cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Майсей
Зыход
У Рэфідыме Майсей па загадзе Бога вывёў ваду са скалы гары Харыва, ударыўшы ў яе сваім жэзлам. Тут на яўрэяў напалі амалікіцяне, але былі пераможаны пры малітве Майсея, які падчас бітвы маліўся на гары, узносячы свае рукі да Бога (Зых. 17:11-12).
У трэці месяц па выхадзе з Егіпта ізраільцяне падышлі да гары Сінай, дзе Бог даў Майсею правілы, як трэба жыць сынам Ізраіля, а потым Майсей атрымаў ад Бога каменныя Скрыжалі Запавету з Дзесяццю запаведзямі, якія сталі асновай Майсеева заканадаўства (Торы). Так быў заключаны запавет паміж Богам і выбраным народам. Тут жа, на гары, атрымаў указанні аб пабудове Скініі і аб законах набажэнства.
Майсей двойчы узыходзіў на гару Сінай, застаючыся там па 40 дзён. Падчас яго першай адсутнасці народ зграшыў, парушыўшы толькі што зняволены запавет: зрабіў Залатога цяля, якому яўрэі пачалі пакланяцца як Богу, што вывеў іх з Егіпта. Майсей у гневе разбіў Скрыжалі і знішчыў цяля (Семнаццатага тамуза). Пасля гэтага зноў на 40 дзён ён вярнуўся на гару і маліўся Богу аб прабачэнні народа. Адтуль ён вярнуўся з тварам, асяяным святлом Божым, і быў вымушаны хаваць твар пад покрывам, каб народ не аслеп. Праз паўгода была збудаваная і асвечана скінія.
Нягледзячы на ​​вялікія цяжкасці, Майсей застаўся слугою Божым, працягваў весці абраны Богам народ, вучыць яго і настаўляць. Ён абвясціў будучыню плямёнаў Ізраілевых, але ў зямлю запаветную не ўвайшоў, як і Аарон, з-за граху, здзейсненага імі каля водаў Мэрывы ў Кадэсе — Бог даў указанне сказаць словы скале, але па малаверуючыя яны ўдарылі ў скалу 2 разы.
У канцы вандроўкі народ зноў пачаў маладушнічаць і наракаць. У пакаранне Бог паслаў атрутных змей, і калі яўрэі раскаяліся, загадаў Майсею узвесці меднага змея для іх лекавання.
Смерць
Майсей памёр, як паказваюць пазнейшыя іўдзейскія багасловы, 7-га адара 2488 года па яўрэйскім календары (1272 да н. э.), перад самым уваходам у Зямлю абяцаную. Гасподзь перад смерцю заклікаў яго на хрыбет Аварым: «І ўзышоў Майсей з раўнін Маавіцкіх на гару Нэво, на вяршыню Фасгі, што насупраць Іерыхона, і паказаў яму Гасподзь усю зямлю Галаад да самага Дана.» (Друг. 34:1). Там ён і памёр. «Пахаваны на даліне ў зямлі Маавіцкай насупраць Бэт-Фегора, і ніхто не ведае [месца] пахавання яго нават да гэтага дня.» (Друг. 34:6)
Сваім пераемнікам па ўказанні Бога ён прызначыў Ісуса Навіна.
Жыў Майсей 120 гадоў, з якіх сорак гадоў правёў у падарожжах па Сінайскай пустыні.
Антычная традыцыя
Аб Майсеі згадвалі грэчаскія і лацінскія аўтары.
Паводле сведчання рымскага гісторыка Іосіфа Флавія, егіпецкі гісторык Манефон (IV-III стст. да н. э.) паведамляў, што фараон загадаў перасяліць у каменяломні ўсіх пракажоных і хворых іншымі хваробамі. Пракажоныя абралі сваім правадыром геліёпальскага жраца Асарсіфа (імя ў гонар бога Асірыса), які пасля выгнання змяніў імя на Майсей. Асарсіф (Майсей) усталяваў для супольнасці выгнаных законы і загадаў не ўступаць у зносіны ні з кім, акрамя звязаных з імі адзінай клятвай. Ён таксама ўзначаліў вайну супраць фараона. Аднак у вайне перасяленцы пацярпелі паразу, і армія фараона гнала на разбітых ворагаў да меж Сірыі. Аднак Іосіф Флавій называе звесткі Манефон «вывернутымі і хлуслівымі». На думку Флавія, Майсей быў зроблены начальнікам над егіпецкім войскам супраць эфіяплян, уварваўшыся ў Егіпет да самага Мемфіса, і з поспехам пабіў іх.
Паводле Херэмона, Майсея клікалі Цісіфен, ён быў сучаснікам Іосіфа, якога звалі Петэсеф. Тацыт называе яго заканадаўцам іўдзеяў. Крыніца, выкарыстаны Пампеям Трогам, называе Майсея сынам Іосіфа і бацькам Аруаса, царом ідзеяў.
Егіпецкія крыніцы
Старажытнаегіпецкія пісьмовыя крыніцы і археалагічныя знаходкі не ўтрымліваюць ніякіх звестак пра Майсея.
Ва іўдаізме
Майсей (משֶׁה, «Мошэ») — галоўны прарок ва іўдаізме, які атрымаў ад Бога Тору на вяршыні гары Сінай. Лічыцца «бацькам» (галоўным) ўсіх наступных прарокаў, так як узровень яго прароцтва з'яўляецца найвышэйшым з магчымых. Так у кнізе Другі закон сказана: «І не было больш у Ізраіля прарока такога, як Майсей, якога Гасподзь ведаў тварам у твар» (Друг. 34:10). Таксама аб ім гаворыцца: «Калі і ёсць у вас прарок, дык Я, Гасподзь, у бачанні адкрываюся яму, у сне гавару Я з ім. Не так з рабом Маім Мошэ, давераны ён ва ўсім доме Маім. Вусны ў вусны гавару Я зь ім, і відавочна, а не загадкамі, і аблічча Госпада бачыць ён.» (Чыс. 12: 6-8). Аднак у Кнізе Зыход Майсею забаронена бачыць твар Бога: «І потым сказаў Ён: аблічча Майго табе нельга ўбачыць, таму што чалавек не можа ўбачыць Мяне і застацца ў жывых» (Зых. 33:20).
На аснове апавядання Кнігі Зыход іўдзеі лічаць, што звод рэлігійных законаў юдаізму (тора) быў дадзены Майсею Богам на гары Сінай. Аднак, калі Майсей, спусціўшыся з гары, убачыў, як яўрэі пакланяюцца залатому цяляці, ён у гневе разбіў скрыжалі. Пасля гэтага Майсей вярнуўся на вяршыню гары і напісаў запаведзі сваёй рукой.
У Кабале раскрываецца адпаведнасць Майсея (Мошэ) і сфіры нецах. А таксама тое, што Майсей — гэта кругазварот (гілгул) душы Авеля.
Звычайна іудзеі згадваюць Майсея як Мошэ Рабейна, гэта значыць «наш настаўнік».
У хрысціянстве
Згодна з сінаптычных Евангеллем, падчас Праабражэння на гары Фавор, з Езусам былі прарокі Майсей і Ільля.
Абраз Майсея ўваходзіць ў прадказальны чын рускага іканастаса.
Памяць прарока Майсея адзначаецца Рускай праваслаўнай царквой 17 верасня (новы. ст.).
Філон Александрыйскі і Рыгор Ніскі склалі падрабязныя алегарычныя тлумачэнні жыццяпісу прарока.
