляліся месцам абмежавання волі, дзе асноўны метад лячэння — прымусовая праца хворага. У той жа час, знаходжанне ў ЛПП не лічылася турэмным тэрмінам і дазваляла часова ізаляваць алкаголікаў і п'яных парушальнікаў грамадскага парадку без адпраўкі іх у турму.
У Беларусі дзейничаюць 9 ЛПП :
Вінклер
Вінклер (Winkler, Winckler) — прозвішча.
Беларусы Арменіі
Беларусы Арменіі — дыяспара беларусаў у Арменіі. Дзейнасць беларускай абшчыны непарыўна звязана з этнічнай Радзімай, грае важную ролю ў папулярызацыі гісторыі Беларусі, яе культуры, абрадаў, традыцый, захавання і развіцця беларускай мовы.
У 1998 годзе была заснавана Ерэванская беларуская абшчына Арменіі «Беларусь»; налічвае каля 130 чалавек. Старшыня арганізацыі Ірына Мікалаеўна Пагасян. Офіс суполкі адкрыты на базе памяшканняў Цэнтра культуры нацыянальных меншасцяў Арменіі.
Пры садзейнічанні Пасольства выдаецца газета «БЕЛАРУСЫ.am» 300 асобнікаў, перыядычнасць выпуску адзін раз у два месяцы.
У абшчыне створана грамадская бібліятэка беларускай літаратуры з кніг і іншай літаратуры пра гісторыю і культуру Беларусі і яе рэгіёнаў, традыцыях беларускага народа.
Штогод беларускай суполкай сумесна з Пасольствам праводзяцца мерапрыемствы прысвечаныя святу буквара «Лемантар»; Дню Незалежнасці Беларусі; творчыя вечары з нагоды юбілеяў выбітных беларускіх паэтаў і пісьменнікаў; фестывалі мастацкай самадзейнасці нацыянальных суполак, выставы нацыянальных рамёстваў, міжнародныя моладзевыя форумы, навагоднія і калядныя мерапрыемствы, святы сустрэчы вясны, выставы і музычныя конкурсы. Працуе беларускі клас нядзельнай школы. Вучні нядзельнай школы вывучаюць беларускую мову, народныя абрады і традыцыі.
У г. Алаверды і Ванадзор беларуская дыяспара ў Арменіі разам з Пасольствам адкрылі экспазіцыі творчасці Янкі Купалы, Якуба Коласа, прымеркаваных да 130-годдзю класікаў беларускай літаратуры, 120-годдзю творчасці Максіма Багдановіча, а таксама работ беларускага мастака Ядвігі Сянько.
Беларускай дыяспарай у Арменіі было арганізавана мерапрыемства, прысвечанае 100-годдзю з дня нараджэння Максіма Танка.
Культурфорум
Культурфорум (Kulturforum) — культурны цэнтр у берлінскім раёне Тыргартэн паміж Патсдамскай плошчай і Ландверскім каналам.
У Культурфоруме знаходзяцца:
Этбай
Этба́й — горны хрыбет на паўночным усходзе Афрыкі, у Егіпце і Судане.
Даўжыня хрыбта каля 1500 км. Працягваецца ўздоўж узбярэжжа Чырвонага мора ад дэльты Ніла да адгор'яў Эфіопскага нагор'я. Вышыні каля 1000 м. Найбольшая вышыня — гара Ода (2259 м). Складзены з дакембрыйскіх крышталічных сланцаў і гнейсаў.
