cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дабравольшчынскі сельсавет
Дабраво́льшчынскі сельсаве́т — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Парыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Дабравольшчына.
Закамянеласці возера Мунга
Закамянеласці возера Мунг (Lake Mungo remains) — астанкі трох вядомых набораў закамянеласцяў: Lake Mungo 1, таксама званая лэдзі Мунга (а таксама LM1 і ANU-618; Lady Mungo), Lake Mungo 3, таксама званы мужчынам Мунга (а таксама LM3 і Lake Mungo III; Mungo Man), і Lake Mungo 2 (LM2), знойдзеныя ў дзюнах возера.
Возера Мунга знаходзіцца ў Новым Паўднёвым Уэльсе (Аўстралія) і ўваходзіць у спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў складзе азёрнага раёна Уіландра.
Астанкі LM1 былі выяўленыя ў 1969 годзе і з’яўляюцца адной з найстарэйшых крэмацыяў. LM3, выяўлены ў 1974 годзе, быў адным з першых людзей, якія жылі на аўстралійскім кантыненце, які, як мяркуюць навукоўцы, жыў паміж 68 і 40 тысячамі гадоў таму, у эпоху плейстацэну. На сённяшні дзень закамянеласці Мунга з’яўляюцца найстаражытнымі анатамічна сучаснымі парэшткамі чалавека, знойдзенымі ў Аўстраліі. Іх дакладны ўзрост з’яўляецца прадметам працяглай спрэчкі.
У аднаго з узораў навукоўцам атрымалася вызначыць.
Хаанг Суан Лам
Хаанг Суан Лам (Hoàng Xuân Lãm; 10 кастрычніка 1928 — 2 мая 2017) — генерал-лейтэнант Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам, удзельнік Індакітайскай і В’етнамскай войнаў.
Біяграфія
Нарадзіўся 10 кастрычніка 1928 годзе ў Куанчы. Пачатковую школу скончыў там жа. Сярэдняе і старшае звяно прайшоў у Хюэ ў школе Куок Хок, з якой выпусціўся ў 1948 годзе. Пасля гэтага вярнуўся ў Куанчы, дзе працаваў настаўнікам пачатковых класаў.
Томас Ёнік
Томас Ёнік (Thomas Jonigk; нар., Экернфёрдэ, Германія) — нямецкі драматург.
Хаанг Суан Лам
Біяграфія
У верасні 1950 года запісаўся ў Нацыянальную армію В’етнама, самастойнае аддзяленне Узброеных сіл Францыі ў калоніі. Пасля заканчэння школы баявых мастацтваў Далата ў званні другога лейтэнанта адабраны намеснікам камандзіра 4-га экспедыцыйнага атрада. 1 кастрычніка 1952 года накіраваны на 6 месяцаў ў Далёкаўсходні навучальны цэнтр бранятанкавай падрыхтоўкі французскай арміі на мысе Сен-Жак (Вунгтау). 1 красавіка 1953 года скончыў асноўны курс. У канцы таго ж года адабраны для прасунутага курсу ў кавалерыйскім вучылішчы Самюра ў Францыі.
У кастрычніку 1955 года, неўзабаве пасля абвяшчэння незалежнасці Паўднёвага В’етнама, атрымаў званне маёра і заняў пасаду камандзіра 1-га кавалерыйскага палка.
Томас Ёнік
Вывучаў медыявістыку, навейшую нямецкую літаратуру і тэатразнаўства ў Свабодным універсітэце Берліна.
Хаанг Суан Лам
Біяграфія
У канцы мая 1957 года Хаанг атрымаў званне падпалкоўніка і быў прызначаны на пасаду камандзіра бранятанкавага камандавання ў лагеры Чан Хун Дао. У канцы 1958 года ён накіраваны на курсы старшых афіцэраў у Акадэміі Форт-Лівенворт, штат Канзас, ЗША. У сярэдзіне 1959 года, скончыўшы навучанне, Хаанг прызначаны начальнікам навучальнага аддзела Ваеннага ўніверсітэта ў Сайгоне.
Томас Ёнік
З заснаваннем тэатральнай групоўкі «Тэатр-Афект» пачынае шчыльнае супрацоўніцтва з рэжысёрам Штэфанам Бахманам. У 1997—1999 — галоўны драматург і рэжысёр Венскага дома акцёра пры Гансе Трацэры. Жыве вольным аўтарам у Берліне.
Хаанг Суан Лам
Біяграфія
У лютым 1963 года ён быў узведзены ў палкоўнікі і прызначаны камандзірам 23-й пяхотнай дывізіі. 11 жніўня 1964 года Хаанг атрымаў званне брыгаднага генерала. 15 кастрычніка таго ж года яго прызначылі камандзірам 2-й пяхотнай дывізіі. 1 лістапада 1965 года ўзведзены ў генерал-маёры. У канцы мая 1966 года ён адначасова стаў камандзірам I корпуса. У ліпені 1967 года яму прысвоена званне генерал-лейтэнанта.
У лютым 1971 года Хаанг прызначаны камандуючым аперацыяй «Лам Шон 719». У сярэдзіне мая 1972 года ён быў прызначаны памочнікам міністра нацыянальнай абароны.
У красавіку 1975 года, у сувязі з падзеннем паўднёвав’етнамскага рэжыму, пакінуў краіну і пасяліўся ў Дэвіс-Сіці, штат Каліфорнія, ЗША.
Plectrocnemia
Plectrocnemia - род ручайнікаў сямейства. У родзе налічваецца больш за 120 апісаных відаў .
NGC 2413
NGC 2413 — рассеянае скопішча ў сузор’і Карма.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ян Люксембургскі
Ян Люксембургскі, таксама вядомы як Іаан (Іаган) Сляпы (Jan Lucemburský; Johann von Luxemburg; Jean vu Lëtzebuerg;  —, Крэсі, Францыя) — граф Люксембурга (з 25 чэрвеня/3 ліпеня 1310), кароль чэшскі (з 31 жніўня 1310, каранацыя 7 лютага 1311), тытулярны кароль польскі (з 1310).
Сын імператара
Іаган — адзін сын імператара Генрыха VII Люксембургскага і Маргарыты Брабанцкай. Таксама ў яго было дзве сястры — Марыя, будучая каралева французская, і Беатрыс, будучая каралева венгрская. Іаган вырас пры французскім каралеўскім двары Філіпа Прыгожага з дынастыі Капетынгаў. Калі бацька быў абраны свяшчэннарымскім імператарам (27 лістапада 1308), Іаган атрымаў тытул графа Люксембурга, графа Ларош і маркграфа Арлона.
У 1309 годзе чэшскія паслы, незадаволеныя кіраваннем уладара Карынтыі Генрыха Харутанскага, прасілі Генрыха VII згадзіцца на шлюб Іагана з чэшскай прынцэсай Элішкай. Іагану тым часам было 13 гадоў, і Генрых VII баяўся адпраўляць адзінага сына ў неспакойную Чэхію. Імператар прапанаваў паслам як альтэрнатыву ў жаніхі Элішцы сына Генрыха VI Люксембургскага Валерана. Ліпенем 1310 года, пасля працяглых перамоў, імператар саступіў і згадзіўся на шлюб Іагана з Элішкай. Нявеста мусіла цягам пэўнага часу прыбыць у Шпаер, у адваротным выпадку дамова скасоўвалася. Нават у апошні момант Генрых спрабаваў змяніць лёс Іагана і звесці прынцэсу з Валеранам. Але ўсё было дарэмна, і 31 жніўня 1310 года Іаган ажаніўся з Элішкай, атрымаўшы з яе рукою, праз згасанне мужчынскай лініі Пржэмыславічаў, чэшскую карону.
