cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Данецкая вобласць
Клімат
Клімат рэзка-кантынентальны з вельмі спякотным засушлівым летам і параўнальна халоднай зімой. Сярэдняя тэмпература ліпеня +21—23 °C, студзеня −5 — −8 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — каля 500 мм.
Рэльеф
Для вобласці характэрны раўнінны ландшафт.
На паўночным усходзе знаходзіцца Данецкі камлюк вышынёй да 367 м, паверхня якога падзеленая далінамі рэк. На захадзе камлюк пераходзіць у Прыдняпроўскую нізіну, на поўдні — у Прыазоўскую нізіну з асобнымі падвышэннямі. На поўдні — вузкая паласа Прычарнаморскай нізіны, якая ўступамі сыходзіць да Азоўскага мора.
Асноўны тып глебаў — чарназёмы.
Водныя аб’екты
Па тэрыторыі Данецкай вобласці цякуць каля 110 рэчак агульнай даўжынёй звыш за 3000 км. Найвялікшая з іх — Северскі Данец. Яе прытокі — Казённы Тарэец, Бахмутка і Лугань. Да басейна Дняпра адносяцца рэкі: Самара і Воўчая; да басейна Азоўскага мора: Кальміўс, Грузкі Яланчык, Крынка.
Азёр на тэрыторыі вобласці мала, ёсць невялікія азёры ў абалоне Северскага Данца (Воўчае і іншыя), а таксама Славянскія салёныя азёры.
Для паляпшэння водазабеспячэння створаныя 141 вадасховішчы, а таксама канал Северскі Данец — Данбас.
Язвіна (станцыя)
Я́звіна (, Язвино)  — станцыя Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчана ў вёсцы Язвіна; на лініі Віцебск — Полацк, паміж прыпыначным пунктам Ужляціна і станцыяй Шуміліна.
Бэрні
Бэ́рні (Birnie) — востраў у групе астравоў Фенікс. Уваходзіць у склад дзяржавы Кірыбаці. Плошча — 0,2 км². Незаселены.
Гісторыя
Востраў быў адкрыты ў 1823 годзе брытанскімі кітабоямі. Даследаваны амерыканскай экспедыцыяй у 1840 годзе. У 1889 годзе абвешчаны пратэктаратам Вялікабрытаніі. У 1899—1937 гадах здаваўся ў арэнду, аднак ніякай дзейнасці на ім не вялося. На востраў былі выпушчаны трусы, якія хутка знішчылі мясцовую расліннасць. Паколькі Бэрні мала заўважны з боку мора, для аховы марскіх суднаў на ім быў усталяваны невялікі маяк. Абслугоўваючага персаналу на ім не было, таму ў начны час маяк заставаўся цьмяным.
Уключаны ў склад брытанскай калоніі Астравы Гілберта і Эліс у 1937 годзе. У 1975 годзе абвешчаны запаведнікам.
У 1979 годзе востраў перайшоў пад юрысдыкцыю дзяржавы Кірыбаці. Пры гэтым запаведны статус захаваўся.
У 2010 годзе Бэрні разам з іншымі астравамі Фенікс (Кірыбаці) быў уключаны як ахоўваемая тэрыторыя ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Кавалеўшчына (Глыбачанскі сельсавет)
Кавале́ўшчына (, Ковалевщина) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Глыбачанскага сельсавета.
Бэрні
Прырода
Бэрні — самы малы востраў у групе астравоў Фенікс. Плошча ўсяго 0,2 км². Мае каралавае паходжанне. Частку вострава займае невялікая ўнутраная лагуна з перасоленай вадой. Яе глыбіня вар’іруецца ў залежнасці ад колькасці ападкаў. Рыф вельмі вузкі, мала абараняе астатнюю сушу ад штормаў.
Кавалеўшчына (Глыбачанскі сельсавет)
Да 19 лютага 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Дубраўскага сельсавета.
Бэрні
Прырода
Першародная расліннасць вострава значна пацярпела ад трусоў, што былі выпушчаны ў XIX або ў пачатку XX стагоддзя. Месцамі захавалася толькі нізкае травяное покрыва. Рэдка сустракаюцца хмызнякі.
Пасля вынішчэння трусоў галоўнымі прадстаўнікамі мясцовай фаўны з’яўляюцца марскія птушкі і крабы.
NGC 68
NGC 68 — лінзападобная галактыка, цэнтральны прадстаўнік групы галактык NGC 68, размешчана ў сузор’і Андрамеды.
Камлот
Камлот (ад camelot — «тканіна з воўны ангорскай козы») — шарсцяная, паўшарсцяная і баваўняная тканіна звычайна цёмнага колеру для пашыву жаночага і мужчынскага адзення. У Расіі камлот вядомы з першай трэці XVIII стагоддзя.
Назва
Назва тканіны звязана з арабскім словам hamlat — «ваўняны плюш» і французскім chameau — «вярблюд». Існуюць таксама версіі аб паходжанні назвы ад арабскага наймення гатунку вярблюджай воўны і па рацэ Камлот у Шатландыі, дзе знаходзіўся знакаміты цэнтр вытворчасці шарсцяных тканін.
Выкарыстанне
Камлот лічыўся недарагой гарнітурнай тканінай, з яго звычайна шылі мужчынскія сурдуты і жаночыя капоты, а таксама неафіцыйнае хатняе адзенне.
У культуры
Камлот быў у Расіі незвычайна папулярнай тканінай. У рамане Ф. В. Булгарына «» памешчык Расіянінаў насіў «зялёны камлотавы сурдут» з картузам. У М. В. Гогаля ў «» (1835) у барановым кажушку, пакрытым камлотам, выступае Афанасій Іванавіч. Персанаж ў «Сэрцы і думках» апранута ў камлотавы стары капот.
Мікалай Фёдаравіч Ярмоленка
Мікалай Фёдаравіч Ярмо́ленка — вучоны-хімік. Акадэмік АН БССР (1947), доктар хімічных навук (1935), прафесар (1931), Заслужаны дзеяч навукі БССР (1949).
Біяграфія
М. Ф. Ярмоленка нарадзіўся ў вёсцы Клюкаўка Аршанскага павета (цяпер у Аршанскім раёне Віцебскай вобласці). Пасля заканчэння школы паступіў вучыцца ў Маскоўскі інстытут інжынераў шляхоў зносін, а ў 1920 годзе перавёўся на хімічны факультэт 2-га Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Пасля яго заканчэння ў 1924 годзе залічаны на кафедру неарганічнай, аналітычнай і фізічнай хіміі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (загадчык кафедры ў 1930—1938 і з 1944 года). У 1928 г. М. Ф. Ярмоленка быў залічаны ў аспірантуру БДУ, праходзій курс тэарэтычнага і практычнага навучання ў інстытуце фізічнай хіміі пры Лейпцыгскім універсітэце ў Германіі (яго настаўнікамі былі прафесары Освальд і Леблан). З 1930 выкладаў на кафедры неарганічнай хіміі БДУ і ўзначаліў кафедру агульнай хіміі ў Медыцынскім інстытуце. Арганізаваў і ў 1932 годзе ўзначаліў лабараторыю калоіднай хіміі Інстытута хіміі АН БССР (з 1959 г. Інстытут агульнай і неарганічнай хіміі). З 1934 года таксама кіраваў зноў утворанай кафедрай аналітычнай хіміі БДУ.
