cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Буся (часопіс)
Гісторыя
Першы нумар чытанкі-маляванкі для дашкольнікаў «Буся» выйшаў у жніўні 2013 года. Ініцыятарамі з’яўлення часопіса сталі пісьменнікі Уладзімір Ліпскі і Раіса Баравікова. Першы нумар выйшаў тыражом 3037 асобнікаў. Ягоная прэзентацыя адбылася ў лістападзе ў Нацыянальным цэнтры творчасці дзяцей і моладзі ў Мінску.
Сімвалам часопіса стала буслянё Буся.
Скільпарыа
Скільпарыа (Schilpario) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Буся (часопіс)
Рубрыкі
«Вершы на памяць», «Ад аднаго да дзесяці», «Комікс», «Маляванка», «Забаўлянкі» і «Бусеў слоўнічак».
Скільпарыа
Насельніцтва складае 1302 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 21 чал./км². Займае плошчу 63 км². Паштовы індэкс — 24020. Тэлефонны код — 0346.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Antonio di Padova.
Сосна (возера, Гарадоцкі раён)
Со́сна — возера ў Беларусі, у Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ловаць, з 37 км на паўночны ўсход ад горада Гарадок, каля аграгарадка Мяжа.
Плошча люстра возера складае 1,02 км², даўжыня 1,54, найбольшая шырыня 1,02 км, найбольшая глыбіня 5,1 м. Катлавіна Сосна тэрмакарставага тыпу, крыху выцягнутая з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Берагавая лінія слабазвілістая, даўжынёй 4,05 км. Берагі нізкія і пясчаныя вышынёй 0,1—0,2 м. Да глыбінь у 1—2 метры дно возера пясчанае, глыбей выслана апясчаненым ілам і крэменязёмістым сапрапелем. Возера Сосна эўтрофнае, праточнае. Праз возера працякае рака Ловаць і злучае яго з азёрамі Мяжа і Чарняста. Зарастае каля 13% плошчы возера. Паласа прыбярэжнай надводнай расліннасці шырынёй да 8 метраў.
У возеры водзяцца шчупак, акунь звычайны, судак, плотка, лешч, джгір і іншыя віды рыб.
Монтэ Блю
Монтэ Блю (Monte Blue, народжаны Джэрард Мантгомеры Блю Монтэ; 11 студзеня 1887, Індыянапаліс, Індыяна, ЗША — 18 лютага 1963, Мілуокі, Вісконсін, ЗША) — амерыканскі акцёр тэатра, тэлебачання і кіно.
Хамычы
Хамычы (Хомичі́) — вёска ў Шацкім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Шацкай пасялковай абшчыны.
Аляксей Сірчанка
Аляксей Сірчанка (нар. ) — беларускі гандбаліст, варатар.
У студзені 2021 года пакінуў гродзенскі «Кронан».
Вуліца Даватара (Мінск)
Вуліца Даватара — вуліца ў Цэнтральным раёне Мінска. Названа ў гонар Льва Міхайлавіча Даватара (1903—1941), гвардыі генерал-маёра кавалерыі, Героя Савецкага Саюза.
Дэні Эльфман
Дэ́ніэл Ро́берт «Дэ́ні» Э́льфман (Daniel Robert «Danny» Elfman; нар., Лос-Анджэлес, ЗША) — амерыканскі музыкант-інструменталіст, кампазітар. Чатырохразовы намінант на прэмію «Оскар».
Іракскі канфлікт
Іракскі канфлікт (صراع العراق) — серыя ўзброеных канфліктаў на тэрыторыі Ірака, якія пачаліся пасля ўварвання ЗША і звяржэння рэжыму Садама Хусейна. У наступным супраць замежнай акупацыі і новых уладаў разгарнуўся паўстанцкі рух, прадстаўлены рознымі групоўкамі баевікоў, якія перыядычна канфліктавалі паміж сабой. Пасля вываду войск ЗША у 2011 годзе сутыкненні працягнуліся. У 2014 годзе ў краіне набрала сілу арганізацыя «Ісламская дзяржава Ірака і Леванта» (ІДІЛ). Наступленне ісламістаў вымусіла ўрад звярнуцца па дапамогу да амерыканцаў і іранцаў, пры чыёй падтрымцы ў 2017 годзе ўдалося разграміць групоўку. Тым не менш, радыкалы не спынілі сваю дзейнасць, а тэрыторыя краіны стала полем амерыкана-іранскага супрацьстаяння.
Перадгісторыя
З 1968 года Ірак знаходзіўся пад кіраваннем іракскага аддзялення партыі Баас. Гэты перыяд пачаўся з высокага эканамічнага росту і імклівага росквіту, але скончыўся тым, што краіны сутыкнулася з сацыяльнай, палітычнай і эканамічнай стагнацыяй. Сярэднегадавы даход знізіўся як з-за знешніх фактараў, так і з-за ўнутранай палітыкі ўрада. Найбольшае пагаршэнне становішча краіны пачалося пасля заканчэння вайны з Іранам (1980—1988). Каб выйсці з крызісу ўрад Садама Хусейна, які прыйшоў да ўлады ў 1979 годзе, уварваўся ў суседні Кувейт. У жніўні 1990 года іракская армія ўварвалася і досыць хутка захапіла краіну. Спачатку тут быў створаны марыянеткавы ўрад, а неўзабаве тэрыторыі дзяржавы была ўключана ў склад Ірака як правінцыя Ас-Садамія. Гэтыя падзеі выклікалі негатыўную рэакцыю ў свеце. У сваю чаргу ЗША сабралі міжнародную кааліцыі і ў лютым 1991-га выбілі іракцаў з Кувейта.
11 верасня 2001 года ЗША падвергліся тэрарыстычнаму нападу, які забраў жыцці амаль трох тысяч чалавек. Прэзідэнт Джордж Буш-малодшы ў пасланні да нацыі абвясціў вайну з тэрарызмам, і ў той жа год ЗША ажыццявілі інтэрвенцыю ў Афганістан. Адначасова абвастраецца канфлікт з Іракам. У дачыненні да рэжыму Садама Хусейна былі выстаўлены абвінавачванні ў наяўнасці зброі масавага знішчэння, а таксама і ў падтрымцы міжнароднага тэрарызму. У сваю чаргу амерыканская разведка, правёўшы праверкі па гэтым пытанні, паведамляла свайму кіраўніцтву аб памылковасці дадзеных заяў. Аднак Белы дом ігнараваў справаздачы ЦРУ.
На спецыяльным пасяджэнні Савета Бяспекі ААН 5 лютага 2003 года дзяржсакратар ЗША Колін Паўэл нават выступіў з заявай, што Ірак хавае ад міжнародных інспектараў забароненую зброю. Ім жа была прадэманстравана прабірка з белым субстратам, які чыноўнік назваў пробамі біязброі. Гадамі праз высветлілася, што ў пасудзіне знаходзіўся звычайны парашок.
Падзеі 2003—2011 гадоў
20 сакавіка 2003 года кааліцыя на чале з ЗША ўрываецца ў Ірак, дзе за лічаныя тыдні яна разбівае іракцаў. 1 мая Джордж Буш абвясціў пра канчатковы разгром урадавай арміі. Партыя Баас і Садам сышлі ў падполле. Крыху пазней былы кіраўнік дзяржавы быў злоўлены, падвергнуты суду і пакараны смерцю.
