cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гісторыя Нароўлі
У савецкія часы
З лістапада 1917 г. аб’яўлена ў складзе тэрыторыі Украінскай Народнай Рэспублікі (УНР). У канцы лістапада 1917 г. у мястэчку створана бальшавісцкая ячэйка (на чале з Ул. Румянцавым, Ліпам Заланам і Ш. Фрыдманам), у якую ўвайшлі рабочыя суднаверфі і салдаты, якія вярнуліся з фронту.
У студзені 1918 г. у Нароўлі пачаў сваю работу Нараўлянскі валасны Савет рабочых, сялянскіх і салдацкіх дэпутатаў (Ілья Мелех, Віктар Цімашэнка, Мікалай Цімошчанка), які ўзначаліў бальшавік Аляксандр Васілевіч Кавалёў. Савет адразу ўзяўся за ўлік нацыяналізаванай бальшавікамі памешчыцкай і царкоўнай зямлі.
25 сакавіка 1918 г. згодна з Трэцяй Устаўной граматай Нароўля абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Нараўляншчына занята нямецкімі войскамі і атрадамі войск УНР: на чале воласці пастаўлены галава валасной рады Уладзімір Півавар.
1 студзеня 1919 г. згодна з пастановай I з’езду КП(б) Беларусі мястэчка аб’яўлена ў складзе тэрыторыі Беларускай ССР і занята атрадамі Чырвонай арміі. Вясной 1919 г. полк Стракапытава заняў мястэчка і патрабаваў ад жыхароў кантрыбуцыю. Пасля падаўлення паўстання Стракапытава, у Нароўлю зайшлі чырвонаармейцы, устанавілася савецкая ўлада: кіраваць мястэчкам пачаў нараўлянскі валасны рэўкам (Ілья Пятровіч Мелех, Уладзімір Мікалаевіч Падбярэзны, Мікалай Маркавіч Цімошчанка, Міхаіл Іванавіч Яфімаў) на чале з Аляксандрам Кавалёвым; валасную міліцыю ўзначаліў Андрэй Якаўлевіч Півавар. Адбылося аб’яднанне мястэчка Нароўля, вёскі Калегава (Калегаў) і тэрыторыі панскага двара, дзе знаходзіліся палац, парк і кандытарская фабрыка Горватаў, у адно адміністрацыйнае ўтварэнне. Уся гэта тэрыторыя паслужыла асновай гарадскога пасёлка (горада) Нароўля.
16 студзеня 1919 г. рашэннем Масквы мястэчка ўключана ў склад РСФСР. У красавіку 1919 г. мястэчка Нароўля ўвайшло ў склад Гомельскай губерні РСФСР.
У 1920 г. у праваслаўнай царкве здарыўся пажар, у час якога згарэў святар. Ахвяраваннямі вернікаў царква была адбудавана.
У сакавіку 1920 г. польскае войска ўвайшло ў Нароўлю, куды вярнуліся і многія памешчыкі (у тым ліку Горваты), якім была вернута іх былая зямельная маёмасць, адабраная раней распараджэннямі рэвалюцыйных улад. Польскімі вайскоўцамі былі забіты бацька і жонка члена нараўлянскага рэўкама Карпмана, павешаны Мартын і Мікалай Жолудзі, Іван Кухнавец, падвергнуты публічнай экзекуцыі Яфім Фёдаравіч Носка і бібліятэкар Беньямін Рабіновіч. 27 чэрвеня 1920 г. па рацэ з поўдня да мястэчка падышоў бальшавісцкі бронепараход «Геройскі» Дняпроўскай ваеннай флатыліі, які сваімі стрэламі выгнаў польскае войска. Нараўлянскія Горваты пасля нацыяналізацыі нараўлянскай маёмасці выехалі ў Польшчу, дзе Эдвард Артуравіч Горват (1866—1935) да сваёй смерці кіраваў маёнткам Горжычкі (Gorzyczki) у Пазнаньскім ваяводстве і жыў у неарэнесансавым палацы ў Горжычках, якія ён атрымаў па спадчыне ад сваёй маці графіні Караліны Патвароўскай (1839—1921).
У пачатку 1921 г. створаны Нараўлянскі валасны выканкам (старшыня Міхаіл Васілевіч Носка, ураджэнец вёскі Вербавічы), адбыліся выбары ў сельскія саветы. Пачалася харчразвёрстка, размеркаванне зямлі, стварэнне новых школ, да 40 ложкаў была пашырана бальніца. У 1921—1936 гг. галоўурачом нараўлянскай бальніцы быў Казімір Францавіч Градзіцкі (1891—1959), унук Андрэя Ліневіча (Ляневіча) (1814—1876), адміністратара горватаўскага маёнтка. Пазней Градзіцкі стаў партызанам-медыкам, прымаў удзел у баях, стаў заслужаным ўрачом БССР (1956).
17 ліпеня 1924 г. створаны Нараўлянскі раён, які аб’яднаў тры воласці (Нараўлянскую, Мухаедаўскую і Дзёрнавіцкую) і разам з мястэчкам Нароўля ўвайшоў у склад БССР. У мястэчку і раёне пачаўся шырокі працэс ліквідацыі непісьменнасці: дзейнічалі школы, пункты навучання, раённая бібліятэка, таварыствы «Далоў непісьменнасць!», краязнаўчае таварыства, а таксама паштовае аддзяленне, царква.
У маі 1925 г. каля Нароўлі была арганізавана яўрэйская земляробчая арцель «Пасёлак». У канцы 1920-х гг. пры матэрыяльнай падтрымцы Ёсефа Іцхока Шнеерсона (1880—1950) была пабудавана міква.
Oniscidae
Oniscidae — сямейства ракападобных, якое ўключае сярод іншых і такі распаўсюджаны від як.
Гісторыя Нароўлі
У савецкія часы
З 1917 да 1925 г. горватаўская кандытарская фабрыка прастойвала. 1 жніўня 1925 г. (пасля рамонта) фабрыка аднавіла сваю дзейнасць па выпуску кандытарскай прадукцыі: шакаладныя цукеркі, ірыскі, павідла, пасціла, джэм, зефір, мармелад. Фабрыка атрымала назву «Чырвоны Мазыранін» у гонар таварыскай дапамогі мазырскіх рабочых, якія дапамаглі аднаўленню фабрыкі. На прадпрыемстве тады працавала 23 чалавекі. У 1949 г. на фабрыцы правала 179 чалавек.
Oniscidae
Таксанамія
Гэта сямейства ўключае шэсць родаў:, , , , і , паводле іншых крыніц яно ўключае яшчэ 8 родаў — , , , , , ,  і.
Гісторыя Нароўлі
У савецкія часы
У 1927 г. у рамках праграмы калектывізацыі ў СССР у мястэчку быў створаны калгас «Чырвоны маяк».
Іосіф Казіміравіч Гоферт
Іосіф (Юзаф-Яўстах) Казіміравіч Гоферт (Иосиф Казимирович Гофферт;, маёнт. Лайкова — , Санкт-Пецярбург) — расійскі жывапісец-акварэліст, партрэтыст, фатограф.
Гісторыя Нароўлі
У савецкія часы
У 1931 г. арганізавана суднабудаўнічая арцель і пабудаваны дамы для яе; адноўлена суднабудаўнічая верф, куды прывезена новае абсталяванне і якая вырабляла драўляныя баржы і дэбаркадары; пабудаваны лесазавод.