У ісламе
У мусульманскай традыцыі імя Майсей гучыць як Муса (موسى). Ён — адзін з найвялікшых прарокаў, суразмоўца Алаха, якому быў пасланы Таурат (Тора).
Муса — прарок у ісламе, адзін з нашчадкаў прарока Якуба. Ён нарадзіўся і некаторы час пражыў у Егіпце. У той час там панаваў Фіраун (Фараон), які быў няверуючым. Муса уцёк ад фараона да прарока Шуайбу, які ў гэты час валодаў Мадзьянам.
Гістарычнасць Майсея
Існаванне Майсея і яго роля ў ранняй гісторыі Ізраіля — прадмет даўніх спрэчак. Першыя сумневы ў гістарычнасці Майсея і дакладнасці яго жыццяпісу былі выказаны яшчэ ў Новы час. У сучасную эру шэраг гісторыкаў і біблеістаў прыводзіць довады на карысць таго, каб лічыць Майсея легендарнай фігурай. Яны адзначаюць, што старажытнаўсходнія (уключаючы старажытнаегіпецкія) пісьмовыя крыніцы і археалагічныя помнікі не ўтрымліваюць ніякіх звестак пра Майсея або падзеях зыходу. Іх апаненты паказваюць на дэфіцыт гістарычных помнікаў і сцвярджаюць, што падзеі зыходу, звязаныя з Майсеем, маюць мінімальныя шанцы на адлюстраванне ў помніках бронзавага і ранняга жалезнага вякоў. Аднак і тыя і іншыя прызнаюць, што запісы паданняў пра Майсея папярэднічала доўгая вусная традыцыя, якая магла перайначыць, перайначыць, сказіць або дапоўніць першапачатковыя паданні. Гэтым кропкам гледжання супрацьстаяць прыхільнікі школы «біблейскага мінімалізму», якія мяркуюць, што Стары Запавет быў напісаны іудзейскімі жрацамі каля IV-II стагоддзяў да н. э. і пераважная большасць падзей і фігур гэтай частцы Бібліі з'яўляюцца выдуманымі.
Библеісты таксама адзначаюць, што згадкі пра зыход, у тэкстах, якія лічаць больш раннімі, чым асноўны масіў Пяцікніжжа (раннія прарокі, псалмы, «песню мора») Майсей не згадваецца. На гэтай падставе вылучаецца здагадка аб тым, што ў ранніх вусных традыцыях Майсей ці не быў героем зыходу або меў нязначную ролю. І толькі пазней складальнікі пісьмовага паданні пабудавалі ўвесь аповяд вакол фігуры Майсея, ад якога яны вялі свой радавод. Такія заключэнні таксама аспрэчваюцца на той падставе, што меркаваныя згадкі пра зыход з'яўляюцца кароткімі і Майсей у іх мог быць не згаданы па жаданні аўтараў.
Уручча (могілкі)
Мо́гілкі Уру́чча — могілкі зніклай вёскі Уручча, якія знаходзяцца на ўзвышшы ля станцыі метро Уручча ў Мінску з боку мікрараёна «Уручча-4».
Гісторыя
Няма дакладных звестак, калі яны былі заснаваныя. На тэрыторыі могілак ёсць пахаванні канца ХІХ ст. На гэтых могілках дзясяткі кінутых і невядомых магіл. Шмат магіл захавалася ў выглядзе ўзгоркаў. Невядома, ці ёсць сярод пахаванняў ахвяры сталінскіх ці гітлераўскіх злачынстваў. Бальшыня кінутых магіл без крыжоў ці помнікаў знаходзіцца ў паўночнай частцы могілак. Некалькі такіх ўзгоркаў невялікія, што сведчыць аб тым, што там там пахаваны малыя дзеці. Шэраг помнікаў напалову сышлі ў зямлю пад пластамі культурнага слою (лісце і бруд, якія слаямі нарастаюць штогод). Існуе меркаванне, што пад сучаснымі пахаваннямі могуць быць схаваныя магілы першай паловы ХІХ ст. і нават больш даўнія.
Ваютычы
Ваютычы (Вою́тичі) — вёска ў Самбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Уручча (могілкі)
Гісторыя
Пераважная большасць пахаванняў на гэтых могілках паводле праваслаўных абрадаў, некаторая частка ў 1960-1990-х гг. зроблена па-савецку: на помніках няма рэлігійных надпісаў. Надпісы на помніках і крыжах зроблены на рускай мове. На некалькіх помніках рускія надпісы зроблена элементамі дарэвалюцыйнага алфавіта (выкарыстанне «і»), некаторыя маюць арфаграфічныя памылкі. Надпісаў на беларускай, польскай, нямецкай ці іўрыце не знойдзена. Больш за дзесяць магіл у розных частках могілак аб’яднаныя адным прозвішчам «Шыдлоўскія», што натуральна для вясковых могілак.
Некаторы час могілкі былі пад кансервацыяй, але ў 1997 г. улады горада дазволілі пахаванні да сваякоў і камерцыйныя пахаванні на іх тэрыторыі.
Праблемы могілак
Асноўная праблема гэтых могілак — адсутнасць надзейнай аховы. З розных бакоў ёсць адкрытыя праходы, а сам плот па перыметры тэрыторыі можна пералезці. Таму існуе пагроза вандалізму і марадзёрства. Бясспрэчных прыкмет дзейнасці хуліганаў ці «чорных капальнікаў» не заўважана. На могілках шмат смецця, асабліва кінутых металічныя крыжоў і агароджаў, якія могуць быць як па-за межамі могілак, так і на саміх магілах. На могілках часам прыбіраюцца валанцёры.
Тайнінскае
Тайнінскае — сяло ў Расіі, у Мыцішчынскім раёне Маскоўскай вобласці. Вырасла на ўзвышэнні ля зліцця двух рэк — Сукромкі і Яўзы. Датуецца 1401—1402 годам. У сяле па распараджэнні Івана Грознага быў пабудаваны пуцявы царскі палац, у якім цары спыняліся бы на шляху ў Траецкі манастыр. У 1665—1667 гадах пабудаваная царква Звеставання. Яна пабудаваная на месцы драўлянай царквы Мікалая Чудотвоца вядомай з XVI стагоддзя, пабудаванай пры Іване Грозным і разбуранай пры Літоўскім спусташэнні.
У сяле ў 1996 годзе быў пастаўлены помнік цару Мікалаю II, падарваны ў 1997 годзе камуністычнымі тэрарыстамі. Узноўлены і ізноў адчынены ў 2000 годзе.
Сяло і помнік з'яўляецца месцам паломніцтва рускіх манархістаў і нацыяналістаў; рэгулярна ў сяле праводзіцца Чын усенароднага пакаяння рускага народа за «грэх царазабойства, які адбыўся пры абыякавасці грамадзян Расіі», які «народам нашым не раскаян. Гэты грэх ляжыць на душы народа найцяжкім грузам». Арганізатары лічаць, што толькі «каянне за забойства цара Мікалая Другога прывядзе да выратавання Святой Русі».
Чыгуначная платформа Тайнінская (Яраслаўскі кірунак).
Паліцэйскі дэпартамент Парадайз
«Паліцэйскі дэпартамент Парадайз» (Paradise PD) — амерыканскі сатырычны анімацыйны серыял для дарослых, які стварылі Вако О'гін і Роджэр Блэк. Прэм’ера першых дзесяці эпізодаў адбылась 31 жніўня 2018 года на Netflix.
