cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
БРДМ 2Т
Разведка
Разведвальнае абсталяванне машыны ўяўляе сабою прынцыпова новы шматканальны кругласутачны оптыка-электронны комплекс.
Выведвальны комплекс машыны забяспечвае:
Запас боепрыпасаў, паліва, вады і прадуктаў сілкавання забяспечвае працяглую аўтаномную баявую працу машыны і экіпажу ў адрыве ад тылоў і базаў забеспячэння.
Акрамя боепрыпасаў асноўнага ўзбраення, на машыне прадугледжана месца для сховішча мінаў для ручнога мінавання пры правядзенні дыверсійных аперацыяў і кантэйнераў для адмысловага абсталявання.
Мабільнасць
Высокія манеўраныя і хуткасныя параметры машыне забяспечваюць дызельны рухавік, гідрамеханічная трансмісія, гідрааб'ёмны механізм заваротку і гідрапнеўматычная падвеска.
Браня
На машыне прадугледжана шматузроўневая сістэма абароны. У першую чаргу, гэта хуткасць і манеўранасць. Затым зніжэнне прыкметнасці ў радыёлакацыйным, цеплавым і аптычным дыяпазонах. Так, для памяншэння прыкметнасці ў радыёлакацыйным дыяпазоне корпус машыны мае адмысловую форму і выкананы з ужываннем адмысловых матэрыялаў і пакрыццяў. Адным з мерапрыемстваў па зніжэнні цеплавой прыкметнасці з'яўляецца выкарыстанне беспадсветляных прыбораў начнога бачання.
Антэрыа (Каліфорнія)
Антэрыа (Ontario) — горад у акрузе Сан-Бернардына ў паўднёвай Каліфорніі, ЗША. Насельніцтва - 163 924 чалавекі (2010). Горад знаходзіцца на поўдні акругі і з'яўляецца чацвёртым па насельніцтве ў ім.
Венерын чаравічак
Венерын чаравічак (Cypripedium) — род раслін, якія растуць у Еўразіі, Паўночнай Амерыцы, Алжыры. Род змяшчае больш за 50 відаў, якія растуць пераважна ва ўмераным поясе Паўночнага паўшар’я, аднак на поўначы дасягаючы тундры, а на поўдні — Цэнтральнай Амерыкі.
Батанічнае апісанне
Гэта шматгадовыя травы з кароткімі або доўгімі карэнішчамі і мноствам патоўшчаных кудзелістых каранёў. Сцябло прамое, падоўжанае або кароткае. Суквецці канчатковыя, адзінкавыя. Кветкі адзінкавыя або па 2 ў няшчыльным гронкападобным коласе. Кветкі звычайна вялікія і эфектныя; маюць прыгожа разадзьмутыя вусны. Плады — каробачкі — ад эліпсоідных да даўгавата-эліпсоідных.
Віды
Спіс відаў па даных Каралеўскіх батанічных садоў у К’ю :
Выкарыстанне
Расліны гэтага роду выкарыстоўваліся ў медыцыне. З-за прывабных кветак гэтыя расліны лічацца дэкаратыўнымі.
Радкеўшчына
Радкеўшчына (Радкевщина) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Хохлаўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 34 жыхара (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 9 км на паўднёвы захад ад Смаленска, за 5 км на поўдзень ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Сож. За 11 км на поўнач ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Дачная-1 на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Маліноўскі
Маліноўскі — беларускае, украінскае і польскае прозвішча.
Віктар Максімавіч Жырмунскі
Віктар Максімавіч Жырмунскі (Ви́ктор Макси́мович Жирму́нский; 21 ліпеня [2 жніўня] 1891,  —, ) — савецкі лінгвіст і літаратуразнаўца, доктар філалагічных навук, прафесар, акадэмік АН СССР (1966), ганаровы член Баварскай, Брытанскай (член- карэспандэнт, 1962), Саксонскай і іншых акадэмій, ганаровы доктар многіх універсітэтаў, у тым ліку Оксфардскага (1966).
Губа (Лагойскі раён)
Губа́ (, Губа) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Акалоўскага сельсавета.
Віктар Максімавіч Жырмунскі
Спецыяліст па нямецкай і агульнай дыялекталогіі, гісторыі германскіх моў, тэорыі граматыкі, цюрколаг, гісторыі нямецкай і англійскай літаратуры, параўнальнаму літаратуразнаўству, тэорыі эпасу, вершазнаўству; шэраг работ напісаны па-нямецку ці апублікаваны ў нямецкіх перакладах.
Ваяводы віленскія
Ваяводы
У 1413 пасада старосты віленскага была зробленая ваяводскаю, і апошні староста, Войцех Манівід, стаў такім чынам першым ваяводам. Пасада віленскага ваяводы была адной з найзначнейшых у дзяржаве, і займалі яе звычайна прадстаўнікі найбольш уплывовых арыстакратычных родаў ВКЛ.
Губа (Лагойскі раён)
Да 30 студзеня 1976 года вёска ўваходзіла ў склад Прусевіцкага сельсавета.
Станіслаў Ішора
Станіслаў Ішора ( — рэпрэсаваны, Вільня) — каталіцкі ксёндз, удзельнік Нацыянальна-вызваленчага паўстання 1863—1864 гадоў.
Біяграфія
Станіслаў Ішора нарадзіўся 12 красавіка 1838 года ў вёсцы Цасарка (зараз Укмяргскага раёна Вільнюскага павета). Сын Станіслава Ішоры і Марыі Шантыр. Скончыў гімназію ў Вільні і паступіў у Пецярбургскую духоўную акадэмію. Гэта была адзіная ў Расійскай імперыі ўстанова для навучання каталіцкіх ксяндзоў. Пасля пасвячэння ў 1861 годзе быў вікарыем у парафіі Жалудок Лідскага павета.
Браў удзел у Нацыянальна-вызваленчым паўстанні 1863—1864 гадоў. 8 лютага 1863 года ксёндз з Жалудка Станіслаў Ішора зачытаў у касцёле маніфест паўстанцаў. Сам святар пайшоў у паўстанцкі аддзел Людвіка Нарбута. Але потым ён добраахвотна здаўся, каб вызваліць пробашча жалудоцкага касцёла. Пробашча арыштавалі якраз з нагоды зачытанага вернікам маніфеста, да чаго ён не меў дачынення. Станіслава Ішору спачатку пакаралі пяццю гадамі катаргі. Але асабіста Міхаіл Мураўёў замяніў пакаранне на расстрэл. Ксяндза пакаралі смерцю ў Лукішскай турме ў Вільні 3 чэрвеня 1863 года. Сведкі пакарання смерцю ўспаміналі, што святар звярнуўся да натоўпу з такімі словамі: «Трымацца і не падаць духам. Мы паміраем, а вам перадаём далейшыя лёсы Айчыны». Ксёндз Станіслаў Ішора стаў першай ахвярай Мураўёва.
