cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ліга чэмпіёнаў УЕФА 2022/2023
1/8 фіналу
Першыя матчы адбудуцца 14-15 лютага і 21-22 лютага 2023 года. Матчы ў адказ адбудуцца 7-8 сакавіка і 14-15 сакавіка 2023 года.
Тэадор Уільям Шульц
Тэадор Уільям Шульц (англ.: Theodore William Schultz, 30 красавіка 1902, Арлінгтан, штат Паўднёвая Дакота - 26 лютага 1998, Іванстан, штат Ілінойс) — амерыканскі эканаміст.
Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (1979) "за наватарскія даследаванні эканамічнага развіцця ў дадатку да праблемах краін, якія развіваюцца». Вучыўся ў універсітэце Вісконсіна; доктар філасофіі таго ж універсітэта. З'яўляўся прафесарам Чыкагскага ўніверсітэта. Прэзідэнт Амерыканскай эканамічнай асацыяцыі ў 1960. Узнагароджаны медалём Фрэнсіса Уокера (1972).
Праца Шульца была прысвечана большай часткай даследаванню эканомік, якія развіваюцца, з асаблівай увагай на эканоміку сельскай гаспадаркі. Ён прааналізаваў ролю сельскай гаспадаркі ў эканоміцы. Яго праца істотна паўплывала на палітыку індустрыялізацыі, як у развітых, так і ў краінах, якія развіваюцца. Таксама Шульц прапагандаваў ідэю адукацыйнага капіталу - адгалінаванне канцэпцыі чалавечага капіталу - у галіне інвестыцый у адукацыю.
Кіслеў
Кіслеў (כִּסְלֵו) — трэці месяц яўрэйскага календара (пры адліку ў адпаведнасці з Торай - дзявяты). Адпавядае звычайна лістападу-снежню. У гэтым месяцы можа быць 29 ці 30 дзён. На 25-ы дзень месяца прыпадае пачатак свята Ханука, якое адзначаецца ў памяць аб паўстанні Макавеяў супраць грэчаскага валадарства.
Рудольф Леві
Рудольф Леві (Rudolf Levy;, Штэцін — студзень 1944, Італія) — нямецкі мастак-экспрэсіяніст. У 1897 годзе разам з Гансам Пурманам паехаў у Мюнхен, дзе вучыўся жывапісу ў Кніра і Цюгеля. У 1903 годзе ў Парыжы пабачыў карціны Сезана. У 1907 годзе пазнаёміўся з Мацісам і працаваў у яго майстэрні. Да гэтага перыяду адносіцца карціна «Бераг Сены» (1910, Музей Вільгельма Лебрука, Дуйсбург). З Пурманам і Оскарам Молем ён заснаваў Акадэмію Маціса. У 1910-13 гадах здзейсніў падарожжа ў Туніс.
Царква Святога Петэра (Рыга)
Царква Святога Петэра (латыш. Sv. Pētera baznīca, ням. Petrikirche) — адзін з сімвалаў і адна з галоўных славутасцяў горада Рыгі (Латвія). Найстаражытны культавы будынак горада, упершыню згадваецца ў 1209 годзе. Царква славутая сваім арыгінальным вядомым шпілем (агульная вышыня вежы царквы — 123,5 метра, з якіх 64,5 метра прыпадае на шпіль).
Аляксандр Сяргеевіч Ясенін-Вольпін
Аляксандр Сяргеевіч Ясенін-Вольпін (Alexander Esenin-Volpin;, , РСФСР — , , ЗША) — савецкі і амерыканскі матэматык, філосаф, паэт, адзін з лідараў дысідэнцкага і праваабарончага руху ў СССР, піянер прававой асветы ў дысідэнцкіх колах савецкага грамадства, сын Сяргея Ясеніна.
Стракозы
Страко́зы (Odonata) — атрад драпежных, добра лятаючых насякомых. Раздзел энтамалогіі, прысвечаны вывучэнню стракоз, завецца аданаталогіяй.
Апісанне
Буйныя насякомыя з рухомай галавой, вялікімі вачамі, кароткімі шчацінкападобнымі вусікамі, чатырма празрыстымі крыламі з густой сеткай жылак і падоўжаным стройным брушкам. Даўжыня брушка да 120 мм, задняга крыла да 94 мм.
У стракоз вялікая галава з велізарнымі фасетачнымі вачамі, якія часта сыходзяцца на цемені; простых вочак тры. Дзякуючы гэтаму яны маюць амаль кругавы агляд і добра вызначаюць адлегласць да здабычы, якую праследуюць і хапаюць сваімі моцнымі сківіцамі. Ротавыя органы грызучыя.
Крылаў 2 пары; доўгія, празрыстыя, перапончатыя, густа жылкаваныя. Крылы ў стракоз не складваюцца на спіне і застаюцца распрастанымі ў час адпачынку.
У адрозненне ад іншых насякомых маюць аорсавентралыныя мышцы крылаў і другасны капуляцыйны апарат у самцоў.
У самцоў маюцца 3—4 анальныя прыдаткі на канцы брушка, другасны капуляцыйны апарат на другім сегменце брушка, у самак 2 верхнія анальныя прыдаткі і генітальная пласцінка на 8-м сегменце брушка.
Класіфікацыя
Атрад падзяляюць на 3 падатрады:, ,  — 2 сучасных віды ў Японіі і Індыі. Вядома звыш 5600 відаў (5680 відаў па стане на люты 2008 года ).
Пашырэнне
Вядомы з карбону (каля 350 млн г. назад). Пашыраны паўсюдна, пераважна ў тропіках і вілыотных субтропіках. Жывуць паблізу вадаёмаў. З вадой цесна звязана іх жыццё ў лічынкавым стане. Аднак стракозы могуць залятаць і даволі далёка ад вадаёмаў, а некаторыя віды ажыццяўляюць працяглыя міграцыі, перасяляючыся ў новыя месцы. На Беларусі каля 50 відаў з падатрадаў раўнакрылых і разнакрылых стракоз; найбольш трапляюцца стракозы з сямействаў, , , , , , ,.
Асаблівасці біялогіі
Стракозы — драпежныя насякомыя. Яны нястомна імкліва лятаюць у паветры ў розных напрамках, на ляту хапаючы камароў, мух або іншых насякомых, якія сядзяць на раслінах.
Развіццё з няпоўным ператварэннем у вадаёмах розных тыпаў. Стракозы адкладваюць яйцы прама ў ваду, пагружаючы ў яе брушка, або ўтыкаюць іх у сцёблы водных раслін. Некаторыя стракозы пры адкладцы яец часам пагружаюцца ў ваду на вялікую глыбіню. Там развіваюцца іх лічынкі (наяды), якія дыхаюць вонкавымі (хваставымі) або рэктальнымі (вырасты задняй кішкі) жабрамі.
Гэтак жа, як і дарослыя стракозы, большасць лічынак з’яўляюцца драпежнікамі. Яны хапаюць здабычу ў вадзе. Для гэтага ў іх развіты спецыяльны лоўчы апарат (відазмененая ніжняя губа), які маланкава высоўваецца далёка наперад, — «маска». З дапамогай рухомых зубцоў «маскі» лічынкі хапаюць здабычу, утрымліваюць яе і паядаюць.
Дарослыя стракозы знішчаюць значную колькасць насякомых. Лічынкі стракоз могуць паядаць лічынак і малькоў рыб, наносяць адчувальную шкоду рыбаводным гаспадаркам.
Kurso de Esperanto
Kurso de Esperanto - бясплатная абкрытая кодавая праграма для моўных курсаў з 12 адзінкамі для эсперанта. Курс прысвечаны пачынаючым, якія ведаюць асновы эсперанта і займае 2 тыдні заняткаў з-за аптымальнага электроннага навучання.
