cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Іль-Джэзу
Адной з асноўных мастацкіх асаблівасцей царквы з’яўляецца ўнікальная фрэска на плафоне царквы. Напісаныя асаблівым чынам фігуры ствараюць ілюзію, што яны параць пад столлю і нават адкідаюць на яго цень, тады як на самой справе яны напісаны ў адной плоскасці.
Тытулярная царква
Царква ў святое імя Ісуса з’яўляецца тытулярнай дыяконіяй, кардыналам-дыяканам з тытулярны дыяконіі у святое імя Ісуса і кардыналам-свяшчэннікам з тытулам царквы з 28 чэрвеня 1988 года, з’яўляецца іспанскі кардынал Эдуарда Марцінес Самала.
Нэлі Андрэеўна Абухава
Нэлі Андрэеўна Абухава (нар., г. Грозны, Расія) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
У 1966—1967 гадах памочнік галоўнага мастака грозненскага завода. Скончыла ў 1973 годзе МАРХІ. У 1973—1974 гадах архітэктар, старэйшы архітэктар ДПІ «Фрунзэгарпраект»; у 1974—2003 гадах архітэктар, старэйшы архітэктар, вядучы архітэктар, загадчыца групай архітэктараў, ГАП ДПІ «Мінскпраект»; у 2004—2006 гадах ГАП ЗАТ «СпецСантэхБуд»; у 2008—2009 гадах ГАП ПВУП «ТДТІпраект»; у 2010—2012 гадах ГАП ТАА «Нармада».
Мае кваліфікацыйны атэстат Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Беларусі на ажыццяўленне функцый ГАП (2010).
Член прафсаюза працаўнікоў будаўніцтва і прамбудматэрыялаў з 1967 года; член Беларускага саюза архітэктараў з 1983 года, у 1992—2002 гадах сакратар першаснай арганізацыі БСА пры інстытуце «Мінскпраект», з 2011 года навуковы сакратар бюро савета ветэранаў БСА.
Пражывае ў Мінску на вул. Ясеніна, 87.
Творчасць
Асноўныя працы: аўтар ПДП Заходняга раённа г. Фрунзэ (1973—1974, у сааўтарстве); сааўтар праекта забудовы мікрараёна М. Горкага, Варвашэні, Крапоткіна, В. Харужай (1974—1976, у сааўтарстве); сааўтар праекта забудовы мікрараёна М. Горкага, Някрасава, Куйбышава, Сурганава (1976—1978, у сааўтарстве); аўтар праектаў забудовы мікрараёна Уручча-1, 2, 3 (1980—1987, у сааўтарстве); аўтар праектаў забудовы мікрараёнаў Лошыца-1, 2, Сухарава-6 (1988—1993, у суаўтарстве з М. Ключановічам); аўтар праекта карэктоўкі ПДП жылога раёна Лошыца з эскізам забудовы кварталаў (2000—2003), аўтар эскіза забудовы жылога раёна Сцяпянка ў граніцах вуліц Карвата, Геалагічная, Высокая (2005—2007).
9-я танкавая дывізія СС «Хоэнштаўфен»
9-я танкавая дывізія СС “Хоэнштаўфен” — бронетанкавая дывізія, якая прымала ўдзел у баях як на усходнім, так і на заходнім фронце Другой Сусветнай вайны. Дывізія пачала фарміравацца па загаду ад 31 снежня 1942 года. Складалася дывізія з навабранцаў-немцаў 18-гадовага ўзроста і часткі дасведчаных салдат і афіцэраў дывізіі СС “Лейбштандарт Адольф Гітлер”. Першы бой дывізіі адбыўся ў сакавіку 1944 года каля ўкраінскага мястэчка Цярнопаль. Потым, у чэрвені 1944 года, дывізію перакінулі ў Нармандыю. Пасля адступлення з Францыі вайсковае фармаванне адыйшло ў раён галандскага горада Арнэм для папаўнення складу і рамонту тэхнікі. Была задзейнічана ў адбіцці парашутнай высадкі саюзнікаў у дадзеным раёне. Прымала ўдзел у ардэнскім наступе немцаў узімку 1944 – 1945 гадоў. Пасля паразы ў Ардэнах дывізія рушыла на ўсход, каб прыняць месца ў баях на захад ад Будапешта ў лютым-сакавіку 1945 года. Адступіла дывізія ў Аўстрыю, дзе здалася прасоўваючымся наперад амерыканскім войскам 5 траўня 1945 года каля аўстрыйскага горада Штайр.
Фармаванне
9-я танкавая дывізія СС “Хоэнштауфен” фармавалася паралельна з 10-й танкавай дывізіяй СС “Фрунсберг” ва Францыі ў лютым 1943 года. Асновай баявога складу дывізіі былі чальцы Імперскай службы працы. Першапачаткова дывізія фармавалася не як танкавая, а як матарызаваная дывізія (Panzergrenadier division), але ў кастрычніку 1943 года дывізія стала цалкам танкавай. Камандзірам дывізіі з часу яе фармавання быў обергруппенфюрар-СС Вільгельм Біттрых. Назва “Хоэнштаўфен” прыйшла з дынастыі Хоэнштаўфенаў — знатнага роду, які даў шмат каралёў і імператараў нямецкай дзяржаве ў 12-м і 13-м стагоддзі. Лічыцца, што дывізія названа ў гонар Фрыдрыха II Хоэнштаўфена, які жыў з 1194 па 1250 год.
Усходні фронт
Пасля акружэння 1-й танкавай арміі генерал-палкоўніка Ганса-Валенціна Хубэ каля горада Камянец-Падольскі на Украіне, генерал-фельдмаршал Манштэйн запатрабаваў дывізіі Хоэнштаўфен і Фрунсберг у сваё распараджэнне на прарыў да акружаных войскаў. Прыбылі дывізіі ў канцы сакавіка 1944 года, быў сфарміраваны ІІ танкавы копрус СС і атпраўлены на прарыў каля ўкраінскага горада Цярнопаль. Пасля цяжкіх баёў ва ўмовах веснавога бездарожжа корпус злучыўся з акружанымі войскамі. Пад час баёў дывізія панесла вялікія страты і была адпраўлена на папаўненне і рамонт ў тыл у красавіку. ІІ танкавы копрусс СС быў у якасці рэзерва групы армій “Паўночная Украіна”. Пасля высадкі саюзнікаў у Нармандыі корпус цалкам быў адпраўлены 12 чэрвеня ва Францыю абараняць горад Каен.
