cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Снаф (раман)
Сюжэт
Легендарная порназорка Касі Райт завяршае сваю кар'еру. Аднак сысці яна мае намер з такім шыкам і бляскам, якога свет кіна для дарослых яшчэ ня ведаў за ўсё сваё доўгае і вельмі цяжкага існванне. Яна збіраецца заняцца перад камерамі сeксам ні больш ні менш, чым з шасьцюстамі мужчынамі! Спецыяльныя часопісы шалеюць. Начныя праграмы кабельнага тэлебачання робяць заклад - атрымаецца ці не. Запрошаныя паўдзельнічаць аматары з нецярпеннем чакаюць сваёй чаргі, пхаюцца ў цесным вестыбюлі і інтрыгуюць, каб прабіцца наперад. Самыя дасведчаныя асы порна затаілі дыханне. Адлік пайшоў!
Віленскі зборнік
Віленскі збонік — рукапісны помнік старабеларускай пісьменнасці пачатку XVI ст. Летапісны зборнік змяшчае летапіс Аўрамкі, а таксама Віленскі летапіс як яго заключную частку. Зборнік захоўваецца ў Рукапісным зборы Цэнтральнай навуковай бібліятэкі Акадэміі навук Літвы ў Вільнюсе, таму і атрымаў такую назву. Рукапіс знойдзены А. В. Рачынскім у Полацку ў XIX ст. і быў падораны ім Віленскай Публічнай бібліятэцы.
Агулам у рукапісе 450 аркушаў, пачатак і канец згублены. Паўуставам канца XV — пачала XVI ст. напісаны аркушы з першага па 435, астатнія напісаны амаль у два разы драбнейшым пісьмом. Гэта частка датавана канцом 1460-х — пачаткам 1470-х гадоў. Першыя 313 аркушаў зборніка змяшчаюць хранограф з дадаткам кароткіх паведамленняў пра хрышчэнне балгараў. Да 335 аркуша ідзе агульнарускі летапіс, які азагалоўлены «Пачатак Рустыі землі» і змяшчае звесткі ад 6453 да 6496 гады. На 335 і 336 аркушах змешчаны пералік рускіх князёў, канчаецца апісаннем уладарства Васіля Васілевіча і пералікам яго сыноў.
На аркушы 436, з якога пачынаецца другая частка зборніка, і яго абароце змешчаны надпіс нейкага Аўрамкі пра напісанне «сей книги, глаголемой летописец» у 1495 годзе ў Смаленску, што мабыць няпэўна, хоць і супадае з дадзенымі філіграназнаўства. Почырк другой часткі зборніка такі самы, што і почырк Аўрамкі. Віленскі летапіс пачынаецца ў ніжняй частцы 437 аркуша і працягваецца да канца рукапісу. Гэта частка зборніка не змяшчае ніякіх заўваг і іншых старонніх надпісаў. Верхняя частка аркуша 450 адваротнага цяпер фактычна нечытэльная. Асноўны змест Віленскага летапісу ахоплівае час уладарства вялікіх князёў Гедыміна, Альгерда і Вітаўта. Паводле Барыса Клоса, Аўрамка не мае дачынення да першай часткі зборніка, а з'яўляецца перапісчыкам толькі другой часткі.
Буцькоўскі ідал
Буцько́ўскі і́дал — археалагічны помнік дахрысціянскага часу. Знойдзены ў 1986 падчас раскопак на курганным могільніку ля вёскі Буцькі Пружанскага раёна. У 1999 годзе перавезены ў Пружаны, усталяваны з усходняга боку музея «Пружанскі палацык». Ахоўваецца дзяржавай.
Ідал высечаны са светла-шэрага валуна. Вышыня 1,04 м, шырыня 40—50 см, таўшчыня 30 см. Галава на 1/4 частку ўсёй фігуры, рукі абазначаны невялікімі бакавымі выступамі, плечы асіметрычныя. На твары прасочваюцца вочы, нос, рот. На грудзях выбіты крыж у коле. Унізе фігура крыху пашыраецца.
IC 5050
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Яфім Захаравіч Капелян
Яфім Захаравіч Капелян (1912—1975) — савецкі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст СССР (1973).
Біяграфія
Яфім Капелян нарадзіўся 30 сакавіка (12 красавіка) 1912 года ў горадзе Рэчыца (цяпер Гомельская вобласць) у сям’і лесанарыхтоўшчыка.
Пасля заканчэння школы ў 1929 годзе прыехаў у Ленінград і некаторы час працаваў токарам на заводзе «Чырвоны Пуцілавец», а затым паступіў у Акадэмію мастацтваў на архітэктурны факультэт, дзе раней навучаліся абодва яго брата. Дзеля заробку ўдзельнічаў у масоўках у спектаклях Вялікага драматычнага тэатра і ў рэшце рэшт паступіў у студыю пры тэатры, дзе яго настаўнікам быў К. К. Цвярскі (у той час галоўны рэжысёр БДТ). Пасля заканчэння студыі (у 1935 годзе) быў прыняты ў трупу тэатра, у якім працаваў да канца жыцця. З прыходам у 1956 годзе Г. А. Таўстаногава на пасаду галоўнага рэжысёра стаў адным з вядучых акцёраў БДТ.
Адначасова здымаўся ў кіно, выканаў мноства яркіх характэрных роляў у фільмах «Няўлоўныя мсціўцы», «Інтэрвенцыя», «Даура», «Вечны кліч», «Саламяны капялюшык». Адна з найбольш вядомых прац — аўтарскі тэкст у тэлесерыяле «Сямнаццаць імгненняў вясны».
Памёр ад інфаркту 6 сакавіка 1975 г. Пахаваны на Літаратарскіх мастках Волкаўскіх могілак у Ленінградзе.
Іван Васільевіч Гутараў
Біяграфія
Нарадзіўся 15 красавіка 1906 года ў вёсцы Ваўкаўцы (зараз у Мсціслаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі) ў сялянскай сям’і. Выхаванец Леменскай школы-камуны на Магілёўшчыне. Скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1928). Выкладаў рускую літаратуру ў Магілёўскім палітыка-асветніцкім і педагагічным інстытутах, у БДУ.
У 1938—1939 гадах Іван Васільевіч Гутараў навучаўся ў аспірантуры Маскоўскага інстытута філасофіі и літаратуры. У 1939 годзе ён паспяхова абараніў кандыдацкую дысертацыю «Паэтычнае майстэрства Уладзіміра Маякоўскага».
У перадваенныя гады Іван Васільевіч Гутараў працаваў у Акадэміі навук БССР. Перад вучоным адкрыліся больш шырокія гарызонты навуковай дзейнасці. У 1939—1941 гадах ён займаў пасаду вучонага сакратара Аддзялення грамадскіх навук АН БССР.
У час Вялікай Айчыннай вайны служыў у Чырвонай Арміі, прымаў удзел у партызанскім руху. У 1941—1943 гадах ён быў камісарам партызанскага атрада імя Шчорса, які дзейнічаў на Браншчыне.
У 1945—1947 гадах — сакратар партыйнага бюро Саюза пісьменнікаў СССР. У 1947 г. скончыў дактарантуру пры Інстытуце сусветнай літаратуры. Працаваў у ЦК КПБ загадчыкам аддзела літаратуры і мастацтва Ўпраўлення прапаганды і агітацыі, а пасля рэарганізацыі намеснікам загадчыка аддзела прапаганды і агітацыі. У гэты перыяд ён прызначаны дацэнтам, а потым прафесарам Маскоўскага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава (1946—1954 гг.) i загадчыкам кафедры Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя У. I. Леніна (1947—1957 гг.).
У 1957—1967 гадах — загадчык сектара фальклору Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР. Член-карэспандэнт Акадэміі навук БССР (1953), доктар філалагічных навук(1949), прафесар(1949). Член СП СССР з 1946 года.
