cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Васіль Паўлавіч Комлеў
Біяграфія
З ліпеня 1941 года на фронце, памошнік начальніка аператыўнага аддзела штаба арміі. У партызанах з 1941 года: з сакавіка 1942 года камандзір атрада. З кастрычніка 1942 года ў распараджэнні БШПР. З мая 1943 года камандзір арганізацыйнай групы, атрада, у верасні 1943 — чэрвені 1944 гадоў 2-й партызанскай брыгады імя К. С. Заслонава. Пасля вайны намеснік старшыні Віцебскага аблвыканкама, на гаспадарчай рабоце ў Багушэўскім раёне. Скончыў ВПШ пры ЦК УКП(б) (1949). З 1960 года старшы выкладчык, дацэнт, з 1967 года прарэктар, з 1972 года загадчык кафедры Беларускага інстытута народнай гаспадаркі імя Куйбышава.
Карл Карлавіч Клаўс
Біяграфія
З 1839 прафесар хіміі Казанскага ўніверсітэта, з 1852 года прафесар фармацыі Дэрпцкага ўніверсітэта. У 1841 годзе пачаў даследаванні плацінавых металаў. У 1844 годзе адкрыў у рэштках уральскай плацінавай руды новы элемент, які назваў рутэній (ад познелацінскага Ruthenia — Расія). Клаўс атрымаў рутэній ў чыстым выглядзе, вывучыў яго хімічныя ўласцівасці і вызначыў атамную вагу; паказаў на падабенства паміж трыядамі рутэній — родый — паладый і осмій — ірыдый — плаціна. Клаўс вядомы і як даследчык флоры Заволжа і Прыкаспійскіх стэпаў.
Сташэўскі
Сташэўскі — беларускае прозвішча.
Паліцкі павет
Паліцкі павет (Powiat policki) — павет у Польшчы, каля ўзбярэжжа Балтыйскага мора і мяжы з Германіяй. Уваходзіць у склад Заходнепаморскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Паліцы. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 665,33 км². Насельніцтва павета складае 76,7 тыс. чалавек.
Чорны Бор
Назву Чо́рны Бор маюць:
Каракуль
Караку́ль (Қарокул) — бяссцёкавае возера, знаходзіцца ў паўночнай частцы Паміра, на поўдзень ад Заалайскага хрыбта, найбуйнейшае возера на тэрыторыі Таджыкістана (Горна-Бадахшанская аўтаномная вобласць).
Возера знаходзіцца ў плоскай горнай катлавіне на вышыні 3914 м, акружана пустэльнымі скалістымі хрыбтамі. Найбольшая даўжыня возера — 33 км, шырыня — 24 км. Плошча паверхні — 380 км².
Паўвостраў, які выступае з поўдня, і востраў прамавугольнай формы каля паўночнага берага падзяляюць возера на дзве часткі — мелкаводную (глыбіня да 22,5 м) ўсходнюю са шматлікімі дробнымі залівамі і плоскімі мысамі і больш глыбокую заходнюю, глыбіня якой даходзіць да 236 м. Шырыня праліва паміж дзвюма часткамі — 1 кіламетр. З паўднёвым берагам востраў злучаецца вузкай касой. Даўжыня вострава (мае назву Паўночны ) — 8 км, шырыня — 4 км.
У Каракуль ўпадаюць рэкі Караджылга, Караарт і Музкол. Возера пакрытае лёдам з лістапада па красавік.
Зазер’е
Назву Зазе́р'е маюць:
Тэнант
Тэнант (Tennant) — прозвішча.
Чыгуначная Казарма
Назву Чыгу́начная Каза́рма маюць:
NGC 4193
NGC 4193 (іншыя абазначэнні — IC 3051, IRAS12113+1326, UGC 7234, ZWG 69.91, MCG 2-31-53, VCC 97, PGC 39040) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Замэчак
Замэчак у Заслаўі — помнік археалогіі Х—ХІ стст., месца, дзе жыла Рагнеда з сынам Ізяславам.
Каменскі сельсавет
Назву Ка́менскі сельсавет маюць:
Замэчак
Гісторыя
Гарадзішча было ўзведзена ў адзін прыём у Х—ХІ стст. і з'яўляецца самым старажытным помнікам Заслаўя, і месцам першага пражывання яго насельнікаў.
Менавіта, тут у свой час пасялілася Рагнеда са сваім сынам Ізяславам. Магчыма, на самім гарадзішчы знаходзіўся манастыр, дзе пражыла апошнія гады Рагнеда ў якасці манахіні. Існуе легенда, што тут яна была і пахавана, аднак археалагічныя даследванне не пацвярджаюць гэтага факту.
Археалагічныя дадзеныя паказваюць, што ў ХII ст. гарадзішча ўжо пакінулі насельнікі.
У пачатку ў цэнтры Замэчка ў 1990-х быў пабудаваны помнік «Тысячагоддзе праваслаўнай царквы на Беларусі».
Апісанне
Гарадзішча размяшчаецца на ўзгорку над абалонай ракі Чарніцы і з трох бакоў абмежавана далінаю рэчкі і дрыгвой. Пляцоўка Замэчка амаль круглая па форме з дыяметрам 70—74 метраў па перыметры абведзена валам і ровам. Вал не меў унутраных драўляных канструкцый, пры гэтым дасягае ў вышыні ад падножжа рова 6,5 метраў, на версе меў абарончую сцяну, а на схіле вала драўляны паркан у выглядзе нахіленых бярвенняў. Паводле археалагічных даследванняў выявілася, што вялікую частку жыхароў Замэчка складалі войны, што дало падставы лічыць гарадзішча збудаваннем з выразнымі мілітарнымі функцыямі.
2-я партызанская брыгада імя К. С. Заслонава
'''2-я партызанская брыгада имя К. С. Заслонава''' — партызанская брыгада, створаная ў верасні 1943 года на базе атрадаў, вылучаных з 1-й партызанскай брыгады імя К. С. Заслонава. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Аршанскага, Сенненскага, Талачынскага, Лепельскага, Чашніцкага, Халопеніцкага раёнаў. 27 чэрвеня 1944 года брыгада (905 партызан, 7 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.
Гісторыя
Партызаны ўчынялі дыверсіі на чыгуначных участках Орша — Мінск, Віцебск — Орша, на шашэйных і грунтавых дарогах Віцебск — Лепель, Віцебск — Сянно, Сянно — Багушэўск, Лепель — Чашнікі і іншых. 21 — 24 кастрычніка 1943 года разам з брыгадай «Аляксея» (пазней імя Данукалава) удзельнічала ў штурме нямецкага гарнізона ў вёсцы Бачэйкава, разбілі гарнізон у вёсцы Слабодка Бешанковіцкага раёна. У аперацыі «рэйкавая вайна» на чыгунках Багушэўск — Орша, Талачын — Орша падарвалі больш за 300 рэек. У студзені — лютым 1944 года вялі баі за вёскі Вялікая Вядрэнь і Гурына, разбілі нямецкі гарнізон у вёсцы Лужкі Чашніцкага раёна, вялі баі каля вёсак Доўгае, Люлюкі Бешанковіцкага, Лізуны Багушэўскага, Мажулева Сенненскага раёнаў. У красавіку — маі 1944 года наносілі ўдары па гарнізонах у вёсках Маковічы, Грачэвічы і Чэрцы Лепельскага раёна, актывізавалі дыверсійныя дзеянні на чыгунцы Орша — Мінск каля станцыі Талачын і на чыгуначным участку Орша — Коханава. З брыгадамі Сенненскай і 2-й Беларускай імя Панамарэнкі ў ноч на 8 чэрвеня 1944 года прарвалі лінію нямецкай абароны каля вёсак Адамаўка — Сялец Халопеніцкага раёна. У чэрвені 1944 года разам з часцямі Чырвонай Арміі вялі баі на рубяжы вёсак Пасынкі, Кажары, Гілі Чашніцкага раёна, разбілі нямецкі гарнізон у вёсцы Слабада Халопеніцкага раёна.
