АМО
Марфалогія і граматыка
Словы ўтвараюцца злучэннем каранёў і далучэннем да кораня канчаткаў, прэфіксаў (іх маецца 23) і суфіксаў (66). Назоўнік. Канчатак назоўнікаў у адзіным ліку — о, канчатковае о асноўных слоў можа не выкарыстоўвацца: saluto=salut. Націск пры гэтым застаецца. Канчатак вінавальнага склону — n, калі адсутнічае больш дакладнае указанне на аб’ект дзеі і пры гэтым дапаўненне стаіць наперадзе за дапаўняемае:petey len=petey le (прасіць яго); portey katon=portey kato (нясці ката); Але len petey, katon portey. Канчатак назоўнікаў у множным ліку — і: lomo-чалавек, lomi-людзі, xtono-камень, xtoni-камяні. Калі дзейнік і выказнік аднолькавыя, пры зваротным парадку словаў перад выказнікам ставіцца часціца yu: kavalo es zoo=yu zoo es kavalo (конь-жывёла). Прыметнікі. Канчатак прыметніка (паводле лікаў не змяняецца) -а. Актыўны дзеепрыметнік: -inta, -anta, -onta. Пасіўны дзеепрыметнік:-ita, -ata, -ota. Актыўны інфінітыў: -ey (libey- кахаць). Пасіўны інфінітыў -etu (libety быць каханым). Падчас увядзення нявызначанага накланення прызнакаў часу е пераходзіць у а (наст. час), і (мінулы час), о (будучы час). Mi volas lektay — Я хачу чытаць (зараз); Mi volas vuroj en Ameriko — я жадаю ў Амерыку (у будучым); Mi volis qeesiy — я хацеў прысутнічаць (у мінулым). Пры жаданні вызначыць у інфініціве дзеючую асобу, да канчатка дабаўляецца асабісты займеннік: Mi ziras lektayti — я жадаю, каб ты чытаў зараз; Laveymi мне мыць. Каб асоба вызначыць сувязь часоў, замест es магчыма ўжываць is (мінулы час), as (настаячы час), os (будучы час): Li es gaya — ён вясёлы (заўсёды, паводле характара); Otto es felqulo — Отта шчаслівы (заўсёды); Otto as felqulo — Отта шчаслівы (заўсёды). Параўнанне: plu… kam i malplu… kam: Su es plu bona, kam tuo. Найвышэйшая ступень: pley i malpley: Pley bona parko en urbo. Дзеясловы. Канчаткі дзеяслова: -is (мінулы час), -as (настаячы час), -os(будучы час). У выпадках, калі дзеяслоў мае ўласны змест, выкарыстоўваецца дзеяслоў esey: Mi esis en teatro — Я быў у тэатры. Канчатак загаднага склону — u. Пасіўная форма ўтвараецца дадаваннем -u да пасіўнай формы indikativo. Магчыма утварэнне imperativo таксама пры дапамозе esu і адпаведнага дзеепрыметніка. Kanto — пенне, kantu — пой(це), kantau — пой(це) зараз. Sendou letero — адпраў(це) ліст. Punity быць пакараным punitu — будзь(це) пакараным(і). Esu parlanta=parlau — гавары зараз. Умоўны склон: канчатак indikativo актыўных формаў замяняецца на -us, а пры дакладным вызначэнні часа — с захаваннем перад -us галосных a, i, o. Пасіўная форма ўтвараецца дабаўленнем -us да пасіўнай формы indikativo ці ўмоўнай звязкі us і пасіўным дзеепрыметнікам: Mi povus — Я змог. Se le prometius, le venaus — Калі ён паабяцаў бы (у мінулым), ён прыхадзіў бы (зараз). Donu ti monetin, mi axetus al ti vinon — Калі б ты даў мне грошай, я купіў бы цябе віна. Прыслоўі Канчатак прыслоўяў -е. Актыўныя дзеепрыметнікі: -inte, -ante, -onte. Пасіўныя дзеепрыметнікі: -ita, -ata, -ota. Lu tivas lamante-ён ідзе кульгаючы. Lavdate, ti rudijas-калі цябе хваляць, ты чырванееш. Займеннікі. Асабістыя займенікі (persona pronomi): mi я, ti ты, li (агульны займеннік 3 асобы), le ён(займеннік мужчынскага роду), lu яна (займеннік жаночага роду), lo яно (сярэдняга роду, гэта значыць дзеля неадушаўлёных рэчаў), ni мы, vi вы, zi яны (агульны), lei яны (мужчын.), lui яны (жан.), loi яны (неадуш.). Падчас сяброўскага звароту да займенніка дадаецца канчатак -у: tiy ты. Дзеля адлюстравання пачцівасці да пачатку дабаўляецца bi: biti ён bile яго. Безасабовы займеннік -on: on parlas гавораць. Зваротны -si. Лічэбнікі 0 nul, 1 un, 2 du, 3 tri, 4 kvar, 5 kvin, 6 sis, 7 sep, 8 ok, 9 nay, 10 dek, 11 unoun, 12 unodu, 20 dudek, 29 duonau, 200 ducent, 900 naucent.