cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Абрам Пятровіч Ганібал
Біяграфія
У віленскай царкве Параскевы Пятніцы хлопчыкі прынялі праваслаўе (напэўна, у другой палове ліпеня 1705 года); хроснымі былі цар Пётр (які даў ім і імя па бацьку, і прозвішча «Пятроў») і каралева польская Крысціяна Эбергардзіна, жонка караля Аўгуста II. Ібрагім атрымаў русіфікаванае імя Абрам, яго брат — імя Аляксей. Пра гэта нагадвае адна з мемарыяльных дошак на цяперашнім будынку царквы. Тым часам не ўсе даследчыкі падзяляюць афіцыйную версію хрышчэння Ганібала, думаючы, што хлопчык быў ахрышчаны Пятром прыкладна ў 1698 годзе.
Абрам Пятровіч неадлучна знаходзіўся каля цара, спаў у яго пакоі, суправаджаў ва ўсіх паходах. У дакументах ён тройчы згадваецца нароўні з блазнам Лакостам, але з 1714 года Пётр I давярае яму розныя даручэнні, у тым ліку сакрэтныя, ён робіцца ардынарцам і сакратаром цара. У 1716 годзе паехаў з царом за мяжу. У гэты час Абрам атрымліваў жалаванне 100 рублёў штогод. У Францыі Абрам Пятровіч застаўся вучыцца; прабыўшы 1,5 гады ў інжынернай школе, паступіў у французскае войска, удзельнічаў у Вайне чацвёртага альянсу, быў паранены ў галаву і даслужыўся да чыну капітана. Вярнуўшыся ў Расію ў 1723 годзе, накіраваны ў Праабражэнскі полк інжынер-паручнікам бамбарзірскай роты, капітанам якой быў сам цар.
Пасля смерці Пятра Ганібал (такому прозвішчу ён аддаваў перавагу з канца 1720-х гадоў, у гонар карфагенскага палкаводца Ганібала) прыстаў да партыі незадаволеных узвышэннем Аляксандра Меншыкава, за што быў адпраўлены ў Сібір (1727). Па дарозе ў ссылку, у Казані, ён напісаў прашэнне ўсемагутнаму дачасніку:"Не погуби меня до конца… и кого давить такому превысокому лицу — такого гада и самую последнюю креатуру на земли, которого червя и трава может сего света лишить: нищ, сир, беззаступен, иностранец, наг, бос, алчен, жажден; помилуй, заступник и отец и защититель сиротам и вдовицам."У 1729 годзе загадана было адабраць у Ганібала паперы і трымаць пад арыштам у Томску, выдаючы штомесяц 10 руб. У студзені 1730 года адбылося прызначэнне Ганібала маёрам у табольскі гарнізон, а ў верасні — перавод капітанам ў Інжынерны корпус, дзе Ганібал лічыўся да звальнення ў адстаўку ў 1733 годзе. У гэты час ён быў камандзіраваны ў Пярну вучыць кандуктараў матэматыцы і чарчэнню. У 1731-1733 гг. — камендант Пярнаўскага ўмацаванага раёна.
Паступіўшы ў 1740 годзе зноў на службу, Ганібал пайшоў у гару з узыходжаннем Лізаветы. У 1742 годзе ён быў прызначаны рэвельскім камендантам і ўзнагароджаны мызай Кар'якула і іншымі маёнткамі; лічыўся сапраўдным камергерам. У тым жа годзе Лізавета аддала ў жалаванне яму палацавыя землі ў Варанецкім павеце Пскоўскай правінцыі, дзе Ганібалам была заснавана сядзіба, пазней названая Пятроўскае.
Ганібал вёў мемуары на французскай мове, але знішчыў іх. Яго стаўленне да прыгонных было незвычайным для таго часу. У 1743 годзе, здаючы частку вёскі Рагола ў арэнду Іахіму фон Цірэну, ён уключае ў дагавор пункты, якія забараняюць цялеснае пакаранне прыгонных і павелічэнне вызначаных норм паншчыны; калі фон Цірэн парушае гэтыя пункты, Ганібал скасоўвае дагавор праз суд.
Развядзенне бульбы
Вядомы ўклад Ганібала ў развіццё бульбаводства ў Расіі. Першая града бульбы з'явілася ў Расіі яшчэ пры Пятры I. Першы рускі імператар вырошчваў бульбу ў Стрэльні, спадзяючыся ўжываць як лекавую расліну. У 1760-х гадах Кацярына II вырашыла, што «земляны яблык» можна паспрабаваць выкарыстоўваць у галодныя гады, і даручыла Абраму Ганібалу, які быў знаёмы з гэтай культурай, заняцца ў сябе на сядзібе развядзеннем бульбы. Такім чынам, сядзіба Ганібалаў «Суйда» стала першым месцам у Расіі, дзе з'явіліся спачатку невялікія, а потым і шырокія бульбяныя палі, якія неўзабаве перамясціліся і на тэрыторыі суседніх маёнткаў. Сяляне спачатку вельмі насцярожана ставіліся да «землянога яблыка», але ў некаторыя гады бульба ратавала ад голаду, і недавер да яе паступова знік.
Сям'я
Родны брат Абрама Аляксей Пятровіч (названы так, відаць, у гонар царэвіча Аляксея) кар'еры не зрабіў, служыў габаістам у Праабражэнскім палку, быў жанаты на прыгоннай сасланых князёў Галіцыных і апошні раз згадваецца ў канцы 1710-х гадоў; у сям'і Ганібалаў памяць пра яго не захавалася, і пра яго стала вядома толькі ў XX ст. з архіваў пятроўскага часу.
У пачатку 1731 года Абрам Ганібал ажаніўся ў Пецярбургу з грачанкай Еўдакіяй Андрэеўнай Дзіёпер, дачкой афіцэра галернага флоту. Выйшаўшы замуж супраць волі, Еўдакія Андрэеўна, па адной версіі, здрадзіла мужу, што выклікала пераслед і катаванні з яго боку. Па іншай версіі, Ганібал, убачыўшы дзіця — светласкурую і бялявую дзяўчынку, абвінаваціў жонку ў здрадзе, пасля чаго яна паспрабавала атруціць яго з дапамогай кандуктара Шышкова. Справа дайшла да суда; Шышкова неўзабаве прызналі вінаватым, яе ж арыштавалі і трымалі ў зняволенні 11 гадоў у цяжкіх умовах. З матэрыялаў шлюбаразводнай справы вынікае, што Ганібал «біў няшчасную смяротнымі пабоямі незвычайна» і шмат гадоў трымаў яе «пад вартай» на мяжы смерці ад голаду.
Між тым Ганібал пазнаёміўся ў Пярнове з Хрысцінай-Рэгінай фон Шэберг (Christina Regina von Sjöberg), прыжыў з ёй дзяцей і ажаніўся з ёй у 1736 годзе пры жывой жонцы, прад'явіўшы як доказ разводу пастанову суда аб пакаранні за пралюбадзейства. У 1743 годзе Еўдакія, адпушчаная на парукі, зноў зацяжарыла, пасля чаго падала прашэнне ў кансісторыю, у якім прызнавала і мінулую здраду, і сама прасіла развесці яе з мужам. Аднак суд з Еўдакіяй скончыўся толькі ў 1753 годзе; шлюб быў скасаваны 9 верасня 1753 года, жонку ў 1754 годзе саслалі ў Стараладажскі манастыр, а на Ганібала наклалі епіцім'ю і грашовы штраф, прызнаўшы, аднак, другі шлюб законным і палічыўшы вінаватым ваенны суд, які вынес рашэнне па справе аб блудзе без разгляду яго Сінодам.
