cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
IBM PC/AT
IBM PC/AT быў абсталяваны блакіроўкай з цыліндрычным ключом, якая магла выкарыстоўвацца, каб прадухіліць доступ да камп’ютара, адключаючы клавіятуру.
Для падтрымкі гэтага мноства інавацый, уключаючы падтрымку сеткі ў ядры, давялося істотна дапрацаваць аперацыйную сістэму, якая выйшла пад назвай PC-DOS 3.0. У гэты ж час з’явілася аперацыйная сістэма OS/2.
Біргу
Біргу (Citta Vittoriosa ці Birgu) — невялікі горад на Мальце, які адыграў вялікую ролю ў час аблогі Мальты ў 1565 годзе. Паводле перапісу 2005 года насельніцтва горада складае 2701 чалавек. З мора да горада прылягае форт Сент-Анджэла, а з паўднёвага захаду горад Каспікуа.
Гісторыя
Гісторыя Біргу ўключае падзеі ваенна-марской і гандлёвай дзейнасці вострава. Да з’яўлення Валеты Біргу, з прычыны ўдалага месцазнаходжання ў Вялікай гавані, быў асноўным стратэгічным горадам Мальты, у якім былі сканцэнтраваны асноўныя ваенныя сілы. Яго развіццю і росквіту пасадзейнічалі многія народы, у тым ліку фінікійцы, грэкы, рымляне, візантыйцы, арабы, а таксама рыцары мальтыйскага ордэна.
У 1530 годзе, пасля прыбыцця на востраў гаспітальераў, Біргу стаў іх сталіцай, таму што ранейшая сталіца Мдына, знаходзячыся ўнутры вострава, не адпавядала ваенна-марскім патрабаванням. Адразу пасля гэтага яны правялі серыю мерапрыемстваў па ўмацаванні форта Сент-Анджэла, самога горада Біргу і двух іншых прылеглых да яго гарадоў. У той час горад атрымаў назву Чыта Катанера (Citta' Cottonera), якая з часам стала пазначаць і наваколлі горада.
На працягу вайны паміж гаспітальерамі і туркамі Біргу так і ні разу не быў захоплены апошнімі, гераічна вытрымліваючы любыя атакі праціўніка. Але ўсё ж вайна знясіліла горад і пасля яе заканчэння вялікі магістр ордэна гаспітальераў вырашыў стварыць новы больш умацаваны горад на процілеглым беразе Вялікай гавані, які атрымаў назву Валета. Пасля зняцця блакады гаспітальеры далі Біргу новую назву — Чыта Вітарыёза (Citta Vittoriosa), што ў перакладзе з італьянскай азначае пераможны горад. У 1571 годзе, пасля таго як рэзідэнцыя вялікага магістра была перанесена ў новую сталіцу, Біргу страціў сваё значэнне.
Вялікабрытанія, якая завалодала востравам у 1800 годзе, размясціла ў Біргу сваю ваенна-марскую базу, якая заставалася там да 1979 года.
Горад і дагэтуль акружаць умацаваныя гарадскія сцены, а турыстаў прыцягваюць апроч усяго іншага Палац інквізітараў і форт Сант-Анджэла, у якім на працягу некаторага часу трымалі пад вартай Караваджа.
Біргу і суседнія гарады Каспікуа і Сенглея, утвараюць рэгіён Катанера (Cottonera), які з поўдня акружае Вялікую гавань, іх агульнае насельніцтва складае 5642 чалавекі.
Мікалай Васілевіч Найдзёнаў
Мікалай Васілевіч Найдзёнаў (,, Расія - ) — беларускі вучоны-заолаг, член-карэспандэнт АН БССР (1940), доктар сельскагаспадарчых навук (1938), прафесар (1922).
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі сельскагаспадарчы інстытут (1911). З 1911 года выкладчык Горы-Горацкага сельскагаспадарчага вучылішча. З 1922 г. прафесар кафедры жывёлагадоўлі Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі. У 1943—1944 гг. у АН БССР у Маскве. Праводзіў навуковыя даследаванні па заатэхніі на Беларусі, вывучаў метады вырошчвання маладняку буйной рагатай жывёлы ў розных умовах, распрацоўваў нормы і рацыёны кармлення сельскагаспадарчых жывёл.
Батэрст
Батэрст:
Лусціна
Лусціна (Лустино) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 6 жыхароў (2007).
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе. .
Страуснік
Стра́уснік, Папараць, Страусапёр (Matteuccia) — род папарацей сямейства. 3 віды. Пашыраны ва ўмераным поясе Паўночнага паўшар’я. На тэрыторыі Беларусі 1 від —. Трапляецца ў вільготных лясах, уздоўж балот і ручаёў.
Апісанне
Травяністыя расліны вышынёй 60—100 см, з тоўстым кароткім карэнішчам і з рэшткамі лісцевых чаранкоў на ім. Вегетатыўнае лісце зялёнае, з перыстассечанымі сегментамі, даўжынёй да 1,7 м. Спараноснае лісце доўгачарнаковае, з вузкімі сегментамі, нагадвае страусавае пяро, адсюль назва. Спарангіі ўкрыты пакрывальчыкам. Гаметафіт маленькі, зялёны, двухполы.
Прымяненне
Маладое лісце ядомае. Лекавыя і дэкаратыўныя расліны.
Сангастэ (воласць)
Сангастэ (Sangaste) — воласць у Эстоніі, у складзе павета Валгамаа.
Грэскі раён
Грэ́скі раё́н — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР з 17 ліпеня 1924 г. па 8 ліпеня 1931 г. і з 12 лютага 1935 г. па 17 снежня 1956 г.
Сангастэ (воласць)
Палажэнне
Плошча воласці — 144,7 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2006 года складала 1489 чалавек.
Грэскі раён
Адміністрацыйны цэнтр:
Грэскі раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Слуцкай акругі БССР. 20 жніўня 1924 года падзелены на 10 сельсаветаў: Апалінскі, Гацукоўскі, Гольчыцкі, Грозаўскі, Грэскі, Мусіцкі, Пукаўскі, Старыцкі, Труханавіцкі і Шышчыцкі. 14 кастрычніка 1924 года ўтвораны Селецкі сельсавет. 21 кастрычніка 1924 года Апалінскі сельсавет перайменаваны ў Палікарпаўскі. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мінскай акругі. 4 кастрычніка 1927 года да раёна далучаны Задашчэнскі і Слабадскі сельсаветы скасаванага Шацкага раёна. 24 студзеня 1929 года вёска Грозава аднесена да катэгорыі мястэчак. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 раён у складзе БССР. У 1931 годзе Гольчыцкі сельсавет перайменаваны ў Першамайскі. 8 ліпеня 1931 года Грэскі раён скасаваны. Грозаўскі, Пукаўскі, Старыцкі, Труханавіцкі сельсаветы перададзены Капыльскаму раёну, Задашчэнскі, Селецкі і Слабадскі сельсаветы — Пухавіцкаму раёну, Гацукоўскі, Грэскі, Мусіцкі, Палікарпаўскі (Палікараўскі), Першамайскі, Шышчыцкі сельсаветы — Слуцкаму раёну.
З 20 верасня 1944 года раён у складзе Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Гарнастайлаўскі, Палікараўскі і Шышчыцкі сельсаветы. 17 снежня 1956 года раён скасаваны: Грэскі, Мусіцкі, Першамайскі, Покрашаўскі, Труханавіцкі сельсаветы перададзены Слуцкаму раёну, Грозаўскі, Пукавіцкі сельсаветы — Капыльскаму раёну, Гацукоўскі сельсавет — Уздзенскаму раёну, Селецкі сельсавет — Пухавіцкаму раёну.
