cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Карыбскае мора
Гісторыя даследавання
Працягваючы даследаванні новых земляў, іспанскі канкістадор Алонса дэ Ахеда адкрыла ў 1499 годзе востраў Кюрасаа і возера Маракайба, а экспедыцыя пад кіраўніцтвам Радрыга дэ Бастыдаса і Васка Нуньеса дэ Бальбоа даследавала ўтоку ракі Магдалены і каля 1000 км узбярэжжа, улучаючы Дар'енскі заліў і заліў Ураба.
У 1507 годзе Марцін Вальдземюлер па выніках даследаванняў склаў свой варыянт карты свету, у якім упершыню з’явілася назва «Амерыка». Крыху пазней, у 1538 годзе, фламандскі картограф Герард Меркатар выдаў карту, на якой увесь новы кантынент называўся Амерыкай.
Значны ўнёсак у вывучэнне прыроды Карыбскага мора ў канцы XVII стагоддзя ўнёс англійскі буканір і даследнік Уільям Дампір. Нямецкі вандроўнік і даследчык Аляксандр фон Гумбальт прысвяціў некалькі гадоў (1799—1804) вывучэнню геаграфічных, геалагічных, кліматычных і біялагічных характарыстык рэгіёна.
У 1856 годзе ў французскім навігацыйным кіраўніцтве з’явілася дакладная карта Карыбскага мора, што ўключала схему панавальных плыняў. У 1873 годзе Карыбскае мора вывучалася падчас брытанскай экспедыцыі «Чэленджэра», пасля чаго ў 1877—1889 гадах гэты раён больш падрабязна даследаваўся амерыканцамі. У перыяд з 1972 па 1978 гады супрацоўнікі NOAA правялі дакладныя санорныя вымярэнні і склалі першую сучасную батыметрычную карту Карыбскага мора і Мексіканскага заліва.
Дацкія і амерыканскія экспедыцыі з 1913 па 1930-я гады, улучаючы даследаванні, праведзеныя Акіянаграфічным інстытутам у Вудс-Холе з дапамогай карабля «Атлантыс» (RV Atlantis) у 1934 годзе, паклалі пачатак сістэматычнаму вывучэнню басейна Карыбскага мора, якое працягваецца дасёння. З’яўленне ў арсенале навукоўцаў акваланга і даследніцкіх субмарын прывяло да павелічэння навуковай актыўнасці ў другой палове XX стагоддзя
Рэльеф
Западзіны падзелены падваднымі хрыбтамі (напэўна, былымі выспавымі дугамі) Авёс, Беата і Нікарагуанскім узняццем.
Юкатанская катлавіна адлучана ад Мексіканскага заліва Юкатанскім пралівам, які знаходзіцца паміж паўвостравам Юкатан і востравам Куба і мае глыбіню каля 1600 м. Да поўдня ад Юкатанскай катлавіны з захаду на ўсход працягнулася Кайманава катлавіна, часткова адлучаная ад Юкатанскай Кайманавым хрыбтом, які ў некалькіх месцах выходзіць на паверхню, утвараючы Кайманавы астравы. Нікарагуанскае ўзняцце, што мае форму трохвугольніка і глыбіню каля 1200 м, распасціраецца ад узбярэжжа Гандураса і Нікарагуа да вострава Гаіці. На гэтым узняцці знаходзіцца востраў Ямайка, таксама па ім праходзіць мяжа паміж Кайманавай і Калумбійскай катлавінамі. Калумбійская катлавіна, у сваю чаргу, часткова адлучана ад Венесуэльскай хрыбтом Беата, які падымаецца да 2121 м ніжэй роўня мора. Калумбійская і Венесуэльская катлавіны злучаны Арубским разрывам, глыбіня якога дасягае 4 тыс. м. Хрыбет Авес адлучае ад Венесуэльскай невялікую Грэнадскую катлавіну, якая з усходу абмежавана дугой Малых Антыльскіх астравоў.
Кяфар
Кяфар (Кяфар) — рака ў Расійскай Федэрацыі, працякае ў Зелянчуцкім раёне Карачаева-Чаркесіі. Левы прыток ракі Вялікі Зелянчук. Даўжыня 65 км.
Карыбскае мора
Рэльеф
У градзе Вялікіх Антыльскіх астравоў ёсць два глыбокія праходу: праліў Анегада і Наветраны праліў. Глыбіня праліва Анегада змяняецца ад 1950 да 2350 м, Наветранага праліва — ад 1600 да 1630 м.
Клімат
Карыбскае мора знаходзіцца ў зоне трапічнага клімату, на які ўплывае пасатная цыркуляцыя. Сярэднія месячныя тэмпературы паветра змяняюцца ад 23 да 27 °C. Хмарнасць складае 4—5 балаў.
Сярэднегадовая колькасць ападкаў у рэгіёне змяняецца ад 250 мм на востраве Банайрэ да 9000 мм у наветраных частках Дамінікі. Пераважаюць паўночна-усходнія пасаты з сярэднімі скарасцямі 16—32 км/г, аднак у паўночных раёнах мора здараюцца трапічныя ўраганы, хуткасць якіх можа перавышаць 120 км/г. У сярэднім за год адбываецца 8—9 такіх ураганаў у перыяд з чэрвеня па лістапад, прытым у верасні — кастрычніку яны найболей частыя. Па дадзеных Нацыянальнага ўраганнага цэнтра ЗША за перыяд з 1494 па 1900 год над Карыбскім басейнам прайшло 385 ураганаў, а з 1900 па 1991 гады было зафіксавана 235 падобных праяў стыхіі. Рэгіён Карыбскага мора менш схільны разбуральнаму ўплыву ўраганаў, чым Мексіканскі заліў ці заходняя частка Ціхага акіяна (дзе з мая па лістапад лютуюць тайфуны). Большая частка ўраганаў фармуецца ў астравоў Зялёнага Мыса і скіроўваецца пасатамі да берагоў Амерыкі, у агульным жа прадказаць дакладную траекторыю руху ўрагану немагчыма.
Моцныя ўраганы прыводзяць да гібелі людзей, разбурэнняў і неўраджаяў у рэгіёне. Вялікі ўраган 1780 года, які бушаваў з 10 па 16 кастрычніка 1780 года, прычыніла каласальная шкода Малым Антыльскім астравам, Пуэрта-Рыка, Дамініканскай Рэспубліцы і, магчыма, паўвостраву Фларыда, а таксама прывёў да гібелі ад 22 да 24 тыс. чалавек. Ураган Мітч, які з’явіўся 22 кастрычніка 1998 года ў берагоў Калумбіі, прайшоў па Цэнтральнай Амерыцы, паўастравах Юкатан і Фларыда, нанясучы шкоду ў 40 млн долараў ЗША і загубіўшы 11—18 тыс. чалавек. Ураганы Галвестон (1900) і Фіфі (1974) таксама нанеслі значную шкоду рэгіёну.
Жалан
Жалан — сяло ў Егіндыкольскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Баўманскай сельскай акругі.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 216 чалавекі (106 мужчын і 110 жанчын). Паводле звестак 2009 года, у сяле не было пастаяннага насельніцтва.
Ам’енскі сабор
Сабор Ам’енскай Маці Божай (Cathédrale Notre-Dame d'Amiens) — кафедральны сабор каталіцкага біскупства з цэнтрам у горадзе Ам’ен (Пікардыя). Паводле свайго аб’ёму (200 000 м³) ён пераўзыходзіць усе гатычныя саборы Францыі.
