cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы
Калекцыя
На працягу ўсяго перыяду існавання музея праведзена грунтоўная работа па фарміраванні калекцый. Тут захоўваюцца рукапісы і дакументы Янкі Купалы, асабістыя рэчы і фатаграфіі, асобныя рарытэтныя фота паэта з дароўнымі надпісамі, сфарміраваны вялікі кніжны фонд. Найбольш значныя з іх: аўтографы Янкі Купалы, рукапісы і перапіска родных і сучаснікаў паэта; дакументальныя матэрыялы да біяграфіі паэта, куды ўваходзяць асабістыя дакументы, пасведчанні, даведкі, граматы, узнагародныя лісты, пашпарт і дэпутацкі білет.
Музей мае багатую калекцыю твораў выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. Кінаархіў музея ўключае запісы голасу Янкі Купалы на шарынафоне (арыгінал), зробленыя ў Калоннай зале Дома саюзаў у Маскве ў 1940 годзе, магнітафонныя ролікі з запісам выступленняў паэта на 1-м Усесаюзным з’ездзе пісьменнікаў у 1934 годзе, на вечары, прысвечаным 85-годдзю з дня смерці Адама Міцкевіча, на радыёмітынгу ў Казані, копіі кінастужак з кадрамі перапахавання урны з прахам паэта на Ваенных могілках, дакументальныя кадры кіначасопісаў, прысвечаныя юбілеям паэта, запісы ўспамінаў родных Янкі Купалы, унікальнасць якіх у тым, што яны зроблены ў музеі і не маюць аналагаў у іншых фонаархівах.
У музеі захоўваюцца грампласцінкі даваеннага часу: песні і рамансы ў выкананні Васіля Качалава, Вадзіма Козіна, Сяргея Лемешава, Лідзіі Русланавай і інш.
На 1 студзеня 2010 года колькасць музейных прадметаў асноўнага фонду складала 38425 адзінак захоўвання, навукова-дапаможнага — 12046. Усе музейныя прадметы размеркаваны па 22 калекцыях, якія адпавядаюць профілю музея і могуць выкарыстоўвацца ў яго дзейнасці.
Фердынанд Эдуард Бюісон
Фердынанд Бюісон (Ferdinand Buisson;,  — , ) — французскі педагог і грамадскі дзеяч, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1927). Ключавая думка Бюісона: «Мір праз выхаванне».
Біяграфія і грамадска-палітычная дзейнасць
У 1879-96 дырэктар пачатковай адукацыі Францыі. З імем Бюісона звязаныя школьныя рэформы канца 19 ст. (Падрыхтоўка законаў 80-х гг. Аб бясплатным абавязковым пачатковым навучанні, пра свецкую школу і інш.) Па ініцыятыве Бюісона былі арганізаваны дзве вышэйшыя нармальныя школы і ўведзена чытанне курсаў педагогікі на некалькіх гуманітарных факультэтах. З 1896 Бюісон кіраваў кафедрай педагогікі Сарбоны. Паводле яго пачыну быў створаны Педагагічны музей. У 1902-24 Бюісон дэпутат парламента (фракцыя радыкал-сацыялістаў). Адзін з заснавальнікаў «Лігі правоў чалавека».
Іван Васільевіч Боднар
Іван Васілевіч Боднар (нар., с. Доўгае, Іршаўскі раён, Закарпацкая вобласць, Украіна) — беларускі фізікахімік. Доктар хімічных навук (1989), прафесар (1990).
Біяграфія
Скончыў Ужгарадскі дзяржаўны ўніверсітэт (хімічны факультэт, 1964), Інстытут фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў АН БССР (аспірантура, 1969).
Працаваў у Інстытуце фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў АН БССР (1977—1982, старшы навуковы супрацоўнік), Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (з 1982, факультэт камп’ютарнага праектавання, кафедра праектавання інфармацыйна-камп’ютарных сістэм, прафесар і адначасова загадчык НДЛ «Монакрышталі складаных паўправадніковых злучэнняў», у 1990—2014 — загадчык кафедры хіміі).
Навуковыя інтарэсы: сінтэз і вырошчванне монакрышталёў складаных паўправадніковых злучэнняў і даследаванне іх фізіка-хімічных і фізічных уласцівасцей.
Каралеўства Нідэрландаў
Каралеўства Нідэрландаў (Koninkrijk der Nederlanden) — састаўная суверэнная дзяржава, якае складаецца з некалькіх тэрыторый, большая з якіх — уласна, Нідэрланды — знаходзіцца ў Заходняй Еўропе, а меншыя — Аруба, Кюрасаа, Сінт-Мартэн — у Карыбскім басейне.
Савецкая гістарыяграфія
Савецкая гістарыяграфія — школа ў гістарыяграфіі, якая склалася ў СССР у перыяд аднапартыйнай палітычнай сістэмы. Галоўнай яе адметнасцю была поўная і непрыхаваная залежнасць ад палітычнага заказу.
Патрэба стварэння свайго ўласнага бачання гістарычнага мінулага ўзнікла ў савецкага палітычнага кіраўніцтва адразу пасля грамадзянскай вайны. Дзеля ажыццяўлення гэтага ўвага кіраўніцтва была звернута на сацыяльна-палітычныя і ідэалагічныя фактары, якія дазвалялі вырашальна ўплываць на характар гістарыяграфічнай сітуацыі, якімі былі: палітыка ў вобласці гуманітарнай адукацыі; стварэнне і кантроль за дзейнасцю цэнтраў гістарычнай навукі, перыядычнага друку і цэнзуры; мэтанакіраваная кадравая і фінансавая палітыка ў дачыненні да ўстаноў гістарычнага профілю і да гісторыкаў, якія непасрэдна выконвалі палітычны заказ кіраўніцтва.
