cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ганцавіцкі раён
Партызанская брыгада імя У. І. Леніна
''Дачакаўшыся неабходнага часу, партызаны падышлі да чыгункі. Па аднаму выходзілі на чыгунку і разыходзіліся, хто ўправа, хто ўлева. Займалі свае месцы і прыступалі да мініравання чыгункі. Калі адбыліся першыя ўзрывы партызанскіх мін на адным учасіку, прагрымелі на апошніх. У гэты час фашысты адкрылі ўраганны агонь з бункераў, паліваючы свінцом чыгуначныя прасторы і лясы прылягаючыя да чыгункі (але мы ўжо адышлі ад чыгункі). За гэту ноч паспяхова правялі аперацыю на „Рэйкавай вайне“ усе групы партызан брыгады імя У. І. Леніна. Былі ўзарваны дзесяткі кіламетраў чыгункі і тэлефонна-тэлеграфнай лініі. Гэтым самым быў прыпынены чыгуначны рух на доўгі час. Страт з боку партызан не было».''
Актыўныя баявыя дзеянні партызан брыгады імя У. І. Леніна не спыняліся. Атрады без перастанку вялі баі з гітлераўцамі. На баявым рахунку партызанскай брыгады імя У. І. Леніна шмат удала праведзеных баёў з гітлераўцамі, дыверсіі на чыгунках і аўтамабільных дарогах, мноства здабытых каштоўных разведадзеных пра праціўніка і перададзеных у Цэнтр вестак. Вось найбольш значныя і выніковыя партызанскія аперацыі:
Кастусь Рамановіч
Біяграфія
Нарадзіўся 1 студзеня 1927 г. у в. Лозкі гміны Шчорсы Навагрудскага ваяводства, Польшча. У другой палове 1930-х — пачатку 1940-х гадоў вучыўся ў школе ў роднай вёсцы, з верасня 1942 г. — у Навагрудскай настаўніцкай семінарыі.
Ганцавіцкі раён
Партызанская брыгада імя У. І. Леніна
Асабліва адчувальныя ўдары па ворагу партызаны нанеслі летам 1943 года, калі гітлераўцы спрабавалі ўзяць рэванш за паражэнне пад Сталінградам і Курскай дузе. Па загаду свайго Цэнтральнага штаба партызаны ўсіх злучэнняў выйшлі на чыгунку і надоўга паралізавалі рух варожых эшалонаў. Партызаны брыгады імя У. І. Леніна праводзілі дыверсіі на чыгунках Баранавічы — Ганцавічы — Лунінец, Баранавічы — Бяроза — Кобрын, на шашы Івацэвічы — Целяханы — Пінск. У выніку гэтых дыверсій толькі за адну ноч 6 жніўня 1943 года на дарозе Лунінец — Ганцавічы — Баранавічы яны ўзарвалі 1900 рэек, рух варожых эшалонаў быў перапынены на 14 сутак. У верасні пасля аднаўлення руху на гэтым участку партызаны падарвалі яшчэ тры тысячы рэяк. Гітлераўскія акупанты раз’юшыліся, зверскі распраўляліся з мірным насельніцтвам тых вёсак, дзе былі партызаны. Аднак полымя партызапскай барацьбы разгарнулася яшчэ ярчэй, і ніякія сілы не маглі спыніць народ, які ўзяў у свае рукі зброю ў імя абароны сваёй Айчыны. У лютым 1944 года партызаны брыгады імя Леніна разграмілі варожы гарнізон у вёсцы Дзяніскавічы, спалілі лесазавод, дэпо, чатыры паравозы. Другога мая 1944 года народныя мсціўцы здзейсніл смелы налёт на чыгуначную станцыю Люсіна, шостага мая — на воінскі эшалон з тэхнікай і жывой сілай паблізу вёскі Люсіна. Пазней брыгада імя Леніна ўдзельнічала ў разгроме фашыстаў каля станцый Люшча, Бастынь, вёскі Альшанка. 7 ліпеня 1944 г. брыгада імя Леніна (1030 партызан) злучылася з часцямі Савецкай Арміі. За два гады сваёй баявой дзейнасці ў тыле ворага партызаны-васільеўцы пусцілі пад адхон 69 варожых эшалонаў з баявой тэхнікай і жывой сілай, разбілі 37 цягнікоў, 1415 вагонаў, знішчылі больш за 1635 гітлераўцаў. Такім быў уклад у агульную перамогу над ворагам партызан брыгады імя Леніна. Аб іх подзвігу ў гады суровага ліхалецця нагадвае мемарыяльная дошка на будынку Чудзінскага сельвыканкама, устаноўленая ў гонар брыгады імя У. І. Леніна.
Кастусь Рамановіч
Біяграфія
Пасля канца нямецкай акупацыі і пачатку савецкай вярнуўся ў Навагрудак, навучаўся ў педагагічным вучылішчы. Арыштаваны НКУС 13 снежня 1944 г. Асуджаны асобай нарадай пры МДБ у чэрвені 1946 г. да 3 гадоў турмаў. Этапаваны ў Варкуцінскі канцлагер НКУС Комі АССР, адкуль вызвалены ў верасні 1946 г., верагодна з улікам адбытага тэрміну і па амністыі.
Ганцавіцкі раён
БССР
Ганцавіцкі раён утвораны 15 студзеня 1940 года ў складзе Пінскай вобласці БССР. 12 кастрычніка 1940 года падзелены на 12 сельсаветаў: Агарэвіцкі, Ганцавіцкі, Дзяніскавіцкі, Круговіцкі, Кукаўскі, Лактышскі, Люсінскі, Малькавіцкі, Навасёлкаўскі, Рожанскі, Хатыніцкі, Чудзінскі. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Круговіцкі, Кукавіцкі і Чудзінскі сельсаветы, Ганцавіцкі сельсавет перайменаваны ў Любашаўскі, Лактышскі — у Нацкі, Навасёлкаўскі — у Свяціцкі, які 22 красавіка 1957 года перададзены Ляхавіцкаму раёну. 22 снежня 1959 года Рожанскі сельсавет перайменаваны ў Чудзінскі. 25 снежня 1962 года раён скасаваны, гарадскі пасёлак Ганцавічы, Агарэвіцкі, Дзяніскавіцкі, Любашаўскі, Люсінскі, Нацкі, Хатыніцкі, Чудзінскі сельсаветы перададзены Ляхавіцкаму раёну, Малькавіцкі сельсавет — Лунінецкаму раёну, населеныя пункты Баравая, Вялікі Рожан, Добрая Лука, Новы Рожан і Чырвоныя Хутары Чудзінскага сельсавета перададзены ў склад Любанскага раёна Мінскай вобласці. 30 ліпеня 1966 года раён утвораны зноў у тым жа адміністрацыйна-тэрытарыяльным складзе. 6 снежня 1973 года гарадскі пасёлак Ганцавічы набыў статус горада раённага падпарадкавання.
Сакаліўка (Бускі раён)
Сакаліўка (Соколівка) — вёска ў Бускім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Ганцавіцкі раён
Культура і адукацыя
Сетку ўстаноў культуры раёна складаюць:
Кастусь Рамановіч
Біяграфія
Па вяртанні ў Беларусь Кастусь Рамановіч у тым жа годзе далучыўся да Саюзу вызвалення Беларусі. У 1946—1947 з’яўляўся кіраўніком фінансавага аддзела арганізацыі, быў вядомы пад мянушкай «Сокал». Арыштаваны 30 мая 1947 г., разам з іншымі сябрамі арганізацыі пасля здрады аднаго з удзельнікаў, які аказаўся правакатарам. У жніўні 1947 г. быў асуджаны Ваенным трыбуналам войскаў МУС Баранавіцкай вобласці на 10 гадоў лагераў і 5 гадоў пазбаўлення правоў з канфіскацыяй маёмасці. Разам з сябрамі Саюзу вызвалення Беларусі Пятром Дземянчуком і Міхасём Кожычам этапаваны праз перасыльны пункт у Аршанскай турме ў Пячорскі канцлагер МДБ Комі АССР.
