cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фердынанд I (кароль Абедзвюх Сіцылій)
Раннія гады
Прадстаўнік дынастыі Бурбонаў. Бацька Фердынанда, неапалітанскі кароль Карл, атрымаў у спадчыну ў 1759 г. іспанскі трон і адправіўся кіраваць на Пірэнеі, пакінуўшы 8-гадовага хлопчыка ў Неапалі на апеку рэгенцкага савета. Саноўнікі на чале з Бернарда Танучы працягвалі распачатыя яго бацькам ліберальныя рэформы ў рэчышчы асветнага абсалютызму XVIII стагоддзя. Велізарныя сродкі расходаваліся на дабудаванне каралеўскай рэзідэнцыі ў Казерце. Заўзяты аматар палявання, Фердынанд замовіў для сябе будаўніцтва «паляўнічага доміка» на возеры Фузара.
Пасля нараджэння ў 1777 г. спадчынніка прастола ў дзяржаўны савет была дапушчана каралева Марыя Караліна, якая стала пры добразычлівым папушчальніцтве мужа наводзіць там свае парадкі. Танучы быў адпраўлены ў адстаўку, і ў каралеўстве запанавала атмасфера рэакцыі. Чарговае «закручванне гаек» адбылося, калі французскія рэвалюцыянеры адправілі на гільяціну родную сястру каралевы. Неапаль адразу ўступіў у першую антыфранцузскую кааліцыю, а потым і ва ўсе наступныя.
Выгнанне ў Палерма
У чэрвені 1799 г. рэспубліканцы здаліся на літасць караля і Фердынанд змог вярнуцца ў Неапаль. Нягледзячы на міласцівыя ўмовы здачы, завадатары «бунту» былі пакараны смерцю. У дзяржаве ўсталяваўся паліцэйскі рэжым — да 1806 года, калі напалеонаўская армія ўвайшла ў Неапаль і каралём замест Фердынанда быў абвешчаны Жазеф Банапарт, якога неўзабаве замяніў маршал Мюрат. Каралеўскі двор ізноў шукаў выратавання ў Сіцыліі.
Англійскі пасланец Бентынк пераканаў Фердынанда змякчыць дэспатычны стыль кіравання, выдаліць ад двара Марыю Караліну і яе фаварытаў, прызначыць рэгентам прынца Францыска і нават абмежаваць уладу манарха канстытуцыяй. Марыя Караліна адбыла на радзіму ў Вену. Як толькі да Палерма дайшла вестка пра яе смерць, Фердынанд, забыўшыся пра жалобу, заключыў марганатычны шлюб з палюбоўніцай Лючыяй Мільяча, якая была названа герцагіняй Фларыдыі.
Пасля звяржэння Мюрата і ўварвання аўстрыйцаў састарэлы манарх вярнуўся ў Неапаль як абсалютны кіраўнік каралеўства Абедзвюх Сіцылій. У гонар рэстаўрацыі Бурбонаў у сталіцы была закладзена грандыёзная базіліка Сан-Франчэска-дзі-Паола. Пачаліся ганенні на праціўнікаў рэжыму; колькасць ахвяр «белага тэрору» ацэньваецца ў 10 тысяч.
Барацьба з карбанарыямі
Вяртанне дэспатызму выклікала незадаволенасць ліберальна настроеных маладых людзей, празваных карбанарыямі. У 1820 г. глава рэвалюцыянераў Гульельма Пепэ ўрачыста ўступіў у Неапаль, а кароль вымушаны быў адступіць і абвясціць пра выданне канстытуцыйнага закона. Падзеі ў Неапалі выклікалі перапалох у Свяшчэнным саюзе; для іх абмеркавання сабраўся кангрэс у Тропау. Фердынанд у ім не змог прыняць удзелу па прычыне забароны з боку парламента.
На наступны год, перадаўшы стырны кіравання сыну, ён абраўся на кангрэс у Лайбаху (1821), дзе заручыўся падтрымкай аўстрыйскага канцлера Метэрніха. Аўстрыйская армія, уступіўшы ў межы каралеўства, нанесла паражэнне Пепэ і канстытуцыяналістам. Неапаль вярнуўся да абсалютысцкай формы кіравання. У разгар новых ганенняў на іншадумцаў Фердынанд памёр.
Унёсак у навуку
Пры падтрымцы Фердынанда I была створана Палермская астранамічная абсерваторыя, дзе быў адкрыты першы астэроід Цэрэра.
Марыя Амалія Саксонская
Марыя Амалія Саксонская (поўнае імя Maria Amalia Christina Franziska Xaveria Flora Walburga; 24 лістапада, 1724, Дрэздэн, Рэч Паспалітая — 27 верасня, 1760, Мадрыд, Іспанія) — нямецкая прынцэса з дынастыі Ветынаў. Жонка Карла III — каралева Іспаніі, Неапаля і Сіцыліі.
Дачка курфюрста саксонскага і караля польскага Аўгуста III і яго жонкі Марыі Жазефы Аўстрыйскай.
У 1738 годзе ва ўзросце 14 гадоў яна ажанілася з Карлам, які быў тады каралём Неапаля і Сіцыліі. Нягледзячы на тое, што гэта быў шлюб па разліку, яны кахалі адзін аднаго і мелі шмат дзяцей. Марыя-Амалія была адукаванай жанчынай, менавіта яна наладзіла ў Неапалі вытворчасць фарфору. Таксама яна курыравала будаўніцтва каралеўскіх палацаў у Казерце і ў Парцічы.
У 1759 годзе старэйшы брат яе мужа Фердынанд VI памёр не пакінуўшы спадчыннікаў і Карл і Марыя-Амалія сталі каралём і каралевай Іспаніі. У тым жа годзе яны пераехалі з Неапаля ў Мадрыд. Праз год каралева памерла ад сухот. Карл быў глыбока засмучаны стратай, і ў будучыні так і не жаніўся.
Генерал арміі
Генера́л а́рміі — персанальнае воінскае званне ва ўзброеных сілах шэрагу дзяржаў. У тых узброеных сілах, дзе ёсць званне маршала ці фельдмаршала, званне генерал арміі звычайна другое па старшынстве; там жа, дзе такіх званняў няма, чын генерал арміі з'яўляецца вышэйшым (напрыклад, у ЗША і Украіне).
Могуць быць і выключэнні, напрыклад у Іспаніі вышэй чыну (поўны) генерал існуе званне генерал-капітан, якое прыблізна адпавядае званню генерал арміі ці званню фельдмаршал у некаторых еўрапейскіх узброеных сілах.
Пад уплывам Францыі, СССР або ЗША званне «генерал арміі» было ўведзена таксама ў шэрагу іншых узброеных сілах, у прыватнасці, усходнееўрапейскіх: як у міжваенны перыяд (Польшча, Чэхаславакія), гэтак і ў часы існавання Варшаўскага дагавора (Балгарыя, Народная армія ГДР, Венгрыя, Румынія, Югаславія). Уведзена званне «генерал арміі» і ў іншых сацыялістычных дзяржавах: Куба, В’етнам, Манголія, КНДР.
З іншых дзяржаў, ва ўзброеных сілах якіх існуе воінскае званне «генерал арміі» ці супадальнае з ім па значэнні, можна паказаць: Ангола, Балівія, Бразілія, Буркіна-Фасо, Габон, Гвінея, Інданезія, Камерун, Кот-д’Івуар, Ліберыя, Маўрытанія, Марока, Мазамбік (існавала з 1975 па 1990), Панама, Парагвай, Перу, Тога (дзе гэта воінскае званне з'яўляецца адзіным генеральскім званнем), Эквадор і Цэнтральна-Афрыканская рэспубліка.