Нармандыя
Дывізія панесла страты ад авіяцыі саюзнікаў пад час руху на захад, таму прыбыла толькі 26 чэрвеня. Першапачатковы план атакі на плацдарм саюзнікаў пад Каенам быў немагчымы, бо брытанцы ўжо пачалі наступ на горад. Таму дывізіі, як і ўсяму корпусу, прыйшлося дапамагчы ў адароне горада саслабелым часткам вермахта. Дывізія вяла жорсткія бая да пачатку ліпеня, страты складалі 1200 чалавек забітымі. 10 ліпеня фармаванне адыйшло ў тыл за папаўненнем. Пасля пачатку новага брытанскага наступлення на Каен Хоэнштаўфен вярнулася на фронт, змяніўшы дывізію Фрунсберг. Праз пяць дзён цяжкіх баёў фармаванне адыйшло ў тыл на перафармаванне: разбітыя пяхотныя палкі дывізіі былі аб’яднаныя ў адзіны. Дывізія прымала ўдзел у баях супраць брытанцаў пад час наступальнай аперацыі саюзнікаў “Гудвуд”, з вялікімі стратамі, але дывізія вытрымала націск ворага. Канадцы распачалі аперацыю “Тоталайз” 8 жніўня 1944 года, дывізія вяла баі і адыходзіла, пазбыгаючы магчымасці патрапіць у “фалезскі кацёл” і трымаючы адкрытай вузкую дарогу з акружэння. Да 21 жніўня бітва за Нармандыю скончылася, немцы цалкам адыйшлі. У камандаванні дывізіі адбыліся змены: камандзірам стаў оберштурмбаннфюрэр Вальтэр Хатцэр. Хоэнштаўфен правяла некалькі ар’ергардных баёў пад час адступлення з Францыі і Бельгіі, а ў верасні 1944 года стомленая ад баёў дывізія была адпраўлена ў тыл за папаўненем у галанскі горад Арнэм. У той час у дывізіі было 7 тыс. чалавек з 15,9 тыс. чалавек, што былі ў канцы чэрвеня.
Арнэм
Пасля прыбыцця ў Арнэм, дывізія пачала выконваць заданні па перафармаванні. Большасць застаўшыхся баявых машын была пагружана на цягнікі, каб адправіцца на рамонт у Германію. Але 17 верасня 1944 года сюзнікі распачалі аперацыю “Маркет Гардэн”, таму дывізія была вымушана весці цяжкія баі ў бітве за Арнэм. 1-я брытанская парашутна-дэсантная дывізія высадзілася каля горада Остэрбек, што на захад ад Арнэма. Асэнсоўваючы пагорозу, Бітрых (які зноў стаў камандзірам дывізіі) загадаў дывізіям Хоэнштаўфэн і Фрунсберг падрыхтавацца да баёў. Тэхніка дывізіі была выгружана з цягнікоў, а рэмонтныя падраздзяленні хутка мянялі танкавыя тракі з транспарціровачных на баявыя. У дывізіі толькі адзін выведачны батальён, узброены колавай і паўколавай тэхнікай, быў здольны адразу ўступіць у бой. За восем дзён баёў дывізія дзейнічала галоўным чынам на захад і ў самім горадзе Арнэм, змагаючыся з акружанымі рэшткамі парашутыстаў, якія знаходзіліся пад Остэрбекам. Бітва за Арнэм была перамогай дывізіі. З дапамогай іншых нямецкіх фармаванняў дывізія разбіла брытанцаў, якія не малі цяжкага ўзбраення і былі ў меншасці. Не глядзячы на інтэнсіўнасць баёў, байцы дывізіі адносіліся да палонных з павагай, хаця і былі выпадкі асобных экзэкуцый над захопленымі ў палон. Бітрых потым узгадваў, што ўпорства і адвага брытанцаў нічым не хужэй за доблесць саветскіх войскаў.
Папаўненне і наспупленне ў Ардэнах
Пасля Арнэла дывізія рушыла ў Падэборн на адпачынак і папаўненне. 12 снежня 1944 года дывізія пайшла на поўдзень, у бок горада Мунштэрайфеля. Яна павінна была быць рэзервам 6-й танкавай дывізіі СС, часткай групоўкі, мэтай якой быў наступ у Ардэнах. Спачатку толькі выведчыя і артылерыйскія часткі дывізіі прымалі ўдзел у баях, але к 21 снежня дывізія ўступіла ў бой цалкам. Калі на паўночным кірунку наступ спыніўся, дывізія рушыла на прўдзень на дапамогу штурма Бастоні. Дывізія панесла цяжкія страты ў атаках на горад і пастаянныя атакі авіяцыі амерыканцаў. 7 студзеня 1945 года Гітлер загадаў спуніць аперацыю і загадаў часткам, прымаўшым удзел у наступленні, згуртавацца вакол Лоншампа. Дывізія прымала ўдзел у абароне гэтай тэрыторыі і падтрымлівала лініі камунікацыі з 5-й танкавай арміяй, што знаходзілася на поўдзень.
Аперацыя “Вясенняе абуджэнне”
На працягу канца студзеня 1945 года 9-я танкавая дывізія СС вяла баі на намецкай заходняй мяжы. У канцы месяца дывізія адыйшла на папаўненне ў горад Кайфенхайм-Майен. У канцы лютага дывізія была адпраўлена на ўсход Венгрыі як частка 6-ай танкавай арміі. Дывізія, як і большасць танкавых фармаванняў, прымала ўдзел у аперацыі “Вясенняе абуджэнне”: наступ у раёне возера Балатон з мэтай абароны нафтавых радовішч Венгрыі і вызвалення акружаных у Будапешце войск Вермахта. Атака распачалася 6 сакавіка 1945 года, не гледзячы на бездарожжа. З-за стану дарог дывізія не дасягнула месца пачатку атакі своечасова. Камбінацыя бруда і жорсткага савецкага адпора спыніла наступленне, а 16 сакавіка савецкі наспут вымусіў 6-ю танкавую армію адступіць. Дывізія вяла жорсткія баі з мэтай пазбегнуць савецкага акружэння, і 6 красавіка рэшткі дывізіі выйшлі з пасткі.
1931 год у гісторыі літаратуры
1931 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Усава
Усава — шматзначны тэрмін.
Баян-Улэгэйскі аймак
Баян-Улэгэйскі аймак або Баян-Улугэй/Баян-Улгій (Баян-Өлгий аймаг, Баян Өлгей аймағы; Бай Өлке — багаты край) — аймак Манголіі.
Геаграфія
Адзін працэнт усёй тэрыторыі займаюць лясы. На тэрыторыі аймака больш за 20 малых і вялікіх азёр, каля 400 рэк, ручаёў і крыніц.
У межах аймака размешчаны нацыянальны парк Алтай-Таван-Богд.
Клімат
Клімат рэзка кантынентальны.
Гісторыя
На тэрыторыі аймака шмат гістарычных помнікаў з шматлікімі каменнымі статуямі, наскальнымі малюнкамі.
Гэтая зямля стала месцам барацьбы паміж «белымі» і «чырвонымі» падчас Грамадзянскай вайны ў Расіі.
Насельніцтва
Аймак населены пераважна казахамі (93 %), астатнія — уранхайцы, тувінцы і халха-манголы. Зыходзячы з прыведзеных у табліцы даных можна ацаніць памеры знешняй міграцыі казахаў у Казахстан велічынёй прыблізна 30 тыс. чал. у перыяд 1991—1993 гадоў. У наступныя гады, сутыкнуўшыся з цяжкасцямі адаптацыі і праблемамі эканамічнага плану, пэўная частка рэпатрыянтаў вярнулася ў Манголію.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Баян-Улугэй створаны ў 1939 і складаецца з 13 самонаў. Адміністрацыйным цэнтрам аймака з’яўляецца горад Улгій, у якім пражывае 28 448 чалавек (2009).
Хурал прадстаўнікоў грамадзян з’яўляецца органам заканадаўчай улады мясцовага самакіравання. Ён выдае заканадаўчыя акты па бюджэтна-фінансавых пытаннях, навуцы і адукацыі, сацыяльна-эканамічных пытаннях — гэта значыць па ўсіх пытаннях, якія датычацца развіцця аймака.
