cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Таропец
Гісторыя
У X—XI стагоддзях на шляху «з варагаў у грэкі» пры ўпадзенні ракі Таропа ў возера Залікаўскае вядомы паселішчы з курганным могільнікам. Горад Таропец упершыню згадваецца ў «Аповесці мінулых часоў» у 1074 годзе як месца нараджэння манаха Кіева-Пячэрскага Ісакія. З сярэдзіны XI стагоддзя ў складзе Пераяслаўскага княства, з пачатку XII стагоддзя — Смаленскага княства.
Не пазней за канец XII стагоддзя ядро Тарапца перамясцілася на ўзвышэнне ў пойме заходняга берага возера Саламянае (Малае гарадзішча) і мыс левага берага ракі Таропа ля яе вытоку (Вялікае гарадзішча). У канцы XI — пачатку XII стагоддзяў на Малым гарадзішчы будуецца магутная (пасля рэканструкцыі каля 1120 года вышыня валоў да 8-9 м) кальцавая крэпасць (адкрыта 9 ярусаў забудовы мяжы XI—XII — 1-й паловы XIV стагоддзяў). На Вялікім гарадзішчы знаходзіўся пасад (у XIII стагоддзі абнесены валам і ровам), на яго заходнім краі — грунтавы магільнік канца XI — XV стагоддзяў; уздоўж дарог на Ноўгарад і Лукі — прыгарадныя слабады XII—XIII стагоддзяў. З 1170-х гадоў цэнтр Тарапецкага княства. У 1210-я гады ў ссылцы ў Таропцы знаходзіўся наўгародскі архіепіскап Мітрафан. У 1239 годзе ў Таропцы адбылося вяселле наўгародскага князя Аляксандра Яраславіча і полацкай князёўны Аляксандры-Параскевы Брачыслаўны. У 1245 годзе горад без бою занялі літоўцы, але былі выбітыя адтуль наўгародскімі войскамі.
Пасля разгрому (1270—1280-я гады), верагодна літоўцамі, дзяцінец на Малым гарадзішчы запусцеў, тут размяшчаліся збудаванні, звязаныя з жалезаробчым і кавальскім рамёствамі. Цэнтр Таропца перамясціўся на Вялікае гарадзішча, у XIV стагоддзі ўзмоцнены яго ўмацаванні. Відаць, у 2-й чвэрці XIV стагоддзя горад аказаўся пад уладай віцебскага князя Альгерда. У 1346 годзе, падчас наўгародска-літоўскага канфлікту, абложваўся наўгародскімі войскамі. У XIV—XV стагоддзях у Вялікім Княстве Літоўскім аддаваўся ў кармленне служылым князям і віцебскім баярам.
У 1580 годзе, у Лівонскай вайну, горад вытрымаў аблогу войска Стэфана Баторыя. У Смутны час у 1608 годзе жыхары прызналі Ілжэдзмітрыя II, у маі 1609 года горад заняты ўрадавымі войскамі, у 1609, 1613, 1614/15 гадах вытрымаў аблогі войск Рэчы Паспалітай. Неаднаразова пакутаваў ад пажараў (1634, 1683, 1758, 1792, 1808). У Тарапецкім павеце пачалося Стралецкае паўстанне (1698).
Павятовы горад Санкт-Пецярбургскай (да 1710 Інгерманландскай) губерні (1708—1719), Велікалуцкай правінцыі Санкт-Пецярбургскай (1719—1727), Наўгародскай (1727—1772) і Пскоўскай (1772—1927; да 1796 года Пскоўскае намесніцтва) губерняў. З пачатку XVIII стагоддзя буйны цэнтр гарбарнай вытворчасці. У 1907 годзе адкрыты рух па чыгуначнай лініі Балагое — Полацк. У Першую сусветную вайну ў Таропцы былі раскватараваны 173-й і 294-й запасныя пяхотныя палкі расійскай арміі.
Савецкая ўлада ўсталявана 31 кастрычніка (13 лістапада) 1917 года. У лютым 1918 года ў Таропцы падаўлены антысавецкі мяцеж. Раённы цэнтр Велікалуцкай акругі Ленінградскай (1927—1929) і Заходняй (1929—1930) абласцей; Заходняй вобласці (1930—1935), Калінінскай вобласці (з 1935).
Быў моцна разбураны, адноўлены да 1950 года. Раённы цэнтр Велікалуцкай вобласці (1944—1957).
Эканоміка
У горадзе працуюць мэблева-дрэваапрацоўчы камбінат, швейная і абутковая фабрыкі, ліцейна-механічны завод. Прадпрыемствы харчовай прамысловасці — мясакамбінат і масласыраробчы завод, станам на 2023 год не працуюць. Працуе прадпрыемства па вырабе аднаразовага посуду і тавараў з поліэтылену. Леспрамгас.
Іўдаізм
Іўдаі́зм, або Юдаі́зм — найбольш ранняя агульнавядомая монатэістычная рэлігія і найбольш старажытная з захаваных да цяперашняга часу , узнікла ў II тыс. да н.э. у Палесціне. У больш шырокім сэнсе ёсць рэлігійным, нацыянальным і этычным светапоглядам яўрэйскага народа, сярод якога ў асноўным і распаўсюджаны. Колькасць вернікаў складае каля 13,2 млн, з іх каля 1/3 — у ЗША.
Вернікі вераць у Яхвэ (адзінага Бога, Творцу і Уладара сусвету), неўміручасць душы, замагільнае жыццё, будучы прыход месіі, богаабранасць яўрэйскага народа (ідэя «запавету» — саюза, дамовы народа з Богам, у якім народ выступае як носьбіт чароўнага адкрыцця). Канон святых кніг уключае Тору («Пяцікніжжа Майсея»), кнігі прарокаў і г.зв. Пісанні. Розныя тлумачэнні і каментарыі канону сабраныя ў Талмудзе. У іўдаізме распаўсюджаныя містычныя вучэнні (кабала, хасідызм).
Гісторыя
Тэрмін паходзіць ад назвы яўрэйскага племяннога аб’яднання Іуды, якое было самым шматлікім сярод усіх 12 яўрэскіх плямён («дванаццаці кален ізраілевых»), а ў канцы ХІ ст. да н.э. стала пануючым. Іўдаізм адыграў галоўную ролю ў станаўленні старажытнай дзяржавы — Ізраільска-Іўдзейскага царства (X ст. да н.э.). Цэнтрам іўдаізму ў I тыс. да н.э. быў Іерусалімскі храм (у 586 да н.э. зруйнаваны вавіланянамі, адбудаваны; у 70 н.э. зруйнаваны канчаткова рымлянамі). У перыяд Другога Храма найбольш поўным выражэннем іўдаізму стала Галаха — сукупнасць законаў, якія вызначаюць рэлігійнае жыццё яўрэяў. Ва ўмовах рымскага прыгнёту (І ст. да н.э. — І ст. н.э.) сфарміравалася вучэнне аб будучым прыходзе Месіі — збавіцеля з роду Давіда, які павінен адрадзіць Ізраільска-Іудзейскае царства. Пасля зруйнавання Другога Храма рэлігійнае жыццё іўдзеяў засяродзілася вакол сінагог, рэлігійнымі кіраўнікамі сталі законавучыцелі — рабіны, якія не маюць такой складанай іерархіі, як хрысціянскія свяшчэннаслужыцелі.
