cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
П’етра Антоніа Катальдзі
П'етра Антоніа Катальдзі (Pietro Antonio Cataldi;  — ) — італьянскі матэматык. Быў прафесарам у Фларэнцыі і Балонні. Ён першы даў спосаб вымання каранёў пры дапамозе прыёму, падобнага на вылічэнне бесперапынных дробаў. Таксама прадказаў, што P_{17} і P_{19} з'яўляюцца дасканалымі лікамі за сто гадоў да аналагічнага адкрыцця Мерсенам.
Кашуля
Кашуля — вопратка з лёгкай тканіны, якая пакрывае верхнюю частку цела і ўжываецца як частка бялізны ці як верхняя вопратка.
Гісторыя
Кашуля ў сучасным выглядзе з’явілася ў канцы эпохі антычнасці. Яе «папярэднікамі» былі старажытнагрэчаскі хітон і рымская туніка. Як самая ніжняя (да з’яўлення сподняй бялізны) адзенне, непасрэдна прылеглая да цела чалавека, яна ва ўсіх народаў мела не толькі чыста практычнае, але і сімвалічнае значэнне. Чыстая (белая) кашуля асацыявалася з чыстай душой: чалавек, які прымаў хрост, апранаў асаблівую «хрысцільную (хрэсбіную)» кашулю. Адсюль жа, верагодна, пайшоў звычай апранаць чыстую кашулю перад боем. У той жа час пакаянцы-грэшнікі і асуджаныя злачынцы таксама павінны былі паўставаць перад публіках ў адных кашулях. Гатоўнасць аддаць іншаму «апошнюю кашулю» лічылася вершынёй дабрыні і бескарыслівасці.
Янка Жук
Янка Жук ( — ) — каталіцкі святар заходняга абраду, удзельнік беларускага хрысціянскага руху XX стагоддзя, душпастыр.
Біяграфія
Паходзіў з беларускай каталіцкай сям’і. У 1913 годзе паступіў у Магілеўскую духоўную каталіцкую семінарыю ў Пецярбургу. У гады вучобы ўключыўся ў беларускі незалежніцкі і нацыянальна-рэлігійны рух. Пасвячоны ў святары ў 1920 годзе.
Першыя гады душпастырскай дзейнасці правёў у парафіі Лужыца Магілеўскай архідыяцэзіі. У 1921—1924 гадах выконваў абавязкі пробашча ў вёсцы Новы Пагост на Браслаўшчыне, дзе звяртаўся да вернікаў з беларускімі казаннямі. У 1930-я гады — пробашч у мясцовасці Мейшагола і адміністратар у мястэчку Шаркоўшчына.
Пасля Другой сусветнай вайны выконваў святарскія абавязкі ў мясцовасці Рэшчынка Падляскай дыяцэзіі.
Беатрыс Кастыльская (1242—1303)
Беатрыс Кастыльская (Beatriz de Castilla y Guzmán, Beatriz de Gusmão e Castela, 1242 або 1244, Сарагоса — ) — каралева Партугаліі.
Біяграфія
Беатрыс была пабочнай дачкой караля Кастыліі Альфонса X ад яго палюбоўніцы Маёр Гільен дэ Гусман, сеньёры дэ Алькасер. Калі яна была яшчэ маленькай дзяўчынкай, яе траюрадны дзед Афонсу III пагадзіўся жаніцца на незаконнанароджанай, калі па дасягненні іх першым дзіцем сямігадовага ўзросту Кастылія перадасць Партугаліі Алгарві. Неўзабаве Афонсу развёўся з Мацільдай дэ Дамартэн, і ў 1253 годзе вяселле было згуляная. У Партугаліі юная каралева карысталася прыбыткамі ад гарадоў Торэш-Новаш і Аленкер.
Калі старэйшае дзіця Беатрыс дасягнуў умоўленага ўзросту, Альфонса заўпарціўся, бо гэта была дзяўчынка, але ў выніку прызначыў спадчыннікам Алгарві ўнука Дыніша з чарговай умовай — Афонсу павінен быў падтрымаць кастыльскага караля ў вайне і прывесці пяцьдзясят рыцараў.
У 1263 годзе, ужо пасля смерці Мацільды, шлюб Афонсу і Беатрыс быў прызнаны Папай Урбанам IV.
У 1267 годзе быў складзены дагавор у Бадахосе, па якім мяжа Партугаліі і Кастыліі ўстанаўлівалася па рацэ Гвадыяна, так што мэта шлюбу была дасягнута.
Заўдавеўшы, Беатрыс засталася пры партугальскім двары на правах каралевы-маці. Пахавана ў манастыры Алкабаса.
Mario Kart Wii
«Mario Kart Wii»|マリオ カート Wii|Марыа Ка: то Wii — відэагульня, распрацаваная кампаніяй Nintendo Entertainment Analysis and Development і выпушчаная Nintendo эксклюзіўна для платформы Wii. Гульня з'яўляецца шостай часткай серыі Mario Kart і другой гульнёй з гэтай серыі, якая выкарыстоўвае сэрвіс Nintendo Wi-Fi Connection. Ва ўсім свеце гульня была выпушчана ў свет на працягу красавіка 2008 года. Кожная копія гульні ўключае ў сябе спецыяльны руль (Wii Wheel), распрацаваны для Wii Remote, што робіць кіраванне ў гульні больш простым і інтуітыўным. Як і ў папярэдніку Mario Kart DS, гульня падзеленая на 8 турніраў па 4 трасы ў кожным. Сярод турніраў — 4 складаюцца з новых трас і 4 рэтра-турніру, якія складаюцца з трас пяці папярэдніх гульняў. Гульня падзеленая на тры ўзроўня складанасці. Сярод асноўных новаўвядзенняў — магчымасць удзелу ў заездзе адначасова да 12 гоншчыкаў, а таксама з'яўленне ў якасці транспартных сродкаў матацыклаў. Гоншчыкамі ў гульні па-ранейшаму з'яўляюцца персанажы серыі гульняў Марыа. Таксама ў гульні прадастаўлена магчымасць гуляць за створаных гульцом чалавечкаў Mii. Падтрымка Nintendo Wi-Fi Connection дазваляе гуляць з супернікамі з усяго свету.
УпершынюMario Kart Wiiбыла прадэманстравана на выставе E3 у 2007 годзе, дзе атрымала станоўчыя водгукі як з боку крытыкаў, так і ад прыхільнікаў серыі. Галоўнымі вартасцямі гульні былі названыя вялікая колькасць трас і персанажаў, а таксама захапляльны геймплэй.
Свідна (возера)
Сві́дна — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Галбіца. Знаходзіцца за 25 км на ўсход ад горада Паставы, каля вёскі Дунілавічы.
Плошча паверхні возера 0,97 км². Найбольшая глыбіня 11,6 м. Даўжыня 1,45 км, найбольшая шырыня 0,98 км. Даўжыня берагавой лініі 4,05 км. Аб’ём вады 5,89 млн м³. Плошча вадазбору 8,43 км².
Катлавіна возера эварзійнага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй да 4—6 м, разараныя, спадзістыя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, на паўднёвым захадзе сплавінныя, на ўсходзе і захадзе вышынёй 0,5—0,8 м, абразійныя. Пойма шырынёй 10—200 м, забалочаная, парослая хмызняком. Дно да глыбіні 3—5 м пясчанае, ніжэй выслана ілам.