Ам’енскі, Шартрскі і Рэймскі саборы лічацца эталонамі найчысцейшай готыкі. Архітэктура сабора ўключае ў сябе таксама наступныя элементы гатычнага стылю: высокая або спелая готыка (асабліва апсіды) і палымяная готыка (асабліва вялікая ружа, паўночная вежа, амвон і крэслы са спінкай). Даўжыня сабора 145 м, вышыня скляпення — 42,30 м (блізкая да максімальнай вышыні для архітэктурных збудаванняў такога тыпу). З 1981 г. сабор уваходзіць у спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Гісторыя
Будаўнічыя работы па ўзвядзенні сабора пачаліся ў 1220 годзе. Каля 1236 года быў скончаны неф, а ў 1243 г. — вежы фасада. Толькі ў 1528 годзе быў усталяваны шпіц, які ўзвышаецца над саборам. Верхавіна шпіца знаходзіцца на вышыні 112,7 м над зямлёй.
Тэберда (рака)
Тэберда (Теберди́) — рака на Паўночным Каўказе ў Карачаева-Чаркесіі, левы прыток ракі Кубань. Даўжыня — 60 км, плошча вадазборнага басейна — 1080 км², утвараецца зліццём рэк Аманауз і Ганачхір. Жыўленне змяшанае, з перавагай (55 %) ледавікова-снегавога (у басейне Тэберды каля 100 ледавікоў). Найбольшая воднасць у ліпені — жніўні. Сярэднегадавы расход вады — за 45 км ад вусця 27,2 м³/с. Зімой шуга (суцэльнага ледаставу няма).
На Тэберда — горад і курорт Тэберда, у вусці — горад Карачаеўск. Па даліне ракі праходзіць Ваенна-Сухумская дарога. У вярхоўях Тэберды — Тэбердзінскі запаведнік.
Беларускі Народны Тэатр
Беларускі Народны Тэатр — беларускі тэатр, заснаваны ў Вільні 7 мая 1926 года. Кіраўніком з'яўляўся Пятро Булгак. Аднак, практычная дзейнасць гэтага тэатра была мінімальнай. Ён здолеў паставіць усяго некалькі спектакляў у Вільні і адзін — у Новай Вілейцы.
У пачатку чэрвеня 1927 года гэтая трупа была ператворана ў Вандроўны беларускі народны тэатр (ВБНТ) пры Віленскім аддзеле БІГіК.
Філасофская катэгорыя
Катэгорыя (ад katēgoria «меркаванне, вызначэнне») — філасофскае, найбольш агульнае і істотнае паняцце, якое выражае адну з асноўных форм або адно з асноўных аднясенняў быцця (матэрыя, час, прастора, рух, прычыннасць, існасць (сутнасць) і г.д.)
Таксама такім словам азначаюцца разрад, група, ступень.
Трафарэт
Трафарэт (traforetto літар. «з дзіркамі») — пласціна з металу, пластмасы, кардону або пад., у якой прарэзаны малюнак або надпіс дзеля запаўнення фарбай. Ужываецца ў малярстве, для вытворчасці надпісаў на плакатах, тары і пад.
Таксама такім словам азначаецца аднойчы прыняты ўзор, якому следуюць бяздумна. Сінонім аналагічнага сэнсу слова шаблон.
Пётр Андрэевіч Палягошка
Пётр Андрэевіч Палягошка (9 ліпеня 1893, Малое Залужжа  — 19 кастрычніка 1961, Саўт-Рывер) — аўтар успамінаў пра пачаткі функцыянавання ГУЛАГ.
Элдыр Паштыга
Э́лдыр Мануэ́л Ма́ркіш Пашты́га (Hélder Manuel Marques Postiga; нар., , Партугалія) — былы партугальскі футбаліст, нападнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Партугаліі (2003—2014). Пасля пачатку прафесійнай кар’еры ў «Порту», Паштыга гуляў за клубы такіх краін, як Англіі, Францыі, Грэцыі, Іспаніі і Індыі.
Пётр Андрэевіч Палягошка
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Атрымаў пачатковую адукацыі, працаваў у лясной гаспадарцы, лічыўся калгаснікам «Зары Рэвалюцыі». На пачатку 1930-х гадоў арыштаваны за супраціў стварэнню калгаса, але праз некалькі дзён вызвалены. Зноў арыштаваны 18 красавіка 1932 года і 19 ліпеля 1932 года асуджаны «тройкай» па абвінавачванні ў антысавецкай агітацы (арт. 72 КК БССР) да 5 гадоў ППЛ. Тэрмін адбываў у лагеры на станцыі Сегежа Мурманскай вобласці, на пабудове Беламорска-Балтыйскага каналу. Пасля вызвалення пэўны час працаваў у Тульскай вобласці, у сакавіку 1938 года зноў арыштаваны, перапраўлены ў мінскую турму, падчас следства сядзеў у рэгіянальных турмах. Вызвалены 30 красавіка 1939 года.
Элдыр Паштыга
«Порту»
Першапачаткова Паштыга займаўся ў клубе «Варзім», але ў 16 гадоў перайшоў у футбольную акадэмію «Порту», дзе і працягнуў развівацца, пакуль не дасягнуў рэзервовай каманды клуба. Пасля прходу ў клуб Жазэ Маўрынью ў якасці галоўнага трэнера Паштыга стаў сапраўднай зоркай партугальскага клуба разам з Дэрлеем.
Пётр Андрэевіч Палягошка
Падчас нямецкай акупацыі працаваў у беларускай адміністрацыі ў Смалявічах і Рудзенску. Ад 1944 года ў Германіі.
Элдыр Паштыга
«Тотэнхэм Хотспур»
Пасля перамогі ў партугальскім чэмпіянаце ў 2003 годзе Паштыга пераехаў у клуб англійскай Прэм'ер-лігі «Тотэнхэм Хотспур» за 9 млн еўра. Аднак Элдыр не здолеў адаптавацца да англійскага стылю гульні, забіўшы толькі два галы за клуб.
Пётр Андрэевіч Палягошка
У 1950 годзе выехаў у ЗША. Спачатку жыў у Дэтройце, пасля выхаду на пенсію пераехаў у Саўт-Рывер (Нью-Джэрсі). Удзельнік беларускага жыцця, быў прыхаджанінам царквы Св. Еўфрасінні Полацкай. У 1968 годзе у Нью-Ёрку выйшлі яго «Успаміны з жыцьця пад савецкай уладай і з пабудовы Беламорскага каналу».
Памёр у Саўт-Рыверы, пахаваны на могілках царквы Св. Еўфрасінні Полацкай.
Элдыр Паштыга
Вяртанне ў «Порту»
Паштыга затым вярнуўся ў «Порту» паводле пагаднення па абмену яго на Педру Мендыша, нападнік быў ацэнены ў 7,5 мле еўра. Новы трэнер Віктар Фернандэс уключыў яго ў склад каманды на сезон 2004/05, аднак Элдыр правёў яго няўдала.
Пётр Андрэевіч Палягошка
Рэабілітаваны 28 снежня 1989 года Пракуратурай Мінскай вобласці.
Элдыр Паштыга
Вяртанне ў «Порту»
1 чэрвеня 2008 года было абвешчана, што Паштыга пераходзіць у лісабонскі «Спортынг», падпісаўшы трохгадовы кантракт, як паведамлялася, сума трансферу склала 2,5 млн еўра.
Выступы ў Іспаніі
31 жніўня 2011 года ў апошні дзень трансфернага акна Паштыга пакінуў «Спортынг», падпісаўшы кантракт з іспанскім клубам «Рэал Сарагоса» за 1 млн еўра.
