cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Станіслаў Кішка (ваявода віцебскі)
Станіслаў Пятровіч Кішка (? — ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Сям'я
Сын троцкага кашталяна Пятра Кішкі і Алены Ільініч, дачкі дворнага літоўскага маршалка Юрыя Іванавіча Ільініча. Меў братоў Пятра і Мікалая.
Яго жонкай была Ганна Радзівіл (каля 1525 — 1600), дачка жамойцкага старосты Яна Радзівіла. Меў з ёй дзяцей:
Пасля смерці Станіслава Кішкі яго жонка выйшла замуж паўторна за Крыштафа Садоўскага.
Расійска-беларускі энергетычны канфлікт (2006)
Расійска-беларускі энергетычны канфлікт пачаўся ў снежні 2006 года, калі «Газпром» абвясціў канчатковы варыянт кошту на прыродны газ для Рэспублікі Беларусь у памеры $105 за 1000 м³. Прычым 75 долараў падлягаюць аплаце грашыма, а астатнія 30 Беларусь мела бы права аплаціць акцыямі «Белтрансгаза», які быў ацэнены ў 5 мільярдаў долараў.
27 снежня старшыня савета дырэктараў «Газпрама» Аляксей Мілер прыстрашыў у выпадку адсутнасці кантракту да канца 31 снежня 1 студзеня ў 10:00 па маскоўскім часе адключыць Беларусь ад расійскага газу. У адказ Беларусь адмаўлялася падпісаць кантракт на транзіт газу ў Еўропу па сваёй тэрыторыі. Еўрапейскія спажыўцы асцерагаліся, што адбудзецца паўтор расійска-ўкраінскага газавага канфлікту, аднак пасля 3 дзён перамоў 31 снежня, калі да новага года заставалася 2 хвіліны, кантракт на пастаўку і транзіт газу на 2007 год быў падпісаны.
На наступны дзень урад Расіі ўвёў мыту на экспарт нафты ў Беларусь, бо Беларусь на працягу 9 гадоў не плаціла Расіі дамоўленую частку выручкі ад перапродажу таннай расійскай нафты. 3 студзеня Беларусь увяла ўласную мыту на транзіт нафты ў памеры 45 долараў за тону. Расія назвала гэтае дзеянне «парушэннем двухбаковых дамоўленасцяў», у тым ліку і таму, што падобная мыта з’яўляецца ўнікальнай у сусветнай практыцы, у якой транзітныя грузы, якія не выраблены і не спажыюцца ў краіне, мытамі не абкладаюцца. Увечар 6 студзеня Расія запатрабавала ад беларускіх улад адмяніць «незаконна ўведзеныя» мыты, абяцаўшы ў выпадку адмовы прыняць «адэкватныя» меры. 7 студзеня паступіла афіцыйная адмова з Мінску.
Раніцай 8 студзеня Польшча заявіла аб тым, што па нафтаправоду «Дружба» перастала паступаць расійская нафта. Днём кіраўніцтва кампаніі «Транснафта» заявіла, што падача была спыненая па іх ініцыятыве, бо, паводле іх словаў, меў месца незаконны адбор нафты на тэрыторыі Беларусі. Па словах генеральнага дырэктара кампаніі Сямёна Вайнштока, з 1 студзеня Беларусь несанкцыянаваным чынам адабрала з экспартнага трубаправода 79 тысяч тон нафты.
10 студзеня адбылася тэлефонная гутарка Аляксандра Лукашэнкі з Уладзімірам Пуціным, пасля чаго ў ноч 11 студзеня Беларусь адмовілася ад экспартных мыт. Той жа ноччу па нафтаправодзе «Дружба» быў адноўлены транзіт нафты ў Еўропу. 11 студзеня старшыня ўраду Беларусі Сяргей Сідорскі прыбыў у Маскву, дзе правёў перамовы з расійскім калегам.
Расійска-беларускі энергетычны канфлікт (2010)
Расійска-беларускі газавы канфлікт у 2010 годзе — зніжэнне паставак газу расійскага «Газпрама» ў Беларусь у чэрвені 2010 года ў сувязі з рознагалоссямі па аплаце паставак і транзіту газу. У адказ Беларусь спыніла транзіт газу ў Еўропу. Па меркаванні некаторых аналітыкаў, мэтай канфлікту было прымусіць Беларусь увайсці ў Мытны саюз.
Сутнасць канфлікту
Пасля адмовы Беларусі падпісаць дакументы Мытнага саюза і безвыніковых сустрэч Аляксандра Лукашэнка з Уладзімірам Пуціным і Дзмітрыем Мядзведзевым, 15 чэрвеня 2010 года прэзідэнт Расіі выставіў Беларусі ўльтыматум — разлічыцца за газ на працягу 5 дзён.
Паводле «Газпрама», запазычанасць Беларусі за газ складала 192 мільёны долараў ЗША. Паводле Белстата — пратэрмінаваная знешняя запазычанасць за газ на 1 мая 2010 года складала 133 мільёны долараў ЗША. Запазычанасць узнікла з-за таго, што Беларусь у аднабаковым парадку ў 2010 годзе вырашыла плаціць за газ па цане 2009 года — 150$ за 1 тысячу кубаметраў, у той час як паводле кантракту фактычная сярэдняя цана ў студзені — красавіку складала 174$ за 1 тыс. кубаметраў.
У адказ беларускія ўлады заявілі пра запазычанасць Расіі перад Беларуссю за транзіт на 217 мільёнаў долараў ЗША.
Хроніка падзей
Беларусь прызнае доўг за газ, але прапаноўвае аплату зрабіць машынамі, абсталяваннем і рознымі іншымі таварамі. На гэта Мядзведзеў заўважыў: у адпаведнасці з расійскім заканадаўствам замежныя плацяжы могуць прымацца толькі ў замежнай валюце — інакш гэта супярэчыць закону. Прэзідэнт Расіі падкрэсліў: «Газпрам» нічым не можа прымаць аплату за доўг: ні пірагом, ні маслам, ні сырам, ні іншымі сродкамі плацяжоў. У 9:00 па беларускім часе пастаўкі газу ў Беларусь былі зніжаны на 15 % ад аб'ёмаў планавай сутачнай пастаўкі газу.
«Газпрам» накіраваў паведамленне Еўрапейскай камісіі пра верагодныя праблемы з транзітам газу ў Еўропу з-за абмежаванняў паставак у Беларусь. Уладзімір Пуцін заявіў, што магчыма павесці транзіт з газаправоду «Ямал-Еўропа» ў ГТС Украіны, а пастаўкі на Беларусь могуць быць скарочаныя і больш чым на 85 %.
Уладзімір Сямашка назваў суму запазычанасці за транзіт Расіі перад Беларуссю — 217 мільёнаў долараў, але паабяцаў разлічыцца з Расіяй за газ на працягу 2 тыдняў.
Абвешчана, што Беларусь цалкам разлічылася за майскі газ.
Беларускі бок спыніў транзіт расійскага газу ў Еўропу да поўнага разліку Расіі за транзіт праз тэрыторыю Беларусі. Кіраўніцтву беларускіх рэгіёнаў загадана тэрмінова рыхтавацца да магчымых экстрэмальных сітуацый.
Еўракамісія абвясціла аб скліканні надзвычайнай сустрэчы з экспертамі ў сувязі з газавым канфліктам Расіі і Беларусі.
Сямашка зрабіў заяву, што загад на адбор транзітнага газу быў дадзены, каб падтрымаць беларускія прадпрыемствы. Аляксандр Лукашэнка правёў тэлефонныя размовы з кіраўнікамі Азербайджана і Казахстана, падчас якіх патлумачыў ім пазіцыю Беларусі ў газавай спрэчцы з Расіяй.
