cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Плябанскія млыны
Гісторыя з Плябанскімі млынамі
Пасля вялікай вясновай паводкі 1906 года, якая амаль разбурыла плаціну, зноў стала пытанне пра выкуп. Праз некалькі гадоў горад купіў у Свята-Траецкага касцёла яго млын разам з прылеглай зямлёй за першапачатковую суму. Управа спадзявалася атрымаць правы і на астатнюю частку плаціны. У 1909 годзе падчас вясновага крыгаходу гарадскі галава Стэфановіч загадаў зняць усе засаўкі каб пазбегнуць паводкі. Аднак архіепіскап Міхаіл за парушэнне правоў уласнасці прыцягнуў увесь склад гарадской управы да судовай адказнасці, гарадскі галава Стэфановіч страціў пасаду.
У 1911 годзе ўправа аднавіла перамовы наконт выкупу плаціны і млына. Аднак пры падпісанні канечных дакументаў высветлілася, што горад заплаціўшы значна большую суму (17 тыс. рублёў) так і не атрымаў правоў на зямлю пад плацінай. Тым часам жыхары прыбярэжных раёнаў па-ранейшым цярпелі ад паводак і пілі непрыдатную да спажывання ваду (у ёй, у прыватнасці, ішло гніенне трупаў жывёл, затрыманых плацінай).
У маі 1913 года тэрмін арэнды архірэйскага млына скончыўся. Але гарадской управе так і не ўдалося дамовіцца пра выкуп, таму арэнда працягнулі на новае дзесяцігоддзе. Плаціна не была знесена.
Урэшце, паводка ў 1917 годзе разбурыла плаціну, а рэвалюцыя скасавала прыватную ўласнасць, таму млыны і плаціна не аднаўляліся. Такім чынам, пытанне, якое толькі па дакументах стаяла амаль тры стагоддзі, было закрыта.
Іна Іванаўна Жукава
Іна Іванаўна Жукава (, Краснадар, РСФСР) — беларуская гімнастка.
Біяграфія
На Летніх Алімпійскіх гульнях 2008 у Пекіне Жукава атрымала срэбны медаль у індывідуальнай мастацкай гімнастыцы сярод жанчын.
Да гэтага ў алімпійскай дысцыпліне мнагабор’я лідар беларускай каманды ні разу не станавілася прызёрам чэмпіянатаў свету ці чэмпіянатаў Еўропы. Медалі атрымлівала толькі ў асобных відах практыкаванняў. У намінацыі «Прарыў года» журы нацыянальнага конкурсу «Трыумф. Героям спорту 2008» у Беларусі прызнала спартсменку лепшай.
Сацыялістычная партыя Партугаліі
Сацыялістычная партыя (Partido Socialista) — палітычная партыя Партугаліі, заснавана ў нямецкім горадзе Бад-Мюнстерэйфелі ў 1973 годзе членамі партыі Партугальскі сацыялістычны рух, Acção Socialista Portuguesa. Член Сацыялістычнага Інтэрнацыянала.
Арганізацыйная структура
Вышэйшы орган - Нацыянальны Кангрэс (Congressos Nacionais), выканаўчы орган - Нацыянальная Камісія (Comissao Nacional), паміж яго паседжаннямі - Нацыянальная Палітычная Камісія (Comissao Politico Nacional), орган для вядзення бягучай працы - Нацыянальны Сакратарыят (Secretariado Nacional), вышэйшая службовая асоба - Генеральны Сакратар (Secretario Geral).
Паставы
Паста́вы  — горад у Віцебскай вобласці Беларусі, на рацэ Мядзелцы, адміністрацыйны цэнтр Пастаўскага раёна.
Знаходзіцца за 250 км на захад ад Віцебска. Чыгуначная станцыя на лініі Віцебск — Вільнюс (Літва). Вузел аўтадарог на Браслаў, Глыбокае, Шаркаўшчыну, Мядзел, курортны пасёлак Нарач. Насельніцтва — 19882 чалавек (2017).
Назва
Назва Паставаў балцкага паходжання, яна звязаная з адпаведным гідронімам, які мае прамыя адпаведнікі сярод назвамі азёраў ва Усходняй Літве, што непасрэдна мяжуе з Пастаўскім раёнам: Pastovis, Pastovys, Pastovėlis. Яны звязаныя з літоўскім pastovis «глыбокае месца ў рацэ, дзе павольна цячэ вада», адсюль «стаячая вада, якая не цячэ».
Існуе і іншае вытлумачэнне. Географ В. Жучкевіч звязваў назву з гняздом слоў з асновай «стаў», у тым ліку са значэннем «сажалка». Разам з тым ён згадваў і балцкую аснову stav-, не даючы ў выніку адназначнага адказу. Дзеясловы стаяць, ставіць (ад іх ставок «сажалка») этымалагічна звязаныя са згаданым літоўскім pastovis (ад stovėti «стаяць»), таму вырашальную ролю мае геаграфічны кантэкст, які ў ваколіцах Паставаў балцкі.
Дагістарычны час
Першыя людзі на тэрыторыі цяперашніх Паставаў з’явіліся ў эпоху позняга неаліту і ранняга бронзавага веку (кан. III — пач. II тыс. да н.э.), пра што сведчаць матэрыялы археалагічных раскопак у заходняй частцы горада, на беразе Задзеўскага возера.
Вялікае Княства Літоўскае
У 1516 годзе ўласнік Пастаў Юрый Зяновіч са сваімі сынамі зафундаваў касцёл Божай Маці (перабудаваны ў 1760, пасля пажару 1840 года набажэнствы былі перанесены ў францішканскі касцёл). У апісанні Віленскага біскупства, здзейсненага прэлатам Янам Альбінам у 1522 годзе, згадваецца і касцёл у Паставах, але яшчэ як не кансэкраваны. Па просьбе святара Мікалая з Вайцешына сыны Юрыя Зяновіча ў 1522 пацвердзілі гэты фундуш.
У 1522 годзе маёнтак у Паставах падзелены на чатыры часткі паміж братамі Мікалаем, Міхалам, Юрыем і Янам Зяновічамі. З гэтага часу пачынаецца раздробленасць вотчынных земляў. Розныя часткі мяняліся, прадаваліся, пераходзілі ў спадчыну і пасагі.
Полацкі кашталян Юрый Мікалаевіч Зяновіч (каля 1510—1583) паводле Попісу 1567 года выстаўляў «коней» і са сваёй часткі маёнтка ў Паставах:"Кашталян земли Полоцкое. Месяца октебра 8 дня. Пан Юръи Зеновъевич, кашталян земли Полоцкое, державца Лепельский, Чичерский и Пропойский… аи с Поставей и с Полавя коней шесть."
Рэч Паспалітая
У часы Лівонскай вайны (1558—1583) кароль і вял.кн. Стэфан Баторый адпраўляў адсюль плыты з артылерыяй да Полацка: у 1581 годзе з Вільні «венгерская пехота шла пешым шляхам да Пастаў, адсюль на лодках (navibus), разам з гарматамі і іншымі цяжкімі вайсковымі снарадамі, яна па рацэ прыбыла ў Дзісну».
Полацкі кашталян Мікалай Багуслаў Зяновіч меў толькі дзве дачкі (Ганну Соф’ю і Соф’ю), абедзве бацькоўскі пасаг у Паставах саступілі свайму кузэну з малодшай лініі Яну Зяновічу.
У 1620 годзе Ян Зяновіч набывае ўсе часткі Пастаў ад сваіх братоў за 5306 коп літоўскіх грошаў. Акрамя таго, выкупляе часткі Пастаў ад Гойскага і Хржчонавіча.
