cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Старое Мышкава
Старое Мышкава (Старое Мышково) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Панізоўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 6 жыхароў (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 41 км на паўночны захад ад Рудні, за 29 км на захад ад аўтадарогі Смаленск — Невель, на беразе ракі Каспля. За 42 км на паўднёвы ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года. паводле даных на 1 кастрычніка 2010 года ў вёсцы няма жыхароў
Джэй Гарнер
Джэй Мантгомеры Гарнер (Jay Montgomery Garner; 15 красавіка 1938) — адстаўны генерал арміі ЗША, першы кіраўнік амерыканскай акупацыйнай адміністрацыі Ірака.
Біяграфія
Нарадзіўся 15 красавіка 1938 года ў горадзе Аркадзіі, штат Фларыда. З 1962 года на службе ў арміі. Быў удзельнікам В’етнамскай вайны і вайны ў Персідскім заліве. У 1997 годзе пайшоў у адстаўку ў чыне генерал-лейтэнанта. У сакавіку 2003 года пасля ўварвання амерыканскіх войскаў у Ірак стаў першым кіраўніком амерыканскай акупацыйнай адміністрацыі. 11 мая на гэтай пасадзе яго змяніў Пол Брэмер.
Караліна Харыкейнз
Караліна Харыкейнз  — амерыканскі прафесійны хакейны клуб, выступае ў Нацыянальнай хакейнай лізе ў Паўднёва-ўсходнім дывізіёне Усходняй канферэнцыі. Каманднай сталіцай з’яўляецца горад Ролі, штат Паўночная Караліна, ЗША.
Год заснавання клуба: 1972
У залежнасці ад месца гульні, каманда выкарыстоўвае наступныя колеры формы: Чырвоны, белы, чорны і шэры
Чэмпіёны ў сезоне 2005/06.
Папскі ўніверсітэт Святога Крыжа
Гісторыя
Папскі ўніверсітэт Святога Крыжа паўстаў па ініцыятыве Хасэмарыі Эскрыва дэ Балагера, каб стварыць у Рыме універсітэцкі цэнтр даследаванняў і падрыхтоўкі ў галіне царкоўных навук. Пераемнік Эскрыва дэ Балагера на чале Opus Dei, Альвара дэль Портільё, атрымаўшы неабходныя дазволы ад Святога Прастолу, выканаў гэтае з 1984/1985 навучальнага года з адкрыццём Рымскага акадэмічнага цэнтра Святога Крыжа. У 1986 годзе адкрыўся Вышэйшы інстытут рэлігійных навук, які адносіўся да факультэта тэалогіі. 9 студзеня 1990 года дэкрэтам Кангрэгацыі каталіцкай адукацыі тагачасны Рымскі акадэмічны цэнтр Святога Крыжа быў ператвораны ў Рымскі Атэнэум Святога Крыжа, а 15 ліпеня 1998 года стаў Папскім універсітэтам Святога Крыжа.
NGC 2814
NGC 2814 (іншыя абазначэнні — UGC 4952, MCG 11-12-4, ZWG 312.3, IRAS09170+6428, PGC 26469) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Sanki Crew
«Sanki Crew» (Каманда Санкі) — міні-альбом беларускага гурта «Куклы».
Мары Клеманс Лесон
Мары Клеманс Лесон (2 сакавіка 1800 — 4 жніўня 1834 ) — ілюстратар і другая жонка французскага арнітолага Рэнэ Лесона, за якога выйшла замуж у 1827 годзе. Яна атрымала адукацыю ілюстратара прыродазнаўства ў Парыжы
Ілюстрацыі Мары Клеманс Лесон з’яўляюцца ў кнізе яе мужа «Histoire Naturelle des Oiseaux-Mouches». Яе бацькам быў французскі заолаг. Сястра Мары Клеманс,, таксама была мастачкай-ілюстратаркай і працавала разам з Мары над кнігай «Histoire Naturelle des Oiseaux-Mouches».
Памерла ад халеры ў 1834 годзе.
Усекітайскі Сход Народных Прадстаўнікоў
Усекітайскі Сход Народных Прадстаўнікоў (全国人民代表大会) — вышэйшы заканадаўчы орган (парламент) Кітайскай Народнай Рэспублікі, згодна з Канстытуцыяй КНР — вышэйшы орган дзяржаўнай улады краіны. У склад УСНП ўваходзяць дэпутаты, выбраныя ад правінцый, аўтаномных раёнаў, гарадоў цэнтральнага падпарадкавання і ўзброеных сіл.
Дэпутаты УСНП выбіраюцца на тэрмін 5 гадоў. Пры надзвычайных абставінах, якія робяць немагчымым правядзенне выбараў, дапускаецца адтэрміноўка выбараў дэпутатаў УСНП наступнага склікання. Такое рашэнне набывае сілу ў выпадку прыняцця большасцю (не менш 2/3 галасоў) усіх членаў Пастаяннага камітэта УСНП (ПК УСНП) дадзенага склікання. Тэрмін паўнамоцтваў дэпутатаў УСНП дадзенага склікання ў гэтым выпадку працягваецца.
Касшакы
Касшакы — станцыя ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Максімаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 116655200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва станцыі складала 472 чалавек (239 мужчын і 233 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, в населённом пункте пражываў 421 чалавек (215 мужчын і 206 жанчын).
Парог генерацыі
Парог генерацыі - гэта найніжэйшы ўзровень узбуджэння (напампоўкі), пры якім на выхадзе лазера вымушанае выпрамяненне дамінуе над спантанным выпрамяненнем. Ніжэй за парог выхадная магутнасць лазера павольна расце з павелічэннем ўзбуджэння. Вышэй за парог нахіл графіку залежнасці магутнасці выпраменьвання ад магутнасці узбуджэння на парадкі большы. Шырыня лініі лазернага выпраменьвання таксама становіцца на парадкі меншай, чымсці была ніжэй за парог. Кажуць, што вышэй за парог лазер генеруе.
Тэорыя
Парог генерацыі дасягаецца, калі аптычнае ўзмацненне лазернага асяроддзя дакладна дасягае сумы усіх страт, якія церпіць святло за адзін кругавы праход праз аптычны рэзанатар лазера. Гэта можна выразіць для рэжыма стацыянарнай генерацыі як
Тут R_1 і R_2 - адбівальныя здольнасці люстэрак па магутнасці, l - даўжыня узмацняючага (рабочага) асяроддзя лазера, з'яўляецца парогавым узмацненнем па магутнасці за адзін поўны праход рэзанатара і  з'яўляецца стратай магутнасці за поўны праход. Тут \alpha>0. Гэтае раўнанне падзяляе страты ў лазеры на лакалізаваныя страты праз люстэркі, над якімі мае кантроль эксперыментатар, і размеркаваныя страты, такія як паглынанне і рассейванне. Эксперыментатар звычайна мае няшмат кантролю над размеркаванымі стратамі.
Аптычныя страты амаль пастаянныя для любога канкрэтнага лазера, асабліва пры напампоўцы, блізкай да парога. Згодна з гэтым дапушчэннем, парогавая ўмова можа быць прадстаўлена як
Вымярэнне ўнутраных страт
Дадзены вышэй аналіз зроблены для лазера, які працуе ў стацыянарным стане пры парогавых умовах. Аднак гэтае дапушчэнне можа быць цалкам задаволенае толькі ў тэорыі. Праблема заключаецца ў тым, што выхадная магутнасць лазера змяняецца на парадкі велічыні ў залежнасці ад таго, знаходзіцца лазер вышэй або ніжэй за парогавы ўзровень. Калі велічыня напампоўкі вельмі блізкая да свайго парогавага значэння, найменшае узбурэнне магутнасці накачкі здольнае  выклікаць вялізныя ваганні выхадной магутнасці лазера. Прыведзеная формула, аднак, можа быць выкарыстаная для вымярэння унутраных страт лазера наступным чынам.
