cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
0 (лік)
З'яўленне ў Еўропе
Тут Леанарда Пізанскі піша "знак 0" маючы на ўвазе што ён падобны да знакаў арыфметычных дзеянняў, такіх як складанне і множанне. З XIII ст. у Еўропе становяцца папулярнымі падручнікі па лічэнні (складанне, множанне, караняванне і інш.), якія называліся паводле персідскага матэматыка Аль-Харэзмі. Найвядомейшы падручнік быў напісаны каля 1235 г. і ў 1488 г. стаў адной з першых надрукаваных навуковых кніг. Да канца XV-га стагоддзя сярод матэматыкаў, падобна, пераважалі інда-арабскія лічбы, у той час як гандляры аддавалі перавагу рымскім. У XVI стагоддзі арабскія лічбы сталі шырока ўжывацца ў Еўропе.
У Еўропе доўгі час нуль лічыўся ўмоўным знакам і не прызнаваўся лікам. Нават у XVII стагоддзі Валіс пісаў: «Нуль не ёсць лік». У арыфметычных працах адмоўны лік тлумачыўся як доўг, а нуль — як сітуацыя поўнага спусташэння. Поўнаму ўраўнаванню яго ў правах з іншымі лікамі асабліва спрыялі працы Леанарда Эйлера.
Карл Іванавіч Гібенталь
Карл Іванавіч Гібенталь (,, Цвярская губерня  — ? ) — беларускі ўрач, хірург, доктар медыцыны (1805).
Біяграфія
К. І. Гібенталь нарадзіўся ў Кашынскім павеце Цвярской губерні. У 1805 годзе пасля вучобы ў Гётынгенскім і Марбургскім універсітэтах атрымаў ступень доктара медыцыны і прызначаны палкавым урачом у царскую армію. Браў удзел у паходах і баявых дзеяннях у 1805—1808 гг. У 1811 годзе К. І. Гібенталь прыехаў у Мінск. Працаваў аператарам і інспектарам Мінскай (з чэрвеня 1811 па ліпень 1812 года) урачэбнай управы. Падчас Айчыннай вайны 1812 года служыў у Першай арміі Барклая-дэ-Толі, удзельнічаў у Барадзінскай бітве. Пасля заканчэння вайны працаваў аператарам Цвярской урачэбнай управы. 4 верасня 1816 года К. І. Гібенталь пераехаў у Віцебск. У Віцебску працаваў аператарам і інспектарам Віцебскай урачэбнай управы. Жыў у доме, які знаходзіўся паміж цяперашнімі дамамі № 4 і № 8 па вуліцы Талстога (былая Падзвінская). Па яго просьбе 24 сакавіка 1839 г. К. І. Гібенталь быў звольнены з пасады інспектара Віцебскай управы і застаўся жыць у Віцебску, з’яўляўся ганаровым папячыцелем Віцебскай гімназіі (у 1845—1847 і 1853—1856 гг.).
Навуковая дзейнасць
Адным з першых у Еўропе ў пачатку 1812 года ў Мінску прапанаваў выкарыстаць гіпсавую павязку пры лячэнні пераломаў трубчастых костак. Прапанаваў шэраг інструментаў для уралогіі, у тым ліку прыладу для бяспечнага драблення камянёў унутры мачавога пузыра. Аўтар навуковых работ па барацьбе з халерай і іншымі эпідэміялагічнымі хваробамі.
Субішкіс
Су́бішкіс (Subiškis) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Лінкмяніса. Насельніцтва 5 чал. (2001 г.).
Мост Мірабо
Мост Мірабо (Pont Mirabeau) — мост праз Сену ў Парыжы, пабудаваны ў 1895—1897 гадах. З 29 красавіка 1975 года мае статус гістарычнага помніка.
Размяшчэнне
Мост злучае XV (Левы бераг) і XVI (Правы бераг) муніцыпальныя акругі Парыжа. Таксама злучае вуліцы Ру Канвансьён (Rue de la Convention) на Левым беразе з вуліцай Ру Рэмюза (rue de Rémusat) на Правым. На левым беразе знаходзіцца станцыя RER, лінія «C» «Вакзал Жавель» (Gare de Javel), побач знаходзіцца станцыя метро «Жавель-Андрэ Сітраен» (Javel - André Citroën).
Гісторыя
Рашэнне пра будаўніцтва моста было прынята прэзідэнтам Рэспублікі Садзі Карно 12 студзеня 1893 года. Мост спраектаваў інжынер Поль Рабель (Paul Rabel) пры ўдзеле інжынераў Жана Рэзаля і Амадэя Альбі. Мост названы ў гонар французскага палітыка Анарэ Габрыеля Мірабо.
Архітэктура
Мост мае даўжыню 173 м і шырыню 20 м (12 м — праезная частка і 4 м — тратуары). Галоўная арка моста мае даўжыню 93 м, дзве бакавыя аркі — 32,4 м. Два пілона моста пабудаваны ў відзе караблёў, упрыгожаных алегарычнымі статуямі працы скульптара Жана-Антуана Энжальбера (Jean-Antoine Injalbert)
Мост Мірабо ў мастацтве
Мост Мірабо вядомы першым чынам дзякуючы аднайменнаму вершу Гіёма Апалінера з яго паэтычнага зборніка «Алкаголь». Мост Мірабо згадвае ў адной са сваіх песень Жорж Брасанс. У 2001 годзе з'явілася песня «Мост Мірабо» Марка Лавуана на словы Апалінера.
Існуе здагадка, што менавіта на гэтым мосце ў ноч з 19 на 20 красавіка 1970 года скончыў жыццё самагубствам, скокнуўшы ў Сену, паэт Паўль Цэлан.
NGC 4846
NGC 4846 (іншыя абазначэнні — UGC 8079, IRAS12554+3637, MCG 6-29-2, KUG 1255+366, ZWG 188.32, KARA 561, ZWG 189.4, PGC 44362) — галактыка ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Размеркавальны вал
Размеркава́льны вал — дэталь механізма машын, прылад, апаратаў, якая забяспечвае пэўны парадак выканання аперацый і цыклічнасць работы. Асноўная дэталь газаразмеркавальнага механізму (ГРМ), якая служыць для сінхранізацыі ўпуску, выпуску і тактаў працы рухавіка. Таксама ўваходзіць у склад сістэм кіравання розных аўтаматызаваных сітсэм.
Першае падабенства размеркавальнага вала з’явілася ў Старажытнай Грэцыі, прыкладна ў III стагоддзя да нашай эры. Пазней быў апісаны ў Месапатаміі ў 1206 годзе. Валы як часткі механізмаў і машын з’явіліся ў Еўропе прыкладна з XIV стагоддзя.
Сёння размеркавальныя валы знайшлі найбольшае ўжыванне ў рухавіках унутранага згарання ў газаразмеркавальных механізмах. У сучасных аўтамабільных рухавіках, як правіла, размешчаны ў верхняй частцы галоўкі блока цыліндраў і злучаны са шківом ці зубчастай зоркай коленвала рамянём ці ланцугом ГРМ. Асноўнай часткай размеркавальнага вала з’яўляюцца яго кулачкі, колькасць якіх адпавядае колькасці ўпускных і выпускных клапанаў рухавіка. Такім чынам, кожнаму клапану адпавядае індывідуальны кулачок, які і адкрывае клапан, набягаючы на рычаг штурхача клапана. Калі кулачок «збягае» з рычага, клапан зачыняецца пад дзеяннем магутнай зваротнай спружыны.
