cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Самбуру
Культура
Традыцыйная культура самбуру адметна рытуаламі, што суправаджаюцца яркімі святамі, музыкай, песнямі і танцамі. Спеўныя здольнасці юнакоў падтрымліваюцца з дзяцінства. У перыяд імуран яны ператвараюцца ў важную якасць у канкурэнцыі за ўвагу дзяўчат. Для імуран асабліва вакальнае выкананне ў экспрэсіўнай або ў лірычнай манеры. Існуюць таксама жаночы вакал і харавыя спевы. Танцы звычайна суправаджаюць абрадавыя сходы. На іх збіраецца вялікая колькасць людзей, гатуецца супольная ежа. Аднак існуюць танцы для баўлення часу. Так, адзін з тыповых мужчынскіх танцаў уяўляе кола юнакоў. Тыя, хто аказваецца знутры кола, скокаюць угару. Высокі скок павінен падкрэсліць індывідуальныя мужчынскія якасці юнака. Падчас танцаў апавядаюцца гераічныя гісторыі, адбываюцца заляцанні хлопцаў да дзяўчат.
Традыцыйная мужчынская вопратка складаецца з кавалка тканіны, апаясанай лентай. Жаночая вопратка уключае 2 кавалкі тканіны. Адзін апаясвае сцёгну, другі — грудзі. Дарослыя мужчыны і жанчыны часцяком голяць валасы на целе і галаве, а імуран аддаюць перавагу доўгім валасам, якія часцяком фарбуюць у чырвоны колер. І жанчыны, і мужчыны носяць шмат упрыгожванняў. Жаночыя каралі з каляровых пацер — знак прыгажосці, а таксама паказчык грамадскага стану і дабрабыту. Дзяўчынка атрымлівае першыя чырвоныя каралі ў падарунак ад бацькі, што значыць тое, што для яе ўжо знайшоўся жаніх. Наступныя каралі яна атрымоўвае ад імаран падчас заляцанняў, але пасля заключэння шлюбу з дарослым мужчынам з іншага рода вяртае іх хлопцу і апранае цяжкія латуневыя завушніцы. Пасля нараджэння кожнага сына яна атрымоўвае ад мужа пярсцёнак. Выраб упрыгожванняў — жаночая справа. На яе трацяць шмат часу.
У нашы дні традыцыйная культура самбуру адчувае трансфармацыю пад ціскам знешніх абставін. Так, пры стварэнні запаведніка Самбуру была згублена частка родавых тэрыторый. Выгнаныя самбуру не заўсёды атрымоўвалі падтрымку ад урада Кеніі і грамадскіх арганізацый. З-за недахопу пашы яны былі вымушаны займацца нязвыклым для іх земляробствам. У нашы дні многія самбуру так ці інакш удзельнічаюць у абслугоўванні турыстаў. У 1990 г. 15 жанчын заснавалі асобную вёску Умоджа. Яна стала прыстанкам для жанчын, што адмаўляюцца цярпець гвалт, аперацыі на полавых органах і раннія шлюбы са старымі мужчынамі. Насельніцтва Умоджы стала павялічваецца.
Рэлігія
Самбуру вераць у бажаство нкаі, якое стварыла і насяліла сусвет. Яно ўвасоблена ў духах прыроды, што насяляюць скалы, камяні, дрэвы, крыніцы вады. Самбуру ўзносяць да нкаі малітвы аб урадлівасці, абароне ці здароўі, а таксама двойчы на год прыносяць у ахвяру цёмных авечак. Арганізатарам рытуалаў звычайна з’яўляюцца старэйшыны. Акрамя таго, існуюць традыцыйныя вешчуны и лекары лайбон.
Дзяржаўны ансамбль танца Рэспублікі Беларусь
Дзяржаўны ансамбль танца Рэспублікі Беларусь — беларускі мастацкі прафесійны калектыў.
Гісторыя
Створаны ў 1959 годзе ў Мінску. Уключае балетную трупу і аркестр. Першыя мастацкія кіраўнікі А. Апанасенка (1959—1971) і С. Дрэчын (1971—1973), з 1986 года В. Дудкевіч: кіраўнік аркестра С. Хвашчынскі (з 1991).
Рэпертуар
У рэпертуары больш за 100 пастановак: танцы і харэаграфічныя кампазіцыі, створаныя на аснове беларускага танцавальнага фальклору («Лявоніха», «Лянок», «Весялуха», «Мяцеліца», «Перапёлачка», «Каханачка», «Маталіха», «Полька-Янка», «Крыжачок», «На Купалле», «Беларуская рапсодыя», «Неглюбскія вячоркі», «Спеў дубраў», «Арэлі», «Церніца»), фальклору іншых народаў, сюжэтныя пастаноўкі («Беларуская партызанская», «Сінявокая і неўміручая», «Полечка-поле», «Хатынь», «Вечарына»), праграма «Карагод сяброў», гумарыстычныя сцэнкі («Крутуха», «Дырыжор аркестра» і інш.).
У сваіх інтэрпрэтацыях беларускіх народных танцаў ансамбль імкнецца захаваць іх характэрнасць, лёгкасць, зграбнасць рухаў, вынаходлівасць харэаграфічнага малюнка.
Вядомыя артысты ансамбля
У розны час у ансамблі працавалі мастацкія кіраўнікі Г. Маёраў, В. Бутрымовіч, балетмайстры Г. Мартынаў, Я. Штоп, артысты балета М. Апанасенка, Г. Белавусава, С. Вуячыч, А. Гарэлік, І. Цюрын, кіраўнік аркестра У. Багадайка, танцоўшчык і рэпетытар С. Станкевіч.
Ленэ Маер-Скуманц
Ленэ Маер-Скуманц (нар. 7 лістапада 1939, Вена) -- аўстрыйская пісьменніца.
Біяграфія
Скончыла каталіцкую гімназію Святой Уршулі ў Вене, потым вывучала германістыку і класічную філалогію. Працавала настаўніцай, потым рэдактаркай дзіцячага часопіса "Weite Welt". З 1965 года пісьменніца-фрылансер.
Асноўную ўвага надае рэлігійнай і гістарычнай літаратуры для дзіцей і юнацтва. Таксама аўтарка радыёспектакляў, п'ес і песень (на музыку а. Готфрыда Ваноні).
Замужам, жыве з сям'ёй у Вене.
Беларускія пераклады
Паасобныя творы пераклаў Сяргей Шупа.
Ясіён
Ясіён, Іасіён (Ιασίων) — сын Зеўса (або Корыфа) і плеяды  Электры, унук Атланта, брат Дардана, каханы  Дэметры.
Паводле адной з міфічных версій, Ясійн сышоўся з Дэметрай на тройчы ўзараным полі, ад гэтай сувязі нарадзіўся Плутас. Зеўс пасвяціў Ясіёна ў містэрыі Дэметры, якія ён распаўсюдзіў у многіх краінах. Іншая версія распавядае, што за гвалт над Дэметрай Зеўс забіў Ясіёна маланкай. Дэметру ахапіў такі сум, што багі дазволілі Ясіёну часова пакідаць Аід і вяртацца да Дэметры. Радасць і гора Дэметры сімвалізавалі змену пор года.