Губернатар аймакаў з’яўляецца прадстаўніком урада і ажыццяўляе выканаўчую ўладу ў дадзеным рэгіёне.
Гаспадарка
Асноўнай галінай народнай гаспадаркі ў аймаке з’яўляецца жывёлагадоўля. Адганяючы пашавай жывёлагадоўляй займаецца 11 078 пастухоўскіх гаспадарак, на кожнае з якіх прыходзіцца ў сярэднім 133 галавы жывёлы (2006, у 2005 — 120, 2004 — 117), што з’яўляецца самым нізкім паказчыкам сярод усіх аймакаў Манголіі (у сярэднім па краіне 204).
Агульнае пагалоўе (канец 2006) 1470,3 тыс. галоў жывёлы, у тым ліку: Штогод на знешнія і ўнутраныя рынкі пастаўляецца звыш за 2000 тон мяса, 850—900 тон воўны, 130 тон казінага пуху, 280—300 тыс. штук шкур усіх відаў жывёлы, рэалізацыя якіх забяспечвае ўнутраныя патрэбы аймакаў у таварах народнага спажывання і харчовых прадуктах.
Сродкі масавай інфармацыі
У аймаку выдаецца казахамоўная газета «Жаңа өмір» (Новае жыццё).
Беркут (АГАТ)
Беркут — беларускі беспілотны лятальны апарат, распрацаваны ААТ «АГАТ — сістэмы кіравання».
Распрацоўка
Стварэнне «Беркута» праводзілася на істотна мадэрнізаваных апаратах «Іркут-3» і «Іркут-10» расійскага ТАА «Іркут інжынірынг», аснашчаных падчас сумеснай ініцыятыўнай канструктарскай дзейнасці намаганнямі ААТ «АГАТ» новымі наземнымі і бартавымі сістэмамі кіравання. Заказчыкам выступала Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь. Праект прызначаўся для імпартазамяшчэння і забеспячэння сілавых ведамстваў тактычнымі беспілотнымі комплексамі малой далёкасці і блізкага дзеяння ўласнай распрацоўкі.
Характарыстыкі
У залежнасці ад мадыфікацыі характарыстыкі апарата могуць вар’іравацца. Класічны варыянт мае даўжыню 1,5 м і размах крылаў 2 м, а вышыню — 0,4 м. Максімальная ўзлётная маса «Беркута» складае 15 кг. ён здольны набіраць крэйсерскую хуткасць палёту да 100 км/г. Максімальная хуткасць складае 165 км/г, пры далёкасці палёту ў 35 км і вышыні ў 3000 м. Устаноўленая на беспілотніку апаратура радыёэлектроннай разведкі забяспечвае адрознівальную здольнасць 0,5 м, дакладнасць вызначэння каардынатаў вылучаных аб’ектаў не менш за 50 м.
Функцыянал
«Беркут» можа прыцягвацца да выканання разведкі мясцовасці, ажыццяўлення патрульна-наглядальных палётаў, правядзення спецыяльных маніторынгавых аперацый (ацэнка шкоды, кантроль пажаранебяспечнай абстаноўкі і інш.), выканання пошукавых аперацый і інш.
Беркут-1
Базавы варыянт дрона. Важыць 3,7 кг. Выкананы па звычайнай аэрадынамічнай схеме і абсталяваны электрарухавіком. Канструкцыя выканана з кампазітаў, а для транспарціроўкі прадугледжана зборка і разборка без прымянення спецыяльных тэхнічных сродкаў. Можа знаходзіцца ў паветры да 1,5 гадзін і перадаваць інфармацыю ад датчыкаў на наземную станцыю кіравання (НСК) на выдаленні да 15 км. Час падрыхтоўкі да старту — не больш за 15 хвілін. Пуск ажыццяўляецца з рукі, пасадка выконваецца пры дапамозе парашута на неабсталяваныя грунтавыя пляцоўкі. Вышыні прымянення — да 1000 м, крэйсерская хуткасць палёту складае 50—80 км/г. У склад комплексу можа ўваходзіць да двух дронаў.
Беркут-3
Мадыфікацыя цалкам з беларускіх камплектуючых. Планер мае размах крылаў у 3 метра і максімальную ўзлётную масу ў 11 кг. Пры ўзлёце можа несці груз масай да 2 кг. Падрыхтоўка да ўзлёту доўжыцца 10 хвілін, пасля чаго яго запускаюць пры дапамозе катапульты. Прызямленне з парашутам. Апарат здольны развіваць хуткасць да 120 км/г. Абсталёўвацца лічбавай або інфрачырвонай камерай, каналам перадачы даных, або нават кантэйнерам для грузу.
Рэгіёны Фарэрскіх астравоў
Фарэрскія астравы падзелены на шэсць рэгіёнаў (sýsla, sýslur, сісла) і 34 камуны, да 2008 года таксама існаваў падзел на сем выбарчых акруг. Кожны рэгіён мае свайго шэрыфа.
Рэгіёны (сіслы) Фарэрскіх астравоў:
Гісторыя
Адміністрацыйны падзел Фарэрскіх астравоў неаднаразова змяняўся. У 1980-х астравы складаліся са звыш 50 камун. У апошнія дзесяцігоддзі іх колькасць увесь час скарачалася і працягне скарачацца ў будучыні. Мэтай міністэрства ўнутраных спраў з'яўляецца стварэнне да 2015 годзе ад сямі да дзевяці камун, якія б часткова ці цалкам супадалі з межамі рэгіёнаў і выбарчых акруг. Калі гэта здарыцца, то Фарэрскія астравы адмовяцца ад рэгіянальнага падзелу, пакінуўшы толькі падзел на камуны.
Акрамя таго, працяглы час ішло абмеркаванне скарачэння або нават адмовы ад выбарчых акруг. Падчас выбараў 2008 года выбарчыя акругі былі канчаткова адменены.
Сяргей Міронавіч Кіраў
Сяргей Міронавіч Кі́раў (сапраўднае прозвішча Кострыкаў) (15 (27 сакавіка) 1886, горад Уржум, Вяцкая губерня —, ) — савецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Першы сакратар Ленінградскага абласнога камітэта УКП(б) і член Палітбюро ЦК УКП(б).
Ушанаванне памяці
Імем Кірава ў СССР было названа велізарная колькасць аб’ектаў: некалькі гарадоў, група астравоў у Карскім моры, лёгкі крэйсер Балтыйскага флоту, вопытны цяжкі двухвежавы танк, серыя электравозаў, вялікая колькасць прадпрыемстваў, населеных пунктаў і вуліц, навучальных устаноў, ваенных частак і г.д.
Брэсцкая крэпасць
Брэсцкая крэпасць — комплекс абарончых збудаванняў XIX — пачатку XX стагоддзяў у Брэсце (Брэст-Літоўск). Пабудаванa як частка сістэмы ўмацаванняў на захадзе Расійскай імперыі. Размешчана на 4 астравах утвораных рэкамі Заходні Буг і Мухавец, іх рукавамі і сістэмай каналаў. Будавалася паводле праекта генералаў Малецкага і К. І. Опермана, палкоўніка А. І. Фельдмана. У 1832 годзе найвышэйшы нагляд за будаўніцтвам крэпасці быў ускладзены на генерал-фельдмаршала Івана Фёдаравіча Паскевіча.