Перыядызацыя гісторыі гістарычнай навукі ў СССР пачала стварацца ў 1960-я гады, калі ствараліся «Очерки истории исторической науки в СССР» (: М. В. Нечкіна), і ў выніку была аснаваная на пяці крытэрыях: 1) выкарыстанне марксісцка-ленінскай метадалогіі; 2) змена праблематыкі даследаванняў; 3) праведзеныя прыёмы даследавання; 4) увядзенне ў навуковы зварот новых крыніцаў; 5) змены ў арганізацыі гістарычнай навукі. Паводле прапанаваных крытэрыяў, савецкія гістарыёграфы падзялілі гісторыю гістарычнай навукі ў СССР на тры перыяды:
У позні савецкі і пост-савецкі перыяды пачалі вылучаць 4 асноўныя этапы развіцця савецкай гістарыяграфіі:
Санора (Каліфорнія)
Санора (Sonora) — горад і акруговы цэнтр акругі Туолумнэ, штат Каліфорнія. Санора - адзіны населены пункт акругі, які мае статус горада. Статус горада прысвоены 1 мая 1851 года. Насельніцтва - 4 903 чалавекі (2010).
Пядзенік зімовы
Зімовы пядзенік (Operophtera brumata) — матыль сямейства.
Апісанне
Самец матылька мае размах крылаў да 30 мм, пярэднія крылы жаўтавата-шэрага колеру з цёмнымі хвалістымі папярочнымі лініямі. Заднія крылы светлыя і без палос. Вусікі кароткія, ніткападобныя. Самка буравата-шэрага колеру, з недаразвітымі пакарочанымі крыламі, на якіх адна-дзве папярочныя палосы. Даўжыня цела каля 1 см.
Вусень мае бледна-ружовую афарбоўку з цёмнай падоўжнай палоскай пасярэдзіне спінной часткі цела і трыма белымі палоскамі з кожнага боку. Даўжыня 2—2,5 см. Вусені адраджаюцца ў канцы красавіка, у чэрвені яны спускаюцца на павуцінні з дрэва і закопваюцца ў верхні слой глебы, дзе і акукліваюцца. Матылькі выходзяць з кукалак у верасні—кастрычніку.
Шкодзіць яблыні, грушы, а таксама іншым пладовым і дзікім лісцевым дрэвам. Выгрызае пупышкі, што распускаюцца, маладыя лісцікі, бутоны, кветкі. Дарослыя вусені моцна аб’ядаюць лісце.
Меры барацьбы
У пачатку восені да вылету матылькоў перакопка прыствольных кругоў, каб знішчыць кукалак; у гэты ж перыяд наклейка на ствалы лоўчых паясоў з невысыхальным клеем, якія ў канцы кастрычніка — пачатку лістапада здымаюць і спальваюць разам з матылькамі, што прыклеіліся; у пачатку агалення бутонаў апрацоўка біялагічнымі прэпаратамі ці хімікатамі.
Прызран
Пры́зран (Призрен/Prizren), або Прызрэн (Prizren/Prizreni) — горад на Балканскім паўвостраве ў Паўднёвай Мятохіі. Паводле адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Сербіі з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Прызранскай акругі аўтаномнага края Сербіі Косава і Мятохія, Паводле адміністрацыйна-тэрытарыяльнаму падзелу часткова прызнанай Рэспублікі Косава, якая фактычна кантралюе горад, з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Прызрэнскай акругі Рэспублікі Косава. Размешчаны ля падножжа гор Шар-Планіна. Насельніцтва горада — каля 107 тыс. Прыкладна 81 % насельніцтва складаюць албанцы, таксама ў горадзе пражываюць баснійцы, цыгане, туркі і сербы. Прызран — другі па колькасці горад Косава і Мятохіі пасля Прышціны.
Гісторыя
У XIV стагоддзі горад быў захоплены асманамі пад правадырствам Эўрэноса. Да захопу туркамі-асманамі горад уваходзіў у склад сербскай і балгарскай дзяржаў. У 1878 г. у горадзе была створана першая албанская нацыянальная арганізацыя — Прызрэнская ліга, якая фактычна кіравала тэрыторыяй Косава і Мятохіі да 1881 г. У 1912 г. пасля Першай Балканскай вайны горад разам з усім Косавам і Мятохіяй быў далучаны да Сербіі. У гады Першай сусветнай вайны праз яго адыходзіла сербская армія. У 1918 годзе Прызран быў вызвалены сербскай арміяй і ўвайшоў у склад Сербіі, а затым у склад Югаславіі. У 1999 г. адбыўся масавы адток сербскага насельніцтва з горада. У 2004 г. Прызран быў абхоплены антысербскімі пагромамі. У наш час становішча ў Прызране нармалізацуецца.
Маяцкі сельсавет
Мая́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слуцкага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Маяк.
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета складала 1137 чалавек, з іх 95,3 % — беларусы, 3,4 % — рускія.
Станам на 1 студзеня 1947 года ў склад сельсавета ўваходзілі 14 населеных пунктаў, на момант скасавання ў 2013 годзе — 7 населеных пунктаў (Боркі, Ветка, Клешава, Леткаўшчына, Маяк, Мусічы і Шулякі).
Семятычы
Семяты́чы (Siemiatycze, традыцыйная беларуская назва — Сямя́цічы) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Семятыцкага павета Падляскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з'яўляецца сядзібай вясковай гміны Семятычы.
Размешчаны на поўдзень ад Беластока, на Драгічынскім узвышшы, на рацэ Каменка (правы прыток Буга), ля паўднёва-заходняй мяжы этнічнай тэрыторыі беларусаў. Колькасць насельніцтва — 14,7 тыс. чал. (2015). Прадпрыемствы харчовай прамысловасці, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў.
Гісторыя
У 1542 годзе горад атрымаў магдэбургскае права. Вялікую шкоду нанесла гораду Трынаццацігадовая вайна. У 1750 Сямяцічы перайшлі ва ўладанне княгіні Ганны Ябланоўскай. Заняпалае мястэчка пад яе панаваннем пераўтварылася ў значны гандлёвы і культурны цэнтр. За ўласны кошт Ябланоўская пабудавала тут і ўтрымлівала раддом для сялянак, акушэрскую школу ды багадзельню. Акрамя гэтага, княгіня пабудавала ў Сямяцічах неіснуючыя ўжо ратушу і друкарню. Менавіта ў гэтай друкарні на працягу 1783-1785 гадоў княгіня Ябланоўская выдавала напісаны ёю шматтомны эканамічны трактат «Усеагульныя пастановы для кіраўнікоў маіх маёнткаў» (па-польску: Ustawy powszechne dla dóbr moich rządców), які выклікаў вялікую цікавасць у краіне і хутка быў перадрукаваны ў Варшаве.