Імам
Імам (араб. إمام - правадыр) — у ісламе духоўная асоба, якая ведае мячэццю, здзяйсняе трэбы. Імам - таксама можа азначаць «прыклад для пераймання». Падчас агульнай абавязковай малітвы, выбіраецца імам, які кіруе ёй. Імам ў малітве можа стаць любы мусульманін, які дасягнуў 8 гадоў.
Ракета-Бельба
Ракета-Бельба (Rocchetta Belbo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 190 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 48 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 12050. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святая Ганна.
Саз (сяло)
Саз — сяло ў Каркаралінскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кайнарбулакскай сельскай акругі. Код КАТА — 354861400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 257 чалавек (127 мужчын і 130 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 158 чалавек (79 мужчын і 79 жанчын).
Пяро
Пяро — наскурнае рагавое ўтварэнне, уласцівае толькі птушкам.
Пёры растуць з размешчаных шэрагамі паглыбленняў скуры, якія завуцца птэрыліямі. Толькі ў нешматлікіх нялётных птушак, як напрыклад, у пінгвінаў, птэрыліі не выяўленыя, а пёры растуць раўнамерна па ўсім целе. Пёры не пакрываюць раўнамерна ўсё цела, а пакідаюць голыя месцы (аптэрыліі).
Адрозніваюць наступныя часткі: стрыжань (rachis), з ніжняй тоўстай часткай — ачынам (calamus), і апахалам (vexillam); унутры ачына засохлая арагавелая тканка (душка).
Партрэт Караля ІІ Станіслава Радзівіла Пане Каханку (Нацыянальны музей у Варшаве, MP 4457 MNW)
«Партрэт Караля ІІ Станіслава Радзівіла Пане Каханку» — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў першай палове ХІХ стагоддзя. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальным музеі ў Варшаве ( MP 4457. MNW). Памер карціны —.
Партрэт адлюстроўвае Караля ІІ Станіслава Радзівіла Пане Каханку. Паходзіць з калекцыі князёў Радзівілаў у Нясвіжы. Апынуўся ў Польшчы.
Брахма
Брахма, таксама Брама (ब्रह्मा; ) — бог стварэння ў індуізме. Разам з Вішну і Шывай з'яўляецца адным з багоў Трымурці. Жонка Брахмы - багіня ведаў і вучонасці Сарасваці. Брахму часта атаясамляюць з ведычным бажаством Праджапаці.
Шэстакі (Ельнінскі раён)
Шэстакі (Шестаки́) — вёска ў Ельнінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Карабецкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
NGC 4789A
NGC 4789A (іншыя абазначэнні — UGC 8024, MCG 5-30-120, DDO 154, ZWG 159.109, ZWG 160.4, PGC 43869) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Акцябр (Лагойскі раён)
Акця́бр (, Октябрь, да 1939 года — Хата́евічы) — аграгарадок у Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Цэнтр Акцябрскага сельсавета. Насельніцтва 575 чал. (2010). Размешчаны за 36 км ад Лагойска.
Гісторыя
Пад 1567 Хатаевічы значацца як сяло, шляхецкая ўласнасць. У 1681 тут заснавалі кляштар дамініканцаў. Каля 1752 збудавалі касцёл Прасвятой Тройцы.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Хатаевічы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Барысаўскім павеце Мінскай губерні. У 1803 у мястэчку збудавалі новы касцёл. У гэты час склад маёнтку Хатаевічы (уладанне дамініканскага кляштара) уваходзіла 15 вёсак, у мястэчку меліся карчма, бровар, хлебазапасны магазін. Станам на 1812 у Хатаевічах было 29 мяшчанскіх і 18 шляхецкіх дамоў, пазней у ліку іншых каталіцкіх уладанняў мястэчка канфіскавалі расійскія ўлады. На 1861 — 19 двароў, касцёл. У 1870 расійскія ўлады збудавалі царкву Св. Мікалая, прыход якой ахопліваў 38 вёсак і хутароў, 2727 прыхаджанаў, царкве належала 112 дзесяцінаў зямлі. Дзейнічала царкоўнапрыходская школа. На 1886 — 9 двароў, царква, касцёл, капліца, сінагога, пры ёй яўрэйская малітоўная школа, шэраг крамаў, карчма. У 1893 у мястэчку заснавалі мукамольнае і крупяное прадпрыемствы (у 1895 працавалі 6 работнікаў, мелася паравая машына).
Станам на 1908 у Хатаевічах было 82 двары, 2 царкоўнапрыходскія школы (для хлопчыкаў і дзяўчынак), на 1909 існавалі аднайменныя мястэчка (61 двор) і маёнтак (1 двор).
У 1919 Хатаевічы ўвайшлі ў БССР, дзе 20 жніўня 1924 сталі цэнтрам сельсавета Плешчаніцкага раёна (з 25 снежня 1962 у Лагойскім раёне). Станам на 1926 існавалі аднайменныя мястэчка (52 двары), вёска (39 двароў) і хутар (2 двары). У 1938 статус паселішча панізілі да вёскі. На 1941 — 127 двароў, на 1969 — 142, на 1990 — 204, на 1 студзеня 2003 — 230.
Каталог паштовых марак
З развіццём філатэліі як галіны калекцыянавання ў каталогах, акрамя апісанняў і цэн, пачалі з'яўляцца дадатковыя падрабязнасці аб тавары. Каталогі пачалі ілюстраваць (спачатку чорна-белымі малюнкамі, пазней у колеры), у іх з'явіліся даты паштовых эмісій, тыпы друку, наклады, разнавіднасці паштовых марак і г.д.
Першы каталог марак з'явіўся ў верасні 1861 года ў Страсбургу (Францыя) стараннямі мясцовага кнігагандляра Оскара Бержэ-Леўро.
Mazda CX-5
Mazda CX-5 - кампактны красовер японскай кампаніі Mazda, серыйную вытворчасць якога пачалося ў 2013 годзе. Гэта першы аўтамабіль Mazda, створаны паводле мовы канструявання KODO - Дух руху. Таксама гэта першая мадэль, аснашчана пакетам тэхналогій Skyactiv Technology, накіраваных на зніжэнне масы агрэгатаў аўтамабіля без шкоды для паліўнай эфектыўнасці, дынамікі і бяспекі. На сённяшні дзень існуе 2 пакаленні Mazda CX-5:
Апісанне '2016
Вадзіцелі могуць выбраць паміж двума рухавікамі. Але выбар абмяжоўваецца тым фактам, што базавы 2.0-літровы чатырохцыліндравы рухавік даступны толькі з шасціступеньчатай механічнай каробкай перадач у мадэлі Sport. Усе астатнія мадэлі выкарыстоўваюць 2.5-літровы чатырохцыліндравы рухавік у спалучэнні з шасціступеньчатай аўтаматычнай каробкай перадач. Выбраўшы такую ​​камбінацыю, кіроўца зможа перайсці на поўны прывад. Абедзве скрынкі перадач добра супрацоўнічаюць з адпаведнымі рухавікамі. Рухавікі з тэхналогіяй «Skyactiv» маюць прамы ўпырск паліва, які забяспечвае магутнасць і эканамічнасць. Пазадарожнік CX-5 патрабуе звычайнага паліва. Яго буксіровачныя здольнасць абмяжоўваецца 907 кг.
