cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Карная аперацыя «Herman»
Першыя баі
Праз некалькі гадоў некаторыя польскія гісторыкі і ветэраны выказалі здагадку, што партызаны мелі намер знішчыць польскі атрад рукамі немцаў, і пагэтаму наўмысна адкрылi яго флангі. Але з захаваўшыхся савецкіх дакументаў, можна, аднак даведацца, што большая частка савецкай партызанскай групоўкі пад ціскам немцаў была рассеяна. Аб гэтым сведчаць і вялікія страты сярод партызанаў.
Блакаванне пушчы
У блакіраванай Івянецка-Налібоцкай партызанскай зоне дыслацыраваліся партызанскія брыгады імя Жукава, імя Кірава, імя Сталіна, імя Чкалава, Першамайская і асобна дзеючыя атрады імя Аляксандра Неўскага, «Бальшавік», імя Катоўскага, імя Кутузава, імя Чкалава, кавалерыйскі атрад Дз. А. Дзенісенкі. Агульнае кіраўніцтва зонай ажыццяўляў Баранавіцкі падпольны абком КП(б)Б.
Групоўка «Дубовы» змагла пазбегнуць нямецкага пераследавання і перабрацца ў наваколлі Мінска. Адступленне суправаджалася, аднак, разладам і актамі непадпарадкавання. С захаваўшыхся савецкіх справаздач, можна даведацца, у прыватнасці, што камандзір Брыгады імя Сталіна палкоўнік Павел Гулевіч самавольна пакінуў баявыя атрады. Гэтак жа паступіў камісар гэтай брыгады, Аляксей Мурашоў, які разам з ад’ютантам схаваўся на востраве ў балоце. Некалькі разоў мелі месца выпадкі, што ў начной цемры, партызаны па памылцы абстралялі адзін аднаго. Адно з падраздзяленняў Брыгады імя Сталіна, было амаль цалкам выбіта нямецкай пяхотай і авіяцыяй падчас пераправы праз балота. Без асаблівых страт перажыў аперацыю «Герман» яўрэйскі атрад братоў Бельскіх.
Між тым, у польскім генеральным штабе былі выказаны супрацьлеглыя меркаванні адносна далейшай тактыкі. Паручнік «Левальд» і яго афіцэры выказваліся за падзел батальёна на больш дробныя падраздзяленні, у той час як камандзір акругі Стоўбцы падпаручнік «Швір» настойваў на адступленні сукупнасцю сіл. У канчатковым выніку была аддадзена перавага меркаванню камандзіра атрада. Ноччу 21/22 ліпеня рота падхарунжага «Леха» перагарадзіла тракт Мінск — Навагрудак барыкадамі са ствалоў паваленых дрэў, што часова спыніла марш нямецкіх калон. Гэта дало магчымасць асноўным сілам батальёна перайсці гасцінец і прайсці  разам з абозам, у паўночную частку пушчы, дзе была надзея зноў ўступіць у кантакт з савецкімі партызанамі. Падчас начных баёў быў знішчаны нямецкі браніраваны аўтамабіль. У той жа час атрад пакінуў падпаручнік «Швір».
Ва ўсходнім напрамку ішлі хадакі з 1-й і 2-й ротаў. Першае з гэтых падраздзяленняў панёсла сур’ёзныя страты падчас прарыву праз нямецкую блакаду ў раёне Тэрэбейнаў (загінуў, у прыватнасці, камандзір роты падхарунжы «Лех»). 2-я рота змагла, незаўважанай прайсці ў раён Каменя, дзе адбылося яе расфармаванне. Гэты поспех быў шмат у чым заслугай вахмістра Сергія Гаворкі, які да вайны быў войтам гімны Камень, і добра ведаў навакольную мясцовасць.
Іншы маршрут адступлення абралі штаб, 3-я рота пяхоты, эскадрон кавалерыі і ваенная паліцыя сумесна з тылавымі службамі. Павярнулі яны на поўдзень, адправіўшыся зноў у бок жоўта-нёманскага канала. Пасля сутыкнення з праціўнікам ўвесь цяжар бою прыняў на сябе харунжы Здзіслаў Nurkiewicz (пс. «Ноч») разам са сваім эскадронам. Спешаныя кавалерысты панеслі сур’ёзныя страты, аднак здолелі звязаць ямецкія сілы, што дало магчымасць астатнім войскам фарсіраваць канал.
Выхад з акружэння і рассейванне батальёна не азначае, аднак, канца небяспекі. Яшчэ некалькі дзён немцы і іх супрацоўнікі прачэсвалі лясы і балоты, расстрэльваючы на месцы захопленых партызан. Многія з салдатаў АК, якім удалося схавацца сярод мірнага насельніцтва, загінулі ў  вёсках, калі туды прыйшлі карныя атрады, або былі вывезены на прымусовыя працы. У рукі немцаў трапілі, у прыватнасці, камандзір 3-й роты старшы сяржант. Стэфан Пазнаньскі (пс. «Шэры») (прапаў без вестак), а таксама афіцэр забеспячэння Герман Доўнар-Запольскі (пс. «Напалеон») і паручнік Рачкевіч (пс. «Пломень»), брат прэзідэнта Польшчы Уладзіслава Рачкевіча (абодвух павесілі ў Терэбейне).
Вынікі
Блакаванне Налібоцкай пушчы працягвалася да 8 жніўня. Стаўбцоўскі батальён АК працягваў адыходзіць панёсшы сур’ёзныя страты, якія складаюць не менш за 40 загінулых, некалькі дзясяткаў параненых і больш за 100 зніклых без вестак. У ліку загінулых і забітых апынуліся, у прыватнасці, два камандзіра роты. 3-я рота пяхоты, якая складалася ў асноўным з дэзерціраў з беларускай дапаможнай паліцыі, панесла найбольшыя страты, паколькі многія з яе салдат пасля выхаду закружэння, вырашылі не вяртацца да партызанаў. Польская групоўка таксама страціла амаль 60 % зброі, у тым ліку ўсе цяжкія кулямёты і мінамёты, а таксама абозы і большасць коней.
Рэфранкорэ
Рэфранкорэ (Refrancore) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 1637 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 124 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 14030. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Dionigi.
Карная аперацыя «Herman»
Вынікі
У выніку аперацыі «Герман» найбольшыя страты панесла польскае і беларускае грамадзянскае насельніцтва. Жадаючы пазбавіць партызан падтрымкі, немцы стварылі паласу «выпаленай зямлі» ў радыусе каля. 10-15 кіламетраў вакол лесу. У адных толькі ваколіцах Івянца і Налібакаў было знішчана 38 вёсак з насельніцтвам 2 тыс. гаспадарак; шматлікія карныя акцыі адбыліся таксама каля Дзераўной і Рубяжэвічаў і на заходнім беразе Нёмана (наваколлі Шчорсаў і Турца). У агульнай складанасці немцы знішчылі больш за 60 вёсак і нявызначаную колькасць асобных хутароў і хат. Перад спальваннем, вёскі былі дашчэнту разрабаваныя — нямецкія справаздачы згадваюць, у прыватнасці, аб канфіскацыі 21059 галоў жывёлы.
