cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 1224
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Канстытуцыйная камісія (2021)
Канстытуцыйная камісія створана Указам Прэзідэнта № 105 ад 15 сакавіка 2021 г. «Аб Канстытуцыйнай камісіі». Дакумент прыняты для рэалізацыі палажэнняў рэзалюцыі VI Усебеларускага народнага сходу.
Створанай Канстытуцыйнай камісіі даручана распрацаваць прапановы па змяненні Канстытуцыі Беларусі і забяспечыць іх усенароднае абмеркаванне. Яна надзелена правам пры неабходнасці задзейнічаць у рабоце кіраўнікоў і спецыялістаў дзяржаўных органаў і іншых арганізацый. Да 1 жніўня 2021 года Канстытуцыйная камісія павінна была прадставіць Прэзідэнту Беларусі прапановы па змяненні Асноўнага Закона краіны для далейшага іх вынясення на рэспубліканскі рэферэндум.
Склад
У склад Канстытуцыйнай камісіі ўвайшлі 36 чалавек, прадстаўнікі дзяржаўных органаў, юрыдычнай навукі, грамадскіх аб’яднанняў, розных галін эканомікі і сацыяльнай сферы.
Кіруе работай камісіі Старшыня Канстытуцыйнага Суда заслужаны юрыст Беларусі Пётр Міклашэвіч. Яго намеснікі на пасадзе старшыні камісіі — старшыні Палаты прадстаўнікоў і Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Уладзімір Андрэйчанка і Наталля Качанава.
Рычаг
Рыча́г — самая простая механічная прылада, якая ўяўляе сабой цвёрдае цела (ашэстак), якое верціцца вакол кропкі апоры. Бакі перакладзіны па баках ад кропкі апоры завуцца плячыма рычага.
Рычаг выкарыстоўваецца для атрымання большага намагання на кароткім плячы з дапамогай меншага намагання на доўгім плячы (або для атрымання большага перамяшчэння на доўгім плячы з дапамогай меншага перамяшчэння на кароткім плячы). Зрабіўшы плячо рычага досыць доўгім, тэарэтычна, можна развіць любое намаганне.
Прыватнымі выпадкамі рычага з’яўляюцца таксама два іншыя простыя механізмы: варот і блок.
Ётуны
Ётуны, турсы (па-старанарвежску: jötnar, адз.л. jötunn; þursar, адз.л. þurs) — у скандынаўскай міфалогіі волаты, у пазнейшай скандынаўскай традыцыі — тролі.
Этымалогія
Слова ётун паходзіць ад корню са значэнне есці і значыць, верагодна, абжора альбо людажэр. Яму роднаснае стараанглійскае слова eoten, якое сустракаецца ў «Беавульфе», а таксама больш позняе англійскае ettin — казачны велікан.
У міфалогіі
Ётуны, з аднаго боку — гэта старажытныя волаты, першанаселенцы міру, па часе папярэднія багам і людзям. Да такіх волатаў адносіцца Імір і яго нашчадкі, іністыя волаты, а таксама вялікія мудрацы Бельтарн, дзед Одзіна, Вафтруднір, з якім Одзін змагаўся ў мудрасці, а магчыма, і Мімір, гаспадар мядовай крыніцы, адкуль той жа Одзін чэрпаў мудрасць і з галавой якога заўсёды раіўся. З іншага боку, ётуны — гэта жыхары лядоўні камяністай краіны на паўночнай і ўсходняй ускраінах зямлі (Ётунхейм, Утгард), прадстаўнікі стыхійных дэманічных прыродных сіл, ворагі асаў. Яны ў што бы то ні стала імкнуліся адабраць у апошніх жонак — багінь Фрэю, Ідун, і чарадзейныя атрыбуты — молат Тора, маладзільныя яблыкі Ідун, кальцо Драўпнір і г. д. У выніку іністыя волаты былі пераможаныя асамі, узначаленымі Одзінам.
Гемел Міхайлавіч Станкевіч
Гемел Міхайлавіч Станкевіч (1925—1962) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір узвода 111-й танкавай брыгады (25-й танкавы корпус, 1-ы Украінскі фронт), малодшы лейтэнант. Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
Нарадзіўся 8 сакавіка 1925 года ў вёсцы Уюноўская Сяліба, цяпер Сяліба Быхаўскага раёна Магілёўскай вобласці Рэспублікі Беларусь, у сям'і селяніна. Беларус.
Скончыў 8 класаў. Жыў у горадзе Ленінградзе, працаваў на заводзе «Электрык». У першыя тыдні вайны быў эвакуіраваны на ўсход, у горад Ташкент.
У 1943 годзе быў прызваны ў Чырвоную Армію і накіраваны ў Харкаўскае танкавае вучылішча, эвакуіраванае ў горад Чырчык, пад Ташкентам. У 1944 годзе паспяхова скончыў вучобу і ў званні малодшага лейтэнанта накіраваны на фронт. Камандаваў танкавым узводам ў складзе. Удзельнічаў у баях за вызваленне Польшчы, вызначыўся ў баях за нямецкі горад Губен (цяпер Губін, Польшча).
Са сваёй брыгадай Гемел Станкевіч прайшоў з баямі да Берліна, удзельнічаў у яго штурме, у танкавым маршы Берлін—Прага. Пасля вайны працягваў службу ў арміі. Член ВКП(б)/КПСС з 1948 года.
У 1951 годзе звольніўся ў запас у званні старэйшага лейтэнанта. Жыў у Ташкенце.
У 1955 годзе скончыў Ташкенцкі юрыдычны інстытут. Працаваў следчым.
Памёр 5 студзеня 1962 года.
Англійская рэвалюцыя
Англійская рэвалюцыя XVII стагоддзя (вядомая таксама як Англійская грамадзянская вайна; анг. English Civil War; ў савецкай гістарыяграфіі Англійская буржуазная рэвалюцыя) — працэс пераходу ў Англіі ад абсалютнай манархіі да канстытуцыйнай, пры якой улада караля абмежаваная ўладай парламента, а таксама гарантаваныя грамадзянскія свабоды.
Рэвалюцыя прыняла форму канфлікту выканаўчай і заканадаўчай уладаў (кароль супраць парламента), што перарасло ў грамадзянскую вайну, а таксама ў форму рэлігійнай вайны паміж англіканамі і пурытанамі. У Англійскай рэвалюцыі быў заўважаны, хоць гуляў і другарадную ролю, таксама элемент нацыянальнай барацьбы (паміж англічанамі, шатландцамі і ірландцамі).
Утгард
Утгард  — у скандынаўскай міфалогіі галоўнае селішча ётунаў, размешчанае ў Ётунхейме.
Англійская рэвалюцыя
Тэрміналогія
Тэрмін «Англійская грамадзянская вайна» з'яўляецца агульнавядомай назвай рэвалюцыі, аднак гісторыкі часта падзяляюць яе на 2 ці 3 розныя вайны. Нягледзячы на тое, што паняцце апісвае падзеі, якія адбываліся ў Англіі, канфлікт таксама ўключаў у сябе войны супраць Шатландыі і Ірландыі і іх грамадзянскія войны.
У адрозненне ад іншых грамадзянскіх войнаў у Англіі, па сутнасці ўяўляюць сабой барацьбу за ўладу, гэтая вайна закранала яшчэ і сам лад кіравання ў Брытаніі і Ірландыі.
Утгард
У легендзе аб вандраванні Тора згадваецца Утгарда-локі, як кіраўнік гэтага селішча. Таксама, часам, Утгардам завуць усё размешчанае вакол Мідгарда.
