cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пачаіў
Гісторыя горада
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 г.) тэрыторыя Пачаіва адышла да Расійскай імперыі. Спачатку Новы Пачаіў належаў да Дубенскага павета, падчас наступнага адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу — да Крэмэнэцькага павету Валынскай губерні.
У 1802 г. Тарноўскія заклалі гэтае мястэчка і сяло Бэрэзына Пачаіўскаму манастыру, у 1842 г. па ўказе імператара манастырскае сяло Юрыдыка і залогавае мястэчка перайшлі ў распараджэнне палаты дзяржаўнай маёмасці, у 1858 г. — канчаткова далучаныя да дзяржаўных маёнткаў.
У першай палове ХІХ ст. графы Ржышчаўскія заклалі па суседстве з Новым Пачаівам сяло Новы Тараж, або Рэдкадубы (цяпер адносіцца да Пачаіва). У выніку сялянскай рэформы 1861 г. мястэчка Новы Пачаіў стала цэнтрам Пачаіўскай воласці. У канцы ХІХ с. да гэтай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі належала 22 населеныя пункты, аб’яднаных у 15 сельскіх абшчын. Пераважная большасць насельніцтва мястэчка Новы Пачаіў і сёлаў Юрыдыка, Бэрэзына і Новы Тараж займалася сельскай гаспадаркай, частка — гандлем, хто працаваў у майстэрнях Пачаіўскай лаўры. З навучальных устаноў у пачатку ХХ ст. у Новым Пачаіве была 2-класная царкоўна школа і школа граматы.
24 жніўня 1915 г. Новы Пачіеў, які пасля пачатку Першай сусветнай вайны апынуўся ў прыфрантавой паласе, занялі аўстра-венгерскія войскі, летам 1916 г. — расійская армія падчас Брусілаўскага прарыву.
Суседні Крэмэнэць на працягу 1917—1920 гг. 7 разоў пераходзіў з рук у рукі, а ўкраінскай уладзе падпарадкоўваўся ад пачатку 1918 да чэрвеня 1919 гг. У лютым 1918 г. Новы Пачаіў занялі нямецкія войскі, у чэрвені 1919 г. — бальшавікі, у жніўні — 1919 г. — палякі, якіх 26 ліпеня 1920 г. зноў выціснулі бальшавікі, 8 верасня 1920 г. — польскія войскі.
У пачатку 1930-х гг. Пачаіў быў падзелены на 2 населеныя пункты — мястэчка Пачаіў, дзе амаль 2/3 насельніцтва былі габрэі, і сяло Новы Пачаіў. У 1920—1939 гг. мястэчка — цэнтр Пачаіўскай гміны Крэмэнэцькага павета, ўтворанай ў межах дарэвалюцыйнай воласці.
У пачатку 1940 г. мястэчка атрымала статус пасёлка і стала цэнтрам новаўтворанага Пачаіўскага раёна. Пачала выходзіць раённая газета «Пачаіўская праўда». На аснове майстэрняў, адабраных у Пачаіўскай лаўры, створаны райпрамкамбінат.
30 чэрвеня 1941 г. Пачаіў занялі нямецкія войскі. За гады акупацыі немцы знішчылі больш за 2,5 тыс. грамадзянскіх жыхароў. 20 сакавіка 1944 г. у населены пункт ўступілі войскі Першага Украінскага фронту Чырвонай арміі.
У 1948 г. у вёсках Новы Пачаіў, Юрыдыка і Новы Тараж створаны калгасы (імя Хрушчова, імя Жданава і імя Мічурына), у 1950 г. ён аб’яднаны ў гаспадарку імя Жданава. У 1950-я гг. гэтыя вёскі аб’яднаны ў паселішча пад назвай Пачаіў, па якім пакінуты статус пасёлка гарадскога тыпу. У 1957 г. адкрыты плодаагародніннавы кансервава-сушыльны завод.
У канцы 1962 г. Пачаіў страціў ролю раённага цэнтра, але на развіцці паселішчы гэта мала адбілася. У 1963 г. тут адкрылі ПТВ, у 1964 г. райпрамкамбінат рэарганізаваны ў фабрыку гаспбыттавараў, у 1966 г. адзін з яе цэхаў ператварылі ў абутковую фабрыку (у 1981 г. рэарганізаваны ў ВА «Іква»). 8 мая 1978 г. пасёлку гарадскога тыпу далі статус горада; гарадскому савету падпарадкавалі вёскі Стары Пачаіў і Зацішша.
Партызанская брыгада імя М. І. Калініна (З. І. Нянахаў)
'''Партызанская брыгада імя М. І. Калініна' — партызанская брыгада, створаная ў сакавіку 1944 года на базе атрада імя Калініна'', арганізаванага ў сакавіку 1943. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Плешчаніцкага раёна. 28 чэрвеня 1944 года брыгада (511 партызан, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.
Кузьміно (Сенненскі раён)
Кузьміно́ (, Кузьмино) — былая вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Нямойтаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Раснянскага сельсавета.
Ліквідавана ў 2016 годзе.
Мала Сквырка
Мала Сквырка (Мала́ Скви́рка) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Міхаіл Якаўлевіч Паўлаў
Міхаі́л Я́каўлевіч Па́ўлаў (, в. Ордаць, Шклоўскі раён, Магілёўская вобласць —, Мінск, Беларусь ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Мінскага гарвыканкама ў 2000—2009 гг.
Мала Сквырка
У ХІХ стагоддзі сяло Мала Сквырка было ў складзе Антоніўскай воласці Сквырскага павета Кіеўскай губерні.
Міхаіл Якаўлевіч Паўлаў
Біяграфія
Скончыў Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут і Акадэмію народнай гаспадаркі пры Урадзе Расійскай Федэрацыі. Меў спецыяльнасці інжынера-механіка па абсталяванні і тэхналогіі зварачнай вытворчасці, вядучага спецыяліста па кіраванні — менеджара вышэйшай кваліфікацыі.
Працоўную дзейнасць пачаў электразваршчыкам у міжкалгаснай будаўнічай арганізацыі Валожынскага раёна Мінскай вобласці. Пасля службы ў войску працаваў на Баранавіцкім камбінаце сянажных веж, прайшоў шлях ад электразваршчыка да дырэктара гэтага камбіната. Пасля гэтага на працягу дзесяці гадоў узначальваў калектыў Баранавіцкага завода гандлёвага машынабудавання. З 1997 г. — старшыня Баранавіцкага гарвыканкама. З сакавіка 2000 г. — старшыня Мінскага гарвыканкама, змяніў на гэтай пасадзе будучага прэм'ер-міністра Уладзіміра Ярмошына. Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (2000, 2004).
6 красавіка 2009 года Міхаіл Паўлаў быў шпіталізаваны ў 5-ю клінічную лякарню Мінска. 7 красавіка яму была зробленая аперацыя па выдаленні пухліны галаўнога мозгу. Аперацыю рабіў прафесар Арнольд Сеяновіч, член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Рэабілітацыю былы мер Мінска прайшоў у Ізраілі. У верасні ў сувязі з рэцыдывам пухліны Паўлаву была зробленая паўторная аперацыя. 6 чэрвеня 2010 года Міхаіл Якаўлевіч Паўлаў па прычыне працяглай хваробы памёр.
