cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
У краіне райскай птушкі
У краіне райскай птушкі — прыгодніцкая аповесць Янкі Маўра, асноўныя падзеі якой разгортваюцца на востраве Новая Гвінея. Аповесць пабудавана на сацыяльным канфлікце, на прамалёўцы двух варагуючых сіл — прыгнечаных папуасаў і гаспадароў-каланізатараў. У аповесці «У краіне райскай птушкі» вызначыліся асноўныя асаблівасці мастацкай манеры Я. Маўра — прыгодніка, які здолеў увабраць у сябе энергію, характар ​​і традыцыі заходняй прыгодніцкай класікі.
У аповесці пераплецены адразу тры сюжэтных лініі: Першая лінія ў пакручастай фабуле аповесці галоўная, другая ў найбольшай меры адлюстроўвае ідэйныя пошукі аўтара.
Сюжэт
На паўднёва-ўсходнім беразе вострава Новая Гвінея размясціліся брытанскія факторыі, дзе на прылеглых плантацыях у неверагодна складаных умовах збіраюць гумавы сок з каўчукавых дрэў наёмныя жаўтаскурыя ды чарнаскурыя рабочыя. На плантацыі, дзе працке Чунг-Лі — галоўны герой аповесці — каланіяльную адміністрацыю прадстаўляюць англічане: чапурысты містэр Скот і жорскі містэр Брук, да белых "гаспадароў" адносіцца і хітры грэк Кандаракі.
Завязкаю аповесці служыць канфлікт Чунг-Лі з Брукам: кітаец у парыве адчаю разбівае збан з гумай аб галаву англічаніна і ўцякае. Год бадзянняў па неабсяжным востраве прывёў Чунг-Лі да адкрыцця ў гарах россыпаў самароднага золата. Узяўшы некалькі кавалкаў каштоўнага металу, Чунг-Лі вярнуўся на платнацыю, каб вызваліць свайго брата Хунь-Чжы і ўцячы з ім на радзіму. Аднак яго сустракае навіна, што Хунь-Чжы ўцёк чатыры дні таму з папуасам Качу. Яшчэ горшай становіцца справа Чунг-Лі, калі яго заўважае малаец-наглядчык Файлу. Чунг-Лі хапаюць і містэр Брук ужо задаволена марыць сваю помсту, але пры палонніку знаходзіцца золата і, па парадзе Кандаракі, Чунг-Лі абяцаюць жыццё і свабоду, калі ён правядзе белых да россыпаў каштоўнага металу. Чунг-Лі згаджаецца.
Паколькі золата знойдзена ў гарах цэнтральнай часткі вострава, а іншых шляхоў, акрамя водных, у цэнтральныя раёны Новай Гвінеі не існавала ні ў 1919, ні ў 2019, удзельнікі экспедыцыі едуць на маторным катэры па рацэ Флай. На станцыі Доэр у вусці ракі Флай да 14 удзельнікаў экспедыцыі далучаецца папуас-місіянер Саку. Пакуль Флай — другая па велічыні рака Новай Гвінеі — шырокая і шматводная, катэр шпарка прасоўваецца ўверх па цячэнні, не сустракаючы ніякіх перашкод. Толькі конь (неверагодная жывёліна для лясоў вострава!) з адным-двума наезнікамі, што час ад часу мільгае на беразе, крыху непакоіць англічан. У месцы зліцяя Флай і Стрыклэнда катэр пакідае Саку — ён ідзе несці імя Хрыста ў племя Какаду, што калісьці паланіла ягоную маці. Мапу, правадыр Какаду, прыязна сустракае місіянера, вырашыўшы скарыстаць яго кантакты з богам белых для перамогі над варожым племем Муку.
Тым часам, два папуасы з племя Какаду бяруць у палон Брука, што захапіўся паляваннем на кенгураня. Такі смачны англічанін, безумоўна, мусіць быць з'едзены. Аднак Саку дапамагае Бруку вызваліцца, а калі пагоня заспявае яго ва ўцёках, на дапамогу Бруку паспявае карны атрад з катэра. Белыя не здавальняюцца вызваленнем Брука, яны праводзяць паказальную карную аперацыю, у ход ідуць нават бомбы. Атрад вяртаецца на катэр і экспедыцыя працягваецца.
Дайшоўшы як мага вышэй па цячэнні, Скот пакідае катэр з Брукам і трыма салдатамі аховы, і экспедыцыя ідзе пехатою. Пачынаецца горная частка маршруту, цяпер дарогу ведае адзін Чунг-Лі. На адной з галавакружных сцежак Чунг-Лі кідаецца ў прорву і імітуе сваю смерць. На самой жа справе ён, чапляючыся за хмызы, дапаўзае да каменнай паветкі. Яго манеўр разгадвае малаец Файлу і кідаецца за сваім ворагам. Адбываецца бойка, падчас якой Чунг-Лі дапамагаюць Хунь-Чжы і Качу, што прыехалі сюды на кані і даўно чакалі пад паветкай, згодна з планам Чунг-Лі. Акрыленыя поспехам кітайцы і папуас дражняць белых, а тыя кідаюцца за імі і неўзабаве адшукваюць іх у даліне, поўнай рассыпных самародкаў. Чунг-Лі з сябрамі хаваюцца за струменем вадаспада, а Скот, Кандаракі і сіпаі, замест таго каб дабіць ворагаў, запальваюцца прагай золата і пачынаюць пхаць самародкі ў кішэні. Развярзаецца трапічная ўлева і мклівая паводка змывае ўсіх, акрамя кітайцаў і папуаса пад вадаспадам.
Выжыўшыя рэшткі экспедыцыі вяртаюцца да месца, дзе, на іх думку, іх чакае катэр. Але катэр даўно захоплены папуасамі, дзякуючы палкаводніцкаму таленту Саку, што, адрынуўшы хрысціянскага Бога, стаў важаком аб'яднанага племя Какаду-Муку. Саку вырашае пакараць толькі Скота (папуасы былі б не супраць з'есці ўсіх палонных), але ганарлівы брытанец паспявае пусціць сабе кулю ў лоб. Чунг-Лі і Хунь-Чжы прабіраюцца ў галандскую частку вострава, а адтуль вяртаюцца ў Кітай, дзе набываюць зямельны надзел, але неўзабаве ідуць у кітайскую чырвоную армію змагацца за шчасце ўсіх працоўных.
Касцерскі павет
Касцерскі павет (Powiat kościerski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Паморскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе. Цэнтр павета — горад Касцежына. Займае плошчу 1166 км². Насельніцтва павета складае 86 тыс. чалавек (на 2018 год).
Манскі раён
Манскі раён (Манский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Краснаярскім краі Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — сяло Шалінскае.
Круглык (Кіева-Святошынскі раён)
Кру́глік ці Кру́глык (Кру́глик) — вёска ў Кіева-Святошынскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Хоціўскага сельсавета.
Чарнагорская мова
Чарнагорская мова (саманазва: crnogorski jezik, црногорски језик) — паўднёваславянская мова заходняе падгрупы, у вузейшым сэнсе — літаратурны варыянт сербскахарвацкай мовы, на якім размаўляюць чарнагорцы і які выкарыстоўваецца ў якасці афіцыйнай мовы Чарнагорыі.
Мова асноўваецца на іекаўска-штакаўскім дыялекце сербскахарвацкай моўнай сістэмы, які пашыраны ў Чарнагорыі і з’яўляецца з погляду параўнальнай лінгвістыкі адным з яе стандартызаваных узаемазразумелых варыянтаў разам з сербскай, харвацкай і баснійскай мовамі. Дыялект, які лёг у аснову літаратурнай чарнагорскай мовы, з’яўляецца таксама асновай для харвацкай, сербскай і баснійскай моў.