Мір (жылы раён, Магілёў)
Мір (Мир) — мікрараён у паўночна-заходняй частцы горада Магілёва. Уваходзіць у Заходні планіровачны раён. Размешчаны ўздоўж вуліц Якубоўскага, Касманаўтаў і праспекта Міру. Складаецца з раёнаў Мір-1 і Мір-2. Будаўніцтва пачалося ў 1960-я гады па праекце Магілёўскага філіяла інстытута «Белдзяржпраект». Забудоўваўся пераважна 5-, 9-павярховымі дамамі. На тэрыторыі мікрараёна размешчаны установы і прадпрыемствы культурна-бытавога абслугоўвання — дзіцячыя сады і яслі, школы, фізкультурна-аздараўленчы комплекс, магазіны, вопытна-эксперыментальная абутковая фабрыка і інш. Прылягае чыгуначны вузел станцыі Магілёў II.
Грань (тэлесерыял)
«Грань», таксама вядомы як «За гранню» (Fringe) — амерыканскі навукова-фантастычны тэлесерыял Дж. Дж. Абрамса. Прэм’ера серыяла адбылася ў ЗША 9 верасня 2008 года, на каналах Fox, CTV і A, а неўзабаве, 17 верасня 2008 года, прэм’еру ўбачылі і ў Аўстраліі. Далей Еўропа — у Вялікабрытаніі прэм’ера прайшла на канале Sky1 5 кастрычніка, у Швецыі 2 кастрычніка на Kanal 5 і 1 кастрычніка на канале TV3 у Ірландыі. У Расіі серыял пачаў трансліравацца тэлеканалам ТВ3 увесну 2010 года. Руская лакалізацыя для тэлеканала ТВ3 была выканана студыяй ROOM13. На Украіне серыял быў запушчаны 14 верасня 2009 года на «Новым канале».
Нароўні з «Лялечным домам» Джоса Уэдана, «Грань» — частка новай ініцыятывы FOX, вядомай як «Remote-Free TV». Спачатку эпізоды тэлесерыяла «Грань» былі трохі даўжэй, чым стандартныя драмы, наяўныя на тэлебачанні. Гэта стала магчымым дзякуючы памяншэнню рэкламы, што дазволіла дадаць прыблізна 6 хвілін да часу кожнай серыі.
Серыял быў падоўжаны на чацвёрты сезон, канал FOX замовіў 22 серыі серыяла. Прэм’ера сезону адбылася 23 верасня 2011 года.
Сюжэт
У серыяле распавядаецца пра спецыяльнага агента ФБР Алівіі Данэм, шалёнага вучонага Уолтэра Бішапа і яго сына Пітэра, якія даследуюць аспекты навукі «за гранню», такія як тэлепатыя, левітацыя, нябачнасць, рэінкарнацыя, генетычная мутацыя і гэтак далей. Адбываецца шэраг загадкавых падзей, званых «Узорам» (у іншым перакладзе — «Схемай», «Мадэллю»).
Гэта выглядае так, як быццам хтосьці эксперыментуе над цэлым светам, а Алівія, Пітэр і Уолтэр бяруцца за расследаванне гэтых дзіўных падзей, каб вызначыць іх крыніцу. Яны выяўляюць сувязь «Узору» з карпарацыяй пад назвай «Мэсіў Дайнэмік», якая з’яўляецца вядучай глабальнай даследчай кампаніяй, са мноствам патэнтаў на новыя і важныя тэхналогіі.
Па меры расследавання анамальных з’яў, яны даведваюцца, што існуюць паралельныя Сусветы, дзе ёсць іншая Алівія Данэм і іншы Уолтэр Бішап. Уолтэр парушыў баланс паміж Сусветамі, забраўшы з паралельнага сусвету смяротна хворага Пітэра. Следства гэтага і з’явілася «Схема»…
Страўнікавы сок
Страўнікавы сок — сакрэт, які выпрацоўваецца рознымі клеткамі слізістай абалонкі страўніка. Удзельнічае ў страваванні.
Хімічны склад страўнікавага соку
Асноўныя хімічныя кампаненты страўнікавага соку:
Ігнацій Іздэбскі
Ігнацій Іздэбскі (, каля Пінска — ) — дзеяч каталіцкай царквы.
Біяграфія
У 1718 годзе ў Вільні ўступіў у ордэн езуітаў, з 1730 годзе — ксёндз. Вывучаў філасофію ў Полацку (1723—1726), тэалогію ў Варшаве (1728—1729) і Пінску (1729—1732). Прафесар рыторыкі ў Слоніме (1733—1734), філасофіі ў Слоніме (1736—1738) і Вільні (1739—1742), суперыёр у Бабруйску (1742—1747) і Ілукшце (1749—1760), міністр і прэфект будоўлі ў Вільні пры касцёле св. Ігнацыя (1747—1749). Захаваліся рукапісныя выклады Іздэбскага па логіцы.
Ялаўшчына
Ялаўшчына — феадальны падатак у ВКЛ у 15—16 ст. на ўтрыманне вялікага князя і яго двара. Разнавіднасць стацыі, якая існавала ў падзвінскіх і падняпроўскіх валасцях. Збіралася ялавічынай, з канца 15 стагоддзя пераводзілася на грошы. Пазней злілася з іншымі грашовымі падаткамі.
Sepultura
Sepultura (, «магіла» — бразільскі метал-гурт, заснаваны ў 1984 годзе.
За ўсю сваю кар’еру Sepultura выпусціла 11 поўнафарматных альбомаў і змяніла шмат музычных жанраў, сярод якіх дэз-метал, трэш-метал, грув-метал, і хардкор, на якім гурт пакуль што спыніўся. Sepultura адыграла важную ролю ў станаўленні бразільскага метала і дэт-метала наогул; гурт з’яўляецца важнейшым выканаўцам трэш-металу. На сённяшні дзень ва ўсім свеце прададзена больш аднаго мільёна копій альбома Arise (ён сертыфікаваны RIAA як плацінавы), а два альбомы грурта — Chaos AD і Roots — сертыфікаваны RIAA як «залатыя»; гэта азначае, што толькі ў ЗША прададзена больш за паўмільёны копій кожнага. Продажы альбома Beneath the Remains па ўсім свеце складаюць 600 000 копій.
Агульны продаж складае больш за пятнаццаць мільёнаў копій альбомаў, што досыць рэдка для груп, якія граюць у экстрэмальных кірунках, і сведчыць аб камерцыйным поспеху Sepultura.
Магілёў-2
«Магілёў-2» — пераважна беларускамоўны недзяржаўны, камерцыйны тэлеканал Магілёва, заснаваны ў 1994 годзе. Ад заснавання штодзённыя выпускі навін і ўсе аўтарскія праекты журналістаў робяцца толькі на беларускай мове.
Патапава (Патапаўскае сельскае паселішча)
Патапава (Потапово) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Патапаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Тахева (воласць)
Та́хева (Taheva) — воласць на паўднёвым усходзе Эстоніі, у складзе павета Валгамаа.
Геаграфічнае палажэнне
Плошча тэрыторыі — 204,7 км². На 1 студзеня 2010 года колькасць насельніцтва складала 925 чалавек.
Валаўск
Вала́ўск (, Валавск) — аграгарадок у Ельскім раёне Гомельскай вобласці. Цэнтр сельсавета.
