cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Стольнік
Вялікае Княства Літоўскае
У канцы 1580-х гадоў кароль польскі і вялікі князь літоўскі Жыгімонт III, які дабіваўся стварэння адзінай сістэмы ўрадаў ва ўсёй дзяржаве, пачаў ўводзіць урады стольніка і падстолія ў паветах і ваяводствах Вялікага Княства Літоўскага (раней гэтыя пасады існавалі толькі ў цэлым па княстве), ствараючы адзіную сістэму ўрадаў ва ўсёй дзяржаве. З гэтага часу ўрад страціў свае функцыі і ператварыўся ў тытул, які даваўся пажыццёва. Наданне тытула стольніка выкарыстоўвалася для адзнакі асабліва вартых прадстаўнікоў павятовай і ваяводскай эліты, а таксама для папаўнення дзяржаўнага скарбу. Першыя прывілеі на гэтыя ўрады былі падпісаныя ў сакавіку 1590 года.
Адамавічы (Маладзечанскі раён)
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Цюрлёўскага сельсавета.
Аляксандр Яфімавіч Залескі
Аляксандр Яфімавіч Залескі (нар., Мінск) — беларускі матэматык. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1991). Доктар фізіка-матэматычных навук (1978), прафесар (1986).
Біяграфія
Скончыў Белдзяржуніверсітэт (1960).
З 1963 года старшы інжынер-канструктар, галоўны інжынер-канструктар, малодшы навуковы супрацоўнік, старшы навуковы супрацоўнік, в.а. загадчыка лабараторыі, у 1983—1992 гадах загадчык лабараторыі, у 1993—1996 гадах галоўны навуковы супрацоўнік Інстытута матэматыкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
У 1997—2004 гадах прафесар Універсітэта Усходняй Англіі (г. Норыдж).
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па тэорыі лінейных груп, групавых кольцах бясконцых груп і тэорыі уяўленняў груп. Даследаваў падгрупы лінейных груп над целамі. Даў класіфікацыю канечных непрыведзеных груп, якія пароджаны адлюстраваннямі, а таксама адвольных груп ступеняў 4 і 5 над канчатковымі палямі. Атрымаў абвяржэнне гіпотэзы аб свабодзе алгебры інварыянтаў вытворных груп, спароджаных адлюстраваннямі. Заклаў асновы тэорыі ідэалаў у групавых кольцах разрашымых груп. Вырашыў праблему Капланоўскага аб ідэмпанентах групавых кольцаў, а таксама праблему Фэйса пра існаванне простых нетэравых кольцаў з дзельнікамі нуля, але без ідэмпанентаў. Распрацаваў метады даследавання ўласных значэнняў матрыц у прадстаўленнях канечных груп тыпу Лі. Даказаў існаванне ўласнага значэння 1 у вобразе кожнага полупростага элемента ў любым комплексным прадстаўленні груп ліевых тыпаў G(2), F(4), E(6) і іх скручаных аналагаў. Даследаваў паводзіны пры рэдукцыі па модулю р асноўных уяўленняў Вейля канечных класічных груп. На гэтай аснове прапанаваны новы метад знаходжання формул для лікаў раскладання некаторых тыпаў уяўленняў названых груп пры рэдукцыі па модулю ўласнай характарыстыкі. Распрацаваў тэорыю ідэалаў групавых алгебры лакальна канечных груп.
Аўтар больш за 100 навуковых прац.
Далына (Глухіўскі раён)
Далына (Доли́на) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Стольнік
Вялікае Княства Літоўскае
Члены сям’і стольніка мелі права ўжываць тытул у побыце і пры складанні афыіцыйных дакументаў. Жонка стольніка, пажыццёва або да атрымання мужам новага, больш высокага ўрада (пасады, тытула), менавалася стольнікавай. Сын стольніка менаваўся стольнікавічам, што часта прыводзіць даследчыкаў да памылак пры выкарыстанні дакументаў, датычных сына стольніка, бо ў канцылярыях судоў ВКЛ урады рэдка запісваліся поўнасцю і, звычайна, даваліся ў скроце — «стольн.», што магло азначаць і самога стольніка, і яго сына — стольнікавіча адпаведнага ваяводства ці павета. Дачка стольніка менавалася стольнікаўнай. Права на ўжыванне тытула мела і жонка сына стольніка, яна менавалася стольнікавічавай.
Маскоўская дзяржава
Палацавы, затым прыдворны чын да XVII стагоддзя, а таксама асоба, якая мела гэты чын. Даволі рана страцілі свае колішнія ўтылітарныя функцыі, прызначаліся на прыказныя, ваяводскія, пасольскія і інш. пасады. Паводле роспісу чыноў XVII стагоддзя стольнікі займалі пятае месца пасля баяраў, акольнічых, думных дваран і думных дзякаў.
Бізун
Бізун — прылада для цялеснага пакарання. У найбольш агульным выпадку ўяўляе сабой некалькі (часцей за ўсё — ад двух да дзевяці) плеценых хвастоў са скуры ці іншага матэрыялу, аб’яднаных дзяржаннем. Цялесныя пакаранні пры дапамозе бізуна (лупцаванне, порка) былі распаўсюджаны цягам усёй чалавечай гісторыі. Варыянтам бізуна з’яўляецца канчук.
Шырока вядомы метад «бізуна і перніка» — падыход да кіравання ці выхавання шляхам пакарання («бізун») і ўзнагароды («пернік»).
Дунаець (Глухіўскі раён)
Дунаець (Ду́наєць) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Тэрэза Камф
Тэрэза Камф (швед. Therese Kamph;  — ) — шведскі педагог.
Біяграфія
У 1872 г. яна стала дырэктарам школы для дзяўчынак Kjellbergska flickskolan пасля смерці заснавальніцы і папярэдняй кіраўніцы Хелены Эльдруп. Яна энергічна прынялася за працу. Жанчынай яна была энергічнай, тэмпераментнай і амбіцыйнай, але пры гэтым валодала абаяннем. Яе радыкалізм і строгасць часта прыводзілі да канфліктаў, але калі ў пачатку яе кар’еры ў школе было ўсяго тры класа і 40 вучаніц, то праз 12 гадоў навучальнай установе налічвалася ўжо 10 класаў і 160 вучаніц, і яна стала адной з вядучых адукацыйных устаноў у Швецыі.
Яна часта рабіла навучальныя паездкі, каб знайсці новыя ідэі. У 1884 г. яна таксама арганізавала навучальныя семінары для выкладчыц.
Тэрэза Камф памерла ў 1884 г. у Гётэбаргу.
Емадыкынэ
Емадыкынэ (Ємади́кине) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Баяры (Цюрлёўскі сельсавет)
Бая́ры (, Бояры) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Цюрлёўскага сельсавета. Вёска мае толькі адну вуліцу.
Маноліс Каламірыс
Маноліс Каламі́рыс (Μανώλης Καλομοίρης;, , Грэцыя — , , Грэцыя) — грэчаскі кампазітар, педагог. Правадзейны член Афінскай АН (1945).
Біяграфія
Вучыўся ў Афінах, Канстанцінопалі, у 1901—1906 гадах у Венскай кансерваторыі. У 1906—1910 гадах выкладаў у Харкаве. З 1911 года ў Афінах, у 1919 гадзе заснаваў тут Элінскую, дырэктарам якой з’яўляўся да 1926 года, у 1926 годзе — Нацыянальную кансерваторыі, дырэктарам якой з’яўляўся да 1948 года. Таксама быў дырэктарам Нацыянальнага опернага тэатра. У 1936—1957 гадах быў старшынёй Саюза грэчаскіх кампазітараў.