Таджыкі
Таджыкі (Тоҷик,, [tɔːd͡ʒɪ'k]) — народ, які размаўляе на розных дыялектах перса-таджыкскага кантынуума і насяляе рэгіёны на ўсход і паўночны ўсход ад сучаснай дзяржавы Іран, размешчаныя ў сучасным Афганістане, Таджыкістане , Узбекістане і Пакістане. Традыцыйныя землі таджыкаў ахопліваюць Ферганская даліну, Чач, даліну р. Зераўшан, басейн вярхоўяў Амудар'і (Пянджа), Мургаба і Кабула, а таксама басейны Гільменд і Аргандаба. У Афганістане да таджыкаў таксама звычайна адносяць персамоўнае насельніцтва басейнаў Герыруда і возера Хамун. Для Афганістана характэрныя таксама іншыя варыянты назвы гэтай групы насельніцтва: фарсіваны (персамоўныя), дэхкане (аселыя земляробы, гэта значыць тыя, хто не вядзе качавы лад жыцця). У Таджыкістане (і іншых краінах Сярэдняй Азіі) і Афганістане (разам з Пакістанам) прыняты дзве розныя формы літаратурнай мовы таджыкаў: таджыкская мова і дары адпаведна. Агульная колькасць таджыкаў па розных ацэнках складае ад 38 да 40 млн чал.
Арыга Бойта
Арыга Бойта (Arrigo Boito; 24 лютага 1842 — 10 чэрвеня 1918) — італьянскі паэт і кампазітар, добра вядомы дзякуючы сваёй оперы Мефістофель і лібрэта на оперу Вердзі Атэла і Фальстаф.
Мефістофель разам з лібрэта кампазітара былі ўпершыню прэзентаваны ў La Scala ў 1868 годзе, а пазней былі правераны і адрэдактаваны творцам і сталі стандартнай версіяй для рэпертуару. Пазней, А. Бойта пачаў іншую оперу, але не скончыў яе. Таксама ён пісаў лібрэта для твора Панк’елі La Giaconda, яго лібрэта да Атэла і Фальстаф, якія сталі вышынёй яго музычнага майстэрства. А. Бойта таксама рабіў хвалебныя трансляцыі для некаторых операў Р. Вагнера.
Бібліяграфія
Morelli G. Arrigo Boito. — Venice, 1994.
Спасылкі
Тэксты лібрэта, напісаных Бойта
Нэзнаніў
Нэзнаніў (Незна́нів) — вёска ў Кам’янка-Бузькім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Бібліятэка Жыровіцкага манастыра
Бібліятэка Жыровіцкага манастыра — збор кніг, які захоўваўся пры Жыровіцкім Успенскім манастыры з XVI стагоддзя. Вядома паводле вопісаў пачынаючы з 1731 года.
Гісторыя
Жыровіцкі манастыр з'яўляўся буйным цэнтрам кнігавытворчасці, тут займаліся перапісваннем і друкаваннем кніг. Бібліятэка Жыровіцкага манастыра была адной з найбуйнейшых манастырскіх бібліятэк Рэчы Паспалітай. Нягледзячы на распаўсюджанне кнігадрукавання на тэрыторыі Беларусі, не толькі да канца XVII, але і ў XIX стагоддзі і нават XX стагоддзі працягвалася стварэнне рукапісных кніг. Асноўнае месца сярод рукапісных кніг займалі кнігі рэлігійнай тэматыкі. Перыяд станаўлення і развіцця бібліятэкі Жыровіцкага манастыра практычна не вядомы.
Скрыпторый пры Жыровіцкім манастыры дзейнічаў ужо ў сярэдзіне XVI стагоддзя. Фарміраванне бібліятэкі ў XVI стагоддзі звязваюць з праваслаўным родам Солтанаў, прадстаўнікі якога былі вядомымі збіральнікамі кніг. Заснавальнікам гэтага роду і першым заўзятым бібліяфілам быў маршалак Вялікага князя Казіміра Солтан Аляксандравіч. Будучы «чалавекам адукаваным і выяўляючы немалую цікавасць да кніжнай справы», ён арганізаваў у сваім маёнтку Шышкіна скрыпторый.
