cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Святы Дух
Іўдаізм
Тэрмін «Святы Дух» сустракаецца толькі тры разы ў Старым Запавеце (адзін раз у Псалмах 51:11 і двойчы ў Ісая 63:10,11). Але слова «дух» у Яўрэйскіх Пісаннях, са спасылкай на «дух Божы», выкарыстоўваецца значна часцей. Згодна іўдаізму Бог адзін; ідэя Бога, як дваістасць або траістасць, вызначаецца як «не чыста монатэістычная». Тэрмін Руах ха-Кодеш (Святы Дух) часта выкарыстоўваецца ў талмудысцкай літаратуры і мідрашы. У некаторых выпадках гэта азначае прароцкае натхненне, а ў іншых яно выкарыстоўваецца ў якасці вызначэння Бога. Раввіністычны «Святы Дух» мае пэўную ступень персаніфікацыі, але застаецца «якасцю, якая належаць да Бога, адзін з яго атрыбутаў», чым адрозніваецца ад хрысціянскага погляду.
У іўдаізме, дастаткова спасылак на Духа Божага, Руах ха-Кодеш, Святога Духа Яхве, аднак адкідваецца любая ідэя вечнага Бога як дву- або трыадзінага. Слова Руах ха-Кодеш (רוח הקודש, «Cвяты Дух» таксама транслітарацыі Руах ха-Кодеш) запісана тройчы ў Пісаннях. Назоўнік руах (רוח, літаральна «дыханне» або «вецер») выкарыстоўваецца ў Яўрэйскіх Пісаннях у розных спалучэннях, як са спасылкай на «дух» Бога, дык гэта слова можа азначаць проста вецер дык і нябачную рухаючую сілу.
Іслам
У ісламе Святы Дух (الروح القدس аль-Рух аль-Кудус «Дух Святы») некалькі раз згадваецца ў Каране, дзе Ён выступае ў якасці агента Боскіх дзеянняў або зносін. У Хадысе Ён часта атаясамліваецца з ангелам Гаўрыілам (Джыбрылам). Дух (الروح аль-Рух, без прыметніка «Святы») таксама выкарыстоўваецца як творчы дух ад Бога, якім Бог даў жыццё Адаму, і натхняў ангелаў і прарокаў. Вера ў Троіцу забаронена ў Каране і лічыцца цяжкім грахом. Тое ж самае ставіцца да любой ідэі дваістасці Бога (Алаха).
Вера Бахаі
Вера Бахаі мае канцэпцыю Найвялікшага Духа, і разглядаецца як шчодрасць Бога. Гэта звычайна выкарыстоўваецца для апісання зыходу Духа Божага на слуг ці прарокаў Бога, якія вядомыя як праявы Божыя, і ўключаюць, сярод іншага Ісуса, Мухамеда і Бахаулу. У веры бахаі, Святы Дух з'яўляецца каналам, праз які мудрасць Божая зыходзіць на Яго пасланца; Ён быў апісаны па-рознаму ў розных рэлігіях, як незгараючы куст Майсея, свяшчэнны агонь Зараастра, голуб на Ісуса, ангела Гаўрыіла да Мухамеда, і нябесная панна Бахаулы. Вера бахаі адхіляе ідэю таго, што Святы Дух з'яўляецца партнёрам Бога, лічачы Яго чыстай сутнасцю атрыбутаў Бога.
Мікалай Максімавіч Семянтоўскі-Курыла
Мікалай Максімавіч Семянтоўскі-Курыла (?—1879) - гісторык і пісьменнік украінскага паходжання. Старэйшы сын Максіма Піліпавіча Семянтоўскага-Курылы. Скончыў гімназію вышэйшых навук і ліцэй князя Безбародкі ў Нежыне. Да 1875 — на дзяржаўнай службе.
Аўтар шэрагу прац аб украінскіх старажытнасцях, украінскай этнаграфіі, гісторыі. Кніга «Кіеў і яго славутасці» вытрымала некалькі выданняў. Аўтар гістарычных аповесцяў і раманаў («Качубей», «Княгіня Н. Б. Даўгарукава» і інш.). Супрацоўнічаў у выданнях «Москвитянин», «Иллюстрации» і інш., чым прыцягнуў да сябе нелюбоў В. Р. Бялінскага.
Безааравы казёл
Безааравы казёл (Capra aegagrus) — парнакапытная жвачная жывёла сямейства пустарогіх.
Даўжыня цела 1,2 — 1,6 м, вышыня 0,7 — 1 м, маса 25 — 40, зрэдку да 80 кг. Поўсць на спіне і баках летам рыжавата-бурая, зімой шаравата-бурая. Уздоўж спіны і на шыі чорна-бурыя палосы. Рогі шаблепадобныя, сціснутыя з бакоў, у самцоў даўжынёй да 1,3 м. Мае бараду.
Вядомы 4 падвіды. Пашыраны ў Заходняй, Сярэдняй і Паўднёвай (Пакістан) Азіі. Жыве на цяжкадаступных схілах гор на вышыні да 4200 м над узроўнем мора.
Корміцца расліннасцю. У страўніку або кішэчніку ёсць мінералізаваныя адклады ежы — безаар (адсюль назва), якім прыпісвалі магічныя лекавыя ўласцівасці.
Нараджае 1-2 казлянят.
Безааравы казёл — адзін з продкаў свойскіх козаў
Мар’яніўка (Мыкалаіўскі раён)
Мар’яніўка (Мар'я́нівка) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ульянаўскага сельсавета.
Падазёркі (возера)
Падазё́ркі — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці (на мяжы з Полацкім раёнам) у басейне ракі Дрыса.
Плошча паверхні возера 0,15 км², даўжыня 0,6 км, найбольшая шырыня 0,38 км. Даўжыня берагавой лініі 1,68 км. Плошча вадазбору 1,25 км².
Катлавіна возера лопасцевай формы. Схілы катлавіны ад 2—4 да 9 метраў. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія, у паўночнай частцы зліваюцца са схіламі катлавіны.
NGC 5384
NGC 5384 (іншыя абазначэнні — UGC 8886, MCG 1-36-8, ZWG 46.23, ARAK 434, PGC 49707) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Варшаўская медыцынская вучэльня імя Тадэвуша Казлюка
Варшаўская медыцынская вучэльня імя Тадэвуша Казлюка — польская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Варшаве.
Агульная характарыстыка
Вучэльня заснавана ў 1991 годзе як Вышэйшая школа бізнесу і адміністрацыі ў Варшаве. Са студзеня 2007 года па снежань 2013 года працавала пад назвай Вышэйшай школы бізнесу, адміністравання і камп’ютарных тэхналогій. Яе заснавальнікам і рэктарам быў Тадэвуш Казлюк. У 2020 годзе ўжо Вышэйшая школа сацыяльных, камп’ютарных і медыцынскіх навук у Варшаве атрымала сучасную назву.
Ёсіюкі Хасэгава
(長谷川 祥之; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1995—1996 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Джавена
Джавена (Giaveno) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 15957 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 205 чал./км². Займае плошчу 71 км². Паштовы індэкс — 10094. Тэлефонны код — 011.
Утрэхцкі ўніверсітэт
Утрэхцкі ўніверсітэт (Universiteit Utrecht) — буйны ўніверсітэт з багатай навуковай і гісторыка-культурнай спадчынай, размешчаны ў горадзе Утрэхт, Нідэрланды. Заснаваны 26 сакавіка 1636 года ў Злучаных правінцыях.