Ганцавіцкі раён
Культура і адукацыя
На тэрыторыі Ганцавіцкага раёна знаходзіцца 50 помнікаў гісторыі, археалогіі і архітэктуры. З іх 10 археалагічных, 36 гістарычных, 4 помніка архітэктуры.
Кастусь Рамановіч
Біяграфія
Пасля вызвалення з лагера 19 лістапада 1955 г. быў у высылцы ў г. Тэміртау Карагандзінскай вобласці Казахстана. Вярнуўся ў Наваградак, але не меў праў на добрую працу і вучобу ў сярэдніх спецыяльных і вышэйшых навучальных установах. У Навагрудку сустрэўся з Валянцінай Сапега і ў лютым 1957 года яны пажаніліся. Пераехаў у родную вёску да маці, дзе працаваў у калгасе на розных палявых работах. Самастойна рыхтаваўся да здачы іспытаў на шафёра. Іспыт на шафёра здаў у Карэлічах і атрымаў правы, пасля чаго працаваў шафёрам. 24 чэрвеня 1958 года атрымаў атэстат сталасці. 16 ліпеня 1958 года ў вёсцы Лозкі нарадзіўся першы сын — Кастусь. Каб пазбегнуць калгаснага прымусу і вярбоўкі ў супрацоўнікі КДБ пастанавіў з’ехаць з Беларусі і выбраў Данбас, бо там жыў аднавясковец Іван Макарэвіч. Пераехаў у г. Макееўка Данецкай вобласці Украінскай ССР. У пачатку 1960 года знялі штамп аб пазбаўленні праў з пашпарту і пасля гэтага Кастусь Рамановіч змог паступіць і закончыць вячэрняе аддзяленне будтэхнікуму, а потым вячэрняе аддзяленне Данецкага політэхнічнага інстытута, дзякуючы чаму атрымаў адукацыю інжынера-будаўніка. У 1972 Кастусь Рамановіч пераехаў жыць у Пінск. Будаваў саўгасы і пасёлкі на асушаных балотах Палесся, узняцца на высокія пасады не дазваляла безпартыйнасць. 31 снежня 1986 года выйшаў на пенсію па ўзросце.
З 1992 года — член Таварыства беларускай мовы. У наступным годзе ўступіў у Беларускую сацыял-дэмакратычную партыю (Народная Грамада). Зяўляўся сябрам грамадскага аб’яднання «Беларуская асацыяцыя ахвяр палітычных рэпрэсій», браў удзел у стварэнні грамадскага аб’яднання «Ветэраны адраджэння» ў Пінску. 29 ліпеня 2000 года — дэлегат Усебеларускага з’езду «За незалежнасць Беларусі». 5-6 ліпеня 2001 года быў дэлегатам III З’езда беларусаў свету, на які запрасіла Міжнароднае грамадскае аб’яднанне "Згуртаванне беларусаў свету «Бацькаўшчына». Браў актыўны ўдзел у грамадска-палітычным жыцці Піншчыны. Напісаў успаміны пад назвай «За волю Беларусі. Успаміны пра сябе і сваіх сяброў», якія былі надрукаваны толькі пасля яго смерці.
Памёр 31 студзеня 2005 г. у Пінску. Не быў рэабілітаваны.
IC 4343
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ваўкавыск (Крупскі раён)
Ваўкавы́ск (, Волковыск) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ігрушкаўскага сельсавета.
Да 5 мая 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Халопеніцкага сельсавета.
Саколя (Бускі раён)
Саколя (Соко́ля) — вёска ў Бускім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 1696
NGC 1696 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC4) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гарадоцкі раён
Гарадо́цкі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскай вобласці. Раён размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы Беларусі і займае каля 3000 км² (па тэрыторыі адзін з буйнейшых у краіне). На поўначы мяжуе з Невельскім і Усвяцкім раёнамі Пскоўскай вобласці Расіі, на паўднёвым усходзе з Віцебскім раёнам, на захадзе з Шумілінскім і Полацкім раёнамі.
Геаграфія
Каля 88 % паверхні знаходзіцца ў межах Гарадоцкага ўзвышша, рэльеф мясцовасці ўзгорысты, са шматлікімі азёрамі. На захадзе і паўднёвым усходзе раёна — Полацкая і Суражская азёрна-ледавіковыя нізіны са згладжанай слабахвалістай паверхняй. 58 % тэрыторыі раёна знаходзіцца на вышыні 170—180 метраў над узроўнем мора, 32 % — на вышыні 200 метраў і больш. Найвышэйшы пункт — ля вёскі Загараны Бычыхінскага сельсавета (259 м над узроўнем мора). Ніжэйшая адзнака (140 метраў) — урэз ракі Обаль на захадзе. У тэктанічных адносінах раён прымеркаваны да паўночна-заходніх схілаў Аршанскай упадзіны.
Найбольшыя з рэк, што працякаюць па тэрыторыі раёна — Обаль і яе прытокі Чарнуйка, Чарняўка, Усыса, а таксама Аўсянка, Лужаснянка. Да басейна Нявы належыць рака Ловаць. У раёне знаходзіцца 162 возеры. Найбольш буйныя Езярышча, Лосвіда, Вымна. Іншыя азёры: Немцава.
Агульная плошча лугоў — 31,4 тыс. га, сухадолаў — 24,1 % усёй плошчы, нізінныя — 70,6 %, заліўныя — 5,3 % плошчы. Пад лясамі знаходзіцца 44 % тэрыторыі раёна. Найбольшая лясістасць назіраецца на паўднёвым усходзе і паўночным захадзе раёна. Сярэдняя плошча лясных масіваў ад 700 да 1000 га. Найбольшыя з іх — Беразнянскі масіў, Лосвідская, Горкаўская, Селішчанская, Паташненская дачы. Лясы пераважна хваёвыя.