Памяць
У 1975 годзе ў вёсцы Грынькі Чашніцкага раёна ў гонар брыгады была ўстаноўлена мемарыяльная дошка.
Закон Авагадра
Закон Авагадра — адзін з асноўных законаў ідэальнага газу, адно з важных асноўных палажэнняў хіміі, якое абвяшчае, што «ў роўных аб'ёмах розных газаў, узятых пры аднолькавых тэмпературы і ціску, змяшчаецца адна і тая ж колькасць малекул». Быў сфармуляваны ў 1811 годзе італьянскім фізікам Амедэо Авагадра (1776—1856), прафесарам фізікі ў Турыне.
З закону Авагадра вынікае:
Закон Авагадра выкарыстоўваецца пры разліках па хімічных формулах і ўраўненнях, вызначэнні адносных малярных мас газаў.
Чырвонае Возера
Назву Чырво́нае Во́зера маюць:
Свідвінскі павет
Свідвінскі павет (Powiat świdwiński) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Заходнепаморскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Свідвін. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 1093,06 км². Насельніцтва павета складае 48,1 тыс. чалавек.
Смітсан Тэнант
Смітсан Тэнант (, Селбі, графства Ёркшыр —, Булонь-сюр-Мэр, Францыя) — англійскі хімік, член Лонданскага каралеўскага таварыства (1785). У 1796 годзе атрымаў ступень доктара медыцыны; з 1813 года прафесар Кембрыджскага ўніверсітэта. Акісляючы салетрай аднолькавыя колькасці алмаза, графіту і драўнянага вугалю, Тэнант адкрыў (1797), што яны даюць роўныя колькасці вуглякіслага газу і, такім чынам, маюць аднолькавую хімічную прыроду. Адкрыў ў 1804 годзе осмій і ірыдый.
Себасцьян I
Себасцьян I Жаданы (Sebastião «o Desejado»;, Лісабон — , Поле трох каралёў каля Эль-Ксар-эль-Кебір, зараз Марока) — кароль Партугаліі і Алгарві з Авіскай дынастыі.
Пачатак валадарання
Сын Жуана Мануэля і Хуаны Аўстрыйскай. Унук партугальскага караля Жуана III, які ўзышоў на партугальскі прастол пасля яго смерці. Бацька Себасцьяна памёр ад сухот 2 студзеня 1554 года незадоўга да яго нараджэння. Яго маці пакінула Лісабон 17 мая 1554 года і вярнулася ў Іспанію, даручыўшы выхаванне свайго нованароджанага сына свякрусе, Кацярыне Аўстрыйскай і з тых часоў сына больш не бачыла, але падтрымлівала з ім перапіску і рэгулярна атрымлівала з Партугаліі яго партрэты.
Калі памёр яго дзед, Себасцьяну было ўсяго тры гады і да яго паўналецця рэгентшай была спачатку яго бабка Кацярына, удава Жуана, а потым кардынал Энрыке, архібіскуп Лісабона, брат Жуана III. У 1568 годзе, быўшы пятнаццаці гадоў з роду, Себасцьян пераняў дзяржаўныя справы. Яго кіраванне мела для Партугаліі катастрафічныя наступствы.
Крыжовы паход і гібель
Себасцьян жыў у выдуманым свеце, напоўненым сярэдневяковымі рыцарскімі ідэаламі. Яго галоўнай мэтай было заваяванне для Партугаліі зямель у паўночнай Афрыцы. Скарыстаўшыся барацьбой за прастол у султанаце Фес, ён вырашыў, лічачы сябе спадчыннікам крыжакоў, вызваліць Марока ад арабаў.
У 1574 годзе ён распачаў экспедыцыю ў Танжэр, дзе беспаспяхова змагаўся з маўрамі. Калі ў Марока ўзнікла барацьба за прастол, Себасцьян з’явіўся на дапамогу выгнанаму Абу Абдале Махамеду. Яго войска складалася з іспанцаў, партугальцаў, нямецкіх і італьянскіх наймітаў. Пры Эль-Ксар-эль-Кебіры войска Себасцьяна было разбіта, сам кароль загінуў, але цела яго не было знойдзена.
Гібель юнага нежанатага караля прывяла да спынення Авіскай дынастыі (апошнім бясспрэчным спадчыннікам стаў пажылы бяздзетны стрыечны дзед Себасцьяна, кардынал Энрыке) і да наступнага захопу партугальскага прастола каралём Іспаніі Філіпам II (Іберыйская унія).
Себасцьянісцкая легенда
Знікненне караля стварыла вакол імя Себасцьяна легенду: яшчэ доўгі час партугальцы чакалі, што ён вернецца і выратуе Партугалію ад ворагаў (вядомы легендарны сюжэт «Кароль пад гарой»). Каб развеяць легенду, Філіп II, уступіўшы ў 1580 годзе на партугальскі трон, абвясціў, што атрымаў з Марока рэшткі Себасцьяна і пахаваў іх у манастыры Жэронімуш у Лісабоне. Аднак гэта акцыя не мела чаканага поспеху. Скарыстаўшыся «себасцьянісцкімі» настроямі, у розны час з’явіліся чатыры самазванцы, якія выдавалі сябе за зніклага караля. Сярод іх былі «Кароль Пенамакора» (сапраўднае імя невядома), Матэуш Альварэш і іншыя.
Малое Астравіта
Мало́е Астраві́та — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 50 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 2 км на паўднёвы захад ад вёскі Белае, у басейне ракі Сосніца.
Плошча паверхні 0,1 км². Даўжыня 0,57 км, найбольшая шырыня 0,26 км. Даўжыня берагавой лініі 1,52 км. Плошча вадазбору 1,25 км².
Схілы катлавіны вышынёй 7—9 м, параслі лесам. Берагі нізкія, забалочаныя, на поўначы зліваюцца са схіламі.
Адэская дзяржаўная акадэмія будаўніцтва і архітэктуры
Адэская дзяржаўная акадэмія будаўніцтва і архітэктуры — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова інжынерна-тэхнічнага профілю, якая знаходзіцца ў Адэсе.
Гісторыя
Акадэмія з’яўляецца спадчыннікам традыцый Адэскай школы дзесятнікаў будаўнічай справы Адэскага (Наварасійскага) аддзялення Імператарскага рускага тэхнічнага таварыства ад 1891 года. У 1918 годзе з мэтай падрыхтоўкі інжынераў-будаўнікоў быў створаны інжынерна будаўнічы факультэт у Адэскім політэхнічным інстытуце. Менавіта на яго базе ў 1930 годзе адкрылася вышэйшая навучальная ўстанова будаўнічага профілю — Адэскі інжынерна-будаўнічы інстытут, які за гады свайго існавання неаднаразова мяняў назву. Пастановай Кабінета міністраў Украіны ад 24 красавіка 1994 года на базе Адэскага інжынерна-будаўнічага інстытута была створана Адэская дзяржаўная акадэмія будаўніцтва і архітэктуры.
Чырвонае Сяло
Назву Чырво́нае Сяло́ маюць:
Каменскі раён
Назва Ка́менскі раён маюць:
Аляксандр Восіпавіч Сташэўскі
Алякса́ндр (Але́сь) Во́сіпавіч Сташэ́ўскі (Сташэўскі-Стасевіч;, в. Думічы, цяпер Мінская вобласць, Беларусь — ) — палітычны дзеяч і дзяржаўны дзеяч БССР.