NGC 5886
NGC 5886 (іншыя абазначэнні — ZWG 221.36, PGC 54298) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Іракскі канфлікт
Падзеі 2003—2011 гадоў
У гэты час Ірак перайшоў пад кіраванне замежных сіл. Міжнародная кааліцыя праводзіла палітыку па лібералізацыі і дэмакратызацыі краіны. У прыватнасці, былі расфармаваны былыя органы ўлады, сілавыя і ваенізаваныя структуры, розныя грамадскія арганізацыі, а на іх месцы фармаваліся новыя. Важным мерапрыемствам стала дэбаасізацыя, якая заключалася ў ачыстцы дзяржавы ад членаў партыі Баас. Рэформы праводзіліся і ў эканамічнай сферы. Так, напрыклад, у лістападзе 2003-га пачалася прыватызацыя дзяржаўных прадпрыемстваў.
NGC 5886
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Іракскі канфлікт
Падзеі 2003—2011 гадоў
У гэты час супраць міжнароднай кааліцыі і яе саюзнікаў разгортваецца паўстанцкі рух. Некаторы час незадаволенасць выяўлялася праз пратэстныя дэманстрацыі, але такія акцыі звычайна заканчваліся разгонамі з ужываннем гумовых куль і іншых спецсродкаў. Усплёск узброеных выступленняў адбыўся ў 2004 годзе. Нападам падвяргаліся як кааліцыйныя сілы, так і іракскія сілавікі. Па канфесійнай прыкмеце вылучыліся дзве асноўныя галіны паўстанцкага руху — суніцкая і шыіцкая. Цэнтр першага быў размешчаны ў так званым «суніцкім трохвугольніку», а менавіта ў горадзе Эль-Фалуджа. Ядром другога стала Басра і багдадскі раён Садр-Сіці. Увесну для ЗША і іх саюзнікаў склалася найбольш крытычная сітуацыя, калі, апроч партызанскі нападаў у тыле, давялося змагацца з баевікамі адразу на два фронты: у Эль-Фалуджы на захадзе супраць сунітаў, і ў правінцыях на поўдзень ад Багдаду, душачы шыіцкае паўстанне.
Паралельна з барацьбой супраць замежнікаў і новых уладаў, розныя фарміраванні паўстанцаў часам уступалі адзін з адным ва ўзброены сутыкнення, паколькі супраціў з’яўляўся разнастайным і яго члены мелі шэраг ідэалагічных і рэлігійных спрэчак. Асабліва гэта тычылася барацьбы шыітаў з сунітамі і праіранскіх сіл (пераважна шыітаў, прыхільнікаў ісламскай рэспублікі) з баасістамі (пераважна сунітаў). У 2006—2009 гадах гэта супрацьстаянне прыняло свой апагей.
Галоўным чынам ад сварак баевікоў пакутавалі мясцовыя жыхары, што былі ахвярамі тэрактаў і міжканфесійных сутыкненняў.
У канцы 2010-х, калі замежнікі і новыя ўлады змаглі палепшыць сітуацыю з бяспекай у краіне, зайшла гаворка аб вывадзе войскаў міжнароднай кааліцыі. Працэс пачаўся ў снежні 2007 года і быў завершаны да снежня 2011 года. Колькасць амерыканскіх узброеных сіл, перад пачаткам скарачэння кантынгенту, дасягнула піку ў 170 300 чалавек. Нягледзячы на сыход замежных войскаў, у краіне заставалася група ваенных інструктаў і байцоў розных ПВК.
Падзеі 2012—2017 гадоў
Пасля сыходу амерыканцаў баявыя дзеянні ўспыхнулі зноў. Паўстанцкія групоўкі разгарнулі ўзброеную барацьбу супраць цэнтральнага іракскага ўрада і замежных прыватных ваенных кампаній. Узровень гвалту вырас. Групы баевікоў актывізавалі свае дзеянні супраць шыіцкай большасці насельніцтва з мэтай падрыву даверу ў шыітаў да ўрада і яго намаганням, накіраваным на абарону грамадзян уласнымі сіламі, без непасрэднага амерыканскага ўдзелу.
Летам 2014 году суніцка-салафіцкая групоўка «Ісламская дзяржава Ірака і Леванта» (ІДІЛ, ІД) захапіла заходнюю правінцыю Аль-Анбар. Затым арганізацыя разгортвае шырокамаштабнае наступленне на поўначы краіны і бярэ Масул, другі па велічыні горад. Баевікі ІДІЛ пачалі прасоўванне на Багдад з мэтай устанаўлення поўнага кантролю над краінай.
У гэты час адбылася кансалідацыя шыіцкіх груповак і афіцыйных уладаў, якіх падтрымалі Іран і міжнароднай кааліцыяй на чале з ЗША. У большасці ўдзел замежных сіл абмяжоўваўся каардынацыяй дзеянняў, авіяпадтрымкай і правядзеннем спецаперацый. Кааліцыя ўзброеных сіл ЗША і іх саюзнікаў дзейнічалі ў рамках аперацыі «Непахісная рашучасць». Фінансавае, разведвальнае і матэрыяльна-тэхнічнае забеспячэнне і палітычную падтрымку кампаніі ажыццяўлялі больш за 20 краін. Саюзнікі займаліся авіяцыйнымі і ракетнымі ўдарамі па інфраструктуры баевікоў.
Дзякуючы аб’яднанню розных іракскіх і замежныя сіл, атрымалася перайсці ў контрнаступленне, а ўжо летам 2017 года адбылося вызваленне Масула, пасля чаго ІД у Іраку пачала слабець.
Падзеі пасля 2017 года
Пасля шэрагу буйных паражэнняў ІДІЛ сышла ў падполле, займаючыся асобнымі рэйдамі і тэрактамі. Урадавая армія, Сілы народнай мабілізацыі і замежныя сілы засяродзіліся па выяўленні і знішчэнню спячых вочак «Ісламскай дзяржавы». Баявыя аперацыі праводзіліся ў правінцыях Кіркук, Анбар, Найнава, Дыяла, Багдад і інш. Ірак вядзе барацьбу сумесна з Сірыяй.
Сілічы (гарналыжны цэнтр)
«Сілічы» — гарналыжны цэнтр у Лагойскім раёне Мінскай вобласці Беларусі.
Іракскі канфлікт
Падзеі пасля 2017 года
Бягучае становішча ў краіне і ўзброеныя сутыкненні восенню 2019 года выліліся ў масавыя пратэсты і беспарадкі. Фактамі незадаволенасці насельніцтва з’яўляліся тэрарызм, карупцыя, беспрацоўе, іранскі ўплыў , энергетычны крызіс , звальненне камандуючага арміяй Абдул-Вахаба аль-Саадзі , рост антыамерыканскіх настрояў. Падчас вулічных сутыкненняў загінулі некалькі сотняў чалавек.
У гэты ж час Ірак становіцца полем супрацьстаяння паміж Іранам і ЗША. У канцы снежня праіранскія фарміраванні абстралялі авіябазу К-1, на што амерыканцы адказалі серыяй ўдараў па аб’ектах «Катаіб Хезбала» (сяброўскай Ірану групоўцы). 31 снежня прыхільнікі групоўкі напалі на пасольства ЗША ў Багдадзе. 3 студзеня 2020 года амерыканцы разбамбавалі міжнародны аэрапорт Багдада, забіўшы камандуючага атрадам «Кодс» іранскага Корпуса Вартавых Ісламскай рэвалюцыі Касема Сулеймані. Праз некалькі дзён Тэгеран ажыццявіў акцыю адплаты, абстраляўшы ваенныя аб’екты ЗША на тэрыторыі Ірака.
Сілічы (гарналыжны цэнтр)
Знаходзіцца за 32 км ад Мінску каля вёскі Сілічы.