У постсавецкіх дзяржавах воінскае званне «генерал арміі» існуе ў Расіі, Украіне, Казахстане, Кыргызстана, Туркменістане, Таджыкістане; а таксама прадугледжана, але ні разу не прысвойвалася ў Узбекістане, Грузіі, Арменіі, Азербайджане.
.sd
Toppdomän
Прыбар (Буда-Кашалёўскі раён)
Пры́бар (, Прибор) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Размяшчэнне
У 24 км на поўнач ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 72 км ад Гомеля.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XIX стагоддзя як вёска ў Гарадзецкай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні. У 1858 годзе ў складзе маёнтка Прыбар, у валоданні памешчыка Варварына. У 1870 годзе пачатку працаваць сукнавальня. Па перапісе 1897 года знаходзіўся хлебазапасны магазін. У 1909 годзе 331 дзесяцін зямлі, млын.
З 20 жніўня 1924 года да 1939 года цэнтр Прыбарскага сельсавета Гарадзецкага, з 4 жніўня 1927 года Рагачоўскага, з 5 красавіка 1936 года Буда-Кашалёўскага раёнаў Бабруйскай (да 26 ліпеня 1930 года) акругі, з 20 лютага 1938 года Гомельскай вобласці.
Чумашы
Чу́машы (саманазвы: Ughuigh, Oxoix; Chumash) — індзейскі народ у Каліфорніі (ЗША). Раней насяляў узбярэжжа ў раёне Санта-Барбары і паўночныя астравы Чанел. Агульная колькасць (2018 г.) - 3 700 чал.
Гісторыя
Большасць гісторыкаў атаесамляюць чумашаў з нашчадкамі найбольш старажытных пасяленцаў у Каліфорніі. На астравах Чанел знойдзена старажытнае паселішча, што існавала 11 тысяч гадоў таму. Месца, населенае чумашамі, лічыцца адным з найбольш прыдатных для жыцця з пункту гледжання наяўнасці рэсурсаў. Некаторыя даследчыкі мяркуюць, што да прыбыцця еўрапейцаў чумашы мелі кантакты з палінезійцамі.
У 1821 — 1845 гг. Каліфорнія з'яўлялася часткай Мексікі. Галоўную ролю ў кіраванні тут адыгрывалі ваенныя, пад уладу якіх перайшлі каталіцкія місіі. Чумашы і іншыя прыбярэжныя народы пакутвалі ад жорсткай эксплуатацыі. У 1824 г. яны арганізавалі паўстанне.
Пасля далучэння Каліфорніі да ЗША былі прыняты меры для забеспячэння мірных адносін з індзейцамі, але яны тлумачыліся на карысць белага насельніцтва. На поўдні штата існавала практыка прымусовага рассялення індзейцаў у жывёлагадоўчых гаспадарках.
У 1853 г. частка чумашоў была пераселена ў рэзервацыю, створаную для прадстаўнікоў некалькіх прыбярэжных індзейскіх народаў, але ў 1863 г. яна фактычна была ліквідавана, а яе чальцы пераселены ў новую меньшую па плошчы рэзервацыю. У нашы дні іх нашчадкі складаюць асобнае племя Tejon, якое прызнаецца федэральным ўрадам ЗША ў якасці аўтаномнай нацыі. У 1901 г. чумашы атрымалі права на асабістую рэзервацыю, плошча якой крыху перавышае 51 га. У нашы дні яна кіруецца дэмакратычна выбраным урадам з 5 асоб.
Традыцыйная культура
Асноўнымі гаспадарчымі заняткамі чумашоў былі рыбалоўства, збор ракавін малюскаў і жалудоў, у меньшай ступені — паляванне. Чумашы былі выдатнымі будаўнікамі лодак, карысталіся сеткамі і гарпунамі, лавілі акул і нават кітоў. Значную частку ежы складалі малюскі. З іх ракавін вырабляўся бісер, якім карысталіся многія каліфарнійскія плямёны. На мове суседніх народаў чумаш значыў "вытворца ракавін". Для вырабу прылад працы багата выкарыстоўваўся абсідыян.
Мужчыны і жанчыны мелі вопратку ў выглядзе фартухаў з раслінных валокнаў. У зімовыя месяцы выкарыстоўвалася адзенне з футра. Яно ўпрыгожвалася бісерам, пер'ем, плеценымі валасянымі косамі. Мужчыны апраналі футравыя галаўныя ўборы з пер'ем.
Чумашы жылі ў вёсках. Згодна апісанням іспанцаў, яны ўяўлялі сабою групы круглявых хацін, што складаліся з каркаса, пакрываліся травою і скурамі. Дыяметр хаціны быў каля 2 м — 3,5 м, вышыня — каля 2 м. Знутры знаходзіліся каркасныя ложкі, крытыя травянымі цыноўкамі і агмень для прыгатавання ежы. У даху мелася дымавая адтуліна. Уваход рабіўся з усходняга боку. Вёскі будаваліся каля водных крыніц. З пачаткам іспанскай каланізацыі іх пераносілі бліжэй да місій.
Асновай грамадства была вясковая абшчына. Кожная вёска мела свайго правадыра. Прычым, ім маглі стаць як мужчына, так і жанчына. Відавочна, улада перадавалася па спадчыне, але ў любым выпадку правадыр з'яўляўся найбольш багатым чальцом абшчыны. Паміж вёскамі чумашаў існавала складаная сістэма абмену. Былі вёскі, якія спецыялізаваліся на пэўнай вытворчасці. Яны аб'ядноўваліся ў палітычныя і сваяцкія саюзы. Знутры абшчын назіралася матэрыяльная і сацыяльная стратыфікацыя паміж сем'ямі. Вучоныя заўважаюць, што яна сфарміравалася ўжо ў перыяд паміж 1150 г. і 1300 г. , калі пачалося інтэнсіўнае развіццё чумашскай культуры.
Фальклор прадстаўлены міфамі, песнямі, казкамі і легендамі. У кожнай вёсцы меўся пляц для сумесных цырымоній і танцаў. Распаўсюджаныя музычныя інструменты: касцяныя флейты, свістулькі, бразготкі, музычны лук.
Рэлігія
Традыцыйная рэлігія чумашоў заснавана на веры ў багоў і духаў, а таксама магіі. Згодна старажытнай міфалогіі сусвет падзяляецца на свет людзей, што трымаецца дзвюмя змеямі, падземны свет і нябесны свет. Да падзелу сусвета існавалі першасныя людзі, што потым ператварыліся ў жывёл і перасяліліся на неба. Галоўную ролю сярод іх адыгрывае Арол. На зямлі кіруе багіня Хуташ.
Арганізацыяй рытуалаў займаўся правадыр. Акрамя таго сярод чумашоў вылучаўся пласт шаманаў, якія забяспечвалі сувязь суайчыннікаў са светам багоў і хтанічнымі сіламі. Яны лічылі, што для сусвету характэрна сталая зменлівасць. Будучае прадракалі дзякуючы астралогіі. Для сувязі са звышнатуральнымі істотамі і духамі мёртвых ужывалі галюцынагены, вынікі кантактаў з імі адлюстроўвалі петрогліфамі.
У канцы XVIII - сярэдзіне XIX ст. чумашы прынялі каталіцызм, аднак для сучасных прадстаўнікоў гэтага народа характэрны вельмі фармальныя адносіны да рэлігійных культаў.
Юлійскія Альпы
Юлійскія Альпы (Juliske Aipe, Alpi Giulie) — горы ў славенскай Крайне і Італіі, паўднёвае адгалінаванне Усходніх Альпаў. Даўжыня каля 100 км, вышыня да 2863 м (гара Трыглаў, самая высокая ў Славеніі). Складзеныя пераважна вапнякамі, развіты карст. Да вышыні 1800—1900 м — шыракалістыя і хвойныя лясы, вышэй — горныя лугі. Нацыянальны парк Трыглаў.
