cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аркатаа
Аркатаа (Arcatao) — горад і камуна ў дэпартаменце Чалатэнанга ў Сальвадоры. Насельніцтва 2946 чал. (2007). Размешчаны за 32 км на ўсход ад цэнтра дэпартамента горада Чалатэнанга на мяжы з Гандурасам у невялікай даліне паміж гарамі Ла-Каньяда і Караколь.
Дзейнічаюць дзіцячы садок і школа, бібліятэка.
Кіеўскі нацыянальны эканамічны ўніверсітэт імя Вадзіма Гэцьмана
Кіеўскі нацыянальны эканамічны ўніверсітэт імя Вадзіма Гэцьмана — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова эканамічнага профіля са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, якая размешчана ў горадзе Кіеве.
Агульная характарыстыка
Кіеўскі нацыянальны эканамічны ўніверсітэт сёння — найбуйнейшая ва Украіне эканамічная вышэйшая навучальная ўстанова, прызнаны цэнтр падрыхтоўкі эканамістаў, менеджэраў і прававедаў.
Для ажыццяўлення адукацыйнай і навуковай дзейнасці ўніверсітэт валодае адпаведнай матэрыяльна-тэхнічнай базай. Плошча ўсіх памяшканняў універсітэта складае 119 тыс. м² або 9,4 м² у разліку на аднаго студэнта. Агульная плошча аўдытарнага фонду складае 14 тыс. м². Універсітэт мае таксама спартыўныя залы плошчай 6,7 тыс. м², а таксама ўласны стадыён. У структуры бібліятэкі 7 абанементаў і 14 чытальных залаў. Агульная плошча сталовых, буфетаў, інтэрнатаў, прафілакторыяў, спартыўных збудаванняў складае 57 тыс. м², у тым ліку шасці інтэрнатаў − 42,5 тыс. м².
Прыём ва ўніверсітэт па розным адукацыйна-кваліфікацыйным узроўням ажыццяўляецца за кошт сродкаў дзяржаўнага бюджэту Украіны і мясцовых бюджэтаў, а таксама на кантрактнай аснове за сродкі юрыдычных і фізічных асоб.
57-я цырымонія «Грэмі»
57-я цырымонія «Грэмі» адбылася ў Лос-Анджэлесе 9 лютага 2015 года па выніках галасавання членаў амерыканскай. Статуэтку атрымалі 83 намінанта, трыумфатарам вечара стаў брытанскі спявак — чатыры статуэткі.
Мэцью Грэгары Льюіс
Мэцью Грэгары Льюіс (Matthew Gregory Lewis;, Лондан — , на моры на шляху з Вест-Індыі) — англійскі раманіст і драматург, аўтар гатычнага рамана «Манах» (1796).
Барміца
Ба́рміца — дэталь засцерагальнага ўзбраення сярэдневяковага воіна 12—17 ст. Мела выгляд кальчужнага палатна-прывескі, якое прымацоўвалася да шлема-шышака або місюркі (разнавіднасць шлема). Барміца прыкрывала патыліцу, шыю, вушы, плечы і лапаткі воіна ад удараў халоднай зброяй.
Дуб звычайны
Дуб звычайны, Дуб летні, Дуб чарэшчаты (Quércus róbur) — лістападнае дрэва; від роду  сямейства.
Назва
Відавы эпітэт «чарэшчаты» гэты від атрымаў за доўгія пладаножкі, якія адрозніваюць яго ад іншых відаў. Іншыя беларускія назвы: дуб цвёрды, дуб, летнік , лядны дуб.
Апісанне
Дрэва, якое дасягае вышыні 20-40 метраў. Светалюбнае дрэва, расце павольна, можа дажыць да 2000 гадоў, але звычайна жыве 300—400 гадоў. Рост у вышыню спыняецца ва ўзросце 100—200 гадоў, прырост у таўшчыню, хоць і нязначны, працягваецца ўсё жыццё. Верагодна, найстарэйшым прадстаўніком варта лічыць Стэлмужскі дуб з акружнасцю ствала 13 метраў у Літве. Яго ўзрост, па розных ацэнках ад 1500 да 2000 гадоў.
Ствол у дыяметры больш за 1 м, часта разгалінаваны на некалькі тоўстых галін.
Крона густая шатраподобная або шырокапірамідальная, асіметрычная, разгалістая, з моцнымі галінамі і тоўстым ствалом (1-1,5 м у дыяметры). У маладых дрэў ствол няправільны, каленчаты, з узростам становіцца прамым і цыліндрычным.
Кара цёмна-шэрая, чарнаватая, тоўстая, з падоўжнымі расколінамі. У маладых дубкоў кара шэрая, гладкая, бліскучая, гадавыя пабегі чырвона-бурыя. На 20-30 годзе на кары ўтвараюцца больш-менш глыбокія расколіны. У дрэў, якія выраслі на волі, кара да 10 см таўшчыні.
Пупышкі тупа-пяцігранныя, 5 мм даўжынёй і 4 мм шырынёй, бакавыя трохі драбней і адлеглыя, лускавінкі шматлікія, пяцірадныя, акругленыя, бурыя, голыя і толькі па краі расніцавыя. Усе пупышкі звычайна яйкападобныя, амаль шарападобныя, светла-бурыя, на вяршыні акругленыя або тупа завостраныя, ліставы рубец з 7-15 слядамі. Верхавінкавыя пупышкі акружаны большай часткай некалькімі бакавымі.
Кветкі раздзельнаполыя. Цвіценне пачынаецца ў дрэў узростам ад 40 да 60 гадоў, разам з распусканнем лісця, звычайна ў маі. Расліна аднадомная. Тычынкавыя кветкі сабраны ў доўгія павіслыя каташкі 20-30 мм даўжынёй, з дзесяццю і больш кветкамі, па 2-3 разам або адзінкава на вяршынях леташніх парасткаў або ў ніжняй часткі маладых парасткаў. Кожная кветка сядзіць выдалена ад іншай, таму паміж імі ясна бачны кветканос, мае пяці- ці сяміраздзельны, па краях махрысты, перапончаты, зялёны калякветнік, а таксама 5-6 і больш тычынак з кароткімі ніткамі і жоўтымі буйнымі пылавікамі. Жаночыя кветкі звычайна размяшчаюцца на маладых парастках вышэй мужчынскіх, сабраны ў дробныя па два-тры разам на асобным чырвоным сцяблінцы, маюць шасціраздзельны, па краях чырванаваты калякветнік, які акружаны зялёнымі, валасістымі, на вяршыні чырванаватымі лускавінкамі, якія прадстаўляюць сабой будучую плюску. Завязь трохлопасцевая, чырвонага колеру, лычык ніткападобны, трохі выдаецца вонкі. Гнёзды ў завязі фармуюцца толькі пасля апылення, у ліку трох, з двума яйкамі у кожным.
З кожнай завязі звычайна развіваецца толькі па адным жалуду. Жалуды вісяць парамі, радзей па 1-5 на сцяблінцы да 80 мм даўжынёй.
Формулы кветак: 12px; 18px.
Цвіце ў красавіку-маі (ранняя феналагічная форма) ці ў канцы мая (позняя форма), распускаецца пазней за іншыя дрэвы.
Плод — арэх (жалуды) голы, буравата-карычневы (1,5-3,5 см даўжынёй), на доўгай (3-8 см) пладаножцы. Жалуды размешчаны ў сподачку, або кубкападобнай місачцы — плюсцы (0,5-1 см даўжынёй). Плады спеюць у верасні-кастрычніку.