Ушанаванне
14 ліпеня 2003 года ў Лідзе адкрылася мемарыяльная шыльда, прысвечаная расстраляным у 1863 годзе ксяндзам. Асвячэнне шыльды адбылося з нагоды 140-х угодкаў паўстання пад кіраўніцтвам Кастуся Каліноўскага. Зрабіў шыльду мясцовы самадзейны скульптар Рычард Груша. На ёй — выява паўстанцкага герба — Арол, Пагоня і анёл з мячом.
ФК Іслач
Назву атрымаў ад ракі Іслач, якая працякае па заходняй частцы Мінскага раёна.
Гісторыя
Быў заснаваны як калектыў фізічнай культуры (КФК), спачатку ўдзельнічаў у абласных чэмпіянатах.
У 2011 годзе клуб выйграў аматарскі Рэгіянальны Кубак Беларусі.
2013
У чэрвені 2013 года «Іслач» прыняла ўдзел у фінальным турніры Кубка Рэгіёнаў УЕФА ў італьянскім рэгіёне Венета. Заняўшы другое месца ў групе (1 паражэнне і 2 перамогі), каманда атрымала выніковае трэцяе месца.
У Першай лізе «Іслач» спачатку выступала ўпэўнена і прэтэндавала на высокія месцы, але старт другога круга быў правалены. У выніку каманда спынілася на 9 месцы.
2014
Сезон 2014 каманда распачала выдатна, пасля 5 тураў знаходзілася на першым радку. Але потым пайшоў шэраг няўдач, і першы круг каманда скончыла ўжо ў ніжняй палове табліцы.
Пасля няўдач улетку 2014 года быў значна зменены склад каманды, які быў папоўнены ігракамі з вопытам выступлення ў Вышэйшай лізе. У выніку «Іслач» здолела ўмяшацца ў барацьбу за трэцяе месца, якое давала права на стыкавыя матчы за месца ў Вышэйшай лізе. Але, згуляўшы ўнічыю ў чатырох апошніх турах, «Іслач» засталася на сёмым месцы.
2015
З самага пачатку сезона 2015 «Іслач» разглядалася як адзін з галоўных прэтэндэнтаў на выхад у Вышэйшую лігу. Каманда хутка захапіла лідарства ў табліцы. Пазней часам першы радок «Іслач» саступала магілёўскаму «Дняпру» і «Гарадзеі», але здолела роўна прайсці ўвесь сезон і ў выніку стала пераможцам Першай лігі, а нападнік каманды Аляксандр Алумона з 20 галамі стаў найлепшым бамбардзірам чэмпіянату.
2016
Дэбютны сезон у Вышэйшай лізе для каманды пачаўся паспяхова, «Іслач» апынулася сярод лідараў і доўгі час ішла ўверсе табліцы. У другой палове чэмпіянату вынікі пайшлі на спад, каманда апусцілася ніжэй, але паспяховы фініш дазволіў скончыць сезон на сёмым месцы. Цяжкі ўдар па «Іслачы» быў нанесены скандалам з дагаварным матчам (30 красавіка ў матчы пятага тура «Іслач» саступіла брэсцкаму «Дынама» 2:4, але пазней вынік быў ануляваны і «Іслачы» прысуджана паражэнне 0:3), з-за якога з клуба былі зняты 7 ачкоў у сезоне 2017.
2017
Пачаўшы сезон са штрафам у 7 ачкоў, каманда доўгі час на магла набраць ачкі, хоць гуляла няблага. За першую палову сезона «Іслач» набрала 7 ачкоў і выйшла па колькасці набраных ачкоў у 0. За восем тураў да фінішу адставанне ад выратавальнага 14-га месца складала 11 ачкоў. Аднак, клуб з Мінскага раёна выдатна правёў фінальны этап, атрымаўшы ў васьмі матчах шэсць перамог, за тур да фінішу забяспечыўшы захаванне месца ў Вышэйшай лізе. У выніку «Іслач» скончыла сезон на 11-м месцы.
2018
У сезоне 2018 «Іслач» была адным з сераднякоў, аднак знаходзілася ў ніжняй частцы табліцы, не маючы магчымасці ўзняцца вышэй. Няўдалы адрэзак у пачатку другой паловы турніру, калі каманда апусцілася блізка да зоны вылету, атрымалася пераадолець дзякуючы перамогам над лідарамі — салігорскім «Шахцёрам» і БАТЭ. У выніку «Іслач» скончыла сезон на дзясятым радку.
2019
У сезоне 2019 «Іслач» вырашыла змагацца за больш высокія месцы, галоўны трэнер Віталь Жукоўскі агучыў задачу ў 50 набраных ачкоў у Вышэйшай лізе і барацьбу за еўракубкавыя месцы. Значна абнавіўся склад, былі запрошаны вопытныя ігракі, а таксама шэраг перспектыўных легіянераў. У выніку каманда добра пачала сезон — ішла ўверсе табліцы ў Вышэйшай лізе, у Кубку Беларусі выбіла ў чвэрцьфінале БАТЭ, а ў паўфінале толькі ў дадатковы час саступіла «Шахцёру». Пазней вынікі ў чэмпіянаце пайшлі на спад, асноўным стала змаганне за чацвёрты радок, аднак у канчатковай табліцы «Іслач» заняла пятае месца.
2020
У 2020 годзе «Іслач» стала больш увагі надаваць маладым ігракам, які запрашаліся з іншых клубаў, таксама да асноўнай каманды падцягваліся ўласныя дублёры. Пры гэтым клуб захаваў асноўных ігракоў і ўзмацніўся некалькімі вопытнымі выканаўцамі. У турнірнай табліцы каманда амаль увесь час знаходзілася ў сярэдзіне табліцы і ў выніку скончыла сезон сёмай.
2021
У сезон 2021 клуб увайшоў з новым галоўным трэнерам Арцёмам Радзьковым. Каманда значна змяніла склад, клуб пакінулі амаль усе вопытныя ігракі, якіх замянілі маладыя выканаўцы, у тым ліку замежныя. У пачатку сезона «Іслач» дайшла да фіналу Кубка Беларусі, дзе прайграла барысаўскаму БАТЭ. Чэмпіянат краіны для клуба пачаўся нестабільна — прайграў меркаваным лідарам чэмпіянату, а таксама прайграў па пенальці ў 1/8 фіналу Кубка Беларусі гомельскаму «Лакаматыву» з Першай лігі (3:3, па пенальці 4:2). Тым не меней каманда часам выдавала добрыя адрэзкі і знаходзілася пераважна ў сярэдзіне табліцы, аднак няўдалы фініш пакінуў «Іслач» на 10-м радку.