Ушанаванне памяці
1 верасня 2012 года ў Маскоўскім раёне Мінска быў урачыста адкрыты Парк імя Міхаіла Паўлава.
IC 1467
IC 1467 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральна галактыка) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Эбі-Роўд (студыя)
Студыі «Эбі-Роўд» (Abbey Road Studios) — комплекс студый гуказапісу ў Лонданк, у раёне Сэнт-Джонс-Вуд, створаны ў лістападзе 1931 года кампаніяй EMI. Найболей вядомая як студыя, у якой запісваліся такія легендарныя рок-гурты, як The Beatles, Duran Duran, Mike Oldfield, The Shadows, Pink Floyd, Oasis, U2, Keane і Travis. Размешчана па адрасе Эбі-Роўд, 3, акруга Вэстмінстэр. У 1969 годзе на пешаходным пераходзе ля студыі была зроблена адна з самых знакамітых фатаграфій «Бітлз», што стала вокладкай іх апошняга запісанага альбома. Студыя з'яўляецца месцам паломніцтва фанатаў, якія пакідаюць графіці на плоце студыі і фатаграфуюцца на пераходзе (хоць цяпер пераход трохі ссунуты ў параўнанні з 1969 годам).
Антоні Аскерка
Антоні Аскерка (каля  — пасля 3 лістапада 1734) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Мазырскі чашнік з 1697, маршалак з 1713, староста ў 1722—1724, вялікі пісар літоўскі ў 1724—1726, кашталян новагародскі з 1726; пасол на соймы 1712, 1717, 1720, 1733, дэпутат Трыбунала ВКЛ у 1709—10.
Быў прыхільнікам Радзівілаў, варагаваў з Сапегамі.
З-за таго, што згодна са шлюбнай дамовай ахрысціў свайго сына Міхала Стафана паводле кальвінскага абраду, быў засуджаны да пазбаўлення ўрадаў, маёнткаў і жыцця (прысуд адменены пасля пераходу сына ў каталіцтва).
Сям'я
Сын Міхала Аскеркі і Канстанцыі Яленскай, унук Самуэля Аскеркі. Жанаты з Ганнай Грабоўскай, потым з Сафіяй Календай, меў сыноў Гервазыя Людвіка, Рафала Алойзы, Міхала Стэфана, Казіміра Мацея, Марціна Тэадора і Багуслава Леапольда.
Аршанскі
Арша́нскі — прозвішча.
Падклённе (Вілейскі раён)
Да 16 снежня 1982 года вёска ўваходзіла ў склад Рускасельскага сельсавета.
Мак-Клінтак
Мак-Клінтак (McClintock Channel) — праліў, які адлучае востраў Вікторыя ад вострава Прынца Уэльскага ў Канадскім Арктычным архіпелагу.
Геаграфія
Праліў Мак-Клінтак размешчаны ў паўночна-заходняй частцы Канады. Берагі праліва цалкам знаходзяцца на тэрыторыі Нунавута. Праліў Мак-Клінтак злучае праліў Вайкаўнт-Мелвіл, размешчаны на поўначы з пралівам Вікторыя на поўдні і залівам Ларсен на паўднёвым усходзе, таксама на паўднёвым усходзе праліў Мак-Клінтак злучаецца з пралівам Франклін. Шырыня праліва вагаецца ад 105 да 209 км, даўжыня праліва роўная 274 км. Глыбіня праліва да 300 м на поўначы і да 120 м на поўдні.
Leptidea sinapis
Leptidea sinapis — дзённы матылёк роду сямейства.
Апісанне
Даўжыня пярэдняга крыла імага — 18-24 мм. Вусень з шырокімі жоўтымі бакавымі палосамі, зялёны, без спінных палос.
Біялогія
У сярэдняй паласе развіваецца ў двух пакаленнях, на поўдні і ў асобныя цёплыя гады адзначаецца трэцяе пакаленне. Лёт матылькоў першага пакалення назіраецца з канца красавіка да сярэдзіны чэрвеня, другога — з пачатку чэрвеня да сярэдзіны жніўня. На поўдні матылькі з невялікімі перапынкамі лётаюць з красавіка па кастрычнік. Вусені харчуюцца толькі раслінамі з сямейства бабовых і актыўныя па начах. Зімуе кукалка.
Арэал
Паўночна-заходняя Афрыка, Еўропа, выключаючы Крайнюю Поўнач, субарктычны і ўмераны паясы Азіі на ўсход да Байкала. Сучасны арэал віду мае патрэбу ва ўдакладненні, так як у цяперашні час ўстаноўлена, што назапашаныя раней дадзеныя аб яго распаўсюджанні ставяцца да двух відах-двайнікоў і патрабуюць перагляду. Від шырока распаўсюджаны ва ўсім рэгіёне ад Скандынавіі, Хібінскага горнага масіва і Паўночнага Урала да Галоўнага Каўказскага хрыбта і Паўночнага Прыкаспія.
Месцапражыванні
Адкрытыя біятопы — узлескі, паляны, абочыны дарог, лугі, берагі рэк і ручаёў, радзей палі. У гарах падымаецца да вышыні 2000 м над узр. м.
Кармавыя расліны
,, , , , ,.
Час лёту
Красавік — 3 дэкада, май, чэрвень, ліпень, жнівень.
Котунь (гміна)
Ко́тунь (Kotuń) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сядлецкага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Котуні. Плошча гміны складае 149,87 км². Станам на 2011 год у гміне Котунь пражывалі 8612 чалавек, шчыльнасць — 57 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 32 салецтвы.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 32 населеныя пункты.
Глушкы (Білацэркаўскі раён)
Глушкы (Глушки́) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Уладзімір Мікалаевіч Кірмановіч
Уладзімір Мікалаевіч Кірмановіч (1919—2001) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
Уладзімір Кірмановіч нарадзіўся 5 лістапада 1919 года ў горадзе Кобрыне (цяпер — Брэсцкая вобласць Беларусі). Першыя дваццаць гадоў свайго жыцця жыў на тэрыторыі Польшчы. Скончыў сем класаў школы. У верасні 1940 года Кірмановіч быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У красавіку 1942 года ён скончыў курсы малодшых лейтэнантаў і быў накіраваны на фронт Вялікай Айчыннай вайны. Прымаў удзел у баях на Бранскім, Цэнтральным, Паўднёвым, 4-м Украінскім, 1-м і 2-м Прыбалтыйскім франтах, быў паранены. Удзельнічаў у Курскай бітве, вызваленні Украінскай ССР, Крыма і баях за Прыбалтыку.
