cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эдзі Агняцвет
Творчасць
Пераклала на беларускую мову паасобныя творы А. Пушкіна, М. Някрасава, У. Маякоўскага,, Г. Ахматавай, , А. Барто, Л. Украінкі, М. Бажана, , С. Карыма і інш., кнігу Зульфіі «Такое сэрца ў мяне» (з А. Грачанікавым, 1985), зборнікі паэзіі для дзяцей «Сабака з рагаткай» (1976),  «Сорак косак» (1982), М. Джаліля «Я гляджу на зоры» (1985). З французскай мовы пераклала кнігі «Выбраныя песні» (1960), «Краіна Паэмія» (анталогія французскай паэзіі для дзяцей, 1962), А. Экзюперы «Маленькі прынц» (1969), Г. Апалінэра «Зямны акіян» (1973), П. Элюара «З табою» (1980).
Узнагароджана ордэнам «Знак Пашаны», медалямі. Узнагароджана міжнародным Ганаровым дыпломам імя Х. К. Андэрсена (1986) за кнігу вершаў і перакладаў для дзяцей «На двары алімпіяда».
У мастацтве
Акварэльны партрэт Эдзі Агняцвет працы Н. Галоўчанка захоўваецца ў ДМГБЛ.
Белы дом уначы
«Белы дом уначы» (La maison blanche, la nuit) — карціна нідэрландскага жывапісца Вінцэнта ван Гога, адно з чатырох палотнаў мастака, якія захоўваюцца ў Санкт-Пецярбургскім Дзяржаўным Эрмітажы. Карціна была напісаная 16 чэрвеня 1890 года каля 8 гадзін вечара ў мястэчку Авер-сюр-Уаз, за шэсць тыдняў да смерці мастака. Дакладны час удалося ўсталяваць дзякуючы размяшчэнню Венеры на небасхіле. Астраномы Дональд Ольсан і Расэл Дэшэр з Тэхаскага ўніверсітэта разлічылі, што намаляваная на карціне зорка - гэта Венера, якая была самым яркім аб'ектам на вячэрнім небасхіле ў чэрвені 1890. Гэтая карціна лічылася згубленай пасля Другой сусветнай вайны і была ўпершыню прадстаўленая публіцы ў 1995 годзе ў Эрмітажы на выставе трафейных твораў мастацтва, захопленых Савецкім Саюзам у канцы Другой сусветнай вайны.
Арцём Халяеў
Арцём Халяеў (нар. ) — беларускі гандбаліст, варатар.
Neofelis nebulosa
Neofelis nebulosa — прадстаўнік сямейства каціныя, які жыве ў Паўднёва-Усходняй Азіі. Ён аддалена нагадвае леапарда і лічыцца даволі старажытным відам, а таксама магчымым родапачынальнікам цяперашніх буйных каціных.
Сістэматыка
Вылучаецца чатыры падвіды:
Характарыстыка
Даўжыня тулава Neofelis nebulosa 80-100 см, хваста — 75-92 см. Маса самцоў 16-21 кг, самак 11-15 кг. Вышыня ў карку 50-55 см. Яго велічыня адпавядае прыкладна велічыні аўчаркі. Малюнак на поўсці падобны на малюнак : на жаўтлявым фоне раскіданыя буйныя, розныя па форме чорныя плямы. На шыі і спіне цёмна-карычневыя або чорныя падоўжаныя плямы. Хвост цяжкі, пухнаты, афарбаваны не замкнутымі чорным кольцамі. Кожная з гэтых плям бліжэй да сярэдзіны становіцца святлей. Зубы ў жывёл у суадносінах з памерам цела самыя вялікія сярод усіх каціных і могуць дасягаць 3,5 см. Лапы параўнальна кароткія з шырокімі ступнямі. Вочы жоўтыя.
Распаўсюджанне
Neofelis nebulosa сустракаецца на паўднёвым усходзе Азіі: ад паўднёвага Кітая да Малакі і ад усходніх Гімалаяў да В'етнама. Падвід, які сустракаўся на Тайвані, вымер. Яго біятопам з'яўляюцца трапічныя і субтрапічныя лясы, Размешчаны на вышынях да 2000 метраў.
Паводле падліку навукоўцаў у 2008 годзе колькасць Neofelis nebulosa складала не болей 10000 дарослых асобін.
NGC 5499
NGC 5499 (іншыя абазначэнні — UGC 9074, MCG 6-31-76, ZWG 191.60, IRAS14086+3609, PGC 50623) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Хіраска
Хіраска — прозвішча.
Вера ў справядлівы свет
Вера ў справядлівы свет (Belief in a just world; таксама гіпотэза справядлівага свету, феномен справядлівага свету) — сфармуляваны сацыяльна-псіхалагічны феномен, які выяўляецца ў веры ў тое, што свет уладкаваны справядліва, і людзі ў жыцці атрымліваюць тое, што заслугоўваюць ў адпаведнасці са сваімі асабістымі якасцямі і ўчынкамі : добрыя людзі ўзнагароджваюцца, а дрэнныя — караюцца.
Ахвяры злачынстваў або правапарушэнняў часта абвінавачваюцца у тым, што яны сваімі дзеяннямі спрыялі здзяйсненню супрацьпраўных дзеянняў супраць іх. Так, напрыклад, задушаная да смерці паважаная ў грамадстве дэманстранка была абвінавачаная ў тым, што яна сама вінаватая ў сваёй бядзе, паколькі сваімі дзеяннямі парушала права кіроўцы на перасоўванне па дарогах. Згвалтаваная незнаёмцам, які прабраўся ў яе дом, жанчына была абвінавачаная ў тым, што яна сама была вінаватая з-за сваіх дрэнных манер або што яна абрала няправільнае месца для пражывання. Лернер у 1966 годзе ў сваёй сумеснай працы з Кэралайн Сіманз выказаў здагадку, што асновай тэндэнцыі вінаваціць ахвяр у непрыемнасцях, якія адбыліся з імі, з'яўляецца імкненне да справядлівасці. У гэтай працы навукоўцы назіралі, што ў тых сітуацыях, калі навакольныя разумеюць, што могуць эфектыўна скампенсаваць пакуты ахвяры, яны робяць гэта, спачуваючы ёй. Але ў выпадку, калі было зразумела, што ахвяра працягне пакутаваць, людзі прыпісваюць ёй негатыўныя рысы. Аўтары прыйшлі да высновы, што і падбадзёрваючая, і няўхвальная рэакцыя на адрас ахвяры выцякае з імкнення да справядлівасці. Яны выказалі здагадку, што людзям неабходная вера ў тое, што свет, у якім яны жывуць, з'яўляецца справядлівым, і людзі ў ім атрымліваюць тое, што заслугоўваюць. Няспынныя пасля заканчэння правапарушэння пакуты нявіннай ахвяры, якія людзі не могуць адэкватна скампенсаваць, супярэчаць гэтай веры і патрабуюць абгрунтавання. Гэтая вера ўплывае на тое, як людзі рэагуюць на навакольныя іх справядлівасць і несправядлівасць.
Гэтая гіпотэза выклікала дэбаты, а для яе праверкі быў выраблены шэраг даследаванняў, якія былі падагулены ў аглядным артыкуле Лернера і Мілера (Dale T. Miller) «Даследаванні і працэс атрыбутавання справядлівага свету: погляд назад і наперад» 1978 года і кнізе «Вера ў справядлівы свет: фундаментальны зман» 1980 года.
Прэзідэнт Рэспублікі Сербскай
Прэзідэнт Рэспублікі Сербскай (Предсједник Републике Српске) — кіраўнік Рэспублікі Сербскай. Ён прадстаўляе Рэспубліку Сербскую, прапануе парламенту кандыдатаў у прэм'ер-міністры, можа адправіць у адстаўку кіраўніка ўрада, у адпаведнасці з Канстытуцыяй развязвае пытанні абароны, бяспекі і вонкавай палітыкі і г.д. .