Бяспека
Вынікі краш-тэсту Mazda CX-5 2016 года ад страхавога інстытута дарожнай бяспекі (IIHS) :
Салто
Салто́ (ад Saulteaux; саманазва: ᓇᐦᑲᐌ «народ») — алганкінскі народ, карэнныя жыхары Канады. Агульная колькасць (2019 г.) — 24 000 чал.
Паходжанне
Назва салто мае французскае паходжанне. Упершыню яна сустракаецца ў XVII ст. у форме Saulteurs («людзі вадаспада»), калі французскія вандроўнікі ўвайшлі ў кантакт з тубыльцамі ракі Святой Марыі. Салто належылі да народа аджыбвэ, таму ў нашы дні часцяком завуцца раўніннымі або паўночна-заходнімі аджыбвэ. Самі салто аддаюць перавагу назве накавэ, што на іх дыялекце значыць «народ». Падчас Бабровых войн яны рушылі на захад і рассяліліся на вялікай тэрыторыі ад Антарыа да Брытанскай Калумбіі.
Асаблівасці культуры
Міграцыя на захад выклікала некаторыя змены ў культуры салто. Калі іх продкі, што насялялі Вялікія азёры, займаліся земляробствам, то салто былі вымушаны весці вандроўны лад жыцця, у іх занятіках пераважалі паляванне і рыбалоўства. Так, салто Саскачэвана сезонна перамяшчаліся ўздоўж рэк і азёр, будавалі часовыя лагеры. Асноўным жытлом стала тыпі, распаўсюджанае ў іншых качавых народаў Вялікіх раўнін. Яны палявалі на ласёў, аленяў, зайцоў, здабывалі рыбу і водных птушак. Для палявання ўзімку карысталіся снегаступамі. Для палявання і часам для перамяшчэння паклажы трымалі сабак.
Узаемаадносіны паміж салто і суседнімі народамі былі складанымі. Яны выціснулі далей на захад гравантраў, мелі ваенныя сутычкі з народамі сіў, аднак падтрымлівалі шчыльныя зносіны з кры, нават стваралі разам з імі супольныя абшчыны. У XIX ст. салто займаліся футравым гандлем, былі пасрэднікамі паміж мясцовымі плямёнамі і еўрапейцамі, карысталіся ў побыце еўрапейскімі зброяй і таварамі. Асноўнай сацыяльнай адзінкай з'яўляліся аб'яднанні некалькіх нуклеарных сем'яў, што разам вандравалі і займаліся здабычай. У ваенных мэтах маглі ствараць большыя па колькасці аб'яднанні на чале выбранага правадыра, але такія аб'яднанні мелі часовы характар.
У другой палове XIX ст., калі прыродныя рэсурсы прэрыі значна скараціліся, салто трапілі ў залежнасць ад еўрапейскіх перасяленцаў. Яны былі вымушаны заключаць пагадненні з уладамі Канады, перадаваць значныя паляўнічыя тэрыторыі і наўзамен атрымоўваць гадавую грашовую дапамогу. У Брытанскай Калумбіі салто карыстаюцца адлічэннямі за транспартаванне газу праз іх тэрыторыі. Разам з гэтым, многія традыцыйныя звычаі апынуліся пад забаронай, была ўведзена абавязковая адукацыя на англійскай мове, што садзейнічала частковай асіміляцыі. У нашы дні адбываецца працэс частковага адраджэння традыцыйных звычаяў і мовы.
Кефісадот Старэйшы
Кефісадот Старэйшы (Κηφισόδοτος) — старажытнагрэчаскі скульптар, які працаваў у Афінах у першай палове IV ст. да н.э. Верагодна, бацька Праксіцеля (і, такім чынам, дзед Кефісадота Малодшага).
Найбольш вядомы твор — медная статуя багіні міру Эйрэны, якая трымае на руках немаўля, бога дастатку Плутаса. Яна была ўсталявана на афінскай агоры каля 374 гады да н.э. па выпадку заключэння міру са Спартай; згадваецца ў «Апісанні Элады» Паўсанія (I 8.2; IX 16.2), дзе тлумачыцца яе сімвалічнае значэнне: мір — маці, карміцелька дастатку. Захавалася мармуровая рымская копія ўсёй статуі, размешчаная цяпер у мюнхенскай Гліптатэцы, а таксама копіі асобных частак, размешчаныя ў розных калекцыях.
Кефісадот вылепіў і іншую статую дарослага з дзіцем — Гермеса з немаўлём-Дыянісам; захаваліся яе выявы і фрагмент. Аналагічная скульптура была затым створана Праксіцелем.
Паўсаній згадвае таксама (VIII 30.5) пра мармуровыя статуі, вырабленыя Кефісадотам для храма Зеўса ў Мегалопалі.
Понтапарэя роднасная
Роднасная понтапарэя (Monoporeia affinis ці Pontoporeia affinis) — ледавікова-марскі рэлікт чацвярцічнага перыяду. Атрад бакаплавы (Amphipoda), сямейства хаўстарыды (Haustoriidae).
Арэал
Азёры паўночнай часткі Еўропы, Паўночнай Амерыкі, Канады. Па тэрыторыі Беларусі праходзіць паўднёвая мяжа арэала віду. Понтапарэя знойдзена ў азёрах Браслаўскай групы (Паўднёвы Воласа, Снуды).
Месцы пражывання
Глыбокія алігатрофныя і мезатрофныя азёры з вялікай колькасцю кіслароду ў вадзе. Аддае перавагу глеістым і глеіста-пясчаным донным адкладам, размяшчаецца на глыбіні больш за 10 м пры нізкай тэмпературы.
Асаблівасці біялогіі
Жыве на дне вадаёмаў. Працягласць жыцця да 3 гадоў. Палаваспелая на 2-3 годзе. Размнажэнне прымеркавана да асенне-зімняга перыяду. Самкі выношваюць яйкі ў вывадковай сумцы на працягу 3,5 месяца да поўнага развіцця малявак. Сярэдняя пладавітасць 16 яек.
Ахова
Занесена ў Чырвоныя кнігі Беларусі і Літвы.
Літаратура
Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 1993. ISBN 5-85700-095-5
Медрэсэ
Медрэсэ (араб. مدرسة, літар. "Месца, дзе вывучаюць") — мусульманская навучальная ўстанова, якая выконвае ролю сярэдняй школы і мусульманскай духоўнай семінарыі. Навучанне ў медрэсэ паасобнае і бясплатнае. Выпускнікі медрэсэ маюць права паступаць ва ўніверсітэт.
Красное (Краснінскі раён, Смаленская вобласць)
Красное (Краснóе) — пасёлак пры станцыі ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Красноўскага сельскага паселішча. У пасёлку знаходзіцца аднаіменная чыгуначная станцыя.
Гісторыя
У 1632 годзе падчас Смаленскай вайны, пасёлак стаў цэнтрам паўстання Івана Балаша.
У гады Вялікай Айчыннай вайны пасёлак быў пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалены верасні 1943 года.
Паміж небам і зямлёй: этнаастраномія
Кніга складаецца з пяці раздзелаў, прысвечаных народным назвам зорак і сузор’яў, метэорам, зоркам у фальклоры і плямам на Месяцы. У кнізе ёсць дадаткі з тэкстамі палявых экспедыцый і 34 мапы, якія адлюстроўваюць, дзе на Беларусі якая назва была распаўсюджана. У кнізе сабраны звесткі за XVIII—XXI стст. у Беларусі і дададзены факты з крыніц суседніх краін.