Па афіцыйных германскіх дадзеных, падчас аперацыі «Герман» было забіта 4280 грамадзянскіх асоб, 654 чал. былі перададзены паліцыі бяспекі і СД. Мэтай рэпрэсій сталі, у прыватнасці, мужчыны і хлопчыкі якіх лічылі памочнікамі партызанаў або членамі іх сем’яў. Іх расстрэльвалі, вешалі, спальвалі жыўцом, ці адпраўлялі на абарончыя работы на ўсходнім фронце, дзе ў большасці выпадкаў яны зніклі без следу. На прымусовыя работы ў трэці Рэйх даслалі 20 994 чалавека (Згодна з іншымі дадзенымі - 25 тысяч.), у т.л. 4173 дзяцей. Старых, жанчын і дзяцей выселілі за межы зоны блакавання. Многія з сялян, якія перажылі карныя акцыі, былі вымушаны напрацягу многіх месяцаў вандраваць па самаробных лясных стаянках.
Савецкія партызанскія камандзіры наваднялі Маскву «эйфарычнымі данясеннямі пра свае ваенныя поспехі, якія не адпавядалі рэчаіснасці». Пасля аперацыі партызанскі лідар дакладваў пра знішчэнне штабу сумнавядомага эсэсаўскага батальёна Дырлевангера і яго самога, а таксама ганарліва паведамляў пра «3000 забітых і параненых ворагаў, 29 узятых у палон, 60 знішчаных варожвх аўтамабіляў, 3 танкі і 4 бронемашыны». Страты партызан склалі «129 чалавек забітымі, 50 параненымі, 24 зніклі без звестак». У сапраўднасці Дырлевангер памёр пасля вайны, а яго штаб не пацярпеў. страты немцаў склалі 52 чал. забітымі, 155 параненымі, 4 прапалі без звестак. У той жа час нацысты паведамілі пра 4280 забітых і 654 захопленых у палон «бандытаў».
У доўгатэрміновай перспектыве Немцам не ўдалося, аднак, абмежаваць актыўнасць польскага і савецкага партызанскага руха. Нягледзячы на цяжкія страты, панесеныя ў час аперацыі «Герман» польскі батальён здолеў яшчэ да канца жніўня сабрацца зноў у сваім старым лагеры ў ваколіцах Дрывезны. У бліжэйшы час камандаванне Навагрудскай акругі адправіла туды трох чалавек з ліку так званых «ціхацёмных», дасланых з Вялікабрытаніі. Да канца лістапада 1943 года колькасць салдатаў батальёна ўзрасла да каля 400. У Налібоцкую пушчу вярнулася таксама івянецкая групоўка савецкіх партызанаў
Карэйскі праліў
Злучае Японскае і Усходне-Кітайскае моры. Даўжыня праліва — 324 км, найменшая шырыня — 180 км, найменшая глыбіня на фарватары — 73 м. Востраў Цусіма дзеліць Карэйскі праліў на Усходні (Цусімскі праліў) і Заходні праходы.
Назва праліва
У розных краінах рэгіёна, праліў і яго праходы называюцца па розным.
Шуленай (Наўясісдаўгелішкіская сянюнія)
Шуле́най (Šiūlėnai), традыцыйная беларуская назва — Шуляны  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Адміністрацыйны цэнтр сянюнайціі. Дзейнічае бібліятэка.
Дземетрый Фалерскі
Дземетрый Фалерскі (Δημήτριος Φαληρεύς, 350-283 да н.э.) — старажытнагрэчаскі афінскі дзяржаўны дзеяч і філосаф-перыпатэтык.
Вучань Тэафраста. У 317-307 гадах - абсалютны кіраўнік (эпімелет) Афін; з 297 пры двары Пталамея I Сатэра, адзін з заснавальнікаў Александрыйскай бібліятэкі і Мусеёна. Сабраў і запісаў байкі Эзопа, як паведамляе Дыяген Лаэрцкі.
Жальмянішке
Жальмяні́шке (Želmeniškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 15 км ад Казіцішкіса. Насельніцтва 2 чал. (2001 г.).
Варанцэвічы
Назву Варанцэвічы маюць:
LiveLib
LiveLib (Жывая бібліятэка, Лайвліб) — рускамоўны інтэрнэт-праект, сацыяльная сетка, прысвечаная літаратуры. Сайт змяшчае інфармацыю аб кнігах, пісьменніках, выдавецтвах, бібліятэках.
Дзейнасць
На сайце карыстальнікі могуць весці чытацкія дзённікі, абмяркоўваць кнігі і пісаць рэцэнзіі. Каманда сайта публікуе навіны аб новых кнігах і выданнях, літаратурных аглядах, выдавецтвах і аўтарах кніг, вядзе рэйтынгі карыстальнікаў і менавіта чаму ў кнігах яны аддаюць перавагу. Рэгулярна ў супрацоўніцтве з выдавецтвамі праводзяцца літаратурныя гульні, конкурсы і флэшмобы, такія як «Кніжны сюрпрыз», «Хата-чытальня», «Кніжны выклік».
Гісторыя
Праект быў запушчаны ў лютым 2007 года. Рэгістрацыя стала адкрытай у красавіку 2007 года.
Восенню 2011 года дададзены раздзел «Раздачы». У ім аўтары і выдавецтвы размяшчаюць спіс кніг, якія карыстальнікі могуць выйграць у розыгрышы.
У ліпені 2013 дададзены раздзел «Бібліятэкі», у тым жа годзе распрацаваны дадаткі для Android і iOS.
У 2019 стаў адным з самых папулярных сайтаў рунэту ў вобласці літаратуры.
Узнагароды
У лістападзе 2011 года LiveLib стаў лаўрэатам «Прэміі Рунэту» у намінацыі «Навука і адукацыя» і атрымаў спецыяльны прыз «За самую вялікую калекцыю рэцэнзій». На рэцэнзіі Лайвліба спасылаюцца аўтары і выдавецтва.
У лістападзе 2015 года сайт заняў сёмае месца ў агульным спісе народнага галасавання «Прэміі Рунэту».
NGC 4935
NGC 4935 (іншыя абазначэнні — UGC 8159, MCG 3-33-23, ZWG 100.23, PGC 45093) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вікторыя Сцяпанаўна Гаспер
Вікторыя Гаспер (нар., Мінск, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Выступала за зборную Беларусі. Майстар спорту міжнароднага класа.
Біяграфія
Кар’еру баскетбаліста пачала ў ДЮСШАР «Гарызонт». У 2003 годзе ў складзе зборнай Беларусі стала срэбным прызёрам кадэцкага чэмпіянату Еўропы U-16. У 2007 годзе ў складзе моладзевай зборнай Беларусі выступала на чэмпіянаце Еўропы ў Сафіі (Балгарыя), дзе ў сярэднім за матч набірала 18.5 ачка і рабіла 9.0 падбораў.
У 2010 годзе стала чэмпіёнкай краіны ў складзе клуба «Бярэзіна-РЦАР», пасля гэтага двойчы паўтарыла гэта дасягненне з «Гарызонтам».
З 2020 года выступала за каманду «Гарызонт», у складзе якой двойчы прымерыла золата Чэмпіянату Беларусі, а ў сезоне-2020/21 заняла першае месца ў ЕЖБЛ.
Выступала ў жаночых зборных Беларусі U-16 (2004), U-18 (2004—2006) і U-20 (2006—2007). У 2005 годзе дэбютавала за зборную Беларусі.
Ісакаў
Іса́каў — прозвішча.
Нацыянальны музей у Кракаве
Нацыянальны музей у Кракаве (Muzeum Narodowe w Krakowie) — музей мастацтва, заснаваны 7 кастрычніка 1879 года рашэннем гарадскога савета горада Кракава.