Дзяцей у Ганібала было адзінаццаць, але да сталых гадоў дажылі чатыры сыны (Іван, Пётр, Восіп, Ісак) і тры дачкі (Лізавета, Ганна, Соф'я); з іх Іван удзельнічаў у марской экспедыцыі, узяў Пілас, вызначыўся пад Часмой, па ўказе Кацярыны II праводзіў будаўніцтва горада Херсон (1779), памёр генерал-аншэфам ў 1801 годзе. Надзея, дачка другога сына Ганібала, Восіпа, была маці Аляксандра Пушкіна, які ўзгадвае пра сваё паходжанне ад Ганібала ў вершах: «На Юр'еву», «Да Языкову» і «Мой радавод».
У кіно і літаратуры
Пра жыццё Ганібала (з шэрагам літаратурных дапушчэнняў) распавядаецца ў няскончаным творы А. С. Пушкіна — «Арап Пятра Вялікага»
Па матывах гэтага твора зняты фільм — «Сказ пра тое, як цар Пётр арапа жаніў», сюжэт якога мала датычыць гістарычнай рэчаіснасці. У ролі Ганібала — Уладзімір Высоцкі.
Давід Самойлаў напісаў паэму «Сон пра Ганібала», якая апавядае пра жыццё Ганібала ў Пярнове у 1730-х гадах.
Міхаіл Казоўскі «Спадчыннік Ламаносава», гістарычная аповесць, 2011.
Балада пра Берынга і яго сяброў — у ролі А. П. Ганібала выступае Эрменгельт Канавалаў.
Аповесць «Царскі курыёз» М. Я. Зуева-Ардынца.
Шаманіўка
Шаманіўка (Шама́нівка) — вёска ў Іваніўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
IC 2789
IC 2789 — галактыка тыпу *2 (падвойная зорка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
AEC Routemaster
AEC Routemaster (Routemaster — Гаспадар дарог) — двухпавярховы аўтобус (даблдэкер), створаны ў 1954 годзе кампаніяй AEC. Выпускаўся з 1956 года па 1968 год. Было пабудавана 2876 аўтобусаў.
Эксплуатаваўся ў Лондане з 8 лютага 1956 года па 9 снежня 2005 года. За гэты час «Рутмастер» стаў сімвалам Лондана. У цяперашні час 17 аўтобусаў яшчэ застаюцца на двух турыстычных гістарычных маршрутах у цэнтры Лондана.
Гісторыя
Routemaster быў распрацаваны кампаніяй Associated Equipment Company у 1954 годзе. Аўтобус быў павінен змяніць даваенныя мадэлі, а таксама і тралейбусы.
Аўтобусы першай серыі ўводзіліся ў эксплуатацыю з 1959 года. Гэты працэс цалкам завяршыўся да мая 1962 года. Апошні «Рутмастер» прыступіў да працы на лонданскіх вуліцах у 1968 годзе.
Спісанне аўтобусаў Routemaster пачалося ў 1982 годзе, аднак у 1992 годзе тыя, што засталіся прайшлі рамонт, былі ўсталяваныя новыя рухавікі, якія адпавядалі экалагічным нормам. Пасля гэтай мадэрнізацыі тэрмін аўтобусаў быў працягнуты і быў атрыманы дазвол на выкарыстанне гэтага віду транспарту на працягу дзесяці гадоў.
З 2003 года «Рутмастары» сталі знікаць з вуліц Лондана, калі лонданскія ўлады прынялі рашэнне спыніць працу апошніх 550 аўтобусаў Routemaster.
Апошні лінейны выхад «Рутмастара» адбыўся 9 снежня 2005 года. Апошні рэйс прайшоў па 159 маршруце, які пралягае ад Оксфард-стрыт да вакзала Ватэрлоо.
Альзет
Альзет (Uelzecht, Alzette, Alzig) — рака, якая працякае ў Францыі і Люксембургу. Даўжыня — 73 км. Вышыня вытока 305 м упадае ў Заўэр, паблізу горада Этэльбрук. З'яўляецца правым прытокам дадзенай ракі. Плошча басейна каля 1173 км².
Шэмэтавэ (Іваніўскі раён)
Шэмэтавэ (Шеметове) — вёска ў Іваніўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Кацярына Васілеўна Ларына
Кацярына Васілеўна Ларына (нар., Расія) — расійская футбалістка, абаронца.
Біяграфія
Выхаванка дзіцячага дома г. Барысаглебска Варонежскай вобласці. Займалася футболам з дзіцячых гадоў, спачатку ў камандзе г. Барысаглебска, потым — у варонежскай «Энергіі» у трэнера Сяргея Анатолевіча Таміліна. Прафесійную кар’еру пачынала ў клубах першай і другой лігі — «Чайка» (Усмань), ШВСМ (Варонеж), «Азоў».
У 2015 годзе выступала за бабруйскі клуб «Бабруйчанка», дзе правяла 20 матчаў у вышэйшай лізе Беларусі.
Бікары
Бікары (Biccari) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Фоджа.
Насельніцтва складае 3052 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 29 чал./км². Займае плошчу 106 км². Паштовы індэкс — 71032. Тэлефонны код — 0881.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Donato.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Ламазы (гміна)
Лама́зы (Łomazy) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бяльскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ламазах. Плошча гміны складае 200,43 км². Станам на 2008 год у гміне Ламазы пражывалі 5380 чалавек, шчыльнасць — 27,6 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 19 салецтваў.
IC 2790
IC 2790 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Шэравэ
Шэравэ (Ше́рове) — вёска ў Іваніўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Юрый Уладзіміравіч Азаронак
Ю́рый Уладзі́міравіч Азаро́нак — беларускі журналіст, рэжысёр і грамадскі дзеяч. Аўтар найболей адыёзных фільмаў аб апазіцыі. Працаваў намеснікам старшыні Белтэлерадыёкампаніі і ў прэс-службе пракуратуры РБ.
Біяграфія
У пачатку 1990-х гадоў уступіў у Славянскі Сабор «Белая Русь». Стаў папулярны пасля таго, як у 1995 годзе зняў дакументальны фільм «Нянавісць: дзеці хлусні», у якім правёў параўнальнае апісанне калябарацыяністаў часоў Вялікай Айчыннай вайны і сучасных беларускіх нацыяналістаў. Фільм быў паказаны напярэдадні рэферэндума 1995 года і выклікаў вялікі рэзананс у грамадстве. У 1996 годзе здымае фільм «Закуліса» аб сувязі беларускай апазіцыянераў з замежнымі палітычнымі і фінансавымі сіламі.
У 2000 годзе стаў загадчыкам літаратурна-драматычнай рэдакцыяй Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі.
Напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў 2001 года стварыў дакументальны серыял «Таемныя спружыны палітыкі», у якім асвятляў дзейнасць апазіцыі і розных замежных фондаў і цэнтраў у негатыўным ключы. Пасля прэзідэнцкіх выбараў — кіраўнік інфармацыйнага аддзела Беларускага патрыятычнага саюза моладзі.
У красавіку 2003 года прызначаны прэс-сакратаром Генеральнай пракуратуры Беларусі.
Юрый Азаронак лічыцца прыхільнікам Віктара Шэймана, наймоцнага беларускага палітыка ў асяроддзі Лукашэнкі, прыхільніка цвёрдых і радыкальных дзеянняў. У красавіку 2006 года за актыўную падтрымку прэзідэнта Юрыю Азаронку быў забаронены ўезд у ЗША і краіны Еўрасаюза.
