cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Буква Зю
Эвалюцыя фразеалагізма
Ходам эвалюцыі фразеалагізм аддаліўся ад зыходнага сэнсу «падобны формай да літары Z» і пачаў азначаць скрыўленасць наогул. Цяпер словазлучэнне ўжываецца адносна кожнага аб'екта, які мае скрыўленую, дзіўную форму.
У сярэдзіне 1990-х гадоў фразеалагізм з'явіўся ў публіцыстыцы, спарадзіўшы семантычныя пераўтварэнні. Зяленін дае наступныя прыклады: «Машина по-прежнему стоит во дворе буквой зю» «Некий красавец на моторке выписывал на воде букву зю» «Не все в этой стране ставит человека буквой зю» Словазлучэнне атрымала больш абстрактнае значэнне «кожны прадмет скрыўленай формы».
Распаўсюджанне фразеалагізма
З-за няпэўнасці значэння, фразеалагізм мае вялікія магчымасці моўнай трансфармацыі. Паводле меркавання А. В. Зяленіна, у бліжэйшы час ён з'явіцца ў фразеалагічных і тлумачальных слоўніках.
Фразеалагізм распаўсюджаны толькі ў рускай гаворцы метраполіі і, у меншай ступені, краін колішняга СССР. Фразеалагізм «(зігнутий) як буква зю» зацікавіў харкаўскага філолага Н. Ф. Уманцаву. Сярод рускамоўных у краінах далёкага замежжа фразеалагізм не прыжыўся. Паводле меркавання А. В. Зяленіна, гэта звязана з уплывам на тых рускамоўных лацінскага алфавіта, што змяншае магчымасць іншага, іранічнага погляду на літару Z.
Іншыя значэнні фразеалагізма
Частка значэнняў словазлучэння «буква зю» звязана з пераносам асноўнай сэнсавай нагрузкі з «зю» на «букву». Зяленін ахарактарызаваў гэты працэс як актуалізацыю першага, намінатыўнага, элемента словазлучэння. «Буква зю» цяпер можа мець на ўвазе неразборлівы почырк, загадкавы знак або проста каракулі.
Прыкладам, ёсць папулярная камп'ютарная праграма Буква Зю (Letter Zu) для транслітарацыі лацінскіх літар і іх камбінацый ў рускія літары.
У гэтым значэнні фразеалагізм, паводле назіранняў Зяленіна, стаў спараджаць другасныя, вытворныя ад звыклых «ад А да Я» або «ад Альфы да Амегі».
У выданні «Большой словарь русских поговорок» Макіенка і Нікіцінай даецца яшчэ адно значэнне фразеалагізма — школьны жарганізм, жартоўная мянушка настаўніка матэматыкі. Там жа даецца і сугучны малады жарганізм «корявый зю» — дзіўнавата апрануты чалавек.
Зюганаў і «буква зю»
Першы склад прозвішча Г. А. Зюганава актыўна выкарыстоўваецца ў яго мянушках.
У 1999 годзе Д. Быкаў у артыкуле пра палітычную кар'еру Г. А. Зюганава, пад назвай «Буква „Зю“», заўважае і тое, што прозвішча апошняга выклікае асацыяцыі з літарай «зю», вядомай позай хворага на радыкуліт.
На 65-гадовы юбілей Г. Зюганова яму, між іншага, супрацоўнікі прафсаюзаў падарылі апісанне «34-й літары Рускага алфавіту — літары ЗЮ» (гл. малюнак).
Вікунья
Віку́нья (Vicugna vicugna) — млекакормячае сямейства вярблюдавых.
Апісанне
Даўжыня цела 125—190, хваста 15—25, вышыня ў карку 70—110 см, маса 40—65 кг. Цела ўкрыта кароткай, але мяккай і тонкай поўсцю пераважна з пуховых валасоў, у дарослых жывёл рыжаватай на спіне, баках і светла-шэрай на брусе. Хутка бегае (да 47 км/гадз. на вышыні 4500 м). Корміцца нізкімі травяністымі раслінамі. Мае каштоўнае футра.
Воўна
Воўна вікуньі папулярная дзякуючы сваёй цеплыні і выкарыстоўваецца для вырабу адзення, напрыклад, шкарпэтак, світараў, аксесуараў, шаляў, паліто і касцюмаў, а таксама прадметаў для хатняга інтэр’еру, напрыклад, коўдраў і пледаў. Яго ўласцівасці абумоўлены драбнюткімі лускавінкамі на полых, напоўненых паветрам валокнах, якія прымушаюць іх змыкацца і захопліваць ізаляцыйнае паветра. Вікуньі маюць адны з самых тонкіх валокнаў у свеце дыяметрам 12 мкм.
Арэал і спосаб жыцця
Жыве невялікімі статкамі пераважна ў маладаступных высакагорных паўзасушлівых стэпах і пустынях Андаў на поўдні Перу, паўночным захадзе Аргенціны, поўначы Чылі і часткова на захадзе Балівіі.
Ахова
Занесена ў Чырвоную кнігу МСАП.
Песцянькі
Песцянькі́ (, Пестеньки) — вёска ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Тэвельскага сельсавета.
Гарады Украіны
Ва Украіне станам на 1 студзеня 2014 года налічвалася 460 гарадоў, 885 пасёлкаў гарадскога тыпу і 28 397 сельскіх населеных пунктаў.
Сталіца і самы вялікі па насельніцтве горад Украіны — Кіеў.
У 2001-2012 гадах колькасць гарадоў-мільянераў у краіне скарацілася з 5 (Кіеў, Харкаў, Дняпро, Адэса, Данецк) да 3 (Кіеў, Харкаў, Адэса).
Больш за ўсё гарадоў у Данецкай (52), Львоўскай (44) і Луганскай (37) абласцях.
У 16 найбуйнейшых гарадскіх агламерацыях Украіны пражывае каля 17 млн чал. (37 % жыхароў краіны).
Ізатула
Ізатула — сяло ў Барадуліхінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Петрапаўлаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 633877300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 105 чалавек (57 мужчын і 48 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 59 чалавек (34 мужчыны і 25 жанчын).
Аміны
Аміны — клас азотзмяшчальных арганічных злучэнняў, уяўляючых сабой вытворныя аміяку, у малекуле якога адзін або некалькі атамаў вадароду замешчаны на вуглевадародныя радыкалы.
У залежнасці ад колькасці радыкалаў, звязаных з атамам азоту адрозніваюць першасныя, другасныя і трацічныя аміны. Па тыпу арганічнай групы, звязанай з азотам, адрозніваюць аліфатычныя і араматычныя аміны (магчымы і змешаныя варыянты).
Уласцівасці
Аміны з'яўляюцца арганічнымі асновамі. Водныя растворы праяўляюць шчолачную рэакцыю. З мінеральнымі кіслотамі аміны ўтвараюць солі.
Тэкставы відэарэжым
Тэкставы відэарэжым — рэжым камп’ютарнага відэаадаптара, ў якім экран падаецца ў выглядзе сеткі знакамесцаў (а не пікселяў, у адрозненні ад графічных рэжымаў). У кожным са знакамесцаў можа знаходзіцца адзін сімвал з абмежаванага набору.
