cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Марыа Гёцэ
«Баварыя»
23 кастрычніка 2013 года Гётцэ забіў свой першы гол за мюнхенскі клуб у Лізе чэмпіёнаў, у хатнім параможным матчы з лікам 5:0 над чэшскай «Вікторыяй». 26 кастрычніка 2013 года Марыа выйшаў на замену Тоні Кроасу на 25-й хвіліне і забіў свой першы гол у Бундэслізе за «Баварыю», а клуб трываў перамогу з лікам 3:2. Толькі 2 лістапада 2013 года ігрок упершыню выйшаў у стартавым складзе клуба ў матчы супраць «Гофенгайма». 24 студзеня 2014 года Гёцэ пачаў матч як «аблудная 9» і забіў гол у браму мёнхенгладбахскай «Барусіі», «Баварыя» выйграла матч з лікам 0:2. Сезон для маладога іграка аказаўся адносна паспяховым, бо не зважаючы на тое, што за сезон ва ўсіх клубных спаборніцтвах ён забіў 15 галоў, большую частку матчаў ён выходзіў на замены ці быў заменены, з-за высокай канкурэнцыі ў баварскім клубе.
Вяртанне ў «Барусію»
21 ліпеня 2016 года дортмундская «Барусія» абвясціла аб вяртанні Гёцэ ў родны клуб.
У маі 2020 года было абвешчана, што па заканчэнні сезона Гёцэ пакідае «Барусію».
ПСВ
У кастрычніку 2020 года ў якасці свабоднага агента падпісаў двухгадовы кантракт з нідэрландскім ПСВ.
«Айнтрахт»
У чэрвені 2022 года перайшоў у франкфурцкі «Айнтрахт», падпісаўшы кантракт да 2025 года.
Міжнародная кар’ера
За галоўную зборную Германіі Гёцэ дэбютаваў 17 лістапада 2010 года, у таварыскім матчы супраць Швецыі, замяніўшы на 78-й хвіліне свайго партнёра па клуба Кевіна Гроскройца. Першы гол за сваю зборную немец забіў 10 жніўня 2011 года ў таварыскім матчы са зборнай Бразіліі, у якой Германія з лікам 3:2 атрымала перамогу, тым самым, Марыа перапісаў гісторыю, стаўшы самым маладым іграком, які забіваў за «бундэстым». На той дзень яму было 19 гадоў і 68 дзён. 13 ліпеня 2014 года ў фінальным матчы чэмпіянату свету з Аргенцінай забіў адзіны гол матча (113-я хвіліна) і, такім чынам, прынёс перамогу і чэмпіёнскі тытул сваёй зборнай.
Дасягненні
«Барусія» Дортмунд:
Германія:
Рышы Сунак
Рышы Сунак (Rishi Sunak; нар. 12 мая 1980, Саўтгемптан, Хэмпшыр, Вялікабрытанія) — брытанскі дзяржаўны дзеяч індыйскага паходжання. 79-ы Прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі з 25 кастрычніка 2022 года, кіраўнік Кансерватыўнай партыі Вялікабрытаніі з 24 кастрычніка 2022 года. Галоўны сакратар казначэйства (2019—2020), канцлер казначэйства (2020—2022).
Першы ў брытанскай гісторыі прэм’ер-міністр індыйскага паходжання.
Біяграфія
Рышы Сунак нарадзіўся 12 мая 1980 года ў Саўтгемптане, у сям’і ўрача агульнай практыкі ў дзяржаўнай сістэме аховы здароўя Яшвіра Сунака і фармацэўта Ушы Сунак. Бацькі Сунака, панджабскія індусы, імігравалі ў Брытанію з Усходняй Афрыкі, куды ў сваю чаргу іх бацькі перасяліліся ў каланіяльныя часы з Індыі.
Сярэднюю адукацыю атрымаў у прэстыжнай прыватнай школе — Вінчэстэрскіі каледжы. У 2001 годзе скончыў Лінкальн-каледж Оксфардскага універсітэта, дзе вывучаў філасофію, палітыку і эканоміку. У 2001—2004 гадах працаваў у Goldman Sachs, затым атрымаў ступень магістра дзелавога адміністравання ў Стэнфардскім універсітэце. Вярнуўся ў Сіці і працаваў у хедж-фондзе. Заснаваў глабальную інвестыцыйную кампанію з абаротам у 1 млрд даляраў, якая спецыялізавалася на падтрымцы малога бізнесу ў Вялікабрытаніі.
Палітычная кар’ера
У 2015 годзе перамог на парламенцкіх выбарах у акрузе Рычманд (Ёркс) з вынікам 51,4 %, пагоршыўшы на 11 % аналагічны паказчык кансерватараў на выбарах 2010 года. Тым не менш, перамога апынулася пераканаўчай: наймацнейшы з сапернікаў, кандыдат ад Партыі незалежнасці Мэцью Кук заручыўся падтрымкай усяго толькі 15,2 % выбаршчыкаў. У 2017 годзе Сунак атрымаў ужо 63,9 % галасоў, а лейбарыст Дэн Пэры — 23,4 %.
Нагор’е
Тапонім:
Рышы Сунак
Палітычная кар’ера
24 ліпеня 2019 года прызначаны галоўным сакратаром казначэйства пры фарміраванні урада Борыса Джонсана, атрымаўшы права ў выпадку неабходнасці ўдзельнічаць у паседжаннях Кабінета.
12 снежня 2019 года атрымаў у сваёй акрузе перамогу з вынікам 63,6 % не пакінуў ніводнага шанцу наймацнейшаму з супернікаў, лейбарысту Томасу Кірквуду (16,4 %).
Канцлер Казначэйства
13 лютага 2020 года перамешчаны ў другім кабінеце Джонсана на пасаду канцлера казначэйства пасля адстаўкі Саджыда Джавіда.
У 2020 годзе падчас распаўсюджвання каронавіруснай інфекцыі COVID-19 забяспечваў меры фінансавай дапамогі ўладальнікам закрытых рэстаранаў і дамогся пераносу зацверджання бюджэту на больш позні тэрмін. Будучы прыхільнікам выхаду Вялікабрытаніі з Еўрасаюза, усё ж уступіў у канфрантацыю з Борысам Джонсанам па пытанні заключэння пагаднення з ЕС аб умовах далейшага эканамічнага ўзаемадзеяння (у адрозненне ад прэм’ер-міністра, гатовага ў выпадку неабходнасці да поўнай адмовы ад здзелкі, Сунак лічыў неабходным падпісанне дамоўленасці да 15 кастрычніка 2020 года).
5 ліпеня 2022 года падаў у адстаўку, адзначыўшы: «Было вялізным гонарам выконваць гэтую ролю, але я шкадую, што больш не магу працягваць рабіць гэта з чыстым сумленнем».
Барацьба за лідэрства ў кансерватыўнай партыі
13 ліпеня 2022 года адбыўся першы тур выбараў партыйнага лідэра, арганізаваных пасля аб’явы аб адстаўцы Борыса Джонсана. На дадзеным этапе за кандыдатаў галасавалі парламентарыі-кансерватары, і прэтэндэнты, якія засталіся на апошнім месцы або набралі менш за 30 галасоў, выбывалі з далейшай барацьбы. Рышы Сунак заручыўся падтрымкай 88 дэпутатаў і стаў трыумфатарам галасавання. На другім месцы з 67 галасамі засталася Пені Мардонт, на трэцім — Ліз Трас (за яе кандыдатуру выступілі 50 дэпутатаў).