Творчасць
Заснавальнік навагрэчаскай музычнай школы, сучаснага грэчаскага опернага мастацтва. Сярод твораў: оперы «Старшы майстар» (1916), «Пярсцёнак маці» (1917), «Усход» (1945), «Мутныя воды» (1950), «Канстанцін Палеалог» (1962); 3 сімфоніі (1920—1955), сімфанічныя паэмы; канцэрт для скрыпкі з аркестрам (1961), камерна-інструментальныя ансамблі, п’есы для фарэпіяна, песні, музыка для драматычнага тэатра, апрацоўкі народных песень і танцаў. Аўтар аўтабіяграфіі «Маё жыццё і маё мастацтва» (1944—1945).
Спіс аб’ектаў PGC (2027001—2028000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2027001—2028000)
Вытрапаўшчына
Вы́трапаўшчына (, Вытроповщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Цюрлёўскага сельсавета.
Да 12 чэрвеня 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Хажэўскага сельсавета.
Марыя Чарноўская
Марыя Чарноўская — беларуская фалькларыстка і этнограф пачатку 19 ст. Жыла ў Вільні. Запісвала беларускія песні і абрады ў в. Губеншчына (цяпер Крычаўскі раён Магілёўскай вобласці).
Аўтар артыкула «Элементы славянскай міфалогіі, што захаваліся ў звычаях вясковага ладу на Белай Русі» ў часопісе «Dziennik Wileński» («Віленскі дзённік», 1817, т. 6); у перакладзе на рускую мову ён друкаваўся ў (1818, ч. 102) і «Северном архиве» (1822, ч. 4). Упершыню дала ў арыгінальным вымаўленні беларускія народныя песні з нотамі і навуковымі каментарыем, апісала Купалле, Радаўніцу і інш. святы, вобразы народный міфалогіі, стравы, адзенне, сялянскі побыт беларусаў. Звярнула ўвагу на самабытнасць духоўнай культуры беларускага народа, пры гэтым падкрэсліла, што яе галоўным носьбітам з’яўляецца сялянства — захавальнік старадаўніх традыцый. У цэнтр мясцова-краязнаўчай праблематыкі яна ставіла фальклорна-этнаграфічны аспект.
Сара Стрыдсберг
Сара Стрыдсберг (Sara Brita Stridsberg, 29 жніўня 1972, Сольна, Швецыя) — шведская пісьменніца, публіцыст і перакладчыца.
Біяграфія
Нарадзілася ў Сольне, Швецыя. Актыўна друкавалася ў феміністычным часопісе Bang. Перакладала творы Валеры Саланас, Сары Кейн, Сэма Шэпарда. У 2010 была запрошаным прафесарам у Інстытуце Петэра Сондзі Берлінскага Свабоднага ўніверсітэта.
У 2016 была абраная ў склад Шведскай акадэміі; 27 красавіка 2018 абвясціла, што пакідае яе ў знак салідарнасці з Сарай Даніус, калі яе папрасілі пакінуць пасаду на фоне крытыкі ў сувязі са скандалам у акадэміі вакол Жана-Клода Арно, звязаным з «Me Too». Скандал ператварыўся ў супярэчнасці 2018 года, якія прывялі да адмены Нобелеўскай прэміі па літаратуры ў гэтым годзе і наступнай рэструктурызацыі акадэміі.
Творы
==== Раманы ====
Прызнанне
Прэмія найбуйнейшай шведскай газеты Aftonbladet (2006). За раман Факультэт сноў пісьменніцы прысуджана Літаратурная прэмія Паўночнага Савета (2007). Прэмія «Доблаўг» (Шведская акадэмія, 2013). Лаўрэат некалькіх іншых буйных прэмій.
Творы Стрыдсберг перакладзены на англійскую, французскую, нямецкую, іспанскую, польскую і іншыя мовы.
Думны чын
Думныя чыны (думныя людзі, думцы) — у Рускай дзяржаве ў канцы XV—XVII стст. службовыя асобы — баяры, акольнічыя, думные дваране і думныя дзякі, якія мелі права ўдзельнічаць у паседжаннях Баярскай думы і ў працы думскіх камісій. Думскія чыны займалі вышэйшыя прыдворныя пасады (канюшага, дварэцкіх, пасцельнічых, скарбнікаў), удзельнічалі ў кіраванні дзяржавай, дыпламатычных перамовах, разбіралі месніцкія спрэчкі. Частка з іх уваходзіла ў Блізкую думу цара.
Перніла Андэрсан
Перніла Марыя Тэрэза Андэрсан Дрэген (Pernilla Maria Theresa Andersson Dregen; нар. 10 снежня 1974, Стакгольм) — шведская спявачка, прадзюсар, музыкант і аўтар песень.
Трэнер па вакале ў тэлевізійнай праграме «Сапраўдны талент».
Біяграфія
Андэрсан скончыла Каралеўскую вышэйшую музычную школу ў Стакгольме са ступенню магістра. Пасля вучылася ў акадэміі балета ў Гётэбаргу.
Андэрсан займаецца пытаннем захавання навакольнага асяроддзя Балтыйскага мора, таму яна ахвяравала частку прыбытку ад выпуску альбома «Give a damn in the water» на дабрачыннасць па выратаванні рыбы.
У 2011 годзе спявачка ўдзельнічала ў конкурсе песні Melodifestivalen. У 2016 яна таксама ўдзельнічала ў гэтым конкурсе з песняй «Нeart Of Gold».
Перніла таксама займаецца сацыяльнымі пытаннямі, якія звязаны з гендарнай роўнасцю і гендарнай справядлівасцю, і з'яўляецца настаўнікам для маладых дзяўчат, якія хочуць трапіць у музычную індустрыю.
Баярская дума
Баярская дума, орган кіравання ў Рускай дзяржаве. З'явілася працягам княжай думы у новых гістарычных умовах Маскоўскага княства. Без думы не абыходзіўся ні адзін гасудар, не выключаючы і Івана Грознага. Самастойнай ролі баярская дума не адыгрывае, яна, заўсёды дзейнічае разам з царом, складаючы сумесна з гаспадаром адзіную вярхоўную ўладу. Гэтае адзінства асабліва рэльефна выяўлялася ў справах заканадаўства і ў міжнародных зносінах. Па ўсіх справах выносілася рашэнне ў наступнай форме: «Гасудар прыказаў і баяры прысудзілі» або «Па гасудараву ўказу баяры прысудзілі». Баярская дума праіснавала да канца XVII стагоддзя і пазней была ператвораная ў сенат.
Жалкіўшчына
Жалкіўшчына (Жалкі́вщина) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Нэнсі Эдберг
Нэнсі Эдберг (Nancy Fredrika Augusta Edberg,  — ) — шведская плыўчыха, трэнер па плаванні, дырэктар басейна.
Біяграфія
Нэнсі нарадзілася ў правінцыі Сёдэрманланд у 1832 годзе, плаванню Нэнсі вучыў яе бацька, бо ў тыя часы фізічнае выхаванне для жанчын было мала распаўсюджана ў Швецыі.
У 1847 годзе Нэнсі працавала трэнерам па плаванні ў нядаўна адчыненым стакгольмскім басейне. Гэты басейн быў першым у Швецыі, прызначаным для жанчын. Спачатку ён размяшчаўся ў Рыдархусеце, затым пераехаў у Кастэльхолман. У 1851 годзе Нэнсі стала майстрам па плаванні ў школе па плаванні Åbomska simskolan, а з 1853 года вяла ўласныя ўрокі па плаванні ў Юргордэне. У 1856 годзе яна атрымала ад караля Оскара I ліцэнзію на ўласны плавальны басейн, а ў 1856—1858 гадах са сваімі вучаніцамі праводзіла паказальныя выступленні па плаванні ў плавальнай школе Gjörckes simskola для збору сродкаў на адкрыццё басейна. Басейн Нэнсі адкрыла у 1859 годзе і кіравала ім да 1866 года.