У 1938—1944 гг. працаваў у НДІ і ВНУ Кіева, Масквы, Ташкента, Сталінграда. У 1943 годзе М. Ф. Ярмоленка ўзначаліў кафедру неарганічнай хіміі БДУ, на якой працаваў да 1965 года. З 1946 па 1969 год узначальваў Аддзяленне хімічных і геалагічных навук АН БССР (у 1946—1953 і 1956—1959 гг. акадэмік-сакратар ). З 1965 года М. Ф. Ярмоленка галоўны рэдактар часопіса «Весці АН БССР. Серыя хімічных навук». Памёр 10 чэрвеня 1972 года, пахаваны на Чыжоўскіх могілках Мінска.
Навуковая дзейнасць
М. Ф. Ярмоленка належаць працы ў галіне калоіднай, фізічнай, агульнай і неарганічнай хіміі, фізікі і хіміі палімераў. Ён стварыў тэорыю ўтварэння перыядычных адкладаў пры выпарэнні растваральніку, тэорыю ламінарнай каагуляцыі.
Сярод апудлікованых:
Узнагароды
М. Ф. Ярмоленка ўзнагароджаны двума ордэнамі Леніна, двума ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, медалямі і Ганаровымі граматамі. У 1949 годзе яму прысвоена ганаровае званне Заслужаны дзеяч навукі БССР.
Грава
Гра́ва, канал Граўка — рака ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці, у басейне ракі Свіслач.
Даўжыня 17 км. Плошча вадазбору 92 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1 ‰. Пачынаецца ў напрамку на паўночным усход ад вёскі Пагарэлае, упадае ў Асіповіцкае вадасховішча на поўдзень ад аграгарадка Лапічы. Цячэ ў межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны, пад лесам 47 % тэрыторыі. Рэчышча каналізаванае. Рака прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў.
Менегацыя
Менега́цыя (Menegazzia) — род ліставатых лішайнікаў сямейства пармеліевых.
Апісанне
Слаявіна разеткападобная, дыяметрам 5—15 см, зверху шаравата-зялёная, гладкая, з акруглымі шматлікімі дзіркамі, знізу чорная, складкаватая, бліжэй да краёў святлейшая. Лопасці глыбоканадрэзаныя з хвалістым краем. Пладовыя целы (апатэцыі) утвараюцца рэдка. Размнажэнне пераважна вегетатыўнае (сарэдыямі).
Арэал
Род аб'ядноўвае каля 70 відаў (30 відаў ). Пашыраны пераважна ў гарах Еўразіі, Амерыкі, Аўстраліі. На тэрыторыі Беларусі від менегацыя прадзіраўленая трапляецца на ствалах і галінках дрэў, бураломе.
Грэчаская мова
Грэчаская мова — індаеўрапейская мова. Уваходзіць у заходнюю зону індаеўрапейскай дыялектнай вобласці, мае найбольш цесныя генетычныя сувязі з.
Статус афіцыйнай або нацыянальнай мовы: Грэцыя, Кіпр.
На грэчаскай мове на ўсіх этапах яе існавання была створана вельмі багатая літаратура. У Рымскай імперыі веданне грэчаскай мовы лічылася абавязковым для ўсякага адукаванага чалавека. У лацінскай мове прысутнічае вялікая колькасць грэчаскіх запазычанняў, а ў грэчаскай — значная колькасць лацінскіх і раманскіх слоў. У Новы час старажытнагрэчаская мова стала (разам з лацінскай) крыніцай стварэння новых навуковых і тэхнічных тэрмінаў (так званая міжнародная лексіка). Ва ўсходнеславянскія мовы грэчаскія словы пранікалі ў асноўным двума шляхамі — праз міжнародную лексіку і праз царкоўнаславянскую мову.
Назва
Прыметнік «грэчаскі» ўтвораны ад назоўніка «грэк», які ўзыходзіць да , запазычанага з, якое ў сваю чаргу запазычана са γραικός — назвы аднаго з грэчаскіх плямён. Саманазва мовы — ἡ Ἑλληνικὴ γλῶττα — утворана ад Ἕλλην «элін», «грэк», якое не мае адназначнай і пераканаўчай этымалогіі.
Пісьменнасць
Пісьменнасць на аснове грэчаскай графікі. Найстарэйшыя помнікі пісьменнасці адносяцца да 14—12 ст. да н. э., і напісаныя складовым. Першыя помнікі алфавітнага грэчаскага пісьма адносяцца да 8—7 ст. да н. э.
Дыялекты
Апроч новагрэчаскага кайнэ, выдзяляюцца 4 новагрэчаскія дыялекты: панційскі (старажытна-іанічныя рысы і сярэднегрэчаская марфалогія), кападакійскі (блізкі да панційскага, але моцна закрануты турэцкім уплывам), цаконскі (адзіны дыялект, які працягвае традыцыю старажытнага дарыйскага дыялекту); ніжнеіталійскі.
Новагрэчаская літаратурная мова існуе ў дзвюх адменах: кафарэвуса, «ачышчаная», якая працягвае традыцыйную атычную норму, і дымоціка, «народная», створаная на аснове гаворак Цэнтральнай Грэцыі.
Гісторыя
У гісторыі грэчаскай мовы выдзяляюцца тры перыяды :
Старажытнагрэчаская мова распадалася на мноства дыялектаў. Прынята вылучаць чатыры дыялектныя групы: усходнюю (іанійскі, атычны дыялекты), заходнюю (дарыйскі), аркада-кіпрскую (паўднёваахейскую) і эалійскую (паўночнаахейскую). На аснове атычнага дыялекту пазней у эліністычную эпоху (пасля паходаў Аляксандра Македонскага) склалася агульнагрэчаскага мова — так званае кайнэ, якое стала размоўнай і адміністрацыйнай мовай на шырокіх тэрыторыях усходняга Міжземнамор’я. Да кайнэ ўзыходзяць амаль усе сучасныя грэчаскія дыялекты. Выключэнне складае ізаляваны цаконскі дыялект, ці мова (грэч. ), якая традыцыйна ўзводзіцца да старажытнага дарыйскага дыялекту.
Граматычны строй старажытнагрэчаскай адрозніваўся значнай складанасцю: тры асноўныя тыпы скланення назоўнікаў, пяць склонаў, некалькі тыпаў спражэнняў дзеясловаў, моцна развітая сістэма дзеяслоўных часоў, вялікая колькасць займеннікаў, прыназоўнікаў і часціц.
Рад змяненняў, пераважна ў фанетыцы, якія адбыліся ў позні старажытнагрэчаскі і сярэднегрэчаскі перыяды, далі пачатак новагрэчаскай мове. Новагрэчаскае кайнэ было створана на аснове паўднёвых дыялектаў і шырока распаўсюдзілася ў гарадах на працягу 18—19 ст.
У XIX і XX стагоддзях у Грэцыі існавала так званая дыглосія, гэта значыць было два моўныя варыянты: кафарэвуса  — арыентаваная на грэчаскую літаратурную традыцыю і на старажытнагрэчаскія нормы пісьма, але з сучасным вымаўленнем, і ўзнікшая ў XIX стагоддзі дымотыка. З 1976 года афіцыйным мовай з’яўляецца дымотыка (з некаторымі элементамі кафарэвусы).
Да 1982 года на пісьме выкарыстоўвалася багатая політанічная сістэма дыякрытыкі: тры віды націску (востры, тупы, пакрыты) і два тыпы прыдыхання (тонкае і густое), а таксама знак-раздзяляльнік: так званы дыерэзіс, ці трэма́ (¨). У вуснай мове няма прыдыханняў і не адрозніваюцца тыпы націску, таму з 1982 года афіцыйна ўжываецца монатанічная сістэма з адным знакам націску і дыерэзісам.