Як адзначаюць некаторыя даследчыкі, чарнагорская мова гістарычна мела назву сербскай. Ідэя незалежнай, асобнай ад сербскай, чарнагорскай мовы ўзнікла ў перыяд 1990-х гадоў сярод прыхільнікаў незалежнасці Чарнагорыі. У выніку, чарнагорская мова была абвешчана афіцыйнай мовай краіны пасля ратыфікацыі новай Канстытуцыі краіны 22 кастрычніка 2007 года.
Літаратурны стандарт чарнагорскай мовы ўсё яшчэ развіваецца. Так, яе арфаграфія была зацверджана 10 ліпеня 2009 года, паводле якой у мове ўстанаўліваліся два варыянты алфавіта. Граматыка і навучальныя праграмы, аднак, пакуль застаюцца незацверджанымі.
Моўная стандартызацыя
У студзені 2008 года Урадам Чарнагорыі быў сфарміраваны савет па кадыфікацыі мовы, дзейнасць якога накіравана на стандартызацыю мовы ў адпаведнасці з міжнароднымі стандартамі. Дакументы, створаныя ў выніку працы савета, сталі пазней часткай мясцовых адукацыйных праграм.
Першая арфаграфія чарнагорскай мовы была афіцыйна прадстаўлена ў ліпені 2009 года. У гэтай сістэме была выказана прапанова замяніць сербскахарвацкія дыграфы sj, zj на асобныя літары, ś і ź. Міністэрства адукацыі, аднак, не аддало перавагі ні аднаму з праектаў і вырашыла прыняць уласны варыянт арфаграфіі. Савет раскрытыкаваў гэты варыянт, адзначыўшы, што на думку членаў савета, ён мае вялікую колькасць «метадалагічных, канцэптуальных і лінгвістычных памылак».
21 чэрвеня 2010 года савет па агульнай адукацыі Чарнагорыі прыняў першую чарнагорскую граматыку.
Статус
На думку шэрагу даследчыкаў, моўная сітуацыя з’яўляецца адным з вострых пытанняў у Чарнагорыі.
Паводле вынікаў перапісу насельніцтва ў 1991 годзе, большасць жыхароў Чарнагорыі — 510 320 чал., а іменна 82,97 % ад насельніцтва, пазначыла сябе як носьбітаў тагачаснай афіцыйнай мовы — сербскахарвацкай; падобныя звесткі былі атрыманыя таксама і па перапісе 1981 года. Між тым, паводле вынікаў перапісу 1909 большасць насельніцтва (95 %) тагачаснага Княства Чарнагорыя ўказала ў якасці сваёй роднай мовы сербскую. Паводле Канстытуцыі Чарнагорыі 1992 года, афіцыйнай мовай рэспублікі, якая на той момант уваходзіла ў склад Дзяржаўнага саюза Сербіі і Чарнагорыі, устанаўлівала сербскую мову іекаўскай формы.
Апошні перапіс насельніцтва ў Чарнагорыі, праведзены ў 2011 годзе, паказаў, што 36,97 % працэнтаў ад насельніцтва краіны лічыць сваёй роднай мовай чарнагорскую, тады як 42,88 % у якасці роднай мовы ўказала сербскую. Яшчэ да абвяшчэння вынікаў некаторыя палітыкі, напрыклад, лідар апазіцыйнай партыі SNP Срджан Міліч, выказалі меркаванне, што вельмі невялікая частка жыхароў Чарнагорыі назвала сваёй роднай мовай чарнагорскую, а сам праект праваліцца. Між тым, гэты перапіс засведчыў павышэнне працэнтнай долі асоб, якія лічаць роднай мовай чарнагорскую, на 5 %.
Асобы, якія ўказваюць у якасці сваёй роднай мовы чарнагорскую, пражываюць у асноўным у старой гістарычнай вобласці з цэнтрам у Падгорыцы. На поўначы краіны, які быў далучаны ў 1912 годзе, большая частка ад насельніцтва ў якасці сваёй роднай мовы ўказвае сербскую.
Чарнагорскі адвакат Міят Шукавіч пры складанні свайго чарнавога варыянта Канстытуцыі краіны прапанаваў палажэнне аб чарнагорскай мове як афіцыйнай мове краіны. Венецыянская камісія, кансультатыўны орган пры Савеце Еўропы, у цэлым станоўча паставілася да праекта Канстытуцыі, не закрануўшы пры гэтым пытанні мовы і царквы, палічыўшы іх сімвалічнымі. Сваё адмоўнае стаўленне да моўнага становішча выказалі Сацыялістычная народная партыя Чарнагорыі, Народная партыя, Дэмакратычная сербская партыя, Баснійская партыя, Рух за змены, а таксама кааліцыя «Сербскі спіс» на чале з Сербскай народнай партыяй. Новая Канстытуцыя, якая рэгулявала б становішча чарнагорскай мовы, была прынятая дзвюма трацінамі парламента, у тым ліку Кааліцыя за еўрапейскую Чарнагорыю, Рух за змены, Баснійская партыя і Ліберальная партыя Чарнагорыя (пра-сербскія партыі выказаліся супраць, партыі албанскай меншасці ўстрымаліся). Канстытуцыя краіны, прынятая 22 кастрычніка 2007 года, прызнае чарнагорскую мову афіцыйнаю моваю Чарнагорыі, а таксама прызнае разам з ёй албанскую, баснійскую, харвацкую і сербскую.
Цяперашні прэм’ер-міністр Чарнагорыі Міла Джуканавіч выказваў сваю падтрымку стандартызацыі чарнагорскай мовы, заявіўшы пра сябе як носьбіта чарнагорскай мовы ў інтэрв’ю сербскаму штодзённіку Politika у кастрычніку 2004 года. Афіцыйны сайт Урада Чарнагорыі змяшчае дзве версіі — па-чарнагорску і па-англійску, на афіцыйнай web-старонцы Прэзідэнта краіны заяўляецца пра напісанне сайту на чарнагорска-сербскай версіі (Crnogorsko-srpska verzija).
У 2004 годзе Урад Чарнагорыі зацвердзіў змены, згодна з якімі назва школьнага прадмета «Сербская мова» змянялася на «Родная мова (сербская, чарнагорская, баснійская, харвацкая)», што было зроблена з мэтай падтрымкі моўнай разнастайнасці краіны і грамадзян, якія лічаць сябе носьбітамі іншых моў апрача сербскай. Гэта, аднак, прывяло да забастовак настаўнікаў і адмоў бацькоў пасылаць сваіх дзяцей у школы ў местах Нікшыч, Падгорыца, Беранэ, Плеўля і Херцэг-Нові.
Дыскусія
Чарнагорыя, на думку некаторых даследчыкаў, з’яўляецца адным з прыкладаў драбнення нацыянальнай ідэнтычнасці ва Усходняй Еўропе на мяжы ХХ-ХХІ стст. Самавызначэнне для легітымацыі незалежнасці грунтуецца на двух прынцыпах:
Гэтыя прынцыпы актыўна абмяркоўваюцца ў навуцы з мэтай падмацаваць палітычныя заявы фактамі лінгвістычных і гістарычных даследаванняў. Напрыклад, прыхільнікі існавання асобнай чарнагорскай мовы выступалі і за палітычную незалежнасць Чарнагорыі. Члены чарнагорскага ПЭН-цэнтра пратэставалі супраць Канстытуцыі 1992 года, паводле якой у якасці дзяржаўнай мовы ўстанаўлівалася сербская, аргументуючы сваю адмоўную пазіцыю правам кожнай нацыі на ўласную мову, прыводзячы на ўзор харвацкую, баснійскую, македонскую і малдаўскую мовы. Яны не адмаўлялі ўваходжання чарнагорскай мовы ў склад сербскахарвацкай моўнай сістэмы, але патрабавалі каб мова афіцыйна называлася чарнагорскаю, падобныя прапановы былі падтрыманыя і арганізацыяй Matica crnogorska.
