cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тамара Пятроўна Аўсяннікава
Біяграфія
Аўтар лекцый для настаўнікаў-філолагаў па тэорыі вершаскладання і аналізе паэтычных твораў, артыкулаў па творчасці Н. Гілевіча і Я. Янішчыц.
Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў. Піша паэзію і прозу. Аўтар кніг вершаў «Ноты сэрца» (2009), «Лістапад гадоў» (2010), кнігі прозы «Любачка» (2011).
Генрых Рорэр
Генрых Рорэр (Heinrich Rohrer; нар., Букс, Швейцарыя) — швейцарскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1986) (палова прэміі, сумесна з Гердам Бінігам «за вынаходства сканавальнага тунэльнага мікраскопа»; другую палову прэміі атрымаў Эрнст Руска «за працу над электронным мікраскопам».)
Біяграфія
Пасля заканчэння школы восенню 1951 года Рорэр паступіў у Вышэйшую тэхнічную школу ў Цюрыху на фізічнае аддзяленне. Сярод яго выкладчыкаў былі Вольфганг Паўлі і Паўль Шэрэр. У 1955 г. Рорэр пачынае працаваць над дысертацыяй, на кафедры Ёргена Ольсена, па тэме змены даўжыні звышправаднікоў пры пераходзе ў звышправодны стан, індукаваныя магнітным полем. У 1963 г. Рорэр перайшоў у даследчыя лабараторыі IBM у Рушліконе, дзе ён працаваў над эфектам Кандо і пасля сустрэчы з Гердам Бінігам распрацаваў сумесна з ім сканавальны тунэльны мікраскоп.
Культурная геаграфія
Культурная геаграфія — кірунак сацыяльна-эканамічнай геаграфіі, які вывучае прасторавыя культурныя адрозненні і тэрытарыяльнае размеркаванне культур.
Як навуковы кірунак створаны Карлам Заўэрам у 1930-х гадах, доўгі час развіваўся пераважна ў ЗША. Пасля Заўэра найбольшы ўклад у станаўленне культурнай геаграфіі ўнеслі Рычард Хартсхорн і Вільбур Зялінскі. Заўэр ужывае пераважна метадалогію якаснага і дэскрыптыўнага аналізу, абмежаванасць якіх у 1930-х гадах імкнуўся пераадолець у краіназнаўчай геаграфіі Рычард Хартсхорн, а ў далейшым прыхільнікі рэвалюцыі колькаснага аналізу. У 1970-х гадах узрастае крытыка пазітывізму ў геаграфіі і празмернай захопленасці колькаснымі метадамі.
З 1980-х гадоў становіцца вядомы такі кірунак як "новая культурная геаграфія". Яна абапіраецца на крытычныя тэорыі Мішэля дэ Серта і Жыля Дэлёза, якія адмаўляюць традыцыйнае ўяўленне аб статычнай прасторы. Развіццё гэтых ідэй атрымала ў непрэзентатыўнай тэорыі.
Двума асноўнымі раздзеламі культурнай геаграфіі з'яўляюцца паводніцкая і кагнітыўная геаграфія.
Гл. таксама
Гуманітарная геаграфія
Міжнародны дзень нягвалту
Міжнародны Дзень Нягвалту (рус. Международный День Ненасилия) усталяваны Генеральнай Асамблеі ААН 27 чэрвеня 2007а (рэзалюцыя ААН № A/RES/61/271). Адзначаецца, пачынаючы з 2007 года, штогод 2 кастрычніка у дзень нараджэння Махатмы Гандзі.
Навастройка (Усходне-Казахстанская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 370 чалавек (177 мужчын і 193 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 190 чалавек (91 мужчына і 99 жанчын).
Навумавіцкі сельсавет
Наву́мавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Навумавічы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Сапоцкінскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці, з 10 сакавіка 1959 года ў Гродзенскім раёне. 1 верасня 1959 года да сельсавета далучана частка скасаванага Рачыцкага сельсавета з вёскамі Валавічоўцы, Круляўшчына, Рачыцы і Свяцк, з Лойкаўскага сельсавета перададзены вёскі Баля Касцельная, Беражаны, Забрачаны, Капланаўцы, Скрынкі. 1 жніўня 1966 года ў склад Гінавіцкага сельсавета перададзены вёскі Валавічоўцы, Круляўшчына і Рацічы. 11 лютага 1972 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Баранавіцкага (вёскі Баля Сольная, Вулькаўцы, Загараны, Міцкевічы, Навумавічы, Падлабенне, Пушкары, Салаўі), Гінавіцкага (вёскі Капланаўцы і Скрынікі) і Лойкаўскага (вёскі Беражаны, Забрачаны, Зарачанка) сельсаветаў.
Allium arlgirdense
Allium arlgirdense — від травяністых раслін сямейства, распаўсюджаны ў паўднёва-ўсходняй Турцыі і паўночным Іраку.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў паўднёва-ўсходняй Турцыі і паўночным Іраку.
Пасцельны клоп
Пасцельны клоп (Cimex lectularius — крывасмактальны від насякомых з атраду паўцвердакрылых.
Апісанне
Мае моцна пляскатае цела даўжынёй ад 3 да 8,4 мм у залежнасці ад насычэння крывёю. Самцы менш самак. Афарбоўка — ад брудна-жоўтай да цёмна-карычневай. З пярэдняга краю галавы адыходзіць хабаток, прыстасаваны для праколу тканак і смактання крыві. Дзякуючы геаметрыі і гнуткасці сегментаванага цела галодны клоп слаба ўразлівы для механічных спосабаў барацьбы з ім. Сыты клоп становіцца менш рухомым, яго цела набывае больш круглявую форму і адпаведную крыві афарбоўку (па колеры якой — ад чырвонага да чорнага — можна прыкладна вызначыць, калі дадзеная асобіна ў апошні раз сілкавалася).
Багачова (Шумяцкі раён)
Багачова (Богачево) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Азёрнага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Багачова абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Гуманітарная геаграфія
Гуманітарная геаграфія — міждысцыплінарны навуковы кірунак, які вывучае розныя спосабы прадстаўлення і інтэрпрэтацыі зямных прастор у чалавечай дзейнасці, уключаючы разумовую (ментальную) дзейнасць.