Іосіф Казіміравіч Гоферт
Біяграфія
Паходзіць са шляхецкага роду Гофертаў герба «Гільзен». Нарадзіўся у маёнтку Лойкава ў сям’і Казіміра-Мікалая (нар. 1802) і Цэцыліі з Жадэйкаў (нар. каля 1808). Ахрышчаны 20 красавіка 1826 года ў Параф’янаўскім касцёле.
У 1840—1853 гадах вучыўся ў Імператарскай Акадэміі мастацтваў у архітэктурным класе К. А. Тона, атрымаўшы званне вольнага мастака. Займаўся фатаграфіяй; рабіў здымкі з карцін для Акадэміі Мастацтваў. У 1857 г. прызначаны ў акадэмікі. Жыў і працаваў у Санкт-Пецярбургу. Удзельнічаў у выстаўках з 1858 Імператарскай Акадэміі мастацтваў і Таварыства рускіх акварэлістаў. Пасля паўстання 1863—1864 года прадстаўнікі роду Гофертаў падлягалі залічэнню ў падатковае саслоўе з прычыны «недастатковасці і няправільнасці завярэння дакументаў». У 1848 годзе Магілёўскае губернскае праўленне паведаміла ў Мінскі ДДС, што ''«населены сялянамі маёнтак, што Марвінкі называецца, на валоданні якім род Г. засноўвае правы свае на дваранства, у Аршанскім павеце не існаваў і цяпер не існуе»''. У 1859 у Мінскі ДДС была прадстаўлена копія тастамента ад 03.02.1768 (актыкаваны 13.03.1768 у Рэчыцкім земскім і Рагачоўскім павятовым судах), паводле якога родапачынальнік капітан і лідскі падстолі Ігнат перадаваў маёнтак Мярвінкі Аршанскага павета свайму сыну Францішку і ўнуку Юзафу (дзеду Юзафа-Яўстаха), аднак гэты дакумент з’яўляецца фальсіфікацыяй. Далейшага ходу справа роду не атрымала.
Гісторыя Нароўлі
У савецкія часы
23 студзеня 1932 г. пачала выдавацца мясцовая газета «За калектывізацыю», галоўная афіцыйная газета Нараўлянскага раёна (орган Нараўлянскага райкама КПБ(б), Нараўлянскага выканкама і Нараўлянскага райпрафсавета): накладам да 60 экземпляраў, а яе першым рэдактарам стаў Рыгор Іванавіч Шаркоў. У 1930-я гг. савецкія ўлады ўзарвалі каталіцкую капліцу роду Горватаў, помнік архітэктуры XIX ст.
Іосіф Казіміравіч Гоферт
Біяграфія
Сябраваў з мастаком, якому даваў урокі малявання.
У канцы 1866 года сумесна з Юліем Штэйнбергам стаў кіраваць справамі ў «Дрэздэнскай фатаграфіі» ў доме Руміна на Вялікай Марской вуліцы. Пазней стаў працаваць у майстэрні Юлія Дзютэля ў доме 26 на рагу Неўскага праспекта і Малой Канюшаннай вуліцы. У лютым 1870 года Іосіф Казіміравіч стаў уладальнікам майстэрні ў гэтым доме.
Гісторыя Нароўлі
У савецкія часы
У 1934 г. створана машынна-трактарная станцыя. У 1935 г. у Нароўлі мелася швейная арцель яўрэяў-саматужнікаў. У 1930-х гг. працавала яўрэйская бібліятэка, частка кніг якой была на ідышы.
Статуя Атланта (Нью-Ёрк)
Статуя Атланта — бронзавая статуя ў стылі арт-дэко перад Ракфелер-цэнтрам у цэнтры Манхэтэна, Нью-Ёрк, перад Пятай авеню, насупраць сабора Святога Патрыка. Скульптура адлюстроўвае старажытнагрэчаскага тытана Атласа, які падтрымлівае нябёсы. Яна была створана скульптарамі Лі Лоры (Lee Lawrie) і Рэнэ Поль Чэмбеланам (Rene Paul Chambellan) і была ўстаноўлена ў 1937 годзе.
Іосіф Казіміравіч Гоферт
Біяграфія
Гоферт займаўся фатаграфаваннем прадметаў з акадэмічных калекцый, якія экспанаваліся на выстаўках. Падрыхтаваў цэлы шэраг здымкаў з малюнкаў і акварэляў, прызначаны для імператара Аляксандра II, другі і трэці асобнікі гэтага камплекта былі паднесены вялікаму князю Уладзіміру Аляксандравічу і бібліятэцы ІАМ. За альбом, які паказваў батальныя сцэны і віды Каўказа, ад імператара Аляксандра II атрымаў дыяментавы пярсцёнак з рубінамі. У 1871 годзе пры садзейнічанні прэзідэнта ІАМ вялікага князя Уладзіміра Аляксандравіча спрабаваў арганізаваць на ў Санкт-Пецярбургу спецыяльны павільён для правядзення фотаздымак, таму што вытворчасць здымкаў для Акадэміі і мастакоў «становіцца ўсё больш і больш неабходнай і пажаданай». Гоферт увесь час займаўся ўдасканаленнем фатаграфічнага мастацтва, рабіў вялікую колькасць фатаграфій з твораў рускай мастацкай школы, раней невядомых шырокай публіцы. Спецыяльна для бібліятэкі ІАМ Гоферт зрабіў фатаграфічныя здымкі з твораў, якія знаходзіліся на гадавых акадэмічных выстаўках, а таксама «удастоеных розных званняў, заахвочванняў, грашовых прэмій і іншых узнагарод».
Статуя Атланта (Нью-Ёрк)
Архітэктурны стыль
Скульптура ў стылі арт-дэко, як і ўвесь Ракфелер-цэнтр. Вышыня скульптуры 4,57 метраў, з пастаментам — 13,5 метраў, вышынёй з чатырохпавярховы будынак. Яна важыць сем тон і з'яўляецца самай буйной скульптурай у Ракфелер-цэнтры. Вось Поўнач-Поўдзень армілярнай сферы на плячах тытана, паказваюць на Палярную зорку, якую відаць з Нью-Ёрка.
Гісторыя Нароўлі
У савецкія часы
27 верасня 1938 г. мястэчка Нароўля атрымала статус пасёлка гарадскога тыпу. Газета «За калектывізацыю» (1932—1938) была перайменавана ў «За бальшавіцкія перамогі» (1938—1952).
Напярэдадні 1941 г. у пасёлку самымі буйнымі прадпрыемствамі былі кандытарская фабрыка «Чырвоны Мазыранін», суднаверф, прамкамбінат, завод па апрацоўцы лесу і фабрыка па сушцы гародніны, у цэнтры горада быў устаноўлены помнік Уладзіміру Леніну , меліся 3 школы, новы дом сацкультуры, новы прыгожы будынак аптэкі.
Статуя Атланта (Нью-Ёрк)
Крытыка
Калі Атлас быў адкрыты ў 1937 годзе, некаторыя людзі пратэставалі, сцвярджаючы, што яна была падобная на Мусаліні. Пазней мастак Джэймс Мантгомеры Флэг (James Montgomery Flagg) апісаў гэта так: «Статуя вельмі падобная на тое, як Мусаліні ўяўляе самога сябе».
Іншая інфармацыя
Статую часта асацыююць з рухам аб'ектывістаў (у сувязі з яе падобнасцю на працу «Атлант расправіў плечы» Айна Рэнда), аднак яна з'явілася раней, чым узнік рух.
