cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дагавор аб ліквідацыі ракет сярэдняй і меншай далёкасці
Да падпісання Дагавора ў ЗША балістычныя ракеты класіфікаваліся на міжкантынентальныя (звыш 5000 км), сярэдняй (ад 500 да 5000 км) і малой (ад 150 да 500 км) далёкасці. У СССР да сярэдзіны 1980-х былі яшчэ аператыўна-тактычныя ракеты (ад 1 да 500 кіламетраў). У ЗША тактычныя (аператыўна-тактычныя) ракеты мелі далёкасць палёту ад 1 да 150 кіламетраў. У 1987 годзе, з падпісаннем Дагавора, была канчаткова ўстаноўлена новая класіфікацыя.
Згодна з арт. 3 Дагавора, знішчэнню падлягалі:
Да чэрвеня 1991 года дагавор быў выкананы: СССР знішчыў 1846 ракетных комплексаў (з іх каля паловы — ракеты, якія не знаходзіліся на баявым дзяжурстве); ЗША — 846 комплексаў.
У 2018 годзе Дональд Трамп заявіў, што Расія парушае ДРСМД і абвясціў аб выхадзе яго краіны з гэтага дагавора. 1 лютага 2019 года Дзяржсакратар ЗША Майк Пампеа абвясціў, што Злучаныя Штаты з 2 лютага пачнуць працэс дэнансацыі Дагавора аб ліквідацыі ракет сярэдняй і меншай далёкасці. 2 жніўня ён канчаткова спыніў сваё дзеянне.
Міхаіл Фёдаравіч Халуёў
Міхаіл Фёдаравіч Халуёў (, пас. Леў Талстой, РСФСР —, ) — расійскі мастак, партрэтыст.
Біяграфія
Нарадзіўся 2 красавіка 1923 года ў пасёлку Леў Талстой (цяпер — Ліпецкая вобласць Расіі).
З 1947 па 1952 гг. вучыўся ў Разанскім мастацкім вучылішчы; з 1952 па 1958 гг. навучаўся ў Інстытуце імя І. Я. Рэпіна АМ СССР.
З 1958 па 1960 гады выкладаў у Горкаўскім мастацкім вучылішчы.
Член Саюза мастакоў Расіі з 1960 года. Заслужаны мастак РСФСР (1970). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РСФСР. Жывапісец, працаваў у галіне жанравай карціны, партрэта.
З 1958 года — пастаянны ўдзельнік абласных выставак. Экспанент занальных («Вялікая Волга», 1964 г., 1967 г., 1970 г., 1974 1979, 1985 гады), рэспубліканскіх (Масква, 1960, 1965, 1970, 1975 года), усесаюзнай (Масква, 1970 г.) мастацкіх выставак.
Старшыня праўлення Горкаўскай арганізацыі СХ РСФСР (1967—1970 гг.).
Выкладаў у Горкаўскім мастацкім вучылішчы (1958—1960 гг.).
Памёр 5 мая 1990 года ў г. Горкі.
Сідзі-Бу-Зід (вілает)
Сідзі-Бу-Зід (ولاية سيدي بوزيد‎) — адзін з дваццаці чатырох вілаетаў Туніса. Размешчаны ў цэнтральным Тунісе. Плошча 6994 км². Насельніцтва 396 тыс. чалавек (2004).
Адміністрацыйны цэнтр — Сідзі-Бу-Зід.
Кацельня Падгародская
Каце́льня Падгаро́дская (, Котельня Подгородская) — былая вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Гершонскага сельсавета. З 1968 года ў складзе Брэста.
Гісторыя
У пачатку XX стагоддзя вёска ў Камянец-Жыравецкай воласці Брэсцкага павета. У 1940—1968 гадах у складзе Гершонскага сельсавета Брэсцкага раёна. У 1968 годзе ўвайшла ў склад Брэста. З 1978 года ў Маскоўскім раёне горада.
Забудова
Галоўная вуліца Прыбужская.
Юркі Катайнен
Юркі Тапані Катайнен (Jyrki Tapani Katainen, нар., Сійлін'ярві, Паўночнае Сава) — прэм’ер-міністр Фінляндыі (абраны 22 чэрвеня 2011 г), старшыня партыі Нацыянальная кааліцыя (Кокаамус), дэпутат парламента з 24 сакавіка 1999 г.
Асіпаўшчына (прыпыначны пункт)
Асі́паўшчына (, Осиповщина)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Размешчаны за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Асіпаўшчына; на лініі Інстытут Культуры — Баранавічы-Палескія, паміж прыпыначным пунктам Сінява і прыпыначным пунктам Варацішча.
Манета
Мане́та (moneta) — грашовы металічны (шкляны, парцаланавы, кардонны ці інш.) знак дыскападобнай формы з нанесенымі на ім клеймамі — штэмпелямі. Большасць манет б'ецца з двух бакоў. Адпаведна кожны бок мае сваю назву — аверс і рэверс. Бакавое поле манеты называецца — рантам. Вырабляецца на адмысловым прадпрыемстве — манетны двор.
Асноўнымі металамі манеты з'яўляюцца: золата, срэбра, білон, медзь, бронза, нікель, алюміній, жалеза. Сучасныя манеты выбіваюцца са сплаваў. Кожная манета мае сваю вартасць — намінал. У старыя часы, намінал раўняўся вазе і вартасці каштоўнагам металу.
Назва традыцыйна звязаная з эпітэтам рымскай багіні Юноны Манеты (Yuno Moneta) ад лацінскага moneo — раіць, уладжваць. Згодна падання Юнона дала рымлянам грошы на вайну з эпірскім царом Пірам і дапамагла перамагчы. У 275 годзе да н. э. Пір быў канчаткова пераможаны. У гонар Юноны, у яе храм была перанесены манетны двор.
Спасылкі
Munt
Куслін (гміна)
Ку́слін (Kuślin) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Новатамыскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Кусліне. Плошча гміны складае 106,31 км². Станам на 2004 год у гміне Куслін пражывалі 5579 чалавек, шчыльнасць — 52,5 чал./км².
Варапаі
Варапа́і (, Воропаи) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Літвенскага сельсавета.
Мыхайліўска плошча (Кіеў)
Мыхайліўска плошча (Миха́йлівська пло́ща) — плошча ў Шаўчэнкаўскім раёне горада Кіева, у гістарычнай мясцовасці старога Кіева.
Тэрэклі-Мектэб
Тэрэклі-Мектэб — сяло ў Дагестане. Адміністрацыйны цэнтр Нагайскага раёна. Утварае сельскае паселішча сяло Тэрэклі-Мектэб як адзіны населены пункт у яго складзе. Сяло размешчана ў цэнтральнай частцы Нагайскага стэпу, на паўночным захадзе Дагестана. За 75 км ад Кізляра.
IC 1609
IC 1609 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Фенікс.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Арменія на Алімпійскіх гульнях
Нацыянальны алімпійскі камітэт Арменіі заснаваны ў 1990 годзе, а прызнаны Міжнародным алімпійскім камітэтам у 1993 годзе.
Усяго, за час выступу ў якасці незалежнай каманды, спарсмены Арменіі заваявалі 16 алімпійскіх медалёў, з якіх 2 залатыя, 5 срэбных і астатнія бронзавыя. Лепшыя вынікі паказалі армянскія барцы. Усе медалі былі атрыманы на летніх Алімпіядах.
Ісак Дыгнус Франсен ван дэ Пютэ
Ісак Дыгнус Франсен ван дэ Пютэ (Isaäc Dignus Fransen van de Putte; 22 сакавіка 1822, Гус, Нідэрланды — 3 сакавіка 1902, Гаага, Нідэрланды) — нідэрландскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Прэм’ер-міністр Нідэрландаў.