14 ліпеня 2022 года па выніках другога тура першыя тры месцы размеркаваліся ў тым жа парадку, але цяпер Сунак набраў 101 голас, Мардонт — 83 і Трас — 64.
5 верасня стала вядома, што новым лідэрам Кансерватыўнай партыі абраная Ліз Трас, якая набрала 57,4 % галасоў.
24 кастрычніка 2022 года стаў новым лідарам Кансерватыўнай партыі, апынуўшыся адзіным кандыдатам пасля адмовы Борыса Джонсана і Пені Мардонт ад удзелу ў выбарах.
Прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі
25 кастрычніка 2022 года Рышы Сунак сустрэўся ў Букінгемскім палацы з каралём Карлам III, які прызначыў яго прэм’ер-міністрам і даручыў яму сфармаваць урад. Рышы Сунак стаў самым маладым прэм’ер-міністрам Вялікабрытаніі за 210 гадоў. Першы візіт на пасадзе кіраўніка брытанскага ўрада зрабіў ва Украіну, дзе сустрэўся з Уладзімірам Зяленскім.
Асабістае жыццё
Рышы Сунак жанаты на дачцэ сузаснавальніка кампаніі Infosys Нараяны Мурці Акшатэ.
У маі 2022 года Сунак стаў першым палітыкам першага шэрагу, якія трапілі ў складзены газетай «The Sunday Times» спіс найбагацейшых людзей Вялікабрытаніі (яго агульны з жонкай капітал ацэнены ў 730 млн фунтаў стэрлінгаў, што забяспечыла ім 222-е месца ў рэйтынгу).
NGC 3664A
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Арэстэ Саламонэ
Арэстэ Саламонэ (Oreste Salomone; 20 верасня 1879 — 2 лютага 1918) — італьянскі лётчык, удзельнік Першай сусветнай вайны.
24 красавіка 1914 года пабіў рэкорд вышыні палёту сярод італьянскіх пілотаў, дасягнуўшы вышыні 4700 метраў.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Капуі 20 верасня 1879 года, у сям’і Мікеле Саламонэ і Марыі Джузэпы, народжанай Валета. У верасні 1897 года быў прызваны на службу ў каралеўскую армію, дзе яго вызначалі ў 76-ы пяхотны полк Неапаля. Пазней Саламонэ вырашыў застацца ў войсках на пастаяннай аснове. 31 кастрычніка 1902 года паступіў у Каралеўскую ваенную акадэмію Мадэны, якую скончыў у званні другога лейтэнанта. У верасні 1904 года быў прызначаны ў 7-ы пяхотны полк. У студзені 1907 года Саламонэ перавялі ў ахову ваеннага склада ў Гаэце, а ў верасні таго ж года ён быў павышаны да звання лейтэнанта.
З пачаткам італа-турэцкай вайны змагаўся ў Лівіі, дзе трапіў у авіяцыю ў якасці паветранага назіральніка. У жніўні 1912 года атрымаў ліцэнзію пілота для палётаў на манаплане Blériot XI. З сакавіка 1913 года Саламонэ служыў у Табруку, дзе правёў некалькі паспяховых разведвальных палётаў і быў узнагароджаны сярэбраным медалём «За ваенную доблесць». У лістападзе быў накіраваны ў Францыю, каб асвоіць новыя мадэлі самалётаў. 24 красавіка 1914 года Саламонэ пабіў рэкорд вышыні палёту сярод італьянскіх пілотаў, дасягнуўшы вышыні 4700 метраў.
У ліпені 1915 года, з уступленнем Італіі ў Першую сусветную, быў вызначаны ў 8-ю разведвальную эскадрыллю, дзе лятаў на знішчальніку Macchi-Nieuport Ni.10. 1 верасня прыкамандзіраваны да 2-й разведвальна-баявой эскадрыллі.
18 лютага 1916 года Саламонэ прыняў удзел у атацы італьянскай авіяцыі на аўстра-венгерскія ваенныя аб’екты ў Любляне, у адказ на бамбардзіроўку Мілана, здзейсненую паветранымі сіламі праціўніка за некалькі дзён да гэтага. Падчас авіяналёту вялікая частка самалётаў з яго эскадрыллі была знішчана. Самалёт самога Саломоне атрымаў пашкоджанні.
Пазней ён стаў камандзірам 1-й эскадрыллі, якая пад яго кіраўніцтвам удзельнічала ў бамбардзіроўцы Трыеста. Пасля бітвы пры Капареце Саломоне павысілі да звання маёра.
Увечары, 2 лютага 1918 года, вяртаючыся з начнога рэйду, з-за дрэннай бачнасці, выкліканай туманам, Саломоне урэзаўся ў будынак. Ён, лейтэнант-назіральнік Марыяна Д’яла-Годай і лётчык-сяржант Антоніа Порта загінулі. Чацвёртаму члену экіпажа, сяржанту Сільвіё П’евезану, удалося выжыць. Цела Саломоне першапачаткова было пахавана на могілках у Падуі. Пазней астанкі лётчыка ўрачыста перапахавалі на малой радзіме ў Капуі.
Кулакоўшчына
Назву Кулако́ўшчына маюць:
Базшаколь
Базшаколь — сяло ў Паўладарскай вобласці Казахстана. Знаходзіцца ў падначаленні гарадской адміністрацыі Экібастуза. Уваходзіць у склад Торт-Кудукскай сельскай акругі. Утворана 31 сакавіка 2012 года.
Апостальская адміністратура Эстоніі
Апостальская адміністратура Эстоніі (Administratio Apostolica Estoniensis) — тэрытарыяльна-адміністрацыйная адзінка структуры Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Талін, Эстонія. Апостальская адміністратура распаўсюджвае сваю дзейнасць на ўсю тэрыторыю Эстоніі.
Гісторыя
Да моманту, калі Эстонія ў 1940 годзе была далучана да СССР, у краіне налічвалася каля 5 тысяч каталікоў. У савецкі перыяд Каталіцкая царква ў Эстоніі падвяргалася рэпрэсіям, былі закрыты ўсе храмы, акрамя двух, многія святары прайшлі праз турмы і лагеры.
Пасля распаду СССР і аднаўлення незалежнасці Эстоніі 28 жніўня 1991 года былі зноў усталяваны дыпламатычныя адносіны паміж Эстонскай Рэспублікай і Святым Прастолам. У 1993 годзе краіну наведаў Папа Рымскі Ян Павел II.
Сучасны стан
Паводле звестак на 2017 год у краіне налічвалася 6 500 каталікоў, 14 святароў і 9 прыходаў. Кафедральным саборам апостальскай адміністратуры Эстоніі з’яўляецца сабор Святых Пятра і Паўла ў Таліне.
Паводле звестак перапісу 2000 года каталікі Эстоніі размяркоўваліся па нацыянальнасці наступным чынам: эстонцы — 1736, палякі — 867, беларусы — 831, літоўцы — 749, рускія — 713, украінцы — 290, латышы — 182, фіны — 77, немцы — 73, іншыя — 227.
Каталіцкія прыходы існуюць у Таліне, Тарту, Пярну, Валзе, Ахтмэ, Нарве, Сіламяэ, Ракверэ і Ківіылі. У Таліне таксама размешчаны адзіны ў краіне грэка-каталіцкі прыход, які адміністрацыйна адносіцца да Украінскай грэкакаталіцкай царквы.
