cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Крулеўшчына
Адукацыя
У аграгарадку Крулеўшчына ёсць сярэдняя школа. Пачатак дзейнасці адукацыйных устаноў у вёсцы Крулеўшчына сягае пачатку 1920-х гадоў, калі ў населеным пункце ўзнікла сямігадовая польскамоўная школа. Асобны будынак для школы пабудаваны ў 1938 годзе. Крулеўшчынская сярэдняя школа была адкрыта ў вёсцы Крулеўшчына ў 1954 годзе па вул. Чарняхоўскага. Праектная магутнасць школы — 640 навучэнцаў. Да 1972 году там вучылася амаль 1000 вучняў. У новым будынку па вул. Палявога школа пачала працаваць з 1 верасня 1973 года. У 2006 годзе школа перайменаваная ва УА «Крулеўшчынская дзяржаўная агульнаадукацыйная сярэдняя школа Докшыцкага раёна». У 2011 годзе адбылася яшчэ адна змена ў назве, школа перайменавана ў ДУА «Крулеўшчынская сярэдняя школа Докшыцкага раёна».
Малая Палонка
Мала́я Пало́нка (, Малая Полонка) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Дварэцкага сельсавета.
Рыбалава
Ры́балава (, Рыболово) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дварэцкага сельсавета.
Да 1 ліпеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Дзятлаўскага сельсавета.
Вейна (Магілёўскі раён)
Ве́йна (, Вейно) — аграгарадок у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Цэнтр Вяйнянскага сельсавета. Размешчаны за 10 км на паўднёвы ўсход ад Магілёва, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Лупалава на лініі Магілёў — Крычаў. Рэльеф раўнінны.
На захадзе цячэ прыток Дняпра рака Вейна, якая дала назву паселішчу.
Транспартныя сувязі па шашы Санкт-Пецярбург — Адэса і Магілёў — Слаўгарад, якія праходзяць паблізу вёскі.
Гісторыя
Вядома ў Вялікім Княстве Літоўскім з XVI ст. У 1560 годзе сяло ў Магілёўскай воласці, 112 дымоў, дзяржаўная ўласнасць. Побач знаходзілася с. Старое Вейна, якое таксама з’яўлялася дзяржаўнай уласнасцю. У 1604 годзе цэнтр войтаўства Магілёўскага староства, 68 двароў, меліся царква, карчма, млын.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе апынулася ў складзе Расійскай імперыі. У 1785 годзе сяло ў складзе маёнтка Вільчыцкі.
У 1806 годзе пачаў дзейнічаць вінакурны завод (12 рабочых). Непадалёку ў 1834 годзе знаходзіўся фальварак (10 жыхароў), а ў 1850 годзе ў ім было 13 жыхароў, дзейнічалі ветраны млын, вінакурня, шынок, з’яўлялася ўласнасцю памешчыка, які меў тут у 1873 годзе 7453 дзесяціны зямлі, вінакурны завод, 4 вадзяныя млыны, 2 заезныя дамы. У 1884 годзе на вінакурным заводзе была пастаўлена паравая машына, у 1895 годзе на ім працавалі 14, у 1911 годзе 11 рабочых.
У 1890 годзе адкрыта царкоўна-прыходская школа, для якой у 1903 годзе пабудавана памяшканне. У 1897 годзе побач з сялом знаходзіліся ўладальніцкая сядзіба Війна, царкоўны пагост.
Найноўшы час
У пачатку 1918 года створаны Савет сялянскіх дэпутатаў і сфарміраваны чырвонагвардзейскі ўзвод, які пазней перарос у роту. На базе дарэвалюцыйнай створана працоўная школа першай ступені, у якой у 1925 годзе было 66 вучняў.
У 1920 годзе створана сельскагаспадарчая арцель «Рассвет», у якую ўваходзілі 5 гаспадарак. 5 студзеня 1921 года ў в. Вейна і 15 студзеня 1921 года ў с. Вейна адкрыты хаты-чытальні, дзейнічала вясковая бібліятэка. 25 ліпеня 1921 года арганізавана арцель па сумеснай апрацоўцы зямлі (18 гаспадарак).
У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў Лупалаўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 2 сакавіка 1931 года ў Магілёўскім раёне, з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1922 годзе на базе маёнтка на былых памешчыцкіх землях створаны саўгас «Вейна», які спачатку меў 267 га, а ў 1930 годзе 792 га зямлі, атрымаў у маі 1926 года трактар, а ў 1933 годзе на саўгасных палях працавалі ўжо 7 трактароў і шмат іншай тэхнікі. Летам 1924 года пачалі дзейнічаць палявыя дзіцячыя яслі. Саўгас у 1930-я гады стаў свінагадоўчай гаспадаркай. Палітаддзел саўгасаў у 1934—1935 гадах выдаваў шматтыражную газету «За сацыялістычную свінагадоўлю». Працаваў саўгасны клуб. У 1932 годзе вёска атрымала электрасвятло. У 1937 годзе створана Вяйнянская МТС. У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У пачатку вайны група пастухоў і даярак на чале з дырэктарам саўгаса М. Здановічам больш за З месяцы гналі статак саўгасных кароў, пакуль не прыйшлі ў Хапёрскі саўгас Сталінградскай вобласці. Племянная ферма такім чынам была выратавана. У час абарончых баёў у ліпені 1941 года вёска некалькі разоў пераходзіла з рук у рукі. У баях за вызваленне вёскі ў 1944 годзе загінулі 38 савецкіх воінаў, якія пахаваны ў брацкай магіле ў цэнтры вёскі. З фронту не вярнуліся 68 вяскоўцаў. У памяць аб іх у 1975 годзе за 1 км на поўнач ад вёскі пастаўлены абеліск.
У 1949 годзе да вёскі далучаны в. Пячоры, у 1950-я г. — пас. Цагельны.
