cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Праскоўя Данілаўна Гарбацэвіч
Біяграфія
Узнагароджана ордэнам Леніна, Ордэнамі айчыннай вайны I і II ступеняў медалямі. Заслужаны ўрач Беларускай ССР.
Рамонак аптэчны
Рамонак аптэчны, або абадраны (Matricária chamomílla) — кветкавая травяністая расліна; від роду сямейства Астравыя, тыпавы від гэтага роду.
Назва
Рамонак аптэчны, румонак, румянак, рамашка, румянка , рамон, роман , рамонак праўдзівы.
Батанічнае апісанне
Аднагадовыя травяністая духмяная расліна вышынёй 15—40 см. Сцябло тонкае прамое. Кветкавы кошык невялікі.
Цвіце з мая да верасня.
Арэал
Расліна шырока распаўсюджаная ў Еўразіі і Паўночнай Амерыцы; актыўна культывуецца; як заносная сустракаецца амаль ва ўсіх нетрапічных рэгіёнах абодвух паўшар’яў. У Беларусі расце паўсюдна.
Значэнне і выкарыстанне
У народнай медыцыне выкарыстоўваецца для лячэння захворванняў шлунка (адвар), для прамывання ран, паласкання рота пры захворваннях зубоў.
Шкіпінар
Празрыстая ці жаўтаватая гаручая вадкасць з едкім пахам хвоі. Здабываецца перагонкай смалы (жывіцы) хвойных дрэў. Не раствараецца ў вадзе. Добра раствараецца ў дыэтылавым эфіры, ацэтоне, непалярных арганічных растваральніках. Добра растварае тлушчы, алеі, смолы.
Выкарыстанне
Шкіпінар выкарыстоўваецца ў якасці растваральніка лакаў і фарбаў, сыравіны ў вытворчасці камфары, тэрпінеёлу, тэрпінгідрату, інсектыцыдаў, араматычных рэчываў і інш. Ачышчаны жывічны шкіпінар выкарыстоўваецца ў медыцыне ў складзе вонкавых лекавых сродкаў (мазі, бальзамы і інш.).
Phlomoides tschimganica
Phlomoides tschimganica — від травяністых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Лісце простае, супраціўнае, на хвосціках. Кветкі з 5-пялёсткавым калякветнікам сабраныя ў каласы. Плод — сухі арэшак.
Ахова
Занесены ў Чырвоную кнігу Узбекістана.
У культуры
У 2012 годзе пошта Узбекістана выкарыстала выяву расліны на паштовай марцы.
Іосіф Ігнатавіч Валодзька
Біяграфія
Член КПСС з 1917 года. У 1918 г. сакратар Замір'еўскага падпольнага падрайкама РКП(б). У 1919 памочнік ваенкама ў Навагрудку, ваенкам і член рэвалюцыйнага камітэта Рагачоўскага павета, у 1920-21 ваенкам Гомельскай губерні. З 1922 старшыня выканкама Магілёўскага павятовага, Бабруйскага раённага Саветаў.
З 1928 года намеснік наркама земляробства БССР. У 1929—1930 гг. старшыня Віцебскага акруговага, з 1931 г. Мінскага гарадскога выканкамаў. У 1933—1937 гг. начальнік Упраўлення сувязі БССР, упаўнаважаны Наркамата сувязі СССР па БССР. Член ЦК КП(б)Б у 1929—1937 гг. Член ЦВК СССР і ЦВК БССР. У 1937 годзе адпраўлены ў Казахстан на пасаду ўпаўнаважанага наркамата сувязі СССР.
Арышт
Неўзабаве арыштаваны. Абвінавачваўся ў прыналежнасці да «контррэвалюцыйнай тэрарыстычнай дыверсійна-шкодніцкай арганізацыі правых» і «антысавецкай арганізацыі ва ўпраўленні сувязі БССР». Асуджаны да ВМП. Расстраляны ў адну ноч з Якавам Афанасьевым, Васілём Дружчыцам, Аркадзіем Ляшчынскім, Маркам Матусевічам, Фёдарам Сулкоўскім, Іванам Суртам, Дорай Турбовіч і іншымі (усяго больш за 200 чалавек). Рэабілітаваны 12.10.1957.
Cousinia
Cousinia — адзін з найбуйнейшых родаў сямейства Астравыя, які ўключае прыкладна 600—700 відаў, распаўсюджаных у Цэнтральнай і Заходняй Азіі.
Многія з відаў у гэтым родзе раней уключаліся ў род.
Cousinia glabriseta
Cousinia glabriseta — від раслін сямейства Астравыя.
У культуры
У 2012 годзе пошта Узбекістана выкарыстала выяву расліны на паштовай марцы.
Эстрон
Эстрон — жаночы палавы гармон, з групы эстрагенаў. Выпрацоўваецца фалікулярным апаратам яечнікаў у жанчын.
Упершыню вылучаны ў крышталічным выглядзе з мачы цяжарных жанчын у 1929 годзе А.Бутэнантам і Э.Дойзі. Па хімічнай будове эстрон з'яўляецца стэроідным гармонам. Біялагічныя ўласцівасці эстрона аналагічныя іншым эстрагенам, аднак актыўнасць яго ніжэйшая за эстрадыёл.
Валоскі
Вало́скі (, Волоски) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнінскага сельсавета. Размешчаны за 18 км на паўночны ўсход ад Брэста, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Брэст-Усходні.
У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Маладая гвардыя» (цэнтр — в. Чэрні).
Гісторыя
У XIX стагоддзі вёска — дзяржаўная ўласнасць у Кобрынскім павеце Гродзенскай губерні. У 1870 годзе Валоскі адносіліся да Харытонаўскай сельскай грамады.
Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Збіражскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.
З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 5 вяскоўцаў.
Іван Іосіфавіч Валадзько
Іван Іосіфавіч Валадзько (, в. Плябанцы,  —, Мінск) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1955).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і селяніна-лесніка.
У яго рана выявілася любоў да малявання. Пасля заканчэння сельскай школы і 2-х класаў Мінскага гарадскога вучылішча ў 1912 годзе Іван Валадзько з’ехаў у г. Пензу, дзе паступае ў на аддзяленне жывапісу, якое скончыў у 1918 годзе. Працаваў настаўнікам малявання ў Яльцы, быў адным са стваральнікаў калекцыі ялецкага музея.
Вясной 1919 года вярнуўся ў Мінск. У 1921 ўдзельнічаў ў 1-й Мастацкай выставе ў г. Мінску.
Скончыў Вышэйшы мастацка-тэхнічны інстытут у Маскве ў 1928 годзе. З 1929 года ў праектных арганізацыях Мінска, у Белжылсаюзе , у 1933—1944 гадах у праектных арганізацыях Масквы , у архітэктурнай майстэрні Массавета. Член Саюза архітэктараў СССР з 1935 года.
У 1944 пастаянны прадстаўнік Упраўлення па справах архітэктуры пры СНК БССР. 3 1957 года навуковы супрацоўнік НДІ будаўніцтва і архітэктуры АН Беларусі, у 1963—1973 гадах БелНДІПгорадабудаўніцтва.
Творчасць
Аўтар раздзелаў у працах «Архітэктура і горадабудаўніцтва Беларусі» (Мінск, 1957), «Метадычныя ўказанні па складанні схем раённай планіроўкі сельскагаспадарчых раёнаў ва ўмовах Беларускай ССР» (Мінск, 1963).