Залессе
Назву Залессе маюць:
Крушына (Брэст)
Крушына (, Крушина) — былая вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Трышынскага сельсавета. З 1968 года ў складзе Брэста.
Гісторыя
У 1940—1968 гадах у Трышынскім сельсавеце Брэсцкага раёна. У 1968 годзе ўвайшла ў склад Брэста. З 1978 года ў Маскоўскім раёне горада.
Планіроўка
Галоўная вуліца Крушынская.
Бубноўскі
Бубноўскі — прозвішча.
Скальбмеж
Скальбмеж (Skalbmierz) — горад у Польшчы, размешчаны за 260 км на поўдзень ад Варшавы і за 45 км на паўночны ўсход ад Кракава. Уваходзіць у склад Казімежскага павета Свентакшыскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Скальбмеж. Плошча 7,13 км². Насельніцтва 1,3 тыс. чалавек.
Манетны двор
Манетны двор – прадпрыемства па вырабу манет, ордэнаў, медалёў, штэмпеляў, жэтонаў, значкаў і іншых металічных адзнакаў. Манетныя двары маглі належыць дзяржаве, але маглі быць і прыватнымі, часовымі ці пастаяннымі.
Першыя вядомыя на сёння мынцы паўсталі ў 7 да н.э. ў Малой Азіі
Манетныя двары ВКЛ
Для ВКЛ манэты выбіваліся на Віленскі манетны двор. З 1665 па 1666 гады біццё барацінак было наладжана ў Брэсце. У той самы час для патрэб ВКЛ літоўскія барацінкі выбіваліся ў Аліве, Коўна і Мальбарку.
Ансельм Гаэтан Дэмарэ
Ансельм Гаэтан Дэмарэ (Anselme Gaëtan Desmarest; 6 сакавіка 1784, Парыж — 4 чэрвеня 1838, Альфор) — французскі заолаг і пісьменнік.
Сын вядомага французскага фізіка і геолага Нікаля Дэмарэ і бацька французскага заолага і энтамолага. Вывучаў заалогію ў дзяржаўнай ветэрынарнай школе ў горадзе Мезон-Альфор. Апісаў шматлікія віды жывёл, сярод якіх, ,.
Землетрасенне
Землетрасенне, землятрус — падземныя штуршкі і ваганні зямной паверхні, якія ўзнікаюць у выніку раптоўных, амаль імгненных разрываў і змяшчэнняў мас горных пародаў у зямной кары і ў верхняй частцы мантыі Зямлі.
Месца ўзнікнення штуршкоў, ачаг землетрасення, звычайна знаходзіцца на глыбіні ад 5—10 да 500—600 км. Энергія землетрасення вызначаецца ў магнітудах. Уздзеянне на зямную паверхню, сіла землетрасення, вызначаецца ў балах.
На зямной паверхні землетрасенні распаўсюджаныя нераўнамерна, і часцей за ўсё назіраюцца ў глыбакаводных жолабах, на ціхаакіянскіх астравах і ўзбярэжжы, у Альпійска-Гімалайскім горным поясе Еўразіі, у месцах глыбокіх упадзін сушы (возера Байкал, вобласць Усходне-Афрыканскіх азёраў).
Назіранні за землетрасеннямі вядуць сейсмічныя станцыі, вывучаюцца землетрасенні ў сейсмалогіі.
Працэсы, якія адбываюцца пры моцных землятрусах
Землятрус пачынаецца з разрыву і перамяшчэння горных парод у глыбіні Зямлі. Гэта месца называецца агменем землятрусу або гипоцентр ым. Глыбіня яго звычайна бывае не больш за 100 км, але часам даходзіць і да 700 км. Па глыбіні ачага адрозніваюць нармальныя (70-80 км), прамежкавыя (80-300 км) і глыбокія землятрусу (больш за 300 км).
Некаторыя вядомыя і значымыя ў гісторыі чалавецтва землетрасенні: землетрасенне ў Малой Азіі, 1201, землетрасенне ў Кітаі, 1556, землетрасенне ў Далмацыі, 1667, Лісабонскае землетрасенне, 1755, землетрасенне ў Японіі, 1923, землетрасенне ў Чылі, 1960, землетрасенне ў Перу, 1970, Таньшанскае землетрасенне, 1976, землетрасенне каля Суматры, 2004, землетрасенне ў Японіі, 2011.
Юліус ван Зёйлен ван Неевелт
Юліус Філіп Якаб Адрыян ван Зёйлен ван Неевелт (Julius Philip Jacob Adriaan van Zuylen van Nijevelt; 19 жніўня 1819, Дамельданге, Люксембург — 1 ліпеня 1894, Гаага, Нідэрланды) — нідэрландскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Прэм’ер-міністр Нідэрландаў.
Гіём Дамбэ
Гіём Дамбэ (фр. Guillaume Dombet; вядомы з дакументаў з 1414 па 1461 год) — французскі мастак і вітражыст.
Біяграфія
Гіём Домбэ па ўсёй верагоднасці нарадзіўся ў горадзе Кузеры, Бургундыя, але працаваў пераважна ў правансальскіх гарадах — Авіньёне, Арле, і Экс-ан-Правансе.
Акрамя вітража ў царкве Сен-Савер не захавалася ніводнага дакладна ўстаноўленага твора гэтага мастака.
Першы архіўны дакумент, у якім згадваецца імя Дамбэ, датаваны 1414 годам, і паведамляе, што Гіёму было даручана выкананне вітражоў для папскага палаца ў Авіньёне. З дакументаў вядома, што ў Гіёма Дамбэ была паспяховая майстэрня, у якой працавалі трое яго сыноў — Обры, Жан і Жак, а таксама зяць — мастак з Турнэ Арноле дэ Кац (вядомы па дакументах у 1430—1434 гадах), які ажаніўся з дачкой Гіёма — Пейранет, і ў 1430 годзе падпісаў кантракт з яго майстэрняй на тры гады.
Майстэрня Дамбэ атрымлівала самыя прэстыжныя замовы, яна выконвала работы па вырабе і ўстаноўцы вітражоў у папскім палацы ў Авіньёне (1414 год), у Саборы Экса (1415, 1444, 1449 гады), у сінагозе Экса (1418 год), у храме Св. Марты ў Тарасконе (1432 год) і ў капэле Св. Пятра Люксембургскага ў Авіньёне (1448 год). Сучасныя даследчыкі лічаць, што з пяці створаных Дамбэ вітражоў капэлы Св. Мітра ў саборы Сен-Савер у Экс-ан-Правансе да нашых дзён дайшлі толькі выявы Св. Мітра, св. Блёза і святога біскупа. У іх відаць уплыў як бургундскага, так і правансальскага і нідэрландскага мастацтва.
Нараўне з вітражамі майстэрня Дамбэ распісала мноства алтароў.
Сільяна (вілает)
Сільяна (ولاية سليانة‎) — адзін з дваццаці чатырох вілаетаў Туніса. Размешчаны ў паўночнай частцы краіны. Плошча 4 631 км². Насельніцтва 234 тыс. чалавек (2004).
Латыгава (Сенненскі раён)
Латы́гава (, Латыгово) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.
Ісаў дэ Буандэльмонці
Ісаў дэ Буандэльмонці (Ησαύ Μπουοντελμόντι; ) — кіраўнік Эпірскага царства з 1385 па 1411 гады.