Вядомыя дзве формы дуба звычайнага — ранняя і позняя. У ранняга дуба лісце распускаецца ў красавіку і на зіму ападае, а ў позняга распускаецца на два-тры тыдні пазней і на маладых раслінах застаецца на зіму.
Арэал
Шырока распаўсюджаны ў Заходняй Еўропе і еўрапейскай часткі Расіі, сустракаецца на поўначы Афрыкі і ў заходняй Азіі. Паўночная мяжа арэалу праходзіць па паўднёвай Фінляндыі і поўначы Ленінградскай вобласці, пры гэтым на заходнім узбярэжжы Нарвегіі, з прычыны ўплыву Гальфстрыму, яна дасягае 65-й паралелі. Па меры прасоўвання на ўсход мяжа арэалу рэзка зрушваецца на поўдзень, а ў Сібіры ў цяперашні час гэты від зусім не жыве. Усходнімі межамі арэалу дуба звычайнага служыць водападзел рэк Волгі і Урала (узвышша Агульны Сырт), а таксама даліны рэк Юрузань і.
Расце на большай частцы Украіна, у стэпе радзей, галоўным чынам па далінах рэк. Яго насаджэнні займаюць 26,3% плошчы дзяржаўнага ляснога фонду Украіны. Асноўныя нарыхтоўкі робяць падчас высечак догляду і галоўных высечак у Ровенскай, Цярнопальскай, Хмяльніцкай, Вінніцкай, Чаркаскай, Кіеўскай, Чарнігаўскай, Палтаўскай, Сумскай, Харкаўскай, Данецкай, Івана-Франкоўскай, Львоўскай і Чарнавіцкай абласцях.
Інтрадукаваны на паўночным усходзе Паўночнай Амерыкі.
Дуб звычайны — адна з асноўных лесаўтваральных парод шыракалістых лясоў Еўропы, а таксама супольнасцяў еўрапейскага лесастэпу, расце побач з грабам, ясенем, ліпай, клёнам, вязам, букам, бярозай, елкаю, піхтай, хвояй і некаторымі іншымі дрэвамі. У сярэдняй лясной зоне буйных масіваў не ўтварае.
Маладыя дубкі (асабліва праросткі) ценялюбныя (для нармальнага развіцця важна перш за ўсё бакавое зацяненне) і адрозніваюцца высокай ценявынослівасцю (доўгі час могуць існаваць пад полагам густога дрэвастою), па меры росту праяўляюць усё большую светлалюбнасць. Да глеб дуб патрабавальны.
Знакамітыя дубы ў Беларусі
На тэрыторыі Беларусі найбольш вядомымі з'яўляюцца наступныя дубы:
Патагенныя грыбы
На дубе звычайным паразітуе сумчаты грыб, які вызывае плямістасць і адміранне лісця. Гэты грыб сустракаецца і на іншых відах дубу.
На паўднёвым усходзе арэала і ў лесапалосах Валгаградскай вобласці з канца XX стагоддзя адзначана масавае ўсыханне дарослых дрэў з прычыны паразы іншым аскаміцэтам —.
Можа паражацца таксама сопкай расой дуба, і.
Патагенныя бактэрыі
На тэрыторыі Усходняй Еўропы ў дуба звычайнага адзначаны наступныя важнейшыя бактэрыяльныя захворванні:
Насякомыя-шкоднікі
Сярод насякомых, якія наносяць шкоду дубу звычайнаму, можна згадаць наступныя віды:, , , , , , , , , , і іншыя.
Хімічны склад
У кары ўтрымліваецца 10-20 % дубільных рэчываў пірагалавай групы, і, кверцэцін, таксама прысутнічае цукар, тлушчы. У жалудах утрымліваецца да 40 % крухмалу, 5-8 % дубільных рэчываў, бялковыя рэчывы, цукры, тлусты алей — да 5 %. У лісці знойдзеныя дубільныя рэчывы кверцэцін і кверцэтрын, а таксама пентазаны.
Практычнае выкарыстанне
Драўнінная, лекавая, фітанцыдная, харчовая, меданосная, фарбавальная, кармавая, дэкаратыўная і фітамеліяраціўная расліна.
Дубільная прамысловасць
Кара і драўніна дуба з'яўляюцца крыніцай для атрымання аднаго з лепшых дубільнікаў.
Для дубільнай прамысловасці найлепшай лічыцца кара дуба ва ўзросце 15-20 гадоў. Паколькі кара яго з'яўляецца прыгожым дубільнікам, яе ўжываюць непасрэдна як дубільныя матэрыял, а з дрэва вырабляюць дубільныя экстракты. Маючы вялікую масу, дубовае дрэва з'яўляецца адной з асноўных крыніц для вытворчасці танідаў.
Фарбавальная прамысловасць
Лісце дуба ўтрымлівае пігмент кверцыцін, якім у залежнасці ад канцэнтрацыі фарбуюць воўну і валеныя вырабы ў жоўты, зялёны, зелянява-жоўты, карычневы і чорны колеры.
У даўніну з хваробных разрастанняў на лісці дуба, выкліканых галіцамі, — «чарнільных арэшкаў» — рыхтавалі чарніла.
Драўніна
Драўніна дуба мае прыгожую афарбоўку і тэкстуру, адрозніваецца высокай якасцю, трываласцю. Яна шчыльная, моцная, пругкая, добра захоўваецца на паветры, у зямлі і пад вадой, умерана рэпаецца і карабаціцца, лёгка колецца, стойкая супраць загнівання і хатняга грыбка.
Драўніна дуба выкарыстоўваецца ў суднабудаванні, мэблевай прамысловасці, для вытворчасці клёпкі, паркету, шахтавых і гідратэхнічных збудаванняў, для вырабу вобадаў, палазоў, фанеры і струганага шпону, такарных і разьбяных вырабаў, дэталяў конных павозак: дышлаў, аглабель, разводаў, колаў. Драўніна дуба не мае асаблівага паху, з яе вырабляюць бочкі пад каньяк, віно, піва, спірт, воцат, алей.
Асабліва шануецца «мораны дуб» — ствалы дрэў, якія праляжалі на дне азёр ці рэк шмат гадоў. Такая драўніна набывае незвычайную трываласць і амаль чорны колер.
Драўніна дубу з'яўляецца выдатным палівам.
У медыцыне
Кара мае звязальныя, супрацьзапаленчыя, антысептычныя і кровесуцішальныя ўласцівасці. Адвар кары выкарыстоўваюць для паласкання пры гінгівітах, стаматытах, ангінах, дрэнным паху з рота і пры запаленні слізістай абалонкі глоткі і гартані, у выглядзе ваннаў, абмыванняў і кампрэсаў выкарыстоўваюць для лячэння апёкаў, абмаражэнняў, гнайнікоў і іншых скурных захворванняў, для нажных ваннаў пры потлівасці ног, для абмыванняў крывацечных гемараідальных вузлоў, п'юць пры паносах, дызентэрыі, пры атручваннях алалкоідамі і солямі цяжкіх металаў, страўнікава-кішачных крывацёках, моцных менструацыях.
Свежае здробненыя лісце прыкладваюць да гнайнікоў і ран для іх гаення.
З жалудоў вырабляюць сурагат кавы, які з'яўляецца не толькі пажыўным, але і лячэбным сродкам пры страўнікава-кішачных захворваннях, рахіце, анеміі і залатусе ў дзяцей. Ён карысны таксама нервовахворым і пры празмерных менструальных крывацёках.
У ветэрынарыі кару дуба шырока ўжываюць як сродак супраць расстройстваў страўніка.
