cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Анры Мішо
У 1925 годзе, пасля пабачанай у Парыжы выстаўкі сюррэалістаў, пачаў займацца жывапісам і графікай. У 1937 годзе першая выстаўка жывапісных работ Мішо адбылася ў галерэі «Бібліятэкі Плеяды» ў Парыжы. У 1954 годзе ў якасці эксперыменту ўпершыню спрабуе мескалін, у 1956 годзе выпускае кнігу нарысаў аб эфектах наркотыкаў «Убогія цуды» з сарака васьмю ўласнымі малюнкамі. Пасля прэміі на венецыянскай Біенале 1960 года першая сусветная рэтраспектыва жывапісу і графікі Мішо адкрылася ў 1964 годзе ў амстэрдамскім музеі Стэдэлейк і жэнеўскай галерэі Мота. У далейшым рэтраспектыўныя выстаўкі не раз праходзілі ў найбуйнейшых музеях і галерэях Парыжа і Бруселя, Вены, Стакгольма і Лісабона, Нью-Ёрка, Манрэаля і Токіа.
Мішо — аўтар кнігі запісак пра Усход «Варвар у Азіі» (1933, у 1941 Борхес пераклаў яе на іспанскую), зборнікаў галюцынатарнай лірыкі і гратэскава-фантастычных вершаў у прозе «Унутраная прастора» (1944), «Жыццё ў шчылінах» (1944), «Тварам да засоваў» (1954), «Вялікія выпрабаванні духу з дадаткам незлічоных малых» (1966), эсэ пра жывапіс і мастакоў «Пераходы» (1950), зборнікаў афарызмаў «Вуглавыя апоры» (1971) і інш., многія з якіх сам ілюстраваў. Ад прысуджанай Мішо нацыянальнай прэміі Францыі па літаратуры (1964) ён адмовіўся.
Смаляніца
Смаляні́ца (, Смоляница) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хараўскага сельсавета.
У 1940—1959 гадах цэнтр Смаляніцкага сельсавета.
З пункту гледжання начнога вартаўніка
«З пункту гледжання начнога вартаўніка» (Z punktu widzenia nocnego portiera) — кароткаметражны дакументальны фільм 1977 года, зняты польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім.
Кітай у Першай сусветнай вайне
Кітайская рэспубліка прыняла фармальны ўдзел у Першай сусветнай вайне на баку Антанты, аднак аддаленасць краіны ад асноўных месцаў баявых дзеянняў прывяла да таго, што пытанні, звязаныя з удзелам у вайне, у асноўным былі фонам для ўнутрыпалітычных праблем.
Сітуацыя ў Кітаі перад пачаткам вайны
Пасля звяржэння маньчжурскай дынастыі Цын ў 1912 годзе на змену манархіі прыйшла аўтарытарная ўлада — ваенная дыктатура на чале з Юань Шыкаем. Абапіраючыся на сілу штыкоў, Юань Шыкай паслядоўна мацаваў сваю асабістую ўладу. Калі пачаўся перыяд юаньшыкаўскай рэакцыі, партыя Гаміньдан паспрабавала мабілізаваць масы, пачаўшы «Другую рэвалюцыю», аднак да пачатку жніўня Юань Шыкай, пры падтрымцы англійскіх кананерак, зладзіўшых дэманстрацыю ў вусце ракі Янцзы супраць рэвалюцыянераў, разграміў войскі сваіх палітычных праціўнікаў. Заснавальнік Гаміньдана Сунь Ятсен быў вымушаны эміграваць у Японію.
Заручыўшыся падтрымкай замежных дзяржаў, Юань Шыкай прымусіў парламент «абраць» яго прэзідэнтам Кітайскай рэспублікі тэрмінам на 5 гадоў. 4 лістапада 1913 года 438 дэпутатаў парламента, якія належалі да партыі Гаміньдан, былі пазбаўленыя дэпутацкіх мандатаў, а сама партыя была аб’яўлена па-за законам. 12 студзеня 1914 года Юань Шыкай канчаткова распусціў не жадаючы падпарадкоўвацца яму парламент, а 1 мая апублікаваў новую канстытуцыю, дазволіла яму дыктатарскія правы і адмяняўшую канстытуцыю, прынятую 11 сакавіка 1912 года.
Рыхтуючыся да аднаўлення ў Кітаі манархічнага ладу і абвяшчэння сябе імператарам, Юань Шыкай здзейсніў урачыстае ахвярапрынашэнне ў Храме Неба, выконваючы ўсе рытуальныя традыцыі былога маньчжурскага імператарскага двара. Сталі прысвойвацца саноўныя тытулы часоў манархіі, шырока прыцягвацца на службу ранейшыя цынскія чыноўнікі. Па ініцыятыве Юань Шыкая яго палітычны саветнік амерыканец Фрэнк Гудноў ў 1914 годзе выступіў з артыкулам, у якім гаварылася, што рэспубліканскі лад не падыходзіць да кітайскіх умоваў, і для краіны манархія больш прымальная, чым рэспубліка.
Наступ Юань Шыкая на дэмакратычныя заваёвы Сіньхайскай рэвалюцыі і пагаршэнне эканамічнага становішча ў краіне выклікалі хвалю антыўрадавых выступленняў. Найбольш буйным з іх было паўстанне ў правінцыях Хэнань, Хубэй, Аньхой і Шаньсі пад кіраўніцтвам селяніна Бай Лана, якая доўжылася з 1912 па восень 1914 года. У паўстанцкай арміі Бай Лана змагаліся сяляне, шахцёры, землякопы. На падаўленне паўстання Юань Шыкай кінуў 200-тысячную армію. Адначасова ён зрабіў больш жорсткімі пераслед дэмакратычных сіл. У сакавіку 1914 года быў апублікаваны драконаўскі закон аб друку, які ўсталяваў строгую цэнзуру; у лістападзе 1914 года ўведзены цялесныя пакаранні для насельніцтва.
Дзеянні Японіі
Пасля пачатку Першай сусветнай вайны ў жніўні 1914 года кітайскі ўрад абвясціў аб сваім нейтралітэце, і звярнуўся да ваяваўшых дзяржаваў з просьбай не пераносіць ваенныя дзеянні на тэрыторыю Кітая, у тым ліку і на «арэндаваныя» дзяржавамі кітайскія зямлі. Аднак 22 жніўня 1914 года Японія абвясціла аб сваім стане вайны з Германіяй, і высадзіла 30-тысячную армію на поўнач ад Цындаа — цэнтра германскай калоніі ў правінцыі Шаньдун. Пасля двухмесячнай ваеннай кампаніі Японія захапіла германскія валоданні ў Шаньдуне, а таксама распаўсюдзіла свой кантроль на ўсю тэрыторыю правінцыі. Юань Шыкай не толькі не аказаў супраціву японскай агрэсіі, але, наадварот, усяляк запабягаць перад Японіяй у разліку на падтрымку ёю яго манархічных планаў.
18 студзеня 1915 года, Японія прад’явіла Кітаю «21 патрабаванне», прыняцце якіх замацавала б панаванне Японіі ў Шаньдуне, Паўднёвай Маньчжурыі, Унутранай Манголіі і галоўным цэнтры металургіі Кітая — Ханьепінскім камбінаце, а таксама паставіла б пад японскі кантроль кітайскае войска, паліцыю, знешнюю палітыку і фінансы Кітая. Гэтыя патрабаванні выклікалі ўсеагульнае абурэнне ў Кітаі. Пачаўся ўздым антыяпонскіх выступаў, у гарадах ствараліся патрыятычныя таварыствы, гандлёвымі палатамі быў арганізаваны масавы антыяпонскі байкот і забастоўкі рабочых японскіх прадпрыемстваў.