NGC 7444
NGC 7444 (іншыя абазначэнні — PGC 70219, MCG -2-58-16) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кэнсукэ Нагаі
(永井 謙佑; нар. ) — японскі футбаліст. У 2010—2019 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Гвардзейская
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Лявонпаль Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Высокае (Столінскі раён)
Высо́кае (, Высокое) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Альшанскага сельсавета.
Герб Французскай Палінезіі
Герб Французскай Палінезіі  быў прыняты ў 1984 годзе.
Бербашы
Бербашы́ (, Бербаши) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мірскага сельсавета.
Герб Французскай Палінезіі
Апісанне герба
На белым крузе намалявана чырвонае каноэ з чырвонымі парусамі і 5 людзей чорнага колеру ў ім. За ім 10 залатых сонечных прамянёў у верхняй частцы герба. У ніжняй частцы намалявана 5 сініх хваль.
Абгрунтаванне сімволікі
5 людзей у каноэ сімвалізуюць 5 архіпелагаў Французскай Палінезіі. Сонечныя прамяні прысутнічаюць у якасці крыніцы жыцця. Сінія хвалі паказваюць значнасць мора ў жыцці дзяржавы. Мора з'яўляецца крыніцай дастатку.
Меркаванне вольнага шляхціца аб двух неабходных параграфах на сейміку 1608 года
«Меркава́нне во́льнага шля́хціца аб двух неабхо́дных пара́графах на се́йміку 1608 года» — ананімны вершаваны твор антыклерыкальнага кірунку. Выдадзены на польскай мове ў Ракаве (Польшча, 1608). Мяркуюць, што напісаў яго шляхціц з-пад Полацка ці Віцебска.
Галоўнае патрабаванне аўтара — прадухіліць пагрозу для шляхецкага права і свабоды з боку каталіцкага духавенства, не дапускаць яго ўмяшання ў дзяржаўную палітыку, забяспечыць падзел свецкай і царкоўнай юрысдыкцыі, бо ксяндзы, адчуваючы беспакаранасць, адмоўна ставяцца да правапарадку ў краіне. На разгляд шляхты ўносіцца прапанова прыняць такія рашэнні, каб для свецкіх спраў не шукаць справядлівасці ў свяшчэннаслужыцеляў.
Зімніца
Зімні́ца (, Зимница) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Падгор’еўскага сельсавета.
Да 15 студзеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Вяйнянскага сельсавета, да 26 сакавіка 1987 года — у склад Кадзінскага сельсавета (у 1965—1983 гадах — Дарскі сельсавет).
Конкурс песні Еўрабачанне 1992
Пераможцам стала прадстаўніца Ірландыі Лінда Марцін з песняй «Why me»; Лінда стала трэцяй выканаўцай ў гісторыі конкурсу, якой удалося займаць як першае, так і другое месца (яна была другой на конкурсе 1984). Музыка і словы песні былі напісаныя Джоні Логанам, які стаў першым песеннікам, творы якога тройчы станавіліся пераможнымі на конкурсе Еўрабачанне.
Карл Юнгхольц
Карл Юнгхольц (Karl Jungholz;,  — , ) — эстонскі рэжысёр, акцёр, педагог.
Біяграфія
У 1901-05 кіраваў тэатральным гуртком «Таара» у Тарту. У 1907-08 працаваў у тэатры «Ванемуйнэ», з 1909 — у тэатры «Эстонія». Спрыяў сцвярджэнні рэалізму ў эстонскім сцэнічным мастацтве. Лепшыя пастаноўкі: «Атэла» 1910), «Кароль Лір» (1911), «Гамлет» (1913) Шэкспіра, «На хутары Пювэ» (1911, 1925), «Пярэварацень» (1915) Кіцберга, «Эгмант» Гётэ (1912), «Вільгельм Тэль» Шылера (1921) і інш.
Дамінова (гміна)
Даміно́ва (Dominowo) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сьрэдскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Дамінове. Плошча гміны складае 79,36 км². Станам на 2011 год у гміне Дамінова пражывалі 2932 чалавекі, шчыльнасць — 37 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 19 салецтваў.
Эдмунд Хілары
Сэр Эдмунд Персіваль Хілары KG ONZ KBE (Sir Edmund Percival Hillary,  — ) — новазеландскі даследчык і альпініст, першы заваёўнік Эверэста (29 мая 1953) разам з Тэнцынгам Норгэем. Ганаровы грамадзянін Непала.
Біяграфія
У 1955-58 гадах кіраваў групай новазеландскіх даследчыкаў у складзе Трансантарктычнай экспедыцыі краін Брытанскай садружнасці, дасягнуў Паўднёвага полюса (1958). У 1960-61 гадах узначальваў экспедыцыю ў Гімалаях па вывучэнні працэсаў акліматызацыі ва ўмовах доўгатэрміновага ўзыходжання на вялікіх вяршынях; у 1967 годзе зрабіў першаўзыходжанне на гару Гершэль (Антарктыда, вышыня 3335 метраў); у 1977 годзе падчас экспедыцыі па рацэ Ганг упершыню падняўся да яе вытокаў. Займаўся арганізацыяй будаўніцтва школ, бальніц, аэрадромаў для шэрпаў.
Сцяпное генерал-губернатарства
thumb|400 px|[[Сярэднеазіяцкія ўладанні Расіі ў пачатку XX стагоддзя
Беражна
Бе́ражна (, Бережно) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мірскага сельсавета.
Гісторыя
У пісьмовых крыніцах згадваецца з першай чвэрці XVI стагоддзя. Паводле мясцовага падання, першым жыхаром Беражна быў рыбак. У першай палове XVI стагоддзя належала маршалку дворнаму Юрыю Іванавічу Ільінічу. Уваходзіла ў склад маёнтка Мір. Існавалі прыстань на Нёмане, склады («спіхлеры») для тавараў. Беражна размяшчалася на гандлёвым шляху Менск—Мір. У 1526 годзе згадваецца як адзін з пунктаў на шляху аўстрыйскага пасла Сігізмунда Герберштэйна ў Маскву. У XVII—XVIII стагоддзях у складзе Мірскага графства Новагародскага ваяводства. У 1647 годзе ў Беражна 24 двары.
У 1793 годзе, у выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай, у інкарпаравана склад Расійскай імперыі, вёска Навагрудскага павета Мінскай губерні. Жыхары вескі займаліся земляробствам, сплавам лесу, лавілі рыбу. Мелі вядомасць мясцовыя лоцманы. У час Першай сусветнай вайны вёска з 1915 да снежня 1918 гадоў акупіравана германскімі войскамі і ўваходзіла ў склад Обер-Оста, рэгіён Беласток-Гродна. У снежні 1918 года раён вёскі заняты часткамі РСЧА. З 1 студзеня да 27 лютага 1919 года вёска ўваходзіла ў склад Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусі. З 27 лютага да красавіка 1919 года ў складзе Літоўска-Беларускай ССР.
У красавіку 1919 года вёска занята польскімі войскамі. З ліпеня 1919 года да верасня 1920 года вёска зноў пад кантролем савецкай улады, але ў выніку польскага наступлення ў вёсцы ўстаноўлена польская ўлада. Вёска ўвайшла ў склад новаўтворанага Баранавіцкага павета Брэсцкай акругі Грамадзянскага ўпраўлення Усходніх зямель (ГУУЗ). З 12 снежня 1920 да 1939 гадоў вёска ўваходзіла ў Стаўбцоўскі павет Упраўлення прыфрантавых і этапных тэрыторый, а з 4 лютага 1921 года ў Навагрудскім ваяводстве. У 1928 годзе тут адкрыта сельскагаспадарчая школа па падрыхтоўцы хатніх гаспадынь, якая валодала 29 га зямлі. Маёнтак у Беражна належаў палкоўніку Тамялоўскаму.
