cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Данута Валенса
Біяграфія
Пазнаёмілася з электрыкам Лехам Валенсай, будучым палітычным дзеячам, кіраўніком незалежнага прафсаюза «Салідарнасць» і Прэзідэнтам Польшчы (1990—1995). 8 лістапада 1969 года выйшла за яго замуж.
У сям’і Леха і Дануты Валенс нарадзілася восем дзяцей.
Ад імя мужа 10 снежня 1983 года ў Осла атрымала Нобелеўскую прэмію міру.
Будучы першай дамай Польшчы, узначальвала шэраг грамадска-культурных таварыстваў і арганізацый, у тым ліку была ганаровым прэзідэнтам Гданьскага фонду па культурным развіцці. У якасці ганаровага члена прымала ўдзел і курыравала правядзенне розных конкурсаў і работу грамадскіх арганізацый.
У 2011 годзе 300-тысячным накладам была надрукаваная аўтабіяграфія Дануты Валенсы «Мары і таямніцы», якая карысталася вялікім поспехам у чытачоў. У наступным годзе за кнігу яна была ўзнагароджана прэміяй Супергарантыя культурнай падзеі года, заснаванай рэдакцыяй TVP Kultura Польскага тэлебачання.
У 2012 Прэзідэнт Польшчы Браніслаў Камароўскі, за выдатныя заслугі ў справе дэмакратычных пераменаў у краіне, дасягненні ў прафесійнай і грамадскай дзейнасці, узнагародзіў Дануту Валенсу Камандорскім крыжам з зоркай Ордэна Адраджэння Польшчы.
У 2013 годзе выйшаў фільм «Валенса. Чалавек з надзеі» рэжысёра Анджэя Вайды, дзе распавядаецца пра палітычную кар’еру і асабістае жыццё Леха Валенсы. Ролю Дануты выканала Агнешка Грахоўская.
Эхінацысціс
Эхінацысціс (Echinocystis) — травяністая расліна сямейства гарбузовыя з тонкімі разгалінаванымі сцёбламі, доўгачаранковым лісцем і дробнымі белымі кветкамі ў суквеццях, пашыраная ў Паўночнай Амерыцы; на Беларусі вырошчваецца як дэкаратыўная.
З 31.12.2016 года на тэрыторыі Беларусі расліна ў чорным спісе і забаронена да інтрадукцыі і (або) акліматызацыі.
Кіхну (воласць)
Кіхну (Kihnu) - воласць у Эстоніі, у складзе павета Пярнумаа, размешчана на аднайменным востраве.
Палажэнне
Плошча воласці — 16,8 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2006 года складала 487 чалавек.
Гемэ
Гемэ (Ghemme) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Насельніцтва складае 3668 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 178 чал./км². Займае плошчу 21 км². Паштовы індэкс — 28074. Тэлефонны код — 0163.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Beata Panacea.
Сны Іосіфа
Сны Іосіфа адносяцца да біблейскіх эпізодаў, у якіх Іосіфа, мужа Марыі, наведаў анёл Гасподні, і Іосіф атрымліваў канкрэтныя ўказанні. У Новым Запавеце ёсць тры такія эпізоды, у якіх Іосіф атрымаў такія сны.
Усе тры эпізоды з'яўляецца ў Евангеллі ад Матфея і ставяцца да Нараджэння Ісуса. Гэтыя эпізоды былі прадметам шматлікіх твораў мастацтва вядомых мастакоў.
Біблейскае апавяданне
Тры сны з'яўляюцца ў Новым Запавеце наступным чынам:
''Калі ж надумаў ён гэта, — вось, анёл Гасподні ў сне явіўся яму і сказаў: Іосіф, сын Давідаў! не бойся прыняць Марыю, жонку тваю; бо зачатае ў Ёй ёсць ад Духа Святога; і народзіць Сына, і дасі Яму імя: Ісус, бо Ён уратуе людзей Сваіх ад грахоў іхніх.''
Калі ж яны адышлі, — вось, анёл Гасподні яўляецца ў сне Іосіфу і кажа: устань, вазьмі Дзіця і Маці Ягоную, і ўцякай у Егіпет, і будзь там, пакуль не скажу табе, бо Ірад хоча шукаць Дзіцятка, каб загубіць Яго.
А як Ірад памёр, — вось, анёл Гасподні ў сне яўляецца Іосіфу ў Егіпце і кажа: устань, вазьмі Дзіця і Маці Ягоную і ідзі ў зямлю Ізраілеву; бо памерлі тыя, што шукалі душы Дзіцяці.
Паўднёва-Заходні фронт (Першая сусветная вайна)
Паўднё́ва-Захо́дні фронт — агульнавайсковае аператыўна-стратэгічнае аб'яднанне расійскіх войскаў у Першай сусветнай вайне у складзе Рускай Імператарскай Арміі.
Гісторыя
Фронт утвораны 19 ліпеня (1 жніўня) 1914 года у складзе Рускай Арміі УС Расійскай імперыі.
Удзельнічаў у аперацыях супраць аўстра-венгерскіх, германскіх, балгарскіх войскаў на паўднёва-заходнім напрамку.
Склад
За перыяд свайго існавання аб'яднанне складалася з наступных фарміраванняў:
На канец 1917 года штаб фронту размяшчаўся ў Бярдзічаве, са снежня — у Роўна. Расфармаваны ў студзені — лютым 1918 года.
Дымавы крэмній
Дымавы крэмній (fumed silica): ва́лавая парашковая форма дыаксіда крэмнія, якая вырабляецца спосабам тэрмічнага піроліза, пры якім першасныя часцінкі (у разуменні ІСО) могуць трапляць у нанамаштаб.
Нін (Харватыя)
Нін (Nin, Nona, Aenona) — горад у Харватыі ў жупаніі Задар. Насельніцтва — 1 256 чал. (2001). Размешчаны за 17 км на паўночны захад ад цэнтра Задара. Гістарычная частка горада знаходзіцца на невялікім востраве (дыяметр каля 500 метраў) побач з узбярэжжам, востраў звязаны з берагам двума мастамі. У старажытнасці Нін быў адным з найважнейшых гарадоў Далмацыі, цэнтрам важнай дыяцэзіі.
Славутасці
У горадзе захавалася мноства архітэктурных помнікаў. Царква Святога Крыжа — крыжова-купальны храм IX стагоддзя.
Сялецкае (Сафонаўскі раён)
Сялецкае (Селецкое) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 130 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 8 км на ўсход ад горада Сафонава, за 8 км на поўдзень ад аўтадарогі, за 8 км на ўсход ад аўтадарогі Сафонава — Рослаўль, на правым беразе ракі Днепр. За 5 км на поўнач ад вёскі чыгуначная станцыя Дурава на лініі Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Бараноўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе. .
Уладзімір Піліпавіч Лемеш
Уладзімір Піліпавіч Ле́меш (—) — савецкі вучоны ў галіне заатэхніі, доктар сельскагаспадарчых навук (1952), прафесар (1954). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1967).