Рачыцкі сельсавет
Ра́чыцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Рачыцы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Валавічоўскі сельсавет у складзе Сапоцкінскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Валавічоўцы. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года сельсавет перайменаваны ў Рачыцкі, цэнтр перанесены ў вёску Рачыца. З 10 сакавіка 1959 года ў Гродзенскім раёне. 1 верасня 1959 года скасаваны, вёскі Валавічоўцы, Круляўшчына, Рачыцы і Свяцк перададзены ў склад Навумавіцкага сельсавета, вёскі Васілевічы і Навасады — у склад Сапоцкінскага пассавета.
Багданаўка (Шумяцкі раён)
Багданаўка (Богдановка) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Азёрнага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Багданаўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Піліп Піліпавіч Капуста
Пілі́п Пілі́павіч Капу́ста (Пилип Пилипович Капуста;, сяло Жоўтае, Пяціхацкі раён, Днепрапятроўская вобласць — ) — адзін з кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху ў Мінскай і Беластоцкай абласцях. Генерал-маёр (1943).
Біяграфія
Член КПСС з 1932 года. Удзельнік Польскага паходу Чырвонай Арміі, Савецка-фінляндскай вайны (1939—1940). Вялікую Айчынную вайну сустрэў у званні маёра, камандзірам гаўбічнага палка пад Беластокам. Быў паранены, апынуўся ў нямецкім палоне. 17 снежня збег з лагера для ваеннапалонных і перайшоў да партызанскай дзейнасці. У партызанах з сакавіка 1942 года: начальнік штаба, камісар атрада, з мая 1942 года камандзір партызанскай брыгады імя К. Я. Варашылава, са снежня — партызанскага злучэння Слуцкай зоны. У сакавіку — ліпені 1943 года член Слуцкага падпольнага міжрайкома КП(б)Б, са жніўня 1943 года начальнік штаба Беластоцкага партызанскага злучэння, адначасова ў лістападзе 1943 — ліпені 1944 гадоў член Беластоцкага падпольнага абкома КП(б)Б. Вызваліў з гета Клецка і Нясвіжа пэўную колькасць яўрэяў і дазволіў ім стварыць асобны нацыянальны партызанскі атрад са 140 чалавек, які паспяхова ваяваў з немцамі. Атрады Капусты прынялі ўдзел у Гродзенскай аперацыі (1944).
Пасля вайны працягнуў службу ў Чырвонай Арміі. Узнагароджаны ордэнамі і медалямі.
Ia io
Ia io — від рукакрылых роду з сямейства. Самы буйны від кажаноў сямейства і адзіны сучасны від роду.
Распаўсюджанне і экалогія
Сустракаецца ва Усходняй і Паўднёва-Усходняй Азіі (Кітай, Індыя, Лаос, Непал, Тайланд і В’етнам), у асноўным жыве ў раёнах з вапняковымі пячорамі на вышыні 400—1700 метраў. Іх месцы для начлегу былі выяўленыя як каля ўваходаў у пячоры, так і на адлегласці да 1,5 км у пячорных сістэмах.
Апісанне
Буйны вячэрні кажан, які дасягае ў даўжыню ад 90 да 105 міліметраў. Афарбаваны ў карычневы колер зверху і шараваты знізу. Сярэдні размах крылаў складае 51 см, а вага звычайна складае 58 г.
Пра яго экалогію і паводзіны вядома няшмат. Кажан Ia io звычайна жыве невялікімі групамі. Яго ежа складаецца з насякомых, як і ў большасці вячэрніх кажаноў. Ia io таксама часам харчуецца дробнымі птушкамі.
Класіфікацыя
Таксон быў упершыню апісаны ў 1902 годзе брытанскім заолагам Майклам Роджэрсам Олдфілдам Томасам (1858—1929). Від уключае раней асобную, а цяпер сінанімічную назву. У складзе Ia io вылучаюць два падвіды.
Этымалогія
Чатырохбуквенная навуковая назва Ia io блізкая да гэтакага ж лаканічнага імя дыназаўра для найкарацейшаq існуючаq (і найкарацейшай магчымай) навуковай назвы любой жывёлы ў адпаведнасці з, і гэта адна з вельмі нешматлікіх навуковых назваў, якія складаюцца выключна з галосных.
Назва віду I. io паходзіць ад імя німфы Іо, жанчыны з класічнай грэчаскай міфалогіі, якую лічылі «непастаяннай, зменлівай, лятучай»; і ia (άά), Грэчаскі тэрмін, які абазначае крык.
Ахоўны статус
Міжнародны саюз аховы прыроды (МСАП) разглядае яго прыродаахоўны статус як від, што знаходзіцца пад пагрозай і блізкі да ўразлівага становішча. Прычыны такога становішча: разбурэнне асяроддзя пражывання; многія пячоры ператвораны ў славутасці. Жывёл таксама турбуюць фермеры, якія збіраюць іх экскрыменты. Таксама празмернае выкарыстанне інсектыцыдаў прадстаўляе пагрозу для прадстаўнікоў віду.
Марынагорка
Марынагорка — сяло ў Какпекцінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Марынагорскай сельскай акругі. Код КАТА — 635053100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1017 чалавек (488 мужчын і 529 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 666 чалавек (325 мужчын і 341 жанчына).
Liocarcinus vernalis
Liocarcinus vernalis — від марскіх плаваючых крабаў з сямейства. Раней від уключалі ў сямейства.
Як і іншыя прадстаўнікі сямейства, Liocarcinus vernalis характарызуецца пераўтварэннем пятай пары ног у шырокія лопасці, якія выкарыстоўваюцца для плавання.
Доўгі час лічылася, што Liocarcinus vernalis з’яўляецца пераважна міжземнаморскім відам, але яго вядомы арэал быў пашыраны дзякуючы серыі назіранняў у 1980-х і 1990-х гадах. Ён распасціраецца ад Заходняй Афрыкі да паўднёвай частцы Паўночнага мора.
Сінонімы
У сінаніміку віда ўваходзяць наступныя біномены:
Валодзькава возера
Валодзькава возера (або Валодзькіна) — азёрападобнае пашырэнне рэчышчаў рэк Сож і Іпуць у месцы іх зліцця. Знаходзіцца часткова ў межах Цэнтральнага і Навабеліцкага раёнаў Гомеля, часткова — Улукаўскага сельсавета Гомельскага раёна.