Анатацыя
Мы ведаем старажытныя міфы і легенды розных народаў пра зоркі. А ці былі ў беларусаў свае легенды пра нябёсных жыхароў? Як чалавек традыцыйнай культуры ўспрымаў неба і аб’екты на ім? На гэтыя ды іншыя пытанні чытач знойдзе адказы ў прапанаванай кнізе. Тут разглядаюцца народныя ўяўленні, звязаныя з зоркамі, сузор’ямі, метэорамі і Месяцам. Крыніцамі матэрыялу паслужылі экспедыцыйныя запісы аўтара і іншых даследнікаў, творы беларускага фальклору, а таксама “кніжная” народная астраномія з старажытнай усходнеславянскай літаратуры.
Гэта першая спроба абагульнення беларускага матэрыялу з этнаастраноміі, астраніміі і ўвогуле традыцыйных ведаў, датычных нябёсных целаў.
Адрасуецца фалькларыстам, этнолагам, этналінгвістам і шырокаму колу чытачоў, якія цікавяцца традыцыйнай духоўнай культурай.
Сербская радыкальная партыя
Сербская радыкальная партыя (Српска радикална странка / Srpska radikalna stranka, СРС) — партыя ў Сербіі.
Заснавана ў Бялградзе ў 1991 годзе. Падчас Баснійскай вайны і вайны ў Харватыі была цесна звязана з сербскімі ваеннымі атрадамі на тэрыторыі былой Югаславіі. У 90-я СРС з’яўлялася адной з двух вядучых партый разам з Сацыялістычнай партыяй Сербіі. Пасля «бульдозернай рэвалюцыі» партыя знаходзіцца ў апазіцыі. На парламенцкіх выбарах 2008 года партыя атрымала 29,46 % галасоў і 78 месцаў у парламенце з 250.
Першымі пунктамі праграмы партыі з’яўляецца сербскі нацыяналізм: збіранне сербскіх зямель (у тым ліку Косава і частка тэрыторый суседніх дзяржаў) і развіццё нацыянальнай культуры. Партыя таксама выступае за самастойнае развіццё краіны і ўласны знешнепалітычны курс Сербіі.
Леў Львовіч Ваньковіч
Леў Львовіч Ваньковіч ( — ) — грамадскі дзеяч Расійскай імперыі, Беларусі і Польшчы, буйны землеўласнік, арганізатар сельскагаспадарчай дзейнасці ў Беларусі, «краёвец». Быў апошнім прыватным уладальнікам родавага палаца ў Смілавічах.
Паходжанне і сям'я
Належаў да сярэднезаможнага каталіцкага шляхецкага роду Ваньковічаў гербу «Ліс», прадстаўнікі якога займалі розныя пасады ў Менскім ваяводстве ВКЛ і Магілёўскай і Мінскай губернях Расійскай імперыі.
Нарадзіўся 4 жніўня 1872 г. у родавым палацы ў Смілавічах у сям'і Льва Апалінарыевіча Ваньковіча (1831–пасля 1882) і яго жонкі Паўліны Аляксандраўны Манюшкі (нар. у 1831 г.). Быў хрышчаны ў каталіцтва 24 верасня 1872 г. у ігуменскім касцёле.
Ажаніўся 4 мая 1897 г. у Вільні з графіняй Стэфаніяй Броэль-Плятар (02.03.1873–1956), якая была дачкой графа Густава-Вільгельма Броэль-Плятэра і яго жонкі Анатоліі-Антаніны Гарцінг. Ад жонкі дзяцей не меў.
Адукацыя
Скончыў поўны курс Варшаўскага рэальнага вучылішча.
Службовая і грамадская дзейнасць
11 чэрвеня 1891 г. паступіў на ваенную службу вольнавызначаным лейб-гвардыі Гродзенскага гусарскага палка, а 2 кастрычніка 1892 г. ужо выйшаў у запас. З 1892 г. з'яўляўся членам Мінскага губернскага папячыцельства аб дзіцячых прытулках. Член Мінскай губернскай апецы над дзіцячымі прытулкамі. У 1901 г. атрымаў чын калежскага сакратара, а пазней надворнага саветніка.
1908—1917 гг. (па прызначэнні расійскага ўрада) быў дэпутатам дваранства (вывадовым дэпутатам) ад Ігуменскага павета ў Мінскім дваранскім дэпутацкім сходзе.
10 (23) верасня 1904 г. у Вільні ў шэрагах іншых дваран-каталікоў літоўска-беларускіх губерняў прысутнічаў на адкрыцці помніка расійскай імператрыцы Кацярыне II.
Стаў членам Мінскага таварыста сельскай гаспадаркі (МТСГ), дзе дамінавалі ліберальна-кансеватыўныя погляды «краёвай ідэі». 30 чэрвеня 1910 г. прысутнічаў на вяселлі Мечыслава Ялавецкага і Юліі Ваньковіч у палацы ў Сляпянцы.
У 1911—1917 гг. быў старшынёй папячыцельнага савета мінскага камерцыйнага вучылішча.
У 1912 г. стаў адным з заснавальнікаў і скарбнікам грамадскай «Арганізацыі ўзаемнай дапамогі роду дваран Ваньковічаў».
У часы кіравання Часовага ўрада Расіі, у канцы мая 1917 г. у Мінску адбыўся сход павятовых маршалкаў і дэпутатаў дваранства Мінскай губерні. Сход стварыў часовы камітэт з 12 асоб (граф Ежы Чапскі (1861—1930), Эдвард Вайніловіч (1847—1928), Леў Львовіч Ваньковіч (1842—1949), Геранім Кеневіч (1867—1925), Раман Скірмунт (1868—1939), Эдвард Горват (1866—1935) і інш.), вылучаных прысутнымі для часовага вядзення ўсіх дваранскіх спраў і апекі над рухомай і нерухомай маёмасцю дваран Мінскай губерні. Пратакол паседжання быў накіраваны мінскаму губернскаму камісару Часовага ўрада Расіі для распараджэння аб законнай перадачы маёмасці і спраў часоваму дваранскаму камітэту Мінскай губерні. Адразу пасля гэтага на агульным сходзе МТСГ была створана арганізацыя «Саюз маянткоўцаў Мінскай губерні», кіраўніком якой быў выбраны граф Ежы Чапскі (бо сам Вайніловіч не захацеў узначаліць саюз), а яго намеснікам — Людвік Уняхоўскі, і быў зацверджаны яе статут.
Падчас Усерасійскага сельскагаспадарчага перапісу 1917 года Леў Львовіч Ваньковіч уласна запісаўся як беларус па нацыянальнасці.
