cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Барыс Мікалаевіч Лунін
Пасляваенныя гады
26 лістапада 1957 года, згодна з Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР Лунін быў пазбаўлены ўсіх званняў і ўзнагарод.
Падчас і пасля адбывання пакарання Лунін неаднаразова звяртаўся с просьбамі аб рэабілітацыі, сцвяржаючы, што ўсе забітыя па яго загаду былі ворагамі Радзімы. З хадатайніцтвамі аб рэабілітацыі свайго камандзіра звярталіся і былыя партызаны з брыгады «Штурмавой». Усе хадатайніцтвы былі адхілены, Лунін быў прызнаным асуджаным законна і не падлягаючым рэабілітацыі.
Лунін памёр у 1994 годзе і быў пахаваны ў Анапе.
Кылестэ (воласць)
Кылестэ (Kõlleste) — воласць у Эстоніі, у складзе павета Пылвамаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 150,1 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2009 года складала 997 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — вёска Кроатусэ.
Талуй
Талуй, Тулуй (Толуй, 拖雷, піньінь Tuōléi; каля 1193 — 1232) — дзяржаўны дзеяч Вялікага мангольскага улуса, военачальнік. Чацвёрты, малодшы сын Чынгісхана і яго галоўнай жонкі Бортэ. Насіў мянушку «Вялікі наён»). У 1227—1229 гадах пасля смерці Чынгісхана і да абрання новага вялікага хана быў рэгентам Мангольскай імперыі.
Старэйшай жонкай Талуя была Соркактані, пляменніца Ван-хана. Соркактані была хрысціянкай нестарыянскай веры і выхавала дзяцей — Мункэ, Хубілая, Хулагу і Арыг-бугу — у духу павагі да хрысціянскай рэлігіі. Паводле яны не маглі быць ахрышчаны, аднак гэта не перашкаджала Арыг-Бугу адкрыта вызнаваць хрысціянства, а Мункэ і Хулагу кіравацца ў палітыцы інтарэсамі сваіх нестарыянскіх падначаленых, што было не складана пры надзвычайнай талерантнасці манголаў да хрысціянскай рэлігіі. Следствам гэтага стаў Жоўты крыжовы паход.
Юргенай (Ігналінскі раён)
Ю́ргенай (Jurgėnai), традыцыйная беларуская назва — Юрганцы  — хутар у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 6 км ад Казіцішкіса.
Фукуда
Фукуда — прозвішча.
Самуйлава (Сафонаўскі раён)
Самуйлава (Самуйлово) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва – 4 жыхары (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 24 км на паўночны ўсход ад горада Сафонава, за 6 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Дымка. За 10 км на поўдзень ад вёскі чыгуначная станцыя Іздзешкава на лініі Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Прудкоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе. .
Калацца
Калацца (Colazza) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Самуйлава (Сафонаўскі раён)
Эканоміка
Фермерская гаспадарка «Самуйлава».
Калацца
Насельніцтва складае 416 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 139 чал./км². Займае плошчу 3 км². Паштовы індэкс — 28010. Тэлефонны код — 0322.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Immacolata Concezione.
Затонскі сельсавет (Рэчыцкі раён)
Зато́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Затон.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Горвальскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Баравікоўскага сельсавета.
NGC 4524
NGC 4524 (іншыя абазначэнні — MCG -2-32-14, IRAS12312-1145, PGC 41757) — спіральная галактыка (Sbc) ў сузор’і Воран.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Іван Рыгоравіч Новікаў
Іван Рыгоравіч Новікаў (, в. Нязнань, — 22 лютага 2001, Мінск) — беларускі празаік, журналіст. Член СП Беларусі з 1961 г., Саюза журналістаў Беларусі з 1958 г. Заслужаны дзеяч культуры БССР (1967). Лаўрэат прэміі імя Я.Коласа (1965, за дакументальную аповесць «Дарогі скрыжаваліся ў Мінску»), Дзяржаўнай прэміі Беларусі імя Лепяшынскага (1968, за дакументальную аповесць «Тварам да небяспекі»), Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1974, за сцэнарый шасцісерыйнага тэлефільма «Руіны страляюць…»). Літаратурнай прэміі імя Фадзеева (1980, за трылогію «Мінскі Фронт»).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'i. Бацька, Рыгор Дзямідавіч, i маці, Ефрасіння Васільеўна, сяляне. I.Новікаў скончыў 1-ю клімавіцкую сямігодку i ў 1933 годзе паступіў у Магілёўскі газетны тэхнікум. У 1935-38 гг. працаваў у газеце «Камуна». У 1938 паступіў у Аршанскі настаўніцкі інстытут, у 1939 — у Ленінградскі інстытут журналістыкі.
Лахеда (воласць)
Палажэнне
Плошча воласці — 91,5 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2009 года складала 1355 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — вёска Тылсі.
Іван Рыгоравіч Новікаў
Біяграфія
У 1946 годзе дэмабілізаваўся, стаў супрацоўнікам рэдакцыі газеты «Советская Белоруссия», дзе ў 1951-57 гг. загадваў сельгасаддзелам. Як карэспандэнт газеты прымаў удзел у ХI сесіі Генеральнай Асамблеі ААН. Свае ўражанні перадаў у дарожным нарысе «Дзесяць тыдняў у Злучаных Штатах Амерыкі». З 1957 карэспандэнт, з 1965 загадчык карпункта «Праўды» па Беларусі. Завочна скончыў факультэт журналістыкі БДУ (1954).
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, Працоўнага Чырвонага Сцяга, Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны», медалямі, трыма Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР, Граматай Вярхоўнага Савета БССР.
Творы
Творы:
Ікасаэдр
Ікасаэдр (ад εἴκοσι «дванаццаць» і εδρον «грань») — адзін з пяці тыпаў правільных шматграннікаў. Мае 20 граней (трохвугольных), 30 рэбраў і 12 вяршынь (у кожнай вяршыні сыходзяцца 5 рэбраў).
Калі a — даўжыня рабра ікасаэдра, тады яго аб'ём.
Ікасаэдр звязаны з дадэкаэдрам: цэнтры граней дадэкаэдра з'яўляюцца вяршынямі ікасаэдра.
Упершыню ікасаэдр пабудаваў Тэатэт (4 ст. да н.э.).
Крыга
Крыга — асобны кавалак лёду, які дрэйфаваў у пакоі на паверхні вады. Крыгі бываюць цалкам розных памераў. У Сусветным акіяне, як правіла, у прыпалярных абласцях існуюць крыгі велізарных памераў — айсбергі.
Увесну крыгі ўтвараюцца ў выніку разбурэння ледзянога покрыва, а ўвосень — у выніку змярзання сала, шароша, снежніцы і забярэгаў, якія адарваліся.
Масавы рух крыг на рэках і азёрах пад уздзеяннем плыні і ветру называецца крыгаходам, а такі рух у морах і акіянах — дрэйфам лёду.
Герб Дзісны
Герб Дзісны — герб горада Дзісны Мёрскага раёна. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 60.
Гістарычны герб нададзены гораду вялікім князем літоўскім Жыгімонтам Аўгустам 20 студзеня 1569: «у блакітным полі ладдзя з разгорнутым ветразем».
Апісанне
Сучасны герб Дзісны ўяўляе сабой барочны шчыт, на блакітным полі якога намалявана ладдзя натуральнага колеру з разгорнутым ветразем на хвалях серабрыстага колеру.