У 1777 княгіня пачала будаваць у Сямяцічах сваю сядзібу. Ганна Ябланоўская была вядомая як калекцыянерка, у яе палацы знаходзіліся, між іншым, багатыя батанічная і заалагічная калекцыі, велізарная калекцыя манет і медалёў, а таксама мінералагічны музей (які на той час быў адным з найлепшых у Еўропе). У сямятыцкі палац княгіні з'яжджаліся знатныя госцi, у тым ліку кароль Станіслаў Аўгуст Панятоўскі, Станіслаў Сташыц, Гуга Калантай.
У 1795 годзе горад ўвайшоў у склад Прусіі. Пасля 1807 года паводле Тыльзіцкага мірнага дагавора быў уключаны ў склад Расійскай імперыі. У 1931 годзе ў горадзе жыло амаль 7000 жыхароў (65 % насельніцтва складалі яўрэі, 26 % — палякі, 8 % — беларусы). У час Другой Сусветнай вайны быў часткай Беларускай ССР. З 1941 года акупаваны нямецкімі войскамі, якія нішчаць яўрэйскае насельніцтва горада. Пасля вызвалення ў горадзе жыло толькі 3000 жыхароў. У 1975—1998 гадах Семятычы знаходзіліся ў складзе Беластоцкага ваяводства.
Паводле стану на 1 студзеня 2015 у горадзе пражывала 14 725 жыхароў, сярод якіх 30-40 % праваслаўныя. Дзейнічаюць дзве праваслаўныя царквы, і два каталіцкія касцёлы. У Семятычах і ваколіцах горада акрамя палякаў жывуць беларусы. У 10 кіламетрах ад горада знаходзіцца Святая Гара Грабарка, важны рэлігійны цэнтр праваслаўя.
Ала Мікалаеўна Сопікава
Ала Мікалаеўна Сопікава (, ст. Салянка, Нарыманаўскі раён, Астраханская вобласць, РСФСР) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V і VI скліканняў.
Біяграфія
Нарадзілася 24 студзеня 1963 года на ст. Салянка Нарыманаўскага раёна Астраханскай вобласці (РСФСР).
Скончыла Віцебскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя С. М. Кірава, настаўнік матэматыкі.
Працавала настаўнікам у Высокскай сярэдняй школе Аршанскага раёна Віцебскай вобласці; настаўнікам матэматыкі і інфарматыкі, намеснікам дырэктара па выхаваўчай рабоце Азярніцкай сярэдняй школы Слонімскага раёна Гродзенскай вобласці; настаўнікам інфарматыкі сярэдняй школы № 4 г. Слоніма; намеснікам дырэктара сярэдняй школы № 9 г. Слоніма; галоўным спецыялістам, намеснікам начальніка ўпраўлення адукацыі Слонімскага раеннага выканаўчага камітэта; дырэктарам сярэдняй школы № 9 г. Слоніма.
З'яўлялася дэпутатам Слонімскага раённага Савета дэпутатаў дваццаць шостага склікання, старшынёй савета дырэктараў устаноў адукацыі Слонімскага раёна.
Лаўрэат конкурсу «Жанчына года Гродзенскай вобласці» ў намінацыі «За лідарства і паспяховае кіраўніцтва» і прэміі Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта «Чалавек года Гродзеншчыны — 2011».
У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання. З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.
Русачкі
Назву Русачкі маюць:
Гаваікі
Гаваікі (на мове маары Hawaiki, у іншых палінезійскіх мовах таксама Havaiki, Havai’i, Avaiki, Sawaiki, Hiva, Pulotu) — легендарная прарадзіма палінезійцаў.
Міф аб паходжанні з Гаваікаў сустракаецца ў розных народаў Палінезіі, у тым ліку ў маары, маары астравоў Кука, танганцаў, рапануі і інш. У самоанцаў такога міфа няма, аднак іх найбуйнейшы востраў мае назву Саваі. З Гаваікамі таксама звязана паходжанне назвы Гаваяў.
Паводле вуснай традыцыі, першыя палінезійцы прыплылі з Гаваікаў у Палінезію на адкрытых каноэ. Пасля смерці іх духі зноў вяртаюцца на прарадзіму. Маары сцвярджалі, што Гаваікі — гэта востраў, дзе быў створаны свет і чалавек, і адкуль іх продкі прыбылі ў Новую Зеландыю. На астравах Кука так называлі падземны свет нябожчыкаў. Жыхары Рапануі лічылі, што Хіва знаходзіцца на захад ад іх вострава. На Тонга і Самоа паняцце «Гаваікі» значыла «дух» ці «духоўны» і надавалася ў якасці тытула вярхоўным правадырам.
Некаторыя сучасныя даследчыкі звязваюць назву Гаваікаў з востравам Ява, праз які продкі палінезійцаў рухаліся ў бок Акіяніі.
Чаротаўка балотная
Чаротаўка балотная, чарацянка балотная (Acrocephalus palustris) — птушка сямейства валасянкавых атрада вераб’нападобных.
Апісанне
Даўжыня цела 13-15 см, размах крылаў 18-21 см, маса 11-12 г. Апярэнне спіны аліўкава-бурае (рыжы колер адсутнічае), брушка і спад крылаў глініста-вохрыстыя. Ногі ружаватыя. Вельмі падобная да трысняговай чаротаўкі (асабліва маладыя), адрозніваецца спевам і суадносінамі даўжыні махавых. Спеў няспешная скорагаворка з хрыплымі тонамі, а таксама з мноствам імітацый іншых відаў; крык адрывісты, часты.
Пашырэнне
Пашырана ў Заходняй, Цэнтральнай і Усходняй Еўропе. На Беларусі адзін з самых шматлікіх сярод чарацянак гняздоўных пералётных відаў. У Альпах даходзіць да 2100 м, ва ўсходняй Грэцыі — 3000 м над у.м.