Сінклер Вікс
Чарльз Сінклер Вікс ( — ) — займаў пасаду сенатара ЗША ад штата Масачусетс (1944) і міністра гандлю ЗША з 1953 па 1958 год падчас адміністрацыі прэзідэнта Эйзенхаўэра.
Выдавецтва Міністэрства беларускіх спраў Літвы
Выдавецтва Міністэрства беларускіх спраў Літвы — выдавецтва, якое існавала ў Коўне ў 1919—1924 гадах пры Міністэрстве беларускіх спраў у Літве. Выдавала грамадска-палітычную, навукова-папулярную, педагагічную і мастацкую літаратуру. Выйшлі брашура Мітрафана Доўнар-Запольскага «Асновы дзяржаўнасці Беларусі», гісторыка-палітычныя нарысы Язэпа Варонкі «Беларускі рух ад 1917 да 1920 года» і «Беларуская справа да міравой нарады ў Версалі», М. Засецкага «Міністэрства беларускіх спраў За 10 месяцаў існавання», І. Антонава «Успаміны аб польскай акупацыі Гарадзеншчыны ў 1919—1921 г.». Выпусціла паэтычныя зборнікі «Дудка беларуская» (з прадмовай Язэпа Варонкі) і «Смык беларускі» Францішка Багушэвіча, зборнік апавяданняў «Казкі жыцця» Якуба Коласа, паэму «Тарас-палясоўшчык», «Казкі» Ганса Крысціяна Андэрсена, англійскую легенду «Спявак Блондэль» (перакладчык Вацлаў Ластоўскі), навукова-папулярныя кнігі «Неба і зоры» (перакладчык Г. Казячы), «Закон жыцця сярод жывел і раслін» В. Лункевіча, агульнаадукацыйныя падручнікі «Новы лемантар для беларускіх дзетак» (3-е выд.) Яна Станкевіча, «Баташка» В. Зяленскага, «Фізіялогія і анатомія чалавека» Н. Малышава, падручнік «Новая гісторыя» Р. Віпера, «Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік» Вацлава Ластоўскага, «Слоўнік геаметрычных і трыганаметрычных тэрмінаў і сказаў» Клаўдзія Дуж-Душэўскага і Вацлава Ластоўскага. Усяго выйшла каля 20 кніг. Спыніла дзейнасць у сувязі з заснаваннем выдавецтва Беларускага цэнтра ў Літве.
Ганіаметрыя (матэматыка)
Ганіаметрыя — сістэма і метад вымярэння вуглоў паміж гранямі крышталяў. З развіццем рэнтгенаграфіі гэты метад страціў сваю ролю як асноўны ў геаметрычнай крышталяграфіі, аднак ён захоўвае свае значэнне ў марфалогіі і тэорыі росту крышталяў.
Пры класіфікацыі па крышталічных сістэмах і вымярэнні знешняй формы крышталя па ганіаметрыі, сукупнасць магчымых паверхняў аказваецца той жа і для гексаганальнага, і для трыганальнага крышталя. Таму некаторыя аўтары аб'ядноўваюць іх у адну сістэму, што дае ў суме 6 сістэм замест 7.
Сутыскы
Сутыскы (Су́тиски) — пасёлак гарадскога тыпу ў Тыўрыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Размешчаны за 30 км на поўдзень ад цэнтра Вінніцы на берагах Паўднёвага Буга.
Функцыянуе завод "Аўтаэлектраапаратура". Таксама ёсць пажарная частка, хлебапякарня, інкубатарная станцыя, добра развіты прыватны сектар вытворчасці. Таксама дзейнічае гідраэлектрастанцыя на рацэ Паўднёвы Буг. У пасёлку функцыянуе школа, школа-інтэрнат, музей. Пяціпавярховых шматкватэрных будынкаў на ўсё мястэчка налічваецца ўсяго восем, астатняя забудова - прыватны сектар.
Вуліца Рыбалкі (Мінск)
Вуліца Рыбалкі — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска. Названа ў гонар Паўла Сямёнавіча Рыбалкі (1894—1948), савецкага военачальніка, маршала бранятанкавых войск, двойчы Героя Савецкага Саюза.
Баяры (Жабінкаўскі раён)
Бая́ры (, Бояры) — вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Крыўлянскага сельсавета.
NGC 3949
NGC 3949 — буйная спіральная галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца ў 50 млн. светлавых гадоў ад Зямлі. Тып SA(s)bc. У NGC 3949 назіралася ўспышка звышновай SN 2000DB
Жаночая зборная Беларусі па валейболе U-20
Жаночая зборная Беларусі па валейболе U-20 — жаночая зборная каманда да 20 гадоў, якая прадстаўляе Беларусь на турнірах па валейболе.
Echeveria
Echeveria — род сукулентных раслін сямейства таўсцянкавыя.
Шматгадовыя травяністыя расліны з сакавітым лісцем, якія ўтвараюць шчыльную прыкаранёвую разетку, або невысокія сукулентныя кусцікі. У родзе каля 170 відаў. Распаўсюджаныя ў асноўным у Мексіцы, некаторыя віды — ад Тэхаса і Каліфорніі (ЗША) на поўначы да Перу на поўдні.
Род названы ў гонар мексіканскага мастака Атанасіа Эчэверыі, які ілюстраваў кнігі па флоры Мексікі.
Прымяненне ў ацтэкаў
У сваім фундаментальным творы «Агульная гісторыя спраў Новай Іспаніі» (1547—1577) Бернардзіна дэ Саагун, абапіраючыся на звесткі ацтэкаў аб уласцівасцях раслін, прывёў розныя звесткі пра.
Апісанне
Расліны гэтага роду фармуюць шчыльныя разеткі з мясістага, напоўненага вільгаццю лісця. Розныя віды могуць быць безсцябловымі або з доўгімі парасткамі. Разеткі дыяметрам ад 3 да 40 см. Лісце цвёрдае або вадзяністае. Адрозніваюцца розным колерам і формай лісця.
Кветкі 5-членныя, сабраны ў бакавое прамое суквецце. Пялёсткі і чашалісцікі сакавітыя, апошнія карацей пялёсткаў. Кветкі ад жоўтых да памяранцава-чырвоных і чырвона-карычневых, звычайна невялікія. Размешчаны на доўгім кветканосе, вертыкальным або бакавым. Адценне часта залежыць ад асветленасці: бутоны, якія развіліся ў сонечнае надвор’е, больш чырвоныя, у пахмурнае — жоўтыя.
Распаўсюджаная пакаёвая расліна.
Компьютерная газета
«Компьютерная газета» (Камп’ютарная газета) — беларуская газета, прысвечаная камп’ютарнай тэхніцы, якая выдавалася ў Мінску з лютага 1995 года па 26 снежня 2016 года. Шэф-рэдактар газеты — Святлана Пумпур, усяго апублікаваны 1071 нумар.
МАЗ-171
МАЗ-171 — нізкападлогавы перонны аўтобус Мінскага аўтамабільнага завода. Прызначаны для перавозкі пасажыраў паміж самалётам і будынкам аэравакзала.
Завод ужо выпускаў у 1999 годзе мадыфікаваную версію гарадскога аўтобуса МАЗ-103 для выкарыстання ў аэрапортах, але аўтобус МАЗ-171 з'яўляецца спецыяльна распрацаванай для такога прымянення мадэллю.
Машына шырынёй больш за тры метры мае нізкую падлогу па ўсёй даўжыні салона і абсталявана шасцю дзвярыма (па тры з кожнага боку). Паколькі працягласць паездкі ў такіх аўтобусах невялікая, МАЗ-171 абсталяваны шасцю сядзеннямі (па адным каля кожнай дзверы), а намінальная ўмяшчальнасць складае 122 чалавека (пры сярэдняй загрузцы 5 чалавек на квадратны метр). Аўтобус абсталяваны відэакамерай задняга віду, кандыцыянерам на працоўным месцы вадзіцеля, дахавымі вентылятарамі ў пасажырскім салоне (кандыцыянер пад заказ), пробліскавым маячком.