Тэкставы рэжым дае перавагу над графічным у хуткасці і прастаце праграмавання. Да таго ж у тыя часы (1970-я гады) лічылася марнатраўствам ставіць у тэрмінал столькі відэапамяці, каб захоўваць кожны піксель экрану (першы Macintosh стаў прарывам, нагледзячы на дарагоўлю, менавіта з-за гэтага). У тэкставым рэжыме выява генеруецца дынамічна з матрыцы знакамесцаў і выяваў сімвалаў з дапамогай асаблівай схемы — знакагенератару. На больш ранніх ЭВМ выкарыстоўваліся таксама знакадрукавальныя кінескопы, якія генеравалі сімвалы без складаных схем знакагенератара, ужываючы трафарэт. Другой перавагай тэкставых інтэрфейсаў, зязаных з тэрміналамі, сталі малыя патрабаванні да чхуткасці сувязі тэрмінала і ЭВМ.
Улічваючы, што выява ўяўляе сабой матрыцу сімвалаў, шрыфт у тэкставым рэжыме можа быць толькі монашырынным — прыкладна такім жа, як і ў друкарках. Такім жа чынам працуюць прынтары барабаннага тыпу — так што выяву з экрану можна без праблем дасылаць на друк. Больш новыя прылады друку (матрычныя прынтары) імітавалі гэтую рысу барабанных прынтараў.
Шматлікія АС дазваляюць не толькі эмуляваць тэлетайп, але і пісаць у любое магчымае знакамесца. Для гэтага ёсть два стандарты: ANSI-графіка і каманды, сумяшчальныя з VT100.
Мяжа паміж тэкставымі і графічнымі рэжымамі няпэўная: напрыклад, некаторыя праграмы (Norton Utilities) дынамічна перавызначаюць шрыфт, каб выводзіць графічныя знакі ці графічны курсар мышы. Кампютар «Карвет» мог адначасова выводзіць тэкст па-над графічнай выявай. Часам тэкставы рэжым з-за яго хуткасці ўжываўся і ў гульнях.
Інтэрфейс каманднага радка і эмулятары тэрмінала імітуюць паводзіны камп’ютара ў тэкставым рэжыме.
Тэхнічныя падрабязнасці
Відэаадаптар, здольны працаваць у тэкставым рэжыме, мае дзве асаблівых вобласці відэапамяці — тэкставы буфер і шрыфт. Шрыфт — выявы ўсіх магчымах сімвалаў (як правіла, бітавыя). Тэкставы буфер — масіў па колькасці знакамесцаў. Для кожнага са знакамесцаў у тэкставым буферы захоўваецца код сімвалу і дадатковая інфармацыя — атрыбут. У залежнасці ад мадэлі адаптара, атрыбут можа захоўваць колеры сімвалу і фону, флагі інферсіі, яркасці, падкрэслівання, мігання.
Работай тэкставага рэжыма кіруе схема відэаадаптару, што завецца знакагенератар. Працуе ён так. У відэаадаптары ёсць два лічыльнікі: радкоў (Y) і пікселяў у радку (X). Гэтыя каардынаты дзеляцца з астачай на памер знакамесца. Дзель — каардынаты з тэкставым буферы; астача — каардынаты з шрыфце. Калі памеры знакамесца — ступені двойкі, то дзяленне з астачай дзяўляецца простым адсячэннем верхніх і ніжніх бітаў.
Каардынаты ў тэкставым буферы дасылаюцца ў тэкставы буфер. Той вяртае код сімвалу і атрыбут. Код сімвалу, X і Y у шрыфце праходзяць праз шрыфтавую памятць, якая вяртае адзін біт — 0, калі ў гэтай пазіцыі фон, і 1, калі выява. Схема выкарыстання атрыбуту (на малюнку не паказана) пераўтварае лініі атрыбута і гэты біт у выніковы сігнал, прыдатны да дасылання праз через ЛАП. У найпростым выпадку гэтая схема — мультыплексар на два ўваходы па 4 біты, які пераключае паміж колерам выявы і колерам фону. Гэта ж схема чмалюе тэкставы курсар.
Шрыфт захоўваецца, у залежнасці ад мадэлі відэаадаптару, у ПЗП альбо АЗП. У апошнім выпадку шрыфт можна перавызначыць — гэта дазваляе змяняць літары для вываду на экран камп’ютара ці, змяняючы шрыфт сінхронна з разгорткай, ствараць піксельную графіку (так працуюць, напрыклыд, TMS9918, MOS Technology VIC і Nintendo Game Boy).
У некаторых тэкставых рэжымах (напрыклад, на тым жа VT100) існуюць і атрыбуты радкоў. Радок можа мець падвойную шырыню.
У ранніх тэрміналах шрыфт быў убудаваны ў так званы Чарактрон.
Тэкставыя рэжымы на IBM-сумяшчальных камп’ютарах
На IBM-сумяшчальных машынах існуе велізарны выбар тэкставых рэжымаў.
MDA дазваляе пазначаць тэкст яркім колерам, інверсіяй, падкрэсліваннем і міганнем; каляровыя — змяшчаюць атрыбут з 4-бітнага колеру тэкста і 4-бітнага колеру фона. Верхнт біт у колеры фону можа станавіцца бітам мігання. Відэаплаты ў агульным сумяшчальныя «зверху ўніз»: так, EGA падтрымлівае ўсе MDA- і CGA-рэжымы.
Найбольш распаўсюджаны рэжым, ужывальны як у DOS, так ў кансольных праграмах Windows — 80×25 сімвалаў, 16 колераў. 40-сімвальныя рэжымы ужываліся ў гульнях і на тэлефізарах. Памеры сімвалаў у SVGA-рэжымах залежаць ад вытворца. Таксама SVGA дазваляюць паменьшыць колькасць колераў з 16 да 8, але выводзіць 512 розных сімвалаў. Некаторыя платы (напрыклад, S3) падтрымліваюць вялізныя тэкставыя рэжымы (да 160×120). Каб работать с такими режимами в консолях Linux, применялась программа SVGATextMode.
У цяперашні час
Некаторыя з сучасных графічных праграм мадэлююць тыя ці іншыя дызайнерскія хады тэкставага ПЗ. Напрыклад, у тэкставых рэдактарах прыняты манашырынны шрыфт; шматлікія roguelike гульні не адмаўляюцца ад тэкставай эстэтыкі, дапаўняючы яе шырокай каляровай палітрай, недасяжнай у тэкставым рэжыме, і экзатычнымі сімваламі. Існуе ПЗ, якое эмулюе тэкставыя рэжымы: эмулятары тэрмінала ці кансоль АС. Часам (напрыклад у Windows) эмуляваную кансоль можна пераключыць у сапраўдны тэкставы рэжым (націсканнем ).
Віртуальная кансоль Linux працуе ў тэкставым рэжыме. Большасць варыянтаў Linux падтрымлівае некалькі кансоляў, паміж якімі можна пераключыцца націсканнем, і г. д.
Як экзотыка, бібліятэка AALib дазваляе паказваць відэа і выявы ў тэкставым рыжыме, падбіраючы найбольш падыходзячыя симвалы кансолі. Гэта забяспечвае зачаткавы прагляд графікі ў тэкставых браўзерах накшталт Lynx.
Вечназялёныя расліны
Вечназялёныя расліны — расліны, лісце якіх захоўваецца на працягу ўсяго года, і кожны ліст захоўваецца на расліне больш за 12 месяцаў. У супрацьлегласць вечназялёным, існуюць лістападныя расліны, лісце якіх ападае ў пэўны час года ў сувязі з халодным альбо засушлівым кліматам; і паўлістападныя расліны, лісце якіх ападае ў сувязі з неспрыяльнымі ўмовамі надвор'я.