У 1990 годзе цэнтр саўгаса «Вяйнянскі цяплічны камбінат». У вёсцы размяшчаліся вытворчая брыгада, ферма буйной рагатай жывёлы, майстэрні па рамонце сельгастэхнікі, сталярна-цяслярскія майстэрні, лесапільня, працавалі 2 магазіны, Дом быту, аддзяленне сувязі, аддзяленне ашчаднага банка, Дом культуры, бібліятэка, сярэдняя і музычная школы, сталовая, яслі-сад, фельчарска-акушэрскі пункт.
У 2000-я гады на аснове вёскі створаны аграгарадок Вейна.
Інфраструктура
У 2007 годзе цэнтр унітарнага камунальнага прадпрыемства «Фірма Вейна», дзейнічалі сярэдняя школа, аддзяленне сувязі, Дом культуры, бібліятэка, комплексны прыёмны пункт быт. абслугоўвання насельніцтва, 2 сталовыя.
Планіроўка
Праект планіроўкі і забудовы вёскі распрацаваны ў 1984 годзе ў інстытуце «БелНДІгіпрасельбуд». Планіровачна складаецца з захаду частак: паўднёва-заходняя (4 паралельныя прамалінейныя вуліцы, арыентаваныя з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і злучаныя завулкамі), цэнтральная (З кароткія вуліцы ўтвараюць П-падобную планіровачную структуру, ад якой на захад адыходзіць кароткая прамалінейная вуліца) і паўночна-ўсходняя (4 кароткія паралельныя вуліцы арыентаваны з паўднёвага захаду на паўночны ўсход). Забудавана двухбакова, шчыльна, пераважна драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. У паўднёва-заходняй частцы пабудаваны шэраг двухпавярховых 4-кватэрных мураваных дамоў. У цэнтры, вакол плошчы і сярод жылой забудовы размешчаны грамадскія будынкі. Гаспадарчы сектар — на поўнач і поўдні.
Старына (Дзятлаўскі раён)
Старына́ (, Старина) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дварэцкага сельсавета.
Рэпкі (Дзятлаўскі раён)
Рэ́пкі (, Репки) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дварэцкага сельсавета.
Пабядзіншчына (Докшыцкі раён)
Пабядзі́ншчына (, Побединщина) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крулеўшчынскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах засценак у складзе гміны Порплішча Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Новая Вёска (Крулеўшчынскі сельсавет)
Но́вая Вёска (, Новая Вёска) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крулеўшчынскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Докшыцы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Суцькі (Дзятлаўскі раён)
Су́цькі (, Сутьки) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дварэцкага сельсавета.
Петушкі (Докшыцкі раён)
Петушкі́ (, Петушки) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крулеўшчынскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска, пазней засценак у складзе гміны Глыбокае, з 1929 года ў складзе гміны Порплішча Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Рамжына 2
Ра́мжына 2 (, Рамжино 2) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крулеўшчынскага сельсавета.
Гузні
Гузні́ (, Гузни) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Парэцкага сельсавета.
Да 13 ліпеня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Дзямянавецкага сельсавета.
Рамжына 1
Ра́мжына 1 (, Рамжино 1) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крулеўшчынскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска Рамжына ў складзе гміны Глыбокае, з 1929 года ў складзе гміны Порплішча Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Цяцейкі
Да 1 ліпеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Дзятлаўскага сельсавета.
Фундаментальныя фізічныя пастаянныя
Агляд
Напрыклад, у нябеснай механіцы геліяцэнтрычная пастаянная лічыцца пастаяннай, хоць яна памяншаецца з памяншэннем масы Сонца, аднак гэта змена неістотна для касмічных палётаў. Таксама ў фізіцы высокіх энергій пастаянная тонкай структуры, якая характарызуе інтэнсіўнасць электрамагнітнага ўзаемадзеяння, расце з ростам перададзенага імпульсу (на малых адлегласцях), аднак яе змяненне неістотнае для шырокага кола звычайных з’яў, напрыклад, для спектраскапіі.
Фізічныя пастаянныя дзеляцца на дзве асноўныя групы — размерныя і безразмерныя пастаянныя. Лікавыя значэнні размерных пастаянных залежаць ад выбару адзінак вымярэння. Лікавыя значэнні безразмерных пастаянных не залежаць ад сістэм адзінак і павінны вызначацца чыста матэматычна ў рамках адзінай тэорыі. Сярод размерных фізічных пастаянных варта вылучаць канстанты, якія не ўтвараюць паміж сабой безразмерных камбінацый, іх максімальны лік роўны ліку асноўных адзінак вымярэння — гэта і ёсць уласна фундаментальныя фізічныя пастаянныя (скорасць святла, пастаянная Планка і інш.) Усе астатнія размерныя фізічныя пастаянныя зводзяцца да камбінацый безразмерных пастаянных і фундаментальных размерных пастаянных. З пункту гледжання фундаментальных канстант эвалюцыя фізічнай карціны свету — гэта пераход ад фізікі без фундаментальных канстант (класічная фізіка) да фізікі з фундаментальнымі канстантамі (сучасная фізіка). Класічная фізіка пры гэтым захоўвае сваё значэнне як лімітавы выпадак сучаснай фізікі, калі характэрныя параметры доследных з’яў далёкія ад фундаментальных пастаянных.
