cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Колі (Італія)
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Agostino.
Індэкс масы цела
Беларусь
На 2014 год 2/3 насельніцтва Беларусі мелі ІМЦ звыш 25 кг/м², то бок залішнюю вагу.
Колі (Італія)
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Дом Максіма Гарэцкага (Горкі)
Дом Максіма Гарэцкага  — будынак у г. Горкі, які размяшчаўся ў паўночнай частцы ансамбля Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі, па адрасе Агранамічная вуліца, 3. Тут у 1926—1928 гг. жыў беларускі пісьменнік М. Гарэцкі, які працаваў у акадэміі загадчыкам кафедры беларускай мовы, а таксама ягоны брат, геолаг і географ Г. Гарэцкі, фізік А. Афанасьеў, фізік М. Мышкін. За савецкім часам будынак быў уключаны ў «Збор помнікаў» і лічыўся помнікам драўлянага дойлідства. Згадваецца ён як помнік архітэктуры і ў кнізе «Памяць. Горацкі раён». Знесены ў сярэдзіне 2012 года.
Жыццё Гарэцкага
У 1926—1928 гг. на другім паверсе дома ў кватэры № 5 жыў беларускі пісьменнік Максім Гарэцкі, які працаваў у акадэміі загадчыкам кафедры беларускай мовы. Яго жыццё і дзейнасць цесна звязаны з Горкамі. Тут ён у 1912—1913 гадах вучыўся ў каморніцка-агранамічным вучылішчы. На доме знаходзілася мемарыяльная дошка ў гонар пісьменніка.
Дачка Гарэцкага Галіна ўспамінала:
У пачатку 1990-х гадоў у былой кватэры беларускага пісьменніка мусіў размесціцца музей, але пазней было вырашана пакінуць памяшканне новым жыхарам. Музей Гарэцкага зрабілі ў чацвёртым корпусе БДСГА.
Разбурэнне
19 студзеня 2012 года старшыня Горацкага райвыканкама І. М. Макар пацвердзіў рашэнне ад 16.11.2011 года № 19-98, згодна з якім «жылы дом на вуліцы Агранамічная, 3 уключыны ў графік зносу старых і аварыйных дамоў на 2012 год». У падтрымку прынятага рашэння ў СМІ выказаліся намеснік старшыні райвыканкама па сацыяльных пытаннях і інфармаванні насельніцтва Н. В. Карнеева і адказны сакратар рэдакцыі газеты «Горацкі веснік» П. Дзетліковіч.
У чэрвені 2012 года будынку адмоўлена ў наданні статусу помніка гісторыі. Такое рашэнне 20 чэрвеня прынята Беларускай рэспубліканскай навукова-метадычнай радай па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны пры Міністэрстве культуры, паведамляецца ў лісце ад 28 чэрвеня намесніка міністра культуры Тадэвуша Стружэцкага старшыні Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры (БДТАПГК) Антону Астаповічу. Адмова матывуецца стратай «адметных архітэктурна-будаўнічых вартасцей у працэсе правядзення рэканструкцый і вынікамі абследавання тэхнічнага стану і захаванасці аўтэнтычных матэрыялаў і канструкцый будынка ».
Архітэктура
Пабудаваны ў 1925 г. з дрэва. Двухпавярховы сіметрычны ў плане будынак накрыты двухсхільным вальмавым дахам. Сцены вертыкальна ашаляваны, фундамент з бутавых камянёў. Аконныя праёмы ў ліштвах. Уваход скразны, з боку галоўнага фасада высокі мураваны ганак.
Эшфардскі чорны мармур
Эшфардскі чорны мармур — імя, дадзенае цёмнаму вапняку, які здабываецца ў шахтах вёскі Дэрбішыра Эшфард-ін-зэ-Уотэр. Пасля абразання, апрацоўкі і паліроўкі яго бліскучая чорная паверхня можа быць выкарыстана ў дэкаратыўных мэтах. Эшфардскі чорны мармур — гладкі асадкавы камень, а не звычайны мармур у геалагічным разуменні.
Для выкарыстання ў якасці матэрыялу эшфардскі чорны мармур разразаецца на часткі і злучаецца з іншымі каштоўнымі камянямі з дапамогай тэхнікі, вядомай пад назвай pietra dura. У Музеі і мастацкай галерэі Дэрбі захоўваецца графічная выява гары Эктан, вырабленая з эшфардскага мармуру і іншых мінералаў.
Гісторыя
Эшфардскі чорны мармур выкарыстоўваецца ў дэкаратыўных мэтах з дагістарычных часоў. Вядома, што вырабамі з яго карысталася Бес з Хардвіка.
Адной з ключавых фігур у развіцці мясцовай здабычы залежаў чорнага мармуру значыцца Генры Уотсан, дзядзька дэрбішырскага геолага Уайта Уотсана. Ён валодаў вадзяным млынам у Эшфард-ін-зэ-Уотэры.
Сандра Гатал
Сандра Гатал (Sandro Gotal; нар., , Аўстрыя) — аўстрыйскі футбаліст харвацкага паходжання, нападнік нямецкага клуба «Венцэнбах».
Клубная кар’ера
Выхаванец клуба «Брэгенц», у складзе якога і пачаў дарослую кар’еру. Да 2014 года выступаў у Аўстрыі за клубы «Фёрст», «Вольфсберг», «Аўстрыя» і «Горн». У 2014 годзе перайшоў у харвацкі «Хайдук», дзе правёў паспяховы сезон (25 матчаў, 9 галоў). На наступны год стаў іграком швейцарскага «Санкт-Галена», але не здолеў замацавацца ў складзе. У першай палове 2016 года гуляў у арэндзе ў Турцыі, пазней стаў іграком польскага клуба «Пяст», але правёў толькі чатыры матчы і хутка пакінуў каманду. У пачатку 2017 года гуляў за ізраільскі «Ашдод», пасля чаго зноў апынуўся ў Харватыі, далучыўшыся да клуба «Істра 1961».
У студзені 2018 года падпісаў кантракт з беларускім клубам «Дынама» з Брэста. Разам з «Дынама» выйграў Суперкубак і Кубак Беларусі. У ліпені 2018 года па пагадненні бакоў пакінуў брэсцкую каманду.
У жніўні 2018 года папоўніў склад чэмпіёна Літвы марыямпальскай «Судувы», дапамог клубу ў сезоне 2018 заваяваць другі запар тытул. У верасні 2019 года пакінуў літоўскую каманду і неўзабаве вярнуўся ў Аўстрыю, стаўшы іграком «Гартберга». У верасні 2020 года далучыўся да нямецкага клуба «Донауштаўф» з рэгіянальнай Баварскай лігі. У студзені 2022 года перайшоў у рэгенсбургскую «Фартуна», а сезон 2022/23 пачаў у швейцарскім «Монтлінген», які пакінуў ужо ў верасні 2022 года. З 2023 года стаў гуляць за «Венцэнбах».
Новая Вадва
Но́вая Вадва́ (, Новая Водва) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналаўскага сельсавета.
Біркы (Дубенскі раён)
Біркы (Бі́рки) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Грушыўка (Бахмацкі раён)
Грушыўка (Гру́шівка) — вёска ў Бахмацкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
NGC 979
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Чальчак вербалісты
Чальча́к вербалісты, плакун-трава (Lythrum salicaria) — від кветкавых раслін роду  сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 50—150 см. Сцябло прамое, рабрыстае, разам з лісцем апушанае цвёрдымі валаскамі. Лісце простае, суцэльнае, ланцэтнае, амаль сэрцападобнае каля асновы, з завостранай верхавінкай і гладкім краем, сядзячае. Ніжняе лісце супраціўнае або па 3—4 у кальчаках, верхняе — супраціўнае. Кветкі малінавага колеру з адценнямі, у коласападобнай мяцёлцы. Чашачка пурпуровая з зялёнымі зубцамі. Пялёсткаў 5, зрэдку 6. Плод — каробачка.