Аўтар звыш 150 навуковых прац, у тым ліку 5 манаграфій.
Памёр І. В. Гутараў 8 лютага 1967 года.
Навуковая дзейнасць
У друку выступаў з 1930 г. Літаратурна-навуковую дзейнасць пачаў у 1932 г., выдаўшы ў Магілёве працу «Бальшавізм і літаратуразнаўства». Аўтар даследаванняў «К. Маркс і Ф. Энгельс аб сутнасці і спецыфіцы мастацкай літаратуры» (Магілёў, 1933), «Барацьба і творчасць народных мсціўцаў» (1949), «Паэтычнае майстэрства В. В. Маякоўскага» (Масква, 1950), «Эстэтычныя асновы савецкай літаратуры»(1950), «Увядзенне у літаратуразнаўства»(1954), «Філасофска-эстэтычныя погляды А. С. Пушкіна»(1957), «Пытанні літаратуразнаўства»(метадычны дапаможнік для студэнтаў-завочнікаў, 1958), «Асновы савецкага літаратуразнаўства»(1967). Вывучаў пытанні марксісцка-ленінскай эстэтыкі, тэорыі і гісторыі рускай і беларускай літаратуры. Унёс велізарны ўклад у станаўленне гісторыі і тэорыі эстэтыкі як самастойнага навуковага напрамка на тэрыторыі Беларусі. У 1940—1960-я гады займаўся праблемамі беларускай фалькларыстыкі. Склаў хрэстаматыю «Вусна-паэтычная творчасць беларускага народа» (1959, сумесна з С. І. Васіленкам), зборнікі «Беларускі эпас» (1959, сумесна з П. Ф. Глебкам), зборнік «Сучасны беларускі фальклор» (1963). І. Гутараў з’яўляецца аўтарам больш за 150 навуковых прац (у тым ліку 5 манаграфій і 7 брашур).
Узнагароды
І. Гутараў быў узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга (1942), ордэнам Леніна (1943), медалём «Партызану Айчыннай вайны» I ступені (1943).
Сцяг Жодзіна
Апісанне
Прамавугольнае палотнішча чырвонага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры правага боку якога — жаночая постаць белага колеру, якая трымае белы шчыт з размешчанымі на ім трыма чорнымі паляўнічымі ражкамі.
Сцяг і палажэнне аб ім былі зацверджаны рашэннем Жодзінскага гарадскога Савета дэпутатаў ад 1 лістапада 2007 года № 46. Аўтар і мастак сцяга В. А. Ляхор.
Эмірацкая карона
Эмірацкая карона — 63-павярховая вежа ў Дубаі, ААЭ. Вежа мае агульную вышыню 296 метраў (971 фут). Будаўніцтва вежы было распачата ў 2005 годзе, была адкрыта для наведванняў у лістападзе 2007, і была завершана ў лютым 2008 года. Пасля будаўніцтва, будынак стаў па вышыні 6-м у Дубаі і 45-м па вышыні ў свеце.
Штэфан Угер
Штэфан Угер (Štefan Uher;, Пр’евідза — , ) — славацкі рэжысёр і сцэнарыст, прадстаўнік «новай хвалі» ў чэхаславацкай кінематаграфіі.
Біяграфія
Першыя фільмы здымаў на дакументальную тэматыку. Дэбютны фільм «Дарога над аблокамі» (1954) рэкламаваў чэхаславацкія авіялініі.
У 1955—1960 гадах працаваў у Студыі дакументальных фільмаў у Браціславе. З пачатку 1960-х пераключаецца на мастацкія фільмы, хоць дакументальныя здымаў да 1963.
У 1989 годзе атрымаў званне народнага артыста. Памёр у 1993 годзе ад сардэчнай недастатковасці.
Леў Шаптыцкі
Біяграфія
Нарадзіўся 23 жніўня 1717 г. у в. Шэптычы (цяпер Самбірскі раён Львоўскай вобласці, Украіна).
Вучыўся ў Папскіх калегіях тэатынаў у Львове і Рыме.
Уступіў у базыльянскі ордэн, падчас Дубенскай капітулы (1743) стаў архімандрытам у Мелеху. Пасля смерці дзядзькі Атанасія Шаптыцкага ў 1748 г. названа яго біскупам Львоўскім, Галіцкім і Камянецкім.
З пераходам Галічыны ў склад Свяшчэннай Рымскай імперыі Л. Шаптыцкі стаў на абарону сялянства, што выклікала непрыняцце часткі шляхты. Біскуп Леў стварыў капітулы пры трох сваіх саборах; У выніку яго мерапрыемстваў 1774 г. у Вене быў створаны «Barbareum» для ўсіх грэка-католікаў Аўстрыйскай манархіі. Л. Шаптыцкі дамагаўся аднаўленьня Галіцкай мітраполіі; падрыхтаваў заснаванне Генеральнай семінарыі (цяпер Львоўская духоўная семінарыя Святога Духа ) у Львове.
1 чэрвеня 1766 г. асвяціў (пышна, на сродкі фундатара Мікалая Васіля Патоцкага) новы касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі ў Гарадзенцы.
Лацінскі арцыбіскуп Львоўскі Вацлаў Серакоўскі канфліктаваў з ім, бо уніяцкі біскуп спрабаваў утварыць уніяцкую мітраполію з цэнтрам у Львове.
Памёр у Радамыслі.
Абвяшчэнне цудатворнага абраза «Валадарка Карпат»
1736 г. абраз Маці Божай Гошэўскай заззяў вялікім ззяннем, а потым на твары Маці Божай засталася раса, а з Яе вачэй цяклі слёзы, сведкамі чаго былі шматлікія людзі і мясцовы святар. Леў Шаптыцкі, правёўшы царкоўнае следства, асобным указам абвясціў абраз Божай Маці з Гошаўскага манастыра цудатворным. З таго часу абраз Маці Божай Гошевской праславіўся шматлікімі цудамі, якія былі дэталёва даследаваны і занесены ў спецыяльную кнігу, і атрымаў назву «Каралева Карпат».
Сяргей Міхайлавіч Ведзерка
Сяргей Міхайлавіч Ве́дзерка (,  — ) — беларускі трэнер па тэнісе, тэнісіст, неаднаразовы прызёр спартакіяд народаў СССР, неаднаразовы пераможца і прызёр Усесаюзных спаборніцтваў сярод юнакоў, пасля завяршэння кар’еры — тэнісны трэнер, старшы трэнер Гарадскога центра алімпійскага рэзерву па тэнісе.
Сям’я
Нарадзіўся 4 лютага 1958 года ў Мінску ў сям’і беларускіх гадзіншчыкаў.
Бацька Міхаіл Антонавіч Ведзерка (12 чэрвеня 1928, Ануфравічы — 25 красавіка 1973, Мінск) — беларускі гадзіншчык, вынаходнік-рацыяналізатар, адзін з заснавальнікаў і ветэранаў Мінскага гадзіннікавага завода, адзін з першых працоўных, якія будавалі і стваралі Мінскі гадзіннікавы завод.
Маці Антаніна Васільеўна Ведзерка (народжаная Чурава; 26 сакавіка 1932, Сураўка — 26 сакавіка 2018, Мінск) — беларуская інжынер-канструктар, адна з першых спецыялістаў гадзіннікавай вытворчасці Беларусі, ветэран Мінскага гадзіннікавага завода.
Спартыўная кар’ера
У 1975 годзе Сяргей Ведзерка паступіў у політэхнічны інстытут, які скончыў па спецыяльнасці «прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва». У 1984 годзе паступіў у Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры і атрымаў спецыяльнасць выкладчыка.
