cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Будаўнік (стадыён, Салігорск)
Гісторыя
Стадыён «Будаўнік» быў узведзены ў 1973 годзе для спартыўных заняткаў работнікаў гарадскога «Будтрэста № 3». На той час меў адну трыбуну на 1 000 чалавек і аднапавярховы драўляны будынак.
З 1992 года стадыён стаў прымаць матчы чэмпіянату Беларусі па футболе. Сучасны выгляд спартыўная арэна набыла ў ходзе рэканструкцыі, праведзенай на працягу 2006 года. Былі надбудаваны яшчэ два паверхі, над адзінай усходняй трыбунай быў узведзены дах. Колькасць месцаў для гледачоў павялічана да 4 200. У падтрыбунных памяшканнях былі абсталяваны распранальні для спартсменаў і трэнераў, трэніровачныя залы, прэс-цэнтр, памяшканне для медперсаналу. Пакрыццё футбольнага поля было цалкам заменена.
У 2009 годзе на стадыёне «Будаўнік» з’явіліся электроннае табло і асвятляльныя мачты, якія дазволілі праводзіць матчы ўвечары. У 2017 годзе было абноўлена пакрыццё бегавых дарожак. Газон на футбольным полі натуральны, усталяваны падагрэў. Памеры поля — 105×68 метраў. На стадыёне маецца трэнажорная зала.
Сенькавічы (Іўеўскі раён)
Се́нькавічы (, Сеньковичи) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Да 4 студзеня 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Лукашынскага сельсавета, да 30 мая 1988 года — у склад Ліпнішкаўскага сельсавета.
Стрыжаняты
Стрыжаня́ты (, Стриженяты) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Сонечнае зацьменне 31 жніўня 1913 года
Сонечнае зацьменне 31 жніўня 1913 года — частковае сонечнае зацьменне 114 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,1513 і дасягнула свайго максімуму ў 20:52:12 UTC у пункце з каардынатамі 61° пн. ш. 27° з. д..
Зацьменне 31 жніўня 1913 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1913 годзе і 29-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 6 красавіка 1913 года, наступнае — 30 верасня 1913 года.
Атлант (стадыён, Наваполацк)
«Атлант» — футбольны стадыён у Наваполацку, Беларусь. З’яўляецца хатняй арэнай для футбольнага клуба «Нафтан», які выступае ў Першай лізе чэмпіянату Беларусі. Умяшчальнасць адзінай трыбуны на стадыёне складае 4 520 месцаў.
Гісторыя
Стадыён «Атлант» быў афіцыйна адкрыты ў 1970 годзе. З 1992 стадыён стаў прымаць матчы чэмпіянату Беларусі па футболе. У 2003 годзе на трыбунах былі ўсталяваныя пластыкавыя сядзенні, а ў 2009 каля галоўнай арэны з’явілася трэніровачнае футбольнае поле са штучным пакрыццём. У цяперашні час спартыўная арэна мае адну адкрытую трыбуну. Газон на стадыёне натуральны, усталявана электроннае табло. Памеры поля — 105×68 метраў. Падагрэў і штучнае асвятленне футбольнага поля адсутнічаюць.
Зялёны Востраў (Лепельскі раён)
Зялёны Во́страў (, Зелёный Остров) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Да 23 лістапада 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Валосавіцкага сельсавета, да 21 верасня 1987 года — у склад Чэрскага сельсавета (у 1959—1971 гадах Палянскі сельсавет).
Браніслаў Нушыч
Браніслаў Нушыч (па-сербску Бранислав Нушић/Branislav Nušić;,  — ) — сербскі празаік, драматур, эсэіст, журналіст і дыпламат.
Біяграфія
Нарадзіўся 20 кастрычніка 1864 года ў Бялградзе як Алкібіяд Нуша. Яго бацька гандляваў збожжам, але ў хуткім часе пасля нараджэння дзіцяці страціў свой капітал. Сям’я пераехала ў Смедэрэва, дзе Нушыч правёў дзяцінства. Па дасягненні 18 гадоў афіцыйна змяніў імя на «Браніслаў Нушыч». Скончыў юрыдычны факультэт у Бялградзе ў 1884 годзе.
Удзельнічаў у сербска-балгарскай вайне 1885 года. Пасля вайны надрукаваў у газеце «Дневны ліст» кантраверсыйны верш «Два рабы», за які быў асуджаны на два гады катаргі. У вершы высьмейвалася сербская манархія, і ў першую чаргу кароль Мілан Абрэнавіч.
У 1889 годзе заняў дзяржаўную пасаду с стаў чыноўнікам МЗС і быў адпраўлены ў консульства ў Бітале, дзе ажаніўся ў 1983 годзе. На поўдні Сербіі і ў Македоніі правёў каля дзесяці гадоў. Ягонай апошняй пасадай у гэтым рэгіёне было месца віцэконсула ў Прышціне.
У 1900 годзе прызначаны сакратаром Міністэрства асветы і загадчыкам літаратурнай часткі Нацыянальнага тэатра ў Бялградзе. З 1904 года кіруе Сербскім нацыянальным тэатрам у Нові-Садзе. У 1905 годзе пакінуў гэту пасаду і пераехаў у Бялград, дзе працаваў журналістам. Пісаў пад псеўданімам «Бен Акиба». У 1912 годзе ў функцыі дзяржаўнага чыноўніка вярнуўся ў Біталу, а ў 1913 годзе заснаваў тэатр у Скоп’і, дзе жыў да 1915 года. Пакінуў краіну разам з войскам у часе Першай сусветнай вайны, да канца баявых дзеянняў жыў у Італіі, Швейцарыі, Францыі.
У 1933 годзе абраны ў сябры Сербскай каралеўскай акадэміі.
Творчасць
Творчая спадчына Нушыча вельмі абсяглая і размаітая. Пасля першых паэтычных спробаў пераарыентаваўся на рэалістычную і гумарыстычную прозу і камедыі, якія пісаў з 1880-х гадоў да канца 19 стагоддзя. У сатыры Нушыча адлюстроўвалася частка сербскай палітычнай рэчаіснасці, і ўсё ж ён быў больш гумарыстам і жартаўніком, чым сатырыкам.
Патрыятычныя драмы Нушыча не дасягаюць літаратурнага ўзроўню яго камедый.
Барыс Ізраілевіч Волчак
Барыс Ізраілевіч Волчак (,  —, ) — савецкі кінарэжысёр, сцэнарыст і аператар. Прафесар. Заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (1958). Лаўрэат трох Сталінскіх (1946, 1948, 1951) і Дзяржаўнай прэміі СССР (1971).
Лаза Лазаравіч
Лазар «Лаза» Лазаравіч (Лаза Лазаревић;  — ) — сербскі пісьменнік і псіхіятар.
Барыс Ізраілевіч Волчак
Біяграфія
Б. І. Волчак нарадзіўся 23 лістапада (6 снежня) 1905 года ў Віцебску. Скончыў Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі (ВГИК) у Маскве (1931). Пасля чатырох курсаў быў запрошаны выкладаць. Член ВКП (б) з 1925 года. З 1943 года — прафесар Інстытута кінематаграфіі. Памёр 15 мая 1974 года. Пахаваны на Кунцаўскіх могілках у Маскве.
Творчасць
Працаваў у якасці аператара-пастаноўшчыка ў фільмах М. І. Рома («», «», «», «», «», «»). У 1960-я гады займаўся рэжысурай. Паставіў фільмы («», «», "), у якіх выступіў таксама ў якасці аператара і сцэнарыста. Кіраваў майстэрняй аператарскага факультэта УДІКа.