Распаўсюджанне і экалогія
Расліна распаўсюджана ў Еўропе, Азіі, Паўночнай Афрыкі (Алжыр, Марока, Туніс). Натуралізавалася на тэрыторыі Аўстраліі, Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі, Паўднёвай Афрыкі.
Святлолюбівая, ценевынослівая расліна. Мезафіт, гірафіт, мезатроф. Расце на вільготных і забалочаных лугах, балотах, па берагах вадаёмаў, на ўзлесках і палянах вільготных і забалочаных лясоў, вільготных мясцінах у парках, садах і абапал дарог, у прыбярэжных і пойменных хмызняках. Цвіце ў ліпені—жніўні.
Ахоўваецца на тэрыторыі шэрагу рэгіёнаў Расіі.
Гаспадарчае значэнне
Лекавая, дэкаратыўная, меданосная, фарбавальная расліна.
Бандары (Дубенскі раён)
Бандары (Бондарі́) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Забалацця (Бахмацкі раён)
Забалацця (За́болоття) — вёска ў Бахмацкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Бортныця
Бортныця (Бо́ртниця) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Замошша (прыпыначны пункт, Глыбоцкі раён)
Замо́шша (, Замошье)  — прыпыначны пункт Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Размешчаны за 1,8 км на паўночны ўсход ад вёскі Замошша; на лініі Полацк — Маладзечна, паміж станцыяй Падсвілле і прыпыначным пунктам Шыпы.
Данькіўка (Вінніцкі раён)
Данькіўка (Данькі́вка) — вёска ў Вінніцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
IC 833
IC 833 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор'і Дзева.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Лятучыя рыбы
Лятучыя рыбы (Exocoetidae) — сямейства марскіх рыб, якое складаецца з 70 відаў, згрупаваных у 8 родаў. Адметнай асаблівасцю рыб з'яўляецца іх незвычайна вялікія грудныя плаўнікі, якія дазваляюць рыбам выскокваць з вады і ажыццяўляць непрацяглы палёт.
Варкавычы
Варкавычы (Ва́рковичі) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Залісся (Бахмацкі раён)
Залісся (Залісся) — вёска ў Бахмацкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Кагосіма (горад)
Кагосіма (鹿児島市)  — цэнтральны горад Японіі, адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы населены пункт прэфектуры Кагосіма. За размяшчэнне на беразе заліва ля падножжа стратавулкана Сакурадзіма, а таксама за гарачы клімат горад часта завуць «Неапалем Усходу».
1 лістапада 2004 года ў склад горада ўвайшлі пяць прыгарадаў, за кошт чаго агульная плошча Кагосімы вырасла амаль у два разы. Гэта былі населеныя пункты Ёсіда, Кіірэ, Карыяма, Мацумота, Сакурадзіма.
Гісторыя
На працягу шматлікіх стагоддзяў Кагосіма служыла рэзідэнцыяй для самурайскага роду Сімадзу. У перыяд Эда горад уяўляў сабой буйны палітычны цэнтр і камерцыйны порт. Пасля прыходу еўрапейцаў тут моцна актывізавалася дзейнасць хрысціянскіх місіянераў, да таго часу пакуль улады не ўвялі забарону на іншаземную рэлігію ў канцы XVI — пачатку XVII стагоддзяў. У 1863 годзе горад падвергся артылерыйскаму нападу з боку Каралеўскага флоту Вялікабрытаніі, які адказаў такім чынам на забойства англійскага гандляра.
Тут нарадзіўся Сайго Такаморы — адзін з найбольш уплывовых самураяў у японскай гісторыі. Кагосіма таксама з’яўляецца радзімай Хэйхаціра Тога — адмірала, які камандаваў Аб’яднаным флотам Японіі ў руска-японскай вайне 1904—1905 гадоў.
У 1914 годзе адбылося вывяржэнне вулкана Сакурадзіма, якое, аднак, не прывяло да якіх-небудзь сур’ёзных разбурэнняў.
Геаграфія
Кагосіма знаходзіцца на беразе Кагосімскага заліва Усходне-Кітайскага мора. Плошча горада складае каля 547,07 км². Рэльеф Кагосімы, за выключэннем раёна Сакурадзіма, пагорысты. Вышыня ўзгоркаў і ўзвышшаў вагаецца ад 100 да 300 м над узроўнем моры. Па горадзе працякаюць рэкі сярэдняй і малой велічыні, якія ўпадаюць у Кагосімскі заліў: Інары, Кацукі, Каміна, Тагамі, Вакіта і Нагата. У наваколлі гэтых рэк ёсць невялікія раўніны. У цэнтральнай частцы ўзбярэжжа размешчана прамысловая зона з гарадскім портам. Насупраць яе знаходзіцца дзеючы вулкан Сакурадзіма вышынёй 1 117 м.
Клімат
Клімат Кагосімы субтрапічны мусонны, з частымі асадкамі і тайфунамі. Сярэднегадавая тэмпература складае 18 ℃,а ўзровень ападкаў 2000—2700 мм. Кірунак вятроў паўночна-заходні, аднак улетку ён змяняецца на процілеглы.
Бяспека
У горадзе размешчаны штаб Берагавой аховы Японіі Ён забяспечвае бяспеку межаў і тэрытарыяльных вод Японіі на поўдні прэфектур Кагосіма, Міядзакі і Кумамота.
Эканоміка
Кагосіма з’яўляецца горадам, дзе дамінуюць прадпрыемствы трацічнага сектара эканомікі, асабліва прадпрыемствы аптовага продажу і сферы паслуг. У горадзе шмат кампаній малога і сярэдняга бізнесу.
Сярод галін прамысловасці найбольш прыбытковай з’яўляецца харчовая прамысловасць, а менавіта вытворчасць мяса і тавараў з морапрадуктаў. Развітымі таксама з’яўляецца дрэваапрацоўчая, цэлюлозна-папяровая, тэкстыльная і хімічная прамысловасць. Большасць прамысловых прадпрыемстваў сканцэнтраваны ў прыбярэжнай зоне горада. У Кагосіме таксама развіты традыцыйныя рамёствы, такія як вытворчасць эпонжа, сацумскай керамікі, бамбукавых і алавяных вырабаў.
Важная роля ў эканоміцы Кагосімы належыць сельскай гаспадарцы, хоць колькасць занятых у ёй чалавек няўхільна памяншаецца. Жыхары гарадскіх ускраін вырошчваюць рыс, батат, гародніну, цукровы трыснёг, цытрусавыя, чай і тытунь.
Гарады-пабрацімы
Кагосіма з’яўляецца горадам-пабрацімам наступных гарадоў:
Вэлыкі Сады
Вэлыкі Сады (Великі Сади) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Славацкі алфавіт
Алфавіт славацкай мовы:
Свяціца (Полацкі раён)
Свяці́ца (, Святица) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гомельскага сельсавета.
NGC 991
NGC 991 — галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Кіта. Бачная зорная велічыня: 11,7. Бачны размер: 3,0' × 2,7'. Прамое ўзыходжанне: 2 гадз. 35 мін. 32,6 сек. Схіленне: −07°09'18".