Умацаванні
Абарончая сістэма падзялялася Заходнім Бугам і Мухаўцом на ўмацаванні: Цэнтральнае (Цытадаль), Валынскае (Паўднёвае), Цярэспальскае (Заходняе), Кобрынскае (Паўночнае).
Цытадэль
Цытадэль размешчана на востраве, на месцы старажытнага гандлёва-рамеснага цэнтра горада (места). Па перыметры акружана замкнёнай пяцівугольнай абарончай двухпавярховай казармай (даўжыня 1,8 км) з 500 казематамі, у якіх маглі размесціцца 12 тыс. салдат з неабходным для баявых дзеянняў рыштункам і запасам харчавання. Вонкавыя сцены казармы мелі байніцы і амбразуры для стральбы з ружжаў і гармат.
Цярэспальскае ўмацаванне
Цярэспальскае ўмацаванне будавалася на левым беразе Заходняга Буга. Мела чатыры земляныя люнеты, злучаныя ровам. Цярэспальскай брамай і канатным мостам (самым вялікім на той час у Расійскай імперы) праз Заходні Буг злучлася з Цытадэллю. Над уязным праёмам Цярэспальскай брамы былі 4 ярусы вузкіх акон-байніц, над якімі ў 1920-я надбудаваная 5-ярусная вежа з дазорнай пляцоўкай.
Кобрынскае ўмацаванне
Кобрынскае ўмацаванне створана на месцы былога Кобрынскага прадмесця. Яно складалася з 4 бастыённых фортаў (у т.л. Бастыён I) з 3 равелінамі. З Цытадэллю злучалася Брэсцкай і Беластоцкай (Брыгіцкай) брамамі і мастамі праз Мухавец.
Крапасная лінія
Па вонкавай лініі крэпасці праходзіў земляны вал вышынёй да 10 м з каменнымі казематамі ўнутры і запоўненым вадой ровам перад ім. Даўжыня галоўнай крапасной лініі складала 6,4 км. З прылеглай да крэпасці тэрыторыяй перадмаставыя ўмацаванні злучаліся праз Аляксандраўскую (Паўночную), Паўночна-Заходнюю, Міхайлаўскую (Усходнюю), Мікалаеўскую (Паўднёвую) брамы і Варшаўскі праезд.
Будаўніцтва і рэканструкцыя
6 чэрвеня 1833 пачаты масавыя земляныя працы. У сувязі з пабудовай крэпасці г. Брэст-Літоўск перанесены на ўсход на 3 км. Калі земляныя працы ў асноўным закончыліся, 1 чэрвеня 1836 адбылася закладка першага каменя, у які былі замураваны бронзавыя дошка з памятным надпісам і шкатулка з манетамі.
26 красавіка 1842 Брэсцкая крэпасць пачала дзейнічаць як крэпасць першага класа. Кампазіцыйны цэнтр Цытадэлі — гарнізонная Мікалаеўская царква (1856—1879, архіт. Г. Грым). Тут жа ў будынку былога кляштара езуітаў (узведзены ў 1623, адноўлены ў 1679) размяшчалася канцылярыя каменданта крэпасці. Будынак кляштара базылян (1629, пазней вядомы як Белы палац) быў перабудаваны пад афіцэрскае казіно.
На пачатку свайго існавання крэпасць была адным з самых дасканалых крапасных умацаванняў Расійскай імперыі. З’яўленне наразной артылерыі запатрабавала перабудовы крэпасці і ўзвядзення вакол яе пояса новых умацаванняў. У 1863 у адпаведнасці з запіскай генерала Э. І. Татлебена аб мадэрнізацыі крапасцей Расіі (1862) пачалася яе рэканструкцыя. Быў патоўшчаны галоўны вал, узведзена 2 рэдзюіты на Кобрынскім умацаванні, напраўлены на Цярэспальскім, пабудаваны 2 парахавыя склады ўмяшчальнасцю па 5 тыс. пудоў і інш. У 1878 зацверджаны план будаўніцтва перадавых умацаванняў. Да 1888 на адлегласці 3-4,5 км адзін ад аднаго ўзведзена 9 фортаў, у кожным з якіх можна было размясціць каля 200 чалавек і да 20 гармат. Даўжыня абарончай лініі дасягнула 30 км.
У рэвалюцыю 1905—1907 у крэпасці адбыліся Брэсцкія выступленні салдат. У 1912 зацверджаны генеральны план пашырэння крэпасці на 1912—1921. За 6-7 км ад ядра крэпасці меркавалася пабудаваць новы фортавы пояс, прадугледжвалася ўмацаванне і перабудова ўстарэлых збудаванняў. Летам 1913 пачата будаўніцтва. Да Першай сусветнай вайны толькі 2 форты былі закончаныя цалкам, 8 — збудаваны часткова. З аб’яўленнем мабілізацыі крэпасць стала пунктам папаўнення дзеючай арміі і базай забеспячэння крэпасці Іван-Горад (Эстонія). Удзень і ўначы вяліся інтэнсіўныя работы па падрыхтоўцы Брэсцкай крэпасці да абароны, штодзённа працавала каля 70 тыс. чалавек, каля 8,5 тыс. падвод. Да кастрычніка 1914 крапасная пазіцыя мела закончаны выгляд. Яна складалася з 14 фортаў і 5 абарончых казармаў, 21 прамежкавага апорнага пункта. Пры агульнай даўжыні фортавага пояса 45 км сярэдняя адлегласць паміж фортамі складала 1 км, г. зн. яны знаходзіліся ў поўнай агнявой сувязі. У будаўніцтве і ўдасканальванні крэпасці ў пачатку 20 ст удзельнічалі ваенныя інжынеры прафесар Мікалаеўскай інжынернай акадэміі генерал-лейтэнант Н. А. Буйніцкі, А. К. Аўчынікаў, палкоўнікі І. В. Бялінскі, Б. Р. Дабашчынскі, Г. І Лагорыя, капітан Дз. М. Карбышаў.
Першая сусветная вайна
З набліжэннем да Брэста германскіх войск камендант крэпасці Лаймінг стварыў савет абароны, які прызнаў магчымым у выпадку аблогі пратрымацца 8 месяцаў. Аднак па загаду Вярхоўнага камандавання 8-12 жніўня 1915 гарнізон, крапасное ўзбраенне, баявыя запасы, маёмасць і амаль усё насельніцтва Брэста былі эвакуіраваны, частка ўмацаванняў былі ўзарваны. З 15 жніўня 1915 да канца Першай сусветнай вайны крэпасць была занята германскімі войскамі. Тут на тэрыторыі Цытадэлі ў Белым палацы быў падпісаны Брэсцкі мір.
Польшча
Паводле ўмоў Рыжскага мірнага дагавора горад Брэст з крэпасцю адышлі да Польшчы. У Брэсцкай крэпасці размяшчаліся часці 9-га Палескага корпуса Войска Польскага.
СССР
22 верасня ў адпаведнасці з сакрэтным пратаколам да савецка-германскага пакта аб ненападзе (23 жніўня 1939) у горад і крэпасць увайшла 29-ая лёгка-танкавая брыгада Чырвонай Арміі. Знаходжанне нямецкіх войск у крэпасці закончылася сумесным развітальным парадам і абменам сцягамі. Сістэма ўмацаванняў, якія акружалі крэпасць, аказалася напаўраскрытай на захадзе, бо форты за Заходнім Бугам трапілі ў рукі немцаў. Крэпасць у сувязі з развіццём ваеннай тэхнікі страціла былое ваеннае значэнне, але разам з пабудаванымі ў ёй 2 дотамі ўвайшла ў Брэсцкі ўмацаваны раён.