Тыграй
Тыграй (ትግራይ ክልል) — адзін з 11 рэгіёнаў Эфіопіі, раней вядомы як рэгіён 1. Адміністрацыйны цэнтр — горад Мэкэле. Мяжуе з Эрытрэяй на поўначы, з Суданам — на захадзе, на ўсходзе — з рэгіёнам Афар і з рэгіёнам Амхара — на поўдні. Акрамя адміністрацыйнага цэнтра, буйнымі гарадамі з’яўляюцца Ады-Грат, Адуа і Аксум.
Пратэсты ў Арменіі (2020—2021)
Пратэсты ў Арменіі (2020-2021) — беспарадкі і масавыя пратэсты ў горадзе Ерэван, сталіцы Арменіі, пасля падпісання пагаднення аб спыненні агню ў Нагорным Карабаху 10 лістапада 2020 года. Тысячы людзей выйшлі на вуліцы, і сотні людзей штурмавалі будынак парламента ў Ерэване пасля таго, як прэм'ер-міністр Нікол Пашынян абвясціў у Facebook, што ён падпісаў спыненне баявых дзеянняў з Азербайджанам з-за Нагорна-Карабахскага рэгіёну, пасля фактычнай капітуляцыі Арменіі.
Перадгісторыя
У ходзе ўзброенага канфлікту ў Нагорным Карабаху, пачатак 27 верасня 2020 года, Азербайджан заняў шэраг населеных пунктаў, у тым ліку і стратэгічна важны горад Шуша. 9 лістапада ўлады Рэспублікі Арменіі, Азербайджанскай Рэспублікі і Расійскай Федэрацыі падпісалі заяву аб спыненні агню ў Нагорным Карабаху. Па гэтай заяве бакі засталіся на занятых пазіцыях, у зону канфлікту былі ўведзеныя расійскія міратворцы. Арменія вярнула Азербайджану Кельбаджарскі, Агдамскі і Лачинскі раёны. Прэм'ер-міністр Арменіі Нікол Пашынян ў сваім паведамленні ў Facebook сказаў, што прыняў рашэнне аб падпісанні гэтага «хваравітага» дакумента ў выніку «глыбокага аналізу ваеннага становішча і ацэнкі людзей, лепшым чынам валодаюць сітуацыяй».
Многія людзі сталі ахвярамі армянскай ваеннай прапаганды, з боку высокапастаўленых вайскоўцаў і чыноўнікаў, якая да апошняга дня паўтарала, што «справы на фронце не так ужо дрэнныя", што "вораг нясе вялікія страты» і што «армянская армія здольная выстаяць і перамагчы».
10 лістапада
Былі бойкі, калі пратэстоўцы спрабавалі выйсці на трыбуну, каб выступіць, крычалі, кідаючы бутэлькі.
Пратэстоўцы таксама захапілі будынак парламента, зламаўшы металічную дзверы, і выцягнулі старшыні Нацыянальнага сходу Арменіі Арарата Мірзояна з машыны, патрабуючы расказаць пра месцазнаходжанне Пашынян. Мірзоян быў зьбіты натоўпам, а затым дастаўлены ў бальніцу, дзе яму зрабілі аперацыю і, як паведамлялася, ён быў у добрым стане.
Агенцтва навін AFP паведаміла, што нешматлікія прысутныя паліцэйскія мала што зрабілі для прадухілення беспарадкаў, і людзі блукалі па калідорах ўрадавага будынка, дзе былі адчынены дзверы і раскідана змесціва офісаў.
Увечары 10 лістапада гурт пратэстуючых у Ерэване накіравалася ад будынка ўрада да будынка парламента Арменіі, патрабуючы ад уладаў адмовіцца ад дамоўленасцей па Карабаху.
11 лістапада
11 лістапада пратэстоўцы зрабілі ператрус ў офісе Фонду Сороса «Адкрытае грамадства» ў цэнтры Ерэвана. У той жа дзень шэсць чалавек былі затрыманыя па падазрэнні ў арганізацыі масавых беспарадкаў, публічных закліках да захопу ўлады і звяржэння канстытуцыйнага ладу, паведаміў кіраўнік апарата прэм'ер-міністра Арменіі Эдуард Агаджанян.
На плошчы Свабоды ў Ерэване, дзе прыхільнікі апазіцыі праводзяць мітынг, адбыліся сутычкі паміж удзельнікамі мітынгу і сілавікамі. Тры супрацоўнікі праваахоўных органаў пацярпелі.
Быў затрыманы лідар апазіцыйнай партыі «Квітнеючая Арменія» Гагік Царукян. Апазіцыя заявіла аб стварэнні «Камітэта нацыянальнага выратавання».
Служба нацыянальнай бяспекі Арменіі арыштавала прэс-сакратара Рэспубліканскай партыі Эдуарда Шармазанова, былога намеснікам старшыні нацыянальнага сходу.
12 лістапада
12 лістапада новая акцыя пратэсту стартавала ў сховішчы старажытных рукапісаў і ў тэатра оперы. Людзі, якія сабраліся прадстаўлялі апазіцыйныя партыі і патрабавалі адстаўкі прэм'ер міністра. Акцыя праходзіла адносна спакойна. Мітынгоўцаў было менш чым у папярэднія дні. Назіралася вялікая колькасць прадстаўнікоў праваахоўных органаў. Пратэстоўцы арганізавалі шэсце па горадзе. Было затрымана больш за 60-і чалавек. Былі таксама затрыманыя былы міністр эканомікі Арцвик Мінасян ад партыі «Дашнакцуцюн», Арсен Бабаян ад партыі «Радзіма», Ара Акапян ад партыі «Нацыянальная позва». Раней затрыманы старшыня партыі «Квітнеючая Арменія» Гагік Царукян быў вызвалены.
14 лістапада
Навінавыя сайты апублікавалі навіна пра знойдзенае целе Гарніка Петрасяна — актывіста, які ўварваўся ў залу пасяджэння парламента падчас пратэстаў.
Арыштаваны былы дырэктар Службы нацыянальнай бяспекі Арменіі Артур Ванецян па падазрэнні ў падрыхтоўцы забойства прэм'ер-міністра Нікола Пашыняна.
15 лістапада
У Ерэване праходзілі мітынгі ў падтрымку камандзіра дабравольніцкага атрада «Сісакан» Ашот Минасяна які абвінавачваецца ў падрыхтоўцы арганізацыі забойства прэм'ер-міністра Арменіі.
16 лістапада
17 апазіцыйных партый арганізавалі на плошчы Свабоды ў Ерэване мітынг з патрабаваннем адстаўкі Пашынян і ўсяго ўрада краіны. МЗС Арменіі Зограб Мнацаканян падаў у адстаўку.
19 лістапада
У Ерэване пратэстоўцы пачалі перакрываць дарогі замінаючы прасоўванні аўтамабіляў і патрабуючы адстаўкі прэм'ер міністра, пазней частка пратэстуючых была затрыманая паліцыяй.
Аналіз
Дырэктар Ерэванскага «Цэнтра рэгіянальных даследаванняў» Рычард Кіракасян заявіў, што не чакае рэзкай змены ўлады з-за малалікасці пратэстаў і непапулярнасці апазіцыі, але падкрэсліў, што Пашиняну неабходна аднавіць спакой і ўпэўненасць у бліжэйшыя тыдні, што, на думку Кіракасян, будзе няпроста.
Кулёўшчына
Назву Кулёўшчына маюць:
Мітрані
Мітрані́ (, Митрони) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавета.
Гісторыя
У 1796 г. належала Людвіку Тышкевічу, маршалку ВКЛ. У 1836 г. прыватная вёска, 13 двароў, 66 жыхароў.