Біяграфія
Скончыў Капыльскае народнае вучылішча, у 1911 годзе Нясвіжскую настаўніцкую семінарыю. У 1911—1914 гадах выкладаў у Рэчыцкім пачатковым прыходскім вучылішчы. У Першую сусветную вайну ў расійскай арміі на Паўднёва-Заходнім фронце, падпаручнік.
Пасля дэмабілізацыі з пачатку 1918 года — у Яраслаўлі, удзельнік беларускага нацыянальнага руху, член арганізацыі «Маладая Беларусь», створанага на базе Мінскага настаўніцкага інстытута. «Маладая Беларусь» вяла культурна-асветніцкую работу сярод беларускіх бежанцаў. З кастрычніка 1918 года — у Мінску, член Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў. Вучыцца ў Мінскім беларускім педагагічным інстытуце, які заканчвае ў 1920 годзе. У 1919 годзе — сакратар прэзідыума педагагічнай рады МБПІ, настаўнік 9-й Мінскай беларускай школы 1-й ступені. Адзін з ініцыятараў стварэння ў студзені 1920 года Беларускай камуністычнай арганізацыі (БКА), сябра яе ЦК, уваходзіў у 1-ю Мінскую канспіратыўную «пяцёрку» БКА па арганізацыі антыпольскага падполля і партызанскага руху.
Пасля прыходу бальшавікоў у Менск у ліпені 1920 года быў мабілізаваны ў Чырвоную армію, камандаваў узводам, ротай. З лістапада 1921 года сакратар ЦВК і СНК БССР, з ліпеня 1924 года — старшыня Полацкага акруговага выканкама. Садзейнічаў правядзенню беларусізацыі на далучаных да БССР усходніх беларускіх тэрыторый. З лютага 1926 года — народны камісар унутраных спраў БССР, з верасня 1928 года — народны камісар юстыцыі і пракурор БССР. Член ЦВК БССР (1921—1931) і яго Прэзідыума (1921—1924, 1927—1931). Член Рэвізійнай камісіі КП(б)Б у 1924—1925, ЦКК КП(б)Б у 1929—1931 гадах.
У канцы 1930 года быў неабгрунтавана абвінавачаны як удзельнік «антыпартыйнай» групы Ігнатоўскага—Жылуновіча, зняты з пасады і прызначаны старшынёй Бабруйскага райвыканкама. 18 лютага 1931 года выведзены са складу ЦКК КП(б)Б. З восені 1931 года загадчык рабфака Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, потым дырэктар Гомельскага сельскагаспадарчага педагагічнага інстытута.
Арыштаваны 27 красавіка 1937 года ў Гомелі па адрасе: вул. Сялянская, 26. Абвінавачваўся ў «антысавецкай дзейнасці». 29 кастрычніка 1937 года «тройкай» НКУС быў асуджаны да вышэйшай меры пакарання. Расстраляны. Рэабілітаваны ў 1957 годзе.
Сям’я
Быў жанаты, меў дзвюх дачок. Жонка — Тацяна Іванаўна, была асуджаная да 10 гадоў як член сям’і здрадніка Радзімы, адбывала пакаранне ў Акмалінскім лагеры жонак здраднікаў Радзімы. Старэйшая дачка Ірына патрапіла ў дзіцячы прыёмнік, малодшая Мая (1927) узятая на выхаванне цёткай, пазней удзельнічала ў абароне народнага мемарыяла Курапаты.
Баркоўшчына (возера)
Барко́ўшчына, Малое Даўгінаўскае — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ушача, за 8 км у напрамку на поўдзень ад гарадскога пасёлка Ушачы.
MBAND
«МBAND» — бойз-бэнд, створаны ў 2014 годзе ў Маскве Канстанцінам Меладзэ.
Баркоўшчына (возера)
Плошча паверхні возера 0,16 км². Даўжыня 0,76 км, найбольшая шырыня 0,3 км, даўжыня берагавой лініі 2,3 км. Найбольшая глыбіня дасягае 21,8 м, сярэдняя 5,8 м. Аб'ём вады ў возеры 0,92 млн. м³. Плошча вадазбору 11,4 км².
MBAND
Гісторыя стварэння
Канстанцін Меладзэ прыняў рашэнне аб пачатку новага праекта для пошуку ўдзельнікаў для новага бойз-бэнда пад сваім кіраўніцтвам. 30 красавіка 2014 было абвешчана пра пачатак кастынгу для мужчын з краін СНД.
Баркоўшчына (возера)
Катлавіна возера эварзійнага тыпу. Схілы катлавіны пясчаныя, вышынёй 20—30 м, на поўдні і поўначы невыразныя. На заходніх схілах катлавіны абразійны ўступ вышынёй 2—3,5 м. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія, на паўночным захадзе і захадзе сплавінныя. Усходні бераг возера пясчаныя, паўднёвы забалочаныя. Пойма шырынёй 10—30, у паўднёвай частцы да 250 метраў. Літаральная зона вузкая (6—10 м), пясчаная. Да глыбіні 4—4,5 м дно выслана апясчаненым ілам, да глыбіні 16—17 м гліністым ілам, на большых глыбінях ажалезненым ілам і сапрапелем.
MBAND
Гісторыя стварэння
Прэм'ера шоў адбылася 6 верасня 2014, адразу ў 3-х краінах — Расійскай Федэрацыі, Рэспубліцы Беларусь і Казахстане. Ва Украіне — 7 верасня 2014. А 22 лістапада 2014 тэлеканал АНТ паказаў у сваім эфіры гранд-фінал шоу «Хочу к Меладзе». Па выніках смс-галасавання перамаглі падапечныя Сяргея Лазарава — Уладзіслаў Рам, Арцём Піндзюра, Анатоль Цой, Мікіта Кіёсэ.
Баркоўшчына (возера)
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Упадаюць ручаі, выцякае пратока ў возера Доўжына. Расліннасць займае каля 44 % плошчы паверхні возера. Надводная расліннасць распаўсюджваецца да адлегласці ад 10 да 250 м ад берага возера.
MBAND
2014—нашыя дні
Першы канцэртны выступ бойз-бэнда адбыўся 5 снежня 2014 ў Blackhall Bar, Мінск.
Баркоўшчына (возера)
У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, плотка, акунь і іншыя віды рыб.
Каля возера пралягае аўтамабільная дарога.
Маршал-індастрыял
Маршал-індастрыял (англ. martial — ваяўнічы) — падтып індустрыяльнай музыкі, асноўнай тэматыкай якога з'яўляецца вайна, мілітарызм, таталітарныя рухі, гістарычныя падзеі. Для маршал-індастрыяла ўласціва цемная атмасфера кампазіцый, элементы класічных мелодый, аркестровай музыкі, ваенных маршаў, гістарычных прамоваў дыктатараў, гукі зброі, шум. У адрозненні ад іншых постіндустрыяльных жанраў, маршал-індастрыял, як правіла, мае пад сабой пэўны светапогляд ці філасофію.
Гісторыя ўзнікнення
Заснавальнікам стылю з’яўляецца югаслаўскі гурт «Laibach». На прыканцы 80-х гадоў ўдзельнікі гурта займалісь палітычным актывізмам, за што былі нават выгнаны з тагачаснай Югаславіі. Першы альбом у стылі маршал-індастрыял называўся «Laibach» і быў выпушчаны 27 красавіка 1985 года.
Элементы маршал выкарыстоўвалі Бойд Райс і Дуглас Пірс, вядомыя выканаўцы ў стылі нойз і неафолк. «Les Joyaux de la Princesse» дадаткова распрацавалі жанр, дадаўшы цёмнай атмасферы, змешанай з гістарычным сімвалізмам і прамовамі. «The Moon Lay Hidden Beneath a Cloud / Der Blutharsch» узбагаціў гэтую традыцыю, дадаўшы ў кампазіцыі элементы сярэднявечных мелодый. Нарэшце, «In Slaughter Natives і Puissance» пашырылі жанр адпаведна ў аркестравым і неакласічным кірунку.