Дуб у жывёлагадоўлі
Жалуды дуба з'яўляюцца высокапажыўным кормам для дзікіх жывёл і хатніх свіней. Аднак вядомыя выпадкі атручвання жалудамі (асабліва зялёнымі) іншых свойскіх жывёл. Найбольш адчувальныя да атручвання каровы (асабліва дойныя) і коні, менш адчувальныя авечкі. Жалудовая мука падыходзіць і ў ежу чалавека (так бывала ў галодныя гады).
Нярэдка ў пасадках дуба пасвіцца скот, які наносіць вялікую шкоду нармальнаму росту і развіццю маладых раслін.
У зялёным будаўніцтве і дэкаратыўным садоўніцтве
Дуб звычайны рэкамендуецца як галоўная парода ў лесамеліярацыйных насаджэннях, у полеахоўных лясных палосах, у супрацьэразійных насаджэннях па бэльках і ярах, на змытых грунтах. Яго можна высаджваць уздоўж арашальных каналаў, паколькі яго каранёвая сістэма не дрэнажуе сценкі каналаў і не руйнуе іх пакрыццё.
Дуб у пчалярстве
Дуб звычайны — вясновы пылканос. Пчолы збіраюць на ім шмат высокапажыўны пылок, у асобныя гады з жаночых кветак збіраюць нектар. Але на дубе часта з'яўляюцца і. У месцах, дзе дуб займае вялікія масівы, пчолы збіраюць шмат медзвяной расы і падзі, з якіх выпрацоўваюць непрыдатны для зімовага паглынання мёд. Каб пазбегнуць масавай гібелі пчол падчас зімоўкі такі мёд адпампоўваюць.
Іншае
З маладых галін вяжуць венікі для лазні.
Збор, перапрацоўка і захоўванне
Кару дуба звычайнага для урачэбных мэтаў нарыхтоўваюць пераважна падчас руху соку (красавік — май), здымаючы яе з маладых галін і тонкіх ствалоў (да 10 см у дыяметры) на лесасеках або высечках догляду. Каб зняць кару, праз кожныя 30 см робяць колцападобныя надрэзы, якія злучаюць падоўжнымі разрэзамі, пасля гэтага кара лёгка здымаецца. Сушаць пад падстрэшкам з добрай вентыляцыяй. Выхад сухой сыравіны 40-50 %. Сухую кару пакуюць у цюкі вагой па 100 кг. Захоўваюць у сухім памяшканні, якое добра ветрыцца. Тэрмін захоўвання пяць гадоў.
Плады дуба (жалуды) збіраюць восенню пад дрэвамі пасля ападу. Сушаць на гарышчах пад жалезным дахам або пад навесамі з добрай вентыляцыяй, рассцілаючы ў адзін пласт на паперы або тканіны і перыядычна змешваючы. Дасушваюць у печах, на печах або ў сушылках. Жалуды чысцяць ад скурыстага каляплодніка і насеннай лупіны. Сыравіна складаецца з асобных семядоляў. Яго пакуюць ў мяшкі па 60 кг. Захоўваюць у сухіх, добра ветраных памяшканнях. Тэрмін захоўвання не усталяваны.
Сыравінай для атрымання дубільных экстрактаў з дрэва дуба з'яўляюцца пянькі, карані, а таксама адходы лесанарыхтовак і дрэваапрацоўчай прамысловасці ў выглядзе паленаў у кары або без кары. Для дублення шкур кару дуба нарыхтоўваюць з маладых дрэў (да 20-гадовага ўзросту). На больш старых дрэвах утвораецца скарынка, якая зусім непрыдатная і нават шкодная пры выкарыстанні яе для дублення. Нарыхтоўваць кару можна ў любую пару года, але лепш у перыяд руху соку (красавік — май) падчас асноўных высечак і высечак догляду. Знятую са ствалоў і галін кару сушаць пад падстрэшкам з добрай вентыляцыяй. Адносная вільготнасць сухі кары не павінна перавышаць 16 %.
Нарыхтоўка пасяўнога матэрыялу
Час паспявання і збору насення верасень-кастрычнік. Лімітавая працягласць захоўвання (без спецыяльнага абсталявання) 1 год.
Дарэ
Дарэ (Darè) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трэнта.
Насельніцтва складае 234 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 234 чал./км². Займае плошчу 1 км². Паштовы індэкс — 38080. Тэлефонны код — 0465.
NGC 6441
NGC 6441 (іншыя абазначэнні — GCL 78, ESO 393-SC34) — шаравое скопішча ў сузор’і Скарпіён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Пясчатка
Пясча́тка (, Песчатка) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Раснянскага сельсавета.
Рычард Ноўлз
Рычард Томас Ноўлз (Richard Thomas Knowles; 20 снежня 1916 — 18 верасня 2013) — генерал-лейтэнант арміі ЗША, удзельнік Другой сусветнай, Карэйскай і В’етнамскай войнаў.
Біяграфія
Нарадзіўся 20 снежня 1916 года ў Чыкага, скончыў Універсітэт Ілінойса.
У 1942 годзе ўступіў у армію ЗША. У 1944-м прыняў удзел у высадцы ў Нармандыі. У 1950 годзе ўдзельнічаў у Інчхонскай дэсантнай аперацыі і пазней быў узнагароджаны Сярэбранай зоркай.
10 лютага 1964 года Ноўлз прызначаны выконваючым абавязкі камандзіра 11-й дэсантна-штурмавой дывізіі і атрымаў званне брыгаднага генерала. У 1965 годзе стаў памочнікам камандзіра дывізіі 1-й кавалерыйскай дывізіі. У гэты ж час ён дапамагаў у зняцці аблогі Плэймі і ўдзельнічаў у бітве за Я-Дранг. Пазней Ноўлз служыў камандзірам 196-й пяхотнай брыгады. У ліпені 1967 года прыняў на сябе камандаванне аператыўнай групай «Арэгон», у якую ўвайшла 196-я брыгада.
З 1 жніўня 1972 па 17 ліпеня 1973 служыў камандзірам I корпуса. У 1974 годзе выйшаў на пенсію.
З 1983 па 1998 год Ноўлз быў прадстаўніком рэспубліканцаў у заканадаўчым органе штата Нью-Мексіка.
Ён памёр 18 верасня 2013 года ў сваім доме ў Розуэле і быў пахаваны на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках.
Жэрар Філіп
Жэрар Філіп (Gérard Philipe, 4 снежня 1922, Каны, Францыя —, Парыж, Францыя) — выбітны французскі акцёр тэатра і кіно.
Біяграфія
Жэрар Філіп нарадзіўся 4 снежня 1922 года ў Канах.
На тэатральную сцэну Філіп выйшаў у 1942 годзе пасля заканчэння курсаў акцёраў. Гэта быў тэатр Жана Вілара, дзе ён змог неўзабаве стаць вядучым выканаўцам. У 1943 годзе дэбютаваў у кіно, у фільме «Малюткі з набярэжнай кветак».
Памёр ад раку ў Парыжы 25 лістапада 1959 года.
Прызнанне і ўзнагароды
Штогод, у жніўні, у Рамацюэль (Вар), на Блакітным Беразе Францыі, дзе пахаваны Жэрар Філіп, праводзіцца тэатральны фестываль, прысвечаны яго памяці.
Джон Боуден Коналі
Джон Боуден Коналі (John Bowden Connally; 27 лютага 1917, Флоресвилл, Тэхас — 15 чэрвеня 1993, Х’юстан, Тэхас) — амерыканскі палітык, міністр ваенна-марскіх сіл ЗША (1961, пры прэзідэнце Джона Кэнэдзі), міністр фінансаў ЗША (1971—1972, пры прэзідэнце Рычардзе Ніксане), у 1963—1969 гадах — губернатар Тэхаса.