Сярод вучаніц Нэнсі ў 1862—1864 гадах былі шведская каралева Луіза Нідэрландская і яе дачка прынцэса Лавіса Шведская. Хоць навучанне плаванню ў той час не лічылася чымсьці прэстыжным для жанчын, але ўдзел у гэтым мерапрыемстве асоб каралеўскай крыві хутка зрабіла яго папулярным. Тая ж гісторыя здарылася, калі Нэнсі Эдберг у 1864 годзе пачала весці ўрокі катання на каньках сярод жанчын. Сярод вучаніц Нэнсі былі таксама Аляксандра Дацкая і Марыя Фёдараўна.
Нэнсі Эдберг шмат зрабіла для папулярызацыі плавання: прадэманстравала мастацтва плавання ў Осла, адправілася з місіяй у Санкт-Пецярбург, наведала Капенгаген, Тронхейм і многія шведскія гарады.
У 1867—1873 гадах Нэнсі была замужам за дацкім літографам Карлам Андэрсанам. Памерла ў 1892 годзе ў Стакгольме.
Вязавец (Маладзечанскі раён)
Вязаве́ц (, Вязовец) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Цюрлёўскага сельсавета.
Да 12 чэрвеня 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Хажэўскага сельсавета.
Зэмлянка (Глухіўскі раён)
Зэмлянка (Земля́нка) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Юрый Кашыра
Юрый Кашы́ра (4 красавіка 1904 года, в. Александрова, каля Дзісны — 18 лютага 1943 года, Росіца, акруговы раён Глыбокае, галоўны раён Мінск, генеральная акруга Беларусь, рэйхскамісарыят Остланд) — рыма-каталіцкі манах-марыянін (іераманах), прылічаны да ліка блажэнных. Уваходзіць у лік 108 блаславёных мучанікаў Другой сусветнай вайны, беатыфікаваных Папам Рымскім Янам Паўлам II падчас яго наведвання Варшавы 13 чэрвеня 1999 года.
Сям’я, дзяцінства, вучоба і пачатак служэння
Нарадзіўся ў беларускай праваслаўнай сям’і з каталіцкімі каранямі (візантыйскага абраду). Быў ахрышчаны ў праваслаўнай царкве вёске Чарасы. Следам за маці (прыняла каталіцтва ў 1907 годзе) 22 кастрычніка 1922 года Юры прыняў каталіцтва і выбраў менавіта рымскі абрад (у тыя часы яшчэ не было сучасных правіл змены абрада). У 1923 уступіў у Друйскі манастыр марыянаў, дзе таксама вучыўся ў марыянскай гімназіі і такім чынам, скончыў сярэднюю адукацыю. Быў пастрыжаны ў манахі 2 жніўня 1926 года. Навіцыят адбываў у Друі, якім кіраваў айцец Андрэй Цікота. Потым быў пасланы ў Рым для атрымання багаслоўскай і філасофскай адукацыі, потым, пасля вяртання на Беларусь, быў адпраўленны таксама вучыцца ў семінарыю ў Вільні. Пасля сканчэння Віленскайй семінарыі атрымаў дыяканскую, а потым, 20 чэрвеня 1935 года, і прэсвітарскую хіратонію ў друйскай царкве. Працаваў у Вільні і Друйскай гімназіі з ордэнскай моладдзю катэхізатарам, таксама займаўся выхоўваннем семінарыстаў. У 1938 годзе польскія ўлады, за яго прабеларускую дзейнасць, адыслалі яго і іншых айцоў-марыян. Яго адыслалі да манастыра марыян у Расне. Пасля таго, як у 1939 годзе бальшавікі захапілі Расну, ён вандраваў па розных манастырах Беларусі і Літвы. Праз пэўны час айцец Юры вымушаны зноў пераехаў у Вільню, каб зноў апынуцца ў Друі. У 1942 годзе разам з айцом Антоніем Ляшчэвічам выехаў у Росіцу, дзе распачаў місіянерскую дзейнасць сярод мясцовага насельніцтва. У 1943 застаўся разам зь людзьмі, зачыненымі фашыстамі ў вясковай хаце, дзе й згарэў жыўцом.
Пазней, разам з айцом Ляшчэвічам, вёў пастарскую дзейнасць у Росіцы на Віцебшчыне. Адмовіўся пакінуць вернікаў і быў спалены разам з вялікай групай каталікоў і праваслаўных пад час нямецкай карнай аперацыі ў Росіцы.
Місія ў Росіцы
Нягледзячы на тэрытарыяльную блізкасць да Друі, Росіца не ўваходзіла ў склад міжваеннай Польшчы, дзе рэлігійнае жыццё каталікоў не парушалася ніякімі пераследамі, але заставалася ў складзе БССР, на тэрыторыі якой жорсткі пераслед рэлігіі пачаўся амаль што адразу з усталяваннем на Беларусі камуністычнай улады. Каб вырашыць праблемы тых жыхароў БССР, якія, хоць і былі прыгнечаны трагедыяй пачатку вайны, але намагаліся ўзнавіць сваю сувязь з Богам і Царквой, восенню 1941 года, айцы-марыяне і сёстры-еўхарысткі пачалі рыхтавацца да місіі. У верасні 1941 года 4 сястры з Друйскага манастыра выправіліся за былую савецка-польскую мяжу. У тую ж самую восень пытанне аб місіях ва Усходняй Беларусі было ўзгоднена з тагачасным Віленскім арцыбіскупам Рамуальдам Ялбжыкоўскім, які і блаславіў марыян і сясцёр-еўхарыстак на працу.
Першая Святая Імша ў Росіцы пасля доўгага перапынку адбылася яшчэ да прыезду туды місіянераў з Друі. У самым пачатку вайны нейкі час там працаваў айцец Гайлевіч. У лістападзе туды прыехаў з сёстрамі-еўхарысткамі айцец Ляшчэвіч.
На момант прыезду ў Росіцу айца Юрыя з неараманскай рыма-каталіцкай царквы зрабілі вясковы клуб, яго вежы знеслі, а званы аддалі мясцоваму калгасу. У вёсцы была спустошана таксама і праваслаўная царква.
У чэрвені 1942 года ў росіцкай місіі адбыліся змены: айцец Чачот, які датуль займаўся рамонтам царквы ў Росіцы і дапамагаў у душпастырскай працы айцу Ляшчэвічу, вярнуўся ў Друю, а ў Росіцу замест яго прыехаў айцец Юры Кашыра.