8 жніўня 2013 года Паштыга далучыўся да «Валенсіі» за 2,6 млн фунтаў стэрлінгаў, замяніўшы, такім чынам, Раберта Сальдада, які сышоў у англійскі «Тотэнхэм Хотспур». 1 верасня, толькі ў трэцім матчы сезону, ён забіў свае першыя 2 галы за клуб у гульні супраць «Барселоны», але валенсійцы трывалі паражэнне ў гэтым хатнім матчы з лікам 2:3.
Другую палову сезону 2013/14 правёў у арэндзе ў «Лацыа», пасля чаго вярнуўся ў Іспанію і сезон 2014/15 правёў у складзе «Дэпартыва».
Познія гады
Улетку 2015 года далучыўся да індыйскага клуба «Атлетыка Калькута», за які згуляў у адным матчы (забіў два галы). У лютым 2016 года вярнуўся на радзіму, стаўшы іграком «Рыу Аві». У жніўні 2016 года зноў апынуўся ў Калькуце. Па заканчэнні сезону 2016, у якім Паштыга разам з камандай стаў чэмпіёнам Індыі, пакінуў каманду і завяршыў кар’еру.
Міжнародныя выступы
Элдыр выступаў за нацыянальную зборную Партугаліі з 2003 года. Неаднаразова абараняў колеры нацыянальнай каманды ў буйных міжнародных турнірах.
Клубныя
«Порту»
«Спортынг»
«Атлетыка Калькута»
Міжнародныя
Партугалія
NGC 2574
NGC 2574 (іншыя абазначэнні — MCG -1-22-3, IRAS08183-0845, PGC 23418) — галактыка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ніжняя Сілезія (правінцыя)
Ніжняя Сілезія (Niederschlesien, Dolny Śląsk) — правінцыя Прусіі ў складзе Германіі. Існавала ў 1919—1938 і затым ізноў у 1941—1945 гадах. Сталіца — горад Брэслау. Была ўтворана шляхам падзелу правінцыі Сілезія на дзве новыя — Ніжнюю і Верхнюю Сілезію, і складалася з яе дзвюх заходніх акруг. Тэрыторыя правінцыі не супадае цалкам з тэрыторыяй аднайменнай гістарычнай вобласці. Акрамя яе, у склад правінцыі ўваходзілі некалькі верхнелужыцкіх раёнаў (Гёрліц, Гоерсверда і інш.), якія да 1815 года належалі каралеўству Саксонія.
Веймарская рэспубліка
У 1919 годзе з тэрыторыі правінцыі Сілезія была вылучана новая правінцыя — Верхняя Сілезія, пры гэтым астатняя частка перайменавана ў Ніжнюю Сілезію. Гэтым крокам была прадпрынятая спроба даць верхнесілезкім славянскім народам больш аўтаноміі.
Тэрыторыя правінцыі Ніжняя Сілезія складалася з двух заходніх адміністрацыйных акруг былой правінцыі Сілезія:
Паводле Версальскага дагавора, Германія была вымушана перадаць Польшчы часткі ніжнесілезскіх раёнаў Гурау, Міліч, Грос-Вартэнберг і Намслау.
Трэці рэйх
Пасля прыходу да ўлады нацыянал-сацыялістаў у 1933 годзе і пачатку палітыкі гляйхшальтунга правінцыі фактычна страцілі сваё значэнне, а ўлада обер-прэзідэнта ўсё больш уваходзіла ў канфлікт з уладай гаўляйтараў партыйных гау. Дэ-факта ўжо з 1933 года абедзве правінцыі Ніжняя і Верхняя Сілезія кіраваліся адной асобай — гаўляйтарам гау Сілезія. У 1938 годзе абедзве правінцыі былі аб’яднаны ўжо афіцыйна ў адзіную правінцыю Сілезія, аднак пасля акупацыі ў 1939 годзе часткі Польшчы і Чэхаславакіі і ўключэння значных тэрыторый у склад правінцыі Сілезія ў студзені 1941 года яна зноў была падзелена на Ніжнюю і Верхнюю Сілезію. Правінцыя Ніжняя Сілезія зноў складалася з дзвюх акруг — Лігніц і Брэслау.
У 1941 годзе таксама былі створаны гау Ніжняя Сілезія і гау Верхняя Сілезія, гаўляйтары якіх таксама перанялі функцыі обер-прэзідэнтаў адпаведных правінцый.
Паваеннае развіццё
Пасля 1945 года тэрыторыя правінцыі амаль цалкам апынулася пад польскім кіраваннем. Толькі невялікая частка засталася ў складзе Германіі і сёння ўваходзіць у склад федэральных зямель Саксонія (Гёрліц, Гоерсверда, Ротэнбург, Вайсвасер, Ніскі) і Брандэнбург (Руланд і Ортранд).
Веймарская рэспубліка
Тэрыторыя і насельніцтва правінцыі Ніжняя Сілезія ў 1925 годзе:
Рэлігійны склад насельніцтва ў 1925 годзе: 67,7 % — пратэстанты; 29,6 % — каталікі; 0,2 % — іншыя хрысціянскія канфесіі; 1,0 % — іўдзеі; 1,6 % — іншыя канфесіі.
Станам на 1925 год каля 13,2 % насельніцтва правінцыі пражывала ў гарадах з насельніцтвам звыш 100 тысяч чалавек. Пры гэтым каля 52,0 % насельніцтва пражывала ў населеных пунктах з 2 тысячамі жыхароў. Найбуйнейшымі гарадамі правінцыі з’яўляліся (колькасць насельніцтва таксама пазначана на 1925 год):
Трэці рэйх
Плошча і колькасць насельніцтва акруг Брэслау і Лігніц станам на 17 мая 1939 года ў граніцах на 1 студзеня 1941 года і колькасць раёнаў на 1 студзеня 1941 года (на той момант абедзве правінцыі Верхняя і Ніжняя Сілезія на кароткі час ізноў былі аб’яднаны ў адзіную правінцыю Сілезія):
Обер-прэзідэнты
Пасада обер-прэзідэнта ўведзена ў Прусіі паводле ўказа ад 30 красавіка 1815 года аб паляпшэнні правінцыйнага кіравання (Verordnung wegen verbesserter Einrichtung der Provinzial-Behörden).
Гельмут Брукнер у 1933—1935 гады і Іозеф Вагнер у 1935—1938 гады адначасова былі таксама і обер-прэзідэнтамі правінцыі Верхняя Сілезія і гаўляйтарамі партыйнага гау Сілезія. Вагнер таксама ўзначаліў і аб’яднаную правінцыю Сілезія ў 1938—1941 гадах.
Голуб міру
Голуб міру — выраз, які атрымаў папулярнасць пасля завяршэння Другой сусветнай вайны ў сувязі з дзейнасцю Сусветнага кангрэса прыхільнікаў міру. Першы Сусветны кангрэс прыхільнікаў міру праходзіў у 1949 годзе ў Парыжы і Празе. Эмблема гэтага кангрэса была намаляваная Паблам Пікасам. На эмблеме намаляваны белы голуб, які трымае ў дзюбе галінку алівы.
Гісторыя знаку
Яшчэ ў старажытнасці голуб лічыўся знакам урадлівасці, а пазней і міру. Старажытныя людзі меркавалі, што ў голуба няма жаўцяка, а жоўць лічылася чыннікам злога, сварлівага норава. Галубы лічыліся святымі птушкамі і веснікамі багоў у краінах Усходу.
