cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мукачэўская дыяцэзія
Гісторыя
Святы Ян Павел II у 1993 годзе заснаваў апостальскую адміністратуру Закарпацце, апостальскім адміністратарам якой прызначыў тагачаснага нунцыя архібіскупа Антоніа Франка. Яго наступнікам у 1997 годзе стаў біскуп Антал Майнек. Пасля таго, як 27 сакавіка 2002 года Ян Павел стварыў Мукачаўскую дыяцэзію, біскуп Антал стаў яе першым ардынарыем.
Жэпа
Жэпа (Жепа, Žepa) — невялікі населены пункт ва ўсходняй частцы Рэспублікі Сербскай у супольнасці Рагаціца.
У 1991 годзе колькасць насельніцтва Жэпы складала 2 441 чалавек — з іх 2330 баснякоў (95 %), 103 сербаў і 8 іншых югаславаў.
Геаграфія
Жэпа размешчана на паўночны ўсход ад Рагаціцы, на паўднёвы захад ад Срэбраніцы і на паўночны захад ад Вішаграда. Горад знаходзіцца на рэчцы Жэпе, якая ўпадае ў Дрыну, у даліне паміж гарамі Явар і Дэветак.
Гісторыя
Падчас Баснійскай вайны (1992—1995) Жэпа разам са Срэбраніцай і Гораждзе з’яўлялася адным з трох баснійскіх анклаваў ва ўсходняй Босніі, абложаных сербамі.
ФК АвіяДар Орша
«АвіяДар» — беларускі аматарскі футбольны клуб з Оршы Віцебскай вобласці. У 2021 годзе выступаў у Другой лізе чэмпіянату Беларусі.
Цыбуліў
Цыбуліў (Цибулів) — пасёлак гарадскога тыпу ў Манастырышчэнскім раёне Чаркаскай вобласці Украіны.
Ронкабела
Ронкабела (Roncobello) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Насельніцтва складае 492 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 19 чал./км². Займае плошчу 25 км². Паштовы індэкс — 24010. Тэлефонны код — 0345.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Pietro e San Paolo di Tarso.
Беразавік
Беразавік — балота на паўночным захадзе Беларусі, на тэрыторыі Вілейскага раёна Мінскай вобласці і Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці, большай часткай у вадазборы ракі Спягліца, часткова ў вадазборы возера Вішнеўскае.
Нізіннага (62%), верхавога (30%), пераходнага (2%), змешанага (6%) тыпаў. Плошча 7,8 тыс. га, у межах прамысловых адкладаў 5,3 тыс. га. Глыбіня торфу да 5,7 метраў, сярэдняя 1,8 метра, ступень раскладання нізіннага тыпу 31%, верхавога - 25%, зольнасць адпаведна 10,2 і 4,2%. Пярвічныя запасы торфу 18100000 тон. Ёсць адклады сапрапелю магутнасцю да 2,5 метраў.
Сярод балота возера Калодкі. Цэнтральная частка балота занята драбналессем з хвоі і бярозы, кусцікавы ярус з багуну і буякоў, ёсць журавіны. Уздоўж Спягліцы і на ўскрайках балота вярба, разнатраўе, асокі.
Літаратура
Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
NGC 5875A
NGC 5875A (іншыя абазначэнні — UGC 9741, MCG 9-25-26, ZWG 274.23, PGC 54061) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Панічная атака
Панічная атака — раптоўнае ўзнікненне моцнага страху, адрозніваецца ад звычайнай трывожнасці, якая праяўляецца больш-менш пастаянна.
Людзі, якія пакутуюць ад прыступаў панікі, могуць адчуваць шэраг псіхічных і фізічных сімптомаў. Гэтыя сімптомы ў кожнага могуць выяўляцца па-рознаму:
У некаторых людзей можа развіцца панічны разлад, які псіхолагі вызначаюць як перыядычныя нечаканыя прыступы панікі, якія перашкаджаюць паўсядзённаму функцыянаванню.
Негарэлае
Негарэ́лае (, Негорелое) — аграгарадок у Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Негарэльскага сельсавета. Чыгуначная станцыя на лініі Мінск — Баранавічы. Насельніцтва 971 чал. (2010).
Геаграфія
Знаходзіцца на рацэ Ператуць. За 10 км на паўднёвы захад ад Дзяржынска, за 48 км ад Мінска. Злучаны аўтамабільнымі дарогамі з Мінскам, Дзяржынскам, Баранавічамі, Уздой, Стоўбцамі.
Гісторыя
Вядомы з XVI стагоддзя як паштовая станцыя на дарозе Менск — Новагародак у Менскім павеце Вялікага Княства Літоўскага. У 1588 годзе ў складзе Койданаўскага графства Радзівілаў, 18 дымоў, у складзе Койданаўскага графства. Пасля Другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Расійскай імперыі, у Койданаўскай воласці. У 1794 годзе ў маёнтку Негарэлае было 272 двары, З вінакурні, 2 млыны. У 1800 годзе вёска, фальварак, панскі двор, мост на раку Ператуць, уладанне князя Д. Радзівіла,
У XIX — пачатку XX стагоддзяў належала Чапскім. У 1871 годзе праз Негарэлае прайшла Маскоўска-Брэсцкая чыгунка.
У 1921—1939 гадах савецкая пагранічная станцыя, мела заставу, мытню, кантрольна-прапускны пункт 16-га Дзяржынскага пагранатрада.
З 1924 года ў Койданаўскім раёне, з 1932 года цэнтр сельсавета Дзяржынскага раёна. З 1938 года гарадскі пасёлак у Мінскім, з 1939 года — у Дзяржынскім раёнах. У гады Вялікай Айчыннай вайны акупанты стварылі тут канцлагер (філіял лагера ў Масюкоўшчыне). З 2009 года пасёлак у складзе Негарэльскага сельскага савета.
Эканоміка
Працуюць завод па вырабе вулляў, лясгас, хлебапекарня, камбінат бытавога абслугоўвання насельніцтва, сярэдняя, базавая і музычная школы, дзіцячы сад, кінатэатр, бібліятэка, бальніца, паліклініка, аддзяленне сувязі, гандлёвы цэнтр.
Заазерыцкі сельсавет
Заазе́рыцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзісенскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Заазерцы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Дзісенскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Язненскага сельсавета.
Магдалена Андэрсан
Магдалена Андэрсан (Magdalena Andersson; нар. 23 студзеня 1967) — шведскі палітык, лідар Сацыял-дэмакратычнай партыі, Прэм’ер-міністр Швецыі з 2021 года па 2022.
Стала на чале кіроўнай Сацыял-дэмакратычнай партыі Швецыі 4 лістапада 2021 года, прыйшоўшы на змену былому прэм’ер-міністру Стэфану Лёвену. 24 лістапада дэпутаты парламента Швецыі абралі Магдалену Андэрсан новым прэм’ер-міністрам краіны. Яна стала першай жанчынай на гэтай пасадзе. Аднак ужо праз некалькі гадзін Партыя зялёных выйшла з кааліцыйнага ўрада, што аўтаматычна азначае адстаўку прэм’ера.
29 лістапада cпікер рыксдага Андрэас Норлен пасля сустрэчы з лідарамі васьмі шведскіх партый у чацвер, 25 лістапада паўторна высунуў Магдалену Андэрсан на пасаду прэм’ер-міністра. У гэты жа дзень парламент паўторна прагаласаваў за яе прызначэнне. Супраць яе кандыдатуры прагаласавалі 173 дэпутаты, за — 101, 75 устрымаліся.