Лаза Лазаравіч
Біяграфія
Нарадзіўся ў Шабцы ў сям'і гандляра. Сярэднюю адукацыю атрымаў у родным мястэчку, потым вучыўся ў Бялградзе і Берліне. Пасля заканчэння навучання працаваў урачом у Бялградзе. Быў членам Сербскага навуковага таварыства і Акадэміі навук. Аўтар навуковых прац у галіне медыцыны. Працаваў урачом на войнах 1878—1879 і 1885 гадоў. Памёр у Бялградзе 10 студзеня 1891 года як асабісты лекар караля.
Творчасць
Літаратурную дзейнасць пачаў з перакладу Чарнышэўскага («Што рабіць?»). Уласныя творы пачаў пісаць пазней, пасля вяртання з Берліна. Першае апублікаванае апавяданне «Први пут с оцем на јутрење» было сустрэта вельмі прыязна. У васьмідзесятых гадах выходзяць яго галоўныя і найлепшыя апавяданні «Школска икона», «У добри час хајдуци», «На бунару», «Вертер», «Све ће то народ позлатити» и «Ветар». Акрамя гэтага, калі не лічыць урыўкаў і замалёвак, напісаў яшчэ толькі два апавяданні («Он зна све» і «Швабица»).
Лазаравіч быў адным з першых сербскіх празаікаў, які звярнуў увагу на ўнутраны свет асобы, якую апісвае, і на псіхалагічны аналіз. У яго сучаснікаў Мілавана Глішыча і Янкі Весялінавіча псіхааналізу ў глыбокім сэньсе практычна няма. Лазаравіч апісвае менавіта зломы, змены ў людскай псіхалогіі. Распрацоўваў матыў «новага» чалавека (таксама як і сучаснікі Мілаван Глішыч і Стэван Срэмац), негатыўна ставячыся да гэтай грамадскай з'явы. Так пераходзіць і да крытыкі грамадства як цэлага.
Лаза Лазаравіч — найлепшы стыліст сербскага рэалізму, часам называны «сербскім Тургеневым».
Сонечнае зацьменне 6 красавіка 1913 года
Сонечнае зацьменне 6 красавіка 1913 года — частковае сонечнае зацьменне 147 сараса.
Зацьменне 6 красавіка 1913 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1913 годзе і 28-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 10 кастрычніка 1912 года, наступнае — 31 жніўня 1913 года.
Афанасій Кірхер
Кірхер таксама сцвярджаў, што расшыфраваў старажытнае егіпецкае іерагліфічнае пісьмо, аднак пазней большасць яго прыпушчэнняў і перакладаў на гэтай глебе былі прызнаны бессэнсоўнымі. Тым не менш, ён слушна ўтварыў сувязь паміж старажытнай егіпецкай і сучаснай копцкай мовамі, і асобныя навукоўцы называюць яго заснавальнікам егіпталогіі. Таксама Кірхер захапляўся сіналогіяй і склаў энцыклапедыю Кітая, у якой адзначыў раннюю прысутнасць там нестарыянскіх хрысціян, адначасна паспрабаваўшы звязаць гэты факт з егіпецкай цывілізацыяй і хрысціянствам; сучасныя даследчыкі лічаць апошняе малаверагодным.
Працы Кірхера па геалогіі ўключалі вывучэнне вулканаў і акамянеласцей. Кірхер адным з першых выкарыстаў мікраскоп для выяўлення мікробаў і выказаў меркаванне, што чума была выклікана заразнымі мікраарганізмамі, а таксама прапанаваў эфектыўныя меры дзеля запабягання распаўсюджванню хваробы. Таксама навуковец меў глыбокую зацікаўленасць да тэхналогій і механічных вынаходніцтваў; яму прыпісваюць вынаходства магнітнага гадзінніка, разнастайных аўтаматаў і першага мегафона. Часта яго памылкова называюць і вынаходцам чароўнага ліхтара, але ў яго працы «Ars Magna Lucis et Umbrae» сапраўды сустракаецца вывучэнне прынцыпаў працы падобнага аб'екту.
Пад канец жыцця Кірхерава зорка была заслонена рацыяналізмам Рэнэ Дэкарта і іншых. Аднак у канцы XX стагоддзя эстэтычныя якасці яго працы ізноў былі ацэнены. Сучасныя даследчыкі называюць яго «гігантам сярод вучоных XVII стагоддзя», «адным з апошніх мысляроў, які правамоцна мог абвясціць усе веды сваімі ўладаннямі», «апошнім чалавекам Адраджэння».
Біяграфія
Кірхер нарадзіўся 2 мая, аднак сам не ведаў, ці то 1601, ці то 1602 года ў Гайзе, Бухонія, каля Фульды (цяпер у Гесэне, Германія). Быў наймаладзейшым з дзевяці дзяцей у сям'і. У 1614—1618 навучаўся ў езуіцкім каледжы ў Фульдзе, па сканчэнні якога ўступіў у навіцыят Ордэна.
Яшчэ ў школе захапляўся вулканамі, дадаткова вывучаў іўрыт у рабіна. У Падэрборне навучаўся філасофіі і багаслоўю, але ў 1622 быў вымушаны ўцякаць у Кёльн у сувязі з набліжэннем пратэстанцкіх войскаў. Падчас вандроўкі ледзь не загінуў, праваліўшыся пад лёд на Рэйне. Гэта быў толькі адзін з мноства эпізодаў, калі яго жыццё вісела на валаску. Іншым разам, па дарозе ў Хайлігенштат, яго спаймалі і ледзь не павесілі пратэстанты.
У 1622—1624 Кірхер пачаў свой рэгенцкі перыяд у Кобленцы, працуючы настаўнікам. Пасля гэтага быў прызначаны ў Гайлігенштат, дзе выкладаў матэматыку, іўрыт і сірыйскую мову. Падчас візіту курфюрста-архібіскупа Майнца ён зладзіў феерверкі і рухомыя дэкарацыі, выявіўшы сваю зацікаўленасць механічнымі прыладамі.
У 1628 годзе Афанасій Кірхер пасвечаны ў святары і стаў прафесарам этыкі і матэматыкі Вюрцбургскага ўніверсітэта, дзе выкладаў таксама іўрыт і сірыйскую мову. З гэта пары ён таксама пачаў даследаваць егіпецкія іерогліфы.
У 1631 Кірхер выдаў першую кнігу «Ars Magnesia», дзе выклаў вынікі сваіх даследаванняў па магнетызме. У гэтым самым года з прычыны Трыццацігадовай вайны ён быў вымушаны з'ехаць у папскі Авіньёнскі ўніверсітэт у Францыі.
У 1633 імператар Фердынанд II запрасіў Кірхера ў Вену на пасаду прыдворнага матэматыка замест Іагана Кеплера. Афанасій Кірхер выправіўся ў шлях на караблі, аднак у гэты час Нікала-Клод Фабры дэ Пейрэск дабіўся анулявання дагавора з Габсбургамі і вырашыў накіраваць вучонага ў Рым дзеля працягу яго даследаванняў. Гэты загад не здолелі перадаць Кірхеру, аднак яго карабель па дарозе збіўся з курсу і замест Вены прыбыў у Рым. Тут навуковец і застаўся да канца свайго жыцця. Выкладаў у Collegio Romano матэматыку, фізіку і арыентальныя мовы цягам сямі гадоў, пасля чаго прысвяціў сябе даследніцкай працы. Вывучаў малярыю і чуму, сабраў калекцыю акамянеласцей, якія выставіў разам з уласнымі механізмамі ў Кірхерыянуме.