У большасці тыпаў лазераў выкарыстоўваецца адно люстэрка, якое адбівае святло амаль цалкам, і другое (якое называецца выходным развязнікам), якое адлюстроўвае святло толькі часткова. У дыэлектрычных люстэрках звычайна дасягаецца адбівальная здольнасць больш за 99,5%. Аналіз можна спрасціць, узяўшы R_1 = 1. Пазначым адбівальную здольнасць выходнага развязніка як R_\text{OC}. Прыведзенае вышэй раўнанне спрашчаецца да
У большасці выпадкаў магутнасць напампоўкі, неабходная для дасягнення парога генерацыі, будзе прапарцыйнай левай частцы ўраўнення, г. зн. . (Гэты аналіз у роўнай ступені дастасоўны да разгляду парогавай энергіі замест парогавай магутнасці. Гэткі падыход больш актуальны для імпульсных лазераў). Раўнанне можна перапісаць як:
дзе L вызначаецца як і K з'яўляецца пастаяннай. Гэтая сувязь дазваляе зменную L вызначыць у эксперыменце.
Для таго каб выкарыстоўваць гэты выраз, ад лазера трэба атрымаць шэраг паказчыкаў дыферэнцыйнага ККДз, прычым кожнае значэнне нахілу графіка дыферэнцыйнага ККДз атрымліваюць з выкарыстаннем рознай адбівальнай здольнасці выходнай развязкі. Парог магутнасці ў кожным выпадку задаецца перасячэннем графіка дыферэнцыйнага ККДз з воссю х. Атрыманыя парогі магутнасці будуюцца на новым графіку ў залежнасці ад іх. Выкладзеная вышэй тэорыя мяркуе, што гэты графік з'яўляецца прамой. На аснове атрыманых дадзеных будуецца падгоначная прамая лінія, і вызначаецца пункт яе перасячэння з воссю Х. У гэтым пункце значэнне х роўнае стратам за абыход. Цяпер магчыма зрабіць колькасную ацэнку велічыні.
Адной з прывабных асаблівасцяў гэтага аналізу з'яўляецца тое, што ўсе вымярэнні вырабляюцца з лазерам, які працуе вышэй за лазерны парог. Гэта дазваляе праводзіць вымярэнні з нізкай выпадковай памылкай, аднак гэта ж азначае, што кожная ацэнка патрабуе экстрапаляцыі.
Добрае эмпірычнае абмеркаванне колькаснай ацэнкі страт лазерам прыведзена ў кнізе У. Кехнера.
Аптычная даўжыня шляху
Аптычная даўжыня шляху — адлегласць паміж двума пунктамі асяроддзя, на якую распаўсюдзіцца святло ў вакууме за той жа час, за які яно праходзіць між гэтымі пунктамі.
Аптычная даўжыня шляху L ў аднародным асяроддзі з паказчыкам праламлення n равна здабытку геаметрычнай даўжыні шляху l, што прайшло святло, на паказчык праламлення n.
У выпадку неаднароднага асяроддзя шлях, які праходзіць святло, неабходна папярэдне разбіць на элементарныя прамежкі {\rm d}l гэтак малые, што паказчык праламлення на кожным з іх можна лічыць сталым. Тады для аптычнай даўжыні шляху кожнага з іх можна запісаць
Адпаведна, поўная аптычная даўжыня шляху, які святло прайшло між некаторымі кропкамі А і В серады, будзе вынікам інтэгравання па ўсёй траекторыі променя святла:
Аптычная рознасць ходу
Калі два светлавых променя маюць агульныя пачатковую і канечную кропкі, тады рознасць аптычных даўжынь шляхоў такіх промняў называют аптычнай рознасцю хода.
Мікола Бушчык
Мікола Бушчык, таксама Мікалай Уладзіміравіч Бушчык (нар. года, вёска Дзераўная, Слонімскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі мастак.
Біяграфія
У 1969 годзе скончыў Краснадарскае мастацкае вучылішча (РСФСР); у 1975 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут; у 1980 годзе ўступіў у Беларускі саюз мастакоў. У 1975—81 гадах працаваў выкладчыкам Беларускага політэхнічнага інстытута.
Працуе ў жанрах тэматычнай карціны («Які прыгожы гэты свет», 1976; «Узыходжанне» і «Трынаццаць», 1992), партрэта, пейзажа. Шмат карцін, прысвечаных беларускай тэматыцы «Беларуская вёска», «Бабулькі ў Гродна», «Слуцкія вароты ў Нясвіжы», «Вечар у Віцебску», «Звонкі вечар у Слоніме», «Восень на Палаце».
Кастусь Шыталь
Кастусь Шыталь, поўнае імя Канстанцін Міхайлавіч Шыталь (нар. 11 красавіка 1990, Крулеўшчына Докшыцкага раёна) — беларускі краязнавец, журналіст, публіцыст, хрысціянскі і грамадскі актывіст.
Біяграфія
Па матчынай лініі далёкі сваяк вядомага ксяндза Францішка Рамейкі (1885—1931), прыхільніка БХДЗ у міжваеннай Польшчы. Ахрышчаны ў касцёле, з дзіцячых гадоў штонядзелі ўдзельнічаў у Святой Імшы, служыў міністрантам падчас Літургіі.
У 1996—2005 гадах вучыўся ў Крулеўшчынскай сярэдняй школе, у 10-11 класе — у сярэдняй школе № 1 у Докшыцах, якую скончыў у 2007 годзе. У 2008 годзе паступіў на гістарычны факультэт БДУ, аднак, у канцы 2009 года пакінуў навучанне праз рэзкае пагаршэнне здароўя. Адначасова паступіў на завочнае навучанне ў Катэхетычны каледж імя Зыгмунта Лазінскага ў Баранавічах, аднак праз стан здароўя не скончыў яго.
Жыў у Параф’янаве Докшыцкага раёна. Пасля палітычнага крызісу 2020 года ў Беларусі, праз пагрозу рэпрэсій у 2021 годзе вымушаны пакінуць краіну, жыве ў Беластоку ў Польшчы.
Дзейнасць
У 2010—2013 гадах працаваў журналістам на рэгіянальным сайце Westki.info, падрыхтоўваў навіны, краязнаўчыя нататкі, рэпартажы з падзей. Потым адышоў ад актыўнага грамадскага жыцця. Перыядычна публікаваў матэрыялы і публіцыстычныя тэксты ў «Нашай Ніве» і на сайце Krynica.info.
