cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Прамысловыя заняткі беларусаў
Рыбалоўства
Некаторыя памешчыкі мелі рыбаводныя гаспадаркі, якія спецыялізаваліся на развядзенні карпаў і стронгі. Напрыклад, такія гаспадаркі меліся ў маёнтку Альба князя Радзівіла ў Мінскай губерні, у маёнтку Пескі памешчыка Паслаўскага ў Гродзенскай губерні.
Хоць прамысловае рыбалоўства было шырокавядомым заняткам на Беларусі, аднак людзей, для якіх рыбалоўства з’яўлялася асноўнай крыніцай існавання, было мала. Як правіла, жыхары прыбярэжных населеных пунктаў займаліся земляробствам і жывёлагадоўляй.
Для лоўлі рыбы невадамі стваралі арцелі, якія арганізоўваліся на паявых умовах: кожны рыбак уносіў сваю частку сеткавага палатна або пэўную суму грошай для яго куплі, удзельнічаў у пашыве невада, яго рамонце і лоўлі рыбы, якая збывалася скупшчыкам.
Асаблівасцю рыбалоўства на Беларусі ў ХІХ — пачатку ХХ ст. з’яўлялася нерэгуляваная здабыча рыбы, адсутнасць правілаў лоўлі, што вяло да распаўсюджвання драпежніцкіх спосабаў — лоўлі ў час нерасту і г. д. Вынікам гэтага было скарачэнне запасаў рыбы ў вадаёмах.
Адметнай рысай рыбалоўнага занятку з’яўляецца шматлікая колькасць разнастайных прылад працы, дапаможных прыстасаванняў і спосабаў лоўлі. У рыбалоўным арсенале, што выкарыстоўваўся ў пачатку ХХ ст., меліся амаль усе прылады (выключэннем з’яўляецца гарпун), якімі на тэрыторыі Беларусі карысталіся рыбаловы ў дагістарычныя часы. Сярод іх былі такія прымітыўныя, як драўляныя кручкі, дубіны для глушэння рыбы на тонкім лёдзе, розныя плеценыя з лазы пасткі, восці. Змены ў рыбалоўнай тэхніцы да пачатку ХХ ст. насілі больш колькасны, чым якасны характар. Таму ў традыцыйных прыладах і спосабах рыбалоўства можна прасачыць нямала этнічных рыс.
Па прынцыпу дзеяння і спосабу лоўлі традыцыйныя прылады рыбалоўства можна падзяліць на пяць груп: сеткі-невады, стаўныя пасткі, рухомыя пасткі, кручковыя снасці і ўдарныя прылады.
Для рыбалоўнага промыслу насельніцтва Палесся здаўна была характэрна здабыча ўюноў. Іх у вялікай колькасці вылоўлівалі зімой для ўласнага спажывання і на продаж.
Да найстаражытнейшых рыбалоўных прылад належаць і рухомыя лавушкі.
З прынадных кручковых прылад беларускія рыбаловы карысталіся навяснымі, доннымі, напраўнымі і якарнымі вудамі, старожнямі, перамётамі, снасцямі для лоўлі самоў «клочаннем».
Меншай разнастайнасцю характарызаваліся ўдарныя прылады. Гэту групу складалі прылады глушэння і колючыя прылады. Глушылі рыбу па тонкім восеньскім лёдзе дубінамі, цурбанамі з ручкамі, драўлянымі молатамі, абухамі сякер. З колючых прылад шырока выкарыстоўваліся восці — шост з жалезным наканечнікам, на якім было ад 2 да 10 зубоў з завусеніцамі. Значна менш, чым восці, быў распаўсюджаны багор.
Аб’ектам промыслу і аматарскага рыбалоўства на вадаёмах Беларусі з’яўляюцца 33 віды рыб. Асноўнымі прамысловымі рыбамі з’яўляюцца лешч, судак, шчупак, плотка, карась, акунь, вугор, карп.
Бортніцтва і пчалярства
Пра занятак пчалярствам насельніцтва тэрыторый, на якіх пазней пасяліліся плямёны ўсходніх славян, пісаў яшчэ ў V ст. да н. э. славуты Герадот. Шматлікія згадкі пра мёд і воск мы знаходзім і ў нашых летапісах.
Пчалярства прайшло ў сваім развіцці тры асноўныя стадыі:
Бортніцтва
Бортніцтва — першапачатковая форма культурнага пчалярства, заснаванага на ўтрыманні і развядзенні пчол у «жывых вуллях» — натуральных або штучных дуплах такіх дрэў, як сасна, дуб, ліпа, радзей — асіна.
У сваю чаргу бортніцтва развілося з «дзікага пчалярства», калі з выпадкова знойдзенага ў лесе, а то і проста на зямлі пчалінага гнязда чалавек забіраў мёд, але перш спальваў рой, што знайшло адлюстраванне ў прымаўцы:
«Не пагнётшы пчолаў, мёду не ядуць»
Пазней пошук дзікіх раёў набыў свядомы характар: чалавек ужо ішоў у лес па мёд, як на паляванне.
З пераходам да аселага жыцця адбылося пераўтварэнне збіральнікаў мёду ў свядомых пчаляроў-бортнікаў.
Калі не лічыць перыяду «дзікага пчалярства», бортніцтва прайшло тры этапы развіцця:
Паступова выпрацавалася тэхніка вырабу борцяў, спосабы прываблівання і догляду пчол, узніклі і ўдасканаліліся борцевыя прылады працы, на аснове вопыту склалася сістэма практычных і тэарэтычных ведаў пра пчалярства, сфарміраваліся традыцыі — узнік новы від промыслу. Адбылося гэта на землях сучаснай Беларусі 2—3 тыс. гадоў таму назад. Развіццю бортніцтва як самастойнага і шырока распаўсюджанага промыслу спрыяла наяўнасць вялікіх масіваў змешаных лясоў і пушчаў, парослых верасам, чарнічнікам, маліннікам і іншымі раслінамі.
Бортніцтвам займаліся паўсюль. В. Концкі, аўтар выдадзенай у 1614 г. кніжкі «Навука аб пчолах», першай тэарэтычна-практычнай работы пра пчалярства, пісаў, што Белая Русь славутая мноствам розных багаццяў, у тым ліку «і пчоламі, шчодрымі на мёд, не абдзелена». Гэта пацвярджаецца і данымі тапанімікі. Назвы вёсак Бортнікі, Бортнавічы, Борці распаўсюджаны на ўсёй тэрыторыі Беларусі. Да нашага часу захаваліся некаторыя старажытныя адзінкі вымярэння мёду і назвы посуду для яго захоўвання: «кадоўб», «кадоўбчык», «ліпечня» і інш.
Па меры распаўсюджвання і ўдасканальвання бортніцтва складалася і бортнае права — спачатку звычаёвае, а затым і пісанае, дзяржаўнае.
У XVI—XVIII ст. дзейнічалі цэхі і брацтвы бортнікаў. Пры паступленні ў цэх прыносілася прысяга бортніка, якая патрабавала адданасці і паслухмянства кіраўніцтву цэха, яго суду і юрысдыкцыі, захаванне «ўдзень і ўноч» прафесійных сакрэтаў, неадкладнага выкрыцця парушальнікаў цэхавай дысцыпліны. На чале цэха стаялі выбраныя на агульным сходзе бортны стараста, падсудак і пісар. Пазней у адміністрацыю цэха ўвайшлі два лаўнікі, а падсудка замяніў суддзя. Бортныя цэхі мелі свой статут, сцяг і пячатку.