Геаграфія
Размяшчаецца каля канала Валаўскі, злучанага з рэчкай Батыўля. Знаходзіцца за 35 км на паўднёвы захад ад Ельска, за 23 ад чыгуначнай станцыі Славечна (лінія Калінкавічы — Оўруч), за 223 км ад Гомеля; на аўтамабільнай дарозе Тураў — граніца Украіны.
Насельніцтва 786 чал. (2004).
Гісторыя
У XVIII ст. Валаўск як вёска Мазырскага павета Мінскага ваяводства знаходзіўся ў валоданні езуітаў, пазней перайшоў у дзяржаўны скарб. У 1777 вёска перайшла да біскупа віленскага Ігнація Якуба Масальскага.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Валаўск апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Мазырскім павеце Мінскай губерні. У вёсцы дзейнічала царква. Паводле вынікаў перапісу (1897) у Валаўску мелася царква, царкоўна-прыходская школа, 3 крамы, карчма; каля вёскі існавала аднайменная сядзіба.
У 1923 годзе адкрыта школа, якая была размешчана ў наёмнай сялянскай хаце. У 1930 годзе створаны калгас імя К. Я. Варашылава, працавала гамарня. У час Вялікай Айчыннай вайны ў ліпені 1942 году акупанты спалілі 95 двароў, забілі 59 жыхароў. На франтах і ў партызанскай барацьбе загінуў 251 жыхар, у памяць пра іх на ўсходзе вёскі ў 1979 годзе ўстаноўлена стэла. 17 снежня 1959 года вёска перададзена са складу Скародненскага сельсавета ў Кармянскі сельсавет, цэнтр Кармянскага сельсавета перанесены ў Валаўск, а сельсавет перайменаваны ў Валаўскі. У 1959 годзе цэнтр саўгаса «Валаўскі». З лютага 2007 цэнтр КСУП «Скараднянскі». Дзейнічаюць сярэдняя школа (у 1980 годзе пабудаваны новы цагляны будынак), Дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, дзіцячы сад, аддзяленне сувязі, швейная майстэрня, сталовая, 2 крамы.
У склад Валаўскага сельсавета ўваходзілі ў цяперашні час неіснуючыя вёскі Новы Хутар, Глазкі і Шыя.
Арламіўска Воля
Арламіўска Воля (Арламівська Во́ля) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 4372
NGC 4372 (іншыя абазначэнні — GCL 19, ESO 64-SC6) — шаравое скопішча ў сузор’і Муха.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Балычы (Яварыўскі раён)
Балычы (Ба́личі) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Скупшчына Чарнагорыі
Скупшчына Чарнагорыі  — прадстаўнічы орган і носьбіт заканадаўчай улады (парламент) Чарнагорыі.
Паўнамоцтвы і абавязкі
Парламент зацвярджае кандыдатуру прэм'ер-міністра, якую высоўвае прэзідэнт, пры гэтым міністэрскія пасады размяркоўваюцца прэм'ер-міністрам. Скупшчына мае права вынесці вотум недаверу ўраду.
Скупшчына зацвярджае ўсе законы, ратыфікуе міжнародныя акты, прызначае суддзяў усіх узроўняў, прымае бюджэт і выконвае іншыя абавязкі, адлюстраваныя ў канстытуцыі.
Дэпутаты
Дэпутаты абіраюцца на чатырохгадовы тэрмін. Адзін дэпутат уяўляе 6000 выбаршчыкаў, што ўплывае на агульную колькасць дэпутатаў. Сёння іх 81, тады як у мінулай сесіі было 74.
Траска атлантычная
Траска атлантычная (Gadus morhua) — рыба сямейства трасковых.
Апісанне
Даўжыня цела — да 1,8 м; у здабычы пераважаюць рыбы даўжынёй 40-80 см, ва ўзросце 3-10 гадоў. Спінных плаўнікоў — 3, анальных — 2, на падбародку невялікі мясісты вусік. Афарбоўка спіны ад зелянява-аліўкавай да бурай з дробнымі карычневымі крапінкамі, жывот белы.
Пашырэнне
Арэал траскі ахоплівае ўмераную вобласць Атлантычнага акіяна, утвараючы некалькі геаграфічных падвідаў: арктычная, беламорская, балтыйская і інш. Ва ўсходняй частцы Атлантыкі траска распаўсюджаная ад Біскайскага заліва да Баранцавага мора і Шпіцбергена; у заходняй — ад мыса Хатэрас (Паўночная Караліна) да Грэнландыі.
Бэрэгавэ (Мастыскі раён)
Бэрэгавэ (Берегове́) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Чыжышкей (Ігналінскі раён)
Чы́жышкей (Čižiškiai), традыцыйная беларуская назва — Чужуны  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цэйкінейскай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Цэйкінея. Насельніцтва 20 чал. (2001 г.).
Нерасна (прыток Убарці)
Нерасна, Нерасня, Брады — рака ў Лельчыцкім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Убарць.
Назва
Назва Нерасна балцкага паходжання.
Поўны гідранімічны адпаведнік — назва ракі Нерасна (прыток Дняпра вышэй за Смаленск).
Ад кораня Ner- таксама літоўскія рачныя назвы тыпу Neris, Nereta, Nerotis, балцкія гідронімы на ўсходзе Няропля (прыток дняпроўскай Друці), Няруса (прыток Дзясны), Нерэта (возера ля дзвінскай ракі Таропы), Нерэста (рака на Павоччы).
Варыянт гэтага кораня Nar- у назвах тыпу Нарач, Нароўля (таксама на правабярэжжы Прыпяці), літоўскіх гідронімах Narantis, Narasa, Narutis, Nar-akys, Nar-upis.
Звязана з літоўскім nerti «ныраць», naras «нырок (у ваду)». Далей да індаеўрапейскага ner- «ныраць, пагружацца; нара, логвішча».
У назве Нерасна корань Ner- пашыраны балцкім гідранімічным пашыральнікам -sn-. Ён таксама ў назве возера Мядзесна на Задзвінні, у балцкіх гідронімах Апісна, Турасна, Лукасна.
Гэты пашыральнік і ў літоўскім назва- і словаўтварэнні: upė «рака» — upėsnis «рачулка; месца, дзе цекла рэчка або дзе рэчка ўцякае ў возера». У балцкай гідраніміі на ўсходзе пашыральнік -sn- выкарыстоўваўся для ўтварэння назвы прытока буйнейшай ракі (Вопь > Опісна «Апская», Ap-, -sn-).
Назва Нерасна значыла «Глыбокая (рака)».
Магіла
Магіла — месца пахавання мёртвага цела, часцей чалавека. Гэтак жа завуць і толькі што вырытую яму для пахавання.
Як правіла, магіламі называюць пахаванні ў зямлі. Аднак у шэрагу выпадкаў магіламі могуць называць пахаванні ў саркафагах, пахавальных збудаваннях (піраміды, маўзалеі, скляпы) і г. д. Асобным тыпам магілы можна лічыць каірн (кельц. cairn) — магілу з камянёў (пераважна ў кельцкіх народаў). У агульным выпадку, магіла - гэта месца пахавання.
Нерасна (прыток Убарці)
Гідраграфія
Даўжыня 18 км. Плошча вадазбору 167 км². Вадазбор у межах Мазырскага Палесся. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,72 ‰. Пачынаецца за 8 км на захад ад вёскі Салагубаў, вусце за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Мілашавічы. Цячэ па забалочанай лясістай мясцовасці.