Каталіцкі вернік, актыўны абаронец хрысціянскіх каштоўнасцяў. Працягвае даследаваць гісторыю Глыбокага, Паазер’я, гістарычнай Усходняй Віленшчыны, міжваенную перыёдыку, біяграфіі заснавальнікаў БХД, беларускі нацыянальны рух на гістарычнай Віленшчыне ў міжваенны час. Займаецца выяўленнем дакументальных, візуальных, картаграфічных крыніц, у т.л. аэрафотаздымкаў часоў 1-й і 2-й сусветных войнаў, публікацый у старых перыядычных выданнях. Шукае і набывае гэтыя матэрыялы, паштоўкі і іншыя рэчы, звязаныя з гісторыяй рэгіёна на інтэрнэт-аўкцыёнах. Частку набытага перадаў Глыбоцкаму гісторыка-этнаграфічнаму музею. Супрацоўнічае, абменьваецца матэрыяламі і кансультуе навукоўцаў, краязнаўцаў і ўсіх, хто цікавіцца рэгіёнам. Папулярызуе гісторыю рэгіёну праз публікацыю візуальных матэрыялаў, тэкстаў на краязнаўчыя і грамадскія тэмы ў сацыяльных сетках. Публікуецца ў незалежных беларускіх медыя.
Стволіна (Смаленская вобласць)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Будынак кансісторыі (Мінск)
Будынак кансісторыі — будынак XVIII стагоддзя ў Мінску па вул. Рэвалюцыйнай, 1а. Уваходзіць у комплекс былога калегіума езуітаў.
Акрамя ўласна кансісторыі ў будынку таксама жылі ксяндзы-пралаты і канонікі. Пазней, калі кансісторыю перавялі ў комплекс былога францысканскага кляштара, тут размясцілася плябанія.
Тынвальд
Тынвальд (Tynwald, Tinvaal) — парламент Вострава Мэн. Тынвальд, адзін з найстарэйшых парламентаў у свеце, быў утвораны ў 979 годзе, размяшчаецца ў сталіцы Вострава Мэн горадзе Дугласе. Складаецца з 35 дэпутатаў. Кіраўніком парламента з’яўляецца Старшыня, якога выбіраюць члены Тынвальда. Фармальна ён зацвярджаецца на пасаду прадстаўніком брытанскага манарха — лейтэнант-губернатарам, які прызначаецца кожныя пяць гадоў, але ўжо некалькі стагоддзяў не было выпадкаў адмовы. Прэзідэнт Тынвальда з’яўляецца дэ-факта кіраўніком вострава (дэ-юрэ «Лордам/Лэдзі вострава» застаецца манарх Вялікабрытаніі). Парламент займаецца пытаннямі знешняй і ўнутранай палітыкі. У 1979 годзе пры святкаванні тысячагоддзя Тынвальда адбылося юбілейнае ўрачыстае пасяджэнне Тынвальда, якое праходзіла пад старшынствам Лэдзі Мэна Лізаветы II. Тынвальд складаецца з дзвюх палат: ніжняй — Палаты ключоў, якую абіраюць прамым усеагульным галасаваннем, і верхняй палаты — Заканадаўчага савета, члены якога выбіраюцца ніжняй палатай. Распрацоўкай законаў займаецца ў асноўным ніжняя палата, а верхняя іх зацвярджае. Зацверджаны абедзвюма палатамі закон павінен быць прадстаўлены для зацвярджэння Лорду вострава Мэн або лейтэнант-губернатару для атрымання каралеўскай санкцыі. Зрэшты, калі верхняя палата не зацвердзіць закон або ўнясе непажаданыя папраўкі, ніжняя палата мае права прадставіць закон для каралеўскай санкцыі без адабрэння Заканадаўчага савета; ў сілу гэтага палітычная вага верхняй палаты не вельмі вялікая. Паміж 1706 і 1874 гадамі Палата ключоў засядала ў будынку ў Каслтаўне, былой сталіцы вострава Мэн.
Полацк
По́лацк  — горад у Віцебскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Полацкага раёна, на рацэ Заходняя Дзвіна пры ўпадзенні ў яе ракі Палата. Знаходзіцца непадалёк ад Наваполацка, за 100 км ад Віцебска. Вузел чыгунак, лініі на Маладзечна, Віцебск, Невель (Расія), Даўгаўпілс (Латвія) і аўтамабільных дарог. Насельніцтва 85 012 чал. (2017).
Назва
Назва Полацка ўтворана ад назвы ракі Палата. Палата (балцк. *Palatà) — назва балцкага паходжання, звязаная з латышскім pali «паводка, затапленне вадой прылеглай да ракі мясцовасці», palas «забалочаны бераг возера», літоўскім palios «балаціна на месцы зарослага возера». Значэнне назвы можна перадаць як «Рака, што разлілася», гэтая семантыка можа сягаць часоў пасляледавікоўя.
Тапонім «Полацк» утварыўся ад імя ракі Палата па самай старажытнай мадэлі — уласная назва ракі + -ск.
У айканіміі беларускіх зямель суфікс -ск (-цк) з’яўляецца глыбока традыцыйнай рэліктавай з’явай, якая падкрэслівае самабытнасць беларускага народа і старажытнасць тэрыторыі яго рассялення. Такі суфікс адзначаецца з IX—X стст., у тым ліку ў назве яшчэ аднаго са старажытнейшых гарадоў — Смаленска, засведчанай летапісамі пад 863 годам. Звыш паловы гарадоў з назвамі на -ск, згаданых у летапісах XI ст., прыпадае менавіта на зону фармавання беларусаў, дзе гэты суфікс выяўляе прадуктыўнасць і ў наступныя стагоддзі. Кожны трэці беларускі горад з ліку тых, што занесены ў «Спіс рускіх гарадоў далёкіх і блізкіх» канца XIV ст., заканчваецца на -ск (-цк).
Варыянт Полацак не тлумачыцца праз фанетычныя законы беларускай мовы і на працягу стагоддзяў практычна не выходзіў за межы вуснага ўжытку. Пачатак яго пісьмовага выкарыстання адносіцца да канца XIX ст. Форма Полацак даволі актыўна выкарыстоўвалася пазней, у 1920-х гадах, у БССР (гл., напрыклад, Кайгарадаў А. І. Кліматычны атляс Беларусі. Менск, 1927), а таксама ў Заходняй Беларусі да часу яе ўваходжання ў склад БССР.
У наш час па-ранейшым дамінуе форма на -цк, хоць у асобных выданнях і цяпер ужываецца варыянт Полацак.
Заснаванне
Упершыню Полацк згадваецца ў «Аповесці мінулых гадоў» пад 862—865 гг. Але гэтая дата, відаць, не вельмі дакладная, бо летапіс пісаўся праз 200—250 гадоў пасля падзей. Звычайна першую згадку Полацка звязваюць з паведамленнем «В лето 6370 [862] и прия власть Рюрик, и раздал мужем своим грады, овому Полотеск, овому Ростов, другому Белоозеро…», але гэта, відаць, устаўка пазнейшага летапісца, бо ў IX ст. яшчэ не існавала Растова (з’явіўся ў канцы X ст.), які тут згадваецца разам з Полацкам. Іпацьеўскі летапіс паказвае Рурыка і яго «мужоў» у якасці заснавальнікаў гарадоў:
Верагоднае ўпамінанне Полацка датычыць паходу на палачан, паводле «Аповесці мінулых гадоў», кіеўскіх князёў Аскольда і Дзіра, які адбыўся ў тыя ж 862—865 гады «Того же лета воеваша Асколд и Дир Полочан и много зла сътвориша».