Біяграфія
У. П. Лемеш нарадзіўся 22 сакавіка 1908 г. у вёсцы Падлессе Слуцкага павета Мінскай губерні (сучасны Слуцкі раён Мінскай вобласці Беларусі). У 1925 годзе быў накіраваны на вучобу ў Горыгорацкі земляробчы інстытут, які скончыў ў 1929 годзе. У 1929—1931 гг. навучаўся там жа ў аспірантуры пры кафедры агульнай заатэхніі па кармленню сельскагаспадарчай жывёлы. У 1931—1933 гг. у Магілёўскім інстытуце свінаводства — асістэнт, дацэнт кафедры кармлення сельскагаспадарчай жывёлы. З 1933 г. па ліпень 1941 г. выконваючы абавязкі загадчыка кафедры кармлення сельскагаспадарчай жывёлы Віцебскага ветэрынарнага інстытута, адначасова ў 1933—1938 гг. дэкан заатэхнічнага факультэта, у 1938—1941 гг. выконваючы абавязкі намесніка дырэктара па вучэбнай і навуковай рабоце. У 1941—1943 гг. У. П. Лемеш ва Ульянаўску — дырэктар Ульянаўскага ветэрынарнага тэхнікума. З 1943 г. да чэрвеня 1944 гг. намеснік дырэктара Куйбышаўскага сельскагаспадарчага інстытута. У 1944—1968 гг. У. П. Лемеш на пасадзе рэктара Віцебскага ветэрынарнага інстытута, у 1944—1975 гг. загадчык кафедры кармлення сельскагаспадарчай жывёлы.
Памёр У. П. Лемеш 14 жніўня 1975 г. Пахаваны ў Віцебску.
Навуковая дзейнасць
У. П. Лемеш займаўся навуковай дзейнасцю ў галіне кармлення сельскагаспадарчай жывёлы, вывучэннем хімічнага складу і пажыўных якасцяў кармоў на тэрыторыі Беларусі, мікраэлементнага жыўлення. Аўтар каля 100 навуковых прац, у т.л. 13 кніг і брашур. Сярод важнейшых апублікаваных:
Грамадская дзейнасць
У. П. Лемеш выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР, Віцебскага абласнога і гарадскога Савета дэпутатаў. Быў членам Віцебскага аблвыканкама, Беларускага рэспубліканскага камітэта прафсаюзаў, Віцебскага абкама КПБ, Саюза журналістаў СССР.
Памяць
З 2000 г. імя прафесара У. П. Лемеша носіць кафедра кармлення сельскагаспадарчай жывёлы УА «Віцебская ордэна „Знак Пашаны“ дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны».
Ванлярава (прыпыначны пункт)
Ванлярава (Вонлярово) — прыпыначны пункт Маскоўскай чыгункі на лініі Масква — Брэст, паміж прыпыначнымі пунктамі 443 км і Вароніна. Прыпыначны пункт размешчаны ў пасёлку Ванлярава Смаленскага раёна.
На прыпыначным пункце, станам на красавік 2020 года, робяць прыпынак прыгарадныя цягнікі зносінамі Смаленск — Красное і Красное — Смаленск тры разы на дзень.
In taberna
«In taberna» (У карчме) — адна з самых знакамітых сярэднявечных застольных песняў на лацінскай мове, была напісана каля 1160 года. 196 песня ў кодэксе Carmina Burana, найвялікшым зборніку паэзіі вагантаў. Паколькі паэзія вагантаў збольшага ананімная, дакладна вызначыць аўтарства In Taberna не прадстаўляецца магчымым. Тэкст песні распавядае пра няўстрымнае вяселле ў карчме, гульнях і п’янстве. Апавяданне вядзецца ад асобы распаведніка і скаладаецца з некалькіх частак: уступ, затым апісваецца гульня ў косткі, далей кажуцца чатырнаццаць тостаў, у тым ліку за зняволеных, хрысціян, блудніц, лясных разбойнікаў і папу рымскага. Далей ідзе пералічэнне 26 розных саслоўяў, прафесій, узростаў, характараў людзей, якіх можна сустрэць у карчме. У канцы кажуць пра заняпад п’яніц, але выснова следуе такая, што менавіта праз сваё «змірэнне» яны будуць прылічаны да праведнікаў. Балада мае шэраг варыянтаў мелодый, якія слаба адрозніваюцца паміж сабой і перакладзена на некалькі моваў, у тым ліку беларуская, украінская, нямецкая, англійская, руская і г.д.
Выканаўцы
У розны час песню выконвалі і перапрацоўвалі наступныя выканаўцы: а таксама шэраг іншых.
Лаўрынас Івінскіс
Лаўры́нас Іві́нскіс (Лаўрын Івінскі; Laurynas Ivinskis; 15 жніўня 1810, вёска Бамбалай, цяпер Кяльмскі раён — 29 жніўня, вёска Мілвідай, цяпер Шаўляйскі раён) — літоўскі пісьменнік, паэт, публіцыст, перакладчык.
Біяграфія
Быў прыхадскім настаўнікам у Панявежскім павеце і дарэктарам.
Вядомы сваімі календарамі, якія выдаваў з 1847 года па 1864 год і затым у 1877 годзе; 19 з іх на літоўскай мове лацінскім шрыфтам, тры — кірыліцай. Календары Івінскіса ўяўлялі сабой свайго роду альманахі, у якіх, апроч звестак пра царкоўныя святы і кірмашы, даваліся артыкулы і нататкі па сельскай і хатняй гаспадарцы, па медыцыне і ветэрынарыі, а з 1852 года быў уведзены літаратурны аддзел. Календары Івінскіса друкаваліся ў Вільні ў друкарні вядомых віленскіх выдаўцоў і кнігагандляроў Завадскіх. У гісторыі асветы Літвы яго жмудскія календары адыгралі вялікае значэнне; яны замянялі літоўскую прэсу, якая ўзнікла толькі ў год яго смерці.
У Паўночнай Амерыцы, у Пенсільваніі, пасля яго смерці ўтварылася еўрапейска-амерыканскае таварыства яго імя, якая стваіць мэтай распаўсюджвання ведаў пра літоўскі народ.
Фёдар Паўлавіч Коршунаў
Біяграфія
Скончыў (1957). З 1962г. у Інстытуце фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў Нацыянальнай АН Беларусі. У 1985-1994 гг.- намеснік дырэктара. Распрацаваў радыяцыйную тэхналогію стварэння шэрагу тыпаў паўправадніковых прыбораў і інтэгральных схем з павышанай радыяцыйнай трываласцю для касмічнай і ваеннай тэхнікі.
Аўтар 320 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій і 60 вынаходстваў.
Балотня (Пэрэмышлянскі раён)
Балотня (Боло́тня) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Златар
Златар (Zlatar) — горад на поўначы Харватыі, у Крапінска-Загорскай жупаніі, цэнтр аднайменнай абшчыны. Насельніцтва — 2906 чалавек у самім горадзе і 6096 чалавек у абшчыне, абсалютная большасць — харваты.
NGC 4534
NGC 4534 (іншыя абазначэнні — UGC 7723, MCG 6-28-10, ZWG 188.8, KARA 536, KUG 1231+357, PGC 41779) — спіральная галактыка (Sd) ў сузор’і Гончыя Псы.
Іван Васільевіч Васюнік
Іван Васільевіч Васюнік (нар. 7 ліпеня 1959, Вэлыкы Любінь, Гарадоцкі раён Львоўскай вобласці) — украінскі палітык.
Боршчыў (Пэрэмышлянскі раён)
Боршчыў (Бо́рщів) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Каонга (воласць)
Палажэнне
Плошча воласці — 438 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 1260 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — вёска Каонга.
Спіс аб’ектаў PGC (877001—878000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (877001—878000)
Сяльцо (Сафонаўскі раён)
Сяльцо (Сельцо) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва – 11 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 3 км на поўдзень ад горада Сафонава, за 10 км на поўдзень ад аўтадарогі, за 1,5 км на захад ад аўтадарогі Сафонава — Рослаўль. Уваходзіць у склад Бараноўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе. .