Ідэалогія
Некаторыя калектывы («Von Thronstahl») адкрыта дэкларуюць фашысцкую ідэалогію, частка («Kraschau») выступаюць за манархізм, а іншыя («Militia») — экаанархісты і нават нацбалы («N.K.V.D.»). Есць тыя, якія цікавяцца выключна элементамі таталітарнай эстэтыкі, змешываючы іх з эротыкай («Ordo Rosarius Equilibrio») ці аматары стражытнай гісторыі («Triarii»). Некаторыя («Turbund Sturmwerk») адмаўляюцца раскрываць свае рэальныя перакананні.
Парэчча
Назву Парэ́чча маюць:
Чырвоная Ніва
Назву Чырво́ная Ні́ва маюць:
Свята-Ефрасіннеўская царква
Свята-Еўфрасіннеўская царква — назва шэрагу праваслаўных храмаў, асвечаных у гонар Еўфрасінні Полацкай.
NGC 4194
NGC 4194 (іншыя абазначэнні — UGC 7241, ZWG 269.43, MCG 9-20-119, 1ZW 33, MK 201, VV 261, IRAS12116+5448, ARP 160, PGC 39068) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Чырвоны Бор
Назву Чырво́ны Бор маюць:
Ваяводскі соймік
На ваяводскіх сойміках абмяркоўваліся мясцовыя і агульнадзяржаўныя справы, абіраліся дэпутаты на сойм Рэчы Паспалітай і выпрацоўваліся інструкцыі для іх, там жа вылучаліся кандыдаты на судовыя пасады (у Трыбунал ВКЛ), вызначаліся падаткі.
У адрозненні ад павятовых соймікаў, на ваяводскіх выпрацоўваліся хадайніцтвы і просьбы да вялікага князя і ўрада, заслухоўваліся справаздачы і інфармацыя пра пастановы і законы, прынятыя на ўсеагульных вальных соймах.
Валынскае ваяводства (1566—1795)
Валынскае ваяводства  — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вялікага Княства Літоўскага (з 1569 года ў складзе Каралеўства Польскага). Сталіца — горад Луцк.
Гісторыя
Утварылася паводле адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы (1565—1566) на аснове Валынскай зямлі.
У 1569 годзе, згодна з умовамі Люблінскай уніі, апынулася пад уладай Каралеўства Польскага.
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) паўднёва-заходняя частка Крэменецкага павета адыйшла да Аўстрыі. У 1793, па другім падзеле Рэчы Паспалітай, палова ваяводства апынулася пад уладай Расійскай імперыі. У тым жа годзе са складу Валынскага вылучылі Уладзімірскае ваяводства.
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) спыніла сваё існаванне.
Адміністрацыйны падзел
Падзялялася на тры паветы: Луцкі, Уладзімірскі і Крэменецкі.
Ваяводскі соймік праводзіўся ў Луцку, там жа склікалася паспалітае рушэнне. Павятовыя соймікі праходзілі ў Луцку, Уладзіміры і Крэменцы.
Мясцовая шляхта абірала шэсць паслоў на Сойм Рэчы Паспалітай.
Ірына Лой
Іры́на Лой (нар., Мінск) — беларуская спявачка і бард. Лаўрэат конкурсу «Маладыя таленты Беларусі» ў 2011 годзе. Удзельніца праекта «Барды Свабоды — 2012».
Скончыла Інстытут тэалогіі БДУ. Аўтар сцэнарыяў на хрысціянскую тэматыку для батлейкі.
Валынскае ваяводства (1566—1795)
Ураднікі
У Сенаце Рэчы Паспалітай Валынскае ваяводства мела двух свецкіх прадстаўнікоў — ваяводу і кашталяна, а таксама духоўнага — біскупа.
Людзі з запаленымі свечкамі
«Людзі з запаленымі свечкамі» — беларускі кароткаметражны дакументальны фільм, зняты ў 1992 годзе пры падтрымцы Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.
Сюжэт
Фільм распавядае пра Беларускую царкву, Бібліятэку імя Францыска Скарыны і беларускае кам’юніці ў Лондане.
Бабча (возера)
Ба́бча — возера ў Беларусі, у Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ладасна, за 16 км на паўночны ўсход ад горада Лепель, каля вёскі Бабча.
У паўночнай частцы выцякае ручай у возера Кабак.
Энрыкі (кароль Партугаліі)
Біяграфія
Энрыкі быў адным з самых малодшых братоў караля Жуана III і таму лічылася, што яго шанцы на прастол нікчэмныя. Таму Энрыкі абраў духоўную кар’еру, у тым ліку для таго, каб адстойваць інтарэсы Партугаліі ў Каталіцкай Царкве, дзе дамінавала Іспанія. Ён хутка стаў архібіскупам Брагі (1538 год), архібіскупам Эвары (1545 год) і Вялікім Інквізітарам (1539 год) перад атрыманнем кардынальскага капелюша ў 1545 годзе. У 1564 годзе Энрыкі стаў архібіскупам Лісабона і прымасам Партугаліі. Энрыкі паспрабаваў прыцягнуць езуітаў у Партугалію і актыўна выкарыстоўваў іх у каланіяльнай палітыцы.
Пасля смерці брата, пачынаючы з 1557 года, быў рэгентам пры сваім траюрадным пляменніку Себасцьяне I. Калі Себасцьян I загінуў падчас ваеннай авантуры ў Марока, Энрыкі як апошні прадстаўнік дынастыі атрымаў прастол Партугаліі. Ён вырашыў адмовіцца ад духоўных тытулаў і жаніцца для працягу дынастыі, аднак Папа Рымскі Рыгор XIII, які падтрымліваў Габсбургаў, не вызваліў яго ад святарскіх клятваў.
Энрыкі памёр, не прызначыўшы Рэгенцкі Савет, які мог бы абраць пераемніка на трон. Гэтай сітуацыяй скарыстаўся кароль Іспаніі Філіп II, які з’яўляўся адным з найбольш пераважных прэтэндэнтаў на партугальскі прастол. У лістападзе 1580 года Філіп накіраваў у Партугалію герцага Альба для захопу ўлады сілай. У выніку Лісабон неўзабаве быў захоплены, і Філіп быў абраны каралём Партугаліі пры ўмове, што Каралеўства Партугалія і яго замежныя тэрыторыі не стануць іспанскімі абласцямі. Філіп II кіраваў Партугаліяй пад імем Філіп I.
Вялікі Грабянец
Вялі́кі Грабяне́ц — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 24 км на паўночны захад ад горада Полацк, за 2,3 км на захад ад вёскі Лісуны, у басейне ракі Дрыса.
Плошча паверхні 0,01 км². Даўжыня 0,15 км, найбольшая шырыня 0,05 км. Даўжыня берагавой лініі 0,35 км.
Размешчана сярод балота.
Чырвоны Курган
Назву Чырво́ны Курга́н маюць:
Скобрае (возера)
Ско́брае — возера ў Беларусі, Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Палата, за 20 км на паўночны ўсход ад горада Полацк.
Плошча паверхні возера 0,54 км². Даўжыня 1,7 км, найбольшая шырыня 0,45 км. Даўжыня берагавой лініі 4,3 км. Найбольшая глыбіня 4,3 м. Плошча вадазбору 5,4 км².
Катлавіна возера рэшткавага тыпу, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы вышынёй 2—5 м, у паўночнай частцы да 10 м. Вакол возера пойма шырынёй да 8 метраў. Берагі возера нізкія, месцамі забалочаныя. Дно плоскае, да глыбіні 2 м выслана пяском і апясчаненым ілам, на большых глыбінях слоем сапрапеля. Возера слабапраточнае. Упадаюць ручаі. Пратокай злучана з ракой Палата.