Граматыка
У старжытнагрэчаскай мове іменныя часціны мовы мелі пяць склонаў (назоўны, родны, давальны, вінавальны, клічны), тры роды (мужчынскі, жаночы, ніякі) і тры лікі (адзіночны, парны і множны).
Дзеясловы мелі чатыры лады (індыкатыў, імператыў, кан’юнктыў і аптатыў), тры станы (незалежны, залежны і медыяльны), тры асобы, два тыпы спражэння, дзве групы часоў: галоўныя (цяперашні час, будучы, перфект) і гістарычныя (аорыст, імперфект і плюсквамперфект).
У марфалогіі сучаснай грэчаскай мовы страціўся парны лік, скарацілася склонавая сістэма (засталіся назоўны, родны, вінавальны склоны; клічны склон — толькі для мужчынскага роду; давальны склон супаў з родным). У сістэме дзеяслоўных часоў развіліся новыя мадэлі ўтварэння складаных часоў (перфекта, плюсквамперфекта, будучага часу).
Палявічка егіпецкая
Палявічка егіпецкая (Eragrostis aegyptiaca)  — від раслін сямейства, які ўпершыню апісаў Карл Людвіг Вільдэнаў.
Баранавіцкая раўніна
Баранавіцкая раўніна — фізіка-геаграфічны і геамарфалагічны раён Перадпалесся, водна-ледавіковая раўніна на поўначы Брэсцкай і поўдні Гродзенскай абласцей Беларусі.
Гамагенны ядзерны рэактар
Гамагенны ядзерны рэактар — ядзерны рэактар, актыўная зона якога прадстаўляе сабой гамагенную сумесь ядзернага паліва з запавольнікам.
Баранавіцкая раўніна
Геаграфія
Баранавіцкая раўніна размешчана ў вярхоўях рэк Мышанкі, Шчары, Цны і Лані. Выцягнута ў напрамку з захаду на ўсход на 90 км, працягласць з поўначы на поўдзень — да 60 км. Мяжуе на захадзе з Косаўскай раўнінай, на поўначы — з Навагрудскім узвышшам, на ўсходзе — з Салігорскай, на поўдні — з Люсінаўскай раўнінай і Нараўска-Ясельдзінскай нізінай. Плошча 2,2 тыс. км².
Гамагенны ядзерны рэактар
Асноўнымі адрозненнем гамагеннага рэактара ад гетэрагеннага — адсутнасць цеплавыдзяляльных элементаў; ядзернае паліва знаходзіцца ў актыўнай зоне рэактару ў выглядзе гамагеннай сумесі, да якіх адносяцца рошчыны соляў урана, суспензіі аксідаў урана ў лёгкай і цяжкой вадзе, цвёрды замяняльнік, прапітаны уранам, расплаўленыя солі. Вядомы варыянты гамагенных рэактараў з газападобным палівам (газападобныя злучэнні ўрана) ці завіссю уранавай пылі ў газе.
Баранавіцкая раўніна
Геалогія
У тэктанічных адносінах раён прымеркаваны да сучлянення паўднёвай часткі Цэнтральнабеларускага масіва, Палескай седлавіны і Прыпяцкага прагіна. Паверхня фундамента паступова пагружаецца ў заходнім і ўсходнім напрамках (-1000 м). Платформавы чахол прадстаўлены пародамі верхняга пратэразоя, юры, мела, месцамі палеаген-неагена. Верхнюю частку разрэза прадстаўляюць антрапагенавыя ўтварэнні магутнасцю 150—200 м, сярод якіх пераважаюць тоўшчы нараўскага, бярэзінскага, дняпроўскага і сожскага ледавікоў, раздзеленыя міжледавіковымі і водна-ледавіковымі пластамі. На схілах рачных далін распаўсюджаны перыгляцыяльныя адклады паазерскага ўзросту (алювіяльна-дэлювіяльныя тоўшчы магутнасцю да 5 м). Паверхня карэнных парод рассечана леднавіковымі лагчынамі, глыбінёй да 10-20 м.
Гамагенны ядзерны рэактар
Цеплыня, якая выдзяляецца ў актыўнай зоне, адводзіцца цепланосьбітам (вадой, газам і г. д.), які рухаецца па трубах праз актыўную зону, альбо сумесь паліва з запавольнікам сама служыць цепланосьбітам, што цыркулюе праз цеплаабменнікі.
Баранавіцкая раўніна
Рэльеф
Згладжаны рэльеф раўніны сфармавалі ледавіковыя воды. Сучасны рэльеф характарызуецца распаўсюджаннем водна-ледавіковай раўніны сожскага ўзросту. Ваганні адносных вышынь 2-3 м. У выніку расчлянення дэнудацыйнымі лагчынамі тэрыторыя набыла слабаўвалісты характар, адносныя перавышэнні ўзраслі да 5 м. Тут пераважае спадзіста-хвалісты рэльеф, які месцамі пераходзіць у спадзіста-ўвалісты і буйнаўзгоркавы (каля далін Шчары і Лахазвы). Па схілах далін утварыліся яры.
Гамагенны ядзерны рэактар
Гамагенныя рэактары не знайшлі шырокага прымянення ў выніку высокай карозіі канструкцыйных матэрыялаў у вадкім паліве, складанасці канструкцыі рэактараў на цвёрдых гамагенных сумесях, большых загрузак слабаўзбагачонага уранавага паліва і іншых прычынаў.
Баранавіцкая раўніна
Рэльеф
Раўніннасць тэрыторыі парушаецца краявымі ледавіковымі ўтварэннямі. Найбольш высокія (абсалютныя адзнакі звыш 210 м) участкі, ператвораныя эразійна-дэнудацыйнвмі працэсамі. На крайняй поўначы прадстаўлены адносныя перавышэнні складаюць 10-20 м і больш, сустракаюцца асобныя грады, даўжыня якіх дасягае 2 км. Узгорысты масіў дыяметрам 4 км размешчаны на ўсход ад г. Баранавічы. Арыенціроўка град і ўзгоркаў субшыротная або паўночна-заходняя. Сярод насыпных канцова-марэнных форм сустракаюцца напорныя, з адорвенямі карэнных парод (в. Вялікае Гарадзішча). Паверхня марэннай раўніны і краявых град ускладняецца тэрмакарставымі западзінамі, рэдка катлавінамі спушчаных азёр, затарфаванымі ўчасткамі скразных далін на водападзелах.
На паўночным усходзе знаходзіцца азёрна-ледавіковая катлавіна з Калдычэўскім возерам у цэнтры, з якога бярэ пачатак рака Шчара. Азёрна-алюіяльны тып распаўсюджаны ўздоўж рэк Шчара, Нача, Морач. На памежжы з Палессем развіты выдмы, эолавыя грады і масівы вышынёй 3—5 м. На паверхні пашыраны водна-ледавіковыя пясчаныя, радзей супясчаныя і сугліністыя адклады асноўнай марэны.
Даліны рэк адносяцца да тыпу поймавых, часта ўтвораны ў лагчынах сцёку расталых ледавіковых вод. Шырыня 1-2 км, у Шчары і Моўчадзі да 3 км. Добра распрацаваная пойма мае нярэдка два ўзроўні. Нізкая пойма ў большасці выпадкаў забалочаная. У большасці рэк сустракаюцца фрагменты першай надпоймавай тэрасы.
Гідраграфія
Гідраграфічная сетка прадстаўлена ракой Шчарай з прытокамі.
Глебы і расліннасць
Глебы дзярнова-падзолістыя, дзярнова-падзолістыя забалочаныя, тарфяна-балотныя, алювіяльныя (поймавыя).