Скорасць святла з’явілася яшчэ ў класічнай фізіцы ў XVII ст., Але тады яна не іграла фундаментальнай ролі. Фундаментальны статус скорасць святла набыла пасля стварэння электрадынамікі Дж. К. Максвелам і спецыяльнай тэорыі адноснасці А. Эйнштэйнам (1905). Пасля стварэння квантавай механікі (1926) фундаментальны статус набыла пастаянная Планка h, уведзеная М. Планкам ў 1899 г. як размерны каэфіцыент у законе цеплавога выпраменьвання. Да фундаментальных пастаянных таксама шэраг навукоўцаў адносіць гравітацыйную пастаянную G, пастаянную Больцмана k, элементарны зарад e (або пастаянную тонкай структуры \alpha) і касмалагічную канстанту \Lambda. Фундаментальныя фізічныя пастаянныя з’яўляюцца натуральнымі маштабамі фізічных велічынь, пераход да іх у якасці адзінак вымярэння ляжыць у аснове пабудовы натуральнай (планкаўскай) сістэмы адзінак. Да фундаментальных пастаянных у сілу гістарычнай традыцыі таксама адносяць і некаторыя іншыя фізічныя пастаянныя, звязаныя з канкрэтнымі целамі (напрыклад, масы элементарных часціц), аднак гэтыя пастаянныя павінны згодна з сучаснымі ўяўленнямі нейкім пакуль невядомым чынам выводзіцца з больш фундаментальнага маштабу масы (энергіі) — так званага поля Хігса.
Сабары
Са́бары (, Саборы) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крулеўшчынскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Порплішча Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Дзямянаўцы
Дзямя́наўцы (, Демяновцы) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Парэцкага сельсавета.
Да 13 ліпеня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Дзямянавецкага сельсавета.
Скудуці
Скуду́ці (, Скудути) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крулеўшчынскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Порплішча Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Бярозавы
Бяро́завы (, Берёзовый) — пасёлак у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета. Размешчана за 22 км на паўднёвы захад ад Магілёва.
Слабада (Крулеўшчынскі сельсавет)
Слабада́ (, Слобода) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крулеўшчынскага сельсавета.
Ліпічанская Пушча
Да 13 ліпеня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Дзямянавецкага сельсавета.
Гарадок (Заводскаслабодскі сельсавет)
Гарадо́к (, Городок) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета.
Каэфіцыент цеплавога расшырэння
Каэфіцыент цеплавога расшырэння - фізічная велічыня, якая характарызуе адноснае змяненне аб'ёму або лінейных памераў цела з павелічэннем тэмпературы на 1 К пры пастаянным ціску. Мае размернасць, зваротную тэмпературы. Адрозніваюць каэфіцыенты аб'ёмнага і лінейнага пашырэння.
Каэфіцыент лінейнага цеплавога расшырэння
Каэфіцыент лінейнага цеплавога расшырэння паказвае адноснае змяненне даўжыні цела пры награванні на тэмпературу ΔT:
У агульным выпадку, каэфіцыент лінейнага цеплавога пашырэння можа быць розны пры вымярэнні ўздоўж розных напрамкаў: αx, αy, αz. Для ізатропных цел и αV = 3αL;.
Напрыклад, вада, у залежнасці ад тэмпературы, мае каэфіцыент аб'ёмнага расшырэння
Для жалеза каэфіцыент лінейнага расшырэння роўны 11,3×10-6 K-1.
Для сталі
Табліца каэфіцыента лінейнага пашырэння α,10-6/°C
Вымярэння каэфіцыента цеплавога расшырэння
Прыборы для вымярэння каэфіцыента цеплавога расшырэння вадкасцяў, газаў і цвёрдых цел называюць ділатометрамі.
Шаршні
Шаршні́ (, Шершни) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Парэцкага сельсавета.
Да 13 ліпеня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Дзямянавецкага сельсавета.
Вялікае Хонава
Вялі́кае Хо́нава (, Великое Хоново) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета.
У 1925—1954, 1956—1960 гадах цэнтр Хонаўскага сельсавета.
Чырвоны Бор (Дзятлаўскі раён)
Чырво́ны Бор (, Чирвоный Бор) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Парэцкага сельсавета.
Да 13 ліпеня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Дзямянавецкага сельсавета.
Дзядкі (Магілёўскі раён)
Дзядкі́ (, Дедки) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета.
Акадэмія медыцынскіх навук Беларусі
Не варта блытаць з Беларускай акадэміяй медыцынскіх навук і Беларускай медыцынскай акадэміяй паслядыпломнай адукацыі
Акадэмія медыцынскіх навук Беларусі - няздзейснены праект па стварэнні ў Беларусі дзяржаўнай акадэміі навук у галіне медыцыны. Павінна была быць створана згодна Пастанове Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь №861 ад 23 снежня 1993 года.
Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 23 снежня 1993 №861
Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь адзначае, што медыцынская навука ў рэспубліцы знаходзіцца ў цяжкім становішчы: адсутнічаюць матэрыяльна-тэхнічная база і кадравы патэнцыял па найважнейшых напрамках медыцынскай навукі, парушаныя сувязі з медыцынскімі навуковымі ўстановамі краін - членаў Садружнасці Незалежных Дзяржаў, узрастаюць адмоўныя тэндэнцыі ў падрыхтоўцы навукоўцаў, няма рэгулярнага абмену навукова-тэхнічнай інфармацыяй. Ва ўмовах росту дэфіцыту фінансавых і матэрыяльных рэсурсаў медыцынская навука губляе магчымасць актыўна ўздзейнічаць на паскарэнне навукова-тэхнічнага прагрэсу ў галіне медыцыны.
У мэтах пашырэння медыцынскіх даследаванняў і экспертызы, выканання навуковых і навукова-тэхнічных праектаў, забеспячэння падрыхтоўкі і перападрыхтоўкі навуковых медыцынскіх кадраў Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь ПАСТАНАЎЛЯЕ:
1. Міністэрству аховы здароўя перагледзець і пераразмеркаваць функцыі кіравання медыцынскай навукай з улікам сучасных умоў.
2. Стварыць Акадэмію медыцынскіх навук Беларусі, уключыўшы ў яе склад медыцынскія навукова-даследчыя інстытуты і ўстановы навуковага абслугоўвання згодна з дадаткам.