У аўтобусе выкарыстоўваецца рухавік Deutz магутнасцю 170 к.с. размешчаны справа ад месца вадзіцеля, пры гэтым прывад ажыццяўляецца на пярэднія колы.
8 лютага 2006 аэрадромны аўтобус МАЗ-171 прыняў першых пасажыраў, якія прыляцелі з Масквы ў Нацыянальны аэрапорт «Мінск». Пасля праходжання тут трохтыднёвых выпрабаванняў, ён быў накіраваны на выпрабаванні ў аэрапорт «Унукава», а затым прайшоў сертыфікацыю ў адным з цэнтраў сертыфікацыі наземнага транспарту грамадзянскай авіяцыі ў Расіі.
Эксплуатуецца ў аэрапортах Мінска, Ніжнявартаўска, Салехарда, Самары, Валгаграда, Краснадара, Баку і ў Румыніі.
У красавіку 2007 года на конкурсе «Лепшы аўтобус года ў Расіі» МАЗ-171 заняў першае месца ў намінацыі «Лепшы айчынны аўтобус года ў Расіі»
Ізола-дэль-Кантонэ
Ізола-дэль-Кантонэ (Isola del Cantone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Генуя.
Насельніцтва складае 1545 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 32 чал./км². Займае плошчу 48 км². Паштовы індэкс — 16017. Тэлефонны код — 010.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы santo Stefano e sant'Innocenzo.
Эманюэль Пеці
Эманюэль Пеці (Emmanuel Petit; нар., , Нармандыя, Францыя) — французскі футбаліст, паўабаронца. Чэмпіён свету 1998 у складзе нацыянальнай зборнай Францыі.
Кенатаф
Кенатаф (κενοτάφιον — kenotaphion, ад κενός — «пусты» i τάφος — «магіла») — сімвалічная магіла, у якой няма нябожчыка.
Устанаўліваецца ў выпадку, калі нябожчык загінуў (знік без вестак, патануў і г. д.) у цяжкадаступным месцы, а цела згублена або яго пошук можа прывесці да новых ахвяраў і яно не можа быць пахавана на радзіме. Таксама кенатаф усталёўваецца, калі цела крэміравалі, а прах развеяны.
Кенатафы служаць для ўшанавання памяці аб памерлым і выканання памінальных рытуалаў і ўяўляюць сабой збудаванні розных тыпаў і ступені складанасці (надмагілле, грабніца, склеп, помнік, бюст, стэла, абеліск, мемарыял, барэльеф, мемарыяльная дошка і г. д.). Акрамя таго, у еўрапейскай традыцыі кенатафам часта завецца памятнае збудаванне, размешчанае не над магілай з парэшткамі нябожчыка, а на месцы яго гібелі (нават калі магіла існуе).
Падобныя кенатафы прызначаныя для ўшанавання памяці і правядзення рытуалаў памінання ў традыцыйныя, часцей рэлігійныя памінальныя дні. Будуюцца на сродкі сваякоў ці сяброў памерлага, грамадскімі арганізацыямі або дзяржавай. Раптоўная гібель блізкага і каханага чалавека — часцей у аўтамабільнай аварыі, нярэдка некалькіх членаў адной сям’і выклікае столькі эмоцый, што помніка на могілках здаецца недастаткова і тады на месцы трагедыі ўсталёўваецца кенатаф.
Пупок палявы
Пупо́к палявы (Anthemis arvensis) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Аднагадовая травяністая расліна вышынёй 20—45 см. Сцяблы шматлікія, галінастыя, апушаныя. Лісце рассечанае на вузкія долі. Краявыя кветкі кошыкаў белага колеру, сярэдзінныя — жоўтыя. Плод — сухая сямянка.
Распаўсюджанне і экалогія
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўразіі і Паўночнай Афрыкі (Алжыр, Туніс, Канарскія астравы), натуралізавалася на тэрыторыі Аўстраліі, Новай Зеландыі, Паўночнай Амерыкі, на Азорскіх астравах і ў Чылі.
Аддае перавагу сухім месцам і адносна багатым глебам. Засмечвае пасевы сельскагаспадарчых культур. Цвіце з мая па верасень, плады паспяваюць у ліпені—верасні.
Гербалайф
Гербалайф — міжнародная кампанія прамых продажаў. Кампанія прадае разнастайныя тавары для збалансаванага харчавання, кантролю вагі і догляду за знешнасцю. Лічыцца камерцыйным культам, хоць і без выяўленай рэлігійнай накіраванасці, але з усімі астатнімі характэрнымі рысамі дэструктыўнага культу.
Кампанія Гербалайф заснавана ў 1980 годзе ў ЗША прадпрымальнікам Маркам Х'юзам і ў цяперашні час мае прадстаўніцтва ў 75 краінах свету
Распаўсюджваемы прадукт — «Гербалайф». Зараз існуе ўжо больш за 100 найменняў харчовых дабавак «Гербалайф», адно з іх — «Тэрмаджэтыкс». Прадукт, па словах распаўсюднікаў, неабходна прымаць на працягу 30 дзён, толькі тады будзе стопрацэнтны поспех.
Лейкапласты
Лейкапла́сты (ад λευκός — белы і  — вылеплены) — бясколерныя сферычныя пластыды ў клетках раслін.
Лейкапласты ўтвараюцца ў запасальных тканках (клубнях, карэнішчах), клетках эпідэрмы і іншых частках раслін. Сінтэзуюць і назапашваюць запасныя пажыўныя рэчывы: крухмал (так званыя амілапласты), тлушчы, бялкі. Лейкапласты ўтрымліваюць ферменты, з дапамогай якіх з глюкозы, утворанай падчас фотасінтэзу, сінтэзуецца крухмал. На святле лейкапласты ператвараюцца ў хларапласты.
Бясколерныя пластыды, яны не маюць гранаў і не ўтрымліваюць пігментаў. У строме лейкапластаў змяшчаюцца ДНК, РНК, рыбасомы, а таксама ферменты, якія забяспечваюць сінтэз і расшчапленне запасных рэчываў. Некаторыя лейкапласты цалкам запоўнены крухмалам. Яны называюцца крухмальнымі зернямі.
NGC 5500
NGC 5500 (іншыя абазначэнні — UGC 9070, MCG 8-26-8, MK 806, ZWG 247.7, NPM1G +48.0261, PGC 50588) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Зміцер Вішнёў
Зміцер Вішнёў (,, Венгрыя) — беларускі паэт і літаратурны крытык, займаецца жывапісам і перформансам.
Вывучаў філалогію і журналістыку ў ВНУ Мінска і Масквы. Адзін з заснавальнікаў выдавецтва «Галіяфы».
Аўтар кніг паэзіі і прозы «Штабкавы тамтам» (1998), «Тамбурны маскіт» (2001), «Трап для сусліка, альбо Некрафілічнае даследаванне аднаго віду грызуноў» (2002), «Верыфікацыя нараджэння» (2005), «Ich sitze im Koffer» (па-нямецку, Берлін, 2006), «Фараон у заапарку» (2007). Творы З. Вішнева перакладзены больш чым на дваццаць моў.
Удзельнік многіх міжнародных паэтычных фестываляў і кангрэсаў.
Стыпендыят Literarisches Colloquium (Берлін, Германія, 2006).
NGC 3947
NGC 3947 (іншыя абазначэнні — UGC 6863, MCG 4-28-88, ZWG 127.95, IRAS11507+2101, PGC 37264) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) у сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Мікіта Аляксандравіч Ермашэвіч
Мікіта Ермашэвіч (нар. ) — беларускі гандбаліст. Кандыдат у майстры спорту Беларусі. Левы паўсярэдні расійскага клуба «Віктар» са Стаўрапаля.
Кар’ера
У ліпені 2019 года перайшоў у расійскі клуб «Віктар» са Стаўрапаля.