У 1661 Афанасій Кірхер адкрыў рэшткі царквы, меркавана збудаванай імператарам Канстанцінам на месцы прывіду святым Яўстахіем Хрыста сярод аленіх рагоў. Ён заняў грошы дзеля адбудовы царквы пад назвай Santuario della Mentorella, і пасля смерці ў гэтым храме было пахавана яго сэрца.
Егіпталогія
Да XIX стагоддзя, калі Томас Юнг і Жан-Франсуа Шампальён не расшыфравалі егіпецкія іерогліфы, галоўным знаўцам у гэтай галіне лічыўся грэчаскі граматыст Гарапалон, асноўным дасягненнем якога было памылкова ўяўленне, што іерогліфы былі «піктаграфічнымі напісамі» і будучыя перакладчыкі павінны адшукаць у гэтых малюнках сімвалічнае значэнне. Апошні вядомы прыклад егіпецкіх іерогліфаў датаваны 394 годам, пасля чаго ўсе веды пра іх былі страчаны.
Афанасій Кірхер стаў найбольш вядомым з нямногіх даследчыкаў-егіптолагаў паміж старажытнасцю і нашым часам. У сваёй працы «Lingua Aegyptiaca Restituta» (1643) ён назваў іерогліфы «моваю, дагэтуль невядомай у Еўропе, дзе малюнкаў столькі ж, колькі літар, загадак столькі ж, колькі гукаў, карацей, столькі лябірынтаў, з якіх трэба выбрацца, сколькі і гор, на якія трэба ўскараскацца». Пазней некаторыя з яго ўяўленняў былі абвергнуты, аднак гэтая праца ўяўляе каштоўнасць для пазнейшых даследчыкаў, і Кірхер лічыцца першапраходцам у егіпталогіі як галіне сур'ёзнай навукі.
Зацікаўленасць Кірхера ў егіпталогіі з'явілася ў 1628, калі ён зацікавіўся знойдзенымі ў бібліятэцы Шпаера іерогліфамі. У 1633 ён вывучыў копцкую мову, а ў 1636 выдаў яе першую граматыку, «Prodromus coptus sive aegyptiacus». Пасля гэтага Кірхер абвергнуў Гарапалонава ўяўленне пра іерогліфы ў сваёй працы «Lingua aegyptiaca restituta». Ён зразумеў, што копцкая мова захавала апошнюю стадыю развіцця егіпецкай. За гэта Кірхера лічаць сапраўдным «заснавальнікам егіпталогіі», паколькі яго праца была праведзена задоўга да выяўлення Разецкага каменя. Ён таксама ўсталяваў сувязь паміж іератычным і іерагліфічным пісьмом.
У 1650—1654 у кантэксце ўласных копцкіх даследаванняў Кірхер выдаў чатырохтомныя «пераклады» іерогліфаў, якія, аднак, «нават аддалена не адпавядалі арыгінальным тэкстам». У «Œdipus Ægyptiacus» Кірхер пад уплывам «Hieroglyphica» Гарапалона даводзіў, што Адам і Ева размаўлялі па-егіпецку, што Гермес Трысмегіст быў Майсеем і што іерогліфы былі акультнымі сімваламі, якія «ня могуць быць перакладзеныя словамі, а выражаныя толькі знакамі, сімваламі і фігурамі». Ён дайшоў да таго, што просты іерагліфічны тэкст, які цяпер чытаецца  d d W s r («Асірыс кажа»), ён пераклаў як «Тыфонава здрада сканчаецца ля трону Ісіс; вільготнасць прыроды аберагаецца пільнасцю Анубіса».
Нягледзячы на тое, што падыход Кірхера да расшыфроўкі егіпецкіх тэкстаў грунтаваўся на фундаментальным памылковым поглядзе, сучасныя навукоўцы лічаць яго піянерам у сур'ёзным вывучэнні іерогліфаў. Сабраныя ім звесткі пазней былі ўзяты пад увагу Шампальёнам пры расшыфроўцы пісьмёнаў. Кірхер выказаў меркаванне, што асобныя іерогліфы могуць складаць алфавіт, і вылучыў (памылкова) 21 іерогліф, ад якіх нібыта быў створаны грэчаскі алфавіт.
Кірхер таксама актыўна ўдзельнічаў ва ўсталяванні абеліскаў на рымскіх плошчах, дапісваючы на іх уласныя «іерогліфы», якія дадалі нямала клопату сучасным даследчыкам.
Сіналогія
Кірхер рана зацікавіўся Кітаем, паведаміўшы ў 1629 годзе вышэйшаму чыну ордэну 1629 пра сваё жаданне зрабіцца місіянерам у гэту краіну.
У 1667 Афанасій апублікаваў трактат, поўная назва якога гучала «China monumentis, qua sacris qua profanis, nec non variis naturae and artis spectaculis, aliarumque rerum memorabilium argumentis illustrata», цяпер болей вядомы як «China Illustrata», гэта значыць «Ілюстраваны Кітай». Гэта была праца энцыклапедычнае шырыні, якая камбінавала матэрыялы рознай якасці, ад дакладных картаграфічных да міфічных элементаў, такіх як драконы. Збольшага праца грунтавалася на паведамленнях езуітаў, якія дзейнічалі ў Кітаі, у прыватнасці Міхала Бойма і Марціна Марціні.
«China Illustrata» надавала асаблівае значэнне хрысціянскім элементам у гісторыі Кітая, як сапраўдным, так і ўяўным: у кнізе было зазначана ранняе з'яўленне нестарыянскіх хрысціян (з лацінскім перакладам Нестарыянскай стэлы ў Сіяні, зробленым Боймам і яго кітайскім паплечнікам Андрэем Дзенгам ), і ў той жа час сцвярджалася, што кітайцы былі нашчадкамі Хамавых сыноў, што Канфуцый быў Гермесам Трысмегістам/Майсеем, і што кітайскія іерогліфы паходзяць ад егіпецкіх.
Паводле сістэматыкі Кірхера ідэаграмы былі ніжэйшы за іерогліфы, бо яны азначалі толькі асобныя ідэі замест загадкавых комплексаў ідэй, а сімвалы цывілізацый мая і ацтэкаў былі яшчэ больш ніжэйшымі піктаграмамі, якія абазначалі толькі аб'екты.
Іншыя культуралагічныя працы
Ян Марак Марці ў 1666 годзе даслаў Кірхеру рукапіс Войніча спадзеючыся на тое, што апошніі здолее яго расшыфраваць. Рукапіс насамрэч захоўваўся ў Collegio Romano да анексіі Папскай вобласці ў 1870 Віктарам Эмануэлем II, аднак праўдзівасць гісторыі пад пытаннем.
Геалогія
Наведаўшы ў 1638 Паўднёвую Італію, дапытлівы Кірхер спусціўся ў кратар Везувія, які на той час ужо быў на краі вывяржэння, каб даследаваць яго ўнутранасці. Ён таксама цікавіўся падземным грукатам, чутным ля Месынскай пратокі. Свае геалагічныя і геаграфічныя даследаванні Афанасій Кірхер выклаў у працы «Mundus Subterraneus» (1664), дзе выказаў меркаванне, што прылівы і адлівы былі выкліканы рухам вады ў падземным акіяне.
Кірхер таксама клапаціўся праблемай акамянеласцей. Ён усведамляў, што гэта рэшткі жывёл. Ён прыпісваў вялікія косці гіганцкім расам людзей. Не ўсе аб'екты, якія ён спрабаваў апісаць, насамрэч былі акамянеласці, адсюль разнастайнасць тлумачэнняў. Ён называў горныя хрыбты костнай сістэмай Зямлі, выкрытай у выніку эрозіі.