Стараславянская Вікіпедыя
Стараславянская Вікіпедыя (старасл.: Словѣньска Википєдїѩ) — раздзел Вікіпедыі на стараславянскай мове.
Раздзел заснаваны ў чэрвені 2006 года. Станам на 1 2023 года змяшчае  NaN артыкулs.
Спіс вуліц Плешчаніцаў
У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г.п. Плешчаніцы
Мадура
Мадура (Pulau Madura) — востраў у Малайскім архіпелагу, тэрыторыя Інданезіі. Размешчаны ля паўночна-ўсходняга берага вострава Ява, аддзелены ад яго Мадурскім пралівам. Абмываецца Яванскім морам і морам Балі Ціхага акіяна. Адміністрацыйна адносіцца да правінцыі Усходняя Ява. Найбольш буйныя гарады — Памекасан, Бангкалан, Сампанг, Суменеп — цэнтры чатырох аднайменных акругаў (кабупатэнаў), на якія разбіта тэрыторыя вострава.
Генрых Хёрле
Генрых Хёрле (Heinrich Hoerle;,  — , ) — нямецкі жывапісец і графік.
Яго творчасць, якая развілася пад уплывам сюррэалізму і магічнага рэалізму, а таксама прылічаная ў 1930-я гады нацыстамі да дэгенератыўнага мастацтва, была прысвечана пераважна сацыяльна-палітычнай тэматыцы. Аднак у апошнія гады жыцця мастак ствараў абстрактныя карціны.
NGC 3869
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Біяхімічны кругаварот
Біялагічны кругаварот узнік адначасова з паяўленнем жыцця на Зямлі і з'яўляецца бесперапынным цыклічным працэсам размеркавання рэчываў, энергіі і інфармацыі ў межах экалагічных сістэм. Аснова біялагічнага кругавароту — утварэнне ў працэсе фотасінтэзу першаснай прадукцыі (расліннай), ператварэнне яе ў другасную (у прыватнасці, жывёльную) і яе распад. Актыўны рух арганічнага рэчыва ў экалагічных сістэмах ажыццяўляецца па трафічных ланцугах. Асноўная роля ў біялагічным кругавароце належыць першасным прадуцзнтам (зялёныя кветкавыя расліны, макраскапічныя планктонныя водарасці, хемасінтэзуючыя мікраарганізмы), кансументам (жывёлы) і рэдуцэнтам (сапрафітныя арганізмы, пераважна бактэрыі). Біямаса арганізмаў розных трафічных узроўняў у межах трафічных ланцугоў неаднолькавая; яна вышэй на ўзроўні прадуцэнтаў і змяншаецца па меры прасоўвання да кансументаў вышэйшага парадку. Найбольшае значэнне мае кругаварот так званых біяфільных (неабходных для жыцця) элементаў — азоту, фосфару, серы. Існуюць таксама кругавароты кіслароду, вадароду, вугляроду і іншых хімічных элементаў, якія складаюць частку агульнага біялагічнага кругавароту, што цесна ўвязаны з біягеахімічным кругаваротам рэчываў. Інтэнсіўнасць біялагічнага кругавароту вызначае колькасць і разнастайнасць жывых арганізмаў, аб'ём назапашанай арганічнай прадукцыі, якая можа быць выкарыстана для задавальнення патрэб чалавека.
Верхнялужыцкая Вікіпедыя
Верхнялужыцкая Вікіпедыя (па-верхнялужыцку: Hornjoserbska Wikipedija) — раздзел Вікіпедыі на верхнялужыцкай мове.
Раздзел заснаваны летам 2006 года. Па стане на 1 2023 года змяшчае  NaN артыкулs.
Перэгрын Тук
Перэгры́н Тук (Peregrin Took, Пі́пін) — хобіт, персанаж эпасу «Уладар Пярсцёнкаў» Джона Р. Р. Толкіна. Належаў да шляхетнага хобіцкага роду Тукаў. Паплечнік і блізкі сябар Фрода Бэгінса. Воін Гондара. Выратаваў ад спалення Фараміра, брата Бораміра, сына намесніка Гондара Дэнатара II (які і хацеў спаліць яго). У гэтым яму дапамагаў воін Гондара Берагонд. Пасля Вайны Пярсцёнка стаў танам Шыра.
Біяграфія і ўдзел у падзеях «Уладара Пярсцёнкаў»
Перэгрын Тук нарадзіўся ў 2990 г. Т. Э. у сям’і тана Паладзіна II і Эгланціны Тук і з’яўляўся малодшым дзяцёнкам (у яго былі тры старэйшыя сястры — Перліна, Вочыцвета і Душыца) і адзіным сынам. Яго лепшы сябар — Мэрыядак Брэндзібак — з’яўляецца яго стрыечным братам па бацькоўскай лініі.
Пасля разгрому Ізенгарда і адхілення Сарумана ад улады Переэгрын воляй выпадку падабраў паланцір, выкінутыя з вежы Артханка Грымам Чарвявустам. Паланцір забраў у яго Гэндальф, аднак, будучы ад прыроды вельмі цікаўным, Перэгрын усё ж такі хітрасцю завалодаў ім і на некаторы час зазірнуў у яго, — тым самым падставіў сябе пад магічны ўдар Цёмнага Валадара Саўрана. Толькі дзякуючы неймавернай хобіцкай стойкасці Піпін не падпарадкаваўся волі Саўрана, аднак Гэндальфу прыйшлося ўзяць яго з сабой з асцярогі, што Саўран пажадае атрымаць дзёрзкага і непакорлівага хобіта жывым.
Гэндальф узяў яго з сабой у Гондар, дзе Перэгрын з падзякі да свайго абаронцы, пакойнага Бораміра, паступіў на службу да яго бацькі, намесніка Дэнатара II і стаў — адзіным з вядомых хобітаў — Стражаў Цытадэлі Мінас Тырыта. Дзякуючы Перэгрыну, своечасова папярэдзіўшага Гэндальфа, маг паспеў перашкодзіць звар’яцеламу Дэнатару і выратаваць жыццё малодшаму сыну намесніка, Фараміру.
Пасля разгрому войскаў Мордара на Пеленнорскіх палях Пеэегрын у складзе роханска-гондарскай дружыны прыняў удзел у паходзе да Мараннона і ў Бітве каля Чорнай Брамы, дзе асабіста забіў аднаго з троляў.
З заканчэннем Вайны Пярсцёнка Перэгрын, удастоены ў Гондары рыцарскага звання і прызначаны на пасаду каралеўскага пасланца, вярнуўся ў Шыр, дзе разам з Мэрыядакам узначаліў паўстанне хобітаў супраць дыктатуры Сарумана, які хітрасцю захапіў уладу над краінай. Паўстанне завяршылася пераможнай бітвай у Прырэччы, у якім Перэгрын і Мэрыядак выступалі ў якасці палкаводцаў.
У 1914 г. Ч. Э. Перэгрын Тук атрымаў у спадчыну тытул тана. У 1964 г. яны з Мэрыядакам добраахвотна склалі з сябе абавязкі кіраўнікоў сваіх родаў і адправіліся ў падарожжа ў Рохан і ў Гондар. Праз год абодва памерлі ў Гондары і былі пахаваны ў магільным склепе гондарскіх каралёў і намеснікаў на Рат Дзінен.