Селіцца на адкрытых лугах з асобнымі дрэвамі і групамі кустоў, курцінамі высакатраўя па берагах рэк, азёр, ручаёў, каналаў, на ўзлесках, зарастаючых высечках, у запушчаных садах і парках.
Зімуе ва Усходняй і Паўднёвай Афрыцы.
Асаблівасці біялогіі
Корміцца дробнымі насякомымі: жукамі (лістаедамі, даўганосікамі), мухамі, камарамі, голымі вусенямі матылёў, восенню зрэдку ягадамі.
Гняздо цыліндрычнае, падвешанае ў густой зялёнай расліннасці (крапіве, вятроўніку, хмелі, спірэі) на адлегласці не больш як 1,5 м ад краю; заўсёды над сушай (а не над вадой) злёгку аплятае сцябліны раслін (звычайна 0,35-1,0 м над зямлёй).
Яйкі (3-5, часам 6-7) бела-зеленаватыя або бела-зеленавата-блакітныя, часам светла-шэрыя. Глыбокія плямкі, кляксы і мазкі светла-шэрыя (часам з блакітнаватым адценнем) або аліўкава-зялёныя), часта іх больш на шырокім канцы; паверхневыя — шэра-аліўкавыя і з чарнаватымі крапінкамі.
Шэйкагуткаўскі сельсавет
Шэйкагу́ткаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Шэйка.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года Шэйкагуткаўскі (Шэйкаўскі) сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Веткаўскага раёна. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Новаграмыцкага сельсавета.
Вуарон
Вуарон (Voiron) — камуна ў Францыі, уваходзіць у склад акругі Грэнобль дэпартамента Ізер рэгіёна Авернь — Рона — Альпы. Галоўны горад кантона Вуарон.
Код INSEE камуны — 38563.
Населены пункт знаходзіцца на вышыні ад 222 да 846 метраў над узроўнем мора. Муніцыпалітэт размешчаны за 460 км на паўднёвы ўсход ад Парыжа, за 75 км на паўднёвы ўсход ад Ліёна, за 23 км на паўночны захад ад Грэнобля.
Камуна Вуарон вядомая таксама вытворчасцю лікёру шартрэз.
Франц Гальдэр
Франц Га́льдэр (Franz Halder;, Вюрцбург — , Ашаў) — ваенны дзеяч Германіі, генерал-палкоўнік (1940). Начальнік Генеральнага штаба Сухапутных войскаў (1938—1942).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і ваеннаслужачага, сын генерал-маёра. У 1902 годзе паступіў на службу ў войска, у 1904 г. вылучаны ў лейтэнанты. У 1914 годзе скончыў Баварскую ваенную акадэмію. Удзельнічаў у Першай сусветнай вайне, служыў у штабах рознага ўзроўню, быў узнагароджаны Жалезным крыжам 1-га і 2-га класаў. Пасля дэмабілізацыі нямецкай арміі застаўся ў рэйхсверы. У 1923—1924 гадах камандаваў батарэяй 7-га артылерыйскага палка, затым у штабе 7-й дывізіі і ваеннай акругі. З 1926 года — обер-кватэрмайстрам ваеннага кіравання. З жніўня 1931 начальнік штаба 6-га ваеннай акругі. З кастрычніка 1934 — камандуючы артылерыяй 7-й дывізіі, з кастрычніка 1935 года камандзір 7-й дывізіі. З кастрычніка 1937 другі, а з лютага 1938 — першы обер-кватэрмайстар Генштаба Сухапутных войскаў. 27 жніўня 1938 года стаў начальнікам Генеральнага штаба Сухапутных войскаў замест Людвіга Бека. У верасні 1942 гады Гітлерам быў зняты з гэтай пасады ў сувязі з правалам стратэгіі нямецкага камандавання ў бітве на Волзе і Паўночным Каўказе.
Гальдэр быў прысвечаны ў 1938 і 1939 гадах у планы змоўшчыкаў, якія хацелі скінуць гітлераўскі рэжым шляхам ваеннага перавароту для таго, каб пазбегнуць уключэння Германіі ў вайну.
NGC 5986
NGC 5986 (іншыя абазначэнні — GCL 37, ESO 329-SC18) — шаравое скопішча ў сузор’і Воўк.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ігар Станіслававіч Станкевіч
Ігар Станіслававіч Станкевіч (,, Магілёўская вобласць, БССР) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Біяграфія
Нарадзіўся 30 жніўня 1967 года ў г. Магілёве.
Служыў у радах Савецкай Арміі ў складзе Крамлёўскага палка (г. Масква).
Працаваў слесарам кантрольна-вымяральных прыбораў і аўтаматыкі на вытворчым аб'яднанні «Хімвалакно» г. Магілёва; слесарам кантрольна-вымяральных прыбораў і аўтаматыкі, майстрам, старшым майстрам, начальнікам участка па вытворчасці сінтэтычных комплексных нітак, старшынёй прафсаюзнага камітэта вытворчасці сінтэтычных комплексных нітак, намеснікам старшыні прафсаюзнага камітэта, старшынёй прафсаюзнага камітэта ААТ «Магілёўхімвалакно».
У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровай граматай Магілёўскага абласнога Савета Белхімпрафсаюза, Ганаровай граматай Рэспубліканскага камітэта Белхімпрафсаюза.
Асабістае жыццё
Жанаты, мае дачку.
Сала (Італія)
Сала (Salò) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Брэшыя.
Насельніцтва складае 10316 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 347 чал./км². Займае плошчу 29 км². Паштовы індэкс — 25087. Тэлефонны код — 0365.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Carlo.