Гісторыя Нароўлі
У савецкія часы
24 чэрвеня 1941 г., на другі дзень пасля пачатку фашысцкай агрэсіі супраць СССР, у горадзе пачалася мабілізацыя мужчын прызыўнога ўзросту і фарміраванне ў кожным сельсавеце вынішчальных батальёнаў. Большасць яўрэяў Нароўлі эвакуіравалася або было мабілізавана. 27 жніўня 1941 г. немцы захапілі горад. У палацы Горватаў месцілася нямецкая камендатура. У будынку царквы — жандармерыя, паліцыя. У пачатку жніўня 1941 г. створаны нараўлянскі партызанскі атрад. У пачатку верасня 1941 г. уся Нараўляншчына была захоплена нямецка-фашысцкімі войскамі. У горадзе гітлераўцы цалкам спалілі вуліцы Ленінскую і Камуністычную, большую частку Інтэрнацыянальнай, падарвалі двухпавярховы будынак сярэдняй школы, перарабілі на вязніцу, давялі да нягоднага стану будынак няпоўнай сярэдняй школы, разрабавалі краязнаўчы музей (адзін з найцікавейшых у Палессі). Імі былі спалены ці падарваны будынкі раённага Палаца культуры і бібліятэкі, райкама партыі, гарсавета, раённага ваенкамата, лясгаса, усе склады раённага патрэбсаюза і інш. Немцы прымусілі мясцовых жыхароў разбурыць у цэнтры горада помнік Уладзіміру Леніну і кавалкі помніка скінуць у раку Прыпяць, а пасля тых людзей расстаралялі. 23 лістапада 1941 г. на яўрэйскіх могілках у Нароўлі было расстраляна больш 100 яўрэяў.
Іосіф Казіміравіч Гоферт
Біяграфія
У пачатку 1870-х гг. выканаў фатаграфіі з кардонаў прафесара Ф. А. Бруні, а таксама з будоўлі храма Хрыста Збавіцеля ў Маскве. Па хадайніцтве вялікага князя Уладзіміра Аляксандравіча ў 1872 годзе атрымаў дазвол называцца фатографам Імператарскай Акадэміі мастацтваў.
Увесну 1873 былі канчаткова зацверджаны планы хуткай рэканструкцыі дома Гансена на Неўскім праспекце, якая прадугледжвала надбудову пятага паверху і дэмантаж дзеючага фатаграфічнага павільёна. У чэрвені 1873 года Іосіф Гофферт купіў у Вільгельма Лапрэ майстэрню ў суседнім доме, на рагу Неўскага праспекта і Екацярынінскага канала. З 1878 года Сяргей Лявіцкі згадваецца ў даведніках як уладальнік майстэрні ў гэтым доме.
З 1870-х гг. збіраў фатаграфічны матэрыял для выдання гісторыі Акадэміі мастацтваў, пачынаючы з яе заснавання. Для гэтай мэты ім былі зроблены здымкі з твораў, размешчаных у акадэмічных зборах, у Зімовым палацы, у саміх мастакоў і прыватных асоб, значная частка гэтага збору патрапіла ў бібліятэку ІАМ і паслужыла затым для выдання Ф. І. Булгакава «Нашы мастакі».
У 1881 годзе для напісаў на слановай косці мініяцюрныя партрэты «іх імператарскіх вялікасцей», якія былі прызначаны «для жалующих из Кабинета Его Императорского Величества».
У 1885 годзе атрымаў званне ганаровага вольнага супольніка «за вядомасць і працы па мініяцюрным і портретна-акварэльным жывапісе». У 1887 годзе выдаў альбом фотагравюр партрэтаў галерэі 1812 года ў Зімовым палацы. Акрамя таго, ім былі падрыхтаваны фатаграфіі з усіх карцін, якія адлюстроўвалі гістарычныя падзеі з эпохі Пятра Вялікага, Лізаветы Пятроўны, А. В. Суворава, на што было атрымана ім Найвышэйшае пажаданне.
Памёр у Санкт-Пецярбургу у 1906 годзе.
Узнагароды
У 1869 годзе за копію з карціны, якая адлюстроўвала членаў Імператарскай Фаміліі, атрымаў ад персідскага шаха ордэн Льва і Сонца III ступені.
У 1883 годзе атрымаў ордэн Св. Станіслава III ст.
Сям’я
У шлюбе з Ганнай Пятроўнай (пам. пасля 25.01.1917) меў дзяцей:
Гісторыя Нароўлі
У савецкія часы
У жніўні 1942 г. савецкія партызаны знішчыні мясцовы фашысцкі гарнізон. У верасні пачаў разгортвацца савецкі партызанскі рух на Нараўляншчыне. 20 кастычніка 1943 г. у выніку аб’яднання асобных атрадаў створана 27-я Нараўлянская партызанская брыгада імя С. М. Кірава.
29-30 лістапада 1943 гг. прайшлі баі 415-й стралковай дывізіі 1-га Украінскага фронту і 27-й Нараўлянскай партызанскай брыгады імя С. М. Кірава (камандзір П. В. Яромаў) супраць немцаў за вызваленне Нароўлі, якія ўвайшлі ў гісторыю вайны пад назвай «Нараўлянская аперацыя». 30 лістапада 1943 г. савецкія войскі вызвалілі пасёлак Нароўля ад фашыстаў.
За час акупацыі фашыстамі (27 месяцаў) знішчана ў пасёлку і Нараўлянскім раёне паводле падлікаў 596 чалавек; на прымусовыя работы ў Германію было вывезена 724 чалавекі, з якіх 53 чалавекі не вярнуліся; было знішчана 19 вёсак цалкам, а 14 — часткова. Устаноўлена, што ў час вайны загінула ці знікла без звестак 3456 воінаў з Нароўлі і раёна, загінула 630 партызан і падпольшчыкаў. Помнік Леніну быў адноўлены адразу пасля вайны. Пасля вайны быў пашкоджаны знешні дэкор і перакрыцці будынка былога палаца Горватаў. Многія жыхары горада жылі ў зямлянках з-за адсутнасці дамоў у горадзе.
Туалет
Туалет (toilette), таксама Прыбіральня — памяшканне для адпраўлення натуральных патрэб (мачавыпускання і дэфекацыі). У туалеце размешчаны ўнітаз і іншыя санітарна-тэхнічныя прыстасаванні, напрыклад, ракавіна, пісуар і бідэ. Сучасныя туалеты далучаныя да каналізацыі. Існуюць таксама пераносныя туалетныя кабіны і біяпрыбіральні.
Гісторыя Нароўлі
У савецкія часы
У канцы снежня 1943 г. у Нароўлі адкрыты раённы дом культуры. У студзені 1944 г. адноўлены лясгас і леспрамгас, у чэрвені 1945 г. першую пасля ваенную прадукцыю выпусціла фабрыка «Чырвоны Мазыранін». З 1947 г. на фабрыцы «Чырвоны Мазыранін» пачала выгатаўляцца адна з самых брэндавых цукерак СССР «Кароўка».
Туалет
Гісторыя
Магчыма, найстаражытнае памяшканне (яго ўзрост — 4,5 тысяч гадоў) для адпраўлення натуральных патрэб выяўлена на тэрыторыі цытадэлі Махенджа-Дара ў Пакістане. Яно уяўляе сабой цагляны будынак з сядзеннем, звязанае з падземнай каналізацыяй. Таксама падобныя памяшканні былі ў Кітаі, Егіпце і Старажытным Рыме. На караблях падобныя памяшканні зваліся «гальюн» і размяшчаліся (першапачаткова) на высока паднятай частцы носа судна. У сярэднія стагоддзі — створана дзірка, для спраўлення ў яе патрэбы, якая вяла ў мора.