Дакументы творчай ды службовай дзейнасці (праекты, артыкулы, справаздачы) і фотаздымкі захоўваюцца ў БДАНТД, куды перададзены дачкой.
Scorzonera bungei
Scorzonera bungei — від раслін сямейства Астравыя.
У культуры
У 2012 годзе пошта Узбекістана выкарыстала выяву расліны на паштовай марцы.
Педафілія
Педафілія (ад παῖς, родны склон  — «дзіця» і ) — палавая ненармальнасць; палавая цяга да дзяцей. Можа мець гетэрасексуальную і гомасексуальную скіраванасць. Сярод магчымых прычын педафіліі называюць псіхічныя захворванні, псіхалагічнае вяртанне дарослага чалавека ў дзяцінства, адчуванне сексуальнай непаўнавартасці і боязь перад дарослым партнёрам. Паводле дадзеных сексуальнай статыстыкі, каля 25 % жанчын узгадваюць спробы мужчын збліжэння з імі, калі яны былі яшчэ дзецьмі. Палова такіх спроб — акты эксгібіцыянізму, 12 % выпадкаў — цялесны кантакт у форме петынгу.
Красная Буда (Добрушскі раён)
Кра́сная Бу́да (, Красная Буда) — аграгарадок у Добрушскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Усохабудскага сельсавета.
У 1926—1927 гадах цэнтр Чырванабудскага сельсавета. Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Дубраўскага сельсавета.
Хекатэ
Хекатэ (Hecate Strait) — праліў, які аддзяляе астравы Хайда-Гуаі ад мацерыковай часткі Брытанскай Калумбіі. Злучае праліў Дыксан-Энтранс, размешчаны на поўначы, з залівам Каралевы Шарлоты на поўдні. Максімальная шырыня праліва на поўдні — 140 км, на поўнач праліў звужаецца, яго мінімальная шырыня — 48 км. Даўжыня праліва — 260 км. Праліў мелкаводны — максімальная глыбіня (на поўначы) складае 45 метраў. Зімовае надвор’е суровае: ураганныя вятры звыш 40 км/г.
Дубраўка (Добрушскі раён)
Ду́браўка (, Дубровка) — вёска ў Добрушскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Усохабудскага сельсавета.
Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Дубраўскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 41 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Добруш, за 52 км ад Гомеля. Прыкладна за 0,8 км у напрамку на поўдзень ад вёскі знаходзіцца прыпыначны пункт Машок Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі.
Вітошкі
Віто́шкі (, Витошки) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнінскага сельсавета. Размешчаны за 19 км на паўночны ўсход ад Брэста, за 14 км ад чыгуначнай станцыі Жабінка.
У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Маладая гвардыя» (цэнтр — в. Чэрні).
Гісторыя
У XIX стагоддзі вёска — цэнтр маёнтка ў Кобрынскім павеце Гродзенскай губерні. З 1868 года маёнтак Вітошкі належаў Галеўскаму. У 1890 годзе сяляне ўваходзілі ў Залескае сельскагаспадарчае таварыства (налічвала 81 дзесяціну зямлі). Маёнткам валодаў У. Анцуг, які меў 105 дзесяцін зямлі. У 1897 годзе ў вёсцы працавалі вятрак, кузня.
У 1905 годзе вёска ў Збіражскай воласці Кобрынскага павета Гродзенскай губерні. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Збіражскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.
Джэймс (заліў)
Заліў Джэймс (James Bay) — буйны заліў, які з поўдня прымыкае да Гудзонава заліва ў Канадзе. Яго берагі належаць правінцыям Квебек і Антарыа, а астравы ў заліве (Акіміскі, Чарлтан і інш.) — тэрыторыі Нунавут.
Упершыню заліў прыцягнуў увагу еўрапейцаў у 1610 годзе, калі Генры Гудзон увайшоў у яго падчас свайго абследавання буйнога заліва, які зараз носіць яго імя. Сам жа заліў Джэймс атрымаў сваю назву ў гонар Томаса Джэймса, англійскага капітана, які больш падрабязна даследаваў гэты раён у 1631 годзе.
Крываўнік лекавы
Крываўнік лекавы, Крываўнік звычайны (Achilléa millefólium) — шматгадовая травяністая расліна; від роду сямейства , тыпавы від гэтага роду.
Назвы
На тэрыторыі Беларусі зваўся крываўнік звычайны або лекавы, крываўнік, крывавец, серпарэзнік , крывапуск, падбел, падбела красная , дзярэвій, кравапуск , ахелей, ахла, белагаловец, грудная трава, рудамётка.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая шэра-зялёная расліна вышынёй 15—80 см. Сцябло прамое, апушанае. Лісце чаргаванае, двойчы- або тройчыперыстарассечанае на 15—30 доляў. Кветкавыя кошыкі белага колеру, зрэдку бледна-ружовыя. Плод — сямянка.
Сінонімы
У сінаніміку віду ўваходзяць наступныя назвы:
Выкарыстанне
Выкарыстоўваецца як лекавая, прыпраўная, дэкаратыўная і меданосная расліна.
Этылацэтат
Этылацэта́т, этылавы эфір воцатнай кіслаты, CH3COOC2H5 — бясколерная вадкасць з прыемным пахам садавіны. Утрымліваецца ў нафце і прадуктах каксавання. Валодае ўсімі ўласцівасцямі складаных эфіраў.
Малярная маса 88,11 г/моль. Шчыльнасць 0,9001 г/см³ пры тэмпературы 20 °С. Тэмпература плаўлення −84 °C, тэмпература кіпення 77,1 °C. Змешваецца з этанолам, дыэтылавым эфірам, бензолам. Мала раствараецца ў вадзе.
Атрыманне
У прамысловасці этылацэтат атрымліваюць:
Выкарыстанне
Этылацэтат выкарыстоўваецца ў якасці растваральніка нітрацэлюлозы, алейных лакаў, тлушчаў і інш. У сумесі з этылавым спіртам выкарыстоўваецца ў вытворчасці штучнай скуры. Таксама этылацэтат выкарыстоўваецца ў вытворчасці выбуховых рэчываў і ў якасці харчовай дабаўкі.
Шкоднае ўздзеянне
Пары этылацэтату раздражняюць слізістыя абалонкі дыхальных шляхоў, вачэй. Уздзеянне этылацэтата на скуру выклікае дэрматыты і экзэму.
Лук’янаўка (Добрушскі раён)
Лук'я́наўка (, Лукьяновка) — вёска ў Добрушскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Усохабудскага сельсавета.
Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Дубраўскага сельсавета.
Дзяніс Сяргеевіч Якубовіч
Дзяніс Якубовіч (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.
Клубная кар’ера
Пачынаў кар’еру ў «Маладзечна», пазней гуляў за дубль мінскага «Дынама» і салігорскага «Шахцёра». З 2010 года выступаў у Першай лізе за «Граніт», «Слуцк» і «Слонім». У 2014 годзе вярнуўся ў «Граніт» і дапамог яму перамагчы ў Першай лізе, але наступны сезон быў вымушаны поўнасцю прапусціць з-за траўмы.
У сакавіку 2016 года прыбыў на прагляд у «Гарадзею» і ў выніку падпісаў кантракт з клубам. У сезоне 2016 спачатку рэдка з’яўляўся на полі, але з верасня замацаваўся ў стартавым складзе на пазіцыі апорнага паўабаронцы. У студзені 2017 года падоўжыў кантракт з «Гарадзеяй». У сезоне 2017 не меў рэгулярнага месца ў аснове, і ў снежні 2017 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Гарадзею».