Тылістэ (воласць)
Тылістэ (Tõlliste) - воласць у Эстоніі, у складзе павета Валгамаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 193,78 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 1800 чалавек.
Юрый Сяргеевіч Іўжанка
Юрый Сяргеевіч Іўжанка (нар., г. Вінаградаў, Закарпацкая вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1972 годзе Львоўскі політэхнічны інстытут. 3 1972 года працаваў у інстытуце «Магілёўграмадзянпраект», з 1981 года галоўны архітэктар Магілёва, з 1987 года галоўны архітэктар інстытута «Магілёўграмадзянпраект», з 1990 года кіраўнік творчай майстэрні пры Саюзе архітэктараў Беларусі і галоўны архітэктар праектаў інстытута «Магілёўграмадзянпраект».
Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Член КПСС з 1980 года. Пражывае ў г. Магілёў.
Творы
Асноўныя работы ў Магілёве: інтэр’еры магазіна «Залатая рыбка», будынкі Кастрычніцкага райвыканкама (1981, у сааўтарстве з А. А. Мельнікавым ), інспекцыі Дзяржстраха (1981), 70-кватэрны жылы дом па завулку Мігая (1982, у сааўтарстве з Я. Г. Бранцавым ), Упраўленне ўнутраных спраў Магілёўскага аблвыканкама (1983), цір лучнікаў «Робін Гуд» (1984, у сааўт.), памятны знак «Зямлянка» (1984) у Магілёве.
Астахава (Смаленская вобласць)
Астахава (Аста́хово) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Патапаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Беларус (газета)
«Беларус» — газета, выдаецца з 20 верасня 1950 г. у Нью-Ёрку на беларускай мове Беларуска-амерыканскім задзіночаннем.
Веруа-Савоя
Веруа-Савоя (Verrua Savoia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Беларус (газета)
Газета друкуе матэрыялы з жыцця беларускай эміграцыі, аналітычныя карэспандэнцыі пра становішча на Беларусі, нарысы па беларускай гісторыі, творы беларускіх пісьменнікаў-эмігрантаў, успаміны. З газетай супрацоўнічалі Н. Арсеннева, А. Адамовіч, У. Глыбінны, Я. Каханоўскі, Ф. Кушаль, А. Саковіч і інш. Распаўсюджваецца ў ЗША, Канадзе, Вялікабрытаніі, Аўстраліі, Польшчы, Беларусі.
Веруа-Савоя
Насельніцтва складае 1471 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 47 чал./км². Займае плошчу 31 км². Паштовы індэкс — 10020. Тэлефонны код — 0161.
Беларус (газета)
Альманах
З 2007 году рэдактар «Беларуса» у 2002—2010 гадах Марат Клакоцкі выдае штогадовы літаратурны альманах «Беларус». Апублікаваць у ім свой твор можа кожны, хто піша па-беларуску і жыве за межамі Беларусі. На дадзены момант альманах з’яўляецца асобным праектам, не звязаным з сучаснай рэдакцыяй газеты.
Веруа-Савоя
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Іаан Хрысціцель.
Жорнавае
Жорнавае або жарнаўшчына — падатак з сялян у Вялікім Княстве Літоўскім за права мець уласныя жорны і вырабляць на іх крупы. Збіралася з усіх сялян воласці, якія мелі жорны; памеры падатку вагаліся. Напрыклад, у Копыскім графстве да 1756 года складала ⅛ бочкі жыта і ⅛ бочкі аўса, пасля 1756 года — 1 тынф з дыма на год. Звычайна спаганялася арандатарамі панскіх млыноў.
Беларус (газета)
Рэдактары
Выданне газеты «Беларус» ад снежня 2010 году пераняла рэдакцыйная калегія ў цалкам новым складзе. Са студзеня 2011 года выдаецца інфармацыйны бюлетэнь «Весткі й Паведамленьні» выключна за кошт ахвяраваньняў падпісчыкаў.
Корушка
Корушка, Сняток, Корушка азёрная (Osmerus eperlanus) — від рыбы сямейства.
Апісанне
Цела верацёнападобнае, даўжыня 6-10 см, радзей да 15 см. Галава падоўжаная, з вялікімі сківіцамі, ніжняя сківіца прыкметна выступае перад верхняй. Рот адносна вялікі, усаджаны загнутымі назад зубамі. Бакі і бруха серабрыстыя, спіна цёмная, буравата-зялёная з блакітным ці фіялетавым адлівам. Спінны плаўнік кароткі, размешчаны пасярэдзіне цела над брушнымі плаўнікамі, мае 2-3 негалінастых і 7-9 галінастых прамянёў. Анальны плаўнік мае 2-4 негалінастых і 11-14 галінастых прамянёў. За спінным плаўніком знаходзіцца тлушчавы плаўнік. У грудных плаўніках па 1 негалінастаму і 10-11 галінастых прамянёў, у брушных — па 1 негалінастаму і 7 галінастых. Луска буйная, лёгка спадае. Колькасць пласцінак па боку цела 57-63, бакавая лінія няпоўная, перарывістая, уключае 4-16 пласцінак. Жаберных тычачак 30-70, пазванкоў 59-62. Самцы меншыя за самак па памерах.
Пашырэнне
Раней па рэках Нёман і Заходняя Дзвіна да межаў Беларусі даходзіла прахадная еўрапейская корушка, якая ў наш час не адзначана. Жылая дробная форма сустракаецца ў некаторых азёрах басейна Заходняй Дхвіны — Дрывяты, Снуды, Струста, Воласа Паўночны, Воласа Паўднёвы, Дрывяты, Дрысвяты, Рычы, Доўгае, Рудакова.
Асаблівасці біялогіі
Большую частку года чародамі трымаецца ў непасрэднай блізкасці ад берагоў на значных глыбінях.
Корміцца ў асноўным планктонам, часам доннымі беспазваночнымі.
Палавая спеласць настае ва ўзросце 1 года пры даўжыні цела ад 5 см. Нераст у канцы красавіка — траўні ў прыбярэжнай зоне азёр, на месцах з пясчаным і камяністым дном. Самкі выкідваюць ікру і неўзабаве пакідаюць нерасцілішчы, самцы трымаюцца на іх даўжэй, удзельнічаюць у нерасце са шматлікімі самкамі. Ікра выкідваецца на камяні, гальку, водную расліннасць, падмытыя карані прыбярэжных раслін, пагружаныя ў ваду галіны хмызнякоў, значна радзей на пясок і ніколі на глейкія грунты. Нерасцілішчы звычайна маюць невялікую плошчу і размешчаны на глыбіні ад 15-20 см да 2-5 м. Нераст адбываецца пераважна ў начны час. У перыяд нерасту ў самцоў развіваецца шлюбны ўбор — верхняя частка галавы і жаберные накрыўкі становяцца сіня-чорнымі, ніжняя сківіца завастраецца, спіна і бакі пакрываюцца бугаркамі.
Промысел
Ужываецца звычайна ў смажаным выглядзе. Свежая корушка выдае характэрны пах свежых агуркоў.
Ахова
У Рэспубліцы Беларусь від занесены ў Чырвоную кнігу.