Гісторыя Нароўлі
У савецкія часы
У канцы 1944 г. раённая бібліятэка атрымала 6500 кніг (па культурнай, эканамічнай і палітычнай тэматыцы). Пасля заканчэння вайны частка яўрэяў вярнулася ў Нароўлю і займаліся тым жа, чым да вайны: працавалі шаўцамі, краўцамі, цырульнікамі, рабочымі на суднаверфі, кандытарскай фабрыцы.
У 1945 г. на месцы базіравання 27-й Нараўлянскай партызанскай брыгады імя С. М. Кірава і падпольнага райкама КПБ устаноўлены памятны знак.
4 кастрычніка 1946 г. на базе суднаверфі была адчынена школа фабрычна-завадской адукацыі (рыхтавала суднацесляроў), пераўтвораная ў 1951 г у. вучылішча (сельскай гаспадаркі), дзе з 1974 г. рыхтавалі спецыялістаў для Нараўлянскага, Ельскага, Мазырскага, Калінкавіцкага, Лельчыцкага і Петрыкаўскага раёнаў.
У 1948 г. арганізаваны збор падарункаў для дзяцей-сірот, бацькі якіх загінулі ў час вайны: сабрана 1700 рублёў.
У 1949 г. завяршылася перасяленне жыхароў раёна з зямлянак у новыя дамы. На фабрыцы «Чырвоны Мазыранін» працавала 179 чалавек.
У 1951 г. прамысловасць Нараўлянскага раёна дасягнула даваеннага ўзроўню.
У 1959 г. памёр Казімір Францавіч Градзіцкі (1891—1959), на пахаванне якога ў Нароўлю прышло шмат людзей (як мясцовых жыхароў, так і прылеглых паселішчаў), што з’явілася вялікім прызнаннем заслуг лекара.
У 1950—1960-х гг. на галоўнай плошчы Леніна былі пабудаваны цагляныя адміністрацыйныя будынкі райкама партыі і райвыканкама, раённы дом культуры і іншыя будынкі, якія сфармавалі сучасны цэнтр горада, меўся помнік Уладзіміру Леніну, а таксама з’явіліся двухпавярховыя цагляныя жылыя дамы на вуліцы Леніна, мелася некалькіх горадаўтваральных прадпрыемстваў (у тым ліку, гузікавы завод, торфзавод «Максімава» і г.д.).
У 1960 г. адкрылася сярэдняя 11-гадовая політэхнічная школа (на 510 месцаў) — будавалася з 1957 г.; у 1972 г. яна была ператворана ў сярэднюю школу № 1 з рускай мовай навучання, а 1 верасня 2008 г. — у гімназію. У 1961 г. у Нароўлі дзейнічаў неафіцыйны міньян яўрэяў.
25 снежня 1962 г. Нароўля страціла статус райцэнтра, бо Нараўлянскі раён скасаваны, а яго тэрыторыя ўключана ў склад Ельскага раёна. 6 студзеня 1965 г. зноў створаны Нараўлянскі раён — яго тэрыторыя вылучаецца са складу Ельскага раёна і Нароўля зноў атрымала статус райцэнтра. З адміністрацыйным аднаўленнем Нараўлянскага раёна, у красавіку 1965 г. зноў пачалося выданне сваёй раённай газеты ў Нароўлі — пад назвай «Прыпяцкая праўда».
У 1966—1967 гг. нараўлянская суднаверф пераўтворана ў завод «Буддэталі», праведзена рэканструкцыя фабрыкі «Чырвоны Мазыранін», цагельных заводаў, прамкамбіната і інш. У 1967 г. распрацаваны генеральны план забудовы Нароўлі.
У 1966 г. у нараўлянскай газеце «Прыпяцкая праўда» працавала літаратурным супрацоўнікам Святлана Аляксандраўна Алексіевіч (нар. 1948 г.), будучая лаўрэатка Нобелеўскай прэміі па літаратуры (2015).
Ажгірэй
Ажгірэй — прозвішча.
Гісторыя Нароўлі
У савецкія часы
У 1972 г. была адкрыта сярэдняя школа № 2, якая аб’яднала ў сваіх сценах вучняў былой васьмігодкі і некаторых навучэнцаў СШ № 1.
У 1976 г. у цэнтры горада каля гарадскога парку пабудавана гасцініца «Нараўлянка» (існуе дагэтуль), чатырохпавярховы будынак з сеткавай каналізацыяй і цэнтральным водазабеспячэннем.
У 1977 г. выпусціў першую прадукцыю нараўлянскі філіял Гомельскага завода гідраапаратуры. Парасоны, якія выпускаліся на прадпрыемстве, атрымалі дзяржаўны Знак якасці.
У 1981 г. створаны праэкт дэталёвай планіроўкі цэнтра горада. Асноўныя вуліцы горада забудаваны 2-5-павярховымі дамамі. Створана некалькі мікрараёнаў. Рака Нараўлянка дзяліла яго на 2 жылых масівы — заходні і ўсходні.
Летам 1982 г. у Нароўлі кінастудыя «Беларусьфільм» здымала большасць сцэн кінастужкі «Культпаход у тэатр» (рэжысёр Валерый Давідавіч Рубінчык), у тым ліку каля нараўлянскай альтанкі, у клубе фабрыкі «Чырвоны Мазыранін» і будынку былога палаца Горватаў.
У лістападзе 1982 г. адкрыты музей краязнаўства, які працуе дагэтуль. У 1992 г. ён быў рэарганізаваны ў цэнтр-музей этнаграфіі і народных промыслаў.
У 1983 г. у цэнтры горада на плошчы Леніна замест старога быў устаноўлены новы помнік Уладзіміру Леніну з медзі (адзін з самых вялікіх помнікаў Леніну ў БССР), аўтарам якога стаў вядомы беларускі скульптар Анатоль Анікейчык (1932—1989).
28 снежня 1985 г. прыняў першых гледачоў кінатэатр «Юность».
25 красавіка 1986 г. нараўлянскаму вучылішчу № 7 прысвоена званне «вучылішча высокай культуры».
26 красавіка 1986 г. Нароўля пацярпела ад аварыі на Чарнобыльскай АЭС. Многія жыхары прама ці ўскосна прынялі ўдзел у ліквідацыі аварыі і яе наступстваў, дэзактывацыі тэрыторыі Нараўлянскага раёна ў 1986—1987 гг. . Частка насельніцтва, якая жадала пакінуць раён, была пераселена ў іншыя рэгіёны Беларусі і ёй дзяржаўныя ўлады бясплатна прадаставілі жыллё. Асноўная хваля выезду перасяленцаў з горада доўжылася з да сярэдзіны 1990-х гг., а пасля колькасць жыхароў Нароўлі стабілізавалася на ўзроўні каля 8 тыс., у параўнанні з ранейшымі 11,5 тыс. у пачатку 1986 г. За перыяд з 1991 па 2007 г. уключна пераселены ў іншыя месцы 10 336 жыхароў Нараўлянскага раёна і горада. Шмат мясцовых яўрэяў пераехалі ў канцы 1980-х — пачатку 1990-х гг. у Ізраіль, ЗША ці Германію.
8 верасня 1986 г. адкрыта трэцяя ў горадзе сярэдняя школа — № 3. Нараўлянская сярэдняя школа № 2 насіла імя героя Савецкага саюза Марата Казея.