«Mundus Subterraneus» мае некалькі старонак пра легендарны востраў Атлантыду і яго карту з лацінскай назвай «Situs Insulae Atlantidis, a Mari olim absorpte ex mente Egyptiorum et Platonis descriptio» («Месца вострава Атлантыда ў моры паводле егіпецкіх крыніц і Платонавага апісання».
Медыцына
Кірхер склаў блізкую да сучаснага погляду працу па вывучэнні хвароба, ужо ў 1646 скарыстаўшы мікраскоп для даследавання крыві ахвяр мору. У сваёй «Scrutinium Pestis» (1658) ён адзначыў наяўнасць у крыві «маленькіх чарвячкоў», або «анімалкуляў», і зрабіў выснову, што хваробы былі выкліканы мікраарганізмамі. Выснова была слушна, аднак падобна, што насамрэч ён палічыў вінаватымі ў захворваннях чырвоныя або белыя крывяныя клеткі, а не носьбіта чумы. Ён таксама прапанаваў гігіенічныя захады для спынення распаўсюджванню эпідэміі, такія як ізаляцыя, карантын, спальванне вопраткі заражаных, нашэнне масак дзеля аховы ад удыхання бактэрый.
Тэхналогія
У 1646 Кірхер апублікаваў працу «Ars Magna Lucis et Umbrae», прысвечаную вываду на экран выяваў з дапамогай прылады, падобнай да чароўнага ліхтара, распрацаванага Крысціянам Гюйгенсам і іншымі. Кірхер апісаў канструкцыю «кататрофнай лямпы», якая праекавала выяву на сцену зацененага пакою з дапамогай адлюстравання. Хоць Кірхер не вынайшаў такую прыладу, ён здзейсніў удасканаленні папярэдніх мадэляў і прапанаваў метады, якімі экспаненты маглі выкарыстоўваць прыладу.
Вялікая заслуга «Ars Magna Lucis et Umbrae» Кірхера ў тым, што ён дае рацыянальнае тлумачэнне дагэтуль містыфікаванаму працэсу праекцыі выяваў. Так, раней гэтым метадам карысталіся дзеля імітацыя звышнатуральных з'яўленняў (сам Кірхер падае прыклад, як гэтым спосабам рабіны праекавалі выявы на двары цара Саламона). Кірхер падкрэсліваў, што экспаненты мусяць паклапаціцца пра тое, каб патлумачыць гледачам, што з'яўленне гэтых праекцыяў з'яўляецца натуральнай, а не магічнай з'явай.
Афанасій Кірхер таксама сканструяваў магнітны гадзіннік, механізм якога ён апісаў у сваёй працы «Magnes» (1641). Першапачаткова прыладу вынайшаў іншы езуіт, айцец Лінус Льежскі, і гадзіннік быў апісаны ў 1634. Кірхераў патрон Пейрэск сцвярджаў, што рух гадзінніка падтрымлівае касмалагічную мадэль Каперніка з тай прычыны, што магнітная сфера ў ім круціцца дзякуючы магнітнай моцы Сонца. Кірхер абвергнуў гэту гіпотэзу, паказаўшы, што рух можа адбывацца дзякуючы воднаму гадзінніку ў аснаванні механізма.
Фактычна выказаўшыся ў «Magnes» супраць капернікавай мадэлі і падтрымаўшы Ціха Брагэ, у пазнейшым творы «Itinerarium extaticum» (1656, перагледжанае 1671) Афанасій Кірхер падаваў некалькі сістэм — у тым ліку і капернікаву — як асобныя магчымасці.
«Musurgia Universalis» (1650) адлюстроўвае Кірхеравы погляды на музыку: ён лічыў, што гармонія музыкі адлюстроўвай прапорцыі сусвету. У кнізе былі змешчаны планы па канструяванні аўтаматычных арганаў, якія б прыводзіліся ў рух вадой, натацыі птушыных спеваў і дыяграмы музычных інструментаў. Адна з ілюстрацый паказвае адрозненні чалавечага вуха і вушэй жывёл. У «Phonurgia Nova» (1673) Кірхер разглядаў магчымасць перадачы музыкі на адлегласць.
Камбінаторыка
Грунтуючыся на ранейшай працы Раймунда Лула, Афанасій Кірхер распрацаваў розныя сістэмы генеравання і падліку ўсіх камбінацый канечнага набору аб'ектаў (канечнага мноства), хоць яго праца і не была заснавана на матэматычных падліках. Метады і дыяграмы Лула абмяркоўваюцца ў Кірхеравай «Ars Magna Sciendi, sive Combinatoria» (1669). Магчыма, тут упершыню з'яўляюцца выявы поўных двудольных графаў, што стала працягам працы Лула па візуалізацыі поўных графаў. Кірхер таксама выкарыстаў камбінаторыку пры стварэнні Arca Musarithmica, прылады для складання алеаторнай музыкі, якая магла складаць мільёны царкоўных гімнаў з камбінацый выпадковых музычных фразаў.
Сонечнае зацьменне 10 кастрычніка 1912 года
Сонечнае зацьменне 10 кастрычніка 1912 года — поўнае сонечнае зацьменне 142 сараса.
Фізаліс
Назва
Назва паходзіць ад φυσαλίς, ці «пузыр», што добра характарызуе пузырападобную чашачку (ліхтарык), у якой схаваны плод.
Сонечнае зацьменне 10 кастрычніка 1912 года
Зацьменне мела велічыню 1,0229 і дасягнула свайго максімуму ў 13:36:14 UTC у пункце з каардынатамі 28° пд. ш. 40° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 1 хв. 55 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 85 км.
Фізаліс
Апісанне
Аднагадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны з прамастойнымі або ряспасцёртымі сцёбламі вышынёй 20—100 см. Лісце яйцападобна-авальнае, суцэльнае. Кветкі белыя ці жаўтаватыя, з цёмна-фіялетавымі плямамі, дробныя, на паніклых кветаножках, у суквецці звіліна. Плод — ягада, замкнёная ў пухірападобную чашачку (ліхтарык).
Распаўсюджанне
Адрозніваецца каля 100 відаў. Пашыраны ў тропіках і субтропіках, пераважна ў Амерыцы. У культуры 3 віды:, і. На тэрыторыі Беларусі як заносны від трапляецца на звалках, каля жылля.
Выкарыстанне
Некаторыя віды культывуюцца як дэкаратыўныя і гароднінныя расліны. Плады культурных відаў спажываюць у ежу. Лекавыя расліны.
Ірынполле
Ірынпо́лле (, Иринполье) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Судрогі
Судро́гі (, Судроги) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Да 4 студзеня 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Лукашынскага сельсавета, да 30 мая 1988 года — у склад Ліпнішкаўскага сельсавета.
Урцішкі
У́рцішкі (, Уртишки) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Славутасці
Пункт Дугі Струвэ "Іўе"
Лябеднік
Віды
Паводле базы даных The Plant List (на жнівень 2016) род уключае 258 відаў, некаторыя з іх:
На Беларусі найбольш пашыраны ; расце на засмечаных месцах, па берагах рэк, каля жылля, цвіце ў ліпені—верасні. Як дэкаратыўную расліну вырошчваюць з крывава-чырвоным лісцем.