Трэнерская кар’ера
Сваю трэнерскую кар’еру ён пачаў у Мінскім абласным савеце «Дынама» ў 1985 годзе. У 1990 годзе працаваў у СДЮШАР таварыства «Дынама», пад яго кіраўніцтвам займаліся каля 40 юных спартсменаў. Затым выкладаў у школе СКА. У 2005 годзе атрымаў вышэйшую кваліфікацыйную катэгорыю.
З 16 лістапада 2006 года працаваў трэнерам у Гарадскім цэнтры алімпійскага рэзерву па тэнісе.
Памёр ад вострай сардэчнай недастатковасці 31 кастрычніка 2015 года. Развітанне з нябожчыкам адбылося ў крыпце Святога Мікалая Свята-Елісавецінскага манастыра ў Мінску з удзелам выхаванцаў, іх бацькоў, трэнераў, родных і блізкіх. Пахаваны Сяргей Міхайлавіч Ведзерка на Паўночных могілках у Мінску.
Выхаванцы
За трыццацігадовую трэнерскую кар’еру Сяргей Ведзерка падрыхтаваў плеяду таленавітых і паспяховых юніёраў, якія прадстаўляюць Беларусь на спаборніцтвах рознага ўзроўню. Пад кіраўніцтвам капітана Сяргея Ведзеркі нацыянальныя юніёрскія зборныя Рэспублікі Беларусь неаднаразова вярталіся з прызавымі месцамі з этапаў Кубкаў Еўропы. У ліку выхаванцаў Сяргея Міхайлавіча пераможцы і прызёры першынстваў і чэмпіянатаў Рэспублікі Беларусь, асабістага і каманднага першынства Еўропы па тэнісе, удзельнікі чэмпіянату свету, члены нацыянальнай зборнай каманды Рэспублікі Беларусь па тэнісе ў розыгрышы Кубка Дэвіса, Аляксандр Зотаў, Павел Катляроў , , Ягор Герасімаў , Яўгенія Субоціна , Аляксандр Панасік , Антаніна Грыб, Ганна Іўчык, Дыяна Назарук , Марат Кузьміцкі, Канстанцін Ачапоўскі , Аляксандр Малько , Арцём Прастак, Ілья Івашка , Максім Зубкоў , Ян Хурсан , Яўген Якаўлеў , Алена Галаўнёва , Аляксандр Ляоненка , Кацярына Паўленка ,  , Максім Тыбар , Андрэй Андрухаў , Арцём Бурмістраў, Алена Антух, Павел Філін , Уладзімір Ігнацік.
Спартыўна-адміністрацыйная дзейнасць
З’яўляўся членам галоўнага трэнерскага савета Беларускай тэніснай федэрацыі і камісіі па развіццю матэрыяльна-тэхнічнай базы РГА «Беларуская тэнісная федэрацыя». Шмат разоў з’яўляўся капітанам зборных камандаў па тэнісе.
Прэзідэнцкія выбары ў ЗША (2020)
Згодна з другім артыкулам Канстытуцыі ЗША, для абрання прэзідэнтам дзяржавы асоба павінна быць грамадзянінам ЗША па нараджэнні, не маладзей за 35 гадоў, пражыць на тэрыторыі Злучаных Штатаў Амерыкі не менш за 15 гадоў. Галасаванне адбывалася за членаў калегіі выбаршчыкаў, якія затым непасрэдна абіраюць прэзідэнта і віцэпрэзідэнта тэрмінам на 4 гады.
Паводле звестак на 4 лістапада, за ноч падліку галасоў лідарам стаў Джо Байдэн. Ён набраў найбольшую колькасць галасоў за ўсю гісторыю прэзідэнцкіх выбараў у ЗША.
Выбары суправаджаліся складанай палітычнай і інфармацыйнай сітуацыяй. Спачатку перад прэзідэнцкай гонкай па краіне пракацілася хваля пратэстаў і беспарадкаў, выкліканыя інцыдэнтам з забойствам Джорджа Флойда. На саміх выбарах адзначаўся высокі ўзровень парушэнняў і фактаў альбо спробаў фальсіфікацый. Усё гэта суправаджалася выдаленнямі пастоў Трампа ў Твітэры і заявамі асноўных кандыдатаў аб сваёй перамозе да поўнага падліку галасоў. Больш за тое, рэспубліканцы не прызналі паразы і запатрабавалі пераліку галасоў.
5—6 студзеня 2021 года тысячы прыхільнікаў прэзідэнта ЗША Дональда Трампа сабраліся ў Вашынгтоне, каб адхіліць вынікі прэзідэнцкіх выбараў 2020 года і падтрымаць патрабаванне Трампа да віцэ-прэзідэнта Майк Пенса і Кангрэсу адхіліць перамогу абранага прэзідэнта Джо Байдэна. У гэты час Кангрэс засядаў, праводзячы падлік галасоў Калегіі выбаршчыкаў, і дэбатуючы пасля таго, як Тэд Круз і Пол Госар запярэчылі супраць падліку галасоў Калегіі выбаршчыкаў у Арызоне. Некаторыя будынкі ў комплексе Капітолія ЗША былі эвакуіраваны, і пратэстоўцы прарваліся праз сістэму бяспекі, каб увайсці ў асноўны аб’ект, уключаючы Нацыянальную скульптурную залу. Тады жа мэр Вашынгтона Мюрыэл Баўзер абвясціла каменданцкі час у амерыканскай сталіцы.
Слюдзянка
Слюдзя́нка (Слюдянка) — горад у Іркуцкай вобласці Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Слюдзянскага раёна. Размешчаны на заходнім ускрайку возера Байкал, за 110 км ад Іркуцка. Насельніцтва — 18,5 тыс. жыхароў (2010 год).
На месцы горада ў 1647 годзе быў створаны Култуцкі астрог, пасля перанесены на месца, дзе зараз знаходзіцца пасёлак Култук. Пасля гэтага, толькі ў 1802 годзе на гэтым месцы з’явілася паселішча Слюдзянскае зімоўе на Кругабайкальскім тракце. У 1899 годзе быў заснаваны чыгуначны пасёлак Слюдзянка, які атрымаў статус рабочага пасёлка ў 1928 годзе, статус горада — у 1936 годзе.
Тапаніміка
Назва Слюдзянка — рускага паходжання. У аснове назвы «слюда» — мінерал, які на працягу 350 гадоў здабываюць у ваколіцах паселішча. Слюдзянка не мяняла назвы, быўшы астрогам, зімоўем, пасёлкам і горадам. Рака, якая працякае ў межах горада і ў сярэднім цячэнні якой былі адкрыты радовішчы слюды, таксама называецца.
Найстаражытная гісторыя
Першыя людзі на тэрыторыі Слюдзянкі з’явіліся ў энеалітычную эпоху. Аб гэтым можна меркаваць па знойдзеных у 1962 годзе пахаваннях старажытнага чалавека на. Гэтыя пахаванні былі аднесены археолагамі да кітойскай эпохі энеаліту. У пячорах на шаманскім мысе знойдзеныя малюнкі і наскальны жывапіс старажытных людзей, аднак пасля ўздыму ўзроўня Байкала ў сувязі з пачаткам эксплуатацыі Іркуцкай ГЭС яны апынуліся пад вадой.
Тэрыторыя Слюдзянкі да прыходу рускіх
Аб гэтым этапе гісторыі Слюдзянкі вядома няшмат. Гісторыкі мяркуюць, што ў I стагоддзі да н.э. на тэрыторыі Паўднёвага Прыбайкалля жылі гуны. Затым іх змянілі, народ цюркскага паходжання. На думку гісторыкаў, яны з’яўляюцца прабацькамі якутаў. Па знойдзеных пахаваннях курыкан можна меркаваць аб тым, што яны былі жывёлагадоўцамі, умелі плавіць жалеза, былі багатыя адносна плямёнаў, якія іх атачалі, і валодалі развітым мастацтвам. У XI стагоддзі іх выцеснілі мангольскія плямёны, у ліку якіх былі бураты. Яны засялілі паўднёвае, паўднёва-ўсходняе, ўсходняе і паўднёва-заходняе ўзбярэжжа Байкала, у тым ліку і тэрыторыю Слюдзянкі. Акрамя бурат, на тэрыторыі Паўднёвага Прыбайкалля жылі эвенкі. Да прыходу рускіх на месцы Слюдзянкі знаходзілася іх стойбішча. Як адзначыў дзекабрыст Мікалай Іванавіч Лорэр, да часу яго прыбыцця ў 1813 годзе Култук, бліжэйшы да тэрыторыі Слюдзянкі населены пункт, усё яшчэ ўяўляў сабой вёску, якую насялялі пераважна эвенкі.