Калекцыі музея памнажаліся дзякуючы шчодрым ахвяраванням грамадзян Кракава, якія ўключалі творы жывапісу, скульптуры, гравюры і мастацкага рамяства.
Да музея далучаліся новыя аддзяленні ў гістарычных будынках, у прыватнасці ў кватэрах памерлых кракаўскіх мастакоў.
У 1934 годзе было распачата будаўніцтва новага, сучаснага будынка музея. Першыя памяшканні былі перададзены ў карыстанне толькі ў 1970 годзе, будынак быў цалкам скончаны ў 1990 годзе. Да кракаўскага нацыянальнага музея належаць акрамя галоўнага будынка (Алея 3-га Мая, 1) наступныя філіялы:
Спіс аб’ектаў PGC (1875001—1876000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1875001—1876000)
Варані
Назву Варані́ маюць:
Сцэна ў кітайскай пральні
«Сцэна ў кітайскай пральні» (Chinese Laundry Scene) — амерыканская кароткаметражная нямая камедыя 1895 года рэжысёраў Уільяма Кенэдзі Дыксана і Уільяма Хейза з Філам Дарэтам і Рабетам у галоўных ролях, знятая ў лабараторыях Томаса Эдысана ў Нью-Джэрсі.
Клад-Халанскія муміі
Клад-Халан (Cladh Hallan) — археалагічны помнік на востраве у архіпелагу Знешнія Гебрыдскія астравы, Шатландыя. Раскопкі праводзіліся ў перыяд 1988-2002 гадоў.
У 2001 г. група археолагаў выявіла ў Клад-Халане 4 шкілета, адзін з іх належаў мужчыне, памерламу каля 1600 г. да н. э., і яшчэ адзін — жанчыне, якая памерла каля 1300 г. да н. э. (прыкладна тады ж, калі і Тутанхамон). Археолагі не адразу зразумелі, што шкілеты першапачаткова былі муміямі, паколькі з часам мяккія тканкі адпластаваліся, а шкілеты былі пахаваныя. Тым не менш, аналізы паказалі, што целы не былі пахаваныя прыкладна да 1120 г. да н. э., а таксама тое, што целы неўзабаве пасля смерці былі змешчаныя на перыяд 6-18 месяцаў у тарфяное балота. Пасля гэтага закансерваваныя цела былі, верагодна, змешчаныя ў нейкае памяшканне. Прычыны таго, чаму целы пазней былі пахаваныя, засталіся незразумелымі. Целы з Клад-Халана адрозніваюцца ад многіх балотных мумій тым, што былі змешчаныя ў балоцістае асяроддзе спецыяльна з мэтай захавання, тады як іншыя трапілі ў балота выпадкова.
Выдавецтва Антона Грыневіча
Выдаве́цтва Анто́на Грыне́віча — прыватнае беларускае выдавецтва, якое дзейнічала ў Санкт-Пецярбургу ў 1910—1913 гадах. Заснавана Антонам Грыневічам. Спецыялізавалася на выпуску твораў мастацкай літаратуры і беларускага музычнага фальклору. Выдала 10 кніг агульным тыражом 28 200 экземпляраў.
У 1910 годзе пасля першага тома «Беларускіх песень з нотамі» выходзяць драматычная паэма «Адвечная песня» і зборнік вершаў «Гусляр» Янкі Купалы (выйшлі ў друкарні К. Пянткоўскага). У 1912 годзе Антон Грыневіч разам з Андрэем Зязюлем выдае другі том «Беларускіх песень з нотамі».
У 1913 годзе Антон Грыневіч піша дзеячам з Вільні, таму што рэдакцыя «Нашай нівы» не спяшалася расплаціцца з выдаўцом :
У 1913 годзе выйшлі ў друкарні А. Э. Коллінса кнігі «Тоўстае палена», «Прапаў чалавек» і «Нёманаў дар» Якуба Коласа, «Апавяданні» Уладзіслава Галубка, «Аб чым шапацелі лісця» Таўруса і «Праклёнашы» Л. Гвазда.
Пячоры Магаа
Магаа ( «Пячора не для высокіх») — найбольшая пячора раннебудыйскага пячорнага храмавага комплексу Цяньфадун («Пячора тысячы Будаў)», узведзенага ў 353—366 гады за 25 км ад аазісу Дуньхуан, правінцыя Ганьсу, Кітай. Цяньфадун, які часцей называюць Магаа па галоўнай пячоры, аб’ядноўвае 492 свяцілішчы, што ўпрыгожаны фрэскамі і скульптурамі, вырабленымі на працягу цэлага тысячагоддзя (IV—XIV стагоддзі).
Агульная характарыстыка
Магаа, разам з пячорай тысячы Будаў ў, — адзін з самых ранніх будыйскіх храмаў Кітая. Яго ўзнікненне на ўсходняй ускраіне пустыні Такла-Макан невыпадкова: тут праходзілі караваны з шоўкам, разам з якімі будыйскія вучэнні прасочваліся ў Кітай. У адрозненне ад пазнейшых пячорных храмаў, падобных Лунменю і Юньгану, ва ўбранні Магаа пераважае не скульптура, а фрэскавы жывапіс. Яе плошча ацэньваецца ў 42 000 квадратых метраў. Шматфігурныя фрызападобныя роспісы выкананы стракатымі клеявымі фарбамі па сухім грунце. Многія з іх запар пакрываюць сцяну пячоры, адрозніваючыся дынамізмам і жыццёвасцю.
Рукапісы
На мяжы XX стагоддзя ў адной з пячор быў знойдзены велізарны склад рукапісаў (прыкладна 20 000 аб’ектаў). Меркавана, іх складалі тут у XI стагоддзі, калі манускрыпты сталі выцясняцца з ужытку друкаванымі кнігамі. Рукапісны фонд Магаа вельмі разнастайны па змесце і датыроўках — гэта будыйскія, даоскія, нестарыянскія і маніхейскія рэлігійныя тэксты, трактаты па філасофіі, матэматыцы, медыцыне, астраноміі, гісторыі і геаграфіі, слоўнікі, запісы народных песень і класічнай кітайскай паэзіі, афіцыйныя дакументы. Сярод рукапісных помнікаў Магаа «Кніга варожбаў» — унікальны тэкст, напісаны цюркскім рунічным лістом не на камені, а на паперы. Спектр моў вывучаных манускрыптаў таксама вельмі разнастайны — гэта класічная і гутарковая (байхуа) кітайская мова, тыбецкі, санскрыт, палі, тангуцкая, хатанская, сагдыйская і тахарская мовы.
Вестка аб адкрыцці ўзбурыла навуковы свет Еўропы, і 1907 года самыя каштоўныя рукапісы разам з самай старажытнай у свеце друкаванай кнігай «Алмазная сутра» (каля 868), былі вывезены у Брытанскі музей. Следам за Стэйнам храмавы комплекс наведалі прадстаўнічыя навуковыя экспедыцыі з Францыі і Расіі (Сяргей Ольдэнбург), якія таксама вярнуліся ў Еўропу не з пустымі рукамі. Астатняя частка рукапісаў была перададзена ў Пекінскую бібліятэку.
Фрэскі
Фрэскавы жывапіс Магаа складае тысячагадовы пласт выяўленчага мастацтва Кітая. Па стылістыцы малюнкаў яго падзяляюць на чатыры перыяды:
Вялікая частка фрэсак прысвечана Будзе, яго казанням і джатакам, а таксама Бадхісатвам, Апсарам (феям), манахам, набожным вернікам. Як мяркуецца, у старажытнасці гэтыя выявы служылі для навочнага прадстаўлення канонаў будызму непісьменным людзям. Многія роспісы прайграваюць сапраўдныя падзеі з гісторыі распаўсюджвання будызму.