Гаццана
Гаццана (Gozzano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giuliano diacono.
Андрэеўшчынскі сельсавет
Андрэ́еўшчынскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Аршанскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Андрэеўшчына.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Кудаеўскі (Салаўянскі) сельсавет у складзе Аршанскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Кудаева. У 1928 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Салаўі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Аршанскім раёне БССР. У 1931 годзе цэнтр сельсавета вернуты ў вёску Кудаева. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года сельсавет у Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета зноў перанесены ў вёску Салаўі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Кудаеўскага сельсавета 10 населеных пунктаў. 12 жніўня 1974 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Міцькаўшчына. 15 мая 1984 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Андрэеўшчына, сельсавет перайменаваны ў Андрэеўшчынскі. 27 снежня 1985 года ў склад Высокаўскага сельсавета перададзена вёска Людкаўшчына.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1178 чалавек, з іх 89,9 % — беларусы, 8,5 % — рускія, 0,7 % — украінцы.
Склад
У склад сельсавета ўваходзяць 8 вёсак: Андрэеўшчына, Вялікая Міцькаўшчына, Анібалева, Берасценава, Міцькаўшчына, Прыдняпроўе, Кудаева, Солаўе.
Брыкун
Брыкун (Брику́н) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Італьянскія войны
Італьянскія войны (1494—1559) — серыя ваенных канфліктаў паміж Францыяй, Іспаніяй і Свяшчэннай Рымскай імперыяй з удзелам іншых дзяржаў Заходняй Еўропы (Англія, Шатландыя, Швейцарыя, Венецыя, Папская вобласць і італьянскія гарады-дзяржавы), а таксама Асманскай імперыі, за ўладанне Італіяй і гегемонію ў Еўропе і Міжземнамор'і.
Узнікшы як дынастычная спрэчка за прастол Неапалітанскага каралеўства, Італьянскія войны хутка ператварыліся ў агульнаеўрапейскі канфлікт. З 1520-х гадоў галоўным складнікам гэтага канфлікту стала барацьба паміж Францыяй і Габсбургамі за дамінаванне ў Заходняй Еўропе. Ваенныя дзеянні адбываліся, галоўным чынам, на тэрыторыі Італіі, а таксама ў Нідэрландах. Палітычным вынікам войнаў стаў пераход Італіі пад уладу Іспаніі, замацаванне яе раздробненасці і адсоўванне італьянскіх дзяржаў на перыферыю еўрапейскіх міжнародных адносін.
Перадумовы
У 1454 годзе пасля серыі войнаў паміж Венецыяй, Міланам і Фларэнцыяй за ўладу ў Паўночнай Італіі быў заключаны Ладзійскі мір, да якога неўзабаве далучыліся Папа Рымскі, Неапалітанскае каралеўства і іншыя італьянскія дзяржавы. Была ўтворана Італьянская ліга, члены якой абавязаліся адмовіцца ад вырашэння канфліктаў ваеннай сілай і не заключаць саюзаў з трэцімі дзяржавамі. Мэтай лігі было ўсталяванне раўнавагі на Апенінскім паўвостраве і ўтрыманне Францыі па-за межамі Італіі. На працягу трыццаці гадоў ліга паспяхова выконвала свае задачы і, за выключэннем невялікіх сутычак, у Італіі панаваў мір. Аднак у 1490-х гадах становішча змянілася. У 1492 годзе сканаў Ларэнца Медычы, адзін з галоўных архітэктараў сістэмы італьянскай раўнавагі, і ў Фларэнцыі стаў кіраваць непапулярны П'етра II, які варожа ставіўся да Мілана і быў пасіўным у супрацьстаянні з Францыяй. У тым жа годзе Рымскім Папам быў абраны Аляксандр VI Борджыя, галоўнай мэтай палітыкі якога стала стварэнне ў Сярэдняй Італіі дзяржавы для роду Борджыя. Ужо ў 1493 годзе Аляксандр VI разам з Венецыяй і Міланам арганізаваў Лігу Святога Марка супраць Неапалітанскага каралеўства, якое падтрымала клан Арсіні — галоўных канкурэнтаў сямейства Борджыі ў Папскай вобласці.
Першая італьянская вайна (1494—1496)
Пасля смерці неапалітанскага караля Фернанда I у 1494 годзе прэтэнзіі на прастол Неапаля заявіў французскі кароль Карл VIII, які даводзіўся сваяком манархам Анжуйскай дынастыі (якая кіравала ў Неапалітанскім каралеўстве ў 1266—1442 гадах). Гэтыя прэтэнзіі былі падтрыманы герцагам Міланскім Ладавіка Мора, а таксама Папам Аляксандрам VI, які канфліктаваў з Неапалем. Французскія войскі ўварваліся ў Італію, падпарадкавалі Фларэнцыю і, практычна не сустракаючы супраціўлення, у 1495 годзе занялі Неапаль. Аднак супраць Францыі неўзабаве склалася Венецыянская ліга італьянскіх дзяржаў, якія асцерагаліся празмернага ўзмацнення французскага ўплыву на паўвостраве. Да лігі далучыліся імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі Максіміліян I і кароль Арагона Фердынанд II. Пад пагрозай апынуцца адрэзаным ад Францыі і, магчыма, з прычыны распаўсюджвання сіфілісу сярод яго салдат :9, Карл VIII пакінуў Неапаль. 6 ліпеня 1495 года французскія войскі сустрэліся з арміяй Венецыянскай лігі ў бітве пры Фарнова, і не здолеўшы дамагчыся перамогі, сышлі ў Францыю. У 1496 годзе іспанскія войскі ачысцілі тэрыторыю Італіі ад французскіх гарнізонаў, якія заставаліся ў крэпасцях, а гарнізон у Неапалі капітуляваў. Прызначаны Карлам VIII віцэ-каралём Неапаля, герцаг Манпансье памёр ад чумы, а д'Абіньі прывёў у Францыю рэшткі французскіх гарнізонаў.
Разгром Неапалітанскага каралеўства выклікаў крах балансу сіл на Апенінскім паўвостраве. Паміж італьянскімі дзяржавамі пачаліся сутыкненні, якія выліліся ва ўзброеныя канфлікты (вайна паміж Фларэнцыяй і Пізай (з 1494 года), барацьба паміж Папам і домам Арсіні, пачатак захопаў Чэзарэ Борджыя камун і сеньярый Сярэдняй Італіі). З іншага боку, каралі Францыі таксама не жадалі адмаўляцца ад сваіх планаў па захопе італьянскіх тэрыторый.
Другая італьянская вайна (1499—1504)
У 1498 годзе каралём Францыі стаў Людовік XII, былы герцаг Арлеанскі, які як унук Валянціны Вісконці прад'явіў прэтэнзіі на Міланскае герцагства. Францыя заключыла саюз з Венецыяй супраць Мілана і Габсбургаў і прыцягнула на свой бок Савою, Фларэнцыю і Папу Аляксандра VI. У ліпені 1499 года французская армія ўварвалася ў Ламбардыю і практычна без супраціўлення заняла Мілан. Герцаг Ладавіка Мора бег у Ціроль, дзе з дапамогай імператара Максіміліяна I набраў невялікую наёмную армію з швейцарцаў і ў 1500 годзе адбіў сваю сталіцу. Аднак неўзабаве французы атрымалі верх над швейцарцамі і паланілі Ладавіка Мора. Ламбардыя перайшла пад уладу Францыі, а Людовік XII абвясціў сябе герцагам Міланскім.