Тасуат (Карагандзінская вобласць)
Тасуат — сяло ў Нурынскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Індустрыяльнай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 30 км на поўдзень ад раённага цэнтра, пасёлка Кіеўка. Код КАТА — 355251100.
Пётр Алехнавіч
Пётр Алехнавіч (? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Аляхновічаў герба «Ляліва». Нарадзіўся ў сям’і Алехны Рымавідавіча.
Маршалак П. Я. Мантыгірдавіча ў 1488 годзе, кухмістр ВКЛ з 1492 года; намеснік аліцкі і неманойцкі ў 1494—1502 гадах, скірстымонскі ў 1505—1507 гадах, уцянскі з 1514 года. У 1499 годзе пасол у Малдову. Падпісаў як сведка дагавор 1501 года з Інфлянцкім ордэнам. На Гарадзенскім сойме 1501 года прызначаны вялікім князем літоўскім Аляксандрам дэлегатам на Пётркаўскі сойм, скліканы для абрання Аляксандра на польскі трон і заключэння уніі з Польшчай. У 1506 годзе адзін з паслоў ВКЛ на Люблінскі сойм для перагавораў аб дзяржаўнай уніі. У 1507 годзе адпраўлены паслом у Маскву, дзе быў затрыманы на год.
Валодаў маёнткамі ў Літве, Жамойці, на Валыні і Кіеўшчыне.
Сям’я
Яго сыны Станіслаў і Мікалай зваліся Кухмістровічамі.
Прыпяцка-нёманская культура
Прыпяцка-нёманская культура — археалагічная культура ранненеалітычных плямён, якія ў V—IV тыс. да н. э. жылі на захадзе Беларусі, паўночнывм захадзе Украіны, паўднёвым захадзе Літвы і на крайнім паўночным усходзе Польшчы.
Сфарміравалася на аснове мясцовай познамезалітычнай традыцыі. У пачатку існавання культуры ў крамянёвым інвентары захоўваюцца перажыткавыя мезалітычныя рысы — лістападобныя наканечнікі стрэл, ланцэты, мікраліты. Кераміка прадстаўлена вастрадоннымі гаршкамі з грабеньчатымі расчосамі паверхні сценак, у якія пры лепцы дабаўлялі валакністыя дамешкі. Посуд арнаментаваўся поЯсам глыбокіх круглых ямак пад краем венца, узорамі з грабеньчатых адбіткаў, насечак, наколаў і пракрэсленых рысак.
Археалагічная культура блізкая ўсходнепалескаму ваярыянту днепра-данецкай культуры. У канцы свайго існавання знаходзілася пад уплывам з боку культуры лейкападобных кубкаў і культур «ляснога неаліту» Павіслення. Найбольш даследаваныя паселішчы культуры на захадзе Беларусі — Камень, Русакова, Русаковічы.
Віёла (Італія)
Віёла (Viola) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 438 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 21 чал./км². Займае плошчу 21 км². Паштовы індэкс — 12070. Тэлефонны код — 0174.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giorgio.
Шахід Хакан Абасі
Шахід Хакан Абасі (нар., Карачы) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Пакістана. 29 ліпеня 2017 гады стаў выконваць абавязкі прэм’ер-міністра краіны.
Біяграфія
Яго бацька Хакан Абасі служыў у ваенна-паветраных сілах Пакістана, трагічна загінуў у лагеры Оджхры 10 красавіка 1988 года. Шахід Хакан скончыў сярэднюю школу ў Карачы, затым працягнуў навучанне ў каледжы Лоўрэнс г. Мюрэй. Пасля заканчэння каледжа пераехаў у Злучаныя Штаты Амерыкі, дзе паступіў у Каліфарнійскі ўніверсітэт у Лос-Анджэлесе. У 1985 годзе стаў магістрам ў інжынерным справе пасля заканчэння Універсітэта Джорджа Вашынгтона. У 1980-я гады працаваў інжынерам у нафтагазавым дэпартаменце Саудаўскай Аравіі, а затым вярнуўся ў Пакістан пасля гібелі бацькі.
Морынь
Морынь (Moryń, Mohrin — Морын) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 530 км на захад ад Варшавы, за 75 км на поўдзень ад Шчэціна і за 15 км ад мяжы з Германіяй. Уваходзіць у склад Грыфінскага павета Заходнепаморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Морынь. Займае плошчу 5,54 км². Насельніцтва 1,6 тыс. чалавек.
Завітак юнацтва
Завітак юнацтва (таксама пасма юнацтва) — у Старажытным Егіпце дзіцячая касічка з доўгай пасмы валасоў на паголенай галаве, закручаная на канцы ў кудзер; сімвал.
Валасы згольвалі, пакідаючы адну або некалькі пасмаў: дзяўчынкам — на цемені, хлопчыкам — па баках галавы. Сан меркаваў нашэнне юнацкага завітка, паколькі абавязкі ўзыходзілі да выканання рытуалаў сынамі для сваіх хворых бацькоў у ранніх пахавальных культах.
Багі з пасмай юнацтва
Месяцовыя багі і  маляваліся з «пасмай юнацтва».
Егіпецкі бог зімовага сонца Гарпехруці (Гор малодшы), сын Асірыса і Ісіды, адлюстроўваўся ў выглядзе голага дзіцяці з дзіцячай касой на галаве і пальцам правай рукі ў роце. Грэкі перанялі яго як, захаваўшы аголенасць і «завітак юнацтва», але не зразумеўшы прыкметы дзяцінства, сталі шанаваць яго як Бога маўчання.
Архідыяцэзія
Архідыяцэзія, архіепархія (ад αρχή «галоўны, старэйшы» і ἐπαρχία) — царкоўная тэрытарыяльна-адміністрацыйная адзінка, епархія, узначаленая архібіскупам.
У Каталіцкай Царкве
Архідыяцэзія (archidioecesis), можа належаць да аднаго з трох тыпаў:
Выхлапныя газы
Выхлапныя газы — прадукт працэсу спальвання паліва.
Выхлапныя газы з'яўляюцца прадуктамі акіслення і няпоўнага згарання вуглевадароднага паліва.
Прыекульскі край (Курзэмэ)
Прыекульскі край (Priekules novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Латвіі ў вобласці Курзэмэ. Край складаецца з пяці валасцей і горада Прыекулэ, які з’яўляецца цэнтрам края.
Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 6611 чалавек. Плошча края — 519,7 км².
Беларускае (Паўночна-Каўказскае) студэнцкае зямляцтва
Беларускае (Паўночна-Каўказскае) студэнцкае зямляцтва ў Растове-на-Доне. Існавала ў 1927 пры Паўночна-Каўказскім універсітэце (Растоў-на-Доне). Заснавана на агульным сходзе 27 лютага.
Мэта: культурна-асветная дзейнасць сярод беларускага студэнцтва і матэрыяльная дапамога сябрам зямляцтва. Аб'ядноўвала студэнтаў-беларусаў медыцынскага, педагагічнага, эканамічнага факультэтаў (24 чал.).
Старшыня праўленя Ц. Селіванаў, сакратар А. Жэбрун, актывісты М. Кавалёў, Г. Саланевіч, А. Шэўчык і інш. Кантактавала з Цэнтральным бюро пралетарскага студэнцтва Беларусі (Мінск), атрымлівала грашовыя датацыі ад Народнага камісарыята асветы БССР. Пашырала сярод беларускіх студэнтаў перыядычныя выданні БССР.