У 1817 годзе атрымаў статус каралеўскага ўніверсітэта, а з 1961 года ператварыўся ў агульнадаступны дзяржаўны ўніверсітэт. Колькасць студэнтаў увесь час узрастае: з 12,9 тыс. студэнтаў у 1974/1975 навучальным годзе да каля 23 тыс. студэнтаў напачатку 1990-х гадоў, і да каля 30 тыс. па даных за 2009/2010 навучальны год, з якіх парадку 2 тыс. складаюць міжнародныя студэнты. Адукацыя ажыццяўляецца як на дзяржаўнай нідэрландскай, так і на англійскай мове на самых папулярных факультэтах. Утрэхцкі ўніверсітэт традыцыйна спецыялізуецца ў вобласці права, розных гуманітарных і сацыяльных навук. У апошні час атрымалі развіццё натуральныя і біямедыцынскія навукі. Гадавы бюджэт універсітэта ў 2008 годзе склаў 715 млн. еўра.
Санта-Стэфана-аль-Марэ
Санта-Стэфана-аль-Марэ (Santo Stefano al Mare) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Імперыя.
Насельніцтва складае 2310 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 906 чал./км². Займае плошчу 3 км². Паштовы індэкс — 18010. Тэлефонны код — 0184.
Філіп IV
Філіп IV:
Жаночая зборная Беларусі па баскетболе U-16
Жаночая зборная Беларусі па баскетболе U-16 — жаночая зборная каманда да 16 гадоў, якая прадстаўляе Беларусь на турнірах па баскетболе.
Новапакроўка (Мыкалаіўскі раён)
Новапакроўка (Новопокро́вка) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ульянаўскага сельсавета.
NGC 5385
NGC 5385 — група зорак у сузор’і Малая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Наватроіцкэ (Мыкалаіўскі раён)
Наватроіцкэ (Новотро́їцьке) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Кэнтаро Савада
(沢田 謙太郎; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1995—1996 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Яскі ўніверсітэт
Яскі ўніверсітэт імя А. І. Кузы (рум. Universitatea Alexandru Ioan Cuza din Iaşi) — найбуйнейшая вышэйшая навучальная ўстанова Румыніі, размешчаная ў горадзе Ясы. Адкрыццё адбылася 26 кастрычніка 1860 года. Першапачаткова дзейнічалі тры факультэты: юрыдычны, філасофскі і тэалагічны. У наш час дзейнічае 15 факультэтаў. У ім навучаецца больш за 40 000 студэнтаў, выкладаюць 870 выкладчыкаў.
Пры ўніверсітэце дзейнічае астранамічная абсерваторыя, біёлага-геаграфічны даследчы цэнтральны музей прыродазнаўчай гісторыі. Фонд Цэнтральнай універсітэцкай бібліятэкі імя М. Эмінэску налічвае каля 2,5 млн. кніг.
Бакшты (Валожынскі раён)
Ба́кшты (, Бакшты) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дорскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Гарадок Вілейскага павета, пазней у складзе (1927) Маладзечанскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пяршайскага сельсавета.
Сальдана
Сальдана (Soldano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Імперыя.
Насельніцтва складае 893 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 249 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 18036. Тэлефонны код — 0184.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Іаан Хрысціцель.
Белдзіпрабуд
Белдзіпрабуд — праектна-канструктарскі інстытут у Мінску. Размешчаны па вул. Альшэўскага, 24-429.
27 лютага 1970 года створаны Мінскі філіял дзяржаўнага праектнага інстытута «Дзіпранафтабуд» Міністэрства прамысловага будаўніцтва СССР. З 28 снежня 1982 года — Мінскі філіял праектнага інстытута «Пермпрампраект».
10 сакавіка 1987 на базе філіяла Інстытута «Пермпрампраект» заснаваны Беларускі дзяржаўны праектна-тэхналагічны інстытут па праектаванні аб’ектаў вытворчага прызначэння «Белдзіпрабуд». З 1995 — недзяржаўная ўстанова. Мае філіялы ў абласных цэнтрах Беларусі. Асноўныя кірункі дзейнасці: праектаванне аб’ектаў прамысловага і жыллёва-грамадзянскага прызначэння.
Калацічы
Кала́цічы (, Калатичи) — аграгарадок у Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Калаціцкага сельсавета.
Знаходзіцца за 3 км у напрамку на поўнач ад Глуска, за 173 км ад Магілёва.
З 1973 года цэнтр сельсавета.
У населеным пункце знаходзіцца Райаграпрамтэхснаб, сельская бібліятэка і пачатковая школа-сад.
Агульнапольскі альянс прафсаюзаў
Агульнапольскі альянс прафсаюзаў (ААП) (Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych) — нацыянальны прафсаюзны цэнтр у Польшчы.
Быў створаны ў 1984 годзе як альтэрнатыва «Салідарнасці», якая да таго моманту была забаронена. ААП атрымаў у спадчыну ўсю маёмасць «Салідарнасці» і Асацыяцыі прафсаюзаў. Агульнапольскі альянс прафсаюзаў уваходзіў у склад Патрыятычнага руху нацыянальнага адраджэння з моманту заснавання, у 1985 годзе ўступіў у Сусветную арганізацыю прафсаюзаў. ААП быў цесна звязана з Польскай аб’яднанай рабочай партыяй, а пасля падзення камуністычнага рэжыму ў Польшчы ААП падтрымліваў спадчынніцу ПАРП — Саюз дэмакратычных левых сіл.
У 2006 годзе ААП уступіў у Еўрапейскую канфедэрацыю прафсаюзаў і Міжнародную канфедэрацыю прафсаюзаў. Паводле ацэнак, у 2013 годзе ААП налічваў 500 000 членаў.
NGC 5386
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Плеяспора
Плеяспо́ра (Pleospora) — род сумчатых грыбоў сямейства. Налічвае каля 450 відаў.
На тэрыторыі Беларусі і краін былога СССР найбольш пашыраны, , ,.
Царква ў імя святога праведнага Іаана Кранштацкага (Вулька Аброўская)
Царква ў імя святога праведнага Іаана Кранштацкага — праваслаўны храм у в. Вулька Аброўская Івацэвіцкага раёна Брэсцкай воблаці.
Гісторыя
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў XIX ст. з сасновага брусу ў традыцыях народнага драўлянага дойлідства. У 1990-я гады абкладзена цэглай.
Архітэктура
Адназрубнае з трохграннай апсідай збудаванне, накрытае двухсхільным дахам з вальмамі над апсідай, з паўдневага боку да якой далучаецца прыруб рызніцы пад 1-схільным пакрыццём. Над галоўным фасадам узвышаецца ўрэзаны ў дах чатырохгранны барабан з цыбулепадобнай галоўкай (раней васьмігранны барабан з цыбулепадобным купалам). Франтон фасада зашыты «ў елку» і акаймаваны каля аснавання шырокім гонтавым адлівам. Фасады вертыкальна ашаляваны, прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах. Аналагічныя праёмы на гранях апсіды чаргуюцца з ромбападобнымі. Уваход арганізаваны праз нізкі прытвор, трохвугольны франтон якога рытмічна паўтарае форму франтона асноўнага аб’ёму. Перад царквой пастаўлена двух’ярусная чацверыковая званіца, завершаная чатырохсхільным гонтавым дахам з макаўкай. Верхні ярус-звон з арачнымі прасветамі. Грані званіцы вертыкальна ашаляваны.