Новыя Комсінічы
Но́выя Ко́мсінічы (, Новые Комсиничи) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналаўскага сельсавета.
Валерыя Уладзіміраўна Іваненка (медыяменеджар)
Валерыя Уладзіміраўна Іваненка - генеральны дырэктар тэлекампаніі «Міжнародны Славянскі Канал, першага спадарожнікавага тэлеканала на тэрыторыі былога Савецкага Саюза.
Адукацыя
У 1990 ў скончыла Ленінградскі інстытут тэатра, музыкі і кінематаграфіі ім. Н. К. Чаркасава па спецыяльнасці - рэжысёр тэлебачання.
Кар'ера
2005 - распрацоўка абноўленай канцэпцыі вяшчання «Міжнародны "Славянскі канал"». З 2006 - генеральны дырэктар тэлекампаніі «Міжнародны "Славянскі канал"». З 12 верасня 2008 «Міжнародны "Славянскі канал"» («SCI») ажыццяўляе кругласутачнае спадарожнікавае вяшчанне на Еўрапейскі кантынент на англійскай, рускай, украінскай і мовах славянскіх краін - вытворцаў праграмнага прадукту.
=== Узнагароды і прэміі ===
Запарызкэ (Бахмацкі раён)
Запарызкэ (Запорі́зьке) — вёска ў Бахмацкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Сакурадзіма
Сакурадзіма (桜島) — дзеючы стратавулкан, размешчаны на аднайменным востраве каля Кюсю ў японскай прэфектуры Кагосіма. Да 1914 года Сакурадзіма была асобным востравам, але ў выніку вывяржэння яна была злучана патокамі лавы з паўвостравам Осумі. Вышыня вулкана — 1117 метраў, а плошча — каля 77 км². У Сакурадзімы тры вяршыні: паўночны пік Кітадакэ (北岳), цэнтральны Накадакэ (中岳) і паўднёвы Мінамідакэ (南岳).
Кортэ-Брун’ятэла
Кортэ-Бруньятэла (Corte Brugnatella) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Эмілія-Раманья, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру П'ячэнца.
Насельніцтва складае 712 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 15 чал./км². Займае плошчу 46 км². Паштовы індэкс — 29020. Тэлефонны код — 0523.
Сакурадзіма
Апошняе вывяржэнне вулкана адбылося ў сакавіку 2009 года.
Каталіцтва ў Беларусі
Сёння ў Беларусі каталіцтва з’яўляецца другой па колькасці вернікаў канфесіяй у краіне. У Беларусі Каталіцкая Царква прадстаўлена двума абрадамі: лацінскім (дакладней, рымскім) і візантыйскім. Рымска-Каталіцкі Касцёл прадстаўлены структурна 4 дыяцэзіямі, якія ўтвараюць Мінска-Магілёўскую Мітраполію. Агульная колькасць каталікоў рымскага абраду — каля 1,4 млн асоб, у прыватнасці, Мінска-Магілёўская Архідыяцэзія мае 610 490 вернікаў, Пінская Дыяцэзія — 50 115, Гродзенская Дыяцэзія — 591 000, Віцебская Дыяцэзія — 151 000. Каталікі візантыйскага абраду аб'яднаныя ў Беларускую Грэка-Каталіцкую Царкву (БГКЦ), якая мае складаны кананічны статус у межах самой Каталіцкай Царквы (фактычна, не ўрэгуляваны да канца). Колькасць грэка-каталікоў вагаецца, у залежнасці ад метаду падліку, ад 3000 (людзі, якія вызнаюць сябе грэка-каталікамі і з'яўляюцца парафіянамі БГКЦ) да, прыкладна, 30 000 асоб (пры вызначэнні абрадавай прыналежнасці ў адпаведнасці з Кодэксам Кананічнага Права Рымска-Каталіцкага Касцёла і Кодэксам Канонаў Усходніх Цэркваў; зрэшты, гэта метадалогія падліку абсалютна не ўлічвае рэлігійную самаідэнтыфікацыю людзей і іх актуальную практыку).
Кортэ-Брун’ятэла
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Іосіф Абручнік.
Каталіцтва ў Беларусі
Ранняе Сярэднявечча
Першае пранікненне хрысціянства даследчыкі звязваюць са з’яўленнем варагаў, якія ўсталявалі гандлёвы «шлях з варагаў у грэкі». Верагодна, пад канец ІХ стагоддзя адкрыўся яшчэ адзін шлях для пранікнення хрысціянства на Беларусь — з Вялікае Маравіі. У 992 годзе яно было ўведзена на беларускіх землях у яго ўсходняй форме яшчэ да афіцыйнага падзелу на праваслаўе і каталіцтва. Заходнехрысціянскія ўплывы пранікалі на тэрыторыю Беларусі праз місіянераў, гандлёвыя і эканамічныя стасункі з заходнееўрапейскімі краінамі.
Кортэ-Брун’ятэла
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Каталіцтва ў Беларусі
Ранняе Сярэднявечча
«Крыстнісага» (Сага пра хрышчэнне), падзеі якой адносяцца да часу каля 1000, паведамляе пра падарожжа ў Іерусалім і Канстанцінопаль Торвальда, які абвяшчаў хрысціянства ў Ісландыі. На зваротным шляху Торвальд апынуўся ў Полацкіх землях, дзе неўзабаве памёр і быў пахаваны (пры храме Святога Яна ў Полацку). У іншай скандынаўскай сазе распавядаецца пра тое, што Торвальд заснаваў пры храме манастыр і памёр у ім.
На захадзе Беларусі хрысціянства абвяшчаў Бруна Кверфурцкі, забіты ў 1009 паганцамі «на мяжы Літвы і Русі». Амаль адначасова з гэтым каля 1010—1013 у Тураў прыбыла місія калобжэгскага біскупа Рэйнберна, запрошанага мясцовым князем Святаполкам, жанатым з дачкой польскага караля Баляслава. Дыпламатычную падтрымку ў Папы Рыгора VII шукаў зрынуты ў 1068 вялікі князь кіеўскі і князь тураўскі Ізяслаў Яраславіч, а яго сын Яраполк 17 красавіка 1075 атрымаў з Рыгора VII булу на вялікае княжанне ў Кіеве (падзеі 1075 адлюстраваныя ў мініяцюрах Трырскага псалтыру).
Узаемнае адасабленне Рымскай і Канстанцінопальскай Царквы ў ХІ—ХII стст. істотна не адбілася на беларускіх землях. Гэтак, калі ксёндз Мейнард, які прыбыў з Брэменскай дыяцэзіі, у 1186 папрасіў дазволу на абвяшчэнне хрысціянства сярод ліваў ў полацкага князя Уладзіміра, той не толькі даў дазвол, але і адарыў Мейнарда шматлікімі падарункамі.
Заснаваная напачатку ХIII ст. Рыжская дыяцэзія аказвала моцны ўплыў на рэлігійныя адносіны ў рэгіёне. У 1240—1260-я (ці нават яшчэ раней) у полацкіх уладаннях ужо існавалі дзве дыяцэзіі, падначаленыя мітраполічай з 1255 кафедры ў Рызе: Рускае біскупства ў Полацку і Селонскае — у залежнай ад Полацку Селонскай зямлі.