Асабістае жыццё
Сын Рыгор Азаронак працуе карэспандэнтам на беларускім тэлеканале «СТБ».
Псалом 125
Псалом 125 (126 паводле масарэцкай нумарацыі) уваходзіць у групу псалмоў, якія складаюць песню ўзыходжання. Галоўная тэма гэтага псалма: падзяка за Божае збавенне.
Саленціна
Саленці́на (Salintina), Апулія — паўвостраў у Італіі, паўднёва-ўсходні ўскраек Апенінскага паўвострава.
Абмываецца Адрыятычным і Іанічным (заліў Таранта) морамі і пралівам Отранта. Працягласць складае 150 км. Уяўляе сабой узгорыстую раўніну вышынёй да 300 м, складзеную галоўным чынам вапнякамі і даламітамі. Распаўсюджаны карст. У расліннасці пераважаюць міжземнаморскія хмызнякі. Насельніцтва займаецца вінаградарствам, тытуняводствам. Буйныя гарады і парты: Брындзізі, Таранта.
Андрэй Аляксандравіч Солтан
Андрэй Аляксандравіч Солтан, або Андрушка Аляксандравіч (? — да 21 чэрвеня 1498) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Падскарбі земскі (1486—1498).
Біяграфія
Сын падскарбія земскага Аляксандра Юр’евіча, у сучаснай гістарыяграфіі далучаецца да роду Солтанаў, хаця сам сябе так не называў. У 1486 годзе пасля брата Солтана Аляксандравіча стаў падскарбім земскім і заставаўся да смерці. Меў сына Івана, які быў падскарбім дворным, і двух дачок — Настассю і невядомую на імя.
Збой сістэмы Федэральнага ўпраўлення грамадзянскай авіяцыі ЗША (2023)
11 студзеня 2023 года на некалькі гадзін прыпыніла ўсе паветраныя рэйсы ў ЗША, пакуль не ліквідавала збой сваёй сістэмы кіравання палётаў. Гэта першы за 20 гадоў у краіне выпадак, пасля падзей 11 верасня 2001 года, калі паветраныя зносіны былі прыпынены.
Ход падзей
10 студзеня падчас планавага тэхнічнага абслугоўвання сістэмы кіравання палётамі інжынер Федэральнага ўпраўлення авіяцыі па памылцы замяніў у праграме адзін файл іншым. У 15:28 яна раптам перастала працаваць, а пазней зусім адключылася , што выклікала значныя збоі ў дзейнасці паветранага транспарту. У 7:30 раніцы наступнага дня Федэральнае ўпраўленне авіяцыі загадала авіякампаніям прыпыніць усе ўнутраныя рэйсы. Самалётам, якія ўжо знаходзіліся ў паветры, было дазволена працягнуць шлях у пункты прызначэння. Каля 8:30 палёты пачалі аднаўляцца. Паўнавартасна авіяцыйныя зносіны ў ЗША аднавілася да 9 гадзін.
Наступствы
У агульнай складанасці 32 578 рэйсаў былі затрыманы, у тым ліку знешнія. Акрамя таго, пасля інцыдэнту ўпалі акцыі амерыканскіх авіяперавозчыкаў. Прэзідэнт ЗША Джо Байдэн быў праінфармаваны аб збоі. Як заявіў Белы дом, ва ўрада не было ніякіх доказаў кібератакі на сістэму, але кіраўнік дзяржавы ўсё ж запатрабаваў правесці расследаванне.
Жукоўшчына (Шаркаўшчынскі раён)
Жуко́ўшчына (, Жуковщина) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Станіславоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Паставы, пазней у складзе гміны Варапаева Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
У 1954—1962 гадах цэнтр Жукоўшчынскага сельсавета, да 1963 года — у складзе Пяліцкага сельсавета , да 7 чэрвеня 1966 года — у складзе Белькаўскага сельсавета.
Руска Слабідка
Руска Слабідка (Ру́ська Слобі́дка) — вёска ў Іваніўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Deutsche Post
Deutsche Post AG (fwb: DPWGn) — нямецкая паштовая кампанія. Штаб-кватэра размешчана ў Боне, Германія.
Deutsche Post — адно з падраздзяленняў (нароўні з DHL і Postbank) германскага холдынга Deutsche Post DHL (у мінулым Deutsche Post World Net — DPWN).
Напачатку 90-х гадоў XX стагоддзя Deutsche Post была прыватызавана. За мінулыя гады паказчыкі працы кампаніі значна палепшыліся; з лакальнага паштовага аператара яна ператварылася ў найбуйнейшую ў свеце лагістычную кампанію.
Дзейнасць
Deutsche Post з’яўляецца адной з найбольш аператыўна працуючых паштовых службаў у свеце: па ўласных даных кампаніі, 95 % карэспандэнцыі ў Германіі дастаўляецца на наступную раніцу пасля адпраўлення.
Deutsche Post — адзін з найбуйнейшых працадаўцаў Германіі.
IC 2791
IC 2791 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Прахаравэ
Прахаравэ (Прохорове́) — вёска ў Іваніўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Адкрыты чэмпіянат Уэльса па снукеры 2001
Адкрыты чэмпіянат Уэльса 2001 (Welsh Open 2001, таксама вядомы як Regal Welsh Open 2001 — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 24 па 28 студзеня 2001 году на міжнароднай арэне Кардыфа, у Кардыфе, Уэльс. Турнір стаў дзесятым розыгрышам адкрытага чэмпіянату Уэльса, які праводзіцца штогод з 1992 году. Кампанія Regal у чарговы раз спансавала турнір. Прызавы фонд чэмпіянату склаў £440,200, з якіх £62,000 атрымаў пераможца.
Яўген Усошын
Яўген Усошын (нар., Мінск) — беларускі грэка-каталіцкі святар, гісторык.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1976 годзе ў Мінску. Скончыў Беларускі гуманітарны ліцэй імя Якуба Коласа, затым у 1998 годзе гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, а ў 2004 годзе (Украіна). Таксама навучаўся ў (Польшча). Абараніў магістарскую працу на Папскім багаслоўскім факультэце ў Варшаве на тэму «Жыццё і дзейнасць кс. Антона Неманцэвіча».
17 снежня 2006 года ў Івана-Франкоўску быў пасвечаны ў дыякана. 17 чэрвеня 2007 года рукапаложаны ў святара Беларускай грэка-каталіцкай царквы ў Маладзечне, гата быў першы такі чын на тэрыторыі Беларусі з часу ліквідацыі Уніі ў 1839 годзе. Хіратонію ажыццявіў дапаможны біскуп Кіеўскай архіпатхіі УГКЦ, якому саслужылі Экзарх Пражскі біскуп і Апостальскі Візітатар для грэка-католікаў Беларусі архімандрыт Сяргей Гаек.
Вібрафон
Вібрафон (ад vibro) — ударны музычны інструмент. Вынайдзены ў 1910-х гадах у ЗША. Складаецца з металічных пласцінак рознай даўжыні і размешчаных пад імі рэзанатараў, над кожным з іх знаходзяцца лопасці, якія паварочваюцца электрарухавікамі. Па пласцінках б'юць палачкамі з мяккімі наканечнікамі. Гук мяккі, пераліўны. Ужываецца ў аркестры.
Драматург
Драмату́рг — пісьменнік, які стварае драматычныя творы (драмы, трагедыі, камедыі, трагікамедыі, вадэвілі, містэрыі, інтэрмедыі і драматычныя паэмы), прызначаныя для пастановы на тэатральнай сцэне, у кіно альбо чытання. Аўтар п’ес.