Сфарміравалася ў 1970-я гг. як рэчышчавы пясчаны кар’ер для стварэння намыўных грунтовых падмуркаў шэрагу мікрараёнаў Гомеля (Валатава, Мельнікаў Луг). Адпаведныя работы скончыліся ў 1990 г. З таго часу гэтая тэрыторыя з’яўляецца рэкрэацыйнай зонай. Нефармальным месцам адпачынку стала паўночна-заходняе ўзбярэжжа (т. зв., «Мыс»). На паўднёва-ўсходнім узбярэжжы месціцца аграсядзіба «Дом рыбака». Возера выкарыстоўваецца для водных прагулянак, забаў, заняткаў спортам, рыбнай лоўлі.
Назва бытуе ў народзе. Матывацыйная база яе паходжання звязваецца з найменнем рачнога прыпыначнага пункту «Валодзіна» (sic!), які знаходзіўся на месцы ранейшага ўпадзення Іпуць у Сож.
Малгажата Гандзялевіч-Вацлаўк
Марыя Малгажата Гандзялевіч-Вацлаўк (Maria Małgorzata Handzelewicz-Wacławek) — польскі архітэктар, кандыдат навук, дацэнт. Прадстаўнік мадэрнізму, лаўрэат ганаровай узнагароды SARP (1987).
Біяграфія
Вучылася ў школах Грудзёндза і Варшавы. У 1942 годзе сканчае Жаночую архітэктурную школа імя У. Наакоўскага, пасля чаго да 1950 студэнтка архітэктурнага факультэта Варшаўскай політэхнікі. Паралельна з 1942 па 1945 год працуе ў майстэрні Мацея Навіцкага.
Пасля вайны адзін год працуе ва упраўленне капітальнага аднаўлення і з апошнімі гадамі вучобы працавала валанцёрам, потым малодшым асістэнтам на кафедры дызайну праф. Барбарай Брукальскай ў 1946—1951 гг., пасля чаго да 1965 У майстэрні прафесара Багдана Пнеўскага, спачатку як асістэнт, затым як дызайнер і, нарэшце, як партнёр прафесара і сааўтар яго апошніх праектаў і рэалізацый.
У другой палове 1860-х і да сярэдзіны 1990-х кіравала архітэкіурным бюро разам з мужам Збігневам Вацлаўкам.
Сям’я
Бацька Марыі Гандзялевіч — архітэктар, кераміст і прамысловец Юзаф Гандзялевіч, маці — Марыя, у дзявоцтве Кухарская. Мужам Марыі Гандзялевіч быў Збігнеў Вацлаўк.
Карл Аляксандр Мюлер
Карл Аляксандр Мюлер (Karl Alexander Müller; нар., Базель, Швейцарыя) — швейцарскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1987) сумесна з Георгам Беднарцам, «за важны прарыў у фізіцы, які выявіўся ў адкрыцці звышправоднасці у керамічных матэрыялах».
Біяграфія
Мюлер атрымаў ступень доктара ў 1958 г. у Вышэйшай тэхнічнай школе Цюрыха. Пачынаючы з 1963 г., праводзіў даследаванні па фізіцы цвёрдага цела ў даследчай лабараторыі фірмы IBM у Цюрыху. Узначальваў там фізічны аддзел і ў 1982 г. стаў членам IBM. Будучы спецыялістам па аксідных керамічных злучэннях, Мюлер прыступіў у пачатку 1980-х гадоў да пошукаў рэчываў, здольных да звышправоднасці пры больш высокіх тэмпературах, чым былі дасягнуты да тых часоў. Самая высокая вядомая тэмпература пераходу ў звышправодны стан складала ў той час 23 К (-250 °C). У 1983 г. Мюлер прыняў на працу Беднорца, каб правесці сістэматычнае даследаванне розных аксідаў на звышправоднасць. У 1986 г. ім удалося выявіць звышправоднасць ў нядаўна створаным барый-лантана-медным аксідзе пры тэмпературы 35 К (-238 °C). Услед за іх даследаваннямі па ўсім свеце рушыла ўслед хваля эксперыментаў з выкарыстаннем аксідаў і на працягу аднаго года былі выяўленыя рэчывы, якія пераходзілі ў звышправодны стан пры тэмпературах каля 100 К (-173 °C). Даследаванні, зробленыя пасля прац Мюлера і Беднорца, паказалі магчымасць прымянення звышправоднасці для вытворчасці і перадачы электраэнергіі, што абяцае вялікую эканамічную выгаду.
Гарадзец (Шумяцкі раён)
Гарадзец (Городе́ц) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Азёрнага сельскага паселішча.
Варашылаўка (Шумяцкі раён)
Варашылаўка (Ворошиловка) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Азёрнага сельскага паселішча.
Гарадзец (Шумяцкі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Гарадзец абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Варашылаўка (Шумяцкі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Варашылаўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Дубовіцкія Навіны
Дубовіцкія Навіны (Дубовицкие Навины) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Азёрнага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Дубовіцкія Навіны абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Ігнацій Навумавіч Гранат
Ігнацій Навумавіч Грана́т (,  —, ) — расійскі выдавец, заснавальнік (разам са старэйшым братам Аляксандрам Навумавічам) знакамітага выдавецтва «Гранат».
Нарадзіўся ў сям’і адэскага купца Навума (Нахіма Ківавіча Граната. Скончыў юрыдычны факультэт МДУ, затым быў там жа прафесарам палітычнай эканоміі. Аўтар шэрагу ўласных кніг палітэканамічнага і юрыдычнага кірунку — напрыклад, «Да пытання аб абеззямельванні сялянства ў Англіі» (1908).
Браты Гранат былі не толькі выдаўцамі, але і рэдактарамі выпусканых кніг. У 1891—1903 гг. выйшлі першыя 6 выданняў у 8-9 тамах, у 1910—1948 гг. — 7-е перапрацаванае выданне ў 58 тамах, у 1917—1948 гг. — тамы 34-58. Выдаючы «Энцыклапедычны слоўнік Гранат», спрыялі непасрэдны стварэнню расійскіх энцыклапедый, і ўскосна пазней — савецкіх. У 1908 годзе з імі супрацоўнічаў У. І. Ленін.
І. Н. Гранат пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках.
Яльнянка
Яльня́нка — рака ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Дзісна (басейн Заходняй Дзвіны).
Даўжыня ракі 16 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,7 м/км. Плошча вадазбору 93 км².
Пачынаецца з возера Чорнае ў яго паўночна-ўсходняй частцы на тэрыторыі ландшафтнага заказніка «Ельня». Упадае ў Дзісну за 0,5 км на ўсход ад хутара Ельна, каля вёскі Казлоўцы. Прытокі — ручаі і меліярацыйныя каналы (у тым ліку, канал Ліпацінскі ).