Паводле інвентара 1628, цэнтрам Паставаў была гандлёвая плошча (стаялі касцёл з плябаніяй, карчма, 6 двароў гандляроў і рамеснікаў). На вуліцах-дарогах, што вялі на Мядзел, Глыбокае і Друю, налічвалася 26 двароў. За ракой Мядзелкай размяшчалася прадмесце Зарэчча, якое мела 17 двароў. Былі таксама 2 пасады па 8 і 9 двароў. Агулам у Паставах было 66 двароў. За межамі мястэчка быў сядзібны комплекс.
Падчас паходу маскоўскіх войскаў на Вільню ў 1655 годзе мястэчка было захоплена і спалена корпусам Васіля Пятровіча Шарамецева, пасля чаго тут засталося толькі 5 двароў.
У 1686 годзе Паставы, Востраў, Сударвы атрымала ва ўладанне Апалонія Бяганская. Ужо ў 1692 годзе тут налічвалася 142 двары, 994 жыхары.
У 1713 годзе кароль Аўгуст ІІ па просьбе Яна Казіміра Бяганскага аб’явіў прывілей на заснаванне кірмашоў у Паставах.
Адзіная спадчынніца маёмасці Зяновічаў і Бяганскіх Ганна Бяганская ў 1722 годзе выйшла замуж за Бенедыкта Тызенгаўза і прынесла яму гэту маёмасць у пасаг. Неўзабаве Тызенгаўзы даведаліся, што гэтыя землі былі закладзеныя і абцяжараны вялікімі даўгамі, што выклікала канфлікт паміж Тызенгаўзамі і Бяганскімі, але ўрэшце Паставы засталіся ва ўласнасці Тызенгаўзаў.
У 1755 браты Антоні, Міхал і Казімір падзялілі спадчыну бацькі Бенедыкта Тызенгаўза, пасаг маці — Паставы — быў падзелены на тры часткі. Неўзабаве Антоні Тызенгаўз выкупіў у сваякоў іх пастаўскія маёнткі і стаў адзіным уласнікам Пастаў, менавіта тут ён распачаў пабудову сваёй асабістай рэзідэнцыі.
Па ініцыятыве літоўскага падскарбія ў 2-й палове XVIII ст. у Паставах пабудаваны фабрыкі (папяровая, палатняная, паясоў), некалькі млыноў, гарбарня, пры ўдзеле італьянскага архітэктара Джузэпэ Сака створаны архітэктурны комплекс з жылых дамоў, гандлёвых радоў і палаца (на месцы сядзібы XVII ст.). «З беднага драўлянага мястэчка Паставы ў яго часы пераўтварыліся ў прыгожае каменнае». З Мядзела быў перавезены гродскі суд.
Увосень 1781 у Паставы з Гарадніцы пераехала балетная школа. Дзякуючы намаганням падскарбія ў 1784 быў падрыхтаваны «Балет водаў, ці Купанне Дыяны». У лютым 1785 школа атрымала ўсе неабходныя падручнікі і дапаможнікі. Пасля смерці падскарбія ў 1785 яго спадкаемцы перадалі балетную трупу каралю Станіславу Аўгусту Панятоўскаму, у Варшаве яна стала асновай для каралеўскага балета.
У 1785 г. Паставы адышлі пляменніцы Тызенгаўза Сафіі Хамінскай, пасля яе смерці маёнтак перайшоў да яе стрыечнага брата Ігнація Тызенгаўза, які запісаў яго свайму сыну Канстанціну Тызенгаўзу.
Расійская імперыя
З 1793 года ў складзе Расійскай імперыі, да 1796 — цэнтр Пастаўскага павета. У 1796 годзе статус паніжаны да мястэчка, Паставы сталі цэнтрам воласці Дзісненскага павета. У 1796 годзе Паставам нададзены герб: «у павеце гэтага горада пры мястэчку Міздолі ў возеры здзяйсняецца багатая рыбная лоўля, якая забяспечвае губернскі горад Мінск і іншыя; у знак гэтага ў блакітным полі намалявана ўнізе пірамідальна расцягнутая срэбная рыбалоўная сетка, а зверху такім жа чынам, кутом пакладзены і звернутыя галовамі ўніз тры залатыя рыбы».
З 1806 г. тут жыў учоны — урач Юзаф Кавальскі, пра метады лячэння якога расказаў праз «Віленскую газету» Адам Міцкевіч. Сяброўствам з вучоным і яго жонкай Каралінай Кавальскай навеяны верш паэта «Вяртанне бацькі».
З 1814 г. у родавым маёнтку ў Паставах стала пасяліўся Канстанцін Тызенгаўз. У 1-й палове XIX ст. тут заснаваны арніталагічны музей і мастацкая галерэя (апісаная Аляксандрам Пшаздзецкім «Пастаўская карцінная галерэя», 1842). Экспанаты арніталагічнага музея адышлі да Віленскай археалагічнай камісіі, а сямейны архіў Тызенгаўзаў быў перададзены ў бібліятэку ардынацыі Пшаздзецкіх у Варшаве.
У 1815 годзе згарэла драўляная праваслаўная царква, і Канстанцін Тызенгаўз перадаў вернікам двухпавярховы каменны будынак, які быў перароблены ў царкву.
У 1827 годзе ліквідаваны кляштар базыльянаў.
У 1832 годзе ліквідаваны кляштар францысканцаў.
Пасля смерці Канстанціна Тызенгаўза ў 1853 годзе Паставы пераходзяць ва ўласнасць графа Райнольда Тызенгаўза, які быў апошнім нашчадкам мясцовай лініі роду Тызенгаўзаў. У 1881 годзе маёнтак Паставы пераходзіць ва уласнасць яго сястры Марыі, якая выйшла замуж за графа Аляксандра Пшаздзецкага. Надалей да Другой сусветнай вайны Паставы належаць роду Пшаздзецкіх. Канстанцінам і Густавам Пшаздзецкімі заснаваны вінакурны завод, яшчэ адзін заснаваў у 1885 г. Іосіф Пшаздзецкі (арандатар А. Пергамент).
У Пастаўскім маёнтку ў 1881 г. налічвалася 746 рэвізскіх душ. У 1886 г. у Паставах 66 двароў, 726 жыхароў, валасное праўленне, касцёл, сінагога, праваслаўная царква, школа, паравы і вадзяны млыны, 17 крам, 4 піцейныя дамы, сукнавальня, праводзіліся 7 кірмашоў на год і штотыднёвы базар па нядзелях.
У 1886 годзе згарэла каменная праваслаўная царква, у 1894 годзе быў асвечаны новаадбудаваны храм.
У 1898—1904 гадах быў пабудаваны на месцы былога францішканскага кляштара мураваны касцёл Святога Антонія Падуанскага.
На развіццё Пастаў вялікі ўплыў зрабіла пракладка чыгуначнай лініі Новасвенцяны — Беразвечча, у 1895 годзе пачаўся рух цягнікоў з Літвы да мястэчка, а ў наступныя два гады чыгунку працягнулі да Варапаева і Глыбокага.
Паводле перапісу 1897 года ў Паставах налічвалася 2397 жыхароў, з іх 58 % — габрэі, якія трымалі ў сваіх руках гандаль.
У 1900-13 гадах у маёнтку Пшаздзецкіх у Паставах дзейнічала Пастаўская школа парфорснага палявання.
Першая Сусветная і савецка-польская войны
Падчас Першай Сусветнай вайны Паставы апынуліся на лініі фронта. У ходзе Свянцянскага прарыва 20 верасня 1915 года горад быў захоплены нямецкімі войскамі. У ходзе жорскіх кавалерыйскіх баёў каля Паставаў і возера Задзеўскае ў кастрычніку 1915 года наступленне нямецкіх войскаў было спыненае. Заходняя ўскраіна горада засталася пад нямецкім кантролем, там былі створаны ўмацаванні. 18-28 сакавіка 1916 года расійскія войскі зрабілі спробу прарваць фронт на ўчастку возера Нарач — Паставы, але ліквідаваць Свянцянскі выступ падчас крывапралітных баёў не атрымалася. Больш актыўных баявых дзеянняў не вялося, рускія войскі былі адведзены на ўсходні бераг Мядзелкі.