Крапіва канаплёвая
Крапіва канаплёвая (Urtica cannabina) — від шматгадовых травяністых раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Крапіва канаплёвая — травяністая расліна з тоўстым паўзучым карэнішчам.
Сцябло — прамое, чатырохграннае, рабрыстае, негалінаванае, дасягае ў вышыню 150 см (пры спрыяльных умовах можа дасягаць да 2,4 метраў у вышыню).
Суквецці галінастыя, доўгія, густакветкавыя. Расліна аднадомная або двухдомная, кветкі аднаполыя, у пазухах лісця.
Плод — арэшак, даўжынёй 2-2,5 мм.
Пецярбургска-Варшаўская чыгунка
Пецярбургска-Варшаўская чыгунка — чыгунка, пабудаваная за кошт расійскай казны паводле царскага ўказу ад 15 лютага 1851 года. Праектная працягласць 1280 км. Праходзіла праз Гатчыну, Лугу, Плюсу, Пскоў, Остраў, Пыталава, Рэжыцу, Дзвінск, Вільню, Гродна, Беласток. Уводзілася ў эксплуатацыю ўчасткамі. На 1-м участку Санкт-Пецярбург — Гатчына (45 км) адкрыты рух восенню 1853 года. У пастаянную эксплуатацыю ўведзена 15 снежня 1862 года. На тэрыторыі сучаснай Беларусі ўключала ўчастак Парэчча — Гродна — Ласосна (каля 30 км).
Крапіва канаплёвая
Батанічнае апісанне
Цвіце ў чэрвені—жніўні. Плоданасіць у жніўні.
Сцеблы і лісце пакрытае простымі, кароткімі, цвёрдымі пякучымі валасінкамі. Валасінкі ўтрымліваюць мурашыную кіслату, дотык да іх выклікае хваравітае адчуванне, а затым сверб, званы. Уся расліна вельмі пякучая.
Пецярбургска-Варшаўская чыгунка
У наш час участкі дарогі адносяцца да Кастрычніцкай чыг., Латвійскай чыг., Літоўскім чыг., Беларускай чыг. і Польскіх чыг.
Крапіва канаплёвая
Распаўсюджанне і экалогія
Арэал віду ахоплівае Сярэднюю Азію, Манголію і Кітай. У Расіі расліна сустракаецца на ўсёй тэрыторыі.
Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Валкалата)
Касцёл Святога Іаана (Яна) Хрысціцеля — мураваны каталіцкі храм у в. Валкалата Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці.
Крапіва канаплёвая
Распаўсюджанне і экалогія
Расце па схілах, уздоўж дарог, на засмечаных месцах.
Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Валкалата)
Гісторыя
Парафія была заснавана ў 1625 г. Касцёл пад тытулам св. Іаана (Яна) Хрысціцеля ў Валкалаце быў пабудаваны ў 1870 г. Асвечаны 12 кастрычніка 1885 г. ксяндзом дэканам Нікадэмам Цудзынам. Касцёл ніколі не быў адабраны або зачынены, дзейнічаў у гады савецкай улады. Пасля вайны душпастырамі парафіі былі кс. Станіслаў Гурскі, кс. Казімір Данковіч.
На тэрыторыі парафіі знаходзяцца філіяльныя капліцы: у Сергах — капліца пад тытулам святых апосталаў Пятра і Паўла, аддадзеная вернікам 15 жніўня 1992 г. і ў Янчуках — пад тытулам Маці Божай Вастрабрамскай, зробленая з жылога дома ў 1994 г.
Крапіва канаплёвая
Таксанамія
Від Крапіва канаплёвая ўваходзіць у род сямейства  парадку.
Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Валкалата)
Архітэктура
Пабудаваны з каменя і цэглы ў стылі неабарока. Памеры касцёла: даўжыня — 40 м, шырыня — 20 м і вышыня — 20 м.
Унутры прастора падзелена чатырма драўлянымі слупамі на 3 нефы, якія маюць бэлечныя столі рознай вышыні. Прэсбітэрый вылучаны сцяной з лучковым завяршэннем. Абапал прэсбітэрыя ў 2 ярусы размешчаны сакрыстыі. У нартэксе над уваходам знаходзяцца музычныя хоры з арганам. Верхнія ярусы бакавых памяшканняў нартэкса адкрываюцца ў асноўную залу арачнымі праёмамі. Аздобу інтэр’ера складаюць 5 драўляных алтароў, якія вырашаны як 2-ярусныя прысценныя архітэктурныя кампазіцыі з карынфскімі калонамі і пілястрамі, раскрапаванымі антаблементамі і разарванымі лучковымі франтонамі. Алтары ўпрыгожаны скульптурнымі выявамі святых і анёлаў, дэкаратыўнай разьбой. У фігурных філёнгавых рамах размешчаны каштоўныя абразы, сярод якіх абраз «Маці Божая з дзіцем» (1667). Падобны барочны дэкор мае арган, вырашаны як своеасаблівы карынфскі порцік са складаным фігурным завяршэннем і валютамі па баках. Многія элементы начыння інтэр’ера паходзяць з больш ранняга касцёла, які існаваў на гэтым месцы.
Побач з касцёлам размясцілася вялікая званіца, пабудаваная ў 1748 г. Касцёл з’яўляецца важным архітэктурным помнікам XIX стагоддзя.
Рыгор Юрый Друцкі-Горскі
Рыгор Юрый Фёдаравіч Друцкі-Горскі (1595—1598 — 1659) — вялікалітоўскі ваенны і дзяржаўны дзеяч. Дваранін каралеўскі (згадв. 1631), староста цэльскі (1631-), староста аршанскі (1635—1650), ваявода мсціслаўскі (1651—1659).
Спіс аб’ектаў PGC (2492001—2493000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2492001—2493000)
Рыгор Юрый Друцкі-Горскі
Біяграфія
Да 1625 года ажаніўся з Ганнай Капацёўнай, дачкой лідскага маршалка Філона Копця і Алены Адамаўны Храптовіч. Тады ж, а можа і раней, перайшоў з кальвінізма ў каталіцтва, атрымаў пры гэтым другое імя — Юрый. Такія роднасныя сувязі і змена веравызнання, напэўна, добра паўплывалі на яго кар’еру.
Палітычную кар’еру пачаў як пасол Менскага ваяводства на сойм 1626 года (Варшава, 27.01-10.3.1626). На сойме абраны ў камісію па адшуканні нявыплачаных падаткаў, так званы Віленскі Трыбунал. Трыбунал мусіў пачаць працу 22 ліпеня 1626 года ў Вільні і засядаць 4 тыдні, разглядзець справы ўсіх неплацельшчыкаў, напэўна, кн. Рыгор-Юрый браў удзел у яго працы.
Вялікі розгалас мела судовая справа кн. Рыгора-Юрыя і яго маці з Менскім магістратам. Горад аспрэчваў іх валоданне памежнымі землямі з добрымі сенажаці, млынамі і рыбнымі ловамі на Свіслачы, а таксама пэўнымі пляцамі ў Менску. Першы дэкрэт па справе быў выдадзены яшчэ ў 1620 годзе, урэшце дайшло да разгляду ў каралеўскім судзе. У 1629 годзе гаспадар выдаў дэкрэт, прысудзіўшы усе спрэчныя землі і маёмасць гораду.
Кароль Жыгімонт Ваза даў 13.6.1631 года свайму двараніну князю Рыгору-Юрыю Друцкаму-Горскаму з жонкай Ганнай Капацёўнай прывілей на Цэльскае староства ў Менскім ваяводстве, якое складалася толькі з вёскі Цэль, раней (1589—1615) яго трымаў бацька Рыгора. Новы кароль Уладзіслаў Ваза 29.1.1635 года прызначыў кн. Рыгора-Юрыя на ўрад старосты аршанскага.