Вялікае Княства Літоўскае
У 1250-я адбылося першае прызначэнне рымска-каталіцкага біскупа для беларускіх земляў, калі вялікі князь Міндоўг прыняў хрышчэнне паводле каталіцкага абраду і каралеўскую карону. Разам з ім хрысціліся яго жонка Марта і 600 падданых. Новастворанаму каралеўству надаваўся прывілей на падначаленне біскупства непасрэдна Папе. Межы бікупства адпавядалі дзяржаўным межам Вялікага Княства Літоўскага, біскупамі ж былі прызначаныя Віт і Хрысціян. Пры Міндоўгу былі створаны і іншыя біскупскія кафедры, быў заснаваны шэраг касцёлаў, распачалі дзейнасць законы дамініканцаў і францысканцаў. Але напачатку 1260-х дыяцэзія спыніла сваё існаванне, а біскуп Хрысціян з’ехаў у Германію. Да 1387 ВКЛ не мела тэрытарыяльнай арганізацыі Рымска-каталіцкага касцёла.
У 1320-я нямецкія дамініканцы і францысканцы мелі ў Вільні і Навагрудку па адным кляштары. Каталіцкія манахі былі пры дварах вялікіх князёў Віценя і Гедзіміна. У 1360-я каталіцтва прыняў сын вялікага князя Кейстута Таўцівіл.
Трывала Каталіцкая Царква замацавалася ў ВКЛ за вялікім князем Ягайлам. У 1386, згодна з дамовай з Польшчай, ён хрысціўся паводле каталіцкага абраду і прыняў імя Уладзіслаў, стаўшы такім чынам каралём Польшчы. Апроч таго ў каталіцтва былі ахрышчаны язычнікі, было заснавана 7 парафій (у тым ліку ў Вільні, Абольцах, Гайне, Крэве). У 1387 была заснавана Віленская дыяцэзія, якая ў 1388 была зацверджана Папам. Тэрыторыя біскупства ахоплівала балцкія і большую частку беларускіх земляў, апроч паўднёва-заходніх з Брэстам і Пінскам, што ўваходзілі ў склад Уладзімірскай дыяцэзіі з цэнтрам ва Уладзіміры-Валынскім. У 1-й чвэрці XV стагоддзе Віленскае і Жамойцкае біскупствы (утворанае ў 1417) былі падпарадкаваны гнезненскаму архібіскупу ў Польшчы, а Уладзімірскае біскупства ў 1425 аб’ядналася з Луцкім. з 1613 на ўсходніх землях існавала Смаленскае біскупства (кананічна ў 1636—1798). Да 1430 узнікла яшчэ 20 парафій, у 1772 у Віленскай дыяцэзіі іх было 429, філіяльных касцёлаў і публічных капліцаў — 192. Галоўным патронам Віленскага біскупства быў абвешчаны святы княжыч Казімір.
Дзейнасць Каталіцкай Царквы на тэрыторыі Беларусі прыносіла заходнееўрапейскі ўплыў і пакінула прыкметны след у яе гісторыі і культуры, спрыяла развіццю навучальных устаноў і кнігадрукавання, фарміраванню навуковых кадраў, у галіне мастацтва прынесла культуру барока, культывавала традыцыі школьных тэатраў, грыгарыянскіх спеваў, вакальна-інструментальнай музыкі. З манаскага асяроддзя паходзілі навукоўцы і дзеячы культуры: Францішак Багамолец, Ян Хрызастом Багамолец, Бенедыкт Дабшэвіч, Альберт Каяловіч, Зігмунт Лаўксьмін, Казімір Нарбут, Францішак Міліконт Нарвойш, Марцін Пачобут-Адляніцкі, Мацей Сарбеўскі, Геранім Страйноўскі, Станіслаў Шадурскі, Станіслаў Баніфацый Юндзіл і іншыя.
Расійская імперыя
Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 да Расійскай імперыі адышла тэрыторыя, на якой жыло каля 100 тысяч рыма-каталікоў. 22 лістапада 1773 расійская імператрыца Кацярына II без узгаднення з Рымам стварыла Беларускую дыяцэзію з цэнтрам у Магілёве, паставіўшы на чале яе біскупа Станіслава Богуша-Сестранцэвіча. Гэтай дыяцэзіі былі падначаленыя ўсе парафіі Расійскай імперыі. У выніку доўгачасовых перамоў ізь Святым Стальцам замест Беларускай дыяцэзіі 17 студзеня 1783 была ўтворана Магілёўская архідыяцэзія (зацверджана булай Папы Пія VI з 15 красавіка 1783).
26 лютага 1797 для кіравання Рымска-Каталіцкай Царквой створаны дэпартамент для каталіцкіх спраў пры Юстыц-калегіі Ліфляндскіх, Эстляндскіх і Фінляндскіх спраў, які 26 студзеня 1798 быў вылучаны асобна. У 1801 замест дэпартаменту заснавана рымска-каталіцкая духоўная калегія — вышэйшая рымска-каталіцкая ўстанова Расійскай імперыі, якой былі падпарадкаваныя ўсе начальнікі, установы і святарства. Супраць паўнамоцтваў калегіі выступалі біскупы і Ватыкан, адзначаючы, што такая ўстанова звужае правы біскупаў і супярэчыць вучэнню касцёла. У 1847 паводле канкардату паміж Расіяй і папствам былі зацверджаныя межы і колькасць дыяцэзій, правы рымска-каталіцкае калегіі звужаліся да ўстановы-пасярэдніцы паміж урадам і біскупамі і кіраўніка маёмаснымі справамі.
Удзел каталіцкіх святароў у антырасійскіх паўстаннях спрычыніўся да рэпрэсій супраць Каталіцкай Царквы. У перыяд 1830—1870 былі зачыненыя амаль усе каталіцкія кляштары і навучальныя ўстановы па абвінавачванні манахаў і святароў у неляяльнасці. Кляштары, што заставаліся, былі выведзеныя з падпарадкавання правінцыялаў і непасрэдна падначаленыя мясцовым біскупам (жаночыя) ці візітатарам з белага святарства, якія зацвярджаліся міністрам унутраных спраў паводле прадстаўлення біскупаў (мужчынскія, з 1842). У 1839 была ліквідавана унія. Пачаўся прымусовы перавод насельніцтва ў праваслаўе, усе каталікі былі абвешчаныя «палякамі», а праваслаўныя — «рускімі». Колькасць каталіцкага насельніцтва лацінскага абраду трохі павялічылася (да 20 %) законт пераходу ў яго грэка-каталікоў.
У 1866 расійскі ўрад перастаў выконваць умовы канкардату: правы калегі былі зноў пашыраныя (хоць ранейшае становішча адноўлена не было). У 1869 была ліквідавана Мінская дыяцэзія (яе тэрыторыя была далучаная да Віленскай, а ў 1883 — да Магілёўскай), скасаваная была і Камянецкая дыяцэзія. Беларускія губерні ўвайшлі ў склад 2 дыяцэзій — Віленскай (Віленская і Гродзенская губерні) і Магілёўскай, у якую акрамя Віцебскай, Магілёўскай, Мінскай і Смаленскай губерняў увайшлі ўсе вялікарасійскія губерні (за выключэннем Саратаўскай, Самарскай і Астраханскай), Вялікае Княства Фінляндскае і Астзэйскі край (за выключэннем Курляндскай губерні).
Рымская курыя не пагадзілася з такім падзелам, лічачы яго незаконным. У 1875 папства прызнала рымска-каталіцкую духоўную калегію, але толькі як установу, што загадвае адміністрацыйна-гаспадарчымі справамі. Яна складалася з 2 членаў (пад кіраўніцтвам магілёўскага архібіскупа) і 12 засядацеляў. У 1883 папеж рымскі заключыў новае пагадненне з расійскім урадам і даручыў кіраванне касцёламі былое Мінскай дыяцэзіі магілёўскаму архібіскупу.