Амаль ва ўсіх 492 пячорах маюцца выявы выдатных апсар (Фейцянь飞天). Яны спяваюць, прыгожа танчаць, граюць на лютні кіба і іншых музычных інструментах, раскідваюць кветкі, суправаджаючы Буду, што чытае пропаведзь. У іх няма крылаў і толькі доўгія рознакаляровыя стужкі дапамагаюць феям парыць у паветры.
Іншыя роспісы прысвечаны падзеям з паўсядзённага жыцця: урачысты выезд імператара, замежныя паслы на Балі, сустрэчу кітайскіх і заходніх купцоў, турніры воінаў, выступленні музыкантаў, вясельну цырымонію, сцэны палявання, рыбнай лоўлі, сельскагаспадарчых работ. Фрэскі малююць людзей розных нацыянальнасцяў і сацыяльных слаёў, іх звычаі і вопратку.
Варонкаўскі сельсавет
Назву Варо́нкаўскі сельсавет маюць:
Лютэранскія могілкі (Мінск)
Лютэранскія могілкі — зніклыя могілкі г. Мінска, якія дзейнічалі да 1970-х гг. у раёне нямецкага прадмесця Мінска на вул. Нямецкай (раён цяперашняй вул. Карла Лібкнехта ). Вядомы таксама пад назвай «Нямецкія». На могілках з 1846 г. дзейнічала царква Св. Мікалая, якая не захавалася да цяперашняга часу. У сярэдзіне 1970-х гг. знішчаны, на іх месцы заснаваны сквер, цяпер вядомы як Лютэранскі, а частка пахаванняў перанесена ў іншыя месцы.
У маі 2016 г. падчас будаўніцтва трасы частка сквера была знішчана. Пры гэтым выкапаныя косці, помнікі і крыжы, згодна паведамленням СМІ, былі адвезены на Паўночны палігон пабытовага смецця. У адказ на пратэсты мінчан і лютэранскай абшчыны г. Гродна ў канцы мая характар работ змяніўся і знойдзеныя чалавечыя астанкі пачалі адпраўляць у крэматорый.
Хмэльныцкэ (Гарохіўскі раён)
Хмэльныцкэ (Хмельни́цьке) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Уманці (вёска)
Уманці (У́манці) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Рэвільяска-д’Асці
Рэвільяска-д'Асці (Revigliasco d'Asti) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Васілеўка
Назву Васілеўка маюць:
Рэвільяска-д’Асці
Насельніцтва складае 923 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 103 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 14010. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santi Anna e Gioacchino.
Халаніў
Халаніў (Холоні́в) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Сельстрой (Карагандзінская вобласць)
Сельстрой — сяло ў Асакараўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Сункар. Код КАТА — 355677300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 221 чалавек (110 мужчын і 111 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 185 чалавек (90 мужчын і 95 жанчын).
Менскае староства
Менскае гродавае староства — дзяржаўнае ўладанне ў Менскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
У склад староства ўваходзілі горад Менск з замкам, дзе праходзіў гродскі суд, і некаторыя навакольныя вёскі.
Узнікла ў XV ст., у XVII ст. лічылася каралеўскім сталовым маёнткам. Ліквідавана ў выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай.
Старосты
Менскімі старостамі былі:
NGC 4936
NGC 4936 (іншыя абазначэнні — ESO 443-47, MCG -5-31-28, AM 1301-301, IRAS13016-3016, PGC 45174) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Бранскі фронт
Першае фарміраванне
Сфарміраваны 14 жніўня 1941 года на стыку Цэнтральнага і Рэзервовага франтоў для прыкрыцця Бранскага кірунку. На сфарміраванне кіраўніцтва (штаба) фронту былі накіраваны рэшткі кіравання 20-га стралковага корпуса і штаб 25-га мехкорпуса. Штаб-кватэра — Бранск.
Камандуючым войскамі фронту быў прызначаны генерал-лейтэнант А. І. Яроменка, начальнікам штаба — генерал-маёр Г. Ф. Захараў, начальнікам артылерыі фронту — генерал-маёр М. П. Дзмітрыеў, камандуючым ваенна-паветранымі сіламі (ВПС) фронту — генерал-маёр Ф. П. Палынін.
У складзе фронту спачатку было кіраўніцтва і дзве арміі:
26 жніўня ў сувязі з расфарміраваннем Цэнтральнага фронту дзве яго арміі (3-я і 21-я) былі перададзены ў падначаленне Бранскага фронту. 30 верасня пачаўся наступ нямецкіх войскаў групы армій «Цэнтр» на Маскву. Большая частка войскаў Бранскага фронту апынулася ў акружэнні, камандуючы войскамі фронту генерал-палкоўнік А. І. Яроменка быў паранены і 14 кастрычніка яго змяніў генерал-маёр Г. Ф. Захараў, а з 7 кастрычніка 1941 — генерал-маёр М. П. Пятроў (паранены, а затым памёр ад ран 10 кастрычніка), начальнік штаба — палкоўнік Л. М. Сандалаў. Бранскі фронт расфарміраваны 10 лістапада 1941 года.
Другое фарміраванне
Сфарміраваны 24 снежня 1941 года. Войскі фронту бралі ўдзел у наступальным этапе Маскоўскай бітвы, у Балхоўскай аперацыі, у Варонежска-Варашылаўградскай абарончай аперацыі, у Варонежска-Харкаўскай наступальнай аперацыі, у Малаархангельскай аперацыі.
Трэцяе фарміраванне
Сфарміраваны 28 сакавіка 1943 года. Войскі фронту ўдзельнічалі ў Арлоўскай аперацыі, Бранскай аперацыі.
Камандуючыя:
З 10 кастрычніка 1943 года — Прыбалтыйскі фронт.
Forum Marinum
Forum Marinum — размешчаны ў Турку музей мараплаўства і караблебудавання.
Гісторыя
Музей быў заснаваны ў 1977 годзе на беразе ракі Аўра ў памяшканнях былых складоў і кааператыўнага таварыства, а ў 1999 годзе адбылося яго аб’яднанне з музеефікаванымі судамі, якія экспанаваліся з 1936 года і належылі кафедры марской гісторыі Акадэміі Аба.
У 2006 годзе музей наведала 55 864 наведвальнікаў, што зрабіла яго ў паўднёва-заходняй Фінляндыі восьмым па папулярнасці турыстычным аб’ектам.
Рубін (значэнні)
Рубін:
Цэгіў
Цэгіў (Це́гів) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Таўюнай
Таўю́най (Taujūnai), традыцыйная беларуская назва — Таюны  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Адміністрацыйны цэнтр сянюнайціі. Дзейнічае бібліятэка.
Крах Silicon Valley Bank
Перадгісторыя
SVB быў камерцыйным банкам, заснаваным у 1983 годзе са штаб-кватэрай у Санта-Клары, штат Каліфорнія. Да свайго краху быў 16-м па велічыні банкам у ЗША. Яго кліентамі былі кампаніі, Cisco, , Pinterest і Block, Inc.