Ford супраць Ferrari
«Ford су́праць Ferrari» (Ford v Ferrari) — амерыканская спартыўная драма рэжысёра Джэймса Мэнгалда, якая выйшла на экраны ў 2019 годзе.
Сюжэт
Фільм расказвае пра ўзаемаадносіны амерыканскага аўтамабільнага канструктара Кэрала Шэлбі і адважнага брытанскага гоншчыка Кена Майлза, якія разам кінулі выклік карпарацыям і ўласным дэманам, каб стварыць абсалютна новы спорткар, які змог канкурыраваць з Ferrari на чэмпіянаце свету, які прайшоў у Францыі ў сярэдзіне 1960-х гадоў.
Аліса ў Краіне цудаў (фільм, 2009)
«Аліса ў краіне цудаў» («Alice») — сумесны канадска-брытанскі мінісерыял 2009 года па матывах аднайменнай кнігі Льюіса Кэрала. Рэліз на DVD 4 сакавіка 2010 года.
Данілаўка (Паўладарская вобласць)
Данілаўка — сяло ў Паўладарскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Яфрэмаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 556037200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 296 чалавек (141 мужчына і 155 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 40 чалавек (20 мужчын і 20 жанчын).
Forum Holitorium
Forum Holitorium (Агароднінны рынак) — некалі невялікая плошча ў Старажытным Рыме паміж схілам Капіталійскага ўзгорка, тэатрам Марцэла, Тыбра і старым портам Рыма — Portus Tiberinus. Плошча служыла першапачаткова як агароднінны рынак, у рэспубліканскі перыяд на ёй былі збудаваны 4 храма:
Руіны трох храмаў захаваліся да нашых дзён побач, а таксама пад царквой Святога Мікалая. У II стагоддзі да н.э. плошча была выбрукавана, фрагменты з траверціну даўжынёй 90 метраў таксама захаваліся недалёка ад царквы.
Мікола Лобан
Мікола (Мікалай Паўлавіч) Лобан (, в. Чапліцы, Слуцкі павет, цяпер  — ) — беларускі пісьменнік і мовазнавец. Заслужаны работнік культуры БССР (1974).
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў 2-гадовыя педагагічныя курсы ў Слуцку (1931). Працаваў настаўнікам у вёсках Пласток, Таль на Любаншчыне (1931—1934), у мястэчку Шацк Пухавіцкага раёна, вёсцы Пярэжыр Рудзенскага раёна. У 1939 паступіў на філалагічны факультэт Кіеўскага ўніверсітэта, праз год перавёўся ў БДУ.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны ваяваў на Волхаўскім фронце. Быў двойчы паранены, дэмабілізаваны ў 1942. Адзін год выкладаў рускую мову і літаратуру ў сярэдняй школе ў пасёлку Келераўка (Казахстан), зноў вучыўся ў БДУ, які скончыў у 1945.
У 1944—1967 — навуковы супрацоўнік Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа АН БССР, у 1967—1968 — загадчык рэдакцыі выдавецтва «Беларуская савецкая энцыклапедыя», у 1968—1978 — зноў у Інстытуце мовазнаўства імя Якуба Коласа — загадчык сектара, навуковы супрацоўнік. Кандыдат філалагічных навук. Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1950).
Творчасць, навуковая дзейнасць
Дэбютаваў апавяданнем у 1930. Аўтар аповесці «Іркуцянка» (1953).
Аўтар апавяданняў, мовазнаўчых даследаванняў, эсэ і крытычных артыкулаў па праблемах пісьменніцкага майстэрства, псіхалогіі творчасці. У 1984 выйшла кніга артыкулаў і эсэ «Пяць раніц тыдня». У 1986 — Выбраныя творы ў 3-х тамах.
Адзін са складальнікаў «Правілаў беларускай арфаграфіі і пунктуацыі» (1959), «Арфаграфічнага слоўніка» (з М. Р. Суднікам, 1948, 1961, 6-е выд. перапрацаванае і дапоўненае ў 1990), «Руска-беларускага слоўніка» (1953), «Беларуска-рускага слоўніка» (1962), кіраваў падрыхтоўкай «Тлумачальнага слоўніка беларускай мовы» ў 5-ці тамах (1977-84, рэдактар т. І).
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі і медалямі. Лаўрэат Літаратурнай прэміі СП БССР імя І.Мележа за кнігу «Пяць раніц тыдня» (1985, пасмяротна).
Аляксандр Язлавецкі
Аляксандр Язлавецкі (, в. Гыбаліўка, Шаргарадскі раён, Украіна) — дапаможны біскуп Кіеўска-Жытомірскай дыяцэзіі. Біскупам Туланы
Біяграфія
Пасля паспяховага заканчэння Вышэйшай духоўнай семінарыі ў Гарадку 26 чэрвеня 2004 года прыняў сакрамэнт пасвячэння ў ступені прэзбітэрату. З 2006 года будучы біскуп навучаўся ў Папскім Латэранскім універсітэце ў Рыме, дзе ў 2013 годзе абараніў дактарат па кананічным праве.
Пасля вяртання ва Украіну быў прызначаны віцэ-рэктарам і эканомам семінарыі ў Гарадку, а ў 2014 годзе ўзначаліў гэтую духоўную навучальную ўстанову ў якасці рэктара. З 2018 года займаў пасаду канцлера курыі Кіева-Жытомірскай дыяцэзіі, якая ахоплівае рымска-каталіцкія парафіі Кіеўскай, Жытомірскай, Чаркаскай і Чарнігаўскай вобласцяў Украіны.
18 верасня 2019 года папа Францішак прызначыў дапаможным біскупам Кіеўска-Жытомірскай дыяцэзіі ва Украіне.
Лютэр Эбен Барлоу
Лютэр Эбен Барлоу (Luther Eeben Barlow; нар. 1953) — адстаўны палкоўнік паўднёваафрыканскай арміі, заснавальнік ПВК «Executive Outcomes».
Біяграфія
Пазней працаваў у Бюро грамадзянскага супрацоўніцтва, сакрэтнай паўднёваафрыканскай спецслужбе. У інтарэсах разведкі ў 1989 годзе стварыў ПВК «Executive Outcomes», якая праз 9 гадоў была ліквідавана.
У 2009 годзе прызначаны старшынёй ПВК «STEP International». У 2020 годзе пакінуў фірму і аднавіў «Executive Outcomes».
Міжнароднае бюро міру
Міжнароднае бюро міру (Bureau international de la paix, International Peace Bureau) — інтэрнацыянальны рух за мір, заснаваны ў 1891 годзе.
Гісторыя
Арганізацыя была заснаваная па выніках Міжнароднага кангрэса міру, які адбыўся ў Рыме ў 1891 годзе. Адным з заснавальнікаў бюро, а таксама яго першым старшынёй выступіў дацкі палітык Фрэдрык Баер. Асноўнымі задачамі Міжнароднага бюро міру з'яўляліся арганізацыя і правядзенне міжнародных канферэнцый, прапаганда міру, а таксама падтрыманне кантактаў пацыфісцкіх груп і ўстаноў. За арганізацыю канферэнцый па раззбраенні рух у 1910 годзе была адзначана Нобелеўскай прэміі міру.
Згарнуўшы сваю дзейнасць падчас Першай сусветнай вайны, па яе заканчэнні арганізацыя зноў працягнула працу, засяродзілася на гуманітарнай дзейнасці няўрадавых арганізацый. З пачаткам Другой сусветнай вайны Міжнароднае бюро свету зноў прыпыніла сваю дзейнасць. У 1946 годзе некаторыя з былых членаў арганізацыі сабраліся, каб аднавіць яе працу: новая арганізацыя атрымала назву Міжнароднага камітэту узаемадзеяння арганізацый у барацьбе за мір. У 1961 годзе рух быў прызнаны пераемнікам Міжнароднага бюро міру, пасля чаго стаў функцыянаваць пад ранейшым назвай.