Слюдзянка з 1647 па 1890-я гг.
У пачатку каланізацыі Сібіры слюда была адным з самых каштоўных тавараў для землепраходцаў, акрамя і солі. Казакі, якія прыбылі на паўднёвы Байкал, заняліся пошукамі менавіта гэтага мінерала і знайшлі яго ў сярэднім цячэнні адной з невялікіх горных рэк, названай пасля Слюдзянкай. У вусце суседняй з ёй ракі знаходзілася эвенкійскае стойбішча. На яго месцы было вырашана арганізаваць невялікі для таго, каб здабываць слюду і ахоўваць рудазнаўцаў і здабытчыкаў ад эвенкаў. Яго заснавальнікам стаў землепраходзец, енісейскі казак, баярскі сын. Аб стварэнні астрога было даложана цару Аляксею Міхайлавічу. На гэтым месцы астрог праіснаваў нядоўга і быў праз некалькі гадоў перанесены рускімі на месца, дзе цяпер стаіць Култук, аднак , у вусце якой стаяў астрог, была названая імем яго заснавальніка.
Пасля пераносу астрожка ніякіх населеных пунктаў на тэрыторыі Слюдзянкі не было аж да 1802 года. У 1766 і 1780-х гг. на тэрыторыі Слюдзянкі пабываў падарожнік Эрык Лаксман. Ён зацікавіўся мінераламі ў яе наваколлях і адкрыў радовішча нефрыту, ляпіс-лазуры і нанова адкрыў радовішча слюды, да таго часу забытыя і не асвойваемыя.
Пасля з’яўлення ўказу Паўла I «Аб насельніцтве Сібірскага края…» перасяленцы з цэнтральных губерняў Расійскай імперыі ў 1802 годзе паставілі на месцы сучаснай Слюдзянкі Слюдзянскае зімоўе і адрадзілі здабычу слюды. Наступным важным для развіцця Паўднёвага Прыбайкалля крокам паслужыла рашэнне будаваць колавую дарогу ад Іркуцка да Кяхты. Пры Слюдзянскім зімоўі была арганізавана паштовая станцыя. У 50-х гг. XIX стагоддзя была ўхваленая ідэя будаўніцтва Кругабайкальскага тракту ўздоўж берага Байкала. Да таго часу Кяхта пачала страчваць сваё былое значэнне. Яе канкурэнтам станавіўся Верхнеўдзінск, і было вырашана правесці дарогу па самым беразе Байкала, спачатку да, а затым да Верхнеўдзінска. Будаўніцтва вялося намаганнямі ссыльных палякаў, якія паднялі ў 1866 годзе. Колавае і паштовае паведамленне па дарозе было адкрыта ў 1864 годзе.
Слюдзянка з 1890-х гг. да 1917 года
У 1899 годзе з земляў, якія належалі Култукскаму сельскаму сходу, была выдзелена зямля для будаўніцтва чыгуначнага пасёлка. Так быў заснаваны пасёлак Слюдзянка. У ім размяшчаліся Першы і Другі ўчасткі Упраўлення будаўніцтвам Кругабайкальскай чыгункі. Існуюць розныя версіі аб тым, чаму спатрэбілася стварыць чыгуначны вузел Слюдзянка, а не зрабіць яго ў найбуйнейшым тады населеным пункце поўдня Байкала Култуку. Ёсць здагадка аб тым, што будаўніцтва Слюдзянкі было асабістым пажаданнем тагачаснага міністра шляхоў зносін Хілкова. Па іншай версіі, сельскі сход Култука адмовіўся вылучаць зямлю на сваёй тэрыторыі пад чыгуначную станцыю, бо ў гэтым выпадку і без таго невялікія прыдатныя для сельскай гаспадаркі землі былі б заняты станцыяй і паравозным дэпо. Кругабайкальская чыгунка была стратэгічна важным і ў той жа час вельмі дарагім звяном Транссіба. Паравознае дэпо, а таксама сусветна вядомы Слюдзянcкі вакзал з белага мармуру былі здадзены ў 1904 годзе, а ў 1905 годзе быў адкрыты рух цягнікоў. У 1912 годзе вылучалася ініцыятыва пераўтварыць пасёлак у
Да 1916 года ў Слюдянцы пражывала 5109 чалавек, дзейнічалі царква, 6 школ, 4 заезных двары, карчма і каля 60 крамаў.
Рэвалюцыйныя падзеі
У пачатку XX стагоддзя ў Слюдзянцы пачалі развівацца рэвалюцыйныя арганізацыі. У 1903—1904 гг. у горадзе з’явілася сацыял-дэмакратычная група. З пачаткам рэвалюцыйнага руху 1905 года ў Іркуцку па ўсёй чыгунцы пачынаюцца хваляванні. У снежні 1905 года ў Слюдзянцы ствараецца Савет дэпутатаў рабочых і служачых чыгункі. Для падтрымкі паўстанцаў у Іркуцку бальшавікі на чале з І. В. Бабушкіным захапілі эшалон са зброяй у Чыце, але на Бабушкін быў схоплены карнай экспедыцыяй, вывезены ў Мысоўск і пакараны там са сваімі таварышамі. У памяць аб гэтай падзеі на франтоне слюдзянскага вакзалу была ўсталяваная памятная дошка. У Слюдзянцы вёў агітацыйную працу вядомы рэвалюцыйны дзеяч Сяргей Кіраў. Кастрычніцкая Рэвалюцыя 1917 прайшла ў Слюдзянцы ў выглядзе стыхійных стачак. Савецкая ўлада ўсталявалася практычна ў першыя дні пасля рэвалюцыі. Да ліпеня 1918 да Слюдзянкі падышлі часткі паўсталага чэхаславацкага корпуса Гайды, і Слюдзянскі рэўкам абвясціў аб увядзенні ваеннага становішча. 17 ліпеня ў Слюдзянку прыехаў цягнік камандуючага, а 19 ліпеня пачаліся ваенныя сутыкненні. Белагвардзейцы сустрэлі адчайны супраціў атрада слюдзянскіх чырвонагвардзейцаў, атрадаў і, які спецыяльна прыгналі на дапамогу чырвонаармейцам, аднак 23 ліпеня горад быў пакінуты сіламі бальшавікоў. Фронт адкаціўся да Верхнеўдзінску. Нягледзячы на поспех у генеральнай бітве пад Пасольскам, у Слюдзянцы ўсталявалася калчакоўская дыктатура. Адразу ж было арганізавана бальшавіцкае падполле. Яно прымала актыўны ўдзел у справах сваёй партыі. Імі было выратавана 27 слюдзянскіх чырвонагвардзейцаў, якія хаваліся ў навакольных лясах, былі праведзены дыверсіі на суднаверфі ў. 8 студзеня 1920 года было вырашана арганізаваць збройны чын супраць калчакаўцаў, якія ўжо цярпелі крах. Слюдзянскія бальшавікі на чале з Георгіем Ржанавым выйшлі з лесу і ўступілі ў бой. У Слюдзянцы была канчаткова ўстаноўлена Савецкая ўлада.