2022
У сезоне 2022 «Іслач» працягвала рабіць стаўку на маладых ігракоў, у тым ліку набывала іх у арэнду ў іншых клубаў, дзе футбалісты не мелі трывалага месца ў складзе. «Іслач» прайшла першую палову чэмпіянату нестабільна (перамагла асноўных прэтэндэнтаў на медалі — БАТЭ, «Энергетык-БДУ» і мінскае «Дынама», аднак саступала камандам з сярэдзіны табліцы), тым не меней прэтэндавала на высокія месцы. турнірнае становішча ў сярэдзіне сезона пагоршылі чатыры паражэнні запар, але затым «Іслач» перамагла пяць разоў і вярнулася ў барацьбу за медалі. Прапусціўшы наперад канкурэнтаў, каманда фінішавала на пятым месцы, паўтарыўшы сваё найлепшае дасягненне ў Вышэйшай лізе. Галоўны трэнер «Іслачы» Арцём Радзькоў па выніках сезона быў прызнаны найлепшым трэнерам чэмпіянату Беларусі.
Цяперашні склад
Станам на жнівень 2023 года, згодна з афіцыйным сайтам клуба.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Рэзервовы склад
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
SoftBank
SoftBank Group Corp. (ソフトバンク株式会社) — японская тэлекамунікацыйная і медыякарпарацыя, якая працуе ў галіне ШПД, правадной і сотавай тэлефаніі, маркетынгу, фінансаў і інш. Трэці па велічыні сотавы аператар Японіі пасля NTT docomo і au (KDDI). Пад брэндам SoftBank працуе больш за 600 кампаній на рынку тэлекамунікацый.
Заснавана ў Токіа 3 верасня 1981 года. У 1996 годзе кампанія інвеставала $ 1 млн у Yahoo, якія праз тры гады прынеслі $ 3 млрд. Мае капіталізацыю каля 32,8 млрд. дал. на люты 2006 года.
З чэрвеня 2008 года па верасень 2011 быў адзіным афіцыйным аператарам для iPhone ў Японіі. З 2011 года au KDDI стаў другім афіцыйным аператарам для сотавых тэлефонаў Apple.
У траўні 2012 аператар паведаміў аб распрацоўцы смартфона з убудаваным дэтэктарам радыяцыі.
Майсей Абрамавіч Поляк
Біяграфія
Прадстаўнік навуковай і медыцынскай сям’і. Выпускнік медыцынскага факультэта Дэрпцкага ўніверсітэта (1894).
З 1921 па 1923 год М. Поляк займаў пасаду кіраўніка Мінскай савецкай акушэрскай школы.
Сям’я
Дочкі:
Залатамінскі сельсавет
Залатамі́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кармянскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Залатаміно.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Хляўнянскі (Хляўноўскі) сельсавет у складзе Кармянскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Хляўно. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Кармянскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Рагачоўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе Чачэрскага раёна, з 30 ліпеня 1966 года — у складзе адноўленага Кармянскага раёна. 15 жніўня 1974 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Залатаміно. 2 верасня 1975 года сельсавет перайменаваны ў Залатамінскі. 20 чэрвеня 1991 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ліцвінавіцкага сельсавета.
Себасцьян Кель
Себасцьян Кель (Sebastian Kehl; нар., Фульда, Гесэн, ФРГ) — нямецкі футбаліст. У 2001—2006 гадах выступаў за нацыянальную зборную Германіі.
Біяграфія
Кель перайшоў у «Барусію» па ходу сезону 2001/02 з клуба «Фрайбург», адхіліўшы прапанову мюнхенскай «Баварыі». Пасля аперацыі на калене летам 2006 года Себасцьян прапусціў першую палову сезону 2006/07, выйшаўшы на поле толькі 4 лютага, пасля чаго яму давялося яшчэ некалькі тыдняў залечваць неакрэплы сустаў.
У складзе нацыянальнай зборнай Германіі футбаліст дэбютаваў 29 мая 2001 года ў матчы супраць Славакіі, які прайшоў у Брэмене. У тым матчы ён пасля перапынку замяніў Марка Рэмера і дапамог камандзе атрымаць перамогу з лікам 2:0. Са сваёй нацыянальнай камандай Себасцьян паўдзельнічаў у двух чэмпіянатах свету: у 2002 годзе заваяваў срэбра, а ў 2006 годзе — бронзу. На чэмпіянаце Еўропы ў Партугаліі, які прайшоў у 2004 годзе, Кель разам з таварышамі па зборнай не здолеў пераадолець групавы этап.
Дасягненні
Барусія Дортмунд:
Асабістае жыццё
Кель жыве разам са сваёй сяброўкай Тынай, якая 26 верасня 2006 года нарадзіла яму сына Луіса, а 19 кастрычніка 2009 года яшчэ аднаго хлопчыка Лені.
Ньюпарт-Біч
Ньюпарт-Біч (Newport Beach) — горад у ЗША, размешчаны на захадзе акругі Орындж, штат Каліфорнія. Заснаваны 1 верасня 1906 года. Насельніцтва — 85 186 чалавек (перапіс 2010 года).
Сяргей Мацвеевіч Светнік
Сяргей Мацвеевіч Светнік (нар. ) — беларускі баскетбаліст, пазнее трэнер. Выступаў за нацыянальную зборную Беларусі
Біяграфія
У 2010—2013 гадах узначаліваў мінскія «Цмокі».
Сулейманія (мухафаза)
Сулейманія (محافظة السليمانية) — мухафаза на поўначы Ірака з пераважна курдскім насельніцтвам. Адміністрацыйны цэнтр — горад Сулейманія. Іншыя буйныя гарады — Чамчамаль, Халабджа, Ранья, Кал'ат-Дыза, Пенджвін, Келар, Дарбандзіхан. З 1991 г. — у складзе Свабоднага Курдыстана (цяпер Федэральны Курдыстанскі Рэгіён). Кіруецца адміністрацыяй Патрыятычнага Саюза Курдыстана.
Далькавічы
Да 30 студзеня 1976 года вёска ўваходзіла ў склад Прусевіцкага сельсавета.
Ньюарк (Каліфорнія)
Ньюарк (Newark) — горад у Каліфорніі, ЗША. Размешчаны ў акрузе Аламіда, у паўднёва-ўсходняй частцы вобласці заліва Сан-Францыска. Горад з'яўляецца анклавам усярэдзіне Фрыманта. Утвораны ў верасні 1955 года. Насельніцтва - 49 149 чалавек (2019).
Чорны замак Альшанскі
«Чорны замак Альшанскі» — дэтэктыўны раман Уладзіміра Караткевіча.
Сюжэт
Гісторыя сыходзіць каранямі ў глыбокую старажытнасць XV стагоддзя. У тыя далёкія смутныя часы князь Альшанскі крадзе скарб і каштоўнасці паўстанцаў, але раптам памірае, пакінуўшы манускрыпт, у якім паказана месцазнаходжанне скарбаў.
Палеограф і пісьменнік Антон Косміч знаходзіць пергамент з шыфраваным указаннем пра схаваныя ў сутарэннях Альшанскага замка скарбы. Але гэтыя скарбы шукае і апошні атожылак роду Альшанскіх, які супрацоўнічаў у гады вайны з нацыстамі.
Таямніца манускрыпта будзе адкрыта, але якой цаной…
Узнагароды за раман
Дзяржаўная прэмія БССР ім. Якуба Коласа (1984, пасмяротна)
Перакладзены на балгарскую, грузінскую, рускую, украінскую, чэшскую мовы.