NGC 5876
NGC 5876 (іншыя абазначэнні — IC 1111, UGC 9747, MCG 9-25-28, ZWG 274.28, PGC 54110) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Манькіўка
Манькіўка (Манькі́вка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Манькіўскім раёне Чаркаскай вобласці Украіны. Раённы цэнтр.
З 1648 г. Манькіўка — соценнае мястэчка Манькіўскай сотні Уманскага палка Гетманшчыны. У 1797 г. Манькіўка становіцца мястэчкам Уманскага павета Кіеўскай губерні.
Ронкала
Ронкала (Roncola) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Насельніцтва складае 647 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 126 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 24030. Тэлефонны код — 035.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Bernardo.
Палескі аграрна-экалагічны інстытут НАН Беларусі
Палескі аграрна-экалагічны інстытут НАН Беларусі — дзяржаўная навуковая ўстанова ў структуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Дзейнасць
Асноўнай мэтай дзейнасці інстытута з’яўляецца правядзенне фундаментальных і прыкладных навуковых даследаванняў у галіне распрацоўкі навукова-абгрунтаваных мер, накіраваных на захаванне і рацыянальнае выкарыстанне прыродна-рэсурснага патэнцыялу Палескага рэгіёна.
Віктар Іванавіч Барысевіч
Віктар Іванавіч Барысевіч (, Вомельна, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны-эканаміст. Доктар эканамічных навук, прафесар. Спецыяліст у вобласці эканомікі працы.
Біяграфія
У 1957 годзе скончыў Амельнянскую сярэднюю школу.
Скончыў у 1963 годзе Рыжскі інстытут грамадзянскай авіяцыі. Працаваў у Туркменскім упраўленні грамадзянскай авіяцыі (1963—1969), Галоўным упраўленні грамадзянскай авіяцыі ў Мінску. З 1994 года загадчык кафедры Беларускага эканамічнага ўніверсітэта. Узнагароджаны ганаровай граматай Вярхоўнана Савета Рэспублікі Беларусь.
Тэадэмір
Тэадэмір (469—474) — остгоцкі кароль з дынастыі Амала. Правіў разам са сваімі двума братамі і быў васалам караля гунаў — Атылы. Пасля смерці Атылы, гепіды і остготы пад камандаваннем Тэадэміра перамаглі гунаў у бітве каля Неды ў 454 г. Яго сынам з’яўляецца знакаміты Тэадорых Вялікі.
Іван Сцяпанавіч Шмея
Іван Сцяпанавіч Шмея (29 чэрвеня 1922, Віцебск — 30 студзеня 1998, Дзяржынск, Мінская вобласць) — камандзір аддзялення, узвода пешай разведкі 366-га стралковага палка 126-й стралковай дывізіі 43-й арміі 3-га Беларускага фронту, старшыня — на момант прадстаўлення да ўзнагароджання ордэнам Славы 1-й ступені.
Біяграфія
Нарадзіўся 29 чэрвеня 1922 года ў горадзе Віцебск ў шматдзетнай сям'і служачага. У 1930-я гады сям'я пераехала ў горад Дзяржынск Мінскай вобласці, дзе бацька працаваў старшынёй сельскага савета. Скончыў 10 класаў у Дзяржынску. Працаваў у арцелі.
У Чырвонай Арміі з ліпеня 1941 года. Каб прызвалі ў войска Іван Шмея змяніў год нараджэння з 1922 на 1921. На фронце ў Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года. Ваяваў з нямецка-варожымі захопнікамі на Заходнім, 1-м Прыбалтыйскім, 3-м і 2-м Беларускіх франтах.
Камандзір аддзялення, узвода пешай разведкі 366-га стралковага палка малодшы сяржант Іван Шмея 6 кастрычніка 1944 года на чале разведвальнай групы ў дваццаці пяці кіламетрах на поўнач ад літоўскага горада Кельме выявіў групу праціўнікаў у засадзе. У ходзе ліквідацыі варожай засады разведчыкі знішчылі семярых варожых салдат.
10 кастрычніка 1944 года ў раёне чыгуначнай станцыі «Шамайткемен», размешчанай у паўтара дзясятках кіламетрах на паўднёвы захад ад літоўскага горада Швекшна, малодшы сяржант Іван Шмея гранатамі падарваў дзве варожыя аўтамашыны.
20 кастрычніка 1944 года Іван Шмея здабыў каштоўныя разведвальныя дадзеныя аб сістэме абароны праціўніка ў раёне фальварка Адліг Грос-Плаўшварэн.
Загадам па 126-й стралковай дывізіі № 049 ад 15 лістапада 1944 года за мужнасць і адвагу праяўленыя ў баях малодшы сяржант Шмея Іван Сцяпанавіч узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.
25 студзеня 1945 г. камандзір аддзялення, узвода пешай разведкі 366-га стралковага палка малодшы сяржант Іван Шмея ў раёне населенага пункта Пронітэнн, размешчанага ў васьмі кіламетрах на паўднёвы захад ад цяперашняга горада Палеска Калінінградскай вобласці, з групай разведчыкаў з пяці чалавек пранік у размяшчэнне праціўніка, дзе знішчыў 11 праціўнікаў, паланіў варожага афіцэра і некалькіх салдат.
Загадам па 43-й арміі № 057 ад 6 сакавіка 1945 года за мужнасць і адвагу праяўленыя ў баях малодшы сяржант Шмея Іван Сцяпанавіч узнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.
Пры штурме сталіцы Усходняй Прусіі горада Кёнігсберга камандзір аддзялення, узвода пешай разведкі 366-га стралковага палка старшына Іван Шмея ноччу 8 красавіка 1945 г. з групай разведчыкаў тайком прабраўся ў тыл праціўніка. Нечакана напаўшы на ворага, разведвальная група знішчыла два кулямётных разліка, значную колькасць праціўнікаў ўзяла ў палон.
9 красавіка 1945 года старшына Іван Шмея разам з двума разведчыкамі закідаў гранатамі варожых аўтаматчыкаў, якія знаходзіліся ў доме, падрыхтаваным да абароны. Савецкае стралковае падраздзяленне, выкарыстоўваючы замяшанне праціўніка, авалодала гэтым домам.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 29 чэрвеня 1945 гады за ўзорнае выкананне заданняў камандавання ў баях з нямецка-варожымі захопнікамі старшына Шмея Іван Сцяпанавіч узнагароджаны ордэнам Славы 1-й ступені, стаўшы поўным кавалерам ордэна Славы.
24 чэрвеня 1945 г. удзельнічаў ў гістарычным Парадзе Перамогі на Чырвонай плошчы ў Маскве.
У 1946 годзе І. С. Шмея дэмабілізаваны. Член ВКП/КПСС з 1950 года. Жыў у горадзе Дзяржынск Мінскай вобласці. Працаваў старшым інжынерам на заводзе, дырэктарам паляўнічай гаспадаркі. Памёр 30 студзеня 1998 года. Пахаваны на Дзягільнянскіх могілках ў Дзяржынску.
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, «Знак Пашаны», Славы 1-й, 2-й і 3-й ступені, медалямі. Ганаровы грамадзянін Дзяржынскага раёна.
Удзельнічаў у юбілейным Парадзе Перамогі ў Маскве ў 1985 годзе. Зняўся ў дакументальным фільм Канстанціна Сіманава «Ішоў салдат».