25 чэрвеня 1990 г. Нароўлю наведала група народных дэпутатаў БССР (В. У. Паўлаў, Павел Ігнатавіч Холад, Вольга Мікалаеўна Галубовіч, М. І. Якубоўскі, Іван Пятровіч Данілаў, Ю. А. Лебедзеў, Лявонцій Ульянавіч Зданевіч, А. М. Шэйкін, Алесь Шут), якія прынялі ўдзел у нарадзе ў нараўлянскім райвыканкаме, а пасля разам з прадстаўнікамі райвыканкама зрабілі аўтобусам паездку па тэрыторыі раёна, цікавіліся гамафонам, размаўлялі з мясцовымі жыхарамі.
У складзе Рэспублікі Беларусь
У 1991 г. адкрыта Дзіцячая школа мастацтваў.
У 1992 г. нараўлянскі музей краязнаўства рэарганізаваны ў цэнтр-музей этнаграфіі і народных промыслаў.
20 кастрычніка 1995 г. Нараўлянскі раён і горад Нароўля аб’яднаны ў адну адміністрацыйную адзінку (тое ж самае адбылося па ўсёй Беларусі з райцэнтрамі, якія не былі гарадамі абласнога падпарадкавання). Нараўлянскі гарадскі выканаўчы камітэт быў скасаваны: для Нароўлі яго функцыі выконвае Нараўлянскі раённы выканаўчы камітэт.
У 1996 г. завершана газіфікацыя Нароўлі і асноўных населеных пунктаў Нараўлянскага раёна.
У 1998 г. выдадзена гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі «Памяць. Нараўлянскі раён». З канца 1990-х гг. у горадзе дзейнічала аддзяленне яўрэйскай арганізацыі «Хесэда».
20 верасня 1998 г. адбылося ўрачыстае асвячэнне каталіцкага касцёла Узвіжання Святога Крыжа. 15 красавіка 1999 г. адкрыты Нараўлянскі раённы цэнтр рамёстваў.
4 красавіка 2001 г. рашэннем Нараўлянскага раённага выканаўчага камiтэта і 19 красавіка 2001 г. рашэннем Нараўлянскага раённага Савета дэпутатаў быў зацверджаны герб Нароўлі: у сінім полі «іспанскага» шчыта срэбная падкова з залатым крыжом над ёй. Герб нагадвае шляхецкі герб «Побуг», якім карысталіся прадстаўнікі шляхецкага роду Горватаў — ранейшыя ўласнікі нараўлянскіх зямель. Ён быў унесены 24 кастрычніка 2001 г. у Гербавы матрыкул Рэспублікі Беларусь.
У 2003 г. створаны тэрытарыяльны цэнтр сацыяльнага абслугоўвання насельніцтва.
5 мая 2007 г. пастановай Савета Міністраў Беларусі ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Рэспублікі Беларусь уключана 12 аб’ектаў матэрыяльнай спадчыны, размешчаных на тэрыторыі Нараўлянскага раёна.
1 верасня 2008 г. сярэдняя школа № 1 атрымала статус «гімназія г. Нароўлі».
6 лістапада 2010 г. у Нароўлі адбылося ўрачыстае адкрыццё памятнага месца «Алея Славы нараўлянцаў».
У студзені 2011 г. створаны Нараўлянскі раённы фізкультурна-спартыўны клуб.
Па стану на 1 красавіка 2011 г. у Нараўлянскім раёне было зарэгістравана 138 суб’ектаў малога прадпрымальніцтва, у тым ліку 48 юрыдычных асоб і 90 індывідуальных прадпрымальнікаў.
26 красавіка 2011 г., у чарговую гадавіну аварыі на Чарнобыльскай АЭС (1986), прэзідэнт Беларусі Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка з афіцыйным візітам прыехаў у вёску Дзёрнавічы і Нароўлю, дзе наведаў завод гідраапаратуры.
30 верасня 2011 г. афіцыйнае адкрыццё новага будынка Дома дзіцячай творчасці, перайменаваны 4 красавіка 2012 г. у Цэнтр творчасці дзяцей і моладзі.
16 ліпеня 2013 г. вучылішча № 177 (сельскай гаспадаркі) было пераўтворана ў «Нараўлянскі дзяржаўны прафесійны ліцэй».
У 2013—2015 гг. ажыццявіўся капітальны рамонт і цалкам абноўлены будынак сярэдняй школы № 2 (самай вялікай па колькасці вучняў у Нараўлянскім раён — ад 500). 1 верасня 2015 г. разам з урачыстым адкрыццём школы быў адкрыты школьны музей «Дзяцінства», які быў створаны школьным настаўнікам і краязнаўцам Васілём Чайкам і яго паплечнікамі-краязнаўцамі.
16 снежня 2013 г. быў афіцыйна закрыты дзяржаўны завод «Буддэталі».
У 2014 г. пабудаваны мікрараён «Новы» і супермаркет «Евроопт», вуліца Сонечная, завершана рэканструкцыя цэнтральнай раённай бальніцы і раённай паліклінікі.
У 2015 г. выдадзена навукова-папулярнае выданне «Нараўляншчына самабытная і сучасная».
У ліпені 2015 г. нараўлянскі спецлясгас з Інстытутам лесу НАН Беларусі распрацаваў для наведвальнікаў экалагічны турыстычны маршрут «Легенды Нараўлянскага краю».
У студзені 2016 г. уведзены ў эксплуатацыю аб’ект Дзяржаўнай інвестыцыйнай праграмы, зацверджанай ад 26 лютага 2015 г.: жылы дом для сямей, якія выхоўваюць дзяцей-сірот і дзяцей, якія засталіся без апекі бацькоў, — дзіцячы Дом сямейнага тыпу.
На 1 кастрычніка 2018 г. у раёне зарэгістравана 129 суб’ектаў малога і сярэдняга прадпрымальніцтва, у тым ліку 58 мікраарганізацый і малых прадпрыемстваў, 4 суб’екты сярэдняга прадпрымальніцтва і 67 індывідуальных прадпрымальнікаў. 26 красавіка 2020 г., у чарговую гадавіну аварыі на Чарнобыльскай АЭС (1986), прэзідэнт Беларусі Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка з афіцыйным візітам прыехаў у Нароўлю. Тут прэзідэнту падарылі карціну з выявай знакамітага нараўлянскага палаца Горватаў, а Аляксандр Лукашэнка з удзячнасцю адзначыў: «Карціну павесім дома». Старшыня Нараўлянскага райвыканкама Сяргей Віктаравіч Дылюк (нар. 1970) у даважку ўручыў прэзідэнту кошык з прадукцыяй кандытарскай фабрыкі «Чырвоны Мазыранін».
12 лістапада 2020 г. пісьменнік і журналіст Андрэй Іванавіч Горват, бізнесмены Пётр Кузняцоў (Гомель) і Аляксандр Баранаў (Мазыр) разам набылі за 53 357 беларускіх рублёў 63 капейкі (прыблізна 21 тысяча долараў ЗША) ва ўласнасць на аўкцыёне будынак былога палаца Горватаў у Нароўлі, пад вельмі абмежавальныя ўмовы на 5 гадоў — кансервацыі, рэстаўрацыі і пераводу ў камерцыйнае выкарыстанне. Андрэй Горват узяў кіраванне па частковай кансервацыі і антыаварыйным работам з дапамогай валанцёраў і краўдфандзінгу. Сам Горват выказваўся, што хацеў бы зрабіць з палаца Горватаў у Нароўлі музейны комплекс з функцыямі гатэля і рэстарана.