Захаванне лісця на вечназялёных раслінах моцна вагаецца: у адных раслін яно ападае крыху больш чым праз год і адразу замяняецца новым; у іншых яно трымаецца шмат гадоў. Рэкорд захавання аднаго і таго ж лісця належыць хвоі асцюкаватай, або даўгавечнай (Pinus longaeva) — яе хваінкі трымаюцца да 45 гадоў. Аднак, толькі ў нешматлікіх відаў лісце не ападае больш за 5 гадоў.
Дэкаратыўныя расліны
Разнавіднасцю дэкаратыўных раслін з'яўляюцца акварыўмныя расліны. Апісаннем мадэлявання экасістэмы ў замкнёных штучных вадаёмах, у тым ліку дэкаратыўных акварыумах, займаецца акварыумістыка.
Дзяніс Мікалаевіч Гуцко
Дзяніс Мікалаевіч Гуцко (Денис Николаевич Гуцко; нар., Тбілісі) — рускі пісьменнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1969 годзе ў Тбілісі. У Тбілісі скончыў сярэднюю школу.
У 1987 годзе пераехаў у Растоў-на-Доне. Скончыў геолага-геаграфічны факультэт Растоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Экалогія і прыкладная геахімія». Служыў у Савецкай арміі.
Удзельнік Форуму маладых пісьменнікаў Расіі (Масква-Ліпкі, 2001, 2002, 2003). Стыпендыят Міністэрства культуры Расійскай Федэрацыі па выніках другога Форуму.
У цяперашні час жыве ў Растове-на-Доне.
Творчасць
У 2000 годзе ў дадатку да газеты «Литературная газета» «ЛГ — Юг России» апублікаваў апавяданне «Прыручаны леў». У 2002 годзе ў часопісе «Знамя» было апублікавана апавяданне «Апсны абукет» (у перакладзе з абхазскай мовы — Букет Абхазіі). Творы друкаваліся у часопісах «Дружба народов» і «Волга».
У 2005 годзе раман «Без шляхі-следу» быў выдадзены ў складзе дылогіі «Рускамоўны», якая аб’яднала раман з аповесцю «Там, пры рэках Вавілона».
NGC 6729
NGC 6729 (іншае абазначэнне — ESO 396-N*15) — эмісійная туманнасць і адбівальная туманнасць у сузор’і Паўднёвая Карона.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Майкл Спенс
Майкл Спенс (Michael Spence; нар., Монтклер, штат Нью-Джэрсі, ЗША) — амерыканскі эканаміст. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (2001) «за аналіз рынкаў з асіметрычнай інфармацыяй».
Біяграфія
Вучыўся ў Прынстане і Оксфардзе. Доктар філасофіі Гарвардскага універсітэта. Выкладаў у Стэнфардзе і Гарвардзе. Узнагароджаны медалём Дж. Б. Кларка (1981 г.).
Павел Паўлавіч Лебедзеў
Павел Паўлавіч Лебедзеў (, Чэбаксары — 2 ліпеня 1933, Харкаў) — рускі і савецкі ваенны дзеяч.
Селькупская мова
Сельку́пская мова (саманазвы: шӧльӄумыт әты, чумыль ӄумыт әты, сӱccӱ ӄумыт әты, шӧш ӄумыт әты, тӱй ӄумыт әты) — самадыйская мова. Родная мова селькупаў. Да канца XIX ст. была шырока прадстаўлена ў Заходняй Сібіры як мова зносінаў паміж рознымі мясцовымі народамі. У наш час колькасць носьбітаў (2010 г.) - 1023 чал.
Фаналогія
Мае 25 галосных і 16 зычных гукаў. Характэрная пазіцыйная мадыфікацыя фанем.
Дыялекты
Гутарковая селькупская мова падзяляецца на 5 асноўных дыялектаў:
Спіс аб’ектаў PGC (1938001—1939000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1938001—1939000)
Селькупская мова
Дыялекты
Паўночны дыялект у сваю чаргу мае некалькі мясцовых гаворак. Яшчэ ў XIX ст. існаваў шосты паўднёвы дыялект (у нашы дні вымер).
Пісьмо
Першы варыянт селькупскага алфавіта на аснове кірыліцы быў створаны праваслаўнымі місіянерамі ў 1879 г. Да 1917 г. было апублікавана некалькі кніг на обскім дыялекце. У 1930-ыя гг. савецкімі мовазнаўцамі складзена пісьмовасць на аснове лацінкі. Літаратурная мова сфарміравана на аснове паўночнага дыялекта. У 1937 г. лацінка зноў заменена на кірыліцу.
Селькупская мова выкарыстоўваецца ў Расіі для школьнага навучання селькупаў (часткова — кетаў у Краснаярскім краі).
Рэйчэл Карсан
Рэйчэл Луіз Карсан (Rachel Louise Carson, 27 мая 1907 — 14 красавіка 1964) — амерыканская вучоная-біёлаг, дзяячка ў сферы аховы прыроды, пісьменніца. Працы Карсан, асабліва кніга «Маўклівая вясна», спрыялі развіццю экалагічных арганізацый у ЗША і іншых краінах.
Біяграфія
Рэйчэл Карсан нарадзілася 27 мая 1907 года ў доме фермера каля гарадка Спрынгдэйл, штат Пенсільванія, ЗША. Бацька, Роберт Уордэн Карсан, быў прадаўцом страховак, маці Марыя Фрэйзер вяла хатнюю гаспадарку. З васьмі гадоў Карсан сама пачала пісаць апавяданні пра жывёл, а калі ёй было дзесяць, адно з апавяданняў было надрукавана ў часопісе St. Nicholas Magazine. Карсан вучылася ў невялікай школе ў Спрынгдэйле да дзясятага класа, затым у старэйшай школе ў суседнім горадзе Парнасус (Parnassus), якую скончыла ў 1925 годзе найлепшай з 45 вучняў свайго класа.
Адукацыя
Пасля школы Рэйчэл вучылася ў Пенсільванскім каледжы для жанчын (Pennsylvania College for Women). Спачатку яе спецыяльнасцю была англійская мова, але ў студзені 1928 года яна перайшла на біялагічнае аддзяленне. У 1928 годзе яна атрымала дазвол паступаць ва Універсітэт Джона Хопкінса ў Балтымары, але праз праблемы з фінансамі засталася вучыцца ў каледжы. Скончыла навучанне ў 1929 годзе з узнагародай (magna cum laude). Пасля летняй практыцы ў Марской біялагічнай лабараторыі ў штаце Масачусетс яна ў канцы 1929 года працягнула заняткі заалогіяй і генетыкай ва Універсітэце Джона Хопкінса.
У 1932 годзе абараніла дысертацыю па тэме эмбрыянальнага развіцця пранефроса ў рыб, і ў чэрвені стала магістрам біялогіі. Да яе ў Балтымар пераехала сям’я, бацькі і сястра з двума дзецьмі. Рэйчэл планавала працягваць даследванні і напісаць доктарскую дысертацыю, але праз фінансавыя праблемы на фоне Вялікай дэпрэсіі была вымушана пакінуць універсітэт і стаць настаўніцай.
Прыродаахоўная служба
У 1935 годзе памёр бацька Карсан, і сям’я апынулася ў беднасці. Па парадзе яе навуковай кіраўніцы Мэры Скот Скінкер (Mary Scott Skinker) Рэйчэл прынялі на працу ў Бюро рыбалоўства ЗША. Там яна стала дыктаркай штотыднёвай адукацыйнай радыёперадачы «Падводны раман» (Romance Under the Waters). Усяго выйшлі 52 перадачы па 7 хвілін, іх мэтай было папулярызаваць біялогію рыб і працу ў Бюро.