Лінгвістычныя рысы
Чарнагорцы размаўляюць у асноўным на штакаўскіх гаворках, якія аб’ядноўваюць іх з носьбітамі іншых суседніх славянскіх краін, а іменна на ўсходнегерцагавінскім (распаўсюджаны на захадзе і паўночным захадзе Чарнагорыі) і зэцка-паўднёвасанджацкім (астатняя частка краіны) дыялектах.
З погляду марфалогіі чарнагорская мова адрозніваецца дзякуючы захаванню ўжывання ў гутарковым маўленні імперфекта разам з формамі аорыста, перфекта, плюсквамперфекта, тады як у іншых рэгіянальных сербскахарвацкіх варыянтах гэтая дзеяслоўная форма носіць кніжны, а цяпер нават архаічны характар.
Прыхільнікі асобнасці чарнагорскай мовы карыстаюцца лацінскім алфавітам і прапаноўваюць дапоўніць алфавіт літарамі С́ [], З́ [] і Ѕ []. Гэты праект рэфармавання, у прыватнасці, падтрымлівае прафесар кафедры мовы і літаратуры ў Чарнагорскім універсітэце і кіраўнік Інстытута чарнагорскай мовы Ваіслаў Нікчэвіч. Аднак на думку апанентаў гэтага праекта гукі, для якіх прапаноўваюцца новыя літары, не ўтвараюць моўнай сістэмы, з гэтай прычыны яны не могуць быць прызнаныя фанемамі і з’яўляюцца толькі алафонамі. Разам з тым, гэтыя гукі ўжываюцца не ва ўсіх чарнагорскіх рэгіёнах, пры гэтым могуць ужывацца ў некаторых нечарнагорскіх (Герцагавіна, Баснійская Краіна).
Цяперашні чарнагорскі алфавіт. Ніжэй пададзеныя кірылічныя адпаведнікі лацінскіх літар.
Графіка і фанетыка
Як і ў сербскай мове, запазычаныя ўласныя імёны запісваюцца фанетычна. Чарнагорская мова характарызуецца іекавізмам — ije вымаўляецца як два склады, тады як у іншых рэгіёнах сербскахарвацкай моўнай сістэмы з’яўляецца дыфтонгам. Гістарычна ije з’яўляецца вынікам змянення асаблівага праславянскага гука, пазначанага як «ѣ».
Памякчэнне [д], [т], [с], [з] перад [e] у чарнагорскай мае свае асаблівасці:
Лексіка
Чарнагорская лексіка не мае істотных адрозненняў ад сербскахарвацкай, аднак ёсць некаторыя асаблівасці. Ніжэй прыведзеныя словы агульнай паходжання, якія пры гэтым утварылі розныя формы :
Прыклады слоў, што маюць аднолькавае значэнне ў чарнагорскай, сербскай і харвацкай:
Формы інтэрнацыяналізмаў у чарнагорскай таксама маюць свае асаблівасці:
Літаратура
Многія чарнагорскія аўтары абапіраліся ў сваёй творчасці на народную аснову. Літаратура Сярэднявечча ў асноўным пісалася на стараславянскай мове і яе ізводах, але ў ХІХ ст. дыялекты Чарнагорыі сталі пераважаць у мясцовай літаратуры. Яна ўключае ў сябе народны фальклор, сабраны Вукам Стэфановічам Караджычам і інш., асобныя кнігі чарнагорскіх пісьменнікаў («Горны вянок» Петара Петравіча Негаша, «Прыклады чалавецтва і адвагі» Марка Міланава) і г.д. Уад другой паловы ХІХ ст. у літаратуры больш выкарыстоўваўся ўсходнегерцагавінскі дыялект, які з’яўляецца асновай сербскахарвацкай мовы, замест мясцовага зэцка-санджацкага дыялекту.
Напрыклад, большую частку форм вінавальнага склону, ўласцівых для зэцка-санджацкага дыялекту, замяніў на формы мясцовага, характэрныя для сербскай мовы. Так, напрыклад, страфа з рукапісу U dobro je lako dobar biti, / na muku se poznaju junaci у друкаванай версіі была заменена на радок U dobru je lako dobar biti, / na muci se poznaju junaci. У іншых творах чарнагорскіх пісьменнікаў таксама адсочваецца тэндэнцыя прытрымлівацца норм усходнегерцагавінскага дыялекту. Тым не менш, у літаратуры таксама трапляліся і рысы, уласцівыя для зэцка-санджацкага дыялекту: напрыклад, вершы Onamo namo, za brda ona, Onamo namo, da viđu і г.д.
Мінусінскі раён
Мінусінскі раён (Минусинский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Краснаярскім краі Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — горад Мінусінск.
Старыя Умыслічы
Старыя Умыслічы (Старые Умысличи) — вёска ў Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Упершыню згадваецца ў XVII ст. (пад назвай Мыслічы), у складзе Хвашчэнскай воласці Бранскага павета; з XVIII ст. — Умыслічы.
З канца XIX ст., пасля ўзнікнення вёскі Новыя Умыслічы, ранейшае паселішча стала называцца Старымі Умыслічамі.
Майылды (Куршымскі раён)
Майылды — аул у Куршымскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Церакцінскай сельскай акругі. Код КАТА — 635235800.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 177 чалавек (84 мужчыны і 93 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражываў 101 чалавек (58 мужчын і 43 жанчыны).
Крэмэнышчэ
Крэмянішча ці Крэмэны́шчэ (Кремени́ще) — вёска ў Кіева-Святошынскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Хоціўскага сельсавета.
Базіліка Маці Божай Міласэрнасці
Базіліка Маці Божай Міласэрнасці — самая маленькая базіліка ў Бразіліі і свеце. Знаходзіцца на Узгорку Міласэрнасці ў штаце Мінас-Жэрайс.
Гісторыя
Першапачаткова базіліка была капліцай Маці Божай Міласэрнасці, якая была пабудавана ў XVIII стагоддзі. 15 снежня 2017 года Пантыфік ператварыў капліцу ў базіліку, яна атрымала назву «Капліца Апякункі Мінас-Жэрайс — базіліка Маці Божай Міласэрнасці».
Тэадор Хойс
Тэадор Хойс (Theodor Heuss; 31 студзеня 1884, Бракенгайм — 12 снежня 1963, Штутгарт) — нямецкі палітык-ліберал, да 1933 г. член Нямецкай дэмакратычнай партыі, пасля 1945 г. адзін з заснавальнікаў Свабоднай дэмакратычнай партыі, яе першы старшыня, журналіст і палітолаг. Быў першым прэзідэнтам (1949—1959) Федэратыўнай Рэспублікі Германія.
Дэн Лідзюнь
Дэн Ліцзюнь (трад. 鄧麗君, спрошч. 邓丽君, піньінь Dèng Lìjūn, сіст. Пал. Дэн Ліцзюнь, POJ Tēng Lē-kun;, в. Цяньян (田洋 Tiányáng) павета Юньліньна на Тайвані — ) — папулярная кітайская спявачка, таксама вядомая ў Японіі і на Захадзе як Тэрэза Тэн ці Тэрэза Тэнг (яп. テレサ・テン, англ. Teresa Teng).