Поспехі ў Паўночнай Італіі дазволілі каралю Францыі аднавіць свае прэтэнзіі на Неапаль. У 1500 годзе ён заключыў Гранадскі дагавор з Фердынандам II Арагонскім аб падзеле Неапалітанскага каралеўства. У 1501 годзе французскія войскі ўварваліся на тэрыторыю Неапаля, а іспанскі экспедыцыйны корпус высадзіўся ў Калабрыі. Неапалітанскі кароль Федэрыга здаўся на літасць пераможцаў. Да 1502 года Паўднёвая Італія апынулася падзеленай паміж Францыяй і Іспаніяй. У той жа час Чэзарэ Борджыі захапіў Раманью і Урбіна, стварыўшы цэнтралізаваную дзяржаву ў Сярэдняй Італіі, і ўступіў у вайну з Фларэнцыяй. Аднак становішча ўскладнілася канфліктам паміж Францыяй і Іспаніяй за шэраг абласцей былога Неапалітанскага каралеўства (Базіліката, Абруцы). Былыя саюзнікі апынуліся ў стане вайны, поспех у якой спадарожнічаў іспанцам. У серыі пераканаўчых перамог (найважнейшай з якіх была бітва пры Гарыльяна) іспанская армія пад камандаваннем Гансала дэ Кордавы ў 1503 годзе разграміла французскія войскі і вымусіла іх пакінуць тэрыторыю Паўднёвай Італіі. Адначасова пазіцыі Францыі ў Сярэдняй Італіі былі падарваны смерцю Папы Аляксандра VI і ўзыходжаннем на прастол па-праіспанску настроенага Юлія II.
Людовік XII быў вымушаны пайсці на перамовы. Паводле Блуаскага міру 1505 года Францыя прызнала Неапалітанскае каралеўства ўладаннем Іспаніі, але захавала за сабой Ламбардыю і Геную. У выніку Паўднёвая Італія перайшла пад уладу іспанскага караля, у Паўночнай захавалася гегемонія Францыі, а ў Сярэдняй Італіі была адноўлена ўлада Папы Рымскага.
Вайна Камбрэйскай лігі (1508—1516)
Узыйшоўшы на Святы Прастол у 1503 годзе Папа Юлій II разгарнуў праграму стварэння ў Сярэдняй Італіі моцнай Папскай дзяржавы, здольнай супрацьстаяць замежным дзяржавам. Выгнаўшы Чэзарэ Борджыя, Юлій II далучыў яго ўладанні, аднак Рыміні і Фаэнца былі захоплены Венецыяй, якая стала галоўнай перашкодай для пашырэння папскай улады ў Сярэдняй Італіі. У той жа час абвастрыліся адносіны Венецыі з імператарам Максіміліянам I, які вырашыў каранавацца ў Рыме, але не быў прапушчаны войскамі рэспублікі. У 1508 годзе імперская армія паспрабавала ўварвацца на тэрыторыю Венецыі, але была адбіта, а венецыянцы акупавалі Рыеку і Трыест. Узмацненне Венецыі згуртавала супраць яе еўрапейскія дзяржавы: у 1508 годзе была сфарміравана антывенецыянская Камбрэйская ліга, у якую ўвайшлі Папа Юлій II, імператар Максіміліян I, кароль Арагона Фердынанд II і кароль Францыі Людовік XII.
У 1509 годзе іспанскія войскі захапілі венецыянскія порты ў Апуліі, армія Папы ўварвалася ў венецыянскую Раманью і заняла Равену, Венгрыя атакавала Далмацыю, а армія Савоі высадзілася на Крыте. Адначасова войскі імператара захапілі Рэверэта і Верону, а французская армія разграміла венецыянцаў у бітве пры Аньядэла. Венецыянская рэспубліка апынулася пад пагрозай поўнага знішчэння. Аднак поспехі дыпламатыі Венецыі і рознагалоссі ў стане саюзнікаў, занепакоеных узмацненнем французскага ўплыву ў Паўночнай Італіі, пераламалі сітуацыю. Коштам саступкі Равены і Раманьі рэспубліка ў 1510 годзе дамаглася заключэння сепаратнага міру з папам, а адмовіўшыся ад апулійскіх портаў — з Іспаніяй. Імперскія войскі былі адбіты. Тым не менш, французы акупавалі Раманью, нягледзячы на супраціўленне венецыянска-папскіх атрадаў.
У 1511 годзе Папе ўдалося сфарміраваць новы саюз, гэтым разам супраць Францыі. У склад «Свяшчэннай лігі», арганізаванай Юліем II, увайшлі Венецыя, Іспанія, Англія, а трохі пазней — і імператар Максіміліян I. Хоць першапачаткова поспех спадарожнічаў французам, якія пад камандаваннем Гастона дэ Фуа захапілі Брэшыю і разбілі іспанцаў у бітве пры Равене, у 1512 годзе перавага пачала схіляцца на бок саюзнікаў. У Ламбардыю ўварвалася найманая на папскія грошы армія швейцарцаў, якая заняла Мілан і аднавіла на прастоле герцага Максіміліяна Сфорцы, ператварыўшы Міланскае герцагства ў пратэктарат Швейцарыі. Папска-іспанскія войскі таксама перайшлі ў наступ і адбілі ў французаў Парму, П'ячэнцу і Рэджа. Спробы Францыі ў 1513 годзе адваяваць Мілан праваліліся: у бітве пры Навары войскі Людовіка XII былі ўшчэнт разбіты швейцарцамі.
Няўдачы французаў прымусілі Венецыю зноў пайсці на збліжэнне з Францыяй і скласці ў 1513 годзе саюз з Людовікам XII. Венецыянскія войскі захапілі Фрыўлі, але пацярпелі паражэнне ад іспанскай арміі ў бітве пры Ла-Моце. На французскім узбярэжжы высадзіліся войскі англійскага караля Генрыха VIII, якія, атрымаўшы перамогу пры Гінгаце, занялі Тэруан. На дапамогу Францыі прыйшла Шатландыя, аднак яе армія была разбіта англічанамі ў бітве пры Флодэн-Філдзе, а шатландскі кароль Якаў IV быў забіты. Аднак «Свяшчэнная ліга» неўзабаве пачала развальвацца. Генрых VIII у 1514 годзе заключыў сепаратны мір з Францыяй, а смерць Юлія II у 1513 годзе пакінула саюзнікаў без лідара. Новы Папа Леў X не адрозніваўся ваяўнічасцю і схіляўся да прымірэння з Францыяй.
У 1515 годзе французская армія пад камандаваннем новага караля Францыі Францыска I уварвалася ў Італію і, абапіраючыся на саюз з Венецыяй, у бітве пры Марыньяна разграміла швейцарскія войскі. Неўзабаве французы ўвайшлі ў Мілан. На сустрэчы Францыска I і Папы Льва X у Балонні было ўзгоднена спыненне ваенных дзеянняў паміж дзвюма дзяржавамі, прычым Парма і П'ячэнца павінны былі адысці да Францыі. Паводле Нуаёнскага дагавора 1516 года Папа і кароль Іспаніі Карл I прызналі правы французскага караля на Ламбардыю ў абмен на яго адмову ад прэтэнзій на Неапаль. Вайна завяршылася ў 1517 годзе заключэннем міру паміж Венецыяй і імператарам, паводле якога рэспубліка страчвала Рэверэта, але захоўвала Крэмону. Такім чынам Паўночная Італія апынулася падзеленай паміж Францыяй і Венецыяй.