Паходжанне
Ісаў быў сынам фларэнційскага арыстакрата Манентэ Буандэльмонці і Лапы Акцыяёлі, сястры валадара Карынфа Нікало Акцыяёлі.
Здабыццё ўлады
Ісаў у пошуках поспеху прыбыў у Грэцыю да свайго дзядзькі, але ў 1379 годзе ў бітве ён быў палонены валадаром Эпіра Фамой Пралюбавічам. Правёушы некалькі гадоў у палоне, Буандэльмонці атрымаў у спадчыну яго царства, ажаніўшыся ў лютым 1385 года з удавой цара — Марыяй Ангелінай Дукіняй Палеалог.
Цар эпірскі
Ісаў адмовіўся ад тыранічнай палітыкі свайго папярэдніка, паменшыўшы падаткі і аднавіўшы на пасадзе архіепіскапа Яніны Матфея. Таксама ён спрабаваў ужыцца з албанскімі кланамі і Візантыйскай імперыяй, якая ў 1386 годзе даравала яму тытул дэспата. Такім чынам, кіраўнік незалежнай дзяржавы змог умацаваць свае пазіцыі.
Але дамовіцца з албанцамі было значна цяжэй. У 1385 годзе дэспат Арты Гін Буа Шпата накіраваўся да Яніны, але дэ Буандэльмонці змог арганізаваць эфектыўную абарону. Пасля гэтага цару прыйшлося шукаць падтрымку ў Асманскай імперыі, і ў 1386 годзе ён прынёс амаж султану Мураду I. Але сітуацыя працягвала заставацца нестабільнай і пасля гэтага саюза, калі ў 1389 годзе ў бітве на Косавым поле султан быў забіты. Яніна зноў апынулася пад пагрозай, ад якой горад выратавалі ўменні Ісава і турэцкая дапамога.
Вярнуўшыся ў горад праз 14 месяцаў (1389—1390 год) знаходжання пры турэцкім двары, Ісаў атрымаў падтрымку ад асманскага палкаводца Эўрэноса і змог разбіць албанцаў. Наступныя 4 гады былі азмрочаны толькі канфліктам з Венецыяй з-за спрэчнага порта. У снежні 1394 года памерла Марыя, і за гэтым рушыла ўслед вайна з Іаанам. У студзені 1396 года цар ажаніўся з дачкой Шпаты Ірынай, што было адной з умоў мірнага дагавора. Больш не маючы патрэбу ў дапамозе туркаў, Ісаў стаў іх праціўнікам. Ён змог перамагчы іх у некалькіх сутычках, чым яшчэ больш умацаваў сваю ўладу.
У 1399 годзе Ісаў заручыўся падтрымкай албанскіх кланаў і выступіў у паход супраць брата ўласнай жонкі і кіраўніка Гіракастра Іаана Зенебішы. Але ён быў палонены, і большая частка яго ўладанняў дасталася Зенебішы. Але суседнія магнаты змаглі вызваліць цара, а таксама забяспечыць дапамогу Венецыі. У 1400 годзе Ісаў вярнуўся ў Яніну, дзе і памёр 6 лютага 1411 года.
Сям’я
Ад першых двух шлюбаў — з Марыяй Ангелінай Дукіняй Палеалог і Ірынай Буа Шпатай Ісаў не меў спадчыннікаў. Толькі ад трэцяга шлюбу з Еўдакіяй Балшыч у яго было трое дзяцей, уключаючы:
Кузня Раціборска (гміна)
Ку́зня Рацібо́рска (Kuźnia Raciborska) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Рацібожскага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Кузні Раціборскай. Плошча гміны складае 126,84 км². Станам на 2011 год у гміне Кузня Рацібожска пражывалі 12 081 чалавек, шчыльнасць — 96,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 6 салецтваў.
Васілеўшчына (Стаўбцоўскі раён)
Васіле́ўшчына (, Василевщина) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Літвенскага сельсавета.
IC 1610
IC 1610 — галактыка тыпу S0-a (спіральная галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Джоні Ходжэс
Джон Карнеліус «Джоні» Ходжэс (англ.: John Cornelius «Johnny» Hodges;, Кембрыдж, штат Масачусетс — , Нью-Ёрк) — выбітны амерыканскі альт-саксафаніст, майстар свінга, яскравы меладыст. Згуляў важную ролю ў станаўленні знакамітага аркестра Дзюка Элінгтана і аказаў значны ўплыў на шматлікіх музыкантаў джаза.
Альфрэд Льюіс Кробер
А́льфрэд Лью́іс Кро́бер (Alfred Louis Kroeber,  — гг.) — амерыканскі антраполаг і пісьменнік, даследчык культуры індзейцаў. Бацька амерыканскай пісьменніцы Урсулы Ле Гуін.
Біяграфія
А. Л. Кробер нарадзіўся на ўсходзе ЗША ў сям'і нямецкіх эмігрантаў. Выхоўваўся ў Нью-Ёрку.
У 1892 - 1897 гг. вывучаў англійскую і класічныя мовы ў Калумбійскім універсітэце. У 1901 г. пад кіраўніцтвам Ф. Боаса абараніў доктарскую дысертацыю, прысвечаную этнаграфіі арапаха. Цікавіўся псіхааналізам. У 1918 г. атрымаў права займацца псіхааналітычнай тэрапіяй.
Большую частку жыцця працаваў у Каліфарнійскім ўніверсітэце ў Берклі, дзе стварыў і ўзначальваў музей антрапалогіі. У 1917 - 1918 гг. узначальваў Амерыканскую антрапалагічную асацыяцыю.
Быў двойчы жанаты, выхоўваў 2 прыёмных і 2 сваіх дзяцей. Дачка Урсула Кробер Ле Гуін стала знакамітай пісьменніцай-фантасткай.
Памёр 5 лістапада 1960 г. у Парыжы.
Навуковыя погляды
Займаўся археалагічнымі раскопкамі ў Мексіцы і Перу, сцвярджаў прамую сувязь паміж археалагічнай і этнічнай культурамі. Зрабіў значны ўнёсак у класіфікацыю індзейскіх моў захаду ЗША.
Як эксперт аказваў дапамогу ў усталяванні правоў індзейцаў Каліфорніі. Апрацоўваў і публікаваў індзейскі фальклор.
Публікацыі
Аўтар каля 500 публікацый. Найбольш важныя:
Сесар Дамела
Казар Дамела Ньівенхёйс, вядомы таксама як Сесар Дамела (нідэрл. César Domela Nieuwenhuis;, , Нідэрланды — , , Францыя) — нідэрландскі мастак, графік, фатограф.
Біяграфія
Сын Фердынанда Дамелы Ньівенхёйса, вядомага дзеяча нідэрландскага рабочага руху.
Мастак-самавучка. У 1919—1923 жыў у Асконе (Швейцарыя). Не маючы фармальнай, мастацкай адукацыі, раннія працы — пейзажы і нацюрморты, напісаныя з натуры, выкананы ім у вельмі стылізаванай манеры, зведзены да геаметрычных формаў. Пісаў пад уплывам, у вялікай ступені, кубізму.
У 1923 годзе, пасля знаходжання ў Парыжы, працаваў у Асконе і Берне, дзе стварыў свае першыя абстрактныя кампазіцыі. Развіваючы канструктывісцкі стыль, у 1923 г. пераехаў у Берлін, дзе зблізіўся з членамі ўплывовай «Лістападаўскай групы» і прыняў удзел у берлінскай выставе.