У хрысціянстве галуб разглядаўся як сімвал Святога Духу. У Бібліі галубка, выпушчаная Ноем, прынесла яму аліўкавую галінку як знак прымірэння стыхіі. Гэта лічыцца знакам даравання людзям. У сярэднявечча голуб быў абавязковым атрыбутам Звеставанні, Вадохрышчы, Спаслання Святога Духу і Сёмухі. Лічылася, што д'ябал і вядзьмаркі могуць прымаць любыя абліччы, акрамя голуба і авечкі.
У Старажытным Рыме знакам міру лічыліся галубкі Венеры, якія звілі сабе гняздо ў перакуленым шлеме Марса. З-за сваёй адданасці нашчадзі голуб сімвалізаваў мацярынскія пачуцці. Часам голуб з'яўляўся знакам мудрасці. У яўрэяў голуба звалі «Ёна». Прарок, пасланы Госпадам у Ніневiю, насіў імя Ёна. У Кітаі голуб — знак старасці і даўгалецця. Галубкі, якія цалуюцца — сімвал закаханых.
У ЗША палітыкаў, якія лабіруюць інтарэсы вайскоўцаў, завуць каршакамі, а мірных дзеячаў — галубамі.
Трэма
Трэма́ (tréma ад trēma): графічны знак у пісьменнасці некаторых моваў, які складаецца з дзвюх кропак, змешчаных гарызантальна побач, над галоснай літарай. Такі знак паведамляе, што галосную належыць вымаўляць асобна ад папярэдняй галоснай.
Напрыклад, французскае слова «naïf» вымаўляецца [наіф]", а не [нэф], як належала б, згодна з правіламі вымаўлення спалучэння літар «ai».
Юэяцюань
Юэяцюань  — возера ў форме паўмесяца ў аазісе Дуньхуан, за 5 км на паўднёвы захад ад горада Дуньхуан (правінцыя Ганьсу, КНР).
Паводле вымярэнняў, праведзеных у 1960 годзе, сярэдняя глыбіня возера тады складала ад 4 да 5 м, максімальная глыбіня — 7,5 м. З таго часу глыбіня возера пастаянна памяншалася. Да пачатку 1990-х люстэрка возера скарацілася да ўсяго 5500 м², а сярэдняя глыбіня — да 0,9 м (максімальная-1,3 м). Хоць мясцовы ўрад меў намер папоўніць возера вадой, недахоп фінансавання не дазволіў ажыццявіць гэтыя планы.
Возера і пустыня вакол яго карыстаюцца вялікай папулярнасцю сярод турыстаў.
Гісторыя
Возера атрымала сваю назву ў перыяд дынастыі Цын. Вандроўцы і місіянеры і  наведалі возера ў пачатку XX стагоддзя падчас іх падарожжа ў рэгіёне і запісалі свае ўражанні ў сваёй кнізе «Пустыня Гобі»: «Усё, што мы ўбачылі вакол нас гэта шматлікія ярусы высокіх пясчаных пагоркаў. Мы ўжо засумняваліся ў вернасці нашых пошукаў, але калі, з апошнім адчайным высілкам, мы выбраліся за апошні хрыбет і паглядзелі ўніз на тое, што ляжала на яго мяжы, мы ўбачылі возера і яго прыгажосць ап’яніла нас».
Выдмы абараняюць возера Юэяцюань ад пяшчаных бур і вятроў. Нягледзячы на такую натуральную «ахову», гэтая прыродная славутасць, размешчаная ў адным з самых засушлівых месцаў на планеце, знаходзіцца пад пагрозай знікнення. У 1960-х гадах глыбіня возера складала ад чатырох да пяці метраў, у самым глыбокім месцы дасягаючы сямі метраў. А ў пачатку 1990-х гадоў — усяго 90 см. Абмяленне было выклікана будаўніцтвам плаціны на рацэ Данг, з-за чаго пацярпела экасістэма пустыні Гобі, а кірунак плыні падземных вод, якія сілкавалі возера Юэяцюань, былі парушаныя. Другая прычына выклікана тым, што павялічылася колькасць насельніцтва горада Дуньхуан. Вырасла патрэба ў пітной вадзе, а галоўная крыніца — гэта падземныя воды.
У 2006 годзе кітайскія ўлады сумесна з эколагамі распрацавалі план аднаўлення такога унікальнага возера. Ім удалося прадухіліць яго поўнае абмяленне: забарона на бурэнне свідравін і любую сельскагаспадарчую дзейнасць аказаліся выніковымі.
Возера Юэяцюань уваходзіць у склад Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Турыстам прапануюць турпаездкі на вярблюдах або джыпах.
Вялікі Зелянчук
Вялікі Зелянчук  — рака на Паўночным Каўказе, левы прыток Кубані. Даўжыня ракі — 158 км, ад вытоку ракі Псыж больш за 180 км, плошча вадазбору 2730 км². Працякае па тэрыторыі Карачаева-Чаркесіі, Стаўрапольскага і Краснадарскага краёў. Бярэ пачатак ад вытокаў — Псыш, Кызгыча і Архыза з паўночных схілаў Галоўнага Каўказскага хрыбта. У вярхоўях знаходзіцца пасёлак Архыз, які з’яўляецца месцам адпачынку і паломніцтва турыстаў. На левым беразе размешчана адна з частак Тэбердзінскага запаведніка. У сяле Ніжні Архыз знаходзіцца помнік архітэктуры Архызскае гарадзішча, непадалёк ад сяла знаходзіцца абсерваторыя Расійскай акадэміі навук.
Трансферт
Трансферт (transfert ад transferre «пераносіць») — перавод грошай з адной фінансавай установы ў іншую, або з аднае краіны ў іншую.
Таксама : пералічэнне, перавод іменных каштоўных папераў з аднаго ўласніка на іншага.
IC 5183
IC 5183 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральная галактыка) ў сузор’і Журавель.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Буравеснік (Акмолінская вобласць)
Буравеснік — сяло ў Егіндыкольскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Буравесніцкай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 27 км на ўсход ад цэнтра пасёлка Егіндыколь. Код КАТА — 114441100.
Архыз
Архыз  — сяло ў Зелянчукскім раёне Карачаева-Чаркесіі. Адміністрацыйны цэнтр Архызскага сельскага паселішча. Размешчана ў басейне ракі Вялікі Зелянчук. У раёне Архыза ёсць некалькі вяршынь, папулярных сярод альпіністаў. Насельніцтва — 849 чалавек (2021). «Горны раён Архыз» уключае ў сябе вярхоўі (вярхоўі) цясніны Вялікі Зелянчук і яго прытокі, уключаючы сёлы Архыз і Ніжні Архыз. Вёска размешчана на дне вялікай катлавіны, на рачной тэрасе на вышыні 1450—1500 м над узроўнем мора.
67-ы пяхотны полк (Польская Рэспубліка)
67-ы пяхотны полк ( 67 Pułk Piechoty ці 67 pp.) — пяхотнае падраздзяленне Войска Польскага.
Полк быў сфарміраваны вясной 1919 года як 9-ы вялікапольскі стралковы полк. У лютым 1920 года перайменаваны ў 67-ы пяхотны полк. Пад час польска-савецкай вайны ваяваў на Літоўска-Беларускім фронце, Варшаўскай бітве і Абарончай вайне 1939 г.
У міжваенны перыяд ён дыслакаваўся ў Брадніцы і ўваходзіў у 4-ю пяхотную дывізію. Падчас вераснёўскай кампаніі ваяваў у складзе хатняй дывізіі арміі «Памор'е».