Пад лясамі 31 % тэрыторыі. Пераважаюць бары, субары з дамшкам шыракалістых парод, пашыраны чорнаальховыя, бярозавыя, асінавыя лясы, на левабярэжжы Шчары — дубровы. У цэнтральнай частцы 2 буйныя масівы з хвоі і шыракалістых парод. Пад ворывам каля 44 % тэрыторыі.
На раўніне знаходзяцца Баранавіцкі і Слонімскі біялагічныя заказнікі дзяржаўнага значэння.
Будынак Баранавіцкага чыгуначнага вакзала
Будынак Баранавіцкага чыгуначнага вакзала — будынак на станцыі Баранавічы-Палескія ў горадзе Баранавічы Брэсцкай вобласці. Размешчаны на Прывакзальнай плошчы, па адрасе вуліцы Фралянкова, 13.
Пабудаваны ў 1947 годзе. Уваходзіць у комплекс адміністрацыйна-транспартнага цэнтра, размешчанага ў паўднёва-ўсходняй частцы горада.
Архітэктура
Кампазіцыйная дамінанта прывакзальнай плошчы. Сіметрычны П-падобны ў плане цагляны будынак складаецца з цэнтральнай 2-павярховай часткі і двух 3-павярховых крылаў. У цэнтральнай частцы — галоўны ўваход, вестыбюль, які аб’ядноўвае 1-ы і 2-і паверхі. Абапал вестыбюля касавыя залы, рэстаран на 1-м паверсе і залы чакання на 2-м паверсе. У бакавых крылах размешчаны службовыя і дапаможныя памяшканні, гасцініца. У архітэктурным вырашэнні фасадаў і інтэр’ераў выкарыстаны дэкаратыўныя элементы класічнай спадчыны; архітэктурным акцэнтам кампазіцыі галоўнага фасада з’яўляецца своеасаблівы порцік з 2 парамі падвойных трохчвэртных калон іанічнага ордара. Трохвугольны франтон порціка з арачнай нішай дэкарыраваны архівольтам і барэльефам на тэму працы. Вестыбюль і залы аформлены ляпнымі дэталямі і размалёўкамі (арх. Б. Борман, мастакі П. Дурчын, Я. Раздзялоўская).
Сямёнаўка (Гомельскі раён)
Сямёнаўка (, Семёновка) — вёска ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Цярухскага сельсавета.
Агнястрэльная зброя
Агнястрэльная зброя, зброя, у якой для выкідання снараду (кулі) з каналу ствала выкарыстоўваецца сіла ціску газаў, якія ўтвараюцца пры спальванні парахавога кідальнага зараду або спецыяльных палкіх сумесяў. Агнястрэльная зброя спалучае ў сабе як сродкі паражэння (снарад, міна, куля і інш.), так і сродкі іх кідання ў цэль (дастаўкі) (гармата, мінамёт, кулямёт, вінтоўка і інш.).
У наш час найбольш распаўсюджана нарэзная агнястрэльная зброя, існуе таксама гладкаствольная агнястрэльная зброя.
Сучасная агнястрэльная зброя падзяляецца на: артылерыйскую зброю, стралковую зброю, гранатамёты.
Мантэратонда-Марытыма
Мантэратонда-Марытыма (Monterotondo Marittimo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Грасета.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Lorenzo.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Удавы
Удавы, несапраўднаногія (Boidae) — сямейства неядавітых змей.
Выдзяляецца 3 падсямействы: пітоны, уласна ўдавы (15 родаў, каля 60 відаў) і баліерыны (2 віды). Пашыраны ў тропіках і субтропіках. Жывуць на зямлі, дрэвах, ёсць паўводныя і рыючыя формы. Найбольш вядомыя роды — удавы сапраўдныя, удавы вузкабрухія, удаўчыкі і інш.
Многія віды — аб'екты промыслу.
Ян Гамачак
Ян Гамачак (нар., Млада Болеслаў, ЧССР) — чэшскі дзяржаўны дзеяч, Старшыня Палаты дэпутатаў Парламента Чэшскай Рэспублікі (з 27 лістапада 2013 года).
Біяграфія
Нарадзіўся 4 лістапада 1978 года ў г. Млада Болеслаў. Скончыў пачатковую школу і сярэднюю школу ў сваім родным горадзе Млада Болеслаў. У 1997—2001 гадах вучыўся ў Карлавым універсітэце ў Празе па спецыяльнасці «вусны і пісьмовы пераклад», аднак навучанне не скончыў.
27 лістапада 2013 года абраны Старшынёй Палаты дэпутатаў Парламента Чэшскай Рэспублікі.
Са сваёй жонкай Камілай і яго сынамі Лукасам (2007) і Маціясам (2010) жыве ў Млада Болеславе.
Мікалай Іванавіч Бобрык
Мікалай Іванавіч Бобрык (1901—1956) — беларускі ўрач-хірург. Кандыдат медыцынскіх навук (1937), дацэнт (1938). Заслужаны ўрач Беларускай ССР (1948).
Біяграфія
Закончыў медыцынскі факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1926).
Працаваў у Беларускім медыцынскім інстытуце (1926—1939, урач-ардынатар, асістэнт, дацэнт факультэцкай хірургічнай клінікі), Мінскім акружным ваенным шпіталі (з 1940, начальнік хірургічнага аддзялення), у палявых эвакапунктах Заходняга і 3-га Беларускага франтоў (1941—1945, старшы хірург), медыцынскім ўпраўленні Беларускай ваеннай акругі (з 1945, галоўны хірург), Віцебскім медыцынскім інстытуце (1946—1948, загадчык кафедры агульнай хірургіі), Мінскім медыцынскім інстытуце (1948—1956, дацэнт кафедры агульнай хірургіі, з 1955 — загадчык кафедры), адначасова ў Рэспубліканскім анкалагічным дыспансеры (1948—1949, галоўны ўрач), Рэспубліканскай бальніцы 4-га лячэбна-санітарнага ўпраўлення Міністэрства аховы здароўя БССР (1949—1956, загадчык хірургічнага аддзялення).
Галоўны анколаг Міністэрства аховы здароўя БССР (1949—1954).
Пяльгжымка (гміна)
Пяльгжы́мка (Pielgrzymka) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Златарыйскага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пяльгжымцы. Плошча гміны складае 105,15 км². Станам на 2004 год у гміне Пяльгжымка пражывалі 4802 чалавекі, шчыльнасць — 45,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 8 салецтваў.
Шчэпкінскі лес
Дзяржаўны прыродны заказнік «Шчэпкінскі лес» — асабліва ахаваная прыродная тэрыторыя, самае буйнае прыроднае насаджэнне ў Растове-на-Доне.
Названы па імі Шчэпкінскай балкі, што знаходзілася на месцы заказніка. Апроч гэтага, па некаторых дадзеных, заказнік быў названы па імі блізкага населенага пункта Шчэпкін. Працягласць парка: з поўначы на поўдзень — 4 км, з захаду на ўсход — 4-4,5 км.
Гісторыя
У пачатку 20-га стагоддзя на тэрыторыі Растоўскай вобласці у раёне сяла Шчэпкіна было прынята пачаць пасадку драўняных культур. Гэта стала перадгісторыяй стварэння Шчэпкінскага партыйнага заказніка. Вядома, што заказнік быў пасаджаны для гадоўлі на яго тэрыторыі розных выглядаў жывёл, але ідэя правалілася, гаспадарчая дзейнасць была прыпынена. Засталіся лясныя ўгоддзі, якія ўражаюць сваёй маляўнічасцю. Шырокае лясніцтва налічвае вялікую разнастайнасць выглядаў расліннасці.