Бацькі родам з кантынентальнай часткі Кітая, з правінцыі Хэбэй. У яе было 4 старэйшыя браты і адзін малодшы. Бацька — афіцэр арміі Гаміньдана.
Спявала на пекінскай, тайваньскай і кантонскай кітайскіх мовах, а таксама на японскай, інданэзійскай і англійскай.
Вядомая павольнымі песнямі пра каханне, сярод якіх «Калі ж ты прыдзеш?» (何日君再來 Hé rì jūn zàilái?) і «Няхай месяц адлюстроўвае маю душу» (月亮代表我的心).
Антон Булаўскі
Антон Булаўскі (, каля Бабруйска — 1994?, Сідней, Аўстралія) — беларускі грамадскі і вайсковы дзеяч.
Дэн Лідзюнь
Памерла ад астмы.
Антон Булаўскі
Біяграфічныя звесткі
Быў афіцэрам Чырвонай Арміі. Падчас Вялікай Айчыннай вайны камандаваў ротай БСА, быў афіцэрам БКА. З лета 1944 года знаходзіўся ў Германіі, а з 1948 года жыў у Аўстраліі, дзе пасяліўся ў Сіднеі.
Дэн Лідзюнь
Цэнзура
Шмат песень Тэрэзы Тэн былі забароненыя ў Кітайскай Народнай Рэспубліцы і на Тайвані.
Антон Булаўскі
Біяграфічныя звесткі
У 1950-х актыўна ўдзельнічаў у беларускім грамадскім жыцці. Быў сябром Беларускага аб’яднання ў Аўстраліі (прыхільнікаў БЦР). У 1955—1957 гадах быў начальнікам Краёвага штаба Беларускага вызвольнага фронта ў Аўстраліі. Пазней быў сябром Беларускага культурна-грамадскага клуба ў Сіднеі.
Дэн Лідзюнь
Цэнзура
Так, на Тайвані былі забароненыя песні «Калі ж ты прыйдзеш?» (何日君再來, піньінь Hé rì jūn zàilái?), бо іерогліф 君 (кіт. jūn; літаральна «пан, шляхціч», выкарыстоўваецца як зварот) гучыць таксама, як іерогліф «армія, войска» (軍, піньінь jūn), таму ў песні можна было пачуць «Калі ж прыйдзе армія?». Таксама былі забароненыя тайваньскамоўная песня «Гарачыя мясныя піражкі» (燒肉粽, POJ Sio bah-chàng), якая спявалася ад імя дзяўчыны, што не змагла знайсці працу і вымушаная прадаваць піражкі, і песня «Неба цёмнае» (天黑黑, POJ Thiⁿ ȯ-ȯ), бо яны разглядаліся як прыхаваная крытыка ўлады.
У КНР яна была забароненая як «буржуазная спявачка».
Негледзячы на забароны, яна была вельмі папулярнай, як у КНР, так і ў Кітайская Рэспубліцы, таму ўзнікла фраза: «Дэн Сяапін правціць днём, Дэн Ліцзюнь правіць ноччу».
Нованікалаеўка (Бранскі раён)
Нованікалаеўка (Новоникола́евка) — вёска ў Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Узнікла ў канцы XIX ст. ў складзе Бранскага павета.
Падчас Другой Сусветнай вайны ў лясным масіве недалёка ад вёскі ўпаў збіты нямецкі самалёт «Дуглас».
У 1945 годзе ў вёсцы адкрыліся медыцынскі пункт і васьмігадовая школа, пачаў працаваць лагер «Лясныя паляны». У сярэдзіне XX стагоддзі — калгас «Шлях Леніна». У 1960 годзе да вёскі падведзена электрычнасць. З 1959 года ў Бранскім раёне. У 1970 далучаны пасёлак Новая Пагарэлаўка.
Уладзімір Сідлярэвіч
Уладзімір Сідлярэвіч (, в. Праважа, Польшча —, Мельбурн, Аўстралія) — беларускі грамадскі дзеяч, прыхільнік БЦР.
Біяграфічныя звесткі
Скончыў сярэднюю школу ў Лідзе, пазней атрымаў спецыяльнасць настаўніка і выкладаў у пачатковай школе ў Васілішках. У 1944 годзе ўступіў у БКА, быў дэлегатам ад Лідскай акругі на Другім Усебеларускім кангрэсе.
Па сканчэнні вайны апынуўся ў англійскай зоне акупацыі Германіі, у Гамбургу, дзе ў 1948 годзе скончыў каледж, атрымаўшы пасведчанне інжынера будаўніцтва. У 1950 годзе пераехаў у Аўстралію, першыя два гады працаваў у Адэлаідзе. У 1952 годзе перабраўся ў Мельбурн, дзе далучыўся да грамадскага жыцця беларусаў. Стаў сябром рэдакцыі часопіса «Новае жыцьцё». Са студзеня 1954 года прадстаўнік аўстралійскай дэлегацыі БЦР у Мельбурне. Адзін з ініцыятараў стварэння і шматгадовы старшыня Камітэта набыцця беларускага дома (пазней Кааператыва). Настаўнічаў у беларускай школе, якая некаторы час месцілася ў ягонай хаце. Сябра аддзела Беларускага вызвольнага фронта ў Вікторыі, трымаў цесную сувязь з Дзмітрыем Касмовічам.
Цягам 1970—1980-х гадоў абіраўся на пасаду старшыні Беларускага цэнтральнага камітэта ў Вікторыі. Таксама быў старшынёй Беларускага нацыянальнага фонду, створанага, каб фінансаваць беларускія дэлегацыі на міжнародных канферэнцыях. У 1981 годзе стаў старшынёй арганізацыйнага камітэта чацвёртай Сустрэчы беларусаў Аўстраліі. З 1985 года і да канца жыцця скарбнік Федэральнай рады беларускіх арганізацыяў у Аўстраліі. Таксама быў старшынёй Чарнобыльскага фонду, які збіраў грошы на дапамогу пацярпелым ад Чарнобальскай катастрофы.
Пахаваны ў Мельбурне на беларускай дзялянцы Фокнерскіх могілак (Fawkner Memorial Park).
Генрых Любке
Карл Генрых Любке (ням. Heinrich Lübke; 14 кастрычніка 1894, Энкхаўзен — 6 красавіка 1972, Бон) — дзяржаўны дзеяч Германіі, федэральны прэзідэнт Германіі ў 1959—1969 гг. Сябра ХДС. У 1953—1959 гг. — міністр сельскай гаспадаркі. З-за абвінавачванняў у пабудове сакрэтных ваенных аб’ектаў падчас нацысцкага рэжыму сышоў у адстаўку трохі раней канца свайго другога тэрміну.
Беларускі відэаклуб
Беларускі відэаклуб (БВК) — беларуская ініцыятыва пры Таварыстве беларускай мовы, створаная для перакладу сусветнавядомых кінафільмаў на беларускую мову. Праект з перапынкамі існаваў з мая 1999 года да 2014 года.
Большая частка фільмаў перакладалася па-партызанску, г.з. без афіцыйнай ліцэнзіі і выдавалася на відэакасетах і DVD. Але пераклад рабіўся не з рускага дубляжу, а з арыгіналу. Гэтак былі выдадзеныя «Адважнае сэрца», «Пяты элемент», «Матрыца», «Пан Тадэвуш», Маска, Юрскі парк 2. Планаваўся, але не быў рэалізаваны пераклад польскага фільма «Агнём і мячом».