Іштар
Іштар — багіня ўрадлівасці і цялеснага кахання, вайны і разладу ў міфалогіі старажытных вавіланян і асірыйцаў, галоўнае жаночае бажаство вавілонскага пантэона. Астральнае бажаство, увасабленне планеты Венера. У заходнесеміцкай міфалогіі называлася Астарта, у шумерскай — Інана. Іштар лічылася заступніцай прастытутак, гетэр і гомасексуалаў. Дачка Эля і жонка Баала, а таксама Сета (у егіпецкай міфалогіі).
Ачэтава
Ачэтава (Очетово) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Дзівасаўскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 6 км на паўночны захад ад Смаленска, за 0,1 км на поўнач ад аўтадарогі. За 8 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Смаленск на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Страявы канал
Страявы канал — меліярацыйны канал у Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Даўжыня 13,5 км. Пачынаецца з канала на меліярацыйнай сістэме «Жыткавічы», за 8 км на паўночны ўсход ад вёскі Юркевічы, вусце за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Хісцецкі Бор, заканчваецца водаразмеркавальнікам, адкуль вада цячэ ў рэкі Гніліца, Навуць і Рудзянецкі канал. Асноўныя прытокі — Заклецкая канава, Страявая канава, Расошская канава (злева).
Філіпіняты
Геаграфія
Планіровачна складаецца з выгнутай вуліцы мерыдыянальнай арыентацыі з завулкамі, забудаванай двухбакова, шчыльна, пераважна драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. Грамадскія будынкі ў цэнтры, гаспадарчы сектар — на паўднёва-заходняй ускраіне.
Гісторыя
У 1897 годзе вёска ўваходзіла ў склад Забрэзскай воласці Ашмянскага павета Віленскай губерні.
У 1921—1939 гадах знаходзілася пад уладай Польскай Рэспублікі. З лістапада 1939 года ў складзе БССР. З 12 кастрычніка 1940 да 16 ліпеня 1954 года — цэнтр сельсавета ў Валожынскім раёне Баранавіцкай вобласці.
У Вялікую Айчынную вайну з 25 чэрвеня 1941 да 5 ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі. На франтах загінулі 12 вяскоўцаў.
З 20 верасня 1944 года ў Маладзечанскай вобласці. 11 кастрычніка 1949 года арганізаваны калгас «Чырвоная зара», які абслугоўвала Вішнеўская МТС. З 16 ліпеня 1954 да 30 кастрычніка 2009 года ўваходзіла ў склад Забрэзскага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года — у Мінскай вобласці, з 25 снежня 1962 года ў Маладзечанскім, з 6 студзеня 1965 года — у Валожынскім раёнах. У 1940—1954 гадах цэнтр Філіпіняцкага сельсавета.
За савецкім часам у вёсцы размяшчаліся вытворчы ўчастак, машынны двор, піларама, млын, 8-гадовая школа (11 настаўнікаў), клуб, бібліятэка з фондам 6,6 тысяч кніг, фельчарска-акушэрскі пункт, крама, аддзяленне сувязі, АТС, сталовая, комплексны прыёмны пункт бытавога абслугоўвання насельніцтва, З спартыўныя пляцоўкі, у 2009 годзе дзейнічалі аддзяленне сувязі і крама.
Памятныя мясціны
Помнік на ўшанаванне памяці 29 землякоў, воінаў і партызан, якія загінулі ў Вялікай Айчыннай вайне, устаноўлены ў 1968 г.
Наруолк (Каліфорнія)
Наруолк (Norwalk) — горад у ЗША ў штаце Каліфорнія, акруга Лос-Анджэлес. З'яўляецца прыгарадам Лос-Анджэлеса. Насельніцтва - 105 120 чалавек (2018). Горад мае чыгуначныя зносіны з Лос-Анджэлесам.
Алег Міхайлавіч Аляхновіч
Алег Міхайлавіч Аляхновіч (нар., Магілёў) — беларускі фалькларыст, музыкант. Кандыдат філалагічных навук (1988), прафесар (2003).
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі дзяржаўны інстытут культуры (спецыяльнасць «Культасветработа», кваліфікацыя «Дырыжор народнага аркестра», 1967), Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР (аспірантура, 1987).
Працаваў у Тамбоўскім філіяле Маскоўскага дзяржаўнага інстытута культуры (выкладчык, 1967—1975), з 1975 — Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў (факультэт беларускай і сучаснай мастацкай культуры, кафедра рэжысуры абрадаў і святаў, прафесар), адначасова мастацкі кіраўнік народнага фальклорнага калектыва «Крынічанька» (гар. пас. Рудзенск, Мінская вобласць).
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: музычны фальклор на сцэне, ва ўстановах адукацыі і культуры; абрадава-святочная культура беларусаў.
Норка (Каліфорнія)
Норка (Norco) — горад у акрузе Рыверсайд, штат Каліфорнія, ЗША. Насельніцтва — 27 063 чалавекі (перапіс 2010 года). Па дадзеных Амерыканскага бюро перапісу насельніцтва, агульная плошча горада складае 36,98 км ², у тым ліку 36,16 км ² — суша і 0,82 км ² — водныя прасторы (2,22 %).
Міхал Кезгайлавіч
Міхал Кезгайлавіч (? — ) — літоўскі баярын, сын Кезгайлы. Канцлер вялікі літоўскі (з 1446), адначасова намеснік смаленскі (1450—1458) і ваявода віленскі (з 1459).
Ад вялікага князя Казіміра атрымаў частку Лукомльскай воласці (пазнейшы маёнтак Халопенічы), Дварэц і Ельню ў Новагародскім павеце, воласці Бакшты (пазнейшыя Дукора і Смілавічы) у Менскім павеце, у 1465 — Любчу, а таксама Ракаў з складу Заслаўскага княства.
Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Кезгайлаў герба «Задора», сын Кезгайлы Валімонтавіча, кашталяна віленскага. Меў братоў Яна і Дабяслава.
Быў паплечнікам вялікага князя Казіміра, у часе адсутнасці якога кіраваў дзяржаўнымі справамі. Вышэйшыя ўрады ваяводы віленскага і канцлера заняў па Яне Гаштаўце.
Выступаў супраць Фларэнційскай уніі, хоць і быў каталіком. Фундаваў родавую Кезгайлаўскую капліцу Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Віленскай кафедры. Не пакінуў нашчадкаў.
Блёкат (значэнні)
Блёкат
Кампіноская пушча
Кампіно́ская пушча (Puszcza Kampinoska) — лясны масіў у Польшчы, у Мазавецкім ваяводстве на паўночна-заходнім напрамку ад Варшавы. З поўначы і ўсходу пушча абмежаваная рэчышчам Віслы, на захадзе - рэчышчам ракі Бзуры і з поўдня - схіламі Ловіцка-Блонскай раўніны. Гэтая тэрыторыя займае плошчу ў 670 квадратных кіламетраў, аднак толькі каля 270 квадратных кіламетраў займае лес. У цяперашні час большую частку Кампіноскай пушчы займае.