Да жніўня 1944 годзе капітан Уладзімір Кірмановіч камандаваў знішчальна-супрацьтанкавай артылерыйскай батарэі 202-й танкавай брыгады 19-га танкавага корпуса 51-й арміі 1-га Прыбалтыйскага фронту. 22 жніўня 1944 года ў баі ля вёскі Букайшыс Добельскага раёна Латвійскай ССР батарэя Кирмановича знішчыла 6 варожых танкаў, 2 САУ, вялікую колькасць салдат і афіцэраў. Калі разлік адной з гармат батарэі цалкам выйшаў са строю, Кірмановіч сам стаў да гарматы і знішчыў 2 нямецкіх танка. Батарэі ўдалося ўтрымаць захопленыя рубяжы.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм», капітан Уладзімір Кірмановіч быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 7588.
Пасля заканчэння вайны Кирманович працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1955 годзе ён скончыў Ваенную акадэмію імя Фрунзе, пасля чаго служыў у розных вайсковых навучальных установах. У 1974 годзе ў званні палкоўніка Кірмановіч быў звольнены ў запас. Пражываў у Харкаве. Памёр 5 лютага 2001 года, пахаваны на харкаўскіх могілках № 2.
Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга, Аляксандра Неўскага, двума ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, ордэнам Айчыннай вайны 2-й ступені, трыма ордэнамі Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў.
Палажэвічы
Палажэ́вічы (, Положевичи) — аграгарадок у Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Палажэвіцкага сельсавета.
Знаходзіцца за 18 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Старыя Дарогі, за 166 км ад Мінска, каля ракі Даколька.
Empusidae
Empusidae — сямейства багамолаў (Mantodea). Каля 10 родаў.
Віды Еўропы
У фауне паўднёвай Еўропы сустракаюцца 5 відаў з 3 родаў.
Замбкавіцы Слёнске
Замбкавіцы Слёнске (Ząbkowice Śląskie, Frankenstein — Франкенштайн) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы, за 420 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 70 км на поўдзень ад Уроцлава. Адміністрацыйны цэнтр Замбкавіцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Замбкавіцы Слёнске. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 13,67 км². Насельніцтва 15,1 тыс. чалавек.
Мішэль Еа
Мішэль Еа Чуй-Кен, ці проста Мішэль Еа, таксама вядомая як Мішэль Ё і, нар. 6 жніўня 1962 года) — малайзійская і танцорка кітайскага паходжання, адна з 50 самых прыгожых людзей свету па версіі часопіса People у 1997 годзе.
Вест-Айленд (востраў, Какосавыя астравы)
Ве́ст-А́йленд (West Island, Pulau Panjang) — найбуйнейшы востраў Какосавых астравоў. На востраве дзейнічае адміністрацыйны цэнтр астравоў. Плошча — 6,23 км². Насельніцтва (2010 г.) — 96 чал.
Геаграфія
Востраў Вест-Айленд размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы Паўднёвага атола Какосавых астравоў, аддзелены ад найбольш населенага вострава Хоўма шырокай лагунай (8,2 км). Знаходзіцца ў 2942 км на паўночны захад ад Перта, у 3693 км на захад ад Дарвіна, у 5831 км на паўночны захад ад Канберы, у 1824 км на паўднёвы захад ад Джакарты.
Мае каралавае паходжанне. Сфарміраваўся 100 — 3 тысячы гадоў таму як частка атола, што знаходзіцца на вяршыні старажытнага падводнага вулкана. Складзены пераважна вапнякамі. Паверхня плоская. Берагі камяністыя. Даўжыня — 11,5 км, найбольшая шырыня — 848,5 м. На поўначы і поўдні вострава захаваліся рэшткі какосавых плантацый, першродных хмызнякоў і гаёў.
Клімат трапічны пасатны. Сярэднегадавая тэмпература +26,8° C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 1988 мм.
Гісторыя
Быў адкрыты разам з іншымі Какосавымі астравамі ў 1609 г. У 1836 г. даследаваўся Чарльзам Дарвіным, які выкарыстаў свае назіранні на Вест-Айлендзе для стварэння тэорыі фарміравання атолаў. З сярэдзіны XIX ст. выкарыстоўваўся жыхарамі суседняга вострава Хоўм для арганізацыі плантацый цукровага трыснёга і какосавай пальмы. У гады II Сусветнай вайны на востраве быў пабудаваны ваенны аэрадром для бамбавання японскіх пазіцый у Інданезіі. Тут размяшчаўся невялікі ваенны гарнізон, у якім служылі пераважна салдаты з Цэйлона.
У 1857 г. востраў Вест-Айленд быў далучаны да каланіяльных валоданняў Вялікабрытаніі. У 1955 г. была створана тэрыторыя Какосавыя астравы, залежная ад Аўстраліі. У 1970-ыя гг. ваенны аэрадром быў перабудаваны ў буйны грамадзянскі аэрапорт. У 1977 г. на Вест-Айлендзе быў адчынены офіс адміністрацыі Какосавых астравоў.
Інфраструктура
Вест-Айленд — адзін з 2 населеных Какосавых астравоў. Звязаны з другім населеным востравам Хоўм сталай паромнай пераправай. На востраве знаходзіцца міжнародны аэрапорт, які абслугоўвае лініі паміж Аўстраліяй і Паўднёвай Афрыкай. Тут таксама размешчаны галоўны офіс адміністрацыі Какосавых астравоў і аўстралійскі ваенны радыялакацыйны аб’ект.
Галубаўскі сельсавет
Галу́баўскі сельсаве́т — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Галубава.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Валынецкага раёна Полацкай акругі БССР. З 9 сакавіка 1929 года ў складзе Боркавіцкага раёна Полацкай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Боркавіцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Дрысенскага раёна БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 4 сакавіка 1960 года ў склад Валынецкага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (Барсукі, Застарыны, Зяленаўшчына, Князёва, Кулінчына, Ліцвінава і Цярэшкі). 25 снежня 1962 года Дрысенскі раён перайменаваны ў Верхнядзвінскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 21 населены пункт. 8 красавіка 2004 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Бялькоўшчынскага сельсавета.
Невада — Сяміпалацінск
Невада — Сяміпалацінск (Невада-Семей) — антыядзерны рух, арганізаваны вядомым грамадскім дзеячам Казахстана Алжасам Сулейменавым 28 лютага 1989 года.
Гісторыя руху
За некалькі дзён да фактычнай арганізацыі руху на Сяміпалацінскім ядзерным палігоне адбылася ўцечка радыеактыўных газаў. Алжас Сулейменаў, які лічыцца ў Казахстане духоўным заснавальнікам нацыянал-патрыятычнага руху, у той час з'яўляўся дэпутатам вярхоўнага савета КазССР (да гэтага першым сакратаром Праўлення Саюза пісьменнікаў Казахстана), паставіў пытанне аб прыпыненні дзейнасці палігона. 28 лютага каля будынка Саюза пісьменнікаў Казахстана сабраліся тысячы людзей (многія з іх раней ужо ўдзельнічалі ў снежаньскіх падзеях 1986 года) з пратэстамі. З гэтага моманту пачаўся адлік гісторыі руху «Невада — Сяміпалацінск».
Рух «Невада — Сяміпалацінск» дасягнуў поспеху, упершыню ў свеце ужыўшы новую мадэль — узаемадзеянне народнай і парламенцкай дыпламатыі. У Казахстан прыехала дэлегацыя са ЗША (з штата Невада), яны прайшлі мірным шэсцем, заклікаючы спыніць ядзерныя выпрабаванні ва ўсім свеце. Такім чынам рух стаў міжнародным і набыў сваю назву.