Карымская Сопка
Кары́мская Сопка, Карымскі (Кары́мская Сопка, Карымский ) — дзеючы вулкан у Камчацкім краі Расіі, на паўвостраве Камчатка, у сістэме Усходняга хрыбта.
Вышыня Карымскай Сопкі 1486 м. Конус вулкана знаходзіцца ў кальдэры (дыяметрам 5 км) старажытнага вулкана, за 115 км ад горада Петрапаўлаўск-Камчацкі. З’яўляецца стратавулканам. Складзены з андэзітаў, дацытаў і андэзіта-дацытаў. Узрост вулкана — 5300 гадоў. Карымская Сопка з’яўляецца адным з найбольш актыўных вулканаў Усходняй вулканічнай зоны Камчаткі. Апошняе вывяржэнне адбылося ў красавіку—маі 2018 г.
Вітшэвельская царква
Вітшэвельская царква (Vittskövle kyrka) — царква ў мястэчку Вітшэўле, у камуне Крысціянстад на поўдні Швецыі.
Антыгляцыялізм
Марынізм (антыгляціялізм) — напрамак у натуральных навуках, у асноўным у чацвярцічнай геалогіі і палеагеаграфіі, які адмаўляе старажытнае (плейстацэнавае) покрыўнае аблядненне на раўнінах і пласкагор'ях умеранага і субарктычнага паясоў.
Вітшэвельская царква
Кірха была пабудавана ў 12 ці 13 стагоддзі. У 15 стагоддзі з паўночнага боку пабудавалі каплічку, прысвечаную Святой Ганне.
У 15 стагоддзі былі зроблены скляпенні, а ў 1480-х яны былі ўпрыгожаны фрэскавым жывапісам з відарысамі сюжэтаў з Кнігі Быцця. Фрэскі былі рэстаўрыраваныя ў 20 стагоддзі. У алтары — выявы па сюжэту легенды аб святым Мікалаі. У капліцы святой Ганны знаходзяцца сімвалы чатырох евангелістаў і таксама гэтых святых: Святой Барбары, Святой Урсулы, Святой Гертруды і Святой Кацярыны.
Антыгляцыялізм
У СССР найбольш актыўнымі і вядомымі антыгляціялістамі былі І. Г. Підаплічка і П. С. Макееў.
Вітшэвельская царква
Вежа пабудаваная ў 16 стагоддзі.
Антыгляцыялізм
Уплыў антыгляцылістаў узмацніўся ў сувязі з цяжкасцямі ў дыягностыцы і палеагеаграфічнай інтэрпрэтацыі ледавіковых адкладаў Заходняй Сібіры і басейна ракі Пячора, даследаванні якіх шырока разгарнуліся ў другой палове мінулага стагоддзя. У большасці геалагічных дакументаў гэтага часу - падручніках, інструкцыях, манаграфіях, стратыграфічных разрэзах, схемах і картах плейстацэнавыя разрэзы гэтых абласцей інтэрпрэтаваліся як цалкам марскія і ледавікова-марэнныя. Такім чынам, пісаў М. Р. Гросвальд, антыгляціялізм прыняў форму марынізма, што з'яўляецца адроджанай дрыфтавай канцэпцыяй.
Вітшэвельская царква
У 17 стагоддзі на паўднёвым баку пабудаваная могілкавая каплічка для сям'і Барнекаў.
Антыгляцыялізм
Згодна з гэтай канцэпцыяй, якая панавала ў навуцы да 1870-х гадоў , шчабністыя гліны паўночных раўнін прызнаваліся адкладамі халодных мораў, а ўключаныя ў іх валуны і груды — дропстоўнамі. Гэтая дрыфтавая, канцэпцыя распрацоўвалася Чарльзам Лайелям, аўтарытэт якога ў натуральных навуках у той час час быў блізкі да абсалютнага. Карані з'яўлення марынізма можна бачыць у адставанні ледавіковай тэорыі, гэта значыць у неразпрацаванасці тых яе раздзелаў, якія тычацца праблем абляднення кантынентальнага шэльфа і прыморскіх нізін (марынагляцыялогія), у тым ліку спецыфічных асаблівасцей іх морфалітагенеза.
У манаграфіі К. К. Маркава, Г. І. Лазукова і В. А. Мікалаева «Чацвярцічны перыяд» на сотнях старонак канцэптуальна даказваецца сінхроннасць марскіх трансгрэсій з чацвярцічным аблядненнем, прычым памеры апошніх моцна пераменшаныя на паўночнаамерыканскім кантыненце, а ў Еўразіі прадстаўленыя толькі своеасаблівымі "ледавіковымі ачагамі", найбуйнейшы з якіх перакрываў Скандынаўскі паўвостраў. Усе контраргументы нядаўняга суцэльнага абляднення Расійскай Арктыкі, якія давялі яшчэ П. А. Крапоткін і В. А. Обручаў, разгледжаны, пераважна з марынісцкіх, ці іншых антыгляцыялісцкіх пазіцый.
Марынізм, такім чынам, можна прадставіць адным з найважнейшых адгалінаванняў антыгляціялізма.
Запрудоўскі сельсавет
Запрудо́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Запрудоўка.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Насовіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Гомельскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Насовіцкага сельсавета.
Камін’яга
Камін'яга (Comignago) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Насельніцтва складае 1010 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 252 5 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 28060. Тэлефонны код — 0322.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Іаан Хрысціцель.
Фігура Божай Маці (Жодзіна)
Фігура Божай Маці — кампазіцыя ў г. Жодзіна Мінскай вобласці, знаходзіцца на ўездзе ў горад з боку Мінска.
Гісторыя
У снежні 2017 года пачалося абмеркаванне праекта стварэння на ўездзе ў горад скульптуры Божай Маці, галоўнымі ініцыятарамі якога былі католікі з мясцовай парафіі. Першапачаткова планавалася яго адкрыццё да дня горада ў 2018 годзе.
У лютым 2018 года быў створаны фонд для адліцця і ўсталёўкі помніка. На рахунак фонду паступіла 243 985 бел. рублёў, з іх каля 65 000 — гэта пералікі арганізацый і жыхароў горада, каля 179 000 — паступлення ад фундатараў.
У снежні 2020 года гатовую фігуру прывезлі на тэрыторыю «БЕЛАЗ». 4 жніўня 2021 былі ўсталяваны гранітныя пліты для пастамента, а 24 жніўня прайшла пробная ўсталёўка фігуры.
19 верасня 2021 года глава мясцовай парафіі кс. Міхаіл Цвячкоўскі каля помніка правёў набажэнства.
Апісанне помніка
Скульптура адлітыя з бронзы, яе вышыня складае пяць метраў. Каля помніка знаходзіцца памятная табліца.
Дубіца (сельскі населены пункт)
Ду́біца (, Дубица) — былы сельскі населены пункт (станцыя) у Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіў у склад Дамачаўскага пасялковага савета.
Скасаваны ў 2011 годзе, тэрыторыя населенага пункта ўключана ў склад вёскі Дубіца.
Пакроўскі сабор (Баранавічы)
Пакроўскі сабор, Сабор Пакрова Багародзіцы — найстарэйшы існуючы праваслаўны храм у Баранавічах.
Пачаткі
У 1908 годзе на месцы цяперашняга сабора ў Баранавічах была пабудавана драўляная праваслаўная царква. У 1915 годзе, падчас І сусветнай вайны, калі ў горадзе знаходзілася Стаўка расійскага цара Мікалая II, той храм быў павялічаны прыбудовамі. Гэта драўляная царква праіснавала нядоўга і згарэла ў 1921 годзе ў ноч 2 мая, пасля святочнай вячэрні Першага дня Вялікадня.