У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, плотка, гусцяра, краснапёрка, карась і іншыя віды рыб.
Каля возера вёскі Скобрае, Новая Палата (чыгуначная станцыя Палата), Казімірова. Праходзіць чыгуначная дарога Полацк—Дрэтунь—Невель і аўтамабільная дарога Полацк—Дрэтунь.
Yes (значэнні)
Yes:
Карабахскі канфлікт
Карабахскі канфлікт (Qarabağ münaqişəsi, Արցախյան հակամարտություն) — этнапалітычны канфлікт у Закаўказзі паміж азербайджанцамі і армянамі. Міжабшчынны канфлікт, які мае даўнія гістарычныя і культурныя карані, набыў новую вастрыню ў гады перабудовы (1987—1988), на фоне рэзкага ўздыму нацыянальных рухаў у Арменіі і Азербайджане. Да лістапада — снежня 1988 года ў гэты канфлікт, як адзначаў А. Н. Ямскаў, апынуліся ўцягнутымі большасць жыхароў абедзвюх рэспублік, і ён фактычна перарос рамкі лакальнай праблемы Нагорнага Карабаха, ператварыўшыся ў «адкрытую міжнацыянальную канфрантацыю», якую толькі на час прыпыніла Спітакскае землетрасенне. Негатоўнасць савецкага кіраўніцтва да адэкватных палітычных дзеянняў у абстаноўцы міжнацыянальных сварак, супярэчлівасць мер, што прымаліся, дэклараванне цэнтральнымі ўладамі роўнай ступені віны Арменіі і Азербайджана ў стварэнні крызіснай сітуацыі прывялі да зараджэння і ўмацавання ў абедзвюх рэспубліках радыкальнай антыкамуністычнай апазіцыі.
У 1991—1994 гадах гэтая канфрантацыя прывяла да маштабных ваенных дзеянняў за кантроль над Нагорным Карабахам і некаторымі прылеглымі тэрыторыямі. Па ўзроўні ваеннага супрацьстаяння яе перасягнуў толькі, але, як адзначыў Свантэ Корнэл, «''з усіх каўказскіх канфліктаў карабахскі канфлікт мае найбольшае стратэгічнае і агульнарэгіянальнае значэнне. Гэты канфлікт — адзіны на тэрыторыі былога Савецкага Саюза, у які непасрэдна ўцягнутыя дзве незалежныя дзяржавы. Больш за тое, у канцы 1990-х гадоў Карабахскі канфлікт спрыяў фармаванні на Каўказе і вакол яго груповак дзяржаў, якія супрацьстаяць адна адной''».
5 мая 1994 года быў падпісаны аб перамір’і і спыненні агню паміж Арменіяй і самаабвешчанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікай з аднаго боку і Азербайджанам з іншага боку.
Як пісала Г. В. Старавойтава, «з пункту гледжання міжнароднага права гэты канфлікт з’яўляецца прыкладам супярэчнасцей паміж двума фундаментальнымі прынцыпамі: з аднаго боку, права народа на самавызначэнне, а з другога боку, прынцыпу тэрытарыяльнай цэласнасці, згодна з якім магчыма толькі мірнае змяненне межаў па дамове».
Нагорны Карабах
Тэрыторыя сучаснага Нагорнага Карабаха ў пачатку II ст. да н. э. была далучана да Вялікай Арменіі і на працягу каля шасці стагоддзяў складала частку правінцыі. У канцы IV ст. н. э., падчас падзелу Арменіі, гэтая тэрыторыя была ўключана Персіяй ў склад яе васальнай дзяржавы  — Каўказскай Албаніі. З сярэдзіны VII стагоддзя да канца IX стагоддзя — пад арабскім валадарствам. У IX—XVI стагоддзях — частка армянскага феадальнага княства. З пачатку XVII да сярэдзіны XVIII стагоддзя Нагорны Карабах знаходзіцца пад уладай саюза армянскіх мелікстваў. У другой палове XVIII стагоддзя Нагорны Карабах з пераважным армянскім насельніцтвам увайшоў у Карабахскае ханства, а ў 1813 годзе ў складзе карабахскага ханства па Гюлістанскаму мірнаму дагавору — у Расійскую імперыю.
Перадгісторыя канфлікту
У пачатку XX стагоддзя Нагорны Карабах двойчы (у 1905—1907 і 1918—1920 гг.) станавіўся арэнай кровапралітных армяна-азербайджанскіх сутыкненняў.
У маі 1918 года ў сувязі з рэвалюцыйнымі падзеямі і распадам расійскай дзяржаўнасці ў Закаўказзі былі абвешчаныя тры незалежныя дзяржавы: Грузінская Дэмакратычная Рэспубліка (галоўным чынам на тэрыторыі і  губерняў,, ), Рэспубліка Арменіі (аснова тэрыторыі — Эрыванская губерня, а таксама Карская вобласць, захопленая на той момант Асманскай імперыяй), Азербайджанская Дэмакратычная Рэспубліка (пераважна на землях Бакінскай і Елізаветпальскай губерняў, ).
Армянскае насельніцтва Карабаха і, аднак, адмаўлялася падпарадкоўвацца ўладам АДР. Скліканы 22 ліпеня 1918 года ў Шушы Першы з’езд армян Карабаха абвясціў Нагорны Карабах незалежнай адміністрацыйна-палітычнай адзінкай і выбраў уласны Народны ўрад (з верасня 1918 г. — Армянскі нацыянальны савет Карабаха). Супрацьстаянне паміж азербайджанскімі войскамі і армянскімі ўзброенымі атрадамі працягвалася ў рэгіёне аж да ўстанаўлення ў Азербайджане савецкай улады. Часткі 11-й Арміі РСЧА, якія ўвайшлі ў Азербайджан у канцы красавіка 1920 года, ва ўзаемадзеянні з азербайджанскімі войскамі занялі тэрыторыю Карабаха, Зангезура, Нахічэваня. Да сярэдзіны чэрвеня 1920 года супраціўленне армянскіх узброеных атрадаў у Карабаху з дапамогай савецкіх войскаў было задушана.
На працягу 1920—1921 гадоў пытанне аб прыналежнасці Нагорнага Карабаха вырашалася згодна з бягучымі знешнепалітычнымі мэтамі савецкага кіраўніцтва. 30 лістапада 1920 года Азрэўкам сваёй дэкларацыяй прызнаў Зангезур і Нахічэвань часткай Савецкай Арменіі і надаў Нагорнаму Карабаху права на самавызначэнне. Рашэнне карабахскага пытання на карысць Арменіі было пацверджана пастановай пленума Каўбюро ЦК РКП(б) ад 3 чэрвеня 1921 года, аднак канчатковае рашэнне было прынята пленумам, якая адбылася 5 ліпеня таго ж года — «Нагорны Карабах пакінуць у межах Азербайджанскай ССР, падаўшы яму шырокую абласную аўтаномію». Гэта выклікала незадаволенасць армян, якія на той момант складалі больш за 94 % насельніцтва вобласці. Існуе меркаванне, што ўключэнне ў склад савецкага Азербайджана рэгіёну, пераважную большасць насельніцтва якога складалі армяне, магло быць абумоўлена жаданнем бальшавіцкага кіраўніцтва Савецкай Расіі забяспечыць палітычнае збліжэнне з кемалісцкай Турцыяй. У ліпені 1923 года раёны Азербайджанскай ССР з пераважна армянскім насельніцтвам (Шушанскі, Джэбраільскі і часткі Джэваншырскага і Зангезурскага паветаў) былі аб’яднаны ў аўтаномнае ўтварэнне (Аўтаномная вобласць Нагорнага Карабаха (АВНК), з 1937 г. — Нагорна-Карабахская аўтаномная вобласць (НКАВ)). Пры гэтым, як адзначае Г. В. Старавойтава, адміністрацыйныя межы НКАВ не супадалі з этнічнымі межамі і ў двух раёнах АзССР, якія межавалі з НКАВ ( і ), этнічнай большасцю з’яўляліся армяне. У канцы 1930-х гадоў адміністрацыйна-тэрытарыяльныя змены ўнутры Азербайджанскай ССР прывялі да ўтварэння так званага, які аддзяліў тэрыторыю НКАВ ад Арменіі.