Начальнік Карсан быў задаволены поспехам радыёперадач, запісаных ёй, і папрасіў яе напісаць уступ для брашуры пра Бюро рыбалоўства, а затым вырашыў перавесці яе на поўную стаўку, як толькі з’явіцца магчымасць. Такая вакансія ў Бюро адкрылася ў 1936 годзе, але для яе трэба было здаць экзамен на пасаду дзяржаўнага служачага ЗША. Карсан яго здала лепш за астатніх кандыдатаў і стала малодшым марскім біёлагам Бюро рыбалоўства ЗША. На гэтай пасадзе Карсан займалася аналізам дадзеных палявых даследаванняў папуляцый рыб, а таксама напісаннем брашур і іншай публічнай літаратуры. На тую ж тэму, па выніках уласных даследаванняў і работ іншых марскіх біёлагаў, яна пісала артыкулы ў газету The Baltimore Sun і іншыя выданні.
У студзені 1937 года памерла старэйшая сястра Карсан, і Рэйчэл засталася адзінай раднёй для сваёй маці і двух пляменніц.
У ліпені 1937 годзе літаратурны часопіс Atlantic Monthly прыняў да публікацыі эсэ «Водны сусвет» (The World of Waters), якое Карсан першапачаткова пісала для сваёй першай брашуры, выдадзенай Бюро рыбалоўства; тады яе начальнік палічыў гэты твор занадта добрым для публікацыі ў такім фармаце. У Atlantic Monthly гэтае эсэ выйшла пад загалоўкам «У глыбі мора» (Undersea); у ім маляўніча апісвалася ўяўнае падарожжа па дне акіяна. Гэтая публікацыя стала паваротнай у пісьменніцкай кар’еры Карсан. Буйнае выдавецтва Simon & Schuster прапанавала ёй пашырыць часопісны артыкул да памераў кнігі і выдаць у іх. Так кніга «Пад марскім ветрам» (Under the Sea Wind) выйшла ў свет у 1941 годзе, атрымала цудоўныя водгукі, аднак прадавалася не вельмі добра.
У сярэдзіне 1945 года Карсан упершыню занялася даследаваннем хіміката ДДТ, які тады быў «рэвалюцыйна новым пестыцыдам» і яшчэ толькі праходзіў выпрабаванні на таксікалагічную і экалагічную бяспеку. У той час для Карсан ДДТ быў толькі адной з многіх тэм для напісання артыкулаў; рэдактары выдавецтва палічылі гэтую тэму не вельмі цікавай, і таму першыя публікацыі Карсан пра ДДТ выйшлі толькі ў 1962 годзе.
Літаратурная дзейнасць
Першая кніга «Пад марскім ветрам» (Under the Sea-Wind), якая выйшла ў 1941 годзе, была амаль незаўважаная. Вядомай стала «Мора вакол нас» (1951), якая на працягу многіх тыдняў узначальвала спісе бестсэлераў.
У 1955 годзе быў гатовы трэці том яе марской трылогіі, «Грань мора» (The Edge of the Sea), які апавядаў пра жыццё прыбярэжных экасістэм, у прыватнасці на ўсходнім узбярэжжы ЗША.
Мяшчанка (Усходне-Казахстанская вобласць)
Мяшчанка — сяло ў Барадуліхінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Петрапаўлаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 633877400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 92 чалавекі (43 мужчыны і 49 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 104 чалавекі (52 мужчыны і 52 жанчыны).
Грамадзянская вайна ў Алжыры
Грамадзянская вайна ў Алжыры («Чорнае дзесяцігоддзе», «Дзесяцігоддзе тэрору», «Гады свінцу», «Гады агню» ) — узброены канфлікт паміж урадам Алжыра і ісламісцкімі групоўкамі, які пачаўся ў 1991-м і доўжыўся па 2002 года.
Паводле розных ацэнак, ахвярамі канфлікту сталі ад 44 да 200 тысяч чалавек, у тым ліку больш за 70 журналістаў, забітых як урадавымі сіламі, так і ісламістамі. Канфлікт скончыўся перамогай урада, пасля таго, як спачатку Ісламскі фронт выратавання (ІФС) абвясціў аб спыненні вайны, а затым у 2002 годзе Узброеная ісламская група была пераможана ўрадавымі сіламі. Аб мінулай вайне доўгі час, да 24 лютага 2011 года нагадваў фармальна захаваны ў краіне рэжым надзвычайнага становішча. Узброеныя сутыкненні, хоць і даволі нізкай інтэнсіўнасці, працягваюцца і па цяперашні час.
Пачатак
Вайна пачалася ў снежні 1991 года, калі апазіцыйны «Ісламскі фронт выратавання» набраў велізарную папулярнасць сярод насельніцтва, і кіруючая партыя Фронт нацыянальнага вызвалення (ФНВ), баючыся паразы, адмяніла другі тур выбараў у Нацыянальную Асамблею. Улада ў краіне ўзялі ваенныя, і прэзідэнт Шадлі Бенджадзід 11 студзеня 1992 года быў зрушаны са сваёй пасады.
Пасля забароны ІФС і арышту тысяч яго членаў паўсталі ўзброеныя ісламісцкія фарміраванні, якія пачалі партызанскія дзеянні супраць урада і яго прыхільнікаў. Яны былі арганізаваны ў некалькі груповак, асноўнымі з якіх быў «Ісламскі ўзброены рух», што базаваўся ў гарах, і «Узброеная ісламская група», якая базавалася ў гарадах. Спачатку ісламісты атакавалі толькі армію і паліцыю, але неўзабаве пачаліся напады на мірнае насельніцтва.
У 1994 годзе на перамовах паміж урадам і лідарамі ў зняволенні ІФС быў дасягнуты істотны прагрэс, і тады Узброеная ісламская група абвясціла вайну ІФС і яго прыхільнікам. Ісламская ўзброены рух, аб’яднаўшыся з больш дробнымі групоўкамі, утварыла лаяльную ІФС Ісламскую армію выратавання.
Развіццё
Перамовы неўзабаве зайшлі ў тупік, і прэзідэнцкія выбары 1995 года (першыя выбары пасля перавароту 1992 года) выйграў кандыдат, падтрыманы арміяй, былы камандуючы сухапутнымі войскамі Ламін Зеруаль. Канфлікт паміж ІФС і Узброенай ісламскай групай узмацніўся. Апошняя пачала масавыя забойствы мірнага насельніцтва, выразаючы цэлыя вёскі ці гарадскія прадмесці. Некаторыя звесткі паказваюць на дачыненне да забойстваў урадавых сіл. Пік забойстваў прыйшоўся на 1997-ы, калі былі прызначаны парламенцкія выбары. На выбарах перамагла новаўтвораная партыя, Нацыянальны дэмакратычны кангрэс, за якім стаяла армія. ІФС, які атакаваў з абодвух бакоў, абвясціў аб аднабаковым спыненні агню з урадам, а Узброеная ісламская група рэзка губляла свой уплыў з-за ўнутраных канфліктаў, звязаных з тым, што многія яе члены не ўхвалялі тактыкі забойстваў грамадзянскага насельніцтва. У 1999 годзе адбыліся новыя прэзідэнцкія выбары, на якіх перамог Абдэль Азіз Бутэфліка, і быў прыняты закон, што гарантаваў амністыю большасці ўдзельнікаў узброеных груповак. Многія скарысталіся амністыяй, і гвалт істотна зменшыўся. Гэта стала фактычнай перамогай ўрада ў вайне. Рэшткі Узброенай ісламскай групы працягвалі аказваць супраціў яшчэ два гады і практычна зніклі да 2002 года.