У 1493 годзе Жыровічы былі перададзены Вялікім князем Літоўскім у нашчадкавае валоданне Солтану Аляксандравічу і сталі радавой рэзідэнцыяй, туды была перавезена і бібліятэка. У ёй перапісваліся як богаслужбовыя кнігі, так і хранікальная літаратура, палемічныя творы, ажыццяўляліся пераклады кніг на старабеларускую мову. Сярод перапісаных кніг асаблівае месца займае «Гісторыя, або аповесць людзей розных, веры здольных пра вобраз чудоўны найсвяцейшай панны Марыі Жыровіцкай павета Слонімскага, выпісаная з немалаю працаю і стараннем сабраная праз шматгрэшнага бацьку».
Падчас паўстання Б. Хмяльніцкага Жыровіцкі манастыр у 1655 годзе быў разбураны, разам з ім, верагодна, пацярпела і бібліятэка. Жыровічы ўзялі пад апеку Слонімскія францісканцы, вярнуўшы манастыр базыльянам толькі пасля 1660 года. З гэтага часу пачалося папаўненне бібліятэкі.
Да сярэдзіны XVIII стагоддзя бібліятэка Жыровіцкага манастыра налічвала некалькі тысяч тамоў і складалася з асноўнай манастырскай бібліятэкі і сховішча пры зборы, дзе знаходзіліся найбольш каштоўныя кнігі.
Збор бібліятэкі
У 1758 годзе на ўсіх кнігах бібліятэкі быў пастаўлены надпіс: «Сия книга есть з библиотеки монастыра Жировицкого чину Василия Великого 1758 подписана», былі прадстаўлены бібліятэчныя шыфры. Паводле вопісу 1800 года ў бібліятэцы было 2686 кніг у 3867 тамах, а таксама 537 рукапісаў і 93 гравюры. Кнігі былі размеркаваны па 17 раздзелах.
Выдатныя асобнікі ў зборы Жыровіцкай бібліятэкі
Іншым выдатным рукапісным помнікам, які належаў бібліятэцы, была так званая «Энцыклапедыя» — гэта зборнік, які змяшчаў акрамя выпісак з рускіх летапісаў, шматлікія артыкулы прыродазнаўчага, навуковага зместу, рэлігійна-палемічныя, а таксама літаратурныя творы. Артыкулы ўключалі звесткі па астраноміі, анатоміі, гісторыі, геаметрыі. Пяць лістоў займалі табліцы для вылічэнні пасхаліі, астранамічных і каляндарных разлікаў. Даследчыкі лічаць, што аўтар «Энцыклапедыі» карыстаўся касмалагічным трактатам «» XV стагоддзя, працамі Яна Дамаскіна, астралагічнымі трактатамі — «Луннікам», «Альманахам», каментарыямі Галена да прац Гіпакрата.
У бібліятэцы Жыровіцкага духоўнага вучылішча быў багаты збор айчынных кніг, са слоўнікаў меліся польска-французскі слоўнік М. Троца (Лейпцыг, 1774) у трох тамах, гісторыка-геаграфічны слоўнік на лацінскай мове (Парыж, 1789), шэраг энцыклапедычных слоўнікаў.
Сярод найстаражытнейшых рукапісаў бібліятэкі — «Ізмарагд» (15 ст.), павучанні (15 — 16 ст.), Кіева-Пячэрскі пацярык (16 ст.).
Сучасны лёс бібліятэчнага збору
У сувязі з пераводам Літоўскай духоўнай семінарыі з Жыровіч у Вільню частка кніг бібліятэкі перавезена ў Віленскі Троіцкі манастыр. М. Нікалаеў ідэнтыфікаваў 52 рукапісы з бібліятэкі Жыровіцкага манастыра ў сучасных кнігазборах. У цяперашні час у Бібліятэцы АН Літвы захоўваецца 29 рукапісаў, якія, магчыма, паходзяць з бібліятэкі Жыровіцкага манастыра. Іншыя жыровіцкія рукапісы зберагаюцца ў у Санкт-Пецярбургу, архіве
NGC 4363
NGC 4363 (іншыя абазначэнні — ZWG 352.32, PGC 40233) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Дракон.