Другая Усебеларуская краязнаўчая канферэнцыя
Другая Усебеларуская краязнаўчая канферэнцыя. Адбылася 7 — 12 студзеня 1929 г. у Мінску. Прысутнічалі 72 дэлегаты ад 300 краязнаўчых арганізацый (аб'ядноўвалі больш за 10 000 членаў), прадстаўнікі краязнаўчых таварыстваў РСФСР і УССР. З дакладамі выступілі У. М. Ігнатоўскі, В. Ю. Ластоўскі, Я. Ю. Лёсік, А. М. Ляўданскі, М. І. Каспяровіч, І. Сербаў і іншыя. Вырашыла арганізацыйныя пытанні: кіраўніцтва краязнаўствам Акадэміяй навук, падрыхтоўка краязнаўцаў сярэднімі і вышэйшымі навучальнымі ўстановамі, справаздача Цэнтральнае бюро краязнаўства (ЦБК) і акружных таварыстваў, змены ў статуце і выбары ЦБК, зацвярджэнне новых членаў-кар. ЦБК. У справаздачы адзначана пашырэнне краязнаўчага руху ў Беларусі — адкрыты 22 краязнаўчых музеі, выдадзены чарговыя зборнікі краязнаўчых прац «Аршаншчына», «Віцебшчына», апісанні Асіповіцкага і Горацкага раёнаў, у друку знаходзіліся слоўнікі Віцебшчыы, Мазыршчыны, Чэрвеньшчыны, падрыхтаваны да выдання апісанні шэрагу населеных пунктаў. Праца канферэнцыі праходзіла ва ўмовах узмацнення таталітарнага рэжыму: абмежаваныя тэмы краязнаўчых даследаванняў, узмоцненае вывучэнне рэвалюцыйнага руху, новых рыс у побыце працоўных мас.
Вясна народаў
Еўрапейскія рэвалюцыі 1848 года, якія звалі «Вясной народаў» і «Годам рэвалюцый», пачаліся 12 студзеня 1848 года на Сіцыліі і затым, шмат у чым з-за рэвалюцыі ў Францыі, распаўсюдзіліся на шматлікія краіны Еўропы.
Хоць галоўным чынам рэвалюцыі былі хутка задушаны, яны сур'ёзна паўплывалі на гісторыю Еўропы.
Незакранутыя краіны
Вялікабрытанія, Каралеўства Нідэрландаў, Расійская імперыя (уключаючы Царства Польскае) і Асманская імперыя былі адзінымі буйнымі еўрапейскімі дзяржавамі, якія прайшлі праз гэты перыяд без грамадзянскай рэвалюцыі. Скандынаўскія краіны былі толькі злёгку зачэплены рэвалюцыямі ў Еўропе, хоць у Даніі 5 чэрвеня 1849 года была зацверджана канстытуцыя. У Княстве Сербія фармальна рэвалюцыі не было, аднак яно актыўна падтрымлівала сербскую рэвалюцыю ў імперыі Габсбургаў.
У Расійскай імперыі ў 1825 годзе адбылося паўстанне дзекабрыстаў — няўдалая спроба дзяржаўнага перавароту, якая пачалася раніцай і задушаная да ночы. Адносная стабільнасць Расіі была выклікана няздольнасцю рэвалюцыйных груп мець зносіны адзін з адным. У Царстве польскім і Вялікім Княстве Літоўскам бунты адбыліся ў 1830-31 гадах, Лістападаўскае паўстанне і Кракаўскае паўстанне ў 1846 года. Апошняе паўстанне адбылося ў 1863-65 гадах, так званае Студзеньскае паўстанне, але ў 1848 годзе паўстанняў так і не адбылося.
У той час, як у Асманскай імперыі не было вялікіх палітычных пераваротаў як такіх, палітычная турбота ўсёткі мела месца ў некаторых яе васальных дзяржавах.
У Вялікабрытаніі сярэдні клас быў супакоены агульным падаваннем грамадзянскіх правоў, замацаваным у рэформе выбарчай сістэмы 1832 года з наступнымі развіццём Чартысцкага руху, які выступіў з петыцыяй да Парламента ў 1848 годзе.
Тым часам, нягледзячы на тое, што насельніцтва Брытанскай Ірландыі было скарочана вялікім голадам, партыя «Маладая Ірландыя» у 1848 распачала спробу звяржэння Брытанскага кіравання. Іх мяцеж, аднак, быў неўзабаве задушаны.
Швейцарыя таксама захавала спакой у 1848 годзе, хоць і прайшла праз грамадзянскую вайну годам раней. Увядзенне Швейцарскай федэральнай канстытуцыі ў 1848 годзе было рэвалюцыяй мас, якая заклала аснову сённяшняга швейцарскага грамадства.
Франц (фільм, 2016)
«Франц» (Frantz) — французска-нямецкі драматычны фільм 2016 года, зняты рэжысёрам Франсуа Азонам. Фільм заснаваны на кінастужцы «» (1932). Галоўныя ролі ў фільме выканалі і.
Вясна народаў
Незакранутыя краіны
.
Франц (фільм, 2016)
Прэм’ера карціны адбылася 3 верасня 2016 года ў межах конкурснай праграмы 73-га Венецыянскага кінафестывалю, дзе была ўдастоена Прыза Марчэла Мастраяні за акцёрскую ігру Паўлы Бер.
Сюжэт
Гераіня фільма — немка Анна з мястэчка Кведлінбург, якая пасля заканчэння Першай сусветнай вайны штодня прыходзіць на магілу свайго жаніха Франца, які загінуў у Францыі ў апошні год вайны. Аднойчы яна сустракае там француза Адрыена, які таксама прынёс кветкі на магілу яе каханага. Анна і бацькі загінулага прымаюць Адрыена за сябра Франца, з якім той пазнаёміўся падчас вучобы ў Парыжы. Француз не абвяргае іх здагадку, і паступова дзяўчына пачынае пранікацца да яго ўсё большай сімпатыяй. Толькі перад самым ад’ездам Адрыен прызнаецца, што пакутуе не з-за смерці сябра, а таму што менавіта ён забіў Франца на фронце…
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 7 узнагародамі і яшчэ 35 намінацыямі.
(893) Леапальдзіна
(893) Леапальдзіна (Leopoldina) — астэроід галоўнага пояса астэроідаў, які належыць да спектральнага класа XF. Астэроід быў адкрыты 31 мая 1918 года нямецкім астраномам Максам Вольфам у на паўднёвым захадзе Германіі і названы ў гонар нямецкай акадэміі навук Леапальдзіна.
Астэроід праяўляе прыкметы тыповага вугляроднага астэроіда класа X, але мае і прыкметы рэдкага спектральнага класа F.
Яманты
Я́манты (, Ямонты) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавета.