У сакавіку 1917 года быў утвораны Савет салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў, паралельна дзейнічалі органы ўлады Часовага ўраду. У лістападзе 1917 года ўлада ў горадзе перайшла да Ваенна-рэвалюцыйнага камітэта. Аднак 18 лютага 1918 года нямецкія войскі пачалі наступленне і захапілі Паставы, была адноўлена валасная ўправа, скасаваныя дэкрэты савецкай улады.
Пасля зыходу нямецкага войска ў 1919 годзе пачынаецца барацьба за кантроль над горадам паміж польскімі і бальшавіцкімі войскамі. 19-21 чэрвеня 1919 года ў ходзе Польска-савецкай вайны пад Паставамі адбылася бітва паміж польскімі легіянерамі 6-га пяхотнага палка і атрадамі Чырвонай Арміі, якая скончылася адступленнем чырвонаармейцаў. 8 ліпеня 1919 года ў горад увайшлі часткі Чырвонай Арміі. 1 чэрвэня 1920 года польская армія пачала чарговае наступленне, падчас якога з баямі авалодала горадам.
Міжваенная польская дзяржава
18-19 жніўся 1931 года ў Паставах адбыліся мясцовыя ўрачыстасці Архідыяцэзійнага Эўхарыстычнага Кангрэса з удзелам віленскага біскупа Рамуальда Ялбжыкоўскага.
У 1934 годзе ўзведзены помнік польскім вайскоўцам, якія загінулі падчас польска-савецкай вайны ў 1919 і 1920 гадах. У 1939 годзе помнік спрабавалі знішчыць танкамі, але толькі збілі жалезныя крыжы, а сам помнік захаваўся да цяперашняга часу.
У 1935 годзе пасля смерці Юзафа Пілсудскага для ўшанавання яго памяці Рынкавая плошча ў Паставах была перайменавана ў плошчу Юзафа Пілсудскага, дом аптэкара Парнеўскага быў выкуплены і ператвораны ў дом-музей, на будынку ўсталявана шыльда «Тут спыняўся будаўнік Польшчы Юзаф Пілсудскі ў 1903—1905 гадах» (у 1939 годзе шыльда знішчана, а музейная экспазіцыя ліквідавана).
У 1938 годзе ў Паставах сфарміраваны батальён Народнай Абароны (ON) «Postawy», які ўваходзіў у склад паўбрыгады «Dzisna», штаб якой знаходзіўся ў Паставах. Камандзірам паўбрыгады быў палкоўнік Эдвард Пярковіч, жыхар Пастаўскага павета.
У Паставах дзейнічаў павятовы камітэт БСРГ пад старшынствам Антона Таяновіча, у падполлі дзейнічала КПЗБ, сакратаром Пастаўскага падпольнага райкама быў Ілля Асяненка.
Другая сусветная вайна
З 1939 года Паставы знаходзяцца ў складзе БССР, горад мае 3,4 тыс. жыхароў. З 1940 года — раённы цэнтр Вілейскай вобласці. У 1940 годзе знішчаны гандлёвыя рады на рынкавай плошчы (якія паходзілі з канца XVIII стагоддзя).
У Вялікую Айчынную вайну 6.7.1941 горад акупіраваны нацыстамі.
У 1942 годзе нацысты расстралялі ксяндза Браніслава Маціеўскага, які быў мясцовым пробашчам з 1935 года.
У пачатку 1943 года ў Паставах размяшчаўся 102-ы латышскі паліцэйскі батальён, паліцэйская кавалерыйская і ездавая школа.
Летам 1943 года былі створаны суполкі Саюза беларускай моладзі, у Пастаўскім павеце кіраўніком быў Яўген Занкавіч, у Пастаўскай семінарыі — Віктар Сікора. У красавіку 1944 года пасля візіта ў Паставы Францішка Кушаля быў створаны 35-ы батальён Беларускай краёвай абароны, якім камандаваў Леў Глінскі.
Са снежня 1942 года ў горадзе дзейнічаў падпольны Пастаўскі раённы камсамольскі цэнтр у складзе Мікалая Кукеля, Ганны Маслоўскай і Мікалая Асяненкі.
На месца пахавання мірных грамадзян, расстраляных нацыстамі ў 1941 г., у 2006 г. ля стадыёна ўсталяваны памятны знак з надпісам.
Пасляваенны час
З 20.9.1944 — у складзе Маладзечанскай вобласці. У 1945—1947 гадах у Паставах дзейнічае суполка арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў. У 1940—1954 гадах цэнтр Пастаўскага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. У 1970 годзе ў Паставах 15,1 тыс. жыхароў, у 2001 — 21,1 тыс. жыхароў.
Эканоміка
Дзейнічаюць прадпрыемствы харчовай (кансервавы завод, малаказавод, хлебазавод), лёгкай (прадпрыемства «Беліт», ільнозавод), дрэваапрацоўчай прамысловасці («Паставы-мэбля»), тыпаграфія, лясгас. Гасцініца. Дом паляўнічага.
У горадзе функцыянуюць наступныя прадпрыемствы:
Геаметрычная фігура
Геаметры́чная фігу́ра — мноства пунктаў на плоскасці або у прасторы. У геаметрыі разглядаюцца фігуры, утвораныя адной або некалькімі лініямі. Пад фігурай пры гэтым можа разумецца як сама гэтая камбінацыя ліній, так і частка плоскасці, абмежаваная ёю.
Багемія
Баге́мія (Čechy, Böhmen) — адзін з трох гістарычных рэгіёнаў Чэхіі. Займае заходнія і цэнтральныя тэрыторыі Чэшскай Рэспублікі. Сталіца рэгіёна — Прага.
З даўніх часоў Багемія з'яўлялася цэнтрам спадчынных чэшскіх земляў, да якіх у розныя перыяды належалі таксама Маравія, Сілезія і Лужыца.
Гісторыя
Назва Багемія паходзіць ад назвы кельцкіх плямён бояў, якія насялялі гэтую тэрыторыю на працягу некалькіх стагоддзяў і пазней выцесненых іншымі плямёнамі. У 1526—1918 — «Багемія» — афіцыйная назва Чэхіі (без Маравіі) як часткі Габсбургскай імперыі.
Тэрмін Багемія таксама раней выкарыстоўваўся ў гістарыяграфіі для абазначэння гістарычнай вобласці Чэхія і Чэшскай дзяржавы ў Сярэднявеччы.
Павел (апостал)
Па́вел, або Па́вал , або Па́ўла (Σαούλ (Saul), Σαῦλος (Saulos), Παῦλος (Paulos)) (?, Тарс — каля 60) — адзін з хрысціянскіх апосталаў, прапаведнікаў хрысціянства, прылічаны да святых; «апостал усіх народаў». Павел лічыцца адным з самых важных фігур Апостальскага Стагоддзя. З сярэдзіны 30-х да сярэдзіны 50-х гадоў ён заснаваў шэраг цэркваў у Малой Азіі і Еўропе: у Сірыі, Кілікіі, Македоніі, Грэцыі, Малой Азіі. Павел выкарыстаў свой статус як яўрэя дык і рымскага грамадзяніна, што давала яму перавагу ў яго служэнні для яўрэйскіх і рымскіх аўдыторый.