Генеральная маці законнай супольнасці сясцёр-еўхарыстак Юзэфа Жук успамінае росіцкую місію наступным чынам::
У 1943 годзе ў сувязі з павышанай актыўнасцю партызанаў-камуністаў праз некалькі дзён пасля новага года сфармаваная з добраахвотнікаў карная экспедыцыя з’явілася ў Друі і пачала праводзіць вучэнні, заняўшы верхні паверх манастыра. Неўзабаве экспедыцыя перасякла Дзвіну і накіравалася ў Росіцу. Як толькі карнікі пакінулі марыянскі манастыр, семінарыст Генрых Тамашэўскі выехаў у Дрысу, дзе айцец Ляшчэвіч кожную нядзелю адпраўляў Святую Імшу, з мэтай папярэдзіць апошняга аб небяспецы. Генрых Тамашэўскі ўспамінаў наступнае:
У аўторак раніцай, 16 лютага, пачалі біць званы: карнікі зганялі ў росіцкую царкву матак з немаўлятамі, дзяцей, маладых і старых людзей, а таксама сясцёр-еўхарыстак. Па сведчаннях Марты Пірог, многія жыхары паспелі збегчы з вёскі, але тых, каго лавілі падчас уцёкаў, зганялі ў розныя памяшканні, замыкалі, абкідвалі гранатамі і падпальвалі. У росіцкай царкве былі святары Антоній Ляшчэвіч і Юрый Кашыра. У адрозненні ад вясковых жыхароў, яны мелі права свабодна ўваходзіць у царкву і пакідаць яе, а таксама ў любы момант пакінуць Росіцу. Святары, аднак, засталіся і выконвалі свае абавязкі: адпраўлялі Святую Імшу, удзялялі Прычасце, спавядалі, хрысцілі дзяцей і дарослых, бласлаўлялі, суцяшалі тых, хто быў у роспачы, прыносілі дзецям хлеб. Аказваць духоўную дапамогу святарам дапамагалі сёстры-еўхарысткі. Айцу Ляшчэвічу ўдалося вызваліць з царквы спачатку адну сястру (ён прапанаваў яе карнікам на ролю гаспадыні ў іх штабе), а потым і іншых: нямецкі афіцэр дазволіў, каб усе манахіні перайшлі з царквы ў плябанію (для абслугоўвання афіцэраў), дзе і размяшчаўся штаб. Карнікі заявілі людзям, што іх вывезуць у лагеры, а дамы ў вёсцы паляць для таго, каб іх не змаглі заняць камуністычныя партызаны.
У сераду, 17 лютага, салдаты пачалі дзяліць людзей у царкве на групы: на правы бок царквы — для адпраўкі ў лагер, на левы — тых, што павінны былі пайсці ў агонь. Сведкі адзначаюць, што немцы паводзілі сябе больш гуманна за паліцаяў: напрыклад, нямецкі жаўнер выратаваў маці Юліі Бабок, скасаваўшы рашэнне паліцая адправіць яе на спаленне, абгрунтаваўшы гэта тым, што сям’я мусіць быць разам; дзяўчынка з сям’і Грабоўскіх, якая трапіла ў групу на лагер, а яе брат, тата і маці — на спаленне, угаварыла афіцэра выратаваць іх усіх. Святары не ўваходзілі ў ніводную з груп: ім дазвалялася пакінуць царкву і вёску ў любы момант. Апоўдні групы людзей з левага боку царквы пачалі вывозіць партыямі на латышскіх санях нібыта ў лагер, аднак жыхары бачылі, што везлі іх не ў кірунку чыгуначнай станцыі, а ў іншы бок. Падводы хутка вярталіся пустыя, а праз некалькі хвілін дамы пачалі гарэць і пачуліся асобныя стрэлы. Са слоў падвозчыкаў і тых нямногіх, каму ўдалося збегчы, людзей замыкалі ў будынках, а будынкі падпальвалі, а ўцекачоў расстрэльвалі, або зноў кідалі ў агонь — дзяцей жа наколвалі на штыкі.
У той жа дзень па абедзе, каля 16 гадзін айцец Ляшчэвіч развітаўся з жыхарамі вёскі і сказаў, што яго выклікаюць паказаць склад, хаця ўсім было вядома, што ніякага склада ў Росіцы няма. Па згадках сястры-еўхарысткі Ядвігі Віршуты, айцец Антоній быў радасны і з усмешкай сказаў:
Вечарам у царкву вярнуўся айцец Юры і паведаміў, што айцец Антоній забіты, а заўтра будзе забіты і ён сам. Адной з магчымых прычын забойства айца Антонія магла з’яўляцца раз’юшанасць карнікаў,
Такім чынам айцец Антоній Ляшчэвіч прыняў мучаніцкую смерць 17 лютага 1943 года Ён быў расстраляны. Адной з магчымых прычын забойства айца Антонія магла з’яўляцца раз’юшанасць карнікаў, выкліканая пастаяннымі просьбамі да іх Ляшчэвіча аб вызваленні прынамсі дзяцей і міласэрнасці да іх.
На наступны дзень, адмовіўшысь пакінуць вернікаў, быў спалены айцец Юры разам са сваімі вернікамі ў царкве Найсвяцейшай Тройцы.
Беатыфікацыя і ўшанаванне памяці
У 1999 годзе 108 каталіцкіх святароў з Беларусі звярнуліся да Папы Рымскага Яна Паўла II з прашэннем беатыфікаваць святароў Антонія Ляшчэвіча і Юрыя Кашыру, прылічыўшы пакутнікаў да ліку блажэнных — адной са ступеней святасці ў Каталіцкай Царкве. Папа задаволіў гэту просьбу, і беатыфікацыя беларускіх мучанікаў адбылася 13 чэрвеня 1999 года ў Варшаве падчас наведвання Папам Польшчы з Апостальскім Падарожжам, прычым цікавым супадзеннем з’яўляецца тое, што ў гэты жа дзень былі беатыфікаваныя 108 мучанікаў Другой сусветнай вайны (з улікам Ляшчэвіча і Кашыры) — менавіта столькі беларускіх святароў хадайнічалі перад Янам Паўлам II аб царкоўным праслаўленні росіцкіх мучанікаў.
Сярод веруючых жыхароў Абрамаўшчыны распаўсюджана вера ў тое, што айцец Антоній яшчэ пры зямным жыцці аберагаў вёску і яе жыхароў і працягвае рабіць гэта пасля смерці: менавіта так веруючыя вяскоўцы тлумачаць тое, што падчас Другой сусветнай вайны сярод жыхароў Абрамаўшчыны загінулі толькі 2 чалавекі і што ў 1960-я гады ў вёсцы абнавіўся і заміраточыў абраз Маці Божай.
У Росіцу рэгулярна арганізоўваюцца рэлігійныя пілігрымкі, напрыклад, вядомае паломніцтва Друя—Росіца, і іх таксама наведваюць і простыя турысты.
Дымітрыс Мітропулас
Дымітрыс Мітро́пулас (Δημήτρης Μητρόπουλος;, Афіны — 2 лістапада 1960, Мілан) — грэчаскі і амерыканскі , ,. Член-карэспандэнт Афінскай АН (1933).
Біяграфія
Музычная адоранасць Мітропуласа выявілася ў малалецтве, калі з 11 да 14 гадоў ён праводзіў у сябе дома кожную суботу музычныя сходы. Да гэтага часу адносіцца яго першае сачыненне — саната для скрыпкі і фартэпіяна (не захавалася).
З 1908 года вучыўся ў Афінскай кансерваторыі, у 1920 годзе ўдасканальваўся ў Бруселі ў П. Жыльсона, у 1921—1924 гадах у Берліне ў Феруча Бузоні. У 1921—1925 гг. быў асістэнтам дырыжора Берлінскай оперы Эрыха Клайбера. З 1924 выступаў як дырыжор.
У 1936 г. Мітропулас упершыню выступіў у ЗША з Бостанскім аркестрам і ў канцы 1930-х гг. фактычна перасяліўся ў Амерыку, атрымаўшы грамадзянства ў 1946 г. У 1937—1949 гг. ён быў галоўным дырыжорам Мінеапаліскага сімфанічнага аркестра. У 1950—1958 гадах галоўны дырыжор Нью-Ёркскага філарманічнага аркестра. Адначасова з 1954 г. і да самай смерці Мітропулас кіраваў аркестрам нью-ёркскай «Метраполітэн-опера».
