cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Роналд Мюлдэр
Спартыўная кар'ера
На Алімпійскіх гульнях 2010 года ў Ванкуверы ўдзельнічаў на дыстанцыі 500 метраў і заняў 11-е месца.
NGC 18
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Роналд Мюлдэр
Спартыўная кар'ера
Брат-блізнюк — Міхел Мюлдэр, таксама канькабежац-спрынтар.
Акрамя канькоў, таксама выступаў на ролікабежных спаборніцтвах, летам 2011 года перамог на чэмпіянаце Еўропы.
Кафедра Святой Альжбеты
Запіс існавання горада, датаваны 1230 годам, звязаны з існаваннем царквы. Працэс пераўтварэння паселішча з сельскае грамады знайшоў сваё адлюстраванне ў кафедры. Паводле гістарычных і археалагічных крыніц, сучасная кафедра будавалася ў перыяд з 1378 па 1508 гады на месцы ранейшай царквы, таксама асвечанай імём Святой Альжбетай Венгерскай. Паводле дакументаў XIII стагоддзя, біскуп Эгера Андрэй II вылучыў кошыцкую парафію ў асобную юрысдыкцыю.
У Сярэднявеччы царква некалькі разоў перажывала пажары, у XIX стагоддзі былі праведзены буйныя рэстаўрацыйныя работы пад кіраўніцтвам вядомага венгерскага архітэктара Імрэ Штайндля, прызнанага эксперта па готыцы. Асноўныя рэстаўрацыйныя работы былі скончаны да 1904 года, але рэстаўрацыя крыпты і паўночнага парталу працягвалася да 2009 года. У 1906 годзе ў крыпце кафедры былі перапахаваны рэшткі Ферэнца II Ракацы.
Ігар Георгіевіч Жук
Біяграфія
Старшыня Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў. Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.
21 сакавіка 2022 года прызначаны рэктарам Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.
Ephippidae
Ephippidae — сямейства прамянёвапёрых рыб атрада Акунепадобныя. Насяляюць у Атлантычным, Індыйскім і Ціхім акіянах. Сілкуюцца водарасцямі і рознымі бесхрыбтовымі.
Фіялка балотная
Фіялка балотная (Víola palústris) — травяністая шматгадовая расліна сямейства фіялкавыя.
Батанічнае апісанне
Мнагалетнік вышынёй 5-15 см. Карэнішча тонкае, доўгае. Лісце простае, сабрана ў прыкаранёвую разетку на доўгіх хвосціках з прылісткамі. Прылісткі свабодныя, суцэльныя, па краі з дробнымі рэдкімі зубчыкамі. Ліставыя пласцінкі 1-5 см даўжынёй і 1,2-6 см шырынёй.
Значэнне і выкарыстанне
Меданос, дэкаратыўная расліна.
Кудрышчына
Кудры́шчына (, Кудрищино) — вёска ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Азярыцкаслабадскага сельсавета.
Да 16 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Прылепскага сельсавета.
Едліньск (гміна)
Е́дліньск (Jedlińsk) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Радомскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Едліньску. Плошча гміны складае 138,72 км². Станам на 2011 год у гміне Едліньск пражывалі 14 001 чалавек, шчыльнасць — 100,9 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 31 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 42 населеныя пункты.
Рэкорд (Буда-Кашалёўскі раён)
Рэко́рд (, Рекорд) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марозавіцкага сельсавета.
Да 16 ліпеня 1954 года пасёлак знаходзіўся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Буда-Кашалёўскага пассавета.
Чучавічы
Назву Чу́чавічы маюць:
Багна-Схеда
Багна-Схеда — балота нізіннага (84 %), верхавога (13 %) і змешанага (3 %) тыпаў на поўначы Зэльвенскага і поўдні Мастоўскага раёнаў Беларусі, у пойме ракі Зальвянка.
Апісанне балота
Плошча 11,3 тыс. га. Глыбіня торфу да 4 м, пар. 1,5 м, ступень раскладання нізіннага тыпу 34 %, верхавога 28 %, прысаковасць адпаведна 9,5 і 3,8 %.
Асаблівасці балота
На плошчы каля 30 га ёсць сапрапель (магутнасць да 1 м), у некаторых месцах сустракаецца торфавівіяніт.
Зоранэ (Млыніўскі раён)
Зоранэ (Зо́ряне) — вёска ў Млыніўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Яраславыцкай вясковай абшчыны.
Марк Аронавіч Зільберглейт
Марк Аронавіч Зільберглейт (, Мінск) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі і абсталявання хімічнай перапрацоўкі біямасы дрэва, хіміі драўніны. Доктар хімічных навук (1991), прафесар.
Біяграфія
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут (спецыяльнасць «Хімічная тэхналогія перапрацоўкі нафты і газу», 1971; аспірантура, спецыяльнасць «Хімічная тэхналогія паперы, кардону», 1980).
Працаваў у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (1975—2014, факультэт выдавецкай справы і паліграфіі, кафедра рэдакцыйна-выдавецкіх тэхналогій, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: хімія і тэхналогія перапрацоўкі расліннай сыравіны; драўніна, цэлюлоза, лігнін і прадукты іх перапрацоўкі; метады аналізу; кінетыка працэсаў дэлігніфікацыі; прымяненне метадаў распазнавання выяў пры аналізе расліннай сыравіны; метады ацэнкі лёгкачытэльнасці і чытабельнасці тэксту.
Узнагароды
Ганаровыя граматы Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта (1980, 1999, 2009, 2010).
Борці (Шчучынскі раён)
Бо́рці (, Борти) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Орлеўскага сельсавета.
IC 1116
IC 1116 — галактыка тыпу E-S0 (еліптична спіральна галактыка) у сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Люсіна (прыпыначны пункт)
Лю́сіна (, Люсино)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны на паўночны захад ад вёскі Люсіна.
Pale Blue Dot
«Pale Blue Dot» — фатаграфія планеты Зямля, зробленая касмічным зондам «Вояджэр-1» з рэкорднай адлегласці, якая паказвае яе на фоне космасу. Ідэя зрабіць здымак і гэтую назву былі прапанаваны Карлам Саганам, які ў 1994 годзе таксама напісаў.
Палацца Мадама (Рым)
Палацца атрымала назву ў гонар «мадам» Маргарыты Аўстрыйскай, жонкі Алесандра Медычы, якая жыла ў гэтым палацы. Палацца быў пабудаваны ў канцы XV стагоддзя, пазней яго набыў Джавані дзі Медычы (пазней Папа Леў X). У 1642—1649 гадах быў перабудаваны архітэктарам Паола Маручэлі, фасад набыў сённяшні барочны выгляд.
У 1750 годзе палацца купіў Папа Бенедыкт XIV, пазней у ім знаходзіліся розныя папскія ведамствы. З 1871 года будынак стаў месцам для паседжанняў Сената.
Едльня-Лятніска (гміна)
Е́дльня-Лятні́ска (Jedlnia-Letnisko) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Радомскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Едльні-Лятнісцы. Плошча гміны складае 65,57 км². Станам на 2014 год у гміне Едльня-Лятніска пражывалі 12 399 чалавек. Адміністрацыйна падзелена на 22 салецтвы.
Надчыці
Надчыці (На́дчиці) — вёска ў Млыніўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Яраславыцкай вясковай абшчыны.
Палацца Нуова
Палацца Нуова — палац на Капіталійскай плошчы ў Рыме.