Каранацыя і каралеўскі двор
Прыехаўшы да Прагі, Іаган прыняў прысягу прадстаўнікоў чэшскай арыстакратыі, чые прывілеі абавязаўся не прымяншаць. З-за занятасці свайго бацькі Іаган паспрабаваў адкласці каранацыю, але пад ціскам знаці, урэшце, нядзеляй 7 лютага 1311 года быў каранаваны у каралі чэшскія пад імем Ян ў базыліцы святога Віта. Як пісаў складальнік Збраслаўскай хронікі, Ян «быў даволі прыгожым маладым чалавекам, вытанчана выглядаў, румяны тварам…».
Кіраўніком каралеўскай рады Яна Люксембургскага стаў біскуп Пётр Аспельт, іншыя радцы былі ў асноўным нячэшскага паходжання — Альбрэхт Гагенлоэ, Філіп Фалькенштайн, Генрых Фульдскі і іншыя. З чэхаў у свіце караля найзначнейшыя — вярхоўны маршал Індржых з Ліпы, каралеўскі сенешаль Ян з Вартэнберка і скарбнік каралеўскі Петр з Рожмберка. Добрыя адносіны з каралём падтрымлівалі і чэшскія біскупы, у прыватнасці, пражскі біскуп Ян IV з Дражыц і аламоўцкі біскуп Пётр II, дапамагалі каралю грашыма.
Ян паспрабаваў кіраваць краінай з улікам імперскай палітыкі, якая была прыярытэтам для яго, а парадкі каралеўскага двара скапіраваць з Францыі. Але чэшская арыстакратыя хацела моцнага і незалежнага манарха. Калі ў 1310 годзе Ян Люксембургскі прыехаў у Прагу, людзі глядзелі на яго са шчырай надзеяй, што пасля многіх гадоў разладу ў краіне настане мір. Але Ян іх горка расчараваў, за амаль 20 гадоў уладарства, кароль не прабыў у Чэхіі і году, а ездзіў з месца на месца, ваюючы то за французаў супраць англічан, то за нямецкі Тэўтоўтонскі ордэн у Прусіі і Літве. Чэшскі скарб гэтымі войнамі Ян спустошыў сталым вымаганнем грошай. У адсутнасць караля ў Чэхіі зацвердзіліся феадальныя парадкі, узмацнілася мясцовая знаць, пачаліся смуты.
Кіраванне Чэхіяй
Неўзабаве Ян адправіўся ў свае спадчынныя землі ў Люксембургу, у гэты час незадаволеная знаць ледзь не скінула яго са стальца. Урэгулявання дасягнулі толькі праз пасярэдніцтва Людовіка IV Баварскага — Ян Сляпы падпісаў Дамажліцкія канвенцыі, якія ўмацавалі ўладу арыстакратыі (1318).
У 1319 годзе Ян спрабаваў пасунуць пражскага патрыцыя Вільяма Вальдэка, магчыма, звязанага з каралевай Элішкай інтымнымі адносінамі. Кароль нават заняў Прагу, але неўзабаве зноў адбыў з краіны, атрымаўшы грошы на фінансаванне імперскай палітыкі.
Кастрычнікам 1333 года ў Чэхію па ініцыятыве Яна прыбыў яго старэйшы сын Вацлаў (Карл), ён атрымаў тытул маркграфа Маравіі. Неўзабаве паміж Янам і Карлам пачаўся разлад. Вяльможы, які нажываліся падчас безуладдзя, узненавідзелі каралевіча і скардзіліся на яго бацьку, абвінавацілі ў падрыхтоўцы бунту. Ян адхіліў сына ад улады, пакінуўшы толькі тытул маркграфа Маравіі і Кршываклацкае панства для кармлення. Наступны перыяд быў названы «Люксембургскім дваеўладдзем». Каралевіч Карл рэгулярна адсылаў бацьку пэўную суму грошай, а рэшту траціў на дзяржаўныя патрэбы. Карл таксама меў права голасу пры вырашэнні знешнепалітычных пытанняў. Фактычна ён стаў суправіцелем свайго бацькі. У 1341 годзе Ян Сляпы забяспечыў пераемнасць свайго сына Карла на чэшскім стальцы, што паступова стала паляпшаць сітуацыю ў краіне.
У 1344 годзе Пражскае біскупства было ўзнята да арцыбіскупства, а ў Літамышлі былі створаны новыя епархіі. У гэты час Чэхіяй ўжо фактычна ўладарыў Карл.
Кароль-дыпламат і кароль-ваяр
Увага Яна была засяроджана на знешняй палітыцы, дзе ён быў значна паспяховейшы. Кароль быў сталым госцем Папы Рымскага і французскіх каралёў, з якімі заключыў некалькі выгадных шлюбных дагавораў, Ян далучыў да Чэхіі Эгерланд — як падзяку Людовіка IV за падтрымку ў атрыманні імперскай кароны. У 1319—1329 гадах да Чэхіі былі далучаны Верхняя Лужыца і Уроцлаў.
Падчас візіту ў герцагства Карынтыю ў 1330 годзе Ян Люксембургскі прыняў паслоў з італьянскай Брэшыі, якія папрасілі пра дапамогу ў барацьбе з валадаром Вероны Масціна II дэла Скала. Ян згадзіўся, і ў кароткі час стаў валадаром усёй Заходняй Ламбардыі. Аднак ўтрымаць гэтыя землі аказалася вельмі нялёгка, бо на іх прэтэндавалі імператар Людовік IV і неапалітанскі кароль Роберт Мудры. Людовік аб’яднаўся з аўстрыйскімі Габсбургамі, якія прэтэндавалі на Карынтыю, а Роберт Неапалітанскі — са сваім сваяком венгерскім каралём Карлам Робертам і польскім каралём Уладзіславам Лакетком. Усе яны абвясцілі вайну Яну Люксембургскому. Той паспяшаўся прымірыцца з германскім імператарам і атрымаў ад яго захопленыя землі як намесніцтва. Ян перавёз туды свайго сына Карла і пакінуў яго ў Парме, а сам паспяшаўся дадому, з тэўтонскімі рыцарамі уварваўся ў Польшчу, аблажыў Познань і заключыў перамір’е з Лакетком. Пасля гэтага Ян нечакана з’ехаў у Парыж, даручыўшы далейшае вядзенне вайны Індржыху з Ліпы. У 1332 годзе таго жорстка разбілі аўстрыйцы пры Майльберге, і Ян быў вымушаны заключыць з Габсбургамі мір. У 1333 годзе ў раздоры ўмяшаліся новыя ўдзельнікі — Ганзага з Мантуі і Эстэ з Ферары. Малады прынц Карл разбіў іх ў бітве пры Сан-Фелічэ, але чэшскія сілы былі вычарпаны, у 1333 годзе кароль-палкаводзец вымушаны пакінуць Паўночную Італію.
