cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Этэльстанаў Псалтыр
Этэльстанаў Псалтыр, ці Псалтыр Этэльстана (Athelstan Psalter) — англасаксонскі ілюмінаваны рукапіс, створаны ў пачатку IX стагоддзя. У цяперашні час захоўваецца ў Котанаўскай калекцыі Брытанскай бібліятэкі.
Гісторыя
Рукапіс быў створаны на паўночным усходзе Францыі ў IX стагоддзі, а ў X стагоддзі быў дастаўлены ў Англію, дзе, верагодна, трапіў да Этэльстана, караля Уэсекса і Англіі ў 924—939. Пазней гэты Псалтыр стаў уласнасцю сэра Роберта Котана, які дадаў рукапісу, складзены з нарэзкі з Трэбніка, герцагіні Бургундыі, і таго, што, магчыма, было часасловам.
У кастрычніку 1731 года Псалтыр пацярпеў пры пажары ў ў Вэстмінстэры, у якім некалькі іншых рукапісаў былі цалкам знішчаныя. Знешнія краі старонак былі абпаленыя, а сам пергамент пакарабаціўся ад полымя.
Hyemoschus aquaticus
Hyemoschus aquaticus — парнакапытныя млекакормячыя сямейства Tragulidae; адзіны прадстаўнік роду Hyemoschus.
Апісанне
Даўжыня цела 75-85 см, вышыня ў карку 30-35 см. Пярэднія ногі карацейшыя за заднія. Агульны колер афарбоўкі светла-карычневы; на спіне — светлыя плямы, па баках цела і галавы (перарываюцца на шыі) — дзве белыя паласы. Верхнія іклы ў самцоў падоўжаныя і вострыя. Рагоў няма.
Арэал
Сустракаецца Hyemoschus aquaticus у Афрыцы (у Гамбіі, Сьера-Леонэ, на ўсходзе басейна р. Конга, у лясах Ітурэі, у паўднёвых раёнах Камеруна).
Лад жыцця
Жыве ў густых трапічных лясах, каля вадаёмаў. Вядзе пераважна начны лад жыцця. Сілкуецца пладамі і вадзянымі раслінамі, насякомымі, дробнымі ракападобнымі, зрэдку дробнай рыбай, часам падалкай.
Юрый Данілавіч
Юрый Данілавіч (1281 — ), вялікі князь маскоўскі (1303—1325), князь уладзімірскі (1319—1322), князь наўгародскі (1322—1325).
Старэйшы сын маскоўскага князя Даніла Аляксандравіча. Княжыў у Пераслаўлі-Залескім, а з 1303 г. — у Маскве. У 1303 годзе далучыў да Масквы Мажайскае княства.
Юрый шмат гадоў змагаўся з цвярскім князем Міхаілам Яраславічам за права называцца вялікім уладзімірскім князем. Ён прыцягнуў на бок Масквы ўладзімірскага мітрапаліта Пятра. У 1311 годзе Юрый захапіў Ніжні Ноўгарад, дзе пасадзіў на княжанне свайго брата Барыса.
Азяранскі сельсавет (Рагачоўскі раён)
Азяра́нскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 года вёска) Азяраны.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Рагачоўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рагачоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Крушынаўскага сельсавета. 8 ліпеня 1957 года ў склад Старасельскага сельсавета перададзена вёска Слабада-Радамысль.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 992 чалавекі, з іх 94,0 % — беларусы, 3,9 % — рускія, 0,4 % — украінцы.
Юрый Мікалаевіч Скарэнка
Юрый Мікалаевіч Скарэнка (нар., г. Чарняхоўск, Калінінградская вобласць, РСФСР) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1978 годзе архітэктурны факультэт БДПА, у 1985 годзе курсы павышэння кваліфікацыі Маскоўскага архітэктурнага інстытута. У 1978—1985 гадах працаваў архітэктарам, старэйшым архітэктарам у «БелНДІПгорадабудаўніцтва», у 1986—1989 гадах старэйшым эксперт-архітэктарам у Дэмакратычнай Рэспубліцы Емен. З 1989 па 1992 — кіраўнік групы ў «БелНДІПгорадабудаўніцтва». З 1992 па 2009 працаваў ва ўласнай майстэрні, распрацоўваючы праекты інтэр’ераў, індывідуальныя жылыя дамы. З 2009 года галоўны архітэктар ЧТУП «Квадра».
Член Саюза архітэктараў Беларусі, член праўлення.
Творчасць
Аўтар генеральных планаў гарадоў Вілейка (аўтарскі калектыў), Добруш, Мядзел (Беларусь); планаў развіцця Глінкаўскага і Дзямідаўскага раёнаў (Расія); генпланаў г. Эль-Гайда (Емен), ПДП жылых раёнаў гарадоў: Адэн, Шэйх-Асман, Эль-Мукала (Емен); горадабудаўнічага БНіПа Емена (раздзелы транспарту і ПДП); шматлікіх праектаў індывідуальных жылых дамоў і іх інтэр’ераў.
Узнагароды
Узнагароджаны граматамі за прафесійнае майстэрства, Ганаровай граматай Рэспублікі Емен.
Ала (рака)
Ала́ — рака ў Магілёўскай і Гомельскай абласцях Беларусі, левы прыток Бярэзіны (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 100 (116 ) км. Плошча вадазбору 1230 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 5,9 м³/с. Агульнае падзенне 40 м. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 ‰.
Назва
Назва Ала балцкага паходжання. Аналагі сярод літоўскіх гідронімаў — Alėja, Aluota, Alauša.
Асноўныя прытокі
Справа: Рылейка, Беліца, ручай Любіца Злева: Вялікая Вязанка
На рацэ
Гарады: Кіраўск Зоны адпачынку: санаторый СВК Рассвет імя К. П. Арлоўскага Прыродаахоўныя зоны: Ландшафтны заказнік Выдрыца (у нізоўі)
Агульнае
Пачынаецца за 1,2 км на захад ад вёскі Віленка Кіраўскага раёна, працякае па Бабруйскім і Жлобінскім раёнах, вусце за 2 км на поўнач ад аграгарадка Чыркавічы Светлагорскага раёна. Верхняе цячэнне на Цэнтральнабярэзінскай раўніне, ніжняе — на Прыдняпроўскай нізіне. У ніжнім цячэнні ад Алы адыходзіць рака Выдрыца. Густата рачной сеткі 0,3 км/км². Найвышэйшы ўзровень разводдзя ў канцы сакавіка, найбольшая вышыня над межанным узроўнем 2,8 м.
Даліна пераважна трапецападобная, на асобных участках невыразная, шырынёй 0,8—1 км, каля вёскі Сцяпы Жлобінскага раёна — да 3 км. Пойма ў вярхоўі асушаная і разараная, шырынёй у сярэднім цячэнні 0,5—0,6 км, ніжэй — 1—1,5 км. Рэчышча каналізаванае, акрамя 5 км у ніжнім цячэнні. Шырыня ракі ў межань у вярхоўі 8—10 м, на астатнім працягу 12—20 м. Берагі стромкія, абрывістыя, вышынёй 1—3 м, задзернаваныя, у ніжнім цячэнні нізкія. каля вёскі Вілы Кіраўскага раёна на рацэ плаціна і сажалка.