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Упадаюць ручаі, сцёк у раку Заражанка (Галбіца). Злучана ручаём з возерам Бледнае. Шырыня паласы расліннасці 50— 75 м, пашырана да глыбіні 3—3,5 м.
У возеры водзяцца шчупак, лешч, плотка, гусцяра, акунь, лінь і іншыя віды рыб.
Узвышша (часопіс)
«Узвышша» — літаратурна-мастацкі часопіс («часопісь літаратуры, мастацтва і крытыкі») у 1927—1931 гадах, створаны сябрамі аднайменнай літаратурнай суполкі.
Лічыцца адным з самых адметных і значных літаратурна-мастацкіх выданняў у гісторыі новай беларускай літаратуры. З 1927 па 1930 год выдаваўся літаратурнай суполкай «Узвышша», а ў 1931 годзе — Беларускім дзяржаўным выдавецтвам у Менску. Усяго было выдадзена 44 нумары часопіса ў 39 кнігах.
Плюш
Плюш (peluche) — тканіна з доўгім (да 8 мм) на адным баку, разнавіднасць аксаміту. Ворс бывае шаўковы, ваўняны, баваўняны або з сінтэтычных валокнаў, такіх як поліэстэр. Само ж палатно заўсёды зроблена з баваўнянай тканіны. Выкарыстоўваецца для дэкаратыўных мэтаў, шыцця жаночага адзення, маскарадных і тэатральных касцюмаў, абіўкі мэблі, зрэдку — абцяжкі салонаў аўтамабіляў. З плюшу робіцца і іншыя дзіцячыя цацкі. Плюш з’яўляецца адным з асноўных матэрыялаў для вырабу заказных дызайнерскіх цацак, таму што ён мяккі і прыемны навобмацак. Яго ворс размяшчаецца па ўсёй тканіне або на асобных участках. У параўнанні з аксамітам ворс у плюшу менш густы і больш высокі. У залежнасці ад выгляду валокнаў плюш можа быць разразным (нагадвае аксаміт), пяцельным, аднабаковым, двухбаковым. Па аздабленні тканіна падзяляецца на гладкую, рысункавую, выціснутую, фасонную.
Аляксандр Аляксандравіч Беразоўскі
Аляксандр Аляксандравіч (Аляксеевіч) Беразоўскі (нар., с. Студзёнае, Капаткевіцкі раён — ) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар Беларусі (1990).
Узвышша (часопіс)
Змест
На старонках часопіса друкавалі свае творы, а таксама літаратурна-крытычныя артыкулы Кузьма Чорны, Уладзімір Дубоўка, Кандрат Крапіва, Адам Бабарэка, Змітрок Бядуля, Пятро Глебка, Сяргей Дарожны, Максім Лужанін, Язэп Пушча, Тодар Кляшторны, Лукаш Калюга, Андрэй Мрый і інш. Шматлікія з прадстаўленых у часопісе твораў сталі нацыянальнай класікай (раман «Запіскі Самсона Самасуя» А. Мрыя, аповесці «Лявон Бушмар» К. Чорнага, «Ні госць ні гаспадар» Л. Калюгі, паэма «Кругі» У. Дубоўкі і інш.).
Аляксандр Аляксандравіч Беразоўскі
Біяграфія
Скончыў у 1964 годзе БПІ. У 1957—1959 гадах у інстытуце «Мінгарпраект», з 1959 у інстытуце «Мінскпраект» (з 1966 галоўны архітэктар праектаў, з 1976 кіраўнік майстэрні), з 1980 галоўны архітэктар інстытута «Белжылпраект».
Узвышша (часопіс)
Змест
Не меншую цікавасць і значнасць уяўляюць змешчаныя ў выданні літаратуразнаўчыя, крытычныя і моўныя артыкулы, у якіх уздымаліся пытанні і шукаліся спосабы развязання разнастайных праблем (мастацкія канцэпцыі, герой, тэма, форма і інш.), звязаных з вызначэннем напрамкаў развіцця беларускай літаратуры, а таксама распрацоўкай, кадыфікацыяй і нармаваннем беларускай літаратурнай мовы.
Аляксандр Аляксандравіч Беразоўскі
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1965 года. Пражываў у Мінску.
Творчасць
Асноўныя работы (усе ў Мінску ў складзе аўтарскіх калетываў): комплекс будынкаў вылічальнага цэнтра Дзяржплана БССР і НДІ водных праблем па вул. Славінскага (1967), лабараторна-вытворчы корпус НДІ тэхнічнай кібернетыкі АН Беларусі па вул. Высокай (1967), інтэрнаты Белдзяржуніверсітэта па вул. Кастрычніцкай (1967), Інстытут электронікі (1968) АН БССР, інтэрнат МРТІ на скрыжаванні вуліц Я. Коласа і Б. Хмяльніцкага (1970), навучальны корпус Белсаўпрафа (1978), комплекс інстытута культуры і інстытута ўдасканалення кіруючых работнікаў у раёне вул. Маскоўскай (1980), навукова-медыцынская бібліятэка па вул. Фабрыцыуса (1976), лабараторны корпус НДІ глебазнаўства і аграхіміі Міністэрства сельскай гаспадаркі БССР (1980), рэканструкцыя стадыёна «Дынама» (1980), навучальны комплекс Белсаўпрофа (1981), праекты комплекснай рэканструкцыі кварталаў гістарычнай забудовы Траецкага прадмесця (1979—1984) і Верхняга горада і ў раёне вул. Філімонава.
Абрам Іосіфавіч Кроль
Абрам Іосіфавіч Кроль (1 мая 1913 года, Койданава, Мінскі павет, Віленская губерня — 3 лютага 1990 года, Мінск) — беларускі мастак-жывапісец.
Біяграфія
Ва ўзросце 15 год паступіў у Віцебскі мастацкі тэхнікум, дзе вучыўся у Льва Лейтмана і Фёдара Фогта. У 1932 годзе па размеркаванні пераехаў у Мінск, дзе працаваў у прадпрыемстве «Белвыдат». У 19 год стаў вядомы як «узорны жывапісец сацрэалізму», таму яму даверылі афармленне экспазіцый музея Рэвалюцыі, Дома-музей І з’езду РСДРП, Музея Працы. Таксама афармляў калоны рэвалюцыйных святаў і фізкультурных парадаў. У Мінску мастак яшчэ скончыў двухгадовыя курсы жывапісу, што дазволіла яму ўпэўнена пісаць шматфігурныя творы, будаваць іх кампазіцыю і прастору.
У гады Вялікай Айчыннай вайны быў прызваны ў дзеючую армію і дайшоў да Берліна фотакарэспандэнтам і карыкатурыстам франтавой газеты. Быў узнагароджаны медалямі «За адвагу» і «За баявыя заслугі». Сям'я мастака загінула ў мінскім гета.
У 1946 годзе стаў членам Саюза мастакоў БССР. З канца 1940-х гадоў Абрам Кроль працаваў галоўным мастаком Музея Вялікай Айчыннай вайны, быў аўтарам першай экспазіцыі музея, у 1970-я гады – намеснікам дырэктара  музея  па  мастацкай  частцы.
Творчасць
Працаваў у станковым жывапісе ў жанры пейзажу, сюжэтна-тэматычнай карціны. Шэраг твораў мастак сам прысвяціў Вялікай Айчыннай вайне («Баявое заданне», «Мінскі кацёл» і інш.). Выконваў таксама дзяржаўныя заказы на гісторыка-рэвалюцыйную тэму: «Абвяшчэнне Савецкай улады ў Беларусі» (1948), «Пасля Курлоўскага расстрэлу» (1957), «Перад вобыскам» (1958), «Вырашальны дзень» (1966—1967), «Нараджэнне рэспублікі» (1968).