Першая вайна Францыска I і Карла V (1521—1526)
Новы этап у Італьянскіх войнах пачаўся ў 1519 годзе з узыходжаннем іспанскага караля Карла I на прастол Свяшчэннай Рымскай імперыі пад імем Карла V. Пад яго ўладай былі аб'яднаны велізарныя ўладанні ў Еўропе: Германія, Нідэрланды, Іспанія, Сіцылія, Неапаль, што дазволіла таксама высунуць прэтэнзіі на Мілан і Бургундыю. У той жа час распачатая ў Германіі Рэфармацыя, барацьбу з якой узначаліў Карл V, забяспечыла імператару падтрымку папства. У 1521 годзе ваенныя дзеянні ў Італіі аднавіліся. Іспана-імперская армія нечакана атакавала Ламбардыю і захапіла Мілан. Французскія войскі былі разбіты ў бітве пры Бікоцы. Папа зноў заняў Парму і П'ячэнцу. У 1522 годзе іспанская армія акупавала Геную. У наступным годзе Венецыя заключыла сепаратны мір з саюзнікамі, саступіўшы Градзішку Аўстрыі, а англійскія войскі атакавалі Пікардыю. Да канца 1524 года французскія войскі былі цалкам выцеснены з Італіі, а іспанскі флот аблажыў Марсель.
У 1525 годзе новая буйная французская армія пад камандаваннем самога караля Францыска I перайшла праз Альпы, імкнучыся вярнуць пад уладу Францыі Ламбардыю. Аднак у бітве пры Павіі французскія войскі былі ўшчэнт разбіты іспанцамі, а Францыск I патрапіў у палон. Знаходзячыся ў іспанскім палоне, кароль Францыі быў вымушаны ў 1526 годзе падпісаць кабальны Мадрыдскі дагавор, паводле якога ён адмовіўся ад усіх прэтэнзій на Італію і саступіў Іспаніі былыя ўладанні Бургундскага дому — Бургундыю, Артуа і Фландрыю.
Вайна Каньякскай лігі (1526—1530)
Пасля вызвалення Францыска I з іспанскага палону, ён абвясціў пра несапраўднасць умоў Мадрыдскага дагавора. Яму ўдалося прыцягнуць на свой бок Папу Клімента VII, незадаволенага ўсталяваннем гегемоніі Іспаніі ў Італіі. У выніку, у 1526 годзе была сфарміравана антыіспанская Каньякская ліга, у якую ўвайшлі Францыя, Папская дзяржава, Венецыя, Фларэнцыя і Франчэска II Сфорца, герцаг Міланскі. Аднак французскі кароль не спяшаўся накіроўваць свае войскі ў Італію. Хоць папска-венецыянскія войскі адбілі ў іспанцаў Лодзі, вызваліць Ламбардыю ім не ўдалося. У той жа час імператар Карл V сабраў новую армію ландскнехтаў, якая рушыла ў Сярэднюю Італію. Раздражнёныя адсутнасцю жалавання, ландскнехты 4 мая 1527 года штурмам узялі Рым і разрабавалі горад. Узяцце Рыма выклікала шок у Еўропе. Папа быў запёрты ў замку Святога Анёла, прэстыж папства рэзка ўпаў. У Фларэнцыі ўспыхнула антыпапскае паўстанне, якое выгнала Медычы і аднавіла рэспубліку. Тым не менш Францыску I удалося некалькі ўмацаваць Каньякскую лігу, дамогшыся далучэнні да яе караля Англіі.
У 1528 годзе французскія войскі зноў уступілі ў Італію. Яны з баямі прарваліся на поўдзень і аблажылі Неапаль. Аднак у французскім лагеры пачалася чума, якая панесла больш за палову салдат і камандзіраў, у бітве пры Ландрыяна іспанскія войскі атрымалі верх, а ў Генуі разгарэўся антыфранцузскі мяцеж на чале з Андрэа Дорыа, які перадаў генуэзскі флот Іспаніі і прымусіў капітуляваць французскі гарнізон у Савоне. Францыск I быў вымушаны вывесці войскі з Італіі. Неўзабаве паміж Францыяй і Карлам V быў заключаны Камбрэйскі мір, які прадугледжваў пераход Артуа, Фландрыі і Турнэ пад уладу Іспаніі і замацаваў іспанскую гегемонію ў Італіі. Наўзамен імператар адмовіўся ад прэтэнзій на Бургундыю. Папа Рымскі таксама спыніў супраціўленне наўзамен на абяцанне Карла V аднавіць уладу Медычы ў Фларэнцыі, а ў 1530 годзе Клімент VII каранаваў Карла імператарскай каронай у Балонні. Ваенныя дзеянні працягнула толькі Фларэнцыя, але пасля гераічнай абароны ў 1530 годзе яна была вымушана капітуляваць. Фларэнційская рэспубліка была скасавана, а ў 1532 годзе Алесандра Медычы быў абвешчаны герцагам Фларэнцыі.
Трэцяя вайна Францыска I і Карла V (1536—1538)
Узяцце Рыма ў 1527 годзе, поспехі Рэфармацыі ў Германіі і разрыў з каталіцтвам англійскага караля Генрыха VIII моцна падарвалі пазіцыі Папы Рымскага. Ён апынуўся ў поўным падпарадкаванні ў імператара і больш не прымаў актыўнага ўдзелу ў Італьянскіх войнах. Пачынаючы з 1530-х гадоў канфлікт набыў характар барацьбы паміж іспанскімі Габсбургамі і французскімі Валуа за гегемонію ў Еўропе. Новая нагода для ваеннага сутыкнення ўзнікла са смерцю міланскага герцага Франчэска II Сфорца ў 1535 годзе. Карл V неадкладна абвясціў Ламбардыю ўладаннем іспанскай кароны. Супраць гэтага выступіў Францыск I, які прад'явіў у адказ прэтэнзіі на Мілан і Савою. У 1536 годзе французскія войскі захапілі Турын і акупавалі ўсё Савойскае герцагства, аднак да Мілана ім дайсці не ўдалося. У адказ Карл V атакаваў Праванс і аблажыў Марсель. Паколькі іспанцы не змаглі захапіць моцна ўмацаваны Авіньён, іх прасоўванне ўглыб французскай тэрыторыі спынілася. У 1538 годзе Францыя і імператар заключылі Ніцкае перамір'е на 10 гадоў, захаваўшы гегемонію Іспаніі ў Італіі, але перадаўшы П’емонт пад уладу Францыска I.
Апошняя Італьянская вайна (1551—1559)
Пасля смерці караля Францыска I у 1547 годзе на французскі прастол узышоў яго сын Генрых II, які працягнуў антыгабсбургскую палітыку свайго бацькі. Яму ўдалося ў 1548 годзе далучыць да Францыі маркізат Салуца ў П'емонце і зблізіцца з Папам Юліем III, незадаволеным пазіцыяй імператара на Трыдэнцкім саборы. У 1551 годзе Генрых II абвясціў вайну Карлу V і ўварваўся ў Латарынгію. Французскія войскі акупавалі практычна ўсю Латарынгію да Рэйна. У 1553 годзе армія Генрыха II рушыла ў Італію і атакавала Фларэнційскае герцагства. Аднак у бітве пры Марчыяна французы пацярпелі паражэнне, а ў 1554 годзе капітуляваў абложаны іспанцамі французскі гарнізон у Сіене. У 1556 годзе Карл V адрокся ад іспанскага прастола на карысць свайго сына Філіпа II і ад тытула імператара на карысць малодшага брата Фердынанда I.
