cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hearts of Iron IV
Дапаўненні
Together for Victory — першы буйны дадатак, анансаваны 1 лістапада 2016 года. У дадатку прадстаўлены ўнікальныя дрэвы фокусаў краін Брытанскай Садружнасці: Канады, Аўстраліі, Новай Зеландыі, Паўднёва-Афрыканскага Саюза і Брытанскай Індыі. Таксама дададзена новая сістэма аўтаноміі і марыянетачных рэжымаў. Дадатак выйшаў 15 снежня 2016 года.
Death or Dishonor — другі буйны дадатак, анансаваны 26 красавіка 2017 года. Дадатак дадае новыя ўнікальныя дрэвы фокусаў краін Цэнтральнай і Паўднёва-Усходняй Еўропы: Венгрыі, Югаславіі, Румыніі і Чэхаславакіі. Таксама дадае новую сістэму нацысцкіх марыянетак — рэйхскамісарыят, дыпламатычныя ўзаемадзеянні і ліцэнзаванне ваеннай тэхнікі. Дадатак выйшаў 15 чэрвеня 2017 года.
Waking the Tiger — трэці буйны дадатак, анансаваны 15 лістапада 2017 года. У гульню дадаюцца ўнікальныя дрэвы фокусаў для краін Усходняй Азіі: Кітайскай Рэспублікі, Камуністычнага Кітая і Маньчжоу-га, а таксама агульнае дрэва фокусаў для розных кітайскіх клік (Юньнань, Гуансійская кліка, Сібэй сань Ма, Шаньсі і Сіньцзян), новыя альтэрнатыўныя і Нямеччыны, новыя сістэмы камандзіраў арміі, рашэнні і місіі для многіх краін і памежныя канфлікты. Дадатак выйшаў 8 сакавіка 2018 года.
Man the Guns — чацвёрты буйны дадатак, анансаваны 19 мая 2018 года. У дадатку былі перапрацаваны марскія бітвы, а таксама зменены нацыянальныя фокусы для некаторых дэмакратычных краін, у тым ліку ЗША і Вялікабрытаніі, разам з дабаўленнем новых дрэў унікальных фокусаў для Мексікі і Нідэрландаў. Таксама дададзены новыя музычныя тэмы і мадэлі для войскаў. Дадатак выйшаў 28 лютага 2019 года.
La Résistance — пяты буйны дадатак, анансаваны 19 кастрычніка 2019 года. У гульні з’яўляюцца: функцыя шпіянажу, перапрацаваныя механікі акупацыі і супраціву, а таксама змененыя нацыянальныя фокусы для Францыі (уключаючы новыя дрэвы фокусаў для Вішысцкай і Свабоднай Францыі) і новыя ўнікальныя дрэвы фокусаў для Партугаліі і ўдзельнікаў Грамадзянскай вайны ў Іспаніі Франкісцкая Іспанія рэспубліканцаў, камуністаў і анархістаў). Дадатак выйшаў 25 лютага 2020 года.
No Step Back — шосты буйны дадатак, анансаваны 21 мая 2021 года і прысвечаны ўсходняму фронту. У дадатку былі перапрацаваны механікі танкабудавання і лагістыкі, а таксама ўведзены чыгуначныя транспарт і прылады. Акрамя гэтага, зменам падвергліся механікі афіцэрскага корпуса і даследаванні ваенных дактрын. Былі перапрацаваны галіны фокусаў для Савецкага Саюза і Польшчы і дададзены новыя — для Эстоніі, Латвіі і Літвы. Дадатак выйшаў 23 лістапада 2021 года.
Карыстальніцкія мадыфікацыі
Ствараць мадыфікацыі ў Hearts of Iron IV стала нашмат прасцей, чым у папярэдніх частках гульні. Прадзюсар гульні Дэн Лінд заявіў, што 64 % гульцоў выкарыстоўваюць мадыфікацыі. Некаторыя з іх сталі настолькі папулярныя, што зарабілі ўвагу з боку гульнявых СМІ:
IC 5334
IC 5334 — галактыка тыпу Sab (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор'і Вадаліў.
Гэты аб'ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Закон Ачэрба
Закон Ачэрба — італьянскі выбарчы закон 18 лістапада 1923 года, прапанаваны баронам Джакама Ачэрба і праведзены праз італьянскі парламент.
Згодна з Законам Ачэрба, партыя, якая атрымала першае месца на выбарах і не менш за 25 % сапраўдных галасоў, атрымлівала 66 % месцаў у парламенце. Астатнія мандаты размяркоўваліся паміж астатнімі партыямі згодна прапарцыйнай сістэме. На практыцы закон замацаваў цяперашнюю ўладу фашысцкай партыі.
На выбарах 1924 года, праведзеных згодна з новым законам, Беніта Мусаліні атрымаў лаяльны парламент, што спрыяла ўсталяванню яго дыктатуры. Аднак, фашысты і іх саюзнікі дамагліся на выбарах падтрымкі 2/3 выбаршчыкаў, што дало б ім 2/3 месцаў у парламенце і пры старой рэдакцыі закона.
Італьянская сацыялістычная партыя не прызнала прыняцце закона і не ўдзельнічала ва ўрадзе, што дало Мусаліні яшчэ большую свабоду дзеянняў. Апазіцыйныя дэпутаты сфармавалі так званы Авенцінскі блок і адмовіліся ўдзельнічаць у працы парламента, чым фактычна зрабілі яго аднастайна фашысцкім. Пазней шэраг кіраўнікоў сацыялістаў уключаючы Джакама Матэаці былі забітыя фашысцкімі агентамі.
Трабзон (правінцыя)
Трабзон (Trabzon), правінцыя на поўначы Турцыі на ўзбярэжжы Чорнага мора. Плошча 4,5 тыс. кв. км. Насельніцтва 1061 тысяч чалавек (2006). Адміністрацыйны цэнтр — горад Трабзон.
Бярозка (часопіс)
«Бярозка» — беларускі штомесячны грамадска-палітычны і літаратурна-мастацкі часопіс для дзяцей сярэдняга і старэйшага школьнага ўзросту. Рэкамендаваны да чытання з 12 гадоў. У шэрагу часопісаў, выдаваных у Беларусі для ўзроставых груп дзяцей і моладзі, паміж часопісамі «Вясёлка» (для дзяцей малодшага школьнага ўзросту) і «Маладосць» (для моладзі). Заснаваны ў 1924 годзе.
Гісторыя
Выдаецца са снежня 1924 года. Ад пачатку выходзіў як «Беларускі піянер» (да верасня 1929), у 1927-1929 гадах два разы на месяц. Затым рэдакцыйная калегія падзялілася, пачалося выданне газеты «Піянер Беларусі» і часопіса «Іскры Ільіча», які выходзіў з кастрычніка 1929 да красавік 1941 года. З лета 1941 года, падчас 2-й сусветнай вайны, не выдаваўся.
З чэрвеня 1945 года выдаецца пад назвай «Бярозка», у рэдакцыі гісторыю вядуць ад «Беларускага піянера».
Часопіс уваходзіў у склад РВУ «Літаратура і мастацтва». З 2012 года быў дадаткам да часопіса «Маладосць». У студзені 2015 года адноўлена самастойнае выданне часопіса «Бярозка».
Змест часопіса
Публікуе творы беларускіх і замежных пісьменнікаў, матэрыялы сацыяльнага, культурнага і гістарычнага характару, матэрыялы пра дзейнасць падлеткавых арганізацый і рухаў, мастацкія і журналісцкія творы падлеткаў.
