cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тосна (рака)
Выток ракі Тосна размешчаны ў пяці кіламетрах на паўночны захад ад вёскі Паддуб’е, недалёка ад ракі Арэдэж, працякае па Прынеўскай нізіне і ўпадае ў Няву ў раёне горада Атраднае на 44 кіламетры ад вусця. Працягласць — 121 км, шырыня ад 5 да 30 м, сярэдні ўхіл 0,49 м/ км. Па берагах — змешаны лес, шмат балот.
Асноўныя прытокі: Саблінка, Лустоўка.
На рацэ размешчаныя горада Тосна, Нікольскае, Атраднае, а таксама пасёлак Ульянаўка.
IC 1856
Гэты аб’ект уваходзіць у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кіслякі (Дзямідаўскі раён)
Кіслякі (Кисляки) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цітоўшчынскага сельскага паселішча.
Мадлібажыцы (гміна)
Мадлібажы́цы (Modliborzyce) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Яноўскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Мадлібажыцах. Плошча гміны складае 153,15 км². Станам на 2014 год у гміне Мадлібажыцы пражывалі 7115 чалавек, шчыльнасць — 46,46 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 24 салецтвы.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 25 населеных пунктаў.
Сінюга (прыпыначны пункт)
Сіню́га (, Синюга)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Сінюга; на лініі Асіповічы I — Магілёў II, паміж станцыяй Друць і прыпыначным пунктам Семуковічы.
Новыя Варанцэвічы
Но́выя Варанцэ́вічы (, Новые Воронцевичи) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Воўкавіцкага сельсавета.
Праходы (Барысаўскі раён)
Прахо́ды (, Проходы) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Перасадскага сельсавета.
Амінторэ Фанфані
Амінторэ Фанфані (Amintore Fanfani;, П’евэ-Санта-Стэфана, Таскана — , ) — італьянскі палітык, часовы прэзідэнт Італіі ў 1978 годзе, шматразовы Старшыня Савета Міністраў Італіі, міністр замежных і ўнутраных спраў, член Хрысціянска-дэмакратычнай партыі, адна з дамінантных фігур на палітычнай арэне Італіі XX стагоддзя, старшыня Генеральнай Асамблеі ААН.
Маяпан
Майяпа́н, або Маяпа́н (Mayapán) — горад-дзяржава мая на поўначы паўвострава Юкатан (Мексіка). Заснаваны, верагодна, у 10 ст. У 12—15 ст. займаў пануючае становішча сярод іншых гарадоў на тэрыторыі паўвострава. Маяпанская валадарская дынастыя Какомаў была тальтэкскай па паходжанню. У сярэдзіне 15 ст. Маяпан быў разгромлены войскамі горада Мані і яго саюзнікаў. Асноўныя археалагічныя даследаванні Маяпана праводзіліся ў 1950-х экспедыцыяй інстытута Карнегі (ЗША). Гарадзішча Маяпана (плошча ~ ) было акружана каменнай сцяной з 6 галоўнымі варотамі; унутры знаходзілася звыш 3,5 тысяч будынкаў, сярод якіх храм «Касцільё», шматлікія залы з калонамі, платформы для танцаў, круглы храм «Караколь» і жылыя дамы. У архітэктуры і скульптуры прыкметны ўплыў тальтэкскай культуры.
Стан руін горшы, чым у іншых старажытных гарадах мая ў акрузе, што шмат у чым абумоўлена паўстаннем у 1441 годзе, калі большасць будынкаў была падпалена ці разбурана, а вялікая частка насельніцтва горада забіта. У перыяд росквіту горада ў ім, мабыць, жыло каля 12 тысяч чалавек і налічвалася каля трох з паловай тысяч будынкаў.
Януш Касцевіч
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Касцевічаў герба «Ляліва». Нарадзіўся ў сям’і Станіслава, пачынальніка роду.
Маршалак дворны з 1510 года, ваявода віцебскі з 1514 года і падляшскі з 1520 года, адначасова стараста дарагічынскі з 1522 года і ковенскі з 1523 года, дзяржаўца радунскі, ожскі і пераломскі.
Першы ўладальнік майнтка Касцянёва.
Баі пры Альбарасіне
Баі пры Альбарасіне — ваенны эпізод, які адбыўся падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі ў ліпені 1937 года. Перад бітвай пры Брунетэ рэспубліканская армія вырашае правесці шэраг аперацый, каб перашкодзіць прыбыцці войскаў нацыяналістаў у наваколлі Мадрыда. Адным з іх было наступленне на горад Альбарасін.
Планы і сілы бакоў
Для атакі была прызначана 42-я дывізія з XIII армейскага корпуса, са штабам у населеным пункце Каньетэ. Мэта складалася ў тым, каб заваяваць Сьера-дэ-Альбарасін і ў выпадку поспеху працягнуць прасоўванне да ракі Хілока і гораду Тэруэль.
Наступленне рэспубліканцаў
Хутка разгарнуўшыся на вышынях вакол горада, сілы 42-й рэспубліканскай дывізіі занялі пазіцыі для нападу на Альбарасін, у якім быў слабы гарнізон.
5 ліпеня 61-я брыгада прарвала пазіцыі ворага, а 7-га ўвечары ўвайшла ў горад, які быў захоплены хутка і амаль цалкам, за выключэннем двух ачагоў супраціву ў казармах грамадзянскай гвардыі і ў саборы.
З іншага боку, большая частка 59-й брыгады была накіравана на Хеа-дэ-Альбарасін для ўзмацнення пазіцый, у той час як 61-я брыгада накіравалася да Мантэрдэ, які яна ўзяла пад свой кантроль. Франкісты адступілі і занялі пазіцыі ў верхняй частцы Альбарасіна. Іх авіяцыя стала абстрэльваць надыходзячых рэспубліканцаў. Тыя спынілі наступленне і занялі абарону.
Гарады Селья, Вільяркемада і Санта-Эулалія-дэль-Кампа набылі ў тыя дні каштоўнасць як вароты ў Сьера-дэ-Альбарасін. На наступны дзень шматлікія падмацаванні нацыяналістаў былі сканцэнтраваны ў Селье, каб справіцца з рэспубліканскім прасоўваннем. Чыгуначны шлях дазваляў лёгка перамяшчаць войскі паміж Сарагосай, Калатаюдам і Тэруэлем.
Контрнаступленне нацыяналістаў
9 ліпеня нацыяналістычныя войскі былі рэарганізаваны ў тры калоны пад камандаваннем генерала Мігеля Понтэ. Было вырашана нанесці контрудар і вярнуць страчаныя пазіцыі. Першая калона, якая складалася з штурмавых гвардзейцаў, адправілася з Санта-Эулаліі-дэль-Кампа, прасоўваючыся да Мантэрдэ-дэ-Альбарасін. Цэнтральная калона ішла прама з Сельі на Альбарасін з мэтай прарваць аблогу. Трэцяя калона наступала на поўдні, адваёўваючы масіў Кебрадас і адтуль атакуючы Арабаль-дэ-Альбарасін.
11 ліпеня рэспубліканскія войскі атрымалі загад захаваць свае пазіцыі ў Альбарасіне любой цаной і здушыць супраціў франкістаў, якія заставаліся без ежы і вады з 7-га чысла ў некаторых будынках горада
На працягу некалькіх дзён баі адбываліся ў розных частках Сьера-дэ-Альбарасін. 14 ліпеня войскі Понтэ прарвалі пазіцыі рэспубліканцаў і адбілі Альбарасін. Да 16 ліпеня нацыяналісты вярнулі ўсе пазіцыі, якія яны страцілі ў пачатку наступлення.