У канцы 2010-х, калі стартапы ў Крамянёвай даліне пачалі дасягаць поспеху, SVB пачаў браць аблігацыі і захоўваў невялікую суму дэпазітаў. У адказ на ўсплёск інфляцыі пачала павялічваць працэнтныя стаўкі, што прывяло да скарачэння фінансавання стартапаў. Тыя ў сваю чаргу пачалі выводзіць сродкі, якія захоўваліся ў банку, што прывяло да недахопу капіталу. Каб кампенсаваць гэта, SVB прадаў аблігацыі са стратай у 1,8 мільярда долараў ЗША.
Францішак Дзеружынскі
Францішак Дзеружынскі (Franciszek Dzierożyński, Franciscus Dzierożyński;, г. Орша — , г. Фрэдэрык, штат Мэрыленд) — беларускі рэлігійны дзеяч, адзін з пачынальнікаў адукацыйнай сістэмы каталіцкай царквы ў ЗША, педагог.
Крах Silicon Valley Bank
Ход падзей
За 2 тыдні да банкруцтва дырэктар SVB Грэгары Бекер (Greg Becker) прадаў свае акцыі на 3,57 млн долараў.
Францішак Дзеружынскі
13 жніўня 1794 г. у Полацку ўступіў у Таварыства Ісуса і на працягу двух гадоў праходзіў выпрабаванні ў мясцовым навіцыяце (1794—1796). У 1796—1797 гг. вывучаў рыторыку ў Аршанскім езуіцкім калегіуме. Выкладаў інфіму і рускую мову (1797—1798) і французскую мову (1798—1799) у Магілёўскім езуіцкім калегіуме, французскую мову (1799—1800) у Мсціслаўскім езуіцкім калегіуме. Прайшоў курс філасофіі (1800—1802), матэматыкі (1802—1803) і адначасова быў памочнікам прэфекта музею (1801—1803; пазней яшчэ і ў 1807—1810) ў Полацкім езуіцкім калегіуме.
Крах Silicon Valley Bank
Ход падзей
За тыдзень да краху агенцтва паведаміла SVB Financial, холдынгавай кампаніі банка, што яму пагражае паніжэнне крэдытнага рэйтынгу. 8 сакавіка 2023 года прадстаўнікі SVB абвясцілі, што банк прадаў 21 міліард долараў сваіх інвестыцый, пазычыўшы яшчэ 15, і правёў экстранны продаж сваіх акцый. Аднак рэйтынг, нягледзячы на прынятыя крокі, усё ж такі быў паніжаны.
Тэрыторыя, важная для птушак
Тэрыторыя, важная для птушак (ТВП) ці Ключавая арніталагічная тэрыторыя (КАТ) — мясцовасць, якая сусветна прызнана важнай для захавання папуляцыі птушак. Існуе каля 13 000 такіх тэрыторый больш чым у 170 краінах. Распрацавала праграму вызначэння такіх мясцовасцяў у 1980-х гадах і займаецца яе падтрымкай і распаўсюджаннем міжнародная арганізацыя BirdLife International. Гэтыя тэрыторыі досыць малыя, каб можна было стварыць на іх тэрыторыі вялікую прыродаахоўную зону і адрозніваюцца па сваім характары, месцу знаходжання або арніталагічнаму значэнню.
Крах Silicon Valley Bank
Ход падзей
Акрамя таго, інвестары некаторых кампаній венчурнага капіталу, у тым ліку , заклікалі стартапы забраць свае дэпазіты з банка. Кліенты знялі 42 міліарда, пакінуўшы банку адмоўнае сальда ў 958 мільёнаў. У адказ цана акцый кампаніі ўпала. Да 10 сакавіка акцыі SVB упалі амаль на 70%, перш чым таргі былі цалкам спынены.
Раніцай 10 сакавіка агенты Федэральнай рэзервовай сістэмы і (FDIC) прыбылі ў офісы SVB для ацэнкі фінансаў кампаніі. Праз некалькі гадзін Дэпартамент фінансавай абароны і інавацый Каліфорніі (DFPI) выдаў загад аб завалоданні арганізацыяй і прызначыў FDIC атрымальнікам. FDIC адказала стварэннем нацыянальнага банка страхавання дэпазітаў, які прызначаны замест збанкрутаванай установы.
Наступствы
Крах SVB выклікаў рэакцыю ва ўсім тэхналагічным сектары. У заяве Камісіі па каштоўных паперах і біржам (SEC) кампанія струменевага мультымедыя паказала, што каля чвэрці грашовых рэзерваў кампаніі — 487 мільёнаў долараў — належылі SVB. Сярод іншых кампаній, якія пацярпелі ад краху, — распрацоўшчык відэагульняў і відэахостынг Vimeo. Многія стартапы не змаглі вярнуць грошы, у выніку чаго кампаніі бралі крэдыты, каб выдаць зарплату супрацоўнікам. , эмітэнт (USDC), пацвердзіў, што банк SVB з’яўляўся адным з шасці банкаўскіх партнёраў, якія выкарыстоўваліся кампаніяй для кіравання сваімі грашовымі рэзервамі. Медыя-кампанія таксама мела «значную канцэнтрацыю наяўных грошай» у SVB.
Y Combinator (інавацыйная праграма, якая запусціла некалькі найбуйнейшых стартапаў у свеце) заявіла, што ў сувязі з банкруцтвам парадку 30 % яе праектаў-выпускнікоў аб’явілі аб затрымцы выплат супрацоўнікам на бліжэйшыя 30 дзён.
У сувязі з крахам узнікла заклапочанасць адносна стабільнасці іншых банкаў, у тым ліку і. Акцыі абедзвюх кампаній упалі пасля аб’явы аб роспуску SVB. Акрамя таго, цана акцый банкаў ЗША за два дні страціла агулам 100 млрд долараў, а акцыі еўрапейскіх банкаў страцілі 50.
Ізраільскія венчурныя фонды правялі экстранную нараду аб дапамозе айчынным стартапам, на мяжы спусташэння каля 500 кампаній.
Тэрыторыя, важная для птушак
Часта ТВП з'яўляюцца часткай існуючай сеткі ахоўных раёнаў краіны і таму ахоўваюцца ў адпаведнасці з нацыянальным заканадаўствам. Юрыдычнае прызнанне і абарона ТВП, якія не знаходзяцца ў рамках існуючых ахоўных раёнаў вагаецца ў розных краінах. Некаторыя краіны маюць нацыянальныя стратэгіі захавання ТВП, тады як у іншых краінах абарона цалкам адсутнічае.
Крах Silicon Valley Bank
Ацэнкі
Некаторыя банкаўскія эксперты лічылі, што іншыя банкі здольны заставацца стабільнымі. На іх думку, крах SVB наўрад ці створыць рызыку для фінансавай сістэмы ЗША. Аднак паводле фінансавага аналітыка Дзмітрыя Галубоўскага, у ЗША пачаўся банкаўскі крызіс.
Тэрыторыя, важная для птушак
Беларусь далучылася да праграмы ТВП у 1996 годзе. Цяпер у Беларусі налічваецца 49 ТВП. Большасць з іх — водна-балотныя угоддзі.
Крах Silicon Valley Bank
Рэакцыя ўладаў
11 сакавіка Прэзідэнт ЗША Джо Байдэн абмеркаваў крах з губернатарам Каліфорніі. Эканамічны саветнік Белага дома выказала ўпэўненасць ва ўстойлівасці банкаўскай сістэмы. Прэм’ер-міністр Ізраіля Біньямін Нетаньяху паабяцаў зрабіць крокі, каб дапамагчы ізраільскім тэхналагічным кампаніям пераадолець крызіс.