Тым часам, французскія войскі пад камандаваннем Франсуа дэ Гіза ўступілі ў Паўднёвую Італію і занялі Неапаль. Аднак на паўночным тэатры баявых дзеянняў Францыя пацярпела паражэнне: у 1557 годзе іспанская армія, падтрыманая англійскім экспедыцыйным корпусам, ушчэнт разбіла французскія войскі ў бітве пры Сен-Кантэне. Франсуа дэ Гіз быў вымушаны адвесці войскі з Італіі. Хоць дзеянні французаў былі досыць паспяховымі: у 1558 годзе паў Кале, які знаходзіўся пад уладай Англіі больш за два стагоддзі, а неўзабаве французскія войскі ўварваліся на тэрыторыю Іспанскіх Нідэрландаў, у 1559 годзе агульнае знясіленне бакоў прымусіла пайсці на мірныя перамовы.
Паводле Ката-Камбрэзійскага мірнага дагавора, заключанаму паміж Францыяй, Англіяй і Іспаніяй у 1559 годзе, Францыя адмовілася ад усіх прэтэнзій на Італію, утрымаўшы за сабой толькі Салуца. П'емонт і Савоя былі вернуты герцагу Савойскаму, Мілан і Неапалітанскае каралеўства былі прызнаны ўладаннем Іспаніі. Наўзамен Францыя атрымала Кале, а таксама тры латарынгскія біскупствы: Мец, Туль і Вердэн. Іспанія захавала Франш-Кантэ і Нідэрланды.
Вынікі
Ката-Камбрэзійскі мір завяршыў Італьянскія войны. Галоўным іх вынікам стала зацвярджэнне іспанскай гегемоніі ў Італіі і ператварэнне Іспаніі ў вядучую дзяржаву Еўропы. Францыя была вымушана здавольвацца далучэннем невялікіх тэрыторый, а Рэлігійныя войны, якія неўзабаве разгарэліся, надоўга саслабілі краіну. У час войнаў моцна пацярпела гаспадарка Італіі. Замацаванне іспанскай улады і феадальнай раздробненасці ва ўмовах спусташэння краіны прывяло да падзення значэння італьянскіх дзяржаў у еўрапейскай палітыцы і зрушэнню Італіі на перыферыю гістарычнага развіцця Еўропы. З іншага боку, вярнуўшыся з Італіі, французскія і нямецкія салдаты і афіцэры прынеслі ў свае краіны ідэалы Рэнесансу і гуманізму, што паслужыла штуршком да бурнага развіцця культуры Адраджэння на поўнач ад Альпаў.
468 км (прыпыначны пункт)
468 км (468 км) — прыпыначны пункт Маскоўскай чыгункі на лініі Масква — Брэст, паміж станцыяй Гусіна і прыпыначным пунктам 471 км. Прыпыначны пункт размешчаны між вёскамі Чарныш і Беразіно Краснінскага раёна.
На прыпыначным пункце, станам на красавік 2020 года, робяць прыпынак прыгарадныя цягнікі зносінамі Смаленск — Красное і Красное — Смаленск тры разы на дзень.
Тэхнадром імя І. П. Кулібіна
«Тэхнадром імя І. П. Кулібіна» (рас. «Технодром имени И. П. Кулибина») — расійская навукова-папулярная тэлепраграма, якая выходзіла з 1992 па 2008 год. Вядучымі праграмы ў 1992—1993 гадах былі журналісты Мікалай Рыбакоў і Андрэй Самохін. Пасля 1993 года вядучым быў Андрэй Самохін. Асобныя сюжэты здымалі журналісты Аляксандр Філатаў (раней прымаў актыўны ўдзел у вытворчасці праграмы Гэта вы можаце), Алена Чарнова, Сяргей Бура, Віталь Собалеў. У 2005—2008 гадах аўтарскую рубрыку ў перадачы вёў расейскі матэматык, пісьменнік і вынаходнік.
Аб перадачы
Перадача развівала фармат публічнай дэманстрацыі айчынных вынаходнікаў, раней рэалізаваны ў перадачы «Гэта вы можаце» і папулярызавала вынаходніцкую дзейнасць (што падкрэсліваецца назвай, якая з'явілася ў гонар расійскага механіка-самавучкі і вынаходніка І. П. Кулібіна). Асноўны акцэнт у перадачы рабіўся на арыгінальнасць ідэі і яе практычнай значнасці. Адметнай рысай з'яўлялася тое, што ў перадачы аўтары наўмысна пазбягалі замежных слоў у тэкстах, знаходзячы ім замену ў рускай мове, часта выкарыстоўвалі прыказкі і прымаўкі. Асобныя сюжэты і рубрыкі здымаліся ў гумарыстычным ключы. У якасці акцёраў у іх удзельнічалі вядучыя і рэжысёры праграмы, тэхнічныя работнікі здымачнай групы і студэнты тэатральных ВНУ.
Ідэя перадачы належыць журналістам Мікалаю Рыбакову і Андрэю Самохіну, іх ініцыятыву падтрымала прадюсэр і мастацкі кіраўнік Ірына Аляксандраўна Жалязова. Рэжысёрам праграмы быў Генадзь Колін, мастак заставак - архітэктар Ігар Промахаў, яму ж належыць і ідэя лагатыпа праграмы у выглядзе ровара з квадратнымі коламі.
Кожны выпуск меў працягласць 10 хвілін і складаўся з асобных сюжэтаў працягласцю 3 хвіліны, у якіх альбо вядучы, альбо самі вынаходнікі расказвалі пра свае вынаходніцтва. У перыяд 1992-1993 гадоў перадача выходзіла два разы на тыдзень – у панядзелак і сераду. У 1993 годзе тэлеперадача была на другім месцы (пасля праграмы ) па колькасці лістоў ад тэлегледачоў, але не гледзячы на гэта была знята з эфіру.
У 1994 годзе выпуск быў на некаторы час адноўлены на канале Расія-1 пад назвай «Навіны Тэхнадрома». Пасля працяглай паўзы выпускі ўзнавіліся ў 2005 годзе, на канале. Фармат перадачы істотна змяніўся: хранаметраж вырас да 26 хвілін, сюжэты сталі больш працяглымі, перадача атрымала арыгінальную камп'ютарную графіку ад мастака Івана Максімава. На тэлеканале «Звязда» перадача выходзіла па нядзелях. У 2008 годзе выпуск перадачы быў спынены ў сувязі са змяненнем фармату тэлеканала і больш не ўзнаўляўся.
Гіпс
Гіпс — мінерал з класа сульфатаў, склад: CaSO4•2H2O. Кудзелістая разнавіднасць гіпсу называецца селенітам, а крупчастая — алебастрам.
Гіпс утрымлівае 32,56 % СаО, 46,51 % SO3 і 20,93 % H2O. Чысты гіпс бясколерны і празрысты. Пры награванні да 170 °C часткова губляе ваду і пераўтвараецца ў алебастр. Пры змешванні з вадой алебастр хутка цвярдзее і пераўтвараецца ў гіпс.
Выкарыстанне
Выкарыстоўваецца ў будаўніцтве пры прыгатаванні тынковачных, гіпсабетонных сумесяў, у вытворчасці фарбаў, глазуры, у медыцыне, выяўленчым мастацтве, у аптычнай прамысловасці і інш.