Вынікі
Баі не паўплывалі ні на Арагонскі фронт, ні на бітву пры Брунетэ, хоць нацыяналісты прасунуліся на некалькі кіламетраў і да 11 жніўня захапілі некалькі рэспубліканскіх гарадкоў, умацаваўшы свае абарончыя пазіцыі на паўднёвым флангу ля Тэруэля. Гэты раён заставаўся даволі спакойным да канца вайны.
Мярэжка
Мярэжка можа прысутнічаць на вырабе як самастойна, так і быць дапоўнена вышыўкай.
Разнавіднасцяў мярэжак мноства. Асноўныя віды мярэжак: пэндзлік, слупок, козлік, жучок, панка, мярэжка, пераплеценая ў сярэдзіне, рэльефная, снавальная і мярэжка-насціл.
Мярэжка «пэндзлік» з’яўляецца як бы асновай усіх астатніх відаў мярэжак і выкарыстоўваецца для падшывання гатовых вырабаў. Пучкі яе складаюцца з 3-5 нітак, зацягнутых з аднаго боку. Астатнія віды мярэжкі выконваюцца па прынцыпе «пэндзліка» са змяненнем спосабаў мацавання — з двух бакоў або з аднаго — і колькасці нітак ва ўзоры.
Далас
Далас (Dallas) — горад у ЗША, размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы штата Тэхас на рацэ Трыніці. Адміністрацыйны цэнар графства Далас. Разам з Форт-Уэртам і іншымі гарадамі агламерацыі (Арлінгтан, Гарланд, Дэнтан, Ірвінг, Мескіт і Плэйна) Далас складае мегаполіс («metroplex») «Далас—Форт-Уэрт». Далас з'яўляецца 3-м па колькасці насельніцтва горадам Тэхаса і 9-м у ЗША (1 213 825 чалавек паводле звестак на 2005 год); сам мегаполіс «Далас—Форт-Уэрт» з'яўляецца 5-м па колькасці насельніцтва ў ЗША (5,7 млн чал.).
Гісторыя
Далас быў заснаваны ў 1841 годзе гандляром па імені Джон Нілі Браян, праз два гады пасля даследавання тэрыторыі ў 1839 годзе. Графства Далас было заснаванае ў 1846 годзе і названа ў гонар Джорджа Даласа, адзінаццатага віцэ-прэзідэнта Злучаных Штатаў. Аднак, дакладнае паходжанне назвы горада дагэтуль невядома. Жыхары звалі горад так прынамсі ўжо ў 1843 годзе, так што на цяперашні момант існуюць чатыры асноўныя тэорыі паходжання назвы:
Статут гарадскога паселішча быў прысвоены Даласу ў 1856 годзе, а ў 1871 годзе ён стаў горадам.
У 1855 годзе група еўрапейскіх мастакоў і музыкантаў заснавалі на захад ад Даласа ўтапічную камуну (глядзіце утопія) пад назвай Ла Рэюн'ён. Калі камуна спыніла сваё існаванне, большасць людзей пераехалі ў Далас, дзе заснавалі арт-квартал, які існуе і дагэтуль у раёне Дзіп Элум каля цэнтра. У сучасным Даласе адчуваюцца моцныя тэатральныя традыцыі, гэта тычыцца як класічнага, так і эксперыментальнага рэпертуару. Таксама, у Даласе існуе актыўная музычная сцэна і разнастайныя канцэрты — частая з'ява ва ўсіх частках горада.
Аэрапорты
Далас абслугоўваецца двума буйнымі камерцыйнымі аэрапортамі: Міжнародным Аэрапортам Далас/Форт-Уэрт (вядомым як DFW International) і Далас Лаў Філд.
Дзед-глыбачанін
Скульптура адлюстроўвае пажылога інтэлігентнага мужчыну ў капелюшы, на каленях у якога ляжыць кніга. Мужчына вяртаецца з рыбалкі, а ў лодцы знаходзіцца злоўленая рыба. Побач з мужчынам сядзіць кот. Акрамя таго ў помніку знайшлі адлюстраванне вобразы глыбоцкіх храмаў, касцёла і царквы, якія сімвалізуюць духоўнасць, добрасуседства вернікаў розных канфесій.
Дэвід Пітэрсан (лінгвіст)
Дэвід Джошуа Пітэрсан (David Joshua Peterson; нар. 20 студзеня 1981) — пісьменнік, мастак, лінгвіст, стваральнік штучных моў для тэле - і кінафільмаў, такіх як «Тор: Царства цемры» і «Доктар Стрэндж». Працаваў над датракійскай і валірыйскай мовамі для тэлесерыяла «Гульня тронаў», а таксама дапрацаваў мову Старэйшай Гаворкі для серыяла «Вядзьмар» ад Netflix.
Біяграфія
Пітэрсан атрымаў ступень бакалаўра па англійскай мове і лінгвістыцы ў Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі (2003), затым скончыў магістрскую праграму па лінгвістыцы ў Каліфарнійскім універсітэце ў Сан-Дыега (2003-2006). Згодна з інтэрв'ю, дадзенага выданню Conlangs Monthly, ён упершыню пазнаёміўся са штучнымі мовамі, яшчэ знаходзячыся ў Берклі, пасля наведвання класа эсперанта ў 2000 годзе. У 2007 годзе ён стаў адным з 10 заснавальнікаў «Таварыства па стварэнню моў» і быў яго прэзідэнтам (2011-2014).
У 2009 годзе тэлевізійнай сеткі HBO спатрэбілася распрацаваць выдуманую мову для тэлесерыяла «Гульня тронаў». Прадзюсары звярнуліся за дапамогай да Грамадства па стварэнню моў. Конкурс выйграў Пітэрсан.
Пітэрсан стварыў датракійскую і валірыйскую мовы для серыяла «Гульня тронаў», а таксама касцітанскую, іраціенскую, індаджынскую і OMEC мовы для шоу «Выклік» канала Syfy; наогул ён стварае мовы з 2000 года. Ён таксама стварыў мову, якая выкарыстоўваецца цёмнымі эльфамі ў фільме «Тор: Царства цемры». Нядаўнія праекты Пітэрсана ўключаюць мовы Inha і Munja'kin для серыяла NBC «Ізумрудны горад».
Пітэрсан актыўна папулярызуе творчасць па стварэнні моў, таксама званых «канлангамі». Ён стварыў некалькі відэаролікаў на YouTube у серыі пад назвай «Мастацтва вынаходніцтва мовы» і апублікаваў кнігу пад той жа назвай у 2015 годзе. Таксама Пітэрсан працаваў выканаўчым прадзюсарам дакументальнага фільма 2017 года Conlanging — The Art of Crafting Tongues.
Кабызі
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Украінскія міратворцы ў Іраку
Украінскі ваенны кантынгент у Іраку (Український військовий контингент в Іраку) — падраздзяленне ўзброеных сіл Украіны, якое знаходзілася ў складзе сіл шматнацыянальнай кааліцыі ў Іраку ў перыяд з 31 ліпеня 2003 да 9 снежня 2008. Агулам у Іраку і Кувейце вайсковую службу прайшлі каля 6100 украінцаў, 18 з якіх загінулі, больш за 40 атрымалі раненні. Гэта самая вялікая замежная ваенная аперацыя ў гісторыі сучаснай Украіны.