Польска-савецкая вайна
2 лютага 1920 года 67-ы пяхотны полк быў накіраваны на Літоўска-Беларускі фронт. Там ён увайшоў у рэзерв 1-й арміі генерала Стэфана Маеўскага. 16 мая полк быў пераведзены на лінію Глыбокае - Ліпск - Літоўцы. 20 мая 1-ы батальён змагаўся ў акружэнні пад Ліпскам, 2-і батальён ваяваў пад Літоўцамі і Дзядкамі, 3-і батальён — пад Чачукамі. Падчас наступлення Чырвонай Арміі ўсе батальёны аб'ядналіся, а ўвесь полк сканцэнтраваўся ў Вілейцы. У пачатку чэрвеня палякі перайшлі ў контрнаступленне. Полк наступаў па чыгунцы Крывічы — Будслаў. Узяў пад кантроль тэрыторыю будучай Параф'янаўскай гміны. Пасля заканчэння баёў полк адпраўлены ў рэзэрв.
Глушанскі сельсавет
Глуша́нскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — пасёлак Глуша.
Гісторыя
23 снежня 2011 года статус гарадскога пасёлка Глуша паніжаны да пасёлка.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (3 населеныя пункты) — 1319 чалавек, з іх 79,4 % — беларусы, 17,8 % — рускія, 0,8 % — украінцы.
Маці Божая Адзігітрыя Неўвядальны цвет (Басценавічы)
Сюжэт
Маці Божая адлюстравана ў чырвоным мафорыі з буйным раслінным пазалочаным арнаментам на блакітнай падкладцы, зеленавата-блакітным хітоне з вохрыстым арнаментам на гарлавіне, з дзіцем на левай руцэ ў белым хітоне, падпяразаным чырвоным поясам, і ў вохрыстым гімаціі. У левай руцэ яно трымае чырвоную кветку. Маці Божая ў гэтай рэдакцыі намалявана як царыца неба і зямлі, з каронай на галаве. Дзіця таксама з каронай. Фон з пазалочаным раслінным аграфленым арнаментам. Палі блакітныя. Валікі, «Камяні».
Паходжанне
Абраз выяўлены да Вялікай Айчыннай вайны ва Успенскай царкве с. Басценавічы Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці.
Ікона раскрыта ў Дзяржаўнай цэнтральнай мастацкай рэстаўрацыйнай майстэрні, , у 1954—1956 гадах (Масква).
Іл-20
Іл-20 (па кадыфікацыі NATO: Coot — «Лысуха») — савецкі самалёт радыёэлектроннай разведкі і радыёэлектроннай барацьбы, створаны на базе Іл-18. Ён лічыцца першым у Савецкім Саюзе самалётам разведвальнага тыпу.
Гісторыя
Першы палёт адбыўся 21 сакавіка 1968 года. У 1969 годзе быў завершаны цыкл выпрабаванняў.
Да 1974 года серыйна Іл-20 (уключаючы яго мадыфікацыі) вырабляліся на Маскоўскім авіяцыйным авіязаводзе «Сцяг Працы». Частка самалётаў была перабудавана з Іл-18Д.
Іл-20 не паступалі на ўзбраенне ніякіх авіяцыйных разведвальных або іншых падраздзяленняў УС СССР, а наўпрост замыкаліся на штаб флоту або акругі, г. зн. лічыліся ў частках цэнтральнага падпарадкавання. Перыядычна самалёты выконвалі разведвальныя палёты (напрыклад, для разведкі ўздоўж памежнай паласы і дзяржаўнай мяжы), удзельнічалі ў розных вучэннях. Пасля ў выніку фізічнага і маральнага старэння разведапаратуры самалёты, якія засталіся ў страі, былі перароблены пад транспартна-пасажырскія і ўжываліся для перавозак грузаў і асабістага складу.
Апісанне
Наперадзе пасажырскай кабіны ўсталявана станцыя радыётэхнічнай разведкі і фотаапараты аэрафотаздымкі. Антэна радыёлакацыйнай станцыі знаходзіцца ў подфюзеляжнай гандоле. Таксама на Іл-20 усталявана станцыя дэталёвай радыётэхнічнай разведкі і апаратура радыёперахопу. У сярэдняй і пярэдняй частцы пасажырскай кабіны размяшчаюцца крэслы для шасці аператараў радыётэхнічных сістэм. Іл-20 адрозніваецца ад зыходнага самалёта меншай палётнай вагой, магутным рухавіком АІ-20М і павялічанай да 5,4 тыс. км далёкасцю палёту.
Начальнік бартавога разведвальнага комплекса (БРК) узначальвае аператарскі склад. Лётны экіпаж складаецца з пяці чалавек. Пакой адпачынку з простымі здвоенымі пасажырскімі крэсламі, гардэроб, буфет і туалет абсталяваны ў хвасце самалёта.
Новы канал
Новы канал  (Новий канал) - украінскі тэлеканал. Пачаў вяшчанне ў 1998 годзе.
Гісторыя
Упершыню выйшаў у эфір 15 жніўня 1998, аднак днём нараджэння канала лічыцца 15 ліпеня 1998 - Дата першага прамога эфіру. Спачатку ажыццяўляў сваё вяшчанне толькі ў Кіеве, з 2001 года - яшчэ ў шасці абласных цэнтрах Украіны, з 2000 года - працаваў ужо ў 17 буйных гарадах. 20 снежня 2003 пачаў спадарожнікавае вяшчанне.
Пакрыццё
Эфірнае - больш за 95% тэрыторыі Украіны, кабельнае, спадарожнікавае, лічбавае DVB-T2.
Рэйтынг
З 1999 года па рэйтынгах Новы канал займаў трэцяе месца пасля «Інтэра» і 1 + 1, у 2006 годзе выйшаў на другое месца.
На працягу некалькіх гадоў назіралася зніжэнне рэйтынгаў і лёсу канала. Па выніках 2004 г. яна склала 10,11% (па традыцыйнай методыцы вымярэння «50+»), 2005 - 9,1%, 2006 - 8,5%, 2007 - 7,42%. Сітуацыя радыкальна змянілася ў 2008 годзе. Удалае праграмавання і закупачная палітыка дазволілі па выніках года дасягнуць лёсу ў 9,31%, а ў 2009 - 9,56% і атрымаць другое месца сярод украінскіх тэлеканалаў (пасля «Інтэра»).
Аўдыторыя
З першых дзён пазіцыянуе сябе як тэлеканал для «маладых людзей ад 14 да 30 гадоў з актыўнай жыццёвай пазіцыяй, пастаянна якія цікавяцца чымсьці новым, свабодных ад кансерватыўных поглядаў, тых, што любяць жыццё ва ўсіх яе праявах. »
Мэтавая аўдыторыя: усе, хто ад 14 да 49 гадоў у гарадах з насельніцтвам звыш 50 тыс. У 2012-м годзе Новы канал стаў лідарам Украіны па аўдыторыі 14-25 гадоў, сярэдняя доля Новага канала па дадзенай мэтавай групе за год склала 12,52% (панэль GfK Ukraine 50 тыс.
Паходжанне і мова кантэнту
З 2014 года «Новы канал» крытыкуюць за трансляцыю на ім расійскіх серыялаў. Па выніках маніторынгаў актывістаў кампаніі «Байкот расійскага кіно», за перыяд з 8 па 14 верасня на тэлеканале дэманстравалі 7 г 35 хв расійскага кантэнту ў суткі.
Касмічная прастора
Касмічная прастора (космас;, парадак, лад, сусвет) — сінонім астранамічнага азначэння Сусвету. Слова «космас» мае некалькі розных значэнняў.