Аршанскае староства было не толькі даходнейшым месцам, але і вельмі адказным, бо знаходзілася паблізу усходняй мяжы. Новы староста адразу пачаў наводзіць парадак. У тым жа 1635 годзе ён паклікаў у суд Казіміра Льва Сапегу па невыплаце з маёнтка Стараселле пабораў, ухваленых для абароны Аршанскага павета.
Асноўнае ўладанне кн. Рыгора — Лошыца ў Менскім ваяводстве, межавала з маёнткам вендэнскага ваяводзіча Рафала Слушкі. Перад 1638 годам лошыцкія падданыя нанеслі сялянам Слушкі розныя крыўды і шкоды. Князь здолеў вырашыць спрэчку палюбоўна і 11.6.1638 года выдаў Рафалу Слушку квітацыйны ліст пра сатысфакцыю шкодаў і завяршэнне разлікаў. Напэўна, для разлікаў спатрэбіліся наяўныя грошы, таму князь аддаў у арэнду менскаму яўрэю Зельману Ізакавічу свой фальварак Гранічы (з маёнтка Дзяксняны) у Менскім павеце на 3 гады за 1800 польскіх злотых (запіс выданы ў Менску 17.4.1638).
Каля 1640 года аршанскі староста абвінаваціў менскіх яўрэяў у забойстве нейкага дзіця, па справе было тры следствы, якія не далі вынікаў. Падазраваныя прынеслі прысягу ў сваёй невінаватасці, а 23.2.1641 года справу на сакрэтнай радзе разглядаў кароль. Вялікі канцлер літоўскі Альбрэхт Станіслаў Радзівіл запісаў у дыярыушы, што абвінавачванні былі не абгрутаванымі, хоць ён і сам у іх верыў.
У 1642 годзе пахаваў нованароджанага сына Філона і жонку. Два старэйшыя сыны — Міхал і Стэфан, студэнты Віленскай езуіцкай акадэміі, склалі панегірык на памяць маці «Głosy Synow Żałosne przy pogrzebie Wielmożney Iey Mośći Paniey P. AnnyKopćiowny Druckiey Horskiey Starosciney Orszanskiey…».
У 1643 годзе, пасля смерці стрыечнага брата Юрыя Друцкага-Горскага, кн. Рыгор-Юрый захапіў яго частку маёнткаў Арава і Палессе, якая тады ўжо належала псіхічна хвораму роднаму брату Юрыя — Стэфана, пад апекай іх роднай сястры Альжбеты Друцкай-Горскай і яе мужа Ю. Ломскага.(ЭВКЛ)
Урад старосты аршанскага вымагаў значнага часу. Між іншага кн. Рыгор-Юры бываў і  дырэктарам рэляцыйных соймікаў шляхты і абывацеляў павета. Так на адным з іх (6.7.1647, Ворша) чарговы раз было пастаноўлена сабраць грошы на пабудову ў горадзе мураванага будынка архіва для судовых гродскіх і земскіх кніг, подпіс аршанскага старосты, як дырэктара, без княскага тытула стаіць першым на гэтым ляўдуме.
У 1648 годзе пачалася казацкая вайна і летам таго ж года баявыя дзеянні закранулі ўжо паўднёвыя землі Княства. Рэгулярных войскаў у Княства практычна не было, казацкім загонам супрацьстаялі почты паноў і павятовыя паспалітыя рушэнні. Вядома, аршанскія харугвы, узначаленыя старостам кн. Рыгорам-Юрыем і яго сынам Міхалам, абаранялі свой павет. Уражанні ад пачатку вайны былі, напэўна, такімі моцнымі, што храналогія яе пачатковага перыяду аднаўляецца цяжка, у асноўным па памяці асобных удзельнікаў.
У сярэдзіне жніўня 1648 года Друцкі-Горскі перамясціўся пад Новы Быхаў, дзе злучыўся з дзвюмя харугвамі пад камандаваннем Яна Самуэля Паца, харужыча вялікага літоўскага. Аб’яднаныя сілы размясціліся абозам пад Рагачовам, адкуль здзяйснялі частыя выправы супраць казакаў. Паводле Э. Катлубая, 29.8.1648 года атрад пад камандаваннем сына кн. Рыгора — Міхала, разбіў казацкі загон, які кіраваўся з Гомеля да Быхава, а неўзабаве харугва Міладоўскага разбіла казакаў пад Стрэшынам. Лагер пад Рагачовым аднак размяшчаўся нязручна, аточаны багнамі і лясамі, што ўскладняла лагістыку. Таму ў сярэдзіне верасня 1648 года Друцкі-Горскі і Пац размясцілі абоз паміж Старым і Новым Быхавам. Пэўны час групоўка начале Друцкага-Горскага знаходзіўся пад Быхавам, баронячы лінію Дняпра, здзяйсняючы рэйды ўніз і ўверх па рацэ, але казакі сутычак пазбягалі. Польны гетман Януш Радзівіл 24.9.1648 года стаяў абозам пад Пухавічамі. Тым часам 22-23.9.1648 года адбылася бітва пад Піляўцамі, дзе войска Рэчы Паспалітай практычна збегла з поля бою.
Неўзабаве казакі на чале з Крывашапкам нечакана пераправіліся цераз Сож і 1(10).10.1648 года захапілі Чэрыкаў. Было забіта шмат яўрэяў і шляхты, казакі скарысталі неразбярыху кірмашовага дня на праваслаўныя Пакровы. Даведаўшыся пра напад кн. Друцкі-Горскі папрасіў дапамогі ў падканцлера Сапегі, які прыслаў яму частку быхаўскага гарнізона начале Гілярыя Чыжа (500 кавалерыі, 300 пяхоты і 2 гарматы), таксама далучыліся почты навагрудскага кашталяна Багдана Статкевіча, князя Яна Сангушкі, рэгіментара Віцебскага ваяводства Аляксандра Агінскага, 300 пяхоты з шклоўскага гарнізона ад Сяняўскіх, магілёўскія харугвы начале Мацея Паўпенты. Начале аб’яднаных сілаў Друцкі-Горскі пайшоў на Чэрыкаў і вызваліў горад, дата невядома, пэўна ў другой палове — канцы кастрычніка 1648 года. Забіта больш за 1500 казакаў, шмат іх загінула ў адступленні на пераправе цераз раку. Друцкі-Горскі хацеў працягваць наступленне, але даведаўся ад палонных, што казакі збіраюцца вялікімі сіламі атакаваць Быхаў. Таму князь адпусціў жаўнераў з Быхава і Шклова, а з астатнімі сіламі стаў абозам пад Бялынічамі, адкуль працягваў рэйды на казакаў і меў з імі сутыкненні пад Пагостам і Максімовічамі.
Ужо 17.11.1648 года разам з сынам Міхалам быў на элекцыйным сойме (Варшава, 6.10-19.11.1648), дзе каралём выбралі Яна Казіміра Вазу, менавіта гэтым днём кн. Рыгор-Юры Друцкі-Горскі падпісаў элекцыю як пасол Аршанскага павета, а таксама яго сын, як староста цэльскі, і яшчэ адзін удзельнік чэрыкаўскага паходу Багдан Статкевіч.