Згодна пісанняў Новага Запавету Павел, які спачатку называўся Саўлам, актыўна ўдзельнічаў у пераследваннях першых вучняў Ісуса ў раёне Іерусаліма. У кнізе Дзеянняў Апосталаў расказваецца, што калі Саул (Павел) ехаў па дарозе з Іерусаліма ў Дамаск з намерам, каб арыштаваць і прывесці хрысціян у Іерусалім, яму з'явіўся ўваскрослы Хрыстос ў воблаку святла. Павел стаў сляпым, але пасля трох дзён яго зрок было адноўлены Ананіям, і Павел стаў прапаведаваць, што Ісус з Назарэта ёсць Месія і Сын Божы. Прыкладна палова кнігі Дзеяў апавядае пра жыццё і дзейнасць Паўла. Быў арыштаваны ў Іерусаліме і замучаны ў Рыме.
Верагодных выяў не існуе, а іканаграфічная традыцыя, калі наогул існуе, пачынаецца каля 4 ст. Напрыклад, на медальёне з пазалочанага шкла, дзе Павел выяўлены разам з Пятром, ён паказаны з даўгаватай барадой і вялікай лысінай.
Крыніцы
Асноўнай крыніцай інфармацыі аб жыцці Паўла з'яўляецца апавяданне, змешчаннае ў лістах Паўла і ў кнізе Дзеянняў Апосталаў. Аднак лісты ўтрымліваюць мала інфармацыі пра мінулае Паўла. Кніга Дзеянняў дае больш інфармацыі, але пакідае некалькі частак жыцця Паўла па-за межамі расказу, напрыклад, аб верагодным, але недакументаваным пакаранні ў Рыме.
Крыніцы па-за межамі Новага Запавету, у якіх згадваецца Павел, ўключаюць у сябе:
Імя
Хоць звычайна лічыцца, што імя апостала было змененае, калі ён звярнуўся з іўдаізму ў хрысціянства, на самой справе гэта не так. Яго яўрэйскае імя «Саул» (שָׁאוּל, Шауль — «выпрошаны, вымолены, запазычаны»), магчыма, у гонар біблейскага цара Саула, з роду Веніяміна і першага цара Ізраіля. Згодна Кнізе Дзеяў, ён атрымаў у спадчыну рымскае грамадзянства ад бацькі. Як рымскі грамадзянін, ён таксама насіў лацінскае імя «Павел» — на кайнэ Παῦλος (Паулос), і на латыні: Paulus. Гэта была даволі звычайная практыка для яўрэяў таго часу мець два імя: адно іўрыце, а другое на лаціне або грэчаскай мове.
У кнізе Дзеянняў, калі Павел меў бачанне, якое прывяло да яго пераўтварэння на шляху ў Дамаск, Ісус назваў яго «Саул, Саул» на «яўрэйскай мове». Пазней, у бачанні Ананіі Гасподзь называе яго як «Саул». Калі Ананія прыйшоў, каб аднавіць зрок, ён назваў яго «брат Саул».
У Дзеяннях 13:9 Саул называецца «Павел» у першы раз на востраве Кіпр — значна пасля часу яго пераўтварэння. Аўтар (Лука) паказвае, што імёны былі ўзаемазаменныя: «… Саул, ён жа і Павел…». Пасля гэтага ён звяртаецца да яго, як Павел, па-відаць перавагі Паўла, так ён называецца ва ўсіх іншых кнігах Бібліі, дзе ён згадваецца, у тым ліку ў тых, дзе ён аўтар. Прыняцце яго лацінскага імя было характэрна для місіянерскай дзейнасці Паўла. Яго метад быў падыходзіць да ўзроўню людзей у іх мове і стылі, да якога яны адносяцца, як аб гэтым паведамляецца ў 1 Кар 9: 19–23.
Жыццё
Ураджэнец Тарса, сталіцы рымскай правінцыі Кілікія, Павел пісаў, што ён быў «народжаным яўрэям», фарысеям , і тым, хто прасунуліся ў іўдаізме больш за многіх сваіх аднагодкаў. Ён таксама напісаў, што ён быў «нежанатым», па меншай меры да пачатку напісання ліста да Карынфянаў 7:8. Яго першапачатковая рэакцыя на зноў утвораны хрысціянскі рух было заўзятае пераследванне ранніх паслядоўнікаў і лютая спроба знішчыць малады рух. Драматычны зварот Паўла адбыўся на дарозе ў Дамаск, пасля чаго ён стаў з самага зацятага ганіцеля ў аднаго з самых гарачых прыхільнікаў хрысціянства.
Пасля свайго звароту Павел пачаў прапаведаваць, што Ісус ёсць Хрыстос, Сын Божы. Яго кіраўніцтва, уплыў і аўтарытэт прывялі да фарміравання суполак з былых язычнікаў, якія пакланяліся Ісусу і адмовіліся ад рытуальных нормаў Закона Майсея. Павел вучыў, што гэтыя законы і рытуалы былі альбо выкананы ў жыцці Хрыста ці былі сімвалічныя папярэднікі Хрыста, хоць дакладная ўзаемасувязь паміж апосталам Паўлам і іўдаізмам усё яшчэ абмяркоўваецца. Павел вучыў, што жыццё і дзейнасць Ісуса Хрыста і яго вучэнне Новага Запавету, усталяваныя праз смерць і ўваскрасенне Ісуса. У Новым Запавеце нічога не расказваецца пра смерць Паўла.
Ранняе жыццё
Двума асноўнымі крыніцамі інфармацыі пра раннія гады жыцця Паўла з'яўляюцца Кніга Дзеянняў апосталаў і аўтабіяграфічныя звесткі з лістоў Паўла да ранніх хрысціянскіх супольнасцей. Павел быў, верагодна, нарадзіўся паміж 5 г. да н.э. і 5 г. н.. Кніга Дзеяў паказвае, што Павел быў рымскім грамадзянінам па нараджэнні, такім чынам грамадзянінам быў і яго бацька, але некаторыя навукоўцы сумняваюцца ў гэтым.
У лістах Паўла моцна адлюстроўваюцца яго веды філасофіі стоікаў, ён выкарыстоўвае тэрміны стоікаў і метафары, каб дапамагчы звернутым у хрысціянства язычнікам у іх разуменні адкрытага слова Божага.
Павел таксама атрымаў добрую падрыхтоўку ў вывучэнні закона і прарокаў, і выкарыстоўваў гэтыя веды, каб пераканаць сваіх яўрэйскіх суайчыннікаў у адзінстве прароцтваў Старога Запавету і іх з выканання ў Ісусе Хрысце. Яго шырокі спектр вопыту і адукацыі даў яму тытул «апостал язычнікаў», гэтыя веды ён пазней будзе эфектыўна выкарыстоўваць для распаўсюджвання Евангелля і падтрымання духоўнага стану цэркваў у многіх частках частках Рымскай імперыі.
Павел называў сябе «з роду Ізраілевага, калена Веньямінавага, яўрэй ад яўрэяў, паводле закона — фарысей».
Біблія вельмі мала апавядае пра сям'ю Паўла. Пляменнік Паўла, сын яго сястры, згадваецца ў Дзеяннях 23:16. У Дзеяннях таксама ўскосна спасылаецца на бацьку Паўла, кажучы, што Павел быў «фарысей, сын фарысея». У лісце да Рымлян 16: 7 ён заяўляе, што яго сваякі Андронік і Юнія былі хрысціянамі, раней за яго і былі прыкметнымі сярод апосталаў.
Сям'я Паўла была вядома сваёй рэлігійнай набожнасцю. Хутчэй за ўсё, сямейная лінія была вельмі прывязаная да фарысейскай традыцыі і абрадаў на працягу некалькіх пакаленняў. Малады Саул ведаў як працаваць з шэрсцю, з якой рабіліся палаткі. Пазней, калі ён стаў хрысціянскім місіянерам, гэта рамяство стала сродкам заробку для яго, і ён мог практыкаваць яго ў любым месцы. Гэтае рамяство стала таксама прычынай знаёмства з Акілай і Прыскілай, з якімі ён будзе супрацоўнічаць у вырабе палатак і якія пазней стануць вельмі важнымі супрацоўнікамі і адданымі місіянерамі.
