cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Відкун Квіслінг
Міністр-прэзідэнт
7 мая Квіслінг аддаў загад паліцыі не аказваць узброены супраціў надыходным сілам саюзнікаў, апроч выпадкаў самаабароны, ці выступаць супраць выяўных членаў нарвежскага руху супраціву. У гэты ж дзень гітлераўскія сілы абвясцілі пра безумоўную капітуляцыю. Быўшы рэалістам, Квіслінг на наступны дзень сустрэўся з лідарамі супраціву, каб абмеркаваць дэталі свайго арышту. Ён абвясціў, што не жадае, каб з ім звярталіся як са злачынцам. Ён не хацеў для сябе нейкіх палёгак у параўнанні з яго таварышамі па «Нацыянальным яднанні». Квіслінг сцвярджаў, што яго сілы могуць ваяваць да канца, але ён вырашыў не падахвочваць іх да гэтага, не жадаючы ператвараць «Нарвегію ў поле бітвы». Замест гэтага ён паспрабаваў дасягнуць мірнай перадачы ўлады. У сваю чаргу прадстаўнікі супраціву прапанавалі пасля вайны правесці поўныя судовыя разборы над усімі звінавачанымі членамі «Нацыянальнага яднання» і пагадзіліся, што Квіслінг можа знаходзіцца пад хатнім арыштам, а не ў турме.
Арышт, суд і пакаранне смерцю
Квіслінг быў арыштаваны 9 мая 1945 года ва ўласным асабняку ў Осла. Юрыст Свен Арнцэн, прадстаўнік грамадзянскага кіраўніцтва супраціву, запатрабаваў, каб з Квіслінгам звярталіся як з падазроным у забойстве. 9 мая Квіслінгу і яго міністрам давялося здацца паліцыі. Квіслінга перавялі ў камеру № 12 Мёлергаты-19 галоўнага паліцэйскага ўчастка ў Осла. У камеры быў толькі малюсенькі стол, тазік і ніша ў сцяне для вядра з брудам.
Пасля дзесяцітыднёвага зняволення пад назіраннем (каб вымінуць спробы самагубства) Квіслінг быў перакладзены ў крэпасць Акерсхус, дзе чакаў суд падчас чышчання ў Нарвегіі пасля сканчэння Другой сусветнай вайны. Нягледзячы на страту вагі і ўзмацнелы полінеўрыт, Квіслінг дзякуючы моцнаму целаскладу пачаў працаваць над сваёй справай разам з юрыстам Генрыкам Бергам, які меў добрую рэпутацыю. Берг спачатку не выпрабоўваў спагады да цяжкага становішча Квіслінга, аднак пазней паверыў яго словам пра тое, што Квіслінг быў змушаны служыць дзеля зацікаўленасцей Нарвегіі, і вырашыў выкарыстаць гэта як пачатковую пазіцыю абароны ў судзе.
Спачатку Квіслінга звінавацілі ў арганізацыі дзяржаўнага перавароту, у тым ліку ў тым, што ён, быўшы лідарам партыі «Нацыянальнае яднанне», скасаваў загад пра мабілізацыю, і ў яго дзеяннях на пасту міністра-прэзідэнта, такіх, як дапамога ворагу і спробы незаконнай змены Канстытуцыі. У выніку ён быў звінавачаны ў забойстве Гунара Эйліфсена. Квіслінг не аспрэчваў ключавыя факты, але адпрэчваў усе вінавачанні на падставе таго, што працаваў дзеля свабоднай і квітнеючай Нарвегіі, і напісаў шасцідзесяцістаронкавы адказ. 11 ліпеня супраць яго было высунута новае абвінаваўчае заключэнне, куды быў дададзены шэраг новых вінавачанняў, улучаючы іншыя забойствы, крадзеж, растрату і вінавачанне ў змове з Гітлерам пра акупацыю Нарвегіі 9 красавіка, апошні пункт асабліва турбаваў Квіслінга.
Суд пачаўся 20 жніўня 1945 года. Абарона Квіслінга перамяншала яго супрацу з Германіяй і ўпірала на тое, што абвінавачаны бараніў поўную незалежнасць Нарвегіі, што ўваходзіла ў поўную супярэчнасць з успамінамі многіх нарвежцаў. Паводле біёграфа Дахлю, Квіслінгу давялося балансаваць «на тонкай лініі паміж праўдай і хлуснёй», ён выглядаў «слабой і нават часта жаласнай асобай». У некалькіх выпадках ён перакручваў праўду, але большасць яго заяў былі праўдай, дзякуючы чаму ён заваяваў некалькіх прыхільнікаў у краіне, дзе яго паўсюдна пагарджалі.
У апошнія дні суда здароўе Квіслінга пахіснулася, галоўным чынам з-за шэрага медычных абследаванняў, якім ён падвяргаўся, яго абарона ў судзе таксама павагалася. Пракурор прамовіў моцную апошнюю прамову, дзе ўсклаў на Квіслінга адказнасць за «канчатковае рашэнне яўрэйскага пытання ў Нарвегіі», карыстаючыся матэрыяламі допытаў германскіх службоўцаў. Пракурор Аннэус Ск’ёт запатрабаваў смяротнае пакаранне, паводле законаў, уведзеным урадам у выгнанні ў кастрычніку 1941 і ў студзені 1942 гадоў.
Прамовы эрудытаў Квіслінга і ягo aдвакaтa Берга не змаглі змяніць сітуацыю. Вердыкт быў абвешчаны 10 верасня. Квіслінг быў прызнаны вінаватым амаль па ўсіх вінавачаннях, апроч шэрага невялікіх вінавачанняў, і быў прысуджаны да смяротнага пакарання.
Адзоў, пададзены ў кастрычніку ў Вярхоўны суд, быў адхілены. Аўтар Мэйнард Коэн адзначае, што працэс стаў «узорам справядлівасці». Пасля сведчанняў на працэсах па справах іншых членаў «Нацыянальнага яднання» Квіслінг 24 кастрычніка 1945 года ў 02:40 быў пакараны смерцю расстрэльным узводам ля крэпасці Акерсхус у Осла. Яго апошнімі словамі сталі: «Я асуджаны несправядліва, і я паміраю невінаватым». Пасля расстрэлу яго цела было крэміявана, а попел рассеяны над Фюрэсдалем.
Удава Квіслінга Марыя жыла ў Осла да сваёй смерці ў 1980 годзе. Дзяцей у іх не было. Яна адпісвала ўвесь свой рускі антыкварыят перадаць пасля яе смерці ў дабрачынны фонд, які дзейнічае ў Осла і дасёння. Большую частку часу сваёй палітычнай кар'еры Квіслінг жыў у асабняку ў Бюгдэй у Осла, ён зваў яго «Гімл», у нарвежскай міфалогіі так завецца месца, дзе жывуць ацалелыя пасля вялікай бітвы Рагнарок. Цяпер у гэтым асабняку, што завецца Вілі грандэ, знаходзіцца музей Халакоста. Партыя «Нацыянальнае яднанне» страціла палітычны ўплыў у Нарвегіі, хоць пра самога Квіслінга ва ўсе часы пісалі больш, чым пра любога з нарвежцаў. Слова «квіслінг» стала сінонімам слова здраднік. Сам тэрмін быў вынайдзены брытанскай газетай The Times, артыкул у выпуску ад 15 красавіка 1940 года выйшла пад загалоўкам «Квіслінг паўсюль».