Пасля сойма Друцкі-Горскі вярнуўся да сваіх харугваў, напэўна, у абоз пад Бялынічамі. Адразу па яго вяртанні стала вядома пра аблогу Быхава казакамі начале Гаркушы і Падабайлы. Лічыцца, што казакі абклалі Быхаўскі замак у кастрычніку-лістападзе 1648 года, напэўна, менавіта калі аршанскі староста паехаў на элекцыю. Выслаўшы на дапамогу абложаным авангард з харугваў Яна Самуэля Паца і князь рушыў за ім. Тым часам казакі вельмі няўдала штурмавалі Быхаўскі замак, а абаронцы рабілі вылазкі. Страціўшы шмат людзей, казакі запрасілі на дапамогу палкоўніка Грыцька Бутага і 24.12.1648 года аднавілі аблогу Быхава. Але даведаўшыся пра падыход харугваў Друцкага-Горскага адыйшлі і скіраваліся на Чачэрск, плануючы знянацку захапіць яго. Аднак адыходзячы казакі нечакана сутыкнуліся пад Жлобінам з харугвамі Паца, заселі ў мястэчку і ўпарта бараніліся. Неўзабаве падыйшоў Друцкі-Горскі з асноўнымі сіламі, пяхотай і невялікімі гарматамі. Жлобін быў узяты, казакі адступілі.
Пасля гэтага групоўка Друцкага-Горскага (агулам да 8000 жаўнераў) накіравалася да Паповай Гары, дзе казакі спрабавалі стварыць сталы ўмацаваны лагер. Лагер жаўнеры ўзялі штурмам, пасеклі шмат казакаў, а астатнія начале Крывашапкі адыйшлі да Бабовічаў. Друцкі-Горскі рушыў на Бабовічы, але казакі не чакаючы адступілі далей — у Старадуб і Ноўгарад-Северскі. У пагоню за імі з Бабовічаў выпраўлены тры харугвы начале Міхала Друцкага-Горскага, Крыштофа Міладоўскага і Здановіча. Мэтай выправы таксама было вызваленне Старадуба. Гэтыя харугвы разбілі невялікі атрад казакаў пад Топалем і вызвалілі Старадуб. Тым часам надыходзіў тэрмін выплаты жалавання жаўнерам. Не маючы магчымасці пакінуць у замку гарнізон, Міхал Друцкі-Горскі адступіў з Старадуба ў Чачэрск. Сам кн. Рыгор-Юрый з гэтай нагоды наракаў на малалікасць у сваёй групоўцы пяхоты. Магчыма, хтосьці з двух Друцкіх-Горскіх, або абодва, быў паранены ў гэтай кампаніі..
Утрыманне харугваў у вайну звычайна рабілася яе камандзірам з уласных сродкаў, пазней грошы вярталіся са скарбу Рэчы Паспалітай са згоды сойма. Напэўна, гэтымі выдаткамі тлумачыцца пазыка кн. Рыгора-Юрыя ў заможнага магілёўскага мяшчаніна Савелія Сафронавіча памерам у 4000 польскіх злотых пад заклад маёнтка Каралішчавічы.
Пра дзейнасць князя ў 1649 годзе вядома праз яго ліставанне з польным гетманам Янушам Радзівілам, захавалася прынамсі два іх лісты ад 7.7 і 14.7.1649 года, Друцкі-Горскі знаходзіўся ў Оршы, займаўся справамі павета — зборам дадатковага падатку на жаўнераў, добраахвотнікаў далучыцца да войска, попісам павятовага паспалітага рушэння, вышукам казацкіх прыхільнікаў і інфарматараў, вядома, і звычайнымі цывільнымі справамі. Так 9.10.1649 года староста аршанскі засведчыў правамоцнасць набыцця маёмасці гараднічым і намеснікам Аршанскага замку Якубам Казімірам Вайдзевічам і яго жонкай Марынай Закрэўскай для атрымання імі гаспадарскага дазволу на будаўніцтва.
У 1650 годзе кн. Рыгор-Юры атрымаў (15.1.1650) згоду караля Яна Казіміра Вазы на перадачу Аршанскага староства сыну Міхалу. Неўзабаве ж, на пачатку мая 1650 года, памёр мсціслаўскі ваявода Фрыдэрык Сапега і 27.5.1650 года гаспадар надаў урад мсціслаўскага ваяводы кн. Друцкаму-Горскаму. Напэўна, гаспадаром былі ацэнены заслугі князя ў барацьбе з казацкімі загонамі, магчыма, не абышлося без пратэкцыі віленскага ваяводы Крыштафа Хадкевіча, мужа родная сястры Друцкага-Горскага — Соф’і, а таксама польнага гетмана Януша Радзівіла, які добра ведаў князя па баявых дзеяннях казацкай вайны. У снежні 1650 года мсціслаўскі ваяводам абраны Варшаўскім соймам паслоў для перамоваў з Запарожскім войскам, аднак, пра вынікі гэтай місіі нічога не вядома. У маі 1654 года казацкая вайна перарасла ў вайну Расіі з Рэччу Паспалітай (1654—1667). Мсціслаўскае ваяводства аказалася на шляху групоўкі князя Трубяцкога, 18.7.1654 года Трубяцкі аблажыў Мсціслаў і пасля чатырох штурмаў 22.7.1654 года замак быў ім узяты, загінула больш за 15000 чалавек, што вядома як Труцябкая разня. Ваяводы тым часам не было ў Мсціслаўлі.
Да канца 1655 года практычна ўсё Княста, разам са сталічнай Вільняй, было акупавана расійскімі войска, не захопленым заставалася Берасце. Адначасова ў ліпені 1655 года вайну супраць Рэчы Паспалітай распачала і Швецыя, практычна за паўгады акупаваўшы ўсю Карону, у тым ліку Варшаву і Кракаў, а таксама Жамойць. Неўзабаве сітуацыя змянілася, зімой 1656 года ў Польшчы пачалося агульнае паўстанне супраць шведаў, а Расія рыхтаваліся да вайны са Швецыяй за Лівонію, што дазволіла Рэчы Паспалітай 3.11.1656 года заключыць з Расіяй Віленскае перамір’е — абодва бакі абавязаліся не ваяваць паміж сабою, але разам выступіць супраць Швецыі і Брандэнбурга. Што ўвесь гэты час рабіў мсціслаўскі ваявода Друцкі-Горскі не вядома. Напэўна, ён быў сярод тых, хто захаваў вернасць Рэчы Паспалітай і, магчыма, знаходзіўся ў войску начале віцебскага ваяводам і вялікага гетмана (з сакавіка 1656) Паўла Яна Сапегі, якое ў канцы 1655 года стаяла лагерам паблізу Берасця. Прынамсі ў войсках Сапегі, напэўна, быў сын кн. Рыгора-Юрыя — Стэфан, які ў іх складзе браў удзел у пазнейшых баявых дзеяннях супраць шведаў.
У 1657 годзе мсціслаўскі ваявода Друцкі-Горскі быў канвакацыйным сойме 17.3.1657 года ў Берасці, сярод іншых ён падпісаў яго ляўдум. Берасце было добра ўмацавана і мела дастатковы гарнізон, але 7.5.1657 года кашталян Мальхер Савіцкі здаў горад без бою на міласць шведскага караля Карла X, які пакінуў там свой гарнізон і хутка пайшоў у Памор’е, дзе супраць шведаў пачала баявыя дзеянні выступіла Данія. Тым часам, 12.7.1657 года кн. Друцкі-Горскі быў у Адэльску, у пробашча гродзенскага і біскупа вендэнскага Аляксандра Крыштафа Хадкевіча, наведваючы сястру Соф’ю, ужо ўдаву па ваяводзе віленскім Крыштафе Хадкевічы, якая перажывала вайну ў радні мужа, праз некалькі дзён яна памерла. Неўзабаве, 12.11.1657 года мсціслаўскі ваявода браў удзел у вайсковай нарадзе ў Камянцы, дзе між іншым разглядалася незразумелая здача Берасця шведам, а пасля нарады адбылася канвакацыя (з’езд) сенатараў і шляхты Княства на якой паслом да караля Яна Казіміра выбралі віцебскага ваяводу Уладзіслава Валовіча, складзеную 18.11.1657 года пасольскую інструкцыю сярод іншых падпісаў і «Юрый Друцкі Горскі».