Вялікая Айчынная вайна
З вясны 1941 у крэпасці дыслацыраваліся ў асноўным часці 6-й Арлоўскай і 42-1 стралковай дывізій 28-га стралковага корпуса, якія 22 чэрвеня 1941 прынялі ўдар нямецкай арміі і больш, як месяц трымалі абарону. 28 ліпеня 1944 у ходзе Люблін-Брэсцкай аперацыі Брэст разам з крэпасцю вызвалены ад нямецкіх войск. За гады вайны крэпасць моцна разбурана, у пасляваенны час многія будынкі разабраны. 15 жніўня 1965 Указам Вярхоўнага Прэзідыума Савета СССР Брэсцкай крэпасці прысвоена ганаровае званне «Крэпасць-герой».
Мемарыяльны комплекс
У 1971 адкрыты мемарыяльны комплекс Брэсцкая крэпасць-герой. Скульптурна-археалагічны ансамбль уключае ўцалелыя збудаванні, закансерваваныя руіны, крапасныя валы і творы сучаснага манументальнага мастацтва. Комплекс размешчаны ва ўсходняй частцы Цытадэлі.
Музей абароны крэпасці
Адкрыты 8 лістапада 1956. Размешчаны ў адноўленай частцы былой кальцавой казармы, пабудаванай у 1842 годзе і захаванай у паўночнай частцы цэнтральнага вострава крэпасці (Цытадэлі). Мае 11 экспазіцыйных залаў, каля 40 тыс. экспанатаў у тым ліку больш за 20 тыс. экспанатаў асноўнага фонду. Тэматычныя аддзелы экспазіцыі: гісторыя крэпасці, перадваеннае жыццё, мерапрыемствы па ўмацаванню заходніх рубяжоў, напад нямецкіх войск, дзейнасць кампартыі і Савецкага ўрада па арганізацыі адпору ворагу, прыгранічныя баі, абарона крэпасці, Люблін-Брэсцкая аперацыя, крэпасць- аснова патрыятычнага выхавання. Асноўнае ў экспазіцыі — абарона крэпасці. Нвайбольш каштоўныя экспанаты — прадметы знойдзеныя пры раскопках: сцяг 393-га артылерыйскага дывізіёна, загад № 1 па гарнізоне, подпіс на цаглінах «Умираем не срамя», зброя, гадзіннікі воінаў і шмат іншага. У 2 кіназалах дэманструюцца хранікальна-дакументальныя фільмы пра гераічную абарону крэпасці.
Янкова
Янкова — прозвішча, тапонім.
Серафім Міхайлавіч Лебедзеў
Серафім Міхайлавіч Лебедзеў (, Міхайлаў, Разанская губерня, Расійская імперыя —, Гомель ) — беларускі савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч, публіцыст.
Дом Локшына
Дом Локшына — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва. Размешчаны па Ленінскай вуліцы, 10.
Гісторыя
Пабудаваны ў канцы ХІХ ст. на вул. Вялікай Садовай як жылы будынак. Належаў Локшыну. Верхні паверх займалі жылыя кватэры, на ніжнім размяшчаўся шэраг крам.
Серафім Міхайлавіч Лебедзеў
Біяграфія
Член УКП(б) з 1927 г. У верасні таго ж года прызваны на службу ў Чырвоную Армію.
Станам на 1941 г. (да ліпеня?) займаў пасаду 1-га сакратара Савецкага раённага камітэта КП(б)Б (Беласток). Ва ўзнагародных дакументах 1943 г. пазначаны як сакратар Беластоцкага гаррайкама КП(б)Б.
Дом Локшына
Гісторыя
У 1920-х гг. будынак нацыяналізаваны. Выкарыстоўваўся як жылы. На пачатку 1990-х гг. былі праведзены рэканструкцыя і капітальны рамонт МЖК. Цяпер гэта жылы дом, на першым паверсе якога размешчана гарадская арганізацыя воінаў-інтэрнацыяналістаў.
Архітэктура
Дамы № 6, 8, 10 з’яўляюцца адзіным комплексам забудовы, які галоўным фасадам выходзіць на чырвоную лінію забудовы вул. Ленінскай. Дом № 10 уяўляе сабой трохпавярховы, прамавугольны ў плане будынак з праезнай аркай з цыліндрычным скляпеннем (закладзена). У афармленні фасадаў выкарыстаны рустоўка, карнізныя паяскі, прамавугольныя падаконныя нішы. На першым і другім паверхах аконныя праёмы прамавугольныя, на трэцім — арачныя з ліштвамі. Цэнтр фасада акцэнтаваны двума балконамі на другім паверсе і двума балконамі — на трэцім паверсе. Будынак завершаны тонкапрафіляваным карнізам і франтонам з трыма арачнымі вокнамі. Унутраная планіроўка зменена.
Серафім Міхайлавіч Лебедзеў
Біяграфія
На пачатку Вялікай Айчыннай вайны  ў ліпені-жніўні 1941 г. — старшыня Выканаўчага камітэта Гомельскага гарадскога Савета. Вядома пра яго ўдзел ў арганізацыі эвакуацыі гісторыка-культурных каштоўнасцей з гомельскага музея. З дапамогай камсамольцаў-энтузіястаў пад яго кіраўніцтвам на вакзал для адпраўкі ў савецкі тыл была дастаўлена 500-кілаграмовая бронзавая статуя багіні міру — скульптура ХІХ ст., якая першапачаткова знаходзілася на магіле М. П. Румянцава
З красавіка 1943 г. працаваў у аператыўным аддзеле Беларускага штаба партызанскага руху, займаўся пытаннямі партызанскага руху па Гомельскай вобласці, спрыяў арганізацыі баявой антынацысцкай дзейнасці на Гомельшчыне.
Пасля вызвалення Гомеля ад нямецкіх нацысцкіх захопнікаў займаў пасаду намесніка старшыні Выканаўчага камітэта Гомельскага абласнога Савета (лістапад 1943 — 1946 год). Паралельна з лістапада 1943 па студзень 1944 года выконваў абавязкі старшыні Выканаўчага камітэта Гомельскага абласнога Савета. Станам на верасень 1945 г. быў загадачыкам Бюро пры тым жа выканкаме.
З сакавіка 1953 па кастрычнік 1959 года знаходзіўся на пасадзе старшыні Выканаўчага камітэта Гомельскага гарадскога Савета.
Памёр у 1988 г. Пахаваны на могілках «Асаўцы» ў Гомелі.
Узнагароды
С. М. Лебедзеў узнагароджаны   :
Задняя Пустошка
Задняя Пустошка (Задняя Пустошка) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ізвекаўскага сельскага паселішча.
Тракай
Трака́й (Trakai, традыцыйная беларуская назва — Трокі, Troki) — горад у Літве, знаходзіцца на захад ад Вільнюса, паміж Тракайскімі азёрамі.
Задняя Пустошка
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Тракай
Вузел аўтамабільных дарог, чыгуначная станцыя. У горадзе ёсць прадпрыемствы харчовай і мясцовай прамысловасці. Тракай — важны турыстычны цэнтр сучаснай Літвы.