У пейзажным жывапісе быў эксперыментатарам. Працаваў мастыхінам, ствараючы мяккія каляровыя і ахраматычныя расцяжкі, актыўна выкарыстоўваў паасобны мазок. Аддаваў перавагу зімоваму пейзажу, добра адчуваючы ахраматычную гамму беларускай зімы з шэрымі днямі, змрочным небам і гурбамі снегу, якія вырашаў тонкай тонавай нюансіроўкай.
Па ўспамінах сучаснікаў мастак аддаваў перавагу зімовым пленэрам, не гледзячы на іх цяжкасць. Мастацтвазнаўца і даследчык творчасці Абрама Кроля Алег Сурскі заўважыў: "«Абраму Іосіфавічу заўсёды добра пісалася зімой, калі прырода ціхая, формы і лініі лаканічныя, абагульненыя і толькі тонавыя нюансы выдаюць дыханне жыцця...»"
У шэрагу зімовых пейзажах прасочваюцца атрыбуты «суровага стылю», які існаваў тады ў савецкім мастацтве, з яго лаканізмам і манументальнасцю, стрыманасцю каларыстычнай гамы. Пад уплывам «генеральнай лініі» у Кроля таксама з'явілася ў сюжэтах «героіка працоўных будняў» і сацыялістычнага адпачынку — лыжнікі на прабежках, спартыўныя спаборніцтвы. Таксама у тыя годы, пад уплывам Віталя Цвіркі, Георгія Ніскага і Сяргея Герасімава былі напісаны манументальныя эпічныя пейзажы.
Нараду з гэтым існуюць і лірычныя пейзажы, у якіх адчуваецца ўласны стыль мастака — «Іней» (1960), «Белая цішыня» (1962), «Раніца» (1963), «Беларускі прастор», «Шаша» (1967), «Новы Мінск» (1969).
Серыя твораў, прысвечаных гета, была перададзена спадкаемцамі мастака ў 1990-я гады у музеі Ізраіля.
Урацлаўскае ваяводства (1975—1998)
Урацлаўскае ваяводства (Województwo wrocławskie) — адно з 49 ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў горад Уроцлаў. 1 студзеня 1999 года тэрыторыя ваяводства ўвайшла ў склад новаўтворанага Ніжнесілезскага ваяводства.
Гарады
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
Ралан Барт
Ралан Барт (Roland Barthes;, Шэрбур — , ) — французскі постструктураліст і семіётык.
Белькава-Грынева
Белькава-Грынева (Бельково-Гринево) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Шчарбачэня
Шчарбачэня — прозвішча.
Гуарэнэ
Гуарэнэ (Guarene) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 3229 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 248 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 12050. Тэлефонны код — 0173.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Якаў Зевядзееў.
Есеніцы
Есеніцы (Jesenice) — горад у паўночна-заходняй частцы Славеніі, паблізу мяжы з Італіяй і Аўстрыяй. Размешчаны на рацэ Сава Далінска, якая зліваючыся ніжэй горада з Савай Бахіньскай утварае Саву. Насельніцтва горада — 13 429 чалавек па дадзеных перапісу 2002 года, насельніцтва ўсёй абшчыны Есеніцы — 21 620 чалавек. Размешчана за 70 км на паўночны захад ад Любляны і за 10 км на паўночны захад ад Бледа. Прыблізна за 5 км на поўнач ад горада праходзіць аўстрыйская мяжа, за 30 кіламетраў на захад — італьянская. Горад стаіць на чыгуначнай і аўтадарожнай магістралі Любляна — Філах.
Aglia japonica
Aglia japonica - гэта моль з падсямейства Agliinae сямейства паўлінавочак. Навуковая назва віду ўпершыню апублікавана ў 1889 годзе Джонам Генры Лічам.
Насяляе ў Японіі, на поўдні Сахаліна і Паўднёвых Курылах.
Межыца 2
Ме́жыца 2 (, Межица 2) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Горскага сельсавета.
Утворана ў 2013 годзе.
Фашызм
Фашы́зм (па-італьянску: fascismo) у вузкім сэнсе — палітычны рух у Італіі першай паловы XX стагоддзя, які ўзначальвалася Беніта Мусаліні. Пазней фашызмам сталі зваць любыя праявы таталітарызму ў спалучэнні з ідэяй нацыянальнай кансалідацыі або расавай выключнасці.
Фашызм у сучасным разуменні
Фашызм у сучасным разуменні — дзяржаўны лад, заснаваны на ідэі вяршэнства дзяржавы над нацыяй, аб'яднання народа вакол ідэі нацыянальнага выратавання, дэлегаванне шырокіх, а часта і надзвычайных паўнамоцтваў улады. Адпаведна, гэта першым чынам моцны дзяржаўны апарат, сфарміраваны па ідэалагічнай і палітычнай прыкмеце, цвёрдая або ваенная дысцыпліна. Фашызм можна таксама тлумачыць як форму папулісцкага ультранацыяналізму, заснаванага на звароце да мінулага, яго рамантызацыі і ідэалізацыі.
Ідэя перавагі дзяржаўнага, расавага на асабістым і індывідуальным — адна з базавых ідэй фашызму. Для фашызму характэрна моцнае імкненне да «аднастайнасці» і «нацыянальнай кансалідацыі»; адгэтуль паходзіць нетрывальнасць фашыстаў да любога іншадумства, а таксама да нацыянальных, рэлігійных і іншых меншасцей.
Слова «фашысты» зараз часцей за ўсё асацыюецца з нямецкімі нацыянал-сацыялістамі, хоць сябе яны фашыстамі ніколі не звалі. Гэта не зусім правільнае ўжыванне назвы пачалося з «піўнога путчу» 1923 годзе, калі амерыканскія газеты назвалі путчыстаў «баварскімі фашыстамі», праводзячы паралелі з дзяржаўным пераваротам, ажыццяўлёным Мусаліні ў Італіі ў 1922 годзе. Гэтая назва, асабліва ў краінах былога СССР, больш за ўсё асацыюецца з нямецка-фашысцкімі захопнікамі, распачаўшымі Другую сусветную вайну, іх зверствамі, цынізмам і катаваннямі, якія на шмат вякоў застануцца ў памяці народаў як твар фашызму.
Прыкметы фашызму
Тым не менш, фашысцкім рэжымам часам атрымліваецца дабіцца сур'ёзных поспехаў у эканоміцы і ваеннай сферы.
Марэн Мерсен
Марэн Мерсен (таксама: Марын Мерсен; Marin Mersenne; 8 верасня 1588 — 1 верасня 1648) — французскі матэматык, фізік, філосаф і тэолаг, тэарэтык музыкі. На працягу першай паловы XVII стагоддзя быў па сутнасці каардынатарам навуковага жыцця Еўропы, вёў актыўную перапіску практычна з усімі значнымі навукоўцамі таго часу. Гэтая перапіска мае велізарную навуковую і гістарычную каштоўнасць. Мерсен мае таксама значныя асабістыя навуковыя заслугі ў галіне матэматыкі, акустыкі і тэорыі музыкі.
