cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лабірынт, або Заблытаная сцежка
Апісанне
Тэма маральнай чысціні грамадства — асноватворная. Т. Яўлевіча абурала згубнае распаўсюджанне п’янства, якое ён лічыў найвялікшым грамадскім злом. Аўтар упершыню ў старажытнабеларускай паэзіі ўзняў многія вострыя грамадскія праблемы, адкрыта заявіў пра маральны крызіс і заганы грамадства, раскрытыкаваў чыноўніцка-бюракратычны апарат, што паграз у хабары і стаў абыякавы да простага чалавека. Паэт пісаў, што ў грамадстве, дзе пануюць барацьба за ўладу, нянавісць і здрада, невуцтва і п’янства, няма месца для Мудрасці, гармоніі і згоды.
Аўтар прапаноўваў станоўчую праграму дзеянняў, сутнасць якой у маральным удасканаленні людзей, шырокім развіцці навук і асветніцтве народа. Ад любога чалавека, незалежна ад яго сацыяльнага становішча, Т. Яўлевіч патрабаваў адказнасці за лёс Айчыны, актыўнага ўдзелу ў грамадскіх справах. Нельга замыкацца толькі ў рамках уласнай гаспадаркі, нічога не бачыць вакол сябе, гэта вядзе да маральнага спусташэння і духоўнай смерці. Адказнасць за вырашэнне грамадскіх праблем Т. Яўлевіч ускладваў на адукаваных і таленавітых людзей, якія ў першую чаргу павінны, як пастыры, клапаціцца пра агульнае шчасце, берагчы свой «статак» ад «воўчых» інтрыг, не адмаўляцца ад вышэйшага прызначэння — клопату пра людзей. У мастацкай форме асветленая вострая праблема барацьбы шляхецкіх груповак за палітычную ўладу і лідарства. Варажнеча між палітычнымі дзеячамі, якія вырашаюць дзяржаўныя праблемы на думку паэта ўяўляла страшэнную грамадскую небяспеку.
Значнае месца займае тэма навучання, адукацыі і выхавання. Аргументы ў абарону важнасці адукацыі і належнага выхавання аўтар падаваў у форме дыялога Мудрасці з жыхарамі Магілёва. Адказнасць за адукацыю і выхаванне дзяцей Т. Яўлевіч ускладаў на дарослых, востра крытыкуючы тых бацькоў, якія не жадаюць траціць сродкі на навучанне дзяцей. У недастатковым развіцці навук і адукацыі Т. Яўлевіч бачыў праблему агульнадзяржаўнай важнасці. Ён перакананы, што правільнае навучанне і добрая адукацыя змогуць забяспечыць стабільнае і спакойнае існаванне краіны, далейшае развіццё і росквіт.
Паэма Т. Яўлевіча «Лабірынт…» мела дыдактычную скіраванасць. Аўтар прапаноўваў ідэальныя нормы паводзін і жыцця, своеасаблівы маральны кодэкс для чалавека, сцвярджаючы, што толькі збалансаваныя грамадскія стасункі, разважнасць ва ўсіх справах і ўчынках, узгодненасць асабістых памкненняў з агульнаграмадскімі патрэбамі могуць прывесці народ да шчасця.
Новай рысай творчага метаду Т. Яўлевіча з’яўляецца адсутнасць у яго праведэнцыялізму — уяўлення пра ўсе рэчы і з’явы як выніку наканаванасці Божай. Усё залежыць ад волі людзей, заўважаў паэт, супольна, уласнымі намаганнямі можна вырашыць складаныя грамадскія праблемы і задачы.
Узнікненне ў беларускай паэзіі першай паловы XVII ст. філасофска-публіцыстычнай паэмы, узорам якой з’яўляецца твор Т. Яўлевіча «Лабірынт, або Заблытаная дарога», звязанае з узмацненнем лірычнага элемента ў спалучэнні з панарамнасцю адлюстравання і шырынёй ахопу матэрыялу. Багацце тэм, глыбіня пастаноўкі пытанняў, наватарскія ідэі дазваляюць сцвярджаць, што паэма Т. Яўлевіча выходзіць за межы паслання-просьбы. Вострае сацыяльнае гучанне, высокі ўзровень мастацкасці вылучаюць яе між іншых твораў.
Паасобнік выдання захоўваецца ў Цэнтральным дзяржаўным архіве старажытных актаў у Маскве.
Параф’янава (гміна)
Параф’янава (gmina Parafianów, таксама gmina Parafinowo, gmina Parafianowo, gmina Parafjanowo) — колішняя гміна Дзісенскага павета. Існавала да 1939 года спачатку у Навагрудскім ваяводстве, пасля ў Віленскай зямлі і Віленскім ваяводстве Польскай Рэспублікі. Цэнтр месціўся ў мястэчку Параф’янава (на 1921 год: 453 чал).
Гісторыя
Першапачаткова гміна адносілася да Вілейскага павета. 7 лістапада 1920 года яна была ўключана ў склад новаўтворанага Дунілавіцкага павета пры Упраўленні прыфрантавых і этапных тэрыторый.
19 лютага 1921 года разам з усім паветам увайшла ў склад новаўтворанага Навагрудскага ваяводства.
13 красавіка 1922 года гміна разам з усім Дунілавіцкім паветам была ўключана ў склад Віленскай зямлі, якая была пераўтворана 20 студзеня 1926 года ў Віленскае ваяводства. 1 студзеня 1926 года гміна была выключана са складу Дунілавіцкага павета (які адначасова змяніў назву на Пастаўскі павет) і ўключана ў склад Дзісенскага павета таго ж ваяводства.
11 красавіка 1929 года частка гміны Порплішча была ўключана ў склад гміны Параф’янава, а часткі гміны Параф’янава — у склад гмін Докшыцы і Порплішча.
IC 4951
IC 4951 — галактыка тыпу SBd ў сузор’і Паўлін.
Целяшоўскае
Целяшо́ўскае — вадасховішча ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Уза, за 2,5 км у напрамку на поўдзень ад вёскі Целяшы.
Вадасховішча наліўное. Створана ў 1973 годзе. Плошча паверхні 0,5 км². Даўжыня 0,95 км, шырыня 0,78 км, даўжыня земляной агараджальнай дамбы 2,9 км. Найбольшая глыбіня вадасховішча 4,1 м. Аб'ём вады 1,2 млн м³. Ваганні ўзроўню вады 2,1 м. Напаўняецца вадой з ракі Уза.
Станіслаў Кашуцкі
Станіслаў Кашу́цкі (Stanisław Koszutski; ? — ) — паэт, перакладчык твораў лацінскіх аўтараў.
Біяграфія
Біяграфічных звестак захавалася вельмі мала. Вядома, што ў 1544 годзе вучыўся ў Вітэнбергу i атрымаў добрую гуманітарную адукацыю. Быў паслядоўным прыхільнікам Рэфармацыі. 3 1547 года на службе ў Радзівілаў.