Іракскі канфлікт
Падзеі пасля 2017 года
На гэтым фоне Савет прадстаўнікоў Ірака прагаласаваў за тое, каб абавязаць урад працаваць над спыненнем прысутнасці ўсіх замежных войскаў на іракскай тэрыторыі. Прэзідэнт ЗША Дональд Трамп адказаў на гэтую рэзалюцыю пагрозамі ўвесці санкцыі супраць краіны. Тым не менш, праз некаторы час амерыканскае кіраўніцтва пагадзілася пакінуць краіну. На працягу 2020—2021 гадоў УС ЗША праводзілі паступовы вывад свайго кантынгенту. 9 снежня 2021, ужо пры прэзідэнце Джо Байдэне, Ірак і ўзначаленая ЗША кааліцыя абвясцілі, што баявая місія замежных сіл завершана, і тыя, што засталіся ў краіне амерыканскія войскі будуць выконваць кансультатыўныя, дапаможныя і навучальныя функцыі.
Сілічы (гарналыжны цэнтр)
Спраектаваны ў 2004—2005 гадах аўтарскім калектывам інстытута «Мінскграмадзянпраект», у які ўваходзілі архітэктары А. Арцюхін, Л. Жук, А. Папова, А. Цяльцоў, У. Даніленка, І. Кратовіч, В. Батузава, Босы.
У 2007 годзе на XIII Рэспубліканскім конкурсе лепшых архітэктурных твораў 2005—2007 гг. праект атрымаў 2-ю прэмію (дыплом БСА) у намінацыі «Грамадскія комплексы, будынкі і збудаванні» ў раздзеле «Пабудова».
Кобрынскія
Кобрынскія — княжацкі род герба «Пагоня». Паходзілі ад вялікага князя літоўскага Альгерда, які ў дагаворы 1366 года пазначаны як уладар г. Кобрын. Мабыць, непасрэдна ад Альгерда горад з навакольнымі землямі перайшоў да яго сына Фёдара Ратненскага (упамінаецца ў дакументах 1387—1394 гадоў, валодаў у асноўным землямі на Чырвонай Русі), які меў сыноў Гурку, Сангушку (родапачынальнік князёў Сангушкаў) і Рамана — родапачынальніка князёў Кобрынскіх.
Благавешчанка
Благавешчанка (Благове́щенка) — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Благавешчанскага раёна Алтайскага края Расіі.
Насельніцтва — 11 300 чал. (2021). Размешчана за 275 км на захад ад Барнаула каля Кулундзінскага і Кучуцкага азёр.
У райцэнтры размешчана чыгуначная станцыя Новаблагавешчанка на лініі Барнавул — Кулунда. Благавешчанка звязана з Барнаулам, іншымі гарадамі і раёнамі чыгункай і аўтамабільнымі дарогамі.
Марчэла П’ячэнціні
Марчэла П’ячэнціні (Marcello Piacentini) — італьянскі архітэктар; прадстаўнік неакласіцызму. Адзін з галоўных тэарэтыкаў і прыхільнікаў фашысцкай архітэктуры. Прафесар (1929).
Біяграфія
Сын архітэктара Піа П’ячэнціні. Вучыўся ў Акадэміі мастацтваў і ўніверсітэце Ла Сапіенца.
Асабісты архіў і бібліятэка
У 1970—1971 гг. дачка М. П’ячэнціні Сафія Анэсі перадала на захаванне ў Цэнтральную бібліятэку архітэктурнага факультэта Рымскага ўніверсітэта Ла Сапіенца «Фонд П’ячэнціні», які ўключае 2300 тамоў і 60 перыядычных выданняў. У 1980 г. Бібліятэцы тэхнічных навук Універсітэта Фларэнцыі быў ахвяраваны «Фонд Марчэла П’ячэнціні», які складаецца з друкаваных матэрыялаў і архіўных дакументаў.
Баі за Вільярэаль (1936)
Баі за Вільярэаль — адзін з эпізодаў грамадзянскай вайны ў Іспаніі, калі рэспубліканскія войскі спрабавалі захапіць баскскі горад Віторыя-Гастэйс, які з ліпеня 1936 года знаходзіўся пад уладай мяцежнікаў-нацыяналістаў.
Планы і сілы бакоў
14 лістапада ўсе рэспубліканскія сілы Астурыі, Кантабрыі і Біскаі тэарэтычна былі згрупаваны ў армію Поўначы. Для камандавання ёю прыбыў генерал Льяна дэ ла Энкамьенда, які з самага пачатку сутыкнуўся з аўтанамісцкімі асцярогамі рэгіянальных улад, асабліва Хасэ Антоніа Агірэ. Сілы кожнай з гэтых правінцый складаліся з трох армейскіх карпусоў.
Неўзабаве пасля прыбыцця генерал Льяна дэ ла Энкамьенда атрымаў загад прыняць неабходныя меры для паслаблення ціску нацыяналістаў на Мадрыд. З гэтай мэтай ён загадаў астурыйскім войскам падрыхтавацца атакаваць Аўеда, а кантабрыйцам і баскам — наступіць на сваіх франтах. Баскі павінны былі заняць Віторыю, сталіцу правінцыі Алава. Для наступлення было сканцэнтравана дзевятнаццаць пяхотных батальёнаў, шэсць батарэй і некалькі бронемашын. Маральны дух басконскіх войскаў быў высокім.
Наступленне планавалася па трох напрамках: з усходу баскі павінны былі ўзяць перавал Арлабан і гару Ізускісу. З поўначы галоўныя сілы наступалі на Вільярэаль. З заходняга боку армія ўрада Сантандэра павінна была атакаваць на Эспіноса-дэ-лос-Мантэрас і чыгуначны вузел Міранда-дэ-Эбра. Пасля дасягнення гэтых мэтаў раўніна Алавы апынулася б ва ўладзе рэспубліканцаў, і затым можна было атакаваць Віторыю ў лоб.
Ход аперацыі
Наступленне пачалося 30 лістапада. Баскі занялі горы вакол Віторыі, акружылі Вільярэаль (у 3 км на поўнач ад Віторыі) і іх артылерыя стала яго абстрэльваць, але яны не змаглі заняць горад. Нацыяналісты, якія супрацьстаялі ім, мелі ў Вільярэале адну роту рэкетэ, два пяхотных батальёна і артылерыйскую батарэю, у агульнай складанасці 600 чалавек пад камандаваннем падпалкоўніка Рыкарда Іглесіяса Навара. Войскі нацыяналістаў адбілі ўсе атакі рэспубліканскіх войскаў, і баскі панеслі вялікія страты. Акрамя таго, да горада падышлі атрады мяцежнікаў на чале з палкоўнікам Каміла Алонса Вега.
9-га чысла нацыяналісты контратакуюць і аднаўляюць некаторыя пазіцыі, захопленыя за некалькі дзён да гэтага басконскай арміяй.
12 снежня пачынаецца новая атака на горад, якая нанясе мяцежнікам цяжкія страты, але будзе канчаткова адбіта з надыходам цемры.
Баі на час спыняюцца, пакуль 18-га пры масіраванай падтрымцы артылерыі пачнецца апошняя рэспубліканская атака, але яна таксама трывае няўдачу.
Пасля 18 снежня ініцыятыва перайшла да мяцежных войскаў, якія контратакавалі і павольна вярталі свае пазіцыі аж да 24 снежня. У гэты дзень супрацьстаялыя сілы адышлі на свае ранейшыя пазіцыі, і наступленне практычна скончылася.