Балтнева
Балтнева (Болтнево) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Мурска-Собата
Мурска-Собата (Murska Sobota) — горад і абшчына на паўночным усходзе Славеніі, у рэгіёне Прэкмур’е. Размешчаны за 15 км ад мяжы з Аўстрыяй і Венгрыяй, за 40 км ад Марыбара. Знаходзіцца на рацэ Мура, якая з’яўляецца прытокам Дравы.
Вяшэўка
Вяшэ́ўка (, Вешевка) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзмітравіцкага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пагосцкага сельсавета.
Аптэка
На Беларусі вядомы з XVI ст. (з 1566 г. — у Брэсце). У ХVІ-ХVІІІ ст. было каля 40 аптэк, пераважна пры панскіх сядзібах і манастырах. Аптэчныя будынкі мелі розныя стылі (барока, класіцызм, мадэрн, традыцыі народнага дойлідства), у наш час (асабліва ў гарадах) аптэкі размяшчаюцца ў жылых ці грамадскіх будынках.
Кастылія
Касты́лія (Castilla) — гістарычны рэгіён у Іспаніі, складаецца з дзвюх абласцей: Старой Кастыліі ў паўночна-заходняй Іспаніі, і Новай Кастыліі ў цэнтры краіны.
Раней усходняя вобласць каралеўствы Леон, Кастылія ў XI стагоддзі становіцца незалежнай дзяржавай са сталіцай у Бургасе, а пазней у Вальядалідзе, і вядучай сілай у 400-гадовай Рэканкісце паўночных хрысціянскіх дзяржаў цэнтральнай і паўднёвай Іспаніі супраць мусульманскага кіравання, якое дамінавала на паўвостраве з VIII стагоддзя.
Захоп Таледа ў 1085 годзе дадаў Новую Кастылію да тэрыторый кароны, і бітва ў Лас-Навас-дэ-Талоса (1212) адзначыла страту мусульманамі большай часткі Поўдня. Леон аб'яднаўся з Кастыліяй у 1230 годзе. Наступныя дзесяцігоддзі прынеслі заваяванне Кордавы (1236), Мурсіі (1243) і Севільі (1248).
Дынастычнае аб'яднанне каралеўстваў Кастыліі і Арагона ў 1469 годзе, калі Фердынанд Арагонскі жаніўся на Ізабеле I Кастыльскай, прывяло да фармальнага стварэння Іспаніі як адзінай дзяржавы ў 1516 годзе. Тэрыторыя, якая традыцыйна лічылася кастыльскай, цяпер адміністрацыйна падзелена на Іспанскія аўтаномныя супольнасці Кастылія і Леон, Кастылія — Ла-Манча, Рыёха і Мадрыд.
Мова Кастыліі стаў асноўнай мовай Іспаніі — вядомая многім, хто гаворыць на ёй, як кастэльяна (el castellano), а мы завём яго проста — іспанская мова.
Сцяг Іспаніі
Дзяржаўны сцяг Іспаніі складаецца з трох гарызантальных палос — верхняй і ніжняй чырвонага колеру, сярэдняй жоўтага колеру, шырыня якой у два разы большая за чырвоную. На жоўтай паласе, бліжэй да тронка змешчаная выява герба Іспаніі. Сімвалічнае значэнне колераў гэтага сцяга легенда звязвае з яго паходжаннем. Паводле паддання, адзін з каралёў Арагону пажадаў мець свой сцяг. Аглядаючы розныя праекты сцягоў, ён спыніўся на адным з гладкім залатым полем. Затым ён загадаў падаць кубак свежай крыві жывёл і, акунуўшы ў яго два пальцы, манарх правёў імі па жоўтаму палотнішчу, на якім атрымаліся дзве чырвоныя палосы.
Сцяг Іспаніі ў сучасным выглядзе існуе з 1785 г., калі кароль Карлас III Бурбон загадаў іспанскім ваенным караблям выкарыстоўваць знакі, якія дазваляюць адрозніваць іх ад караблёў іншых дзяржаў — белы марскі штандар Іспаніі, упрыгожаны гербам дома Бурбонаў, лёгка было зблытаць са штандарамі суднаў іншых краін. З тых часоў чырвоны і жоўты колеры традыцыйна асацыіруюцца з Іспаніяй, хоць як дзяржаўныя яны былі прынятыя толькі ў 1927 г.
У 1931 г. была абвешчаная рэспубліка і прыняты новы сцяг у форме гарызантальнага трыкалора з чырвонай, жоўтай і пурпуровай палосамі аднолькавай шырыні. Аднак у 1936 г. ваенны мяцеж генерала Франсіска Франка пакончыў з рэспублікай і аднавіў жоўта-чырвоны сцяг.
Сцяг з малюнкам сучаснага варыянту герба быў афіцыйна ўведзены 19 снежня 1981.
Рагачоўскі музей народнай славы
Рагачоўскі музей народнай славы — музей у Рагачове.
Гісторыя стварэння
Пачатак развіцця музейнай справы на Рагачоўшчыне быў пакладзены ў 1962 годзе, калі рашэннем Рагачоўскага выканкама райсавета дэпутатаў у горадзе быў створаны гісторыка-краязнаўчы музей на грамадскіх пачатках. Яго заснавальнікам і першым дарэктарам быў краязнаўца, адзін з арганізатараў партызанскага руху на Рагачоўшчыне Сямён Мацвеевіч Свярдлоў. Вялікую дапамогу па збору матэрыялаў аказваў яму былы камісар Журавіцкай партызанскай брыгады — Карп Міхайлавіч Драчоў.
У 1967 годзе па распараджэнню Савета Міністраў БССР на базе гісторыка-краязнаўчага ў горадзе быў адчынены музей Народнай славы, а з 3 кастрычніка гэта ж года былі зацверджаны кадры і штатны распарадак. З гэтага часу музей атрымаў статус Дзяржаўнага музея Народнай славы.
У лістападзе 1991 года музею Народнай славы было выдзелена для размяшчэння новай экспазіцыя пабудова былога банка, якая патрабавала рамонту і рэканструкцыі. Была зроблена праектна-сметная дакументацыя на рэканструкцыю памяшкання пад музей, пачаліся рамонтныя работы, якія былі завершаны ў 1995 годзе. У кастрычніку гэта ж года музей пераехаў з старога у адрамантаванае памяшканне. З 1996 года па чэрвень 2000 праводзіліся мастацка-афарміцельскія работы па стварэнню новай экспазіцыі і залаў музея. Мастацкае афармленне новай экспазіцыі ствараў мастак Храмцэвіч Валерый Паўлавіч (Мінскі мастацкі камбінат), у афармленні музея і новай экспазіцыі прымалі ўдзел мясцовыя жыхары: Барыс Паўлавіч Маліноўскі, Яўген Ільіч Паладзенка, Уладзімір Ільіч Паладзенка, Анатолій Аляксандравіч Лупсякоў, Валерый Мікалаевіч Шарстнёў, Міхаіл Васільевіч Бравы, а таксама навуковы супрацоўнік Акадэміі навук Беларусі Ігар Мікалаевіч Язэпенка.
Зборам экспанатаў, іх сістэматызацыяй, падрыхтоўчай работай па стварэнню новай экспазіцыі займаліся супрацоўнікі Рагачоўскага музея Народнай славы: А. Ю. Васькова — дырэктар музея, С. У. Якаўлева — галоўны захавальнік фондаў, А. М. Рыкуноў і Я. П. Ярмоліна — навуковыя супрацоўнікі музея. Урачыстае адкрыццё музея для наведвальнікаў адбылося 2 чэрвеня 2000 года.