Восенню 1335 года ў венгерскім Вышэградзе адбылася сустрэча Яна Люксембургскага, венгерскага караля Карла Роберта Анжуйскага і польскага караля Казіміра III. Казімір прызнаў суверэнітэт чэшскага караля над Сілезіяй, а той за 20 000 пражскіх грошаў адмовіўся ад правоў на польскую карону. Гэтым практычна завяршылася афармленне межаў дзяржаў Цэнтральнай Еўропы. У 1337 годзе Ян Люксембургскі з сынам Карлам выступіў у паход супраць вялікага князя літоўскага Гедыміна. Падчас паходу ён заключыў дамову са сваім сваяком Генрыхам Яворскім, які прызнаў чэшскага караля сваім спадчыннікам і атрымаў за гэта Глогаўскае княства. Дажджлівая зіма перашкодзіла паходу чэшскага каралеўскага войска. Акрамя таго, у караля раптам захварэў на вочы, неўзабаве ён цалкам аслеп. У Чэхіі ніхто не шкадаваў з гэтага — усе лічылі слепату карай божай.
З дапамогай свайго дзядзькі, арцыбіскупа трырскага Балдуіна, Ян Сляпы падрыхтаваў выбары новага імператара. 11 ліпеня 1346 года імперскую карону атрымаў яго сын Карл Люксембургскі пад імем Карла IV.
У 1341 годзе Маргарыта Цірольская прагнала Іагана Генрыха і, нягледзячы на папскія праклёны, выйшла замуж за Людвіга Вітэльсбаха, сына імператара Людовіка IV Баварскага. Ян стаў арганізоўваць саюз з Папам і нямецкімі князямі супраць імператара. Людовік у сваю чаргу плёў інтрыгі, то прапаноўваючы грошы Яну, то яго сынам. Урэшце ў 1344 годзе ў Авіньёне ў прысутнасці Папы Рымскага быў заключаны мірны дагавор, паводле якога кароль чэшскі Ян і германскі імператар Карл, вымаглі Клімента VI вывесці чэшскую царква з-пад юрысдыкцыі майнцкага арцыбіскупа. У выкананне дадзенага Папу абяцання ў 1345 годзе Ян і Карл адправіліся ў новы крыжовы паход на Літву, але гэта прадпрыемства пацярпела няўдачу, як і папярэднія. На зваротным шляху Ян адправіўся адразу ў Люксембург, а Карл паехаў у Чэхію праз Польшчу. Каля Каліша яго схапілі па распараджэнні польскага караля Казіміра III Вялікага. Толькі шчасцем Карл Люксембургскі выратаваўся. Кароль Ян тэрмінова вярнуўся ў Чэхію, сабраў войска, аблажыў Кракаў і прымусіў палякаў да міру.
Гібель
Удзел цалкам сляпога Яна ў бітве пры Крэсі быў роўназначны самагубству.
Жан Фруасар так апісваў яго гібель Яна:«Калі ён пачуў каманду да бою, ён спытаўся, дзе яго сын Карл. Збраяносцы сказалі яму, што не ведаюць, але, напэўна, ён недзе б’ецца, на што кароль сказаў: „Панове, вы цяпер усе мае сябры і браты па зброі, таму я прашу вас, бо я сляпы, узяць мяне з сабою ў бой“. Рыцары згадзіліся, і, бо ён не хацеў згубіцца ў таўкатні, прывязалі яго ў сядле баявога каня. Кароль паскакаў у шэрагах французскай конніцы на англічан… усе яны былі забіты. Раніцай караля знайшлі мёртвым на зямлі».
Апошнімі словамі Яна, паводле падання, былі: «Не бываць, каб чэшскі кароль бег з поля бою». У Сярэднявеччы, ужо пасля сваёй смерці, кароль Ян лічыўся адным з прыкладаў асабістых адвагі і рыцарскасці ў Еўропе.
Пахаваны пасля шэрагу перыпетый у Люксембургу ў саборы Маці Божай.
Даследаванне парэшткаў
У 1980 годзе парэшткі караля на час былі прывезены ў Прагу, дзе вывучаліся антраполагам Эмануілам Влчэкам і яго камандай з Нацыянальнага музея. Пасля даследавання парэшткі вернуты ў Люксембург.
Даследаванні паказалі, што Ян Люксембургскі быў прыкладна 170 см ростам, худы, мускулісты, выдатны вершнік, які атрымаў у баях і на турнірах некалькі сур’ёзных траўмаў. Смяротнымі сталі раны галавы і грудзей.
Найстарэйшы партрэт Яна Люксембургскага гэта каменны рэльеф дома Трох Святых каралёў ў Кёльне. У базыліцы Святога Віта прадстаўлены скульптурны партрэт Яна работы Пятра Парлержа.
Шлюбы і дзеці
1-я жонка: (з 1310) Элішка Пржэмыслоўна (20 студзеня 1292 — 28 верасня 1330), дачка Вацлава II, караля чэшскага. Дзеці:
Таксама вядома двое дзяцей ад невядомай каханкі:
IC 5003
IC 5003 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральная галактыка) у сузор’і Мікраскоп.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Нітрылы
Нітрылы — арганічныя злучэнні агульнай формулы R—C ≡ N, фармальна з'яўляюцца C-замешчаныя вытворнымі, вытворныя сінільнай кіслаты HC ≡ N.
Нітрылы таксама часта разглядаюць як вытворныя карбонавых кіслот (прадукты дэгідратаціі амідаў) і называюць як вытворныя адпаведных карбонавых кіслот, напрыклад, CH3C≡N - ацэтонітрыл (нітрыт воцатнай кіслаты), C6H5CN- бензонітрыл (нітрыт бензойнай кіслаты). У сістэматычнай наменклатуры для наймення нітрылаў выкарыстоўваецца суфікс карбанітрыл, напрыклад, пірол-3-карбанітрыл.
Нітрылы, у якіх група-C ≡ N рухомая або мае псеўдагалагенавы характар ​​звычайна называюць цыянідамі, напрыклад, C6</su>H 5CH2CN - бензілцыянід, C6H5COCN - бензаілцыянід, (CH3)3SiCN - трыметылсілілцыянід.
Нітрылы ізамерныя да ізанітрылаў R-N ≡ C.
Міхал Хілінскі
Міхал Хілінскі (Michał Chyliński) (нар., г. Быдгашч, Польшча) — польскі баскетбаліст, у цяперашні час гулец «Асторыя Быдгашч». Выступаў у моладзевых зборных Польшчы — U18 і U20. Член зборнай Польшчы па баскетболе.
Кар’ера
Выпускнік «Асторыі» на працягу многіх гадоў з’яўляецца лідэрам юніёрскай зборнай. У 2002—2005 гадах наведваў школу баскетбола ў Казеніцах.
24 чэрвеня 2019 года далучыўся да Асторыі.
Мікалай Адамавіч Бялоў
Мікалай Адамавіч Бялоў (нар., в. Падлужжа, Глускі раён) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Працаваў начальнікам Галоўнага ўпраўлення службы кантролю Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па Віцебскай вобласці.
Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь трынаццатага склікання ад Віцебска-Усходняй выбарчай акругі № 64 Віцебскай вобласці.
Распаўсюджванне COVID-19 у Бурундзі
Першыя выпадкі заражэння COVID-19 у Бурундзі былі выяўлены 31 сакавіка 2020 года ўвечары, калі заразілася 2 чалавекі, узростам 56 гадоў і 42 гады, абодва незадоўга да заражэння вярнуліся з-за мяжы: з ААЭ і Руанды. Яны змешчаныя ў бальніцы ў Бужумбуры.
Яшчэ 12 сакавіка ўрад Бурундзі ўвёў каранцін для людзей, якія прыязджалі ў краіну з Еўрапейскага Саюза і іншых краін найбольш пацярпелых ад COVID-19, уключаючы Іран і Кітай. У гэты ж дзень на каранцін адправілі 32 чалавекі. Яны знаходзіліся ў будынку гасцініцы ў Бужумбры. Таксама ў Бузанзе было пачата будаўніцтва спецыяльнай лячэбнай установы.
Станам на 2023 год у краіне зафіксавана 54 тыс. выпадкаў заражэння, у тым ліку 15 смерцяў.
Насустрач
«Насу́страч» — кніга публіцыстычных артыкулаў Сяргея Законнікава, беларускага паэта, журналіста і грамадскага дзеяча.
Тэма і асноўная ідэя
У аснову зборніка нарысаў і эсэ пакладзены роздумы аўтара над айчыннай гісторыяй і рэаліямі сучаснага жыцця, якія публікаваліся ў перыядычным друку, выклікалі вялікую пошту, станоўчую ацэнку чытачоў.
Выкарыстоўваючы багаты фактычны матэрыял, аўтар асэнсоўвае важныя праблемы беларускага жыцця, прапагандуе станоўчы вопыт развіцця дэмакратычных еўрапейскіх дзяржаў, дзе яму даводзілася быць.
Кніга мае асветніцкую мэту — спрыяць нацыянальнаму яднанню, павышэнню агульнай і палітычнай культуры, грамадзянскай салідарнасці і актыўнасці насельніцтва Беларусі.
Кампазіцыя
Прадмову да кнігі напісаў акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі Радзім Гарэцкі.
Другая частка змяшчае два артыкулы, прысвечаныя асобе і творчасці беларускага пісьменніка Васіля Быкава. Абадва былі апублікаваны ў газеце «Народная воля».
Трэцяя частка змяшчае шмат артыкулаў і эсэ, пераважная большасць з каторых публікавалася ў аўтарскай рубрыцы С. Законнікава «Пункт гледжання» ў газеце «Свободные новости плюс».
Выдавецкія звесткі
Першае выданне кнігі адбылося ў Мінску ў 2008 годзе, выдавец — Зміцер Колас. Кніга аднесена да катэгорыі мастацкай літаратуры. Наклад — 1 тыс. асобнікаў.
Спектрограф HARPS
СПЕКТРО́ГРАФ HARPS (High Accuracy Radial velocity Planet Searcher — Шукальнік планет паводле радыяльнай хуткасці, высокадакладны), лесвічны спектрограф высокага разрознення, сілкаваны аптычнай жылай, які належыць Еўрапейскай Паўднёвай абсерваторыі і змантаваны пры адным з 3,6-метровых касегрэнаўскіх тэлескопаў пляцоўкі Ла-Сілья.
Практычная дакладнасць вымярэння парадку 1 м/с.
З дапамогаю інструмента была выкрыта першая землепадобная экзапланета ў сістэме Глізэ 581.
Доступ да даных інструмента ў рэдукаваным аб'ёме існуе праз Сеціва (з 1.5.2007).
Планеты адкрытыя з дапамогай HARPS
На пачатак 2010 года з дапамогай HARPS былі адкрыты 75 экзапланет (з прыкладна 420 вядомых) у 30 сістэмах.
Некаторыя з іх прыведзены ніжэй:
Шарль-Нікаля Кашэн (Старэйшы)
Шарль-Нікаля Кашэн Старэйшы (фр. Charles Nicolas Cochin;,  — , ) — французскі малявальшчык і гравёр, акадэмік Каралеўскай акадэміі жывапісу і скульптуры (з 1731); выдатны майстар кніжнай ілюстрацыі стылю ракако.
Біяграфія
Шарль-Нікаля Кашэн Старэйшы — прадстаўнік вялікай сям’і французскіх мастакоў з Труа, пераважна гравёраў. Сын (па іншых дадзеных пляменнік) Нікаля Кашэна, таксама званым Нікаласам Кашэнам Старэйшым (1610—1686), бацька Шарль-Нікаля Кашэна (Малодшага) (1715—1790). З гэтай сям’і вядомы таксама Наэль Кашэн (1622—1695), брат Нікаля Кашэна Старэйшага, малявальшчык і гравёр, які апошнія гады працаваў і памёр у Венецыі, таму празваны Наэлем Венецыянскім (Noël de Venise).
Шарль-Нікаля Кашэн Старэйшы стаў з юнацтва займацца жывапісам, што пазней адбівалася і ў яго графічных творах. Першыя ўрокі майстэрства атрымаў у сям’і. Ва ўзросце 22-х гадоў Ш. Н. Кашэн адмовіўся ад жывапісу і цалкам прысвяціў сябе мастацтву гравюры. Быў прыдворным мастаком французскага караля Людовіка XIV.
Кашэн Старэйшы гравіраваў па маляўнічых арыгіналах Антуана Вато, у прыватнасці, разам з іншымі вядомымі гравёрамі, для знакамітага «Зборніка Жульена» (поўнага збору карцін і малюнкаў Вато ў гравюрах; 1728—1734). У сваіх гравюрах, якія адрозніваюцца ясным малюнкам і выразнасцю рыскі, прайграваў арыгіналы сучасных або амаль сучасных яму жывапісцаў, такіх як, Лемуан, Лафос, Жувенэ, Парасель, Шардэна, Ланкрэ і многіх іншых. У апошнія гады працаваў, галоўным чынам, у майстэрні і друкарні свайго сына Шарля-Нікаля Кошана (Малодшага), пад кіраўніцтвам якога іх кампанія ператварылася ў аднаго з галоўных вытворцаў высакаякасных гравюр у Еўропе.
Сцяпан Іванавіч Ліхадзіеўскі
Сцяпан Іванавіч Ліхадзіеўскі (, Баславічы (цяпер Барок),, Мінская вобласць — , , Узбекістан) — беларускі паэт, перакладчык, крытык, літаратуразнаўца.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Вучыўся ў Беларускім педагагічным тэхнікуме (1926—1930), у Беларускім дзяржаўным універсітэце (1930—1931), у Беларускім вышэйшым педагагічным інстытуце (1931—1933). Скончыў Томскі педагагічны інстытут (1939). Быў сябрам літаратурных аб’яднанняў «Маладняк», БелАПП. Працаваў у рэдакцыі газеты «Літаратура і мастацтва». У 1933 годзе рэпрэсіраваны і высланы на 3 гады на поўдзень Казахстана ў Сарыагачскі раён. Настаўнічаў у сярэдніх школах. У 1939 годзе паступіў у аспірантуру Ташкенцкага педінстытута. Працаваў выкладчыкам гэтага інстытута, быў дэканам факультэта, а з 1963 года загадваў кафедрай замежнай літаратуры Рэспубліканскага педагагічнага інстытута рускай мовы і літаратуры. Рэабілітаваны ў 1956 годзе. Доктар філалагічных навук, прафесар.
Творчасць
Дэбютаваў вершам у 1925 годзе (часопіс «Беларускі піянер»). Пісаў на беларускай, рускай і ўзбекскай мовах. Выйшлі зборнікі паэзіі «Чырванеюць вішні» (1931), «Рокаты дальняй прыстані» (1931), «Крывавыя знічкі на снезе» (1932), «Мы — маладая гвардыя» (1932), кніжкі вершаў і перакладаў «Берасцянка жывых трывог» (выбраныя вершы і пераклады, 1962), «Поиски сердолика» (вершы, пераклады, Ташкент, 1973), «Вянкі камунарам» (1974), «Чырвоныя макі» (1981).
Вядомы і як крытык і літаратуразнавец. Аўтар кніг «Анатоль Франс: Краткий очерк творческого пути» (Ташкент, 1954), «Анатоль Франс: Очерк творчества» (Ташкент, 1962), зборніка літаратурна-крытычных артыкулаў «Радость встреч» (Ташкент, 1977).
Пераклаў на беларускую мову паасобныя творы французскіх, нямецкіх, узбекскіх паэтаў.
Ірына Фролаўна Ухванава
Ірына Фролаўна Ухванава (нар., Мінск, БССР) — беларускі філолаг і сацыёлаг, спецыяліст па дыскурс-даследаванням. Доктар філалагічных навук (1997; з 1980 — кандыдат філалагічных навук), прафесар (1997; з 1980 г. — дацэнт). Загадчыца кафедры англійскай мовы і маўленчай камунікацыі БДУ (1999). Член рэдкалегіі міжнароднага часопіса «Respectus Philologicus» (Вільня, Літва).
Біяграфія
Ірына Фролаўна нарадзілася 19 чэрвеня 1951 года ў Мінску у сям’і Ф. П. Шмыгава — беларускага вучонага-гісторыка і дыпламата, удзельніка Сан-Францыскай канферэнцыі 1945 г. у складзе дэлегацыі БССР.
У 1980 г. абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Адбор і семантычная апрацоўка лексікі сродкамі буржуазнай прапаганды», у якім дала апісанне чатырохпазіцыйнай лінгвасеміатычнай мадэлі, плана зместу складанага моўнага знака (слова), якое дазволіла выявіць механізм семантычнага маніпулявання зместам моўнага знака (слова) і ідэалагічнага кантролю над зместам лексічных адзінак мовы. Працягнуўшы працу над тэарэтычным асэнсаваннем семантычнага механізму мовы і выйшаўшы на ўзровень сказа, тэксту, а затым і макратэксту, пабудавала аўтарскую каузальна-генетычную тэорыю плана зместу складанага моўнага знака (слова, сказа, тэксту, макратэксту), якая з’явілася асновай для нараджэння шэрагу новых якасных методык аналізу тэксту як сацыялагічнага дакумента. Дадзены кірунак навуковага пошуку атрымаў сваю рэалізацыю ў доктарскай дысертацыі «План зместу моўнага знака: сутнасць і фенаменалогія (на матэрыяле тэкстаў СМІ)», абарона якой адбылася ў БДУ ў 1995. У цяперашні час працуе над аптымізацыяй тэхналогій дыскурсных даследаванняў і дыскурснай экспертызы ў розных галінах дзейнасці: СМІ, рэлігіі, дзелавога свету, палітыкі.
На факультэтах журналістыкі, філасофіі і сацыяльных навук БДУ, у шэрагу універсітэтаў Вялікабрытаніі і ЗША чытае лекцыі па такіх спецыяльных дысцыплінах, як «Тэхналогія палітычнай журналістыкі», «Камунікатыўная лінгвістыка», «Дыскурсныя методыкі ў сацыялагічным даследаванні» і інш.
Удзельнічала ў рэалізацыі шэрагу рэспубліканскіх і міжнародных навукова-даследчых праектаў: «Вывучэнне грамадскай думкі ў СМІ Беларусі» і «Сродкі па вывучэнні грамадскай думкі і СМІ Беларусі», якія праводзяцца Цэнтрам сацыялагічных даследаванняў БДУ і Міжнародным інстытутам палітычных даследаванняў; была нацыянальным каардынатарам і аўтарам у напісанні нацыянальнай справаздачы ў рамках праграмы ААН «Жанчыны Беларусі ў люстэрку эпохі» (1996-97), кіраўніцтва якім праводзілася пры фінансавай падтрымцы Міністэрствам адукацыі РБ і БДУ, каардынатарам праекта Інстытута вайны і свету «IWPR Parliamentary Election Media Monitoring Project» (2000), кіраўніком групы дыскурс-аналітыкаў у рамках міжнароднага даследчага праекта «Кампаратыўныя даследаванні харызматычных палітычных лідараў Расіі, Беларусі, Украіны: зараджэнне, мабілізацыя, ўстойлівасць» (2000-02). Прымае ўдзел у міжнародных сацыялагічных і лінгвістычных канферэнцыях і кангрэсах, у тым ліку, у якасці сінхроннага перакладчыка з англійскай мовы на рускую і з рускай мовы на англійскую.
Навуковыя працы
Аўтар больш за 100 навуковых прац, апублікаваных у Беларусі, Расіі, Украіне і Узбекістане, а таксама ў Германіі, Канадзе, Нарвегіі, Польшчы, Францыі, Чэхіі і інш. З’явілася ініцыятарам, рэдактарам і адным з аўтараў серыі навуковых выданняў «Метадалогія даследаванняў палітычнага дыскурсу» — калектыўнай манаграфіі з удзелам лінгвістаў, сацыёлагаў, журналістаў і спецыялістаў па тэорыі камунікацыі, у тым ліку вядучых навукоўцаў свету, такіх як, у прыватнасці, Тойн Ван Дэйк (Нідэрланды) і Артур Аза Бергер (ЗША).
Шчарбіны (Брагінскі раён)
Шчарбіны — былая вёска ў Астраглядаўскім сельсавеце Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.
Геаграфія
За 7 км на захад ад Брагіна, 20 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 126 км ад Гомеля.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Хойнікі. Планоўка складалася з кароткай прасталінейнай шыротнай вуліцы, забудаванай драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.
Карона Каралеўства Польскага
Найбольш ранняя згадка пра хутар Шчарбіны (futor Szczerbiny) сустрэтая пакуль што ў люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага і Жытомірскага паветаў Кіеўскага ваяводства 1683 года. Належаў да włości Choynickiej князя Канстанціна Яна Шуйскага. З яго аднаго дыма выплачваўся злоты. Наступная звестка ў інвентары Астраглядаўскага маёнтка пазначана 1698 годам, калі добры перадаваліся князем Дамінікам Шуйскім у кіраванне пану Зыгмунту Шукшце. Тады гаспадар хутара Жыжэнкі ўрочнік Сава Шчарбіна выплачваў чыншу 15 злотых, а іншыя павіннасці выконваў «iako y w Wielkim Boru», жыхары якога таксама заставаліся «na uroczu». Паводле рэвізіі Хойніцкага маёнтка, учыненай у 1716 годзе, гаспадар Кузьма Жыжэнка, акрамя 1 бельца мёду, выплачваў 4 злотыя і 15 грошаў чыншу, а нехта Лаўрыновіч, што таксама карыстаўся грунтам у Жыжэнках, плаціў 10 злотых. Згодна з інвентаром маёнтка Хойнікі cum attinentiis (з прылегласцямі) ад 20 сакавіка 1721 года, пададзенага былым ксяндзом Юзафатам Парышэвічам, біскупам валоскім, князю Мікалаю, сыну Дамініка, Шуйскаму, гаспадары хутара Жыжэмкі Кузьма Жыжэмка і Самуіл Грэгарэнка (Hrehorenko), акрамя дзякла, выплачвалі адпаведна 5 злотых чыншу, паўтары бельцы даніны мядовай і 5 злотых чыншу.
Расійская імперыя
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Шчарбіны — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1796 года ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага Рэчыцкага павета Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года Мінскай губерні Расійскай імперыі. Паводле расійскай рэвізіі 1795 года 9 двароў хутара Шчарбіны з 39 душамі мужчынскага і 36 жаночага полу сялян пажыццёва трымаў ад абозных Прозараў ротмістр Юзаф, сын Міхала, Букаты Ельскі.