Вынікі
Наступленне стала поўным правалам для рэспубліканскага кіраўніцтва Поўначы. З самага пачатку мэта была не толькі недасяжнай, але і сведчыла аб вялікім няведанні рэальных магчымасцяў сваіх войскаў з боку камандзіраў. Кінутыя ў бой, баскскія батальёны нават не змаглі перасекчы слабыя пазіцыі нацыяналістаў, нягледзячы на сваю першапачатковую перавагу ў боепрыпасах, у тым ліку і для артылерыі. Ім не хапала падрыхтоўкі, а іх камандзіры аддзяленняў, рот і батальёнаў валодалі мінімальнымі ваеннымі ведамі.
Сросткі
Заснавана ў 1804 годзе. У 1924—1931 і 1944—1960 гадах было цэнтрам Сросцінскага раёна. Пры ўзбуйненні сёлаў у 1950-я ў Сросткі былі пераселены жыхары навакольных ліквідаваных сёлаў.
У красавіку 1933 года супрацоўнікі АДПУ арыштавалі каля 80 жыхароў вёскі (па іншай версіі — 116 жыхароў), іх этапавалі ў Барнаул, затым расстралялі па прысудзе суда. Сярод іх быў бацька пісьменніка Васіля Шукшына Макар, якому быў 21 год. У 1956 годзе ўсе асуджаныя срасцінцы былі пасмяротна рэабілітаваны.
Трынаццацігадовая вайна ў Венгрыі
Трынаццацігадовая вайна ў Венгрыі (таксама «Пятнаццацігадовая вайна» — у залежнасці ад таго, які год лічыць пачаткам) — адна са шматлікіх войнаў паміж Габсбургскай манархіяй і Асманскай імперыяй.
Перадгісторыя
У 1568 годзе Аўстрыйская імперыя і Асманская імперыя заключылі мірныя дагаворы, які падаўжаўся ў 1574 і 1583 гадах. Пасля падпісання дагавора аўстрыйцы і іх саюзнікі пабудавалі на лініі мяжы ланцуг апорных пунктаў, прызначаных для абароны ўнутраных раёнаў ад уварванняў праціўніка; асманскі бок зрабіў тое ж самае.
1593—1596 гады
У ліпені 1593 года Каджа Сінан-паша асабіста павёў армію ў паход на захад. Спачатку невялікія сілы аблажылі Сісак, а далей асноўныя сілы ў кастрычніку атакавалі Веспрэм і Варпалата. Габсбургскія сілы падышлі толькі пасля таго, як турэцкая армія вярнулася на зімовыя кватэры.
У сакавіку 1594 года габсбургская армія пад намінальным кіраўніцтвам эрцгерцага Маціяса (рэальным камандуючым быў Міклаш Пальфі) узяла Ноград і рушыла на Эстэргам. Аблога Эстэргама пачалася ў маі, але ў чэрвені яе прыйшлося зняць з-за набліжэння асноўных асманскіх сіл. У сярэдзіне ліпеня турэцкая армія ўзяла горад Тата і аблажыла Эстэргам. 29 верасня Эстэргам капітуляваў на ўмовах свабоднага выхаду гарнізона (у 1595 годзе камандзір гарнізона Эстэргама быў пакараны смерцю па абвінавачванні ў здрадзе). Пасля гэтага Каджа Сінан-паша аблажыў Комарна, але тры тыдні аблогі паказалі, што сіл для ўзяцця горада ў туркаў недастаткова.
Асманы разумелі, што для ўзняцця прэстыжу султана і імперыі патрэбна новая стратэгія. На нарадзе, праведзенай вялікім візірам, было вырашана, што новы, яшчэ нявопытны султан, павінен стаць на чале сваёй арміі (ніхто з султанаў так не рабіў з 1566 года). У красавіку 1596 года Каджа Сінан-паша памёр, і новым вялікім візірам стаў Дамад Ібрагім-паша. У чэрвені асманская армія выступіла ў паход, каб злучыцца з войскамі, якія знаходзіліся на лініі крэпасцей, і 13 кастрычніка Эгер, які быў ключом да горнай Венгрыі, нарэшце паў.
25 кастрычніка 1596 года ўзмоцненая татарскімі падмацаваннямі асманская армія сутыкнулася каля раўніны Мезэ-Керэстэш з трансільванцамі і асноўнымі сіламі аўстрыйскай арміі. Адбылося адзінае за ўсю вайну буйное сутыкненне паміж асноўнымі сіламі варагуючых бакоў, якое скончылася перамогай туркаў. Пасля бітвы султан, якога не занадта вабіла роля галоўнакамандуючага, прапанаваў заняць узначаліць войска вялікаму візіру, а сам вярнуўся ў Стамбул.
Пазіцыйная барацьба (1597—1604)
1597—1598 гады прайшлі ў сутычках сярэдняга памеру па лініі судотыку варагуючых бакоў; крэпасці раз-пораз пераходзілі з рук у рукі, але гэта не ўплывала на агульную сітуацыю. Да 1599 года варожыя бакі вычарпалі свае сілы, і ўвосень пачаліся мірныя перамовы, але бягучы стан не задавольваў ніводны з бакоў, і таму перамовы поспеху не мелі.
У 1600 годзе туркі прарвалі абарончую лінію Габсбургаў, узяўшы стратэгічна важную крэпасць Надзьканіжа. Ізноў з’явілася пагроза аблогі Вены, і ў 1601 годзе Габсбургі беспаспяхова паспрабавалі вярнуць Надзьканіжу, аднак ім удалося ўзяць Секешфехервар, які туркі адбілі ўжо ў 1602 годзе. 1603—1604 гг. прайшлі ў барацьбе абодвух бакоў за Буду і Пешт.
Паўстанне Бочкаі і канец вайны
Палітыка Габсбургаў, накіраваная на барацьбу з Рэфармацыяй, пазбавіла іх магчымай падтрымкі пратэстанцкіх дзяржаў у барацьбе з туркамі. Больш таго, уціск імперскімі ўладамі пратэстантаў у Трансільваніі прывёў да таго, што ў 1604 годзе дваранін Іштван Бочкаі ўзняў там антыгабсбургскае паўстанне, спадзеючыся на заступніцтва мусульман-турак. Скарыстаўшыся барацьбой аўстрыйцаў з Бочкаі, туркі ў 1605 годзе вярнулі Эстэргам.
Аднак у Асманскай імперыі таксама хапала праблем. Пасля смерці ў 1603 годзе султана Мехмеда III яго пераемнікам стаў трынаццацігадовы Ахмед I. Да гэтага часу Малая Азія была абхоплена хваляваннямі, у іншых раёнах імперыі таксама было неспакойна, а ў 1603 годзе пачалася чарговая вайна з Персіяй. У гэтых умовах абодва бакі пачалі шукаць міру.
Вынікі
11 лістапада 1606 года ў памежнай вёсцы Жытватарак быў падпісаны мірны дагавор. Апроч мноства іншых палажэнняў, дагавор замацоўваў за кожным з бакоў тыя тэрыторыі, якія яна ў той момант утрымлівала, што дало Асманскай імперыі вельмі невялікі выйгрыш у відзе ўсяго дзвюх новых крэпасцей — Эгера і Надзьканіжы. У абмен на разавую выплату 200 тысяч флорынаў адмянялася штогадовая «даніна», якую імператар Свяшчэннай рымскай імперыі плаціў султану.
Раман Фёдаравіч Кобрынскі
Раман Фёдаравіч Кобрынскі (? — пасля 1417) — князь.