Іаакім Іаакімавіч Вацэціс
Іаакім Іаакімавіч Вацэціс (Jukums Vācietis;  — ) — расійскі, савецкі военачальнік. Камандарм 2-га рангу. Прафесар.
Сям’я
Нарадзіўся 11 лістапада 1873 года ў Курляндскай губерні, Гальдынгенскага павета, Нейгофскай воласці, мыза Нейгоф, у шматдзетнай сям’і беззямельнага селяніна (фактычна парабка). Як піша ў сваёй аўтабіяграфіі Вацэціс, яго дзед насіў іншае прозвішча. Але пасля канфлікту з баронам Мірбахам, уладальнікам бвеласіпеднага завода ў маёнтку Нейгоф, той палічыў дасціпным, калі ў латыша, які правініўся, будзе прозвішча Vācietis («Немец» па-латышску).
Служба ў Імператарскай арміі Расіі
Марыў паступіць ва ўніверсітэт, але абраў вайсковую службу, давалі магчымасць вучыцца за дзяржаўны кошт. У 1891 годзе  — добраахвотнік у Рыжскім навучальным унтэр-афіцэрскім батальёне. Затым Віленскае пяхотнае юнкерскае вучылішча, якое скончыў у 1897 годзе па першым разрадзе і афіцэрам выпушчаны ў войска. У 1909 годзе, пасля навучання ў Акадэміі Генштаба, капітан, камандзір роты, а пасля — вучэбнай каманды. У 1912 годзе падпалкоўнік, камандзір батальёна 102-га пяхотнага Вяцкага палка.
Першая сусветная вайна
Вайну сустрэў ва Усходняй Прусіі, пазней пад Красновіцай, у раёне Варшавы быў цяжка паранены вінтовачнай куляй. Пасля лячэння, восенню 1915 года — палкоўнік, камандзір 5-га земгальскага стралковага палка, у складзе 12-й арміі, да самай Кастрычніцкай рэвалюцыі, якая трымала абарону на рыжскім кірунку. Дакументы аб прысваенні звання генерала сышлі ў стаўку, але ў канцы 1917 года імі ўжо ніхто не займаўся.
На баку бальшавікоў
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі разам са сваім палком перайшоў на бок бальшавікоў. Са снежня 1917 года быў начальнікам аператыўнага аддзела Рэвалюцыйнага палявога штаба пры Стаўцы. У студзені 1918 года кіраваў падаўленнем мецяжу польскага корпуса генерала Доўбар-Мусніцкага. З красавіка 1918 года — камандзір Латышскай стралковай дывізіі, адзін з кіраўнікоў падаўлення леваэсэраўскага бунту ў Маскве ў ліпені 1918. З ліпеня 1918 года — камандуючы Усходнім фронтам, з 1 верасня 1918 года па 9 ліпеня 1919 года — галоўнакамандуючы ўсімі Узброенымі Сіламі РСФСР. У студзені — сакавіку 1919 адначасова камандуючы Арміяй Савецкай Латвіі.
У ліпені 1919 Вацэціс быў арыштаваны па падазрэнні ў здрадзе. У тэлеграме наркамваенмару Троцкаму, за подпісам Дзяржынскага,, Леніна і Склянскага, арышт тлумачыўся тым, што афіцэр, які быў выкрыты і прызнаўся ў здрадзе, даў паказанні, з якіх вынікала, што Вацэціс ведаў пра ваенную змову. «Прыйшлося падвергнуць арышту галаўкама» — цытуе тэлеграму Троцкі. Неўзабаве пасля арышту Вацэціс быў вызвалены. Але, нягледзячы на зняцце абвінавачванняў, на пасадзе галоўнакамандуючага не адноўлены.
Са жніўня 1919 г. працаваў у Рэўваенсавеце. З 1921 года на выкладчыцкай працы ў Ваеннай акадэміі РСЧА, камандарм 2-га рангу.
Канец
29 лістапада 1937 быў арыштаваны ў другі раз. 28 ліпеня 1938 г. па абвінавачванні ў шпіянажы і ўдзеле ў контррэвалюцыйнай тэрарыстычнай арганізацыі Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР прысуджаны да расстрэлу. Расстраляны 28 ліпені 1938 года на палігоне «Камунарка». Рэабілітаваны 28 сакавіка 1957 года.
Памяць
Імем Іаакіма Вацэціса ў Рызе, у мікрараёне названая вуліца.
Пратасы
Пратасы́ (, Протасы) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасаўскага сельсавета.
Размяшчэнне
У 31 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 174 км ад Гомеля, 10 км ад чыгуначнай станцыі Ратміравічы, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.
Гідраграфія
На захадзе меліярацыйныя каналы.
Экалогія і прырода
На ўсходзе мяжуе з лесам.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Парычы — Акцябрскі.
Інфармацыя
Планіроўка складаецца з прамалінейнай вуліцы мерыдыянальнай арыентацыі, якая перакрыжоўваецца прамалінейнай шыротнай вуліцай. Забудова двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу. У складзе сельскагаспадарчага ДП «Майсееўка» з цэнтрам у аднайменнай вёсцы, жывёлагадоўчая ферма, паляводчая брыгада. Дом народнай творчасці, бібліятэка, аддзяленне сувязі, фельчарска-акушэрскі пункт, комплексны прыёмны пункт, 2 крамы.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя як вёска ў Мінскім ваяводстве Вялікага княства Літоўскага. Паводле каралеўскага прывілею 1775 года Пратасы былі аддадзены на 50 гадоў абознаму літоўскаму М. С. Лапату. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У XIX стагоддзі ў складзе казённага маёнтка Брожа. На 1908 год у Брожскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.
У 1920 годзе ў наёмнай хаце адкрыта школа. З 21 жніўня 1925 года цэнтр Пратасаўскага сельсавета Парыцкага, з 28 чэрвеня 1939 года Акцябрскага, з 25 снежня 1962 года Светлагорскага, з 30 ліпеня 1966 года — адноўленага Акцябрскага раёнаў. Да 26 ліпеня 1930 года ў складзе Бабруйскай акругі, з 20 лютага 1938 года Палескай, з 20 верасня 1944 года Бабруйскай, з 8 студзеня 1954 года Гомельскай абласцей. 20 чэрвеня 1985 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Рассвет. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Бальшавік», працавала гамарня.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны партызаны ў жніўні 1942 года разграмілі нямецкі гарнізон, які базіраваўся ў вёсцы. Карнікі ў красавіку 1942 года спалілі 105 двароў і забілі 64 жыхары. У баях за вёску і наваколлі загінулі 246 салдат 28-й арміі і 8 партызан (пахаваны на могілках, у іх ліку Герой Савецкага Саюза М. А. Бухтуеў; у 1956 годзе на магіле пастаўлены помнік). 21 жыхар загінуў на фронце.