NGC 6442
NGC 6442 (іншыя абазначэнні — UGC 10978, MCG 3-45-21, ZWG 112.38, NPM1G +20.0529, PGC 60844) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Каянбай (Усходне-Казахстанская вобласць)
Каянбай — сяло ў Бескарагайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Сасноўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 78 км на поўнач ад раённага цэнтра, сяла Бескарагай. Код КАТА — 633651200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 874 чалавекі (419 мужчын і 455 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 765 чалавек (389 мужчын і 376 жанчын).
Красімір Яўгенавіч Капаў
Красімір Капаў (нар., ) — беларускі футбаліст, нападнік магілёўскага «Дняпра».
Клубная кар’ера
З 2017 года пачаў выступаць за дубль мінскага «Дынама». 29 ліпеня 2018 года дэбютаваў у асноўнай камандзе дынамаўцаў, калі выйшаў на замену ў другім тайме матча Кубка Беларусі супраць «Энергетыка-БДУ» (7:0) і паспеў адзначыцца дублем. Праз некалькі дзён быў аддадзены ў арэнду клубу Першай лігі «Чысць», дзе стаў іграком асновы, але не выратаваў каманду ад вылету ў Другую лігу.
Пасля атрымання магілёўскім клубам месца ў Вышэйшай лізе на сезон 2022 дэбютаваў у элітным дывізіёне 20 сакавіка 2022 года ў матчы першага тура супраць бабруйскай «Белшыны» (0:0), калі выйшаў у стартавым складзе і быў заменены ў другім тайме. У далейшым заставаўся іграком асновы. У студзені 2023 года падоўжыў кантракт з «Дняпром».
Міжнародная кар’ера
У верасні-кастрычніку 2015 года выступаў за юнацкую зборную Беларусі да 17 гадоў у адборачным раўндзе чэмпіянату Еўропы.
Бажэнішкі урвіч
Бажэнішкі урвіч (з балг. — Бажэніцкая крэпасць) — разбураная сярэдневяковая каменная крэпасць у Сафійскай вобласці ў Балгарыі, археалагічны помнік са статусам аб’екта нацыянальнага значэння. Археалагічнае даследаванне крэпасці пачалося ў 1918 годзе, калі на скале пад каранямі паваленага пасля буры векавога дрэва выявілі сярэдневяковы надпіс.
Месцазнаходжанне
Крэпасць размешчана на паўночным схіле хрыбта Лакавіца на вышыні 750 м над узроўнем мора, у трох кіламетрах на поўдзень ад вёскі Бажэніца і ў дваццаці кіламетрах ад Боцеўграда ў Сафійскай вобласці. Асфальтаваная муніцыпальная дарога ля падножжа крэпасці пракладзена да базы адпачынку «Урвіч», адтуль да крэпасці вядзе размечаная сцежка. Пешы шлях ад базы да археалагічнага помніка займае каля дваццаці хвілін.
Гісторыя
Археалагічныя даследаванні, праведзеныя ў 1972 годзе, паказалі, што гэтая тэрыторыя была заселена яшчэ ў дагістарычную эпоху. Першыя крапасныя збудаванні датуюцца V—VI стагоддзем і з’яўляюцца часткай ранневізантыйскай абарончай сістэмы. Крэпасць дасягнула росквіту ў ХІІІ-ХІV стагоддзях, калі была пабудавана вонкавая крапасная сцяна, якая перагароджвала адзіны падыход да збудавання з паўночнага боку. У канцы XIV стагоддзя тут знаходзілася штаб-кватэра баярына Агнена (Агняна) — кефала часоў праўлення цара Івана Шышмана.
Бажэніцкі надпіс
Па сцвярджэннях даследчыкаў, бажэніцкі надпіс унікальны ў сваім родзе, валодае гістарычным і філалагічным значэннем.
Археалогія
У 1966 годзе сярэдневяковая крэпасць была аб’яўлена аб’ектам нацыянальнага значэння. У 1971 годзе члены экспедыцыі, названай «Севаст», пачалі першыя раскопкі. У складзе экспедыцыі пад кіраўніцтвам Паўла Дзішава працаваў Васіл Дзімітраў, рэдактар газеты «Ботевградски пламък» Мітрафан Велеві, архітэктар Ярдан Ярданаў. Першымі знойдзенымі прадметамі былі кераміка і ранневізантыйскія манеты эпохі Юстына I (518—527) і Юстыніяна I (527—565), якія сведчаць, што ў гэты перыяд, верагодна, была пабудавана крэпасць. Камандзе спатрэбіліся восем гадоў, каб цалкам раскрыць крэпасць, а затым намаганні былі накіраваны на кансервацыю і рэстаўрацыю помніка. Пры раскопках выяўлены тры абарончыя паясы, два з якіх былі пабудаваныя ў канцы V стагоддзя і ў пачатку VI стагоддзя, а адзін у XIV стагоддзі, у часы Івана Шышмана. Унутраная крапасная сцяна мае даўжыню, 200 метраў і шырыню ў асобных месцах да 2,70 метраў. Знешняя сцяна вышынёй 4-6 м мае чатыры контрфорсы. Плошча цытадэлі 80 м², а плошча ўсёй крэпасці складае 1600 м². Уражваюць водная цыстэрна глыбінёй 10 м з узроўнем вады 4 м, а таксама паракліс, выдзеўбаны ў скале крэпасці.
Ля варот на глыбіні 0,2-1,5 м, быў адкрыты скарб, які складаецца з 1327 сярэбраных грошаў і паўгрошаў з абліччам цара Івана Аляксандра, але перамечаных імем яго пераемніка, цара Івана Шышмана і з выявай Багародзіцы з дзіцяткам Хрыстом на аверсе. Па словах Хрысто Матанава манеты з гэтага скарбу абрэзаны па баках для эканоміі каштоўнага металу, што паказвае на інфляцыю і цяжкі стан дзяржаўных фінансаў у сувязі з ваеннымі дзеяннямі.
З паўднёва-заходняй кутняй вежы ажыццяўлялася назіранне за навакольнымі абарончымі збудаваннямі Паніца Кале ў сучасным сяле Ліпніца, Вылчыград у Літакова, Чэшкаўград ва Врачэшскім манастыры і Бадзілаўград перад горным праходам Віціня. Вежа мела сакрэтны выхад даўжынёй 7,40 м і сховішча на восем чалавек, у цяперашні час яны запоўненыя зямлёй. У паўночна-ўсходняй частцы крэпасці былі выяўленыя вежа, скальнае жытло і скальная царква з разбураным скальным абразом Святога Георгія. Адкрыты і некропаль з 48 магіламі і манастырскі комплекс пад крэпасцю. Выяўленыя каля крапасных сцен сотні наканечнікаў стрэл і копій, каменныя баявыя шары і шкілеты байцоў пацвярджаюць паданне пра бітву севаста Агняна з туркамі ў 1395 годзе. На думку Дзішава, магіла Агняна знаходзіцца ў скальным масіве перад Вайводавым каменем, галоўным наглядальным пунктам крэпасці.
Red Bull (напой)
Red Bull (белар. «Чырвоны бык») — энергетычны напой, які прадаецца аўстрыйскай кампаніяй Red Bull GmbH з 1987 года. З’яўляецца найбольш папулярным энергетычным напоем у свеце, мяркуючы па аб’ёмах продажаў: у 2011 годзе прададзена 4.6 мільярда бляшанак напою.
Аўстрыйскі бізнесмен Дзітрых Матэшыц скарыстаўся ідэяй тайландскага энергетычнага напою Krating Daeng, змяніў яго рэцэптуру і сумесна з Чалеа Уявідха заснаваў у Аўстрыі кампанію Red Bull GmbH. У тайскай мове daeng значыць чырвоны, а krating — гэта жывёла, падобная да быка. Такім чынам «Red Bull» — гэта пераклад назвы Krating Daeng з тайскай мовы.