Тэрыторыя, важная для птушак
Крытэрыі ўключэння
ТВП вызначаюцца паводле міжнародна-ўзгодненаму набору крытэрыяў. Некаторыя крытэрыі могуць устанаўлівацца рэгіянальнымі і нацыянальнымі арганізацыямі. Каб быць пазначаным як ТВП, месца павінна задавальняць хоць аднаму з наступных крытэрыяў:
Альберт Фаміч Прысевак
Біяграфія
Суончыў Украінскі інстытут інжынераў воднай гаспадаркі (1963), Беларускі політэхнічны інстытут (аспірантура, 1970). Працаваў у прадпрыемствых г. Гомеля і г. Гродна (1963—1965), Мінскім трактарным заводзе (1965—1967, аддзел галоўнага канструктара), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1971, машынабудаўнічы факультэт, кафедра «Тэхналогія машынабудавання», прафесар). Навуковыя інтарэсы: асновы тэхналогіі машынабудавання; распрацоўка і стварэнне эфектыўных канструкцый, устройстваў, тэхналогій і спосабаў фарміравання ахоўных пакрыццяў з павышанымі эксплуатацыйнымі ўласцівасцямі; трэнне і знос у машынах; кампазіцыйныя матэрыялы.
Ікі
Ікі (壱岐島) — японскі востраў у Цусімскім праліве, у 20 км ад берагоў Кюсю; адміністрацыйна ўваходзіць у прэфектуру Нагасакі. Галоўны населены пункт на востраве — горад Ікі.
Геаграфія
Ікі — вулканічны востраў у Цусімскім праліве паміж Цусімай і Кюсю. Плошча вострава — 138,5 км²; максімальная адлегласць ад паўночнага берага да паўднёвага — 17 км, ад заходняга да ўсходняга — 15 км. Найвышэйшы пункт — патухлы вулкан, 213 м над узроўнем мора. Апошняе вывяржэнне Такэнацудзі было 0,6—0,9 мільёнаў гадоў назад ; тым не менш, на востраве існуюць гарачыя крыніцы.
Дзякуючы галіне цёплай плыні Курасіа, на Ікі мякчэйшы клімат, чым на асноўных астравах Японіі на той жа шыраце.
Францішак Дзеружынскі
З 1803 па 1806 гг. выкладаў гуманітарныя прадметы ў пецярбургскім канвікце езуітаў. У 1806 г. высвечаны на ксяндза. З 1806 па 1810 гг. вывучаў тэалогію ў Полацку. Прафесар філасофіі і матэматыкі ў Магілёве (1810—1811). У Полацкім езуіцкім калегіуме, а потым і Полацкай езуіцкай акадэміі быў прафесарам філасофіі і матэматыкі (1811—1814) і прафесарам дагматычнай тэалогіі (1814—1820), а таксама сакратаром Акадэміі (1817—1818).
Жыбакей
Жыбаке́й (Žibakiai), традыцыйная беларуская назва — Жабякі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Рымшэўскай сянюніі. Размешчана за 6 км ад Рымшэ.
Францішак Дзеружынскі
Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820) перабраўся ў ЗША (1821), дзе як суперыор паўночнаамерыканскай місіі езуітаў (1823—1830) і правінцыял Мэрыленда (1840—1843) стаў адным з кіраўнікоў сістэмы адукацыі каталіцкай царквы ў краіне. Браў удзел у стварэнні езуіцкай школы ў Сент-Луісе, штат Місісіпі, а таксама St.John’s College у г. Фрэдэрык, штат Мэрыленд (Frederick, Maryland) i Holy Cross College у г. Вустер, штат Масачусетс, (Worcester, Massachusetts). Прафесар маральнай філасофіі (1821—1825) і тэалогіі (1825—1838), віце-прэзідэнт і скарбнік Джорджтаўнскага ўніверсітэта.
Жыбакей
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Роберт Качаран
Роберт Седракавіч Качаран (Ռոբերտ Սեդրակի Քոչարյան;, Сцепанакерт, НКАВ, Азербайджанская ССР) — другі прэзідэнт Рэспублікі Арменія з 30 сакавіка 1998 года па 9 красавіка 2008 года. Першы прэзідэнт Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Біяграфія
У 1972—1974 гг. служыў у Савецкай арміі. У 1975—1976 гг. працаваў на розных прадпрыемствах у Сцепанакерце і Маскве. У 1977—1982 гг. вучыўся на электратэхнічным факультэце Ерэванскага політэхнічнага інстытута, атрымаў дыплом з адзнакай. У 1980—1981 гг. працаваў інжынерам-механікам на Сцепанакерцкім электратэхнічным заводзе. З 1981 г. працаваў на розных пасадах у Сцепанакерцкім гаркаме ВЛКСМ, займаў пасаду другога сакратара Степанакерцкага гаркама ВЛКСМ, з 1986 г. — інструктар Сцепанакерцкага гаркама КПСС. У 1987—1989 гг. узначальваў партыйную арганізацыю карабахскага шаўковага камбіната. З лютага 1988 г. з’яўляўся адным з лідараў Арцахскага руху, члены якога змагаліся за выхад Нагорна-Карабахскай Аўтаномнай вобласці з Азербайджанскай ССР і яе наступнае ўключэнне ў склад Арменіі. Быў членам групы «Крунк», узначальваў арганізацыю «Міацум» («Далучэнне»).
З 15 жніўня 1992 па 24 снежня 1994 гг. прэм’ер-міністр самаабвешчанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. З 29 снежня 1994 па 20 сакавіка 1997 гг. — першы прэзідэнт Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
З 20 сакавіка 1997 па 9 красавіка 1998 гг. прэм’ер-міністр Арменіі.
З 30 сакавіка 1998 па 9 красавіка 2008 гг. Прэзідэнт Арменіі. У 2008 г. армянская апазіцыя на чале з першым прэзідэнтам Лявонам Тэр-Петрасянам, які балатаваўся на чарговых прэзідэнцкіх выбарах, праводзіла ў цэнтры Ерэвана мітынгі, выказваючы незадаволенасць вынікамі галасавання. Акцыі пратэсту выліліся 1—2 сакавіка 2008 г. ў сутыкненні мітынгоўцаў з сіламі правапарадку, у выніку якіх загінулі дзесяць чалавек, больш за 200 былі параненыя.
Крымінальны пераслед
Спецыяльная следчая служба Арменіі 26 ліпеня 2018 г. прад’явіла Качарану абвінавачанне ў гвалтоўным звяржэнні канстытуцыйнага ладу ў 2008 г. У той жа дзень экс-прэзідэнта краіны дапыталі ў межах крымінальнай справы аб забойствах на пратэстных акцыях апазіцыі 1 сакавіка 2008 г. .
У 2018—2019 гг. Качарана неаднаразова арыштоўвалі і адпускалі па справе 1 сакавіка. Станам на чэрвень 2020 Качаран вызвалены ў трэці раз.
Сям’я
Жанаты, мае трох дзяцей.
Вобласць глыбокага агляду Хабла
Hubble Deep Field (HDF, Глыбо́кае по́ле Ха́бла) — выява невялікай вобласці ў сузор’і Вялікай Мядзведзіцы, атрыманая касмічным тэлескопам «Хабл». Вобласць, бачная на малюнку, роўная 5,3 квадратным вуглавым хвілінам  — прыкладна плошчы нябеснай сферы. Выява была сабрана з 342 асобных здымкаў, узятых з (Wide Field and Planetary Camera 2 — ), усталяванай на тэлескопе «Хабл». Пабудова малюнка праводзілася на працягу некалькіх дзён, у перыяд з 18 снежня па 28 снежня 1995 г.