Франсіска Міранда
Себасцьян Франсіска дэ Міранда і Радрыгес (Sebastián Francisco de Miranda y Rodríguez;, Каракас - , Сан-Фернанда, Іспанія) — кіраўнік барацьбы за незалежнасць іспанскіх калоній у Паўднёвай Амерыцы. Рэвалюцыянер, нацыянальны герой Рэспублікі Венесуэла. Аўтар сцяга Венесуэлы. Удзельнік Вялікай Французскай рэвалюцыі.
Бярозка (часопіс)
Змест часопіса
Вядуцца сталыя рубрыкі -- ''Бел. літ. (літаратурная крытыка), Праектар (кінааналітыка), Level 80 (гульнявая крытыка), Практыкум (літаратурныя майстар-класы), Праект (сацыяльныя майстар-класы), Ініцыятыва (сацыяльныя праекты), Гісторыя поспеху (інтэрв'ю), Школа журналістыкі (журналісцкія матэрыялы падлеткаў), Верасок (празаічныя і паэтычныя творы падлеткаў), Літаратурныя старонкі'' (творы сучасных беларускіх пісьменнікаў) і інш.
Распаўсюджванне
Распаўсюджваецца праз падпіску поштай і продаж у «Белсаюздруку». Падпісныя індэксы на «Белпошце»: для індывідуальных падпісчыкаў — 74822, для ведамасных — 748222, льготны для ўстаноў адукацыі і культуры — 74879, індывідуальны льготны для членаў БРПА — 74888.
Свержанскі замак
Свержанскі замак — абарончае збудаванне XV—XVI стст. каля двара Свержань і аднайменнага мястэчка. Замак стаяў на правым беразе Нёмана, насупраць мястэчка, і займаў своеасаблівы цяжкадаступны востраў, утвораны Нёманам, залукай Нёмана — Міранкай і прылеглым балотам. У наш час гэтая мясцовасць называецца ўрочышчам «Замак» або «Замак Чартарыйскага».
Збудаваны замак быў, відаць, у 1-й траціне XV ст., калі двор Свержань належаў Вітаўту і яго жонцы. Тады замак ахоўваў паўночную правабярэжную частку маёнтка, дзе была старажытная пераправа праз Нёман. Для будовы былі выкарыстаныя прыродныя пясчаныя ўзвышшы. Замак займаў, прынамсі, два пагоркі ў самай высокай частцы ўрочышча, і меў дадатковую абарону ў выглядзе раскапанай залукі Нёмана. Падыход да замка быў пакінуты толькі з паўночнага боку, дзе, відаць, існаваў перакідны мост.
Самая ранняя згадка замка ў дакументах адносіцца да 1568 года, калі ўладальнікі прадалі частку замка і двара, пасля чаго замкам супольна валодалі, адной часткай — Астафей Валовіч, і другой часткай — Мікалай Служка і Андрэй Урэлеўскі, разам. Тады замак складаўся з дзвюх вежаў, адна з якіх была і брамным умацаваннем, злучаных гароднямі. Трывалых жыллёвых і гаспадарчых пабудоў не было, а сам замак быў напаўразбураны.
У 1571 г. палову замка і мястэчка набыў Мікалай Крыштаф Радзівіл Сіротка (з даплатай 4 тыс. коп грошаў літоўскіх), а з 1578 г. ён стаў уладальнікам усяго замка і мястэчка. Апошняя дакументальная згадка замку адносіцца да 1582 г., а ў XVII стст. ён, відаць, ужо не існаваў.
Беспарадкі ў турме Тамары
Беспарадкі ў турме Тамары — канфлікт паміж зняволенымі ў жаночай турме ў Тамары (Гандурас), які адбыўся 20 чэрвеня 2023 года.
Ход падзей
Жаночая турма ў Тамары, дэпартамент Францыска Марасан, размешчана прыблізна за 20 км ад сталіцы Гандураса Тэгусігальпы. На момант бунту тут утрымлівалася ад 800 да 900 зняволеных, што ўдвая перавышала намінальную ёмістасць. Ва ўстанове часта адбываліся канфлікты, асабліва паміж бандамі 18th Street і MS-13.
Па словах Дэльмы Ардоньес, прэзідэнта асацыяцыі сем’яў зняволеных, у дзень беспарадкаў здарылася бойка паміж членамі канкуруючых банд 18th Street і MS-13. Прадстаўнікі першай групоўкі ўварваліся ў камерны блок, адкрылі агонь па іншых зняволеных і падпалілі памешканне. Большасць ахвяр загінулі ў агні, некаторых расстралялі.
Першапачаткова было абвешчана, што загінуў сама меней 41 чалавек. Пазней гэтая лічба павялічана да 46. Сямёра зняволеных накіраваны на лячэнне ў сталіцу. Тая частка турмы, дзе адбыліся сутыкненні, была цалкам разбурана.
Рэакцыя
Ксіёмара Кастра, прэзідэнт Гандураса, абвінаваціла турэмную бяспеку і праваахоўныя органы ў халатнасці і нават маўклівым садзейнічанні ўдзельнікам беспарадкаў, заявіўшы ў сацыяльных сетках, што яна «прыме радыкальныя меры».
Хутка ўрад Гандураса выдаў два ўказы: адзін аб’явіў надзвычайнае становішча ў сувязі з інцыдэнтам, а другі загадаў вайскоўцам пабудаваць турму строгага рэжыму на Лебядзіных астравах, дзе будуць знаходзіцца кіраўнікі груповак і найбольш маргінальныя вязні.
Цудзенішкаўскі сельсавет
Цу́дзенішкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ашмянскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Цудзенішкі.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ашмянскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Каменналогскага сельсавета.
Эсперанта ў масавай культуры
Эсперанта ў масавай культуры — гэта згадванне мовы эсперанта і эсперанта-культуры ў кіно, літаратуры, музыке і іншых папулярных формах культуры.
Літаратура
Галоўным чынам згадванне эсперанта ў літаратуры прыналежыць пісьменнікам-фантастам: Гарры Гаррысану, Філіпу Фармеру, Роберту Хайнлайну, Айзэку Азімаву і шмат каму яшчэ. У іх творах эсперанта - гэта мова будучыні. Вось некалькі прыкладаў: Акрамя фантастыкі, згадванні аб эсперанта сустракаюцца і ў іншых жанрах: Міхаіл Булгакаў у апавядані "Самагоннае возера" згадвае члена праўлення жылтаварыства Івана Сідарыча, "эсперантыста".
Школьная вуліца (Мінск, Стары Горад)
Школьная вуліца (з 1931 года — Вольная вуліца) — колішняя вуліца ў Мінску.
Спускалася з Высокага Рынку да Няміга-Школьнай вуліцы і Ніжняга Рынку. Цяпер па трасе вуліцы праходзіць лесвіца паміж будынакам Белпрампраекта (сучасны адрас плошча Свабоды, 17) і насыпам да эстакады праспекта Пераможцаў над вуліцай Нямігай.
Саўле (Акмолінская вобласць)
Саўле — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Бірсуацкай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 11 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114533500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 427 чалавекі (216 мужчын і 211 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 387 чалавек (197 мужчын і 190 жанчын).
Атамная адзінка масы
Атамная адзінка масы, ці дальтон (а.а.м.) — пазасістэмная адзінка вымярэння масы малекул, атамаў і элементарных часціц.
Атамная адзінка масы прынята роўнай 1/12 масы ізатопа вугляроду з масавым лікам 12. Роўная кг.