У верасні 1939 года, у выніку польскага паходу РСЧА, вёска перайшла да СССР і ўвайшла ў склад Баранавіцкай вобласці Беларускай ССР. У час Вялікай Айчынай вайны ў чэрвені 1941 года акупіравана нямецкімі войскамі. Вызвалена ў ліпені 1944 года часцямі РСЧА ў ходзе Беларускай аперацыі 1944 года.
У савецкі час і ў канцы XX стагоддзя ў вёсцы працавала пачатковая школа.
Конкурс песні Еўрабачанне 1991
Вядучымі конкурсу сталі Тота Кутуньё і Джыльёла Чынквеці — італьянскія пераможцы «Еўрабачання» мінулых гадоў. У адрозненне ад мінулага года відэапаштоўкі паказвалі архітэктурныя помнікі Рыма і канкурсантаў на іх фоне, якія выконвалі вядомую італьянскую песню.
У гэтым годзе перамагла Швецыя з песняй «Fangad av en stormvind», якую выкананала Карола. Пры гэтым, столькі ж ачкоў набрала Францыя з песняй «C’est le dernier qui a parle qui a raison», выкананай Амінай, але правілы прадугледжвалі, што ў выпадку нічыёй за першае месца перамагае краіна, якая атрымала найбольшую колькасць ачкоў (12 ачкоў, 10 і гэтак далей). Абедзве краіны набралі па чатыры максімальныя ацэнкі «12», але «10» у Швецыі было 5 разоў, у той час як Францыя атрымала гэтую ацэнку толькі ад дзвюх краін. Такім чынам Карола з Швецыі стала пераможцам, а Францыя атрымала другое месца.
South Park
Паўднёвы парк (South Park) — амерыканскі мультсерыял.
Гісторыя шоу
Гісторыя шоу пачынаецца ў 1993 годзе, калі два студэнта Універсітэта Каларада, Паркер і Стоўн, стварылі кароткаметражны мультфільм «Ісус супраць Фросці» («Jesus vs. Frosty»). У гэтым даволі груба зробленым фільме ўдзельнічалі прататыпы будучых хлопчыкаў з «South Park».
Кіраўнікі «Fox» бачылі гэты фільм, і ў 1995 годзе Браян Грэден (Brian Graden) даручыў Паркеру і Стоўну стварыць другую кароткаметражку, для таго каб разаслаць яе сябрам у выглядзе каляднай відэа-паштоўкі. Мультфільм пад назвай «Дух каляд» або, іншая назва, «Ісус супраць Санты» («The Spirit of Christmas»; «Jesus vs. Santa») утрымоўваў сцэны рукапашнай дуэлі паміж Ісусам і Санта-Клаусам. (Пазней гэты відэафрагмент быў скарыстаны ў шоу, у эпізодзе «A Very Crappy Christmas».) Відэафрагмент хутка стаў хітом і атрымаў шырокае распаўсюджванне, у тым ліку праз Інтэрнэт. Гэта прывяло да абмеркавання ідэі аб стварэнні серыяла — спачатку з Fox, затым з Comedy Central, дзе 13 жніўня 1997 года і адбылася прэм'ера. (Варта зазначыць, што існуе і першапачатковы, які выйшаў толькі пазней на DVD варыянт пілотнай серыі з некаторымі адрозненнямі ад той што выйшла версіі.)
Правакацыйны, адкрыты і нават, часцяком, абразлівы характар шоу хутка прывёў да пратэстаў з боку шэрагу грамадскіх дзеячаў, і тавары з сімволікай шоу (асабліва футболкі) былі забароненыя ў некаторых школах і іншых грамадскіх месцах. Гэтыя інцыдэнты моцна нагадвалі забароны на футболкі з малюнкам Барта Сімпсана ў пачатку 1990-х, пасля таго як «Сімпсаны» былі абвінавачаныя ў распаўсюджванні падлеткавай злачыннасці. Comedy Central абараніў «South Park», паказаўшы на тое, што шоу мае тэлевізійны рэйтынг TV-MA (толькі для сталай аўдыторыі) і паказваецца толькі ў начныя гадзіны, калі дзеці, хутчэй за ўсё, не могуць яго глядзець.
У 1999 года выйшаў паўнаметражны анімацыйны фільм «Саус-Парк: вялікі, доўгі і неабрэзаны» (South Park: Bigger, Longer & Uncut).
11 лістапада 1999 года, праз 4 месяца пасля прэм'еры «South Park: Bigger, Longer & Uncut» у кінатэатрах ЗША, актрыса Мэры Кэй Бергман, якая агучыла ўсе жаночыя ролі ў мультсерыяле і ў паўнаметражным фільме, пакончыла жыццё самагубствам у сваёй хаце ў Лос-Анджэлесе.
…
У 2005 годзе шоу атрымала прэмію Эммі за эпізод «Лепшыя сябры назаўжды».
Эрык Картман у эпізодзе 2002 года сказаў: «Незалежнае кіно — гэта калі каўбоі-педыкі ядуць пудынг і спазнаюць сваю сексуальнасць». Перад прэм'ерай «Гарбатай гары» у 2005-м стваральнікі серыяла заявілі, што пададуць у суд на Энга Лі, калі каўбоі ў фільме ядуць пудынг. Судовага працэсу не адбылося — героі фільма ў асноўным ядуць кансерваваныя бабы.
Персанажы
Як персанажы, так і становішча серыяла наўмысна зробленыя вельмі прымітыўна, як быццам усё выразана нажніцамі з каляровай паперы. Для стварэння персанажаў быў скарыстаны CorelDRAW, анімацыя выкананая ў Maya. Для параўнання: адзін эпізод «Сімпсанаў» ствараецца ў сярэднім за шэсць месяцаў, у то час як некаторыя эпізоды «Саут-Парк» ствараліся ўсяго за тры дні. Гэта дазваляе серыялу аператыўна адлюстроўваць падзеі рэальнага жыцця.
Асноўныя персанажы
Галоўнымі героямі мультсерыяла з'яўляюцца чатыры вучні амерыканскай пачатковай школы:
Адчувальны скептык, часам самаздаволены і паддаецца ўплыву. У выяве Кайла фактычна ўвасобілася альтер эга Мэта Стоуна, які гэтак жа, як і герой мультфільма, з'яўляецца яўрэем па нацыянальнасці. Аднак, у адрозненне ад героя, па сваіх духоўных перакананнях Мэт — агностык. Як і Стэн, Кайл часта дае разумную ацэнку ненармальным паводзінам акаляючых іх дарослых, хоць і больш эмацыйную і суб'ектыўную.
Прататыпам гэтага героя стаў Арчы Банкер, выдуманы персанаж некалі папулярнага ў ЗША камедыйнага серыяла «Усёй сям'ёй». Эрык часта з'яўляецца завадатарам канфлікту і задае праблематыку серыі. Ён вульгарны, агрэсіўны, мае нядужыя садысцкія схільнасці, нецярплівы да ўсяго чужога, распешчаны, грубы, варожы і, да ўсяго іншага, пакутуе на атлусценне. Ён расіст, таму ўвесь час абражае Кайла. Часам ён смяецца над Кенні праз яго беднату. У той жа час, яго паказныя і сацыапатычныя манеры часта гуляюць з ім злы жарт: іншыя хлопцы пагарджаюць Эрыкам, не разумеючы, як жа яго можна трываць. У шматлікіх частках Картман адкрыта супрацьстаіць астатнім тром персанажам. У серыі «Гнеў яўрэя» (Passion of the Jew) ён засноўвае неанацысцкую групоўку. Тым не менш, Картман не раз дэманструе свае звышнатуральныя здольнасці да вядзення бізнесу і лідарства. У некаторых серыях ён з лёгкасцю зарабляе грошы або схіляе іншых герояў (як дзяцей, так і дарослых) да дзеянняў, якія дапамаглі б яму дамагчыся ўласных мэтаў.