Папярэднія падзеі
Пасля заканчэння ваеннага ўварвання ў Ірак прэзідэнт ЗША Джордж Уокер Буш заклікаў сусветную супольнасць прыняць удзел у працэсе дэмакратызацыі Ірака.
Асновай украінскага кантынгенту ў Іраку стала 5-я асобная механізаваная брыгада (1333 салдаты, 228 сяржантаў, 111 прапаршчыкаў і 270 афіцэраў), укамплектаваная на добраахвотнай аснове. Перад перадыслакацыяй у Ірак частка афіцэраў штаба дывізіі ўдзельнічала ў сумесных вучэннях шматнацыянальных сіл у раёне горада Шчэцін. Пры падрыхтоўцы да аперацыі было ўстаноўлена, што існая ў савецкі час сістэма падрыхтоўкі новых ваенных перакладчыкаў разбурана ў 1990 годзе, а тыя, што ёсць на ўліку міністэрства абароны ўжо не падыходзяць паводле ўзросту і стану здароўя. Гэты факт прымусіў уключыць склад кантынгенту былі ўключаны сем грамадзянскіх асоб (перакладчыкі, якія валодалі арабскай мовай).
21 ліпеня з порта ў горадзе Мікалаеў у Кувейт выйшаў турэцкі карабель з 288 адзінкамі вайсковай тэхнікі на борце (60 бронетранспарцёр БТР-80, 11 бронемашын БРДМ-2, 217 аўтамабіляў розных тыпаў і іншая спецыяльная тэхніка). 31 ліпеня прэзідэнт Украіны Леанід Кучма пастанавіў перадыслакаваць з Кувейта ў Ірак 19-ы асобны ўкраінскі батальён радыяцыйнай, хімічнай і бактэрыялагічнай абароны (450 вайскоўцаў). Таксама кантынгенту былі вылучаны камплекты разведвальна-сігналізацыйнай апаратуры 1К18 «Рэал-У» і 1К124 «Табун».
7—10 жніўня ваеннаслужачыя кантынгенту былі дастаўлены ў Ірак і Кувейт з Кіева і Нікалаева на самалётах Іл-76 кампаніі УАТК. У якасці жэсту ў адказ Джордж Буш паабяцаў Украіне падтрымку «на шляху інтэграцыі ў еўрапейскія і еўраатлантычныя структуры».
Дзейнасць у 2003—2005
Украінская механізаваная брыгада паступіла ў падпарадкаванне камандавання шматнацыянальнай дывізіі «Цэнтр-Поўдзень», якая мела ў сваёй аснове польскі кантынгент, і была дыслакавана ў правінцыі Васіт ў 140 км ад Багдада. Украінскія вайскоўцы выконвалі задачы на ​​ірана-іракскай мяжы, у населеных пунктах Эль-Кут, Эль-Хай, Эс-Сувайра, Вавілон, Багдад, на пункце пераходу «Арафат» (форт Бадра).
У цэлым, у перыяд са жніўня 2003 года па сакавік 2005, у Іраку знаходзілася каля 1600 украінскіх вайскоўцаў (у тым ліку 14 жанчын) і больш за 2000 адзінак тэхнікі. Да пачатку красавіка 2005 года колькасць кантынгенту павялічалася да 1650 чалавек. Расходы складалі каля 20 млн долараў ЗША на год.
Як паведаміў у інтэрв’ю намеснік камандзіра 19-га батальёна Алег Кузняцоў, іх вайскоўцы былі самымі «таннымі» з усіх 34 краін кааліцыі. Штомесячнае грашовае забеспячэнне ўкраінскіх байцоў складала 500—600 долараў для радавых салдат, 800—900 долараў для прапаршчыкаў і 1000—1200 для афіцэраў.
Украінскія ваенныя неаднаразова падвяргаліся нападам і асабіста здзяйснялі аперацыі супраць паўстанцаў. Ім супрацьстаялі шыіцкая групоўка «Армія Махдзі» і партыя Баас. Так, у пачатку верасня 2003 года, у горадзе Эс-Сувейра была зроблена першая спроба атакі ўкраінскага патруля — у выніку выбуху фугаса з дыстанцыйным кіраваннем нязначныя пашкоджанні атрымаў аўтамабіль, але асабісты склад не пацярпеў. Першы бой ваенных адбыўся ўвечары 28 кастрычніка 2003 у раёне горада Эс-Сувейра, калі быў атакаваны патруль 5-й амехбр (14 ваеннаслужачых на двух БТР-80). Пад бронемашынай былі ўзарваны тры фугасы, а затым патруль абстралялі з РПГ-7. У выніку былі паранены 7 вайскоўцаў і пашкоджаны абодва БТР-80. Самым значным баявым сутыкненнем для ўкраінскіх сіл стала бітва за Эль-Кут у красавіку 2004 года.
Каб пазбегнуць варожага праслухоўвання, украінскія вайскоўцы размаўлялі па рацыі толькі па-ўкраінску, выкарыстоўваючы код украінскіх слоў, бо паўстанцы разумелі англійскую і рускую. Паводле слоў экс-прэс-сакратара міністра абароны Украіны Андрэя Лысенкі, «украінская мова выратавала жыццё ўкраінскіх салдат».
Вывад кантынгенту
У маі 2004 Вярхоўная Рада на закрытым пасяджэнні абмеркавала пытанне аб вывадзе войск. Былі разгледжаны некалькі прапаноў, якія падтрымалі ад 116 да 160 дэпутатаў фракцый КПУ, СПУ, БЮТ і часткі «Нашай Украіны». Дэпутаты патрабавалі ад прэзідэнта прыняць рашэнне аб тэрміновым вывадзе ўкраінскіх вайскоўцаў з Ірака.
11 студзеня 2005, паводле ініцыятывы лідара Камуністычнай партыі Украіны П. Н. Сіманенкі, Вярхоўная Рада прыняла пастанову, у якой прэзідэнту было прапанавана неадкладна вярнуць ўкраінскіх міратворцаў на радзіму: «У сувязі з небяспечным абвастрэннем ваенна-палітычнай абстаноўкі ў Іраку і ахвярамі сярод украінскіх вайскоўцаў прапануецца лічыць немэтазгодным далейшае знаходжанне падраздзяленняў узброеных сіл Украіны ў гэтай краіне». За рашэнне прагаласавалі 308 дэпутатаў.
Рашэнне аб падрыхтоўцы да вываду ўкраінскага кантынгенту прыняў Леанід Кучма. Ужо 15 сакавіка 2005 пачаўся паэтапны вывад ўкраінскага кантынгенту. 27 снежня ён завяршыўся.
Дзейнасць у 2005—2008
У красавіку 2008 года прэзідэнт Украіны Юшчанка адправіў у Ірак 15 вайскоўцаў і работнікаў міністэрства абароны Украіны для ўдзелу ў Місіі ААН. 24 снежня 2008 года апошнія 29 чалавек украінскага міратворчага персаналу завяршылі міратворчую місію ў Іраку ў складзе кааліцыйных сіл і вярнуліся ва Украіну, аднак у Іраку засталіся 10 ўкраінскіх афіцэраў у складзе трэніровачнай місіі НАТА.
Місія НАТА
Па стане на студзень 2010 года, у складзе трэніровачнай місіі НАТА ў Багдадзе і на базе Тадж (35 км на поўнач ад Багдаду) было 8 украінцаў, у снежні 2011 года — 9 ваеннаслужачых , па стане на 24 ліпеня 2013 года — 6 афіцэраў. У цэлым, за ўвесь перыяд удзелу ў аперацыі NTM-I, украінскія ваенныя саветнікі і інструктары правялі заняткі па павышэнні кваліфікацыі і падрыхтоўцы з 400 афіцэрамі іракскай арміі і навучылі 575 старшых сяржантаў і сяржантаў.