У часы маладосці Павел быў адпраўлены ў Іерусалім, каб атрымаць адукацыю ў школе Гамалііла, аднаго з самых вядомых рабінаў у гісторыі. У школе студэнты атрымлівалі збалансаваную адукацыю, хутчэй за ўсё, шырокі класічную літаратуру, філасофію і этыку. Некаторыя з яго сям'і магчыма пражывалі ў Іерусаліме, так як пазней сын адной з яго сясцёр там выратаваў Паўлу жыццё. Больш нічога не вядома пра жыццё Паўла да часу, калі ён прымае актыўны ўдзел у пакутніцтве Стэфана. Павел прызнаецца, што «звыш меры» ён гнаў Божую Царкву да свайго пераўтварэння. Хоць з біяграфіі Паўла вядома, што ён мог размаўляць на іўрыце, сучасная навука мяркуе, што грэчаскі кайнэ быў яго першай мовай.
Зварот
Зварот Паўла можна аднесці да 31–36 гадоў  згодна яго спасылак у адным са сваіх лістоў. У лісце да Галатаў 1:16 Павел піша, што Бог «пажадаў адкрыць ва мне Сына Свайго». У 1-ым лісце да Карынфянаў 15:8 ён, пералічваючы парадак, у якім Ісус з'явіўся вучням пасля Свайго ўваскрасення, піша, што Хрыстос «пасля ўсіх з'явіўся і мне, як нейкаму вылюдку».
Аўтар кнігі Дзеяў апосталаў верагодна даведаўся аб звароце або ад самага Паўла, ад царквы ў Іерусаліме, або ад царквы ў Антыёхіі.
Пасля звароту
Пасля звароту Павел адразу пачаў прапаведаваць у сінагогах, што Ісус ёсць Сын Божы. Яго слухачы былі моцна ўражаныя і пыталі, ці той гэта чалавек, які прыйшоў пераследваць хрысціян. У першых вершах ліста да Рымлянаў Павел забяспечвае пералічэнне свайго апостальскага прызначэння прапаведаваць язычнікам [Гал. 01:16] і яго звароту пры з'яўленні ўваскрэслага Хрыста.
Вельмі характэрна яго змена ў мысленні. Павел змяніў сваю канцэпцыю аб Месіі, калі раней ён успрымаў як абсурд ідэю прыняцця ўкрыжаванага Месіі. Яшчэ больш складанай задачай было змяненне яго канцэпцыі этнічнай перавагі яўрэйскага народа. Вядуцца дэбаты, ці зразумеў Павел яго прызначэнне прапаведдваць Евангелле язычнікам на момант яго звароту.
Ранняе служэнне
Пасля свайго звароту Павел адправіўся ў Дамаск, дзе згодна Дзеяў 9 ён быў вылечаны ад слепаты і ахрышчаны Ананіяй. Павел піша, што калі ён быў у Дамаску, ён ледзь пазбег смерці. Таксама Павел кажа, што сперша ён пайшоў у Аравію, а пасля вярнуўся ў Дамаск. Паездка Паўла ў Аравію не згадваецца нідзе ў Бібліі, і некаторыя даследчыкі мяркуюць, што ён на самай справе адправіўся ў горы Сіная для малітвы ў пустыні. Ён апісвае ў лісце да Галатаў, што тры гады пасля свайго звароту, ён пайшоў у Іерусалім. Там ён сустрэў Якава і застаўся з Сымонам Пятром на працягу 15 дзён. Павел згадвае гару Сінай у Аравіі ў лісце да Галатаў 4:24-25.
Павел сцвярджаў, што ён атрымаў Евангелле не ад чалавека, а непасрэдна праз «адкрыццё Ісуса Хрыста». Ён сцвярджаў пра амаль поўную незалежнасць ад іерусалімскай абшчыны, але згаджаўся з ёй наконт прыроды і зместу Евангелля. Ён горача імкнуўся прынесці матэрыяльную падтрымку ў Іерусалім з розных зноўствораных цэркваў язычнікаў, якія ён заснаваў. У сваіх працах, Павел выкарыстаў ганенні, якім ён падвергся, як фізічных пакут і слоўных нападак, як доказ блізкасці і еднасці з Ісусам і як праверку яго вучэння.
У апавяданні Паўла ў лісце да Галатаў гаворыцца, што праз 14 гадоў пасля свайго звароту ён зноў пайшоў у Іерусалім. Гэта не зусім вядома, што адбылося падчас гэтых «невядомых гадоў», але ў кнігах Дзеянняў і Галатаў даюцца некаторыя частковыя дадзеныя. У канцы гэтага часу Варнава пайшоў, каб знайсці Паўла, і прывёў яго назад у Антыёхію.
Падчас голаду ў Іўдзеі (каля 45–46) Павел і Варнава адправіліся ў Іерусалім, каб даставіць фінансавую падтрымку ад супольнасці Антыёхіі. Згодна з Дзеямі Антыёхія стала альтэрнатыўным цэнтрам для хрысціян пасля рассялення вернікаў пасля смерці Стэфана. Менавіта ў Антыёхіі паслядоўнікі Ісуса ўпершыню сталі называцца «хрысціянамі».
Першае місіянерскае падарожжа
Аўтар кнігі Дзеяў апісвае місіянерскія вандроўкі Паўла ў выглядзе трох асобных падарожжаў. Першая вандроўка (Дзеянні 13–14) адбылася разам з Варнавай, якія з Антыёхіі адплылі на Кіпр, пасля ў паўднёвую Малую Азію, і, нарэшце, вярнуліся ў Антыёхію. На Кіпры Павел выкрывае і асляпляе чараўніка Эліму (Дзеянні 13:8–12), які супрацівіўся іх вучэнню. У гэтым месцы Павел апісваецца як лідар групы.
Далей яны плывуць у Пергу, у Памфіліі. Ян Марк пакінуў іх і вярнуўся ў Іерусалім. Павел і Варнава прыходзяць у Антыёхію Пісідыйскую. У суботу яны ідуць у сінагогу, дзе лідары сінагогі запрашаюць іх да прамовы. Павел разглядае гісторыі Ізраіля ад жыцця ў Егіпце да цара Давіда. Ён выяўляе Ісуса нашчадкам Давіда, дараванага Ізраілю Богам. Павел кажа, што ён і яго сябры прыйшлі ў горад, каб прынесці вестку пра выратаванне. Ён распавядае гісторыю пра смерць і ўваскрасенне Ісуса. Ён цытуе Пісанне, што Ісус быў абяцаным Месіям, Які прынёс ім прабачэнне за свае грахі. І яўрэі і «богабаязныя» язычнікі запрасілі іх пагаварыць у наступную суботу. У той час сабраўся амаль увесь горад. Гэта прывяло да гневу некаторых уплывовых яўрэяў, якія пачалі выступаць супраць іх. Павел скарыстаўся выпадкам, каб абвясціць змены ў сваёй місіі, якая з тых часоў пачала адносіцца пераважна да язычнікаў.
Знаходжанне ў Антыёхіі. Савет у Іерусаліме. Спрэчка з Пятром.
Антыёхія стала асноўным хрысціянскім цэнтрам для евангелізацыі Паўла. Павел заставаўся там на працягу «некаторага часу» або на «доўгі час» у іншых перакладах пасля заканчэння свайго першага падарожжа. Некаторыя даследчыкі лічаць, што гэты тэрмін працягваўся ад некалькіх месяцаў да году.
Паміж гадамі 48 да 50 адбылася падзея, запісаная ў Дзеях 15:2 і ў лісце да Галатаў 2:1. У антыяхійскай царкве ўзнікла пытанне пра абразанне язычнікаў. Пазней Павел сцвярджае ў сваім лісце да Галатаў, што Пётр, Якаў і Ян ухвалілі місію Паўла да язычнікаў.