Жумба
Жумба (, да 2013 г. — Маларасійка ) — сяло ў Какпекцінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Марынагорскай сельскай акругі. Код КАТА — 635053300.
Спіс аб’ектаў PGC (1989001—1990000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1989001—1990000)
Сезон 2020 ЖФК Мінск
У 2020 годзе жаночы футбольны клуб «Мінск» прымаў удзел у трох афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Allium armerioides
Allium armerioides — від травяністых раслін роду сямейства, эндэмік паўднёва-ўсходняй Турцыі.
Батанічнае апісанне
Цыбуліна даўгаватая, дыяметрам 1 см; вонкавыя абалонкі дробна-сеткавата-кудзелістыя, карычневыя. Сцябло 10,5—13,5 см. Лісце вузка-ніткападобнае, ледзь карацей, чым сцябло. Парасонік малакветкавы, шарападобны, з амаль сядзячымі кветкамі. Калякветнік званочкавы; сегменты белыя, ≈ 5,5 мм, некалькі вострыя.
Таксанамія
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да, пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род быў выдзелены ў асобнае сямейства  , аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства.
Распаўсюджанне
Эндэмік паўднёва-ўсходняй Турцыі.
Фібаначы
Леана́рда Піза́нскі (Leonardo Pisano, Піза, каля 1170 — каля 1250), першы буйны матэматык сярэдневяковай Еўропы. Больш вядомы пад імем Фібана́чы (Fibonacci), што ў перакладзе з італьянскай мовы азначае «добры сын нарадзіўся» (Figlio Buono Nato Ci).
Вывучаў працы матэматыкаў ісламскіх краін (аль-Харэзмі, Абу Каміл, інш.), па арабскіх перакладах знаёміўся таксама з працамі антычных і індыйскіх матэматыкаў). На падставе засвоеных ім ведаў Фібаначы напісаў шэраг матэматычных трактатаў, якія ўяўляюць сабой выдатную з'яву сярэдневяковай заходнееўрапейскай навукі. Упершыню ў гісторыі матэматыкі вынайшаў зваротны шэраг, які прыводзіць да паслядоўнасці так званых лікаў Фібаначы (кожны наступны лік роўны суме двух папярэдніх).
Шумаўка (пасёлак, Шумяцкі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны пасёлак быў пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Майылды (Какпекцінскі раён)
Майылды (, да 2013 г. — Маскоўка ) — сяло ў Какпекцінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Марынагорскай сельскай акругі. Код КАТА — 635053400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 317 чалавек (159 мужчын і 158 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 232 чалавекі (120 мужчын і 112 жанчын).
Займішча (Шумяцкі раён)
Займішча (Займище) — пасёлак ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Азёрнага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай пасёлак Займішча абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі пасёлак увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала пасёлак разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны пасёлак быў пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Іаханес Георг Беднарц
Іаханес Георг Беднарц (Johannes Georg Bednorz;, Ноенкірхен, ФРГ) — нямецкі фізік. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (сумесна з Аляксандрам Мюлерам) (1987) за адкрыццё высокатэмпературнай звышправоднасці.
Біяграфія
Пасля заканчэння школы і падрыхтоўчага курсу для паступлення ва ўніверсітэт у гімназіі «Марцінум» у горадзе Эмсдэтэн, Беднарц паступае ў 1968 г. у Вестфальскі ўніверсітэт Вільгельма ў горадзе Мюнстэр. Па прычыне, што ён адчуваў сябе няёмка сярод вялікай колькасці студэнтаў, а таксама з-за таго, што ён не вытрымаў уступнай кантрольнай работы для допуску да хімічных лабараторных работ, ён памяняў спецыяльнасць на мінералогію. Сваю дыпломную працу ён напісаў пад кіраўніцтвам прафесара Вольфганга Гофмана ў галіне крышталяграфіі па тэме сінтэтычных пераўскітаў. Улетку 1972 Беднарц упершыню працаваў у даследчай лабараторыі IBM у Цюрыху (Швейцарыя) у якасці студэнта-практыканта. Праз год ён яшчэ раз прайшоў там практыку, і ў 1974 годзе, на працягу шасці месяцаў пад кіраўніцтвам Ганса Ёрга Шэеля, праводзіў у той жа лабараторыі эксперыменты для сваёй дыпломнай працы па апісанні і росту крышталёў пераўскітаў (SrTiO3). У 1977 годзе, пасля таго як ён правёў яшчэ адзін год у Мюнстэры, Беднарц пачаў працу над дысертацыяй у «лабараторыі фізікі цвёрдага цела» ў Вышэйшай Тэхнічнай школе Цюрыха пад кіраўніцтвам прафесара Хайна Грэніхера і Аляксандра Мюлера. Пасля пачатку ў 1982 годзе работы ў IBM, ён прыступіў да 1983 г., сумесна з Мюлерам, да працы па высокатэмпературнай звышправоднасці ў кераміцы на аснове аксідаў медзі. Яны сістэматычна правяралі новыя матэрыялы ў надзеі на тое, што гэтыя матэрыялы маглі быць звышправаднікамі. У 1986 годзе ім удалося выявіць звышправоднасць у барый-лантан-медным аксідзе пры тэмпературы 35 К (-238 °C) — на 12 К больш, чым тэмпература звышправоднасці, дасягнутая раней. За гэту працу ім была прысуджана Нобелеўская прэмія па фізіцы за 1987 год.
Азулежу
Азулежу (azulejo) — назва партугальскай. Традыцыйны партугальскі азулежу ўяўляе сабой распісаную цагляную плітку, часцей за ўсё квадратнай формы, абпаленую, паліваную, памерам 14 см на 14 см.
Вытокі
Першапачаткова слова zulaycha або zuleija («маленькі паліраваны каменьчык») прыйшло ў партугальскую мову з арабскай. Керамічныя кафлі выраблялі на старажытным Усходзе і выкарыстоўвалі для абліцоўвання сцен. Арабы прынеслі з сабой паліваную кафлю у Іспанію (дзе яна стала называцца «асулехас») і Партугалію (дзе тое ж самае слова прамаўлялася «азулежу»).