Кулунда (сяло)
Кулунда (Кулунда́) — сяло ў Алтайскім краі Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кулундзінскага раёна. Размешчана за 343 км на захад ад Барнаула, за 56 км на поўдзень ад Слаўгарада. Клімат кантынентальны, зіма суровая, вясной тэмпература можа дасягаць 30 °C, 27 мая 2010 года тэмпература дасягнула 42,8 °C і была самай высокай на тэрыторыі Расіі. Лета гарачае. Сярэдняя тэмпература студзеня −15,8 °C, ліпеня 22,5 °C, гадавая колькасць атмасферных ападкаў 240 мм. Заснавана ў 1917 годзе пасля будаўніцтва чыгункі, як прыстанцыйны пасёлак.
Да лютага 1992 года Кулунда была пасёлкам гарадскога тыпу.
Аркадзь Цімафеевіч Аверчанка
Аркадзь Цімафеевіч Аверчанка ( — ) — рускі пісьменнік-сатырык, тэатральны крытык.
Дарэвалюцыйнае жыццё
Нарадзіўся 27 сакавіка 1880 года ў Севастопалі ў сям’і небагатага купца Цімафея Аверчанкі і Сусаны Сафронавай, дачкі адстаўнога салдата з Палтаўскай вобласці. Аверчанка не атрымаў ніякай пачатковай адукацыі, бо з прычыны дрэннага зроку не мог доўга займацца.
Працаваць пачаў рана, у 15 гадоў. З 1896 па 1897 год ён служыў малодшым пісарам у транспартнай канторы Севастопаля. Пратрымаўся там нядоўга, крыху больш за год, і пасля апісаў гэты перыяд свайго жыцця ў іранічнай «Аўтабіяграфіі», а таксама ў гісторыі «Пра параходныя гудкі».
У 1906—1907 гадах ён, цалкам закінуўшы службу, рэдагуе сатырычныя часопісы «Штык» і «Меч», а ў 1907 годзе гэтыя выданні зрабіліся першай сталай трыбунай Аверчанкі, дзе ён вёў амаль усе часткі пад шматлікімі псеўданімамі. Але яго звольнілі з праўлення са словамі: «Вы добры чалавек, але ні чорта не здольны». У студзені 1908 года Аверчанка з’ехаў у Санкт-Пецярбург.
У 1908 годзе ён зрабіўся сакратаром сатырычнага часопіса «Страказа» (пасля пераназванага ў «Сатырыкон») і ў тым жа годзе — яго рэдактарам. Аверчанка многія гады паспяхова працаваў у калектыве часопіса з вядомымі людзьмі — Тэфі, Сашам Чорным, Восіпам Дымавым, М. Рэмізавым (Рэ-мі) і інш. Менавіта там з’явіліся яго самыя бліскучыя гумарыстычныя апавяданні. За час працы Аверчанкі ў «Сатырыконе» гэты часопіс зрабіўся незвычайна папулярным, а для Аверчанкі праца ў выданні была цэнтральнай вяхой творчай біяграфіі. У 1911—1912 гадах Аверчанка двойчы з’ездзіў у падарожжа па Еўропе са сваімі сябрамі-сатырыконцамі, і гэтыя падарожжы далі яму шмат матэрыялу для творчасці: у 1912 годзе выйшла яго папулярная кніга «Экспедыцыя сатырыконцаў у Заходнюю Еўропу».
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі усё рэзка змянілася. У ліпені 1918 года бальшавікі закрылі «Новы Сатырыкон» разам з іншымі апазіцыйнымі выданнямі. Аверчанка і ўвесь калектыў часопіса адмоўна ставіліся да савецкай улады, і, каб вярнуцца ў родны Севастопаль (у Крым, заняты белымі), Аверчанку давялося шмат праз што прайсці і перабрацца праз акупаваную немцамі Украіну.
З ліпеня 1919 года Аверчанка працаваў у газеце «Поўдзень» (пасля — «Поўдзень Расіі»), агітуючы за дапамогу добраахвотніцкаму войску.
15 лістапада 1920 года Севастопаль быў узяты чырвонымі. За некалькі дзён да гэтага Аверчанка на адным з апошніх параходаў з’ехаў у Канстанцінопаль. Там ён адчуў сябе больш-менш утульна, бо ў той час у горадзе было шмат рускіх бежанцаў.
Жыццё ў эміграцыі
У 1921 годзе ў Парыжы ён апублікаваў зборнік памфлетаў «Тузін нажоў у спіну рэвалюцыі», названы Леніным «высокаталенавітай кніжкай… злоснага да шаленства белагвардзейца». Яго героі — дваране, купцы, чыноўнікі, ваенныя, рабочыя — з настальгіяй успамінаюць пра мінулае жыццё. За ім выйшаў зборнік «Тузін партрэтаў у фармаце будуару».
13 красавіка 1922 года Аверчанка пераехаў у Сафію, затым у Бялград. Але ні ў адным з гэтых гарадоў ён надоўга не застаўся, а выправіўся 17 чэрвеня 1922 года ў Прагу. У 1923 годзе ў берлінскім выдавецтве «Поўнач» выйшаў яго зборнік эмігранцкіх апавяданняў «Запіскі прастадушнага». Жыццё ўдалечыні ад Радзімы было для Аверчанкі вельмі цяжкім, і гэтай тэме прысвечаныя многія яго творы, у прыватнасці, апавяданне «Трагедыя рускага пісьменніка».
У Чэхіі Аверчанка адразу зрабіўся папулярным: яго творчыя вечары карысталіся шумным поспехам, а многія апавяданні былі перакладзеныя на чэшскую мову.
У 1925 годзе, пасля аперацыі па выдаленні вока, Аркадзь Аверчанка сур’ёзна захварэў. 28 студзеня яго ў амаль непрытомным стане паклалі ў клініку пры Пражскай гарадской бальніцы з дыягназам «аслабленне сардэчнай цягліцы, пашырэнне аорты і склероз нырак». Выратаваць яго не змаглі, і раніцай 12 сакавіка 1925 года ён памёр. Пахаваны на Альшанскіх могілках у Празе.
Апошняй працай пісьменніка быў раман «Жарт мецэната», напісаны ў Сопаце ў 1923 годзе, а выдадзены ў 1925-м пасля яго смерці.
Кальрабі
Кальрабі — двухгадовая травяністая харчовая расліна; Батанічная разнавіднасць капусты агароднай, адносіцца да роду капуста сямейства капуставыя.
Этымалогія
Назву гародніны можна перакласці як "капуста-рэпа" ад ням. Kohl "капуста" і Rübe "рэпа" (у швейцарска-нямецкім дыялекце Rabi). У італьянскай мове завецца падобна: kollаrаpа.
Распаўсюджанне і экалогія
Месцам паходжання лічыцца ўсходняе Міжземнамор'е. У культуры шырока вядомая з часоў Старажытнага Рыма.
Батанічнае апісанне
Лісце выцягнутае буйное цёмна-зялёнае, больш прыстасаваная да халоднага клімату, сцябло утвараецца хутчэй за качан.
Значэнне і прымяненне
Ядомая частка кальрабі -- сцябло, якое ў надземнай частцы набывае шарападобную ці рэпападобную форму.
Андрэй Якаўлевіч Сцефаненка
Андрэй Якаўлевіч Сцефаненка (, Крывяліцк,  — ) — беларускі геолаг і гідролаг.
Біяграфія
Скончыў БДУ (1927), Маскоўскі геолагаразведачны інстытут (1932). З 1947 г. — кандыдат геолага-мінералагічных навук. З 1948 г. — старшы навуковы супрацоўнік, з 1950 г. — намеснік дырэктара Інстытута геалагічных навук АН БССР.