Гісторыя
Трокі былі заснаваныя ў ХІІ стагоддзі. У XIV—XV стагоддзях яны сталі значным палітычным цэнтрам Вялікага Княства Літоўскага, рэзідэнцыяй вялікіх князёў — з 1320 года Гедзіміна, з 1341 года Кейстута, потым Вітаўта. Апошні перасяліў сюды караімаў, якія жывуць у горадзе і цяпер. У 1409 годзе Трокі атрымалі гарадскія правы, у 1413—1795 гадах горад быў цэнтрам Троцкага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.
Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай Трокі перайшлі да Расійскай імперыі. Да 1920 года горад знаходзіўся ў складзе Віленскай губерні. Затым Трокі на некаторы час апынуліся ў складзе Сярэдняй Літвы (1920—1922), потым належалі да Польшчы, а з кастрычніка 1939 года перайшлі да Літвы.
Старая частка горада (да XV стагоддзя) з’яўляецца помнікам горадабудаўніцтва.
Вядомыя асобы
У сямейнай капліцы Ромераў у касцёле Найсвяцейшай Дзевы Марыі пахаваныя грамадска-палітычны дзеяч Міхал Ромер (1778—1853) з жонкай, грамадскі дзеяч i мастак Эдвард Ян Ромер (1806—1878) з другой жонкай, мастак Альфрэд Ізідор Ромер (1832—1897).
NGC 709
NGC 709 (іншыя абазначэнні — CGCG 522-40, PGC 6969) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Іванаўскае (Ізвекаўскае сельскае паселішча)
Іванаўскае (Ивановское) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ізвекаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Рудамэйка
Рудамэ́йка (, Рудомейка) — вёска ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Азярыцкаслабадскага сельсавета.
IC 424
IC 424 — галактыка тыпу RN (відзеркалююча туманність) у сузор’і Арыён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вас (Венета)
Вас (Vas) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Белуна.
Насельніцтва складае 864 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 49 чал./км². Займае плошчу 18 км². Паштовы індэкс — 32030. Тэлефонны код — 0439.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Leonardo.
Сонечнае зацьменне 12 снежня 1871 года
Зацьменне мела велічыню 1,0465 і дасягнула свайго максімуму ў 04:03:38 UTC у пункце з каардынатамі 13° пд. ш. 119° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 4 хв. 23 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 157 км.
Зацьменне 12 снежня 1871 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1871 годзе і 175-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 18 чэрвеня 1871 года, наступнае — 6 чэрвеня 1872 года.
Allium remediorum
Allium remediorum — від травяністых раслін сямейства ; эндэмік Ірана. 2n=16.
Распаўсюджанне
Эндэмік заходняга Ірана.
Днепра-Сожскі (заказнік)
Апісанне
Вялікая разнастайнасць лясных, травяных, прыбярэжна-водных і водных экасістэм абумовілі багацце флоры і фаўны заказніка. На агульным балансе тэрыторыі заказніка плошчы пад натуральнай расліннасцю (лясамі, лугамі, ляснымі балотамі, хмызнякамі і водамі) займаюць каля 12 тысяч гектараў, або 80 % тэрыторыі.
Віталь Іванавіч Еўмянькоў
Віталь Іванавіч Еўмянькоў (1976—2022) — беларускі літаратуразнаўца, пісьменнік, журналіст.
Днепра-Сожскі (заказнік)
Апісанне
З групы рэдкіх і знікаючых відаў раслін, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі, у заказніку расце 15 відаў.
Віталь Іванавіч Еўмянькоў
Жыццяпіс
Нарадзіўся 5 чэрвеня 1976 года ў Магілёве. Скончыў МДУ. Служыў у арміі. Выкладчык МДУ (1999). Кандыдат філалагічных навук (2006). Абараніў дысертацыю па тэме «Адам Міцкевіч і духоўна-эстэтычныя пошукі ў літаратуры Беларусі XIX ст.» Парацаваў на кафедры кафедры літаратуры і міжкультурных камунікацый. Гаварыў па-беларуску. Даследаваў гісторыю беларускай літаратуры, асабліва часу Рэчы Паспалітай.
Выкладаў журналістыку. Рэдагаваў сайт City.mogilev.by і гарадскі партал MYCITY.BY (2009—2012).
Днепра-Сожскі (заказнік)
Апісанне
Нямала ў флоры рэгіёну гаспадарча-карысных відаў раслін — лекавых, харчовых, кармавых, медоносных, дэкаратыўных і тэхнічных.
Віталь Іванавіч Еўмянькоў
Жыццяпіс
Напісаў мастацкія апавяданні, аповесць «Пялёсткі белай ружы», гістарычныя паэмы «Хоцімская вайна», «Філаматы». Друкаваўся ў магілёўскім гадавіку «Брама» і часопісе «Маладосць». Перакладаў з польскай мовы. Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў.
Ушацкае благачынне
Ушацкае благачынне, Ушацкая благачынная акруга — акруга ў Полацкай і Глыбоцкай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае прыходы Ушацкага раёна Віцебскай вобласці.
Благачынныя настаяцелі
Іерэй Вячаслаў Лабец.
Юнькі
Ю́нькі (, Юньки) — аграгарадок у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Юнькаўскага сельсавета.
Віталь Іванавіч Еўмянькоў
Жыццяпіс
Вясной 2021 звольнены з універсітэта па палітычных матывах (адначасова з Аляксандрам Агеевым і Ігарам Шарухам).
Памёр 25 снежня 2022 года.
Днепра-Сожскі (заказнік)
Апісанне
Заказнік багаты не толькі разнастайнай флорай і расліннасцю, але і прадстаўнікамі жывёльнага свету. На тэрыторыі заказніка фаўна птушак характарызуецца вялікай разнастайнасцю 140 відаў птушак, з іх 131 — гняздуюць у дадзеным рэгіёне.
Юнькі
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Паставы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
1932 год у гісторыі літаратуры
1932 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Наваколасаўскі сельсавет
Навако́ласаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — пасёлак Наваколасава.
Утвораны 29 чэрвеня 2006 года ў складзе Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці з часткі Слабадскога сельсавета.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1839 чалавек, з іх 70,4 % — беларусы, 20,0 % — рускія, 4,9 % — украінцы, 3,0 % — палякі.
Марыненка (прыпыначны пункт)
Марыненка (, Мариненко) — прыпыначны пункт Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці на лініі Полацк — Маладзечна паміж станцыямі Полацк і Ксты ў межах горада Полацка.
Адкрыты 12 верасня 2019 года.
Вядомыя асобы Луцка
Вядомыя ўраджэнцы Луцка:
Будацень
Бу́дацень (, Будотень)  — прыпыначны пункт Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны за 0,8 км на захад ад пасёлка Будацін; на лініі Бярозкі — Касцюкоўка, паміж прыпыначным пунктам Раманавічы і прыпыначным пунктам.