Відаць, па просьбе сваіх гаспадароў напісаў у 1548 годзе эпіталаму на лацінскай мове з нагоды жаніцьбы маладога караля Жыгімонта II Аўгуста з удавой Гаштольда — Барбарай Радзівіл. Аднак гэты твор застаўся ненадрукаваны і, магчыма, нават не прачытаны маладажонам, бо адкрытая непрыязнасць насельніцтва Вялікага Княства Літоўскага да гэтага шлюбу паўплывала на тое, што яго адзначалі вельмі сціпла. Як сакратар каралевы Барбары ў 1549 годзе Кашуцкі суправаджаў яе ў падарожжы да Кракава. Пасля смерці каралевы застаўся ў Вільні на пасадзе бібліятэкара Жыгімонта II Аўгуста. Ён склаў каталог каралеўскага кнігазбору, падзяліў яго на 3 часткі паводле фарматаў, а літаратуру — паводле зместу: анатацыі, каментарыі, лекцыі, трактаты, тлумачэнні, слоўнікі i інш. Менавіта на час яго працы бібліятэкарам (1551—1559) прыпадае асноўная літаратурная i перакладчыцкая дзейнасць. Ен пераклаў на польскую мову твор Цыцэрона «Пра абавязкі» з дадаткам жыццяпісу антычнага філосафа (Лоск, 1575), твор «Кніга пра выхаванне i навучанне…».
Кііціра Таёда
Кііціра Таёда (яп. 豊田 喜一郎;, , Сідзуока — ) — заснавальнік фірмы Toyota Motor Corporation.
Эчжоу
Эчжоу  — гарадская акруга ў правінцыі Хубэй КНР.
Кііціра Таёда
Біяграфія
Нарадзіўся 11 чэрвеня 1894 года. 17 лютага 1925 года ў Кііціра нарадзіўся сын Сеіціра.
Эчжоу
Падчас пандэміі COVID-2019 стаў трэцім горадам у Кітайскай Народнай Рэспубліцы, які быў зачынены на каранцін. .
Кііціра Таёда
Біяграфія
Незадоўга да смерці бацька Кііціра завяшчаў сыну прытрымлівацца сваёй мары, і зрабіць стаўку на аўтамабілі, і Кііціра стварае аўтамабільную кампанію ў 1930 годзе.
З’яўляўся прэзідэнтам Toyota з 1941 па 1950 год. Абвясціў аб сыходзе з кампаніі ў 1948 годзе ў сувязі з падзеннем аб’ёму продажаў, зніжэннем прыбытку і неабходнасцю масавых звальненняў, і ў 1950 годзе пакінуў кампанію.
Памёр 27 сакавіка 1952 г.
Ксаверый Грабоўскі
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Грабоўскіх герба «Окша». Нарадзіўся ў сям’і Зыгмунта Ксаверыя і Марыяны Пелагіі з Патоцкіх.
Камергер, у 1828—1837 гадах маршалак шляхты Ваўкавыскага павета.
Сям’я
У шлюбе з Кацярынай Мелін меў дачку Эвеліну (1823—1894), якая выйшла замуж за Стэфана Ежы Грабоўскага (1818—1871).
NGC 2374
NGC 2374 (іншае абазначэнне — OCL 585) — рассеянае скопішча ў сузор’і Вялікі Пёс.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Нарутавіцкі сельсавет
Нару́тавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Нарутавічы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Блудзенскага сельсавета. 21 лістапада 1977 года цэнтр Асавецкага сельсавета перанесены ў вёску Нарутавічы, а сельсавет перайменаваны ў Нарутавіцкі. 18 снежня 2008 года вёска Крываблоты скасавана і далучана да Нарутавіч. 17 верасня 2013 года Нарутавіцкі сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Сялецкага сельсавета.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 921 чалавек, з іх 91,5 % — беларусы, 5,4 % — рускія.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 6 населеных пунктаў: Аніцавічы, Асаўцы, Варажбіты, Міхнавічы, Нарутавічы, Плехаўшчына.
Пархімовіч
Пархімовіч — беларускае прозвішча.
Уладзімір Іванавіч Ягоўдзік
Уладзімір Іванавіч Ягоўдзік (Ягаўдзік) (, вёска Кастровічы,, Гродзенская вобласць) — беларускі празаік, драматург. Лаўрэат Літаратурнай прэміі Янкі Маўра (1994).
Творчасць
Дэбютаваў у друку вершамі ў 1972 г. (газета «Гродзенская праўда»). Выдаў кнігі прозы «Стронга» (1984), «Вочы Начніцы» (бібліятэка часопіса «Маладосць», 1989), «Прыручэнне птушкі» (1989), зборнік казак «Сонейка, свяці!» (1988). Аўтар мастацкага альбома «Алена Кіш» (1990).
Напісаў для дзяцей п'есы, што ставіліся ў лялечных і драматычных тэатрах краіны, на Беларускім радыё і тэлебачанні, «Залатое зярнятка» (пастаўлена ў 1983), «Сонейка, свяці!» (надрукавана і пастаўлена ў 1985), «Пякла баба калачы» (з А.Шкілёнкам, пастаўлена ў 1987), «Сакрэты Вогніка» (пастаўлена ў 1987), «Усміхніся, прынцэса…» (надрукавана і пастаўлена ў 1990).
Выступае ў перыядычным друку як літаратурны крытык, а таксама з мастацтвазнаўчымі артыкуламі пра самадзейных і прафесійных мастакоў рэспублікі. Пераклаў з рускай і ўкраінскай моў асобныя творы Л. Лявонава, В. Астаф'ева, Ю. Бондарава, М. Віграноўскага.
AOL Instant Messenger
AOL Instant Messenger (AIM) — праграма імгненнага абмену паведамленнямі, прапанаваная фірмай AOL (America OnLine). Яна з’явілася ў маі 1997 года. Апошняя версія AIM Triton валодае магчымасцямі IP-тэлефаніі, падтрымкі ўніверсальнай адраснай кніжкі Plaxo, адпраўкай SMS праз камп’ютар (пры ўмове ўстаноўкі адпаведных убудоў) і шматлікімі іншымі паляпшэннямі.
Кветкі слівы ў залатой вазе
«Кветкі слівы ў залатой вазе», або «Цзінь, Пінь, Мэй» (кіт. спр. 金瓶梅, піньінь: Jīn Píng Méi) — кітайскі эратычна-бытапісальны раман, які напісаны гутарковай кітайскай мовай (байхуа) пад канец дынасціі Мін (1368—1644). Раман падпісаны псеўданімам «Ланьлінскі насмешнік» (蘭陵笑笑生, Lán Líng xiào xiào shēng), сапраўднае імя аўтара невядома.
Назва твора складаецца з імёнаў галоўных гераінь рамана: Пань Цзіньлянь (潘金莲, Pān Jīnlián, «Залаты Лотас» Пань), Лі Пін’эр (李瓶兒, Lǐ Píng’er, «Вазачка» Лі), і Пан Чуньмэй (龐春梅, Páng Chūnméi, «Кветка вясновай слівы» Пан).
Лопатні (Клінцоўскі раён)
Лопатні (Лопатни) — сяло ў Клінцоўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Лопаценскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Упершыню згадваецца ў 1503 годзе.
Да Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года сяло ў складзе Суражскага павета Чарнігаўскай губерні Расійскай імперыі.
Мадагаскар (мультфільм)
«Мадагаскар» (Madagascar) — амерыканскі мультфільм, створаны студыяй «DreamWorks Animation» сумесна з кампаніяй DreamWorks Pictures.
Армяна-аўстралійскія адносіны
Армяна-аўстралійскія адносіны — адносіны Рэспублікі Арменія з Аўстраліяй. Дыпламатычныя адносіны паміж дзяржавамі ўстаноўлены ў 1992 годзе.