Сюжэт
Нецярплівы малады навабранец далучаецца да правінцыйнай паліцыі на чале з ягоным татам, і праз сваркі "ўдыхаюць" свой шлях цераз вялікую наркатычную справу.
Ламу (горад)
Ла́му (Lamu) — горад на востраве Ламу ў Кеніі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Насельніцтва (2009 г.) — 18 382 чал.
Фрэйзер Патрык
Фрэйзер Патрык (Fraser Patrick;, , Шатландыя) — шатландскі прафесійны гулец у снукер. Удзельнік 1/16 фіналу German Masters 2013 года і чэмпіянату Вялікабрытаніі 2014 года.
Ламу (горад)
Гісторыя
Горад Ламу ўпершыню ўзгадваецца ў арабскіх пісьмовых крыніцах XV ст. як гандлёвы цэнтр на ўсходнім узбярэжжы Афрыкі. Згодна летапісным паданням, ён быў заснаваны значна раней, у VII ст. н. э.
Да XVI ст. Ламу знаходзіўся пад кантролем дзяржавы Патэ на суседнім аднайменным востраве. У XVI ст. — пад кантролем Партугаліі. У XVII ст. увайшоў у саюз з Аманскім султанатам (у XIX ст. цэнтр султаната быў перамешчаны на Занзібар), удзельнічаў на яго баку ў войнах супраць Мамбасы і Патэ. Перыяды другой паловы XVII — XVIII стст. і другой паловы XIX ст. лічыліся адпаведна «залатым» і «срэбраным» вякамі, калі Ламу багацеў дзякуючы гандлю чарнаскурымі рабамі. У гэты час былі ўзведзены асноўныя пабудовы старой часткі горада. Асабліва важнай стала пабудова крэпасці ў 1813—1821 гг. у стылі, характэрным для Ўсходняй Аравіі.
У 1873 г. гандаль рабамі быў забаронены. У 1890 г. горад трапіў пад пратэктарат Вялікабрытаніі. Поўная адмена рабства ў 1907 г. выклікала моцную стагнацыю і перасяленне часткі мясцовага насельніцтва ў іншыя месцы.
У 1963 г. Ламу ўвайшоў ў склад незалежнай Кеніі.
У 2001 г. горад Ламу трапіў ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Славутасці
Стары горад Ламу славіцца старажытнымі пабудовамі XVI — XIX стст., вузкімі вуліцамі, разьбянымі дзвярамі і франтонамі. У 2001 г. быў унесены ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Найбольш цікавыя мясціны:
Не далёка ад горада размешчаны цудоўныя пясчаныя выдмы і пляжы.
Аднак зачараванне старога горада ў хуткім часе можа быць зруйнавана, паколькі ўрад Кеніі выношвае сур’ёзныя планы будаўніцтва ў Ламу сучаснага глыбакаводнага порта.
Інфраструктура
Ламу звязаны са знешнім светам праз паромную пераправу і аэрапорт. Апошні знаходзіцца на суседнім востраве Манда. У Ламу ўсяго 1 кінатэатр, няма буйной прамысловасці, ужыванне ўнутранага аўтамабільнага транспарту абмежавана.
Галоўная галіна эканомікі — абслугоўванне турыстаў.
Святлана Вольная
Святлана Вольная (нар., Мінск, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Выступала за зборную Беларусі.
Біяграфія
У 1995 годзе дэбютавала за зборную Беларусі. Выстуріла за зборную на Еўрабаскеце-2009 і неўзабаве скончыла кар’еру, пасля чаго пераехала ў Расіі. Нейкі час працавала трэнерам.
Малые Хутара
Малые Хутара (Малые Хутора) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кажухавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Малые Хутара абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Малые Хутара не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Сінантрап
Сіна́нтрап (Sinanthropus pekinensis — «пекінскі чалавек», у сучаснай класіфікацыі Homo erectus pekinensis) — падвід роду Homo, блізкі да пітэкантрапа, але больш позні і развіты. Быў выяўлены ў Кітаі, адсюль і назва. Жыў каля 600—400 гадоў таму, у ледавіковую эпоху.
Побыт
Акрамя расліннай ежы, ужываў мяса жывёл. Верагодна ён умеў здабываць і падтрымліваць агонь. Выкарыстоўваў звярыныя шкуры ў якасці вопраткі. Былі знойдзены: тоўсты, каля 6—7 м, слой попелу, трубчастыя косткі і чэрапы буйных жывёл, прылады з каменя, костак, рагоў. Вучоныя мяркуюць, што сінантрапы былі канібаламі і палявалі на прадстаўнікоў свайго віду.
Археалагічная культура
Па агульнаму ўзроўню развіцця тэхнікі большасць аўтараў адносяць сінантрапа да ранняшэльскага перыяду, іншыя бачаць у ім нават рысы, блізкія да больш позняга, мусцьерскага, перыяду. Больш правільна адносіць знаходкі ў Чжаўкаўдзяне да ашэльскага часу.
Гісторыя адкрыцця
Першы чэрап сінантрапа быў знойдзены ў гротах Чжаўкаўдзяня каля Пекіна ў 1927 годзе кітайскім антраполагам Пэй Вень-Чжунам (1904—1982). На працягу доўгіх гадоў, тут працавала міжнародная каманда вучоных: Іаган Гунар Андэрсан, Біргер Болін (Швецыя), Дэвідсан Блэк (Канада), Пэй Вэньчжун (Кітай), Ота Станскі (Аўстрыя), Уолтэр Грэйнджэр (ЗША) і інш. У якасці саветніка ў раскопках удзельнічаў французскі геолаг і тэолаг П’ер Тэяр дэ Шардэн, які разам з Анры Брэйлем у 1931 годзе здзейсніў адкрыцці, якія сведчаць аб тым, што сінантрап выкарыстоўваў прымітыўныя прылады і агонь. У 1927 годзе Дэвідсан Блэк здолеў пераканаць фонд Ракфелера выдзяліць грошы на фінансаванне буйных раскопак ў Чжаўкаўдзяне.
У ходзе раскопак пад кіраўніцтвам кітайскіх археолагаў Ян Чжунцяня, Пэн Вэньчжуна і Цзя Ланьпо у 1930 годзе было знойдзена другая накрыўка чэрапа, а ў 1936 годзе — яшчэ тры. У асноўным былі знойдзены чэрапы і іх фрагменты, і асобныя посткраніяльныя абломкі. Усяго было абвешчана аб знаходцы рэшткаў сарака асобін і больш за 200 чалавечых акамянеласцяў (у тым ліку шэсць чэрапоў ці іх вечак, 19 буйных і мноства малых фрагментаў чэрапоў, адна ключыца, адна паўлунная і адна галёначная косткі). Раскопкі былі спынены ў 1937 годзе ў сувязі з уварваннем Японіі ў Кітай. Знойдзены матэрыял знік у час Другой сусветнай вайны падчас перасылкі ў ЗША.
Шэраг заходніх вучоных скептычна аднёсся да кітайскіх знаходак выкапневых гамінідаў. але Чжаўкаўдзянь быў усё ж такі абвешчаны ЮНЕСКА аднім з помнікаў Сусветнай спадчыны Даследаванне пяску з гроту, дзе былі знойдзены знаходкі, дазволіла вызначыць узрост сінантрапа з Чжаўкаўдзяня — 770 тыс. гадоў (± 80 тыс. гадоў).
У 1963 годзе ў Ланцяне была знойдзена сківіца, вызначаная даследчыкамі як костка больш старажытнага віду сінантрапа — ланьцяньскага чалавека (Homo erectus lantianensis).