Звестак за 1658 года пра князя Рыгора-Юрыя Друцкага-Горскага пакуль не выяўлена.
Памёр кн. Рыгор-Юрый у 1659 годзе. Паводле звестак адшуканых А. Рахубам, наступны мсціслаўскі ваявода Цеханавецкі яшчэ ў чэрвені 1659 года не тытулаваўся так і назвываны ваяводам толькі ў кастрычніку 1659 года. З гэтага вынікае прыблізная дата смерці Грыгорыя Юрыя Горскага — лета 1659 г. (паводле А. Рахубы — да 20.7.1659). Пэўных звестак пра месца і абставіны смерці пакуль не выяўлена. Напэўна, князь не быў у войску, мяркуючы з яго ўзросту.
Месца пахавання таксама пэўна не вядома. На думку С. Рыбчонка, верагодна, што сам кн. Рыгор-Юрый пахаваў сваю жонку пры касцёле менскіх дамініканаў. Пэўна вядома, што там быў пахаваны і яго старэйшы сын Міхал. На гэтым месцы іншы сын князя Тэадор Караль пабудаваў капліцу Св. Троіцы, прынамсі ў склепе пад гэтай капліцай прасіў пахаваць сябе ўнук Рыгора, апошні князь Друцкі-Горскі — Міхал Антоні, памерлы у 1734 годзе. На думку С. Рыбчонка, пасля вызвалення Менска ў ліпені 1660 года, труну Рыгора-Юрыя перазахавалі ў гэтым жа месцы.
Сям’я
Князь Горскі з Ганнай Капацёўнай (1605—1642) мелі 5 сыноў і 2 дачок, народжаных паміж 1626—1641 гадамі. У свой час Ю. Вольф згадваў і сына Гераніма, якога лічыў старэйшы, але Геранім, ён жа Яраш, на праўдзе быў сынам Самуэля Горскага, войта менскага.
Санту-Антан
Санту-Антан (Santo Antão) — востраў у краіне Каба-Вердэ, уваходзіць у паўночную группу астравоў Барлавенту. Агульная плошча 779 км². Насельніцтва — 47484 чал. (2011 г.). Адміністрацыйна падзяляецца на 3 муніцыпалітэты. Найбуйнейшы з іх — Рыбейра-Грандэ, які выконвае функцыі сталіцы вострава.
Геаграфія
Востраў Санту-Антан мае вулканічнае паходжанне. Высокі горны хрыбет падзяляе яго на паўночную і паўднёвую часткі. Найвышэйшыя кропкі — горы Топу-дэ-Кароа (1979 м) і Піку-да-Круз (1585 м). Горы складзены пераважна базальтамі. Шмат маладых вулканічных утварэнняў з шырокімі кальдэрамі.
Дзякуючы горнаму рэльефу, які садзейнічае затрыманню вільготнага ветру, на востраве маюцца сталыя натуральныя вадацёкі, а таксама штучныя вадаёмы для абрашэння палёў.
На паўднёвым усходзе вылучаецца засушлівая зона.
Лепшыя пляжы размешчаны на захадзе вострава.
Гісторыя
У XVII ст. выхадцы з Паўночнай Партугаліі і паўднёвых астравоў Сатавенту заснавалі на Санту-Антане камерцыйныя плантацыі кавы, бавоўны, цукровага трыснёгу. З-за асаблівасцей мясцовага рэльефу паселішчы астравіцян амаль не былі звязаныя паміж сабою да XIX ст., калі на Санту-Антане з’явіліся наземныя дарогі. Тады ж насельніцтва паступова перайшло да вырошчвання гародніны, запатрабаванай маракамі іншаземных суднаў.
Асаблівасці культуры
На Санту-Антане захавалася традыцыйная вясковая культура Каба-Вердэ. Прычым, у розных раёнах вострава яна мае некаторыя асаблівасці, у тым ліку ў мове мясцовых жыхароў. Сярод наведвальнікаў востраў славіцца сваім «гругі» (партуг. grougue), моцным алкагольным напоем з цукру.
Эканоміка
Традыцыйны занятак мясцовага насельніцтва — арашальнае тэрасавае земляробства, вырошчванне зерневых, цукровага трыснягу, садавіны і гародніны. Жыхары ўзбярэжжа таксама займаюцца ловам і перапрацоўкай рыбы. Для будаўнічай прамысловасці наладжана здабыча пуцалану. Важнае значэнне для развіцця эканомікі вострава набывае турызм.
Сцяг Канарскіх астравоў
Дзяржаўны сцяг Аўтаномнай супольнасці Канарскія астравы — гэта вертыкальны трыкалор, які складаецца з трох роўных палос — белай, сіняй і жоўтай. Дзяржаўны сцяг нясе таксама Герб Канарскіх астравоў на цэнтральнай паласе. Афіцыйна сцяг быў прыняты 16 жніўня 1982 года.
Плывунец сярэдні
Плывунец сярэдні (Utricularia intermedia) — гэта невялікая шматгадовая драпежная расліна, якая адносіцца да роду.
Арэал і экалогія
Цыркумбарэальны від і сустракаецца ў Паўночнай Амерыцы, Азіі і Еўропе.
Звычайна расце на субстраце, але таксама можа выжываць у вадзе.
Плывунец (род раслін)
Плывунец (Utricularia) — род насякомаедных раслін сямейства. Вадзяныя і балотныя травы, некаторыя віды эпіфіты. Плывунцы не маюць каранёў; лісце іх шматкроць рассечанае на ніткападобныя дзелькі, асобныя з якіх метамарфазаваны ў бурбалкі, якія з’яўляюцца лаўцовымі апаратамі. У бурбалках насякомыя і іншыя дробныя бесхрыбетныя пераварваюцца з дапамогай ферментаў. Кветкі сабраны ў гронку на верхавіне бязліставага кветканоса. Плод — каробачка. У свеце вядома больш за 250 відаў, распаўсюджаных ва ўмераных і трапічных зонах зямнога шара.
Агурок пасяўны
Агурок пасяўны, таксама агурок звычайны (Cucumis sativus) — аднагадовая травяністая расліна сямейства , від роду.
Назва
Агурок, агуркі, гурок , гуркі.
Біялагічнае апісанне
Сцябло сцелістае, шурпатае, зканчваецца вусікамі, якімі ён можа ўчапіцца за апору, пры гэтым сцябло можа выцягнуцца на 1—2 м.
Лісце сэрцападобнае, пяцілопастнае.
Плод — шматнасенны, сакавіты, смарагдава-зялёны, пузырчаты. Будова плода характэрна для сямейства гарбузовых і ў батанічнай літаратуры вызначаецца як гарбузіна. З пункту гледжання батанікі плод агурка — ілжывая ягада. Ён можа мець розную форму і памер у залежнасці ад сорта. У кулінарным стаўленні агуркі традыцыйна адносяць да агароднінных культур.
Геном агурка пасяўнога налічвае 350 мільёнаў пар аснаванняў ДНК. Пяць з сямі храмасом агуркоў узніклі з дзесяці храмасом агульных продкаў з дыняй.
Хімічны склад
У яго пладах 95-98 % вады і нікчэмна малая колькасць бялкоў, тлушчаў і вугляводаў. Пакінутыя 3 % уключаюць каратын, вітаміны PP, C і B, а таксама макра- і мікраэлементы. У тым ліку агурок утрымлівае шмат калію.