Акрамя гэтага выдаваліся разнастайныя зборкі і запісы канцэртаў. Напрыклад, у 2000 годзе была выдадзена касета фільмаў з удзелам беларускага акцёра і барда Віктара Шалкевіча. На касеце былі запісаны два фільмы «Слёзы блуднага сына» (1995) і «Салодкі яд кахання» (1996).
У 2011 годзе фільм «Фарсаж 5» (Fast & Furious 5) і мультфільм «Панда-кунгфуіст 2» (Kung Fu Panda 2) былі перакладзеныя ўжо праз некалькі тыдняў пасля выхаду ў пракат.
У 2011 годзе выдаўцы беларускіх перакладаў спрабавалі надаць новы імпульс праекту. Таму яны вырашылі:
Акрамя перакладаў БВК выдала ў 2000 годзе на касеце забаронены да паказу на беларускім тэлебачанні фільм Слуцкі збройны чын па творах Васіля Быкава — На Чорных Лядах.
Таксама ў 2011 годзе планавалася перавыданне на касетах дакументальнага фільма «Вяртанне Міхася Забейды» і «Хрыстос прызямліўся ў Гародні» паводле кнігі Уладзіміра Караткевіча.
Гарэнычы
Гарэнічы ці Гарэнычы (Гореничі) — вёска ў Кіева-Святошынскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Гарэныцкага сельсавета.
Центэк (Куршымскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 106 чалавек (51 мужчына і 55 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 64 чалавекі (37 мужчын і 27 жанчын).
Глажанка
Глажанка (Гла́женка) — вёска ў Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Заснавана ў 1906 годзе як маёнтак Дзмітрыя Мікалаевіча Астаф’ева; разраслася ў 1910-я гады за кошт перасяленцаў з Беларусі.
У сярэдзіне ХХ ст. — калгас «Бяжыцкі рабочы».
Футбольная Бундэсліга Германіі
Бундэсліга (Bundesliga) — прафесійная футбольная ліга для нямецкіх футбольных клубаў, адзін з наймацнейшых футбольных дывізіёнаў ў свеце. З’яўляецца найвышэйшым дывізіёнам ў сістэме футбольных ліг Германіі. У ёй выступаюць 18 клубаў. Чэмпіянат праходзіць з жніўня па май, кожная каманда праводзіць 34 матчы. Па выніках сезона апошнія две каманды напрамую трапляюць у Другую Бундэслігу Германіі (Д2). Каманда, якая заняла 16-е месца, гуляе пераходныя матчы з 3-й камандай Другой Бундэслігі па выніках сезона.
Усе каманды Бундэслігі ўдзельнічаюць у розыгрышы Кубка Германіі. Пераможца Кубка Германіі гуляе матч з пераможцам Бундэслігі за Суперкубак Германіі.
Праводзіцца з 1963 года, да гэтага футбол у Германіі знаходзіўся на аматарскім узроўні.
Раман Херцаг
Раман Херцаг (Roman Herzog, 5 красавіка 1934 — 10 студзеня 2017, Германія) — нямецкі палітык ад партыі Хрысціянска-дэмакратычны саюз, з 1994 па 1999 гг. займаў пост федэральнага прэзідэнта Германіі.
Стоянка (Кіева-Святошынскі раён)
Сто́янка (Сто́янка) — вёска ў Кіева-Святошынскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гарэныцкага сельсавета.
Лука (Кіева-Святошынскі раён)
Лука́ (Лука́) — вёска ў Кіева-Святошынскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гарэныцкага сельсавета.
Інтэлект гарыл
Інтэлект гарыл даследаваны менш, чым у іншых гамінід. У цяперашні час на здольнасць зносін на мове жэстаў былі даследаваны толькі 3 гарылы.
Хоць гэтыя жывёлы не могуць казаць з-за будовы галасавога апарата, яны здольныя мець зносіны рукамі на мове глуханямых людзей (на мове жэстаў). Яны здольныя ўжываць слова ў пераносным сэнсе, могуць ствараць новыя паняцці, камбінуючы вядомыя словы, напрыклад: «запальнічка» — «бутэлька-запалка», валодаюць пачуццём гумару. авалодала больш чым тысяччу знакаў мовы жэстаў і здольная ўспрымаць на слых і разумець каля дзвюх тысяч англійскіх гутарковых слоў. Таксама яна навучылася валодаць камп’ютарнай клавіятурай і асвоіла 500 знакаў на мове сімвалаў, але ў спалучэнні з рознымі сэнсавымі значэннямі іх лік даходзіць да тысячы. Яна таксама ўмее маляваць.
Паколькі гарылы траваедныя, у адрозненне ад іншых гамінід ў прыродзе яны выкарыстоўваюць прылады працы мала. Заўважана было толькі выкарыстанне палак для падтрымкі паставы і праверкі глыбіні вады і бярвёны як моста. Аднак у няволі яны выкарыстоўваюць прылады працы таксама часта, як шымпанзэ. Гарылы ў Пражскім заапарку апраналі драўніну на поўсць як «тэпцікі» пры хадзе па снезе або для перасячэння вільготнага ўчастку падлогі. Яшчэ гарылы будуюць гнёзды. Дзённыя гнёзды, як правіла, простыя зборкі галінак і лісця на зямлі, а начныя гнёзды больш складаныя канструкцыі на дрэвах.
Самасвядомасць
Усе гарылы, якія даследаваліся ў лабараторыях (Кока і Майкл) прайшлі на наяўнасць самасвядомасці і іх здольнасці зносін на мовах жэстаў цалкам даказваюць наяўнасць самасвядомасці .)
Мова жэстаў
Эксперыменты паказалі, што гарылы валодаюць сімвалічным мысленнем і лёгка карыстаюцца прынцыпам абагульнення, ужываючы знаёмыя жэсты ў новых сітуацыях. Чалавекападобныя малпы здольныя ўжываць слова ў пераносным сэнсе, валодаюць метафарамі. Яны могуць ствараць новыя паняцці, камбінуючы вядомыя словы, напрыклад: «запальнічка» — «бутэлька-запалка».
Гарыла Кока авалодала больш чым тысяччу знакаў мовы жэстаў амслена і здольная ўспрымаць на слых і разумець каля дзвюх тысяч англійскіх гутарковых слоў. Яна ўмее жартаваць і апісваць свае пачуцці — сум, незадаволенасць. Самая вядомая яе жарт: яна называла сябе «добрай птушачкай», заяўляючы, што ўмее лётаць, але потым прызналася, што гэта жарт. Калі яе партнёр, гарыла Майкл, адарваў нагу ў яе Шытая лялькі, Кока сказала яму на мове жэстаў: «Ты брудны дрэнны туалет».
Патэрсан кажа, што яна зафіксавала яе ў вынаходстве новых знакаў жэстаў. Напрыклад, яна кажа, што яе ніхто не вучыў слову «кальцо», але каб сказаць яго, Кока сказала «палец» і «бранзалет», адсюль і «палец-бранзалет».
Ёй вядомыя такія абстрактныя паняцці, як «нуда» і «ўяўленне». Калі Кока ўбачыла конь з аброццю ў роце, яна сігналізавала «Конь сумны», патлумачыўшы — «Зубы». Таксама Кока вельмі не любіць мыцца ў ванне і на фотаздымак іншай малпы, вядомай у ванну, адрэагавала: «Я там плакаць» (на амерыканскай мове жэстаў няма формы слова).
Яна выдатна разумее, што такое мінулае і будучыня.
Яна паведамляе, калі ёй дрэнна, і нават можа выказаць на шкале сілу болю. Тым не менш, яна аддае перавагу трываць, пакуль боль не стане вельмі моцнай. Калі ў яе захварэў зуб, яна змагла самастойна растлумачыць, наколькі ёй балюча па шкале ад 1 да 12 (яна паказала 9).