Англійская рэвалюцыя
Пачатак вайны
Вялікая колькасць раялістаў далучылася да войска караля. У той час прадстаўнікі вышэйшых саслоўяў з дзяцінства былі навучаны ездзіць конна, што было вялікай перавагай для караля, пад чыім камандаваннем апынулася моцная кавалерыя.
У кастрычніку 1642 года а Карл I і яго войскі накіраваліся да Лондана. Пляменнік караля, Прынц Руперт, быў прызначаны галоўнакамандуючым кавалерыяй. Нягледзячы на тое, што прынцу было ўсяго дваццаць тры, ён ужо набыў вялікі вопыт у бітвах за галандцаў. Прынц Руперт навучыў кавалерыю тактыцы, якой ён сам вывучыўся ў Швецыі. Тактыка ўключала ў сябе зшыбку з ворагам на поўным скаку, і коні трымаліся бок аб бок да самага сутыкнення.
Олівер Кромвель
На першых стадыях вайны ў парламенцкага войска быў велізарны недахоп. Большасць салдат ніколі не ваявалі і не трымалі зброі ў руках. Пры нападзе кавалерыі прынца Руперта яны часта ўцякалі з поля бою. Адзін з афіцэраў парламенцкай арміі, Олівер Кромвель, звярнуў увагу на варожую кавалерыю. Нягледзячы на тое што ў яго не было ваеннай адукацыі, яго вопыт землеўладальніка дазваляў яму разбірацца ў канях. Ён быў перакананы, што стварыўшы добра дысцыплінаванае войска, ён зможа атрымаць перамогу над каралеўскай кавалерыяй.
Кромвель ведаў, што піканосцы, узброеныя 5-метровымі пікамі, маглі даць добры адпор «кавалерам». Ён таксама заўважыў, што кавалерыя Руперта была дрэнна дысцыплінавана і, атакуючы, кожны вершнік нападаў на індывідуальную цэль. Кромвель тады навучыў сваіх вершнікаў не рассыпацца пры нападзе і трымацца разам. Яго кавалерыя прыняла ўдзел у баі пры Марстон-Муры ў Ёркшыры месца ў ліпені 1644 года. У выніку перамогі пры Марстон-Муры ўвесь поўнач Англіі апынуўся ва ўладзе парламента.
Ардовікскі перыяд
Ардовікскі перыяд — ардовік, другая знізу сістэма палеазойскай групы, якая адпавядае другому перыяду палеазойскай эры геалагічнай гісторыі Зямлі. Падсьцілаецца кембрыйскія і перакрываецца сілурыйскай сістэмамі. Пачаўся 485,4 ± 1,9 гадоў таму, скончыўся 443,4 ± 1,5 млн гадоў таму. Працягваўся, такім чынам, каля 42 млн гадоў.
Гісторыя
Назву прапанаваў англійскі геолаг Чарлз Лапуорс (1879), які паказаў у якасці тыпавога разрэз ў раёне Арэніга і Балю ў Уэльсе. Паходзіць ад імя старажытнага племя ардовікаў, якая прыжылася на тэрыторыі Уэльса. Ардовік прыняты ў якасці самастойнай сістэмы ў 1960 годзе, на 21-й сесіі Міжнароднага геалагічнага кангрэса. Да гэтага ў многіх краінах ардовікская сістэма разглядалася ў якасці ніжняга (ардовікскага) аддзела сілурыйскай сістэмы.
Вывучэнне ардовікскай сістэмы на тэрыторыі СССР звязана з імёнамі Ф. Б. Шміта, В. В. Ламанскаго, В. Н. Вебера, Б. С. Сакалова, Т. Н. Аліхавай, А. І. Нікіфаравай, А. М. Обута, Р. М. Мяніля, А. К. Рыымусокса і многіх іншых. Вядомыя працы замежных даследчыкаў: англійскіх геолагаў (Ч. Лапуорс, Р. Мурчысан, Х. Б. Уіцінгтан, А. Уільямс), чэшскіх (Й. Барранд, В. Гаўлічэк), амерыканскіх (Дж. Хол, Г. А. Купэр, М. Кей), шведскіх (В. Яануссон), японскіх (Т. Кобаясі) і іншых вучоных.
Характарыстыка ардовікскай сістэмы
Агульная характарыстыка ардовікскай сістэмы выдзелена на ўсіх кантынентах (акрамя Антарктыды). Яна ўдзельнічае ў будынку чахла большасці платформаў і шырока распаўсюджаная ў складчатых збудаваннях. Максімальнае пашырэнне марскіх прастор — трансгрэсія мора на платформах — прыпадае на сярэдні ардовік. У далейшым зноў наступае этап рэгрэсіі. У адносна плыткіх эпікантынентальных морах, якія пакрывалі ў ардовіку значныя плошчы платформаў Паўночнага паўшар'я, назапашваліся пераважна маламагутныя (у сярэднім да 500 м) вапнавыя, радзей пясчана-гліністыя ападкі. У пераходных галінах паміж платформамі і геасінкліналямі (у міагеасінклінальных зонах Апалачаў, Урала і ін.) магутнасці ападкаў ардовікскай сістэмы ўзрастаюць (месцамі да 3500 м); разам з вапнякамі шырока распаўсюджаныя адклады. Ва ўнутраных частках геасінклінальных паясоў (эвгеасінклінальныя зоны Магог і Фрэйзер Паўночнай Амерыкі, каляданіды Вялікабрытаніі і Казахстана і ін.) магутнасці адкладаў ардовікскай сістэмы дасягаюць 10 тыс. м. Тут распаўсюджаныя як плыткія, так і глыбакаводныя ападкі. Паводле тэорыі тэктонікі пліт у палеазойскай эры, у тым ліку і ў ардовікскай сістэме, кантыненты Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі былі збліжаныя з Еўропай і Афрыкай, а Аўстралія прымыкала да Афрыкі і паўднёвай частцы Азіі. Адзін з палюсоў, па-відаць, быў размешчаны ў паўночным сектары Ціхага акіяна, а другі — у Паўночнай Афрыцы або ў прылеглай часткі Атлантычнага акіяна.
Огзіна
О́гзіна — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ула, за 4 км на паўночны ўсход ад горада Лепель, за 1,5 км на захад ад вёскі Вялікае Жэжліна.
Плошча паверхні возера 0,4 км². Даўжыня 1,31 км, найбольшая шырыня 0,51 км. Даўжыня берагавой лініі 3,27 км. Найбольшая глыбіня 10,9 м, сярэдняя — 4,4 м. Аб’ём вады 1,78 млн. м³. Плошча вадазбору 21,4 км².
Ардовікскі перыяд
Арганічны свет
З жывёл ардовікскага перыяду добра вядомыя толькі насельнікі мораў, акіянаў, а таксама некаторыя прадстаўнікі прэсных і саланаватых вод. Існавалі прадстаўнікі амаль усіх тыпаў і большасці класаў марскіх бесхрыбтовых. Тады ж жылі першыя добра вывучаныя бясссківічныя пазваночныя (арандаспіды). Тоўшчы вод акіянаў і мораў насялялі планктонныя радыёлярыі і фарамініферы. Цеплаводныя моры насялялі каралы. Сярод слімакоў было, у прыватнасці, шмат бэлерафанаў. Акрамя таго, у ардовіку былі распаўсюджаныя ракаскарпіёны, трылабіты, брахіяподы, мшанкі, губкі, грапталіты, мечахвосты і многія іншыя жывёлы.
Огзіна
Катлавіна возера тэрмакарставага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 10—12 м (на захадзе і поўдні 5—8 м), у ніжняй частцы стромкія, пад хмызняком. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, пясчаныя. Дно да глыбіні 3,5—4 м пясчанае, ніжэй — ілістае. Зона мелкаводдзя займае каля 22 % плошчы возера і мае шырыню да 50 м. Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Зарастае слаба. У возера ўпадаюць ручаі (у т.л. з азёр Лядна, Бобрыца і Азярко) і выцякае пратока ў раку Ула.