Вынікі
Толькі да канца 2003 года вайскоўцы ўкраінскага кантынгенту ў Іраку зрабілі дагляд 39 245 грамадзянскіх асоб і 12 862 аўтамашыны, затрымалі 3933 чалавекі, выявілі і канфіскавалі 2 мінамёты, 5 ПТКР, 3 ЗРК «Роланд», 1 ПЗРК «Страла-2М», 11 гранатамётаў, 358 адзінак стралковай зброі, 76 ручных гранат, 63 кг тратылу, 17 метраў вогнеправоднага шнура, 164 дэтанатара, значную колькасць боепрыпасаў (374 артылерыйскія снарады, 8 мінамётных мін, 55 365 патронаў) і 0,8 кг наркотыкаў.
Падчас місіі ўкраінскія вайскоўцы спрыялі будаўніцтву 14 школ, рамонту 7 дзіцячых садкоў, 4 магістраляў і 3 ліній электраперадачы. Былі адноўлены 4 аб’екты водазабеспячэння, а амаль 50 000 мясцовых жыхароў атрымалі медыцынскую дапамогу.
Па стане на 11 снежня 2008 года, праз Ірак прайшлі каля 5 тыс. украінскіх вайскоўцаў.
За ўвесь перыяд місіі загінулі 18 украінскіх і звыш за 40 атрымалі раненні. Акрамя таго, мелі месца небаявыя санітарныя страты (захварэўшымі). Пры медыцынскім абследаванні вайскоўцаў былі выяўлены выпадкі нервова-псіхічных і іншых стрэсавых расстройстваў. Пяць параненых вайскоўцаў украінскага кантынгенту, якія праходзілі лячэнне ў ваенным шпіталі ЗША ў горадзе Ланштуль (ФРГ) у выніку лячэння з інтэнсіўным ужываннем наркатычных прэпаратаў, пасля вяртання ва Украіну і медыцынскага абследавання ў Кіеве былі прызнаны нарказалежнымі.
Па вопыце ўдзелу ў баявых дзеяннях у Іраку некалькі БТР-80 украінскага кантынгенту былі мадэрнізаваны — на іх усталявалі мацаванне для ўстаноўкі аўтаматычнага гранатамёта АГС-17 і супрацькумуляціўныя экраны.
Таццяна Юшкевіч
Таццяна Юшкевіч (нар. 1934) — сябра мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля, належала да смаргонскай групы арганізацыі. Малодшая сястра Тамары Юшкевіч.
Біяграфія
Нарадзілася ў 1934 годзе ў Смаргоні Ашмянскага павета Віленскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы (цяпер Гродзенская вобласць). У сям’і было тры дачкі: Тамара, Таццяна і малодшая Вольга (нар. у 1939). Дзяцінства было цяжкае, бо бацьку мабілізавалі падчас Другой сусветнай вайны, а маці ў той час нідзе не працавала. У 1944 годзе пры адступленні немцаў быў спалены дом Юшкевічаў, таму яны былі вымушаны жыць у бабулі ў каморцы. У 1946 годзе бацька вярнуўся з нямецкага палону.
Вучылася ў Смаргонскай сярэдняй школе. Восенню 1949 года далучылася да мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падпольнага вучнёўскага руху. Моладзевая арганізацыя, кіраўніком якой быў Расціслаў Лапіцкі, у асноўным займалася распаўсюджваннем антысавецкіх улётак, але таксама планавала перайсці і да больш актыўных дзеянняў. У арганізацыі Таццяна Юшкевіч, як і яе сястра, расклейвала антысавецкія ўлёткі.
У лютым 1950 года была арыштаваная, будучы вучаніцай 7-га класа. Летам таго ж года асуджаная ваенным трыбуналам Беларускай ваеннай акругі па справе мядзельска-смаргонскай падпольнай арганізацыі: атрымала 10 гадоў утрымання ў дзіцячых працоўных калоніях (ДПК), бо была непаўналетняй. Калі на судзе пачалі зачытваць абвінаваўчае заключэнне непаўналетняй Таццяне Юшкевіч, адзін з суддзяў сказаў Расціславу Лапіцкаму, паказваючы на Таццяну: «Ваша ахвяра!», намякаючы на тое, што Расціслаў і яе ўцягнуў у палітыку, але той адказаў: «Не, гэта ахвяра савецкай улады!».
Вызваленая ў лютым 1954 года, вярнулася ў Смаргонь. Чатыры месяцы працавала ў геолагаразведкавай партыі на даследаванні смаргонскіх пяскоў. У 1957 выйшла замуж за мужчыну на прозвішча Буцько і выехала да мужа ў Вільнюс. У 1960 годзе нарадзіла сына. У 1964 годзе памерла маці. У 1982 годзе памерла старэйшая сястра Тамара. У 1989 годзе памерла малодшая сястра Вольга. У 1990 годзе памёр бацька. Разам з мужам атрымала 2-ю групу інваліднасці. Яе ўспаміны выкарыстаныя ў кнізе Міхася Чарняўскага «Ня бойцеся ахвяраў і пакут».
Жыве ў Вільнюсе.
Бірута
Бірута, Бірутэ (Birutė; каля 1325—1382 або 1389) — жонка вялікага князя літоўскага Кейстута і маці вялікіх князёў Вітаўта і Жыгімонта Кейстутавіча.
Біяграфічныя звесткі
У часы, калі літоўскае насельніцтва Вялікага Княства Літоўскага ў большасці было язычніцкім, на тэрыторыі Аўкштоты і Жамойці размяшчаліся капішчы. Паводле падання, адно з найвядомейшых знаходзілася ў вялікім лесе на ўзбярэжжы Балтыйскага мора (на месцы цяперашняй Палангі) і прысвячалася багіні Праўрыме. Нязгаснае вогнішча падтрымлівалі жрыцы-вайдэлоткі, што жылі пры капішчы. Абіралі іх з сем’яў літоўскай арыстакратыі, вайдэлоткі вызначаліся прыгажосцю і строгасцю паводзін, давалі зарок нявіннасці. Толькі зрэдку мужчынам дазвалялася бываць на капішчы, калі ўладныя мужы звярталіся да багіні як да аракула.
Пра паходжанне Біруты вядома мала. Імаверна, яна нарадзілася паблізу Палангі ў арыстакратычнай жамойцкай або куршскай сям’і. Каля 1355 года яна стала вайдэлоткай. Неўзабаве пагалоска пра яе набожнасць і незвычайную прыгажосць разнеслася па княстве. Казалі, быццам, праз Біруту часцей за ўсё выказвала сваю волю багіня, і што юная жрыца наогул зямное ўвасабленне Праўрымы.
Паводле падання, пра гэта пачуў і Кейстут, князь троцкі і гарадзенскі, сын вялікага князя Гедыміна. Не знайшоўшы прычыны, каб наведаць свяцілішча, князь пайшоў на хітрасць — сабраўся на паляванне ў тыя мясціны і быццам заблукаў, адстаў ад світы. Падсцярог Біруту, калі яна адна гуляла па беразе мора. Нягледзячы на адмову дзяўчыны, Кейстут узяў яе ў жонкі сілай — той самай ноччу са сваімі людзьмі напаў на жытло вайдэлотак, схапіў Біруту, і, кінуўшы ўпоперак сядла, паскакаў у Трокі. Тады Бірута пагадзілася на шлюб.
