cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бельскі павет (1919—1939)
Бе́льскі паве́т (Powiat bielski) — былы павет Беластоцкага ваяводства Польскай Рэспублікі. Сядзіба — горад Бельск.
Еўрапейскае права
Еўрапейскае права як навука
Еўропа і, у прыватнасці Еўрапейскі саюз, даюць нам прыклад унікальнай па сутнасці інтэграцыі дзяржаў і народаў. Пры гэтым складваецца унікальная прававая сістэма, робяцца інтэграцыйныя, наднацыянальныя інстытуты, якія з’яўляюцца прадметам вывучэння навукоўцаў у свеце.
Бельскі павет (1919—1939)
Гісторыя
Створаны на аснове былога Бельскага павета Гродзенскай губерні Расійскай імперыі 28 жніўня 1919 года. У 1921 г. на абшары павета знаходзілася 9 гарадоў (Бельск, Боцькі, Бранск, Цеханавец, Дарагічын, Кляшчэлі, Мельнік, Нараў і Сямяцічы) і 19 вясковых гмінаў. 11 ліпеня 1922 г. Бельскі павет пабольшыўся коштам скасаванага Белавежскага павета (у яго склад былі далучаны гміны: Масева, Белавежа і Сухопаль). Канчатковае фарміраванне межаў павета закончылася ў 1926 г., калі гміна Сухопаль адыйшла ў склад Пружанскага павета. У ліпені 1934 г. улады скасавалі 12 самых малых гмінаў, але былі створаны 7 новых і да 1939 г. у складзе Бельскага павета было 14 гмінаў. 15 студзеня 1940 г. савецкія ўлады канчаткова скасавалі Бельскі павет як адміністрацыйную адзінку, а на яго месцы былі заснаваны Бельскі, Бранскі, Цеханавецкі, Гайнаўскі, Кляшчэльскі і Сямяціцкі раёны Беластоцкай і Брэсцкай абласцей.
Еўрапейскае права
Еўрапейскае права як навука
У СССР станаўленне навукі Еўрапейскага права адбывалася паэтапна. Звязана гэта было, як з самім паэтапным фарміраваннем Еўрапейскага права, так і з паступовай напрацоўкай навуковага матэрыялу і ўцягванне ўсё большай колькасці навукоўцаў — прававедаў ў гэты працэс. С. Ю. Кашкін і. А. А. Ядрыхінская вылучаюць наступныя этапы станаўлення права Еўрапейскага Саюза, як сферы навуковага пазнання:
Бельскі павет (1919—1939)
Гісторыя
Паводле дагавора «Аб савецка-польскай дзяржаўнай граніцы» ад 16 жніўня 1945 г. тэрыторыя былога Бельскага павета перайшла да Польшчы.
Крыстафер Чараповіч
Крыстафер Чараповіч (нар., Гётэбарг, Швецыя) — шведскі баскетбаліст.
Еўрапейскае права
Еўрапейскае права як навука
Даследаванні Еўрапейскага права ў цяперашні час вядуцца ў многіх навуковых і навучальных установах. На сённяшні дзень у Расіі вядучымі з іх з’яўляюцца Інстытут Еўрапейскага права Маскоўскага дзяржаўнага інстытута міжнародных адносін (універсітэта) МЗС РФ (утвораны ў 1996 годзе) і кафедра правы Еўрапейскага Саюза Маскоўскай дзяржаўнай юрыдычнай акадэміі на чале з прафесарам, доктарам юрыдычных навук С. Ю. Кашкіным (створана ў 1998 годзе). У Беларусі Еўрапейскае права выкладаюць на юрыдычных факультэтах Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна, Гродзенскага дзяржаўнаа ўніверсітэта імя Янкі Купалы, Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі.
Крыстафер Чараповіч
Кар’ера
З 2010 па 2014 гады выступаў у NCAA за каманду коледжа Дэвідсан, набіраючы ў апошнім сезоне 8.8 ачка і 4.3 падбора ў сярэднім за 25 хвілін на пляцоўцы. Форвард не быў абраны на драфце НБА-2014 і вырашыў пачаць прафесійную кар’еру ў Еўропе.
Бельскі павет (1919—1939)
Гісторыя
У цяперашні час тэрыторыі павета адносяцца да Бельскага, Высокамазавецкага Гайнаўскага і Сямяціцкага паветаў Падляскага ваяводства Польшчы. Самыя ўсходнія часткі былога Бельскага павета ўваходзяць у склад Камянецкага і Пружанскага раёнаў Брэсцкай вобласці Беларусі.
Крыстафер Чараповіч
Кар’ера
Першым прафісійны клубам баскетбаліста стаў шведскі «Сёдэртэлье Кінгз». У ім ён правёў два сезона — з 2014-га па 2016-ы, двойчы пры гэтым стаўшы чэмпіёнам краіны. Сезон 2016/17 пачынаў у польскім «Кросна», дзе ў 20 матчах набіраў 17.7 ачка і 6.9 падбора, атакуючы з далёкай дыстанцыі з 49 % рэзультатыўнасці. У лютым 2017 года прыняў вырашэнне перайсці ў іспанскую «Андору». У чэмпіянаце Іспаніі ён згуляў 13 матчаў, дапамагаючы камандзе 5.3 ачкамі і 2.5 падборамі.
Еўрапейскае права
Еўрапейскае права як навука
Па меры росту цікавасці да Еўрапейскага права з’яўляюцца даследаванні, прысвечаныя не толькі праве Еўрапейскага саюза, але і яго асобным галінам: мытнаму праву ЕС, экалагічнаму праву ЕС, транспартнаму праву ЕС, падатковаму праву ЕС і іншым, а таксама даследаванню абароны праваў чалавека ў Еўропе.
Крыстафер Чараповіч
Кар’ера
У 24 гады Крыстафер Чараповіч дэбютаваў у складзе зборнай Швецыі ў кваліфікацыі на чэмпіянат Еўропы-2017. Форвард узяў удзел ва ўсіх чатырох матчах супраць Расіі ды Босніі і Герцагавіны, набіраючы ў сярэднім 8.8 ачка і 4.3 падбора за 24 хвіліны на пляцоўцы. На жаль, зборная Швецыі не прабілася на Еўрабаскет.
У 2017 годзе падпісаў кантракт з баскетбольным клубам «Цмокі-Мінск» ..
Ургенч
Ургенч — горад, цэнтр Харэзмскага вілаета Узбекістана. Размешчаны ў даліне ракі Амудар'я, на канале Шават. Заснаваны ў 17 стагоддзі. Да 1929 года называўся Новаургенч. Насельніцтва — 137,3 тыс.чалавек (2014). Чыгуначная станцыя. Аэрапорт.
Эканоміка
Машынабудаванне (кормаўборачныя машыны, рамонт экскаватараў), лёгкая (бавоўнаачышчальная, шоўкаматальная, швейная фабрыкі), алееэкстракцыйная, бэблевая, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў.
Адукацыя і культура
Педагагічны інстытут і тэатр.
Гулько
Гулько (Гулько) — украінскае прозвішча.
Зямля Прынцэсы Елізаветы
Зямля Прынцэсы Елізаветы — частка тэрыторыі Усходняй Антарктыды паміж 73 і 88° усходняй даўгаты каля ўзбярэжжа мораў Садружнасці і Дэйвіса.
Прыбярэжныя часткі маюць назвы: Бераг Інгрыд Крыстэнсен і Бераг Леапольда і Астрыд. На захадзе Зямля Прынцэсы Елізаветы мяжуе з Далінай МГГ і шэльфавым ледавіком Эймеры. На ўсходзе мяжуе з Зямлёй Вільгельма II. Ва ўсходняй частцы ўзбярэжжа Заходні шэльфавы ледавік.