Каменец (Навадугінскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Віктар Пятровіч Супрунчук
Віктар Пятровіч Супрунчук (, в. Сялец,, Брэсцкая вобласць) — беларускі пісьменнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Пасля заканчэння Сялецкай сярэдняй школы (1967) працаваў грузчыкам на Нова-Бярозаўскім вапнавым заводзе, вучыўся ў Белаазёрскім прафесійна-тэхнічным вучылішчы № 82 электратэхнікі (скончыў у 1968). У 1968—1970 гг. служыў у Савецкай Арміі. Працаваў электрамантажнікам і электразваршчыкам у трэсце «Электрацэнтрмантаж». Скончыў факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1976). Працаваў карэспандэнтам шматтыражнай газеты «Электрон» завода ЭВМ імя Арджанікідзэ. З 1977 г. — спецыяльны карэспандэнт «Сельской газеты», з 1981 г. — рэдактар аддзела літаратуры Беларускага тэлебачання, з 1983 г. — загадчык аддзела нарыса, з 1986 г. — старшы рэдактар аддзела прозы часопіса «Полымя». З 1990 г. — намеснік старшыні СП Беларусі. Член СП СССР з 1985 г.
Творчасць
Друкуецца з 1977 г. Аўтар зборнікаў апавяданняў і аповесцей «Страсці» (1983), «Недзе баліць ля сэрца» (1986), «Набат» (1989), аповесці «Банальны дэтэктыў» (1989), раманаў «Жывеш толькі раз» (1988) і «З плоці і крыві» (часопіс «Полымя», 1990).
Нуэва-Леон
Нуэва-Леон (Estado Libre y Soberano de Nuevo León) — адзін з трыццаці аднаго штатаў у цэнтральнай частцы Мексікі. Плошча — 64,220 км². Насельніцтва складае 4,653,458 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр — горад Мантэрэй.
NGC 710
NGC 710 (іншыя абазначэнні — UGC 1349, MCG +6-5-33, CGCG 522-41, KUG 0149+358B, IRAS 01499+3548, PGC 6972) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
IC 425
IC 425 — галактыка тыпу EN (эмісійная туманнасць) у сузор’і Вознік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Нораяр
Нораяр (Norðoyar, таксама Norðoyggjar, літаральна «Паўночныя астравы») — рэгіён у паўночна-ўсходняй частцы Фарэрскіх астравоў, у які ўваходзяць астравы Кальсай, Кунай, Борай, Віяй, Свуйнай і Фуглай. Клаксвуйк з'яўляецца сталіцай гэтага рэгіёна.
Каразійная ўстойлівасць
Каразійная ўстойлівасць — здольнасць матэрыялаў супраціўляцца карозіі, вызначаецца хуткасцю карозіі ў дадзеных умовах. Для ацэнкі хуткасці карозіі выкарыстоўваюцца як якасныя, так і колькасныя характарыстыкі. Змена вонкавага выгляду паверхні металу, змяненне яго мікраструктуры з'яўляюцца прыкладамі якаснай ацэнкі хуткасці карозіі. Для колькаснай ацэнкі можна выкарыстоўваць: Розныя матэрыялы маюць розную каразійную стойкасць, для павышэння якой выкарыстоўваюцца спецыяльныя метады. Так, павышэнне каразійнай стойкасці магчыма пры дапамозе легіравання (напрыклад, нержавеючыя сталі), нанясеннем ахоўных пакрыцяў (храміраванне, нікеліраванне, алітыраванне алюмінія, цынкаванне, афарбоўка вырабаў), і інш. Устойлівасць матэрыялаў да ўздзеяння карозіі, характэрнай для марскіх умоў, даследуецца ў камерах.
Гідралагічны заказнік Споры
Гідралагічны заказнік «Споры» — заказнік рэспубліканска значэння. Заснаваны пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 8 кастрычніка 2015 года.
Апісанне
Размяшчаецца на плошчы 1170,59 га і часткова ўключае тэрыторыю існуючага геалагічнага помніка прыроды мясцовага значэння «Спорыцкая ледніковая лагчына».
Заказнік створаны для захавання ў натуральным стане ўнікальнага прыроднага ландшафтна-азёрнага комплексу, дзікарослых раслін і дзікіх жывёл, якія ўключаны ў Чырвоную кнігу, а таксама месцаў іх росту і знаходжання.
Італа-грэчаская вайна
Італа-грэчаская вайна (Ελληνοϊταλικός Πόλεμος), Грэчаская вайна (Guerra di Grecia) — вайна паміж Італіяй і Грэцыяй, якія цягнулася з 28 кастрычніка 1940 да 23 красавіка 1941 года. Лічыцца, што з гэтага канфлікту Другая сусветная вайна пачалася на Балканах. Пасля 6 красавіка 1941 года, калі ў канфлікт умяшалася нацысцкая Германія, ён завецца Грэчаскай аперацыяй.
Карабанава (Навадугінскі раён)
Карабанава (Коробаново) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ізвекаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Сасновая (Смалявіцкі раён)
Сасно́вая (, Сосновая) — вёска ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Азярыцкаслабадскага сельсавета.
Гідралагічны заказнік Споры
Апісанне
У ходзе навуковых даследаванняў на яго тэрыторыі выяўлена:
Аляксандра Міхайлаўна Калантай
Аляксандра Міхайлаўна Калантай (народжаная Дамантовіч; 19 (31) сакавіка 1872, Санкт-Пецярбург —, ) — дзеяч міжнароднага і расійскага рэвалюцыйнага сацыялістычнага руху; член першага бальшавіцкага ўрада - народны камісар грамадскага догляду.
З 1906 прымыкала да меншавікоў, у 1915 ўступіла ў РСДРП; феміністка; публіцыст; першая ў свеце жанчына-міністр, жонка Паўла Дыбенка.
Дыпламатычная служба
З 1923 знаходзілася на дыпламатычнай працы. Прычынамі для першага ў сусветнай гісторыі прызначэння жанчыны паслом паслужылі трывалыя сувязі Калантай з еўрапейскім сацыялістычным рухам (як рэфармісцкім, так і рэвалюцыйным), а таксама досвед работы на пасадзе сакратара Міжнароднага жаночага сакратарыята пры Камінтэрне ў 1921-1922. У 1923-1926 і 1927-1930 працавала савецкім паўпрадам і гандлёвым прадстаўніком у Нарвегіі, шмат у чым паспрыяў палітычнаму прызнанні СССР гэтай краінай. У 1926-1927 некаторы час працавала ў Мексіцы, дзе таксама дабілася пэўных поспехаў у паляпшэнні савецка-мексіканскіх адносін. У 1927 Калантай зноў становіцца паўпрадам у Нарвегіі, сумяшчаючы гэты пост з выкананнем даручэнняў у гандлёвым прадстаўніцтве ў Швецыі.
Першы Венскі арбітраж
Першы Венскі арбітраж быў праведзены 2 лістапада 1938 года ў Вене, у Бельведэрскім палацы міністрамі замежных спраў Германіі — І. Рыбентропам і Італіі — Г. Чыяна, для вырашэння «венгерскага пытання» ў Чэхаславакіі. Неабходнасць тэрміновага ўрэгулявання чэхаславацка-венгерскага нацыянальна-тэрытарыяльнага канфлікту была прапісана ў Мюнхенскім пагадненні, падпісаным 30 верасня 1938 года.
Падчас Першага Венскага арбітражу арбітры з нацысцкай Германіі і фашысцкай Італіі шукалі спосаб негвалтоўнага задавальнення тэрытарыяльных прэтэнзій Венгрыі, звязаных з пераглядам Трыянонскага дагавора 1920 года.