Духоўную адукацыю пад канец XVIII-1-й палове XIX стст. рымска-каталіцкае святарства Беларусі атрымлівала ў Рыме, Віленскай рымска-каталіцкай духоўнай акадэміі, Полацкай езуіцкай акадэміі, семінарыях у Вільні, Беластоку, Магілёве, Мінску. У 2-й палове ХІХ ст. ў Расійскай імперыі дзейнічала 1 вышэйшая навучальная ўстанова — Рымска-каталіцкая Духоўная акадэмія (у Санкт-Пецярбургу) і сярэднія — па адной семінарыі ў кожнай дыяцэзіі. Магілёўская архідыяцэзіяльная семінарыя знаходзілася таксама ў Санкт-Пецярбургу. У 1881 сярод яе выхаванцаў было 48 палякаў, 26 літоўцаў, 10 беларусаў, 1 немец. У 1872 у Мінску ксёндз Ф.Сенчыкоўскі адчыніў вучылішча для касцёльных арганістых. Традыцыйная дзейнасць каталіцкага святарства — выхаванне цывільнай моладзі — паступова выцяснялася са скасаваннем у ХІХ ст. езуіцкіх устаноў, школаў і калегіумаў піяраў і дамініканцаў. 10 снежня 1892 на загад імператара ўсе вучылішчы, што яшчэ засталіся пры касцёлах, былі перададзеныя міністэрству народнай асветы на агульных падставах. Выдавецкая дзейнасць касцёла абмяжоўвалася выданнем казанняў для абвяшчэння ў касцёлах і г. зв. рубрыцеляў на лацінскай мове (ад 1860-х улады рабілі захады, каб зрабіць іх рускамоўнымі).
Пасля 1905 ва ўмовах адноснай лібералізацыі канфесійных адносін наступіла пэўнае ажыўленне ў дзейнасці Каталіцкай Царквы ў Беларусі. Імкліва пачаў узрастаць беларускі нацыянальны рух, якому спрыяла і частка каталіцкага святарства. Многія дзеячы беларускага нацыянальнага адраджэння напачатку ХХ стагоддзя былі каталікамі.
БССР
Пасля Кастрычніцкае рэвалюцыі 1917 года Савецкі ўрад прыняў шэраг заканадаўчых актаў пра адмену ўсялякіх нацыянальна-рэлігійных абмежаванняў і прывілеяў, пра пазбаўленне Царквы зямельнай уласнасці, дзяржаўных датацыяў, права кантраляваць школу і сямейнае жыццё. Ва ўмовах неўмяшання дзяржавы ва ўнутрыцаркоўныя справы ў лістападзе 1917 была ўзноўлена Мінская дыяцэзія. Але дзяржава новым заканадаўствам фактычна выключыла рэлігію і Царкву (у тым ліку Каталіцкую Царкву) са сферы грамадcка-палітычнага жыцця і пачала шырокую атэістычную прапаганду. У сваю чаргу Каталіцкая Царква варожа сустрэла новую ўладу, з незадавальненнем успрыняла яе сацыяльныя пераўтварэнні. Ва ўмовах падзелу Беларусі паміж Польшчай і БССР, узмацнення антырэлігійнай палітыкі ў БССР дзейнасць Магілёўскай архідыяцэзіі і Мінскай дыяцэзіі былі амаль цалкам спаралізаваныя.
У 1920-я-1930-я Каталіцкая Царква перажыла шэраг антырэлігійных кампаній. У 1921 быў вымушаны выехаць у Заходнюю Беларусь біскуп Зігмунт Лазінскі, там у 1925 ён узначаліў новаствораную Пінскую дыяцэзію. У 1922 у сувязі з голадам у Паволжы праводзілася канфіскацыя касцёльнага майна, на патрэбы індустрыялізацыі канфіскаваліся званы. Праводзіліся судовыя працэсы над прадстаўнікамі каталіцкага святарства, якім інкрымінаваліся контррэвалюцыйная дзейнасць і шпіянаж на карысць Польшчы. Гэтак, у Мінску адбыўся суд над групай ксяндзоў (Я. Васілеўскі, Адам Лісоўскі, М. Тамашэўскі), якія былі асуджаныя да розных тэрмінаў зняволення. У 1923 у Маскве прайшоў працэс над 14 святарамі, двое з іх былі асуджаныя да расстрэлу — ксёндз Канстанты Рамуальд Будкевіч і архібіскуп Ян Цепляк (апошні быў памілаваны і высланы з СССР). Вялікую ролю ў атэістычнай рабоце адыграў Саюз ваяўнічых бязбожнікаў, унутры якога была антыкаталіцкая польская секцыя.
Падчас палітыкі беларусізацыі частка беларускіх кзяндзоў выступіла за беларусізацыю касцёла ў БССР, ініцыятыва сустрэла пэўнае спачуванне ўладаў, але падрымкі не атрымала. У канцы 1920-х — пачатку 1930-х гадоў ксяндзы-рэфарматары (Карл Лупіновіч і іншыя) былі арыштаваныя. На 1939 год у БССР былі зачыненыя амаль усе каталіцкія касцёлы, а ў 10, што фармальна дзейнічалі, не было аніводнага святара. Была фізічна знішчана большасць каталіцкіх святароў.
Заходняя Беларусь
У Заходняй Беларусі ў складзе Польшчы Каталіцкая Царква знаходзілася ў спрыяльных умовах і займала прывілеяванае становішча. Канстытуцыі 1921 і 1935 прызнавалі роўнасць рэлігій і права на вольнае выкананне культаў, аднак польскі ўрад разглядаў Каталіцкую Царкву як апірышча ў правядзенні сваёй палітыкі на «крэсах усходніх». Царква не была аддзелена з школы, і яна мела вялікі ўплыў на адукацыю. Касцёлы і кляштары адчынялі школы, апекавалі дзіцячыя дамы, выхоўвалі дзяцей і моладзь у духу каталіцтва і адданасці польскай дзяржаве. Амаль уся тэрыторыя Заходняе Беларусі ўваходзіла ў Віленскую мітраполію, што складалася з Віленскай архідыяцэзіі, Пінскай і Ломжынскай дыяцэзій.
У сярэдзіне 1920-х у Драгічыне і Пінску адчыніліся духоўныя семінарыі, адраджаліся кляштары. Актыўна будаваліся новыя касцёлы, гэтак у 1914 ў Навагрудcкім павеце было 9 касцёлаў, а ў 1939 — 37. Нерухомая маёмасць Каталіцкай Царквы ў Беластоцкім, Віленскім, Навагрудскім і Палескім ваяводствах складала 14 565 га ворнай зямлі (бязь земляў, што належылі віленскаму архібіскупу і пінскаму біскупу). Касцёлам належалі і вытворчыя прадпрыемствы — невялікія фабрыкі, заводы, тартакі, млыны і г.д. Пад уплывам касцёла знаходзіўся шэраг масавых арганізацый, створаных з мэтай умацавання каталіцтва, выхавання ў дусе непрымання бальшавізму і камуністычных ідэй, змагання з рэвалюцыйным рухам: «Акцыя каталіцкая», «Зухі», Каталіцкія саюзы жаночай і мужчынскай моладзі, «Стральцы», «Таварыства каталіцкай моладзі», «Харцэры» і г.д. Прыхільнікі беларускага нацынальнага руху сярод каталіцкага святарства і аб’ядноўваліся ў «Беларускую Хрысціянскую Дэмакратыю».