7 мая Японія, зняўшы апошні з пяці груп патрабаванняў, прад’явіла кітайскаму ўраду ультыматум. Юань Шыкай спадзяваўся на падтрымку ЗША, Англіі і Францыі, аднак тыя параілі кітайскаму ўраду, каб пазбегнуць прамога канфлікту з Японіяй пайсці на задавальненне часткова перагледжанага набору патрабаванняў. Дзень прыняцця Юань Шыкаем японскіх патрабаванняў — 9 мая 1915 года — стаў «днём нацыянальнай ганьбы» Кітая.
Спроба рэстаўрацыі манархіі Юань Шыкаем
Грунтуючыся на працах Гудноў, у Кітаі была разгорнута прапагандысцкая кампанія за прыняцце Юань Шыкаем імператарскага тытула і адмовы ад рэспубліканскай формы праўлення. Каб нейтралізаваць прыхільнікаў зрынутай дынастыі Цын, Юань Шыкай заключыў здзелку з цынскім дваром. Прэтэндэнт на трон даў маньчжурскім князям пісьмовае абяцанне строга выконваць «Ільготныя ўмовы для цынскага двара» (падпісаныя пры адрачэнні дынастыі), навечна захаваць яго прывілеі і уключыць гэты дакумент у будучую канстытуцыю. Разам з тым Юань Шыкай спрабаваў парадніцца з дынастыяй Цын і прапанаваў выдаць сваю дачку за Пуі, разлічваючы забяспечыць сабе падтрымку прыхільнікаў старога рэжыму. Маньчжурскія князі пагадзіліся на гэты шлюб, хоць многія з іх ненавідзелі Юань Шыкая за яго здраду імператара Цзайцяня ў 1898 годзе і за яго здраду дынастыі ў 1912 годзе. Здзелка адбылася, і князь Пулунь — стрыечны брат Пуі — ад імя дынастыі Цын і асабістага складу васьмі маньчжурскі «сцягоў» звярнуўся да Юань Шыкая з просьбай прыняць трон.
Летам 1915 года, Юань Шыкай інспіраваў петыцыйную кампанію за абвяшчэнне манархіі і перадачу яму прастолу. У правінцыях прайшлі «рэферэндумы», удзельнікі якіх ўсе як адзін выказаліся за аднаўленне манархіі. У снежні 1915 года Цэнтральная дарадчая палата, прыняўшы рашэнне аб заснаванні канстытуцыйнай манархіі, звярнулася да Юань Шыкая з просьбай аб уступленні на пасад. Першапачаткова Юань Шыкай адмовіўся, матывуючы яго нежаданнем парушаць прэзідэнцкую прысягу на вернасць рэспубліцы і бояззю абразіць годнасць Пуі, адрокшагася ад прастолу, аднак пасля другой «настойлівай просьбы» 12 снежня афіцыйна абвясціў аб сваім рашэнні прыняць імператарскі тытул.
Яшчэ ў канцы 1915 года паміж краінамі Антанты з аднаго боку, і Юань Шыкаем — з іншай, пачаліся перамовы аб уступленні Кітая в вайну супраць Германіі. Юань Шыкай паставіў асноўнай умовай аб’явы Кітаем вайны Германіі прызнанне дзяржавамі манархічнага ладу ў Кітаі і яго, Юань Шыкая, у якасці імператара. Аднак пярэчанні з боку Японіі і ўсё ўзнімаўшыся антыімперыялістычны рух у краіне адцягнулі ўвагу Юань Шыкая, і пытанне аб уступленні Кітая в вайну так і не было вырашана пры яго жыцці.
Ствараючы новую манархію, Юань Шыкай не ўлічыў, што пры рэспубліканскім ладзе ўся рэальная ўлада стала зыходзіць не ад бюракратыі, а ад ваенных, і рэспубліканскі лад быў гарантыяй захавання лідарства вайсковай эліты. Па гэтай прычыне армія ў цэлым была на баку рэспублікі. 25 снежня 1915 года ў правінцыі Юньнань пад кіраўніцтвам генерала Цай Э. пачалася «трэцяя рэвалюцыя». У «рух у абарону рэспублікі» актыўна ўключыліся рэспубліканскія кругі кітайскай буржуазіі і частка ліберальна-памешчыцкіх колаў у Цэнтральным і Паўднёвым Кітаі. Супраць манархіі выказаліся і мілітарысты Поўначы. Прыкаваныя да франтоў Першай сусветнай вайны еўрапейскія дзяржавы адмоўна паставіліся да планаў Юань Шыкая. Адмовіла яму ў падтрымцы і Японія. Бачачы сваю паразу, Юань Шыкай адступіў. 22 сакавіка 1916 года было абвешчана аб адмене манархіі і аб аднаўленні рэспублікі. Неадбыўшыся імператар паспрабаваў захаваць за сабой пасаду прэзідэнта, але рэспубліканскія генералы катэгарычна патрабавалі яго адстаўкі, ад яго адвярнулася практычна ўся армія. Пацярпеўшы поўны крах усіх сваіх планаў, 6 чэрвеня Юань Шыкай раптоўна памёр.
Ваганні Кітая па пытанню ўступлення ў вайну
Пасля смерці Юань Шыкая на пасаду прэзідэнта рэспублікі ў Пекіне ўступіў былы віцэ-прэзідэнт Лі Юаньхун, які аднавіў адмененую Юань Шыкаем канстытуцыю 10 сакавіка 1912 года і склікаў разагнаны Юань Шыкаем парламент. Ва ўрадзе, аднак, засталіся ўсе стаўленікі Юань Шыкая, якія належалі да ваенна-памешчыцкай групоўкі поўначы Кітая, старшынёй урада стаў Дуань Цыжуй. 1 жніўня 1916 года на першай сесіі парламента паміж гаміньданаўцамі, якія выражалі інтарэсы нацыянальнай буржуазіі і памешчыкаў усходняга, цэнтральнага і паўднёвага Кітая, і групоўкай паўночных мілітарыстаў (раней падтрымлівалі Юань Шыкая), якія выказвалі інтарэсы памешчыкаў Поўначы і кампрадорскай буржуазіі, пачаўся востры канфлікт. Да восені 1916 года правінцыйныя ваенныя, якія падтрымліваліся тымі ці іншымі імперыялістычнымі дзяржавамі, фактычна сталі бескантрольнымі гаспадарамі ў сваіх вотчынах, толькі намінальна падпарадкоўваючыся пекінскаму ўраду.
Да канца 1916 года палітычная абстаноўка на поўначы Кітая абвастрылася. Парламент адмовіўся зацвердзіць прапанаванае ўрадам прызначэнне Цао Жуліня ў якасці спецыяльнага пасла ў Японію для заключэння пазыкі з японскімі банкамі на суму ў 5 мільёнаў даляраў. У адказ на адмову парламента зацвердзіць прызначэнне Цао Жуліня мілітарысцкая групоўка склікала ў Пекіне 1 студзеня 1917 года нараду ваенных губернатараў правінцый, на якім Аньхойская кліка ўпаўнаважыла свайго кіраўніка Дуань Цыжуя пазбавіць парламент права ўмяшання ва ўнутраныя і знешнія справы краіны і, у сваю чаргу, заручыцца фінансавай падтрымкай у замежных дзяржаў.