Багушэвічы (Бярэзінскі раён)
Багушэ́вічы (, Богушевичи) — аграгарадок у Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Уса. Адміністрацыйны цэнтр Багушэвіцкага сельсавета. Знаходзяцца за 24 км на паўднёвы захад ад Беразіно, за 30 км ад чыгуначнай станцыі Градзянка.
Гісторыя
Першы пісьмовы ўспамін пра Багушэвічы датуецца 1 чэрвеня 1501. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) мясцовасць увайшла ў склад Менскага павета Менскага ваяводства. У 1644 Рыгор Юрый Друцкі-Горскі, выконваючы волю нябожчыцы маці, заснаваў тут касцёл. Апроч таго, у Багушэвічах існавала прыстань і вадзяны млын, праводзіліся 2 рэгулярныя кірмашы. У розныя часы мястэчка знаходзілася ва ўладанні Завішаў, Ваньковічаў, Свентаржэцкіх, у XVIII ст. — цэнтр графства.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Багушэвічы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. У часы нацыянальна-вызваленчага паўстання 23 мая 1863 аддзел Ляскоўскага-Свентажэцкага ў колькасці каля 30 чалавек увайшоў у мястэчка, дзе прысудзіў да шыбеніцы святара Маскоўскага патрыярхату Канапасевіча, які рабіў даносы на паўстанцаў і арганізоўваў контр-выпады супраць іх. Па здушэнні выступлення расійскія ўлады знішчылі тутэйшы палац Свентажэцкіх. У 1875 цар маскоўскі Аляксандр II падараваў Багушэвічы Шалгунову. У XIX ст. у мястэчку існавалі касцёл, царква, 4 сінагогі, пошта, пажарная каманда. У 1900 адкрылася другакласая царкоўна-прыходская школа. 14 красавіка 1910 газета «Наша Ніва» пісала пра чуткі, што праз Багушэвічы пройдзе чыгунка. У 1915 каля мястэчка знайшлі манетны скарб.
У 1919 Багушэвічы ўвайшлі ў БССР, дзе 20 жніўня 1924 сталі цэнтрам сельсавета. Станам на 1927 тут было 107 двароў. У 1938 статус паселішча панізілі да вёскі.
Інфраструктура
У Багушэвічах працуюць сярэдняя школа, бальніца, клуб, бібліятэка, пошта.
Славутасці
У цэнтры Багушэвічаў ва ўрочышчы Касцельная гара (Касцелішча) знаходзіцца гарадзішча мілаградскай і зарубінецкай культур —.
Smalltalk
Smalltalk — гэта чыста аб’ектна-арыентаваная мова праграмавання, створаная ў 1970-х гадах для адукацыйнага выкарыстання ў Xerox PARC навукоўцамі Learning Research Group, у тым ліку Аланам Кэем, Дэнам Інгалсам, Адэль Голдберг, Тэдам Кэлерам, Дыянай Мэры і Скотам Уоллесам.
У Smalltalk праграмы складаюцца з атамарных аб’ектаў, гэтыя аб’екты ўзаемадзейнічаюць шляхам перадачы паведамленняў праз асяроддзе віртуальнай машыны.
Smalltalk значна паўплывала на развіццё індустрыі распрацоўкі праграмнага забеспячэння. Упершыню публічна апублікаваная Smalltalk-80 прадставіла інавацыйныя і асноватворныя ідэі для аб’ектна-арыентаванага праграмавання.
Мовы, заснаваныя на Smalltalk, да гэтага часу знаходзяцца ў актыўнай распрацоўцы і маюць лаяльныя супольнасці карыстальнікаў. Стандартызаваная версія ANSI Smalltalk была ратыфікаваная ў 1998 годзе.
Smalltalk заняў другое месца ў намінацыі «самая любімая мова праграмавання» ў апытанні распрацоўшчыкаў Stack Overflow у 2017 годзе.
Гісторыя
Існуе вялікая колькасць версій Smalltalk. Звычайна пад Smalltalk разумеюць мову Smalltalk-80 разам з сумяшчальнай віртуальнай машынай, створаныя ў 1980 годзе. Першым апаратным асяроддзем, на якім выкарыстоўваліся віртуальныя машыны Smalltalk, былі камп’ютары Xerox Alto.
Два папулярныя ў цяперашні час варыянты рэалізацыі Smalltalk з’яўляюцца нашчадкамі арыгінальнай версіі Smalltalk-80. Squeak — гэта рэалізацыя з адкрытым зыходным кодам, створаная на аснове Smalltalk-80 версіі 1 праз Apple Smalltalk. VisualWorks паходзіць ад Smalltalk-80 версіі 2 праз VisualWorkSmalltalk-80 2.5 і ObjectWorks (абодва прадукта ParcPlace Systems, кампаніі Xerox PARC, створанай для вываду Smalltalk на рынак).
З канца 1980-х да сярэдзіны 1990-х гадоў асяроддзі Smalltalk прадаваліся дзвюма канкурэнтнымі арганізацыямі: ParcPlace Systems і Digitalk. ParcPlace Systems засяроджвалася на рынку мікрасістэм Unix/Sun, у той час як Digitalk сканцэнтравалася на ПК на базе Intel з Microsoft Windows або IBM OS/2.
У 1995 годзе ParcPlace і Digitalk аб’ядналіся ў ParcPlace-Digitalk, у 1997 годзе былі перайменаваныя ў ObjectShare. Кампанія ObjectShare існавала да 1999 года: аб’яднаная фірма так і не змагла знайсці эфектыўнага адказу на Java з пункту гледжання пазіцыянавання на рынку, і да 1997 года яе ўладальнікі імкнуліся прадаць бізнес. У 1999 годзе Seagull Software набыла лабараторыю распрацоўкі Java ObjectShare і да гэтага часу валодае VisualSmalltalk, пры гэтым правы на распаўсюджванне прадукту Smalltalk па ўсім свеце першапачаткова засталіся за ObjectShare, які затым прадаў іх Cincom. VisualWorks быў прададзены Cincom і цяпер з’яўляецца часткай Cincom Smalltalk. Cincom працягвае патрымку Smalltalk, выпускаючы некалькі новых версій VisualWorks і ObjectStudio кожны год з 1999 года.
Уплыў
Smalltalk з’яўляецца адной з самых уплывовых моў праграмавання. Практычна ўсе аб’ектна-арыентаваныя мовы, якія з’явіліся пасля — Objective-C, Java, Python, Ruby і многія іншыя — былі пад уплывам Smalltalk. Smalltalk таксама была адной з самых папулярных моў для гнуткай распрацоўкі праграмнага забеспячэння, хуткай распрацоўкі праграм (RAD) або стварэння прататыпаў.
У асяроддзі Smalltalk часта распрацоўваліся першыя шаблоны праектавання для аб’ектна-арыентаванага праграмнага забеспячэння. Адным з самых вядомых з’яўляецца шаблон MVC для дызайну карыстальніцкага інтэрфейсу.
У дадатак да шаблону MVC, мова і асяроддзе Smalltalk аказалі вялікі ўплыў на гісторыю графічнага інтэрфейса карыстальніка (GUI) і інтэрфейсу карыстальніка WYSIWYG.
Прыклад
Прыклад напісання праграмы Hello world:
OpenSmalltalk
Шмат сучасных рэалізацый Smalltalk заснаваныя на віртуальнай машыне OpenSmalltalk VM. Яе зыходны код даступны на GitHub і распаўсюджваецца па ліцэнзіі MIT. Вядомыя рэалізацыі Smalltalk на базе OpenSmalltalk VM:
Размова магістра Палікарпа са Смерцю
Размова магістра Палікарпа са Смерцю (Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, De morte prologus, Dialogus inter Mortem et Magistrum Polikarpum) — сярэднявечны маралістычны і дыдактычны дыялог у паэзіі, напісаны хутчэй за ўсё, напачатку XV стагоддзя. Самая доўгая з вядомых сярэднявечных польскіх паэм.