Але дзе знаходзіўся Полацк у IX ст., летапісы не паведамляюць. Адказ на гэта пытанне паспрабаваў даць беларускі археолаг А. М. Ляўданскі, які ў 1928 заклаў некалькі шурфоў на гарадзішчы. У выніку раскопак ім былі знойдзены археалагічныя матэрыялы, у першую чаргу ляпная кераміка IX—X стст. Гэта дазволіла яму зрабіць выснову, што старажытны Полацк знаходзіўся на гарадзішчы. З высновай А. М. Ляўданскага пагадзіліся вядомыя беларускія археолагі Г. В. Штыхаў і С. В. Тарасаў. Яны лічылі, што Полацк развіваўся як цэнтр племяннога аб’яднання крывічоў у IX ст. знаходзіўся на гарадзішчы.
Развіццё
У IX ст. Полацк размяшчаўся на гарадзішчы (плошча часткі, якая захавалася каля 1 га) на правым беразе Палаты (адсюль назва). Хуткаму развіццю Полацка спрыяла яго выгаднае размяшчэнне на гандлёвым шляху з Рыжскага заліва да Кіева і Чорнага мора, праз вярхоўі Заходняй Дзвіны і Волгі да краін Усходу (частка шляхоў з вараг у грэкі і з вараг у арабы). У X—XIII ст. цэнтр Полацкага княства. У XI ст. на тэрыторыі сённяшняга Верхняга замка пабудаваны Полацкі Сафійскі сабор. У XII ст. сфарміравалася самабытная школа дойлідства, пабудаваныя Полацкі княжацкі храм і княжацкі палац, Бельчыцкі Барысаглебскі манастыр, заснаваны Полацкія Спаскі і Багародзіцкі манастыры і інш. У XII ст. тут працавалі майстар-ювелір Лазар Богша (стварыў крыж Еўфрасінні Полацкай) і дойлід Іаан, які пабудаваў Полацкую Спаскую царкву. З сярэдзіны XIII ст. Полацк у складзе Вялікага Княства Літоўскага, самы вялікі яго горад у XIV—XVI стст., меў адмысловыя правы («Полацкія прывілеі»). Тут былі створаныя Полацкія Евангеллі XII—XIV ст., у горадзе пры Сафійскім саборы з XI ст. была бібліятэка. Каля 1490 года ў Полацку нарадзіўся дзеяч культуры эпохі Адраджэння Францыск Скарына. У 1498 годзе Полацк атрымаў магдэбургскае права. З 1504 года цэнтр Полацкага ваяводства. З XVI ст. горад меў свой герб. Падчас вайны 1654—1667 гадоў заняты рускімі войскамі, паводле Андрусаўскага перамір’я (1667) вернуты Рэчы Паспалітай. У другой палове XVII — першай палрве XVIII стст. прыйшоў у заняпад.
У ліпені 1705 года расійскі цар Пётр І па дарозе ў Прыбалтыку спыніўся лагерам са шматтысячным маскоўскім войскам пад Полацкам. 11 ліпеня (30 чэрвеня па старым стылі) цар наведаў Сафійскі сабор, у якім у раз’юшаным стане разам са світай закатаваў 5 манахаў-базыльянаў. Архімандрыта Якуба Кізікоўскага царскія служкі катавалі ўсю ноч, каб дазнацца месца схову манастырскіх скарбаў. Целы ахвяраў спалілі, а Сафійскі сабор і базыльянскі манастыр разрабавалі. Частка маёмасці перайшла цару, а частка — у маскоўскую казну. З самога сабора зрабілі вайсковы склад. А Еўропу абляцела вестка: «''Жорсткае забойства на Белай Русі! Ахвяры — безабаронныя служкі Бога, манахі ордэну Васіля Вялікага. З імі расправіліся ў хрысціянскай святыні — Сафійскім саборы ў Полацку. Учыніў расправу каранаваны забойца — цар Пётр I''». 1 мая 1710 года па загаду князя Меньшыкава Сафійскі сабор узарвалі. 22 лістапада 1710 года Апостальская Сталіца публічна асудзіла Петра І за пераслед Уніяцкай Царквы.
У складзе Расійскай імперыі
Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе правабярэжная частка Полацка увайшла у склад Расійскай імперыі. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 годзе — левабярэжная частка горада.
Пасля падпісання папай рымскім Кліментам XIV булы 1773 года аб забароне дзейнасці «Таварыства Ісуса», Полацк становіцца цэнтрам збору езуітаў свету і паступова ператвараецца ў своеасаблівую іх сталіцу. З 1776 года цэнтр Полацкай губерніі, у 1778—1796 гадах — намесніцтва, з 1796 года цэнтр павета Беларускай, з 1802 года Віцебскай губерніі.
Савецкі перыяд
З 1924 года Полацк — цэнтр раёна, у 1924—1930 і 1935—1938 гадах цэнтр акругі. З 1938 года ў Віцебскай вобласці. У 1944—1954 цэнтр Полацкай вобласці. 22 снежня 1959 года ў гарадскую мяжу горада ўключана вёска Кароўнікі Экіманскага сельсавета, 2 лістапада 1972 года — вёскі Меліярацыйная, Спас-Слабада Салоніцкага сельсавета і Пагіршчына Баравухскага сельсавета.
Сучасная гісторыя
14 студзеня 2013 года ўказам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь за нумарам 27 «Аб аб’яднанні раёнаў і гарадоў абласнога падпарадкавання Рэспублікі Беларусь, якія маюць агульны адміністрацыйны цэнтр» Полацк быў пазбаўлены статусу горада абласнога падпарадкавання.
Эканоміка
Прадпрыемствы хімічнай (ААТ Полацк-Шкловалакно), машынабудаўнічай і металаапрацоўчай, лёгкай, харчовы, будаўнічых матэрыялаў, паліграфічнай прамысловасці. Полацкая ЦЭЦ. Полацк — перспектыўны цэнтр турызму Беларусі міжнароднага значэння. Гасцінічны комплекс «Славянскі», гасцініца «Дзвіна».
Культура
У горадзе створаны Нацыянальны Полацкі гісторыка-культурны музей-запаведнік, які ўключае пастаянна дзеючыя музеі: Полацкі краязнаўчы музей, Музей беларускага кнігадрукавання, Полацкі музей-бібліятэку Сімеона Полацкага, Полацкі музей традыцыйнага ручнога ткацтва Паазер'я, Полацкі музей баявой славы, Полацкі музей гісторыі архітэктуры Сафійскага сабора, Полацкі дзіцячы музей, музей Тусналобавай-Марчанка, Полацкую стацыянарную выстаўку «Прагулка па Ніжнепакроўскай», прыродна-экалагічны музей Мастацкую галерэю.
З 2003 года працуе філіял Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Я. Коласа.
Адукацыя
У Полацку размяшчаецца гісторыка-філалагічны факультэт Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта (астатнія — у Наваполацку). Працуюць:
Лесон
Лесон — прозвішча.
Якуцкая мова
Якуцкая мова (саха тыла) — мова якутаў, належыць да цюркскай групы моў. Колькасць носьбітаў мовы па дадзеных перапісу 2002 г. складае каля 444.000 чалавек, якія пражываюць у асноўным на тэрыторыі Якуціі, а таксама ў Іркуцкай і Магаданскай абласцях, Краснаярскім і Хабараўскім краях.
Якуцкая мова рэзка адрозніваецца ад іншых цюркскіх моў наяўнасцю пласта лексікі няяснага паходжання (магчыма, палеаазіяцкага). Маецца таксама мноства мангольскіх запазычанняў.