Роля ў антрапагенезе
У тэорыі мультырэгіянальнага антрапагенеза сінантрап разглядаецца як асноўны ўдзельнік фармавання мангалоіднай расы на этапе Чалавека прамаходзячага. Але многія з антраполагаў схіляюцца на карысць кропкі гледжання, што сінанрап быў тупіковай галіной развіцця людзей.
Глыбач (Львоўская вобласць)
Глыбач (Гли́боч) — вёска ў Самбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Іна Антонаўна Каламіец
Іна Антонаўна Каламіец (І́нна Анто́нівна Коломі́єць;, Алейск, Алтайская губерня — ) — украінская скульптарка. Заслужаны мастак УССР (1973). Удзельніца Другой сусветнай вайны.
Творчасць Іны Каламіец — узор аўтэнтычнага нацыянальнага мастацтва ХХ стагоддзя. З 1950-х гадоў яна тонка ўплывала на вектар развіцця ўкраінскага сацыялістычнага рэалізму.
Біяграфія
Нарадзілася 8 сакавіка 1921 года ў Алейску Алтайскай губерні ў сям’і Антона Сямёнавіча Каламіеца, дырэктара аднаго з кіеўскіх заводаў.
З дзяцінства марыла стаць мастачкай, таму паступіла ў Кіеўскі мастацкі ўніверсітэт. Яе настаўнікамі былі заслужаныя дзеячы мастацтваў УССР Л. Муравіна, І. Ф. Крычэўскі, прафесары М. Гельман, К. Елява, зносіны з якімі аказалі істотны ўплыў на светапогляд Каламіец. Скончыўшы інстытут у 1951 годзе, Каламіец працавала выкладчыцай у рамесным вучылішчы. У гэты ж час брала ўдзел у разнастайных мастацкіх выстаўках, як рэгіянальнага, так і замежнага маштабу.
«Першая літара» / маці сядзіць з кнігай, каля яе дзяўчынка, вышыня 230 мм — так назвала сваю працу Іна Каламіец. У гэтай скульптурнай групе ўсё вельмі проста і разам з тым напоўнена глыбокім зместам — і дачка на першым плане кампазіцыі, і фігура маці: яна не проста вучыць чытаць, яна выпраменьвае цяпло, каханне. Плыўныя лініі сілуэту скульптуры, лаканічнасць выяўленчай мовы, вялікая непасрэднасць і жыццёвасць — вось характэрныя рысы твора. Мастачка тут гаворыць не толькі аб шчасці маці, але і аб адным з самых галоўных яго ўмоў, аб міры. Бязмежнае шчасце і спакой, таму што на зямлі ціха.
У 1955 годзе Каламіец паступіла ў аспірантуру Архітэктурнай акадэміі УССР, дзе вучылася на архітэктуру і звязаныя з ёй формы творчасці. Падчас вучобы вялікае значэнне ў жыцці Іны Каламіец адыгралі зносіны з вядучымі архітэктарамі рэспублікі — В. Забалотным, В. Елізаравым, Я. Катоніным, Ю. Асеевым, вывучэнне народнай архітэктуры і звязанага з ёй народнага мастацтва, знаёмства з народнымі мастакамі, якія працавалі ў эксперыментальнай майстэрні Акадэміі архітэктуры, — В. Фёдаравай, П. Уласенка, А. Жалезняком. З 1955 па 1965 гады працавала ў НДІ архітэктуры.
У 1950-я гады ў савецкай скульптуры панавалі апісальныя тэндэнцыі, рысы мужна-аскетычнага ідэалу, звужанае разуменне рэалізму як элементарнай праўдападобнасці. На гэтым фоне вельмі свежымі здаліся казачныя творы Каламіец, у якіх яна ўжо тады намагалася перадаць сваё ўсведамленне індывідуальнасці асобы. Пра гэтыя творы пісалі так:
Яны не ўкладваліся ва ўяўленне аб дэкаратыўнай скульптуры. Іх унутраны свет быў такі прасторны і няпросты, але яшчэ менш яны былі падобныя на звычайную «скульптуру малых формаў», на станковыя рэчы. Іх магутныя масы бягуць то імкліва, то плаўна, то раптам крута закіпаюць пад зялёным, срэбным, чырвоным палівам, іх тэмпераментная лепка і нечаканыя кампазіцыйныя рашэнні — усё гэта было яе, несумяшчальнае са звычаямі жанру.
Пра стыль творчасці, асаблівасці адоранасці, якія вызначылі ўвесь шлях Іны Каламіец, пісалі так:
Кампазіцыя «Гуцульская песня» замацавала здабыты поспех. Скульптару пашчасціла знайсці ў ёй тыя суадносіны простага і ўзнёслага, штодзённага і гераічнага, што дае пачуццё праўды, па-за якім самая палымяная героіка здаецца надуманай і хадульнай, а несумненная і гэтак важная ў мастацтве прастата абарочваецца банальнасцю і нудой. У «Гуцульскай песні» Іна Каламіец выкрывае і даследуе крыніцы гераічнага: яны ў тым, як проста і свята вераць яе героі адзін у аднаго, у свой будучы дзень, у сваю зямлю, у тое, як цвёрда стаяць яны на зямлі, нібы ўрастаючы ў яе круглымі, як калоны, нагамі. Для Іны Каламіец усё гэта не абстракцыя, не ілюстрацыя, якая тлумачыць агульнавядомае агульназразумелым. Яна распавядае пра тое, што бачыць, пра тое, што думае, моваю свайго мастацтва, моваю аб’ёмаў і формаў — моцных, вельмі акцэнтаваных, прыведзеных да пастаяннага спакою, у якім адчуваеш спрасаваны рух.
Уладзімір Цэльтнер у асабістым каталогу 1968 года даў наступную характарыстыку творчаму генію І. Каламіец:
Іна Каламіец закахана ў наш час — яна, як кажуць мастакі, «адчувае сучаснасць». Яе захапляюць і цешаць не толькі аблічча, яна з задавальненнем уводзіць у свае кампазіцыі прадметы сённяшняга побыту, сцвярджаючы, што малочныя бідоны, электрычныя даільшчыкі і жалезныя маскі электразваршчыкаў могуць стаць тэмай для сапраўднай скульптуры. Яна даследуе пластыку брызентавых куртак і ватнікаў, белых халатаў і ботаў-кірзачоў, адкрывае іх прыхаваную прыгажосць.
У гонар 300-годдзя ўз’яднання Украіны з Расіяй групай мастакоў і архітэктараў пад кіраўніцтвам акадэміка В. Забалотнага, у склад якой уваходзіла Іна Каламіец, для Кіева быў выкананы конкурсны праект трыумфальнай аркі. За гэта група атрымала першую прэмію.
Іна Каламіец востра і па-свойму бачыла новыя краіны, гарады, тыпы людзей. Серыя работ пасля падарожжаў у Францыю, Італію, Іспанію, Японію, Егіпет дэманстравала вырашэнне новых пластычных задач, якія майстар ставіла перад сабой.
І французская «Прадаўшчыца кветак» (1959), і «Егіпцянка» (1962), і «Старая гейша» (1966), і «На іспанскай лесвіцы» надзяляюць жанчыну роляй медыума паміж светам вобразу і свядомасцю гледача, пры гэтым увесь дыяпазон найтонкіх праяў жыцця ўвасабляецца ў пластыцы жаночага цела. Мастацтва Іны Каламіец то жартаўлівае (вясёлая іронія «Энеіды»), то бязмежна драматычнае (цыкл работ «Чарнобыль», «Рэчкі»), то філасофскае (помнік кампазітарам Максіму Беразоўскаму і Дзмітрыю Бартнянскаму ў Глухаве).