Канстытуцыя Азербайджанскай ССР 1937 года абвясціла армянскую мову мовай судаводства ў НКАВ, замацаваўшы таксама апублікаванне на армянскай мове рашэнняў і распараджэнняў Савета дэпутатаў працоўных НКАВ. У Сцепанакерце на армянскай мове выдаваліся газеты «Савецкі Карабах» і «Метаксагорц» («Шаўкаводства»). З 1932 года ў Сцепанакерце функцыянаваў Дзяржаўны армянскі драматычны тэатр імя М. Горкага. Прававы статус вобласці вызначаўся Законам «Аб Нагорна-Карабахскай аўтаномнай вобласці», прынятым 16 чэрвеня 1981 года.
Пытанне аб перадачы Нагорнага Карабаха Арменіі час ад часу ўздымалася армянскім кіраўніцтвам, але не атрымлівала падтрымкі ў цэнтры. У 1960-я гады сацыяльна-эканамічная напружанасць у НКАВ некалькі разоў перарастала ў масавыя беспарадкі. У адрас кіраўніцтва Азербайджанскай ССР выказваліся абвінавачванні ў эканамічнай дыскрымінацыі НКАВ, а таксама ў спробах змяніць дэмаграфічную структуру аўтаномнай вобласці (у 2002 годзе Гейдар Аліеў пацвердзіў у адным з інтэрв’ю, што, займаючы пасаду першага сакратара ЦК КП Азербайджана (1969—1982), ён праводзіў палітыку, накіраваную на змену дэмаграфічнага балансу ў рэгіёне на карысць азербайджанцаў ). Калі карабахскія армяне адчувалі сябе пераследаванымі ў культурных і палітычных правах на тэрыторыі Азербайджана, то карабахскія вылучалі сустрэчныя абвінавачванні ў дыскрымінацыі з боку армянскай большасці на тэрыторыі самой НКАВ. На думку Дзмітрыя Фурмана, становішча карабахскіх армян было лепшым і яны мелі больш правоў, чым азербайджанцы, якія кампактна пражывалі на тэрыторыі Арменіі, у якіх наогул не было сваёй нацыянальнай аўтаноміі.
Агульная характарыстыка
Да сярэдзіны 1980-х гадоў патрабаванні змены статусу НКАВ рэдка ставалі здабыткам шырокай галоснасці, а любыя дзеянні ў гэтым кірунку неадкладна душыліся. Зусім іншыя магчымасці падала распачатая М. Гарбачовым палітыка дэмакратызацыі савецкага грамадскага жыцця і паслаблення палітычных абмежаванняў. У 1987 — пачатку 1988 года ў рэгіёне ўзмацнілася незадаволенасць армянскага насельніцтва сваім сацыяльна-эканамічным становішчам. Кіраўніцтва АзССР абвінавачвалі ў захаванні эканамічнай адсталасці рэгіёна, грэбаванні развіццём правоў, культуры і ідэнтычнасці армянскай меншасці ў Азербайджане, стварэнні штучных перашкод для культурных сувязей паміж Нагорным Карабахам і Арменіяй. Ужо ў пачатку кастрычніка 1987 года на мітынгах у Ерэване, прысвечаных экалагічным праблемам, прагучалі патрабаванні перадачы НКАВ Армянскай ССР, якія паўтараліся ў шматлікіх зваротах, якія накіроўваліся савецкаму кіраўніцтву.
Першым легальным выданнем, якое адкрыта падтрымала ў лютым-сакавіку 1988 ідэю ўз’яднання Нагорнага Карабаха (Арцаха) з Армянскай ССР, стаў афіцыйны друкаваны орган Нагорна-Карабахскага абкама КП Азербайджана і Савета народных дэпутатаў НКАВ Савецкі Карабах", які меў звыш 90 тыс. падпісчыкаў. Гэтая газета стала трыбунай, з якой ідэя «міяцума» (уз’яднання) прапагандавалася інтэлігенцыяй і партыйным кіраўніцтвам НКАВ. Яе рэдактарам з лютага 1988 года быў журналіст і пісьменнік Максім Аванесян, удзельнік карабахскага руху за ўз’яднанне з Арменіяй перыяду 1960-х гадоў. Рэдактарам рускага выдання газеты быў  — пазней міністр замежных спраў (1993—1997) і прэзідэнт (1997—2007) самаабвешчанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Грамадска-палітычная сітуацыя ў Азербайджане адрознівалася ад Арменіі. Да 1988 года, паводле ацэнкі Тома дэ Ваала, Азербайджан усё яшчэ заставаўся адной з самых кансерватыўных рэспублік СССР, дзе душылася ўсялякае палітычнае іншадумства. З ім пагаджаецца Зардушт Алі-Задэ, актыўны ўдзельнік азербайджанскага нацыянальна-дэмакратычнага руху 1980-х — 1990-х гадоў, які пісаў у 2001 годзе :
Гэта дапамагло мясцоваму партыйнаму кіраўніцтву, у адрозненне ад суседняй Арменіі, утрымаць палітычную ўладу да 1992 года ў барацьбе з разнастайным нацыянальна-дэмакратычным рухам. Што тычыцца Арменіі, то тут большая частка партыйных функцыянераў праявіла гатоўнасць супрацоўнічаць з нацыянальным рухам, што і абумовіла лёгкую змену ўлады.
Паводле ацэнак расійскага палітолага, у масавай свядомасці армянскага грамадства барацьба за правы карабахскіх армян атаясамлялася з барацьбой за інтарэсы ўсёй Арменіі:
''Барацьба за далучэнне НКАВ інтэрпрэтавалася як барацьба за «ўз’яднанне» армянскіх этнічных зямель і аднаўленне гістарычнай справядлівасці. У адрозненне ад Грузіі ці прыбалтыйскіх рэспублік, армянскі этнанацыянальны рух, які фармаваўся ў канцы 1980-х гадоў, не звязваў непасрэдна барацьбу за змяненне статусу НКАВ, далучэнне яе да Арменіі з проціборстве з СССР, камуністычнай сістэмай або «імперскімі сіламі» Расіі. Выключэннем былі арганізацыі армянскіх дысідэнтаў-антыкамуністаў, якія мелі багаты досвед супрацьстаяння савецкай сістэме. У 1987 годзе было створана Аб’яднанне нацыянальнага самавызначэння (АНС) на чале з П. Айрыкянам, якое выступала за аднаўленне «тэрытарыяльнай цэласнасці Арменіі» (уключэнне ў яе склад НКАВ, Нахічэвані, «турэцкай» Арменіі) і дыстанцыяванне ад «імперыялістычнай Расіі»''.