17 красавіка 1997 года парламент штата Новы Паўднёвы Уэльс прыняў рэзалюцыю, у якой, ідучы насустрач мясцовай армянскай дыяспары, асудзіў падзеі, якія адбыліся на тэрыторыі Асманскай імперыі, кваліфікаваўшы іх як першы ў XX стагоддзі генацыд, прызнаў 24 красавіка Днём памяці армян. 29 красавіка 1998 года Заканадаўчы сход гэтага ж штата прыняў рашэнне ўстанавіць мемарыяльны абеліск у будынку парламента ў знак увекавечання памяці ахвяр генацыду армян 1915 года.
У 2003 годзе Арменію наведаў міністр па справах іміграцыі, мультыкультур і карэннага насельніцтва Аўстраліі Філіп Радок.
У кастрычніку 2005 годзе Аўстралію з афіцыйным візітам наведаў міністр замежных спраў Арменіі Вардан Мінасавіч Асканян, а ў лістападзе Арменію наведаў міністр дзяржаўных паслуг Аўстраліі Джо Хакі.
27 сакавіка 2009 года, парламент штата Паўднёвая Аўстралія прыняў рэзалюцыю, якая асуджае генацыд армянскага народа.
Эканамічнае супрацоўніцтва
Агульны кошт імпарту з Аўстраліі ў перыяд 2014—2018 гадоў склаў прыкладна 23 млн долараў ЗША, а агульны кошт экспарту — прыкладна 697 тысяч долараў ЗША.
Касай
Касай (湖西市) — горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Сідзуока. Плошча горада — 86,65 км², насельніцтва — (1 жніўня 2014 г.), шчыльнасць насельніцтва — 679,19 чал./км². Горад размешчаны на востраве Хонсю. З ім мяжуюць гарады Хамамацу, Таёхасі.
IC 4952
IC 4952 — галактыка тыпу Sa (спіральная галактыка) ў сузор’і Тэлескоп.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Усходняя Фракія
Усходняя Фракія ці Адрыская Фракія (Doğu Trakya — Доуу Тракья, Ανάτσλική Θράκή — Анатолікі тракі) — усходняя частка буйной гісторыка-культурнай вобласці Фракія, якая паводле Бухарэсцкага мірнага дагавора 1913 года засталася ў складзе Асманскай імперыі. Пазней гэтае палажэнне было аспрэчана Грэцыяй, і канчаткова была перадана ўжо новай рэспубліцы Турцыя (гл.: Лазанскі мірны дагавор). Заходняя Фракія адышла да Грэцыі, а Паўночная, больш вядомая як Румелія, засталася часткай незалежнай Балгарыі. Цяпер Усходняя Фракія з'яўляецца адзіным еўрапейскім уладаннем Турцыі, складаючы каля 5 % плошчы гэтай дзяржавы. На тэрыторыі Усходняй Фракіі знаходзяцца наступныя турэцкія ілы: Кыркларэлі, (цэнтр Кыркларэлі ці Лозенград), Тэкірдаг (цэнтр Тэкірдаг, або Радоста) і Эдзірнэ (цэнтр Эдзірнэ, або Адрын), а таксама еўрапейскія часткі вілаетаў Стамбул і Чанакале, уключаючы востраў Гёкчэада (раней Імбрас).
Насельніцтва
Насельніцтва Усходняй Фракіі, як і Фракіі ўвогуле, ў Сярэднія вякі было пераважна грэка-славянскім, хаця з канца VII стагоддзя грэчаскі ўплыў у рэгіёне паступова слабеў і славяне колькасна пераважалі практычна ва ўсіх унутраных рэгіёнах вобласці, складаючы значную частку насельніцтва гарадоў, асабліва Адрыянопаля. Пасля захопу Канстанцінопаля ў 1204 годзе, балгары становяцца асноўнай этнічнай групай рэгіёна. Пасля турэцкіх уварванняў XIV—XV стагоддзяў да іх дадаўся і моцны цюркскі элемент, які паступова нарошчваў сваю прысутнасць у рэгіёне у першую чаргу за кошт асіміляцыі застаўшыхся грэкаў і балгараў. Цяпер насельніцтва Усходняй Фракіі складаецца амаль выключна з турак, маецца значная ісламізаваная цыганская абшчына. Пры гэтым значная колькасць цюркска-мусульманскіх меньшасцей захоўваецца ў суседніх рэгіёнах Грэцыі і Балгарыі.
Плоцк
Плоцк (Płock) — горад на правах павета ў Польшчы, у складзе Мазавецкага ваяводства, займае плошчу прыкладна 8 804 га. Адлегласць па прамой паміж гарадамі Плоцк — Мінск 536 км, да Варшавы — 96 км.
Насельніцтва — 122 671 жыхароў (2014 год).
Клімат
Плоцк размешчаны на шырокай даліне, каля 8 км ад Віслы, у межах створаны плаціны і вадасховішча.
Мясцовы клімат характарызуецца нізкай колькасцю ападкаў, каля 520 мм у год, сярэдняя тэмпература паветра ў студзені −3 °C, у ліпені +18 °C.
Насельніцтва
Рост і спад насельніцтва падчас апошня тысячагоддзя:
NGC 2375
NGC 2375 (іншыя абазначэнні — UGC 3854, MCG 6-17-5, ZWG 177.17, NPM1G +33.0106, IRAS07238+3356, PGC 21035) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Блізняты.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кіла (захворванне раслін)
Кіла — захворванне капусты і іншых крыжакветных, якое выклікаецца відам пратыстаў.
Кіла — адно з найбольш распаўсюджаных і небяспечных захворванняў культурных і дзікіх крыжакветных раслін. Паражае каранёвую сістэму капусты, радыскі, рэдзькі, гарчыцы, а таксама, , і інш На каранях утвараюцца нарасты рознай велічыні, дыяметрам да 10 см, якія складаюцца з гіпертрафаванай тканкі расліны. Пасля яны пачынаюць гнісці і разбурацца; акрамя таго, памяншаецца колькасць каранёвых валасінак. У выніку каранёвая сістэма развіваецца слаба, расліна не можа паглынаць ваду ў дастатковай колькасці, яго рост запавольваецца. Разам з тым вонкава яна часта выглядае здаровай, і выявіць хваробу можна толькі пры аглядзе каранёў.
Кіла часцей узнікае ва ўмовах кіслай глебы і высокай вільготнасці. Спелыя плазмодыі ўзбуджальніка распадаюцца на споры і прарастаюць у рухомыя амёбоіды, якія затым пранікаюць у карані раслін. Споры здольныя захоўвацца ў глебе ад чатырох да сямі гадоў. Разносяцца дажджавымі чарвякамі, насякомымі, токам вады, прыладамі апрацоўкі глебы і г. д.
Хвароба шырока распаўсюджаная і наносіць вялікі ўрон. Меры барацьбы — выкарыстанне ўстойлівых сартоў, абеззаражанне глебы і вапнаванне кіслых глеб, севазварот, папярэдняе высяванне індыкатарных раслін для праверкі грунту на інфекцыю, апрацоўка каранёў расады хімічнымі сродкамі, выбракоўванне паражаных раслін на стадыі расады, знішчэнне пустазелля і раслінных рэшткаў.
Бітва пры Цэры
Бі́тва пры Цэ́ры — адна з першых бітваў Першай Сусветнай вайны, якая адбылася паміж Аўстра-Венгрыяй і Сербіяй у жніўні 1914 года.