Сёння Шчэпкінскі лес — гэта самае буйнае лясное рукатворнае насаджэнне каля гарадской мяжы Растова-на-Доне. Растоўцы вельмі любляць праводзіць святы на тэрыторыі заказніка з-за маляўнічасці тутэйшых месцаў. Апроч правядзення свят, гараджане ўладкоўваюць тут розныя гульні, праводзяцца спаборніцтвы па пэйнтболе. Лес з'яўляецца ўпадабаным месцам для наведвання аматараў ролевых гульняў, бо тутэйшыя выгляды падобныя на казачныя светы.
Геаграфія
Щепкинский лес знаходзіцца на паўночным усходзе Растова-на-Доне. Мясцовасць пададзена акумуляцыйна-раўніннымі ўтварэннямі. На тэрыторыі заказніка знаходзяцца два кар'еры, адзін з якіх запоўнены вадой. Таксама ў цэнтральнай частцы размешчаны стаў са стаялай вадой; купанне ў ім забаронена. На ўсходзе ляснога насаджэння знаходзіцца штучнае возера, утворанае прытокамі рэк Вялікая Камышаваха і Цемернік.
NGC 74
NGC 74 (іншыя абазначэнні — MCG 5-1-71, PGC 1219) — спіральная галактыка (Sb) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Галактыка была адкрыта ірландскім астраномам Уільямам Парсансам 7 кастрычніка 1855.
Аграхімія
Аграхі́мія, агранамі́чная хі́мія (agros поле + chēmeia навука пра склад і будову рэчываў) — навука пра жыўленне раслін, выкарыстанне ўгнаенняў і хімічных сродкаў у земляробстве, пра хімічныя працэсы, што адбываюцца ў глебе і раслінах пад уплывам угнаенняў і павышаюць ураджай, паляпшаюць якасць сельгаспрадукцыі. Аграхімія належыць да прыродазнаўчых навук і шчыльна звязаная з хіміяй, глебазнаўствам, фізіялогіяй і біяхіміяй раслін.
Шутаўка (Гомельскі раён)
Шу́таўка (, Шутовка) — вёска ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Цярухскага сельсавета.
Капусціна (Ушацкі раён)
Капу́сціна (, Капустино) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Глыбачанскага сельсавета.
Да 19 лютага 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Усвейскага сельсавета.
Гамагенная сістэма
Гамагенная сістэма (ад ὁμός — роўны, аднолькавы; γένω - нараджаць) — аднастайная сістэма, хімічны склад і фізічныя ўласцівасці якой ва ўсіх частках аднолькавыя або змяняюцца бесперапынна, без скокаў (паміж часткамі сістэмы няма паверхняў падзелу). У гамагеннай сістэме з двух і больш хімічных кампанентаў кожны кампанент размеркаваны ў масе іншага ў выглядзе малекул, атамаў, іонаў. Складовыя часткі гамагеннай сістэмы нельга аддзяліць адна ад адной механічным шляхам.
У гамагенных сумесях складовыя часткі нельга выявіць ні візуальна, ні з дапамогай аптычных прыбораў, бо рэчывы знаходзяцца ў раздробненым стане на мікраўзроўні. Гамагеннымі сумесямі з'яўляюцца сумесі любых газаў і сапраўдныя растворы, а таксама сумесі некаторых вадкасцей і цвёрдых рэчываў, напрыклад сплавы.
Навасёлкі (Драгічынскі раён)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Антопальскага сельсавета.
Да 17 верасня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Галоўчыцкага сельсавета.
Якімаўка (станцыя)
Які́маўка (, Якимовка)  — станцыя Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Размешчана ў пасёлку Якімаўка; на лініі Гомель — Калінкавічы, паміж прыпыначным пунктам Чыжоўка і прыпыначным пунктам Капань.
Горніца (рака)
Го́рніца, Гурніца — рака ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток Нёмана.
Даўжыня ракі 12 км. Плошча вадазбору 59 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 7,8 ‰. Пачынаецца каля вёскі Бычкі, цячэ па ўсходняй ускраіне Гродзенскага ўзвышша, упадае ў Нёман у напрамку на поўдзень ад вёскі Славічы.
Другая ліванская вайна
Баявікі «Хезбалы» на працягу месяца праводзілі масіраваны ракетны абстрэл паўночных гарадоў і паселішчаў Ізраіля.
Падчас наземнай аперацыі арміі Ізраіля ўдалося прасунуцца ўглыб ліванскай тэрыторыі на 15-20 км, выйсці да ракі Літані і ў значнай ступені зачысціць акупаваную тэрыторыю ад баявікоў «Хезбалы». Акрамя таго, баявыя дзеянні на поўдні Лівана суправаджаліся бесперапыннымі бамбардзіроўкамі населеных пунктаў і аб'ектаў інфраструктуры на ўсёй тэрыторыі Лівана.
Баявыя дзеянні працягваліся з 12 ліпеня па 14 жніўня 2006 года, калі ў адпаведнасці з рэзалюцыяй Савета Бяспекі ААН было абвешчана спыненне агню.
1 кастрычніка 2006 года Ізраіль завяршыў вывад войскаў з тэрыторыі Паўднёвага Лівана. Кантроль над поўднем Лівана цалкам перайшоў да падраздзяленняў урадавай ліванскай арміі і міратворцаў ААН. Да пачатку кастрычніка на поўдні Лівана ўжо былі дыслакаваны каля 10 тыс. ліванскіх ваенных і звыш 5 тыс. міратворцаў.
Іосіф Бенцыянавіч Сіманоўскі
Іосіф Бенцыянавіч Сіманоўскі (,  — ) — беларускі бібліёграф, бібліятэказнавец, перакладчык, першы дырэктар Нацыянальнай бібліятэкі Рэспублікі Беларусь. Заслужаны дзеяч культуры БССР (1957).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і рамесніка. У 1914 г. скончыў Бернскі ўніверсітэт у Швейцарыі. Працаваў у Маскве ў энцыклапедыі Граната, практыкаваў у гарадской бібліятэцы імя А. С. Пушкіна. З 1917 г. зноў у Бабруйску, працаваў намеснікам гарадскога Савета, старшынёй культсекцыі, з’яўляўся членам рэдакцыі мясцовай газеты, з ліпеня 1918 г. — загадчыкам гарадской бібліятэкі.
У 1921 г. узначальваў бібліятэку БДУ i Кніжную палату, клапаціўся аб росце кніжных фондаў, выкарыстоўваў усе магчымасці атрымання дарэвалюцыйных выданняў. На гэтым пасту працаваў амаль 40 гадоў. Выступаў ініцыятарам стварэння ў 1926—1933 гг. філіялаў бібліятэк у Віцебску, Магілёве, Гомелі, якія ў 1938 г. былі рэарганізаваны ў абласныя.
У 1941 г. эвакуіраваўся ў Сталінград, затым у Саратаў, працаваў у навуковых бібліятэках. У жніўні 1942 г. адазваны ў Маскву для выкладання ў Маскоўскім дзяржаўным бібліятэчным інстытуце. Адначасова, з красавіка 1943 г., пачаў работу па аднаўленню Дзяржаўнай бібліятэкі БССР. Будучы яе першым дырэктарам, удзельнічаў у рабоце шматлікіх усесаюзных, рэспубліканскіх нарад, з’ездаў, канферэнцый, на якіх выступаў з дакладамі па пытаннях бібліятэказнаўства.