Напой прадаецца ў высокай і вузкай блакітна-сярэбранай бляшанцы. У Тайландзе і некаторых частках Азіі ў больш шырокай залацістай бляшанцы прадаецца напой пад назвамі Krating Daeng або Red Bull Classic, рэцэптура якога адрозніваецца ад рэцэптуры «заходняга» напою.
Discovery Channel
«Discovery Channel» (у анонсах «Discovery», чытаецца як Дыскаверы чэнэл) — тэматычны пазнавальна-забаўляльны спадарожнікавы і кабельны платны тэлеканал, а таксама аднайменная тэлесетка, тэлеканалы якой даступныя для прагляду на мностве моў і ў многіх краінах свету. Вяшчанне тэлеканала заснавана на дакументальных перадачах аб навуцы, тэхналогіі і гісторыі. Стыль перадач канала — навукова-папулярны. Мэтавая аўдыторыя-мужчыны ва ўзросце 25—49 гадоў. Уваходзіць у сямейства каналаў «Warner Bros. Discovery».
Каны
Каны, Кан (Cannes, Canas) — горад на поўдні Францыі з насельніцтвам у 70 тысяч жыхароў, заснаваны лігурамі на ўзбярэжжы заліва Напуль, куды ўшчыльную падыходзіць горны масіў Эстэрэль. З’яўляецца адным з найбольш папулярных і вядомых курортаў Блакітнага Берага.
Баркалабаўскі Свята-Узнясенскі жаночы манастыр
Баркалабаўскі Свята-Узнясенскі жаночы манастыр — жаночы манастыр у Баркалабаве, які існаваў у 1641—1918 гадах. У наш час адраджаецца.
Гісторыя
Першапачаткова ў Баркалабаве планаваўся мужчынскі манастыр Святога Духу (1626), але з-за смерці яго фундатара Багдана Саламярэцкага не быў адкрыты. Жаночы манастыр заснаваны 24 чэрвеня 1641 года Багданам Статкевічам ва ўрочышчы Барок каля в. Баркалабава Быхаўскага раёна Магілёўскай вобласці, разам з цэрквамі Ушэсця Хрыста і Нараджэння Іаана Прадцечы. Першыя манашкі былі з Куцеінскага манастыра (каля Оршы), адкуль запазычаны і статут. У 1659 годзе ў манастыры з'явіўся цудатворны абраз Маці Божай. Да 1772 года манастыр знаходзіўся пад юрысдыкцыяй кіеўскіх мітрапалітаў, потым падначалены магілёўскаму епіскапу. 3-за таго, што будынкі падмываў Дняпро, у 1835 годзе большая частка манашак пераведзена ў Буйнічы, дзе напярэдадні быў адчынены жаночы манастыр. У 1901 годзе Баркалабаўскі манастыр адноўлены, пры ім існавала аднакласная школа для дзяўчатак. Зачынены ў 1918 годзе, будынкі разбураны, абраз захаваўся.
Быстрыцкі сельсавет (Капыльскі раён)
Бы́стрыцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Капыльскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Блеўчыцы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Капыльскага раёна Слуцкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Быстрыца. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мінскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Капыльскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў складзе Слуцкай акругі. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Блеўчыцы. З 20 верасня 1944 года па 8 студзеня 1954 года ў складзе Бабруйскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Блеўчыцкага сельсавета.
Таўкачэвічы 1
Таўкачэ́вічы 1 (, Толкачевичи 1) — вёска ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хатлянскага сельсавета.
Побач з Таўкачэвічамі знойдзены курганны магільнік
У вёсцы знаходзілася сядзіба графаў Грабоўскіх, ад якой захаваўся свіран — помнік архітэктуры XIX стагоддзя, а таксама старажытны парк з сажалкай і кедровай алеяй, пасаджанай графам Грабоўскім.
У вёсцы працуе сярэдняя школа-сад.
Выява:Tolkachevichi10.JPG|Свіран Выява:Tolkachevichi12.JPG|Возера </Gallery>
Дэна
Дэна (Denno) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трэнта.
Насельніцтва складае 1182 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 118 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 38010. Тэлефонны код — 0461.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santi Gervasio e Protasio.
Азярцо (археалагічны помнік)
Азярцо — археалагічны помнік: курганны могільнік каля аграгар. Азярцо (Мінскі раён).
Знаходзіцца на левым беразе р. Пціч, за 1,2 км на поўдзень ад вёскі. 6 насыпаў: 3 насыпы (вышыня 2—3 м, дыяметр 8—10 м) на ўзгорку і 4 (вышыня 0,8—0,9 м, дыяметр 9 м) на лузе пры ўпадзенні былой р. Менка ў р. Пціч. У 1979 г. В. А. Карпека даследаваў 1 курган дыяметрам 16 м, вышынёй 3 м на ўзгорку. Выяўлена яго паслядоўнасць збудавання. Спачатку на грунце быў пастаўлены зруб памерам 5х4,8 м, вышынёй да 1 м. Усяго ў ім налічвалася 5 вянкоў. Ён быў прысыпаны грунтам. На адным узроўні з драўляным зрубам каля двух яго вуглоў пакладзены камяні. У кургане на вышыні 1,8 м ад яго падэшвы над зрубам змешчана пахаванне. Кальцыніраваныя косці былі на плошчы 1,5х2 м. Відаць, трупаспаленне зроблена па-за курганом, а затым косці прынесены і змешчаны ў насыпе. У пахаванні знойдзены пашкоджаныя агнём фрагменты фібулы, бронзавая арнаментаваная бляшка ад папругі, невялікая частка вырабу з белага металу, магчыма, пярсцёнак, кавалак тачыльнага бруска і кавалак ганчарнага гаршка. У насыпе былі рэшткі кругавых пасудзін і фрагмент дна з кляймом.
Летам 1980 г. Г. В. Штыхаў даследаваў 2 курганы на лузе. Пахавальны абрад — трупаспаленне ў драўляных зрубах 2,2х2,8 м. Пахавальны інвентар — 5 дробных жоўтых шкляных і 4 бронзавыя спіралепадобныя, шматгранныя пацеркі (2 з якіх маюць форму двайнога конуса, а іншыя 2 — упрыгожаныя цыркульным арнаментам), фрагмент крывіцкага серпападобнага скроневага кальца, фрагмент шыйнай грыўні, трапецападобная падвеска з лінейным арнаментам, глінянае біканічнае прасліца, фрагменты раннекругавой керамікі з патончаным венчыкам і лінейным арнаментам. Датуецца X ст.
Мадурскі праліў
Мадурскі праліў (Selat Madura), таксама праліў Мадура — праліў у акваторыі Малайскага архіпелага паміж інданезійскімі астравамі Ява і Мадура. У некаторых заходніх і старых інданезійскіх крыніцах можна сустрэць назву Сурабайскі праліў (па горадзе Сурабая, размешчанага на яго яванскім беразе), не прынятую ў афіцыйнай картаграфіі.
Геаграфія
Злучае акваторыі Яванскага мора і мора Балі. Мінімальная шырыня каля 4,9 км (у раёне паўднёва-заходняга ўскрайку Мадура). Ва ўсходняй частцы праліва размешчана некалькі дробных астравоў (Камбінг, Гентэнг, Кетапанг, Гілірая, Гілітымур і інш.)
Шаблоўскі
Шаблоўскі — прозвішча.