Нягледзячы на ​​дамоўленасці, дасягнутыя у Савеце Іерусаліме, Павел распавядае, як ён пазней публічна уступіў ў спрэчку з Пятром. Гэты выпадак часам называюць «Інцыдэнт у Антыёхіі», з нежаданнем Пятра падзяліць трапезу з хрысціянамі з язычнікамі у Антыёхіі, таму што яны не прытрымліваліся яўрэйскіх звычаяў.
Апісваючы пазней гэты інцыдэнт, Павел распавядае: «Я адкрыта выступіў супраць яго [Пятра], бо ён заслужыў дакору», і сказаў ён Пятру, «Калі ты яўрэй жывеш па-язычніцку, а не па-іўдзейску, дык навошта язычнікаў змушаеш жыць па-іўдзейску?» (Гал. 2: 11–14) Павел таксама адзначае, што нават Варнава, яго спадарожнік і таварыш, аказаўся на баку Пятра. Канчатковы вынік інцыдэнту застаецца нявызначаным. Мяркуецца, што Павел выйграў спрэчку, аднак сам Павел ніколі не згадвае гэтую перамогу і некаторыя даследчыкі робяць супрацьлеглую выснову, што спрэчка з Пятром мела іншы вынік, і Павел неўзабаве пакінуў Антыёхію, у якую ніколі больш не вярнуўся.
Другое місіянерскае падарожжа
Павел пакінуў Іерусалім і выправіўся ў другое місіянерскае падарожжа у канцы восені 49 пасля пасяджэння Савета ў Іерусаліме, дзе было абмеркавана пытанне пра абразанне. Пасля паездцы па Міжземнаму мору Павел і яго спадарожнік Варнава спыніліся ў Антыёхіі, дзе у іх адбылася вострая спрэчка наконт Яна Марка. Кніга Дзеяў апавядае, што Ян Марк пакінуў іх у папярэдняй паездцы і пайшоў дадому. Спрэчку не ўдаецца вырашыць, і Павел і Варнава вырашылі аддзяліцца; Варнава узяў Яна Марка з сабой, у той час як да Паўла далучыўся Сіла.
У Філіпах Павел выгнаў дух прадракання з служанкі, гаспадары якой былі незадаволеныя стратамі даходаў ад яе вяшчунстваў. Яны падбухторылі горад супраць місіянераў, і Павел з Сілай былі кінутыя ў турму. Пасля цудоўнага землятруса вароты турмы развалілася, і Павел з Сілай маглі б збегнуць, але засталіся. Гэта падзея прывяла да звароту турэмшчыка (Дз. 16:25–40). Падарожжа працягнулася спярша ў Вэрыю, а затым у Афіны, дзе Павел прапаведаваў іўдзеям і богабаязным грэкаў у сінагозе і грэчаскім інтэлектуалам у арэапагу.
Паміж 50–52 гадамі Павел правёў 18 месяцаў у Карынфе. Спасылка ў Дзеях на праконсула Галіёна дапамагае удакладніць гэтую дату (надпіс Галіёна). У Карынфе Павел сустрэў Прыскілу і Акілу, якія сталі натхнёнымі вернікамі і супрацоўнікамі Паўлу ў яго місіянерскіх падарожжах. Яны пайшлі з Паўлам і яго спадарожнікамі у Эфэс і засталіся там, каб стварыць на той час адну з самых моцных і адданых цэркваў. У 52 годзе місіянеры прыплылі ў Кесарыю, каб прывітаць царквы, а пасля адправіліся на поўнач у Антыёхію, дзе яны заставаліся прыблізна на працягу года перад новым ад'ездам у трэцяе місіянерскае падарожжа.
Трэцяе місіянерскае падарожжа
Згодна Кнізе Дзеянняў Павел пачаў сваё трэцяе місіянерскае падарожжа, ідучы па ўсёй вобласці Галатыі і Фрыгіі для ўмацавання ў веры і навучання вернікаў. Затым Павел адправіўся ў Эфес, важны цэнтр ранняга хрысціянства, і заставаўся там на працягу амаль трох гадоў. Там ён, як сцвярджаецца, рабіў шматлікія цуды, ацаляючы людзей і выганяючы бесаў і, хутчэй за ўсё, арганізаваў місіянерскую дзейнасць у іншыя рэгіёны. Павел пакінуў Эфэс толькі пасля хвалявання мясцовых срэбных майстроў з-за выяў Артэміды з удзелам большасці горада. Падчас свайго знаходжання ў Эфэсе, Павел напісаў чатыры лісты да царквы ў Карынфе.
Павел адправіўся праз Македонію ў Ахаю і падрыхтаваўся ісці ў Сірыю, але змяніў свае планы і паехаў назад праз Македонію з-за яўрэяў, якія зрабілі змову супраць яго. У гэты час (56–57 гады) Павел, верагодна, наведаў Карынф, дзе заставаўся на працягу трох месяцаў. У лісце да Рымлянаў 15:19 Павел піша, што ён наведаў Ілірыю, але ён, магчыма, меў на ўвазе вобласць Illyria Graeca, якая ляжыць у паўночнай часткі сучаснай Албаніі, але ў той час знаходзілася ў Рымскай правінцыі Македоніі.
Павел і яго спадарожнікі наведалі іншыя гарады на шляху ў Іерусалім, такія як Філіпы, Траада, Мілет, Родас і Тыр. Павел скончыў сваю паездку прыпынкам у Кесарыі, дзе ён і яго таварышы прыпыніліся ў Філіпа Евангеліста, а пасля прыбыла ў Іерусалім.
Падарожжа ў Рым і апошнія гады жыцця
Пасля прыбыцця Паўла ў Іерусалім ў канцы свайго трэцяга місіянерскага падарожжа, ён стаў удзельнікам сур'ёзнага канфлікту з некаторымі «азіяцкімі яўрэямі» (найбольш верагодна з рымскай правінцыі Азія). Канфлікт у выніку прывёў да арышту і пазбаўлення волі Паўла ў Кесарыі Прыморскай на працягу двух гадоў. Нарэшце, Павел і яго спадарожнікі адплылі ў Рым, дзе Павел павінен быў паўстаць перад судом за свае меркаваныя злачынствы. Кніга Дзеянняў апавядае, што Павел прапаведаваў у Рыме на працягу двух гадоў, ў чаканні суда для яго арандавалі памяшканне. Далей не згадваецца, што адбылося пасля, але некаторыя крыніцы сцвярджаюць, што Павел быў вызвалены Неронам і працягваў прапаведаваць у Рыме.
У ранняй хрысціянскай працы Клімента Рымскага апавядаецца, што Павел быў «веснікам Евангелля Хрыста на Захадзе», і што «ён адправіўся на ускраіну захаду». Златавуст апавядае, што Павел прапаведаваў у Іспаніі: «Пасля таго як ён быў у Рыме, ён вярнуўся ў Іспанію, а ці быў ён зноў прыйшоў у тых краях, мы не ведаем». Кірыл Іерусалімскі кажа, што Павел «аддана прапаведаваў Евангелле, і даручыў да веры нават імператарскі Рым, і нёс вестку ўсюды, нават да Іспаніі, нягледзячы на бясконцыя перашкоды, творачы знакі і цуды». Мураторыяў канон згадвае «ад'езд Паўла з горада [Рыма] [5а] (39), калі ён адправіўся ў Іспанію».
Смерць
У Бібліі не гаворыцца, як і калі Павел памёр. Існуе ранняя традыцыя згодна Ігнацыя (каля 110 г. н.э.), што Павел прыняў пакутніцкую смерць. Дыянісій Карынфскі ў лісце да Рымлянаў (166–174 н.э.), заявіў, што Павал і Пётр прынялі пакутніцкую смерць у Італіі. Еўсевій таксама цытуе ўрывак Дыянісія.