Бортнікі плацілі падатак, выконвалі павіннасці і карысталіся пэўнымі льготамі і правамі. Кантроль за работай бортнікаў ажыццяўлялі прызначаныя з ліку сялян наглядчыкі — палазнікі. Яны вызначалі колькасць сабранага мёду і памер падаткаў.
Прафесія бортніка звычайна перадавалася ад бацькоў. Хадзіць ля пчол вучыліся з дзяцінства, спакваля спасцігаючы таямніцы пчалярства. Найбольш важныя з іх, у т. л. чарадзейныя дзеянні і замовы, бацькі перадавалі сынам перад смерцю. Такі звычай, паводле І. А. Сербава, бытаваў на Палессі яшчэ ў пачатку ХХ ст.
У бортніцтве, як і ва ўсіх іншых гаспадарчых занятках, чалавек выпрацоўваў адмысловыя прылады і прыстасаванні. Яны без істотных змен, але пад іншымі назвамі вядомы на ўсёй тэрыторыі Беларусі: «лязіва», «барта» (невялікая сякера) з шырокім лязом, «медарэз», «рэзічка» (нож для падрэзвання сотаў), «пешня» з прамым і сагнутым «лыжачкай» лязом на доўгім пяхоўі.
Новыя борці выдзёўбваліся задоўга да раення. Гэты працэс займаў два тыдні. Камера борці падзялялася на тры часткі:
Прыналежнасць борці вызначалася адмысловымі знакамі (знамя, кляймо). У аснове іх кампазіцыі ляжалі геаметрычныя матывы.
Для прываблівання рою ў новую борць рабілі т. зв. тварбу: борць націралі мелісай, апырсквалі духмяным настоем з кветак і травы, акурвалі верасам, клалі ў сярэдзіну кавалачак старых сотаў або галінку алешыны з маладымі лісцікамі. І калі скалям — пчаліным разведчыкам — спадабалася борць, яны прыводзілі малады рой, і праца бортніка прыносіла восенню добры плён.
Асадзіўшы ў новай борці рой, бортнік павінен быў паклапаціцца пра яго ахову. Вялікую шкоду бортніцтву прыносілі мядзведзі.
Падглядаць пчол пачыналі ў канцы лета. Лічылася, што да Спаса (19 жніўня, 6 жніўня па ст. ст.) нельга браць мёд, бо прападуць пчолы. Пры добрым цвіценні верасу з адной борці атрымлівалі да трох пудоў мёду.
Калоднае пчалярства
У канцы XV ст. поруч са спрадвечнымі борцямі пачалі выкарыстоўваць калоды — вуллі, выдзеўбаныя ў адпілаваным кавалку дрэва. Па традыцыі калоды ўсцягвалі на дрэвы і ставілі на падкурах.
Па пераемнасці калоднае пчалярства ўспрыняло ранейшую назву і таксама называлася бортніцтвам. Выкарыстанне калоднага вулля, выпілаванага з бортнага дрэва, не змяніла на першым часе пчалярства, якое яшчэ доўга заставалася лясным. Выцясніўшы паступова бортніцтва ў яго чыстым выглядзе, калоднае пчалярства стала пануючай формай.
У перыяд калоднага пчалярства ў асобных раёнах Беларусі атрымалі распаўсюджанне плеценыя вуллі — саламянікі і лазавікі.
Рамачнае пчалярства
Першыя спробы пераабсталявання калод фіксуюцца ў першай чвэрці XIX ст., што сведчыла аб прызнанні беларускімі пчалярамі новага вулля — рамачнага. Аднак у цэлым рамачны вулей марудна пракладваў сабе дарогу. Беларускія пчаляры, якіх на долю сялян прыпадала 80 %, былі настолькі прывязаны да традыцыйнай, пераважна лясной формы пчалярства, што з недаверам і насцярожанасцю ставіліся да новага. Распаўсюджанне новага вулля стрымлівала і адсутнасць папулярызацыі. Вядучай формай пчалярства на працягу ўсяго ХІХ ст. па-ранейшаму заставалася калоднае.
Да 1830-х гг. рамачны вулей канчаткова заваяваў усеагульнае прызнанне і паўсюдна, выключаючы некаторыя раёны Усходняга Палесся, выцясніў калоду, якая праіснавала больш за тысячагоддзе. У перыяд Вялікай Айчыннай вайны пчалярства як дапаможная, але самастойная галіна гаспадаркі, было зруйнавана дашчэнту і адноўлена пасля вайны. Цяпер беларускае пчалярства перажывае цяжкі перыяд. А між тым неабходнасць развіцця і павелічэння прадукцыйнасці пчалярства вымагаецца самім жыццём. Акрамя мёду, каштоўным прадуктам з’яўляецца воск, які выкарыстоўваецца больш чым у 40 галінах прамысловасці.
Паляўніцтва
На Беларусі паляўніцтва вядома каля 40 тыс. гадоў, з моманту засялення яе тэрыторыі першабытнымі плямёнамі, якія палявалі на мамантаў і касматых насарогаў. На працягу тысячагоддзяў паляванне забяспечвала ежай (мяса, тлушч), адзеннем (скура, футра, поўсць), матэрыяламі для вырабу разнастайных прылад працы, зброі, упрыгожанняў, амулетаў; косці шырока выкарыстоўваліся як паліва і будаўнічы матэрыял.
Як паказваюць археалагічныя, пісьмовыя, іканаграфічныя матэрыялы, для палявання выкарыстоўвалі ўсе віды наступальнай і абарончай баявой зброі: лукі, самастрэлы, коп’і, дзіды, дроцікі, рагаціны, сякеры, чаканы, шаблі, нажы, нават паліцы і кісцені. Спецыфічна паляўнічымі прыладамі і прыстасаваннямі, якімі пераважна карыстаўся «паспаліты» люд, былі разнастайныя па канструкцыі, матэрыяле і прызначэнні самаловы: пасткі, сеткі, лоўчыя ямы і загароддзі, а таксама лоўчыя петлі.
У канцы Ранняга Сярэднявечча ў асяроддзі феадалаў стала папулярным паляванне з сабакамі і сокаламі. Сакалінае паляванне было выключна прэрагатывай караля і магнатаў. Выдрэсіраваны сокал каштаваў столькі, колькі два кані або тры добра адкормленыя валы.
Буйных капытных жывёл акрамя аблаўнага палявання здабывалі пры дапамозе разнастайных загарадак. Найбольш пашыраным і ўлоўным відам лоўчай загарадкі быў т. зв. двухсценак — рублены з бярвенняў прагонак з двух паралельных тынаў даўжынёй у некалькі кіламетраў і мноствам пастак — тупіковых адгалінаванняў. Як толькі звер заходзіў у адзін з іх, пастку перакрывалі клямкамі-засаўкамі з тоўстых брусоў, схаваных у проразях двухсценка.