Біяграфія
Сын Фёдара Альгердавіча Ратненскага. Упамінаецца ў дакументах з 1387 года. У 1393 годзе ўзначальваў войска наўгародцаў у паходах на ўладанні вялікага князя маскоўскага Васіля I, у 1394 — пад Пскоў. У 1404 годзе вялікі князь Вітаўт выдаў Раману Фёдаравічу грамату на валоданне Кобрынам і навакольнымі маёнткамі (Грушава, Несухаіжы, Міланавічы і інш.), што магло быць пацвярджэннем правоў на дзедзічныя ўладанні. У 1411—1417 гадах Раман Фёдаравіч пры двары польскага караля Ягайлы.
Язэп Мацеевіч Белагаловы
Біяграфія
Вучыўся ў Пецярбургу ў прыватнай каталіцкай гімназіі пры касцёле Св. Кацярыны і ў 6-й гімназіі. Скончыў Пецярбургу Магілёўскую духоўную каталіцкую семінарыю (1903) і Мітрапалітальную духоўную акадэмію (1907). Кандыдат тэалогіі і магістр кананічнага права. Пасвечаны ў святары ў 1906 годзе.
У 1907-1910 гадах працаваў настаўѓнікам рэлігіі ў Смаленску ў мужчынскай гімназіі і ў рэальным вучылішчы. 14 жніўня 1910 года прызначаны выкладчыкам Мітрапалітальнай духоўнай каталіцкай семінарыі ў Пецярбургу. Адмовіўся праспяваць «многие лета» расійскаму цару і быў высланы за мяжу, жыў у Рыме, Інсбруку. У 1913—1918 гадах зноў у Пецярбургу, намеснік прафесара грамадзянскага і кананічнага права ў духоўнай акадэміі. Адначасова выкладаў Закон Божы ў Інстытуце архітэктуры, у Мікалаеўскай школе кавалерыі і ў Канстанцінаўскай школе артылерыі. У 1918 годзе прызначаны пробашчам і дэканам у Магілёў. Выконваў абавязкі афіцыяла біскупскай курыі ў Мінску. Арыштаваны бальшавіцкімі ўладамі і інтэрніраваны ў Смаленску. Пасля вызвалення вярнуўся ў Магілёў. Актыўна выступаў за беларусізацыю рэлігійнага жыцця. Знявольваўся ЧК у 1921. У 1926 схоплены АДПУ, асуджаны на 5 гадоў лагераў без права на амністыю. У 1928 з Салаўкоў дастаўлены ў Маскву ў турму на Лубянцы, дзе, верагодна, і быў закатаваны.
Брацкая магіла (Узляны)
Брацкая магіла — вайсковае пахаванне ў в. Узляны, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць.
Гісторыя
Пахаваны 81 воінаў і партызан, якія загінулі ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Сярод загінулых — воіны 48-й арміі 1-га Беларускага фронту, загінулыя ў ліпені 1944 года, пры вызваленні вёскі ад нямецкіх войскаў.
Помнік
У 1969 годзе на магіле ўсталяваны помнік — скульптура война і стэла. Бетонная скульптура война вышынёй 5 м, на пастаменце вышынёй 1,5 м, падставай 1,5×1,5 м. Стэла вышынёй 1,4 м, падставай 3×0,4 м, на якой выбіты тэкст і імёны паўшых: ''«Вечная память воинам и партизанам, погибшим в борьбе с фашистскими захватчиками в годы Великой Отечественной войны 1941—1945 г.г. и фамилии павших»''.
Салезіяне
Гісторыя
Заснаваныя ў Італіі ў 1859 годзе святым Янам Боска, які ўсё сваё жыццё прысвяціў працы для дабра маладых людзей, выхоўваючы з іх сумленных грамадзян і добрых хрысціян. Ён арганізаваў для іх араторыі (месцы вучобы, гульні, малітвы і працы), а таксама школы, якія давалі магчымасць атрымаць прафесію і вучыцца далей. Са сваіх выхаванцаў Ян Боска заснаваў Таварыства Св. Францыска Сальскага, члены якога пакліканы працягваць справу Айца.
Салезіяне ў Беларусі
На сучасную тэрыторыю Беларусі салезіяне прыехалі каля 1920 года і працавалі ў мястэчку Дварэц (Гродзенская вобласць), дзе адкрылі цяслярскую школу.
Зараз на тэрыторыі Беларусі працуе 11 салезіянаў. Асноўныя цэнтры знаходзяцца ў Мінску і Смаргоні. Таксама салезіяне працуюць у Багданаве, Барунах, Бараўлянах, Дзятлаве, Жупранах.
Зарэчча (Ліпініцкі сельсавет)
Зарэ́чча (, Заречье) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпініцкага сельсавета.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель. Забудова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1930 годзе жыхары ўступілі ў калгас. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 20 жыхароў. У 1959 годзе ў складзе калгаса імя В. І. Леніна (цэнтр — вёска Буда-Люшаўская).
Да 1 снежня 2009 года пасёлак уваходзіў у склад Будалюшаўскага сельсавета.
Піраміда Хефрэна
Піраміда Хефрэна (дакладней - Хафры) — другая па велічыні старажытнаегіпецкая піраміда.
Размешчана побач з Вялікім сфінксам, а таксама пірамідамі Хеопса (Хуфу) і Мікерына на Плато Гіза. Пабудавана як мяркуецца, у сярэдзіне XXVI стагоддзя да н. э. Збудаванне вышынёй у 143,5 м атрымала назву Урт-Хафра («Хафра вялікі» або «ушанаваны Хафра»).
Каменныя блокі ля ўваходу ў памінальны храм дасягаюць у даўжыню 5,45 м і важаць да 42 тон. Гэта былі шырокія будынкі: 113 м на 49 м - памінальнай храм, і 45 м на 50 м - храм у даліне, вышыня якога ў цяперашні час складае 13 м. Улічваючы знойдзеныя фрагменты, агульная колькасць скульптурных твораў ніжняга храма Хафра налічвае больш за 200 статуй. Сярод іх - знакамітая статуя цара, выкананая з цёмна-зялёнага дыярыта. Валадар ганарліва сядзіць на троне з прыбранай хусткай на галаве і урэем на ілбе, а ззаду яго лунае сокалападобны бог Хор.
Статыстычныя дадзеныя
Вышыня: 143,87 м (275 каралеўскіх локцяў)
Даўжыня бакавога боку: 215,29 м (410 каралеўскіх локця)
Вугал нахілу: 53 ° 10 '
Аб'ём піраміды: 2211096 м ³
Курган Славы (мемарыяльны комплекс)
Мемарыяльны комплекс «Курган Славы» — помнік у гонар подзвігу воінаў 1, 2, 3-га Беларускіх і 1-га Прыбалтыйскага франтоў у Беларускай аперацыі 1944, размешчаны ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці, на 21-м км магістралі М2 Мінск — Нацыянальны аэрапорт «Мінск».
Перадгісторыя
Беларуская наступальная аперацыя «Баграціён» праводзілася сіламі франтавых злучэнняў пры ўдзеле партызан, пачалася 23 чэрвеня 1944 года і завяршылася 29 жніўня вызваленнем Беларусі, часткі Літвы і Польшчы. Менавіта на Смалявіччыне ў ліпені 1944 года ў акружэнне трапіла 105-тысячная групіроўка гітлераўцаў. Дадзеная падзея атрымала назву «Мінскі кацёл». Разгром гэтай групіроўкі завяршыўся 11 ліпеня і стаў яшчэ адным вырашальным крокам на шляху да вызвалення Беларусі.