Да V ст. склалася другая па значэнні крыніца іўдаізму — Талмуд, дзе сабраны ўсе дагматычныя, рэлігійна-этычныя і прававыя палажэнні, рэгламентуюцца складаная абраднасць і нормы паводзін кожнага верніка. 3 пашырэннем хрысціянапва (з IV ст. дзяржаўная рэлігія Рымскай імперыі) і ісламу (VII ст.), якія бяруць пачатак у іўдаізме, узнік іх канфлікт: яўрэйства адмовілася прызнаць прэтэнзіі гэтых рэлігій на новыя ісціны і разглядала іх як скажэнне іўдаізму; тыя, са свайго боку, ставіліся да іўдаізму як да нейкага гістарычнага рудымента і богаадступніцтва. Доўгі час нормы Галахі садзейнічалі ізаляванасці яўрэяў сярод іншаэтнічнага і іншаканфесійнага насельніцтва ў дыяспары. У ХІХ ст. ў сувязі з эмансіпацыяй яўрэяў (ураўнаванне ў правах з астатнім насельніцтвам) у шэрагу заходнееўрапейскіх краін узнікла супярэчнасць паміж неабходнасцю захавання вернасці іўдаізму і інтэграцыяй у навакольнае культурнае асяроддзе. Вынікам гэтага стала з’яўленне новых кірункаў у іўдаізме, адрозненні паміж якімі вызначаюцца адносінамі да Галахі: выкананне ўсіх яе патрабаванняў абвяшчае артадаксальны іўдаізм; за сінтэз традыцый з паступовымі рэформамі выстунае кансерватыўны іўдаізм; адмаўленне ад прызнання бясспрэчнасці законаў Галахі і выкананне толькі яе асобных палажэнняў характарызуе рэфармісцкі (прагрэсісцкі) іўдаізм.
У рэлігіязнаўстве прынята адрозніваць у развіцці іўдаізму тры гістарычных перыяды: храмавы (у перыяд існавання Іерусалімскага храма), талмудысцкі і рабінастычны (з VI стагоддзя па цяперашні час). Сучасны артадаксальны іўдаізм склаўся на аснове руху фарысеяў (прушым), які ўзнік у эпоху росквіту Макавеяў (2 стагоддзе да н.э.). У сучасным іўдаізме няма адзінага і агульнапрызнанага інстытута альбо асобы, якая мае аўтарытэт крыніцы права, настаўніцтва ці ўлады. Крыніцы права (Галах) сучаснага артадаксальнага іўдаізму ёсць Танах (Пісьмовая Тора) і Талмуд (Вусная Тора). Галах рэгулюе, у прыватнасці, тыя сферы жыцця яўрэяў, якія ў іншых прававых сістэмах рэгулююцца крымінальным, грамадзянскім, сямейным, карпаратыўным і звычайным правам.
Сімвалы
У істотным сэнсе, сімвалічнае значэнне ў іўдаізме маюць малітва Шма і захаванне шабата і кашрута, нашэнне галаўнога ўбору кіпы. Адзін са знешніх знакаў іўдаізму з XIX стагоддзя — шасціканцовая Зорка Давіда. Больш старажытным сімвалам іўдаізму з’яўляецца сямісвечнік менора, які, згодна з Бібліяй і традыцыяй, стаяў у Скініі і Іерусалімскім храме. Дзве размешчаныя побач прамавугольныя скрыжалі з закругленай верхняй гранню таксама з’яўляюцца сімвалам іўдаізму, часцяком сустракаючыся ў арнаменце і дэкарацыях сінагог. Часам на скрыжалях выгравіраваны дзесяць запаветаў, у поўнай альбо скарочанай форме, альбо 10 першых літар яўрэйскага алфавіта, служачых для сімвалічнай нумарацыі запаветаў.
Біблія таксама апісвае сцягі кожнага з дванаццаці каленаў. Паколькі традыцыйна лічыцца, што сучасныя яўрэі, у асноўным паходзяць з калена Іуды і існавалага на яго тэрыторыі Іўдзейскага царства, леў ёсць сімвал гэтага племені, а таксама з’яўляецца адным з сімвалаў іўдаізму. Часам леў малюецца з царскім скіпэтрам — знакам царскай улады, якой надзяліў гэта калена ў сваім прароцтве прабацька Якаў. Таксама сустракаюцца выявы двух ільвоў, па абодва бакі ад скрыжаляў, як быццам стаючы на варце запаветаў.
Іванькаў (Гомельскі раён)
Іва́нькаў (, Иваньков) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Цярэніцкага сельсавета.
Да 19 чэрвеня 2008 года пасёлак уваходзіў у склад Целяшоўскага сельсавета.
Папова Біскупе (гміна)
Папо́ва Біску́пе (Papowo Biskupie) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Хэлмінскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Папова Біскупе. Плошча гміны складае 70,4405 км². Станам на 2010 год у гміне Папова Біскупе пражывалі 4515 чалавек, шчыльнасць — 61,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 8 салецтваў.
Макруха пурпуровая
Макруха пурпуровая (Chroogomphus rutilus, Gomphidius rutilus) — шапкавы базідыяльны грыб з роду  сямейства.
Апісанне
Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка дыяметрам 3—5 см, спачатку канічная, пазней пукатая з бугарком у сярэдзіне і апушаным уніз краем, слізкая. Колер шапкі цагляна-каштанавы або чырвона-карычневы. Ножка 5—8 см у даўжыню і 1—2 см у дыяметры. Мякаць аранжава-бураватая, без асаблівага смаку і паху. Пласцінкі тоўстыя, спачатку светла-бураватага колеру, пазней дымчата-пурпурова-бурыя. Споры гладкія, верацёнападобнай формы, буравата-аліўкавага колеру.
Ядомы грыб.
Распаўсюджанне і экалогія
Растуць у хвойных, пераважна хваёвых лясах. Пладовыя целы з'яўляюцца ў жніўні—верасні, часцей за ўсё паасобку.
Балморал
Балморал (Balmoral Castle або рэдкае мясцовае вымаўленне ) — замак у Шатландыі, які размешчаны ў аднайменнай вёсцы на беразе ракі Ды, у вобласці Абердзіншыр, прыватная рэзідэнцыя брытанскіх манархаў.
Пабудаваны ў 1852 годзе ў старашатландскім гатычным стылі, з граніту архітэктарам Уільямам Смітам па даручэнні прынца Альберта, які папярэдне набыў гэты маёнтак. Замак быў улюблёнай летняй рэзідэнцыяй яго жонкі, каралевы Вікторыі, дзе яна разам з сям'ёй праводзіла канец лета. Традыцыю адпачываць у гэтым прыватным каралеўскім маёнтку працягнулі і яе нашчадкі.
8 верасня 2022 года ў замку памерла каралева Лізавета II.
Ян II (Папа Рымскі)
Ян II (Johannes PP. II), (? — 8 мая 535) — Папа Рымскі з 2 студзеня 533 да 8 мая 535 года.
Біяграфія
У свецкім жыцці — рымлянін Меркурый. Сын Праекта з узгорка Цэлій. Стаў першым Рымскім Папам, які змяніў імя пры ўступленні на пасад (у дадзеным выпадку — каб не называцца імем паганскага бога).
У барацьбе супраць подкупу пры абранни пап, Ян звярнуўся за садзейнічаннем да гоцкага караля Аталарыха, які падмацаваў дэкрэт рымскага сената 530 года, які забараняў ўсякі ціск на выбары, але запатрабаваў для сябе і для сваіх пераемнікаў правы сцвярджаць іх і прызначыў за гэта пэўную суму.
Магнус III Мекленбургскі
Магнус III Мекленбургскі (Magnus III. von Mecklenburg; 4 ліпеня 1509, Штаргард — 28 студзеня 1550, Бютцаў) — герцаг Мекленбург-Шверына, з 1516 года біскуп Шверына і з 1532 года адміністратар Шверынскага біскупства.