Вырошчванне ў культуры
Святло- і вільгацелюбная расліна кароткага дня, скараспелая, патрабавальная да цяпла і ўрадлівасці глебы. Вырошчваецца ў адкрытым грунце і ў цяпліцах з насення або расады. Вегетацыйны перыяд ва ўмовах Беларусі — 90-105 сутак. Добра расце на супясчаных і лёгкіх сугліністых глебах, багатых гумусам.
Шкоднікі і хваробы
Сярод шкоднікаў, тля, павуцінны клешчык.
Хварэе на мучністую расу, бактэрыёз, антракноз, аліўкавую плямістасць, белую гніль.
Гісторыя
Гэта культура была вядома ўжо грэкам, ад якіх перайшла да рымлян, і ў эпоху Карла Вялікага была распаўсюджана ўжо па Сярэдняй Еўропе.
Цяпер культура агурка распаўсюджана паўсюдна і мае мноства разнавіднасцей і сартоў. Плады дзікіх агуркоў дробныя і неядомыя з-за ўтрыманні горкіх рэчываў — кукурбітацынаў.
Плывунец малы
Плывунец малы (Utricularia minor) — невялікая шматгадовая драпежная расліна, якая адносіцца да роду.
Арэал і экалогія
Цыркумбарэальны від і сустракаецца ў Паўночнай Амерыцы, Азіі і Еўропе.
Звычайна расце на субстраце, але таксама можа выжываць у вадзе.
Сцяг Маёты
Сцяг Маёты — белае поле з выявай двух марскіх канькоў, якія трымаюць шчыт, падзелены на сіняе поле з выявай белага паўмесяца і чырвонае поле з выявай двух залатых шасціканцовых зорак, і дэвізам «Ra Hachiri». Афіцыйны сімвал вострава Маёта, французскага ўладання ў Індыйскім акіяне.
Касцёл Божай Волі (Блізніца)
Касцёл Божай Волі — мураваны каталіцкі храм у в. Блізніцы Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці.
Гісторыя
21 чэрвеня 2001 г. у вёсцы была зарэгістравана парафія пад тытулам Божага Провіду. Дзякуючы намаганням кс. Міхала Станчука быў пабудаван касцёл, кансэкраваная 27 чэрвеня 2004 г. яго Эксцэленцыяй біскупам Генрыкам Тамасікам з Седліцаў.
Архітэктура
Вырашаны прамавугольным у плане аб’ёмам пад двухсхільным дахам з вальмай над алтарнай часткай, да якой далучаны бакавыя сакрысціі. Над фасадам узведзена чатырохгранная шатровая вежа-званіца. Уваход вырашаны высокім арачным праёмам, над якім тры пірамідальна размешчаныя арачныя аконныя праёмы. Такімі ж вокнамі рытмічна расчлянёны бакавыя фасады.
П’ер Леско
П'ер Леско (Pierre Lescot, 1515, Парыж — 10 верасня 1578, Парыж) — французскі архітэктар і скульптар.
З 1541 па 1544 гады працаваў над унутраным аздабленнем царквы Сен-Жэрмен-л’Асеруа (Saint-Germain-l’Auxerrois). З 1545 — над асабняком Карнавале (Hôtel Carnavalet), замкам Жака дэ Ліньеры. У 1546 годзе па загаду караля Францыска I, Леско пачаў перабудоўваць Луўр (у той час — крэпасць) і зараз яго імем завецца заходняе крыло «квадратнага двара». Праца над будынкам была скончана праз 9 гадоў, у 1555 годзе, пры каралі Генрыху II і стала яркім прыкладам архітэктуры эпохі Рэнесансу ў Францыі.
Таксама да прац П'ера Леско адносяцца «Фантан нявінных» і Замак Валеры.
Леско часта працаваў разам са скульптарам Жанам Гужонам. Быў блізка знаёмы з пісьменнікам П'ерам дэ Рансарам.
Маронэ
Маронэ — прозвішча, тапонім.
Сцяг Азорскіх астравоў
Сцяг аўтаномнага рэгіёна Партугаліі Азорскія астравы.
Сучасны сцяг Азорскіх астравоў падобны на сцяг Партугаліі (1830—1911 гг.). Адзінае адрозненне — партугальскі герб быў перанесены з цэнтральнай часткі сцяга на левы верхні яго край, а ў цэнтр быў змешчаны ястраб — сімвал архіпелага.
Назва Азорскіх астравоў паходзіць ад партугальскага «acor» у перакладзе — ястраб-цецяроўнік. Першаадкрывальнікі архіпелага звярнулі ўвагу на велізарнае скопішча птушак, якія па сваім выглядзе нагадвалі адну з разнавіднасцяў ястрабаў.
Белы і блакітны колеры — традыцыйныя колеры Партугаліі.
Юзаф Сасноўскі
Юзаф Сасноўскі (? — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
Прадстаўнік шляхецкага роду Сасноўскіх герба «Налэнч», сын Марціна і Тэафілы з Крушынскіх.
Вялікі пісар літоўскі (1754—1764), польны пісар літоўскі (1764—1771), ваявода смаленскі (1771—1775), гетман польны літоўскі (1775—1780), ваявода полацкі (з 1781). Кавалер ордэнаў Белага Арла (1762) і Святога Станіслава (1765).
Звязаў сваю кар'еру з партыяй Чартарыйскіх, дзякуючы падтрымкі якіх спачатку абіраўся паслом на сойм, пазней — маршалкам элекцыйнага сойму 1764.
Ажаніўся з Тэкляй Дэспат-Зяновіч, з якой меў дачок Кацярыну і Людвіку. Атрымаў вядомасць тым, што адмовіўся даць згоду на шлюб сваёй дачкі з Тадэвушам Касцюшкам (палічыў ягоны род занадта бедным).
Сцяг Брытанскай тэрыторыі ў Індыйскім акіяне
Сцяг Брытанскай тэрыторыі ў Індыйскім акіяне — з'яўляецца сімвалам Брытанскай тэрыторыі ў Індыйскім акіяне.
Сцяг быў прыняты 8 лістапада 1990 года, аднак, дагэтуль з'яўляецца напаўафіцыйным. Судносіны бакоў сцяга — 1:2.
Чарнушкі (значэнні)
Чарнушкі
Плывунец паўднёвы
Плывунец паўднёвы, Плывунец непрыкмечаны (Utricularia australis) — від шматгадовых кветкавых раслін роду.
Назва
Відавы эпітэт «australis» ад лацінскага «паўднёвы» і адлюстроўвае той факт, што адкрыццё гэтага віду было зроблена ў Аўстраліі ў 1810 годзе.
Батанічнае апісанне
Водная расліна.
Арэал
Від мае шырокі геаграфічны арэал, сустракаецца па ўсёй Еўропе, у трапічнай і ўмеранай Азіі, уключаючы Кітай і Японію на ўсходзе, Цэнтральную і Паўднёвую Афрыку, Аўстралію і Паўночны востраў Новай Зеландыі.
Сцяг Рэюньёна
Сцяг Рэюньёна — неафіцыйны сімвал вострава Рэюньён, французскага ўладання.
Хоць федэральны перыяд устанавіў некалькі сцягоў французскай метраполіі, Рэюньён не мае асобнага афіцыйнага сцяга.
Адзін сцяг быў абраны асацыяцыяй вексілолагаў Рэюньёна ў 2003. На ім намаляваны вулкан Пітон-дэ-ла-Фурнез на Рэюньёне, упрыгожаны разыходнымі прамянямі сонца.
Іншыя прапанаваныя сцягі намаляваны ніжэй.
Сцяг Мелільі
Сцяг Мелільі ўяўляе сабой блакітнае палатно з гербам горада ў цэнтры.
Герб Мелільі складаецца з:
Блакітнага поля, двух катлоў, разбітых на залатыя і чырвоныя квадраты, і напоўненых сям'ю зялёнымі змеямі.