У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, гусцяра, плотка і іншыя рыбы.
Ардовікскі перыяд
Арганічны свет
Ардовікам заканчваецца буйны этап развіцця старажытна-палеазойскайга арганічнага свету. Да пачатку сілура выміраюць многія сямействы сярод грапталітаў, брахіяпод, каралаў, галаваногіх малюскаў і трылабітаў, а таксама шэраг іншых жывёл, характэрных толькі для ардовікскага перыяду.
IC 4042A
IC 4042A — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Маціяс Флацыус
Маціяс Флацыус Ілірыйскі (Matthias Flacius Illyricus; Matija Vlacic/Vlachich; Matthias Flach;,  — , ) — лютэранскі багаслоў, лідар фракцыі гнесіялютэран і непрымірымы апанент Меланхтана.
Біяграфія
Нарадзіўся ў заможнай сям'і ў Істрыі (Харватыя), за што пасля атрымаў мянушку Illyricus. Славянскае імя Флацыуса Мацвей Влашыч. Адукацыю атрымаў у Венецыі, дзе прасякнуўся ідэямі гуманізму. Планаваў далучыцца да францысканцаў, але затым вырашыў працягнуць універсітэцкую кар'еру ў Базелі (1539), затым пераехаў у Цюбінген і, асёў у Вітэнбергу (1541), дзе далучыўся да лютэранства. У 1544 годзе ён стаў прафесарам яўрэйскай мовы ў Вітэнбергу. Пасля смерці Лютэра лідарам лютэран стаў Меланхтан, які паддаўся каталіцкаму ціску і падпісаў Аўгсбургскі інтэрым (1548), што выклікала рашучы пратэст Флацыуса, які заснаваў рух «сапраўдных лютэран». За сваю фракцыйную дзейнасць вымушаны быў пераехаць ў Магдэбург, ён зарабляў на хлеб карэктурай у друкарнях і літаратурнай працай. Прымаў актыўны ўдзел у барацьбе супраць адыяфарыстаў, супраць Озіяндэра (1552) і Швенкфельда (1553), супраць каталікоў і кальвіністаў.
Закліканы ў Іену (1557) герцагам Іаганам-Фрыдрыхам, ён зрабіў гэты горад цвярдыняй гнесіялютэранства; шмат садзейнічаў сачыненню і выданню «Кнігі аспрэчання» (Konfutationbuch), якая асуджала ўсе ерасі, якія ўзніклі ў нетрах евангелічнай царквы (1559), асабліва сінергізм, гэта значыць вучэнне пра тое, што ўласная цяга чалавечай волі садзейнічае атрыманню божай ласкі. Неўзабаве, аднак, т.зв. веймарскую спрэчку паміж Флацыем і Віктарынам Штрыгелем і больш разкая няцерпнасць іенскіх багасловаў настроіла Іагана-Фрыдрыха супраць Флацыя. Калі прыхільнікі Флацыя выказалі пратэст супраць заснавання герцагскай кансісторыі, супраць перадачы ёй права адлучэння і цэнзуры кніг, як супраць заняволення царквы свецкай уладай і запатрабавалі свабоды друку, яны былі пазбаўлены сваіх месцаў і пасад і выгнаны з краіны (1561).
Флацый перабраўся ў Рэгенсбург, дзе напісаў шэраг сачыненняў супраць каталікоў, рэфарматаў і іншых ворагаў лютэранства, але ў 1565 яго выгналі адтуль з прычыны інтрыг яго непрымірымага ворага, курфюрста Аўгуста Саксонскага. Флацый перасяліўся ў Антверпен, але і адтуль павінен быў бегчы з-за з'яўлення іспанцаў і пасля розных блуканняў абгрунтаваўся ў Страсбургу, дзе заставаўся да 1573. Апошні прыстанак ён знайшоў у Франкфурце, дзе смерць спыніла яго цяжкае, клапатлівае жыццё. З імем Флацыя звязана ўяўленне пра яго як упартага спрачальніка і фанатыка, але ён заўсёды глыбока верыў у тое, што гаварыў і пісаў: гэта быў чалавек цвёрдага характару, глыбока вучоны, які ішоў на чале ўсіх, што распрацоўваў пратэстанцкую багаслоўскую навуку.
Тэалогія
У пытанні аб сутнасці першароднага граху Флацыус паглыбіў лютэранскае ўяўленне аб сапсаванасці прыроды чалавека да такой ступені, што аднёс грэх да самой сутнасці яго прыроды, за што быў абвінавачаны ў маніхействе («ён робіць Бога віноўнікам граху ці д'ябла стваральнікам чалавечай прыроды»). Яго вучэнне ўтрымалася сярод невялікай купкі паслядоўнікаў, флацыянцаў, супраць меркаванняў якіх пра першародны грэх і быў накіраваны 1-ы артыкул «Формулы згоды» (1577). Аднак іншыя палажэнні вучэння Флацыуса, такія як манергізм і абмежаванне ўжывання прынцыпу адыяфары, былі замацаваны ў канфесійным лютэранстве ў якасці дагматычных.
Сваім сачыненнем «Clavia scripturae sacrae» (1567) ён паклаў пачатак вывучэнню Бібліі ў лютэранскім духу, а сачыненнямі «Catalogia testium veritatis» (1556), «Historia ecclesiastica» (1559) і «Centuriae Magdeburgienses» заснаваў пратэстанцкую царкоўную гісторыю. Яму належыць увядзенне ў навуковы абарот герменеўтыкі паняцці кантэкст, якое дазволіла ўпершыню раздзяліць паняцці значэння і сэнсу як неадназначныя.
Літаратура
Манаграфіі пра Ф. пісалі von Ritter (Франкфурт, 1723), Twesten (Берлін, 1844), Вільгельм Прэгер (Эрланген, 1859); артыкулы Kling’a і Plitt’a в «Theol. Real.-Encyclopädie», артыкулы Прэгера ў «Allgemeine Deut. Biographie».
Народны камісарыят юстыцыі БССР
Наро́дны камісарыя́т юсты́цыі Белару́скай ССР (скар. Наркамат юстыцыі БССР) быў утвораны 5 лютага 1919 года згодна з рашэннем ЦВК БССР пад назвай Камісарыята юстыцыі БССР. З 1946 года пераўтвораны ў Міністэрства юстыцыі БССР.
Стварэннне
У сувязі з утварэннем 27 лютага 1919 года Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Літвы і Беларусі пытанні юстыцыі былі ўскладзеныя на ўтвораны ў сакавіку 1919 года Народны камісарыят юстыцыі (Наркамюст, НКЮ) ЛітБел, а на тэрыторыі Мінскай губерні — Мінскі губернскі аддзел юстыцыі. Пасля адступлення з Беларусі польскіх войскаў, паступова змяняючы статус і падпарадкаванасць, аднавілася дзейнасць Наркамюста Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі: з ліпеня 1920 года — як аддзела юстыцыі Мінгубрэўкама, з 1 жніўня 1920 года — аддзела юстыцыі Ваенрэўкама ССРБ, з 26 жніўня 1920 года — Камісарыята юстыцыі Ваенрэўкама ССРБ.
На камісарыят юстыцыі рэспублікі ўскладалася задача забеспячэння рэвалюцыйнай законнасці, арганізацыі новай, сапраўды дэмакратычнай сістэмы судовых органаў. Яго структура ўключала ў сябе аддзелы: Агульны, Судова-следчы, заканадаўчых прапаноў і кадыфікацыі, Натарыяльны, Карны (папраўча-працоўны).