Тэрыторыя адкрыта ў 1931 годзе экспедыцыяй Д. Моўсана і названая ў гонар англійскай прынцэсы (у 1952 г. стала каралевай Вялікабрытаніі).
Вышыня ледзянога покрыва 2—2,5 км, таўшчыня 1—1,5 км. На ўзбярэжжы прысутнічаюць скалы, свабодныя ад ледзянога покрыва (аазіс Вестфаль і інш.).
Радкі
Радкі́ (, Радки) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.
Пётр Мікалаевіч Урангель
Барон Пётр Мікалаевіч Урангель (15 (27) жніўня 1878, Зарасай —, Брусель, Бельгія) — рускі ваеначальнік, удзельнік Руска-японскай і Першай сусветнай войнаў, адзін з галоўных кіраўнікоў (1918−1920) Белага руху ў гады Грамадзянскай вайны. Галоўнакамандуючы Рускай Арміі ў Крыме і Польшчы (1920). Генеральнага штаба генерал-лейтэнант (1918). Георгіеўскі кавалер.
Педы
Педы (саманазва Bapedi), або паўночныя сота (Noord-Sotho's) — паўднёваафрыканскі народ. Жыве пераважна ў ПАР і некаторых суседніх краінах. Агульная колькасць (2016 г.) - 4 944 000 чал.
Гісторыя
Педы належаць да групы народаў банту. Агульныя продкі басута, тсвана і педы мігрыравалі ў Паўднёвую Афрыку з Усходняй Афрыкі не пазней за VII ст. н. э. Як асобны народ вылучыліся ў XV - XVIII ст., калі частка мігрантаў насяліла поўнач Трансвааля. Педы знаходзіліся ў шчыльных зносінах з суродзічамі, а таксама плямёнамі шона.
У канцы XVIII ст. склалася першасная дзяржава педы на чале вярхоўных правадыроў з рода Маратэнг. У першай трэці XIX ст. яна моцна пацярпела пад ціскам нгуні, асабліва ндэбеле. Важную ролю ў захаванні дзяржавы педы адыграў вярхоўны правадыр Секваты I (1827 - 1861 гг.), які рэфармаваў войска і ўнутранае кіраванне, запрасіў хрысціянскіх місіянераў.
Пасля смерці Секваты I уладу захапіў адзін з яго сыноў Сехухунэ. Ён адмяніў некаторыя рэформы, у тым ліку хрысціянізацыю. У 1876 - 1879 гг. адбылося некалькі войн з бурамі і брытанцамі, якія скончыліся паражэннем. Дзяржава педы апынулася пад уплывам бураў. У 1882 г. Сехухунэ быў забіты змоўшчыкамі. Гэта стала зачэпкай для ліквідацыі манархіі і дзяржаўнасці. У 1885 г. урад Трансвааля вылучыла для педы толькі невялікую тэрыторыю, па-за межамі якой апынулася большасць народа.
У 1950-х гг. камітэт мовы сота вылучыў мову педы як асобную ад сесута.
Педы актыўна ўдзельнічалі ў барацьбе афрыканскіх народаў супраць апартэіда ў ПАР.
Культура
Асноўнымі гаспадарчымі заняткамі педы здаўна былі жывёлагадоўля і земляробства. Прычым, жывёлагадоўля лічылася мужчынскім заняткам, а земляробства — жаночым. Педы трымалі кароў, вырошчвалі сорга, гарбузы, бабовыя. У XX ст. жывёлагадоўля страціла сваю значнасць. Большасць мужчын педы працуюць па найму за межамі сям'і. Сельская гаспадарка значна інтэнсіфікавалась. Галоўнай харчавой культурай стала кукуруза. На змену матыцы прыйшоў плуг. Традыцыйныя рамёствы — апрацоўка металаў і дрэва, выраб керамікі і пацерак.
Championship League 2017 (снукер)
Championship League 2017 — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 2 студзеня па 2 сакавіка 2017 года на Рыка Арэне ў Ковентры, Англія. Турнір стаў дзясятым розыгрышам Championship League, які праходзіць штогод з 2008 года.
Педы
Культура
У педы сустракаліся як пашыраныя, так і малыя нуклеарныя сем'і. Главой сям'і заўсёды лічыцца мужчына. Адлік сваяцтва толькі па мужчынскай лініі. Аднак жанчыны маюць пэўную гаспадарчую самастойнасць, маюць права ад свайго імя складаць гандлёвыя дагаворы. Педы аддаюць перавагу шлюбам са стрыечнымі сваякамі. Высакародныя мужчыны звычайна маюць некалькі жонак. У сельскай мясцовасці яны размяркоўваюць паміж імі зямельную маёмасць. Сем'і педы аб'ядноўваліся ў роды на чале правадыра. Звычайна кожны род мае назву па найменню пэўнай жывёлы. Мужчыны і жанчыны аб'ядноўваюцца ва ўзрастовыя групы кома, якія разам праходзяць ініцыяцую кожныя пяць гадоў.
Championship League 2017 (снукер)
Пераможцам турніру стаў Джон Хігінс, які патрапіў у групу пераможцаў з сёмай групы спаборніцтва, дзе перайграў Майкла Холта (3:2) і Марка Сэлбі (3:0) у плэй-оф, пасля чаго ў групавым раўндзе фінальнай групы перамог Джада Трампа (3:1), Дэвіда Гілберта (3:0) і Энтані Мак-Гіла (3:2), саступіўшы Раяну Дэю (2:3), Бары Хокінсу (1:3) і Марку Дэвісу (2:3) і выйшаўшы ў плэй-оф з чацвёртага месца, а ў паўфінальным і фінальным паядынках перайграў Джада Трампа (3:2) і Раяна Дэя (3:0) адпаведна. Такім чынам, 41-гадовы шатландзец выйграў свой 46-ы прафесійны тытул у кар’еры, а таксама трэці турнір у сезоне (пасля перамог на чэмпіянаце Кітая і Champion of Champions).
Педы
Культура
Педы знакаміты сваім музычным мастацтвам. Здаўна існуюць групы вандроўных музыкантаў кіба. Гэта назва таксама азначае традыцыйны музычны жанр. Кампазіцыі кіба выконваюцца на духавых інструментах. Музыка складаецца з 6 нот.
Рэлігія
У аснове традыцыйных вераванняў педы — культ продкаў. Педы вераць, што душы продкаў актыўна ўмешваюцца ў іх жыццё, могуць прадстаўляць жывых людзей перад богам. У гонар продкаў арганізуюць святы, якія суправаджаюцца ахвярапрынашэннямі кароў. Вядомы маляўнічы рытуал выклікання дажджу. Хрысціянства распаўсюджваецца з XIX ст.
Паліцыя Расіі
Паліцыя Расіі (Полиция России) — складовая частка адзінай цэнтралізаванай сістэмы Міністэрства ўнутраных спраў Расійскай Федэрацыі. Уключана ў органы МУС.
Паліцыя прызначана для абароны жыцця, здароўя, правоў і свабоды грамадзян Расійскай Федэрацыі, замежных грамадзян, асоб без грамадзянства; для процідзеяння злачыннасці, аховы грамадскага парадку, уласнасці і для забеспячэння грамадскай бяспекі.
У межах сваёй кампетэнцыі кіраўніцтва дзейнасцю паліцыі ажыццяўляюць Прэзідэнт Расійскай Федэрацыі непасрэдна або праз міністра ўнутраных спраў, кіраўнікі тэрытарыяльных органаў Міністэрства ўнутраных спраў і кіраўнікі падраздзяленняў паліцыі.