Прудзіны (Смаленскі раён)
Прудзіны (Прудины) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Дзівасаўскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 9 км на паўночны захад ад Смаленска, за 0,1 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Папоўка. За 7 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Красны Бор на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Дурнап’ян (значэнні)
Дурнап’ян
Мардоўнік (значэнні)
Мардоўнік
Баваўняны алей
Баваўняны алей — раслінны алей з насення бавоўніку. Вадкасць ад светла-жоўтага (рафінаваны баваўняны алей) да карычневага колеру, тэмпература застывання ад 5 да −6 °C, шчыльнасць 0,918-0,932*10³ кг/м³. Нерастваральны ў вадзе, растваральны ў арганічных растаральніках (акрамя метылавага і этылавага спіртоў). Мае 22-25 % тлустых насычаных кіслот, 23-35 % алеінавай, 34-57 % лінолевай кіслот. Атрымліваюць прасаваннем насення ці яго экстрагаваннем арганічнымі растваральнікамі. Баваўняны алей — сыравіна ў вытворчасці тлустых кіслот, гліцэрыны, мыла, кампанент змазачных матэрыялаў, пакостаў, алкідных смолаў; рафінаваны — харчовых прадуктаў (напрыклад, маргарыну)
Рагуліна (Смаленскі раён)
Рагуліна (Рагулино) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Дзівасаўскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 6 км на паўночны захад ад Смаленска, за 0,5 км на поўнач ад аўтадарогі. За 8 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Смаленск на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Мікалай Радзівіл
Імя Мікалай досыць часта ўжывалася ў родзе Радзівілаў. Яго насілі:
Патрыярх града Іерусаліма і ўсяе Палесціны
Яго Боскае Блажэнства Патрыярх Святога Града Іерусаліма і ўсяе Палесціны, Сірыі, Аравіі, усяго Заіардання, Каны Галілейскай і святога Сіёна (Ή Αυτού Θειοτάτη Μακαριότης ὁ Πατριάρχης τῆς Ἁγίας Πόλεως Ἱερουσαλήμ καί πάσης Παλαιστίνης, Συρίας, Ἀραβίας, Πέραν τοῦ Ἰορδάνου, Κανᾶ τῆς Γαλιλαίας καί Ἁγίας Σιών) — афіцыйны тытул прадстаяцеля (Патрыярха) Іерусалімскай Праваслаўнай Царквы.
Абранага Саборам і Сінодам кандыдата на Патрыяршым прастоле зацвярджаюць тры бакі: улады Іарданіі, Ізраіля і Палесціны.
З 22 жніўня 2005 года носьбіт тытула — Феафіл III.
Салтыкова Дзівыця
Салтыкова Дзівыця (Салтико́ва Діви́ця) — вёска ў Кулыкіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Кулыкіўскай пасялковай абшчыны.
У ХІХ стагоддзі сяло Салтыкова Дзівыця было ў складзе Салтыкова-Дзівыцкай воласці Чарнігаўскага павета Чарнігаўскай губерні.
Зубнік (значэнні)
Зубнік
Ішымская раўніна
Ішымская раўніна — паўднёвая частка Заходне-Сібірскай раўніны, у міжрэччы Іртыша і Табола. Адміністрацыйна размешчана на тэрыторыі Курганскай, Цюменскай і Омскай абласцей Расіі, а таксама ў Паўночна-Казахстанскай вобласці.
Працягласць раўніны з поўначы на поўдзень і з захаду на ўсход складае каля 500 км. Вышыня над узроўнем мора - 120-140 м. Раўніна складаецца пяскамі і глінамі неагенавага ўзросту, перакрытымі чахлом лёсападобных суглінкаў. Паверхня ўяўляе сабой плоскую раўніну, якая ўскладнена грывамі, лагчынамі, катлавінамі і шырокімі, неглыбокімі далінамі рэк. У паніжэннях і далінах вялікая колькасць прэсных, горка-салёных і салёных азёр. Улетку некаторыя невялікія азёры і рэкі перасыхаюць. У ландшафце пераважаюць лугавыя стэпы і бярозавыя лясы. Раўніна амаль цалкам разараная.
Х’юстан
Х’юстан (Houston) — чацвёрты па колькасці жыхароў горад у Злучаных Штатах Амерыкі і найбуйнейшы горад у штаце Тэхас з насельніцтвам 2 287 047 чалавек у 2021 годзе паводле Бюро перапісу насельніцтва ЗША. Х’юстан з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам акругі Харыс, а таксама галоўным эканамічным цэнтрам агламерацыі, які займае пятае месца сярод агламерацый па насельніцтве з агульнай колькасцю 7 340 118 чалавек па ацэнцы за 2022 год. Горад знаходзіцца ў 50 кіламетрах ад Мексіканскага заліва на прыбярэжнай раўніне.
Антон Рыгоравіч Навумавец
Антон Рыгоравіч Навумаве́ц (нар. ) — вучоны-фізік, доктар фізіка-матэматычных навук (1973), прафесар, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Украіны (1997), замежны член НАН Беларусі (2021), член Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Украіны (1995).
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Рудка (Пінскі павет, Палескае ваяводства, Польская Рэспубліка, зараз у Брэсцкай вобласці Беларусі). У 1952 годзе скончыў сярэднюю школу ў горадзе Іванава. Паступіў у Кіеўскі ўніверсітэт, які скончыў у 1957 годзе. З 1957 года працуе ў Інстытуце фізікі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны. У 1983—1998 гг. намеснік сакратара аддзялення фізікі і астраноміі, у 1998—2004 гг. акадэмік-сакратар. У 2004—2015 гг. віцэ-прэзідэнт, з 2015 па 2020 першы віцэ-прэзідэнт НАН Украіны, з 9 кастрычніка 2020 — член Прэзідыума НАН Украіны. Адначасова ў 1977—1978 і 1988—2002 гг. прафесар Кіеўскага ўніверсітэта, з 4 лістапада 2020 — галава Камісіі пры Прэзідыуме НАН Украіны па абароне навукі, процідзеянні псеўданавуцы і фальсіфікацыі навуковых даследаванняў, з 1 траўня 2021 — галаваа праўлення благачыннай арганізацыі «Благодійний фонд імені Бориса Патона».
Навуковая дзейнасць
А. Р. Навумаўцу належаць навуковыя працы ў галіне фізікі паверхняў цвёрдых цел, фізічнай электронікі, даследавання з’яў у звыштонкіх плёнках таўшчынёй у адзін слой атамаў. Адкрыў з’явы дрэйфу адсарбіраваных атамаў і малекул у неаднародным электрычным полі ў паверхні, двухмернай кандэнсацыі ў адсарбіраваных пластах з дыполь-дыпольным ўзаемадзеяннем, электронна-стымуляванай паверхневай дыфузіі, стабільнай нізкапольнай электроннай эмісіі з п’езаэлектрыкаў.
Убаркы
Уборкі ці Убаркы (У́борки) — вёска ў Кулыкіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Кулыкіўскай пасялковай абшчыны.