IC 1117
IC 1117 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор’і Змяя.
Палацца Нуова
У палацца размешчаны з 1734 года выставачныя залы Капіталійскіх музеяў. Сярод экспанатаў, якія знаходзяцца ў палацца, знаходзіцца з 1990 года арыгінал коннай статуі Марка Аўрэлія. Палац быў закладзены ў 1571 годзе пры Папе Сіксце IV, аднак будаўніцтва ішло да 1654 года. Па прапанове Мікеланджэла, гэты палац быў пабудаваны сіметрычна размешчанаму насупраць палацца Дэі-Кансерваторы.
IC 1117
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кнуд Фрыс Ёхансан
Кнуд Фрыс Ёхансан  (1 лістапада 1887, Фрэдэрысія — 17 чэрвеня 1971, Хілерод) — дацкі археолаг.
Біяграфія
Фрыс Ёхансан быў сынам інспектара Каралеўскай школы глуханямых Х. Ёхансана (пам. у 1940) і яго жонкі Вільхельміны, народжанай Фрыс (пам. у 1930). Ён скончыў гімназію Фрэдэрысіі ў 1904 годзе і атрымаў акадэмічную ступень Candidatus magisterii у 1911 годзе. Фрыс Ёхансан працаваў у Нацыянальным музеі ў 1911—1926 гадах; з 1911 года памочнікам наглядчыка, а з 1922 інспектарам і начальнікам старажытнасцяў, дзе ён працаваў як у класічнай, так і дагістарычнай археалогіі. Разам з Крысціянам Блінкенбергам удзельнічаў у праекце Corpus vasorum antiquorum, а ў 1923 годзе ён апублікаваў працу пра знаходку ў Хобі.
З 1926 па 1956 Ёхансан быў прафесарам класічнай археалогіі ва ўніверсітэце Капенгагена. Яго дысертацыя Sikyoniske Vaser (1918), была піянерскай па даследаванні ранніх карынфскіх ваз.
Ён быў універсітэцкім прарэктарам у 1946-47 гадах, ганаровым членам Таварыства антыквараў у Лондане і ў Грэчаскім таварыстве ў Лондане; таксама членам Дацкай каралеўскай акадэміі навук, Фінскага таварыства навук і лістоў у Хельсінках і Навуковага таварыства ў Лундзе; член рэдкалегіі выдання «Acta Arehæologiea», праўлення у 1938—1931 гадах. З кастрычніка 1957 года ўвайшоў у Савет дырэктараў (з 1946 года прэзідэнт) і ў Савет дырэктараў.
Ён быў кавалерам Ордэна Данеброга.
Ажаніўся 21 мая 1926 года з Шарлотай Фрыс Ёхансан (якая нарадзілася 5 лютага 1892 у ). Яны сталі бацькамі двух класічных філолагаў (1927—1996) і  (1930—2010).
Лютавер’е
«Лютавер’е» — беларускі гурт, які ўтварыўся ў канцы 2006 года ў горадзе Мінск (Беларусь).
Гісторыя
У 2007 годзе гурт запісвае EP пад назвай Рось, які пазней выйшаў на балгарскім лэйбле A.F.M. Production сумесна з Werewolf Promotion, у фармаце спліта з гуртам Яр.
У 2009 годзе распачынаецца праца над поўнафарматным альбомам, якая, з прычыны шматлікіх змен у складзе гурту, скончылася толькі у 2012 годзе. У снежні, у дзень зімовага Сонцаварота 2012 года, альбом «Песні Налітых Хмараў» выходзіць на маскоўскім лэйбле Sound Age Productions.
Вясной 2013 года гурт выпускае сінгл Lilije, які заснаваны на аднайменнай баладзе Адама Міцкевіча. З гэтага часу пачата праца над другім поўнафарматным альбомам, які плануецца выпусціць восенню-зімой 2014 года.
Ляды (Азярыцкаслабадскі сельсавет)
Ля́ды (, Ляды) — вёска ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Азярыцкаслабадскага сельсавета.
Да 16 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Прылепскага сельсавета.
Афан’я
Насельніцтва складае 1849 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 173 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 60020. Тэлефонны код — 071.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Bernardino da Siena.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Рынкяны
Рынкя́ны (, Рынкяны) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, у складзе Лынтупскага сельсавета.
Геаграфія
Праз вёску працякае рака Лынтупка (прыток Страчы).
На адлегласці 200 м ад вёскі знаходзіцца гара Маяк вышынёй 240,4 м над узроўнем мора — найвышэйшы пункт Пастаўскага раёна і Свянцянскіх градаў на тэрыторыі Беларусі.
Вёска звязана дарогай з гарадскім пасёлкам Лынтупы і вёскай Каптаруны.
Гісторыя
У 1940—1954 гадах цэнтр Рынкянскага сельсавета, затым уваходзіць у склад Лынтупскага сельсавета.
Варыяцыйнае злічэнне
Варыяцы́йнае злічэ́нне — раздзел матэматыкі, які вывучае тэорыю экстрэмуму (найбольшых ці найменшых значэнняў) функцыяналаў, залежных ад адной ці некалькіх функцый, падпарадкаваных пэўным абмежаванням.
Варыяцыйнае злічэнне грунтуецца на паняцці варыяцыі (абагульненне паняцця дыферэнцыяла на выпадак функцыяналаў; адсюль назва).
Галоўныя пытанні даследаванняў класічнага варыяцыйнага злічэння — умовы існавання і метады знаходжання экстрэмальных функцый, а таксама неабходныя і дастатковыя ўмовы, якія яны павінны задавальняць.
Гісторыя
Узнікла ў 18 ст. на аснове прац Л. Эйлера і Ж. Лагранжа як развіццё метадаў рашэння экстрэмальных задач механікі і фізікі. Першымі былі задачы аб брахістахроне, паверхнях вярчэння, знаходжанні геадэзічнай лініі і (напрыклад, знаходжанне замкнёнай плоскай лініі зададзенай даўжыні, якая абмяжоўвае найбольшую плошчу).
Значны ўклад у распрацоўку і развіццё варыяцыйнага злічэння зрабілі А. Лежандр, К. Веерштрас, Д. Гільберт, нямецкія матэматыкі К. Якобі, К. Каратэадоры і іншыя.
Абагульненнем задач класічнага варыяцыйнага злічэння з’яўляюцца задачы аптымальнага кіравання, даследаванні якіх пачаліся ў 1950-я г. (Л. С. Пантрагін,, ), на Беларусі вядуцца з 1960-х гадоў (Р. Ф. Габасаў і Ф. М. Кірылава).
Гаручыя сланцы
Гаручыя сланцы — карысныя выкапні, асадкавыя горныя пароды, якія маюць гаручыя ўласцівасці.
Колер карычневы, карычнева-жоўты, шэры, аліўкава-шэры. Складаюцца з кварцу, кальцыту, гліністых мінералаў і інш. Маюць 10-50% па вазе арганічных рэчываў, да 7-10% вадароду, 30-80% лятучых кампанентаў, бітумы.
Гаручыя сланцы выкарыстоўваюцца як паліва, для вытворчасці бытавога газу, сыравіна для хімічнай прамысловасці (сінтэтычныя дубільнікі, клей, лакі, масцікі і інш.).
Эксплуатуюцца галоўным чынам у Эстоніі.