Заказнікі
На тэрыторыі раёна ў верасні 1993 года ўтворана сетка тарфяных заказнікаў:
Заказнік:
Гісторыя
Гарадоцкі раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года) БССР. 20 жніўня 1924 года раён быў падзелены на 13 сельсаветаў: Аляксандраўскі, Болецкі, Бяскатаўскі, Вайханскі (Новавайханскі), Віраўлянскі, Гарадоцкі, Іванаўскі, Канчанскі, Кузьмінскі, Маскаляняцкі, Пальмінскі, Паташнянскі, Селішчанскі. 24 верасня 1926 года скасаваны Гарадоцкі сельсавет. 9 кастрычніка 1929 года Паташнянскі сельсавет перайменаваны ў Першамайскі, Іванаўскі сельсавет — у Пралетарскі. 12 кастрычніка 1929 года да раёна далучаны 8 сельсаветаў скасаванага Езярышчанскага раёна: Асіпоўскі, Горкаўскі, Езярышчанскі, Мехаўскі, Пылькінскі, Саладухінскі, Халамерскі, Хвошненскі (Хвашнянскі), 15 лютага 1931 года — Кабішчанскі і Мікалаёўскі сельсаветы скасаванага Віцебскага раёна, 8 ліпеня 1931 года — 7 сельсаветаў скасаванага Мяжанскага раёна: Вышадскі, Вярэцкі, Газьбенскі (Газьбянскі), Зайкаўскі, Мяжанскі, Паташненскі (Паташнянскі), Рудненскі (Руднянскі). 5 снежня 1931 года Мікалаёўскі сельсавет уключаны ў гарадскую рысу Віцебска, Асіпоўскі сельсавет перайменаваны ў Обальскі. 12 лютага 1935 года Віраўлянскі, Газьбенскі (Газьбянскі), Горацкі (Горкаўскі), Езярышчанскі, Зайкаўскі, Кузьмінскі, Мехаўскі, Мяжанскі, Обальскі, Паташненскі (Паташнянскі), Пылькінскі, Рудненскі (Руднянскі), Саладухінскі, Халамерскі, Хвошненскі (Хвашнянскі) сельсаветы перададзены Мехаўскаму раёну. З 20 лютага 1938 года раён у складзе Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Вышадскі, Кабішчанскі, Маскаляняцкі, Селішчанскі сельсаветы, Аляксандраўскі сельсавет перайменаваны ў Прудніцкі, утвораны Даўгапольскі сельсавет. 20 студзеня 1960 года да раёна далучаны Канашынскі сельсавет скасаванага Суражскага раёна. 4 сакавіка 1960 года скасаваны Болецкі сельсавет, 22 снежня 1960 года — Канчанскі сельсавет. 25 снежня 1962 года да раёна далучаны 20 населеных пунктаў Казьянскага сельсавета Шумілінскага раёна, Бычыхінскі, Віраўлянскі, Газьбенскі, Гуркінскі, Зайкаўскі, Кудзінскі, Мяжанскі, Рудненскі, Халамерскі, Хмяльніцкі, Шабраўскі сельсаветы і гарадскі пасёлак Езярышча скасаванага Езярышчанскага раёна. 18 сакавіка 1963 года далучаны Мішневіцкі сельсавет Полацкага раёна, які 2 жніўня 1966 года перададзены Шумілінскаму раёну. 3 ліпеня 1970 года скасаваны Шабраўскі сельсавет. 26 сакавіка 1973 года Бяскатаўскі сельсавет перайменаваны ў Стадолішчанскі, 12 снежня 1977 года Кудзінскі — у Марчанскі. 10 снежня 1986 года скасаваны Канашынскі сельсавет, 26 чэрвеня 1997 года — Пралетарскі сельсавет, 8 красавіка 2004 года — Вярэцкі, Газьбенскі, Зайкаўскі, Марчанскі, Прудніцкі, Халамерскі і Хмяльніцкі сельсаветы, 13 верасня 2018 года — Руднянскі сельсавет.
Насельніцтва
Дынаміка насельніцтва: Гарадскія паселішчы (тыс. чал., 2015) — г. Гарадок (13 558), г.п. Езярышча (1307).
У Гарадоцкім раёне зарэгістравана 13 рэлігійных суполак. З іх: 9 праваслаўных (г. Гарадок, г. п. Езярышча, в. Пальмінка, в. Кабішча, в. Вархі, в. Хвошна, в. Рамні, в. Халамер’е), 1-рымска-каталіцкая (г. Гарадок), 3 пратэстанцкіх (хрысціяне веры евангельскай, евангельскія хрысціяне-баптысты, царква хрысціян адвентыстаў сёмага дня).
Дом-музей Элізы Ажэшка
Дом-музей Элізы Ажэшка — дом у Гродне, дзе некаторы час жыла і памерла пісьменніца Эліза Ажэшка.
Гарадоцкі раён
Адміністрацыйны падзел
У склад уваходзяць г.п. Езярышча, 369 населеных пунктаў, Езярышчанскі пасялковы Савет і 10 сельскіх саветаў: Бычыхінскі, Вайханскі, Віраўлянскі, Гуркінскі, Даўгапольскі, Межанскі, Пальмінскі (цэнтр — вёска Пальмінка), Першамайскі, Руднянскі, Стадалішчанскі.
Дом-музей Элізы Ажэшка
Сучасны адрас: вуліца Ажэшка, 17.
Соць
Соць (Соть) — рака ў еўрапейскай частцы Расіі; працякае па Яраслаўскай вобласці, у верхнім цячэнні — па Першамайскім раёне, у ніжнім — на мяжы раёнаў Данілаўскага на захадзе і Любімскага на ўсходзе. Бярэ пачатак на Данілаўскім узвышшы, цячэ на паўднёвы ўсход, упадае з паўночнага захаду, побач з вусцем ракі Воньга, у Кастрамскі заліў Горкаўскага вадасховішча, да стварэння якога была правым прытокам ракі Кастрамы. Даўжыня — 144 км, плошча басейна — 1460 км². Жыўленне пераважна снегавое. Разводдзе ў красавіку — маі, у гэты час сплаўная. Сярэднегадавы расход вады — 6,5 м³/с (за 59 км ад вусця). Пад лёдам з канца кастрычніка — лістапада па красавік.
Дом-музей Элізы Ажэшка
Дом належаў адвакату Станіславу Нагорскаму — другому мужу Э. Ажэшка. У гэтым доме пісьменніца пражыла шаснаццаць гадоў і памерла ў 1910 г.
Гарадоцкі раён
Гаспадарка
Вядучая роля ў эканоміцы раёна належыць сельскай гаспадарцы. У склад АПК уваходзяць 10 сельскагаспадарчых вытворчых кааператываў, ЗАТ "Агракамбінат «Стайкаўскі», ААТ «Гарадоцкі райаграпрамснаб», 10 камунальных унітарных сельскагаспадарчых прадпрыемстваў, 15 фермерскіх гаспадарак.
Соць
Соць пачынаецца ва ўрочышчы Мядзведкава побач з вёскай Малеева Першамайскага раёна, за адзін кіламетр ад мяжы з Валагодскай вобласцю.
Дом-музей Элізы Ажэшка
Доўгі час у доме было абласное аддзяленне Саюзу пісьменнікаў Беларусі. У былой гасцёўні Элізы Ажэшка быў кабінет, дзе працавалі вядомыя празаікі — Васіль Быкаў і Аляксей Карпюк. Музей адкрыўся ў 2001 г.
Гарадоцкі раён
Гаспадарка
Землі сельскагаспадарчай вытворчасці займаюць 65 000 га, у тым ліку раллі 25 000 га. Раён спецыялізуецца ў раслінаводстве на вытворчасці зерня, бульбы, лёну; у жывёлагадоўлі — на вытворчасці малака, мяса, свініны, яек. Удзельная вага прадукцыі раслінаводства ў агульным аб’ёме валавой прадукцыі сельскай гаспадаркі раёна складае 18 %, жывёлагадоўлі 82 %.
Соць
У верхнім цячэнні Соць цячэ сярод высокіх лясных берагоў, шырыня ракі 8—10 метраў. У сярэднім цячэнні, ніжэй за адміністрацыйны цэнтр Першамайскага раёна пасёлка Прачыстае, размешчанага за кіламетр ад ракі, рака пашыраецца да 15—20 метраў. У верхнім і сярэднім цячэнні рака часам утварае невялікія перакаты і парожкі, цячэнне даволі хуткае. За вусцем ракі Коншы ніжэй населенага пункта Цітова пачынае адбівацца падпор вадасховішча, цячэнне значна запавольваецца, рака выходзіць на раўніну і пачынае ўтвараць вялікія лукавіны.