23 чэрвеня 1980 года вёска перададзена з Ізабелінскага сельсавета ў Ваўкавыскі сельсавет.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 24 двароў, 43 жыхары.
Масаі
Маса́і (саманазва Nimaa) — паўкачавы афрыканскі карэнны народ, які жыве ў саванне на поўдні Кеніі і на поўначы Танзаніі. Масаі з'яўляюцца, мабыць, адным з самых вядомых народаў Усходняй Афрыкі. Нягледзячы на развіццё сучаснай цывілізацыі, яны практычна цалкам захавалі свой традыцыйны лад жыцця.
Колькасць насельніцтва
Агульная колькасць масаі (2012 г.) — 993 тыс. чал. Статыстыка фіксуе тое, што большасць з іх жыве на тэрыторыі Кеніі (684 тыс.), астатнія — у Танзаніі (309 тыс.). Аднак многія плямёны масаі часцяком адвольна пераходзяць мяжу, што абцяжарвае іх падлік.
Гісторыя
Масаі адносяцца да нільскага сямейства моўных груп і, верагодна, мігравалі з даліны Ніла ў Судане ў цэнтральную і паўднёва-заходнюю Кенію ўжо пасля 1500 года разам з прыручанай жывёлай. Хоць іншыя афрыканскія плямёны стваралі цывілізацыі і фарміравалі царствы, масаі ніколі не адыходзілі ад сваёй паўкачавога жыцця. Тэрыторыі, даступныя для вандровак, прыкметна скараціліся ў апошнія гады з-за урбанізацыі, а таксама стварэння нацыянальных запаведнікаў Масаі-Мара і Серэнгеці.
Яшчэ ў XIX стагоддзі Масаі цалкам кантралявалі саваны і цяжка згаджаліся на кампрамісы з еўрапейцамі. Аднак, калі пачала распаўсюджвацца эпідэмія соннай хваробы, пераносчыцай якой з'яўляецца муха-цэцэ, прывяла да значнага паслаблення масаяў.
Культура
Нягледзячы на рэпутацыю масаяў як лютых ваяроў, у цэнтры іх культуры знаходзіцца жывёла. Адно з іх святых вераванняў кажа, што бог дажджу Нгаі даў усю жывёлу народу масаі, і таму ўсе, хто таксама валодае скатом, павінны былі калісьці выкрасці яго ў масаі. Гэта не раз прыводзіла да сур'ёзных канфліктаў з іншымі плямёнамі, калі масаі спрабавалі вярнуць «сваю ўласнасць». Хаціны масаі пабудаваныя з высушанага гною, а пітво каровінай крыві з'яўляецца часткай некаторых іх святых рытуалаў.
Калі ў Кеніі разгарнуўся турызм, масаі не змаглі скарыстацца выгадай свайго кантролю над саванамі. Тыя плямёны, што мелі ўладу ахвотна прызналі за масаямі традыцыйнае «валоданне» ўсімі жывёламі і перадалі ім таксама функцыю аховы запаведнікаў, у той час як абмежаваная група менеджэраў з іншых плямёнаў узялі ў свае рукі індустрыю турысцкіх сафары. У выніку, турызм практычна не палепшыў дабрабыт масаяў. І цяпер масаі працягваюць хаатычна «атакаваць» турыстаў, выкленчваючы міласьціну, і ўсё гэтак жа не ўдзельнічаюць у падзеле высокіх прыбыткаў ад сафары. Масаі не дазваляюць сябе вольна фатаграфаваць без поплатка і дбайна ставяцца да перадруку «пірацкіх» фатаграфій.
Традыцыі масаяў выразна рэгламентуе іх жыццё. Дзеці выхоўваюцца па ўзроставых катэгорыях, паміж якімі ўсталяваныя традыцыйныя адносіны. Юнакі і дзяўчаты праходзяць цырымоніі ініцыяцыі. Ажаніцца ў юным узросце катэгарычна забараняецца, перш мужчыны павінны выявіць сябе ў вайне і паляванні. Становячыся яшчэ старэй, чальцы ўзроставай катэгорыі бяруць на сябе кіраванне племем, а найстарэйшая ўзроставая катэгорыя здымае з сябе ўладу і выконвае іншыя функцыі.
У мужчын масаі існуе вялікая колькасць традыцый і цырымоній. Адной з самых знакамітых, мабыць, з'яўляецца «танец скачкоў», які выконваюць юныя ваяры, высока падскокваючы на адным месцы, каб паказаць сваю сілу і спрыт. Да нядаўніх часоў, каб атрымаць права стаць ваяром (моранам) малады масай павінен быў забіць льва. Афіцыйна гэтая практыка больш не ўжываецца, хоць, па некаторых звестках, яна працягвае існаваць у падаленых раёнах Кеніі, у прыватнасці, у правінцыі Масай. Таксама, раней група юнакоў павінна была пабудаваць новую вёску і жыць у ёй на працягу доўгага часу (часта некалькіх гадоў) у якасці аднаго з патрабаванняў для атрымання статусу мужчыны. Гэтая традыцыя знікае з-за недахопу даступнай зямлі.
У адрозненне ад шматлікіх іншых плямёнаў, у масаі жанчыны займаюць важнае месца ў культуры і жыцці племені. Іх лёгка адрозніць па выгаленай галаве, яркай адзежы і каралям. Акрамя таго, для абодвух палоў практыкуецца выдаленне аднаго з ніжніх зубоў і абразанне. Абразанне выконваецца старэйшымі таго жа пола, пры гэтым хлопчыкі абавязаныя перанесці працэдуру без адзінага гуку, а для дзяўчынак такіх патрабаванняў няма. Спробы кенійскага ўрада знішчыць гэтую практыку не прынеслі поспехаў, у асноўным таму, што на абарону абразання ўсталі жанчыны масаі.
Ван
Ван (Van) — горад ва ўсходняй Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Ван. Размешчаны на ўсходнім беразе возера Ван. Назва горада паходзіць ад армянскага ван — сяло, паселішча. 360 тыс. жыхароў (2008).
Узнік у І тыс. да н.э. Да VI ст. да н.э. пад назвай Тушпа сталіца дзяржавы Урарту. Да I ст. да н.э. значны горад Старажытнай Арменіі. У 364 годзе разбураны войскамі сасанідскага цара Шапура II. У Х ст. у складзе Васпураканскага царства. 3 1022 года пад уладай Візантыі, пасля — сельджукаў. У 2-й пал. XIV ст. двойчы разбураны войскамі Цімура. 3 XVII ст. пад уладай Турцыі. У Першую сусветную вайну 1914—1918 гг. армянскае насельніцтва Вана выселена і знішчана турэцкімі ўладамі.
У горадзе харчовая, цэментная прамысловасць. Чыгуначная станцыя.
MGTOW
Гісторыя ўзнікнення
Гісторыя супольнасці MGTOW малавядомая, але, хутчэй за ўсё, у сярэдзіне-пачатку 2000-х гадоў яе стварылі два чалавекі, якія былі вядомы ў сеціве па псеўданімах Solaris і Ragnar.
Узаемаадносіны з іншымі рухамі і супольнасцямі
Рух за правы мужчын
У адрозненне ад праваабаронцаў, MGTOW не імкнуцца змяніць грамадства, а аддаляюцца ад грамадства. З самага пачатку суполка MGTOW супрацьстаяла «вялікай дзяржаве», у адрозненне ад падтрымкі абаронцамі мужскіх правоў рэформаў у шлюбным заканадаўстве. Футрэл піша, што MGTOW адмовіліся ад праблем, якія хвалююць МР, такія як фальшывыя абвінавачванні ў згвалтаванні, «каб амаль цалкам засяродзіцца на разглядзе уласных праблем».