Страфа
Страфа (στροφή — паварот) — гэта змацаваная пэўнай рыфмоўкай або кляўзацыяй інтанацыйна-сінтаксічная еднасць двух ці больш вершаваных радкоў, якая рэгулярна паўтараецца ў вершаваным творы. У антычнай паэзіі, якая не ведала рыфмаў, страфу арганізоўвала метрыка — строга ўпарадкаванае размяшчэнне вершарадоў пэўных памераў. У пазнейшым вершы, у тым ліку і ў сучасным сілаба-танічным, метрычная арганізацыя страфы часткова засталася — у ёй нярэдка паўтараюцца ў строгай паслядоўнасці разнастопныя радкі аднаго памеру (напрыклад, спалучэнне шасцістопнага і чатырохстопнага ямба, чатырохстопнага і трохстопнага дактыля і г. д.). Аднолькавасць рыфмоўкі або кляўзацыі — важны, але толькі знешні элемент страфічнага комплексу. Асноўнае ў страфе — гэта рытмічная цэласнасць, якая прадвызначае аднароднасць рытмічнага малюнка ў межах аналагічных строф, а таксама інтанацыйна-сінтаксічная еднасць, дзякуючы якой строфы набываюць адносную змястоўную завершанасць і самастойнасць і выразна аддзяляюцца адна ад другой міжстрофнымі паўзамі, а на пісьме яшчэ і графічна — прабеламі.
Лайзер Бенцыянавіч Наймарк
Лайзер Бенцыянавіч Наймарк (Леанід Барысавіч Наймарк) (,, Магілёўская вобласць — ) — беларускі вучоны ў галіне раслінаводства. Доктар сельскагаспадарчых навук (1979), прафесар (1982).
Ліпаўка (рака)
Лі́паўка — рака ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Малыш (прыток ракі Друць, басейн Дняпра).
Лайзер Бенцыянавіч Наймарк
Біяграфія
Скончыў Беларускі сельскагаспадарчы інстытут у 1934 годзе. У 1949—1992 гг. у Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі. Навуковыя працы па агратэхніцы вырошчвання зернебабовых культур.
Ліпаўка (рака)
Даўжыня ракі 15 км. Плошча вадазбору 111 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8 м/км. Выток ракі на ўсходняй ускраіне ўрочышча Балота Мохавае, прыкладна за 4 км у напрамку на паўночны захад ад вёскі Барсукі. Упадае ў раку Малыш прыкладна за 2 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Дабрылавічы. Прыток — рака Малуша (левы). Вадазбор у межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны.
Лайзер Бенцыянавіч Наймарк
Узнагароды
Узнагароджаны медалём «За працоўную адзнаку» (1961).
Ліпаўка (рака)
Каля ракі вёскі Барсукі, Заполле, Дабрылавічы. Каля паўночнай ускраіны вёскі Заполле на рацэ сажалка. На правым беразе ракі, за 3 км ад вёскі Падзевічы, археалагічны помнік — гарадзішча ранняга жалезнага веку.
Пірыт
Пірыт (πυρίτης λίθος, літаральна - камень, што высякае агонь), серны калчадан, жалезны калчадан — мінерал, сульфід жалеза хімічнага складу FeS2 (46,6 % Fe, 53,4 % S). Нярэдкія прымешкі Са, Ni, As, Cu, Au, Se і інш.
Колер светлы, латунна-жоўты. Бляск металічны. Рыса чорная з зеленаватым адценнем. Цвёрдасць 6—6.5. Спайнасць вельмі недасканалая. Злом няроўны. Сінгонія кубічная. Шчыльнаснь 4,9—5,2. Крохкі, асабліва пры абагачэнні золатам. Грані кубічных крышталяў маюць штрыхоўку. Суцэльныя зярністыя і шчыльныя масы, крышталі і іх зросткі.
Радовішчы на Урале, Рудным Алтаі, у Закаўказзі і інш. На Беларусі інтэнсіўная пірытызацыя адзначана ў эфузіўных пародах ніжняга пратэразою на поўдні краіны.
Ласінцы (ручай)
Ласі́нцы — ручай у Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Ясельда (басейн Прыпяці).
Бой на Агінскім канале
Бой на Агінскім канале паміж савецкім партызанскім атрадам імя М. А. Шчорса і нямецкімі акупацыйнымі войскамі на Агінскім канале ў Целяханскім раёне (Пінская вобласць) адбыўся 13 верасня 1942 года.
Ласінцы (ручай)
Даўжыня 22 км. Пачынаецца за 1,2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Белінок, вусце за 0,5 км на поўнач ад вёскі Жабер. Рэчышча каналізаванае.
Бой на Агінскім канале
Падчас правядзення антыпартызанскай аперацыі «Балотная ліхаманка» праз зону блакады ішоў баявым рэйдам у Пінскую вобласць партызанскі атрад імя М. А. Шчорса, які прыняў на сябе ўдар. Першая сутычка адбылася 10 верасня 1942 года ў в. Дабромысль (Косаўскі раён). 11 верасня партызанскі атрад вёў 10-гадзінны бой у в. Вяда (Целяханскі раён), а затым арганізавана адышоў. Выкарыстоўваючы лясіста-балоцістую мясцовасць і знішчыўшы частку свайго абозу, партызаны адарваліся ад немцаў і вырашылі прабівацца да Агінскага канала, які злучаў Выганаўскае возера з ракой Шчарай.
На досвітку 13 верасня партызанскі атрад выйшаў да 10-га шлюза Агінскага канала, захопленага немецкімі падраздзяленнямі (каля 100 салдат). Група партызан перайшла ўброд р. Шчару, ударыла ў фланг праціўніка і вымусіла яго адысці. Адначасова асноўныя сілы партызан атакавалі немцаў і ў выніку 5-гадзіннага бою знішчылі каля 60 чал., прабіўшы сабе выхад з блакады. Партызаны захапілі 2 кулямёты, 5 аўтаматаў, 15 вінтовак, боепрыпасы.
NGC 4373
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Амшарава (Гагарынскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Дзявочае прозвішча
Дзявочае прозвішча — прозвішча, якое замужняя жанчына насіла да ўступлення ў шлюб. Пры несупадзенні з прозвішчам у шлюбе дзявочае прозвішча ў некаторых дакументах можа паказвацца ў дужках, або з пазнакай народжаная.
Быкіў (Мастыскі раён)
Быкіў (Би́ків) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Урода
Урода, У́рада — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 27 км на паўночны ўсход ад Лепеля, каля вёскі Заслаўкі ў басейне ракі Дзіва. Належыць да групы Ушацкіх азёр.
Плошча паверхні возера складае 1,52 км². Даўжыня 3,4 км, найбольшая шырыня 0,8 км. Даўжыня берагавой лініі 8,8 км. Найбольшая глыбіня 6,5 м, сярэдняя 3,9  м. Аб'ём вады ў возеры 5,96 млн. м³. Плошча вадазбору 9,95 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 2—5 метраў, месцамі да 30 метраў. Берагавая лінія ўтварае некалькі заліваў. Берагі нізкія, спадзістыя. Літаральная і сублітаральная зоны ўздоўж заходняга і ўсходняга берагоў возера стромкія. Дно плоскае. На возеры 2 вострава агульнай плошчай каля 0,7 га. Узбярэжная частка дна возера выслана заіленым пяском, глыбакаводная — гліністым ілам.
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Упадаюць ручаі, выцякае рака Тураўлянка (Дзіва). Злучана пратокамі з двума азёрамі. Расліннасць пашыраецца да глыбіні 2 м і займае палосу шырынёй 10—100 м.
У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, плотка, краснапёрка, гусцяра і іншыя віды рыб. Сустракаецца вугор.
Ыру (воласць)
Ыру (Õru vald) — воласць у Эстоніі ў складзе павета Валгамаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 104,6 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2006 года складала ўсяго 556 чалавек.