На сённяшні дзень твор вядомы з дзвюх крыніц. Першы, напісаны ад рукі (так званы Плоцкі пераклад) быў размешчаны ў кодэксе Мікалая з Міржынца, створаным у 1463—1465 гадах. Гэты рукапіс быў страчаны падчас Другой сусветнай вайны. Плоцкі пераклад змяшчаў большую частку працы, але ў ёй не было канца. У 1925 годзе Ян Лош рэканструяваў яго на падставе старажытнарускага перакладу XVI стагоддзя. Другая крыінца — поўная друкаваная версія твору, выдадзеная Мацеем Шарфенбергам у Кракаве ў 1542 годзе, была знойдзена прафсарам Веславам Выдрам у 2017 годзе.
Значнасць
«Размова магістра Палікарпа са Смерцю» лічыцца вельмі значным помнікам сярэднявечнай свецкай паэзіі на польскай мове. На гэта ўплывае:
Лісна (вёска)
Лі́сна (, Лисно) — вёска ў складзе Асвейскага сельсавета Верхнядзвінскага раёна Беларусі. Размешчана на паўднёвым беразе возера Лісна. У сярэднявеччы — цэнтр воласці на шляху Полацк — Пскоў.
Гісторыя
У 1926—1966 гадах цэнтр Малашкаўскага сельсавета, у 1966—1977 гадах цэнтр Лісненскага сельсавета. Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Чапаеўскага сельсавета.
У 2006 годзе археалагічнай экспедыцыяй Полацкага археалагічнага легіёна на чале з кандыдататам гістарычных навук М. В. Клімавым, навуковым супрацоўнікам Інстытута гісторыі НАН Беларусі каля вёскі было даследавана вясковае паселішча (Лісна-1) X—XIII стагоддзяў плошчай каля 1 га. Археалагічныя раскопкі праводзіліся ў 2006 годзе (1—22 ліпеня) і ў 2007 годзе (30 чэрвеня — 22 ліпеня). Сярод 250 знаходак — зброя (сякеры), упрыгожанняў (у т.л. 3 пярсцёнкі з пячаткамі, фібулы, касцяныя накладкі), падковаў (у т.л. зімовыя), нажоў, ключоў, кручкоў, зашпілак і інш. не было ніводнай знаходкі земляробчых прылад. На меркаванне М. В. Клімава, знаходкі сведчаць, што паселішча было мытным пунктам. Таксама знойдзены часткі чоўна — паселішча з усіх бакоў акалялі балоты, таму летам чаўны былі адзіным сродкам сувязі з наваколлем.
За 400 м ад Лісна-1 зафіксаваны помнік Лісна-2, з матэрыяламі X—XI стагоддзяў, сувязь паміж гэтымі двума паселішчамі не высветлена.
Рэнэ Дамаль
Рэнэ Дамаль (фр. René Daumal,, Бульзікур, Ардэны — , ) — французскі паэт і празаік.
Біяграфія і творчасць
Сын высокапастаўленага ўрадавага чыноўніка. Вучыўся ў прэстыжным парыжскім ліцэі Генрыха IV, дзе пазнаёміўся з Сімонай Вейль. Візіянер і багашукальнік, захапляўся тыбецкай містыкай, вучэннем Г. Гурджыева, перакладаў кнігі Э. Хэмінгуэя, Д. Т. Судзукі. Уваходзіў у блізкую да сюррэалізму літаратурную групу «Grand jeu». Памёр ад туберкулёзу, які прагрэсіраваў з-за празмернага ўжывання наркотыкаў.
Застаўніўскі раён
Застаўніўскі раён (Заставнівський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Чарнавіцкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Застаўна (Заставна).
Утвораны ў 1940 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 50194 чалавекі, плошча — 619 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 1 пасялковага і 32 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 1 пасёлак гарадскога тыпу і 37 вёсак.
IC 3742
IC 3742 — галактыка тыпу SBc ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Іван Каліта
Іван І Данілавіч, Іван Каліта (1288 —, ) — князь маскоўскі з 1325 да 1340, Вялікі князь уладзімірскі (ярлык ад хана ў 1331) да 1340, князь наўгародскі c 1328 па 1337. Сын маскоўскага князя Даніла Аляксандравіча. Іван Каліта першым з князёў пачаў называць сябе «вялікім князем усяе Русі».
Мянушку «Каліта» атрымаў за сваё багацце (Каліта — старадаўняя славянская назва грашовай торбачкі, ад цюркскага слова калта — кашалёк, невялікая скураная торбачка, якую насілі на поясе, у сучасных цюркскіх мовах, напрыклад у казахскай «калта» — кішэня).
Акжар (Аршалынскі раён)
Акжар — аул у Аршалынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Булаксайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна ў 52 км на поўнач ад цэнтра пасёлка Аршалы. Код КАТА — 113451400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 216 чалавек (105 мужчын і 111 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 182 чалавекі (91 мужчына і 91 жанчына).
Юзаф Вроньскі
Юзаф Вроньскі (Wroński; сапраўднае прозвішча — Хёнэ, польск. Hoene;, Вольштын, Польшча — , , Францыя) — польскі матэматык і філосаф-містык.
Біяграфія
У 1794 годзе Вроньскі прымаў у якасці афіцэра артылерыі ўдзел у абароне Варшавы ад прускіх войскаў. У мацэевіцкай бітве ён быў узяты ў палон, але генерал Тармасаў адпусціў яго, пасля чаго Вроньскі паступіў афіцэрам у рускую армію, дзе служыў у штабе Суворава. У 1797 выйшаў у адстаўку і адправіўся ў Германію, дзе вывучыў юрыдычныя навукі. Затым адправіўся ў Парыж і Марсель, дзе паступіў у польскі легіён, але неўзабаве зноў адправіўся ў Германію, каб вывучаць там гісторыю філасофіі і вышэйшую матэматыку. У 1811 годзе, вярнуўшыся ў Парыж, змяніў прозвішча Хёнэ на Вроньскі, пад якім пачаў публікаваць свае навуковыя працы.
Навуковыя дасягненні
Матэматычныя працы Вроньскага адзначаны шырынёй ахопу матэрыялу і агульнасцю пастаноўкі задач. Лагранж меркаваў, што тэорыі Вроньскага могуць зрабіць пераварот у навуцы. Але хваравіты гонар Вроньскага, яго схільнасць да містыцызму і, нарэшце, складанасць пазначэнняў, выкарыстаных у яго творах, прывялі да таго, што яго працы засталіся незаўважанымі сучаснікамі. Ужо пасля смерці Вроньскага даследчыкі яго прац у другой палове XIX стагоддзя выявілі, што яму належыць аўтарства значнай колькасці метадаў і некаторых сцвярджэнняў, якія да таго часу былі нанова адкрыты іншымі матэматыкамі. Нягледзячы на ​​гэта, імя Вроньскага прысутнічае ў сучасных курсах матэматычнага аналізу з-за ўведзенага ім упершыню ў 1812 годзе функцыянальнага вызначальніка (так званага вранскіяна).