Барыс Фёдаравіч Баннікаў
Барыс Фёдаравіч Баннікаў (12 кастрычніка 1923 — 15 кастрычніка 1943) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, кулямётчык 42-га стралковага палка 106-ай Забайкальскай стралковай дывізіі 27-га стралковага корпуса 65-й арміі Цэнтральнага фронту, Герой Савецкага Саюза, чырвонаармеец.
Біяграфія
Нарадзіўся 12 кастрычніка 1923 года ў вёсцы Таранкі цяпер Багародскага раёна Кіраўскай вобласці ў сялянскай сям'і. Рускі. У самым пачатку вайны на фронт пайшлі бацька і старэйшы брат, і ўсе клопаты па гаспадарцы ляглі на плечы маладога Барыса. Працаваў у калгасе.
У 1943 годзе быў прызваны ў Чырвоную армію Багародскім райваенкаматам. З верасня таго ж года на фронце. Вызначыўся ў баях пры фарсіраванні Дняпра восенню 1943 года.
15 кастрычніка 1943 пры фарсіраванні Дняпра ў раёне пасёлка Лоеў (Лоеўскі раён Гомельскай вобласці Беларусі) чырвонаармеец Баннікаў з 4 добраахвотнікамі адным з першых пераадолеў раку, захапіў ўчастак траншэі праціўніка і адкрыў агонь, прыкрываючы пераправу роты. Загінуў у гэтым баі.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 30 кастрычніка 1943 года за мужнасць і адвагу, праяўленыя пры фарсіраванні Дняпра, і ўстойлівасць падчас баёў на прыдняпроўскім плацдарме чырвонаармейцу Баннікаву Барысу Фёдаравічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза пасмяротна.
Маці Барыса, Матрона Іонаўна, некалькі гадоў нічога не ведала пра сына. Толькі ў кастрычніку 1947 года на яе імя прыйшла Грамата аб прысваенні Б. Ф. Банникову высокага звання.
Тэорыя базонных струн
У 1974 годзе, Джон Шварц і Жаэль Шэрк, а таксама, незалежна ад іх, Таміакі Ёнэя, вывучаючы ўласцівасці струнных вібрацый, выявілі, што яны ў дакладнасці адпавядаюць уласцівасцям гіпатэтычнай часціцы-пераносчыка гравітацыйнага ўзаемадзеяння, якая называецца гравітон. Шварц і Шэрк сцвярджалі, што тэорыя струн першапачаткова пацярпела няўдачу таму, што фізікі недаацанілі яе маштаб. На аснове дадзенай мадэлі была створана тэорыя базонных струн, якая дасюль застаецца першым варыянтам тэорыі струн, які выкладаюць студэнтам. Гэтая тэорыя фармулюецца ў тэрмінах дзеяння Палякова, з дапамогай якога можна прадказваць рух струны ў прасторы-часу. Працэдура квантавання дзеяння Палякова прыводзіць да таго, што струна можа вібрыраваць рознымі спосабамі, і кожны спосаб яе вібрацыі генеруе асобную элементарную часціцу. Маса часціцы і характарыстыкі яе ўзаемадзеяння вызначаюцца спосабам вібрацыі струны, або, калі казаць метафарычна, «нотай», якая здабываецца з струны. Гама, што атрымліваецца такім чынам, называецца спектрам мас тэорыі струн.
Тэорыя базонных струн не пазбаўлена праблем. Перш за ўсё, тэорыя валодае фундаментальнай нестабільнасцю, якая прадугледжвае распад самой прасторы-часу. Акрамя таго, як вынікае з яе назвы, спектр часціц абмяжоўваецца толькі базонамі. Нягледзячы на тое, што базоны прадстаўляюць сабой важны інгрэдыент светабудовы, Сусвет складаецца не толькі з іх. Даследаванні таго, якім чынам можна ўключыць у спектр тэорыі струн ферміёны, прывяло да паняцця Суперсіметрыі — тэорыі ўзаемасувязі базонаў і ферміёнаў, якая цяпер мае самастойнае значэнне. Тэорыі, якія ўключаюць у сябе ферміённыя вібрацыі струн, называюцца суперструннымі тэорыямі.
Ламянкі (гміна)
Ламя́нкі (Łomianki) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Варшаўскага заходняга павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ламянках. Плошча гміны складае 38,06 км². Станам на 2011 год у гміне Ламянкі пражывалі 24231 чалавек, шчыльнасць — 636,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 9 салецтваў.
Оскар Уайльд
О́скар Фі́нгал О’Фла́эрці Уілс Уайльд (Oscar Fingal O’Flahertie Wills Wilde; 16 кастрычніка 1854 — 30 лістапада 1900) — ірландскі пісьменнік, паэт і крытык, адзін з самых вядомых драматургаў позняга Віктарыянскага перыяду; прадстаўнік дэкадэнцтва.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся 16 кастрычніка 1854 года ў Дубліне, сталіцы Ірландыі. Бацькам яго быў афтальмолаг і аталарынголаг сэр Уільям Роберт Уайльд, які займаўся таксама археалогіяй і ірландскім фальклорам. Маці — Джэйн Франчэска Уайлд (у дзявоцтве Элджы), вядомая ірландская свецкая дама.
У 1864—1871 гадах навучаўся ў Каралеўскай школе Портэра (горад Эніскілен каля Дубліна). У 1874 годзе выйграў стыпендыю на навучанне ў Оксфардскім каледжы Магдаліны на класічным аддзяленні. Скончыў Оксфардскі ўніверсітэт у 1879 годзе.
Творчасць
Дэбютаваў у 1876 годзе. У зборніку «Вершы» (1881) блізкі да французскіх імпрэсіяністаў, імкнуўся да сінтэзу паэзіі, музыкі і жывапісу. Аднавіў жанр літаратурна-філасофскай казкі (зборнікі «Шчаслівы прынц», 1888; «Гранатавы домік», 1891), паставіўшы ў цэнтр праблемы стасункаў мастацтва і рэчаіснасці, ролі фантазіі, пакут і міласэрнасці. Аўтар паэмы «Равена» (1878), трагедый «Герцагіня Падуанская» (1883), «Саламея» (1893; на яе аснове напісана аднайменная опера Р. Штрауса, 1905). У камедыях «Веер лэдзі Уіндэрмір» (паст. 1892), «Ідэальны муж», «Як важна быць сур’ёзным» (абедзве паст,, 1895) праявіў сябе як майстар парадокса, знаўца псіхалогіі і свецкага жыцця. У кнізе эсэ «Задумы» (1891) выклаў канцэпцыю эстэтызму, дэкларуючы прымат мастацтва над рэчаіснасцю і непадуладнасць яго законам абмежаванай маралі. Мастацкай ілюстрацыяй тэорыі О. Уайльда і вяршыняй яго творчасці стаў сацыяльна-філасофскі раман «Партрэт Дарыяна Грэя» (1891), у якім сцвярджаў абсалютную перавагу мастацтва над жыццём і адначасова абвяргаў ідэю незалежнасці прыгажосці ад маралі. Стылістыка рамана адзначана спалучэннем рыс рэалізму, імпрэсіянізму, неарамантызму. Позняя творчасць Оскара Уайльда нясе адбітак перажытай ім асабістай трагедыі — турэмнага зняволення («Балада Рэдынгскай турмы», 1898, і інш.).
Канаплянэ
Канаплянэ (Конопля́не) — вёска ў Іваніўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
BNP Paribas Open 2017
BNP Paribas Open 2017 (таксама вядомы як «Індыян Уэлс Мастэрс 2017» («Indian Wells Masters 2017»)) — прафесійны турнір па тэнісе, які праходзіў з 6 па 19 сакавіка 2017 года ў «Indian Wells Tennis Garden», у Індыян Уэлсе, Каліфорнія, ЗША. Турнір, які быў заснаваны ў 1974 годзе, стаў 42-м розыгрышам сярод мужчын і 29-м сярод жанчын, а таксама ўваходзіў у Сусветны тур ATP Мастэрс 1000 і быў адным з Прэм'ер-турніраў WTA.
Бавіна
Бавіна (Bovino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Фоджа.
Насельніцтва складае 3662 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 44 чал./км². Займае плошчу 84 км². Паштовы індэкс — 71023. Тэлефонны код — 0881.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Maria SS. di Valleverde.
Тасас
Та́сас, або Фа́сас (Θάσος) — грэчаскі востраў у паўночнай частцы Эгейскага мора. Плошча — 380,097 км². Насельніцтва (2011 г.) — 13 770 чалавек.
Геаграфія
Тасас месціцца на поўначы Эгейскага мора ў 300 км на паўночны ўсход ад Афін. Аддзелены пралівам шырынёй ў 6,69 км ад кантынентальнага ўзбярэжжа. Даўжыня з поўначы на поўдзень — 26,05 км. Найбольшая шырыня — 21,71 км.
З пункту гледжання геалогіі, Тасас з'яўляецца працягам Радопаў. Суша сфарміравана пераважна гнейсамі і сланцамі. Цэнтральная частка вострава пакрыта гарамі. Найвышэйшы пункт — гара Іпсарыа (1206 м). Ужо ў старажытнасці на Тасасе здабывалі охру, срэбра, медзь, жалеза, золата. Пазней — свінец і цынк. Каля ўзбярэжжа Тасаса знойдзены радовішчы нафты і ўрана.
Клімат пераходны да міжземнаморскага. Сярэдняя тэмпература вагаецца ад +4,5 °C ў студзені да +23,5 °C ў ліпені і жніўні. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 620 мм.
Прырода
Тасас знакаміты горнымі хваёвымі лясамі. Фаўна прадстаўлена амфібіямі, чарапахамі, дробнымі сысунамі і шматлікімі птушкамі. Паўднёвае ўзбярэжжа лічыцца багатым рыбалоўным раёнам.
Гісторыя
Мяркуюць, што Тасас быў населены ў палеаліце. Аднак найбольш ранняя выяўленая археолагамі стаянка належыць да эпохі неаліту. Яна месцілася на паўднёва-заходнім узбярэжжы, а яе жыхары былі культурна звязаны з тагачаснымі насельнікамі Македоніі. У бронзўавым веку Тасас уваходзіў у арэал распаўсюджання кікладскай культуры. Прыкладна з 1100 г. да н. э. фіксуецца ўплыў мікенскай і фракійскай культур. У пачатку 1 тысячагоддзя да н. э. узнікла фінікійская калонія. Згодна старажытнагрэчаскай міфалогіі, правадыром фінікійцаў быў Тасас. Яго імя было дадзена востраву.
У VIII ст. да н. э. Тасас быў каланізаваны грэкамі з Параса. Яны вялі барацьбу за мясцовыя залатыя радовішчы супраць фракійцаў. У выніку каланісты здолелі выціснуць фракійцаў як з самога вострава, так і з суседніх прыбярэжных тэрыторый, таксама багатых каштоўнымі металамі. У часы Герадота прыбыткі тасасцаў ад здабычы металаў складалі 200 — 300 талантаў у год.
З сярэдзіны VI ст. да н. э. Тасас знаходзіўся пад ціскам з боку дзяржавы Ахеменідаў, таму яго жыхары падтрымалі барацьбу з персамі і ў выніку далучыліся да Дэласкай сімахіі. Аднак спрэчкі з Афінамі вымусілі тасасцаў выйсці з яе складу. У адказ у 463 г. да н. э. пасля двухгадовай аблогі афіняне захапілі мясцовы поліс, разбурылі яго муры і вымусілі тасасцаў выплочваць штогадовы ўнёсак ад 21 да 30 талантаў. У 411 г. да н. э. Тасас зноў паўстаў і далучыўся да саюза са Спартай. У 407 — 405 гг. да н. э. афіняне ўзнавілі свой кантроль, але перамога спартанскага флота вымусіла іх адступіць. Пры Філіпе II востраў трапіў у склад Македоніі. У 197 г. да н. э. быў далучаны да валоданняў Рыма, хаця фармальна лічыўся свабодным. На Тасасе быў пахаваны Гай Касій Лонгін.
20 кастрычніка 1912 г. заняты грэчаскім флотам. У 1914 г. афіцыйна далучаны да Грэцыі. У 1941 — 1944 гг. акупаваны Балгарыяй. У 1944 — 1950 гг. насельніцтва вострава было ўцягнута ў грамадзянскую вайну. У нашы дні з'яўляецца важным прамысловым, сельскагаспадарчым і турыстычным цэнтрам паўночнай Грэцыі.
Вюрцбургскі кілік Брыга
Вюрцбургскі кілік Брыга (Würzburger Brygosschale) - гэта атычны  кілік, створаны каля 480 да нашай эры. Ён быў зроблены ганчаром па імені Брыг і распісаны майстрам, вядомым як Вазапісец Брыга. Ён адлюстроўвае некаторыя з самых вядомых вобразаў старажытнай керамікі. Акрамя пералому на падставе кубка, кілік застаўся нязменным. Гэты кілік асабліва паспяховы прыклад тыпу B з больш за ста формаў атычных керамічных кубкаў. Контуры пасудзіны выдатна прапрацаваны зверху да нізу. На неапрацаванай гліны ўнутры левай ручкі, ганчар Брыг пакінуў свой подпіс вялікімі літарамі: ΒΡΥΓΟΣ ΕΠΟΙΕΣΕΝ (Брыг зрабіў гэта). У навукоўцаў няма згоды, маецца на ўвазе ганчар Брыг ці вазапісец Брыг. Мастак быў атаясамлены з вазапісцам з вазапісец Брыга Джонам Бізлі, які таксама сцвярджаў, што ганчар Вурцбургскага кіліка валоўдаў выбітнымі мастацкімі здольнасцямі. Чара мае 14 см у вышыню і дыяметр 32.2 сантыметра. Некалі яна належала да, але цяпер знаходзіцца ў ў Вюрцбургу, дзе мае кадастравы нумар  HA 428 (= L 479). Малюнак у чары (тонда) паказвае маладога ўдзельніка, які ванітуе ў выніку злоўжывання напоямі ці ежай. Бландынка паслужліва і старанна трымае галаву. З той прычыны, што на такіх мерапрыемствах прысутнічалі толькі гетэры, напэўна, намаляваная жанчына таксама ставіцца да гэтай катэгорыі. Абодва паказаны з вянкамі. Малады чалавек падтрымлівае сябе кіем, які з'яўляецца сімвалам горада. Напэўна, ён малады арыстакрат. Малюнак акружаны меандравым арнаментам.
Звонку паказана шэсце гуляк (комас), бурная падзея, якая адбылася ў канцы сімпосія. Камасты ў асноўным нагія, апранутыя толькі ў  (плашчы) і вянкі з вінаграднай лазы. Хламіды намаляваныя намаляваныя з раскіданымі кропкамі, якія з'яўляюцца тыповымі для вазапісца Брыга. Адзін з гулякаў іграе на  (падвойнай флейце), другі на (разнавіднасць ліры). Некаторыя дэталі, такія як абадкі і вянкі вінаграднай лазы пафарбаваны ў такі ж чырвоны, як іх скура. Выявы тонда малюнка і музыканта з барбітанам часта паказваюцца ў літаратурных крыніцах і іншых сродках масавай інфармацыі /
IC 2792
IC 2792 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
1967 год у гісторыі астраноміі
1967 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Лізынка
Лізынка (Лізи́нка) — вёска ў Іваніўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Алейная вуліца (Мінск)
Грамадскі транспарт
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па вуліцы адсутнічае. Бліжэйшая станцыя метро — «Маскоўская».
Зямцы (Шаркаўшчынскі раён)
Зямцы́ (, Земцы) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Станіславоўскага сельсавета.
The Carpenters
«The Carpenters» (Цесляры) — амерыканскі поп-гурт, створаны ў 1968 годзе ў Даўніе, які моцна паўплываў на культуру і мастацтва 1970-х гадоў. Нават пасля (часовага) распаду ў 1983 годзе яго папулярнасць не змяншалася. Агульны тыраж альбомаў гурта перавышае 100 млн. асобнікаў.
Маладзечанскі замак
Маладзечанскі замак — фартыфікацыйнае збудаванне ХIV-ХVIII стагоддзяў у Маладзечна, на правым балоцістым беразе Ушы.
Архітэктура
Умацаванне размяшчалася на востраве, будаўнікі ўдала выкарысталі нізкі балоцісты рэльеф і прыродныя перашкоды. Да месца будаўніцтва была пракладзена грэбля, на балоце бярвёнамі вымашчаны ўчастак 120х80 м і насыпана са жвіру і пяску пляцоўка вышынёй 4 м. Па краі пляцоўкі ўзведзены пясчана-гліняны вал вышынёй да 3,5 м і шырынёй 11 м. На вале стаялі драўляныя абарончыя сцены і вежы, у тым ліку брама. Акружаў замак роў з вадой. Па краі рова праходзіў яшчэ адзін вал, у аснову якога закладвалі валуны.
У XVII ст. замак мадэрнізаваны, каля падножжа валоў пастаўлены агароджа з завостраных калоў, замест вуглавых веж пабудаваны бастыёны галандскага тыпу, што адпавядала зменам у тактыцы аблогі. Для прадухілення апаўзання зямлі каля падножжа бастыёнаў была агароджа слупавой канструкцыі, якая таксама мела і функцыю перашкоды. У месцах прымыкання валу да брамы, насып быў арміраваны каменнымі сценкамі.
Гісторыя
16 снежня 1388 года ў Маладзечанскім замку ноўгарад-северскі князь Дзмітрый Альгердавіч падпісаў прысяжную грамату каралю Уладзіславу Ягайлу, грамата лічыцца першай пісьмовай згадкай Маладзечна.
У розныя часы яго ўладальнікамі былі князі Заслаўскія, Мсціслаўскія, Сангушкі, Кішкі, Агінскія.
У 1519 (двойчы) і 1533 гадах замак трымала ў аблозе маскоўскае войска (з наўгародскіх і пскоўскіх дзяцей баярскіх) на чале з князем М. Кісліцай і, напэўна, спалілі яго. Сляды агню ў археалагічным профілі замкавага вала і культурным слоі пацвярджаюць шматразовыя пажары ўмацаванняў. У 1567 годзе ў Маладзечне праходзілі папярэднія перагаворы паміж прадстаўнікамі ВКЛ і Польшчы аб умовах заключэння Люблінскай уніі. У пачатку ХVІІ ст. уладальнікам Маладзечна быў Леў Сапега. Ёсць меркаванне, што Карл XII у час Паўночнай вайны пабываў у Маладзечанскім замку.
Напачатку ХІХ ст. Міхал Клеафас Агінскі не раз наведваў свайго дзядзьку ў Маладзечне, а пасля яго смерці, вясной 1814 года, стаў уладальнікам Маладзечанскага замка. Міхал Клеафас не рамантаваў палаца, перадаў палову будынка з бібліятэкай і калекцыяй музычных інструментаў дваранскаму пяцікласнаму павятоваму вучылішчу.
У канцы ХІХ ст. замак прыйшоў у поўны заняпад.
Сучасны стан
На месцы замка засталіся толькі земляныя валы, якія лічацца археалагічным помнікам. Паводле дзяржпраграмы «Замкі Беларусі» да 2014 года мусіла быць праведзена добраўпарадкаванне тэрыторыі Маладзечанскага замчышча.
Вібрыёны
Вібрыёны (Vibrio) — род бактэрый сямейства Vibrionaceae; больш за 40 відаў. Прамыя або выгнутыя палачкі (0,4-0,7 х 1,5-2,3 мкм). Рухомыя. Рухомасць забяспечваюць адзін ці некалькі жгуткоў, размешчаныя палярна (мона-і лафатрыхі). Споры і капсулы не ўтвараюць, аднак большасць відаў пакрыта звонку абалонкай, утворанай вырастам вонкавага пласта клеткавай сценкі. Паводле метаду Грама прадстаўнікі роду афарбоўваюцца адмоўна, большасць відаў аксідаза-станоўча. Сярод прадстаўнікоў роду найбольш распаўсюджаныя факультатыўныя анаэробы. У медыцынскай літаратуры апісана, што ўзнікненню і распаўсюджванню вібрыёнаў на водных аб’ектах спрыяе ўтрыманне азоту больш за 1 мг на 1 л вады, а закісленне вады наадварот вядзе да згубы мікраарганізмаў. Некаторыя прадстаўнікі роду, такія як Vibrio cholerae — галафільныя, гэта значыць могуць развівацца ў вадкіх пажыўных асяроддзях, якія змяшчаюць да 25 % NaCI.
Гернсі
Гернсі (Сарнія, Guernsey ) — востраў у праліве Ла-Манш, у складзе Нармандскіх астравоў. Другі па велічыні (плошча — 63 км²) сярод Нармандскіх астравоў.
Геаграфія
Заходняе ўзбярэжжа вострава — гэта доўгія пясчаныя пляжы, паўднёвы бераг узносіцца на 100 метраў, на ўсходнім беразе знаходзіцца горад Сент-Пітэр-Порт. Самая высокая кропка востраву ўзносіцца на 114 метраў. Зіма на востраве лагодная, мяккая, а лета прахалоднае.
Гісторыя
Першыя сляды дзейнасці чалавека на востраве адносяцца да эпохі неаліту, калі Нармандскія астравы былі злучаны з кантынентальнай Еўропай. Каля 6000 гадоў таму, у выніку ўздыму ўзроўню акіянаў, астравы былі адрэзаны ад кантыненту, а разам з імі і іх жыхары.
У 933 годзе Нармандскія астравы былі заваяваны вікінгамі, яны далі пачатак Нармандскаму княству. У 1294 годзе значная частка насельніцтва астравоў загінула ў выніку вайны з Францыяй. Наступныя некалькі стагоддзяў астравы належалі то Англіі, то Францыі.
Пад час Другой Сусветнай вайны Нармандскія астравы трапілі ў нямецкую акупацыю. У гэтыя гады палова насельніцтва (20 000 чалавек), перасялілася ў Вялікабрытанію. Нямецкая акупацыя скончылася 9 мая 1945 года, і гэты дзень стаў дзяржаўным святам Гернсі. Пасля вайны асновай эканомікі Гернсі стаў турызм, а ў апошнія гады, усё большую частку займае банкаўскі сектар.
Дзяржаўны лад
Астравы Гернсі, Олдэрні і Сарк утвараюць каронныя землі брытанскай кароны. Кіраўніком рэгіёна з'яўляецца Елізавета II, якая кіруе праз губернатара. Заканадаўчая ўлада належаць парламенту, судовая — каралеўскаму суду.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльнае дзяленне
Гернсі ў адміністрацыйным стаўленні дзеліцца на парафіі. На самім востраве Гернсі іх 10, акрамя таго асобнай парафіяй з'яўляецца Сент-Эн на востраве Олдэрні, якая ўваходзіць у гэтае кароннае валоданне. Астравы Сарк і Херм не ўваходзяць ні ў адну з парафій і з'яўляюцца самастойнымі адзінкамі ў складзе кароннага валодання брытанскай манархіі.
Насельніцтва
Астравы насяляюць гернсійцы (65 %) і брытанцы (25 %), а таксама французы, партугальцы, ірландцы. Рэлігійны склад насельніцтва прадстаўлены англіканамі (65 %) і каталікамі (35 %).
Генадзь Іванавіч Міхасёў
Генадзь Іванавіч Міхасёў (нар., п. Барань, Аршанскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне механікі дэфармуемага цвёрдага цела. Доктар фізіка-матэматычных навук (1998), прафесар (2005). Член Міжнароднага таварыства прыкладной матэматыкі і механікі (GAMM, 2001), Еўрапейскага таварыства механікаў (EUROMECH, 2003), Нью-Ёркскай акадэміі навук (1995), Беларускага матэматычнага таварыства.
Біяграфія
Скончыў Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Механіка», 1981; аспірантура, 1984), Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію (дактарантура, 1997). Працаваў у Віцебскім дзяржаўным універсітэце (1985—1994, 1997—2000, 2001—2008, у 1998—2000 — загадчык кафедры прыкладной матэматыкі і механікі, з 2001 — прарэктар па навуковай рабоце), Пецярбургскім дзяржаўным універсітэце шляхоў зносін (2000—2001, загадчык кафедры тэарэтычнай механікі), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2008, кафедра бія- і нанамеханікі, з 2009 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: тэорыя тонкіх абалонак (ваганні, хвалі, устойлівасць); распрацоўка метадаў гашэння вібрацый слаістых танкасценных канструкцый з выкарыстаннем магнітарэалагічных кампазітаў; біямеханіка (мадэляванне слыхавой, крывяноснай сістэм); асімптатычныя метады.
Васілёк шурпаты
Васілёк шурпаты (Centaurea scabiosa) — расліна роду Васілёк сямейства Астравыя.
Назва
Васілёк шурпаты, галавач, дзядзяк, валошка-ласкутніца, ласкутніца, лістоўнік.
Распаўсюджанне
Натуральны арэал — Еўразія.
Паўночная Ірландыя
Паўночная Ірландыя (Northern Ireland, Tuaisceart Eireann, ольстэрск. шатл. Norlin Airlann) — краіна Злучанага Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі, размешчаная ў паўночна ўсходняй частцы вострава Ірландыя. Сталіца і найбуйны горад — Белфаст. Адміністрацыйна падзелена (з 1975) на 6 графстваў (counties).
Васілёк шурпаты
Распаўсюджанне
У Расіі сустракаецца ў Еўрапейскай часткі, Сібіры. Як заносная, на поўдні Далёкага Усходу.
Паўночная Ірландыя
Геаграфія
У цэнтральнай частцы размешчана возера Лох-Ёй, найбуйнае ў Вялікабрытаніі (392 км²). Другая па велічыні сістэма азёр — Верхняе і Ніжняе Лох-Эрн на паўднёвым захадзе Паўночнай Ірландыі. Паміж гэтымі азёрамі знаходзіцца раўнінная частка Паўночнай Ірландыі, а паўночны ўсход, паўднёвы ўсход і захад яе тэрыторыі займаюць горы. Найвышэйшы пункт Паўночнай Ірландыі — Сліў Донард Slieve Donard у гарах Морн (вышыня 848 м).
Васілёк шурпаты
Распаўсюджанне
Сустракаецца па ўзлесках лясоў, на палянах, па абочынах дарог, у якасці пустазельнай расліны на агародах і палях злакавых культур.
Паўночная Ірландыя
Адміністрацыйнае дзяленне
Адміністрацыйна Паўночная Ірландыя падзелена на 6 графстваў і 26 раёнаў. Востраў Ірландыя лічыцца падзеленым на чатыры гістарычных вобласці — Ольстэр, Манстэр, Лейнстэр і Конахт. Шэсць графстваў Паўночнай Ірландыі ўваходзяць у склад Ольстэра. Тры графствы Ольстэра — Донегал, Каван і Монаган — уваходзяць у склад Ірландскай Рэспублікі.
Васілёк шурпаты
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая лугавая расліна з прамым або ўзыходным рабрыстым сцяблом, уверсе галінастым, дасягае ў вышыню 40-120 см.
Паўночная Ірландыя
Сярэднявечча
Ольстэр быў найбольш адсталай ірландскай правінцыяй. На яго тэрыторыі пражывалі плямёны кельтаў, якія называлі сябе гэламі. Яны аказалі ўпартае супраціўленне англійскаму заваяванню. Упершыню англійская рыцары з'явіліся на ірландскай зямлі яшчэ ў XII ст. Тады, англійская армія на чале з каралём Генрыхам Плантагенетам высадзілася на ўсходзе краіны, у правінцыі Лэйнстэр. З таго часу і пачалася каланізацыя Ірландыі, якая зацягнулася на некалькі стагоддзяў.
Васілёк шурпаты
Батанічнае апісанне
Лісце вынята-надрэзанае на лінейна-ланцэтныя долі, цёмна-зялёнага колеру. Ніжняе лісце на доўгіх хвосціках, верхняе — сядзячае.
Паўночная Ірландыя
Сярэднявечча
Першае пранікненне англічан на тэрыторыю Паўночнай Ірландыі датуецца 1117 г., калі атрад англійскіх рыцараў, які ўзначальваў Джон дэ Курсі, уварваўся ў паўднёва-ўсходнюю частку Ольстэра і завалодаў ёю. Але спробы пранікнуць далей на поўнач былі адбіты мясцовымі жыхарамі. Англійскае заваяванне сустрэла ўпартае супраціўленне ірландцаў, якія не жадалі пакарацца англійскім захопнікам. На працягу некалькіх стагоддзяў англійскім феадалам удалося заваяваць толькі нязначную тэрыторыю на ўсходзе вострава. Усталяваць трывалае панаванне англічан над Ірландыяй атрымалася толькі ў часы праўлення дынастыі Цюдораў. Ужо ў 1542 г. правадыры мясцовых кланаў падпарадкаваліся англійскаму каралю і прынеслі яму ленную прысягу.
Васілёк шурпаты
Батанічнае апісанне
Кветкавыя кошыкі адзінкавыя, буйныя, абгорткі кошыкаў яйкападобныя з бураватым плёнкавым махровым краем. Вонкавыя і сярэднія лісточкі абгорткі з шырокай аблямоўкай і чорна-бурымі прыдаткамі даўжынёй 2-6 мм.
Паўночная Ірландыя
XVI—XVIII стагоддзі
Асноўная ж хваля каланізацыі Паўночнай Ірландыі (гістарычная назва Ольстэр) пачалася ў XVII ст. У адрозненні ад астатняй Ірландыі, дзе развіваліся гандлёвыя парты Дублін, Голуэй і інш., у Ольстэры амаль не было гарадоў. Насельніцтва гэтай, у асноўным сельскай мясцовасці, жыло старым традыцыйным укладам, пераважна займаючыся жывёлагадоўляй. Тэрыторыя Ольстэрскіх зямель належала кланавым правадырам, з якіх найбольш уплывовымі былі О'Нейл і O'Доннелл, графы Тайрана і Цірканелла. Іменна пад іх кіраўніцтвам у часы каралевы Лізаветы І, у Ольстэры разгарнулася магутнае антыанглійское паўстанне, якое доўжылася дзевяць гадоў і згуртавала розныя слаі насельніцтва: пачынаючы ад простага сялянства і заканчваючы мясцовай шляхтай. Духоўным лідарам барацьбы ірландцаў супраць англічан стала каталіцкая царква.
Васілёк шурпаты
Батанічнае апісанне
Кветкі ружовыя ці лілова-пурпурнага колеру. Краявыя кветкі некалькі буйней сярэдніх. Цвіце ў чэрвені — верасні.
Плод — сямянка 3-5 мм даўжынёй. Папус бялёсы з шэрым адценнем. Насенне ў Сярэдняй Расіі спее ў ліпені — кастрычніку.
Прымяненне
У народнай медыцыне выкарыстоўваюць як лекавы сродак — у асноўным кветкі, сцеблы і лісце. Настой ужываюць пры жаўтусе, сыпах, вадзянцы і як абязбольвальны сродак.
Паўночная Ірландыя
XVI—XVIII стагоддзі
Новы этап каланізацыі Ольстэра, які пачаўся пры каралі Якаве I, характарызавала імкненне цалкам змяніць склад Ольстэрская насельніцтва шляхам згону з зямлі карэнных ірландцаў і прыцягнення каланістаў усіх класаў з Англіі і Шатландыі. У адрозненне ад папярэдняга часу, калі на гэтыя землі пранікалі ў асноўным феадалы, якія атрымлівалі тут свае зямельныя падараванні, новая хваля пранікнення перасяленцаў стала масавай, і ў ёй удзельнічалі больш шырокія слаі брытанскага насельніцтва. Зямлі ўцекачоў на тэрыторыі графстваў Арма, Каван, Калрэйн, Данегол, Фермана, Тайран былі канфіскаваныя і перададзеныя новым перасяленцам. Лонданскаму муніцыпалітэту было прадастаўлена права каланізацыі графства Калрэйн, для чаго была створана спецыяльная Ірландская кампанія. Напамінам пра гэта служыць cучасная назва горада Дэры — Лондандэры.
Новая магутная хваля эміграцыі з Шатландыі была выклікана таксама рэлігійнымі ганеннямі на шатландскіх прэсвітэрыян у сувязі са спробай англійскіх каралёў Якава I і Карла I наблізіць шатландскую царкву да англіканскай.
Па рэлігійнай складу абсалютная большасць каланістаў належала да розных плыней пратэстанцкай царквы. У першую чаргу гэта былі шатландскія прэсвітэрыяне, якія адрозніваліся рэлігійным фанатызмам, суровымі пурытанскімі норавамі і палітычным кансерватызмам; таксама сярод перасяленцаў было шмат адэптаў епіскапальнай англіканскай царквы. Па сацыяльным складзе сярод каланістаў значную долю займалі дробная шляхта або джэнтры, купцы, багатыя і сярэднія гараджане-бюргеры. Мясцовае ірландскае насельніцтва па-ранейшаму спавядала каталіцтва і, пасля эміграцыі значнай часткі мясцовай шляхты, у большасці складалася з дробных зямельных уласнікаў.
Часы Англійскай буржуазнай рэвалюцыі
У час Англійскай буржуазнай рэвалюцыі ірландцы паднялі паўстанне супраць англійскага панавання. Барацьба працягвалася дзесяць гадоў. Адным з цэнтраў паўстання стаў Ольстэр, які амаль цалкам быў заняты паўстанцамі. У 1649 г. «ўціхамірваць» Ірландыю прыбыў Кромвель. Яго шлях быў адзначаны крывавым тэрорам, сімвалам якога стала разня ў гарадах Драгэдзе і Уэксфорде. Экспедыцыя Кромвеля, акрамя падаўлення паўстання, была накіравана на ўмацаванне пазіцый Англіі ў Ірландыі і далейшае яе падпарадкаванне. Знакамітыя кромвелеўскія акты «пра ўладкаванне Ірландыі» 1652 і 1653 гг. санкцыянавалі канфіскацыю зямель ва ўсіх, хто меў якія-небудзь адносіны да паўстання. Канфіскаваныя зямлі раздаваліся афіцэрам і салдатам кромвелеўскай арміі, а таксама англійскім прадпрымальнікам. Так пачалася яшчэ адна хваля англійскай каланізацыі Ірландыі. Не стаў выключэннем і Ольстэр, дзе асабліва шчыравалі мясцовыя пратэстанцкія каланісты. Дзеянні дбайнага пратэстанта Кромвеля ў Ірландыі адрозніваліся ваяўнічым антыкаталіцтвам і фанатычным праследаваннем каталіцкай рэлігіі. Яго палітыка спрыяла ўмацаванню ў Ірландыі пратэстанцкага ўплыву. Пасля кромвелеўскага паходу ў Ірландыю ольстэрскія пратэстанты яшчэ больш узмацнілі свой уплыў у паўночна-ірландскім рэгіёне. Аб'яднаўшыся пад сцягам пратэстанцкага патрыятызму і варожага стаўлення да ірландцаў-католікаў, пусціўшы глыбокія карані ў ірландскай зямлі каланісты лічылі Ольстэр сваёй радзімай і лічылі сябе ўжо не проста перасяленцамі-інародцамі (англічанамі ці шатландцамі), а асаблівым народам пратэстантаў-ольстэрцаў.
Часы «Слаўнай рэвалюцыі» 1688 г.
Калі ў выніку «слаўнай рэвалюцыі» 1688 г. Якаў II быў скінуты сваім зяцем-пратэстантам, галандскім прынцам Вільгельмам Аранскім, пратэстанскае насельніцтва Ольстэра адразу прызнала новага караля і адмовілася падпарадкоўвацца генерал-губернатару Талботу. Аднак Якаў лічыў каталіцкую Ірландыю сваей апорай у барацьбе за трон. Ён прыбыў туды і арганізаваў каталіцкае войска. Ольстэрскія пратэстанты сталі рыхтаваць арганізаванае супраціўленне Якаву. Жыхары былі ўзброеныя, створана армія і спецыяльны камітэт па кіраўніцтву паўстаннем. Цэнтрамі пратэстанцкага супраціўлення сталі перапоўненыя бежанцамі з усяго Ольстэра гарады Эніскілелн і Дэры, жыхары якіх зачынілі гарадскія вароты перад войскам Якава II. Якаў у 1688 г. пачаў доўгую аблогу (105 дзён) горада Дэры. Гэта падзея ў далейшым стала адною з самых значных у пратэстанцкай гісторыі Ольстэра. Не могучы разбурыць тоўстыя гарадскія сцены, армія Якава акружыла горад і перакрыла раку Фойл, па якой ішло снабжэнне Дэры. Запасы ў горадзе хутка закончыліся, і пачаўся мор. Ужо здавалася, перамога Якава была прадвызначанай, але 30 чэрвеня 1680 г. флот Вільгелма Аранскага па рацэ Фойл прарваўся ў Дэры і падтрымаў сілы абложаных. Арміі Якава прыйшлося адступіць. Ольстэр быў адкрыты для высадкі войскаў Вільгельма Аранскага.