У 1920-х — 1930-х гадах даволі вялікая частка беларускіх кзяндзоў (Міхал Пятроўскі, Віктар Шутовіч, Генрых Глябовіч, Вінцэнт Гадлеўскі, Францішак Чарняўскі, Аляксандр Астрамовіч і іншыя) выступіла за беларусізацыю касцёла, аднак ініцыятыва сустрэла рэзкі супраціў з боку польскіх ўладаў. Ксяндзы абвінавачваліся ў беларускай агітацыі, некаторыя з іх былі асуджаны польскімі ўладамі за казанні на беларускай мове.
Другая сусветная вайна
Падчас Другой сусветнай вайны нямецкія акупацыйныя ўлады (асабліва Вільгельм Кубэ) праводзілі ў дачыненні да Каталіцкай Царквы ў Беларусі палітыку лавіравання. На пачатку яны дазволілі адраджць рэлігійнае жыццё з мэтай выкарытаць антысавецкія настроі вернікаў і каталіцкага святарства ў сваёй прапагандзе, аднак баяліся прапольскіх памкненняў. Беларускія каталікі ў 1942 у лісце да Кубэ прасілі дазволу, каб правесці беларусізацыю Каталіцкай Царквы. Частка беларускіх ксяндзоў (напрыклад, Вінцэнт Гадлеўскі) спрабавала ў гэтым супрацоўнічаць з акупацыйнымі ўладамі, але няўдала. Многія ксяндзы ўдзельнічалі ў антыфашысцскім руху, асабліва актыўным было польскай святарства ў Арміі Краёвай, якая для капеланаў і афіцэраў мела нават падпольны часопіс «Sursum corda». За ўдзел у антыфашысцскім руху (ці паводле абвінавачвання ў гэтым) акупантамі было загублена больш за 100 каталіцкіх святароў (у тым ліку Юрый Кашыра, Антон Ляшчэвіч, сёстры-назарэтанкі). На 1945 у БССР захавалася 325 касцёлаў, 90 былі разбураныя ў вайну.
БССР
Пасля вайны пачалася новая хваля скасавання парафій і абмежавання дзейнасці Каталіцкай Царквы, святары масава выяжджалі ў Польшчу, шмат з іх было рэпрасавана. На 1 студзеня 1960 у БССР існавала 191 каталіцкае аб’яданне з 102 святарамі, на 1985 — 96 аб’яднанняў з 52 святарамі. Біскупы ў дыяцэзіі не прызначаліся. Сувязі Каталіцкай Царквы ў Беларусі з Ватыканам былі парушаны (здзяйсняліся нелегальна праз епіскапат Польшчы). Кадры духавенства для Беларусі рыхтаваліся з 1975 у Рыжскай каталіцкай духоўнай семінарыі.
У сувязі з перабудовай у СССР і ўсталяваннем дыпламатычных адносін з Ватыканам палепшылася сітуацыя і на Беларусі. 25 ліпеня 1989 Папа Ян Павел II рукапаклаў у біскупы і прызначыў апостальскім адміністратарам Мінска і ўсяе Беларусі Тадэвуша Кандрусевіча. Такім чынам была адроджана Мінская дыяцэзія. У 1990 у Гродна была створана каталіцкая семінарыя. У 1991 была ўтворана Мінска-Магілёўская архідыяцэзія (мітраполія, у межах Мінскай і Магілёўскай абласцей) з падпарадкаваннем апошняй Пінскай дыяцэзіі (у межах Брэстйскай і Гомельскай абласцей). 13 мая 1991 замест Тадэвуша Кандрусевіча, які быў прызначаны апостальскім адміністратарам еўрапейскай часткі Расіі, Мінска-Магілёўскім архібіскупам быў прызначаны Казімір Свёнтак. 13 красавіка 1991 у межах Гродзенскай вобласці была створана Гродзенская дыяцэзія, на чале якой стаў Аляксандр Кашкевіч. 27 ліпеня 1991 была абвешчана незалежнасць Беларусі.
Сучасная Беларусь
У 1994 былі ўсталяваныя дыпламатычныя адносіны паміж Беларуссю і Ватыканам. Першым нунцыем 18 мая 1994 быў прызначаны архібіскуп Агастына Маркета. 5 ліпеня 1992 створана мітрапалітальная камісія па перакладзе літургічных тэкстаў і рэлігійнай літаратуры на беларускую мову, дзякуючы якой падрыхтаваны да выдання асноўныя літургічныя тэксты і шэраг іншых матэрыялаў. 26 лістапада 1994 Казімір Свёнтак быў названы кардыналам. 15 красавіка 1996 апостальскім нунцыем для Беларусі быў прызначаны архібіскуп Дамінік Грушоўскі.
1998—1999 Апостальскай Сталіцай былі названы дапаможныя біскупы для Гродзенскай і Пінскай дыяцэзій, а таксама для Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі (Антоній Дзям’янка, Казімір Велікаселец, Кірыл Клімовіч). 25 студзеня 1999 была створаня Канферэнцыя каталіцкіх біскупаў Беларусі на чале з Казімірам Свёнткам (ад чэрвеня 2006 яе ўзначальвае біскуп Аляксандр Кашкевіч). 13 кастрычніка 1999 у межах Віцебскай вобласці была ўтворана Віцебская дыяцэзія, першым біскупам якой стаў Уладзіслаў Блін.
30 верасня 2000 завяршыў сваю працу Сінод Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі, Віцебскай і Пінскай дыяцэзій — першы Сінод за ўсе пасляваенныя гады, які працягваўся чатыры гады. Сінод выпрацаваў Статуты Рымска-Каталіцкай Царквы па ўсіх галоўных накірунках яго дзейнасці. 22 лістапада 2001 Апостольскім нунцыем у Беларусі быў акрэдытаваны архібіскуп Іван Юркавіч, 15 верасня 2004 — Марцін Відавіч. 14 чэрвеня 2006 быў вызвалены са сваіх пасад (апроч пасады пінскага біскупа) кардынал Свёнтак, выканаўцам абавязкаў быў прызначаны Антоній Дзям’янка. 21 верасня 2007 архібіскупам-мітрапалітам Мінска-Магілёўскім быў прызначаны Тадэвуш Кандрусевіч. У 18—22 чэрвеня 2008 на Беларусь адбыўся візіт Дзяржаўнага сакратара Ватыкану кардынала Тарчызіа Бертонэ. Архібіскуп Тадэвуш Кандрусевіч 26 лютага 2009 абраны намеснікам старшыні Кансультатыўнага міжканфесійнага савета пры Упаўнаважаным па справах рэлігій і нацыянальнасцей. У маі 2009 адбыўся першы ў гісторыі візіт прэзідэнта Беларусі ў Ватыкан, дзе ён сустрэўся з Рымскім Папам Бенедыктам XVI.
У парафіях краіны працуюць 407 святароў, з якіх 168 — замежныя грамадзяне (у тым ліку 161 з Польшчы). Адной з праблем РКЦ з’яўляецца значны недахоп кадраў святароў. З 1990 гады працуе Вышэйшая духоўная семінарыя Гродзенскай дыяцэзіі, якой падрыхтавана і выпушчана 168 чалавек. З 2001 працуе Пінская духоўная семінарыя, якой у 2007—2008 выпушчана 12 святароў. Таксама для навучання ў духоўных вучэбных установах замежных краін накіроўваюцца грамадзяне Рэспублікі Беларусь. Для працы ў парафіях на 2009 запрошана з-за межы на 12 святароў і 4 законнікі, чым у 2008 (у параўнанні з 2007 лік запрошаных паменшыўся на 26 святароў і 15 законнікаў). Навучэнцы духоўных семінарыяў маюць адтэрміноўку з закліку на воінскую службу. У адпаведнасці з Загадам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у 2008 адтэрміноўка пададзена 56 навучэнцам і святарам, у 2009 — 44.