26 красавіка 2021 г. сярэдняй школе № 2 было прысвоена імя Івана Міхайлавіча Шаўрэя (1955—2020), непасрэднага ўдзельніка ліквідацыі аварыі на Чарнобыльскай АЭС, ганаровага грамадзяніна Нараўлянскага раёна. На ўрачысты мітынг сабраліся кіраўніцтва раёна, прадстаўнікі абласнога ўпраўлення Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь, духавенства, педагогі, навучэнцы, блізкія і сваякі героя-пажарнага Івана Шаўрэя. У той жа дзень у школе была адкрыта мемарыяльная дошка памяці Івана Шаўрэя. Таксама госці азнаёміліся з экспазіцыямі школьных музеяў. У 2022 г. ураджэнец Нароўлі, доктар гістарычных навук Уладзімір Васільевіч Тугай (нар. 1951) апублікаваў сваю навуковую кнігу «Чырвоны Мазыранін», якая стала першым усеахопным даследаваннем гісторыі стварэння і развіцця аднаго з галоўных і нават сімвалічных прадпрыемстваў горада — кандытарскай фабрыкі, заснаванай яшчэ ў 1913 г. мясцовым дваранінам Эдвардам Горватам. У кнізе былі апублікаваны ў тым ліку рэдкія фатаграфіі. Спансавала выданне кнігі адкрытае акцыянернае таварыства «Чырвоны Мазыранін».
5 лістапада 2022 г. урачыста святкавалі 50-гадовы юбілей сярэдняй школы № 2.
30 снежня 2022 г. з удзелам старшыні райвыканкама Уладзіміра Антоненкі, старшыні раённага Савета дэпутатаў Алы Навуменкі, першага намесніка старшыні райвыканкама Наталлі Коваль, пракурора раёна Паўла Ярмоша, старшыні раённага аб’яднання прафсаюзаў Аляксея Ранько і іншых асоб урачыста адкрылі маладзёжны спартыўна-забаўляльны цэнтр «Олимп» у будынку былога кінатэатра «Юность», пераабсталяванага за 1,5 месяцы ў спартыўную залу для заняткаў рознымі відамі адзінаборстваў і кафэ.
10 сакавіка 2023 г. дэмантажом трыбун і спартыўнага абсталявання пачалася рэканструкцыя стадыёна «Стрела». Спартыўнае абсталяванне з нараўлянскага стадыёна было перавезена ў вёску Канатоп для ўстаноўкі на дзіцячай пляцоўцы.
2 ліпеня 2023 г. нараўлянскай бібліятэцы было прысвоена імя Давіда Рыгоравіча Сімановіча (1932—2014). У афіцыйнай урачыстасці прынялі ўдзел пляменніца паэта Браніслава Камарэнка, кіраўніцтва Нараўлянскага раёна, жыхары горада.
Бацян
Бацян — шматзначны тэрмін.
Шукялішке (Дукштаская сянюнія)
Шукя́лішке (Šukeliškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Размешчана за 4 км ад Сянас Дукштаса. Насельніцтва 2 чал. (2001 г.).
Калоса
Калоса (Calosso) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 1313 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 83 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 14052. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Alessandro Sauli.
Салдускі край
Салдускі край (Saldus novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Латвіі ў вобласці Курзэмэ. Край складаецца з пятнаццаці валасцей і горада Салдус, які з'яўляецца цэнтрам края.
Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 28 705 чалавек. Плошча края — 1683,3 км².
Дзмітрый Часлававіч Матвейчык
Дзмітрый Часлававіч Матвейчык (нар. 18 кастрычніка 1980 г., Гродна, Беларуская ССР) — беларускі гісторык, архівіст. Кандыдат гістарычных навук.
Загадчык аддзела навукова-даследчай і публікацыйнай дзейнасці Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі.
Навуковая дзейнасць
Вядучы беларускі спецыяліст па гісторыі паўстанняў 1830—1831 і 1863—1864 гг. Аўтар манаграфіі па гісторыі эміграцыі ўдзельнікаў паўстання 1830—1831 гадоў, трох кніг па гісторыі паўстання 1863—1864 гадоў і больш за 90 навуковых артыкулаў. Адзін з укладальнікаў і аўтараў шматтомнага выдання «Гербоўнік беларускай шляхты».
Узнагароды
Лаўрэат прэміі імя Францішка Багушэвіча (2013) за кнігу «Паўстанне 1863—1864 гадоў у Беларусі: нарыс баявых дзеянняў».
Ілфрэкум
Ілфрэкум (Ilfracombe, чытаецца як |IL|frə|koom|) — горад на паўднёвым захадзе Англіі ў графстве Дэваншыр. Агульнае насельніцтва (2011 г.) — 11 184 чал.
Вядомы з 1086 г., хаця паселішча існавала і раней. Мяркуецца, што назва перакладаецца з англасаксонскай мовы як «Даліна сыноў Альфрэда». З XIII ст. да канца XIX ст. з'яўляўся важным міжнародным портам.
У нашы дні асновай мясцовай гаспадаркі з'яўляюцца лёгкая прамысловасць, рыбалоўства і абслугоўванне турыстаў. Ілфрэкум славіцца сваёй архітэктурай XIII — XXI стст.
Герхард Рыхтэр
Герхард Рыхтэр (Gerhard Richter; нар., ) — нямецкі жывапісец. Яго творы захоўваюцца ў калекцыях найбуйнейшых музеяў Еўропы. У 2005 годзе ён займаў 1-е месца ў штогадовым спісе часопіса «Капітал» — самыя дарагія і паспяховыя майстры сучаснага нямецкага жывапісу. Стаяў ля вытокаў зараджэння напрамку капіталістычнага рэалізму.
Біяграфія
Герхард Рыхтэр нарадзіўся ў Дрэздэне ў 1932 годзе. У 1961 годзе эміграваў у Заходнюю Германію. Першая выстаўка Герхарда Рыхтэра адбылася ў 1963 годзе ў Дзюсельдорфе. У 1967 годзе яго творчасць была адзначана прэстыжнай прэміяй junger westen. У 1972 годзе Рыхтэру выпала прадстаўляць Германію на Венецыянскай біенале. Упершыню за ўвесь час існавання біенале цэлы павільён быў аддадзены аднаму мастаку. У тым жа 1972 годзе Рыхтэр прыняў удзел у касельскай Дакуменце. У 1973 годзе — першая персанальная выстаўка ў Злучаных Штатах. У 1981 годзе Герхард Рыхтэр стаў лаўрэатам прэміі імя Арнольда Бодэ. У 1985 годзе мастак становіцца лаўрэатам прэміі імя Оскара Какошкі. З гэтага моманту работы мастака можна сустрэць ва ўсіх найбуйнейшых выставачных залах свету. 2002 год — рэтраспектыва «Творчасць за сорак гадоў» у Музеі сучаснага мастацтва ў Нью-Ёрку. На выстаўцы было прадстаўлена 188 экспанатаў. Цяпер жыве ў Кёльне.
Маці Божая Тракельская
Гісторыя
Абраз рымскай іканаграфіі згодна з легендай быў намаляваны ў канцы ХVІ ст. Паводле адной з легендаў, абраз, прывезены з Вільні ў 1595 годзе, здаўна славіўся шматлікімі цудамі. Невядомы віленскі мастак стварыў прыгожы і высакародны вобраз Багародзіцы з Дзіцяткам. Па характары вобразаў яго можна параўнаць з абразом 1640 года віленскага мастака фламандскага паходжання Пенса ў на Варміі (Польшча). У другой палове XVII ст. (магчыма, каля 1664 года) абраз Маці Божай з Дзіцяткам быў дапоўнены выявай укленчанага св. Казіміра з ружанцам у руках.