Сцяг Вострава Святой Алены
Дзяржаўны сцяг Вострава Святой Алены - прыняты 4 кастрычніка 1984 г.
Тайная паліцыя
Тайная паліцыя,Сакрэтная паліцыя,Палітычная паліцыя — выведвальныя службы або паліцыя ці праваахоўныя органы, якія дзейнічаюць таемна, і, такім чынам, маюць мала празрыстасці, справаздачнасці і нагляду з боку іншых галін улады і грамадзян. Альтэрнатыўнае імя спецслужба. Сакрэтная паліцэйская арганізацыя, якая часта выкарыстоўваецца па-за законам у дыктатурах, каб абараніць палітычную ўладу асобнага дыктатара ці аўтарытарнага (аўтакратычнага) палітычнага рэжыма.
Сцяг Вострава Святой Алены
Сцяг уяўляе сабой сіняе палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, у левым верхнім куце намаляваны сцяг Вялікабрытаніі, у правай палове отцентрирован герб вострава Святой Алены.
Сцяг вострава Святой Алены не выкарыстоўваецца, за рэдкім выключэннем, на адміністрацыйна падпарадкаваных яму тэрыторыях (востраў Ушэсця і востраў Трыстан-да-Кунья).
Клеменс Аляксандр Вінклер
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і хіміка, вучыўся ў Берцэліуса. Першапачатковую адукацыю Вінклер атрымаў у школах Фрайберга, Дрэздэна і Хемніца. У 1857—1859 гадах вучыўся ва Фрайбергскай горнай акадэміі, пасля чаго некаторы час працаваў на хімічных прадпрыемствах, у 1864 годзе абараніў доктарскую дысертацыю ў Лейпцыгскім універсітэце. З 1873 па 1902 год Вінклер быў прафесарам хімічнай тэхналогіі і аналітычнай хіміі ць Фрайбергскай акадэміі, у 1896—1899 гадах — яе дырэктарам. Вінклер быў абраны членам Шведскай каралеўскай акадэміі навук у 1892 годзе.
У 1893 годзе Вінклер пераехаў у Гамбург, дзе ажаніўся са сваім «першым каханнем» Таняй Браўн. У 1902 годзе Вінклер падаў у адстаўку з пасады прафесара. Памёр ад раку ва ўзросце 66 гадоў.
Белакрылы крыжадзюб
Белакрылы крыжадзюб (Loxia leucoptera) — пеўчая птушка роду сямейства.
Апісанне
Белакрылы крыжадзюб дасягае велічыні ад 14 да 16 см і па целаскладзе трохі саступае крыжадзюбу-яловіку. Дзюба прыстасавана для расколвання шышак лістоўніцы. Ярка выяўлены палавы дымарфізм: апярэнне ў самак жоўтага колеру, а ў самцоў малінава-чырвонае альбо цагляна-чырвонае. Крылы афарбаваныя ў чорны колер. У больш спелых птушак на крылах таксама ёсць дзве белыя палоскі, за што від атрымаў сваю назву.
Ласасёвыя (падсямейства)
Ласасёвыя (Salmoninae) — падсямейства рыб з аднайменнага сямейства.
Апісанне
Маюць рысы, агульныя для ўсяго сямейства ласосевыя.
Ад прадстаўнікоў падсямейства адрозніваюцца больш кароткім і меншым па памеры спінным плаўніком, які ўтрымлівае ад 10 да 16 прамянёў. Маюць больш яркую афарбоўку, чым віды падсямейства.
Агульная статыстыка ўдзельнікаў чэмпіянатаў свету па снукеры
Агульная статыстыка ўдзельнікаў чэмпіянатаў свету па снукеры ўключае ў сябе статыстыку ўдзельнікаў асноўных стадый чэмпіянатаў свету. Вынікі кваліфікацый не ўваходзяць у статыстыку, але прызавыя грошы, заробленыя ў кваліфікацыях, улічваюцца.