1920-я гады
У выніку дзейнасці Камісарыята юстыцыі ў 1920 годзе:
II з’езд Саветаў ССР Беларусі, які праходзіў 13—17 снежня 1920 года, унёс дапаўненні ў Канстытуцыю Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, якія ўстанаўлівалі ўтварэнне Цэнтральным Выканаўчым Камітэтам Беларусі Савета Народных Камісараў (СНК).
Кіраўніцтва дзейнасцю Наркамюста ажыццяўлялася Народным камісарам, пры якім засноўвалася Калегія ў якасці дарадчага органа. Калегія ажыццяўляла таксама Вышэйшы судовы кантроль, пераглядала ў парадку нагляду прысуды і рашэнні Рэвалюцыйнага трыбунала і Народных судоў, праводзіла ў жыццё амністыі. Пры Наркамаце юстыцыі знаходзіўся Савет народных суддзяў (Саўнарсуд) і Рэвалюцыйны трыбунал Беларусі. На месцах органамі юстыцыі кіравалі павятовыя бюро юстыцыі, якія падпарадкоўваліся Наркамату юстыцыі.
Пастановай трэцяй сесіі ЦВК ССР Беларусі прынятае рашэнне распаўсюдзіць з 1 ліпеня 1922 года дзеянне Крымінальнага кодэкса РСФСР і Крымінальна-працэсуальнага кодэкса РСФСР на тэрыторыі Беларусі. У Крымінальна-працэсуальным кодэксе былі замацаваны найважнейшыя дэмакратычныя прынцыпы крымінальнага працэсу: публічнасць, галоснасць, права абвінавачанага на абарону, нацыянальная мова судавытворчасці, удзел народных засядацеляў і калегіяльнасць у разглядзе спраў. Кодэкс сканцэнтраваў і дэталізаваў пытанні прызначэння і правядзення экспертызы на папярэднім і судовым следстве; пытанні, якія адносяцца да судовай экспертызы, выкладаліся ў 40 артыкулах Кодэкса.
Рэалізацыя норм крымінальнага працэсу паслужыла падставай для арганізацыйных мерапрыемстваў па стварэнні дзяржаўных органаў навукова-судовай экспертызы. Гэтаму спрыяла і адкрыццё ў Мінску ў 1921 годзе Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Першымі ў ССР Беларусі пачалі стварацца судова-медыцынская і судовапсіхіатрычная экспертызы.
Упершыню найбольш поўна і канкрэтна былі вызначаны задачы і структура Наркамюста ў «Палажэнні аб Народным камісарыяце юстыцыі ССР Беларусі» ў 1922 годзе. У сістэму Народнага камісарыята юстыцыі ўваходзілі павятовыя органы юстыцыі, камеры нарсудоў, павятовыя аддзелы аховы рэвалюцыйнай законнасці. На чале НКЮ стаяў Камісар юстыцыі, які з’яўляўся і Пракурорам Касацыйнага трыбунала. Старшыні Касацыйнага трыбунала і Рэвалюцыйнага трыбунала вылучаліся Народным камісарам юстыцыі і зацвярджаліся Саўнаркамам. Калегія вышэйшага нагляду Наркамюста складалася з народнага камісара юстыцыі, Старшыні Касацыйнага трыбунала і Старшыні Рэвалюцыйнага трыбунала.
На працягу 1922 года структура органаў юстыцыі зведала шэраг змяненняў. Савет народных суддзяў і Рэвалюцыйны трыбунал былі аб’яднаны ў адзіны Вышэйшы Суд Рэспублікі, які складаўся з трох аддзяленняў: асобай падсуднасці, крымінальнай і грамадзянскай.
Згодна з пастановай ЦВК Беларусі ад 13 снежня 1922 года месцы зняволення перадаваліся з вядзення Наркамюста ў вядзенне Народнага камісарыята ўнутраных спраў. Цэнтральны папраўча-працоўны аддзел быў перададзены ў вядзенне НКУС і перайменаваны ў Галоўнае ўпраўленне месцамі зняволення. Разам з тым за органамі НКЮ захоўваліся ўсе правы «нагляду за заканамернасцю і ўмовамі ўтрымання арыштаваных ва ўсіх месцах зняволення ў поўным аб’ёме, прадугледжаным КПК, Палажэннем аб Пракуратуры».
На пасяджэнні СНК БССР 20 красавіка 1925 года было вырашана пашырыць апарат НКЮ. У камісарыяце быў утвораны Аддзел судаўладкавання і судовага нагляду, у Аддзеле пракуратуры сфармаваныя пададдзелы: агульнага кіравання, агульнага нагляду, па назіранню за органамі дазнання, следства і АДПУ, дзяржаўнага абвінавачвання.
Важным участкам працы ў дзейнасці Народнага камісарыята юстыцыі з’яўлялася прававая асвета. У мэтах прававой прапаганды штомесяц выходзіў часопіс «Весці НКЮ», які рашэннем калегіі Наркамюста ад 6 студзеня 1928 года быў перайменаваны ў «Рэвалюцыйную законнасць».
З 10 ліпеня 1927 года Народны камісарыят юстыцыі быў пераведзены на функцыянальную сістэму кіравання з ліквідацыяй ўнутраных структурных падраздзяленняў. Уся праца дзялілася паміж адказнымі выканаўцамі (інспектарамі), падначаленымі непасрэдна Народнаму камісару.
Пастановай Цэнтральнага Выканаўчага Камітэта і Савета Народных Камісараў БССР ад 15 чэрвеня 1929 года было прынята новае Палажэнне аб Народным камісарыяце юстыцыі БССР. Новыя напрамкі дзейнасці НКЮ БССР, устаноўленыя практычна адразу пасля прыняцця Палажэння аб Наркамюсце БССР, паслужылі падставай да фарміравання новых органаў, уваходзячыя ў структуру, а таксама сістэму Наркамюста.
1930-я гады
У адпаведнасці з пастановай ЦВК і СНК БССР ад 22 снежня 1930 года быў ліквідаваны Народны камісарыят унутраных спраў БССР, і Народнаму камісарыяту юстыцыі перададзены месцы зняволення, пытанні арганізацыі ссылкі з прымусовымі працамі, а таксама прымусовых работ без утрымання пад вартай. У сакавіку 1931 года ў складзе НКЮ БССР на правах аддзела ствараецца інспекцыя месцаў зняволення, пераўтвораная неўзабаве ва ўпраўленне папраўча-працоўнымі ўстановамі. Наркамюст БССР ажыццяўляў агульнае кіраўніцтва папраўча-працоўнай палітыкай, праводзіў вывучэнне злачыннасці і метадаў барацьбы з ёй. Пракуратура Беларускай ССР заставалася ў сістэме Наркамюста да 1936 года.
З утварэннем Наркамата юстыцыі СССР наркаматы ў рэспубліках сталі саюзна-рэспубліканскімі. Па Палажэнню аб НКЮ СССР, зацверджаным 8 снежня 1936 года, у Наркамаце юстыцыі БССР і ў абласных упраўленнях НКЮ былі сканцэнтраваны ўсе функцыі судовага кіравання.
8 кастрычніка 1939 года Савет Народных Камісараў БССР зацвердзіў «Палажэнне аб Народным камісарыяце юстыцыі БССР», у якім улічаны арганізацыйныя змены, унесеныя ў сістэму судовых і пракурорскіх органаў Канстытуцыяй СССР 1936 года.
На Народны камісарыят юстыцыі БССР ускладалася:
Палажэнне аб Народным камісарыяце юстыцыі БССР было адменена толькі ў верасні 1962 года ў сувязі з прыняццем Закона аб судаўладкаванні, Крымінальнага і Крымінальна-працэсуальнага кодэксаў Беларускай ССР.