З пачатку 1970-х з-за забароны ад органаў КДБ Іна Каламіец стала «невыязной», але працягнула шмат падарожнічаць па СССР.
Творы Іны Каламіец знаходзяцца ў Музеі сучаснага мастацтва Украіны, украінскіх мастацкіх і краязнаўчых музеях, а таксама ў прыватных украінскіх і еўрапейскіх калекцыях.
Іна Каламіец памерла ў 2005 годзе.
Брылевічы (жылы раён)
Брыле́вічы — спальны мікрараён у паўднёва-заходняй частцы Мінска (Маскоўскі раён). Узнік у 2005—2008 гадах. Назву атрымаў ад маёнтка Брылевічы. Раён размешчаны ў межах МКАД — Брэсцкі напрамак чыгункі — праспект Дзяржынскага, з захаду мяжуе з жылым раёнам Малінаўка.
Грамадская інфраструктура
У жылым раёне актыўна будуюцца аб’екты гарадской інфраструктуры. На дадзены момант (2014) раён абслугоўвае дзве дарослыя (№ 39, № 5) і адна дзіцячая (№ 15) паліклініка. У трох мікрарёнах працуюць 2 школы, і 3 дзіцячыя дашкольныя устанвы. Побач з мікрараёнам Былевічы-1 размешчаны гандлёвы цэнтр «ProStore» і ГБЦ «Ома».
Транспарт
<div class="NavHead" style="background:#FA8072; padding-bottom: 2px; padding-top: 2px; text-align:center; padding-left:1em"> Транспартная інфраструктура мікрараёна <div class="NavContent" style="margin-bottom: 0.1em; padding: 0.2em; border-left-style:solid; border-left-width:3px; border-left-color:#c6e2ff; background-color:#c6e2ff;text-align:center;">
Гісторыя
Маёнтак Брылевічы ўпершыню ўзгадваецца ў 1577 годзе, як месца пражывання ўладальнікаў побач размешчанай вёскі Рылаўшчына. У 1858 годзе згадваецца як маёнтак, уласнасць А.Вісьнеўскага. У 1897 годзе Брылевічы — маёнтак Сеніцкай воласці, 2 двары, 17 жыхароў. У 1917 годзе — двор, 6 жыхароў. Назва мінскай вуліцы Брылеўская паходзіць ад маёнтку Брылевічы, да якога гістарычна была скіраваная.
30 ліпеня 1964 года вёска Рылаўшчына была пераназваная ў Дружбу як немілагучная.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР ад 10 кастрычніка 1989 года № 2896-XI «Аб уключэнні вёскі Дворышча і часткі вёскі Дружба Шчомысліцкага сельсавета Мінскага раёна Мінскай вобласці ў межы горада Мінска» веска Дружба была ўключана ў межы горада Мінска.
У 2005 годзе побач з былой вёскай Дружба пачалося будаўніцтва жылога раёна. У гэтым жа годзе пачаўся планавы знос прыватных дамоў, які скончыўся ў пачатку 2015 года.
Новы мікрараён праектаваўся пад назвай «Дружба». У снежні 2006 года Мінскі гарадскі Савет дэпутатаў прыняў рашэнне «''у мэтах эстэтызацыі гарадскога асяроддзя надаць гістарычныя назвы наступным новым праектуемым мікрараёнам г. Мінска: мікрараёну, які праектуецца ў межах праспекта Дзяржынскага. МКАД і чыгункі Мінск-Брэст (будаўнічая назва — 'мікрараён Дружба'), прысвоіць назву мікрараён Брылевічы і надалей называць яго 'мікрараён Брылевічы' (Брилевичи)…'' ».
Сістэма папярэджання аб ракетным нападзе
Сістэма папярэджання аб ракетным нападзе (СПРН) — комплекс спецыяльных тэхнічных сродкаў выяўлення запуску балістычных ракет, вылічэнні іх траекторыі і перадачы ў камандны цэнтр інфармацыі, на аснове якой фіксуецца факт нападу на дзяржаву з ужываннем ракетнай зброі і прымаецца аператыўнае рашэнне аб дзеяннях у адказ. У дзяжурным рэжыме СПРН забяспечвае інструментальную разведку параметраў ракет верагодных праціўнікаў пры правядзенні імі выпрабавальных і вучэбна-баявых пускаў. Складаецца з двух эшалонаў —наземныя РЛС і арбітальная групоўка ШСЗ.
NGC 5117
NGC 5117 (іншыя абазначэнні — UGC 8411, MCG 5-32-10, ZWG 161.37, PGC 46746) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Бой у Гавенавічах
Бой у Гавенавічах — напад, арганізаваны беларускімі партызанамі на жаўнераў Беларускага корпуса самааховы ў вёсцы Гавенавічах 10 жніўня 1942 года.
Перадумовы
Слонімская нямецкая ўлада, што не жадала даваць зброю пакліканым і размешчаным у казармах некалькім сотням самаахоўцаў, паслала на ахову двара ў Гавенавічах звяз Самааховы, для якога адпусцілі крыху зброі. Гэтае заданне выпала на долю няпоўнага звяза на чале з Арлоўскім. Да звяза быў дададзены фэльчар Аляксандар Талерчык з Парэчча.
У Гавенавічах звяз спыніўся ў доме былога двара Відухоўскага, колішні маёнтак, што стаяў на грудзе за царквою.
Бой
Бой пачаўся знянацку для самаахоўцаў на другую ноч іх знаходжання ў Гавенавічах. Іх абстралялі гарматай, такім чынам, партызаны разбурылі стары цагляны будынак, як адзначаў партызанскі камандовец Павел Пранягін, там таксама былі і немцы-інструктары, якія адразу пабяжалі да балота, але іх там забілі партызаны з кулямётаў. Бой цягнуўся нядоўга.
Некаторых з палонных расстралялі. Загінуў і камендант паліцыі ў Гавенавічах Юзік Равенка. Уцяклі толькі святароў сын са Слоніма Коля Лічко і сурынец Міхась Рубец. Двор партызаны спалілі ды ўзялі каля 40 кулямётаў і шмат набояў. Павел Пранягін, камандовец партызанаў, меркаваў, што гэта была «школа паліцаяў-кулямётчыкаў».
Страты самаахоўцаў
Паводле Барыса Данілюка, бой адбыўся пад канец ліпеня, і ў ім загунулі 20 ці 22 жаўнеры БСА. Паводле данясення савецкага агента Шчарына, там загінула каля 50 самаахоўцаў. Махсуд Холаў, таджык-партызан з атрада імя Шчорса, успамінаў пра 43 палонных. Камандовец гэтага партызанскага атрада Павел Пранягін даваў ацэнку стратаў БСА каля 20 забітых і 30 палонных.
Пахаванне самаахоўцаў
Берлінская беларуская газета «Раніца» пра гэтае пісала:''Ляглі ўжо і першыя ахвяры за Бацькаўшчыну. Загінуў смерцю жаўнера на сваёй баёвай постані камандовец Казлоўшчынскага Батальёна БСА, лейтэнант Пётра Казакевіч, што вярнуўся ў Слонім на працу для Бацькаўшчыны з Берліна. Загінуў лейтэнант Арлоўскі, камандовец роты БСА ў Слоніме.''Забітых самаахоўцаў урачыста пахавалі на Ружанскіх могілках у жніўні 1942 года. Увосень таго ж года была ўшанаваная іхняя памяць, у гэтым прымалі ўдзел:
Печэта-дзі-Валенца
Печэта-дзі-Валенца (Pecetto di Valenza) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 1286 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 112 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 15040. Тэлефонны код — 0131.