У 1994 г. Гродзенскі ардынарый Аляксандр Кашкевіч зрабіў касцёл у Тракелях дыяцэзіяльным санктуарыем. Свята цудатворнага абраза адзначаецца ў першую нядзелю ліпеня. У Тракелі ладзяцца штогадовыя пілігрымкі.
5 ліпеня 2009 года адбылася ўрачыстая каранацыя абраза папскімі каронамі. Здзейсніў акт каранацыі кардынал Казімір Свёнтак.
Апісанне
З'яўляецца адным з самых высокамастацкіх спісаў у Беларусі. Абраз прадстаўляе Маці Божую з Дзіцяткам Ісусам на левай руцэ. З дасканалым познерэнесансным стылем жывапісу гарманіруе металічная шата з каронамі. Сваёй правай далонню Марыя ахапіла левую руку, якая трымае Божага Сына. 3 правага боку ад яе ўкленчыў Св. Казiмiр з ружанцам у руках — заступнік земляў Вялікага Княства Літоўскага. Выява Маці Божай была намалявана на асобным палатне і даклеена да асноўнага падчас першай рэстаўрацыі абраза ў другой палове XVII ст. Праўдападобна, гэта было звязана з кананізацыяй Казіміра і выданнем тагачасным Папам Рымскім у 1664 г. кананізацыйнай булы.
Яўген Аляксандравіч Фёдараў
Яўген Аляксандравіч Фёдараў (нар., Відзы, Ковенская губерня— , Ленінград) — пісьменнік.
Біяграфія
Дзяцінства прайшло па-за межамі Беларусі — на Паўднёвым Урале, што абумовіла тэмы яго творчасці. Атрымаў пачатковую адукацыю ў школе і ў ваенна-тапаграфічным вучылішчы, якое скончыў у 1918 годзе.
У 1931 годзе скончыў экстэрнам Маскоўскі інстытут землеўпарадкавання. У даваенны перыяд некалькі гадоў працаваў старэйшым навуковым супрацоўнікам АН СССР, стаў прафесійным пісьменнікам, увайшоў у Саюз сялянскіх пісьменнікаў, з 1937 года ўвайшоў у Саюз савецкіх пісьменнікаў.
3 самага пачатку Вялікай Айчыннай вайны добраахвотнікам пайшоў на фронт. Ваяваў на паўночна-заходнім кірунку, быў у партызанскіх злучэннях, удзельнічаў у прарыве блакады Ленінграда.
Творчасць
Асноўныя тэмы твораў — гісторыя Урала і Сібіры, Грамадзянская вайна — трылогія «Каменный пояс», «Ермак» і інш.
Адамова
Назву Адамо́ва маюць:
NGC 4861
NGC 4861 (іншыя абазначэнні — IC 3961, MK 59, UGC 8098, 1ZW 49, MCG 6-29-3, ARP 266, ZWG 189.5, KUG 1256+351, VV 797, KCPG 362A, PGC 44536) — галактыка ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Міхаіл Фёдаравіч Аляксейчык
Міхаіл Фёдаравіч Аляксейчык (, Мінюны, Слуцкі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя — ?) — гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1953), дацэнт (1954). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
З 1921 па 1925 год з’яўляўся студэнтам гістарычнага аддзялення педагагічнага факультэта Белдзяржуніверсітэта. У 1922—1925 гадах працаваў настаўнікам у сярэдняй школе Менска. У 1925—1927 гадах працаваў інспектарам клімавіцкага акруговага аддзела народнай адукацыі Магілёўскай вобласці. У 1927—1928 гадах працаваў загадчыкам мсціслаўскага раённага аддзела народнай адукацыі. З 1928 па 1933 год працаваў загадчыкам Аршанскага гарадскога аддзела народнай адукацыі, а потым дырэктарам рускай чыгуначнай школы, Аршанскага рабочага факультэта. На працягу 1933 года з’яўляўся слухачом Мінскіх курсаў падрыхтоўкі выкладчыкаў ВНУ. З 1933 па 1936 год працаваў выкладчыкам асноў марксізму-ленінізму ў Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі, з 1935 года — намеснік дырэктара па навуковай рабоце гэтага інстытута. У 1936—1939 гадах дырэктар сярэдняй школы Коханава ў Віцебскай вобласці. У 1939—1940 гадах працаваў загадчыкам Віцебскага гарадскога аддзела народнай адукацыі і выкладчыкам Віцебскага педагагічнага інстытута. Пасля эвакуацыі напачатку Вялікай Айчыннай вайны працаваў дырэктарам сярэдняй школы ў Саратаўскай вобласці.
У перыяд з 1942 па 1946 год знаходзіўся на палітпрацы ў шэрагах Савецкай Арміі. У частках 5-га Данскога казачага корпуса браў удзел у вызваленні Румыніі і Венгрыі.
З 1946 па 1947 год працаваў намеснікам дырэктара па вучэбнай частцы Мінскага педінстытута. 21 красавіка 1947 года быў прызначаны дырэктарам Гомельскага педінстытута імя В. П. Чкалава і займаў гэту пасаду да 1954 года. З 1954 па 1955 год займаў пасаду дырэктара Баранавіцкага настаўніцкага інстытута. З 1955 па 1956 год працаваў загадчыкам кафедры асноў марксізму-ленінізму Брэсцкага дзяржаўнага педагагічнага інстытута.
Жанакурылыс (Карагандзінская вобласць)
Жанакурылыс — сяло ў Нурынскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Навакарпаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 355267200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 309 чалавек (158 мужчын і 151 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 245 чалавек (121 мужчына і 124 жанчыны).
Бялякі
Бяля́кі (, Беляки) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавета.
Шукялішке (Даўгелішкіская сянюнія)
Шукя́лішке (Šukeliškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 9 км ад Наўясіс Даўгелішкіса.
Рэпетытарства
Рэпетытар (ад repetitor «той, хто паўтарае») — выкладчык, які дае прыватныя ўрокі дома або дыстанцыйна. Можа праводзіць як індывідуальныя, так і групавыя заняткі па розных дысцыплінах.
Гісторыя ў Расіі
У кадэцкім і пажскім карпусах і некаторых іншых закрытых навучальных установах дарэвалюцыйнай Расіі рэпетытарам называўся настаўнік, пад кіраўніцтвам якога навучэнцы выконвалі хатнія заданні.
Сучаснае значэнне
У сучаснай Расеі паслугамі рэпетытараў часцей за ўсё карыстаюцца абітурыенты падчас падрыхтоўкі да ўступных іспытаў у ВНУ і студэнты для павышэння ўзроўню валодання прадметам. Шырока паслугі рэпетытараў распаўсюджаныя сярод жадаючых вывучыць замежныя мовы. Індывідуальны падыход да вучня ў дадзеным выпадку дапамагае падабраць больш эфектыўную праграму авалодання мовай. Шырока распаўсюджаны метад навучання замежным мовам онлайн (з дапамогай відэатэлефаніі), гэты спосаб эканоміць час вучня і выкладчыка. Заняткі па інтэрнэце падыходзяць для пастаноўкі вымаўлення і гутарковай мовы з носьбітам вывучаемай мовы.
Распаўсюджванне паслуг рэпетытараў
Важкі ўклад у распаўсюджванне рэпетытарскіх паслуг у Расіі і краінах СНД ўносіць Інтэрнэт. Цяпер існуе даволі вялікая колькасць кампаній, якія прапануюць дапамогу рэпетытарам па прасоўванні іх паслуг у сеткі. На сайтах такіх кампаній рэпетытары могуць зарэгістравацца, стварыць уласную анкету і размясціць інфармацыю аб выглядзе аказваемых паслуг, сваім вопыце і дасягненнях. Найбольшае распаўсюджванне падобныя паслугі атрымалі ў Маскве і Санкт-Пецярбургу, аднак існуе і мноства рэгіянальных падраздзяленняў.