Праграму распрацаваў праграміст Карлас Альберт Альвэс Перэйра. Курс заснаваны на 10-гадзінным курсе, распрацаваным Эсперанта-Таварыствам Квебека і іншых курсах. Ён ужо перакладзены на 23 мовы. Развіваюць праект шматлікія валанцёры.
Цяпер магчыма спампаваць 4 версію Kurso de Esperanto
Лабірынты (аповесць)
«Лабіры́нты» — гістарычна-фантастычная аповесць Вацлава Ластоўскага, гэта першая фантастычная аповесць у беларускай літаратуры. Найбольш вядомы празаічны твор Ластоўскага, стаў узорам рамантычнай прозы на гістарычную тэму. У аповесці апавядаецца пра існаванне высокаразвітай крыўскай цывілізацыі, не менш старажытнай за антычныя.
Стыль
Гістарызм «Лабірынтаў» — ужо «паслявальтэрскотаўскі», гістарызм найперш інтэлектуальны, бо на парозе ўжо было XX стагоддзе, самы яго разгар, і таму проза В. Ластоўскага 20-х гадоў адчувала павевы новага мастацкага мыслення, звязанага з эпохай мадэрнізму. Тыя павевы мадыфікавала ўласная нацыянальная глеба, напаўнялі змястоўнасцю задачы новага беларускага адраджэння і адпаведныя гісторыка-культурныя асацыяцыі. «Лабірынты» — сплаў філасофска-культурных напрацаванняў (да ўсяго — мінітрактатаў па гісторыі сусветнай міфалогіі, народнай астраноміі, этнаграфіі) і мастацкай містыфікацыі гісторыка-міфалагічнага кшталту, духоўная аснова беларускае Крывіі, адна з першых фундаментальных мастацкіх канструкцый нацыянальнай канцэпцыі быцця.
Міфалагічныя, тэасофскія, фальклорныя, навуковыя і ўласнамастацкія штудыі ў «Лабірынтах» збольшага былі скіраваны на асвятленне актуальных праблем сучаснасці, яны, як адчуваў і сам В. Ластоўскі, дапамагаюць раскрываць «сімвал пройдзенай народам гісторыі». «''Нягледзя на тое, што даўно па-свойму рашыў Юпітэр зямельнае права, права гэта да сягоння несправядлівае. І будзе датуль актуальным, пакуль кожны народ не станецца гаспадаром у сваім краі, — наўпрост выводзіць В. Ластоўскі паралелі ў сваю рэальнасць, — пакуль кожны, хто палівае сваім потам загон, не будзе праўным, прызнаным і ўсвячоным правам яго валадаром. Гэты ж час ужо недалёк!''».
У аповесці — шмат спасылак і зносак на навуковыя працы, «рэдактарскія» прыпісы, угрунтаваны тэрміналагічны апарат, насычанасць сымболікай, паняццямі міфалогіі, эзатэрыкі. У «Лабірынтах» апісаны народны духоўны космас і асноўныя вехі нацыянальнага культурнага станаўлення, пра адмысловую нацыянальную практопію, створаную на аснове старажытнай беларускай гісторыі.
Зоя Аляксандраўна Белая
Зоя Аляксандраўна Белая (, Глуск —, Масква) — заслужаная артыстка Расіі. Артыстка Маскоўскага тэатра аперэты.
Біяграфія
У 1931 годзе бацькі пераехалі ў Маскву. Закончыла сярэднюю школу. У 1941—1943 гадах працавала ў эвакуацыйным шпіталі медсястрой. Потым вучылася ў студыі пры Маскоўскім тэатры аперэты.
Першая выканаўца галоўных роляў у многіх савецкіх аперэтах, стварыла запамінальныя жаночыя вобразы. Для яе спецыяльна пісалі вакальныя партыі кампазітары Ю. Мілюцін, Ц. Хрэннікаў, І. Дунаеўскі.
Плацялей
Плацялей (Plãtelių ẽžeras) — возера ў Літве, на Жамайцкім узвышшы.
Адно з значных азёр краіны. Возера размешчана ў самым цэнтры нацыянальнага парку Žemaitia. Плошча складае 12 км². Даўжыня 8,4 км, сярэдняя шырыня — 3,3 км. Максімальная глыбіня 47 метраў. Ёсць 7 астравоў, і на адным з іх пабудаваны замак. Берагі большай часткай пясчаныя.
Дэісус (Маркіянавіч)
Дэісус — абраз, створаны ў 1758 годзе вядомым беларускім іканапісцам Маркіянавіча, які праходзіў навучанне ў іканапіснай школе-майстэрні Кіева-Пячэрскай лаўры, як цэнтральная частка іканастаса Свята-Пакроўскай царквы ў вёсцы Вялікі Рожан былога Слуцкага княства. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь. Памер абраза —.
Сюжэт
Вылучаецца мажорнай колеравай гамай і вялікай дэкаратыўнасцю. Да Хрыста Уседзяржыцеля ў чырвоным з буйным пазалочаным і пасярэбраным на зялёнай падкладцы з пазалочаным арнаментам, які імітуе карункі, па гарлавіне і нізе рукавоў сакасе і сінім хітоне і плашчы звяртаюцца Маці Божая ў сінім хітоне, чырвоным на зялёнай падкладцы мафорыі і Іаан Прадцеча ў карычневай мілоці, зялёным на чырвонай падкладцы плашчы. Аголеныя ногі Хрыста стаяць на зялёным падножжы. Позем светла-карычневы, фон вохрысты з. Рама — карытцам. У верхняй частцы рамы з паўкруглай выемкай на зялёным фоне — дзве галоўкі анёлаў-пуці з ружовымі крыламі паміж блакітных, вохрыстых раслінных парасткаў аканту і ружовай кветкай у цэнтры. Вакол галавы Хрыста — крыжасты німб з кананічнымі літарамі Ὀ, ὤ, Ν. Фон абраза дэкараваны ляпным раслінным арнаментам (часткова страчаным). У ніжняй частцы змешчаны надпіс (даецца ў сучаснай транскрыпцыі): ''«Сей Образъ Справленъ до цркви Рожонской Марка Сечка и Давыдъ Сечка за отпущение грехов своихъ 1758 года месяца иіля 3 дня. В. Маркіянович малевал»''.
Паходжанне
Абраз выяўлены 11-й экспедыцыяй Дзяржаўнага мастацкага музея БССР у 1968 годзе ў Пакроўскай царкве в. Чыжэвічы Салігорскага раёна Мінскай вобласці.
NGC 3223
NGC 3223 (іншыя абазначэнні — IC 2571, ESO 375-12, MCG -6-23-23, IRAS10193-3400, PGC 30308) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Насос.
Леанід Гурвіч
Леанід Гурвіч (англ.: Leonid Hurwicz; 21 жніўня 1917, Масква, Расійская рэспубліка — 24 чэрвеня 2008, Мінеапаліс, ЗША) — амерыканскі эканаміст расійска-польскага паходжання, ганаровы прафесар Універсітэта Мінесоты. Працаваў у Камісіі Коўлса, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (2007).
Сонечнае зацьменне 26 чэрвеня 1824 года
Сонечнае зацьменне 26 чэрвеня 1824 года — поўнае сонечнае зацьменне 124 сараса.
Аляксандр Фёдаравіч Смалянчук
Аляксандр Фёдаравіч Смалянчук, Алесь Смалянчук  — беларускі гісторык, доктар гістарычных навук, прафесар.
Біяграфія
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Я. Купалы (1981), аспірантуру (завочна) Інстытута гісторыі НАН Беларусі, стажыраваўся ў Варшаўскім і Ягелонскім універсітэтах (Польшча).