Выхадзец з надзвычай няшчаснай і беднай сям'і. Ён памяшаны на сексе і туалетным гумары. Маўленне персанажа дрэнна адрознае, паколькі ён носіць шчыльны, прылеглы да твару каптур (тым не менш, усё яго фразы сапраўды нясуць сэнсавую нагрузку). На працягу першых пяці сезонаў Кенні выступае ў ролі адвечнай ахвяры, якую, як і належыць, забіваюць мноствам абсурдных (а часам і пацешных) спосабаў. Гэта адбываецца з серыі ў серыю, але Кенні цудоўным чынам адраджаецца ізноў і ізноў (існуе толькі некалькі серый, дзе ён застаецца жывы). У канцы пятага сезону Кенні гіне па-сапраўднаму, таму ў наступных частках сябрам прыходзіцца шукаць яму замену: спачатку ў асобе Батт'рса, а затым — Твіка. Кенні ізноў становіцца адным з галоўных герояў у канцы апошняй серыі шостага сезону, і час ад часу рок па-ранейшаму наганяе яго.
C самага пачатку было задумана, што ў кожнай серыі Кенні будзе раптам гінуць якім-небудзь жахлівым чынам. Пасля гэтага Стэн звычайна крычыць: «Божа мой, яны забілі Кенні!» — а Кайл працягвае: «Сволачы!».
Не ведаю
«Не ведаю» (Nie wiem) — чорна-белы дакументальны фільм, зняты ў 1977 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім.
Апісанне фільма
Фільм уяўляе сабой «''прызнанне чалавека, які быў дырэктарам фабрыкі ў Ніжняй Сілезіі. Ён быў членам партыі, але выступаў супраць мафіёзнай арганізацыі членаў партыі, якая дзейнічала на гэтай фабрыцы ці ў рэгіёне. Тыя людзі кралі і спісвалі з заводскага рахунку. Ён не здагадваўся, што ў гэтай справе замяшаныя людзі вышэйшага ўзроўню. І яны яго дабілі''» (Кшыштаф Кеслёўскі). «''Ці быў я правы? Я не ведаю!''» — заключае мужчына.
South Park
Асноўныя персанажы
Вядома некалькі эпізодаў, дзе Кенні так або інакш з'яўляецца без каптура: у эпізодзе 402 The Tooth Fairy Tats 2000 мы бачым яго голым, але са спіны; у эпізодзе 504 The Super Best Friends відаць твар мёртвага Кенні, але ён абрыт нагала; у эпізодзе 706 Lil' Crime Stoppers Кенні зноў з'яўляецца голым са спіны (у душы); у эпізодзе 807 The Jeffersons Кенні з'яўляецца без каптура, але ў масцы; нарэшце, па здагадках фанатаў, менавіта Кенні ходзіць у кепцы і без каптура ў эпізодзе 905 The Losing Edge (ён выступае ў бейсбольнай камандзе пад нумарам 13). Аднак, галоўнае з'яўленне Кенні без каптура — гэта фінал поўнаметражкі Bigger, Longer & Uncut.
У некаторых сезонах у якасці асноўных таксама выступаюць персанажы:
Аднакласнік галоўных герояў, прыкаваны хваробай да інваліднага крэсла. Нічога не вымаўляе акрамя выкрыкаў "ЦІММІ!!!","ГАББЛЗ!!!" (клічка яго хатняга індыка),"ДЖЫМІ!!!","Гаўно" і іншай лухты. Упершыню ён з'явіўся, калі мультсерыял ужо заваяваў папулярнасць, — у пачатковых серыях чацвёртага сезону. Падчас шостага сезону Ціммі замяняў Кенні, падпяваючы асноўнай музычнай тэме, якая папярэднічае кожную серыю.
Нервовы, прастадушны, лёгка паддаецца ўплыву і запрыгонены, але ў той жа час іранічны і нават праніклівы аптыміст. Уладныя і дэспатычныя бацькі часта жорстка караюць яго. Звычайна Баттэрс знаходзіць падтрымку і/або пагардлівасць са боку Картмана, Кайла і Стэна.Забіў некалькі чалавек на чэмпіянаце па чачотцы,калі з яго нагі зляцеў чаравік. У дадатак да ўсіх іншых прыкрых асаблівасцей, дзень нараджэнні героя прыходзіцца на 11 верасня. «Другое я» Баттэрса — прафесар Хаос, выява, які нагадвае аб знакамітым суперзлодзее коміксаў доктары Думе. Ён усюды сее бязладзіцу і замяшанне.Разам са сваім напарнікам Дугі (Генерал Бардак) спрабаваў затапіць зямлю,знішчыць азонавы пласт зямлі і зачыніць сонца. Характар героя спісаны з рэжысёра мультфільма, Эрыка Стофа. Упершыню Баттэрс з'явіўся ў самім першым эпізодзе Cartman Gets An Anal Probe, але першую рэпліку вымавіў толькі ў другім сезоне; першая серыя, дзе Баттэрс гуляе значную ролю — Two Guys Naked In A Hot Tub (308).
Замяняў Кенні другую палову шостага сезону мультсерыяла.
Нервова нейравнаважаны чалавек, які жадае, каб яго ўсё пакінулі ў супакою. Гэта адзінае дзіця сапраўды пакутуе СДВГ, сіндромам, які згадваюць у адной з серый, завучы яго СПУ (сіндром парушэння ўвагі). Цяжкасці, якія выпрабоўвае Твік, часта непрыметныя за бліскучым камерцыйным поспехам вельмі добрапрыстойных бацькоў — уладальнікаў шыкоўнай кавярні. Яны стала пояць свайго сына кавы, прымаўляючы:«Сынок, супакойся, бугаёў кава». І Твік стала знаходзіцца ва ўзбуджаным стане, пакутуе нервовым цікам і няправільна зашпіляе гузікі кашулі. Першапачаткова Твік быў задуманы як галоўны другарадны персанаж, хоць з'явіўся толькі ў 17 эпізодзе 2 сезону. Пазней Баттэрс перасягнуў яго ў папулярнасці і прыцягнуў большую ўвагу публікі, таму зараз Твік гуляе малаважную ролю ў мультсерыяле.
Другарадныя персанажы
Акрамя хлопчыкаў, у мультсерыяле ўдзельнічае мноства персанажаў, якія вяртаюцца ў кожнай серыі.
Фантастычныя персанажы
і іншыя…
Сяргей Мікалаевіч Цюрэмнаў
Сяргей Мікалаевіч Цюрэ́мнаў (Сергей Николаевич Тюремнов; — ) — вучоны ў галіне брыялогіі, доктар біялагічных навук (1943).
Навуковая дзейнасць
Аўтар прац па асновах геалогіі і разведкі тарфяных радовішчаў, па балотнай расліннасці, стратыграфіі і генезісу радовішчаў торфу і сапрапелю, у тым ліку на тэрыторыі Беларусі.