Пачатак уварвання
Пасля аб’явы вайны 28 ліпеня 1914 года Аўстра-Венгрыя засяродзіла сілы трох сваіх арміяў для нанясення ўдару па Сербіі. Пятая і шостая арміі, якія знаходзіліся ў Босніі, атрымалі загад нанесці галоўны ўдар па Сербіі. Другая армія была сканцэнтравана ў Срэме і Банаце, для ўвядзення ў зман Вярхоўнага камандавання Сербіі аб напрамку наступлення. У першыя дні вайны падраздзяленні 2-й арміі праводзілі абстрэл населеных пунктаў на поўначы Сербіі, уключаючы Бялград і Смедарава, а 15 жніўня акупавалі Шабац. Асноўныя сілы 5-й і 6-й арміі рыхтаваліся да пераправы праз Дрыну, на што яны патрацілі аж 4 дні. У гэты час на сустрэчу аўстра-венгерскім войскам рухаліся часці 2-й і 3-й сербскіх армій.
Ход бітвы
Каля 23:00 15 жніўня часці сербскай арміі натыкнуліся на пазіцыі аўстра-венгерскіх войскаў на схілах гары Цэр. Аднак пазіцыі былі слаба ўладкаваны і сербы адціснулі з яе аўстрыйскую армію. 16 жніўня каля Слаціна сербскія войскі скавалі і адкінулі аўстра-венгерскія часці. У паласе 3-й сербскай арміі баі былі цяжкімі, і на некаторых участках сербам давялося адысці. 18 жніўня аўстра-венгерскія войскі спрабавалі прасунуцца па плацдарму каля Шабацу, каб забяспечыць лепшыя ўмовы для наступлення 5-й арміі. Аднак разгром аўстрыйскіх часцей на рацэ Добрава разбурыў іх планы. На працягу наступных дзён да сербаў падцягнуліся часці 2-й сербскай арміі, якая прыкрывала больш зручную для вядзення наступу раўнінную мясцовасць паўночнай Сербіі і адпаведна лепш абароненую Радамірам Путнікам. З прычыны гэтага сербам удалося прарваць аўстра-венгерскі фронт у Лазніцы. Для аўстрыйцаў склалася неспрыяльная сітуацыя і яны 19 жніўня пачалі адыход па ўсім фронце. Для гэтага былі выкарыстаныя часці 2-й аўстра-венгерскай арміі, затрымліваючы іх адпраўку на фронт у Галіцыі. Пачынаючы з 20 жніўня сербскія войскі пераследвалі адыходзячыя аўстрыйскія войскі. У выніку да 24 жніўня аўстра-венгерскія войскі былі адкінутыя да рэк Сава і Дрына.
Вынікі
Хоць сербская армія дасягнула поспеху ў гэтым баі, сербы страцілі значную частку боепрыпасаў. Камандуючы 2-й сербскай арміі Сцёпа Сцяпанавіч, за паспяховае камандаванне войскамі, быў павышаны да рангу фельдмаршала (војвода). Камандуючы аўстра-венгерскімі войскамі Оскар Паціёрэк быў прыніжаны паразай і патрабаваў рэваншу, на што атрымаў дазвол у верасні 1914 года. З прычыны паразы ў бітве пры гары Цер аўстра-венгерская армія была вымушана адмовіцца ад горада Плеўля, які яна захапіла 19 жніўня.
Падчас выканання разведвальнага палёту адбыўся першы паветраны бой сербскага лётчыка Томіча і аўстра-венгерскага пілота. Апошні стрэліў у Томіча з рэвальвера і сербскі лётчык здолеў збегчы.
Паспяховы бой прыцягнуў да Сербіі ўвагу ўсяго свету, з прычыны чаго ў прэсе пачалі з’яўляцца артыкулы пра яе абарону, а іншаземцы аказвалі палітычную, гуманітарную і ваенную дапамогу.
Onnia
Onnia — род грыбоў сямейства. Шырока распаўсюджаны род змяшчае пяць відаў.
VoIP
VoIP (Voice over IP; IP-тэлефанія, прамаўляецца «во айпі») — агульная назва камунікацыйных пратаколаў, тэхналогій і метадаў, якія забяспечваюць перадачу моўнага сігналу па сетцы Інтэрнэт або па любых іншых IP-сеткам. Сігнал па канале сувязі перадаецца ў лічбавым відзе і, як правіла, перад перадачай ператвараецца (сціскаецца) з тым, каб выдаліць лішак.
Галасавая і відэасувязь пасродкам камп’ютарных сетак стала папулярнай ва ўсім свеце з пачатку XXI стагоддзя і ў наш час шырока выкарыстоўваецца як прыватнымі карыстальнікамі, так і ў карпаратыўным сектары. Ужыванне сістэм IP-тэлефаніі дазваляе кампаніям-аператарам сувязі значна зменшыць кошт званкоў (асабліва міжнародных) і інтэграваць тэлефанію з сэрвісамі Інтэрнэту, падаваць інтэлектуальныя паслугі.
IC 4953
IC 4953 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Польскае Радыё Беласток
Польскае Радыё Беласток — рэгіянальная радыёстанцыя Польскага Радыё ў Беластоку.
Ханалылар (Лачын)
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і ўваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Волькаўскі сельсавет
Во́лькаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Волька. Колькасць двароў — 494 (2014 г.).
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Быценскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. З 14 кастрычніка 1957 года ў складзе Івацэвіцкага раёна, з 25 снежня 1962 года — Бярозаўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — адноўленага Івацэвіцкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 3 населеныя пункты. 9 жніўня 2022 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Дабромысленскага сельсавета (6 населеных пунктаў: вёскі Глядзенне, Дабромысль, Закаплічча, Сялец, пасёлкі Сасновы Бор і Югалін).
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1584 чалавекі, з іх 97,1 % — беларусы.
Армяна-фіджыйскія адносіны
Армяна-фіджыйскія адносіны — адносіны Рэспублікі Арменія з Рэспублікай Вострава Фіджы. Дыпламатычныя адносіны паміж дзяржавамі ўстаноўлены ў 2010 года.
7 чэрвеня 2010 года ў пасольстве Арменіі ў Кітаі было падпісана сумеснае камюніке аб устанаўленні дыпламатычных адносін паміж дзяржавамі.
260-я
Падзеі
Эпідэмія чумы ў Рымскай імперыі, голад. Паўстанне на Сіцыліі. Пачатак руху багаудаў у Галіі. Перамога Клаўдзія над алеманамі.
Валерый Сяргеевіч Гарбачык
Валерый Гарбачык (нар. ) — беларускі футбаліст, нападнік жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ».
Клубная кар’ера
У сезоне 2017 стаў іграком смалявіцкай каманды ўжо на трывалай аснове. З 15 галамі стаў адным з найлепшых бамбардзіраў у Першай лізе і дапамог камандзе выйсці ў Вышэйшую лігу. У снежні 2017 года падоўжыў кантракт з клубам. У пачатку 2018 года стаў капітанам каманды, якая змяніла назву на «Смалявічы».
У сакавіку 2021 года, пакінуўшы «Ліепаю» па заканчэнні арэнды, стаў трэніравацца з «Тарпеда-БелАЗ», аднаўляючыся ад траўмы, і неўзабаве быў заяўлены за каманду. Згуляўшы за жодзінцаў у трох матчах чэмпіянату Беларусі, у ліпені 2021 года па пагадненні бакоў пакінуў клуб і ў хуткім часе далучыўся да «Іслачы», дзе замацаваўся ў складзе.