Выказвалася думка, што трывалая барацьба з нападамі Тэўтонскага ордэна зрабіла Кейстута аўтарытэтным, а шлюб з Бірутэ яшчэ больш зблізіў яго з насельніцтвам.
Пасля смерці вялікага князя Альгерда, брата Кейстута, у краіне пачалася грамадзянская вайна 1381—1384 гадоў паміж прыхільнікамі Кейстута і сына Альгерда — Ягайлы, які заключыў саюз з тэўтонцамі. У 1381 годзе Кейстут заняў велікакняжацкі сталец. Аднак у 1382 годзе Кейстут і яго сын Вітаўт падманам захоплены ў палон, 15 жніўня 1382 года Ягайла аб’явіў, што Кейстут быў знойдзены мёртвым (на праўдзе, магчыма, быў задушаны); Вітаўту ўдалося збегчы.
Адносна лёсу Біруты меркаванні гісторыкаў разыходзяцца. У адной пісьмовай крыніцы тэўтонскага паходжання паведамляецца, што Бірута ў гэты час знаходзілася ў Берасці, дзе абвінавачана прыхільнікамі Ягайлы ў падрыхтоўцы ўцёкаў і ўтоплена ў рацэ. Паводле іншых звестак, Бірута вярнулася ў свяцілішча ў Паланзе і была акружаная павагай, пра што сведчаць словы польскай дэлегацыі ў спрэчцы з Тэўтонскім ордэнам.
Дзеці
Звычайна называюць 9 дзяцей Біруты і Кейстута. Пачынаючы з Яна Длугаша, таксама называюць уяўных сыноў Біруты і Кейстута — Войшвіла і Патрыкея (Пацірга), часам іх злучаюць у адну асобу, але звесткі пра іх тычацца іншых сапраўдных дзеячаў таго часу.
Памяць
У Паланзе ёсць пагорак Біруты (у 1506 годзе на ім пабудавана драўляная капліца св. Георгія, перабудаваная з цэглы ў 1869 годзе, архітэктар К. Майер). Каля пагорка ўсталявана бронзавая скульптура «Табе, Бірутэ» (1965, скульптар К. Петрыкайтэ-Тулене). Археалагічныя даследаванні, што праводзяцца з 1989 года, паказалі наяўнасць свяцілішча ў гэтым месцы ў канцы XIV — пачатку XV стагоддзяў. Парк, у якім знаходзіцца пагорак, і алея, якая вядзе да парка, таксама названы імем Бірутэ.
Імем Бірутэ таксама названы вуліцы ў Вільнюсе і многіх іншых гарадах Літвы, а таксама ў Варшаве (з 1921 года, ранейшая Млаўска).
Капосіна
Капосіна (Копосино) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цітоўшчынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Курыціцкі сельсавет
Куры́ціцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Курыцічы.
Створаны 20 жніўня 1924 года ў складзе Петрыкаўскага раёна Мазырскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Петрыкаўскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Петрыкаўскім раёне Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. Скасаваны 16 ліпеня 1954 года, тэрыторыя сельсавета далучана да Смятаніцкага сельсавета.
Касцевічы
Косцевічы, Касцевічы — беларускі шляхецкі род. Родапачынальнік Станіслаў у канцы XV ст. быў намеснікам ковенскім. Значнымі асобамі былі яго сыны: Януш (каля 1460—1527), маршалак дворны з 1510, ваявода віцебскі і падляшскі; Венцлаў (каля 1470—1532), намеснік дарсунішскі, маршалак дворны з 1511. Венцлаў у 1519 годзе атрымаў прывілей на пажыццёвае валоданне Кобрынскім княствам. Яго адзіны сын Пётр памёр маладым, на ім род Касцевічаў скончыўся.
Малогашч
Малогашч (Małogoszcz) — горад у Польшчы, размешчаны за 200 км на поўдзень ад Варшавы і за 100 км на поўнач ад Кракава. Уваходзіць у склад Енджэёўскага павета Свентакшыскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Малогашч. Займае плошчу 9,68 км². Насельніцтва 3,8 тыс. чалавек.
Магяльніца (гміна)
Магяльні́ца (Mogielnica) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Груецкага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Магяльніцы. Плошча гміны складае 141,56 км². Станам на 2004 год у гміне Магяльніца пражывалі 9216 чалавек, шчыльнасць — 65,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 37 салецтваў.
IC 1857
IC 1857 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральна галактыка) у сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сінява
Сіня́ва (, Синяво)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Размешчаны за 2,4 км на паўночны захад ад вёскі Галавенчыцы; на лініі Інстытут Культуры — Баранавічы-Палескія, паміж станцыяй Стоўбцы і прыпыначным пунктам Асіпаўшчына.
Рэджа-Эмілія
Рэджа-Эмілія (Reggio Emilia), таксама Рэджа-нель-Эмілія (Reggio nell’Emilia) — горад у італьянскім рэгіёне Эмілія-Раманья, у правінцыі Рэджа-Эмілія, паміж Модэнай і Пармай. Яго не варта блытаць з аднайменным горадам у Калабрыі. Насельніцтва складае 165503 чалавека (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 715 чал./км². Займае плошчу 232 км². Паштовы індэкс — 42100. Тэлефонны код — 0522.
Аляксандр Пятровіч Гутар
Аляксандр Пятровіч Гутар (нар., ) — беларускі футбаліст, брамнік казахстанскага клуба «Аксу». Ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі (2013—2021).
Клубная кар’ера
Аляксандр з’яўляецца выхаванцам футбольнай школы СДЮШАР «Дынама» горада Мінска.
БАТЭ
У 2006 годзе перайшоў у БАТЭ, дзе выступаў за дублюючы склад. З 2011 года, пасля пераходу ва ўкраінскі «Севастопаль» Сяргея Верамко, стаў асноўным галкіперам клуба. Дзякуючы добрай гульні быў уключаны БФФ у спіс 22 найлепшых футбалістаў чэмпіянату Беларусі, а таксама стаў найлепшым іграком Беларусі ў 2011 годзе. Нягледзячы на гэта, на наступны сезон БАТЭ ўзмацніўся брамнікам гродзенскага «Нёмана» Андрэем Гарбуновым, які амаль адразу выцясніў са складу Аляксандра.
Судовая справа з БАТЭ
22 снежня 2012 года брамнік, з-за незадаволенасці колькасцю выступаў у матчах клуба, накіраваў у БФФ ліст з просьбай скасаваць разлічаны да 2015 года кантракт з БАТЭ ў аднабаковым парадку. Пасля пасяджэння па справе Гутара бакі атрымалі магчымасць мірным шляхам урэгуляваць канфлікт. 22 студзеня Аляксандр атрымаў дазвол на скасаванне кантракту з БАТЭ з выплатай кампенсацыі клуба ў памеры 180 тысяч долараў. Згодна з рашэннем кампенсацыю можа таксама выплаціць клуб, які набудзе іграка. БАТЭ выказаў сваю пазіцыю з нагоды вердыкту БФФ, падаўшы апеляцыю па рашэнні камітэту федэрацыі ў футбольны арбітраж, выступаючы за перагляд сумы кампенсацыі. 30 студзеня футбаліст афіцыйна звольніўся з БАТЭ, атрымаўшы статус умоўна вольнага агента. У лютым 2014 года спартыўны арбітражны суд у Лазане адмяніў рашэнне футбольнага арбітражу БФФ і абавязаў Гутара выплаціць БАТЭ каля 230 тысяч долараў.