Акцябрскае (Хіславіцкі раён)
Акцябрскае (Октябрьское) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кажухавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Тамара Міхайлаўна Міхеева
Біяграфія
У 1960 г. скончыла біялагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1962—1965 гг. вучылася ў аспірантуры, навуковым кіраўніком быў заслужаны дзеяч навукі РСФСР Г. Г. Вінберг. Ёй абследаваны практычна ад вытокаў да вусця ўсе найбуйнейшыя рэкі Беларусі — Нёман, Заходняя Дзвіна, Днепр, Прыпяць, Свіслач, а таксама многія азёры, вадасховішчы, сажалкі. У 1965—1968 гг. працавала асістэнтам кафедры заалогіі бесхрыбетных.
У 1969 годзе абараніла дысертацыю на саісканне вучонай ступені кандыдата біялагічных навук на тэму «Азёрны фітапланктон і яго прадукцыйныя магчымасці ў вадаёмах рознага кшталту». У 1992 г. па сукупнасці апублікаваных работ абараніла дысертацыю на саісканне вучонай ступені доктара біялагічных навук на тэму «Структура і функцыянаванне фітапланктону пры эўтрафаванні вод». З 1967 г. — малодшы, старэйшы, галоўны навуковы супрацоўнік — загадчык навукова-даследчай лабараторыі гідраэкалогіі біялагічнага факультэта БДУ.
Уклад у навуку
Т. М. Міхеева выканала фундаментальныя даследаванні альгалагічнай разнастайнасці наземных і водных экасістэм рэспублікі: сістэматызацыя і каталагізацыя альгалагічнага генафонду (каля 3000 відаў).
Яна адкрыла больш за 500 новых для рэспублікі, былога СССР і сусветнай навукі відаў водарасцяў, вызначыла іх экалагічную значнасць; ўпершыню ў СНД уключыла больш за 23 рэдкіх відаў у «Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь» і 66 відаў, якія прадстаўляюць асаблівы навуковую і гаспадарчую цікавасць.
Дзякуючы Т. М. Міхеевай выяўлены раней невядомыя заканамернасці ва ўзаемаадносінах фітапланктону з іншымі кампанентамі біёты і найбольш інфарматыўныя паказчыкі кантролю якасці вады;устаноўлены прыкметы і заканамернасці ранніх этапаў эўтрафікацыі вод, што можа быць выкарыстана для прагназавання тэрмінаў масавага «цвіцення» багавіння ў вадаёмах і вадацёках.
Аўтар больш за 600 навуковых прац, у тым ліку некалькіх манаграфій.
Т. М. Міхеева з’яўляецца адным з аўтараў і навуковым кансультантам 5-томнага выдання «Энцыклапедыя прыроды Беларусі» і 18-томнага выдання «Беларуская Энцыклапедыя», 2-га і 3-га выдання Чырвонай Кнігі Рэспублікі Беларусь. Пры непасрэдным удзеле Т. М. Міхеева выходзіць у свет з 1999 г. штогадовы выпуск «Бюлетэня экалагічнага стану азёр Нарач, Мястра, Баторына».
Член рэдкалегіі часопіса «Вестник БГУ», Вучонага савета біялагічнага факультэта і Савета па абароне кандыдацкіх і доктарскіх дысертацый у НАН Беларусі.
Навуковая школа
Два вучні Т. М. Міхеевай абаранілі кандыдацкія дысертацыі, чатыры аспіранты рыхтуюцца да абароны.
Ірына Яўгенаўна Задаяная
Ірына Яўгенаўна Задаяная (Задаянна Ірина Євгеніївна,,  — , ) — украінская артыстка балета, балетмайстар, заслужаная артыстка УССР (1991).
Біяграфія
Нарадзілася 19 лістапада 1962 года ў Кіеве.
У 1980 годзе скончыла Кіеўскае харэаграфічнае вучылішча. Вучаніца Г. М. Кірылавай.
З 1980 года — артыстка балета Кіеўскага тэатра оперы і балета імя Т. Шаўчэнкі.
На сцэне тэатра дэбютавала ў чацвёрцы сябровак у нядаўна пастаўленым балетмайстрам балеце «». Пачаўшы з кардэбалета, імкліва прайшла шлях да салісткі і ўжо праз два гады выконвала такія партыі як Русалка ў «» і Эфі ў «». Танцавала на сцэне тэатра 20 гадоў.
З 2001 года — галоўны балетмайстар.
14 чэрвеня 2008 года Нацыянальная опера Украіны прысвяціла памяці Ірыны Задаянай балетны спектакль «Лебядзінае возера» П. Чайкоўскага.
Творчасць
Балерына лірыка-рамантычнага плана. Мяккая пластыка, лірычнасць злучаліся ў выканальніцкай манеры І. Задаянай з уменнем выказаць драматычнасць выявы, яго духоўную сутнасць.
Сярод партый Адэта-Адылія, Аўрора («Спячая прыгажуня»), Клара («Шчаўкунок»), Жызель, Фрыгія («Спартак»), Джульета («Рамэа і Джульета» у харэаграфіі А. Шэкеры), Кітры («Дон Кіхот»), Сільфіда, Эфі («Сільфіда» Х. Левенсхольда ў харэаграфіі А. Бурнанвіля ў рэдакцыі Э. М. фон Розен), Мілуша («Вольга» ў харэаграфіі А. Шэкеры), Шырын («Легенда пра каханне»), Муха-Цакатуха, Сванільда («Капелія») і іншыя.
Паставіла танцы ў драматычных спектаклях: «Трагікамедыя аб нядзелі мёртвых» Г. Каніскага (2002), «Буквар свету» Р. Скаварады (2002), «Мама, ці Нясмачнае тварэнне» С. Віткевіча (2003), «Наталка Палтаўка» І. Катлярэўскага (2005).
Марцін Карплюс
Марцін Карплюс (Martin Karplus, нар., горад Вена) — аўстрыйска-амерыканскі хімік-тэарэтык, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (2013) за «За развіццё мадэляў комплексных хімічных сістэм».
Ірына Аляксееўна Леснякова
Ірына Аляксееўна Леснякова (, г. Краёва, Румынія) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла Наварасійскі камунальна-будаўнічы тэхнікум у 1965 г., у 1974 годзе — Беларускі політэхнічны інстытут. Працавала старшым архітэктарам, кіраўніком групы архітэктараў у Белдзяржпраекце, з 1981 года — вядучы архітэктар у Мінскграмадзянпраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): серыя тыпавых праектаў малых архітэктурных формаў (1973—1975), дзіцячы садок па вул. В. Харужай (1977), добраўпарадкаванне мікрараёна па вул. В. Харужай (1981) у Мінску, добраўпарадкаванне пасёлка Сосны (1982), дзіцячага санаторыя «Случ» у в. Кірава (1984) Мінскай вобласці, гарадскі парк у Салігорску (1987).
Гардыня (вёска)
Гардыня (Горди́ня) — вёска ў Самбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Вольга Ігараўна Зюзькова
Вольга Ігараўна Зюзькова (нар., Масты, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Выступала за зборную Беларусі.