Літаратура
''А. А. Гусак, Г. М. Гусак, А. А. Брычыкава'' Даведнік па вышэйшай матэматыцы — Мн.: ТетраСистемс, 2007. — С. 543.
Дайсэцу Тэйтара Судзукі
Дайсэцу Судзукі (яп. 鈴木 大拙, сапраўднае імя Тэйтара Судзукі (яп. 鈴木 貞太郎); — ) — японскі будолаг, філосаф. Адзін з вядучых папулярызатараў дзэн-будызму. Прафесар філасофіі Універсітэта Атані ў Кіёта. Член Японскай акадэміі навук і Тэасофскага таварыства Ад'яр.
24 cm Mörser M. 98
24 cm Mörser M. 98 (24 см цяжкая марціра М.98)— стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Гармата выраблялась кампаніяй Škoda. Была найболей магутнай артылерыйскай сістэмай аблогавай артылерыі да з'яўлення ў 1911 30.5 cm Mörser M. 11. Выраблялася яе мадыфікацыя М98 / 07, у якой ахоўная труба пакрывала ўвесь ствол (у М.98 толькі на 2/3). Пры перавозцы на механічнай цязе марціра разбіралася на дзве часткі (на лафет і ствол з ахоўнай трубой). Пры коннай цязе (мін. 16 коней) яна разбіралася на дула, верхні лафет, ніжні лафет, аснову ніжняга лафета. Разлік марціры складаўся з 8-10 чалавек. Да пачатку вайны на ўзбраенні знаходзілася 14 марцір М.98.
Брэсцкая крэпасць (фільм)
«Брэсцкая крэпасць» (Брестская крепость) — беларускі мастацкі фільм, зняты на кінастудыі «Беларусьфільм» ў 2010 годзе.
Травезіа
Травезіа (Travesio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыулі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пардэнонэ.
Насельніцтва складае 1839 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 63 чал./км². Займае плошчу 28 км². Паштовы індэкс — 33090. Тэлефонны код — 0427.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы апостал Пётр.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Крушынаўскі сельсавет
Крушы́наўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Крушынаўка.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Крушынаўскі (Вялікакрушынаўскі) сельсавет у складзе Рагачоўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рагачоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Азяранскага сельсавета.
IC 3743
IC 3743 — галактыка тыпу *4 (група зорак) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Паўстанне Арміі Махдзі
Паўстанне Арміі Махдзі (انتفاضة جيش المهدي) — назва двух шыіцкіх паўстанняў у Іраку супраць амерыканскай акупацыі. Дадзеныя падзеі лічацца самым буйным узброеным выступленнем за ўсю вайну. Рухаючай сілай тут стала аднайменная групоўка пад пачаткам багаслова Муктады ас-Садра. У глебе знаходзілася мэта шыітаў падвінуць сунітаў на іракскай палітычнай арэне, стварыўшы ісламскую рэспубліку па іранскаму тыпу. Каталізатарам да паўстання сталі масавыя арышты і закрыццё газеты «Аль-Хауза», пасля чаго значную частку краіны ахапілі ўзброеныя хваляванні, накіраваныя супраць міжнароднай кааліцыі і падначаленых ёй мясцовых сілавікоў.
Папярэднія падзеі
Да канца 2003 года рэлігійныя і палітычныя лідары іракскіх шыітаў вылучылі патрабаванні правесці ўсеагульныя выбары і перадаць уладу абранаму ўраду. Шыіты разлічвалі такім чынам атрымаць у свае рукі палітычную ўладу ў краіне, якая традыцыйна знаходзілася ў суніцкай меншасці (асабліва ў эпоху кіравання Садама Хусейна). Іх патрабаванні разыходзіліся з намерамі часовай кааліцыйнай адміністрацыі (яна збіралася саступіць месца спецыяльна сфармаванаму пераходнаму ўраду, што павінен быў кіраваць Іракам да будучых выбараў). Пазіцыя ЗША выклікала незадаволенасць у шэрагах шыітаў. Найбольш радыкальным іх прадстаўніком быў мула Муктада ас-Садр, які выступаў за вывад замежных войск з Ірака і за стварэнне ісламскай рэспублікі.
13—14 сакавіка 2004 года на сакрэтным пасяджэнні шыіцкіх арганізацый у Лондане была вызначана неабходнасць пачатку масавага паўстання ў Іраку. Як адзначыла электронная газета «Іслам-он-лайн», на сустрэчы члены шыіцкіх арганізацый з розных краін прынялі рашэнне, што ''«шыіты — паслядоўнікі духоўнага аўтарытэту Муктады ас-Садра — далучацца да супраціву акупантам у «суніцкім трохвугольніку». Пасля сыходу акупантаў у Іраку будзе створана плюралістычная дэмакратычная ісламская дзяржава, арыентаванае на ісламскі свет, а не на Захад»''.
Адначасова іракская апазіцыя рыхтавала ідэалагічную глебу, разгарнуўшы антыамерыканскую агітацыю, заклікаючы да адмовы ад супрацоўніцтва з замежнікамі. У адказ кіраўнік акупацыйнай адміністрацыі Пол Брэмер у канцы сакавіка загадаў закрыць галоўны друкаваны орган прыхільнікаў ас-Садра газету «Аль-Хауза», а ў кантраляваны «Арміяй Махдзі» багдадскі раён Садр-Сіці былі ўведзены амерыканскія войскі, пачаліся арышты. Адказам на гэтыя дзеянні стала паскарэнне мабілізацыі апалчэння.
Паўстанне 2004 года
Шыіцкае паўстанне, супаўшы з актывізацыяй суніцкіх баевікоў на захадзе краіны, пачалося 4 красавіка, і ў наступныя некалькі дзён амаль ва ўсіх гарадах Цэнтральнага і Паўднёвага Ірака шлі жорсткія сутыкненні. Хутка высветлілася, што выдзеленых для падаўлення абодвух мецяжоў сіл відавочна недастаткова; амерыканскія байцы ўгразлі ў вулічных баях за Фалуджу, тым больш, што ў вышэйшага камандавання было мноства праблем у розных іншых раёнах краіны. На гэтым фоне шыіцкія байцы прыступілі да захопу ўрадавых будынкаў і паліцэйскіх участкаў, нападам на пасты і канвоі кааліцыйных сіл у Багдадзе, Куфе, Кут эль-Амарэ, Эн-Наджафе, Кербеле, Басры і іншых гарадах шыіцкага поўдня Ірака.
Аперацыя «Чорная нядзеля»
Асабліва жорсткія баі шлі ў багдацкім раёне Садр-Сіці, цэнтры руха Садра. Тут амерыканскія войскі і іх саюзнікі сканцэнтравалі групную групоўку войск, якая павінна была разграміць праціўніка ў рамках аперацыі «Чорная нядзеля».
Спачатку армія ЗША не ўсталёўвала блакаду вакол Садр-Сіці і не мела ваенных кантрольна-прапускных пунктаў вакол мясцовых трушчоб. Задача знішчэння «Арміі Махдзі» ў гэтым раёне была нялёгкай для кааліцыі па двух прычынах. Па-першае, гэта страх перад масавымі ахвярамі сярод грамадзянскага насельніцтва ў выпадку прамога нападу з-за вялікай колькасці людзей, якія жывуць у раёне. Па-другое, вузкія вуліцы ў Садр-Сіці абцяжарвалі рух бранятэхнікі. Аднак нягледзячы на гэта, 1-я кавалерыйская дывізія ЗША пастаянна захоўвала свабоду перамяшчэння ў раёне, кожны дзень праводзячы шматлікія патруляванні, нават ноччу.