У студзені 2018 года пачаў трэніравацца з мінскім «Тарпеда» і неўзабаве падпісаў кантракт са сталічным клубам. Хутка замацаваўся ў асноўным складзе каманды, аднак з верасня 2018 года перастаў з’яўляцца на полі. У студзені 2019 года пакінуў «Тарпеда».
Неўзабаве пасля зыходу са сталічнага клуба папоўніў склад жыткавіцкага ЮАС, а ў красавіку 2019 года перабраўся ў «Смаргонь». Пакінуў «Смаргонь» у ліпені 2019 года. У лютым 2020 года зноў далучыўся да смаргонскай каманды. У 2021 годзе, калі «Смаргонь» атрымала месца ў Вышэйшай лізе, стаў выступаць за дубль, не прыцягваўся да асноўнай каманды. Пакінуў клуб у верасні 2021 года.
Plebejus idas
Plebejus idas — від дзённых матылькоў сямейства блакітніцы.
Этымалогія назвы
У старажытнагрэчаскай міфалогіі Ідас — арганаўт, удзельнік Каледонскага палявання.
Апісанне
Даўжыня пярэдніх крылаў 11-16 мм. Крылы самца зверху фіялетава-сінія, з вузкім, каля 1 мм шырынёй, чорным краем, вылучаюцца з цёмнымі жылкамі, з чорнымі кропкамі-плямамі ля краю задніх крылаў. Крылы самкі бурыя, яна падобная на самку Plebejus argus, толькі аранжавыя лункі каля цёмных кропак ля вонкавага краю задніх крылаў буйней і іх звычайна менш. Знізу крылы ў самцоў і самак палева-шэрыя або бялёсыя, на знешнім краі задніх крылаў цёмныя плямкі з унутранага боку аранжавай палоскі ў форме перавернутай рымскай лічбы V. На задніх крылах ёсць бліскучыя плямы. Вяршыня кастальнага атожылка вальвы без буйных зубчыкаў.
Тыповая мясцовасць: Швецыя.
Распаўсюджанне
Еўропа, Пярэдняя Азія, горы Сярэдняй Азіі, Казахстан, паўднёвая палова Урала, поўдзень Заходняй Сібіры, горы Паўднёвай Сібіры, Якуція.
Насяляе на лугах розных тыпаў. На Алтаі звычайны па рачных далінах, тэрасах і прырэчных схілах з лугова-стэпавым разнатраўем да вышыні 2000—2100 м над узроўнем мора.
Жыццёвы цыкл
Яйкі белыя, круглявыя, маршчыністыя, з цёмнай кропкай на вяршыні.
Вусень зялёны, у тонкіх аксамітных валасінках, з цёмна-карычневай або чырванаватай ў белым абрамленні палоскай на спіне. Каля дыхальцаў маюцца чырвона-карычневыя рыскі, а на баках белыя касыя рыскі. Галава чорная. Жыве на кармавых раслінах побач з гнёздамі мурашак:, і. Кармавыя расліны вусеняў — расліны з сямейства бабовыя: куравай, рутвіца, люцэрна, канюшына, гарошак і іншыя расліны.
Кукалка фарміруецца ў гнёздах мурашак. Спачатку яна зялёная, пазней светла-карычневая з чырвона-карычневымі плямамі на галаве і каля сучлянення сегментаў.
Жыды (верш)
«Жыды» ― верш Янкі Купалы, напісаны ў 1919 годзе і надрукаваны ў беларускай штодзённай грамадска-палітычнай і літаратурнай газеце «Беларусь».
Перадгісторыя верша
У 1918 годзе Янка Купала жыў у Смаленску, з ліпеня працуючы агентам па забеспячэнні прадуктамі Заходняй вобласці. Быў слухачом факультэта гісторыі мастацтваў Смаленскага аддзялення. 21 студзеня 1919 года пераехаў у Мінск. Да таго часу, на тэрыторыі Беларусі ўтварылася Беларуская Народная Рэспубліка, вышэйшым органам кіравання якой сталі Рада БНР і Народны сакратарыят, куды ўваходзілі прадстаўнікі не толькі беларускіх (Беларуская сацыялістычная грамада, беларускія эсэры) і агульнарасійскіх (эсэры, меншавікі), але і двух габрэйскіх партый: Бунда і.
У 1916 і 1917 гадах Янка Купала не напісаў ніводнага верша. Але, мабыць, падзеі на Радзіме заахвоцілі яго да стварэння у 1919 годзе серыі артыкулаў.
У артыкуле «Незалежная дзяржава і яе народы» (лістапад 1919) Купала пісаў: «У нашым краю шмат жыве палякаў, расійцаў, жыдоў, татараў… Лепшыя з гэтых людзей даўно ўжо прыйшлі да пераканання, што свабодны беларус у сваёй незалежнай дзяржаве будзе куды прыхільней адносіцца да іх, чымся беларус, падняволены чужынцам… У вольнай, незалежнай Беларускай дзяржаве не павінна быць „ні эліна, ні іудзея“». Непрыманне расійскіх чыноўнікаў і польскіх абшарнікаў як прыгнятальнікаў беларускага народа лейтматывам праходзіць у ранніх вершах Купалы: «Раз абселі Беларуса Маскалі ды Ляхі і давай яму сваяцтва тыкаці з-пад пахі» («Сваякі», 1914); «Я мець ад кагосьці і штосьці прывык: ад рускага чына — нагайку і штык, ад польскага пана — прыгон і бізун» («Я мець ад кагосьці…», 1914). У больш познім вершы, прысвечаным 10-годдзю БССР, Купала пісаў пра «годы няволі»: "Вораг польскі і рускі шчыра множыў курганы, — не было Беларусі, толькі быў «Край забраны» («Летапіснае», 1928).
Зянон Пяткевіч у змешчанай у польскай газеце «Prawda» рэцэнзіі на паэму «Адвечная песня» пісаў, што беларускай літаратуры няма і што Купала — «інтэлігент, які пераапранаецца ў пастуховую скуру» Пасля рэзкага водгуку ў «Нашай ніве» на рэцэнзію З. Пяткевіча апошні даслаў у рэдакцыю «Нашай нівы» ліст, у якім (на беларускай мове!) пісаў, што яго няслушна зразумелі: «Калі я сказаў, што няма яшчэ беларускай літаратуры, то значыць, што няма яе мінуўшчыны, але я веру ў будучыню жывога народу. Беларуская літаратура яшчэ творыцца, расце з гэтага народу» .
Сярод твораў Янкі Купалы гэтага перыяду вылучаецца верш «Жыды», апублікаваны 7 кастрычніка 1919 года ў газеце «Беларусь». Другая публікацыя была ажыццёўленая праз 70 гадоў у часопісе «Нёман» з прадмовай Алеся Бяляцкага, без 4-7 радкоў. Трэцяя публікацыя, цалкам, у зборы твораў Янкі Купалы 1997 года. Янка Купала ўключаў гэты верш у свой зборнік «Спадчына» (1922), але ў выніку яго там не аказалася. Прычына невядомая.
Купала ўжо ўскосна гайдаўся яўрэйскай тэмы: у 1911 годзе ён, разам з іншымі дзеячамі, у асноўным пецярбургскай і маскоўскай інтэлігенцыі, падпісаў ініцыяваны У. Г. Караленкай ліст «К российской общественности» супраць Справы Бейліса.