Самыя старыя азулежу ў Партугаліі (Каралеўскі палац у Сінтры, манастыр у Бежы) прыйшлі з Севільі і адносяцца да XV стагоддзя. Іх паверхня рэльефная, перагародкі і канаўкі прадухілялі непажаданае змешванне фарбаў. Арнамент, па мусульманскай традыцыі, складаўся ў асноўным з зорак.
Далейшая эвалюцыя
У XVI стагоддзі ў італьянцаў была перанятая тэхніка маёлікі з нанясеннем фарбаў на плоскую паверхню, пакрытую цынкавай глазурай. З Італіі прыйшлі таксама і новыя тэмы, напрыклад, сцэны з антычных міфаў. Матывы жывапісу — часткай арнаментальныя, часткай натуралістычныя — станавіліся ўсё больш разнастайнымі і маляўнічымі.
З сярэдзіны XVII стагоддзя ў тэхніцы азулежу адбываюцца змены, звязаныя з нарастальным імпартам з Галандыі. Замест звыклай шматколернасці мастакі пачалі выкарыстоўваць выключна кантраст паміж белым колерам і кобальтавым сінім, а ў якасці сюжэтаў аддавалі перавагу выкарыстоўванню жанравых кампазіцый. У перыяд ракако (другая палова XVIII стагоддзя) азулежу зноў сталі паліхромнымі з перавагай далікатных тонаў (напрыклад, у палацы Келуш).
Сапраўды народным гэта мастацтва стала ў сярэдзіне XIX стагоддзя дзякуючы масавай прамысловай вытворчасці. З гэтага часу бліскучымі кафлямі пачынаюць упрыгожваць не толькі палацы і храмы, але таксама вонкавыя і ўнутраныя сцены самых розных пабудоў.
Музей азулежу
У Лісабоне ёсць, дзе наглядна прадстаўлена развіццё гэтак характэрнага для Партугаліі кафлянага мастацтва ад пачатковых этапаў да нашых дзён. Адзін з экспанатаў уяўляе сабой панараму Лісабона даўжынёй 40 м, выкананую ў 1730 годзе, якая паказвае, якім быў горад да яго разбурэння пры землятрусе 1 лістапада 1755 года.
Яххатэп I
Яххатэп, або Аххатэп (3h-htp — «Ях задаволены») — старажытнаегіпецкая царыца канца XVII дынастыі (1590—1530 да н.э.), жонка фараона Таа II Секененра. Адыграла важную кансалідуючую ролю пры нашэсці гіксосаў і працяглы час шанавалася народам.
Біяграфія
Пытанне ідэнтыфікацыі царыц з імем Яххатэп гэтага перыяду застаецца дыскусійным.
Дачка царыцы Тэцішэры і фараона Сенахценра, жонка і, напэўна, сястра Секененра Таа II. Пасля гібелі мужа ў бітве з гіксосамі, сталец успадкаваў яго сын (пэўна невядома ці быў ён і сынам Яххатэп) Камос. Праз тры гады ён таксама загінуў у баі, і сталец успадкаваў непаўналетні Яхмас, пры ім яго маці Яххатэп заставалася рэгентам да 16-годдзя. Упершыню ў Новым царстве жанчына прыняла на сябе царскі тытул «Уладарка Двух зямель», які пазней насіла яе дачка Яхмас-Нефертары. Мяркуецца, што Яххатэп наймала грэчаскіх ваяроў.
Памерла ў першыя гады самастойнага валадарства сына. Пахавана са зброяй (тры кінжалы, 13 сякер з імёнамі Яххатэп і Камоса) і трыма ўзнагародамі «Залатыя мухі». Такое шанаванне і ўзнагароды пацвярджаюць значны ўклад царыцы ў абарону Егіпта.
У яе гонар Яхмас паставіў стэлу ў Карнаку з надпісам:
Яна клапацілася ваярамі Егіпта і засцерагала іх.
Яна вытурыла здраднікаў з краіны і згуртавала няпэўных.
Яна замірыла Верхні Егіпет і выгнала мяцежнікаў.
Нароўні з сынам шанавалася ў часы XVIII дынастыі за актыўныя дзеянні па вызваленні Егіпта ад захопнікаў. Усхваляйце ўладарку нашай зямлі,
уладачыцу берагоў Хаўінебу (вострава ў Эгейскім моры).
Яе імя асвячае іншаземныя краіны, яна загадвае народамі.
Жонка цара, сястра ўладара дае жыццё, дабрабыт і здароўе!
Пахаванне
Ёсць два пахаванні Яххатэп, адно з іх магло належаць царыцы, другое — іншай егіпецкай арыстакратцы з тым жа імем (магчыма, жонцы Камоса).
Дра Абу эль-Нага
Некранутая магіла ў Дра Абу эль-Нага знойдзена Агюстам Марыетам ў 1859 годзе. Мумія ляжала ў пазалочаным саркафагу з прывазнога кедра (№ CG 28501, Каірскі музей) паблізу саркафага Камоса. Галава ў хвалістым парыку багіні Хатхор ўпрыгожана кобрай. Безнадзорную грабніцу неўзабаве спустошылі і золата трапіла да мясцовага начальніка, які на судне хацеў вывезці ўпрыгожанні з Егіпта, чаму перашкодзіў дырэктар Службы старажытнасцяў Агюст Марыет. Сярод рэчаў з грабніцы ёсць вялікі залаты посах, наручны бранзалет лучніка, наканечнік дзіды, трынаццаць баявых сякер з бронзы, золата і серабра. Лязо адной сякеры ўпрыгожвалі эгейскія матывы: грыф і сфінкс, які трымае галаву ворага. Эгейскія матывы былі і на кінжале: дзве бычыныя галавы і паляванне на льва. Самай вялікай знаходкай была узнагарода Залатыя мухі, гэтымі падвескамі ў выглядзе трох насякомых ўзнагароджвалі за вызначныя заслугі на полі бою.
Адсутнасць надпісаў «Маці фараона» і імя Секененра дало падставу лічыць гэтую грабніцу належалай  — жонцы Камоса. Знойдзеныя ваенныя рэгаліі могуць быць толькі ўспадкаванымі ад Камоса ўзнагародамі.