Так разумеюць адносна пустыя ўчасткі Сусвету, якія ляжаць па-за межамі атмасфер нябесных цел. Космас не з'яўляецца поўнасцю пустой прасторай — у ім існуе вельмі нізкая шчыльнасць некаторых часціц (пераважна вадароду), а таксама электрамагнітнае выпраменьванне.
Часам пад словам «космас» разумеюць усю прастору па-за межамі Зямлі, у тым ліку нябесныя целы, такім чынам космас уключае ў сябе Сонечную сістэму, зоркі, міжзорнае асяроддзе, галактыкі, міжгалактычнае асяроддзе.
Межы
Выразнай мяжы не існуе, таму што атмасфера Зямлі разрэджваецца паступова па меры аддалення ад зямной паверхні, і да сённяшняга часу няма адзінага меркавання, што лічыць фактарам пачатку космасу. Калі б тэмпература была пастаяннай, то ціск змяняўся бы па экспанентнаму закону ад 100 кПа на ўзроўні мора да нуля. Міжнародная авіяцыйная федэрацыя ў якасці працоўнай мяжы між атмасферай і космасам усталявала вышыню ў 100 км (лінія Кармана), таму што на гэтай вышыні для стварэння пад'ёмнай аэрадынамічнай сілы неабходна, каб лятальны апарат рухаўся з першай касмічнай хуткасцю, з-за чаго губляецца сэнс авіяпалёту.
Згодна з іншым пунктам гледжання, космас пачынаецца прыблізна на вышыні 21 мільён кіламетраў - там, дзе практычна знікае гравітацыйнае ўздзеянне Зямлі.
Адрозніваюць так званы блізкі космас, які даследуюць пры дапамозе штучных спадарожнікаў Зямлі, касмічных апаратаў, міжпланетных станцый, і далёкі космас — свет зорак і галактык.
Метлюжковыя
Метлюжковыя (Poaceae), Злакі, Злакавыя (Gramíneae) — сямейства аднадольных раслін, да якога адносяцца такія вядомыя і здаўна выкарыстоўваемыя ў гаспадарцы расліны як пшаніца, жыта, авёс, рыс, кукуруза, ячмень, проса, бамбук, цукровы трыснёг.
Пашырэнне
Метлюжковыя ў прыродзе расселеныя па ўсіх кантынентах, уключаючы Антарктыду. Складаюць значную частку фітамасы ў многіх біяцэнозах, а ў стэпах і саваннах — галоўную частку. Сямейства ўключае каля 600 родаў і 9-10 тысяч відаў.
Апісанне
Пераважная большасць — травы. Рэдка сцёблы цвёрдыя, адраўнелыя (у бамбукаў). Сцябло злака звычайна тонкае, цыліндрычнае, унутры ў міжвузеллі амаль ва ўсіх полае. Лісты чарговыя, размешчаны двухрадна. Яны складаюцца з доўгай цыліндрычнай похвы, якая ахоплівае сцябло, і вузкалінейнай пласцінкі. У месцы адыходу пласцінкі ад похвы знаходзіцца так званы язычок у выглядзе невялікага плеўчатага выраста ці раснічак. Некаторыя марфолагі разглядаюць язычок як два зрослыя прылісткі. Біялагічная роля яго заключаецца, верагодна, у тым, што ён перашкаджае вадзе зацякаць унутр паміж похвай і сцяблом. Аснова похвы звычайна злёгку патоўшчана і ўтварае прыкметны, злёгку ўздуты ліставы вузел. Краі похвы шчыльна ахопліваюць сцябло і ў большасці не зрастаюцца адзін з адным (адрозненне ад асаковых). Ніжнія часткі міжвузелляў, ахопліваемыя похвай, доўга захоўваюць мерыстэматычны характар і на працягу доўгага часу забяспечваюць інтэркалярны рост сцяблоў. Як у шматгадовых, так і ў аднагадовых злакаў разгалінаванне сцябла амаль заўсёды адбываецца толькі ў ніжняй частцы (пад зямлёй) ці ў некаторых над паверхняй зямлі. Тут знаходзіцца так званы вузел, дакладней, зона кушчэння — некалькі вельмі шчыльна збліжаных вузлоў, раздзеленых толькі кароткімі міжвузеллямі; кожная пазушная пупышка, якая знаходзіцца ў зоне кушчэння, можа даць пачатак надземнаму ці падземнаму бакавому парастку; апошнія ўтвараюць свае зоны кушчэння. У шматгадовых злакаў часта з пупышак зоны кушчэння фарміруюцца парасткі, якія растуць пад зямлёй гарызантальна, — карэнішчы.
Лісты на парастках вузла кушчэння маюць выгляд невялікіх белаватых ці бураватых лусак, утвораных толькі похвамі лістоў; яны пазней адпадаюць. Амаль ва ўсіх вузлах карэнішчы ўтвараюць прыдаткавыя карані. На некаторай адлегласці ад зыходнай зоны кушчэння карэнішча загібаецца ўверх і ўтварае надземнае сцябло. У падземнай частцы гэтага сцябла ўтвараецца новая зона кушчэння, якая дае пачатак новым паветраным парасткам, у сваю чаргу, з разгалінаваннем і новым карэнішчам.
У кустовых злакаў усе надземныя парасткі збліжаны адзін з адным. Узніклыя ў зоне кушчэння падземныя парасткі растуць на невялікай адлегласці ад яе коса ўверх ці гарызантальна, а затым хутка загінаюцца ўверх. Гэта адносіцца да так званых рыхлакустовых злакаў.
Калі бакавыя парасткі з самага пачатку растуць вертыкальна, амаль паралельна мацярынскаму сцяблу, і ўтвараюць шчыльны куст, то такія злакі называюць шчыльнакустовымі.
Кветкі ў злакаў дробныя, двухполыя, рэдка аднаполыя (іншы раз двухдомныя), у элементарных суквеццях-каласках, якія ўтвараюць складаныя суквецці — мяцёлкі, складаныя каласы, гронкі ці галоўкі. У каласку ад 1 да 30 кветак, размешчаных на восі каласка двума радамі ў пазухах прыкветнікаў — ніжніх кветкавых лусак. Верхняя кветкавая луска большай часткай двухкілявая, звычайна маецца пры кожнай кветцы. Акрамя гэтага, у аснове кветкі размешчаны 2, радзей 3, бясколерныя лускі, ладзікулы, якія набухаюць у час цвіцення. Тычынак большай часткай 3, радзей 1, 2 ці 6 (у аднаго з бамбукоў — да 120). Гінецэй разглядаецца ці як паракарпны, з 3 пладалісцікаў, ці як апакарпны, з 1 пладалісціка; завязь верхняя. Плод — зярноўка. Тычынак у больш архаічных Poaceae 6 (бамбук, рыс), можа быць 1, 2, 4, 5 (пахучы каласок мае дзве тычынкі).
Значэнне і выкарыстанне
У эканамічных адносінах злакі — найбольш важнае сямейства сярод іншых раслін. Яны складаюць аснову харчавання людзей. Па велічыні займаных плошчаў культурныя злакі можна размясціць у наступным парадку: пшаніца, рыс, кукуруза, ячмень, авёс, жыта, сорга.
Дзікарослыя лугавыя злакі маюць важнае кармавое значэнне.
NGC 2575
NGC 2575 (іншыя абазначэнні — UGC 4368, MCG 4-20-40, ZWG 119.75, KUG 0819+244, IRAS08198+2427, PGC 23501) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Тамара Віктараўна Габрусь
Тамара Віктараўна Га́брусь (нар., Мінск) — беларускі гісторык архітэктуры і мастацтвазнавец. Кандыдат архітэктуры (1979), доктар мастацтвазнаўства (2002). Член-карэспандэнт Беларускай акадэміі архітэктуры.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года, Саюза мастакоў Беларусі з 1999 года, Саюза пісьменнікаў Беларусі з 2004 года.