Іван Асень III
Іван Асень III — балгарскі цар, які заняў прастол на кароткі час (1279—1280) дзякуючы палітычным інтрыгам Візантыі.
Кіраванне
Калі імператар Міхаіл VIII Палеалог даведаўся пра смерць цара Канстанціна і заняцце балгарскага прастола царом Івайлам, ён спачатку вырашыў было зрабіць яго сваім зяцем і так распаўсюдзіць над Балгарскім царствам свой уплыў. Але даведаўшыся пра сутнасці сялянскага паўстання, класавай барацьбы, а таксама пра непераможнасць народнай арміі Івайлы, якая разбурае ўсіх падрад, спалохаўся заражэння класавай барацьбой Візантыі і вырашыў распачаць іншыя дзеянні. Ён знайшоў у Візантыі «законнага» спадчынніка балгарскага прастола ў асобе Івана — сына экс-цара Міцы Асеня. Імператар ажаніў яго з адной са сваіх дочак Ірынай і памяняў яго імя на Іван Асень. Імператару дапамаглі яшчэ і акалічнасці. Цар Івайла пайшоў на вайну з татарамі, якія паспелі аблажыць яго ў Дарастоле. Тым часам пайшлі чуткі, што Івайла быў разбіты і памёр. Сталічная арыстакратыя не знайшла іншага выхаду як адкрыць сталічныя вароты для новага цара Івана Асеня III. Вялікім уплывам у Тырнаве карыстаўся баярын і стратэг Георгій I Тэртэр, але візантыйскі імператар вырашыў ажаніць яго з сястрой Івана Асеня III і даць яму тытул дэспата. Такім чынам Міхаіл VIII Палеалог вырашыў, што яму ўдасца замірыць нязгодных з узыходжаннем на прастол Івана Асеня.
Падчас яго кіравання было двоеўладдзе — царамі з’яўляліся ён і цар Івайла.
Цар Івайла прарваўшы татарскую аблогу ў Дарастоле накіраваў войскі на Тырнава і аблажыў горад. Бездапаможны Іван Асень III стаў маліць свайго заступніка візантыйскага імператара Міхаіла VIII Палеалога пра дапамогу. Імператар паслаў дзве арміі, але цар Івайла знішчыў іх. Пасля гэтага Іван бег са сталіцы, прычым стаўшы знакамітым тым, што абрабаваў і вынес усе скарбы царскай скарбніцы. Адтуль ён накіраваўся ў Месембрыю (суч. горад Нясебыр), а адтуль морам у Канстанцінопаль. Балгарскім царом абвясцілі баярына Георгія Тэртэра.
Далейшы лёс
Праз некаторы час Іван Асень III адправіўся да хана Нагая, па загадзе Міхаіла VIII Палеалога, які даведаўся, што цар Івайла знаходзіцца ў хана і просіць дапамогі. Там ён за адным сталом сядзеў з заклятым ворагам царом Івайлам. Ён таксама, як «народны» цар маліў хана дапамагчы яму вярнуць прастол. Гісторыкі пішуць, што Нагай усюды вадзіў з сабой экс-цароў і хваліўся, што ў яго за сталом адразу два цары і законныя прэтэндэнты на балгарскі прастол. Пазбег смерці па заступніцтве жонкі Нагая, якая была сястрой візантыйскага імператара.
Пасля смерці Івайлы ён вярнуўся ў Візантыю і памёр у 1303 годзе ў сваім радавым маёнтку ў Малой Азіі.
Элементы арбіты
Арбітальныя элементы, элементы арбіты нябеснага цела — набор параметраў, якія задаюць памеры і форму арбіты (траекторыі) нябеснага цела, размяшчэнне арбіты ў прасторы і месца размяшчэння нябеснага цела на арбіце.
Вызначэнне арбіт нябесных целаў з’яўляецца адной з задач нябеснай механікі. Для задання арбіты спадарожніка планеты, астэроіда ці Зямлі выкарыстоўваюць так званыя «арбітальныя элементы». Арбітальныя элементы адказваюць за заданне базавай сістэмы каардынат (пункта адліку, восі каардынат), формы і памеру арбіты, яе арыентацыі ў прасторы і момант часу, у які нябеснае цела знаходзіцца ў пэўным пункце арбіты. Галоўным чынам выкарыстоўваюцца два спосабы задання арбіты (пры наяўнасці сістэмы каардынат) :
Кеплеравы элементы арбіты
Традыцыйна ў якасці элементаў арбіты выкарыстоўваюць шэсць велічынь, якія атрымалі назву кеплеравых :
);
e
i
Васіль Аляксандравіч Князеў
Васіль Аляксандравіч Князеў (1920—1968) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).
Біяграфія
Васіль Князеў нарадзіўся 9 студзеня 1920 г. у г. п. Бобр (цяпер Крупскі раён Мінскай вобласці Беларусі). Пасля заканчэння сямі класаў школы і працаваў слесарам-аўтаматчыкам на вагонарамонтным пункце станцыі «Віцебск». Скончыў аэраклуб. У 1938 годзе Князеў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1940 годзе ён скончыў Адэскую ваенную авіяцыйную школу лётчыкаў і курсы камандзіраў звенняў. З чэрвеня 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны, ужо на другі дзень вайны збіў свой першы самалёт.
Да чэрвеня 1943 года старшы лейтэнант Васіль Князеў камандаваў эскадрылляй 229-й знішчальнай авіядывізіі. Да таго часу ён здзейсніў 576 баявых вылетаў, прыняў удзел у 122 паветраных баях, збіўшы 11 варожых самалётаў асабіста і яшчэ 9 — у складзе групы.
Элементы арбіты
Кеплеравы элементы арбіты
ω
Васіль Аляксандравіч Князеў
Біяграфія
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 жніўня 1943 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства» старэйшы лейтэнант Васіль Князеў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 1146.
Элементы арбіты
Кеплеравы элементы арбіты
☊
Васіль Аляксандравіч Князеў
Біяграфія
Быў узнагароджаны двума ордэнамі Леніна, двума ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Аляксандра Неўскага, двума ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, медалямі.
У гонар Князева названая вуліца ў Віцебску
Элементы арбіты
Кеплеравы элементы арбіты
Mo
).
Анамаліі
Анамалія (у нябеснай механіцы) — вугал, які выкарыстоўваецца для апісання руху цела па эліптычнай арбіце. Тэрмін «анамалія» упершыню ўведзены Адэлардам Бацкім пры перакладзе на латынь астранамічных табліц Аль-Харэзмі «Зідж» для перадачы арабскага тэрміна «аль-хеза» («асаблівасць»).
T
, \theta ці
) гэта вугал паміж радыус-вектарам
r
цела і кірункам на перыцэнтр.