Беларускае навукова-культурнае таварыства
Мела на мэце развіццё навукі і культуры Беларусі, правядзенне культурна-асветнай работы сярод беларусаў. У таварыства ўваходзілі В. Р. Брайцаў (сакратар праўлення), Я. Л. Дыла, В. І. Качалаў, М. К. Любаўскі, У. І. Пічэта (старшыня праўлення), Ф. Ф. Турук, М. А. Янчук і іншыя. На першым публічным пасяджэнні таварыства, якое адбылося 14 ліпеня 1918 года, прысутнічала больш за 1000 чалавек, з дакладам «Асноўныя моманты гісторыі Беларусі» выступіў Любаўскі. Таварыства планавала выдаць матэрыялы і даследаванні па этнаграфіі Беларусі пад рэдакцыяй Янчука, зборнікі беларускага фальклору і нарысаў беларускай літаратуры, гісторыка-эканамічную хрэстаматыю, 46 кніг па гісторыі Беларусі, працы па эканамічных і сельскагаспадарчых ведах. Падрыхтавала да выдання ў лютым 1919 года часопіс «Белорусская жизнь», у які ўключаны творы Я. Купалы, М. Багдановіча, Ц. Гартнага, артыкул пра палітычныя кірункі ў беларускім нацыянальным руху (з дадаткам дакументаў), народныя песні з архіва В. Бадзянскага, артыкул пра вырабы са скуры і дрэва; часопіс у свет не выйшаў.
Спіс універсітэтаў штата Нью-Ёрк
У штаце Нью-Ёрк (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты.
Жан Лан
Жан Лан (Jean Lannes;, Лектур, Гасконь — , Эберсдорф, Аўстрыя) — французскі ваенны дзеяч, герцаг дэ Мантэбело (з 15 чэрвеня 1808), маршал Францыі (з 19 мая 1804), удзельнік рэвалюцыйных і напалеонаўскіх войнаў. Пахаваны ў парыжскім Пантэоне.
Ігар Міхайлавіч Бабук
Ігар Міхайлавіч Бабук (нар., Гомель) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1998), прафесар (2003).
Біяграфія
Скончыў Мінскі політэхнічны тэхнікум (1954), Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Металарэзныя станкі», 1963; аспірантура, 1969). Працаваў у Мінскім маторным заводзе (1963—1966, майстар інструментальнага цэха), Гаванскім універсітэце (Куба, 1978—1980, выкладчык-кансультант), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (1969—1978 і 1988—2014; з 1969 — машынабудаўнічы факультэт, кафедра «Эканоміка і арганізацыя машынабудаўнічай вытворчасці», выкладчык; у 1976—1978 — інжынерна-эканамічны факультэт, дэкан; з 1988 — машынабудаўнічы факультэт, кафедра «Эканоміка і арганізацыя машынабудаўнічай вытворчасці», прафесар, у 1988—1999 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: арганізацыя вытворчасці; эканоміка прадпрыемства; эканамічная эфектыўнасць інвестыцый ў прамысловасці.
Узнагароды
Ордэн СССР «Знак Пашаны» (1986), ордэн Пятра Вялікага 1-й ступені (Расійская Федэрацыя, 2006).
NGC 4847
NGC 4847 (іншае абазначэнне — PGC 44464) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сунгардай
Сунгарда́й (Sungardai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 18 км ад Казіцішкіса.
Галінзога дробнакветкавая
Галінзога дробнакветкавая (Galinsoga parviflora) — травяністая расліна, від роду Галінзога сямейства.
Апушаная аднагадовая расліна родам з Паўднёвай Амерыкі, распаўсюдзілася па ўсіх кантынентах. Часта сустракаецца ў парушаных месцапражываннях. У многіх краінах Еўразіі з’яўляецца небяспечным інвазіўным відам. З сельскагаспадарчых угоддзяў ён распаўсюдзіўся на прылеглыя лясныя ўчасткі, натуральныя лугі, стаўшы іх неад’емнай часткай. У новых умовах ён аказаўся вельмі агрэсіўным і пачаў выцясняць з біяцэнозаў прыродныя (аўтахтонныя) віды.
Батанічнае апісанне
Аднагадовая травяністая расліна (4) 10-50 (60) см вышынёй. Сцябло адзінае, звычайна разгалінавана ад аснавання, пакрыта рэдкімі, у верхняй частцы — даволі багатымі простымі прыціснутымі валасінкамі, у верхняй частцы часам з прымешкай залозістых валасінак.
Лісце супратыўна размешчанае, зялёнае, яйцападобнай формы, з расстаўленазубчастым краем, на хвосціках, 1-11 см даўжынёй і 0,5—7 см шырынёй.
Сямянкі 1-1, 5 мм даўжынёй, клінаватыя, граністыя, цёмна-шэрыя, пакрытыя прыціснутым апушэннем. Чубок у краявых сямянак з дробных шчацінак, у сярэдніх — плёнкавы.
Распаўсюджанне
Радзіма расліны — Паўднёвая Амерыка, натуральны арэал ахоплівае таксама Цэнтральную Амерыку і паўднёвую частку Паўночнай Амерыкі. Расліна завезена ва ўмераныя рэгіёны Еўразіі, Афрыкі і Аўстраліі.
Таксанамія
Від Галінзога дробнакветкавая ставіцца да роду Галінзога сямейства парадак. Кладаграма ў адпаведнасці з :
Герцагства Бургундыя
Бургундскае герцагства (duché de Bourgogne) — сярэдневяковае герцагства, якое склалася на землях былога каралеўства Бургундыя, што ляжалі на захад ад Соны і адышлі паводле Вердэнскага дагавора 843 года да Францыі. Гістарычным ядром герцагства было графства Ацён, сталіцай Дыжон. Сучасныя дэпартаменты Кот-д’Ор і Сона і Луара прыкладна адпавядаюць тэрыторыі герцагства Бургундыя.
Галінзога дробнакветкавая
Практычнае выкарыстанне
У Калумбіі яго выкарыстоўваюць як заправу для супу і ў салатах. Ва Усходняй Афрыцы сцябло і лісце ядуць сырымі, а таксама сушаць і здрабняюць для дадання ў супы.
Герцагства Бургундыя
Франкская Бургундыя
Паходжанне герцагства звязана з франкскім каралеўствам Бургундыя, што існавала з перапынкамі з VI па VIII стагоддзе ў якасці аднаго з трох асноўных каралеўстваў Меравінгаў, нароўні з Аўстразіяй і Нейстрыяй. Франкская Бургундыя, у сваю чаргу, займала тэрыторыю рассялення старажытнагерманскага племя бургундаў, заваяваных у 534 г. сынамі Хлодвіга I. Пасля ўтварэння імперыі Карла Вялікага гэтыя землі былі ўключаны ў склад адзінай Франкскай дзяржавы.
Валынецкі краязнаўчы музей імя І. Д. Чэрскага
'''Валынецкі краязнаўчы музей імя І. Д. Чэрскага''' — беларускі гісторыка-краязнаўчы дзяржаўны музей у аграгарадку Валынцы.