Арцём Сяргеевіч Рабушка
Арцём Рабушка (нар. ) — беларускі гандбаліст. Правы паўсярэдні клуба БДУФК-СКА.
Кар’ера
Выхаванец гродзенскай СДЮШАР-8, пачынаў кар’еру ў мясцовым «Кронане», аднак у маладым узросце разам з таварышам па гродзенскай камандзе Юліянам Гірыкам перайшоў у мінскі СКА, дзе выступаў пераважна за рэзервовую каманду. У ліпені 2019 года далучыўся да новастворанай каманды БДУФК-СКА, якая пачала выступаць у чэмпіянаце Беларусі.
Рымскі оперны тэатр
Гісторыя
Пабудаваны на сродкі Даменіка Кастанцы па праекце архітэктара Акіле Сфандрыні. Адкрыты ў 1880 годзе операй Расіні «Сяміраміда» як «Тэатра Кастанцы» (Teatro Costanzi). У 1926 годзе тэатр быў выкуплены гарадскімі ўладамі, часткова перабудаваны (архітэктар Марчэла П’ячэнціні) і ў 1928 годзе адкрыты пад назвай «Каралеўскі оперны тэатр» (Teatro Reale dell’Opera).
У 1946 годзе тэатр атрымаў сучасную назву, а ў 1958 годзе быў часткова перабудаваны ў другі раз.
Дзейнасць
У гэтым тэатры прайшлі сусветныя прэм'еры оперы «Тоска» Дж. Пучыні (1900), абапёр Масканьі «Сельскі гонар» (1890), «Касач» (1898), «Маскі» (1901) і іншых. На сцэне тэатра выступалі выбітныя спевакі Дж. Белінчоні, Даркле, Катоньі, Р. Станьё (XIX стагоддзе); А. Бончы, А. Галі-Курчы, Б. Джыльі, Э. Каруза, Ц. Скіпа, Мерседэс Льяпарт (XX стагоддзе).
Сярод галоўных дырыжораў тэатра Марынуцы, Туліа Серафін, Санціні, Бруна Барталеці і іншыя.
Навуковая фантастыка
Навуковая фантастыка (НФ) — жанр у літаратуры, кіно і іншых відах мастацтва, адна з разнавіднасцяў фантастыкі. Навуковая фантастыка засноўваецца на фантастычных дапушчэннях у вобласці навукі і тэхнікі, у тым ліку як натуральных, так і гуманітарных навук. Творы, заснаваныя на ненавуковых дапушчэннях, адносяцца да іншых жанраў (гл., напрыклад, Фэнтэзі). Тэмы навукова-фантастычных твораў — новыя адкрыцці, вынаходствы, невядомыя навуцы факты, даследаванні космасу і вандраванні ў часе. Дзеянне навуковай фантастыкі часта адбываецца ў будучыні, што родніць гэты жанр з футуралогіяй.
Данііл (Юзьвюк)
Епіскап Данііл (свецкае імя: Мікалай Парфіравіч Юзьвюк;, Дзмітровічы, Брэсцкі павет, Расійская імперыя — , Алэксандрыўка, Украіна) — праваслаўны архірэй. Епіскап Ковенскі, вікарый Літоўскай епархіі (1942—1945), архіепіскап Пінскі і Палескі (1945—1950).
Біяграфія
Арыштаваны 25 жніўня 1950 года ў Пінску. Асуджаны 2 снежня 1950 года дa 25 гадоў ППК з канфіскацыяй маёмасці. З другой паловы 1950-х галоў жыў у мужчынскім манастыры ў горадзе Ізмаіл Адэскай вобласці. З лістапада 1964 года — у Міхайлаўскім жаночым манастыры ў сяле Аляксандраўка Адэскага раёна.
Путрычы
Пу́трычы (, Путричи) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывасельскага сельсавета.
Данііл (Юзьвюк)
Біяграфія
Рэабілітаваны 21 жніўня 1989 УКДБ Брэсцкай вобласці.
Путрычы
Гісторыя
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Куранецкага сельсавета.
Льюіс Хэмілтан
Хэмілтан нарадзіўся ў, Хартфордшыр. У снежні 1995 года, ва ўзросце 10-і гадоў ён папытаў аўтограф у боса каманды McLaren Рона Дэніса, і сказаў яму: «Прывітанне. Я Льюіс Хэмілтан. Я выйграў брытанскі чэмпіянат і аднойчы буду ганяцца за рулём вашага баліда». Праз тры гады Дэніс склаў з ім кантракт праграмы падтрымкі маладых пілотаў McLaren. Пасля перамог у Брытанскай Формуле-Рэно, Еўрасерыі Формулы-3, і GP2 Хэмілтан дэбютаваў у Формуле-1, за каманду Vodafone McLaren Mercedes. Кантракт Хэмілтана з праграмай падтрымкі пілотаў McLaren зрабіў яго самым маладым пілотам, які атрымаў гарантаванае месца ў Формуле-1.
Льюіс Хэмілтан стаў першым цемнаскурым пілотам у Формуле-1 (хоць быў, які тэставаў балід у 1986 годзе ) і стаў першым цемнаскурым пілотам, хто змог атрымаць перамогу на трасе Індыянапаліс Матор Спідвей у любой дысцыпліне.
У сваім першым сезоне ў Формуле-1, Хэмілтан усталяваў мноства рэкордаў, ён стаў віцэ-чэмпіёнам свайго дэбютнага сезону 2007, у якім прайграў усяго адно ачко чэмпіёну Кімі Райканену, затое на наступны год ён стаў чэмпіёнам. Уладальнік Прэміі імя Ларэнца Бандзіні і Памятнага трафея Суколка Хотарна. У 2014 годзе быў прызнаны. На дадзены момант з’яўляецца адзіным гоншчыкам у гісторыі Формулы-1, каму атрымоўвалася атрымліваць перамогі ва ўсіх праведзеных сезонах запар, пачынальна з дэбютнага. З 2007 па 2012 гады выступаў за каманду Vodafone McLaren Mercedes, з 2013-га — гоншчык каманды Mercedes AMG Petronas F1 Team.
У 2014 годзе па выніках галасавання часопіса «RaceMag» Хэмілтан быў прызнаны самым няўдачлівым гоншчыкам што выступалі ў «Формуле-1» за апошнія дваццаць гадоў, рэйтынг складаўся па агульнай колькасці Гран-пры ў якіх гоншчык мог бы атрымаць перамогу, але па якіх-небудзь прычынах (напрыклад: замешка на піт-стопе, механічны сход) не змог зрабіць гэтага.
Герцыке
Герцыке, Герцык, Герсіке, Ерсіка (Gercike) — колішні горад на правым беразе Заходняй Дзвіны, за 180 км ад Полацка. Паселішча 2-й паловы XI — 1-й паловы XIII ст., належала Полацкаму княству як фарпост і цэнтр уладанняў у Ніжнім Падзвінні.
Гісторыя
Паселішча на месцы Герцыке існавала з X ст., археалагічнымі раскопкамі зафіксавана 10 будаўнічых гарызонтаў. У XI ст. былі пабудаваны земляныя ўмацаванні — гарадзішча авальнай формы (70x100 м). На гарадзішчы выяўлены рэшткі драўляных пабудоў з печамі, знойдзены рэчы тыповыя для балтаў і славян, характэрныя для гарадоў Полацкай зямлі. Пасад (750x200 м) быў заселены ў XI—XII ст. і знаходзіўся на поўнач ад гарадзішча. Знойдзены крыжыкі і некаторыя ўпрыгожанні, характэрныя для славян. Насельніцтва складалася пераважна з латгалаў, жыла і нязначная колькасць русінаў. Паблізу выяўлены могільнік X—XII ст., пахавальны абрад — трупапалажэнне, жаночыя ўпрыгожанні ў большасці латгальскія.