Працаваў настаўнікам гісторыі ў сярэдняй школе, навуковым супрацоўнікам Рэспубліканскага музея гісторыі рэлігіі і Гродзенскага абласнога гістарычна-археалагічнага музея, у Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Янкі Купалы.
У 2002 г. абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Польскі грамадска-палітычны рух на беларускіх і літоўскіх землях у 1864—1917 гг.». Манаграфія «Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй…» перамагла ў конкурсе Беларускага гістарычнага таварыства на лепшую навуковую кнігу па гісторыі Беларусі за 2001—2002 гг.
З 2006 г. — прафесар Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта (Вільнюс). З 2007 г. — дырэктар Інстытута гістарычных даследаванняў (ЕГУ).
Асноўныя тэмы даследаванняў: гісторыя польскага руху ў Беларусі і Літве ў XIX — пачатку XX ст., гісторыя беларускага нацыянальнага руху, палітычная гісторыя Беларусі XIX—XX ст. і яе адлюстраванне ў памяці жыхароў Беларусі (вусная гісторыя), краязнаўства.
Узнагароды
Узнагароджаны медалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.
Іль
Іль (Ill) — рака ў Францыі.
Знаходзіцца на паўночным усходзе Францыі. Іль з'яўляецца адным з левых прытокаў Рэйна. Выток знаходзіцца ў гарах Юра Францыі, працякае праз Эльзас.
Юрый Багданаў
Юрый Багданаў:
Іль
Даўжыня 223 км. Плошча басейна 4760,5 км².
Генрых Кнір
Вучыўся жывапісу ў Венскай акадэміі мастацтваў у Крысціяна Грыпенкерля і Карла Вурцынгера, затым у Мюнхенскай акадэміі мастацтваў у Габрыэля фон Хакля і Людвіга Лёфца. У 1888—1914 г. трымаў прыватную школу жывапісу ў Мюнхене, дзе вучыліся, у прыватнасці, Эдмунд Штэпес, Эміль Орлік і Паўль Клее. З 1898 па 1910 г. ён таксама выкладаў у Мюнхенскай акадэміі.
Найбольшай вядомасці Кнір дасягнуў у гады Трэцяга рэйха. Выкананы ім парадны партрэт Гітлера (1935), прызначаны для адкрыцця штогадовай Вялікай Германскай выставы мастацтваў у Мюнхене, стаў адным з найболей прызнаных афіцыйных малюнкаў фюрара; Кнір таксама напісаў пасмяротны партрэт маці Гітлера.
Слонімскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)
Сло́німскі паве́т — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Новагародскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Сталіца — Слонім.
Мяжа з Ваўкавыскім паветам ішла па рацэ Зэльвянка, з Новагародскім — спачатку праходзіла па рацэ Моўчадзь, далей праставала да Пінскага павета паміж Сталовічамі, Палонкай, Уславічамі з аднаго боку і Бусяжам, Быценем і Слонімам з іншага.
У Слонімскі павет уваходзілі тэрыторыі Слонімскага гродавага, Моўчадскага, Здзітаўскага і Сакалоўскага старостваў (дзяржаўных воласцей), а таксама прылеглыя прыватнаўласніцкія маёнткі.
Ваеннае ліхалецце (сярэдзіна XVII ст.) прычыніла павету моцнае спусташэнне. Сойм Вялікага Княства Літоўскага 1661 года характарызаваў стан павета як «амаль датла спалены і разграблены непрыяцелем», а колькасць дымаў скарацілася на 58 %.
Падалешка
Падалешка — шматзначны тэрмін
Каліфарнійскі ўніверсітэт у Дэйвісе
Каліфарнійскі ўніверсітэт у Дэйвісе (University of California, Davis, UC Davis) — адзін з універсітэтаў у сістэме Каліфарнійскага ўніверсітэта, які знаходзіцца ў горадзе Дэйвіс.
У 2005 годзе займаў 14-е месца сярод публічных універсітэтаў ЗША згодна з U.S. News & World Report. Універсітэт вядомы аддзяленнямі медыцыны (заснавана ў 1966), ветэрынарыі (1948), юрыспрудэнцыі (1969), менеджменту (1981), аднак у Дэйвісе таксама навучаюцца і вядуць даследаванні па ўсіх асноўных сучасных дысцыплінах.
Бітва пры Азьяга
Бі́тва пры Азья́га або Трэ́нцінская апера́цыя (15 мая — 25 чэрвеня 1916) — адна з найважнейшых аперацый на Італьянскім фронце падчас Першай сусветнай вайны.
Падрыхтоўка да наступу
Наступ у Трэнціна выглядаў вельмі прывабным для аўстра-венгерскага камандавання. У выпадку паспяховага правядзення аперацыі, магла быць акружаная асноўная частка італьянскіх войскаў на рацэ Ізонца, што нават магло вывесці Італію з вайны. Для гэтага Аўстра-Венгрыя засяродзіла на Трэнцінскім накірунку каля 200 батальёнаў і 2000 гармат. Войскі былі падзеленыя на 2 арміі, пад агульным камандаваннем эрцгерцага Яўгена Аўстрыйскага. Італьянскае камандаванне ведала пра тое, што рыхтуецца наступ, аднак, з прычыны таго, што расійскія войскі ў гэты час пачалі наступленне ў Галіцыі, лічылася, што аўстрыйцы не рызыкнуць пачаць аперацыю. Тым больш, камандуючы італьянскімі войскамі Кадорна ў гэты час планаваў новае наступленне на Ізонца. На Трэнцінскім накірунку размяшчалася 1-я італьянская армія, якая не была ў поўнай меры гатова да абароны. Тут было ўсяго 160 батальёнаў і 623 гарматы.
Наступ
Наступленне пачалося 15 мая, магутная артылерыйская падрыхтоўка знішчыла італьянскія абарончыя ўмацаванні. Надыходзячая пяхота адкінула італьянцаў на 3—20 км углыб абароны. Аўстра-венгерскія войскі працягвалі наступ у накірунку на Азьяга. 27 мая наступ паменшыўся і, нягледзячы на тое, што аўстрыйцы прыцягнулі на фронт новыя сілы, 30 мая канчаткова спынілася. На Усходнім фронце пачаўся Брусілаўскі прарыў, які прымусіў аўстра-венгерскае камандаванне перакінуць сілы з Італьянскага фронту на Усход.
Падчас бітвы пры Азьяга ішлі баі і ў раёне Ізонца, дзе для ўводу італьянцаў у зман адбываліся шырокія дэманстратыўныя дзеянні — моцны артылерыйскі агонь, атакі па некалькіх напрамках, бамбаванне з паветра важных чыгуначных збудаванняў і буйных камандных пунктаў. Тут 14 мая была праведзена першая хімічная атака на Італьянскім фронце, якая вывела са строю 6300 італьянскіх салдат.
У ходзе наступлення пры Азьяга Кадорна ўзмацніў абарону 1-й італьянскай арміі перакідкай пяці карпусоў, што дазволіла італьянцам 16 чэрвеня перайсці ў контрнаступленне. Аслабленыя з-за перакідання значных сіл у Галіцыю аўстра-венгерскія войскі пачалі адыход на ранейшыя пазіцыі.
Нягледзячы на цяжкія страты, Кадорна не спыніў падрыхтоўку да чарговага (ужо шостага) наступу на Ізонца, які неўзабаве і адбыўся.
Клецкае княства
Клецкае княства — феадальная воласць у складзе Кіеўскай дзяржавы, Тураўскай зямлі і Вялікага Княства Літоўскага ў перыяд XII—XVIII стст. з цэнтрам у горадзе Клецку.