Біяграфія
У 1968 годзе скончыла з адзнакай архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута (выкладчыкі У. М. Вараксін, В. М. Волчак, Н. М. Макляцова, І. І. Боўт).
У 1968—1970 гадах архітэктар, старшы архітэктар інстытута «Белпрампраект». У 1969—1973 гадах у аспірантуры ІМЭФ АН БССР. У 1973—1974 гадах старшы архітэктар-рэстаўратар Спецыяльных навукова-рэстаўрацыйных вытворчых майстэрняў Міністэрства культуры БССР.
У 1974—1980 гадах — навуковы рэдактар па архітэктуры выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя». У 1979—1980 гадах в. а. загадчыцы рэдакцыі культуры і мастацтва; з 1980 года старшы навуковы супрацоўнік, з 2003 года вядучы навуковы супрацоўнік Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАНБ.
Член рэдкалегій часопісаў «Спадчына» і «Роднае слова». У 2003—2008 гадах член Рэспубліканскай мастацка-экспертнай рады па манументальным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь.
Творчасць
Асноўныя працы: праекты інжынерных карпусоў шэрагу прамысловых прадпрыемстваў у Мінску, будынак Мінскага аэрапорта (1972), Навагрудку, Брэсце (1968—1970, у аўтарскім калектыве); праекты кансервацыі палаца ў Ружанах і рэстаўрацыі музея-запаведніка «Радзіма Якуба Коласа» ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці (1973—1974, у аўтарскім калектыве).
Навуковая дзейнасць
Даследуе мастацтвазнаўчыя праблемы беларускага дойлідства эпохі феадалізму, мураваную архітэктуру і манументальнае мастацтва беларускага барока. Разам з Г. Галенчанкам увяла ў навуковы ўжытак і атрыбутавала першыя на тэрыторыі Цэнтральнай і Усходняй Еўропы архітэктурна-праектныя чарцяжы XVI ст. з Нясвіжа. Аўтар навуковых прац, сцэнарыяў да відэафільмаў, зборнікаў вершаў.
Публікавалася ў Польшчы, Італіі, Германіі, Расіі, Украіне.
Узнагароды
Узнагароджана Ганаровымі граматамі Міністэрства культуры Беларусі (2005), Міністэрства інфармацыі Беларусі (2005), Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2015), Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры (1989, 1995, 2005). Узнагароджана медалём Францыска Скарыны (2020) за распрацоўку навуковай канцэпцыі гісторыі развіцця і сучаснага стану манументальнай архітэктуры Беларусі.
Шаблон
Шаблон (Schablone ад echantillon «проба, узор»): тэрмін, якім азначаюцца:
Таксама такім словам азначаецца аднойчы прыняты ўзор, якому следуюць бяздумна. Сінонім аналагічнага сэнсу слова трафарэт.
Шарпілаўка (Гомельскі раён)
Шарпі́лаўка (, Шарпиловка) — вёска ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Шарпілаўскага сельсавета. Побач працякае рака Сож.
Малы Зелянчук (верхні прыток Кубані)
Малы Зелянчук (Ма́лый Зеленчу́к) — рака ў Карачаева-Чаркесіі. Левы прыток Кубані. Даўжыня ракі 65 км, плошча вадазбору 1850 км². Утворана зліццём рэк Маруха і Аксаут, якія бяруць пачатак з ледавікоў, якія спускаюцца з хрыбта Ерун, які ўтварае частку Галоўнага Каўказскага хрыбта. Рака цячэ на поўнач у вузкай цясніне. Абедзве ракі зліваюцца за 5 км ніжэй станіцы Карданікская.
Малы Зелянчук цячэ амаль паралельна Вялікаму, у вузкай даліне, сярод высокіх берагоў.
Еўдакія Трафімаўна Гуцянкова
Біяграфія
Скончыла Вышэйшую партыйную школу пры ЦК УКП(б) (1951).
З 1927 года на партыйнай, гаспадарчай і прафсаюзнай рабоце. З 1938 года наркам, а з 1946 года міністр сацыяльнага забеспячэння БССР.
Член ЦК КПБ (1952—1956). Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1938—1959).
Літаратура
‎
Марсіліа Фічына
Марсіліа Фічына, Marsilio Ficino (Marsilius Ficinus; 19 кастрычніка 1433, Фільінэ-Вальдарна, паблізу Фларэнцыі - 1 кастрычніка 1499, Карэджы, паблізу Фларэнцыі) — італьянскі філосаф, гуманіст, астролаг, заснавальнік і кіраўнік фларэнційскай платонаўскай акадэміі. Адзін з вядучых мысляроў ранняга Адраджэння, найбольш значны прадстаўнік фларэнційскага платанізму - кірунку, звязанага з аднаўленнем цікавасці да філасофіі Платона і накіраваны супраць схаластыкі, у асаблівасці супраць схаластызаванага вучэння Арыстоцеля.
Дамбай-Ульген
Дамбай-Ульген  — вяршыня заходняй часткі Галоўнага, або Водападзельнага, хрыбта Вялікага Каўказа (на мяжы Абхазіі і Карачаева-Чаркескай Рэспублікі), у вярхоўі ракі Тэберда. Вышыня — 4046 м, самы высокі пункт Абхазіі. Складзены гнейсамі, крышталічнымі сланцамі, гранітамі. Пакрыты вечнымі снягамі і ледавікамі.
Анры Леон Лебег
Анры Леон Лебег (Henri Léon Lebesgue; 28 чэрвеня 1875, Бавэ, дэпартамент Уаза — 26 ліпеня 1941, Парыж) — французскі матэматык, член Парыжскай АН (1922). Прафесар Парыжскага ўніверсітэта (з 1910).
Найбольш вядомы як аўтар тэорыі інтэгравання (т. зв. Інтэграл Лебега), абагульняючай звычайнае азначэнне інтэграла на больш шырокі клас функцый. Інтэграл Лебега знайшоў шырокае прымяненне ў тэорыі імавернасцей.
Макс Корж
Макс Корж, сапраўднае імя Максім Анатолевіч Корж (нар., Лунінец, Брэсцкая вобласць, Беларусь, СССР) — беларускі і.
Першы артыст у Беларусі, які сабраў у Мінск-Арэне 13000 чалавек. Таксама даваў вялікія канцэрты ў мінскім Палацы Спорту, на Футбольным манежы ў Мінску (6000 чалавек) і на стадыёне «Лужнікі» ў Маскве.
У 2013 і 2014 гадах Макс уладкаваў два маштабных тура па гарадах Беларусі, Расіі і Украіны пад назвамі адпаведна «Узлётны сакавік» (сакавік 2013) і «Выдраны травень» (травень 2014).
Увосень 2014 года спявак адправіўся ў чарговы тур з прэзентацыяй альбома «Домашний». Пад шыльдай «Вялікі Flat» прайшлі канцэрты ў Кіеве, Мінску, Маскве і Санкт-Пецярбургу.
Таксама Макс Корж пачаў асвойваць еўрапейскія гарады, дзе ўжо даў канцэрты ў Празе, Варшаве, Таліне.