Агульныя патэнцыяльныя запасы гаручых сланцаў у свеце ацэненыя ў 650 трлн. т. Асноўныя рэсурсы — 430—450 трлн. т — сканцэнтраваныя ў ЗША (штаты Каларада, Юта, Ваёмінг). Вялікія запасы гаручых сланцаў ёсць у Бразіліі і КНР.
На Беларусі паклады гаручых сланцаў выяўлены ў Прыпяцкім прагіне, у асноўным на тэрыторыі Гомельскай і Мінскай абласцей. Агульныя прагнозныя запасы - да 8 млрд. т. Глыбіня залягання 50-600 м, магутнасць пласта 0,5-3 м. Папярэдне разведана Тураўскае радовішча гаручых сланцаў. Гэтыя гаручыя сланцы патрабуюць пры выкарыстанні папярэдняй тэрмічнай апрацоўкі, здабыча не вядзецца.
Янка Матушка
Я́нка Ма́тушка (Janko Matúška) — славацкі паэт, дзеяч, драматург і пісар у судзе. Ён найбольш вядомы як аўтар славацкага гімна «Маланка над Татрамі» на мелодыю славацкай народнай песні.
Біяграфія
Матушка нарадзіўся ў сям’і рамесніка ў мястэчку Долным-Кубіне. Ён пачаў наведваць там школу, потым, магчыма, навучаўся ў гімназіі ў Гемер, і, нарэшце, навучыўся ў прэстыжным лютэранскім ліцэі ў Браціславе, дзе праходзіў курсы ў Інстытуце чэхаславацкай мовы і літаратуры па спецыяльнасці тэалогіі. Людавіт Штур, адзіны на той момант прафесар інстытуту, быў звольнены ў снежні 1843 года пад ціскам уладаў каралеўства, якія выказаліся супраць яго праславацкай актыўнасці.
23-гадовы Янка Матушка напісаў «Маланку над Татрамі», калі ён і іншыя вучні ўзбуджаліся з нагоды наступных неаднаразовых адмоў у зваротах да школьнай рады аб адмене звальнення Штура. Каля двух дзясяткаў студэнтаў, у тым ліку Матушка, на знак пратэсту ў сакавіку 1844 года вырашылі пакінуць ліцэй. Матушка пайшоў здаваць выпускныя экзамены ў лютэранскую гімназію ў Тысаўцы. Большую частку свайго дарослага жыцця пражыў у Ораве. Пасля рэвалюцыі 1848 года перастаў пісаць. Пасля 1850 года працаваў ва ўрадавых установах, з 1870 па 1875 гады быў сакратаром павятовага суда ў Долным-Кубіне. Паэт памёр на наступны дзень пасля свайго 56-годдзя і быў пахаваны ў родным мястэчку.
Апух
Апу́х або Ах-Пуч — у міфалогіі мая адзін з багоў смерці і каралёў Шыбальбы (пекла). Звычайна адлюстроўваўся ў антрапаморфным абліччы з чэрапам замест галавы (часам з галавой савы) і з трупнымі плямамі на целе. Яго галаўны ўбор — у форме галавы Каймана.
У мая мелася мноства багоў смерці, іх імёны адрозніваліся ў залежнасці ад племені. Усе яны жылі ў падземных сусветах (колькасць якіх звычайна роўна дзевяці) і мелі розныя іконаграфічныя абліччы. Найбольш часта згадваюцца: Кумхаў і Вак-Мітун-Ахаў (у юкатанскіх мая), Кісін (у лакандонаў), Ма-Ас-Амкуінк (у кекчы), у кічэ: Шыкірыпат і Кучумакік (выклікалі крывацёкі), Ах-Альпух (выклікаў жаўтуху), Вукуб-Камэ, Чыміябак, Кікшык, Кікрышкак, і інш.
Ваўчкі (Шчучынскі раён)
Ваўчкі́ (, Волчки) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Орлеўскага сельсавета.
Підлісці (Млыніўскі раён)
Підлісці (Підлі́сці) — вёска ў Млыніўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Яраславыцкай вясковай абшчыны.
Красны Бор (Расонскі раён)
Кра́сны Бор (, Красный Бор) — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Клясціцкага сельсавета.
Да 2004 года вёска ўваходзіла ў склад Юхавіцкага сельсавета.
Знаходзіцца за 23 км на паўночны захад ад Расонаў, за 4,8 км на захад ад ракі Нішча. Дзяржаўная мяжа з Расійскай Федэрацыяй праходзіць за 5 км на поўнач.
Касцёл Узвіжання Святога Крыжа і кляштар бенедыкцінак (Слонім)
Касцёл Узвіжання Святога Крыжа і кляштар бенедыкцінак — помнік архітэктуры класіцызму. Знаходзіцца на паўднёва-ўсходняй ускраіне Слоніма (сучасная вуліца Чырвонаармейская).
Красны Бор (Расонскі раён)
Акружной дарогай, якая агібае балота Вялікі Мох, Красны Бор злучаны з вёскай Юхавічы. Вёска знаходзіцца на тэрыторыі ланшафтнага заказніка Чырвоны Бор.
Касцёл Узвіжання Святога Крыжа і кляштар бенедыкцінак (Слонім)
Гісторыя
Заснаваны ў 1669 г., у 1801 г. на месцы былых драўляных пабудоў узведзены мураваныя. Ансамбль ордэна ўключаў Крыжаўзвіжанскі касцёл (не захаваўся) і жылы корпус.
У 1920-1930-я гады ў жылым корпусе размяшчалася польская настаўніцкая семінарыя, пасля Другой Сусветнай вайны — сярэдняя школа № 1.
Архітэктура
Касцёл — манументальнае дзвюхвежавае збудаванне. Яго фасады былі ўпрыгожаны каланадай, у інтэр'еры — сюжэтныя фрэскавыя размалёўкі.
Да касцёла прымыкаў жылы корпус — 2 павярховы Г-падобны ў плане будынак, накрыты двухсхільным дахам. Пластыку фасадаў вызначаюць арытмічна размешчаныя лапаткі. Планіроўка галерэйная. Захаваліся часткова скляпеністыя перакрыцці. Пад будынкам на ўсю даўжыню размешчаны скляпеністыя падвалы, таксама мелі галерэйную планіроўку.
Буры вугаль
Бу́ры ву́галь — гаручы карысны выкапень расліннага паходжання, пераходная форма ад торфу да каменнага вуглю.
Адрозніваюць: лігніт з добра захаванай структурай рэшткаў драўніны, светлы карычневы вугаль зямлістай тэкстуры і шчыльны чорны бліскучы. На паветры буры вугаль хутка растрэскваецца і ператвараецца ў дробныя кавалкі.
Да бурага вуглю адносяць вуглі з вышэйшай цеплынёй гарэння рабочай масы бязпопельнага вугалю меней 23,88 МДж (5700 ккал/кг).
Для бурага вуглю характэрна высокая гіграскапічнасць і кіслотнасць, мае 64-78% вугляроду, 5-6% вадароду, 15-30% кіслароду, 40-65% лятучых рэчываў. Шчыльнасць 1200-1500 кг/м³.
Як энаргітычнае паліва буры вугаль мэтазгодна выкарыстоўваць каля месц здабычы, бо ён мае малую цеплыню згарання і транспартаваць яго на вялікія адлегласці не выгадна.