Сярэдняя анамалія (звычайна пазначаецца
M
) для цела, што рухаецца па няўзбуранай арбіце, — здабытак яго сярэдняга руху (сярэдняй вуглавой скорасці за адзін абарот) і інтэрвалу часу пасля праходжання перыцэнтра. Іншымі словамі, сярэдняя анамалія — вуглавая адлегласць ад перыцэнтра да ўяўнага цела, якое рухаецца з пастаяннай вуглавой скорасцю, роўнай сярэдняму руху рэальнага цела, і праходзіць праз перыцэнтр адначасова з рэальным целам.
Эксцэнтрычная анамалія (пазначаецца
E
) — параметр, які выкарыстоўваецца для выражэння пераменнай даўжыні радыус-вектара
.
Залежнасць
ад
і \nu выражаецца ўраўненнямі дзе:
a
— вялікая паўвось эліптычнай арбіты;
— эксцэнтрысітэт эліптычнай арбіты.
Сярэдняя анамалія і эксцэнтрычная анамалія звязаны паміж сабой праз ураўненне Кеплера.
Аргумент шыраты
Аргумент шыраты (пазначаецца
u
) — вуглавы параметр, які вызначае становішча цела, што рухаецца ўздоўж кеплеравай арбіты. Гэта сума сапраўднай анамаліі (гл. вышэй) і аргумента перыцэнтра, які ўтварае вугал паміж радыус-вектарам цела і лініяй вузлоў. Адлічваецца ад узыходнага вузла па кірунку руху.
дзе:
— аргумент шыраты;
Анамалістычны перыяд абарачэння
Анамалістычны перыяд абарачэння — прамежак часу, за які цела, перамяшчаючыся па эліптычнай арбіце, двойчы паслядоўна праходзіць праз перыцэнтр.
Аршанскі Савет рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў
Аршанскі Савет рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў. Працэс утварэння Саветаў у Оршы пачаўся пасля перамогі Лютаўскай буржуазна-дэмакратычнай рэвалюцыі (27 лютага 1917 г.). Рабочыя некалькіх прадпрыемстваў 3 (16) сакавіка арганізавалі ініцыятыўную групу, якая звярнулася да працоўных горада з заклікам да аб'яднання. Сход прадстаўнікоў рабочых, рамеснікаў і служачых 8 (21) сакавіка пастанавіў стварыць Савет рабочых дэпутатаў і выбраў яго часовы выканаўчы камітэт (старшыня Мілачкоў). З яго дапамогай не пазней 14 (27) сакавіка створаны Савет рабочых дэпутатаў на драцяна-цвіковым заводзе, які дзейнічаў самастойна да кастрычніка 1917 г. (старшыня А. Л. Антоненкаў). У хуткім часе ўзніклі часовы выканком афіцэрскіх дэпутатаў, выбраны на арганізацыйным сходзе афіцэраў, ваенных чыноўнікаў і ўрачоў (старшыня палкоўнік П. Ваксмут), выканком Савета салдацкіх дэпутатаў (старшыня эсэр Я. Філіпаў); на сумесным пасяджэнні афіцэрскіх і салдацкіх дэпутатаў 12 (25) сакавіка выбраны пастаянны выканком Савета з 7 чалавек. На працягу 7 (20) — 14 (27) красавіка 1917г. усе выканкомы зліліся і ўтварылі адзіны Савет рабочых, салдацкіх і афіцэрскіх дэпутатаў (старшыня эсэр Памяранцаў), які з 1 (14) мая пачаў выдаваць газету «Известия Совета рабочих, солдатских и крестьянских депутатов Оршанского района». 28 мая (10 чэрвеня) 1917 г. адбыўся ўстаноўчы з'езд сялянскіх дэпутатаў, на якім у Савет выбраны і яго прадстаўнік. З таго часу ён называўся Саветам рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў Аршанскага раёна. З часу стварэння Савет знаходзіўся пад уплывам меньшавікоў, бундаўцаў і эсэраў, падтрымліваў палітыку Часовага ўрада. Савет адыграў важную ролю ў дэмакратызацыі органаў мясцовага самакіравання. удзельнічаў у стварэнні мясцовай міліцыі, камітэта грамадскай бяспекі, прафсаюзаў, салдацкіх і зямельных камітэтаз і інш. грамадскіх арганізацый, прыняў рашэнне пра ўвядзенне 8-гадзіннага рабочага дня. Прадстаўнікі Савета ўдзельнічалі ў рабоце Першага з'езда ваенных і рабочых дэпутатаў армій і тылу Заходняга фронту, I Усерасійскім з'ездзе Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў 3 (16) чэрвеня — 24 чэрвеня (7 ліпеня) 1917 г.
Летам 1917 г. у Савеце актывізавалі сваю дзейнасць бальшавікі і інтэрнацыяналісты. Савет адыграў важную ролю ў мабілізацыі мас на ліквідацыю карнілаўскага мяцяжу: устанавіў кантроль на тэлефоннай станцыі, сумесна з іншымі арганізацыямі стварыў ваенную камісію з 33 чал., якой былі нададзены функцыі кіруючага органа па барацьбе з контррэвалюцыяй, горад патрулявалі салдаты разам з членамі Савета. Восенню 1917 г. уплыў бальшавікоў у Савеце ўзмацніўся. У яго ўваходзілі больш за 20 бальшавікоў і інтэрнацыяналістаў, у выканком — 4. Актыўна дзейнічалі ў Савеце бальшавікі І. Р. Дзмітрыеў і А. У. Галкін, якія да гэтага працавалі ў Мінскім Савеце. Аднак і напярэдадні Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Аршанскім Савеце пераважлі прадстаўнікі дробнабуржуазных партый, асабліва эсэры. На Другі Усерасійскі з'езд Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў Аршанскі Савет паслаў бальшавіка Галкіна і левага эсэра А. П. Карэліна. У сувязі з тым, што бундаўцы, меншавікі і правыя эсэры рэзка адмоўна паставіліся да Кастрычніцкай рэвалюцыі, бальшавікі на чале з дзмітрыевым 27 кастрычніка (9 лістапада) пакінулі Савет і сфарміравалі Ваенна-рэвалюцыйны камітэт (ВРК), які абвясціў аб пераходзе да яго ўсёй улады. 7 — 9 (20 — 22) лістапада 1917 г. адбыліся перавыбары выканкома Савета, у склад якога ўвайшлі бальшавікі, эсэры і Паалей-Цыён, старшынёй выбраны эсэр Эйдэлькіндж, яго намеснікам — бальшавік Дзмітрыеў. Аднак паміж абноўленым выканкомам Савета і ВРК існавалі непаразуменні. Пасля безвыніковай спробы 15 (28) лістапада прыйсці да пагаднення выканком склаў з сябе адказнасць за дзеянні ВРК. Паступова ўлада перайшла да Савета, ВРК быў скасаваны.