29 верасня 1918 г. у Мінску ва ўмовах грамадзянскай вайны на тэрыторыі былой Расійскай імперыі і нямецкай ваеннай акупацыі Беларусі ў ходзе Першай сусветнай вайны адбыліся надзвычайныя дваранскія выбары па Мінскай губерні, дзе ўдзельнічалі асобныя дваране з Мінскага, Слуцкага, Барысаўскага, Ігуменскага, Бабруйскага і Навагрудскага паветаў Мінскай губерні. Агульнай колькасцю на сходзе прысутнічала 117 чалавек. Па прычыне ваенных дзеянняў у краіне прадстаўнікі Пінскага, Мазырскага і Рэчыцкага паветаў Мінскай губерні адсутнічалі на сходзе, але, тым не менш, удзельнічалі Раман Скірмунт (маянтковец Пінскага павета) і Геранім Кеневіч (маянтковец Мазырскага павета), бо знаходзіліся ў той час у Мінску і далучыліся да кола выбаршчыкаў Бабруйскага павета. Былі выбраны новыя кіраўнічыя асобы. Па выніках галасавання мінскім губернскім прадвадзіцелем дваранства быў выбраны граф Ежы Эмерыкавіч Чапскі (1861—1930), якому ў ходзе балаціроўкі канкурэнцыю складалі іншыя кандыдаты — Эдвард Адамавіч Вайніловіч (1847—1928) і Леў Львовіч Ваньковіч (1872—1948). Галасы сярод трох кандыдатур размеркаваліся наступным чынам: 1) граф Ежы Эмерыкавіч Чапскі атрымаў 86 абіральных і 22 неабіральныя балы (быў выбраны маршалкам); 2) Эдвард Адамавіч Вайніловіч атрымаў 54 абіральныя і 54 неабіральныя балы (выбраны першым кандыдатам на пасаду); 3) Леў Львовіч Ваньковіч атрымаў 22 абіральныя і 86 неабіральных балаў.
1 мая 1921 г. на агульным сходзе членаў МТСГ у Варшаве ў зале Цэнтральнага таварыства сельскай гаспадаркі (у доме № 30 на вуліцы Каперніка) Эдвард Вайніловіч зачытаў пратакол аб самаскасаванні Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі, які быў па зместу своеасаблівым «тастаментам» арганізацыі і быў ухвалены пад апладысменты прысутнымі. Падпісалі 54 асобы. Палітычная частка пратакола была апублікавана ў газетах. Леў Львовіч Ваньковіч быў сярод падпісантаў гэтага пратакола.
Маёнткі
Пасля смерці сваёй маці (Паўліны Ваньковіч з роду Манюшкаў) маёнтак Смілавічы, Шыпяны, Алесіна і Пацічава, размешчаныя ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні, перайшлі па спадчыне двум яе сынам Паўлу і Льву.
8 мая 1903 г. адбыўся паасобны запіс, па якім ва ўласнасць Льва Львовіча Ваньковіча паступіў маёнтак Смілавічы (з мястэчкам Смілавічы, фальваркі Смілавічы, Горча, Будслаўка, Малінаўка, Асядкі, Падгор'е і Смогораўка) у Ігуменскім павеце, а таксама вінакураны завод і вадзяны млын у мястэчку Смілавічы. 24 люты 1904 г. дадзеная паасобная запіс была зацверджана. Акрамя таго Леў Львовіч Ваньковіч валодаў маёнткамі Волма і Адамарына ў Мінскім павеце.
Смерць
Памёр 15 верасня 1948 г. у г. Падкова Лесьна (Польшча), пахаваны ў Варшаве на Паванзковым могілках.
Поль Гаген
Эжэн Анры Поль Гаге́н (Eugène Henri Paul Gauguin;  — ) — французскі мастак, скульптар-кераміст і графік. Разам з Сезанам і Ван Гогам быў буйным прадстаўніком постімпрэсіянізму.
Кефісадот Малодшы
Біяграфія
Працаваў у Афінах у канцы IV — пачатку III стст. да н.э. Належаў да дынастыі скульптараў: брат Тымарха; сын Праксіцеля; верагодна, унук Кефісадота Старэйшага.
Шмат працаваў у жанры партрэтнай скульптуры; стварыў партрэты аратара Лікурга Афінскага, камедыёграфа Менандра. Ляпіў таксама статуі багоў і багінь.
Шыркава (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Бурнейкі
Бурне́йкі (, Бурнейки) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Бабровіцкага сельсавета.
Тэадорых Вялікі
Тэадорых I Вялікі (451?-526, Равена) — правадыр германскага племені остготаў. Захапіўшы ў 489—493 гадах Апенінскі паўвостраў ды забіўшы валадара Італіі Адаакра, стварыў остгоцкае каралеўства.
У адрозненне ад іншых «варварскіх каралёў» Тэадорых захаваў інстытуты рымскага кіравання ды права, не чыніў перашкоды дзеячам антычнае культуры ды каталіцкай царквы.
Ажаніўся з сястрою караля франкаў Хлодвіга Аўдафледай.
Стаў героем германскага народнага эпасу пад імем Дытрых Бернскі.
Партрэт Караля ІІ Станіслава Радзівіла Пане Каханку (Нацыянальны музей у Варшаве, MP 4435 MNW)
«Партрэт Караля ІІ Станіслава Радзівіла Пане Каханку» — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў першай палове ХІХ стагоддзя. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальным музеі ў Варшаве ( MP 4435. MNW). Памер карціны —.
Партрэт адлюстроўвае Караля ІІ Станіслава Радзівіла Пане Каханку. Паходзіць з калекцыі князёў Радзівілаў у Нясвіжы. Апынуўся ў Польшчы.
Валянцін Уладзіміравіч Дудкевіч
Валянцін Уладзіміравіч Дудке́віч (нар., г. ) — беларускі танцоўшчык, харэограф. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1986). Народны артыст Беларусі (1999).
Біяграфія
Скончыў у 1961 годзе Беларускае харэаграфічнае вучылішча, у 1981 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. З 1961 года артыст балета Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі, з 1969 года артыст балета, педагог-рэпетытар, рэжысёр-пастаноўшчык, мастацкі кіраўнік канцэртна-эстраднага бюро Беларускай філармоніі. З 1986 года мастацкі кіраўнік — дырэктар Дзяржаўнага ансамбля танца Рэспублікі Беларусь.
Творчасць
Веданне беларускага танцавальнага фальклору і беражлівае стаўленне да яго, вялікі творчы патэнцыял і неардынарныя арганізатарскія здольнасці дазволілі яму плённа працаваць у галіне развіцця і папулярызацыі народнага харэаграфічнага мастацтва. Сярод пастановак: канцэртныя праграмы «Свята», «Карагод сяброў», «Вечар памяці С.Дрэчына», беларускія народныя танцы «Кола», «Бульба», «Кадрыля на зэдліках», «Вясковыя гульні», «Каляды», «Арэлі», «Церніца», «Вечарына», «Спеў дубраў», «Кабеты і жаўнеры» і інш. У пастаноўках апошніх гадоў стварае танцавальныя нумары з драматургічным развіццём у жанры «фольк-балет». Імкнецца працягваць традыцыі прафесійнага харэаграфічнага мастацтва, закладзеныя А. Апанасенкам, С. Дрэчыным і інш.
Белая Русь (гарэлка)
«Белая Русь» — чыстая жытнёвая гарэлка, якая ўтрымлівае 40% алкаголю. Вырабляецца з 1991 года прадпрыемствам ААТ «Крышталь».
Прадаецца ў бутэльках з матавага шкла ёмістасцю 500, 700, 750 і 1000 мл, таксама заліваецца ў бутэлькі цыліндрычнай формы.
Алег Антонавіч Волах
Клубная кар’ера
У 1973—1976 гадах быў іграюшчым трэнерам у камандзе «Тарпеда» Жодзіна. У 1977—1978 гадах працаваў старшым трэнерам у камандзе другой лігі першасці СССР «Дняпро» Магілёў. У 1988—1990 гадах працаваў трэнерам у мінскіх ДЮСШАР «Працоўныя рэзервы» і «Прамені».