Упершыню горад згадваецца «Хронікай Лівоніі» пад 1203 годам як багатая княжацкая рэзідэнцыя з праваслаўнымі цэрквамі, цэнтр княства пад кіраваннем князя Усевалада, падпарадкаванага Полацку. У 1209, 1214 і 1215 гадах на Герцыке нападалі крыжакі, разрабавалі і спалілі яго. У 1230 годзе перайшоў пад уладу рыжскага епіскапа. Пасля XIV ст. крыніцамі не згадваецца.
Ахрэм
Ахрэ́м — беларускае прозвішча.
Цяцюшнік
Цяцю́шнік (Euphrásia) — род кветкавых раслін сямейства. Раней адносіўся да сямейства. Налічвае каля 200 відаў.
Батанічнае апісанне
Аднагадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны, зрэдку паўкусты. Сцябло прамастойнае. Лісце простае, супраціўнае. Кветкі маюць 5 пялёсткаў. Плод — сухая каробачка.
Распаўсюджанне і экалогія
Расліны распаўсюджаны ва ўмераных і барэальных зонах абодвух паўшар’яў Зямлі. На тэрыторыі Беларусі сустракаецца 7 відаў. Расліны з’яўляюцца паўпаразітамі — з дапамогай прысосак (гаўсторыяў) бяруць ваду і мінеральныя рэчывы з каранёў іншых раслін (пераважна злакаў і асок). Некаторыя віды цяцюшніка — пустазелле.
Выкарыстанне
Лекавыя, меданосныя расліны.
Аляксандр Браніслававіч Скібнеўскі
Аляксандр Браніслававіч Скібне́ўскі ( — ) — тэатральны рэжысёр, прафесар (1968). Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1952), Заслужаны дзеяч мастацтваў Удмурцкай АССР (1945).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Маскве. Вучыўся ў Другім Ляфортаўскім гарадскім вучылішчы, дзе прымаў удзел у школьных спектаклях. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі працаваў у харчовым камітэце, на заводзе «Серп і молат» і адначасова быў рэжысёрам аматарскага драматычнага гуртка. У 1926 годзе скончыў Дзяржаўныя эксперыментальныя тэатральныя майстэрні у Маскве (клас А. Таірава ). У 1926—1928 гадах мастацкі кіраўнік «Рабочага тэатра» ў Чыце, у 1929—1930 гадах — Туркменскага нацыянальнага тэатра ў Ашхабадзе. У 1931—1933 гадах — мастацкі кіраўнік Польскага тэатра ў Кіеве, У 1940—1946 гадах — рэжысёр Удмурцкага рускага тэатра ў Іжэўску, у 1946—1947 гадах — галоўны рэжысёр Кіраўскага драматычнага тэатра, у 1947—1949 гадах — галоўны рэжысёр Ульянаўскага драматычнага тэатра, у 1949—1958 гадах — галоўны рэжысёр Беларускага дзяржаўнага драматычнага тэатра імя Я. Коласа ў Віцебску, 1958—1963 гадах — галоўны рэжысёр Харкаўскага рускага драматычнага тэатра імя А. С. Пушкіна. Адначасова з 1958 года выкладаў у Харкаўскім інстытуце мастацтваў і загадваў кафедрай рэжысуры ў Харкаўскім дзяржаўным інстытуце культуры.
Творчасць
Сярод пастановак Аляксандра Скібнеўскага на беларускай сцэне: «Раскіданае гняздо» Я. Купалы (1951), «Выбачайце, калі ласка!» А. Макаёнка (1953), «На крутым павароце» К. Губарэвіча (1956), «Людзі і д’яблы» К. Крапівы (1958), «Вяселле Качынскага» А. Сухаво-Кабыліна (1949), «Жывы труп» Л. Талстога, «Тры сястры» А. Чэхава, «На дне» М. Горкага (усе 1951), «Настаўнік танцаў» Лопэ дэ Вэгі (1952), «Ноч памылак» О. Голдсміта (1954), «Машэка» В. Вольскага (1954), «Мараль пані Дульскай» Г. Запольскай (1956) і інш.
З’яўляецца аўтарам тэатразнаўчых артыкулаў, а таксама метадычных дапаможнікаў («Пастановачны план спектакля», «Методыка выкладання рэжысуры» і інш.), манаграфіі аб творчасці беларускага акцёра А. К. Ільінскага («Народны артыст СССР А. К. Ільінскі», 1954).
NGC 5877
NGC 5877 — патройная зорка ў сузор’і Шалі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Міжнародная Букераўская прэмія
Міжнародная Букераўская прэмія (Man Booker International Prize) — міжнародная літаратурная прэмія, створаная ў 2005 годзе як дадатак да Букераўскай прэміі. Прэмія ўручаецца за літаратурны твор, перакладзены на англійскую мову і выдадзены ў Вялікабрытаніі. Памер прэміі — 50 000 фунтаў стэрлінгаў, якія дзеляцца пароўну паміж аўтарам і перакладчыкам кнігі.
Гісторыя
Прэмія была заснавана ў 2005 годзе і да 2015 года ўручалася раз у два гады аўтару, які пісаў на любой мове пры наяўнасці англійскага перакладу. Прэмія ўручалася не за твор, а за агульны ўклад аўтара ў міжнародную мастацкую літаратуру. Памер прэміі складаў 60 000 фунтаў стэрлінгаў.
З 2016 года прэмія ўручаецца за твор, перакладзены на англійскую мову і выдадзены ў Вялікабрытаніі. Памер прэміі — 50 000 фунтаў стэрлінгаў, якія, каб падкрэсліць важнасць перакладу, дзеляцца пароўну паміж аўтарам і перакладчыкам кнігі. На ўдзел маюць права як раманы, так і зборнікі кароткіх апавяданняў. Кожны аўтар і перакладчык, які трапіў у шорт-ліст, атрымлівае 1 000 фунтаў стэрлінгаў.
Музей Пігарыні
Нацыянальны музей дагістарычных часоў і этнаграфіі Луіджы Пігарыні, Museo Nazionale Preistorico Etnografico "Luigi Pigorini" — дзяржаўны даследчы музей у Рыме (Італія). Музей заснаваў Луіджы Пігарыні ў 1876 годзе.
Сярод важных экспанатаў музея — калекцыя артэфактаў эпохі неаліту з возера Брачыяна, а таксама калекцыя Афанасія Кірхера. Будынак музея размешчана ў квартале EUR.
Івянец
Івяне́ц (, Ивенец) — гарадскі пасёлак у Валожынскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, стаіць на р. Волма. Знаходзіцца за 31 км ад Валожына, за 40 км ад чыгуначнай станцыі Койданава на лініі Мінск—Баранавічы. Аўтадарогі накіраваны на Мінск, Дзяржынск, Стоўбцы, Навагрудак. Івянец — даўняе мястэчка, колішняя сталіца графства на гістарычнай Меншчыне, якому ўпершыню ў краіне распрацавалі зямельную сімволіку. Насельніцтва 4 206 чал. (2017).
Герб
Герб Івянца (1998) уяўляе сабою палову фігуры льва залацістага колеру на чырвоным фоне з залатой каронай уверсе. Выява льва ўзята з радавога герба Салагубаў — былых уладальнікаў Івянца, верхняя частка (карона) нагадвае пра тое, што ў XVIII ст. Івянец быў цэнтрам Івянецкага графства.