У снежні 1917 — лютым 1918 гг. выканком Савета сфарміраваў аддзелы (зямельны, харчовы, народнай асветы, ваенны і інш._. ствараў атрады Чырвонай Арміі, з 7 лютага 1918 г. пачаў выдаваць газету (пазней у адпаведнасці з новай назвай Савета яна называлася «Известия Совета рабочих, крестьянских, батрацких и красноармейских депутатов Оршанского уезда», пазней назва мянялася, з кастрычніка 1918 г. «Набат»). Калі пачалося наступленне германскіх войск. пры выканкоме ўтвораны рэвалюцыйны штаб па мабілізацыі насельніцтва на адпор ворагу. Заходняя частка Оршы пэўны час была акупіравана германскай арміяй, у выніку члены выканкома пакінулі горад, улада перайшла да гарадской думы. У сакавіку 1918 г. выканком вярнуўся ў горад і зноў узяў уладу ў свае рукі. У далейшым у структуры не раз адбываліся змены. Паводле Канстытуцыі Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусь 1919 г. ён называўся Савет рабочых, сялянскіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў, паводле Канстытуцыі Беларускай ССР 1937 г. — Савет дэпутатаў працоўных, паводле Канстытуцыі Беларускай ССР 1978 г. — Савет народных дэпутатаў. У 1924 — 1930 гг. Аршанскі Савет з'яўляўся раённым і акруговым, з ліпеня 1930 г. — раённым, з 1938 г. да акупацыі Оршы нямецкімі войскамі (17 ліпеня 1941 г.) і пасля вызвалення (27 чэрвеня 1944 г.) гарадскі і раённы Саветы.
Асіпенка
Асіпе́нка — прозвішча.
IC 1468
IC 1468 — галактыка тыпу S0-a (спіральная галактыка) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Аскерка
Аске́рка — беларускае прозвішча.
Коваль (гміна)
Ко́валь (Kowal) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Улацлаўскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ковалі. Плошча гміны складае 114,75 км². Станам на 2004 год у гміне Коваль пражывалі 4151 чалавек, шчыльнасць — 36,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 17 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 19 населеных пунктаў.
Дразды (Білацэркаўскі раён)
Дразды (Дрозди́) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
IC 1469
IC 1469 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Папоўцы (Вілейскі раён)
Папо́ўцы (, Поповцы) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета.
Ян Войцехавіч Млечка
Ян Войцехавіч Млечка (Jan Mleczko; ? — 1588) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Млечкаў герба «Даліва» змененая («Ружы»).
Пісар земскі ўпіцкі ў 1566—1580 гадах, суддзя земскі віленскі з 1580 года.
Мажулева (Сенненскі раён)
Мажу́лева (, Можулево) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Нямойтаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Раснянскага сельсавета.
Асмалоўскі
Асмалоўскі — прозвішча.
Саёты
Саёты (саманазва hойод) — народ, карэнныя насельнікі паўднёвай Сібіры. Большасць саётаў жыве на захадзе Бураціі. Агульная колькасць (2010 г.) — 3 608 чалавек.
Паходжанне і гісторыя
Назвы, падобныя на hойод, шырока сустракаюцца на поўдні Сібіры сярод родаў тувінцаў, хакасаў, буратаў, халха і інш. Некаторыя даследчыкі мяркуюць, што яна можа паходзіць ад старажытных сакаў. Звесткі пра самастойны народ саёты, саяты або саянскія горцы ва Усходніх Саянах з'яіліся толькі ў XVII ст. У канцы XVIII ст. паведамлялася, што саёты размаўляюць на самадыйскай мове.
Н. Л. Жукоўская вылучыла 3 асноўныя пласты, што фарміравалі этнас сучасных саётаў, — самадыйскі, цюркскі, мангольскі. Ужо з XVII ст. адбывалася цюркізацыя саётаў-самадыйцаў, але яны захоўвалі сваю саманазву. У 1727 г. была ўсталявана расійска-кітайская мяжа. Саёты апынуліся ў складзе Расіі і фактычна былі адарваныя ад блізкіх на той момант па мове і культуры таджынцаў. Гэтая блізкасць пацвярджаецца сучаснымі генетычнымі даследаваннямі. У рэгіён, населены саётамі, перасяляліся бураты. Яны аказвалі непасрэдны ўплыў на культуру саётаў. У 1925 г. савецкія этнографы заўважылі, што па-за межамі сям'і саёты аддавалі перавагу бурацкай мове.
У 1920-я гг. па ініцыятыве Б. Э. Петры была створана нацыянальная рада саётаў як асобны адміністрацыйны рэгіён Бураціі. Аднак саёты фактычна не атрымалі правоў карэнных паўночных народаў. З 1926 г. іх назвы не было ў савецкіх перапісах насельніцтва. У 1930-я гг. саёты падвяргаліся рэпрэсіям, многія ад'язджалі ў Манголію. У 1963 г. была ліквідавана аленегадоўля як непрадукцыйная галіна, з'явіліся абмежаванні ў паляванні з-за страты карэнных тэрыторый, што прывяло да руйнавання традыцыйнага ладу жыцця.
З пачатку 1990-х гг. адбываецца нацыянальнае адраджэнне саётаў. У 1992 г. у Бураціі быў арганізаваны саёцкі культурны цэнтр. У 1993 г. створаны саёцкі нацыянальны сельсавет. У 2000 г. пры падтрымцы расійскіх навукоўцаў саёты здолелі атрымаць статус самастойнага карэннага народа на федэральным узроўні.
Культура
Асноўнымі заняткамі саётаў здаўна былі паляванне і жывёлагадоўля. Паляванне лічылася мужчынскім заняткам. Вылучалася паляванне на буйных жывёл для здабычы мяса і футравае на дробных звяроў. Распаўсюджаная ў мінулым паляўнічая зброя — крамянёвая стрэльба буу. Трымалі коняў, аленяў, якаў і іншую жывёлу. Асабліва важную ролю адыгрывала аленегадоўля, паколькі аленяў выкарыстоўвалі як галоўны транспартны сродак у горнай мясцовасці, у тым ліку ў паляванні. Звычайна паляўнічаму хапала 3 аленяў, але багатыя аленегадоўцы мелі статкі да 30 галоў. Земляробства ўзнікла адносна позна пад уплывам буратаў і рускіх.
Заняткі паляваннем і экстэнсіўнай жывёлагадоўляй на прыродных пашах вымушалі саётаў рабіць перакачоўкі ад 4 да 10 разоў на год. Узімку аленегадоўцы жылі ў далінах рэк, увосень перакачоўвалі ў тайгу, улетку — на горныя пашы. Асноўны від жытла ў мінулым — чум урса, уурс, пакрыты скурамі жывёл, вышынёй да 2,5 — 3 м. Выхад з чума быў накіраваны на ўсход. Левая палова жытла лічылася мужчынскай, правая — жаночай. Маёмасць захоўвалі ў торбах, што перавозіліся на аленях.
Традыцыйная вопратка шылася са скур жывёл. Асабліва цанілася скура лося. Яе апраналі ў розныя сезоны. Абутак рабілі са скуры аленяў. Вопратку ўпрыгожвалі кавалкамі скуры аленяў. Багатыя саёты куплялі адзенне ў буратаў.
Народная кулінарыя складалася з мясных страў, малака аленяў, сабраных раслін, прывезенай мукі. Мяса варылі, смажылі, сушылі. Аленяў забівалі рэдка, але вараныя або смажаныя язык і вусны аленяў разглядаліся як далікатэс.