Кіраўніцтва Азербайджанскай ССР і, са свайго боку, спрабавала ўрэгуляваць сітуацыю, задзейнічаўшы звыклыя камандна-бюракратычныя рычагі, якія ў новай сітуацыі аказаліся неэфектыўнымі. Дзяржаўныя і праваахоўныя органы Азербайджана аказаліся не гатовымі да падзей у НКАВ і Арменіі, якія справакавалі, у сваю чаргу, масавыя выступы ў Азербайджане, якія стварылі ўмовы для некантралюемых паводзінаў натоўпу. На далейшым развіцці падзей шмат у чым адбілася ўзаемадзеянне асноўных сацыяльна актыўных груп насельніцтва рэспублікі. Расійскі даследчык у 1994 годзе характарызаваў іх наступным чынам:
''Па-першае, гэта была маргіналізаваная гарадская «чэрнь» — плебс, вырваны з сельскага, традыцыйна ісламскага ладу жыцця і ўкінуты ў фабрычныя гарады. Схільная да бунту і фанатызму пад дзеяннем якога-небудзь вонкавага штуршка (такога, як армянскія акцыі), у больш спакойныя часы яна была пасіўная і абыякавая да таго, якая б улада не правіла ёй. Гэтыя «нізы» хутка памножыліся з наплывам бежанцаў. Па-другое, была бакінская інтэлектуальна-бюракратычная эліта, усё больш русіфікаваная ў 60-я і 70-я гг. ХХ ст. (некаторыя бюракраты і інтэлектуалы выдатна гаварылі па-руску, але не гэтак добра па-азербайджанску). Партыйныя і звязаныя з партыяй эліты баяліся цёмнага плебсу і нярэдка накіроўвалі яго гнеў у рэчышча пагромаў армян, а пазней — нацыянальных ваенных намаганняў у Карабаху. Па-трэцяе, існаваў панцюркісцкі і празаходні пласт азербайджанскай інтэлігенцыі, якая часта мела правінцыйнае і сельскае паходжанне, — прыклад недаўгавечнай Азербайджанскай рэспублікі 1918—1920 гадоў''.
Савецкае дзяржаўнае і партыйнае кіраўніцтва, якое не жадала ствараць прэцэдэнт перагляду існуючага нацыянальна-тэрытарыяльнага строю, інтэрпрэтавала патрабаванні карабахскіх армян і грамадскасці Арменіі як праявы нацыяналізму, якія супярэчылі «інтарэсам працоўных Азербайджанскай і Армянскай ССР». Як адзначала Г. В. Старавойтава, савецкае кіраўніцтва «''цалкам абгрунтавана баялася, што адабрэнне такой змены можа прывесці да некіраванага развалу Савецкай дзяржавы. У дадатак да гэтага, нацыянальна-дэмакратычны рух Арменіі меў прыкметную антыкамуністычную афарбоўку, што наўрад ці спрыяла скланенню Масквы да задавальнення гэтых патрабаванняў''».
Як адзначаў А. Звераў (1996), з пункту гледжання савецкага кіраўніцтва масавыя выступы, усеагульныя забастоўкі і палітычныя патрабаванні, якія вылучаліся ў Арменіі, прадстаўлялі значна большую небяспеку, чым пагромы ў Сумгаіце. Пратэсты ў маштабе саюзнай рэспублікі ўяўлялі сабой «ціск на дзяржаўную ўладу», з якім мірыцца было нельга. У адрозненне ад Азербайджана, дзе мясцовае партыйнае кіраўніцтва спачатку кантралявала сітуацыю (за выключэннем НКАВ), у Арменіі камуністычная партыя імкліва губляла ўладу ў ходзе агульнанацыянальнай кампаніі грамадзянскага непадпарадкавання і да канца 1988 года цалкам страціла аўтарытэт. У гэтых абставінах кіраўніцтва СССР прымяняла розную тактыку: абяцанні эканамічнай дапамогі, прапаганда і запалохванне, аказанне палітычнага ціску праз пасрэдніцтва іншых саюзных рэспублік, увядзенне прамога кіравання і прымяненне рэпрэсіўных мер: арышты кіраўнікоў нацыянальных рухаў, увядзенне рэжыму надзвычайнага становішча і, нарэшце, ваенныя аперацыі супраць незаконных ваенізаваных фарміраванняў і дэпартацыя цэлых суполак.
Аналізуючы стаўленне да карабахскага руху за межамі Арменіі і Азербайджана, Г. В. Старавойтава паказвала, што ён карыстаўся падтрымкай у «рэфармісцка настроенай інтэлігенцыі Масквы і іншых вялікіх расійскіх гарадоў, якія віталі яго міралюбівы і дэмакратычны характар», тады як рэакцыя Захаду на імкненне карабахскіх армян да самавызначэння была ў лепшым выпадку асцярожнай, паколькі «і ўрад, і грамадскасць на Захадзе ўспрымалі Нагорна-Карабахскі крызіс як не больш чым ўскладненне, якое перашкаджае гарбачоўскай праграме рэформ».
Нагнятанне напружанасці
На працягу лета — восені 1987 года нарастаў канфлікт паміж жыхарамі армянскай вёскі Шамхарскага раёна і першым сакратаром Шамхарскага райкама Кампартыі Азербайджана М. Асадавым з-за звальнення дырэктара саўгаса — армяніна. 18 кастрычніка ў ерэванскім парку імя Пушкіна прайшла прысвечаная гэтым падзеям акцыя пратэсту, Ігарам Мурадзянам, у якой удзельнічала каля 250 чалавек. 1 снежня некалькі дзясяткаў пратэстоўцаў былі збітыя і затрыманыя міліцыяй, у сувязі з чым пацярпелыя звярнуліся ў.
Чырвоны Лужок
Назву Чырво́ны Лужо́к маюць:
Карабахскі канфлікт
Нагнятанне напружанасці
У той жа перыяд у Нагорным Карабаху і Арменіі быў праведзены масавы збор подпісаў пад патрабаваннем аб перадачы Нагорнага Карабаха ў склад Армянскай ССР, які яго арганізатары назвалі «рэферэндумам». 1 снежня дэлегацыя карабахскаіх армян перадала подпісы, лісты і патрабаванні ў прыёмную ЦК КПСС у Маскве. Як сцвярджаецца ў розных крыніцах, пад зваротам да савецкіх улад былі сабраны 75-80 тыс. подпісаў. У студзені 1988 года ў Маскву пры садзейнічанні пісьменніка і пры актыўным удзеле Ігара Мурадзяна накіравалася новая дэлегацыя карабахскіх армян, якая прывезла з сабой не толькі звароты карабахцаў, але і 84 дакументы, якія тычыліся гісторыі, этнаграфіі, эканомікі і культуры Нагорнага Карабаху. Члены дэлегацыі сустрэліся з загадчыкам прыёмнай ЦК КПСС А. Крыгіным, кандыдатам у члены Палітбюро ЦК КПСС, загадчыкам пададдзела міжнацыянальных адносін ЦК КПСС В. А. Міхайлавым. Яшчэ адна дэлегацыя з Карабаха ў пачатку лютага 1988 года зноў сустракалася ў Маскве з В. А. Міхайлавым, а затым — з міністрам замежных спраў СССР А. А. Грамыкай. У студзені 1988 года ў НКАВ распаўсюджваліся ўлёткі наступнага зместу :
«''Надышоў час для правядзення на вядучых прадпрыемствах, у калгасах і саўгасах вобласці агульных партыйных, прафсаюзных і камсамольскіх сходаў, у парадак дня якіх павінен быць уключанае пытанне пра ўз’яднанне Карабаха з Маці-Радзімай. Дух галоснасці і дэмакратыі павінен стаць імпульсам для адкрытага і адкрытага абмеркавання гэтага пытання. Выпіскі з рэзалюцый гэтых сходаў, завераныя адпаведнымі пячаткамі, неабходна адпраўляць у ЦК КПСС''».
Уплывовыя навуковыя і грамадскія дзеячы — армяне (пісьменнік Зорый Балаян, гісторык і інш.) актыўна лабіравалі карабахскае пытанне за мяжой. У лістападзе 1987 года ў падтрымку ідэі перападпарадкавання Карабаха Арменіі выказаўся саветнік Міхаіла Гарбачова Абел Аганбегян, старшыня Эканамічнага бюро Савета Міністраў СССР. І ў Азербайджане, і ў Арменіі гэта было ўспрынята як сведчанне падтрымкі Гарбачовым армянскай кампаніі.