Труды (Полацкі раён)
Труды́ (, Труды) — вёска ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Маласітнянскага сельсавета. Да 2004 года цэнтр Трудаўскога сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 57 кіламетраў у напрамку на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 165 кіламетраў ад Віцебска, 14 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Алёшча, каля возера Няклея.
Гісторыя
З 1919 года дзейнічаў шклозавод «Труд», які выпускаў 1200 скрынак аконнага шкла, а таксама бутэлькі, слоікі і іншы посуд. На заводзе працавала 425 рабочых. Меў ганчарную, кавальска-слясарную майстэрні, цагельны завод, тарфяную вытворчасць, дрэваапрацоўчы цэх. 20 сакавіка 1931 года завод згарэў і не быў адноўлены. У 1936 годзе быў арганізаваны калгас «Прамень Леніна» ў Арлейскім сельсавеце. З 1939 года цэнтр Арлейскага сельсавета. З 17 лістапада 1943 года, пасля вызвалення часткі Полацкага раёна, у Трудах пачалі дзейнічаць Полацкі выканаўчы камітэт райсавета, партыйны і камсамольскі камітэты. У 1946 годзе вёска налічвала 120 двароў. У верасні 1956 года пачала выдаваць прадукцыю новая хлебапякарня, якая забяспечвала хлебам мясцовасць. 7 чэрвеня 1968 года Арлейскі сельсавет перайменаваны ў Трудаўскі.
Джывалета
Джывалета (Givoletto) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 2958 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 182 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 10040. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Secondo.
Катарына Сунесдотэр
Катарына Сунесдотэр, таксама вядомая як Катарына Імсеборгская (Katarina Sunesdotter;  — ) ― каралева-кансорт Швецыі з 1244 па 1250 гады, жонка караля Эрыка Шапялявага. Бліжэй да канца жыцця стала абатысай Гудхемскага манастыра.
Спадчынніца дынастыі Сверкераў
Катарына была старэйшай дачкой Хелены Сверкерсдотэр і Суне Фолькесана. У Катарыны не было братоў, а толькі адна сястра, Бенгта Сунесдотэр. Бабуля і дзядуля Катарыны па матчынай лініі былі каралём Сверкерам II і каралевай Бенедыктай. Паходзячы з роду Фолькунгаў і роду Сверкераў, яна была членам аднаго з гёцкіх кланаў. Бацька Катарыны Суне Фолькесан быў уладальнікам маёнтка Імсеборг, заканадаўца Вестергётланда, а ў некаторых крыніцах згадваецца як ярл Швецыі.
Каралева Швецыі
Эрык XI (1215—1250) з роду Эрыкаў стаў каралём у 1222 годзе і быў выгнаны з краіны сваім рэгентам каралём Кнутам II з 1229 па 1234 год. Эрык вярнуўся ў Швецыю пасля смерці Кнута ў 1234 годзе і валадарыў да сваёй натуральнай смерці ў 1250 годзе. Малады Эрык, згодна паўлегендарным крыніцам, кульгаў і заікаўся («läspe och halte»), і, як сцвярджаецца, быў лагодным. Эрык і Катарына ўступілі ў шлюб, каб умацаваць прэтэнзіі Эрыка на трон, паколькі Катарына была каралеўскай крыві па лініі маці. Вяселле адбылося ў 1243 або 1244 годзе ў Фюрысенгене каля Упсалы. Кэтрын атрымала вялізарны пасаг да шлюбу: некаторыя легенды рамантычна кажуць пра «палову каралеўства».
Паколькі яна пасля смерці Эрыка адразу ж прысвяціла сябе пустэльніцкаму рэлігійнаму жыццю, а не сям’і, прыводзіць да высновы, што хутчэй за ўсё ў іх не было дзяцей, якія выжылі. У якасці наступнага караля Швецыі быў абраны непаўнагадовы Вальдэмар Біргерсан, пляменнік караля Эрыка.
Каралева-удава і абатыса
Пасля смерці мужа Катарына, цяпер ужо каралева-удава, пайшла ў Гудхемскі манастыр. Паколькі звычайнае права Скандынавіі дыктавала, што кланавая ўласнасць не можа належаць члену рэлігійнага ордэна, яна перадала некаторыя землі, у тым ліку з яе каралеўскага пасагу, некаторым сваякам і аддала іншыя ў якасці ахвяраванняў царкоўным установам. Напрыклад, яе сястра Бенгта атрымала ў падарунак ад яе горад Сёдэрчопінг, адно з каралеўскіх уладанняў. Каралева-удава неўзабаве стала абатысай Гудхемскага манастыра і служыла на гэтай пасадзе да самай сваёй смерці ў сценах манастыра ў 1252 годзе.
Васіль Іванавіч Паўлаў
Васіль Іванавіч Паўлаў ( — ?) — грамадзянскі інжынер, архітэктар.
Біяграфія
З 1900 года і прынамсі да 1903 года на пасадзе гродзенскага губернскага інжынера.
Бліскастэль
Бліскастэль (Blieskastel) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Саар. Уваходзіць у склад раёна Саарпфальц. Насельніцтва — 21 885 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 108,27 км². Афіцыйны код — 10 0 45 112.
Таджа
Таджа (Taggia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Імперыя.
Бліскастэль
Горад падзяляецца на 15 гарадскіх раёнаў.
Ганіўка
Ганіўка (Ганівка) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Таджа
Насельніцтва складае 14282 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 462 чал./км². Займае плошчу 31 км². Паштовы індэкс — 18018. Тэлефонны код — 0184.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Madonna Miracolosa e San Benedetto Revelli.
Фларыян Зелер
Фларыян Зелер (Florian Zeller, нар., ) — французскі пісьменнік, драматург, сцэнарыст, рэжысёр.
Біяграфія
Нарадзіўся 28 чэрвеня 1979 года ў Парыжы ў сям’і аўстрыйца і францужанкі. Вырас у Брэтані, выхоўваўся бабуляй.
У 2001 годзе скончыў Інстытут палітычных даследаванняў. Ва ўзросце 22 гадоў апублікаваў дэбютны раман «Штучны снег», які атрымаў пахвалу літаратурных крытыкаў. Наступныя раманы «Выпадковыя сувязі» (2003) і «Чароўнасць зла» (2004) прынеслі аўтару сусветную вядомасць і статус аднаго з самых папулярных французскіх пісьменнікаў.
У 2004 годзе пачаў працаваць у тэатры і напісаў першую п’есу «Іншыя». Атрымаў поспех як драматург: спектаклі паводле яго п’ес ставяцца на найбуйнейшых тэатральных пляцоўках свету. Найбольш вядомы дзякуючы п’есе «Бацька», якая легла ў аснову аднайменнага фільма (2020). Сам заняў рэжысёрскае крэсла на здымках экранізацыі, адзначанай прэміямі «Оскар», «BAFTA» і «Гоя».
Прынцэса Уэльская
Прынцэса Уэльская (Princess of Wales; валійск.: Tywysoges Cymru) — тытул, які носяць жонкі валійскіх кіраўнікоў (з 14 стагоддзя спадкаемцаў англійскага, пазней брытанскага трона). Брытанскі ветлівы тытул.
Сёння належыць Кэтрын, жонцы прынца Уэльскага Вільяма.
Гісторыя
Магчыма, тытул насілі жонкі незалежных валійскіх прынцаў, але сведчанняў гэтага няма. У шлюбе з прынцамі Уэльскімі былі Джаана (або Сіван), Ізабэла дэ Браўз і Элізабэт Ферэрс.