Здабыча бурага вуглю ў млн тон:
На Беларусі паклады бурага вуглю выяўлены ў Прыпяцкім прагіне і Брэсцкай упадзіне, у асноўным на тэрыторыі Гомельскай і Брэсцкай абласцей. Вядомы Брынёўскае, Жыткавіцкае і Тонежскае радовішчы. Агульныя геалагічныя запасы - больш за 1 млрд. т, разведаныя - больш за 150 млн. т. Якасць іх невысокая, распрацоўка пакуль не вядзецца, але гаспадарчае выкарыстанне (напрыклад, для вытворчасці вугальна-тарфяных брыкетаў) магчымае нават у блізкай перспектыве. На базе Жыткавіцкага радовішча бурага вугалю — адклады Паўночнае (23,5 млн т) і Найдзінскае (23,1 млн т) — магчыма будаўніцтва кар’ера гадавой магутнасцю 2 млн т. Якасць вугалю адпавядае вугалю Прыдняпроўскага вугальнага басейна (Украіна): вільготнасць 56—60 %, выхад лятучых рэчываў 39—60 %, цеплата згарання ў сярэднім 1640 ккал/кг. Яго галоўныя запасы ляжаць на глыбіні да 45 м, магутнасць пласта дасягае 16 м. Здабычу лепш весці адкрытым метадам. Вывучаецца магчымасць падземнай газіфікацыі.
IC 1118
IC 1118 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Heniochus
Heniochus — род марскіх рыб з сямейства Chaetodontidae атрада акунепадобных.
Апісанне
Маюць высокае плоскае цела з плямістым маленькім выцягнутым лычом і падоўжаным чацвёртым промнем спіннога плаўніка, якія ўтвараюць характэрны «вымпел», памер якога залежыць ад віду. Даўжыня цела рыб ад 17 (H. pleurotaenia) да 30 см (H. singularius).
Арэал і месца пражывання
Жывуць у трапічным поясе Індыйскага і Ціхага акіянаў ад Чырвонага мора і ўсходняга ўзбярэжжа Афрыкі да Гаваяў. Жывуць на каралавых рыфах. Харчуюцца ў асноўным зоапланктонам пры выпадку ядучы і донных бесхрыбетных. Адзін від — H. diphreutes — сілкуецца выключна зоапланктонам. Часта сустракаюцца зграямі.
Жазэ Маўрынью
Жазэ́ Маўры́нью (Jose Mario dos Santos Mourinho Felix; нар., Сетубал) — партугальскі футбольны трэнер, сын вядомага партугальскага брамніка і трэнера Фелікса Маўрынью. У цяперашні час працуе галоўным трэнерам італьянскага клуба «Рома».
Лічыцца адным з найлепшых трэнераў у Еўропе. Здолеў за два гады заваяваць усе еўрапейскія трафеі з «Порту» і прывесці «Чэлсі» да чэмпіёнскага тытулу пасля 50-гадовага перапынку.
Біяграфія
Да 16 гадоў ён гуляў у аматарскай лізе, пакуль яго бацька Фелікс Маўрынью (на той момант трэнер «Віторыі», легендарны ў мінулым брамнік зборнай Партугаліі) не пераканаў яго ў тым, каб ён стаў яго памочнікам, бо клуб быў небагаты, яму проста бракавала персанала. І з 16 гадоў Жазэ стаў актыўна дапамагаць бацьку, раз'яжджаючы па краіне і назіраючы за супернікамі «Віторыі», робячы запісы аб усім што магло бы дапамагчы ў дасягненні выніку.
Працаваў з камандай англійскага клуба «Чэлсі», з якім расстаўся 19 верасня 2007 года па ўзаемнай згодзе. 2 чэрвеня 2008 года Маўрынью падпісаў кантракт з міланскім «Інтэрам». 28 мая 2010 года перайшоў у «Рэал» з Мадрыда.
У 2013 годзе зноў стаў трэнерам «Чэлсі» і прывёў яго да чарговага чэмпіёнства Англіі. У 2016—2018 гадах працаваў у «Манчэстэр Юнайтэд». У лістападзе 2019 года ўзначаліў «Тотэнхэм Хотспур», адкуль быў звольнены ў красавіку 2021 года.
Еднарожац (гміна)
Еднаро́жац (Jednorożec) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пшаснышскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Еднарожцы. Плошча гміны складае 231,57 км². Станам на 2004 год у гміне Еднарожац пражывалі 7199 чалавек, шчыльнасць — 31,1 чал./км².
Франка Фраціні
Франка Фраціні (Franco Frattini; нар. 14 сакавіка 1957, Рым, Італія) — дзяржаўны дзеяч Італіі. Міністр замежных спраў Італіі з 14 лістапада 2002 па 18 лістапада 2004 і з 8 траўня 2008 па 16 лістапада 2011.
Міхась Блісцінаў
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1910 годзе з бацькамі пераехаў у Беларусь. Вучыўся ў Мінскім беларускім педагагічным тэхнікуме. У 1928 г. пачаў працаваць вясковым настаўнікам. У 1930—1932 гг. — студэнт Мінскага педагагічнага інстытута. У 1933—1936 гадах — адказны сакратар рэдакцыі газеты «Літаратура і мастацтва». Скончыў сцэнарны факультэт Кінаакадэміі ў Маскве (1938). Працаваў рэдактарам на кінастудыі «Савецкая Беларусь». У час Вялікай Айчыннай вайны быў на штабной і палітрабоце ў 53-й арміі Паўночна-Заходняга і Стэпавага франтоў, з 1943 г. — у дывізійнай газеце 2-га Украінскага і Забайкальскага франтоў. У пасляваенны час працаваў ва ўстановах кінематаграфіі ў Мінску.
Член Саюза пісьменнікаў БССР з 1939 года.
Творчасць
Літаратурную дзейнасць пачаў у 1926 годзе з вершаў. З 1929 года пісаў апавяданні і нарысы. Аўтар п’ес «Агні Палесся» (1931), «Трактар» (1931), «Мох» (1932), інсцэніровак «Ленінцы» і «Кастрычнік» (1932), «Грунт» (пастаўлена ў 1934), аповесці «Хітрасць» (альманах «Бальшавіцкая моладзь», 1934).
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны I ступені, Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны».
Славянец
Славяне́ц (, Славенец) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марозавіцкага сельсавета.
Каўказ (Пэрэяслаў-Хмэльныцкі раён)
Каўказ (Кавка́з) — вёска ў Пэрэяслаў-Хмэльныцкім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дзівычкыскай вясковай абшчыны.
Ялавычы
Ялавычы (Я́ловичі) — вёска ў Млыніўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Яраславыцкай вясковай абшчыны.
Домжарыцкі сельсавет
До́́мжарыцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лепельскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Домжарыцы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Бягомльскага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мінскай акругі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў Бягомльскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў складзе Лепельскай акругі. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. Пасля скасавання Бягомльскага раёна 20 студзеня 1960 года ў складзе Лепельскага раёна Віцебскай вобласці (за выключэннем вёсак Бедзіна, Слабада, Федаркі, якія былі перададзены Докшыцкаму раёну). 20 мая 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Зацякляскага сельсавета (4 населеныя пункты: Барсукі, Валова Гара, Мар’янава і Чарніца). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 13 населеных пунктаў. 4 сакавіка 1987 года ў склад Домжарыцкага сельсавета са Стайскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Бяседы, Верабкі, Вокана). 29 ліпеня 1988 года 6 населеных пунктаў (вёскі Барсукі, Бяседы, Валова Гара, Верабкі, Вокана і Чарніца) перададзены ў склад Слабадскога сельсавета. 21 верасня 1999 года ў склад сельсавета са Слабадскога сельсавета вернуты вёскі Барсукі, Валова Гара і Чарніца.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 783 чалавекі, з іх 96,2 % — беларусы, 3,1 % — рускія.