Слюдзянка да Вялікай Айчыннай вайны
Абвастрылася класавая барацьба. Адразу ж пасля Грамадзянскай вайны ў Слюдзянцы пачалася канфіскацыя маёмасці ў заможных слаёў насельніцтва. Таксама, на падставе захоўвання зброі, была зачынена. Яе пераўтварылі ў клуб імя 1 Мая.
Прамысловасць Слюдзянкі ў той перыяд была прадстаўлена прадпрыемствамі чыгункі, галоўным чынам паравозным дэпо, цагельным заводам і здабычай слюды (у 1927 годзе было адкрыта ). Таксама ў горадзе былі развіты мясцовыя промыслы — рыбная лоўля, збор ягад і. У сувязі з недастатковым забеспячэннем рабочых і чыгуначнікаў прадуктамі харчавання дары лесу складалі значную частку рацыёну мясцовых жыхароў.
У Слюдзянцы на 1924 існавалі толькі адна школа і адзін клуб. Адзіным культурна-забаўляльным цэнтрам быў агіткультцягнік «Сіняя блуза», які ездзіў з канцэртамі для жыхароў чыгуначных пасёлкаў. У 1936 годзе з абласнога бюджэту былі выдзелены сродкі на будаўніцтва ў Слюдзянцы дзіцячага дома для беспрытульнікаў. У 30-я гады ў Слюдзянцы пачаліся рэпрэсіі. У горадзе было рэпрэсавана каля 500 чалавек. На гарах каля Слюдзянкі знаходзіліся лесанарыхтоўкі, на якіх працавалі сасланыя і рэпрэсаваныя.
Да 1939 годзе ў Слюдзянцы пражываў 12331 чалавек.
Слюдзянка падчас Вялікай Айчыннай вайны
У Вялікую Айчынную вайну з Слюдзянкі быў мабілізаваны 3461 чалавек.
Слюдзянка была ў гады вайны глыбокім тылам. Здабыча слюды і падтрыманне стабільнай працы чыгункі вяліся ўдарнай працай. «» неаднаразова пісала аб працаўніках рабочага фронту, слюдзянцах — начальніку Слюдзянскага рудаўпраўлення Бярценеве, працаўніцы слюдфабрыкі Анастасіі Ступе , забойшчыках-стаханаўцах, машыністах, якія дамагаліся істотнай эканоміі вугалю за кошт догляду за машынамі , рыбаках рыбалоўчага калгасу «Байкал», якія атрымалі Усесаюзную прэмію за ўдарную працу , пра жанчын Слюдзянкі, якія праводзілі расчыстку шляхоў. У той жа час аказвалася і фінансавая дапамога арміі. Аднымі толькі паравознікамі дэпо было сабрана каля 23 тысяч рублёў. У Слюдзянцы быў таксама адкрыты Слюдзянскі ваенны шпіталь. Галоўдоктарам стаў В. П. Снядкоў. Многія байцы тут вылечыліся і вярнуліся ў строй. Мясцовыя прадпрыемствы і піянерская арганізацыя бралі над імі шэфства. У шпіталі чытаў лекцыі вядомы вучоны-байкалазнавец. У верасні 1945 года пад Слюдзянкай здарылася чыгуначная катастрофа. Пайшоў пад адхон цягнік з байцамі, якія вярталіся з японскага фронту. Загінула 15 чалавек. Памяці іх і параненых, якія сканалі ў шпіталі, 22 чэрвеня 1989 года быў адкрыты Мемарыял у падзі Улунтуй.
Памяці слюдзянцаў, якія не вярнуліся з фронту, у горадзе быў створаны яшчэ адзін мемарыял — мемарыял у парку Перавал. Скульптурная кампазіцыя складаецца з помніка воіну-вызваліцелю і пліт з імёнамі загінуўшых. На адной з іх значацца імёны Герояў Савецкага Саюза і. Штогод каля мемарыяла праводзіцца мясцовы Парад Перамогі.
Слюдзянка пасля Вялікай Айчыннай вайны
Падчас вайны і ў пасляваенныя гады праводзілася геалагічнае вывучэнне тэрыторыі. Былі знойдзеныя ўзоры каля 200 мінералаў, разведаны новыя слюдзяныя жылы. Галоўнай падзеяй стала адкрыццё радовішча мармурызаванага вапняка. Магутнасць прадуктыўнага гарызонту дасягала тут 350 м, а працягласць каля 10 кіламетраў. Была разгледжана магчымасць яго выкарыстання ў якасці сыравіны для вытворчасці цэменту. Запасы сыравіны на той момант ацэньваліся ў 200 млн тон. У 1955 годзе пачалося будаўніцтва найбуйнейшага на той момант у Іркуцкай вобласці кар’ера па здабычы будаўнічых матэрыялаў. Да 1957 яно завяршылася, і кар’ер Перавал, названы па імені радовішча, выдаў першыя тоны сыравіны. Разам з кар’ерам быў пабудаваны жылы масіў на 1500 чалавек, які складаецца з панэльных шматкватэрных дамоў.
Развівалася здабыча слюды. Яе выкарыстоўвалі ў розных галінах прамысловасці, у тым ліку ў радыётэхніцы і аэракасмічнай прамысловасці. Для перапрацоўкі слюды ў Слюдзянцы арганізавалі слюдзяную фабрыку. Здабыча ў пасляваенны час вялася поўным ходам. Працавала 9 руднікоў. Выпрацаваныя былі кінутыя, пачалася здабыча шахтавым спосабам. У 1958 годзе адну з шахт затапіла. Былі праведзены беспрэцэдэнтныя інжынерныя пошукі для адводу вады. Была створана выпрацоўка даўжынёй 5 кіламетраў для адводу падземных вод у Байкал. Аднак здабыча слюды была нечакана спыненая ў 1973 годзе. Неабходна было забяспечыць збыт алданскай слюды-флагапіта, каб апраўдаць інвестыцыі ў гэты праект.
Пасля вайны Слюдзянка стала буйным чыгуначным вузлом. Было вырашана пабудаваць участак чыгункі  —  — Іркуцк. Будаўніцтва было завершана да 1949 годзе. У гэтым жа годзе былі пабудаваныя станцыі і  (паблізу рыбакансервавага камбіната). Да 1960 года ўчастак Транссіба ад Марыінска да Слюдзянкі быў электрыфікаваны. У 1961 годзе паравознае дэпо горада пераўтварылі ў лакаматыўнае. У 1980 годзе дэпо было перададзена з Іркуцкага аддзялення ва Улан-Удэнскае.
У 1975 годзе здабыча слюды была цалкам спыненая. Неабходна было перапрафіляваць рудаўпраўленне для захавання рабочых месцаў. Вырашана было здабываць. Слюдзянскае рудаўпраўленне ўвайшло ў склад прамысловага аб’яднання «Расмармурграніт» Міністэрства прамысловасці будаўнічых матэрыялаў РСФСР і пачатак здабычу мармуру, гнейсу і на радовішчах «Бураўшчына» (у аднайменным ), «Дынамітны» і «Арляня». Пры здабычы былі арганізаваны каменяперапрацоўчы цэх і цэх мазаічных пліт. 30 % прадукцыі адпраўлялася на экспарт з вобласці, пераважна ў Маскву і іншыя гарады Савецкага Саюза, дзе вырабляліся працы па абліцоўванні станцый метрапалітэнаў. У 1985 годзе рудаўпраўленне выпусціла 45000 м² абліцавальных і 50 тысяч м² мазаічных пліт.
Сучасны перыяд
З пачатку 1990-х пачынаецца заняпад прамысловасці ў горадзе. У выніку прыватызацыі Слюдзянскае рудаўпраўленне ў 1993 годзе было пераўтворана ў АТ «Байкальскі мармур», а затым яно распалася на розныя АТ, такія як ААТ «Байкалпромкамень», ААТ «Байкальскі каменяперапрацоўчы завод», ААТ «Кар’ер Бураўшчына». У гэтым жа годзе Паўднёва-Байкальскі рыбакансервавы завод быў прыватызаваны і названы АТАТ «Паўднёва-Байкальскі рыбзавод і Ка».