«Дынама» Мінск
З 1 лютага 2013 года трэніраваўся ў складзе мінскага «Дынама», з якім 19 лютага падпісаў кантракт на тры гады.
У складзе «Дынама» адразу стаў асноўным брамнікам, але часам паказваў няўпэўненую гульню. Пасля мачту з жодзінскім «Тарпеда-БелАЗ» 21 ліпеня 2013 года, калі з-за памылак Гутара «Дынама» саступіла 1:2, трапіў на лаўку запасных, а месца ў аснове заняў Аляксандр Суліма. Пасля матча з «Нёманам» 1 верасня 2013 года Суліма быў адпраўлены ў дубліруючы склад, а Гутар зноў заняў месца асноўнага брамніка.
Сезон 2014 распачаў у якасці асноўнага брамніка. Пачынаючы са жніўня 2014 стаў чаргавацца ў стартавым складзе дынамаўцаў з Сяргеем Ігнатовічам. У пачатку сезона 2015 на некаторы час саступіў месца ў браме Васілю Хамутоўскаму, але неўзабаве зноў стаў асноўным брамнікам мінчан. 15 жніўня 2015 года, захаваўшы ў недатыкальнасці браму ў матчы з салігорскім «Шахцёрам» (1:0), дасягнуў адзнакі ў 100 «сухіх» матчаў на вышэйшым узроўні і тым самым уступіў у беларускі клуб «сухіх» брамнікаў.
«Арэнбург»
30 чэрвеня 2016 года стала вядома аб пераходзе Гутара ў склад дэбютанта расійскай Прэм’ер-лігі — клуба «Арэнбург». У другой палове 2016 года трывала гуляў у аснове «Арэнбурга», але ў 2017 годзе ўжо не з’яўляўся на полі, заставаўся другім брамнікам. Па выніках сезона 2016/17 «Арэнбург» страціў месца ў Прэм’ер-лізе, і Гутар пакінуў клуб у якасці свабоднага агента.
«Тосна»
14 чэрвеня 2017 года было абвешчана аб падпісанні Гутарам кантракта з клубам «Тосна», які ўпершыню выйшаў у расійскую Прэм’ер-лігу. Аднак, не здолеў стаць асноўным брамнікам, і ўжо 4 верасня 2017 года, так і не згуляўшы ніводнага матча за «Тосна», па пагадненні бакоў пакінуў клуб.
«Чарнаморац»
Неўзабаве пасля зыходу з «Тосна» далучыўся да адэскага «Чарнаморца», які незадоўга да таго ўзначаліў беларускі трэнер Алег Дулуб. У складзе «Чарнаморца» стаў асноўным брамнікам, дапамог камандзе пакінуць апошні радок турнірнай табліцы. У снежні 2017 года разарваў кантракт з адэскім клубам.
«Дынама» Брэст
У лютым 2018 года падпісаў аднагадовы кантракт з брэсцкім «Дынама», дзе стаў асноўным брамнікам. У студзені 2019 года падоўжыў кантракт на сезон 2019. У сезоне 2019 заставаўся асноўным брамнікам брэсцкай каманды, дапамог ёй стаць чэмпіёнам краіны, а сам быў прызнаны найлепшым брамнікам чэмпіянату.
«Шахцёр»
У студзені 2020 года, пакінуўшы «Дынама» па заканчэнні кантракта, перайшоў у салігорскі «Шахцёр». Стаў асноўным брамнікаў каманды, з якой другі раз запар стаў чэмпіёнам краіны і найлепшым брамнікам чэмпіянату. У сезоне 2021 заставаўся асноўным брамнікам салігарчан, хоць часам саступаў месца ў складзе Сяргею Чэрніку, і зноў стаў чэмпіёнам Беларусі. У студзені 2022 года па пагадненні бакоў разарваў кантракт з «Шахцёрам».
«Аксу»
У сакавіку 2023 года, правёўшы год без клуба, далучыўся да казахстанскага «Аксу».
Міжнародная кар’ера
Аляксандр з’яўляецца бронзавым прызёрам моладзевага чэмпіянату Еўропы 2011 года, а таксама браў удзел у Алімпійскіх гульнях 2012 года ў Лондане. У студзені 2012 года брамнік быў выкліканы ў нацыянальную зборную Беларусі на таварыскую сустрэчу супраць зборнай Венгрыі. Дэбютаваў у нацыянальнай зборнай 25 сакавіка 2013 года ў таварыскай гульні супраць зборнай Канады.
Асабістае жыццё
Аляксандр жанаты са спявачкай гурта «Las Vegas» Марынай Някрасавай. Іхняя сустрэча адбылася на мерапрыемстве ўшаноўвання БАТЭ з нагоды чарговай перамогі ў чэмпіянаце краіны, дзе «Las Vegas» была запрошана ў якасці гасцей.
Бушма
Бушма — прозвішча.
Катоўшчына (Смаленская вобласць)
Катоўшчына (Котовщина) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цітоўшчынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Магіляны (гміна)
Магіля́ны (Mogilany) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кракаўскага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Магілянах. Плошча гміны складае 43,55 км². Станам на 2004 год у гміне Магіляны пражывалі 11 240 чалавек, шчыльнасць — 248,3 чал./км².
IC 1858
IC 1858 — галактыка тыпу S0-a (спіральная галактыка) у сузор’і Печ.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сітніца (станцыя)
Сі́тніца (, Ситница)  — станцыя Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчана за 3 км на ўсход ад вёскі Сітніца.
Краські
Краські (Краськи) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цітоўшчынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Гетманская партыя
Гетманская партыя (польск. Stronnictwo hetmańskie), таксама вядомая як партыя магнатаў (польск. Stronnictwo magnackie), партыя маскоўцаў (польск. Stronnictwo moskiewskie), партыя кансерватараў (польск. Stronnictwo konswerwatywne) ці партыя старой шляхты (польск.Stronnictwo staroszlacheckie) — палітычная партыя, якая выступала супраць рэформаў, якія ў Рэчы Паспалітай прапагандавала Патрыятычная партыя. Гетманская партыя мела падтрымку Расійскай імперыі і выступала за захаванне статус-кво, у тым ліку, і «залатых вольнасцей». Яе розныя назвы паходзяць ад таго, што яна ўзначальвалася двума гетманамі, прадстаўляла інтарэсы кансерватыўна настроенай шляхты і магнатаў і была правадніком уплывуРасійскай імперыі на Рэч Паспалітую.
Перадгісторыя
Магчымасць правядзення рэформаў адкрылася падчас Вялікага або Чатырохгадовага сейма 1788—1792 гг. Падзеі ў свеце цяпер згулялі на руку рэфарматарам. Суседзі Польшчы былі занадта занятыя войнамі — Прусія з Францыяй, Расія і Аўстрыя з Асманскай імперыяй, каб гвалтоўна ўмяшацца ў Польшчу. Расійская імперыя з пачатку стагодздзя ўсё больш уцягвалася ў палітыку Рэчы Паспалітай, тым самым уплываючы на ўнутранапалітычнае становіша апошняй. Пад час Чатырохгадовага сойма (Вялікага сойма) 1788-92 гг. была створана Патрыятычная партыя, заснавальнікі каторай імкнуліся да правядзення рэформаў, накіраваных на ўмацаванне Рэчы Паспалітай і забеспячэнне яе незалежнасці ад Расійскай імперыі. Аднак рэформы не атрымалі аднадушнай падтрымкі.