Расійская імперыя
Паводле сучасных расійскіх правазнаўцаў, структура і склад мясцовых паліцэйкіх апаратаў (губернскага, гарадскога, павятовага) у першай палове XIX ст. нават пад уплывам палітычных, эканамічных і сацыяльных фактараў практычна не змяняліся. Указы аб паліцыі ў першай палове XIX ст. мелі на мэце толькі выпраўленне і ўдакладненне некаторых палажэнняў актаў «Учреждения для управления губерний» і «Устав благочиния или полицейский». Так, функцыі паліцыі былі кансалідаваны ў XIV томе Зводу законаў Расійскай імперыі. У 1837 годзе ўступіла ў дзеянне «Положение о земской полиции», якое нязначна змяняла структуру паліцыі, аднак прынцыпы, закладзеныя Кацярынай II, працягвалі дзейнічаць. Фактычна ўся рэарганізацыя зводзілася да павелічэння колькасці паліцэйскага персаналу.
Рапяхі (Мядзельскі раён)
Рапяхі́ (, Репяхи) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.
Пётр Уластовіц
Пётр Уластовіц (Уластовіч) званы пазней Дунінам (Дунчыкам, г.зн. Датчанінам) (Piotr Włostowic(z) “Duńczyk”; каля 1080—1153) — уладар Сілезіі з роду Лебедзяў, сын Уласта (Улоста) і з 1117 палацін (ваявода) Баляслава Крывавуснага, заснавальнік роду Дунінаў.
Паходжанне
Паходжанне Пятра ўпершыню ўзгадваецца ў песні «Carmen Mauri». Паводле яе Пётр прыбыў з Даніі і адтуль меў прозвішча Дунін. Паводле гіпотэзы М.Цатвінскага, Пётр паходзіў з Русі. Але ж абедзве гэтыя версіі спрэчныя. Магчыма ён паходзіў з сілезскага роду («alti sanguinis princeps»), які здаўна валодаў землямі ў ваколіцах Уроцлава. Пра гэта сведчыць і імя яго бацькі — Уласт, якое выводзіцца з яго імя па бацьку Уластовіц (Уластовіч). Гэта імя ўзгадваў Вінцэнт Кадлубек, называючы Пятра Vlostides. Вядома, што Пётр не ўжываў ані прыдомку Дунін, ані гербу Лебедзь. Толькі ў 14 ст. нашчадкі Пятра ўзялі прозвішча Дунін. Верагодна, гэта прозвішча паходзіць ад імя Дамінік: Домін — Донін — Дунін. Гэтае імя трапіла пладавіты грунт пра дацкае паходжанне. Пра прыбыццё Пятра з Даніі ўзгадваюць Янка з Чарнкава ў сваёй, гэту аповесць пазней ужывае і Ян Длугаш.
Ужо ў 17 ст. дацкія гісторыкі аспрэчылі гэту гіпотэзу, сцвердзіўшы што аніводзін з дацкіх конунгаў у 12 ст. не быў замардаваны сваім братам. У 18 ст. гісторык Адам Нарушэвіч прызнаў аповесць пра дацкі паход Крывавуснага легендай, абсалютна неверагоднай.
Паходжанне Пятра Уластовіца ўзгадваецца ў буле Папы Рымскага Цэлестына III ад 9 красавіка 1193 адносна. У буле сцвярджаецца, што землі абацтва Пётр атрымаў у спадчыну ад бацькі і дзеда. З гэтага вынікае, што, прынамсі, цягам двух пакаленняў продкі Пятра мелі ўладанні ў наваколлі Уроцлава. Размяшчэнне маёнткаў Пятра (гара Сленжа, абтокі Олбін, Пясек і Остраў Тумскі ва Уроцлаве) прыводзіць некаторых даследчыкаў да думкі, што яго род паходзіў ад князёў з племя сілезцаў. Верагодна, што прозвішча Дунін паходзіць таксама ад прапраўнука Пятра Уластовіца — Пятра Крысцінавіча, які ў свой час знаходзіўся ў Даніі.
Дзяржаўная дзейнасць
Да найбольш вядомых учынкаў Пятра належыць захоп ім перамышльскага князя Валадара, які непакоіў усходнія межы Польшчы. Пётр інсцэніраваў бунт супраць Баляслава Крывавуснага і атрымаў давер перамышльскага князя. Пётр суправаджаў Валадара ва ўсіх яго дзеях і, верагодна, нават хрысціў яго сына. Падчас аднаго з паляванняў Валадар апынуўся ў атачэнні Пятра і яго дружыннікаў, якія прывялі яго да Баляслава. За князя перамышльцы выплацілі вялікі выкуп, большая частка якога дасталася Уластовіцу. Да таго ж Валадар і яго баяры абяцалі захоўваць мір з Польшчай і адмовіцца ад саюзу з памаранамі.
Калі памерла жонка князя Баляслава, той паслаў Пятра Уластовіца сватам да Марыі, дачкі чарнігаўскага князя Алега Міхала, але ж Пётр сам ажаніўся з князёўнай. Дзякуючы гэтаму Пётр стаў адной з першых асоб у дзяржаве і дзядзькам спадчынніка прастола — Уладзіслава II. Шлюб даў яму таксама права на атрыманне найвышэйшае пасады пасля князя — палаціна (comes palatinus). Палацін кіраваў войскам у адсутнасць князя, замяняў яго ў судох, сачыў за парадкам і бяспекай пры двары, а ў часе малалецтва князя быў фактычным кіраўніком дзяржавы. Але, калі ў другой жонкі Баляслава Саламеі з Берга нарадзіліся дзеці, тая змусіла мужа паставіць палацінам свайго чалавека — Вшэбара, які мог бы быць апірышчам малодшым княжычам.
Пасля смерці Баляслава Крывавуснага ў 1138 вялікім князем стаў Уладзіслаў II Выгнанец, найстарэйшы сын ад першага шлюбу. Паводле жадання Баляслава, краіна мусіла быць падзеленая паміж астатнімі сынамі. Новым палацінам зноў стаў Пётр Уластовіц, які апроч ужо названых функцый меў права прызначаць тэрытарыяльных ураднікаў. Але насуперак запавету бацькі Уладзіслаў вырашыў аб'яднаць краіну ў адно і распачаў баявыя дзеянні супраць братоў. Пётр, які быў супраць гэтага, патрапіў у няміласць да вялікага князя і яго жонкі Агнешкі. Канфлікт паміж князем і яго палацінам нарастаў яшчэ і з тай прычыны, што Пётр не браў удзелу ў грамадзянскай вайне і намагаўся ўлагодзіць братоў. Тым не менш яшчэ ў 1145 Уладзіслаў быў запрошаны на шлюб сына Пятра. Але ўжо напачатку наступнага года князь абвясціў Уластовіца здраднікам. Да двору Пятра на Олбіне быў дасланы рыцар Добак, які з нагоды перадачы важных дакументаў ад князя мусіў зняволіць яго. Зранку пасля прыёму Добак напаў на Уластовіца і паланіў яго. Княгіня Агнешка дамагалася смерці палаціна, але таму было пакінутае жыццё, аднак Пятра асляпілі і адсеклі яму язык як здрадніку.
Даведаўшыся пра гэта большасць прыхільнікаў Пятра Уластовіца перайшла на бок малодшых братоў Уладзіслава. Да таго ж сам былы палацін выехаў на Русь, дзе намаўляў кіеўскага князя да вайны з Польшчай. У выніку Уладзіслаў быў разбіты і выгнаны з краіны, за што і атрымаў сваю мянушку.
З выгнаннем сеньёра Пётр атрымаў былыя правы і маёнтак, але праз сваё калецтва не здолеў займацца палітычнай дзейнасцю. Згодна з легендай, пад канец жыцця яму вярнуўліся зрок і мова. Памёр Уластовіц у 1153 і быў пахаваны ў Касцёле Святога Вінцэнта ва Уроцлаве. Труна з целамі Пятра і Марыі пазней была знішчана туркамі.