Сінонімы
У сінаніміку роду ўваходзяць наступныя назвы:
Значэнне
Харчовыя, тэхнічныя, кармавыя, лекавыя, дэкаратыўныя расліны. Ёсць ядавітыя і пустазелле.
Аманімія
Лябеднікам часам называюць лебяду.
Сонечнае зацьменне 17 красавіка 1912 года
Сонечнае зацьменне 17 красавіка 1912 года — гібрыднае сонечнае зацьменне 137 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0003 і дасягнула свайго максімуму ў 11:34:22 UTC у пункце з каардынатамі 38° пн. ш. 11° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 0 хв. 2 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 1 км.
Зацьменне 17 красавіка 1912 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1912 годзе і 26-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 22 кастрычніка 1911 года, наступнае — 10 кастрычніка 1912 года.
Сіма Матавуль
Сіма Матавуль (Симо Матавуљ/Simo Matavulj;,  — , ) — сербскі пісьменнік-рэаліст. Аўтар апавяданняў з жыцця Далмацыі, Чарнагорыі і Бялграду, а таксама двух раманаў — «Bakonja fra Brne» і «Uskok».
Біяграфія
Аўтар каля сямідзесяці апавяданняў і навел, двух раманаў і некалькіх тамоў падарожных нататак, успамінаў і літаратурных артыкулаў рознага зместу. Самы значны яго твор такога кшталту — «Биљешке једног писца». Напісаў дзве драмы — «3авјет» і «На слави». Займаўся перакладам, перадусім з французскай.
Матавуль пачаў пісаць у сталым узросце. Быў адным з самых адукаваных еўрапейскіх пісьменнікаў. Цікавіўся філасофіяй і гісторыяй.
Да з’яўлення Сімы Матавуля ў сербскай літаратуры пераважалі рускія, венгерскія і нямецкія літаратурныя ўплывы. З ім пачынае адчувацца раманскі ўплыў, перш за ўсё французскі.
Кырыіўка
Кырыіўка назва вёскі ва Украіне:
Сіма Матавуль
Біяграфія
Як празаік вылучаецца вострым і цвярозым светабачаннем, здольнасцю заўважаць характэрныя рысы персанажаў і сітуацый.
Казіншчына
Казі́ншчына (, Козинщина) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Хаваншчына (Іўеўскі раён)
Хава́ншчына (, Хованщина) — хутар у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Бора Чосіч
Бора Чосіч (па-сербску Бора Ђосић/Bora Ćosić;, ) — сербскі і харвацкі празаік, эсэіст, публіцыст.
Біяграфія
Бора Чосіч нарадзіўся ў Харватыі, аднак, калі яму было 5 год, сям'я пісьменніка пераехала ў Бялград, дзе ён пражыў больш за паўстагоддзя, да пачатку грамадзянскай вайны, калі эміграваў у Германію. Вывучаў філасофію ў Бялградскім універсітэце, працаваў у рэдакцыях розных часопісаў і на кінастудыі. Як пісьменнік дэбютаваў у сярэдзіне 50-ых гадоў. Аўтар больш за 30 кніг.
Жыве ў Берліне.
Творчасць
Найважнейшы твор пісьменніка — апублікаваная ў 1969 годзе аповесць «Роля маёй сям'і ў сусветнай рэвалюцыі» («Uloga moje porodice u svetskoj revoluciji»). Гумарыстычная аповесць-хроніка, у якой у асаблівым аўтарскім стылі распавядаецца гісторыя тыповай сербскай сям'і падчас Другой сусветнай вайны. Была экранізавана.
Урывак з «Ролі маёй сям'і ў сусветнай рэвалюцыі»:
''Мама звычайна спявала песні, прасуючы бялізну, нягледзячы на зубны боль. Вечарам мы гулялі ў незвычайную гульню «Ня зліся, чалавеча!». Потым мяне павялі да лекара, лекар спытаў: «Ён ва сне дрыгаецца?» Мама адказала: «Дрыгаецца!» Лекар нешта пісаў, пасля сказаў: «Гэта псіхічная траўма ў выніку заўчаснага няўмеранага ўдзелу ў напружанай гульні!» Потым сказаў мне: «Глядзі на аблокі і ні пра што не думай!» Я адказаў: «Добра!» Мама купіла мне кубікі; я сказаў: «Гэта лухта!» Я хацеў чытаць кнігу «Незвычайныя прыгоды Карыка і Валі», рускага паходжання. Мама сказала: «Гэта цябе пагубіць!» Я сказаў: «Ну і няхай!»''
Ёван Стэрыя Попавіч
Ёван Стэрыя Попавіч (Јован Стерија Поповић;,  — , ) — сербскі паэт, празаік, драматург і перакладчык. Лічыцца заснавальнікам сербскай драмы. Першы і адзін з найвыбітнейшых сербскіх камедыяграфаў.
Казлы (Лепельскі раён)
Казлы́ (, Козлы) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Ёван Стэрыя Попавіч
Сын грэка і сербкі. Пасля заканчэння юрыдычнага факультэта працаваў адвакатам, настаўнікам у ліцэі ў горадзе Крагуевац, быў загадчыкам аддзялення міністэрства асветы ў Бялградзе і арганізатарам сербскага тэатральнага і навуковага жыцця, складаў падручнікі.
Літаратурная дзейнасць
Літаратурную дзейнасць пачаў з слабых вершаў, прысвечаных грэчаскім героям. Да паэзіі зноў вярнуўся пры канцы жыцця. Ад паэтычнай творчасці перайшоў да гістарычных раманаў і драматургіі, але найбольшага поспеху дасягнуў як камедыяграф. У маладосці падпаў пад уплыў заснавальніка сербскага рамана Мілавана Відакавіча і напісаў раманы «Boj na Kosovu» i «Zoraida». Таксама, як і Відакавіч, намагаўся перанесці сюжэты з замежнай літаратуры на сербскае гістарычнае тло. У адным са сваіх пазнейшых сатырычных твораў («Roman bez romana») кпіў з літаратурных опусаў такога кшталту, крытыкуючы творчасць Відакавіча і яго эпігонаў.
Але перш за ўсё Стэрыя — драматург. Аўтары, якія пісалі драматургічныя творы да яго, не мелі літаратурнага поспеху. Стэрыя — першы пісьменнік, які сур’ёзна займаецца гэтым родам літаратуры, прысвячае сябе тэатру. Піша гістарычныя драмы і камедыі з сучаснага жыцця, якія мелі значна большую папулярнасць. У сваіх камедыях высьмейвае мяшчанства, эгаізм, пыхлівасць і іншыя заганы. Упершыню ўвёў у сербскую літаратуру вобраз простага малога чалавека. Меў выдатнае пачуццё кампазіцыі.
У некаторых гістарычных творах сама гісторыя з’яўляецца адно тлом, на якім адбываецца дзеянне.
Тэатр Ё. С. Попавіч успрымаў як сродак маральнага выхавання і асветы. Пры канцы жыцця выдаў зборнік вершаў.
Перакладаў з грэчаскай і французскай моў.
Палік
Назву Палі́к маюць:
Тарпеда (стадыён, Жодзіна)
«Тарпеда» — шматфункцыянальны стадыён у Жодзіне, Беларусь. З’яўляецца хатняй арэнай для футбольнага клуба «Тарпеда-БелАЗ», які выступае ў Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі. Умяшчальнасць стадыёна складае 6 524 месцы.
Гісторыя
Ідэя будаўніцтва стадыёна ўзнікла ў 1965 годзе, і ўжо пад канец года пачаліся будаўніча-мантажныя работы. У лістападзе 1969 стадыён «Тарпеда» афіцыйна ўступіў у строй. На месцы цяперашняй заходняй трыбуны былі ўзведзены месцы для 5 000 чалавек. З самага адкрыцця стадыён стаў хатняй арэнай мясцовай футбольнай каманды «Ракета» (сучасная назва «Тарпеда-БелАЗ»).
26 мая 2013 года на стадыёне «Тарпеда» адбыўся фінал Кубка Беларусі па футболе 2012/2013, у якім футбольны клуб «Мінск» перамог мінскае «Дынама».
Ціўнавічы (Іўеўскі раён)
Ці́ўнавічы (, Тивновичи) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Капачы (Іванкіўскі раён)
Капачы (Копачі) — былая вёска ў Іванкіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Жыхары вёскі былі пераселеныя ў вёску Лэхніўка Барышыўскага раёна.
Сенакосец звычайны
Сенакосец звычайны (Phalangium opilio) — від павукападобных з сямейства Phalangiidae.
Апісанне
Самец і самка гэтага віду выразна адрозніваюцца адзін ад аднаго будовай цела. Самцы даўжынёй ад 4 да 6 мм, самкі — ад 5 да 7 мм. Хеліцэры самцоў з буйнымі канічнымі вырастамі на другім членіку.
У самак гэтыя вырасты адсутнічаюць. На спіне ў яе прысутнічае цёмная седлападобная пляма з белай аблямоўкай.
Самец і самка даўганогія, другая пара ног самая доўгая. Афарбоўка ног пераважна цёмна-карычневая, у самак пераважна шэрая. Афарбоўка цела вагаецца, самкі таксама больш шэрыя. Ніжні бок цела ад светла-бэжавага да белага колеру, без малюнка.
Луцішча (Лепельскі раён)
Лу́цішча (, Лутище) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
GRIN
GRIN:
Спартыўная зала студэнтаў Пекінскага універсітэта
Спартыўная зала студэнтаў Пекінскага універсітэта (北京大學生體育館) — спартыўная зала, агульная плошча якой складае 12,000 квадратных метраў. Пляцоўка для спаборніцтваў займае плошчу 50 на 32 метры, яе вышыня дасягае 13 метраў, а змяшчальнасць трыбун роўная 4200 месцам. Зала размешчана ў раёне Хайдзянь, Пекін. Белы звонку, аб'ект быў пабудаваны з чатырма калонамі ў форме восьмікутавых прызм вышынёй 28 метраў. Каб пашырыць функцыянальнасць і задзейнічаць больш прасторы, выкарыстоўваецца толькі трэць з магчымых сядзенняў. Акрамя таго, да спаборніцтваў арэнная і спартыўная залы, пляцоўкі для баскетбола, гандбола, бадмінтона і настольнага тэніса могуць быць падзеленыя на тры баскетбольныя пляцоўкі. Гэтая зала ўяўляе сабой сучасны шматфункцыянальны спартыўны комплекс.
Астрога
Астрога — прозвішча.
A1 Telekom Austria Group
A1 Telekom Austria Group – пастаўшчык паслуг мабільнай і фіксаванай сувязі, мультымедыйных паслуг, даных і ІТ-вырашэнняў, мабільных плацежных вырашэнняў. Штаб-кватэра кампаніі знаходзіцца ў Вене. Кампанія кіруе даччынымі кампаніямі ў сямі еўрапейскіх краінах: Аўстрыі, Беларусі, Балгарыі, Харватыі, Паўночнай Македоніі, Сербіі і Славеніі. Яго найбуйнейшай дачыннай кампаніи з'яўляецца аўстрыйскі тэлекамунікацыйны аператар A1 Аўстрыя.
Даччыныя кампаніі
A1 Telekom Austria Group управляет наступнымі дочерними кампаніямі на еўрапейскім рынку:
Брэсцкі (спартыўны комплекс)
Абласны спартыўны комплекс «Брэсцкі» — шматфункцыянальны спартыўны комплекс у Брэсце, Беларусь. У сезоне 2020 года з’яўляецца хатняй арэнай для футбольных клубаў «Дынама» Брэст і «Рух», якія выступаюць у Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі. Умяшчальнасць трыбун на стадыёне складае 10 169 месцаў.
Гісторыя
Першы стадыён на месцы цяперашняга спарткомплексу быў пабудаваны ў 1937 годзе, калі Брэст знаходзіўся ў складзе Польскай Рэспублікі. Першапачаткова спартыўная арэна мела 8 000 месцаў і прызначалася для мэт гарнізона Брэсцкай крэпасці. У 1939 Брэст увайшоў у склад СССР, і стадыён быў перададзены спартыўнаму таварыству «Спартак». Падчас Другой сусветнай вайны выкарыстоўваўся ў якасці стаянкі бронетэхнікі. Пасля заканчэння вайны стадыён вярнуўся да сваіх асноўных функцый. У 1972 годзе арэна была перададзена фізкультурна-спартыўнаму таварыству «Дынама».
З 1992 года стадыён стаў прымаць матчы чэмпіянату Беларусі па футболе. У 1996 пачалася капітальная рэканструкцыя спартыўнай арэны. Падчас рэканструкцыі мясцовы футбольны клуб «Дынама» працягваў гуляць на хатнім стадыёне, праводзіліся і лёгкаатлетычныя спаборніцтвы. Частка гледачоў пры гэтым размяшчалася на часовых трыбунах. У 1999 годзе скончылася першая чарга будаўніцтва новай арэны. Былі ўзведзены тры трыбуны на 2 311 гледачоў, лёгкаатлетычнае ядро з бегавымі дарожкамі і сектарамі для розных спартыўных дысцыплін. Зноў пабудаваныя аб’екты былі прыняты ў камунальную ўласнасць Брэсцкага абласнога выканаўчага камітэта, на іх базе быў створаны абласны спартыўны комплекс «Брэсцкі».
Другая чарга будаўніцтва скончылася ў 2006 годзе (архітэктары Я. Крапіўны, Ю. Мартынаў, 2000 ). Была пабудавана асноўная заходняя трыбуна, над якой быў узведзены дах. Умяшчальнасць спартыўнай арэны ўзрасла з 2 311 да 10 169 месцаў. Праведзена мадэрнізацыя футбольнага поля. Былі ўсталяваныя электроннае табло і штучнае асвятленне, якое дазволіла праводзіць матчы ўвечары. Газон на стадыёне натуральны без падагрэву, памеры поля — 105×68 метраў. У 2007 годзе арэна атрымала сертыфікат ад Міжнароднай асацыяцыі лёгкаатлетычных федэрацый на адпаведнасць міжнародным стандартам. Стадыёну спарткомплексу прысвоена трэцяя катэгорыя УЕФА.
Галоўная спартыўная арэна Брэста двойчы прымала важныя футбольныя паядынкі. 10 кастрычніка 2009 года на ёй праходзіў першы ў сваёй гісторыі матч нацыянальнай зборнай Беларусі. У рамках адборачнага турніру чэмпіянату свету 2010 беларусы перамаглі зборную Казахстана. 21 мая 2016 года адбыўся фінал Кубка Беларусі 2015/2016, у якім жодзінскае «Тарпеда-БелАЗ» абыграла барысаўскі БАТЭ.
Шаптуны
Шаптуны́ (, Шептуны) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Брэсцкі (спартыўны комплекс)
Інфраструктура
У цяперашні час абласны спартыўны комплекс «Брэсцкі» уключае ў сябе:
На базе спарткомплексу праводзяцца вучэбна-трэніровачныя заняткі і спаборніцтвы па футболе, лёгкай атлетыцы і інш.
Георгій Міхайлавіч Якаўлеў
Георгій Міхайлавіч Якаўлеў (, г.  — ) — беларускі вучоны ў вобласці металаапрацоўкі. Доктар тэхнічных навук, прафесар (1960). Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі БССР (1975).
Біяграфія
Скончыў у 1937 годзе.
З 1937 года на заводах, з 1947 года на Мінскім аўтамабільным заводзе, з 1950 года ў БПІ, дзе з 1951 года загадчык кафедры тэхналогіі машынабудавання. Адначасова ў 1957-58 старшыня Дзяржаўнага навукова-тэхніічнага камітэта пры СМ БССР.
Навуковая дзейнасць
Працы па тэхналагічных асновах аптымальнай і даўгавечнасці дэталяў, машын і абсталявання.
Ятаўтавічы
Я́таўтавічы (, Ятолтовичи) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Ара Шыраз
Ара Шыраз (Արա Շիրազ), сапраўднае імя Арамазд Аванесавіч Карапецян (Արամազդ Հովհաննեսի Կարապետյան; 8 чэрвеня 1941 — 18 сакавіка 2014) — армянскі мастак-скульптар, Заслужаны мастак Армянскай ССР (1979), Народны мастак Рэспублікі Арменія (2010), Лаўрэат Прэзідэнцкай прэміі Рэспублікі Арменія.
Біяграфія
Шыраз быў вядомы як аўтар скульптурных партрэтаў (Вільяма Сараяна, Пабла Пікасо, Ерванда Качара, Аванеса Шыраза, Вруйра Галсцяна і шмат каго іншых), актыўна захапляўся персанажамі з армянскай міфалогіі, эпасаў і казак, а таксама выявамі дзеячаў мастацтва. Працы Шыраза выстаўлены ў Музеі сучаснага мастацтва і Нацыянальнай галерэі Арменіі ў Ерэване, у Траццякоўскай галерэі і Дзяржаўным музеі мастацтваў народаў Усходу ў Маскве.
З 1987 года прэзідэнт Саюза мастакоў Арменіі, член Сакратарыята Саюза мастакоў СССР. Карціны і скульптуры аўтарства Шыраза знаходзяцца ў многіх прыватных калекцыях у Маскве, Санкт-Пецярбургу, Тбілісі, Ерэване, Бейруце, Парыжы, Лондане, Нью-Ёрку, Лос-Анджэлесе, Чыкага, Дэтройце, Манрэалі і іншых гарадах свету.
Спартак (стадыён, Магілёў)
«Спартак» — шматфункцыянальны стадыён у Магілёве, Беларусь. З’яўляецца хатняй арэнай для футбольнага клуба «Дняпро» Магілёў, які выступае ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі. Умяшчальнасць стадыёна складае 7 350 месцаў.
Любіста
Апісанне
Вышыня да 2 м. Сцябло гопае, баразнаватае, пустое ўсярэдзіне. Лісце бліскучае, двойчы-тройчыперыстарассечанае. Кветкі белавата-жаўтаватыя, у парасоніках. Плод — двухсямянка.
Спартак (стадыён, Магілёў)
Гісторыя
У 1951 годзе пляцоўка ў цэнтры Магілёва, на месцы якой зараз знаходзіцца стадыён, была адведзена пад спартыўныя мэты. У канцы 1954 гэта пляцоўка перададзена абласному савету спартыўнага таварыства «Спартак» для будаўніцтва стадыёна. У маі 1956 года новы спартыўны аб’ект быў уведзены ў эксплуатацыю. З 1960 стаў хатняй арэнай мясцовай футбольнай каманды «Хімік» (сучасная назва «Дняпро»). У 1967 годзе была ўзведзена жалезабетонная трыбуна на 5 000 чалавек з падтрыбуннымі памяшканнямі. У 1983 з’явіліся распранальні для футбалістаў, прэс-цэнтр, табло. Колькасць месцаў для гледачоў павялічана да 12 000.
Любіста
Распаўсюджанне
Пашырана ў Еўропе і Заходняй Азіі. На тэрыторыі Беларусі вырошчваюць у садах, зрэдку дзічэе. Цвіце ў чэрвені—жніўні.
Спартак (стадыён, Магілёў)
Гісторыя
З 1992 года стадыён «Спартак» стаў прымаць матчы чэмпіянату Беларусі па футболе. У 1999—2000 гадах праходзіў першы этап рэканструкцыі спартыўнай арэны, падчас якой праведзены капітальны рамонт усіх трыбун, распранальняў, прэс-цэнтра, медпункта. На трыбунах былі ўсталяваныя пластыкавыя сядзенні, у выніку чаго ўмяшчальнасць скарацілася да сучасных 7 350 месцаў. Адрамантаваны спартыўная зала і лёгкаатлетычны манеж. Была ўкладзена падстава для штучнага пакрыцця бегавых дарожак.
Любіста
Выкарыстанне
Лекавыя, харчовыя і эфіраалейныя расліны. Традыцыйная прыправа ўкраінскай і нямецкай кухні. Са свежых каранёў гатуюць варэнне і цукаты. Эфірным алеем араматызуюць лекавыя і парфумерныя вырабы.
Спартак (стадыён, Магілёў)
Гісторыя
Другі этап рэканструкцыі праходзіў у 2008—2009 гадах. За гэты час на футбольным полі ўкладзены новы газон, усталяваны падагрэў і новая дрэнажная сістэма, перароблена сістэма арашэння. Былі абсталяваны сектары для скачкоў у даўжыню і для штурхання ядра. Ажыццёўлена мадэрнізацыя адміністрацыйна-бытавога корпуса. На паўднёвай трыбуне было ўсталявана сучаснае электроннае табло, над заходняй трыбунай быў узведзены дах. Старыя асвятляльныя мачты спартыўнай арэны заменены на новыя. Праведзена ўкладка сінтэтычнага пакрыцця бегавых дарожак. Газон на футбольным полі натуральны, памеры поля — 105×68 метраў. На стадыёне маецца трэнажорная зала.
19 мая 2018 года на стадыёне «Спартак» адбыўся фінал Кубка Беларусі па футболе 2017/2018, у якім брэсцкае «Дынама» атрымала перамогу над барысаўскім БАТЭ.
Спіс аб’ектаў PGC (2200001—2201000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2200001—2201000)
Малое Жэжліна
Мало́е Жэ́жліна (, Малое Жежлино) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Белазубка белабрухая
Апісанне
Даўжыня цела каля 5,4—7,8 см, хваста 2,8—3,8 см, ступні 1,2—1,3 см; маса цела 6—13 г. Поўсць мяккая, кароткая, аксаміцістая, на спіне і баках вохрыста-шэрая, буравата-шэрая або чорна-бурая, на бруху белая (адсюль назва). Хвост адносна кароткі і патоўшчаны, на ім рэдкія доўгія валаскі. Вушы параўнальна вялікія, зубы белыя
Пашырэнне
Пашырана ў Заходняй і Сярэдняй Еўропе, сустракаецца на Украіне, Каўказе, у Закаўказзі, паўднёва-заходняй Сібіры, Казахстане, Сярэдняй Азіі. На Беларусі рэдкі від, арэал якога абмежаваны паўднёвым захадам, звяркоў адлоўлівалі на лясных высечках, зарослых хмызняком.
Асаблівасці біялогіі
Корміцца беспазваночнымі, пераважна жукамі і іх лічынкамі.
Размнажаецца на працягу вясенне-летняга перыяду. У памёце 5-10 дзіцянят.