Эпоха Крусібла (1977–...)
Статыстыка на 29 красавіка 1979 года (з улікам чэмпіянату свету 1979).
Сцяпан Аляксандравіч Лавянецкі
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння сямігадовай школы ў сярэдзіне 30-х гадоў сям’я Лавянецкіх пераехала жыць з Беларусі ў Волагду. Пасля заканчэння сямігодкі працаваў грузчыкам і без адрыва ад вытворчасці вучыўся на вячэрніх курсах шафёраў. З 1942 г. — на фронце. У дасканаласці авалодаў спецыяльнасцю механіка-вадзіцеля самаходнай артылерыйскай устаноўкі. Быў камсоргам танкавага ўзводу. За ўзорнае выкананне баявых заданняў камандаваннем Каўказскага фронта ўзнагароджаны медалём «За адвагу». За храбрасць, праяўленную ў баях за вызваленне Брэста ўзнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны 2-й ступені. З 1943 г. ваяваў у складзе часцей 1 Беларускага і 2 Украінскага франтоў. Прымаў удзел у вызваленні Украіны, Беларусі, Польшчы, Венгрыі. Вызначыўся пры вызваленні Варшавы. У кастрычніку 1944 г. Лавянецкі у першых радах 4-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса прымаў удзел у вызваленні Венгрыі. У час боя ў раёне мястэчка Надзь-Баям экіпаж знішчыў 3 танкі ворага. Цяжка паранены С. А. Лавянецкі працягваў змагацца. У гэтым баі экіпаж танка загінуў. 28.04.1945 г. пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Памяць
Імя героя носіць адна з вуліц г. Таліца Свярдлоўскай вобласці. На ўшанаванне памяці ў вёсцы Філатава ўстаноўлены гранітны абеліск з бронзавым барэльефам героя-артылерыста (1967 г.), помнік на Алеі Герояў у г.п. Круглае.
Панкрэатыт
Панкрэатыт (pancreas — уся з мяса) — запаленне падстраўнікавай залозы праз парушэнне адтоку ферментаў (трыпсін) ад закупорвання пратоку. Ускладненне хваробы выклікае ўнутрыбрушны абсцэс і язву страўнікава-кішачнага тракту, дыхальную, нырачную і сардэчную недастатковасць, цукровы дыябет і рак.
Папярэджанне
Хваробу прадухіляе выдаленне жоўцевых камянёў, адмова ўжыцця спіртовых напояў, гатаванне на пары, запяканне і тушэнне ежы. Карысна ўжываць поснае мяса і рыбу, кашу і нятлусты тварог, з гародніны — бульбу, гарбузы, кабачкі і моркву, а з садавіны — бананы, грушы і яблыкі някіслых гатункаў. З напояў варта выкарыстоўваць адвар шыпшыны, кампот, кісель, мінеральную ваду без газу і нямоцную гарбату. Таксама варта ўнікаць спажывання сокагонных вырабаў і страваў (алей, мёд, свежая гародніна і садавіна, яечны жаўток, цукар і вострыя прыправы: воцат, гарчыца, кетчуп і хрэн), як і бараніны, наварыстых булёнаў, вяндліны, гусінага мяса, грыбоў, тлустых гатункаў рыбы, саленняў, тлустай свініны і свежага чорнага хлеба. Да таго ж, выключаецца ўжыццё моцнай гарбаты, чорнай кавы і шакаладу.
Праявы
Хвароба выяўляецца праз боль у верхняй палове жывата, няспынныя шматразовыя ваніты без палёгкі і панос. Адзначаецца сухасць у роце, агульная слабасць, бледнасць з сінюшнасцю скуры, пачашчаны пульс і паніжаны артэрыяльны ціск. Ліхаманка суправаджаецца ўздуццем жывата і метэарызмам.