Спасылкі
Афіцыйны сайт воласці Ыру
Азарынецкі замак
Азарынецкі замак — помнік архітэктуры мясцовага значэння ў вёсцы Азарынцы Магілёў-Падольскага раёна Вінніцкай вобласці.
Звесткі
Узведзены ў 1657-1672 гг., цяпер Вінніцкая вобласць, замак быў абаронцай ад пастаянных турэцкіх нападаў.
Быў размешчаны на так званым Грэцкім шляху, па якім ішлі рабаўніцкія паходы воінаў Турцыі. Разбураны туркамі ў 1690 г., адноўлены ў 1699 г. пасля выгнання асманаў. Ён быў пабудаваны казакамі пад кіраўніцтвам Астапа Гогаля. Потым замак прыйшоў у заняпад.
Ігнат Іванавіч Півуноўскі
Ігнат Іванавіч Півуноўскі (нар., Горкі) — беларускі вучоны ў галіне механізацыі сельскагаспадарчай вытворчасці. Доктар тэхнічных навук (1992), прафесар (1998).
Біяграфія
Скончыў Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію (1953). Працаваў у Інстытуце торфу АН БССР, з 1961 года — у БелНДІ механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па ўдасканальванні тэхналагічных працэсаў нарыхтоўкі кармоў, прыстасавання для ўнясення хімічных кансервантаў пры сіласаванні, распрацоўцы абсталявання для вытворчасці грануляванай і брыкетаванай травяной мукі і кармасумесей.
Дом Воліна (1900)
Дом Во́ліна — трохпавярховы будынак у Мінску, пабудаваны ў 1900 годзе з рысамі эклектыкі і неабарока як даходны дом, месціцца па вуліцы Валадарскага, 12 А. Частка гістарычнай забудовы колішняй Захар’еўскай вуліцы.
Гісторыя
Дом пабудаваны ў 1900 годзе, злучаны з суседнім двухпавярховым домам Воліна. Уласнікам быў Волін Самуіл Лазаравіч, яго жонка Воліна Блюма-Фейга, іх дачка і пяць сыноў. Стары адрас — вул. Захар'еўская № 41/12 на рагу з Серпухаўскай (цяпер Валадарскага), у 1910—1912 — дом № 43.
Частка пакояў здавалася пад жыллё. У 1901—1903 гадах у доме месцілася «1-я гарадская раскладкавая па прамысловым падатку прысутнасць». З 1907 года — піўная Жыдовіча. З 1908 года — лаўка Назаравай, пральня Юзафовіч. З 1909 года — майстэрня шаўца Паўлоўскага. З 1910 года — булачная і пякарня Хмелявец. У 1915 годзе — упраўленне камітэта Заходняга фронту Усерасійскага земскага саюза. У 1912—1915 гадах — прыёмны кабінет лекара па нутраных і дзіцячых хваробах Палонскага Лейбы (Льва) Мордухавіча (Маркавіча). У 1916—1917 гадах тут месцяцца кабінет асобнаўпаўнаважанага камандавання Заходняга фронту Усерасійскага земскага саюза, кантрольны аддзел камітэта Усерасійскага земскага саюза, статыстычны аддзел Усерасійскага земскага саюза дапамогі хворым і параненым вайскоўцам, кабінет загадчыка аддзела атрадаў камандавання Заходняга фронту Усерасійскага земскага саюза, улікова-гаспадарчы аддзел Усерасійскага земскага саюза. У 1918 годзе тут месціцца бакалейная крама Дубаграева Акіма Сцяпанавіча, гадзіннікавая крама Ламперта В. К., крама Мендаля Іосіфа Абрамавіча, У 1918—1921 гадах — шавецкая майстэрня Цывеса Л. Г.
У 1920 годзе тут месціцца гарадское і павятовае бюро Наркамата юстыцыі БССР. У 1921 годзе маёмасць нацыяналізаваная. У 1922 годзе тут месцяцца 4 лаўкі. У 1925—1926 гадах шавецкая майстэрня Вішнёва Герца Маісеевіча, сажная майстэрня Егера Андрэя Якаўлевіча, кравецкая майстэрня Райнеса, гадзіннікавая майстэрня Рубінштэйна С., дзіцячы сад, кнігарня, цырульня арцелі «Мастак». У 1925—1926 гадах уласнік — аддзел камунальнай гаспадаркі Менскага акруговага выканаўчага камітэта (арандатар з 1 студзеня 1925 года — жыллёва-арэнднае кааператыўнае таварыства № 10).
У наш час на першы паверсе месцяцца гандлёвыя памяшканні, на другім і трэцім — Цэнтральнае праўленне таварыства глухіх.
Архітэктура
Г-падобны ў плане будынак са зрэзанай вуглавой часткай. Галоўны фасад дома быў арыентаваны на былую вуліцу Захар’еўскую (сучасны праспект Незалежнасці). Фасады аздобленыя канеліраванымі пілястрамі са складанымі капітэлямі на вышыні другога і трэцяга паверхаў. Больш высокі першы паверх, другі і трэці аддзеленыя тонкапрафіляванымі карнізамі. Прасценкі паміж арачнымі на другім паверсе і лучковымі на трэцім паверсе вокнамі дэкараваныя ляпным раслінным арнаментам. Пачатковая планіроўка і фасад першага паверха зменены.
Сульфіды
Сульфіды (ад sulphur — сера) — клас хімічных злучэнняў, якія ўяўляюць сабой злучэнні металаў (а таксама шэрагу неметалаў В, Si, Р, As) з серай (S), дзе яна мае ступень акіслення -2. Могуць разглядацца як солі серавадароднай кіслаты H2S.
Атрыманне
Сульфіды атрымоўваюць рознымі метадамі:
Fe + S = FeS
2CdO + 3S = 2CdS + SO2
TiO2 + CS2 = TiS2 + CO2
2Ga + 3H2S = Ga2S3 + 3H2
ZnCl2 + H2S = ZnS + 2HCl
Чопавае
Чопавае — падатак з вырабу і продажу моцных напіткаў у Польшчы і Вялікім Княстве Літоўскім. У Польшчы вядома з XIII стагоддзя як дзяржаўны падатак з вырабу і рэалізацыі піва, мёду, гарэлкі, віна ў корчмах, броварах, шынках, млынах, лазнях усіх тыпаў уладанняў. У Вялікім Княстве Літоўскім у XV—XVI стагоддзях называлася капшчына. У выніку прадастаўлення прыватным землеўладальнікам права вольнай прапінацыі (1576) чопавае пачало збірацца толькі з дзяржаўных уладанняў і іх трымальнікаў. Традыцыйна чопавае ішло на ўтрыманне войска. У XVII—XVIII стагоддзях прыносіла 8—9 % даходаў скарбу Вялікага Княства Літоўскага. Чопавае збіралі спецыяльныя паборцы (экзактары, правізары, камісары). У гарадах іх прызначалі з бурмістраў і радцаў, у вёсках — з войтаў, лаўнікаў, арандатараў па вызначэнні дзяржаўцаў, ваявод і судовых старастаў. Падаткам не абкладаўся выраб напіткаў на хатнія патрэбы. Сойм 1766 увёў для Вялікага Княства Літоўскага чопавае ў памеры 10 % ад кошту напіткаў у кожнай карчме і шынку пад прысягай вытворцаў і ўласнікаў. З 1 сакавіка 1768 года гэты падатак быў павінен замяніць падымнае, для чаго назначалася генеральная люстрацыя вытворчых і гандлёвых пунктаў пад наглядам скарбовых экзактараў і з выкарыстаннем вайсковай дапамогі. Сойм 1775 пашырыў збіранне чопавае з усіх відаў він, у тым ліку замежных, і ўвёў адзіную стаўку абкладання напіткаў пры захаванні за шляхтай свабоды рознічнага гандлю імі. Пасля далучэння Беларусі да Расійскай імперыі у канцы XVIII стагоддзя чопавае заменена на вінакурную пошліну, зыходзячы з колькасці рэвізскіх душ у землеўладаннях.