У 1994—1995 гг. жыхароў Слюдзянкі тэрарызаваў Барыс Багданаў. Будучы лесніком і прафесійным паляўнічым, ён сачыў за сваімі ахвярамі ў лесе, звычайна гэта былі людзі, якія збіралі ў лесе чарамшу або грыбы. Па афіцыйных дадзеных, на рахунку злачынца было 15 ахвяр, па неафіцыйных (улічваючы бамжоў, якія жылі ў лесе) — 20 чалавек.
Міліцыі не ўдавалася затрымаць садыста, бо ён прафесійна заблытваў сляды ў лесе і шмат разоў сыходзіў ад пагоні ў апошні момант. 22 мая 1995 года дом, дзе ён хаваўся, быў акружаны. Адзін з аператыўнікаў, Аляксандр Куцелеў, пры штурме хаты, быў застрэлены маньякам. Калі Багданаў зразумеў, што яму не схавацца, то застрэліўся.
Імем Куцелева была названая адна з вуліц горада.
У 2005 годзе ў рамках святкавання стагоддзя Кругабайкальскай чыгункі была праведзена рэканструкцыя станцыі Слюдзянка I. Была пабудавана новая пасадачная платформа (з боку горада). Рамонт быў зроблены і ў будынку вакзала. Быў зменены яго знешні выгляд, у ім самім з’явілася выставачная экспазіцыя, якая расказвае пасажырам пра КБЧ.
У 2011 годзе Слюдзянка адсвяткавала 75-годдзе з дня атрымання статусу горада. Да гэтага юбілею ў Слюдзянцы аднавілася будаўніцтва жылля для слюдзянцаў. Для ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны ў рамках Федэральнай праграмы па забеспячэнню іх жыллём будуецца жылы комплекс. Дабудоўваецца спартыўна-аздараўленчы комплекс. Былі праведзены работы па ўладкаванні вулічных спартыўных збудаванняў горада.
Геаграфічнае становішча
Слюдянка знаходзіцца ва Усходняй Сібіры, на поўдні Іркуцкай вобласці, на паўднёвым беразе возера Байкал, за 110 км па трасе і за 126 км па Транссібірскай магістралі ад Іркуцка. З горада пачынаецца Кругабайкальская чыгунка. Горад стаіць на двух рэках, у перадгор’ях горнай сістэмы Хамар-Дабан. Плошча горада — 38,7 км² (без Слюдзянскага муніцыпальнага ўтварэння); 436 км² (разам з ім).
Часавы пояс
Слюдзянка размешчана ў часавой зоне Іркуцкага часу, які пазначаецца па міжнароднаму стандарту як Irkutsk Time Zone (IRKT). Зрушэнне адносна Сусветнага каардынаванага часу UTC складае +9:00. Мясцовы час адрозніваецца ад паяснога часу на дзве гадзіны: астранамічны поўдзень у Слюдзянцы наступае ў 14 гадзін 00 хвілін.
Розніца з Масквой складае 5 гадзін.
Рэльеф
Горад размешчаны на прадгорным плато ля падножжа горнай сістэмы Хамар-Дабана. Самая нізкая кропка горада — зрэз возера Байкал, які складае 456 метраў над узроўнем мора. Плато створана прывусцевымі далінамі і створана алювіяльнымі адклады рэк Слюдзянка і Пахабіха. Плато нахілена да воднай роўнядзі Байкала. Яго працягласць з захаду на ўсход — каля 5 кіламетраў, з поўначы на ​​поўдзень — ад 2 да 4 кіламетраў. Плато акружана і адным з яго адгор’яў, які ўдаецца ў Байкал — Шаманскім мысам. Шаманскі мыс — адзін з самых вядомых элементаў слюдзянскага рэльефу, а таксама папулярнае месца адпачынку.
Землетрасенні
Слюдзянка знаходзіцца ў зоне Байкальскага рыфта, і таму ў ёй магчымыя землетрасенні сілай да 11 балаў. Буйныя землетрасенні (сілай да 6 балаў) адбываліся ў Слюдзянцы ў 1862, 1959, 1995, 1999 гадах. Землетрасенне ў лютым 1999 года пашкодзіла Слюдзянскія ачышчальныя збудаванні. Самае моцнае землетрасенне адбылося 27 жніўня 2008 года.
27 жніўня 2008 года ў 10.35 па мясцовым часе на тэрыторыі Слюдзянскага раёна адбылося наймоцнае за ўсю яго гісторыю землетрасенне сілай у 7-9 балаў. Эпіцэнтр знаходзіўся ў 50 кіламетрах на поўнач ад Байкальска. У Слюдзянцы штуршкі даходзілі да 8 балаў. Па шчасліваму збегу абставін, у горадзе не адбылося ні аднаго абрушвання жылога будынка і ніхто не загінуў. У дамах пабудовы 1940—1950 гг. з’явіліся шматлікія расколіны (па вуліцах 40 гадоў Кастрычніка і Перавальскай). Адбыліся зрушэнне чыгуначнага палатна і абрыў электраправодкі, таму на некалькі гадзін быў затрыманы цягнікі далёкага следавання і прыгарадныя цягнікі на ўчастку Мысавое — Ангарск. Раённая адміністрацыя выдзеліла сродкі для дапамогі пацярпелым ад землетрасення. Шкода быў ацэнены ў 80 мільёнаў рублёў. Канікулы для школьнікаў былі падоўжаныя да 8 верасня. Некаторыя дамы былі прызнаныя непрыдатнымі для жылля, знесеныя, і на іх месцы былі пабудаваныя новыя. Стаў непрыдатным будынак былога дзіцячага садка, у якім навучаліся пачатковыя класы МАУ САШ № 4. Яго знеслі, і на яго месцы пабудавалі дзіцячы садок № 213 ААТ «».
Геалогія
Слюдзянка знаходзіцца ў перадгор’ях горнай сістэмы Хамар-Дабана, якая складаецца з горных парод узросту і раннекаледонскай складкавасцяў, у сувязі з гэтым асноўнымі горнымі пародамі, сустракаемымі ў наваколлях Слюдзянкі, з’яўляюцца граніты, мармуры, крышталічныя сланцы, дыяпсіды,  і г. д. Чатыры найбольш вядомых карысных выкапні горада — гэта слюда-флагапіт, мармур, лазурыт (ляпіс-лазур) і мармурызаваны вапняк.
Першыя спробы пачаць прамысловую здабычу лушчака былі зроблены ў 1902 годзе, калі мясцовы рудазнаўца Якунін адкрыў слюдзяныя ў 3 кіламетрах ад чыгуначнай станцыі і заслупаваў іх. Прамысловая здабыча слюды пачалася ў Слюдзянцы толькі ў 1924 годзе. Быў створаны трэст «Слюдасаюз», а затым, у 1929 годзе, было арганізавана Слюдзянскае рудаўпраўленне. Здабыча слюды вялася вялікімі тэмпамі ў сувязі з высокай патрэбай слюды ў электратэхніцы і ваенным машынабудаванні. Да 1975 года здабыча слюды была спыненая. Зараз слюдзяныя капальні могуць быць цікавыя толькі турыстам.
У цяперашні час найбольш выкарыстоўваным карысным выкапнем з’яўляецца мармурызаваны вапняк. Яго здабыча вядзецца сіламі ААТ «Кар’ер Перавал». Для будаўніцтва плацін неабходны быў цэмент, і ў 1958 годзе ў наваколлях Слюдзянкі быў адкрыты кар’ер для здабычы сыравіны для вытворчасці цэменту, які здабываў вапняк і адпраўляў на Ангарскі цэментны завод. У 2008—2010 гадах кар’ер працаваў з перабоямі.