Формула для пераводу значэнняў мас m часціц, выражаных у а.а.м., у адзінку масы СІ: m (кг) = m (ка.а.м. )/N_a(моль−1), дзе m (ка.а.м.) — маса часціцы ў кілаатамных адзінках, NA — пастаянная Авагадра.
Гісторыя
Да 1961 года ў фізіцы за а.а.м. прымалі  масы ізатопа кіслароду, г. зн. 1,65976 кг, у хіміі — сярэдняй атамнай масы прыроднага кіслароду — сумесі трох стабільных ізатопаў  (99,76 %),  (0,04 %,),  (0,20 %). Хімічная а.а.м. была ў 1,000275 разоў большая за фізічную і раўнялася кг. Сучасная (уніфікаваная) а.а.м. роўная 1,00048 ад ранейшай фізічнай а.а.м.
Кароткі агляд
У а.а.м. выражаецца атамная маса — адноснае значэнне масы атама. Прыродныя хімічныя элементы складаюцца з сумесі ізатопаў, таму за атамную масу элемента прымаюць сярэдняе значэнне мас яго ізатопаў з улікам іх працэнтнага ўтрымання. Кожны ізатоп элемента характарызуецца парадкавым нумарам, ці сумарным лікам пратонаў, масавым лікам (сумарным лікам пратонаў і нейтронаў) і атамнай масай, якая выражаецца ў а.а.м. Масавы лік звычайна супадае з атамнай масай ізатопа, акругленай да найбліжэйшага цэлага ліку. Масавы лік і маса ядра, выражаная ў а.а.м., не супадаюць, бо масы пратона і нейтрона не роўныя дакладна 1 а.а.м.
Адносная малекулярная маса рэчыва
Маса малекулы любога рэчыва роўная суме мас атамаў, якія складаюць гэтую малекулу. Таму малекулярная маса роўная суме адпаведных атамных мас. Таму адноснай малекулярнай масай, ці малекулярнай масай, простага ці складанага рэчыва з’яўляецца маса яго малекулы, выражаная ў а.а.м.
Колькасць рэчыва
Прадукты рэакцыі павінны ўтрымліваць столькі атамаў кожнага тыпу, сколькі іх было ў рэагентах. Таму маса рэчыва ў грамах, пераведзеная ў колькасць молей, застаецца пастаяннай. Моль любога рэчыва заўсёды ўтрымлівае адну і тую ж колькасць часціц, роўную. Маса гэтага ліку часціц, выражаная ў грамах, лікава супадае з малекулярнай масай рэчыва, выражанай у а.а.м. Каб вызначыць лік молей рэчыва, трэба падзяліць масу ўзора ў грамах на малекулярную масу рэчыва ў грамах на моль дзе
Палата Дэпутатаў Люксембурга
Палата Дэпутатаў Люксембурга (D'Chambersgebai, Chambre des Deputes, Abgeordnetenkammer) — заканадаўчы орган Люксембурга.
Склад і паўнамоцтвы
Палата дэпутатаў складаецца з 60 дэпутатаў, якія выбіраюцца шляхам прамых усеагульных выбараў па прапарцыйнай сістэме тэрмінам на 5 гадоў. Члены Палаты Дэпутатаў не могуць быць членамі ўрада. Урад адказны перад Палатай Дэпутатаў.
Уступленне Малдовы ў Еўрапейскі Саюз
Рэспубліка Малдова падала заяўку на членства ў Еўрапейскім Саюзе 3 сакавіка 2022 года, у адзін дзень з Грузіяй і тры дня пасля Украіны. Гэтую кандыдатуру аб'явіла прэзідэнтка краіны Мая Санду.
17 чэрвеня 2022 года Еўрапейская Камісія афіцыйна рэкамендавала Еўрапейскаму Савету прадаставіць Рэспубліцы Малдова еўрапейскую перспектыву і статус кандыдата на ўступленне ў Еўрапейскі Саюз, з шэрагам умоў адносна пачатку перамоваў аб уступленні.
Кантэкст
У кантэксце расійскага ўварвання ва Украіну дзяржавы Асацыіраванага трыа абмеркавалі ўступ ў Еўрапейскі Саюз. Пасля зваротка Прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскага аб уступленні ў Еўрапейскі Саюз 28 лютага 2022 года, Грузія і Малдова афіцыйна падалі свае кандыдатуры 3 сакавіка 2022 года.
Ян Гловер
Ян Гловер (Ian Glover; нар., , Англія) — англійскі былы прафесійны гулец у снукер.
Пачаў прафесійную кар’еру ў 1995 годзе ва ўзросце 16 гадоў, але не дамогся задавальняльных вынікаў і спыніў выступы ў 2000 годзе, пасля чаго вярнуўся да снукера толькі ў 2009 годзе. У сезоне 2010/2011 актыўна выступаў на турнірах серыі PTC і ўпершыню прабіўся ў 1/16 фіналу прафесійнага спаборніцтва на адным з турніраў у Шэфілдзе, а таксама ўпершыню гуляў у 1/64 фіналу рэйтынгавага турніру на World Open. У 2014 годзе перамог у кваліфікацыйным туры EBSA і зноў атрымаў статус прафесіянала, пасля чаго яшчэ двойчы даходзіў да 1/16 фіналу нізкарэйтынгавых турніраў у Ісіне і Рызе. У 2015 годзе перамог у першым матчы рэйтынгавага ўзроўню з 1999 года, упершыню дайшоўшы да стадыі 1/48 фіналу рэйтынгавага турніру на адкрытым чэмпіянаце Аўстраліі. Тым не менш, больш не выйграў ніводнага рэйтынгавага матча да канца сезона і пакінуў мэйн-тур у 2016 годзе.
За сваю прафесійную кар’еру аформіў больш за 10 соценных брэйкаў, а таксама зарабіў больш за 5 тысяч фунтаў стэрлінгаў прызавых грошай.
Уладзімір Антонавіч Пракулевіч
Уладзімір Антонавіч Пракулевіч (нар. 5 красавіка 1949, Новасысоеўка, Якаўлеўскі раён, Прыморскі край, РСФСР, СССР) — доктар біялагічных навук, прафесар, загадчык кафедры мікрабіялогіі біялагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Біяграфія
Уладзімір Антонавіч Пракулевіч нарадзіўся 5 красавіка 1949 года ў сяле Новасысоеўка Якаўлеўскага раёна Прыморскага краю Расійскай федэрацыі. У 1966 годзе паступіў на біялагічны факультэт БДУ. Пасля навучання ў аспірантуры пры кафедры мікрабіялогіі ў 1975 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па спецыяльнасці «Мікрабіялогія». З 1974 года працаваў малодшым навуковым, затым старшым навуковым супрацоўнікам у Мінскім апорным пункце ВНДІ генетыкі пры БДУ. З 1985 года — загадчык сектара генетыкі фітапатагенных бактэрый навукова-даследчай лабараторыі эксперыментальнай біялогіі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1989 годзе Уладзіміру Антонавічу прысуджана вучоная ступень доктара біялагічных навук і ў гэтым жа годзе ён быў абраны на пасаду загадчыка кафедры мікрабіялогіі біялагічнага факультэта БДУ. Званне прафесара прысвоена ў 1995 годзе.