Найноўшы час
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Шчарбіны ў складзе Мікуліцкай воласці Рэчыцкага павета, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.
У 1931 годзе арганізаваны калгас. У 1959 годзе ўваходзіла ў склад калгаса «Чырвоная ніва» (цэнтр — вёска Буркі). Да 14 студзеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Мікуліцкага сельсавета.
Луіс Алвіс ды Ліма-і-Сілва
Луі́с А́лвіс ды Лі́ма-і-Сі́лва, герцаг Кашы́яс (Luís Alves de Lima e Silva, Duque de Caxias;  — ) — бразільскі маршал.
Біяграфія
У 1851 годзе ў якасці галоўнакамандуючага бразільскай арміяй з вялікім поспехам дзейнічаў супраць аргенцінскага дыктатара Росаса. У 1857 і 1861—62 гадах быў ваенным міністрам і главой кабінета; у 1867 годзе ў вайне з Парагваем яму было даручана галоўнае камандаванне над аб’яднанымі войскамі Бразіліі, Аргенціны і Уругвая. У 1869 годзе Кашыяс заняў сталіцу Парагвая Асунсьён, але пасля гэтага пад маркай хваробы павінен быў перадаць кіраўніцтва графу д’Э, зяцю бразільскага імператара. У 1875—78 гадах ізноў быў ваенным міністрам і главой кабінета.
Ясменцы
Ясменцы — былая вёска ў Спярыжскім сельсавеце Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.
Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (35 сем'яў) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. У 2005 годзе вёска была выключана са звестак па ўліку населеных пунктаў.
Размяшчэнне
У 10 км на паўднёвы захад ад Брагіна, 27 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 130 км ад Гомеля.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін.
Планоўка складаецца з прасталінейнай мерыдыянальнай вуліцы, забудаванай драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу. У сувязі з высокім узроўнем радыяцыйнага забруджвання ўсе пабудовы знесены і пахаваны пад пластом зямлі.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя як вёска ў Рэчыцкім павеце Мінскай губерні. З 1811 года валоданне Ракіцкіх. Паводле перапісу 1897 года знаходзіліся: капліца, вятрак, гамарня, у Брагінскай воласці.
У 1931 годзе арганізаваны калгас «Краіна саветаў», працавалі вятрак (з 1915 года) і гамарня. Паводле перапісу 1959 года. Уваходзіла ў склад калгасу імя М. І. Калініна (цэнтр — вёска Глухавічы).
Да 8 студзеня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Глухавіцкага сельсавета, пасля — у складзе Спярыжскага сельсавета.
Ірына Міхайлаўна Намачэнка
Ірына Міхайлаўна Намачэнка (нар. 17 чэрвеня 1977, г. п. Акцябрскі) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзілася 17 чэрвеня 1977 года ў г. п. Акцябрскі. Скончыла Беларускі гандлёва-эканамічны ўніверсітэт спажывецкай кааперацыі і Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. З 1997 па 2007 год працавала на розных пасадах у Акцябрскім раённым спажывецкім таварыстве: бухгалтарам, намеснікам галоўнага бухгалтара, начальнікам рэвізійнага сектара. У 2009 годзе прызначана начальнікам аддзела эканомікі, у 2014 годзе — намеснікам старшыні Акцябрскага райвыканкама. Дэпутат Акцябрскага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання ад Гацкай акругі № 16. 3 кастрычніка 2022 года прызначаны старшынёй Акцябрскага райвыканкама.
Член Рэспубліканскага грамадскага аб’яднання «Белая Русь» і «Беларускі саюз жанчын».
Пражывае ў г.п. Акцябрскі.
Мікалай Мітрафанавіч Замяцін
Мікалай Мітрафанавіч Замяцін (, Ліпецк, Расія — ) — беларускі жывёлавод. Доктар сельскагаспадарчых навук (1937), прафесар (1935). Член-карэспандэнт АН БССР (1947).
Біяграфія
Скончыў Петраградскі ветэрынарна-зоатэхнічны інстытут (1923).
Працаваў у жывёлагадоўчых доследных станцыях СССР (1924—1935), Іркуцка, Белацаркоўска, Смаленска, Чувашскіх, Новасібірскім сельскагаспадарчым інстытуце (1935—1946), Інстытуце сацыялістычнай сельскай гаспадаркі АН БССР (1946—1949, загадчык аддзела жывёлагадоўлі), Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі (1949—1959, загадчык кафедры развядзення сельскагаспадарчых жывёл), Гродзенскім дзяржаўным сельскагаспадарчым інстытуце (1959—1965).
Навуковыя інтарэсы: вывучэнне канстытуцыі сельскагаспадарчых жывёл і падбор іх па прынцыпу стымулявання развіцця патомства; узроставы і полавы падбор жывёл; вывядзенне беларускай чорна-рабой пароды свіней.
Узнагароды
Ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга (1953), «Знак Пашаны» (1949).
Загоршчына
Назву Заго́ршчына маюць:
IC 5005
IC 5005 — галактыка тыпу SBc ў сузор’і Казярог.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Чарнагорыя ў Першай сусветнай вайне
Чарнагорыя ўступіла ў Першую сусветную вайну 5 жніўня 1914 года, абвясціўшы вайну Аўстра-Венгрыі. Пасля таго, як Аўстра-Венгрыя 28 ліпеня 1914 года абвясціла Сербіі вайну, урад Чарнагорыі прапанаваў дапамогу Сербіі і 5 жніўня Чарнагорыя, абвясціўшы вайну аўстрыйцам, уступіла ў Першую сусветную вайну на баку Антанты.
Баявыя дзеянні
Чарнагорыя мабілізавала шэсць дывізій. Усяго 45 000-60 000 чалавек, 100 палявых і 100 горных гармат. Чарнагорскую войска ўзначаліў кароль Чарнагорыі Нікола I, начальнікам Генеральнага штаба стаў генерал Янка Вукоціч. З пачаткам вайны ўзбярэжжа Чарнагорыі было блакаванае аўстрыйскім флотам. Баявыя дзеянні паміж чарнагорскімі і аўстра-венгерскімі войскамі пачаліся 7 жніўня. Па плане чарнагорскага камандавання, чарнагорскія войскі пры садзейнічанні французскага флоту, павінны былі захапіць Катор, дзе знаходзілася галоўная база ВМФ Аўстра-Венгрыі і развіваць наступленне ў Герцагавіну. Аднак усе ж ад гэтага плана давялося адмовіцца. Па новым плане чарнагорская армія павінна была дзейнічаць сумесна з сербскай арміяй і прыкрываць яе фланг.
За час першых баёў чарнагорскім войскам удалося захапіць шэраг аўстрыйскіх гарадоў: Будва, Грбаль, Петравац. Таксама чарнагорскія войскі дзейнічалі ў Герцагавіне і сумесна з сербскімі войскамі праводзілі наступ на Сараева, але не дасягнулі пастаўленай мэты. Падчас кампаніі 1914 года чарнагорская армія сумесна з сербскай арміяй адбіла ўсе наступы аўстра-венгерскіх войскаў.