Раціцкі сельсавет
Ра́ціцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Рацічы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Галынкаўскі сельсавет у складзе Сапоцкінскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Галынка. З 20 верасня 1944 года ў Гродзенскай вобласці. 8 ліпеня 1950 года ў склад сельсавета са скасаванага Старабагатырскага сельсавета перададзена вёска Маркаўцы. З 10 сакавіка 1959 года ў Гродзенскім раёне. 1 верасня 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Багатырскага сельсавета, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Гіневічы, сельсавет перайменаваны ў Гіневіцкі сельсавет (пазней Гінавіцкі сельсавет). 1 жніўня 1966 года ў склад Сапоцкінскага пассавета перададзены населеныя пункты Баяры, Галынка, Маркаўцы, Перстунь, Пралейкі, з Навумавіцкага сельсавета ў склад сельсавета перададзены вёскі Валавічоўцы, Круляўшчына і Рацічы. 11 лютага 1972 года да сельсавета далучана частка скасаванага Навумавіцкага сельсавета з вёскамі Капланаўцы і Скрынікі. 15 ліпеня 1985 года цэнтр перанесены ў вёску Рацічы, сельсавет перайменаваны ў Раціцкі. 17 лістапада 1986 года ў склад сельсавета з адміністрацыйнага падпарадкавання Сапоцкінскага пассавета перададзены вёскі Баяры і Перстунь. 20 верасня 2002 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Падлабенскага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 16 населеных пунктаў: Баяры, Валавічоўцы, Гінавічы, Камісарава, Канюхі, Капланаўцы, Круляўшчына, Кулакоўшчына, Лабна-Агароднікі, Ліхасельцы, Навасёлкі, Перстунь, Польныя Багатыры, Рацічы, Сафіёва, Скрынікі.
Allium aroides
Allium aroides — від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны ў Туркменістане і Узбекістане.
Таксанамія
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да, пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род быў выдзелены ў асобнае сямейства  , аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Туркменістане і Узбекістане.
Наталля Герасімюк
Наталля Герасімюк (,, Беларусь) — беларуская.
Біяграфія
Вышэйшую адукацыю атрымала ў Беларусі, Брэсцкі педагагічны ўніверсітэт імя А. Пушкіна.
Журналістка Радыё Рацыя, аўтар перадачы «Культурнае бязмежжа…»
З 1993 года жыве ў Польшчы, Гайнаўка, мае двух дзяцей. Стварыла беларускую бібліятэку пры музеі Беларускай культуры ў Гайнаўцы.
Глазунова (Усходне-Казахстанская вобласць)
Глазунова — сяло ў Какпекцінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Марынагорскай сельскай акругі. Код КАТА — 635053405.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 51 чалавек (26 мужчын і 25 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 17 чалавек (9 мужчын і 8 жанчын).
Звярынка (Шумяцкі раён)
Звярынка (Зверинка) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Азёрнага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Звярынка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Кіракінка
Кіракінка (Кирякинка) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Азёрнага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Кіракінка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Ужэшч
Ужэшч (Wrzeszcz) — раён і гістарычная мясцовасць у Гданьску на паўночны захад ад цэнтра горада.
Гісторыя
Назва «Ужэшч» паходзіць ад старапольскіх слоў «Урэст» і «Ужост», якія ў сваю чаргу азначалі верас (раней на гэтай тэрыторыі быў лес з верасам). З дакумента князя Святаполка ІІ, выдадзенага 25 лістапада 1263 года, бачна, што першапачатковая назва — Урэшт. У 1404 годзе паселішча атрымала назву Лангфур — у той час тут мелі свае гаспадаркі нямецкія рыцары-крыжакі. «Лангфур» па-нямецку азначаў доўгую пад’язную дарогу.
Carabus hortensis
Carabus hortensis — від жукоў-жужаляў падсямейства Carabinae.
Апісанне
Даўжыня цела імага 22-30 мм.
Арэал
Распаўсюджаны ў Еўропе, Расіі і на Каўказе.
Стэп (значэнні)
Назву Стэп маюць:
Званочак рэпчаты
Званочак рэпчаты або Званочак рапунцэль (Campanula rapunculus) двухгадовая травяністая расліна сямейства, большай часткай з рэпападобна патоўшчаным коранем. У народзе расліна часта завецца проста «рапунцэль», але гэта назва належыць таксама і некаторым іншым відам.
Існуе таксама від.
Батанічнае апісанне
Кветкі бялёсыя, у доўгіх пэндзлях.
Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
Расце ў Еўропе і Перадкаўказзі па ўзлесках, лугах, краях палёў, ля дарог.
Гаспадарчае значэнне і ўжыванне
Карані яго выкарыстоўваюць у ежу падобна радысцы, маладое лісце — як салату.
Міралюбаўка (Усходне-Казахстанская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 739 чалавек (358 мужчын і 381 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 681 чалавек (330 мужчын і 351 жанчына).
Tethea or
Tethea or — від молей з сямейства. Ён быў упершыню апісаны і Іаганам Шыфермюлерам у 1775 годзе. Від можна знайсці ў Еўропе, Паўночнай і Усходняй Азіі і Японіі. Імага нагадвае.
Размах крылаў 38-43 мм. Імага лётае з красавіка па жнівень у залежнасці ад месца. Сілкуюцца лічынкі на вярбе і таполі, у асноўным асіне.
Крымкі (Шумяцкі раён)
Крымкі (Крымки) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Азёрнага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Крымкі абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Замак у Дыбаве
Замак у Дыбаве (Zamek Dybów) — рэшткі сярэднявечнага мураванага замка XV стагоддзя на тэрыторыі г. Торунь Куяўска-Паморскага ваяводства Польшчы.
Гісторыя
У 1656 годзе, падчас шведска-польскіх войнаў, замак быў спалены шведамі.
У XVIII стагоддзі замкам валодаў род Дэмбскіх, які пасля падзелаў Рэчы Паспалітай адкрылі там вінакурны завод.
Шадзібор Валімонтавіч
Шадзібор (Шэдзібор)-Мацей Валімонтавіч (згадв. ад 1418) — літоўскі баярын, сын Валімонта Бушкавіча. Намеснік ковенскі (1418), староста вількамірскі (1424—1425).
Біяграфія
З літоўскага баярскага роду, сын Валімонта Бушкавіча. Меў братоў Яўнута, Кезгайлу, Румбольда, Судзівоя і Гудыгерда.
У 1424—1426 гадах кіраваў працэдурай дэмаркацыі літоўска-лівонскай мяжы.
Як прыхільнік Свідрыгайлы, быў у 1432 г. у зняволенні ў Жыгімонта Кейстутавіча.