Ляўкова (Сафонаўскі раён)
Ляўкова (Левково) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва – 15 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 9 км на поўнач ад горада Сафонава, за 10 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Вялікая Вержа. За 6,5 км на ўсход ад вёскі чыгуначная станцыя ''п.п. 14 км'' на лініі Дурава — Уладзімірскі Тупік. Уваходзіць у склад Вадзінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Варызела
Варызела (Varisella) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 690 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 31 чал./км². Займае плошчу 22 км². Паштовы індэкс — 10070. Тэлефонны код — 011.
Камароўскі рынак
Камароўскі рынак — галоўны харчовы рынак Мінска, размешчаны ў Савецкім раёне Мінска (часам скарочана неафіцыйна называецца Камароўка).
Камароўка — вёска, потым і яе ваколіцы, пазней паўночна-ўсходняя ўскраіна Мінска, размешчаная за Траецкай гарой і Залатой горкай. Цяпер раён плошчы Якуба Коласа, вуліц Веры Харужай, Кульман, Куйбышава, Якуба Коласа і Гікалы.
Назва рынку паходзіць ад гістарычнай назвы мясцовасці, дзе ён быў пабудаваны — Камароўка.
Агульнае апісанне
Камароўскі рынак уваходзіць у структуру ўнітарнага прадпрыемства «Мінскі Камароўскі рынак», якое было створана паводле рашэння Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта ад 27.01.1997 № 55.
Асноўным відам дзейнасці прадпрыемства з'яўляецца:
Прыярытэт у гандлі на Камароўскім рынку маюць айчынныя вытворцы. На рынку можна купіць свежы хлеб, які паступае штодзень з хлебазаводаў горада, свежую рыбу, якая пастаўляецца рыбгасамі, свініну, ялавічыну, бараніну, цяляціну, трусяціну.
У шырокім асартыменце прадстаўлена садавіна і гародніна, бакалейныя тавары, сродкі для мыцця і чысткі, друкаваная прадукцыя, царкоўныя рэчы, кветкі і іншыя тавары.
Агульная плошча рынку складае больш за 5 га, колькасць гандлёвых аб'ектаў каля 2000. Рынак падзелены на дзве часткі: крыты рынак і сезонны рынак.
Для забеспячэння бяспекі тавараў, якія рэалізуюцца на рынку, працуе Лабараторыя ветэрынара-санітарнай экспертызы, якая ўваходзіць у склад гарадской ветэрынарнай станцыі г. Мінску.
Крыты рынак
Крыты павільён быў пабудаваны ў 1980 годзе. Афіцыйнае адкрыццё адбылася 20 мая 1980 года ў адпаведнасці з загадам Упраўлення гандлю выканкама Мінскага гарадскога савета народных дэпутатаў № 91 ад 14 мая 1980 года.
Плошча гандлёвай залы складае 13 тыс. .
Сезонны рынак
На сезоннай частцы рынку, у трох сектарах, выдзелена каля 700 гандлёвых месцаў для гандлю бульбай, гароднінай і садавіной, бакалейнымі таварамі. У перыяд сезоннага збору ўраджаю тут размяшчаюць больш за сотню дадатковых вынасных сталоў для гандлю.
У чацвёртым сектары для гандлю свежамарожанай рыбай, прэсерваў, «карэйскімі салатамі» выдзелена 100 гандлёвых месцаў.
Пяты сектар прадстаўлены для рэалізацыі сваёй фірмовай прадукцыі беларускім прадпрыемствам-вытворцам.
Архітэктура
Павільён крытага рынку — першы ў БССР і адзін з буйнейшых у СССР. Архітэктуры яго характэрна сучаснае канструкцыйнае вырашэнне, выразны сілуэт, планіровачная дакладнасць і цэласнасць кампазіцыі.
Пабудаваны ў 1979 годзе па праекце архітэктараў В. Аладава, А. Жалдакова, У. Крывашэева, М. Ткачука. Размешчаны на рагу вуліц В. Харужай і Куйбышава. З’яўляецца важным горадабудаўнічым акцэнтам цэнтральнай часткі горада.