Пісьмовасць
У 1917 годзе новы алфавіт на аснове МФА быў створаны З. А. Наўгародавым. Першапачаткова ён утрымліваў толькі малыя літары, а таксама знак : для адлюстравання доўгіх гукаў (як галосных, так і зычных). У 1924 годзе гэты алфавіт быў рэфармаваны. Пазней ён рэфармаваўся яшчэ некалькі разоў, пакуль у 1929 не быў заменены на ўніфікаваны цюркскі алфавіт. Потым у 1939 годзе быў ажыццёўлены пераход на алфавіт на аснове кірыліцы. Першы слоўнік якуцкай мовы склаў Эдуард Пякарскі.
Сучасны якуцкі алфавіт
Сёння ў якуцкай мове выкарыстоўваецца алфавіт, які ўтрымлівае ўвесь рускі алфавіт, плюс пяць дадатковых літар: Ҕҕ, Ҥҥ, Өө, Һһ, Үү і дзве камбінацыі: Дь дь, Нь нь. Выкарыстоўваюцца таксама 4 дыфтонгі: уо, ыа, иэ, үө.
Тоні
Прэмія «Тоні» (Tony Award) — папулярная назва прэміі, якая штогод прысуджаецца за дасягненні ў галіне амерыканскага тэатра, уключаючы музычны тэатр (перш за ўсё шматлікія пастаноўкі на Брадвеі, Нью-Ёрк). Поўная афіцыйная назва прэміі — «Antoinette Perry Award for Excellence in Theatre». Сваю назву прэмія атрымала ў гонар амерыканскай актрысы і рэжысёра (1888—1946).
Прэмія прысуджаецца супольнасцю, якая складаецца з прыблізна 700 чалавек, якія маюць дачыненне да індустрыі забаў і журналістыкі. Прэмія «Тоні» была заснавана ў 1947 годзе і лічыцца тэатральным эквівалентам кінематаграфічнага «Оскара», музычнай «Грэмі» і тэлевізійнай «Эмі».
Цяпер прэмія ўручаецца ў 26 асноўных і 4 спецыяльных катэгорыях.
Джордж Крукшэнк
Нарадзіўся 27 верасня 1792 года ў Лондане ў сям’і ілюстратара Айзека Крукшэнка (1756—1811). У год смерці бацькі, калі Джорджу не было і 20 гадоў, ён уславіўся падборкай сатырычных карыкатур для штомесячніка «The Scourge, a Monthly Expositor of Imposture and Folly». У той жа час Крукшэнк стварыў ілюстрацыі да першага англійскага выдання рамана Готфрыда Бюргера «Прыгоды Мюнхгаўзена», заклаўшы медыйную выяву барона літаратурнага персанажа як хвацкага вусатага кавалерыста. За чатыры гады супрацоўніцтва з гэтым выданнем Крукшэнк наблізіўся па папулярнасці і памеры заробкаў да Джэймса Гілрэя, знакамітага карыкатурыста эпохі напалеонаўскіх войн. У 1820-я гады яго карыкатуры з роўнай з’едлівасцю высмейвалі партыі вігаў і торы.
Солы (Смаргонскі раён)
Со́лы (, Солы) — аграгарадок у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці, на рацэ Ашмянка. Цэнтр Сольскага сельсавета. Насельніцтва 1475 чал. (2004). Знаходзяцца за 15 км на захад ад Смаргоні, за 252 км ад Гродна. Чыгуначная станцыя на лініі Маладзечна — Вільня.
Гісторыя
Упершыню Солы згадваюцца ў XVI ст. як сяло Віленскага ваяводства. Мястэчка знаходзілася ў шляхецкай уласнасці.
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Солы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, дзе сталі цэнтрам воласці Ашмянскага павета Віленскай губерні. У 1849 у мястэчку пабудавалі касцёл, з 1870 працавала народнае вучылішча. Станам на 1886 у Солах існавалі валасная ўправа, касцёл, сінагога, 5 крамаў, карчма, вінакурны завод (за 4 км ад мястэчка), на 1890 — пошта, тэлеграф, станцыя Лібава-Роменскай чыгункі (адкрылася ў 1873). У пач. XX ст. ў мястэчку працаваў лекарскі ўчастак.
У канцы 1917 у Солах адбылася падзея, якая прапісала паселішча ў гісторыі: 4 снежня прадстаўнікі 2-й, 3-й і 10-й армій на чале з шараговым Салігаліцкага палка 81-й пяхотнай дывізіі бальшавіком Шчукіным падпісалі перамір'е з немцамі. Баявыя дзеянні на працягу ўсяго фронту ад Відзаў да Прыпяці спыняліся з 5 снежня на два месяцы. Праз 10 дзён — 15 снежня — перамір'е падпісалі ўжо ў Брэсце, надаўшы дагавору шырэйшы статус.
У 1939 Солы ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 сталі цэнтрам сельсавета Смаргонскага раёна. Статус паселішча змянілі да вёскі. На 2000 тут быў 1271 двор.
Вядомыя асобы
У вёсцы памёр і пахаваны Эдуард Сташкевіч (1928—1974) — сябра мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля.
Вярэцкі сельсавет
Вярэ́цкі сельсаве́т — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Вярэчча.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Мяжанскага раёна Віцебскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Мяжанскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Гарадоцкага раёна, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 22 снежня 1960 года ў склад Бяскатаўскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Карнілы, Масееўка, Прывальні, Прывальні 2-я і Шандры). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Вярэцкага сельсавета 9 населеных пунктаў. 10 снежня 1986 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Канашынскага сельсавета (7 населеных пунктаў: Загуззе, Казловічы, Канашы, Кручкі, Нізкія, Ноўка і Стырыкі). 8 красавіка 2004 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Стадолішчанскага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 14 вёсак: Вярэчча, Дубрава, Забарок, Загуззе, Заналючык, Зарэчча, Казловічы, Канашы, Кручкі, Нізкія, Ноўка, Стаі, Стырыкі, Сяло.
Тампа Бэй Лайтнінг
Год заснавання клуба: 1992
У залежнасці ад месца гульні, каманда выкарыстоўвае наступныя колеры формы: Чорны, сіні, срэбны і белы
Чэмпіёны ў сезоне 2003-04.
NGC 2817
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сухія лясы Мадагаскара
Клімат
Клімат экарэгіёна сухі трапічны, сухі сезон можа працягвацца 8 месяцаў, дажджы выпадаюць з кастрычніка па красавік. Тэмпературы вар'іруюць ад 30°-33 °C да 8°-21 °C. Гадавая колькасць ападкаў складае ад 1500 мм на поўначы да 1000 мм на поўдні.
Структура лесу
Гэтыя лясы ў цэлым лістападныя, характарызуюцца багаццем адносна цяжкага апалага лісця. На структуру, відавы склад і вышыню лясоў вялікі ўплыў аказваюць глебы. Так на найбольш урадлівых глебах растуць больш высокія лясы, вышыня дрэў складае 10-15 м. На пясчаных глебах дрэвы вырастаюць да 10-12 м, а на скальных растуць толькі нізкарослыя лясы. Асноўныя лесаўтваральныя пароды належаць сямействам, , , і. Сярод кустоў шырока прадстаўлены сямействы Leguminosae і. У гэтым ярусе разнастайныя ліяны сямейства. Травяны полаг развіты слаба, аднак у некаторых лясах можна сустрэць дыван з архідэй Lissochilus.