Па краях гербы Кастыліі і Леона, дзевяць чырвоных квадратаў з залатымі замкамі, якія чаргуюцца з дзевяццю сярэбранымі квадратамі з чырвонымі львамі.
Герб увянчаны герцагскай каронай, над якой узвышаецца фігура чалавека, якая ўяўляе сабой Гусмана Добрага. Па баках стаяць Гераклавы слупы з надпісам «Non Plus Ultra».
Пад гербам знаходзіцца зялёны дракон.
Дэвіз: У верхняй частцы герба развяваецца стужка з надпісам «Praeferre Patriam Liberis Parentem Decet».
Сцяг астравоў Трыстан-да-Кунья
Сцяг астравоў Трыстан-да-Кунья — адзін з дзяржаўных сімвалаў архіпелага, быў прыняты 20 кастрычніка 2002 года. Дызайн сцяга распрацаваў Грехэм Бартрэм.
Сцяг уяўляе сабой сіняе палатно з суадносінамі бакоў 1:2, у левым верхнім вуглу намаляваны сцяг Вялікабрытаніі, у правай палове адцэнтраваны герб астравоў Трыстан-да-Кунья.
У рэдкіх выключных выпадках нароўні са сцягам астравоў выкарыстоўваецца і сцяг вострава Святой Алены.
Спіс аб’ектаў PGC (2493001—2494000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2493001—2494000)
Сцяг Сеўты
Дзяржаўны сцяг Іспанскага аўтаномнага горада Сеўта ўяўляе сабой чатыры прамавугольнікі, падзеленыя па дыяганалі на чорныя і белыя трохвугольнікі. У цэнтры сцяга намаляваны гарадскі герб. Гэта выява ідэнтычна выяве на сцягу Лісабона і нагадвае аб партугальскім заваяванні ў 1415 годзе.
Бір-Лелу
Бір-Лелу (بير لحلو, Bir Lehlou, Bir Lehlu) — часовы адміністрацыйны цэнтр Сахарскай Арабскай Дэмакратычнай Рэспублікі, дзяржавы на паўночным захадзе Афрыкі. Бір-Лелу стаў часовай сталіцай САДР пасля акупацыі Эль-Аюна Марока.
Герб астравоў Трыстан-да-Кунья
Герб астравоў Трыстан-да-Кунья зацверджаны ў 2002 годзе, раней на астравах выкарыстоўваўся герб Вострава Святой Алены.
Герб уяўляе сабой перасечаны на блакіт і срэбра шчыт, у поле якога пераменна афарбаваны ромб, які суправаджаецца пераменна афарбаванымі альбатросамі, па два ў блакіце і срэбры. На шчыце сярэбраны шлем, увянчаны стылізаванай марской каронай. У нашлемніку блакітная лодка. Шчыт падтрымліваюць амары натуральнага колеру. Знізу сярэбраная стужка, на якой блакітнымі літарамі напісаны дэвіз: Our faith is our strength.
Сцяг Французскіх Паўднёвых і Антарктычных тэрыторый
Сцяг уяўляе собой сіняе палатно з сцягам Францыі ў крыжы. На палатне, бліжэй да правага ніжняга вугла, размешчана абрэвіятура TAAF (Terres australes et antarctiques françaises) якая з французскага і перакладацца як Французскія Паўднёвыя і Антарктычныя тэрыторыі. Эмблему TAAF апраўляюць пяць пяціканцовых зорак белага колеру, якія пазначаюць 5 груп астравоў, якія і складаюць гэта ўладанне Францыі — астравы Амстэрдам і Сен-Поль, Кергелен, астравы Кразэ, Астравы Эпарсэ, Зямля Адэлі.
Пальцакрылка аднапальцая
Пальцакрылка аднапальцая (Emmelina monodactyla) — від матылёў сямейства пальцакрылак.
Размах крылаў да 27 мм. Пярэднія крылы светлыя, з цёмнай плямай на кастыльным краі.
Пашырана ва ўмеранай кліматычнай зоне Еўропы. Насяляе лугі, палі, зараснікі хмызняку. На Беларусі трапляецца нярэдка. Лёт назіраецца ў маі-чэрвені. Кармавыя расліны бярозка, лебяда, люцэрна, гарох.
Герб Вострава Святой Алены
Герб Вострава Святой Алены, упершыню ўведзены 30 студзеня 1984 года, уяўляе сабой шчыт, у залатой главе якога намалявана сявец Вострава Святой Алены сямейства сеўцападобных, які з'яўляецца мясцовым эндэмікам. У блакітным полі шчыта намалявана паруснае судна на фоне скалістага берага, узятае з каланіяльнай пячаткі вострава.
Над шчытом размяшчаецца шлем, марская карона і Святая Алена з крыжам і кветкай у руках. У падножжы герба нацыянальны дэвіз Loyal and unshakable.
Герб Вострава Святой Алены не выкарыстоўваецца ў залежных тэрыторыях вострава Святой Алены. На астравах Трыстан-да-Кунья выкарыстоўваецца герб астравоў Трыстан-да-Кунья, а на востраве Цзнясення — герб Вялікабрытаніі.
Пальцакрылкі
Пальцакры́лкі (Pterophoridae) — сямейства матылёў.
Апісанне
Крылы (размах 20—33 мм) вузкія, часцей шэрыя або бурыя, пярэднія расшчэплены звычайна на 2, заднія — на 3 пальцападобныя лопасці (адсюль назва). Ногі доўгія. Вусікі кароткія, у самцоў з дробнымі раснічкамі. Губныя шчупікі і хабаток развітыя.
Пашырэнне
У сусветнай фаўне налічваецца каля 1200 відаў. Пашыраны ўсюды. Найбольш шматлікія ў тропіках. На Беларусі адзначана каля 20 відаў. Жывуць у розных біятопах: ад тарфяных балот і вільготных лісцевых лясоў да сухадольных лугоў. Некаторыя шкодзяць дэкаратыўным і сельскагаспадарчым раслінам.
Асаблівасці біялогіі
Матылі актыўныя на змярканні. Вусені кормяцца лісцем, кветкамі, парасткамі раслін. Кукалкі ў большасці відаў без кокана, падвешваюцца заднім канцом цела да раслін.
Літаратура
''Емяльянаў І. М.'' Пальцакрылкі //
Спіс аб’ектаў PGC (1086001—1087000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1086001—1087000)
Плывунец звычайны
Плывунец звычайны (Utriculária vulgáris) — водная расліна, від роду сямейства.
Апісанне
Лісце тонка рассечена на вузкія долі, на якіх размешчаны маленькія авальныя лоўчыя бурбалкі з паветрам.
Ловіць дробных насякомых, ракападобных, водарасці (напрыклад, вольвакс).
Свабодна плавае ў павольна бягучых або стаячых водах канаў, сажалак, балот.
Размнажэнне пераважна вегетатыўнае.
Ахоўны статус
Плывунец звычайны ўключаны ў Чырвоныя кнігі шэрагу рэгіёнаў Расіі (Белгарадская і Ульянаўская вобласці, Рэспубліка Калмыкія, Стаўрапольскі край) і Украіны (Закарпатская, Палтаўская, Цярнопальская, Харкаўская і Чарнавіцкая вобласці), а таксама Туркменістана.
Выкарыстанне
Для міні-вадаёмаў.
Сінонімы
Па дадых The Plant List на 2013 год, у сінаніміку віду ўваходзяць:
Дубянец-Зарэчны
Дубянец-Зарэчны (, Дубенец-Заречный) — хутар у Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Хваставіцкага сельсавета.
Утвораны 23 лістапада 2006 года.