Дзікае паляванне караля Стаха (опера)
«Дзікае паляванне караля Стаха» — опера на беларускай мове ў дзвюх дзеях на музыку Уладзіміра Солтана паводле матываў аднайменнай аповесці У. Караткевіча. Лібрэта да оперы напісала С. Клімковіч.
Гісторыя стварэння
Праца кампазітара над буйным музычным творам паводле матываў Караткевіча адбывалася на працягу позніх 1980-х і ў 1988 годзе прыняла форму скончанай оперы. Прэм’ера адбылася ў красавіку 1989 года ў Дзяржаўным акадэмічным вялікім тэатры оперы і балета БССР. Музычным кіраўніком і дырыжорам быў народны артыст СССР Яраслаў Вашчак, які актыўна працаваў над пастаноўкай, але сканчаўся ад анкалагічнай хваробы за месяц да прэм’еры. У выніку яго працу завяршыў Аляксандр Анісімаў.
Адным з адметных творчых набыткаў оперы была сцэнаграфія савецкага і нямецкага мастака Эрнста Гейдэбрэхта, які ў той час працаваў галоўным мастаком у Вялікім тэатры оперы і балета БССР. За працу над «Дзікім паляваннем» Гейдэбрэхт атрымаў званне лаурэата Дзяржаўнай прэміі БССР, якое не змог прыняць у той час, бо хутка пасля пастаноўкі мастак з сям’ёй эміграваў у Германію. Тым не менш, яго надзвычай паспяховыя мастацкія рашэнні год за годам ўзнаўляліся на працягу 21 года жыцця оперы на сцэне Нацыянальнага Вялікага тэатра.
У 2021 годзе опера атрымала новае сцэнічнае ўвасабленне з дадаткам музычнага матэрыялу з асабістага архіву кампазітара. Былі абноўленыя дэкарацыі, касцюмы і сцэнічныя эфекты з выкарыстаннем лічбавай графікі ў эстэтыцы гатычных фільмаў жахаў. З лібрэта быў прыбраны радок «Раман у дванадцатым калене, выходзь!», які ў ліпені 2021 года мог быць прачытаны як алюзія на затрыманне Рамана Пратасевіча. Гэты радок прысутнічае ў лібрэта 1989 года. Тым не менш, прэм’ера абноўленай пастаноўкі прайшла ў ліпені 2021 з вялікім поспехам сярод гледачоў.
Высоцк (Ровенская вобласць)
Высоцк (Висоцьк) — вёска ва Украіне, на рацэ Гарынь. Цэнтр сельсавета Дубровіцкага раёна Ровенскай вобласці. Насельніцтва 2235 чал. (2001).
Высоцк — даўняе мястэчка гістарычнай Піншчыны (частка Берасцейшчыны), на захадзе Палесся.
Назва
Тапонім «Высоцк», відаць, утварыўся ад назвы гары, насыпанай тут у старажытнасці.
Гісторыя
Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) Высоцк увайшоў у склад Пінскага павета Берасцейскага ваяводства. У розныя часы мясцовасць знаходзілася ва ўладанні Гальшанскіх, Саламярэцкіх, Кашоўскіх, Гедройцаў і іншых. У 1593 і 1613 мястэчка спустошылі казацкія загоны Налівайкі. У 1639 Ян Уладзіслаў Саламярэцкі разам з маці фундаваў у ім грэка-каталіцкую царкву. У гэты час Высоцк быў цэнтрам ключа, тут існаваў замак. У 1654 мястэчка зруйнавалі татары. З 1668 паселішча знаходзілася ва ўладанні Пінскага езуіцкага калегіума. За езуітамі Высоцк упарадкавалі, а побач з замкам узвялі касцёл. Паводле люстрацыі 20 студзеня 1774, у мястэчку было 83 будынкі, аточаны ровам замак, касцёл і царква з званіцай.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Высоцк апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Пінскім павеце Мінскай губерні. У 1805 разам з колішнім Дубровіцкім графствам мястэчка перавялі ў склад Ровенскага павета Валынскай губерні. Станам на 1845 у Высоцку было 90 двароў, на 1891 — 187, на 1907 — 234, на 1912 — 344 (разам з вёскай Рэчыца).
У 1939 улады СССР перадалі Высоцк у склад УССР. Статус паселішча панізілі да вёскі.
Турыстычная інфармацыя
У Высоцку дзейнічае народны музей гісторыі мястэчка
Пінскі дэсант
Пінскі дэсант 12 — 14 ліпеня 1944 года — тактычны рачны дэсант, высаджаны катарамі Дняпроўскай ваеннай флатыліі ў горадзе Пінск у час Беларускай наступальнай аперацыі Вялікай Айчыннай вайны.
Хада аперацыі
Але на світанні сітуацыя істотна змянілася. Немцы падцягнулі з фронту два палкі з танкамі і контратакавалі. На працягу дня дэсант пакінуў частку занятых будынкаў, замацаваўшыся ў гарадскім парку. За двое сутак дэсантнікі адбілі 25 варожых атак, знішчылі 12 танкаў і каля 1000 салдат. На баку дэсанта ўдзельнічалі каля 200 вязняў лагера ваеннапалонных, якіх вызвалілі ўначы.
Каб падтрымаць дэсант, у Пінск быў накіраваны апошні атрад караблёў — тры бранякатары з дэсантам (450 чалавек). Пры падыходзе да порту, яны былі абстраляныя нямецкімі танкамі. Два катары атрымалі пашкоджанні і селі на мель, але дзякуючы малой глыбіні дэсантнікі здолелі высадзіцца і пачаць бой. Трэці катар высадзіў дэсант непасрэдна на рачны прывал. Пашкоджаныя караблі засталіся і прынялі ўдзел у баі, падтрымліваючы дэсантнікаў кулямётным і артылерыйскім агнём. Бесперапынна адбываўся падвоз катарамі боепрыпасаў.
Войскі 61-й арміі, якія наступалі наземна, сустрэлі зацятае супраціўленне і вымушаны былі прабівацца праз некалькі рубяжоў абароны. Але іх дзеянні не дазволілі ворагу засяродзіцца на знішчэнні дэсанта. Акрамя таго, пад горад былі сцягнуты партызанскія атрады, якія дзейнічалі ў ваколіцах Пінску, што пачалі свае атакі на горад з захаду.
На світанні 14 ліпеня 1944 года ў паўночную частку Пінска ўварвалася 397-я стралковая дывізія 61-й арміі і аб'ядналася з дэсантам. А 6 гадзіне ранку немцы адышлі з горада.
Вынікі
Пасля захопу Пінску хуткасць наступу 1-га Беларускага фронту на гэтым участку значна паскорылася. Рашучыя дзеянні дэсанта не дазволілі немцам знішчыць стратэгічныя масты праз Прыпяць.
Пінскі дэсант стаў самай вялікай дэсантнай аперацыяй Дняпроўскай флатыліі за вайну. План аперацыі быў складзены на нечаканасці, што пры ўмове наступу савецкіх войскаў сябе апраўдала. Узаемадзеянне флатыліі і сухапутных войскаў было арганізавана на высокім узроўні, камандуючы аперацыяй камандзір 61-й арміі меў бесперапынную сувязь з дэсантам і хутка рэагаваў на змены абставін. Страты флоту склалі 3 браняваныя катары і 1 катар-тральшчык (усе затоплены варожай артылерыяй).
За вызваленне Пінску 10 матросам Дняпроўскай флатыліі і 1 байцу 61-й арміі было нададзена званне Героя Савецкага Саюза. Дняпроўская флатылія была ўзнагароджана ордэнам Чырвонага Сцяга і атрымала Чырвоназнамённы сцяг.
На беразе ракі ў Пінску ля брацкай магілы загінулых пры вызваленні гораду 176 матросаў, байцоў 61-й арміі і партызан усталяваны помнік героям дэсанта — узняты з ракі затоплены бранякатар БКА-92.
Асвенцім (горад)
Асве́нцім (Oświęcim, Auschwitz — А́ўшвіц) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Асвянцімскага павета Малапольскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Асвенцім.
Знаходзіцца за 60 кіламетраў ад горада Кракава, ля ўпадзення ракі Солы ў Віслу. Станам на 31 снежня 2007 года, у горадзе пражывае 40 520 чалавек. Паводле колькасці жыхароў ён займае чацвёртае месца ў Малапольскім ваяводстве.
У 1975—1998 гадах горад уваходзіў у склад Бельска-Бяльскага ваяводства.
Асвенцім ляжыць у цэнтры Асвянцімскай катлавіны, паміж Карпацкім пагор’ем і Сілезскімі горамі. З суседнімі рэгіёнамі — Малапольскім, Верхняй Сілезіяй і Цешынскай Сілезіяй — горад мае зручнае аўтамабільнае, чыгуначнае і воднае паведамленне.
Гісторыя
Горад мае амаль 800-гадовую гісторыю і з’яўляецца адным з найстарэйшых гарадоў у Польшчы. Упершыню ён згадваецца ў 1179 годзе як аддаленае ад Кракава паселішча. У 1241 годзе ён быў цалкам разбураны падчас мангола-татарскага нашэсця. У 1272 годзе зноў адноўлены Асвенцім атрымлівае статус горада. У канцы XIII стагоддзя ў горадзе пасяліліся першыя немцы, а ў пачатку XVI стагоддзя — яўрэі.
На працягу стагоддзяў горад змяняў сваю палітычную прыналежнасць. У 1348 годзе горад стаў часткай Свяшчэннай Рымскай імперыі. У гэты перыяд нямецкая мова пачала пераважаць над польскай.
У 1655 годзе горад ізноў быў разбураны шведамі. У выніку «Шведскага патопу» горад цалкам страціў сваю значнасць, а ў 1772 годзе далучыўся да Аўстрыі.
Пасля заканчэння Першай сусветнай вайны ў 1918 годзе горад ізноў стаў тэрыторыяй Польшчы. Перад пачаткам Другой сусветнай вайны ў горадзе налічвалася каля 8 000 яўрэяў.
Другая сусветная вайна
4 верасня 1939 года горад быў акупаваны войскамі германскага вермахта, затым указам А. Гітлера быў далучаны да тэрыторыі Трэцяга рэйха.
У часы Другой сусветнай вайны ў горадзе знаходзіўся германскі канцэнтрацыйны лагер, які складаўся з трох комплексаў, які стаў месцам самага масавага забойства за ўсю гісторыю чалавецтва. З агульнай колькасці ахвяр гэтага лагера 90 % склалі яўрэі.
Першыя вязні з’явіліся ў Аўшвіцы ў 1940 годзе. З прыбыўшых тады ў лагер 728 жыхароў Кракава не выжыў ніхто. 3 верасня 1941 года ў лагер Аўшвіц I былі дастаўлены 600 савецкіх ваеннапалонных, якія былі забіты разам з польскімі вязнямі (250 чалавек) у падземных камерах блока № 11 (блок «Смерці») з дапамогай "Цыклона «Б». Гэта быў першы нацысцкі эксперымент па масавым знішчэнні людзей «Цыклонам „Б“» Масавае знішчэнне вязняў у газавых камерах канцлагера Аўшвіц II (быў пабудаваны на месцы польскай вёскі Бжэзінка, нямецкая назва Біркенау) пачалося з вясны 1942 года. У лагер на смерць эшалонамі прывозілі сотні тысяч яўрэяў з тэрыторый еўрапейскіх краін і Савецкага Саюза, акупаваных Германіяй. Усяго, па сучасных ацэнках, у канцлагеры Аўшвіц загінула ад 1 000 000 да 1 500 000 чалавек, сярод якіх — больш за 1 100 000 яўрэяў, 150 000 палякаў, 20 000 цыган і інш. Падчас наступу савецкіх войскаў 18 студзеня 1945 года 58 000 працаздольных вязняў былі сагнаны ў Германію. Большасць з іх загінулі ў лагерах Заксенгаўзен, Берген-Бельзен і іншых.
Вызваленне горада
27 студзеня 1945 года, каля 3 гадзіны дня, 100-я стралковая дывізія генерала Ф. М. Красавіна вызваліла Аўшвіц і Біркенау. Першым і ў горад, і ў лагер уварваўся штурмавы атрад 106-га стралковага корпуса пад камандаваннем маёра Анатоля Шапіры. Гэта яго атрад размініраваў подступы да лагера, пасля чаго маёр асабіста адчыніў вароты лагера Аўшвіц I і ўдзельнічаў у прыгнечанні супраціўлення СС.
Паваенны час
У вызваленым лагеры НКУС стварыў месца для ўтрымання нямецкіх ваеннапалонных. Лагер функцыянаваў да восені 1945 года, а другі з іх, закладзены ў будынку былога лагера Аўшвіц II, — да вясны 1946 года. У лагерах знаходзілася каля 15 000 чалавек, камендантам быў савецкі палкоўнік Маслобоеў.
Акрамя таго, у горадзе функцыянавала Міністэрства грамадскай бяспекі, галоўны будынак якога знаходзіўся недалёка ад чыгуначнай станцыі «Асвенцім». У будынках былога лагера міністэрства ўтрымлівала зняволеных, якіх падазравалі ў сувязях з НСДАП, Гітлерюгендам і СНД. Лагер быў закрыты ў сакавіку 1946 года.
У 1947 годзе канцэнтрацыйны лагер быў пераабсталяваны ў музей, а ў 1979 годзе быў уключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Штогод музей наведвае каля аднаго мільёна турыстаў з усяго свету.
Пасля вайны ў горадзе былі пабудаваны новыя мікрараёны і будынкі, асноўным відам дзейнасці стала хімічная прамысловасць.
У 1952 годзе быў створаны Асвенцімскі павет, які пасля правядзення адміністрацыйнай рэформы стаў часткай Бельскага ваяводства. У 1979 годзе была заснавана пасада мэра горада, а ў 1999 годзе ў выніку новай адміністрацыйнай рэформы горад увайшоў у склад Малапольскага ваяводства
Уладзімір Сцяпанавіч Несцярук
Уладзімір Сцяпанавіч Несцярук (, в. Бушмічы, Брэсцкі павет, Расійская імперыя —, Сімферопаль) — ваенны дзеяч, удзельнік грамадзянскай, савецка-фінляндскай (1939—1940) і Вялікай Айчыннай войнаў, генерал-лейтэнант артылерыі (1944).
Біяграфія
Уладзімір Несцярук у сакавіку 1918 года ўступіў у рады Рабоча-сялянскай чырвонай арміі. Быў накіраваны ў Сахараўскі партызанскі атрад, у складзе якога чырвонаармейцам, потым камандзірам узвода прымаў удзел у баявых дзеяннях на Усходнім фронце.
У студзені 1919 года Уладзімір Несцярук быў прызначаны на пасаду камандзіра ўзвода коннай сотні пры Харкаўскім надзвычайным камітэце, у ліпені — на пасаду камандзіра ўзвода ў складзе Мусульманскага палка. У лютым 1920 года з’яўляецца справаводам інжынернага палка 22-й стралковай дывізіі 9-й арміі Каўказскага фронта, якая вяла баявыя дзеянні ў раёне станіц Азоўская і Ільінская пад Новарасійскам.
У ліпені 1920 года накіраваны на вучобу на Краснадарскія камандныя курсы, пасля заканчэння якіх у маі 1922 года атрымаў пасаду камандзіра ўзвода гаўбічнага артылерыйскага дывізіёна 36-й стралковай дывізіі. З лістапада 1923 года быў камандзірам узвода гаўбічнай артылерыйскай батарэі 84-га лёгкага артылерыйскага палка.
У кастрычніку 1925 года быў накіраваны на вучобу на артылерыйскія курсы ўдасканальвання каманднага саставу, пасля якіх з 1927 года служыў у 84-м артылерыйскім палку Маскоўскай ваеннай акругі камандзірам батарэі, начальнікам палкавой школы і камандзірам дывізіёна.
З верасня 1931 года па май 1936 года вучыўся ў Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзе. Па яе заканчэнні быў назначаны на пасаду памочніка начальніка 1-га аддзялення 1-га аддзела штаба Ленінградскай ваеннай акругі, а ў жніўні 1939 года — начальнікам артылерыі 168-й стралковай дывізіі. Прымаў удзел у баявых дзеяннях савецка-фінляндскай вайны (1939—1940).
У маі 1940 года быў прызначаны на пасаду начальніка артылерыі 56-га стралковага корпуса, а ў сакавіку 1941 года — на пасаду начальніка артылерыі 7-й арміі. У гэтым жа годзе ён скончыў вышэйшыя акадэмічныя курсы пры акадэміі Генштаба.
У пачатку Вялікай Айчыннай вайны прымаў удзел у абарончых баявых дзеяннях на Карэльскім фронце. 3 мая 1942 года яму прысвоілі званне генерал-маёра артылерыі. З 1943 года — на пасадзе намесніка камандуючага артылерыяй Бранскага фронта, з ліпеня 1943 года — камандуючы артылерыяй 3-й ударнай арміі, з сакавіка 1944 года — камандуючы артылерыяй 1-й ударнай арміі, з кастрычніка 1944 года — камандуючы артылерыяй 10-й гвардзейскай арміі. Знаходзячыся на гэтых пасадах, У. С. Несцярук прымаў удзел у баявых дзеяннях у ходзе Невельскай і Рыжскай наступальных аперацый, а таксама ў блакадзе групоўкі ворага ў Курляндыі (заходняя частка Латвіі). 22 жніўня 1944 года яму было прысвоена званне генерал-лейтэнанта артылерыі.
27 студзеня 1945 года быў прызначаны на пасаду камандзіра 2-га артылерыйскага корпуса прарыву і прымаў удзел у баявых дзеяннях у ходзе Балатонскай абарончай (6-15 сакавіка 1945 года) і Венскай наступальнай (16 сакавіка — 15 красавіка 1945 года) аперацый.
У верасні 1946 года У. С. Несцярук прызначаны намеснікам камандуючага артылерыяй Беларускай ваеннай акругі, а ў сакавіку 1949 года — камандуючым артылерыяй Таўрычаскай ваеннай акругі.
3 студзеня 1956 года генерал-лейтэнант У. С. Несцярук выйшаў у запас.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Леніна, пяццю ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Багдана Хмяльніцкага І ступені, ордэнам Кутузава ІІ ступені, двума ордэнамі Айчыннай вайны І ступені, медалямі.
Рудашаны
Рудаша́ны (, Рудошаны) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.
Глорыя (аптычная з’ява)
Глорыя — аптычная з’ява ў атмасферы ў выглядзе каляровых кольцаў вакол ценю назіральніка (ці прадмета, што знаходзіцца каля яго), калі цень падае на воблака або слой туману. Часта назіраецца ў гарах (калі воблака знаходзіцца ніжэй назіральніка) ці ў час палётаў над воблакамі. Абумоўлена дыфракцыяй святла на кроплях вады. Колеры ў глорыі: унутры блакітны, звонку чырвоны.
Бушлат
Бушлат — «грудзіны абаронца», двухбортная куртка на цёплай падшэўцы з адкладным каўнерам ці жаргонная назва ватовай курткі.
А таксама бушлат:
Існуюць і іншыя, непасрэдна злучаныя са словам бушлат значэнні:
== Паходжанне слова == Кароткае двухбортнае паўпальто «з зялёнага сукна на урсавай цёплай падшэўцы», якое зашпіляецца на шэсць гузікаў, правобраз цяперашняга бушлата, упершыню было ўведзена ў расійскиім флоце расійскім мараплаўцам, даследніка Арктыкі Ф. П. Літкэ, які і даў яму адмысловую назву.
У загадзе 1848 года зафіксавана першае найменне дадзенага прадмета адзежы брушлат (ад нямецкіх слоў Brust — грудзі, і latte — латы, абарона грудзей), аднак, аж да 1917 г. у афіцыйных дакументах ён усюды называўся «паўпальто на урсавай падшэўцы». У таксама час, у вусновай гаворцы на флоце паўсюдна ўжывалі назву «брушлат», у канцы XIX ст., брушлат стаў называцца буршлатам, і канчаткова, толькі ў 1917—1918 гг., была прынята новая форма вымаўлення — бушлат.
Паступова змяняўся і сам бушлат. У параўнанні з першапачатковым кроем, далейшае ўдасканаленне гэтага выгляду адзежы ішло ў бок яго пакарочвання, звужэнні і палягчэнні за кошт падшэўкі, а для пашыву стала выкарыстоўвацца чорнае сукно.
У адпаведнасці з правіламі нашэння формы адзежы (да 1917 г.) належыла насіць бушлат зашпіленым на ўсе гузікі, схаваўшы каўнер фланелеўкі ці форменкі. У перыяд 1900—1906 гг. сіні каўнер формавай кашулі насіўся па-над каўняром бушлата. Цяпер флоцкі бушлат з’яўляецца часткай формы адзежы маракоў і носіцца ў восеньскія і вясновыя месяцы.
Рыбкі (Мядзельскі раён)
Ры́бкі (, Рыбки) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.
Сіманы (Мядзельскі раён)
Сі́маны (, Симоны) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.
Гермес Бабруйск
Дасягненні
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе сярод жанчын
Сядзібна-паркавы комплекс Катлубаяў (Ястрамбель)
Сядзібна-паркавы комплекс Катлубаяў — палаца-паркавы ансамбль, размешчаны на беразе ракі Мышанка ў вёсцы Ястрамбель (Баранавіцкі раён).
Гісторыя
У пачатку XIX стагоддзя сядзіба стала спадчынным гняздом Катлубаяў, род якіх мае татарскае паходжанне. Сядзіба перайшла да іх згодна з пагадненнем паміж Міхаілам Катлубаем і Казімірам Рдултоўскім ад 3 мая 1851 года.
Архітэктура
Ансамбль уключаў мураваны палац, пабудаваны ў 1897 г., парк, капліцу, бровар, стайню, вазоўню і іншыя гаспадарчыя аб'екты.
Палац
Палац мае форму асіметрычнага ступеньчатага збудавання. Вертыкальнай дамінантай з'яўляецца чатырох'ярусная шатровая вежа з галерэйкай. Аснова кампазіцыі — двухпавярховы прамавугольны будынак палаца, да якога далучаны рознавялікія аб'ёмы пад самастойнымі дахамі. Галоўны фасад вылучаны па цэнтры неглыбокім рызалітам з балконам на двух масіўных пілонах. Да параднага ўваходу вядзе двухбаковы пандус з балюстрадай, па якім конныя экіпажы траплялі да саміх дзвярэй. Дваровы фасад за кошт гульні рознавялікіх выступаючых аб'ёмаў вылучаецца большай дынамічнасцю, будынак ахінае тэраса. Фасады апрацаваныя рустам, карнізамі з сухарыкамі, прамавугольныя і паўцыркульныя аконныя праёмы дэкарыраваны пілястрамі і паўкалонамі, налічнікамі, разеткамі, што надае палацу прывабны выгляд і асаблівую арыгінальнасць. Планіроўка палаца заснавана на кампаноўцы рознавялікіх памяшканняў вакол вестыбюля і калідора з тарцовай міжпавярховай лесвіцай. Палацавая капліца выступае з паўночна-заходняга боку паўкруглай апсідай. Да капліцы далучана чатырох'ярусная шатровая званіца, якая займае ў агульнай кампазіцыі дамінуючае становішча. Дынамічна-асіметрычная пабудова палаца абумовіла складаную арганізацыю ўнутранай планіроўкі. Апартаменты разнастайныя па канфігурацыі і плошчы, маюць самастойныя злучэнні з цэнтральным калідорам. Некаторыя залы маюць выхад на дваровую тэрасу. Разнастайнасць памяшканняў абумоўлівала і іх індывідуальную мастацка-стылёвую трактоўку, аб чым сведчаць фрагменты керамічнай і паркетнай падлогі, розныя аконныя праёмы. Скляпеністыя сутарэнні пад палацам прызначаліся пад службовыя памяшканні і жыллё дваровых.
Парк
Палац і яго гаспадарчыя збудаванні акружаны невялікім пейзажным паркам перыяду эклектыкі. Парк займае роўную, злёгку паніжаную, прамавугольную тэрыторыю плошчай 6 гектараў. Уяздная кляновая алея вельмі шырокая (10 м), яе дрэвы высаджаны праз чатыры метры. Яна ішла перпендыкулярна асноўнай восі кампазіцыі, перасякаючы ўсю сядзібу, ад брамы, якая фланкіравана карпусамі стайні і карэтнай. За ўсходняй параднай часткай сядзібы размешчана штучная сажалка, злучаная каналам і плацінай з ракой Мышанкай. Вось перспектывы ад палаца падкрэслена парай куліс з, другая такая ж пара куліс на беразе сажалкі, па якім высаджаны дрэвы вярбы белай ніцай. Перад палацам захаваліся асобныя экзэмпляры. У парку растуць, , , , , ,. Заходняя частка парка перапланавана ў рэгулярным стылі з выкарыстаннем лінейных пасадак ліпы, каштана конскага, дуба чырвонага. З паркам аб'яднаны фруктовы сад.
Сажалка парку мела не толькі планіровачны-дэкаратыўнае значэнне, але і была акумулятарам вільгаці, прымаючы ваду па бакавым каналам. Лішкі вады па цэнтральным канале сцякалі ў раку Мышанку. Водная сістэма сёння парушаная, каналы абмялелі. Парк у значнай ступені відазменены. Тут пабудавана шмат новых будынкаў школы-інтэрната, у выніку чаго палац прыйшоў у занядбаны стан.
Жан-П’ер Саваж
Жан-П'ер Саваж (Jean-Pierre Sauvage; нар., ) — французскі хімік, які працуе з комплекснымі злучэннямі ва Універсітэце Страсбурга і спецыялізуецца на супрамалекулярнай хіміі. У 2016 годзе стаў лаўрэатам Нобелеўскай прэміі разам з Фрэйзерам Стодартам і Бернардам Ферынгам за распрацоўку і сінтэз малекулярных машын.
Белавежскі павет
Белаве́жскі паве́т — павет Беластоцкага ваяводства Польскай Рэспублікі. Сядзіба — вёска Белавежа.
Гісторыя
Створаны з часткі былога Пружанскага павета (гміны Масева, Белавежа і Сухопаль) і Брэсцкага павета (гміны Палоўцы, Вярховічы, Дзмітравічы, Дварцы) Гродзенскай губерні Расійскай імперыі пад праўленнем Часовага кіраўніцтва прыфрантавымі і этапавымі тэрыторыямі 12 снежня 1920 года. Ужо 19 лютага 1921 года быў далучаны да Беластоцкага ваяводства, прычым гміны былога Брэсцкага павета адыйшлі да новаўтворанага Брэсцкага павета. Па рашэнні ўрада 11 ліпеня 1922 года (дзейнага з 1 жніўня 1922 года) павет быў ліквідаваны і ўключаны ў Бельскі павет.
У цяперашні час тэрыторыі павета адносяцца да Камянецкага раёна і Пружанскага раёна Беларусі і Гайнаўскага павета Польшчы.
Віверавыя
Віверавыя (Viverridae) — сямейства млекакормячых з атраду драпежных.
Белавежскі павет
Насельніцтва
Паводле вынікаў перапісу 1931 года насельніцтва павета складала 108 600 чалавек, шчыльнасць — 41 чал. на км². Паводле звестак перапісу насельніцтва 1921 г. у павеце пражывала 8921 (49,9%) беларус, 7955 (44,5%) палякаў, 841 (4,7%) яўрэй, 117 (0,7%) рускіх, 36 (0,2%) украінцаў (у перапісе былі запісаны як русіны), 5 немцаў, 2 эстонцы, 1 армянін і 1 славак. 78,6% (14058) жыхароў павету былі праваслаўнымі, 13,2% (2363) каталікамі, 7,5% (1349) юдаістамі, 0,6% (106) пратэстантамі і 2 жыхары мусульманамі.
Добрай раніцы, В’етнам
«Добрай раніцы, В’етнам» (Good Morning, Vietnam) — амерыканская ваенная камедыя 1987 года рэжысёра Бары Левінсана па сцэнарыю Міча Маркавіца. Дзеянне фльма адбываецца ў Сайгоне ў 1965 годзе падчас В’етнамскай вайны. Робін Уільямс выканаў галоўную ролю ў фільме — радыё-дзіджэя на радыё-службе ўзброеных сілаў, які становіцца надзвычай папулярным сярод салдатаў, але дужа злуе начальства тым, што яны называюць «непачцівай манерай».
Віверавыя
Агульнае апісанне
Гэта, як правіла, невялікія стройныя жывёлы з кароткімі лапамі і доўгім хвастом, якія жывуць на дрэвах. Сваім абліччам многія прадстаўнікі сямейства нагадваюць куніцавых або каціных (з апошнімі маюць аддаленае сваяцтва, якое сыходзіць у ранні алігацэн). Даўжыня цела - ад 30 да 98 см, хваста — 12-90 см, маса ад 1 да 15 кг. Тулава выцягнутае, мускулістае і гнуткае. Даўжыня хваста ў многіх відаў роўная даўжыні цела. У бінтуронга хапальны хвост. Шыя сярэдняй даўжыні, галава невялікая з падоўжанай, завостранай мыскай. Вушы невысокія і шырока расстаўленыя. Вочы даволі вялікія. Канечнасці пяціпальцавыя, пальцаходныя або стапаходныя.
Добрай раніцы, В’етнам
Большасць радыёперадач, якія гучаць у фільме, Уільямс прыдумаў сам. За гэтую ролю ён быў намінаваны на прэмію Оскар ў намінацыі «Найлепшая мужчынская роля», а таксама атрымаў прэмію «Залаты глобус» у намінацыі «Найлепшая мужчынская роля ў камедыі ці мюзікле». Фільм заняў 100-е месца ў спісе 100 самых смешных амерыканскіх фільмаў за 100 гадоў па версіі AFI.
Віверавыя
Класіфікацыя
У цяперашні час сямейства налічвае 35 відаў, якія аб'ядноўваюцца ў 15 родаў і 4 падсямействы :
Спіс краін паводле ВУП (ППЗ) на душу насельніцтва
ВУП на душу насельніцтва (ВУП у разліку на душу насельніцтва і на аднаго занятага ў вытворчасці) вызначае ўзровень эканамічнага развіцця. ВУП на душу насельніцтва нельга лічыць дакладнай характарыстыкай, з прычыны таго, што немалое значэнне мае галіновая структура вытворчасці, якасць выпусканых тавараў, эфектыўнасць расходу матэрыялаў і энергіі на адзінку прадукцыі. Усе паказчыкі для супастаўнасці выражаюцца ў адзінай валюце — долар ЗША. Пералікі з нацыянальных валют у долары, як гэта прынята ў ААН пры міжнародных эканамічных супастаўленнях, выконваюцца не па рыначных абменных курсах, а па парытэтах пакупніцкай здольнасці.
ВУП на душу насельніцтва ў 2010 годзе, разлічаны па парытэту пакупніцкай здольнасці.
Сіндром Крыглера — Наяра
Сіндром Крыглера — Наяра — прыроджаная спадчынная злаякасная некан'югіраваная, якая характарызуецца жаўтухай і цяжкім паражэннем нервовай сістэмы. Тып атрымання ў спадчыну аўтасомна-рэцэсіўны. З роўнай частатой сустракаецца ў хлопчыкаў і дзяўчынак.
з'яўляецца следствам парушэння ў печані білірубіну з, абумоўленага адсутнасцю ці значнай недастатковасцю фермента глюкуранілтрансферазы.
Чцібар
Чцібар (Цідэбур, Сцібар, Здзебар; 10 стагоддзе) — польскі князь і ваенны дзеяч, прадстаўнік дынастыі Пястаў. Магчымы заснавальнік роду Астояў.
Паходжанне
Быў сынам князя палян Земамысла з роду Пястаў і братам першага гістарычна вядомага князя Польшчы Мешка I, а таксама яшчэ адно князя, невядомага з імя. Імя Чцібар некаторыя з даследчыкаў (Станіслаў Кентшынскі і іншыя) выводзяць з сербалужыцкіх абшараў, такім чынам яго маці магла паходзіць з гэтых земляў.
Дзейнасць
Верагодна, быў ахрышчаны паводле рымскага абраду разам ці неўзабаве пасля брата Мешкі (прыкладна 14 красавіка 966). 24 чэрвеня 972 у бітве пад Цэдыняй разбіў нямецкія войскі на чале з маркграфам Лужыцкай маркі Годанам і графам Зігфрыдам фон Вальбекам, якія ўварваліся ў Польшчу. Знаходжанне Чцібара ў гэтым рэгіёне дазваляе меркаваць, што ён быў намеснікам Мешкі ў Памор'і. Верагодна, ён ці хтосьці з яго сыноў быў 25 мая 992 удзельнікам падзелу ўладанняў Мешкі І.
Нашчадкі
Некаторымі даследчыкамі лічыцца бацькам Стаігнева, пасла Баляслава Храбрага і адначасова заснавальнікам роду Астояў.
Бялянка бручкавая
Бялянка бручная, бручніца (Pieris napi) — матыль з сямейства бялянак.
Размах крылаў 35-40 мм. Пярэднія крылы з плямамі, ніжняя паверхня задніх крылаў цёмная, без плям.
На Беларусі часта трапляецца на палях, агародах, лясных палянах. За год звычайна два пакаленні. Вусені развіваюцца на бручцы, буйміне, капусце, жарушніку і інш.
Надзея Пятроўна Дрозд
Надзея Пятроўна Дрозд (нар., Бабруйск, Беларусь) — беларуская баскетбалістка, абаронца.
Біяграфія
Баскетболам пачала займацца ў 1992 годзе. Першы трэнер — Аляксандр Шымкавяк.
Выступала за каманды: «Гермес» (Бабруйск, 1997-98), «Алімпія» (Гродна, з мая 1998-га). Гулец моладзевай зборнай краіны.
Спартыўныя дасягненні
Чэмпіёнка Беларусі (2001), срэбны прызёр (2000) чэмпіянату краіны. Двухразовы ўладальнік Кубка Беларусі (1999, 2000).
Фрэйзер Стодарт
Сэр Джэймс Фрэйзер Стодарт (Sir James Fraser Stoddart; нар. ) — шатландскі хімік, які працуе ў Паўночназаходнім універсітэце ў ЗША. Працуе ў галіне супрамалекулярнай хіміі і нанатэхналогій. Распрацаваў высокаэфектыўныя сінтэзы механічна заблакаваных малекулярных архітэктур, такія як малекулярныя кольцы Барамэа, катэнаны і ратаксаны з выкарыстаннем працэсаў малекулярнага распазнавання і малекулярнай самаарганізацыі. Паказаў, што гэтыя тапалогіі могуць выкарыстоўвацца ў якасці малекулярных перамыкачоў і маторных малекул. Ягоная група нават ужывала гэтыя структуру для вырабу нанаэлектронных прыладаў і нанаэлектрамеханічных сістэм. За свае намаганні атрымаў шмат узнагарод, у тым ліку міжнародную прэмію караля Фейсала ў навуцы 2007 года. У 2016 годзе стаў лаўрэатам Нобелеўскай прэміі разам з Жанам-П'ерам Саважам і Бернардам Ферынгам за распрацоўку і сінтэз малекулярных машын.
Легіён Васа
Легіен Васа — шведская нацыяналістычная ваенізаваная арганізацыя, заснаваная ў 1999 годзе, яе ўзначальваў былы афіцэр шведскай арміі Курт Лінусан.
Арганізацыя неаднаразова прыцягвала ўвагу СМІ. Напрыклад, арганізацыя хацела прыняць удзел у Ірацкай вайне на баку Садама Хусэйна, аднак, калі яны звярнуліся з прапановай да Ірацкага ўрада, ён адмовіўся прадастаўляць ім жылле і аплачваць паездку.
У 2004-м годзе чацвера членаў арганізацыі падазраваліся ў падрыхтоўцы да масавага забойства палітычных апанентаў. Яны былі асуджаны за змову з мэтай здзяйснення тэрарыстычных актаў, аднак, затым, у лютым 2005-м годзе апраўданыя. Аднак, трое сяброў арганізацыі ўсе ж былі асуджаныя па іншых артыкулах, як то: прычыненне сур’езнай шкоды маемасці і прымяненне допінгу і атрымалі ад трох месяцаў да года пазбаўлення волі.
17 сакавіка 2003-га года ў тэлепраграме Hannah на канале TV 3 шведскага тэлебачання, прынялі ўдзел прадстаўніца арганізацыі і арганізатар шведскай нацыянал-дэмакратычнай партыі Тур Паўлсан.
Адным з прыкладаў для пераймання арганізацыя лічыць змагара за свабоду Фінляндыі Ёста Халберга-Куулу.
Таццяна Аляксандраўна Ліхтаровіч
Таццяна Аляксандраўна Ліхтаровіч (нар., Мінск, Беларусь) — беларуская баскетбалістка.
Біяграфія
Вучылася ў філіяле СДЮШАР № 7 баскетбольнага клуба «Прынёманне» (Гродна) у 1998—2002 гадах. Першы трэнер — А. Л. Варварчук-Пушкін.
Спартыўныя дасягненні
Выступала за беларускую зборную на чэмпіянаце свету 2007 у Чэхіі, дзе каманда заняла 4 месца. Удзельнічала ў чэмпіянатах Еўропы 2011, 2013, 2015 гадоў.
Міхаіл Антонавіч Старавойтаў
Міхаіл Антонавіч Стараво́йтаў (, вёска Якімавічы,, Магілёўская вобласць — , ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
На франтах Вялікай Айчыннай вайны з 1941 года. Удзельнік баёў на Заходнім, Паўднёва-Заходнім, Стэпавым і 3-м Украінскім франтах.