Адамоўскі сельсавет
Назву Адамо́ўскі сельсавет маюць:
Ніжняя Пойма
Ніжняя Пойма (Ни́жняя По́йма) — пасёлак гарадскога тыпу ў Ніжнеінгашскім раёне Краснаярскага края Расіі. Чыгуначная станцыя Рашоты на Транссібірскай магістралі, мае лінію на пасёлак Таёжны (станцыя Карабула), у 2012 годзе чыгунка працягнутая да ст. Яркі з выхадам на Ангару.
Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1951 года.
Кайлі Міноўг
Кайлі Эн Міноўг (Kylie Ann Minogue, 28 мая 1968, Мельбурн, Вікторыя, Аўстралія) — аўстралійская, аўтар песень і. Пачаўшы сваю кар’еру ў якасці актрысы дзіцяці на аўстралійскім тэлебачанні, яна атрымала прызнанне дзякуючы сваёй ролі ў тэлевізійнай мыльнай оперы Neighbours, перш, чым пачаць сваю кар’еру ў якасці музыкі ў 1987 годзе. Яе дэбютны альбом Kylie (1988) а сінгл «I Should Be So Lucky» кожны дасягнула першага месца ў Вялікабрытаніі.
Адахаўшчына
Назву Адахаўшчы́на маюць:
Камерана-Казаска
Камерана-Казаска (Camerano Casasco) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 498 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 74 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 14020. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Lorenzo.
Салскі край
Салскі край (Salas novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым усходзе Латвіі ў вобласці Сэлія. Край складаецца з двух валасцей, цэнтрам края з'яўляецца пасёлак Сала.
Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 4297 чалавек. Плошча края — 317,12 км².
Біруса
Біруса́ (Бирюса́) — рака ў Расіі. Зліццём з ракой Уда (Чуна) утварае раку Тасееву — прыток Ангары (басейн Енісея). Працякае па тэрыторыі Іркуцкай вобласці і Краснаярскага края.
Агульная працягласць ракі складае 1012 км, плошча басейна — 55 800 км². Шырыня ў вусці — 170 метраў, глыбіня — 4,5 метра, хуткасць цячэння — 1,4 м/с. рака бярэ пачатак ва Усходнім Саяне. Працякае па па паўднёва-заходняй частцы Сярэднесібірскага пласкагор’я. Жыўленне ракі снегавое і дажджавое, у басейне каля 300 азёраў. Ледастаў кастрычніка — лістапада да канца красавіка — пачатка мая. Рака суднаходная ў сярэднім цячэнні.
На рацэ горад Бірусінск.
Мадэст Яцкевіч
Мадэст Яцкевіч (,, сёння Віцебская вобласць — ) — беларускі рэлігійны дзеяч на эміграцыі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і праваслаўнага святара. У 1913 г. скончыў Віленскую гімназію і падчас Першай сусветнай вайны настаўннічаў на Віленшчыне. У 1921 г. рукапакладзены ў сан святара і да 1939 г. працаваў у розных парафіях Віленскай епархіі. Падчас Другой сусветнай вайны — у кляштары Св. Духа ў Вільні.
У 1944 г. выехаў у Аўстрыю, а пазней — у Аргенціну. У 1956 г. перабраўся ў Мельбурн (Аўстралія), дзе ў 1957 г. прыняў манаскі сан з рук архіепікапа Сергія. Адразу далучыўся да жыцця беларускай грамады. У 1958 г. арганізаваў у Мельбурне парафію Трох Віленскіх мучанікаў Беларускай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы (БАПЦ).
Займаўся актыўнай выдавецкай дзейнасцю — 1960 г. апрацаваў і выдаў «Каціхізіс, або Навука веры», Стары і Новы Запаветы, нарыс «Даведкі з гісторыі аўтакефаліі Беларускай Праваслаўнай Царквы», запачаткаваў выданне часопісу «Наша Царква» як друкаванага органа БАПЦ у Аўстраліі. У жніўні 1962 г. пасля непаразумення з архіепіскапам Сергіем перайшоў у юрысдыкцыю Сусветнага Патрыярхата і працягваў душпастырскую дзейнасць у новастворанай беларускай парафіі Св. Еўфрасінні Полацкай у Мельбурне. Да самай смерці выдаваў часопіс «Праваслаўным шляхам».
Сельскія населеныя пункты Магілёўскай вобласці
У Рэспубліцы Беларусь крытэрыі для катэгорый населеных пунктаў вызначаюцца Законам Рэспублікі Беларусь ад 5 мая 1998 года № 154-З «Аб адміністрацыйна-тэрытарыяльным ладзе Рэспублікі Беларусь».
Карта размяшчэння найбольшых сельскіх населеных пунктаў Магілёўскай вобласці
Сельскія населеныя пункты з насельніцтвам:
Колькасць сельскіх населеных пунктаў і іх жыхароў
На 14 кастрычніка 2009 года (перапіс насельніцтва) ў Магілёўскай вобласці налічваліся 3 044 сельскія населеныя пункты, у тым ліку:
На 1 студзеня 2016 было ўжо толькі 2 997 сельскіх населеных пунктаў.
Спіс найбольшых сельскіх населеных пунктаў Магілёўскай вобласці
Назвы лацініцай у спісе прыводзяцца адпаведна з афіцыйнымі нацыянальнымі і міжнароднымі правіламі транслітарацыі.
Фуміхіка Макі
Фуміхіка Макі (槇 文彦; нар., Токіа) — японскі архітэктар, які стаяў ля вытокаў руху метабалістаў.
Мануэль дэ Фалья
Біяграфічныя звесткі
Вучань Ф. Педрэля (кампазіцыя), Х. Трага (фартэпіяна). У 1907—1914 гадах жыў у Парыжы, зблізіўся з імпрэсіяністамі. У 1940 годзе эмігрыраваў у Аргенціну.
Фуміхіка Макі
Скончыў Такійскі ўніверсітэт у 1952 годзе, а затым атрымаў дзве навуковыя ступені — у Мічыганскай акадэміі мастацтваў і ў Гарвардскай школе мастацтваў. У 1950-я гады працаваў і выкладаў у ЗША. З 1969 па 1992 гады ўзначальваў праектаванне жылога квартала Hillside Terrace Complex у Токіа. У 1993 годзе яму была ўручана Прытцкераўская прэмія. У 2003 годзе скончыў узвядзенне штаб-кватэры тэлекампаніі «Асахі».
Мануэль дэ Фалья
Творчасць
Творчасць Мануэля дэ Фальі абагульніла рэгіянальныя асаблівасці нацыянальнага фальклору, традыцыі іспанскай музыкі эпохі Рэнесансу і барока і стала вяршыняй іспанскай сучаснай музыкі. Найбольш вядомыя творы: опера «Кароткае жыццё» (паст. 1913), лялечная опера «Балаганчык маэстра Педра» (паст. 1923), балеты «Любоў-чараўніца» (паст. 1915) і «Трохвуголка» (паст. 1919), сюіта для фпартэпіяна з аркестрам «Ночы ў садах Іспаніі» (1915), 7 народных іспанскіх песень.
Адвечная песня (значэнні)
Назву Адвечная песня маюць:
NGC 4862
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».