1940-я
У чэрвені 1941 года ў сувязі з нямецка-фашысцкай акупацыяй тэрыторыі Беларусі Народны камісарыят юстыцыі БССР быў эвакуіраваны з Мінска ў Маскву, дзе працягваў сваю дзейнасць. З вызваленнем частцы тэрыторыі Беларусі ад нямецка-фашысцкіх акупантаў Наркамюст БССР у снежні 1943 года пераехаў з Масквы ў Навабеліцу, а ў ліпені 1944 года — у Мінск.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 26 сакавіка 1946 г. Народны камісарыят юстыцыі БССР быў ператвораны ў Міністэрства юстыцыі БССР.
Герберт Вімер
Герберт Вімер (Herbert Wimmer; нар. )  — нямецкі футбаліст, паўабаронца. Чэмпіён свету 1974 у складзе нацыянальнай зборнай ФРГ.
Асы
Асамі, акрамя Одзіна былі дваццаць сем богаў-ваяроў і дваццаць дзве багіні. У міфах найболей вядомыя Бальдр, Бор, Брагі, Буры, Відар, Валі, Ве, Вілі, Дагр, Дзельлін, Локі, Магні, Ньёрд, Тор, Т'юр, Фарсеці, Фрэйр, Хёд, Хеймдалль, а таксама багіні Эйр, Ідунн, Нанна, Нот, Сага, Сівы, Сігюн, Соль, ас, Фрыг, Фрэя. Уласна, у скандынаўскай міфалогіі дзве групы багоў — асы і ваны. Асы — жыхары нябеснага горада Асгарда. У старажытнасці асы ваявалі з ванами, але затым вырашылі скласці мір і абмяняліся багамі. Асы адправілі да ванаў Хеніра і Міміра, а ваны паслалі ў Асгард Ньёрда, Фрэю, Фрэйра і мудрага Квасіра.
Маргарэт Тэтчэр
Атрымаўшы адукацыю хіміка, стала юрыстам, у 1959 была выбрана членам Парламента ад Фінчлі. У 1970 была прызначана міністрам адукацыі і навукі ва ўрадзе кансерватара Эдварда Хіта. У 1975 Тэтчэр перамагла Хіта на выбарах новага главы Кансерватыўнай партыі і стала главой парламенцкай апазіцыі, а таксама першай жанчынай, якая ўзначаліла адну з асноўных партый Вялікабрытаніі. Пасля перамогі Кансерватыўнай партыі на ўсеагульных выбарах 1979 года Маргарэт Тэтчэр стала прэм’ер-міністрам.
Стаўшы главой урада, Тэтчэр правяла палітычныя і эканамічныя рэформы для адмены таго, што яна лічыла заняпадам краіны. Яе палітычная філасофія і эканамічная палітыка засноўваліся на дэрэгуляцыі, асабліва, фінансавай сістэмы, забеспячэнні гнуткага рынку працы, прыватызацыі дзяржаўных кампаній і памяншэнні ўплыву прафсаюзаў. Высокая папулярнасць Тэтчэр падчас першых гадоў яе кіравання паменшылася з-за рэцэсіі і высокага ўзроўню беспрацоўя, але зноў павялічылася падчас Фалклендскай вайны 1982 года і эканамічнага росту, што прывяло да яе перавыбрання ў 1983.
Тэтчэр была пераабрана ў трэці раз у 1987, але прапанаваны закон аб дадатковым падатку (poll tax) і погляды на ролю Брытаніі ў Еўрапейскім Саюзе былі непапулярныя сярод членаў яе ўрада. Пасля таго, як Майкл Хезелтайн аспрэчыў яе лідарства ў партыі, Тэтчэр была вымушана падаць у адстаўку з пасады главы партыі і Прэм’ер-міністра. Пасля сыходу з пасады ў 1992 годзе атрымала пажыццёвае званне пэра як баранэса Тэтчэр, якое давала ёй права знаходзіцца ў Палаце Лордаў. Пасля шэрагу невялікіх інсультаў у 2002 годзе ёй было рэкамендавана адмовіцца ад публічных выступаў, а ў 2013 годзе ва ўзросце 87 гадоў Тэтчэр памерла ад чарговага інсульту ў Лондане.
Маладосць і адукацыя
Маргарэт Робертс нарадзілася 13 кастрычніка 1925 года. Бацька — родам з Нортгемптаншыра, маці — Беатрыс Ітэл (у дзявоцтве Стэфенсан) родам з Лінкальншыра. Дзяцінства правяла ў горадзе Грэнтэм, дзе яе бацька валодаў дзвюма бакалейнымі крамамі. Разам са старэйшай сястрой М’юрыэл была выгадавана ў кватэры над адной з бакалейных крам бацькі, размешчанай недалёка ад чыгункі. Бацька Маргарэт прымаў актыўны ўдзел у мясцовай палітыцы і жыцці рэлігійнай абшчыны, быўшы членам муніцыпальнага савета і метадысцкім пастарам. Па гэтай прычыне дочкі былі выгадаваны ім у строгіх метадысцкіх традыцыях. Сам Альфрэд нарадзіўся ў сям’і ліберальных поглядаў, аднак, як гэта было тады прынята ў органах мясцовага самакіравання, быў беспартыйным. У перыяд з 1945 па 1946 год быў мэрам Грэнтэма, а ў 1952 годзе, пасля пераканаўчай перамогі Лейбарысцкай партыі на муніцыпальных выбарах 1950 года, у выніку якіх партыя ўпершыню атрымала большасць у Савеце Грэнтэма, перастаў быць олдэрменам.
Робертс наведвала пачатковую школу на Хантынгтаўэр-Роўд, затым атрымала стыпендыю для навучання ў Школе для дзяўчынак Кестэвена і Грэнтэма. Справаздачы аб навучальнай паспяховасці Маргарэт сведчаць аб стараннасці і сталай працы вучаніцы па самаўдасканаленню. Яна хадзіла на факультатыўныя заняткі па ігры на піяніна, хакеі на траве, плаванні і спартыўнай хадзьбе, курсы паэтычнага майстэрства. У 1942—1943 гадах была. У апошні год навучання ў падала заяўку на стыпендыю для вывучэння хіміі ў  Оксфардскага ўніверсітэта. Хоць першапачаткова была атрымана адмова, пасля адмовы іншага прэтэндэнта Маргарэт усё-ткі атрымала стыпендыю. У 1943 годзе яна прыехала ў Оксфард і ў 1947 годзе пасля чатырох гадоў вывучэння хіміі атрымала дыплом другой ступені, стаўшы. У апошні год навучання яна займалася рэнтгенаструктурным аналізам пад кіраўніцтвам Дораці Кроўфут-Ходжкін.
У 1946 годзе Робертс стала старшынёй. Найбольшы ўплыў на яе палітычныя погляды падчас навучання ва ўніверсітэце аказала праца Фрыдрыха фон Хаека «Дарога да рабства» (1944), у якой умяшанне ўрада ў эканоміку краіны разглядалася як папярэднік аўтарытарнай дзяржавы.