Кільхберг (Цюрых)
Кільхберг (Kilchberg) — камуна ў акрузе Хорген кантона Цюрых у Швейцарыі, на беразе Цюрыхскага возера. Упершыню згадваецца ў 1248 як Hilchberch. У Кільхбергу знаходзіцца галоўны офіс кампаніі Lindt & Sprüngli, буйнога вытворцы шакаладу.
Ганьён
Ганьён (Gagnon) — пакінуты горад у Канадзе (Квебек), ва ўсходняй частцы паўвострава Лабрадор.
У пачатку 1980 года горад меў насельніцтва каля 4 000 жыхароў, але быў цалкам закінуты ў выніку закрыцця жалезнаруднай шахты.
Салігорск
Саліго́рск (, Солигорск) — горад у Беларусі, на правым беразе ракі Случ. Адміністрацыйны цэнтр Салігорскага раёна Мінскай вобласці (да 2009 года — горад абласнога падпарадкавання). Насельніцтва на 2017 год — 106 839 чалавек, што пры даволі невялікай плошчы горада ў 15 км² робіць Салігорск адным з самых шчыльнанаселеных гарадоў краіны. Знаходзіцца за 136 км на поўдзень ад Мінска. Канцавая чыгуначная станцыя на адгалінаванні Слуцк — Салігорск ад лініі Баранавічы — Асіповічы, побач з горадам праходзяць аўтамабільныя дарогі Мінск — Мікашэвічы і Бабруйск — Чырвоная Слабада. Таксама злучаны аўтабільнымі дарогамі з Любанню, Лунінцом.
Салігорск з’яўляецца адным з самых маладых гарадоў Рэспублікі Беларусь (пазней быў заснаваны толькі Новалукомль). Яго гісторыя пачынаецца з пабудовы I Старобінскага (потым — Салігорскага) калійнага камбіната, пазней пераўтворанага ў 1 рудаўпраўленне ААТ «Беларуськалій» пасля выяўлення багатых радовішчаў калійнай солі на гэтых тэрыторыях. Першапачаткова Салігорск меў назву Новастаробінск (да 1959 года) і статус рабочага пасёлка. Горад — з 1963, з 1965 — цэнтр аднайменнага раёна. Адзін з найбуйнейшых цэнтраў вытворчасці калійных угнаенняў у свеце.
Назва
Назву «Салігорск» афіцыйна зацвердзілі ў 1959 годзе. Раней у некаторых дакументах Старобінскага райвыканкама, якому падпарадкоўвалася тэрыторыя Салігорска, пасёлак называўся Новастаробінскам (Нова-Старобінскам), аднак дэ-факта такой назвы ніколі не меў. Адмову ад першай назвы некаторыя тлумачаць нягучнасцю зліцця ў ёй слоў «Новы» і «Стары».
Назва «Новастаробінск» прысутнічала на памятным камяні, пастаўленым на месцы заснавання Салігорска: Аднак пазней камень быў перанесены на іншае месца, і яму надалі новую таблічку, на якой замест старой назвы напісана ўжо «Салігорск».
Гісторыя
У 1949 года каля вёскі Чыжэвічы Старобінскага раёна Мінскай вобласці правялі геалагічную экспедыцыю, якая выявіла значныя паклады калійнай солі. На глыбіні 349,5 м свідраваная шчыліна раскрыла тоўшчу, у прарэзе якой былі знойдзены прамысловыя паземы калійных салей. У 1949―1952 гадах на радовішчы здзяйсняліся геолагавыведніцкія працы з мэтаю выяўлення формы і аб’ёму прамысловай часткі радовішча, выяўлення якасці калійных рудаў і атрымання зыходных звестак для геолага-экалагічнай ацэнкі радовішча. Паводле вынікаў гэтай працы былі выяўлены буйныя столкі сырых калійных салей. У 1952 годзе шэраг навукоўцаў, якія працавалі ў галіне адкрыцця і распрацоўкі Старобінскага радовішча калійных салей, былі адзначаны Дзяржаўнай прэміяй СССР.
9 чэрвеня 1958 года Урад СССР прыняў пастанову аб пабудове I Старобінскага (потым — Салігорскага) калійнага камбіната (цяпер 1 Рудаўпраўленне ААТ «Беларуськалій»). А 10 жніўня таго ж года на месцы вёскі Вішнёўка Старобінскага раёна пачалося будаванне паселішча для будучых шахцёраў. Пазней у склад места ўвайшлі вёскі Кавалёва Лаза, Пяшчанка, Пакроўка, Круты Бераг, Сяльцо і Цэсліны. 8 жніўня 1959 года Салігорск атрымаў цяперашнюю назву і афіцыйны статус рабочага пасёлка.
1 верасня 1959 года ў Салігорску адкрылася пачатковая школа з рускай мовай навучання, пераўтвораная ў 1960 годзе ў сярэднюю школу. У лістападзе 1961 года пачаліся заняткі ў Салігорскім горнахімічным тэхнікуме. У канцы 1959 года пачалося будаванне гарадской паліклінікі, у 1962 годзе — бальніцы (адкрылася ў 1965 годзе). 4 лістапада 1959 года пачаў працаваць Дом культуры будаўнікоў. У траўні 1961 года адкрылася першая ў горадзе бібліятэка. 28 красавіка 1961 года адбыўся ўвод ў эксплуатацыю кінатэатра.
У 1962 годзе Салігорск злучылі чыгункай са Слуцкам. У 1963—1979 гадах у горадзе ўвялі ў эксплуатацыю 4 калійныя камбінаты. У 1964—1967 гадах вялося будаванне Салігорскага вадасховішча. 1 жніўня 1984 года адкрыўся новы будынак чыгуначнай станцыі.
25 снежня 1962 года Салігорск увайшоў у склад Любанскага раёна. 7 сакавіка 1963 года Загадам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР рабочаму пасёлку Салігорску надалі афіцыйны статус горада абласнога падпарадкавання. 6 студзеня 1965 года горад стаў цэнтрам Салігорскага раёна.
23 лютага 1978 года ў склад горада ўключаны пасёлак Пакроўка Чыжэвіцкага сельсавета.
Эканоміка
Буйны цэнтр горназдабываючай прамысловасці Беларусі і адзін з найбуйнейшых у свеце вытворцаў і пастаўшчыкоў калійных мінеральных угнаенняў — вытворчае аб’яднанне ААТ «Беларуськалій». Прадукцыя гэтага прадпыемства пастаўляецца ў Еўропу, Усходнюю Азію, краіны Міжземнамор’я, Паўднёвую Афрыку, Індыю, Кітай, Паўднёвую і Паўночную Амерыку — усяго больш чым у 50 краін свету.
Усяго ў Салігорску 62 дзяржаўныя і акцыянерныя прадпрыемствы. Сярод найбуйнейшых — заводы горна-шахтавага абсталявання, рамонтна-механічны, зборнага жалезабетону, жалезабетонных канструкцый, даследча-эксперыментальны, клееных драўляных канструкцый, ліцейна-механічны. Лёгкая прамысловасць — ААТ «Купалінка» і ЗАТ «Калінка». 6 банкаў і 155 прыватных камерцыйных структур. Гасцініцы «Алеся», «Жамчужына», «Новае Палессе».