Міністэрству аховы здароўя прадставіць ва ўстаноўленым парадку ў Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь прапановы аб удзеле Акадэміі медыцынскіх навук Беларусі і медыцынскіх вышэйшых навучальных устаноў у выкананні агульнадзяржаўных і міжгаліновых навукова-тэхнічных праграм, а таксама вызначыць і зацвердзіць да 1 сакавіка 1994 г. прыярытэтныя напрамкі навуковай дзейнасці названых устаноў.
3. Міністэрству аховы здароўя, Акадэміі медыцынскіх навук Беларусі ўнесці ў 1 квартале 1994 г. у Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь прапановы аб ўдасканаленні сеткі навукова-даследчых устаноў з улікам зацверджаных прыярытэтных напрамкаў развіцця ў рэспубліцы медыцынскай навукі.
4. Прыняць прапановы Міністэрства аховы здароўя аб стварэнні Фонду развіцця навукі і тэхнікі Міністэрства аховы здароўя.
Вызначыць, што сродкі дадзенага Фонду фармуюцца за кошт асігнаванняў з дзяржаўнага бюджэту, добраахвотных узносаў міністэрстваў, ведамстваў, прадпрыемстваў, устаноў, арганізацый.
Міністэрству аховы здароўя размяркоўваць гэтыя сродкі на конкурснай аснове.
6. Дзяржэканомплану, Міністэрству фінансаў прадугледжваць у рэспубліканскім бюджэце выдзяленне Міністэрству аховы здароўя асігнаванняў, неабходных для выканання дзяржаўных праграм.
7. Дзяржаўнаму камітэту па працы і сацыяльнай абароне насельніцтва, Міністэрству фінансаў, Міністэрству аховы здароўя ў месячны тэрмін распрацаваць палажэнне аб умовах аплаты лячэбна-дыягнастычнай і кансультацыйнай работы, якая праводзіцца навуковымі супрацоўнікамі навукова-даследчых інстытутаў.
Старшыня Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь В.Кебіч
Кiраўнiк Справаў Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь М.Каўко
Прапанаваны склад Акадэміі
Згодна Дадатку да Пастановы №861 ад 23 снежня 1993, у склад Акадэміі медыцынскіх навук Беларусі прапанавалася ўключыць наступныя ўстановы:
Далейшы ход падзей
Нягледзячы на прынятую Пастанову, якая з-за адсутнасці дакументаў, якія яе адмяняюць, дагэтуль не страціла сваёй юрыдычнай сілы, Акадэмія так і не была створана.
Тым не менш, акадэмічная інстытуцыяналізацыя медыцынскай навукі ў Беларусі ўсё ж адбылася: як рэзультат намаганняў па стварэнні Аддзялення праблем медыцыны, першая ідэя пра якое была выказана на Агульным сходзе Акадэміі навук БССР у 1991 годзе, у  1995 годзе ў складзе Акадэміі навук Беларусі было створана Аддзяленне медыка-біялагічных навук, ператворанае ў 2003 г. у Аддзяленне медыцынскіх навук НАН Беларусі.
Пастаянная Планка
Пастаянная Планка (квант дзеяння) — адна з асноўных канстант квантавай тэорыі, каэфіцыент, які звязвае велічыню энергіі кванта электрамагнітнага выпраменьвання з яго частатой, як і наогул велічыню кванта энергіі любой лінейнай вагальнай фізічнай сістэмы з яе частатой. Звязвае энергію і імпульс з частатой і прасторавай частатой, дзеянні з фазай. З'яўляецца квантам моманту імпульсу. Упершыню ўпамінаецца Планкам у працы, прысвечанай цеплавому выпраменьванню, і таму названа ў яго гонар. Звычайнае пастаянную абазначаюць лацінскаю літарай
h
.
Велічыня пастаяннай у розных адзінках вымярэння: У разліках часта карыстаюцца іншай пастаяннай — т.зв. прыведзенай пастаяннай Планка (яшчэ яе называюць пастаянная Дзірака): якая мае наступнае лікавае значэнне (у розных адзінках):
На 24-й Генеральнай канферэнцыі па мерах і вагах 17-21 кастрычніка 2011 года была аднагалосна прынята рэзалюцыя, у якой, у прыватнасці, прапанавана ў будучай рэвізіі Міжнароднай сістэмы адзінак перавызначыць адзінкі вымярэнняў СІ так, каб пастаянная Планка раўнялася дакладна 6,62606X Дж·с, дзе Х замяняе адну з больш значных лічбаў, якія будуць вызначаны ў канчатковай рэдакцыі на падставе найбольш дакладных рэкамендацый CODATA. У гэтай жа рэзалюцыі прапанавана такім жа чынам вызначыць як дакладныя значэнні пастаянную Авагадра, элементарны зарад, пастаянную Больцмана і фотаметрычную канстанту светлавой аддачы.
Фізічны сэнс
Калі б сістэма фізічных адзінак стваралася ўжо пасля ўзнікнення квантавай механікі і прыстасоўвалася для спрашчэння асноўных тэарэтычных формул, пастаянную Планка, мабыць, проста зрабілі б роўнай адзінцы, ці, прынамсі, больш кругламу ліку. У тэарэтычнай фізіцы вельмі часта для спрашчэння формул выкарыстоўваецца сістэма адзінак з \hbar = 1, у ёй
Баравікі (Дзятлаўскі раён)
Баравікі́ (, Боровики) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлаўскага сельсавета.