Гісторыя
У памяць аб гераізме савецкіх салдат і афіцэраў, а таксама ў гонар перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне кіраўніцтва БССР 18 жніўня 1966 года прыняло пастанову аб збудаванні манументальна-скульптурнай кампазіцыі «Курган Славы». Закладзены 30 верасня 1966 года прадстаўнікамі гарадоў-герояў Адэсы, Валгаграда, Кіева, Ленінграда, Масквы, Севастопаля, Брэсцкай крэпасці-героя, працоўных, навучэнцаў, вайсковых часцей Мінска і Мінскай вобласці. Удзельнікі мітынгу заклалі памятную пліту і прынялі наказ наступным пакаленням шанаваць памяць мінулай вайны і быць патрыётамі сваёй Айчыны. Тэкст наказу быў замураваны ў спецыяльнай капсуле ў падмурку кургана.
Аўтарамі мемарыяльнага комплексу сталі скульптар А. Бембель, архітэктар А. Стаховіч, а таксама скульптары А. Арцімовіч, архітэктар Л. Міцкевіч, інжынер В. Лапцэвіч. Узвядзенне Кургана Славы пачалося ў лістападзе 1967 года. Тысячы людзей зрабілі ў яго свой уклад і прынеслі сюды купкі зямлі.
Урачыста адкрыты 5 ліпеня 1969 года. У 1970 годзе скульптар А. Бембель і архітэктар А. Стаховіч атрымалі Дзяржаўную прэмію БССР за Курган Славы. З’яўляўся філіялам Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны.
Архітэктура
Курган Славы — складанае інжынерна-архітэктурнае збудаванне, якое з’яўляецца ідэйна-мастайкай дамінантай наваколля. Вышыня кургана складае 35 м, на вяршыні яго чатыры абліцаваныя тытанам штыкі-абеліскі, кожны вышынёй па 35,6 м, якія сімвалізуюць 1-ы, 2-і, 3-і Беларускія і 1-ы Прыбалтыйскі франты — удзельнікі вызвалення Беларусі. У іх ніжняй частцы мазаічныя выявы ордэнаў Айчыннай вайны і Славы. Аснову штыкоў акружае шырокае кола, унутры якога мазаічны надпіс «Арміі Савецкай, Арміі-вызваліцельніцы — слава!» На вонкавай паверхні кола абліцаваныя залацістай смальтай барэльефныя выявы воінаў усіх родаў войскаў і партызанаў. Да агляднай пляцоўкі на вяршыні вядуць две бетанаваныя лесвіцы (241 прыступак ў кожнай). На падыходзе да помніку з боку шашы гранітная пліта з інфармацыйным надпісам, вакол якога мемарыяльны парк з штучным басейнам.
Курган Славы з’яўляецца выдатным прыкладам новай беларускай мемарыяльнай пластыкі, якая перайшла ад фармалізму, уласцівага савецкаму пасляваеннаму мастацтву, да сімвалічных вобразаў, якія разам з тым маюць цесную сувязь з рэальным жыццём.
Курган Славы пад Мінскам парадзіў цэлую хвалю перайманняў сярод архітэктараў, якія стваралі ваенныя мемарыялы па ўсім СССР.
Паліна Сяргееўна Шарэнда-Панасюк
Паліна Сяргееўна Шарэнда-Панасюк (нар. ) — актывістка грамадзянскай кампаніі «Еўрапейская Беларусь», палітычная зняволеная, абвінавачаная падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе. Раней была кіраўніком моладзевага руху «Малады фронт» у Брэсце, каардынатаркай моладзевага руху «Зубр» на Берасцейшчыне.
Біяграфія
Нарадзілася ў Менску, але школу скончыла ўжо ў Брэсце. Гісторык па адукацыі, скончыла Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт. Пасля скончыла магістратуру ў Варшаве, навучалася на палітолага. Працавала у Інстытуце нацыянальнай памяці у Польшчы.
У 2000-ыя гады Паліна Панасюк узначальвала «Малады фронт» у Брэсце, таксама была каардынатаркай моладзевага руху «Зубр» на Берасцейшчыне. Працавала ў камандзе кандытата ў прэзідэнты Аляксандра Мілінкевіча на выбарах 2006 года, удзельніца падзей на «плошчы Каліноўскага» (Кастрычніцкая плошча ў Мінску) у сакавіку 2006 года. У 2008 пабралася шлюбам з Андрэем Шарэндам.
Падчас прэзідэнцкіх выбараў 2010 года працавала ў выбарчай кампаніі Андрэя Саннікава. У 2017 годзе сям’я Шарэндаў актыўна выступала супраць дэкрэту «аб дармаедзтве», праз гэта мужа Паліны, Андрэя, двойчы затрымлівалі (ён адседзеў 30 сутак арышту). Саму Паліну Шарэнда-Панасюк таксама затрымлівалі, але праз наяўнасць непаўнагадовага сына суд прызначыў штраф. Падчас выбараў у парламент Беларусі ў 2019 года Шарэнда-Панасюк была кандыдатам у дэпутаты ад грамадзянскай кампаніі «Еўрапейская Беларусь», аднак была знята з кампаніі за тэлевезійны зварот, у якім яна назвала Аляксандра Лукашэнку «дыктатарам».
Да падзей 2020—2021 гг. працавала рэпетытарам па польскай мове. Маці двух сыноў, Славаміра і Стаха. Каталічка па веравызнанні.
Палітычны пераслед
Паліна Шарэнда-Панасюк была затрымана 3 студзеня 2021 у Брэсце, пасля чаго змешчана ў мясцовы ІЧУ, пазней яе перавялі ў СІЗА. Ёй прад’явілі абвінавачванні па артыкуле 364 Крымінальнага кодэксу (Гвалт у дачыненні да супрацоўніка міліцыі) за тое, што нанесла драпіну аднаму з міліцыянтаў, якія прыйшлі да яе дамоў. Пазней стала вядома, што жанчыну таксама вінавацяць у абразе прэзідэнта (арт. 368 КК) і прадстаўніка ўлады (арт. 369 КК).
3 сакавіка 2021 была пераведзена ў псіхіятрычную лякарню «Навінкі» з мэтай медыцыйнскай экспертызы (паведамленне аб пераводзе было 23 лютага, але фактычна этап адбыўся толькі 3 сакавіка).
9 чэрвеня 2021 у судзе Маскоўскага раёна Брэста быў вынесены прысуд Паліне Шарэнда-Панасюк. Суддзя Яўген Анатолевіч Брэган прызначыў жанчыне пакаранне, якое запрасіў пракурор Павел Генадзевіч Крупеніч: два гады пазбаўлення волі ў калоніі агульнага рэжыму. У той жа дзень шэрагам беларускіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЭН-цэнтр, была прызнана палітычнай зняволеннай.
21.07.2021 сімвалічнай хроснай Паліны Шарэнды-Панасюк стала дэпутатка Еўрапарламента Ізабэль Сантуш, якая заявіла: ''«Я падтрымліваю Паліну Шарэнду-Панасюк. Ніхто не павінен быць у турме за абарону свабоды. Кожны чалавек павінен мець магчымасць выказваць сваё меркаванне і мець права не пагаджацца з рэпрэсіўнымі ўрадамі. Арышт, суд і зняволенне Паліны Шарэнды-Панасюк, як яна заявіла падчас працэсу, „не з’яўляюцца законнымі: я іх не прызнаю“. Спадар Лукашэнка, вызваліце Паліну і ўсіх астатніх палітвязняў!»''.