Восцце
Восцце (Остье) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Навасельскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 24 км на паўночны захад ад Смаленска, за 2 км на паўночны захад ад аўтадарогі Смаленск — Невель. За 14 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Купрына на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Гагарына (Усходне-Казахстанская вобласць)
Гагарына — сяло ў Уланскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Гагарынскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 55 км на паўночны захад ад раённага цэнтра, пасёлка Касыма Кайсенава. Код КАТА — 636247100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1155 чалавек (572 мужчыны і 583 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 921 чалавек (475 мужчын і 446 жанчын).
Жардзяжжа
Жардзя́жжа (, Жердяжье) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Акалоўскага сельсавета.
Знаходзіцца ў паўночнай частцы Лагойскага раёна. Праз вёску праходзіць рэспубліканская аўтадарога Мінск — Віцебск, якая звязвае Жардзяжжа з вёскай Забор'е і аграгарадком Замасточча. Мясцовыя дарогі звязваюць Жардзяжжа з вёскамі Пячное і Востраў. Аўтамабільная дарога ад Жардзяжжа вядзе да мемарыяльнага комплекса «Дальва».
У кіламетры на поўнач ад Жардзяжжа працякае рэчка Падвейна.
Гістарычная звестка
У канцы XVIII ст. веска і фальварак Жардзяжжа належылі да ўласнасці шляхціцаў Валовічаў. Паводле рэвізіі 1811 г., вёска мела 49 душ мужчынскага полу, з'яўлялася уласнасцю прадвадзіцеля дваранства Барысаўскага павета Іосіфа Валовіча.
У склад Лагойскага раёна вёска ўвайшла з 25 снежня 1962 г.
Украінскае (Кулыкіўскі раён)
Украінскае (Украї́нське) — вёска ў Кулыкіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Кулыкіўскай пасялковай абшчыны.
Марын (акруга)
Мары́н (Marin County) — акруга ў амерыканскім штаце Каліфорнія. Акруга Марын з’яўляецца часткай рэгіёну Вобласць заліва Сан-Францыска і знаходзіцца ў паўночнай частцы Каліфорніі, на яе ціхаакіянскім узбярэжжы, у непасрэднай блізкасці ад Сан-Францыска. Адміністрацыйны цэнтр акругі — горад Сан-Рафел. Насельніцтва акругі Марын — 247 289 чалавек (2000). Плошча акругі — 2 145 км², з іх 799 км² (37,24 %) прыпадае на вадаёмы. Шчыльнасць насельніцтва — 184 чал./км².
На тэрыторыі акругі знаходзіцца вядомая турма Сан-Квенцін. Тут размешчана штаб-кватэра вядомай кінакарпарацыі Lucasfilm, а таксама кампаніі, злучаныя з кампутарнай графікай, анімацыяй і камп’ютарнымі гульнямі, напрыклад, штаб-кватэра кампаніі Autodesk.
Жасцінае
Жасці́нае (, Жестиное) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Акалоўскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 39 км у напрамку на поўнач ад Лагойска, за 79 км ад Мінска , за 2 км на захад ад аўтамабільнай дарогі.
Ішэмічная хвароба сэрца
Ішэмічная хвароба сэрца (ІХС; Morbus ischaemicus cordis, ад ἴσχω — «затрымоўваю, стрымліваю» і αἷμα - «кроў») — паталагічны стан, які характарызуецца абсалютным або адносным парушэннем кровазабеспячэння міякарда з прычыны пашкоджання каранарных артэрый. Ішэмічная хвароба сэрца ўяўляе сабой абумоўленае разладам каранарнага кровазвароту паражэнне міякарда, якое ўзнікае ў выніку парушэння раўнавагі паміж каранарным крывацёкам і метабалічнымі патрэбамі сардэчнай мышцы. Іншымі словамі, міякард мае патрэбу ў большай колькасці кіслароду, чым яго паступае з крывёю. ІХС можа працякаць востра (у выглядзе інфаркту міякарда), а таксама хранічна (перыядычныя прыступы стэнакардыі).
Іхара Сайкаку
Іхара Сайкаку (яп. 井 原 西 鹤,, Осака — ) — японскі пісьменнік.
Біяграфія
Іхара Сайкаку нарадзіўся ў сям’і гандляра. Падарожнічаў па Японіі. Быў вучнем Нісіямы Саіна, заснавальнікам паэтычнай школы Данрын. Сабраныя падчас падарожжаў апавяданні склалі зборнікі «Апавяданні з усіх правінцый» (1685) і «Дарожная атрамантніца» (1687). У 1682 годзе напісаў першы раман — «Мужчына, які аддаўся каханню» (або «Мужчына, непараўнальны ў любоўнай страсці»). Пасля гэтага напісаў зборнікі навел «Пяць жанчын, адданыя каханню» (1686) і «Зменлівасці кахання» (1688). У зборніках «Запісы аб перадачы воінскіх мастацтваў» (1687) і «Аповесці пра самурайскія абавязкі» (1688) галоўныя героі — самураі. Галоўнымі героямі зборнікаў «Вечная скарбніца Японіі» (1688) і «Запаветныя думкі пра тое, як лепш пражыць на свеце» (1692) сталі гараджане. Пасля смерці Сайкаку выйшлі зборнікі «Апошні ўзор, вытканы Сайкаку» (1694) і «Ворах старых лістоў» (1696).
Навата
Навата (Novato) — горад у акрузе Марын штата Каліфорніі, ЗША. Насельніцтва — 53 419 чалавек (2016). Горад уваходзіць у рэгіён Норт-Бей. Навата размешчаны прыкладна за 16 км на паўночны захад ад Сан-Рафела і за 48 км на поўнач ад Сан-Францыска па шашы U.S. 101. Першае паштовае аддзяленне ў Навата было адчынена ў 1856 годзе, яно прапрацавала да 1860 года. Новае паштовае аддзяленне было адкрыта толькі ў 1891 годзе.
Першая школа была пабудавана ў горадзе ў 1859 годзе на рагу Грант-авеню (цяпер бульвар Рэдвуд — англ. Redwood Boulevard).
Tagetes minuta
Tagetes minuta — від кветкавых раслін роду сямейства.
Апісанне
Высокая, прамастойная травяністая расліна з дробнымі кветкамі. Можа дасягаць вышыні ад 0,6 да 2 метраў. Лісце простае.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў паўднёвай частцы Паўднёвай Амерыкі. Пасля іспанскай каланізацыі від быў распаўсюджаны па ўсім свеце і натуралізаваны у Еўропе, Азіі, Аўстраліі, Паўночнай Амерыцы і Афрыцы.
Значэнне і выкарыстанне
Выкарыстоўваецца як кулінарная трава ў Перу, Эквадоры і ў некаторых раёнах Чылі і Балівіі. На кечуа расліна называецца huacatay у Перу або wakataya у Балівіі. Звычайна прадаецца ў лацінаамерыканскіх крамах у выглядзе пасты. Акрамя гэтага з расліны атрымліваюць.