Раніцай на папялішчы сабралася ўся праваслаўная паства горада. Прыход пастанавіў узнавіць храм. Быў абраны камітэт па пабудове новай царквы, які ўзначалілі сенатар польскага Сейма Аляксей Назарэўскі, протаіерэй Павел Мацкевіч і царкоўны стараста Яроцкі.
Будаўніцтва новага храма
Праз 4 гады ад пачатку будаўніцтва, 20 лістапада 1928 года, на храм былі ўрачыста ўсталяваны купалы. Пасля да 1931 года адбываліся працы ўсярэдзіне царквы, аздабляліся іканастасы, выкладалася мазаіка, прывезеная з Варшавы.
Варшаўскі сабор
Першапачаткова гэта мазаіка знаходзілася ў Варшаўскім саборы Аляксандра Неўскага, які будаваўся 19 год і быў асвечаны ў 1912 годзе. На той час гэты храм з'яўляўся найвялікшым і найвышэйшым будынкам у польскай сталіцы. Яго параўноўвалі з венецыянскім саборам Св. Марка і лічылі найпрыгажэйшым у Еўропе.
Яго муры ўпрыгожвалі мазаікі, створаныя паводле эскізаў Віктара Васняцова, Андрэя Рабушава, Мікалая Бруні. У аздабленні сабора былі выкарыстаныя каштоўныя і паўкаштоўныя камяні, а таксама мармур і граніт. Мазаічныя пано набіраліся ў мазаічнай майстэрні славутага мастака Уладзіміра Фралова.
Пасля атрымання незалежнасці ў 1918 годзе ў Польшчы распачалася дыскусія, што рабіць з праваслаўным храмам у цэнтры сталіцы. Шмат хто лічыў яго сімвалам расійскай акупацыі. Былі прапановы ператварыць сабор у музей. Але на пастанову знішчыць храм паўплывала польска-савецкая вайна 1919—1920 гадоў. Руйнаванне пачалося ў 1924 годзе і працягвалася да 1926-га. Спатрэбілася 14 800 выбухаў, каб знішчыць сцены. Але праваслаўным вернікам дазволілі зняць мазаікі, забраць іканастасы, абразы і царкоўную маёмасць, якія пасля былі перададзены ў Заходнюю Беларусь. У гэты самы час у самім СССР таксама актыўна руйнаваліся праваслаўныя храмы.
Перавоз у Баранавічы
Дзякуючы намаганням Назарэўскага, у 1926 годзе ў Баранавічы ў трох вагонах былі прывезеныя алтары, 10 ківотаў, 20 абразоў на дошках, 9 абразоў на дрэве і палатне, 3 мазаічныя абразы («Маці Божая Замілаванне», «Мітрапаліт Алексій», «Іосіф Волацкі»). Але 5 верасня будынак каля царквы, дзе захоўвалася прывезенае, згарэў, як палічылі тады, ад наўмыснага падпалу. Ацалелі толькі мазаікі, якія захоўваліся ў іншым месцы. 23 жніўня 1928 года мітрапаліт Дыянісій перадаў у Баранавічы іканастас з былой дамавой царквы Варшаўскага каралеўскага замка, 4 абразы на цынку, 7 двухстворкавых дубовых дзвярэй, 40 фрагментаў мазаікі і 13 скрыняў роспісаў на гіпсавых пласцінах — усё, што засталося ад Варшаваўскага сабора А. Неўскага. 30 фрагментаў мазаікі былі складзены ў 4 пано і змешчаны на ўнутраных і вонкавых сценах баранавіцкай царквы. Яшчэ 10 фрагментаў дасюль ляжаць у сутарэннях храма, бо з іх немагчыма скласці цэласнага малюнку.
4 кастрычніка 1931 года Баранавіцкі сабор Пакрова Багародзіцы быў асвечаны архіепіскапам Гродзенскім і Наваградскім Алексіем, а з 1949 года доўгі час заставаўся адзіным дзеючым праваслаўным храмам у горадзе. У 1953 годзе царква была ўключана ў спіс помнікаў архітэктуры і ўзята пад ахову дзяржаваю.
З 13 лютага 1978 года настаяцелем сабора з’яўляецца мітрафорны протаіерэй Аляксандр Дзічкоўскі.
Мазаікі
Мазаіка, якая знаходзіцца ў баранавіцкім храме, мае звыш за 20000 адценняў смальты. Гэта смальта выраблялася ў майстэрні Фралова. Слой шкла пакрываўся сусальным золатам і зверху тыражаўся яшчэ адзін слой шкла.
З мазаікі Варшаўскага сабора, зробленай па творах Віктара Васняцова, у Баранавічах ёсць толькі адзін фрагмент — «Табе радуецца». Гэта выява Маці Божай з сынам, памерам 4х4 м2, якая размешчана ўверсе горнага месца ў алтары. Некалі яна ўваходзіла ў вялікае пано.
З левага боку алтара, над паўночным уваходам, у храме знаходзіцца мазаічная кампазіцыя «Дэісус», выкананая па эскізе Мікалая Кошалева. На ёй прадстаўлены Хрыстос на белым воблаку ў атачэнні анёлаў. У руках Хрыста — раскрытая Біблія са словамі «Міръ Вамъ».
На вуліцы з паўднёвага боку на тымпане храма змешчана мазаічная кампазіцыя Кошалева «Хрыстос з данатарам» (раней называлася «Слава Аляксандра Неўскага»). На ёй да ног Хрыста схіліўся данатар (з лацінскага — заказчык ці будаўнік храма) — чалавек, у руках якога мадэль сабора падобнага да варшаўскага. Хрыстос трымае карону, якую хоча ўскласці на галаву данатара. Асоба данатара — рускі князь Аляксандр Неўскі, але некаторыя даследчыкі кажуць, што гэта выява архітэктара Варшаўскага сабора — Лявонція Бенуа.
З паўночнага боку тымпан баранавіцкага сабора аздабляе мазаічная кампазіцыя «Сабор Архангела Міхаіла і ўсіх нябесных сіл бесцялесных» па жывапісных малюнках Мікалая Бруні. На ёй архангел Міхаіл узнесены над усімі іншымі персанажамі. Пад ім у цэнтры кампазіцыі малады Хрыстос. Паабапал анёлы і святыя звяртаюцца да іх. На жаль, гэта мазаіка моцна пашкоджана пры разборцы варшаўскага сабора і мае значныя страты.
Яшчэ адна мазаічная кампазіцыя Бруні «Маці Божая з анёльскім чынам» знаходзіцца ў інтэр'еры сабора, над паўднёвым уваходам. На ёй выява Божай Маці, якая ў атачэнні анёлаў сядзіць на троне. Гэтая мазаіка таксама мае значныя страты смальты. Згубленыя дэталі замянілі фрэскамі падчас мантажу ў 1929 годзе.
Мікітамяэ (воласць)
Мікітамяэ (Mikitamäe) — воласць у Эстоніі, у складзе павета Пылвамаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 104 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2009 года складала 998 чалавек.
Будынак Белдзіправадгаса
Будынак Белдзіправадгаса — будынак у Мінску, размешчаны па адрасе праспект Машэрава, 25. Пабудаваны ў 1978 г. са зборнага жалезабетону (архітэктары Б. Ларчанка, І. Васілевіч).