Рымска-Каталіцкая Царква шырока ажыццяўляе выдавецкую дзейнасць. Сёння ў Беларусі выдаюцца наступныя каталіцкія перыядычныя выданні: часопісы «Наша вера» (ад 1995; Мінск), «Дыялог» (ад 1994; Баранавічы), «Ave Maria» (ад 1994; часопіс Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі), «Ave Maria. Маленькі рыцар Беззаганнай» (Мінск), «Misericordia» (Гродна), газеты «Слова Жыцця» (Гродна), «Odkupiciel» (Гродна), «Каталіцкія навіны» (ад 1995; Мінск-Магілёў), «Голас Душы» (Мінск), «Любите друг друга» (Мінск). Функцыянуе каталіцкае выдавецтва «Pro Christo», якое выпускае рэлігійную літаратуру на беларускай мове. Беларускае радыё па нядзелях транслюе імшы на беларускай мове з архікафедральнага касцёла імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Мінску, рэспубліканскае тэлебачанне паказвае святочныя калядныя і велікодныя богаслужэнні з касцёлаў краіны, у шэрагу выпадкаў забяспечваецца ўключэнне прамой трансляцыі фрагментаў святочных богаслужэнняў з Ватыкана. Каталіцтва ў Беларусі прыняла ўдзел у правядзенні 1 сакавіка 2008 прысвечанага VI Еўрапейскаму Дню студэнта тэлемосту моладзі з 14 краін свету з удзелам Папы Рымскага Бенедыкта XVI.
Штогод ладзяцца шматлікія пілігрымкі, перш за ўсё ў в. Будслаў Мядзелскага раёна. Арганізуецца штогадовы міжканфесійны фестываль духоўнай музыкі «Магутны Божа» ў Магілёве. У Віцебскай дыяцэзіі з 2005 праводзіцца міжнародны фестываль каталіцкага кіно «Магніфікат», 17 мая 2008 у Віцебску праведзена IV Міжнародная навукова-практычная канферэнцыя «Праблемы ўрачэбнай этыкі ў сучасным свеце».
Касцёл актыўна займаецца дабрачыннасцю. У Гомелі створаны прытулак на 50 чалавек, які абслугоўваецца сёстрамі міласэрнасці ордэна Маці Тэрэзы. Пры Канферэнцыі каталіцкіх біскупаў у Беларусі і ва ўсіх дыяцэзіях дзейнічаюць філіялы дабрачыннай арганізацыі «Карытас», якія аказваюць значную дабрачынную дапамогу людзям у нястачы.
Палітычны крызіс у Беларусі
Пасля масавых фальсіфікацый на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, жорсткага разгону акцый пратэстаў, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, 14 жніўня архібіскуп Тадэвуш Кандрусевіч звярнуўся да беларускіх уладаў з заклікам распачаць канструктыўны дыялог з грамадствам, спыніць насілле і неадкладна вызваліць усіх затрыманых на мірных акцыях нявінных грамадзян. 22 жніўня Аляксандр Лукашэнка на мітынгу ў сваю падтрымку ў Гродне заявіў, што яго здзіўляе пазіцыя канфесій, у храмы людзі павінны прыходзіць маліцца, а не для палітыкі, і заклікаў не ісці на павадзе ў «адшчапенцаў». 23 жніўня Першы нацыянальны канал Беларускага радыё адмовіў у прамой трансляцыі нядзельнай святой імшы, якая раней выходзіла штотыдня.
31 жніўня 2020 года, пасля вяртання з паездкі ў Польшчу, беларускія памежнікі на памежным пераходзе адмовілі мітрапаліту ва ўездзе ў краіну без тлумачэння прычыны. Ніводнае з ведамстваў не пракаментавала сітуацыю. У час знаходжання ў Польшчы Кандрусевіч даў інтэрв’ю польскаму хрысціянскаму тэлеканалу TV Trwam, у якім заявіў, што ёсць падставы меркаваць, што прэзідэнцкія выбары 2020 года ў Беларусі праходзілі несумленна.
1 верасня Аляксандр Лукашэнка заявіў, што кіраўнік Каталіцкай Царквы нечакана выехаў для кансультацый у Варшаву і, атрымаўшы пэўныя задачы, вяртаўся ў Беларусь і трапіў у спіс неўязных, які агульны ў Беларусі і Расіі.
Літаратура
, дапоўнена.
Музыка Швецыі
Музыка Швецыі (Svensk musik) — нацыянальная музычная культура Швецыі.
Класічная музыка
Першага росквіту шведская класічная музыка дасягнула ў творчасці шведскага кампазітара позняга барока, першага буйнога кампазітара ў гісторыі Швецыі Юхана Хельміка Румана, якія навучаўся ў Лондане, у тым ліку ў Гендэля.
У эпоху рамантызму шведскія кампазітары ў сваіх творах надавалі ўвагу пазычанням з шведскіх народных матываў, што спрыяла фарміраванню нацыянальнай музыкі. Гэты перыяд характарызуецца таксама росквітам духоўнай, царкоўнай і арганнай музыкі.
Сярод шведскіх кампазітараў варта адзначыць Карла Мікаэля Бельмана, Франца Бервальда, Ота Ліндблада, Вільгельма Петэрсан-Бергера, Вільгельма Стенхаммара, Хуга Альвена, Аллана Петтерссона, а таксама кампазітараў-арганістаў - Ота Ульсона і Эльфрыда Андрэя.
Вялікі ўклад у нацыянальную музычную культуру ўнеслі Хільдынг Русенберг, Свен-Эрык Бэк, Інгрыд Лідхальм, а таксама Карл-Біргер Блумдаль.
Заслужаным аўтарытэтам карыстаецца ў краіне сімфанічны аркестр шведскага радыё і аркестр Стакгольмскай філармоніі. Заснаваная ў 1773, шведская каралеўская опера лічыцца адной з самых лепшых у Еўропе. Сярод вядомых шведскіх оперных спевакоў - Эйнар Андэрсан, Біргіт Нільсан, Юсі Б’ёрлінг, Малена Эрнман, Катарына Карнеус.
Метал
Гітарыст-наватар Інгві Мальмстын — адзін з заснавальнікаў неа-класік метала ў Швецыі.
Швецыя з’яўляецца радзімай многіх «цяжкіх» і «змрочных» напрамкаў металічнай музыкі — меладычнага дэз-металу (At the Gates) і мадэрн дэз-металу (In Flames), дум-металу (Candlemass, Draconian), сімфанічнага металу (Therion), блэк-металу, пэган-металу і вікінг-металу (Bathory).
Найбольш вядомыя гурты:
Поп-музыка
Сусветнае прызнанне атрымалі шведскія поп-калектывы і выканаўцы:
Шведскія музычныя гурты, якія робяць меншы акцэнт на папулярную музыку, сталі даволі вядомымі ў апошнія гады:
Прагрэсіў, фолк, хаус
Сярод «Progressive rock" груп найбольш вядомыя The Flower Kings, Kaipa і Pain of Salvation. У 1960-х гадах у Швецыі былі надзвычай папулярныя групы Hootenanny Singers і Hep Stars.
У стылі скандынаўскага фолк-рока ў 1990-я гралі гурты Garmarna і Hedningarna. Таксама сусветна вядомая група a cappella The Real Group.У цяперашні час у электроннай танцавальнай музыцы папулярныя DJ і прадзюсары, якія працуюць у стылі house і якіх называюць «Swedish House Mafia»: Axwell, Steve Angello і Sebastian Ingrosso.