Герберт Генры Эсквіт
Герберт Генры Эсквіт (1852—1928) — 52-і прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі. Належаў да Ліберальнай партыі
Южнае (Усходне-Казахстанская вобласць)
Южнае — сяло ў Уланскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Гагарынскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 55 км на паўночны захад ад раённага цэнтра, пасёлка Касыма Кайсенава. Код КАТА — 636247200.
Насельніцтва
Паводле дадзеных 1999 года, у сяле не было пастаяннага насельніцтва. Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 3 чалавекі (2 мужчыны і 1 жанчына).
Пятрова (Смаленскі раён)
Пятрова (Петрово) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Навасельскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 24 км на паўночны захад ад Смаленска, за 2 км на паўночны ўсход ад аўтадарогі Смаленск — Невель. За 17 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Купрына на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Эскулап (бог)
Эскула́п Aesculapius — бог лячэння ў старажытнарымскай міфалогіі. Імя — лацінізаваная форма імя Асклепія, чый культ перайшоў ад старажытных грэкаў у Старажытны Рым.
Забор’е (Лагойскі раён)
Забо́р'е (, Заборье) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Акалоўскага сельсавета.
Восіп Лазаравіч Лунц
Восіп Лазаравіч Лунц ( — ) — беларускі ўрач.
Біяграфія
У 1906 годзе з ініцыятывы Восіпа Лунца ў Мінску на сродкі шматлікай яўрэйскай грамады горада пабудавана Харальная сінагога.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па пытаннях эндакрыналогіі, туберкулёзу, педыятрыі.
Віталь Міхайлавіч Воўк
Вітáль Міхáйлавіч Вóўк (,, Гомельская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр прамысловасці Рэспублікі Беларусь (2014 —2018).
Біяграфія
У 1984 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «аўтамабілі і трактары», а ў 2009 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, атрымаўшы спецыяльнасць «дзяржаўнае кіраванне нацыянальнай эканомікай».
У 1984—2001 гадах працаваў на розных пасадах на Мінскім аўтамабільным заводзе, а затым — Мінскім заводзе колавых цягачоў.
У 2001—2006 гадах з’яўляўся генеральным дырэктарам ТАА «ЮКОЛА-СЭРВІС» і ТАА «ЮКОЛА Мотарс».
У 2006—2010 гадах — намеснік генеральнага дырэктара вытворчага рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Мінскі завод колавых цягачоў» па камерцыйных пытаннях, з 2010 па 2011 год — генеральны дырэктар сумеснага таварыства з абмежаванай адказнасцю «Волат-Санцзян».
Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка 27 снежня 2014 прызначыў Віталя Міхайлавіча Воўка Міністрам прамысловасці Рэспублікі Беларусь.
16 кастрычніка 2015 года пастановай Савета Міністраў № 870 у складзе Урада склаў свае паўнамоцтвы перад нававыбраным Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь, а 17 снежня 2015 года ўказам Прэзідэнта № 500 зноў зацверджаны на пасадзе міністра.
16 жніўня 2018 года вызвалены ад пасады Міністра прамысловасці за невыкананне даручэнняў Прэзідэнта Беларусі па комплексным развіцці Аршанскага раёна і неналежнае выкананне службовых абавязкаў.
18 верасня 2018 года быў прызначаны памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектарам па Віцебскай вобласці.
11 чэрвеня 2019 года прызначаны генеральным дырэктарам ААТ «Мінскі трактарны завод».
Томас Гіцльспергер
Томас Гіцльспергер (Thomas Hitzlsperger; нар., , Германія) — былы нямецкі футбаліст, які гуляў на пазіцыі паўабаронцы. Добра вядомы па выступам за англійскі клуб «Астан Віла» і нямецкі «Штутгарт». Менавіта з нямецкім клубам атрымаў перамогу ў нацыянальным першынстве. На працягу некалькіх гадоў прыцягваўся да выступаў за нацыянальную зборную Германіі, разам з якой браў удзел у міжнародных спаборніцтвах.
Клубныя
Штутгарт
Міжнародныя
Зборная Германіі
Асабістае жыццё
У чэрвені 2007 года растаўся са сваёй сяброўкай Інгай за месяц да вяселля. Пасля завяршэння кар’еры, у студзені 2014 года першым з вядомых нямецкіх футбалістаў афіцыйна заявіў, што з’яўляецца геем. Паводле слоў былога спартсмена, працэс усведамлення ўласнай гомасексуальнасці быў доўгім і складаным і толькі ў апошнія некалькі гадоў ён канчаткова зразумеў, кім з’яўляецца насамрэч.
Ядловец звычайны
Ядло́вец звыча́йны (Juniperus communis) — вечназялёны хвойны куст, радзей дрэва, від роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Вечназялёны куст вышынёй 1-4 м, радзей дрэва з некалькімі стваламі вышынёй 8-12 (часам да 20 ) метраў. Расце павольна. Крона ў мужчынскіх асобін больш вузкая, конусападобная або яйцападобная, у жаночых — больш ці менш распасцёртая, часам са звіслымі на канцы галінамі; ствол прамы, з шэра-бурай патрэсканай карой, галінкі чырванавата-бурыя, ніжнія — узыходныя або распасцёртыя, астатнія прамастойныя.
Найбольшым прадстаўніком віду лічыцца асобнік з акружнасцю ствала 2,8 метра на вышыні грудзей, які расце ў правінцыі ў цэнтральнай Швецыі. У Польшчы ў вёсцы рос асобнік, які замерылі пасля таго, як яго вывернула ветрам у 1958, ён меў 12,9 метра вышыні і 3,02 метры абхопу на ўзроўні грудзей. Цяперашні польскі рэкардсмен па абхопу мае акружнасць у 134 см на ўзроўні грудзей.
Драўніна цяжкая, шчыльная, духмяная. Кара цёмна-шэрая або шаравата-бурая, падоўжна лупіцца доўгімі пасмамі. Ядловец мае высока развітую каранёвую сістэму, якая часта распасціраецца больш, чым на 4 м, з агульнай даўжынёй каранёў да 1 км (у 40-гадовага асобніка). Карані растуць паблізу ад паверхні глебы. Нягледзячы на мікарызу і гіфы грыбоў, якія аплятаюць карані, ядловец захоўвае ўласныя.
Аднадомныя або часцей двухдомныя расліны. Мужчынскія шышкі (мікрастробілы) амаль сядзячыя, жаўтлявыя. Маюць выгляд жоўтых каласкоў, якія нясуць шчытападобныя лускі з трыма-сям’ю пылавікамі. Жаночыя органы споранашэння падобныя на зялёныя пупышкі. Яны складаюцца з некалькіх насенных лусак і трох насенных зародкаў. Пасля апладнення лускі жаночай шышачкі зрастаюцца і ўтвараюць сакавітую зялёную шышкаягаду круглявай формы. Гэта не ягады, а шышкі з мясістым лісцем, якое зраслося. Праз год шышкаягады становяцца чорнымі з васковым налётам або без яго.