Сярод апублікаванага:
Аўтадрызіна
Аўтадрызіна — самаходны няздымны сродак рэйкавага транспарту (буйная разнавіднасць дрызіны), які прыводзіцца ў рух пры дапамозе рухавіка ўнутранага згарання (звычайна аўтамабільнага тыпу). Блізкі аналаг аўтаматрысы. Ужываецца звычайна падчас рамонту і абслугоўвання шляху, кантактнай сеткі або іншых чыгуначных прылад для перавозкі персаналу, інструментаў, матэрыялаў і механізмаў, мантажу абсталявання, а таксама для інспэктарскіх паездак.
Класіфікацыя
Аўтадрызіны ў залежнасці ад іх прызначэння падзяляюцца на грузавыя і пасажырскія (службовыя); сярод грузавых асобна вылучаюцца аварыйна-аднаўленчыя аўтадрызіны.
Раней да аўтадрызін адносілі таксама лёгкія здымныя (да 300 кг) машыны, абсталяваныя матацыклетнымі рухавікамі (іх называлі таксама мотадрызінамі); як следства, існавала падраздзяленне аўтадрызін у залежнасці ад масы на здымныя і няздымныя. Да цяперашняга моманту такая класіфікацыя з'яўляецца састарэлай: здымныя машыны класіфікуюцца як мотадрызіны, тады як пад тэрмінам «аўтадрызіны» маюцца на ўвазе выключна няздымныя машыны.
П’ер Луіджы Берсані
Нарадзіўся ў Бетоле (рэгіён Эмілія-Раманья). Вывучаў філасофію ў Балонскім універсітэце. Быў членам Італьянскай камуністычнай партыі і Партыі дэмакратычных левых сіл.
У 1994—1996 займаў пасаду прэзідэнта правінцыі Эмілія-Раманья. У 1996—2001 паслядоўна быў міністрам прамысловасці, камерцыі і турызму, а затым міністрам транспарта (з 1999) у кабінетах Рамана Продзі, Масіма Д’Алема і Джуліяна Амата. Пасля пераходу левацэнтрыстаў у апазіцыю займаў розныя партыйныя пасты. У 2004—2006 таксама быў дэпутатам Еўрапарламента, удзельнічаў у працы камісіі па эканамічнай і грашовай палітыцы (ECON).
Аўтадрызіна
Канструкцыя
Автодрызіны могуць аснашчацца пад'емнымі кранамі грузападымальнасцю 1-5 т, мантажнымі вышкамі, вымяральнымі прыборамі і да т. п. Магутнасць рухавіка аўтадрызіны звычайна складае 100-250 к. с., максімальная хуткасць — 80-100 км/г.
П’ер Луіджы Берсані
У 2006—2008 займаў пост міністра эканамічнага развіцця ў кабінеце Рамана Продзі.
Аўтадрызіна
Канструкцыя
Грузавыя аўтадрызіны ўяўляюць сабой машыны на базе платформы (звычайна двухвосевай) і абсталеўваюцца карбюратарным рухавіком з механічнай перадачай альбо дызельным рухавіком з гідрадынамічнай перадачай. Машыны з дызельным рухавіком могуць выкарыстоўвацца ў якасці цягавага сродку для платформаў з грузам, які дасягае 60 т пры руху па перагоне і 300 т — пры правядзенні манеўровых работ; сілавы прывад такіх аўтадрызін, дзякуючы бесступенкаваму аўтаматычнаму рэгуляванню, забяспечвае максімальнае цягавы высілак пры крананні з месца, яго плыўная змена пры руху і магчымасць працы з кароткачасовымі перагрузкамі (да прыкладу, падчас руху на ўздыме).
П’ер Луіджы Берсані
На выбарах главы Дэмакратычнай партыі, якія адбыліся 25 кастрычніка 2009 і ў якіх прыняла удзел 2,5 мільёна чалавек, Берсані быў абраны старшынёй.
22 сакавіка 2013 прэзідэнт Італіі Джорджа Напалітана даручыў Берсані сфарміраваць новы ўрад.
Аўтадрызіна
Канструкцыя
Пасажырскія аўтадрызіны ўяўляюць сабой невялікія самаходныя крытыя вагоны (звычайна двухвосевыя) спецыяльнай канструкцыі, абсталяваныя сядзеннямі. Колькасць пасадачных месцаў — 20-30 (звычайна 24).
Некаторыя аўтадрызіны будуюцца на базе серыйных легкавых або грузавых аўтамабіляў. Такія машыны могуць быць як завадской зборкі, так і саматужнай вытворчасці.
Вялікае Сяло (Карэліцкі раён)
Вялі́кае Сяло́ (, Великое Село) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мірскага сельсавета.
Меркаванне пра выбранне новага караля
«Меркава́нне пра выбра́нне но́вага караля́» — беларускі ананімны твор палітычнага зместу другой паловы XVI ст. Прысвечаны выбранню новага караля Рэчы Паспалітай пасля смерці Жыгімонта II. Аўтар выступае ў падтрымку кандыдатуры сына Івана Грознага — Фёдара, які, на яго думку, установіць мірныя адносіны з Рускай дзяржавай і вырашыць многія эканамічныя і палітычныя праблемы. У творы падкрэсліваецца гістарычнае значэнне Маскоўскай Русі ў барацьбе з мангола-татарскім ігам і абароне інтарэсаў усіх славянскіх народаў, выказваюцца ідэі верацярпімасці і незадавальненне палітыкай польскіх кіруючых колаў у адносінах да Вялікага Княства Літоўскага, асуджаецца Люблінская унія 1569 года.
.sg
.sg — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Сінгапура.
Toppdomän
NGC 7445
NGC 7445 (іншыя абазначэнні — PGC 70178, MCG 6-50-15, ZWG 515.16, NPM1G +38.0473) — галактыка ў сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Лівійскі дынар
Ліві́йскі дына́р (دينار, код ISO 4217: LYD) — афіцыйная валюта Лівіі. Дзеліцца на 1000 дырхамаў (درهم). Звычайна лівійцы называюць свой дынар «джні» (ʒni) ці «джнэх» (ʒneh).
Гісторыя
Пад час уваходжання краіны ў склад Асманскай імперыі, у якасці валюты ўжываўся асманскі піястр, але аж да 1844 года, калі была ўведзена ліра, Лівія ўжывала паралельна і мясцовую валюту. Пасля пачатку італьянскай акупацыі, турэцкая ліра была заменена італьянскай лірай. У 1943 годзе, калі Лівія была падзелена на францзускую і брытанскую часткі, у якасці валюты ўжываліся французскі франк і ліра, выпушчаная брытанскімі вайсковымі ўладамі.
Пасля атрымання незалежнасці ў 1951 годзе была ўведзена ўласная валюта — лівійскі фунт (LYP). Ён дзяліўся на 100 піястраў і 1000 міліемаў. У 1971 годзе пасля прыходу да ўлады Муамара Кадафі, фунт быў заменены дынарам.
У наш час у абароце знаходзяцца банкноты наміналам 1/4, 1/2, 1, 5, 10, 20 і 50 дынароў розных гадоў выпуску.