«Траваядныя» мужчыны
Па словах Разаліны Салемі, якая піша для італьянскай газеты La Repubblica, японская канцэпцыя траваедных мужчын — гэта аналаг MGTOW. Марк Ламурэ разглядае траваядных мужчын як следства японскіх сацыяльна-эканамічных умоў, а MGTOW — як ідэалагічны выбар. Кашміра Гандэр, калумніст The Independent, бачыць траваедных мужчын, якія служаць прыкладам для пераймання MGTOW.
«Пікаперы»
Прадстаўнікі MGTOW негатыўна ставяцца да пікапераў, лічачы іх гінацэнтрыстамі, якія сеюць варажнечу сярод мужчын. У сваю чаргу, тыя крытыкуюць MGTOW за строгія рамкі, параўноўваючы іх філасофію з фемінізмам.
Інцэлы
Калі інцэлы не здольны на самарэалізацыю ў грамадстве і ў асабістым жыцці, то прадстаўнікам MGTOW уласціва ўстаноўка на самаразвіцце і самарэалізацыю з дабраахвотнай сепарацыяй ад жанчын, што аднак не выключае магчымасць сэксуальных стасункаў з імі.
Глеб Сяргеевіч Жэрдзеў
Глеб Жэрдзеў (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца мінскага «Дынама».
Клубная кар’ера
Выхаванец клуба «Мінск», з 2017 года пачаў выступаць за дубль, а на наступны год стаў зрэдку прыцягвацца і да асноўнай каманды. Увосень 2018 года гуляў таксама ў Юніёрскай лізе УЕФА. 26 красавіка 2019 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы матча супраць БАТЭ (0:1). У далейшым працягваў гуляць за дубль, часам прыцягваўся да асноўнай каманды.
У сакавіку 2020 года далучыўся да наваполацкага «Нафтана», дзе стаў адным з асноўных ігракоў. У ліпені 2020 года быў адкліканы з арэнды ў «Мінск», дзе зноў стаў выступаць за дубль і часам далучацца да асновы.
У сакавіку 2021 года адправіўся на прагляд у мазырскую «Славію», якая неўзабаве арандавала паўабаронцу. У сезоне 2021 не меў трывалага месца ў аснове, пераважна выхадзіў на замену, з кастрычніка стаў часцей з’яўляцца ў стартавым складзе. Гол Жэрдзева, забіты 16 кастрычніка ў браму барысаўскага БАТЭ (вынік матча 3:1), быў прызнаны найлепшым голам чэмпіянату Беларусі 2021.
У лютым 2022 года па выніках пасяджэння Камітэт па статусу і пераходам футбалістаў пацвердзіў страту «Мінскам» правоў на атрыманне кампенсацыі за падрыхтоўку футбаліста, пасля чаго той зноў далучыўся да «Славіі» і падпісаў паўнавартасны кантракт. У сезоне 2022 быў трывалым іграком асновы, з 10 галамі стаў найлепшым бамбардзірам каманды. У лістападзе 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў мазырскі клуб.
У студзені 2023 года стаў іграком ізраільскага клуба «Бней Іегуда», падпісаўшы кантракт на 2,5 гады, аднак пакінуў каманду па заканчэнні сезона 2022/23. У ліпені 2023 года далучыўся да мінскага «Дынама».
Міжнародная кар’ера
16 лістапада 2021 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, выйшаўшы на замену ў другім тайме адборачнага матча чэмпіянату Еўропы 2023 супраць Ліхтэнштэйна (4:0).
Дзмітрый Васілевіч Наліўкін
Дзмітрый Васілевіч Налі́ўкін (Дмитрий Васильевич Наливкин;  — ) — вучоны, геолаг і палеантолаг, доктар геолага-мінералагічных навук, прафесар (1920), акадэмік Акадэміі навук СССР (1946, член-карэспандэнт з 1933). Замежны член Сербскай акадэміі навук (1968), ганаровы член Акадэміі навук Туркменскай ССР (1958), Герой Сацыялістычнай Працы (1963). Заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1943).
Біяграфія
Памёр Д. В. Наліўкін 2 сакавіка 1982 года. Пахаваны ў пасёлку Камарова (Курортны раён Санкт-Пецярбурга).
Навуковая дзейнасць
Д. В. Наліўкіну належаць навуковы працы геалогіі, палеанталогіі, стратыграфіі і палеагеаграфіі палеазою і карысным выкапням Урала, Сярэдняй Азіі і Усходне-Еўрапейскай платформы. Займаўся вывучэннем фацый і інш. Кіраваў стварэннем геалагічных карт тэрыторыі СССР, распрацоўкай прынцыпаў іх стварэння. У 1931—1937 гадах кіраваў геалагічнай групай Таджыка-Памірскай экспедыцыі Акадэміі навук СССР. З 1937 года — галоўны рэдактар дробнамаштабных геалагічных карт тэрыторыі СССР.
Сярод апублікаванага:
Быў ганаровым членам шэрагу навуковых таварыстваў СССР, Францыі, Вялікабрытаніі, Венгрыі, Польшчы, Чэхаславакіі, Індыі, ЗША.
Язэп Зазека
Язэп Зазека, сапр.: Іосіф Васілевіч Зазека (, в. Восаў, цяпер, Магілёўская вобласць — ) — беларускі пісьменнік, навуковец і педагог.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і батрака. Скончыў у 1936 годзе літаратурны факультэт Вышэйшага педагагічнага інстытута ў Мінску, у 1940 годзе — аспірантуру пры гэтым інстытуце. Працаваў намеснікам дырэктара Беластоцкага педагагічнага інстытута. У першыя гады Вялікай Айчыннай вайны ў падполлі на тэрыторыі заходніх абласцей БССР, з красавіка 1943 — рэдактар газеты «Свіслацкая праўда» пры партызанскай брыгадзе імя Чапаева Беластоцкага злучэння. Пасля вызвалення Беларусі працаваў намеснікам дырэктара, дэканам Мінскага педагагічнага інстытута. У 1949—1952 загадваў кафедрай рускай літаратуры ў Адэскім педагагічным інстытуце. У 1952—1973 — дацэнт БДУ. Кандыдат філалагічных навук. Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1967).
Творчасць
Друкавацца пачаў у 1930. Выдаў зборнік апавяданняў «Рукою ворага» (1932), зборнік нарысаў «Партызанскія сцежкі» (1959), кніжкі апавяданняў для дзяцей «Лясныя сябры» (1966), «Сонечны алень» (1969), «Трывожная ноч» (апавяданні і нарысы, 1972). Аўтар брашуры «Вялікі і вечна жывы: Вобраз У. І. Леніна ў беларускай народнай творчасці» (1968), паасобных артыкулаў пра беларускі фальклор. Укладальнік зборнікаў партызанскай творчасці «Песні барацьбы» (з М. Меяровіч і С. Карабанам, 1946), «Лясныя песні» (1970, 2-е дапоўненае выданне ў 1974).
Прызнанне
Узнагароджаны польскім ордэнам Крыж партызанскі, медалямі.