Распрацаваў пытанне аб ролі навуковых бібліятэк як цэнтраў бібліяграфічнай работы. Унёс значны ўклад у развіццё бягучай i рэтраспектыўнай бібліяграфіі, падрыхтоўку паказальнікаў бібліяграфічных дапаможнікаў. Быў ініцыятарам выдання бюлетэня «Новыя кнігі Беларусі». Вядомы яго заслугі i ў развіцці МБА, стварэнні цэнтралізаванай сістэмы кнігазабеспячэння навуковых бібліятэк, даследаванні гісторыі бібліятэчнай справы ў рэспубліцы. На беларускую мову перакладаў творы Г. Гейнэ, А. Міцкевіча.
Семпраніяна
Семпраніяна (Semproniano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Грасета.
Насельніцтва складае 1307 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 16 чал./км². Займае плошчу 81 км². Паштовы індэкс — 58055. Тэлефонны код — 0564.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santi San Vincenzo di Saragozza.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Арыэль Шарон
Арыэль Шарон (іўр. אריאל «אריק» שרון, народжаны Шэйнерман;, паселішча Кфар-Малал паблізу Кфар-Савы, Палесціна — , Тэль-Авіў, Ізраіль) — ізраільскі ваенны, палітычны і дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Ізраіля ў 2001—2006 гг.
Біяграфія
Арыэль Шарон нарадзіўся ў сям’і выхадцаў з Беларусі. Яго дзед нарадзіўся і вырас у Брэсце. Бацька таксама быў з Брэста. Маці нарадзілася пад Чавусамі на Магілёўшчыне. У Палесціну бацькі эмігравалі ў 1922 годзе.
Ваенную адукацыю атрымаў у Вялікабрытаніі, скончыў Тэль-Авіўскі ўніверсітэт (1966). У 1940-я г. ўдзельнік яўрэйскай самаабароны (Хаганы) у Палесціне. У час араба-ізраільскай вайны (1948—49) камандаваў брыгадай. Вызначыўся ў вайне з Егіптам (Суэцкі крызіс, 1956), араба-ізраільскіх войнах (1967 і 1973).
3 1973 член палітычнага аб’яднання «Лікуд», з 1999 яго лідар. 3 1975 саветнік прэм’ер-міністра І. Рабіна, з 1977 міністр сельскіх пасяленняў, у 1981—83 міністр абароны. Кіраваў уварваннем ізраільскіх войск у Ліван у 1982; у сувязі з абвінавачаннямі ў няздольнасці прадухіліць масавыя забойствы мірных жыхароў у Сабры і Шаціле пайшоў у адстаўку. 3 1984 міністр прамысловасці, у 1990—92 — будаўніцтва і жыллёвай гаспадаркі, у 1996—98 нацыянальнай інфраструктуры, у 1998—99 — замежных спраў. У верасні 1999 наведаў Храмавую гару ў Іерусаліме, што выклікала масавыя выступленні палесцінцаў. 3 лютага 2001 па 2006 год прэм’ер-міністр Ізраіля.
З 2006 года знаходзіўся ў стане комы (трапіў у кому пасля інсульту).
Менегацыя прадзіраўленая
Менегацыя прадзіраўленая (Menegazzia terebrata, Menegazzia pertusa) — від ліставатых лішайнікаў.
Слаявіна ліставатая, разеткападобная, часта аднабакова развітая або невыразнай формы, у цэнтры адмірае. Верхняя паверхня шаравата-зялёная, матавая, зрэдку злёгку бліскучая, голая, гладкая, з акруглымі або авальнымі дзіркамі, часта з галоўчата- або манжэтападобна расчлянёнымі саралямі. Ніжняя паверхня вельмі складкаватая, чорная, бліжэй да краёў крыху святлейшая, часам з чорнай аблямоўкай па краю слаявіны, без рызін.
Апатэцыі ўтвараюцца рэдка. Полавы працэс невядомы. Размнажаецца вегетатыўна (сарэдыямі).
Вільгацелюбны лішайнік. Пашырэнне: Сярэдняя і Атлантычная Еўропа, Скандынавія, Прыбалтыка, Карпаты, Урал, Каўказ, Заходняя Сібір, Далёкі Усход Расіі і Сахалін, Кітай, Японія, Мадагаскар, Паўночная і Паўднёвая Амерыка, Гавайскія астравы. У Беларусі трапляецца спарадычна. Расце на ствалах вольхі чорнай, радзей на ствалах грабу, асіны, бярозы пушыстай, у старых чорнаальховых прыручайна-травяных лясах, а таксама на бураломе і ствалах елак.
Сёмая пяцігодка Беларускай ССР
Сёмы 5-гадовы план развіцця народнай гаспадаркі Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі на 1961—1965 гады (апошнія 2 гады 6-й пяцігодкі было вырашана аб’яднаць з надыходзячай 7-й і распрацаваць 7-гадовы план развіцця народнай гаспадаркі на 1959—1965 гады).
Планы
План прадугледжваў стварэнне ў Беларусі нафтаперапрацоўчай прамысловасці, умацаванне паліўна-энергетычнай базы, паскоранае развіццё хімічнай прамысловасці.
Вынікі пяцігодкі
Аб’ём капітальных укладанняў за 10 гадоў быў у 3 разы большы, чым за папярэдняе дзесяцігоддзе. У канцы 1950 — сярэлзіне 1960-х г. у Беларускай ССР уведзены ў дзеянне 1-я чарга Васілевіцкай ДРЭС (у Светлагорску), аўтамабільны завод у Жодзіне, калійны камбінат у Салігорску, нафтаперапрацоўчы завод у Полацку, пачалі даваць прадукцыю заводы Пінскі штучнай скуры, Лідскі па вытворчасці лакаў і фарбаў і інш. Апераджальнымі тэмпамі развіваліся прыборабудаванне і электроніка (за 1959—1965 гады выпуск электронікі і электрэтэхнічных вырабаў вырас у 5 разоў).
У паліўным балансе павялічылася доля нафты і прыроднага газу: пабудаваны газаправоды Дашава—Мінск, Шчорс—Гомель,	пачалася здабыча нафты на Рэчыцкім радовішчы. Па тэмпах развіцця сельская гаспадарка адставала ад іншых народна-гаспадарчых галін. Не заўсёды ўлічваліся мясцовыя ўмовы пры вытворчасці розных сельскагаспадарчых культур, вызначэнні структуры пасяўных плошчаў; не хапала будаўнічых матэрыялаў, мінеральных угнаенняў, сельскагаспадарчай тэхнікі. У сакавіку 1965 года прыняты дадатковыя меры па ўмацаванні гэтай галіны эканомікі, у т.л. перабудавана сістэма падаткаабкладання калгасаў, уведзены новыя закупачныя цэны на сельскагаспадарчую прадукцыю, зніжаны цэны на трактары, аўтамабілі і сельскагаспадарчыя машыны, што накіроўваліся ў сельскую гаспадарку. Колькасць навуковых устаноў у Беларускай ССР павялічылася з 72 у 1955 годзе да 185 у 1965 годзе.
Агіяграфія
Агіяграфія (hάgios — святы + grάphό — пішу) — від царкоўнай літаратуры пра жыццё, подзвігі і пакуты кананізаваных духоўных або свецкіх асоб. Галіна царкоўна-рэлігійнай літаратуры, якую складаюць жыццяпісы святых — жыціі.
Узнікла ў Рымскай імперыі, пашырылася ў Візантыі, дзе былі дакладна сфармуляваны асноўныя патрабаванні да агіяграфіі. У Сярэднявеччы агіяграфічныя творы пісаліся звычайна на лацінскай мове і апісвалі жыццё, цуды і пакутніцтва за «веру Хрыстовую» святых людзей — велікамучанікаў, прапаведнікаў і інш. Творы агіяграфіі вызначаліся дыдактыкай, умоўнасцю, услаўлялі аскетызм, цярплівасць, пакорлівасць Боскай волі.