Новы віток
У 1998 годзе ад Узброенай ісламскай групы адкалоаіся групоўка пад назвай «Салафіцкая група пропаведзі і джыхаду». Яна першапачаткова базавалася на поўначы краіны і дыстанцыявалася ад забойстваў мірнага насельніцтва. У кастрычніку 2003-га лідары групоўкі выказалі публічную падтрымку Аль-Каідзе. Яны адмовіліся ад амністыі і працягнулі ўзброены супраціў.
Актывізацыя
У 2004 годзе пачалася актывізацыя баевікоў, якія арганізоўвалі напады на аўтакалоны, мінаванне дарог. Па паведамленнях алжырскіх уладаў, ужо да 12 лютага 2004 года ў тэрактах і боесутыкненнях з ісламістамі загінулі 22 супрацоўнікі праваахоўных структур, 37 баевікоў і 10 мірных жыхароў. 22 сакавіка занепакоеныя нарастаннем напружанасці брытанцы прынялі рашэнне аб часовым закрыцці свайго пасольства ў Алжыры. Бакі канфлікту рабілі ўсё больш жорсткія заявы ў дачыненні адзін аднаго.
20 чэрвеня паступіла паведамленне, што алжырскім вайскоўцам атрымалася знішчыць лідэра Салафіцкай групы пропаведзі і джыхаду (алжырскага крыла АК) Набіў ас-Сахрауі і трох ягоных памочнікаў. Новы кіраўнік экстрэмісцкай арганізацыі быў абраны 7 верасня — ім стаў Абу Мусаб Абд аль-Вадуда.
5 ліпеня лівійскім спецслужбам удалося выявіць базу экстрэмістаў, дзе адбывалася вярбоўка, навучанне і ўзбраенне добраахвотнікаў, а 2 лістапада лідар Лівіі Муамар Кадафі выдаў алжырскім уладам Амары Сайфі (таксама вядомага як Абдэрэзак эль Пара), які лічыўся другой асобай Салафіцкай групы пропаведзі і джыхаду.
Канец
У 2005 годзе Прэзідэнт Алжыра Абдэль Азіз Бутэфліка заявіў, што арганізацыі баевікоў былі разгромлены і парадак на тэрыторыі Алжыра адноўлены. Аднак неўзабаве ісламісты арганізавалі паказальную аперацыю застрашвання — 9 красавіка на дарозе, якая вядзе ў сталіцу, яны арганізавалі імправізаваны блок-пост, на якім спынялі аўтамабілі, выводзілі з іх людзей і расстрэльвалі іх. У выніку гэтага жорсткага акту тэрору было забіта 14 чалавек.
5 сакавіка 2006 года ў Алжыры была праведзена масавая амністыя ісламістаў, якія не ўчынілі цяжкіх злачынстваў — з турмаў было выпушчана 2629 чалавек. Аднак ісламісцкія групы Алжыра ўліліся ў склад міжнароднай тэрарыстычнай сеткі Аль-Каіда. У канцы года па Алжыры пракацілася новая хваля тэрарыстычных актаў. 30 кастрычніка каля двух паліцэйскіх участкаў былі падарваныя замінаваныя грузавікі, 2 чалавекі загінулі і яшчэ некалькі дзясяткаў былі параненыя, а 10 снежня быў падарваны аўтобус з замежнікамі, пры гэтым загінуў яго кіроўца, а 9 пасажыраў былі параненыя. Адказнасць за гэтыя тэракты ўзялі на сябе алжырскія ісламісты.
У 2008-м колькасць нападаў экстрэмістаў прыкметна знізілася, але яны сталі больш дзёрзкімі — калі раней тэрарысты абмяжоўваліся выбухамі самаробных бомбаў, то ў 2008 пачаліся адкрытыя напады на гарады і абстрэлы пасольстваў, паліцэйскіх участкаў.
2 студзеня 2008 года адбыўся чарговы тэракт у Алжыры — у горадзе Насірыя, правінцыя Бумердэс, тэрарыст-смяротнік заехаў на замініраванай машыне на тэрыторыю паліцэйскага ўчастка і прывёў у дзеянне выбуховае прыстасаванне-загінула 3 паліцэйскіх, яшчэ 20 цяжка параненыя. 7 лютага ў Алжыры быў здзейснены напад на групу жандараў, у выніку якога 8 жандараў было забіта, уся іх зброя і спецтэхніка былі захоплены баевікамі. У адказ алжырскія ўлады правялі ваенную аперацыю супраць ісламістаў з задзейнічаннем авіяцыі. 8 чэрвеня ў выніку 2-х выбухаў у горадзе Лахдарыя на ўсходзе Алжыра загінула 12 чалавек. 20 жніўня быў праведзены чарговы двайны тэракт у горадзе Буіра, у якім загінула 11 чалавек, а яшчэ 31 атрымаў раненні.
Каралеўскі двор (Бабруйск)
Каралеўскі двор — адміністрацыйны цэнтр Бабруйскага староства, які існаваў з 2-й паловы XVI ст. да 1649 г. Размяшчаўся непадалёк ад замка, на беразе р. Бярэзіна. Цэнтр кампазіцыі — вялікі драўляны дом на сямі падклеццях (у іх размяшчаліся службовыя памяшканні). На галерэю жылой часткі вяла двухмаршавая вонкавая лесвіца, накрытая двухсхільным дахам. Двор быў абнесены астрогам. За дваром над р. Бярэзінай знаходзіліся стайня з вазоўняй і бровар, на р. Бабруйка стаяў млын.
Джэймс Хекман
Джэймс Джозеф Хекман (James Joseph Heckman; нар., Чыкага) — амерыканскі эканаміст. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (2000) «За распрацоўку тэорыі і метадаў для аналізу селектыўных выбарак». Вучыўся ў Чыкагскім універсітэце і ў Прынстане. Доктар філасофіі Масачусецкага тэхналагічнага інстытута. Прафесар Чыкагскага ўніверсітэта. Узнагароджаны медалём Дж. Б. Кларка (1983 г.).
Свята-Аляксандра-Неўскі сабор (Бабруйск)
Свята-Аляксандра-Неўскі сабор — колішні праваслаўны храм у Бабруйску.
Пабудаваны ў 1827 годзе па праекце арх. А. Штраўберта, размалёўкай інтэр’ераў займаўся мастак П. Урандзіна.
Сабор размяшчаўся на Саборнай плошчы, якая знаходзілася на рагу дзвюх галоўных вуліц Бабруйскай крэпасці, адна з іх вяла ад Мінскай да Вадзяной брамы, другая — да Слуцкай брамы).
У 1934 годзе узарваны. Паводле ўспамінаў вядомага савецкага дысідэнта, генерала Пятра Грыгарэнкі, узрыў быў праведзены з выкарыстаннем сканцэнтраванага зарада і разбурыў адначасова з царквой больш за дзясятак дамоў, пры гэтым былі чалавечыя ахвяры.
З адкрыццём на тэрыторыі Бабруйскай крэпасці жаночага манастыра пачалося адраджэнне бабруйскай святыні. Пасля праведзенага абследавання ацалелых фрагментаў падмурка будынка было прынята рашэнне аб аднаўленні яго ў першапачатковым выглядзе. 30 мая 2009 г. епіскапам Бабруйскім і Быхаўскім Серафімам быў асвячоны Крыж, узведзены на месцы будучага сабора Святога дабравернага Вялікага князя Аляксандра Неўскага. А 16 верасня 2010 г. мітрапаліт Мінскі і Слуцкі Філарэт асвяціў частку падмурка і месца пад будаўніцтва святыні. У наш час ідуць будаўнічыя працы.