Дняпроўска-Бугская аперацыя
Дняпроўска-Бугская аперацыя — была праведзена партызанскай брыгадай імя В. М. Молатава Пінскай вобласці з мэтай вывесці са строю шлюзы, плаціны і водаспускі Дняпроўска-Бугскага канала і сарваць перавозкі праціўніка. Аперацыя была распрацавана БШПР у канцы 1942 года.
Перадумовы
У лютым — сакавіку 1943 года дыверсійныя групы атрадаў імя Лазо, імя Кутузава, імя Суворава, вывелі са строю Оўзіцкі, Ляхавіцкі, Радагашчанскі, у маі — шлюзы Пераруб і Радастаўскі на Белаазёрскім канале. У пачатку лета 1943 года праціўнік спрабаваў аднавіць Дняпроўска-Бугскі канал і пусціць яго ў эксплуатацыю. Дзеля гэтай мэты прыбыла аднаўленчая каманда ў складзе батальёна, якую прыкрывалі 6 ваенных катэраў рачной флатыліі. Пачаліся рамонтныя работы.
Ход аперацыі
Даведаўшыся аб намерах праціўніка, камандаванне брыгады ў ноч на 16 чэрвеня 1943 года сіламі трох атрадаў (каля 400 чалавек) правяло аперацыю па вываду са строю Гарадзенскага, Ляхавіцкага, Оўзіцкага, Перарубскага, Селішчанскага, Старога і Новага Радагашчанскага гідравузлоў. Каб адцягнуць увагу ворага, атрады імя Сталіна і імя У. Р. Нямытава завязалі бой у раёне вёскі Патапавічы, дзе знаходзіліся асноўныя сілы праціўніка і ваенныя катэры. Астатнія сілы брыгады атакавалі пералічаныя вышэй аб'екты і знішчылі іх.
Грушоўшчына
Грушо́ўшчына (, Грушовщина) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Да 25 мая 1967 года вёска ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавета, да 30 кастрычніка 2009 года — у склад Падбярэзскага сельсавета.
Тамбоў
Тамбоў (Тамбов) — горад (з 1636) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Тамбоўскай вобласці. Насельніцтва 282,0 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1636 годзе.
Горад размешчаны на рацэ Цна (басейн Волгі), за 480 км ад Масквы. Плошча — 90 км². Вузлавая чыгуначная станцыя (Тамбоў I) Паўднёва-Усходняй чыгункі на лініі Мічурынск — Саратаў з адгалінаваннем на Балашоў і Чарацін.
Трытый
Тры́тый (сімвал 3H альбо T ад лацінскага Tritium) — радыеактыўны ізатоп вадароду з атамнай масай, роўнай тром (3,016049). Часам яго называюць звышцяжкі вадарод. Пры нармальным атмасферным ціску і тэмпературы трытый існуе ў выглядзе газу 3H2 (T2).
Ядро трытыю складаецца з аднаго пратону і двух нейтронаў, тым часам як звычайны атам вадароду, протый, мае толькі адзін пратон, а дэйтэрый — адзін пратон і адзін нейтрон.
Упершыню трытый быў атрыманы з дэйтэрыю ў 1934 годзе Эрнестам Рэзерфордам, які працаваў разам з Маркам Оліфантам і Полам Гартэкам.
Уласцівасці
Трытый — радыеактыўны элемент. У працэсе распаду пераўтвараецца ў гелій 3He з выпраменьваннем бэта-часціцы (сярэдняя энергія 6,5 кеВ, максімальная - 18,6 кеВ). Перыяд паўраспаду — 12,3 гады. Слабае бэта-выпраменьванне не здольнае пранікаць праз чалавечую скуру і нясе небяспеку чалавеку толькі, калі трытый трапляе ўсярэдзіну арганізму ў вялікай колькасці. Як і ў выпадку з вадародам, трытый адносна нязручны для ўтрымання: ён у той ці іншай ступені можа пранікаць і праз пластык, і праз гуму, і праз сталь.
Атрыманне
Трытый сустракаецца ў прыродзе, дзякуючы касмічнай радыяцыі, калі нейтроны з высокай энергіяй сутыкаюцца з атамамі дэйтэрыю ў зямной атмасферы.
Штучна атрымаць трытый магчыма, калі абстрэльваць літый 6Li нейтронамі ў атамным рэактары.
Вось некаторыя рэакцыі, шляхам якіх можна атрымаць трытый:
Выкарыстанне
Атамы ўсіх элементаў складаюцца з пратонаў і нейтронаў і адштурхоўваюць адзін аднаго, бо абодва маюць пазітыўны электрычны зарад. У выпадках надзвычай высокіх мільённых тэмператур, як напрыклад у ядры Сонца, некаторыя атамы набываюць такую хуткасць, што могуць пераўзыйсці сілы электрычнага адштурхоўвання і зліцца разам, фармуючы больш цяжкія атамы. Дэйтэрый і трытый - найлепшыя кандыдаты для такой рэакцыі, бо маюць усяго па адным пратоне.
Апрача патэнцыяльнага выкарыстання ў тэрмаядзерным рэактары, трытый цяпер выкарыстоўваецца ў біялогіі і медыцыне як радыеактыўны маркёр.
У індустрыі ён ужываецца ў малых колькасцях разам з фосфарам пры вырабе самаасвятляючых паверхняў (стрэлкі гадзіннікаў, дарожныя знакі і г.д.)
Ваўча
Ваўча́ (, Волча) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бягомльскага сельсавета.
Знаходзіцца за 32 км ад горада Докшыцы, за 165 км ад Віцебска.
Гістарычныя звесткі
Згадваецца ў 135 годзе, цэнтр капітульнага маёнтка. У XVI—XVII стагоддзях у складзе ўладанняў Віленскага біскупства. З 1861 года ў Бягомльскай воласці Барысаўскага павета. З 1924 года ў Бягомльскім раёне.
У міжваенны перыяд у ваколіцах вёскі («Лагчына» ці «Ведзьмава/Чортава балоцца») месціўся палігон для расстрэлаў. Маюцца звесткі аб выкарыстанні палігона пасля 1939 года ў дачыненні да рэпрэсаваных жыхароў Заходняй Беларусі.
У час Вялікай Айчыннай вайны вёска была часткова знішчана. Адноўлена пасля вайны. З 1960 года вёска ў складзе Докшыцкага раёна.
Абрам Саламонавіч Векслер
Абра́м Саламонавіч (Шлёмавіч) Ве́кслер (22 студзеня 1905, Горкі, Магілёўская губерня, Расійская імперыя — 12 ліпеня 1974, Ленінград, РСФСР, СССР) — савецкі мастак. Працаваў мастаком-пастаноўшчыкам у кіно.
Біяграфія
Сын сталяра-чырванадрэўшчыка. Абрам Векслер з’яўляецца малодшым братам мастака Міхаіла Векслера (1898—1974).
У 1917 і 1921-22 гадах працаваў у Мастацка-дэкаратыўных майстэрнях Віцебска (чаляднік, маляр-дэкаратар). Служыў добраахвотнікам у Чырвонай Арміі ў Туркестане.
У 1921—1922 гадах вучыўся ў Віцебскім мастацка-практычным інстытуце ў Юдаля Пэна, затым — у Казіміра Малевіча і Веры Ермалаевай. Сябра УНОВИСа. Захавалася адна з яго вучэбных прац — супрэматычная пастановачная кампазіцыя («Статычная канструкцыя № 6. Супрэматызм», Вяцкі мастацкі музей). У 1922 годзе разам з іншымі вучнямі Віцебскай школы пераязджае ў Пецярбург. На працягу года жыве ў Ермалаевай, удзельнічае ў творчых вечарынах, дзе бывалі Міхаіл, Павел Філонаў і іншыя мастакі.