Бі Бі Кінг
Бі Бі Кінг (B. B. King; сапраўднае імя Райлі Бі Кінг, Riley B. King; 16 верасня 1925, Іта Бена, Місісіпі — ) — амерыканскі блюзавы гітарыст, спявак, аўтар песень. Аматары называюць яго каралём блюзу.
«Люсіль»
У сярэдзіне 50-х, падчас аднаго з канцэртаў, сярод прыхільнікаў Кінга адбыўся канфлікт. Паміж двума мужчынамі завязалася бойка, падчас якой была перакулена газавая печка. У зале пачаў распаўсюджвацца агонь. Бі Бі паспяшаўся сысці з ахопленага агнём будынка разам з усімі, але пасля згадаў, што пакінуў унутры сваю гітару. Гэтая акустычная гітара была яго любімым інструментам, нягледзячы на тое, што каштавала ўсяго 30$. З рызыкай для жыцця ён вярнуўся за ёю. Пазней высветлілася, што бойка адбылася з-за кабеты, якую звалі Люсіль, і Бі Бі Кінг вырашыў так назваць сваю гітару, каб ніколі не здзяйсняць «такіх вар'яцкіх учынкаў, як бойка з-за кабеты».
Пасля таго, як арыгінальная гітара Люсіль была скрадзена з багажніка яго аўтамабіля (дакладная дата невядомая), кожную сваю наступную гітару фірмы Gibson музыка называе гэтаксама. А напачатку ў газетнай абвесцы Бі Бі абяцаў узнагароду ў 20 000$ за вяртанне скрадзенай гітары. Цяпер музыка гатовы аддаць 900 000$ за тое, каб атрымаць яе назад.
Памёр 14 мая 2015 года ў Лас-Вегасе ад цукровага дыябету.
Дыскаграфія
год За сваё жыццё Бі Бі Кінг запісаў 43 альбомы.
Строгая жанчына
Прэм’ера: чэрвень 1959 (Мінск), 26 кастрычніка 1959 (Масква).
Бі Бі Кінг
Узнагароды
На сённяшні дзень Бі Бі Кінг атрымаў 17 грэмі, у тым ліку за найлепшы папулярны выступ у стылі «поп» за кампазіцыю «Auld lang syne» ў 2003 годзе.
Строгая жанчына
Сюжэт
Шмат цяжкасцяў выпала на долю старшыні сельсавета Хрысціны Жалюк з першых дзён працы. Першая сесія сельсавета зрываецца па віне старшыні калгаса Спірыдона Жылінкі, які прыкінуўся хворым і не з’явіўся на пасяджэнне. Дачка Хрысціны Юлька абвінавачаная ў смерці цялятаў і адхіленая ад працы. Інтрыгі пляце супраць Хрысціны і былы старшыня сельсавета Макар Шульга, які працуе зараз у райцэнтры. Жалюк выяўляе, што Жылінка і Шульга займаліся ашуканствам, завышалі ўраджаі некаторых культур. Правяраць факты па яе заяве прыязджае… Шульга. А ў гэты час у Хрысціны асабістая драма. Яе муж, якога лічылі загінулым на фронце героем, аказваецца жывым, але нікчэмным, страціўшым гонар чалавекам. На пасяджэнні сельсавета Шульга выступае з «выкрыццём». Народ пратэстуе супраць спробы ўзвесці паклёп на добрую жанчыну. Не менш драматычны лёс дачкі Хрысціны, Юлькі. Палюбіла яна на сваю бяду шалапутнага Сямко, сына самагоншчыцы Сцепаніды. Але пад уплывам Хрысціны і яе дачкі Сямён парывае з маці і сыходзіць з яе дома.
Задор’е (пасёлак)
Задо́р’е (, Задорье) — пасёлак у Лагойскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Задор’еўскага сельсавета.
Да 1977 года пасёлак уваходзіў у склад Ізбішчанскага сельсавета.
Іван Фёдаравіч Мічурын
Іван Фёдаравіч Мічурын (Ива́н Фёдорович Мичу́рин, -) — архітэктар, які працаваў у стылі рускага барока, пераважна ў Маскве.
Пасля пажару 1737 года ў Маскве кіраваў аднаўленнем амаль усіх крамлёўскіх цэркваў і ўрадавых будынкаў, у прыватнасці Мікольскай вежы Маскоўскага Крамля і храма Васіля Блажэннага. Яму належыць праект шмат'яруснай званіцы з калонамі розных ордэраў (званіца царквы Параскевы Пятніцы на Пятніцкай вуліцы, знішчаная ў 1930-х гадах).
Мічурын быў кіраўніком будаўніцтва Марыінскага палаца і Андрэеўскай царквы ў Кіеве, якія будаваліся па праектах Барталамеа Растрэлі.
У 1749—1758 гадах будаваў сабор Свенска-Успенскага манастыра, кіраваў будаўніцтвам царквы Троіцы Жываначальнай на Арбаце (не захавалася), а таксама пабудовамі ў Златавустаўскім манастыры (не захаваліся, знесены ў 1933 г.) у Маскве.
Іван Яфімавіч Ляцяга
Іван Ляцяга (, г. Мінск —, Беларусь) — беларускі футбаліст і трэнер. Майстар спорту СССР (1967).
Клубная кар’ера
Выхаванец футбольнай школы ДСШ-5 г. Мінск
У 1964—1965 гадах выступаў у чэмпіянаце СССР сярод камандаў першай групы класа «А» за дубль мінскага «Дынама». Перайшоў у «Нёман» вясной 1966 года, які ўзначальваў у той час старшы трэнер Уладзіслаў Радзішэўскі. Выступаў за гродзенскі клуб на пазіцыі цэнтральнага нападніка. Нягледзячы на ​​неаднаразовыя запрашэнні ад іншых беларускіх і ўкраінскіх клубаў, форвард заставаўся верны гарадзенскай футбольнай камандзе на працягу ўсіх 8 гадоў — да канца сваёй гульнявой кар’еры. Усяго ў каляндарных гульнях першынства СССР ён правёў за «Нёман» 249 гульняў, у якіх вызначыўся 62 разы.
Спасылкі
Ляцяга Іван Ефімавіч
Кавалын (Пэрэяслаў-Хмэльныцкі раён)
Кавалын (Ковали́н) — вёска ў Пэрэяслаў-Хмэльныцкім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дзівычкыскай вясковай абшчыны.
Свышчыў
Свышчыў (Свищі́в) — вёска ў Млыніўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Яраславыцкай вясковай абшчыны.
IC 1119-1
IC 1119-1 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) у сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Прылепская Усяжка
Да 16 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Прылепскага сельсавета.