Каэфіцыент разумовага развіцця яе знаходзіцца ў інтэрвале ад 75 да 95 (сярэдні ў людзей-90, разумовая адсталасць-менш за 70).
Затым самец гарылы паспеў вывучыць каля 600 знакаў жэстаў (некаторым з якіх яго навучыла гарыла Кока) да таго як памёр ад сардэчнага прыступу 19 красавіка 2000. Ён змог распавесці мовай жэстаў як яго маму забілі браканьеры.
Мова сімвалаў
За час вывучэння інтэлектуальных здольнасцяў чалавекападобных малпащ, Кока навучылася валодаць камп’ютарнай клавіятурай. З дапамогай клавіятуры яна выводзіць сімвалы на экран манітора. Гарыла засвоіла 500 сімвалаў, але ў спалучэнні з рознымі сэнсавымі значэннямі іх лік даходзіць да тысячы.
У прыродзе
Навукоўцы, якія вывучаюць гарылы ў прыродзе, выявілі ў іх не менш за 16 розных гукавых сігналаў.
Маляванне
Кока здольная да малявання на ўзроўні развіцця трох-чатырохгадовага малога (у малпаў адсутнічае прамежак паміж вялікім і астатнімі пальцамі і ім цяжэй маляваць). Яна адлюстроўвае ў сваіх малюнках любімыя цацкі і ручных жывёл, якія знаходзіліся разам з ёй. І Майкл таксама ўмеў маляваць.
Будаванне гарыл
Гарылы будуюць дзённыя і начныя гнёзды. Дзённыя гнёзды, як правіла, простыя зборкі галінак і лісця на зямлі, а начныя гнёзды больш складаныя канструкцыі на дрэвах. Гнёзды ад 0,61 да 1,5 м у дыяметры і будуюцца індывідуальнымі гарыламі. Маладыя гарылы гняздуюцца ў адным гняздзе з бацькамі, але пасля трох гадоў самі будуюць гнёзды, спачатку блізка да іх бацькоў. Гнёзды гарыл размеркаваны адвольна і выкарыстоўваюцца спецыяльныя месцы дрэў для будаўніцтва і, здаецца, апартуністычнымі.
Прылады працы гарыл
Усе апісаныя ніжэй прылады працы выкарыстоўваліся гарыламі без ўмяшання людзей, так як у кватэрах, лабараторыях і з дапамогай дрэсіроўкі гарылы могуць выкарыстоўваць любыя прылады працы, як і людзі.
У прыродзе
Адно з магчымых тлумачэнняў адсутнасці назіраных выкарыстанняў інструментаў дзікімі гарыламі ў тым, што яны ў меншай ступені залежаць ад харчавання, якое не патрабуе выкарыстання інструментаў, так як яны выкарыстоўваюць харчовыя рэсурсы інакш, чым шымпанзэ. У той час як харчаванне шымпанзэ і арангутанаў патрабуе выкарыстання такіх інструментаў, як молаты, каб разбіваць арэхі і палачкі, каб лавіць тэрмітаў, гарылы маюць доступ да гэтых прадуктаў, расколваючы арэхі іх зубамі і разбіваючы тэрмітнікі рукамі. Заходняя раўнінная гарыла жаночага полу выкарыстала прылады працы для праверкі глыбіні і як «палачку», каб падтрымаць сваю выправу пры перасячэнні глыбокай вады. Іншая гарыла жаночага полу выкарыстала асобны ствол ад невялікага хмызняку ў якасці стабілізатара пры пошуку ежы. Яшчэ адна гарыла выкарыстала бервяно ў якасці моста.
У няволі
Гарылы ў Пражскім заапарку выкарыстоўвалі інструменты некалькімі спосабамі, напрыклад апраналі драўніну на воўну ў якасці «тэпціку» пры хадзе па снезе або скрыжаванні мокрага ўчастка падлогі. Гарыламі ў заапарку былі зробленыя розныя інструменты.
У другой групе гарылы ў заапарку, назіралі як некалькі гарыл кідалі палкі і бярвёны ў дрэва, мабыць, каб збіць лісце і насенне.
Іншыя заходнія раўнінныя гарылы ў заапарку пагражалі адна адной палкамі і вялікімі кавалкамі дрэва.
Некаторыя гарылы ў заапарку выкарыстоўваюць бярвёны як лесвіца.
Прамахаджэнне
Самец гарылы па мянушцы Амбам, які жыве ў брытанскім парку дзікіх жывёл у графстве Кент, праславіўся на ўвесь свет дзякуючы дзіўнай здольнасці: ён умее хадзіць на двух нагах як чалавек. Як адзначаюць супрацоўнікі парка, Прамахаджэнне — цалкам штодзённая рэч для гарыл. Яны часта перасоўваюцца на двух нагах, калі ім трэба перанесці нейкі прадмет, ці ў непагадзь, калі ім не хочацца марозіць рукі. Аднак, Амбам асвоіў тэхніку чалавечага перамяшчэння вельмі добра.
Уцёкі з заапаркаў
Гарыла Эвелін ўжо чатыры разы ўцякала з заапарка. У адзін з раз яна забралася на спіну іншага гарылы, адкуль і перамахнула праз плот. У другой — перабралася праз сцяну па ліянам, пасля чаго цэлую гадзіну бегала па заапарку. Таму наведвальнікаў прыйшлося ў тэрміновым парадку эвакуіраваць.
Вячаслаў Віталевіч Швед
Вячаслаў Віталевіч Швед (нар., ) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (2001), прафесар (2005).
Інтэлект гарыл
Выратаванні дзяцей
Гарыла выратавала ад іншых гарыл трохгадовага хлопчыка, які ўпаў у корпус гарыл, у той час як у яе на спіне за яе поўсць схапілася яе 16-месячнае дзіця гарылы Каола (Koola).
Вячаслаў Віталевіч Швед
Біяграфія
Скончыў гістарычны факультэт БДУ, гістарычнае аддзяленне (1979). У 1974—1979 працаваў настаўнікам гісторыі і грамадазнаўства ў Гарадзішчанскай сярэдняй школе. У 1979—1983 навучаўся ў завочнай аспірантуры БДУ, у 1995—1998 — у дактарантуры. У 1982—1995, 1998—2001 і з 2005 выкладаў на кафедры гісторыі славянскіх дзяржаў Гродзенскага ўніверсітэта.
Інтэлект гарыл
Выратаванні дзяцей
Самец гарылы Джамбо таксама выратаваў ад іншых гарыл пяцігадовага хлопчыка, які ўпаў у корпус гарыл.
Вячаслаў Віталевіч Швед
Біяграфія
У 1984 абараніў кандыдацкую дысертацыю «Гандаль у Беларусі ў перыяд крызісу феадальна-прыгонніцкіх адносін (30—50-я гады ХIX ст.)» (навуковы кіраўнік кандыдат гістарычных навук, дацэнт М. Баранава), а ў 2001 абараніў доктарскую дысертацыю «Грамадска-палітычнае жыццё на землях Беларусі (1772—1863 гг.)».
Інтэлект гарыл
Выратаванні дзяцей
Гарыла выратавала свайго сына Джонта (Jontu), які не дыхаў пры нараджэнні.
Вячаслаў Віталевіч Швед
Біяграфія
У 2001—2005 прарэктар па навуковай рабоце УА «Гродзенскі дзяржаўны абласны інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кіроўных працаўнікоў і спецыялістаў адукацыі». З 1 верасня 2005 прафесар кафедры гісторыі славянскіх дзяржаў Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы, з сакавіка 2007 прафесар кафедры беларускай культуры і рэгіянальнага турызму, выконваў абавязкі загадчыка кафедры, з сакавіка 2008 па 1 красавікa 2013 загадчык гэтай кафедры.