Не менш каштоўным выкапням з’яўляецца і мармур розных колераў, ад белага да ружовага. Яго здабывалі ў кар’еры Бураўшчына. Пасля спынення здабычы лушчака Слюдзянскае рудаўпраўленне перапрафілявалася на здабычу і апрацоўку мармуру. Мармур са Слюдзянкі выкарыстоўваўся для вытворчасці надмагільных помнікаў і як абліцавальны камень. Ім абліцаваныя станцыя Новасібірскага метрапалітэна «Чырвоны праспект», станцыя Харкаўскага метро «Пралетарская», станцыі маскоўскага метрапалітэна «», «».
Лазурыт у наваколлях Слюдзянкі пачалі здабываць адразу ж пасля адкрыцця яго радовішча ўжо згаданым вышэй Лаксманам. Першая партыя была адпраўлена ў Санкт-Пецярбург для абліцоўвання сцен Пецяргофа. Блакітны камень выкарыстоўваўся таксама для абліцоўвання сцен Ісакіеўскага сабора і ў якасці сыравіны для атрымання ультрамарынавай фарбы. З 1851 да 1863 года яго здабычай у Малабыстрынскім кар’еры займаўся майстравы Екацярынбургскай гранільнай фабрыкі Пярмікін. Пасля 1863 года яго здабыча спынілася практычна на 100 гадоў. Обручаў, які наведаў Слюдзянку ў 1889 годзе, адзначаў закінуты стан гэтых месцаў. У 1967 годзе арганізацыя «Байкалкварцсамацветы» зноў арганізавала здабычу лазурыту, але ў 1995 годзе прадпрыемства згалела.
Акадэмік Ферсман у адным са сваіх твораў назваў Слюдзянку мінералагічных раем. Акрамя вышэйпералічаных карысных выкапняў у гарах каля Слюдзянкі было знойдзена яшчэ каля 400 мінералаў, такіх як апатыт, дыяпсід,, глаўкаліт, уранатарыт, мендзялеевіт, , азурыт, , афганіт, , вермікуліт, графіт, даламіт, гідрагётыт, кварц, карунд, лаўравіт, малібдэніт, артаклаз, , раданіт, сфалерыт, фларэнсавіт, шэрл і іншыя
Клімат
Слюдзянка размяшчаецца ў зоне ўмеранага кантынентальнага клімату. Практычна ўся Іркуцкая вобласць знаходзіцца ў зоне, а мяккасць клімату Слюдзянкі звязана са знаходжаннем горада на беразе возера Байкал. Дзякуючы цёпламу ўплыву Байкала зіма ў горадзе больш мяккая, чым на астатняй тэрыторыі Іркуцкай вобласці, а з-за астуджальнага яго ўплыву ў горадзе позна надыходзіць вясна, летні максімум тэмператур ссунуты ў бок жніўня, а восень доўжыцца адносна доўга. Апошнія вясновыя заканчваюцца тут у 20-х чыслах мая, а першыя восеньскія наступаюць пасля 25 верасня. Сярэднешматгадовая працягласць безмарознага перыяду — адна з самых вялікіх у Іркуцкай вобласці. Яна працягваецца 126 дзён. Больш яна толькі ў двух месцах вобласці — горадзе Байкальску і бухце Пясчанай (135 і 136 дзён, адпаведна).
Ападкаў у межах горада няшмат. Гэта звязана з асобай мясцовай цыркуляцыяй паветра — горад размешчаны ў катлавіне, з трох бакоў акружанай гарамі, а з чацвёртай — воднай роўняддзю Байкала. З-за гэтага пераважаюць мясцовыя вятры — брызы і, якія не прыносяць ападкаў. Бедныя ападкі ў катлавіну прыносяць паўночна-заходнія вятры, але асноўная іх частка выпадае ў верхнім ярусе гор. На вышыні 1,5 км над узроўнем мора ў 20 км ад Слюдзянкі на метэастанцыі выпадае ўжо каля 1500 мм ападкаў.
Узімку, пасля замярзання Байкала, над горадам усталёўваецца тыпова антыцыкланальнае надвор’е, абумоўленая мангольскім антыцыклонам. Надыходзіць стан інверсіі, і халодныя сухія вятры сцякаюць са схілаў гор, выхалажваючы тэрыторыю. Найбольшая адносная вільготнасць назіраецца ў лістападзе-снежні падчас замярзання Байкала. Як кажуць мясцовыя жыхары, Байкал парыць. Выпарэнне пры 15-градусным марозе ўтварае адвектыўныя туманы.
Рэкі
У межах горада працякаюць дзве ракі, Слюдзянка і Пахабіха. Слюдзянка з’яўляецца часовым вадацёкам. Гэта звязана з тым, што асноўны прыток сышоў пад зямлю, а яго воды потым былі штучна адведзены ў Байкал, а ледніковае і дажджавое харчаванне нясталыя. У мінулым на рацэ Слюдзянцы адбываліся буйныя паводкі. Найбуйнейшая з іх адбылася ў 1971 годзе. У мэтах абароны насельніцтва ўздоўж ракі былі пабудаваныя дамбы. Іншая рака, Пахабіха, мае пастаянны сцёк у Байкал. Гэта звязана з наяўнасцю падземнага харчавання ў гэтай ракі. У тым жа 1971 годзе на Пахабіцы здарылася буйная па мясцовых мерках паводка. Праблемай мясцовых рэк з’яўляецца ўтварэнне зімой наледзі, асабліва на Пахабіцы.
Азёры Слюдзянкі
У гарах, каля піку Чэрскага, знаходзяцца некалькі вельмі маляўнічых азёр, такіх як возера Сэрца і Чортава возера. Яны, відаць, ледніковага паходжання. Яны вельмі прывабныя для турыстаў і мясцовых жыхароў, якiя ажыццяўляюць да іх аднадзённыя пераходы.
Паўднёвы Байкал
Але ўсё ж галоўным водным аб’ектам для горада з’яўляецца Байкал, канкрэтна, яго паўднёвая частка. Вады Паўднёвага Байкала пачалі вывучаць ужо ў сярэдзіне XIX стагоддзя. Бенедыкт Дыбоўскі, польскі ссыльны-навуковец, вывучаў разам са сваім памочнікам гідрадынаміку і гідрабіялогію вод Байкала паблізу Слюдзянкі, вызначыў дакладныя тэрміны замярзання возера, вымераў глыбіню Байкала каля Слюдзянкі. Навукоўцы ўсталявалі, што каля Слюдзянкі глыбіня нарастае рэзка, і ў 15 кіламетрах ад берага яна складае ўжо 1320 метраў. У сярэднім Байкал замярзае 9 студзеня, а ўскрываецца. Таўшчыня лёду ў паўднёвай катлавіне складае каля 1-1,5 метраў.
Глебы, расліннасць і жывёльны свет
Глебы на тэрыторыі горада некалькіх відаў. Першы выгляд — балотныя глебы. Яны прадстаўлены ў заходняй і паўночна-заходняй частках горада, у сектары малапавярховай забудовы на месцы асушаных балот. Сустракаюцца акрамя Слюдзянкі ў іншых прыбярэжных частках Слюдзянскага раёна, Прыбайкалля і паўночных раёнах вобласці. Яшчэ адзін від глеб — алювіяльныя глебы. Яны сустракаюцца ў далінах Слюдзянкі і Пахабіхі пры выхадзе іх рэчышчаў з горных далін на плато. Займаюць невялікую плошчу. На ўсёй тэрыторыі горада ў глебе ўтрымоўваецца вялікая колькасць слюды, і дзякуючы ёй тут пачалі шукаць і знайшлі паклады флагапіту. Таксама ў ваколіцах горада прадстаўлены падбуры і падзолы.