Пасля заканчэння ўніверсітэта Робертс пераехала ў Колчэстэр у англійскім графстве Эсэкс, дзе працавала хімікам-даследчыкам у кампаніі BX Plastics. У гэты ж час уступіла ў мясцовую асацыяцыю Кансерватыўнай партыі і прыняла ўдзел у партыйнай канферэнцыі ў Ландыдна 1948 года ў якасці прадстаўніка Кансерватыўнай асацыяцыі выпускнікоў універсітэта. Адзін з оксфардскіх сяброў Маргарэт быў таксама сябрам старшыні Дартфардскай асацыяцыі Кансерватыўнай партыі ў Кенце, якая займалася пошукам кандыдатаў на выбары. Старшыні асацыяцыі былі настолькі ўражаны Маргарэт, што ўгаварылі яе прыняць удзел у выбарах, хоць сама яна не ўваходзіла ва ўхвалены спіс кандыдатаў ад Кансерватыўнай партыі: Маргарэт была выбрана кандыдатам толькі ў студзені 1951 года і ўключана ў выбарчы спіс. На святочным абедзе, арганізаваным пасле яе афіцыйнага зацвярджэння ў якасці кандыдата ад Кансерватыўнай партыі ў Дартфардзе ў лютым 1951 года, Робертс пазнаёмілася з паспяховым і заможным разведзеным бізнесменам. Падчас падрыхтоўкі да выбараў яна пераехала ў Дартфард, дзе ўладкавалася хімікам-даследчыкам у кампанію, займаючыся распрацоўкай эмульсіфікатараў, якія выкарыстоўваліся пры вытворчасці марожанага.
Пачатак палітычнай кар’еры
На ўсеагульных выбарах у лютым 1950 года і кастрычніку 1951 года Робертс брала ўдзел у выбарах у парламент ад акругі Дартфард, дзе традыцыйна перамагалі лейбарысты. Як самы малады кандыдат і адзіная жанчына, якая балатавалася ў парламент, яна прыцягнула ўвагу прэсы. Нягледзячы на пройгрыш у абодвух выпадках Норману Додсу, Маргарэт удалося паменшыць падтрымку лейбарыстаў сярод электарату спачатку на 6000 галасоў, а затым яшчэ на 1000 галасоў. Падчас перадвыбарнай кампаніі яе падтрымлівалі бацькі, а таксама Дэніс Тэтчэр, за якога яна выйшла замуж у снежні 1951 года. Дэніс таксама дапамог сваёй жонцы стаць членам асацыяцыі адвакатаў ; у 1953 годзе яна стала барыстарам са спецыялізацыяй па пытаннях падаткаабкладання. У гэтым жа годзе ў сям’і нарадзіліся двайняты — дачка і сын.
Член Парламента
У сярэдзіне 1950-х гадоў Тэтчэр аднавіла барацьбу за месца ў Парламенце. У 1955 годзе ёй не ўдалося стаць кандыдатам ад Кансерватыўнай партыі ў выбарчай акрузе Орпінгтан, аднак у красавіку 1958 года стала кандыдатам у акрузе Фінчлі. На выбарах 1959 года Тэтчэр падчас цяжкай перадвыбарнай кампаніі ўсё-ткі атрымала перамогу, стаўшы членам Палаты Абшчын. У сваёй першай прамове ў якасці парламентарыя яна выступіла ў падтрымку, патрабуючы ад мясцовых саветаў публічнасці сваіх сходаў, а ў 1961 годзе адмовілася падтрымаць афіцыйную пазіцыю Кансерватыўнай партыі, прагаласаваўшы за аднаўленне пакарання.
У кастрычніку 1961 года Тэтчэр была высунута на пасаду парламенцкага намесніка міністра пенсій і дзяржаўнага сацыяльнага страхавання ў кабінеце Гаральда Макмілана. Пасля паразы Кансерватыўнай партыі на парламенцкіх выбарах 1964 года яна стала прадстаўніком партыі па пытаннях жыллёвага будаўніцтва і зямельнай уласнасці, адстойваючы права арандатараў выкупляць муніцыпальныя жылыя дамы. У 1966 годзе Тэтчэр стала членам ценявой каманды Дзяржаўнага казначэйства і ў якасці дэлегата выступала супраць прапанаванага лейбарыстамі абавязковага кантролю коштаў і прыбыткаў, сцвярджаючы, што гэта прывядзе да адваротных вынікаў і разбурыць эканоміку краіны.
На партыйнай канферэнцыі Кансерватыўнай партыі 1966 года яна раскрытыкавала палітыку высокіх падаткаў, якая праводзілася лейбарысцкім урадам. Па яе меркаванні, гэта было «не проста крокам на шляху да сацыялізму, колькі крокам на шляху да камунізму». Тэтчэр падкрэслівала неабходнасць захавання нізкіх падаткаў у якасці стымулу для руплівай працы. Яна таксама была адным з нешматлікіх членаў Палаты Абшчын, якія падтрымалі вызваленне ад крымінальнай адказнасці гамасексуалістаў і якія прагаласавалі за легалізацыю абортаў і забарону палявання на зайца з хартамі «па відушчым». Акрамя таго, Тэтчэр падтрымлівала захаванне смяротнага пакарання і прагаласавала супраць паслаблення закона аб парадку скасавання шлюбу.
У 1967 годзе яна была абрана Пасольствам ЗША ў Лондане для ўдзелу ў, дзякуючы якой у Тэтчэр з’явілася ўнікальная магчымасць па праграме прафесійнага абмену на працягу шасці тыдняў наведаць гарады ЗША, сустрэцца з рознымі палітычнымі фігурамі і наведаць такія міжнародныя арганізацыі, як МВФ. Праз год Маргарэт стала членам Ценявога кабінета афіцыйнай апазіцыі, курыруючы пытанні, звязаныя з паліўным сектарам. Незадоўга да ўсеагульных выбараў 1970 года яна займалася пытаннямі транспарту, а затым адукацыі.
Міністр асветніцтва і навукі (1970—1974)
У 1970—1974 гадах Маргарэт Тэтчэр была міністрам асветніцтва і навукі ў кабінеце Эдварда Хіта.
На парламенцкіх выбарах 1970 года перамогу атрымала Кансерватыўная партыя пад кіраўніцтвам Эдварда Хіта. У новым урадзе Тэтчэр была прызначана міністрам асветніцтва і навукі. У першыя месяцы знаходжання на гэтай пасадзе Маргарэт прыцягнула ўвагу грамадскасці дзякуючы спробе зрэзаць выдаткі ў гэтай сферы. Яна аддала прыярытэт акадэмічным патрэбам у школах і панізіла выдаткі на дзяржаўную сістэму адукацыі, у выніку чаго была адменена бясплатная выдача малака школьнікам ва ўзросце ад сямі да адзінаццаці гадоў. У той жа час была захавана выдача малака аб’ёмам у 1/3 пінты меншым дзецям. Палітыка Тэтчэр выклікала шквал крытыкі з боку Лейбарысцкай партыі і СМІ, якія абазвалі Маргарэт «Margaret Thatcher, Milk Snatcher» (у перакладзе з англійскай мовы — «Маргарэт Тэтчэр, зладзейка малака»). У сваёй аўтабіяграфіі Тэтчэр пасля пісала: ''«Я атрымала каштоўны ўрок. Наклікала на сябе максімум палітычнай нянавісці за мінімум палітычнай выгады»''.
Перыяд знаходжання Тэтчэр на пасадзе міністра асветніцтва і навукі быў таксама адзначаны прапановамі аб больш актыўным закрыцці мясцовымі органамі адукацыі школ граматы і ўвядзенні адзінай сярэдняй адукацыі. У цэлым, нягледзячы на тое, што Маргарэт прадугледжвала захаваць школы граматы, доля вучняў, якія наведвалі адзіныя сярэднія школы, узрасла з 32 да 62 %.