Магнус — старэйшы сын герцага Генрыха V Мекленбургскага. Паколькі ён памёр раней свайго бацькі, ён не кіраваў у Мекленбургу. 21 ліпеня 1516 года, гэта значыць яшчэ малалетнім, Магнус быў выбраны біскупам Шверына. Да сваёй канфірмацыі ў 1532 годзе пытаннямі кіравання займаўся пастар Шверынскага сабора Генрых Банцков. Дзякуючы ўводу ў Мекленбургу Рэфармацыі Магнус стаў з 16 верасня 1532 года адміністратарам Шверынскага біскупства. 26 жніўня 1543 года ён жаніўся на Елізавеце Дацкай, дачцы караля Даніі Фрыдэрыка I. Вяселле праходзіла ў Кільскім палацы. Дзяцей у Магнуса і Елізаветы не было. Магнус памёр у Бютцаве і быў пахаваны каля царквы Даберанскага манастыра. Пераемнікам Магнуса III на пасадзе біскупа Шверына стаў яго стрыечны брат Ульрых Мекленбургскі.
Сілікагель
Сілікагель — высушаны гель, які ўтвараецца з перанасычаны раствораў крамянёвых кіслот (nSiO2·mH2O) пры pH > 5—6. Цвёрды гідрафільны сарбент.
Атрыманне
Атрымоўваюць пры падкісленні раствораў сілікатаў шчолачных металаў з наступнай прамыўкай і высушваннем атрыманага гелю.
Na2SiO3 + 2HCl = 2NaCl + H2SiO3
H2SiO3 = SiO2 + H2O
Какаштла
Какаштла, Cacaxtla — зона археалагічных раскопак на поўдні мексіканскага штата Тласкала ў муніцыпалітэце Натывітас. Атрымала вядомасць дзякуючы добра захаваным насценным выявам культуры мая. Горад, які існаваў у гэтым месцы, дасягнуў росквіту ў эпікласічны перыяд месаамерыканскай гісторыі. У 1 км ад Какаштлы знаходзіцца гарадзішча Шачытэкатль.
Гісторыя да канкісты
Мяркуецца, што Какаштла была сталіцай дзяржавы Альмека-Шыкаланка. Горад узнік каля 4-5 стст. н. э. Ці звязаны яго стваральнікі з культурай альмекаў, або назва адносілася да тэрыторыі, а не да этнічнага паходжання стваральнікаў горада, да цяперашняга часу невядома. Пра культуру альмека-шыкаланка амаль нічога не вядома; тэрмін упершыню выкарыстоўваў гісторык і храніст Дыега Муньёс Камарга ў канцы XVI ст., калі пісаў, што Какаштла была галоўным горадам «альмекаў» (народ, вядомы сучасным гісторыкам пад назвай «альмекі», знік за 800 гадоў да ўзнікнення горада, у 4 ст. да н. э.).
Пасля падзення бліжэйшага горада Чалула прыкладна ў 600 г., у вайне якога брала ўдзел і Какаштла, горад ператварыўся ў цэнтр улады ў атачальным яго рэгіёне даліны Пуэбла-Тлашкала. Каля 900 г. горад пачынае прыходзіць у заняпад і да 1000 г. канчаткова закінуты.
Сучасная гісторыя
Горад быў ізноў адкрыты ў 1975 г. сялянамі паселішча Сан-Мігель-дэль-Мілагра, якія, апрацоўваючы зямлю, выявілі старажытную сцяну, на якой быў выяўлены твар персанажа, цяпер вядомага як «Чалавек-Птушка», і паведамілі пра знаходку ўладам. Горад адразу ж прыцягнуў увагу археолагаў.
21 мая 2007 г. каля 800 м2 плошчы руін было цалкам разбурана і яшчэ 800 панесла шкоду ў выніку моцнага граду, у сувязі з чым улады зачынілі доступ да руін аж да новага распараджэння.
Абердзіншыр
Абердзіншы́р (Aberdeenshire, Aiberdeenshire, Siorrachd Obar Dheathain) — адна з 32 акруг Шатландыі.
З увядзеннем парламентам Шатландыі новай сістэмы самакіравання, Абердзіншыр быў утвораны з тэрыторыі Кінкардыншыра і часткі Банфшыра. Аднак ранейшыя межы ўсё яшчэ выкарыстоўваюцца па некаторых пытаннях, напрыклад ва ўліку земляў і намесніцтве.
Савет Абердзіншыра размяшчаецца ў Вудхіл-Хаўс, Абердзін і з’яўляецца адзінай радай у Шатландыі, які размешчаны не на тэрыторыі падкантрольнай яму акругі. Сам горад з’яўляецца часткай акругі Абердзін-Сіці. Акрамя Абердзін-Сіці, мяжуе з акругамі Ангус, Перт-энд-Кінрос, Моры і Хайленд.
Шчэжар
Шчэ́жар (, Щежер)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны за 2,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Шчэжар 1; на лініі Магілёў I — Крычаў I, паміж прыпыначным пунктам Дары і прыпыначным пунктам Антонаўка.
Удзячны калодзеж
«Удзя́чны кало́дзеж» — беларускі зборнік прозы Алеся Масарэнкі, які быў выдадзены ў 2013 годзе ў выдавецтве «Мастацкая літаратура».
Змест
У кнізе творы, напісаныя пераважна ў кароткім жанры. Хутказменнасць падзей дыктуе надзвычай мабільную форму, як, да прыкаду, начыркі, з дапамогай якіх пісьменнік амаль імгненна адгукаецца на тыя ці іншыя жыццёвыя факты. Менавіта ў сціслым, не­загрувашчаным тэксце жывое, каларытнае слова апы­наецца як бы навідавоку, прыцягвае ўвагу, зачароўвае і, несумненна, узвышае мастацкую вартасць твора.
Дыяна (багіня)
Пазней Дыяну сталі таксама атаясамліваць з Гекатай. Дыяну яшчэ называлі Трывіяй — багіняй трох дарог (яе выявы ўсталёўваліся на скрыжаваннях), гэтае імя тлумачылася як сімвал трайной улады: на нябёсах, на зямлі і пад зямлёй. Таксама Дыяну атаясамлівалі з карфагенскай нябеснай багіняй Цэлестай. У рымскіх правінцыях пад імём Дыяны пакланяліся мясцовым духам — «гаспадарыням леса».
У Рыме культ Дыяны лічыўся «іншаземным» і не распаўсюджаным у патрыцыянскіх колах, але быў папулярным сярод рабоў, якія карысталіся ў храмах Дыяны правам недатыкальнасці. Цар Сервій Тулій, згодна з паданнем, сам народжаны ў рабстве, прысвяціў Дыяне храм на рыскім узгорке Авенцін. Гадавіна заснавання храма лічылася святам рабоў.
З храмам Дыяны на Авенціне звязана паданне аб незвычайнай карове, гаспадару якой было прадказана, што той, хто прынясе яе ў ахвяру Дыяне ў гэтым храме, атрымае ўладу над Італіяй. Цар Сервій Тулій, даведаўшыся аб гэтым, хітрасцю завалодаў каровай, прынёс яе ў ахвяру і прымацаваў рогі да сцяны храма.
Карл I
Карл I:
Дыяна (багіня)
У гонар Дыяны быў названы астэроід (78) Дыяна, адкрыты ў 1863 годзе.
NGC 42
NGC 42 (іншыя абазначэнні — UGC 118, MCG 4-1-41, ZWG 478.43, NPM1G +21.0007, PGC 867) — эліптычная галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Галактыка была адкрыта нямецкім астраномам Альбертам Мартам 30 кастрычніка 1864.