Вобласць з’яўляецца настолькі маленькай, што толькі некалькі зорак з пярэдняга плана Млечнага Шляху ляжаць у яе межах; такім чынам, амаль усе 3000 аб’ектаў на малюнку — галактыкі.
У 2004 годзе была пабудавана глыбейшая выява, вядомая як Hubble Ultra Deep Field (HUDF). Яе стварэнне заняло адзінаццаць дзён назіранняў. У 2012 годзе была выпушчана новая, яшчэ глыбейшая выява — Hubble Extreme Deep Field (XDF). Гэта выява з’яўляецца самай глыбокай і адчувальнай астранамічнай выявай, калі-небудзь зробленай у бачных даўжынях хваль.
Задачы
Адна з асноўных мэт астраномаў, якія праектавалі касмічны тэлескоп «Хабл», заключалася ў тым, каб выкарыстоўваць высокае аптычнае разрозненне тэлескопа для вывучэння аддаленых галактык з вельмі высокай дэталізацыяй, недаступнай раней. На тэлескоп, які знаходзіцца ў космасе, у адрозненне ад наземных тэлескопаў, не ўплываюць атмасферныя скажэнні, што дазваляе атрымліваць выявы са значна большай адчувальнасцю ў бачным і ультрафіялетавым дыяпазоне, чым выявы, атрыманыя з паверхні Зямлі. Шлях святла ад вельмі аддаленых галактык займае мільёны і мільярды гадоў, таму мы бачым іх, якімі яны былі вельмі даўно. Даследаванні падобнага роду дазваляюць скласці лепшае ўяўленне аб узнікненні, эвалюцыі і развіцці галактык.
Выбар вобласці назірання
Выбраная для назіранняў вобласць павінна была адпавядаць некалькім крытэрыям:
Гэтыя крытэрыі значна абмежавалі магчымыя для назірання вобласці.
Было вырашана, што цэль будзе знаходзіцца ў «непарыўнай зоне назірання» тэлескопа «Хабл» (CVZs) — вобласці неба, якая не засланяецца Зямлёй або Месяцам падчас руху тэлескопа па арбіце. Рабочая група вырашыла сканцэнтравацца на паўночнай «непарыўнай зоне назірання» так, каб з прымяненнем тэлескопаў паўночнага паўшар’я, такіх як Very Large Array і тэлескопа абсерваторыі Кека, маглі праводзіцца наступныя назірання.
Першапачаткова былі знойдзены дваццаць абласцей, якія адпавядалі ўсім гэтым крытэрыям, з іх былі выбраны тры аптымальныя вобласці. Усе вобласці знаходзіліся ў сузор’і Вялікай Мядзведзіцы. Далейшыя радыёназіранні выключылі адну з гэтых абласцей, таму што ў ёй знаходзілася яркая радыёкрыніца, і канчатковы выбар з дзвюх іншых быў зроблен на аснове прысутнасці «навігацыйных зорак» каля адной з абласцей: назіранні з дапамогай тэлескопа «Хабл» звычайна патрабуюць наяўнасці некалькіх суседніх зорак, па якіх (Fine Guidance Sensors) захопліваюць вобласць назірання. У выніку, была выбрана вобласць, размешчаная ў прамым ўзыходжанні 12:36:49,4 і схіленні +62°12′58″.
Назіранні
Вызначыўшыся з вобласцю назірання, навукоўцы прыступілі да распрацоўкі методыкі. Неабходна было вызначыць, якія з 48 фільтраў (уключаючы вузкапалосныя, якія выдзяляюць спецыфічныя спектральныя лініі, і шырокапалосныя), якімі абсталявана WFPC2, выкарыстоўваць для назіранняў. Выбар залежаў ад «прапускной здольнасці» кожнага фільтра. Ужыванне палосных фільтраў было вельмі непажадана.
У выніку былі выбраны чатыры шырокапалосныя фільтры: 300 нм, 450 нм (сіняе святло), 606 нм (чырвонае святло) і 814 нм. Паколькі квантавая эфектыўнасць датчыкаў тэлескопа «Хабл» вельмі нізкая ў вобласці хваль 300 нм, шум пры назіраннях на гэтай даўжыні хвалі ўзнікае, перш за ўсё, з-за шуму ПЗС-матрыцы, а не з-за фонавага шуму неба; такім чынам, гэтыя назіранні маглі праводзіцца, калі высокі фонавы шум будзе шкодзіць эфектыўнасці назіранняў у іншых палосах прапускання.
Выявы мэтавай вобласці з выкарыстаннем выбраных фільтраў былі атрыманы ў ходзе бесперапынных дзесяцідзённых назіранняў, на працягу якіх Хабл абляцеў вакол Зямлі па сваёй арбіце прыблізна 150 разоў. Поўны час назіранняў у кожнай даўжыні хвалі склалі: 48,93 гадзіны (300 нм), 36,52 гадзіны (450 нм), 34,94 гадзіны (606 нм) і 34,86 гадзіны (814 нм). Назіранні былі падзелены на 342 асобныя «этапы», каб прадухіліць істотнае пашкоджанне асобных участкаў выявы яркімі палосамі, якія ўтвараюцца ў выніку ўздзеяння касмічных прамянёў на датчыкі ПЗС-матрыцы.
Апрацоўка дадзеных
У працэсе аб’яднання здымкаў, атрыманых у розных даўжынях хваль, былі выдалены пікселі, засвечаныя ўздзеяннем касмічных прамянёў. Параўнаннем некалькіх паслядоўна зробленых здымкаў былі выяўлены пікселі, закранутыя касмічнымі прамянямі на адным здымку, але не закранутыя на іншым. Сляды касмічнага смецця і штучных спадарожнікаў таксама былі старанна прыбраны са здымкаў.
Прыблізна на чвэрці фрагментаў выразна распазнавалася рассеянае святло ад Зямлі. Каб ураўнаважыць дэфект яркасці гэтых фрагментаў, яны былі выраўнаваны па ўзроўні яркасці здымкаў, незакранутых рассеяным святлом. Атрыманая выява была згладжана. Дзякуючы гэтай працэдуры, амаль усё рассеянае святло было выдалена са здымкаў.
Пасля таго, як з 342 асобных здымкаў былі прыбраны дэфекты, іх аб’ядналі ў адзін. Кожнаму пікселю ПЗС-матрыцы на WFPC2 адпавядала вобласць у 0,09 вуглавых секунд. Кожная наступная выява часткова перакрывала папярэднюю. З выкарыстаннем складаных метадаў апрацоўкі (спецыяльны алгарытм «Drizzle» ) здымкі былі аб’яднаны, і ў выніковым здымку ў кожнай даўжыні хвалі памеры пікселя склалі 0,04 вуглавых секунды.
Апісанне HDF
Выніковы здымак змяшчае выявы каля 3000 галактык — ад ярка выяўленых няправільных і спіральных на пярэднім плане, да ледзь прыкметных, памерам усяго некалькі пікселяў, на заднім. У цэлым, на HDF, як мяркуецца, зорак пярэдняга плана — менш за дзясятак, большасць жа аб’ектаў — аддаленыя галактыкі. Многія галактыкі ўзаемадзейнічаюць адна з адною, утвараючы ланцугі і дугі: яны, імаверна, будуць абласцямі інтэнсіўнага фарміравання зорак.