Першыя прыкметы фауністычнага крызісу выявіліся ўжо ў XII—XIV ст. Пазней, у XVI—XVIII ст. у сувязі з інтэнсіўным антрапагенным уздзеяннем на прыроду (развіццё хімічных промыслаў, нарыхтоўка таварнага лесу, павелічэнне плошчаў ворнай зямлі, непамернае паляванне, а ў ХІХ ст. — пракладка чыгуначных ліній) узмацніўся адмоўны ўплыў на прамысловую жывёлу, што прывяло да скарачэння арэалаў яе існавання. Зніклі цэлыя папуляцыі звяроў: у 1627 г. быў знішчаны апошні еўрапейскі тур, у сярэдзіне XVIII ст. — тарпаны, у пачатку ХІХ ст. — высакародныя алені мясцовай папуляцыі. Звяліся собалі, мядзведзі-мурашкаеды, расамахі, чорныя зайцы, лясныя каты, дрофы. У 1919 г. (па- водле іншых звестак — у 1921 г.) быў знішчаны апошні зубр.
Паляўніцтва з даўніх часоў рэгулявалася нормамі звычаёвага, пазней санкцыяніраванага дзяржавай паляўнічага права. Першыя крокі ў агульнадзяржаўным маштабе са свядомай мэтай забеспячэння штогадовага біялагічнага ўзнаўлення пагалоўя ляснога статка ажыццявіў у 1420 г. вялікі князь ВКЛ Ягайла. З комплексу прадугледжаных мерапрыемстваў істотнае значэнне мела ўстанаўленне акрэсленага тэрміну палявання: восенню пасля заканчэння палявых работ і да 7 красавіка (ст. ст.). Прыкладна з таго часу на Беларусі ўсталявана адпаведнасць пэўных паляўнічых угоддзяў, створаны адмысловы інстытут лясной аховы. Больш паглыбленае развіццё паляўнічае права як юрыдычная сістэма мерапрыемстваў і норм паляўніцтва атрымала ў Статуце ВКЛ, які дзейнічаў з 1529 па 1840 гг. У 1559 г. па загадзе Жыгімонта ІІ Аўгуста стараста Мсцібогаўскі Р. Б. Валовіч склаў «Рэвізію пушчаў і пераходаў звярыных» — грунтоўнае апісанне 39-ці найбольшых пушчаў ВКЛ. Для кожнай пушчы ён вызначыў межы, даў агульную характарыстыку, адзначыў звярыныя пераходы. У канцы XVI — пачатку XVII ст. галоўная ўвага звярталася на захаванне натуральных умоў існавання звяроў.
Аднак у саслоўна-феадальнай дзяржаве не ўсе былі роўныя перад законам. Прыродаахоўнае права не распаўсюджвалася на прыватную ўласнасць — у яе межах гаспадары палявалі без усялякага абмежавання. Часта імі наладжваліся такія паляванні, якія нагадвалі масавае знішчэнне ляснога жыхарства без меры і сэнсу.
Велікакняжацкія і магнацкія ловы рыхтавалі прафесіяналы: аб’ездчыкі, стральцы, асочнікі, пташнікі, сакольнікі, сетнікі, якіх узначальваў лоўчы са сваімі памочнікамі — падлоўчымі. У Радзівілаў, напрыклад, лоўчыя былі амаль у кожным маёнтку. У час ловаў на дапамогу прыцягваліся сяляне з навакольных вёсак.
Паляванне было распаўсюджана і сярод простага люду. Палявалі не толькі леснікі, але і жыхары гарадоў і мястэчак. Сеткамі, пасткамі, сіламі і петлямі яны вылоўлівалі значную колькасць лісіц, барсукоў, куніц, норак, тхароў, цецерукоў, качак, курапатак, зайцаў. Пры нагодзе сяляне не абыходзілі і лася, дзіка, ваўка, асабліва пасля з’яўлення агнястрэльнай зброі.
Агнястрэльная зброя пачала выкарыстоўвацца ў паляўніцтве дзесьці ў канцы XV — пачатку XVI ст. і спачатку была даступна толькі буйной шляхце. На Беларусі паляўнічыя карысталіся стрэльбамі разнастайных сістэм і калібраў, пачынаючы ад замежных і канчаючы самаробнымі або пераробленымі з вайсковых ружжаў. Асабліва шмат зброі асела ў насельніцтва ў 1812 г.
У другой палове ХІХ ст. атрымалі распаўсюджанне дубальтоўкі. Паляванне, як ніводны занятак чалавека, абрасло тоўстым пластам забабонаў і прымхаў. Зменлівае паляўнічае шчасце звязвалася з воляй звышнатуральных сіл, нябачных і ўсемагутных духаў. Яшчэ ў старажытнасці стараліся задобрыць іх імітацыяй галасоў звяроў, ахвярамі, пратыканнем чучалаў і малюнкаў звяроў коп’ямі.
Найбольш дзейсным сродкам дасягнення поспеху лічыліся замовы — адмысловыя па форме і змесце слоўныя формулы, пры дапамозе якіх імкнуліся пераўтварыць жаданае ў рэальнасць: каб дзічына сама выходзіла на паляўнічага, каб стрэльба «маху не давала, кожнага звера на месцы клала».
Аналагічную мэту мелі розныя магічныя дзеянні: калі збіраліся на паляванне, прамаўлялі шэптам, з хаты выходзілі прыцемкамі, у лес заходзілі задам наперад, маўляў, ужо дадому вяртаюся. Усё рабілі наадварот: думалі адно, гаварылі другое. Адсюль сучаснае пажаданне:
«Ні пуха, ні пяра!»
У канцы ХІХ ст. паляванне са стрэльбай набыло сярод прывілеяваных колаў насельніцтва спартыўна-аматарскі характар, і толькі ў сялян, местачкоўцаў і некаторых жыхароў вялікіх гарадоў яно захавала ролю дапаможнага занятку, які прыносіў пабочны прыбытак. Паляванне самаловамі шляхта, чыноўнікі, інтэлігенцыя ўспрымалі як абразлівы занятак. У сялян жа гэты від лоўлі карыстаўся папулярнасцю па дзвюх прычынах:
Самаловы падзяляліся на рухомыя і нерухомыя. Першыя пераносіліся з месца на месца пры змяненні паляўнічай сітуацыі. Другія рабілі з бярвенняў, колаў, жэрдак і плашчакоў непасрэдна на месцах лову.
Вядомыя яшчэ ў першабытным грамадстве, лоўчыя ямы для лоўлі ваўкоў, мядзведзяў, дзікоў, ласёў і іншых звяроў дайшлі да нашага часу амаль без істотных змен. Ямы капалі ля вадапояў, на звярыных пераходах і ў іншых месцах, якія наведвалі звяры.
Да самалоўных прылад блізка стаяць здаўна распаўсюджаныя на Беларусі разнастайныя па канструкцыі, дзеянні і прызначэнні лоўчыя сеткі. Гэты від здабычы дзічыны, а карані яго ўзыходзяць да палеаліту, узгадваецца пад 1091 г. у Лаўрэнцьеўскім летапісе. Па спосабе лоўлі і прынцыпе дзеяння сеткі падзяляліся на самалоўныя, у якіх звяры і птушкі заблытваліся самі, і падрыўныя, якія патрабавалі прысутнасці паляўнічага. Апошнія накрывалі здабычу зверху, калі чалавек тузаў за шнур.
Добрага, амаль музычнага слыху і здольнасці пераймаць галасы звяроў патрабаваў такі спосаб палявання, як ваба (вабенне). Ласёў-рагачоў прываблівалі на выстрал у час гону, імітуючы голас самкі пры дапамозе хваёвага ці берастовага вабіка — конуснай руркі даўжынёй 30—35 см.