Вальтэр Скот
Сэр Вальтэр Скот (Walter Scott;, Эдынбург, Шатландыя — ) — шатландскі празаік і паэт.
Сусветна вядомы сваімі гістарычнымі раманамі — «Айвенга», «Квентын Дорвард» і іншымі. Першы англамоўны пісьменнік, які набыў папулярнасць за мяжой і шырока чытаўся і перакладаўся ўжо пры жыцці, класік англійскага і шатландскага рамантызму. Валодаў фенаменальнай памяццю.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся Вальтэр Скот 15 жніўня 1771 г. у Эдынбургу ў сям’і заможнага шатландскага юрыста, нашчадка старадаўняга дваранскага роду Вальтэра Скота і Ганны Рэзерфорд, дачкі прафесара медыцыны Эдынбургскага ўніверсітэта. З адзінаццаці яго братоў і сёстраў засталося ў жывых толькі пяцёра, не лічачы будучага пісьменніка. Перахварэў на дзіцячы паралюш, што стала прычынай пажыццёвага кульгання на правую нагу.
Ужо ў раннім узросце будучы пісьменнік вылучаўся жывым розумам і фенаменальнай памяццю. У гэты час Вальтэр жыў у Сэндзінаў, на ферме дзеда, дзе пранікся духам шатландскай гісторыі, паэзіяй народных балад і легенд.
У 1778 годзе вяртаецца ў Эдынбург. З 1779 года вучыцца ў эдынбургскай школе, у 1785 годзе паступае ў Эдынбургскі каледж. У каледжы захапіўся альпінізмам, адужэў фізічна, і набыў папулярнасць сярод аднагодкаў як выдатны апавядальнік. Шмат чытаў, у тым ліку антычных аўтараў, захапляўся раманамі і паэзіяй, асоба вылучаў традыцыйныя балады і паданні Шатландыі. Разам са сваімі сябрамі заснаваў у каледжы «Паэтычную суполку», вывучаў нямецкую мову і чытаў нямецкіх рамантыкаў.
Здаўшы ў 1792 г. у іспыты на званне адваката, В. Скот становіцца юрыстам. Аднак юрыдычная кар’ера яго мала цікавіла. Малады чалавек у гэты час захапляецца літаратурай і шатландскім фальклорам. У канцы 1790-х гг. ён публікуе зробленыя ім пераклады паэмы Бюргера «Ленора», гістарычнай драмы Гётэ «Гец фон Берліхінген». Першы арыгінальны твор Скота «Іванава ноч» апублікаваны ў 1797 г. Шатландскія песні і балады, сабраныя пісьменнікам, выдадзены ў зборніку «Песні Шатландскай мяжы» (1802—1803).
У перыяд 1805—1813 гг. выходзяць рамантычныя паэмы Скота «Песня апошняга менестрэля» (1805), «Марміён» (1808), «Дзева возера» (1810), «Рокбі» (1813), «Уладар астравоў» (1815) і іншыя. Гэтыя творы прынеслі яму славу знакамітага паэта.
У 1814 г. В. Скот выпадкова натрапіў на ўрыўкі рукапісу, пачатага ім яшчэ ў 1805 г. Гэта была першая спроба празаічнага твора. Пісьменнік вярнуўся да рукапісу і на працягу трох тыдняў скончыў свой першы гістарычны раман — «Уэверлі». Кнігу ён выдаў ананімна, часткова — баючыся сапсаваць сваю трывалую рэпутацыю вядомага паэта, часткова — імкнучыся выклікаць да рамана павышаную цікавасць.
«Уэверлі» паклаў пачатак доўгай чарадзе гістарычных раманаў, якія выходзілі не менш як адзін на год. Усяго з 1814 па 1832 г. Вальтэрам Скотам напісана звыш дваццаці пяці гістарычных раманаў з мінулага Англіі, Шатландыі, Францыі і іншых краін: «Гай Мэнерынг, або Астролаг» (1815), «Антыквар» (1816), «Пурытане» (1816), «Роб Рой» (1817), «Эдынбургская турма» (1818), «Манастыр» (1820), «Кенілварт» (1821), «Пірат» (1821), «Певерыл Пік» (1823), «Квенцін Дорвард» (1823), «Вудстак» (1826), «Ганна Геерштэйн» (1829) і інш.
Слава Скота расла з кожным годам, ён станавіўся прызнаным нацыянальным пісьменнікам. Памяркоўныя палітычныя погляды, а таксама сувязі з блізкімі да каралеўскага двара кругамі спрыялі добразычлівай увазе да яго каралеўскай сям’і. Жадаючы падкрэсліць яго выдатныя літаратурныя заслугі, прынц-рэгент дамогся для яго тытула баранета.
У 1827 г. выйшла 9 тамоў напісанай Вальтэрам Скотам біяграфіі Напалеона Банапарта. У сувязі з працай над гэтым творам пісьменнік здзейсніў паездку ў Англію і Францыю, дзе яго прымалі з вялікімі ўшанаваннямі. Вярнуўшыся на радзіму, ён выдае кнігу «Дзядулевы казкі», займаецца выданнем збору сваіх сачыненняў (да 1929 г. выйшла 8 тамоў).
У пачатку 1830 г. здароўе пісьменніка рэзка пагоршылася. Пакінуўшы службу ў судзе і перайшоўшы на пенсію, ён атрымаў магчымасць увесь год праводзіць у сваім маёнтку ў Эбатсфардзе. У 1831 г., прыслухаўшыся да парады лекараў, В. Скот ажыццявіў вялікае марское вандраванне. На зваротным шляху, у Лондане, яго хапіў моцны ўдар. У безнадзейным стане яго пераправілі ў Эбатсфард, дзе ён памёр 21 верасня 1832 г. Пахаваны пісьменнік у руінах Драйбургскага абацтва.
Цётча (вёска)
Цётча (, Тётча) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяркудскага сельсавета.
Вальтэр Скот
Творчасць
Сярод яго раманаў многія творы прысвечаны нядаўняму шатландскаму мінуламу, перыяду грамадзянскай вайны — ад пурытанскай рэвалюцыі XVI ст. да разгрому горных кланаў у сярэдзіне XVIII ст. і крыху больш позняму часу: «Уэверлі» (Waverley, or Sixty years since, 1814), «Гай Манерынг» (Gay Mannering, 1815), «Сэрца Мідлотыяна» (The Heart of Midlothian, 1818), «Шатландскія пурытане» (Old mortality, 1816), «Ламермурская нявеста» (The bride of Lammermoor, 1819), «Роб Рой» (Rob Roy, 1817), «Кляштар» (The Monastery, 1820), «Абат» (The Abbot, 1820), «Сэнт-Ронанская крыніца» (St. Ronan’s Well, 1823), «Антыквар» (The Antiquary, 1816). У гэтых раманах Вальтэр Скот апісвае шатландскае жыццё, многія яго героі гавораць на народнай мове. Хаця пісьменнік па-свойму робіць крок да стварэння больш жывых вобразаў, чым тыя, якімі поўніліся тагачасныя сентыментальныя раманы: многія героі Скота — умоўна ідэалізаваныя персанажы, пазбаўленыя жыццёвасці.