Пастаянная Планка
Фізічны сэнс
Пастаянная Планка мае і простую ацэначную ролю ў размежаванні абласцей дастасавальнасці класічнай і квантавай фізікі: яна ў параўнанні з велічынёй характэрных для разглядаемай сістэмы велічынь дзеяння ці моманту імпульсу, або здабыткаў характэрнага імпульсу на характэрны памер, або характэрнай энергіі на характэрны час, паказвае, наколькі прыдатная класічная механіка да апісання дадзенай фізічнай сістэмы. А іменна, калі ~S — дзеянне сістэмы, ~M — яе момант імпульсу, то пры або  паводзіны сістэмы з высокай дакладнасцю апісваецца класічнай механікай. Гэтыя ацэнкі напрамую звязаны з суадносінамі нявызначанасцей Гейзенберга.
Формула Планка для цеплавога выпраменьвання
Формула Планка — выраз для спектральнай шчыльнасці магутнасці выпраменьвання абсалютна чорнага цела, якое было атрымана Максам Планкам для раўнаважнай шчыльнасці выпраменьвання Формула Планка была атрымана пасля таго, як стала ясна, што формула Рэлея — Джынса здавальняюча апісвае выпраменьванне толькі ў вобласці доўгіх хваль. У 1900 Планк прапанаваў формулу з пастаяннай (якую пасля і назвалі пастаяннай Планка), якая добра адпавядала эксперыментальным дадзеным. Пры гэтым Планк лічыў, што яго формула — ўсяго толькі ўдалы матэматычны выкрунтас без фізічнага сэнсу. Гэта значыць Планк не думаў, што электрамагнітнае выпраменьванне распаўсюджваецца ў выглядзе асобных порцый энергіі (квантаў), велічыня якіх звязана з частатой выпраменьвання выразам: Каэфіцыент прапарцыянальнасці \hbar потым назвалі пастаяннай Планка, \hbar = 1.054 Дж·с.
Фотаэфект
Фотаэфект — гэта выпусканне электронаў рэчывам пад дзеяннем святла (і, наогул кажучы, любога электрамагнітнага выпраменьвання). У кандэнсаваных рэчывах (цвёрдых і вадкіх) вылучаюць знешні і ўнутраны фотаэфект.
Фотаэфект быў растлумачаны ў 1905 Альбертам Эйнштэйнам (за што ў 1921 годзе ён, дзякуючы намінацыі шведскага фізіка Озеена, атрымаў Нобелеўскую прэмію) на аснове гіпотэзы Планка аб квантавай прыродзе святла. У працы Эйнштэйна змяшчалася важная новая гіпотэза — калі Планк дапусціў, што святло выпраменьваецца толькі квантаванымі порцыямі, то Эйнштэйн ўжо лічыў, што святло і існуе толькі ў выглядзе квантаваных порцый. Калі святло ўяўляе сабой паток часціц (фатонаў), з закону захавання энергіі вынікае формула Эйнштэйна для фотаэфекту: дзе З гэтай формулы вынікае існаванне чырвонай мяжы фотаэфекту, г. зн. існаванне найменшай частаты, ніжэй за якую энергіі фатона ўжо не дастаткова для таго, каб «выбіць» электрон з цела. Сутнасць формулы заключаецца ў тым, што энергія фатона выдаткоўваецца на іанізацыю атама рэчыва і на работу, неабходную каб «вырваць» электрон, а рэшта пераходзіць у кінетычную энергію электрона.
Выкарыстанне законаў фотаэфекту
Пры таком спосабе вымярэння пастаяннай Планка выкарыстоўваецца закон Эйнштэйна для фотаэфекту: дзе ~K_{max} — найбольшая кінетычная энергія фотаэлектронаў, якія вылецелі з катода.
Затым той жа фотаэлемент апрамяняюць монахраматычным святлом з частатой ~\nu_2 і гэтак жа запіраюць яго з дапамогай напружання ~U_2:
Пачленна адымаем другі выраз ад першага і атрымліваем адкуль вынікае, што
Аналіз спектру тармазнога рэнтгенаўскага выпраменьвання
Гэты спосаб лічыцца самым дакладным з існуючых. Выкарыстоўваецца той факт, што частотны спектр тармазнога рэнтгенаўскага выпраменьвання мае дакладную верхнюю мяжу, так званую фіялетавую мяжу. Яе існаванне выцякае з квантавых уласцівасцей электрамагнітнага выпраменьвання і закону захавання энергіі. Сапраўды, дзе Тады пастаянная Планка раўняецца
Яблынька
Я́блынька (, Яблынька) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Парэцкага сельсавета.
Да 13 ліпеня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Дзямянавецкага сельсавета.
Дубраўка (Магілёўскі раён)
Ду́браўка (, Дубровка) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета.
Атрубак (Крыпульскі сельсавет)
Атру́бак (, Отрубок) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крыпульскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска i фальварак у складзе гміны Параф’янава Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Да 29 снежня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Янкоўскага сельсавета.
Буй (Докшыцкі раён)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Параф’янава Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Да 29 снежня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Янкоўскага сельсавета.
Галаўлі
Галаўлі́ (, Головли) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлаўскага сельсавета.
Гірыкі
Гі́рыкі (, Гирики) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлаўскага сельсавета.
У 1624 годзе згадваюцца ў складзе Маркаўскага войтаўства Дзятлаўскай (Здзянцёльскай) воласці ва ўласнасці Сапегаў.
Вараны (Докшыцкі раён)
Вараны́ (, Вороны) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крыпульскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Параф’янава Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Забалацце (Заводскаслабодскі сельсавет)
За́балацце (, Заболотье) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета.
Батунь (пасёлак)
Бату́нь (, Батунь) — пасёлак у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета. Размешчаны за 31 км на паўднёвы захад ад Магілёва, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Вендрыж на лініі Магілёў—Асіповічы. Рэльеф раўнінны. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Завадская Слабада і далей па шашы Магілёў—Бабруйск. Пастаяннага насельніцтва няма (2007).