Вядомыя дзве пячаткі Шадзібора, абедзве з гербам «Задора». Надпіс на пячатцы з 1431 г. — «ПЕЧАТЬ ШЕДИБОРОВА ВОЛИМОНТОВИЧА», на пячатцы з 1432 г. — «ПЕЧАТЬ ШЕДИБОРОВА».
Наталля Віктараўна Стасюк
Наталля Віктараўна Стасюк (нар. 21 студзеня 1969, Капаткевічы, Гомельская вобласць) — савецкая і беларуская вяслярка, выступала за зборныя СССР, СНД і Рэспублікі Беларусь па акадэмічным веславанні ў канцы 1980-х — пачатку 2000-х гадоў. Бронзавы прызёр летніх Алімпійскіх гульняў у Атланце, уладальніца срэбранага і бронзавага медалёў чэмпіянатаў свету, шматразовая пераможца і прызёр этапаў Кубка свету, усесаюзных, рэспубліканскіх і моладзевых рэгат. На спаборніцтвах прадстаўляла Гомельскую вобласць, заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь.
Біяграфія
Нарадзілася 21 студзеня 1969 года ў г.п. Капаткевічы Гомельскай вобласці БССР. Скончыла Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны, дзе вучылася на факультэце фізічнай культуры.
Спартыўная кар’ера
Актыўна займацца акадэмічным веславаннем пачала ў раннім дзяцінстве, праходзіла падрыхтоўку ў гомельскай спецыялізаванай дзіцяча-юнацкай школе алімпійскага рэзерву № 4 і ў гомельскім дзяржаўным вучылішчы алімпійскага рэзерву.
Першага сур’ёзнага поспеху дабілася ў 1987 годзе, у заліку рулявых васьмёрак выйграла сярэбраны медаль на моладзевым чэмпіянаце свету ў Кёльне. На дарослым міжнародным узроўні дэбютавала ў сезоне 1991 года, калі ўвайшла ў асноўны склад савецкай нацыянальнай зборнай і пабывала на сусветным першынстве ў Вене, адкуль прывезла ўзнагароду срэбнага годнасці, выйграную ў распашных васьмёрках.
Пазней прайшла адбор у так званую Аб’яднаную каманду, сабраную з спартоўцаў былых савецкіх рэспублік для ўдзелу ў летніх Алімпійскіх гульнях 1992 г. у Барселоне. У складзе васьмімесны экіпажа здолела выйсці ў фінал, аднак, у вырашальным заездзе фінішавала толькі чацвёртай, крыху не дацягнуўшы да прызавых пазіцый.
Пасля распаду Савецкага Саюза працягнула выступаць за зборную Беларусі. Так, у 1993 годзе адправілася з камандай на чэмпіянат свету ў чэшскі горад Рачыцэ, дзе заняла пятае месца ў рулявых васьмёрках і сёмае ў бязрульных чацвёрках.
На розных этапах Кубкаў свету 1997 года, 1998 і 1999 гадоў Стасюк неаднаразова станавілася пераможцай і прызёрам. На чэмпіянаце свету ў французскай Савоі ў парных чацвёрках прыйшла да фінішу пятай, на наступным сусветным першынстве, якое прайшло ў Кёльне , у той жа дысцыпліне была восьмай, гэтак жа выступіла і на першынстве свету ў канадскім Сэнт-Катаринсе. У 2000 годзе на этапе Кубка свету ў Мюнхене выйграла ў парных чацвёрках бронзу, аднак, неўзабаве рашэннем Міжнароднай федэрацыі вяслярнага спорту была пажыццёва дыскваліфікавана за ўжыванне допінгу: падчас трэніровачных збораў у Брэсце ў яе крыві выявілі сляды анаболікаў метылтэстастэрона.
На гэтым яе кар’ера прафесійнай спартсменкі фактычна скончылася.
Пружынішчы
Пружы́нішчы (, Пружинищи) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Любанскага сельсавета.
Размяшчэнне
У 26 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 250 км ад Гомелю, 30 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.
Інфармацыя
Планіроўка складаецца з прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой на ўсходзе далучаецца кароткая вуліца, блізкая да мерыдыянальнай арыентацыі. Асобна на ўсходзе размяшчаецца кароткая шыротная вуліца. Забудова пераважна двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу. У складзе сельскагаспадарчага ААТ «Бумажкова-Агра» (цэнтр — Любань), малочнатаварная ферма. Клуб, бібліятэка, крама.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя, калі ўваходзіла ў маёнтак Дуброва. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У XIX стагоддзі ў складзе падухоўнага маёнтка Дуброва. У 1879 годзе ў ліку паселішчаў Дуброўскага царкоўнага прыходу. На 1897 год у Чэрнінскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні. У 1907 годзе ў наёмнай хаце адкрыта школа.
Напачатку 1930-х гадоў арганізаваны калгасы «2-я пяцігодка» і «Чырвоны ўсход», працавалі 2 вятракі. Падчас Вялікай Айчыннай вайны партызаны разграмілі нямецкі апорны пункт, створаны ў вёсцы. У красавіку 1942 года карнікі цалкам спалілі вёску і забілі 111 жыхароў. Пры вызваленні вёскі вызначыліся радавы С. Дз. Роман (закрыў сваім целам амбразуру дзота), гвардыі лейтэнант Д. М. Ахмедаў, лейтэнант Г. Д. Лапацін, камандзіры аддзяленняў В. М. Літвінаў і І. Т. Малка. Усім ім прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. 57 жыхароў загінулі на фронце.
Судзівой Валімонтавіч
Судзівой Валімонтавіч, Сандзівой (згадв. ад 1431) — літоўскі баярын, сын Валімонта Бушкавіча. Пісаўся, як і іншыя Валімонтавічы, «з Дзевалтава». Намеснік смаленскі (у невядомы дакладна час паміж 1441 і 1448), намеснік ковенскі (1450—1451), кашталян віленскі (1451 — не пазней 1458). Меў сына Станку Судзівоевіча
Вядомая пячатка Судзівоя з 1434 году, з гербам «Задора» і надпісам «† s: sudiwoionis: de daviltov».
Маёнткі Судзівоя і яго сына Станькі складаліся, апрача часткі Дзяволтвы, з Цітвы, Шацка, Пярэжыра і, напэўна, Станькава (у Менскім павеце). Пасля смерці Станькі гэтыя маёнткі перайшлі да іншых родаў.
Курцава (Шумяцкі раён)
Курцава (Курцево) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Азёрнага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Курцава абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.