У 1991 годзе стаў галоўным трэнерам адроджанага «Шынніка» Бабруйск, з якім прапрацаваў да 2000 года і ў 2003—2015 гадах.
У 2001—2003 гадах — галоўны трэнер жаночай каманды «Бабруйчанка». У 2004—2007 — галоўны трэнер жаночай зборнай Беларусі.
Опер па выкліку
Опер па выкліку — рускамоўны 52-серыйны тэлесерыял ўкраінскай вытворчасці ў жанры прыгодніцкага дэтэктыва. Серыял распавядае пра працу Дэпартамента крымінальнай выведкі. Прэм’ера серыяла адбылася 12 сакавіка на канале 2+2.
Лінгала
Лінгала (рэдка нгала) — мова групы банту, распаўсюджана ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга (пераважна на паўночным захадзе) і ў Рэспубліцы Конга. Усяго на ёй гаворыць больш за 10 мільёнаў чалавек (хоць далёка не для ўсіх з іх Лінгала з’яўляецца роднай). Па класіфікацыі Малькальма Гасры лінгале прысвоены код C.36D, па класіфікацыі SIL — C40.
Гісторыя
Аснову лінгалы складае дыялект бабангі, раней распаўсюджаны ўздоўж Конга ад Лісалы да Кіншасы, які выкарыстоўваўся як мова гандлю да ўтварэння Свабоднай дзяржавы Конга. З прыходам еўрапейцаў бабангі атрымаў больш шырокае распаўсюджанне, бо ім карысталіся еўрапейцы і перакладчыкі, прывезеныя з калоній ва Усходняй Афрыцы. Бабангі, які атрымаў назву бангала, стаў мовай адміністрацыі і місіянерства. У пачатку XX стагоддзя місіянеры Кангрэгацыі Беззаганнага Сэрца Марыі пачалі «ачышчэнне» мовы, імкнучыся наблізіць яе да іншых мясцовых гаворак. У працэсе гэтага «ачышчэння» назва бангала была заменена на Лінгала (прэфікс li- быў запазычаны з адной з суседніх моў). Упершыню гэты тэрмін быў ужыты ў 1903 годзе.
Слоўнікавы склад лінгалы выпрабаваў прыкметны ўплыў еўрапейскіх моў, у першую чаргу французскай і партугальскай, але таксама англійскай і нідэрландскай.
Алфавіт
У алфавіце мовы Лінгала 35 літар і дыграфы. Літары r і h выкарыстоўваюцца ў запазычаных словах. Тоны абазначаюцца надлітарнымі дыякрытычнымі знакамі.
Какаду малукскі
Малукскі, таксама чырвонахохлы какаду (Cacatua moluccensis, сін. Plyctolophus moluccensis) — птушка сямейства какаду.
Карагайлы (Каркаралінскі раён)
Карагайлы — пасёлак у Каркаралінскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Карагайлінскай пасялковай адміністрацыі. Код КАТА — 354863100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва пасёлка складала 6188 чалавек (2984 мужчыны і 3204 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у пасёлку пражывалі 4850 чалавек (2383 мужчыны і 2467 жанчын).
Пераклады Бібліі на ўкраінскую мову
Пераклады Бібліі на ўкраінскую мову (Переклади Біблії українською мовою) — пераклады Бібліі, выкананыя ў розныя гістарычныя перыяды рознымі аўтарамі з мэтай перакладу на ўкраінскую мову.
Першым украінскім перакладам біблійных тэкстаў ва ўкраінскай гістарыяграфіі лічацца пераклады Евангелля (напрыклад Перасопніцкае Евангелле і іншыя) на канцылярскую мову часоў ВКЛ, што вынікае з таго, што гэтая мова ва ўкраінскай гістарыяграфіі пазначаецца тэрмінам стараўкраінская мова (староукраїнська мова).
Пераклад Новага Запавету Піліпа Марачэўскага, выкананы ў 1860 годзе, але забаронены паводле, быў выдадзены ў 1906 годзе. Вядомыя таксама пераклады Евангелля святароў прафесара Яраслава Лявіцкага (1921 год), Міхайла Краўчука (1937 год) і Феадосія Галушчынскага (1946 год).
Першы поўны пераклад Свяшчэннага Пісання распачаў у 1860 годзе Панцялеймон Куліш, але рукапіс згарэў падчас пажару. Другога разу ён распачаў яго разам з Іванам Пулюем (яму належыць пераклад Псалтыру) паводле грэчаскага тэксту Novum Testamentum Graece, Coloniae Agrippinae 1866, typis W. Hassel. Ім дапамог Іван Нечуй-Лявіцкі, які пераклаў Кнігу Руф, першую і другую Кнігу Параліпаменон, Кнігі Ездры, Неяміі, Эсфіры і Прарока Данііла. Пераклад выйшаў у свет у студзені 1904 года.
Другі поўны пераклад Бібліі належыць мітрапаліту Іларыёну (Івану Агіенку). У пачатковай рэдакцыі пераклад чатырох Евангелляў ён выканаў, пражываючы ў Галічыне (1922—1926) у горадзе Віннікі (зараз падпарадкаванае Львоўскай гарадскай радзе) і Львове. Стары Завет перакладзены з яўрэйскага тэксту «Biblia Hebraica», а Новы — паводле грэчаскага тэксту «Novum Testamentum Graece» пад рэдакцыяй Эбергарда Нестле. Поўны пераклад Бібліі скончаны ўлетку 1940 года (апублікаваны ў чэрвені 1962 года). Трэці пераклад належыць грэка-каталіку Івану Хаменку, чацвёрты — Рафаілу Турканяку.
Першыя пераклады
Праз тое, што ва ўкраінскай гістарыяграфіі канцылярская мова часоў ВКЛ пазначаецца тэрмінам стараўкраінская мова, ва ўкраінскай гістарыяграфіі лічыцца, што першы пераклад выкананы ў валынскіх манастырох архімандрытам Рыгорам, гэта — Перасопніцкае Евангелле (1556—1561 гады). Пазнейшым часам датуюцца Евангеллі: Цяпінскага (1570—1580), Жытомірскае (1571), Негалеўскага (1581), Літкаўскае (1595) і іншыя. Зазначаныя пераклады базаваліся на лютэранскім тэксце Новага Завету Секлюцыяна 1533 года, Сымона Буднага 1570 года і іншых. Асобныя ўрыўкі пераклаў Іанікій Галятоўскі (1688 год).
Адзін з першых перакладаў асобных частак Бібліі сучаснай украінскай літаратурнай мовай быў здзейснены толькі ў сярэдзіне XIX стагоддзя. На гэту надзвычай складаную працу адважыўся Піліп Марачэўскі — інспектр Нежынскай гімназіі вышэйшых навук князя В. Безбародкі.