Купалу звязвала цеснае сяброўства с беларуска-габрэйскім пісьменнікам Змітраком Бядуляй (Самуілам Плаўнікам), выдаўшым у 1918 годзе кніжку «Жыды на Беларусі», дзе, у прыватнасці, гаварылася: «У пэрыядзе амерцьвення беларускаго нацыянальнаго асьведамлення, жыды, як і самі Беларусы, хоць добра ведалі беларускую мову, але глядзелі на яе як на „мужыцкую“, і, русіфікуючыся самі, нісьвядома служылі русіфікатарскай ідэі Вялікаросіі. Але гэта быў той багаты кляс, каторы атрымаў сваю навуку ў расійскіх школах, а што тычыцца простых местачковых жыхароў, то апрача роднай мовы яны ведаюць толькі беларускую. Ад самага пачатку беларускага адраджэння, амаль ні побач з першымі піанэрамі беларускага руху пайшлі, хоць і ў малым ліку, і жыды, выйшоўшыя з вёскі; хаця шырэйшыя інтэлігентныя масы жыдоўства, асабліва ў местах, ні могуць яшчэ пазбыцца сукцэсаў расійскага тут уладання і ўсё яшчэ служаць праваднікамі русіфікацыі».
Раней да яўрэйскай тэмы звяртаўся Францішак Багушэвіч (верш «Падарожныя жыды»), пазней Рыгор Барадулін ("Толькі б яўрэі былі!.. кніга павагі і сяброўства (Мн., Кнігазбор, 2011).
Ідэя і вобразнасць верша
Успрымаючы ў 1919 годзе расійскіх шавіністаў і польскіх нацыяналістаў як праціўнікаў стварэння беларускай дзяржавы, Купала шукае саюзнікаў у барацьбе з імі, і знаходзіць іх у габрэях. Свае думкі з гэтай нагоды ён і выказаў у вершы «Жыды».
Жыды! — гаворыць Купала, ― хоць вас усё і паліваюць брудам, я вам веру. Вы такія ж нявольнікі на беларускай зямлі, як і мы. Далей у Купалы з’яўляецца дзіўная карціна: «здек», асвячоны абразом, закручвае яўрэяў у пятлю. Незразумела, што меў на ўвазе Купала ― праваслаўе ці ўвогуле рэлігію? Толькі з новай Беларуссю па Купале магчыма жыццё жыдоў ― «сцяг ваш і нашая паходня будуць жыць». Купала тлумачыць пераслед яўрэяў: «Таго ж Хрыста прыбілі вы да крыжу, бо ён вам вораг для Бацькаўшчыны быў». Па Купалу, яўрэі ўсюды сталі ізгоямі, і толькі беларуская зямля іх прыняла. Масква і Варшава нацкоўвалі на іх чэрнь, а Беларусь стала яўрэйскім дзецям нянькай. Аднак жа, яўрэі сталі забываць, хто іх прытуліў, і сталі цягнуцца да моцных свету гэтага. Далей у вершы зусім ужо дзіўнае. Яўрэі чакаюць Месію, яго чакаюць па Купале і беларусы, ― ён прыйдзе, і беларусы пойдуць разам з жыдамі, як тады! «Тады» ― гэта, мабыць, 1917 год. Пара, жыды, гаспадары ўсяго свету, заплаціць Беларусі за яе дабро, ― заключае Купала.
На думку беларускага гісторыка прафесара Захара Шыбекі, які жыве ў Ізраілі, Янка Купала «хацеў бачыць у габрэях вялікую сілу і рэзерв у справе нацыянальнага будаўніцтва… і быў вельмі засмучаны не здзейсненым саюзам габрэяў і беларусаў. Нацыянальны праект беларусаў не стаў прывабным не толькі для габрэяў, але і для беларусаў. І ў гэтым віна і бяда саміх беларускіх лідараў і ўсяго беларускага народа. У габрэйскіх лідараў, сапраўды, была асцярога, што стварэнне на руінах Расійскай імперыі незалежных дзяржаў прывядзе да расчлянення габрэйскага народа. Таму яны аддавалі перавагу адзінай Расіі, але дэмакратычнай, з шырокай культурнай аўтаноміяй для народаў гэтай краіны».
Нявольнікі вы сёньня з намі разам На беларускай змучанай зямлі, Дзе чорны зьдзек пасьвенчаным абразам Гняце вас разам, як зьвяр’ё, ў крутой пятлі.
Вы ўскрэсьнеце, жыды, усьлед за Беларусяй, — Сьцяг ваш і нашая паходня будуць жыць, Хоць наш магільнік кветкай апрануўся, Хоць згубны мор над намі гібеляй імжыць!
Ня згасьлі вашы і ня згаснуць сьвечкі, — Вы для народаў далі мудрага Хрыста, Якому ўзьнесьлі грэшныя авечкі Муры, дзе векі бьець паклоны бедната.
Таго ж Хрыста прыбілі вы да крыжа, Бо ён вам ворагам для Бацькаўшчыны быў, I распасьцерці сваю ўладу выжай Народ ваш меціўся пад водгаласы ніў.
Калі ў Гішпаньі ўзбунтаваны людзі З сваёй краіны выгналі вас напасьмех, На беларускім полі вашы грудзі На век знайшлі дняваньне, страву і начлег.
Шлі дні. I вас у ланцугі скавалі Бязбожны каралі і дэспаты-цары. Адны вас беларусы шанавалі, Як блізкіх родных — да сьвятлейшае пары.
Масква й Варшава аплюлі вам імя I ў дзікай чэрні ненавісьць спладзілі к вам, А Беларусь пад крыльлямі сваімі Вас грэла й вашым нянькаю была дзяцям.
Пасьля, жыды, вы зрэкліся народу, Які вам шчыра даў багацьце і прыпын; Пайшлі прыдбаць сабе чэсьць і выгоду: Да сільных тых, хто даў вам вісельню і чын!
Раскіданыя гібнуць па ўсім сьвеце. Вы Месіі чакаеце яшчэ, жыды, — Тэй Месіі ждуць Беларусі дзеці. I з вамі пойдуць, як вы з намі, ўсе тады.
Ваш ясны сьветач там, дзе Палестына, Наш ясны сьветач — Маці-Беларусь адна; Спадзе ланцуг ваш у сьляпым загіну, Спадзе ланцуг наш і зазьзяе ўсім вясна!
Цяпер за вамі слова ў буру гэту: Пайці ці не, з народам нашым да сьвятла… Пара, жыды, паны усяго сьвету, Сплаціці доўг, які вам Беларусь дала!
У 1982 годзе па рашэнні ЮНЕСКА ў свеце адзначалася 100-годдзе Янкі Купалы. Ізраільскі горад Ашдод вырашыў назваць яго імем адну з плошчаў. Аднак, некаторыя члены мясцовага савета выказаліся супраць, прыводзячы ў доказ гэты, на іхнюю думку, супярэчлівы верш Купалы. Але плошчу назвалі, і ў 2015 годзе на ёй адкрылі і помнік «беларускаму песняру».
Вялікая Курніца
Вялі́кая Курні́ца (, Великая Курница) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнінскага сельсавета. Размешчана за 13 км на паўночны ўсход ад Брэста, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Брэст-Усходні.
У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Маладая гвардыя» (цэнтр — в. Чэрні).
Гісторыя
У пісьмовых крыніцах XVII стагоддзя вёска ўпамінаецца ў Берасцейскім павеце і ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага. З 1698 года ўладанне Чартарыйскіх.
У XVIII стагоддзі згадваецца ў сувязі з вызначэннем межаў з суседнімі сёламі.