Дом-музей Элізы Ажэшка
Пачынаецца знаёмства наведвальнікаў з домам-музеем з працоўнага кабінета знакамітай пісьменніцы. Сапраўдных рэчаў, звязаных з жыццём пісьменніцы, захавалася няшмат. Музей мае арыгінальны фотапартрэт з яе аўтографам, некалькі гербарыяў, зробленых яе рукамі. Таксама захаваўся ў гасцёўні сапраўдны камін, пад якім пісьменніца любіла пасядзець ды паразмаўляць. Рэшта экспанатаў толькі нагадвае тагачасную эпоху — стол, канапка, кніжная шафка.
Гарадоцкі раён
Гаспадарка
Гандлёвае абслугоўванне насельніцтва на тэрыторыі раёна ажыццяўляюць 87 аб’ектаў Гарадоцкага раённага спажывецкага таварыства, 21 ведамасны магазін, 42 магазіны прыватнай уласнасці, 45 камерцыйных пунктаў продажу і 1 міні-рынак. Агульная плошча магазінаў раёна складае 9465,8 кв.м. Колькасць работнікаў гандлю ў сістэме райпа складае 292 чалавекі, у ведамасным гандлі працуюць 72 чалавекі, на аб’ектах гандлю прыватнай уласнасці — 314 чалавек.
Соць
Каля Левінскага перасякае аўтамагістраль М8 «Масква — Халмагоры» і чыгунку Данілаў — Волагда; каля Барадзіно — чыгунку Данілаў — Любім.
Дом-музей Элізы Ажэшка
У астатніх памяшканнях дому размясціўся юнацкі філіял абласной навуковай бібліятэкі імя Я. Карскага і аддзел літаратуры на замежных мовах.
Гарадоцкі раён
Транспарт
Праз тэрыторыю раёна праходзяць чыгунка і аўтамабільная шаша Санкт-Пецярбург — Адэса, аўтадарога Невель — Полацк.
Агульная працягласць аўтадарог у раёне перавышае 1600 км.
Адукацыя і культура
Сістэма адукацыі прадстаўлена 16 сярэднімі, 11 базавымі, 6 пачатковымі школамі, 1 школай-інтэрнатам, 22 дашкольнымі ўстановамі, дзіцячай школай мастацтваў, 2 музычнымі школамі, аграрна-тэхнічным каледжам, прафесійна-тэхнічным каледжам сельскагаспадарчай вытворчасці.
Працуюць Гарадоцкі Дом культуры, Езярышчанскі гарпасялковы Дом культуры, 16 сельскіх Дамоў культуры, 13 сельскіх клубаў, 36 бібліятэк, Гарадоцкая дзіцячая школа мастацтваў, Езярышчанская дзіцячая музычная школа, краязнаўчы музей, Дом рамёстваў і фальклору.
Эдэрзіту
Эдэрзіту Антоніу Машэду Лопіш (Éderzito António Macedo Lopes; нар., ) — партугальскі футбаліст гвінейскага паходжання, нападнік саудаўскага клуба «Аль-Раед». Ігрок нацыянальнай зборнай Партугаліі (2012—2018).
Панфілава (Вяземскі раён)
Панфілава (Панфилово) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кайдакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Палаў (Сардзінія)
Палаў (Palau) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ольбія-Тэмпіа.
Насельніцтва складае 4310 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 97 чал./км². Займае плошчу 44 км². Паштовы індэкс — 7020. Тэлефонны код — 0789.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Новыя Зелянкі
Но́выя Зелянкі́ (, Новые Зеленки) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Руднянскага сельсавета.
Вёска знаходзіцца за 16 км у напрамку на поўнач ад горада Чэрвень, за 78 км ад Мінска.
Стары Мылятын
Стары Мылятын (Старий Миля́тин) — вёска ў Бускім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 1315
NGC 1315 (іншыя абазначэнні — ESO 548-3, MCG -4-9-2, NPM1G -21.0118, PGC 12671) — галактыка ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Пій IV
Пій IV (Pius PP. IV, у свеце Джавані Анджэла Медычы (Giovanni Angelo de Medici);  — ) — Папа Рымскі з 25 снежня 1559 па 9 снежня 1565.
Біяграфія
Джавані Анджэла дэ Медычы паходзіў з бакавой, збяднелай галіны роду Медычы. Нарадзіўся 31 сакавіка 1499 г. у Мілане. Быў сынам натарыуса. Прысвяціў сябе медыцыне і юрыспрудэнцыі.
Вучыўся ва універсітэтах у Павіі і Мілане.
Павел III прыняў яго на службу ў папскую курыю. Павел III прызначыў яго архіепіскапам Рагузы (Сіцылія), а ў 1549 годзе — кардыналам.
Эгерская крэпасць
Эгерская крэпасць — сярэднявечная крэпасць у горадзе Эгер (Венгрыя), вядомая сваёй гераічнай абаронай ад турак у 1552 годзе. Размешчана ў гістарычным цэнтры Эгера на Крапасным узгорку і служыць галоўнай славутасцю горада.
Апісанне
Крэпасць была выбудавана ў XIII стагоддзі па ініцыятыве эгерскага біскупа пасля таго, як горад быў спустошаны татара-мангольскім нашэсцем. У XIV—XV стст. крэпасць развівалася, унутры былі пабудаваны некалькі будынкаў, уключаючы гатычны біскупскі палац і сабор, які не захаваўся да нашых дзён. Напачатку XVI стагоддзя крэпасць была перабудавана і набыла свае сучасныя формы. У 1552 годзе турэцкая армія колькасцю каля 40 тысяч чалавек аблажыла крэпасць, у якой хавалася каля 2 тысяч абаронцаў на чале з капітанам Іштванам Доба. Нягледзячы на вялікую перавагу ў колькасці, туркі не змаглі ўзяць крэпасць і вымушаны былі адступіць пасля пяцітыднёвай аблогі, панясучы цяжкія страты. Абарона Эгерскай крэпасці апісана на старонках вядомага рамана Гезы Гардані «Зоркі Эгера».
Новая турэцкая аблога, прадпрынятая ў 1596 годзе, прывяла да падзення крэпасці, Эгер увайшоў у склад Асманскай імперыі, дзе быў да 1687 года, калі туркі былі выгнаны аўстрыйскай арміяй. У 1701 годзе падчас здушэння паўстання пад кіраўніцтвам Ферэнца Ракацы аўстрыйская армія падарвала частку сцен Эгерскай крэпасці, пазней яны былі адноўлены.
У наш час Эгерская крэпасць з’яўляецца музейным комплексам. У будынку біскупскага палаца размешчаны музей Іштвана Доба і карцінная галерэя. Адкрыты для наведвання турыстамі бастыёны крэпасці і падземныя казематы. У крэпасці пахаваны пісьменнік Геза Гардані.
Селіванава (Вяземскі раён)
Селіванава (Селиваново) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кайдакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
IC 4344
IC 4344 — галактыка тыпу SB ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Судовая ўлада
У адпаведнасці з прынцыпам падзелу ўлад адна з трох (нараўне з заканадаўчай і выканаўчай уладай) асноватворных і самастойных функцый прававой дзяржавы. Органы судовай улады дазваляюць вырашаць прававыя спрэчкі (цяжбы) паміж пэўнымі асобамі, а таксама разглядаюць справы аб аспрэчванні прававых загадаў на прадмет адпаведнасці правілам больш высокай сілы (законаў — канстытуцыі, падзаконных нарматыўных актаў — законам, так званы нармакантроль), у асобных выпадках даюць тлумачэнне прававым нормам (у асноўным нормам канстытуцыі краіны) па-за сувяззю з пэўнай спрэчкай. Суды таксама выконваюць асобныя засвядчальныя функцыі (прызнанне фактаў, у асобных дзяржавах — умацаванне правоў), калі для пасведчання патрабуецца даказванне, якое па складанасці выходзіць за кампетэнтнасць натарыусаў.