Вялікія страты панёс жывёльны свет Беларусі падчас Першай сусветнай і грамадзянскай войнаў. Работа па ўзнаўленні паляўнічай гаспадаркі пачалася ў 1920-х гг. Для ўпарадкавання паляўніцтва ў 1921 г. створаны Усебеларускі саюз паляўнічых. У 1927 г. — часопіс «Паляўнічы Беларусі». Тады ж была праведзена інвентарызацыя фаўны.
Пасля Другой сусветнай вайны многае давялося распачынаць літаральна з нуля. Аднак мэтанакіраваная праца дала свой плён. Быў адноўлены белавежскі статак зуброў амаль да трохсот галоў. У рэспубліцы з’явіліся невядомыя раней прадстаўнікі фаўны іншых краін: андатра, амерыканская норка, янот-паласкун, янотападобны сабака. Пушныя звяркі паспяхова акліматызаваліся, і паляванне на іх вядзецца ў вызначаныя тэрміны.
Эфектыўнай формай захавання відавога складу жывёл і іх біятыпаў займаюцца запаведнікі — участкі тэрыторыі або акваторыі, у межах якіх зберагаецца ў натуральным выглядзе прыродны комплекс у цэлым, і заказнікі — тэрыторыі, дзе ахоўваюцца асобныя элементы прыроднага комплексу. На Беларусі створаны чатыры нацыянальныя паркі: Нарачанскі, Белавежская пушча, Браслаўскія азёры, Прыпяцкі. Функцыяніруюць Бярэзінскі біясферны і Целяханскі запаведнікі, 41 заказнік.
Аднак над жывёльным светам Беларусі ўзнікла новая і, магчыма, больш спусташальная пагроза, чым браканьерства. Генафонду беларускай фаўны пагражае не паляўніцтва, а з кожным годам усё большае антрапагеннае ўздзеянне на прыроду. Неабдуманыя меліярацыя, механізацыя і хімізацыя сельскай гаспадаркі, згубная высечка лясоў ужо паставілі на мяжу знікнення больш за 80 відаў беларускай фаўны. Неаднаўляльны на працягу тысячагоддзя ўдар нанесла чарнобыльская катастрофа. Неабходны дзейсныя, рашучыя і тэрміновыя меры па выратаванні ўжо не асобных відаў жывёл, а ўсёй прыроды ў цэлым, новыя падыходы, новая ўсеабдымная праграма аховы навакольнага асяроддзя.
Сядзібна-паркавы ансамбль Мірскіх (Камянполле)
Сядзібна-паркавы ансамбль Мірскіх — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры ў вёсцы Камянполлі Мёрскага раёна Віцебскай вобласці. Пабудаваны ў канцы ХІХ — пачатку XX стагоддзя.
Занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння. Уключае сядзібны дом, парк і пладовы сад. Гаспадарчыя будынкі — кузня, лядоўня, стайня — страчаны.
Гісторыя
Да пачатаку XVII стагоддзя Камянполле ўваходзіла ў склад маёнтка з цэнтрам у Мёрах і належала Рылам гербу Вянява. У 1640 годзе Крыштаф Рыла прадаў маёнтак Камянполле Себасцьяну Мірскаму, які ў наступным годзе фундаваў у ім драўляны касцёл.
На пачатку XVIII стагоддзя маёнткам валодаў лоўчы браслаўскі Ян Станіслаў Святаполк-Мірскі (~1690—1761), які заснаваў «камянпольскую лінію» Святаполк-Мірскіх. Наступнымі ўладальнікамі сядзібы былі яго сын Антоні (1776— пасля 1778), унук Ян (?—пасля 1788), праўнук Іван (1795—1849). Потым маёнткам валодалі сын Івана Віслаў (1828—1885) і яго сын Іван (1869—1920). Апошнім уладальнікам Камянполля быў сын Івана Віслаў Святаполк-Мірскі (1896—1951).
У 1811 годзе ў сядзібе пражывалі 250 чалавек. Па звестках 1883 года, налічвалася 2395 дзесяцін зямлі. У 1931 годзе ў маёнтку насялялі 120 чалавек.
Пасля Другой сусветнай вайны ў сядзібе дзейнічала школа.
Сядзібны дом
Пры Мірскіх у будынку захоўваўся збор кніг і партрэтаў. Пасля вайны сядзібны дом выкарыстоўваўся як клуб і праўленне калгаса, у цяперашні час закінуты.
Стайня
Размяшчалася каля пад’язной дарогі, насупраць сядзібнага дома. Узведзена ў 1907 годзе ў стылі мадэрну з рысамі неаготыкі. Кампазіцыя яе галоўнага фасада сітметрычная, трохчасткавая. Праезд па цэнтральнай восі будынка і бакавыя часткі галоўнага фасада аформлены шчытамі.
Міністр культуры Беларусі Юрый Бондар заявіў, што разбурэнню стайні будзе дадзена прававая ацэнка.
Парк
Невялікі парк рэгулярнага тыпу з сістэмай прамавугольных каналаў размешчаны на раўніннай тэрыторыі з паўночнага захаду ад сядзібнага дома. У цэнтры кампазіцыі парку прамавугольны партэр (плошча 1 га), абмежаваны па перыметры ліпавымі алеямі і абкружаны фруктовым садам. Баскетам замыкаецца кампазіцыйная вось парка, уздоўж якой высаджана доўгая алея з дуба.
Арыгінальнасць парка вызначаецца таксама наяўнасцю воднай сістэмы ў выглядзе вялікага вадаёма, вузкіх каналаў у баскеце і акружнога канала, які адводзіў лішак вады ў Асінаўскае возера. Як і ў іншых пейзажных парках, у Камянполлі насыпаны невялікі відавы ўзгорак.
Капліца
Пабудавана ў пачатку XX стагоддзя з дрэва, верагодна, на месцы старога храма, узведзенага ў 1762—1777 гадах італьянскім архітэктарам Антоніем Паракам, і колішняга парафіяльнага касцёла 1641 года, заснаванага Себасцьянам Святаполк-Мірскім. Выгляд капліцы вядомы па фотаздымку Яна Балзункевіча. Не захавалася.
Твор народнага дойлідства. Была вырашана простым чатырохсценным зрубам пад двухсхільным гонтавым дахам, які над галоўным фасадам завяршаўся чатырохграннай шатровай вежай-званіцай. Уваход вылучалі двухслуповы ганак пад двухсхільным пакрыццём і лучковае акно хораў над ім. Памяшканне асвятлялася такімі ж двума бакавымі вокнамі ў простых ліштвах. Гарызантальна ашаляваныя фасады чляніліся брусамі-сцяжкамі.
Лядоўня
Часам згадваецца як лямус. Знаходзілася цераз дарогу ад сядзібнага дома. Кампактны квадратны ў плане двух’ярусны будынак. Верхні ярус з галерэяй вертыкальна ашаляваны і аддзелены ад ніжняга карнізам. Дах чатырохсхільны, з заломам. Не захавалася.
Уладзіслаў Дзмітрыевіч Мухамедаў
Клубная кар’ера
Выхаванец школы мінскага МТЗ-РІПА, пазней трапіў у структуру барысаўскага БАТЭ. У 2015 годзе пачаў гуляць за дубль барысаўчан, 18 ліпеня таго ж года дэбютаваў у камандзе ў матчы Кубка Беларусі супраць шклоўскага «Спартака» (1:2), выйшаўшы на замену ў другім тайме (у матчы гулялі ігракі дубліруючага складу БАТЭ).