У студзені 2022 года вярнуўся ў «Тарпеда-БелАЗ».
Міжнародная кар’ера
Выступаў за юнацкія і моладзевую зборныя Беларусі.
Гута-Карэцкая
Гута-Карэцкая (Гута-Корецкая) — сяло ў Клінцоўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лопаценскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да Лютаўскай рэвалюцыі сяло ў складзе Суражскага павета Чарнігаўскай губерні. 20 лістапада 1917 года сяло абвяшчалася часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года сяло ўключана ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай сяло абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала сяло разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад Гомельскай губерні РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.
З 1929 года ў складзе Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзена ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшло ў склад Бранскай вобласці.
Антоніа Карпора
Антоніа Карпора (іт. Antonio Corpora;, -, ) — італьянскі мастак.
Жыццё і творчасць
Дзяцінства і юнацкасць Карпора прайшло ў Тунісе, дзе ён вучыўся жывапісу ў мастацкай школе. У 1930 годзе ён пераязджае ў Фларэнцыю і працуе там над капіраваннем карцін старых майстроў. У 1931 годзе Карпора перабіраецца ў Парыж, дзе знаёміцца ​​з Альберта Джакамеці і Серджыа Сіньёры. У пачатку 1930-х гадоў здзяйсняе некалькі навучальных паездак па Італіі і Тунісу. У 1934 годзе ў Тунісе ўступае ў мастацкі гурт «Les quatres». Ужо ў гэтыя гады ў яго творчасці вызначальным становіцца захапленне абстрактным жывапісам, напоўненым геаметрычнымі формамі і каляровымі палосамі.
У 1938—1939 гадах Карпора становіцца прафесарам тэатральнага жывапісу ў Балонні. У час Другой сусветнай вайны мастак жыве і працуе ў Тунісе; у 1945 годзе ён вяртаецца ў Італію. У тым жа годзе разам з Перыкле Фацыні, Рэната Гутуза і іншымі стварае групу Неа-кубіста. Тым часам у творчасці Карпора адчуваецца ўплыў Анры Маціса і Жоржа Брака. У 1952 годзе Карпора становіцца адным з заснавальнікаў «Gruppo degli Otto» (разам з Афра Базальдэла, Джузэпэ Сантамаза, Рэната Біролі, Эніа Марлоці, Эміліа Ведова, Джуліа Турката і Матыа Марэні).
У перыяд з 1948 па 1956 год Карпора чатыры разы ўдзельнічае ў венецыянскіх біенале.
Ордэн «За службу Радзіме»
Ордэн «За службу Радзіме» — беларуская дзяржаўная ўзнагарода, ордэн.
Статут
Ордэн «За службу Радзіме» мае тры ступені:
Найвышэйшай ступенню ордэна «За службу Радзіме» з'яўляецца I ступень.
Узнагароджанне ажыццяўляецца паслядоўна ордэнам «За службу Радзіме» III, II і I ступеняў.
Ордэнам узнагароджваюцца
Ордэнам «За службу Радзіме» узнагароджваюцца ваенныя, асобы начальніцкага і шараговага складу органаў унутраных спраў, органаў фінансавых расследаванняў Камітэту дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь, органаў і падраздзяленняў па надзвычайных сітуацыях:
Асобы, якія былі раней узнагароджаны ордэнам «За службу Радзіме ва Узброеных сілах СССР», прадстаўляюцца да ўзнагароджання ордэнам «За службу Радзіме» чарговай ступені.
Ордэн «За службу Радзіме» носіцца на левым боку грудзей і пры наяўнасці іншых ордэнаў размяшчаецца ў парадку старшынства ступеняў пасля ордэна Воінскай Славы.
Апісанне
Ордэн «За службу Радзіме» I ступені ўяўляе сабой выпуклую васьміканцовую зорку. Канцы зоркі, выкананыя ў выглядзе пазалочаных промняў, якія разыходзяцца ад цэнтру, чаргуюцца з гладкімі канцамі, пакрытымі блакітнай эмаллю і абмежаванымі па контуры пазалочаным абадком. На гладкіх канцах зоркі выяўленыя пазалочаныя верхняя і ніжняя часткі дзвюх перакрыжаваных ракетаў.
У цэнтральнай частцы ордэна на вянку з дубовага лісця размешчана пазалочаная пяціканцовая зорачка, акаймаваная паяском, у ніжняй частцы якога знаходзіцца пазалочаная лаўравая галіна, у верхняй частцы, пакрытай белай эмаллю, — надпіс «За службу Радзіме».
Абадкі паяску пазалочаныя. Зорачка і паясок накладзеныя на сярэбраныя аксідаваныя крылы і меч.
У ордэне «За службу Радзіме» II ступені канцы зоркі, выкананыя ў выглядзе промняў, сярэбраныя, верхняя і ніжняя часткі скрыжаваных ракет, абадкі гладкіх канцоў зоркі і зорачка ў цэнтры пазалочаныя.
Ордэн «За службу Радзіме» III ступені вырабляецца са срэбра без пазалоты. Ордэн «За службу Радзіме» I, II, III ступені вырабляецца са срэбра.
Стужка да ордэна муаравая блакітнага колеру з жоўтымі падоўжнымі палоскамі пасярэдзіне: для I ступені — адна палоска, для II ступені — дзве, для III ступені — тры палоскі.
Сяргей Уладзіміравіч Гунь
Сяргей Уладзіміравіч Гунь (нар. ) — заснавальнік і былы дырэктар івэнт-агенцтва «KRONA», стваральнік праекту vypusknik.by. Палітычны зняволены, абвінавачаны падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Гомелі, дзе скончыў каледж музычнага мастацтва ім. Сакалоўскага. Сяргей сур’ёзна займаўся спортам, планаваў паступаць на факультэт фізічнай культуры, але перамагло жаданне займацца музыкай, таму ён стаў студэнтам Універсітэта культуры, дзе навучаўся з 2000 па 2005 год на факультэце музычнага мастацтва, падчас навучання актыўна ўдзельнічаў у гульнях КВЗ. Пазней дадаткова скончыў БДЭУ па спецыяльнасці «Міжнародны менеджмент».
Стваральнік праекту vypusknik.by, пазней заснавальнік і дырэктар івэнт-агенцтва «KRONA» (з 2012). Пасля падзей 2020 году кардынальна змяніў сваё жыцьцё, пераехаў жыць у вёску, дзе займаўся развядзенем курэй.
Мае малога сына Емельяна.
Палітычны пераслед
У межах крымінальнай справы Сяргей Гунь быў затрыманы на сваім лецішчы 3 чэрвеня 2022, у ІЧУ ён зноў абвяшчаў сухую галадоўку, якую пратрымаў 4 дні. Яму было выстаўлена абвінавачванне па арт. 342 Крымінальнага кодэксу (Арганізацыя і падрыхтоўка дзеянняў, што груба парушаюць грамадскі парадак).
8 чэрвеня 2022 шэрагам беларускіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі Хельсінкскі камітэт і Беларуская асацыяцыя журналістаў, Сяргей Гунь быў прызнаны палітычным зняволеным.
У сярэдзіне ліпеня 2022 быў пераведзены ў СІЗА на Валадарскага.