Анатоль Вярцінскі
Анатоль Ільіч Вярцінскі (, в. Дзямешкава,, Віцебская вобласць — ) — беларускі , , , , , дзяржаўны дзеяч. Заслужаны работнік культуры БССР (1991).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў аддзяленне журналістыкі БДУ (1956). Працаваў у рэдакцыях раённых газет (Давыд-Гарадок, Камянец, Клімавічы, Рагачоў). У 1962 пераехаў у Мінск, супрацоўнічаў у рэдакцыі газеты «Літаратура і мастацтва», быў рэдактарам выдавецтва «Беларусь». Член Саюза пісьменнікаў БССР (з 1964). У 1967—1982 — літкансультант, адказны сакратар праўлення СП БССР. У складзе дэлегацыі БССР удзельнічаў у 1977 у рабоце XXXII сесіі Генеральнай Асамблеі ААН. У 1986—1990 — галоўны рэдактар газеты «Літаратура і мастацтва». Член Беларускага ПЭН-цэнтра (з 1989). У 1990—1995 гадах — дэпутат Вярхоўнага Савета Беларусі, намеснік старшыні пастаяннай Камісіі па пытаннях галоснасці, сродкаў масавай інфармацыі і правоў чалавека, член Канстытуцыйнай камісіі ВС БССР.
Памёр 21 красавіка 2022 года.
Паэзія
Дэбютаваў з вершамі ў 1950-я (студэнцкая газета «Беларускі універсітэт», газета «Чырвоная змена», часопіс «Маладосць»).
Першая з напісаных ім паэм дала назву і першаму зборніку вершаў — «Песня пра хлеб» (1962). У ёй распавядаецца пра хлеб, пра тое, як ён выпякаўся маці ў вясковай печы ў часы маленства аўтара. Але ва ўсім гэтым такая паэтызацыя, узвышэнне праяў паўсядзённага жыцця, што чытач пранікаецца духам таго часу, адчуваючы водар хлеба, выпечка якога суправаджалася ўрачыстымі прыгатаваннямі і дзеяннямі. Пачынаецца твор з восеньскага пейзажу: паэт сузірае кружэнне кляновага лісця, што выклікае ў яго цёплыя ўспаміны аб мінулым, аб тым, як збіраліся лісты дзеля таго, каб на іх леглі боханы духмянага хлеба. Паэма — гімн хлебу, сялянскай печы, маці, чалавечай працы. Паэт у сваіх узвышаных роздумах сягае думкай у прасторы сусвету, аднак пры гэтым не адрываецца ад зямлі, ад жыццёвай асновы.
Аўтар кніг вершаў і паэм «Тры цішыні» (1966), «Чалавечы знак» (1968), «Выбранае» (1973), «З’яўленне» (1975), «Час першых зорак» (1976), «Ветрана» (1979), «Святло зямное» (1981). У аснове кніг — тэмы сучаснага жыцця ў яго шматгранных вымярэннях. Найбольш значныя творы — ліра-эпічныя паэмы «Заазер’е» і «Дажынкі» (1968) — прысвечаны жыццю пасляваеннай беларускай вёскі, маці — вясковай працаўніцы — лірычная паэма «Начны бераг» (1972), у якой сцвярджаецца неабходнасць захавання гармоніі ва ўзаемаадносінах чалавека з прыродай, і лірыка-філасофская паэма «Колькі лет, колькі зім!» (1979).
Творам А. Вярцінскага ўласцівы высокі грамадзянскі пафас, філасафічнасць, аналітычнасць, вострая публіцыстычнасць. Паэт асэнсоўвае «вечныя» праблемы чалавечага існавання, маральныя каштоўнасці жыцця, услаўляе духоўную веліч чалавека, выкрывае абыякавасць і самазадаволенасць.
— так паэт выказвае заклапочанасць агульным станам сучаснай яму паэзіі, безаблічнасцю і аморфнасцю многіх твораў, адсутнасцю ў іх выразнай ідэі, асэнсаваных адносін да з’яў рэчаіснасці.
Паэт разважае пра, здавалася б, простыя і будзённыя рэчы і з’явы, яго верш звычайна пазбаўлены яскравых метафар, параўнанняў. Аднак чытача захапляе характар разважанняў, даверлівасць і непасрэднасць размовы. Зварот паэта да побытавых рэчаў — падстава для таго, каб паразважаць над законамі і асаблівасцямі чалавечага жыцця.
Для кампазіцыйнай будовы вершаў А. Вярцінскага характэрна чаргаванне, супастаўленне розных пластоў рэальнасці, розных сфер жыцця. Часта і актыўна выкарыстоўвае паэт паўторы, сінтаксічны паралелізм, як сродкі для ўзмацнення мастацкай выразнасці.
Паасобныя вершы пакладзены на музыку. Па паэме «Колькі лет, колькі зім!» пастаўлены тэлеспектакль (1980).
Аўтар зборніка літаратурнай крытыкі і публіцыстыкі «Высокае неба ідэала» (1980) і кнігі публіцыстычных нататак «Нью-Йоркская сірэна» (1987).
А. Вярцінскі напісаў п’есы для дзяцей «Дзякуй, вялікі дзякуй» (1978, пастаўлена ў 1974), «Скажы сваё імя, салдат» (1977, пастаўлена ў 1975), «Гефест — друг Праметэя» (1983, пастаўлена ў 1984). У 1983 г. выйшаў зборнік п’ес пад назвай «Дзякуй, вялікі дзякуй».
Пераклады
Пераклаў на беларускую мову п’есы Лопэ дэ Вэгі «Раба свайго каханага», «»,  «Спяшаюся за летам», якія пастаўлены ў тэатрах рэспублікі, а таксама асобныя вершы з класічнай і сучаснай рускай, украінскай, літоўскай, латышскай, балгарскай, польскай, венгерскай, кубінскай паэзіі.
NGC 3868
NGC 3868 (іншыя абазначэнні — MCG 3-30-104, ZWG 97.135, PGC 36638) — галактыка ў сузор’і Леў.
Драматычны тэатр Юозаса Мільцініса
Драматычны тэатр Юозаса Мільцініса (Panevėžio Juozo Miltinio dramos teatras, Панявежыскі драматычны тэатр) — тэатр у горадзе Панявежыс (Літва).
Тэатр быў заснаваны ў 1940 годзе на базе Каўнаскай тэатральнай студыі. У 1940—1954 і 1959—1980 гадах кіраўніком тэатра быў рэжысёр Юозас Мільцініс, які стварыў у правінцыйным літоўскім горадзе буйную тэатральную школу. У прыватнасці, Мільцінісам была заснавана студыя, якая рыхтавала акцёраў для Панявежыскага драматычнага тэатра.
У гады свайго росквіту тэатр быў вядомы далёка па-за межамі Літвы: «…Вось ужо шмат гадоў, — пісала ў 1971 годзе Наталля Крымава, — на кожную прэм'еру ў Панявежыс адпраўляюцца аўтобусы тэатральных калегаў з усёй Прыбалтыкі. І не толькі Прыбалтыкі — чуткі дайшлі і да Масквы, стварылася ўжо своеасаблівая легенда пра Панявежыскі тэатр і яго кіраўніка Юозаса Мільцініса». Мільцінісу ўдалося стварыць у сваім тэатры моцны акцёрскі ансамбль: на яго сцэне выступалі, у прыватнасці, Данатас Банёніс, Альгімантас Масюліс, Бронюс Бабкаўскас, Казімерас Віткус.