У (кірыліца)
У грамадзянскім шрыфце Пятра I кірылічны «Ѹ» набыў форму сучаснай У.
Напісанне ѹ ў стараславянскіх і старажытнарускіх помніках нярэдка правакуе непрафесійных аўтараў на сцвярджэнне, што гэты дыграф гучаў у старажытнасці, як спараны гук (дыфтонг) [ou], і выкарыстанне гэтага тэзіса для этымалагічныя пошукаў. Ніякіх навуковых падстаў для такога сцвярджэння сучаснай філалогіі невядома.
Дасітэй Абрадавіч
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і рамесніка ў 1742 годзе ў сяле Чакава ў Банаце на тэрыторыі Аўстрыйскай манархіі (цяпер Румынія, жудзец Тыміш).
Падчас вучобы ў асноўнай школе, зацікавіўся пытаннямі рэлігіі, і пасля смерці бацькі сышоў на Фрушку-Гору ў Манастыр Хопава, але калі Дасітэй бліжэй пазнаёміўся з манаскім жыццём і манаскім братэрствам, то зразумеў, што ён і яго ідэі не адпавядае ім. Пасля трох гадоў манаскага жыцця пакінуў манастыр і пачаў падарожнічаць па Еўропе.
Дасітэй Абрадавіч аб'ездзіў амаль усё Балканы і Малую Азію, а затым наведаў Італію, Германію, Францыю, Англію, Аўстрыю і Расію. У 1787 годзе быў на Беларусі ў Шклове. Тры гады ён правёў у Смірне, дзе навучаўся ў адной з грэчаскіх багаслоўскіх школ, у якой, а таксама і на Корфу, добра вывучыў грэчаскую мову, літаратуру і філасофію. У 1787 годзе, з-за пачатку руска-турэцкай вайны, гэту школу прыйшлося пакінуць. Затым ён жыў у Далмацыі, дзе выкладаў у адной са школ Кніна, а пасля — у Задары і Трыесце. З Трыеста Дасітэй Абрадавіч пераехаў у Вену, дзе правёў шэсць гадоў і вывучаў нямецкую мову і культуру. Як настаўнік мовы выязджаў з Вены ў Карлаўцы і Малдову. У Гале, а таксама пазней у Лейпцыгу, вывучаў філасофію. У 1783 годзе выдае сваю першую працу «Жыццё і прыгоды» (Живот и прикљученија).
Пачатак Першага сербскага паўстання ён сустрэў у Трыесце. Абрадавіч першым арганізуе збор ахвяраванняў для паўстанцаў, а затым выконвае розныя канфідэнцыйныя місіі паміж паўстанцамі і Расіяй і, нарэшце, пераязджае ў Сербію. Як самы асвечаны серб свайго часу становіцца першым сербскім міністрам адукацыі, арганізуе школы, становіцца асабістым сакратаром і саветнікам Карагеоргія.
У 1808 арганізаваў т. зв. Вялікую школу ў Бялградзе (пазней універсітэт). У 1810 годзе заснаваў першую ў Сербіі духоўную семінарыю.
Сканаў 1811 годзе ў Бялградзе, дзе і быў пахаваны перад Саборнай царквой. Яго цела двойчы было патурбавана: у 1837 годзе з-за будаўніцтвы новай Саборнай царквы замест старой, якая была знесена, і ў 1897 годзе, калі яго магілу паставілі побач з магілай Вука Караджыча, цела якога ў гэты год было перанесена з Вены.
Творчасць
У філасофскіх і павучальных творах «Пісьмо да Харалампія» (1782), «Парады цвярозага розуму» (1784), «Байкі» (1788), «Збор розных павучальных рэчаў…» (1793), аўтабіяграфічным рамане «Жыццё і прыгоды Дзімітрыя Абрадавіча…» (ч. 1—2, 1783—1788) выкрываў абскурантызм, змагаўся за рацыяналізм мыслення і гуманізм, адстойваў неабходнасць усеагульнай адукацыі, заклікаў паўднёвых славян да адзінства.
Клара Цэткін
Клара Цэткін (Clara Zetkin, пры нараджэнні Айснер (Eißner);, Відэрау, Германія — , Архангельскае, пад Масквой, СССР) — нямецкі палітык, дзеяч нямецкага і міжнароднага камуністычнага руху, адна з заснавальнікаў Камуністычнай партыі Германіі, актывістка барацьбы за правы жанчын.
Бабінск
Бабі́нск (, Бабинск) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лаздунскага сельсавета.
Клара Цэткін
Клара Цэткін адыграла важную ролю ў заснаванні Другога Інтэрнацыяналу і падрыхтавала для яго Устаноўчага кангрэса прамову пра ролю жанчын у рэвалюцыйнай барацьбе.
Белазубкі
Белазубкі (Crocidura) — род дробных млекакормячых сямейства.
Адрозніваецца каля 150 відаў. Пашыраны ў Афрыцы і Еўразіі, у т.л. на Каўказе і поўдні Сібіры, у Сярэдняй Азіі і Прымор'і. На тэрыторыі Беларусі зрэдку трапляюцца белазубка белабрухая і белазубка малая.
Кормяцца дробнымі беспазваночнымі і іх лічынкамі.
Іван Васілевіч Саверчанка
Іван Васілевіч Саверчанка (нар., в. Маліноўка, Касцюковіцкі раён) — беларускі літаратуразнаўца, пісьменнік, гісторык, палітолаг. Спецыяліст па гісторыі беларускай літаратуры XVI—XVII стагоддзяў. Доктар філалагічных навук (2001), прафесар (2013).
Біяграфія
Нарадзіўся 2 красавіка 1962 года ў вёсцы Маліноўка Касцюковіцкага раёна.
У 1983 годзе скончыў філалагічны факультэт Магілёўскага педагагічнага інстытута, у 1988 годзе — аспірантуру Інстытута літаратуры АН БССР.
З 1988 года вядучы навуковы супрацоўнік Інстытута мовы і літаратуры НАН Беларусі. У 1989 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Фарміраванне старабеларускай кніжнай паэзіі XVI — першай паловы XVII ст.».
У 2001 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па тэме «Публіцыстычная літаратура Беларусі другой паловы XVI—XVII стст.: праблемы паэтыкі».
З 2015 года дырэктар Інстытута літаратуразнаўства імя Янкі Купалы Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі.
Сябра Саюза пісьменнікаў Беларусі.
Грамадская дзейнасць
Сябра БНФ «Адраджэнне», у 1993 годзе ўзначальваў камісію па адукацыі. У 1997 годзе міліцыя арыштавала Івана Саверчанку, бо ён гаварыў па-беларуску.
Узнагароды
Лаўрэат прэміі імя Францішка Багушэвіча Беларускага ПЭН-цэнтра (1999), прэміі НАН Беларусі (1993), Літаратурнай прэміі «Залаты купідон» (2012), Міждзяржаўнай прэміі «Зоркі Садружнасці» (2017), Нацыянальнай літаратурнай прэміі (2020).
Малы Поўсвіж
Малы́ По́ўсвіж (, Малый Полсвиж) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
На ўсход ад вёскі возера Поўсвіж.
Цін Уевіч
Цін (Аўгусцін) Уевіч (Tin Ujević;  — ) — адзін з найвыбітнейшых харвацкіх паэтаў XX стагоддзя, у творчасці якога адзначаюцца рысы сімвалізму, сюррэалізму і пазнейшых неамадэрнісцкіх плыняў. Яго паэзія высока ацэньваецца таксама ў Сербіі і Босніі і Герцагавіне.