Вялікае Княства Літоўскае
У пач. XVIII ст. утварылася Івянецкае графства. У 1702 стольнік мінскі Тэадор Ваньковіч заснаваў у мястэчку касцёл і кляштар францысканцаў, у 1745 годзе падскарбі Ян Міхал Салагуб збудаваў мураваны касцёл (фару). У 1780 тут было 7 вуліц, Рынак, 174 двары.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Івянец апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, дзе стаў цэнтрам воласці Менскага павета. Царскія ўлады перавялі асабіста вольных местачкоўцаў у стан прыгонных сялян (толькі ў 1860 яны дабіліся свабоды і вяртання мяшчанскага звання). З 1795 года ўладанне Казіміра Плявакі, калабарыйскага старасты, з 1810 г. — Якуба Плявакі. Станам на 1859 год у Івянцы было 189 двароў, на 1861 — 189. Местачкоўцы актыўна ўдзельнічалі ў нацыянальна-вызваленчым паўстанні (1863—1864)
Пасля здушэння паўстання ў 1864 з мэтай русіфікацыі края расійскія ўлады адкрылі ў Івянцы народнае вучылішча, а 28 лістапада 1869 гвалтоўна перарабілі касцёлы Святога Міхаіла і Найсвяцейшай Тройцы ў цэрквы Маскоўскага патрыярхату. У 1880-я у мястэчку было 288 дамоў, 2 школы, 35 крамаў, 17 ганчарных майстэрань, 2 заезныя двары, 2 царквы, 2 сінагогі, праводзіліся штотыднёвыя таргі і 2 кірмашы ў год. У Івянцы неаднаразова спыняліся беларускі паэт і драматург Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч і пісьменнік Ядвігін Ш.
Аляксандр Панцялеевіч Бурмакоў
Аляксандр Панцялеевіч Бурмакоў (, Светлы Бор, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі фізік, кандыдат фізіка-матэматычных навук, навуковае званне — дацэнт.
Біяграфія
Скончыў Турынскую сярэднюю школу з залатым медалем (1963). З 1963 па 1968 гг. студэнт фізічнага факультэта БДУ. Пасля сканчэння вочнай аспірантуры ў 1971 г. працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам кафедры радыётэхнікі і фізічнай электронікі. У 1972 г. пераведзены ў НДІ ПФП імя А. Н. Сеўчанкі. У 1976 г. абараніў дысертацыю на прысваенне навуковай ступені кандыдат фізіка-матэматычных навук па тэме «Інтэрферэнцыйна-галаграфічныя даследаванні нізкатэмпературных плазмавых струменяў». З 1988 г. старшы навуковы супрацоўнік, з 1989 г.- дацэнт кафедры фізічнай электронікі і нанатэхналогій. У 1983 г. прысвоена навуковае званне «старшы навуковы супрацоўнік», у 2008 г.- «дацэнт». Колькасць укаранёных распрацовак (сістэмы кіравання плазмавымі тэхналогіямі) — 9, з іх адна ў серыйную вытворчасць. Навуковыя інтарэсы:
Івянец
Пад уладай Расійскай імперыі
У 1888 г. уладальнік Міхаіл Казарынаў. Паводле вынікаў перапісу 1897 года, колькасць двароў павялічылася да 399, дзейнічалі 2 царквы і 2 капліцы, працавалі народнае вучылішча, 2 малітоўныя школы, 2 багадзельні, прыёмны пакой, вадзяны млын, 15 майстэрняў з абпальвання гаршкоў, 9 кузняў, 64 крамы, 2 карчмы і гарэлачны склад, праводзіліся 2 кірмашы штогод і таргі ў нядзелі.
Аляксандр Панцялеевіч Бурмакоў
Біяграфія
Выкладаныя дысцыпліны:
Івянец
Найноўшы час
У пач. XX ст. дзейнічалі бальніца і амбулаторыя, у якіх працавалі доктар, 3 фельчары, некалькі санітарак. З 1902 г. да верасня 1939 года ва ўладанні Пятра Дарагунцава. У 1913—1915 гадах каля кірмашовай плошчы былі ўзведзены праваслаўная царква Святой Ефрасінні Полацкай і жаночы манастыр.
Аляксандр Панцялеевіч Бурмакоў
Публікацыі
Выдадзена 130 навуковых прац, з іх дзве манаграфіі і 56 артыкулаў. — А. П. Достанко, Н. К. Талочка, А. П. Бурмакоў [і інш.]. Інтэнсіфікацыя працэсаў фармавання цвердацельных структур канцэнтраванымі струменямі энергіі. Манаграфія пад агул.. рэд. А. П. Достанко і Н. К. Толочко. — Мінск: Бестпринт, 2005, 682 з. — А. П. Бурмаков, П. І. Гайдук, Ф. Ф. Камароў, А. В. Лявонцьеў. Фізічныя грунты тэхналогіі мікраэлектронікі. Навучальны дапаможнік. Мінск: БДУ, 2002. 195 стар.
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровай граматай ЦК ЛКСМ Беларусі, Ганаровай граматай Міністэрства адукацыі РБ, Ганаровай граматай БДУ.
Івянец
Найноўшы час
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) мястэчка апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе ў 1923 стала цэнтрам гміны Валожынскага павета Навагрудскага ваяводства. У гэты час Івянец знаходзіўся за 16 км ад граніцы з БССР. Рэчка Волма, што цякла праз паселішча, брала свой пачатак па-за гэтай граніцай. Івянец размяшчаўся на пагорках у атачэнні лясоў і складаўся з некалькіх вуліц, найбольшымі з якім былі: вул. Пілсудскага (гістарычная Койданаўская), на ёй размяшчаліся пошта, гродскі суд і тры школьныя будынкі, вул. Т. Касцюшкі (гістарычная Ракаўская) з адміністрацыяй гміны, будынкам агульнаадукацыйнай школы, шпіталем і касцёлам Святога Аляксея, вул. 3 Мая (гістарычная Віленская), на ёй знаходзіліся найбольш значныя жылыя будынкі, два атэлі, паліцэйскі пастарунак, аптэка, касцёл Святога Міхаіла. У 1934 распачалася электрыфікацыя паселішча. Прыватныя асобы заснавалі электрычную станцыю. Яна размяшчалася над рэчкай, у будынках даўняга двару Салагубаў. Праца машыны электрычнай станцыі выкарыстоўвалася на мясцовай лесапільні. У 1936 у Івянцы збудавалі новую школу на вуліцы Закляштарнай, большасць вуліц забрукавалі, а некаторыя асвятлілі. На 1938 у мястэчку было 574 будынкі (з іх 10 мураваных), працавалі шматлікія цагельні, кінатэтар «Jutrzenka» (Зорка) у Доме жаўнера, ваенны аэрапорт пры кашарах.
У 1939 Івянец увайшоў у БССР, дзе стаў цэнтрам раёна Баранавіцкай вобласці (з 1962 у Валожынскім раёне). 12 кастрычніка 1940 паселішча атрымала афіцыйны статут пасёлку гарадскога тыпу. У гэты час тут было 523 двары. У Другую сусветную вайну з 25 чэрвеня 1941 да 6 ліпеня 1944 мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.
У 1998 адбылося афіцыйнае зацверджанне герба Івянца, створанага на аснове герба «Праўдзіч» роду Салагубаў. 18—20 ліпеня 2008 у мястэчку прайшла 1-я Міждыяцэзіяльная сустрэча моладзі.