Навуковая дзейнасць
Уладзімір Пракулевіч — спецыяліст у галіне генетыкі мікраарганізмаў і біятэхналогіі. Курсавыя працы, дыпломны праект і кандыдацкая дысертацыя, выкананая ў працэсе навучання ў аспірантуры, былі прысвечаны вывучэнню механізмаў уздзеяння ДНК-тропных агентаў хімічнай (азоцісты іпрыт) і фізічнай прыроды (ультрафіялетавае святло) на працэс кан’югацыі бактэрый. Асаблівасцю даследавання з’явіліся метадычныя падыходы, выкарыстаныя ў працы. Пашкоджвальным уздзеянням фактараў падвяргаліся мужчынскія клеткі (клеткі донараў), а асноўны вынік мадыфікацый ДНК вывучаўся пасля яе перадачы ў рэцыпіентныя (жаночыя клеткі). Пасля абароны кандыдацкай дысертацыі ў 1975 годзе па прапанове загадчыка лабараторыі і кафедры мікрабіялогіі прафесара Ю. К. Фамічова, Уладзімір Антонавіч змяніў тэматыку даследаванняў і пачаў праводзіць фундаментальныя даследаванні па вывучэнні арганізацыі генаў фітапатагенных бактэрый і высвятленні малекулярных механізмаў узаемадзеяння патагенаў з раслінамі-гаспадарамі. Ён абгрунтаваў новыя падыходы і распрацаваў методыкі правядзення генетычны аналізу бактэры рода Erwinia. Ім пабудавана першая ў свеце кальцавая генетычная карта храмасом гэтых бактэрый.
У 1990-я гады щ сувязі з сітуацыяй, якая склалася ў эканамічнай сферы пры развале Савецкага Саюза, узніклі праблемы з лячэбна-прафілактычнымі прэпаратамі, асабліва ў ветэрынарыі. У Беларусі ветэрынарныя прэпараты практычна не праводзіліся, прадпрыемствы ў Расіі — галоўныя пастаўшчыкі, у асноўным зачыніліся. Валюты для закупкі імпартных прэпаратаў у краіне не хапала, а масавасць жывёлагадоўчай галіны сельскай гаспадаркі ў Беларусі засталася. Тады па прызыву і заданні Мінсельгасхарча рэспублікі ўзнікла неабходнасць у змене навуковага напрамку работы кафедры. Уладзімір Пракулевіч узяўся за распрацоўку, навуковае і тэхналагічнае суправаджэнне фармацэўтычных прэпаратаў для ветэрынарыі. Ужо праз месяц была распрацавана тэхналогія і дакументацыя на выпуск першага ветпрепарата «Гентаміцін для ветэрынарыі-4 %». Вытворчасць арганізавалі на аб’яднанні «Белмедпрэпараты». Пачаўся экспарт у Расію, на Украіну і інш. рэспублікі былога СССР. Затым распрацавалі тэхналогіі і арганізавалі выпуск прэпаратаў «Метранідазол для ветэрынарыі», «Трымеразін». Уладзімір Пракулевіч прымаў таксама ўдзел сумесна з супрацоўнікамі ВНДІ генетыкі і ЗАТ «Масаграген» у комплексе даследаванняў, якія скончыліся Дзяржаўнай рэгістрацыяй арыгінальнага, інавацыйнага антывіруснага ветэрынарнага прэпарата «Міксаферон», у 1999 адзначаны Дзяржаўнай прэміяй Расійскай Федэрацыі за распрацоўку і ўкараненне.
У пачатку 2000-х гадоў бюджэтам пачалося фінансаванне праграм навуковых даследаванняў ў галіне геннай інжынерыі і біятэхналогіі, што дазволіла вярнуцца да распрацовак у ветэрынарнай фармацэўтыцы. У гэты час Уладзімір Пракулевіч сфармуляваў навукова-практычную канцэпцыю пад умоўнай назвай «Бялковая ветэрынарыя». Галоўным элементам гэтай канцэпцыі з’яўляецца пасыл, што хваробы жывёл трэба лячыць не чужароднымі для іх рэчывамі (ксенабіётыкамі), а іх уласнымі «ахоўнымі» бялкамі, якіх у арганізме налічваецца больш за 500, і ў працэсе эвалюцыі прырода выпрацавала генетычна абумоўленую паўнавартасную абарону ад інфекцыйных і неінфекцыйных захворванняў. На аснове прапанаванай канцэпцыі на дадзены момант распрацаваныя, прайшлі дзяржаўную рэгістрацыю і вырабляюцца — 15 субстанцый і больш за 20 ветэрынарных прэпаратаў новага пакалення, якія не маюць сусветных аналагаў. Прэпараты «Энрафлаксаветферон-Б», «Лаферон», «Фаніферон», «Цыпрафан», «Біферон-Б» і інш. экспартуюцца і рынак пастаянна пашыраецца. На падставе атрыманага вопыту ў 2012 годзе Пракулевіч В. А стаў ініцыятарам ўключэння ў Дзяржаўную праграму «Інавацыйныя біятэхналогіі» падпраграмы «Малатанажныя біятэхналогіі», якая была прынята да выканання і атрымала бюджэтнае фінансаванне.
Уладзімір Пракулевіч — аўтар больш за 220 навуковых прац. Ажыццяўляе вялікую навукова-арганізацыйную працу па супрацоўніцтву кафедры з рознымі навучальнымі і навукова-даследчымі ўстановамі Рэспублікі Беларусь і замежжа. З’яўляецца членам Навукоўцаў і Навукова-тэхнічных саветаў, Дзяржаўнага экспертнага савета па ахове здароўя, членам рэдкалегіі выдавецтва «Вышэйшая школа», членам рэдакцыйнага савета часопісаў «Веснік Беларускага ўніверсітэта», «Працы Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта», серыя «Фізіялагічныя, біяхімічныя і малекулярныя асновы функцыянавання біясістэм», міжнароднага навукова-тэарэтычнага часопіса «Эпізааталогія, імунабіялогія, фармакалогія, санітарыя». Ён з’яўляецца рэцэнзентам шэрагу кніг і афіцыйным апанентам многіх кандыдацкіх і доктарскіх дысертацый і інш.
Аповесць мінулых гадоў (мультфільм)
«Аповесць мінулых гадоў» — серыя гісторыка-пазнавальных мультфільмаў пра ўзнікненні гербаў беларускіх гарадоў, выпушчана студыяй «Беларусьфільм». Аўтар ідэі і мастацкі кіраўнік Ігар Волчак. Мультфільмы зняты ў змяшанай тэхніцы, першая серыя выйшла ў 2006 годзе.
Аповесць мінулых гадоў (2006)
У першым фільме распавядаецца гісторыя ўзнікнення гербаў некалькіх абласных цэнтраў — Мінска, Брэста і Гродна.
Мультфільм доўжыцца 6 хвілін. Аўтар сцэнара — Дмітрый Якутавіч. Рэжысёры-пастаноўшчыкі: Ігар Волчак, Міхаіл Тумеля, Аляксандр Ленкін і Уладзімір Пяткевіч.
Аповесць мінулых гадоў 2 (2007)
Працяг гісторыі пра ўзнікненне гербаў абласных цэнтраў Беларусі, гэтым разам Гомеля, Віцебска і Магілёва.
Працягласць — 7 хв. 22 сек. Аўтар сцэнара — М. Песелева. Рэжысёры-пастаноўшчыкі: Наталля Хаткевіч, Ірына Кадзюкова, Аляксандр Ленкін і Міхаіл Тумеля.
Аповесць мінулых гадоў 3 (2008)
У новую мультыплікацыйную карціну ўвайшлі фільмы пра гербы Полацка, Шклова, Мазыра, Червеня, Пружан і Наваградка — па адным горадзе з кожнай вобласці.