Праспера Фантана
Праспера Фантана нарадзіўся ў Балонні ў 1512 годзе. Вучыўся ў Іначэнца да Імола, працаваў у многіх італьянскіх гарадах. Будучы падлеткам, Фантана быў памочнікам Перына дэль Вагі ў Генуі. У якасці мастака-партрэтыста быў прадстаўлены самім Мікеланджэла папе Юлію III і некаторы час нават атрымліваў жалаванне ад папскага прастола. Быў вучнем і памочнікам Джорджа Вазары ў яго майстэрні ў Фларэнцыі, а таксама Тадэа Цукары. Некаторы час працаваў у Францыі, у Фантэнбло (1560), але ў рэшце рэшт пасяліўся ў Балонні. Да канца сваёй кар’еры Фантана адкрыў школу мастацтваў у Балонні. Сярод яго самых вядомых вучняў былі Ладавіка Карачы, Агасціна Карачы, Ларэнца Сабаціні і Дэніс Калверт.
У першую чаргу Фантана вядомы як партрэтыст. Яго позні стыль выдае ўплыў Мікеланджэла і блізкі да маньерызму.
Музыка Венгрыі
Для народнай музыкі Венгрыі характэрна узаемадзеянне старажытна-ўсходняй асновы і больш позніх уплываў (гемітоніка, мажора-мінор). З X ст. вандроўныя спевакі-казачнікі прытрымліваліся традыцыі язычніцкіх эпічных спеваў. У XI ст., з прыняццем каталіцтва, на тэрыторыі Венгрыі пашырыліся грыгарыянскія спевы. З XIII ст. сярод венгерскіх народных інструментаў рог, фуруя (род флейты), больш познія — духавыя валынка (дуда), тарагата; струнныя кабза, скрыпка, лютня, цытра, цымбалы.
З XV ст. ў Венгрыі развівалася заходне-еўрапейская прыдворная культура: сольныя спевы ў суправаджэнні лютні і скрыпкі, вакальна-інструментальныя капэлы; каралеўская капэла ў Будзе была адна з лепшых у Еўропе. З XVI ст. вядомыя свецкія музычныя творы на венгерскія тэксты, апублікаваныя ў зборніках (1554) і Б. Бакфарка (1553, 1565). У XVII—XVIII стст. у рэзідэнцыях аўстра-венгерскіх арыстакратаў ствараліся аркестры, у 1761—1790 гг. аркестрам князёў Эстэрхазі кіраваў Ё. Гайдн.
На пачатку XX ст. вядомасць набылі аперэты Ф. Легара, І. Кальмана, які унёс у аперэту элементы венгерскай песенна-танцавальнай мелодыкі. Развіццё венгерскай музыкі першай паловы XX ст. звязана з імёнамі Б. Бартака і З. Кодая. Сярод буйнейшых сучасных кампазітараў П. Кадаша. ,, , Д. Лігеці,. Сусветную вядомасць набылі балеты Бартака («Драўляны прынц», 1917; «Цудоўны мандарын», 1919), а таксама оперы («Крывавае вяселле», 1964) і  («», 1962). Сярод выканаўцаў дырыжоры А. Нікіш, Я. Ферэнчык, піяністы, , спевакі М. Базілідэс, ,.
Праводзяцца міжнародныя конкурсы выканаўцаў і кампазітараў, у т.л. Фестываль імя Б. Бартака (з 1948). У Будапешце працуюць: Венгерскі оперны тэатр, Будапешцкі сімфанічны аркестр, Саюз венгерскіх музыкантаў (з 1949), Інстытут музыказнаўства пры Венгерскай акадэміі навук (з 1969), Вышэйшая музычная школа (з 1919), кансерваторыя імя Б. Бартака, Музей музыкі (з 1986) і інш.
Асавецкі сельсавет (Бярозаўскі раён)
Асаве́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Асаўцы.
280-я
Падзеі
Сярэдзіна 280-х гадоў — паўстанне на ўсходзе Ірана, якое падняў адзін з царэвічаў пры ўдзеле сярэднеазіяцкіх плямёнаў.
Бабруйскі дэканат
Бабруйскі дэканат — дэканат Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.
IC 4954
IC 4954 — галактыка тыпу RN (відзеркалююча туманність) ў сузор’і Лісічка.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Волька (Івацэвіцкі раён)
Во́лька (, Волька) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, на рацэ Шчара. Адміністрацыйны цэнтр Волькаўскага сельсавета.
Геаграфія
Размешчана за 27 кіламетраў у напрамку на паўночны ўсход ад горада Івацэвічы, за 163 кіламетры ад Брэста, за 15 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Даманава.
Канічнае сячэнне
Канічныя сячэнні — лініі, якія атрымліваюцца пры перасячэнні прамога кругавога конуса пласкасцямі, якія не праходзяць праз вяршыню гэтага конуса. Канічнымі сячэннямі з’яўляюцца:
Вызначэнне праз эксцэнтрысітэт
Канічнае сячэнне — геаметрычнае месца пунктаў, для кожнага з якіх адносіна яга адлегласцей да фокуса і да дырэктрысы раўно аднаму ліку e, які называецца эксцэнтрысітэтам. Пры гэтым калі 0 < e < 1 атрымліваецца эліпс; e = 1 — парабала; e > 1 — гіпербала. (Праз такое вызначэнне нельга атрымаць акружнасць, бо яна не мае дырэктрысы).
Каардынатнае прадстаўленне
Канічныя сячэнні з’яўляюцца лініямі другога парадку (але не ўсе лініі другога парадку з’яўляюцца канічнымі сячэннямі), і ў дэкартавых каардынатах на плоскасці іх можна апісаць квадратным мнагачленам: калі:
Энкіду
Энкіду (магчыма, ад шумерскага «ўладар, які стварыў зямлю») — герой шумера-акадскага эпасу пра Гільгамеша.
Згодна міфу, багі стварылі Энкіду з гліны. Ён выглядаў як тыповы дзікун: страшэнны позірк, цела пакрытае поўсцю, жыве ўдалечыні ад гарадоў, абараняе дзікіх звяроў ад паляўнічых. Пры сустрэчы з Гільгамешам кідаецца ў бітву. Але пасля безвыніковай барацьбы героі ператвараюцца ў сяброў, і Энкіду дапамагае Гільгамешу ў яго подзвігах. Але багі, угневаныя на сяброў за забойства Хумбабы, насылаюць на Энкіду хваробу і смерць. Узрушаны Гільгамеш быў вымушаны ў адзіноце працягваць шукаць неўміручасць.
Літаратура
The Epic of Gilgamesh, Foster, Benjamin R. trans. & edit. New York: W.W. Norton & Company, 2001. ISBN 0-393-97516-9
Экспарт ваеннай прадукцыі Беларусі
Экспарт ваеннай прадукцыі Беларусі — складовая частка мерапрыемстваў ваенна-тэхнічнага супрацоўніцтва Рэспублікі Беларусь з іншымі дзяржавамі, якая мае на ўвазе продаж зброі, ваеннай тэхнікі, абмундзіравання, абсталявання, камплектуючых і тэхналогій двайнога прызначэння. Вось ужо шмат гадоў краіна ўваходзіць у дваццатку найбуйнейшых сусветных экспарцёраў узбраенняў. Штогод пастаўкі тавараў ваеннага прызначэння прыносяць ёй даходы ў памеры ад некалькіх дзесяткаў мільёнаў да больш чым мільярда долараў ЗША.