У XIX стагоддзі маёнтак — дзяржаўная ўласнасць у Косіцкай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні. У склад маёнтка ўваходзілі вёскі Вялікая і Малая Курніца, Чарнакі. У 1897 годзе дзейнічалі школа граматы і хлебазапасны магазін.
У 1905 годзе вёска ў Косіцкай воласці Брэсцкага павета. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Косіцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.
З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну 18 вяскоўцаў загінулі, 6 прапалі без вестак.
Бой пад Валнавахай
Бой пад Валнавахай — напад прарасійскіх сепаратыстаў на сілы антытэрарыстычнай аперацыі блізу Данецкай вобласці Украіны, які адбыўся прыкладна а 4:30 раніцы 22 мая 2014. У выніку нападу загінулі 18 вайскоўцаў 51-й асобнай механізаванай брыгады Узброеных сіл Украіны, 1 чалавек з ліку нападнікаў.
Страты ў баі пад Валнавахай сталі найбуйнейшымі ад пачатку АТА і найбуйнейшымі на той момант у сучаснай гісторыі ўкраінскай арміі. Пракуратура Паўднёвага рэгіёна па наглядзе за законамі ў ваеннай сферы распачала крымінальную справу па частцы 3 артыкула 258 (тэрарыстычны акт, які прывёў да гібелі людзей) і па частцы 2 артыкула 425 (службовая халатнасць) Крымінальнага кодэкса Украіны.
29 мая выконваючы абавязкі міністра абароны Украіны заявіў, што 51-я асобная механізаваная брыгада Узброеных сіл Украіны пасля бою была выведзена з зоны АТА, аднак 10 чэрвеня стала вядома, што байцы брыгады былі вернуты ў раён баявых дзеянняў.
Бой
У ноч з 21 на 22 мая (прыкладна каля 4 і 6 гадзінамі раніцы) на лагер 51-й асобнай механізаванай брыгады УСУ, які знаходзіўся паміж пасёлкамі і Уладзіміраўка непадалёк ад рэгіянальнага ландшафтнага парка, напалі ўзброеныя прыхільнікі ДНР. Відавочцы паведамлялі, што баевікі прыбылі на 2 джыпах і 2 інкасатарскіх аўтамабілях (імаверна «» ). Паводле іншых дадзеных яны прыбылі на трох аўтамабілях або на дзвюх браніраваных інкасатарскіх машынах, якія ўкраінскія вайскоўцы, імаверна, прапусцілі праз блокпост, пасля чаго былі расстраляны ва ўпор , а параненыя дабіты.
Баевікі вялі масіраваны агонь са стралковай зброі,, кулямётаў, мінамётаў, і кідалі ручныя гранаты па лагеры сіл АТА; падчас нападу адзін са снарадаў трапіў у баявую машыну, у выніку чаго здэтанаваў боекамплект. На месца бою быў накіраваны санітарны транспарт для аказання медыцынскай дапамогі параненым і іх эвакуацыі ў медыцынскія ўстановы.
Паводле сведчанняў уцалелых удзельнікаў бою, сепаратысты напалі на лагер сіл 51-й асобнай механізаванай брыгады ноччу. Сцвярджаецца, што падчас бою ўкраінскія вайскоўцы не стралялі на паражэнне, бо ва Украіне не абвешчана вайна, ажыццяўляліся толькі папераджальныя стрэлы ў паветра і па нагах тых, хто нападаў. Параненых ўкраінскіх вайскоўцаў дабівалі снайперы, якія размясціліся па абодва бакі ад месца бою ў лесе.
Падмацаванне ў выглядзе верталётаў Мі-8 прыбыло на месца бою ўжо пасля яго завяршэння. Таксама ў інтэрнэце з’явілася відэа, паводле якога ўкраінскія верталётчыкі памылкова абстралялі тэрыторыю, дзе знаходзіліся ўцалелыя байцы 51-х асобнай механізаванай брыгады, прыняўшы іх за баевікоў.
Аналіз і прычыны
Паводле паведамлення Міністэрства абароны Украіны сепаратысты мелі мэтай прарваць кальцо сіл АТА, аднак украінскім вайскоўцам удалося адбіць атаку і ўтрымаць кантроль над блокпастом. Гэтае меркаванне таксама пацвердзілі сакратар СНБА Андрэй Парубій і выконваючы абавязкі Прэзідэнта Украіны Аляксандр Турчынаў
Паводле інфармацыі, апублікаванай галоўным рэдактарам партала Censor.net.ua Юрыем Бутусавым, колькасць тых, хто напаў на лагер украінскіх вайскоўцаў, магла быць большай за 100 чалавек. Сярод прычын нападу і значных чалавечых страт ваенныя эксперты назвалі нізкі ўзровень баявой і тактычнай падрыхтоўкі, адсутнасць разведкі мясцовасці, адсутнасць належнага тэхнічнага забеспячэння, адсутнасць ўзаемадзеяння з іншымі падраздзяленнямі, якія маглі б прыйсці на дапамогу і адсутнасць баявога ахоўвання.
Расійскі ваенны журналіст прычынай знішчэння украінскіх вайскоўцаў назваў некампетэнтнасць дзеянняў камандавання ва ўмовах партызанскай вайны, у прыватнасці рашэнне пра начлег ля дарогі. Выконваючы абавязкі міністра абароны Украіны Міхаіл Коваль заявіў, што прычынай вялікіх чалавечых страт падчас бою стала недаўкамплектацыя і нізкая баяздольнасць асабістага складу брыгады. Акрамя таго, у інтэрнэце было апублікавана відэа, на якім днём напярэдадні бою ў сваім лагеры ўкраінскія вайскоўцы размаўляюць з мясцовымі жыхарамі-прыхільнікамі ДНР.
Страты
Раніцай 22 мая аб гібелі 8 і раненні 18 украінскіх вайскоўцаў на сваёй старонцы ў Facebook паведаміў ваенны журналіст ; пазней Аляксандр Турчынаў заявіў аб 13 загінулых з украінскага боку. Дэпартамент аховы здароўя Данецкай АДА паведаміў аб гібелі 16 і раненні 32 чалавек, прыналежнасць якіх не ўдакладняецца. У прэс-службе ДНР паведамілі, што падчас бою загінулі 20 чалавек, 42 атрымалі раненні, аднак кіраўніцтва ДНР не пацвердзіла ўдзелу сваіх людзей у нападзе.
Намеснік Украіны Руслан Салюцін паведаміў аб смерці 17-га вайскоўца ; 23 мая з’явілася інфармацыя пра смерць 18-га ўдзельніка бою. Акрамя таго, намеснік міністра заявіў, што 18 параненых вайскоўцаў дастаўлены ў бальніцы Харкава і Днепрапятроўска, астатнія 6 былі шпіталізаваныя ў бальніцы, яшчэ 6 цяжкапараненых — у бальніцы Данецка. Міністр унутраных спраў Арсен Авакаў паведамляў пра спробы прыхільнікаў ДНР вывезці параненых вайскоўцаў са шпіталя ў Валнавасе.
Акрамя чалавечых страт сілы АТА страцілі 3 БМП, грузавы аўтамабіль ЗІЛ, было таксама расстраляна 2 машыны і. Паводле паведамлення Ігара Безлера («Беса») падчас нападу загінуў адзін з «апалчэнцаў».