Навуковыя вынікі
Дадзеныя са здымка HDF далі навукоўцам багаты матэрыял для аналізу, і, станам на 2005 год, у астранамічнай літаратуры з’явілася каля 400 публікацый (даследаванні, артыкулы), заснаваных на HDF. Адным з самых фундаментальных вынікаў стала адкрыццё вялікай колькасці галактык з высокім значэннем чырвонага зрушэння. На той момант была вядома вялікая колькасць квазараў з высокім чырвоным зрушэннем, галактык жа з высокім чырвоным зрушэннем было вядома вельмі мала. На малюнку HDF прысутнічае шмат галактык са значэннем чырвонага зрушэння, большым за 6, што прыкладна адпавядае адлегласці ў 12 мільярдаў светлавых гадоў. Самыя аддаленыя аб’екты ў вобласці HDF не бачныя на малюнках тэлескопа «Хабл»; яны могуць быць выяўлены толькі на здымках, атрыманых у іншых даўжынях хваль наземнымі тэлескопамі.
На здымку HDF ёсць вялікая колькасць няправільных галактык. Лічыцца, што гіганцкія эліптычныя галактыкі ўтвараюцца ў працэсе ўзаемадзеяння спіральных і няправільных галактык. Шырокі набор галактык на розных стадыях іх развіцця дазволіў астраномам атрымаць новую інфармацыю аб працэсах фарміравання зорак.
На працягу многіх гадоў астраномы ламалі галаву над прыродай цёмнай матэрыі, масу якой выявіць не ўдаецца (хоць па назіраннях і разліках яе доля ацэньваецца прыблізна ў 23 % масы Сусвету) а таксама цёмнай энергіі, якая мае адмоўны ціск і раўнамерна запаўняе ўсю прастору Сусвету. На долю цёмнай энергіі прыходзіцца 72 % ад усіх складнікаў Сусвету.
Адна з тэорый заключаецца ў тым, што цёмная матэрыя магла б складацца з Масіўных Астрафізічных Кампактных Аб’ектаў Гало (Massive Astrophysical Compact Halo Objects) — масіўных аб’ектаў, якія слаба свецяцца, такіх як чырвоныя карлікі, ў знешніх абласцях галактык. Гэтая тэорыя не пацвердзілася з дапамогай здымка HDF; на ім не было выяўлена вялікай колькасці чырвоных карлікаў.
Наступныя назіранні
HDF з’яўляецца арыенцірам у назіральнай касмалогіі, і да гэтага часу вельмі многае з гэтай вобласці не вывучана. Пачынаючы з 1995 года, праводзіліся шматлікія даследаванні і назіранні як наземнымі тэлескопамі, так і касмічнымі, у шырокім дыяпазоне хваль, ад радыё да рэнтгена.
Шмат аб’ектаў з высокім значэннем чырвонага зрушэння было выяўлена ў межах вобласці HDF з выкарыстаннем наземных тэлескопаў, у асаблівасці, з дапамогай радыётэлескопа Джэймса Клерка Максвела (James Clerk Maxwell Telescope). Высокае чырвонае зрушэнне гэтых аб’ектаў не дазваляла выявіць іх у бачным дыяпазоне хваль, і толькі назіранні ў іншых даўжынях хваль (інфрачырвоны дыяпазон, субміліметровыя хвалі) дазволілі зрабіць гэта.
Назіранні інфрачырвонай касмічнай абсерваторыі (Infrared Space Observatory (ISO)) выявілі інфрачырвонае выпраменьванне ад 13 галактык, бачных на аптычных здымках. У гэтых галактыках ўтрымоўваецца вялікая колькасць «міжзорнага пылу», што звязваюць з інтэнсіўным фарміраваннем зорак. Радыё-здымкі, атрыманыя з выкарыстаннем наземных інструментаў, такіх, як VLA, выявілі 5 радыёкрыніц у HDF (першапачаткова іх было выяўлена 14, але з-за памылак пры назіраннях засталося толькі 5), кожная з якіх адпавядае галактыцы ў бачным дыяпазоне хваль.
У 1998 годзе быў створаны здымак, падобны да HDF, але ў паўднёвым паўшар’і неба: Hubble Deep Field South. Выява была створана з прымяненнем такіх жа метадаў, як і HDF. Атрыманы здымак вельмі падобны на HDF, што з’яўляецца пацвярджэннем касмалагічнага прынцыпу, які гаворыць аб тым, што ў глабальных маштабах Сусвет — аднастайны.
Фізічная оптыка
Фізічная оптыка — падзел оптыкі, які вывучае аптычныя з'явы, якія выходзяць за рамкі набліжэння геаметрычнай оптыкі. Да такіх з'яў ставяцца дыфракцыя, інтэрферэнцыя святла, палярызацыйныя эфекты, а таксама эфекты, звязаныя з распаўсюджваннем электрамагнітных хваль у нелінейных і анізатропных асяроддзях.
Метады фізічнай оптыкі выкарыстоўваюцца для вырашэння самых розных навуковых і практычных задач. Пры гэтым мэта такіх задач часта складаецца не толькі ў вывучэнні ўласна аптычнага выпраменьвання, а ў вызначэнні канкрэтных параметраў разгляданага абʼекта па той інфармацыі, якая змяшчаецца ў гэтым выпраменьванні пры ўзаемадзеянні яго з доследным абʼектам або рэчывам. Фізічная оптыка ўтварае спецыяльны аддзел электрадынамікі, які ахоплівае паля, якія хутка змяняюцца. Асаблівае яе значэнне складаецца ў тым, што яна ахоплівае тую вобласць фізікі, дзе магчымыя найбольш тонкія вымярэння і з прычыны гэтага магчыма найбольш глыбокае пранікненне ў падрабязнасці фізічных працэсаў. Разам з тым у оптыцы ясней, чым у іншых галінах фізікі, выяўляецца своеасаблівая тэндэнцыя навуковага даследавання пакінуць першапачатковую зыходную кропку пачуццёвыя адчуванні і пабудаваць нашы фізічныя паняцці на больш абʼектыўных падставах. Выкарыстанне фізічнай оптыкі ў самых розных сферах, ад астраноміі да крышталяграфіі зводзіцца да пабудовы і апрацоўцы малюнка шляхам аналізу спектральнага і прасторавага размеркавання выпраменьвання. Для такой апрацоўкі можа быць выкарыстаны фурʼе-аналіз, заснаваны на ўжыванні пераўтварэння Фурʼе да атрыманай інфармацыі. Гэтая акалічнасць была свядома досыць даўно, але толькі зʼяўленне сучаснай магутнай вылічальнай тэхнікі дазволіла сфармавацца новым кірунку, які атрымаў назву фурʼе-оптыка. Метад фізічнай оптыкі зʼяўляецца вельмі распаўсюджаным метадам разліку адлюстраваных палёў ад абʼектаў рознай формы. Метад фізічнай оптыкі зʼяўляецца ўніверсальным; ён выкарыстоўваецца як у задачах рассейвання хваль на гладкіх поўнасцю або часткова асветленых паверхнях, так і ў задачах, дзе абʼектам рассейвання служаць цела з рэбрамі і беражкамі. Некалькі горш працуе ён у задачах рассейвання хваль на целах з заломамі паверхні, дакладнасць яго аказваецца здавальняюча толькі ў напрамках геаметрычных і аптычных адлюстраванняў. У тых напрамках, дзе асноўная роля належыць краявым хвалях, метад фізічнай оптыкі дае няправільныя вынікі.