Імперыялістычныя дзяржавы абавязковай умовай для прадастаўлення пазык паўночным мілітарыстам паставілі аб’яву Кітаем вайны Германіі. У сувязі з тым, што Вялікабрытанія і Францыя запэўнілі Японію адносна падтрымкі японскіх прэтэнзій на былыя нямецкія ўладанні ў Кітаі на пасляваеннай мірнай канферэнцыі, Японія зняла свае пярэчанні адносна ўступлення Кітая ў вайну і абяцала дзяржавам Антанты дапамагчы пераканаць кітайскі ўрад уступіць у вайну супраць Германіі. У выніку сумеснага націску Вялікабрытаніі, ЗША, Францыі і Японіі Дуань Цыжуй 14 сакавіка 1917 года заявіў аб разрыве Кітаем дыпламатычных адносін з Германіяй.
25 красавіка 1917 года Дуань Цыжуй зноў склікаў у Пекіне канферэнцыю мілітарыстаў — ваенных губернатараў дзевяці правінцый і прадстаўнікоў шэрагу іншых мілітарыстаў, якія не прысутнічалі асабіста на канферэнцыі. Падчас працы канферэнцыі амерыканскі пасланнік і пасланцы саюзных дзяржаў у Пекіне неаднаразова ладзілі прыёмы і банкеты ў гонар удзельнікаў канферэнцыі, усяляк схіляючы іх паскорыць аб’яву Кітаем вайны Германіі. У выніку 28 красавіка 1917 года канферэнцыя ваенных губернатараў прыняла рашэнне настойваць на абвяшчэнні вайны Германіі. Гэтае пытанне было перададзена прэзідэнтам на разгляд ніжняй палаты парламента, якая сабралася для гэтага 10 мая 1917 года.
Нягледзячы на прамыя пагрозы, парламент адмовіўся абвясціць вайну Германіі, і запатрабаваў адстаўкі кабінета Дуань Цыжуя. Дуань Цыжуй быў зрушаны з пасады прэм’ера, старшынёй урада стаў У Цінфан. Тады шэраг правінцый, якія кантраляваліся паўночнымі мілітарыстамі, стаў заяўляць аб сваёй незалежнасці. Лі Юаньхун запрасіў прыбыць у Цяньцзінь генерала Чжан Сюня з яго арміяй з правінцыі Цзянсу. Чжан Сюнь быў манархістам, у яго арміі салдаты і афіцэры не зразалі косы, дэманструючы вернасць зрынутай дынастыі Цын. 8 чэрвеня генерал са сваімі войскамі прыбыў у Цяньцзінь. Ён запатрабаваў ад прэзідэнта ўключэнне «Льготных умоў» ў канстытуцыю, прызнання канфуцыянства ў якасці нацыянальнай рэлігіі і рэзкага павелічэння колькасці сваіх войскаў. Было абвешчана аб роспуску парламента. 9 чэрвеня армія Чжан Сюня ўступіла ў Пекін. 1 ліпеня было абвешчана аб аднаўленні дынастыі Цын на чале з Пуі.
Засяроджванне ўлады ў руках Чжан Сюня спалохала генералітэт, мілітарысты ўбачылі ў ім другога Юань Шыкая. Гэта заахвоціла іх дружна выступіць пад сцягам «абаронцаў рэспублікі». Падаўленне путчу ўзначаліў Дуань Цыжуй, пасунуўшы на Пекін верныя яму часці. Да 12 ліпеня манархічны путч быў падаўлены. Скарыстаўшыся сітуацыяй, Дуань Цыжуй прымусіў Ці Юаньхуна сысці ў адстаўку і распусціў парламент. Абавязкі прэзідэнта стаў выконваць Фэн Гочжан. Умацаваўшы свае пазіцыі, урад Дуань Цыжуя 14 жніўня 1917 года афіцыйна абвясціў вайну Германіі. Атрымаўшы буйныя пазыкі ад японскіх банкаў, паўночныя мілітарысты сталі рыхтавацца да аднаўлення барацьбы з паўднёва-заходняй групоўкай.
Раскол Кітая
Пасля разгрому парламента ў чэрвені 1917 года з Пекіна ў Гуанчжоу прыбыло звыш 100 дэпутатаў, якія прадстаўлялі партыі, апазіцыйныя паўночным мілітарыстам. Гуанчжоу стаў рэзыдэнцыяй кітайскага парламента. На сваёй першай сесіі 18 верасня 1917 года парламент абвясціў неканстытуцыйнымі дзеянні ўрада Дуань Цыжуя, які абвясціў вайну Германіі без санкцыі парламента. Сунь Ятсен унёс на сесію парламента прапанову аб аднаўленні нейтралітэту Кітая па адносінах да ваяваўшых краінах, якое было парламентам прынята аднагалосна. Парламент таксама абмеркаваў пытанне аб непрызнанні ўрада Дуань Цыжуя і вынес рашэнне аб правядзенні ваеннай экспедыцыі супраць Пекіна.
Пад ціскам Вялікабрытаніі, ЗША і Японіі ўрад поўдня было ўсё ж вымушаны 26 верасня 1917 года абвясціць вайну Германіі, спадзеючыся такой цаной атрымаць прызнанне замежных дзяржаў. 3 кастрычніка Сунь Ятсен быў абраны ў Гуанчжоу «генералісімусам Паўднёвага Кітая» і прыняў камандаванне над узброенымі сіламі «Паўднёвай федэрацыі незалежных правінцый». 7 кастрычніка 1917 года Сунь Ятсен ад імя «Паўднёвай федэрацыі незалежных правінцый» абвясціў вайну мілітарыстам поўначы пад лозунгам абароны канстытуцыі.
Эканоміка Кітая ў гады Першай сусветнай вайны
У гады вайны ў Еўропе замежныя кампаніі, якія базіраваліся ў Кітаі, выкарыстоўваючы спрыяльную кан’юнктуру, паспяхова пашыралі сваю дзейнасць.
Да вайны ў Кітаі дзейнічалі звыш 20 буйных замежных банкаў, якія мелі каля 100 аддзяленняў па ўсёй краіне. З пачаткам вайны Вялікабрытанія, Францыя, Германія і Расія спынілі прадастаўленне пазык Кітаю, чым не замарудзіла скарыстацца Японія для выцяснення сваіх заходніх канкурэнтаў і ўмацавання ўласнага ўплыву на паўночнакітайскі ўрад. Да канца Першай сусветнай вайны Японіі ўдалося ўстанавіць дзейсны кантроль над металургічнай (85 % усіх даменных печаў), горназдабыўной прамысловасцю Кітая, і кантраляваць звыш 25 % здабычы вугалю ў краіне. Усяго з 1914 па 1921 гады японскія капіталісты заснавалі ў Кітаі 222 прамысловых прадпрыемствы і, выкарыстоўваючы танную кітайскую сыравіну і рабочую сілу, давялі колькасць сваіх прадпрыемстваў у Кітаі да 6141.
Нягледзячы на трывалыя пазіцыі, якія ў кітайскай эканоміцы займаў замежны капітал, за гады Першай сусветнай вайны пачала паспяхова ўмацоўваць свае эканамічныя пазіцыі і кітайская нацыянальная буржуазія. Рост кошту срэбра, які ляжаў у аснове кітайскага грашовага звароту, спрыяў павелічэнню кітайскага экспарту. Пасіўны баланс знешняга гандлю Кітая скараціўся з 213 мільёнаў лян срэбра ў 1914 годзе да 20 мільёнаў у 1919. За гады вайны колькасць прадпрыемстваў, якія належалі кітайскаму нацыянальнаму капіталу, вырасла ў 2, 5 разы (з 698 да 1759). У 1919 годзе ў краіне дзейнічалі 1202 кітайскія гандлёва-прамысловыя кампаніі, прычым больш за палову з іх з’явіліся ў гады вайны. Колькасць прыватных кітайскіх банкаў вырасла з 44 у 1913 годзе да 60 да 1918 годзе. З 1912 па 1919 гады ў Кітаі ўзнікла 17 пароходных кампаній, з 1913 па 1920 гады было адкрыта 244 тэкстыльныя фабрыкі, лік шоўкаматальных фабрык з 1912 па 1919 гады павялічылася з 48 да 65.