У жніўні 2021 Паліна Шарэнда-Панасюк была пераведзена ў жаночую папраўчую калонію ў Гомелі. Там Паліна Шарэнда-Панасюк трапіла пад ціск з боку адміністрацыі, была пазбаўлена дазволенных законам магчымасцяў (у тым ліку, забароненных да забароны): тэлефанаванняў, спатканняў (у тым ліку, з адвакатам), рэчавых і прадуктовых перадач, абмежавана ў ліставанні і магчымасці набываць прадукты ўнутры калоніі. Таксама неаднаразова змяшчалася ў штрафны ізалятар.
2022 год Паліна Шарэнда-Панасюк сустрэла ў ПКТ (памяшканне камернага тыпу).
У канцы лютага 2022 года муж Паліны, Андрэй Шарэнда, паведаміў, што на Паліну Шарэнду-Панасюк завялі крымінальную справу па ч. 2 арт. 411 КК (злоснае непадпарадкаванне патрабаванням адміністрацыі папраўчай установы). Ёй пагражае да двух гадоў зняволення.
Узнагароды
Летам 2021 Паліна Шарэнда-Панасюк была ўганаравана ўкраінскім Крыжам Пятра Калнышэўскага «За годнасць у палоне».
У лістападзе 2021 узнагароджана чэшскай прэміяй «Гісторыя несправядлівасці» (разам з Мікітай Емяльянавым і Ксеніяй Сырамалот).
25 сакавіка 2023 года ўзнагароджана медалём ордэна Пагоні.
Бірлік (Паўладарскі раён)
Бірлік — сяло ў Паўладарскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Зарынскай сельскай акругі. Код КАТА — 556045200.
Фузарыёзная гніль буракоў
Фузарыёзная гніль буракоў  — грыбковае захворванне буракоў, выкліканае грыбам віду.
Апісанне
Захворванне пашкоджвае карані ў перыяд вегетацыі, потым заносіцца ў кагаты. Яго развіццю спрыяюць пашкоджанні карэньчыкаў буракоў механічныя або насякомымі ў засушлівыя перыяды. Часцей гніюць унутраныя тканкі кораня, дзе ўтвараюцца поласці, запоўненыя белай і ружаватай грыбніцай узбуджальніка хваробы.
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 (33-і Чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе сярод каманд Першай лігі) — другі па рангу дывізіён (пасля Вышэйшай лігі) па футболе сярод беларускіх каманд 2023 года.
Склад удзельнікаў
Першапачаткова планавалася, што ў турніры прымуць удзел 16 каманд: у параўнанні з сезонам 2022 у Вышэйшую лігу выйшлі наваполацкі «Нафтан», «Смаргонь» і рагачоўскі «Макслайн», з Вышэйшай лігі ў Першую пераходзілі дзяржынскі «Арсенал», «Віцебск» і магілёўскі «Дняпро». З Першай лігі ў Другую не выбываў ніхто, а з Другой лігі ў Першую планавалася павышэнне трох каманд (з першых васьмі месцаў), каб павялічыць склад лігі з 13 каманд да 16.
28 лістапада 2022 года на паседжанні Выканкама АБФФ «Макслайну» было адмоўлена ў допуску для праходжання ліцэнзавання на ўдзел у Вышэйшай лізе з-за таго, што клуб з’яўляецца членам федэрацыі меней за належныя два гады. 30 лістапада АБФФ выпусціла афіцыйную заяву наконт адмовы. 19 снежня 2022 года Арбітраж АБФФ адхіліў апеляцыю «Макслайна» на рашэнне выканкама, такім чынам яно стала канчатковым. 10 студзеня 2023 года на паседжанні савета фундатараў і спонсараў «Макслайна» было вырашана, што клуб у сезоне 2023 прыме ўдзел у Першай лізе, пры гэтым перабазуецца ў іншы горад. 2 сакавіка 2023 года «Макслайн» афіцыйна абвясціў, што пераязджае ў Віцебск.
Сярод першых васьмі клубаў Другой лігі па выніках сезона 2022 у лістападзе 2022 года было праведзена апытанне, згодна з якім павысіцца былі гатовыя чатыры: «Ніва» з Доўбізна (1-е месца), мінскія «Крумкачы» (2-е месца), мар’інагорская «Вікторыя» (4-е месца) і «Жодзіна-Паўднёвае» (5-е месца). 6 студзеня 2023 года па выніках нарады клубаў Першай лігі ў АБФФ было вызначана, што да ліцэнзавання будуць дапушчаны 18 клубаў. Клубы пагадзіліся пашырыць лігу да 18 удзельнікаў, пры гэтым у выпадку адмовы некаторых каманд яна магла вярнуцца да схемы з 16 удзельнікамі, таксама ў якасці запасных варыянтаў разглядалася запрашэнне ахвочых клубаў, якія саступілі ў 1/8 фіналу Другой лігі — гомельскага «Паперпрама» і віцебскага «Вялеса-2020».
13 студзеня «Крумкачы» адмовіліся ад праходжання ліцэнзавання і ўдзелу ў Першай лізе, 27 студзеня тое ж зрабіла «Вікторыя». 16 лютага «Паперпрам» быў дапушчаны да ліцэнзавання замест клубаў, якія адмовіліся. «Вялес-2020» жа ў выніку не пайшоў у Першую лігу, такім чынам атрымалася 17 патэнцыйных удзельнікаў. 10 сакавіка па выніках паседжання камітэта па клубным ліцэнзаванні АБФФ усе яны атрымалі ліцэнзіі на ўдзел у Першай лізе ў сезоне 2023.
6 сакавіка 2023 года была зацверджана схема ратацыі: з Першай лігі ў Вышэйшую наўпрост выходзяць дзве найлепшыя каманды, а трэцяя каманда Першай лігі згуляе стыкавыя матчы з 14-й камандай Вышэйшай лігі; з Вышэйшай лігі наўпрост выбывае ў першую апошняя 15-я каманда. Выбывае з Першай лігі апошняя каманда, а з Другой лігі ў Першую павышаюцца тры клубы. Такім чынам, у сезоне 2024 плануецца ўдзел 18 каманд у Першай лізе.
16 сакавіка 2023 года адбылася жараб’ёўка Першай лігі.
Васальныя і данніцкія дзяржавы Асманскай імперыі
Васальныя і данніцкія дзяржавы Асманскай імперыі — агульная назва для шэрагу дзяржаў (галоўным чынам на перыферыі Асманскай імперыі), якія прызнавалі сюзерэнітэт Высокай Порты, але над якімі па тых ці іншых прычынах не быў устаноўлены прамы кантроль.
Функцыі
Некаторыя з гэтых краін з’яўляліся буфернымі дзяржавамі паміж Асманскай імперыяй і хрысціянскімі краінамі Еўропы або шыіцкімі краінамі Азіі. Некаторыя з іх (Крымскае ханства, Княства Валахія, Малдаўскае княства, Княства Трансільванія, існавалі самі па сабе, іншыя (Балгарыя, Венгрыя, Сербія, Боснія) былі з часам уключаны ў склад Асманскай дзяржавы. Некаторыя тэрыторыі (Імерэтыя, Мегрэлія, востраў Хіяс, Наксаскае герцагства, Дуброўніцкая рэспубліка) мелі камерцыйную каштоўнасць. Не ўключаліся цалкам у склад Імперыі свяшчэнныя гарады, а таксама такія данніцкія тэрыторыі Венецыянскай рэспублікі, як астравы Кіпр і Закінф. Нарэшце, такія невялікія тэрыторыі, як княства Зэта ці горны Ліван не каштавалі тых высілкаў, якія былі патрэбныя на іх падпарадкаванне.