Эканоміка
У Івянцы працуюць прадпрыемствы харчовай, дрэваапрацоўчай, хімічнай прамысловасці, у тым ліку фабрыка мастацкай керамікі і гафту, племянны птушказавод, дрэваапрацоўчы камбінат, дзяржаўнае прадпрыемства «Крыніца», кандытарская фабрыка «Іўкон». Гасцініца «Івянец».
Івянец — адзін з ганчарных цэнтраў Беларусі (гл. івянецкая кераміка). У даўнія часы мясцовая прадукцыя вывозілася не толькі ў навакольныя сёлы і мястэчкі, але і на рынкі Вільні і Мінску. Ганчарнае рамяство існуе тут і ў наш час.
Культура
Дзейнічаюць музей традыцыйнай культуры (краязнаўчы музей), дзіцячая школа мастацтваў, Цэнтр творчасці дзяцей і моладзі, дом культуры, 2 бібліятэкі, кінатэатр.
Інфраструктура
У Івянцы працуюць сярэдняя і музычная школы, дашкольная ўстанова. Медыцынскае абслугоўванне насельніцтва ажыццяўляе пасялковая бальніца.
Планіроўка
Планіроўка Івянца гістарычна склалася па традыцыйнай схеме: вуліцы пачынаюцца ад гандлёвай плошчы, размешчанай у сярэдзіне паселішча. Ад плошчы праменямі разыходзяцца шэсць вуліц. З іх тры пераходзяць у дарогі на Ракаў (зараз вул. 17 Верасня), Стоўбцы (вул. Камсамольская), Дзяржынава (вул. 1 Мая).
Віталь Юр’евіч Нічэй
Віталь Нічэй (нар. ) — беларускі гандбаліст, брамнік гродзенскага «Кронана».
Кар’ера
Пачынаў займацца гандболам у Зэльве, пазней вучыўся ў Мінскім сувораўскім вучылішчы. У 2016—2019 гадах быў іграком гродзенскага «Кронана», з 2020 года зноў гуляе за каманду.
Амерыкан бой
«Аме́рыкан бой» — беларускі незалежны кароткаметражны мастацкі фільм, зняты ў 2015 годзе годзе рэжысёрам Мікітам Лаўрэцкім.
Сюжэт
Галоўны герой Максім, якому не хапае паміраючай карціны старога Мінска, сустракае свайго сябра Янку, якога ён не бачыў ужо год. За гэты час Янка вучыўся ў ЗША.
Парэчкі
Парэ́чкі (Ribes) — род кветкавых раслін манатыпнага сямейства.
Марфалогія
Лістападныя, радзей вечназялёныя кусты з вышынёй да 2 метраў. Парасткі гладкія, часам шыпаватыя. Лісце простае, чаргаванае, голае або апушанае, бывае з залозкамі, большай часткай дланепадобна-лопасцевае.
Кветкі ў гронках, двух- ці аднаполыя. Кветкаложа ўвагнутае, зрослае з завяззю і пераходзячае па баках у 5 звычайна зеленаватых чашалісцікаў. Пялёсткаў таксама 5, усе вольныя. тычынак столькі ж. Завязь аднагнездавая, шматнасенная. Слупкі два.
Формула кветкі:. Структура кветкі нестабільная.
Плод — ягада.
Распаўсюджанне
Уключае каля 150 відаў. Да 50 відаў распаўсюджаныя ў Еўропе, Азіі і Паўночнай Амерыцы, прычым некаторыя спускаюцца на поўдзень кантынента па Андам да Магеланавага праліва.
У раўніне Еўрапейскай часткі Расіі прысутнічаюць 3 дзікарослых віды, на Каўказе — 6, большая колькасць іх расце ў Сібіры, асабліва Усходняй.
Біялагічныя асаблівасці
Найлепшай глебай для росту парэчак лічыцца чарназёмны суглінак, але яна можа расці і на іншых глебах, як лёгкіх, так і шчыльных, толькі б месца было урадлівым і вільготным; для захавання першай умовы лёгкія і малаўрадлівыя глебы добра ўгнойваюць праз 2-3 гады і, акрамя таго, на працягу лета паліваюць вадкімі ўгнаеннямі, каб захаваць вільготнасць у глебе. У сухой мясцовасці варта высаджваць парэчку не на градках, а ў канаўках (чырвоныя і белыя парэчкі лягчэй пераносяць сухасць глебы, чым чорныя). Адначасова з угнаеннем робяць глыбокую апрацоўку глебы на 45-55 см; паміж раслінамі ж зямля пушыцца кожны год. Некаторыя раяць на лета паверхню град пакрываць пластом гною.
Што ж тычыцца месцазнаходжання, то кусты парэчкі рэкамендуецца саджаць на адкрытым, асветленым сонцам месцы. З той жа мэтай адлегласць паміж кустамі павінна быць не менш за метр, каб яны не зацянялі адзін аднаго, інакш атрымліваюцца дробныя і шчуплыя ягады.
Парэчкі, як і агрэст, размножваюць тронкамі і адводкамі; тронкі звычайна зразаюць восенню, па ападу лісця, з моцных кустоў, пад самым вочкам, затым складаюць іх на зіму ў склеп і вясной высаджваюць, як толькі адтае зямля, у цяністым месцы. У цёплым кліматце тронкі саджаюць і ўвосень.
Размнажэнне травяністымі отводка вырабляюць у ліпені, папярэдне надрэзаўшы кару.
Пасадка парэчак вырабляецца лепш за ўсё ў жніўні ў градкі або канавы, напоўненыя сумессю зямлі з гноем. Пасля пасадкі, калі надвор'е сухое, робіцца 2 разы на тыдзень паліў, не менш за 1 вядро на куст. Паверхня глебы пакрываецца гноем і пластом саломы.
Абразанне (вясной) складаецца ва ўкарачэнні маладых галін на 5-6 вочкаў і выдаленні старых галін. Кожны куст павінен мець самае большае 10-15 галін розных узростаў. Старыя галіны трэба выдаляць, таму што самыя буйныя ягады атрымліваюцца на 3-5-гадовых галінах. Пакідаць больш старыя галіны можна толькі на штамбах.
Звычайна парэчкі разводзяць у выглядзе куста, з дапамогай абрэзкі маладых раслін на ўзроўні 20 см, але часам чырвоныя парэчкі (але зусім не чорныя), дзеля вонкавага выгляду, выганяюць у паўштамбавай або штамбавай форме (першая мае ствол да 50 см вышыні, другая — да 1 м). Апошняя форма выводзіцца прышчэпкай (капуліроўкай) на Ribes Aureum Pursh або, у рэдкіх выпадках, на чорных парэчках. У паўночных раёнах краіны небяспечна выводзіць штамб вышэй 70 см.
Арэал
Налічваецца каля 150 відаў. Пашыраны ў халодным і ўмераным паясах Еўразіі, Амерыкі і ў Афрыцы (Атласкія горы).
Віды
Найбольш вядомыя наступныя віды парэчак: і  парэчкі — абодва віды дзіка растуць у Паўночнай Еўропе і ў Сібіры. Адрозненне паміж імі, акрамя колеру ягад, у тым, што ў чорных парэчак лісце і ягады надзвычай духмяныя ад эфірнага алею. Ён утрымліваецца ў асаблівых залозках, якія пакрываюць асабліва густа ніжнюю паверхню лісця. З соку чорных парэчак (Cassis) робяць таксама розныя сіропы і лікёры. У вялікай колькасці разводзяць, які таксама належыць да роду парэчак. Сярод садовых культур вядома некалькі сотняў выведзеных гатункаў. Ягады многіх іншых культурных відаў парэчкі таксама ўжываюцца ў ежу, але ў невялікай колькасці яны збіраюцца і з дзікарослых кустоў. Некаторыя віды (напрыклад,, і ) разводзяць як дэкаратыўныя прыгожаквітнеючыя расліны.