Гісторыя
Вядомы ў Расійскай імперыі з пачатку XX ст. як фальварак Батунь у Глухаўскай воласці Магілёўскага павета.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 20 жніўня 1924 года ў Навасёлкаўскім 2, з 21 жніўня 1925 года ў Гуслішчанскім сельсаветах Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1925 годзе арганізаваны саўгас «Батунь» (17 гаспадарак), які ўваходзіў у Віцебскі малочна-прамысловы трэст.
У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. З 1954 года ў Дасовіцкім, з 1973 года ў Заводскаслабодскім сельсаветах. У 1990 годзе ў складзе саўгаса «Барок» (цэнтр — в. Завадская Слабада).
Планіроўка
Традыцыйныя драўляныя сялянскія сядзібы з гаспадарчымі пабудовамі былі пастаўлены ўздоўж кароткай вуліцы мерыдыянальнай арыентацыі.
Заполле (Дзятлаўскі раён)
Запо́лле (, Заполье) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлаўскага сельсавета.
У 1624 годзе згадваецца ў складзе Маркаўскага войтаўства Дзятлаўскай (Здзянцёльскай) воласці ва ўласнасці Сапегаў.
Бярозаўка (Докшыцкі раён)
Бяро́заўка (, Берёзовка) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крыпульскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах фальварак, потым вёска ў складзе гміны Параф’янава Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
У 1940—1954 гадах — цэнтр Бярозаўскага сельсавета.
Жабін (Магілёўскі раён)
Жа́бін (, Жабин) — пасёлак у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета.
Вонкавая мера
Гісторыя
Агульная тэорыя вонкавае меры была распрацована Канстанцінам Каратэадоры з мэтай стварыць падмурак для тэорыі вымерных мностваў і злічальна-адытыўных мер. Працы Каратэадоры па вонкавай меры знайшлі нямала прымяненняў у тэорыі вымерных мностваў. Напрыклад, вонкавая мера выкарыстоўваецца ў доказе фундаментальнай тэарэмы Каратэадоры аб працягу меры), таксама яна была выкарыстана Хаусдорфам для вызначэння метрычнага інварыянта, які абагульняе паняцце размернасці, цяпер ён называецца размернасцю Хаусдорфа.
Аксіяматычнае азначэнне
X
— пэўнае ўніверсальнае мноства.
Вонкавая мера на мностве
— гэта функцыя якая вызначана на ўсіх падмноствах мноства
Ветахмо
Ветахмо́ (, Ветахмо) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крыпульскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Параф’янава Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Вонкавая мера
Аксіяматычнае азначэнне
і адпавядае наступным умовам:
A
і
B
справядліва няроўнасць:
Пашырэнне мер (канструктыўнае азначэнне)
Няхай \mu — мера, вызначаная на некаторым колцы
K
падмностваў мноства
X
. Справядліва наступная тэарэма:
Часта гэту тэарэму прымаюць у якасці азначэння вонкавай меры. Пры гэтым аксіёмы вонкавай меры (а іменна, нуль на пустом мностве, манатоннасць і злічальная паўадытыўнасць) выводзяцца з аксіём звычайнай меры як уласцівасці (тэарэмы).
Уласцівасці вонкавай меры
A
і любой паслядоўнасці \{A_n\} падмностваў мноства
X
μ{{sup|*}}

-вымерныя мноствы
E

-вымерныя мноствы
X

-вымерныя мноствы
абазначым як

-вымерныя мноствы
E'

-вымерныя мноствы
Няхай \mu^{*} — некаторая вонкавая мера, вызначаная на мностве

-вымерныя мноствы
.

-вымерныя мноствы
Мноства E \subset X называецца \mu^{*}-вымерным, калі для любога A \subset X справядліва роўнасць:
Верацейка (Докшыцкі раён)
Вераце́йка (, Веретейка) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крыпульскага сельсавета.
Да 29 снежня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Янкоўскага сельсавета.
Засецце
Засе́цце (, Засетье) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлаўскага сельсавета.
У 1624 годзе згадваецца ў складзе Дзятлаўскай (Здзенцельскай) воласці ва ўласнасці Сапегаў. У 1940—1972 гадах цэнтр Засецкага сельсавета.
Зялёны (Магілёўскі раён)
Зялёны (, Зелёный) — пасёлак у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета.
Завадская Слабада
Завадска́я Слабада́ (, Заводская Слобода) — аграгарадок у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 35 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Магілёў, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Вендрыж. Каля аграгарадка працякае рака Арлянка.
Загрэззе
Загрэ́ззе (, Загрезье) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета.
Курпешы
Ку́рпешы (, Курпеши) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлаўскага сельсавета.
Глінішча (Докшыцкі раён)
Глі́нішча (, Глинище) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крыпульскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Параф’янава Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Малдуці
Малду́ці (, Молдути) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлаўскага сельсавета.
У 1960 і 1963—1973 гадах цэнтр Дзятлаўскага сельсавета.
Змяёўцы
Змяёўцы (, Змеёвцы) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлаўскага сельсавета.
У 1624 годзе згадваюцца як Змяёўшчына ў складзе Маркаўскага войтаўства Дзятлаўскай (Здзянцёльскай) воласці ва ўласнасці Сапегаў.
Каменка (Заводскаслабодскі сельсавет)
Каме́нка (, Каменка) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета.
Міклашы (Дзятлаўскі сельсавет)
Міклашы́ (, Миклаши) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлаўскага сельсавета.
Механічнае напружанне
Механічнае напружанне - гэта мера ўнутраных сіл, якія ўзнікаюць у целе, якое дэфармуецца пад уплывам розных фактараў. Механічнае напружанне ў кропцы цела вызначаецца як адносіна ўнутранай сілы да адзінкі плошчы ў дадзенай кропцы разгляданага сячэння.