Танкапрад хмелевы
Танкапрад хмелевы (Hepialus humuli) — від матылькоў з сямейства Танкапрады.
Апісанне
Даўжыня пярэдняга крыла — 2 і нават 3,5 см. Самкі прыкметна буйней самцоў. Акрамя таго, асобіны розных палоў адрозніваюцца і па афарбоўцы — самцы бліскучыя, серабрыста-белыя, а самкі жоўтыя з аранжавым малюнкам (пярэднія крылы) і карычневыя (заднія). Як звычайна, брушка самак больш цяжкае. Вусікі і ў самак, і ў самцоў кароткія. І самцы, і самкі пакрытыя жаўтлявымі валасінкамі, ніз крылаў у абодвух палоў чорна-шэры. Верх адрозніваецца: самцы снежна-белыя, самкі жоўтыя з чырвонымі разводамі. Заднія крылы самак шэрыя. Размах крылаў ад 42 да 68 мм.
Арэал
Арэал віду — умераная Еўропа да Лапландыі на поўначы і Заходняй Сібіры на ўсходзе. Сустракаецца на вышыні да 2000 метраў над узроўнем мора.
Спосаб жыцця
Імага сустракаюцца з канца мая да сярэдзіны жніўня. Аддае перавагу лётаць у прыцемках па вільготных нізінах. З надыходам змяркання спачатку вылятаюць самцы, але лётаюць нядоўга, хутка асядаюць тут і там і пачынаюць вылучаць водары, прыводзячы ў узбуджаны стан самак, якія вылятаюць крыху пазней. Далей адбываецца спарванне.
Вусені жывуць з жніўня па красавік (паўтара года). Кармавыя расліны вусеняў: хмель (Хмель звычайны), шчаўе, розныя збожжавыя і травы. Пасля з'яўлення на свет і нядоўгага кармлення, гусеніцы зімуюць, затым кормяцца ўсё лета, сталеючы да наступнай восені, зімуюць другі раз, а акукляюцца толькі пасля гэтага на зямлі ў трубкападобным гняздзечку. Вусень жаўтлявы, з чорнымі кропкамі і бурай галавой. Даўжыня цела складае 40 мм. Жыве ў глебе.
Белыя, авальныя яйкі матылёк папросту раскідвае на зямлю падчас палёту. Усяго колькасць яек складае ад 200 да 1600, у сярэднім каля 600 яек. Пасля адкладкі колер яек змяняецца на бліскуча чорны. Вусені з'яўляюцца ў прыродзе праз 16-33 дня, у сярэднім праз 15-20 дзён.
Рынкі
Ры́нкі (, Рынки) — вёска ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Тэвельскага сельсавета.
Кветкавая кава
Кветкавая кава (Blümchenkaffee) — у Германіі ідыёма для абазначэння вельмі слабой кавы. Выраз з'явіўся ў Саксоніі ад тыповага для эпохі бідэрмеера кветкавага малюнка на дне кубка мейсэнскага фарфору, звычайна гэта былі ружы, незабудкі, васількі, фіялкі. Калі на дне поўнага кубку кавы можна пабачыць кветку, кава лічыцца слабой, «кветкавай». Супярэчнасць паміж дарагім гаспадарскім фарфорам і эканоміяй на каве для гасцей расцэньвалася як сквапнасць.
Гамета
Гаметы (ад γᾰμετή — жонка,  — муж) — рэпрадуктыўныя клеткі жывёл і раслін, якія маюць гаплоідны (адзінарны) набор храмасом, які фарміруецца ў працэсе гаметагенезу, і ўдзельнічаюць у гаметным, у прыватнасці, палавым размнажэнні. Пры зліцці двух гамет у палавым працэсе ўтвараецца зігота, якая развіваецца ў асобіну (або групу асобін) са спадчыннымі прыкметамі абодвух бацькоўскіх арганізмаў, што спрадукавалі гаметы.
Гаметы забяспечваюць перадачу спадчыннай інфармацыі ад бацькоў патомкам. Ва ўсіх шматклетачных арганізмаў спелыя гаметы (сперматазоіды і яйцакяеткі) развіваюцца ў палавых залозах — ганадах (мужчынсіх — семянніках і жаночых — яечніках). Адрозніваюцца паміж сабой марфалагічнай будовай і паходжаннем. Гаметы аднолькавай велічыні называюцца ізагаметамі, неаднолькавай — анізагаметамі, больш вялікія — макрагаметамі, дробныя — мікрагаметамі.
Часам магчыма развіццё арганізма з неаплодненай гаметы — партэнагенез.
Слаўнае (Кобрынскі раён)
Сла́ўнае (, Славное) — вёска ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Тэвельскага сельсавета.
Аляксандр Віктаравіч Ілічэўскі
Аляксандр Віктаравіч Ілічэўскі (Алекса́ндр Ви́кторович Иличе́вский;, Сумгаіт, Азербайджанская ССР) — рускі празаік, паэт, эсэіст.
Біяграфія
Нарадзіўся 25 лістапада 1970 года ў Сумгаіце Азербайджанскай ССР. У 1985—1987 гадах вучыўся ў фізіка-матэматычнай школе імя А. Н. Калмагорава пры Маскоўскім дзяржаўным універсітэце ў Маскве. У 1993 годзе скончыў факультэт агульнай і прыкладной фізікі Маскоўскага фізіка-тэхнічнага інстытута па спецыяльнасці «Тэарэтычная фізіка».
У 1991—1998 гадах займаўся навуковай дзейнасцю ў Ізраілі і ЗША (Каліфорнія). У 1998 годзе вярнуўся ў Маскву. У 2013 годзе пераехаў у Ізраіль.
NGC 6730
NGC 6730 (іншыя абазначэнні — PGC 62796, ESO 72-9) — эліптычная галактыка (E1) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Бенедыкт Спіноза
Бенедыкт Спіноза (народж. Барух Спіноза, ברוך שפינוזה; Benedictus de Spinoza;, Амстэрдам — , Гаага) — нідэрландскі філосаф. Адзін з галоўных прадстаўнікоў філасофіі Новага часу, рацыяналіст.
Анатоль Зусевіч Цэйтлін
Анатоль Зусевіч Цэйтлін (нар. . г. Алматы, Казахстан) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1967 годзе Мінскі будаўнічы тэхнікум. У 1966—1967 гадах працаваў тэхнікам-архітэктарам у інстытуце «Мінскпраект», у 1967—1977 гадах архітэктар, кіраўнік групы ў інстытуце «Ваенпраект». У 1973 годзе скончыў БПІ па спецыяльнасці «Архітэктура». У 1977—1996 гадах ГАП, начальнік архітэктурна-канструктарскага аддзела ў інстытуце «Мінскграмадзянпраект»; у 1996—2003 гадах дырэктар «Творчай майстэрні архітэктара Цэйтліна А. З.». З 2003 года дырэктар і галоўны архітэктар праектаў ТАА «Творчая майстэрня-7»
Член Беларускага саюза архітэктараў з 1977 года.
Творчасць
Браў удзел у распрацоўках шэрагу архітэктурных праектаў, праектаў рэканструкцыі і рэстаўрацыі архітэктурных помнікаў Беларусі. З’яўляецца навуковым кіраўніком па рэканструкцыі будынкаў БДУ.