Кунцы
Назву Ку́нцы маюць:
NGC 3665
NGC 3665 (іншыя абазначэнні — UGC 6426, MCG 7-24-3, ZWG 214.4, IRAS11220+3902, PGC 35064) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Народны фронт вызвалення Тыграя
Народны фронт вызвалення Тыграя (ḥizbāwī weyānē ḥārinet tigrāy; ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ) НФВТ — эфіопскі паўстанцкі рух 1970-1980-х, пасля 1991 — левая палітычная партыя. Актыўна ўдзельнічаў у грамадзянскай вайне супраць рэжыму ЧВАС—РПЭ. Выступаў за незалежнасць рэгіёну Тыграй. Адыграў вырашальную ролю ў звяржэнні Менгісту Хайле Марыяма. У 1991 прыйшоў да ўлады ў складзе РДФЭН на чале з Мелесам Зенаўі. У розных формах захоўваў становішча кіруючай структуры да 2018. З 2019 перайшоў у апазіцыю на агульнанацыянальным узроўні, але заставаўся кіруючай партыяй у Тыграі. У 2020 годзе НФВТ уступіў у ваенны канфлікт з дзеючым урадам. 1 мая 2021 года ўрад абвясціў НФВТ тэрарыстычнай групоўкай.
Дыфірамб
Дыфіра́мб (διθύραμβος) — жанр антычнай лірыкі, блізкі да оды ці гімна, урачыстая песня ў  гонар  багоў,  найперш  Бахуса. Выконваўся звычайна  падчас  збору  вінаграду. Майстрам дыфірамба  быў  старажытнагрэчаскі  паэт Піндар (VІ—V стст. да н.э.). У еўрапейскай паэзіі дыфірамб набыў адзнакі твора хвалебнага. Менавіта такімі  пачуццямі  прасякнуты  верш М. Танка «Дыфірамб» (1950):
Сёння гэты тэрмін часцей ужываецца ў іранічным  сэнсе —  як  выяўленне  залішняй,  неапраўданай пахвальбы.
Джон Кабат
Джон Ка́бат (венец.: Zuan Chabotto, John Cabot; каля 1450 - каля 1500 гг.) — англійскі мараплавец венецыянскага паходжання. Адзін з першых еўрапейскіх даследчыкаў Паўночнай Амерыкі.
Біяграфія
Раннія гады жыцця Джона Кабата мала вядомы. Згодна найбольш распаўсюджанай версіі, ён нарадзіўся ў Генуі. Меней распаўсюджана версія пра яго нараджэнне на тэрыторыі Неапалітанскага каралеўства. Паходзіў з сям'і гандляра спецыямі. У 1461 г. пераехаў у Венецыю. Атрымаў венецыянскае грамадзянства ў 1476 г. Паміж 1482 г. і 1484 г. займаўся гандлем. У адным з дакументаў гэтага перыяда аб продажы маёмасці названы бацькам сям'і з сынамі. Усяго меў 3 сыноў, але гады іх нараджэння не вядомы. У 1485—1490 гг. з'яўляўся агентам буйных венецыянскіх гандляроў, вандраваў на Блізкі Усход, у Егіпет і краіны Чорнага мора. Венецыянскія купцы ў Лондане рэкамендавалі яго як дасведчанага мараплаўца з вопытам навігацыі і складання карт.
Першае спроба плавання ў 1496 г. была няўдалай, паколькі карабель быў вымушаны вярнуцца з-за дрэннага надвор'я. Другое плаванне адбылося ў 1497 г. 24 чэрвеня 1497 г. Дж. Кабат і яго каманда дасягнулі ўзбярэжжа Паўночнай Амерыкі, меркавана вострава Ньюфаўндленд. Пасля вяртання ў Англію ў жніўні 1497 г. мараплавец наведаў Лондан для справаздачы Генрыху VII. Хаця Дж. Кабат быў прыняты пры каралеўскім двары з пашанай, ён атрымаў малую ўзнагароду — 10 фунтаў стэрлінгаў, што раўнавалася двухгадоваму заробку англійскага чорнарабочага. У снежні 1497 г. яму была дадзена каралеўская пенсія — 20 фунтаў стэрлінгаў у год.
У лютым 1498 г. Дж. Кабат зноў атрымаў патэнт для пошуку зямель. У пачатку мая ён узначаліў флот з 5 караблёў, адзін з якіх быў падрыхтаваны на грошы Генрыха VII. З-за шторму адзін карабель адстаў і спыніў вандроўку у Ірландыі, але астатнія працягвалі шлях на захад. Вынікі апошняй экспедыцыі Дж. Кабата не вядомы. Доўгі час меркавалася, што яна магла загінуць. Але ў пачатку XXI ст. былі выяўлены дакументы пазнейшай пары, якія паказвалі, што некаторыя ўдзельнікі плавання 1498 г. жылі ў Англіі пасля 1501 г.
Значэнне
Прадпрымальнікі Брысталя і Фларэнцыі, якія, фінансавалі экспедыцыю Джона Кабата, былі накіраваны на ўсталяванне гандлёвых адносін, таму яе вынікам не стала каланізацыя зноў адкрытых зямель. Вестка аб адкрыцці паўночнага кароткага шляху праз Атлантычны акіян садзейнічала далейшаму даследаванню ўсходняга ўзбярэжжа Паўночнай Амерыкі. Удзельнікі вандроўкі 1497 г. Вільям Вестан і Себасцьян Кабат арганізоўвалі экспедыцыі на захад у 1499 г. і 1508 г. У 1500 - 1501 гг. партугальскі мараплавец Гашпар Кортэ-Рэал паўтарыў вандроўку па паўночнаму шляху, даследаваў Ньюфаўндленд і Лабрадор.
Назва Амерыкі
У 1911 г. брыстальскі краязнавец Альфрэд Э. Хад апублікаваў кнігу "Рычард Амерык і назва Амерыка", у якой сцвярджаў, што назва Амерыка была дадзена Джонам Кабатам у гонар шэрыфа Брысталя, Рычарда Амерыка (Richard ap Meryk або Richard Amerike; 1445 - 1503 гг.). Такі чалавек сапраўды існаваў і мог прымаць удзел у фінансаванні экспедыцыі Джона Кабата, а той, у сваю чаргу, назваць яго імям новыя адкрытыя тэрыторыі. Альфрэд Э. Хад лічыў, што Рычард Амерык быў уладальнікам карабля «Мэцью». Пазнейшыя даследаванні паказалі, што паходжанне «Мэцью» не вядома, але Джон Кабат і Рычард Амерык сапраўды ведалі адзін іншага. У Брыстальскай хроніцы (1480 - 1506 гг.) пад 1497 г. кажацца :
У дзень Святога Яна Хрысціцеля зямля Амерыка была знойдзена
Між тым, найбольш распаўсюджаная версія аб назве Амерыкі ў гонар Амерыга Веспучы з'явілася толькі ў 1507 г.
Памяць
Імям Джона Кабата названы вежы ў Брысталі і Сент-Джонсе  (1897 г.), плошчы ў Лондане і Манрэалі, вуліца ў Сент-Джонсе, шаша ў Алабаме, акадэмія ў Паўднёва-Заходняй Англіі, універсітэт у Рыме. Акрамя таго, яму прысвечана мноства мастацкіх твораў, у тым ліку статуі ў Сент-Джонсе і Брысталі.