Агіяграфічная літаратура на беларускіх землях
Арыгінальныя беларускія агіяграфічныя творы вядомы з канца XII—XIII ст. — «Жыціе Ефрасінні Полацкай», «Жыціе Кірылы Тураўскага», «Жыціе Аўраамія Смаленскага», «Слова пра манаха Марціна», «Аповесць пра Меркурыя Смаленскага». Іх аўтары строга не прытрымліваліся візантыйскіх схем, звярталіся да гістарычных фактаў, уключалі эмацыянальна-псіхалагічныя маналогі, бытавыя замалёўкі. З XV—XVI ст. ствараюцца пашыраныя (мінеі-чэцці) і кароткія жыціі (пралогі), а таксама пацерыкі (жыціі пра жыццё манахаў).
Мінскі абласны клінічны шпіталь інвалідаў Вялікай Айчыннай вайны імя П. М. Машэрава
'''Мінскі абласны клінічны шпіталь інвалідаў Вялікай Айчыннай вайны імя П. М. Машэрава''' — шпіталь у аграгарадку Лясны Мінскага раёна.
Гісторыя
Шпіталь для інвалідаў Вялікай Айчыннай вайны заснаваны ў вёсцы Бараўляны ў 1946 годзе на базе ваеннага шпіталя, у 1972 годзе пабудаваны новы архітэктурны комплекс (арх. М. Гулько, У. Крывашэеў)
Архітэктура
У аснову аб’ёмна-планіровачнага вырашэння комплексу пакладзены прынцып блакіроўкі карпусоў. Двухпавярховы цагляна-панэльны адміністрацыйна-бытавы корпус (уключае сталовую, бібліятэку, клуб, пакоі для гульняў і інш.) праз фае, размешчанае на 2-м паверсе, злучаны з 5-павярховым каркасна-панэльным бальнічным корпусам калідорнай планіроўкі. Палаты арыентаваны на поўдзень. Комплекс уключае таксама 3-павярховыя фізіятэрапеўтычны і аперацыйны карпусы. Фасады карпусоў вырашаны ў дакладных, лаканічных формах.
Пяненжна (гміна)
Пяне́нжна (Pieniężno) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бранеўскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пяненжне. Плошча гміны складае 241,43 км². Станам на 2004 год у гміне Пяненжна пражывалі 6883 чалавекі, шчыльнасць — 28,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 24 салецтвы.
Адміністрацыйны падзел Уругвая
У табліцы прадстаўлены спіс дэпартаментаў Уругвая у парадку іх напісання на іспанскай мове.
Джон Адамс
Прэзідэнцтва
У 1797 годзе Адамс выбраны прэзідэнтам ЗША. Перыяд прэзідэнцтва Адамса адзначаны крызісамі і канфліктамі, такімі як справа «XYZ», прыняцце законаў аб іншаземцах і падбухторванні да мяцяжу, процістаянне з прыхільнікамі Джэферсана. Адамс стаў першым гаспадаром пабудаванага пры ім Белага дома.
Якаўчыцы
Я́каўчыцы (, Яковчицы)  — прыпыначны пункт Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Малыя Якаўчыцы; на лініі Баранавічы-Цэнтральныя — Брэст-Цэнтральны, паміж прыпыначным пунктам Стаўпы і прыпыначным пунктам Мацеевічы.
Вішнёўка (Гомельскі раён)
Вішнёўка (, Вишнёвка) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Цярэніцкага сельсавета.
Андрэй Брухман
Па сканчэнні езуіцкіх школ у Браневе ўступіў у Таварыства Ісуса 8 студзеня 1596 г. у Рызе. Пасля выпрабаванняў у навіцыяце ў Дэрпце вывучаў філасофію ў Браневе (1598—1600) і тэалогію ў Віленскай акадэміі (1604—1608). У сталіцы быў высвечаны на ксяндза.
Выкладчык рыторыкі для семінарыстаў-езуітаў у настаўніцкай семінарыі пры Полацкім езуіцкім калегіуме (1609—1610), прэфект штудыяў у Рызе (1611—1612), прэфект дыяцэзіяльнай семінарыі ў Браневе (1612—1614). Прафесар маральнай тэалогіі ў Нясвіжскім езуіцкім калегіуме (1617—1620), рэктар у Браневе (1620—1623), прафесар маральнай тэалогіі ў Пултуску (1623—1626) і прэфект дыяцэзіяльнай семінарыі ў Пултуску (1628—1629). Спаведнік біскупа-суфрагана вармінскага Міхала Дзялынскага (1629—1633), прэфект школ у Пултуску (1633—1634), інструктар Дому ІІІ прабацыі (1636—1637) і прэфект школ (1638—1639) у Нясвіжы.
Апошнія гады жыцця, з 1640 па 1643, займаў пасаду рэктара Полацкага езуіцкага калегіума і актыўна прапагандаваў у горадзе культ архіепіскапа Полацкага Іасафата Кунцэвіча.
Гармізд (Папа Рымскі)
Гармізд (Hormisdas PP.; ? — 6 жніўня 523) — Папа Рымскі з 20 ліпеня 514 да 6 жніўня 523.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў знатнай сям’і ў італьянскім горадзе Фразіноне (у раманскай Кампаніі). Да прыняцця сану быў жанаты, яго сын Сільвер таксама стаў Рымскім Папам. Гармізд займаў важныя пасады пры Сімаху. Гармізду ўдалося пераадолець працяглы раскол у адносінах з Канстанцінопалем — акакіянскую схізму. Гэта адбылося пасля таго, як імператарам Візантыі стаў Юсцін I.
Бітва пры Монсе
Бі́тва пры Монсе (23 жніўня 1914 года) — бітва на Заходнім фронце Першай сусветнай вайны, з’яўлялася часткай Пагранічнай бітвы 1914 года. У ходзе бітвы брытанскі экспедыцыйны корпус нанёс надыходзячай германскай арміі значныя страты, але быў вымушаны адступіць.
Ход падзей
Паводле дырэктывы саюзнага камандавання, скончыўшы засяроджванне ў раёне Мабёжа, брытанская армія пад камандаваннем Джона Фрэнча высунулася ў напрамку Монса. Аднак 23 жніўня 1-я германская армія таксама падышла да гэтай мяжы і сутыкнулася тут з 2-м корпусам англічан (1-ы брытанскі корпус так і не паспеў да бітвы). На працягу дня германскія часці фарсіравалі маючыся канал і занялі Монс. Англічане пад націскам праўзыходзячага іх праціўніка з раніцы 24 жніўня пачалі адыход і да 25 жніўня адышлі на лінію Камбрэ, Ле-Като.
У культуры
Бітве пры Монсе прысвечаны эпізод «Першы дзень» міні-серыяла BBC «Наша сусветная вайна» 2014 года.
Эхуд Ольмерт
Эхуд Ольмерт (іўр. אהוד אולמרט;, кібуц Нахлат-Жабацінскі, Палесціна) — ізраільскі палітычны і грамадскі дзеяч, шаснаццаты прэм’ер-міністр Ізраіля (з 14 красавіка 2006; затым выконваў абавязкі пасля адстаўкі з 21 верасня 2008 да 31 сакавіка 2009) у сувязі з датэрміновымі парламенцкімі выбарамі ў Ізраілі, лідар партыі Кадзіма (студзень 2006 — 30 ліпеня 2008).
Пядзенікі
Пя́дзенікі (Geometridae) — сямейства матылёў.