Раней за «прынцэсу» (валійск.: tywysoges) з’явіўся тытул «каралева» (валійск.: brenhines). Яго насілі Ангарад фэрх Оўайн, жонка Грыфіда ап Кінана, і Крысцін фэрх Гаронві, жонка Оўайна Гвінеда («каралева-ўдава»).
Элеанора дэ Манфор — першая, паводле пісьмовых крыніц, карысталася тытулам прынцэсы. Яна была замужам за Лівелінам ап Грыфідам, адным з апошніх незалежных прынцаў Уэльса. Яна памерла неўзабаве пасля нараджэння сваёй адзінай дачкі Гвенліян, якая пасля смерці бацькі трапіла ў палон зусім немаўляткам.
З 1301 года тытул прынца Уэльскага належаў спадчыннікам англійскага, а пасля 1707 года і брытанскага прастола. Тытул прынцэсы Уэльскай ніколі не быў самастойным (жанчына не магла атрымаць яго ў спадчыну).
NGC 5387
NGC 5387 (іншыя абазначэнні — UGC 8891, MCG 1-36-11, ZWG 46.26, IRAS13559+0618, PGC 49724) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кайлас
Кайлас (Кайласа, Кайлаш; कैलाश पर्वत Kailāśā Parvata, གངས་རིན་པོ་ཆེ Ганг Рынпочэ, кіт. 冈仁波齐 峰, піньінь Gāng rén bō qí fēng) — гара ў аднайменным горным хрыбце ў сістэме гор Гандзісышань (Трансгімалаі) на поўдні Тыбецкага нагор’я ў Тыбецкім аўтаномным раёне Кітайскай Народнай Рэспублікі.
Гэта самая высокая гара ў сваім раёне, яе дадаткова вылучае сярод іншых чатырохгранная пірамідальная форма са снежнай шапкай і гранямі, арыентаванымі амаль дакладна па баках свету. Вышыня Кайласа да гэтага часу застаецца спрэчным пытаннем — шырока распаўсюдзілася сцвярджэнне, што Кайлас мае вышыню 6666 м; навукоўцы разыходзяцца ў меркаваннях ад 6638 да 6714 м, гэта абумоўлена спосабам вымярэння вышынь гор. Да таго ж, Гімалайскія горы лічацца маладымі, таму вышыня іх павялічваецца ў сярэднім з улікам абветрывання пароды на 0,5-0,6 см у год.
Гісторыя узыходжанняў
Вяршыня гары застаецца непакорнай. У 1985 годзе знакаміты альпініст Райнхольд Меснер атрымаў ад кітайскіх улад дазвол на ўзыходжанне, але адмовіўся ў апошні момант.
У 2000 годзе іспанская экспедыцыя за досыць значную суму набыла дазвол на заваяванне Кайласа ў кітайскіх уладаў. Каманда ўсталявала базавы лагер ля падножжа, але ступіць на гару ім так і не ўдалося. Тысячы паломнікаў заступілі шлях экспедыцыі. Далай-лама, ААН, шэраг буйных міжнародных арганізацый, мільёны вернікаў ва ўсім свеце выказалі свой пратэст супраць заваявання Кайласа, і іспанцам прыйшлося адступіць.
Гаткіўка
Гаткіўка (Гаткі́вка) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Старажытнаяўрэйская мова
Старажытнаяўрэйская мова або біблейскі іўрыт — першая мова яўрэяў, распаўсюджаная ў Старажытным Ізраілі (Ханаан, ( — краіна Ханаанская;  — краіна Ізраільская). На працягу 1-га тысячагоддзя да н.э. была як у вусным, так і ў пісьмовым ужытку, выйдучы пасля з вуснага ўжывання . Асноўным помнікам старажытнаяўрэйскай мовы з’яўляецца яўрэйскае Свяшчэннае Пісанне (Танах, Стары Запавет), акрамя яго захаваліся нешматлікія эпіграфічныя тэксты і фрагменты Кнігі Прамудрасці Ісуса, сына Сірахава.
Сучасны іўрыт з’яўляецца штучна адроджанай формай старажытнаяўрэйскай мовы.
Пісьменнасць
Алфавітам старажытнаяўрэйскай мовы служыла палеаяўрэйскае пісьмо, вельмі блізкае да фінікійскага, найстаражытнейшага алфавітнага пісьма ў свеце. Палеаяўрэйскае пісьмо выкарыстоўваўся да апошніх стагоддзяў 1-га тыс. да н.э., калі было выцеснена т.зв. «квадратным», ці «асірыйскім», пісьмом, якое ўжо ўжывалася да гэтага часу для арамейскіх моў. Іменна гэта пісьмо вядома цяпер як яўрэйскае пісьмо.
Уласна ж палеаяўрэйскае пісьмо захавалася ў некалькі перайначанай форме ў самарыцян, якія выкарыстоўваюць гэта т.зв. самарыцянскае пісьмо выключна для сакральных мэт.
Граверэ
Граверэ (Gravere) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Вербаўцы
Ве́рбаўцы (, Вербовцы) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дорскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Аган
Ага́н (Ага́н ) — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Заходняй Сібіры, у Ханты-Мансійскай аўтаномнай акрузе, левы прыток ракі Трам’ёган, паблізу яго ўпадзення ў раку Об. Часам лічыцца прытокам ракі Об.
Вербаўцы
Гісторыя
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пяршайскага сельсавета.
Аган
Даўжыня ракі — 544 км, плошча вадазборнага басейна — 32 200 км². Вытокі Агана размешчаны на Сібірскіх Увалах, на ўзвышаным балоцістым водападзеле басейна ракі Пур і правых прытокаў Абі. Працякае ў цэнтральнай частцы Заходне-Сібірскай раўніны. Пераважна снегавое і дажджавое жыўленне. Сярэднегадавы расход вады 274,65 м³/сек (за 87 км ад вусця, каля пасёлка Аган — 275 м³/с ). Аб’ём сцёку складае 8,679 км³/год. Замярзае Аган у канцы кастрычніка — пачатку лістапада, вызваляецца ад лёду ў маі.
Рака суднаходная на адлегласці 360 км ад вусця. На рацэ гарады Радужны, Покачы, пасёлак Аган.
Аляксандр Іванавіч Яршоў
Аляксандр Іванавіч Яршоў (нар. ) — беларускі вучоны ў галіне хімічнай тэхналогіі і тэхнікі, заслужаны дзеяч навукі Беларусі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1976). Доктар тэхнічных навук, прафесар кафедры працэсаў і апаратаў хімічных вытворчасцяў БДТУ.
Паўднёвы акіян
Паўднёвы акіян — кальцо акіянічных вод, якое абмывае Антарктыду, спалучае ў сабе характэрныя прыкметы асобнага акіяна і добра выяўленыя прыродныя рысы Атлантычнага, Ціхага і Індыйскага акіянаў.
Агульныя ўяўленні
Складаным з'яўляецца пытанне аб межах Паўднёвага акіяна. На поўдні ён абмежаваны узбярэжжам паўднёвага палярнага мацерыка. Заходняй і ўсходняй мяжы гэты акіян не мае. Паводле сучасных навукова абгрунтаваных уяўленняў, паўночнай мяжой лічаць лінію антарктычнай канвергенцыі (паласу сыходжання адносна цёплых і халодных паверхневых вод) прыблізна па 40-60° паўднёвай шыраты, якая блізкая да паўночнай мяжы Антарктычнага цыркумпалярнага цячэння. Асноўная асаблівасць гэтай умоўнай геаграфічнай мяжы Паўднёвага акіяна - яе некаторыя змены ў часе і прасторы ў сувязі з межгадавымі і міжсезоннымі ваганнямі становішча ліній антарктычнай канвергенцыі.