У 1924 годзе ён стаў самым маладым членам таварыства мастакоў «Стыль», цесна супрацоўнічаў са знакамітым Тэа ван Дусбургам і Пітам Мандрыянам. Праца з імі абумовіла зварот мастака да неапластычных кампазіцый, якія ён выставіў у тым жа годзе на першай персанальнай выставе ў Гаазе ў галерэі Андрэцх. Затым Дамела вярнуўся ў Берлін, дзе стварыў свае першыя трохмерныя карціны-рэльефы, якія, застаючыся неапластычнымі, паступова вызваляюцца ад строгага геаметрызму Мандрыяна. У Парыжы, куды ён прыехаў у 1933 годзе, Дамела выканаў вялікую серыю паліхромных рэльефаў, спачатку канструктывісцкіх, а потым мякчэйшых, у якія ён уводзіць самыя розныя матэрыялы: дрэва, медзь, сталь, а таксама фотамантажы і выразкі газетных аб’яў і, асабліва, пластык. Яго рэльефы на працягу некалькіх гадоў суправаджаліся варыяцыямі ў гуашы, тэмай якіх стала каларыстычная сімволіка.
У 1934 годзе ім была адкрыта студыя шаўкаграфіі для гравюр. У 1936 годзе Дамела прыняў удзел у выставе кубізму і абстрактнага мастацтва ў Музеі сучаснага мастацтва ў Нью-Ёрку.
Вялікія рэтраспектыўныя выставы работ Дамелы прайшлі ў 1972 у Кунстферайне ў Дзюсельдорфе і ў 1987 у Музеі сучаснага мастацтва горада Парыжа.
Графіт
Графі́т — мінерал, які належыць да самародных элементаў. Найбольш пашыраная і ўстойлівая ў зямной кары мадыфікацыя вугляроду.
Графіту характэрна слаістая структура, афарбоўка цёмна-шэрая да чорнай, металічны бляск. Цвёрдасць 1—2, шчыльнасць 2,2 г/см³. Тэмпература плаўлення 3800—3600 °C. Тлусты навобмацак. Вогнетрывалы, электраправодны, хімічна ўстойлівы. Акісляецца толькі пры вялікіх тэмпературах. Валодае невялікім каэфіцыентам трэння. Пад уздзеяннем нейтроннага выпраменьвання павялічваецца цвёрдасць, электрычнае супраціўленне, модуль пругкасці графіту, а яго цеплаправоднасць змяншаецца.
Карысны выкапень. Трапляецца ў магматычных і метамарфічных пародах. Графіт атрымліваюць таксама штучным шляхам — награваннем антрацыту без доступу паветра.
Радовішчы графіту маюць Расія, Украіна, ЗША і інш. На Беларусі вядомы рудапраяўленні графіту ў крышталічным падмурку.
Выкарыстанне
Графіт выкарыстоўваецца ў ліцейнай справе, ядзернай тэхніцы, пры вытворчасці электродаў, алоўкаў, шчолачных акумулятараў, элементаў сілкавання. Штучны графіт выкарыстоўваецца ў якасці пакрыцця соплаў ракетных рухавікоў і камер спальвання, асобных дэталей ракет.
Вуліца Астроўскага (Брэст)
Вуліца Астроўскага (улица Островского) — вуліца ў Ленінскім раёне Брэста, у гістарычным цэнтры горада.
Размяшчэнне
Арыентавана з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Размешчана паміж вуліцай Дзяржынскага і праспектам Машэрава, да якога паралельна. Пачынаецца ад вуліцы 17 верасня і завяршаецца каля пешаходнай часткі вуліцы Савецкай. Даўжыня вуліцы складае каля 160 м.
Эспарцэт пясчаны
Эспарцэт пясчаны (Onobrychis arenaria) — травяністая расліна сямейства бабовых.
Пашырэнне
Еўразійскі лесастэпавы рэліктавы від. Пашырэнне: Сярэдняя Еўропа, Каўказ, Міжземнамор’е, Малая і Сярэдняя Азія, Сібір; у Беларусі знаходзіцца ў асобных лакалітэтах на паўночнай мяжы арэала. Месцы росту: астэпаваныя схілы, пясчаныя абочыны дарог, высечкі і ўзлескі ў сасняках, адкрытыя або слаба аблесеныя ўзгоркі.
Асаблівасці біялогіі
Цвіце ў чэрвені-ліпені, пладаносіць у ліпені-жніўні. Размнажэнне насеннае.
Выкарыстанне
Каштоўная кармавая і дэкаратыўная расліна.
Косава і еўра
Перад тым як Рэспубліка Косава абвясціла сваю незалежнасць у 2008 годзе, рэспубліка ў аднабаковым парадку прыняла еўра ў якасці сваёй валюты ў 2002 годзе, калі на тэрыторыі Косава дзейнічала часовая грамадзянская адміністрацыя Арганізацыі Аб’яднаных Нацый; пры гэтым Косава не з’яўляецца афіцыйным членам еўразоны.
Увядзенне нямецкай маркі
Разам з дынарам шырока выкарыстоўваліся іншыя валюты, асабліва нямецкая марка. У верасні 1999 года часовая адміністрацыя ААН выпрацавала пастанову, якая рэгулюе выкарыстанне іншых валют; гэты акт замацаваў статус-кво. Югаслаўскі дынар ніколі афіцыйна не выходзіў са звароту, але яго выкарыстанне «не заахвочвалася». Таксама працягвалася выкарыстанне іншых валют, у асноўным даляра ЗША. Нямецкі федэральны банк не быў загадзя апавешчаны аб дадзенай сітуацыі і не адправіў у Косава дадатковыя манеты і банкноты для замены. Але паколькі ніякіх абмежаванняў на ўвоз і вываз нямецкіх марак не было, то шмат касавараў, якія працавалі за мяжой, адпраўлялі грошы дадому, што забяспечвала папаўненне грашовай масы ў Косаве.
Югаслаўскі (і, пазней, сербскі) дынар працягваў шырока выкарыстоўвацца ў паўночных раёнах і іншых сербскіх анклавах па ўсім Косаве.
Пераход да еўра
Як і Германія, Рэспубліка Косава перайшла на еўра 1 студзеня 2002 года. Нямецкая марка заставалася законным аплатным сродкам у Косаве да 9 сакавіка 2002 года.
Пераход на еўра быў дасягнуты ў супрацоўніцтве з Еўрапейскім цэнтральным банкам і некалькімі нацыянальнымі банкамі ў еўразоне. Да снежня 2001 года каля 100 мільёнаў еўра наяўнымі былі адпраўленыя ва Ўпраўленне па банкаўскай справе і плацяжах у Косаве. У самым Косаве выпуск валюты не ажыццяўляецца.
Сяброўства ў ЕС
Косава з’яўляецца патэнцыйным кандыдатам на ўступленне ў Еўрапейскі саюз. Еўрапейская камісія і ЕЦБ выказалі сваю незадаволенасць тым, што некаторыя краіны ў аднабаковым парадку перайшлі на еўра, і застаецца незразумелым, ці зможа Косава далучыцца да ЕС, выкарыстоўваючы еўра. Чакаецца, што гэтае пытанне будзе вырашана ў ходзе працэсу перамоваў аб далучэнні. Дыпламаты выказалі здагадку, што краіны не будуць прымушаныя да вываду еўра са звароту.
Усухчай
Усухчай (УсугъвацI, Усухча́й) — сяло ў Дагестане, адміністрацыйны цэнтр Дакузпарынскага раёна. Утварае сельскае паселішча сяло Усухчай як адзіны населены пункт у яго складзе. Сяло знаходзіцца ў маляўнічай даліне ракі Самур, на правым яе беразе. У сяле функцыянуюць раённая бальніца, сярэдняя школа, клуб, бібліятэка, вузел сувязі, паштовае аддзяленне, крамы, аптэка.