Конкурс песні Еўрабачанне 1994
Конкурс песні Еўрабачанне 1994 — 39-ы конкурс песні Еўрабачанне. Прайшоў 30 красавіка 1994 года ў Дубліне (Ірландыя) на сцэне «Пойнт-дэпо». У адрозненне ад папярэдніх арганізатараў, што выйгралі два разы запар, Ірландыя вырашыла праводзіць у сябе конкурс 1994 года. У сувязі з вялікай колькасцю заявак на ўдзел, арганізатары ўвялі змены ў правілы — пяць краін, якія занялі апошнія месцы, прапускаюць наступны конкурс. Такім чынам, месцы Бельгіі, Даніі, Ізраіля, Славеніі, Турцыі, а таксама Італіі і Люксембурга, якія адмовіліся ад удзелу, занялі сем дэбютантаў — Эстонія, Літва, Венгрыя, Польшча, Румынія, Славакія і Расія. У трэці раз запар Ірландыя заваявала Гран-Пры з рэкорднымі 226 ачкамі за песню «Rock’n roll kids», выкананую Полам Харынгтанам і Чарлі Мак-Гетыганам. Другое месца заняла польская спявачка Эдзіта Гурняк, што з’яўляецца лепшым паказчыкам краіны-дэбютанта ў гісторыі конкурсу. Пры гэтым, на генеральнай рэпетыцыі Гурняк выканала адзін куплет сваёй песні на англійскай (гэта значыць недзяржаўнай) мове, што было забаронена правіламі. У выніку шэсць краін (пры неабходных 13-ці) запатрабавалі яе дыскваліфікацыі.
Кадзан
Кадза́н (火山列島, літаральна «вулканічныя астравы») — архіпелаг з трох вулканічных астравоў на захадзе Ціхага акіяна. Уваходзіць у склад Японіі. Агульная плошча — 29,71 км². Усё насельніцтва астравоў прадстаўлена японскімі ваеннаслужачымі (каля 400 чал).
Астравы Кадзан знаходзяцца ў 1150 км на поўдзень ад Токіа, але адміністрацыйна ўваходзяць у склад Такійскай прэфектуры. У раёне астравоў налічваецца 15 падводных і наземных вулканаў, некаторыя з якіх актыўны. Найвышэйшы вулкан Мінамі-Іодзіма на аднайменным востраве дасягае 916 м над узроўнем мора. Найбуйнейшы востраў — Іодзіма (20,6 км²)
Астравы былі адкрыты ў 1779 г. Джэймсам Кукам і ўпершыню падрабязна апісаны брытанскай навуковай экспедыцыяй 1827 г. З 1887 г. тут пачалі здабываць серу японскія рабочыя з суседніх астравоў Агасавара. У 1891 г. афіцыйна далучаны да Японіі.
У гады II Сусветнай вайны на востраве Іодзіма адбываліся баі паміж японскімі і амерыканскімі салдатамі. У наш час на ім знаходзіцца ваенная база японскіх сіл самааховы.
Цвёрдыя бытавыя адкіды
Цвёрдыя бытавыя адкіды (ЦБА, смецце) — тавары, якія страцілі спажывецкія ўласцівасці, найбольшая частка адкідаў спажывання. Штогод колькасць смецця узрастае прыкладна на 3 % па аб'ёме.
Склад
Цвёрдыя бытавыя адкіды ўяўляюць сабой складаную гетэрагенную сумесь.
Па марфалагічным прыкмеце ЦБА ў цяперашні час складаецца з наступных кампанентаў:
Вываз смецця
Для збору смецця існуюць адмысловыя вёдра. З вядзёр смецце пераносяць у кантэйнеры для цвёрдых бытавых адкідаў. Кантэйнеры для цвёрдых бытавых адкідаў бяруць і перакульваюць у сябе смеццявозы
Князеўка (Магілёўскі раён)
Кня́зеўка (, Князевка) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Падгор’еўскага сельсавета.
Эландскі мост
Эландскі мост (Ölandsbron) — аўтадарожны мост у Швецыі, які злучае горад Кальмар на беразе Скандынаўскага паўвострава з горадам Фер'естадэн на востраве Эланд на ўсходзе ад Кальмара, перасякаючы тым самым праліў Кальмарсунд. Узімку праліў Кальмарсунд можа замярзаць, а ветравыя хуткасці цячэнняў звычайна не перавышаюць 4 км/г.
Даўжыня моста роўная 6 072 метра, ён мае 156 апор і характэрны горб у заходняй яго частцы, створаны, каб забяспечыць 36-метровы прасвет суднаў, якія праходзяць пад мостам. Мост з’яўляецца самым доўгім у Швецыі. Эрэсунскі мост перавышае яго па даўжыні, але толькі частка яго знаходзіцца ў Швецыі.
Даўгінава (Мёрскі раён)
Знаходзіцца на рацэ Волта, за 17 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Мёры, за 198 км ад Віцебска.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Чарасы, пазней (1927) у складзе гміны Лявонпаль Дзісенскага (з 1926 года Браслаўскага) павета Віленскага ваяводства.
Да 14 красавіка 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Мальцаўскага сельсавета, пасля — у склад Лявонпальскага сельсавета, з 9 ліпеня 1965 года да 20 сакавіка 2009 года з’яўлялася цэнтрам Даўгінаўскага сельсавета, які 16 верасня 2010 года быў перайменаваны ва Узмёнскі.
.sh
.sh — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Вострава Святой Алены.
Toppdomän
Сафія Насаўская
Сафія Насаўская (ням. Sophia Wilhelmine Marianne Henriette von Nassau; 9 ліпеня 1836 – 30 снежня 1913) – каралева Швецыі і Нарвегіі ў якасці жонкі караля Оскара II. Яна была каралевай Швецыі на працягу 35 гадоў, даўжэй, чым хто-небудзь да яе, і каралевай з найдаўжэйшым стажам да 2011 года, пакуль яе не перагнала каралева Сільвія. Яна таксама з’яўляецца апошняй жанчынай, якая афіцыйна стала каралевай удовай Швецыі.
Ранні перыяд жыцця
Сафія была малодшай дачкой Вільгельма, герцага Насаўскага, ад другой жонкі прынцэсы Паўліны Фрыдэрыкі Мары Вюртэмбергскай.
Яе бацька памёр, калі ёй было тры, і яго змяніў зводны брат Адольф, вялікі князь Люксембургскі. Сафію вучылі прыватныя настаўнікі, ў той час гэта лічылася прыдатнай адукацыяй для прынцэс. Яна была навучана фехтаванню, спорту, які звычайна прызначаны для мужчын, каб умацаваць спіну і выправіць паставу. Сафія мела зносіны з навукоўцамі і мастакамі, і двор Насава лічыўся больш дэмакратычным, чым тое, што было звычайна ў большасці нямецкіх двароў. Яна рана вывучыла англійскую мову і адчула сімпатыю да брытанскай парламенцкай сістэмы. Мова, на якой размаўлялі ў яе дзяцінстве, была не нямецкая, а англійская. Сафія атрымала тое, што называюць выхаваннем, больш падобным да віктарыянскага стылю жыцця сярэдняга класа, якому яна аддала перавагу, а не каралеўскаму. Браты называлі яе Unsere demokratische Schwester (наша дэмакратычная сястра). Яе апісвалі як сур’ёзную, разумную і паслухмяную, цікавілася мовай і гісторыяй: яна таксама была па-сапраўднаму рэлігійнай.
У 1848 годз яна стала сведкам паўстання ў герцагстве Насаў, якое было падаўлена яе маці і братамі. Зіму 1853–54 гадоў яна правяла разам з маці пры двары цёткі па маці ў Санкт-Пецярбургу ў Расіі. Яе цётка па маці, прынцэса Шарлота з Вюртэмберга, была замужам за вялікім князем рускім Міхаілам Паўлавічам. Паездка была зроблена не дзеля таго, каб дамовіцца пра шлюб з рускім князем, бо маці не хацела, каб яна прыняла зварот у іншую веру, што было б неабходна, а каб яна вывучыла жыццё на вялікім двары. Падчас свайго знаходжання ў Расіі яна была вучаніцай піяніста Антона Рубінштэйна. Сафія і яе маці былі вымушаныя пакінуць Расію на пачатку Крымскай вайны. Пасля смерці маці ў 1856 годзе Сафія жыла са сваёй зводнай сястрой, прынцэсай Марыяй Вільгемін Відскай.