Воўкавіцкі сельсавет
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Талачынскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Воўкавічы. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Талачынскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Варанцэвічы. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Друцкага сельсавета, цэнтр сельсавета вернуты ў вёску Воўкавічы. 15 кастрычніка 1960 года ў склад сельсавета з Еўлахоўскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Панькавічы, Сурнаўка і Таласкаўшчына). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Воўкавіцкага сельсавета 26 населеных пунктаў. У сакавіку 1977 года ў склад Маціёўскага сельсавета перададзены 11 населеных пунктаў (Друцк, Дубавое, Ільінка, Каменнае Крывое, Новы Друцк, Панькавічы, Равуча, Сенчукі, Сурнаўка, Сялец і Таласкаўшчына), а ў склад сельсавета з Азярэцкага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Замошша, Зарачанскае, Зарэчнае Падбярэззе, Падбярэззе). 8 красавіка 2004 года да сельсавета далучана частка скасаванага Жукнеўскага сельсавета (9 населеных пунктаў: Жукнева, Клімава, Максімкава, Новае Заазер’е, Новае Палюдава, Рацава, Свірані, Слабада і Старое Палюдава). 22 снежня 2009 года цэнтр сельсавета перанесены ў аграгарадок Варанцэвічы. 29 чэрвеня 2021 года скасавана вёска Замошша.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1474 чалавекі, з іх 95,3 % — беларусы, 2,2 % — рускія, 1,2 % — цыганы, 0,4 % — палякі, 0,3 % — украінцы.
Нячуя (герб)
Нячуя (польск. варыянты назвы Cielech, Cielechy, Cielepele, Czelepele, Ostrew, Ostrzew, Nieczyja, Necznia,Trunk, Słup, Nieczyja) — польскі герб, які атрымаў распаўсюд на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага як герб радавы (шляхецкі).
Апісанне герба
Сустракаецца варыянт без крыжа і з пяццю страусовымі пер’ямі ў на клейноце.
Першапачатковая сярэднявечная версія мела сіні фон і серабрысты ствол дрэва з васьмю сучкамі. Зверху быў крыж, таксама срэбны. З цягам часу, крыж стаў залатым, а фон — чырвоным. Магчыма крыж быў дабаўлены Баляславам Крывавусым. Існуе меркаванне, што герб мае паходжанне з Багеміі.
Самыя раннія запісы
Самая старая пячатка — 1286 год, самая старая згадка — 1397. Самай ранняй геральдычнай крыніцай, дзе згадваецца герб, з’яўляецца Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae польскага гісторыка Яна Длугаша 1464—1480 гг., які лічыць яго польскім. У звестказ пра 71 найстарэйшых польскіх гярбоў ён піша: «Nyeczuya, que truncum arboreum frondosum album in campo celestino defert. Род Polonicum prouidum.» . (Пераклад: Нячуя, ствол белага лісцянага дрэва на блакітным полі. Польскі герб).
Талінская мітраполія
Талінская мітраполія — епархія аўтаномнай Эстонскай апостальскай праваслаўнай царквы ў юрысдыкцыі Канстанцінопальскага патрыярхату з цэнтрам у горадзе Таліне ў Эстоніі.
Гісторыя
Была заснавана на падставе Томаса Патрыярха Мялеція IV ад 7 ліпеня 1923 года. У верасні 1924 года мітраполія была падзелена на дзве епархіі — Талінскую і Нарвскую.
Талінская мітраполія Канстанцінопальскага патрыярхату была адноўлена 22 лютага 1994 года пастановай Сінода Канстанцінопальскай праваслаўнай царквы.
Трафальгарская плошча
Трафальгарская плошча (Trafalgar Square) — плошча ў цэнтры Лондана, дзе, на месцы Чарынгскага крыжа, сыходзяцца тры галоўныя вуліцы Вэстмінстэра — Стрэнд, Уайтхол і Мэл. Першапачаткова насіла назву Плошча караля Вільгельма IV, але канчатковую назву атрымала ў гонар перамогі Вялікабрытаніі пры Трафальгары ў 1805 г.
Архітэктура
У цэнтры плошчы — калона Нельсана з цёмна-шэрага граніту вышынёй 44 м, увянчаная статуяй адмірала Нельсана. Чатыры бакі калоны ўпрыгожаны фрэскамі, вырабленымі з захопленых і пераплаўленых напалеонаўскіх гармат. Яна збудавана ў 1840—1843 гг., акружана скульптурамі львоў і фантанамі. Па вуглах плошчы — чатыры скульптуры.
Вакол плошчы размяшчаюцца Лонданская Нацыянальная галерэя, царква Св. Марціна ў палях (арх. Дж. Гібс, 1721), Арка Адміралцейства і некалькі пасольстваў.
Купленка
Назву Ку́пленка маюць:
Дэбрэцыан Гебрэмікаэль
Дэбрэцыан Гебрэмікаэль (ደብረጽዮን ገብረሚካኤል, 1950-я, Ында-Сыласе) — тыграйска-эфіопскі палітык і дзяржаўны дзеяч, удзельнік грамадзянскай вайны, член урадаў Мелеса Зенаўі і Хайлемарыама Дэсалена. З 2017 — старшыня Народнага фронту вызвалення Тыграя (НФВТ), з 2018 — кіраўнік адміністрацыі (прэзідэнт) рэгіёну Тыграй. У 2020 годзе ўзначаліў тыграйскі бок у ваенна-палітычным канфлікце з эфіопскім урадам Абія Ахмеда Алі.
Браніслаў Алегавіч Галяшэвіч
Браніслаў Алегавіч Галяшэвіч (нар., в. Рамшына, Шклоўскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне агульнай і музычнай педагогікі. Доктар педагагічных навук (2012), дацэнт (2004).
Біяграфія
Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага (спецыальнасць «Музыка і спевы», 1986), Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. А. Куляшова (аспірантура, 1995), Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя М. Танка (дактарантура, 2009). Працуе ў Магілёўскім дзяржаўным універсітэце імя А. А. Куляшова (з 1989, факультэт пачатковай і музычнай адукацыі, кафедра музыкі і эстэтычнай адукацыі, з 2020 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: музычная адукацыя школьнікаў.
Узнагароды
Грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2013).
Канадскі музей авіяцыі і космасу (Атава)
Канадскі музей авіяцыі і космасу, Canada Aviation and Space Museum, Musée de l'aviation et de l'Espace du Canada — музей у г. Атава. Размешчаны на тэрыторыі навучальнага аэрапорта Рокліф на ўсход ад фешэнэбельнага раёна Рокліф-парк.
Музей быў створаны ў 1964 г. на базе ВПС Канады Рокліф пад назвай «Нацыянальная калекцыя паветраплавання» (National Aeronautical Collection). У яго аснову былі пакладзены 3 зборы, якія існавалі да таго часу: Нацыянальны музей авіяцыі на базе ВПС Аплендс, прысвечаны ранняй гісторыі паветраплавання; калекцыя Канадскага ваеннага музея, дзе былі прадстаўлены ваенныя самалёты, у тым ліку трафейныя; і Музей Каралеўскіх канадскіх ВПС, які ўключаў сучасныя ўзоры. З мая 2010 г. музей атрымаў сваю сучасную назву.
Музей часта арганізуе авіяшоу ў супрацоўніцтве з музеем Вінтажныя крылы Канады, размешчаным за ракой, у г. Гаціно.
Крайванцаўскі сельсавет
Крайва́нцаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ашмянскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр сельсавета — аграгарадок Крайванцы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ашмянскага раёна Вілейскай вобласці. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Стульгінскага сельсавета. 2 снежня 1959 года ў склад Граўжышкоўскага сельсавета перададзены 10 населеных пунктаў: Баўбы, Відэйшы, Вільчаны, Віцюлі, Дубрава, Ленкаўшчына, Мазураўшчына, Мікшчаўшчына, Павілойці, Побалеўшчына. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 11 лютага 1972 года да сельсавета далучана частка скасаванага Гардзіеўцаўскага сельсавета (23 населеныя пункты: Анжадава, Бікяны, Буянішкі, Гардзіеўцы, Гольманты, Жодаўка, Кадзі, Касацішкі, Крывая, Латвелі, Ліпнягі, Лукшаны, Марцінова, Мельніца, Нартуны, Новая Тарасаўшчына, Падталеі, Патрубішкі, Раўніны, Старая Тарасаўшчына, Талеі, Цішканы і Юсялішкі). 15 ліпеня 2008 скасаваны хутар Гудалаўка.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 783 чалавекі, з іх 86,0 % — беларусы, 10,2 % — палякі, 3,2 % — рускія.