Судовая ўлада ў мусульманскіх краінах
У некаторых мусульманскіх краінах судовая ўлада ажыццяўляецца на аснове шарыяту.
Генерал Джонсан ратуе параненага французскага афіцэра ад тамагаўка паўночнаамерыканскага індзейца
«Генерал Джонсан ратуе параненага французскага афіцэра ад тамагаўка паўночнаамерыканскага індзейца» (General Johnson Saving a Wounded French Officer from the Tomahawk of a North American Indian) — карціна англійскага мастака Бенджаміна Уэста, скончаная ў раёне 1764—1768 гадоў, якая знаходзіцца ў калекцыі Музея і мастацкай галерэі Дэрбі.
Апісанне
Уэст быў адным з першых амерыканскіх мастакоў. Ён сцвярджаў, што першым навучыўся вырабу фарбаў у свайго сябра дзяцінства, які быў карэнным амерыканцам, і паказаў Уэсту, як рабіць фарбу, змешваючы гліну і мядзведжы тлушч. На карціне вельмі дэталізавана постаць абарыгена, татуіроўкі прамаляваныя падрабязней, чым еўрапейская ўніформа. Уэст быў вядомы сваёй калекцыяй паўночнаамерыканскіх артэфактаў, і ён выкарыстоўваў іх выявы ў сваіх карцінах.
Хоць сюжэт і некаторыя «фізічныя і сімвалічныя дэталі» могуць бліжэй суадносіцца з бітвай у форта Ніагара (1759 год ), звычайна карціну адносяць да інцыдэнту, які здарыўся падчас кампаніі 1755, калі ў возера Лейк-Джордж французы пад камандаваннем барона Дыскаў разам са сваімі індзейскімі саюзнікамі супрацьстаялі мяшанаму атраду магавкаў і апалчэння Новай Англіі пад правадырствам Джонсана. Пасля адлюстравання нападу на лагер брытанцы ўзялі верх. Дыскаў быў тройчы паранены, і Джонсан выратаваў яму жыццё, абараніўшы ад магавкаў, якія прагнуць адпомсціць за сваіх забітых родных. Дыскаў выжыў і ўтрымліваўся ў палоне спачатку ў Нью-Ёрку, затым у Лондане, і, нарэшце, у горадзе Бат, залечывая ўсё яшчэ не зажыўшыя раны. У канцы Сямігадовай вайны, у 1763 годзе, ён быў рэпатрыяваны ў Францыю, дзе і памёр у 1767 годзе.
Гістарычны кантэкст
Паказваючы Джонсана стрымліваючым агрэсіўныя дзеянні сваіх абарыгенаў-памагатых, карціна прапагандуе «цывілізаваныя» стандарты гонару і законы вайны па кантрасце з лютасцю «дзікуноў». Яна спасылаецца на праблемы і абмеркавання, што ўздымаюцца індзейскімі саюзнікамі ў дачыненні да еўрапейцаў, і якія ішлі на працягу канфліктаў у Паўночнай Амерыцы. Чалавечнасць Джонсана кантрастуе з рэпутацыяй «Белага Дзікуна», выкліканай яго стаўленнем у цэлым.
У пачатку франка-індзейскай вайны індзейскі правадыр Танагрысан (Tanaghrisson) змацаваў саюз з атрадам брытанскіх войскаў, якім камандаваў Джордж Вашынгтон, разбіўшы чэрап Жуманвіля, параненага французскага афіцэра, якога яны толькі што ўзялі ў палон, а затым вымыўшы рукі ў мазгу чалавека. Справа Жуманвіля выклікала скандал у Еўропе і прывяла да развіцця Сямігадовай вайны.
Тыя ж пытанні захоўваліся падчас Вайны за незалежнасць Злучаных Штатаў. У 1777 годзе абедзве палаты брытанскага парламента вялі дэбаты з нагоды выкарыстання індзейцаў як дапаможных войскаў. Прамова Уільяма Піта, вымаўленая 20 лістапада ў палаце Лордаў, якая асуджала акты гвалту супраць «нявінных» і практыку канібалізму, сведчыла аб непажаданасці падобнай шырока распаўсюджанай практыкі.
Петэр Энглунд
Петэр Э́нглунд (Peter Englund;, Будэн, Швецыя) — шведскі гісторык і пісьменнік, член Шведскай Акадэміі (з 2002) і яе сакратар (з 2009). Спецыялізуецца на перыядзе Шведскага Вялікадзяржаўя (XVII—XVIII ст.). Некаторыя яго працы перакладзены на некалькі моў (у т.л. англійскую, нямецкую, рускую). Найбольшую вядомасць прынесла яму праца «Палтава: апавяданне пра гібель адной арміі».
Леў XII
Леў XII (Leo PP. XII, Leoni XII, свецкае імя: Анібале, граф дэла Джэнга); (22 жніўня 1760 — 10 лютага 1829) — Папа Рымскі 28 верасня 1823 года — 10 лютага 1829.
Біяграфія
Анібале, граф дэла Джэнга нарадзіўся 22 жніўня 1760 ў замку Джэнга пад Спалета. У 1783 атрымаў святарскі сан. Стаў канонікам сабора Святога Пятра. З 1794 выконваў розныя функцыі на дыпламатычнай службе апостальскай сталіцы. У 1816 атрымаў кардынальскага шапку і пасаду вікарыя Рыма. Узышоўшы на трон Святога Пятра, Леў XII абраў відавочна рэакцыйны кірунак палітыкі як ва ўнутраных справах папскай дзяржавы, так і ў адносінах з еўрапейскімі краінамі паслярэвалюцыйнай эпохі. У Рыме яўрэі зноў былі загнаныя ў гета, і папская паліцыя сачыла за мараллю жыхароў Рыма. Па ўказанні Льва XII кардынал Рываролі абвясціў бязлітасную вайну любым праявам непаслухмянасці і рэвалюцыйным «рэліктам». Уціхамірванне розных тайных арганізацый набыло жахлівыя памеры. Не было недахопу ў смяротных прысудах, турмы былі запоўненыя супернікамі вяртання «старога парадку». Жорсткасць Папы і яго чыноўнікаў абурыла насельніцтва ўсіх гарадоў папскай вобласці і нават ўсёй Італіі.
Томаш Падгайскі
Томаш Падгайскі (19 снежня 1741 — пасля 1794) — вялікалітоўскі скульптар і разьбяр.
Біяграфія
У 1769 годзе ўступіў у езуіцкі ордэн, адбылося гэта ў Гродне, магчыма, Падгайскі быў адсюль паходжаннем, або з Гарадзенскага павета. На час ўступлення ўжо быў скульптарам (sculptor statuarius). У пачатку 1770-х гадоў паслушнік у манастыры пры віленскім касцёле Ігнацыя Лаёлы. Пазней знаходзіўся пры езуіцкай акадэміі. У 1760—1786 гадах перыядычна жыў у Шылуве, дзе працаваў над гіпсавымі скульптурамі для інтэр’ера касцёла.
Магчыма, займаўся скульптурнымі працамі да 1790-х гадоў.
Творчасць
Падгайскі аформіў інтэр’еры некалькіх вядомых касцёлаў. У 1770-я гады працаваў над галоўным алтаром найвелічэйшага храма Вялікага Княства Літоўскага, ковенскага сабора Пятра і Паўла, пазней афармляў іншыя алтары гэтага храма. У 1773 годзе стварыў алтар Маці Божай Снежнай у гродзенскім касцёле езуітаў. У 1770—1780-х гадах, магчыма, займаўся інтэр’ерам касцёла бернардынаў у Цітувенаі. У 1770—1780-я гады шмат часу прысвяціў інтэр’ерам храма нараджэння Панны Марыі ў Шылуве. Праца Падгайскага — галоўны алтар цяльшэйскага сабора, дэманструе ўнікальную для Літвы двухузроўневую кампазіцыю
Сярод храмаў, упрыгожаных Падгайскім, тры касцёлы пазней атрымалі тытул малых базілік. У двух створаных майстрам алтарах — у гродзенскім езуіцкім касцёле і ў шылуўскім саборы — змешчаны вядомыя ў рэгіёне цудатворныя іконы.
Івонка Сурвіла
Івонка Сурвіла, у дзявоцтве Шыманец (нар., Стоўбцы) — беларуская грамадска-палітычная дзяячка ў эміграцыі, філолаг, мастачка, старшыня Рады Беларускай Народнай Рэспублікі ў выгнанні.
Біяграфія
З 1944 года разам з бацькамі на эміграцыі. Жыла ў Даніі, з 1948 — у Францыі. Вучылася ў Вышэйшай мастацкай школе ў Парыжы. Скончыла філалагічны факультэт Сарбоны (1959)
Разам з мужам Янкам Сурвілам пераехала ў Мадрыд, дзе ў 1959—1965 гадах была супрацоўніцай Беларускай рэдакцыі Іспанскага нацыянальнага радыё, а таксама выкладала французскую мову. У 1969 годзе з сям’ёй пераехала ў Канаду, дзе працавала ў федэральным бюро перакладаў.
Узначальвала Беларускі інстытут навукі і мастацтва ў Канадзе, была старшынёй управы Каардынацыйнага камітэта беларусаў Канады. У 1984 годзе абраная ў склад праўлення Канадскай этнакультурнай рады (Canadian Ethnocultural Council) — арганізацыі, якая аб’ядноўвае інтарэсы розных этнічных груп, што жывуць у Канадзе. У 1989 годзе разам з іншымі прадстаўнікамі беларускай дыяспары заснавала «Канадскі фонд дапамогі ахвярам Чарнобыля ў Беларусі» (Canadian Relief Fund for Chernobyl Victims in Belarus) і была яго кіраўніцай. Фонд займаўся зборам дапамогі для беларускіх шпіталяў, арганізацыяй адпачынку для дзяцей з пацярпелых ад Чарнобыльскай аварыі раёнаў, арганізацыяй стажыровак для беларускага медыцынскага персаналу ў Канадзе. У 1997 годзе па праграме Фонду ў Канаду на летні адпачынак прыехала 600 беларускіх дзяцей.
З 1997 года старшыня Рады БНР у выгнанні.
Удзельнічала ў мастацкіх выстаўках як жывапісец. Дачка — Паўліна Сурвіла (1964—2020), этнамузыколаг і мастачка, другая дачка — Ганна Сурвіла.
Слонімскі павет (Расійская імперыя)
Слонімскі павет (Слонимский уезд) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Слонімскай, Літоўскай і Гродзенскай губерняў, якая існавала ў 1795—1920 гадах. Цэнтр — горад Слонім.
Гісторыя
У 1795 годзе Слонімскі павет у выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай далучаны да Расійскай імперыі і практычна ў тых жа межах уключаны ў Слонімскую губерню, з 12 снежня 1796 года ў Літоўскай губерні, з 28 жніўня 1802 года ў Гродзенскай губерні. Плошча каля 6,3 тыс. кв. вёрст.
У 1915 годзе тэрыторыя Слонімскага павета занята нямецкімі, у пачатку 1919 — польскімі войскамі. 3 4 лютага 1921 года Слонімскі павет у складзе Навагрудскага ваяводства Польшчы.
Насельніцтва
Насельніцтва ў 1878 — 161,2 тыс. чал. (у т.л. ў Слоніме 15,4 тыс. чал.). Паводле даных перапісу 1897 года ў павеце пражывала 226,3 тыс. чал. У тым ліку беларусы — 80,7 %; яўрэі — 15,2 %; рускія — 2,1 %; палякі — 1,6 %. У павятовым горадзе Слоніме пражывала 15 863 чал., у мястэчках: Ружаны — 6036 чал., Косава — 5537 чал., Дзятлава — 3200 чал.
У павеце мелася 1035 населеных пунктаў, у т.л. 15 мястэчак (Бусяж, Быцень, Вензавец, Галынка, Дварэц, Дзераўная, Дзярэчын, Азярніца, Жыровічы, Здзітаў, Здзяцел (Дзятлава), Косава, Моўчадзь, Ружаны, Старыя Дзевяткавічы), 534 дробныя паселішчы (менш як па 25 чал.).
Апрача Жыровіцкага манастыра, былі 73 царквы, 5 касцёлаў, 30 іўдзейскіх малітоўных дамоў і сінагог.
NGC 1697
NGC 1697 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC5) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Малое Вострава
Мало́е Во́страва (, Малое Острово) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ігрушкаўскага сельсавета.
13 сакавіка 2014 года вёска Вострава перайменавана ў Малое Вострава.
Узровень мора
Узровень мора — палажэнне вольнай паверхні Сусветнага акіяна, якое вымяраецца па стромай лініі адносна некаторага ўмоўнага пачатку адліку. Гэтае палажэнне вызначаецца законам прыцягнення, момантам інерцыі Зямлі, тэмпературай, прылівамі і іншымі фактарамі. Адрозніваюць «імгненны», прыліўны, сярэднясутачны, сярэднямесячны, сэрэднегадавы і сярэднешматгадовы ўзроўні мора.
Пад уздзеяннем ветравага хвалявання, прыліваў, награвання і ахалоджвання паверхні мора, ваганняў атмасфернага ціску, ападкаў і выпарвання, рачнога і ледніковага сцёку ўзровень мора няспынна змяняецца. Сярэднешматгадовы ўзровень мора не залежыць ад гэтых ваганняў паверхні мора. Палажэнне сярэднешматгадовага ўзроўню мора вызначаецца размеркаваннем сілы цяжару і прасторавай нераўнамернасцю гідраметэаралагічных характарыстык (шчыльнасць вады, атмасферны ціск і інш.).
Стараныбабы
Стараныбабы (Сторонибаби) — вёска ў Бускім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Узровень мора
Пастаянны ў кожным месцы сярэднешматгадовы ўзровень мора прымаецца за зыходны ўзровень, ад якога адлічваюцца вышыні на сушы. Для адліку глыбінь мораў з малымі прылівамі гэты ўзровень прымаецца за нуль глыбінь — пазнаку ўзроўню вады, ад якой адлічваюцца глыбіні ў адпаведнасці з патрабаваннямі суднаходства. У Расіі і большасці іншых краін былога СССР, а таксама ў Польшчы, абсалютныя вышыні пунктаў зямной паверхні адлічваюць ад сярэднешматгадовага ўзроўню Балтыйскага мора, вызначанага ад нуля футштока ў Кранштаце. Глыбіні і вышыні ў заходнееўрапейскіх краінах вылічаюцца па Амстэрдамскаму футштоку (замер узроўню Міжземнага мора робіцца па Марсельскаму футштоку).
Для вымярэння і рэгістрацыі ваганняў узроўню мора выкарыстоўваюць марэограф.
З-за таго, што існуе мноства фактараў, якія ўплываюць на глабальныя змены надвор'я, (напрыклад, Глабальнае пацяпленне), прадказанні і ацэнкі змяненняў узроўню акіяна ў бліжэйшай будучыні не вызначаюцца вялікай дакладнасцю.
Вышыня марской паверхні
Вышыня марской паверхні (ВМП) — гэта вышыня (ці тапаграфія, ці рэльеф) паверхні акіяна. На працягу сутак яна, найбольш схільная ўплыву прыліўных сіл Месяца і Сонца, дзеючых на Зямлю. На вялікіх маштабах часу на ВМП уплывае цыркуляцыя акіяна. Звычайна цыркуляцыя акіяна выклікае адхіленні тапаграфіі ад сярэдняга ўзроўню максімум на ± 1 м. Самыя марудныя змены ВМП адбываюцца за кошт змяненняў у гравітацыйным полі Зямлі (геоід) у выніку пераразмеркавання кантынентаў, стварэння падводных гор і таму падобнага.
Паколькі гравітацыйнае поле Зямлі адносна стабільнае ў маштабах дзесяцігоддзяў і стагоддзяў, цыркуляцыя акіяна мае больш значную ролю ў назіраемай зменлівасці ВМП. Сезонныя змены ў размеркаванні цяпла і ветравага ўздзеяння ўплываюць на цыркуляцыю акіяна, а тыя, у сваю чаргу, на ВМП. Варыяцыі ВМП могуць быць вымераны з дапамогай спадарожнікавай альтыметрыі (напрыклад, спадарожнікі TOPEX/Poseidon, Jason 1) і ўжывацца для вызначэння, напрыклад, павышэння ўзроўню мора, разліку ўтрымання цяпла і геастрафічных плыняў, выяўлення і вывучэння віхраў у акіяне.
Тарган
Тарган (Тарга́н) — вёска ў Валодарскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Уорэн Гардзінг
Уорэн Гамалііл Гардзінг (Warren Gamaliel Harding;  — ) — 29-ы прэзідэнт ЗША з 4 сакавіка 1921 года да сваёй смерці. Калі Гардзінг памёр, ён быў адным з самых папулярных прэзідэнтаў у гісторыі; аднак далейшыя звязаныя з ім скандалы, такія як Тэпат Дом, значна пагоршылі папулярнасць Гардзінга, асабліва пасля адкрыцця справаў адной з яго палюбоўніц Нанай Брытан. У гістарычным рэйтынгу прэзідэнтаў ЗША Гардзінг мае рэйтынг сярод самых горшых.
Біяграфія
Гардзінг нарадзіўся ў Блюмінг Гроў, штат Агаё. Ён пражыў у сельскай мясцовасці Агаё амаль усё сваё жыццё, акрамя часу палітычнай службы. Ён пасяліўся ў Марыёне калі яму было менш за 20 гадоў, купіў Марыён Стар і зрабіў з яе паспяховую газету. У 1899 годзе ён быў абраны ў сенат штата Агаё і праз чатыры гады паспяхова балатаваўся на пасаду лейтэнанта-губернатара. Яму не ўдалося абрацца на пасаду губернатара ў 1910 годзе, але ён быў абраны ў Сенат ў 1914 годзе.
Гардзінг атрымаў намінацыю рэспубліканскай партыі на выбарах прэзідэнта ў 1920 годзе, хоць і лічыўся няўдачнікам з малымі шанцамі на поспех. Вядучыя кандыдаты, такія як генерал Леанард Вуд, не змаглі атрымаць большасць для забяспячэння прызначэння, і перамовы зайшлі ў тупік. У гэты час падтрымка Гардзінга паступова расла, пакуль ён не быў прызначаны на дзясятым галасаванні. Ён правёў кампанію пярэдняга ганка, застаючыся па большай частцы ў Марыёне і прымаючы людзей, якія да яго прыходзілі. Ён выйграў над кандыдатам ад дэмакратаў Джэймсам М. Коксам і кандыдатам Сацыялістычнай партыі Юджынам Дебсам, з абяцаннем вяртання да нармальнага жыцця, і стаўшы першым сенатарам, які быў абраны прэзідэнтам.
Гардзінг прызначыў шэраг добра вядомых асобаў, у тым ліку Эндру Мелана ў казначэйства, Герберта Гувера ў гандаль, і Чарльза Эванса Х’юза ў Дзяржаўны дэпартамент. Адным з галоўных дасягненняў знешняй палітыкі было правядзенне Вашынгтонскай Ваенна-марской канферэнцыі 1921—1922, пасля якой буйныя ваенна-марскія дзяржавы дамовіліся аб праграме ваенна-марскіх абмежаванняў на працягу дзесяці гадоў. Два сябры кабінета Гардзінга былі замяшаныя ў карупцыі: міністр унутраных спраў Альберт Фол і генеральны пракурор Гары Догерці. Скандалы выкрыліся толькі пасля смерці Гардзінга, як і яго раманы, якія моцна пашкодзілі яго рэпутацыі. Гардзінг памёр у Сан-Францыска ад кровазліцця ў мозг, выкліканага з-за хваробы сэрца, падчас заходняга турнэ; яго пераемнікам стаў віцэ-прэзідэнт Кальвін Кулідж.
Сакалова (Вяземскі раён)
Сакалова (Соколово) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кайдакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Сыдары (Бускі раён)
Сыдары (Сидори́) — вёска ў Бускім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Чэпіжынці
Чэпіжынці (Чепіжи́нці) — вёска ў Валодарскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Рафа Сілва
Рафаэ́л Алеша́ндры Ферна́ндыш Ферэйра Сілва (Rafael Alexandre Fernandes Ferreira Silva; нар., Форты-да-Каза) — партугальскі футбаліст, паўабаронца клуба «Бенфіка» і нацыянальнай зборнай Партугаліі.
IC 4345
IC 4345 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ланфранк
Ланфаранк (Lanfranc, Lanfranco; каля 1005 — ) — італьянскі настаўнік, святар і манах, архібіскуп Кентэрберыйскі з 1070 года да канца жыцця.
Ланфранк нарадзіўся ў Павіі, атрымаў адукацыю ў вольных мастацтвах. Перабраўшыся ў Нармандыю, узначаліў кафедральную школу ў Аўраншы. У 1042 годзе далучыўся да бенедыкцінскага ордэна, а ў 1070 годзе, хутка пасля нармандскага заваявання Англіі, атрымаў пасаду архібіскупа Кентэрберыйскага. Пасля смерці Вільгельма Заваёўніка спрыяў пераходу ўлады да яго сына Вільгельма Рудога.
Стрэлкавы пядзенік
Стрэлкавы пядзенік (Gagitodes sagittata ці Perizoma sagittata) — від матылькоў сямейства пядзенікаў.
Арэал
Сустракаецца ва Усходняй Азіі, у тым ліку ў Японіі, Карэі і Кітаі, а таксама ў Цэнтральнай і Паўночнай Еўропе. У Беларусі вядомы па выпадковым залётам.
Апісанне
Размах крылаў 26-34 мм. Цела матылька карычневае. Асноўны тон верху пярэдняга крыла ад чырванавата-карычневага да цёмна-карычневага са светлымі разводамі. Лёт з ліпеня па жнівень у залежнасці ад мясцовасці.
Лічынкі кормяцца раслінамі роду.
Ахова
Від уключаны ў Чырвоныя кнігі Беларусі, Маскоўскай вобласці Расіі, Усходняй Фенаскандыі (Германія) і Швецыі.
Дэвід М. Уілсан
Адукацыя
У 1941—1950 гадах Уілсан вучыўся ў Кінгсвудскай школе,  школе у Баце, а потым у Каледжы Святога Джона пры Кембрыджскім універсітэце.
Жыццё і кар’ера
Уілсан быў дырэктарам брытанскага музея з 1977 па 1992 год, з’яўляецца членам шведскай Каралеўскай Акадэміі навук. У 1985 годзе ён быў прафесарам выяўленчага мастацтва ва ўніверсітэце Кембрыджа.
Асабістае жыццё
Уілсан жыве на востраве Мэн.
Цішына (Вяземскі раён)
Цішына (Тишино) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кайдакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
NGC 1698
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Эйнар Дзігвэ
Эйнар Дзігвэ (, Ліепая, Расійская імперыя —, Капенгаген) — вядомы дацкі архітэктар і археолаг.
Ён актыўна працаваў над вывучэннем старажытнай Балканскай архітэктуры, пачаўшы ў 1922 годзе падчас экспедыцыі ў Салоне ў Далмацыі. Разам з ім пачынаў сваю навуковую кар’еру вядомы дацкі археолаг і гісторык Ёханес Брондстэд.
Шэўчэнкавэ (Валодарскі раён)
Шэўчэнкавэ (Шевче́нкове) — вёска ў Валодарскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
NGC 1319
NGC 1319 (іншыя абазначэнні — ESO 548-6, MCG -4-9-3, PGC 12708) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Чырванасцяжскі сельсавет
Чырванасця́жскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Чырвоны Сцяг.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Добрушскага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Веткаўскага раёна. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Дзям’янкаўскага сельсавета.
Непакойчыцы
Непакойчыцы - біялагічны заказнік мясцовага значэння ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, размешчаны ў выглядзе двух тэрытарыяльна разнастайных сектараў уздоўж р. Мухавец.
Створаны ў 1955 г. паводле Закона Рэспублікі Беларусь «Аб асоба ахоўваемых прыродных тэрыторыях і аб'ектах» для захавання рэдкіх і знікаючых відаў флоры і фауны, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі.
Межы заказніка мясцовага значэння «Непакойчыцы» на землях Пятровіцкага лясніцтва Кобрынскага лясгаса і саўгаса «Жабінкаўскі» — агульнай плошчай 96,8 гектара. Уся плошча заказніка — 368,8 гектара. Буферная зона вызначаецца з разліку 500 метраў ад асноўнай мяжы на сумежныя сельскагаспадарчыя і лясныя ўгоддзі.
Экалагічная значнасць
Тэрыторыя заказніка мае выключна важнае значэнне для захавання занальнай біялагічнай разнастайнасці ва ўмовах рэгіёна. На тэрыторыі заказніка зарэгістраваны месцы росту рэдкіх і знікаючых відаў флоры, фауны, якія ўключаны ў Чырвоную кнігу РБ.
На тэрыторыі заказніка расце больш за 50 відаў лекавых раслін.
Рэжым заказніка не выключае выкарыстання яго тэрыторыі для ашчадных форм прыродакарыстання: спартыўнага палявання і рыбалкі, збору ягад, грыбоў і адпачынку.
Флора
У лясной расліннасці заказніка дамінуюць сасновыя лясы. Сярод тыпаў саснякоў пераважаюць саснякі імшыстыя. Найбольшы ўзрост асобных насаджэнняў — 60-80 гадоў. Тут растуць бяроза павіслая, дуб чарэшчаты, радзей — альшына чорная, клён вастралісты. У падлеску характэрны ляшчына, рабіна, ліпа драбналістая, ядловец, граб, ракітнік рускі. Сустракаецца таксама і вастракіліца чарнеючая. Гэтая расліна на паўднёвым захадзе Беларусі кваліфікуецца як рэдкая.
Двор-Пярэсіка
Двор-Пярэ́сіка (, Двор-Пересика) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ігрушкаўскага сельсавета.
Да 5 мая 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Халопеніцкага сельсавета.
Непакойчыцы
Флора
У жывым надглебавым покрыве дамінуюць зялёныя мхі, мар'яннік лугавы і брусніцы. У мікрапаніжэннях сустракаюцца чарніцы. Расце таксама аўсяніца авечая, грушанка буйналістая, маліна, ажына.
Другім тыпам па значнасці з'яўляецца сасняк верасовы. Жывы надглебавы покрыў гэтага сасняку прадстаўлены верасам звычайным, брусніцамі, ястрабінкай валасістай, вейнікам наземным, чаборам, сустракаюцца зялёныя мхі.
Радзей прадстаўлены ясна выражаныя саснякі-чарнічнікі. У іх пастаянна прысутнічае бяроза барадаўчатая, а ў падлеску — граб, крушына ломкая, ракітнік рускі, жаўтазель фарбавальны, свідзіна, брызгліна еўрапейская.
На тэрыторыі заказніка растуць і беразнякі. Яны прадстаўлены двума тыпамі: беразняком імшыстым і беразняком чарнічным. У дрэвавым ярусе беразнякоў прысутнічаюць сасна, вольха чорная, дуб і граб. Паўсюдна сустракаецца асіна.
Расліннасць адкрытых месцаў прадстаўлена лугамі і балотамі. Балоты ўнутры ляснога масіву — нізінныя, асаковыя. Глыбіня тарфянога пласта — адзін метр. Асаблівай разнастайнасцю адрозніваецца расліннасць у межах поймы, раздзеленай невялікімі сухадольнымі ўчасткамі.
Расліннасць заказніка прадстаўлена амаль паўтарастамі відамі.
У затоках і азёрах паўсюдна сустракаецца сальвінія плывучая (Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь). У асобных месцах яна ўтварае суцэльны дыван.
Фауна
Сярод буйных жывёл адзначаны лось, казуля, дзік, ліса. Зарэгістраваны гнёзды арэшнікавай соні (Чырвоная кніга РБ), а таксама паселішчы рачнога бабра і андатры — каштоўных відаў паляўнічай фауны.
Сярод пазванковых жывёл найбольшай відавой разнастайнасцю адзначаецца насельніцтва птушак. Асноўную групу складаюць віды вераб'інападобных, характэрных для лясных і водна-балотных біяцэнозаў: берасцянка, пеначка-веснічка, пеначка-цянькоўка, пеначка-трашчотка, садовая слаўка, чарацянка-барсучок, лясны і лугавы конікі, звычайная аўсянка, палявы жаўрук.
У паўночнай і паўднёвай частках заказніка зарэгістраваны тры пары рэмеза звычайнага (Чырвоная кніга РБ). Водныя біяцэнозы выкарыстоўваюцца чайкай серабрыстай (Чырвоная кніга РБ). На пералёце сустракаецца лебедзь-шыпун (Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь).
Адносна поўна прадстаўлена група драпежных птушак: канюк звычайны, асаед звычайны, каршуны (цецеравятнік і перапялятнік), балотны, лугавы і палявы мышаловы.
Герпетафауна прадстаўляе амаль усе віды рэптылій і амфібій Беларусі (за выключэннем мядзянкі і чаротавай жабы). Асаблівую цікавасць уяўляе рэгістрацыя ў паўднёвай частцы заказніка балотнай чарапахі (Чырвоная кніга РБ).