У ліпені 1856 года ў летняй рэзідэнцыі сваёй сястры Марыі Манрэпас за межамі Насава яе наведаў шведскі прынц Оскар, герцаг Эстэрготландскі. Оскар быў другім жывым сынам дзеючага караля. Пасля смерці свайго старэйшага брата Густава ў 1852 годзе ён стаў будучым спадчыннікам шведскага прастола, таму што яго брат, дзеючы наследны прынц, не змог нарадзіць больш дзяцей з жонкай. Таму палітычна неабходна было, каб Оскар ажаніўся. У 1855-56 гадах Оскара адправілі наведаць розныя каралеўскія двары ў Еўропе, каб знайсці прыдатнага шлюбнага партнёра як па рангу, так і на ўласны густ. Ён наведаў брытанскі двор, але не пажадаў ажаніцца з прынцэсай Мэры Кембрыджскай, а прапанаваныя ім бельгійскія і прускія прынцэсы не хацелі выходзіць за яго замуж. Шлюб Сафіі і Оскара не варта разглядаць як дамоўлены шлюб: Оскар атрымаў свабоду выбіраць прынцэсу, якая яму спадабалася, з мноства двароў, якія ён наведваў, а на Сафію, якую раней прапаноўвалі, не хацелі аказваць ціск. Аднак Сафія і Оскар узаемна палюбілі адзін аднаго.
Герцагіня і кронпрынцэса
Сафія і Оскар пажаніліся 6 чэрвеня 1857 года ў замку ў Вісбадэн-Бібрыху. Сафія прыбыла ў горад Стакгольм з Оскарам 19 чэрвеня 1857 года, і яе сустрэла шведская гаспадыня мантый графіня Вільгельміна Бондэ і яе фрэйліна Аўгуста Егерхельм на караблі Travemünde. Там іх сустракалі салютамі, спевамі і натоўпамі. Па прыездзе ў Швецыю Сафію прынялі з вялікім энтузіязмам. Паколькі цяперашняя наследная прынцэса Луіза стала бясплоднай пасля нараджэння свайго апошняга дзіцяці, а старэйшы брат Оскара, наследны прынц Карл, не меў сына, і яго дачка не была прынята спадчынніцай трона ў адпаведнасці з цяперашняй канстытуцыяй, таму Сафія разглядалася як рашэнне праблемы пераемнасці і будучай каралевы. Па прыездзе яна была апранута ў сіняе, і таму яе празвалі Сіняй княгіняй. У палацы яе спачатку прадставілі каралеўскаму двару, а потым прадставілі каралеўскай сям’і ў салоне каралевы. Сустрэўшы караля, які на той момант быў ахарактарызаваны і пастаўлены пад рэгенцтва наследнага прынца, яна кінулася да яго, увяла і абняла яго.
У 1858 годзе ў Сафіі нарадзіўся сын, які забяспечыў дынастыю Бернадотаў і надаў ёй вялікую папулярнасць. Нараджэнне адбылося ў палацы Дротнінгхольм паводле старога пратакола двара, у якасці сведкаў быў увесь двор і члены ўрада, якія знаходзіліся ў зале за межамі спальні. Пасля смерці цесця караля Оскара I у 1859 годзе яе шурын стаў каралём Карлам XV, а муж – спадчыннікам.
Муж і жонка атрымалі ў якасці рэзідэнцыі палац Арвфурстэнс у Стакгольме. Сафію апісвалі як спакойную і кантраляваную, практычную і разважлівую. У яе былі добрыя адносіны са свякрухамі і нявесткай прынцэсай Яўгеніяй. Яе адносіны з Карлам XV і каралевай Луізай былі, аднак, напружанымі. Сама Сафія, якая была строга маральнай, не любіла легкадумнасці двара свайго шурына Карла XV пад уплывам Францыі.
Да 1861 года Сафія нараджала тры разы на працягу трох гадоў, і пасля гэтага яе здароўе было кволым. У тым жа годзе яна здзейсніла паездку ў Ніцу, каб вылечыць сваё здароўе, і працягвала здзяйсняць паездкі па стане здароўя. Наступная паездка была здзейснена ў 1863 годзе; на гэты раз у Германію. У 1864 годзе яна занялася будаўніцтвам іх летняй рэзідэнцыі Сафіера ў Эрэсуне, якая была названа ў яе гонар. У Сафіеры яны маглі падтрымліваць сувязь з дацкай каралеўскай сям’ёй у Фрэдэнсборгу на другім баку Эрэсуна. Сустрэчы ў Сафіеры часам атрымлівалі палітычнае вымярэнне як цэнтр сямейных саветаў.
Сафія праяўляла моцную дысцыпліну ў адносінах да сваіх дзяцей. Яе рашэнне аб грудным гадаванні, у той час незвычайнае для вышэйшага класа, прыцягнула ўвагу. Яна таксама выклікала ўвагу, калі ў 1869 годзе размясціла сыноў у дзяржаўнай школе, і не дазваляла вучыцца дома, што было традыцыяй у каралеўскім доме. Гэта была хрысціянская школа для хлопчыкаў Beskowska Skolan багаслова і вікарыя Густава Эмануіла Бяскова, пропаведзі якой яна часта наведвала. Сафія заўсёды вельмі шчыльна цікавілася рэлігіяй – цікавасцю, якую яна падзяляла са сваёй нявесткай Яўгеніяй, у кампаніі якой яе знаёмілі з рознымі хрысціянскімі галінамі. З 1866 года яна была старшынёй дабрачыннай арганізацыі Allmänna skyddsföreningen (Таварыства абароны) для бедных жанчын у Стакгольме.
Каралева Швецыі і Нарвегіі
Пасля смерці шурына 18 верасня 1872 года Сафія стала каралевай Швецыі і Нарвегіі. У той час была напружаная палітычная сітуацыя і патрабаванні да рэспублікі. Першапачаткова Оскар не карыстаўся папулярнасцю, але былі надзеі, што ён дазволіць кіравацца парадамі Сафіі, якая лічылася палітычна праніклівай. Акрамя таго, у Нарвегіі былі надзеі, што Сафія скарыстае свой уплыў на Оскара, каб увесці больш роўнае месца ў саюзе. Сафія была каранавана Оскарам у Стакгольме ў Швецыі 12 мая і ў Трондхейме (цяпер Тронхейм) у Нарвегіі 18 чэрвеня 1873. У Нарвегіі пара здзейсніла тур па краіне ў сувязі з каранацыяй, якая была апісана як трыумф.
У 1875 годзе кароль і каралева зрабілі тур па Еўропе. Яны спачатку наведалі Данію, а пасля Берлін, а потым і Дрэздэн. Візіт караля Альберта Саксонскага і яго каралевы Каралы Вазы ў Дрэздэне быў прызнаны значным, паколькі гэта азначала сімвалічны мір паміж дынастыяй Бернадотаў і адстаўленай дынастыяй Ваза, бо каралева Карола была ўнучкай зрынутага караля Густава IV Адольфа, і хай будзе вядома, што мінулае было забыта. Пасля Дрэздэна Сафія перапыніла тур па стане здароўя, а Оскар паехаў у Веймар і Расію. Яшчэ адной важнай падзеяй стала адкрыццё статуі Карла XIV Юхана ў Осла 7 верасня 1875 года, якая была адзначана вялікімі ўрачыстасцямі з запрошанымі замежнымі каралеўскімі і ваеннымі парадамі і лічылася памятнай нагодай для прапаганды. Яшчэ адной важнай падзеяй нарвежскай каралевы стала знаходжанне ў Мосе ў 1877 годзе былога кронпрынца Францыі Напалеона.