Архітэктура
Плошча перад будынкамі вымашчана гранітнымі плітамі, добраўпарадкавана фантанамі, газонамі, кветнікамі. Аб'ёмна-прасторавую кампазіцыю будынка складаюць вышынны дванаццаціпавярховы і выцягнуты па фронце шасціпавярховы карпусы, аб'яднаныя нізкай галерэяй-пераходам. У цэнтры галоўнага паўночнага фасада выступае пластычны аб'ём канферэнц-залы, пераабсталяванай у наш час пад глядзельную залу Рэспубліканскага тэатра беларускай драматургіі.
Вышынны корпус, дзе размяшчаўся Сельгастэхпраект, мае дынамічную вертыкальную кампазіцыю з 2 ссунутых адносна адзін аднаго прамавугольных у плане аб'ёмаў, аб'яднаных паміж сабой лесвічнай клеткай і ліфтавай групай. Усходні і заходні фасады маюць плоскаснае вырашэнне з рытмам міжпаверхавых гарызантальных панэлей. У апрацоўцы будынка выкарыстаны гранітная абліцоўка, дэкаратыўная тынкоўка. Памяшканні паверхаў будынка аб'яднаны вакол ліфтавага хола з выхадам на 2 лоджыі і міжпаверхавую лесвіцу. Галоўны вестыбюль мае каланаду і 2 трохмаршавыя лесвіцы для сувязі з фае канферэнц-залы. У апрацоўцы інтэр'ера выкарыстаны паркет, керамічная плітка, шпон, шклаблокі.
Сумы
Су́мы (Су́ми) — абласны цэнтр Сумскай вобласці Украіны. Буйны горад на паўночным усходзе Украіны. Прамысловы цэнтр, чыгунка. Насельніцтва каля 300000 чалавек.
Гісторыя
Заснаваны ў 1655 годзе. У 1656—1658 гадах пабудавана крэпасць для абароны Слабадской Украіны і Паўднёвай Расіі ад набегаў крымскіх і нагайскіх татараў. У 1658—1765 гг. цэнтр Сумскага слабадскога палка. У Паўночную вайну ў Сумах у 1708—1709 гадах знаходзілася Стаўка галоўнакамандавання рускай арміі на чале з Пятром I. 3 1765 года цэнтр Сумскай правінцыі, з 1780 года — павятовы горад Харкаўскага намесніцтва, з 1796 — Слабодска-Украінскай, з 1835 — Харкаўскай губерні. У 1877 годзе злучаны чыгункай з Любацінам і Варажбой. 3 1939 года — абласны цэнтр.
Культура
Тэатры. Музеі: краязнаўчы, мастацкі, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, дом-музей А. Чэхава.
Славутасці
Архітэктурныя помнікі XVIII—XIX ст.: царква Уваскрэсення (1703), Спаса-Праабражэнскі сабор (1776), Ільінская царква (1836).
Старажытнае земляробчае паселішча Кук
Старажытнае земляробчае паселішча Кук (Kuk Early Agricultural Site) — помнік археалогіі на тэрыторыі дзяржавы Папуа — Новая Гвінея. Уяўляе сабою рэшткі старажытных водна-балотных угоддзяў, меліяраваных каля 6500 гадоў таму. З 2008 г. уваходзіць у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Плошча — 116 га.
Солаўе
Со́лаўе (, Соловье) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Андрэеўшчынскага сельсавета.
Старажытнае земляробчае паселішча Кук
Балота Кук месціцца ў горнай даліне на вышыні каля 1500 м над узроўнем мора. У мінулым з'яўлялася возерам, запоўненым наносамі. Археолагі мяркуюць, што пераход да земляробства мог адбыццая каля 9000 гадоў таму. Першапачаткова земляробы рабілі насыпныя пагоркі, аднак каля 6500 гадоў таму перайшлі да меліярацыі. Падчас раскопак былі выяўлены старажытныя рэчышчы абводных каналаў і драўляныя калы для капання. У выніку сфарміраваўся антрапагенны лугавы ландшафт, прыдатны для вырошчвання клубневых культур.
Солаўе
У 1928—1931 і 1939—1974 гадах цэнтр Кудаеўскага сельсавета.
Старажытнае земляробчае паселішча Кук
Старажытнае паселішча Кук — выдатны і рэдкі захаваны доказ самастойнага ўзнікнення земляробства ў розных частках свету.
Солаўе
Вёска размешчана за 5 км на поўнач ад Оршы і за 3 км на ўсход ад аўтамагістралі Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль М8).
Славанскі-Брод
Сла́ванскі-Бро́д (Slavonski Brod; ) — горад ва ўсходняй частцы Харватыі. Размешчаны за 197 км на паўднёвы ўсход ад Заграба на левым беразе ракі Савы. Славанскі-Брод — шосты па велічыні горад Харватыі. Насельніцтва — 64 000 чал. (2001). Адміністрацыйны цэнтр Бродска-Посаўскай жупаніі.
Сяргей Уладзіміравіч Кабяк
Сяргей Уладзіміравіч Кабяк (нар. , в. Скарчава, Баранавіцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі вучоны-гісторык, заслужаны работнік адукацыі Беларусі, выдатнік народнай асветы.
Біяграфія
У 1972 годзе скончыў гісторыка-геаграфічны факультэт Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. М. Горкага. У 1968—1974 гадах быў старшынёй прафкама студэнтаў. Па заканчэнні інстытута працаваў асістэнтам, выкладчыкам МДПІ. У 1976 годзе скончыў аспірантуру, у наступным годзе абараніў дысертацыю «Деятельность Компартии Западной Белоруссии по интернациональному воспитанию трудящихся (1923—1929)» і атрымаў навуковую ступень кандыдата гістарычных навук. У 1980 годзе стаў дацэнтам кафедры айчыннай і сусветнай гісторыі МДПІ.
У 1980 годзе быў абраны дэканам факультэта прыродазнаўства МДПІ, выкладаў на факультэце дысцыпліны «Геаграфія СССР» і «Гісторыя КПСС». У 1999 годзе назначаны прарэктарам па вучэбна-выхаваўчай і сацыяльнай рабоце Беларускага педагагічнага ўніверсітэта імя М. Танка. З 2003 года — прарэктар па вучэбнай рабоце Інстытута павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў.
Узнагароды
Узнагароджаны трыма медалямі, Граматай Вярхоўнага Савета БССР, знакам «Выдатнік народнай асветы» (1992). За вялікі ўклад у падрыхтоўку высокакваліфікаваных педагагічных кадраў, значныя поспехі ў развіцці навукі, актыўную культурна-асветніцкую дзейнасць С. У. Кабяку прысвоена ганаровае званне «Заслужаны работнік адукацыіі Рэспублікі Беларусь» (1997).
NGC 4525
NGC 4525 (іншыя абазначэнні — UGC 7714, MCG 5-30-20, ZWG 159.16, KUG 1231+305, PGC 41755) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Арканзас
Арканзас (Arkansas ) — штат на поўдні ЗША, адносіцца да групы штатаў Паўднёва-Заходняга Цэнтра. Насельніцтва 2,673 млн чалавек (33-е месца сярод штатаў ЗША (2000). Сталіца і найбуйны горад — Літл-Рок. Іншых буйных гарадоў няма. Афіцыйная мянушка — «Натуральны штат» (Natural State).