Дацка-шведскія войны
Тэрмін Дацка-шведская вайна можа быць ужыты ў адносінах да любой вайны, у якой Данія і Швецыя ваявалі паміж сабой.
Трубілава
Трубілава (Трубилово) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Панізоўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 54 жыхара (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 35 км на паўночны ўсход ад Рудні, за 17 км на захад ад аўтадарогі Смаленск — Невель, на беразе ракі Чорны. За 36 км на паўночны захад ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Дзераўная (Слонімскі раён)
Дзераўна́я (, Деревная) — аграгарадок у Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. З’яўляецца цэнтрам Дзераўноўскага сельсавета.
Карлас Крус-Дыес
Карлас Эдуарда Крус-Дыес (,, Венесуэла — , , Францыя) — венесуэльскі мастак кінетычнага мастацтва. Жыў і працаваў у Парыжы з 1960 года да сваёй смерці. Вучыўся ў Аадэміі мастацтваў Каракаса, потым шмат працаваў у галіне кніжнай ілюстрацыі і прамысловага дызайну. Выкладаў у Акадэміі мастацтваў Каракаса, у 1958-60 гадах быў яе дырэктарам.
Вышадскі сельсавет
Вы́шадскі сельсаве́т — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Дубрава.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Мяжанскага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Вышадкі. У 1928 годзе цэнтр перанесены ў вёску Дубрава. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Мяжанскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Гарадоцкага раёна, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Бяскатаўскага сельсавета.
Лявон Пятровіч Баршчэўскі
Ляво́н Пятро́віч Баршчэ́ўскі (нар., Полацк) — беларускі педагог, філолаг, перакладчык, рэдактар, грамадскі дзеяч і палітык.
Біяграфія
Скончыў з адзнакай Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў на спецыяльнасці «Нямецкая і англійская мовы». Працаваў выкладчыкам нямецкай і англійскай моў у школе № 10 Полацка, потым у Наваполацкім політэхнічным інстытуце (цяпер Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт). Скончыў аспірантуру пры Мінскім педінстытуце замежных моў (1987), атрымаў ступень кандыдата філалагічных навук (1989).
У 1990—1995 гадах быў дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР XII склікання ад Наваполацкай-Маладзёжнай выбарчай акругі № 174, уваходзіў у склад парламенцкай апазіцыі БНФ. Працаваў намеснікам старшыні Камісіі Вярхоўнага Савета па адукацыі, культуры і захаванні гістарычнай спадчыны, а таксама быў членам Камісіі Вярхоўнага Савета па міжнародных справах і знешнеэканамічнай дзейнасці. Быў суаўтарам канцэпцый прынятых у 1990—1992 гадах законаў «Аб грамадзянстве», «Аб адукацыі», «Аб рэферэндуме» і інш. У красавіку 1992 года на 9-й сесіі ад імя Апазіцыі БНФ прадстаўляў распрацаваны спецыялістамі праект Закона «Аб барацьбе з карупцыяй і арганізаванай злачыннасцю», які быў адхілены большасцю Вярхоўнага Савета.
З 1995 года — намеснік старшыні Беларускага народнага фронту «Адраджэнне», у 1996—1999 гадах — выконваў абавязкі старшыні партыі пасля эміграцыі Зянона Пазняка. Пасля расколу партыі ў 1999 годзе быў дарадцам старшыні Партыі БНФ Вінцука Вячоркі.
Шматгадовы намеснік дырэктара Беларускага гуманітарнага ліцэя, які быў афіцыйна зачынены ўладамі ў 2003 годзе.
Лявон Баршчэўскі ўзначальваў Беларускі ПЭН-Цэнтр у 2003—2005 гадах, а пасля атрымаў статус «ганаровы старшыня». У кастрычніку 2019 года прыпыніў сяброўства ў гэтай арганізацыі да пачатку захадаў уладаў аб яе закрыцці, пасля чаго зноў узяў удзел у яе працы.
На 10-м з’ездзе Партыі БНФ у снежні 2007 года абраны старшынёй партыі. У верасні 2009 года сышоў з пасады старшыні, на якой яго, па выніках з’езду партыі, замяніў Аляксей Янукевіч. У 2011 годзе разам з групай паплечнікаў пакінуў шэрагі Партыі БНФ.
Творчасць
Перакладчык і ўкладальнік зборнікаў лірыкі Б. Брэхта, Н. Ленаў, Сапфо, Ф. Петраркі, Ф. Гёльдэрліна, Я. Вырхліцкага, К. Кавафіса, С. Обстфельдэра, Анакрэона, Г. Экелёфа, Ду Фу, Э. Кітэльсена, Архілоха, Бабура, С. Стэйнара, Назыма Хікмета, М. Цвятаевай, Аль-Бухтуры, Нэлі Закс, Р. Кэмпбела, Сальваторэ Квазімада, М. К. Сарбеўскага, Г. Лоўсана; прозы Г. Бёля (дзе змешчаны, сярод іншага, яго пераклад рамана «Більярд а палове дзясятай»), Ф. Кафкі (у т. л. раманы «Працэс», «Замак», «Зніклы»). Пераклаў таксама трагедыі Эсхіла «Прыкуты Праметэй», «Персы», Сафокла «Эдып-цар», Эўрыпіда «Медэя», камедыі Арыстафана «Жабы», «Люсістрата», Менандра «Адлюднік», драму Фрыдрыха Шылера «Дон-Карлас», раманы Ё. В. Гётэ «Пакуты маладога Вертэра», К. Гамсуна «Голад», Г. Мастоўскай-Радзівіл «Здань у Малым Замку», Астрыд Ліндгрэн «Усе нашы дзеці з Булербю», Я. Івашкевіча «Панны з Вілька», паэмы Э. А. По («Тамерлан»), Х. Н. Бяліка («У горадзе разні»), К. І. Галчыньскага («Баль у Саламона»), Ч. Мілаша («Маральны трактат», «Паэтычны трактат»), філасофскія трактаты Платона «Філеб», Арыстотэля «Паэтыка», І. Канта «Пралегомены да любой будучай метафізікі», Г. Ф. В. Гегеля «Вучэнне аб паняцці і Філасофская энцыклапедыя», Ф. В. Ё. Шэлінга «Філасофскія даследаванні аб сутнасці чалавечай свабоды», «Філасофія як дакладная навука» Э. Гусэрля, п’есы С. Мрожака («Танга»), Ю. Славацкага («Баладына»), Станіслава Выспяньскага («Вяселле» і «Варшавянка»), С. Бекета («Не-я»), Ф. Дзюрэнмата («Партрэт планеты»), В. Гаўла («Свята ў садзе»), У. Шэкспіра («Макбет»),кнігі нямецкіх гісторыкаў Р. Лінднэра («Гісторыкі і ўлада») і Б. К'яры («Штодзённасць за лініяй фронту»), паасобныя паэтычныя творы і прозу Г. Апалінэра, апавяданні Гамсуна, Ю. Боргена, Б. Шульца, эсэ А. Міхніка, вершы, урыўкі з паэмаў Энхедуанны, Катула, Вергілія, Авідзія, Б. дэ Борна, П. Відаля, Дантэ Аліг’еры, П. дэ Рансара, Л. Камоэнса, Я. Каханоўскага, Н. Буало, Дж. Мілтана, Ю. Бакі, Гётэ, Адама Нарушэвіча, Ф. Князьніна, Ю. У. Нямцэвіча, Г. Гайнэ, Дж. Кітса, М. Эмінэску, В. фон Хейдэнстама, Х. Н. Бяліка, Х. Р. Хіменеса, Г. Ахтэрберга, Я. Э. Волда, Ю. Чаховіча, Нэлі Закс, Я. Бжэхвы, Г. Граса, Т. Транстромера, Б. Акуджавы, Т. Вянцлавы, Фернанду Песоа, Р. Кэмпбела, Р. Дарыа і інш., лібрэта оперы «Чужое каханне наступстваў не бачыць» Ф. У. Радзівіл. Аўтар кніг папулярных нарысаў «Літаратура ад старажытнасці да пачатку эпохі рамантызму» (2003) і «Беларуская літаратура і свет» (2006; разам з П. Васючэнкам і М. Тычынам). Аўтар больш за 30 артыкулаў і навуковы кансультант 18-томнай «Беларускай энцыклапедыі» (1996—2004), а таксама шматлікіх артыкулаў па методыцы выкладання літаратуры ў сярэдняй школе і ва ўстановах новага тыпу. У 2014 у кракаўскім архіве (аддзел рукапісаў Бібліятэкі князёў Чартарыйскіх) знайшоў рукапісы невядомых твораў беларускамоўнай літаратуры 1-й трэці ХІХ ст. «Wiersz Ruski o Religii i Obyczayności» і «Jasno czerwony raczek po obłoku skacze...».