Падчас аўстра-германскага наступлення 1915 года чарнагорскія войскі апынуліся ў цяжкім становішчы. Асноўная частка войскаў была вымушана адступаць углыб тэрыторыі краіны. Толькі часткі чарнагорскай арміі ў Санджаке пад камандаваннем Я. Вукоціча стойка супрацьстаялі аўстра-германскім войскам, прыкрываючы адыход сербскай арміі. Аднак у раене Лоўчана у студзені 1916 года аўстра-венгерскім войскам удалося прарваць фронт чарнагорскай арміі. 14 студзеня аўстрыйцы захапілі сталіцу каралеўства Цэтынэ. Асноўныя сілы чарнагорскай арміі былі акружаны войскамі праціўніка. 19 студзеня кароль Нікола I збег з краіны, у гэтых цяжкіх ўмовы чарнагорскай кіраўніцтва падпісала капітуляцыю. Тэрыторыя краіны была акупаваная аўстра-венгерскімі войскамі, армія дэмабілізавана. У краіне быў усталяваны аўстрыйскі ваенны акупацыйны рэжым. Чарнагорыя была выведзена з вайны.
Аднак рэшткі чарнагорскай арміі і частка насельніцтва краіны не змірыліся з замежнай акупацыяй і працягнулі партызанскую барацьбу. Каля 10 000 чарнагорцаў былі заключаны аўстрыйскімі ўладамі ў канцлагеры.
У 1917 годзе на востраве Корфу прадстаўнікі Сербіі і Паўднёваславянскага камітэта падпісалі Корфскую дэкларацыю аб стварэнні адзінай паўднёваславянскай дзяржавы. Да гэтай дэкларацыі далучыліся і члены чарнагорскага нацыянальнага савета (які складаўся з прадстаўнікоў апазіцыі караля Ніколы I). Кароль, абвінавачаны ў заключэнні сепаратнага міру, стаў губляць аўтарытэт. Гэта прывяло да таго, што пасля вайны Нікола I не быў дапушчаны да працы мірных канферэнцый, а ўласная апазіцыя забараніла яму ўезд у краіну.
Пасля вайны
У 1918 годзе, калі тэрыторыя Чарнагорыі была вызвалена сербскімі войскамі, у Падгорыцы 17 снежня 1918 года нацыянальны савет абвясціў дынастыю Негашэй зрынутай і забараніў былому каралю ўезд у краіну. Скупшчына Чарнагорыі таксама прыняла рашэнне аб уваходжанні Чарнагорыі ў склад Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў. Аднак прыхільнікі зрынутага караля Ніколы яшчэ некалькі гадоў працягвалі ўзброены супраціў, дамагаючыся аднаўлення незалежнасці Чарнагорыі.
За час вайны ваенныя страты Чарнагорыі склалі 15 000 забітымі, параненымі і палоннымі. Агульная колькасць страт Чарнагорыі (ваенных і грамадзянскіх) склала каля 35 000 чалавек.
NGC 2414
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Нан-Мадол
Нан-Мадол (Nan Madol) — мегалітычны помнік сусветнай спадчыны ў Федэратыўных Штатах Мікранезіі ў 2,42 км ад вострава Панпеі. Агульная плошча — 76,7 га.
Нан-Мадол уяўляе 92 штучныя астраўкі каля заходняга берага каралавага вострава Тэмвен. На некаторых астраўках захаваліся рэшткі муроў, магільняў і іншых збудаванняў. Штучны архіпелаг і збудаванні на ім узведзены з буйных слупападобных базальтавых камянёў. Найстаражытнейшыя пабудовы датуюцца 1180 - 1200 гг. н. э.
Мяркуецца, што Нан-Мадол з'яўляўся рэлігійным і палітычным цэнтрам дынастыі Сау-Дэлеураў (літаральна "валадароў вострава"), якая кіравала Панпеі ў XII - XVI стст. Згодна вуснай традыцыі, ён быў прысвечаны мясцоваму бажаству Nahnisohn Sapw. У гэты перыяд насельніцтва Панпеі магло дасягаць 25 000 чалавек. Яно было знаёма з керамікай. У пачатку XVII ст. дынастыя Сау-Дэлераў была зрынута іншаземным правадыром Ісакелекелам. Нан-Мадол быў пакінуты каля 1700 г.
У наш час з'яўляецца важнай турыстычнай славутасцю Мікранезіі. У 2016 г. быў абвешчаны аб'ектам сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Іма фон Бадмерсхоф
Іма фон Бадмерсхоф (Imma von Bodmershof;, Грац, Аўстрыя — , Крэмс) — аўстрыйская пісьменніца.
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і пражскага філосафа Хрысціяна Эрэнсфельса, вывучала гісторыю мастацтва і філасофію ў Празе і Вене. Знаёмства з Рыльке і гуртком Стэфана Георгэ. Пасля заручынаў жыла ў Ніжняй Аўстрыі. З 1937 друкавала раманы і апавяданні. У 1962 выйшаў першы зборнік хайку.
Жырмунскі
Жырмунскі — прозвішча.
Фрыд
Фрыд — прозвішча.
Муктада ас-Садр
Муктада (Моктада) ас-Садр (مقتد الصدر; нар. 12 жніўня 1973, Эн-Наджаф, Ірак) — іракскі апазіцыйны дзеяч, шыіцкі багаслоў, лідар руху садрытаў, заснавальнік паўстанцкай арганізацыі «Армія Махдзі».
Ранняе жыццё
Бацька і два браты Муктады былі па-зверску забіты ў лютым 1999 года ў Эн-Наджафе. Сам Муктада застаўся жывым, але трапіў у турму, дзе быў з 1999 па 2003 год.
Стварэнне руху садрытаў
Пасля падзення ўрада Садама Хусейна ў красавіку 2003 года, стварыў рэлігійна-палітычны рух «Джамаат аль-Садр аль-Тані» і ўключыўся ў барацьбу з іншымі кланамі за кантроль над адной з галоўных шыіцкіх святынь — магілай імама Алі ў Эн-Наджафе. У ліпені таго ж года была створана «Армія Махдзі», ваенізаваная арганізацыя садрытаў, якая ўзяла пад кантроль многія населеныя пункты — Эн-Наджаф, паўночна-усходні раён Багдада Садр-Сіці, раней вядомы як Садам-Сіці, і некаторыя іншыя гарады.
Да канца 2003 года рэлігійныя і палітычныя лідары іракскіх шыітаў вылучылі патрабаванні правесці ўсеагульныя выбары і перадаць уладу абранаму ўраду. Яны разлічвалі такім чынам атрымаць у свае рукі палітычную ўладу ў краіне, якая традыцыйна знаходзілася ў суніцкай меншасці (асабліва ў эпоху кіравання Хусейна). Іх патрабаванні разыходзіліся з намерамі часовай кааліцыйнай адміністрацыі, якая збіралася саступіць месца спецыяльна сфармаванаму пераходнаму ўраду, што павінен быў кіраваць Іракам да будучых выбараў. Пазіцыя ЗША выклікала незадаволенасць у шэрагах шыітаў. Муктада ас-Садр далучыўся да сваіх аднаверцаў, выступаючы за вывад замежных войск з Ірака і за стварэнне плюралістычнай дэмакратычнай ісламскай рэспублікі. З-за канфлікту з акупацыйнай адміністрацыяй ён пачаў рыхтаваць ідэалагічную глебу, разгарнуўшы антыамерыканскую агітацыю, заклікаючы да адмовы ад супрацоўніцтва з замежнікамі. У адказ кіраўнік акупацыйнай адміністрацыі Пол Брэмер у канцы сакавіка, загадаў закрыць галоўны друкаваны орган прыхільнікаў ас-Садра газету «Аль-Хаўза», а ў кантраляваны «Арміяй Махдзі» багдадскі раён Садр-Сіці былі ўведзены амерыканскія войскі, пачаліся арышты. Адказам на гэтыя дзеянні стала мабілізацыя апалчэння.