Галоўнай сацыяльнай адзінкай быў сваяцкі род, які падзяляўся на разрослыя патрыярхальныя сем'і. Ніжэйшай сацыяльнай адзінкай з'яўлялася малая нуклеарная сям'я. Зямля для перакачовак належала роду, але качавалі ў складзе сваяцкіх і суседскіх абшчын. Суседская ўзаемадапамога была важнай у гаспадарчай і рытуальнай дзейнасці. Звычайна саёты мелі шмат дзяцей. Шлюбы знутры рода забараняліся. Сватаўство суправаджалася выплатай сям'і маладога бацькам нявесты. Існавалі традыцыі абмену сёстрамі паміж сем'ямі розных родаў, жаніцьба на жонцы памерлага брата.
Захаваўся адносна невялікі пласт народнага фальклора — легендаў і казак. Песенна-танцавальны фальклор запазычаны ў буратаў.
Мова
У нашы дні саёты шырока карыстаюцца рускай і бурацкай мовамі. Самадыйская мова саётаў не захавалася. Цюркская мова саётаў набліжае іх да тувінцаў і цаатан. Яна зрэдку ўжываецца у паўсядзённым побыце некаторых сем'яў, пісьмовай літаратуры на ёй практычна няма.
Каржыўка (Білацэркаўскі раён)
Каржыўка (Коржі́вка) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Саёты
Рэлігія
Традыцыйная рэлігія саётаў уяўляе сабою шаманізм з рысамі анімізму. Яны шануюць горы, дзе ўсталёўваюць рытуальныя месцы хада хангай тахиха. Гара Рынчын-Лхумбэ каля возера Хубсугул у Манголіі лічыцца свяшчэннай для ўсіх саётаў. На захадзе Бураціі дзейнічае рытуальная горная малельня Ахын 13 хаданууд. Падчас рытуалаў паляць агмень, падносяць да яго галіны ядлоўцу арса, белыя малочныя прадукты. Пры гэтым старэйшына або шаман заклікае 13 духаў гор. Ля падножжа святых гор знаходзіцца стадол мургэл, які ўяўляе сабою самотнае дрэва, упрыгожанае лентамі з тканін. Мінакі павінны ахвяраваць мургэл кроплі малака або гарэлкі. У мінулым таксама існавалі шматлікія паляўнічыя абрады, заснаваныя на веры ў магію, некаторым жывёлам прыпісваліся звышнатуральныя ўласцівасці.
Козіч
Козіч — беларускае прозвішча.
Саёты
Рэлігія
З ростам уплыву буратаў шырока распаўсюдзіўся будызм. Папулярызацыі будызму ў канцы XX ст. спрыяла тое, што яго прадстаўнікі актыўна ўдзельнічалі ў руху адраджэння.
Заальфельд
Заальфельд/Заале (Saalfeld/Saale) — горад у Германіі, у зямлі Цюрынгія.
Уваходзіць у склад раёна Заальфельд-Рудальштат. Насельніцтва складае 27 008 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 44,72 км². Афіцыйны код — 16 0 73 077.
Горад падраздзяляецца на 14 гарадскіх раёнаў.
Астапенка
Аста́пенка — прозвішча.
Кобрынскі павет (Расійская імперыя)
Гісторыя
Кобрынскі павет у складзе Слонімскай губерні Расійскай імперыі быў утвораны ў 1795 годзе на тэрыторыі, якая адышла да Расійскай імперыі ў выніку Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай. У 1797 годзе павет адышоў да Літоўскай губерні, а ў 1801 — да Гродзенскай. У 1920 годзе павет адышоў да Польшчы.
Насельніцтва
Паводле перапісу 1897 года ў павеце пражывала 184,5 тыс. чал. У тым ліку ўкраінцы — 79,6 %; яўрэі — 13,7 %; рускія — 3,1 %; палякі — 2,2 %. У павятовым горадзе Кобрыне пражывала 10 408 чал.
Аляксандр Ян Масевіч
Аляксандр Ян Масевіч (? — ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, мсціслаўскі ваявода (з 1690).
Кобрынскі павет (Расійская імперыя)
Адміністрацыйны падзел
У 1913 годзе ў павеце было 30 воласцей:
Аляксандр Ян Масевіч
Паходзіў з незаможнага шляхецкага роду герба «Копач» (зменены). У маладосці на вайсковай службе ў Сапегаў. Ваяваў супраць украінскіх казакоў, супраць шведаў пад Варшавай (1656). У 1658 у якасці камісара гетмана Паўла Яна Сапегі ўдзельнічаў у складанні інвентара Ляхавіцкага замка.
У 1659—1661 падстараста Рэтаўскага цівунства, што належала Сапегу. Лідскі пісар гродскі ў 1660-х гадах, пісар земскі з 1671, харунжы з 1680, маршалак з 1684, мсціслаўскі ваявода з 1690; цівун шадаўскі з 1674, дэпутат Трыбунала ВКЛ у 1667, пасол на соймы 1668, 1677, 1683, 1685 (на трох апошніх абіраўся ў склад Скарбовага Трыбунала ВКЛ), 1688, 1689, маршалак Трыбунала ВКЛ у 1691.
У 1669 удзельнічаў у выбарах караля польскага і вялікага князя літоўскага Міхала Вішнявецкага, у 1674 — Яна III Сабескага.
У пачатку 1670-х гадоў маршалак двара Казіміра Яна Сапегі. Удзельнічаў у Хоцінскай бітве 1673. На сойме 1683 абраны ў склад камісіі па перагаворах з Расіяй (пасяджэнні праходзілі ў Кадзіне). З пераходам у 1680-х гадах Сапегаў у апазіцыю да каралеўскага двара Масевіч стаў адным з лідараў сапегаўскага лагера на соймах Рэчы Паспалітай.
Меў маёнткі ў Лідскім павеце.
Нобелеўская прэмія па фізіцы
Нобелеўская прэмія па фізіцы — прэстыжная ўзнагарода за навуковыя дасягненні ў галіне фізікі. Прэмія прысуджаецца Нобелеўскім камітэтам штогод, 10 снежня ў Стакгольме, у дзень смерці Альфрэда Нобеля.
Патрабаванні да кандыдатаў
Выбар асоб, згаданых у пунктах 5 і 6 для вылучэння кандыдатаў, павінен быць зроблены да канца верасня кожнага года.
Metallyticidae
Metallyticidae — сямейства багамолаў (Mantodea). Каля 5 відаў.
Сістэматыка
Група ўключае каля 5 сучасных відаў.
Астэрман
А́стэрман (Osterman, Ostermann) — прозвішча.
Прусы (Старадарожскі раён)
Пру́сы (, Прусы) — аграгарадок у Беларусі, у Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Палажэвіцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 28 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Старыя Дарогі і чыгуначнай станцыі Старыя Дарогі, за 176 км ад Мінска, каля аўтамабільнай дарогі Любань—Глуск.
Помнікі гісторыі і культуры
За 1,2 км на захад ад паўночнай ускраіны аграгарадка, ва ўрочышча Курганы, курганны могільнік.