У наступныя месяцы Садр-Сіці знаходзіўся ў стане амаль пастаянных баёў. У гэты час баевікі пачалі праводзіць рэйды супраць кааліцыйных сіл за межамі Садр-Сіці ў іншых частках Багдаду, як, напрыклад, 4 чэрвеня, калі «Армія Махдзі» зладзіла засаду на патруль ЗША на Палесцінскай вуліцы, у выніку чаго загінулі, па розных крыніцах, ад пяці да пятнаццаці амерыканскіх салдат. Час ад часу адбываліся цяжкія вулічныя баі. Адзін з такіх баёў адбыўся 7 верасня, падчас бою на ўскраінах раёна быў забіты адзін амерыканскі салдат і 40 іракцаў, яшчэ 270 чалавек атрымалі раненні. У той жа дзень тры іншых амерыканскіх салдата былі забіты ў ходзе серыі нападаў у розных частках сталіцы.
Узяцце паўстанцамі Эль-Кута
5 красавіка пачаліся пратэстныя хваляванні ў горадзе Эль-Кут, які знаходзіўся ў зоне адказнасці 6-й асобнай механізаванай брыгады са складу ўкраінскага ваеннага кантынгенту.
Перамовы
Пасля цяжкіх баёў, што зацягнуліся да чэрвеня, амерыканскім войскам удалося аднавіць кантроль над Эн-Наджафам і Кербелай, а таксама заключыць перамір’е з шыіцкімі партызанамі, аднак у жніўні таго ж года паўстанне Махдзі ўспыхнула з новай сілай. ЗША спрабавалі схіліць ас-Садра да прымірэння пры пасярэдніцтве прызначанага імі кіраўніка пераходнага іракскага ўрада Аяда Алаўі. Да перамоўнага працэсу падключыўся і аятала Алі Сістані. Яму ўдалося дамагчыся вываду байцоў «Арміі Махдзі» з Эн-Наджафа, дзе ў той момант ішлі самыя жорсткія баі, у абмен на аналагічныя крокі з боку амерыканцаў.
У выніку наступных перамоваў Муктада ас-Садр аддаў распараджэнне спыніць баявыя дзеянні і абвясціў аб гатоўнасці ўключыцца ў палітычны працэс. Аднак байцы яго руху не былі распушчаны па дамах. На працягу 2005—2008 гг. яны ўдзельнічалі ў баявых сутыкненнях як з кааліцыйнымі войскамі, так і з суніцкімі баявымі фарміраваннямі з ліку прыхільнікаў зрынутай партыі «Баас» і нават з байцамі шыіцкай баявой арганізацыі «Корпус Бадр».
Аперацыя «Атака рыцараў»
У 2007 годзе «Армія Махдзі» абвясціла аб адмове ад вядзення ўзброенай барацьбы тэрмінам на паўгода, і ў лютым 2008 года падоўжыла спыненне агню. Аднак неўзабаве пасля гэтага ўрад краіны выступіў з ініцыятывай правядзення буйной армейскай аперацыі ў Басры. Раней горад кантралявалі брытанскія войскі, якія ў снежні 2007 года перадалі адказнасць за сітуацыю ў Басры іракскім сілам бяспекі, аднак тут быў традыцыйна моцным уплыў арміі Махдзі, і пазіцыі іракскай арміі і паліцыі пасля сыходу брытанцаў апынуліся вельмі хісткімі. Камандуючы сухапутнымі войскамі Ірака генерал-лейтэнант Алі Гайдан абвясціў, што мэта аперацыі ў Басры — «ачысціць горад ад тых, хто паставіў сябе па-за законам». Як пісаў Віктар Мяснікоў, аглядальнік расійскага выдання «Независимое военное обозрение», асноўнай мэтай іракскага ўрада было аднавіць кантроль над экспартам нафты праз Басру (найбуйнейшы порт краіны). Ас-Садр заяўляў, што чыноўнікі кіруючай кааліцыі нажываюцца за кошт махінацый з экспартам; зрэшты, і сама «Армія Махдзі» была замяшана ў кантрабандзе нафты.
Аперацыя ў Басры, што насіла назву «Атака рыцараў», пачалася 25 сакавіка. Яна праводзілася пад асабістым кантролем прэм’ер-міністра Нуры аль-Малікі і была практычна цалкам іракскім мерапрыемствам, хоць кааліцыйныя войскі аказалі артылерыйскую і авіяцыйную падтрымку, калі ў гэтым паўстала неабходнасць. Увайшоўшы ў горад, падраздзяленні ўрадавых войск адразу ж сутыкнуліся з супрацівам баевікоў. Актыўныя баявыя дзеянні працягваліся амаль тыдзень. Хоць урадавым сілам не ўдалося дасягнуць значных поспехаў, 30 сакавіка ас-Садр абвясціў аб перамір’і, загадаўшы сваім партызанам пакінуць вуліцы Басры і іншых гарадоў Ірака.
Новыя баі за Садр-Сіці
Адразу пасля пачатку аперацыі ўрадавых войскаў баевікі «Арміі Махдзі» актывізавалі дзеянні ў іншых гарадах краіны, што вымусіла іракскі ўрад з 27 сакавіка ўвесці ў Багдадзе каменданцкую гадзіну. Узброеныя сутычкі паміж баевікамі, іракскімі і амерыканскімі сіламі ў шыіцкім квартале Багдада Садр-Сіці і шэрагу гарадоў на поўдзень ад сталіцы працягваліся на працягу ўсяго красавіка. Партызаны нават абстрэльвалі «Зялёную зону», дзе размяшчалася амерыканскае пасольства. Аднак тут ужо да 5 мая кааліцыя змагла заняць частку вуліц. Хутка, 10—12 мая, паміж прадстаўнікамі ўрада і ас-Садрам было заключана новае пагадненне аб перамір’і. Паводле яго умовам, іракскія сілы бяспекі спынілі блакаду Садр-Сіці і атрымалі права на доступ у гэты квартал, затрыманне там падазраваных асоб і канфіскацыю незаконнай зброі. Паведамлялася, што за час баёў вакол гэтага квартала загінула звыш за 1000 чалавек.
Роля Ірана
Паводле некаторых амерыканскіх крыніц, у перастрэлцы 2 жніўня 2004 года ля Эн-Наджафа на баку баевікоў удзельнічалі байцы ліванскай Хезбалы і КВІР Ірана.
У лютым 2007 года ЗША ўпершыню публічна апублікавалі доказы паставак зброі шыіцкай галіне паўстанцкага руху з Ірана. Па словах вайскоўцаў, з дапамогай гэтай зброі за апошнія тры гады былі забіты 170 амерыканцаў. На брыфінгу для прэсы, які праводзіўся ва ўмовах строгіх мер бяспекі, ваенныя дэманстравалі на двух невялікіх сталах выбухоўкі EFP, а таксама набор снарадаў для мінамётаў і гранатамётаў. На іх добра бачны серыйныя нумары, якія, па словах ваенных, паказваюць на непасрэдную сувязь гэтай зброі з іранскімі заводамі. Яны таксама мяркуюць, хоць гэтаму і няма прамых доказаў, што іранская кантрабанда гэтых ўзбраенняў у Ірак для выкарыстання супраць акупацыйных сіл адбывалася з адабрэння іранскага кіраўніцтва. Амерыканцы заявілі, што падобныя высновы зроблены на аснове агульных ацэнак разведкі.