Працягласць мультфільма складае 13 хвілін. Аўтары сцэнара: Міхаіл Тумеля і Яўген Надтачэй. Рэжысёры-пастаноўшчыкі — Аляксандр Ленкін, Міхаіл Тумеля, Наталля Касцючэнка, Наталля Хаткевіч, Яўген Надтачэй і Таццяна Кубліцкая.
Аповесць мінулых гадоў 4 (2010)
У чацвёртай частцы распавядаецца пра гербы такіх гарадоў, як Браслаў, Карэлічы, Лагішын, Брагін, Горкі і Заслаўе. Працягласць серыі складае 13 хвілін.
Рэжысёры-пастаноўшчыкі: Аляксандр Ленкін, Міхаіл Тумеля, Ірына Кадзюкова, Наталля Хаткевіч, Яўген Надтачей і Наталля Касцючэнка.
Аповесць мінулых гадоў 5 (2012)
Аповед пра гербы Косава, Салігорска, Быхава, Турава, Слоніма і Копысі.
Працягласць мультфільма 13 хвілін. Аўтар сцэнара — Дмітрый Якутавіч. Рэжысёры-пастаноўшчыкі: Юлія Цітова, Таццяна Кубліцкая, Аляксандр Ленкін і Наталля Касцючэнка.
Аповесць мінулых гадоў 6 (2014)
Аўтары сцэнара: Вольга Пцічкіна, Сяргей Булыга, Аляксандр Ленкін, Міхаіл Тумеля, Яўген Надтачэй і Дмітрый Якутавіч. Рэжысёры-пастаноўшчыкі: Міхаіл Тумеля, Ірына Тарасава, Наталля Касцючэнка, Руслан Сінкевіч, Марыя Матусевіч, Ксенія Мар'янкава і Яўген Надтачэй.
IC 5335
IC 5335 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор'і Тукан.
Гэты аб'ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Плішчана
Плі́шчана — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 25 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1 км на поўнач ад вёскі Вароніна, у басейне ракі Нішча.
Плошча паверхні 0,16 км². Даўжыня 0,65 км, найбольшая шырыня 0,45 км. Даўжыня берагавой лініі 1,85 км.
Схілы катлавіны вышынёй 5—7 м, пад лесам, на паўночным захадзе разараныя. На поўначы і поўдні ад возера забалочаны лес. Злучана ручаём з возерам Кожкі.
Аглана
А́глана (Aglona, традыцыйная беларуская назва Аглонь, Аглона) — пасёлак у Латвіі ў рэгіёне Латгалія, адміністрацыйны цэнтр Агланскага краю. Знакаміты барочным каталіцкім храмам, першапачаткова дамініканскім, які мае статус базілікі меншай. Размешчаны на возеры Цырышы. Насельніцтва на 2015 год — 964 чалавекі. Знаходзіцца за 234 км ад Рыгі, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Аглана (лінія Рэзэкнэ — Даўгаўпілс). Аўтамабільныя дарогі на Дагду, Краславу, Мадану.
Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
Упершыню Аглонь упамінаецца ў XVII ст. У 1694 годзе Юстына Шастовіцкая (з Сяліцкіх) фундавала тут кляштар дамініканцаў. У 1700 годзе ў вёсцы збудавалі першы драўляны касцёл (асвечаны ў 10 верасня 1751 года, згарэў у 1766 годзе). У 1768—1789 гадах на месцы драўлянага збудавалі новы мураваны касцёл.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе Аглонь апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Дзвінскім павеце Віцебскай губерні. У 1860 годзе каля мястэчка адкрылася чыгуначная станцыя Варшаўска-Пецярбургскай чыгункі
У часы Першай сусветнай вайны ў 1918 годзе Аглонь занялі войскі Германскай імперыі.
Найноўшы час
1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езду КП(б) Беларусі Аглонь увайшла ў склад Беларускай ССР. У 1920 годзе бальшавікі перадалі мястэчка Латвіі.
У 1980 годзе Папа Рымскі Ян Павел II надаў касцёлу ў Аглане статус малой базілікі. 8 верасня 1993 года ён наведаў пасёлак.
Мурава
Назву Мурава маюць:
Linux Mint
Linux Mint (, ад mint — мята) — дыстрыбутыў аперацыйнай сістэмы Linux, створаны на базе дыстрыбутыва Ubuntu (які, у сваю чаргу, быў распрацаваны на базе Debian) і арыентаваны на прастату ўжывання. Графік выпуску выданняў — не радзей аднаго разу ў шэсць месяцаў, а практычна, выданні могуць выходзіць і часцей за адзін раз у квартал.
Камплектацыя і канфігурацыя
Linux Mint мае адмысловае асяроддзе працоўнага стала Cinnamon, створанае на базе GNOME 3; таксама даступны версіі, якія выкарыстоўваюць MATE і Xfce. Камплектацыя праграмнага забеспячэння ўлічвае патрэбы як сервераў, так і рабочых станцый.
Стандартная ўстаноўка ўключае толькі свабоднае праграмнае забеспячэнне з магчымасцю дадаткова ўсталяваць прапрыетарныя драйверы і кодэкі, а таксама набор праграм для рэдагавання дакументаў (LibreOffice), работы з торэнт-трэкерамі (Transmission), вэб-браўзер Mozilla Firefox, паштовы кліент Mozilla Thunderbird і іншыя.
Ігнасіа Альварэс Тамас
Ігнасіа Альварэс Тамас (Ignacio Álvarez Thomas;  — ) — лацінаамерыканскі ваенны і палітычны дзеяч, вярхоўны кіраўнік Аб'яднаных правінцый Ла-Платы ў 1815—1816 гг.
Біяграфія
Альварэс Тамас нарадзіўся ў Арэкіпе, Перу, затым некаторы час жыў з сям’ёй у Ліме. Калі яго бацьку, які знаходзіўся на іспанскай службе, адклікалі ў Мадрыд ў 1797 годзе, сям’я пераехала ў Буэнас-Айрэс. Тут Альварэс уступіў у шэрагі ўзброеных сіл ў 1799 годзе, прыняў удзел у вайне за незалежнасць Аргенціны.
Пад пачаткам генерала Альвеара ён удзельнічаў у званні палкоўніка ў баях паблізу Мантэвідэа, за што быў узнагароджаны медалём. Нягледзячы на гэта, пазней Альварэс Тамас перайшоў у адкрытую апазіцыю да ўрада Альвеара. Пасля ён быў абраны на пасаду Вярхоўнага кіраўніка Аб’яднаных правінцый Ла-Платы. Гэтую пасаду ён займаў з 20 красавіка 1815 года да 16 красавіка 1816 года.
У 1825 годзе ён быў прызначаны паслом у Перу, а ў кастрычніку таго ж года ён таксама заняў пасаду пасла ў Чылі. Пасля вяртання ў Буэнас-Айрэс ён быў арыштаваны і некаторы час правёў у турме з-за сваіх апазіцыйных дзеянняў у дачыненні да ўрада Хуана Мануэля дэ Росаса. Затым ён эміграваў у Рыа-дэ-Жанейра, адкуль працягваў процістаяць рэжыму Росаса. Пасля падзення ўрада апошняга Альварэс вярнуўся ў Буэнас-Айрэс ў 1852 годзе.
Мялецкі павет
Мялецкі павет (Powiat mielecki) — павет у Польшчы, уваходзіць як адміністрацыйная адзінка ў Падкарпацкае ваяводства. Цэнтр павета — горад Мелец. Займае плошчу 880,21 км². Насельніцтва — 136 211 чалавекі (на 2015 год).