У 1853 годзе Марачэўскі падаў на разгляд Імператарскай акадэміі навук створаны ім на базе палтаўскага вымаўлення «Словарь малороссийского языка». Працуючы над Слоўнікам, ён пераканаўся, што ўкраінская мова, амаль поўнасцю выцісканая за тымі часамі са школы, мае практычна неабмежаваны запас словаў. Гэта падштурхнула Марачэўскага на думку перакласці на ўкраінскую мову Новы Запавет — мова цалкам гэта дазваляла. Марачэўскі бярэцца за пераклад, разумеючы пры гэтым, што пасля заканчэння перакладу на яго чакаюць сур'ёзныя праблемы з выданнем. Таму ён вырашыў атрымаць падтрымку ўплывовых людзей царквы загадзя, для чаго звярнуўся да Мітрапаліта Ісідора: «…Пераклад на маларускую мову Евангелля бессумнеўна прынёс бы даволі важную карысць нашаму рэлігійнаму народу. З гэтаю мэтай я распачаў пераклад Евангелля на маларускую мову, звяраючы славянскі тэкст з тэкстам рускім, на лаціне, нямецкім, французскім і польскім…». Мітрапаліт Ісідор адказаў Марачэўскаму катэгарычнай адмовай: «Пасля нарады з Найсвяцейшым Сінодам паведамляю вам, што пераклад Евангелля, зроблены вамі ці кім-небудзь яшчэ, не можа быць дапушчаны да друку». Але Піліп Марачэўскі працягваў працу, спадзеючыся цяпер толькі на цуд. Пераклад чатырох Евангелляў Новага Запавету на ўкраінскую мову ён скончыў увосень 1861 года «Дзеянні Апосталаў», «Апакаліпсіс», «Псалтыр» былі перакладзеныя пазней).
Натхнёны надзеямі, Піліп Марачэўскі прадставіў свой пераклад на разгляд Акадэміі навук. Яго рэцэнзуюць вядомыя спецыялісты-акадэмікі і робяць выснову: «Евангелле, перакладзенае на маларускую мову Марачэўскім, ёсць у вялікай ступені знамянальнай працай, як і з навукова-філалагічнага погляду, так і з рэлігійна-маральнага… Якасць, характар словаў і якасць словазлучэнняў украінскіх нідзе не скажае ані сутнасці, ані зместу думак… Без усялякага сумневу, пераклад Марачэўскага патрэбна з пазітыўным водгукам Акадэміі падаць на ўхваленне Найсвяцейшаму Сіноду і прасіць яго дазволіць адправіць рукапіс да друку». Сінод, не давяраючы думцы Акадэміі, пасылае пераклад на дадатковае рэцэнзаванне. Водгукі зноў пазітыўныя. Але насуперак усім станоўчым водгукам, друкаванне перакладаў Марачэўскага ўлада катэгарычна забараніла.
Пра Піліпа Марачэўскага ўспомнілі толькі пасля рэвалюцыі 1905 года, пасмяротна. Тады Акадэмія навук вырашыла рэкамендаваць да друку ў Маскоўскай сінадальнай друкарні «Чацвераевангелле» на ўкраінскай мове. Увесну 1906 года пераклад выйшаў у свет, яго першы тыраж (5 000 экзэмпляраў) разыйшоўся момантальна і амаль адразу пачалося дадруковаўнне ў сотнях тысяч экзэмпляраў. Аднак прозвішча аўтара перакладу ў кнігах не ўказвалася. «Чацвераевангелле» выдавалася таксама ў 1914 і 1917 гадах і нават ужывалася (нетрывалы час) у службах Праваслаўнай царквы ва Украіне. За мяжою пераклад быў выдадзены ў 1948 (Канада) і 1966 гадах (ЗША) — украінская дыяспара ацаніла пераклады Марачэўскага. У 1988 годзе новая, выпраўленая, рэдакцыя тэксту была выдадзеная ва Украіне па бласлаўленні Маскоўскага патрыярха Пімена.
Агульная характарыстыка поўных перакладаў Бібліі на ўкраінскую мову
У гэты час існуе шэсць поўных (якія ўлучаюць як Стары Запавет так і Новы Запавет) перакладаў Бібліі на ўкраінскую мову. Гэта:
Усомля (возера)
Усомля — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Тураўлянка, за 14 км на паўднёвы захад ад Полацка каля вёскі Усомля.
Плошча паверхні возера 2,03 км². Даўжыня 2,1 км, найбольшая шырыня 1,7 км. Найбольшая глыбіня 3,2 м, сярэдняя 1,9 м. Даўжыня берагавой лініі 7 км. Аб’ём вады 3,9 млн. м³. Плошча вадазбору 8,6 км².
Катлавіна возера Усомля тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 7—9 м (на паўночным захадзе да 5 м). Берагі пераважна нізкія, пясчаныя, на ўсходзе і поўдні возера сплавінныя (шырыня сплавіны да 150 метраў). На паўночным захадзе і паўднёвым усходзе берагі возера абразійныя і стромкія. Дно да глыбіні 1,3—2 м пясчанае, месцамі ілістае, на большых глыбінях выслана сапрапелем. На возеры востраў  плошчай 0,003 км². Зарастае да глыбіні 1,4 м. прыбярэжная расліннасць распаўсюджваецца на адлегласці 15—170 м ад берага.
Возера эўтрофнае. На захадзе ўпадае пратока з возера Красна, на ўсходзе выцякае ручай у возера Канашы.
У возеры водзяцца шчупак, лешч, гусцяра, карась, краснапёрка, плотка, акунь, карп і іншыя віды рыб.
NGC 4790
NGC 4790 (іншыя абазначэнні — MCG -2-33-56, IRAS12522-0958, PGC 43972) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Дзева.
Зюзькі
Зюзькі (Зюзьки) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Красноўскага сельскага паселішча. Ля вёскі знаходзіцца прыпыначны пункт 481 км на лініі Смаленск — Орша.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Свойскі як
Як (Bos grunniens) — жывёла сямейства пустарогіх; таксама тыбецкі або бык, які рохкае (незадаволены як рохкае, што буйной рагатай жывёле не ўласціва).
Радзіма яго — Тыбет. Эксплуатуецца ў якасці клуначнай і мясной жывёлы. У раёнах развядзення ўжываецца таксама малако яка.
Знешні выгляд
Як — буйная жывёла з доўгім целам, адносна кароткімі нагамі, шырокімі, круглявымі капытамі і цяжкай, нізка пасаджанай галавой. Вышыня ў карку да 2 м, маса ў старых быкоў да 1000 кг. Даўжыня цела старога самца да 4,25 м, з іх 0,75 м прыпадае на хвост. Даўжыня самкі да 2,8 м, вышыня 1,6 м, вага 325—360 кг.
Родзі
Родзі (Roddi) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 1535 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 171 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 12060. Тэлефонны код — 0173.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Assunzione di Maria.
Конь свойскі
Конь свойскі (Equus ferus caballus) — жывёла сямейства няпарнакапытных, прыручаны і адзіны падвід дзікага каня, які захаваўся (Equus ferus), вымерлы ў дзікай прыродзе. Шырока выкарыстоўваецца чалавекам да цяперашняга часу.
Распаўсюджанне
У асобных рэгіёнах конь сустракаецца ў дзікім стане. Свойскія распаўсюджаныя па ўсім краінам ва мностве парод, якія моцна адрозніваюцца па велічыні, складанні, форме галавы, колеру і г. д. і месцамі здзічэлі. У Еўропе дзікія або здзічэлыя коні — тарпаны — вадзіліся яшчэ ў першай палове мінулага стагоддзя. Здзічэлых коней сустракаў таксама Пржэвальскі ў правінцыі Гань-су.