У 1922—1925 гадах праходзіў навучанне ў петраградскім (затым — ленінградскім) ВМАТЭМАЙСе, спачатку на агульным курсе, потым на паліграфічным факультэце. У якасці практыканта працаваў у Гінхуку (1924). У маі 1924 года перавёўся ў Дэкаратыўны інстытут, дзе спачатку быў практыкантам, потым чаляднікам-жывапісцам. У 1926 годзе апынуўся ў Гомелі, падпрацоўваў рабочым-рэтушэрам, мастаком у тэатры. Вярнуўся ў Ленінград, служыў у Чырвонай Арміі ў палку сувязі (1927-29).
З 1927 па 1966 год працаваў на ленінградскай кінафабрыцы «Саўкіно» (у розныя гады — «Саюз-кіно», «Росфільм», «Ленфільм») памочнікам, мастаком-дэкаратарам, мастаком.
У 1951 годзе атрымаў прыз Канскага кінфестывалю за найлепшыя дэкарацыі да фільма «Мусаргскі».
Сын — кінааператар Юрый Абрамамавіч Векслер. Дачка — тэатральны грымёр Ліяна Абрамаўна Рапапорт.
Долабіў
Долабіў (До́лобів) — вёска ў Самбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Стывен Спілберг
Сты́вен Спі́лберг (Steven Spielberg; нарадзіўся 18 снежня 1946,, Агая, ЗША) — знакаміты амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар. Цягам сваёй саракагадовай кар’еры фільмы Спілберга закранулі шмат тэмаў і жанраў. Ранейшая навукова-фантастычная творчасць Стывена Спілберга стала архетыпічнай для стварэння сучаснага галівудскага блакбастара.
Раннія гады
Стывен Спілберг нарадзіўся ў Цынцынаці (штат Агая, ЗША) у сям’і электрыка і прафесійнай піяністкі. Маці прыйшлося растацца з думкай аб кар’еры дзеля выхавання чацвярых дзяцей — Стывена, Эна, Сью і Нэнсі. Неўзабаве сям’я пераязджае ў Фінікс (штат Арызона) — глухое правінцыйнае мястэчка, дзе Стывен пайшоў у школу. Ён быў адзіным яўрэем у класе, што зрабіла хлопчыка даволі замкнёным дзіцем. Стывен часта сядзеў дома і глядзеў тэлевізар. А калі ад бацькі ён атрымаў у падарунак партатыўную 8-міліметровую кінакамеру, яна апынулася настолькі ўдалым падарункам, што праз некаторы час у Стывена з’явілася мянушка «чалавек-кінакамера». Праз некалькі месяцаў ён спрабуе здымаць кароткаметражныя фільмы з акцёрамі. Нават спрабуе рабіць фільмы жахаў, у якіх замест крыві выкарыстае вішнёвы сок. У 12 гадоў ён — навучэнец Каледжа штата Каліфорнія (California State College) — упершыню прыняў удзел у юнацкім конкурсе аматарскіх фільмаў. У першым у яго жыцці конкурсе хлапчук перамагае, прадставіўшы на суд журы сваю 40-хвілінную карціну аб вайне «Уцёкі ў нікуды» (1960), у якім здымаліся яго бацькі і сёстры. 24 сакавіка 1963 года ў мясцовым кінатэатры адбылася незвычайная прэм’ера — двухгадзінны фільм «Нябесныя агні», зняты мясцовымі школьнікамі на чале са Стывенам Спілбергам, які распавядае гісторыю выкрадання людзей іншапланецянамі для выкарыстання іх у касмічным заапарку. Прафінансавалі карціну бацькі Стывена: у праект было ўкладзена каля 600 долараў, бясплатная ежа здымачнай групе ад маці, дапамога ў будаўніцтве макетаў ад бацькі.
1970-я гады
У Каліфорніі, куды пераехалі Спілбергі, Стывен двойчы спрабаваў паступіць у кінашколу пры Універсітэце Паўднёвай Каліфорніі. Двойчы яго адпрэчылі з рэзюмэ — «занадта бясталентны». Тады ён паступае ў тэхнічны каледж, а на вакацыях здымае 20-хвілінны фільм «Эмблін», які стаў яго трамплінам у вялікае кіно. У 1969 годзе кампанія Universal Pictures пасля прагляду «Эмблін» складае з маладым рэжысёрам кантракт на першы эпізод новага серыяла «Начная галерэя» (1969). А праз два года ён здымае свой першы паўнаметражны фільм «Двубой» (1971). Карціна створаная для тэлебачання, якая заваявала Гран-пры на толькі што створаным фесце фантастычных фільмаў «Аварыяз», пасля свайго поспеху была перанесена на вялікі экран. Асновай для «Двубоі» паслужыў аповяд Рычарда Метэсана (Richard Matheson), які ў сваю чаргу быў напісаны, абапіраючыся на рэальны выпадак. У карціне ў якасці галоўных дзейсных асоб «зняліся» два аўтамабіля: мініяцюрная легкавушка і вялікі бензавоз, які ўвесь час пераследвае малую, імкнучыся яе знішчыць.
Рэжысёрскім дэбютам Спілберга на вялікім экране стаў фільм «Шугерлендскі экспрэс» (1974), які атрымаў добрыя водгукі крытыкаў.
«Сківіцы»
Наступны фільм прынёс яму сусветную вядомасць і прызнанне. У 1975 годзе Спілберг здымае фільм-катастрофу «Сківіцы», які прынёс яе стваральнікам велізарны прыбытак. Стужка стала трэцяй у пракаце па выніках 1970-х гадоў, сабраўшы 260 млн долараў. Гісторыя невялікага амерыканскага мястэчка, які тэрарызуе велізарная белая акула-людаед, знайшла свой працяг яшчэ ў трох фільмах: «Сківіцы 2» (1978, рэжысёр Жано Шварц), «Сківіцы 3» (1983, рэжысёр Джо Элвіс) і «Сківіцы: Помста» (1987, рэжысёр Джозеф Сарджэнт).
«Блізкія кантакты трэцяй ступені»
У 1977-м наступная неспадзеўка — сур’ёзны, «інтэлігентны» (па дакладнай зацемцы Леанарда Малціна) навукова-фантастычны фільм «Блізкія кантакты трэцяй ступені» аб спробе ўсталявання непасрэдных кантактаў з пазаземнай цывілізацыяй. Перад стварэннем карціны Спілберг дбайна вывучыў шматлікія даклады, любыя даступныя звесткі аб НЛА, асабіста сустракаўся з людзьмі, якія, па іх словах, сутыкаліся з прышэльцамі. У 1980 годзе выходзіць «спецыяльная рэдакцыя» гэтага фільма. Яна на тры хвіліны карацей, але са зменамі ў фінале: зямляне ўсёткі ўваходзяць у касмічны карабель прышэльцаў, дзе бачаць спадальнае «чароўнае» святло і смутныя абрысы іншапланетнай істоты. Фільм таксама стаў супергітом і адной з самых касавых стужак таго перыяду.
«Тысяча дзевяцьсот сарок першы»
Фільм «Тысяча дзевяцьсот сарок першы», зняты ў 1979 годзе, праваліўся ў пракаце і стаў адной з вельмі рэдкіх няўдач Спілберга — самога паспяховага (з камерцыйнага пункта гледжання) рэжысёра за ўсю гісторыю Галівуда.