Геаграфія і клімат
Плошча Арканзаса 137,8 тыс. км² (29-е месца сярод штатаў). На поўдні штат мяжуе з Луізіянай, на захадзе з Тэхасам і Аклахомай, на ўсходзе з Тэнесі і Місісіпі, на поўначы з Місуры.
На ўсходзе штата размешчаная нізіна ракі Місісіпі, на поўначы знаходзяцца горы Уашыта і пагорыстае плато Азарк. Клімат субтрапічны, умерана вільготны. Зімы мяккія і снежныя.
Гісторыя
Першымі еўрапейцамі, якія даследвалі тэрыторыю Арканзаса, былі члены экспедыцыі Эрнанда дэ Сота (1541). Першымі пасяленцамі на тэрыторыі штата былі французы, пазней — англічане і немцы. З XVI па пачатак XIX стагоддзя тэрыторыю Арканзаса аспрэчвалі Іспанія і Францыя.
Пасля Луізіянскай куплі ў 1803 г. тэрыторыя была далучаная да ЗША. 15 чэрвеня 1836 г. Арканзас увайшоў у склад саюзнай дзяржавы як рабаўладальніцкі штат. Пасля грамадзянскай вайны ён быў ізноў прыняты ў склад ЗША (1868), нягледзячы на вета прэзідэнта Эндру Джонсана.
Судовая сістэма
Судовая сістэма ў Арканзасе ўключае Вярхоўны суд, Апеляцыйны суд і Акруговы суд. Акруговы суд падзяляецца на Дзяржаўны і мясцовы акруговы суд. Кожны суд валодае юрысдыкцыяй у дачыненні да розных спраў.
Вярхоўны суд у Арканзасе з'яўляецца судом апошняй інстанцыі, гэта азначае, што якое б рашэнне ён бы ні прымаў па справе, яно з'яўляецца канчатковым.
Вярхоўны суд складаецца з Галоўнага суддзі і шасці асацыіраваных суддзяў. З 2016 года пасаду галоўнага суддзі займае Джон Дэн Кемп.
Колькасць суддзяў: Вярхоўны суд - 7, Апеляцыйны суд - 12, Акруговы суд - 122.
Эканоміка
У 2003 г. ВУП штата склаў $76 млрд. Арканзас — перадавы штат краіны па вытворчасці рыса, соевых бабоў, бройлерных куранятаў, вырабляе таксама каля 10 % усёй бавоўны ў краіне. Развітая харчовая індустрыя, ёсць вытворчасць электраабсталявання і аўтазапчастак. Сярод карысных выкапняў найважнае месца займае здабыча баксітаў.
Дэмаграфія
Значны прырост насельніцтва ў Арканзасе азначыўся ў 1940-х. Этнічны склад: «амерыканцы» — 15,9 %, афра-амерыканцы — 15,7 %, ірландцы — 9,5 %, немцы — 9,3 %, англічане — 7,9 %. Самая хуткарослая этнічная група — выхадцы з Азіі. Асноўная канфесія — пратэстанты.
Кайрышке (Дукштаская сянюнія)
Кайры́шке (Kairiškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Сянас Дукштаса.
Галубец
Галубе́ц, або голуб — хуткі беларускі народны танец, роднасны рускім і ўкраінскім узорам.
Харэаграфія
Памер — 3/4. Характэрны рух — падбіўка адной нагой другой нагі з ударам абцаса аб абцас («галубец»).
Апісанне
Падрабязнага апісання танца не захавалася. Мелодыя была запісаная ў 1921 годзе М. М. Чуркіным ў вёсцы Радзівонаўка Горацкага раёна Магілёўскай вобласці.
Назва, магчыма, паходзіць ад слова «голуб», бо танцор, адлюстроўваючы закаханага, пераймаў паводзіны буркуючага голуба, абыходзячы дзяўчыну з розных бакоў кругамі. Галубец танцавалі валачобнікі.
Танец патрабаваў высокага выканальніцкага майстэрства, што пацвярджаецца радкамі з песні, запісанай у сяле Якімовічы Рэчыцкага павета Мінскай губерні :
Хто выскача галубца, Той будзе малайца…
Рускі варыянт
Скокі парныя. Яны пачаналіся ў вельмі павольным тэмпе. Кожны скакаў у сваім характары і па сваім адбіваючы нагамі. Дзяўчына стаяла на адным месцы, імкнучыся адкруціць твар ад хлопца, які хадзіў вакол яе, пераймаючы голубу, які варкуе вясной з галубкай. Затым тэмп музыкі паскараўся, хлопец пачынаў больш энергічна наступаць на дзяўчыну, вытвараючы разнастайныя коленца, імкнучыся паказаць сваю ўдаласць. Дзяўчына ўсё больш ветліва ставілася да партнёра і ўжо не старалася ад яго сысці, а затым ішла яму насустрач, калыхаючы сцёгнамі, плячыма, плаўна узмахваючы рукамі. Толькі часам у фінале хлопец і дзяўчына, узяўшыся за рукі, робяць некалькі паваротаў па крузе, яшчэ радзей бывае, каб хлопец, абняўшы дзяўчыну, кружыўся разам з ёй. Заканчваліся скокі імітацыяй саіція. Яны, як правіла, сканчаліся ў сярэдзіне круга ўзаемным паклонам.
Сцэнічныя пастаноўкі
«Галубец» танцавалі валачобнікі, ён выконваўся таксама Першай беларускай трупай І. Буйніцкага.
Расціслаў (князь пінскі)
Расціслаў (XII ст. — пасля 1228) — князь пінскі (зг. 1228).
Біяграфія
Пэўны радавод Ізяславічаў Тураўскіх канчаецца сынамі тураўскага князя Юрыя Яраславіча, але дынастыя працягвалася, летапісы згадваюць некалькіх князёў, якія імаверна належалі да яе. У ліку іх і Расціслаў, але паходжанне яго пэўна не вядома.
Згадваецца аднойчы як князь пінскі толькі пад імем у Галіцка-Валынскім летапісе пад 1228 годам і паводле Іпацьеўскага спісу, і паводле ўдакладнення Грушэўскага.
У канцы 1224 або 1225 годзе памёр луцкі князь Мсціслаў Нямы, ён супраць звычая перадаў свае ўладанні сыну Івану, а апеку над ім князю Даніле Раманавічу. У 1227 годзе Іван памірае і ўладанні займаюць спадкаемцы, Луцк — Яраслаў Інгваравіч (старэйшы пляменнік Мсціслава Нямога), а Чартарыйск — «піняне». Аднак, князь Даніла лічыў, што ўладанні мусяць перайсці яму як апекуну Івана, так ён разумеў волю Мсціслава Нямога. Якія правы былі ў «пінян» не ясна. У канцы 1227 года Даніла схапіў Яраслава Інгваравіча і забраў Луцк, а ў канцы сакавіка 1228 года, на Вялікадзень, падышоў з войскамі да Чартарыйска, неўзабаве ўзяў яго прыступам і захапіў у палон «іх (пінян) князя». Пінскі князь Расціслаў едзе да вялікага князя кіеўскага скардзіцца на Даніла, паводле галіцкага летапісца, Расціслаў «клевятаў, былі бо дзеці яго схоплены». Даследчыкі з гэтага робяць выснову, што схоплены ў Чартарыйску «іх (пінян) князь» быў сынам Расціслава, а як дзяці названы ў множным ліку, то сыноў было прынамсі двое. Болей пінскі князь Расціслаў не згадваецца. Аднак, вялікі князь кіеўскі стварае кааліцыю, у складзе якой супраць Данілы ваююць «куране, піняне, наўгародцы і тураўцы», дамагчыся яны нічога не здолелі, але неўзабаве Даніла з імі замірыўся.