Клачкы (Білацэркаўскі раён)
Клачкы (Клочки́) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
IC 1470
IC 1470 — галактыка тыпу EN (эмісійная туманнасць) у сузор’і Цэфей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кожэныкы
Кожэныкы (Ко́женики) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Ма Цзюнь
Ма Цзюнь (, нарадзіўся ў 1968 годзе) — кітайскі журналіст, пісьменнік, грамадскі дзеяч, абаронца навакольнага асяроддзя, экалагічны кансультант і. Заснавальнік і кіраўнік Пекінскага  — адной з самых дынамічных экалагічных няўрадавых арганізацый, якая ўкараняе ў Кітаі мадэлі і праграмы ўстойлівага развіцця, — а таксама Пекінскага інстытута фінансаў і ўстойлівага развіцця (з 2020 года).
Біяграфія
У 2004 годзе Ма як Yale World Fellow вывучаў у ЗША экалагічнае заканадаўства і іншыя спадарожныя дысцыпліны, У 2006 годзе ён заснаваў у Пекіне некамерцыйную арганізацыю. У гэтым жа годзе амерыканскі часопіс «Time» назваў Ма адным са ста самых уплывовых людзей свету (артыкул пра яго напісаў акцёр Эдвард Нортан). У 2007 годзе Ма запускае карту забруджвання вады (пазней яго інстытут запусціў аналагічныя анлайн-карты забруджвання паветра і забруджвання глебы цяжкімі металамі). У 2008 годзе амерыканская становіцца першай буйной карпарацыяй, чые крамы апынуліся ў базе дадзеных Інстытута.
Узнагароды і прэміі
У 2009 годзе Ма атрымаў прэстыжную прэмію Рамона Магсайсая (Азіяцкі эквівалент Нобелеўскай прэміі). У 2010 годзе па ініцыятыве Ма ў Кітаі пачалася кампанія супраць буйных тэхналагічных кампаній, якія забруджвалі навакольнае асяроддзе. У 2011 годзе справаздача інстытута асвятліла непрыглядную дзейнасць Apple у Кітаі. У 2012 годзе Ма быў названы пераможцам. У 2015 годзе атрымаў прэмію за ад. Уладальнік (2017).
Каваля (гміна)
Кава́ля (Kowala) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Радомскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Кавалі-Стэмпаціне. Плошча гміны складае 74,71 км². Станам на 2008 год у гміне Каваля пражывалі 10 963 чалавекі, шчыльнасць — 140 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 18 салецтваў.
Роберт Пацінсан
Ро́берт То́мас Па́цінсан (Robert Thomas Pattinson; нар. 13 мая 1986 года, Лондан) — брытанскі акцёр, мадэль і музыкант. Вядомы як выканаўца ролі Эдварда Калена у вампірскай сазе «Змярканне» па творах Стэфані Маер і ролі Седрыка Дыгары у экранізацыі кнігі Джаан Роўлінг «Гары Потэр і Кубак агню». У 2008 годзе за ролю ў фільме «Пераходны ўзрост» атрымаў галоўны прыз Страсбургскага фестывалю за найлепшую мужчынскую ролю. Таксама атрымаў узнагароды за самы лепшы пацалунак MTV Movie Awards 2009 і MTV Movie Awards 2012.
Біяграфія
Роберт Томас Пацісан нарадзіўся 13 мая 1986 года ў прыгарадзе Лондана, Англія. Яго маці Клэр працавала на мадэльнае агенцтва, а бацька Рычард займаецца вывазам вінтажных машын з ЗША. Пацісан наведваў «Tower House School» (школа для хлопчыкаў), а з 12-ці гадоў — Harrodian School. Ён быў уцягнуты ў тэатр у якасці непрафесійнага акцёра (аматара) праз «тэатральную групу Барнса» («Barnes Theatre Company»). Пасля некаторага досведу тут у якасці акцёра на задніх планах, ён быў запрошаны на больш значныя ролі. Ён прыцягнуў увагу акцёрскага агента пасля пастаноўкі «Tess of the D’Urbervilles» і з гэтага моманту быў у пошуках прафесійных роляў. З гэтых пор ён быў прыцягнуты для пастаноўкі аматарскай версіі Макбета цэнтра мастацтваў «Old Sorting Office Arts Centre», у той жа час спрабуючы зрабіць кар'еру мадэлі. У Пацісана ёсць дзве старэйшыя сястры: Вікторыя і Лізі. Вікторыя, старэйшая сястра Роберта, займаецца рэкламай. А Лізі — спявачка, складае песні. У 17 гадоў яна выступала ў адным з пабаў Барнса (прыгарад Лондана, дзе нарадзіўся Роберт), і яе заўважыла гуказапісвальная кампанія EMI. Праз год стала ўдзельніцай гурта Aurora і адной з самых прадаваных выканаўцаў Вялікабрытаніі.
Асабістае жыццё
На здымачнай пляцоўцы фільма «Змярканне» у 2008 годзе Роберт сустрэўся з актрысай Крыстэн Сцюарт. Разлад у пары адбыўся ўлетку 2012 года пасля скандальнай гісторыі са здрадай Крыстэн Сцюарт з рэжысёрам фільма «Беласнежка і паляўнічы» Рупертам Сандэрсам.
Пасля здрады Крыстэн Сцюарт пара разыйшлася і прадала набыты для сваёй будучай сям'і дом. Аднак праз некалькі месяцаў Роберт Пацісан і Крыстэн Сцюарт памірыліся і нават заявілі пра заручыны.
Марозаўка (Сенненскі раён)
Маро́заўка (, Морозовка) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Нямойтаўскага сельсавета.
Маятнік Фуко
Маятнік Фуко — адмыслова сканструяваны маятнік, ваганні якога пацвярджаюць сутачнае вярчэнне Зямлі. Уяўяле сабой масіўны груз, падвешаны на доўгім (да некалькіх дзясяткаў метраў) падвесе (дрот, моцная нітка), верхні канец якога так замацаваны (напрыклад, пры дапамозе карданнага падвеса), што дазваляе маятніку вагацца ў любой вертыкальнай плоскасці.
На Беларусі маятнікі Фуко ўстаноўлены ў мемарыяльнай капліцы на Буйніцкім полі ў 1995 годзе і ў выглядзе зашклёнай піраміды ў фае галоўнага корпуса Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка ў 2002 годзе.
Мова жэстаў паўночнаамерыканскіх індзейцаў
Мова жэстаў паўночнаамерыканскіх індзейцаў — універсальны сродак зносін, створаны індзейцамі Вялікіх Раўнін, якія размаўлялі на розных мовах.
Гісторыя і геаграфія
Час узнікнення мовы жэстаў паўночнаамерыканскіх індзейцаў невядомы. Еўрапейцы, якія ўпершыню наведалі Вялікія Раўніны, ужо адзначалі яе выкарыстанне індзейцамі. Гэта пацвярджаюць запісы Кабеса дэ Вака ў 1527 годзе і Васкеса дэ Каранада ў 1541 годзе.