Шыіцкае паўстанне
4 красавіка 2004 года баевікі Садра падымаюць ўзброены бунт супраць кааліцыі. Супраціў вёў цяжкія баі з праціўнікам у Багдадзе, Куфе, Кут эль-Амарэ, Эн-Наджафе, Кербеле, Басры і іншых гарадах шыіцкага поўдня Ірака. Найбольш накаленая абстаноўка была ў Садр-Сіці.
Пасля цяжкіх баёў, што зацягнуліся да чэрвеня, амерыканскім войскам удалося дамовіцца з шыіцкімі партызанамі аб перамір’і, аднак у жніўні таго ж года паўстанне ўспыхнула з новай сілай. ЗША спрабавалі схіліць ас-Садра да прымірэння пры пасярэдніцтве прызначанага імі кіраўніка пераходнага іракскага ўрада Аяда Алаўі. Да перамоўнага працэсу падключыўся і аятала Алі Сістані. Яму ўдалося дамагчыся вываду байцоў «Арміі Махдзі» з Эн-Наджафа, дзе ў той момант ішлі самыя жорсткія баі, у абмен на аналагічныя крокі з боку амерыканцаў. У выніку наступных перамоваў Муктада ас-Садр аддаў распараджэнне спыніць баявыя дзеянні і абвясціў аб гатоўнасці ўключыцца ў палітычны працэс. Аднак байцы яго руху не былі распушчаны па дамах. На працягу 2005—2008 гг. яны ўдзельнічалі ў баявых сутыкненнях як з кааліцыйнымі войскамі, так і з суніцкімі баявымі фарміраваннямі з ліку прыхільнікаў зрынутай партыі «Баас» і нават з байцамі шыіцкай баявой арганізацыі «Корпус Бадр».
У 2007 годзе Армія Махдзі абвясціла аб адмове ад вядзення ўзброенай барацьбы тэрмінам на паўгода, і ў лютым 2008 года падоўжыла спыненне агню. Аднак неўзабаве пасля гэтага ўрад краіны выступіў з ініцыятывай правядзення буйной армейскай аперацыі ў Басры. Пад цісккм ворага, 30 сакавіка ас-Садр абвясціў аб перамір’і, загадаўшы сваім партызанам пакінуць вуліцы Басры і іншых гарадоў Ірака.
Хутка, 10—12 мая, паміж прадстаўнікамі ўрада і ас-Садрам было заключана новае пагадненне аб перамір’і.
Пасля паўстанне
5 мая 2009 года СМІ паведамілі, што пасля двухгадовага навучання ў Куме, Муктада ас-Садр стаў вялікім аяталай.
У 2014 годзе для барацьбы з баевікамі «Ісламская дзяржавы» ас-Садр зноў збірае сваё апалчэнне.
Пратэсты 2019 года
1 кастрычніка 2019 года, з прычыны цяжкага сацыяльна-эканамічнага становішча і карупцыі, у краіне ўспыхваюць масавыя беспарадкі. Муктада ас-Садр заклікаў чыноўнікаў краіны далучыцца да пратэстоўцаў і абвясціць усеагульную забастоўку. Ён таксама звярнуўся да парламента, каб той правёў работу над карэннымі рэформамі, сярод якіх ён назваў замену складу Вярхоўнай выбарчай камісіі, выбарчага заканадаўства, унясенне ў канстытуцыю шэрагу змяненняў. Яго садрысцкі рух прыняў непасрэдны ўдзел у пратэстных акцыях.
Шампань — Ардэны
Шампань — Ардэны (Champagne-Ardenne) — рэгіён на паўночным усходзе Францыі. Галоўны горад Шалон-ан-Шампань. Насельніцтва 1,342 млн чалавек (18-е месца сярод рэгіёнаў).
Геаграфія
Плошча тэрыторыі 25 606 км2. Рэгіён уключае дэпартаменты Аб, Ардэны, Марна Верхняя і Марна. Буйнейшы горад — Рэймс.
Большая частка тэрыторыі — хвалістая раўніна. На паўночным усходзе — адгор'і Ардэнаў, на захадзе — куэста Іль-дэ-Франс. Галоўная рака Сена з прытокам Марна злучаны каналамі з рэкамі басейна Рэйна і Соны.
Гаспадарка індустрыяльна-аграрнага тыпу. Развіваецца машынабудаванне і металаапрацоўка, лёгкая, харчовая прамысловасць (у т.л. вытворчасць шампанскіх він). Вырошчваюць пераважна збожжавыя (пшаніца, ячмень, кукуруза) культуры. Вінаградарства вядзецца (на схілах куэсты Іль-дэ-Франс). Развітая жывёлагадоўля.
Гісторыя
У пісьмовых крыніцах тэрмін «Шампань» упершыню сустракаецца як назва графства, створанага ў 2-й пал. IX—X ст. пасля аб'яднання графстваў Труа і Мо. Буйнымі гарадамі Шампані былі Труа (адміністрацыйны цэнтр) і Рэймс (месца каранацыі французскіх каралёў). У правінцыі развіваліся авечкагадоўля, з XIV ст. — вінаробства (у канцы XVII ст. тут упершыню арганізавана вытворчассць пеністых він). Вялікую ролю ў заходнееўрапейскім гандлі XII—XIII ст. адыгрывалі кірмашы, якія перамяшчаліся з аднаго горада ў другі (Ланьі, Бар-сюр-Об, Правен, Труа) і дзейнічалі ў Шампані амаль круглы год. У 1284 (канчаткова ў 1361) Шампань далучана да каралеўскага дамена. У час Стагадовай вайны (1337—1453) — месца галоўных ваенных дзеянняў, што падарвала эканамічнае значэнне яе кірмашоў. У 1358 на частку тэрыторыі Шампані пашырылася сялянскае паўстанне Жакерыя. Пасля падзелу ў 1790 тэрыторыі Францыі на дэпартаменты правінцыя Шампань скасавана.
Сяргей Бялоў
Сяргей Бялоў:
Жукі (Гаранскі сельсавет)
Жукі́́ (, Жуки) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
Ядзерныя тэхналогіі
Ядзерныя (атамныя) тэхналогіі — разнавіднасць тэхналогій, у аснове якіх ляжаць ядзерныя рэакцыі і іанізавальнае выпраменьванне. Найбольш вядомыя сферы ўжывання ядзерных тэхналогій — ядзерная зброя, ядзерная энергетыка, ядзерная медыцына, ядзерная інжынерыя.
Ядзерная энергетыка
Галіна энергетыкі, якая займаецца здабычай і выкарыстаннем ядзернай энергіі.
Чалавецтва асвоіла тры метады атрымання атамнай энергіі:
Ядзерная медыцына
Раздзел медыцыны, звязаны з выкарыстаннем радыеізатопаў (звычайна гэта дыягностыка ці тэрапія).
IC 5006
IC 5006 — галактыка тыпу *2 (падвойная зорка) ў сузор’і Арол.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кіцінскі сельсавет
Кі́цінскі сельсаве́т — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Парыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Кіцін.
Утвораны 5 сакавіка 1939 года ў складзе Парыцкага раёна Палескай вобласці БССР падчас разбуйнення Шчадрынскага сельсавета. З 20 верасня 1944 года ў складзе Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Дворышчанскага сельсавета.
Якаў Сапір
Якаў Сапір (, г. Ашмяны — ) — яўрэйскі пісьменнік, падарожнік.