Цыстаскапія
Цыстаскапія — даследаванне мачавога пузыра з дапамогай спецыяльнай прылады — цыстаскопа, ў пусты металічны корпус якога ўмантаваная аптычная сістэма. Цыстаскоп уводзяць у мачавы пузыр праз мочаспускальны канал. Для дыягнастычнага агляду мачавога пузыра яго прамываюць праз корпус цыстаскопа, напаўняюць празрыстай дэзінфікцыйнай вадкасцю. Цыстаскапія дапамагае распазнаванню хранічнага цыстыту, туберкулёзу, камянёў, пухлін мачавога пузыра і іншых уралагічных захворванняў, а таксама запаленчых і пухлінавых захворванняў суседніх з мачавым пузыром органаў (матка і похвы ў жанчын, прадсталёвая залоза і прамая кішка у мужчын). Выкарыстанне цыстаскопаў спецыяльнай канструкцыі дазваляе праводзіць катэтэрызацыю мачаточнікаў і нырачных лаханак (з дыягнастычнай або лячэбнай мэтай), біяпсію і некаторыя аператыўныя ўмяшанні на мочавыводных шляхах і прадсталёвай залозе (напрыклад, драбненне камянёў у мачавым пузыры).
Лапешчына
Лапе́шчына (, Лапещино) — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Клясціцкага сельсавета.
Ядвабнэ (гміна)
Ядва́бнэ (Jedwabne) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ламжынскага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ядвабнэ. Плошча гміны складае 159,42 км². Станам на 2004 год у гміне Ядвабнэ пражывалі 5634 чалавекі, шчыльнасць — 35,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 48 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 48 населеных пунктаў.
Фёдар Фёдаравіч Порахаў
Фёдар Фёдаравіч По́рахаў (Фёдор Фёдорович Порохов, — ) — вучоны ў галіне ветэрынарыі. Доктар ветэрынарных навук (1957), прафесар (1959). Заслужаны дзеяч вышэйшай школы БССР (1974).
Біяграфія
Ф. Ф. Порахаў нарадзіўся ў сяле Падгорнае (Кыргызстан). У 1932—1933 гг. вучыўся на рабфаку пры Арэнбургскім агразоаветэрынарным інстытуце, у 1933—1937 гг. на ветэрынарным факультэце, у 1938—1941 гг. у аспірантуры пры кафедры паталогіі і тэрапіі. У 1941—1944 г. дацэнт кафедры паталогіі і тэрапіі Кіраўскага зоаветэрынарнага інстытута. У 1944—1946 гг. загадчык кафедрай паталогіі і тэрапіі з клінікай дыягностыкі Азербайджанскага сельскагаспадарчага інстытута ў горадзе Кіравабад (сучасны Гянжа). У 1946—1950 гг. загадчык кафедрай паталогіі і тэрапіі Іванаўскага сельскагаспадарчага інстытута. У 1957 годзе абараніў доктарскую дысертацыю «Клиническая картина, патогенез и лечение при тейлериозе крупного рогатого скота» у Маскоўскай ветэрынарнай акадэміі. У 1956—1958 гг. загадчык кафедрай паталогіі і тэрапіі Мангольскага сельскагаспадачага інстытута ва Улан-Батары. З 1964 года Ф. Ф. Порахаў у Віцебскім ветэрынарным інстытуце — загадчык кафедрай унутраных незаразных хвароб сельскагаспадарчых жывёл (1964—1979), дэкан факультэта ветэрынарнай медыцыны (1965—1969), прафесар кафедры ўнутраных незаразных хвароб сельскагаспадарчых жывёл і фармакалогіі (1979—1973).
Навуковая дзейнасць
Ф. Ф. Порахаву належаць навуковыя працы па этыяпатагенезе, прафілактыцы і лячэнні ўнутраных незаразных хвароб сельскагаспадарчай жывёлы, распрацоўцы мер па прафілактыцы гэтых хвароб.
Сярод апублікаваных:
Азіма
Азіма (Osimo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Марке, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Анкона.
Насельніцтва складае 32726 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 310 чал./км². Займае плошчу 105 км². Паштовы індэкс — 60027. Тэлефонны код — 071.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Юзаф Куперцінскі.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Чэкно
Чэкно (Чекно) — вёска ў Млыніўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Яраславыцкай вясковай абшчыны.
NGC 19
NGC 19 (іншае абазначэнне — PGC 759) — спіральная галактыка 13-й зорнай велічыні ў сузор’і Андрамеда.
Гісторыя
У арыгінальным выданні каталога 1860 года Дрэер апісвае аб’ект як «надзвычай слабую галактыку, злёгку выцягнутую, аточаную трыма вельмі слабымі зоркамі» («most extremely faint, a little extended, 3 very faint stars around»). Паказаныя ў каталозе каардынаты галактыкі (00:09:26.3, +32°51′10″) адрозніваюцца ад сапраўдных на 75 з па прамым узыходжанні і на 8 вуглавых хвілін па скланенні. Паводле Корвіна, аналагічная памылка характэрная для трох іншых галактык (NGC 21, 7831, 7836, 6), адкрытых у тую ж ноч, што і NGC 19, аднак тры характэрных зоркі, змешчаных у асяроддзі галактыкі робяць ідэнтыфікацыю досыць надзейнай. Каардынаты NGC 19, знойдзеныя Люісам, маюць яшчэ большую абмылу і практычна супадаюць з праўдзівымі каардынатамі галактыкі NGC 21, з прычыны чаго гэтыя дзве галактыкі часта хібна атаясамляюць.
Выходзячы з чырвонага зрушэння 4790 км/с, адлегласць да галактыкі складае 210 млн св. гадоў, што добра дапасуецца з адлегласцямі 185—235 св. гадоў, атрыманымі іншымі спосабамі. Ацэньваючы кутнія памеры галактыкі ў 0,6-1,2 вуглавых хвілін, атрымваем дыяметр каля 75 тыс. св. гадоў.
NGC 19 разам з NGC 13, 20, 29, 39 і некаторымі іншымі галактыкамі лічыцца чальцом групы LGG 001 (група NGC 7831).
Цыстра
Цыстра (ад cistre) — старадаўні струнны шчыпковы музычны інструмент. Па форме нагадвае сучасную паўавальную мандаліну. Мае 5-12 парных струн (хораў). Была распаўсюджана ў Германіі, Італіі і іншых краінах Заходняй Еўропы ў XV — пачатку XIX стст. (асабліва ў гарадскім асяроддзі ў канцы XVIII — пачатку XIX стст.). Спецыфічнай разнавіднасцю цыстры ў Еўропе другой паловы XVIII — першай паловы XIX стст. была англійская гітара. Разнавіднасці цыстры — вялікая басовая, тэнаровая, малая.
Галынка (Орлеўскі сельсавет)
Галы́нка (, Голынка) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Орлеўскага сельсавета.
Стаўп’ягы
Стаўп’ягы (Стовп'я́ги) — вёска ў Пэрэяслаў-Хмэльныцкім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дзівычкыскай вясковай абшчыны.
У ХІХ стагоддзі сяло Стаўп’ягы было ў складзе Дэм’янскай воласці Пераяслаўскага павета Палтаўскай губерні.
Тунгару
Тунгару або кірыбаці (саманазвы i-tungaru, i-kiribati, літаральна "з астравоў Гілберта") - народ мікранезійскага паходжання, карэнныя насельнікі астравоў Гілберта. Складаюць аснову насельніцтва дзяржавы Кірыбаці. У выніку эміграцыі абшчыны тунгару маюцца ў іншых краінах Акіяніі і ў Вялікабрытаніі. Прыкладная колькасць у Кірыбаці - 99534 чал. (2012 г.).
Гісторыя
Некаторыя даследчыкі лічаць, што астравы Гілберта былі населены прыкладна 3000 гадоў таму, аднак больш распаўсюджаная версія - прамежак часу паміж 200 г. і 500 г. н. э. Самі тунгару звязваюць сваё паходжанне з Самоа. Паводле легенд, іх продкі прыйшлі з гэтых астравоў у вобразе духаў і толькі пазней ператварыліся ў людзей.