Заруцкэ
Заруцкэ (Зару́цьке) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Дымітрыс Мітропулас
Ушанаванне памяці
З 1963 года ў Нью-Ёрку праводзяцца конкурсы маладых дырыжораў імя Мітропуласа.
Аляксандр Уладзіміравіч Кравецкі
Аляксандр Кравецкі (нар. ) — беларускі футбаліст, нападнік.
Клубная кар’ера
Дарослую кар’еру пачаў у складзе наваполацкага «Нафтана», дзе выступаў за дубль. Перад сезонам 2016 стаў трэніравацца разам з асноўнай камандай навапалачан. У Вышэйшай лізе дэбютаваў 29 красавіка 2016 года, выйшаўшы на замену ў канцы матчу супраць салігорскага «Шахцёра» (0:2).
У лютым 2017 года стала вядома, што Кравецкі пакідае «Нафтан». У пачатку 2018 года далучыўся да «Оршы», аднак згуляў толькі ў трох матчах і ў тым жа годзе пакінуў каманду.
Івашчэнкавэ
Івашчэнкавэ (Іва́щенкове) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Вярхоўка
Вярхо́ўка (, Верховка) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Цюрлёўскага сельсавета.
Іонынэ
Іонынэ (Іо́нине) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Калюжнэ (Глухіўскі раён)
Калюжнэ (Калю́жне) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Член-карэспандэнт НАН Беларусі
Член-карэспандэнт НАН Беларусі — член малодшай ступені Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Апісанне
Членамі-карэспандэнтамі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі выбіраюцца вядомыя вучоныя — грамадзяне Рэспублікі Беларусь, якія ўнеслі значны ўклад у развіццё навукі і ўзбагацілі яе працамі буйнога навуковага значэння. Членам-карэспандэнтам НАН Беларусі, у тым ліку пенсіянерам, якія маюць гэта званне, прызначаюцца штомесячныя даплаты за акадэмічныя вучонае званне, памер якіх устанаўліваецца заканадаўствам.
Выбары
13-14 лістапада 2014 года адбыліся чарговыя выбары акадэмікаў і членаў-карэспандэнтаў НАН Беларусі. На 39 вакансій членаў-карэспандэнтаў было вылучана 118 кандыдатур. У выніку было абрана 28 новых членаў-карэспандэнтаў НАН Беларусі. Выбары на спецыяльнасцях «Матэматычнае мадэліраванне», «Апрацоўка металаў ціскам», «Электроннае прыборабудаванне», «Геаэкалогія», «Трансплантацыя органаў», «Педагогіка», «Псіхалогія», «Сацыялогія», «Эканоміка і кіраванне народнай гаспадаркай», «Заатэхнія», «Энергетыка АПК» не адбыліся. Такім чынам, па стане на 1 студзеня 2015 года ў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі 122 члены-карэспандэнты.
16 лістапада 2017 года адбыліся чарговыя выбары акадэмікаў і членаў-карэспандэнтаў. На 31 вакансію членаў-карэспандэнтаў прэтэндавалі 104 кандыдаты. Сярод кандыдатаў на званне члена-карэспандэнта найбольш прэтэндэнтаў было па спецыяльнасці «Машынабудаванне» (дзесяць чалавек на месца). У выніку тайнага галасавання абрана 22 члены-карэспандэнты.
У 2021 годзе выбары адбыліся падчас сесіі Агульнага сходу НАН Беларусі 17 снежня 2021 года. На 27 вакансій членаў-карэспандэнтаў было 57 кандыдатаў. Сярод кандыдатаў на званне члена-карэспандэнта больш за ўсё прэтэндэнтаў было па спецыяльнасці «Матэрыялазнаўства» (дзевяць чалавек на месца). У выніку тайнага галасавання выбраны 16 членаў-карэспандэнтаў.
Права
Члены-карэспандэнты НАН Беларусі маюць права:
Абавязкі
Члены-карэспандэнты НАН Беларусі абавязаныя:
Юліян Міцкевіч
Юліян Міцкевіч (Julian Mickiewicz; нар. ак. 1838 года — пам. 17 лістапада (5 лістапада ст. ст.) 1863 года, Коўна) — паўстанцкі камісар ковенскага ваяводства падчас студзеньскага паўстання.
Дамашы (Маладзечанскі раён)
Дамашы́ (, Домаши) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Цюрлёўскага сельсавета.
Фізічныя велічыні
Размернасці фізічных велічынь залежаць ад абранай сістэмы адзінак.
Гаравіны
Гара́віны (, Горавины) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хажоўскага сельсавета.
Да 12 чэрвеня 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Вялікасельскага сельсавета, да 28 мая 2013 года — у склад Цюрлёўскага сельсавета.
Роберт Олдс
Робін Олдс (народжаны Роберт Олдыс-малодшы, Robert Oldys Jr.;  — ) — брыгадны генерал ВПС ЗША, лётчык-ас Другой сусветнай вайны. Лічыцца самым выбітным камандзірам амерыканскіх лётчыкаў-знішчальнікаў В’етнамскай вайне, прапанентам ідэй агрэсіўнай барацьбы за панаванне ў паветры і культавай фігурай амерыканскай авіяцыі ў цэлым. Штогод у сакавіку, на амерыканскіх авіябазах па ўсім свеце праводзіцца «Марш Олдса», у якім удзельнічаюць усе вайскоўцы мужчынскага полу, ад генералаў да радавых тэхнікаў наземнага абслугоўвання.
Пачатак кар’еры
Робін Олдс нарадзіўся ў Ганалулу (Гаваі), але большую частку дзяцінства правёў у Хэмптоне, Віргінія. Яго маці памерла, калі яму было чатыры гады, і Олдса выхоўваў яго бацька, Роберт Олдс, лётчык Першай сусветнай вайны і былы памочнік генерала Білі Мітчэла, адной з самых значных фігур у гісторыі амерыканскай ваеннай авіяцыі.
Першы палёт Олдс здзейсніў ва ўзросце 8 гадоў: ён знаходзіўся на заднім сядзенні самалёта, які пілатаваў яго бацька. У 12 гадоў Робін паставіў сваёй мэтай паступленне ў ваенную акадэмію Вест-Пойнт, каб стаць афіцэрам і ваенным лётчыкам. Акрамя авіяцыі, іншы яго запалам быў амерыканскі футбол. Олдс гуляў у школьнай камандзе, якая выйграла чэмпіянат штата Вірджынія ў 1937 годзе.
Пасля заканчэння сярэдняй школы ў 1939 годзе Олдс пайшоў не ў каледж, а ў спецыяльную падрыхтоўчую школу ў Вашынгтоне, якая рыхтавала юнакоў да паступлення ў ваенныя акадэміі. Калі ў тым жа годзе Германія напала на Польшчу і пачалася Другая сусветная вайна, Олдс паспрабаваў уступіць у шэрагі Каралеўскіх ВПС Канады, аднак бацька не даў на гэта свайго дазволу (якое патрабавалася, нягледзячы на тое, што Олдс завысіў свой век і сказаў, што яму 19).
1 чэрвеня 1940 года Робін Олдс быў залічаны ў Вест-Пойнт. Яго вучоба павінна была скончыцца ў 1944-м, але ва ўмовах ваеннага часу была ўведзена праграма паскоранага навучання, а тыя курсанты, хто збіраўся служыць у Паветраным корпусе Арміі ЗША (папярэднік будучых ВПС ЗША), прайшлі пачатковую лётную падрыхтоўку. 1 чэрвеня 1943-га Олдс завяршыў вучобу ў Вест-Пойнце. «Крылцы» лётчыка яму ўручыў асабіста генерал Генры Арнальд. У акадэміі Олдс працягваў гуляць у футбол і атрымаў вялікую вядомасць; у 1985 годзе ён быў уключаны ў Залу славы футбола ў каледжах.