IC 5336-1
IC 5336-1 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор'і Пегас.
Гэты аб'ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Дзявочая вежа (Баку)
Дзявочая вежа (Qız Qalası — Кыз-каласы, Гыз-галасы) — старажытная абарончая пабудова ў прыбрэжнай частцы «Старога горада» Ічэры-шэхер. З’яўляецца адным з важнейшых кампанентаў прыморскага «фасада» Баку. Яе суровы масіў узвышаецца ў прыбрэжнай частцы феадальнага горада — Крэпасці, Ічэры-шэхер. Вежа стаіць на скале, часткова абліцаванай гладка часаным камянём і абароненай крапасной сцяной з сістэмай паўкруглых выступаў, якія паднімаюцца ад падножжа амаль да самай вяршыні.
Гісторыя
Назва помніка «Гыз каласы» звязана, верагодна, з тым, што вежа ніколі не была захоплена ворагам.
Дата пабудовы Дзявочай вежы невядома. Хоць у верхнюю частку вежы справа ад увахода ўманціравана каменная пліта з двухрадковым куфічным надпісам. Надпіс кажа: «губбе (купал, звод) Масуда ібн-Давуда». Доўгі час, зыходзячы з гэтага надпісу, вежу датавалі XII стагоддзем, але гэтая пліта відавочна з’явілася на вежы пазней, бо яна выпадкова і неахайна прымацавана да кладкі, не над галоўным уваходам, а недзе збоку, на вышыні 14 метраў ад зямлі. Хутчэй за ўсё, гэта надмагільная пліта, якой падчас рамонту залажылі акно ў вежы, ці на ёй — імя майстра, які рамантаваў будынак. Падчас агляду можна заўважыць, што на гэтым месцы была квадратная ніша ці акно. Пасля ўсталявання пліты ў верхнюю частку нішы быў устаўлены выпадковы камень, а шчыліны замазаны растворам. Тое, што на месцы пліты было акно, ускосна падцвяржаецца і яго месцапалажэннем — ніша знаходзілася амаль на адным узроўні з галоўным акном вежы, але на супрацьлеглым ад яго боку.
Вежа будавалася ў два этапы: першы адносіцца да даісламскай эры, а надпіс належыць да больш позняга часу, верагодна, XII стагоддзя.
У XVIII—XIX стагоддзях Дзявочая вежа выкарыстоўвалася як маяк. Маяк пачаў свяціць 13 чэрвеня 1858 года, а раней над вежай уздымаўся крапасны сцяг. Пазней, з-за росту горада, агні маяка на вежы сталі злівацца з начнымі агнямі горада, і ў 1907 годзе маяк быў перанесены на востраў Наргін.
Дзявочая вежа неаднаразова рэстаўравалася. Падчас рамонту, праведзенага ў сярэдзіне XIX стагоддзя рускім ваенным ведамствам, з вяршыні вежы зніклі машыкулі (зубцы), прызначаныя для абароны. Апошні раз вежа рэстаўравалася ў 1960-ых гадах. У 1964 годзе Дзявочая вежа стала музеем, а ў 2000 годзе ўключана ў спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Будынак
У ХІІ стагоддзі Дзявочая вежа ўвайшла ў абарончую сістэму Баку цытадэллю Бакінскай крэпасці — адной з самых магутных крэпасцяў Шырваншахаў. Але пазнейшыя даследаванні Дзявочай вежы абверглі ўсе здагадкі аб яе абарончым прызначэнні. Па сваёй форме, па ўнутраным уладкаванні, па месцы знаходжання яна не адпавядала абарончым мэтам. Наглядным прыкладам гэтага з’яўляецца размяшчэнне вокнаў: іх усяго некалькі ва ўсёй вежы, і знаходзяцца яны не на паверхах, а ўздоўж лесвіцы і глядзяць не ўніз, а ўверх.
Сан-Себасцьян
Сан-Себасцьян (San Sebastián, Donostia) — горад у Іспаніі, у Краіне Баскаў, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Гіпускаа. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Сан-Себасцьян. Насельніцтва — 182,9 тыс. жыхароў (2005). Самым фешэнэбельным і прэстыжным курортам Іспаніі на беразе Біскайскага заліва Сан-Себасцьян стаў дзякуючы жонцы імператара Напалеона III Яўгеніі Манціхо, якая ўпершыню прывезла ў найблізкі Біярыц імператарскі двор. З 1953 года ў другой палове верасня ў Сан-Себасцьяне праводзіцца знакаміты Сан-Себасцьянскі кінафестываль. У ліпені ў Сан-Себасцьяне праходзіць Міжнародны джазавы фестываль Jazzaldia.
Дзявочая вежа (Баку)
Будынак
Акрамя таго, празмерна малой з’яўляецца плошча даха, дзе немагчыма размяшчэнне зброі. У вежы адсутнічае пастаянная сувязь паміж першым і астатнімі паверхамі. Ад першага паверха ўверх вяла не пастаянная лесвіца, а часовая, якую магчыма было прыбраць, пасля чаго абаронцы вежы фактычна самі б сябе замуравалі на верхніх паверхах. Гэта пацвярджае першапачатковае меркаванне аб рэлігійным прызначэнні Дзявочай вежы. Яна цалкам магла быць зарааастрыйскай «вежай маўчання», узведзенай пры Сасанідах, ці нават раней (калі з’яўляецца праўдзівым згадваемае раней паданне аб пакаранні святога Варфаламея).
Плоскімі каменнымі купаламі ўнутраны аб’ём вежы падзелены на 8 ярусаў, злучаных вінтавымі лесвіцамі і асветленых шчыляпадобнымі вакенцамі, якія знаходзяцца з поўдня ад выступа. У вежы маглі знаходзіцца 200 чалавек, іх забяспечваў вадой глыбокі калодзеж. Сваімі памерамі (вышыня 30 метраў) і таўшчынёй сценаў (5 м каля аснавання і 4 м уверсе) Дзявочая вежа значна перавышае замкі Апшэрона. Не сустракае аналогій і яе таямнічы выступ, які не быў ні контрфорсам, ні тайніком, ні «шпорай» для адбівання каменных ядраў. Сродкі абароны, верагодна, засяроджваліся на верхняй пляцоўцы, характар архітэктуры якой дакументальна не ўсталяваны.
Незвычайнай з’яўляецца і рабрыстая паверхня корпуса, утвораная чаргаваннем выступаючых і ўтопленых радоў кладкі. Апісанні Дзявочай вежы, датуемые пачаткам ХХ стагоддзя і раней, не згадваюць аб ярусах.
Легенды
Аб узнікненні Дзявочай вежы існуе шмат легенд. Большасць з іх звязаная са словам «Дзяўчына». Паводле адной з легенд шах спрабаваў выдаць дачку за чалавека, якога яна не кахала. Спрабуючы пазбавіць сябе ад такой долі і адгаварыць бацьку, дзяўчына папрасіла шаха пабудаваць вежу і пачакаць, пакуль будаўніцтва не будзе завершана. Да моманта заканчэння будаўніцтва цар не змяніў свайго рашэння, і тады дзяўчына ўзышла на вежу і адтуль кінулася ў мора. Пасля гэтага камень, аб які царэўна разбілася, назвалі «Камянём нявінніцы», і дзяўчыны, будучы нявестамі, прыносілі да яго кветкі. Існуе і іншы варыянт легенды: пасля таго, як яна кінулася ў мора, яе каханы адпомсціў за яе, забіўшы цара, але неўзабаве даведаўся, што русалкі выратавалі дзяўчыну. Праз нейкі час закаханыя змаглі знайсці адзін аднаго і ажаніцца.