Сямён Горды
Сямён Іванавіч, Сямён Горды (1317 —, князь Маскоўскі і вялікі князь Уладзімірскі (ярлык ад хана ў 1340) па 1353, князь Наўгародскі з 1346 па 1353. Сын маскоўскага князя Івана Каліты.
Праз некалькі месяцаў пасля смерці Івана Каліты хан выдаў ярлык Сямёну, па якім «усі князі Рускія пад руку яго дадзеныя». Сімяон склаў з братамі дагавор «бысть им за один до живота и безобидно владеть каждому своим». У гэтай грамаце Сямён Горды завецца вялікім князем усяе Русі.
Сямён перад смерцю (1353) прыняў імя манаха Сазонта і зрабіў духоўнае завяшчанне, да тэксту якога прывешаны 3 пячаткі; адна з іх, срэбная, пазалочаная, з надпісам «пячатка Князя Вялікага Сямёнава ўсяе Русі», і дзве змятыя васковыя пячаткі.
Гуфніца
Гуфніца, гафуніца, гауфніца (ад houfnice ад houf натоўп, куча, атрад ) — еўрапейскі тып лёгкай палявой гарматы 15—16 ст. з кароткім ствалом, якая пачаткова служыла для непасрэднай агнявой падтрымкі палкоў (гуфаў, адсюль назва).
Гуфніцы былі ўведзены ва ўжытак гусітамі, былі перанятыя ў Польшчы і ВКЛ (15 ст.), потым трапілі ў Маскоўскую дзяржаву (16 ст.).
З-за наяўнасці кароткага ствала гуфніцы залічваюцца да першых гаўбіц (або правобразаў гаўбіц), хоць з іх і не стралялі па навеснай траекторыі. У чэшскай мове сама назва houfnice перайшла да гаўбіц.
Канструкцыйна гуфніца падобная да малой бамбарды, і мела кароткі ствол (3,5—4 калібры) з вузейшай зараднай каморай (звычайна 1,5 кал.). Калібр да 20—23 см. Кулі спачатку былі каменныя, пазней пачалі ўжываць падабенства карцечы — мяхі, напоўненыя дробным каменнем і кавалкамі жалеза, залітымі смалой. Пачаткова гуфніцы транспартаваліся на вазах, але хутка іх пачалі ставіць на двухколавыя (напр., брусовыя) лафеты з прыстасаваннямі вертыкальнага навядзення (напр., з дугавымі механізмамі).
Бульзікур
Бульзікур (Boulzicourt) — камуна ў Францыі, знаходзіцца ў рэгіёне Гранд-Эст. Дэпартамент — Ардэны. Уваходзіць у склад кантона Фліз. Акруга камуны — Шарлевіль-Мезьер. Код INSEE камуны — 08076. Камуна размешчана прыблізна за 195 км на паўночны ўсход ад Парыжа, за 90 км на поўнач ад Шалон-ан-Шампані, за 9 км на поўдзень ад Шарлевіль-Мезьера.
Саня Рычардс-Рос
Саня Рычардс-Рос (анг. Sanya Richards-Ross; нар. 26 лютага 1985, прыход Трэлані, Ямайка) — амерыканская спартсменка, спецыялізуецца ў спрынце ў асноўным вядомая па выступах на дыстанцыі 400 м. Трохразовая алімпійская чэмпіёнка, чэмпіёнка свету і дзеючая рэкардсменка Паўночнай Амерыкі.
Субарту
Субарту — старажытная дзяржава і гістарычная вобласць на паўночным усходзе Месапатаміі ў 3 — 2 тысячагоддзях да н. э. Хаця Субарту ўзгадваецца ў шэрагу надзейных крыніц, у навукоўцаў няма ўпэўненага меркавання аб яе дакладнай геаграфіі і паходжанні.
Узгадкі
Найстаражытнейшай узгадкай пра існаванне краіны Субір на поўначы Месапатаміі з'яўляецца шумерскі эпас пра Энмеркара, складзены ў 3 тысячагоддзі да н. э.
У акадскі перыяд Субарту называлася адна з найважнейшых краін вакол Акада нароўні з Шумерам, Эламам і Марту. Паведамлялася, што Сарган арганізоўваў супраць гэтай краіны ваенную экспедыцыю, а яго ўнук Нарам-Суэн пакарыў яе.
У перыяд трэцяй дынастыі Ура Субарту захоўвала незалежнасць і разглядалася валадарамі Ура як грозны супернік. Асобная краіна з гэтай назвай узгадвалася ў асірыйскіх крыніцах часоў Саргана I і вавілонскіх крыніцах часоў Хамурапі.
Апошнія звесткі пра Субарту адносяцца да пачатку 1 тысячагоддзя да н. э. як аб рэгіёне на поўначы Месапатамі або бліз яе. У канцы IX ст. да н. э. вобласць увайшла ў склад Урарту і толькі аднойчы ўзгадвалася асірыйцамі асобна як месца, дзе знайшлі прытулак ворагі іх валадара. У запісах Набапаласара і Камбіза II Субарту — геаграфічны рэгіён, узгаданы хутчэй па традыцыі.
Навуковыя інтэрпрэтацыі
Хаця ў наш час верхняя Месапатамія адносна добра вывучана археолагамі, у навукоўцаў няма адзінай думкі пра тое, якія канкрэтныя гістарычныя помнікі можна атаесамляць з Субарту. Да другой паловы XX ст. Субарту лічылі вобласцю, якая папярэднічала пазнейшай Асірыі. Аднак асірыйскія ўзгадкі пра Субарту як пра адрозную краіну вымусілі ўсходазнаўцаў лічыць, што гэта назва тычыцца рэгіёна на ўсход яе.
Яшчэ больш заблытаная сітуацыя склалася з субарэйцамі, насельнікамі Субарту. У шумерскіх крыніцах Субарту названа вобласцю змяшэння моў, але пра самі мовы нічога не кажацца. З XIX ст., калі корпус старажытных крыніц толькі вывучаўся, субарэйцаў лічылі хурытамі або продкамі хурытаў. Асіролаг Ігнас Гелб паказаў памылковасць гэтай думкі. Ён палічыў субарэйцаў суродзічамі хурытаў, якія са старажытных часоў насялялі перадгор'і вакол Месапатаміі, але не з'яўляліся непасрэдна хурытамі, у пазнейшых крыніцах называліся асобна. І. Дзьяканаў меркаваў, што першапачаткова субарэйцы былі прамымі нашчадкамі энеалітычнай культуры верхняй Месапатаміі, пазней асіміляваныя носьбітамі хурыцкіх моў. У нашы дні часам высоўваецца думка, што субарэйцы маглі быць раннімі індаеўрапейцамі.
Праблема дакладнага ўсталявання месцазнаходжання Субарту і этнічнага паходжання яе насельнікаў пакуль не вырашана з-за адсутнасці вядомых крыніц, складзеных непасрэдна ў Субарту.
Раман Уладзіслававіч Ананьеў
Валерый Міхайлавіч Ана́ньеў (нар., г. Чарнаўцы, УССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Старшыня праўлення закрытага акцыянернага таварыства «Белнафтагаз».