Імёны «дзяцей» Расціслава не вядомы.
На думку Уладзіміра Пашуты, сынамі Расціслава маглі быць пінскі князь Уладзімір, які згадваецца Галіцкага-Валынскім летапісам пад 1229 годам, калі бараніў Берасце па даручэнні галіцка-валынскіх князёў, і пінскі князь Міхаіл, які згадваецца Галіцка-Валынскім летапісам пад 1247 годам. Аднак, думка грунтуецца толькі на храналогіі і тытулатуры.
Дом Броня (Інтэрнацыянальная вуліца, 6)
Дом Броня — будынак у Мінску, размешчаны ў квартале, які прымыкае да Верхняга Горада, па адрасе Інтэрнацыянальная вуліца, 6. Пабудаваны ў XIX ст. з цэглы.
Гісторыя
У XIX стагоддзі на гэтым зямельным пляцы вуліцы Праабражэнскай існавала драўляная забудова, якая была знішчана падчас вялікага пажару 1881 года.
Мемарыяльны знак падпольшчыкам (Мінск)
Мемарыяльны знак падпольшчыкам — мемарыяльны знак у Мінску, размешчаны каля Музычнай школы № 8 па праспекце Машэрава.
Дом Броня (Інтэрнацыянальная вуліца, 6)
Гісторыя
У 1891 годзе Моўша Бронь звярнуўся ў Мінскую гарадскую ўправу з праектам на будаўніцтва дома побач з існуючым, які быў пабудаваны ім у 1881 годзе. Паводле праекта гэта быў двухпавярховы будынак, накрыты двухсхільным дахам, план якога абумоўлены канфігурацыяй зямельнага пляца. Сіметрычны па кампазіцыі галоўны фасад быў падзелены на два ярусы прафіляванай цягай. Рытм фасадаў ствараўся сеткай прамавугольных і лучковых аконных праёмаў. У цэнтры другога паверха быў зроблены балкон, аздоблены каванай агароджай.
У пачатку XX стагоддзя з боку двара вугал будынка быў узмоцнены контрфорсамі, а да паўночна-ўсходняга фасада прыбудавана вонкавая лесвіца, якая вяла на другі паверх.
Мемарыяльны знак падпольшчыкам (Мінск)
На гэтым месцы ў Вялікую Айчынную вайну знаходзіўся дом (былая вул. Камароўская, 55), у якім размяшчалася канспіратыўная кватэра Мінскага камуністычнага падполля. Гаспадаром кватэры быў камуніст I. X. Казлоў. Тут па-майстарску рабілі пашпарты, пропускі, пасведчанні і іншыя дакументы для ўдзельнікаў падполля, савецкіх ваеннапалонных, якія ўцякалі з лагераў, разведчыкаў, адбываліся сустрэчы сувязных. 26 верасня 1942 г. I. X. Казлоў арыштаваны і ў канцы снежня 1942 г. закатаваны гітлераўцамі.
Дом Броня (Інтэрнацыянальная вуліца, 6)
Гісторыя
Гэтыя два будынкі выкарыстоўваліся пад жылыя кватэры. Акрамя таго, на тэрыторыі пляца знаходзіліся мураваны флігель і гаспадарчыя пабудовы.
Пасля 1920 года былыя дамы Броня нацыяналізаваны і да 1941 года выкарыстоўваліся пад камунальныя кватэры.
У гады Вялікай Айчыннай вайны будынкі не пацярпелі і ў асноўным захавалі архітэктурны выгляд пачатку XX стагоддзя.
Падчас рамонту дэкаратыўная каваная агароджа канца XIX стагоддзя была заменена на сучасную. Да канца XX стагоддзя абодва будынкі выкарыстоўваліся пад жылыя кватэры.
Архітэктура
Двухпавярховы, чатырохвугольны ў плане, накрыты пакатым двухсхільным дахам. Галоўны фасад гарызантальна расчлянёны карнізным поясам. Аконныя праёмы 1-га паверха прамавугольныя, 2-га — лучковыя. Выкарыстоўваецца як жылы.
Мемарыяльны знак падпольшчыкам (Мінск)
У 1984 г. на месцы дома, дзе жыў падпольшчык І. X. Казлоў, устаноўлены мемарыяльны знак (архіт. А. Лабачэўскі) — камень-валун з надпісам-інфармацыяй.
Кола (танец)
Харэаграфія
Музычны памер 2/4. Тэмп танца — хуткі і вясёлы.
Як вынікае з назвы, кампазіцыйна танец заснаваны на пабудове ў форме круга, пры гэтым малюнак танца складаны і разнастайны. Колькасць колаў, утвораных танцуючымі, змяняецца ад аднаго вялікага агульнага карагода да некалькіх невялікіх кружкоў праз выкарыстанне лініі і паўкола. Таксама выкарыстоўваюцца кружэнне, змена кірунку руху танцуючых, пабудова ў пары.
Р. Друцкі-Падбярэскі апісаў «Кругавую» наступным чынам :
У культуры
Пра «кружкі», як пра галоўны танец на беларускіх святочных вечарынках, паведамляў М. Дзмітрыеў.
Першую сцэнічную пастаноўку танца ў Беларусі рэалізаваў К. А. Алексютовіч ў 1921 годзе ў спектаклі «На Купалле» па п'есе М. Чарота.
Мелодыя танца выкарыстоўваецца ў фінале балета «Падстаўная нявеста» на музыку Г. Вагнера ў пастаноўцы К. А. Мулера.
Царква Усіх Святых (Пешавар)
Царква́ Усіх Святы́х — парафіяльны храм Царквы Пакістана, які знаходзіцца ў старым месцы Пешавара (Пакістан). Царква ўнікальная сваім падабенствам да ісламскай сарацынскай мячэці з мінарэтам і купалам. Адчынена 27 снежня 1883 года, на дзень Святога Яна.
Царква стала сумна вядомая пасля тэрарыстычнай атакі 22 верасня 2013 года. Два тэрарысты-камікадзэ забілі каля 90 чалавек і паранілі ад 120 да 150, узарваўшы выбухоўку перад будынкам царквы ў той час, калі там знаходзіліся каля 550 парафіян, якія атрымлівалі бясплатную ежу. Сярод загінулых было 37 дзяцей.
Адказнасць за выбух узяў на сябе Талібан.
Вальвокс
Вальвокс, Вольвакс (Volvox) — род каланіяльных зялёных водарасцей. Развіваецца ў затоках рэк і сажалках, нярэдка выклікаючы «цвіценне» вады.
Апісанне
Калонія вольвакса мае выгляд слізістага зялёнага шара дыяметрам 2—3 мм. У калоніях вольвакса колькасць клетак пастаянная і даволі вялікая (ад 500 да некалькіх дзясяткаў тысяч у розных відаў). Клеткі размешчаны ў адзін слой па краі калоніі, а цэнтр заняты сліззю. Клеткі злучаны паміж сабой цяжамі цытаплазмы. Кожная клетка мае па два жгуцікі, накіраваныя вонкі калоніі. З іх дапамогай вольвакс перамяшчаецца ў вадзе.