Напружання з'яўляюцца вынікам ўзаемадзеяння часціц цела пры яго нагружаная. Знешнія сілы імкнуцца змяніць ўзаемнае размяшчэнне часціц, а напружання, якія ўзнікаюць пры гэтым, перашкаджаюць зрушэнню часціц, абмяжоўваючы яго ў большасці выпадкаў некаторай малой велічынёй.
Адрозніваюць дзве складнікі вектара механічнага напружання:
Сукупнасць напружанняў, якія дзейнічаюць па розных пляцоўках, праведзеным праз дадзеную кропку, называецца напружаным станам у кропцы.
Коцні
Ко́цні (, Коцни) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета.
У 1924—1925 гадах цэнтр Коцінскага сельсавета.
Гняздзілава (Докшыцкі раён)
Гняздзі́лава (, Гнездилово) — аграгарадок у Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крыпульскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Гняздзілаўскага сельсавета. Да 29 снежня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Янкоўскага сельсавета.
Маліннік
Малі́ннік (, Малинник) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета.
Муляры (Дзятлаўскі раён)
Муляры́ (, Муляры) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлаўскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Мулярскага сельсавета.
Навасёлкі (Дзятлаўскі сельсавет)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлаўскага сельсавета.
Батунь (вёска)
Вялікае Княства Літоўскае
Вядома ў Вялікім Княстве Літоўскім з 1585 года як сяло Батуня, дзяржаўная ўласнасць, у валоданні шляхціца. У 1635 годзе сяло Іструбішча (яно ж Батуня), цэнтр войтаўства Магілёўскай эканоміі Аршанскага павета. Меліся карчма, 2 млыны. У 1671 годзе сяло было заселена татарскімі сем’ямі.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе апынулася ў складзе Расійскай імперыі. Дзейнічала драўляная царква (адкрыта не пазней 1880). У 1883 годзе адкрыта школа, для якой у тым жа годзе пабудавана памяшканне. У 1890 годзе заснавана вінакурня, дзе ў 1895 годзе была пастаўлена паравая машына. Паводле перапісу 1897 года ў Глухаўскай воласці Быхаўскага павета. Побач быў фальварак Батунь (дзейнічаў вінакурны завод), працавалі паравы і вадзяны млыны. У 1905 годзе адкрыта казённая вінная крама.
Калягі
Каля́гі (, Коляги) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крыпульскага сельсавета.
Батунь (вёска)
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў Магілёўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці.
Калягі
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска у складзе гміны Параф’янава Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Батунь (вёска)
Найноўшы час
На базе дарэвалюцыйнай адкрыта працоўная школа І-й ступені, у якой у 1925 годзе было 34 вучні, дзейнічалі драмгурток і гурток, а затым ячэйка па ліквідацыі непісьменнасці сярод дарослых.
У 1928 годзе пачала працаваць сыраробная арцель. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Перамога», працаваў вінзавод. У 1934 годзе адкрыты дзіцячыя яслі. У пачатку школе ў 1936 годзе навучалася 107 дзяцей, мелася бібліятэка.
Планіроўка
Планіровачна складаецца з крывалінейнай працяглай вуліцы з завулкам, арыентаванай з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход і забудаванай двухбакова, няшчыльна традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. На ўсходняй ускраіне — гаспадарчы сектар.
Хвалевы лік
Хвалевы лік (або, іншы раз, прасторавая частата) — гэта дзель
2π
радыян на даўжыню хвалі: Хвалевы лік з'яўляецца прасторавым аналагам кругавой частаты.
У аднамерным выпадку хвалеваму ліку звычайна прыпісваюць знак мінус, калі хваля распаўсюджваецца ў адмоўным напрамку (супраць восі). У многамернам — гэта звычайна сінонім абсалютнай велічыні хвалевага вектара або яго кампанент (некалькі хвалевых лікаў па колькасці восей каардынат), таксама можа быць праекцыяй хвалевага вектара на некаторы пэўны выбраны кірунак.
Незаўка
Не́заўка (, Незовка) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета.
Хвалевы лік
Хвалевы лік звычайна абазначаюць як
k
.
Выкарыстоўваецца у фізіцы, матэматыцы (пераўтварэнне Фур'е) і такіх прыкладаннях, як апрацоўка выяў.
Азначэнне
Хвалевым лікам
k
называецца хуткасць росту фазы хвалі φ па прасторавай каардынаце
У большасці выпадкаў хвалевы лік мае сэнс толькі ў дачыненні да монахраматычнай хвалі (строга монахраматычнай або, прынамсі, амаль монахраматычнай), вытворную ў азначэнні можна (для гэтых самых распаўсюджаных выпадкаў) замяніць на выраз з канечнымі рознасцямі:
Зыходзячы з гэтага можна атрымаць розныя больш-менш зручныя фармулёўкі :
Асноўныя суадносіны
дзе:
Для монахраматычнай бягучай хвалі можна запісаць: або
const
, для монахраматычнай стаячай хвалі:
Заўвагі
Хвалевы лік дакладна вызначан для монахраматычнай хвалі. На хвалі іншага выгляду хвалевы лік абагульняецца з дапамогай паняцця спектра (г.зн. праз пераўтварэнне Фур'е), гэта значыць, немонахраматычная хваля, увогуле кажучы, ўтрымлівае у розных прапорцыях монахраматычныя кампаненты з рознымі хвалевымі лікамі; зрэшты, амаль монахраматычную хвалю можна прыбліжана апісаць як хвалю з пэўным хвалевым лікам (яе спектр у асноўным засяроджаны паблізу аднаго значэння хвалевага колькасці).
Часам, напрыклад, у квазігеаметрычным (квазікласічным) прыбліжэнні, можна лічыць, быццам хвалевы лік (хвалевы вектар) павольна змяняецца ў прасторы, г.зн. разглядаць хвалю не як монахраматычную, а як квазімонахраматычную. У гэтым выпадку, натуральна, лепш выкарыстоўваць азначэнне хвалевага ліку (хвалевага вектара) праз вытворную, а не праз канечныя рознасці.