Галінзога дробнакветкавая
Даследаванні
З 2003 па 2012 год была даказаная анціаксідантнае, супрацьзапаленчае, раназажыўляльнае, гіпатэнзіўнае і кровесуцішальнае дзеянне экстрактаў з травы і лісця галінзогі дробнакветкавай, атрыманых з дапамогай розных растваральнікаў. Даныя спецыяльнай літаратуры паказваюць, што гэтыя фармакалагічныя эфекты абумоўлены ўтрыманнем флаваноідаў, фенольных кіслот і іншых прадуктаў другаснага біясінтэзу, але на фармакалагічную актыўнасць таксама ўплываюць рэчывы першаснага біясінтэзу — амінакіслоты, бялкі, поліцукрыды.
У траве расліны выяўлена 15 амінакіслот, у тым ліку 9 незаменных для чалавека: аргінін, трэанін, валін, метыянін, лейцын, ізалейцын, фенілаланін, гістыдын і лізін. Акрамя вышэйзгаданых утрымліваюць такія амінакіслоты, як аспарагінавая кіслата, серын, цыстын, гліцын, аланін, тыразін. Пераважаюць амінакіслоты, якія знаходзяцца ў звязаным стане і ўваходзяць у склад бялковых малекул. У найбольшай колькасці ў сыравіне ўтрымліваюцца аланін, аргінін і лізін, як у вольным, так і ў звязаным выглядзе.
Валынецкі краязнаўчы музей імя І. Д. Чэрскага
Гісторыя
Музей заснаваны ў 1989 годзе, дзейнічаў на базе музея Новасвальнянскай васьмігадовай школы. Пасля закрыцця школы музей быў перанесены ў в. Валынцы, і ў 1992 годзе атрымаў статус дзяржаўнага.
Герцагства Бургундыя
Маркграфства Бургундыя (843—863)
На тэрыторыі будучага герцагства ўжо ў VIII стагоддзі сталі ўтварацца графствы. Пасля разгрому арабскай арміі ў бітве пры Пуацье, у 733 годзе Карл Мартэл падпарадкаваў сабе Бургундыю, раздаўшы ўладанні сваім набліжаным. Ён утварыў графствы Шалон, дзе графам стаў Адалард, і Ацён, графам якога стаў Тэадэрык.
Валынецкі краязнаўчы музей імя І. Д. Чэрскага
Гісторыя
Уся яго гісторыя музея звязана з дзейнасцю настаўніка, члена Беларускага геаграфічнага таварыства Барыса Шымука. Музей захоўвае багаты ілюстраваны матэрыял аб жыцці і навуковых адкрыццях выдатнага земляка, вучонага і даследчыка І. Д. Чэрскага.
Герцагства Бургундыя
Маркграфства Бургундыя (843—863)
У 843 годзе кароль Карл Лысы перадаў графствы Ацён, Аксуа і Дэсмуа графу Гверыну (пам. 853), які ўжо валодаў у той час бургундскімі графствамі Шалон, Макон і Мермантуа, што зрабіла яго самым магутным феадалам у Бургундыі. З гэтага моманту Гверын стаў маркграфам ці маркізам Бургундыі. Яго асноўнай рэзідэнцыяй быў Шалон. Маркграфства праіснавала да 864 года, калі граф Гумфрыд (Анфруа) выказаў непадпарадкаванне Карлу Лысаму. Кароль накіраваў войскі ў Бургундыю і захапіў уладанні Гумфрыда, раздаўшы іх, а сам Гумфрыд бег спачатку ў Італію, а потым у Швабію.
У 872 годзе графства Ацён, Макон і Шалон ізноў апынуліся аб'яднаны ў руках графа Экхарда II (810—877), але цэнтрам яго ўладанняў ужо быў не Шалон, а Ацён. Пасля яго смерці графства зноў было падзелена, але ў 879 г. граф Базон В'енскі (850—887), уладальнік практычна ўсёй даліны Роны і Соны (Праванс, В’ен, Ліён, Макон, Шарале) далучыў Ацён да сваіх уладанняў. У тым жа годзе Базон быў абраны бургундскай знаццю каралём Бургундыі, што прывяло да выступлення супраць яго каралёў Францыі і Германіі. У канцы 880 года Ацён, Безансон, Шалон, Макон і Ліён былі захоплены і перайшлі пад кантроль Каралінгаў. Ацён быў аддадзены брату Базона, Рычарду Заступніку (каля 856—921), які захаваў вернасць Каралінгам. Ацёнскае графства стала ядром, вакол якога ўтварылася Бургундскае герцагства. Паслядоўна атрымаўшы Невер, Асер, Сенс і Труа, Рычард значна павялічыў свае ўладанні. Акрамя таго да 898 годзе сюзерэнітэт Рычарда прызнавалі сямнаццаць з васямнаццаці бургундскіх графстваў (акрамя Макона, які належаў герцагу Аквітаніі Гільёму I), і кароль Карл III прызнаў за ім тытул маркграфа Бургундыі, у 918 — герцага Бургундыі.
Валынецкі краязнаўчы музей імя І. Д. Чэрскага
Гісторыя
Копіі дакументаў, фатаграфіі, карціны, цудоўныя макеты, работы К. Палынскага, мінералагічныя калекцыі, навуковыя кнігі ХІХ стагоддзя і іншыя экспанаты — усё гэта стварае галоўную экспазіцыю музея.
Герцагства Бургундыя
Герцагства Бургундыя ў канцы IX — першай палове X ст.
Рычард быў вельмі прыкметнай фігурай у гісторыі Францыі. Быўшы прыхільнікам Каралінгаў, Рычард падтрымліваў Карла Дурнаватага, што прывяло яго да супрацьстаяння з Раберцінамі і графам Вермандуа. Стаўшы самым магутным феадалам у Бургундыі, ён абвясціў сябе маркізам Бургундыі, што было прызнана каралём Эдам у 898 годзе, а ў 918 кароль Карл прызнае за Рычардам тытул герцага Бургундыі. Ён распаўсюджвае свой кантроль таксама на біскупствы Ацён, Лангр і Труа. Паколькі каралём Верхняй Бургундыі быў брат жонкі Рычарда, Рудольф I, а каралём Ніжняй Бургундыі пляменнік, Людовік III, сувязі паміж двума каралеўствамі і герцагствам былі вельмі цеснымі.
Валынецкі краязнаўчы музей імя І. Д. Чэрскага
Гісторыя
Музей мае наступныя экспазіцыі: агульная геалогія, жыццё і навуковая дзейнасць І. Д. Чэрскага, археалогія раёна, прырода раёна, гісторыя в. Валынцы і раёна, вайна 1812 года, этнаграфія.
Герцагства Бургундыя
Герцагства Бургундыя ў канцы IX — першай палове X ст.
Пасля смерці караля Эда ў 898 г. Рычард мог прэтэндаваць на каралеўскі тытул, але ён падтрымаў Карла Дурнаватага. Пачынаючы з 901 года Рычард займаў у каралеўскім савеце першае месца.
Валынецкі краязнаўчы музей імя І. Д. Чэрскага
Гісторыя
Сёння музей знаходзіцца ў памяшканні сельскага Дома культуры. Музей займаецца навукова-асветніцкай дзейнасцю, зборам і захаваннем гістарычнай спадчыны края, падтрымлівае сувязі з разнастайнымі грамадскімі аб’яднаннямі Беларусі і замежжа.
Герцагства Бургундыя
Герцагства Бургундыя ў канцы IX — першай палове X ст.