Біялагічнае апісанне
Размах крылаў да 8 см. Афарбоўка разнастайная. Вусені шараватыя або зеленаватыя, нагадваюць сучкі, галінкі, сцяблінкі (яскравы прыклад мімікрыі), маюць звычайна 2 пары брушных ног. Пры перамяшчэнні дугападобна выгінаюць цела ўверх — рухаюцца «пядзямі» (адсюль назва). Кормяцца лісцем, бутонамі, кветкамі, пупышкамі раслін; многія — паліфагі; ёсць драпежнікі.
Арэал і экалогія
Налічваецца каля 15 тысяч відаў. Пашыраны ўсюды, акрамя Антарктыды, найбольш у трапічных і шыракалістых лясах. Пераважна змрокавыя і начныя матылі. На Беларусі больш за 12 родаў, каля 300 відаў. Найбольш трапляюцца:, , , , і інш.
Значэнне
Некаторыя віды — шкоднікі лесу і сельскагаспадарчых раслін.
Пяжхніца (гміна)
Пяжхні́ца (Pierzchnica) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кялецкага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пяжхніцы. Плошча гміны складае 104,59 км². Станам на 2006 год у гміне Пяжхніца пражывалі 4778 чалавек, шчыльнасць — 45,7 чал./км².
Базіліка Ульпія
Базіліка Ульпія была грамадскім будынкам у Старажытным Рыме, размешчаным у форуме Траяна. Яна была названа ў гонар імператара Траяна, чыё поўнае імя было Марк Ульпій Траян.
Яна стала найважнейшай базілікай пасля двух старажытных, базілікі Эмілія і базілікі Юліі. З яе будаўніцтвам большая частка палітычнага жыцця перамясцілася з Рымскага форума на форум Траяна. Так працягвалася да будаўніцтва базілікі Максенцыя і Канстанціна.
У адрозненне ад пазнейшых хрысціянскіх базілік, яна не мела рэлігійных функцый; яна была створана для здзяйснення правасуддзя, гандлю і наведвання імператарам. Таксама яна была найбуйнейшай у Рыме, памерам 117 на 55 метраў.
Базіліка Ульпія складалася з вялікага цэнтральнага нефа з чатырма праходамі, падзеленымі шэрагамі калон і апсідамі ў канцах. Калоны і сцены былі з дарагога мармуру; дах, які ўзвышаўся на 50 метраў, была пакрыты пазалочанай бронзавай чарапіцай.
Многія калоны ўсё яшчэ стаяць на сваім месцы, хоць большасць упала. Частка падмурка базілікі знаходзіцца зараз пад вуліцай Віа дэі Форы Імперыялі — шашой, пабудаванай пры Беніта Мусаліні. Увесь будынак быў упрыгожана трафеямі Дакійскай войны, якая праводзілася Траянам.
Пазней яна выкарыстоўвалася Канстанцінам як архітэктурны ўзор для планіроўкі новых хрысціянскіх цэркваў.
Царкоўная унія
Царкоўная унія — аб’яднанне дзвюх або некалькіх цэркваў на ўмовах вяршэнства прыняцця дагматыкі адной з іх пры захаванні іншымі своеасаблівасцей у абраднасці.
Уніі заключаліся пераважна рымска-каталіцкай царквой з праваслаўнай, а таксама са старажытнымі ўсходнімі (нехалкідонскімі). Пры гэтым апошнія падначальваліся ўладзе рымскіх пап, адначасова такім чынам аднаўлялася былое адзінства ўсяленскай хрысціянскай царквы.
3 ХІІІ ст. візантыйскія імператары таксама імкнуліся пайсці на унію з папствам, каб атрымаць ад яго дапамогу ў барацьбе супраць туркаў. Рымскія папы двойчы спрабавалі заключыць унію з Канстанцінопальскім патрыярхатам. У 1274 была падпісана Ліёнская унія, не падтрыманая большасцю духавенства і народа Візантыі, была асуджана Канстанцінопальскім саборам 1285. У 1439 падпісана Фларэнційская унія, адвергнутая затым Іерусалімскім 1443 і наступнымі царкоўнымі саборамі; у ВКЛ і Маскоўскай дзяржаве яе беспаспяхова імкнуліся ўвесці мітрапаліты Ісідор і Грыгорый Балгарын. У 1596 рымска-каталіцкая царква падпісала з праваслаўнай царквой Рэчы Паспалітай Брэсцкую унію. У XVII ст. ў тагачаснай Венгрыі з мясцовай праваслаўнай царквой была заключана Ужгарадская унія 1646, якая напачатку дзейнічала на тэрыторыі Закарпацця і Славакіі, у 1699 пашырана на праваслаўнае насельніцтва Альба-Юлійскай епархіі Трансільваніі. Наступная Трансільванская унія 1760, заключаная па ініцыятыве аўстрыйскіх улад, ахапіла ўжо большую частку гэтай тэрыторыі.
Уніі таксама былі падпісаны папствам і з некаторымі старажытнымі ўсходнімі цэрквамі, у выніку чаго створаны уніяцкія цэрквы халдзейскага (у Іраку), мараніцкага (у Ліване і Сірыі), армянскага (на чале з патрыярхам кілікійскім у Турцыі), сірыйскага, копцкага (у Егіпце) абрадаў.
Ідэя уніі была выкарыстана і Рускай праваслаўнай царквой у дачыненні да стараабраднікаў. У 1800 было аформлена адзінавер’е — кірунак, прыхільнікі якога падначальваліся Сіноду, але службу ім дазвалялася адпраўляць паводле сваіх старых абрадаў.
Чэрэта-дзі-Спалета
Чэрта-дзі-Спалета (Cerreto di Spoleto) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Умбрыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Перуджа.
Насельніцтва складае 1158 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 15 чал./км². Займае плошчу 75 км². Паштовы індэкс — 6040. Тэлефонны код — 0743.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Nicola da Bari.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
NGC 79
NGC 79 — эліптычная галактыка ў сузор’і Андрамеды. Размешчана на адлегласці каля 240 млн св. гадоў ад Сонца. Дыяметр складае каля 20 тыс. св. гадоў, што дазваляе аднесці NGC 79 да карлікавых галактык.
Гэтую галактыку адкрыў у лістападзе 1884 года французскі астраном Гіём Бігурдан.
Аляксандр Якаўлевіч Мітрашэнка
Аляксандр Якаўлевіч Мітрашэнка (1897—1964) — беларускі ўрач-хірург. Кандыдат медыцынскіх навук, дацэнт. Заслужаны ўрач БССР (1948).
Біяграфія
Выкладаў на кафедрах агульнай хірургіі, шпітальнай хірургіі, узначальваў кафедру агульнай хірургіі, быў прарэктарам па вучэбнай рабоце Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: ваенна-палявая, поласцевая хірургія; хірургічнае лячэнне валлёвай хваробы; аператыўнае лячэнне артэрыявенозных анеўрызмаў, эмбалій лёгачнай артэрыі.
Ньютан (адзінка вымярэння)
Нью́тан (абазначаюць як Н, N) — адзінка вымярэння сілы, вытворная адзінка сістэмы адзінак вымярэння СІ, названая ў гонар Ісака Ньютана за яго ўнёсак у класічную механіку.
Азначэнне
Ньютан — адзінка сілы ў сістэме СІ, роўная сіле, неабходнай для таго, каб надаць фізічнаму целу масай 1 кілаграм паскарэнне 1 м/с2:
Кратныя і дзельныя адзінкі
Найменні кратных і дзельных адзінак утвараюць, дадаючы стандартныя прыстаўкі СІ да слова “ньютан”:
Жытомірская вобласць
Жытомірская вобласць (Житомирська область) — вобласць на паўночным захадзе Украіны.
Агульныя звесткі
Адміністрацыйны цэнтр Жытомірскай вобласці — горад Жытомір.