Вялікіх поспехаў кітайская буржуазія дамаглася ў развіцці харчовай прамысловасці: з 1912 па 1921 гады паўстала 175 новых прадпрыемстваў, больш чым у 2,5 разы ўзрасла іх агульная колькасць. Бурны ўздым перажывала мукамольная прамысловасць: з 1914 па 1920 гады экспарт мукі з Кітая з-за ўзрослага попыту з боку ваюючых краін павялічыўся ў 40 разоў.
За перыяд з 1914 па 1919 гады колькасць прамысловага пралетарыяту ў Кітаі ўзрасла прыкладна ў 3 разы, склаўшы каля 3 мільёнаў чалавек; у краіне налічвалася каля 10 мільёнаў працоўных, занятых у саматужнай прамысловасці. Каля 175 тысяч кітайскіх рабочых у гады вайны былі завербаваныя на Блізкі Усход, у Францыю, Вялікабрытанію і Расію, дзе галоўным чынам выкарыстоўваліся ў якасці землякопаў на будаўніцтве розных абарончых збудаванняў, дарог і ў якасці чорнарабочых на розных прадпрыемствах.
Рабочыя замест салдат
Нягледзячы на аб’яву Кітаем вайны Германіі і Аўстра-Венгрыі, кітайскія салдаты не былі адпраўленыя ні на адзін з тэатраў вайны. Замест гэтага кітайскі ўрад праводзіў палітыку "працоўныя замест салдат", адпраўляючы саюзнікам кітайскіх рабочых (чорнарабочых і спецыялістаў).
«Рух 4 мая»
Пасля спынення баявых дзеянняў у Еўропе ў Кітаі сталі ўсё гучней раздавацца галасы аб неабходнасці вырашыць на мірнай канферэнцыі пытанне не толькі аб вяртанні Кітаю, як удзельніку вайны на баку Антанты, былых каланіяльных уладанняў у Шаньдуне, але і аб ліквідацыі ўсёй сістэмы нераўнапраўных дагавораў дзяржаў з Кітаем і прызнанні яго раўнапраўнай дзяржавай.
Кітайскі ўрад у «Пажаданнях прадстаячай мірнай канферэнцыі ў Парыжы» выказваў надзею, што
Кітайская грамадскасць ускладала вялікія надзеі на падтрымку гэтых патрабаванняў з боку ЗША, абапіраючыся на «14 пунктаў» прэзідэнта Вудра Вільсана. Аднак гэтым надзеям не было наканавана спраўдзіцца. На адкрыўшайся 18 студзеня 1919 года ў Парыжы мірнай канферэнцыі кіраўнікі «Савета чатырох» не прызналі Кітай раўнапраўным удзельнікам канферэнцыі. Кітайская дэлегацыя была фактычна адхіленая ад абмеркавання пытання аб лёсе былых германскіх калоній у Кітаі. У ходзе жорсткага гандлю паміж ЗША і Японіяй апошняя, падтрыманая Вялікабрытаніяй і Францыяй, атрымала верх, і 30 красавіка 1919 года «Савет чатырох» канчаткова вырашыў перадаць Японіі былыя германскія каланіяльныя валодання ў Шаньдуне. Кітайская дэлегацыя не была нават запрошаная на гэта пасяджэнне.
Вестка аб гэтым зневажальным для Кітая рашэнні Парыжскай мірнай канферэнцыі і пра тое, што яшчэ 24 верасня 1918 года ўрад Дуань Цыжуя падпісаў з Японіяй сакрэтнае пагадненне аб перадачы ёй германскіх каланіяльных уладанняў у Шаньдуне, выклікала ў Кітаі бурнае абурэнне. Застрэльшчыкамі гэтага руху выступілі студэнты і навучэнцы сярэдніх школ Пекіна, якія сабраліся 4 мая 1919 года на цэнтральнай сталічнай плошчы Цяньаньмэнь. Яны правялі мітынг і дэманстрацыю пратэсту, патрабуючы адмовы ад падпісання мірнага дагавора, вяртання Шаньдуна Кітаю, анулявання «21 патрабавання», абароны нацыянальнага суверэнітэту, адстаўкі і пакарання міністраў пекінскага ўрада. Урад Дуань Цыжуя жорстка задушыў патрыятычнае выступленне студэнтаў. У знак пратэсту супраць збіцця і арышту дэманстрантаў на наступны дзень забаставалі ўсе навучальныя ўстановы горада, падтрыманыя прафесарамі і выкладчыкамі, купецтвам, прадстаўнікамі розных грамадскіх арганізацый сталіцы. Нягледзячы на тое, што неўзабаве ўрад быў вымушаны вызваліць арыштаваных, студэнцкія хваляванні не спыняліся, і неўзабаве перакінуліся на іншыя гарады Кітая. Перад пагрозай ўсеагульнай забастоўкі Пекін быў вымушаны аб’явіць аб адстаўцы праяпонскі арыентаваных членаў урада; яшчэ да гэтага Дуань Цыжуй афіцыйна адмовіўся ад падпісання Версальскага мірнага дагавора.
Physarum psittacinum
Physarum psittacinum — від слізевікоў сямейства. Жыве сапратрофна на драўніне іглічных дрэў і кустоў.
Апісанне
Споры памерам (7-) 8-10 мікрон.
Снаўбордынг на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018
Спаборніцтвы па снаўбордынгу на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 у Пхёнчхане (Паўднёвая Карэя) прайшлі з 10 па 24 лютага. Было разгуляна 10 камплектаў узнагарод.
Каляндар
Мясцовы час (UTC+9).
Краёвы слоўнік Мазырскай акругі
«Краёвы слоўнік Мазырскай акругі» — нявыдадзены слоўнік, падрыхтаваны этнографам А. Крукоўскім у 1927 годзе. Быў страчаны ў гады Другой сусветнай вайны.
Гісторыя
Працу па збіранню вуснай народнай творчасці і матэрыялаў для геаграфічных і дыялектных слоўнікаў А. I. Крукоўскі пачаў у канцы 1926 г. Ён склаў інструкцыю па збіранні матэрыялаў для геаграфічнага слоўніка «Мазыршчына», якая была разаслана ва ўсе раённыя краязнаўчыя таварыствы. Слоўнік павінен быў зафіксаваць і даць поўнае апісанне ўсіх паселішчаў на тэрыторыі Мазырскай акругі, урочышчаў, пагоркаў, нізін, рэк, азёр, сажалак, майстэрняў, лесапільняў, помнікаў і г. д. Праўленне таварыства атрымала 320 апрацаваных у адпаведнасці з інструкцыяй картак, праз год — яшчэ 362. Яшчэ больш масавы характар набыло збіранне матэрыялаў для дыялектнага слоўніка. Пад канец 1927 г. праўленне таварыства мела картатэку, у якую было ўнесена 20 135 дыялектных слоў. А. I. Крукоўскі прыступіў да складання і ў лістападзе 1928 г. слоўнік Мазыршчыны на 10 тысяч слоў паступіў у Слоўнікавую камісію Інстытута беларускай культуры. Друкаванне яго было адкладзена, а рукапіс згубіўся ў час Вялікай Айчыннай вайны.