Да прыходу еўрапейцаў насельнікі шматлікіх астравоў і атолаў Гілберта складалі малыя ваенна-палітычныя саюзы і не мелі адзінай этнічнай тоеснасці, хаця культура і мова астравіцян была падобнай.
З 1837 г. сярод іх з'явіліся перасяленцы еўрапейскага паходжання. У 1892 г. астравы Гілберта былі анексіраваны Вялікабрытаніяй, якая ў 1916 г. стварыла калонію Астравы Гілберта і Эліс. У час II Сусветнай вайны частка астравоў была акупавана Японіяй.
12 ліпеня 1979 г. была абвешчана незалежнасць Кірыбаці.
Культура
Традыцыйнымі заняткамі тунгару з'яўляліся земляробства (вырошчванне тара, хлебнага дрэва, какосавай пальмы і інш.). Важнае месца ў здабычы паўседзённай ежы займаў лоў рыбы. Жывёлагадоўля (свінні, сабакі, куры) мела дадатковае значэнне. Земляробствам займаліся як мужчыны, так і жанчыны. Аднак лоў рыбы лічыўся выключна мужчынскім заняткам.
Тунгару жылі ў невялікіх паселішчах. Звычайна жыхары аднаго населенага пункта з'яўляліся сваякамі. Жытло будавалі з дрэва, пол і дах крылі саломай. У цэнтры паселішча вылучалася рытуальная пабудова манеаба, каля якой праводзілі сходы.
Галоўнай сацыяльнай адзінкай да сёй пары з'яўляецца абшчына ўту, якая аб'ядноўвае сваяцкія сем'і, мае адзіны родавы цэнтр каінга, валодае зямлёй і размяркоўвае надзелы паміж сем'ямі. Галоўную ролю ў кіраванні абшчынай мелі старэйшыя главы сем'яў. Яны складалі савет уніманэ. Некаторыя старэйшыны дамагасіліся асаблівай ролі і з'яўляліся прывілігіраванымі землекарыстальнікамі. На іх працавалі каўнга, якія сваёй зямлі не мелі. Каўнга таксама ўдзельнічалі ў ваенных паходах на баку гаспадара. Некаторыя даследчыкі прыраўноўвалі іх да рабоў.
У мінулым, таксама ствараліся больш шырокія ваенна-палітычныя і сваяцкія аб'яднанні ботэ. Усяго іх налічвалася каля 30. Прычым чальцы аднаго ботэ маглі жыць на розных астравах і ствараць мясцовыя аб'яднанні. Як сацыяльны інстытут ботэ былі ліквідаваныя каланіяльнай адміністрацыяй, але памяць пра прыналежнасць да іх захавалася. У сяр. XX ст. на астравах Гілберта налічвалася 27 нефункцыянуючых ботэ.
Ваенныя сутычкі адбываліся не часта. Важную ролю мелі баявыя паядынкі і мастацтва адзінаборства. Апошняе захоўвалася як родавы сакрэт. Воіны апраналі даспехі з какосавых валокнаў і костак, узбройваліся драўлянымі паліцамі і трызубцамі з вострымі зубамі акул на навершы.
Тунгару добра захавалі фальклор, у тым ліку народныя танцы і спевы. Раней яны суправаджаліся акампаніментам ударных і пляскам у далоні. Зараз часцей выкарыстоўваецца гітара.
Рэлігія
У аснове рэлігійных уяўленняў ляжаў культ продкаў, многія з якіх вылучаліся адначасова як багі і культурныя героі. Тунгару таксама верылі ў магію.
З XIX ст. шырока распаўсюджана хрысціянства. Каля 55% вернікаў - каталікі, астатнія - пратэстанты і бахаі.
Мова
Родная мова тунгару належыць да ўсходняй малайска-палінезійскай акіянійскай групы моў. Пісьмовасць распрацавана ў XIX ст. на аснове лацінкі.
Эфстафіяс Алтыніс
Эўста́тыяс Альты́ніс (Eustație Altini, Ευστάθιος Αλτίνης) — малдаўскі мастак грэчаскага паходжання. Спецыялізаваўся на дэкаратыўным мастацтве і іканастасах.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Грэцыі, калі яна яшчэ была часткай Асманскай імперыі. У 1780 годзе пасля Пелапанескага паўстання і далейшага ўдьзелу Расіі ў грэчаскае палітыцы, прыхільнікі незалежнасці Грэцыі падвергуліся пераследу, таму яго сям’я ўцякла ў Ясы, які на той час быў памежным горадам у паўаўтаномнай правінцыі, падкантрольнай фанарыётам. Там ён упершыню вывучаў мастацтва ў мясцовага жывапісца на імя Нікалае.
У 1802 годзе мастак стварыў сваю першую вядомую ікону ў царкве Бану ў Ясах. Яе замовіў Якаў Стамаці, мітрапаліт Малдавіі, які быў прыхільнікам расійскай асветы. Аднымі з найбольш вядомых яго іканастасаў былі створаны дзеля царквы Святога Спірыдона ў 1813 годзе. Акрамя іконаў, зрабіў некалькі партрэтаў нерэлігійнага характару, у асноўным жанчын. На працягу апошніх гадоў ён вёў класу жывапісу ў Княжацкай акадэміі ў Ясах.
Суперспрынт
Гісторыя
Гэта адзін з самых маладых відаў біятлонных спаборніцтваў. Адсюль суперспрынт пакуль не ўваходзіць у каляндар буйных міжнародных спаборніцтваў (такіх як Кубак свету ці Кубак IBU), і праводзіцца ў рамках лакальных спаборніцтваў (такіх як Чэмпіянат Расіі па біятлоне). Дэбют дысцыпліны суперспрынт у рамках спаборніцтваў Чэмпіяната Расіі адбыўся 18 сакавіка 2007 года ў Новасібірску. Правілы суперспрынта вызначаны Міжнародным саюзам біятланістаў. Аднак на практыцы яны могуць відазмяняцца.
Суперспрынт — кваліфікацыя
Кваліфікацыя падобная на дысцыпліну Спрынт:
Суперспрынт — фінал
Праз 1-2 гадзіны з моманту старту кваліфікацыі пачынаецца фінальная частка спаборніцтваў, якая падобная на дысцыпліну Мас-старт: Пераможцам суперспрынта становіцца біятланіст, які зойме 1-е месца ў фінальнай частцы спаборніцтваў.
Торф
Торф (Torf) — гаручы карысны выкапень. Утвараецца ў працэсе натуральнага адмірання і няпоўнага распаду раслін ва ўмовах недахопу кіслароду і залішняга ўвільгатнення. З'яўляецца шматкампанентнай, поліфракцыйнай паўкалоідна-высокамалекулярнай сістэмай, у складзе якой розныя класы арганічных і мінеральных злучэнняў.