Звольнены з пасады загадчыка кафедры беларускай культуры і рэгіянальнага турызму, а 1 красавіка 2013 года Рада ўніверсітэта не абрала яго на пасаду прафесара па конкурсе. Выступіў у СМІ з адкрытым лістом, заявіўшы, што звальненне з’яўляецца палітычным. Выдаленне Шведа асудзіў між іншым польскі кінарэжысёр Кшыштаф Занусі.
Навуковая дзейнасць
Сферы навуковых інтарэсаў: сацыяльна-эканамічнае развіццё Беларусі ў 1-й пал. XIX ст., грамадска-палітычнае развіццё зямель Беларусі ў 1772—1863., гісторыя Гродна і Гродзеншчыны (X—XX вв.), развіццё турызму ў Панямонні.
Вячаслаў Швед добра валодае польскай мовай.
Ватыканскае радыё
Ватыканскае радыё (Statio Radiophonica Vaticana, Radio Vaticana)  — афіцыйнае радыё Святога Прастола.
Гісторыя
Ватыканскае радыё было заснавана ў 1931 годзе ў кантэксце ўзнікнення Дзяржавы Ватыкан. На той час радыё было перадавой тэхналагічнай прыладай, якая дазваляла ажыццяўляць тэлеграфную і радыёсувязь незалежна ад Італіі.
1930-я гады былі перыядам панавання таталітарных рэжымаў у Еўропе, у сувязі з чым узнікла патрэба ў радыёперадачах на шматлікіх мовах, мэта якіх заключалася ў падтрымцы вернікаў у розных краінах. У 1936 годзе Ватыканскае радыё далучылася да Міжнароднага радыёвяшчальнага саюза, каб мець магчымасць без перашкод вяшчаць на ўвесь свет.
Езуіты, якім было даручана кіраванне радыёстанцыяй, клапаціліся не толькі пра яе тэхналагічнае ўдасканаленне, але і заахвочвалі да супрацы сваіх сабратоў рознага паходжання, каб ажыццяўляць вяшчанне на розных мовах. Асаблівае значэнне ў той час мела нямецкая мова.
У перыяд Другой сусветнай вайны Ватыканскае радыё асуджала гвалт, падтрымлівала ахвяр вайны і ўдзельнікаў супраціву, абвяшчала пасланне надзеі.
Асаблівае значэнне набылі радыёзвароты Пія XII з нагоды Божага Нараджэння.
Ватыканскае радыё перадавала інфармацыю пра людзей, якія шукалі сваіх блізкіх, зніклых у віры вайны, распаўсюджвала весткі пра палонных, чые імёны павольна зачытваліся ў эфіры дыктарамі. З 1940 па 1946 гады было агучана больш за 1,2 млн такіх паведамленняў.
Пасля завяршэння Другой сусветнай вайны папская радыёстанцыя садзейнічала маральнаму і духоўнаму адраджэнню краін, разбураных у ходзе канфлікту.
Асаблівая ўвага звярталася на сітуацыю ва Усходняй Еўропе, якая трапіла пад прыгнёт камуністычных рэжымаў і дзе вернікі падвяргаліся пераследу. У гэтым кантэксце ўзніклі новыя «моўныя» рэдакцыі, сярод якіх беларуская. У многіх краінах сацыялістычнага лагеру праграмы Ватыканскага радыё ўлады «глушылі».
У 1970-я гадах радыё змяніла сядзібу: з Ватыканскіх садоў яно было пераведзена ў прасторны Палац Пія, насупраць рымскага Замка святога Анёла. З’явіліся прамыя эфіры з аўдыенцый, сустрэч, падарожжаў Святога Айца. Папскае радыё далучылася да Еўрапейскага радыёвяшчальнага саюза.
Аксуат (Куршымскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 508 чалавек (265 мужчын і 243 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 519 чалавек (277 мужчын і 242 жанчыны).
Гнаціўка (Кіева-Святошынскі раён)
Гна́таўка ці Гна́ціўка (Гна́тівка) — вёска ў Кіева-Святошынскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гарэныцкага сельсавета.
Жак Жорж
Жак Жорж (Jacques Georges; 30 мая 1916, Сэн-Морыс-сюр-Мазэль, Францыя - 25 лютага 2004 года, Сэн-Морыс-сюр-Мазэль) - французскі футбольны функцыянер. Быў прэзідэнтам федэрацыі футбола Францыі з 1968 года па 1972 год. У 1983 году Жорж часова ўзначаліў УЕФА пасля трагічнай гібелі Арцеміа Франкі. Затым у 1984 годзе ён стаў чацвёртым прэзідэнтам УЕФА і саступіў сваё месца ў 1990 годзе Ленарт Юхансан.
Дабрунь
Дабрунь — тапонім.
ФК Сампдорыя
«Сампдорыя» (Sampdoria) — італьянскі футбольны клуб з горада Генуя. Клуб быў створаны ў 1946 годзе ў выніку зліцця двух існуючых спартыўных клубаў, карані якіх можна прасачыць да 1890-х гадоў, «Самп’ердарэнезэ» і «Андрэа Дорыя». «Сампдорыя» ў цяперашні момант гуляе ў Серыі B.
І назва каманды, і колеры кашуляў адлюстроўваюць адпаведныя прыкметы абодвух клубаў, як спалучэнне назваў і сіне-белыя і чырвона-чорныя колеры абодвух з былых клубаў. Свае хатнія гульні «Сампдорыя» праводзіць на стадыёне «Луіджы Ферарыс», які здольны змясціць 36 536 аматараў футбола. Гэтую пляцоўку клуб падзяляе з яшчэ адным прадстаўніком горада клубам «Джэноа». Дэрбі паміж двума клубамі шырока вядома як Ліхтарнае дэрбі.
«Сампдорыя» атрымлівала скудэта толькі адзін раз у сваёй гісторыі, у сезоне 1990/91. Клуб таксама чатыры разы станавіўся пераможцам Кубка Італіі (1985, 1988, 1989 і 1994) і адзін раз перамагаў у розыгрышу Суперкубка Італіі. Іх самы вялікі еўрапейскі поспех прыйшоў, калі яны атрымалі перамогу ў Кубку ўладальнікаў кубкаў у 1990 годзе. Яны таксама дасягнулі фіналу Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў у 1992 годзе, дзе саступілі іспанскай «Барселоне» з лікам 1:0 пасля дадатковага часу.
Узімку 2002 года, калі «Сампдорыя» была на мяжы знікнення, уладальнікам клуба стаў прадпрымальнік Рыкарда Гаронэ. Яму ўдалося вярнуць каманду ў еўракубкі.
Па выніках сезона 2010/11 каманда заняла 18-ы радок турнірнай табліцы і выбыла з Серыі A, аднак ужо праз год вярнулася ў элітны дывізіён, дзе гуляла да 2023 года.
Найлепшымі ігракамі ў гісторыі клуба лічацца нападнікі Джанлука Віялі і Раберта Манчыні, паўабаронца Аціліа Ламбарда і брамнік Джанлука Пальюка.
Раннія гады
Гімнастычны клуб «Самп’ердарэнезэ» быў заснаваны ў 1891 годзе, адкрыўшы сваю ​​футбольную секцыю толькі ў 1899 годзе. Таксама ў гэты час клуб імя «Таварыства Андрэа Дорыя» быў заснаваны ў 1895 годзе, ён амаль адразу засяродзіў сваю ўвагу на футболе.