Гетманская партыя
Рэакцыяй на стварэнне і дзейнасць Патрыятычнай партыі стала стварэнне гетманскай партыі. Найбольш вядомымі сябрамі партыі былі такія вядомыя магнаты: гетманы Францішак Ксаверый Браніцкі і Севярын Ржэвускі, а таксама Станіслаў Шчэнсны Патоцкі і Казімір Нестар Сапега. Іх мэтай было захаванне статусу-кво, з мэтай захавання свайго ўплыву на жыццё краіны. Яны хавалі сваё імкненне да ўлады ад грамадскасці і шукалі падтрымкі сярод дробнай, бяднейшай шляхты, паказваючы сябе абаронцамі традыцыйных прывілеяў і вольнасцей шляхты ікардынальных законаў. Магнаты не заўсёды выступалі адзіным лагерам. Час ад часу яны змагаліся паміж сабой і крытыкавалі расійскі ўплыў, што магло быць « пусканнем пылу ў вочы», прызначаным для павялічэння іх падтрымкі сярод грамадства.
Магнаты атрымалі падтрымку Расійскай імперыі і стварылі дзве групы, адну з якіх арганізавалі пры падтрымцы расійскага пасла Ота Магнуса фон Штакельберга, а другую — пры падтрымцы Рыгора Пацёмкіна. Многія прадстаўнікоў тых груп атрымлівалі фінансаванне з боку Расіі. Прадстаўнікі апошняй мелі значны уплыў на Рэч Паспалітую, часта падкупляючы дэпутатаў сойма, гарантуючы, адсутнасць намеру ўвесці расійскія войскі ў краіну. Расійская імператрыца Кацярына ІІ бачыла ў спробах рэфармавання Рэчы Паспалітай пагрозу расійскаму ўплыву ў апошняй і, магчыма, доўгатэрміновую небяспеку для абсалютнай манархіі ў самой Расіі.
Наступствы
Пасля таго, як Патрыятычнай партыі ўдалося прыняць Канстытуцыю 3 мая, гетманы і іх прыхільнікі стварылі Таргавіцкую канфедэрацыю ў абарону залатых вольнасцей і кардынальных законаў і звярнуліся па дапамогу да Расійскай імперыі. Пасля Расіі з Рэччу Паспалітай у 1792 г., у якой выйгралі канфедэраты і іх расійскія саюзнікі, гетманская партыя на кароткі тэрмін дасягнула сваіх мэт. Наступствам дзеянняў гетманскай партыі сталі падзеі, якія прывялі да другога падзелу Рэчы Паспалітай, што стала прычынай паўстання Касцюшкі, пасля якога адбыўся апошні, трэцці падзел Рэчы Паспалітай.
Беларусь (кінатэатр, Віцебск)
«Беларусь» — былы шырокафарматны кінатэатр у горадзе Віцебску, на вуліцы Генерала Белабародава, 3 (першапачатковы адрас Маскоўскі праспект, 3. Адкрыты ў 1972, зачынены ў 2000-х гадах. Будынак часткова захаваўся, рэканструяваны ў гандлёва-забаўляльны цэнтр «Беларусь» у 2007—2009 гадах (праект ПУВП «Творчая майстэрня члена БСА Ільінава А. В.»).
Архітэктара
Пры будаўніцтве кінатэатра выкарыстаны праект кінатэатра «Партызан» (архітэктар Ю. В. Шпіт) у Мінску. Да рэканструкцыі будынак кінатэатра знаходзіўся ў адзіным комплексе з 16-павярховым жылым домам, з якім быў звязаны па першым паверсе крытым праездам.
Аб’ёмна-прасторавае кампазіцыя складалася з двухпавярховага трапецападобнага ў плане будынка з глядзельнай залай і аднапавярховага прамавугольнага аб’ёма з касавым вестыбюлем і малой глядзельнай залай залай на 165 месцаў. Асноўная зала для гледачоў была вырашана амфітэатрам і разлічана на 1025 месцаў.
Галоўны аб’ём кінатэатра вырашана ў строгіх формах. Архітэктурная кампазіцыя будынка заснавана на кантрасце глухіх кантавых сцен, апрацаваных тынкоўкай пад граніт і мармур, і вялікага вітража на галоўным фасадзе. Фае другога паверха было дэкарыравана мазаічным пано, тут жа размяшчаўся зімовы сад. На першым паверсе знаходзіўся буфет, у фае працавала ўстаноўка дзённага кіно.
Матэвуш Барталамеевіч Гедройц
Матэвуш Барталамеевіч Гедройц (каля 1500 — каля 1563) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Дзяржаўца кернаўскі і мейшагольскі ў 1547—1560 гадах, харужы гедройцкі ў 1557 годзе, намеснік (падваявода) віленскі з 1560 года, маршалак гаспадарскі з 1562 года.
Ясноткакветныя
Ясноткакветныя (Lamiáles) — парадак двухдольных раслін. Згодна з сістэмай класіфікацыі APG II (2003) уваходзіць у групу эвастэрыды I.
Апісанне
Гэты парадак уключае шматгадовыя ці аднагадовыя травы, паўхмызнякі, радзей хмызнякі і дрэвы. Парадак характарызуецца супратыўным лісцем, жалезістымі валасінкамі, у якіх клеткі галоўкі ўзнікаюць звычайна толькі шляхам антыклінальнага дзялення, і рэдукаванымі часцей за ўсё да чатырох або двух тычынак андрацэямі. За выключэннем Oleaceae і Tetrachondraceae Lamiáles маюць у якасці запаснога вуглявода алігацукрыды (напр. стахіёзу) замест крухмалу і зігаморфныя кветкі. Далей парадак характарызуецца хімічнымі прыкметамі — напрыклад, наяўнасцю пэўных ірыдоідаў.
Сямействы
Да парадку адносяць наступныя сямейства:
Марадзі
Насельніцтва складае 3394 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 22 чал./км². Займае плошчу 154 км². Паштовы індэкс — 50034. Тэлефонны код — 055.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Лаўрэнцій.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Падбярэззе (Талачынскі раён)
Падбярэ́ззе (, Подберезье) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Воўкавіцкага сельсавета.
Гісторыя
У сярэдзіне XV ст. належала князям Івану і Фёдару Ямантавічам і было цэнтрам значнага маёнтка.
Гаўтама Буда
Жыццёвы шлях Гаўтамы Буды
Заснавальнік будызму — рэальная гістарычная асоба. Прынамсі, так лічыць большасць вучоных, якія займаюцца гісторыяй гэтай рэлігіі, на падставе захаваных да нашых дзён пісьмовых крыніц. І гэтыя тэксты, і заснаваныя на іх навуковыя даследаванні, фальклорныя жанры і мастацкія творы, калі кажуць пра заснавальніка будызму, завуць яго рознымі імёнамі: Сідхартха (асабістае імя, пазначае «той, хто выканаў сваё прызначэнне»), Гатама, Гаўтама (імя роду), Шак'ямуні («мудрэц з племені шакаў ці шак'я»), Шак'я Сінха («Шак'я Леў»), Буда («прасветлены»), Татхагата («той, што так прыйшоў і што так сыйшоў», «той, хто прайшоў Вялікі Шлях»), Джына («пераможца»), Бхагаван («пераможны»), Бхагават (Блаславёны), Сатха — Настаўнік, і інш. Усе яны адлюстроўваюць рысы і ўласцівасці асобы заснавальніка або ў рэальным, мірскім жыцці, або ў наступным — рэлігійна-міфалагічным, якое прыйшло на змену першаму. Самае распаўсюджанае з вышэйпералічаных імя — эпітэт Буда, ад якога ўтварылася назва для ўсёй рэлігіі.