Броўкіна
Броўкіна — тапонім.
Жанна Дзюбары (фільм)
«Жанна Дзюбары» (Jeanne du Barry) — гістарычны мастацкі фільм рэжысёра Майвен. Галоўныя ролі выканалі Джоні Дэп, Майвен, П'ер Рышар і Наэмі Львоўскі.
Сусветная прэм’ера фільма адбылася на Канскім кінафестывалі. Фільм адкрыў фестываль 16 мая 2023 года.
Леў Уладзіміравіч Шчэрба
Леў Уладзіміравіч Шчэрба (, Ігумен, Мінская губерня —, Масква) — расійскі і савецкі мовазнавец, акадэмік АН СССР, які ўнёс вялікі ўклад у развіццё псіхалінгвістыкі, лексікаграфіі і фаналогіі. Адзін са стваральнікаў тэорыі фанемы. Спецыяліст па агульным мовазнаўстве, рускай, славянскай і французскай мовах.
Прамысловы ПК
Прамысловы персанальны камп’ютар (Прамысловы ПК, Industrial PC, IPC) — персанальны камп’ютар, прызначаны для працы ў рамках прамысловага вытворчага працэсу на прадпрыемстве.
Ад звычайных ПК адрозніваецца канструкцыяй (якая з прычыны размяшчэння паблізу працуючага абсталявання ўлічвае патрабаванні да сродкаў вылічальнай тэхнікі, якія працуюць у неспрыяльных умовах — павышаную вібрацыю, забруджаную атмасферу, падвышаную вільготнасць, павышаную або паніжаную тэмпературу) і прыладамі спалучэння са спецыфічнымі перыферыйнымі прыладамі (розныя сканеры, панэлі аператара і іншыя прылады чалавека-машыннага інтэрфейсу).
Прамысловыя ПК з’яўляюцца гатовымі, серыйнымі, камерцыйна-даступнымі вырабамі.
Валянцін Пятровіч Дрозд
Валянці́н Пятро́віч Дрозд (, мясцечка Буда-Кашалёва  —, Фінскі заліў, каля Кранштата) — савецкі военачальнік беларускага паходжання, віцэ-адмірал (1940 год).
Біяграфія
У Ваенна-марскім флоце з 1925 года. У 1928 годзе скончыў Ваенна-марское вучылішча імя М. В. Фрунзэ ў Ленінградзе. Удзельнік грамадзянскай вайны ў Іспаніі. У 1938—1940 гадах камандаваў Паўночным флотам СССР.
У пачатку Вялікай Айчыннай вайны служыў на пасадзе камандзіра эскадры караблёў Балтыйскага флоту. У 1941 годзе кіраваў баявымі дзеяннямі караблёў у Ірбенскім праліве, абароне Маазунда. У канцы жніўня 1941 года кіраваў аперацыяй па прарыву сіл Балтыйскага флоту з Таліна ў Кранштат. Да месца прызначэння прыбыла 112 баявых караблёў, 23 транспартных і дапаможных суднаў. Удзельнік абароны Ленінграда. У лістападзе — снежні 1941 года правёў эвакуацыю абаронцаў вострава Ханка.
29 студзеня 1943 года віцэ-адмірал Дрозд загінуў падчас артылерыйскага абстрэлу на лядовай трасе пад Кранштатам. Пахаваны ў Аляксандра-Неўскай лаўры ў Ленінградзе.
Памяць
У 1964 годзе В. П. Дразду ў Буда-Кашалёве быў пастаўлены помнік (архітэктары В. Занковіч, Л. Левін, скульптар С. Вакар).
Палітыка Рэспублікі Сербскай
Рэспубліка Сербская — дзяржаўнае ўтварэнне ў складзе федэрацыі Босніі і Герцагавіны, па Дэйтанскім пагадненням займальнае 49 % яе тэрыторыі. Фармальна гэта тэрыторыя ўваходзіць у склад дзяржавы Боснія і Герцагавіна, у яе дэ-факта ёсць атрыбуты дзяржаўнай улады і суверэнітэту. І ўсё ж паўнамоцтвы ўлад Рэспублікі Сербскай заўважна абмежаваны Вярхоўным прадстаўніком па Босніі і Герцагавіне і вышэйшымі органамі ўлады Босніі і Герцагавіны.
Абмежаванні самастойнасці ўлад Рэспублікі Сербскай
Самастойнасць улад Рэспублікі Сербскай у прыняцці рашэнняў моцна абмежавана органамі Босніі і Герцагавіны, і, асабліва, Вярхоўным прадстаўніком па Босніі і Герцагавіне.
Паўнамоцтвы ўлад Босніі і Герцагавіны
Самастойнасць Рэспублікі Сербскай абмежавана паўнамоцтвамі ўлад Босніі і Герцагавіны. Прыкладам, па Канстытуцыі Босніі і Герцагавіны Рэспубліка Сербская мае права ўсталяваць «асаблівыя паралельныя адносіны» з суседнімі краінамі, але толькі пасля таго, як іх вывучыць Канстытуцыйны суд Босніі і Герцагавіны на прадмет адпаведнасці «тэрытарыяльнай цэласці і суверэнітэту» Босніі і Герцагавіны. Пры гэтым у Канстытуцыйным судзе Босніі і Герцагавіны за прадстаўнікамі Рэспублікі Сербскай замацаваны толькі 2 месцы з 9, што дае яму магчымасць прымаць рашэнні нават без удзелу сербскіх прадстаўнікоў. У вылучнай кампетэнцыі ўлад Босніі і Герцагавіны застаюцца такія пытанні як абарона, мытня, выпуск адзінай валюты.
Правы Вярхоўнага прадстаўніка
У 1997—1998 гадах Вярхоўны прадстаўнік па Босніі і Герцагавіне атрымаў шэраг правоў, якія істотна абмежавалі самастойнасць органаў Рэспублікі Сербскай. У прыватнасці, Вярхоўны прадстаўнік мае права самастойна здымаць з кожнай пасады кожную службовую асобу, прытым з забаронай яму займаць кожныя (як абіраныя, так і прызначаныя) пасты як у органах улады, так і ў палітычных партыях. Таксама ён мае права самастойна выдаваць рашэнні, абавязковыя для выканання ўсімі органамі Босніі і Герцагавіны. Гэтымі правамі Вярхоўныя прадстаўнікі актыўна карысталіся. Прыкладам, у сакавіку 1999 года Вярхоўны прадстаўнік зняў з пасады абранага насельніцтвам Прэзідэнта Рэспублікі Сербскай Н. Паплашэна пасля таго, як той звольніў сваім указам з паста прэм'ер-міністра М. Додзіка. Пры гэтым спробы Скупшчыны Рэспублікі Сербскай абмежаваць дзеянне развязкаў Вярхоўнага прадстаўніка, цвёрда перарываліся ім. Прыкладам, у 1999 годзе Вярхоўны прадстаўнік падпісаў шэраг рашэнняў, што скасавалі права ўласнасці на занятыя падчас вайны кватэры і ўсталявалі парадак высялення новых уладальнікаў. 10 лістапада 1999 года Скупшчына прыпыніла высяленне ў зімовы перыяд. У адказ Вярхоўны прадстаўнік сваім указам абвясціў гэтае рашэнне парламента «супярэчным майму рашэнню ад 27 кастрычніка 1999 г…. і таму такім, што не мае сілы».
Рэферэндум пра незалежнасць
Пасля абвяшчэння незалежнасці Косава Парламент Рэспублікі Сербскай прыняў рэзалюцыю, у якой было заяўлена, што ў выпадку прызнання незалежнасці Косава паловай чальцоў ЕС і паловай чальцоў ААН Рэспубліка Сербская правядзе другі рэферэндум пра незалежнасць. У апошні час у канфлікце паміж Міларадам Додзікам і Вярхоўным прадстаўніком па Босніі і Герцагавіне Міраславам Лайчакам Додзік згадваў магчымасць правядзення рэферэндуму. Дзейным Вярхоўным прадстаўніком па Босніі і Герцагавіне пасля сыходу Лайчака стаў аўстрыйскі дыпламат Валянцін Інцка. З пункту гледжання Дэйтанскіх пагадненняў выхад Рэспублікі Сербскай са складу Босніі і Герцагавіны немагчымы - у дамове зафіксавана «захаванне тэрытарыяльнай цэласці БіГ».