Лідар апазіцыі (1975—1979)
Пасля шэрагу складанасцяў, з якімі сутыкнуўся ўрад Хіта на працягу 1973 года (нафтавы крызіс, патрабаванні прафсаюзаў аб павышэнні зарплат), на парламенцкіх выбарах лютага 1974 года Кансерватыўная партыя пацярпела паразу ад лейбарыстаў. На чарговых усеагульных выбарах, якія адбыліся ў кастрычніку 1974 года, вынік кансерватараў апынуўся яшчэ горшым. На фоне зніжэння падтрымкі партыі сярод насельніцтва Тэтчэр уступіла ў барацьбу за пасаду старшыні Кансерватыўнай партыі. Паабяцаўшы правесці партыйныя пераўтварэнні, яна заручылася падтрымкай так званага, які аб’ядноўваў кансерватараў-членаў Парламента. У 1975 годзе на выбарах старшыні партыі Тэтчэр у першым туры галасавання атрымала перамогу над Хітам, які быў вымушаны сысці ў адстаўку. У другім туры яна перамагла Уільяма Уайтлоу, якога лічылі найбольш пераважным пераемнікам Хіта, а ўжо 11 лютага 1975 года афіцыйна стала старшынёй Кансерватыўнай партыі, прызначыўшы Уайтлоу сваім намеснікам.
Пасля абрання Тэтчэр стала рэгулярна наведваць афіцыйныя абеды ў  — «мазгавым цэнтры», заснаваным магнатам, вучнем Фрыдрыха фон Хаека. Удзел у гэтых сустрэчах істотна паўплываў на яе погляды, якія фармаваліся зараз пад уплывам ідэй і. У выніку Тэтчэр стала тварам ідэалагічнага руху, які выступаў супраць ідэі дзяржавы ўсеагульнага дабрабыту. Брашуры інстытута прапанавалі наступны рэцэпт аднаўлення брытанскай эканомікі: менш умяшання дзяржавы ў эканоміку, ніжэйшыя падаткі і больш свабоды для прадпрымальнікаў і спажыўцоў.
У адказ на гэта газета Міністэрства абароны СССР «Чырвоная зорка» назвала Тэтчэр «жалезнай дамай». Неўзабаве пераклад гэтай мянушкі ў англійскай газеце «The Sunday Times» як «жалезная лэдзі» трывала замацаваўся за Маргарэт.
Кансерватары пабудавалі свае перадвыбарныя абяцанні вакол эканамічных пытанняў, даказваючы неабходнасць прыватызацыі і ліберальных рэформ. Яны абяцалі змагацца з інфляцыяй і дамагацца паслаблення прафсаюзаў, паколькі забастоўкі, якія арганізуюцца імі, наносілі значную шкоду эканоміцы.
Унутраная палітыка
На парламенцкіх выбарах 1983 года кіруемыя Тэтчэр кансерватары атрымалі падтрымку 42,43 % выбаршчыкаў, у той час як лейбарысты атрымалі толькі 27,57 % галасоў. Гэтаму таксама спрыяў і крызіс у лейбарысцкай партыі, якая прапаноўвала далейшае павелічэнне дзяржаўных выдаткаў, аднаўленне дзяржаўнага сектара ў ранейшым аб’ёме і павелічэнне падаткаў для багатых. Акрамя таго, у партыі адбыўся раскол, і ўплывовая частка лейбарыстаў («банда чатырох») заснавала Сацыял-дэмакратычную партыю, якая выступіла на гэтых выбарах сумесна з ліберальнай партыяй. Нарэшце, супраць лейбарыстаў сыгралі такія фактары, як агрэсіўнасць неаліберальнай ідэалогіі, папулізм тэтчэрызму, радыкалізацыя прафсаюзаў, а таксама Фалклендская вайна.
На парламенцкіх выбарах 1987 года кансерватары ізноў перамаглі, атрымаўшы 42,3 % галасоў супраць 30,83 % у лейбарыстаў. Гэта было звязана з тым, што Тэтчэр, дзякуючы прынятым ёю цвёрдым і непапулярным мерам у эканоміцы і сацыяльнай сферы, удалося дамагчыся стабільнага эканамічнага росту. Замежныя інвестыцыі, якія пачалі актыўна паступаць у Вялікабрытанію, спрыялі мадэрнізацыі вытворчасці і павелічэнню канкурэнтаздольнасці выпусканай прадукцыі. Пры гэтым урад Тэтчэр доўгі час паспяхова захоўваў інфляцыю на вельмі нізкім узроўні. Акрамя таго, да канца 80-х дзякуючы прынятым мерам значна скараціўся ўзровень беспрацоўя.
Асаблівая ўвага з боку СМІ надавалася ўзаемаадносінам прэм’ер-міністра з каралевай, з якой штотыдзень праводзіліся сустрэчы для абмеркавання бягучых палітычных праблем. У ліпені 1986 года брытанская газета Sunday Times апублікавала артыкул, у якой аўтар сцвярджаў аб існаванні рознагалоссяў паміж Букінгемскім палацам і Даўнінг-стрытам па «шырокаму колу пытанняў, якія тычацца ўнутранай і знешняй палітыкі». У адказ на гэты артыкул прадстаўнікі каралевы апублікавалі афіцыйнае аспрэчанне, адпрэчыўшы любую магчымасць канстытуцыйнага крызісу ў Брытаніі. Пасля сыходу Тэтчэр з пасады прэм’ер-міністра асяроддзе Елізаветы II і далей звала «глупствам» любыя сцвярджэнні аб тым, што каралева і прэм’ер-міністр канфліктавалі адзін з адным. Пасля былы прэм’ер-міністр пісала: «Я заўсёды лічыла стаўленне Каралевы да працы Урада зусім карэктным… апавяданні аб супярэчнасцях паміж „дзвюма ўплывовымі жанчынамі“ былі занадта добрыя, каб іх не прыдумляць».
Эканоміка і падаткаабкладанне
Частка членаў Кансерватыўнай партыі з прыхільнікаў Эдварда Хіта, якія ўваходзілі ў Кабінет, не падзяляла палітыку Тэтчэр. Пасля англійскіх мяцяжоў 1981 года ў брытанскіх СМІ адкрыта загаварылі пра неабходнасць карэнных змен у эканамічным курсе краіны. Аднак на партыйнай канферэнцыі кансерватараў 1980 года Тэтчэр адкрыта заявіла: ''«Паварочвайце, калі жадаеце. Лэдзі не паварочвае!»''
У снежні 1980 года рэйтынг Тэтчэр зваліўся да 23 % — самы нізкі паказчык, які калі-небудзь быў у брытанскіх прэм’ераў-міністраў. Пасля пагаршэння сітуацыі ў сферы эканомікі і паглыбленні рэцэсіі напачатку 1980-х гадоў Тэтчэр, нягледзячы на турботу з боку вядучых эканамістаў, павялічыла падаткі.
Да 1982 году ў эканоміцы Вялікабрытаніі азначыліся станоўчыя зрухі, якія сведчылі аб яе аднаўленні : узровень інфляцыі зменшыўся з 18 % да 8,6 %. Тым не менш упершыню з 1930-х гадоў колькасць беспрацоўных склала звыш 3 млн чалавек. Да 1983 годзе тэмпы эканамічнага росту паскорыліся, а ўзровень інфляцыі і стаўкі крэдытавання па іпатэцы дасягнулі самых нізкіх з 1970 года паказчыкаў. Нягледзячы на гэта, аб’ём вытворчасці ў параўнанні з 1970 годам зваліўся на 30 %, а колькасць беспрацоўных дасягнула свайго піка ў 1984 годзе — 3,3 млн чалавек.
Да 1987 году ўзровень беспрацоўя ў краіне зменшыўся, стан эканомікі стабілізаваўся, а тэмпы інфляцыі былі адносна нізкімі. Немалаважную ролю ў падтрыманні эканомікі Вялікабрытаніі ігралі прыбыткі ад 90-працэнтнага падатку на паўночнаморскую нафту, якія на працягу 1980-х гадоў таксама актыўна выкарыстоўваліся для рэалізацыі рэформаў.