Эн Карсан
Эн Карсан (Anne Carson, нар., Таронта) — канадскі элініст, пісьменніца і паэтэса, эсэіст, перакладчык. Піша на англійскай мове.
Біяграфія
Расла ў невялікіх гарадах Канады, дзе служыў у банках яе бацька. Вучылася ва ўніверсітэце Таронта, дзе атрымала ступені бакалаўра і магістра па класіцы, абараніла дысертацыю па творчасці Сапфо. Таксама займалася ў Скнт-Эндрускім універсітэце з К. Доверам. Карсан — выкладчык класічных моў і славеснасці ва ўніверсітэтах Канады і ЗША, перакладчык Сіманіда, Сапфо, Эсхіла, Сафокла, Еўрыпіда, Катула. Уводзіць у свае вершы класічную міфалогію, злучаючы Сіманіда з Цэланам, Сапфо з Гертрудай Стайн, а Платона з Кітсам.
Прызнанне
Творчасць Карсан высока ацанілі Харальд Блум і Сьюзен Зонтаг. Яна — лаўрэат прэміі Пушкарта (1997), прэмій Грыфіна і Эліята (абедзве — 2001), прэміі ПЭН-Клуба, за паэтычны пераклад (2010), Ордэн Канады (2005), а таксама мноства іншых літаратурных узнагарод і адрозненняў. Вершы і эсэ Карсан перакладзены на французскую, іспанскую, каталонскую, італьянскую, польскую, рускую мовы.
Сонечны (Полацкі раён)
Со́нечны (, Солнечный) — пасёлак у Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Баравухскага сельсавета.
Утвораны 23 верасня 2008 года.
Ульва
Ульва, марская салата (Ulva) — род марскіх зялёных водарасцей.
Адрозніваецца некалькі дзясяткаў відаў. Пашыраны пераважна ў морах субтрапічных і ўмераных паясоў.
Слаявіна пласціністая, суцэльная, рассечаная або разгалінаваная, вышыня 30—150 см. Складаеода з 2 шчыльна злучаных слаёў клетак. Спарафіт і гаметафіт аднолькавай будовы.
Палавы працэс ізагамія або гетэрагамія, гаметы зліваюцца з розных слаявін.
У ежу спажываецца
Спіс аб’ектаў PGC (2495001—2496000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2495001—2496000)
Касцёл благаслаўлёнага Юрыя Матулевіча (Ветрына)
Касцёл благаслаўлёнага Юрыя Матулевіча — мураваны каталіцкі храм у г.п. Ветрына Полацкага раёна Віцебскай вобласці.
Гісторыя
Парафія пад тытулам бл. Юрыя Матулевіча зарэгістравана 21 чэрвеня 2001 г. Адчынены ў 2001—2004 гг. у рэканструяваным гаспадарчым мураваным будынку. 11 ліпеня 2004 г. святыню ўрачыста кансэкраваў біскуп Збігнеў Кернікоўскі з Седліцаў.
Testo
Гісторыя
Кампанія Testoterm (Testo — пачынаючы з 1993 года) была заснавана ў 1957 годзе былымі спецыялістамі медыка-тэхналагічнай кампаніі Atmos. Пачатак кампаніі паклала вынаходства першага ў міры электроннага медыцынскага тэрмометра са стрэлачным індыкатарам. Прыбор стаў сапраўдным прарывам у тэрмометрыі, аднак яго з'яўленне было ўспрынята многімі з вялікай доляй скепсісу, перш за ўсё-з-за высокага кошту.
Касцёл благаслаўлёнага Юрыя Матулевіча (Ветрына)
Архітэктура
Вырашаны шырокім прамавугольным у плане аб’ёмам пад 2-схільным дахам. Да фасада далучаны прамавугольны 2-ярусны прытвор пад 2-схільным пакрыццём, завершаным скульптурай Мадонны. Плоскасныя фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі. Побач з храмам створаны бутавы грот-горка са скульптурай Маці Божай на вяршыні.
Testo
Гісторыя
Тады распрацоўшчыкі, канчаткова зацвердзіўшыся ў вырашэнні, што будучыня за дакладнымі і зручнымі электроннымі вымяральнымі прыборамі, засяродзіліся на стварэнні новых мадэляў тэрмометраў для іншых абласцей прымянення, што ўвянчалася ў пачатку 60-х гадоў стварэннем мадэляў тэрмометраў для прамысловага прымянення. Іх адметнай асаблівасцю стала наяўнасць зменных зондаў, пры выхадзе са строю якіх адпадала неабходнасць у куплі новага прыбора. У далейшым асартымент прадукцыі стаў пашырацца за кошт прыбораў для вымярэння іншых фізічных велічынь.
Асартымент прадукцыі
Кампанія прапануе вымяральныя прыборы і вымяральныя рашэнні для халадзільнай, кліматычнай і экалагічнай тэхнікі, прамысловага прымянення, для аналізу выхлапных газаў і аналізу дымавых газаў або кантролю якасці паветра ў памяшканні і харчовых прадуктаў.
Прадукцыя кампаніі Testo сёння падзяляцца на 4 асноўныя групы:
Ульва салатная
Апісанне
Слаявіна даволі мяккая, ярка- ці светла-зялёная, з лопасцевым складкаватым краем, часта разарваным. Пласціна шыроколінейнай, ланцэтападобнай або акруглай формы з адтулінамі, да 30 см вышынёй і больш. Подэшва вельмі маленькая, сцябло адсутнічае. Аднагадовая.
Пашырэнне
Расце ў літаралі і сублітаралі ва ўмераных і субтрапічных шыротах па ўсім зямным шары. Сустракаецца на камянях, скалах, ракавінах.
Выкарыстанне
Спажываецца ў ежу. Водарасць багатыя жалезам, марганцам, ёдам, іншымі мікраэлементамі, а таксама вітамінамі В і С, амінакіслотамі.
Слаявіна выкарыстоўваюцца ў свежым выглядзе для прыгатавання салатаў ці ў вараным для супу, часам дадаюць у гарніры да рыбы або мяса. Часта ульву пасля адпаведнай апрацоўкі выкарыстоўваюць як дадатак да цеста пры выпечцы здобных вырабаў, дзякуючы чаму яны працяглы час не чарсцвеюць, набываюць своеасаблівы смак і ўзбагачаюцца вітамінамі. Ульву часта ўжываюць у комплексных праграмах па зніжэнні вагі з мэтай нармалізацыі абмену рэчываў у арганізме чалавека.
Касцёл Святога Андрэя Баболі (Полацк)
Касцёл Святога Андрэя Баболі — мураваны каталіцкі храм Полацку Віцебскай вобласці.
Гісторыя
У гісторыі Полацка было шмат каталіцкіх святынь -- касцёл Найсвяцейшай Панны Марыі, святога Стэфана, кляштар езуітаў, кляштар бернардзінцаў і іншыя. Да 1970-х гадоў ніводнага каталіцкага храма ў Полацку не захавалася. Парафія святога Андрэя Баболі адрадзілася 20 верасня 1997 года. Вернікам перададзены будынак былога кінатэатра ў Задзвінні, які і перабудавалі ў касцёл.
Шалкар
Шалкар — тапонім.
Касцёл Святога Андрэя Баболі (Полацк)
Архітэктура
Мастак Уладзімір Кандрусевіч намаляваў фрэскі, а скульптар Валер’ян Янушкевіч зрабіў барэльефы «За веру пакутнікі» на ўваходных дзвярах. Сёння полацкі касцёл Св. Андрэя Баболі — адметны помнік культавай архітэктуры канца ХХ ст.
Шостка (значэнні)
Шостка:
Кладофара
Кладофара (Cladophora) — род ніткавых зялёных водарасцей сямейства кладофаравых.