Экспазіцыя
Для наведвальнікаў музея адкрыты пяць залаў. У зале археалогіі прадстаўлены на агляд унікальныя археалагічныя артэфакты. Асабліва добра прадстаўлены перыяды неаліту і бронзы, перыяду Старажытнай Русі: фрагменты пахавальных комплексаў, разнастайныя ўпрыгожванні, гас.інвентар, прадметы побыту і г.д.
У зале гістарычнага мінулага наведвальнікі змогуць пабачыць панараму старога горада, рагачоўскія грошы, пазнаёміцца з рамёствамі пачатку 20 стагоддзя, а таксама з рэвалюцыйнымі падзеямі і сацыялістычнымі пераўтварэннямі на Рагачоўшчыне. Наведаўшы зал сельскага побыту можна прасачыць увесь працэс вытворчасці ільняных нітак і тканага палатна, вывучыць сельскагаспадарчы інвентар і сельскі побыт нашага рэгіёна 19 — 1-й пал. 20 ст.
Экспазіцыя залы Вялікай Айчыннай вайны, адна з багацейшых у музеі, знаёміць наведвальнікаў з падзеямі ваеннага часу: гераічны подзвіг 63-га стралковага корпуса Леаніда Пятроўскага, першага вызваліўшага ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў гарады Рагачоў і Жлобін у чэрвені 1941 года, Рагачоўскае падполле і партызанскі рух, дзеянні дыверсійнай групы «Арол», акупацыйны перыяд на Рагачоўшчыне, вызваленне краю ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў (у гэтых баях удзельнічаў вядомы расійскі пісьменнік, Нобелеўскі лаўрэат Аляксандр Салжаніцын, узнагароджаны за гэтыя баі ордэнам Чырвонай Зоркі). А экспануемыя прадметы ваеннага рыштунку, боепрыпасы і зброя перыяду вайны дапаўняюць карціну падзей, што адбываліся ў 1941-1944-х гадах.
У зале сучаснасці прадстаўлена інфармацыя аб воінах-інтэрнацыяналістах, Героях Сацыялістычнай Працы Рагачоўшчыны, Ганаровых грамадзянах горада і раёна, знакамітых земляках, у тым ліку сусветнавядомым графіку і мастаку Анатолі Каплан. Тут жа прадстаўлены стэнды, адлюстроўваўшыя сацыяльна-эканамічнае развіццё Рагачоўскага рэгіёна.
Калекцыі
Асноўны фонд музея на 01.01.2013 састаўляе 27 891 музейны прадмет. Усе прадметы асноўнога фонду музея з 2008 года разбіты па класіфікацыям на 40 калекцый. Самыя значныя калекцыі музея: «Археалогія», «Асабовыя дакументы», «Нумізматыка», «Фалерыстыка», «Перыядычныя выданні», «Фатаграфіі». Вялікую цікавасць прадстаўляюць калекцыі ікон і старадаўніх выданняў, а таксама кладаў манет і зброі. Унікальна калекцыя, якая прадстаўляе мастацкія работы знакамітых расійскіх і беларускіх мастакоў, а таксама рагачоўскіх мастакоў-землякоў і Анатоля Каплана (40 арыгінальных работ).
Навукова-даследчая дзейнасць
Адным з кірункаў навукова-даследчай дзейнасці застаецца вывучэнне старых традыцый з мэтай захавання бясцэннага вопыту пакаленняў. Вынікі даследаванняў даюць характарыстыку рэгіёна, асаблівасцей матэрыяльнай і духоўнай культуры. У ходзе даследчай работы сабраны вялікі матэрыял па гісторыі стараабрадства Рагачоўскага краю «Носители старых и вечных истин». Працягваецца пошукавая работа па вывучэнню гісторыі яўрэйства на Рагачоўшчыне. Вядзецца збор успамінаў і матэрыялаў па спецыяльнаму дзіцячаму дому № 18 г. Рагачова і перапіска з былымі яго выхаванцамі.
Навуковыя супрацоўнікі музея рыхтуюць публікацыі ў рэспубліканскія, абласныя выданні і зборнікі па археалогіі і краязнаўству. У музеі праведзена вялікая работа па збору ўспамінаў і матэрыялаў аб удзельніках ВАВ, ураджэнцах Рагачоўскага раёна, аб прапаўшых без вестак, рэпрэсаваных, а таксама па устанаўленню асоб загінуўшых салдат і афіцэраў па ардэнам і медалям, знойдзеным на месцах баёў. Вядзецца справа па пошуку дадатковай інфармацыі на грамадзян, асабовыя справы на якіх знаходзяцца ў фондах. Супрацоўнікамі музея падрыхтаваны і выданы буклеты «Рагачоў турыстычны», «Феадальныя замкі Рагачоўшчыны», «Рагачоўшчына Караткевіча», выдана брашура «История пожарной службы города Рогачева». Супрацоўнікі музея прымалі ўдзел у падрыхтоўцы матэрыялаў для выдання гісторыка-дакументальнай хронікі «Памяць. Рагачоўскі раён». У музеі распрацаваны 14 экскурсійных маршрутаў па гістарычным месцам Рагачоўшчыны.
Рагачоўскі музей народнай Славы ўдзельнічаў у Першым нацыянальным форуме музеяў Беларусі, які адбыўся ў горадзе Гродна 11 — 14 кастрычніка 2012 года. Прадстаўляў экспазіцыю «Рагачоў і яўрэйскія мястэчкі ў творчасці мастака Анатоля Каплана» і быў удастоены Дыплома Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь і Гродзенскага аблвыканкама.
Філіял музея ў п. Ільіч
У 1990 годзе Рагачоўскаму музею Народнай славы былі перададзены сабраныя Ільічоўскай сярэдняй школай матэрыялы па гісторыі школы і пасёлка Ільіч. Пачалося будаўніцтва будынка для размяшчэння філіяла музея, які пазней размясціўся ў школьным двары. Пачалася работа па стварэнню экспазіцыі філіяла музея ў пабудаваным памяшканні, афармляліся залы: «Жыццё сялян», «Гісторыя пасёлка Ільіч», «Гісторыя Ільічоўскай школы».
У 1989 годзе адкрываецца філіял музея і яго першым навуковым супрацоўнікам (загадчыкам) становіцца Міхаіл Гаўрылавіч Даманцэвіч. А ў 1991 годзе прыходзіць працаваць навуковым супрацоўнікам Раіса Пятроўна Лемешава. З 2013 года філіял узначальвае Тамара Міхайлаўна Тарасава. За ўвесь перыяд работы філіял музея наведвалі 28885 чалавек, было сабрана 1550 адзінак асноўнага фонду, усяго ў фондах філіяла музея налічваецца 2714 экспанатаў асноўнага фонду і 1171 адзінак навукова-дапаможнага фонду.
Асветніцкая дзейнасць
Музей праводзіць вялікую выхаваўчую работу і арганізуе пазнавальныя мерапрыемствы для вучняў школ горада і раёна, устаноў адукацыі горада. Штогод яго супрацоўнікі аказваюць дапамогу археалагічным экспедыцыям, што праходзяць у раёне. Гасцям і наведвальнікам музея штомесячна прадстаўлены выставы рознай тэматыкі.
У 2004 годзе пачаў сваю працу першы пленэр, сабраўшы мастакоў як нашага рэгіёну, так і іншых гарадоў і рэгіёнаў цяперашніх краін СНД. Мастакі пленэра дораць музею свае творчыя працы.