Тым часам пачасціліся набегі нарманаў на Францыю. У 888 годзе яны дайшлі да Бургундыі, дзе спустошылі горад Без'е. У 892 і 898 Рычард змог паспяхова адбіць чарговыя набегі нарманаў, а ў 911 у саюзе Робертам Нейстрыйскім і Эблем дэ Пуацье разбіў нарманаў пад правадырствам Ралона пры Шартры. У 918 г. Рычард быў абвешчаны герцагам Бургундыі. Сталіцу ён перанёс з Ацёна ў Дыжон.
Пасля смерці Рычарда ў 921 г. яго спадчыннікам стаў старэйшы сын Рауль, а другі сын, Гуга Чорны, стаў архі-графам Бургундыі. Пасля гібелі караля Роберта I у бітве пры Суасоне ў 923 годзе, шэраг буйных феадалаў каралеўства, не жадаючы перадаваць карону Карлу Дурнаватаму, арганізавалі выбары караля. Гуга Вялікі, сын Роберта, разважліва адмовіўся ад кароны (ён асцерагаўся, што, калі пакіне свае графствы, страціць свой уплыў на магнатаў). Пасля гэтага выбар баронаў паў на Рауля Бургундскага, жанатага на дачцы Роберта, і 13 ліпеня 923 года ён быў каранаваны ў Сен-Медары дэ Суасон.
Увосень 924 г. у Бургундыю з паўночнага захаду ўварваліся нарманы на чале з герцагам Ралонам, рабуючы ўсё на сваім шляху. Кароль Рауль тым часам знаходзіўся ў Латарынгіі, а дарогу арміі заступілі графы Манасія II Лангрскі і Гарнье дэ Труа. У выніку Гарнье загінуў, але напад быў адбіты з дапамогай Гуга Вялікага і Рауля, якія падаспелі на дапамогу. Нарманы былі разбіты, і Рауль пераследваў іх да Нармандыі, пакуль Ралон не запытаў міру. У абмен на яго абяцанне спыніць разбойніцкія набегі Рауль дараваў яму шэраг тэрыторый. У канцы таго ж года, 6 снежня 924 года, Рауль пры Шальмоне нанёс страшнае паражэнне іншаму правадыру вікінгаў, Рагенольду. У тым жа годзе Рауль правёў у Ацёне і Шалоне некалькі асамблей, каб нейтралізаваць бургундскіх сеньёраў, перш за ўсё графа Шалона Жыльбера.
Улетку 925 года нарманы зноў парушылі мір. Рауль з дапамогай Герберта II дэ Вермандуа, Эльго дэ Панцьё, Арнульфа I Фландрскага і яго брата Адалольфа Булонскага зноў атрымлівае буйную перамогу. Аднак у наступным годзе нарманы ўзялі рэванш і ў бітве пры Фокембергу (каля Тэруана) разбілі каралеўскае войска. У гэтай бітве загінуў Эльго дэ Панцьё, а Рауль, цяжка паранены, адступіў да Лана. Нарманы спустошылі землі да самых граніц з Латарынгіяй.
У 926 годзе памёр Ражэ I, граф Лана, і Герберт II дэ Вермандуа запатрабаваў графства Лануа для свайго старэйшага сына, Эда. Рауль запярэчыў гэтаму, але ўрэшце саступіў са страху, што Герберт II вызваліць Карла Дурнаватага, якога ён трымаў у няволі ў Пероне.
Пасля смерці Карла Дурнаватага, якая адбылася 7 кастрычніка 929 года, пазіцыі Рауля значна ўмацаваліся. Шэраг буйных васалаў кароны прызнаюць яго каралём. Так, у 930 годзе герцаг Вільгельм Доўгі Меч, які змяніў свайго памерлага бацьку Ралона, прынёс яму амаж. Таксама прысягнуўся Раулю яго кузен, граф В'ена Карл-Канстанцін, дзякуючы чаму ў сферу ўплыву французскага каралеўства ўвайшлі Ліянэ і В'енуа.
Аднак Герберт II дэ Вермандуа не супакоіўся і ў гэтым жа годзе захапіў замак Вітры-ан-Пертуа, які належаў Базону, малодшаму брату Рауля. У адказ на гэта Рауль у саюзе Гуга Вялікім распачаў вайну з Гербертам II. У 931 годзе іх аб'яднаная армія пракралася ў Рэймс і прагнала архібіскупа Гуга, сына Герберта II. Герберт II саступіў і аддаў Вітры, Лан, Шато-Цьеры і Суасон. Аднак неўзабаве ён атрымаў дапамогу ад караля Генрыха I Птушкалова і спустошыў землі вакол Рэймса і Лана. Вайна скончылася тым, што Рауль вярнуў Герберту II усе землі за выключэннем Рэймса, Шато-Цьеры і Лана.
У 931/932 г. Рауль быў вымушаны падушыць мяцеж графаў Шалона Жыльбера і Сенса Рычарда, выкліканага канфіскацыяй каралём замка Авалон.
У 935 годзе ў Шампань і Бургундыю ўварваліся венгры. Рауль нанёс ім паражэнне і адкінуў іх за межы свайго каралеўства. У тым жа годзе Рауль заключыў пагадненне з каралём Германіі Генрыхам Птушкаловам адносна Латарынгіі, якая засталася ў складзе Германіі. Брат Рауля, Базон, які валодаў у Латарынгіі абацтвамі Мармуцье і Рэмірмон, а таксама шэрагам іншых зямель, прынёс прысягу каралю Генрыху. Тады ж Рауль прызначыў Базона, сына графа Сенса Гарнье, віконтам Дыжона.
15 студзеня 936 года, пасля 13 гадоў неспакойнага валадарання, кароль Рауль раптам памёр у Асеры ад «заразнай хваробы». У Бургундыі яго спадчыннікам стаў брат Гуга, які не стаў прэтэндаваць на каралеўскі тытул. Акрамя герцагства Бургундыя ён валодаў графствамі Макон і Ліён.
Гуга адмовіўся прызнаць каралём Людовіка IV. Людовік і Гуга Вялікі захапілі Лангр і Паўночную Бургундыю. Позняй восенню Гуга Чорны заключыў мір з каралём, паводле якога шэраг графстваў у Паўночнай Бургундыі (Асер, Труа, Сенс) адышлі да Гуга Вялікага, а Паўднёвая Бургундыя з Ланграм, Дыжонам і абацтвам Сен-Жэрмен засталіся ў руках у Гуга Чорнага. У 937 г. Гуга Чорны падтрымліваў караля ў паходах у Латарынгію, а таксама ва ўварванні ва ўладанні на іншым беразе Соны (будучае графства Франш-Кантэ), скарыстаўшыся маленствам караля Бургундыі Конрада. Але пасля ўварвання караля Германіі Атона I у 940 г. Гуга быў вымушаны здацца і абяцаць Атону заставацца ўбаку ад барацьбы.
Пасля смерці Гуга Чорнага ў 952 г. герцагства перайшло да яго швагра Жыльбера дэ Вержы, графу Шалона. Але ў яго не было сыноў, таму яшчэ пры жыцці Жыльбер перадаў усе правы на герцагства Гуга Вялікаму, які ажаніў са старэйшай дачкой Жыльбера, Ліегардзе, свайго другога сына Атона, які ў выніку атрымаў у спадчыну пасля смерці Жыльбера ў 956 г. Бургундыю. Другая дачка, Адэлаіда, выйшла замуж за Ламберта, малодшага сына Роберта, віконта Дыжона, якому прынесла Шалон.