У пазначаных межах плошча Паўднёвага акіяна - 86 млн км² (па некаторых дадзеных - пытанне спрэчнае), сярэдняя глыбіня - 3503 м, найбольшая глыбіня - 8264 м (Паўднёва-Сандвічаў жолаб, упадзіна Метэор). У межах Паўднёвага акіяна раскідана шмат розных па памерах астравоў, большасць з якіх вулканічнага паходжання са складаным гарыстым рэльефам. Моры размешчаны на паўднёвай перыферыі акіяна. Асабняком размешчана мора Скоша. На поўдні моры абмежаваныя берагам Антарктыды, а на поўначы адкрытыя да акіяну.
Выдзяленне акіяна ў асобную адзінку
У 1650 германа-нідэрландскі географ у сваіх працах упершыню прапанаваў падзяліць Сусветны акіян на пяць акіянаў: Ціхі, Індыйскі, Атлантычны, Паўночны Палярны, або Арктычны, акіян, і Паўднёвы Палярны. Такое дзяленне было прынята ў 1845 Брытанскім Каралёўскім геаграфічным таварыствам і праіснавала больш за 50 гадоў. Пасля па меры развіцця навуковых даследаванняў з’яўляюцца новыя прынцыпы падзелу акіяна. У аснову падзелу Сусветнага акіяна на часткі былі пакладзены асноўныя акіяналагічныя характарыстыкі: тэмпература,, шчыльнасць вады, акіянічныя цячэнні і г. д. Выбітны рускі акіянограф Ю. М. Шакальскі ў класічнай працы «Акіянаграфія» (1917), прапаноўваў вылучыць тры акіяны: Ціхі, Атлантычны і Індыйскі. Паўночны Ледавіты акіян адносілі да Атлантычнага ў якасці асобнага мора. Савецкія географы і А. В. Эверлінг яшчэ ў даваенныя гады стварылі лагічную сістэму падраздзялення Сусветнага акіяна. У якасці вызначальнага фактару ўлічваліся, ў дадатак да прыведзеных вышэй характарыстык, рэльеф дна і канфігурацыя берагавой лініі мацерыкоў. Згодна з гэтымі прызнакамі Сусветны акіян падзялілі на чатыры акіяны: Ціхі, Атлантычны, Індыйскі і Паўночны Ледавіты.
Многія навукоўцы прапаноўвалі аднавіць пяты, Паўднёвы акіян, у якасці самастойнага, з мяжой па лініі субантарктычнай канвергенцыі (прыкладна каля 55°-60° паўднёвай шыраты), якая мае ўласцівасць змяняцца ў часе. Прыхільнікі самастойнасці Паўднёвага акіяна спасылаліся на адзінае цячэнне Заходніх вятроў, якое атачае яго з поўначы і ізалюе антарктычныя воды ад іншых абласцей Сусветнага акіяна, на яго ўнікальны лядовы рэжым, асаблівасці падводнага рэльефу і г. д.
У канцы XX стагоддзя большасцю акіянолагаў свету Паўднёвы акіян быў прызнаны як самастойны водны аб’ект Сусветнага акіяна, што было пацверджана Міжнароднай акіянаграфічны камісіяй (Манака) у 2001 г.
Да мораў Паўднёвага акіяна былі аднесены наступныя:
Рэльеф дна
Зыходзячы з сучасных даследаванняў, Паўднёвы акіян знаходзіцца ў асноўным на кантынентальна-акіянічнай Антарктычнай літасфернай пліце. Некаторыя ўчасткі дна паўночных межаў Паўднёвага акіяна размешчаны на іншых, прылеглых, плітах. Менавіта з гэтым звязаны асаблівасці геалагічнай будовы і рэльефу дна Паўднёвага акіяна. У акіянічным дне выразна выяўленыя ўсе асноўныя геамарфалагічныя формы, шэльфавая зона характарызуецца нязначнай шырынёй (у сярэднім 150 км). Толькі ў морах Роса і Уэдэла яго шырыня дасягае 1000-1100 км. Сярэдняя глыбіня шэльфавых зон дасягае 200 м.
Ложа акіяна характарызуецца наяўнасцю шэрагу падводных хрыбтоў, невялікіх узняццяў і катлавін. Найбольш буйнымі хрыбтамі з'яўляюцца Заходне-Індыйскі і Цэнтральна-Індыйскі, у межах якіх выразна прасочваюцца рыфтавыя даліны. Яны, па сутнасці, ўяўляюць сабой паўднёвыя адгор'і сярэдзінна-акіянічных хрыбтоў. У межах Паўднёвага акіяна размяшчаюцца Аўстрала-Антарктычнае, Паўднёва-Ціхаакіянскае і часткова Усходне-Ціхаакіянскае падняцці. У раёне 60° паўднёвай шыраты размешчаны буйныя катлавіны акіяна: Афрыканска-Антарктычная (максімальная глыбіня 6787 м), Аўстрала-Антарктычная (6098 м) і катлавіна Белінсгаўзена (5399 м).
У цэлым рэльеф дна Паўднёвага акіяна не аказвае ўплыву на абмен глыбіннымі водамі з суседнімі акіянамі.
Донныя адклады
У размеркаванні донных адкладаў можна выявіць дакладную занальнасць. У межах падводнай ускраіны Антарктыды пераважаюць айсбергавыя адклады, якія з аддаленнем ад Антарктыды змяняюцца на крамяністыя дыятомавыя глеі, лепш за ўсё прадстаўленыя ў катлавінах ложа акіяна. На сярэдзінных хрыбтах, якія ўтвараюць памежную зону дна Паўднёвага акіяна, развіты змешаныя крамяніста-вапнавыя, а на поўнач ад іх - фарамініферавыя адклады. У шырокай катлавіне Крозе распаўсюджаная чырвоная гліна з высокім утрыманнем дыятомавых глеяў. Магутнасць асадкавых адкладаў у зоне, прылеглай да Індыйскага акіяна, дасягае 150 м. На вяршынях невысокіх падводных горных узняццяў адклады часта адсутнічаюць. Мацерыковае падножжа ў межах Ціхаакеанскага сектара Паўднёвага акіяна складзена акумуляцыйнымі ўтварэннямі з тэрыгенных і айсбергавых матэрыялаў магутнасцю да 2000 м.
Клімат
Кліматычныя ўмовы Паўднёвага акіяна абумоўлены цэлым шэрагам фактараў: своеасаблівым геаграфічным становішчам, уплывам халоднага, высакагорнага, пакрытага лёдам, мацерыка Антарктыды, пастаяннай наяўнасцю марскіх ільдоў, адсутнасцю цёплых цячэнняў. Для адкрытых прастораў акіяна характэрны марскі палярны, а для прыбярэжных раёнаў - антарктычны клімат. З прычыны пастаяннага выхалоджвання атмасферы над ледзяным покрывам Антарктыды над ёй фарміруецца вобласць павышанага ціску. Сам мацярык падпяразаны даволі шырокай антарктычнай дэпрэсіяй - зонай паніжанага ціску. Яна амаль паўсюдна паміж 60 і 68° паўднёвай шыраты. Толькі ў Ціхаакіянскім сектары яе сярэдняя частка падымаецца ад 67° паўднёвай шыраты ў раёне мора Белінсгаўзена да 75° паўднёвай шыраты ў раёне мора Роса.