Другая група твораў прысвечана гісторыі Англіі і кантынетальных краінаў (пераважна Сярэднявеччу і XVI ст.). Сюды ўваходзяць такія творы, як «Айвенга» (Ivanhoe, 1819), «Квентын Дорвард» (Quentin Durward, 1823), «Кенілворт» (Kenilworth, 1821), «Анна Геерштэйнская» (Anne of Geierstein, 1829) і г.д. Гэтыя творы здзіўлялі сучаснікаў вонкавым гістарызмам, веданнем дэталяў і духу эпохі. Аднак раманы пісьменніка пабудаваныя не толькі на гэтым вонкавым гістарызме, але і на пэўнай гістарычнай канцэпцыі; многія ідэі Вальтэра Скота пасля паўплывалі на наступных гісторыкаў (напрыклад, на Агюста Т’еры) — фактычна, ён быў папярэднікам значных навуковых адкрыццяў, а таму намаляваная ім карціна мінулых часоў не магла не ўразіць яго чытачоў.
В. Скот — аўтар шэрагу паэтычных твораў, у тым ліку гатычных і рамантычных балад. Многія з іх, напрыклад, балада «Шэры манах», была заснаваная на шатландскім паданні (засталася няскончанай).
Ушанаванне памяці
Партрэт Вальтэра Скота змяшчаўся на многіх шатландскіх банкнотах, у тым ліку тых, што былі выпушчаныя ў 2007 годзе Шатландскім банкам.
Папротня (гміна)
Папро́тня (Paprotnia) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сядлецкага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Папротні. Плошча гміны складае 81,43 км². Станам на 2011 год у гміне Папротня пражывалі 2722 чалавекі, шчыльнасць — 33 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 22 салецтвы.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 22 населеныя пункты.
Камсамольскі (Калмыкія)
Камсамольскі (Комсомо́льский) — пасёлак (сельскага тыпу) у Калмыкіі, адміністрацыйны цэнтр Чорназямельскага раёна і Камсамольскага сельскага муніцыпальнага ўтварэння. Размешчаны за 190 км на паўднёвы ўсход ад горада Эліста. Насельніцтва — 5099 чалавек (2012).
Заснаваны як пасёлак Чырвоны Камышаннік у 1946 годзе. Пасёлак размешчаны ў межах Прыкаспійскай нізіны. Транспартны вузел мясцовага значэння.
Хасэ Давід Альфара Сікейрас
Хасэ Давід Альфара Сікейрас (José David Alfaro Siqueiros, 29 снежня 1896-6 студзеня 1974) — мексіканскі мастак — жывапісец, графік і мураліст, палітычны актывіст, удзельнік камуністычнага руху.
Біяграфія
Давід Альфара Сікейрас нарадзіўся 29 снежня 1896 г у мексіканскім горадзе Камарга, штат Чыўаўа. У 1911 г. паступіў у Акадэмію мастацтваў Сан-Карлас ў Мехіка, там удзельнічаў у студэнцкім страйку, пратэстуючы супраць парадкаў ва ўстанове. Затым навучаўся ў мастацкай школе Санта-Аніта. З маладосці адчуваў сябе рэвалюцыянерам, у 1911 г. прыняў удзел у грамадзянскай вайне на баку канстытуцыяналістаў. Служыў афіцэрам у арміі мексіканскага прэзідэнта Венустыяна Карансы.
З 1919 па 1922 Сікейрас жыў у Францыі і Іспаніі. У 1921 г. ён апублікаваў у Барселоне «Маніфест рэвалюцыйнага мастацтва», а ў 1922 г. заснаваў «Рэвалюцыйны сіндыкат работнікаў тэхнікі і мастацтва». Член Мексіканскай камуністычнай партыі (МКП) з 1922. З 1924 г. Сябра ЦК МКП, актыўны ўдзельнік арганізацыі прафсаюзнага руху і міжнародных камуністычных кангрэсаў, займаў пасаду галоўнага рэдактара газеты El Mundo, супрацоўнічаў з іншымі левымі газетамі. Разам з ім у камуністычным руху прымалі ўдзел і іншыя мексіканскія мастакі, у прыватнасці Дыега Рывера.
У 1930 г. Сікейрас быў арыштаваны, а затым сасланы ў гарадок Таска. Ссылка апынулася плённай у творчым плане — тут мастак стварыў некалькі дзясяткаў прац.
У перыяд з 1932 па 1936 г. Сікейрас жыў і працаваў пераважна ў ЗША; там ён упрыгожыў роспісамі фасады будынкаў Мастацкай школы Чуінард і мастацкага цэнтра Плаза ў Лос-Анджэлесе (1932).
У 1937—1939 г. Сікейрас удзельнічаў у грамадзянскай вайне ў Іспаніі ў якасці афіцэра Рэспубліканскай арміі пад камандаваннем Энрыке Лістэра. Даслужыўся да палкоўніка.
Па заданні НКУС камуніст-сталініст Сікейрас прымае ўдзел у групе баевікоў (кодавая назва «Конь»), сфармаванай для ліквідацыі Троцкага.
24 мая 1940 — разам з «Філіпэ», Леапольда і Луісам Арэналем і іншымі ўдзельнічае ў няўдалым замаху на Троцкага.
У канцы 1940 г. арыштаваны разам з іншымі членамі групы «Конь» у сувязі з забойствам Троцкага.
Ён неаднаразова прыязджаў у Маскву (1927, 1955, 1958 і 1972). Ганаровы член Акадэміі мастацтваў СССР (1967), лаўрэат Міжнароднай Ленінскай прэміі «За ўмацаванне міру паміж народамі» (1967).
Аляксандр Міхайлавіч Красоўскі
Аляксандр Міхайлавіч Красоўскі (нар. ) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў эстафеце 4×100 метраў, бегу на 400 метраў. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Чэмпіён Беларусі 2016 года ў бегу на 400 метраў з вынікам 47.57.
Кастыльёнэ-дэла-Пеская
Кастыльёнэ-дэла-Пеская (Castiglione della Pescaia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Грасета.
Насельніцтва складае 8500 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 36 чал./км². Займае плошчу 209 км². Паштовы індэкс — 58043. Тэлефонны код — 0564.
Калінаўка (Гомельскі раён)
Калі́наўка (, Калиновка) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Цярэніцкага сельсавета.
Кастыльёнэ-дэла-Пеская
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Guglielmo di Malavalle.
Калінаўка (Гомельскі раён)
Да 19 чэрвеня 2008 года пасёлак уваходзіў у склад Целяшоўскага сельсавета.
Кастыльёнэ-дэла-Пеская
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Гулянка (рака)
Гуля́нка — рака ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Бярэзіна (басейн Дняпра).
У Гулянку ўпадае рака Асовіна (справа)
Хайленд
Хайленд (Highland, Hieland, Roinn na Gàidhealtachd) — самая вялікая з 32 акруг Шатландыі. Размяшчаецца на тэрыторыі Паўночна-Шатландскага нагор’я. Мяжуе з акругамі Абердзіншыр, Аргайл-энд-Б’ют, Моры і Перт-энд-Кінрос.
Акруга была створана ў 1975 годзе. З 1975 года па 1996 год у Хайлендзе дзейнічала двухузроўневая сістэма кіравання — нараўне з абласной радай існавалі мясцовыя кіруючыя рады ва ўсіх васьмі раёнах Хайленда (Бадэнох і Стратспей, Кейтнес, Інвернес, Лохабер, Нэрн, Рос і Сатэрхат). У 1996 годзе гэтыя мясцовыя органы самакіравання скасавалі і іх функцыі ўзяў на сябе новаабраны Савет Хайленда.
Эдвард (герцаг Эдынбургскі)
Прынц Эдвард, герцаг Эдынбургскі (Prince Edward, Duke of Edinburgh, поўнае імя — Эдвард Энтані Рычард Луіс; нар. ) — член Брытанскай каралеўскай сям’і, трэці сын і малодшае дзіця каралевы Вялікабрытаніі Лізаветы II і Філіпа, герцага Эдынбургскага. У лініі атрымання ў спадчыну брытанскага трона з’яўляецца трынаццатым, пасля сваіх старэйшых братоў і іх нашчадкаў.