У выніку Першага Венскага арбітражу ад Чэхаславакіі былі аддзелены і перададзены Венгрыі паўднёвая частка Карпацкай Русі і раёны паўднёвай Славакіі, населеныя пераважна венграмі. Такім чынам Венгрыя вярнула частку тэрыторый, страчаных у выніку распаду Аўстра-Венгрыі пасля Першай сусветнай вайны. Агульная плошча перададзеных Венгрыі тэрыторый склала 12 400 км.кв., дзе пражывала звыш 1 млн чал. Дэлімітацыя чэхаславацка-венгерскай граніцы, якая прайшла ў лістападзе 1938 — сакавіку 1939 г., вызначыла толькі яе славацкі ўчастак, што дазволіла Венгрыі, пасля абвяшчэння незалежнасці Славакіі 14 сакавіка 1939 г. (дэ-факта распаду Чэхаславакіі), пачаць акупацыю астатняй часткі Карпацкай Русі.
Парыжская мірная канферэнцыя 1947 года абвясціла рашэнні Першага Венскага арбітражу юрыдычна несапраўднымі.
Сісла
Сі́сла (Sýsla) — гістарычная адміністрацыйная адзінка ў многіх скандынаўскіх краінах.
Нягледзячы на тое, што тэрмін «сісла» ужо не выкарыстоўваецца ў Даніі і Нарвегіі, гэты тэрмін выкарыстоўваецца ў Ісландыі і на Фарэрскіх астравах.
Рэгіёны (сісла) Фарэрскіх астравоў
Фарэрскія астравы падзелены на шэсць рэгіёнаў:
Арыстакратыя
Арыстакратыя (ἀριστεύς — знакаміты, высакароднага паходжання і κράτος — улада, дзяржава, магутнасць) — форма дзяржаўнага кіравання, калі ўлада належыць прывілеяванаму стану (у адрозненне ад аднаасобнай спадчыннай улады манарха, улады выбранага тырана ці дыктатара, улады дэмакратыі). Рысы гэтай формы кіравання ўласцівыя некаторым гарадам-дзяржавам антычнасці (Старажытны Рым, Спарта і г. д.) і некаторым сярэднявечным рэспублікам Еўропы. Ёй супрацьпастаўляюць раннюю дэмакратыю, у якой дзяржаўная ўлада прызнаецца належнай ўсёй супольнасці або большасці грамадзян. У аснове арыстакратыі ляжыць ідэя, што дзяржавай павінны кіраваць толькі абраныя, лепшыя людзі.
Дурыс (вазапісец)
Ду́рыс (Δούρις, Douris) — вядомы старажытнагрэчаскі вазапісец з Афін, творчасць якога прыходзіцца на сярэдзіну V ст. да н. э.
Дурыс працаваў у чырвонафігурным стылі і распісваў пераважна посуд, выраблены ганчаром Піфонам. Дурыс славіўся выявамі батальных сцэн і сімпосіяў.
Вода-Кадорэ
Насельніцтва складае 934 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 20 чал./км². Займае плошчу 46 км². Паштовы індэкс — 32040. Тэлефонны код — 0435.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святая Люцыя.
Сонечнае зацьменне 18 чэрвеня 1871 года
Сонечнае зацьменне 18 чэрвеня 1871 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 125 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,9481 і дасягнула свайго максімуму ў 02:35:02 UTC у пункце з каардынатамі 3° пд. ш. 145° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 7 хв. 14 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 214 км.
Зацьменне 18 чэрвеня 1871 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1871 годзе і 174-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 22 снежня 1870 года, наступнае — 12 снежня 1871 года.
Качанава (Навадугінскі раён)
Качанава (Кочаново) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ізвекаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Будслаў (станцыя)
Бу́дслаў (, Будслав)  — станцыя Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Размешчана ў пасёлку Будслаў; на лініі Полацк — Маладзечна, паміж прыпыначным пунктам Ілава і прыпыначным пунктам Крывічы.
IC 426
IC 426 — галактыка тыпу RN (відзеркалююча туманність) у сузор’і Арыён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Крывое (возера)
Возера знаходзіцца ў басейне ракі Тураўлянка. Плошча возера Крывое складае 4,5 км². Найбольшая глыбіня 31,5 м. Даўжыня возера — 6 км, найбольшая шырыня — 1,1 км. Даўжыня берагавой лініі — 21 км. Аб’ём вады ў возеры складае 43 млн м³, плошча вадазбору 65,4 км².
Катлавіна складаецца з 3 плёсаў, злучаных пралівамі. Схілы катлавіны возера маюць вышыню 10—15 м, пераважна парослыя ялова-хваёвым лесам і хмызняком. На паўночным захадзе і паўднёвым усходзе вышыня схілаў дасягае 50 м. На мысах схілы прадстаўленыя озавымі градамі. Берагі на асобных участках зліваюцца з схіламі катлавіны, знаходзяцца пад хмызняком. На поўначы і поўдні берагі нізкія, часта забалочаныя. Дно вадаёма да глыбіні 10—20 м выслана сапрапелем, на большых глыбінях — глеем. На возеры востраў, плошча якога складае 0,2 га.
Возера вызначаецца высокай празрыстасцю вады. Мезатрофнае з прыкметамі алігатрофіі. Зарастае слаба, шырыня паласы надводнай расліннасці 5—10 м. У возера расце палушнік азёрны, які занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі.
Крывое злучанае ручаямі з азёрамі Сосенка, Усая, Жэнна, Паўазер’е. З возера выцякае ручаіна ў раку Дзіва.
У возеры водзяцца лешч, шчупак звычайны, акунь, судак, язь, плотка, краснапёрка і іншыя рыбы.
У 1979 годзе возера і прылеглая тэрыторыя былі абвешчаныя азёрным заказнікам «Крывое».
Амасонас (штат)
Амасонас (Amazonas) - адзін з 23 штатаў Венесуэлы.
Адміністрацыйны цэнтр — горад Пуэрта-Аякуча. Да пачатку XX стагоддзя цэнтрам штата быў горад Сан-Фернанда-дэ-Атабапа.
Назва штата паходзіць ад ракі Амазонка, якая працякае тут.
Плошча штата 180 145 км², насельніцтва - 142,2 тыс. чалавек. Самы індзейскі штат Венесуэлы. Індзейцы складаюць палову насельніцтва штата.
Ірына Дзмітрыеўна Супруненка
Ірына Дзмітрыеўна Супруненка (,  —, ) — беларускі матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (1997, «Уніпатэнтныя элементы ў прадстаўленнях паўпрасторы алгебраічных груп у дадатнай характарыстыцы»).
Біяграфія
Нарадзілася 4 лютага 1954 года ў Мінску. Бацька — Дзмітрый Аляксеевіч Супруненка (1915—1990), доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар, акадэмік АН Беларускай ССР, маці — Рэгіна Іосіфаўна Тышкевіч (1929—2019), доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар.
У 1976 годзе скончыла БДУ. Працавала галоўным навуковым супрацоўнікам Інстытута матэматыкі НАН Беларусі. Аўтарка навуковых прац па алгебры. Распрацавала метады даследавання ўласцівасцей элементаў у мадулярных прадстаўленнях алгебраічных і звязаных з імі канечных груп і абмежаванняў такіх прадстаўленняў на падгрупы.
Памерла 10 жніўня 2022 года ў Мінску.
Азёркі (Пастаўскі раён)
Азёркі (, Озёрки) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Курапольскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах фальварак у складзе гміны Паставы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Да 21 чэрвеня 2023 года вёска ўваходзіла ў склад Ярэўскага сельсавета.