Карл Густаў Рэншэльд
Карл Густаў Рэншэльд (Carl Gustaf Rehnskiöld, сам падпісваўся як Rehnschiöldt;, , Шведская Памеранія — , маёнтак Лэгеста, пад Марыефрэдам, Швецыя) — шведскі граф, военачальнік, дзяржаўны радца.
Дзяцінства і юнацтва
Карл Густаў Рэншэльд нарадзіўся ў Шведскай Памераніі і атрымаў вельмі добрую адукацыю: спачатку ў школе, а потым — у Лундскім універсітэце, у якім яго галоўнымі дысцыплінамі былі гісторыя і лацінская мова. Адным з яго выкладчыкаў быў нямецкі філосаф і гісторык Самуэль фон Пуфендорф, які не мог не прыкмеціць адараванага студэнта. Апошні быў настолькі натхнёны настаўнікам, што перапісаў начыстую яго працу «Einleitung zur Historie der vornehmsten Reichen und Staaten in Europa» і, атрымаўшы ў ёй каментары аўтара, захоўваў яе на працягу жыцця.
Рэншэльд у Сконскай вайне
Ваенную службу Рэншэльд пачаў фенрыхам (прапаршчыкам) Нерке-Вермландскага палка ў 1673 годзе. 12 лютага 1676 становіцца афіцэрам лейб-гвардыі. У ходзе Сконскай вайны ўпершыню вызначыўся ў ноч на 1 жніўня 1676, адкінуўшы нападаўшых датчанаў. За гэта кароль Карл XI узвёў яго ў капітаны. Пасля гэтага Рэншэльд вызначыўся ў бітвах пры Хальмстадзе, пры Лундзе і пры Ландскруне, а ў 1677 становіцца лейтэнант-палкоўнікам (падпалкоўнікам). Апошнія два гады Сконскай вайны (да 1679) ён ваяваў на нарвежскім фронце.
Час да Вялікай Паўночнай вайны
У мірны час Рэншэльд быў афіцэрам генеральнага штаба. Карл XI называў яго «маладым чалавекам, які падае надзеі». У 1689 ён быў узведзены ў палкоўнікі. У 1690—1691 Нідэрланды вялі перамовы з Швецыяй, каб тая даслала ім добраахвотнікаў на вайну супраць Францыі. Незадаволены палітыкай Францыі, асабліва ў дачыненні да пратэстантаў, Карл XI дасылае да саюзнікаў свае атрады, у шэрагу якіх быў і Рэншэльд. Па вяртанні на радзіму ў 1693 ён становіцца палкоўнікам Паўночна-Сконскага кавалерыйскага палка. У 1696 ён быў узведзены ў чын генерал-маёра, а ў 1698 становіцца генерал-лейтэнантам і генерал-губернатарам Сконэ. У тым самым годзе Рэншэльд атрымаў тытул барона.
Рэншэльд у Вялікай Паўночнай вайне
З пачаткам Вялікай Паўночнай вайны Рэншэльд становіцца галоўным радцам Карла XII па ваенных пытаннях.
У 1700 прымае ўдзел у высадцы шведскіх войскаў на Шэлане і Бітве пад Нарвай, у якой ён камандаваў левым флангам, а ў 1702 — у Бітве пад Клішавам. У тым самым годзе ён атрымаў у спадчыну маёнтак Гры́бена ў Памераніі, у якім у 1707—1709 пабудаваў замак.
У 1707—1709 прымае ўдзел у г.зв. Расійскім паходзе. 4 ліпеня 1708 разам з каралём камандуе ў Бітве пад Галоўчынам, у якой шведы атрымалі бліскучую перамогу над рускімі. 27 чэрвеня 1709 у Бітве пад Палтавай паранены кароль прызначыў Рэншэльда галоўнакамандуючым шведскім войскам, але ў сувязі з паражэннем Рэншэльд трапіў у расійскі палон.
Памёр Карл Густаў Рэншэльд у студзені 1722.
Кутаўшчына (вадасховішча)
Ку́таўшчына — вадасховішча ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі на рацэ Сэрвач (прыток Нёмана), за 30 км у напрамку на поўнач ад горада Баранавічы, каля вёскі Кутаўшчына.
Вадасховішча створана ў 1950 годзе ў энергетычных мэтах (пры будаўніцтве міжкалгаснай ГЭС). Плошча паверхні 1 км². Даўжыня 5 км, найбольшая шырыня 0,4 км. Найбольшая глыбіня 5 м, сярэдняя — 1,3 м. Аб'ём вады ў вадасховішчы каля 1 млн м³. Плошча вадазбору 124 км². Вадасховішча праточнае. Сярэдні шматгадовы сцёк складае 23,3 млн м³.
Каля вадасховішча вёскі Кутаўшчына, Пруды, Алізараўшчына, пасёлак Савецкі.
Феадосій (Растоцкі)
Феадосій Растоцкі, Тадэвуш Тэадор Феадосій Болбас-Растоцкі (*1725 — ) — архіепіскап, уніяцкі мітрапаліт Кіеўскі, Галіцкі і ўсяе Русі (1788—1805), епіскап Холмскі (1785—1790), тэолаг.
Нарадзіўся ў Беларусі, каля Слоніма, у сям'і слонімскага гарадскога суддзі Казіміра Болбас-Растоцкага ад жонкі з другога шлюбу Ганны з роду Есьман.
У 1739 у вельмі маладым узросце (14 гадоў) стаў манахам-базыльянінам. Пасля навіцыята і заканчэння сярэдніх філасофскіх студыяў у лістападзе 1750 быў пасланы на вышэйшыя багаслоўскія студыі ў Рым. Багаслоўскую адукацыю атрымліваў у Грэчаскім калегіуме Св. Афанасія ў Рыме. Высвячаны там на святара ў 1754. У тым жа годзе вярнуўся на Бацькаўшчыну, стаў прафесарам філасофіі, тэалогіі ў базыльянскіх манастырах. Быў таксама дырэктарам школы ва Уладзіміры-Валынскім.
2 ліпеня 1784 наменаваны біскупам Холмскім. Мітрапаліт Ясон Смагажэўскі абраў яго сабе памочнікам і сваім пераемнікам. Яго хіратонія на каад'ютара Кіеўскай мітраполіі адбылася 11 красавіка 1785, а 19 чэрвеня 1785 ён заняў біскупскі пасад у Холме. 1 лістапада 1788, пасля смерці мітрапаліта Смагажэўскага, Феадосій Растоцкі стаў мітрапалітам Кіеўскім, Галіцкім і ўсяе Русі. 4 красавіка 1790 пакінуў пасад біскупа Холмскага.
Уніяцкі мітрапаліт Растоцкі — першы з уніяцкіх уладыкаў, які атрымаў годнасць сенатара і месца (з 1790) у сенаце Рэчы Паспалітай, чаго уніяцкая царква беспаспяхова дабівалася для сваіх ярархаў на працягу двух стагоддзяў.
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795), дзеля абмежвання і кантралявання дзейнасці ўніяцкай Царквы, Кацярына II затрымала мітрапаліта Растоцкага ў Пецярбургу, адкуль ён, аддзелены ад сваёй мітраполіі, быў звязаны з пастваю толькі дыпламатычным шляхам.
Памёр у Пецярбургу ў 1805.
Мітрапаліт Феадосій Растоцкі фактычна стаў апошнім паўнапраўным і поўнатытульным каталіцкім Кіеўскім мітрапалітам, бо пастаўленых расійскім царскім урадам на такую годнасць наступных мітрапалітаў Апостальская Сталіца ўважала толькі адміністратарамі старажытнай Кіеўскай кананічнай мітраполіі.