Смяротная кара
Хрысціянская традыцыя лічыць, што Павел быў абезгалоўлены ў Рыме падчас кіравання Нерона каля сярэдзіны 60-х у абацтве Трэ Фантанэ. Тэртуліян ў сваім Прадпісанні супраць ерэтыкоў (200 г. н.э.) піша, што смерць Паўла была падобна смерці Яна Хрысціцеля, які быў абезгалоўлены. Еўсевій Кесарыйскі ў сваёй Царкоўнай гісторыі (320 г. н.э.) сведчыць аб тым, што Павел быў абезгалоўлены ў Рыме і Пятра ўкрыжавалі. Ён апісваў магілы гэтых двух апосталаў, з іх надпісамі, якія захаваліся ў яго час; і спасылаецца на аўтарытэт вядомага чалавека Гая. Тое самае піша і Лактанцыўс (318 г. н.э.), што Нерон «укрыжаваў Пётра і забіў Паўла». Еранім Стрыдонскі ў сваёй працы De Viris Illustribus (Jerome)|De Viris Illustribus (392 г. н.э.) сведчыць, што Павел быў абезгалоўлены ў Рыме. Ян Залатавуст (ок. 349–407) пісаў, што Нерон асабіста ведаў Паўла і забіў яго. Тое самае апавядае і Сульпіцый Север (каля 403 г.).
Рэшткі
Гай ў сваім Дыспуту супраць Прокла (198 г. н.э.) згадвае месца, у якіх захоўваліся астанкі апосталаў Пятра і Паўла: "Я магу пазначыць на труны апосталаў, калі вы гатовыя пайсці ў Ватыкан або на шлях Асцыяна, вы знойдзеце труны тых, хто заснаваў гэтую Царкву» . Еранім ў сваёй працы De Viris Illustribus (Аб выдатных мужах, 392 г. н.э.), апісваючы біяграфію Паўла, згадвае, што «Павел быў пахаваны на Шляху Асцыяна ў Рыме».
У чэрвені 2009 года Папа Бенедыкт XVI абвясціў вынікі раскопак магілы Паўла ў базіліцы святога Паўла па-за сценамі. Саркафаг не адчыняўся і даследваўся з дапамогай зонда, які паказаў кавалачкі ладану, фіялетавага і сіняга лёну, і невялікіх фрагментаў костак. Узрост костак радыёвугляродным метадам быў вызначаны 1 або 2 стагоддзем. Згодна сведчанню Ватыкана, гэтыя дадзеныя супадаюць з традыцыяй, што магіла з'яўляецца труной Паўла. На саркафагу маецца надпіс на лацінскай мове: «Апостал Павел пакутнік».
Працы
З 27 кніг Новага Запавету 14 лічацца былі напісаны Паўлам; 7 з іх аўтарства Паўла лічыцца бясспрэчным, у той час як аўтарства 7 іншых аспрэчваецца. Бясспрэчнымі лічацца найбольш важныя лісты, паколькі яны ўтрымліваюць, как усе лічаць ўласныя погляды Паўла пра яго жыццё і думкі. Лічацца, што Павел накіраваў гэтыя 7 лістоў у спецыфічных выпадках канкрэтным цэрквам. Напрыклад, калі царква ў Карынфе не адчувала б праблем, звязаных з святкаваннем Вячэры Гасподняй(1 Кар. 11:17–34), то сёння было б невядома, ва што Павел нават верыў з гэтай нагоды.
Хоць прыкладна палова кнігі Дзеянняў апісвае жыццё і творчасць Паўла, кніга Дзеяў не адносіцца да аўтарства Паўла. Даследчыкі лічаць, што аўтар Дзеянняў не меў доступу да лістоў Паўла. Адным з доказаў гэтай версіі з'яўляецца то, што аўтар ніколі не цытуе лісты Паўла. Разыходжанні паміж лістамі Паўла і Дзеяннямі падтрымліваць выснову, што аўтар Дзеянняў не меў доступу да гэтых лістоў, калі складнікаў сваю кнігу.
У сваіх творах Павел забяспечвае першае пісьмовае апісанне таго, што значыць быць хрысціянінам і апісанне хрысціянскай духоўнасці. Яго лісты былі ахарактарызаваны як самыя ўплывовыя кнігі Новага Запавету пасля Евангелляў ад Матфея і Яна.
Паколькі часта Павел не меў магчымасці зноў паведаць свае заснаваныя суполкі. Ён спрабаваў падтрымліваць духоўны ўзровень вернікаў, адказваў на іх пытанні, вырашаў іх праблемы ў лісцах і пасылаў сваіх памочнікаў. Лісты Паўла выяўляюць выдатнага чалавека: адданага, спагадлівага, эмацыйнага, часам суровага, разумнага і кемлівага, з гарачай прыхільнасцю да Бога і Ісуса Хрыста. Хутчэй за ўсё, пасля яго смерці адзін з яго паслядоўнікаў сабраў некаторыя з яго лістоў і апублікаваў іх. Яны ўяўляюць сабой адзін з самых выдатных у гісторыі асабістых узносаў у рэлігійную думку і практыку.
Царкоўнае паданне
Розныя хрысціянскія аўтары падавалі больш падрабязную інфармацыю пра жыццё Паўла.
У першым лісце Клімента, напісаным рымскім біскупам Кліментам Рымскім каля 90 года, паведамляецца наступнае пра Паўла: «Пасля рэўнасці і злобы Павел сваім прыкладам паказаў вялікае цярпенне. Пасля гэтага ён быў сем разоў у вязніцы, быў ў выгнанні, быў пабіваны камянямі, прапаведаваў на Усходзе і на Захадзе, ён атрымаў высокую славу, якая была узнагародай за яго веру, вучыў праведнасьці па ўсім свеце і дасягнуў самых аддаленых межаў Захаду; і пасля гэтага ён засведчыў сваю веру перад кіраўнікамі, пакінуў гэты свет, і пайшоў да святога месца, выявіўшы выдатны прыклад трывалага цярпення».
Каментатары зазначаючь, што ў гэтым ўрыўку «відавочна не сказана», што Павел прыняў пакутніцкую смерць у Рыме, аднак такое пакутніцтва з'яўляецца найбольш верагодным тлумачэннем.
У апакрыфічныя Дзеянні Паўла і Дзеянні Пятра выказаць здагадку, што Павел пасля Рыму адправіўся далей на захад. Некаторыя думаюць, што Павел мог зноў дасягнуць Грэцыі і Малой Азіі пасля яго паездкі ў Іспанію, і, магчыма, тады быў арыштаваны ў Траадзе, дастаўлены ў Рым і там пакараны. Згодна традыцыі Павел быў пахаваны разам з Пятром у катакомбах каля Апіевай дарогі, пасля чаго яго рэшткі перанеслі ў Базіліку Святога Паўла за гарадскімі сценамі. Бяда ў сваёй Царкоўнай гісторыі, піша, што папа Віталіян ў 665 годзе падараваў рэліквіі Паўла (у тым ліку крыж, зроблены з турэмных ланцугоў, з скляпоў Лучыны каралю Нартумбрыі Осві. Павел лічыцца заступнікам Лондана.
Свята зварота Паўла святкуецца 25 студзеня.
Першая Славацкая Рэспубліка
Першая Славацкая Рэспубліка (назва, якая выкарыстоўваецца ў гістарычнай літаратуры; афіцыйная назва — Славацкая Рэспубліка, Slovenská republika) — дзяржава, якая ўтварылася на тэрыторыі сучаснай Славакіі (за выключэннем паўднёва-ўсходніх абласцей, якія адышлі, згодна з Венскімі арбітражамі, да Венгрыі і задунайскай, якая адышла да Нацысцкай Германіі) у выніку падзелу Чэхаславакіі ў 1939 годзе.