Гісторыя
Паводле вопісу парафій Лідскага дэканату ў 1784 г. вёска Яманты належала да Стоцкага двара, а часткова да Малых Канюшан, уласнасць князя Караля Радзівіла ў дзяржанні Мараўскага. Вёска адносілася да Няцецкай парафіі і ляжала ля мяжы парафіі Беліцкай.
Кулікова
Назву Куліко́ва маюць:
Яманты
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Opeth
«Opeth» ― метал-гурт са Швецыі. Для ранняй музыкі «Opeth» характэрна цяжкае дэз-металічнае гучанне з дабаўленнем меладычных партый акустычнай гітары, элементаў джаза, блюзу і прагрэсіўнага рока 1970-х гадоў. Вакаліст (Mikael Åkerfeldt) выкарыстоўвае як чысты вакал, так і гроўлінг. Назва гурта ўзята з кнігі «The Sunbird», дзе «Opet» была назвай выдуманага горада.
Валерый Валянцінавіч Вядрэнка
Валерый Валянцінавіч Вядрэнка (, Мінск) — беларускі фатограф, фотакрытык, мастак.
Біяграфія
Каля 40 гадоў займаецца фатаграфічнай дзейнасцю, таксама жывапісам, скульптурай і кіно.
Вялікая частка фотапрац створана на мяжы фатаграфіі і выяўленчага мастацтва. Лаўрэат рэспубліканскіх і міжнародных конкурсаў, удзельнік калектыўных і персанальных выставаў. Творы знаходзяцца ў Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі, Нацыянальным гістарычным музеі Республікі Беларусь, Нацыянальным цэнтры сучасных мастацтваў, Дзяржаўным гістарычна-культурным запаведніку «Заслаўе», Дзяржаўным літаратурным музеі Янкі Купалы, Дзяржаўным музеі гісторыі беларускай літаратуры, у прыватных калекцыях Беларусі, Расіі, Польшчы, Латвіі, Літвы, Іспаніі, ЗША.
Аўтар фотаальбома «Лошыцкі дыярыуш».
Вінцэнт дэ Поль
Вінцэнт дэ Поль (, Пуі, Францыя —, Парыж) — каталіцкі святар, мучанік.
Тосіна
То́сіна (, Тосино) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавета.
Вінцэнт дэ Поль
Біяграфія
Паколькі сядзіба супольнасці Місій знаходзілася побач з парыжскім касцёлам святога Лазара, законнікаў пачалі называць лазарыстамі. У 1633 годзе Вінцэнт дэ Поль разам з Луізай дэ Марыяк заснаваў законную супольнасць Дачок міласэрнасці, вядомых пад назваю шарыткі (ад французскага слова charity — міласэрнасць). Адданы святар, служыцель бедных, апякун сіротаў і хворых арганізоўваў сталоўкі для простага народу, а таксама палявыя шпіталі (лазарэты) падчас крывавых паўстанняў супраць каралеўскай улады, што адбываліся ў краіне ў сярэдзіне XVII стагоддзя.
На момант яго смерці ў Францыі існавала ўжо каля 800 місій лазарыстаў, якія пазней распаўсюдзіліся па ўсім свеце.
Моніка Цэрт
Моніка Цэрт (ням.: Monika Zehrt; нар., Рыза, Мейсен) — нямецкая лёгкаатлетка ад ГДР, двухразовая чэмпіёнка летніх Алімпійскіх гульняў 1972 года.
Біяграфія
Моніка Цэрт нарадзілася ў 1952 годзе ў Рызе. Цэрт выступала ў лёгкай атлетыцы за клуб SC Dynamo Berlin, яе трэнерам была Інгэ Утрэхт. У 1970 годзе Цэрт атрымала перамогу на Спартакіядзе ў бегу на 200 м. На чэмпіянаце Еўропы па лёгкай атлетыцы сярод юніёраў 1970 года яна перамагла на дыстанцыі 400 м і ў эстафеце 4×400 метраў у складзе зборнай ГДР. Прадстаўнікі ГДР таксама перамаглі ў гэтай эстафеце на Кубку Еўропы па лёгкай атлетыцы 1970 года.
Суксэ
Суксэ-Мікалай (Suxe sive Nicholaus) — адзін з нальшанскіх князёў (nobilis de Lettowia de provincia Nalsen).
Моніка Цэрт
Біяграфія
На чэмпіянаце Еўропы па лёгкай атлетыцы 1971 года ў Хельсінкі Цэрт перамагла ў эстафеце 4×400 метраў у складзе зборнай ГДР. На летніх Алімпійскіх гульнях 1972 года ў Мюнхене Цэрт перамагла ў бегу на дыстанцыі 400 м і ў эстафеце 4×400 метраў у складзе зборнай ГДР. У гэтых жа катэгорыях яна ізноў атрымала перамогу на Кубку Еўропы па лёгкай атлетыцы 1973 гады.
Суксэ
За часам вялікага князя літоўскага Шварна, недзе ў 1266—1268 гадах, уцёк разам з братам з ВКЛ у Рыгу, дзе ахрысціўся пад імем Мікалай. Затым, 5 красавіка 1268 года, браты сталі васаламі рыжскага архібіскупа Альберта, аддаўшы яму свае страчаныя ўладанні ў Нальшанах і атрымаўшы іх назад у якасці феодаў — такім чынам, на архібіскупа ўскладаўся клопат пра вызваленне ўладанняў сваіх васалаў з-пад улады паганцаў. У 1272—1274 гадах Суксэ прымаў удзел ў паходах лівонскіх немцаў на Аўкштайцію, у т. л. і Нальшаны, загінуў падчас аднаго з паходаў.
Моніка Цэрт
Біяграфія
Цэрт была 9 разоў чэмпіёнкай ГДР. У 1971 годзе яна была ўзнагароджана ордэнам «За заслугі перад Айчынай» у бронзе, у 1972 годзе — у срэбры.
За сваю кар’еру Цэрт устанавіла ўстанавіла чатыры сусветныя рэкорды. У 1974 годзе яна завяршыла спартовую кар’еру. Вывучала знешні гандаль, пасля чаго працавала ў мэблевай фірме. Цэрт выйшла замуж за бегуна Ёхена Ландграфа, шлюб скончыўся разводам. У шлюбе нарадзіліся сыны Андрэас і Штэфен. Штэфен стаў скакуном у даўжыню і дзесяціборцам.