У горадзе добра развіты будаўнічы комплекс, які ўключае ААТ «Будтрэст № 3 ордэна Кастрычніцкай рэвалюцыі», народнае прадпрыемства «Шахтаспецбуд» і Домабудаўнічы камбінат.
Грузавыя перавозкі ажыццяўляе Аўтапарк № 3, пасажырскія — Аўтобусны парк № 1.
Абслугоўваннем гараджан займаецца 105 гандлёвых прадпрыемстваў (63 — з дзяржаўнай формай уласнасці, 42 — з недзяржаўнай) і 11 фірменных магазінаў. У горадзе — 72 прадпрыемствы грамадскага харчавання на 7026 пасадачных месцаў.
Служба побыту прадстаўлена камбінатам бытавога абслугоўвання на 206 працоўных месцаў, 3 атэлье, 13 цырульнямі.
Адукацыя
У горадзе знаходзіцца 11 агульнаадукацыйных школ і тры гімназіі, дзе навучаецца каля 18 тысяч навучэнцаў, будаўнічы прафесійны коледж, педагагічны каледж, горнахімічны каледж, эканамічны тэхнікум. Працуе 31 дзіцячая дашкольная ўстанова на 6229 дзяцей. Для арганізацыі пазакласнай выхаваўчай работы дзейнічае 11 спецыялізаваных дзіцячых устаноў. Сярод іх — школа мастацтваў, музычная і мастацкая школы, станцыя юных тэхнікаў, дзіцячы тэатр танца, краязнаўчы музей, цэнтр дзіцячай творчасці.
NGC 4373A
NGC 4373A (іншыя абазначэнні — ESO 322-8, MCG -6-27-26, DCL 41, IRAS12229-3902, PGC 40549) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Чыжунай (Ігналінскі раён)
Чыжу́най (Čižiūnai), традыцыйная беларуская назва — Чыжуны  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Размешчана за 11 км ад Сянас Дукштаса. Насельніцтва 28 чал. (2001 г.).
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Баевычы
Баевычы (Боє́вичі) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Весцінье
Весцінье (Vestignè) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 852 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 71 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 10030. Тэлефонны код — 0125.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Germano.
Яўген Кузьміч Казлоў
Яўген Кузьміч Казлоў (, Магілёў — 1998) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар БССР (1985).
Біяграфія
Скончыў у 1962 годзе Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Архітэктура». З 1962 года працаваў у інстытуце «Гомельграмадзянпраект» у галіне горадабудаўніцтва на пасадзе архітэктара, затым старшым архітэктарам, кіраўніком групы архітэктараў, галоўным архітэктарам праектаў, галоўным архітэктарам (1962—1984), намеснікам дырэктара па архітэктуры (1984—1998).
Член Саюза архітэктараў СССР з 1965 года. Член рэспубліканскай камісіі Саюза архітэктараў БССР. Член КПСС з 1985 года. Пражываў у г. Гомель.
Творчасць
Асноўныя работы: забудова мікрараёнаў № 7, 8, 10 жылога раёна Аэрадром (1967—1970), мікрараёны № 11 (1978), № 12 (1979, у сааўтарстве), 17 (1986, у сааўтарстве), у жылым раёне Валатава, № 35 і Крышталь па вул. Ільіча (1975, у сааўтарстве), комплекс інтэрнатаў завода «Гомсельмаш» (1977—1983) у Гомелі; прымаў удзел у праектаванні мікрараёнаў № 2 Рагачова (1981 ), Рэчыцы, Светлагорска.
Узнагароды
Узнагароджаны медалём «За доблесную працу. У адзначэнне 100-годдзя з дня нараджэння У. І. Леніна» (1970); Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР (1979), Гомельскага аблвыканкама. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР яму прысвоена званне «Заслужаны архітэктар БССР» (1985).
Аляксей Васільевіч Гардзееў
Аляксей Васільевіч Гардзееў (нар., Франкфурт-на-Одэры, ГДР) — расійскі дзяржаўны дзеяч, Паўнамоцны прадстаўнік Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ў Цэнтральнай федэральнай акрузе з 25 снежня 2017 года. Член савета Бяспекі Расійскай Федэрацыі з 1 студзеня 2018 году па 28 мая 2018 года.
Губернатар Варонежскай вобласці (12 сакавіка 2009 — 25 снежня 2017). Міністр сельскай гаспадаркі Расіі (1999—2009). Доктар эканамічных навук (2000), прафесар (2004), сапраўдны член РАСХН (2005), акадэмік РАН (2013 года). Член Вышэйшага савета партыі «Адзіная Расія».
Могілкі
Могілкі — участак тэрыторыі, адмыслова прызначаны для пахавання памерлых або іх праху пасля крэмацыі. Пахаванне ў зямлі — старажытны і найбольш распаўсюджаны спосаб пахавання.
Прадстаўнікоў розных канфесій у мінулым хавалі асобна, кожнага на сваіх могілках. Дыферэнцыяцыя па рэлігійнай прыналежнасці вызначала і ўласцівыя той ці іншай этнаканфесіянальнай групе пахавальныя абрады, спосабы пахаванняў, атрыбуты, сімволіку і мемарыяльныя знакі. Так, магілы праваслаўных размяшчаліся галавой на захад, католікаў — на ўсход. Мемарыяльнымі знакамі служылі крыж або камень з выявай крыжа (крыж ставілі звычайна ў галавах нябожчыка, камень — у нагах). На поўначы Беларусі сустракаліся масіўныя вычасаныя з каменю крыжы-жальнікі. У іудзеяў надгробнымі знакамі служылі камяні з выявай 6-канечнай зоркі, у мусульман (татар) — 5-канечнай зоркі і паўмесяца.
Ha могілках стараліся хаваць сем’ямі. Людзей нявызначанай веры, самагубцаў, тапельцаў хавалі за межамі могілак. Магільныя ўзгоркі часам пакрывалі драўлянымі прамавугольнікамі ў выглядзе века труны ці абгабляванымі гранёнымі калодамі. Час ад часу родзічы і блізкія нябожчыкаў падсыпалі надмагільныя бугаркі, абкладвалі іх дзёрнам або невысокім зрубам, абмуроўвалі, абнаўлялі мемарыяльныя знакі (у святочныя дні крыж абвязвалі ўзорнымі ручнікамі, фартушкамі, вянкамі), садзілі дрэвы, кветкі. На памінкі, радаўніцу, на велікодным тыдні на могілкі прыходзілі, каб аддаць даніну павагі і ўшанаваць памяць памерлых продкаў.
За стан могілак адказваюць мясцовыя органы ўлады — сельскія і гарадскія Саветы дэпутатаў у адпаведнасці з Законам Рэспублікі Беларусь «Аб пахаванні і пахавальнай справе» ад 25 кастрычніка 2001 года.
Дзяўчына з жамчужнай завушніцай (саўндтрэк)
Аляксандр Дэспла дэбютаваў у якасці кінакампазітара ў 1985 годзе і на момант напісання музыкі да фільма «Дзяўчына з жамчужнай завушніцай» быў аўтарам саўндтрэкаў да больш чым 70 пераважна французскіх фільмаў. Праца над фільмам Пітэра Уэбера вывела яго на міжнародную арэну і стала прарыўной для яго галівудскай кар’еры.