Музычныя фестывалі
Самыя вядомыя фэсты ў Швецыі:
Танкавы таран
Танкавы таран — тактычны прыём танкавага бою, прызначаны для вывядзення са строю бронетэхнікі праціўніка шляхам сутыкнення. Таран прыводзіць, як правіла, да перакульвання або абязрушвання бронетэхнікі (страты гусеніцы — у выпадку танк або САУ).
Франка-туніская вайна
Туніская экспедыцыя французскіх войскаў 1881—1883 гадоў, а таксама Франка-туніская вайна 1881 года — захоп французамі Туніса і падаўленне імі ўспыхнуўшага там антыкаланіяльнага паўстання. Над Тунісам быў усталяваны французскі пратэктарат.
Танкавы таран
Першы ў свеце танкавы таран здзейсніў лейтэнант Сямён Кузьміч Асадчы 29 кастрычніка 1936 падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі. У складзе роты П. М. Армана каля пасёлкаў Сесенья і Эсківіяс (30 км на поўдзень ад Мадрыда) камандзір танкавага ўзвода лейтэнант С. К. Асадчы сутыкнуў сваім Т-26 у лагчыну італьянскую танкетку «Ансальда».
Франка-туніская вайна
Гісторыя
Гэты крок выклікаў буру абурэння ў краіне. Па закліку мусульманскага духавенства ў маі 1881 года насельніцтва паўстала супраць французаў пад лозунгам «свяшчэннай вайны», і неўзабаве да іх далучыліся многія афіцэры і салдаты бейскай арміі.
На чале паўстання ў Тунісе стаў 79-гадовы шэйх Алі бен Халіфа з племя нефет, але ўсе яго спробы наладзіць парадак і стварыць адзінае кіраўніцтва паўстанцкімі атрадамі не далі выніку. Гэтым неадкладна скарыстаўся камандуючы французскіх войскаў генерал Сасье, разгарнуўшыся ў жніўні 1881 года поўнамаштабны наступ на цэнтральныя і паўднёвыя раёны Туніса.
Найбольш кровапралітныя бітвы адбыліся ў Сфакса (ліпень 1881 года) і за Кайруан — свяшчэнны горад для паўночнаафрыканскіх мусульман. Аднак на дапамогу французам прыходзілі ўсё новыя і новыя падмацаванні з Алжыра і самой метраполіі. Да лютага 1882 года яны разграмілі асноўныя сілы паўстанцаў, прымусіўшы астатніх адступіць у Сахару.
8 чэрвеня 1883 года ў прыгарадзе Туніса Ла-Марсе была падпісана канвенцыя, якая завяршыла стварэнне ў краіне рэжыму французскага пратэктарата.
IC 834
IC 834 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор'і Валасы Веранікі.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вэрба (Дубенскі раён)
Вэрба (Ве́рба) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Юрый Іванавіч Зяновіч
Юрый Іванавіч Зяновіч (каля 1450 — пасля 1516) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага
Біяграфія
Прадстаўнік роду Зяновічаў герба «Дэшпат», сын Івана Зяноўевіча.
Намеснік браслаўскі (1494), смаленскі ў 1507—1508, магілёўскі з 1514, маршалак гаспадарскі (з 1516).
Валодаў Смаргонню, Паставамі, Глыбокім і іншымі маёнткамі.
Сям’я
Меў чатырох сыноў Мікалая, Юрыя, Міхаіла і Яна, якія памерлі маладымі і не займалі высокіх пасад. У 1522—1524 гадах першыя тры судзіліся з Радзівіламі за маентак Вапленае. У 1528 годзе ўдава Мікалая ставіла ў войска 30 коннікаў, Юрый — 11, Міхал — 28, Ян — 41. Ад Мікалая і Міхала пайшлі 2 найбольш значныя галіны Зяновічаў.
Кіберпанк
Кіберпанк (cyberpunk) — паджанр навуковай фантастыкі. Сам тэрмін з’яўляецца сумессю словаў «cybernetics» (кібернетыка) і «punk» (панк, смецце), упершыню яго выкарыстаў Брус Бэтке ў якасці назвы для свайго апавядання 1983 года. Звычайна творы, якія адносяцца да жанру «кіберпанк», апісваюць антыўтапічны свет недалёкай будучыні, у якім высокае тэхналагічнае развіццё, такое як інфармацыйныя тэхналогіі і кібернетыка, спалучаюцца з глыбокім упадкам альбо радыкальнымі пераменамі ў сацыяльным ладзе.
Паводле словаў Лорэнса Персана:
Класічныя кіберпанкавыя персанажы — маргіналізаваныя, адчужаныя самотнікі, якія жывуць на краі грамадства ў пераважна дыстапічнай будучыні, дзе ў паўсядзённае жыццё імкліва ўварваліся тэхналагічныя перамены, усюдыісная інфасфера камп’ютарызаванай інфармацыі і інвазіўныя мадыфікацыі чалавечага цела
Сюжэты кіберпанку часта пабудаваныя вакол канфлікту паміж хакерамі, штучным інтэлектам і мегакарпарацыямі, і імкнуцца да «бліжэйшай будучыні» Зямлі часцей, чым да сэтынгаў пра далёкую будучыню ці галактычныя перспектывы, якія можна знайсці ў такіх раманах, як «Заснаванне» Айзэка Азімава альбо «Дзюна» Фрэнка Герберта.
Сусвет кіберпанку, як правіла, з’яўляецца постіндустрыяльнай дыстопіяй, і апісвае грамадства, якое знаходзіцца на мяжы бурных сацыяльных і культурных пераўтварэнняў, дзе тэхналогіі выкарыстоўваюцца спосабамі, не прадугледжанымі іх стваральнікамі («вуліца знойдзе для рэчаў уласнае прымяненне» ). Частка атмасферы жанру пераклікаецца з стылем «фільма-нуар», а літаратурныя работы жанру часта выкарыстоўваюць прыёмы дэтэктыву.
Уладзімір Кірылавіч Гоманаў
Уладзімір Кірылавіч Гоманаў (нар., Сянно, Віцебская вобласць — ) — беларускі мастак. Член Беларускага саюза мастакоў (1967). Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1990).
Біяграфія
У 1956 годзе скончыў Мінскае мастацкае вучылішча, у 1962 годзе — Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (выкладчыкі: А. П. Мазалёў, В. К. Цвірка). У 1963—1978 гадах выкладаў у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце.
4 снежня 1999 года ў горадзе Сянно адкрылася мастацкая галерэя Уладзіміра Кірылавіча Гоманава. Гэта стала магчымым, калі сын мастака Леанід Уладзіміравіч аказаў садзейнічанне і падараваў роднаму гораду шэраг твораў бацькі.
Творчасць
Найбольш значныя творы: «Апошні бой Заслонава» (1964), «А хто там ідзе?» (1969, трыпціх), «9 мая. Ветэраны» (1980), «На сценах старажытнага Слуцка» (1973), «Дажынкі» (1978), «Мой родны кут» (1982), «Свет Скарыны» (1991), «Крыжы зямлі» (1995), «Божа, дапамажы» (1996), серыя «З эцюднікам па Еўропе» (1986) і іншыя.
Аўтар партрэтаў жывёлавода В. А. Данільчыка (1973), драматурга А. Петрашкевіча (1984), Кастуся Каліноўскага («Чорная пятля», 1989) і іншых.