Апісанне
Галава каня — выцягнутая, сухая, з вялікімі жывымі вачыма, шырокімі ноздрамі і вялікімі або сярэдняй велічыні завостранымі і вельмі рухомымі вушамі. У свойскіх коней вушы ўмеранай велічыні (значна меншыя за палову галавы), грыва доўгая, шыя доўгая мускулістая, тулава акругленае, хвост пакрыты доўгімі валасамі ад асновы; колер (масць) надзвычай розны: чорны, буры, руды, чалы, белы, шэры, часта з белымі плямамі на галаве і нагах; як выключэнне сустракаюцца палосы на плячах, спіне і нагах.
Скура каня тонкая і эластычная, укрытая прамым кароткім воласам (1-4 см). У ёй шмат кервовых канцоў і залоз, якія адыгрываюць важную ролю ў жыццядзейнасці арганізма, што патрабуе трымаць яе заўсёды ў чысціні. Органы дыхання і кровазвароту добра развітыя, аб'ём крыві складае 7-11 % жывой масы каня, маса лёгкіх 4,5-6,5 кг, сэрца 3,5-4,5 кг. Добра развіты адчувальнасць і слых, бачаць жа коні добра толькі на кароткай адлегласці. У коней добра развіты сківіцы, зубы (у жарабцоў 40, у кабыл 36), яны маюць аднакамерны страўнік і кароткі кішэчнік (25-39 м) з вялікай сляпой кішкой. Коні доўга і старанна перажоўваюць корм, добра змочваюць яго слінай, якой за суткі выдзяляецца да 40 л. Яны многа п'юць вады, асабліва ў гарачы час (70-80 л за суткі), параўнальна лёгка пераносяць нізкую тэмпературу, але баяцца скразнякоў, сырасці. Найбольш адчувальны да неспрыяльных умоў утрымання ногі коней.
Стужачнікі
Сту́жачнікі (Limenitis) — род дзённых матылёў з сямейства.
Конь свойскі
Апісанне
Палавая спеласць настае ў 1-1,5 года, але ў злучку кабыл пускаюць з 3-гадовага ўзросту. Жарэбнасць цягаецца 11 мес. Двойні бываюць вельмі рэдка. Жарабяты ў першыя месяцы высысаюць за суткі 10-20 л і даюць сутачны прырост 1-2 кг. Вымя кабылы невялікае і патрабуе частага апаражнення. Таму ў першыя дні жарабя ссе маці 50-60 разоў у суткі. Маса жарабя пры нараджэнні складае каля 10 % масы маці, а да адымання павялічваецца амаль у 5 разоў. Растуць коні да 5-6 гадоў. На рабоце іх выкарыстоўваюць з 3-гадовага ўзросту. Жывуць коні да 25 гадоў і больш, але ў старасці дрэнна выкарыстоўваюць корм, працаздольнасць іх зніжаецца.
Стужачнікі
Пашыраны ва ўмераных шыротах і субтропіках Паўночнага паўшар’я. Ва Усходняй Еўропе і Азіі 9 відаў. На тэрыторыі Беларусі 2 віды: і.
Характарыстыка роду
Матылькі сярэдніх і буйных памераў, як правіла з яркай афарбоўкай крылаў. Размах крылаў да 80 мм. Галава з голымі вачамі (без валасінак), губныя мацавінкі пакрытыя валасінкамі. Цэнтральнае вочка на верхніх крылах можа быць як замкнёным, так і не замкнёным. Цэнтральнае вочка на задніх крылах заўсёды не замкнёнае.
Конь свойскі
Харчаванне
Конь залічваюцца да траваедных жывёл. На пашы ён з'ядае ад 25 да 100 кг травы ў суткі. У залежнасці ад узросту і жывой масы конь выпівае ў сярэднім 30-60 літраў вады ў суткі летам і 20-25 літраў зімой. Для пражытка каню трэба 4-5 акраў зямлі, каля 2 га.
Посілак каня складаецца галоўным чынам з аўса і сена, хоць апошнім часам замяняецца саломай. Шмат разоў спрабавалі замяніць і авёс якім-небудзь іншым збожжавым кормам, але ўсе такія спробы не ўвянчаліся поспехам. Толькі ў Італіі, Іспаніі і Партугаліі, асабліва на Усходзе, ячмень з'яўляецца такім амаль выключным, як авёс, кормам каня.
Пароды
Выведзены тры асноўныя гаспадарчыя тыпы коней: верхавы, запражны і цяжкавозны. Сіла цягі каня складае 15-20 % ад яго жывой масы, часам больш, прычым у дробных коней яна адносна жывой масы большая, чым у буйных. Існуе больш за 200 парод і пародных груп коней.
Некаторыя пароды:
Прадукты конегадоўлі
Высокая біялагічная каштоўнасць конскага мяса. Забойны выхад яго складае 52-56 %, выхад мякаці ў тушы 75-80 %. Дыетычная і харчовая годнасць каніны абумоўлена ў асноўным біялагічнай каштоўнасцю тлушчу: ён легкаплаўкі, добра ўплывае на абмен рэчываў чалавека і перашкаджае развіццю атэрасклерозу і іншых хвароб. Ужыванне конскага мяса спрыяе нейтралізацыі таксінаў туберкулёзнай палачкі. Яно выкарыстоўваецца пры вырабе каўбас. Акрамя таго, за перыяд лактацыі (6-7 мес) кабыла можа даць 1500—2500 л малака. Конскае малако ўнікальнае па сваіх якасцях. У ім мала тлушчу (1,2-2,5 %) і бялку (2-2,5 %), шмат лактозы (5-6 %), розных вітамінаў, тлушч мае бактэрыцыдныя ўласцівасці, у малацэ не адстойваецца, не збіраецца ў смятанку. Лекавыя і дыетычныя ўласцівасці малака захоўваюцца і ўзмацняюцца пры зброджванні яго спецыяльнай закваскай у кісла-малочны напітак — кумыс.
Нямецкая вольнадумная народная партыя (Германія)
Няме́цкая вольнадумная народная па́ртыя (Freisinnige Volkspartei, FVp) альбо Радыкальная народная партыя  — сацыял-ліберальная палітычная партыя ў Германіі, якая была заснаваная ў 1893 годзе ў выніку раздзялення Нямецкай вольнадумнай партыі. 6 сакавіка 1910 года партыя разам з Вольнадумным саюзам і Нямецкай народнай партыяй утварылі Прагрэсіўную народную партыю.
Пшаснышскі павет
Пшаснышскі павет (Powiat przasnyski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Мазавецкага ваяводства. Цэнтр павета — горад Пшасныш. Займае плошчу 1217,82 км². Насельніцтва павета складае 53 тыс. чалавек (на 2018 год).
Шупарня
Шупарня (Шупарня) — вёска ў Ельнінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Карабецкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Біблія Густава Вазы
Біблія Густава Вазы (Gustav Vasas bibel, часам Vasabibeln, поўная назва Biblia, Thet är: All then Helgha Scrifft, På Swensko) — першы поўны пераклад Бібліі на шведскую мову, які быў зроблены ў час кіравання караля Густава Вазы. Пераклад ажыццяўляўся ў два этапы: спачатку, у 1526 быў перакладзены Новы Запавет, а ў 1541 годзе была перакладзена ўся Біблія.