У Вышэйшай лізе дэбютаваў 16 чэрвеня 2017 года, выйшаўшы на замену ў другім тайме ў матчы з «Нафтанам» (3:0). У 2017 годзе згуляў у двух матчах у Вышэйшай лізе, а ў сезоне 2018 стаў часцей прыцягвацца да асноўнай каманды. Са жніўня 2018 года на доўгі час выбыў з-за траўмы, толькі ў лістападзе таго ж года пачаў зноў з’яўляцца на полі.
У лютым 2019 года падоўжыў кантракт з БАТЭ. Прапусціў пачатак сезона 2019, з чэрвеня стаў гуляць за дубль. У жніўні 2019 года быў аддадзены ў арэнду ў «Смалявічы», дзе спачатку выхадзіў на замену, а пазней замацаваўся ў стартавым складзе. У студзені 2020 года вярнуўся ў БАТЭ, аднак неўзабаве зноў стаў трэніравацца са смалявіцкай камандай, і ў лютым 2020 года арэнда была падоўжана на сезон 2020.
У ліпені 2020 года на правах арэнды далучыўся да «Энергетыка-БДУ», аднак не здолеў замацавацца ў аснове, гуляў пераважна за дубль, у галоўнай камандзе толькі тройчы выйшаў на замену. У снежні 2020 года пакінуў «Энергетык-БДУ».
У студзені 2021 года стаў трэніравацца з магілёўскім «Дняпром», і ў лютым афіцыйна далучыўся да каманды на правах арэнды. Спачатку пераважна выхадзіў на замену, пазней стаў часцей з’яўляцца ў стартавым складзе. У снежні 2021 года па заканчэнні арэнды пакінуў магілёўскі клуб.
Міжнародная кар’ера
У 2016—2017 гадах гуляў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыі чэмпіянату Еўропы.
14 лістапада 2019 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, адгуляўшы другі тайм таварыскага матча супраць Славакіі (0:3). 19 лістапада таго ж года выйшаў на замену ў канцы адборачнага матча чэмпіянату Еўропы супраць Гібралтара (2:0), больш у зборную не прыцягваўся.
Герб Фаніпаля
Герб Фаніпаля — геральдычны знак горада Фаніпаля, Дзяржынскага раёна Мінскай вобласці Беларусь.
Апісанне
У срэбным полі перакулены зялёны клін, абцяжараны залатым яблыкам. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 20 лістапада 2006 года № 691.
Гусінае (значэнні)
Назву Гусінае маюць:
Мётча
Назву Мётча маюць:
Іль-Ронд
Іль-Ронд, або Ронд (Ile Ronde) — востраў у архіпелагу Грэнадзіны (Малыя Антыльскія астравы). Уваходзіць у склад дзяржавы Грэнада. Плошча — 3,2 км².
Востраў Іль-Ронд месціцца ў 7,7 км на паўночны захад ад вострава Грэнада. Мае вулканічнае паходжанне. Клімат трапічны сухі.
Іль-Ронд з'яўляецца прыватнай уласнасцю. У 2007 г. быў прапанаваны на продаж за 100 000 000 долараў ЗША. Наведваецца турыстамі. Сталага насельніцтва няма.
Мінскае партызанскае злучэнне
Мінскае партызанскае злучэнне было створана ў лістападзе 1941 — лютым 1942 гадоў пад кіраўніцтвам Мінскага падпольнага абкома КП(б)Б у паўднёвых раёнах Мінскай вобласці. Адначасова ў паўночных раёнах Палескай вобласці сфарміравалася злучэнне партызанскіх атрадаў (камандзір Фёдар Іларыёнавіч Паўлоўскі). У красавіку 1942 года яны аб’ядналіся ў злучэнне атрадаў Мінскай і Палескай абласцей. З утварэннем Палескага партызанскага злучэння (у сакавіку 1943) рэарганізавана ў Мінскае партызанскае злучэнне.
Камандаванне
Камандзіры:
Начальнікі штаба:
Склад
У склад злучэння ўваходзілі: Таксама ў склад Мінскага партызанскага злучэння ўваходзілі і асобна дзейныя атрады.
На тэрыторыі Мінскай вобласці таксама дзейнічалі партызанскія злучэнні Слуцкай і Барысаўска-Бягомльскай зон. У кастрычніку 1942 года ў Мінскай (Чэрвеньскай) зоне дзейнічалі брыгады 1-я Мінская, «Разгром», «За Савецкую Беларусь», «За Радзіму», «Полымя», імя П. К. Панамарэнкі, імя В. І. Чапаева, «Чырвоны Сцяг», імя С. М. Кірава імя газеты «Правда», імя М. А Шчорса (не ўвесь час), некалькі асобна дзейных атрадаў (каля 12 000 партызан). Апрача таго на тэрыторыі Мінскай вобласці дзейнічалі партызанская брыгада М. М. Нікіціна і партызанская брыгада «Стары». Усяго на тэрыторыі Мінскай вобласці дзейнічала 45 брыгад (больш за 55 000 партызан). Частка брыгад была перабазіравана ў іншыя вобласці. У чэрвені—ліпені 1944 года з Чырвонай Арміяй злучыліся 37 брыгад і 7 асобна дзейных атрадаў (больш за 40 000 партызан).
Стывен Джэрард
Стывен Джордж Джэрард (Steven George Gerrard; нар., Уістан, графства ) — англійскі футбаліст і трэнер, шматгадовы капітан «Ліверпула» і зборнай Англіі. Джэрард лічыцца адным з наймацнейшых паўабаронцаў у сучасным футболе. Звычайна гуляў у цэнтры поля, але часам выступаў на пазіцыі правага паўабаронцы. У Джэрарда ёсць досвед гульні на пазіцыях левага паўабаронцы, правага абаронцы і нават цэнтральнага нападніка. Кавалер Ордэна Брытанскай імперыі (са снежня 2007 года).
У цяперашні час працуе галоўным трэнерам саудаўскага клуба «Аль-Ітыфак» з Дамама.
Клубная кар’ера
Амаль усю сваю кар’еру Джэрард правёў на «Энфілдзе», дэбютаваў у 1998 годзе і зацвердзіўся ў асноўным складзе ў сезоне 2000/2001 гадоў. У 2003 годзе ён быў абраны капітанам «Ліверпула». Разам з камандай ён двойчы выйграваў Кубак Англіі, Кубак УЕФА ў 2001 годзе і Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў ў 2005 годзе.
У студзені 2015 года стала вядома, што Джэрард падпісаў кантракт з амерыканскім клубам «Лос-Анджэлес Гэлаксі», за які пачне выступаць з лета. Прычынай пераходу Джэрард назваў жаданне заваяваць трафеі. 16 мая 2015 года адбыўся апошні матч Джэрарда на «Энфілдзе», у якім «Ліверпул» саступіў «Крыстал Пэлас» з лікам 1:3. Праз 8 дзён апошні раз згуляў за «Ліверпул», калі дапамог мерсісайдскаму клубу перамагчы «Сток Сіці» з лікам 6:1.
У лістападзе 2016 года абвясціў аб завяршэнні прафесійнай кар’еры.