Аўтар шэрагу артыкулаў у вядучых архітэктурных часопісах Беларусі.
Узнагароды
Ганараваны дыпламамі Саюза архітэктараў Беларусі.
Карагаская мова
Карагаская мова — мёртвая ўральская мова, якая адносілася да паўднёвай групы самадыйскіх моў. Носьбітамі карагаскай мовы была частка плямёнаў саянскіх самадыйцаў, якая насяляла тэрыторыю Саянскага нагор'я. Карагаская, маторская і тайгійская — блізкія дыялекты, выцесненыя цюркскімі мовамі і вядомыя толькі па слоўнікавым запісам XVIII — пачатку XIX стст.
Камышанка (Усходне-Казахстанская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1091 чалавек (531 мужчына і 560 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 946 чалавек (460 мужчын і 486 жанчын).
Павел Іванавіч Бачынін
Павел Фёдаравіч Ваячак, пазней Павел Іванавіч Бачынін (, — ) — віяланчэліст і дырыжор, заслужаны дзеяч мастацтваў Малдовы.
Біяграфія
Павел Іванавіч Бачынін нарадзіўся ў 1895 годзе ў Кіеве. Працоўную дзейнасць распачаў яшчэ будучы студэнтам Кіеўскай кансерваторыі — працаваў музыкантам у гарадскім тэатры. З 1918 па 1923 год служыў у Чырвонай арміі. Пасля дэмабілізацыі працаваў у аркестрах шэрагу оперных тэатраў Украінскай ССР, а з 1930 года — у Сімфанічным аркестры радыё Малдаўскай АССР. У 1937 годзе ўвайшоў у новаўтворанае Малдаўскае аддзяленне, арганізаванае ў Адэсе.
З 1940 па 1941 год П. І. Бачынін быў выкладчыкам у Малдаўскай дзяржаўнай кансерваторыі (горад Кішынёў). У гады Вялікай Айчыннай вайны працаваў у радыёкамітэце і іншых установах культуры. З 1944 года працаваў у Галоўным упраўленні радыёінфармацыі Міністэрства культуры Малдаўскай ССР, дзе прымаў актыўны ўдзел у стварэнні музычных калектываў — хора, аркестра і вакальнай групы.
У першай палове 1950-х гадоў П. І. Бачынін вучыў ігры на віяланчэлі Еўжэніу Догу, які пазней стаў знакамітым кампазітарам. Сам Дога так узгадвае свайго настаўніка:
За заслугі ў развіцці музычнага мастацтва Малдовы П. І. Бачыніну было прысвоена званне заслужанага дзеяча мастацтваў Малдаўскай ССР. Ён быў адзначаны Ордэнам Працоўнага Чырвонага Знамені і іншымі дзяржаўнымі ўзнагародамі.
Павел Іванавіч Бачынін памёр 6 чэрвеня 1976 года.
Матнявіцкі сельсавет
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 29 кастрычніка 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Глыбочыцкага сельсавета.
Тайгійская мова
Тайгійская мова — мёртвая ўральская мова, якая належала да паўднёвай групы самадыйскіх моў. Носьбітамі тайгійскай мовы была частка плямёнаў саянскіх самадыйцаў, якая насяляла тэрыторыю Саянскага нагор'я. Тайгійская, маторская і карагаская — блізкія дыялекты, выцесненыя цюркскімі мовамі і вядомыя толькі па слоўнікавым запісам XVIII — пачатку XIX стст.
Стасюкі (Кобрынскі раён)
Стасюкі́ (, Стасюки) — вёска ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Тэвельскага сельсавета.
Бітва пры Флірэ
Бі́тва пры Флірэ́ (19 верасня — 11 кастрычніка 1914) — бітва паміж французскімі і нямецкімі войскамі ў раёне камуны Флірэ на Заходнім фронце Першай сусветнай вайны. Яна прывяла да германскай перамогі над французскай арміяй. Германскія войскі перарэзалі большую частку аўтамабільных дарог і чыгунак у стратэгічна важны ўмацаваны рэгіён Вердэна (Région Fortifiée de Verdun [RFV]), што мела вялікі ўплыў на ход вайны.
NGC 6731
NGC 6731 — группа звёзд ў сузор’і Ліра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Азірын
Азірын — гетэрацыклічнае злучэнне, трохчленны цыкл з адной падвойнай сувяззю і адным атамам азоту. У незамешчаным выглядзе не атрыманы.
Гетэрацыклічныя злучэнні
Гетэрацыклічныя злучэнні (гетэрацыклы) — арганічныя злучэнні, якія змяшчаюць цыклы, у склад якіх нароўні з вугляродам ўваходзяць і атамы іншых элементаў. Могуць разглядацца як карбацыклічныя злучэнні з гетэразамяшчальнікамі (гетэраатамамі) у цыкле. Найбольш разнастайнымі і добра вывучанымі з’яўляюцца араматычныя азотазмяшчальныя гетэрацыклічныя злучэнні. Гранічныя выпадкі гетэрацыклічных злучэнняў — злучэнні, якія не змяшчаюць атамаў вугляроду ў цыкле, напрыклад, пентазол.
Палявы штаб Рэвваенсавета Рэспублікі
Палявы штаб Рэвваенсавета Рэспублікі — аператыўны орган Галоўнага камандавання Чырвонай арміі у гады Грамадзянскай вайны.
Гісторыя
Утвораны 6 верасня 1918 г. замест расфармаванага штаба Найвышэйшай ваеннай рады. Спачатку зваўся Штабам РВСР, 8 лістапада 1918 г. пераназваны ў Палявы штаб РВСР, 10 лютага 1921 г. зліты з Усерагалоўштабам у адзіны Штаб РСЧА.
Тарпан
Тарпа́н (Equus ferus ferus) — дзікі конь.
Апісанне
Адрозніваюць 2 падвіды: тарпан стэпавы і тарпан лясны. Вышыня ў карку тарпана стэпавага да 137 см, тарпан лясны драбнейшы. Склад цела дужы, масць шэрая. Уздоўж спіны чорная паласа, грыва і хвост чорныя.
Паходжанне
Тарпаны доўгі час разглядаліся або як прамыя нашчадкі дзікіх каней плейстацэнавай эпохі ў Еўропе або як непасрэдныя продкі сучасных свойскіх коней. Даследаванне генетыкаў, апублікаванае ў 2021 г. , выявіла, што тарпаны з'яўляліся вынікам змяшэння еўрапейскіх дзікіх коней са свойскімі коньмі Ямнай культуры.
Гісторыя
Былі пашыраны ў Еўропе і заходнім Казахстане. Тарпан стэпавы вынішчаны ў XVIII—XIX ст. Тарпан лясны — на пачатку XIX ст. У 1930-х г. у Германіі і Польшчы працавалі над узнаўленнем тарпана ляснога. Пасля вайны тарпанападобныя коні трапілі ў Германію, затым вярнуліся ў Польшчу. У 1962 і 1968 з Польшчы на Беларусь завезена 5 асобін у Белавежскую пушчу. З'явіліся папуляцыі ў Нідэрландах, Румыніі, Латвіі. Дзікіх коней з Нідэрландаў у 2019 годзе завезлі ў Налібоцкую пушчу, дзе атрымаўся статак у 151 галаву, які затым павялічыўся.
Урочышча Гай (мемарыяльны комплекс)
Урочышча Гай — мемарыяльны комплекс у Баранавічах на ўшанаванне памяці 3 тыс. чэхаславацкіх грамадзян (у т.л. 1 тыс. яўрэяў з гета Тэрэзіенштата) — ахвяр фашысцкага тэрору ў Другую Сусветную вайну.