Формы
Меліся таксама васалы, так бы мовіць, «другога парадку» — напрыклад, Нагайская Арда ці чэркесы, якія з’яўляліся васаламі крымскага хана, ці некаторыя берберы і арабы, якія плацілі даніну паўночнаафрыканскім бейлер-беям.
Некаторыя краіны плацілі даніну за тэрыторыі, якія юрыдычна належалі Асманскай імперыі, але не кантраляваліся ёю — напрыклад, Габсбургі за Каралеўскую Венгрыю ці Венецыянская рэспубліка за Закінф.
Іншыя віды даніны — напрыклад, адкупныя грошы за ненапад, званыя «ардынскім выкупам» — плацілі Расія і Рэч Паспалітая. Гэтыя грошы звычайна плаціліся не непасрэдна султану, а яго васалу — крымскаму хану.
Серына
Серына (Serina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Насельніцтва складае 2214 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 82 чал./км². Займае плошчу 27 км². Паштовы індэкс — 24017. Тэлефонны код — 0345.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Annunciazione di Maria.
Вуліца Дразда (Мінск)
Вуліца Дразда — вуліца ў Маскоўскім раёне Мінска. Названа ў гонар Мікалая Пракоф'евіча Дразда (1890—1943), удзельніка Мінскага камуністычнага падполля ў гады Вялікай Айчыннай вайны, удзельніка аперацыі па ліквідацыі В.Кубэ.
Касіха (Алтайскі край)
Касіха (Коси́ха) — сяло ў Алтайскім краі Расіі, адміністрацыйны цэнтр Касіхінскага раёна і Касіхінскага сельсавета.
Насельніцтва — 5118 чал. (2013). Размешчана за 68 км на паўднёвы ўсход ад Барнаула. Рэзка кантынентальны клімат. Сярэдняя тэмпература студзеня −20 °C, ліпеня + 21 °C. Гадавая колькасць атмасферных ападкаў — 400—600 мм. Заснавана ў 1751 годзе.
Бярэзін
Бярэзін — прозвішча.
Піраміда Мікерына
Піраміда Мікерына, таксама Піраміда Менкаура — самая паўднёвая, позняя і нізкая з трох егіпецкіх пірамід у Гізе. Насуперак мянушцы «Херу» (высокая), яна ледзь дасягае 66 м у вышыню, а даўжыня боку яе заснавання складае 108,4 м. Яе аб'ём у 260 тыс. м ³ складае толькі дзесятую частку аб'ёму піраміды Хуфу: гэта быў канец эпохі вялікіх пірамід. Нутро піраміды выяўляе адсутнасць адзінства плана: верагодна, першапачатковыя сціплыя памеры, разлічаныя не на спадчынніка прастола, былі павялічаны з яго узыходжаннем. Піраміда Мікерына крыху выбіваецца з агульнай карціны пабудоў у Гізе, і ў антычнасці яе пабудову часам прыпісвалі не Мікерыну, а гетэры Радопіс, якая жыла ў часы Амасіса II.
Прыкладна на траціну сваёй вышыні піраміда была абліцаваная чырвоным асуанскім гранітам, далей яго змянялі белыя пліты з турскага вапняка, а вяршыня, па ўсёй верагоднасці, таксама была чырвоная гранітная. Такой піраміда заставалася на працягу чатырох тысячагоддзяў, пакуль у пачатку XVI стагоддзя мамлюкам не знялі абліцоўку.
Стэбліў
Стэбліў (Стеблів) — пасёлак гарадскога тыпу ў Корсунь-Шэўчэнкіўскім раёне Чаркаскай вобласці Украіны.
Харчовая прамсловасць, тэкстыльная фабрыка, малая гідраэлектрастанцыя на рацэ Рось.
Бікложа
Назву Бікло́жа маюць:
NGC 5887
NGC 5887 (іншыя абазначэнні — UGC 9779, MCG 0-39-12, ZWG 21.56, NPM1G +01.0445, PGC 54416) — галактыка ў сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ігнат Дзмітрыевіч Сяліцкі
Ігнат Сяліцкі (нар. ) — беларускі гандбаліст, лінейны гродзенскага «Кронана».
Кар’ера
Выхаванец гродзенскай СДЮШАР-8, з 2015 года выступае за асноўную каманду «Кронана».
Сямён Раманавіч Кобрынскі
Сямён Раманавіч Кобрынскі (? — каля 1460) — князь.
Біяграфія
Паходзіў з княжацкага роду Кобрынскіх герба «Пагоня». Сын Рамана Фёдаравіча. У 1431 годзе дапамагаў вялікаму князю Свідрыгайлу бараніць Луцк ад войск Ягайлы. Жанаты з дачкой князя Сямёна Гальшанскага Ульянай.
Адамчукы
Адамчукы (Адамчуки́) — вёска ў Шацкім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Гуайкуру
Гуайкуру — група індзейскіх народаў Паўднёвай Амерыкі, якая размаўляе на гуайкуруанскай плыні моўнай сям'і матака-гуайкуру.
Гісторыя
Сучасныя генетычныя даследаванні сведчаць пра тое, што народы гуайкуру — абарыгены тэрыторыі, якая ахоплівае памежжа краін Балівія, Парагвай і Аргенціна. Магчымы генетычны ўнёсак да прыходу еўрапейцаў зрабілі выхадцы з цэнтральнай Аргенціны. Вельмі блізкімі па мове і культуры да гуайкуру з'яўляюцца народы віцы.
У XVI ст., калі іспанцы і партугальцы пачалі каланізацыю Новага Свету, плямёны гуайкуру насялялі рэгіён Гран-Чака і рэчышча ракі Парагвай. Апошняя назва, як і назва сучаснай краіны Парагвай, паходзяць ад наймення гуайкуруанскага племені паягуа.
Супольная назва гуайкуру паходзіць з мовы гуарані і значыць «дзікун». Першапачаткова яна адносілася да паўночнага племені мбая, што займалася вандроўным паляваннем і збіральніцтвам паабапал ракі Парагвай. Мбая здолелі падпарадкаваць сабе земляробаў-аравакаў гуана і ў XVII ст. паспяхова асвоілі конегадоўлю, што дапамагло ім весці войны супраць іспанцаў і саюзных ім гуарані. Аднак мбая моцна пацярпелі ад эпідэмічных хвароб, што распаўсюдзіліся ў сувязі з еўрапейскай каланізацыяй. У 1760-я гг. яны пераправіліся праз раку Парана на ўсход і сталі саюзнікамі партугальцаў (потым — бразільцаў). Нашчадкамі мбая з'яўляецца народ кадывеу.
Паўднёвыя групы гуайкуру таксама займаліся вандроўным паляваннем і збіральніцтвам. У XVII — XVIII стст. частка з іх далучылася да езуіцкіх місій, дзе асвоіла земляробства і рамёствы. Іншыя займаліся конегадоўляй, рабілі напады на іспанскія паселішчы. Эпідэміі і войны з еўрапейцамі прывялі да змяншэння колькасці карэннага насельніцтва. У XIX ст. іх тэрыторыі былі ўключаны ў склад Аргенціны.
Амэльнэ (Шацкі раён)
Амэльнэ (Оме́льне) — вёска ў Шацкім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Стражы (Вілейскі раён)
Стражы́ (, Стражи) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывасельскага сельсавета.
Да 12 чэрвеня 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Кузьміцкага сельсавета, да 24 ліпеня 1995 года — у складзе Рэчкаўскага сельсавета, да 28 мая 2013 года — у складзе Куранецкага сельсавета.