Герцагства ў другой палове X стагоддзя пад кіраваннем Раберцінаў
Праз 2 месяца пасля смерці герцага Жыльбера памёр Гуга Вялікі, пакінуўшы трох малалетніх сыноў (Гуга Капета, Атона і Эда-Генрыха), апекуном якіх стаў герцаг Нармандыі Рычард I. Паколькі Атон быў непаўналетнім, кароль Францыі Лотар далёка не адразу пагадзіўся дараваць таму інвестытуру на герцагства.
У 957 годзе ў Бургундыі ўспыхнуў мяцеж графа Мо Роберта I, які быў жанаты на малодшай дачцы Жыльбера, Адэлі/Верэ, і прад'явіў права на частку Бургундыі. Кароль Лотар пачаў паход у Бургундыю, у выніку чаго Роберт быў вымушаны падпарадкавацца і здацца на літасць караля. У выніку Роберту, мяркуючы па ўсім, дасталася графства Труа.
У пачатку 958 года паўстаў іншы бургундскі сеньёр. Рауль, віконт Дыжона, старэйшы брат графа Шалона Ламберта, вырашыў павялічыць свае ўладанні за кошт спадчыны Жыльбера. Ён захапіў жонку Атона Ліегарду, а таксама замок Бон. Паводле слоў храніста, ён ажаніўся з ёй. Але гэта дзёрзкая задума поспеху не мела, 1 мая Атон атрымаў назад Бон і жонку.
Увосень 958 года кароль Лотар пачаў новы паход у Бургундыю. 11 лістапада ў вёсцы Марзі пад Неверам была сабрана асамблея, варожая герцагу Аквітаніі Гільёму Кудлатаму, дзе кароль вырашыў падтрымаць прэтэнзіі Раберцінаў на герцагства Аквітанія. Але неўзабаве паміж каралём і Гуга Капетам адбыўся раскол, паколькі кароль вырашыў прысвоіць сабе некалькі бургундскіх гарадоў, у тым ліку Дыжон. Ён паводзіў сябе ў Бургундыі як суверэнны кіраўнік. Гэта прывяло Раберцінаў у лютасць. Толькі ўмяшанне Бруна, герцага Латарынгіі, які даводзіўся ім дзядзькам і спешна прыбыў у Бургундыю з Латарынгскай арміяй, дазволіла пазбегнуць вайны. Прымірыць праціўнікаў яму не ўдалося, але было заключана перамір'е.
У 959 годзе зноў паўстаў Роберт, граф Труа, які намагаўся дамагчыся вяршэнства ў Бургундыі. Ён захапіў Дыжон, які стаў у гэты час самым значным горадам у герцагстве. Ён змог выгнаць каралеўскі гарнізон. Кароль Лотар быў вымушаны запытаць дапамогі Бруна. У кастрычніку французская і латарынгская арміі аблажылі Дыжон, але неўзабаве на дапамогу Рычарду прыйшоў яго сын Аршамбо, архібіскуп Санса, разам з графам Санса Рэнарам Старым, якія разбілі саксонскую армію. Бруна быў вымушаны вярнуцца ў Латарынгію, зняў аблогу і Лотар. Ваенныя дзеянні былі адноўлены ўвосень 960 г. Лотар аблажыў Дыжон, Бруна — Труа. Толькі ў канцы 960 года Лотар змог захапіць Дыжон.
У 960 годзе Бруна ўдалося памірыць Лотара і Раберцінаў. Гуга Капет і Атон прынеслі каралю прысягу вернасці. У выніку Атон 7 красавіка 961 года нарэшце то атрымаў Бургундскае герцагства. Але рэальна ў Бургундыі Атону належалі толькі графствы Ацён, Бон і Невер. Уся астатняя Бургундыя была падзелена на мноства цалкам незалежных ад герцага графстваў — Шалон, Дыжон, Макон, Танер, Труа, Санс і інш. Таксама вялікія ўладанні мелі біскупы Асера, Лангра і Шалона. З прычыны гэтага, герцаг Бургундскі быў значна слабейшы за караля, які меў у герцагстве адчувальны ўплыў. Ён захаваў за сабой галоўны горад герцагства Дыжон, а таксама Лангр. Ён прызначаў архібіскупаў Санса, біскупаў Лангра і Асера.
Атон памёр 23 лютага 965 года бяздзетным. Бургундскія сеньёры, не пацікавіўшыся меркаваннем караля, выбралі сваім герцагам малодшага брата Атона Эда-Генрыха (каля 948—1002). Да гэтага з 956 года ён валодаў графствам Невер. Кароль, які меў свае планы на Бургундыю, ізноў пасварыўся з Раберцінамі. Толькі ў верасні Бруна, незадоўга да сваёй смерці, змог прымірыць сваіх пляменнікаў. Хутчэй за ўсё тады Лотар зацвердзіў герцагства за Эдом-Генрыхам.
У 967 годзе кароль Лотар ізноў пабываў у Бургундыі. 30 жніўня ў Дыжоне перадаў біскупу Лангра Ашарду графства Лангр.
У 971 годзе Эд-Генрых даў прытулак у Ацёне былому каралю Італіі Адальберту II Іўрэйскага з жонкай і сынам. У тым жа годзе ён зблізіўся з графам Шалона Ламбертам, які стаў яго сябрам да самай смерці. Гэты саюз быў замацаваны пасля смерці Адальберта, калі ў 972 годзе Эд-Генрых ажаніўся з яго ўдавой Гербергай, дачкой Ламберта. Акрамя таго, Эд-Генрых выхаваў сына Адальберта, Ота-Гільёма, прызначаўшы яму герцагства пасля сябе (сваіх сыноў у яго не было). У 973 годзе біскуп Лангра саступіў герцагу замак Шацільён-сюр-Сьен.
У 978 г. Эд-Генрых перадаў свайму пасербу Ота-Гільёму графства Невер. У тым жа годзе швагер Ота-Гільёма, Бруна дэ Русі, стаў графам-біскупам Лангра. У 982 годзе, пасля смерці двух сыноў Абры II, Ота-Гільём атрымаў у валоданне графства Макон. У 986 годзе Эд-Генрых зрабіў Ота-Гільёма сваім намеснікам і графам Бургундыі. Да 987 годзе Ота-Гільём распаўсюдзіў сваю ўладу на абодва берагі Соны. У 989 годзе ён перадаў графства Невер свайму зяцю Ландры.
Пасля смерці сваёй жонкі Гербергі Эд-Генрых ажаніўся другі раз — з Герсендай, дачкой герцага Гасконі Гільёма II. Гэты шлюб выклікаў незадаволенасць Ота-Гільёма, які асцерагаўся за сваю спадчыну. Але ў 996 годзе Эд-Генрых развёўся з Гарсендай, адправіўшы яе на радзіму.
Далучэнне герцагства да французскага каралеўства
Эд-Генрых памёр 15 кастрычніка 1002 года бяздзетным. Бургундская знаць выбрала новым герцагам Ота-Гільёма. Яго прызналі граф Невера Ландры, граф-біскуп Лангра Бруна. У падпарадкаванні Ота-Гільёма апынуліся Ацён, Авалон, Дыжон і Бон. Ландры, акрамя таго, скарыстаўшыся адсутнасцю графа Шалона і біскупа Асера Гуга, захапіў Асер.