Кастылья-дэ-Тэая
Кастылья-дэ-Тэая (Castillo de Teayo) — археалагічны помнік дакалумбавай эпохі ў рэгіёне Ла-Уастэка на поўначы штата Веракрус, Мексіка. Пасля знікнення дакалумбавага горада ў наваколлях піраміды ўзнікла сучаснае паселішча, у гонар якога і названы помнік.
Горад засялялі ў X—XII стагоддзях уастэкі. У канцы посткласічнага перыяду горад трапляе пад моцны ўплыў ацтэкаў, і да сярэдзіны XV стагоддзя, відаць, становіцца правінцыйнай калоніяй Ацтэкскай імперыі.
У цэнтры Кастылья-дэ-Тэая знаходзіцца піраміда вышынёй 11,3 метраў, досыць добра захаваная, з лесвіцай і збудаваннем на вяршыні.
Паходжанне назвы Тэая, Teayo невядома; паводле адной з гіпотэз, яно паходзіць з каранёў мовы наўатль tetl «камень» і ayotl «чарапаха».
NGC 43
NGC 43 (іншыя абазначэнні — UGC 120, MCG 5-1-54, ZWG 499.79, PGC 875) — лінзападобная галактыка (SB0) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Шчэпічы (прыпыначны пункт)
Шчэ́пічы (, Щепичи)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Шчэпічы; на лініі Асіповічы I — Русіно, паміж станцыяй Клецк і прыпыначным пунктам Жарабковічы.
Парадыж (гміна)
Пара́дыж (Paradyż) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Апачынскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Парадыжы. Плошча гміны складае 81,29 км². Станам на 2007 год у гміне Парадыж пражывалі 4434 чалавекі, шчыльнасць — 54 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 27 салецтваў.
Цянюгі
Да 19 лютага 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Усвейскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Дубраўскага сельсавета.
Куаўтэмак
Куаўтэмак (наўатль Cuāuhtémōc, «Арол, які спускаецца», паміж 1495 і 1502—1525) — апошні тлатаані дзяржавы ацтэкаў з дынастыі Акамапічтлі, пляменнік Мантэсумы II, быў жанаты на яго дачцэ Тэчуішпа. Зрабіўся кіраўніком у выніку «Ночы смутку».
Біяграфія
Картэс першы час звяртаўся з Куаўтэмакам на роўных, будучы зацікаўлены ў ім як у крыніцы легітымнасці ўласнай улады. Досыць вялікія заслугі Куаўтэмака у будаўніцтве новага горада — Мехіка. Аднак да 1524 усё змянілася, да гэтага часу адносіцца эпізод з катаваннем Куаўтэмака, якога Картэс хацеў прымусіць выдаць золата Мантэсумы, якое бясследна знікла ў «Ноч смутку». Аб матывах гэтага ўчынку пісаў толькі Берналь Дыяс. У Гамары ёсць наступная гісторыя: калі Куаўтэмак знаходзіўся на катавальным станку, адзін з набліжаных пачаў упрошваць яго здацца, і прасіць іспанцаў аб ласцы. Куаўтэмак насмешліва адказаў, што атрымлівае асалоду, быццам ляжыць у ванне. Рамантыкі XVIII ст. перарабілі сюжэт, і фраза Куаўтэмака ператварылася ў: «Хіба я не ў ружах ляжу?»
Куаўтэмак быў вызвалены і вярнуўся да становішча паважанага двараніна на іспанскай службе. Ён упарта адмаўляўся хрысціцца, па словах Кагальюда, прыняў Веру Хрыстову толькі ў дзень пакарання. Перэс Марцінэс паказвае, што хрысцільнае імя яго было Эрна дэ Альварада Куаўтемак (іншыя крыніцы пра гэта замоўчваюць), і такім чынам, яго хроснымі былі сам Картэс і Педра дэ Альварада.
У 1524 г. Картэс пачаў баявыя дзеянні супраць Крыстабаля дэ Олід ў Гандурасе. Войска яго ў асноўным складалася з ацтэкаў, таму пры стаўцы Картэса знаходзіўся і Куаўтэмак, забяспечваючы лаяльнасць новых іспанскіх падданых. Праз год экспедыцыі, Картэс абвінаваціў Куаўтэмака у змове і прысудзіў да павешання. Бернардына дэ Саагун са слоў індзейцаў і Берналь Дыяс распавядаюць гэтую гісторыю цалкам па-рознаму.
Пасля здабыцця Мексікай незалежнасці, Куаўтэмак зрабіўся галоўным сцягам мексіканскага нацыяналізму і сімвалічным «дзедам мексіканскай нацыі» (паводле слоў Рамона Лопеса Велардэ). У яго гонар названы горад у штаце Чыўаўа, а таксама футбольны стадыён у Пуэбла.
Спецыяльныя адміністрацыйныя раёны (КНР)
Спецыяльныя адміністрацыйныя раёны, або САР  — асобыя тэрытарыяльна-адміністрацыйныя адзінкі Кітайскай Народнай Рэспублікі, якія карыстаюцца высокай ступенню аўтаноміі. Фактычна гэтыя тэрыторыі самастойныя ў рашэнні ўсіх пытанняў за выключэннем тых, что тычацца абароны або знешняй палітыкі. Гэты статус замацаваны ў Асноўных законах, прынятых Усекітайскім сходам народных прадстаўнікоў пасля ўсталявання суверэнітэту КНР над Макаа і Ганконгам.
Ідэя спецыяльных адміністрацыйных раёнаў была прапанавана ў 1980-х Дэн Сяапінам у рамках прынцыпу «адна краіна — дзве сістэмы». Гэта быў кампрамісны варыянт вяртання ў склад Кітая арандаваных заходнімі краінамі на працяглыя тэрміны тэрыторый з устоянай рыначнай эканомікай і дэмакратычнай палітычнай сістэмай. У наш час у краіне налічваецца дзве адзінкі са статусам спецыяльнага адміністрацыйнага раёна.
Ганконг і Макаа ўвайшлі ў склад Кітая ў якасці спецыяльных адміністрацыйных раёнаў адпаведна ў 1997 і 1999 гадах.
Усая
Уса́я (, Усая) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяркудскага сельсавета.
Гісторыя
Вядома з XVI ст. як маёмасць Савічаў і Есьманаў у Полацкім ваяводстве ВКЛ. У 1552 г. у вёсцы 17 дымоў вольных сялян і 4 дамы, якія належалі царкве св. Спаса. 3 1563 г. цэнтр Усайскай воласці. 3 1662 г. уладанне вознага Левашкевіча.
У XIX ст. вёска — цэнтр маёнтка ў Лепельскім павеце. У 1808 г. пабудавана праваслаўная Пакроўская царква, у 1864 г. адчынена народнае вучылішча, штогод адбываліся 2 кірмашы, меўся хлебазапасны магазін. У 1878 г. сяло — цэнтр воласці, уладанне памешчыцы Г. Сомішчавай. У 1886 г. — 41 двор, валасное праўленне. У 1905 г. — 60 двароў.
3 20 жніўня 1924 г. вёска, цэнтр Усайскага сельсавета Ульскага раёна. 3 8 ліпеня 1931 г. ва Ушацкім раёне. У 1925 г. — 109 двароў, у 1941 г. — 84 двары. 3 20 лютага 1938 г. у Віцебскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Роўнае Поле. У Вялікую Айчыную вайну ў 1943 г. нямецкія акупацыйныя ўлады спалілі вёску і загубілі 46 жыхароў. 3 1954 па 2004 гг. у Дубраўскім сельсавеце.