Згодна з паданнем, каля Дзявочай вежы быў пакараны смерцю святы Варфаламей, адзін з дванаццаці апосталаў Ісуса Хрыста. На тэрыторыі Баку Варфаламей з’явіўся ў І стагоддзі, прапаведуючы хрысціянства сярод паганскіх плямёнаў. Але вучэнне Варфаламея было адрынута, і яго забілі каля сценаў Дзявочай вежы. Падчас раскопак каля дзявочай вежы былі знойдзены рэшткі старажытнага храма, які атаясамліваецца з базілікай, узведзенай над месцам гібелі апостала.
Дзявочая вежа ў культуры
У 1923 годзе вядомы азербайджанскі драматург Джафар Джабралы напісаў паэму пад назвай «Дзявочая вежа». У наступным годзе на экране выйшаў першы савецкі фільм, зняты ў Азербайджане, які быў заснаваны на сюжэце легенды. Дзявочай вежы прысвечаны і першы азербайджанскі балет, створаны Афрасіябам Бадалбейлі ў 1940 годзе. Сімвалу горада Баку прысвяціў верш Расул Рза.
Дзявочую вежу магчыма сустрэць на карцінах вядомых мастакоў.
З 2010 года з мэтай папулярызацыі Дзявочай вежы адбываецца міжнародны фестываль мастацтва «Дзявочая вежа», у межах якога мастакі з розных краін упрыгожваюць макеты вежы.
Дзявочая вежа на паштовых марках
Дзявочай вежы прысвечаны маркі СССР і Азербайджана
Кішкентай (Акмолінская вобласць)
Кішкентай — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Бірсуацкай сельскай акругі. Код КАТА — 114533505.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 27 чалавек (13 мужчын і 14 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 1 мужчына.
Вісла (прыток Вішы)
Ві́сла — рака ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Віша. Даўжыня 7,5 км. Пачынаецца за 2,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Уюнішчы, вусце за 0,7 км на паўднёвы захад ад вёскі Віша. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае.
Тараса
Тараса, тарас — драўляна-земляная канструкцыя, частка фартыфікацыйнага збудавання. Тое самае, што гародня, але зрубы збудаваныя не паасобна, а суцэльна ўздоўж, і падзеленыя папярэчнымі сценкамі на каморы.
Звычайны элемент абарончых збудаванняў на беларускіх землях ранняга Сярэднявечча. Гароднямі ці тарасамі злучаліся між сабой вежы і брамныя ўмацаванні. На слабых, асабліва насыпных, грунтах перавагу ў умацаваннях аддавалі гародням, якія не былі такімі адчувальнымі да асядання.
Усевалад Пятровіч Радзько
Усевалад Пятровіч Радзько́ (нар. ) -вучоны-фізік, доктар фізіка-матэматычных навук (1985), прафесар (1990), член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1996).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Шклоў (Магілёўская вобласць, Беларусь). У 1962 годзе скончыў фізічны факультэт Томскага дзяржаўнага ўніверсітэта і пачаў працу ў ім. У 1971 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1972 года займаў пасады старшага навуковага супрацоўніка, вучонага сакратара, з 1976 года загадчыка лабараторыі, з 1987 года намесніка дырэктара Магілёўскага аддзялення Інстытута фізікі акадэміі навук БССР. У 1992—2002 гадах дырэктар, з 2002 года галоўны навуковы супрацоўнік Інстытута прыкладной оптыкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Адначасова выкладаў у Гомельскім дзяржаўным універсітэце і Магілёўскім машынабудаўнічым інстытуце. З 2005 года прафесар Беларуска-Расійскага ўніверсітэта.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы ў галіне інтэгральнай оптыкі, фізікі паўправаднікоў, па методыках і тэхналогіі стварэння кампазіцыйных асяроддзяў і суперструктур для оптаэлектронікі і інш. Прапанаваў і даследаваў новы клас планарных аптычных хваляводаў, названых гамагеннымі. Аўтар больш за 140 навуковых прац, у тым ліку манаграфіі, 26 вынаходстваў.
Сярод апублікаванага:
Белая Русь (пілатажная група)
Створана ў 2006 годзе пасля закупкі ва Украіне дзесяці вучэбна-трэніровачных самалётаў чэшскай вытворчасці L-39 «Альбатрос». Уваходзіць у склад 206-га цэнтра падрыхтоўкі лётнага складу ў Лідзе. Самалёты групы, акрамя выступленняў, выконваюць ролю трэніровачных самалётаў для курсантаў авіяцыйнага факультэта Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь.
У 2008 годзе праходзіла інфармацыя, што адначасова з групай «Белая Русь» на базе 61 ЗАБ будзе створана новая пілатажная каманда на цяжкіх знішчальніках Су-27. Была дасягнута дамоўленасць аб навучанні беларускіх спецыялістаў у Расіі, дзе дзейнічаюць некалькі пілатажных груп, у прыватнасці, «Рускія Віцязі», «Стрыж».
Масавы лік
Ма́савы лік — агульная колькасць нуклонаў (пратонаў і нейтронаў) ў атамным адры, адна з асноўных яго характарыстык.
Іншыя лікі, якія характарызуюць ядро: зарадавы лік Z і лік нейтронаў N: A = Z+ N
Веданне масавага ліку дазваляе ацаніць масу ядра і атама. Калі мы ведаем масавы лік, то маса М атама і яго ядра ацэньваецца з наступных суадносін М ≈ А · mN, дзе mN ≈ 1,67 · 10-27 кг — маса нуклонаў. Напрыклад, у склад атама алюмінію-27 і яго ядра ўваходзіць 27 [нуклонаў] (13 пратонаў і 14 нейтронаў). Яго маса прыкладна роўная 27 · 1,67 · 10-27 кг ≈ 4,5 · 10-26 кг. Калі трэба атрымаць масу ядра з большай дакладнасцю, то трэба ўлічыць, што нуклоны ў ядры звязаныя сіламі ядзернага прыцягнення, і таму ў адпаведнасці з суадносінамі E = mc² маса ядра памяншаецца. У масу атама таксама варта дадаць сумарную масу электронаў на арбітах вакол ядра. Аднак усе гэтыя папраўкі не перавышаюць 1%.
Адрозненне масы аднаго грам-атама пэўнага ізатопа ад масавага ліку яўляе сабой дэфект масы ў адносінах да вугляроду 12С. Вуглярод 12С прыняты за стандарт вымярэння атамнай адзінкі масы (а. а. м.) У мас-спектраскапіі, яго атамная маса прымаецца за 12 адзінак. Бо дэфект мас ўсіх ядраў значна меншы за а. а. м., то ва ўсіх вядомых ізатопаў масавы лік гэта бліжэйшы цэлы лік да атамнай масы элемента.
Ва ўсіх ядзерных рэакцыях і радыеактыўных працэсах сума масавага ліку зыходных часціц роўная суме масавага ліку канечных часціц, што адлюстроўвае закон захавання барыённага зарада. Пры бэта-працэсе масавы лік застаецца пастаянным, змяняюцца толькі суадносіны паміж лікам нейтронаў і пратонаў у ядры. Масавы лік павялічваецца на адзінку пры захопе нейтрона з выпусканнем фатона. У астрафізіцы такая з'ява мае месца пры ўтварэнні хімічных элементаў у s- і r-працэсах нейтроннага захопу. Ізатопы розных элементаў, якія маюць ядры з розным зарадам, але з аднолькавым масавым лікам, называюць ізабарны. Элемент з найбольшым дэфектам мас пры пэўным масавым ліку ёсць стабільным адносіна ўсіх працэсаў слабога ўзаемадзеяння.