Міжнародная кар’ера
За зборную Англіі Джэрард пачаў выступаць у 2000 годзе, згуляўшы з ёй на чэмпіянаце Еўропы 2000 і 2004 гадоў і на чэмпіянаце свету 2006 года, дзе быў найлепшым бамбардзірам каманды. У 2010 годзе стаў капітанам зборнай, у гэтай якаксці ўдзельнічаў у чэмпіянатах свету 2010 і 2014, чэмпіянаце Еўропы 2012. У ліпені 2014 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры ў зборнай.
Трэнерская кар’ера
Улетку 2017 года ўзначаліў юнацкую каманду «Ліверпула» (да 18 гадоў). У маі 2018 года падпісаў 4-гадовы кантракт з шатландскім клубам «Рэйнджэрс» і з чэрвеня стаў галоўным трэнерам. У сезоне 2020/21 пасля доўгага перапынку прывёў «Рэйнджэрс» да чэмпіёнства, пры гэтым каманда не прайграла ніводнага матча ў чэмпіянаце.
У лістападзе 2021 года стаў галоўным трэнерам «Астан Вілы». У лістападзе 2022 года быў звольнены з клуба пасля няўдалага старту сезона.
У ліпені 2023 года ўзначаліў саудаўскі клуб «Аль-Ітыфак».
Спіс зорак сузор’я Рысі
У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Рысі да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.
Пажарніца трысняговая
Пажа́рніца трысняговая (Calamagrostis arundinacea) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Хэтчардз
Хэтчардз (Hatchards) — найстарэйшы кніжны магазін у Злучаным Каралеўстве.
Пажарніца трысняговая
Батанічнае апісанне
[[File:Aveneae spp Sturm18.jpg|thumb|left|1. Пажарніца трысняговая (Calamagrostis arundinacea).
Хэтчардз
Гісторыя
Кніжная крама «Хэтчардз» была заснавана на Пікадзілі 173, Джонам Хэтчардам у 1797 годзе. Яна перамясцілася на Пікадзілі 189—190 ў 1801 годзе. Прычынай перамяшчэння крамы стала пабудова Егіпетскай залы. Далей, другім адрасам крамы стаў Пікадзілі 187 у 1820 годзе. Яна і сёння працуе па гэтым адрасе.
У самой краме, на лесвіцы вісіць партрэт Джона Хэтчарда.
Пажарніца трысняговая
Батанічнае апісанне
2. . ]] Шматгадовая травяністая расліна вышынёй да 1,5 м. Утварае рыхлую дзярніну. Ад дзярніны адыходзяць паўзучыя карэнішчы. Лісце простае, суцэльнае, сядзячае, лінейна-ланцэтнай формы, бліскучае, з гладкім краем і завостранай верхавінкай. Каля асновы ліста маецца бародка з валаскоў. Суквецце — падоўжаная, часам перарывістая мяцёлка. Кветкавыя каласкі зялёнага з жаўтаватым адценнем колеру. Ніжняя кветкавая лускавінка разарваная на верхавінцы і асцюком, выходзячым з ніжняй чвэрці яе спінкі. Плод — зярняўка.
Хэтчардз
Гісторыя
Крама была заснавана з калекцыяй ад Саймана Вандэнберга, у асноўным гэта кнігі 18-га стагоддзя.
Пажарніца трысняговая
Распаўсюджанне і экалогія
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўропы, умераных і трапічных (Бутан, Пакістан) абласцей Азіі. Ценевынослівая расліна. Мезафіт і мезатроф. Расце ў лясах, на ўзлесках, палянах, сярод хмызняку. Цвіце ў чэрвені—ліпені.
Хэтчардз
Гісторыя
Кампанія Хэтчардз была набыта паліграфічнай кампаніяй «William Collins, Sons» ў 1956 годзе. Далей была прададзена кампаніі Pentos ў 1990 годзе, і Pentos, быў набыты пазней Waterstone's. Новая крама была акдрыта ў чыгуначным вакзале Сэнт-Панкраса ў 2014 годзе.
Кваліфікацыя да Мастэрс 2008 (снукер)
Кваліфікацыя да Мастэрс 2008 (Masters Qualifying Event 2007) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 7 па 12 верасня 2007 года ў акадэміі сусветнага снукера, у Шэфілдзе, Англія. Турнір стаў 18-м розыгрышам кваліфікацыйнага турніра да Мастэрс, які праводзіцца з 1990 года.
Пераможцам турніру стаў Бары Хокінс, які атрымаў права на выступ на найбуйнейшым запрашальным снукерным турніры.
Карэліцкая сядзіба Радзівілаў
Карэліцкая сядзіба — страчаны палацава-паркавы комплекс, які існаваў у XVII—XVIII стст. у г.п. Карэлічы. Сядзіба належала Радзівілам.
1) У 1640 г. сядзіба складалася з драўляных пабудоў княжага двара (гаспода, дом аканома, двухпавярховыя свірны з балюстраднымі галерэямі, кухня) і гаспадарчай часткі (дом парабкаў, стайні, бровар, сыраварня, свірны, гумно і інш.), якая злучалася з княжацкім дваром праз браму з назіральнай пляцоўкай, з боку мястэчка ў двор вяла двух'ярусная брама, атынкаваная звонку глінай, з трыма жылымі пакоямі ў верхнім ярусе. Гаспода — аднапавярховы будынак з двума алькежамі, накрыты гонтавым дахам з двума дэкаратыўнымі флюгерамі, уключала прыхожую, тры жылыя пакоі, сталовую, кухню, камору. Галоўны ўваход вылучаны слупавым ганкам, завершаным купалам. Каля гасподы быў сад. Сядзіба разбурана ў 1655 г.
2) Комплекс другой паловы XVII — пачатку XVIII ст. складаўся з двух драўляных аднапавярховых будынкаў, накрытых саломай, кухні, сыраварні, варыўні, стайняў, свірнаў, двух млыноў і іншых гаспадарчых пабудоў. Разбураны ў 1706 г.
3) У 1730-я гады пабудаваны новы сядзібна-палацавы комплекс: палац у стылі барока, флігель, гаспадарчыя пабудовы, две брамы з боку мястэчка і з дарогі на Навагрудак, вялікі сад. Палац — двухпавярховы прамавугольны ў плане драўляны будынак, завершаны вальмавым гонтавым дахам з мансардай. На першым паверсе — прыхожая, гардэроб, зала, тры жылыя пакоі, парадная лесвіца на другі паверх, тры жылыя пакоі якога аздобленыя палатнянымі шпалерамі з выявамі кветак, размалёўкай, творамі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва (каляровая кафля, разная мэбля). Перад палацам былі кветнікі, за ім — «італьянскі» сад на трох тэрасах з прамавугольнымі ўчасткамі пладовых дрэў і хмызняку. У садзе былі лабірынты, аранжарэя.
Комплекс не збярогся.
Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Касцяневічы)
Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі — помнік архітэктуры позняга барока. Пабудаваны ў сярэдзіне XVIII стагоддзя ў в. Касцяневічы Вілейскага раёна.
Архітэктура
Прамавугольны ў плане будынак накрыты высокім двухсхільным дахам з вальмай над алтарнай часткай. Сцены апрацаваныя плоскімі пілястрамі. Галоўны фасад завершаны атыкавым франтонам складанай формы з паўцыркульным аконным праёмам. Франтон упрыгожаны валютамі, пілястрамі, шматслаёвым карнізам. Уваходны партал і аконныя праёмы лучковыя. Да ўсходняга фасада далучаная прыбудова, накрытая стромкім двухсхільным дахам з атыкавым барочным франтонам над уваходам.