Экалогія
Вольвакс належыць да аўтатрофных пратыстаў. Фотасінтэзуючы, ён утварае крухмал і выдзяляе кісларод. Кожная клетка калоніі паглынае мінеральныя рэчывы з навакольнага асяроддзя ўсёй сваёй паверхняй. Роля клетак у калоніі вольвакса неаднолькавая. Адны з іх толькі жывяцца і растуць. Такіх клетак большасць. Другія клеткі прымаюць удзел у размнажэнні.
Размнажэнне
Размнажаецца вольвакс бясполым і палавым спосабамі. Для бясполага размнажэння служаць спецыяльныя клеткі, з якіх пасля многіх дзяленняў утвараецца даччыная калонія вольвакса. Пасля разбурэння мацярынскай калоніі даччыныя калоніі вызваляюцца і пачынаюць жыць самастойна. Пры палавым размнажэнні вольвакса ў яго гаметангіях утвараюцца гаметы. Мужчынскія гаметы — сперматазоіды — рухаюцца пры дапамозе жгуцікаў. Жаночыя гаметы — яйцаклеткі — нерухомыя. У выніку зліцця гамет утвараецца зігота, якая пасля перыяду спакою дае пачатак новай калоніі.
Класіфікацыя
Паводле базы даных AlgaeBase род уключае наступныя віды :
Дыялекты беларускай мовы
Беларуская народна-дыялектная мова падзяляецца вучонымі на два асноўныя дыялекты, паўночна-ўсходні дыялект і паўднёва-заходні дыялект, падзеленыя пераходнымі сярэднебеларускімі гаворкамі. Гаворкі беларускай народна-дыялектнай мовы адрозніваюцца адна ад адной лексікай, характарам акання, наяўнасцю цвёрдага «Р» ва ўсякім становішчы або ў пэўных умовах, або змешваннем цвёрдага «Р» з мяккім, наяўнасцю або адсутнасцю дыфтонгаў, дзекання і цекання, змешвання «Ч» і «Ц» і г. д., а таксама ўяўляюць змешаныя гаворкі па суседстве з украінскімі, паўночна- і паўднёварускімі.
У Беларусі таксама існуе такая з’ява, як трасянка. Гэта — размоўная мова з пераважна рускай лексікай, але беларускай граматыкай і фанетыкай. Утварылася трасянка ў выніку змешвання народна-дыялектнай беларускай мовы з сучаснай рускай літаратурнай мовай. Адзначаецца, што трасянка пранікае і ў публіцыстыку. Літаратурная беларуская мова выкарыстоўваецца галоўным чынам гарадской інтэлігенцыяй; вялікая частка гарадскога насельніцтва карыстаецца сучаснай рускай літаратурнай мовай.
Класіфікацыя беларускіх дыялектаў
Для беларускай мовы вылучаюць наступныя асноўныя групы дыялектаў :
Солін
Солін (Solin) — горад у Харватыі, размешчаны за 8 км на поўнач ад цэнтра горада Спліт на Адрыятычным моры.
Памятныя мясціны
Руіны рымскага Форума з храмам і тэатрам, разваліны рымскай брамы і гарадскіх сцен, руіны амфітэатра (II стагоддзе), рымскія і раннехрысціянскія могілкі і руіны манастыра, археалагічны музей.
Літургія верных
Літургія верных — трэцяя частка літургіі візантыйскага абраду. Атрымала сваю назву ад таго, што ў старажытнасці на ёй маглі прысутнічаць толькі асобы, якія прынялі хрышчэнне. У гэтай частцы літургіі здзяйсняюцца ўсе самыя важныя святадзействы, падрыхтоўкай да якіх былі папярэднія часткі літургіі (праскамідыя і літургія агалошаных). Па вучэнні царквы, на літургіі верных міласцю Святога Духу адбываецца ператварэнне хлеба і віна ў праўдзівае Цела і Кроў Выратавальніка — Святыя Дары. Затым вернікі ў выкананне слоў Хрыста: Тый, хто есці Маё Цела і п'е Маю Кроў знаходзіцца ў Мне, і Я ў ім (Ян 6:56) прылучаюцца Святымі Дарамі, уваходзячы, па вучэнні царквы, у яднанне з Выратавальнікам.
На літургіі верных успамінаюцца пакуты Ісуса Хрыста, яго смерць, пахаванне, Уваскрэсенне, Ушэсце на неба і другое хвалебнае прышэсце на зямлю.
Герб Белавежскай пушчы
Герб Белавежскай пушчы — геральдычны сімвал Нацыянальнага парку «Белавежская пушча», распрацаваны да святкавання ў 2009 годзе 600-годдзя першай згадкі пра ўвядзенне запаведнага рэжыму ў Белавежскай пушчы ў адпаведнасці з Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 29 лютага 2008 г. № 311.
Гісторыя
Гістарычныя гербы Белавежскай пушчы ўзніклі ў XIX стагоддзі і поўнай меры адлюстроўвалі прыналежнасць пушчы да Расійскай Iмперыі, паколькі яна ў той час не толькі геаграфічна знаходзілася на яе тэрыторыі, але i служыла месцам палявання для прадстаўнікоў. Адзін з такіх гербаў у авальным картушы ўпрыгожваў вежу, узведзенага пры імператары Аляксандры III. У ім галоўнай геральдычнай фігурай, размешчанай у правай, найбольш ганаровай частцы шчыта, быў прадстаўлены  — чорны двухгаловы арол. Перавязь упрыгожвалі чатыры галавы льва, запазычаныя з аблямоўкі ў. У ніжняй частцы царскага герба была выява зубра —, якая, уласна, ідэнтыфікавала запаведнае месца. Iснаваў i поўны варыянт гэтага герба, які вянчала, ад якой адыходзіла блакітная. У якасці шчытатрымальнікаў абапал выступалі зубры. Менавіта гэты герб быў пакладзены ў аснову афіцыйных геральдычных сімвалаў Нацыянальнага парку «Белавежская пушча».
Аўтарамі афіцыйных геральдычных сімвалаў ДУ «Нацыянальны парк „Белавежская пушча“» сталі члены Геральдычнага савета пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь галоўны спецыяліст аддзела навуковага выкарыстання дакументаў i інфармацыі дэпартамента па архівах i справаводстве Міністэрства юстыцыі, кандыдат гістарычных навук Марына Глінская i намеснік начальніка ваеннага інфармацыйнага агенцтва «Ваяр» па рэдакцыйна-выдавецкай дзейнасці i рэкламе, падпалкоўнік, член Міжнароднага саюза дызайнераў Віктар Ляхар.
Апісанне
Герб уяўляе сабой іспанскі шчыт з пяццю зубцамі і перавяззю злева. У верхнім сценчатым полі чырвонага колеру намалявана княжацкая карона цёмна-чырвонага аксаміту з гарнастаевай апушкай, трыма бачнымі дужкамі, упрыгожанымі жамчужынамі, над якімі дзяржава з крыжам, чорная перавязь упрыгожана дзвюма парамі перакрыжаваных залатых і сярэбраных паляўнічых рожкаў, на якіх у якасці фурнітуры, у ніжнім сярэбраным полі зубр натуральнага колеру
У вялікім гербе навершыем служыць крона дуба, аснова i корані якога ўпіраюцца ў падножжа, што прадстаўлена ў выглядзе травяной падсцілкі. Колер лістоў, жалудоў i травы не аднолькава зялёны. Некаторыя з элементаў маюць залацістае адценне. Па абодвух баках шчыт трымаюць дзве буйныя жывёлы, што жывуць у Белавежскай пушчы — высакародны алень i зубр.