Але кароль Францыі Роберт II не прызнаў герцагам Ота-Гільёма, лічачы сябе спадчыннікам свайго дзядзькі. Падтрыманы графам Шалона Гуга і герцагам Нармандыі Рычардам II, кароль аблажыў Асер. Але, не здолеўшы ўзяць яго, саюзнікі вярнуліся ў Парыж. Ваенныя дзеянні аднавіліся ў 1004 годзе. Каралеўская армія ўзяла Авалон, кантраляваны людзьмі Ландры Неверскага, пасля трохмесяцовай аблогі. У выніку Ота-Гільём быў вымушаны падпарадкавацца каралю Роберту. За ім былі прызнаны ўладанні і тытул графа Бургундыі, а таксама ён захаваў свае правы на шэраг графстваў, якія ўваходзілі ў склад герцагства Бургундыя (Бамон, Фувен, Ашэрэ).
У пачатку 1005 года кароль аблажыў Асер, і Ландры капітуляваў. У абмен на прызнанне Роберта ён змог выгандляваць сабе тытул графа Асера і дамовіцца пра шлюб свайго сына Рэно і дачкі Роберта Адэль.
Да 1006 годзе бакі канчаткова памірыліся, што было замацавана шлюбам сына Ота-Гільёма, Рэно, з дачкой Рычарда II Нармандскага. Бургундскае герцагства апынулася ў падпарадкаванні караля Роберта. Ён не абвясціў сябе герцагам, паколькі кароль не можа быць уладальнікам апанажу, але і не прызначыў нікога герцагам. Аўтаномію захавала толькі графства-біскупства Лангр.
У 1015 годзе Роберт II умяшаўся ў канфлікт у Сенсе паміж графам Рэнарам і архібіскупам Ліеры, за кантроль над горадам. У выніку ў красавіку Роберт захапіў горад, далучыўшы яго да каралеўскага дамена. Само графства Санс было далучана да каралеўства ў 1055 годзе. Тады ж Роберт паспрабаваў захапіць і Дыжон, кантраляваны архібіскупам Лангра. Толькі ўмяшанне абата Клюні Адзілона перашкодзіла каралю. Але ў пачатку 1016 года памёр архібіскуп Бруна. Новы архібіскуп Лангра Ламберт перадаў Дыжон каралю, адмовіўшыся ад сваіх правоў на яго. У выніку графства Дыжон было ліквідавана, а горад Дыжон стаў сталіцай герцагства.
У 1017 годзе Роберт прымусіў знаць прызнаць герцагам Бургундыі свайго другога сына Генрыха. Але пасля смерці старэйшага брата Гуга ў 1026 годзе Генрых стаў спадчыннікам прастола. Ён быў каранаваны бацькам у Рэймсе. Але супраць яго выступіў малодшы брат Роберт, падтрыманы маці. Кароль паспрабаваў памірыць сыноў, але ў выніку яны аб'ядналіся і выступілі супраць яго. Але ў выніку Роберту ўдалося захапіць Бургундыю, пасля чаго сыны падпарадкаваліся яму.
У 1028 годзе ў Бургундыі быў жорсткі голад. У 1030 годзе Генрых і Роберт ізноў паўсталі супраць бацькі, які быў вымушаны схавацца ў Бургундыі ў свайго зяця Рэно Неверскага. Праз некалькі месяцаў яны памірыліся.
Бургундыя пад кіраваннем Старэйшага Бургундскага дому (1034—1361)
Сваяцтва герцагаў Бургундскіх дынастый, якія бяруць пачатак ад Роберта, і французскіх каралёў, верагодна і тлумачыць добрыя адносіны, які ў цэлым падтрымліваліся бургундскім васалам са сваім сюзерэнам.
У часы Філіпа-Аўгуста герцаг Гуга III на кароткі момант вырашыў аб'яднацца з ворагамі караля. Каралеўскае войска ўвайшло ў Бургундыю, узяло ў 1186 годзе Шаціён-сюр-Сен і захапіла ў палон спадчынніка герцага. Апошні ў той жа час заключыў мір з каралём Францыі. Трохі пазней Гуга III суправаджаў караля Філіпа ў крыжовы паход на Усход.
З гэтага часу і да канца дынастыі герцагі Бургундскія не перастаюць быць вернымі васаламі кароны.
Бургундыя Валуа (1363—1477)
У познім Сярэднявеччы герцагства Бургундыя вылучылася ў 1363 годзе з Францыі. З поўдня яно межавала з Савояй, на паўднёвым захадзе з Авернь.
Ужо пры Філіпе II Бургундыя паглынула Фландрыю і Нідэрланды. Заходняй граніцай Бургундыі заставалася Шампань. Сталіцай Бургундыі быў Дыжон.
У Стогадовай вайне падтрымлівала спачатку Англію. Але пасля Араскага дагавора 1435 года перайшла на бок Францыі.
У 1430 годзе Бургундыя пашырылася за кошт герцагства Брабант, у 1456 годзе — герцагствы Люксембург. Апошнім значным герцагам Бургундыі быў Карл Смелы, пасля яго смерці ў 1477 годзе Бургундыя была падзелена паміж Францыяй і Свяшчэннай Рымскай імперыяй (Франш-Кантэ і Фландрыя).
Ізенды
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 828 чалавек (419 мужчын і 409 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 652 чалавекі (320 мужчын і 332 жанчыны).
Феадосія Андрэеўна Барвінская
Феадосія Андрэеўна Барвінская (Феодосія Андріївна Барвінська;,  — , ) — украінская актрыса, народная артыстка УССР (1943).
Біяграфія
Нарадзілася 30 траўня 1899 года ў горадзе Сумы ў акцёрскай сям’і. У 14 гадоў пачала творчую працу на сцэне. У 1921—1958 гадах працавала ў Кіеўскім тэатры імя Франка.
Унутраны драматызм і вастрыня формы — галоўныя рысы творчай манеры артысткі. Сярод роляў Барвінскай — Аксана («Гайдамакі» паводле паэмы Шаўчэнкі), Наташа, Сафія («Мітусня», «Няшчасная» Карпенка-Карага), Карынкіна («Без віны вінаватыя» Астроўскага), Ліда («Платон Крэчат» Карнейчука), Стэхі («Назар Стадоля» Шаўчэнка) і іншыя. Здымалася таксама ў кіно («Іван», «Чырвоная хустка», «Пад залатым арлом»).
Памерла 12 кастрычніка 1966 года. Пахаваная ў Кіеве на Байкавых могілках.
Беразіна (Буда-Кашалёўскі раён)
Беразіна́ (, Березина) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марозавіцкага сельсавета.
На ўсходзе і поўначы мяжуе з лесам.
Размяшчэнне
Платформа Бушаўка (на лініі Жлобін — Гомель), у 3 км на паўднёвы ўсход ад Буда-Кашалёва, 46 км ад Гомеля.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Буда-Кашалёва — Уваравічы.
Планоўка складаецца з амаль прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1931 годзе жыхары мястэчка ўступілі ў калгас. Да 16 ліпеня 1954 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Буда-Кашалёўскага пассавета. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Марозавічы» (цэнтр — вёска Марозавічы).
Ватыньяска
Ватын’яска (Vottignasco) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 552 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 69 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 12020. Тэлефонны код — 0171.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святая Дзева Марыя.