Шышкаягады шматлікія, дыяметрам 5-9 мм, прадаўгавата-яйкападобныя або шарападобныя, акруглыя, бледна-зялёныя, спелыя — чорна-сінія з блакітным налётам ці без яго, спеюць на другі ці трэці год, складаюцца з 3 ці 6 лусак, сядзяць на вельмі кароткіх ножках. У шышцы 3 (часам 1-2) семачак з цвёрдай абалонкай, падоўжана-яйкападобных або яйкападобна-канічных, жоўта-бурых. Даўжыня 4-5 мм.
Гісторыя
На падставе падзел секцыі Juniperus і Caryocedrus датуецца каля 49,1-29,9 млн гадоў таму. У падзеле секцыі Juniperus 17,5-4,7 млн гадоў таму вылучыліся ядлоўцы з блакітнымі шышкаягадамі. У межах віду Juniperus communis падзел па лініі асваення Старога Свету і Паўночнай Амерыкі наступіў 4,6-0,3 млн гадоў таму. Па заканчэнні плейстацэну з прытулкаў, вольных ад ледавіковага покрыва, ядловец звычайны рэкаланізаваў прыпалярныя вобласці. Падчас амерыканскімі прытулкамі віду былі, верагодна, паўднёвыя Апалачы і Скалістыя горы, хрыбет Сьера-Невада і цэнтральная Аляска. У Еўропе пры адстутнасці выкапневых слядоў, на падставе даследаванняў малекулярнай лічыцца, што ядловец звычайны, верагодна, заставаўся падчас апошняга зледзянення на ўскраіне ледавіковага покрыва, у тым ліку ў Цэнтральнай Еўропе. Невялікая колькасць пылку ядлоўца вядома з каля 13 тысяч гадоў таму ў многіх месцах на кантыненце, але выразна высокім (больш за 50 %) з’яўляецца яго ўдзел у запісах з раёнаў Альп і Брытанскіх астравоў. Каля 12 тысяч гадоў таму ядловец распаўсюдзіўся ва ўсходнім кірунку, павялічыўшы сваю долю ў Цэнтральнай Еўропе. Ісландыя і Грэнландыя таксама былі каланізаваны звычайным ядлоўцам еўраазіяцкай групы разнавіднасцей. У (каля 10.5 тыс. гадоў таму) значна павялічылася доля ядлоўца ў раслінным покрыве, асабліва на поўначы Польшчы, што звязана з перыядычным астуджэннем клімату. З пачаткам галацэну каля 10 тыс. гадоў таму наступіў спад ролі ядлоўца ў ландшафце земляў польскіх і толькі ў апошнюю тысячу гадоў, яго доля зноў вырасла, што звязана з уздзеяннем чалавека — высечкай лясоў і з’яўленнем бедных пашаў і адлогаў.
Арэал
Ядловец звычайны з’яўляецца адным з самых распаўсюджаных прадстаўнікоў голанасенных. Гэта адзіны від ядлоўца, які сустракаецца і ў Заходнім, і ва Усходнім паўшар’ях.
Расліна сустракаецца ва ўмераным клімаце Паўночнага паўшар’я (Еўропа, Азія, Паўночная Амерыка), расце таксама ў Паўночнай Афрыцы і трапічных раёнах Азіі (Непал, Пакістан).
У Паўночнай Амерыцы расце, пачынаючы з поўдня ў горных раёнах у Каліфорніі на захадзе і Пенсільваніі на ўсходзе. На поўначы даходзіць да ўзбярэжжа Паўночнага Ледавітага акіяна, але адсутнічае на астравах Арктычнага архіпелагу. Пры гэтым расце ўздоўж паўднёвага ўзбярэжжа Грэнландыі.
У Еўропе арэал віду ахоплівае амаль увесь кантынент, за выключэннем Азорскіх і Балеарскіх астравоў і Крыта. На поўначы дасягае Ісландыі і паўночных канцоў Скандынаўскага паўвострава. У паўднёвай частцы Еўропы назіраецца амаль выключна ў гарах. Таксама расце ў гарах на поўначы Афрыкі. Далей на ўсход прысутнічае ў паўночнай частцы Малой Азіі і на Каўказе. Акрамя таго, ёсць ва Усходняй Еўропе, хоць на поўдні Украіны і на поўдні Расіі фрагментавана. У Азіі арэал віду ўключае ў сябе паўночную частку кантынента ад Сібіры і ўзбярэжжа Ахоцкага мора праз горныя раёны Сярэдняй Азіі да Гімалаяў на поўдні. На Далёкім Усходзе ядловец звычайны расце на Камчатцы, Сахаліне і Японскіх астравах (адсутнічае на Чукотцы).
У Расіі ядловец звычайны распаўсюджаны ў лясной і лесастэпавай зонах еўрапейскай часткі, Заходняй і часткова Усходняй Сібіры. Ва Украіне расце ў Карпатах (ніжні горны лясны пояс), на Палессі, а таксама ў Крыму. Раёны нарыхтовак — Львоўская, Івана-Франкоўская, Валынская вобласці. У Польшчы расце па ўсёй тэрыторыі. Часцей за ўсё сустракаецца ў паўночна-ўсходняй частцы краіны, у Мазовіі і ў раёне Быдгашча. Некалькі радзей на паўднёвым захадзе. Лакальна адсутнічае ў раёнах, дзе інтэнсіўна развіта ральніцтва (Жулавы,, цэнтр Вялікай Польшчы). У гарах сустракаецца тыповая разнавіднасць да вышынь у 1350 м над узроўнем мора ( ў Татрах), а горная — да вышынь 2350 м над узроўнем мора.
Біятопы
Расце на верасоўніках, вапняках, сухіх пагорках, па сухіх горных схілах, берагах рэк, у падлеску бароў, лісцяных і змешаных лясоў, захоўваецца і ўтварае зараснікі на месцы зведзеных лясоў, радзей на мохавых балотах. Расце на розных глебах, часцей за ўсё на пясчаных, якія пры ўмеранай вільготнасці для яго найбольш спрыяльныя; сустракаецца таксама на залішне праточна-вільготных, некалькі забалочаных глебах.
Расце як падлесак у хвойных і мяшаных лясах, часцей за ўсё ў хвойніках розных тыпаў, утварае таксама (або з прымешкай нізкарослай хвоі і бярозы) на адкрытых пясчаных месцах. Нізкарослыя разрэджаныя зараснікі ядлоўцу прымеркаваны часцей да бедных глеб, дзе знішчана пасьбой іншая расліннасць, утвараючы так званыя «». На бугрыстых пясках Палесся ядловец дасягае найлепшага развіцця, некаторыя асобнікі перавышаюць 4 метры ў вышыню і багата пладаносяць.
Раслінныя згуртаванні
У горных раёнах паўночнай Еўропы стварае згуртаванні кустоў разам з карпацкай, з вялікай доляй і кусцікаў —  і. Акрамя гэтага таксама стварае нізкі зараснік у гарах Скандынавіі з.