Куб
Куб або правільны гексаэдр — правільны шматграннік (мнагаграннік), кожная грань якога ўяўляе сабой квадрат. Прыватны выпадак паралелепіпеда і прызмы.
Аляксей Васільевіч Каткавец
Аляксей Васільевіч Каткавец (нар. ) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў кіданні кап'я. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Срэбраны прызёр Першынства Беларусі 2016 года ў кіданні кап'я з вынікам 72,23 м.
На Чэмпіянаце свету 2016 года заняў 19 месца ў кіданні кап'я з вынікам 70,43 м.
Курганы (Гомельскі раён)
Курганы́ (, Курганы) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Цярэніцкага сельсавета.
Да 19 чэрвеня 2008 года пасёлак уваходзіў у склад Целяшоўскага сельсавета.
К. Р. Х. Зондэрбарг
'''К. Р. Х. Зондэрбарг''' (, Сёнербарг, Данія —, ) — адзін з найважнейшых жывапісцаў руху Ар інфармель. Ён узяў сваё мастацкае імя па месцы нараджэння. Да 1949 года вучыўся ў Гамбургу. У 1953 годзе ўвайшоў у групу «Дзен 49».
Старадуб
Старадуб — горад у Бранскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Старадубскага раёна. Насельніцтва 18,4 тыс. чалавек (2005). Размешчаны на рацэ Бабінец за 169 км ад Бранска.
Гісторыя
Дзяцінец Старадуба ўзнік на гарадзішчы юхнаўскай культуры, пазней роменскай культуры, знаходзіўся на левым беразе р. Бабінец на Салдацкай гары.
Горад размясціўся на крайнім захадзе густанаселенага палескага аполля. Упершыню згадваецца ў спісе шляхоў кіеўскага князя Уладзіміра Манамаха (змешчаны ў Лаўрэнцьеўскім летапісе пад 1096 годам) пры апісанні падзей 1078/1079 гадоў, калі ён разбіў палавецкіх ханаў Асадука і Саўка, якія захапілі Старадуб. У 1096 годзе кіеўскі князь Святаполк Ізяславіч і князь Уладзімір Манамах аблажылі ў Старадубе князя Алега Святаславіча. Горад з’яўляўся адным з важных цэнтраў Чарнігаўскага княства, у сярэдзіне XII — 1-й палове XIII стагоддзяў — аб’ект спрэчкі паміж кіраўнікамі Чарнігаўскага княства і Ноўгарад-Северскага княства, перыядычна там існаваў княскі стол. Дзяцінец Старадуба (плошча 1,5 га) быў акружаны валам з чаргаваных сырцовых і драўляных канструкцый; да дзядзінца прымыкалі ўмацаваны вакольны горад і неўмацаваны пасад (у тым ліку і на правым беразе р. Бабінец). Агульная плошча Старадуба дасягала 25 га.
У Смутны час жыхары падтрымалі Ілжэдзмітрыя I, летам 1607 года горад стаў часовай сталіцай Ілжэдзмітрыя II. У 1610 годзе ўзяты запарожскімі казакамі і спалены. Па Дэулінскім перамір’і 1618 года адышоў у склад Рэчы Паспалітай. У 1620 годзе атрымаў магдэбургскае права (у 1666 годзе пацверджана рускім царом Аляксеем Міхайлавічам).
У 1633 годзе ўзяты расійскімі войскамі падчас вайны 1632—1634 гадоў, але паводле Палянаўскага міру (1634) застаўся ў складзе Рэчы Паспалітай. У 1648 годзе заняты атрадамі казакоў, соценны горад Нежынскага палка (1654—1663), палкавы горад Старадубскага палка (1663—1781).
Па Андрусоўскім перамір’і (1667) застаўся ў складзе Рускай дзяржавы. У сярэдзіне XVII стагоддзя Старадуб уключаў 2 земляныя крэпасці («гарады») і 4 прадмесці. У XVII—XVIII стагоддзях адзін з галоўных гандлёвых цэнтраў Гетманства. У 1708 годзе, падчас Паўночнай вайны (1700—1721), шведскія войскі тройчы беспаспяхова спрабавалі захапіць Старадуб. Павятовы горад Ноўгарад-Северскага намесніцтва (1781—1796), Маларасійскай губерні (1796—1802), Чарнігаўскай губерні (1802—1919). У 1900 годзе адкрыты рух па чыгуначнай лініі Унеча — Старадуб (вузкакалейная, у 1927 годзе перашыта на шырокую каляіну).
У 1917—1918 гадах у складзе Украінскай Народнай Рэспублікі. У студзені 1918 года ўсталявана савецкая ўлада. 10 красавіка 1918 года акупаваны германскімі войскамі, уваходзіў у склад Украінскай дзяржавы.
25 лістапада 1918 года заняты часцямі Чырвонай Арміі. 1 студзеня 1919 года пастановай І з’езда КП(б) Беларусі разам з часткай Чарнігаўскай губерні ўключаўся ў Беларускую ССР, але I Усебеларускі з’езд Саветаў, які прайшоў 2-3 лютага, не ўхваліў гэта рашэнне.
Павятовы горад Гомельскай губерні (1919—1926) і Бранскай губерні (1926—1929) РСФСР. Раённы цэнтр Клінцоўскай акругі (да 1930) Заходняй вобласці (1929—1937), Арлоўскай вобласці (1937—1944).
У Вялікую Айчынную вайну 18 жніўня 1941 года акупаваны германскімі войскамі. Вызвалены савецкімі войскамі 22 верасня 1943 года падчас Бранскай наступальнай аперацыі.
З 1944 года раённы цэнтр Бранскай вобласці. З 2020 года адначасова цэнтр Старадубскай муніцыпальнай акругі.
Эканоміка
Аснова гарадской эканомікі — харчовая прамысловасць.
NGC 44
NGC 44 — падвойная зорка ў сузор’і Андрамеда, была адкрыта англійским астраномам Джонам Гершэлем 22 лістапада 1827.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аталарых
Аталарых (Aþalareiks; Athalaricus; ( — ) — кароль остготаў, кіраваў у 526-534 гадах. Сын Эйтарыха і Амаласунты. Успадкаваў пасад у 10-гадовым узросце пасля смерці Тэадарыха Вялікага. Рэгенцтва пры непаўналетнім дзіцяці павінна была ажыццяўляць Амаласунта.
Але гоцкая знаць неахвотна трывала ўладу жанчыны, і гэта незадавальненне ўзмацнілася яшчэ больш, калі Амаласунта ўступіла ў зносіны з імператарам Юстыніянам I. Готы настаялі на тым, каб Аталарых, якому Амаласунта жадала даць класічнае выхаванне, быў акружаны маладымі готамі; апошнія сталі падахвочваць яго да п'янства, да зносін з жанчынамі, канчаткова псавалі яго характар ​​і, карыстаючыся яго неразумнасцю, выклікалі непаслушэнства маці, таму ён наогул не лічыў патрэбным лічыцца з ёй. Аталарых, аддаўшыся бязмежнаму п'янству, запаў у хваробу і ў поўны маразм, ад чаго і памёр 2 кастрычніка 534 г.
Ягадкі
Я́гадкі (, Ягодки) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяркудскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Дубраўскага сельсавета.
Чыніджана
Насельніцтва складае 2737 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 17 чал./км². Займае плошчу 162 км². Паштовы індэкс — 58044. Тэлефонны код — 0564.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Архангел Міхаіл.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Паляўнічы домік (Гомель)
Паляўнічы домік — гарадскі асабняк у Гомелі, помнік архітэктуры першай паловы XIX стагоддзя. Размешчаны па адрасе вул. Пушкіна, 32.