Алесь Туровіч
Алесь (Аляксандр) Туровіч (нар. 1978, паводле іншых звестак ) — беларускі пісьменнік.
Адзін з заснавальнікаў «Бум-Бам-Літ». Член Саюза беларускіх пісьменнікаў.Асацыяцыя Сучаснага Мастацтва, унесены ў даведнік Хто Ёсць Хто Беларусь
Друкуецца ў перыядычных выданнях. Творы перакладзеныя на еўрапескія мовы. Удзельнік канферэнцый і форумаў па віртуальных тэхналогіях.)).
Аўтар зборніка паэзіі і прозы «Корпус» (Маладзечна, 1998).
Неўралогія
Гісторыя
Як самастойная навука неўралогія сфарміравалася ў XIX стагоддзі. У Расіі ў самастойную дысцыпліну вылучылася ў 1869 годзе, калі была створана першая клініка нервовых хвароб, а ў 1870 годзе — кафедра нервовых хвароб у Маскоўскім універсітэце. Кафедру і клініку ўзначаліў заснавальнік Маскоўскай школы неўрапатолагаў А. Я. Кажэўнікаў. Заснавальнікам неўралогіі дзіцячага ўзросту лічыцца Р. І. Расаліма. Вялікі ўплыў на развіццё неўралогіі і псіхіятрыі аказалі І. М. Сечанаў, І. П. Паўлаў, А. А. Ухтомскі, М. Я. Увядзенскі, Л. А. Арбелі і іх вучні.
У сучаснай Беларусі дзейнічае Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр неўралогіі і нейрахірургіі.
Пётр Сяргеевіч Прыходзька
Пётр Сяргеевіч Прыходзька (1918-1944) — савецкі вайсковец. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1944 г., пасмяротна). Старшы сяржант.
Біяграфія
Пётр Сяргеевіч Прыходзька нарадзіўся 8 лістапада 1918 года ў павятовым горадзе Крэмэнчуке Палтаўскай губерні Украінскай Дзяржавы (цяпер горад, адміністрацыйны цэнтр Крэменчуцкага раена Палтаўскай вобласці Украіны) у сям'і рабочага. Украінец. Скончыў 6 класаў школы № 6 і музычную школу. Да прызыву на вайсковую службу працаваў музыкам.
У шэрагі Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі П. С. Прыходзька быў прызваны Крэменчуцкім гарадскім ваенкаматам у 1939 годзе. Тэрміновую службу нёс у памежных войсках НКУС СССР у Амурскай вобласці Хабараўскага краю. Тэрмін службы. П. С. Прыходзька падыходзіў да канца, але з пачаткам Вялікай Айчыннай вайны яго дэмабілізацыя была адтэрмінаваная на нявызначаны тэрмін. У кастрычніку 1942 года ў Хабараўску з памежнікаў Хабараўскага і Усурыйскага краю пачалося фарміраванне стралковых дывізій. Чырвонаармеец Прыходзька апынуўся ў складзе 40-га стралковага палка 102-й стралковай дывізіі. У снежні 1942 года дывізія была перакінутая ў Молатаўскую вобласць, дзе яе асабісты склад да лютага 1943 года праходзіў баявую вучобу. Пётр Сяргеевіч асвоіў воінскую спецыяльнасць кулямётчыка і быў пераведзены ў кулямётную роту 3-га стралковага батальёна.
15 лютага 1943 года 102-я стралковая дывізія была ўключана ў склад 70-й арміі Цэнтральнага фронту. У баях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі яфрэйтар П. С. Прыходзька з пачатку сакавіка 1943 года. Баявое хрышчэнне прыняў у баях пад Дзмітраўскім-Арлоўскім. У сакавіку 1943 года Пётр Сяргеевіч быў паранены, але хутка вярнуўся ў строй. Да лета 1943 года дывізія, у якой служыў Прыходзька, трымала абарону ў Дзмітраўскім раёне Арлоўскай вобласці на мяжы Бранцава—Ферезева—Хальзева. Летам 1943 года П. С. Прыходзька удзельнічаў у абарончай фазе бітвы на Курскай дузе і Арлоўскай аперацыі Курскай бітвы, у складзе свайго падраздзялення вызваляў горад Дзмітраўск-Арлоўскі. 26 жніўня дывізія была перакінутая ў раён пасёлка Пачынок-Алешок, адкуль у складзе 48-й арміі перайшла ў наступ у ходзе Чарнігаўска-Прыпяцкай аперацыі Бітвы за Дняпро. Яфрэйтар П. С. Прыходзька пры фарсіраванні ракі Дзясны і ў баях на яе правым беразе на паўночны-ўсход ад Ноўгарад-Северскага з 9 па 16 верасня, падтрымліваючы агнём з кулямёта наступленне свайго палка, дзейнічаў умела і рашуча, знішчыўшы чатыры кулямётныя кропкі праціўніка. У ходзе далейшага наступлення на гомельскім напрамку Пётр Сяргеевіч быў паранены. Пасля нядоўгага знаходжання ў медсанбате ён вярнуўся ў сваю частку, але ў баях за плацдарм на правым беразе ракі Сож у пачатку лістапада 1943 года зноў атрымаў раненне і апынуўся на бальнічным ложку. Пасля вяртання ў полк. П. С. Прыходзька быў павышаны да малодшага сяржанта.
У студзені 1944 года наводчык станковага кулямёта малодшы сяржант П. С. Прыходзька вызначыўся ў ходзе Калінкавіцка-Мазырскай аперацыі Беларускага фронту. У баях за вёскі Расава і Печышчы Парыцкага раёна Палескай вобласці Беларускай ССР 17 студзеня 1944 года агнём свайго «Максіма» ён адбіў дзве варожыя контратакі, рассеяўшы роту нямецкай пяхоты, знішчыўшы 3 агнявыя кропкі і да 25 салдат непрыяцеля. 18 студзеня 1944 года перад стрелковыми падраздзяленнямі 40-га стралковага палка была пастаўлена задача перарэзаць шашы Дуброва-Чыркавічы. Знаходзячыся непасрэдна ў баявых парадках надыходзячай пяхоты, малодшы сяржант Прыходзька падаўляў агнявыя кропкі праціўніка і спрыяў выкананню баявога задання. Калі стралковыя падраздзяленні занялі абарону на шашы, немцы пасля магутнай артылерыйскай падрыхтоўкі перайшлі ў контратаку пры падтрымцы танкаў і самаходных артылерыйскіх установак. Малодшы сяржант Прыходзька, заняўшы пазіцыю наперадзе стралковых падраздзяленняў, падпусціў ворага бліжэй і агнём з кулямёта расстрэльваў яго ва ўпор. Некалькі разоў кулямётчык трапляў у паўакружэнне, але не адступіў ні на крок. Калі скончыўся боекамплект кулямёта, П. С. Прыходзька працягваў ўтрымліваць занятую мяжу, абараняючыся гранатамі і ведучы агонь з ППШ. Праціўнік, страціўшы больш за 100 чалавек забітымі, стаў адступаць. Натхнёныя гераічнымі дзеяннямі малодшага сяржанта Прыходзька байцы стралковых падраздзяленняў перайшлі ў контратаку і завяршылі разгром ворага. За праяўленую ў баі адвагу Пётр Сяргеевіч атрымаў пазачарговае званне старшага сяржанта і быў прызначаны камандзірам кулямётнага разліку. У наступныя два дні. П. С. Прыходзька адбіў яшчэ дзве контратакі ворага, наносячы яму вялікія страты. 29 студзеня 1944 года Пётр Сяргеевіч быў у чацвёрты раз паранены і эвакуяваны ў медсанбат. Пасля вяртання ў строй ён прыняў пад камандаванне кулямётны ўзвод кулямётнай роты 3-га стралковага батальёна. Старшы сяржант П. С. Прыходзька асабліва вызначыўся ў ходзе Бабруйскай аперацыі, праведзенай войскамі 1-га Беларускага фронту ў рамках Беларускай стратэгічнай аперацыі.
24 чэрвеня 1944 года штурмавой батальён 40-га стралковага палка фарсіраваў раку Друць каля вёскі Каласы ў двух кіламетрах на захад ад горада Рагачова. У момант пераправы выбухам варожага снарада быў разбіты штурмавы масток. Не задумваючыся, старшы сяржант П. С. Прыходзька кінуўся ў ваду і ўтрымаў канструкцыю ад поўнага разбурэння. Яго прыклад перанялі іншыя салдаты, дзякуючы чаму сапёрам атрымалася аднавіць масток, і пераправа была працягнутая. Пераправіўшыся праз раку, узвод старшага сяржанта Прыходзька падавіў некалькі агнявых кропак праціўніка, якія перашкаджалі прасоўванню пяхоты і ў ліку першых уварваўся ў першую лінію нямецкіх траншэй. Калі ў баі за другую лінію варожых акопаў са строю выйшаў разлік аднаго з кулямётаў, П. С. Прыходзька адзін замяніў ўвесь разлік і агнём «Максіма» знішчаў жывую сілу ворага, забяспечыўшы поспех стралковых падраздзяленняў пры ўзяцці нямецкіх умацаванняў. Пётр Сяргеевіч быў паранены, але зрабіўшы перавязку, працягваў камандаваць узводам. Пры штурме чацвёртай лініі траншэй непрыяцеля, які знаходзіўся непасрэдна ў баявых парадках пяхоты старшы сяржант Прыходзька атрымаў смяротнае раненне. Варожая абарона была прарваная, але Пётр Сяргеевіч ад атрыманых ран памёр. За ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 23 жніўня 1944 года старэйшаму сяржанту Прыходзька Пятру Сяргеевічу было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза пасмяротна. Першапачаткова П. С. Прыходзька быў пахаваны ў вёсцы Каласы. У чэрвені 1958 г. яго прах быў перапахаваны ў вёсцы Заполле Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.
Спасылкі
Прыходзька, Пётр Сяргеевіч. Сайт «Героі краіны».
Петрыкаўскі раён
Пе́трыкаўскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскай вобласці Беларусі. Мяжуе з Акцябрскім, Калінкавіцкім, Мазырскім, Лельчыцкім, Жыткавіцкім раёнамі Гомельскай вобласці і Любанскім раёнам Мінскай вобласці. Цэнтр — горад Петрыкаў.
Геаграфія
Плошча раёна складае 2,8 тыс. км². Працякае рака Прыпяць з прытокамі Бобрык, Пціч, Трэмля, Убарць. Ёсць возера Дзікае плошчай 69 га. Іншыя азёры: Старуха, Старык, Чарноцкае, Веліжжэ. На тэрыторыі раёна выяўлена 99 радовішчаў торфу з агульнымі запасамі 61,5 млн т., Петрыкаўскае радовішча калійных і каменнай соляў, Брынёўскае радовішча бурага вугалю, тры радовішчы пяскоў з агульнымі запасамі 6,28 млн м³, дзевяць радовішчаў глін і суглінкаў з агульнымі запасамі 31,6 млн м³, адна крыніца мінеральнай вады. Паверхня тэрыторыі раёна плоская, забалочаная, уздоўж рэк ёсць пясчаныя дзюны і грады. 95 % тэрыторыі раёна знаходзіцца на вышыні 120—140 м над узроўнем мора, 4 % — звыш 140 м. Вышэйшы пункт раёна знаходзіцца на ўсходзе, каля вёскі Чалюшчавічы. Найменшы абсалютны пункт 113 м на паўднёвым усходзе раёна — гэта зрэз ракі Прыпяць у месцы яе зліцця з ракой Пціч.
Насельніцтва
У 1995 годзе насельніцтва раёна налічвала 46,9 тыс. чалавек.
Нацыянальны склад: беларусы — 92,8 %, рускія − 4,3 %, украінцы − 1,6 %, палякі — 0,3 %, цыганы — 0,2 %, яўрэі — 0,01 %.
Гаспадарка
У 2021 годзе ўведзены ў эксплуатацыю Петрыкаўскі горна-абагачальны комплекс ААТ «Беларуськалій».
Сяргей Васілевіч Рублеўскі
Сяргей Васілевіч Рублеўскі (нар., в. Бабча, , Віцебская вобласць) — беларускі паэт, празаік, публіцыст.
Біяграфія
Вучыўся ў Бароўскай сярэдняй школе, скончыў фізіка-матэматычны факультэт Віцебскага педінстытута. Пасля вучобы працаваў настаўнікам у Капыльскім раёне. З 1978 года ў журналістыцы. Працаваў у Бешанковіцкай раённай газеце «Зара», у Талачынскай — «Сцяг Ільіча», у абласной — «Віцебскі рабочы». З 1990 года, з дня заснавання, да 2008 года — галоўны рэдактар абласной газеты «Народнае слова». З 2008 па 2013 гады — намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення юстыцыі Віцебскага аблвыканкама — начальнікам аддзела па архівах і справаводстве. Цяпер на пенсіі. Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў з 2001 года.
Магары
Магары (саманазва मगर जाति) — народ сіна-тыбецкага паходжання. Жывуць пераважна ў Непале і суседніх раёнах Індыі, таксама ў Бутане і Бангладэш. Вобласць, населеная магарамі, традыцыйна мае назву Магарат. Агульная колькасць (2022 г.) — 2 187 400 чалавек.
Гісторыя
Згодна вусным паданням саміх магараў, яны паходзяць з поўначы Непала, куды іх продкі маглі перасяліцца з суседняга Тыбета. Першыя пісьмовыя ўзгадкі пра іх з'явіліся ў перыяд сярэднявечча. Да XVI ст. яны стварылі каля 12 дзяржаўных аб'яднанняў, якія кантралявалі тэрыторыі ад усходніх ускраін даліны Катманду да поўдня Сікіма.
У XVII ст. магарскія манархі пацярпелі шэраг ваенных паражэнняў і страцілі сваю значнасць. Тым не меней, у раёнах, дзе быў распаўсюджаны індуізм, магарскія брахманы захоўвалі значны ўплыў, у прыватнасці ў дзяржаве Горкха. Прытхві Нараян Шах, раджа Горкхі і першы кароль Непала, быў духоўным вучнем святога Лаханы Тхапа, магара па паходжанню. Ён вылучыў магараў як адну з чатырох груп насяльніцтва сваіх валоданняў, якая мела права служыць у войску і атрымоўваць зямельныя надзелы. Дзякуючы гэтаму многія магары здолелі значна падвысіць свой сацыяльны статус. Пазней магары складалі значную частку афіцэраў непальскай арміі, служылі наёмнікамі-гуркхамі.
Культура
У мінулым магары сяліліся ў асобных вёсках. У наш час аддаюць перавагу буйным вясковым паселішчам, дзе імкнуцца гуртавацца разам. Жытлы маюць розныя формы, узводзяцца з камянёў і гліны, крыюцца саломай. Знутры вылучаецца вялікі цэнтральны пакой з агменем, паабапал яго ладзяць два спальныя пакоі. Большасць хацін мае веранду. Сямейны двор можа ўключаць хлеў для буйвалаў і іншай жывёлы, свіран для збожжа, драўляную горку для сушкі кукурузы.
Традыцыйная вопратка мужчын складаецца з насцегнавой повязі, прапушчанай пад пахам, і кавалка тканіны бхота, які завязваецца на грудзях. Жанчыны апранаюць кашулю, што ўтрымліваецца з дапамогай пояса, і шаль муджэтра. Прадстаўнікі абодвух полаў носяць шматлікія дадатковыя ўпрыгожванні.
Пераважаюць вялікія пашыраныя сем'і на чале старэйшага мужчыны. Сярэдні шлюбны ўзрост хлопцаў — 25 гадоў, дзяўчын — ад 20 да 25 гадоў. Большасць шлюбаў заключаецца па дамове паміж бацькамі. У мінулым таксама практыкаваліся выкраданне нявесты або сумесныя ўцёкі маладых. У апошнім выпадку муж ішоў на ваенную службу і атрымоўваў у карыстанне надзел зямлі. Да сталення дзяцей яго асабістая сям'я мела нуклеарны характар. У нашы дні наяўнасць пашыраных сем'яў гарантуе ўзаемадапамогу і дадатковыя прыбыткі ў выглядзе заробкаў адыходнікаў. Малыя хлопчыкі захоўваюць асаблівыя адносіны не толькі з родным бацькам, але і з братамі маці. Ва ўзросце 5 гадоў яны праходзяць цырымонію галення валасоў. Яна суправаджаецца запрашэннем сваякоў з боку маці, сямейным святам і падарункамі.
Фальклор адметны генеалагічнымі паданнямі, шматлікімі казкамі і легендамі. Традыцыйныя святы прысвечаны рэлігійным падзеям і гадавому земляробчаму цыклу.
Пячора Пеш Мерль
Пеш-Мерль, пячора з палеалітычным жывапісам. Францыя, Ло.
Магары
Мовы
Магары размаўляюць на 3 асобных магарскіх мовах, якія адносяцца да сіна-тыбецкай групы. У Непале шырока распаўсюджана непальская мова.
Пячора Пеш Мерль
Адкрытая ў 1922 А. Давідам і А. Дютэртрам, вывучалася Лемазі. 130 м² займаюць т.з. «макароны», налічваецца 690 малюнкаў: жывёліны — маманты, бізоны, быкі, коні, алені, рыбы, адзін прадстаўнік сямейства каціных, адзін мядзведзь; людзі; «жанчыны-бізоны»; малюнкі рук і пальцаў; розныя знакі. Радыёвугляродная датыроўка: 23610±350; 22750±390; 25120±390; 19300±270.
Магары
Рэлігія
Магары захоўваюць некаторыя старажытныя вераванні, заснаваныя на шанаванні шаманаў дзагар. Большасць вернікаў спавядае індуізм, прытрымліваецца традыцый касты бахун. На ўсходзе Непала, Сікіме і Бутане значная частка вернікаў спавядае будызм.
Статаліты
Тэрмін статаліты можа азначаць:
Сяргей Мікалаевіч Міхальчук
Сяргей Міхальчук (нар. ) — беларускі гандбаліст. Кандыдат у майстры спорту Беларусі. Разыгрывальнік клуба «Машэка».
Вулвергемптанскі ўніверсітэт
Агульная характарыстыка
Універсітэт размешчаны ў чатырох кампусах Уэст-Мідлендса, Шропшыра і Стафардшыра ў Англіі. Карані ўніверсітэта ўзыходзяць да інстытута гандляроў і механікаў, заснаваным у 1827 годзе. Яна аб'ядналася ў 1969 годзе з муніцыпальнай школай мастацтваў, першапачаткова заснаванай у 1851 годзе, каб сфармаваць Вулвергемптанскі політэхнічны інстытут.
Кампус размешчаны ў цэнтры горада Вулвергемптан, другі кампус знаходзіцца ў Уолсале і трэці ў Тэлфардзе. У Вулвергемптане ў навуковым парку ўніверсітэта ёсць дадатковы чацвёрты кампус. Ва ўніверсітэце таксама дзейнічае асветніцкі цэнтр аховы здароўя ў Бертан-апон-Трэнт для студэнтаў-медыкаў.
Універсітэт мае чатыры факультэта, якія складаюцца з 18 школ і інстытутаў. Ён прапануе больш за 380 курсаў бакалаўрыяту і аспірантуры.
Кітайскі свет
Кітайскі свет (у англасаксонскай традыцыі сінасфера, sinosphere) — кітайская культурная сфера як сукупнасць тых краін Усходняй Азіі, чыя культура і пісьмо фармаваліся пад уплывам кітайскіх (ханскіх) узораў. Для краін кітайскай культурнай сферы (у адрозненне, скажам, ад краін індыйскай культурнай сферы) характэрна выкарыстанне розных варыянтаў іерогліфічнага пісьма. Да ліку краін кітайскага свету адносяць Унутраны Кітай (з Тайванем), Карэю, Японію, В'етнам, часам таксама Сінгапур і Малайзію. Ля вытокаў паняцця стаяў амерыканскі мовазнавец Джэймс Мэтысаф.
Развіццё сінасферы адбывалася пад уплывам не толькі Кітая, але і суседніх дзяржаўных утварэнняў. Важным перыядам у яе развіцці стала дынастыя Тан, калі кітайская дзяржава ўпершыню апынулася акружана суседскімі краінамі з блізкім узроўнем цывілізацыі (Наньчжаа, карэйскія царствы і інш).
Спіс прэзідэнтаў Літвы
Улада у выгнанні (1940—1991)
Пасля заняцця Літвы Савецкім Саюзам уладу ў эміграцыі згуртавала вакол сябе Літоўская дыпламатычная служба
Матроніна
Матроніна — тапонім.
Вітаўт
Вітаўт (у хрышчэнні Аляксандр, ~1350 — ) — князь гарадзенскі (1370—1382), князь луцкі (1370—1382), вялікі князь літоўскі (1392—1430), абвешчаны кароль гусітаў. Сын Кейстута, пляменнік Альгерда і стрыечны брат Ягайлы.
Адзін з найбольш вядомых кіраўнікоў Вялікага Княства Літоўскага, яшчэ пры жыцці празваны Вялікім.
Быў ахрышчаны першы раз у 1382 годзе ў каталіцкаму абраду пад імем Віганд, другі раз у 1384 годзе ў праваслаўнаму абраду пад імем Аляксандр і трэці раз у 1386 паводле каталіцкага абраду таксама пад імем Аляксандр.
Храпавічы
Храпавічы (Храповичи) — вёска ў Мазалаўскім сельсавеце Віцебскага раёна Віцебскай вобласці.
NGC 5501
NGC 5501 (іншыя абазначэнні — MCG 0-36-27, ZWG 18.78, PGC 50724) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Храпавічы
Гісторыя
Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай вёска ў Віцебскім павеце Расійскай імперыі. У 1785 пабудавана драўляная праваслаўная царква Святой Тройцы.
NGC 5501
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аўтапартрэт з адрэзаным вухам і люлькай
«Аўтапартрэт з адрэзаным вухам і люлькай» — карціна нідэрландскага і французскага мастака Вінцэнта ван Гога. Напісана падчас знаходжання ван Гога ў Арлі ў студзені 1889 года.
Храпавічы
Гісторыя
На пачатку XIX ст. у складзе маёнтка Вялікія Храпавічы 2 вёскі, 1 фальварак, 560 дзес. зямлі. Меліся млын, лядоўня, у якой дёд зхоўваўся круглы год, фруктовы сад, збожжазапасны магазін. У 1827 паводле купчай крэпасці, маёнтак належаў адстаўному паручніку памешчыку Марціну Рагозу. У 1833 у маёнтку 67 рэвізскіх сялянскіх душ. У 1846 адна палова маёнтка ўласнасць нашчадкаў памешчыка М. Рагозы (двух сыноў і адной дачкі ад першага шлюбу), другая палова — уласнасць яго другой жонкі Караліны. У 1847 у маёнтку 78 сялянскіх душ. Пры царкве меўся шынковы дом (даход 80 руб. серабром), яго наведвалі як прыезджыя, так і мясцовыя жыхары.
Вітаўт
Імя
Імя Вітаўт — з шэрагу старабалцкіх (старалітоўскіх) двухасноўных імёнаў. Такія імёны дайшлі з індаеўрапейскай эпохі і ўласцівыя іменнікам народаў індаеўрапейскага паходжання.
Аўтапартрэт з адрэзаным вухам і люлькай
Абставіны стварэння
Абвостранае ўспрыманне рэчаіснасці і душэўная неўраўнаважанасць прыводзяць Ван Гога да псіхічнага захворвання. Гаген прыязджае пагасціць у Арль, але творчыя супярэчнасці выклікаюць сварку. Ван Гог кідае шклянку ў галаву мастака, затым пасля заявы Гагена пра намер з'ехаць кідаецца на яго з брытвай. У прыпадку вар'яцтва вечарам гэтага ж дня мастак адразае сабе вуха.
Храпавічы
Гісторыя
Гаспадарскі дом быў драўляны, на каменным падмурку. Сяляне займаліся земляробствам і асноўны даход мелі ад продажу збожжа ў Віцебску. Штогод тут у дзень храмавага свята, 10 кастрычніка, адбываўся кірмаш. Прыход царквы Святой Тройцы аб’ядноўваў 36 вёсак, 3145 прыхаджан, царкве належала 102 дзес. зямлі. У 1862 вёска цэнтр Храпавіцкай воласці, у гэтым годзе тут адкрыта народнае вучылішча, пры якім у 1884 меўся інтэрнат на 100 месц. Кожны год тут працаваў вайсковы прызыўны ўчастак.
Вітаўт
Імя
Першая аснова Vy- знаходзіцца ў аблаўтных дачыненнях з асновамі Vai-, Vei-, Vie-, Vi-, якія, у сваю чаргу, звязаныя з літ. vyti «гнаць, даганяць» і далей індаеўрапейскім *ṷei- «рушыць, імкнуцца; гнаць», ад якога і блр. вайна, ваяваць .
Другая аснова Taut- звязаная з літ. tauta, лат. tauta «народ», пруск. tauto «краіна», усё да індаеўрапейскага *teuta «народ; краіна».
У імені Вітаўт, такім чынам, спалучыліся іменныя асновы, што пазначаюць паняцці «вайны» і «народу» (народу ў пляменным сэнсе), важнасць якіх сягае яшчэ раннелітоўскай эпохі. Значэнне імя Вітаўт можна перадаць як "той, хто ваюе за народ".
Амілапласты
Амілапласты — непігментаваныя пластыды, якія прысутнічаюць у некаторых клетках раслін, адказваюць за сінтэз і наступнае захоўванне гранул крухмалу шляхам полімерызацыі глюкозы. Амілапласты таксама пераўтвораць гэты крухмал назад у монацукрыды, калі расліна мае патрэбу ў энергіі. Вялікая колькасць амілапластаў можа быць выяўлена ў садавіне і падземных запасальных тканках, напрыклад, у тканках клубняў бульбы.
Храпавічы
Гісторыя
На пачатку XX ст. цэнтр воласці ў Віцебскім павеце. Тут у 1909 размяшчалася валасное праўленне, быў фельчарскі пункт.
Вітаўт
Раннія гады
Нарадзіўся Вітаўт каля 1350. Дакладная дата яго нараджэння невядомая. Храніст пры апісанні бітвы пад Рудавай (1370) згадаў, што Вітаўту, які ўдзельнічаў у бітве, было дваццаць гадоў. Па Кромеру, у 1430 Вітаўту было восемдзесят. Бацька Вітаўта Кейстут і яго дзядзька Альгерд кіравалі сумесна і не змагаліся за ўладу паміж сабой. Альгерд быў вялікім князем і займаўся ўсходнімі і паўднёвымі справамі, Кейстут вёў упартую барацьбу з тэўтонскімі рыцарамі на паўночным захадзе. Маці Вітаўта была другая жонка Кейстута Бірута, пра якую вядома вельмі мала.
Храпавічы
Гісторыя
З 20 жніўня 1924 вёска ў складзе Даўжанскага сельсавета Лосвідскага, з 29 кастрычніка 1924 — Кузняцоўскага, з 26 сакавіка 1937 — Віцебскага раёнаў і акругі. У 1926 у Храпавічах 13 двароў, 36 жыхароў, у Малых Хрпавічах 21 двор, 96 жыхароў, у фальварку Вялікія Храпавічы 19 двароў, 60 жыхароў. У 1930-я ў Вялікіх і Малых Храпавічах арганізаваны калгас. У 1936 сюды пераселены жыхары населеных пунктаў Гарбуны, Гараны, Ягоркі, Крываселле, Запольцы, Залатая Горка.
Вітаўт
Раннія гады
Першыя звесткі аб Вітаўце адносяцца да канца 1360-х гадоў. У 1368 і 1372 гадах ён удзельнічаў у паходах Альгерда на Маскву. У 1374 атрымаў у валоданне Гарадзенскае княства. У 1376 годзе ўжо як князь гарадзенскі ўдзельнічаў у паходзе на Польшчу. З 1377 праводзіў самастойныя паходы ў землі Тэўтонскага ордэна.
Храпавічы
Гісторыя
У 1941 у вёсцы 75 двароў, 287 жыхароў. З ліпеня 1941 па чэрвень 1944 Храпавічы акупіраваны нямецкімі войскамі. У чэрвені 1942 нямецкія акупацыйныя ўлады знішчылі ўсю вёску і 27 жыхароў. Пасля вайны вёска адбудавалася.
Амілапласты
Пластыды — гэта спецыялізаваны клас клетачных арганел, якія нясуць свой уласны геном, і, як лічыцца, уяўляюць сабой продкаў цыянабактэрый (сіне-зялёных водарасцей), якія сфарміравалі сімбіёз з эўкарыятычнай клеткай.
Храпавічы
Гісторыя
З 20 снежня 1960 вёска ў Мазалаўскім сельсавеце. На 1 студзеня 2003 — 6 двароў і 9 жыхароў. Вёска ў складзе вытворчага ўчастка «Лосвіда» Гарадоцкай птушкафабрыкі.
Вітаўт
Раннія гады
Пасля смерці Альгерда ў 1377 Кейстут прызнаў яго старэйшага сына ад другога шлюбу Ягайлу вялікім князем літоўскім і працягнуў традыцыйную для сябе вайну з крыжакамі.
Амілапласты
Сінтэз і захоўванне крухмалу таксама мае месца ў хларапластах, пігментаваных пластыдах якія ўдзельнічаюць у фотасінтэзе. Амілапласты і хларапласты блізкароднасныя, і амілапласты здольныя ператварацца ў хларапласты. Гэта напрыклад назіраецца пры перамяшчэнні бульбяных клубняў на святло, і іх наступным зеляненні.
Вітаўт
Раннія гады
Тым не менш, Ягайла баяўся свайго ўплывовага дзядзьку, да таго ж супраць Кейстута яго наладжвалі маці Ульяна Цвярская і зяць Вайдыла.
Аўтапартрэт з адрэзаным вухам і люлькай
Апісанне карціны
Твар Ван Гога займае большую частку карціны. Галава павернутая на тры чвэрці ў правы бок. Ён апрануты ў цёплую куртку, ношаную шапку. На галаве павязка. Ван Гог паліць люльку (дым прамаляваны). Чорная люлька кантрастуе з белай павязкай. Карціна стварае ўражанне пакоры і заспакаення. На карціне ў мастака скажоныя рысы, позірк адсутны, накіраваны ўдалечыню. Ван Гогу падчас напісання карціны было толькі 35 гадоў, але выглядае ён на ёй старэйшым. Фон карціны - двухколерная сцяна, у чырвона-аранжавых адценнях.
Амілапласты
У каранёвым чэхліку (тканка на кончыку кораня) спецыялізаваныя амілапласты, як лічыцца, адказваюць за адчуванне раслінай гравітацыі (геатрапізм). Гэтыя спецыялізаваныя амілапласты называюцца статалітамі.