Пасля смерці Мільцініса на пасадзе кіраўніка яго змяніў Данатас Банёніс, але без свайго стваральніка Панявежыскі тэатр ператварыўся ў звычайны правінцыйны тэатр, і сам Панявежыс, паводле слоў рэжысёра Э. Някрошуса, «перастаў існаваць як культурны цэнтр».
Голас душы (хор)
Го́лас душы́ — беларускі касцёльны хор, заснаваны ў 1996 пры Касцёле святога Сымона і святой Алены (Мінск).
Хор бярэ ўдзел у рэкалекцыях, пілігрымках, хрысціянскіх спатканнях, фестывалях духоўнай музыкі, творчых вечарах кампазітараў і паэтаў Беларусі і іншых краін. Мастацкім кіраўніком і хараводм з’яўляецца Тацяна Гажэўская, арганісткай — Яна Куліцкая, хормістрам — Марыя Новікава.
Хор традыцыйна штогод удзельнічае ў Марыйных урачыстасцях:
Будзіёна
Будзіёна (Boediono, МФА ; нар. ) — віцэ-прэзідэнт Інданезіі з кастрычніка 2009 года. Атрымаў перамогу на выбарах у пары з прэзідэнтам Сусіла Бамбанг Юдаёна, які тады быў пераабраны на другі тэрмін.
Лавандавы алей
Лава́ндавы алей — эфірны алей з суквеццяў, атрымліваемы ў выніку перагонкі з парай.
Бясколерная рухомая вадкасць з пахам лаванды, горкая на смак. Шчыльнасць 885—897 кг/м³. Не раствараецца ў вадзе. Раствараецца ў этаноле. У склад лавандавага алею ўваходзяць гераніёл, ліналаол, камфара, ліналацэтат і інш.
Выкарыстанне
Лавандавы алей пераважна выкарыстоўваецца ў якасці пахучага рэчыва ў парфумерыі і вытворчасці мыйных сродкаў, у вытворчасці лінілілацэтату, а таксама ў ароматэрапіі.
Дзень незалежнасці Рэспублікі Малдова
Дзень незалежнасці Рэспублікі Малдова (Ziua Independen?ei) — нацыянальнае свята Рэспублікі Малдова, якім адзначаецца прыняцце Дэкларацыі пра незалежнасць. Афіцыйнае дзяржаўнае свята і выходны дзень.
Гісторыя
27 жніўня 1991 года ў Малдаўскай ССР быў скліканы Вялікі нацыянальны сход, у выніку якога Парламент прагаласаваў за прыняцце Дэкларацыі аб незалежнасці.
У гэты дзень Прэзідэнт Рэспублікі Малдова звяртаецца з віншавальнай прамовай да нацыі. У сталіцы краіны — Кішынёве і іншых гарадах рэспублікі праходзяць розныя святочныя мерапрыемствы. У Кішынёве ўрачыстасці праходзяць на плошчы Вялікага нацыянальнага сходу. Завяршае Дзень незалежнасці святочеы салют.
Бароды
Бароды — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Ушача (цячэ праз возера), за 23 км у напрамку на паўднёвы захад ад Полацка, каля вёскі Варонічы, за 15 км на поўнач ад гарадскога пасёлка Ушачы.
Надым (рака)
Нады́м (Надым ) — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Ямала-Ненецкай аўтаномнай акрузе.
Даўжыня ракі 545 км. Плошча вадазбору 64 000 км². Сярэдні расход вады 590 м³/с (за 104 км ад вусця, каля горада Надым — 446 м³/с). Сярэдні аб’ём сцёку складае прыблізна 18,5 км³/год. Рака бярэ пачатак з возера Нумто на Сібірскіх Увалах, цячэ пераважна ў напрамку на поўнач па Заходне-Сібірскай раўніне. Упадае ў Обскую губу Карскага мора, утвараючы дэльту. Жыўленне ракі мяшанае, з перавагай снегавога. Замярзае ў кастрычніку, вызваляецца ад лёду ў канцы мая.
Рака суднаходная на адлегласці 123 км (ад вусця да горада Надым).
Збаншынак
Збаншынак (Zbąszynek, Neu Bentschen) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 390 км на захад ад Варшавы і за 50 км на поўнач ад Зялёнай Гуры. Уваходзіць у склад Свебадзінскага павета Любушскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Збаншынак. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 2,76 км². Насельніцтва 5 тыс. чалавек.
Сезон 2005 ЖФК Універсітэт-Дзвіна Віцебск
У 2005 годзе жаночы футбольны клуб «Універсітэт-Дзвіна» з Віцебска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Блакітны Бераг
Блакітны Бераг (Côte d'Azur) — паўднёва-ўсходні бераг Міжземнага мора ў Францыі, размешчаны на ўсход ад горада Тулон да мяжы з Італіяй. На Блакітным Беразе таксама размешчана княства Манака. Іншая назва — Французская Рыўера (як частка Рыўеры, размешчанай як у Францыі, так і ў Італіі).
Саму назву прыдумаў малавядомы цяпер французскі пісьменнік і паэт Стэфан Льежар — у 1870 годзе ён выдаў раман з назвай «Блакітны Бераг»; гэтыя словы прыйшлі яму ў галаву, калі ён убачыў «дзівоснай прыгажосці» бухту горада Ер.
Мадурцы
Мадурцы (саманазва: Suku Madura) — народ у Інданезіі, карэнныя жыхары вострава Мадура і паўночнага ўсходу вострава Ява. У другой палове XX ст. у выніку міграцыйнай палітыкі ўрада шырока рассяліліся ў розных рэгіёнах Інданезіі. Агульная колькасць (2013 г.) - 8 165 тыс. чал.
Гісторыя
Мадурцы — аўстранезійцы, нашчадкі перасяленцаў 2 тысячагоддзя да н. э. У IX - XVI стст. востраў Мадура знаходзіўся пад уплывам індуісцкіх дзяржаў суседняй Явы. Паводле легенды, ў XIII ст. яванская прынцэса Дэві Бендора Гунг і яе незаконна народжаны сын Радэн Сегора, пераможца мангольскага нашэсця на Яву, заснавалі мясцовую дынастыю, што заставалася ў васальнай залежнасці ад дзяржавы Маджапахіт. У 1624 г. Мадура была заваявана яванскімі мусульманамі. У 1743 г. трапіла пад кантроль Галандскай Ост-Індскай кампаніі. У 1945 г. увайшла ў склад Інданезіі. З часоў сярэднявечча мадурцы перасяляліся на захад вострава Ява, дзе зараз складаюць большасць мадурскага насельніцтва.
Традыцыйная культура
Засушлівы клімат і вапняковыя глебы Мадуры вызначылі галоўны занятак мясцовага насельніцтва — жывёлагадоўлю. Мадурцы трымаюць пераважна быкоў, таксама коней, коз і курэй. Земляробства мае важную ролю выключна для жыхароў прыбярэжных раўнін, а таксама суседняга вострава Ява. Асноўныя сельскагаспадарчыя культуры — рыс, кукуруза, арахіс, клубневыя.
Мадурцы здаўна славіліся як выдатныя рыбакі і мараплаўцы. У мінулым яны шырока гандлявалі з рознымі астравамі Інданезіі, а ў наш час наймаюцца матросамі на камерцыйныя лініі. На востраве Ява многія выхадцы з Мадуры займаюцца вандроўным гандлем скурай, керамікай і свойскай жывёлай. З працай на моры звязана мясцовае суднабудаванне. Мадурцы майструюць як невялікія лодкі-кадаўбы з балансірамі, так і буйныя судны-праў з дзвюмя шчогламі. На ўзбярэжжы развіта здабыча солі. У цэнтральных раёнах Мадуры — гарбарства і ганчарства.