Гісторыя
Пабудаваны ў 1820—1822 гадах па праекце архітэктара Івана Пятровіча Дзьячкова ў стылі позняга класіцызму, як адзін з дамоў у сістэме сядзібнага ансамбля. У архіўных дакументах графа Румянцава згадваецца як «дом для летняга пражывання графа». Часам яго называюць «Дом ампір», што выклікана афармленнем фасадаў.
Месцазнаходжанне будынка на тагачаснай ускраіне горада, магчыма, паслужыла прычынай для яго назвы з сярэдзіны XIX стагоддзя паляўнічы домік. Цікава, што граф Румянцаў сам ніколі паляваннем не цікавіўся і быў да яго абыякавы.
У 1838 годзе разам з зімовым домам М. П. Румянцава перайшоў у падпарадкаванне ваенна-інжынернаму ведамству. Прыблізна ў 1860-я гады ўладальнікам летняга дома стаў Крушэўскі. Затым дом належаў Лісоўскаму. Апошняй уладальніцай асабняка была Ірэна Галынская (з Лісоўскіх).
У Савецкі перыяд у будынку размяшчаліся розныя дзяржаўныя арганізацыі. Пасля 1917 года ў будынку размясцілася Надзвычайная камісія, а з 1927 года — першы гарадскі радыёвузел.
Пасля Вялікай Айчыннай вайны ў доме пэўны час знаходзіўся радыёвузел. Затым выкарыстоўваўся як жылы дом, пазней стаў адміністрацыйным будынкам.
З 1993 года па лістапад 1997 года будынак знаходзіўся на рэстаўрацыі. У 1996 годзе дом Крушэўскіх-Лісоўскіх быў разбураны да аснавання. На яго месцы па чарцяжах была пабудавана дакладная копія будынка, па сутнасці «навадзел», муляж.
Пасля «рэстаўрацыі» будынак быў перададзены на баланс Гомельскага абласнога краязнаўчага музея (цяпер — дзяржаўная гісторыка-культурная ўстанова «Гомельскі палацава-паркавы ансамбль»).
Рашэннем № 71 ад 28 лютага 2002 года беларускім рэспубліканскім навукова-метадычным саветам па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь «паляўнічаму доміку», як помніку архітэктуры, прысвоены статус гісторыка-культурнай каштоўнасці другой катэгорыі.
З лютага 2009 з'яўляецца самастойным музеем гісторыі горада Гомеля.
Побач з Паляўнічым домікам устаноўлены бюст А. С. Пушкіна.
Арыгінальны будынак
Адпапавярховы прамавугольны ў плане кампактны будынак накрыты накатым чатырохсхільным дахам і фланкіраваны мураванымі прыбудовамі, завершанымі ступеньчатымі атыкамі. У цэнтры галоўнага фасада шасцікалонны дарычны порцік з тэрасай над ім. Архітэктурны акцэнт кампазіцыі — мансарда з вялікім паўцыркульным праёмам і атыкавым завяршэннем, якая выступае з аб'ёму даху. Планіроўка анфіладная. У цэнтры вестыбюля лесвіца на мансарду. У архітэктурным дэкоры будынка выкарыстаны руст, барэльефы, ляпныя вянкі, трыгліфы, замковы камень. Канструкцыя мяшаная: драўляны зруб з вонкавым слоем атынкаванай цаглянай муроўкі. У інтэр'еры зберагліся 3 кафляныя печы і прафіляваная рама сафіта. Выкарыстоўваецца як адміністрацыйны будынак.
Перабудова 1990-х
Пасля знішчэння арыгінальнага будынка дакладную копію зрабілі не з дрэва, а з выкарыстаннем іншых матэрыялаў і тэхналогій, так што падабенства засталося толькі ў знешнім выглядзе.
Музей
У Паляўнічым доміку рэканструяваны інтэр'еры дваранскага асабняка часоў графа Румянцава, арганізуюцца выстаўкі. Тут прадстаўлены малая гасціная; кабінет; сталовая; калекцыі карцін. Усяго ў Паляўнічым доміку сем экспазіцыйных залаў.
Усяго ў Паляўнічым доміку сем экспазіцыйных залаў, у якіх прадстаўлены — малая гасцёўня, кабінет, спальня, сталовая, калекцыі карцін. У музеі рэканструяваны інтэр'еры дваранскага асабняка, арганізуюцца выстаўкі. Большая частка экспанатаў музея была падораны жыхарамі Гомеля. Сярод іх старадаўняя мэбля і карціны, калекцыя антыкварных гадзіннікаў, посуд, старадаўнія цацкі, фарфоравыя вырабы, іншыя прадметы інтэр'еру. З пастаянных экспазіцый у музеі прадстаўлены: інтэр'еры дваранскага гарадскога асабняка (канца XIX — пачатку XX стагоддзя), гісторыя Гомеля ад самых старажытных часоў да пачатку XX стагоддзя, прагулкі па старым Гомелі (канца XIX — пачатку XX стагоддзя).
Елізавета Дацкая (1524—1586)
Елізавета Дацкая (Elisabeth af Danmark; 14 жніўня 1524 — 15 жніўня 1586) — прынцэса з дынастыі Ольдэнбургаў, у першым шлюбе жонка Магнуса III Мекленбург-Шверынскага, у другім — Ульрыха III Мекленбург-Гюстраўскага.
У 1542 годзе яна была заручана з Магнусом III, герцагам Мекленбург-Шверынскім, і 26 жніўня 1543 года ў Кіле адбылося іх вяселле. Іх шлюб апынуўся бяздзетным, а праз дзевяць гадоў Елізавета заўдавела і ў 1551 годзе вярнулася ў Данію. 14 лютага 1556 года яна зноў выйшла замуж, на гэты раз за Ульрыха III, герцага Мекленбург-Гюстраўскага, кузена свайго памерлага мужа. Гэты саюз апынуўся шчаслівым, а ў 1557 годзе Елізавета нарадзіла сваё адзінае дзіця, дачка Сафію, якая потым стала жонкай караля Даніі і Нарвегіі Фрыдэрыка II.
Елізавета на працягу ўсяго жыцця падтрымлівала сувязь з сям’ёй і дацкім дваром, рэгулярна наведваючы сваю ятроўку Даратэю Саксен-Лаўэнбургскую. Калі яе дачка Сафія выйшла замуж за пляменніка Елізаветы, караля Фрэдэрыка, яе візіты ў Данію пачасціліся. Пры падтрымцы Елізаветы былі адноўлены цэрквы ў гарадах Гюстраў і Даберан, яна таксама патраніравала манастырам, школам і бальніцам.
Елізавета сканала ў 1586 годзе па вяртанні з адной са сваіх паездак у Данію. Яе рэшткі былі перавезены ў Мекленбург і пахаваны ў саборы ў Гюстраве. Праз некалькі гадоў яе другі муж быў пахаваны побач з ёй.
Пархова (гміна)
Пархо́ва (Parchowo) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бытоўскага павета Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пархове. Плошча гміны складае 131,21 км². Станам на 2004 год у гміне Пархова пражывалі 3663 чалавекі, шчыльнасць — 27,9 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 11 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 28 населеных пунктаў.
Унеча
Унеча — горад у Бранскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Унецкага раёна. Насельніцтва 28,3 тыс. чалавек (2005).
Сафія Памеранская
Сафія Памеранская (Zofia pomorska; 1498, Штэцін —, ) — прынцэса Памеранская, каралева Даніі і Нарвегіі, герцагіня Шлезвіг-Гольштэйн-Готарпская.