Пры няцотныя масавым ліку залежнасць поўнай энергіі ядра ад Z мае адзін мінімум. Пры A цотным са зменай Z чаргуюцца цотна-цотныя і няцотныя-няцотныя ядры, залежнасць поўнай энергіі ядра ад Z мае некалькі мінімумаў, якія адпавядаюць некалькім стабільным ізабарам. Адрозненне хімічных уласцівасцяў розных ізатопаў вядзе ў астрафізіцы да важнага эфекту іх фракцыянавання. Пры ядзернай шчыльнасці рэчыва ў нетрах нейтроннай зоркі разам з нейтронамі могуць быць моцна пераабагачаныя нейтронамі ізатопы.
Ікра ў кулінарыі
Ікра — у кулінарыі назва некалькіх халодных страў (закусак), якія вырабляюцца з рыбінай ікры або ікры малюскаў.
Чырвоная ікра
Чырвоная ікра — салёная, змяшаная з алеем і антысептыкамі ікра ласосевых рыб. Змяшчае вялікую колькасць бялкоў і лецыціну, вітаміны А, D і некаторыя іншыя.
Чорная ікра
Чорная ікра — спецыяльна прыгатаваная страва з салёнай ікры асятровых рыб. У цяперашні час лічыцца дэлікатэсам. Па спосабе апрацоўкі вылучаюць крупчастую ікру (ікрынкі лёгка падзяляюцца адна ад адной, выкарыстоўваецца адборная спелая ікра), паюсную ікру (пюрэ з тлустых сартоў сяўругі, часам у сумесі з асятровай), ястычную ікру (з горшай часткі ўлову, засальваецца прама ў плёнцы — ястыку). У чорнай ікры змяшчаецца поўны набор амінакіслот, у тым ліку глутамінавая і аспарагінавая, лізін, серын, лейцын; мінералы, калій, магній, фосфар і жалеза, а таксама нямала вітамінаў.
Крупчастая і паюсная
Як чорная, так і чырвоная ікра могуць адрознівацца па спосабам прыгатавання:
Ікра мінтая
Ікра мінтая — салёная ікра рыбы мінтай. Яна змяшчае шмат бялкоў, вітамінаў A, B1, B2, B6, B9, C, E, PP, жалеза, калій, кальцый, магній, малібдэн, фтор.
Ікра лятучай рыбы
Адзін з інгрэдыентаў сушы.
Сінтэтычная ікра
Сінтэтычная ікра — сурагатны прадукт, які імітуе па смаку і выгляду рыбную ікру, у большасці сваім — ласосевых і асятровых рыб. У яе склад першапачаткова ўваходзілі такія кампаненты, як харчовы жэлацін, бялок курыных яек, харчовы фарбавальнік, соль і араматызатар з сельдзевых рыб.
Ікра слімакоў
Ікра слімакоў — дэлікатэс французскай кухні.
Джэймс Сазэрленд
Джэймс Уільям Сазэрленд (James William Sutherland; 8 лютага 1918 — 1 мая 1987) — генерал-лейтэнант арміі ЗША, камандзір 24-га корпуса ў В’етнаме.
Біяграфія
Нарадзіўся 8 лютага 1918 года ў акрузе Бентан, штат Арканзас.
У 1941 годзе паступіў на ваенную службу. Са жніўня 1963 па снежань 1965 года ўзначальваў каманды выпрабаванняў і ацэнкі арміі ЗША на Абердзінскім палігоне. З 18 чэрвеня 1970 года па 9 чэрвеня 1971 года знаходзіўся на пасадзе камандзіра 24-га корпуса ў Паўднёвым В’етнаме. Удзельнічаў у планаванні і правядзенні аперацыі «Ламшон 719». Пазней быў начальнікам штаба еўрапейскага камандавання ЗША.
У 1971 годзе пайшоў у адстаўку. Памёр 1 мая 1987 года ў Бафорце, штат Паўднёвая Караліна, і быў пахаваны на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках.
Рэдгрэйв
Рэдгрэйв (Redgrave) — прозвішча.
Ядро аперацыйнай сістэмы
Ядро (kernel) — асноўны кампанент большасці камп’ютарных аперацыйных сістэм. У пэўным сэнсе яно з’яўляецца мостам паміж праграмамі і фактычнай апрацоўкай дадзеных, якая адбываецца на апаратным узроўні. Абавязкі ядра ўключаюць кіраванне рэсурсамі сістэмы (камунікацыі паміж апаратнай часткай і праграмным забеспячэннем). Звычайна ў якасці асноўнага кампанента аперацыйнай сістэмы ядро забяспечвае найніжэйшы ўзровень абстракцыі для рэсурсаў (асабліва працэсара і прылад уводу/вываду), якімі павінна распараджацца праграмнае забеспячэнне, каб выконваць свае функцыі. Звычайна гэтыя аб’екты робяць даступнымі для праграмных працэсаў праз механізм сувязі паміж працэсамі (inter-process communication) і сістэмныя выклікі (system calls).
Розныя ядры па-рознаму выконваюць задачы аперацыйнай сістэмы, у залежнасці ад іх распрацоўкі і рэалізацыі. У той час як маналітныя ядры выконваюць увесь код аперацыйнай сістэмы ў адной і той жа адраснай прасторы, каб павялічыць прадукцыйнасць сістэмы, мікраядры запускаюць большасць сэрвісаў аперацыйнай сістэмы ў карыстальніцкай адраснай прасторы, як серверы, у якасці меры па павышэнню эксплуатацыйнай надзейнасці і модульнасці аперацыйнай сістэмы. Паміж гэтымі дзвюма крайнасцямі ёсць шырокі дыяпазон варыянтаў.
Маналітнае ядро
Маналітнае ядро ўяўляе сабой багаты набор абстракцый абсталявання. Усе часткі маналітнага ядра працуюць у адной адраснай прасторы. Гэта такая схема аперацыйнай сістэмы, пры якой усе кампаненты яе ядра з’яўляюцца складовымі часткамі адной праграммы і ўжываюць агульныя структуры даных і ўзаемадзейнічаюць адзін з адным шляхам непасрэднага выкліка працэдур. Маналітнае ядро — старэйшы спосаб арганізацыі аперацыйных сістэм. Прыкладам сістэм з маналітным ядром з’яўляецца большасць UNIX-сістэм.
Прыклады: Традыцыйныя ядры UNIX (такія як BSD), Linux; ядро MS-DOS, ядро KolibriOS.
Модульнае ядро
Модульнае ядро — сучасная, удасканаленая мадыфікацыя архітэктуры маналітных ядраў аперацыйных сістэм.
У адрозненні ад «класічных» маналітных адраў, модульныя ядры, як правіла, не патрабуюць поўнай перакампіляцыі ядра пры змяненні складу апаратнага забеспячэння камп’ютара. Замест гэтага модульныя ядры прапануюць той ці іншы механізм падгрузкі модуляў ядра, які падтрымлівае пэўнае апаратнае забеспячэнне (напрыклад, драйверы). Пры гэтым падгрузка модуляў можа быць як дынамічнай (выконвацца «на лёце», без перазагрузкі АС, у працуючай сістэме), так і статычнай (выконваецца пры перазагрузцы АС пасля пераканфігуравання сістэмы на загрузку пэўных модуляў).