30 красавіка 2011 года музеям арганізаваны і праведзены першыя Міжнародныя Капланаўскія чытанні, у якіх прымалі ўдзел знакамітыя мастацтвазнаўцы і музейныя супрацоўнікі з Расіі і Беларусі.
У кастрычніку 2012 года супрацоўнікі музея паспяхова прынялі ўдзел у Першым Міжнародным форуме музеяў Беларусі ў Гродна, дзе прадстаўлялі экспазіцыю «Рагачоў і яўрэйскія мястэчкі ў творчасці А. Л. Каплана».
Дырэктары музея
З 1962 па 1971 гады — Сямён Мацвеевіч Свярдлоў, 1971 год — Зоя Міхайлаўна Ганчарова, 1972—1986 — Ганна Міхайлаўна Іванова, 1986—2006 — Антаніна Юр'еўна Васькова, 2006—2010 — Андрэй Іванавіч Чарняўскі, з 2010 па с.ч. — Міхаіл Анатольевіч Ларычкаў.
Месца знаходжання
Адрас электроннай пошты: muzeins@tut.by
Час працы: панядзелак — з 8.30 да 17.30, аўторак — пятніца — з 8.30 да 19.00, субота, нядзеля — з 10.00 да 19.00.
Час працы: аўторак, серада, пятніца, субота, з 10.00 да 18.00.
Час працы: панядзелак-пятніца з 9.00 да 18.00, выхадны — субота, нядзеля — з 9.00 да 13.00.
Трбоўле
Трбоўле (Trbovlje) — горад у цэнтральнай частцы Славеніі. Па дадзеных на 2012 год насельніцтва горада складала 14 977 чалавек; насельніцтва ўсёй абшчыны — 16 290 чалавек.
Трбоўле знаходзіцца ў даліне Савы, за 5 км ад самой ракі і выцягнуты на сем кіламетраў уздоўж невялікага прытоку Савы Трбовельшыцы. За 50 км на паўднёвы захад знаходзіцца Любляна, за 25 км на паўночны ўсход — горад Цэле.
Гісторыя
Мясцовасць заселена са старажытнасці, пра што сведчаць археалагічныя знаходкі — каменны молат у Лаконцы і інш. Пасяленні былі невялікія, некалькіх хутароў зафіксаваны ў гарадскім рэестры Отакара (1265). Пазней колькасць гаспадарак павялічвалася павольна, бо зямлі было не багата. Спачатку пераважна сяліліся на вяршынях.
У сярэдзіне ХІХ ст. пракладзена дарога ў бок Савіньскай даліны. Абсаўскую дарогу ў бок Храстніка і Загор’я пабудавалі немцы падчас Другой сусветнай вайны.
З 1804 г. у Трбоўле пачаўся росквіт здабычы вугалю. Насельніцтва ў той час хутка расло, пачалі будавацца дарогі і пасёлкі для шахцёраў, якія таксама называлі калоніямі. Трбоўле больш не было месцам некалькіх фермераў, а ператварылася ў горад з сацыяльным класам рабочых і гараджан. Аб гэтым перыядзе нагадваюць шматлікія ўваходы ў тунэлі, шахцёрскія калоніі і бронзавыя статуі шахцёраў аўтарства Стояна Баціча перад Домам рабочых у Трбоўле. Мясцовая легенда пра карліка Перкмандэльца, які скраў у шахцёраў абед і пераследваў іх падчас працы ў тунэлях, таксама нагадвае пра здабычу ў Трбоўле.
Падчас буму горназдабываючай прамысловасці нямецкая была самай папулярнай мовай у Трбоўле. Толькі некаторыя нацыянальна свядомыя славенцы прыкладалі намаганні для папулярызацыі славенскай мовы. Сярод іх была і карчмарка Ана Дымнік. Gostilna Dimnik дагэтуль стаіць у пачатку вуліцы Саламін (французскі муніцыпалітэт Саламін з 1964 г. з'яўляецца пабрацімам Трбоўле). Да старога Трбоўле вядзе Рамесніцкая дарога, там стаіць маёнтак Пеклара, падмурак якога, магчыма, паходзіць з часоў графаў Цэльскіх, а сёння носіць назву Лоўскага градыча. Гэта самы стары дом у Трбоўле, які ўпершыню згадваецца ў гарадскім рэестры ў 1582 годзе. Унутры будынка знаходзіцца муніцыпальны пратакольны пакой або вясельны пакой.
Гарадскія правы паселішча атрымала ў сярэдзіне ХХ ст.
Прамысловасць
У мінулым развіты прамысловы горад з прадпрыемствамі электраэнергетыкі, хімічнай, цэментнай прамысловасці, машынабудавання. Лічыўся адным з самых забруджаных гарадоў Славеніі. У горадзе ёсць музей шахцёрскай справы і прамысловасці ў рэгіёне.
Кум
Самая высокая горная вяршыня ў муніцыпалітэце Трбоўле і ў цэлым у Засаўі - гэта Кум, які знаходзіцца на вышыні 1220 метраў над узроўнем мора і геаграфічна знаходзіцца амаль у цэнтры Славеніі. На Куме, таксама вядомым як Засаўскі Трыглаў, акрамя Планінскага дома размешчаны касцёл св. Нежы са званіцай і перадатчык RTV. Радыёвяшчанне пачалося ў 1957 годзе, і цікавы той факт, што радыёвяшчальны цэнтр Кум быў першым у Славеніі аб’ектам, што зазнаў авіяналёт у 1991 годзе, ён быў атакаваны двойчы.
Касцёл св. Нежы мае дзве званіцы, адна размешчана ў касцёле, а другая побач. Легенда кажа, што на Куме кожны на сваёй вяршыні пасвілі пастух Ёшт і пастушка Нежа. Ёшту хацелася ўвагі Нежы, таму ён нястомна клікаў яе па-нямецку «komm, komm» (падыйдзі, падыйдзі). Так гара і атрымала назву Кум. Мы не ведаем, ці сапраўды Нежа наведвала Ёшта. Але вядома, што незамужнія дзяўчаты любяць цягнуць канат званоў у касцёле св. Нежы, калі хочаць знайсці хлопца сваёй мары.
У чэрвені вы можаце стаць сведкам веласіпеднага ўзыходжання на Кум і памятнай цырымоніі ў гонар Дня дзяржаўнасці. У апошнюю нядзелю жніўня на Куме сустракаюцца паломнікі са шматлікіх месцаў у Славеніі на так званую Кумланскую нядзелю.
Парафіі і касцёлы
У Трбоўле знаходзяцца дзве рымска-каталіцкія парафіі: парафія Св. Марціна і парафія Св. Марыі. Абедзве належаць да дыяцэзіі Цэле.
Парафіяльны касцёл святога Марціна першапачаткова быў раманскім храмам, ад якога захавалася частка нефа. Святыня выканана ў гатычным стылі, а ў XVIII стагоддзі былі прыбудаваны званіца і капліца ў стылі барока. У XIX стагоддзі неф быў пашыраны. Другі касцёл парафіі св. Марціна знаходзіцца ў заходнім канцы горада, прысвечаны святому Мікалаю і быў пабудаваны ў XVIII стагоддзі.