Вядомы таксама як публіцыст: шматлікія артыкулы, інтэрв’ю публікаваліся ў беларускай перыёдыцы ў Беларусі і па-за яе межамі. Сааўтар публікацыі «Справаздача аб стане незалежнай культуры ў Беларусі», прэзентаванай на сустрэчы кіраўнікоў ведамстваў культуры краін Еўрасаюза ў г. Любліне (2011).
Рэдактар серыі «ЕўраГраматыкі» (з 2008). Укладальнік 27-моўнага «Еўраслоўніка» (2008), «Польска-беларускага тэматычнага слоўніка для школьнікаў і студэнтаў» (2013), «Беларуска-польскага тэматычна-тэрміналагічнага слоўніка для школьнікаў і студэнтаў» (2014), «Літоўска-беларускага, беларуска-літоўскага слоўніка» (2021), «Беларуска-англійскага слоўніка» (2023), адзін з укладальнікаў і рэдактараў «Нямецка-беларускага слоўніка» (2006) і «Беларуска-нямецкага слоўніка» (2010). Аўтар «Кароткай граматыкі польскай мовы» (2008), «Беларуска-польскага размоўніка-даведніка» (2011), адзін з аўтараў «Кароткай граматыкі латышскай мовы» (2008), «Кароткай граматыкі нідэрландскай мовы» (2009), «Кароткай граматыкі нямецкай мовы» (2012). Укладальнік хрэстаматый для сярэдняй школы «Літаратура народаў свету» (т. 1 і 2, 1995) і «Літаратура народаў свету: ХХ стагоддзе» (1999; разам з Евай Лявонавай).
Сацыял-лібералізм
Сацыял-лібералізм (таксама вядомы як левы лібералізм у Германіі, новы лібералізм у Вялікабрытаніі  , сучасны лібералізм у ЗША , прагрэсіўны лібералізм у іспанамоўных краінах ) — разнавіднасць лібералізму, якая выступае (у адрозненні ад класічнага лібералізму і неалібералізму) за дзяржаўнае рэгуляванне эканомікі і ўмяшанне ў эканамічныя працэсы. Сацыял-лібералы знаходзяцца правей сацыял-дэмакратаў на палітычным спектры.
Міхаіл Аркадзевіч Фейман
Міхаіл Аркадзевіч Фейман (нар., Магілёў, БССР, СССР) — беларускі баскетбольны трэнер. Заслужаны трэнер Беларусі, трохразовы чэмпіён краіны, сярэбраны і бронзавы прызёр нацыянальнай першасці, двухразовы ўладальнік Кубка, шэсць раз браў удзел у «Матчы зорак».
З 2010 па 2011 год быў трэнерам беларускай нацыянальнай каманды.
Кар’ера баскетбаліста
У якасці баскетбаліста выступаў у чэмпіянаце СССР за наступныя клубы:
У чэмпіянаце БССР выступаў за каманду Інстытута фізічнай культуры.
Кар’ера трэнера
Працаваў дзіцячым трэнерам у мінскай СДзЮШАР №10. Пасля працаваў з мужчынскімі клубамі ў чэмпіянаце Беларусі.
Быў галоўным трэнерам наступных клубаў:
У 2010—2011 гадах узначальваў мужчынскую зборную Беларусі. Таксама ў розныя гады працаваў са зборнымі малодшых узростаў.
Двойчы (2007, 2008) прызнаваўся лепшым баскетбольным трэнерам года Беларусі.
Бабск
Насельніцтва вёскі складае 690 жыхароў (2005).
NGC 2818
NGC 2818 (іншыя абазначэнні — PK 261+8.1, ESO 372-PN13, AM 0914-362, 1, 4') — рассеянае скопішча з планетарнай туманнасцю ў сузор’і Компас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Скіфас
Скіфас (σκύφος) — старажытнагрэчаская керамічная чара для пітва на нізкай ножцы з двума гарызантальна размешчанымі ручкамі. Скіфасам быў міфічны кубак Геракла, таму скіфас таксама называюць кубкам Геракла. Выявы скіфаса часта сустракаюцца на старажытнагрэчаскіх вазах, выкананых у стылі чорна- і чырвонафігурнага вазапісу.
Разведшкола «Сатурн»
Разведшкола «Сатурн» - разведцэнтр Абвера, абверкаманды-103. Арганізаваны ў жніўні 1941 г. у Пячах, у былым ваенным гарадку (6 км на поўдзень ад г. Барысава па дарозе на Мінск). Мела 2 аддзяленні: радыстаў і разведчыкаў і выпускала дыверсантаў кожныя 2-3 месяцы. Узначальваў школу капітан Юнг, затым капітан Ганс Утгофф. Сярод выкладчыкаў школы значыліся: унтэр-афіцэр Піч, эстонец, інструктар па радыёсправе, былы ваенны інжынер 1-га рангу Чырвонай Арміі І. І. Мацюшын — выкладчык радыёсправы, былы вайсковец пагранічных войскаў Н. П. Лонкін — выкладчык агентурнай разведкі, А. Д. Казлоў — выкладчык разведкі, былы лейтэнант Чырвонай Арміі Сімавін, былы палкоўнік Чырвонай Арміі Д. З. Шынкарэнка і інш.
У лютым 1942 года школа была пераведзена ў вёску Катынь (23 км на захад ад Смаленска).
У мястэчку Печы было пакінута падрыхтоўчае аддзяленне, дзе агентура праходзіла праверку і папярэднюю падрыхтоўку, а потым накіроўвалася ў Катынь, для навучання разведсправе (у красавіку 1943 г. школа была пераведзена назад у Печы). Пры залічэнні ў школу кожнаму „вучню“ прысвойвалася мянушка. Катэгарычна забаранялася называць сваё прозвішча і распытваць пра гэта іншых.
Падрыхтаваныя агенты перакідваліся ў тыл Чырвонай Арміі па 2-3 чалавекі (адзін радыст) і ў адзіночку, галоўным чынам на цэнтральных участках фронту, а таксама ў Маскоўскую, Калінінскую, Разанскую і Тульскую вобласці. Частка агентаў мела заданне прабрацца ў Маскву і застацца там.