Зімой 1987—1988 гадоў у Азербайджан пачалі прыбываць уцекачы-азербайджанцы з Кафанскага і Мегрынскага раёнаў Армянскай ССР. Згодна з азербайджанскімі крыніцамі, першыя групы бежанцаў пачалі прыбываць у студзені 1988 года, а да 18 лютага іх колькасць перавысіла 4 тысячы. Спецыяліст па праблемах бяспекі і дзяржаўнага будаўніцтва ў Паўднёва-Заходняй і Цэнтральнай Азіі Свантэ Корнэл піша ў сваім даследаванні карабахскага канфлікту (1999), што першая хваля ўцекачоў з Арменіі дасягнула Баку ў канцы студзеня, пры гэтым большасць была размешчаная ў раёне Сумгаіта. Паводле яго слоў, на працягу лютага да Баку дакаціліся «яшчэ дзве хвалі бежанцаў». Брытанскі журналіст Том дэ Ваал, які выпусціў у 2005 годзе мастацка-дакументальную кнігу «Чорны сад» пра гісторыю карабахскага канфлікту, прыводзіць сведчанні двух чалавек, якія сцвярджаюць, што бачылі ў Баку азербайджанскіх бежанцаў з Арменіі яшчэ ў лістападзе 1987 года і студзені 1988 года. У той жа час ён піша, што Арамаіс Бабаян, у 1988 годзе другі сакратар Кафанскага камітэта КП Арменіі, казаў яму, што «не можа ўзгадаць ні аднаго выпадку, каб азербайджанцы пакідалі тэрыторыю раёна да лютага». Пры гэтым, паводле слоў Тома дэ Ваала, Арамаіс Бабаян пацвердзіў, што ў адну з начэй у лютым 1988 года «дзве тысячы азербайджанцаў» сапраўды пакінулі Кафанскі раён, але прыпісаў прычыну гэтага масавага зыходу чуткам і «правакацыям». Армянскі бок настойвае на тым, што першыя азербайджанскія ўцекачы пакінулі Арменію толькі ў лютым 1988 года, і ставіць пад сумнеў сведчанні, якія прыводзіць Том дэ Ваал, паказваючы на яго відавочную ангажаванасць. У прыватнасці, Арсен Мелік-Шахназараў спасылаецца на Канстанціна Ваяводскага, аднаго са стваральнікаў «Санкт-Пецярбургскага Камітэта гуманітарнай дапамогі Арцаху», згодна з якім 200 азербайджанцаў выехалі з Кафана ў Баку адным цягніком у ноч з 26 на 27 лютага, тлумачачы свой ад’езд угаворамі сваякоў. Прыбыўшы ў Азербайджан, уцекачы распавядалі аб перажытых жахах і гвалце, які прымяняўся да іх.
Тым часам азербайджанскія ўлады спрабавалі выкарыстаць звыклыя рычагі, каб вярнуць кантроль над сітуацыяй. У сувязі з ростам заклікаў да аб’яднання Нагорнага Карабаха з Арменіяй 10 лютага Азербайджанскае інфармацыйнае агенцтва заявіла, што Азербайджан ніколі не прыме падобныя патрабаванні. 11 лютага ў Сцепанакерт выехала шматлікая група прадстаўнікоў кіраўніцтва Азербайджанскай ССР і рэспубліканскай партыйнай арганізацыі, якую ўзначаліў другі сакратар ЦК КПАз Васіль Канавалаў. У групу ўваходзілі таксама загадчык аддзела адміністрацыйных органаў ЦК КПАз (раней — першы сакратар Шамхарскага райкама КПАз) М. Асадаў, намеснікі кіраўнікоў рэспубліканскіх КДБ, МУС, пракуратуры, Вярхоўнага суда і супрацоўнікі праваахоўных органаў, якія забяспечвалі іх бяспеку. У ноч з 11 на 12 лютага ў Сцепанакерце прайшло пашыранае пасяджэнне бюро абкама КПАз з удзелам кіраўнікоў, якія прыехалі з Баку. На бюро было прынята рашэнне асудзіць «нацыяналістычныя», «экстрэмісцка-сепаратысцкія» працэсы, набіраючыя сілу ў рэгіёне, і правесці 12-13 лютага «партыйна-гаспадарчыя актывы» ў горадзе Сцепанакерце і ва ўсіх раённых цэнтрах НКАВ, а потым — на ўзроўні аўтаномнай вобласці, з тым каб супрацьпаставіць росту народнай незадаволенасці ўсю моц адзінага партыйна-гаспадарчага апарата.
Сусветны снукерны рэйтынг у сезоне 2007/2008
Сусветны рэйтынг для ўсіх прафесійных гульцоў, якія кваліфікаваліся на сезон 2007/2008, прадстаўлены ніжэй. Рэйтынг уяўляе сабой суму набраных ачкоў на рэйтынгавых турнірах за два папярэднія сезоны. Ён выкарыстоўваўся для пасеву снукерыстаў на ўсе турніры сезона.
Карабахскі канфлікт
Нагнятанне напружанасці
12 лютага ў актавай зале Сцепанакерцкага гаркама КПАз адбыўся гарадскі партыйна-гаспадарчы актыў з удзелам прадстаўнікоў з Баку, мясцовых партыйных кіраўнікоў, кіраўнікоў дзяржаўных устаноў, прадпрыемстваў, прафкамаў і партаргаў. У прэзідыуме — Васіль Канавалаў, першы сакратар абкама Барыс Кеворкаў, першы сакратар бюро гаркама Завен Маўсясян. Кеворкаў і Маўсясян, выступаючы ў пачатку сходу, заявілі, што за падзеямі ў Карабаху стаяць «экстрэмісты» і «сепаратысты», якія не змогуць павесці за сабой народ. Васіль Канавалаў, працягваючы гэтую думку, заявіў, што арганізатары вядомыя і будуць ізаляваныя ад грамадства, сепаратызм павінен быць асуджаны, а Карабах застанецца неад’емнай часткай Азербайджанскай ССР. Першапачаткова сход ішоў па загадзя падрыхтаваным сцэнарыі, выступаючыя дэкларыравалі тэзіс аб непарушным братэрстве азербайджанцаў і армян і спрабавалі звесці праблему да крытыкі асобных гаспадарчых недахопаў. Праз некаторы час, аднак, на трыбуну прарваўся начальнік мясцовай аўтакалоны Максім Мірзаян, які рэзка раскрытыкаваў Барыса Кеворкава за абыякавасць і грэбаванне нацыянальнай спецыфікай Карабаха, «азербайджанізацыю» і правядзенне дэмаграфічнай палітыкі, якая спрыяе зніжэнню долі армянскага насельніцтва ў рэгіёне. Гэта выступ прывёў да таго, што сход выйшаў з-пад кантролю партыйных кіраўнікоў і члены прэзідыума пакінулі залу. Вестка пра правал сходу дайшла да суседняга Аскерана, і запланіраваны тут раённы партыйна-гаспадарчы актыў з удзелам бакінскай дэлегацыі таксама пайшоў не па вызначаным сцэнарыі. Спроба правесці ў той жа дзень партыйна-гаспадарчы актыў у наогул прывяла да стыхійнага мітынгу. Планы азербайджанскага кіраўніцтва улагодзіць сітуацыю сарваліся. Партыйна-гаспадарчыя кіраўнікі Карабаха не толькі не асудзілі «экстрэмізм», але наадварот, актыўна яго падтрымалі. Характарызуючы сітуацыю, якая склалася ў тыя дні, Том дэ Ваал піша: