cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ISO
Пры стварэнні арганізацыі і выбары яе назвы ўлічвалася неабходнасць таго, каб абрэвіятура наймення гучала аднолькава на ўсіх мовах. Для гэтага было вырашана выкарыстаць грэчаскае слова ισος — роўны, вось чаму на ўсіх мовах свету Міжнародная арганізацыя па стандартызацыі мае кароткую назву ISO (ІСА).
сфера дзейнасці ІСА тычыцца стандартызацыі ва ўсіх абласцях, акрамя электратэхнікі і электронікі, якія адносяцца да кампэтэнцыі Міжнароднай электратэхнічнай камісіі (МЭК, IEC). Некаторыя выгляды прац выконваюцца сумеснымі высілкамі гэтых арганізацый. Акрамя стандартызацыі ІСА займаецца праблемамі сертыфікацыі.
ІСА вызначае свае задачы наступным чынам: садзейнічанне развіццю стандартызацыі і сумежных выглядаў дзейнасці ў свеце з мэтай забеспячэння міжнароднага абмену таварамі і паслугамі, а таксама развіцці супрацоўніцтва ў інтэлектуальнай, навукова-тэхнічнай і эканамічнай абласцях.
Склад ІСА
На сённяшні дзень у склад ІСА ўваходзяць 157 краін сваімі нацыянальнымі арганізацыямі па стандартызацыі. Беларусь прадстаўляе Рэспубліканскае агенцтва па тэхнічным рэгуляванні і метралогіі ў якасці камітэта — члена ІСА. Усяго ў складзе ІСА больш 80 камітэтаў-членаў. Акрамя камітэтаў-членаў членства ў ІСА можа мець статут членаў-карэспандэнтаў, якімі з'яўляюцца арганізацыі па стандартызацыі дзяржаў, што аднесены да развіваючыхся. Катэгорыя член-абанент уведзеная для развіваючыхся краін. Камітэты-члены маюць права прымаць удзел у працы любога тэхнічнага камітэта ІСА, галасаваць па праектах стандартаў, абірацца ў склад Рады ІСА і быць прадстаўленымі на паседжаннях Генеральнай асамблеі. Члены-карэспандэнты (іх 25) не вядуць актыўнай працы ў ІСА, але маюць права на атрыманне інфармацыі аб распрацоўваных стандартах. Члены-абаненты выплачваюць палёгкавыя ўнёскі, маюць магчымасць быць у курсе міжнароднай стандартызацыі.
Арганізацыйная структура
Арганізацыйна ў ІСА ўваходзяць кіравальныя і працоўныя органы. Кіравальныя органы: Генеральная асамблея (вышэйшы орган), Рада, Тэхнічнае кіравальнае бюро. Працоўныя органы — тэхнічныя Камітэты (ТК), падкамітэты, тэхнічныя кансультатыўныя групы (ТКГ).
Генеральная асамблея
Генеральная асамблея — гэты збор службовых асоб і дэлегатаў, прызначаных камітэтамі-членамі. Кожны камітэт-член мае права прадставіць не больш трох дэлегатаў, але іх могуць суправаджаць назіральнікі. Члены-карэспандэнты і члены-абаненты ўдзельнічаюць як назіральнікі.
Рада
Рада кіруе працай ІСА ў перапынках паміж сэсіямі Генеральнай асамблеі. Рада мае права, не склікаючы Генеральнай асамблеі, накіраваць у камітэты-члены пытанні для кансультацыі або даручыць камітэтам-членам іх рашэнне. На паседжаннях Рады рашэння прымаюцца большасцю галасоў прысутных на паседжанні камітэтаў-членаў Рады. У перыяд паміж паседжаннямі і пры неабходнасці Рада можа прымаць рашэнні шляхам перапіскі.
Радзе ІСА падпарадкоўваецца сем камітэтаў: ПЛАКА (тэхнічнае бюро), СТАКА (камітэт па вывучэнні навуковых прынцыпаў стандартызацыі); КАСКА (камітэт па адзнацы адпаведнасці); ІНФКА (камітэт па навукова-тэхнічнай інфармацыі); ДЭВКА (камітэт па аказанні дапамогі краінам, што развіваюцца); КАПОЛКА (камітэт па абароне інтарэсаў спажыўцоў); РЭМКА (камітэт па стандартных узорах).
ПЛАКА
ПЛАКА (PLACO — Planning Committee) падрыхтоўвае прапановы па планаванні працы ІСА, па арганізацыі і каардынацыі тэхнічных бакоў працы. У сферу працы ПЛАКА ўваходзяць разгляд прапаноў па стварэнні і роспуску тэхнічных камітэтаў, азначэнне вобласці стандартызацыі, якой павінны займацца камітэты.
СТАКА
СТАКА (STACO — Standing Committee for the Study of Principles of Standardization) абавязаны аказваць метадычную і інфармацыйную дапамогу Радзе ІСА па прынцыпах і методыцы распрацоўкі міжнародных стандартаў. Сіламі камітэта праводзяцца вывучэнне засноўвалых прынцыпаў стандартызацыі і падрыхтоўка рэкамендацый па дасягненні аптымальных вынікаў у дадзенай вобласці. СТАКА займаецца таксама тэрміналогіяй і арганізацыяй семінараў па ўжыванні міжнародных стандартаў для развіцця гандлю.
КАСКА
КАСКА (CASCO — Committee on conformity assessment) займаецца пытаннямі пацверджання адпаведнасці прадукцыі, паслуг працэсаў і сістэм якасці патрабаванням стандартаў, вывучаючы практыку гэтай дзейнасці і аналізуючы інфармацыю. Камітэт распрацоўвае кіраўніцтвы па выпрабаваннях і адзнацы адпаведнасці (сертыфікацыі) прадукцыі, паслуг, сістэм якасці, пацверджанню кампэтэнтнасці выпрабавальных лабараторый і органаў па сертыфікацыі. Важная вобласць працы КАСКА — садзейнічанне ўзаемнаму прызнанню і прыняццю нацыянальных і рэгіянальных сістэм сертыфікацыі, а таксама выкарыстанню міжнародных стандартаў у вобласці выпрабаванняў і пацверджанні адпаведнасці. КАСКА сумесна з МЭК падрыхтаваны цэлы шэраг кіраўніцтваў па розных аспектах сертыфікацыі, якія шырока выкарыстоўваюцца ў краінах-членах ІСА і МЭК: прынцыпы, выкладзеныя ў гэтых дакументах, улічаныя ў нацыянальных сістэмах сертыфікацыі, а таксама служаць асновай для дамоў па адзнацы адпаведнасці ўзаемапастаўлянай прадукцыі ў гандлёва-эканамічных сувязях краін розных рэгіёнаў. КАСКА таксама займаецца пытаннямі стварэння агульных патрабаванняў да аўдытараў па акрэдытацыі выпрабавальных лабараторый і адзнацы якасці працы акрэдытуючых органаў; узаемнага прызнання сертыфікатаў адпаведнасці прадукцыі і сістэм якасці і інш.
ДЭВКА
ДЭВКА (DEVCO — Commitete on developing country matters) вывучае запыты развіваючыхся краін у вобласці стандартызацыі і распрацоўвае рэкамендацыі па садзейнічанні гэтым краінам у дадзенай вобласці. Галоўныя функцыі ДЭВКА: арганізацыя абмеркавання ў шырокіх маштабах усіх аспектаў стандартызацыі ў развіваючыхся краінах, стварэнне ўмоў для абмену досведам з развітымі краінамі; падрыхтоўка адмыслоўцаў па стандартызацыі на базе розных навучалых цэнтраў у развітых краінах; садзейнічанне азнаямленчым паездкам адмыслоўцаў арганізацый, што займаюцца стандартызацыяй у развіваючыхся краінах; падрыхтоўка вучэбных дапаможнікаў па стандартызацыі для развіваючыхся краін; стымуляванне развіцця двухбаковага супрацоўніцтва прамыслова развітых і развіваючыхся дзяржаў у вобласці стандартызацыі і метралогіі. У гэтых кірунках ДЭВКА супрацоўнічае з ААН. Адным з вынікаў сумесных высілкаў стала стварэнне і функцыянаванне міжнародных цэнтраў навучання.
КАПОЛКА
КАПОЛКА (COPOLCO — Committee on consumer policy) вывучае пытанні забеспячэння інтарэсаў спажыўцоў і магчымасці садзейнічання гэтаму праз стандартызацыю; абагульняе досвед удзелу спажыўцоў у стварэнні стандартаў і складае праграмы па навучанні спажыўцоў у вобласці стандартызацыі і давядзенню да іх неабходнай інфармацыі аб міжнародных стандартах. Гэтаму спрыяе перыядычнае выданне Пераліку міжнародных і нацыянальных стандартаў, а таксама карысных для спажыўцоў кіраўніцтваў: «Параўнальныя выпрабаванні спажывецкіх тавараў», «Інфармацыя аб таварах для спажыўцоў», «Распрацоўка стандартных метадаў вымярэння эксплуатацыйных характарыстак спажывецкіх тавараў» і інш.
КАПОЛКА ўдзельнічаў у распрацоўцы кіраўніцтва ІСА/МЭК па падрыхтоўцы стандартаў бяспекі.
РЭМКА
РЭМКА (REMCO — Committee on reference materials) аказвае метадычную дапамогу ІСА шляхам распрацоўкі адпаведных кіраўніцтваў па пытаннях, датычным стандартных узораў (эталонаў). Так, падрыхтаваны даведнік па стандартных узорах і некалькі кіраўніцтваў: «Спасылка на стандартныя ўзоры ў міжнародных стандартах», «Атэстацыя стандартных узораў. Агульныя і статыстычнае прынцыпы» і інш. Акрамя таго, РЭМКА — каардынатар дзейнасці ІСА па стандартных узорах з міжнароднымі метралагічнымі арганізацыямі, у прыватнасці, з МАЗМ — Міжнароднай арганізацыяй заканадаўчай метралогіі.
Парадак распрацоўкі стандартаў
Міжнародны стандарт з'яўляецца вынікам кансэнсусу паміж удзельнікамі арганізацыі ІСА. Ён можа выкарыстоўвацца непасрэдна або шляхам укаранення ў нацыянальныя стандарты розных краін.
Міжнародныя стандарты распрацоўваюцца тэхнічнымі камітэтамі ІСА (ТК) і падкамітэтамі (ПК) падчас шасцістадыйнага працэсу:
Табліца ўмоўных пазначэнняў стадый дае навочнае паданне аб стадыях распрацоўкі:
Калі ў пачатку працы над праектам стандарту ўжо маецца больш або меней завершаны дакумент, напрыклад, стандарт, распрацаваны іншай арганізацыяй, некаторыя стадыі можна апусціць. Пры так званай «паскоранай працэдуры» дакумент накіроўваецца непасрэдна на ўхвалу членам ІСА ў якасці чарнавіка міжнароднага стандарту (ЧМС) (стадыя 4) або, калі дакумент быў распрацаваны міжнародным органам стандартызацыі, прызнанай Радай ІСА, у якасці канчатковай рэдакцыі чарнавіка Міжнароднага стандарту (КЧМС, стадыя 5), без мінання папярэдніх стадый.
Ніжэй прыводзіцца агляд усіх шасці стадый:
Больш падрабязнае апісанне працэсу распрацоўкі міжнародных стандартаў гл. у публікацыі «Дырэктывы ІСА/МЭК, Частка 1, Працэдурныя правілы».
IC 4184
IC 4184 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор’і Гончыя Псы.
ISO
Стадыя 1: Стадыя прапановы
Першы крок у распрацоўцы міжнароднага стандарту — пацверджанне таго, што пэўны міжнародны стандарт неабходны. Новая прапанова (НП) накіроўваецца на галасаванне членам які адпавядае ТК або ПК, каб вызначыць неабходнасць уключэннья адпавядага пункта ў праграму працы.
IC 4184
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Фэнтэзі
Фэ́нтэзі (ад fantasy — «фантазія») — жанр фантастычнай літаратуры, кіно, мультыплікацыі, камп'ютарных гульняў, адзення, жывапісу, музыкі, хатніх і гарадскіх дызайнаў, заснаваны на выкарыстанні, сінтэзе і сучаснай інтэрпрэтацыі міфалагічных, казачных матываў, архаічных стыляў і светапоглядаў. У сучасным выглядзе сфарміраваўся на пачатку XX ст. Хаця прынята лічыць, што на фарміраванне сучаснага фэнтэзі значна ўплываў англійскі пісьменнік Джон Рональд Руэл Толкін, жанр далёка выйшаў за мяжы толкінаўскіх канонаў, стварыў мноства плыняў, якія спалучаюць традыцыйныя фэнтэзі-элементы з тэхналогіямі навуковай фантастыкі, пашырыў карыстаны фальклорна-міфалагічны падмурак за кошт засваення і перапрацоўкі іншых, не-еўрапейскіх міфалагічных культур. Многія плыні фэнтэзі відавочна сыходзяць каранямі да да-толкінаўскіх твораў (Роберт Говард, «Цыкл пра Конана Варвара», «Хронікі Нарніі» Клайва Льюіса, «Гарменгаст» Мэрвіна Піка), працягваюць, развіваюць і трансфармуюць іх традыцыю.
ISO
Стадыя 1: Стадыя прапановы
Прапанова прымаецца, калі большасць У-членаў ТК/ПК («удзельнікі») галасуюць «за», і калі прынамсі пяць У-членаў заяўляюць аб тым, што прымуць актыўны ўдзел у праекце. На гэтай стадыі звычайна прызначаецца лідар праекту, адказны за дадзены пункт праграмы.
Фэнтэзі
Азначэнні тэрміну
З-за маладосці жанру яму дасюль уласцівы плюралізм азначэнняў. Некаторыя яго галіны знаходзяцца на скрыжаванні з навуковай фантастыкай (тэхнафэнтазі, парамагія, манапанк).
ISO
Стадыя 2: Падрыхтоўчая стадыя
Звычайна для падрыхтоўкі працоўнага чарнавіка ТК/ПК стварае працоўную групу экспертаў, старшынёй (склікаючы членаў) які з'яўляецца лідар праекту. Могуць прымацца розныя рэдакцыі працоўных чарнавікоў, датуль, пакуль працоўная група не вырашыць, што ёю распрацавана найлепшае тэхнічнае рашэнне разгляданай праблемы. На гэтай стадыі чарнавік перадаецца вышэйстаячаму камітэту працоўнай групы для мінання фазы выпрацоўкі кансэнсусу.
Фэнтэзі
Азначэнні тэрміну
«У самым агульным выпадку фэнтэзі — гэта твор, дзе фантастычны сусвет не сумяшчальны з навуковай карцінай свету».
ISO
Стадыя 3: Стадыя камітэта
Як толькі першы чарнавік камітэта готаў, ён рэгіструецца Галоўным Сакратарыятам ІСА. Ён рассылаецца для зацемак і, калі неабходна, галасаванні У-членаў ТК/ПК. Могуць рыхтавацца розныя рэдакцыі чарнавіка камітэта, датуль, пакуль не будзе дасягнуты кансэнсус па тэхнічным утрыманні тэксту. Як толькі кансэнсус дасягнуць, тэкст канчаткова рэдагуецца для падання ў якасці чарнавіка міжнароднага стандарту (ЧМС).
Фэнтэзі
Азначэнні тэрміну
«… Асноўная маса фэнтэзі — асабісты від літаратурнай казкі, які выкарыстоўвае матывы чараўніцтва, магіі, рыцарскага эпасу у спалучэнні з прыёмамі рэалістычнага апавядання (А. Блэквуд, Г. Лаўкрафт, Дж. Толкін)…».
ISO
Стадыя 4: Стадыя пытанняў
Чарнавік міжнароднага стандарту (ЧМС) распаўсюджваецца сярод усіх членаў ІСА Галоўным Сакратарыятам ІСА для галасавання і зацемак на працягу пяці месяцаў. Ён ухваляецца для падання ў якасці канчатковай рэдакцыі чарнавіка міжнароднага стандарту (КЧМС), калі дзве траціны У-членаў ТК/ПК выказваюцца «за», і не больш адной чвэрці ад агульнай колькасці галасоў пададзеныя «супраць». Калі крытэры ўхвалы не выкананыя, тэкст вяртаецца ў зыходны ТК/ПК для наступнага вывучэння, і выпраўлены дакумент зноў публікуецца для галасавання і зацемак у якасці чарнавіка міжнароднага стандарту.
Фэнтэзі
Азначэнні тэрміну
«…значэнне фэнтэзі не ў падрабязнасці праўдзівага адбітву, які існуе дзеля адданасці фактам, але ў пачуцці індывідуальнага, якое прыводзіць рэчы ў дзіўны і ў той жа час у зразумелы парадак, з яго незалежнасцю ў фантастычным».
ISO
Стадыя 5: Стадыя ўхвалы
Канчатковая рэдакцыя чарнавіка міжнароднага стандарту (КЧМС) распаўсюджваецца сярод усіх членаў ІСА Галоўным Сакратарыятам ІСА для выніковага галасавання за/супраць на працягу двух месяцаў. Калі ў гэты перыяд паступаюць тэхнічныя зацемкі, на гэтай стадыі яны ўжо не разглядаюцца, але рэгіструюцца для аналізу падчас будучага перагляду дадзенага міжнароднага стандарту. Тэкст ухваляецца для падання ў якасці канчатковай рэдакцыі чарнавіка міжнароднага стандарту (КЧМС), калі дзве траціны У-членаў ТК/ПК выказваюцца «за», і не больш адной чвэрці ад агульнай колькасці галасоў пададзеныя «супраць». Калі гэтыя крытэры ўхвалы не выкананыя, стандарт вяртаецца ў зыходны ТК/ПК для перагляду з улікам тэхнічных чыннікаў, прадстаўленых у падтрымку галасоў «супраць».
Фэнтэзі
Азначэнні тэрміну
Пісьменнік Нік Перумаў мяркуе, што «Па знешніх параметрах фэнтэзі з'яўляецца відам фантастычнай казкі». Сам Пярумаў лічыць сябе падаўжальнікам традыцыі літаратурнай казкі, пачынальнікамі якой у Расіі лічыць А. Пушкіна і М. Гогаля. Крытык В. Губайлоўскі лічыць, што да фэнтазі можна адносіць толькі адну кнігу, а менавіта «Уладарніка Пярсцёнкаў» Дж. Р. Р. Толкіна.
С. Галіеў вылучае 3 групы азначэнняў жанру фэнтэзі:
ISO
Стадыя 6: Стадыя публікацыі
Калі канчатковая рэдакцыя чарнавіка міжнароднага стандарту ўхваленая, у выніковы тэкст дазваляецца, пры ўзнікненні такой неабходнасці, уносіць толькі невялікую рэдактарскую праўку. Выніковы тэкст адсылаецца ў Галоўны Сакратарыят ІСА, які публікуе дадзены міжнародны стандарт.
Фэнтэзі
Азначэнні тэрміну
1. Самая шматлікая група азначэнняў, прадстаўлена энцыклапедычнымі і літаратурнымі слоўнікамі, адносіць фэнтэзі да асабістага віду чароўнай казкі.
ISO
Перагляд стандартаў
Усе міжнародныя стандарты рэцэнзуюцца ўсімі членамі ІСА, прынамсі, праз тры гады пасля публікацыі і кожныя пяць гадоў пасля першага рэцэнзавання. Рашэнне аб пацверджанні, пераглядзе або водгуку міжнароднага стандарту прымаецца большасцю галасоў У-членаў ТК/ПК.
Фэнтэзі
Азначэнні тэрміну
2. Група прадстаўляе думку даследчыкаў, якія засноўваюць фэнтэзі на размытых паняццях звышнатуральнага, ірацыянальнага, нетлумачальнага.
3. Група азначае фэнтэзі як складаныя сінтэтычныя жанравыя канструкцыі, такія як «…фантастычны філасоўскі раман з элементамі чароўнай казкі і гераічнай эпапеі» ці «сучасная гераічна-міфалагічная эпапея, створаная ў традыцыях паўночнай міфалогіі». .
Папярэднікі фэнтэзі
Крыніцай вобразаў дзеля фэнтазі з’яўляецца, несумненна, уся сусветная скарбніца казак, міфаў, балад, легенд. Рамантызм пачатку ХІХ ст. распачаў шырокую практыку стварэння літаратурных тэкстаў на базе казак і міфалогіі (Э. Т. А. Гофман, І. В. Гётэ, В. Гаўф), але ён выкарыстоўваў магічныя элементы ў якасці алегорый. Гофман («Залаты збан», «Малы Цахес, празваны Цыноберам») стварае класічныя творы абсурду, дзе ўсё чароўнае прыносіць хаос, парушае звычныя законы логікі. Фэнтазі, якое сфарміравалася шмат пазней, насупраць, было схільна мадэляваць лагічны, упарадкаваны сусвет, дзе магічныя законы з’яўляюцца прыкладнымі аналагамі рэальных навуковых і прыродных. Першае «протафэнтазі» пачынае афармляцца на мяжы ХІХ-ХХ ст. Сярод папярэднікаў — Хорас Уолпал («Замак Отранта», 1764), Р. Кіплінг («Казкі старой Англіі»), Э. Блэквуд, Уільям Морыс. Брытанскі арыстакрат лорд Эдвард Дансэні (1878—1957) упершыню стварае цыкл апавяданняў пра выдуманы свет, у якім пануюць багі, каралі, прарокі, невядомыя пачвары (зборнікі навел «Час і багі» і інш.). Іншы дагэтуль уплывовы твор перыяду — раман Хоўп Мірліз «Луд-у-Смузе» (1926).
Амерыканская група заснавальнікаў фэнтэзі
Заснавальнікамі сапраўднага фэнтэзі лічацца дзве групы пісьменнікаў, якіх можна падзяліць на амерыканскую і брытанскую школы. У першую ўваходзілі Говард Лаўкрафт, Кларк Эштан, Эдгар Райс Бэраўз, Флэтчэр Прэт, Роберт Говард і іншыя. Говард Лаўкрафт стварыў шэраг выдуманых гістарычных эпох, якія былі заселены цывілізацыямі пачвар і жудаснымі істотамі (Ктулху і інш.). Эдвард Райт Бероўз (чыя літаратурная дзейнасць прыходзіцца на 1912—1948 гг) распрацоўвае фантастычную цывілізацыю з атрыбутыкай старажытнасці і Сярэдневечча, якая быццам існуе на Марсе. Роберт Говард, мусіць, першы паводле ўкладу ў фарміраванне фэнтэзі, ён упершыню у літаратуры стварыў вялікі фантастычны свет («Хабарэйскую эру») з дэталёва распрацаванай гісторыяй, шматлікімі культурамі. Прыгоды яго героя — Конана Кімерыйца (Конана-варвара) пасля смерці аўтара больш чым на 50 гадоў былі забытыя, але потым да іх вярнулася папулярнасць. Фактычна менавіта з Говарда, чые творы былі апублікаваныя яшчэ ў 30-я гг (за 20 гадоў да «Валадара Пярсцёнкаў» Дж. Р. Р. Толкіна) пачынаецца паджанр «Мяча і магіі», да якога можна аднесці большасць сучаснага фэнтэзі.
Кларк Эштан Сміт, па сведчанні многіх крытыкаў, быў найбольш таленавітым з заснавальнікаў фэнтэзі, але напісаў толькі некалькі дзясяткаў апавяданняў, пасля чаго пакінуў літаратуру. Флэтчэр Прэт у 1948 г. публікуе раман «Калодзеж Адзінарога», дзе распрацоўвае вялікі фантастычны сусвет са сваёй гісторыяй і культурай, з міфалагічнымі матывамі і магіяй. Амерыканскую пісьменніцу Лі Брэкет можна лічыць адной за пачынальніц тэхнафэнтэзі: у яе творчасці магія і міфалагічныя матывы суседнічаюць з касмічнымі караблямі і лазерамі. «Вяршыня» яе творчасці — «Меч Рыянона» (The Sword of Rhiannon) быў выдадзены ў 1949 г.
Брытанская група заснавальнікаў фэнтэзі
Брытанская група заснавальнікаў фэнтэзі прадстаўлена Толкінам, Клайвам Льюісам, Чарлзам Уільямсам і іншымі. Фактычна падрыхтаваў брытанскага чытача да ўспрымання новага «казачнага» жанру пісьменнік Эдвард Дансэні. Толкін паважліва ставіўся да яго творчасці, адчуваў яго ўплыў, але адгукаўся аб Дансэні стрымана, «палемізаваў» з яго працамі ўжо ў сваіх первых творах. Толкіна хутчэй натхняў «светлы» германскі эпас чым «кельцкае змярканне», з якога чэрпаў вобразы Дансэні. Дж. Р. Р. Толкін («Валадар Пярсцёнкаў» апублікаваны ў 1954-55 гг) аказаў уплыў на фарміраванне эпічнага фэнтэзі і сфарміраваў свой так званы «толкінаўскі архетып» жанра — вядомыя міфічныя істоты (эльфы, гномы, гобліны) ператвараюцца ў народы са сваёй культурай, цывілізацыяй, гісторыяй. Болей за тое, калі многія аўтары фэнтэзі таго часу працавалі ў памежным жанры, спалучаючы міфалогію і тэхніку (знаходзячыся пад уплывам папулярнай яшчэ с канца ХІХ ст. навуковай фантастыкі), то Толкін стаў адным з пачынальнікаў менавіта «чыстага», класічнага фэнтэзі. Ён фарміраваў свой жанр фактычна як процівагу «чароўнай» літаратурнай казцы. Ён прызнаваўся, што фактычна ненавідзеў тое, што час зрабіў са старажытным англійскім эпасам, ператварыўшы яго высакародных і велічных персанажаў у маленькіх «эльфікаў» з павучальных дзіцячых гісторый. Пад пяром Толкіна эпас вяртаў былую грацыю і «даросласць», сур'ёзнасць. Значную ролі ў фарміраванні брытанскай галіны фэнтэзі адыграла створаная ў Оксфардзе суполка «Інклінгаў» (перакручанае «Інглінгі» — назва скандынаўскай дынастыі «эпохі саг», англійскае «ink» — чарніла). Ядром суполкі былі Дж. Р. Р. Толкін і Клайв Льюіс, пазней да іх далучыўся Чарлз Уільямс, некалькі разоў у суполцы выступаў Эдгар Эдзісан. Творчасць Клайва Льюіса перажывае эвалюцыю ад навуковай фантастыкі («Касмічная трылогія», 1930-40-я гг, дзе да фантастычных элементаў ужо далучаюцца вобразы дэманаў, рэлігійныя алегорыі, матывы артураўскіх легенд) да фэнтэзі («Хронікі Нарніі» і інш).
Новая хваля
У 1970-я гг. прыходзіць «новая хваля» фэнтэзі: маладыя аўтары імкнуцца ламаць ужо складзеныя тады кансерватыўныя каноны жанра. «Сагу аб Вечным Ваяры» (Eternal Champion) Майкла Муркока можна лічыць пачаткам «Новай хвалі» і выдатным прыкладам «нетолкінаўскага» фэнтэзі. Аўтар распрацоўвае тэорыю мноства сусветаў, у якіх бясконца перараджаецца ў многіх абліччах адзін і той жа дух Вечнага Героя. Пазней вобраз бясконцай множнасці сусветаў выкарыстоўвае і Роджэр Жалязны ў «Хроніках Амбера». Ён скасоўвае трыдыцыйную для фэнтэзі таго часу антытэзу Дабра і Зла, робіць герояў меней адназначнымі, а інтрыгу — болей складанай. У Амберы ахоўнікі сусветнага парадку — тыраны і дэспаты, а іх ворагі — высакародныя прадстаўнікі хаосу. Але ў выніку перамогі апошніх сусвет загіне. У 1990-я гады польскі пісьменнік Анджэй Сапкоўскі, выкарыстоўваючы, у цэлым, толкінаўскі архетып, творча пераасэнсаваў існыя каноны фэнтэзі і чароўнай казкі ў сваіх творах «Апошняе жаданне», «Меч прызначэння». Джон Марцін (вядомы як «амерыканскі Толкін» за стварэнне вялізнага, складанага, добра распрацаванага сусвету) у большай ступені звяртаецца да гістарычнага жанра, культуры яго народаў адрозніваюцца рэалістычнасцю.
Фэнтэзі ў Беларусі
Сярод сучасных беларускіх пісьменнікаў фэнтэзі — Серж Мінскевіч. Яго кніга «Усмешка жалобнай каралевы, альбо Таямніца магнітнага замка» заснавана на беларускай міфалогіі і напісана на беларускай мове. На беларускай мове напісаны і твор Аляксея Шэіна «Сем камянёў». На рускай мове піша Вольга Грамыка (тэтралогія «Беларыйскі цыкл пра ведзьму Вольху» і інш.).
Структура фэнтэзі-сусвета
Юліяна Шалковіна вылучае наступную універсальную структуру твора фэнтэзі:
1. У кнігах фэнтэзі падзеі звычайна адбываюцца ў выдуманым сусвеце. То бок не ў «краіне мар», дзе могуць не здзяйсняцца элементарныя законы (напрыклад, зямное прыцягненне, ці элементарная логіка), а ў даволі рэальным, лагічным сусвеце, дзе асноўныя законы тыя ж, што і на Зямлі: планеты з большасці круглыя, 2+2 = 4, істоты дыхаюць паветрам і інш. Часта наскрозь «магічны», «міфалагічны», сусвет фэнтэзі, тым не менш, строга сістэматызаваны па аналогіі з рэальным сусветам, ён не з’яўляецца «краінай абсурду», «зямлёй сноў», а функцыяніруе па цвёрдых, непахісных законах. Гэта істотна адрознівае фэнтэзі ад аповесцей Льюіса Кэрала, Эрнста Тэадора Амадэя Гофмана, Рэдьярда Кіплінга («Казкі старой Англіі»).
2. Істоты, якія жывуць у гэтым сусвеце, не абавязкова людзі, альбо людзі з трансфармаванай знешнасцю. Але гэтыя істоты абавязкова надзеленыя нейкімі чалавечымі якасцямі: любоў, нянавісць, адданасць, здрада. Чароўныя істоты, у казках і міфах традыцыйна прывідныя і эфемерныя (эльфы, феі, гномы і г.д.), у фэнтэзі маюць сацыяльную арганізацыю, добра прамаляваны лад жыцця, менталітэт. Іх супольнасць канструюецца аўтарам па аналогіі з культурна-гістарычнымі тыпамі рэальнай чалавечай гісторыі.
3. Некаторыя істоты, што насяляюць фэнтэзі-сусвет, валодаюць незвычайнымі здольнасцямі: магія, бяссмерце, прадбачанне, стварэнне магічным прадметаў, левітацыя і інш.
NGC 1545
NGC 1545 (іншае абазначэнне — OCL 399) — рассеянае зорнае скопішча ў сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Віба-Валентыя
Віба-Валенція (Vibo Valentia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Калабрыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Віба-Валентыя.
Фэнтэзі
Структура фэнтэзі-сусвета
4. Прысутнічае матыў падарожжа, шляху, які павінны прайсці герой да сваёй мэты.
У адрозненне ад літаратурных казак, міфалагічных раманаў, міфалагізм фэнтэзі не імпліцытны, гэта не прыём (метафара, алегорыя ці архетып), не міфапаэтыка, а свядомае імкненне аўтара стварыць фантастычную міфалогію па аналогіі са старажытнымі сістэмамі. У аснове фэнтэзі мадэль сусвету, якая ўтрымлівае такія ўласцівасці міфалагічнага мыслення, як нявылучанасць чалавека з навакольнага асяроддзя, персаналізацыя дабра і зла, ачалавечванне прыродных з’яў, атаясненне мікракосма і макракосма, прасторна-сусветны сінкрэтызм, бінарная логіка.
Віба-Валентыя
Насельніцтва складае 40655 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 726 чал./км². Займае плошчу 46 км². Паштовы індэкс — 89900, 89811, 89851. Тэлефонны код — 0963.
Фэнтэзі
Структура фэнтэзі-сусвета
С. Галіеў вылучае 3 прынцыпы будавання сусвету фэнтэзі:
Віба-Валентыя
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Leoluca.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Фэнтэзі
Структура фэнтэзі-сусвета
Твор фэнтэзі не абмежаваны ні сюжэтна, ні тэматычна. Фактычна, адзінае патрабаванне да аўтара — псіхалагічная верагоднасць.
Расы фэнтэзі
Большасць аўтараў фэнтэзі выкарыстоўвае стандартныя (кананічныя) наборы з’яў, паняццяў і фантастычных рас, з-за чаго фэнтэзі часта крытыкуюць за аднатыпнасць твораў і сусветаў. Асноўныя кананічныя расы фэнтэзі:
Меней папулярнымі «кананічнымі» расамі з’яўляюцца адзінарогі, віверны, вервольфы (ваўкалакі, пярэваратні), тыфлінгі, гобліны, альвы, цвергі, людзі-рэптыліі, анёлы, дроў, кентаўры, дэманы, лепрыконы, шматлікія элементалі (вады, зямлі, агню, паветры). Некаторыя аўтары прыдумляюць свае ўнікальныя расы: крысіты і клаачныя людзі Ніла Геймана, херпі, людзі-кактусы Чайны Мьевіля, панцырбьёрны Філіпа Пулмана, круксены, тураны, бартукі, ксеноа з гульні Requiem Online. Аўтарамі актыўна распрацоўваецца тэма «змешаных» рас, прадстаўнікі якіх часта аказваюцца ізгоямі, знаходзяцца ў літаральным сэнсе паміж дабром і злом альбо па той іх бок: паўэльфы, паўоркі, шматлікія «кранутыя планамі» расы з сусвету Dungeons and Dragons (аазімары, генасі, фейры, тыфлінгі), альбо штучна створаныя расы біялагічных ці механічных істот.
Галоўны герой у літаратуры фэнтэзі
Д. А. Батурын прапануе наступную тыпалогію галоўных герояў фэнтэзі:
Віды фэнтэзі
Часцей за ўсё вылучаюцца наступныя віды фэнтезі :
1. Эпічнае (глабальнае) фэнтэзі. Апісвае маштабныя падзеі, мадэлюе гіганцкі сусвет, сам твор прысвячае яго істотнай трансфармацыі. Часта выкарыстоўвае уласцівае міфу дуалістычнае мысленне (дзяленне сусвету на Дабро і Зло, святло і цемру). Аўтары: Дж. Р. Р. Толкін, Урсула Ле Гуін (цыкл пра Земнамор'е), Клайв Льюіс («Хронікі Нарніі»), Тэд Уільямс, Дэвід Эдзінгс, Раймонд Фэйст, Роберт Джордан.
2. Гераічнае фэнтэзі. Часта перасякаецца з паджанрам «мяча і магіі», сусветы якога нагадваюць еўрапейскае сярэдневечча з міфалагічнымі элементамі. Прадстаўнікі: Майкл Муркок (цыклы пра Элрыка, Корума і інш), Стэн Нікалс («Оркі: Першая кроў»), Элізабэт Мун («Сага пра Паксэнарыён»), Дэвід Гемел («Дрэнарыйскі цыкл»), Глен Кук («Чорны атрад»), Роберт Хайнлайн («Дарога славы» і інш), Пол Андрэсан («Зламаны меч», «Тры сэрцы і тры львы»), Марыя Сямёнава («Валкадаў»),
3. Лірычнае фэнтэзі. Прадстаўнікі: Урсула Ле Гуін («Планета Раканона»), Джон Бойнтан Прыстлі («31 чэрвеня»), Роберт Ф. Янг («Зрубіць дрэва», «На рацэ», «Ля пачатка часоў»).
4. Гістарычнае фэнтэзі. Інтэрпрэтацыя рэальных падзей мінулага, іх тлумачэнне праз тайны уплыў магіі, фантастычных з’яў, апісанне быццам існавалых у рэальный гісторыі кантактаў чалавецтва з фантастычнымі цывілізацыямі, расамі чароўных істот (гномаў, эльфаў, оркаў). Часта ўдзел у такіх творах прымаюць рэальныя гістарычныя асобы. Прадстаўнікі: Сюзана Кларк («Джонатан Стрэндж і містэр Норэл»). У іншых крыніцах гістарычнае фэнтазі характэрызуецца як апавяданне пра іншы, фантастычны сусвет, але з мінімумам магіі (ці з яе поўнай адсутнасцю) і вельмі рэалістычнай рэканструкцыяй канкрэтных культурна-гістарычных тыпаў рэальнай гісторыі (творы Веры Камшы).
5. Тэхнафэнтэзі. Мадэлюе сусвет, у якім магія і міфалагічныя расы суіснуюць з футурыстычнай тэхнікай (касмічныя караблі, штучны інтэлект, машына часу, механічныя драконы). Прадстаўнікі: Майкл Суэнвік («Дачка жалезнага дракона»), Роджэр Жалязны («Джэк-з-цені»).
6. Гумарыстычнае фэнтэзі. Прадстаўнікі: Тэры Пратчэт, Роберт Аспрын (серыя «Міфы»).
7. Цёмнае (змрочнае) фэнтэзі. Спалучэнне фэнтэзі і гатычнай літаратуры. Прадстаўнікі: Стывен Кінг («Цёмная вежа»), Тэры Брукс («Слова і пустата»), Урсула Ле Гуін («Скрыначка, у якой была цемра»), Андрэй Дашкоў («Войны некрамантаў»)
Часткова з фэнтэзі перасякаецца манапанк, парапанк, стымпанк. У 1990-х гг. фарміруецца жанр New Weird («Новыя дзіўныя»). Ён мадэлюе сусветы, дзе навука і магія не спалучаюцца, а часта зліваюцца ў нешта адзінае, чароўныя з’явы тлумачацца навукова, сучасная тэхніка працуе на магічных прынцыпах, а функцыяніраванне магіі адбываецца па аналогіі з сучаснымі тэхнічнымі прыладамі (чароўная радыяцыя і штучны інтэлект, які сфарміраваўся са смецця ў кнізе «Вакзал згубленых сноў» Чайны Мьевіля). Акрамя Мьевіля да жанру часта адносяць Філіпа Пулмана і Ніла Геймана.
Функцыі фэнтэзі
Даследчык Таццяна Касаткіна лічыць, што ў выніку тэхнічнага прагрэсу і засваення прыроднай прасторы шараговы чалавек адчуў, што ён нічога не значыць, альбо нешта значыць толькі як прадстаўнік нейкай буйной супольнасці, ці як уладальнік нейкіх сацыяльных дасягненняў. У выніку перамогі пазітывісцкага мыслення адбылося «расчароўванне» сусвету, свет вакол чалавека згубіў душу (ва ўспрыманні сярэдняга чалавека). Адміранне веры ў магічнасць (фактычна, веры ў мноства сувязяў, якія злучаюць усе аб'екты рэальнасці і самога чалавека) прывяло да рэзкага росту колькасці «выпадковасцяў», «верагоднасцяў», узрасла рэактыўнасць паводзін і мыслення чалавека. Ён адчуў страту магчымасці кіравання рэальнасцю і самім сабой. Гэта выклікала светапоглядны і псіхалагічны крызіс, кампенсацыяй якога і з’явілася літаратура фэнтэзі. Таксама аўтар лічыць, што з’яўленне фэнтэзі было адказам на крызіс казкі, на знікненне веры ў яе праўдзівасць, на яе перарастанне грамадствам, яе ператварэнне ў «несур'ёзную», забаўляльную літаратуру для дзяцей.
Фэнтэзі ў жывапісе
Фэнтэзі ў выяўленчым мастацтве сыходзіць каранямі да фантастычнага жывапісу рамантызму (Уільям Блэйк, Генрых Фюслі, Уільям Гамільтан), які, ў сваю чаргу, арыентаваўся на казачную і міфалагічную спадчыну. Сярод асноўных прадстаўнікоў: Луіс Райо, Барыс Валеджа, Майкл Уэлан, David Gaillet, Міхаіл Рахматулін, J.P. Targete і інш. Ствараецца вялізная колькасць фанарту (у тым ліку высокамастацкага) паводле сюжэтаў папулярных камп'ютарных гульняў. Аўтары фэнтэзі-жывапісу выкарыстоўваюць галоўным чынам тэхніку рэалізму ХІХ стагоддзя, спалучаючы яё с натуралізмам ХХ-ХХІ стст. і сюжэтамі на міфалагічныя тэмы сярэднявечча і старажытнасці.
Харальд Тамер
Харальд Тамер (Harald Tammer; 9 студзеня 1899, Талін, Расійская імперыя — 6 чэрвеня 1942) — эстонскі журналіст і цяжкаатлет, чэмпіён свету і прызёр Алімпійскіх гульняў у Парыжы (1924).
Біяграфія
Харальд Тамер нарадзіўся 9 студзеня 1899 года ў Таліне, Расійская імперыя. У 1916 годзе стаў сярэбраным прызёрам чэмпіянату Расіі ў штурханні ядра, і бронзавым — у кіданні дыска і кіданні молата.
Падчас Першай сусветнай вайны добраахвотнікам пайшоў на фронт, пазней удзельнічаў у вайне за незалежнасць Эстоніі.
У 1921—1928 гадах Харальд Тамер быў рэдактарам «Eesti Spordileht», у 1933—1940 — «Eesti Päevaleht», у 1940 рэдагаваў часопіс «Revue Baltique».
У лютым 1941 года Харальд Тамер быў арыштаваны НКУС, і праз паўтара гады памёр 6 чэрвеня 1942 года ва Унжанскім лагеры ў раёне чыгуначнай станцыі Сухабязводнае каля горада Сямёнаў Горкаўскай вобласці.
Алішэр Наваі
Біяграфічныя звесткі
Вучыўся ў Гераце, Мешхедзе, Самаркандзе. Вучань і сябар паэта Джамі. Ужо ў 15 гадоў Алішэр стаў вядомы як паэт пад псеўданімам Наваі (меладычны). Ён пісаў выдатныя вершы на мове цюркі і на фарсі. У тыя часы мовай паэзіі лічылася фарсі, а цюркі, г.зн. стараўзбекская мова, была пазбаўлена літаратурных правамоцтваў. Пазней сцвярджэнне стараўзбекскай літаратурнай мовы становіцца адным з паэтычных крэда Наваі.
У 1456 г. Наваі паступіў на службу да правіцеля Герата цімурыда Абул Касім Бабура. З 1469 быў прызначаны на пасаду захавальніка пячаткі пры ўрадзе султана Харасана Хусейна Байкара, з якім яго са школы яго звязвалі сяброўскія адносіны. У 1472 атрымаў тытул эміра і стаў везірам. Наваі дапамагаў развіццю літаратуры і мастацтва, навукі, цаніў таленты і апекаваўся над навукоўцамі, паэтамі і мастакамі, шмат увагі і сродкаў надаваў добраўпарадкаванню роднага горада і ўсёй краіны, пабудаваўшы больш за 300 грамадскіх будынкаў і збудаванняў. Дабрачынная дзейнасць Наваі выклікала незадаволенасць у кругах уплывовых вяльможаў, і ў 1476 ён адхіліўся ад дзяржаўных спраў, каб поўнасцю аддацца творчасці.
У кнізе «Хамсе» Алішэр асуджаў палітыку распусты і грабяжу, што выклікала незадаволенасць бекаў, набліжаных султана. У выніку іх інтрыг султан Хусейн адпраўляе Наваі ў ссылку ў далёкі Астрабад. Паэт знаходзіць суцяшэнне ў прыпавесці пра тое, што сэнс жыцця — у барацьбе за дабро і справядлівасць, у пераадоленні перашкод на гэтым шляху.
Пахаваны Алішэр Наваі ў сваім родным горадзе Гераце.
Літаратурная творчасць
У сваіх вершах, паэмах, празаічных творах і навуковых трактатах адлюстраваў тагачаснае духоўнае жыццё. У 1498—1499 склаў збор (каля 47 тыс. радкоў) вершаў у 4 зборніках («Дзівосы дзяцінства», «Рэдкасці юнацтва», «Дзівосы сярэдніх гадоў», «Карысныя парады старасці»), куды ўвайшлі вершы розных лірычных жанраў: газелі (болей за 2600), касіды (оды), страфічныя вершы і іншыя.
У вершах Наваі філасофскі роздум, думка пра чалавека як носьбіта дабрачыннасці або заганы, малюнкі прыроды, багаты гукапіс. Вяршыня яго творчасці — «Пяцерыца» («Хамсе»). Яна складаецца з 5 паэм: «Неспакой праведных» (1483), «Лейлі і Меджнун», «Фархад і Шырын», «Сем планет» (усе 1484), «Іскандэраў мур» (1485), асноўная ідэя якіх услаўлення навукі, разумнага кіраўніка дзяржавы, любоў да бацькаўшчыны, павага да чалавека працы. Аўтар кнігі «Пяцерыца ўзрушаных» (1492), якую Наваі прысвяціў памяці свайго настаўніка Джамі, анталогіі «Збор вытанчаных» (1491—1492, з характарыстыкай 336 паэтаў XV ст.), трактата па вершаскладанні «Вагі памераў» (1494), філасофскай алегарычнай паэмы «Мова птушак», трактата «Спрэчка дзвюх моў» (абодва 1499), філасофска-дыдактычнага твора «Каханы сэрцаў» (1500).
Паўплываў на развіццё ўзбекскай і іншых цюркамоўных літаратур. На беларускую мову асобныя яго творы пераклалі В. Жуковіч, Я. Міклашэўскі і іншыя.
Памяць
Помнікі Алішэру Наваі пастаўлены ў Ташкенце (першы — перад будынкам Маладзёжнага тэатра Узбекістана на праспекце Наваі; другі — пад ратондай у Нацыянальным парку Узбекістана імя Алішэра Наваі; трэці — на плошчы перад Ташкенцкім дзяржаўным універсітэтам узбекскай мовы і літаратуры імя Алішэра Наваі), Наваі, Самаркандзе, Маскве, Мінску (скульптар Максім Макарэвіч), Ошы, Баку, Токіа.
Каланада
Каланада (colonnade) — у архітэктуры рад або рады калон, аб'яднаных гарызантальным перакрыццем.
Каланады могуць ужывацца ў выглядзе порцікаў і галерэй, якія прылягаюць да будынка і аб'ядноўваюць яго адасобленыя аб'ёмы і зрокава злучаюць яго з навакольнай прасторай двара ці плошчы (напрыклад каланада сабора Святога Пятра, архітэктар Ларэнца Берніні), а таксама з навакольнай прыродай.
Каланада можа выступаць самастойным збудаваннем (напрыклад, бельведэр-каланада ў Варанцоўскім палацы ў Адэсе, 1826—28, архітэктар Франц Карлавіч Бафо).
Пры выкарыстанні каланад унутры будынкаў імі звычайна апраўляюць буйныя залы і выкарыстоўваюць для рассячэння і адначасова сувязі асобных частак параднага інтэр'ера.
Красная Ніва (Валевачскі сельсавет)
Кра́сная Ні́ва (, Красная Нива) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Валевачскага сельсавета.
IC 4185-1
IC 4185-1 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сонечны сарас 136
Сонечны сарас 136 — серыя з 71 сонечнага зацьмення, якая пачалася 14 чэрвеня 1360 года і будзе працягвацца да 30 ліпеня 2622 года. Сонечныя зацьменні аднаго сараса паўтараюцца з перыядычнасцю раз у 18 гадоў 11 дзён і 8 гадзін.
Мандрагонэ
Мандрагонэ (Mondragone) — італьянскі горад на ўзбярэжжы Тырэнскага мора, размешчаны за 45 км ад Неапаля.
У старажытнасці гэты раён засялялі аўрункі. У 296 г. да н.э. рымлянамі паблізу развалін грэчаскага Сінопа была заснавана калонія Сінуэса. На мяжы нашай эры Сінуэса квітнела як станцыя на Апіевай дарозе і цэнтр значнага вінаробнага раёна. Па звестках Тацыта, менавіта ў Сінуэсе памёр ад атруты імператар Клаўдзій.
У Мандрагонэ захавалася некалькі сведчанняў існавання антычнай Сінуэсы, уключаючы акведук і маўзалей Торэ-дэль-Паладзіна (I ст. да н.э.). У 1911 годзе пры апрацоўцы вінаградніку была зроблена сенсацыйная знаходка — статуя багіні Афрадыты IV стагоддзя да н.э., якая паходзіла, як мяркуецца, з вілы Цыцэрона. У цяперашні час «Венера з Сінуэсы» ўпрыгожвае Нацыянальны музей у Неапалі.
Загорская
Загорская (Загорская) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сямлёўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Рагвалод-Васіль Барысавіч
Рагвалод Барысавіч, у хрышчэнні Васіль (1110-я — 1171/1180) — князь полацкі (1144—1151; 1159—1162), князь друцкі (1158—1171/1180).
Біяграфія
Сын полацкага князя Барыса Усяславіча, напэўна, старэйшы брат Івана і Звяніславы.
На думку Эдуарда Загарульскага, у 1128 годзе князь Барыс, напэўна, праз хваробу страціў дзеяздольнасць і стала пытанне пра ажыццяўленне княжацкай улады ў Полацку. На гэта прэтэндаваў наступны паводле старшынства Усяславіч — князь Давыд, але палачане былі супраць, хацелі каб пры Барысе намеснічаў яго сын Рагвалод Барысавіч. Магчыма, паміж Давыдам і палачанамі з Рагвалодам адбываўся канфлікт. Напэўна, гэта і было «няпраўдай» Давыда праз якую вялікі князь кіеўскі Мсціслаў Уладзіміравіч арганізаваў вялікі паход у Полацкую зямлю, але пэўна яго мэты невядомы. Палачане «узялі» князя Рагвалода і пайшлі з ім да вялікага князя Мсціслава, атрымаць санкцыю на намесніцтва пры бацьку, што Мсціслаў і дазволіў. На думку Загарульскага, Рагвалод быў тады зусім малады, бо выступае не самастойна, а як аб’ект дзеянняў палачан.
Неўзабаве, на пачатку 1129 года, князь Барыс памёр і Давыд урэшце сеў на полацкім стальцы. Тым жа 1129 годам вялікі князь Мсціслаў збіраў паход супраць полаўцаў, заклікаў і полацкіх князёў, пагатоў новы полацкі князь Давыд даводзіўся яму сватам. Паводле Васіля Тацішчава, полацкія князі кпліва адмовіліся. Таксама, паводле Тацішчава, пакуль Мсціслаў ваяваў з полаўцамі, полацкія князі (магчыма Давыд і Рагвалод) ваявалі паміж сабою, а нейкія з іх і нападалі на ўладанні Мсціслававых родзічаў. Вярнуўшыся з паходу, Мсціслаў адправіў ваявод у Полацкую зямлю, яны захапілі многіх полацкіх князёў, у тым ліку Давыда і Рагвалода, і прывезлі іх у Кіеў. У 1130 годзе над Полацкімі Ізяславічамі адбыўся «суд рускіх князёў», паводле яго выраку разам з сем’ямі іх выслалі ў Візантыю.
Князь Рагвалод Барысавіч, напэўна, разам з братам Іванам, вярнуўся з Візантыі ў 1139 годзе, але на полацкім стальцы тым часам сядзеў яго стрыечны брат — Васілька Святаславіч. Нягледзячы на старшынство, Рагвалод, мусіць, атрымаў нейкі невялікі ўдзел. Толькі пасля смерці князя Васількі (пачатак 1144 года) Рагвалод стаў полацкім князем, а вясною 1144 года ажаніўся з дачкой вялікага князя кіеўскага Ізяслава Мсціславіча.
Княжыў да 1151 года, калі палачане схапілі яго і перадалі менскім князям, якія пасадзілі Рагвалода ў турму. На полацкі сталец сеў Расціслаў Глебавіч. Толькі ў 1158 годзе менскія князі пад пагрозай Юрыя Даўгарукага вызвалілі Рагвалода, з Менску ён паехаў у Слуцк. У Слуцку, уладанні чарнігаўскіх князёў, быў не доўга, адтуль дручане запрасілі яго на княжанне ў Друцк выгнаўшы з горада Глеба Расціславіча. Рагвалод пагадзіўся і паехаў у Друцк, а насустрач выехала 300 дручан на чаўнах. Выгнанне Глеба Расціславіча з Друцка выклікала вайну менскіх Глебавічаў з Рагвалодам — Глебавічы аблажылі Друцк, але штурмы былі беспаспяховыя, урэшце яны заключылі мір паводле якога пакідалі яму Друцк і дадавалі яшчэ нейкія воласці, а ён адмаўляўся для іх ад Полацка.
У 1159 годзе, змовіўшыся, палачане выгналі з Полацка князя Расціслава Глебавіча і зноў паклікалі Рагвалода Барысавіча, прасілі прабачэння за колішнюю выдачу менскім князям. Гэта прычынілася новаму канфлікту з Глебавічамі, Рагвалод правёў супраць іх некалькі ваенных кампаній, але не вельмі паспяховых — у выніку апошняй (1162) быў разбіты Валадаром Глебавічам. Параза была цяжкая, загінула шмат палачан, Рагвалод не рызыкнуў вяртацца ў Полацк і паехаў у Друцк. На полацкім стальцы пры падтрымцы смаленскіх князёў сеў Усяслаў Васількавіч.
Нашчадкі
Некаторыя выданні называюць яго сынам таксама Расціслава Рагвалодавіча невядомых гадоў нараджэння і жыцця.
Кастэль-Вальтурна
Кастэль-Вальтурна (Castel Volturno) — горад у Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Кампанія, у правінцыі Казерта. Насельніцтва —, шчыльнасць насельніцтва складае 259 чал./км². Плошча — 72 км². Паштовы індэкс — 81030. Тэлефонны код — 0823.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Кастрэнсій Афрыканскі. Свята штогод святкуецца 11 лютага.
Васілій Анкірскі
Васі́лій, біскуп Анкі́рскі (̓Βασίλειος ὁ Ἀγκύρας; Basilius Ancyranus; IV стагоддзе) — хрысціянскі багаслоў IV стагоддзя, пераемнік Маркела Анкірскага як біскуп Анкіры, пісьменнік. У перыяд арыянскай спрэчкі выступаў у якасці прыхільніка Нікейскага Сімвала веры, прытрымліваючыся ўмерана аміўсіянскіх поглядаў. У той жа час Васілій з'яўляўся заснавальнікам і прыхільнікам духаборства.
Васілій паходзіў з малаазійскай правінцыі Галатыя і быў спачатку ўрачом. У 336 годзе, пасля асуджэння біскупа Маркела, стаў біскупам Анкіры, пасля чаго наступныя гады прайшлі ў барацьбе за гэту кафедру з арыянамі. Паводле меркавання В. В. Болатава, Васілій быў «адным з найвыдатнейшых асоб свайго часу, сур'ёзны багаслоў». Яго разыходжанні ў поглядах з Афанасіем Вялікім, лідарам «нікейскай» партыі, калі і былі, насілі не прынцыповы характар. На Сердыкійскім саборы ў 341 годзе ён, разам з іншымі праваслаўнымі біскупамі, быў прызнаны біскупамі саходняй Рымскай імперыі невінаватым у дагматычных і кананічных парушэннях, у якіх іх вінавацілі арыяне. Пасля таго, як тэалагічныя погляды бакоў у арыянскай спрэчцы сталі больш выразна выяўленымі, Васілій прыняў пункт гледжання аб падабенстве Ісуса Хрыста да Бога Айца па сутнасці, όμοιούσιον. Па імі Васілія гэта партыя называецца «васіліяне».
На Сірмійскім саборы ў 351 годзе адбыўся дыспут Васілія з вучнем Маркела, Фацінам, пасля якога апошні быў асуджаны. Пасля таго, як у Антыёхіі былі асуджаны як «адзінасутныя», так і «падабнасутныя», у 358 годзе Васілій склікаў у Анкіры сабор, на якім былі прыняты 18 анафематызмаў супраць Маркела Анкірскага і больш радыкальных арыян, анамеяў. Прынятая гэтым саборам веравызнаўчая формула была адпраўлена імператару Канстанцыю II, што прывяло да адхілення антыяхійскага біскупа Еўдоксія і кароткачасовага трыумфу «васіліян». 22 мая 359 года Васілій Анкірскі паставіў свой подпіс пад «датаванай верай», асобна адзначыўшы, у якім сэнсе ён разумее словы «ва ўсім» у фразе «Сын падобны да Айца ва ўсім». Еранім Стрыдонскі паведамляе пра тое, што ў часы кіравання імператара Канстанцыя II Васілій быў у аднадумстве з македаніянінам архібіскупам Яўстафіем Севастыйскім. Сакрат Схаластык піша пра тое, што македаніяне: Васілій Анкірскі, Сільван Тарсійскі, Сафроній Пампеапольскі, Пасінік Зільскі, Лявонцій Хіманскі, Калікрат Клаўдыяпольскі і Феафіл Катавальскі падалі калектыўнае прашэнне імператару Канстанцыю II, у якім прасілі кіраўніка выгнаць з кафедраў біскупаў, якія вызнаюць непадабенства Айца і Сына (анамеяў) і месцы выгнаных аддаць ім. Але імператар не задаволіў прашэнне, адказаўшы толькі наступнае: «Я ненавіджу варожасць, а тых, хто захоўвае аднадумства, люблю і паважаю». Суда паведамляе пра тое, што менавіта Яўстафій Севастыйскі і Васілій Анкірскі з'яўляюцца заснавальнікамі і стваральнікамі духаборства.
Еранім Стрыдонскі ў сваёй кнізе «Пра знакамітых мужоў» прысвячае Васілію 89 главу. Ён паведамляе, што Васілій напісаў кнігу супраць Маркела, кнігу пра цноту і шэраг іншых прац. Сачыненні Васілія не захаваліся.
Праваслаўная царква ўшаноўвае мучаніка Васілія Анкірскага Кесарыйскага († каля 362), а  — свяшчэннамучаніка Васілія, прэсвітара Анкірскага († 362-363).
Віктар Яўстаф’евіч Балаханаў
Віктар Яўстаф’евіч Балаханаў (1942—2014) — беларускі хормайстар. Заслужаны работнік культуры БССР (1989).
Біяграфія
У 1970 годзе скончыў Гродзенскае музычнае вучылішча па спецыяльнасці «кіраўнік аркестра».
У 1975 годзе па запрашэнні адміністрацыі Беларускага шыннага камбіната пераехаў у Бабруйск, дзе працаваў на пасадзе дырэктара клуба вытворчага аб’яднання «Бабруйскшына».
Працаваў хормайстрам народнага хора работнікаў культуры Цэнтра культуры і дасуга. З 1994 года з’яўляўся членам Беларускага саюза музычных дзеячаў.
Створаныя калектывы
За гады сваёй дзейнасці Віктар Яўстаф’евіч стварыў тры народных харавых калектыва. Акрамя гэтага ім было створана некалькі харавых калектываў ў Бабруйскім, Слаўгарадскім, Кіраўскім раёнах, хор медыцынскіх работнікаў медсанчасці «Бабруйскшына».
У 1978 годзе Балаханавым В. Я. на базе рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Белшына» быў створаны харавы калектыў, якому ў 1981 годзе прысвоена званне «народны самадзейны калектыў», а ў 2006 годзе — «Заслужаны аматарскі калектыў Рэспублікі Беларусь» народны хор Палаца мастацтваў г. Бабруйска.
У студзені 2004 года Віктар Яўстафіевіч стварыў харавы калектыў работнікаў філіяла 703 АСБ «Беларусбанк», які з поспехам выступаў на пляцоўках горада і цэнтральнага апарата АСБ «Беларусбанк» (г. Мінск), як самастойны калектыў, так і сумесна з народным хорам народнай песні Палаца мастацтваў г. Бабруйска.
Пад яго кіраўніцтвам гэтыя творчыя калектывы неаднаразова з’яўляліся пераможцамі шматлікіх гарадскіх, абласных, рэспубліканскіх, міжнародных фестываляў і конкурсаў.
Грамадска-палітычная дзейнасць
У 2006 годзе быў абраны дэлегатам ІІІ Усебеларускага народнага сходу.
Узнагароды
У 1998 годзе яму прысвоена ганаровае званне «Заслужаны работнік культуры БССР». Узнагароджаны таксама граматай Дзяржаўнага Савета БССР, знакам ВЦСПС «За дасягненне ў самадзейным мастацтве», ганаровай граматай Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі, значком «Выдатнік культурнага шэфства над сялом».
Валерый Іосіфавіч Атрашкевіч
Валерый Іосіфавіч Атрашкевіч (, в. Красная Горка, Ушацкі раён — ) — беларускі літаратуразнавец. Кандыдат філалагічных навук (1979), дацэнт (1985).
Біяграфія
Бацька, Іосіф Іванавіч, у 1939 быў прызваны ў рады Чырвонай Арміі. У час Вялікай Айчыннай вайны трапіў у акружэнне, пайшоў у партызаны. Загінуў у час прарыву блакады Полацка-Лепельскай партызанскай зоны ў маі 1944 года. Маці, Шастакова Ганна Сямёнаўна, была загадчыцай Лагаўской пачатковай школы. У гады вайны В. Атрашкевіч разам з бацькамі знаходзіўся ў партызанскім атрадзе. Вучыўся ў Лагаўской пачатковай, Ленінскай сямігадовай школах. Пасля заканчэння Ушацкай СШ (1956) працаваў ва Ушацкім РДК, бібліятэкарам Ушацкай дзіцячай бібліятэкі, загадчыкам Наваміраўскай хаты-чытальні. У 1957 годзе паступіў на філалагічны факультэт Полацкага педінстытута, а ў 1959 годзе ў сувязі з яго расфарміраваннем быў пераведзены ў Магілёўскі педінстытут, які скончыў у 1962 годзе. Працаваў асістэнтам, выкладчыкам кафедры беларускай мовы гэтага інстытута (1962—1968).