Рэспубліка Фіуме
Рэспубліка Фіуме, пазней Італьянскае рэгенцтва Карнара (італ.: Reggenza Italiana del Carnaro) — непрызнаная дзяржава, створаная Габрыэле Д’Анунцыа ў г. Фіуме.
Паўднёвы акіян
Клімат
У сувязі з такім размеркаваннем атмасфернага ціску ўзнікаюць сцёкавыя вятры з мацерыка, што дзьмуць з хуткасцю 15 м/с. Пад уздзеяннем адхіляючай сілы вярчэння Зямлі (сілы Карыёліса) яны прымаюць паўднёва-ўсходні кірунак.
Рэспубліка Фіуме
Прычыны ўзнікнення
Падчас Першай сусветнай вайны, Італія заключыла пакт з саюзнікамі — Лонданскае пагадненне (1915), у якім ей абяцалі перадаць усё Аўстрыйскае прымор’е, акрамя г. Фіуме. Пасля вайны, на Парыжскай мірнай канферэнцыі (1919), гэтае размежаванне тэрыторыі было пацверджана і Фіуме застаўся за межамі італьянскай дзяржавы.
Габрыэле Д’Анунцыа быў раззлаваны здачай горада. 12 верасня 1919 г. ён узначаліў групу вайскоўцаў колькасцю каля 2600 чалавек, у асноўным ветэранаў бітвы пры Ізонца. Гэтая сіла зладзіла захоп горада, прымусіўшы выйсці з горада амерыканскі, брытанскі і французскі войсковы кантынгент. Гэты паход, які пачаўся у Ронкі-дэй-Леджанары, стаў вядомы пад назвай Імпрэса ды Фіуме. год У той жа дзень Д’Анунцыа абвясціў, што далучыў горад да Каралеўства Італіі. Яго з захапленнем вітала італьянскае насельніцтва Фіуме. Супраць падобных дзеянняў выступіў урад Італіі. Італія ініцыявала блакаду Фіуме, патрабуючы здаць паўстанцаў. Падчас свайго знаходжання ў Фіуме ў верасні 1919 г. Філіпа Тамаза Марынеці назваў кіраўнікоў захопу горада «наступаючымі дэзертырамі» (disertori in avanti).
Перамір’е
8 снежня ўрад Італіі прапанаваў перамір’е, прызнаючы імкненне Фіуме да далучэння і абяцаючы, што дасць згоду, калі падобнае жаданне выкажа насельніцтва горада. 11 і 12 снежня Д’Анунцыа сустрэўся з Петра Бадоліа, каб паспрабаваць атрымаць дадатковыя саступкі. Бадоліа адмовіўся, і Д’Анунцыа заявіў, што будзе падаваць прапанову аб перамір’і ў Нацыянальную раду Італіі ў Фіуме. Нацыянальная рада прыняла гэтую прапанову 15 снежня.
Паўднёвы акіян
Клімат
Такім чынам, для Паўднёвага акіяна характэрныя два ветравых паясы, паласа максімальных хуткасцяў ветру, актыўная цыкланічная дзейнасць, занальнае размеркаванне тэмпературнага рэжыму паветра.
Рэспубліка Фіуме
Перамір’е
Пасля рашэння Нацыянальнай рады, Д’Анунцыа звярнуўся да натоўпу ў пяць тысяч чалавек і заклікаў іх адмовіцца ад перамір’я, паабяцаўшы паставіць гэтае пытанне на плебісцыт. Плебісцыт адбыўся 18 снежня, і, нягледзячы на парушэнні, вынікі былі пераважна на карысць пагаджэння. Урэшце, Д’Анунцыа анулюе вынікі, спысылаючыся на парушэнні на выбарчых участках і абвясціў, што будзе прыняць канчатковае рашэнне сам. Дамова была адхілена.
Паўднёвы акіян
Гідралагічны і лядова-тэрмічны рэжым
Гідралагічныя ўмовы Паўднёвага акіяна фарміруюцца пад уплывам яго геаграфічнага становішча, своеасаблівых сувязяў з прылеглымі водамі іншых акіянаў на поўначы, бесперапыннасці кальца антарктычных вод, асаблівасцяў атмасфернай цыркуляцыі, суседства пакрытага магутным ледзяным панцырам мацерыка Антарктыда.
Для Паўднёвага акіяна характэрныя невысокія тэмпературы паверхневых вод, іх занальнае размеркаванне і параўнальна невялікія змены ў зімовы і летні час. Зімой у самых паўднёвых раёнах акіяна яна роўная -1,8 ... -1,9 °С, на поўнач яе значэнні павышаюцца. Нулявая ізатэрма праходзіць між 60 і 55° пд. ш. Ад 55 да 50° пд. ш. тэмпература вады на паверхні дасягае -1,5° С, а ля паўночных межаў акіяна - да +10…12° С. У летні час ля берагоў Антарктыды тэмпература паверхні вод мае значэнне ад −1 да +0,5 °C, нулявая тэмпература назіраецца ў межах 65-62° пд.ш.; каля 60-55 пд. ш. яна павышаецца да 10-15 °C адпаведна.
Рэспубліка Фіуме
Рэгентнасць
Назва Карнара ўзята ад назвы заліва, дзе знаходзіцца горад. Падобнае пашыренне ў назве мела мэту уключыць у склад дзяржавы востраў Крк. Адзінай дзяржавай, якая прызнала Італьянскі рэгіён Карнара, быў Савецкі Саюз.
Паўднёвы акіян
Гідралагічны і лядова-тэрмічны рэжым
Тэмпература вады змяняецца з глыбінёй, але яе велічыня неаднолькавая на адных і тых жа гарызонтах і ў розных раёнах акіяна. Ля Антарктычнага ўзбярэжжа велічыні павярхоўнай тэмпературы вады захоўваюцца да гарызонтаў 25-50 м, адкуль да глыбіні 100 м яны паніжаюцца да −1,9 °C. Далей да глыбіні 600 м яна змяняецца нязначна, затым да глыбіні 1000—1200 м яна павольна паніжаецца, да самага дна тэмпература паніжаецца да 1 °C.
Рэспубліка Фіуме
Канстытуцыя
Канстытуцыя, якая спалучала ў сабе анархісцкія, прафашысцкія і дэмакратычныя рэспубліканскія ідэі.
Паўднёвы акіян
Гідралагічны і лядова-тэрмічны рэжым
Салёнасць паверхневых вод на пераважнай частцы акіяна менш за сярэднюю салёнасць Сусветнага акіяна і роўная 34-34,2‰. Толькі ў межах самых паўночных ускраін яна павялічваецца да 34,8-35‰. У размеркаванні велічыні салёнасці на паверхні добра выяўляецца занальнасць. Павелічэнне салёнасці праходзіць з поўдня на поўнач. Параўнальна нязначныя сезонныя змены паверхневай салёнасці выразна выяўленыя ў водах, блізкіх да берагоў, дзе адбываецца ўтварэнне і раставанне лёду. Зімой тут салёнасць некалькі павышана і дасягае 34,4‰, што тлумачыцца асаланеннем вады пры льдаўтварэнні. Улетку з прычыны раставання лёду ў прыкромкавай зоне салёнасць памяншаецца да 33,8‰. У гэты сезон тут утвараецца тонкая плёнка распрэсненных і прагрэтых вод. Пры адсутнасці моцных вятроў яна ўтрымліваецца доўга, не змешваючыся з падсцілаючай яе салёнай і халоднай вадой. У гэтым самая характэрная асаблівасць ледавітых раёнаў Паўднёвага акіяна.