Сімволіка
Княжацкая карона такой канфігурацыі, як намаляваная на гербе, выкарыстоўваецца ў тэрытарыяльнай геральдыцы Беларусі для гарадоў, якія знаходзіліся ва ўладанні вялікага князя літоўскага. Вядома, што ў 1409 годзе ў Каменцы вялікі князь Ягайла праводзіў перамовы з князем Вітаўтам i прымаў паслоў ад Папы Рымскага Аляксандра V. Увосень таго ж года ў суправаджэнні шматлікай світы ён паляваў у пушчы. З таго часу тэрыторыя, дзе на працягу некалькіх стагоддзяў палявалі першыя асобы дзяржавы, атрымала назву Белавежскай пушчы. Тут праходзіла паляванне ўнука Ягайлы вялікага князя Аляксандра, Жыгімонта I Старога, Стэфана Баторыя i іншых.
Паводле распаўсюджанага меркавання сваю назву «Белавежская» пушча атрымала ад 30-метровай вартавой вежы, узведзенай паміж 1276 i 1288 гадамі па загадзе валынскага князя Уладзіміра Васількавіча на месцы ўмацаванага пасялення Каменец, што месцілася непадалёк ад знакамітага ляснога масіву. Вежа атрымала назву «белай» як сімвал фарпосту свабодных ад варожага засілля, у тым ліку i ад рыцараў Тэўтонскага ордэна, беларускіх зямель, хоць яе сцены першапачаткова былі выкладзены з чырвонай цэглы. Менавіта таму ў гербе ў верхняй частцы шчыта карона размешчана ў чырвоным, так званым сценчатым полі, якая геральдычна ўяўляе каменны мур вежы.
У новым гербе захавана чорная перавязь, якая адлюстроўвае перыяд існавання пушчы з канца XVIII да пачатку XX стагоддзя, калі яна разам з іншымі беларускімі землямі была далучана да Расійскай імперыі. Расійскія манархі не толькі палявалі ў запаведніку, але i шмат зрабілі для яго захавання. У гербе пушчы, складзеным расійскімі геральдыстамі, двухгаловы арол трымаў у лапах сярэбраны i залаты паляўнічыя ражкі, дзве пары якіх, упрыгожаных імператарскімі каронамі, размешчаны ў сучасным гербе ў чорнай перавязі замест ільвіных залатых i сярэбраных галоў.
У ніжняй часцы герба ў сярэбраным полі адлюстраваны сімвал не толькі Белавежскай пушчы, але i, мабыць, усёй Беларусі — зубр натуральнага колеру, пакінуты без змяненняў з XIX стагоддзя.
Залацістае адценне некаторых дубовых лістоў, жалудоў i травы ў вялікім гербе Белавежскай пушчы падкрэслівае не свежае, веснавое лісце маладога дрэва, а, наадварот, салідны ўзрост не толькі дуба, але i ўсёй Белавежскай пушчы. Дуб — сімвал магутнасці, трываласці, доўгажыхарства i высакароднасці, а таксама славы. Зубр, як шчытатрымальнік, прысутнічаў і на царскім гербе.
Класіцызм
Цэнтральнае паняцце класіцызму — праўдападабенства — не мела на ўвазе дакладнай перадачы эмпірычнай рэальнасці: свет перадаецца не такім, які ён ёсць, але якім ён мусіць быць. Перавага ўніверсальнай нормы як «належнага» ўсяму прыватнаму, выпадковаму, пэўнаму адпавядае ідэалогіі абсалютысцкай дзяржавы, якая выказваецца класіцызмам і ў якой усё асабістае і прыватнае падпарадкавана беспярэчнай волі дзяржаўнай улады. Класіцыст адлюстроўваў не пэўную, адзінкавую асобу, але абстрактнага чалавека ў сітуацыі ўніверсальнага, пазагістарычнага маральнага канфлікту; адсюль арыентацыя класіцыстаў на антычную міфалогію як увасабленне ўніверсальных ведаў пра свет і чалавека. Этычны ідэал класіцызму мае на ўвазе, з аднаго боку, падпарадкаванне асабістага агульнаму, жаданняў — абавязку, розуму, устойлівасць перад зменлівасцю быцця; з іншага — стрыманасць у праяве пачуццяў, выкананне меры, дарэчнасць, уменне падабацца.
Класіцызм строга падпарадкоўваў творчасць правілам жанрава-стылявой іерархіі. Размяжоўваліся «высокія» (напрыклад, эпапея, трагедыя, ода — у літаратуры; гістарычны, рэлігійны, міфалагічны жанр, партрэт — у жывапісе) і «нізкія» (сатыра, камедыя, байка; нацюрморт у жывапісе) жанры, якім адпавядалі пэўны стыль, кола тэм і герояў; прадпісвалася выразнае размежаванне трагічнага і камічнага, узнёслага і нізкага, гераічнага і штодзённага.
Тэрмін «класіцызм», які ўзыходзіць да паняцця класікі (узорныя пісьменнікі), упершыню выкарыстаў у 1818 годзе італьянскі крытык Г. Вісконці. Шырока выкарыстоўваўся ў палеміцы класіцыстаў і рамантыкаў, прычым у рамантыкаў (Ж. дэ Сталь, В. Гюго і інш.) меў негатыўную афарбоўку: класіцызм і класікі, якія пераймалі антычнасць, супрацьпастаўляліся наватарскай рамантычнай літаратуры. У літаратуразнаўстве і мастацтвазнаўстве паняцце «класіцызм» стала актыўна выкарыстоўвацца пасля прац навукоўцаў культурна-гістарычнай школы і Г. Вёльфліна.
Стылістычныя тэндэнцыі, аналагічныя класіцызму XVII—XVIII стагоддзяў, угледжваюцца некаторымі навукоўцамі і ў іншых эпохах; у гэтым выпадку паняцце «класіцызм» тлумачыцца ў шырокім сэнсе, абазначаючы стылістычную канстанту, якая перыядычна актуалізуецца на розных стадыях гісторыі мастацтва і літаратуры (напрыклад, «антычны класіцызм», «рэнесансны класіцызм»).
Жывапіс
Цікавасць да мастацтва антычнай Грэцыі і Рыма праявілася яшчэ ў эпоху Адраджэння, якое пасля стагоддзяў Сярэдневякоўя звярнулася да форм, матываў і сюжэтаў антычнасці. Найвялікшы тэарэтык Рэнесансу, Леон Батыста Альберці, яшчэ ў XV стагоддзі выказаў ідэі, якія прадракалі асобныя прынцыпы класіцызму і ў поўнай меры выявіліся на фрэсцы Рафаэля «Афінская школа» (1511). Сістэматызацыя і замацаванне дасягненняў вялікіх мастакоў Адраджэння, асабліва фларэнційскіх на чале з Рафаэлем і яго вучнем Джуліа Рамана, склалі праграму Балонскай школы канца XVI стагоддзя, найбольш характэрнымі прадстаўнікамі якой былі браты Карачы (Carracci). У сваёй уплывовай Акадэміі мастацтваў балонцы прапаведавалі, што шлях да вяршынь мастацтва ляжыць праз скрупулёзнае вывучэнне спадчыны Рафаэля і Мікеланджэла, імітацыю іх майстэрства лініі і кампазіцыі.