cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Іаан-Зосім
«Усхваленне і ўзвелічэнне грузінскай мовы»
Гэты містычны гімн вядомы пад некалькімі назвамі: «Усхваленне і ўзвелічэнне грузінскай мовы» («Хвала і слава грузінскай мове»), «Усхваленне грузінскай мовы» («Хвала грузінскай мове») і «Грузінскай мове». Гімн напоўнены нумералагічным сімвалізмам і біблейскімі алюзіямі. У песнапенні ўсхваляецца грузінская мова і выказваецца надзея, што, нягледзячы на яе «прыніжэнне», мова абавязкова ўваскрэсне ў «будучым свеце» і менавіта на ёй Бог будзе судзіць свет пасля Другога прышэсця. Гімн быў шырока распаўсюджаны на Сінаі і лёг у аснову рэлігійнай традыцыі святкавання грузінскай мовы. Большасць навукоўцаў лічаць, што аўтарам гімна з’яўляецца Іаан-Зосім.
Індэкс спажывецкіх цэн
Праблемы метадалогіі
Для адэкватнага адлюстравання зменаў узроўню спажывецкіх выдаткаў кошык павінен арыентавацца на рэальную структуру спажывання, менавіта таму склад і прапорцыі спажывецкага кошыку маюць зменлівы характар. Да прыкладу, у 1992 г. мабільная сувязь ці набыццё персанальным кампутараў не былі прадметам масавага спажывання і, адпаведна, не маглі ўключацца ў спажывецкі кошык. На дадзены ж момант ігнараванне выдаткаў на мабільную сувязь у кантэксце ўключэння ў склад спажывецкага кошыку папросту абсурдна.
Любыя змены ў складзе спажывецкага кошыку, як унясення новых тавараў, так і змены існых прапорцыяў, робіць несупастаўляльнымі папярэднія дадзеныя з бягучымі, бо калі параўноўваць паказчыкі, атрыманыя на падставе новага кошыку з паказчыкамі на падставе нязменнага кошыку, яны могуць істотна адрознівацца, часам нават на вельмі вялікую велічыню.
З іншага боку, калі не змяняць склад спажывецкага кошыку, праз нейкі час ён не будзе адпавядаць рэальнай структуры спажывання. Яна будзе даваць супастаўляльныя вынікі, але гэтыя вынікі не будуць адпавядаць зменам рэальных выдаткаў на спажыванне, не будуць адлюстроўваць іх рэальную велічыню.
У Беларусі агульны спажывецкі кошык складаецца з трох асобных кошыкаў: харчовы кошык, нехарчовы кошык і кошык паслугаў. Пры фарміраванні кошыкаў улічваюцца пола-ўзростны склад насельніцтва, памер і структура сям'і, агульны ўзровень культуры і традыцыі насельніцтва, умовы працы і нацыянальныя асаблівасці побыту.
Спажывецкія кошыкі ў Беларусі пераглядаюцца не радзей за 1 раз у 5 год, з удзелам прафсаюза. Разлік вядзецца па-рознаму для розных групаў насельніцтва і базуецца на навукова абгрунтаваных нормах спажывання.
Харчовы кошык уключае ў сябе памер прадуктаў харчу на 1 чалавека ў месяц, разлічаны на падставе нормаў спажывання прадуктаў, якія адпавядаюць фізічным патрэбам. Харчовы кошык налічвае 11 групаў: хлеб, бульба, гародніна, фрукты/ягады, мяса, малако, рыба, яйкі, цукар, алей, іншыя.
Кошык паслугаў складаецца з наступных паслугаў: жыллёва-гаспадарчыя паслугі, транспарт, сувязь, дзіцячыя ўстановы, побытавае абслугоўванне, паслугі ўстаноў культуры.
Індэкс спажывецкіх цэн у Беларусі
Паводле статыстычных дадзеных, якія публікуюцца дзяржаўным статыстычным органам Белстат, памер індэкса спажывецкіх цэн на тавары і паслугі ў Рэспубліцы Беларусь прымаў наступныя значэнні (у адсотках да папярэдняга перыяду):
Індэкс спажывецкіх цэн у Беларусі варта прызнаць аб'ектам стратэгічнага кантролю з боку дзяржавы ў сувязі з патэнцыйнай магчымасцю вялікага значэння гэтага індэкса выклікаць сацыяльную незадаволенасць грамадзянаў краіны, менавіта таму штогод эканамічнымі (і не толькі) уладамі Беларусі зацвярджаюцца планавыя дырэктыўныя паказчыкі індэкса спажывецкіх цэн. На практыцы здараюцца выпадкі, калі планавыя паказчыкі індэкса спажывецкіх цэн не атрымоўваецца выканаць.
Так, прагнознае значэнне індэкса спажывецкіх цэн у Беларусі на 2013 г. роўнае 112%, што было дасягнута яшчэ ў кастрычніку 2013 г.
Міхаіл Гыдзік
Міхаіл Гыдзік (Michał Hydzik, сяло Брыжава, Падкарпацкае ваяводства, Польшча — ) — пастар і адзін з заснавальнікаў Царквы Пяцідзясятнікаў у Польшчы. Прапаведнік хрысціянства пратэстанцкага кірунку, супернік экуменічнага руху ў хрысціянстве. Аўтар пяці кніг і шматлікіх артыкулаў.
Летам 1964 Міхаіл Гыдзік быў ахрышчаны па веры і стаў чальцом царквы. Ва ўзросце 32 гадоў 1976 быў абраны царквой на пастарскае служэнне.
Гыдзік быў кіраўніком царквы пяцідзясятнікаў у Польшчы (1988—2000).
10 мая
10 мая (10 траўня) — сто трыццаты (сто трыццаць першы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Аляксандр Хадкевіч
Аляксандр Хадкевіч:
Навасёлкі 2 (Магілёўскі раён)
Навасёлкі 2 (, Новосёлки 2) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пашкаўскага сельсавета.
Ліна Хуртыг
Клубная кар’ера
Дасягнуўшы 15 гадоў, Хуртыг, былая родам з Авесты, правяла сезон 2011 года ў Норэтане (трэці ўзровень у сістэме жаночых футбольных ліг Швецыі) за каманду «Густафс ГоІФ». Яна забіла 14 галоў і зрабіла чатыры галявыя перадачы ў 20 матчах. У канцы таго сезону да яе праявілі цікавасць клубы Дамалсвенскана «ЛдБ Мальмё» і «Умеа». Неўзабаве яна далучылася да апошняга.
Пасля вылету «Умеа» па выніках сезона 2016 года Хуртыг перайшла ў стан тагачасных чэмпіёнак Швецыі, клуб «Лінчэпінг», заключыўшы з ім двухгадовы кантракт.
У жніўні 2020 года перайшла ў італьянскі клуб «Ювентус».
Матнакаш
Матнакаш (մատնաքաշ) — армянскі нацыянальны хлеб з пшанічнай мукі розных гатункаў   у форме тоўстай авальнай ці круглай аладкі з эластычным буйнасітаватым мякішам і цвёрдай скарыначкай.
Працэс гатавання
Матнакаш выпякаецца з дражджавога цеста. Падчас гатавання цеста некалькі разоў абмінаюць і адстаўляюць, каб яно павялічылася ў аб'ёме ў некалькі разоў. На канчатковым этапе гатаванні паверхню цеста змазваюць заваранай у вадзе мукой, расцягваюць да атрымання аладкі круглай ці авальнай формы і пальцамі праводзяць замкнёную лінію, паралельную вонкаваму краю аладкі, і падоўжныя паралельныя лініі па цэнтры. Сама назва «матнакаш» паходзіць ад армянскіх слоў «мат» — палец і «кашэл» — цягнуць, што можна перавесці як «расцягнуты пальцамі».
Матнакаш выпякаюць і ў тонірах (у Нагорным Карабаху, Сюнікскай вобласці), і ў чарэневых печках (пур) (у Лорыйскай вобласці, Тавушскай вобласці). У адрозненне ад лаваша, які не губляе сваіх смакавых якасцей цягам працяглага часу, матнакаш не прызначаны для захоўвання, яго можна захоўваць толькі некалькі дзён.
Магільнае
Магі́льнае (, Могильное) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Беражноўскага сельсавета.
Ірына Аляксандраўна Аляксанава
Ірына Аляксандраўна Аляксанава (нар., в. Завалочыцы Глускага раёна Магілёўскай вобласці) — беларускі палітык.
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, выкладчык гісторыі і грамадазнаўства. Працоўную дзейнасць пачала медыцынскай сястрой Пастаўскай раённай бальніцы Віцебскай вобласці. Працавала медыцынскай сястрой Навукова-даследчага інстытута анкалогіі і медыцынскай радыялогіі, лабарантам Беларускага навукова-даследчага інстытута экспертызы працаздольнасці і арганізацыі працы інвалідаў Міністэрства сацыяльнага забеспячэння, старшым інспектарам, намеснікам начальніка аддзела сацыяльнага забеспячэння Мінскага гарвыканкама. Займала пасады першага намесніка начальніка ўпраўлення сацыяльнай абароны Мінскага гарвыканкама, начальніка ўпраўлення сацыяльнай абароны Мінскага гарвыканкама, старшыні камітэта па працы і сацыяльнай абароне Мінскага гарвыканкама.
Выбіралася дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання.
Узнагароды
Узнагароджана медалём «За працоўныя заслугі», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
Універсітэт Мішкальца
Універсітэт Мішкальца (Miskolci Egyetem) — венгерская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Мішкальц.
Агульная характарыстыка
Навучальная ўстанова прапануе шырокі спектр навучальных праграм на 8 факультэтах: навук аб Зямлі, матэрыялазнаўства, інжынерыі і інфармацыйных тэхналогій, юрыдычных навук, эканамічных навук, гуманітарных навук, музыкі і медыцынскіх навук. Ва ўніверсітэце налічваецца амаль 100 кафедраў. У Мішкальцы праводзяцца заняткі ў асноўным кампусе, а з 2017 года — яшчэ і ў кампусах, размешчаных у гарадах Озд і Шатаральяуйхей. Універсітэцкі гарадок уяўляе сабой кампус на 85 гектараў, навучальнымі будынкамі, а таксама падраздзяленнямі, якія абслугоўваюць студэнтаў, такімі як інтэрнаты, спартыўная зала, басейн, крамы і забаўляльныя ўстановы. Універсітэт як пераемнік Горнай акадэміі ў Банска-Шцьяўніцы ўдзельнічае ў практыцы венгерскіх студэнцкіх традыцый салідарнасці, якая была ўключана ў Спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА ад Венгрыі ў 2014 годзе.
Сённяшні ўніверсітэцкі кампус быў пабудаваны ў 1950 годзе. Сфера падрыхтоўкі ва ўніверсітэце пачала пашырацца ў 1980-х гадах, калі ўпершыню пачалася юрыдычная падрыхтоўка, а затым пачалася эканамічная падрыхтоўка. ВНУ вядомая як Універсітэт Мішкальца з 1990 года.
У 1999 годзе горад Мішкальц прысвоіў універсітэту ганаровае званне высокапрафесійнага ўніверсітэта. Універсітэт Мішкальца, першая з венгерскіх вышэйшых навучальных устаноў, быў удастоены прэміі за якасць вышэйшай адукацыі ў 2008 годзе і міністэрскага прызнання выдатнага ўніверсітэта ў 2010 годзе. У 2018 годзе ў конкурсе на інавацыі ў галіне якасці ў катэгорыі арганізацый, якія працуюць у сектары адукацыі, яму была прысуджана нацыянальная прэмія. Сусветны рэйтынг універсітэтаў у 2020 годзе паставіў універсітэт па ўзроўні падрыхтоўкі інжынераў у свеце на 401—450 пазіцыю.
Таўрагскі павет
Таўрагскі павет (Tauragės apskritis) — павет на захадзе Літвы, ахапляе паўднёвую частку этнаграфічнага рэгіёна Жамойць.
Мяжуе з Калініградскай вобласцю Расійскай Федэрацыі, а таксама з Клайпедскім, Цяльшэйскім, Шаўляйскім і Каўнаскім паветамі. Рака Нёман (Нямунас) аддзяляе павет ад Марыямпальскага павета.
Слаўча Кавіласкі
Слаўча Кавіласкі (Славчо Ковилоски; нар. 1978, Скоп’е, Рэспубліка Македонія) — празаік, паэт, літаратурны крытык, прафесар, навуковец і гісторык літаратуры.
Скончыў Філасофскі факультэт (Універсітэт Святых Кірыла і Мяфодзія ў Скоп’і).
Абараніў доктарскую дысертацыю ў 2017 годзе.
Атрымаў шэраг літаратурных прэмій.
Зураб Жванія
Зураб Жванія ( — ) — грузінскі палітык і грамадскі дзеяч. Прэм’ер-міністр Грузіі ў 2003—2005. Загінуў пры нявысветленых абставінах.
Біяграфія
У 1985 годзе атрымаў дыплом біялагічнага факультэта Тбіліскага дзяржаўнага ўніверсітэта, пасля чаго да 1992 года працаваў на кафедры фізіялогіі чалавека і жывёл таго ж факультэта. У 1989 годзе Жванія стварыў у Грузіі рух «зялёных», а затым — Партыю «зялёных», стаўшы яе першым старшынёй. На працягу двух гадоў ён з’яўляўся сустаршынёй Партыі «зялёных» Еўропы.
У чэрвені 2002 года Жванія афіцыйна заявіў аб сваім выхадзе з партыі СКГ, а таксама з аднайменнай парламенцкай фракцыі. 6 чэрвеня 2002 г стварыў і ўзначаліў парламенцкую фракцыю «Дэмакраты». З 17 чэрвеня 2002 года — старшыня палітычнай арганізацыі «Аб’яднаныя дэмакраты».
У парламенцкіх выбарах 2003 прымаў удзел у якасці аднаго з лідараў перадвыбарчага блока «Бурджанадзэ — Дэмакраты». Пасля «рэвалюцыі ружаў», у выніку якой прэзідэнтам Грузіі стаў Міхаіл Саакашвілі, Жванія быў ​​прызначаны дзяржаўным міністрам Грузіі.
17 лютага 2004 г. грузінскі парламент зацвердзіў Жванія на пасадзе прэм’ер-міністра рэспублікі.
Давыд-Гарадоцкае княства
Давыд-Гарадоцкае княства, да канца XV ст. Гарадзецкае княства — феадальная адміністрацыйная-тэрытарыяльная адзінка XIV—XVI ст. у Вялікім Княстве Літоўскім у нізоўях Гарыні з цэнтрам у Давыд-Гарадку (Гарадку). Вядома з 1382 года, калі дачка вялікага князя літоўскага Альгерда Марыя выйшла замуж за князя Давыда Дзмітрыевіча Гарадзецкага. Каля 1390 года ў дакументах згадваюцца князі Іван і Юрый Гарадзецкія, напэўна, мясцовыя Рурыкавічы, нашчадкі Ізяславічаў. Да 1440 года княствам валодаў князь Мітка Давыдавіч, сын Давыда Дзмітрыевіча. Потым вялікі князь Казімір аддаў яго князю Свідрыгайлу, а пасля яго смерці ў 1452 — удаве Ганне Іванаўне з роду цвярскіх князёў (памерла да 1486). Каля 1492 года кароль Казімір падараваў Давыд-Гарадоцкае княства ўцекачу з Маскоўскай дзяржавы князю Івану Васільевічу Яраславічу, а пасля яго смерці (1507) яно перайшло сыну Фёдару (памёр у 1521-1522). Як вымарачнае ўладанне належала вялікаму князю Жыгімонту Старому, які ў 1522 годзе перадаў яго сваёй жонцы Боне Сфорцы. З таго часу Давыд-Гарадоцкае княства — складовая частка Пінскага княства. У 1554 годзе ў Давыд-Гарадоцкім княстве праведзена валочная памера. З 1556 года яно пад кіраваннем велікакняжацкай адміністрацыі. У 1558 годзе вялікі князь Жыгімонт Аўгуст перадаў яго князям Радзівілам (адпаведная грамата выдадзена ў 1551), якія з Давыд-Гарадоцкага і Клецкага княстваў утварылі ў 1586 годзе Клецкую ардынацыю.
Дамдзін Сухэ-Батар
Дамдзін Сухэ-Батар (Дамдины Сүхбаатар; — ) — кіраўнік Мангольскай народнай рэвалюцыі 1921 года, адзін з заснавальнікаў Мангольскай народна-рэвалюцыйнай партыі (МНРП). Ваенны міністр рэвалюцыйнага ўрада, галоўнакамандуючы мангольскіх рэвалюцыйных войскаў.
Лемнікі
Да 23 ліпеня 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Ушанскага сельсавета.
Адам Станіслававіч Грабніцкі-Дактаровіч
Адам Станіслававіч Грабніцкі-Дактаровіч (Adam Hrebnicki-Doktorowicz; 6 студзеня 1858, Цётча Лепельскага павета Віцебскай губерні Расійскай імперыі, цяпер Ушацкі раён Віцебскай вобласці Беларусі — 13 кастрычніка 1941, Роюс паблізу Ігналіны, цяпер Ігналінскі раён Літвы) — біёлаг, батанік, навуковец-садавод і памолаг. Прафесар (1918).
Біяграфія
З шляхецкага роду Грабніцкіх герба Астоя. Нарадзіўся ў маёнтку свайго дзядзькі.
У 1972 годзе набыў маёнтак Арэхаўна «па рашэнні Віцебскай злучанай палаты крымінальнага і грамадзянскага суда ад 4 мая 1872 года», верагодна, у выніку сумнага лёсу былога ўладальніка — стрыечнага брата Адама Отана Грабніцкага.
Вучыўся ў Віцебскай класічнай гімназіі і Дынабургскім рэальным вучылішчы. У 1883 годзе скончыў Лясны інстытут у Санкт-Пецярбургу (цяпер Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны лесатэхнічны ўніверсітэт), атрымаў дыплом вучонага лесніка I-га класу. Спецыялізацыю праходзіў пад кіраўніцтвам батаніка І. П. Барадзіна.
У 1884—1891 — працаваў асістэнтам, у 1902—1922 гадах быў прафесарам пладаводства і агародніцтва, на заснаванай ім кафедры садаводства Ляснога інстытута.
У 1895 годзе стаў членам Бюро па прыкладной батаніцы Вучонага камітэта Міністэрства земляробства і дзяржаўных маёмасцяў (цяпер — Усерасійскі інстытут раслінаводства імя М. І. Вавілава, Санкт-Пецярбург). Да работ у Бюро яго і лепшых батанікаў Санкт-Пецярбурга прыцягнуў А. Ф. Баталін, галоўны батанік і дырэктар Імператарскага Батанічнага саду ў Санкт-Пецярбургу. Членамі Бюро без забеспячэння, якія бралі пасільны ўдзел у працах Бюро ў гэты перыяд, былі прызначаныя ў 1894 годзе — асістэнт па кафедры батанікі Імператарскай Ваенна-медыцынскай акадэміі В. К. Варліх і прафесар Імператарскага Санкт-Пецярбургскага універсітэта Х. Я. Гобі, у 1895 годзе — выкладчык пладаводства Ляснога інстытута А. С. Грабніцкі і ардынатар Клінічнага інстытута Вялікай княгіні Алены Паўлаўны А. В. Пель; у 1896 годзе — малодшы кансерватар Імператарскага Санкт-Пецярбургскага батанічнага саду Г. І. Танфільеў.
У 1886 годзе апісаў, забяспечыўшы ўласнымі малюнкамі, яблыкі сорту Edelbohmer і ў тым жа годзе апублікаваў працу ў пецярбургскім штомесячніку «Веснік садоўніцтва».
У 1890 годзе на хутары Рай (цяпер - Дукштаская сянюнія Літвы) на плошчы 15 га заклаў гадавальнік і вялікі калекцыйны сад з 512 сартоў яблыні і 256 сартоў грушы і вёў за імі падрабязныя назіранні. У 1922 годзе ў яго памалагічным садзе было ўжо 1197 сартоў яблыні, грушы, слівы, вішні і чарэшні. У 1894 годзе знаходзіўся з навуковымі мэтамі ў Паўночнай Амерыцы.
Увайшоў у гісторыю расійскага садоўніцтва вядомай працай «Атлас пладоў», які выдадзены (1903) пад яго рэдакцыяй і з удзелам у апісанні 46 з 114 распаўсюджаных у Расіі сартоў яблыні і іншых пладовых парод. Выданне «Атласа пладоў» прафінансаваў імператар Мікалай II.
У 1900 годзе ў Пецярбургу пад яго рэдакцыяй выйшла кніга А. Ц. Болатава «Выявы і апісанні розных парод яблыкаў і груш, якія пладаносяць у Дваранінаўскіх, а таксама і ў іншых садках».
Супрацоўнічаў у многіх часопісах, дзе апублікаваў каля 100 артыкулаў па садоўніцтву, у Энцыклапедыі сельскай гаспадаркі, выдадзенай А. Ф. Дэўрыенам у 1900—1906 гадах. Шмат увагі надаваў пошуку і апісанню мясцовых сартоў яблыні. Галоўныя навуковыя працы прысвечаны сортавывучэнню, выяўленню і апісанню каштоўных сартоў пладовых культур народнай селекцыі, вывучэнню біялогіі апылення і апладнення пладовых культур.
Быў кавалерам многіх ордэнаў Расійскай імперыі.
Пасля далучэння Прыбалтыкі да СССР у 1939 годзе стаў кансультантам Літоўскага агранамічнага інстытута. Памёр ад цяжкай хваробы.
У Роюсе Адаму Грабніцкаму пастаўлены помнік.
Яя (рака)
Я́я — рака ў Кемераўскай і Томскай абласцях Расіі, левы прыток ракі Чулым (басейн Обі).
Даўжыня ракі 380 км. Плошча вадазбору 11 580 км². Сярэдні расход вады 66 м³/с (88,5 м³/с за 22 км ад вусця ). Сярэдні шматгадовы сцёк складае 2,793 км³/год. Выток знаходзіцца на ўсход ад пасёлка Яшкін (Кемераўская вобласць). Працякае ў перадгор'ях Кузнецкага Алатау. Сілкаванне снегавое. Асноўныя прытокі — Кітат (злева) і Залаты Кітат (справа). Ледастаў з пачатку лістапада па красавік. Суднаходная на працягу 114 км ад вусця.
На рацэ Яя размешчаны аднайменны пасёлак Яя.
Семярэнка
Семярэнка — прозвішча.
Падзенне ракі
Падзенне ракі — фізічная велічыня, выкарыстоўваецца для характарыстыкі ракі. Сэнс падзення — абсалютная вышыня вытоку (найвышэйшы пункт) мінус абсалютную вышыню вусця (найніжэйшы пункт). Падзенне ракі вымяраецца ў метрах.
Прымяненне
Падзенне ракі выкарыстоўваецца пры праектаванні розных гідратэхнічных збудаванняў на рэках, навукоўцамі пры апісанні і аналізу рэк, для вылічэння патэнцыяльнай энергіі ракі.
Патэнцыяльная энергія ракі моцна залежыць ад падзення (чым больш падзенне, тым больш энергія).
Прыклад вылічэння
Вылічым падзенне для ракі Лоа — самай доўгай ракі Чылі.
Выток ракі (схілы вулкана Міньё) — 4277 м, вусце ракі (узровень Ціхага акіяна) — 0 м.
Падзенне = выток (4277 м) — вусце (0 м) = 4277 м.
Ёсыпіўка (Ружынскі раён)
Ёсыпіўка (Йосипі́вка) — вёска ў Ружынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Узмёны
Узмёны (, Узмёны) — аграгарадок у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Узмёнскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Лявонпаль Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі. У 1923—1939 гадах ва Узмёнах месцілася памежная застава Корпуса аховы памежжа.
У 2004 годзе перададзены са складу скасаванага Узмёнскага сельсавета ў Даўгінаўскі сельсавет, які ў 2010 годзе быў перайменаваны ва Узмёнскі.
Людміла Аляксандраўна Анікеева
Людміла Аляксандраўна Анікеева (нар., Орша Віцебскай вобласці) — беларускі палітык.
Біяграфія
Скончыла Віцебскі дзяржаўны педагагічны інстытут, настаўнік біялогіі і хіміі. Працавала выкладчыкам біялогіі і хіміі, завучам Волкавіцкай школы Талачынскага раёна Віцебскай вобласці, інспектарам Талачынскага раённага аддзела народнай адукацыі, настаўнікам, дырэктарам сярэдняй школы № 2 горада Оршы Віцебскай вобласці. Займала пасаду начальніка аддзела адукацыі Аршанскага гарвыканкама Віцебскай вобласці.
Выбіралася дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання.
Узнагароды
Узнагароджана Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, знакам «Выдатнік адукацыі».
Карсан-Сіці
Карсан-Сіці (анг. Carson City) — сталіца штата Невада (ЗША). Па дадзеных 2002 года насельніцтва горада складала 52457 чалавек. Карсан-Сіці - незалежны горад (не ўваходзіць ні ў адну акругу).
Як і большасць гарадоў Невады, Карсан-Сіці быў заснаваны ў часы бурнага развіцця горнай справы - у дадзеным выпадку гаворка ідзе аб здабычы срэбра. Горад атрымаў назву Карсан-Сіці ў гонар даследчыка Кіта Карсана і з'яўляўся адміністрацыйным цэнтрам акругі Орсбі з 1861 па 1969 год. Бліжэйшы буйны горад - Рыно.
Андрэ Ігудала
Па выніках свайго першага сезона ў НБА Ігудала быў уключаны ў сімвалічную Зборную найлепшых пачаткоўцаў лігі. У 2006 годзе ён быў прызнаны самым каштоўным гульцом Матча пачаткоўцаў і быў фіналістам конкурсу па кідках зверху. У 2011 годзе за паспяховую гульню ў абароне Ігудала быў уключаны ў другую Зборную ўсіх зорак абароны НБА, а ў 2014 годзе трапіў у першую зборную. Адзін раз, у 2012 годзе, баскетбаліст удзельнічаў у Матчы ўсіх зорак НБА.
У складзе амерыканскай баскетбольнай зборнай ён стаў чэмпіёнам свету ў 2010 годзе і алімпійскім чэмпіёнам у 2012 годзе.
Восіп Вікенцьевіч Турчыновіч
Восіп Вікенцьевіч Турчыновіч або Іосіф Цэзар Турчыновіч (верасень 1824 — пасля 1860-х) — расійскі гісторык.
Паходзіў са збяднелага старажытнага шляхецкага роду Магілёўскай губерні. Звестак пра ранняе жыццё Турчыновіча няма. У 1858 годзе як тытулярны саветнік служыў перакладчыкам магілёўскага дваранскага сходу. На пачатку 1860-х гадоў служыў суддзёй Ніжняудзінскага акруговага суда ў Іркуцкай губерні. Далейшы лёс невядомы.
На думку Уладзіміра Пічэты, Іосіф Турчыновіч належаў да сталічнай школы гісторыкаў-юрыстаў.
Аўтар навуковых прац у галіне гісторыі права, шмат увагі надаваў асвятленню палітычных падзей. Сярод навуковых прац Турчыновіча «О поземельной собственности и наследстве в Древней Руси» (1853) і «История сельского хозяйства России от времен исторических до 1850 года» (1854) — абедзве кнігі заўважаны, рэцэнзіі друкаваліся ў «Современнике», «Отечественных записках» і іншых, «Обозрение истории Белоруссии с древнейшых времен» (1857).
«Обозрение истории Белоруссии с древнейшых времен» складалася з дзесяці частак і адлюстроўвала падзеі на тэрыторыі Беларусі да падзелаў Рэчы Паспалітай і да далучэння да Расійскай імперыі. Таксама была заўважана навуковымі коламі, цытавалася, падштурхнула да даследаванняў у галіне беларускай гістарыяграфіі. На думку Ігара Марзалюка, гэта праца Турчыновіча заклала падмурак гісторыі Беларусі.
10 сакавіка
10 сакавіка — 70-ы (71-ы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Княжыкы (Ружынскі раён)
Княжыкы (Кня́жики) — вёска ў Ружынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Малыя Жухавічы
Малы́я Жу́хавічы (, Малые Жуховичи) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жухавіцкага сельсавета.
Карабчыіў
Карабчыіў (Карабчи́їв) — вёска ў Ружынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
У ХІХ стагоддзі сяло Карабчыіў было ў складзе Вэрхіўскай воласці Сквырскага павета Кіеўскай губерні.
Нартгемптаншыр
Нартге́мптаншыр (Northamptonshire) — цырыманіяльнае неметрапольнае графства ў цэнтры Англіі. Уваходзіць у склад рэгіёна Іст-Мідлендс. Сталіца і найбуйнейшы горад — Нартгемптан. Насельніцтва 647 тыс. чалавек (33-е месца сярод цырыманіяльных і 16-е месца сярод неметрапольных графстваў; даныя 2004 г.).
Клайпедскі павет
Клайпедскі павет (Klaipėdos apskritis) — павет на захадзе Літвы на беразе Балтыйскага мора. Мяжуе з Латвіяй і Калініградскай вобласцю Расійскай Федэрацыі, а таксама з Таўрагскім і Цельшайскім паветамі.
Раёны, якія ўваходзяць у склад павета:
NGC 7468
NGC 7468 (іншыя абазначэнні — PGC 70332, UGC 12329, IRAS23004+1619, MK 314, PRC C-69, ZWG 453.52, KUG 2300+163) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Перапіс насельніцтва ЗША
Перапіс насельніцтва ЗША — перапіс насельніцтва, які праводзіцца ў Злучаных Штатах Амерыкі кожныя дзесяць гадоў. Адказнасць за арганізацыю і правядзенне перапісу нясе Бюро перапісу насельніцтва ЗША.
Гісторыя
Артыкул 1 Канстытуцыі Злучаных Штатаў прадугледжвае, што перапіс насельніцтва павінен праходзіць не радзей аднаго разу ў дзесяць гадоў. Ад гэтага залежыць колькасць мандатаў ад кожнага штата ў Палаце прадстаўнікоў і ў Калегіі выбаршчыкаў. Перапіс ажыцяўляецца кожныя 10 гадоў у гадах, якія сканчаюцца нулём (2000, 2010), і завецца «дзесяцігадовай». Раздзел 13 Кодэкса Злучаных Штатаў апісвае працэдуру правядзення перапісу і апрацоўкі даных.
Першы перапіс быў праведзена ў 1790 годзе пры Томасе Джэферсане.
З 1790 да 1840 гадоў перапіс праводзіўся сіламі шэрыфаў. З 1840 года ўзнік цэнтральны офіс перапісу, які дзейнічаў толькі падчас дзесяцігадовага перапісу. У 1890 годзе ўпершыню пры перапісе выкарыстоўвалі электрычную табуляцыйную машыну Германа Холерыта для апрацоўкі вынікаў.
Публікацыя вынікаў
Пасля правядзення перапісу публікуюцца абагульненыя статыстычныя вынікі, якія не ўтрымліваюць персанальных даных грамадзян. Праз 72 года пасля перапісу закон дазваляе публікаваць поўную інфармацыю, атрыманую ў выніку перапісу.
2 красавіка 2012 года на сайце Нацыянальнага архіва ЗША выкладзены амаль 4 мільёна адсканіраваных копій апытальных лістоў перапісу насельніцтва ЗША 1940 года, якія ўтрымліваюць інфармацыю аб 132,2 мільёнах тагачасных амерыканцаў.
Новае Пашкава
Но́вае Па́шкава (, Новое Пашково) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Пашкаўскага сельсавета.
Знаходзіцца за 5 км у напрамку на паўночны захад ад Магілёва.
Index Kewensis
Índex Kewénsis (скарочана IK, Kew Index, Індэкс К'ю) — батанічны наменклатурны даведнік, які быў заснаваны ў 1893 годзе Джозефам Гукерам і выдаецца да гэтага часу Каралеўскімі батанічнымі садамі ў К'ю (Англія). Першапачаткова ў ім рэгістраваліся ўсе апублікаваныя батанічныя назвы насенных раслін рангаў роду і віду.
Пазней тут сталі ўлічваць і драбнейшыя таксоны: падвіды, разнавіднасці і формы.
Якімавіцкі сельсавет
Які́мавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Калінкавіцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска ) Якімавічы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Калінкавіцкага раёна Мазырскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Калінкавіцкім раёне БССР. З 27 верасня 1930 года ў Мазырскім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці. З 3 ліпеня 1939 года ў Калінкавіцкім раёне Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. У 1966 годзе ў склад Капліцкага сельсавета перададзена вёска Ямнае. 20 лютага 1975 года ў склад сельсавета з Міхнавіцкага сельсавета перададзена вёска Клінск. 26 верасня 2006 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Міхнавіцкага сельсавета (вёскі Вецяльская і Міхнавічы).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 860 чалавек, з іх 96,4 % — беларусы.
Нацыянальны парк Рэдвуд
Нацыянальны парк «Рэдвуд» — нацыянальны парк у штаце Каліфорнія, ЗША. Знаходзіцца на поўнач ад Сан-Францыска. Створаны 2 кастрычніка 1968 года, калі прэзідэнт Ліндан Джонсан падпісаў указ аб стварэнні Нацыянальнага парка «Рэдвуд» агульнай плошчай 23 500 га. У яго ўвайшлі тры паркі секвой узроўню штата — Джедэдзі-Сміт, Дэль-Нортэ і Прэры-Крык. У 1978 годзе Кангрэс ЗША прыняў рашэнне пашырыць плошчу нацыянальнага парку на 19 400 га. Пакрыты старажытнымі лясамі секвоі.
Лю Бан
Скасаваў жорсткія законы Цынь Шыхуандзі, паменшыў падаткі. Аднавіў практыку раздачы зямель сваім сваякам і паплечнікам.
Слабада (Даўгінаўскі сельсавет)
Слабада́ (, Слобода) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Даўгінава Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Негнічы
Не́гнічы (, Негничи) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жухавіцкага сельсавета.
Варонічы (возера)
Варо́нічы, Варонеч, Варонец — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ушача (цячэ праз возера), за 16 км у напрамку на паўднёвы захад ад Полацка, каля вёскі Варонічы.
Плошча паверхні возера 1,18 км². Даўжыня 4,9 км, найбольшая шырыня 0,55 км. Даўжыня берагавой лініі 13,1 км. Найбольшая глыбіня 5,9 м, сярэдняя 2,3 м. Аб’ём вады 2,8 млн. м³. Плошча вадазбору 793 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, моцна выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 2—8 м (заходнія і паўднёва-заходнія 10—18 м). Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія, тарфяністыя, на ўсходзе месцамі высокія, зліваюцца са схіламі катлавіны. На поўначы берагі возера сплавінныя (шырыня сплавіны 5—15 м). Дно возера роўнае, выслана сапрапелем, у паўднёвай частцы — апясчаненым ілам. На возеры 2 астравы ў паўночнай і цэнтральнай частках, Больш за 60 % плошчы возера зарастае, шырыня паласы расліннасці 15—150 м. Расліннасць пашыраецца да глыбіні 3—3,4 м. На захадзе ўпадае ручай з возера Півянец.
Рычманд (Віргінія)
Рычманд (Richmond) — горад на ўсходзе ЗША, сталіца штата Вірджынія. Насельніцтва — 192 тыс. чалавек (2004).
Гісторыя
У 1607 годзе англійскі кароль Якаў I даў Вірджынскай кампаніі ліцэнзію на стварэнне калоній у Паўночнай Амерыцы. У тым жа годзе было заснавана англійскае паселішча Джэймстаўн, якое знаходзіцца за 70 км ад цяперашняга Рычманда.
Вялікае значэнне Рычманда было падчас Грамадзянскай вайны ў ЗША. Рычманд быў другой сталіцай Канфедэрацыі. 2 красавіка 1865 года 25 % будынкаў у горадзе было знішчана пажарамі, якія салдаты войска Канфедэрацыі наладзілі, адыходзячы з горада.
Новаберажное
Новаберажно́е (, Новобережное) — пасёлак у Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Беражноўскага сельсавета.
Уладзімір Мікалаевіч Рыжанкоў
Уладзі́мір Мікала́евіч Рыжанкоў (нар.,  — , ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, першы міністр спорту і турызму Рэспублікі Беларусь (1995—1996).
Біяграфія
У 1964 годзе скончыў Гомельскі дарожна-будаўнічы тэхнікум, у 1972 — Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры і Мінскую вышэйшую партыйную школу.
У 1978 годзе прызначаны намеснікам старшыні Цэнтральнага Савета сельскага добраахвотнага спартыўнага таварыства «Ураджай», а ў 1979 годзе — начальнікам упраўлення фізічнага выхавання Камітэта па фізічнай культуры і спорту пры Савеце Міністраў БССР.
З 1982 года на партыйнай рабоце: інструктар, загадчык сектара фізкультуры і спорту аддзела адміністрацыйных органаў ЦК КПБ.
У 1990 годзе прызначаецца Старшынёй Дзяржаўнага Камітэта Рэспублікі Беларусь па фізічнай культуры і спорту.
З 22 сакавіка 1991 года быў абраны прэзідэнтам Нацыянальнага алімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь.
У лістападзе 1995 года Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь прызначаны Міністрам спорту і турызму Рэспублікі Беларусь.
Свята-Дабравешчанская царква (Супрасль)
Дабравешчанская царква — праваслаўны храм у Супраслі (Польшча), помнік культавай архітэктуры Вялікага Княства Літоўскага, прадстаўнік «абароннага дойлідства». Уваходзіць у комплекс пабудоў праваслаўнага Супраслеўскага манастыра, аднаго з шасці ў Польшчы. Манастыр у Супраслі быў адным з галоўных інтэлектуальных цэнтраў Вялікага Княства Літоўскага нароўні з Кіева-Пячорскай лаўрай і Вільняй.
Гісторыя
Манастыр заснаваны маршалкам ВКЛ А. Хадкевічам у 1505—1510 гг. Царква асвечана ў 1511 годзе. У 1557 годзе яе інтэр'ер быў аздоблены фрэскамі.
У першай палове XVII стагоддзя Дабравешчанская царква перададзена ўніяцкай царкве. У 1771 годзе завяршэнні вежаў і інтэр'ер царквы перароблены ў стылі ракако. Багатыя ляпныя і жывапісныя дэкарацыі закрылі фрэскі ў апсідзе, сцены і слупы закрыты драўлянымі панэлямі.
У 1852—1859 гг. фрэскі, пашкоджаныя зацёкамі, былі забелены. У 1887 г. пры зняцці пабелкі сухім спосабам частка фрэсак папсавалася.
Дзяржонеў (гміна)
Дзяржо́неў (Dzierżoniów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Дзержанёўскага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Дзяржоневе. Плошча гміны складае 142,05 км². Станам на 2007 год у гміне Дзяржоняў пражывалі 9372 чалавекі, шчыльнасць — 66 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 15 салецтваў.
Свята-Дабравешчанская царква (Супрасль)
Гісторыя
У пачатку XX стагоддзя ў царке захоўваліся крыж з часціцай дрэва Жыватворнага Крыжа 1500—1510 гг., даразахавальніца, якая мела выгляд супрасльскай царквы, дар Хадкевіча — пацір сярэбраны з пазалотай, з яго гербам. Тут жа захоўвалася шмат іншых рэчаў: паціраў, дзіскасаў, абкаладаў кніг і абразоў, аздобленых рознымі відамі дэкору: гравіраваннем, эмаллю, чарненнем, чаканка.
У 1910 г. адкрыты фрагменты роспісу на паўднёвай і паўночнай сценах, якія былі закрыты ў XVIII ст. драўлянымі панэлямі, пры гэтым былі зноў папсаваны.
У 1915 годзе ў сувязі з Першай сусветнай вайной быў выдадзены ўказ аб эвакуацыі жыхароў горада Супрасля ўглыб Расіі. З'язджаючы з Дабравешчанскага манастыра, манахі ўзялі з сабой Супрасльскую ікону і некаторае царкоўнае начынне.
Пасля ўтварэння самастойнай Польскай дзяржавы тэрыторыя манастыра не была перададзена царкве. У 1919 годзе Дабравешчанская царква была зачынена і апячатана, а манастыр перайшоў у распараджэнне дзяржаўнага казначэйства. У 1939 годзе манастыр апыняецца на тэрыторыі Савецкага Саюза. У Дабравешчанскай царкве былі створаны майстэрні і кузня. У кастрычніку 1939 года ў манастыры быў раскватараваны 4-ы матацыклетны полк РСЧА. У Дабравешчанскай царкве камандаваннем палка была створана спартыўная зала. 28 ліпеня 1944 года падчас адступлення нямецкіх войскаў Дабравешчанскі сабор быў падарваны. Пасля заканчэння вайны праваслаўныя манахі былі выгнаны з манастыра, у якім ізноў абгрунтаваліся салезяне і школа.
Рэшткі фрэсак былі зняты са слупоў польскімі рэстаўратарамі пад кіраўніцтвам Уладзіслава Пашкоўскага ў 1945—1946 гг.
У 1964—1966 гадах царква была адрэстаўравана. Беларускі ўрад у пачатку 1990-х выдаткаваў на святыню 200 тысяч штук цэглы і 500 м³ граніту.
Адраджэнне Супрасльскага манастыра адбылося ў гады дзейнасці архіепіскапа Беластоцка-Гданьскай епархіі Савы. У 1982 годзе ў Супрасль прыбыў манах Мірон (Хадакоўскі), манаскае жыццё адноўлена ў 1984 годзе. У 1984 года было прынята рашэнне аб аднаўленні падарванага Дабравешчанскага сабора — і 4 чэрвеня архіепіскап Сава заклаў першы камень у падмурак сабора.
Архітэктура
Помнік гатычнага праваслаўнага храмабудаўніцтва ў ВКЛ, Супраслеўская царква ўяўляе сабой мадыфікаваную версію характэрнага для візантыйскай традыцыі крыжова-купальнага храма з рысамі каталіцкай базілікі. Спалучэнне гатычных элементаў з візантыйскімі дало падставу назваць гэты стыль готыкай ВКЛ. Пяцівежавая кампазіцыя царквы набліжае яе да Сафійскага сабора ў Полацку і Прачысценскай царквы ў Вільні.
Храм мае выразныя абарончыя рысы. Чатыры нарожныя вежы мелі выразна абарончае прызначэнне, а вось пятая, якая мусіла сімвалізаваць цэнтральны купал, у спалучэнні з высокім гатычным дахам набыла празмерна выцягнуты выгляд. Дойлід Супраслеўскай царквы дасягнуў вельмі высокага майстэрства ў інтэрпрэтацыі гатычных форм і тэхналогій і прыстасаванні іх да праваслаўнай традыцыі.
Фрэскі
У прамежку паміж светлавым барабанам і купалам на кожнай з граней сцяны былі пачаргова адлюстраваны на дзве франтальныя фігуры шасцікрылых серафімаў і архангелаў.
У светлавым барабане паміж вокнамі былі размешчаны па тры выявы святых і прарокаў. Усе яны намаляваны ў рост, у розных ракурсах. Адзенне традыцыйнае — хітоны і гімаціі.
Ніжэй праходзіў шырокі дэкаратыўна-аранаментальны фрыз з пераплеценых лістоў аканту, шасціпялёсткавых кветак, якія нагадваюць назабудкі і галінкі крына.
Пад дэкаратыўным фрызам размешчаны выявы апосталаў. На ўсходняй грані васьмерыка Пётр, Павел і Іаан Багаслоў, на астатніх па дзве выявы. Яны падаюцца, як і выявы праайцоў і прарокаў, свабодна, у рэзкіх ракурсах фігур і асабліва галоў.
Пад апостальскіх поясам, які падзяляўся толькі карычнева-чырвонай разгранкай, размяшчаліся пакаленныя выявы мучанікаў з крыжамі ў руках. Яны, як і апосталы, прадстаўлены трыма выявамі на ўсходняй грані, на астатніх — па дзве. Ніжэй размешчаны медальёны з паяснымі выявамі суровых святых з клінападобнымі бародамі, паміж якімі былі раскіданы арнаментальныя ўзоры. На ветразях барабана размяшчаліся чатыры сівалы евангелістаў.
Евангельскія сюжэты былі размешчаны па перыметры сцен у два рэгістры, якія раздзяляліся разгранкай. Сюжэты прысвечаны ў асноўным акафісту Багародзіцы і некаторым сцэнам з жыцця Хрыста. Парадак размяшчэння сюжэтаў адпавядае канону.
Ніжэй евангельскіх сцэн знаходзіліся строга франтальныя выявы барадатых і валасатых пустэльнікаў у звярыных скурах, стоўпнікаў, воінаў і шматлікіх святых, якія запаўнялі ніжнія два рэгістры і грані нефных слупоў, арачныя праёмы.
У самым нізе праходзіў шырокі фрыз, які складаўся з платаў. Аздоблены малюнкам у выглядзе гарызантальных зігзагападобных трайных палос.
Арнаментальны дэкор упрыгожваў завершшы арак, аконныя праёмы і нішы.
10 снежня
10 снежня — трыста сорак чацвёрты (трыста сорак пяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Сухапарнік
Сухапарнік (паравы каўпак) — элемент паравога катла паравоза. Усталёўваецца ў верхняй частцы катла і нароўні з дымавой трубой з’яўляецца адным з самых яго прыкметных выступаючых элементаў. Сухапарнік аддзяляе пар ад вадзяных кропель і часціц шумавіння.
Так як назапашванне («акумуляванне») пары ў сухапарніку дазваляла дадаткова павысіць магутнасць паравоза пры руху па зацяжным пад’ёмам, то аб’ём сухапарніка стараліся зрабіць адносна вялікім, у асноўным, за кошт павелічэння вышыні (у паравозаў О яго вышыня складае 1050 мм). Аднак у сувязі з тым, што з павелічэннем магутнасці паравоза павялічваюцца памеры паравога катла, то для ўпісвання ў габарыт, вышыню каўпака зніжаюць (у ФД яго вышыня складае ўжо 565 мм, а ў АА — 240 мм), адначасова з гэтым павялічваючы яго дыяметр.
Сухапарнікі сустракаюцца не толькі на паравозах, але і на іншых парагенеруючых агрэгатах, дзе прымяненне больш складанага парасепаратара немэтазгодна ці немагчыма па прычыне габарытных памераў.
Юхновэ
Юхновэ (Юхно́ве) — вёска ў Ноўгарад-Сівэрскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Капліца Усіх Гаротных Радасць (Бабруйск)
Капліца ў гонар абраза Божай Маці «Усіх Гаротных Радасць» — праваслаўная капліца ў Бабруйску. Належыць да Свята-Мікола-Сафійскага прыхода. Размешчаная на рагу вуліц Крылова і Мінскай, ля галоўнага ўваходу на Мінскія могілкі. Побач з капліцай знаходзіцца помнік Святому Георгію Пераможцу.
Гісторыя
Узводзілася з 1997 года сіламі гараджан. Будаўніцтва не аднойчы спынялася па патрабаванні гарвыканкама, які прапаноўваў паменшыць вышыню капліцы, таму што яна была вышэй за фігуру вершніка на суседнім мемарыяле ў гонар воінаў-вызваліцеляў Бабруйска. Асвячоная ў 2001 годзе. Адкрыта 11 мая 2001 года. Прататыпам царквы з'яўляецца храм Георгія Пераможца на Паклоннай гары ў Маскве.
Міжнародны дзень студэнтаў
Міжнародны дзень студэнтаў — дзень міжнароднай салідарнасці студэнтаў, які адзначаецца 17 лістапада.
28 кастрычніка 1939 года ў занятай нацыстамі Чэхаславакіі пражскія студэнты і іх выкладчыкі выйшлі на дэманстрацыю, каб адзначыць гадавіну ўтварэння Чэхаславацкай дзяржавы. Войскі акупантаў разагналі дэманстрацыю, пры гэтым быў застрэлены студэнт медыцынскага факультэта Ян Оплетал, пахаванні якога перараслі ў акцыю пратэсту. Дзясяткі дэманстрантаў былі арыштаваны. 17 лістапада немцы рана раніцай атачылі студэнцкія інтэрнаты. Больш за 1200 студэнтаў было арыштавана і пасаджана ў канцлагер. Дзевецярых студэнтаў і актывістаў студэнцкага руху пакаралі смерцю ў засценках турмы.
Праз два гады ў Лондане прайшла Міжнародная сустрэча студэнтаў, якія змагаліся супраць нацызму, на якой было вырашана ў гонар загінулых штогод адзначаць гэту дату як Дзень студэнта.
Кардоніўка
Кардоніўка (Кордо́нівка) — вёска ў Ружынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Шэптакы (Ноўгарад-Сівэрскі раён)
Шэптакы (Шептаки́) — вёска ў Ноўгарад-Сівэрскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Карэн Таніевіч Варданян
Карэн Варданян (нар. ) — беларускі футбаліст, нападнік клуба «Віцебск».
Клубная кар’ера
З канца 2020 года пачаў выступаць за дубль «Віцебска», на наступны год замацаваўся ў дублі. У верасні 2021 года атрымаў сур’ёзную траўму, аднак ужо ў пачатку 2022 года рыхтаваўся да новага сезона з асноўнай камандай віцебскага клуба. 3 красавіка 2022 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы з «Мінскам» (1:1).
Пясочная (Карэліцкі раён)
Пясо́чная (, Песочная) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жухавіцкага сельсавета.
Да 23 ліпеня 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Ушанскага сельсавета.
Нура
Нура́ (Нұра) — рака ў Казахстане, у Карагандзінскай і Акмолінскай абласцях.
Даўжыня ракі 978 км, плошча вадазборнага басейна 60,8 тыс. км². Бярэ пачатак у гарах Кызылтас і цячэ ў межах Казахскага драбнасопачніка. Упадае ў бяссцёкавае возера Тэнгіз. Сярэдні расход вады за 369 км ад вусця 19,5 м³/с. Летам у верхнім цячэнні перасыхае, зімой перамярзае. На Нуры — вадасховішчы Самаркандскае (для водазабеспячэння гарадоў Караганды і Тэміртау) і Самарскае (выкарыстоўваецца на арашэнне).
Вісла-Одэрская аперацыя
Вісла-Одэрская стратэгічная наступальная аперацыя — стратэгічнае наступленне савецкіх войскаў на правым флангу савецка-германскага фронту ў 1945 годзе. Пачалася 12 студзеня, завяршылася 3 лютага. Праводзілася сіламі 1-га Беларускага (камандуючы — маршал Савецкага Саюза Георгій Жукаў) і 1-га Украінскага франтоў (маршал Савецкага Саюза Іван Конеў).
У ходзе Вісла-Одэрская аперацыі ад нямецкіх войскаў была вызвалена тэрыторыя Польшчы на захад ад Віслы і захоплены плацдарм на левым беразе Одэра, выкарыстаны пасля пры наступе на Берлін. Аперацыя насіла імклівы характар ​​- на працягу 20 сутак савецкія войскі прасоўваліся на адлегласць ад 20 да 30 км у дзень. За гэты час яны пераадолелі 7 умацаваных рубяжоў суперніка і 2 буйныя водныя перашкоды.
Сафі Вільмес
Сафі Вільмес (Sophie Wilmès; нар., Іксель) — бельгійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, прадстаўнік французскай супольнасці, сябра партыі «Рэфарматарскі рух», прэм’ер-міністр Бельгіі з 27 кастрычніка 2019 па 1 кастрычнiка 2020 года (першая жанчына на гэтай пасадзе ў гісторыі Бельгіі).
Прысна 1
Пры́сна 1 (, Присно 1) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пашкаўскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1675 годзе як вёска Прысна ў складзе Княжыцкай воласці ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Бітва за Фао (2003)
Бітва за Фао — адна з першых ваенных аперацый ЗША падчас уварвання ў Ірак, праведзеная ў сакавіку 2003 года. Мэтай аперацыі быў захоп нафтавага раёна паўвострава Фао, перш чым нафтавыя ўстаноўкі будуць знішчаны іракскімі ўзброенымі сіламі
Храналогія
20 сакавіка 2003 года ў 22:00 верталёты і знішчальнікі-бамбардзіроўшчыкі ВПС ЗША атакавалі пазіцыі праціўніка на паўвостраве. 40 амерыканскіх спецназаўцаў і марскіх пяхотнікаў высадзіліся з бартоў верталётаў, захапілі тры стратэгічныя мэты без страт і ўзялі ў палон больш за 200 іракскіх салдат. У той жа час паветраныя і марскія дэсанты забяспечылі кантроль над газавымі і нафтавымі платформамі ў моры. Амерыканскія і польскія спецназаўцы занялі нафтавыя тэрміналы Міна Аль-Бакр і Хор Аль-Амая.
У 22:25 пачалася другая фаза аперацыі. Пад прыкрыццём дальнабойнай артылерыі, размешчанай на востраве Бубіян, і агню караблёў HMS Richmond, HMS Marlborough, HMS Chatham і HMAS Anzac марскія пяхотнікі, пры падтрымцы верталётаў Bell AH-1 Cobra, высадзіліся на поўнач ад горада Эль-Фао і знішчылі іракскую артылерыю, якая магла б пагражаць нафтавым платформах.
Высадка праходзіла ва ўмовах дрэннай бачнасці з пажарамі і пяском. Штабны верталёт Boeing Vertol CH-46 Sea Knight разведкі брыгады ЗША разбіўся ва ўмовах страты гарызонту, загінулі 12 афіцэраў і салдат. З пагаршэннем бачнасці высадка была перапыненая і аднавілася толькі праз 6 гадзін.
Раніцай 21 сакавіка 15-ы экспедыцыйны атрад ЗША перасёк іракска-кувейцкую мяжу ў абыход Ум-Касра і захапіў тэрыторыю порта і пачалі прасоўванне ўздоўж заходняга берага праліва Абдулах. На бераг былі высаджаны брытанскія марпехі, якія пачалі займаць пазіцыі на саланчаках на поўдзень ад Басры.
23 сакавіка англа-амерыканскія войскі высадзілі дэсант на паўвостраве, што абвергла шматлікія запэўніванні амерыканскіх і брытанскіх вайскоўцаў аб пераходзе паўвострава пад кантроль войскаў антыіракскай кааліцыі яшчэ двое сутак таму, пасля чаго ўступілі ў разлютаваны бой з іракскімі войскамі.
Наступствы
Толькі 25 сакавіка кааліцыі ўдалося захапіць паўвостраў цалкам, пасля чаго пачалося размініраванне акваторыі Ум-Касра. Брытанская 7-я танкавая брыгада рушыла да Басры, а амерыканскія войскі пачалі наступленне на Багдад без пагрозы флангавага ўдару з боку іракскіх войскаў і іх нападу на лініі забеспячэння.
Плошча Тэртр
Плошча Тэртр (Place du Tertre), таксама Плошча Узгорка — «сэрца Манмартра»; плошча ў 18-й муніцыпальнай акрузе Парыжа 200 м на захад ад базілікі Сакрэ-кёр. З'яўляецца адной з самых наведвальных славутасцяў Парыжа.
Асноўная забудова плошчы адносіцца да 18 стагоддзя. У пачатку XX стагоддзя тут жылі шматлікія мастакі, такія, як Пабла Пікаса і Морыс Утрыло; наваколлі плошчы Тэртр лічыліся цэнтрам сучаснага мастацтва.
Сёння на плошчы Тэртр мастакі і карыкатурысты выстаўляюць на продаж (галоўным чынам, турыстам) свае працы. Для гэтага патрабуецца канцэсія Саюза мастакоў, якую вельмі цяжка атрымаць.
Чулаціў (Ноўгарад-Сівэрскі раён)
Чулаціў (Чула́тів) — вёска ў Ноўгарад-Сівэрскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Фядот Мікалаевіч Казакоў
Фядот Мікалаевіч Казакоў (1901, Чорная Вірня, Рагачоўскі павет, Магілёўская губерня, Расійская імперыя — ?) — беларускі дзяржаўны дзеяч, педагог.