Квадратнае ў плане збудаванне. Зборна-маналітнай танкасценная абалонка вышынёй 24 м, складанай формы, без прамежкавых апор перакрывае зальнае памяшканне, стварае пластычную аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю. Па перыметры залы плошчай 13 тыс. м² абсталявана шматлікімі гандлёвымі ячэйкамі, злучанымі калідорамі. Над імі размешчаны антрэсолі, на якія вядуць чатыры лесвіцы: па адной з сярэдзіны кожнага боку залы. У цэнтры перакрыцця ўзвышаецца светлавы квадратны ў плане ліхтар з эмблемай рынку. Тарцы абалонкі вырашаны ў выглядзе вялікіх арачных праёмаў, маюць суцэльнае зашкленне. Стужкавыя ўстаўкі аздоблены металічнымі дэкаратыўнымі элементамі, з боку галоўнага ўвахода — інфармацыйнымі надпісамі. У вонкавым афармленні выкарыстаны каляровае пакрыццё, дэкаратыўны тынк, керамічная плітка, пластмаса, алюміній.
3 процілеглага ад галоўнага ўвахода боку да гандлёвай залы прымыкае развіты блок абслугоўвання, які ўключае склады, халадзільныя камеры, лабараторыі, мыйкі, бюро гандлёвых паслуг, памяшканні для адміністрацыі, пагрузачна-разгрузачнае абсталяванне і інш. Асноўная гандлёвая зала звязана з адміністрацыйна-гаспадарчым корпусам пандусам.
Выдатныя мясціны
У 2002 годзе на плошчы перад Камароўскім рынкам з’явіўся фантан перад уваходам на сезонны рынак, а таксама бронзавыя скульптуры аўтарства Уладзіміра Жбанава («Конь і верабей», «Дама з сабачкам», «Фатограф»), перад уваходам на крыты рынак — скульптура аўтарства Алега Купрыянава («Гандлярка семкамі»).
Лявонава (Сафонаўскі раён)
Лявонава (Леоново) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 4 жыхары (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 28 км на паўднёвы ўсход ад горада Сафонава, за 4 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Лясноўка. За 15 км на поўнач ад вёскі чыгуначная станцыя Іздзешкава.
Беларусы Кыргызстана
Беларусы Кыргызстана — дыяспара беларусаў Кыргызстана.
Першыя беларусы ў Кыргызстане з'явіліся ў канцы XIX ст., гэта былі пераважна выхадцы з Магілёўшчыны і Міншчыны. Значная колькасць беларускіх мігрантаў перасялілася ў Кыргызстан у 1960-я гады. Перапісам насельніцтва 1989 года ў Кыргызстане зафіксавана 10 тыс. беларусаў. Паводле дадзеных Нацыянальнага статыстычнага камітэта Кыргызскай Рэспублікі, на 1 студзеня 2008 года ў Кыргызстане налічвалася 2020 этнічных беларусаў, з іх 993 пражывала ў Бішкеку. Амаль усе яны з'яўляюцца членамі Грамадскага аб'яднання беларусаў у Кыргызскай Рэспубліцы «Свiтанак» і Беларускага культурнага цэнтра «Крыніца».
У 1993 годзе на афіцыйным сходзе беларусаў Кыргызстана было створана грамадскае аб'яднанне «Свiтанак». Пазней гэта аб'яднанне пераўтварылася ў дзве суполкі — Грамадскае аб'яднанне беларусаў у Кыргызскай Рэспубліцы «Свiтанак» (старшыня — Аляксандр Сяргеевіч Шут) і Беларускі культурны цэнтр у Кыргызскай Рэспубліцы «Крыніца» (старшыня — Ніна Апанасаўна Міронава).
Нэслухіў
Нэслухіў (Неслу́хів) — вёска ў Кам’янка-Бузькім раёне Львоўскай вобласці Украіны.