Часы Русі
На пачатку XII ст. вылучана як княжацкая воласць у складзе Кіеўскай дзяржавы. Клецкі князь Вячаслаў Яраславіч згадваецца пад 1127 годам, калі кіеўскі князь Мсціслаў Уладзіміравіч у кааліцыйным паходзе на Полацкую зямлю накіраваў «Вячьслава ис Турова, Андрѣя из Володимера, Всеволодка из Городна, Вячьслава Ярославича исъ Кльчьска… ити къ Ізяславлю», які яны захапілі і абрабавалі. У сярэдзіне XII — канцы XIII ст. з’яўлялася воласцю Тураўскай зямлі, ахоплівала тэрыторыі дрыгавіцкага рассялення ў басейне верхняй Лані. Калі Юрый Даўгарукі заняў Кіеў (1149), Святаслаў Ольгавіч атрымаў ад яго «и Случеск, и Клеческ, и вси Дрегвиче». Магчыма, да другой паловы XIII ст. княства было ўладаннем чарнігаўскіх Ольгавічаў.
Пад уладай вялікіх князёў літоўскіх
У XIV—XV стст. належала непасрэдна вялікім князям літоўскім. Вялікі князь Казімір Ягелончык на пачатку валадарства называў княства воласцю, пазней — паветам, бо яно ўваходзіла ў яго ўладанні нароўне з іншымі валасцямі і паветамі, статусам не вылучалася. Вялікія князі Аляксандр Ягелончык і Жыгімонт Стары таксама называлі княства паветам. У 1492—1522 гадах належала князю Івану Васілевічу Яраславічу, а затым яго сыну Фёдару Іванавічу, называлася напэўна княствам, але ў дакументах Канцылярыі і старонніх асоб, звычайна, пісалася як «іменье», «добра».
Затым перайшло да вялікай княгіні Боны Сфорца з правамі яе папярэднікаў. Княгіня ўжывала да яго назвы «павет» і «княства». Апошнім падкрэслівала прыроду сваёй улады, якую здзяйсняла праз клецкіх намеснікаў і падстаростаў. У 1552—1555 гадах Бона правяла на тэрыторыі Клецкага княства адну з першых у Вялікім Княстве Літоўскім валочных памер. Таксама тады была ажыццёўлена адміністрацыйная рэформа — падзел княства на 6 дзясяткаў (Валасны, Вяжэвіцкі, Канюшскі, Малеўскі, Сіняўскі, Цяцераўскі) быў зменены падзелам на 5 войтаўстваў. Непасрэдна вялікай княгіне Боне ў княстве належала 698 валок зямлі, у тым ліку зямля Клецка (каля 45 валок), мястэчка Сіняўка і 52 сялы.
Пад уладай Радзівілаў
З 1558 года княствам валодалі Радзівілы, у межах як мела яго Бона — прыкладна тэрыторыя сучаснага Клецкага і паўднёвай паловы Нясвіжскага раёна. Да 1575 года колькасць княжацкіх сёлаў скарацілася да 38 з-за іх узбуйнення, колькасць ворнай зямлі павялічылася да 809 валок. У 1586 годзе Радзівілы разам з Алыцкай і Нясвіжскай стварылі і Клецкую ардынацыю — буйное неадчужальнае ўладанне, якое склалася з іх Клецкага і Давыд-Гарадоцкага княстваў. Назву «Клецкае княства» ў XVI ст. Радзівілы амаль не ўжывалі, ужывалася назва «Клецкае панства». «Клецкае княства» пачынае стала ўжывацца ў радзівілаўскіх дакументах з XVII ст. Пры Радзівілах Клецкае княства мела атрыбуты дзяржаўнай адміністрацыйнай адзінкі ВКЛ — замкавы суд, харугву клецкай шляхты. У 1791 годзе з Клецкага, Нясвіжскага і Слуцкага княстваў Радзівілаў утвораны Случарэцкі павет Наваградскага ваяводства.
Уільям Пол Цёрстан
Уільям Пол Цёрстан (William Paul Thurston;, Вашынгтон — , Рочэстэр) — амерыканскі матэматык, адзін з піянераў маламернай тапалогіі, лаўрэат прэміі Філдса (1982).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і інжынера-фізіка Лабараторый Бэла і швачкі. У 1967 годзе скончыў Нью-каледж у Фларыдзе, у дыпломнай працы прадставіў інтуіцыянісцкія асновы тапалогіі. Па заканчэнні каледжа паступіў ва Універсітэт Каліфорніі ў Берклі; студэнтам удзельнічаў у дэманстрацыях супраць В’етнамскай вайны. У 1972 годзе пад кіраўніцтвам Морыса Хірша абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Слаенні 3-мнагастайнасці, якія з’яўляюцца расслаеннямі на акружнасці».
Пасля абароны правёў год у Інстытуце вышэйшых даследаванняў у Прынстане, пасля чаго запрошаны ў Масачусецкі тэхналагічны інстытут на пасаду дацэнта. У 1974 годзе атрымаў пасаду прафесара ў Прынстанскім універсітэце, дзе ў другой палове 1970-х — пачатку 1980-х гадоў атрымаў асноўныя вынікі ў маламернай тапалогіі.
У 1982 годзе стаў лаўрэатам Філдсаўскай прэміі, у намінацыі адзначаўся рэвалюцыйны ўклад у двухмерную і трохмерную тапалогію, які паказаў новыя ўзаемасувязі паміж аналізам, тапалогіяй і геаметрыяй, а таксама дэманстрацыю таго, што вялікі клас 3-мнагастайнасцей валодае гіпербалічнай структурай.
У 1992 годзе вярнуўся ў Берклі, заняўшы пасаду дырэктара мясцовага Інстытута матэматычных даследаванняў. У перыяд 1996—2003 гадоў быў прафесарам у Каліфарнійскім універсітэце ў Дэйвісе. З 2003 года — прафесар матэматыкі і інфарматыкі ў Карнельскім універсітэце.
У 2011 годзе перанёс аперацыю па выдаленні меланомы, пазбавіўшыся правага вока, аднак працягваў працу, актыўна ўдзельнічаў у канферэнцыях. Памёр у 2012 годзе ў выніку наступстваў ракавага захворвання.
Воўчанак
Воўчанак — шматзначны тэрмін
Лісцевы вяртун
Лісцевы вяртун (Recurvaria nanella) — від молі сямейства. Шкоднік сельскай гаспадаркі, пашкоджвае ўсе пладовыя культуры,, і іншыя.
Біялагічнае апісанне
Вельмі дробны матылёк з сямейства, размах крылаў 9-11 міліметраў. Пярэднія крылы шэрыя, з чорнымі лініямі, белаватай папярочнай паласой і цёмна-шэрай асновай. Вусень верацянападобны, чырвона-аранжавы, а перад акукліваннем аліўкава-зялёны, з чорнай галавой, даўжыня 5-6 міліметраў. Кукалка карычневая, у белым кокане, даўжыня 5 міліметраў. Жоўтае яйка, прадаўгаватае, даўжыня яго 0,4 міліметра, шырыня 0,3 міліметра.
Гомельскае гета
Гомельскае гета — яўрэйскае гета, якое існавала з верасня па лістапад 1941 года як месца прымусовага перасялення яўрэяў горада Гомеля і бліжэйшых населеных пунктаў у працэсе пераследу і знішчэння габрэяў падчас акупацыі тэрыторыі Беларусі войскамі нацысцкай Германіі ў перыяд Другой сусветнай вайны.
Паводле перапісу насельніцтва 1939 года ў Гомелі пражывала 40 880 яўрэяў, якія складалі 29,38 % ад агульнай колькасці жыхароў.