Андухт і Нохшыхт
Андухт і Нохшыхт — традыцыйныя мерапрыемствы, якія праводзяцца штогод у рамках святкавання гарадскога свята ў чэрвені. Назвы гэтых мерапрыемстваў — тыпова шахцёрскія: "андухт" — свята і "нохшыхт" — начная праца. Акрамя двух канцэртных вечароў, гасцей чакаюць сельскі рынак, дзе прадстаўлены мясцовыя вытворцы і мастакі, і кулінарны конкурс "Грэнадзірмарш", які ўпершыню прайшоў у 2017 годзе. Штогод у конкурсе бяруць удзел вядомыя дзеячы славенскай кухні ў якасці судзейскай калегіі, а мясцовыя прадпрыемствы, установы і асацыяцыі спаборнічаюць у кулінарных конкурсах.
Ігнацій Кульчынскі
Біяграфія
Паходзіў са старажытнага шляхецкага роду, бацькі — Юрый і Алена. Прыняў манаства ў ордэне базыльян. У 1714—1720 гадах вучыўся ў Калегіюме прапаганды веры ў Рыме, па сканчэнні атрымаў ступень доктара тэалогіі. Пасвечаны на святара (1719). Выкладчык філасофіі ў базыльянскай школе ў Полацку. Сакратар протаархімандрыта базыльянскага ордэна Карнелія Стаўпавіцкага-Любянецкага, удзельнічаў у базыльянскай кангрэгацыі 1726 года ў Быцені. У 1729—1735 гадах — генеральны пракуратар (прадстаўнік) ордэна базыльян у Апостальскай Сталіцы, настаяцель у Рыме. У 1736 годзе прызначаны архімандрытам Барысаглебскага манастыра ў Гродне і афіцыялам гродзенскім. Займаў гэтыя пасады да смерці. .
Творчасць
Даследаваў гісторыю праваслаўнай і ўніяцкай цэркваў на ўсходнеславянскіх землях. На падставе дакументаў рымскіх архіваў склаў і выдаў на лацінскай мове зборнік «Дакладнае паведамленне пра стан русінаў, якія ў адзінстве са Святой Рымскай Царквою знаходзяцца ў Каралеўстве Польскім». (Рым, 1727), дзе апісаў становішча уніяцкай царквы Рэчы Паспалітай падчас Паўночнай вайны 1700—1721 гадоў.
Аўтар фундаментальных прац па царкоўнай гісторыі «Вобраз Рускай Царквы…» (Рым, 1733) і «Дадатак да вобраза Рускай Царквы» (Рым, 1734). Разглядаў «Рускую Царкву» як неад’емную частку Сусветнай Каталіцкай Царквы. На думку І. Кульчынскага, усходнеславянскія землі прынялі хрысціянства ад Візантыі, калі тая знаходзілася ў кананічным адзінстве з Рымам і вызнавала каталіцтва. Каталіцкую веру «Руская Царква» захоўвала да пачатку XVI ст., а Берасцейская унія (1596) толькі аднавіла, на думку аўтару, страчанае на стагоддзе адзінства з Рымам.
У працы змешчаны кароткія біяграфіі праваслаўных і ўніяцкіх мітрапалітаў кіеўскіх з канца Х ст. да 1-й траціны XVIII ст., тэксты царкоўных статутаў, пастановы сабораў: Кіеўскага (1274), Наваградскага (1415) і Кобрынскага (1626), даецца падрабязаная інфармацыя пра царкоўна-юрыдычны статус дзевяці епархій, якія ўваходзілі на той час у Кіеўскую мітраполію. На падставе даступнай яму агіяграфічнай літаратуры даследчык склаў царкоўны каляндар з жыццяпісамі святых, шанаваных у Кіеўскай мітраполіі, якія маюць славянскае паходжанне, даў тлумачэнне асноўным святам Грэка-Каталіцкай Царквы. У працы змешчаны дакументы, звязаныя з працэсам беатыфікацыі Іасафата Кунцэвіча.
«Вобраз Рускай Царквы» і «Дадатак» з’яўляюцца важнымі крыніцамі па царкоўнай гісторыі Беларусі і Украіны, пра што сведчаць неаднаразовыя перавыданні (Пачаеў, 1759; Парыж, 1859; Фарнабара, 1970).
У рымскі перыяд І. Кульчынскі падрыхтаваў працу на польскай мове «Базыльянскія кангрэгацыі 1617—1726» (апублікавана ў перакладзе на рускую ў 1870 годзе пад назвай «Съезды базилиан Западной Руси»). Паміж 1736—1747 гадамі склаў збор жыццяпісаў святых манахаў візантыйскага абраду пад тытулам «Базыльянскі міналогій» (надрукаваны ў Вільні ў 1771 годзе).
У 1738 годзе склаў на польскай мове «Інвентар базыльянскага манастыра ў Гродна на Каложы» і «Хроніку ігуменаў, архімандрытаў, фундатараў і апякуноў Гродзенскага манастыра на Каложы» (апублікаваны ў 1870 годзе). «Інвентар» — першае ў ВКЛ дэтальнае навуковае апісанне гістарычнага помніка. Для вызначэння часу пабудовы храма гісторык выкарыстаў наватарскую для свайго часу методыку. Ён параўнаў плінфу і склад вапнавай рошчыны Барысаглебскай царквы ў Гродна і Сафійскага сабора ў Полацку, канстатаваў іх падабенства і зрабіў выснову, што абодва храмы былі пабудаваны прыкладна ў адзін і той жа час (каля 1200 года; сучасныя даследчыкі датуюць Барысаглебскую царкву ў Гродна апошняй чвэрцю ХІІ ст.). У «Хроніцы» выкладзена гісторыя манастыра пачынаючы з XV ст. да 1736 года. Прыведзены тэксты дакументаў на мове арыгінала з каментарамі складальніка.
Дамжале
Дамжале (Domžale) — горад у цэнтральнай частцы Славеніі, на паўночны ўсход ад Любляны. Насельніцтва горада — 11 582 па дадзеных перапісу 2002 года, насельніцтва ўсёй абшчыны Дамжале — 29 902 чалавека.
Вольга Шчарбачэня-Жыльская
Вольга Шчарбачэня-Жыльская (нар., Гомель, Гомельская вобласць) — беларускі спартсменка (акадэмічнае веславанне). Майстар спорту міжнароднага класа.
Скончыла факультэт фізічнай культуры МДПУ імя І. П. Шамякіна (2013).
Наваузенка (Карагандзінская вобласць)
Наваузенка — сяло ў Бухар-Жыраўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Наваузенскай сельскай акругі. Код КАТА — 354065100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1432 чалавекі (668 мужчын і 764 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1625 чалавек (791 мужчына і 834 жанчыны).
Шкодная праграма
Шкодная праграма (malware,  — «зламыснае праграмнае забеспячэнне») — любое праграмнае забеспячэнне, прызначанае для атрымання несанкцыянаванага доступу да вылічальных рэсурсаў самой ЭВМ або да інфармацыі, захоўваемай на ЭВМ, з мэтай несанкцыянаванага выкарыстання рэсурсаў ЭВМ або прычынення шкоды (нанясення шкоды) уладальніку інфармацыі, і/або ўладальніку ЭВМ, і/або ўладальніку сеткі ЭВМ, шляхам капіявання, скажэння, выдалення ці падмены інфармацыі. Амаль усе антывірусы лічаць шкоднымі праграмамі кракі, кейгены і іншыя праграмы узлому.
Стронга (заказнік)
Стронга — ландшафтны заказнік рэспубліканскага значэння ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Створаны ў 1998 годзе з мэтай аховы ўнікальнага прыроднага комплексу з папуляцыямі рэдкіх і знікаючых відаў.