Крутоеўскі сельсавет
Круто́еўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Крутое.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года Наўхавіцкі сельсавет у складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Наўхавічы. 30 снежня 1927 года сельсавет рэарганізаваны ў Наўхавіцкі нацыянальны рускі сельсавет. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. У 1931 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў пасёлак Вольскі. У 1937 годзе сельсавет рэарганізаваны ў беларускі. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Крутое. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Новамалыніцкага сельсавета. З 25 снежня 1962 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Чачэрскага раёна. 30 чэрвеня 1966 года сельсавет перайменаваны ў Крутоеўскі. 28 сакавіка 1991 года ў склад Ленінскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Залаўе, Ніўкі, Новыя Малынічы, Старыя Малынічы, Сярэднія Малынічы). 20 мая 1991 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Роўкавіцкага сельсавета.
Масатосі Косіба
Масатосі Косіба 小柴 昌俊, нар. г., горад Таёхасі, прэфектура Айты) — японскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (2002) (палова прэміі сумесна з Раймандам Дэвісам «за стварэнне нейтрыннай астраноміі»).
Біяграфія
Косіба вучыўся ў Такійскім універсітэце. Пасля заканчэння ўніверсітэта ў 1951 годзе ён паступіў у аспірантуру і перайшоў у 1953 годзе ў Рочэстэрскі ўніверсітэт у ЗША. У 1955 году Косіба атрымлівае ступень доктара за працу па звышвысокаэнергетычных з’явах у касмічных промнях. У сакавіку 1970 Косіба стаў прафесарам Такійскага ўніверсітэта.
Дасягненні
У 1950-х і 1960-х гадах Косіба займаўся высокаэнергетычным касмічным выпраменьваннем і звязанымі з ім з’явамі ў верхніх пластах атмасферы. Гэтыя заняткі прывялі яго ў 1970-х гадах да фізікі мюонаў і нейтрына, а таксама да фізікі элементарных часціц. Пасля ўдзелу ў JADE — сумесным нямецка-японскім праекце на паскаральніку DESY ў Гамбургу, ён сканструяваў дэтэктар Kamiokande для рэгістрацыі прадказанага тэорыяй распаду пратона. Па прычыне, што рэгістрацыя распаду пратона не атрымалася, ён перабудаваў дэтэктар ў дэтэктар нейтрына і змог зарэгістраваць касмічныя нейтрына: у працэсе выбуху звышновай 1987A атрымалася зарэгістраваць 12 нейтрына, 9 з якіх у першыя 2 секунды. Гэта было першым прамым эксперыментальным доказам тэорый аб працэсах, якія адбываюцца пры калапсе зоркі, у прыватнасці тэорыі нейтрыннага астуджэння. У 2002 годзе, ён быў узнагароджаны Нобелеўскай прэміяй па фізіцы. Сумесна з Раймандам Дэвісам ён атрымаў палову прэміі, другую палову атрымаў Рыкарда Джаконі.
Ёханес Мольцан
Ёханес Мольцан (Johannes Molzahn;,  — , ) — нямецкі мастак.
Максакі
Максакі — тапонім.
Ёханес Мольцан
Біяграфія
Ёханес Эрнст Людвіг Мольцан нарадзіўся 21 мая 1892 года ў Дуйсбургу. Вывучаў малюнак і фатаграфію, але пазней засяродзіўся на жывапісе. У 1908—1914 гадах жыў у Швейцарыі. Мольцан пазнаёміўся з Гервартам Вальдэнам, Вальтэрам Гропіусам, Тэа ван Дусбургам і Элем Лісіцкім. Пасля Першай сусветнай вайны працаваў графічным дызайнерам і дзякуючы ўмяшанню Бруна Таўта стаў настаўнікам графікі ў Магдэбургу. Яму ў 1933 годзе нацысты забаранілі працаваць і звольнілі. Восем яго работ былі паказаны на выстаўцы «Дэгенератыўнае мастацтва» ў 1937 годзе.
Эміграваў у ЗША ў 1938 годзе і вярнуўся ў Германію ў 1959 годзе, пасяліўся ў Мюнхене. Памёр там 31 снежня 1965 года.
Максакі (Верхашыжэмскі раён)
Максакі (Максаки) — пасёлак у Верхашыжэмскім раёне Кіраўскай вобласці Расіі.
Дэмаграфія
Згодна с перапісам насельніцтва 2002 года, жыхары пазначылі сваю нацыянальнасць, як:
Канстанцін Міхайлавіч Сяргееў
Канстанцін Міхайлавіч Сяргееў (Константи́н Миха́йлович Серге́ев; 1910—1992) — савецкі артыст балета, балетмайстар і педагог, саліст Ленінградскага тэатра оперы і балета імя Кірава. Герой Сацыялістычнай Працы (1991), народны артыст СССР (1957), лаўрэат чатырох Сталінскіх прэмій (1946, 1947, 1949, 1951). Кавалер чатырох ордэнаў Леніна (1970, 1980, 1988, 1991). Муж балерыны, народнай артысткі СССР Наталлі Дудзінскай.
Наталля Міхайлаўна Дудзінская
Наталля Міхайлаўна Дудзінская (Ната́лия Миха́йловна Дуди́нская; 1912—2003) — савецкая і расійская балярына, педагог; народная артыстка СССР (1957), лаўрэат чатырох Сталінскіх прэмій II ступені (1941, 1947, 1949, 1951). Кавалер ордэна Леніна (1988).
Біяграфія
Наталля Дудзінская нарадзілася 8 (21) жніўня 1912 года ў Харкаве. Пачала займацца балетам са сваёй маці Наталляй Аляксандраўнай Дудзінскай (1877—1944), якая выступала пад сцэнічным псеўданімам Тальёры. Маці, выйшаўшы замуж за вайскоўца — генерала Міхаіла Міхайлавіча Дудзінскага, пераехала да месца яго службы, у Харкаў.
У 1923—1931 гадах вучылася ў Ленінградскім харэаграфічным вучылішчы (цяпер Акадэмія рускага балета імя А. Я. Ваганавай) у А. Я. Ваганавай.
Па заканчэнні навучання ў 1931 годзе была прынята ў трупу Ленінградскага тэатра оперы і балета імя С. М. Кірава (цяпер Марыінскі тэатр), дзе танчыла вядучыя партыі да 1962 года.
Танец Дудзінскай захаваны ў фільме «Майстры рускага балета» (кінастудыя «Ленфільм», 1953) — балерына выканала партыю Адыліі ва ўрыўку з балета «Лебядзінае возера» (прынц Зігфрыд — Канстанцін Сяргееў).
У час Вялікай Айчыннай вайны Наталля Міхайлаўна працягвала сваю творчую дзейнасць: выступала ў тэатрах, на франтавых канцэртах, шпіталях, на заводах, у дзіцячых дамах. Разам з калегамі прыязджала на гастрольныя канцэрты ў блакадны Ленінград. У ваенныя гады склаўся творчы дуэт вялікіх артыстаў балета — Наталлі Дудзінскай і Канстанціна Сяргеева.
З 1950-х гадоў вяла педагагічную працу: з 1951 года — выкладчык класа ўдасканалення артыстак балета, з 1963 па 1978 гады — педагог-рэпетытар Ленінградскага тэатра оперы і балета імя С. М. Кірава. З 1964 года — педагог Ленінградскага харэаграфічнага вучылішча імя А. Ваганавай (з 1995 — прафесар). Сярод яе вучаніц: В. Ганібалава, Е. Еўдакімава, Е. Алканава, А. Сігалава, Л. Сычова, Г. Рахманова, М. Кулік, У. Лапаткіна, Н. Валачкова.