Асоба Квіслінга
Прыхільнікі лічылі Квіслінга сумленным высокаарганізаваным адміністратарам, добра асвядомленым, які ўнікаў ва ўсе дэталі. Ён быў ураўнаважаным і цярплівым да памылак, глыбока клапаціўся пра народ і ўсё жыццё падтрымваў высокі стандарт маралі. Праціўнікі лічылі Квіслінга неўраўнаважаным і недысцыплінаваным, грубым і нават такім, што звяртаўся да пагроз у камунікаванні. Цалкам магчыма ён быў і такім, і такім: мяккім з сябрамі і цвёрдым падчас супрацьстаяння з палітычнымі апанентамі. Сябры і праціўнікі схадзіліся ў тым, што ён быў сціплым і сарамлівым чалавекам. Падчас фармальных абедаў ён часта адмоўчваўся, але часам выбухаў каскадам драматычнай рыторыкі. Сапраўды, ён дрэнна ўспрымаў ціск і часта па гэтай нагодзе даваў волю пачуццям. Звычайна ён быў адкрыты для крытыкі, але схіляўся да таго, каб прызнаваць вялікія групы змоўніцкімі.
Паваенныя інтэрпрэтацыі асобы Квіслінга звычайна супярэчлівыя. Пасля вайны паводзіны калабарацыяністаў усенародна разглядаліся як вынік разумовай адсталасці, што пакідае ўтоенай асобу значна разумнейшага Квіслінга. Замест гэтага ён разглядаецца як слабак, параноік, разумова бясплодны і ўладалюбівы: у выніку «чалавек, які хутчэй заблытаўся, чым цалкам карумпаваны».
Нарвежскі сацыёлаг Ёхан Галтунг апісваў Квіслінга як маленькага Гітлера з комплексам (абранасць — міф — пашкоджанне) ці з мегаламаніяй, якую ў наш час вызначаюць як нарцысічнае засмучэнне асобы. Ён «добра гуляў сваю ролю», але людзі не пайшлі за ім і яго ідэалогіяй. Коратка, ён быў «дыктатарам і блазнам на фальшывай сцэне па фальшывым сцэнарыі». Дахл цытуе псіхіятра Габрыэля Лангфельта, які заяўляе, што канчатковыя мэты Квіслінга «больш дакладна адпавядалі класічнаму апісанню параноіднай мегаламаніі, чым у любым іншым выпадку, які ён калі-небудзь сустракаў».
Знаходзячыся на пасадзе, Квіслінг рана ўставаў, часта праводзячы за працай некалькі гадзін да прыбыцця ў кабінет паміж 9:30 і 10:00. Ён любіў умешвацца фактычна ва ўсе ўрадавыя справы, прачытваў усе лісты, адрасаваныя яму ці яго асабістай канцылярыі і планаваў сабе дзіўную колькасць спраў. Квіслінг меў незалежнае мысленне, не сходзячы з месца прымаў шэраг ключавых рашэнняў і ў адрозненне ад Гітлера аддаваў перавагу прытрылівацца працэдуры, каб гарантаваць, што ўрад застаецца «годным і цывілізаваным». Квіслінг выяўляў асабістую цікавасць да спраў Фюрэсдаля, дзе ён нарадзіўся.
Квіслінг адпрэчваў ідэю расавай перавагі германскай нацыі і замест гэтага лічыў нарвежскую расу прабацькам насельніцтва Паўночнай Еўропы, у свабодны час ён займаўся апісаннем фамільнага дрэва. Члены партыі не карысталіся нейкімі асобнымі палёгкамі, хоць сам Квіслінг не падзяліў пазбаўлення ваеннага часу са сваім народам. Тым не менш, Квіслінг гэтак і не выкарыстоўваў многія з падарункаў, якія яму дарылі і зусім не прытрыліваўся экстравагантнага стылю жыцця.
Рэлігійныя і філасофскія пагляды Квіслінга
Праца Квіслінга падзялялася на чатыры часткі: уводзіны, апісанне бачнага прагрэсу чалавецтва ад індывідуальнага да нарастальнай складанай свядомасці, часткі, што апісвае яго пагляды на прынцыпы маралі і закона і апошняя частка — пра навуку, палітыку, гісторыю, расу і рэлігію. Апошняя частка павінна была звацца: «сусветная арганічная класіфікацыя і арганізацыя», але праца засталася няскончанай. Зазвычай, Квіслінг працаваў над сваёй працай нячаста падчас сваёй палітычнай кар'еры. Біёграф Ханс Фрэдрык Даль мяркуе, што так здарылася «да шчасця» для Квіслінга, таму што ён «так ніколі і не атрымаў бы прызнання як філосаф».
Падчас судовага працэсу і асабліва падчас зняволення Квіслінг ізноў зацікавіўся універсізмам. Ён бачыў падзеі вайны як частку руху да ўсталявання Царства нябеснага на зямлі і паводле гэтага апраўдваў свае дзеянні. У першы тыдзень кастрычніка ён напісаў пяцідзесяцістаронкавы дакумент пад назвай «Universistic Aphorisms», што ўяўляў «амаль экстатычнае прадказанне прыходу святла і праўды, што гучала як шчыроты прарока». Таксама можна адзначыць нападкі Квіслінга на матэрыялізм — грунт нацыянал-сацыялізму. Апроч гэтага Квіслінг адначасна працаваў над казаннем «Вечнае правасуддзе», у якой паўтарыў свае ключавыя перакананні, улучаючы пераўвасабленне.
Барыс Міхайлавіч Малчанаў
Барыс Міхайлавіч Малчанаў (, в. Воўчын, Высокаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1979 года. Пражывае ў г. Мінск.
Творчасць
Удзельнічаў у распрацоўцы праектаў будынка НДІ аптычнай прамысловасці ў Мінску (1983) і прамысловых будынкаў у Новасібірску, Растове.
Міжславянская мова
Міжславянская мова (саманазва: меджусловјанскы, medžuslovjansky) — апастэрыёрная панславянская мова, створаная на моўным матэрыяле стараславянскай мовы і існуючых славянскіх моў, прызначаная для зносін паміж іх носьбітамі.
Ідэя
Славянскія мовы — адносна аднародная група моў. Яна складаецца з трох падгруп, якія маюць шмат агульных рыс у граматыцы, лексіцы і сінтаксісе. Веданне адной з славянскіх моў дастаткова, каб разумець (хаця б трохі) тэкст на іншай славянскай мове.
Асноўнай задачай, якую ставілі перад сабой распрацоўшчыкі міжславянскай мовы — стварыць мову, якая будзе зразумелай без папярэдняга вывучэння ўсім або большасці носьбітаў славянскіх моў. Мова мае спрошчаную граматыку з мінімальнай колькасцю выключэнняў, якая дазваляе славянафону (славянагаворачаму) лёгка авалодаць ёй. Міжславянская мова можа выкарыстоўвацца на першым этапе вывучэння славянскіх моў, паколькі спалучае ў сабе агульныя рысы моў гэтай групы.
Міжславянская мова можа быць добрай падтрымкай для падарожнікаў і вельмі карысным інструментам для ўсіх хто жадае звярнуцца да ўсяго славянскага свету праз сеціва без перакладу тэксту на некалькі моў. Веданне гэтай мовы дазволіць чалавеку размаўляць і пісаць даволі зразумела для носьбітаў любога з жывых славянскіх моў, а таксама і самому лепей разумець тэксты на любой з іх.
Гісторыя
Праект Славянскі (Slovianski) створаны ў 2006 годзе супольнымі намаганнямі групы людзей з розных краін, сабраўшыхся на Славянскім форуме. Асноўныя распрацоўшчыкі — Ондрэй Рэчнік (Ondrej Rečnik), Габрыэль Свобада (Gabriel Svoboda), Ян ван Стэнберген (Jan van Steenbergen), Ігар Палякоў. Славянскі існаваў у трох варыянтах:
У 2007 годзе распрацоўшчыкі адмовіліся ад схематычных версій мовы, і зараз пад назвай славянскі маецца на увазе яго натуралістычная версія Slovianski-N.
Таксама блізкія да Славянскі былі іншыя праекты панславянскіх моў. У 2009 годзе Стывен Радзікаўскі, Андрэй Марачэўскі і Міхал Боравічка прэзентавалі палепшаную версію словіа пад назвай Славіёскі (Slovioski). У 2010 з’явіўся праект новаславянская мовa (Novoslovienskij, пазней Novoslověnsky) чэшскага аўтара Войцеха Мярункі, заснаваны на стараславянскай мове.
У 2011 годзе праектнымі групамі славянскі, славіёскі і новаславянскай мовы было прынята прынцыповае рашэнне аб зліянні гэтых блізкіх праектаў у міжславянскую мову. Пры гэтым, аб’яднанне адбывалося не шляхам стварэння агульнай граматыкі і агульнага слоўніка, а шляхам набліжэння маючыхся граматык і слоўнікаў у выніку пастаянна адбываючайся міжпраектнай дыскусіі. Пасля Першай канферэнцыі аб міжславянскай мове (CISLa) у 2017 годзе наступіла поўнае аб’яднанне гэтых праектаў.
З 2011 года у праект таксама уваходзіць Славіянта (Slovianto) — радыкальна спрошчаная мова, якая прапаноўваецца для пачатковага этапа вывучэння міжславянскай мовы людзям, не знаёмых з асаблівасцямі славянскіх моў.
Граматыка і лексіка
Граматыка міжславянскай мовы мае вялікае падабенства з граматыкамі славянскіх моў. Яна мае граматычныя рысы, уласцівыя ўсім або большасці славянскіх моў. Такім чынам, як і ў натуральных славянскіх мовах, назоўнікі маюць тры роды і два лікі і дапасуюцца з прыметнікамі паводле роду, ліку і шасці склонам. Дзеясловы маюць закончанае і незакончанае трыванне і змяняюцца па ліках у цяперашнім часе і паводле роду ў мінулым, таксама маюцца загадны і ўмоўны лады.
Слова ў адпаведным значэнні дадаецца ў слоўнік мовы, калі яно набірае 3 балы, пры гэтым, руская і польская мовы даюць па аднаму балу, беларуская, украінская, чэшская, славацкая, славенская, сербскахарвацкая, македонская, балгарская па 0,5 бала. Такім чынам па 2 балы мае кожная з 3 груп славянскіх моў — усходнеславянская, заходнеславянская і паўднёваславянскія.
Калі для якога-небудзь значэння не знаходзіцца слова, набіраючага тры балы, то выбар ажыццяўляецца шляхам публічнай дыскусіі на [http:s8.zetaboards.com/Slovianski/index Міжславянскім форуме] з слоў, якія маюцца ў жывых славянскіх мовах. У выключных выпадках таварыства дазваляе неалагізмы (напрыклад, «часина» ў значэнні «гадзіна» — прапанавана Габрыэлем Свобадай).
Пасля аб’яднання Славянскі, Словіоскі і Новаславянскай мовы, таварыства ўжывала 3 слоўнікі:
Зараз ужываецца дынамічны слоўнік (больш за 17000 слоў у 2018 годзе), а з 2019 года таксама шматмоўны слоўнік.
Заброды (Ратнэўскі раён)
Заброды (Забро́ди) — вёска ў Ратнэўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Забродскай вясковай абшчыны.
Нью-Брансуік
Нью-Брансуік — правінцыя на ўсходзе Канады, адна з трох так званых Прыморскіх правінцый і адзіны суб’ект канфедэрацыі, афіцыйна абвешчаны двухмоўным (афіцыйнымі з’яўляюцца англійская і французская мовы).
Сталіца — Фрэдэрыктан, найбуйнейшы горад — Сент-Джон, другі па велічыні горад правінцыі — Монктан. Найбуйнейшы востраў правінцыі — Гранд-Мэнан.
Насельніцтва — 757 тыс. чалавек (8-е месца сярод правінцый; дадзеныя 2001 года).
Акцябрскае (Качырскі раён)
Акцябрскае — сяло ў Качырскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Акцябрскай сельскай акругі. Код КАТА — 554859100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1008 чалавек (507 мужчын і 501 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 744 чалавекі (364 мужчыны і 380 жанчын).
NGC 115
NGC 115 (іншыя абазначэнні — ESO 350-17, MCG ?6-2-6, PGC 1651) — спіральная галактыка з перамычкай (SBbc) у сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Свіна
Свіна́ — рака ў Беларусі, у Гарадоцкім, Полацкім і Шумілінскім раёнах Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Обаль (басейн Заходняй Дзвіны).
Даўжыня 24 км. Плошча вадазбору 360 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,9 м/км. Выцякае з возера Малое Белае за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Прудок Гарадоцкага раёна, цячэ праз возера Ласосна, вусце за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Казьяны Шумілінскага раёна. Цячэ па паўночна-ўсходняй частцы Полацкай нізіны, па лясістай мясцовасці. Рэчышча звілістае. Прымае прытокі з 47 азёр, якія займаюць каля 4 % вадазбору. Пад лесам каля 59 %.
У басейне ракі азёры Малое Белае, Вялікае Белае, Навасёлкі, Свіно, Вялікая Восмата, Малая Восмата, Беразінец, Жодзень, Соміна (Бабарыкі), Ласосна, Званае, Гваздок, Датына, Койдзінец, Макеенскае, О́балінец, Строкла, Слінец і інш.
Наталля Іванаўна Чакалінская
Наталля Іванаўна Чакалінская ( — ) — беларуская вучоная-батанік, якая спецыялізавалася ў галіне дэндралогіі.
Паходжанне і маладосць
Нарадзілася ў Бабруйску ў сям’і Івана Канстанцінавіча Петраеўскага, інжынера-чыгуначніка. Паколькі маці Наталлі памёрла ў часе родаў або хутка пасля іх, бацька адразу завёў іншую сям’ю, а з дачкой пазнаёміўся толькі калі ёй споўнялася каля 14 гадоў. Дзяўчынку выхавала бабуля і цётка, Наталля Канстанцінаўна Петраеўская (па мужу Ваньковіч).
Пачатковую адукацыю атрымала ў Бабруйскай гімназіі, якую скончыла з залатым медалём у 1914 годзе. Пасля гэтага скончыла 8-ы гімназічны клас, што давала права выкладання. Там яе выкладчыцай была Кацярына Васільеўна Азбукіна, сястра Мікалая Васільевіча Азбукіна, якая пазней стала жонкай акцёра Уладзіміра Іосіфавіча Уладамірскага.
Яшчэ да рэвалюцыі 1917 года Наталля Іванаўна патрапіла ў Мінск, дзе, верагодна, працавала ў Таварыстве дапамогі пацярпелым ад вайны ці ў іншым падобным таварыстве.
Пасля рэвалюцыі ў хуткім часе Н. Чакалінская пазнаёмілася з будучым мужам Іванам Казіміравічам Чакалінскім. Сужэнцы былі блізка знаёмы з Адамам Славінскім, Стэфанам Гельтманам (з апошнім пазней сталі сватамі), некаторы час жылі ў адным доме з Якубам Коласам і Язэпам Лёсікам (гэтыя падзеі Я. Колас апісваў у апавяданні «У двары пана Тарбэцкага»).
Уладзіслаў Ахмедавіч Ібрагімаў
Уладзіслаў Ахмедавіч Ібрагімаў (нар., Кіеў, Украіна — ) — беларускі спецыяліст у галіне механікі дэфармуемага цвёрдага цела. Доктар фізіка-матэматычных навук (1979), прафесар (1983).
Наталля Іванаўна Чакалінская
Паходжанне і маладосць
З сярэдзіны 1930-х гадоў сям’я пацярпела ад даносаў з-за сувязей з тымі, хто быў прызнаны ворагамі народу. Наталлі Іванаўне было забаронена працаваць у межах Мінску. Яна працавала ў вячэрняй школе ў Шчомысліцы. У 1939 годзе дзякуючы ведам польскай і іншых замежных моў разбірала Нясвіжскую бібліятэку Радзівілаў.
Уладзіслаў Ахмедавіч Ібрагімаў
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава (1968; аспірантура, 1971).
Наталля Іванаўна Чакалінская
Паходжанне і маладосць
Пасля вайны Н. Чакалінская вярнулася на працу ў Акадэмію навук, працавала ў Інстытуце біялогіі пад кіраўніцтвам М. Д. Несцяровіча.
Уладзіслаў Ахмедавіч Ібрагімаў
Біяграфія
Працаваў у Івана-Франкоўскім інстытуце нафты і газу (1971—1979), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1979, прыборабудаўнічы факультэт, кафедра «Інжынерная матэматыка», з 1981 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: тэорыя і матэматычныя метады нелінейнай механікі разбурэння; краявыя задачы фізічна і геаметрычна нелінейнай пругкасці і пластычнасці.
Наталля Іванаўна Чакалінская
Навуковая дзейнасць
У 1948-66 гадах у Інстытуце біялогіі.
Узнагароды
За цыкл прац у складзе калектыву Інстытута эксперыментальнай батанікі імя В. Ф. Купрэвіча, Н. Чакалінская атрымала Дзяржаўную прэмію БССР, пры гэтым яна адзіная была сярод атрымаўшых без навуковай ступені.
У культуры
Якуб Колас прысвяціў некалькі вершаў Н. Чакалінскай. У «Міхасёвых прыгодах» пералічаны дочкі Н. Чакалінскай, толькі Ірма стала Інцай.
Ігар Дадон
Ігар Мікалаевіч Дадон (Igor Dodon,, Садова, Каларашскі раён, Малдаўская ССР) — малдаўскі палітык, Прэзідэнт Малдовы з 23 снежня 2016 г.
Палітычная кар’ера
Дэпутат парламента Рэспублікі Малдова. Скончыў эканамічны факультэт Дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта, факультэт менеджменту Акадэміі эканамічнай адукацыі, факультэт эканамічнага права Міжнароднага інстытута менеджменту.
13 лістапада 2016 г. Ігар Дадон перамог у 2-м туры. 18 лістапада пакінуў партыю, саступіўшы пасаду старшыні Зінаідзе Грачанай. 23 снежня ў Нацыянальным Палацы прайшла працэдура інаўгурацыі прэзідэнта.
Адмаўляючы на ​​словах сваю прарасійскую арыентаванасць, ён здзейсніў першы свой афіцыйны візіт у Маскву, дзе паабяцаў Уладзіміру Пуціну, што краіна разарве дагавор аб асацыяцыі з ЕС, спыніць збліжэнне з НАТА і ўступіць у Еўразійскі эканамічны саюз. Але прэзідэнт, паўнамоцтвы якога ў Малдове моцна абмежаваныя, не ў стане выканаць большасць з сваіх абяцанняў і не можа самастойна праводзіць не толькі знешнюю, але і ўнутраную палітыку. Не маючы большасці ў парламенце і канфліктуючы з урадам, Ігар Дадон сутыкнуўся з тым, што раз за разам яго часова адхілялі ад выканання прэзідэнцкіх паўнамоцтваў, каб правесці ў жыццё рашэнне, з якім ён быў не згодны. Так, 2 студзеня 2018 г. Канстытуцыйны суд часава прыпыніў паўнамоцтвы Ігара Дадона ў сувязі з тым, што ён паўторна адхіліў кандыдатуры 4 міністраў і 2 віцэ-прэм’ераў, прапанаваныя прэм’ер-міністрам П. Філіпам.
Пры гэтым ён рабіў частыя візіты ў Маскву. І хай значных прарываў у расійска-малдаўскіх адносінах за чатыры гады яго прэзідэнцтва не адбылося, але падтрымкай Расіі перад паходам на другі тэрмін ён заручыўся.
На прэзідэнцкіх выбарах 2020 года ў Малдове на 15 лістапада быў прызначаны другі тур. Дзеючы прэзідэнт Ігар Дадон саступіў прадстаўніцы праеўрапейскіх сіл, экс-прэм’еру краіны Маі Санду.
Крымінальныя справы
24 мая 2022 года Ігар Дадон быў затрыманы і адпраўлены пад хатні арышт. Яму прад'явілі абвінавачанне па чатырох артыкулах Крымінальнага кодэкса Малдовы: «Пасіўная карупцыя», «Атрыманне фінансавання палітычнай партыяй ад злачыннай арганізацыі», «Незаконнае ўзбагачэнне» і «Дзяржаўная здрада».
18 лістапада 2022 года экс-прэзідэнт быў вызвалены з-пад хатняга арышту пад падпіску аб нявыездзе.
Антыкарупцыйная пракуратура Малдовы 3 лютага 2023 года паведаміла аб узбуджэнні яшчэ адной крымінальнай справы ў дачыненні да Ігара Дадона. Ён, яго жонка і лекар падазраюцца ў здзяйсненні падробкі з афіцыйнымі медыцынскімі дакументамі.
Форум палітычнага дыялогу Лівіі
Форум палітычнага дыялогу Лівіі (منتدى الحوار السياسي الليبي) — серыя сустрэч і перамоваў, праведзеных у 2019—2021 гадах бакамі лівійскага канфлікту ў горадзе Жэнева (Швейцарыя) для мірнага ўрэгулявання грамадзянскай вайны і аб’яднання разрозненых дзяржаўных інстытутаў Лівіі.
Перадгісторыя
У 2011 годзе ў Лівіі пачалося ўзброенае паўстанне супраць рэжыма Муамара Кадафі. Пасля, шмат у чым дзякуючы замежнай ваеннай інтэрвенцыі, урадавая армія была разгромлена, а кіраўнік дзяржавы быў зрынуты і забіты. Аднак новай уладзе не атрымалася дамагчыся стабільнасці і адзінства сярод сваіх прыхільнікаў. У той жа час кадафісты, не зважаючы на ​​гібель свайго лідара, працягвалі барацьбу. На працягу некалькіх гадоў у Лівіі адбываліся сутыкненні паміж рознымі групоўкамі. У 2014 годзе ў краіне былі абвешчаныя два парламента — Усеагульны нацыянальны кангрэс у Трыпалі і Палата прадстаўнікоў у Табруку, паміж якімі развязалася барацьба за кантроль над краінай. У 2016 годзе, у адпаведнасці з умовамі Схірацскага пагаднення, для аб’яднання краіны ўтвораны Урад нацыянальнай згоды, якому перадаў усе свае паўнамоцтвы трыпалітанскі кангрэс. Аднак Палата прадстаўнікоў не спяшалася пераходзіць пад кантроль УНЗ. Больш за тое, падкантрольныя ППЛ армія фельдмаршала Халіфа Хафтара пачала з ім канфрантацыю.
Дзейнасць
Форум палітычнага дыялогу Лівіі ўзнік у верасні 2019 года, патрыманы місіяй ААН у Лівіі пад кіраўніцтвам Стэфані Уільямс. Мэта форума была вызначана як «стварэнне кансенсусу адносна адзінай структуры кіравання і дамоўленасцей, якая прывядзе да нацыянальных выбараў у самыя кароткія тэрміны з мэтай аднаўлення суверэнітэту Лівіі і дэмакратычнай законнасці лівійскіх устаноў».
18 студзеня 2021 года 72 члены форума прынялі ўдзел у галасаванні па прапанове аб адзінай працэдуры выбару выканаўчай улады. Працэдура ўключала выбарчыя калегіі, падтрымку з Захаду, Усходу і Поўдня Лівіі, першапачатковы парог у 60% і 50% плюс адзін другі раўнд на пасады ў Савеце Прэзідэнта і на пасаду прэм’ер-міністра.
5 лютага ў выніку працэдуры часовым прэзідэнтам быў абраны Мухамед Юніс Манфі, прэм’ер-міністрам — Абдэль Хамід Махамед Дбэйбе, а Муса аль-Кані і Абдала аль-Лафі сталі віцэ-прэзідэнтамі.
NGC 5724
NGC 5724 (іншыя абазначэнні — MCG 8-27-16, PGC 52360) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Адаміўка (Ратнэўскі раён)
Адаміўка (Ада́мівка) — вёска ў Ратнэўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Забродскай вясковай абшчыны.
Турніры Вялікага шлема
Турніры Вялікага шлема (Grand Slam tournaments) — чатыры найбуйнейшыя ў сучасным тэнісе штогадовыя турніры:
У сучасным тэнісе перамога на ўсіх чатырох турнірах Вялікага шлема — надзвычай прэстыжная, бо гэта вельмі рэдкае дасягненне. Вылучаюць:
Гісторыя
Паняцце «Вялікі шлем» запазычана з картачнай гульні брыдж. Выйграць Вялікі шлем — перамагчы ва ўсіх чатырох турнірах на працягу аднаго сезону.
Паняцце ўзнікла ў 1933 годзе, калі аўстраліец Джэк Кроўфард быў у кроку ад таго, каб выйграць усе чатыры турніры. Ён ужо перамог у трох турнірах на працягу года і выйшаў у фінал Адкрытага чэмпіянату ЗША ў Нью-Ёрку. Джон Кіран, які працаваў спартыўным каментатарам у газеце «Нью-Ёрк Таймс» і быў здольным картачным гульцом, правёў у сваёй калонцы аналогію поспехаў Кроўфарда з вялікім шлемам у брыджы: «Калі Кроўфард выйграе сёння ў Перы, гэта будзе ўсё адно што выйграць Вялікі шлем на корце». Кроўфард, аднак, прайграў, але фраза замацавалася.
Паводле іншай версіі, паняцце ўзнікла ў 1938 годзе, калі Дональд Бадж выйграў на працягу года згаданыя вышэй чатыры турніры, і вядомы амерыканскі пісьменнік Элісан Данцыг сказаў, што «як паспяховы гулец у брыдж, Бадж склаў Вялікі шлем з перамог у чатырох найбуйнейшых тэнісных турнірах на працягу каляндарнага года».
Чэмпіёны Вялікага шлема
З часу з'яўлення паняцця мала хто здолеў выйграць Вялікі шлем на працягу сезону. Сярод мужчын гэтага дасягнулі Дональд Бадж (1938) і Род Лейвер (1962 і 1969). Сярод жанчын — Маргарэт Корт (1970), Мора Канолі (1953) і Штэфі Граф (1988). Штэфі Граф, апроч гэтага, перамагла ў тым жа годзе на алімпійскім турніры ў Сеуле, выйграла, такім чынам, «Залаты Вялікі шлем».
Калі розныя турніры Вялікага шлема сталі праводзіць на розных пакрыццях (грунт — у Францыі, трава — на Уімблдане, цвёрдае пакрыццё — у ЗША і Аўстраліі), справа ўскладнілася.
Найбольшую колькасць турніраў Вялікага шлема выйграў амерыканец Піт Сампрас. У ягоным актыве — 14 перамог: 7 на Уімблдане, 5 на Адкрытым чэмпіянаце ЗША і 2 на Адкрытым чэмпіянаце Аўстраліі. Сярод жанчын найбольшая колькасць перамог у Маргарэт Корт: 11 у Аўстраліі, 5 у Францыі, 5 у ЗША і 3 на Уімблдане — агулам 24 тытулы.
Беларусы — пераможцы турніраў Вялікага шлема
У Адкрытай эры тры беларускія спартсмены перамагалі на турнірах Вялікага шлема:
Ньюфаўндленд і Лабрадор
Ньюфаўндленд і Лабрадор — правінцыя Канады, дзясятая па ліку ў складзе канфедэрацыі. Сталіца — Сент-Джонс. Насельніцтва 533,8 тыс. (9-е месца ў краіне, дадзеныя 2001 г.). Увайшла ў склад Канады як былы дамініён Ньюфаўндленд у 1949. У 1964 урад правінцыі Ньюфаўндленд пачаў сябе называць як Урад Ньюфаўндленд і Лабрадор, з унясеннем папраўкі ў Канстытуцыю Канады 6 снежня 2001 да назвы правінцыі дадаўся «Лабрадор».
Мірны працэс па Лівіі
Мірны працэс па Лівіі (عملية السلام الليبية) — серыя сустрэч і перамоваў, праведзеных бакамі лівійскага канфлікту для мірнага ўрэгулявання грамадзянскай вайны і аб’яднання разрозненых дзяржаўных інстытутаў Лівіі.
Уорыкшыр
Уорыкшыр (Warwickshire) — цырыманіяльнае графства ў Вялікабрытаніі.
Графства размешчана ў цэнтральнай частцы Англіі, у рэгіёне Заходні Мідленд. Уорыкшыр мяжуе з графствамі Уэст-Мідлендс, Стафардшыр, Лестэршыр, Нартгемптаншыр, Вустэршыр, Оксфардшыр і Глостэршыр. Сталіца графства — горад Уорык, найбуйнейшы горад — Нанітан. Межы адміністрацыйнай тэрыторыі графства моцна адрозніваюцца ад гістарычных.
Уорыкшыр вядомы як месца нараджэння Уільяма Шэкспіра (горад Стратфард-он-Эйван). Акрамя вялікага паэта, у графстве нарадзіліся такія пісьменнікі, як Джордж Эліят і Руперт Брук.
Мезэ
Мезэ (Mese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сондрыа.
Насельніцтва складае 1619 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 405 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 23020. Тэлефонны код — 0343.
Выдраныця
Выдраныця (Видра́ниця) — вёска ў Ратнэўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Забродскай вясковай абшчыны.
1934 год у гісторыі тэлебачання
1934 год быў адзначаны шэрагам падзей у тэлебачанні.
Жаночая логіка
«Жано́чая ло́гіка» (Женская логика) — расійскі дэтэктыўны фільм 2001 года, пастаўлены па матывах аднайменнага рамана. Галоўную ролю ў фільме выканала Аліса Фрэйндліх.
Работнік выдавецтва Вольга Пятроўна Туманава — заўзяты аматар дэтэктываў і сышчык паводле паклікання. Яна не «опер», не дазнавальнік, не следчы, але ў яе ёсць свой спосаб пошуку злачынцаў — логіка. Жаночая логіка. На наступную раніцу пасля сыходу на пенсію, Туманава становіцца панятой. Забіты яе сусед — бізнэсмэн Корзун. У следства ёсць версія, але ў Вольгі Пятроўны свой погляд на забойства...
Фільм выйшаў на DVD 22 лістапада 2012 года.
Захаранка
Захаранка — прозвішча.
Благавешчанка (Паўладарская вобласць)
Благавешчанка — былое сяло ў Качырскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Скасавана 22 лістапада 2017 года. Уваходзіла ў склад Акцябрскай сельскай акругі. Код КАТА — 554859200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 267 чалавек (136 мужчын і 131 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 205 чалавек (102 мужчыны і 103 жанчыны).
Жураўна
Жураўна:
Cribraria elegans
Cribraria elegans — від слізевікоў сямейства. Сустракаецца ў ЗША, Еўропе (у тым ліку Францыі ) і Японіі.
NGC 424
NGC 424 (іншыя абазначэнні — ESO 296-4, MCG ?6-3-26, AM 0109-382, PGC 4274) — галактыка ў сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Хантынгданшыр
Хантынгданшыр (Huntingdonshire) — неметрапалітэнскі раён у графстве Кембрыджшыр (Англія). Адміністрацыйны цэнтр — горад Хантынгдан. Былое графства ў складзе Англіі. Раён размешчаны ў заходняй частцы графства Кембрыджшыр, мяжуе з графствамі Бедфардшыр і Нартгемптаншыр.
Графства Хантынгданшыр было створана ў 1889 годзе і скасавана ў сувязі з рэформай адміністрацыйнага падзелу ў 1965 годзе, калі яно ўвайшло ў склад графстваў Хантынгдан і Пітэрбара. У 1974 годзе Хантынгданшыр увайшоў у склад новага графства Кембрыджшыр як раён Хантынгдан, які ў 1984 годзе быў перайменаваны ў Хантынгданшыр.
Міжнародная федэрацыя фехтавання
Міжнаро́дная федэра́цыя фехтава́ння — арганізацыя, якая абмяркоўвае пытанні развіцця фехтавання ў свеце.
NGC 5725
NGC 5725 (іншыя абазначэнні — UGC 9466, MCG 0-37-25, ZWG 19.80, IRAS14384+0224, PGC 52456) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дабрынскі сельсавет (Дубровенскі раён)
Дабры́нскі сельсаве́т — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Дабрынь.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Дубровенскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года сельсавет у Дубровенскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 верасня 1957 года ў склад Малабахаўскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Волева, Вячэрына і Глебава). З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Аршанскага раёна. 17 ліпеня 1964 года ў склад сельсавета з Малабахаўскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Барадзіно, Вячэрына, Глебава, Пішчыкі і Сваташыцы). З 6 студзеня 1965 года сельсавет у складзе адноўленага Дубровенскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 13 населеных пунктаў.
16 кастрычніка 1989 года ў склад Дабрынскага сельсавета з Кляноўскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Вялікая Дзяцель, Вялікая Лыскаўка, Каўровае, Лугавая і Малая Лыскаўка).
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1066 чалавек, з іх 97,7 % — беларусы, 1,7 % — рускія, 0,6 % — украінцы.
Наталля Мікалаеўна Мароз
Наталля Мікалаеўна Мароз (, Мінск) — беларускі інжынер-канструктар.
Дзейнасць
Як канструктар удзельнічала ў распрацоўцы праектаў жылых дамоў галаўной часткі Ленінскага праспекта (1950, 1952), будынкаў Цэнтральнага тэлеграфа (1953), абкама КПБ (1954), аблвыканкама (1955), Дома палітасветы (1956), карпусоў — галоўнага (1958), радыёфізікі і электронікі (1962), лабараторнага (1965) Белдзяржуніверсітэта, кінатэатра «Кастрычнік» (1973) у Мінску.
Узнагароды
Узнагароджана ордэнам «Знак Пашаны» (1966).
Вольга Паўлаўна Айвазоўская
Вольга Паўлаўна Айвазоўская (Ольга Павлівна Айвазовська; 9 лістапада 1981, Чаркасы, УССР ) — украінская грамадская дзяячка.
Нарадзілася 9 лістапада 1981 года. Вучылася ў Чаркаскім нацыянальным універсітэце імя Багдана Хмяльніцкага (факультэт украінскай філалогіі і журналістыкі). Была слухачкай навучальнай праграмы Украінскай школы палітычных студый.
З 2018 года ўзначальвае праўленне Міжнароднага Фонду «Відродження». У 2020 годзе старшыня праўлення, каардынатар палітычных праграм грамадзянскай сеткі ОПОРА Вольга Айвазоўская абраная старшынёй праўлення глабальнай сеткі нацыянальных назіральнікаў за выбарамі (GNDEM). Глабальная сетка нацыянальных назіральнікаў за выбарамі ў цяперашні час складаецца з 251 арганізацыі-члена ў 89 краінах і 9 рэгіянальных членаў сеткі ў Афрыцы, Азіі, Еўропе, Лацінскай Амерыцы і Карыбскім басейне і на Блізкім Усходзе і Паўночнай Афрыцы. Арганізацыі фармуюць гэтую глабальную сетку ў напрамку дзейнасці па непартыйным грамадскім маніторынгу выбараў з мэтай забеспячэння сумленнага выбарчага працэсу, павышэння падсправаздачнасці урадаў і палітычных партый, зніжэння патэнцыялу гвалту па палітычных матывах і ўмацавання права грамадзян на ўдзел у кіраванні дзяржавай.
Па версіі часопіса «Фокус» уваходзіць у спіс 100 самых уплывовых жанчын Украіны з 2014 па 2020 год.
Мікалай Андрэевіч Захаранка
Мікалай (Мікола) Андрэевіч Захаранка (,, Рэчыцкі раён, Гомельская вобласць) — беларускі паэт, празаік, драматург. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў.
Біяграфія
Нарадзіўся 13 мая 1949 года ў Васілевічах у сялянскай сям’і. Скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Доўгі час настаўнічаў у вёсцы Швабы Лагойскага раёна Мінскай вобласці.
Творчасць
Трагічнасць і радасць жыцця, вясковая будзённасць ў творах Захаранкі пераплятаецца з казачнай быліннасцю, афарбавана яе прывідным святлом. Апавяданні друкаваліся ў часопісах «Полымя», «Маладосць», «Нёман», «Дзеяслоў», «Роднае слова», «Вясёлка», газеце «Звязда»; вершы і публіцістыка ― ў «ЛІМе». Аўтар дзіцячых п’ес, зборнікаў апавяданняў «І тады ўдарыў бом…» (Мн., Кнігазбор, 2013), які вылучаўся на літаратурную прэмію Ежы Гедройца, «Такі вецер, такі вецер…» (Кнігазбор, 2019). П’еса «Паехалі» ставілася ў 1996 годзе на сцэне Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы.
Расамаха (рака)
Расама́ха — рака ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Сянна (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 10 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,4 м/км. Плошча вадазбору 36 км². Пачынаецца за 1 км у напрамку на паўночны захад ад былой вёскі Мануйлы. Вадазбор у межах Аршанска-Магілёўскай раўніны.
Сладжана Голіч
Сладжана Галіч (Слађана Голић / Slađana Golić; 12 лютага 1960, Баня-Лука) — югаслаўская сербская баскетбалістка, выступала за зборную Югаславіі на ўсім працягу 1980-х і напачатку 1990-х гадоў. Уладальніца срэбнага медаля летніх Алімпійскіх гульняў у Сеуле, срэбная прызёрка чэмпіянату свету, двойчы срэбная прызёрка чэмпіянатаў Еўропы, чэмпіёнка летняй Універсіяды ў Заграбе, пераможца многіх турніраў нацыянальнага і рэспубліканскага значэння.
Біяграфія
Сладжана Галіч нарадзілася 12 лютага 1960 года ў горадзе Баня-Лука, Сацыялістычная Федэратыўная Рэспубліка Югаславія (цяпер Рэспубліка Сербская, Боснія і Герцагавіна). Актыўна займацца баскетболам пачала з дзяцінства, першыя часы выступала за мясцовы жаночы баскетбольны клуб «Младзе Краішнік», пазней гуляла за такія каманды як «Сантаклер», сербскі «Вршац» з аднайменнага горада, завяршала кар’еру ў клубе «Памплона».
Дэбютавала ў складзе югаслаўскай нацыянальнай зборнай у 1981 годзе, выступіўшы на чэмпіянаце Еўропы ў Савецкам Саюзе, дзе Югаславія дайшла да стадыі паўфіналаў, саступіўшы ў выніку гаспадарам спаборніцтваў. Першага сур’ёзнага поспеху на сталым міжнародным узроўні дамаглася ў сезоне 1983 года, калі, быўшы студэнткай, пабывала на летняй Універсіядзе ў канадскім Эдмантане і прывезла адтуль узнагароду бронзавай вартасці. Апроч таго, у гэтым сезоне адыграла на еўрапейскім першынстве ў СССР і на першынстве свету ў Бразіліі, аднак каманда Югаславіі трапіць у лік прызёраў не здолела.
Дзякуючы чарадзе ўдалых выступаў Голіч ганаравалася права бараніць гонар краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 1984 года ў Лос-Анджэлесе, дзе югаслаўскія баскетбалісткі здолелі выйграць у сваёй групе толькі адзін матч з пяці і падзялілі апошняе месца са зборнай Аўстраліі.
У 1987 годзе на чэмпіянаце Еўропы ў Іспаніі Голіч разам з камандай Югаславіі стала срэбнай прызёркай, пацярпеўшы адзіную паразу ў фінале ад савецкіх баскетбалістак. Апроч гэтага, здабыла перамогу на хатняй Універсіядзе ў Заграбе. Быўшы ў ліку лідараў жаночай баскетбольнай каманды Югаславіі, шчасна прайшла кваліфікацыю на Алімпійскія гульні 1988 года ў Сеуле — на гэты раз дайшла да фіналу, прайграўшы ў вырашальным матчы зборнай ЗША, і заваявала тым самым срэбны алімпійскі медаль.
Пасля сеульскай Алімпіяды Сладжана Голіч засталася ў складзе югаслаўскай нацыянальнай зборнай і працягнула браць удзел у буйных міжнародных турнірах. Так, у 1990 годзе яна адправілася прадстаўляць краіну на чэмпіянаце свету ў Куала-Лумпуры — тут ізноў прабілася ў фінальную стадыю і зноў прайграла моцнай амерыканскай камандзе. Апошні раз паказала колькі-небудзь значныя вынікі на міжнароднай арэне ў сезоне 1991 года, калі выйграла срэбны медаль на чэмпіянаце Еўропы ў ізраільскім Тэль-Авіве. Усяго на працягу 11 гадоў згуляла за зборную Югаславіі ў 465 матчах.
Заіванавэ
Заіванавэ (Заіва́нове) — вёска ў Ратнэўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Забродскай вясковай абшчыны.
Хантынгдан
Хантынгдан (Huntingdon) — горад у англійскім графстве Кембрыджшыр, якое ўваходзіць у склад рэгіёна Усходняя Англія; размешчаны на беразе ракі Грэйт-Уз. Дадзены населены пункт з’яўляецца адміністрацыйным і эканамічным цэнтрам раёна (у мінулым графства) Хантынгданшыр.
Насельніцтва ў 2011 годзе складала 23732 чалавекі.
Eurhodope cirrigerella
Eurhodope cirrigerella — від агнёвак роду Eurhodope. Ён быў апісаны Цынкенам у 1818 годзе і вядомы з Еўропы.
Біялагічнае апісанне
Размах крылаў складае 19-22 мм.
Экалогія
Лічынкі харчуюцца на кветках відаў Knautia'' і Скабіёза.
Станаўленне савецкай улады ў Літве
Літва перад Першай сусветнай вайной
Перад Першай сусветнай вайной Літва была аграрнай мясцінай. На прадпрыемствах у 1913 годзе працавала каля 20,5 тыс. рабочых (у тым ліку польскія і беларускія раёны Віленскай і Сувалкаўскай губерняў), што складала толькі 0,44 % насельніцтва. З ліку гарадскіх жыхароў на долю працоўнага класа (разам з сем’ямі) прыходзілася каля паловы, але ён складаўся галоўным чынам з рабочых-рамеснікаў.
У пачатку XX ст. члены розных сацыялістычных партый спрабуюць стварыць у Літве рэвалюцыйныя гурткі. Гэта Фелікс Дзяржынскі, Вінцас Міцкявічус-Капсукас, доктар Антон Дамашэвіч і інш.
1 мая 1896 года заснавана партыя сацыял-дэмакратаў Літвы (А. Дамашэвіч і А. Мараўскі. У 1900 годзе ўтвараецца партыя Сацыял-дэмакратыя каралеўства Польшчы і Літвы (СДКПіЛ). Группа яўрэйскіх сацыял-дэмакратаў была заснавана ў сярэдзіне 1890-х гадоў. Яго ўдзельнікі заняліся распаўсюджванням марксісцкай і сацыялістычнай літаратуры сярод габрэйскіх тэкстыльшчыкаў. Гэта былі папярэднікі Усеагульнай яўрэйскай рабочай асацыяцыі ў Літве, Польшчы і Расіі (вядомая як Бунд). Віленская група таксама мае пэўную ролю ў стварэнні ў Расійскай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі (РСДРП) у 1898 годзе. Большасць ветэранаў Віленскага групы пазней падтрымлівалі меншавікоў.
З 1901 года працуе Віленская група РСДРП на чале з Ф. В. Гусаравым, у 1906 годзе пачаў працу Саюз РСДРП Літвы і Беларусі. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года былі арганізаваны Літоўскія секцыі РКП (б), у кастрычніку 1917 года возглавленные Часовым Цэнтральным бюро на чале з В. Міцкявічусам-Капсукасам. У кастрычніку 1918 года іх аб’яднаў I з’езд Камуністычнай партыі Літвы і Заходняй Беларусі. Пасля аб’яднання ў 1919 годзе савецкіх рэспублік Літвы і Беларусі была створана адзіная Камуністычная партыя Літвы і Беларусі (КПЛіБ) у структуры РКП(б).
У ходзе Першай сусветнай вайны
Да жніўня 1915 года немцы занялі большую частку Польшчы, тым самым адкрыўшы сабе шлях на Літву. 18 жніўня 1915 года немцы ўвайшлі ў Коўна і працягнулі наступ на Вільню. На акупаванай тэрыторыі Літвы, Беларусі і Курляндыі ў чэрвені 1915 года па загаду фельдмаршала Гіндэнбурга была створана «Вобласць усходняга кіравання» — «Обер-Ост» (Ober Ost). Германскае камандаванне засяродзіла ў сваіх руках практычна ўсю ўладу, а грамадзянскае кіраванне было аддадзена органам самакіравання з мясцовых прыбалтыйскіх немцаў (у асноўным памешчыкаў, або «баронаў»). Іх газеты абвясцілі Прыбалтыку тэрыторыяй будучай германскай калоніі, і патрабавалі, каб землі былі перададзеныя нямецкім каланістам. Так, у адной толькі Курляндыі меркавалася пасяліць каля 60 тысяч сем’яў нямецкіх пасяленцаў. Афіцыйнай мовай справаводства стала нямецкая. Матэрыяльныя каштоўнасці і харч вывозіліся ў Германію.
10 кастрычніка 1917 года ў Петраградзе было створана Цэнтральнае Бюро літоўскіх секцый РСДРП (б). Гэта бюро павінна было выконваць працу па мабілізацыі літоўскіх рабочых, сялян і салдат «на барацьбу за перамогу сацыялістычнай рэвалюцыі». Кіравалі ўсім гэтым бальшавікі В. Міцкявічус-Капсукас, З. Ангрэтыс, Ю. Яносіс, Ю. Апанскіс. Цэнтральнае Бюро выдавала часопіс «Камуністас», брашуры і ўлёткі. Былі арганізаваны курсы, якія рыхтавалі савецкія кадры для працы ў Літве.
Усерасійскі нарад Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў у сакавіку 1917 года вырашыў для прастаты кіраўніцтва стварыць Заходнюю вобласць, уключыўшы ў яе не акупаваныя немцамі паветы Віленскай губерні, Мінскую і Магілёўскую губерні. 18 верасня 1917 года ў акупаванай Вільні са згоды нямецкіх уладаў адбылася Віленская канферэнцыя. Удзельнічалі 214 дэлегатаў, сярод якіх было 66 святароў, 65 сялян, 60 асоб інтэлігентных прафесій і інш. Старшыняваў ксёндз Ёнас Басанавічус. Удзельнікі абралі нацыянальны Савет, належны выступаць ад імя літоўскай нацыі — Тарыбу (Lietuvos Taryba — «Савет Літвы»). Пазней Тарыба была перайменаваная ў Дзяржаўны Савет Літвы.
Пасля Брэсцкага міру
Пасля Брэсцкага міру Тарыба пад старшынствам Ёнаса Басанавічуса 16 лютага 1918 года прыняла Акт аб незалежнасці Літвы, падпісаны 20 дэлегатамі. Акт распаўсюджваўся нелегальна, паколькі германскія ўлады забаранілі друкаваць яго. Калі восенню нямецкія войскі сышлі, быў сфармаваны кабінет міністраў. У сакавіку 1918 года Германія прызнала незалежнасць Літвы. Савецкая Расія прызнала Акт незалежнасці ў 1920 годзе.
13 ліпеня 1918 года Дзяржаўны Савет Літвы прыняў рашэнне аб палітычнай сістэме ўлады ў краіне. Спыніліся на канстытуцыйнай манархіі. Такім чынам Літва стала каралеўскай. Заставалася абраць караля. Германскі імператар Вільгельм I прапанаваў аб’яднаць Літву і Прусію пад сваім заступніцтвам, азначыўшы ў літоўскія каралі свайго сына Яўхіма. Каралеўства Саксонія, нагадаўшы, што вялікімі князямі літоўскімі былі ў XVII ст. саксонскія курфюрсты, прапаноўвала прынца Фрыдрыха Крысціяна. Але Тарыба спынілася на вюрцембергскім прынцу Вільгельму Карлу фон Ураху. З 20 галасоў 5 было супраць, 2 устрымаліся. Каранавацца фон Урах павінен быў пад імем Міндоўга II. Але здарылася рэвалюцыя ў Германіі, і пасля спрэчак паміж членамі Дзяржаўнага Савета Літвы было вырашана запрашэнне прынцу адклікаць. Што і было зроблена 2 лістапада 1918 года. Так што Літоўскае каралеўства праіснавала ўсяго толькі тры месяцы, ды і то без караля. Але з’явілася Рэспубліка Літва. У 2012 годзе літоўскае манархічнае таварыства Асацыяцыя «Каралеўскі дом Літвы» назвала ўнука фон Ураха, Ініга фон Ураха, легітымным спадкаемцам літоўскага каралеўскага трона.
У жніўні 1918 года у Вільні сабраўся арганізацыйны камітэт з Пятраса Клімаса, Салямонаса Банайціса, Тадаса Даўгірдаса, Антанаса Смятоны і іншых прыхільнікаў незалежнай літоўскай дзяржавы. Камітэт вырашыў правесці нацыянальны літоўскі з’езд, сабраўшы прадстаўнікоў розных сацыяльных слаёў, па 5 дэлегатаў ад кожнага павета. На з’ездзе былі прыняты асноўныя палажэнні Часовай канстытуцыі Літвы. 11 лістапада Дзяржаўны Савет Літвы, паводле канстытуцыі, зацвердзіў часовы ўрад у складзе шасці міністраў. Старшынёй урада стаў Аўгусцінас Вальдемарыс.