Акрамя таго, навучаныя ў школе агенты засылаліся ў партызанскія атрады для выяўлення іх дыслакацыі і месцазнаходжання баз.
Перакідка ажыццяўлялася самалётамі з мінскага аэрадрома і пешым парадкам з населеных пунктаў Петрыкаў, Магілёў, Пінск, Лунінец.
У верасні 1943 года школа была эвакуіравана на тэрыторыю Усходняй Прусіі ў вёску Розенштейн (100 км на поўдзень ад Кенігсберга) і размясцілася ў бараках былога лагера французскіх ваеннапалонных. У снежні 1943 г. яна была перадыслакавана ў мястэчка Малет, у жніўні 1944 г. у горад Меве (65 км на поўдзень ад Данцыга), а ў пачатку 1945 года, у сувязі з надыходам Чырвонай Арміі — у горад Бісмарк, дзе ў красавіку 1945 года была расфарміравана. Частка асабовага складу школы сышла ў горад Арэнбург (на р. Эльбе), а некаторыя агенты, пераапрануўшыся ў цывільнае адзенне, перайшлі на тэрыторыю, занятую савецкімі войскамі.
Апісанню дзейнасці школы «Сатурн» прысвечана мастацкае апавяданне І. С. Барысава "«Сатурн» на далоні", дзе прыводзяцца некаторыя дадатковыя падрабязнасці пра школу. Але форма апавядання не праводзіць мяжы паміж мастацкімі элементамі і гістарычнымі фактамі.
Самым вядомым разведчыкам і двайным агентам каманды стаў А. І. Казлоў.
Пінскі езуіцкі калегіум
Гісторыя
Езуіты былі запрошаны ў Пінск у 1630 годзе стольнікам, які падарыў ім уласны дом. У 1651—1738 гг. узведзены з цэглы (паводле іншых звестак — у 1631—1635 гг.). У 1640-х гг. пры кляштары быў пабудаваны велічны барочны касцёл Св. Станіслава. Пры кляштары ў 1638 г. пачала сваю дзейнасць філасофска-тэалагічная школа, якую штогод наведвалі да 50 дзяцей мясцовых жыхароў.
Яшчэ ў 1638 годзе езуіцкі кляштар атрымаў статус калегіума, дзе акрамя багаслоўскіх выкладаліся і шматлікія іншыя дысцыпліны: замежныя мовы, літаратура, логіка, гісторыя, геаграфія, фізіка і г.д. Пад канец XVII стагоддзя тут штогод колькасць навучэнцаў складала 700 чалавек з усёй Рэчы Паспалітай. Пры калегіуме дзейнічалі музыкальная бурса (з 1645 г.), тыпаграфія, бібліятэка, бальніца для бедных, аптэка.
У сярэдзіне XVII стагоддзя ў сценах калегіума прапаведаваў езуіт Андрэй Баболя, які ў 1657 годзе за сваю місіянерскую дзейнасць ён закатаваны казакамі.
У 1773 г. ордэн езуітаў быў распушчаны. У 1787 годзе будынак калегіума ператварыўся ў рэзідэнцыю ўніяцкага біскупа, а ў 1800 годзе яго аддалі пад мужчынскі праваслаўны Богаяўленскі манастыр. У 1919 г. у Пінск вярнуліся езуіты, у 1923 аднавілася навучальная дзейнасць, у 1925 г. была адкрыта духоўная семінарыя, а з 1937 года пачаў дзейнасць навіцыят. Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР у 1939 г. у былым кляштары размясціліся адміністрацыйныя і грамадскія ўстановы. У час Вялікай Айчыннай вайны езуіцкі комплекс быў сур’ёзна пашкоджаны і меў патрэбу ў грунтоўным рамонце. У 1953 годзе калегіум атрымаў статус помніка гісторыі і культуры рэспубліканскага значэння. А ў 1965 годзе тут размясцілася Карцінная галерэя, у якой выстаўляліся творы са збораў Радзівілаў, творы Айвазоўскага, Шышкіна, Васняцова, Канчалоўскага і інш. У 1980 годзе было прынята рашэнне аб поўнай перадачы будынка калегіума музею Беларускага Палесся. У 1996 праведзена маштабная рэстаўрацыя.
Архітэктура
Размешчаны ў гістарычным цэнтры горада, на пл. Леніна. Разам з касцёлам (пе збярогся) складаў ансамбль кляштара езуітаў. Трохпавярховы Г-падобны ў плане будынак паўднёвым фасадам арыентаваны да набярэжнай р. Піна. Планіроўка 1-га паверха галерэйна-калідорная. Тут размяшчаліся класы, трапезная, службовыя памяшканні. 2-і і 3-і наверхі спланаваны па калідорнай сістэме з трохпралётнай схемай перакрыццяў. Крыжовыя скляпенні апіраюцца на масіўныя падоўжныя сцены (таўшчыня ў ніжніх паверхах 1.5—2 м). Тут былі жылыя і рабочыя памяшканні. Пад збудаваннем зроблены склепы. Рытм фасадаў ствараецца аконнымі праёмамі з ляпнымі абрамленнямі і крокам пілястраў 2 ніжніх ярусаў. Паўднёва-заходні вугал фланкіруе шасцігранная вежа-контрфорс, што ўмацоўвае сцены пры паніжэнні рэльефу да ракі. Будынак завершаны двухсхільным дахам з заломам. Яго тарцы ўпрыгожаны складанымі франтонамі з дэкаратыўнымі валютамі.
Анеўрызма
Анеўрызма — выпінанне сценкі артэрыі (радзей - вены) з прычыны яе патанчэння або расцяжэння. Прычынай могуць служыць прыроджаныя або набытыя дэфекты сярэдняй абалонкі сасудаў.
Лячэнне
Пры выяўленні любой формы анеўрызмы патрабуецца хірургічнае ўмяшанне.
Раней для гэтых мэт ужывалася класічная хірургія. Сутнасць аперацыі заключалася ў адсячэнні пашкоджанага ўчастка сасуда з замяшчэннем яго пластыкавым пратэзам або фрагментам крывяноснага сасуда з іншай часткі цела. Сёння для лячэння падобных паталогій прымяняецца эндаваскулярная хірургія.
Свабодная Карэя (партыя)
Партыя «Свабодная Карэя» (자유한국당 Чаюхангуктан) — кансерватыўная палітычная партыя правага толку ў Рэспубліцы Карэя, кіруючая партыя краіны. Назвы партыі з 1997 па 2012 — «Партыя вялікай краіны» (한나라당 Ханнарадан), з 2012 па 2017 — «Партыя новых рубяжоў» (새누리당 Сэнурыдан; ).
Партыя была заснавана ў 1963 годзе пад назвай Дэмакратычнай рэспубліканскай партыі (민주공화당), тады яе лідарам быў Пак Чонхі. Пасля забойства Пака новым лідарам стаў Чон Духван, які перайменаваў яе ў Дэмакратычную партыю справядлівасці (민주정의당민주정의당). 9 лютага 1990 года яна злучылася з Дэмакратычнай партыяй ўз'яднання і Новай дэмакратычнай рэспубліканскай партыяй, сфарміраваўшы Дэмакратычную ліберальную партыю. Новая назва «Партыя вялікай краіны» партыя атрымала ў лістападзе 1997 года.