Бэрыслаў
Бэрыслаў (Берисла́в) — горад у Бэрыслаўскім раёне Херсонскай вобласці Украіны. Уваходзіць у Спіс гістарычных населеных мест Украіны як самае старажытнае паселішча вобласці.
Гісторыя
Заснаваны ў пачатку XV ст. вялікім літоўскім князем Вітаўтам як крэпасць і дзяржаўная мытня пад назвай «Вітаўтава мытня» амаль на крайнім паўднёвым усходзе Вялікага княства Літоўскага.
У сярэдзіне XV ст. заняты крымскімі татарамі, а ў канцы XVI ст. — туркамі, якія пабудавалі тут некалькі крэпасцяў, адной з якіх была Кызыкэрмэн для абароны Крымскага ханства і Асманскай імперыі ад запарожскіх казакоў. У 1695 г. крэпасць узялі казацкія паліцы гетмана Івана Мазепы. Старажытная запарожская назва паселішча — Таванская пераправа, якая ўтварылася ад назвы выспы Тавань.
Пасля руска-турэцкай вайны далучаны да Расіі (1774 г.), амаль цалкам разбураны. У 1784 г. на руінах Кызыкэрмэна адноўлены горад пад цяперашняй назвай.
У міжваенны перыяд Бэрыслаў меў статус пасёлка гарадскога тыпу, быў адміністрацыйным цэнтрам Бэрыслаўскага пасялковага савета Бэрыслаўскага раёна Адэскай вобласці УССР.
Стасюкі (Пружанскі раён)
Стасюкі́ (, Стасюки) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хараўскага сельсавета.
Шведская каланізацыя Амерыкі
Шведская каланізацыя Амерыкі — працэс каланізацыі Швецыяй тэрыторый у Паўночнай Амерыцы. У XVII стагоддзі ў Швецыі былі калоніі каля ракі Дэлавэр, на тэрыторыі сучасных штатаў Дэлавэр, Нью-Джэрсі, Пенсільванія і Мэрыленд; таксама да шведскіх калоній адносяцца два ўладанні, якія былі ў Карыбскім моры, якімі Швецыя валодала ў XVIII і XIX стагоддзях.
Да 1809 года Фінляндыя была часткай Швецыі, таму многія перасяленцы ў калоніях былі этнічнымі фінамі і размаўлялі на фінскай мове. Фіны ехалі ў Амерыку ў першую чаргу з аддаленых раёнаў Саво і Кайнуу, дзе было распаўсюджана падсечна-агнявое земляробства, таму гэтыя людзі хутка прызвычаіліся да жыцця піянераў прэрый.
Шведы і фіны прынеслі ў Амерыку традыцыю будаўніцтва бярвеністых хат, і яны сталі тыповымі бярвеністымі хатамі піянераў.
Паўночная Амерыка
Каралеўства Швецыя да сярэдзіны XVII стагоддзя дасягнула вяршыні сваёй магутнасці ў Еўропе і стала сапраўднай Балтыйскай імперыяй, улучыўшы ў свой склад мноства тэрыторый. Калонія Новая Швецыя (1638—1655 гады існавання) была размешчана ўздоўж ракі Дэлавэр з населенымі пунктамі ў сучасных Дэлавэры, Пенсільваніі і Нью-Джэрсі.Уімінгтон у той час быў фортам і насіў назву ў гонар шведскай каралевы Крысціны. Сучасны горад Брыджпарт быў заснаваны шведамі пад назвай Новы Стакгольм.
Карыбскае мора
Востраў Сен-Бартэльмі (1787—1878 гады шведскага кіравання) быў набыты Швецыяй у Францыі і затым прададзены ёй жа. Дзейнічаў як порта-франка (вольны порт). Была створана Шведская Вест-Індская кампанія (якая займалася ў тым ліку ўвозам рабоў), якая спыніла, зрэшты, сваё існаванне ў 1805 годзе. Рабства на востраве было адменена ў 1846 годзе. У перыяд шведскага кіравання на востраў прыбывалі імігранты з краін Паўночнай Еўропы, а таксама Брэтані. Адміністрацыйны цэнтр Густавія, які атрымаў сваю назву па імені шведскага караля, захоўвае сваю назву і дагэтуль.
Гвадэлупа ў 1813—1814 гадах была акупаваная шведамі падчас Напалеонаўскіх войнаў, але потым вернутая Францыі.
Іншыя паселішчы
Шведскія імігранты працягвалі прыбываць у Амерыку, каб пасяляцца ў іншых краінах і калоніях. Сярэдзіна XIX-пачатак XX стагоддзяў — перыяд вялікай шведскай іміграцыі ў ЗША. Каля 1,3 млн шведаў пераехала ў Амерыку за гэты час, а зараз шведаў у ЗША налічваецца 3998310 чал.
Дзякуючы Дону Пэдра II, імператару Бразіліі, які заахвочваў іміграцыю, вялікая колькасць шведаў заехала ў Бразілію, асеўшы ў асноўным у гарадах Жаінвілі і Іжуі. У канцы XIX стагоддзя правінцыя Місьёнэс у Аргентыне стала буйным цэнтрам шведскай іміграцыі, дзе заклаліся асновы фармавання шведскіх аргенцінцаў як нацыянальнай агульнасці.
Ёс дэ Момпер
Ёс дэ Момпер (Joos de Momper;,  — , ) — фламандскі мастак-пейзажыст, прадстаўнік позняга маньерызму.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і мастака Барталамеуса дэ Момпера, які стаў першым настаўнікам Ёса.
Па здагадках, у 1580 годзе ён распачаў вандраванне ў Італію дзеля навочнага знаёмства са скарбамі мастацтва, назапашанымі ў Італіі, і з мэтай удасканалення ўласнага майстэрства. У 1590 годзе ажаніўся ў горадзе Антверпен. Меў трох сыноў, якія дзякуючы бацьку таксама атрымалі мастацкую адукацыю.
Сярод першых мастацкіх аўтарытэтаў для Ёса быў зямляк Пітэр Брэйгель старэйшы. Пра гэта сведчыць ранні твор Ёса «Пейзаж з падзеннем Ікара» (Нацыянальны музей Швецыі),
З 1581 года прыняты ў гільдыю мастакоў Антверпена. Вядомы як стваральнік пейзажаў, над якімі працаваў галоўным чынам у майстэрні.
Міхаіл Афанасьевіч Булгакаў
Міхаіл Афанасьевіч Булгакаў (, Кіеў — ) — рускі пісьменнік.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся 15 мая 1891 года ў Кіеве. У 1916 годзе скончыў медыцынскі факультэт Кіеўскага ўніверсітэта. Працаваў земскім доктарам у Смаленскай губерні. У 1919 пачаў прафесійна займацца літаратурай. Супрацоўнічаў у газеце «Гудок» (1922—26). Літаратурная крытыка канца 1920-х гадоў адмоўна ацэньвала яго творчасць М. Булгакава, яго творы не друкаваліся, п'есы былі зняты са сцэны. 3 пач. 1930-х г. працаваў рэжысёрам-асістэнтам МХАТа, інсцэніраваў «Мёртвыя душы» М. Гогаля (1932).