Афіцыйна апублікаваныя імёны 12 загінулых ўкраінскіх вайскоўцаў ; у СМІ таксама былі прыведзеныя імёны яшчэ 4 загінулых; імёны іншых застаюцца невядомымі.
Арганізацыя
За дзень да нападу на лагер 51-й асобнай механізаванай брыгады мясцовыя прыхільнікі ДНР правялі пэўныя разведвальныя мерапрыемствы, размаўляючы з украінскімі вайскоўцамі, якія адпачывалі ўздоўж трасы.
Адзін з лідараў сепаратыстаў адмовіў датычнасць да нападу на лагер сіл АТА «апалчэнцаў», абвінаваціўшы ў правакацыі «Правы сектар», аднак пазней на сайце брытанскай газеты «» з’явілася відэа, на якім адказнасць за знішчэнне украінскіх вайскоўцаў узяў на сябе чалавек у балаклаве, які назваўся «Бесам» (Ігар Безлер)  :
У інтэрнэце была распаўсюджана інфармацыя, што арганізацыяй нападу на ўкраінскіх вайскоўцаў займаўся жыхар мястэчка Ольгінка Дзмітрый Бударын, якога вінавацяць у гандлі наркотыкамі ; пазней Дзмітрый Бударын адмаўляў сваё дачыненне да арганізацыі нападу. Тэлеканал «Расія-1» датычнымі да расстрэлу ўкраінскіх вайскоўцаў назваў байцоў спецбатальёна «Данбас», адзначыўшы таксама, што сярод тых, хто прыехаў на інкасатарскіх аўтамабілях, былі і байцы спецбатальёна «Дняпро».
Лідар ваеннага крыла ДНР Ігар Стралкоў пацвердзіў расстрэл баевікамі ўкраінскіх вайскоўцаў пад Валнавахай.
Рэакцыя
Старшыня Службы бяспекі Украіны Валянцін Налівайчанка назваў напад на вайскоўцаў тэрарыстычным актам :
Сваю занепакоенасць у сувязі з падзеямі ў Валнавасе выказаў Генеральны сакратар ААН Пан Гі Мун, заклікаўшы бакі канфлікту засяродзіць увагу на забеспячэнні правядзення прэзідэнцкіх выбараў у мірнай і чэснай атмасферы.
Памяць
У сувязі з гібеллю ваеннаслужачых 23 і 24 мая ў Валынскай вобласці і 23, 24 і 25 мая ў Ровенскай вобласці аб’яўлена жалоба.
26 мая пры ўдзеле некалькіх тысяч вайскоўцаў і цывільных асоб адбылася цырымонія развітання з загінулымі ў баі на Тучынскім палігоне ў Роўне, куды целы 17 вайскоўцаў былі дастаўлены 2 ваенна-транспартнымі самалётамі. 27 мая на Луцка пры ўдзеле 3 тысяч мясцовых жыхароў адбылася грамадская паніхіда па 4 загінулых лучанах: Дзмітрыю Ёўзіку, Уладзіміру Зарадзюку, Віталю Махноўцу і Уладзіміру Пракапчуку.
31 мая, на дзявяты дзень пасля бою, на яго месцы мясцовыя актывісты правялі жалобную цырымонію; яны таксама паведамілі, што плануюць правесці падобныя мерапрыемствы на саракавы дзень і гадавіну гібелі ўкраінскіх вайскоўцаў. Паведамлялася аб выдзяленні сродкаў мясцовымі мецэнатамі на ўстаноўку помніка ў памяць аб загінулых украінскіх вайскоўцах.
Acipenser medirostris
Acipenser medirostris — анадромная рыба сямейства. Адзін з самых буйных прадстаўнікоў асятровых ў Паўночнай Амерыцы, дасягае даўжыні 2,30 м. Праводзіць большую частку жыцця ў адкрытых акіянічных водах і эстуарыях. На нераст заходзіць у рэкі.
Тоўрбергур Тоўрдарсан
То́ўрбергур То́ўрдарсан (, Гала-і-Судурсвейт —, Рэйк’явік) — ісландскі пісьменнік-сацыяліст і эсперантыст. Саратнік і аднадумец Нобелеўскага лаўрэата Хальдаўра Кільяна Лакснеса. Вырас у сельскай мясцовасці, пераехаў у Рэйк’явік каб працаваць на моры. Першы буйны раман быў выдадзены ў 1924 годзе. 30 чэрвеня 2006 года ў яго родным горадзе быў адчынены музей і культурны цэнтр Тоўрбергссэтур.
Чартова (возера, Расонскі раён)
Чарто́ва — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 23 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 0,25 км на паўночны ўсход ад возера Плацічнае, у басейне ракі Свольна.
Плошча паверхні 0,002 км². Даўжыня 0,055 км, найбольшая шырыня 0,045 км. Даўжыня берагавой лініі 0,17 км.
Размешчана сярод лесу. Катлавіна возера мае акруглую форму.
Жгуна-Буда
Жгу́на-Бу́да (, Жгуна-Буда) — вёска ў Добрушскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Жгунскага сельсавета.
Студзянец (возера)
Студзяне́ц — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 24 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 3,5 км на паўночны захад ад вёскі Красны Бор, у басейне ракі Свольна.
Жгуна-Буда
У 1926—1975 гадах цэнтр Жгуна-Будскага сельсавета.
Студзянец (возера)
Плошча паверхні 0,001 км². Даўжыня 0,12 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,4 км.
Размешчана сярод лесу. Вакол возера забалочаная пойма. Праз возера цячэ ручай.
Жгуна-Буда
Геалогія
За 1,5 км на ўсход ад вёскі знаходзіцца Жгунскае радовішча глін. Паклад ускрыты ў тоўшчы палтаўскіх адкладаў (палеаген-неаген). Ва ўскрышы дробназярністыя пяскі, марэнныя супескі, суглінкі.
Мова нанова
«Мо́ва нано́ва» — бясплатныя курсы беларускай мовы, якія адкрыліся ў Мінску 13 студзеня 2014 года ў галерэі «Ў». Апроч Мінска, праводзіліся ў Баранавічах, Гродне, Бабруйску, Брэсце, Маладзечне, Магілёве, Віцебску, Астраўцы, Гомелі, за мяжой адкрыліся ў Кракаве.
На курсы прыходзяць розныя людзі і госці: беларускамоўныя лекары, праграмісты, архітэктары, спевакі, пісьменнікі, акцёры.
Курсы лічацца нефармальнымі, гэта неакадэмічнае вывучэнне мовы. Кожныя заняткі маюць тэму (мода, медыцына, сваякі і г. д.) і некалькі ўмоўных рубрык — слоўнік, граматыка, цікавыя факты, прагляд розных фотаздымкаў і іншае.
23 ліпеня 2021 года Мінскі райвыканкам ліквідаваў сацыяльна-культурную ўстанову развіцця беларускай мовы і культуры «Мова Нанова».
Пасля ліквідацыі ў 2021 годзе курсы былі вымушаны пакінуць Беларусь.
Прэміі і ўзнагароды
25 чэрвеня 2014 года ў Мінску адбыўся пяты фестываль беларускамоўнай рэкламы і камунікацыі. Курсы Мова Нанова атрымалі Гран-пры фестывалю беларускамоўнай рэкламы і камунікацыі ў намінацыі «Грамадсказначныя праекты».