Колер торфу ад жоўта-бурага да чорнага. Хімічны склад вызначаецца ўмовамі генезісу, асаблівасцямі раслін-торфаўтваральнікаў і ступенню іх распаду. Яго элементарны склад (на арганічную масу): вуглярод 50-60 %, вадарод 5-6 %, кісларод 26-45 %, азот 0,9-3,6 %, сера 0,1-5,9 %. У кампанентным складзе арганічнай масы водарастваральных рэчываў 1—5%, бітумаў 2—17%, злучэнняў, якія лёгка гідралізуюцца, 20—40%, цэлюлозы 4—10%, гумінавых кіслот 10—50%, лігніну 5—20%. Попельнасць у памеры 50% на сухое рэчыва ўмоўна лічаць мяжой паміж торфам і тарфяной глебай. Паводле ступені распаду раслінных тканак адрозніваюць торф слаба- (да 20% рэчыва страціла клетачную структуру), сярэдне- (20—35%) і моцнараскладзены (больш за 35%). Цеплата згарання торфу 19,1—27,6 МДж/кг (4500—6500 ккал/кг). Вільгацеўтрыманне ў натуральным заляганні 88—96%, порыстасць да 96—97%, высокі каэфіцыент сціскальнасці. Тэкстура аднародная, зрэдку слаістая; структура валакністая або пластычная. У сухім стане мае малую шчыльнасць (да 300 кг/м³), нізкі каэфіцыент цеплаправоднасці і высокую газапаглынальную здольнасць.
На Беларусі вядомы шматлікія паклады торфу з захаванымі геалагічнымі запасамі 4,3 млрд т. Узрост 4-12 тыс. гадоў (трапляецца і торф больш старажытных эпох). У залежнасці ад складу раслін-торфаўтваральнікаў і ўмоў торфаўтварэння вылучаюць тыпы торфу — нізінны (попельнасць 1—18%, кіслотнасць рН > 5,1, азоту 2,8%), пераходны (попельнасць 1,2—15,9%, кіслотнасць рН 2,8—5,9, азоту да 2%) і вярховы (попельнасць 0,7—15,4%, кіслотнасць рН 2,8—3,6, азоту да 1,5%; падтыпы — лясны, лесабагнавы, багнавы; групы і віды.
Торф выкарыстоўваецца як паліва, для вытворчасці арганічных і арганамінеральных угнаенняў, біястымулятараў, кармавых дражджэй, фільтраў, сарбентаў, фарбавальнікаў драўніны, тарфянога воску, лекавых сродкаў, прадуктаў бытавой хіміі і інш. Значная плошча тарфяных радовішчаў асушана і выкарыстоўваецца ў якасці меліяраваных глебаў.
IC 1119-2
IC 1119-2 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Азлііў
Азлііў (Озлі́їв) — вёска ў Млыніўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Міклаш Хорці
Міклаш Хорці (, г. Кендэрэш, Венгрыя — ) — дзяржаўны дзеяч Венгрыі. Контр-адмірал (1918).
Біяграфія
Скончыў ваенна-марскую акадэмію ў г. Фіуме (цяпер Рыека ў Харватыі), служыў у ВМФ Аўстра-Венгрыі. У Першую сусветную вайну камандаваў крэйсерам, ВМФ (з 1918); у 1918 падавіў паўстанне ваенных маракоў у порце Котар (цяпер у Чарнагорыі). 3 1919 ваенны міністр венгерскага ўрада ў г. Сегед, галоўнакамандуючы нацыянальнай арміяй, якая дзейнічала супраць Венгерскай Савецкай Рэспублікі. Пасля яе падзення праводзіў белы тэрор. 3 1 сакавіка 1920 рэгент (правіцель) Венгерскага каралеўства (якое не мела караля). Устанавіў аўтарытарны рэжым, у знешняй палітыцы з 1930-х г. арыентаваўся на нацысцкую Германію, на баку якой Венгрыя ўдзельнічала (з 1941) у вайне супраць СССР. Аднак у 1944 намагаўся заключыць перамір’е з СССР, шукаў кантакты з ЗША і Вялікабрытаніяй, за што ў кастрычніку 1944 скінуты нямецкімі і мясцовымі фашыстамі і інтэрніраваны ў Баварыі. 3 1949 жыў у Партугаліі.
Павел Уладзіміравіч Несцяровіч
Павел Уладзіміравіч Несцяровіч (, вёска Енцы —, ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1943).
Siganus vulpinus
Siganus vulpinus — від рыб, якія жывуць у рыфах і лагунах у трапічнай заходняй частцы Ціхага акіяна. Адносіцца да манатыпнага сямейства Siganidae і часам яшчэ змяшчаецца ў састарэлы род Lo.
Павел Уладзіміравіч Несцяровіч
Біяграфія
П. У. Несцяровіч нарадзіўся ў вёсцы Енцы (зараз у Гомельскай вобласці Беларусі). Працаваў на прыіску (у сучасным Зейскім раёне Амурскай вобласці Расіі). У Чырвонай Арміі з 1941 года. Удзельнік баявых дзеянняў на франтах Вялікай Айчыннай вайны з лістапада 1943 г. Удзельнік Курскай бітвы, баёў ва Усходняй Прусіі, за вызваленне Беларусі, Польшчы. Сапёр 4-га асобнага сапёрнага батальёна (193-я стралковая дывізія, 65-я армія, Цэнтральны фронт) П. У. Несцяровіч вызначыўся 15 кастрычніка 1943 г. пры фарсіраванні ракі Дняпро ў раёне горада Лоеў.
Siganus vulpinus
Гэты від часта можна ўбачыць у марскіх акварыумах.
Павел Уладзіміравіч Несцяровіч
Біяграфія
Пасля дэмабілізацыі ў 1945 годзе П. У. Несцяровіч вярнуўся на радзіму. Са студзеня 1947 г. працаваў у органах Міністэрства ўнутраных спраў. Жыў у Гомелі.
Далына (Млыніўскі раён)
Далына (Доли́на) — вёска ў Млыніўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Ядвабна (гміна)
Ядва́бна (Jedwabno) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Шчыценскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ядвабне. Плошча гміны складае 311,51 км². Станам на 2010 год у гміне Ядвабна пражывалі 3813 чалавек, шчыльнасць — 12,16 чал./км².
Цытыдын
Цытыдын — прыроднае арганічнае злучэнне, нуклеазід, які складаецца з рэшткаў пірымідынавай асновы цытазіна і вуглявода рыбоза. Доўгія іглападобныя крышталі ці белы крышталічны парашок. Добра раствараецца ў вадзе, гіграскапічны; малекулярная маса 243,2. Прысутнічае ва ўсіх жывых клетках ў складзе рыбануклеінавай кіслаты і нуклеатыдаў.
Шапялёўскі сельсавет
Шапялё́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Заслаўскага раёна Мінскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Шапялі.
Фінскае навуковае таварыства
Фінскае навуковае таварыства — фінская акадэмія ў галіне прыродазнаўчых, сацыяльных і гуманітарных навук. Яго назва лацінскай Societas Scientiarum Fennica, шведскай Finska Vetenskaps-Societeten і фінскай Suomen Tiedeseura.
Таварыства было заснавана ў 1838 годзе і размешчана ў Хельсінкі. Яно мае ў агульнай складанасці 120 ардынарных фінскіх членаў, за выключэннем членаў, якія дасягнулі ўзросту 67 гадоў (член камітэта, які дасягае ўзросту 67 гадоў, захоўвае правы як удзельнік, але пакідае сваё месца адкрытым для абрання новых членаў) і 124 замежных членаў. Яно падзелена на чатыры секцыі: I: Матэматыка і Фізіка, II: біялогія, III: Гуманітарныя навукі і IV: грамадскія навукі.
Таварыства выдае штогоднік, часопіс «Sphinx» і шэраг серый публікацый у розных галінах. Яно таксама дае шэраг прэмій і грантаў для навукова-даследчай працы.