Творчасць
У 1925—26 гадах Булгакаў апублікаваў «Запіскі маладога ўрача». Першы зборнік сатырычных апавяданняў «Д'ябаліяда» (1925) выклікаў спрэчкі ў друку. У рамане «Белая гвардыя» (1925—27), п'есах «Дні Турбіных» (напісана па матывах гэтага рамана), «Бег» (1926—28) паказаны настроі старой рускай інтэлігенцыі, еднасць яе з народам, роздум пра шляхі і выбар, думкі пра «белы рух» і лёс Расіі. У камедыях «Зойчына кватэра» (паст. 1926) і «Барвовы востраў» (паст. 1928) высмейвае быт і норавы нэпманскага асяроддзя, парадзіруе звычкі абмежаванага тэатральнага свету. У сатырычна-фантастычных аповесцях «Фатальныя яйкі» (1925) і «Сабачае сэрца» (1925) сцвярджэнне этычнай адказнасці інтэлігенцыі за вынікі сацыяльнага эксперыменту. «Майстар і Маргарыта» (1929—40) своеасаблівая форма філасофскага рамана, дзе сумешчаны гісторыка-легендарны, сучасна-бытавы і містыка-фантастычны планы дзеяння. У ім адлюстравана складанасць жыцця, вечная барацьба сіл стварэння і разбурэння. У гістарычных драмах «Кабала святош» («Мальер», 1930—36) і «Алошнія дні» («Пушкін», 1934—35), у біяграфічнай аповееці «Жыццё пана Мальера» (1932—33) паказвае несумяшчальнасць сапраўднага мастацтва з дэспатызмам манархіі. Незакончаны «Тэатральны раман» («Запіскі нябожчыка», 1936—37) — іранічная перафраза гісторыі МХАТа 1920-х гадоў, ён спалучае ў сабе споведзь і сатыру.
Міхаіл Булгакаў — майстар дасканалай тэхнікі, імклівага сюжэта, валодаў жывою, гнуткаю мовай.
Дняпроўская праўда
Дняпроўская праўда — раённая газета Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці. Выдаецца з 1931 года. Заснавальнікі: Дубровенскі раённы выканаўчы камітэт і Дубровенскі раённы Савет дэпутатаў.
Гісторыя
Летам 1924 года II сесія ЦВК БССР ліквідавала паветы і воласці, стварыўшы акругі і раёны. Па новаму адміністрацыйна-тэрытарыяльнаму падзелу Дуброўна становіцца горадам, цэнтрам Дубровенскага раёна Аршанскай акругі. У сувязі з гэтымі падзеямі ў шэрагу раёнаў ствараліся раённыя друкаваныя газеты.
У плане работы бюро Дубровенскага РК КП(б)Б на кастрычнік — лістапад 1930 года было запісана пытанне «Аб райгазеце». Яно было разгледжана на пясяджэнні бюро райкама 30 кастрычніка 1930 года пад фармулёўкай «Аб ходзе работы па арганізацыі раённай газеты».
Атрымаўшы друкарскую машыну, рэдакцыя размясцілася ў старым драўляным будынку па вуліцы Бярозкаўскай. З-за адсутнасці электраэнергіі машыну прыводзілі ў рух уручную па чарзе. Першымі друкарамі на Дубровеншчыне былі Шэпа Гершавіч Пішчыкер і Ерухім Саламонавіч Гадлін. Выхадзіла газета на беларускай і яўрэйскай мовах адзін раз у пяць дзён.
З 16 студзеня 1960 года газета стала называцца «За камунізм». У снежні 1960 года ў выніку змянення адміністрацыйна-тэрытарыяльнай структуры Дубровенскі раён далучылі да Аршанскага раёна, і газета «За камунізм» спыніла сваё існаванне.
У студзені 1965 года Дубровенскі раён быў адноўлены, і газета пачала называцца «Дняпроўская праўда». Першы нумар пасля 3-гадовага перапынку выйшаў у пачатку красавіка 1965 года.
Наталля Раманаўна Макарава
Наталля Раманаўна Макарава (Ната́лия Рома́новна Мака́рова; нар., ) — савецкая і амерыканская артыстка балета, балетмайстар-пастаноўшчык і драматычная актрыса. Салістка Ленінградскага акадэмічнага тэатра оперы і балета імя Кірава, заслужаная артыстка РСФСР (1969), у 1970 годзе засталася на Захадзе, не вярнуўшыся з гастроляў. Была прыма-балерынай Амерыканскага тэатра балета (Нью-Ёрк) і Каралеўскага балета (Лондан), супрацоўнічала з многімі вядучымі балетнымі трупамі свету.
Вялікія Радванічы
Вялі́кія Радва́нічы (, Великие Радваничи) — аграгарадок у Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці, на правым беразе р. Рыта. Адміністрацыйны цэнтр Радваніцкага сельсавета. Размешчаны за 33 км на паўднёвы ўсход ад Брэста, 23 км ад чыгуначнай станцыі Жабінка, на ўсходзе меліярацыйныя каналы, на захадзе — р. Рыта (прыток р. Мухавец). Транспартныя сувязі па аўтадарозе Вялікія Радванічы — Брэст.
У складзе Рэспубліканскага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Селекцыйна-гібрыдны цэнтр „Заходні“» (цэнтр — аг. Вялікія Матыкалы).
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомы з XVI стагоддзя як сяло — цэнтр Радваніцкай воласці ў Берасцейскім старостве Троцкага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1510 годзе кароль Жыгімонт I Стары зацвердзіў Радванічы Царкоўныя на р. Рыць за берасцейскім дваранінам Андрэем Лозкам. У 1600 годзе была пабудавана праваслаўная царква.
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, у Слонімскай, з 1797 года — у Літоўскай, з 1801 года — у Гродзенскай губернях. У 1886 годзе ў сяле размяшчалася валасное праўленне, праваслаўная царква, карчма, за 3 вярсты знаходзілася лясная кантора Каблунь. У 1890 годзе ўладальнікамі маёнтка былі І. Песціч, Катарскі, У. Тур. У 1889 годзе працавала народнае вучылішча, у якім вучыліся 67 хлопчыкаў і 3 дзяўчынкі.
У 1905 годзе сяло Радванічы Царкоўныя — цэнтр Радваніцкай воласці, за 25 вёрст ад Брэста. У ім працаваў валасны сельскі фельчар, былі размешчаны ўчасткі паліцэйскіх ураднікаў, міравых пасрэднікаў, судова-міравой акругі, судовых следчых, адзін раз у год дзейнічаў прызыўны ўчастак па воінскай павіннасці. У воласць уваходзілі маёнтак Франопаль, вёскі Літвіны, Кашылава, Міхалін, Ваўкі, Радванічы Зарэчныя. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, цэнтр Радваніцкай гміны Брэсцкага павета Палескага ваяводства. Дзейнічала падпольная ячэйка КПЗБ.
З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну фашысты знішчылі 97 двароў, загубілі 34 жыхароў; на фронце загінуў 41 вясковец.
Інфраструктура
Сярэдняя школа, дзіцячы сад, фельчарска-акушэрскі пункт, бібліятэка, аддзяленне сувязі, 2 магазіны.
Алэшкы
Алэшкы (Оле́шки) — горад у Алэшкіўскім раёне Херсонскай вобласці Украіны за 4 км ад Херсона.
Гісторыя
Упершыню Алешкі згадваюцца пад 1084 годам.
У 1711—1728 гадах паблізу паселішча размяшчалася Алешкаўская Сеч.
У 1802--1920 гадах Алешкі -- цэнтр Дняпроўскага павета Таўрычаскай губерні.
У 1928 годзе горад перайменаваны на Цюрупынск у гонар савецкага партыйнага і дзяржаўнага дзеяча Аляксандра Цюрупы.
19 мая 2016 года ў межах закона пра дэкамунізацыю гораду вернута гістарычная назва Алэшкы.