Па сутнасці, мабыць, адзіны фізічна асэнсаваны выпадак, калі хвалевы лік (хвалевы вектар) можа змяняцца разам з
x
, наогул кажучы, нават вельмі хутка, гэта выпадак фармалізму інтэграла па траекторыях. У гэтым выпадку разглядаюцца хвалі вельмі спецыяльнага віду: для якіх згаданае цалкам карэктна і асэнсавана.
Хвалевы лік ў квантавай фізіцы
Пастаянная Планка — універсальная канстанта, таму можна выбарам сістэмы адзінак проста зрабіць \hbar = 1. Тады гэта значыць у квантавай фізіцы паняцці кампаненты імпульсу і хвалевага ліку па сутнасці супадаюць. Гэта можна лічыць адным з фундаментальных прынцыпаў квантавай механікі.
Тое ж можна сказаць для абсалютнай велічыні поўнага імпульсу і хвалевага ліку: а у адзінках \hbar = 1:
У асобным выпадку, для святла ў вакууме (і, у прынцыпе, любых іншых бязмасавых палёў; прыбліжана — для ультрарэлятывісцкіх часціц) можна таксама напісаць: дзе
Дасовічы
Дасо́вічы (, Досовичи) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў складзе Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці.
У 1924—1956 гадах цэнтр Дасовіцкага сельсавета.
Маскалёўцы
Маскалёўцы (, Москалёвцы) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлаўскага сельсавета.
У 1624 годзе згадваюцца як Маскалі ў складзе Маркаўскага войтаўства Дзятлаўскай (Здзянцёльскай) воласці ва ўласнасці Сапегаў.
Магнітны момант
Магнітны момант, магнітны дыпольны момант - асноўная велічыня, якая характарызуе магнітныя ўласцівасці рэчывы. Крыніцай магнетызму, згодна з класічнай тэорыі электрамагнітных з'яў, з'яўляюцца электрычныя макра- і мікратокі. Элементарнай крыніцай магнетызму лічаць замкнёны ток. Магнітным момантам валодаюць элементарныя часціцы, атамныя ядра, электронныя абалонкі атамаў і малекул. Магнітны момант элементарных часціц (электронаў, пратонаў, нейтронаў і іншых), як паказала квантавая механіка, абумоўлены існаваннем у іх ўласнай механічнага моманту - спіна.
Магнітны момант вымяраецца ў А⋅м2 або Дж/Тл (СІ), альбо эрг/Гс (СГС), 1 эрг/Гс = 10-3 Дж/Тл. Спецыфічнай адзінкай элементарнага магнітнага моманту з'яўляецца магнетон Бора.
Формулы для вылічэння магнітнага моманту
У выпадку плоскага контуру з электрычным токам магнітны момант вылічаецца як дзе I — сіла току ў контуры, S — плошча контуру, \mathbf{n} — адзінкавы вектар нармалі да плоскасці контуру. Кірунак магнітнага моманту звычайна знаходзіцца па правілу свярдзёлка: калі круціць ручку свярдзёлка ў кірунку току, то кірунак магнітнага моманту будзе супадаць з кірункам паступальнага руху свярдзёлка.
Для адвольнага замкнёнага контуру магнітны момант знаходзіцца з: дзе \mathbf{r} — радыус-вектар, праведзены з пачатку каардынат да элемента даўжыні контуру d\mathbf{l}
У агульным выпадку адвольнага размеркавання токаў у асяроддзі: дзе \mathbf{j} — шчыльнасць току у элеменце аб'ёму dV.
Крукі (Докшыцкі раён)
Крукі́ (, Круки) — былая вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Крыпульскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах фальварак у складзе гміны Параф’янава Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Дзегцяры (Докшыцкі раён)
Дзегцяры́ (, Дегтяри) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крыпульскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Параф’янава Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Жары (Докшыцкі раён)
Жары́ (, Жары) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крыпульскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска i фальварак у складзе гміны Параф’янава Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Да 29 снежня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Янкоўскага сельсавета.
Халасенскае
Халасе́нскае, Халасцінскае — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Галбіца, за 28 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Паставы, за 2 км на ўсход ад вёскі Сяргеевічы.
Плошча паверхні возера 0,26 км². Даўжыня 0,8 км, найбольшая шырыня 0,4 км, даўжыня берагавой лініі 2,25 км. Плошча вадазбору 13,5 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны невыразныя, месцамі дасягаюць вышыні 2 м. Берагі нізкія, ва ўсходняй частцы возера забалочаныя. На возеры востраў плошчай 0,3 га.
У Халасенскае возера ўпадаюць ручаі і меліярацыйныя каналы, выцякае ручай у раку Галбіца (Заражанка).
Новая Культура
Но́вая Культу́ра (, Новая Культура) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета.
Крыпулі
Крыпу́лі (, Крипули) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крыпульскага сельсавета.
Знаходзіцца за 16 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Докшыцы, за 203 км ад Віцебска.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Параф’янава Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Падброддзе
Падбро́ддзе (, Подбродье) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета.
Будоўля (Магілёўскі раён)
Будо́ўля (, Будовля) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета. Размешчана за 25 км на паўднёвы захад ад Магілёва, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Вендрыж на лініі Магілёў—Асіповічы. Рэльеф раўнінны. На захадзе цячэ р. Арлянка (прыток р. Друць). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Завадская Слабада і далей па шашы Магілёў—Бабруйск.
Гісторыя
Заснавана ў пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў Магілёўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. З 1924 года ў Хонаўскім сельсавеце. У 1930 годзе арганізаваны калгас імя К. Маркса.