Рыза (горад)
Рыза (Riesa, Ryzawa альбо ) — горад у Германіі, у зямлі Саксонія. Падпарадкаваны зямельнай дырэкцыі Дрэздэн. Уваходзіць у склад раёна Рыза-Гросенгайн. Насельніцтва — (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 58,70 км². Афіцыйны код — 14 2 85 250.
Горад падзяляецца на 16 гарадскіх раёнаў.
Урочнік звычайны
Уро́чнік звычайны (Carlina vulgaris) — від раслін з роду  сямейства.
Назва
Беларускія народныя назвы — дзядоўнік, чартапалох , ударнік.
Арэал і экалогія
Даволі рэдкі від. Расце на Каўказе, Балканах, у Цэнтральнай, Усходняй Еўропе. На тэрыторыі Беларусі — заносны від. Сустракаецца каля дарог, на пустках, на ўзлесках і палянах, сухіх лугах. Цвіце з чэрвеня па верасень. Святлолюбівая і засухаўстойлівая расліна. Марозаўстойлівая да −29 °C. Лекавая, дубільная і дэкаратыўная расліна.
Курдымава
Курдымава (Курдымово) — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цюшынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Сяргей Валянцінавіч Бордусаў
Сяргей Валянцінавіч Бордусаў (нар., г. Красны Сулін, Растоўская вобласць, Расія) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі і абсталявання для вытворчасці паўправаднікоў, матэрыялаў і прыбораў электроннай тэхнікіі. Доктар тэхнічных навук (2004), прафесар.
Біяграфія
Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Канструяванне і вытворчасць радыёапаратуры», 1977; аспірантура, 1985). Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (з 1985, факультэт камп’ютарнага праектавання, кафедра электроннай тэхнікі і тэхналогіі, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: фізічныя асновы электрафізічных тэхналогій; аўтаматызаваныя тэхналагічныя сістэмы для электрафізічнай апрацоўкі; тэналогія деталей РЭС.
Deutsche Welle
«Deutsche Welle», Дойчэ Вэле (Deutsche Welle, DW — нямецкая хваля) — медыякампанія Федэратыўнай Рэспублікі Германія, знаходзіцца ў Боне і Берліне, рыхтуе і распаўсюджвае радыё-і тэлепраграмы, а таксама падтрымлівае інтэрнэт-сайт на 30 мовах. «Deutsche Welle» існуе з 3 мая 1953 года. Да 2003 года штаб-кватэра кампаніі знаходзілася ў Кёльне. У год 50-гадовага юбілею яна пераехала ў новы будынак у Боне. Тэлевізійная студыя знаходзіцца ў Берліне.
Цэнзура ў Беларусі
28 кастрычніка 2021 года сайт DW заблакіравалі ў Беларусі.
Лаўрова (Кардымаўскі раён)
Лаўрова (Лаврово) — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цюшынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Мастацкі музей
Маста́цкі музе́й — музей, які збірае, зберагае, вывучае, папулярызуе і экспануе зборы твораў мастацтва. Як комплекс спецыяльна прыстасаваных памяшканняў уключае экспазіцыйныя залы, запаснікі, выставачныя залы, рэстаўрацыйныя майстэрні, навуковыя бібліятэкі, фотатэкі і інш. Экспазіцыя звычайна будуецца па храналогіі і нацыянальных школах мастацтва, мае комплексны характар — у залах разам экспануюцца творы жывапісу, скульптуры і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. Часам экспазіцыя будуецца часткова або цалкам па асобных калекцыях, якія паступілі ад уладальнікаў у дар ці на захоўванне. Некаторыя зборы твораў прадстаўляюць толькі адзін від мастацтва, найчасцей жывапісу (гл. карцінная галерэя). Разнавіднасць мастацкага музея — архітэктурны музей.
Гісторыя
Стварэнне мастацкіх музеяў звязана з развіццём калекцыяніравання. Першыя буйныя зборы твораў мастацтва вядомы з часоў антычнасці. У эпоху Сярэднявечча калекцыі твораў мастацтва зберагаліся ў палацавых галерэях, цэрквах, манастырах і інш.
У 16 ст. на аснове прыватных калекцый створаны першыя ў Еўропе музеі — Дрэздэнская карцінная галерэя, Луўр у Парыжы, Прада ў Мадрыдзе, Уфіцы ў Фларэнцыі і інш. Фарміраванне асноўных еўрапейскіх музеяў завяршылася ў 19 ст., калі яны сталі даступныя для шырокай публікі і склалася тыпалогія спецыялізаванага музейнага будынка. Сярод найбольшых мастацкіх музеяў свету таксама Баварскія дзяржаўныя зборы карцін у Мюнхене, Брытанскі музей у Лондане, Ватыканскія мастацкія музеі, комплекс Дзяржаўных музеяў у Берліне (у т.л. Пергамон-музей), Метранолітэн-музей у Нью-Ёрку, Рускі музей і Эрмітаж у Санкт-Пецярбургу, Музей выяўленчых мастацтваў імя А. С. Пушкіна і Траццякоўская галерэя ў Маскве і інш.
Беларусь
На Беларусі першы прыватны мастацкі музей, музей-«кабінет» Радзівілаў у Нясвіжы, вядомы з XVI ст.. У XVII — першай палове XIX ст. багатыя зборы твораў жывапісу, скульптуры, габеленаў, фарфору, манет, зброі і інш. былі ў шэрагу сядзіб і замкаў магнатаў: Агінскіх (маёнтак Лунай Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці), Зорычаў (г. Шклоў Магілёўскай вобласці), Паскевічаў (Гомель), Сапегаў (в. Дзярэчын Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобласці, г.п. Ружаны Брэсцкай вобласці), А. Тызенгаўза (Гродна, Паставы), Тышкевічаў (г. Лагойск Мінскай вобласці) і інш. У 1787—1820 гг. пры Полацкім калегіуме езуітаў існаваў музей, які змяшчаў карцінную галерэю. У 1855 на аснове калекцыі Тышкевічаў заснаваны Віленскі музей старажытнасцей, у 1921 — Беларускі музей у Вільні.