Акупацыя Гомеля
Горад быў акупаваны 19 жніўня 1941 года, і акупацыя доўжылася 2 гады і 3 месяцы — да 26 лістапада 1943. Акупацыйны рэжым, усталяваны нацыстамі ў горадзе, насіў жорсткі характар. Гітлераўцы ўлічвалі, што Гомель з'яўляецца важным у стратэгічным дачыненні пунктам, таму ў горадзе пастаянна знаходзіўся гарнізон, які налічваў 3 500-8 000 ваеннаслужачых вермахта. У Гомелі таксама ажыццяўлялі сваю дзейнасць наступныя ваенныя і карныя ўстановы: штаб 221-й ахоўнай дывізіі; аддзяленне тайнай палявой паліцыі — ГФП 724; група паліцыі бяспекі і СД; абвергруппа-345; палявая жандармерыя; абласное і гарадское кіравання паліцыі; шуцпаліцыя (ахоўная паліцыя). Улада ў горадзе належала палявой камэндатуры № 551 (Feldskommandantur 551), якая мела сваю вахт-кампанію (каравульная каманда).
У першыя ж дні акупацыі Гомеля была ўведзена каменданцкая гадзіна — з'яўленне насельніцтва з 17.00 да 5.30 на вуліцах забаранялася пад страхам смерці. Таксама была ўведзена прапускная сістэма, згодна з якой перамяшчэнні за межы Гомеля і назад для насельніцтва ажыццяўляліся па спецыяльных прапусках — але гэта не тычылася яўрэяў, пазбаўленых такой магчымасці.
Адным з першых мерапрыемстваў акупацыйных уладаў была рэгістрацыя насельніцтва з мэтай вызначэння колькасці яўрэяў. Услед за гэтым пачалось увядзенне шэрагу дыскрымінацыйных мер супраць яўрэяў. Па загаду палявога каменданта горада обер-лейтэнанта Шверха, яўрэяў прымусілі насіць адметныя знакі. «Спачатку яны намецілі ўсіх яўрэяў, шляхам прышывання на рукавы, плечы і фуражкі матэрыі жоўтага колеру», нярэдка прымацоўваліся нашыўкі ў форме квадрата. Услед за гэтым акупанты забаранілі яўрэям кантактаваць з мясцовым насельніцтвам. "Па Гомелі быў выдадзены загад палявой жандармерыі, што той «хто будзе размаўляць з яўрэямі ці скажа „добры дзень“ — будзе падвяргацца пакаранням» . Неўзабаве яўрэям было наогул забаронена з'яўляцца на вуліцах горада.
Стварэнне гета
У верасні 1941 года гітлераўцы арганізавалі ў Гомелі чатыры гета. Яны размяшчаліся ў Гомелі на вуліцах Быхаўскай, Новалюбенскай, на ўскраіне, у раёне Навабеліца і ў прадмесці Манастырок. Гэтыя месцы ізаляцыі былі так званага «закрытага» тыпу гета, таму што тэрыторыя кожнага з іх была абнесеная калючым дротам, ахоўвалася паліцыяй і за межы лагера пад пагрозай расстрэлу яўрэяў выходзіць забаранялася. Прычына існавання ў Гомелі чатырох гета тлумачыцца, верагодна, немагчымасцю акупантаў засяродзіць яўрэйскае насельніцтва горада ў адным месцы.
Умовы ў гета
У месцах ізаляцыі яўрэі былі вымушаныя жыць у цяжкіх умовах. Вязні гета не атрымлівалі ежы, а яўрэі, захопленыя нацыстамі з прадуктамі харчавання, расстрэльваліся на месцы. «Асоб, якія далі яўрэям кавалак хлеба, забіралі ў лагер». Адсутнасць харчавання прыводзіла да штодзённай гібелі вязняў. Невыноснае існаванне дапаўнялі празмерная цесната людзей і адсутнасць элементарных санітарна-гігіенічных умоў. Частка мужчын-вязняў нацысты выкарыстоўвалі на працы па ачыстцы вуліц, аднак ставіліся да іх жорстка, збіваючы без якой-небудзь падставы. Нацысты выкарыстоўвалі голад, цеснату, адсутнасць санітарна-медыцынскага абслугоўвання як спосаб дамагчыся «натуральнай» гібелі яўрэяў.
Вязні гомельскіх гета падвяргаліся здзекам з боку акупантаў і калабарантаў, якія ахоўвалі месца ізаляцыі. Усе больш-менш каштоўныя рэчы, якія належаць яўрэям, былі канфіскаваныя акупантамі. Практычна штодня нацысты і калабарацыяністы групамі і ў адзіночку ўрываліся ў гета і рабавалі яго насельнікаў.
Знішчэнне гета
Знішчэнне яўрэяў гітлераўцы праводзілі з самага пачатку акупацыі. У верасні — кастрычніку 1941 года 10 яўрэяў былі расстраляныя за нібыта дыверсійную дзейнасць, а таксама 52 чалавекі, якія хавалі сваю нацыянальнасьць. З устаноўленых масавых забойстваў найбольш буйная кара была ў верасні 1941 года, калі «за адзін дзень было арыштавана і расстраляна яўрэйскага насельніцтва каля 600 чалавек...».
Ліквідацыя гета ў Гомелі праведзена нацыстамі 3-4 лістапада 1941 года па загадзе начальніка палявой камендатуры № 551. Яўрэяў сілком зганялі ў крытыя машыны, у якія змяшчалася прыкладна 40 чалавек. Машыны пад'язджалі да месца расстрэлу, яўрэяў з іх выштурхоўвалі, а затым ахвяры расстрэльваліся з аўтаматаў. «Немцы прымушалі ваеннапалонных выкідваць яўрэяў з машыны, і самі немцы білі прыкладамі асоб, якія не жадалі выходзіць... Расстрэльвалі з 8 гадзін да 4 гадзін дня».
Прыведзеная ў шэрагу выданняў колькасць загінулых яўрэяў Гомеля ў 4 000 расстраляных няправільнае. Звычайна спасылкі прыводзіліся на «Акт ЧДК аб злачынствах нямецка-фашысцкіх захопнікаў у горадзе Гомелі ад 5 студзеня 1945 года», у той час як у адным з выяўленых дакументаў, якія носяць назву «Даведка аб злачынствах нямецка-фашысцкіх улад у перыяд акупацыі г. Гомеля», адрасаваная старшыні абласной надзвычайнай камісіі Гомельскай вобласці Жыжанкову і падпісаная ў сакавіку 1944 года палкоўнікам дзяржбяспекі Кліменка сказана: «''...3. На тэрыторыі Гомельскай машынна-трактарнай майстэрні (МТМ), у супрацьтанкавам рове, выяўленыя 6 000 трупаў яўрэяў г. Гомеля''». Аднак яўрэйскае насельніцтва Гомеля забівалі яшчэ ў двух месцах — у лесе паміж вёскамі Давыдаўка і Ляшчынец, і на 9-м кіламетры шашы Гомель—Чарнігаў. Акрамя таго, частка гомельскіх яўрэяў загінула ў гарадской турме і ў лагеры на торфараспрацоўцы паблізу вёскі Кабанаўка Жлобінскага раёна. Таму агульная колькасць загінулых яўрэяў Гомеля раўняецца або нават перавышае лічбу 10 000 чалавек.
Памяць
У 1973 годзе на месцы пахавання яўрэйскага насельніцтва Гомеля каля вёскі Лешчынец (цяпер уваходзіць у межы горада) устаноўлены абеліск.
Дэйвіс (Каліфорнія)
Дэйвіс (Davis) — горад у штаце Каліфорнія, ЗША, акруга Ёла. Самы вялікі горад у акрузе Ёла, і 122-і па велічыні ў штаце Каліфорнія. Вядомы сваім універсітэтам. У 2006 годзе горад займаў другое месца сярод найбольш адукаваных гарадоў (у пераліку на працэнт жыхароў з вышэйшай адукацыяй) у ЗША. Горад узнік ля чыгуначнай станцыі Southern Pacific Railroad, пабудаванай у 1868 годзе.
Усходнія паўднёваславянскія мовы
Усходнія паўднёваславянскія мовы (таксама паўднёва-ўсходнія паўднёваславянскія мовы, балгарска-македонскія мовы) — адна з дзвюх падгруп паўднёваславянскай моўнай групы, у якую ўваходзяць дзве жывыя мовы — балгарская і македонская, а таксама мова першых славянскіх пісьмовых помнікаў (з сярэдзіны IX да XI стагоддзя) — стараславянская мова. Сучасныя мовы распаўсюджаны на частцы тэрыторый Усходняй і Паўднёвай Еўропы, галоўным чынам, у Балгарыі і Паўночнай Македоніі, а таксама ў шэрагу раёнаў сумежных з гэтымі краінамі: у Румыніі, Малдове, Сербіі, Албаніі, Грэцыі, Турцыі і ва Украіне. Акрамя таго, на ўсходніх паўднёваславянскіх мовах размаўляюць прадстаўнікі балгарскай і македонскай дыяспар у краінах Заходняй Еўропы, у Амерыцы (ЗША, Канада) і ў Аўстраліі. Зводы царкоўнаславянскай мовы, якія ўзніклі на стараславянскай аснове, выкарыстоўваюцца ў якасці мовы богаслужэння ў праваслаўных цэрквах цэлага шэрагу дзяржаў, у тым ліку Беларусі, Расіі, Украіны і іншых краін постсавецкай прасторы, Сербіі, Чарнагорыі, Балгарыі, Паўночнай Македоніі, Польшчы, ЗША.
Вакалізм усходніх паўднёваславянскіх моў у параўнанні з заходнімі адрозніваецца адсутнасцю доўгіх галосных, у вобласці прасодыі на месцы політанічнага націску, характэрнага для праславянскай мовы, адзначаецца развіццё монатанічнага націску. Граматычныя асаблівасці шмат у чым абумоўлены ўплывам балканскага моўнага саюза, да іх адносяць страту іменнага скланення і інфінітыва, фарміраванне артыкля і шэраг іншых моўных рыс.
Пісьмовасць сучасных усходніх паўднёваславянскіх моў заснавана на кірыліцы. Рэгіянальныя мовы выкарыстоўваюць для пісьма таксама лацініцу (банацка-балгарская мова) і грэчаскі алфавіт нароўні з лацініцай (памакская мова). Тэксты на стараславянскай мове ствараліся на кірыліцы і глаголіцы.
Літаратурныя мовы і дыялекты
Усходні паўднёваславянскі моўны арэал гістарычна ўтварае адзіны моўны кантынуум, звязаны пераходнымі гаворкамі з заходнім паўднёваславянскім арэалам. Усходняя частка гэтага кантынууму ўяўляе сабой вобласць распаўсюджання балгарскай мовы, заходняя частка — вобласць распаўсюджання македонскай мовы. Самастойнасць дзвюх сучасных усходніх паўднёваславянскіх моў абумоўлена не толькі моўнымі адрозненнямі (у тым ліку і старажытнага паходжання), характэрнымі для ўсходняй і заходняй частак балгарска-македонскага арэала, але і экстралінгвістычным фактарам — наяўнасцю двух розных народаў (балгараў і македонцаў) з асобнымі літаратурнымі мовамі, якія маюць афіцыйны статус у розных дзяржавах. У Балгарыі пры гэтым распаўсюджаны пункт гледжання, паводле якой македонскія дыялекты разглядаюцца як частка балгарскага моўнага арэала, а македонская літаратурная мова разглядаецца як адзін з трох пісьмовых варыянтаў балгарскай мовы нароўні з банацкай і ўласна балгарскай.
Македонскі моўны арэал складаюць тры дыялекты — паўночны, заходні і паўднёва-ўсходні. Кожны дыялект вылучаецца пучкамі ізаглос, якія ўключаюць параўнальна вялікую колькасць з'яў усіх моўных узроўняў (фанетычныя, марфалагічныя, сінтаксічныя і лексічныя з'явы). Паўночныя македонскія гаворкі блізкія да паўднёвых тарлацкіх і крайнезаходніх балгарскіх гаворак. Заходнія македонскія гаворкі ў параўнанні з паўночнымі і паўднёва-ўсходнімі з'яўляюцца найбольш спецыфічнымі. Цэнтральныя заходнемакедонскія гаворкі ляжаць у аснове літаратурнай мовы македонцаў. Часам да заходнемакедонскага арэала адносяць горанскія гаворкі паўднёвай Мятохіі. Апроч тэрыторыі Рэспублікі Македонія македонскія гаворкі распаўсюджаны таксама ва ўсходніх раёнах Албаніі, у паўночнай Грэцыі і ў паўднёва-заходняй Балгарыі. Пры гэтым гаворкі ў македонскай частцы Балгарыі (у Пірынскай Македоніі) разглядаюцца балгарскімі даследчыкамі як працяг балгарскага моўнага арэала (як і ўсе астатнія гаворкі македонскай мовы). У Грэцыі (у Эгейскай Македоніі) македонскія гаворкі да 1980-х гадоў знаходзіліся пад забаронай, у наш час забарона адменены, але існаванне македонскай нацыі і македонскай мовы дагэтуль не прызнаецца, эгейскіх македонцаў называюць «грэкамі, якія размаўляюць на славянскіх дыялектах» («грэкамі-славянафонамі»). У другой палове XX стагоддзя ў асяроддзі прадстаўнікоў славянскай этнічнай меншасці Эгейскай Македоніі фарміраваліся контуры эгейска-македонскай рэгіянальнай мовы, якая не мела адзінага культурнага цэнтра і слабая ў функцыянальным плане.
Балгарская літаратурная мова склалася ў другой палове XIX стагоддзя. Македонская літаратурная мова была сфарміраваны некалькі пазней — у сярэдзіне XX стагоддзя.
Класіфікацыя
Усходняя падгрупа паўднёваславянскіх моў уключае дзве жывыя мовы — балгарскую і македонскую. Акрамя таго, да гэтай падгрупы адносяць стараславянскую мову (старажытнаславянскую, старажытнацаркоўнаславянскую, старацаркоўнаславянскую, старажытнабалгарскую ці старабалгарскую) — першую літаратурную мову славян, мову першых славянскіх пісьмовых помнікаў, створаных Кірылам і Мяфодзіем на аснове гаворак Салуні з сярэдзіны IX да XI стагоддзя. Відазмененыя формы стараславянскай мовы (зводы), якія ў навуцы атрымалі назву «царкоўнаславянская мова», выкарыстоўваліся ў розны час ці выкарыстоўваюцца дагэтуль у якасці мовы рэлігійнага хрысціянскай і часткова свецкай пісьмовасці ў многіх славянскіх краінах (і ў двух неславянскіх — Валахіі і Малдавіі):
Арэал і колькасць
Паводле даных выдання Ethnologue, на ўсходніх паўднёваславянскіх мовах размаўляюць каля 9,2 млн чалавек. З іх на балгарскай у Балгарыі — 7 020 тыс. чалавек (2012), усяго ў свеце — 7 800 тыс. чалавек ; на македонскай у Македоніі — 1 340 тыс. чалавек (2011), усяго ў свеце — 1 408 тыс. чалавек.
Моўныя асаблівасці
Усходнія паўднёваславянскія мовы разам з заходнімі характарызуюцца такімі агульнымі рысамі, як :
Ва ўсходніх паўднёваславянскіх мовах распаўсюджаны шэраг спецыфічных моўных з'яў, супрацьпастаўленых з'явам заходніх паўднёваславянскіх моў :
Шэраг рыс усходніх паўднёваславянскіх моў, невядомых у заходнім паўднёваславянскім арэале, звязаны з уплывам балканскага моўнага саюза. Разам з балгарскай і македонскай мовамі гэтыя рысы маюць таксама гаворкі тарлацкага дыялекта:
Сярод адрозненняў пазнейшага паходжання ў балгарскай і македонскай мовах адзначаюцца :
NGC 3224
NGC 3224 (іншыя абазначэнні — ESO 375-13, MCG -6-23-24, PGC 30314) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Насос.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ханука
Ха́нука (חֲנֻכָּה — Ханука — асвячэнне, абнаўленне; חנכתה; τὰ ἐνκαίνια) — яўрэйскае свята, пачынаецца 25 кіслева і працягваецца восем дзён да 2 ці 3 тэвета. Свята было ўстаноўлена ў II стагоддзі да н.э. у памяць пра ачышчэнне Храма, асвячэнне ахвярніка і аднаўленне храмавай службы Макавеяў, якія рушылі за разгромам і выгнаннем з Храмавай гары грэка-сірыйскіх войскаў і іх яўрэйскіх саюзнікаў у 165 годзе да н.э.
За тры гады перад тым, у той жа самы дзень 25 кіслева, Антыёх Епіфан апаганіў святыню Ізраіля.
Сонечнае зацьменне 1 студзеня 1824 года
Сонечнае зацьменне 1 студзеня 1824 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 119 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,9139 і дасягнула свайго максімуму ў 08:21:09 UTC у пункце з каардынатамі 80° пд. ш. 116° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 6 хв. 21 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 705 км.
Новагародскі павет
Новагародскі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Новагародскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага ў XV—XVIII стст. Сталіца — Наваградак.
Ваеннае ліхалецце (сярэдзіна XVII ст.) прычыніла павету моцнае спусташэнне. Колькасць дымаў скарацілася на 38%.
Мяжа са Слонімскім паветам ішла па рацэ Моўчадзь, далей праставала да Пінскага павета паміж Сталавічамі, Палонкай, Уславічамі з аднаго боку і Бусяжам, Быценем і Слонімам з іншага.
У склад Новагародскага павета ўваходзілі тэрыторыі Новагародскага гродавага, Глускага і Клецкага старостваў (дзяржаўных воласцей), а таксама прылеглыя прыватнаўласніцкія маёнткі. Улучаў наступныя гарады і мястэчкі: Навагрудак, Нясвіж, Мір, Любча, Клецк, Цімкавічы, Карэлічы, Стоўбцы, Свержань, Мыш, Рубяжэвічы, Ляхавічы, Здзецел і інш.
Тэлебачанне ў Албаніі
Тэлебачанне ў Албаніі з'явілася ў 1960 годзе разам са стварэннем тэлерадыёкампаніі Radio Televizioni Shqiptar на аснове Албанскага радыё.
Экалагічны рэгіён
Ужываюцца пры планаванні прыродаахоўнай дзейнасці, вывучэнні, маніторынгу і ахове экасістэм Сусветным Фондам дзікай прыроды і прыродаахоўнымі органамі ЗША, Канады і Мексікі.
Падалешнік (значэнні)
Падалешнік — шматзначны тэрмін.
Лявон Карась
Лявон (Леанід) Карась (, в. Дзямідзенкі, Дзісенскі павет, Віленскае ваяводства, цяпер Докшыцкі раён  —, Мюнхен, Германія) — беларускі журналіст, грамадскі дзеяч.
Біяграфія
Працаваў настаўнікам. У гады 2-й сусветнай вайны быў адным з кіраўнікоў СБМ. У 1944 годзе выехаў з Беларусі, жыў у Германіі. У беларускім лагеры ў Міхельсдорфе працаваў у лагернай ахове і вучыўся ў Беларускай гімназіі імя Я. Купалы. З 1948 года сябра маладзёжнай арганізацыі «Дванаццатка», разам з іншымі сябрамі ў тым жа годзе як перамешчаная асоба прыбыў у Вялікабрытанію. Працаваў у вугальных капальнях. Сябра ЗБВБ, Згуртавання беларускіх камбатантаў і БХАА «Жыццё».
У 1950 г. выехаў у Бельгію, атрымаўшы стыпендыю для навучання ў Лювенскім універсітэце. Вучыўся на агранамічным факультэце.
У пачатку 1954 г. пераехаў у Мюнхен, дзе працаваў перакладчыкам на радыё «Вызваленне» («Свабода»).
Забіты пры нявысветленых абставінах, паводле адной з версій, савецкімі агентамі. Цела са слядамі катаванняў знайшлі ў рацэ Ізар.
Alnus viridis
Álnus viridis — лістападнае дрэва або куст, від роду сямейства.
Найбольш зімаўстойлівы від роду Вольха, які сустракаецца нават у Арктыцы.
Батанічнае апісанне
У паўночных частках свайго арэалу прысадзісты ці нават паўзучы куст са скарочанымі і скрыўленымі галінамі; у паўднёвых частках арэалу, у Сібіры і на Далёкім Усходзе дрэва да 6 м вышынёй, а падвід да 12 м вышынёй. З’яўляецца як бы пераходнай формай паміж бярозай і вольхай.
Кара гладкая, цёмна-шэрая. Маладыя галіны бурыя або зелянява-шэрыя, а парасткі чырванавата-карычневыя, пляскатыя, клейкія, з белымі чачавічкамі.
Таксанамія
Від Alnus viridis уваходзіць у род падсямейства  сямейства  парадку.
Кабыла (значэнні)
Кабыла — шматзначны тэрмін.
Нагана
Нагана — цэнтральны горад Японіі, на востраве Хонсю. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам прэфектуры Нагана. Заснаваны 1 красавіка 1897 г. Плошча горада складае 834,85 км², насельніцтва — 383565 чалавек (1 мая 2010), шчыльнасць насельніцтва — 459,44 чал./км². Лёгкая прамысловасць, машынабудаванне, універсітэт, будыйскі цэнтр.
У 1998 годзе Нагана прымаў XVIII зімовыя Алімпійскія гульні.
Тэвет
Тэвет (טֵבֵת) — дзясяты месяц святога яўрэйскага года і чацвёрты грамадзянскага. У гэтым месяцы 29 дзён. Прыпадае на снежань-студзень грыгарыянскага календара. У 10-ы дзень гэтага месяца іўдзеі трымаюць пост у памяць пра пачатак аблогі Іерусаліма Навухаданосарам.
Царква Святой Марыі (Любек)
Царква Святой Марыі ў Любеку (Марыенкірхе, Lübecker Marienkirche) — самы знакаміты храм горада, сімвал улады і дабрабыту Ганзейскага горада і галоўнае ўпрыгожванне любекского Старагародскага вострава (па-нямецку: Altstadtinsel). Марыенкірхе у старой частцы Любеку з'яўляецца аб'ектам Сусветнага культурнай спадчыны ЮНЕСКА.
Любекская Марыенкірхе, пабудаваная ў 1250—1350 гг., Адыграла вялікую ролю ў развіцці мясцовай архітэктуры. Яе называюць маці паўночнанямецкай цаглянай готыкі, бо яна паслужыла узорам для 70 храмаў у гэтым стылі ў балтыйскім рэгіёне.
Міжнародная асацыяцыя беларусістаў
Міжнародная асацыяцыя беларусістаў (МАБ) з’яўляецца грамадскім аб’яднаннем навуковага і культурна-асветніцкага напрамкаў дзейнасці, якое яднае даследчыкаў у галіне сацыяльных і гуманітарных навук, выкладчыкаў, дзеячаў культуры і асветы, перакладчыкаў розных краін свету, што даследуюць культурна-гістарычную спадчыну і сучаснае развіццё беларускага народа, іншых народаў Беларусі, спрыяюць пашырэнню і папулярызацыі ведаў пра Беларусь, садзейнічаюць узаемадзеянню беларускага народа з іншымі народамі.
Прадметам дзейнасці МАБ з’яўляецца супрацоўніцтва беларусістаў свету ў навуковай і культурна-асветніцкай галіне. Мэта МАБ — ажыццяўленне супрацоўніцтва беларусістаў свету. Для гэтага вырашаюцца наступныя задачы: збор, сістэматызацыя і распаўсюджванне інфармацыі ў галіне беларусістыкі; правядзенне Міжнародных кангрэсаў беларусістаў і іншых навукова-культурных мерапрыемстваў; выдавецкая дзейнасць; заахвочванне ўдзелу замежных навукоўцаў у беларускіх навуковых канферэнцыях і беларускіх навукоўцаў у замежных канферэнцыях; садзеянне выкладанню беларусазнаўчых дысцыплін за межамі Беларусі.
Гісторыя
Утворана 26 мая 1991 г. на ўстаноўчым сходзе ў Мінску. Сузаснавальнікамі асацыяцыі выступілі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь, Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь, а таксама Нацыянальная акадэмія навук Беларусі.
Міжнародныя кангрэсы беларусістаў праводзіліся:
З 1993 г. у заснаванай ГА «МАБ» серыі «Беларусіка=Albaruthenica» выдадзены шэраг зборнікаў па гісторыі культуры Беларусі.
У 1996—2002 гг. МАБ выдаваў штомесячны інфармацыйна-аналітычны і культуралагічны бюлетэнь «Кантакты і дыялогі» (выйшлі 82 нумары). У 2000 г. два нумары бюлетэня (першы з іх здвоены) выйшлі на англійскай мове. З cакавіка 2003 г. «Кантакты і дыялогі» ў выглядзе асобных старонак друкуюцца ў газеце «Голас Радзімы». З мая 1991 г. па чэрвень 2005 г. старшынёй МАБ быў прафесар Адам Мальдзіс. У 2005—2010 гг. старшынёй МАБ з’яўляўся дацэнт кафедры гісторыі беларускай мовы Беларускага дзяржаўнага універсітэта, кандыдат філалагічных навук Сяргей Запрудскі. З 2010 г. — Міхаіл Касцюк (Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут гісторыі). Намеснікі старшыні: Герман Бідэр (Аўстрыя, Зальцбургскі ўніверсітэт), Зінаіда Гімпелевіч (Канада, Універсітэт Ватэрлоа), Юрый Лабынцаў (Расія, Масква, Расійская акадэмія навук), Рыгор Піўтарак (Украіна, Кіеў, Нацыянальная акадэмія навук Украіны), Міхал Саевіч (Польшча, Люблінскі ўніверсітэт), Алесь Суша (Нацыянальная бібліятэка Беларусі). Навуковы сакратар — Ірына Савіцкая.
У 2015 годзе дэлегатамі VI Міжнароднага кангрэса беларусістаў старшынёй Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў (МАБ) быў выбраны намеснік дырэктара па навуковай працы і выдавецкай дзейнасці Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі Алесь Суша.
Паляўнічыя на ІДІЛ
Паляўнічыя на ІДІЛ (صائدوا داعش, Саіду Даеш ) — атрад сірыйскага спецназа, сфарміраваны падчас грамадзянскай вайны ў Сірыі.
Гісторыя
«Паляўнічыя на ІДІЛ» створаны ў пачатку 2017 года. Старонка групы на Facebook з’явілася 27 лютага, а на наступны дзень таксама зарэгістраваны акаўнт у Twitter. Неабходнасць такога злучэння для ўрадавай арміі была абумоўлена паражэннем у Пальміры. У фарміраванні падраздзялення актыўна ўдзельнічала Расія. Масква меркавала стварыць сілы, якія могуць служыць супрацьвагай Ірану ў Сірыі, паколькі яго мэты ў рэгіёне адрозніваюцца ад мэтаў Крамля. У той жа час атрад «Паляўнічыя на ІДІЛ» стаў выкарыстоўвацца расійскімі ўладамі для абароны сваіх эканамічных інтарэсаў. Так, напрыклад, байцы былі прыцягнуты для аховы нафтавых і газавых радовішчаў.
«Паляўнічыя на ІДІЛ» звязаны з гісторыяй расійскіх вайскоўцаў Рамана Забалотнага і Рыгора Цуркану, якія трапілі ў палон да баевікоў. 5 кастрычніка 2017 года на афіцыйным акаўнце ў Твітары спецпадраздзялення з’явілася паведамленне, што атрад гатовы заплаціць за кожнага палоннага мільён долараў.
Атрад зліўся або звязаны з прыватнай ваеннай кампаніяй Al-Sayad Security Company, якая размешчана ў горадзе Аль-Сукайлябія. Кампанія ўтворана ў сакавіку 2017 года. Яна набірала добраахвотнікаў ад 22 да 46 гадоў з добрай фізпадрыхтоўкай. Станам на ліпень 2023 года менавіта гэтае баявое фарміраванне называлася «Паляўнічыя на ІДІЛ».
Атрад
Атрад уваходзіў у 5-ы армейскі корпус. Па іншай інфармацыі «Паляўнічыя на ІДІЛ» з’яўляліся самастойным незалежным фарміраваннем. Акрамя таго, падраздзяленне было добраахвотніцкім, і служба ў ім не раўнасільна рэгулярнай ваеннай службе ва ўрадавай арміі.
Колькасць групы, верагодна, складала ад 20 да некалькі дзесяткаў чалавек. У многіх з іх баевікі ІДІЛ забілі сваякоў. Навучанне асабістага складу кантралявалі расіяне з ПВК «Вагнер». Зброя і абсталяванне таксама пастаўляла Расія. Навабранцы прыбывалі з мноства абласцей, уключаючы прыбярэжны рэгіён, паўночную і паўднёва-ўсходнюю сельскія мясцовасці Хамы. Набор у «Паляўнічыя на ІДІЛ» адбываўся на аснове цэлай серыі суровых навучальных курсаў, якія патрабавалі, каб баец быў знаёмы з усімі баявымі спецыяльнасцямі. Навучальны цэнтр падраздзялення знаходзіўся ў Латакіі.
Рыштунак прадстаўлены стандартнай формай, каскамі і бронекамізэлькамі. Узбраенне складаецца з аўтаматаў АК-47, АКС-74У, АК-74М і АКМ, гранатамётаў РПГ-7 і кулямётаў. У наяўнасці таксама меліся беспілотнік і 122-мм гаўбіца Д-30.
Баявы шлях
Атрад змагаўся ў наступных рэгіёнах : Пальміра (у пачатку 2017 года «Паляўнічыя на ІД» адказвалі тут за ахову ваеннага аэрапорта, а таксама радовішчаў газу і нафты ), Дэйр-эз-Зор (зафіксаваны ўдзел у баях пад Хашамам каля Дэйр-эз-Зора супраць Сірыйскіх дэмакратычных сіл ), Шаер (рэгіён газавага радовішча ў пустыні Хомс), Акрабат (сельская мясцовасць у Хаме), Джазаль (нафтавы рэгіён у пустыні Хомс), Гута (пад Дамаскам), пустынныя раёны.