Другая сусветная вайна
Пасля праходжання падрыхтоўкі лётчыка-знішчальніка лейтэнант Олдс быў адпраўлены ў 434-ю эскадрыллю 479-й знішчальнай групы. Разам з авіягрупай у маі 1944 года ён прыбыў у Вялікабрытанію. Олдс лётаў на цяжкім двухматорным знішчальніку P-38J «Лайтнінг», якому даў назву «Scat» (пазней ён называў так усе свае самалёты). Свае першыя перамогі ён атрымаў 14 жніўня, збіўшы адразу два Focke-Wulf Fw 190 Würger у раёне Манміраля. 25 жніўня вытрымаў, магчыма, свой найцяжэйшы бой. У той дзень ён быў камандзірам звяна, якi ажыццяўляў ачыстку паветранай прасторы перад налётам амерыканскіх бамбардзіроўшчыкаў у раёне Берліна. Звяно Олдса сустрэлася з групай з 55 нямецкіх Messerschmitt Bf.109. Убачыўшы гэтую армаду, два пілоты пакінулі строй і скіравалі дамоў. Олдс са сваім кіраваным уступіў у бой, у якім, нягледзячы на 27-разовую колькасную перавагу праціўніка, атрымаў тры паветраныя перамогі. Яго P-38 быў цяжка пашкоджаны, але Олдс здолеў вярнуцца на базу, атрымаўшы ў гэты дзень фармальны статус аса.
У верасні авіягрупа Олдса атрымала на ўзбраенне знішчальнікі P-51D «Мустанг». Першую перамогу на новым самалёце Олдс атрымаў 6 кастрычніка, пасля чаго не павялічваў сваю колькасць збітых машын праціўніка да лютага наступнага года. У канцы вайны, у красавіку 1945 года, ён удзельнічаў у налёце на нямецкія аэрадромы, знішчыўшы некалькі самалётаў праціўніка на стаянках. Хоць знішчэнне варожых самалётаў на зямлі ўяўляецца даволі лёгкім справай, Олдс успамінаў, што ў рэчаіснасці гэта былі вельмі небяспечныя заданні. Так, падчас налёту на аэрадром Тарневіц баявыя заходы зрабілі пяць «Мустангаў»; з іх на базу вярнуўся толькі падбіты самалёт Олдса.
Маёр Олдс скончыў вайну камандзірам эскадрыллі, маючы на сваім рахунку 12 пацверджаных і 1 непацверджаную паветраныя перамогі, а таксама 11,5 самалётаў праціўніка, знішчаных на зямлі.
Між войнамі
З лютага 1946 года Олдс служыў у 412-й знішчальнай групе, якая базавалася ў Каліфорніі і ўзброенай рэактыўнымі знішчальнікамі P-80 «Шутынг Стар». У гэты час ён разам з іншым асам мінулай вайны падпалкоўнікам Джонам Хэрбстам заснаваў групу вышэйшага пілатажу — па сутнасці, першую ў амерыканскіх ВПС, папярэдніцу знакамітых «Буравеснікаў». У 1948 годзе Олдс па праграме абмену быў адпраўлены ў брытанскія Каралеўскія ВПС, дзе лётаў на «Gloster Meteor» і нават стаў камандзірам эскадрыллі № 1. Пасля вяртання ў ЗША яго прызначылі ў 71-ю знішчальную эскадрыллю, якая знаходзілася ў складзе Камандавання СПА. З-за гэтага прызначэння Олдс прапусціў Карэйскую вайну, нягледзячы на шматлікія рапарты з просьбай аб адпраўцы на тэатр ваенных дзеянняў.
Кар’ерныя праблемы прывялі Олдса да думкі аб сыходзе з ВПС. Яго настаўнік генерал Фрэдэрык Сміт параіў яму застацца. Наступныя гады Олдс працаваў на розных штабных пасадах. У 1955-м ён нарэшце вярнуўся ў страявыя часці і на працягу года камандаваў 86-й групай знішчальнікаў-перахопнікаў, узброенай самалётамі F-86 «Сейбр», якая базавалася ў Ландштуль, ФРГ. Потым зноў займаў адміністрацыйныя і штабныя пасады, у 1963 годзе скончыў Нацыянальны ваенны каледж. У 1963—1965 гадах камандаваў 81-м тактычным знішчальнай крылом (знішчальнікі-бамбардзіроўшчыкі F-101 «Вуду») Бентуотэрс, Вялікабрытанія. Тут ён самавольна арганізаваў групу вышэйшага пілатажу, за што яго (па яго ўласным сведчанні) збіраліся аддаць пад трыбунал, але ў рэшце рэшт проста знялі з пасады і адправілі ў Амерыку.
В’етнам
Прыбыўшы ва Убон, Олдс перш за ўсё змясціў сябе ў лётным раскладзе пад камандаванне малодшых па званні, але якія маюць баявы вопыт пілотаў. Ён патлумачыў ім, што яны павінны перадаць яму свой вопыт, паколькі ў далейшым ён будзе імі кіраваць. Папярэдні камандзір 8-га крыла за ўвесь час службы выканаў 12 баявых вылетаў ; Олдс здзяйсняў баявыя вылеты рэгулярна, нароўні з іншымі пілотамі.
У 1966 годзе паўночнав’етнамская знішчальная авіяцыя рэзка актывізавалася, пачаўшы хутка нарошчваць свой лік паветраных перамог. Олдс выступіў з ініцыятывай правядзення ў адказ аперацыі, якую яму і было даручана спланаваць. Сутнасць аперацыі «Бола» заключалася ў тым, што знішчальнікі F-4 «Фантом» II павінны былі зымітаваць ударныя самалёты F−105 «Тандерчыф», тым самым прывабіўшы ворага ў пастку. Аперацыя была ажыццёўлена 2 студзеня 1967 года і завяршылася разгромам 921-га авіяпалка ВПС Паўночнага В’етнама. У той дзень амерыканскія пілоты запісалі на свой рахунак сем пацверджаных і дзве магчымыя перамогі над МіГ-21. В’етнамцы прызналі страту шасці самалётаў, але абодва бакі сыходзіліся ў тым, што ў гэтым баі не быў збіты ні адзін амерыканскі самалёт. Робін Олдс асабіста вёў сваіх лётчыкаў у бой і атрымаў сваю першую паветраную перамогу ў В’етнаме. Пасля страты яшчэ двух самалётаў 6 студзеня ВПС Паўночнага В’етнама на два месяцы амаль цалкам спынілі баявую актыўнасць.
У маі 1967 г. Олдс атрымаў яшчэ тры перамогі, стаўшы самым выніковым амерыканскім лётчыкам-знішчальнікам з пачатку вайны. Ён цалкам мог збіць яшчэ адзін самалёт (лічыцца, што ў яго было як мінімум 10 такіх магчымасцяў), але наўмысна пазбягаў гэтага. Яму было вядома, што адразу ж пасля пятай перамогі і атрымання статусу першага амерыканскага аса з часоў Карэі яго зробяць «ваенным героем» і адправяць дадому, каб не падвяргаць рызыцы магчымай страты. Аналагічная доля спасцігла Джозэфа Маконела і «Піта» Фернандэса, якія пасля дасягнення статусу «патройных асаў» у Карэі былі адразу адхіленыя ад палётаў і адпраўлены ў ЗША. Для Олдса камандаванне крылом, якое ўдзельнічае ў баявых дзеяннях, аказалася важней пятай зорачкі на фюзеляжы яго «Фантому».