Гісторыя
Славацкая глінкаўская партыя наладзіла супрацоўніцтва з Гітлерам задоўга да падзення Чэхаславакіі і ставіла мэтай выхад Славакіі са складу Чэхаславакіі, таму немцы разглядалі яе як сваіх саюзнікаў. Умераны лідар Славацкай глінкаўскпй партыі І. Ціса стаў прэзідэнтам Славакіі, а ў процівагу яму і па «настойлівай рэкамендацыі» гітлераўцаў пасты прэм'ер-міністра і міністра ўнутраных спраў занялі лідары радыкальнага крыла партыі — В. Тука і А. Мах.
Славацкая Рэспубліка была дыпламатычна прызнана Германіяй, а таксама шэрагам яе саюзнікаў і нейтральных краін: Італіяй, Японіяй і праяпонскімі ўрадамі ў Кітаі (у тым ліку Маньчжоу-го), Харватыяй, Іспаніяй, Савецкім Саюзам (да 1941 г.), Літвой, Эстоніяй, Швейцарыяй, Сальвадорам і Ватыканам. Славацкія войскі бралі ўдзел у баявых дзеяннях на боку Германіі; у СССР была накіравана т.зв. «Хуткая дывізія», частка падраздзяленняў якой (2000 славацкіх салдатаў ) 30 кастрычніка 1943 года каля Мелітопаля перайшла на савецкі бок. Некалькі падраздзяленняў Другой ахоўнай дывізіі ўвосень 1943 года перайшлі са зброяй на бок партызан у раён Мінска і змагаліся супраць немцаў са зброяй у руках. У 1944 годзе, у сувязі з набліжэннем Савецкай Арміі да межаў Славакіі, была створана Усходнеславацкая армія. Істотнай дапамогі нямецкім войскам яна не аказала, бо пасля пачатку Славацкага нацыянальнага паўстання 29 жніўня вялікая частка арміі была раззброена вермахтам, астатнія далучыліся да паўстанцаў.
Рэжым у Славакіі быў адносна мяккім у параўнанні з краінамі, акупаванымі Гітлерам. Аж да Славацкага нацыянальнага паўстання 1944 на тэрыторыі Славакіі знаходзілася толькі невялікая колькасць нямецкіх войскаў. Тым не менш, як і ў іншых краінах — сатэлітах Гітлера, у Славакіі ўжываліся «расавыя законы», прыкладна 75 % яўрэйскага насельніцтвы Славакіі было дэпартавана ў лагеры смерці і загінула на працягу вайны.
Першая Славацкая Рэспубліка спыніла існаванне па канчатку Другой сусветнай вайны, яе тэрыторыя была зноў уключана ў склад Чэхаславакіі ў сувязі з ануляваннем Мюнхенскіх дагавораў. Сучасныя палітыкі Славакіі, як правіла, не лічаць сучасную Славакію пераемнікам Першай Славацкай рэспублікі, хоць сучасная славацкая сімволіка амаль цалкам запазычана з таго перыяду (сучасныя герб і сцяг). Праўда, на новы сцяг Славакіі дададзены герб рэспублікі, каб адрозніць гэты сцяг ад сцяга сучаснай Расіі.
Спіс аб’ектаў PGC (1840001—1841000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1840001—1841000)
Гней Пампей Вялікі
Быў асобай палітычна няўстойлівай і беспрынцыповай. Будучы буйным землеўладальнікам і рабаўладальнікам, Гней Пампей вылучыўся ў барацьбе ў 80-я гады да н.э., калі далучыўся да Сулы і абараняў устаноўлены ім рэжым, пазней удзельнічаў у падаўленні паўстання Спартака. У 67 годзе да н.э. атрымаў надзвычайныя паўнамоцтвы на тры гады для барацьбы з піратамі ў Міжземным моры. Камандаваў рымскім войскам у Трэцяй пантыйскай вайне з Мітрыдата VI Еўпатарам і канчаткова перамог апошняга (65 да н.э.). Адмова сената зацвердзіць мерапрыемствы Пампея на Усходзе і надзяліць яго салдат зямлёй прывяла яго ў 60 да н.э. да саюзу з Красам і Цэзарам, якія стварылі ў Рыме першы трыумвірат. Пасля яго распаду ў 53 да н.э. быў абраны (у 52 да н.э.) аднаасобным консулам, стаў рашучым палітычным праціўнікам Цэзара. У 50 да н.э. у час грамадзянскай вайны Пампею было даручана камандаванне войскам для барацьбы супраць Цэзара, ад якога ён пацярпеў паражэнне пад Фарсалам (48 да н.э.). Пасля паражэння ў тым жа годзе ён уцёк у Егіпет, дзе і быў забіты.
Воіны Пампея называлі яго Магнам («Вялікім»). Паводле сцвярджэнняў некаторых крыніц, пасля смерці Пампея ўсе яго статуі былі знішчаныя, аднак вядома, што Цэзар быў забіты каля статуі Пампея, а імператар Адрыян вярнуў тыя статуі, якія былі схаваныя ў храмах.
Верагодная выява — мармуровая галава са збораў Тышкевіча, якая трапіла ў Новую Карлсбергскую гліптатэку ў Капенгагене (1887), і паказвае Пампея каля 50 да н.э., на вяршыні магутнасці. Партрэты з Венецыі і Фларэнцыі паказваюць маладзейшага Пампея.
Бабруйская езуіцкая рэзідэнцыя
Бабруйская езуіцкая рэзідэнцыя — установа ордэна езуітаў, якая існавала ў Бабруйску ў XVII—XVIII стст.
Гісторыя
У пач. XVII ст. місіянерскую дзейнасць па прапагандзе каталіцтва ў Бабруйску пачалі манахі Нясвіжскага езуіцкага калегіума. У 1618 годзе яны замацаваліся тут, у 1630 годзе ўзнікла іх рэзідэнцыя. Гарадскі староста Пётр Трызна перадаў езуітам маёнткі Гарбацэвічы, Рыня, Устайла, пабудаваў для іх дом у Бабруйску і перадаў 7500 фларынаў, атрыманых пад заклад маёнтка Кісялевічы. У 1638 годзе нашчадкі Трызны аддалі езуітам в. Дваранавічы з уніяцкай царквой, пабудавалі касцёлы ў вёсках Гарбацэвічы і Шацілкі, якія ў 1643 годзе падараваў ордэну шляхціц П. Суляціцкі. Гэта дало магчымасць езуітам адкрыць тут місіянерскія пункты. У час антыфеадальнай вайны 1648—1651 гадоў рэзідэнцыя прыйшла ў заняпад. У 1681 годзе адноўлена дзейнасць іх школ. У час Паўночнай вайны 1700—1721 гадоў яна неаднаразова спыняла сваю дзейнасць. 3 1720 годзе пры рэзідэнцыі быў прытулак для збяднелай шляхты. Закрыта ў 1773 годзе ў сувязі са скасаваннем ордэна езуітаў у Рэчы Паспалітай.
Сянно
Сянно́  — горад у Віцебскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Сенненскага раёна, на беразе возера Сянно. За 56 км на паўднёвы захад ад Віцебска, 15 км ад чыгуначнай станцыі Бурбін на лініі Лепель — Орша. Аўтамабільнымі дарогамі злучаны з Багушэўскам, Чашнікамі, Бешанковічамі, Талачыном. Насельніцтва 7 238 чал. (2017).
Назва
Назва Сянно не звязаная са словам «сена», як меркавалі стваральнікі гарадскога герба ў XVIII стагоддзі, выявіўшы на ім сялянскія косы, якімі косяць сена.