Стаўбун
Стаўбу́н (, Столбун) — аграгарадок (да 2009 года вёска ) у Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр Стаўбунскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца на рацэ Стаўбунка, за 33 кіламетры ў напрамку на паўночны ўсход ад горада Ветка, 55 кіламетраў ад Гомеля.
Курганне
Назву Курга́нне маюць:
Абінск
Абінск (Абинск) — горад (з 1963 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Абінскага раёна Краснадарскага края. Насельніцтва 37 000 чалавек (2015). Заснаваны ў 1863 годзе.
Горад размешчаны на Кубанска-Прыазоўскай нізіне, на рацэ Абін (левы прыток Кубані). Праз горад праходзіць аўтатраса Краснадар — Анапа. Адлегласць да Краснадара — 80 км, да Крымска — 12 км. Чыгуначная станцыя Абінская Паўночна-Каўказскай чыгункі.
Развіта харчовая прамысловасць (кансервавы завод, вінзавод, харчакамбінат, маслазавод), дрэваапрацоўчы камбінат, вытворчасць будматэрыялаў.
Мікалай Аляксандравіч Каранеўскі
Мікалай Аляксандравіч Каранеўскі (нар., Дрыса, Віцебская губерня — , Масква) — ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і чыгуначніка. Скончыў ваеннае вучылішча, у 1940 годзе — Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзе.
Вайну сустрэў у Панявежысе, дзе служыў у разведаддзеле штаба Прыбалтыйскай ваеннай акругі. Быў намеснікам начальніка разведаддзялення Калінінскага, Прыбалтыйскага франтоў.
Узнагароджаны многімі ордэнамі і медалямі. Пасля вайны генерал-палкоўнік працаваў начальнікам аддзела інфармацыі ў Галоўным разведвальным упраўленні Савецкай Арміі.
Напад на мытны пункт пад Мядзінінкаем
Напад на мытны пункт пад Мядзінінкаем — адзін з самых вядомых нападаў АМАП СССР на літоўскія памежныя пункты ў 1991 годзе. Напады пачаліся пасля таго, як Літва абвясціла сваю незалежнасць ад Савецкага Саюза 11 сакавіка 1990 года. У Літоўскай ССР не было дзяржаўнай мяжы з мытнымі або кантрольна-прапускнымі пунктамі. Зноў абвешчаная Літоўская Рэспубліка пачала ствараць Дзяржаўную памежную службу, якая таксама стала сімвалам барацьбы за незалежнасць. Савецкі ўрад разглядаў мытныя пасты як незаконныя і накіраваў АМАП супраць памежнікаў, асабліва ўздоўж усходняй мяжы з Беларуссю. Бяззбройныя мытнікі і паліцэйскія былі збітыя або забітыя, кантрольна-прапускныя пункты былі разбураныя. У двух нападах загінулі восем грамадзян Літвы. Каля 60 афіцэраў падвергліся нападу і былі параненыя, 23 пагранічныя пасты былі спаленыя або разбураныя.
Следства
Следства па справе аб гэтым расстрэле вялося на працягу 18 гадоў. Па версіі следства, у нападзе ўдзельнічалі байцы Рыжскага АМАПа пры садзейнічанні іх калегаў з Вільнюскага АМАПа. Гэты вывад быў зроблены не толькі на аснове паказанняў Томаса Шарнаса, але і па выніках ператрусу на базе Рыжскага АМАПу, дзе быў выяўлены адзін з трох аўтаматаў калібра 5,45, з якога былі здзейснены стрэлы.
Следства ўсталявала, што ў склад групы, якая ажыццявіла расстрэл, уваходзілі:
11 мая 2011 г. Канстанцін Нікулін (Міхайлаў) быў прысуджаны ў Літве да пажыццёвага зняволення. Вільнюскі акруговы суд прызнаў яго вінаватым у расстрэле мытнікаў у Мядзінінкаі ў 1991 годзе. Астатніх абвінавачаных у гэтым злачынстве, у тым ліку былога кіраўніка рыжскага АМАПу Чэслава Млынніка, прыцягнуць да суду пакуль не ўдалося, бо Расія іх Літве не выдае.
Аляксандр Рыжоў у 2010 годзе быў асуджаны ў Расіі за арганізацыю злачыннай супольнасці і прысуджаны да 15 гадоў пазбаўлення волі. 29 ліпеня 2011 года, за два дні да 20-й гадавіны трагедыі, Вярхоўны суд Літвы перакваліфікаваў справу аб забойстве мытнікаў у Мядзінінкаі па артыкуле «Абыходжанне з людзьмі, якое не прадугледжана міжнародным правам». Гэта было звязана з тым, што гэты крымінальны артыкул не мае тэрміна даўніны, а артыкулы «тэрарыстычны акт» і «забойства двух і больш асоб», па якіх раней разглядалася гэтая справа, маюць тэрмін даўніны ў 20 гадоў, які скончыўся праз два дні пасля перакваліфікацыі.
Эрзурум
Эрзурум (Erzurum) — горад у Турцыі, ва Усходняй Анатоліі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Эрзурум, буйнейшай правінцыі регіёна.
Таўэр
Та́ўэр (ад tower — вежа), Лонданскі Таўэр (Her Majesty's Royal Palace and Fortress, Tower of London) — замак-крэпасць ва ўсходняй частцы гістарычнага цэнтру Лондана, на паўночным беразе ракі Тэмзы. Адзін з найстарэйшых гістарычных будынкаў Вялікабрытаніі, старэйшая частка, г. зв. «Белая вежа», пабудавана пры Вільгельме Заваёўніку. Да XVII ст. адна з рэзідэнцый англійскіх манархаў, да 1820 году ў Таўэры размяшчалася галоўная дзяржаўная турма. Пазней ў Таўэры размяшчаўся арсенал і казармы. Сёння Таўэр — адначасова помнік гісторыі і музей (калекцыя зброі, каралеўскіх каштоўнасцей і інш.), уключаны ў спіс аб'ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Эрзурум
Назва горада паходзіць ад Arz-e Rûm (літар.: зямля рымлян у Персіі).
Таўэр
У свой час, у Таўэры было тайна забіта або пакарана смерцю шмат вядомых асоб, у т.л. Генрых VI, Эдуард V з братам Рычардам, Томас Мор, Томас Кромвель, жонкі Генрыха VIII — Ганна Балейн і Кацярына Говард, і інш.
Эрзурум
Паводле класіфікацыі НАТА Эрзурум вядомы як «The Rock» (скала), паколькі адыгрываў значную ролю падчас халоднай вайны, калі быў самай паўднёва-ўсходняй авіябазай блоку.
У горадзе размяшчаецца Універсітэт Атацюрка — адна з самых вялікіх ВНУ краіны, галоўная крыніца прыбытку горада. Другая важная крыніца — турызм.
Алена Іванаўна Снапкова
Алена Іванаўна Снапкова (нар., Магілёў) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне агульнай педагогікі, гісторыі педагогікі і адукацыі. Доктар педагагічных навук (2021), дацэнт (2005), прафесар (2022).