Салёнасць змяняецца з глыбінёй. У зімовы час у прымацерыковых водах змена салёнасці паверхневых вод да глыбіні 100 м непрыкметная і дасягае 34‰. Глыбей салёнасць павялічваецца і каля дна складае 34,7‰. У цэнтральных раёнах салёнасць на паверхні 34,6‰. Такія велічыні салёнасці назіраюцца да глыбіні 50 м, а да дна яны паступова павялічваюцца. На паўночных ўскраінах акіяна паверхневая салёнасць блізкая да 35‰, а глыбей адбываецца яе паніжэнне, якое дасягае 34,2‰. Улетку пры раставанні льдоў салёнасць на паверхні памяншаецца да 33-33,5‰. Распрасненне захоплівае пласт 25-50 м, адсюль салёнасць паступова павялічваецца з глыбінёй да самага дна, дзе яна мае такія ж значэнні, як і зімой.
Плыні на паверхні Паўднёвага акіяна ствараюцца галоўным чынам пануючымі вятрамі. Галоўным элементам паверхневай цыркуляцыі з'яўляецца Антарктычнае цыркумпалярнае цячэнне, якое мае ўсходні кірунак, яно мае паласу шырынёй ад 40 да 50 пд. ш. і захоплівае тоўшчу вод ад паверхні да 3000 м, а месцамі і больш. Хуткасці плыні розныя ў розных частках акіяна. У раёне праліва Дрэйка яны дасягаюць 35-40 см/с. Паміж Антарктыдай і Афрыкай хуткасці складаюць 22-30 см/с, а паміж Аўстраліяй і Антарктыдай хуткасці цячэння роўныя 25-45 см/с.
На поўдзень ад 65° пд. ш. паверхневыя вады перамяшчаюцца на захад, утвараючы ўздоўж кантынента адносна нешырокі (да 150 км) пояс Заходняга прыбярэжнага цячэння. Але гэта не адзіны паток. Цясэнне то блізка падыходзіць да берага, то прыкметна аддаляецца ад яго пад уздзеяннем сцёкавых вятроў з мацерыка. У гэтым цячэнні хуткасці дасягаюць 15-30 см/с.
Акрамя пералічаных асноўных цячэнняў, на паверхні Паўднёвага акіяна ўтвараюцца лакальныя рознанакіраваныя кругазвароты вод (напрыклад, ).
У агульнай цыркуляцыі вод акіяна важнае месца займае іх вертыкальны рух. Паміж Цячэннем Заходніх вятроў і Заходнім прыбярэжным цячэннем з прычыны іх разыходжання (дывергенцыі) адбываецца ўздым глыбінных вод, абагачаных пажыўнымі рэчывамі. Над мацерыковым схілам ў межах мора Уэдэла зімой астуджаныя і асаланённыя паверхневыя воды, як больш цяжкія, апускаюцца ў глыбінныя пласты. У выніку такой з'явы ўтвараюцца адносна халодныя і салёныя прыдонныя воды. Яны распаўсюджваюцца на ўсход вакол Антарктыды і на поўнач у Атлантычны, Ціхі і Індыйскі акіяны, дзе змешваюцца з іх водамі. На свабодных ад лёду прасторах Паўднёвага акіяна развіваецца ветравое хваляванне. Яно бывае найбольш моцным зімой паміж 40 і 60° пд. ш. Тут пераважаюць хвалі вышынёй каля 2 м, а пры шторме дасягаюць вышыні 8-9 м. Ля вострава Кергелен (Індыйскі сектар Паўднёвага акіяна) зарэгістраваныя самыя высокія ветравыя хвалі ў Сусветным акіяне — да 35 м. Значнае хваляванне з вышынёй хваляў 4-6 м адзначаецца на захад ад праліва Дрэйка і ў раёне на паўднёвы-захад Аўстраліі. Улетку сіла хвалявання аслабляецца, вышыня хваляў памяншаецца. Раён 40-60° пд. ш. прынята называць «равучыя саракавыя» і «апантаныя пяцідзесятыя».
Прылівы ў Паўднёвым акіяне адзначаюцца паўсюдна, іх найвялікшыя велічыні (каля 8 м) назіраюцца ў паўднёвых берагоў Аргенціны. У іншых раёнах велічыня прыліву 2-2,5 м.
Льды — адна з найбольш характэрных рыс прыроды Паўднёвага акіяна. Яны існуюць цэлы год. Падчас максімальнага развіцця (верасень- кастрычнік) льды займаюць плошчу 18-19 млн км², а ў летні час (студзень- люты) — толькі 2-3 млн км².
Паміж кромкай прыпаю і дрэйфуючымі льдамі размешчаны запрыпайныя палонкі — вялікія прасторы чыстай вады. Наяўнасць шэльфавых льдоў звязана з прыбярэжнай паласой шэльфу. Гэты лёд асадкавага паходжання, мацерыковы яго край ўяўляе сабой працяг покрыва сушы. Ён цалкам ляжыць на грунце. Сярэдняя вышыня шэльфавага лёду 430 м, а над узроўнем мора ён павышаецца на 10, а часам на 50 м.
Наяўнасць айсбергаў — самая значная асаблівасць Паўднёвага акіяна. Яны ўтвараюцца ў выніку адколвання прыбярэжных частак мацерыковых ледавікоў і шэльфавых ільдоў пад дзеяннем хваль, зыбі і цунамі. Паводле наяўных дадзеных, у водах Паўднёвага акіяна штогод знаходзяцца звыш 200 тыс. айсбергаў. Іх сярэдняя даўжыня каля 500 м, а вышыня — 50 м над узроўнем мора. Асобныя айсбергі маюць даўжыню да 5 км. Асноўная маса айсбергаў растае на працягу 3-5 гадоў. Найбольшая колькасць айсбергаў сустракаецца на адлегласці 100—150 км ад берага. На аддаленні да 700 км яны сустракаюцца даволі рэдка. Пад уплывам ветру і плыні айсбергі дрэйфуюць у прыбярэжнай зоне Антарктыды. Падчас дрэйфу з часам яны руйнуюцца, набываюць мудрагелістыя формы.
Арганічнае жыццё ў акіяне
Цячэнне Заходніх вятроў абумоўлівае склад і распаўсюджанне арганічнага жыцця. Вялізныя масы лёду абмяжоўваюць жыццё ў акіяне, але тым не менш антарктычныя моры па багацці і разнастайнасці жывых арганізмаў могуць спаборнічаць з многімі трапічнымі раёнамі Сусветнага акіяна. Доўгае існаванне флоры і фаўны ў малазменлівым асяроддзі (не менш за 5 млн гадоў) прывяло да таго, што арганізмы прызвычаіліся да суровых умоў пасялення. Дыятомавыя водарасці захоўваюць жыццяздольнасць да тэмпературы -20° С, рыбы прызвычаіліся жыць ў пераахалоджанай вадзе, а насельнікі ніжняй паверхні прыпаю карыстаюцца лёдам, як прыкрыццём, дзе фармуюцца багатыя пашы ладавых водарасцей.