Урсула Кробер Ле Гуін
Урсула Кробер Ле Гуін (Ursula Kroeber Le Guin; 21 кастрычніка 1929, Берклі — 22 студзеня 2018, Портленд) — выбітная амерыканская пісьменніца-фантастка. Працавала ў жанрах навуковая фантастыка і фэнтэзі.
Бабруйск—Дакар
«Бабруйск—Дакар» (Бобруйск—Дакар) — беларускі мастацкі фільм, зняты у 2014 годзе.
Сюжэт
Сяргей — просты хлопец з Бабруйска, аматар футбола, рыбалкі і адпачынку з сябрамі. Юля — круты хакер з Масквы. Аднойчы яна ўрываецца ў яго мернае існаванне і ставіць усё з ног на галаву. Наперадзе іх чакаюць небяспечныя прыгоды і сапраўдныя выпрабаванні, якія крута зменяць жыццё.
IC 1611
IC 1611 — галактыка тыпу OCL (розпилене скупчення) у сузор’і Тукан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Пітэр Філіп ван Босэ
Пітэр Філіп ван Босэ (Pieter Philip van Bosse; 16 снежня 1809, Амстэрдам, Нідэрланды — 21 лютага 1879, Гаага, Нідэрланды) — нідэрландскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Прэм’ер-міністр Нідэрландаў.
Балхаш-Алакольская катлавіна
Балхаш-Алакольская катлавіна — плоская замкнёная ўпадзіна на ўсходзе Казахстана.
Даўжыня больш за 700 км, вышыня ад 342 (узровень возера Балхаш) да 600 м над узроўнем мора. Утварылася ў выніку прагіну, яхі запоўнены рачнымі пясчанымі адкладамі. Уключае на захадзе возера Балхаш, на ўсходзе азёры Сасыкколь і Алаколь, на поўдні пясчаныя масівы Таўкум, Муюнкум і інш. Ападкаў 135—200 мм за год. Пануюць пустынныя і паўпустынныя ландшафты. Перавеяныя пяскі ўтвараюць грады (вышыня да 30 м), паўзарослыя саксаулам, джузгунам, палыном, салянкамі.
Мартулі
Мартулі́ (, Мартули) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Дунілавіцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 37 км на ўсход ад Паставаў, за 10 км на паўднёвы ўсход ад Дунілавіч.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Струцкага сельсавета, да 21 чэрвеня 2023 года — у склад Валкоўскага сельсавета.
Этымалогія назвы
Назва паходзіць ад прозвішча Мартуль, якое ўтварылася ад кананічнага хрысціянскага імя Марцін (Мартын).
Даменікіна
Даменікіна (іт. Domenichino, сапраўднае імя Даменіка Дзамп’еры (іт. Domenico Zampieri);,  — , ) — італьянскі мастак балонскай школы, настаўнік Пусэна і Ларэна, папярэднік класіцызму.
Біяграфія
Сын чаравічніка. Вучыўся ў Дзяніса Калверта, працаваў у братоў Карачы, у 1601 годзе перабраўся ў Рым. Распісваў палацца Фарнезэ, пісаў фрэскі ў царкве Сант-Анофрыа. Працаваў разам з Гвіда Рэні ў царкве Святога Рыгора Вялікага. Убачыўшы там яго фрэску «Пічаванне Святога Андрэя», найуплывовы Анібале Карачы прызнаў, што вучыцца зараз у яго мастацтва.
Затым Даменікіна распісваў цэрквы Сан-Луіджы-дэі-Франчэзі (цыкл «Жыццё Святой Цэцыліі»), Санта-Марыя-ін-Трастэверэ і іншыя рымскія цэрквы, а таксама вілу Альдабрандзіні ў Фраскаці. З 1630 г. распісваў скарбніцу ў Саборы св. Януарыя (цыкл «Жыццё Святога Януарыя» і інш.).
600-ы партызанскі полк
600-ы партызанскі полк — савецкае партызанскае падраздзяленне, створанае ў студзені 1944 года на базе 600-га атрада. Дзейнічаў на акупіраванай тэрыторыі Бялыніцкага, Бярэзінскага, Шклоўскага і Магілёўскага раёнаў. 30 чэрвеня 1944 года полк (1152 партызаны, 3 батальёны) злучыўся з Чырвонай Арміяй. Партызану палка Л. Дз. Лорчанку прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Гісторыя
Партызаны праводзілі аперацыі на чыгунках Барысаў — Орша, Магілёў — Жлобін, Магілёў — Асіповічы, на шашы Магілёў — Мінск. У жніўні 1943 года знішчылі ў раёне станцый Тошчыца і Вендрыж 2,5 км чыгуначнага палатна. 20 чэрвеня 1944 года удзельнічалі ў разбурэнні чыгункі на поўдні ад станцыі Шклоў. Самастойна ці разам з іншымі атрадамі разграмілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Аксенькавічы, Падзевічы, Краснае, Свяцілавічы Бялыніцкага, Гарадзішча, Пашкава Магілёўскага раёнаў, нанеслі ўдар па гарнізону ў Бялынічах. У студзені 1944 года вялі абарончыя баі.
Музычнае мастацтва Вялікага Княства Літоўскага
Музычнае мастацтва Вялікага Княства Літоўскага ― мастацтва XIII—XVIII стагоддзяў, якое адлюстроўвае рэчаіснасць і фантазіі ў гукавых мастацкіх вобразах. Развівалася ў рамках як народнай, так і высокай культуры. Першапачаткова найбольшы ўплыў мела царкоўная музыка, у XVII стагоддзі пачалося актыўнае развіццё свецкага музычнага мастацтва, што вылілася ў стварэнне прыватных аркестраў і капэл у XVIII стагоддзі.
Народная музычная культура
Народныя песні ВКЛ мелі каляндарны цыкл. Так, калядныя песні і шчадроўскія песні вызначылі паэтычны аспект зімовага цыкла. Яны насілі пераважна велічальны характар.
Вясновыя песні і абрады павінны былі садзейнічаць ураджаю і прыплоду жывёлы. Шырокае развіццё атрымаў заклік вясны, песні-вяснянкі, святкаванне Вялікдня і звязаныя з ім абрады, валачобныя песні, карагодныя гульні і спевы. Абрадавы выган статка на пашу ў Юр'еў дзень быў гаспадарчай асновай паэтычных юрьеўскіх песень, спеваў на Троіцу, русальны тыдзень. Русальныя песні завяршалі вясновы цыкл і стаялі перад летнім. Летнія песні і абрады мелі прызначэнне захаваць ураджай падчас уборкі, садзейнічаць збору ўраджаю. Купалле і суправаджаўшыя яго песні былі прысвечаны росквіту прыроды. Жніўныя песні паказўалі найважнейшы момант гаспадарчай дзейнасці земляроба. З восеньскіх святаў вылучаліся багацей, пакрыва, дзяды з іх культам продкаў. На восень даводзілася найбольшая колькасць вяселляў, таму асноўнае месца ў восеньскіх песнях заняла вясельная тэматыка.
Музыка ў народным тэатры
З XVI стагоддзя атрымаў распаўсюджванне народны лялечны тэатр батлейка, у спектаклі якога ўключаліся музычныя нумары ― папулярныя канты, народныя песні і танцы. Значнае месца адводзілася музыцы ў камічных сцэнках з народнага жыцця («Антон з казой і Антониха», «Мацей і доктар», «Камароўскае вяселле» і іншых) ); . Да народных музыкантаў можна аднесці і бадзяжных старцаў, якія выконвалі духоўныя вершы і думы пад акампанемент ліры або бандуры.
Знаменны распеў
Першапачаткова царкоўная музыка Вялікага Княства Літоўскага будавалася на аснове старажытнарускай праваслаўнай царкоўнай музыкі, якая ўтварылася пад уплывам візантыйскага царкоўнага спева, але ўжо ў XI—XII стагоддзях сфарміраваўся арыгінальны па форме і зместу Знаменны распеў. Да XV стагоддзя склаліся яго лакальныя тыпы. Старажытнаруская музыка адрознівалася аднагалоснай вакальнай асновай і безлинейнай натацыяй. Сама назва «знаменны спеў» паходзіць ад слова «знамя» (стяг), якое вельмі зафіксаваныя гакамі (знамёнамі) напева ў адрозненне ад спеваў па вуснай традыцыі.
Гакі ўяўлялі сабой камбінацыі рысачак, кропак, косак, а таксама літар арабскага алфавіта і паказвалі кірунак руху мелодыі, колькасць гукаў попевки, тэмпавыя і дынамічныя змены і спосаб гуказдабыцця. Інтэрвальныя сувязі паміж асобнымі знакамі не паказваліся, таму гакі маглі служыць толькі напамінам пры выкананні знаёмай мелодыі і былі непрыдатныя для запісу незнаёмай. Нягледзячы на выхад з шырокага ўжывання ў сярэдзіне XVI стагоддзя, гакі выкарыстоўваліся ў манастырскім побыце і царкоўных хорах аж да пачатку XX стагоддзя. Радковыя спевы распаўсюдзіліся ў Вялікім Княстве Літоўскім у сярэдзіне XVI стагоддзя. Іх назва паходзіць ад спосабу запісу: партыі, запісаныя гакамі, размяшчаліся адна пад іншай над радком тэксту. Радковых спеваў было 2-, 3- ці 4-галосны, мелі лінеарнасцю меладычную прыроду і абапіралася на народнае подголосочно-контрапунктычнае шматгалоссе, у якасці асноўнага галасы выкарыстоўвалі спевы знаменнага распеву. Маленькае шматгалоссе падрыхтавала глебу для новага шматгалоснага стылю ― партэснага спеву, які зацвердзіўся ў Вялікім Княстве Літоўскім у другой палове XVI стагоддзя, а ў XVII стагоддзі ўводзіўся мясцовымі майстрамі ў расійскую царкоўную практыку. Самым раннім рукапісным зборнікам, напісаным лінейнай натацыяй з'яўляецца «Супрасльскі ірмологиён», які адносіцца да 1598—601 гг.
Партесныя спевы
Партесныя спевы (ад позднелат. Partes ― галасы) як від харавога шматгалоснага прафесійнага спева ў царкоўнай музыцы, заснаванай на акордава-гарманічным прынцыпе і дзяленні хору на партыі (дыскант, альт, тэнар, бас) у праваслаўі не мела інструментальнага суправаджэння, у каталіцкім жа набажэнстве ўжывалася з удзелам Аргана і іншых інструментаў.
Мелодыі часам запазычаны з знаменнага распеву, кантаў, псалмаў. Запазычаны напеў праводзіўся ў тэнары, бас выконваў функцыю гарманічнага падмурка, адзін з верхніх галасоў рухаўся паралельна тэнару ў сексту або тэрцыі, іншы запаўняў гарманічную вертыкаль. Запісвалі творы 5- лінейнай кіеўскай натацыяй. Вучыліся партесному спеву ў брацкіх школах. Кожнае царкоўнае брацтва мела хор, які ўдзельнічаў і ў выступах школьнага тэатра.
Менавіта братэрства сталі агменямі царкоўнай і свецкай музычнай культуры ў XVI—XVII стагоддзях. Выпускнікі брацкіх школ выконвалі складаныя шматгалосныя сачыненні, запісаныя 5-лінейнай натацыяй. Прагрэсіўнай з'явай было ўключэнне ў школьную драму бытавых сатырычных інтэрмедый, насычаных народнымі песнямі і танцамі.
У каталіцкіх касцёлах прыхаджане здзяйснялі ранішнія і вячэрнія малітоўныя правілы з «пабожнымі песнямі» ― духоўнымі вершамі. Спявалі іх на любую прыдатную мелодыю. Уніяцкія зборнікі малітваў з канца XVII стагоддзя часта суправаджаліся такімі тэкстамі (кампазітары Мікола Далецкі, Тамаш Шэвяроўскі). У канцы XVI стагоддзя ва ўніяцкім набажэнстве пачынае адбывацца выцясненне царкоўнаславянскай мовы і паступовая замена яе паланізмамі і латынню. У XVIII стагоддзі ўніяцкая царква, яе іерархі і духоўная інтэлігенцыя выкарыстоўваюць практычна толькі польскую мову, зрэдку латынь.
Канты
У Вялікім Княстве Літоўскім стала традыцыяй мужчынскае харавое выкананне канта (пераважна адно-, 3- і 4-галосныя). Складаліся канты ў брацкіх школах, у акадэміях, выконваліся ў народзе звычайна на святы. Асноўныя жанры: псалмы, (канты на рэлігійную тэматыку), віваты (ўрачыстыя вітальныя канты), лірычныя, жартоўныя, сатырычныя канты. Самабытныя канты развіваліся пад уплывам народна-песеннай культуры, адрозніваліся асаблівым лірызмам, у іх выпрацаваліся характэрныя меладычныя попевки. Адзін з найбольш ранніх узораў кантаў, якія дайшлі да нас у запісе, належыць Афанасію Філіповічу і адносіцца да 1646 года. У XVII—XVIII стагоддзях канты распаўсюджваліся ў рукапісах, запісваліся кіеўскай натацыяй і гакамі; захаваліся і друкаваныя канты. Рысы кантавай стылістыкі (вершаскладанне, строфіка, рытмаформулы і рытмаінтанацыі, меладычныя абароты, кадэнцыі, секвенцыі) аказалі значны ўплыў на мелодыку і вершаскладанне народных песень.
Псалмы
З XVI стагоддзя ў Вялікім Княстве Літоўскім атрымалі распаўсюджванне псалмы (ад грэч. Psalmos ― хвалебная песня) ― канты рэлігійнай тэматыкі на разнастайныя біблейскія і евангельскія сюжэты. Сярод іх ― А. Філіповіча «Дай спакой царквы сваёй, Хрысце Божа», «Прачыстая, дзева, маці рускага края», «Схільніцяся, павекі». Псалмы мелі ў асноўным тыя ж стылістычныя рысы, што і канты, вытокі мелодыкі іх лепшых узораў ― у народнай песеннасці. Некаторая іх спецыфіка (эксцелентованы ― распеты, арнаментальны бас, выкарыстанне меладычных абаротаў духоўных вершаў, знаменнага распеву, частковае і поўнае ўжыванне штодзённым гукараду, паліфанізацыя фактуры і т. д.) абумоўлена зместам, вобразна ― лексічным строем, паэтычнай прамовай. Псалмы любілі выконваць лірнікі.
