cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Станіслаў Касцялкоўскі
Праца ў Віленскім універсітэце Стэфана Баторыя
Адначасова ён удзельнічаў у рабоце арганізацыйнага камітэта Віленскага ўніверсітэта і ў 1919 г. увайшоў у склад часовага сената гэтага ўніверсітэта. У 1921 г. ён заняў пасаду намесніка прафесара УСБ, а 27 сакавіка 1923 г. стаў надзвычайным прафесарам. У адроджаным Універсітэце імя Стэфана Баторыя ўзначальваў кафедру гісторыі Польшчы. У 1935 г. стаў прафесарам. За час вучобы ва ўніверсітэце займаў розныя пасады, у т.л намесніка дэкана гуманітарнага факультэта. Навуковыя інтарэсы былі сканцэнтраваны перш за ўсё на гісторыі Вялікага Княства Літоўскага.
Вакол Касцялкоўскага збіралася вялікая група патэнцыйна здольных даследчыкаў. Можна сказаць, што ён стварыў сваю школу вучняў, характэрнай рысай якой была дасканалая метадычная падрыхтоўка, уменне працаваць з архіўнымі крыніцамі, дакладнасць у факталогіі і абгрунтаванасць высноў. Самымі выдатнымі вучнямі прафесара Касцялкоўскага былі Генрык Лаўмянскі і Леанід Жытковіч. Ён спрыяў выданню іх магістарскіх прац у выдавецтвах Таварыства сяброў навук.
Ён быў своеасаблівым выкладчыкам-настаўнікам, натхняльнікам студэнтаў гуманітарнага накірунку. Пад яго кіраўніцтвам былі напісаны такія працы па гісторыі ВКЛ як “Літоўская шляхта і пытанні збора правоў Анджэя Замойскага на старонках пасольскіх інструкцый 1776, 1778, 1780 i 1782 гадоў” Крыстыны Адольхавай, “Антоні Глябовіч – забыты біёграф Вітаўта” Марты Бурбянкі, і яе ж праца “''Войтаўскі ўряд у Вільне. Паўстанне, прысвячэнне і прызначэнне войтаў…” (прызнаная навуковым кіраўніком лепшай працай), “Партыя Тызенгаўзаў на літоўскіх сейміках''” Ганны Каленкевіч-Міровіч. Падымалася праблематыка татарскай меншасці Лук’янам Краўцом, даследаванне праваслаўнай царквы Аляксеям Дзяругай. І напісаная Ежы Ордам доктарская праца ''“Пінск. Пачаткі, тапаграфія і кароткая гісторыя да XVII ст.''”. Пры ўдзеле студэнтаў С. Касцялкоўскага была падрыхтавана “Памятная кніга Гістарычнага кола слухачоў Віленскага ўніверсітэта Стэфана Баторыя”.
Умеў наладжваць кантакты і сяброўства са сваімі шматлікімі вучнямі. Вакол яго ўтварылася своеасаблівая сям’я (сваіх дзяцей у яго не было), члены якой любілі прафесара як бацьку. А для яго не былі вызначальнымі паходжанне альбо веравызнанне вучня (напрыклад, Л. Жытковіч быў праваслаўным беларусам са Смаргоні). Яго былыя вучні адзначалі духоўную гармонію, спакойны і ўраўнаважаны характар свайго Настаўніка, вернасць маральным прынцыпам.
Пасля агрэсіі Трэцяга Рэйху і СССР на Польшчу і перадачы СССР Літве акупаванай пасля агрэсіі супраць Польшчы Вільні і ліквідацыі літоўскімі ўладамі 15 снежня 1939 г. Універсітэта Стэфана Баторыя, не пераставаў працаваць, праводзячы ў сябе дома сакрэтныя заняткі са студэнтамі ў 1940-1941 гг.
Пасля анексіі Літвы СССР (3 жніўня 1940 г.) у чэрвені 1941 г. быў арыштаваны ў будынку Таварыства сяброў навукі НКВД і вывезены ў лагер сістэмы ГУЛАГ на паўночным Урале.
Эміграцыйны перыяд
Вызвалены пасля пачатку нямецка-савецкай вайны і пагаднення Сікорскага-Майскага ў студзені 1942 г., эвакуіраваўся разам з арміяй Андэрса ў Іран. Колішні калега па Віленскім універсітэце прафесар Віктар Сукеніцкі заклаў у Тэгеране Таварыства іранскіх даследаванняў. Касцялкоўскі стаў старшынём гэтай інстытуцыі. Акрамя яго, тут працавалі прафесары УСБ Чэслаў Чарноўскі і Станіслаў Свяневіч. Віленскія прафесары выдавалі «Іранскія даследаванні», арганізавалі курсы ведаў аб Іране для палякаў, чыталі шматлікія лекцыі.
У 1945 г. пераехаў у Бейрут. Тут Таварыства іранскіх даследаванняў ператвараецца ў Польскі інстытут даследаванняў Блізкага Усходу. У Бейруце па ініцыятыве Касцялкоўскага паўстае вышэйшая навучальная ўстанова Паланістычная Школа. У гэты перыяд жыцця натхнёны прыкладам свайго папярэдніка на ніве даследавання Блізкага Усходу, земляка (родам з Падароску Ваўкавыскага павета), ксяндза-езуіта М. Рыла, прафесар напісаў працу, прысвечаную выдатнаму місіянеру, «Айцец Максімільян Рыла», а таксама «Палякі ў Сірыі і Ліване ў гістарычнай перспектыве». Пад час свайго побыту на Блізкім Усходзе Касцялкоўскі праводзіў краязнаўчыя і этнаграфічныя даследаванні, аб якіх таксама выдаў некалькі навуковых прац.
У 1950 годзе ён з'ехаў у Англію, пасяліўшыся ў Пітсфард-Холе каля Нортгемптана. Тут ён адразу ўключыўся ў дзейнасць Акадэмічнай супольнасці Універсітэта Стэфана Баторыя, якая ўзнікла ў Лондане ў 1947 г. Касцялкоўскі становіцца яе старшынёй. Свае шматлікія працы ён выдае ў часопісе Супольнасці пад назвай «Alma Mater Vilnensis». Так, у 1956 г. выйшлі «Візантыя і Рым у культуры сярэднявечнай Еўропы», «Душа Усходу», «Персяполь – восьмы цуд свету». Дарэчы, увесь чацвёрты том «Alma Mater Vilnensis» быў прысвечаны 75-годдзю С. Касцялкоўскага і складаўся выключна з твораў юбіляра.
Апошнія гады свайго жыцця Касцялкоўскі быў прафесарам Польскага універсітэта на чужыне (Лондан). Яго нават выбралі рэктарам гэтай установы, але па стане здароўя вучоны не змог прыняць ганаровай прапановы. Тады ж выйшаў яго падручнік для пачынаючых гісторыкаў «''Гісторыка. Уступ да гістарычных даследаванняў''». Прынцыповае значэнне мела рэцэнзія вучонага на том «Гісторыі Польшчы», які быў выдадзены ў ПНР.
Да апошняга дня свайго жыцця прафесар С. Касцялкоўскі пісаў навуковыя працы, супрацоўнічаў з парыжскай «Культурай» і «Тэкамі Гістарычнымі» (орган Польскага гістарычнага таварыства на чужыне), чытаў лекцыі ў Польскім навуковым таварыстве і іншых інстытуцыях.
Памёр 2 верасня 1960 года.
Праца пра Антонія Тызенгаўза
За тры гады да таго, як малады Касцялкоўскі паступіў у Ягелонскі універсітэт, выйшла знакамітая праца Тадэвуша Корзана (1839–1918) аб гісторыі Польшчы ў часы Станіслава Аўгуста (1897). Тады Станіслаў Касцялкоўскі і вырашыў напісаць працу аб гісторыі Вялікага Княства Літоўскага ў часы Станіслава Аўгуста. Руплівая праца працягвалася больш за 30 год. Ён збіраў матэрыялы па ўсіх магчымых архівах у краіне і за мяжой. За гэты час надрукаваў некалькі манаграфічных прац на дадзеную тэму («Даследаванні аб каралеўскіх эканоміях ў Літве», «Корпус кадэтаў у Нясвіжы», «З гісторыі Скарбовай Камісіі Літоўскай», «Жыццяпіс Антонія Тызенгаўза»), у выданнях Таварыства сяброў навук і інш. Вучні прафесара з Універсітэта Стэфана Баторыя таксама напісалі некалькі магістэрскіх і навуковых прац на блізкія тэмы. Галоўны опус Касцялкоўскага разросся да больш тысячы старонак і нарэшце быў здадзены ў друк у Вільні ў 1939 годзе, перад самай вайной. На шчасце, пад час вайны машынапіс не загінуў. Выратаваў яго Леанід Жытковіч. Касцялкоўскі шмат гадоў ён быў перакананы, што справа ягонага жыцця – манаграфія аб Антоніі Тызенгаўзе – загінула беззваротна, але радасць была бязмежная, калі ён атрымаў яе каля 1958 г. Непасрэдна перад смерцю аўтара выдаць ягоную працу бралася парыжская «Культура» (выхад двух вялікіх тамоў быў запланаваны на 1961 год). Аднак аграмадная праца ўбачыла свет толькі ў 1970–1971 гг. у Лондане пад назвай «''Антоні Тызенгаўз, падскарбі надворны літоўскі. Даследаванні па гісторыі Літвы на пачатку панавання Станіслава Аўгуста (1765–1780)''».
Букстэгудэ (горад)
Букстэгудэ (Buxtehude) — горад (раённы цэнтр) у Германіі, фактычна прыгарад Гамбурга. Размешчаны на рацэ Эстэ ў зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Штадэ і падзяляецца на 15 гарадскіх раёнаў.
Вядомы з 959 года. У Сярэднія вякі належаў брэменскім біскупам. У XV—XVI стагоддзях — вольны ганзейскі горад, абнесены сценамі. Падчас Трыццацігадовай вайны (1645) скарыўся шведам і страціў незалежнасць. З 1715 года ў складзе курфюрства Браўншвайг-Люнебург.
Вікторыя (гурт)
«Вікторыя» (Victoria) — беларускі музычны ансамбль з Рэчыцы.
Гісторыя
«Вікторыя» спэцыялізіравалася пераважна на замежным рок-н-роле — не толькі англійскім і амерыканскім, але і венгерскім. Ансамбль рэгулярна выконваў забароненую ў шэрагу еўрапейскіх краінаў «» Генсбура, інструментальныя фрагменты з рок-оперы Уэбера «», найлепшыя творы «» і «» ва ўласных адаптацыях. Рэпертуар «Вікторыі» для танцаў і для афіцыйных конкурсаў моцна адрозніваўся. У парку Перамогі гурт пазбягаў песняў з савецкай эстрады, хаця знаходзіўся пад пільным кантролем аддзелу культуры. Часта замежныя рок-хіты прадстаўляліся як песні савецкіх кампазітараў. Аднойчы музыкаў прымусілі замаляваць на сцэне імя ансамбля, напісанае лацінкай.
«Вікторыя» шмат паездзіла з канцэртамі па Беларусі. У 1974 годзе камсамольскія дзеячы Рэчыцы паведамілі музыкантам пра гастролі па Венгрыі, у гэтай сувязі ім загадалі пастрыгчыся і апрануць новыя строі. Перад ад’ездам за мяжу ансамбаль зладзіў канцэрт у Доме культуры, квіткоў на які не хапіла на ўсіх, таму публіка выламала дзверы і цалкам акупавала залю. У Венгрыі «Вікторыя» выступала ў некалькіх гарадах, у кожным абавязкова наведвала кінатэатр і глядзела адзін і той жа фільм — «» Джорджа Харысана.
Пасля візіту ў Венгрыю «Вікторыя» праіснавала яшчэ прыкладна два гады. Прычынамі для распаду былі арганізацыйныя складанасці і сямейныя абставіны. Апошняя песня з апошняга канцэрту «Вікторыі» («» Uriah Heep) была недайграная да канца з-за ўмяшання міліцыі. Калі моладзь у знак пашаны стала перад сцэнай на калені, да музыкаў выбег цэлы натоўп міліцыянтаў, якія выдралі ўсе правады і прымусілі «Вікторыю» сысці, нягледзячы на абурэнне людзей. Мікрафоны, тым не менш, хутка ўключыліся і зафіксавалі, што адбывалася навокал.
Рокнія
У цяперашні час у Рокніі пражывае берберскае племя шауі.
Сэндайскі сквер
Сэнда́йскі сквер — парк культуры і адпачынка ў цэнтры Мінска. Названы ў гонар японскага горада Сэндай — горада-пабраціма беларускай сталіцы.
Размяшчэнне
Сквер размешчаны паміж вуліцамі Мяснікова і Няміга, побач з Беларускім дзяржаўным музычным тэатрам і плошчай Францішка Багушэвіча.
Гісторыя
Створаны ў 2002 годзе (арх. Г. Аксёнава і А. Галякоў). 6 красавіка таго ж года перад будынкам Беларускага дзяржаўнага музычнага тэатра ўсталяваны «Гадзіннік сяброўства» — «падарунак ад жыхароў г. Сэндай у гонар 30-й гадавіны ўсталявання пабрацімскіх адносін паміж г. Сэндай і г. Мінск». Гадзіннік уяўляе сабой варыянт класічнага японскага вулічнага гадзінніка ад кампаніі «Citizen», які працуе на сонечных батарэях. Яго двайны цыферблат паказвае мінскі і сэндайскі час.
У 2007 г. дэлегацыя мэрыі Сэндая пасадзіла ў скверы саджанцы сакуры.
У 2008 г. у скверы з’явіліся дэкаратыўныя элементы, зробленыя ў японскім стылі: фантан у выглядзе дэкаратыўных масак, мост з элементамі бамбука. 30 чэрвеня 2009 г., у рамках святкавання Дзён Сэндая ў Мінску, адбылася цырымонія пасадкі ў Сэндайскім скверы алеі горнай сакуры — сімвала Японіі.
14 сакавіка 2011 г. у скверы дзясяткі мінчан запалілі свечкі ў знак падтрымкі жыхароў Японіі, якія пацярпелі ад разбуральнага землетрасення і цунамі. Яны таксама прынасілі кветкі і папяровых жураўлікаў: па старажытнай японскай традыцыі, калі зрабіць з паперы тысячу такіх птушак, то любое жаданне здзейсніцца. Тады ж да галін аднаго з дрэваў былі прывязаны стужкі з надпісам «Малітва за Японію». Акцыя несла дабрачынны характар.
Транспарт
Прыпынак «Сэндайскі сквер»:
аўтобус: 24, 38, 65, 73, 163; тралейбус: 29, 37, 46
Прыпынак «Музычны тэатр»:
аўтобус: 23, 46, 57, 74с, 78, 151э; тралейбус: 4, 7, 12, 29, 36, 37, 40, 44, 46, 53, 58
Ірга канадская
Ірга́ канадская (Amelanchier canadensis) — кветкавая расліна сямейства.
Буйнарослы від іргі: вышыня яе кустоў або дрэў вагаецца ад 2 да 18 м. Расце ў Паўночным паўшар’і, інтрадукавана на тэрыторыі Беларусі.
Батанічнае апісанне
Адрозніваецца тонкімі паніклымі галінамі, якія на адкрытых месцах фарміруюць шырокакруглаватую крону. Лісце прадаўгаватае, буйное, тонкае, пілавата-зубчастае па краях. Цвіце ў сярэдзіне мая. Кветкі белыя або жаўтавата-белыя, у прамых або паніклых гронках. Плады круглаватыя, буйныя (да 1,7 см у дыяметры), цёмна-пурпуровыя, амаль чорныя, з шызаватым налётам, высокіх смакавых якасцей. Выспяваюць у канцы ліпеня — пачатку жніўня.
Выкарыстанне
Ірга канадская дае плады высокіх смакавых якасцяў. Аднак гэты від мала распаўсюджаны ў культуры і практычнага значэння не мае. Яго выкарыстоўваюць у полеахоўным лесаразвядзенні і для азелянення.
Азу
Азу — традыцыйная татарская страва з абсмажаных кавалкаў мяса (ялавічыны, бараніны або маладой каніны), тушаных з памідорамі (або таматным соусам), цыбуляй, бульбай (часам з дадаткам салёных агуркоў) у вострым соусе. Азу з бараніны можна тушыць з морквай, парэзанай тонкімі колцамі. У савецкія часы шырока распаўсюдзілася сярод іншых народаў былога СССР праз грамадскае харчаванне.
Баршатас
Баршатас — сяло ў Аягозскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Баршатаскай сельскай акругі. Код КАТА — 633451100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 3197 чалавек (1670 мужчын і 1527 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 2883 чалавекі (1403 мужчыны і 1480 жанчын).
Алечгорн
Алечгорн (Aletschhorn) — гара ў Бернскіх Альпах, кантон Вале, Швейцарыя. Знаходзіцца ў рэгіёне Юнгфрау-Алеч, які з’яўляецца ахоўным прыродным аб’ектам, унесеным у Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Ля падножжа — Вялікі Алецкі ледавік. Вышыня — 4193 метры над узроўнем мора (па іншых дадзеных — 4195 м).
Кулі (Дзяржынскі раён)
Кулі́ (, Кули) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабрынёўскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Рубілкаўскага сельсавета.
NGC 6324
NGC 6324 (іншыя абазначэнні — UGC 10725, IRAS17070+7528, MCG 13-12-16, ARAK 517, ZWG 355.25, KAZ 120, PGC 59583) — галактыка ў сузор’і Малая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Курултай
Курултáй — гістарычны сход усіх мангольскіх і цюркскіх народаў князёў і шляхты, орган народнага прадстаўніцтва ў некаторых цюркскіх народаў (нагайцаў, башкіраў, казахаў, кіргізаў, крымскіх татараў, татараў, тувінцаў, алтайцаў), усенародны сход магнацтва для развязання найбольш значных дзяржаўных пытанняў, у нейкім сэнсе — аналаг еўрапейскіх парламентаў (як, напрыклад, Курултай Рэспублікі Башкартастан).
Галаўко
Галаўко — прозвішча.
Паўднёвыя Аркнейскія астравы
Паўднёвыя Аркнейскія астравы (South Orkney Islands) — група астравоў на паўднёвым захадзе Атлантычнага акіяна, у Антарктыцы.
Складаецца з 4 буйных (Каранейшэн, Лоры, Паўэл, Сігні) і каля 40 дробных астравоў. Плошча 621 км². Вышыня да 1265,8 м.
Складзены ў асноўным з моцна метамарфізаваных асадкавых парод. Большая частка ўкрыта снегам і лёдам. Расліннасць — пераважна імхі і лішайнікі. Лежбішчы цюленяў, калоніі марскіх птушак.
Адкрыты ў 1821 годзе англійскім і амерыканскім прамыслоўцамі Дж. Паўэлам і Н. Палмерам і першапачаткова названы архіпелагам Паўэла. На астравах англійскія і аргенцінская навуковыя станцыі.
Спіс вуліц Радуні
У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г.п. Радунь
Праходы (Камянецкі раён)
Прахо́ды (, Проходы) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дзмітровіцкага сельсавета.
Ірга круглалістая
Ірга́ круглалістая, або звычайная, або авалалістая (Amelanchier ovalis) — кветкавая расліна, від роду ірга падсямейства сямейства.
Батанічнае апісанне
Карані расліны глыбока прабіваюцца ў расколіны скал.
Кара ад аліўкавай да карычневай. Форма куста стройная, маладыя галіны пакрытыя бялёсай, злёгку апушанай карой, старыя — цёмна-карычневай карой. Зімовыя пупышкі — яйкападобныя, часта валасістыя, маюць даўжыню 5-7 мм.
Лісце па форме ад яйцападобнага да круглаватага, цёмна-зялёнае зверху і больш светлае знізу, шчыльнае, грубапілаватае або зубчастае да палавіны, 4 см даўжынёй і 2,5 см шырынёй, з хвосцікамі 8-15 мм даўжынёй.
Зацвітае ў сярэдзіне мая. Кветкі беласнежныя, 2,5-3 см у дыяметры, у прамых 5—8-кветкавых (часам ад 3 да 10 штук) густых гронках, якія распускаюцца ў канцы красавіка — маі да з’яўлення лісця.
Плады дыяметрам 1—1,5 см, па форме ад круглаватых да адваротна грушападобных, у перыяд паспявання (у другой палавіне ліпеня) — чырвоныя, у спелым стане — пурпуровыя, амаль чорныя, з шызаватым васковым налётам, мае памер 5—15 мм у дыяметры. Скурка пладоў далікатная, чорныя з шызым налётам. Плады ядомыя, з сакаўной салодкай мякаццю і характэрным прысмакам, выспяваюць неадначасова ў ліпені — верасні.
Арэал
Расце ў Паўночным паўшар’і. Натуральная вобласць распаўсюджвання іргі ахоплівае горы Цэнтральнай, Паўднёвай і Усходняй Еўропы. На поўначы сустракаецца да Бельгіі і Цэнтральнай Германіі. У Паўднёвых Альпах гэты від расце да вышыні 2000 метраў над узроўнем мора. Ірга таксама сустракаецца ў гарах Пярэдняй Азіі і Паўночнай Афрыкі.
На тэрыторыі Расіі ў дзікім выглядзе ірга расце на Каўказе. У садовай культуры акрамя Еўрапейскай часткі Расіі сустракаецца таксама на Урале і ў Сібіры.
Від інтрадукаваны на тэрыторыі Беларусі.
Экалогія
Ірга круглалістая расце хутка, плоданасіць з узросту ў 3—4 гады. Яна непатрабавальная да ўмоў росту, здольная нармальна пераносіць маразы да −40 −50 °C, і падчас цвіцення замаразкі да −5 −7 °С. Добра расце на глебах рознага складу і кіслотнасці, аддае перавагу сонечным месцам, у цяні плоданашэнне слабае.
Ірга размнажаецца насеннем і вегетатыўна (зялёнымі тронкамі і каранёвым параснікам).
Хімічны склад
Плады іргі ўтрымліваюць больш 10 % цукру, 0,5—1 % арганічных кіслот (у асноўным яблычную), правітамін А, вітаміны С (да 40 мг%) і групы В, кумарыны, стэрыны, дубільныя рэчывы (да 0,8 %), флаванолы (до 40 %), мікраэлементы (медзь, свінец, кобальт).
Выкарыстанне
З XVI стагоддзя ірга культывуецца як дэкаратыўная расліна ў скверах і садках, у тым ліку як элемент для стварэння жывых агароджаў.
У Беларусі, Украіне і сярэдняй паласе еўрапейскай часткі Расіі распаўсюджаная як пладовая і дэкаратыўная расліна.
Ірга з’яўляецца самаплоднай раслінай, дае ўраджай да 15 кг з куста ў дзесяцігадовым узросце, плады спеюць не адначасова.
У кулінарыі
Плады іргі маюць саладкавы вяжучы смак, могуць выкарыстоўвацца ў кулінарыі. Выкарыстоўваюць плады ў свежым выглядзе і для перапрацоўкі. З іх робяць сокі, жэле, джэм, павідла, варэнне, узвары, кісялі, наліўкі, віно; плады таксама сушаць.
У медыцыне
Кара і лісце іргі прымяняюцца ў медыцыне, паколькі валодаюць фітанцыднымі ўласцівасцямі. Адвары кары і лісця валодаюць таксама звязальнымі і ахінальнымі ўласцівасцямі і выкарыстоўваюцца пры страўнікава-кішачных захворваннях і для гаення гнойных ран.
Плады іргі — добры полівітамінны сродак, выкарыстоўваюцца ў свежым выглядзе для лячэння авітамінозу, а таксама для ўмацавання нервовай сістэмы, супраць бессані. Свежыя плады і сок іргі могуць выкарыстоўвацца як звязальны сродак, часта ў спалучэнні з сокам дзікіх яблыкаў і груш, прымяняюць для лячэння захворванняў страўнікава-кішачнага тракту, звязаных з парушэннем стрававання. Дзякуючы наяўнасці ў пладах β-сітастэрыну, які з’яўляецца антаганістам халестэрыну іх выкарыстоўваюць для прафілактыкі атэрасклерозу.
Ягады іргі і прадукты іх перапрацоўкі рэкамендуецца ўжываць хворым з сардэчна-сасудзістымі захворваннямі.
У пчалярстве
Ірга апыляецца насякомымі. У перыяд цвіцення расліна служыць крыніцай нектару для некалькіх відаў матылькоў. Ірга круглалістая добры меданос, у раёнах масавага вырастання забяспечвае пчолам ранні вясновы ўзятак мёду.
Манументальнае мастацтва
Манументальнае мастацтва — род выяўленчага мастацтва, ахоплівае шырокае кола твораў, прызначаных для канкрэтнага архітэктурнага або ландшафтнага асяроддзя і адпаведных ім ідэйнымі якасцямі, зрокава-архітэктанічным і колеравым ладам. Да манументальнага мастацтва адносяцца: манументальны жывапіс, манументальная скульптура, манументальна-дэкаратыўная скульптура, вітраж, габелен, мазаіка, пано, размалёўка, сграфіта.
Факультэт электронна-інфармацыйных сістэм БрДТУ
Склад факультэта
У складзе факультэта знаходзяцца наступныя кафедры:
Сеста
Сеста (Sesto) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бальцана.
Насельніцтва складае 1937 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 24 чал./км². Займае плошчу 80 км². Паштовы індэкс — 39030. Тэлефонны код — 0474.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
NGC 6325
NGC 6325 (іншыя абазначэнні — GCL 58, ESO 519-SC11) — шаравое скопішча ў сузор’і Змеяносец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ігар Аляксандравіч Гапонаў
Ігар Аляксандравіч Гапонаў (, Калуга) — беларускі архітэктар. Заслужаны будаўнік БССР (1976).
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1958 годзе. Працаваў у Магілёўскім будтрэсце, кіраўніком групы архітэктараў, галоўным інжынерам праектаў, намеснікам галоўнага інжынера Магілёўскага аблпраекта, намеснікам старшыні Магілёўскага гарвыканкама, з 1964 па 1985 г. — начальнікам Упраўлення па будаўніцтве і архітэктуры Магілёўскага аблвыканкама.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Член КПСС з 1962 года. Пражывае ў г. Магілёве.
Творчасць
Удзельнічаў у стварэнні праекта помніка ахвярам фашызму на Лупалаўскіх могілках (1976).
Аўтар артыкулаў у БелСЭ па сучаснай архітэктуры гарадоў Магілёўскай вобласці.
Цукровы бурак
Цукровы бурак (Beta vulgaris subsp. vulgaris) — група разнавіднасцяў звычайнага бурака; тэхнічная культура, у карані якой утрымліваецца шмат цукрозы.
У сучаснай Беларусі дзейнічаюць 4 цукровыя заводы — ў Гарадзеі, Жабінцы, Скідзелі і Слуцку, якія аб'яднаныя цукровай прамысловасццю Беларусі.
Бідайык (Усходне-Казахстанская вобласць)
Бідайык — сяло ў Аягозскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Бідайыкскай сельскай акругі. Код КАТА — 633453100.
Сіландра
Сіландра (Silandro) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бальцана.
Насельніцтва складае 5928 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 52 чал./км². Займае плошчу 115 км². Паштовы індэкс — 39028. Тэлефонны код — 0473.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Багародзіца.
Капсійская культура
Капсійская культура — мезалітычная археалагічная культура Міжземнамор'я IX—V тыс. гад. да н.э. Упершыню выяўлена ў Тунісе. Змяняе Аранскую культуру. Асноўныя заняткі — паляванне і збіральніцтва (каля стаянак знойдзены кіпы ракавін). Капсійцы ўпершыню пачалі выкарыстоўваць лук і стрэлы. Знойдзены арнаментаваныя сасуды з страусіных яек. Мяркуецца, што носьбіты дадзенай культуры пакінулі наскальныя роспісы ў пячорах Іспаніі.
Антрапалагічны выгляд
Капсійцы належылі да міжземнаморскай галіны белай расы
Амарыліс
Амарыліс (Amaryllis) — алігатыпны род аднадольных раслін сямейства. Выдзелены шведскім сістэматыкам Карлам Лінеем у 1753 годзе. Многія з раслін таксічныя.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя травяністыя цыбульныя расліны.
Лісце прыкаранёвае, размешчана ў два шэрагі.
Кветкі сабраны ў парасонападобнае суквецце; у суквецці па 2-12 кветак.
Плод — раскрывальная каробачка, насенне можа мець прыдаткі ў выглядзе крылцаў.
Лік храмасом 2n = 22.
Распаўсюджанне
У дзікай прыродзе прадстаўнікі роду з'яўляюцца эндэмікамі Капскай правінцыі (ПАР). Занесены ў Аўстралію.
Сістэматыка
Раней у род Амарыліс уключаліся віды, якія цяпер вылучаныя ў род, ва ўжытку яны звычайна называюцца амарылісамі.
Ражкоўка
Ражко́ўка (, Рожковка) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дзмітровіцкага сельсавета.
У 1954—1959 гадах цэнтр Ражкоўскага сельсавета.
Курганне (Дзяржынскі раён)
Курга́нне (, Курганье) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабрынёўскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Рубілкаўскага сельсавета.
Абарона Севастопаля (фільм)
«Абарона Севастопаля» (Оборона Севастополя) — расійскі ігравы ​​фільм пра Крымскую (Усходнюю) вайну, адна з найважнейшых пастановак у гісторыі расійскай кінематаграфіі. Першая расійская поўнаметражная кінапастаноўка.
Сюжэт
Фільм адкрываецца буйнымі планамі (кінапартрэтамі) імператараў Мікалая I і Аляксандра II, а таксама кіраўнікоў і герояў абароны Севастопаля.
Дзень святога Мікалая
Дзень святога Мікалая — свята ў гонар святога Мікалая, біскупа Мірскага. Да XIX стагоддзя ў Польшчы быў выхадны. У 1969 г. свята было адменена ў Каталіцкай Царкве, гэта толькі т.зв. любая памяць. З Сярэднявечча, напярэдадні гэтага дня, святы Мікалай (дакладней, чалавек, апрануты як ён) прыносіў дзецям падарункі. Сёння ў Польшчы на ​​ноч дзецям дораць невялікія падарункі, маленькія цацкі і, перш за ўсё, прысмакі. У дзевятнаццатым і дваццатым стагоддзях Санта, які дорыць дзецям падарункі на сваё свята, пераўтварыўся ў казачнага персанажа, які дорыць падарункі на Каляды, выкарыстоўваецца ў масавай культуры. З 9-га стагоддзя Мікалаю ва ўсходнім і заходнім хрысціянстве шанавалі святога і цудатворцу. Напісанае ў Візантыі «Жыціе Мікалая», напісанае архімандрытам Міхаілам з IX стагоддзя, распавядае, што ўжо ў той час, 6 снежня, у Канстанцінопалі святкавалі Дзеда Мароза, які лічыўся годнай падрыхтоўкай да Каляд. .
Ва Украіне адраджаецца вобраз святога Мікалая і традыцыя дарыць падарункі. Таксама ўсё больш шануецца традыцыя клопату аб патрабуючых: як у форме дабрачынных акцый у царкоўных супольнасцях, так і ў свецкіх дабрачынных праектах. У школах напярэдадні свята праходзяць урокі, на якіх дзяцей вучаць пісаць ліст Святому Мікалаю.
Фрэдэрык Туорт
Фрэдэрык Туорт (Frederick William Twort,, Камберлі, Англія — ) — англійскі мікрабіёлаг, які быў першаадкрывальнікам ў 1915 годзе бактэрыяфагаў (вірусаў, якія паражаюць бактэрыі).
Біяграфія
Атрымаў медыцынскую адукацыю ў бальніцы Сент-Томас (1900) і ў 1901—1902 гадах працаваў там жа.
У 1902—1909 гадах памочнік бактэрыёлага Лонданскай бальніцы.
З 1909 года дырэктар Браўнаўскага ветэрынарнага інстытута і прафесар бактэрыялогіі Лонданскага універсітэта.
Аўтар навуковых прац па культываванні мікраарганізмаў. Першым (1908) ужыў селектыўны метад для атрымання чыстай культуры бактэрый. Упершыню ў 1912 годзе вызначыў сумесна з Дж. Інгрэмам неабходнасць для росту некаторых мікраарганізмаў фактара роста (вітаміна K). У 1915 годзе апісаў разбурэнне гнойнага стафілакока перавіваемым фільтруючымся агентам. Тым самым ён упершыню адкрыў вірус бактэрый, названы ў 1917 годзе Ф. Д’Эрэлем бактэрыяфагам.
Член Лонданскага каралеўскага таварыства (1929).
Менке Кац
Біяграфія
Нарадзіўся ў мястэчку Свянцяны Віленскай губерні (цяпер у Літве) ў ноч другога дня Песаху. Бацька Гіршэ-Довід быў родам са Свіры, дзе меў уласны бровар, аднак быў вымушаны перавесці бізнес у Свянцяны з прычыны невялікіх заробкаў; маці Бадона Губерская паходзіла з Міхалішак. Менке назвалі паводле бабулі па бацьку. Акрамя яго, у сям’і было яшчэ чацвёра дзяцей (двое нарадзіліся ў Свіры, яшчэ двое наймаладзейшыя ў Свянцянах).
З-за недастатковых заробкаў бацька ў 1914 року падаўся ў ЗША. Менке скончыў хедар у Свянцянах, пасля сям’я была вымушаная пераехаць да матчыных сваякоў у Міхалішкі.
У 1920 годзе сям’я выехала да бацькі ў ЗША, пасяліліся ў Нью-Ёрку. З пачатку 1920-х гадоў Менке Кац друкаваўся ў яўрэйскіх газетах у ЗША. Тут выходзілі ягоныя шматлікія кнігі паэзіі, у якіх належнае месца займала тэма малой радзімы. Спачатку трымаўся пракамуністычных поглядаў, пасля пачатку палітычных рэпрэсій у СССР перагледзеў іх. У 1926 ажаніўся з Хаске Бляхер, эмігранткай з Уваравічаў; яны пераехалі ў Лос-Анджэлес. Менке зарабляў пісаннем і рамонтам гадзіннікаў, аднак пасля нараджэння дачкі Траім і сына Ноя вярнуўся ў Нью-Ёрк. Дзяцей выхоўвала жонка з бацькамі ў Пасаіку.
З 1953, калі стала вядома пра, Кац канчаткова парваў з левымі і пачаў выдаваць уласны літаратурны часопіс «Бітэр-рут».
У 1972 быў намінаваны на Пулітцэраўскую прэмію.
Творчасць
Агулам выдаў 18 зборнікаў паэзіі. Перакладзены на грэчаскую, італьянскую, іўрыт, французскую, японскую і іншыя мовы.
NGC 6326
NGC 6326 (іншыя абазначэнні — PK 338-8.1, ESO 228-PN1, AM 1716-514) — планетарная туманнасць у сузор’і Ахвярнік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вольга Міхайлаўна Барысевіч
Вольга Міхайлаўна Барысе́віч (, г. Порт-Артур — ) — беларускі савецкі тэатральны рэжысёр.
Біяграфія
Скончыла Беларускую драматычную студыю ў Маскве ў 1926 годзе. З 1926 артыстка БДТ-2 (цяпер тэатр імя Я. Коласа). З 1931 года рэжысёр-асістэнт Беларускай студыі оперы і балета, з 1933 года рэжысёр Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР.
Творчасць
Паставіла оперы «Яўген Анегін» П. Чайкоўскага (1933), «» Дж. Расіні (1934), «Трыльбі» А. Юрасоўскага (1940), «» Ж. Афенбаха (1941), «Чыа-Чыа-сан» Дж. Пучыні (1945), «» А. Даргамыжскага (1946). Была суаўтарам лібрэта оперы «Кветка шчасця» А. Туранкова.
Работы Барысевіч адрозніваліся пошукамі сцэнічнай формы, яркай творчай фантазіяй.
Маскоўская лінія (Мінск)
Маскоўская лінія (Московская линия) —— першая лінія Мінскага метрапалітэна. Першы ўчастак у складзе васьмі станцый быў адкрыты 30 чэрвеня 1984 года. Цяпер даўжыня лініі складае 19,2 км і ўключае у сябе 15 станцый. Амаль цалкам праходзіць пад праспектам Незалежнасці — галоўнай магістраллю горада і праспектам Дзяржынскага. Час руху цягніка ад пачатковай станцыі да канцавой складае 28 хвілін.
Назва і колер
Лінія атрымала назву па канцавой станцыі на момант адкрыцця. Першапачаткова планавалася назваць «Маскоўскай» станцыю «Інстытут культуры», размешчаную побач з вуліцай Маскоўскай, а другую канцавую, размешчаную побач з вуліцай Валгаградскай, планавалася назваць «Валгаградскай». Аднак пазней рашэнне было зменена.
У адрозненне ад большасці гарадоў былога СССР гістарычна склалася, што на схеме яна адлюстроўваецца сінім колерам, аднак спачатку адлюстроўвалася чырвоным. Звычайна лініі пазначаліся ў парадку чарговасці чырвоным, сінім і зялёным.
З 1992 па 2003 гады станцыя «Плошча Леніна» ў цягніках абвяшчалася як «Плошча Незалежнасці», але затым была адноўлена першапачатковая назва. Пры гэтым надпісы і шыльды не замяняліся.
Будаўніцтва
3 мая 1977 года ў раёне будучай станцыі «Парк Чалюскінцаў» пачаліся першыя працы, 16 чэрвеня была забітая першая паля. У сувязі з адсутнасцю ў Мінску неабходнага абсталявання, праходчы шчыт быў дастаўлены ў разабраным выглядзе з Днепрапятроўска. Пры праходцы першай лініі метрабудаўнікам давялося сутыкнуцца з шматлікімі цяжкасцямі, у прыватнасці, перагон паміж «Плошчай Перамогі» і «Кастрычніцкай» праходзіць пад Свіслаччу. Будаўніцтва было разлічана на 8 гадоў, але прымяненне рэвалюцыйнага па тагачасных мерках метаду пабудовы, так званай «сцены ў грунце», дазволіла паскорыць будаўніцтва, і першая чарга была адкрыта для пасажыраў 30 чэрвеня 1984 года — на год раней запланаванага тэрміну. Першая чарга будаўніцтва ўключала ў сябе 8 станцый: «Маскоўская», «Парк Чалюскінцаў», «Акадэмія навук», «Плошча Якуба Коласа», «Плошча Перамогі», «Кастрычніцкая», «Плошча Леніна» і «Інстытут культуры».
31 снежня 1986 года адбылося адкрыццё станцыі «Усход» — працягу Маскоўскай лініі ва ўсходнім кірунку. Гэты ўчастак быў спраектаваны ў сціснутыя тэрміны, будаўніцтва вялося кругласутачна. Станцыя была ўзведзена ў жылым мікрараёне Усход і стала вялікім перасадачным вузлом для жыхароў мікрараёнаў Усход і Уручча, што значна палегчыла транспартную сувязь з цэнтрам горада.
У 2001 годзе працягнулася будаўніцтва лініі метро ва ўсходнія ўскраіны горада. 7 лістапада 2007 года адкрыліся дзве новыя станцыі «Барысаўскі тракт» і «Уручча». Упершыню мінскае метро выйшла за межы Мінскай кальцавой аўтадарогі. Адкрыццё гэтых станцый першапачаткова планавалася на 2008 год, але фінансаванне было павялічана, і адкрыццё перанеслі на восень 2007 года.
Будаўніцтва станцый «Грушаўка», «Міхалова» і «Пятроўшчына» было пачата ў 2004 годзе. Адкрыццё станцый планавалася на 1 верасня 2012 года. Пасля было абвешчана, што ў верасні пройдзе пробны запуск, а паўнавартасна станцыі запрацуюць з 7 лістапада 2012 года. Участак працягласцю 5,2 км быў афіцыйна адкрыты 7 лістапада 2012 года. 3 чэрвеня 2014 асобна адкрыты паўднёва-заходні ўчастак працягласцю 2,1 км са станцыяй «Малінаўка».
Пасажырапаток
У 2019 годзе Маскоўскую лінію наведалі 169,1 мільёнаў чалавек, або 463,3 тысяч штодзень. Гэта робіць лінію першай паводле загружанасці ў Мінскім метрапалітэне. У 2017 годзе найбольшы сутачны пасажырапаток зафіксаваны на станцыях «Плошча Леніна» (56,6 тыс.), «Плошча Якуба Коласа» (47,6 тыс.), «Уручча» (46,8 тыс.), «Акадэмія навук» (39,2 тыс.) і «Малінаўка» (35,6 тыс.), а таксама перасадачнай «Кастрычніцкай». Найменшая колькасць пасажыраў была зафіксавана на станцыях «Грушаўка» (13,9 тыс.) і «Міхалова» (14,5 тыс.). У 2019 годзе лідарамі па колькасці пасажыраў сталі станцыі «Плошча Леніна» (54,2 тыс.), «Уручча» (48,5 тыс.), «Плошча Якуба Коласа» (47,1 тыс.), а таксама «Кастрычніцкая». Найменш загружанымі былі «Парк Чалюскінцаў» (14,8 тыс.) і «Грушаўка» (17 тыс.).
Станцыі
Усе станцыі Маскоўскай лініі — мелкага закладання. З 15 станцый — 10 калоннага тыпу і 5 аднасклепянных.
Станцыі «Плошча Леніна» і «Інстытут культуры» — перасадачныя на чыгуначны транспарт. «Кастрычніцкая» — перасадачная станцыя на «Купалаўскую» Аўтазаводскай лініі, «Плошча Леніна» — перасадачная станцыя на «Вакзальную» Зеленалужскай лініі.
Перспектывы
Згодна з генеральным планам развіцця рэйкавага электратранспарту ў Мінску, пашырэнне Маскоўскай лініі плануецца па двух напрамках: паўночна-ўсходняе — станцыя «Смаленская», паўднёва-заходняе — станцыя «Шчомысліца». Аднак станам на верасень 2022 года будаўніцтва станцыі «Шчомысліца» не плануецца, бо забудова аднайменнага мікрараёна была адменена і станцыя не будзе мець дастатковай пасажырскай плыні.
Дэпо і рухомы састаў
Лінію абслугоўвае Маскоўскае электрадэпо, адкрытае ў чэрвені 1984 года. Раней яно абслугоўвала і Аўтазаводскую лінію, да таго моманту, пакуль 1 верасня 2003 года не было адкрыта электрадэпо «Магілёўскае».
На лініі выкарыстоўваюцца вагоны мадэлі 81-717.5/81-714.5, 81-717.5М/714.5М (неафіцыйная назва «Нумарныя»), а таксама 81-540б/541б вытворчасці Мыцішчанскага машынабудаўнічага завода і Вагонмаша. Да верасня 2002 года, выкарыстоўваліся чатырохвагонные цягнікі. На дадзены момант лінію абслугоўвае 37 пяцівагонных саставаў (185 вагонаў).
Здарэнні
11 красавіка 2011 года на станцыі «Кастрычніцкая», каля другога і трэцяга вагона цягніка, які накіроўваўся да станцыі «Інстытут культуры», у часы пік на адной з самых перагружаных станцый адбыўся выбух самаробнага радыёкіраванага выбуховага прыстасавання ў натоўпе пасажыраў. Выбуховае прыстасаванне мела магутнасць ад 5 да 7 кілаграм у трацілавым эквіваленце і было начынена металічнымі элементамі, каб выклікаць шматлікія асколачныя раненні ў пацярпелых. Загінулі 15 чалавек, больш за 400 чалавек атрымалі раненні рознай ступені цяжкасці.
Акавіта
З XIII ст. агульнаеўрапейскім тэрмінам aqua vitae называлі гарэлку або вінны спірт, атрыманыя праз дыстыляцыю віна, пазней таксама гарэлку з соладу, збожжа, мукі і інш. У кельцкіх народаў скарочаны даслоўны пераклад лацінскага выразу uisce beatha стаў назвай нацыянальнага моцнага напою з ячменнага соладу — віскі.
У Польшчы і ВКЛ гэтая назва вядомая з канца XV — пачатку XVI ст. Пачаткова акавіта ўжывалася як аптэчны сродак (найчасцей для настойвання лекавых зёлак і г.д.). З пашырэннем ужытку моцных напояў і дыверсіфікацыяй іх тыпаў акавітай у вузкім сэнсе пачалі называць найвышэйшую ступень дыстыляцыі гарэлкі (ад 70 % аб.), даступную даіндустрыяльнай тэхналогіі. У сучасных скандынаўскіх краінах акавітай называюць моцную гарэлку (як правіла, з жыта), часам араматызаваную невялікай колькасцю кмена, якую прынята піць з невялікіх (50 г.) кілішкаў адным глытком. Да сярэдзіны XX ст. ужываўся старадаўні жартаўлівы беларускі тост:
(пасля чаго акавіту выпівалі). У сучаснай беларускай папулярнай гістарычнай літаратуры акавітай часта называюць старадаўнюю гарэлку ўвогуле.
Джамеа эль-Кебір
Джамеа эль-Кебір (الجامع الكبير) — мячэць у горадзе Алжыр. Пабудавана ў 1097 годзе ў часы праўлення султана Алі ібн Юсуфа з дынастыі Альмаравідаў. У гонар яго названы адзін з мінарэтаў, створаны пазней — у 1324 годзе. У 1840 г. на знешняй сцяне створана галерэя.
Мячэць знаходзіцца на вуліцы Дэ ла Мар.
Сатай (Аягозскі раён)
Сатай — былое сяло ў Аягозскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Скасавана ў 2017 годзе. Уваходзіла ў склад Бідайыкскай сельскай акругі. Код КАТА — 633453300.
Насельніцтва
Паводле дадзеных 1999 года, у сяле не было пастаяннага насельніцтва. Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 66 чалавек (36 мужчын і 30 жанчын).
Валянцін Мікалаевіч Гацілаў
Валянцін Мікалаевіч Гацілаў (, в. Гарэлаўка, Чарамісінаўскі раён, Курская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Харкаўскі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1968 годзе. Працаваў асістэнтам у Палтаўскім інжынерна-будаўнічым інстытуце, старшым архітэктарам, кіраўніком групы архітэктараў у Мінскпраекце, галоўным архітэктарам праектаў у БелНДІПгорадабудаўніцтва, з 1979 года — галоўны архітэктар праектаў у Белдзяржпраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года. Пражывае ў г. Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы: прафілакторый завода «Оптык» у Лідзе (1981), патолагаанатамічны корпус бальніцы хуткай дапамогі па Слуцкай шашы (цяпер вул. Кіжаватава, 58Б) ў Мінску (1974, у сааўтарстве з Н. Шпігельманам); у аўтарскім калектыве: 9-павярховыя буйнапанэльныя жылыя дамы па праспекце Пушкіна ў Мінску (1977), серыі тыпавых праектаў блок-секцый для Магілёўскага (1980—1982) і Бабруйскага (1981) ДБК, 12-павярховы жылы дом з крамай «1000 дробязяў» у мікрараёне № 1 (1984) і забудова мікрараёна № 5 па Віцебскім праспекце у Магілёве, забудова мікрараёна № 31 у Смаргоні (1987).
Aspalathus linearis
Aspalathus linearis — куст, які расце ў Афрыцы, від роду сямейства. З лісця і парасткаў гэтай расліны атрымліваюць напой (гарбату), вядомы пад назвай ройбас (ройбуш).
Распаўсюджанне
Эндэмік Паўднёвай Афрыкі: натуральны арэал віду абмежаваны горным масівам Седэрберг (200 км на поўнач ад Кейптаўна).
Біялагічнае апісанне
Куст вышынёй ад 1 да 1,5 м з гладкім цэнтральным ствалом і шматлікімі галінамі. Лісце даўжынёй да 10 мм, падобнае на ігліцу: тонкае, мяккае, з вастрыём на канцы. Кветкі — з венчыкам матыльковага тыпу.
Хімічны склад
Расліна змяшчае флаваноіды кверцэцін — біялагічна актыўнае рэчыва, якое валодае спазмалітычнай, супрацьзапаленчай, антыаксідантнай, дыурэтычнай і проціпухліннай уласцівасцямі.
Выкарыстанне
Расліна здаўна выкарыстоўваецца для падрыхтоўкі гарбаты, вядомай пад назвай ройбас (ройбуш). З сярэдзіны XX стагоддзя для атрымання сыравіны для вытворчасці напою пачалося прамысловае культываванне расліны.
Злудэрна
Злудэрна (Sluderno) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бальцана.
Насельніцтва складае 1840 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 92 чал./км². Займае плошчу 20 км². Паштовы індэкс — 39020. Тэлефонны код — 0473.
Спіс вуліц Поразава
У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г.п. Поразава
1984 (значэнні)
1984:
Уладзімір Адамавіч Галаўко
Уладзімір Адамавіч Галаўко (нар., в. Бярозавічы, Пінскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне сістэмнага аналізу, кіравання і апрацоўкі інфармацыі. Доктар тэхнічных навук (2003), прафесар (2004).
Біяграфія
Скончыў Маскоўскае вышэйшае тэхнічнае вучылішча імя М. Э. Баўмана (спецыяльнасць «Аўтаматычныя інфармацыйныя ўстройствы», кваліфікацыя «Інжынер-электрык», 1984), Інстытут тэхнічнай кібернетыкі АН БССР (аспірантура, 1989), Аб’яднаны інстытут праблем інфарматыкі НАН Беларусі (дактарантура, 2002). Працаваў у Інстытуце тэхнічнай кібернетыкі (Мінск, 1984—1986; Брэсцкае аддзяленне, 1991—1994), Брэсцкім дзяржаўным тэхнічным універсітэце (з 1994, прафесар кафедры інтэлектуальных інфармацыйных тэхналогій, з 2003 — загадчык кафедры).
Эканоміка Мінскай вобласці
Мінская вобласць з'яўляецца адным з найбольш эканамічна развітых рэгіёнаў Беларусі. Выгаднае геаграфічнае становішча, наяўнасць прыродна-рэсурснага патэнцыялу сталі асноўнымі фактарамі гаспадарчага развіцця вобласці. Эканоміка Мінскай вобласці індустрыяльна-аграрная, экспартаарыентаваная.
Аснову рэсурснай базы складаюць калійныя і каменныя солі, торф, жалезная руда, гаручыя сланцы, гліна, сапрапелі, мінеральныя воды, пясчана-гравійныя матэрыялы, пясок.
Прамысловасць
Прамысловасці належыць вядучае месца ў эканоміцы Мінскай вобласці. Колькасць прамысловых прадпрыемстваў складае 417, а агульная колькасць прамысловых арганізацый з улікам падсобных вытворчасцей перавышае 4 тысячы. Значная доля прамысловых вытворчасцяў сканцэнтравана ў гарадах Салігорску, Барысаве, Жодзіна, Слуцку, Маладзечне.
У вобласці сканцэнтраваны ўвесь выпуск калійных угнаенняў краіны, 77,4% ад агульнага аб'ёму вытворчасці вырабаў з металічных парашкоў, 78,9% макаронных вырабаў, 59,3% цукру-пяску, 44,9% трыкатажных вырабаў (2010).
Найбольшая ўдзельная вага сярод галін прамысловасці Мінскай вобласці:
Буйнейшыя прадпрыемствы вобласці: ААТ «Беларуськалій», РУВП «Беларускі аўтамабільны завод», ААТ «Барысаўскі завод аўтатрактарнага электраабсталявання», РУП «Маладзечанскі станкабудаўнічы завод», ААТ «Гарадзейскі цукровы камбінат», ААТ «Слуцкі цукрарафінадны камбінат», ААТ «Барысаўскі завод медыцынскіх прэпаратаў», ААТ «Конфа», ААТ «Світанак», ААТ «Барысаўдрэў».
Сельская гаспадарка
Землі сельскагаспадарчага карыстання займаюць 1598,4 тыс. га, у тым ліку ворыва - 1077,1 тыс. га, лугавыя - 510,8 тыс. га, сады - 10,4 тыс. га. Бал ўрадлівасці сельскагаспадарчых угоддзяў - 30,4, ворыва - 32,9, кармавых угоддзяў - 26,3.
Вытворчасцю сельскагаспадарчай прадукцыі займаюцца 443 сельскагаспадарчыя структуры, 454 сялянскіх (фермерскіх) гаспадарак і 279.275 асабістых падсобных гаспадарак (2007). Сельскагаспадарчымі арганізацыямі Мінскай вобласці — адной з шасці абласцей краіны — вырабляецца звыш чвэрці валавой прадукцыі сельскай гаспадаркі ў агульнарэспубліканскім аб'ёме, у тым ліку малака - 27%, мяса - 25%, збожжа - 27%, цукровых буракоў - 34%, бульбы - 30%, агародніны - 36%.
Будаўніцтва
У склад будаўнічага комплекса вобласці ўваходзяць будаўнічыя трэсты і аб'яднанні, прадпрыемствы прамысловасці будаўнічых матэрыялаў, праектныя інстытуты, навукова-даследчыя і канструктарска-тэхналагічныя арганізацыі.
Капітальнае будаўніцтва вядзецца падрадчымі будаўніча-мантажнымі і рамонтнымі арганізацыямі. Найбольш буйнымі з іх з'яўляюцца УП «Мінскаблсельбуд», КУП «Мінскаблдарбуд», ААТ «Універсалрамбуд», «Будтрэст № 3 ордэна Кастрычніцкай рэвалюцыі» і іншыя.
Вытворчасць будаўнічых матэрыялаў ажыццяўляюць: ААТ «Забудова», ААТ «Любанскі КСМ», ААТ «Салігорскі ДБК», ААТ «Радашковіцкі керамічны завод», ААТ «Любанскі завод сценавых блокаў», ДУ «Аб'яднанне Мінскмеліявадгас».
Транспарт і сувязь
Абслугоўванне прадпрыемстваў, арганізацый і насельніцтва Мінскай вобласці грузавымі і пасажырскімі перавозкамі забяспечвае РУП «Минаблаўтатранс». У яго склад уваходзіць 20 даччыных унітарных прадпрыемстваў, а таксама ААТ «Барысаўгрузаўтатранс». Штогод перавозіцца звыш 9 млн. т грузаў, пераважна ў межах Беларусі, звыш 120 млн. пасажыраў. Чыгуначныя перавозкі ажыццяўляе Мінскае аддзяленне Беларускай чыгункі. Нацыянальны аэрапорт «Мінск» размяшчаецца на тэрыторыі Мінскай вобласці (Смалявіцкі раён).
Прадастаўленне паслуг электрасувязі на тэрыторыі вобласці забяспечвае Мінскі філіял РУП «Белтэлекам». У больш чым 25 кропках па Мінскай вобласці даступная паслуга шырокага безправаднога доступу wi-fi: у Мядзельскім (к.п. Нарач, гасцініца «Белая Русь», санаторый «Прыазёрны»), Лагойскім (РКЦ «Сілічы»), Мінскім (санаторый «Юнацтва»), салігорскім (гасцініца «Алеся», сервісны цэнтр) і іншых раёнах Мінскай вобласці.
Знешнеэканамічныя сувязі
Знешнегандлёвы абарот вобласці ў 2009 склаў 4858,3 млн. долараў ЗША, сальда станоўчае: 1005,5 млн. долараў ЗША.
Асноўныя знешнегандлёвыя партнёры: Расія (34,5%), Індыя (8%), Бразілія (7,5%), Германія (7%), Украіна (6%), Кітай (3%), Польшча (3%), Нідэрланды (2,7%), Італія (2,3%), Нарвегія (2%).
Структура знешняга гандлю вобласці:
Будынак Выканаўчага камітэта СНД
Будынак Выканаўчага камітэта СНД — будынак у Мінску, размешчаны па адрасе вул. Кірава, 17 (вул. Камсамольская 38). Пабудаваны ў 1953—1956 гг. (архітэктары А. Воінаў і Л. Усава) як будынак Мінскага абласнога камітэта КПБ. У наш час будынак займае. Будынак — прыклад творчага выкарыстання форм класіцызму.
Архітэктура
Узведзены з цэглы. Чатырохпавярховы Г-падобны ў плане аб’ём. Цэнтр кампазіцыі — вуглавы гранёны аб’ём з сферычным купалам, у завяршэнні якога васьмігранны барабан са шпілем. Да гранёнага аб’ёму пад прамым вуглом прымыкаюць бакавыя крылы. Плоскасці фасадаў падзелены гарызантальнымі цягамі па 3 ярусы. Першы вырашаны ў выглядзе цокаля, дэкарыраваны пад ружовы граніт. Сцены 1—2-га паверхаў пакрыты рустам, 3—4-га крапаваны пілястрамі карынфскага ордара. Будынак завершаны буйным карнізам класічнага профілю і парапетам. Аконныя праёмы ніжніх паверхаў прамавугольныя, 4-га — арачныя.
Планіроўка калідорная. Галоўны вестыбюль у цэнтральным аб’ёме. 2 лесвіцы злучаюць яго з бакавымі крыламі, 2-і паверх цэнтральнага аб’ёму займае двухсветлавая зала пасяджэнняў, якая перакрыта купалам з ляпным дэкорам. Сцены залы крапаваны здвоенымі пілястрамі і калонамі. У 1988 г. да дваравога фасада прыбудавана 6-павярховае прамавугольнае ў плане крыло (архіт. Л. Пагарэлаў), што надало будынку П-падобную ў плане канфігурацыю.
Карл Станіслававіч Куркевіч
Біяграфія
Нарадзіўся 17 кастрычніка 1926 года ў горадзе Мазыр Гомельскай вобласці ў сям'і служачага. Беларус. У 1941 годзе скончыў 7 класаў сярэдняй школы.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у партызанскім руху, ваяваў у складзе партызанскага атрада імя Громава 64-й партызанскай брыгады. У арміі і на фронце з чэрвеня 1944 года на пасадзе аўтаматчыка роты аўтаматчыкаў 515-га стралковага палка. Удзельнічаў у вызваленні Беларусі і Польшчы, у Берлінскай аперацыі.