З прыпалярным становішчам Паўднёвага акіяна звязана рэзкая сезонная дынаміка асноўнай умовы фотасінтэзу - сонечнай радыяцыі. У такіх умовах на працягу года назіраецца вялікая амплітуда колькасных змен фітапланктону і зрушэнне зоны цвіцення з поўначы, дзе вясна пачынаецца раней, на поўдзень, дзе яна позніцца. У нізкіх шыротах паспяваюць развіцца два пікі цвіцення, а ў высокіх - толькі адзін. У паверзневых водах ярка выяўленая біялагічная шыротная занальнасць. У насельнікаў дна падобнай занальнасці няма, бо у іх развіцці важную ролю адыгрывае рэльеф дна і бар'еры, якія перашкаджаюць абмену флоры і фаўны. У Паўднёвым акіяне ў фітапланктоне пераважаюць дыятомавыя водарасці (каля 180 відаў). Сіне-зялёныя водарасці малалікія. У колькасным дачыненні таксама пераважаюць дыятомаввя водарасці, асабліва ў высокіх шыротах, дзе іх амаль 100%. У перыяд максімуму цвіцення колькасць дыятомавых водарасцей дасягае свайго самага вялікага запасу.
Існуе выразная залежнасць паміж размеркаваннем водарасцей і вертыкальнай устойлівасцю вод. У летні час значная маса водарасцей знаходзіцца ў паверхневым 25-метровым пласце. У напрамку з поўдня на поўнач адбываецца змена складу фітапланктону: паступова выпадаюць з флоры высокашыротныя халоднаводныя віды, замяшчаючыся цеплаводнымі.
Заапланктон ў водах Паўднёвага акіяна прадстаўлены капеподамі (каля 120 відаў), амфіподамі (каля 80 відаў) і інш., меншае значэнне маюць хетагнаты, паліхеты, астракоды, апендыкуляторыі і малюскі. У колькасных адносінах на першым месцы весланогія, на долю якіх прыпадае амаль 75 % біямасы заапланктону ціхаакіянскага і індыйскага сектара акіяна. У атлантычнам сектары акіяна капеподаў мал, бо шырокае распаўсюджванне атрымалі эўфаўзііды (крыль). Для Паўднёвага акіяна, асабліва для яго антарктычных абласцей, характэрна масавае распаўсюджванне крылю (антарктычных рачкоў). Біямаса крылю ў гэтых раёнах дасягае 2,2 млрд т, што дае магчымасць штогод вылоўліваць да 50-70 млн т крылю. Тут крыль - гэта асноўнае харчаванне вусатых кітоў, цюленяў, рыб, галаваногіх малюскаў, пінгвінаў і трубканосых птушак. Рачкі сілкуюцца фітапланктонам.
Колькасць заапланктону на працягу года мае два пікі. Першы звязаны з уздымам перазімавалых відаў і адзначаецца ў паверхневых водах. Другі пік характарызуецца багаццем заапланктону ва ўсёй тоўшчы і абумоўлены з'яўленнем новага пакалення. Абодва пікі выяўляюцца ў выглядзе двух шыротныя палос згушчэння заапланктону. Гэта перыяд цвіцення заапланктону летам, калі вялікая частка заапланктону пераходзіць у верхнія пласты і перамяшчаецца на поўнач, дзе прыкметнае назапашванне адбываецца ў зоне антарктычнай канвергенцыі. Узімку згушчэнне назіраецца ў галіне дывергенцыі, дзе збіраюцца асобіны з глыбіннай воднай масы. Узімку максімальная відавая колькасць адзначана на глыбінях 250-1000 м. Пытанне аб вертыкальным размеркаванні заапланктону ўскладняецца здольнасцю многіх арганізмаў здзяйсняць рэгулярныя (сутачныя, сезонныя) міграцыі з адной зоны ў іншую.
Фітабентас і заабентас ў водах Паўднёвага акіяна дзівіць сваім багаццем і разнастайнасцю. Колькасць фітабентасу змяншаецца ад Паўднёвай Амерыкі да Антарктыды. Калі на Вогненнай Зямлі вядома 300 відаў, у Кергелене - 138, то ля ўзбярэжжа Антарктыды - ад 20 да 40 відаў. У асноўным пераважаюць розныя віды чырвоных водарасцей. Бурыя водарасці дасягаюць гіганцкіх памераў (маркацысціс - 80, а часам 90 м даўжыні) пры абмежанай біямасе.
З прадстаўнікоў заабентасу пераважаюць фільтратары, пераважна губкі (300 відаў), паліхеты (300), імшанкі (320), брахіяподы (15), малюскі (300), ігласкурыя (320 відаў). Біямаса заабентасу ў прыбярэжных раёнах складае ў сярэднім да 0,5 кг/м², а месцамі даходзіць да 3 кг/м². На глыбінях 20-50 м у паверхневай зоне няма пастаянных насельнікаў. Уздоўж узбярэжжа фаўна размяркоўваецца нераўнамерна. Памяншэнне біямасы пачынаецца з глыбіні 500 м. Варта адзначыць, што калі ў іншых раёнах Сусветнага акіяна ніжняя мяжа сублітаралі знаходзіцца на глыбіні 200 м , то паблізАнтарктыды - на глыбінях 500-700 м. Найбольшая відавая разнастайнасць характэрна да глыбіні 200-300 м, рыб - на глыбінях 200-500 м.
У Антарктычнай вобласці Паўднёвага акіяна фаўна багатая, ўнікальная і налічвае шмат эндэмікаў. Для фауны ўласцівы гігантызм многіх прадстаўнікоў (напрыклад, сярод губак). Паблізу вострава Кергелен фауна у 5 разоў бядней за прымацерыковыя раёны. Рыбы Паўднёвага акіяна налічваюць каля 100 відаў. Сярод іх толькі 12 прыдонных, якія адносяцца да сямейства натаценіевых, якія маюць прамысловае значэнне. У антарктычным сектары шырока прадстаўлены белакроўны шчупак, макраронусы, шэрая і мармуровая натаценія , паўднёвая путасу. У індыйскім сектары акіяна лік прамысловых рыб невялікі. Тут жыве паласаты белакроўны шчупак (ледзяная рыба), шэрая і мармуровая натаценія. У ціхаакіянскім сектары, самым вялікім па плошчы, сустракаецца паўднёвая путасу і новазеландская макрарунас.
Агульная колькасць кітоў у Паўднёвым акіяне ацэньваецца прыблізна звыш 500 тыс. галоў. З ластаногіх сустракаюцца цюлень-крабаед, марскі леапард, паўднёвы марскі слон, цюлень Роса, цюлень Уэдэла і шэраг іншых. Антарктычныя цюлені складаюць да 56 % агульнасусветнай колькасці ластаногіх.
Арнітафаўна прадстаўлена 44 відамі птушак агульнай колькасцю 200 млн асобін. Сярод іх 7 відаў пінгвінаў складаюць 90 % агульнай біямасы.
Гаспадарчае выкарыстанне
Паўднёвы акіян найбольш бедны сярод акіянаў Зямлі паводле біялагічных і мінеральных рэсурсаў. Транспартныя перспектывы сумнеўныя. Найбольш актыўна выкрыстоўваецца зона на поўдзень ад Аўстраліі і пераходная зона паміж Атлантычным і Індыйскім акіянамі: перавозка грузаў з Персідскага заліву ў ЗША.
Рэспубліка Фіуме
Карпаратывізм
Канстытуцыя стварыла карпаратывісцкую дзяржаву з дзевяццю карпарацыямі, якія прадстаўлялі розныя галіны эканомікі, дзе ўступ быў абавязковым, а таксама сімвалічную дзясятую карпарацыю, распрацаваную Д’Анунцыа, каб прадстаўляць «вышэйшых людзей» (напрыклад, паэтаў). Астатнія дзевяць былі:
Выканаўчая ўлада
Выканаўчая ўлада складалася з 7 міністэрстваў: