cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гісторыя Нігерыі
Даеўрапейскі час
У неаліце на тэрыторыі Нігерыі жылі шматлікія плямёны паляўнічых і збіральнікаў. Рэшткі першай развітой культуры — Нок, носьбіты якой умелі апрацоўваць жалеза, адносяцца да V ст. да н.э. — III ст. н.э. У канцы I-га тысяч. н.э. на поўначы ўзніклі гарады-дзяржавы народа хаўса (Замфара, Зарыя, Габір, Кано, Кацына і іншыя). З XI ст. тут пашырыўся ісламскі rараванны гандаль праз Сахару, які паспрыяў развіццю дзяржаў хаўса, што дасягнулі росквіту ў XVI — XVIII стст. У пачатку XIX ст. яны ўвайшлі ў склад халіфата Сакота. З канца I-га тыс. н.э. на паўднёвым захадзе Нігерыі існавалі дзяржавы народа ёруба, найбольшай з якіх у XVII — XVIII стст. была Оё. У ніжнім цячэнні р.Нігер існавала дзяржава Бенін. Паўднёва-ўсходняя частка Нігерыі ўваходзіла ў склад Канем-Борну. Народ ігба ( іба) жыў вялікімі абшчынамі, якімі кіравалі саветы старэйшын.
Каланіяльны перыяд
Першыя еўрапейцы (партугальцы) з'явіліся на тэрыторыі Нігерыі сталі цэнтрамі гандлю рабамі. У 1861 г. англічане захапілі г.Лагас. У 1885 г. яны стварылі пратэктарат Ойл-рыверс (з 1893 г. Пратэктарат нігерскага ўзбярэжжа); у 1900 г. — пратэктараты Паўночная і Паднёвая Нігерыя, якія 1 студзеня 1914 г. аб'яднаны ў Калонію і пратэктарат Нігерыя. Брытанскія ўлады ўсталявалі сістэму так званага «ўскоснага кіравання», пры якой непасрэдная ўлада на месцах захоўвалася ў афрыканскіх правадыроў. Нігерыя ператварылася ў сыравінную базу Вялікабрытаніі. З фарміраваннем мясцовай буржуазіі і інтэлігенцыі ўзмацнілася антыкаланіяльная барацьба, адбыўся шэраг паўстанняў (1914 — 1918 гг., 1929 г. і іншыя). У 1922 г. Г.Маколей стварыў першую афрыканскую палітычную партыю — Нігерыйскую нацыянал-дэмакратычную партыю. У 1944 г. створаны Нацыянальны савет Нігерыі і Камеруна (з 1962 г. Нацыянальны савет нігерыйскіх грамадзян, НСНГ), старшынёй якога абраны Г.Маколей, генеральным сакратаром — Н.Азіківе. У выніку рэформы 1947 г. Нігерыя падзелена на Паўночную, Заходнюю і Усходнюю вобласці, у якіх адпаведна дамінавалі народы хаўса, ёруба і ігба. У 1951 г. створаны Паўночны народны кангрэс (ПНК) на чале з А.Бела і Група дзеяння (ГД) на чале з А.Авалова.
Незалежная Нігерыя
1 кастрычніка 1960 г. абвешчана незалежнасць Нігерыі. Уладу ажыццяўляў кааліцыйны ўрад ПНК — ГД на чале з А.Т.Балева. Распад кааліцыі ў 1964 г. прывёў да міжнацыянальных сутыкненняў. У студзені 1966 г. адбыўся дзяржаўны пераварот. Ваенны кіраўнік Дж.Т.У.Іронсі абвясціў у маі 1966 г. аб пераўтварэнні Нігерыі ва ўнітарную дзяржаву. У ліпені 1966 г. Іронсі быз забіты. Новы ваенны ўрад Я.Гавона вярнуўся да федэратыўнай сістэмы. Пагромы ігба на поўначы Нігерыі ўзмацнілі сепаратысцкія настроі. У маі 1967 г. ваенны губернатар Усходняй вобласці А.Аджукву абвясціў яе незалежнай дзяржавай Біяфра. У ліпені 1967 г. пачалася вайна паміж сепаратыстамі і цэнтральным урадам, у якой загінула больш за 1 млн. чалавек. 15 студзеня 1970 г. войскі Біяфры капітулявалі. У 1975 г. Гавон быў скінуты генералам М.Мухамедам. Пасля забойства Мухамеда ў 1976 г. ваенны кіраўнік А.Абасанджа перадаў уладу дэмакратычна выбранаму прэзідэнту А.Ш.Шагары (скінуты ваеннымі 31 снежня 1983 г.).
У пачатку 1990-х гг. пачалася дэмакратызацыя грамадскага жыцця, але пасля перамогі на прэзідэнцкіх выбарах 1993 г. лідара апазіцыі М.Абіёлы ваенныя ўлады анулявалі яе вынікі. У краіне быў усталяваны жорсткі, аўтарытарны рэжым генерала С.Абачы і Нігерыя апынулася ў міжнароднай ізаляцыі. Пасля смерці Абачы (чэрвень 1998 г.) ваеннае кіраўніцтва было вымушана правесці ў лютым 1999 г. дэмакратычныя выбары, на якіх прэзідэнтам выбраны прадстаўнік Народнай дэмакратычнай партыі Абасанджа. Яго ўрад абвясціў праграму шырокіх пераўтварэнняў. Была дасягнута дамоўленасць аб чаргаванні прэзідантаў -хрысціян і -мусульман.
Нігерыя ў ХХІ стагоддзі
Не здолеўшы прыняць закон аб абмежаванні колькасці прэзідэнцкіх тэрмінаў, у 2007 годзе Абасанджа перадаў паўнамоцтвы свайму стаўленіку Яр-Адуа, які у 2010 пакінуў пост па стане здароўя і неўзабаве памёр. Яго пераемнікам стаў Гудлак Джонатан.
Пачатак ХХІ стагоддзя азмрочыўся шматлікімі сутыкненнямі хрысціян і мусульман. З першай паловы 2000-х і да гэтага часу на тэрыторыі Нігерыі і суседніх краін дзейнічае тэрарыстычная ісламісцкая групоўка «Бока Харам», якая выступае за прыняцце нормаў шарыяту і выкараненне «атрыбутаў Захаду» (свецкай адукацыі, выбараў і г.д.). У 2015 г., прысягнуўшы на вернасць ісламскай дзяржаве, яна перайменавалася ў "заходнюю правінцыю ісламскай дзяржавы".
7 жніўня 2018 г. Узброеныя супрацоўнікі Службы дзяржаўнай бяспекі Нігерыі блакавалі ўваход у будынак парламента краіны ў Абуджы. Адзін з сенатараў ад апазіцыйнай Народна-дэмакратычнай партыі (НДП), Бэн Мары-Брус заявіў, што адзін з сенатараў ад кіруючай партыі «Кангрэс ўсіх прагрэсіўных сіл» (КВПС), Гадсуіл Акпабіё, спрабуе дамагчыся змены кіраўніцтва Сенату. Раней, старшыня Сената Абубакар Букола Саракі разам з некалькімі іншымі сенатарамі ад КВПС перайшлі ў НДП, спасылаючыся на дыктат кіраўніцтва партыі.
Eagles
Eagles — амерыканскі рок-гурт, які выконвае меладычны гітарны кантры-рок і софт-рок. За гады свайго існавання (1971—1981) пяць разоў узначальваў амерыканскія поп-чарты сінглаў (Billboard Hot 100) і чатыры разы — хіт-парад альбомаў (Billboard Top 200).
Восава (Пухавіцкі раён)
Во́сава (, Осово) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавета.
Гісторыя
У канцы XVIII стагоддзя вёска ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі, шляхецкая ўласнасць. У пачатку XX стагоддзя згадваецца як урочышча Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета.
Пад канец лютага 1918 года тэрыторыя акупіравана войскамі кайзераўскай Германіі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы.
Прафіцыт
Прафіцыт — станоўчае сальда.
Восава (Пухавіцкі раён)
Гісторыя
З 31 ліпеня 1920 года ў БССР.
Падчас Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года акупіравана нямецкімі войскамі.
Соўпель
Соўпель — прозвішча.
Allium erzincanicum
Allium erzincanicum — від травяністых раслін сямейства, эндэмік Турцыі.
Распаўсюджанне
Эндэмік Турцыі (Конья).
5 студзеня
5 студзеня — пяты дзень года па Грыгарыянскім календары
Занкі 1
За́нкі 1 (, Занки 1) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Свіслацкага сельсавета.
Чэмпіянат Беларусі па грэка-рымскай барацьбе 2013
Чэмпіянат Беларусі па грэка-рымскай барацьбе 2013 года прайшоў 24-25 мая ў Лідзе.
NGC 183
NGC 183 (іншыя абазначэнні — UGC 387, MCG 5-2-35, ZWG 500.57, PGC 2298) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сторна
Сто́рна (storno — перавод на іншы рахунак, адвод; ад  — паварочваць назад) — у агульным сэнсе вяртанне да ранейшага значэння пэўнага эканамічнага паказчыка; напрыклад, сторна плацеж — вяртанне авансавага плацяжа ў выпадку анулявання дагавора.
Джэймс Тэйлар
Джэймс Вернан Тэйлар (James Vernon Taylor, нар., , Масачусетс) — амерыканскі фолк-музыкант, і аўтар песень. Першую вядомасць прынеслі хіты «Fire and Rain» (# 3 US, 1970 г.) і «You’ve Got a Friend» (# 1, 1971, кампазіцыя Кэрал Кінг), найвышэйшага камерцыйнага дасягнення дамогся са зборнікам Greatest Hits, які разышоўся у ЗША 12-мільённым накладам і атрымаў «брыльянтавы» статус. Джэймс Тэйлар — пяціразовы лаўрэат прэміі Грэмі; у 2000 годзе ён быў уведзены ў Залу славы рок-н-ролу.
Падтрымлівае сяброўскія адносіны з Маркам Нопфлерам.
Кантры-рок
Кантры-рок (Country rock) — музычны жанр, які аб’ядноўвае рок і кантры. Музыка кантры заўсёды была часткай рок-н-ролу, з тых часоў, як Элвіс Прэслі выступіў на «Grand Ole Opry» у 1955 годзе. Ён выконваў рытмічную сумесь кантры і рытм-н-блюзу — рокабілі, раннюю форму рок-н-ролу з моцным уплывам кантры.
Кантры-рок адыграў пэўную ролю ў развіцці сатэрн-рока, нягледзячы на ​​тое, што ўсё ж такі асноўны ўплыў на яго быў з боку блюз-року, а таксама праклаў дарогу для альтэрнатыўнага кантры. Папулярнасць кантры-року знізілася да канца 1970-х, аднак некаторыя вядомыя выканаўцы, як напрыклад Ніл Янг, працягнулі сваю дзейнасць у рамках жанру. Кантры-рок, як феномен, захаваўся ў Тэхасе, дзе яго выконваюць The Flatlanders, Joe Ely, Butch Hancock, Jimmy Dale Gilmore. Кантры-рок альбом Raising Sand Роберта Планта і Элісан Краўс стаў адным з самых камерцыйна паспяховых альбомаў 2007 года.
Герб Нясвіжа
Герб Нясвіжа — геральдычны сімвал Нясвіжа, нададзены гораду вялікім князем літоўскім Стэфанам Баторыем 23 красавіка 1586: «поле шчыта рассякаецца на дзве часткі; у правай, залатога колеру, палова чорнага арла, а ў левай дзесяць касых вырубаў — залатога, блакітнага і чырвонага колераў».
У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 23 снежня 1999 года. У гербвым матрыкуле краіны значыцца пад № 51.
Афіцыйнае апісанне:
Палярызавальнасць
Палярызавальнасць - фізічная уласцівасць рэчываў набываць электрычны або магнітны дыпольны момант (палярызацыю) у вонкавым электрамагнітным поле.
Тэрмін палярызавальнасць таксама ўжываецца для абазначэння каэфіцыента, які характарызуе лінейную залежнасць індукаванага дыпольнага моманту атама, малекулы і да т.п. ад напружанасці вонкавага поля, якое выклікала палярызацыю, а для асяроддзя - таксама як сінонім сярэдняй палярызаванасці яе часціц або адносіны дыэлектрычнай ўспрымальнасці (гл. ніжэй) да колькасці часціц ў адзінцы аб'ёму, часам і проста як сінонім дыэлектрычнай успрымальнасці.
Электрычная палярызавальнасць асяроддзя характарызуецца велічынёй дыэлектрычнай успрымальнасці \chi_e, якая з'яўляецца каэфіцыентам лінейнай сувязі паміж палярызацыяй дыэлектрыка P і вонкавым электрычным полем E ў досыць малых палях:
Успрымальнасць звязана з дыэлектрычнай пранікальнасцю ε суадносінамі
Магнітная палярызавальнасць характарызуецца магнітнай успрымальнасцю \chi_m, якая з'яўляецца каэфіцыентам лінейнай сувязі паміж намагнічанасцю P і вонкавым магнітным полем H ў досыць малых палях:
Тэнзар палярызавальнасці
дзе па паўтаральным індэксам маецца на ўвазе сумаванне.
З закона захавання энергіі можна вывесці, што тэнзары \chi_e^{ij} и \chi_m^{ij} сіметрычныя:
У ізатропных крышталях недыяганальныя кампаненты тэнзару тоесна роўныя нулю, а ўсе дыяганальныя роўныя паміж сабой.
Beastie Boys
«Beastie Boys» — амерыканскі рэп-рок-гурт, утвораны ў 1979 годзе ў Брукліне, Нью-Ёрк. Сфармавны склад групы: Mike D (вакал, ударныя), MCA (вакал, бас; пам. 2012) і Ad-Rock (вакал, гітара). За 35 гадоў свайго існавання гурт стаў адным з самых вядомых і доўгажывучых хіп-хоп-гуртоў у свеце. «Beastie Boys» выпусцілі 8 студыйных альбомаў, прадалі звыш 40 мільёнаў копій па ўсім свеце, былі ўзнагароджаны трыма прэміямі «Грэмі» і мелі поспех у крытыкаў. «Rolling Stone» змясціў гурт на 77-е месца ў спісе «100 найвялікшых музыкаў за ўвесь час», а 14 красавіка 2012 года гурт быў уключаны ў Залу славы рок-н-ролу.
Багданаўскае (возера, Браслаўскі раён)
Багда́наўскае возера — возера ў Беларусі, у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Янка, за 16 км на поўдзень ад горада Браслаў, за 3 км на захад ад вёскі Замошша. Знаходзіцца на тэрыторыі Нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры».
Плошча паверхні 1,04 км². Найбольшая глыбіня 3,9 м, сярэдняя 2,5 м. Даўжыня 2,72 км, найбольшая шырыня 0,63 км. Даўжыня берагавой лініі 7 км. Аб’ём вады 2,57 млн м³. Плошча вадазбору 11,8 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй да 5 м, разараныя. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія, пясчаныя, пад хмызняком, на поўначы сплавінныя. Дно плоскае, выслана сапрапелем. Мелкаводдзе пясчанае.
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Зарастае падводнай расліннасцю да глыбіні 3 м. Упадаюць 2 ручаі, на поўдні выцякае рака Янка.
У возеры водзяцца шчупак, лешч, карась, акунь, плотка, гусцяра, мянтуз, лінь і іншыя віды рыб.
Mappa mundi
Mappa mundi  — агульная назва геаграфічных карт еўрапейскага Сярэднявечча. Іх асаблівасць складалася ў тым, што яны прызначаліся не для практычнага ўжывання, скажам, пры навігацыі (у адрозненне ад пазнейшых партуланаў), а для нагляднай ілюстрацыі хрысціянскай карціны сусвету.
Найбольш распаўсюджаны былі mappae mundi, складзеныя па прынцыпу T і O. На гэтых картах суша ўтварала круг, падзелены на тры часткі Міжземным морам і звязанымі з ім вадаёмамі ў форме літары Т. Для сярэднявечнага розуму гэта была найбольш рацыянальная і гарманічная канцэпцыя светабудовы, якая не супярэчыла геаграфічным ведам таго часу. На некаторыя карты наносіліся вылучаныя яшчэ Арыстоцелем кліматычныя зоны — ад арктычнай да экватарыяльнай.
У познім Сярэднявеччы на змену mappae mundi прыходзяць партуланы — карты ўзбярэжжаў, значэнне якіх было больш прыкладным. Вянцом сярэднявечнай картаграфіі можна лічыць Каталанскі атлас 1375 года, які вельмі дакладна перадае абрысы Еўропы, і італьянскія гібрыды mappa mundi з партуланамі (як, напрыклад, карта фра Маўра з венецыянскай бібліятэкі Марчыяна, датаваная 1459 годам).
Свята-Міхайлаўская царква (Відзібор)
Свята-Міхайлаўская царква — праваслаўны храм у в. Відзібор (Столінскі раён) на вясковых могілках. Помнік народнага драўлянага дойлідства.
Пабудавана ў XIX стагоддзі. Прыпісная да Узнясенскай царквы г. Століна.
Лемкі
Лемкі (Łemkowie) — этнаграфічная група на Лемкаўшчыне (горных раёнах Польшчы, Украіны, Славакіі), жывуць таксама ў Сілезіі (Польшча), ЗША, Канадзе. Гавораць на лемкаўска-русінскай мове, славацкай, польскай, украінскай мовах.
Назва
Назву лемкаў выводзяць ад частага ў іх маўленні слова «лем», што значыць «толькі»; самі лемкі называюць сябе русінамі або руснакамі.
Старажытныя часы і Кіеўская дзяржава (VI—XIV стст.)
Пачынаючы з 6 ст. на тэрыторыі сярэдніх і заходніх Карпат пражывала ўсходнеславянскае племя белых харватаў. У 992 годзе іх землі далучыў да Кіеўскай дзяржавы Уладзімір, а ў другой палове 11 ст. на рацэ Сян пачалося будаўніцтва пагранічнай абарончай крэпасці — будучага горада Сянока. На той час у гэтым рэгіёне ўжо былі паселішчы, якія карысталіся прававой сістэмай Кіеўскай дзяржавы (Церэпча, Межыбрыд, Дуброўка Руская, Забалотцы, Уліч, Лодына, Гломча, Тырава Сільная, Альхоўцы, Старажы Вялікія, Старажы Малыя, Костарыўцы, Полаўцы, Чарцеж, Прусык і т.п.). Вёскі лемкаў былі таксама далей на захад — у даліне уздоўж Яселкі. Аднымі з самых старажытных тутэйшых паселішчаў былі Боська і Дошна. Па некаторых дадзеных, мяжа паселішчаў на поўначы дасягала Кракава і Рашава.
Польшча і Рэч Паспалітая (XIV—XVIII ст.)
У сярэдзіне 14 ст. паўночныя схілы Усходніх Карпат захапіла Польшча, а паўднёвыя — Венгрыя. Таму вёскі былі пераведзены на нямецкае права, у Польшчы Прыкарпацкія землі пачалі каланізаваць палякі і немцы (у прыватнасці, гарады Гарліцы, Шымбарк, Рыхвальд, Зершын маюць нямецкае паходжанне). У выніку гэтага этнічныя межы рассялення тутэйшых усходніх славян наблізіліся да Карпат.
Паўночная частка Лемкаўшчыны (Дыніўшчына) у канцы 16 ст. была заселена пераважна русінамі, у меншай ступені палякамі і немцамі. Таму мясцовая шляхта і рыма-каталіцкае духавенства сілком перавялі у каталіцтва шэраг сёл Дыніўшчыны, якія да таго былі ў асноўным праваслаўнымі. Падобныя выпадкі здараліся таксама ў заходняй частцы Лемкаўшчыны.
Са з'яўленнем у гэтых краях паншчыны ў 14 ст. на Прыкарпацці і Закарпацці пачаўся масавы перавод сёл на валашскае права, якое ў горных умовах лепш фармулявала сялянскія павіннасці на карысць шляхты. Гэта адбылося таму, што для рэгулявання адносін паміж памешчыкамі і прыгоннымі рускае права было састарэлым, а нямецкае — неактуальным, бо рэгулявала, у асноўным, прававыя адносіны гараджан, купцоў і рамеснікаў. Спачатку валашскае права было ўведзена ў каралеўскіх вёсках, а затым — у шляхецкіх. У 16-17 ст. на валашскае права было пераведзена больш за 160 сёл Сяніцкай зямлі. На гэтым праве закладвалі і новыя вёскі, жыхарамі якіх былі як русіны, так і палякі і немцы.
Аўстра-Венгрыя і эміграцыя (1775—1918)
У сярэдзіне 18 ст. шматлікія лемкаўскія сем'і з Прашаўшчыны і галіцкай часткі Лемкаўшчыны перасяліліся ў Ваяводзіну.
У канцы 19 ст. пачалася працоўная эміграцыя ў Амерыку, якую сярод лемкаў пачаў Юрый Кашыцкі — селянін з Новай Вэсы новасанчэўскага павета, які адправіўся ў ЗША ў 1871 годзе. К таму часу на Лемкаўшчыне стала прыкметным нацыянальнае абуджэнне, дзе прыкметную культурную дзейнасць разгарнуў грэка-каталіцкі святар Іван Бірэцкі. У гэты ж час з'явілася саманазва «лемкі». (Гэтак жа з'явіліся асобныя назвы сярод прадстаўнікоў іншых этнаграфічных груп Карпат — украінскіх бойкаў і гуцулаў, польскіх гуралёў.).
У пачатку першай сусветнай вайны аўстрыйскі ўрад вывез з Лемкаўшчыны больш за тры тысячы чалавек у Талергоўскі канцэнтрацыйны лагер, дзе некалькі соцень лемкаў загінула.
Украінская рэвалюцыя
У 1918 годзе ў сяле Каманчы на Сяніччыне было абвешчана стварэнне Каманчанскай рэспублікі, якая пасля абвясціла сваё аб'яднанне з ЗУНР. У той жа час у сяле Флёрынцы на Новасанчыўшчыне абвешчана Руская народная рэспубліка лемкаў, якая выступіла за салідарнасць з Савецкай Украінай і Савецкай Расіяй. Абедзве рэспублікі ліквідавалі польскія войскі. Падобныя спробы барацьбы за самавызначэнне мелі месца на Прашаўшчыне і ў цяперашняй Закарпацкай вобласці. Лемкі былі ў складзе сечавых стральцоў і УГА.
Міжваенны перыяд (1921—1939)
Пасля першай сусветнай вайны Лемкаўшчына апынулася на мяжы Польшчы і Чэхаславакіі. У польскай частцы ўкраінскія школы былі закрыты ці пераўтвораны ў польскія, былі забаронены ўкраінскія культурна-асветныя цэнтры. У Польшчы таго часу ў адносінах да лемкаў панавала ідэя, што мова лемкаў — дыялект польскай мовы, а самі лемкі — этнаграфічная група польскага народа.
Затое ў Чэхаславацкай часткі існавалі ўкраінскія школы, таварыствы, літаратурныя аб'яднанні, адукацыйныя і культурныя асяродкі (афіцыйна іх называлі «рускімі»). Ім дапамагалі грамадска-культурныя арганізацыі лемкаў у ЗША і Канадзе, дзе дзейнічаў «Камітэт дапамогі Лемкаўшчыне».
Пасля Другой сусветнай вайны (Пасля 1945)
95 тысяч лемкаў (амаль 2/3 усяго іх насельніцтва ў Польшчы) пасля Другой сусветнай вайны былі пераселеныя з тэрыторыі ПНР у УССР. Пасля гэтага перасялення ў Польшчы заставалася яшчэ каля 30-40 тыс. лемкаў. Але яны былі дэпартаваныя з Карпат у 1947 годзе ў ходзе аперацыі «Вісла» і рассеяны на землях, якія адышлі ад Германіі да Польшчы пасля Другой сусветнай вайны (поўнач і захад ПНР). Адной з прычын аперацыі «Вісла» была дзейнасць на Лемкаўшчыне Украінскай Паўстанцкай Арміі, якая змагалася з польскімі ўзброенымі сіламі.
Гэтыя падзеі значна аслабілі лемкаўскі рух. Лемкі, пераселеныя на паўночны захад Польшчы, у вялікай ступені асіміляваліся палякамі. Акрамя таго, УССР і ПНР лічылі усіх лемкаў украінцамі і не прызнавалі для іх іншага нацыянальнага самавызначэння. Даваенныя супярэчнасці паміж «рускім» і «ўкраінскім» рухам, якія яшчэ больш абвастрыліся ў перыяд Другой сусветнай вайны, не спрыялі самавызначэнню значнай часткі лемкаў украінцамі. Усё ж частка лемкаў Польшчы лічыць сябе ўкраінцамі і гуртуецца вакол арганізацыі «Аб'яднанне лемкаў».
Улады Чэхаславакіі 10 ліпеня 1946 года падпісалі пагадненне аб абмене насельніцтвам з СССР, згодна з якім у УССР эмігравала больш за 12000 грамадзян ЧСР. Гэта былі перш за ўсё лемкі.
У ходзе праведзенага ў Польшчы агульнага перапісу насельніцтва 2002 г. на тэрыторыі Лемкаўшчыны лемкаўскую ідэнтычнасць дэкларавалі 1642 асобы, a ўкраінскую — 789 (разам — 2431, каля 4 % пасляваенных жыхароў Лемкаўшчыны). З усяе Польшчы ў час згаданага перапісу лемкаўскую нацыянальнасць дэкларавалі 5 850 чалавек (з 33022 рэспандэнтаў, якія ў суме дэкларавалі ўкраінскую і лемкаўскую нацыянальнасць).
Паходжэнне
Па гэтай тэорыі ў 15 — 17 ст. у Карпаты прыбылі вялікія групы валахаў (румын) і каланізавалі Прыкарпацце. З-за адсутнасці аргументаў адносна з'яўлення ў Прыкарпацці русінаў, даследчыкі, сярод якіх прафесар Раман Райнфус, пазней падмянілі паняцце «валашская каланізацыя» паняццем «валашска-руская каланізацыя».
Лемкаўскі храм
Лемкаўская школа народнага храмавага будаўніцтва — «сукупнасць гістарычна ўстояных традыцыйных сродкаў архітэктурнага фарміравання прасторы, канструктыўных рашэнняў у дрэве, якія выпрацаваліся на аснове светапогляду, эстэтычных ідэалаў на Лемкаўшчыне».
Лемкаўскі строй
Лемкі насілі кароткую льняную кашулю, якую запраўлялі ў штаны; кашуля мела вышыты стаячы каўнерык (1,5 см), а таксама была вышыта на рукавах. Акрамя таго ззаду мела распорку, як і ў бойкаў. Штаны (нагаўкі) насілі таксама ільняныя. Зімою насілі белыя ваўняныя штаны (галошны), якія ўнізе былі абабітыя чырвонай тасьмой. Лайбык насілі нябеснага колеру з чырвонай вышыўкай і з радамі нашытых гузікаў. На нагах насілі «керпцы» (скурныя хадакі).
Грацкі медыцынскі ўніверсітэт
Грацкі медыцынскі ўніверсітэт (Medizinische Universität Graz) — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Грац.
Гісторыя
Медыцынская адукацыя ў Грацы праводзілася ў рамках медыка-хірургічнага навучання яшчэ з 1782 года. Асобная медыцынская школа была заснавана ў 1863 годзе імператарам Францам Іосіфам I. 1 студзеня 2004 года Грацкі медыцынскі ўніверсітэт (як і Венскі медыцынскі ўніверсітэт і Інсбрукскі медыцынскі ўніверсітэт) стаў асобным універсітэтам, які ўзнік з былой медыцынскай школы Грацкага ўніверсітэта Карла і Франца. Універсітэцкая бібліятэка медыцынскага універсітэта Граца была часткай універсітэцкай бібліятэкі Граца да падзелу двух універсітэтаў.
Галіна Аляксандраўна Бяганская
Галіна Аляксандраўна Бяганская  — беларускі савецкі архітэктар. Заслужаны архітэктар БССР (1976).
Біяграфія
Скончыла БПІ ў 1958 годзе. З 1958 года — архітэктар, з 1970 года — кіраўнік майстэрні тыпавога і эксперыментальнага праектавання БелНДІдзіпрасельбуда.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1963 года. Член КПСС з 1974 года. Пражывае ў г. Мінску.
Колвіл (возера)
Геаграфія
Возера размешчана на паўночны захад ад заліва Сміт-Арм Вялікага Мядзвежага возера і ў цэнтры групы з пяці буйных азёр (Бел, Буа, Обры, Колвіл і Мануар). Адно з вялікіх азёр Канады — плошча воднай паверхні 452 км ², агульная плошча — 455 км ². Вышыня над узроўнем мора 245 метраў. Пасёлак Колвіл-Лейк размешчаны на паўднёвым усходзе возера, там жа размешчаны аэрапорт і аэрапорт для гідрасамалётаў.
Галіна Аляксандраўна Бяганская
Працы
Вызначала тактыку эксперыментальнага і тыпавога праектавання аб’ектаў сельскай архітэктуры.
Узнагароды
Узнагароджана Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1973), залатым (1970), сярэбраным (1976), бронзавым (1969) медалямі ВДНГ СССР, ганаровым дыпломам Саюза архітэктараў СССР (1972) за праект планіроўкі і забудовы цэнтральнай сядзібы саўгаса «Леніна» Горацкага раёна.
Беларускія найміты ў Кот-д’Івуары
Беларускія найміты ў Кот-д’Івуары — група былых кадравых лётчыкаў і тэхнікаў Узброеных Сіл Беларусь у Рэспубліцы Кот-д’Івуар, меркавана накіраваных пад патранажам французскіх і беларускіх уладаў для аказання дапамогі ўрадавай арміі Ларана Гбагбо ў грамадзянскай вайне 2002—2007 гадоў.
Беларусы займаліся перападрыхтоўкай афрыканскіх авіятараў, якія раней эксплуатавалі французскія Dassault/Dornier Alpha Jet, для палётаў на савецкіх штурмавіках Су-25. Івуарыйцы здзейснілі са сваімі замежнымі інструктарамі толькі два баявых вылету. Падчас другога яны выпадкова альбо наўмысна нанеслі ўдар па французскай базе ў Буаке. Інцыдэнт прывёў да захопу французскімі войскамі аэрадрома Ямусукра і выступленняў апалчэння «Маладыя патрыёты» ў Абіджане. Пасля гэтага беларусы неадкладна пакінулі краіну. Праз гады на іх была заведзена крымінальная справа па факце забойства вайскоўцаў. Адзін з наймітаў, Юрый Сушкін, завочна прысуджаны да пажыццёвага зняволення.
У той час у Кот-д’Івуары, акрамя грамадзян Беларусі, знаходзіліся таксама наёмныя авіяспецыялісты з Францыі, ПАР, Расіі і Украіны.
Напярэдадні
З пачатку 1990-х у Кот-д’Івуары пачала напальвацца абстаноўка, выкліканая эканамічным спадам і этнічнай напружанасцю. Апошняе стала наступствам пазбаўлення выбарчага права парадку 26% насельніцтва — працоўных мігрантаў з Буркіна-Фасо і іх нашчадкаў у другім пакаленні. Нягледзячы на сваю шматлікасць, гэтая група па тагачасным заканадаўству не магла ўдзельнічаць у палітычным жыцці дзяржавы. У верасні 2002 года супярэчнасці выліліся ў грамадзянскую вайну. Варагуючыя бакі былі прадстаўлены ўрадам прэзідэнта Ларана Гбагбо і рознымі апазіцыйнымі фарміраваннямі (у т.л. групоўкай «Новая сіла»). Адначасна ў «гарачай кропцы» разгарнула сваю дзейнасць Францыя. Яна актыўна дапамагала дзеючаму прэзідэнту. Французскі бок, што афіцыйна выступаў у канфлікце як міратворац, імкнуўся падтрымаць лаяльны сабе рэжым і парадак у былой калоніі (гл. неакаланіялізм).
Фактычнай сталіцай паўстанцкай кааліцыі стаў горад Буаке. Ён меў выгаднае стратэгічнае становішча — населены пункт звязаны чыгункай з Буркіна-Фасо і аўтамабільнымі дарогамі з гарадамі Абіджан і Ямусукра, а таксама суседнімі дзяржавамі Малі, Гана і тым жа Буркіна-Фасо. Тут жа размяшчалася буйная база ВПС Кот-д’Івуара, дзе знаходзілася значная частка авіятэхнікі краіны. У пачатку канфлікту гэты аб’ект трапіў у рукі мяцежнікаў, што пазбавіла ўрадавую авіяцыю асновы свайго парку.
Тым часам Узброеныя сілы Кот-д’Івуара пачалі актыўна закупляць ваенную тэхніку ў Беларусі. У 2002-м прададзены 2 Мі-24В, 10 мінамётаў 2С12 «Сані» і 12 БМП-1. У 2003 годзе пастаўлены 2 Су-25УБ (двухмесныя), 6 РСЗА БМ-21, 6 БТР-80, 13 БРДМ-2 і 1 БМП-1. У 2004 годзе івуарыйцы атрымалі яшчэ 2 Су-25, але ўжо аднамесных. Таксама ішлі пастаўкі вялікай колькасці стралковай зброі і боепрыпасаў.
Раней, у 1992—1996 гадах, у Беларусі праводзілася палітыка дэмілітарызацыі, у рамках якой былі ажыццёўлены мерапрыемствы па скарачэнні ўзброеных сіл і ўзбраенняў. Многія вайскоўцы патрапілі пад скарачэнні або сышлі з-за нізкіх заробкаў, у той час як дзяржава стаяла перад праблемай утылізацыі лішкаў ваеннай тэхнікі. Першы фактар прывёў да наёмніцтва, калі былыя вайсковыя кадры з’язджалі на заробкі ў развівальныя краіны, а другі — распродажы ўзбраенняў. Найважнейшым рэгіёнам у сферы збыту ваеннай прадукцыі і аказання паслуг ваенспецаў стала Афрыка.
Дзейнасць
Адначасна з тэхнікай у краіну накіраваны беларускія рамонтнікі і пілоты. Як пісаў часопіс «История авиации», тэхнічны персанал прыбыў ужо ў лістападзе 2002 года для абслугоўвання Мі-24<. У маі наступнага года, калі ўрадавыя сілы атрымалі першыя штурмавікі, разам з імі ў Кот-д’Івуары апынуўся Ан-12 з беларускім альбо ўкраінскім экіпажам.
У місію былі ўцягнуты не толькі беларусы. Так, на працягу некалькіх месяцаў у навучальных цэнтрах Украіны прайшлі падрыхтоўку шэсць івуарыйскіх лётчыкаў і наземны тэхнічны персанал.
Дакладныя даныя аб колькасці групы невядомы. У складзе кантынгенту налічвалася ад 6 (па даных RFI ) да 8 (па даных WikiLeaks ) авіяцыйных тэхнікаў. Яшчэ чацвёра знаходзіліся ў Абіджане на абслугоўванні Ан-12 разам з іншай наёмнай групай расійска-ўкраінскіх лётчыкаў і тэхнікаў. Паведамлялася пра двух авіятараў — Юрыя Сушкіна і Барыса Смахіна. Першы раней узначальваў авіябазу ў Паставах і меў вопыт баявых дзеянняў у Афганістане. Аб другім інфармацыі няма.
Авіяцыйны парк
Па даных Oryxspioenkop і часопіса «История авиации». Акрамя згаданай тэхнікі, да лістапада 2004 года івуарыйская авіяцыя набыла і іншыя машыны, у ліку якіх 3 верталёты (два Мі-8 і чатыры IAR-330 — транспартная мадыфікацыя Sud-Aviation SA.330 Puma з Румыніі), 4 самалёты (BAC Strikemaster, якімі кіраваў французскі прыватны ваенны падрадчык, атрымаўшы іх з Батсваны праз Мальту) і 2 беспілотнікі (Aeronautics Aerostar з Ізраіля).
Аднак ударнай сілай ВПС сталі менавіта беларускія Су-25. Усе чатыры штурмавікі былі ўпрыгожаны маркіроўкай у выглядзе пашчаў акул, якая ўжывалася амаль на ўсіх урадавых баявых самалётах і верталётах з пачатку 2000-х гадоў. «Пашчы» ўпершыню пачалі маляваць на некаторых беларускіх Мі-24 яшчэ ў 1990-х гадах, а затым перавандравалі ў Кот-д’Івуары. Цікава, што борт «21» быў абсталяваны бронелістамі па баках задняй кабіны, падобнымі на МіГ-23БН і МіГ-27. Дадзеныя элементы з’яўляюцца ўнікальнай асаблівасцю двух мадэрнізаваных Беларуссю штурмавікоў (іншая машына пастаўлена ў Перу) і ніколі не сустракаліся ні на адным іншым Су-25 у свеце.
Інцыдэнт у Буаке
13 кастрычніка 2004 года кіраўніцтва «Новай сілы» абвясціла аб выхадзе з праграмы па раззбраенні, якая вялася ў рамках мірнага працэсу паміж уладамі і апазіцыяй, паколькі недалёка ад дэмаркацыйнай лініі паўстанцы перахапілі два грузавікі са зброяй, прызначаных для ўрадавай арміі. 28 кастрычніка на кантраляваных мяцежнікамі паўночных тэрыторыях абвешчана надзвычайнае становішча. 4 лістапада прэзідэнт Гбагбо аддаў распараджэнне вырабіць серыю удараў па паўстанцам.
У той жа дзень авіяцыя ажыццявіла першы баявы вылет на гарады Караго і Буаке. На заданне выйшлі два змешаных экіпажа: Юрый Сушкін ляцеў з капітанам Анжам Гнандуетам («21»), а Барыс Смахін з іншым афрыканцам («20»). Падпалкоўнік Патрыс Уэй быў каардынатарам аперацыі'. Удары былі нанесены па складах боепрыпасаў і хованках лідараў паўстанцаў. У выніку паветранага налёту пацярпела і мірнае насельніцтва.
5 лістапада штурмавікі нанеслі серыю ўдараў па пазіцыях баевікоў у паўночнай частцы краіны. У Буаке быў знішчаны штаб паўстанцаў. Экіпажы ўжывалі фугасныя авіябомбы ФАБ-250, разавыя бомбавыя касеты РБК-250-275, а таксама НУРСы С-5. Пры з’яўленні ў паветры Су-25 мяцежнікі пачыналі адразу панікаваць і разбягаліся нярэдка кідаючы зброю.
6 лістапада экіпажы здзейснілі яшчэ адзін вылет. На гэты раз, меркавана памылкова, пад налёт трапіла база французскіх міратворцаў у Буаке. Пад бомбамі загінулі дзевяць вайскоўцаў. Сярод ахвяр быў адзін грамадзянін ЗША, які працаваў па гуманітарнай місіі. Вярнуўшыся на базу, пілоты сутыкнуліся з байцамі марской пяхоты Францыі. Ваенныя абстралялі самалёты з супрацьтанкавых комплексаў, забіўшы аднаго івуарыйскага тэхніка, а затым паланілі ўсіх на тэрыторыі гавані. Тым не менш неўзабаве яны адпусцілі затрыманых. Беларусы, пад выглядам спецыялістаў у галіне сельскай гаспадаркі, вырашаюць бегчы ў Гану, а адтуль на аўтобусе сыходзяць у Тога.
16 лістапада групу ловяць тагалезскія сілавікі. Тагачасны міністр унутраных спраў краіны Франсуа Бока спрабаваў выдаць замежнікаў французскім уладам, але праз два тыдні з сакрэтнага дазволу апошніх іх адпускаюць. Найміты былі хутка эвакуяваны з Тога пры пасярэдніцтве Рабера Мантоя.
Адначасова ў аэрапорце горада Абіджан затрыманы экіпаж транспартнага самалёта Ан-12, у складзе якога 15 грамадзян краін СНД, сярод якіх 8 украінцаў, 4 беларуса і 3 расіян.
У лістападзе 2005 года, па даных тэлеканала CNN, у Кот-д’Івуар накіраваліся 10 тэхнікаў з Украіны і Беларусі. У іх задачу ўваходзіла аднаўленне і рамонт самалётаў і верталётаў, якія пацярпелі падчас канфлікту з Францыяй.
Афіцыйныя заявы
Ужо 12 лістапада 2004 года міністр абароны Францыі Мішэль Алія-Мары паведаміла, што ў самалётах Кот-д’Івуара знаходзіліся беларускія пілоты-найміты.
Афіцыйны прадстаўнік МЗС Беларусі Андрэй Савіных заяўляў аб адсутнасці беларускіх грамадзян, а тым больш вайскоўцаў, у Кот-д’Івуары на момант інцыдэнту.
Урад Гбагбо таксама адмаўляў удзел у падзеях беларусаў. Са слоў тагачаснага намесніка камандуючага Ваенна-паветранымі сіламі Кот-д’Івуара палкоўніка Аду Бахіра Дэніса, замежнікі хоць і аказвалі дапамогу і кансультацыі ваеннай авіяцыі, але непасрэдна з тэхнікай не працавалі. У той жа час, у адказ на пытанне адносна тэхнікаў з белым колерам скуры, афіцэр сказаў, што гэтыя асобы з’яўляліся мулатамі або мелі змешанае паходжанне.
Што тычыцца затрыманых у Абіджане, то мінабароны заявіла, што ніхто з замежнікаў самалётамі не кіраваў, пілатаваннем займаліся толькі івуарыйцы. У той жа час, згодна з ваенным ведамствам, у краіне знаходзіліся 15 беларускіх механікаў, якія абслугоўвалі самалёты. Пасля аказалася, што 8 з іх на самай справе былі грамадзянамі Украіны.
У 2005-м прадстаўнікі ўкраінскіх і беларускіх уладаў адмаўлялі інфармацыю CNN пра прыбыццё группы сваіх тэхнікаў для новага аднаўлення ВПС. У сваю чаргу Міністэрства абароны Кот-д’Івуара прызнала, што наняла замежных спецыялістаў для абслугоўвання і рамонту авіятэхнікі, але не ўдакладніла, якіх менавіта.
Сувязі з Парыжам і Мінскам
Як адзначаў ваенны аналітык Аляксандр Алесін, для розных замежных місій, асабліва ў зонах баявых дзеянняў, беларускія ўлады выкарыстоўваюць часцей за ўсё менавіта адстаўных вайскоўцаў, а не дзейныя кадры. Розныя недзяржаўныя беларускія крыніцы паведамілі, што на івуарыйскіх Су-25 магчыма былі беларускія пілоты, якія з’яўляліся альбо наймітамі, альбо дзейнымі беларускімі вайскоўцамі. Самалёты, як паведамлялася, былі таксама накіраваны ў Кот-д’Івуар з Беларусі (па некаторых звестах — з Расіі). Уцягванне дзяржавы было абгрунтавана жаданнем Парыжа прыкрыць сваю ценявую дзейнасць тут. За рашэннем дадзенага пытання, паводле спецкарэспандэнта RFI Сяргея Дзмітрыева, стаяў былы жандар службы бяспекі Елісейскага палаца пры Франсуа Мітэране Рабер Мантоя, які пад патранажам французскага ўрада займаўся рознай дзейнасцю ў Афрыцы, пастаўкамі зброі і вярбоўкай замежных байцоў.
Доўгія гады сем’і загінулых вайскоўцаў і іх юрысты спрабавалі ініцыяваць расследаванне налёту на Буаке, але каля 15 гадоў іх старанні былі беспаспяховы. Адна з версій, агучаных газетай «Le Monde», меркавала, што судовы працэс над беларускімі лётчыкамі ў Парыжы мог выявіць непрывабную ролю французскага гандляра зброяй Рабера Мантоя, які ў той час пражываў у Тога і меў непасрэднае дачыненне да пастаўках узбраенняў, у тым ліку з краін былога СССР. Гэта магло закрануць інтарэсы французскага істэблішменту. Таксама выданне апублікавала некалькі тэорый, што тычацца падзей 6 лістапада 2004 года. Па іх налёт экіпажаў быў запланаванай акцыяй Францыі, якая імкнулася альбо стварыць падставу для вываду сваіх войск, альбо зрушыць Гбагбо.
Англамоўныя крыніцы адзначалі, што беларусы маглі мець сувязі з паўднёваафрыканскай ПВК «Executive Outcomes». Раней згаданы Рабер Мантоя кіраваў офісам прадпрыемства ў Тога. У 1996 годзе былы жандарм дапамагаў французскім спецслужбам у стварэнні найміцкага падраздзялення «Белы легіён», якое ваявала ў Заіры.
Пасля Уагадугускага пагаднення
З заканчэннем канфлікту Беларусь працягнула аказваць ваенную дапамогу івуарыйскай арміі. У 2009 годзе Мінск прадаў краіне ўзбраенняў на суму 8,4 мільёна долараў.
У канцы сакавіка 2021 года пачаліся судовыя пасяджэнні па падзеям у Буаке. 15 красавіка парыжскі трыбунал завочна прызнаў Сушкіна, Гнандуета і Уэя вінаватымі ў забойстве вайскоўцаў і прысудзіў іх да пажыццёвага зняволення. Смахіна са справы выключылі па невядомых прычынах. Пры вынясенні прысуду было адзначана, што атака на французскіх вайскоўцаў была «вызначана наўмыснай». Да гэтага часу адзін з лётчыкаў, Атуалі, ужо сканаў. Ён памёр у 2016 годзе. У выніку суда ніяк не праясніліся матывы ўдару па базе: так як абвінавачаныя адсутнічалі, не было і іх паказанняў. Завочна асудзілі толькі выканаўцаў, так што дагэтуль незразумела, хто менавіта навёў штурмавікі на французскі ваенны лагер.
Бельнякі
Бельнякі́ (, Бельняки) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці, на рацэ Усвейка. Уваходзіць у склад Кругліцкага сельсавета. За 31 кіламетр ад горада Чашнікі, 121 кіламетр ад Віцебска, 8 кіламетраў ад станцыі чыгуначнай Вятны.
Гісторыя
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 годзе, Бельнякі інкарпараваны Расійскай імперыяй, і увайшлі склад Замацкай воласці Сенненскага павета Магілеўскай губерні. У 1798 годзе Фрыдрых Сапега прадаў Бельнякі разам з Мялешкавічамі Адаму Хмары. У родзе Хмараў Бельнякі заставаліся да канца XIX стагоддзя.
3 1919 года ў Віцебскай губерні РСФСР. Пасля 1-га ўзбуйнення Беларускай ССР (1924) вёска ўвайшла ў склад БССР, у складзе Чарэйскага раёна (да 1927 года Барысаўскай, да 1930 года — Аршанскай акруг). З 1931 года Бельнякі ў Чашніцкім раёне (у 1935—1938 раён у складзе Лепельскай акругі, з 1938 года — у Віцебскай вобласці. У гады калектывізацыі ў Бельняках быў створаны калгас. У 1935—1954 гадах цэнтр Замацкага сельсавета, да 10 мая 1958 года вёска ў складзе Старасельскага сельсавета, да 7 чэрвеня 1966 года — у складзе Чарэйскага сельсавета , да 10 кастрычніка 2013 года — у складзе Антапольскага сельсавета.
Інфраструктура
Цэнтр саўгаса «Замачак» (1992).
Вялікія Лукі (Пухавіцкі раён)
Вялі́кія Лу́кі (, Великие Луки) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1858 годзе згадваецца вёска Слабодка ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі. У 1879 годзе вёска Вялікая Лука ўпамінаецца пры перапісе населеных пунктаў Турынскага праваслаўнага прыхода Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета.
З 31 ліпеня 1920 года ў БССР.
Падчас Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года акупіравана нямецкімі войскамі. У красавіку 1943 года вёска была спалена і загублена 4 жыхары.
Роберт Котан
Сэр Ро́берт Брус Ко́тан (Robert Bruce Cotton;  — ) — англійскі бібліяфіл і антыквар, які стварыў найбуйнейшы прыватны кніжны збор свайго часу. У 1753 годзе з яго бібліятэкі нарадзіўся рукапісны аддзел Брытанскага музея, які пазней вылучыўся ў Брытанскую бібліятэку.
Вялікае Мядзвежае возера
Вялікае Мядзвежае возера (Great Bear Lake, фр. Grand lac de l'Ours, слейві Sahtú) — найбуйнейшае ўнутранае возера ў Канадзе, чацвёртае па велічыні ў Паўночнай Амерыцы і восьмае па велічыні ў свеце.
Роберт Котан
Бібліятэка
Котан зацікавіўся старадаўнімі манускрыптамі падчас навучання ў Кембрыджы, дзе зведаў уплыў Уільяма Кэмдэна. Прыцягнутыя яго кнігамі, у вэстмінстэрскі асабняк Котана імкнуліся патрапіць навукоўцы з ўсёй Англіі. Кароль Якаў I узвёў яго ў рыцары, а потым і ў баранэты. Фактычна ён стаў першым баранэтам Новага часу.
Вялікае Мядзвежае возера
Возера размяшчаецца на паўночным палярным крузе, паміж 65 і 67 градусамі паўночнай шыраты і 118 і 123 градусамі заходняй даўгаты, на ўзроўні 156 м вышэй за ўзровень мора.
Роберт Котан
Бібліятэка
У 1601 г. Котан быў абраны ў парламент і прыняўся пазычаць свае кнігі іншым дэпутатам. Радыкалы накшталт Джона Піма сталі збірацца ў яго доме і выкарыстоўваць яго веды для напісання антыўрадавых трактатаў. Некаторыя з іх цыркулявалі пад імем Котана.
Атачэнне Карла I, быўшы ўстрывожана дзейнасцю Котана, пастанавіла канфіскаваць яго бібліятэку, а яго самога ўзяць пад варту (1629). Яго неўзабаве выпусцілі, аднак бібліятэку змог вярнуць сабе толькі яго сын.
Сярод жамчужын Котанаўскай бібліятэкі — Евангелле з Ліндысфарна і адзіны спіс «Беавульфа», а таксама грэчаская ілюстраваная Кніга Быцця VI стагоддзя, якая моцна пацярпела ад пажару.
Котаны працягвалі пашыраць збор на працягу ўсяго XVII стагоддзя, а ў 1700 годзе ахвяравалі яго дзяржаве.
Грацкі ўніверсітэт музыкі і выканальніцкага мастацтва
Грацкі ўніверсітэт музыкі і выканальніцкага мастацтва (Universität für Musik und darstellende Kunst Graz) — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Грац.
Allium esfahanicum
Allium esfahanicum — від травяністых раслін сямейства ; эндэмік Ірана.
Жукава (Пастаўскі раён)
Жу́кава (, Жуково) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Дунілавіцкага сельсавета.
Allium esfahanicum
Распаўсюджанне
Эндэмік Ірана.
Жукава (Пастаўскі раён)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Норыца Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Да 21 чэрвеня 2023 года вёска ўваходзіла ў склад Валкоўскага сельсавета.
Герб Ліпнішак
Герб Ліпнішак — геральдычны сімвал Ліпнішак, нададзены гораду каралём польскім і вялікім князем літоўскім Уладзіславам Вазам 6 чэрвеня 1633: «у чырвоным полі вершнік з дзідай у руцэ».
Беларускі геральдыст Анатоль Цітоў адзначае, што варыяцыя «Пагоні», калі яздок трымае дзіду ўперавес, больш нідзе, акрамя Ліпнішскага гарадскога герба, пакуль не знойдзены. Спецыяліст не выключае, што дадзены варыянт з’яўляецца, у пэўнай ступені, рэмінісцэнцыяй іканаграфіі св. Глеба.
У 2007 годзе гербу быў нададзены статус нематэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь.
Белянец (возера)
Беляне́ц — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Свольна, за 27 кіламетраў на паўночны захад ад г.п.Расоны. Аддзелена невялікім узвышшам ад возера Белага (Юхаўскага). Плошча 0,28 км², даўжыня 960 метраў, найбольшая шырыня 380 метраў, найбольшая глыбіня 4,5 метраў, даўжыня берагавой лініі 2,5 км. Плошча вадазбору 0,6 км². Аб'ём 0,68 млн м³. Схілы катлавіны вышынёй 2-4 м, на ўсходзе 5-6 м. Берагі высокія, стромкія, на поўначы нізкія, затарфаваныя. Дно сапрапелістае, зарастае імхамі.
У возеры водзяцца акунь, плотка, шчупак, лешч, лінь і іншыя віды рыб.
Самафракія
Геаграфія і прырода
Востраў Самафракія знаходзіцца на поўначы Эгейскага мора ў 314,25 км на паўночны ўсход ад Афінаў і ў 1503 км на паўднёвы захад ад Мінска. Даўжыня - 20,6 км, найбольшая шырыня - 13 км. Суша складзена пераважна гранітамі і базальтамі. Бераг нізкі, яго атачаюць пясчаныя пляжы. Найвышэйшы пункт — гара Саас з дзвюма вяршынямі Фегары (1611 м) і крыху ніжэйшай Лулудзі.
Клімат вострава марскі ўмераны. Узімку на вяршыні Саас ляжыць снег. Улетку вакол вострава часцяком штармавое надвор'е.
У цэнтральнай частцы вострава захаваліся натуральныя лясы. На Самафракіі шмат птушак, асабліва ў перыяд сезонных міграцый. Мора каля вострава багата рыбай.
Гісторыя
Першымі насельнікамі Самафракіі старажытныя грэкі лічылі пеласгаў. Страбон паведамляў, што ў старажытнасці ён зваўся Меліта і лічыўся багатым дзякуючы існаванню тут старажытнага свяцілішча ў гонар курэтаў. Кілікійскія піраты, якія аднойчы разрабавалі храм, вывезлі адсюль 1000 талантаў срэбра. Назва Самас, што значыць "высокі", была дадзена востраву грэкамі, якія перасяліліся з Беотыі з мясцовасці, якая таксама звалася Самас. Археолагі лічаць, што перасяленне адбылося не раней за VI ст. да н. э. Да гэтага часу на ім таксама жылі фракійцы.
У 70 г. н. э. Самафракія была далучана да Рымскай імперыі. У 395 - 1204 гг. — у складзе Візантыі. У 1204 - 1355 гг. пад кантролем Венецыі. У сярэдзіне XIV ст. зноў у складзе Візантыі, але фактычна набыла аўтаномію пад кіраўніцтвам генуэзскай дынастыі Гацілусі. У 1457 г. захоплена Асманскай Портай. У 1913 г. далучана да Грэцыі.
З XIX ст. на Самафракіі праводзяцца археалагічныя раскопкі. У 1863 г. на востраве была знойдзена статуя Нікі Самафракійскай (II ст. да н. э.).
Занкі 2
За́нкі 2 (, Занки 2) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Свіслацкага сельсавета.
Самафракія
Турызм
Турызм з'яўляецца адной з галоўных галін эканомікі вострава. Тут няма аэрапорта, але порт Камарыё́ціса штодзень наведваюць турыстычныя судны. Большасць арганізаваных турыстаў прыбываюць Самафракію на кароткі перыяд (1 - 2 дні) для азнаямлення з гістарычнымі помнікамі і мясцовай прыродай. Востраў прыцягальны таксама для самастойных вандроўнікаў з невялікім бюджэтам. Для іх на поўначы Самафракіі адкрыты танны кемпінг.
NGC 184
NGC 184 (іншыя абазначэнні — ZWG 500.59, PGC 2309) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Белянец
Назву Беляне́ц маюць:
5 чэрвеня
5 чэрвеня — сто пяцьдзясят шосты (сто пяцьдзясят сёмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Колвіл (праліў)
Колвіл (Colville Channel) — адзін з трох праліваў, якія вядуць у заліў Хаўракі і Ціхі акіян, знаходзіцца на паўночны ўсход ад Окленда. Два іншыя пралівы: Крэдак і Джэліка. Максімальная глыбіня ў праліве — 120 м.
У праліве вядзецца рыбалоўны промысел, а таксама промысел вустрыц.
Праводка (бухгалтэрыя)
Праводка (бухгалтарская праводка, кантыроўка) — запіс у папяровым рэгістры ці ў камп'ютарнай базе дадзеных пра змену стану ўліковых аб'ектаў. Звычайна складаецца з апісання дэбетовага і крэдытовага аб'екта ўліку, а таксама лікавых характарыстык змены, напрыклад, колькасці і кошту. Спосаб рэгістрацыі гаспадарчых аперацый адначасова на двух розных, але эканамічна ўзаемазвязаных рахунках бухгалтарскага ўліку ў роўных сумах (гл. двайны запіс).
Аб'ект уліку звычайна апісваецца такімі параметрамі, як бухгалтарскі рахунак, на якім вядзецца ўлік аб'екта і больш падрабязнымі (аналітычнымі) ідэнтыфікатарамі, такімі, як найменне тавару ці контрагента.
У выпадку змены стану ўласнага балансу прадпрыемствы выкарыстоўваецца ўказанне і на дэбетаваны аб'ект, і на крэдытаваны, гэта значыць выконваецца прынцып «двайнога запісу», які дазваляе захоўваць роўнасць актыву і пасіву балансу. Калі неабходна часова ўлічыць сродкі, якія ўлічваюцца ў балансе іншага прадпрыемства, ці яшчэ па нейкіх прычынах не ўлічваюцца на ўласным балансе прадпрыемства, то робяць праводку з указаннем толькі аднаго аб'екта ўліку. Пры гэтым карыстаюцца адмысловымі «забалансавымі» бухгалтарскімі рахункамі.
Ананіха (Сычоўскі раён)
Ананіха (Ананиха) — вёска ў Сычоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Дугінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Краснапольскі сельсавет (Рэчыцкі раён)
Краснапо́льскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Краснаполле.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Холмецкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Артукоўскага (Арцюкоўскага) сельсавета.
Тугаі
Тугаі — участкі далін рэк Сярэдняй і Цэнтральнай Азіі, якія затапляюцца падчас паводак і разводдзяў. Тут могуць сустракацца тугайныя лясы,, водна-балотная расліннасць. Драўнінна-хмызняковая расліннасць прадстаўлена таполямі, тамарыскамі, лохам, вярбой, абляпіхай. Сустракаюцца ліяны (у іх ліку павойнікі, павой), якія часам густа аплятаюць дрэвы і хмызнякі. У пераўвільготненых месцах расце трыснёг. Тугаі выкарыстоўваюцца як пашы. Маюць вялікае водаахоўнае значэнне.