На Беларусі сярод дзікарослых і культурных відаў, , , , ,. Трапляюцца ў вільготных лясах, сярод хмызнякоў, ускрай балот і па берагах рэк; культывуюцца ў прамысловым і аматарскім садаводстве.
Віды парэчак аб'ядноўваюць у 3 групы. Для чорных парэчак характэрны спецыфічны пах з-за наяўнасці залозак на ніжняй паверхні лісця. Група чырвоных парэчак як лекавыя расліна вядомая з XIV ст., як ягадная — з XVI ст. Група залацістых парэчак эндэмічная для Паўночнай Амерыкі.
Значэнне і ўжыванне
Акрамя ўжывання непасрэдна ў ежу, з парэчак гатуюць варэнне, кампот, жэле, пасцілу, мармелад, сіропы і парэчкавае віно.
Лісце і плады парэчкі выкарыстоўваюцца для падрыхтоўкі адвараў і гарбаты, у якасці смакавага дадатку ў мяса і рыбу.
Многія віды парэчак — меданосныя расліны.
Спрадвеку на Русі з парэчак рыхтавалі брагу.
Сок чорнай парэчкі выкарыстоўваецца для падрыхтоўкі натуральных харчовых фарбавальнікаў.
Рота-д’Іманья
Рота-д'іман'я (Rota d'Imagna) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Насельніцтва складае 871 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 174 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 24037. Тэлефонны код — 035.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Pietro e San Paolo.
Агюст Беернарт
Агюст Мары Франсуа Беернарт (Auguste Marie François Beernaert; (,, Нідэрланды — , , Швейцарыя) — бельгійскі палітык, прэм'ер-міністр Бельгіі з кастрычніка 1884 да мая 1894.
Скончыў Гайдэльбергскі ўніверсітэт. У 1873 Беернарт быў абраны ў Палату дэпутатаў Бельгіі. Займаючы пасаду міністра публічных работ ва ўрадзе Жуля Малу, шмат зрабіў для развіцця шляхоў зносін у краіне. Пасля сыходу з пасады прэм'ер-міністра Беернарт прадстаўляў Бельгію пры падпісанні Гаагскай канвенцыі ў 1899 і 1907. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1909) разам з Полем Анры Бенжамен д'Этурнель дэ Канстанам.
Тама Санкара
Тама Санкарэ (Thomas Sankara, поўнае імя — Тама Ісідор Наэль Санкара, Thomas Isidore Noël Sankara, таксама Томас Санкара ; 21 снежня 1949 — 15 кастрычніка 1987) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Буркіна-Фасо, прэзідэнт краіны ў 1983—1987 гадах. Прытрымліваўся рэвалюцыйных марксісцкіх поглядаў і быў адным з тэарэтыкаў панафрыканізму. За свае левыя перакананні, рэвалюцыйную дзейнасць і амбітнасць празваны «афрыканскім Чэ Геварам».
Раннія гады
Бацькі Тама Санкара былі выхадцамі з розных племянных груп: бацька, Самба Жазеф Санкара (памёр у 2006 г.), — з народу мосі, а маці Маргрэтэ (памерла ў 2000 г.) — з фульбэ. Такім чынам, у саслоўнай сістэме народа мосі іх сын лічыўся «сілмі-мосі», якіх адносілі да людзей «трэцяга гатунку». Аднак бацька Томаса Санкара служыў у французскай жандармерыі, удзельнічаў у Другой сусветнай вайне і перажыў інтэрнаванне нацысцкімі войскамі.
Ваенная служба
Ва ўзросце 19 гадоў Санкара паступіў на ваенную службу, а праз год яго адправілі на Мадагаскар у школу афіцэраў. Там малады вайсковец стаў сведкам двух народных паўстанняў супраць аўтарытарнай палітыкі (1971 і 1972), а таксама вывучаў працы Маркса і Леніна, што спрыяла фармаванню яго рэвалюцыйнага светапогляду.
Вярнуўшыся на радзіму ў 1972 годзе, Санкара адзначыўся ў памежнай вайне 1974 года супраць Малі, хоць у далейшым ён узгадваў пра канфлікт як пра «бескарысны і несправядлівы». Росту папулярнасці афіцэра ў сталіцы краіны Уагадугу спрыялі нетыповыя для ваеннага рысы — ён граў на гітары ў джаз-гурце «Tout-à-Coup Jazz» і кіраваў матацыклам.
У 1976 годз Санкара ўзначаліў трэніровачны цэнтр армейскіх камандас у По на поўдні краіны і ў далейшым камандаваў падраздзяленнямі дэсантнікаў. Даслужыўся да звання капітана.
Пачатак палітычнай дзейнасці
У верасні 1981 Санкара быў прызначаны ваенным урадам Дзяржаўным сакратаром па інфармацыі. На першае пасяджэнне кабінета ён прыехаў на ровары. Ужо 21 красавіка 1982 Санкара падаў у адстаўку і адкрыта перайшоў у апазіцыю, абвінаваціўшы вайскоўцаў у прыгнятанні працоўных і прафсаюзаў са словамі «Гора тым, хто закрывае народу рот!».
Пасля чарговага ваеннага перавароту 7 лістапада 1982 абвешчаны прэзідэнтам доктар Жан Батыст Уэдраага, які ў студзені 1983 года прызначыў Санкара прэм’ер-міністрам Верхняй Вольты. Аднак пад уплывам візіту ў краіну французскага прэзідэнцкага саветніка па справах Афрыкі (па сумяшчальніцтве сына прэзідэнта Мітэрана) Жана-Крыстофа Мітэрана 17 мая 1983 «занадта радыкальны» Санкара быў адхілены ад займанай пасады за крайне левыя погляды. Экс-прэм’ер быў неадкладна ўзяты пад хатні арышт; блізкія да яго Зонг і Лінгані таксама былі арыштаваны. Арышт папулярнага кіраўніка ўрада выклікаў паўстанне жыхароў бедных раёнаў Уагадугу. Хоць яно было падаўленае, становішча ўлады стала вельмі хісткім.
Прэзідэнцтва
Праз два месяцы пасля арышту Санкара, 4 жніўня 1983 апальны 33-гадовы афіцэр прыйшоў да ўлады ў выніку ваеннага перавароту — паўстанне сталічнага гарнізона, арганізаванага яго сябрам, капітанам Блезам Кампаарэ, і стаў старшынём Нацыянальнага савета рэвалюцыі. 9 жніўня Санкара здушыў спробу контраперавароту, ажыццёўленую правым крылом афіцэрскага корпуса.
Санкара праводзіў палітыку шырокіх рэформаў, якія ён дэклараваў як накіраваныя на паляпшэнне якасці жыцця ў краіне. Ён чэрпаў натхненне з прыкладу Кубінскай рэвалюцыі (сам Фідэль Кастра наведаў Санкара ў 1987 годзе) і шукаў збліжэння з незалежнымі лідарамі суседніх краін накшталт Джэры Ролінгса ў Гане. Прынцыпы абвешчанай Санкара «дэмакратычнай і народнай рэвалюцыі» (Révolution démocratique et populaire) як антыімперыялістычныя былі акрэслены ў прамове ад 2 кастрычніка 1983, напісанай адным з яго ідэолагаў Валерыем Сомэ.