Біяграфія
Скончыў Чарнавіцкі будаўнічы тэхнікум, Беларускі гуманітарна-эканамічны ўніверсітэт. Працаваў віцэ-прэзідэнтам асацыяцыі «Канверсія», старшынём праўлення «Белнафтагаз».
1995 года стаў дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь трынаццатага склікання ад Бешанковіцкай выбарчай акругі № 39 Віцебскай вобласці.
Шарлевіль-Мезьер
Шарлевіль-Мезьер (Charleville-Mézières) — горад на паўночным усходзе Францыі, прэфектура (адміністрацыйны цэнтр) дэпартамента Ардэны (рэгіён Гранд-Эст). Насельніцтва — (2009). Праз Шарлевіль-Мезьер працякае рака Маас.
IC 3744
IC 3744 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кастамар (Акмолінская вобласць)
Кастамар — сяло ў Аршалынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Булаксайскай сельскай акругі. Код КАТА — 113451700.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 395 чалавек (192 мужчыны і 203 жанчыны). Паводле звестак перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 447 чалавек (219 мужчын і 228 жанчын).
Томас Генры Хакслі
Томас Генры Хакслі (Thomas Henry Huxley, 4 мая 1825 — 29 чэрвеня 1895) — брытанскі заолаг, папулярызатар навукі і абаронца эвалюцыйнай тэорыі Чарльза Дарвіна (за свае яскравыя палемічныя выступленні ён атрымаў мянушку «Бульдог Дарвіна»). Член (у 1883—1885 гады — прэзідэнт) Лонданскага каралеўскага таварыства. У 1890 годзе ўзнагароджаны ганаровай Медалём Карла Лінея за працяг лінееўскіх традыцый у сучаснай біялогіі.
Працы
Яго даследчыцкія цікаўнасці былі звязанымі з параўнаўчай анатоміяй і магчымасцямі яе эвалюцыйнай інтэрпрэтацыі. Найбольш вядомыя яго дэбаты з Рычардам Оўэнам па пытанню аб ступені анатамічнай блізкасці чалавекападобных малпаў і чалаека (ілюстрацыя з франтыспіса яго твора аб месцы чалаека ў прыродзе на доўгія гады стала папулярным сімвалам дарвінаўскай тэорыі і прататыпам для шмат якіх падобных ілюстрацый і карыкатур). Томас Гекслі адстойваў незалежнасць прафесіянальнай навукі, пабудаванай на прынцыпах матэрыялізму. Для апісання сваіх адносінаў да панаваўшых у той час рэлігійных вераванняў, ён увёў тэрмін агнастыцызм.
Сям’я
Гекслі быў заснавальнікам цэлай дынастыі выдатных англійскіх вучоных і дзеячаў культуры. Яго ўнукамі былі пісьменнік Олдас Хакслі, сэр Джуліян Хакслі (вядомы біёлаг-эвалюцыяніст, першы генеральны дырэктар ЮНЕСКА і заснавальнік Сусветнага фонда дзікай прыроды), і сэр Эндру Хакслі (фізіёлаг і Нобелеўскі лаўрэат).
Гекслі і малпы
Епіскап Оксфардскі Сэмюэл Уілберфарс быў аднім з праціўнікаў Дарвіна. У чэрвені 1860 года, падчас выступлення на Брытанскім навуковым форуме, ён назваў «Паходжанне відаў» дрэнна напісанай кнігай. У канцы выступлення епікап запытаў Томаса Хакслі, аднаго з прыхільнікаў Дарвіна, па якой лініі — дзядулі ці бабулі — той паходзіць ад малпы. Пазней Гекслі казаў, што ў той момант ён павярнуўся да знаёмага, які сядзеў побач і сказаў: «Бог сам аддаў яго ў мае рукі». Гекслі адказаў, што аддаў бы перавагу мець у якасці продка малпу, чым балбатлівага чалавека, які ўмешваецца ў навуковыя спрэчкі, аб якіх не мае аніякага ўяўлення. Публікаа напружана чакала, што адкажа яму епіскап, але той пакінуў зал, не сказаўшы ніводнага слова.
Мерына
Мерына (малагас. Merina) - найбуйнейшая этнічная група малагасійцаў. Насяляюць цэнтральную частку Мадагаскара, вобласць Імерына. Агульная колькасць - 4570 тыс. чал. .
Гісторыя
У XVII ст. правадыр Раламбу заснаваў у Імерыне дзяржаву. Яго нашчадкі паступова яе пашыралі. Канчатковае аб'яднанне мерына і заваяванне цэнтральнага нагор'я завершыў Андрыямпуінімерына (1780 - 1810 гг.). Яго сын Радама I (1810 - 1828 гг.) захапіў большую частку Мадагаскара і атрымаў як манарх еўрапейскае прызнанне. У 1895 г. дзяржаву мерына захапіла Францыя. Пасля абвяшчэння незалежнасці Мадагаскара ў 1960 г. землі мерына ўвайшлі ў склад гэтай дзяржавы.
Асаблівасці культуры
Асноўным заняткам мерына здаўна было земляробства - вырошчванне рысу і іншых сельскагаспадарчых культур. Зямлю апрацоўвалі вузкімі доўгімі лапатамі з увагнутымі лёзамі. Рыс збіралі ўручную з дапамогай нажа. Будавалі дамбы і складаныя ірыгацыйныя сістэмы. Важным гаспадарчым заняткам з'яўлялася гадоўля зебу. Вёскі земляробаў месціліся на пагорках, мелі добрыя ўмацаванні.
Зараз значная частка мерына жыве ў гарадах, асабліва ў Антананарыву.
Сем'і пераважна малыя нуклеарныя. З кан. XVIII ст. існуе суседская абшчына фукунулуна.
У XIX ст. грамадства мерына было падзелена на тры вялікія пласты. Вышэйшы складаўся з высакародных андрыяна, якія у сваю чаргу падзяляліся на шэсць груп. Прадстаўнікі першых трох груп мелі правы на спадчынныя землі вудывуна, нашэнне асаблівай вопраткі, вызваляліся ад абавязковых адпрацовак і падаткаў. Прадстаўнікі астатніх трох груп адрозніваліся толькі адсутнасцю права на вудывуна. Існавала сёмая прамежкавая група, якая карысталася выключна ганаровымі прывілегіямі.
Асноўны пласт насельніцтва фарміраваўся з простых хува - земляробаў, рамеснікаў і гандляроў. Толькі частка хува, што жыла на землях караля, па статусу была блізкай да прыгонных. Астатнія групы амаль не адрозніваліся па свайму становішчу. Хува выплочвалі даніну і павінны былі пэўны час бязвыплатна працаваць на дзяржаву.
На ніжэйшай прыступке сацыяльнай лесвіцы стаялі рабы андэву.
Гэты грамадскі падзел можна прасачыць і сёння ў пабытовай культуры нават гараджан.
Мова
Дыялект мерына стаў асновай сучаснай літаратурнай малагасійскай мовы.
Рэлігія
Большасць мерына зараз спавядаюць хрысціянства, аднак па-ранейшаму важным застаецца культ продкаў.
Ларыса Мікалаеўна Смірнова
Ларыса Мікалаеўна Смірнова (нар., Полацк) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар Рэспублікі Беларусь (2004), член-карэспандэнт Беларускай акадэміі архітэктуры, ганаровы член Украінскай акадэміі архітэктуры.