Цікавыя факты і праекты курсаў
Мова Нанова стварыла службу бясплатных перакладаў «Хуткая моўная дапамога». Каманда з прафесійных філолагаў-валанцёраў гатовая аператыўна (за некалькі дзён) выканаць пераклад аб’ёмам да 5000 знакаў. Да перакладу прымаюцца публічныя выпадкі ўжывання мовы: сайты, шыльды, афішы, складнікі на таварах, цэтлікі ў крамах, меню ў рэстаранах, рэклама і г.д.
Адбываюцца экскурсіі ад турыстычнай кампаніі «Віапаль» па беларускіх мясцінах, якія праводзіць арганізатар курсаў Глеб Лабадзенка.
28 верасня 2014 года адбыўся першы нацыянальны спартыўны фестываль «Мова Cup», у якім таксама прыняла ўдзел каманда курсаў «Мова Нанова», якая заняла ў агульным заліку пятае месца.
5 кастрычніка 2014 года ў галерэі сучаснага мастацтва «Ў» у Мінску адкрыліся курсы «Мова нанова дзеткам» для дашкольнікаў, малодшых школьнікаў i iх бацькоў.
27 лістапада 2014 года курсы ўнесены ў Адзіны дзяржаўны рэгістр юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў.
5-6 снежня 2014 года ў Мінску прайшоў V Фестываль нефармальнай адукацыі. У намінацыі «падзея года» было выбрана пяць найболей заўважных падзей на думку журы. Курсы «Мова Нанова» таксама ўвайшлі ў гэты спіс.
3 студзеня 2015 года на тэлеканале Белсат TV выйшаў першы выпуск тэлеверсіі папулярных бясплатных курсаў беларускай мовы «Мова Нанова». Вядоўцы праграмы — Алеся Літвіноўская і Глеб Лабадзенка — кожную праграму будуць браць новую лексічную і граматычную тэму, а таксама запрашаць цікавага госця.
11 мая 2015 года ў галерэі «Ў» прайшла прэзентацыя новага сайта курсаў www.movananova.by
Мінск
Першы сезон курсаў адкрыўся 13 студзеня 2014 года ў галерэі «Ў». У Мінску «Мову нанова» вядуць філолаг Алеся Літвіноўская і журналіст Глеб Лабадзенка. У першым навучальным годзе курсаў адбыліся 21 заняткі. Першы сезон скончыўся 9 чэрвеня 2014 года выпускным, на які прыйшлі ў госці гурт Handmade, Лявон Вольскі і Павел Аракелян. Тэмамі заняткаў былі: «Віншаванні і зычэнні», «Рыцары і бітвы» , «Паганства» , «Медыцына» , «Лаянка» , «Сваякі», «Птушкі» , «Зоркі» , «Кіно», «Мода» , «Жарты», «Горад» , «Адукацыя» , «Вялікдзень» , «Тэатр», «Кампутары», «Чалавек і закон», «Раслінны свет», «Інваліднасць» , «Казкі».
У госці на заняткі прыходзілі шмат знакамітасцяў і музыкаў: гурт HandmadE, сябры клуба «Гівойт» Юрась Усціновіч і Уладзімір Лічко, Уладзімір Арлоў , Віталь Гуркоў, Алега Хаменка , гурт Sumarok , гурт Rahis , Аляксандр Вінчэўскі, гурт «Босае сонца» , Алесь Камоцкі, Віктар Шалкевіч , Ганна Хітрык, гурт «Вурай» , Саша Варламаў , Андрэй Хадановіч , Лявон Вольскі , гурт Shuma , Вячаслаў Ракіцкі , Мікалай Пінігін , Зміцер Вайцюшкевіч , Кася Камоцкая.
Другі сезон курсаў распачаўся 8 верасня 2014 года ў галерэі «Ў». У другім навучальным сезоне адбыліся 35 заняткаў. Апошнія заняткі прайшлі 1 чэрвеня 2015 года. Тэмамі заняткаў былі: «Войска», «Гатэль» , «Мастацтва» , «Эканоміка» , «Рэклама» , «Жывёльны свет» , «Народны строй» , «Мова» , «Музей» , «Якуб Колас» , «У краме» , «Экалогія» , «Дзеткі» , «Паэзія» , «Здаровае Харчаванне» , «Каляды» , «Зіма» , «Бізнес» , «Трасянка» , «Кавярня» , «Адам Міцкевіч» , «Масленіца» , «Рыгору Барадуліну — 80» ., «Журналістыка» , «Жаночая драбяза» , «Грошы» , «Вясна» , «Археалогія» , «Спадчына» , «Цырульня» , «Васіль Быкаў» , «Тэлебачанне» , «Матацыклы» , «Гендар».
У госці на заняткі прыходзілі шмат знакамітасцяў і музыкаў: Уладзімір Арлоў, «Стары Ольса» , Алег Рудакоў , Пятро Клюеў , Сяргей Харэўскі , гурт «Рэха» , Аляксандр Куль , гурт У нескладовае , Сяржук Доўгушаў , гурт Akute , ТрыА Алеся Лася , гурт KRIWI , гурт ZnaROCK , Паліна Рэспубліка , «Людзі на балоце» , гурт Navi , гурт «Мутнаевока» , Сяргей Башлыкевіч (Leibonik) , гурт «Мутнаевока» , Зміцер Вайцюшкевіч , Віктар Шалкевіч , гурт Trubetskoy , Алег Трусаў , гурт J:МОРС , гурт Haina , гурт GUDA , гурт Нагуаль, гурт B:N: , Руся і Shuma voices , гурт «Крама», Юрый Жыгамонт , Лявон Вольскі, гурт Троіца
Бабруйск
21 лютага 2014 года, у Дзень беларускай мовы, Алеся Літвіноўская і Глеб Лабадзенка перадалі эстафету моўных курсаў аднадумцам у Бабруйску: філолагу Вользе Рудай і журналістцы Алесе Лацінскай. Заняткі адбываліся па пятніцах а 18.00.
Першыя заняткі правялі арганізатары мінскай «Мовы нановы» Алеся Літвіноўская і Глеб Лабадзенка. Студэнтаў прыйшло 20 чалавек. Размаўлялі пра беларускія вітанні і звароты, спрадвечныя формы беларуских імёнаў, прадставілі слоўнік «Сваякі», пачыталі артыкулы з «Нашай Нівы» пачатку ХХ стагоддзя. Студэнты выканалі творчае заданне: прыдумаць свой працяг да вядомых прыказак і прымавак. Мерапрыемства адбылося пры падтрымцы кампаніі «Будзьма беларусамі». Прысутныя атрымалі памятныя прызы ад «Будзьмы», а таксама кнігі ад Саюза беларускіх пісьменнікаў.
Адкрыццё другога сезона курсаў адбылося 19 верасня 2014 года. У першым занятку, прысвечаным спорту, прыняў удзел госць з Мінска — журналіст «Еўрарадыё», удзельнік рок-гурта «HandMadE», спартовец Яўген Валошын.
18 верасня 2015 года пачаўся трэці сезон курсаў. Госцем першых заняткаў стаў Сяргей Доўгушаў, лідар гурта «Vuraj».
Гродна
Больш за сто чалавек прыйшло 14 сакавіка 2014 года на прэзентацыю курса Мова Нанова, арганізаваную сябрамі ГА «Цэнтр „Трэці сектар“». Ужо за 15 хвілін да пачатку прэзентацыі стала ясна, што офіс арганізацыі, у якім планавалася правесці сустрэчу, проста не змесціць усіх ахвотных. Давялося тэрмінова шукаць большае памяшканне і пераносіць пачатак сустрэчы на паўгадзіны пазней. У залі былі людзі самых розных узростаў: слухачы «Універсітэта Залатога Веку», студэнты, людзі сярэдняга ўзросту. Большасць з іх ніколі раней не была заўважана на якіх-небудзь грамадскіх мерапрыемствах. Прэзентацыю вялі заснавальнікі Мовы Нанова — Глеб Лабадзенка і Алеся Літвіноўская.
Госці з Мінска расказалі пра канцэпцыю курса, прадэманстравалі прыклады асобных заняткаў. Потым было практыкаванне, у час якога ўдзельнікі прэзентацыі ў групах павінны былі дапісваць варыянты працягу беларускіх прымавак (падобных да «Дзеду міла…», «Любы дурань ведае…»). У канцы сустрэчы яе ўдзельнікам былі прадстаўлены гарадзенскія вядучыя курсаў Мова Нанова Вольга Астроўская і Ігар Кузьмініч.
29 верасня 2014 года распачаўся другі сезон курсаў.
Баранавічы
У суботу, 15 сакавіка 2014 года, Мова Нанова стартавала ў Баранавічах. Заняткі будуць праходзіць у памяшканні грамадскай экалагічнай арганізацыі «Неруш» (Паўлава, 12).
Першыя заняткі правялі выкладчыкі мінскіх курсаў Алеся Літвіноўская і Глеб Лабадзенка. Слухачоў сабралася 30 чалавек. Заняткі прайшлі пры падтрымцы грамадскай культурніцкай кампаніі «Будзьма беларусамі!»
Выбары ва Устаноўчы сход Латвіі
Выбары ва Устаноўчы сход адбыліся 17 і 18 красавіка 1920 года. Нелегальная Камуністычная партыя Латвіі байкатавала выбары. Устаноўчы сход 15 лютага прыняў Канстытуцыю Латвіі, якая была абвешчана 7 лістапада 1922.
Мова нанова
Баранавічы
10 верасня 2014 года адбыліся першыя заняткі другога сезону курсаў. Курсы наведалі 18 чалавек. Гасцямі былі Ігар Ліштван і Вадзім Урублеўскі. На занятках была складзена агульная схема радаводу, зробленаі тэатральная пастаноўка на імправізаванай сцэне казкі «Рэпка», былі вывучаны непажаданыя суфіксы дзеясловаў.
9 верасня 2015 года адбыліся першыя заняткі трэцяга сезону курсаў
Нясвіж
Заняткі «Мова нанова» прайшлі ў Нясвіжы 22 сакавіка 2014 года. Іх правялі выкладчыкі мінскіх курсаў Алеся Літвіноўская і Глеб Лабадзенка. Арганізавала сустрэчу мастачка Наталля Бордак.
Акрамя першых заняткаў курсы ў горадзе Нясвіжу больш не адбываліся.
Брэст
27 красавіка 2014 года ў Брэсце адбыліся першыя заняткі, якія сабралі больш за 90 чалавек. Заняткі правялі выкладчыкі мінскіх курсаў Алеся Літвіноўская і Глеб Лабадзенка. Слухачы вывучылі беларускія адпаведнікі сваіх імёнаў, выканалі творчае заданне, патрэніраваліся на хуткамоўках, паслухалі галасы выбітных беларускіх паэтаў. «Мова Нанова» стане традыцыйнай у Брэсце: кожную сераду можна будзе бясплатна і з задавальненнем адчуць і пачуць беларускае слова. Эстафету выкладання курсаў у Брэсце падхапілі Інга Воран і Яўген Скрабец. Арганізатары і выкладчыкі курсаў абяцаюць нясумныя заняткі.
6 верасня 2014 года стартаваў другі сезон курсаў.
5 кастрычніка 2015 года распачаўся трэці сезон курсаў. Госцем праграмы першых заняткаў стаў вядомы акцёр і вядоўца перадачы «Падарожжы дылетанта» Юрый Жыгамонт.
У 2015 годзе стартаваў дзіцячы праект (выкладчыца Аляксандра Грынь).
Маладзечна
Першыя заняткі «Мова Нанова» ў Маладзечне 7 мая 2014 года сабралі пад 60 чалавек. Правялі іх выкладчыкі мінскіх курсаў Алеся Літвіноўская і Глеб Лабадзенка. Сустрэча доўжылася больш за дзве гадзіны. Слухачы даведаліся пра спрадвечна беларускія формы імёнаў, навучыліся вышукваць ілжэсяброў перакладчыка, папрактыкаваліся ў прыгожым маўленні і пачулі галасы Якуба Коласа і Янкі Купалы. Далей выкладаць на курсах будуць маладзечанская журналістка Настасся Роўда і культурніцкі дзеяч з Мінска Алесь Мазанік.
15 верасня 2014 года распачаліся першыя заняткі другога сезона курсаў.
15 верасня 2015 года Галоўнай тэмай стала лета, якое скончылася. Курсанты расказвалі аб сваім адпачынку, дзяліліся ўражаннямі: хто пабываў за мяжой, хто на лецішчы ці ў вёсцы.
Магілёў
11 мая 2014 года Магілёў стаў дзявятым горадам, дзе распачаліся заняткі «Мова нанова», якія па традыцыі правялі заснавальнікі курсаў Алеся Літвіноўская і Глеб Лабадзенка. На ўрок у грамадскі цэнтр «Кола» прыйшло пад 50 чалавек — аўдыторыя для падобнага роду імпрэзаў не малая для Магілёва. На заняткі нават прыехалі са сваёй выкладчыцай дзеткі з Оршы. Глеб Лабадзенка ды Алеся Літвіноўская распавялі магілёўскай грамадзе пра беларускі імяннік, традыцыйныя назвы сваякоў, згадалі беларускія хуткамоўкі, прыказкі ды прымаўкі. Усе веды былі замацаваныя на практыцы. У далейшым курсы планавалі праводзіць у горадзе штосераду, а іх вядоўцам меў стаць мясцовы выкладчык Юрась Каласоўскі.
9 верасня 2014 года адбыліся першыя заняткі другога сезона курсаў.
8 верасня 2015 года адбыліся першыя заняткі трэцяга сезона курсаў.
Віцебск
Прэзентацыя бясплатных публічных курсаў беларускай мовы адбылася ў нядзелю, 25 мая 2014 года , у выставачнай зале культурна-гістарычнага комплексу Залатое кола горада Віцебска «Дзвіна». Віцебск стаў дзясятым горадам, дзе адкрыліся курсы. На першыя заняткі курсаў сабралі больш за 50 чалавек.
Уводны занятак правялі стваральнікі мінскіх курсаў — журналіст Глеб Лабадзенка і філолаг Алеся Літвіноўская. На першай сустрэчы слухачы даведаліся пра спрадвечна беларускую форму свайго імя. Слухачы навучыліся лепш карыстацца сінонімамі. Выкладчыкі расказалі, як правільна называць сваякоў. Папрактыкаваліся студэнты і ў прыгожым маўленні хуткагаворак, паспаборнічалі ў моўных вынаходствах.
Заняткі будуць весці мясцовыя выкладчыкі. Адным з іх стане філолаг Сяргей Маркаў.
Другі сезон курсаў пачаўся 7 верасня 2015 года.
Чацвёрты сезон курсаў пачаўся 27 верасня 2017 года ў арт-пабе «Торвальд» (вул. Тастога, 1). Беларускай мове, культуры, літаратуры і гісторыі віцяблян чацвёрты год навучаюць тэлевядучы Сяргей Маркаў і філолаг Таццяна Дубоўская.