Гісторыя
Рэспубліканскі ландшафтны заказнік «Стронга» быў створаны 26 кастрычніка 1998 года згодна з пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь № 1634. Гэта быў першы ў Беларусі іхтыалагічны заказнік, які ставіў мэтай захаванне месцазнаходжання знікаючага віду рыб — стронгі і аховы каштоўных прыродных комплексаў.
Рэспубліканскі заказнік з’явіўся на базе заалагічнага заказніка мясцовага значэння «Стронга», створанага ў 1994 года.
Геаграфія
Плошча заказніка складае 12 015 га. Знаходзіцца на стыку Навагрудскага ўзвышша і Баранавіцкай водна-ледавіковай раўніны. Уключае даліны рэк Лахазва, Дзеравянка, Іса, іх прытокі і штучныя вадаёмы.
Флора
Пад лясамі знаходзіцца 94 % тэрыторыі, пераважаюць хвойнікі верасовыя, бруснічныя, імшыстыя, чарнічныя, арляковыя; растуць бяроза, вольха чорная, елка, дуб, граб. У флоры шмат гаспадарча-карысных відаў раслін; 16 відаў сасудзістых раслін уключаны ў Чырвоную кнігу: гарлянка пірамідальная, тлушчанка звычайная, званочак рапунцэль, купальнік горны, пальчатакарэннік майскі, сон лугавы, варанец звычайны, касач сібірскі і інш.
Фаўна
У фаўне 202 віды жывёл, з іх 24 у Чырвонай кнізе: стронга ручаёвая, рак шыракапальцы, арлан-белахвост, скапа, паганка малая, бугай вялікі і малы, бусел чорны, уліт вялікі, гагара чорнаваллёвая, сыч касматаногі, соня арэшнікавая, барсук, рапуха чаротная і інш. Да аб’ектаў палявання і промыслу адносяцца 22 віды млекакормячых.
Agliinae
Agliinae — падсямейства паўлінавочак, прадстаўнікі якога насяляюць у Азіі.
Баршчова (Смаленская вобласць)
Баршчова (Борщево) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Ірэн Жаліё-Кюры
Ірэ́н Жаліё́-Кюры́ (Irène Joliot-Curie, дзявочае прозвішча — Кюры;,  — , там жа) — французскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі, сумесна з Фрэдэрыкам Жаліё (1935), старэйшая дачка Марыі Складоўскай-Кюры і П’ера Кюры, жонка Фрэдэрыка Жаліё-Кюры.
Нікішке
Ні́кішке (Nykiškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 6 км ад Губавы. Насельніцтва 2 чал. (2001 г.).
Ярцавічы
Я́рцавічы (, Ярцевичи) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Пескаўскага сельсавета.
Пескі (Бярозаўскі раён)
Пе́скі (, Пески) — аграгарадок у Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Пескаўскага сельсавета. Размешчаны за 23 км ад Бярозы, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Бронная Гара, 5 км ад чыгуначнай станцыі Белаазёрск.
Пад уладай Расійскай імперыі
Вёска ўзнікла як Нова-Пескі з пашырэннем в. Пескі (пазней Старыя Пескі) у пачатку XIX ст. ў Слонімскім павеце Гродзенскай губерні, і з цягам часу стала галоўнай. У 1827 годзе ў ёй была пабудавана драўляная Троіцкая царква.
У 1863 годзе жыхары прымалі ўдзел у паўстанні супраць царызму, 9 мая тут адбыліся сутыкненні паўстанцаў з войскамі.
У 1886 годзе в. Нова-Пескі (Косценева) у Пескаўскай воласці, дзейнічала валасное праўленне. У 1890 годзе вёска, цэнтр Пескаўскай воласці Слонімскага павета Гродзенскай губерні, у воласці 52 паселішчы, 9270 душ, 710 двароў. Паводле перапісу 1897 года в. Нова-Пескі (Косценева), дзейнічалі хлебазапасны магазін, ветраны млын, а таксама в. Нова-Пескі з 2 дварамі, якія межавалі з сядзібай, у якой знаходзілася валасное праўленне, а таксама сядзібай ва ўладанні Шымеля Белавіцкага.
Найноўшы час
З 1915 года акупіравана германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы. У ліпені 1920 года ўстаноўлена савецкая ўлада.
З 1921 года ў складзе Польшчы, у 1924 годзе вёска ў Пескаўскай гміне Косаўскага павета Палескага ваяводства.
25 сакавіка 1933 года ў ёй польскай дэфензівай быў па-зверску забіты член КПЗБ, удзельнік рэвалюцыйна-вызваленчы руху ў Заходняй Беларусі С. М. Лушча.
З 1939 года ў БССР. З 1940 года вёска Пескаўскага с/с. У сельсавеце ў той час дзейнічалі 3 школы, спіртавы завод, паравы і ветраны млыны, амбулаторыя, хата-чытальня, пошта, бальніца, медпункт, магазін.
У 1941—1944 гг. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У цэнтры вёскі пахаваны 42 воіны і партызаны, у тым ліку партызаны брыгад «Савецкая Беларусь», імя Дзяржынскага і імя Свярдлова, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх акупантаў каля вёсак Спорава і Новыя Пескі. Акупанты загубілі 8 жыхароў.
У 1945 годзе працавала рыбная гаспадарка «Якубава». У 1949 годзе ворагамі савецкай улады быў забіты адзін з арганізатараў калгаса «Новае жыццё» А. А. Бранчык, на яго магіле пастаўлены абеліск. У 1965 годзе быў створаны саўгас «Пескаўскі» (цэнтр — в. Новыя Пескі).
16 сакавіка 1987 года вёска Старыя Пескі далучана да Новых Пескаў.
Інфраструктура
У сучаснай вёсцы дзейнічаюць сярэдняя і базавая школы, Дом культуры, амбулаторыя, магазіны.
Драбіны
Драбіны — адмысловыя, як правіла, пераносныя лесвіцы, іх раскладваюць для выканання пэўнай задачы.
Існуюць наступныя асноўныя віды драбін:
Першая выява падобнай лесвіцы знойдзена ў пячоры часоў мезаліту (каля 10 000 гадоў назад) у раёне Валенсіі (Іспанія). На сцяне былі намаляваныя два аголеныя чалавекі, што караскаліся з кошыкамі па, хутчэй за ўсё, травяной раскладной лесвіцы.
Драбіны выкарыстоўваюцца ў бібліятэках, пры правядзенні рамонтных работ, пры арганізацыі турыстычных маршрутаў, у прыгарадных дамах.
Ільяна
Ільяна (Igliano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Andrea.
Валенсія (значэнні)
Назву Валенсія маюць:
Раскіданае гняздо (фільм, 2019)
«Раскі́данае гняздо́» — беларускі дакументальны кароткаметражны фільм рэжысёра Андрэя Куцілы, зняты на тэлеканале «Белсат» у 2019 годзе.
Боціна (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Багамолаўка
Размяшчэнне
У 15 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 34 км ад Гомеля.
Гідраграфія
На поўначы пачынаецца рака Іволька (прыток ракі Уза).
Транспартная сетка
Побач аўтадарога Жлобін — Гомель.
Планоўка складаецца з кароткай прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Заснаваны ў другой палове XIX стагоддзя як сяліба ў Чабатовіцкай воласці Гомельскага павета Магілёўскай губерні.