У прававым полі Беларусі ваенная прадукцыя, у якой вылучаюць 21 катэгорыю, адносіцца да групы спецыфічных тавараў. Яе продаж за мяжу рэгулюецца законам «Аб экспартным кантролі» ад 6 студзеня 1998, пастановай Савета Міністраў №133 ад 4 лютага 2003, прэзідэнцкім указам №94 ад 11 сакавіка таго ж года, а таксама палажэннем Міжведамаснай камісіі па ваенна-тэхнічным супрацоўніцтве і экспартным кантролі пры СБ РБ. Непасрэдна гандаль узбраеннямі ажыццяўляе Дзяржаўны ваенна-прамысловы камітэт (Дзяржваенпрамкам).
Гісторыя
З набыццём незалежнасці Беларусі дасталася вялікая спадчына ад Савецкага Саюзу, а менавіта 240-тысячная БВА. Запасы ваеннай тэхнікі складалі 3457 танкаў, 3824 браняваных машын, 1562 адзінкі артылерыі (больш за 100 мм) і 79 верталётаў. Самастойна маладая рэспубліка была не ў сілах утрымліваць такі кантынгент, таму ў 1992 годзе Беларусь далучылася да шэрагу пагадненняў (Лісабонскі пратакол, Дагавор аб нераспаўсюджванні ядзернай зброі, Выніковы акт перамоваў аб колькасці асабістага складу звычайных узброеных сіл у Еўропе, Дагавор аб звычайных узброеных сілах у Еўропе), якія абавязвалі яе скараціць свае ўзброеныя сілы і запасы ўзбраенняў. Умовы дагавораў былі рэалізаваны ў ходзе палітыкі дэмілітарызацыі 1992—1996 гадоў.
Неабходнасць пазбавіцца ад часткі ўзбраенняў падштурхнула беларускае кіраўніцтва да распродажу. Ужо з пачатку 90-х краіна пачынае фігураваць у рэестры ААН па гандлі звычайнымі ўзбраеннямі. Урад засяродзіўся на лакальных пастаўках з пакінутых запасаў невялікіх партый ваеннай тэхнікі ў КНДР, Балгарыі, Венгрыі, Перу і Афрыку. У 2000-я гады арэал экспарту пашырыўся за кошт продажаў у такія краіны як Кітай, Інданезія, Венесуэла, Азербайджан і Казахстан.
Першыя дзесяць—пятнаццаць гадоў рэспубліка экспартавала пераважна лішкі савецкага арсенала, але паступова перайшла да паставак мадэрнізаваных і цалкам уласных распрацовак. Гэтаму паспрыяў той факт, што крызіс 1990-х Беларусь прайшла з меншымі стратамі і больш значнымі дасягненнямі, чым большасць дзяржаў СНД, захаваўшы касцяк ВПК і ўсе створаныя перш канструктарскія бюро і навукова-даследчыя інстытуты. Попыт займелі высокатэхналагічная зброя і тэхналогіі. Перш за ўсё, гэта сродкі радыёлакацыі і радыёэлектроннай барацьбы. У той жа час важкую долю ў беларускім экспарце атрымалі аўтаматызаваныя сістэмы кіравання рознымі відамі зброі і войскаў, сродкі СПА, камплектуючыя да ваеннай тэхнікі і боепрыпасы.
Да канца 2010-х гадоў сярод ключавых пакупнікоў Беларусі лічыліся Казахстан, Кітай, Лаос, Інданезія, Бангладэш, Індыя, ААЭ і Уганда. Буйныя партыі ажыццяўляліся ў Балгарыю, Азербайджан, Судан, М’янму, Сербію, Славакію, Анголу, Нігерыю і В’етнам. Аднак асноўным пакупніком стала Расія.
Адзін з галоўных фактараў поспеху Беларусі на рынку ўзбраенняў — была адсутнасць прад’яўлення палітычных умоў заказчыкам, што з’яўлялася безумоўным перавагай перад расійскімі і амерыканскімі канкурэнтамі.
Рэйтынгі і даходы
Па падліках даследчай службы кангрэса ЗША, толькі за 1998—2001 гг. рэспубліка прадала зброі на 1 млрд долараў і заняла тады па гэтым паказчыку 11-е месца ў свеце. У 1996 годзе Беларусь і зусім знаходзілася на 10-м месцы.
Паводле даных Дзяржваенпрамкама, з 2004 па 2018 г. паказчыкі знешніх продажаў павялічыліся ў 7 разоў (з 143,8 млн. долараў ЗША да 1 млрд. 49 млн.). На той момант больш за 70% прадукцыі беларускай абаронкі сыходзіла на знешні рынак.
Паводле звестак Стакгольмскага міжнароднага інстытута даследавання праблем міру (SIPRI), за 2004—2011 гады Беларусь штогод экспартавала ўзбраенняў на суму больш за 550 млн долараў, за 2012—2020 гады — на 625 млн долараў. Па выніках 2016—2020 гадоў, паводле гэтай жа крыніцы, краіна заняла 19 месца ў спісе сусветных экспарцёраў зброі з аб’ёмам паставак 0,3% ад сусветнага. У параўнанні з узроўнем 2011—2015 гадоў, калі Беларусь займала 18-ю пазіцыю ў рэйтынгу, ён знізіўся на 34 %. У 2016 годзе экспарт прадукцыі ваеннага прызначэння ажыццяўляўся ў 60 краін, у 2017 — у 69 краін, а ў 2018 годзе — у 76 краін свету, што складае 110% у адносінах да 2017 года.
У пачатку 2020-х гадоў становішча дзяржавы на рынку ўзбраенняў некалькі пахіснулася, што было звязана з і пандэміяй COVID-19. У 2020 годзе, згодна з Дзяржваенпрамкам, пастаўкі ваеннай прадукцыі зроблены ў 55 дзяржаў. У 2021 годзе Беларусь змагла павялічыць экспарт на 128,5%, ажыццявіўшы продажы ў 65 краін свету. У рэйтынгу SIPRI за 2020-ы рэспубліка заняла 23-ю пазіцыю, тады як у наступным годзе змагла падняцца да 17-й.
«Гарачыя кропкі»
Практычна адразу з пачаткам беларускага экспарту ўзбраенні пачалі трапляць у зоны баявых дзеянняў. Сярод самых вядомых і буйных выпадкаў можна вылучыць:
За 1993—2021 гг. ваенная тэхніка і ўзбраенні з Беларусі таксама заўважаны ў ходзе канфліктаў у Алжыры, Рэспубліцы Конга, ДРК, Анголе, Эфіопіі, Кот-д’Івуары, Карабахе, Нігерыі, Таджыкістане, Непале, Сьера-Леонэ і Емене.
Ценявыя здзелкі
ЗША неаднаразова абвінавачвалі ўрад Рэспублікі Беларусь у пастаўках узбраенняў краінам, якія яны падазравалі ў супрацоўніцтве з тэрарыстамі. Часам сярод атрымальнікаў аказваюцца розныя групоўкі, у тым ліку Рэвалюцыйныя ўзброеныя сілы Калумбіі, Хезбала і палесцінскія рухі. Фіксаваліся парушэнні краінай зброевага эмбарга ААН, напрыклад, на пастаўкі ўзбраенняў у Судан. Адным з галоўных падазраваных, якія маюць дачыненне да ценявых здзелках, называецца былы кіраўнік Савета Бяспекі Віктар Шэйман.
У сферы ваенных паслуг і гандлю зброяй Рэспубліка Беларусь часам дзейнічае ў кааперацыі з іншымі дзяржавамі. Так, напрыклад, па афрыканскаму кірунку краіна супрацоўнічае з Францыяй. Цікавасць французскага боку заключаецца ў падтрыманні лаяльных рэжымаў і парадку ў былых калоніях (гл. неакаланіялізм), а беларускага — заробку з ваенных паслуг і стрымліванні ўзмацнення жорсткасці санкцый ЕС. Беларусь дзейнічае там, дзе для Францыі альбо патрэбна дадатковая дапамога, альбо неабходна прыкрыццё ценявой работы французаў работай беларусаў, каб не нанесці ўрон іміджу першых. Меркавана апошняе адбывалася падчас грамадзянскай вайны ў Кот-д’Івуары 2002—2007 гадоў. Заходнія дзяржавы таксама саслаблялі эканамічны ціск у дачыненні да рэспублікі ў ходзе лівійскіх падзей 2014—2020 гадоў. Так, напрыклад, за пастаўкі зброі арміі Хафтара былі зняты санкцыі з кампаніі «Белтэхэкспарт» і яе тагачаснага дырэктара Аляксандра Пефціева.
Падобная схема работы наладжана і з Расіяй, якая выкарыстоўвае краіну ў якасці пасярэдніка па прадастаўленні ваенных паслуг і тавараў у асобных «гарачых кропках». Меў месца удзел Беларусі ў зброевай кантрабандзе разам з Балгарыяй, ААЭ і ЗША для сірыйскіх паўстанцаў.
Узбраенне
У 1993—2021 гг. Рэспубліка Беларусь прадавала танкі Т-55, Т-72 і Т-80, бронетранспарцёры БТР-70 (у тым ліку БТР-70МБ1 і Кобра-К) і БТР-80, баявыя машыны пяхоты БМП-1 і БМП-2, браняваныя аўтамабілі БРДМ-2 і «Кайман», артсістэмы 9К55 «Град-1», БМ-21 «Град», В-200 «Паланэз», 9К57 «Ураган», САУ 2С1 «Гваздзік» і 2С7 «Піён», мінамёты 2С12 «Сані», гаўбіцы Д-30, комплексы СПА С-125 (у тым ліку «Пячора-2М»), «Бук», «Тор», «Куб» (у тым ліку «Квадрат-М»), 2К22 «Тунгуска», Т38 «Стылет», ЗСУ-23-4 «Шылка», верталёты Мі-8, Мі-24/35, самалёты Су-17/22, Су-24, Су-25, МіГ-23 і МіГ-29. Сярод іншага лічыліся радыёкомплексы «Раса-РБ», «Усход» і «Навальніца», СТРК «Шэршань», «Скіф», «Фагот», «Метыс», ПЗРК «Страла» і рознае стралковая зброя (у тым ліку аўтаматы VSK-100).
У прыведзеных ніжэй табліцах выкарыстаны даныя Стакгольмскага інстытута даследаванняў праблем міру (SIPRI), рэестра ААН па гандлі звычайнымі ўзбраеннямі, інфармацыйнай платформы «Бусел», розных навінавых і інфармацыйных рэсурсаў. У спісах не пазначаны пастаўкі ў Туркменістан РСЗА БМ-21А «БелГрад», паколькі ні ў адной крыніцы не паказаны год ці прыкладны час гэтых продажаў. Сюды ж не ўнесены паток танковозов і грузавікоў Мінскага завода колавых цягачоў (МЗКЦ) для Расіі і Украіны.
Тут могуць быць не ўключаны і іншыя продажы.
Іншая прадукцыя
Ва Украіну былі наладжаны пастаўкі рухавікоў і рамонтных камплектаў для бранятэхнікі, акумулятарных батарэй для танкаў і БМП, шасі ад МЗКЦ для ўкраінскіх артылерыйскіх і ракетных сістэм. Адначасова беларускія прадпрыемствы прадавалі камплектуючыя і элементы ўзбраенняў для 255 прадпрыемстваў абаронна-прамысловага комплексу Расіі. Доля паставак ваеннай прадукцыі з Беларусі ў РФ на 2017 год склала каля 15%. Так, у 2008 годзе Расіяй набыты 15 ракет «паветра-паветра« Р27-Р для Су-27 і МіГ-29. У той жа час на мяжы 2000-х і 2010-х арганізаваны пастаўкі боепрыпасаў у Кот-д’Івуар.
У 2016—2019 гг. зафіксаваны пастаўкі ў Балгарыю (у 2018 — пускавыя ўстаноўкі і прылады да іх; боепрыпасы і выбуховыя прылады і спецыяльна распрацаваныя для іх кампаненты на суму 3,153 млн еўра; бомбы, тарпеды, ракеты, ракеты, іншыя выбуховыя прылады і зарады, а таксама абсталяванне і аксесуары да іх і спецыяльна распрацаваныя для іх кампаненты на суму 7,863 млн еўраў), Анголу (у лютым 2019 — 12 беспілотнікаў-мішэняў «Беркут-БМ», пускавая прылада катапультнага тыпу і наземны пункт кіравання на базе грузавога аўтамабіля «Урал»), Іран (у 2016 годзе — прыцэлы ПГА-7В3, раней ракеты 5В55КД да комплексу СПА С-300), Сірыю (боепрыпасы да стралковай і артылерыйскай зброі; у жніўні 2019 г. на сірыйскіх МіГ-29 усталяваныя Беларускія бартавыя комплексы абароны «Талісман»), Славакію (у 2016 — 1 ракету паветра-паветра Р-27ЕР і 1 ракету Р-27ЕТ, у 2018 — 2000 152-мм снарадаў ВОФ546 і 3000 152-мм снарадаў ВОФ27), Сербію (ракеты Р-77).
Леанід Яўгенавіч Якубовіч
Леанід Яўгенавіч Якубовіч (, вёска Радкава,, Мінская вобласць — ) — беларускі паэт.
Біяграфія
Нарадзіўся 21 сакавіка 1948 года ў вёсцы Радкава ў сялянскай сям’і. Працаваў паштальёнам, аператарам у аддзяленні сувязі вёскі Чапялі, пасля заканчэння Любанскай завочнай сярэдняй школы (1965) — машыністам на другім Салігорскім калійным камбінаце. У 1967 г. залічаны ў штат рэдакцыі салігорскай раённай газеты «Шахцёр». Завочна вучыўся на факультэце журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1969—1970 гг. працаваў у шахце. Трагічна загінуў у шахце. Першы верш надрукаваў у 1965 г. (газета «Чырвоная змена»). Вершы ўключаліся ў калектыўныя зборнікі «Рунь» (1970), «Універсітэт паэтычны» (1971). У 1979 г. выйшаў зборнік вершаў «Я з вамі, вёсны…».
NGC 2376
NGC 2376 (іншыя абазначэнні — MCG 4-18-17, ZWG 117.39, IRAS07235+2310, PGC 21015) — галактыка ў сузор’і Блізняты.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Зборная Украіны па хакеі з шайбай
— нацыянальная хакейная каманда Украіны, якая прадстаўляе краіну на міжнародных спаборніцтвах па хакеі з шайбай. У рэйтынгу ІІХФ за 2014 год знаходзіцца на 21 месцы. З 2008 года выступае ў дывізіёне I (другі паводле іерархіі чэмпіянатаў свету).
Кіруючы орган — Федэрацыя хакея Украіны; генеральны менеджар — Сяргей Шакураў, галоўны трэнер — Андрэй Назараў.