Аб лётчыках-знішчальніках Олдс казаў: ''«Ёсць пілоты і ёсць пілоты; у добрых гэта прыроджаны. Гэтаму нельга навучыць»''. У 1962-м яго камандзір загадаў яму спыніць пісаць навуковую працу пра важнасць тактычнай авіяцыі ў вайне з прымяненнем няядзернай зброі. Олдс скардзіўся, што ''«нам не было дазволена весці манеўраны паветраны бой. Вельмі мала ўвагі надавалася атацы [наземных мэт] на брыючым палёце, атацы з пікіравання, прымяненню ракет і таму падобных рэчаў. Гэта лічылася непатрэбным»''. У паветраных баях у В’етнаме Олдс выкарыстаў манеўраванне ў вертыкальнай плоскасці, што не было частай з’явай сярод амерыканскім пілотаў таго часу. Тыя, хто бачыў яго падчас выканання баявых заданняў, дзівіліся яго здольнасці кантраляваць хутка зменлівую ў паветраным баі абстаноўку.
Позняя кар’ера
Вярнуўшыся дадому ў снежні 1967 года, Олдс быў прызначаны начальнікам Акадэміі ВПС ЗША ў Каларада-Спрынгс. У 1968 годзе ён быў узведзены ў брыгадныя генералы. Апошняй пасадай у ВПС для яго стаў пост дырэктара аэракасмічнай бяспекі пры Генеральным інспектару ВПС ЗША, дзе ён працаваў з 1971 года.
1 чэрвеня 1973 года Олдс сышоў у адстаўку.
У адстаўцы
Пасля сыходу з ВПС жыў у Каларада. Олдс катаўся на лыжах і працаваў у гарадской камісіі па планаванні. У гэтыя ж гады заахвоціўся да алкаголю; у чэрвені 2001 года яго арыштавала паліцыя за кіраванне ў нецвярозым выглядзе, прычым Олдс аказаў супраціў пры арышце. Справа скончылася тым, што ён быў асуджаны да выплаты штрафу ў памеры амаль 900 даляраў, наведвання курсаў па пазбаўленні ад алкагольнай залежнасці і 72 гадзінам грамадскіх работ.
У сакавіку 2007 года быў шпіталізаваны з ускладненнем рака прастаты. 14 чэрвеня ён памёр ад сардэчнай недастатковасці. Памінальныя службы былі праведзены 30 чэрвеня ў Акадэміі ВПС ЗША, куды перавезены яго прах.
Паветраныя перамогі
Другая сусветная вайна : В’етнамская вайна:
Сям’я
Бацька Олдса памёр у 1943 годзе, незадоўга да яго выпуску з акадэміі Вест-Пойнт. У 1947 годзе Олдс ажаніўся з галівудскай акторкай Элай Рэйнс. У іх было двое дзяцей, у 1976 годзе яны развяліся. Другі шлюб 1978-га быў з Эбігейл Морган Барнет. Ён таксама скончыўся разводам пасля 15 гадоў сумеснага жыцця.
Засценкі (Маладзечанскі раён)
Засце́нкі (, Застенки) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Цюрлёўскага сельсавета.
Бабоўнік (значэнні)
Бабоўнік
Палявая армія «Берналак»
Палявая армія «Берналак» (Poľná armáda „Bernolák“, Armádna skupina „Bernolák“) — група славацкіх войскаў, якая прымала ўдзел ва ўварванні ў Польшчу 1 верасня 1939 года.
Забалацце (Маладзечанскі раён)
За́балацце (, Заболотье) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Цюрлёўскага сельсавета.
Палявая армія «Берналак»
== Склад ==
Рубон (баскетбольны клуб)
Рубон — беларускі мужчынскі баскетбольны клуб з горада Віцебск. Клуб быў заснаваны летам 1995 года.
Дасягненні
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе
Кубак Беларусі па баскетболе
Танканог тонкі
Танканог тонкі (Koeleria macrantha) — від раслін сямейства, пашыраны ў Марока, Еўропе, Азіі, Канадзе, ЗША.
Апісанне
Шматгадовая расліна; старыя базальныя похвы папяровыя, устойлівыя вакол кожнай асновы спадзістага сцябла. Сцеблы жорсткія, прамыя, 5-60 см вышынёй, шарсцістыя, асабліва ніжэй мяцёлкі, 2-3-вузловыя. Ліставыя похвы голыя або апушаныя; ліставыя пласціны шаравата-зялёныя, звычайна згорнутыя, часам плоскія, даўжынёй да 30 см, шырынёй 1-2 мм, апушаныя або на верхняй паверхні голыя; лігула 0.2 — 2 мм. Мяцёлка лінейна-даўгаватая ў контуры, серабрыста-зялёных або пурпуровых адценняў, вось і галіны шарсцістыя. Каласкі 3-7 мм, кветачак 2-3(4).
Распаўсюджанне
Пашыраны ў Марока, Еўропе, Азіі, Канадзе, ЗША.
Ва Украіне від расце ў стэпах, на схілах, сухіх лугах, палянах і ўзлесках — у лесастэпе, стэпе і горным Крыме, часта; у лясных раёнах, радзей; кармавая расліна.
Эмануэла Карлбек
Эмануэла Атыліяна Карлбек (швед. Emanuella Ottiliana Carlbeck:  — ) — шведскі педагог. Наватар у навучанні людзей з разумовай адсталасцю. Карлбек заснавала першую навучальную ўстанову для іх у Гётэбаргу ў 1866 годзе. Яна складалася са школы, працоўнага дома і прытулку для пацыентаў.
Біяграфія
Эмануэла Карлбек была дачкой вікарыя і працавала гувернанткай ужо ў сталым узросце. Ніколі не выходзіла замуж. Яе дзейнасць, звязаная з дзецьмі з разумовай адсталасцю, была ініцыяваная нараджэннем яе пляменніка, які меў гэтую інваліднасць. У сярэдзіне XIX стагоддзя ў Швецыі не было ніякіх устаноў для падобных дзяцей. Як і яе сучасніца Сафія Уілкенс, якая займалася таксама людзьмі з разумовай адсталасцю, Эмануэла Карлбек належала да класа жанчын вышэйшага і сярэдняга класа, занятых у сацыяльным рэфармаванні шведскага грамадства.
З 1871 года Карлбек пачала атрымліваць дзяржаўную падтрымку. Першапачаткова яе ўстанова была прыватнай і дабрачыннай, але ў 1885 годзе была перададзена дзяржаве, хоць Карлбек працягвала заставацца яе дырэктарам. Эмануэла Карлбек праславілася як заснавальніца шведскай інстытуцыяналізаванай медыцынскай дапамогі.
Біргіта Шведская (прынцэса)
Прынцэса Біргіта Інгеборга Аліса Шведская (Hennes Kungliga Höghet Birgitta, Prinsessa av Sverige och Hohenzollern, нар. 19 студзеня 1937) — шведская прынцэса, у шлюбе княгіня Гогенцолерн, сястра караля Карла XVI Густава.
Біяграфія
Прынцэса стала другім дзіцем і дачкой прынца Густава Адольфа, герцага Вестэрботэнскага і яго жонкі прынцэсы Сібілы Саксен-Кобург-Гоцкай.