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Аўтар больш як 50 горадабудаўнічых праектаў і навукова-даследчых работ. Асноўныя з іх (аўтар, у аўтарскім калектыве, кіраўнік аўтарскага калектыва): генеральны план г. Віцебска (1973, 1983 ); генпланы гарадоў Гарадок (1977) , Паставы (1976 ), Бягомль і інш. Віцебскай вобласці (1974—1980); праект дэталёвай планіроўкі жылога раёна «Лучоса» ў Віцебску (1984) ; ПДП жылых раёнаў Паўночнага (1979) і на поймавых тэрыторыях у Барысаве (1980) ; праект рэгенерацыі гістарычнага цэнтра г. Віцебска (1985); праект дэталёвай планіроўкі жылога раёна «Білева» ў Віцебску (1987); БНБ «Склад, парадак распрацоўкі і ўзгаднення горадабудаўнічых праектаў» (1996); Горадабудаўнічая хартыя краін СНД (у аўтарскім калектыве, 1998); праект горадабудаўнічай рэканструкцыі цэнтральнай часткі г. Давыд-Гарадка з помнікам князю Давыду (1999); горадабудаўнічая рэканструкцыя Свята-Успенскага Жыровіцкага манастыра (2000); генеральныя планы гарадоў — абласных цэнтраў рэспублікі (Брэст, Магілёў, Гродна, Гомель, Віцебск; 2003); дэталёвы план цэнтра Віцебска (2005); праект горадабудаўнічага развіцця трансмежных рэгіёнаў Беларусь — Украіна (2009), Беларусь — Польшча (2010); праект парку забаў тыпу «Дыснэйлэнд» у прыгараднай зоне Мінска (2009); генеральны план новага горада энергетыкаў Астраўца (2009).
Уільям Роўэн Гамільтан
Уільям Роўэн Гамільтан (англ. William Rowan Hamilton;  — ) — выдатны ірландскі матэматык і фізік XIX стагоддзя.
Біяграфія
Ужо ў дзяцінстве хлопчык выявіў незвычайныя здольнасці. У 7 гадоў ён ведаў старажытнаяўрэйскую мову, у 12 — пад кіраўніцтвам дзядзькі Джэймса, добрага лінгвіста, ведаў ужо 12 моў і сярод іх фарсі, арабская і санскрыт. У 13 гадоў ён напісаў кіраўніцтва па сірыйскай граматыцы.
Пасля моў надышла пара захаплення матэматыкай. Двума гадамі раней Гамільтану трапіўся лацінскі пераклад «Пачаткаў» Еўкліда, і ён дэталёва вывучыў гэта сачыненне; ў 13 гадоў ён прачытаў «Універсальную арыфметыку» Ньютана, у 16 ​​гадоў — большую частку «Матэматычных пачаткаў натуральнай філасофіі» Ньютана, у 17 гадоў — пачаў вывучэнне «Нябеснай механікі» Лапласа.
1823: паступіў у Трыніці-каледж у Дубліне. Ён паказаў бліскучыя здольнасці, і ў 1827 годзе, яшчэ студэнтам, быў прызначаны прафесарам астраноміі ў Дублінскім універсітэце і каралеўскім астраномам Ірландыі, пост Каралеўскага астранома Ірландыі займаў на працягу 38 гадоў — даўжэй, за астатніх, каго прызначалі на гэту пасаду. Публікуе шэраг работ па геаметрычнай оптыцы.
1833: жэніцца з Хелен Бэйлі. Шлюб аказаўся не вельмі ўдалым, і Гамільтан пачаў злоўжываць алкаголем.
1834—1835: класічныя працы па гамільтанавай механіцы.
1835: віцэ-кароль Ірландыі ўзвёў Гамільтана ў баранеты.
1837: абраны прэзідэнтам Каралеўскай ірландскай акадэміі і членам-карэспандэнтам Пецярбургскай акадэміі навук.
1843: адкрывае кватэрніёны і паглыбляецца ў іх даследаванне.
У канцы жыцця Гамільтан пакутваў ад душэўнага разладу.
Бахмацкі раён
Бахмацкі раён (Бахмацький район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Бахмач (Бахмач), плошча — 1487,7 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 2 пасялковых і 20 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 гарады раённага значэння, 1 пасёлак гарадскога тыпу, 9 пасёлкаў сельскага тыпу і 69 сёлаў.
Вальвазонэ
Вальвазонэ (Valvasone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пардэнонэ.
Насельніцтва складае 2190 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 114 чал./км². Займае плошчу 17 км². Паштовы індэкс — 33098. Тэлефонны код — 0434.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Pietro e San Paolo.
IC 3745
IC 3745 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
1 да н.э.
Падзеі
Авідый піша «Ars Amatoria».
Ан-сюр-Мёз
Код INSEE камуны — 08207. Камуна размешчана прыблізна за 230 км на паўночны ўсход ад Парыжа, за 135 км на поўнач ад Шалон-ан-Шампані, за 39 км на поўнач ад Шарлевіль-Мезьера.
Юзаф Фардон
Юзаф Фардон, у манастве Мельхіёр (Józef Fordon (Melchior);, Гродна — , Гродна) — святар.
Біяграфія
Паходзіў з сям’і вядомага гродзенскага архітэктара Якава Фардона і яго трэцяй жонкі Феліцыі з Луковічаў.
Вучыўся ў Гродне і Віленскай дыяцэзіяльнай духоўнай семінарыі. У 1887 годзе ў Коўне быў пасвечаны ў святары. У 1887—1893 гадах пробашч у вёсках Струбніцы Ваўкавыскага павета, у 1893—1903 гадах у Дамброве Сакольскага павета, дзе пабудаваў касцёл, у 1903—1905 гадах у Гродне, у 1905—1909 гадах у касцёле Усіх Святых у Вільні.
Быў высланы з Вільні за збор у 1907 годзе подпісаў сярод духоўных і вернікаў пад петыцыяй да Папы Пія Х з просьбаю ўзяць пад сваю абарону архіепіскапа Эдварда Ропа, якога праследавалі царскія ўлады. Пасяліўся пры капліцы на могілках на Панарах, працягваючы кіраваць парафіяй.
У 1910 годзе ўступіў у ордэн францысканцаў — братоў меншых канвентуальных, атрымаў імя Мельхіёр. Пасля сканчэння навіцыяту ў Кракаве стаў капеланам у в. Вака Мураваная. Вікарый у Гродне з 1913 года.
Падчас баёў за горад у Першую сусветную вайну ў верасні 1915 года ахвяраваў сабою замест трынаццаці мясцовых пажарнікаў, якіх нямецкія ваенныя ўлады абвінавацілі ў супрацоўніцтве з расійскім войскам. Супрацоўнічаў з мясцовай ПАВ (1918). У 1919 годзе гвардыян рэактываванага кляштара ў Гродне. Пазней — гвардыян у Вільні. Пасля вяртання ў Гродна — дарадчык і спавядальнік айца М. Кольбэ, духоўны апякун рэдакцыі часопіса «Rycerz Niepokalanej». Быў пахаваны на каталіцкіх могілках у Гродне, у сямейным склепе каля бацькі і маці. 4 снежня 2003 годзе цела было эксгумавана і перапахавана ў саркафагу ў касцёле Маці Божай Анёльскай.
Памяць
У яго гонар была названа адна з вуліц. Беатыфікаваны.
Л. Саванеўскі ў кнізе «Saga o Grodnie» пісаў пра яго: «Fordon — franciszkanin, człowiek świątobliwy».