Клуб «Андрэа Дорыя» не ўдзельнічаў у першых чэмпіянатах Італіі па футболе, якія былі арганізаваны італьянскай федэрацыяй футбола, замест гэтага яны гулялі ў спаборніцтвах, якія былі арганізаваны італьянскай гімнастычнай федэрацыяй. Клуб у рэшце рэшт усё ж такі ўступіў у розыгрыш футбольнага чэмпіянату ў 1903 годзе, аднак ігракі не маглі перамагчы ў ніводнай гульні да 1907 года, калі яны нанеслі паражэнне сваім мясцовым канкурэнтам — клубу «Джэноа» — з лікам 3:1.
Клуб не паказваў значных поспехаў, толькі ў сезоне 1910/11 ён аказаўся вышэй па турнірнай табліцы за такія клубы, як «Ювентус», «Інтэрнацыянале» і «Джэноа» ў розыгрышу свайго рэгіёна.
Пасля Першай сусветнай вайны, «Самп’ердарэнезэ», нарэшце, пачаў выступаць у розыгрышы італьянскага чэмпіянату, пасля таго як яны выкупілі правінцыйны даваенны клуб «Про Лігурыя». Такім чынам, «Самп’ердарэнезэ» і «Андрэа Дорыя» сустрэліся ў чэмпіянаце ў першы раз, «дарыянцы» атрымалі перамогу і згулялі ўнічыю (4:1 і 1:1), а таксама занялі другое месца пасля «Джэноа» ў розыгрышу чэмпіянату ў Лігурыйскай зоне, атрымаўшы, такім чынам, права ўдзелу ў нацыянальным раўндзе.
Склад
Станам на ліпень 2023 года.
Шушанскі раён
Шушанскі раён (Шушенский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Краснаярскім краі Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Шушанскае.
Мыхайліўка-Рубэжыўка
Миха́йлаўка-Рубежа́ўка ці Мыха́йліўка-Рубэжы́ўка (Миха́йлівка-Рубежівка) — вёска ў Кіева-Святошынскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Мыхайліўка-Рубэжыўскага сельсавета.
Аляксей Іванавіч Балтоўскі
Аляксей Іванавіч Балтоўскі (, в. Мыслеўшчына, Клімавіцкі раён, Магілёўская вобласць — ) — беларускі савецкі спартсмен (лёгкая атлетыка; кіданне молата, штурханне ядра), майстар спорту СССР міжнароднага класа, сярэбраны прызёр чэмпіянату Еўропы (1962), чэмпіён (1962) і бронзавы прызёр чэмпіянатаў СССР (1960, 1965), шматразовы чэмпіён і рэкардсмен Беларусі, трэнер, педагог.
Біаграфія
Скончыў Беларускі інстытут фізічнай культуры ў 1958 годзе. У 1975 годзе стаў кандыдатам педагагічных навук і выкладнікам праблемнай лабараторыі ІФК. У 1977—1978 гадах займаў пасаду загадчыка кафедры лёгкай атлетыкі ў Інстытуце фізічнай культуры (Магілёў), а потым, з 1979 па 1983 год выкладаў у інстытуце фізкультуры ў Алжыры. У 1985 годзе было прысвоіна званне дацэнта.
Брацкая магіла партызан (Барысаў)
Брацкая магіла партызан — вайсковае пахаванне ў г. Барысаў, размешчаны па вул. 8 Сакавіка, на могілках. Пахаваны 5 партызан, якія загінулі ў 1941—1944 гг. у баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У 1948 г. па магіле пастаўлены абеліск.
Шарыпаўскі раён
Шарыпаўскі раён (Шарыповский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Краснаярскім краі Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — горад Шарыпава.
Забучча
Забучча (Забуччя) — вёска ў Кіева-Святошынскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыхайліўка-Рубэжыўскага сельсавета
Карл Карстэнс
Карл Карстэнс (Karl Carstens,,  — , Мекенхайм) — нямецкі палітык. З 1979 па 1984 гады займаў пост федэральнага прэзідэнта Германіі.
Рыхард фон Вайцзэкер
Барон Рыхард Карл фон Вайцзэкер (ням. Richard Karl Freiherr von Weizsäcker, нар. 15 красавіка 1920, Штутгарт) — нямецкі палітык ад партыі Хрысціянска-дэмакратычны саюз, з 1984 па 1994 год займаў пасаду федэральнага прэзідэнта Германіі. Малодшы брат фізіка і філосафа Карла Фрыдрыха фон Вайцзекера.
Аляксей Уладзіміравіч Ніканчыкаў
Аляксей Уладзіміравіч Ніканчыкаў (, п. Ягаднае, Магаданская вобласць —, Мінск) — беларускі спартсмен (фехтаванне на шпагах), заслужаны майстар спорту СССР, заслужаны дзеяч фізічнай культуры Беларусі, сярэбраны прызёр ХІХ летніх Алімпійскіх гульняў (1968, Мехіка), чэмпіён (1966, 1967, 1970), сярэбраны (1966, 1971) і бронзавы (1962, 1965) прызёр чэмпінатаў свету, шматразовы чэмпіён СССР
Рыбінскі раён (Краснаярскі край)
Рыбінскі раён (Рыбинский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Краснаярскім краі Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — горад Заазёрны.
HD 12661 b
HD 12661 b — гіганцкая экзапланета: маса ў два з паловай разы большая за масу Юпітэра. Верціцца вакол зоркі HD 12661.
Музычы
Музычы (Музичі) — вёска ў Кіева-Святошынскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Музычынскага сельсавета
Матыгінскі раён
Матыгінскі раён (Мотыгинский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Краснаярскім краі Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Матыгіна.
Анджэла Паломба
Анджэ́ла Пало́мба (Angelo Palombo; нар., , Італія) — былы італьянскі футбаліст, паўабаронца. Выступаў за нацыянальную зборную Італіі (2006—2011). На клубным узроўні вядомы па выступам за «Сампдорыю», дзе доўгічас быў капітанам.
Раннія гады
Моладзевыя гады правёў у «Фіярэнціне», за якую дэбютаваў 10 лютага 2002 года супраць клуба «Венецыя». Аднак клуб у хуткім часе вылецеў з элітнага дывізіёна і збанкруціўся.
«Сампдорыя»
Ён пераехаў у «Сампдорыю», клуб Серыі B, на правах свабоднага агента ў 2002 годзе падчас летняга трансфернага акна. У першы сезон клуб здолеў прабрацца ў эліту, а Анджэла зарэкамендаваў сябе як неад'емная частка каманды.
21 студзеня 2012 года Анджэла быў перададзены «Інтэрнацыянале» ў паўгадавую арэнду з правам наступнага набыцця іграка. Аднак, правёў за міланскі клуб толькі тры матчы і улетку 2012 года вярнуўся ў «Сампдорыю».
У ліпені 2017 года абвясціў аб завяршэнні гульнявой кар’еры і стаў увайшоў у трэнерскі штаб «Сампдорыі».
Зборная
16 жніўня 2006 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай, выйшаўшы на замену ў матчы супраць зборнай Харватыі. Першым міжнародным турнірам, на які Анджэла паехаў у складзе асноўнай каманды «скуадры адзуры», стаў Кубак канфедэрацый 2009 года ў ПАР.
Дабрунь (Бранскі раён)
Дабрунь (Добру́нь) — вёска ў Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Першыя дакументальныя звесткі аб Дабруні адносяцца да 1620 года, калі ў пісцовых кнігах Бранскага павета Дабрунь названа ўладаннем князя Рыгора Канстанцінавіча Валконскага.