Біяграфія
Макс Корж нарадзіўся 23 лістапада 1988 года ў Лунінцы Брэсцкай вобласці. У раннім узросце бацькі аддалі яго ў музычную школу. А ў 16 гадоў Макс з сябрамі стварылі сваю музычную групу LunClan. Праўда, праіснавала яна зусім непрацяглы прамежак часу. Пасля гэтага было яшчэ некалькі праектаў, але ўсе яны не мелі вялікіх поспехаў.
Пачынаў як беларускамоўны рэпер («Краіна мараў» і «Тата Лунінец»). Спрабаваў сябе ў ролі бітмейкера, гэта значыць складаў мінусы для іншых выканаўцаў. Але і гэта ідэя не ўвянчалася поспехам, пасля чаго Макс стаў спяваць сам пад свае ж мінусы. Адвучыўшыся ў БДУ 3 курсы, кінуў вучобу, сур’ёзна заняўся музычнай дзейнасцю. Запісаў сваю першую рускамоўную песню «Небо поможет нам» за 300 долараў мамы, выклаў яе ў сацыяльнай сетцы «Вконтакте» і за тыдзень сабраў каля ста адзнак падабаецца.
Пасля гэтага Максіма забралі ва Узброеныя сілы.
Вярнуўшыся з войска, ён даведаўся, што песня стала вельмі папулярнай на абшарах інтэрнэту. За гэты час яна сабрала вялікую аўдыторыю слухачоў, і яе ўзялі для транслявання ў эфіры некаторыя мінскія радыёстанцыі. Пасля гэтага ён пачаў актыўна «рассылаць» свае песні дыджэям па клубах.
Максіму захацелася стаць сольным выканаўцам. З сябрамі яны сталі даваць канцэрты ў абласных і раённых цэнтрах Беларусі. Была задумана серыя канцэртаў «Узлётны сакавік» у Беларусі, Расіі і Украіне. Канцэрт у Мінску адбыўся 7 сакавіка 2013 года ў Палацы спорту, на яго прыйшло больш за 6 тысяч чалавек — гэта поўны Палац спорту, давялося нават арганізоўваць дадатковыя месцы на трыбунах.
У хуткім часе Макс Корж стаў выступаць пад лэйблам Respect Production, што дазволіла арганізоўваць канцэрты не толькі ў Беларусі, але і за яе мяжой — у Расіі, Украіне і т. д.
Сольная кар’ера
У 2012 годзе Макс Корж выпусціў першы альбом пад назвай «Животный мир». У альбом увайшло 16 песень, словы якіх напісаў ён сам. У гэтым жа годзе спявак падпісаў кантракт з лэйблам Respect Production.
На пытанне карэспандэнта газеты АІФ «Пра што песні ў альбоме?» спявак Макс Корж адказаў:
На працягу трох гадоў я пісаў песні, пасля чаго сабраў іх разам і заўважыў, што ўсе гэтыя песні падыходзяць пад адну тэматыку, якую я вызначыў назвай „Животный мир“. Альбом напісаны для аўдыторыі розных узроставых катэгорый, ад падлеткавага ўзросту да больш сталага. Асноўны ўпор ідзе на чалавечыя заганы, якіх у нас досыць шмат, і ўсе яны розныя, ад здрады да злачынства.
7 Красавіка 2012 года Макс Корж выпусціў першае музычнае відэа на песню «Небо поможет нам». Відэакліп хутка заняў адно з вышэйшых месцаў у музычных чартах.
2 лістапада 2013 года Макс Корж, у Мінск-Арэна, прэзентаваў другі альбом «Жить в кайф». Упершыню ў музычнай гісторыі Беларусі артыст сабраў самую буйную пляцоўку краіны, якая змяшчае ў сябе 13 тысяч чалавек.
Папулярнае інтэрнэт-выданне «Афиша-Волна» пракаментавала творчасць спевака вось так :
«Макс Корж — гэта эстрадны хіп-хоп, клубны напор у стылістыцы „давай, красава“ і дваровая шчырасць пад шасціструнку. Гэта дзіўны і цямлівы гібрыд нізавых жанраў, які дае на выхад стоадсоткавыя бэстсэлеры, ад якіх пры ўсім жаданні цяжка адвязацца.»
Паводле версіі канала RAP.RU пласцінка «Жить в кайф» заняла 5-е месца ў спісе лепшых рускамоўных альбомаў.
А ў 2013 годзе Макс Корж заняў другое месца ў конкурсе музычнага тэлеканала A-One Hip-Hop Music Channel «Артыст года».
Паводле рэйтынгу Google trends Украіна «Людина року 2013» Макс Корж на 9 месцы.
У 2014 годзе Макс Корж перамог у намінацыі Муз ТБ 2014 «Эвалюцыя» альбом года «Жить в кайф».
IC 5184
IC 5184 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральная галактыка) ў сузор’і Журавель.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
HMS B5
HMS B5 — брытанская падводная лодка тыпу B. Пабудавана ў 1904-1905 гадах кампніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 14 лістапада 1905 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 25 лютага 1906 года.
Разам з HMS B1 і HMS B3 брала ўдзел у вучэннях. У 1916 годзе была ў складзе 6-й падводнай флатыліі, размешчанай у Портсмуце, пад камандаваннем лейтэнанта Освальда Э. Галіфакса. .
1 красавіка 1919 года судна было прададзена A. J. Anderson, а 1 сакавіка 1922 года яно было прададзена кампаніі J. Smith з Пула. .
Жалманкулак
Жалманкулак — сяло ў Егіндыкольскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Жалманкулацкай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 33 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра пасёлка Егіндыколь. Код КАТА — 114445100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 741 чалавекі (372 мужчыны і 369 жанчын). Паводле звестак перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 92 чалавекі (57 мужчын і 35 жанчын).
Уцехава-1
Уцехава-1 (Утехово-1) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Любаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Уцехава-1 абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Кастыроўскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць аўтадарога.
Тэбердзінскі нацыянальны парк
Тэбердзінскі нацыянальны парк (да 16 жніўня 2021 года — Тэбердзінскі дзяржаўны прыродны біясферны запаведнік) — ахоўная прыродная тэрыторыя ў Расіі. Размешчана на паўночных схілах Вялікага Каўказа ў межах Карачаеўскага, Зелянчукскага і Урупскага раёнаў Карачаева-Чаркескай Рэспублікі.
У студзені 1935 года рашэннем Карачаеўскага аблвыканкама быў арганізаваны запаведнік мясцовага значэння, а 5 сакавіка 1936 года пастановай № 40 ЦВК і Савета Народных Камісараў рэспублікі РСФСР было прынята рашэнне «Аб стварэнні Тэбердзінскага высакагорнага акліматызацыйнага запаведніка дзяржаўнага маштабу». Гэтым указам забараняецца лесакарыстанне, паляванне і рыбалоўства на ўсёй тэрыторыі запаведніка, але дазваляецца выкарыстанне пашы і курортная забудова тэрыторыі.
У сувязі са зменай адміністрацыйных межаў у студзені 1944 года Тэбердзінскі запаведнік быў перададзены Дэпартаменту запаведнікаў Грузінскай ССР.
Іаган Рэйхлін
Іаган Рэйхлін, (Johannes Reuchlin,, Пфорцхайм — , Бад-Лібенцэль) — нямецкі філосаф і гуманіст. Лічыцца першым нямецкім гебраістам-неяўрэем, які засвоіў яўрэйскую мову.
Навінка (курганны могільнік)
Навінка — курганныя могільнікі ХІ—XIII стагоддзяў каля вёскі Навінка Талачынскага раёна Віцебскай вобласці.
Могільнік-1
Знаходзіцца за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі, у лесе ва ўрочышчы Змееў Бор.