Паводле апытанняў грамадскай думкі, Кансерватыўная партыя карысталася найбольшай падтрымкай сярод насельніцтва, а паспяховыя для кансерватараў вынікі выбараў мясцовых саветаў падштурхнулі Тэтчэр прызначыць на 11 чэрвеня парламенцкія выбары, хоць крайні тэрмін для іх правядзення мінаў толькі праз 12 месяцаў. Па выніках выбараў, Маргарэт захавала за сабой пост прэм’ер-міністра Вялікабрытаніі на трэці тэрмін.
Падчас свайго трэцяга прэм’ерскага тэрміна Тэтчэр правяла рэформу падаткаабкладання, прыбыткі ад якога ішлі ў бюджэты органаў мясцовага самакіравання: замест падатку, заснаванага на намінальным арэндным кошце дома, быў уведзены так званы «камунальны падатак» (падушны падатак), які ў ранейшым памеры павінен быў выплачваць кожны паўналетні жыхар дома. У 1989 годзе гэты тып падатку быў уведзены ў Шатландыі, а ў 1990 годзе — у Англіі і Уэльсе. Рэфармаванне сістэмы падаткаабкладання стала адной з самых непапулярных мер падчас прэм’ерства Тэтчэр. Грамадская незадаволенасць вылілася 31 сакавіка 1990 года ў буйныя дэманстрацыі ў Лондане, у якіх прынялі ўдзел каля 70 тысяч чалавек. Дэманстрацыі на Трафальгарскай плошчы, урэшце, выліліся ў мяцяжы, падчас якіх 113 чалавек было паранена, а 340 чалавек — арыштавана. Крайняя незадаволенасць падаткам сярод насельніцтва прымусіла пераемніка Тэтчэр, Джона Мэйджара, адмяніць яго.
Прыватызацыя
Палітыка прыватызацыі стала неад’емнай часткай так званага «тэтчэрызму». Пасля выбараў 1983 года продажы дзяржаўных прадпрыемстваў на рынку камунальных паслуг паскорыліся. Усяго ад продажу дзяржаўных прамысловых прадпрыемстваў урад выбавіў больш £29 млрд, а ад продажу муніцыпальных дамоў — яшчэ £18 млрд.
Працэс прыватызацыі, асабліва стратных дзяржаўных прамысловых прадпрыемстваў, спрыяў паляпшэнню шэрагу паказчыкаў гэтых прадпрыемстваў, асабліва прадукцыйнасці працы. Быў прыватызаваны шэраг прадпрыемстваў у сферы здабычы прыроднага газу, водазабеспячэння і электразабеспячэння, якія, тым не менш, заставаліся натуральнымі манаполіямі, таму іх прыватызацыя не магла прывесці да ўзнікнення канкурэнцыі на рынку. Нягледзячы на тое, што Тэтчэр заўсёды выступала супраць прыватызацыі чыгункі, лічачы, што гэта стане для брытанскага ўраду тым жа, чым і Ватэрлоа для Напалеона I, незадоўга да сваёй адстаўкі яна пагадзілася на прыватызацыю кампаніі British Rail, якая была рэалізавана ўжо яе пераемнікам у 1994 годзе. Шэраг прыватызаваных вытворчасцяў дэманстраваў паляпшэнні і пад дзяржаўным кантролем. Да прыкладу, кампанія British Steel значна павялічыла сваю прадукцыйнасць, застаючыся дзяржаўным прадпрыемствам, дзейнасць якога кантралявалася прызначаным урадам старшынём у асобе Яна МакГрэгара, які за гады сваёй дзейнасці сутыкнуўся з рэзкай незадаволенасцю з боку прафсаюзаў з прычыны закрыцця заводаў і скарачэння ўдвая працоўных месцаў. Для кампенсавання страты прамога дзяржаўнага кантролю над прыватызаванымі прадпрыемствамі Урадам Вялікабрытаніі было значна пашырана рэгуляванне гэтай галіны: былі створаны такія рэгулюючыя органы, як, і.
У цэлым вынікі прыватызацыі апынуліся дваістымі, хоць спажыўцы апынуліся ў выйгрышы дзякуючы зніжэнню коштаў і паляпшэнню прадукцыйнасці. Акрамя таго, дзякуючы масавай прыватызацыі многія брытанцы сталі акцыянерамі, што лягло ў аснову «народнага капіталізму».
Прыватызацыя дзяржаўных актываў суправаджалася фінансавым дэрэгуліраваннем з мэтай падтрымкі эканамічнага росту. Джэфры Хау адмяніў валютнае рэгуляванне ў 1979 годзе, дазволіўшы павялічыць інвеставанне капіталу ў замежныя рынкі. А так званы «Вялікі шок» 1986 года прывёў да зняцця большасці абмежаванняў на Лонданскай фондавай біржы. Урад Тэтчэр падтрымліваў рост у фінансавым сектары і сферы паслуг у якасці кампенсавання дэпрэсіўных тэндэнцый у сферы прамысловасці. Па словах палітычнага эканаміста, гэта палітыка прывяла да фармавання «капіталізму казіно» (casino capitalism), у выніку якога спекуляцыі і фінансавы гандаль сталі адыгрываць у эканоміцы краіны важнейшую ролю, чым прамысловая вытворчасць.
Працоўныя адносіны
У перыяд свайго прэм’ерства Тэтчэр праводзіла актыўную барацьбу з уплывам прафсаюзаў, якія, па яе меркаванні, негатыўна ўплывалі на парламенцкую дэмакратыю і эканамічныя вынікі з прычыны рэгулярных забастовак. Першы прэм’ерскі тэрмін Маргарэт быў адзначаны шэрагам забастовак, арганізаваных часткай прафсаюзаў у адказ на новае заканадаўства, якое абмежавала іх паўнамоцтвы. У 1981 годзе ў Брыкстане адбыліся сур’ёзныя беспарадкі, якія злучаліся з ростам беспрацоўя, аднак урад Тэтчэр не стаў змякчаць сваю эканамічную палітыку, якая з’яўлялася прычынай росту беспрацоўя. У выніку супрацьстаянне прафсаюзаў з урадам скончылася безвынікова. Толькі 39 % членаў прафсаюзаў прагаласавала за Лейбарысцкую партыю на парламенцкіх выбарах 1983 года. Па меркаванні BBC, Тэтчэр «удалося пазбавіць прафсаюзы ўлады амаль на адно пакаленне».
Падчас другога прэм’ерскага тэрміна Тэтчэр, не робячы паслабленняў у праводжанай палітыцы, працягвала правядзенне ранейшага эканамічнага курсу, а таксама пачала больш актыўную барацьбу з уплывам прафсаюзаў: былі прыняты законы аб забароне на прымушэнне да ўваходжання ў прафсаюз, аб забароне «забастовак салідарнасці», аб абавязковым папярэджанні працадаўцаў аб пачатку забастоўкі і аб абавязковым тайным галасаванні для прыняцця рашэння аб пачатку забастоўкі. Акрамя таго, адмянялася правіла «зачыненага цэха» аб пераважным прыёме на працу членаў вядучай на гэтым прадпрыемстве трэд-юніяна, пагадненні з трэд-юніянамі аб мінімальнай гарантаванай зарплаце. З кансультатыўных урадавых камісій па пытаннях эканамічнай і сацыяльнай палітыкі таксама былі выключаны прадстаўнікі прафсаюзаў.
Хоць высілкі Тэтчэр былі накіраваны на недапушчэнне масавых забастовак, якія сталі частымі ў Вялікабрытаніі, яна пераконвала брытанцаў у тым, што гэтыя меры дапамогуць павялічыць дэмакратычнасць прафсаюзаў. Тым не менш разам са значнымі скарачэннямі на прыватызаваных стратных прадпрыемствах і хуткім ростам беспрацоўя гэта палітыка вылілася ў буйныя забастоўкі.