У наш час вядомыя пяць біяграфій Буды /1,2,3/: «Махавасту», напісаная ў II ст. н.э.; «Лалітавістара», якая з'явілася ва II—III стст. н.э.; «Будхачарыта», выкладзеная адным з будыйскіх філосафаў, паэтам Ашвагхошай (I—II стст. н.э.); «Ніданакатха» (прыкладна I ст. н.э.); «Абхінішкраманасутра», якая выйшла з-пад пяра будыйскага схаласта Дхармагупты. Асноўныя рознагалоссі ўзнікаюць пры вызначэнні часу жыцця Гаўтамы: гэта датаванне вагаецца ад IX да III ст. да н.э. Паводле афіцыйнага будыйскага летазлічэння, Гаўтама нарадзіўся ў 623 г. і памёр у 544 г. да н.э., але большасць даследчыкаў лічыць датай яго нараджэння 564 г., а смерці — 483 г. да н.э., часам акругляючы іх да 560 і 480. Паводле сінгальскіх хронік, Буда жыў з 623—621 па 544—543 г. да н.э. А кітайскія хронікі фіксуюць нараджэнне Буды ў 1024 г. да н.э. з указаннем узросту смерці — каля васьмідзесяці гадоў (вусныя традыцыі сцвярджаюць сто гадоў).
Ва ўсіх гэтых біяграфіях рэальнае і міфалагічнае жыццё Буды цесна пераплецены адзін з адным. Рэальнае ж адносна простае.
Сідхартха — спадчынны прынц, сын цара Шудхаданы, кіраўніка народа (ці племені?) шакаў, які жыў у сярэдзіне I тыс. да н.э. у паўночных раёнах даліны Ганга ў перадгор'ях Гімалаяў. Нямала легенд пра яго цудоўнае зачацце. Так, па адной з легенд, Бадхісатва, абраўшы царыцу Майю (Махамайю) сваёю маці для свайго з'яўлення на зямлі, прыняў вобраз цудоўнага белага слана і ўвайшоў у яе ўлонне; па іншай — гэта быў сон, які бачыла Мая. Па старажытным паданні, бачанне слана заўсёды азначае ўвасабленне чароўнага Аватара з 32 незвычайнымі целавымі прыкметамі (у іх лік уваходзяць залацістая скура, роўныя зубы, акругленыя рукі і ногі, шырокія пяткі, доўгія пальцы рук, доўгія мочкі вушэй і г. д.). Само нараджэнне яго ў дзень майскай поўні суправаджалася шматлікімі астранамічнымі з'явамі.
Царыца Мая, даўшы нараджэнне Бадхісатве, на сёмы дзень памерла, і месца яе заняла яе сястра Праджапаці. У гісторыі будызму яна вядомая як першая вучаніца Буды і як заснавальніца і першая настаяцельніца жаночай будыйскай абшчыны.
Па звычаі таго часу на пяты дзень пасля нараджэння Сідхартхі сто восем найбольш паважаных брамінаў былі скліканыя ў палац, каб даць імя нованароджанаму і прадказаць яго жыццёвы шлях. Яны сказалі: «Маючы такія знакі, царэвіч зробіцца сусветным манархам — Чакраварцін, але калі ён аддаліцца ад свету, ён стане Будаю і зніме заслону невуцтва з вачэй свету. Царэвіч пакіне свет пасля таго, як убачыць чатыры знакі — старога, хворага чалавека, труп і пустэльніка» / 2 /. Па іншай легендзе, самой царыцы Махамайі, яго маці, прысніўся прарочы сон: народзіць яна сына і стане ён альбо Чакраварцінам, альбо садху (святым, якія адрокся ад зямнога свету) / 4 /.
Так ці інакш, Шудхадана, жадаючы ўтрымаць сына-спадчынніка, атачыў яго раскошай, усімі задавальненнямі, якія толькі магла даць царская ўлада тых часоў. Ёсць шматлікія дадзеныя, якія паказваюць, што царэвіч Сідхартха атрымаў выдатную адукацыю і, паводле нататкі ў Будхачарыта Асвагошы, сам горад Капілавасту быў названы так у гонар мудраца Капілы, заснавальніка філасофіі Санкх'я.
Ведаючы, што сын яго будзе падахвочаны да адрачэння і сыходу прадказанымі чатырма сустрэчамі, цар выдаў самы строгі ўказ назіраць за тым, каб царэвіч не мог убачыць ніводнай з названых з'яў. Але прадказанае выканалася: сустрэчы са старасцю, хваробай і смерцю адкрываюць яму няўстойлівасць свету сансары, гэта значыць свету, у якім жыве чалавек, а сустрэча з манахам падказвае яму шлях, якім ён павінен пайсці. Сідхартха пакінуў дом, адправіўшыся на пошукі шляху збавення чалавецтва ад пакут.
Паводле старажытных тэкстаў, рашэнне Буды сысці ад свету паўстала з яго ўнутранай цягі. У Ангутара-Нікая прыведзены словы, нібыта самога Буды: «І мне, о жабракі, народжанаму ў такой раскошы і выгадаванаму ў такой вытанчанасці, з'явілася думка: „Запраўды, невуцкі, звычайны чалавек, будчы сам схільны да старасці, без магчымасці пазбегнуць яе, смуткуе, калі ён бачыць, як старэюць іншыя. Я таксама схільны да старасці, і не магу пазбегнуць яе. І калі я, быўшы схільны ўсяму гэтаму, убачу лядашчага старога, які хварэе і пакутуе, то цяжка будзе мне“. (Тое ж паўтараецца і пра хваробы, і пра смерць). Працягваючы так разважаць, уся мая радасць юнацкасці знікла назаўжды».
Але пазнейшыя тэксты прыпісваюць гэта ўздзеянню Багоў, якія заахвоцілі яго да гэтага і паслалі яму чатырох ангелаў, якія прынялі вобразы лядашчага старога, хворага, трупа і анахарэта.
Паданні расказваюць пра тое, як у ноч поўні Сідхартха, пакінуўшы жонку і сына, адправіўся на мяжу царства Сак'я. Там ён зняў адзежу, пастрыг валасы і бараду і адправіўся далей ужо як вандроўца. Гэта падзея тлумачыцца ў будызме як «пасоўванне» Сідхартхі: ён адмаўляецца ад свецкага жыцця, аддаецца пошукам праўды. Па ўяўленнях таго часу, уціхамірванне цела было неабходнай перадумовай духоўнага росту / 5 /. Спачатку Сідхартха накіраваўся да пустэльнікаў, якія жылі вакол брахмана Райваты, але хутка пакінуў гэта месца і перайшоў у Вайшалі, да вядомага сузіральніка Арада-Каламе, што належаў па сваіх поглядах, відаць, да старадаўняй індыйскай філасофскай школы Санкх'я. Арада-Калама навучаў медытацыі Сферы-Нішто (Свет-Поўнае-Адсутнасці-Усяго, прыналежыць да Свету-Бяз-Формаў). Пасля нядоўгай трэніроўкі Гатама здолеў дасягнуць стана «самапаглыбленнасці» ў Сферу-Нішто і запытаў настаўніка: