cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Морэснэт
З'яўленне
Жыццё ў Нейтральным Морэснэт залежала ад цынкавай шахты, якая была асноўным прадпрыемствам, даючым рабочыя месцы як мясцовым жыхарам (колькасць якіх ніколі не дасягнула 5000), так і працаўнікам з суседніх дзяржаў. Жыццё на нейтральнай тэрыторыі мела свае перавагі: маленькія падаткі, адсутнасць тарыфаў на імпарт з суседніх дзяржаў і меншыя кошты ў параўнанні з замежнымі. Пошта і шмат якія іншыя службы былі падзелены паміж Прусіяй і Бельгіяй. Мясцовыя жыхары мелі права выбраць юрысдыкцыю і ў якой дзяржаве служыць у арміі. Акрамя таго, жыхары Морэснэт былі прызнаныя асобамі, якія не маюць грамадзянства і не мелі права мець сваю армію.
Знікненне
Калі шахта была вычарпана ў 1885 годзе, з'явіліся сумневы наконт далейшага існавання Нейтральнага Морэснэт. Былі прапанаваны розныя ідэі як захаваць нейтралітэт, напрыклад заснаванне тут казіно, альбо паштовую службу з уласнымі маркамі. Найбольш незвычайнай ідэяй было заснаванне тут першай эсперантысцкай дзяржавы з назвай Амікейа (Месца сяброўства). Быў прапанаваны аднайменны эсперантамоўны гімн. Амікейа была заснавана ў жніўні 1908 года, але існавала толькі некалькі дзён, таму што ні Бельгія, ні Прусія не адмовіліся ад кіравання Морэснэт. У 1914 годзе, падчас Першай Сусветнай вайны, Германія (спадчыннік Прусіі) уваравалася ў Бельгію і анексіравала Морэснэт у 1915 годзе.
Сучасны стан
Рэшткі Морэснэт сёння можна знайсці каля Валсерберга. Каля кропкі скрыжавання межаў Германіі, Нідэрландаў і Бельгіі і цяпер ёсць сектар Морэснэт, хаця ён і належыць цяпер Бельгіі.
Мора Дэйвіса
Мора Дэйвіса (Davis Sea) — ускраіннае мора Індыйскага сектара Паўднёвага акіяна ля берагоў Антарктыды, паміж 87° і 98° у.д.
13 лютага 1956 г. на ўзбярэжжы мора Дэйвіса, пачала працаваць першая пастаянная савецкая навуковая станцыя ў Антарктыдзе «Мірны».
Пупіней (Ігналінскі раён)
Пупіне́й (Pupiniai), традыцыйная беларуская назва — Пупіна  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Грышкішке. Насельніцтва 18 чал. (2001 г.).
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Паўправільны шматграннік
Існуе 13 розных тыпаў выпуклых паўправільных шматграннікаў і 2 бясконцыя серыі (прызмы і антыпрызмы).
Нявыпуклых (зоркападобных) паўправільных шматграннікаў больш за 51.
Курумкан
Курумкан (Курумка́н; Хурамхаан) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Курумканскага раёна Рэспублікі Бурація і сельскага паселішча «Курумкан». Насельніцтва — 5465 чал. (2010). Размешчаны ў Баргузінскай даліне, на правым беразе ракі Баргузін, за 411 км на паўночны ўсход ад Улан-Удэ, за 53 км на ўсход ад возера Байкал. Ад суровых байкальскіх вятроў населены пункт абараняе Баргузінскі хрыбет.
Зіндэльфінген
Зіндэльфінген (Sindelfingen) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Штутгарт. Уваходзіць у склад раёна Бёблінген. Насельніцтва — 60 445 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 50,85 км². Афіцыйны код — 08 1 15 045.
Горад падзяляецца на 2 гарадскія раёны.
Вінберг
Вінберг — прозвішча.
Пантэк’янале
Насельніцтва складае 202 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 2 чал./км². Займае плошчу 94 км². Паштовы індэкс — 12020. Тэлефонны код — 0175.
Карнак
Карнак — егіпецкая вёска ў двух з паловай кіламетрах на поўнач ад Луксора, на месцы старажытнаегіпецкіх Фіваў. Яна займае прыкладна палову тэрыторыі вялікага храма Амона — Іпет-Ісут, які пачаў будавацца ў XX ст. да н. э. і служыў асноўным дзяржаўным свяцілішчам на працягу ўсёй гісторыі Новага царства. Гэты храм — без усялякага сумнення, самы вялікі па плошчы ва ўсім старажытным свеце, — быў злучаны з Луксорскім храмам на беразе Ніла брукаванай алеяй сфінксаў.
Орлік (Бурація)
Орлік (О́рлик; Орлиг) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Акінскага раёна Рэспублікі Бурація і сельскага паселішча «Орлікскае». Насельніцтва — 2555 чал. (2010). Заснавана ў 1927 годзе як адміністрацыйны цэнтр Акінскага хашуна Тункінскага аймака Бурат-Мангольскай АССР. З 1940 года — цэнтр зноў утворанага Акінскага аймака Бурат-Мангольскай АССР.
Івоніна (Берднікаўскае сельскае паселішча)
Івоніна (Иво́нино) — вёска ў Глінкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Берднікаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Новая Князеўка
Но́вая Кня́зеўка (, Новая Князевка) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярэзінскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ушанскага сельсавета.
Атафу
Атафу (Atafu) — адзін з трох атолаў Такелау.
Геаграфія
Плошча Атафу — 2,03 км².
Гісторыя
Атафу быў адкрыты Джонам Байранам 21 чэрвеня 1765. Тады на астравах ніхто не жыў.
Насельніцтва
У 2011 годзе на Атафу жылі 482 чалавекі. Адміністрацыйны цэнтр атола — Атафу, іншых населеных пунктаў няма.
Шыдлавецкі павет
Шыдлавецкі павет (Powiat szydłowiecki) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Мазавецкага ваяводства. Цэнтр павета — горад Шыдловец. Займае плошчу 452,22 км². Насельніцтва павета складае 40,2 тыс. чалавек (на 2018 год).
Мыржык
Мыржык — сяло ў Каркаралінскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Абайскай сельскай акругі. Код КАТА — 354831300.
Орлік
Орлік:
Архівы і справаводства
«Архі́вы і справаво́дства» — навукова-практычны часопіс, афіцыйны друкаваны орган Дэпартамента па архівах і справаводстве Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь (2006).
Заснаваны 7 красавіка 1998 года на базе гістарычнага навукова-папулярнага часопіса «Беларуская мінуўшчына». 19 мая 1998 года зарэгістраваны за № 1146 як сродак масавай інфармацыі. Сузаснавальнікі: Дзяржаўны камітэт па архівах і справаводстве Рэспублікі Беларусь, Інстытут гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі і Беларускі навукова-даследчы інстытут дакументазнаўства і архіўнай справы. Першы нумар падпісаны да друку 5 сакавіка 1999 года. Выходзіць 6 разоў у год на беларускай і рускай мовах. З 18 лістапада 2002 года заснавальнікам часопіса з’яўляецца Камітэт па архівах і справаводстве пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь.
Асвятляе пытанні гісторыі Беларусі, архівазнаўства, археаграфіі, гістарыяграфіі, іканаграфіі, гісторыі справаводства, дзейнасці беларускіх і замежных архіўных устаноў. Публікуе агляды замежных архівазнаўчых часопісаў, новай гістарычнай, краязнаўчай, архівазнаўчай і справаводчай літаратуры, кандыдацкіх і доктарскіх дысертацый, абароненых па гістарычных навуках, архіўныя дакументы. Мае рубрыкі «Архівазнаўства», «Архівы», «Дакументы», «Фонды», «Іканаграфія», «Беларусіка», «Геральдыка», «Генеалогія», «Навука», «Кнігарня», «Археатэка», «Хроніка», «Каляндар», «Справаводства».
Елізавеціна (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Плоцкі павет
Плоцкі павет (Powiat płocki) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Мазавецкага ваяводства. Цэнтр павета — горад Плоцк. Займае плошчу 1798,71 км². Насельніцтва павета складае 111,1 тыс. чалавек (на 2018 год).
NGC 4766
NGC 4766 (іншыя абазначэнні — MCG -2-33-42, PGC 43766) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Дзева.
Тутмос I
Тутмо́с I — фараон Старажытнага Егіпта, які кіраваў прыблізна ў 1504—1492 гадах да н.э., з XVIII дынастыі. Муж сястры Аменхатэпа I Яхмес і, магчыма, сын Яхмаса I ад другараднай (не галоўнай) жонкі Сенісенеб. Імя Тутмос ў старажытнаегіпецкай транскрыпцыі гучала, верагодна, як Джэхутымесу (Дхаўты-масі, літар. «Народжаны Тотам»).
NGC 4766
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Карналіт
Карналіт — мінерал, падвойная соль хларыду калію і хларыду магнію KCl·MgCl2·6H2O.
Крышталізуецца ў рамбічнай сістэме, рэдка сустракаецца ў крышталях, часцей сустракаецца ў суцэльных масах.
Цвёрдасць - 2,5, шчыльнасць - 1,6 г/см ³. Па паходжанні хемагенны. Выкарыстоўваецца як сыравіна для вытворчасці магнію, а магній у сваю чаргу неабходны для вытворчасці стратэгічнага прадукту - тытана.
Пупішке
Пу́пішке (Pupiškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана за 4 км ад Лінкмяніса. Насельніцтва 46 чал. (2001 г.).
Ракетны абстрэл Эрбіля (15 лютага 2021)
15 лютага 2021 года ў 21:30 па мясцовым часе на поўдзень ад Эрбіля (Іракскі Курдыстан) былі выпушчаны чатырнаццаць ракет. Тры ўразілі амерыканскую ваенную базу каля міжнароднага аэрапорта, а іншыя ракеты пабілі жылыя раёны і грамадзянскія аб’екты побач з аэрапортам. У выніку абстрэлаў два чалавекі загінулі (філіпінскі падрадчык і мясцовы жыхар), яшчэ 13 атрымалі раненні (5 падрадчыкаў, 2 мірных жыхара і 1 амерыканскі вайсковец). Адказнасць за напад ўзяла на сябе шыіцкая групоўка Сарая Аулія аль-Дам. Некаторыя іракскія і курдскія афіцыйныя асобы і заходнія аналітыкі абвінавацілі Іран і падтрымоўваныя ім апалчэнні.
Муса Джаліль
Біяграфія
Нарадзіўся шостым дзіцем у сям’і. Бацька — Мустафа Залілаў, маці — Рахім Залілава (па нараджэнні Сайфуліна).
Вучыўся ў Арэнбургскім медрэсэ «Хусаінія», дзе акрамя тэалогіі вывучаў свецкія дысцыпліны: літаратуру, маляванне і спевы. У 1919 годзе ўступіў у камсамол і працягнуў вучобу ў Татарскім інстытуце народнай адукацыі (Арэнбург). Удзельнік Грамадзянскай вайны.
У 1927 годзе паступіў на літаратурнае аддзяленне этналагічнага факультэта МДУ. Пасля яго рэарганізацыі скончыў ў 1931 годзе літаратурны факультэт МДУ.
У 1931—1932 гадах быў рэдактарам татарскіх дзіцячых часопісаў, якія выдаваліся пры ЦК ВЛКСМ. З 1933 года загадчык аддзела літаратуры і мастацтва татарскай газеты «Камуніст», якая выходзіла ў Маскве.
У 1932 годзе жыў і працаваў у горадзе Сяроў. У 1934 годзе выйшлі два яго зборнікі: «Ардэнаносныя мільёны» на камсамольскую тэму і «Вершы і паэмы». Працаваў з моладдзю; па яго рэкамендацыях у татарскую літаратуру прыйшлі А. Аліша, Г. Абсалямаў. У 1939—1941 гадах быў адказным сакратаром Саюза пісьменнікаў Татарскай АССР, працаваў загадчыкам літаратурнай часткі Татарскага опернага тэатра.
Творчасць
Першы твор быў надрукаваны ў 1919 годзе ў ваеннай газеце «Кызыл йолдыз» (бел. «Чырвоная зорка»). У 1925 годзе ў Казані выйшаў яго першы зборнік вершаў і паэм «Барабыз» (бел. «Мы ідзем»). Ім былі напісаны 4 лібрэта для опер «Алтын чэч» (бел. «Залатавалосая», 1941, музыка кампазітара М. Жыганава) і «Ільдар» (1941).
У 1920-я гады Джаліль піша на тэмы рэвалюцыі і грамадзянскай вайны (паэма «Пройдзеныя шляхі», 1924—1929), будаўніцтва сацыялізму («Ардэнаносныя мільёны», 1934; «Пісьманосец», 1938)
У канцлагеры Джаліль працягваў пісаць вершы, усяго ім было напісана як мінімум 125 вершаў, якія пасля вайны былі перададзеныя яго сакамернікам на Радзіму. За цыкл вершаў «Маабіцкі сшытак» ў 1957 годзе Джалілю была пасмяротна прысуджана Ленінская прэмія Камітэтам па Ленінскіх і Дзяржаўных прэміях у галіне літаратуры і мастацтва. У 1968 годзе пра Мусу Джаліля быў зняты фільм «Маабіцкі сшытак».
Беларускія пераклады
На беларускую мову яго вершы перакладалі Эдзі Агняцвет, Мікола Аўрамчык, Сцяпан Гаўрусёў, Аляксей Пысін.
Echinodorus
Echinodorus — род аднагадовых і шматгадовых балотных раслін сямейства, які паходзяць з Паўднёвай і Цэнтральнай Амерыкі. Многія віды — водныя расліны, здольныя расці пад вадой. Існуюць культурныя формы і гібрыды, якія прымяняюцца пры азеляненні акварыумаў.
У асноўным, прадстаўнікі роду насяляюць у Амерыцы. Акрамя земнаводных відаў існуе каля 47 падводных відаў, якія выкарыстоўваюцца ў акварыумах. Актыўная рэакцыя вады павінна быць у межах ад 6,8 да 7,2. Калянасць вады — 5-10°.
Батанічным апісанне
Сцеблы звычайна скарочаныя. Лісце сядзячае, утварае разетку. Некаторыя віды — карэнішчавыя.
Кукуева (Глінкаўскі раён)
Кукуева (Куку́ево) — вёска ў Глінкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Берднікаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Ёлка
Ёлка — абавязковы атрыбут святкавання Калядаў і Новага года ў Беларусі, многіх краінах хрысціянскага свету. Ёлка ўяўляе сабой іглічнае дрэва (елка, піхта, хвоя) або штучную яго імітацыю, упрыгожанае гірляндамі, шклянымі і пластмасавымі цацкамі, свечкамі і ласункамі. Усталёўваецца на час правядзення свята ў дамах і на вуліцах.
Прадлевес
Прадлевес (Pradleves) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 275 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 15 чал./км². Займае плошчу 19 км². Паштовы індэкс — 12027. Тэлефонны код — 0171.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Ponzio.
Богаяўленне
Богаяўленне (Θεοφάνια), больш старажытная назва — З’яўленне (Επιφάνια — Эпіфанія) — адно з найстаражытнейшых хрысціянскіх свят (нароўні з Вялікаднем і Сёмухай), прысвечаны нараджэнню Ісуса Хрыста і падзеям, якія спадарожнічалі яму. Першыя паведамленні пра святкаванне Богаяўлення ўзыходзяць да II ст. і згадваюцца ў Клімента Александрыйскага і гностыкаў. З ходам часу сэнс свята зведаў у розных хрысціянскіх традыцыях вялікія змены (у прыватнасці, з яго вылучылася Ражство Хрыстова), у выніку чаго ў наш час розныя Цэрквы адзначаюць свята па-рознаму.
Жаб’е (Смаленская вобласць)
Жаб’е (Жа́бье) — вёска ў Ельнінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Карабецкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Айрык (Карагандзінская вобласць)
Айрык — сяло ў Каркаралінскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр аульнай акругі Мадзі. Код КАТА — 354833100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 745 чалавек (364 мужчыны і 381 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 590 чалавек (309 мужчын і 281 жанчына).
Мора Белінсгаўзена
Мора Белінсгаўзена — мора на поўначы Антарктыды, у Ціхаакіянскім сектары Паўднёвага акіяна. Сваім імем мора абавязана расійскаму мараплаўцу Фадзею Белінсгаўзену, які першым даследаваў гэтыя месцы ў 1821 годзе.
У моры Белінсгаўзена знаходзіцца найбуйнейшы востраў Антарктыкі, Зямля Аляксандра I, Востраў Пятра I.
Зімой і ў пачатку вясны паўднёвага паўшар’я мора Белінсгаўзена цалкам пакрыта льдамі. Салёнасць летам — каля 33,5 ‰. Глыбіні ад 410 да. Бераг гарысты, пакрыты ледавікамі.
Новае Цішова
Новае Цішова (Новое Тишово) — вёска ў Глінкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Берднікаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Новая Машчаніца
Но́вая Машчані́ца (, Новая Мощеница) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярэзінскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ушанскага сельсавета.
Кофта
Кофта — прадмет шарсцянога вязанага адзення для верхняй часткі цела з зашпількай знізу даверху спераду.
Кофта як прадмет адзення вядомая шмат стагоддзяў. Па некаторых дадзеных, кофты вязалі і насілі яшчэ ў старажытным Егіпце. Цалкам дакладна вядома, што кофты ў якасці ўцяпляльнага слоя ў вопратцы насілі ў Еўропе, пачынаючы з XIII стагоддзя.
Этымалогія
Слова «кофта» запазычана з еўрапейскіх моў — польскай, а ў той у сваю чаргу ад шведскага kofta — з германскіх моў (пар. шведскае kofta «кароткае сукенка, плашч»). Само германскае слова запазычана з турэцкага — «кафтан». Верагодна, у рускую мову слова кофта прыйшло непасрэдна з цюркскіх моў ад слова «кафтан».
Кардыганы
Адной з разнавіднасцей кофты з'яўляецца кардыган (cardigan) — вязаны шарсцяны жакет па постаці, без каўняра, з глыбокім выразам.
Аляксей Пятровіч Амвросьеў
Аляксей Пятровіч Амвросьеў (1925, Чувашыя —) — беларускі навуковец у галіне радыебіялогіі, марфалогіі, цытагенетыкі. Доктар медыцынскіх навук (1969), прафесар (1970).
Біяграфія
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З 1954 года ў Інстытуце фізіялогіі, з 1987 года ў Інстытуце радыебіялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Рэспублікі Беларусь.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па ўзроставай анатоміі нервовай сістэмы чалавека і жывёл, радыяцыйнай марфалогіі і эмбрыялогіі, выяўленню цытагенетычных эфектаў у саматычных і палавых клетках апрамененага нашчадства жывёл.
Паляванне (фільм, 2012)
Фільм быў прадстаўлены ў пазаконкурснай праграме ігравога кіно 20-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».
Сюжэт
Пасля пакутлівага развода ў 40-гадовага Лукаса новая сяброўка, новая праца, ён імкнецца аднавіць адносіны са сваім сынам-падлеткам Маркусам. Але ўсё складваецца не да ладу. Нявінная дзіцячая фантазія абарачаецца ненаўмыснай хлуснёй. І вось напярэдадні Каляд, калі падае снег і запальваюцца агні на ёлцы, хлусня разрастаецца і пранікае паўсюль, як нябачны вірус. Расце недавер, і невялікую вёсачку ахоплівае калектыўная істэрыя, пакуль Лукас вымушаны змагацца за сваё жыццё і годнасць.
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 38 кінаўзнагародамі і яшчэ 73 намінацыямі.
Спіс вуліц Глыбокага
У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г. Глыбокае
Жалезадэфіцытнае малакроўе
Жалезадэфіцытнае малакроўе — паніжаны ўзровень гемаглабіну і чырвоных крывяных цельцаў у крыві ў сувязі з нястачай жалеза. Ёсць найбольш распаўсюджаным відам малакроўя. Ускладненне хваробы вядзе да ішэміі і інфаркту міякарда, заўчаснага старэння ў выніку кіслароднага галадання тканак.
Прычыны
Узнікненню хваробы спрыяе недастатковае паступленне жалеза з ежай, парушэнне ўсмоктвання жалеза ў кішэчніку і кровастрата ў выніку хранічнай хваробы (гастрыт, язва страўніка і 12-палай кішкі, паліп і рак тоўстай кішкі, грыжа страўніка). Таксама шкодзяць рэўматоідны артрыт, гепатыт, глісная хвароба і сэпсіс. Усмоктванню жалеза перашкаджае і працяглы прыём лекаў, што замінаюць вытворчасці салянай кіслаты страўніка.
Праявы
Хвароба на пачатку выяўляецца праз павышаную стомленасць і бледнасць скуры пазногцевых ложаў, далоняў, унутранай паверхні павекаў і вуснаў. Адзначаецца пахаладанне кісцяў і ступняў, галавакружэнне і пачашчанае сэрцабіцце.
Кітой
Кітой (Кито́й; Хути гол) — рака ў Бураціі і Іркуцкай вобласці Расіі, левы прыток Ангары. Даўжыня 316 км, плошча басейна 9190 км². Бярэ пачатак двума вытокамі: Самарта і Урда-Улзыта з Кітойскіх Гальцоў (Усходні Саян), цячэ паміж імі і Тункінскімі Гальцамі. У ніжнім цячэнні даліна шырокая і забалочаная. Жыўленне змяшанае, з перавагай дажджавога. Сярэдні гадавы расход ў вусці каля 115 м³/с, найбольшы 2340 м³/с. Замярзае ў 2-й палове кастрычніка, ускрываецца ў канцы красавіка-пачатку мая. На Кітоі — горад Ангарск.
Рыта Веньямінаўна Млодак
Рыта (Рэвека) Вяньямінаўна Мло́дак (, Мінск — ) — беларуская спявачка (лірыка-драматычнае сапрана). Народная артыстка БССР (1940).
Біяграфія
У 1928 годзе скончыла Віцебскі музычны тэхнікум, у 1933 годзе — Беларускую студыю оперы і балета. У 1933—1959 гадах (з перапынкамі) салістка Беларускага тэатра оперы і балета. У 1941—1942 гадах выступала ў і Пермскім тэатры оперы і балета, у 1942—1943 гадах удзельнічала ў канцэртах франтавых брыгад.
Творчасць
Сярод оперных партый: Таццяна, Ліза, Тамара, Маргарыта, Мікаэла, Аксана («Чаравічкі» П. І. Чайкоўскага), Марыся («Міхась Падгорны» Яўгена Цікоцкага), Надзейка («Кветка шчасця» А. Туранкова), Таццяна, Ліза («Яўген Анегін», «Пікавая дама» П. І. Чайкоўскага), Яраслаўна («Князь Ігар» А. Барадзіна) і інш. Выступала як канцэртная спявачка.
NGC 4767
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кастусь Каліноўскі сярод паўстанцаў 1863 года
«Кастусь Каліноўскі сярод паўстанцаў 1863 года» — карціна Пётры Сергіевіча, напісаная ў 1936 годзе.
Апісанне
Карціна паказвае сустрэчу Кастуся Каліноўскага, аднаго з кіраўнікоў нацыянальна-вызваленчага паўстання 1863—1864 гадоў, з паўстанцамі. Сустрэча праходзіць на лясным узлеску. Кастусь Каліноўскі стаіць у цэнтры, ля вогнішча, яго атачаюць верныя паплечнікі. Вакол Каліноўскага стаяць прадстаўнікі беларускай шляхты, былыя вайскоўцы, але бальшыня тых, хто сабраўся на сустрэчу — сяляне і касінеры, узброеныя сякерамі і вертыкальна насаджанымі на шасты косамі.
Гісторыя
Пётра Сергіевіч, чые светапогляды фарміраваліся пад уплывам нацыянальна-вызваленчага руху Заходняй Беларусі, у 1930-х гадах стварае партрэт Кастуся Каліноўскага, робіць некалькі эскізаў, а ў 1936 годзе — першы варыянт тэматычнай карціны «Кастусь Каліноўскі сярод паўстанцаў».
Слонімская мастачка Алена Бялецкая ў часы нямецкай акупацыі ў 1943 годзе да 80-годдзя з пачатку паўстання напісала на заказ дырэктара Слонімскага музея І. Стаброўскага партрэт К. Каліноўскага і зрабіла копію з карціны Пётры Сергіевіча «Кастусь Каліноўскі сярод паўстанцаў». Гэтая карціна заняла пачэснае месца ў адной з залаў музея, але хутка абудзіла ў немцаў непрыемныя асацыяцыі і яны загадалі знішчыць яе, а мастачка была пасаджана ў турму. Партрэт Каліноўскага і іншыя карціны захаваў І. Стаброўскі, яны і па сённяшні дзень знаходзяцца ў музеі Слоніма.
У 1948 годзе Пётра Сергіевіч стварае другі варыянт жывапіснай карціны «Кастусь Каліноўскі сярод паўстанцаў 1863 года», у 1965 — трэці, які знаходзіцца ў Мастацкім музеі Літвы.
Па сённяшні дзень карціна Пётры Сергіевіча «Кастусь Каліноўскі сярод паўстанцаў 1863 года» ёсць адной з самых яркіх мастацкіх работ, якая вобразна раскрыла веліч Кастуся Каліноўскага і гістарычную значнасць паўстання 1863 года.
Рудольф Карнап
Рудольф Карнап (ням. Rudolf Carnap; 18 мая 1891, Вуперталь, Германія - 16 верасня 1970, Санта-Марыя, штат Каліфорнія, ЗША) — нямецка-амерыканскі філосаф і логік, вядучы прадстаўнік лагічнага пазітывізму і філасофіі навукі.
Выкладаў у Венскім універсітэце (1926-31), прафесар філасофіі Германскага ўніверсітэта ў Празе (1931-35). З 1935 - у ЗША. Прафесар Чыкагскага (1936-52) і Каліфарнійскага (з 1954) ўніверсітэтаў. Член Амерыканскай Акадэміі Навук.
Забежнае
Забежнае (Забежное) — вёска ў Ельнінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Карабецкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Гімарайнш
Гімарайнш  (Guimarães; []) — горад у Партугаліі, цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта ў складзе акругі Брага. Колькасць насельніцтва — 52,2 тыс. жыхароў (горад), 162,6 тыс. жыхароў (муніцыпалітэт). Горад і муніцыпалітэт уваходзіць у эканоміка-статыстычны рэгіён Паўночны рэгіён і субрэгіён Аві. Па старым адміністрацыйным падзеле ўваходзіў у правінцыю Мінью.
Азеранск (Глінкаўскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Зоя Юхімаўна Ліхтман
Зоя Юхімаўна Ліхтман (22 лютага 1919, Фасціў, Украіна — 11 студзеня 2002, Кіеў, Украіна) — украінская піяністка і педагог. Дыпламантка Усесаюзнага конкурсу музыкантаў-выканаўцаў (Масква, 1938).
Біяграфія
Падчас эвакуацыі Кіеўскай кансерваторыі ў 1941—1943 гадах была салісткай Саратаўскай філармоніі.
Пусварснелей
Пусварсне́лей (Pusvarsnėliai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Лінкмяніса. Насельніцтва 15 чал. (2001 г.).
Зоя Юхімаўна Ліхтман
Біяграфія
У 1941—1950 гадах — канцэртмайстар вакальнага факультэта.
У 1950—2001 гадах — выкладчыца камерных спеваў у Нацыянальнай музычнай акадэміі Украіны. Стварыла пры кафедры студэнцкае навуковае таварыства, разам з Г. Сухарукавай праводзіла лекцыі-канцэрты па творчасці сучасных кампазітараў.
Валодала інструментальным метадам падрыхтоўкі спевакоў. Аўтарка шматлікіх метадычных прац.
Мела запісы на Украінскім радыё і грампласцінках як канцэртмайстар вакалістаў.
Памерла 11 студзеня 2002 года ў Кіеве.
Рагуліна (Глінкаўскі раён)
Рагуліна (Рогу́лино) — вёска ў Глінкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Берднікаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Чэрвеньскі раённы краязнаўчы музей
Чэрвеньскі раённы краязнаўчы музей — музей у г. Чэрвень. Працуе філіял Музей Станіслава Манюшкі. Размяшчаецца ў гістарычным доме Кудзіна, па адрасе плошча Свабоды, 8.
Гісторыя
Рашэнне аб адкрыцці музея прынята 27 лістапада 1991 г., першых наведвальнікаў музей прыняў 1 верасня 1992 г.
Экспазіцыя і фонды
На 1 студзеня 2012 г. музей налічваў 7740 прадметаў асноўнага фонду і 1131 навукова-дапаможнага. Экспазіцыя музея размешчана ў 3 залах: «Ігуменшчына старажытная», «Вялікая Айчынная вайна на Чэрвеньшчыне», «Культурныя набыткі Чэрвеньшчыны». У экспазіцыі комплекс матэрыялаў, прысвечаных знакамітым землякам: кампазітару Станіславу Манюшку, мастаку Хаіму Суціну. Працуе краязнаўчы клуб «Бонда».
Гянджа
Гянджа (Gəncə́) — другі па велічыні горад у Азербайджане. У перыяд з 1804 па 1918 год называўся Елізаветпаль, у 1918—1935 гадах вернута назва Гянджа, у 1935 годзе перайменаваны ў Кіравабад (у гонар С. М. Кірава), у 1989 годзе адноўлена назва Гянджа.
Гянджа — адзін з самых цікавых і славутых гарадоў Азербайджана. Размешчаная ля падножжа хрыбта Малы Каўказ, Гянджа на працягу многіх стагоддзяў адыгрывала важную ролю ў жыцці Азербайджана. Горад вядомы як сталіца аднаго з прабацькоў дзяржавы Азербайджан — Гянджынскага ханства. Другі па плошчы горад Азербайджана, трэці — па колькасці насельніцтва.
Едрэй
Едрэй — сяло ў Каркаралінскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад аульнай акругі Мадзі. Код КАТА — 354833300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 274 чалавекі (134 мужчыны і 140 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 86 чалавек (47 мужчын і 39 жанчын).
Улан-Бургасы
Улан-Бургасы  (Ула́н-Бурга́сы, Улаан бургааhан) — горны хрыбет у цэнтральнай Бураціі, які працягнуўся з паўднёвага захаду на паўночны ўсход на 200 км ад даліны ракі Селенгі да Віцімскага пласкагор’я.
Плошча — больш за 26 000 км². Хрыбет фарміруе ўсходні борт Байкальскай катлавіны. Усходнія і паўднёвыя схілы хрыбта, якія апускаюцца да далін рэк Селенгі, Уды і Курбы, адносяцца да фізіка-геаграфічнай вобласці Селенгінскага сярэднегор’я. Сярэднія вышыні складаюць 1400—1800 м, а шырыня 30-50 км. Вышэйшы пункт — гара Хурхаг (2033 м).
Іосіф Маркавіч Нядзвецкі
Іосіф Маркавіч Нядзвецкі (, — ) — даследчык Арктыкі, палярнік. Герой Савецкага Саюза (1940)
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і рабочага. Рана застаўся без бацькоў, выхоўваўся ў дзіцячым доме. Працаваў спачатку ў якасці качагара на Магілёўскай цукернай фабрыцы, а потым, праз 5 год, будаўніка чыгункі ў Карэліі. Затым працаваў слесарам на заводзе «Анега» у Петразаводску. Асвоіў прафесію машыніста кацельных установак, ён пераходзіць працаваць машынстам ледакола «Ермак». Ледакол «Ермак» у канцы 1937 года вызваляў параходы «Садко», «Малыгін» і «Г.Сядоў», якія аказаліся ў лядовым палоне падчас іх навуковай экспедыцыі ў моры Лапцевых. Першыя два судны былі выратаваны адразу, а «Г.Сядоў» вымушаны быў дрэйфаваць з ільдамі. Экіпаж парахода змянілі добраахвотнікі з «Ермака» і «Садко». Сярод іх быў і Нядзвецкі. Дрэйф «Г.Сядова» (6100 км) цягнуўся 812 дзён. На працягу ўсяго гэтага тэрміна каманда парахода назірала змяненні магнітнага поля і лядовага становішча, вымярала глыбіні. У Вялікую Айчынную вайну Іосіф Маркавіч з 1943 года на Беларускім, 1-м Беларускім франтах. Пасля вайны працаваў у Запаляр'і. За праяўлены гераізм пад час дрэйфу «Г.Сядова», усім 15 членам экіпажа, у тым ліку і І. М. Нядзвецкаму, Указам СНК ад 3 лютага 1940 года было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем Ордэна Леніна і Залатой Зоркі Героя.
З 1946 г. працаваў начальнікам палярнай станцыі на мысе Арктычны. Загінуў у пажары на палярнай станцыі. Пахаваны ў Маскве.
Літоўскае генерал-губернатарства
Літоўскае генерал-губернатарства (1794—1801), Літоўскае ваеннае губернатарства (1801—1830), Віленскае часовае ваеннае губернатарства (1830—1832), Віленскае ваеннае генерал-губернатарства (1832—1864), Віленскае генерал-губернатарства (1864—1912) — шэраг генерал-губернатарстваў у Расійскай Імперыі ў 1794—1912 гг. з цэнтрам у Гродне (з 1794 г.) і Вільні (з 1795 г.), якія па сутнасці тэрытарыяльна і бюракратычна з'яўляліся пераемнікамі адзін аднаго. Першае генерал-губернатарства было створана ў 1794 г. з акупаваных зямель Вялікага Княства Літоўскага, якія Расійская Імперыя ўключыла ў свой склад па выніках трэцяга падзела Рэчы Паспалітай (1795). Неафіцыйна (а часам і ў афіцыйных дакументах расійскай улады) гэтыя генерал-губернатарствы называліся як «літоўскія губерні», «Літоўскі край» ці «Літва».
Літоўскае генерал-губернатарства (1794—1801)
Паводле свайго маніфеста ад 30 кастрычніка 1794 г. расійская імператрыца Кацярына ІІ загадала пасля падаўлення паўстання 1794 года галоўнакамандуючаму расійскімі войскамі Мікалаю Рапніну падзяліць акупаваныя землі Вялікага Княства Літоўскага на тры часткі (у складзе 17 паветаў) — Ковенскую, Віленскую і Гродзенскую, і прызначыла Рапніна літоўскім генерал-губернатарам (ці «генерал-губернатарам Літоўскага княства») з рэзідэнцыяй (Вярхоўным Праўленнем) у Гродне.
Пасля трэцяга падзела Рэчы Паспалітай 14 снежня 1795 г. захопленыя тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага, якія яшчэ з 30 кастрычніка 1794 г. падпарадкоўваліся літоўскаму генерал-губернатару Рапніну, былі падзелены на Слонімскую (тэрытарыяльна правобраз будучай Гродзенскай губерні) і Віленскую губерні і засталіся пад кіраваннем літоўскага генерал-губернатара. Цэнтрам Літоўскага генерал-губернатарства, якое тады складалася толькі са Слонімскай і Віленскай губерняў, станавілася Вільня.
Афіцыйнай рэзідэнцыяй генерал-губернатара ў Вільні стаў палац віленскіх каталіцкіх біскупаў, які быў пабудаваны апошнім у часы Вялікага Княства Літоўскага віленскім біскупам (1762—1794) Ігнатам-Якубам Масальскім (1727—1794). Палац пачаў выконваць не толькі функцыі месца жыхарства і службы генерал-губернатара, але і месца перабывання для расійскага імператара, членаў яго сям'і і высокіх гасцей (у тым ліку з каранаваных асоб), калі яны наведвалі горад. (Зараз былы палац генерал-губернатара служыць рэзідэнцыяй прэзідэнта Рэспублікі Літва).
Паводле ўказа расійскага імператара (1796—1801) Паўла I ад 12 снежня 1796 г. Віленская і Слонімская губерні былі аб'яднаны ў адну Літоўскую губерню, толькі з якой пачало складацца Літоўскае генерал-губернатарства.
Генерал-губернатарства з цэнтрам у Вільні неафіцыйна (а часта і ў афіцыйных дакументах) называлася як «літоўскія губерні», «літоўскія правінцыі», «Літоўскі край» ці «Літва».
Літоўскае ваеннае губернатарства (1801—1830)
Літоўскае ваеннае губернатарства было створана паводле ўказу расійскага імператара (1801—1825) Аляксандра I ад 9 (21) верасня 1801 г., якім Літоўская губерня падзялялася на «дзве літоўскія» — Літоўска-Віленскую і Літоўска-Гродзенскую губерні, што былі ўключаны тым жа ўказам ў склад Літоўскага ваеннага губернатарства з цэнтрам у Вільні. У складзе Літоўскага ваеннага губернатарства знаходзіліся толькі Літоўска-Віленская і Літоўска-Гродзенская губерні.
Ваеннае губернатарства з цэнтрам у Вільні неафіцыйна (а часта і ў афіцыйных дакументах) працягвала называцца як «літоўскія губерні», «літоўскія правінцыі», «Літоўскі край» ці «Літва».
Віленскае часовае ваеннае губернатарства (1830—1832)
1 (13) снежня 1830 г. у Літоўска-Віленскай, Літоўска-Гродзенскай, Мінскай губернях і Беластоцкай вобласці было ўведзена ваеннае становічша ў сувязі з Лістападаўскім паўстаннем 1830—1831 гадоў. Літоўскае ваеннае губернатарства было пераўтворана ў снежні 1830 г. у «Віленскае і Гродзенскае часовае ваеннае губернатарства», якое скарочана пісалася як «Віленскае часовае ваеннае губернатарства» альбо «Віленскае ваеннае губернатарства». У яго складзе знаходзіліся Літоўска-Віленская і Літоўска-Гродзенская губерні.
Паводле царскага ўказу ад 30 кастрычніка 1831 г. Беластоцкая вобласць (1808—1842) перайшла пад уладу віленскага часовага ваеннага губернатара і ў склад Віленскага часовага ваеннага губернатарства.
Віленскае ваеннае генерал-губернатарства (1832—1864)
Віленскае часовае ваеннае губернатарства 1 чэрвеня 1832 г. было рэарганізавана ў «Віленскае ваеннае генерал-губернатарства». У яго складзе знаходзіліся Літоўска-Віленская і Літоўска-Гродзенская губерні, а таксама і Беластоцкая вобласць (1808—1842). З-за таго, што генерал-губернатар меў званне яшчэ і ваеннага губернатара адной з падначаленых губерняў (Віленскай губерні), адміністрацыйна-тэрытарыяльная структура мела поўную афіцыйную назву «Віленскае ваеннае губернатарства, Гродзенскае і Беластоцкае генерал-губернатарства», адлюстроўваючы пералік адзінак, якія ўваходзілі ў яго склад, а кіраўнік — «віленскі ваенны губернатар, гродзенскі і беластоцкі генерал-губернатар» (г.зн. ваенны губернатар, які вярхоўна кіруе і грамадзянскай часткай у губернях). Найчасцей у законах і дакументах ужываліся больш скарочаная афіцыйная назва «Віленскае ваеннае, Гродзенскае і Беластоцкае генерал-губернатарства» і, адпаведна, тытул «віленскі ваенны, гродзенскі і беластоцкі генерал-губернатар». У справаводстве ў 1832—1864 гг. маглі таксама выкарыстоўвацца і іншыя скарачэнні: «віленскі ваенны і генерал-губернатар», «віленскі ваенны генерал-губернатар», «віленскі ваенны губернатар» ці «віленскі генерал-губернатар».
У 1834 г. у склад Віленскага ваеннага генерал-губернатарства ўвайшла яшчэ і Мінская губерня. Адміністрацыйна-тэрытарыяльная структура пачала афіцыйна называцца «Віленскае ваеннае губернатарства, Гродзенскае, Мінскае і Беластоцкае генерал-губернатарства» (ці «Віленскае ваеннае, Гродзенскае, Мінскае і Беластоцкае генерал-губернатарства»), а генерал-губернатар як «віленскі ваенны губернатар, гродзенскі, мінскі і беластоцкі генерал-губернатар» (ці «віленскі ваенны, гродзенскі, мінскі і беластоцкі генерал-губернатар»). Неафіцыйна (а часам і ў афіцыйных дакументах расійскай улады) Віленскае ваеннае генерал-губернатарства працягвала называцца як «літоўскія губерні», «Літоўскі край» ці «Літва».
18 ліпеня 1840 г. расійскі імператар (1825—1855) Мікалай I перайменаваў Літоўска-Віленскую і Літоўска-Гродзенскую губерні ў адпаведна Віленскую і Гродзенскую губерні, а Беларуска-Віцебскую і Беларуска-Магілёўскую губерні — у Віцебскую і Магілёўскую губерні.
У 1850—1855 гг. віленскі ваенны генерал-губернатар кіраваў і Віленскай навучальнай акругай.
Паводле ўказу ад 17 лютага 1856 г. Мінская губерня была вылучана са складу Віленскага ваеннага генерал-губернатарства і перастала ўваходзіць у склад якога небудзь генерал-губернатарства. Само Віленскае ваеннае генерал-губернатарства афіцыйна пачало поўнасцю называцца як «Віленскае ваеннае губернатарства, Ковенскае і Гродзенскае генерал-губернатарства» (ці «Віленскае ваеннае, Ковенскае і Гродзенскае генерал-губернатарства»).
У сувязі з сялянскімі хваляваннямі (пасля адмены прыгону ў 1861 г. у Расійскай імперыі) і ростам апазіцыйнасці мясцовых (галоўным чынам, каталіцкіх і польскамоўных) дваран, якія патрабавалі злучэння «заходніх губерняў» з губернямі Царства Польскага, паводле ўказу ад 16 жніўня 1862 г. Мінская губерня зноў увайшла (да 22 снежня 1870 г.) у склад Віленскага ваеннага генерал-губернатарства, якое пачало поўнасцю называцца як «Віленскае ваеннае губернатарства, Ковенскае, Гродзенскае і Мінскае генерал-губернатарства» (ці «Віленскае ваеннае, Ковенскае, Гродзенскае і Мінскае генерал-губернатарства»), а яго кіраўнік як «віленскі ваенны губернатар, ковенскі, гродзенскі і мінскі генерал-губернатар» (ці «віленскі ваенны, ковенскі, гродзенскі і мінскі генерал-губернатар»).
Паводле рэформы генерал-губернатары Расійскай імперыі з 1862 г. сталі прызначацца адначасова і на пасаду начальніка аднайменнай ваеннай акругі: віленскі ваенны генерал-губернатар узначаліў Віленскую ваенную акругу, што працягвалася да 1884 г.
Паводле ўказу Сената ад 30 красавіка 1863 г. па прычыне пачатку паўстання 1863—1864 гадоў Магілёўская і Віцебская губерні былі пераведзены (гэтак жа як і часовыя ваенныя губернатары ў літоўска-беларускіх землях ) пад уладу віленскага ваеннага генерал-губернатара. Ва ўказе адзначалася: «<...> па прычыне пастаянна ўзрастаючых мяцежніцкіх дзеянняў, і з мэтай сканцэнтравання ў асобе Галоўнага Начальніка края неабходных сродкаў для своечасовага прыняцця належных мер да сканчэння падобных беспарадкаў <...> прадаставіць Галоўнаму Начальніку края права часова знімаць з пасад грамадзянскіх губернатараў 6-ці губерняў (Віленскай, Ковенскай, Гродзенскай, Віцебскай, Магілёўскай і Мінскай) і прызначаць для выканання іх абавязкаў іншых асоб, на сваё меркаванне <...> Незалежна ад таго, што дзве Беларускія губерні і Мінская губерня складаюць, па тым элементам насельніцтва, якія ў іх знаходзяцца, у многіх адносінах як бы асобную ад Літоўскіх губерняў групу, і патрабуюць асобных рашучых распараджэнняў, і ў асаблівасці для аказання садзейнічання да ўтаймавання мяцяжу ў Літве, для чаго спакой і строгі парадак у гэтых губернях павінны быць цалкам неадкладна ўстаноўлены, <...> дазволіць Галоўнаму Начальніку края прызначаць, на сваё меркаванне, <...> у адзначаных губернях да выканання абавязкаў часовых ваенных губернатараў <...>». З аднаго боку расійская ўлада не хацела злучаць шэсць губерняў разам і не прызнавала падобнасць Магілёўскай і Віцебскай губерняў з іншымі губернямі, створанымі з земляў былога Вялікага Княства Літоўскага, а з другога — па прычыне паўстання вымушана была аб'яднаць іх пад адной адміністрацыяй у паўстанчы і пасляпаўстанчы час, чым ускосна прызнавалася наяўнасць еднасці і салідарнасці мясцовага дваранства, якія захаваліся з часоў Вялікага Княства Літоўскага.
У гэтай сітуацыі быў прыдуманы новы бюракратычны тэрмін, які па сутнасці падкрэсліваў нежаданне расійскай улады мець злучанымі гэтыя шэсць губерняў (Віленскую, Ковенскую, Гродзенскую, Мінскую, Віцебскую і Магілёўскую губерні). Афіцыйная назва новай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай структуры атрымала з 30 красавіка 1863 г. дзіўную для менавання генерал-губернатарстваў Расійскай імперыі форму: «Віленскае ваеннае губернатарства, Ковенскае, Гродзенскае і Мінскае генерал-губернатарства з падпарадкаваннем Віцебскай і Магілёўскай губерняў». Афіцыйна віленскі ваенны генерал-губернатар Міхаіл Мураўёў (1796—1866) у 1863—1864 гг. называўся «Віленскі ваенны губернатар, ковенскі, гродзенскі і мінскі генерал-губернатар і галоўны начальнік Віцебскай і Магілёўскай губерняў». З 1863 г. віленскі ваенны генерал-губернатар (віленскі генерал-губернатар) у афіцыйным справаводстве пачаў стала паралельна называцца як «галоўны начальнік Паўночна-Заходняга края» (ці скарочана як «галоўны начальнік края» ), усе шэсць губерняў якога стала пачалі сукупна менавацца як «паўночна-заходнія губерні» («Паўночна-Заходні край»).
У расійскай імперскай ідэалогіі тэрмін «Паўночна-Заходні край» акрамя геаграфічнай прывязкі стала набыў выразную ідэалагічную афарбоўку, фактычна пачаў абазначаць паўночна-заходнюю частку «адзінай Русі» — «Паўночна-Заходнюю Русь» («Паўночна-Заходнюю Расію»), стаў часта і шырока выкарыстоўвацца ў адносінах да літоўска-беларускіх губерняў паводле ідэалогіі «заходнерусізма».
Па прычыне паўстання восенню 1863 г. Аўгустоўская губерня (дзе сялянства было ў асноўным балтамоўнае) у ваенна-адміністрацыйных адносінах была таксама пераведзена пад уладу віленскага ваеннага генерал-губернатара, якому даручалася кіраваць ваеннымі і паліцэйскімі дзеяннямі супраць паўстанцаў. У афіцыйнай поўнай назве віленскага ваеннага генерал-губернатарства гэта ніяк не адлюстравалася. Перавод Аўгустоўскай губерні пад уладу віленскага ваеннага генерал-губернатара быў адным з першых крокаў праекта ўрада аб вылучэнні Аўгустоўскай губерні са складу Царства Польскага, бо, паводле думкі віленскага ваеннага генерал-губернатара Міхаіла Мураўёва, у Аўгустоўскай губерні «насельніцтва больш жмудскае і таму па ўсёй справядлівасці належыць не да Польшчы, а да Літоўскага края». Да падзелаў Рэчы Паспалітай значная частка тэрыторыі Аўгустоўскай губерні ўваходзіла ў склад Вялікага Княства Літоўскага. Аднак пасля падаўлення ў 1864 г. паўстання верагодны праект рэканфігурацыі меж Царства Польскага быў пакінуты ўрадам.
Віленскае генерал-губернатарства (1864—1912)
Па жаданні расійскага імператара (1855—1881) Аляксандра II указам Сената ад 25 лютага 1864 г. «Віленскае ваеннае губернатарства, Ковенскае, Гродзенскае і Мінскае генерал-губернатарства» было перайменавана ў «Віленскае, Ковенскае, Гродзенскае і Мінскае генерал-губернатарства» і афіцыйна складалася з Віленскай, Ковенскай, Гродзенскай і Мінскай губерняў. З-за таго, што пад уладай віленскага генерал-губернатара знаходзіліся яшчэ Віцебская і Магілёўская губерні, адміністрацыйна-тэрытарыяльная структура, якая складалася з шасці губерняў (Віленская, Ковенская, Гродзенская, Мінская, Віцебская і Магілёўская губерні), у дакументах пачала менавацца як «Віленскае, Ковенскае, Гродзенскае і Мінскае генерал-губернатарства з падпарадкаваннем Віцебскай і Магілёўскай губерняў», а генерал-губернатар як «віленскі, ковенскі, гродзенскі і мінскі генерал-губернатар і галоўны начальнік Віцебскай і Магілёўскай губерняў».
З 1864 па 1884 г. існавала спецыяльная пасада памочніка віленскага генерал-губернатара па грамадзянскай частцы кіравання, бо, нягледзячы на перайменаванне пасады, для генерал-губернатара аднымі з галоўных былі ваенныя функцыі.
Паводле ўказу ад 22 снежня 1870 г. Мінская губерня была вылучана са складу Віленскага генерал-губернатарства, якое доўга пачало ўключаць толькі тры губерні (Ковенскую, Віленскую і Гродзенскую губерні) і афіцыйна менавацца як «Віленскае, Ковенскае і Гродзенскае генерал-губернатарства», а віленскі генерал-губернатар — як «віленскі, ковенскі і гродзенскі генерал-губернатар». Коратка генерал-губернатарства маглі называць як «Віленскае генерал-губернатарства», а генерал-губернатара — як «віленскі генерал-губернатар».
Пасля выхаду з-пад улады віленскага генерал-губернатара ў 1869 г. Магілёўскай і Віцебскай губерняў, а ў 1870 г. — і Мінскай губерні, шэсць літоўска-беларускіх губерняў (Ковенская, Віленская, Гродзенская, Мінская, Віцебская і Магілёўская губерні) працягвалі размоўна і публіцыстычна адносіцца да «паўночна-заходніх», а ўсе шэсць губерняў па ідэалагічных матывах захавалі сукупную назву «Паўночна-Заходні край» аж да падзення расійскага самадзяржаўя ў лютым 1917 г. Неафіцыйна (а часам і ў навуковых і публіцыстычных працах) Віленскае генерал-губернатарства працягвала называцца як «літоўскія губерні», «Літоўскі край» ці «Літва».
Пры ўпраўленні генерал-губернатара з 1898 г. пачаў дзейнічаць музей Міхаіла Мікалаевіча Мураўёва — віленскага ваеннага генерал-губернатара, які падавіў паўстанне 1863—1864 гадоў у «Літве». Пры ўпраўленні таксама дзейнічала інспекцыя друкарняў, а ў 1904—1915 гг. выдаваўся зборнік навуковых прац па статыстыцы, гісторыі, мовазнаўстве, культуры паўночна-заходніх губерняў пад назвай «Виленский временник».
Замошша (Ельнінскі раён)
Замошша (Замо́шье) — вёска ў Ельнінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Карабецкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Мора Дзюрвіля
Мора Дзюрві́ля — ускраіннае мора ціхаакіянскага сектара Паўднёвага акіяна, паміж 136° і 148° усходняй даўгаты.
Абмывае Зямлю Адэлі (Усходняя Антарктыда). Паўднёвая частка мора знаходзіцца ў межах мацерыковай водмелі з глыбінёй менш за 500 м, паўночная — з глыбінёй да 3610 м. Вялікую частку года пакрыта неабсяжным льдамі. Шмат айсбергаў. Салёнасць 33,7—33,8 ‰. Адкрыта ў 1914 годзе аўстралійскай антарктычнай экспедыцыяй (1911—1914) пад кіраўніцтвам Д. Моўсана. Названа ў гонар Ж. Дзюмон-Дзюрвіля.
Юрый Уладзіміравіч Малінкоўскі
Юрый Уладзіміравіч Малінкоўскі (н., г. Алма-Ата, Казахстан) — беларускі матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (1992, Мультыплікатыўнасць інварыянтнага размеркавання ў маркавых сетках абслугоўвання), прафесар (1995).
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт (1971). Працуе ў Гомельскім дзяржаўным універсітэце. Навуковыя працы па стацыянарных маркавых і паўмаркавых працэсах узнаўлення, інварыянтных размеркаваннях выпадковых працэсаў. Распрацаваў крытэрый пунктавай незалежнасці станаў вузлоў у маркавых сетках абслугоўвання, даследаваў сеткі масавага абслугоўвання з дастатковымі каналамі для рэзервавання.
Працца
Працца (Prazzo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 186 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 4 чал./км². Займае плошчу 51 км². Паштовы індэкс — 12028. Тэлефонны код — 0171.
Заступнікам населенага пункта лічыцца апостал Якаў Вялікі.
Сіўцава (Смаленская вобласць)
Сіўцава (Си́вцево) — вёска ў Глінкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Берднікаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Карнатыт
Карнатыт — мінерал, водны ўранаванадат калію. Колькасць малекул вады ў мінерале мае непастаянны характар.
Адкрыццё
Мінерал упершыню быў знойдзены і вывучаны ў 1899 г. французскімі навукоўцамі Фрыдэлем і Кюменжам, якія вызначылі яго ў пародах з акругі Мантрозэ, ЗША. Мінерал быў названы ў гонар Марыя-Адольфа Карнота, французскага горнага інжынера і хіміка.