Створаны на заходняй ускраіне г. Баранавічы ў 1972 г. (скульптар М. Альтшулер, арх. М. Мілавідаў, А. Марэніч, А. Макараў). На месцы, дзе стаяў кулямёт, з якога расстрэльвалі ахвяр у чэрвені 1942 г., устаноўлены цэнтральны манумент: дзве бетонныя пліты (вышіня 13 і 14 м), злучаныя аркай у цэнтры. Яны нагадваюць слупы агароджы канцлагера. Уверсе да іх прымацаваны бронзавы звон, унізе — медны рэльеф з выявай мноства рук, узнятых і сціснутых у пратэсце, болі і адчаі. У комплекс уваходзяць две брацкія магілы, аб'яднаныя бетоннай плітой з надпісам-прысвячэннем, сімвалічны «Парог жыцця і смерці» - бетонны брус, пакладзены ўпоперак палявой дарогі, «Сцяна загінуўшых» з трох тысяч камянёў, на якой прымацаваная мемарыяльная мармуровая дошка з выявамі цярновай галінкі і надпісам на рускай і чэшскай мовах: «Светлай памяці чэхаславацкіх братоў». Лаканічнае вырашэнне тэмы, выразнасць помніка, журботныя гукі звона ствараюць вялікае эмацыянальнае ўражанне.
Carterocephalus palaemon
Carterocephalus palaemon — матылёк сямейства тоўстагаловак.
Міхайлаўка (Барадуліхінскі раён)
Міхайлаўка — сяло ў Барадуліхінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Падборнай сельскай акругі. Код КАТА — 633879200.
Carterocephalus palaemon
Назва
Відавая назва дадзена ў гонар Палемона — сына кіраўніка горада Архамена Афаманта і яго жонкі Іна.
Міхайлаўка (Барадуліхінскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 191 чалавек (90 мужчын і 101 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 93 чалавекі (39 мужчын і 54 жанчыны).
Carterocephalus palaemon
Імага
Размах крылаў складае 29-31 мм. Верхні бок цёмна-карычневага колеру з аранжавымі і залацістымі плямамі. Ніжні бок аранжавы з белымі плямамі, акантаванымі чорным. Маецца выражаны палавы дымарфізм, самкі трохі буйней самцоў.
Вусень
Даўжынёй да 23 мм, мае стройны целасклад. Афарбоўка цела светла-зялёная з падоўжнымі цёмна-зялёнымі і белымі палосамі. Толькі ў апошняй стадыі развіцця яна становіцца цалкам зялёнай. Галава чорная.
Распаўсюджанне
Від распаўсюджаны ў Паўночнай Еўразіі і Паўночнай Амерыцы. Засяляе сырыя лугавіны, узлескі хвойных і змешаных лясоў.
Харчаванне
Кармавымі раслінамі вусеняў з’яўляюцца розныя, , , , , , , , , ,.
Размнажэнне
У чэрвені—ліпені матылі кладуць асобныя яйкі на лісце травы. Вусень з’яўляецца прыкладна праз 10 дзён. Ён будуе сабе сховішча, згортваючы ліст ў трубачку, дзе праводзіць час днём, а ноччу выходзіць карміцца. Восенню падужэлыя вусені будуюць новае сховішча, дзе яны праводзяць зіму ў спячцы. Пасля абуджэння вясной гусеніцы акукляюцца. Праз 5-6 тыдняў, у маі—ліпені, у залежнасці ад шыраты, з’яўляюцца матылькі.
Роберт Фогель
Роберт Уільям Фогель (Robert William Fogel;, Нью-Ёрк — , , Ілінойс) — амерыканскі эканаміст. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (1993) «за адраджэнне даследаванняў у галіне эканамічнай гісторыі, дзякуючы дадаткам да іх эканамічнай тэорыі і колькасных метадаў, якія дазваляюць тлумачыць эканамічныя і інстытуцыйныя змены». Сын эмігрантаў з Адэсы. Вучыўся ў Карнельскім і Калумбійскім універсітэтах. Ступень доктара атрымаў ва ўніверсітэце Джона Хопкінса. Выкладаў у Гарвардзе і Чыкагскім універсітэце. Прэзідэнт Амерыканскай эканамічнай асацыяцыі ў 1998 годзе. На яго думку, невялікія новаўвядзенні ў прамысловасці ў большай ступені спрыяюць яе эвалюцыі, чым буйныя тэхналагічныя адкрыцці. Правёў фундаментальнае даследаванне на тэму: што было б з транспартнай сістэмай Злучаных Штатаў, калі б не была вынайдзена чыгунка. Адзін з заснавальнікаў кліаметрыі.
Сенат (значэнні)
Сенат — адзін з вышэйшых органаў дзяржаўнай улады, часта верхняя палата заканадаўчага сходу:
Роберт Мандэл
Роберт Аляксандр Мандэл (Robert Alexander Mundell;, Кінгстан, Канада — , Мантэрыджоні, Італія) — канадскі эканаміст. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (1999) «за аналіз грашовай і фіскальнай палітыкі ў рамках розных рэжымаў валютнага курсу, а таксама аналіз аптымальных валютных зон».
Біяграфія
Вучыўся ў Універсітэце Брытанскай Калумбіі, Вашынгтонскім універсітэце, Масачусецкім тэхналагічным інстытуце, дзе атрымаў ступень доктара, і ў Чыкагскім універсітэце. Выкладаў у Стэнфардзе і Чыкага. Працаваў у навуковым аддзеле Міжнароднага валютнага фонду. Гэта дало магчымасць сабраць матэрыял для даследаванняў, рэалізаваць некаторыя ідэі на практыцы. Прыкладна ў адзін час з публікацыяй работ Мандэла, аналагічныя даследаванні аб стабілізацыйнай палітыцы ў адкрытых эканоміках апублікаваў Маркус Флемінг — іншы супрацоўнік МВФ. Гэтыя працы сталі тэарэтычнай асновай неалібералізму. Сучасныя падручнікі выкарыстоўваюць назву «мадэль Мандэла-Флемінга» для ідэальнай мадэлі адкрытай эканомікі некалькіх малых краін. Аднак па глыбіні, шырыні і сіле аналізу ўклад Мандэла з’яўляецца больш значным.
Бабічы (Аршанскі раён)
Бабічы — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, у складзе Барздоўскага сельсавета.
Размешчана за 13 км на паўднёвы ўсход ад Оршы. Каля паўднёва-заходняй мяжы Бабічаў праходзіць аўтадарога Крычаў — Орша — Лепель (Р15).
Каля вёскі бярэ пачатак рака Дзеравіж, левы прыток ракі Крапівенкі.
Фёдар Фёдаравіч Ушакоў
Фёдар Фёдаравіч Ушакоў (Фёдор Фёдорович Ушако́в;, в. Бурнакова, зараз Тутаеўскі раён Яраслаўскай вобласці — , в. Аляксееўка, зараз Цемнікаўскі раён Мардовіі) — расійскі адмірал, праваслаўны святы.
Біяграфія
З 1775 года камандаваў фрэгатам. У 1780 годзе прызначаны камандзірам імператарскай яхты, але неўзабаве адмовіўся ад прыдворнай кар’еры. У 1780—1782 камандзір лінейнага карабля «Віктар», які ахоўваў у Міжземным моры расійскія гандлёвыя судны ад пірацкіх дзеянняў англійскага флота.