У раёне Слюдзянкі насяляюць некаторыя віды прамысловых звяроў: собаль, вавёрка, мядзведзь;  — глушцы, цецярукі, рабчыкі. Паблізу населеных пунктаў у Слюдзянскім раёне сталі ўсё часцей з’яўляцца мядзведзі, іх колькасць у раёне складае прыблізна 1200 асобін. У сувязі з бяскорміцай у лесе мядзведзі шукаюць крыніцы ежы паблізу шматлікіх турыстычных баз.
Экалагічны стан
У сувязі з тым, што асноўным палівам для кацельняў і ацяплення прыватных дамоў у зімовы перыяд з’яўляецца вугаль, у горадзе ў гэты час назіраецца смог. Падчас устанаўлення антыцыклону дым не рассейваецца ў катлавіне, і над горадам пастаянна вісіць смуга. Часткова праблема смогу вырашылася з будаўніцтвам цэнтральнай гарадской кацельні, якая згодна з пастановай ЦК КПСС і Саўміна СССР аб ахове Байкала ад 13 красавіка 1987 г. павінна была замяніць вялікую колькасць ведамасных. Аднак смог застаўся. У рамках мэтавай праграмы «Абарона навакольнага асяроддзя ў Іркуцкай вобласці» вылучаюцца сродкі на будаўніцтва электракацельнай «Рудня».
Многія радовішчы карысных выкапняў, якія знаходзяцца каля Слюдзянкі, такія як Байкальскае радовішча жалезнай руды, Андрэеўскае радовішча, радовішча апатытаў, не распрацоўваюцца ў сувязі з тым, што яны знаходзяцца ў водаахоўнай зоне возера Байкал.
Насельніцтва
Ніжэй прадстаўлены графік змены колькасці насельніцтва Слюдзянкі з 1903 па 2010 гады.
Насельніцтва Слюдзянкі па дадзеных апошняга перапісу складае 18542 чалавека, або 0,8 % жыхароў Іркуцкай вобласці. Колькасць насельніцтва горада дастаткова стабільная, аднак да 2008 года насельніцтва ўбывала, а зараз назіраецца натуральны прырост насельніцтва. За першае паўгоддзе 2011 года ў горадзе нарадзілася 150 чалавек, а памерла 140.
Жыхары працаздольнага ўзросту ў колькасці насельніцтва Слюдзянкі складаюць 58 %. Толькі 30 % з іх працуе на прадпрыемствах. Узровень афіцыйна зарэгістраванага беспрацоўя, аднак, не перавышае 2-3 %. Прыкладна 32 % працуюць у другасным сектары (на чыгунцы і кар’еры Перавал), 34 % — ва ўстановах троеснай сферы (адукацыя, ахова здароўя і інш), 16 % занята індывідуальнай рабочай дзейнасцю, 18 % — у іншых галінах эканомікі.
Рэлігія
Асноўнай часткай насельніцтва Слюдзянкі здаўна з’яўляліся праваслаўныя хрысціяне. У горадзе ёсць прадстаўніцтва Іркуцкай епархіі Рускай праваслаўнай царквы — прыход Свята-Мікольскай царквы.
Цяпер у горадзе практычна няма каталікоў, але ў мінулым яны адыгрывалі значную ролю ў жыцці горада. У горадзе ёсць таксама прадстаўнікі такіх рэлігійных плыняў, як, пяцідзясятнікі, баптысты і Сведкі Іеговы. Звычайнай з’явай у пратэстантаў горада з’яўляецца шматдзетнасць.
Улада
Прадстаўнічую ўладу ў горадзе ажыццяўляе Дума Слюдзянскага муніцыпальнага ўтварэння, яе старшынёй на вясну 2012 года з’яўляўся А. Цімафееў. У ведамстве Думы знаходзяцца зямельныя, фінансавыя, маёмасныя пытанні муніцыпальнага ўтварэння. Апроч іх, яна таксама займаецца сацыяльнай палітыкай і агітацыяй. Да прыкладу, двойчы ў год, 12 чэрвеня і 12 снежня, Дума праводзіць урачыстае ўручэнне пашпартоў грамадзянам горада, якія дасягнулі 14 гадоў.
Выканаўчая ўлада належыць главе Слюдзянскага муніцыпальнага ўтварэння (мэру горада). Па стане на вясну 2012 мэрам Слюдзянкі з’яўляўся Аляксей Шульц.
Слюдзянка як раённы цэнтр
Слюдзянка з’яўляецца цэнтрам Слюдзянскага раёна Іркуцкай вобласці; гэты статус яна атрымала ў 1930 годзе, у момант яго ўтварэння. Прадстаўнічы орган раёна, раённая дума, выбіраецца раз у 4 гады. У дадзены момант працуе Дума VI склікання. Ад Слюдзянкі ў яе былі дэлегаваныя 7 прадстаўнікоў. Выканаўчым органам з’яўляецца раённая адміністрацыя, ёй кіруе кіраўнік адміністрацыі раёна (мэр раёна). У розны час мэрамі раёна былі Васіль Сайкоў і Любоў Карняйчук. Па стане на вясну 2012 мэрам раёна з’яўляецца Андрэй Должыкаў.
Выбарчыя акругі
Адзінае афіцыйнае дзяленне горада праводзіцца толькі на выбарчыя акругі. У горадзе 10 выбарчых акруг, уключаючы акругу, у якой знаходзіцца пасёлак Сухі Ручай.
Сухі Ручай
У межах горада і пад яго кіраваннем знаходзіцца пасёлак Сухі Ручай. На яго тэрыторыі размяшчаўся Паўднёва-Байкальскі рыбакансервавы завод. Цяпер шматлікія жыхары Сухога Ручая ездзяць на працу ў Слюдзянку. Галоўным працадаўцам пасёлка зараз з’яўляецца гасцініца «Байк-Хан».
Сельская, лясная гаспадарка і рыбалоўства
Першапачаткова тэрыторыя Слюдзянкі не мела сельскагаспадарчай каштоўнасці. Развіццю аграпрамысловага комплексу перашкаджаюць гарыстая мясцовасць, бедныя глебы — падбуры і падзолы, мікраклімат — маласнежныя зімы, халодная вясна, недастатковыя агракліматычныя рэсурсы з-за астуджальнага ўплыву Байкала. Таму раслінаводства прадстаўлена толькі вырошчваннем бульбы і агародніны на прысядзібных участках у прыватным сектары і дачных участках жыхароў Слюдзянкі ў пасёлках Бураўшчына, Муравей,. Жывёлагадоўля прадстаўлена свінагадоўляй, птушкагадоўляй і развядзеннем буйной рагатай жывёлы ў прыватных гаспадарках насельніцтва.
Лясная гаспадарка і лясныя промыслы з’яўляюцца даўнім заняткам слюдзянцаў. Найбольш распаўсюджанай лясной здабычай быў і застаецца збор кедровага арэха. На паўночны захад і на ўсход ад Слюдзянкі распаўсюджаныя кедравыя лясы. У іх слюдзянцы кожны год нарыхтоўваюць кедравы арэх. У дарэвалюцыйны час для калатавання (мясцовы спосаб збору кедравай гузы) ствараліся арцелі, якія нарыхтоўвалі арэх, а затым ужо дома сем’і калатоўшчыкаў лушчылі яго і выраблялі з ядраў розныя прадукты, такія як, напрыклад, алей кедравага арэха. Кедравы арэх адпраўляўся на экспарт у Заходнюю Еўропу, асабліва ў Англію. Пасля вайны нарыхтоўкай арэха стаў займацца Слюдзянскі лясгас. Ён накіроўваўся ў кандытарскую і фармацэўтычную прамысловасці. Зараз нарыхтоўка арэха вядзецца толькі асобнымі людзьмі для далейшага яго продажу.