Ахова
Занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.
У мастацтве
У 2013 годзе Белпошта выпусціла паштовую картку з арыгінальнай маркай, на якой знаходзіцца касцёл у Касцяневічах.
Адама Бэрау
Адама Бэрау (Adama Barrow; нар. 18 лютага 1965, Манкаманг Кунда, Верхняя Рака, Гамбія)  — гамбійскі палітычны дзеяч. Трэці прэзідэнт Гамбіі са студзеня 2017 года. Член Аб’яднанай дэмакратычнай партыі (АДП).
Біяграфія
У пачатку 2000-х гадоў пражываў у Лондане, дзе працаваў ахоўнікам у гандлёвым цэнтры. Да пачатку сваёй прэзідэнцкай кампаніі, быў скарбнікам АДП і ўладальнікам агенцтва нерухомасці (Majum Real Estate), якое ён стварыў, у 2006 годзе, пасля вяртання з вучобы ў Лондане, Англія.
Быў кандыдатам ад Аб’яднанай дэмакратычнай партыі Гамбіі на Прэзідэнцкіх выбарах 2016 года, якія прайшлі ў краіне 1 снежня. Пасля таго, як кіраўнік партыі Усэйн Дарбі летам 2016 года быў асуджаны на тры гады за ўдзел у несанкцыянаваных мітынгах і акцыях пратэсту, выбар дэмакратаў паў на Бэрау. Быў асноўным апазіцыйным канкурэнтам дзеючага прэзідэнта краіны Яя Джамэ, які займаў сваю пасаду з 1996 года. У выніку нечаканай перамогі на выбарах быў абраны прэзідэнтам Гамбіі.
На прэзідэнцкіх выбарах 1 снежня 2016 года атрымаў перамогу з 43,3 % галасоў, перамогшы дзеючага прэзідэнта Джамэ (39,6 %) і Мама Кандзі (17,1 %). На наступны дзень пасля абвяшчэння вынікаў прэзідэнт Джамэ прызнаў сваё паражэнне і абвясціў пра перадачу ўлады пераможцу і жаданне дапамагчы абранаму прэзідэнту спакойна заняць пасаду. Аднак, 9 снежня 2016 года, Джамэ ў тэлезвароце абвясціў аб тым, што за парушэнні не прызнае вынікі выбараў і загадаў іх паўторна правесці.
Адама Бэрау быў прыведзены да прысягі ў якасці прэзідэнта Гамбіі ў пасольстве Гамбіі ў Дакары 19 студзеня 2017 года. Праз некалькі гадзін войскі Сенегала і Нігерыі ўварваліся на тэрыторыю Гамбіі, але пазней кантынгент ЭКАВАС прыпыніў ваенную аперацыю ў Гамбіі, каб даць Джамэ шанец на мірную перадачу ўлады абранаму прэзідэнту Адаме Бэрау. Аднак Джамэ зноў адмовіўся сысці ў адстаўку. Тэрмін быў падоўжаны яшчэ на чатыры гадзіны, аднак ён праігнараваў і яго. Прэзідэнт Маўрытаніі Махамед Абдэль-Азіз, прэзідэнт Гвінеі Альфа Кандэ і спецыяльны прадстаўнік ад ААН Махамед Ібн Чамбас спрабавалі ўгаварыць яго сысці ў адстаўку. Міністр абароны краіны Усман Баджые заявіў, што армія Гамбіі не будзе ваяваць з ЭКАВАС. Паводле звестак Бэрау і сенегальскага афіцыйнага прадстаўніка, Джамэ 20 студзеня пагадзіўся сысці з пасады прэзідэнта і пакінуць краіну.
У лістападзе 2021 года Адама Бэрау абвясціў аб выстаўленні сваёй кандыдатуры на прэзідэнцкія выбары 2024 года.
Асабістае жыццё
Па веравызнанні — мусульманін-суніт. Дзве жонкі, пяцёра дзяцей. Раней яго сына загрыз сабака.
Ханья
Ханья (Χανιά) — другі па велічыні горад Крыта, Грэцыя. Дзявяты па колькасці насельніцтва горад Грэцыі пасля Афінаў, Салонікаў, Патры, Іракліяна, Ларысы, Воласа, Родаса і Яніны.
На 2011 год насельніцтва горада складала 91 066 жыхароў.
Васіль Іванавіч Чапаеў
Васіль Іванавіч Чапаеў ( — ) — начальнік дывізіі Чырвонай арміі, удзельнік Першай сусветнай і Грамадзянскай войнаў.
Біяграфія
Васіль Чапаеў нарадзіўся 28 студзеня (9 лютага) 1887 года у вёсцы Будайка Чабаксарскага павета Казанскай губерні ў рускай сялянскай сям'і. Васіль быў шостым дзіцём у сям'і Івана Сцяпанавіча Чапаева (1854—1921).
Восенню 1908 года Васіль быў прызваны на службу ў армію і накіраваны ў Кіеў. Але ўжо вясной наступнага года, па невядомых прычынах, Чапаева звольнілі з войска ў запас і перавялі ў ратнікі апалчэння першага разраду. C 1912 па 1914 гады Чапаеў з сям'ёй жыў у горадзе Мелякеск (цяпер Дзімітраўград Ульянаўскай вобласці). З пачаткам вайны, 20 верасня 1914 года, Чапаеў быў прызваны на ваенную службу і накіраваны ў 159-ы запасны пяхотны полк у горад Аткарск.
На фронт Чапаеў трапіў у студзені 1915 года. Ваяваў у 326-м Белгорайскім пяхотным палку 82-й пяхотнай дывізіі ў 9 арміі Паўднёва-Заходняга фронту на Валыні і ў Галіцыі. Быў паранены. У ліпені 1915 года скончыў вучэбную каманду, атрымаў званне малодшага унтэр-афіцэра, а ў кастрычніку — старэйшага. Вайну скончыў у чыне фельдфебеля. За праяўленую адвагу быў узнагароджаны Георгіеўскім медалём і салдацкімі Георгіеўскімі крыжамі трох ступеняў.
Лютаўскую рэвалюцыю сустрэў у шпіталі ў Саратаве. 28 верасня 1917 года уступіў у РСДРП(б). Быў абраны камандзірам 138 пяхотнага запаснога палка, які стаяў у Мікалаеўске. 18 снежня на павятовым з'ездзе саветаў абраны ваенным камісарам Мікалаеўскага павета. У гэтай пасадзе кіраваў разгонам Мікалаеўскага павятовага земства. Удзельнічаў у паходзе супраць генерала Каледзіна (пад Царыцыным), затым (увесну 1918) у паходзе Асаблівай арміі на Уральск.
19 верасня 1918 года прызначаны камандзірам 2-й Мікалаеўскай дывізіі. З лістапада 1918 года па люты 1919 года — у акадэміі Генеральнага штаба. Затым — камісар унутраных спраў Мікалаеўскага павета. З мая 1919 года — камбрыг Асаблівай Александрава-Гайскай брыгады, з чэрвеня — начальнік 25-й стралковай дывізіі, якая ўдзельнічала ў Бугульмінскай і Белебееўскай аперацыях супраць арміі Калчака. Пад кіраўніцтвам Чапаева гэтая дывізія 9 чэрвеня 1919 года заняла Уфу, а 11 ліпеня — Уральск. Падчас узяцця Уфы Чапаеў быў паранены ў галаву чаргой з авіякулямёта.