Сямён Тобіясавіч Цукерман
Сямён (Саламон) Тобіясавіч Цукерман (1902, Віцебск — ) — савецкі канструктар, распрацоўшчык сістэм прыцэльвання, прафесар.
Біяграфія
Паходзіў з віцебскіх яўрэяў. Вучыўся ў рэальным вучылішчы ў Санкт-Пецярбургу. У 1919—1925 гг. працаваў манцёрам на электрастанцыі ў Петраградзе. У 1926 годзе скончыў Ленінградскі тэхналагічны інстытут, у 1925—1927 гадах працаваў на заводзе «Рускі дызель», у 1927—1928 гг. у Чырвонай Арміі. З 1930 года начальнік канструктарскага бюро, тэхнічны дырэктар АКБ ва Усесаюзным аб’яднанні оптыка-механічнай прамысловасці. З 1936 года — галоўны канструктар Дзяржаўнага аптычнага інстытута ў Ленінградзе. У 1937—1942 гг. і з 1947 года ў Ленінградскім інстытуце дакладнай механікі і оптыкі (прафесар, у 1947—1972 гг. — загадчык кафедры ваенных аптычных прыбораў). У 1943—1947 гадах загадваў кафедрай Оптыка-механічныя прыборы ў МВТВ імя Баўмана. З 1972 года С. Т. Цукерман прафесар кафедры АЭП ЛІТМО.
Навуковыя працы
Аўтар шэрагу патэнтаў.
Генры Льюіс Стымсан
Генры Льюіс Стымсан (Henry Lewis Stimson; 21 верасня 1867, Нью-Ёрк — 20 кастрычніка 1950) — амерыканскі дзеяч, займаў пасаду ваеннага міністра, генерал-губернатара Філіпін і Дзяржаўнага сакратара.
Біяграфія
Нарадзіўся ў багатай сям’і Льюіса Этэрбуры Стымсана і Кандас Вілер. Маці Генры памерла, калі яму было 7 гадоў, выхоўваўся дзядулем і бабуляй. Вучыўся ў школе Phillips Academy ў Андоверы, затым у Ельскім універсітэце, дзе атрымаў ступень бакалаўра ў 1888 годзе. Быў прыняты ў таварыства «Чэрап і косці». Працягнуў адукацыю на юрыдычным факультэце Гарвардскага ўніверсітэта. У 1891 годзе пачаў працаваць у нью-ёркскай юрыдычнай фірме «Root and Clark», праз два гады стаў партнёрам. У 1893 Стымсан ажаніўся з Мэйбл Велінгтан Уайт, прапраўнучка аднага з бацькоў-заснавальнікаў ЗША Роджэра Шэрмана; у іх не было дзяцей.
У 1906 годзе прэзідэнт Тэадор Рузвельт прызначыў Стымсана пракурорам паўднёвага раёна Нью-Ёрка. На гэтай пасадзе Стымсан актыўна праводзіў антытрэстаўскую палітыку Рузвельта. У 1910 года Стымсан быў кандыдатам ад рэспубліканцаў на выбарах мэра Нью-Ёрку, але прайграў выбары. З 1911 па 1913 год Стымсан быў ваенным міністрам у адміністрацыі Уільяма Тафта. Падчас Першай сусветнай вайны служыў у арміі ў Францыі. Даслужыўся да палкоўніка артылерыі.
Валь-дэ-Грас
Шпіталь Валь-дэ-Грас (Hôpital d'instruction des armées du Val-de-Grâce, HIA Val-de-Grâce) — французскі ваенны шпіталь, размешчаны ў 5-й акрузе Парыжа. Архітэктурны ансамбль складаецца з памяшканняў былога манастыра, барочнай царквы Валь-дэ-Грас і сучасных карпусоў.
Генры Льюіс Стымсан
Біяграфія
У 1927 годзе прэзідэнт Калвін Кулідж накіраваў Стымсана ў Нікарагуа, для вядзення мірных перамоў аб спыненні грамадзянскай вайны ў гэтай краіне. Са снежня 1927 па сакавік 1929 Стымсан займаў пасаду генерал-губернатара Філіпін. 1929 па 1933 займаў пасаду Дзяржаўнага сакратара ЗША ў адміністрацыі прэзідэнта Герберта Гувера. Узначальваў дэлегацыю ЗША на ваенна-марской канферэнцыі ў Лондане. Калі ў 1931 годзе Японія акупавала Маньчжурыі і стварыла там марыянеткавую дзяржаву Маньчжоу-Го, Стымсан накіраваў ноты ўрадам Японіі і Кітая, у тым, што ЗША не прызнаюць законнасці ніякага дагавора або сітуацыі, якія парушалі б правы ЗША ці Кітайскай рэспублікі. Вярнуўшыся да прыватнага жыцця са сканчэннем прэзідэнцкага тэрміну Гувера Стымсан застаўся праціўнікам японскай агрэсіі ў Азіі.
Валь-дэ-Грас
Гісторыя
Манастыр быў заснаваны ў 1621 годзе французскай каралевай Ганнай Аўстрыйскай. У 1645 годзе Ганна Аўстрыйская даручыла Франсуа Мансару дапоўніць ансамбль царквой, будаўніцтва якой завяршылася ў 1647 годзе. У 1646 годзе Ганна Аўстрыйская памерла ў апартаментах гэтага манастыра.
Падчас Французскай рэвалюцыі манастыр Валь-дэ-Грас быў пераўтвораны ў шпіталь. На тэрыторыі шпіталя было арганізавана ваенна-медыцынскае вучылішча, якое цяпер завецца École d'application du Service de santé des armées. Гэта першая медыцынская ўстанова ўзроўня ўніверсітэцкай клінікі. Сёння тут, у прыватнасці, аказваюць медыцынскую дапамогу першым асобам дзяржавы.
Генры Льюіс Стымсан
Біяграфія
У 1940 годзе прэзідэнт Франклін Дэлана Рузвельт прызначыў Стымсана на пост ваеннага міністра. Стымсан ажыццяўляў нагляд за стварэннем атамнай бомбы, кантралюючы непасрэднага кіраўніка Манхэтэнскага праекта генерала Леслі Гроўсв. Узначальваючы камісію па распрацоўцы атамнай бомбы Стымсвн выкрасліў са складзенага спісу цэляў бамбардзіроўкі культурны цэнтр Японіі Кіёта, дзе калісьці правёў мядовы месяц і замяніў яго Нагасакі. 21 верасня 1945 года, адразу пасля капітуляцыі Японіі Стымсан, якому было 78 гадоў, сышоў у адстаўку.
Жыў у сваім маёнтку на Лонг-Айлендзе, дзе і памёр у 1950 годзе.
Сантокі
Санто́кі (, Сантоки) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавета.
Мешкавіцы
Мешкавіцы (Mieszkowice, Bärwalde in der Neumark — Бэрвальдэ ін дэр Ноймарк) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 520 км на захад ад Варшавы, за 80 км на поўдзень ад Шчэціна і за 10 км ад мяжы з Германіяй. Уваходзіць у склад Грыфінскага павета Заходнепаморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Мешкавіцы. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 4,73 км². Насельніцтва 3,7 тыс. чалавек.
Сеткаваты гельмінтаспарыёз
Сеткаваты гельмінтаспарыёз  — грыбковае захворванне, якое выклікаецца грыбам (сін., ).