Нотадрукаванне
Першыя вопыты нотадрукавання ў Вялікім Княстве Літоўскім ставяцца да другой паловы XVI-пачатку XVII стагоддзяў. Канцыяналы, выдадзеныя ў Брэсту, Нясвіжу і Любчы, былі цесна звязаны з рэфармацыйным рухам і адлюстроўвалі асаблівасці спароджанага ім музычнага мастацтва. Канцыяналы (познялат. cantional ад лац. Cantio ― спевы, песня) прадстаўлялі сабой зборнікі рэлігійных, пераважна шматгалосных, спеваў, разлічаных на выкананне ў царкве ці дома. Стылявыя асаблівасці ўключаных у канцыяналы напеваў звязаны з іх агульнай скіраванасцю (нават пры выкананні іх у касцёле, разам з царкоўным хорам спявалі ўсе прыхаджане). У канцыяналах досыць рознастылёвыя жанры: літургічныя спевы, пратэстанцкія Харалы, псалмы і канты.
У аснову многіх псалмаў і кантаў былі пакладзены мелодыі французскіх свецкіх, нямецкіх народных песень, гусіцкіх, гугеноцкіх, лютэранскіх, кальвінскіх гімнаў і харалаў, у іх чутныя інтанацыі знаменнага распеву, ўсходнеславянскіх лірычных народных песень.
У 1550 годзе пратэктар рэфармацыі канцлер Мікалай Радзівіл «Чорны» стаў берасцейскім старастам. У 1553 годзе ў Брэсце ім адкрыты першыя ў дзяржаве кальвінскі касцёл і друкарня, якой спачатку кіраваў вядомы вучоны-гуманіст, вучань Эразма Ратэрдамскага Бернард Воявудка. Яго працу працягнулі асветнікі Станіслаў Мурмелиус і Цыпрыян Базілік.
Было выдадзена больш за 40 рэлігійных, гістарычных, прававых і палемічных кніг на польскай і лацінскай мовах. Друкарня стала выдаваць і кнігі, звязаныя з музычнай культурай. Брэсцкі зборнік «Pesni chwal Boskich» ― першы ўзор нотадрукавання ў Вялікім Княстве Літоўскім і адзін з самых ранніх у Усходняй Еўропе. Ён змяшчае каля 100 адно-і четырехголосных псалмаў і кантоў на польскай і лацінскай мовах, запісаных мензуральной натацыяй на 5- лінейным нотнай постаці.
Яшчэ ў 1547 годзе тыпограф Марцін Мажвідас выдаў у Кенігсбергу «Катэхізіс» ― першую друкаваную кнігу на літоўскай мове, акрамя таго змяшчаўшую 11 царкоўных спеваў з нотамі. У 1566 Мажвідас выдаў таксама зборнік літоўскіх царкоўных хрысціянскіх песень.
У 1563 годзе Мацей Кавячынскі і друкар Даніэль Адам выдалі ў Нясвіжы канцыянал «Katechizm albo krotkie w jedno miejsce zebranie wiary. Psalmy i piesni» (« Катэхізм або кароткі збор веры. Псалмы і песні»), у які ўвайшло 40 псалмаў, 110 песень і свецкіх кантаў з нотамі. Адначасова з нясвіжскім канцыяналам выйшаў дадатак, які ўключаў 5 псалмаў і 8 свецкіх кантаў. У пачатку XVII стагоддзя нотныя канцыяналы выдаваліся ў Любчы. Тады ж ствараюцца новыя спевы ў гонар мясцовых святых: князёў Барыса і Глеба, Уладзіміра, прападобнага Феадосія, на асвячэнне храма Георгія ў Кіеве, на перанясенне мошчаў Мікалая Мірлікійскага.
Музычнымі помнікамі гэтай пары з’яўляюцца таксама зборнікі вакальна-інструментальных твораў «Полацкі сшытак» і «Куранты». Рукапіс «Полацкага сшытка», таксама вядомы як «Астрамечаўскі рукапіс» ці «Рукапіс 127/56» Ягелонскай бібліятэкі", быў знойдзены ў Польшчы ў 1960-х гадах і ўяўляе сабой зборнік бытавой музыкі ананімных аўтараў XVII стагоддзя. Па дадзеных беларускага даследчыка Адама Мальдзіса, рукапіс быў названы «Полацкі сшытак» памылкова, і адбываецца ён не з Полацка, а, верагодна, з вёскі Астремечава на Берасцейшчыне.
Свецкая музыка
У XVIII стагоддзі сфарміравалася новы напрамак свецкай музычнай культуры ― прыгонны тэатр, дзе ў адпаведнасці са шляхецкімі густамі таго часу паказвалі музычныя спектаклі. Пры такіх тэатрах як розныя тыпы хораў існавалі прыгонныя Аркестр аркестры і капэлы. Прыгонныя тэатры былі прыватнымі музычнымі калектывамі прадстаўнікоў магнатэрыі і складаліся цалкам або часткова з прыгонных сялян. Вядомыя аркестры былі ў Нясвіжу, Слуцку (Радзівілаў), Слоніме (Міхаіла Казіміра Агінскага), Гродна (Антоній Тызенгаўза), Шклове, (Шклоўскі тэатр Зорыча), Ружанах (Масальскіх, Сапегаў), Дзярэчыне (Сапегаў), Глуск (Юдзіцкі) і іншых населеных пунктах. Сярод іх буйныя аркестры змешанага складу (Нясвіжская капэла Радзівілаў, Слонімская капэла Агінскага), камерныя струнныя аркестры ― так званая «хатняя музыка» (Гродна, Нясвіж, Гарадзец), духавыя («музыка Шклоўскага корпуса», рагавыя аркестры ў Шклове і Нясвіжы), ўдарных, народных інструментаў («янычарская музыка» і «літоўская музыка» у Нясвіжы).
Некаторыя калектывы мелі групы вакалістаў або цэлыя хоры («княжацкія капэлы», у Шклове так званыя «пявучыя музыкі»). Аркестры суправаджалі спектаклі прыгонных тэатраў, балі, паляванне, рэлігійныя службы, ваенныя парады. Сярод вядомых кампазітараў ― немец Ян Давід Голанд, чэх Эрнест Ванжура і іншыя.
Нясвіжская капэла Радзівілаў
Музычнае мастацтва ў галоўнай рэзідэнцыі Радзівілаў ― Нясвіжы ― пачало развівацца пры Мікалаю Радзівілу «Чорным». У Нясвіжы прыдворнымі музыкамі князя былі Цыпрыян Базылік з Серадзі і Вацлаў з Шамотул. Песенныя тэксты на польскай мове пісалі Мікалай Рэй і Андрэй Тшэцескі. У нясвіжскім палацы штодня раніцай, днём і ўвечары збіралася ўся сям’я на чытанне Свяшчэннага Пісання, малітву і спевы рэлігійных песень, аднагалосныя і шматгалосныя.
Слонімская капэла Агінскіх
Слонімская капэла з'яўлялася прыдворным тэатрам гетмана вялікага літоўскага Міхала Казіміра Агінскага. Была адкрыта ў 1765 годзе і праіснавала да 1793 года. Абслугоўвала тэатральныя паказы, балі, касцельныя службы, здзяйсняла канцэртныя паездкі (у 1780 выязджала ў Шклоў). Першапачаткова капэла складалася з 12 чалавек, ў 1776 годзе прадстаўляла сабой вялікі ансамбль інструменталістаў і вакалістаў (53 чалавек) на чале з Ю. Паўлі і А. Данезі. Ансамбль складаўся пераважна з палякаў і беларусаў, часткова з прыгонных, якія атрымалі прафесійную падрыхтоўку (была нявялікая колькасць замежных музыкантаў ― нямецкіх і чэшскіх інструменталістаў і дырыжораў, італьянскіх спевакоў). Сярод іх Райскі ― адзін з таленавітых музыкантаў капэлы, прыгонны Радзівілаў, працаваў у Слоніме ў 1775—1780. Росквіт дзейнасці капэлы ставіцца да 1780. С першай паловы 1780-х гг. яна паступова прыходзіць у заняпад, меньшается яе склад у сувязі з пераходам многіх замежных музыкантаў у Нясвіжскую капэлу Радзівілаў. Часовы ўздым слонімскія капэла і тэатр перажылі ў канцы 1780-пачатку 1790-х, аднак да 1792 аркестр налічваў толькі 12 музыкантаў.
Вячаслаў Іванавіч Янчэўскі
Вячаслаў Іванавіч Янчэўскі (нар., г. Мінск) — беларускі матэматык. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2014; чл.-кар. з 2009), доктар фізіка-матэматычных навук (1981), прафесар (1990).
Біяграфія
Скончыў з адзнакай Белдзяржуніверсітэт (1971).
З 1974 года працуе ў Інстытуце матэматыкі НАН Беларусі, у 1992 года в.а. загадчыка аддзела алгебры, з 1993 года загадчык аддзела алгебры.
Узнагароды
Прэмія НАН Беларусі (2008) за даследаванне структурных асаблівасцей алгебраічных разнастайнасцей.
Навуковая дзейнасць
Аўтар звыш 200 навуковых прац, у т.л. 2 вучэбных дапаможнікаў для матэматычных спецыяльнасцей універсітэтаў.
Віцебскія ручнікі
Віцебскія ручнікі — традыцыйныя тканыя ручнікі, якія выраблялі народныя майстры вёсак Шаркаўшчынскага, Мёрскага, Браслаўскага, Віцебскага раёнаў. Вядомы з 19 ст. Даўжыня 120—300 см, шырыня 23 — 30 см. Ткуць з адбеленага кужалю або белай бавоўны. Аздаблялі на канцах карункамі, мохрыкамі. Узор ствараецца выкладаннем чырвоных, чорных, блакітных, жоўтых нітак бавоўны (выбарнае ткацтва), што нагадвае вышыўку па гатовай тканіне.
Хебда
Хебда (Хӏебда, Хебда) — сяло ў Дагестане, адміністрацыйны цэнтр Шамільскага раёна. Утварае сельскае паселішча сяло Хебда як адзіны населены пункт у яго складзе. Сяло Хебда размешчана ля падножжа Багоскага хрыбта на беразе ракі Аварскан Койсу. За 135 км ад Махачкалы.
Ліпна (Сенненскі раён)
Лі́пна (, Липно) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.
Вірлавічы
Ві́рлавічы (, Вирловичи) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Літвенскага сельсавета.
Хіў
Хіў (Хив, Хив) — сяло ў Дагестане, адміністрацыйны цэнтр Хіўскага раёна. Утварае сельскае паселішча сяло Хіў як адзіны населены пункт у яго складзе. Сяло Хіў размешчана ў даліне паміж рэкамі Чыраг-нір і Рапак-нір. За 207,3 км на поўдзень ад Махачкалы і за 58 км на захад ад чыгуначнай станцыя Беліджы.
Герыт дэ Врыс
Герыт Абрахамс дэ Врыс (Gerrit Abrahamsz de Vries; 22 лютага 1818, Харлем, Нідэрланды — 4 сакавіка 1900, Гаага, Нідэрланды) — нідэрландскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Прэм’ер-міністр Нідэрландаў.
Call of Duty: Modern Warfare 3
Прысвечана завяршэнню Трэцяй сусветнай вайны, якую развязалі Шэпард і Уладзімір Макараў. Гулец выступае ў ролі байцоў розных сусветных падраздзяленняў, ліквідуючы важных саўдзельнікаў Макарава і дапамагаючы Злучаным Штатам атрымаць верх у барацьбе з Уладзімірам Макаравым і яго саўдзельнікамі.
Гульня прадставіла шырокі спектр сучаснай сусветнай зброі і адзін з самых папулярных мультыплэераў свайго часу. Гульня актыўна падтрымлівалася студыяй-распрацоўшчыкам: неаднаразова выпускаліся абнаўлення з выпраўленнем памылак і недапрацовак, дадаткова выпушчана чатыры калекцыі-дапаўненні з новымі картамі, рэжымамі, і спецаперацыямі. Новы рэжым «Spec Ops» са спецыяльнымі заданнямі дазваляе гуляць у кааператыўным рэжыме на лакацыях сусвету «Modern Warfare». Маецца рэжым гульні на шматкарыстальніцкіх картах «Call of Duty: Modern Warfare 3» з ботамі, дзе сам гуляючы (адзін або з напарнікам) карыстаецца крамамі і змагаецца з хвалямі ворагаў, кожная з якіх мацней папярэдніх.
Гульнявы працэс
Гульнявы працэс «Call of Duty: Modern Warfare 3» стандартны для лінейных шутэраў ад першай асобы. На кожным узроўні ў гульца ёсць глабальнае заданне, завяршэннем якога заканчваецца ўзровень. Па меры праходжання ўзроўню гулец выконвае дробныя заданні, часам у яго нават ёсць свабода выбару, якая ніяк не ўплывае на зыход гульні. Так, гульню можна праходзіць утойліва, а можна па стандарце знішчаць усіх праціўнікаў, што часам даволі складана. Гульцу даступна два слота для зброі, змест якіх ён можа мяняць пры падборы новага ўзбраення. Таксама маецца чатыры слота пад аскепкавыя гранаты і чатыры — пад светлашумавыя. Часам персанаж выкарыстоўвае дадатковае ўзбраенне, недаступнае ў звычайных умовах.
Гульнявы працэс пабудаваны на сувязі інтра паміж ўзроўнямі, кульмінацыйнымі момантамі ў выглядзе відэаўставак і стандартнымі для шутэраў перастрэлкамі. З гэтага вынікае, што гульню можна назваць інтэрактыўным баевіком. Штучны інтэлект не асабліва разумны, пераважае за кошт колькасці і ўрону, які наносіць, у залежнасці ад абранага гульцом ўзроўню складанасці. Як правіла, узровень пачынаецца і завяршаецца відэаўстаўкай.
Персанаж мае шкалу здароўя, якая павышаецца пры адпачынку ад баявых дзеянняў. Пры атрыманні страт экран чырванее, а пры смерці персанажа становіцца расплывістым, а затым экран цямнее. Стандартная сістэма аптэчак была прыбрана яшчэ ў «Call of Duty 2», што зрабіла гульню менш хардкорнай і больш кінематаграфічнай. Напарнікі гульца, наадварот, не смяротныя і паміраюць толькі пры парушэнні сюжэту, напрыклад, выхадзе гульца з утоенасці.
Гульцу даступны шырокі спектр зброі і абсталявання, якое ён можа знаходзіць у спецыяльных месцах і падбіраць у забітых праціўнікаў. Пры знаходжанні аналагічнай зброі гулец папаўняе колькасць патронаў. Узбраенне ўнікальна для кожнага ўзроўню, а некаторае сустракаецца ў адзінкавым экзэмпляры. Зброя вар’іруецца ў залежнасці ад роду войскаў ворага і геаграфічнага размяшчэння ўзроўню. Дарэчы, у пачатку ўзроўню паказваецца яго назва, дакладнае размяшчэнне лакацыі, час з дакладнасцю да секунд, імя і падраздзяленне галоўнага героя. Гульнявых персанажаў ў гульні некалькі — Дэрэк «Фрост» Вестбрук, Джон Прайс, Юрый, Соўп, Андрэй Харкоў, Маркус Бернс, аператар МІ-6, аператар АС-130, містар Робінсан.