Дагэтуль абставіны смерці В. І. Чапаева дакладна невядомыя. Лічыцца, што ён загінуў 5 верасня 1919 года у выніку глыбокага рэйду казакоў (каля 300 шабель) у глыбокім тыле — сяло Лбішчэнскі (цяпер сяло Чапаеў Заходне-Казахстанскай вобласці Казахстана), дзе знаходзіўся штаб 25-й дывізіі.
Гіпаліт Корсак
Гіпаліт Корсак (Hipolit Korsak) — дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Корсакаў.
Да 1818 г. — земскі падсудак Слуцкага павета. У 1820 — земскі суддзя Слуцкага павета.
2 снежня 1754 г. нейкі Г. Корсак атрымаў прывілей на вытворчасць лясных матэрыялаў (клёпка, балі, машты) і іх продаж. 3 кастрычніка 1761 г. яшчэ адзін прывілей Аўгуста ІІІ падстолію новагародскаму Корсаку, які мае ў старостве Велатычы в. Мёдча і Секшчы ў Аршанскім павеце: дазвалялася ўступіць іх Антонію і Марыяне з Галінскіх Багушэвічам, скарбнікам менскім, мужу і жонцы, з падданымі жыхарамі, забудовамі, палямі, грунтамі засаджанымі і незасаджанымі, з лугамі, лясамі, гаямі, рэчкамі, ставамі, азёрамі, прудамі, млынамі, карчмамі і інш., да гэтага маёнтка належачым.
Член масонскай ложы «Шчаслівага Вызвалення» ў Нясвіжы.
The Hanging Tree (песня)
«The Hanging Tree»  — песня амерыканскага кампазітара Джэймса Ньютана Ховарда, напісаная для фільма «Галодныя гульні: Сойка-перасмешніца. Частка 1» і саспяваная актрысай Джэніфер Лоўрэнс, выканаўцай ролі Кітніс Эвердзін. Аўтарства тэксту песні належыць пісьменніца Сьюзен Колінз, суаўтарамі музыкі выступілі Джэрэмая Фрэйц і Уэслі Шульц — удзельнікі індзі-фолк гурта «The Lumineers».
Песня была выпушчана лэйблам «Republic Records» у складзе саўндтрэка фільма 24 лістапада 2014 года. Праз два тыдні, 9 снежня, песня была выдадзена ў якасці асобнага сінгла.
«The Hanging Tree» атрымала пераважна станоўчыя водгукі музычных крытыкаў. Рэцэнзенты высока ацанілі вакал Лоўрэнс, падмецілі падабенства з, а таксама адзначылі, што песня выдатна працуе ў якасці. У камерцыйным плане песня атрымала поспех міжнароднага ўзроўню, дасягнуўшы вяршыні хіт-парадаў на некалькіх рынках, у тым ліку ў Аўстрыі, Венгрыі і Германіі. Песня дасягнула 12-га месца ў хіт-парадзе Billboard Hot 100 і 20-га — у брытанскім. «The Hanging Tree» быў удастоены звання плацінавага дыску ў Канадзе і Германіі, а ў ЗША ўдастоіўся гэтага статуса двойчы.
Паходжанне песні
Тэкст песні напісаны Сьюзен Колінз, і ўпершыню з’явіўся ў рамане «Сойка-перасмешніца». Паводле кнігі Кітніс даведалася словы песні ад свайго бацькі ў дзяцінстве; першапачаткова дзяўчынка не разумела, што песня спяваецца ад імя нябожчыка-шыбеніка. Маці, пачуўшы, як Кітніс разам з сястрой напявалі яе, калі рабілі ўпрыгожванні на шыю з вяроўкі, запатрабавала назаўжды забыцца радкі песні. Пасля смерці бацькі Кітніс не магла пазбавіцца ад прывязчывай мелодыі гэтай песні ў сябе ў галаве. Сэнс песні яна пачала разумець бліжэй да моманту падзей рамана. Кітніс праспявала «The Hanging Tree» па просьбе аператара Полукса, і эмацыйнае выкананне кранула таго да слёз (гэты момант адлюстраваны ў фільме). Песня Кітніс была знята на відэа і выкарыстана ў прапагандысцкім роліку, які распаўсюдзіўся па ўсім Панеме.
Выбары ў Еўрапейскі парламент 2014 (Грэцыя)
Выбары ў Еўрапейскі парламент у Грэцыі 2014 для абрання дэлегацыі ад Грэцыі ў Еўрапейскім парламенце адбыліся 25 мая 2014 года ў адзін дзень з мясцовымі выбарамі. Лік месцаў, атрыманых Грэцыяй, скараціўся з 22 да 21 у выніку пераразмеркавання месцаў у Еўрапейскім парламенце ў 2013 годзе.
Роўнасць класаў P і NP
Праблема роўнасці класаў P і NP з'яўляецца адною з сямі, за рашэнне якой назначыў прэмію ў мільён долараў ЗША.
Фармулёўка
Нястрога кажучы, праблема роўнасці P = NP заключаецца ў наступным: калі станоўчы адказ на нейкае пытанне можна хутка праверыць (за полінаміяльны час), то ці праўда, што адказ на гэтае пытанне можна быстра знайсці (за полінаміяльны час, выкарыстоўваючы )? Іншымі словамі, ці праўда, што рашэнне задачы праверыць не лягчэй, чым яго адшукаць?
Напрыклад, ці праўда, што сярод лікаў {−2, −3, 15, 14, 7, −10, …} ёсць такія, што іх сума роўная 0 (задача аб сумах падмностваў)? Адказ так, таму што −2 −3 + 15 −10 = 0 лёгка правяраецца некалькімі складаннямі (інфармацыя, неабходная для праверкі станоўчага адказу, называецца сертыфікатам). Ці вынікае адсюль, што таксама лёгка падабраць гэтыя лікі? Праверыць сертыфікат гэтак жа лёгка, як знайсці яго? Здаецца, што падабраць лікі складаней, але гэта не даказана.
Адносіны паміж класамі P і NP разглядаюцца ў тэорыі вылічальнай складанасці (раздзеле тэорыі вылічэнняў), якая даследуе рэсурсы, неабходныя для рашэння некаторай задачы. Найбольш агульныя рэсурсы — гэта час (колькі трэба зрабіць крокаў) і памяць (колькі памяці трэба для рашэння задачы).
Гісторыя
Упершыню пытанне аб роўнасці класаў было пастаўлена Стывенам Кукам у 1971 годзе і незалежна у 1973 годзе.
У цяперашні час большасць матэматыкаў лічыць, што гэтыя класы не роўныя. Згодна з апытаннем, праведзеным у 2002 годзе сярод 100 навукоўцаў, 61 чалавек лічыць, што адказ — «не роўныя», 9 — «роўныя», 22 вагаліся ў адказе і 8 лічаць, што гіпотэза не выводзіцца з цяперашняй сістэмы аксіём і, такім чынам, яе нельга ні даказаць, ні абвергнуць.
Спіс дэпутатаў Лоеўскага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання
Спіс дэпутатаў Лоеўскага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання.
Гіпаліт Корсак (1723—1787)
Гіпаліт Корсак (Hipolit Korsak; 1723—1787) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Корсакаў герба «Ліс зменены». Нарадзіўся ў сям’і Аляксандра Пятра Корсака, падваяводы новагародскага, і Элеаноры з Рдултоўскіх.