Рыкарда Джаконі
Рыкарда Джаконі (Riccardo Giacconi;, Генуя, Італія — 9 снежня 2018) — амерыканскі фізік італьянскага паходжання, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (2002). Атрымаў палову прэміі «за стварэнне рэнтгенаўскай астраноміі і вынаходства рэнтгенаўскага тэлескопа». Другую палову прэміі атрымалі Райманд Дэвіс і Масатосі Косіба «за стварэнне нейтрыннай астраноміі».
Біяграфія
Рыкарда Джаконі нарадзіўся ў сям’і Антоніа Джаконі — уладальніка невялікай фірмы і яго жонкі Эльзы Кані Джаконі — настаўніцы фізікі і матэматыкі. Калі Рыкарда Джаконі было восем гадоў, яго бацькі развяліся, і ён стаў жыць са сваёй маці ў Мілане. Пасля абароны дысертацыі ў 1954 г. у Міланскім універсітэце, ён атрымаў там месца асістэнта прафесара фізікі. У 1956 г. перайшоў працаваць ва ўніверсітэт штата Індыяна ў Блумінгтане і ў 1958 г. у Прынстанскі ўніверсітэт. З 1959 года працаваў у Амерыканскай карпарацыі па навуцы і тэхніцы (АКНТ) у Кембрыджы — кампаніі, створанай Бруна Росі з мэтай праводзіць даследаванні на дзяржаўныя сродкі. У 1966 г. быў прыняты ў савет дырэктараў фірмы і з 1969 г. стаў віцэ-прэзідэнтам. У 1973 г. перайшоў на працу намесніка дырэктара ў аддзяленне астрафізікі высокіх энергій Гарвард-Смітсанаўскага астрафізічнага цэнтра ў Кембрыджы. З 1981 г. працуе дырэктарам навуковага інстытута касмічных тэлескопаў і прафесарам універсітэта Джонса Хопкінса ў Балтымары. З 1991 г. па 1999 г. быў прафесарам фізікі і астраноміі ў Мілане. З 1993 г. па 1999 г. быў генеральным дырэктарам Еўрапейскай паўднёвай абсерваторыі ў Гархінгу пад Мюнхенам. У 1999 г. вярнуўся ў ЗША і з тых часоў з’яўляецца прэзідэнтам Аб’яднаных універсітэтаў Вашынгтона і прафесарам-даследчыкам ва ўніверсітэце імя Джонса Хопкінса ў Балтымары. Рыкарда Джаконі жанаты на Мірэле Джаконі, якую ён ведаў са школьных гадоў і якая працавала ў МТІ перакладчыцай. У іх дзве дачкі — Джына і Ганна.
Харава
Харава́ (, Хорева) — аграгарадок у Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хараўскага сельсавета.
Уладзіслаў Генрык Францішак Абрагам
Уладзіслаў Генрык Францішак Абрагам (Władysław Henryk Franciszek Abraham;,  — , ) — польскі гісторык права і царквы. Член Польскай Акадэміі навук у Кракаве (1902 г.), доктар габілітаваны (1886 г.), прафесар звычайны (1890 г.).
Вучыўся ў Кракаўскім (1878—1883 гг.) і Берлінскім (1885 г.) універсітэтах. З 1886 г. выкладаў у Кракаўскім, у 1888—1939 гг. — у Львоўскім універсітэце (1890—1900 гг. яго рэктар), адначасова ў 1935—1939 гг. — у Каталіцкім універсітэце ў Любліне. Даследаваў усеагульнае і польскае кананічнае права, гісторыю царквы, дзяржаўнага і судовага ладу Польшчы і ВКЛ.
Паскрынне 2-е
Паскры́нне 2-е, Вішнёўка — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 30 км на ўсход ад горада Паставы, каля вёскі Рудка, у басейне ракі Галбіца.
Плошча паверхні 0,06 км². Даўжыня 0,37 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 0,95 км.
Схілы катлавіны вышынёй 10—15 м, разараныя. На захадзе ўпадае ручай з возера Паскрыннне 1-е, на ўсходзе выцякае ручай у возера Рудзіца.
Сезон 2017 ЖФК Нёман Гродна
У 2017 годзе жаночы футбольны клуб «Нёман» з горада Гродна прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Склад каманды
Даныя на 22 красавіка 2017 года (перад стартам чэмпіянату).
Жыццё Прыдзвіння
«Жыццё Прыдзвіння» (у 1938—1962 гадах «Калгасная трыбуна», у 1962—1994 гадах «Ленінская праўда») — раённая газета Віцебскага раёна Віцебскай вобласці. Выдаецца з 1938 года. Заснавальнікі: Віцебскі раённы выканаўчы камітэт і Віцебскі раённы Савет дэпутатаў.
Гісторыя
Першы нумар Віцебскай раённай газеты выйшаў 11 ліпеня 1938 года пад назвай «Калгасная трыбуна» як орган Віцебскага РК КП(б)Б і раённага Савета дэпутатаў працоўных.
У час акупацыі газета з’яўлялася органам Віцебскага падпольнага РК КП(б)Б і раённага Савета дэпутатаў працоўных. Вядомы два нумары ад 3 красавіка і 5 мая 1943 года на рускай мове пад назвай «За Родину».
У верасні-лістападзе 1942 года газета выдавалася пад назвай «Колхозная правда» (рэдактар — Я. Качан).
Пасля вайны раённая газета выходзіла пад даваеннай назвай на дзвюх палосах. 3 1962 года перайменавана ў «Ленінскую праўду», а з 1994 года — у «Жыццё Прыдзвіння».
Праслаўская кніжная школа
Праслаўская кніжная школа з'яўляецца першай славянскай кніжнай школай ў свеце. Яна створана Святым Навумам — адным з вучняў Кірыла і Мяфодзія — у 886 г. у балгарскай сталіцы Пліска. Школа заснавана па загаду балгарскага князя Барыса I, які сустрэў з пашанай трох вучняў Кірыла і Мяфодзія Клімента, Навума і Ангеларыя, гнаных нямецкім духавенства з-за распаўсюджання імі славянскага багаслужэння сярод заходніх славян. У 893 г. Сімяон I перанёс асноўную дзейнасць школы ў новую балгарскую сталіцу Праслаў.
Самыя старыя ў свеце тэкставыя ўзоры на кірыліцы знойдзены каля Праслава, што пацьвяржае асноўнае дасягненне Прэслаўскай кніжнай школы, якім з'яўляецца стварэнне сучаснага славянскага пісьменства — кірыліцы. Існуе і альтэрнатыўная гіпотэза, згодна з якой кірыліца была створана вучнем Кірыла і Мяфодзія Кліментам Охрыдскім у Охрыдскай кніжнай школе.
Прэслаўская кніжная школа з'яўляецца самым важным літаратурным і культурным цэнтрам .першага Балгарскага царства і ўсіх славянскіх народаў у IX — X стагоддзях. Асноўнай дзейнасцю ў школе была перакладчыцкая; у ёй перакладалі Біблію і свяшчэнныя хрысціянскія кніга на зразумелую ўсім славянам стараславянскую мову.
Акрамя перакладчыцкай дзейнасці, у школе вялася актыўная творчая, навучальная і мастацкая праца. У ёй пісалісь арыгінальныя літаратурныя творы, навучалісь вучні, стваралась кераміка. Алным з самых лепшых паэтаў Прэслаўскай кніжнай школы лічыцца Канстанцін Праслаўскі, які напісаў Азбучную малітву. Сярод выдатных творцаў школы сустракаюца імёны Чарнарызец Храбр, Іаан Экзарх і іншыя.
Дзейнасць Прэслаўскай кніжнай школы спынілась у 972 годзе, каліяна была поўнасцю спалена візантыйскім імператарам Іаанам I Цымісхіем.