Бацька прынцэсы належыў да шведскай каралеўскай дынастыі Бернадотаў і быў сынам караля Швецыі Густава VI Адольфа і яго жонкі Маргарыты Канаўцкай, унучкі каралевы Вікторыі. Маці прынцэсы Сібіла - дачка прынца Карла Эдуарда, герцага Саксен-Кобург-Гоцкага і прынцэсы Вікторыі Адэлаіды Шлезвіг-Гольштэйн.
У сям'і пасля яе нарадзіліся яшчэ дзве дачкі: прынцэсы Дэзірэ і Крысціна, а таксама сын — будучы кароль Швецыі Карл XVI Густаў.
Падчас візіту да сваіх сваякоў у Германію ў 1959 годзе прынцэса сустрэла свайго будучага мужа — нямецкага князя Іагана Георга Гогенцолерна (1932—2016). 15 снежня 1960 года было абвешчана аб заручынах.
Каралеўскія абавязкі
Прынцэса з'яўляецца ганаровым членам Каралеўскага таварыства гольфа. Гэты абавязак яна ўзяла на сябе пасля смерці дзядзькі прынца Бертыля ў 1997 годзе.
Біргіта кожны год прымае ўдзел у дні Святой Люсіі і лічыць гэтае свята нацыянальным у Швецыі.
Танканог польскі
Танканог польскі (Koeleria pyramidata) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна 20—90 см вышынёй, расце ў свабодных сукупнасцях або пучках. Карэнішча кароткае. Сцеблы прамыя. Бакавыя галінкі адсутнічаюць. Лісце ў асноўным прыкаранёвае. Ліставыя похвы голыя. Ліставыя пласціны, 7—24 см × 1,5—2,5 мм, сярэдне-зялёныя або шыза-зялёныя; паверхня гладкая, верхавінка завостраная. Суквецце — мяцёлка да 12—13,5 см даўжынёй і 3,5—5 см ушыркі. Ніжняя кветкавая луска кароткаваласістая. Пылавікоў 3; 2—2,5 см даўжынёй.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Еўропе і Азіі, ад Францыі да Сібіры і Непала.
1-я дывізія «Янашык»
1-я дывізія «Янашык» (1. divízia „Jánošík“) — баявая адзінка Першай Славацкай Рэспублікі, утвораная напярэдадні ўварвання ў Польшчу.
Склад
=== Склад напярэдадні ўварвання ===
=== Склад на 11 верасня 1939 года ===
=== Склад на 18 верасня ===
Дамінік Стафановіч
Даміні́к Рыго́равіч (Во́сіпавіч) Стафано́віч ( — каля 1870) — беларускі музыкант, педагог, дырыжор, папулярызатар музычнай культуры. Брат В. Р. Стафановіча.
Біяграфія
У гісторыю сусветнай музычнай культуры ён увайшоў як таленавіты педагог, настаўнік выдатнага кампазітара Станіслава Манюшкі. Паводле сведчання самога Манюшкі, уплыў на яго з боку Стафановіча быў ці не самы значны: «Настаўнікамі фартэпіяннай музыкі былі: … у Мінску — мой бясцэнны Дамінік Стафановіч… закаханы ў сваё мастацтва… ацаніў маю такую ж любоў да музыку здолеў так умела скіраваць яе ў маю карысць, што з таго часу музыка зрабілася для мяне самай важнай мэтай». Хоць вучань хутка пераўзышоў свайго настаўніка ў выканаўчым майстэрстве, але Стафановіч умеў прапанаваць Манюшку адпаведныя творы i зацікавіць яго незнаёмымі песнямі i тым самым умацаваць імправізатарскі талент юнака.
Сярод вучняў Стафановіч вялікай папулярнасцю на Беларусі i за яе межамі карысталіся піяніст i кампазітар Ф. Міладоўскі, піяністка i педагог Каміла Марцінкевіч.
Куклаўшчына
Ку́клаўшчына (, Кукловщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Цюрлёўскага сельсавета.
Да 12 чэрвеня 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Хажэўскага сельсавета.
Лешна (Маладзечанскі раён)
Ле́шна (, Лешно) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Цюрлёўскага сельсавета.
Каледзіно
Каледзіно́ (, Коледино) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Цюрлёўскага сельсавета.
Гісторыя
Да 12 чэрвеня 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Хажэўскага сельсавета.
2-я дывізія «Шкулцеты»
2-я дывізія «Шкулцеты» (2. divízia „Škultéty“) — баявая адзінка Першай Славацкай Рэспублікі, утвораная напярэдадні ўварвання ў Польшчу. Дывізія названая ў гонар літаратурнага крытыка і гісторыка Ёзафа Шкулцетага.
Надзея Мікалаеўна Градэ-Куліковіч
Надзея Мікалаеўна Градэ-Куліковіч (? —, Чыкага, ЗША) — беларуская оперная спявачка. Другая жонка М. Шчаглова-Куліковіча. У паваенны час жыла ў Чыкага, займалася актыўнай канцэртнай дзейнасцю.
2-я дывізія «Шкулцеты»
Склад напярэдадні ўварвання
Таксама былі вылучаныя асобныя батальёны з вайсковых частак, якія мелі кодавыя назовы.
=== Склад на 11 верасня 1939 года ===
=== Склад на 18 верасня ===
Крыштальны анёлак
«Крыштальны анёлак» — прыз, вышэйшая ўзнагарода Беларускага саюза тэатральных дзеячаў. Заснаваны ў 2004 годзе і прысуджаецца толькі ў галіне лялечнага тэатральнага мастацтва.
Прызам узнагароджваюцца акцёры, рэжысёры, драматургі, мастакі, тэатразнаўцы, спонсары і мецэнаты, іншыя дзеячы тэатральнага мастацтва Беларусі, чыя шматгадовая арганізацыйная, творчая ці мецэнацкая дзейнасць значна паўплывала на станаўленне, развіццё і аўтарытэт беларускага тэатра лялек і чыё імя карыстаецца любоўю і павагай сярод дзеячаў лялечнага мастацтва і гледачоў.
Прыз «Крыштальны анёлак» уяўляе сабой выяву анёла, зробленную з крышталю па індывідуальным заказе. Прысуджаецца, як правіла, штогод у адным экземпляры. Разам з прызам уручаюцца дыплом і грашовая прэмія. Атрымаць прыз можна толькі адзін раз.
Уручаецца прыз, як правіла, на святкаванні Міжнароднага дня тэатра — 27 сакавіка.
3-я дывізія «Разус»
3-я дывізія «Разус» (3. divízia „Rázus“) — баявая адзінка Першай Славацкай Рэспублікі, утвораная напярэдадні ўварвання ў Польшчу.
Баяры
Баяры — ваеннаслужылы стан феадальнага грамадства IX—XVII стст. у Балгарыі, Кіеўскай дзяржаве, Полацкім княстве, пазней у Вялікім Княстве Літоўскім, Маскоўскай дзяржаве, Малдаўскім княстве, з XIV ст. у Румыніі. У раннефеадальны перыяд (IX—XIII ст.) баярамі звычайна называлі вышэйшы слой феадалаў, якія служылі князю, мелі свае вотчыны, слуг і залежных сялян. У Вялікім Княстве Літоўскім баярамі называлі і феадалаў (пазней называных шляхтай), і агулам ваенных слуг (servitores expeditionarii — баяраў панцырных, путных і іншыя катэгорыі). У Маскоўскай дзяржаве баярамі назвывалі вузкае кола вышэйшай арыстакратыі, якое складала раду вялікага князя, а ў XVII ст. залежныя сяляне называлі баярамі ўсіх памешчыкаў, адсюль паходзіць слова барын.
3-я дывізія «Разус»
Склад напярэдадні ўварвання
=== Склад на 11 верасня 1939 года ===
=== Склад на 18 верасня ===