У 1939 годзе створана Дзяржаўная карцінная галерэя Беларусі (цяпер Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь), у 1970 годзе — Бялыніцкі мастацкі музей імя В. К. Бялыніцкага-Бірулі. Калекцыі твораў беларускага старажытнага, сучаснага народнага, самадзейнага мастацтва зберагаюцца ў Брэсцкім абласным краязнаўчым музеі, Веткаўскім музеі народнай творчасці, Віцебскім абласным краязнаўчым музеі, Гомельскім абласным краязнаўчым музеі, Гродзенскім гісторыка-археалагічным музеі, Гурынскай карціннай галерэі, Дзіўнаўскім музеі мастацтва і этнаграфіі, Магілёўскім абласным мастацкім музеі імя П. В. Масленікава, Магілёўскім мастацкім музеі В. К. Бялыніцкага-Бірулі, Музеі беларускага народнага мастацтва ў в. Раўбічы Мінскага раёна, Музеі старажытнабеларускай культуры ІМЭФ Нацыянальнай АН Беларусі, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва і сучаснай беларускай скульптуры музеі імя А. А. Бембеля ў Мінску, Нацыянальным музеі гісторыі і культуры Беларусі, Полацкай карціннай галерэі і інш.
NGC 5987
NGC 5987 (іншыя абазначэнні — UGC 9971, MCG 10-22-32, ZWG 297.26, IRAS15387+5814, PGC 55740) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сан-Джэрвазіа-Брэшыяна
Сан-Джэрвазіа-Брэшыяна (San Gervasio Bresciano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Брэшыя.
Насельніцтва складае 2000 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае circa 200 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 25020. Тэлефонны код — 030.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Літва (значэнні)
Назву Літва маюць:
Шона Мілер-Уйба
Шона Мілер-Уйба (Shaunae Miller-Uibo, нар. г., Насау) — багамская лёгкаатлетка, спецыялізуецца ў бегу на 200 і 400 метраў, алімпійская чэмпіёнка 2016 года на дыстанцыі 400 метраў, чэмпіёнка Гульняў Садружнасці.
Выступала на Алімпійскіх гульнях 2012 года, але не змагла скончыць дыстанцыю ў сваім папярэднім забегу. Заняла 4-е месца на дыстанцыі 200 метраў на чэмпіянаце свету 2013 у Маскве. Выйграла бронзавы медаль на чэмпіянаце свету ў памяшканні 2014 года ў Сопаце.
На Алімпіядзе ў Рыа ў 2016 годзе выйграла залаты медаль у забегу на 400 метраў, адзначыўшыся тым, што ўпала ці, паводле слоў каментатараў, «нырнула» на фінішы, тым самым апярэдзіўшы саперніцу. Золата Мілер стала шостым для Багамскіх Астравоў у гісторыі Алімпійскіх гульняў і адзіным на Гульнях 2016 года.
У 2017 годзе Шона стала бронзавым прызёрам чэмпіянату свету на дыстанцыі 200 метраў.
На перадалімпійскім чэмпіянаце свету, які адбыўся ў 2019 годзе ў Катары, Шона на дыстанцыі 400 метраў заваявала сярэбраны медаль з вынікам 48,37.
Яраслаў Врхліцкі
Я́раслаў Врхлі́цкі (Jaroslav Vrchlický — псеўданім; сапраўднае імя Эміль Фрыда, Emil Frída;, Лоўні — , Домажліцы) — чэшскі , , , кіраўнік так званай «касмапалітычнай» школы ў чэшскай літаратуры.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і гандляра. Брат перакладчыка і тэатральнага крытыка Бедржыха Фрыды. Скончыў Пражскі ўніверсітэт. З 1893 года прафесар Пражскага ўніверсітэта. З 1890 года член Чэшскай акадэміі навук і мастацтваў.
Бацька актрысы, журналісткі, драматурга, паэтэсы і пісьменніцы Евы Врхліцкай.
Творчасць
Яго творчасць фарміравалася на традыцыях рамантызму і пад уплывам франц. парнасцаў. Дэбютны зборнік лірыкі «З глыбінь» (1875) прасякнуты песімістычнымі матывамі. У зборніках «Эклогі і песні» (1880), «Паломніцтва да Эльдарада» (1882) сцвярджаў сенсуалістычнае ўспрыманне жыцця. Цэнтральнае месца ў творчасці Врхліцкага займаюць цыкл паэтычных зборнікаў пад агульнай назвай «Эпапея чалавецтва» («Дух і свет», 1878; «Міфы», т. 1—2, 1879—80; «Абломкі эпапеі», 1886; «Новыя абломкі эпапеі», 1894; «Багі і людзі», 1899, і інш.), а таксама паэмы «Іларыён» (1882), «Твардоўскі» (1885), «Бар Кохба» (1897), у якіх, звяртаючыся да знакамітых постацей (Д. Бруна, Г. Галілей, Я. Гус, Я. Жыжка) і падзей мінуўшчыны (французская рэвалюцыя 1789—1799), імкнуўся асэнсаваць ход гістарычнага развіцця чалавецтва. Грамадзянскімі матывамі насычаны зборнікі «Сялянскія балады» (1885) і «Мая радзіма» (1903). Аўтар зборнікаў «Санеты самотніка» і «Галасы ў пустыні» (абодва 1900).
Узбагаціў чэшскую паэзію новымі паэтычнымі формамі і вершаванымі памерамі. Пісаў апавяданні, эсэ, п’есы («Ноч на Карлштэйне», 1884; трылогія «Іпадамія», т. 1—З, 1883—90, у 1891 нап. музыка З. Фібіхам). Перакладаў на чэшскую мову Дантэ, Т. Таса, Л. Арыёста, Д. Байрана, Ф. Шылера, І. В. Гётэ, А. Міцкевіча і інш.
Беларускія пераклады
У 2017 годзе ў серыі «Паэты планеты» выйшла кніга выбраных твораў у перакладзе Лявона Баршчэўскага.
Натан Сёдэрблюм
Ларс Олаф Ёнатан Сёдэрблюм (Lars Olof Jonathan Söderblom,  — ) — шведскі святар і экуменіст, архіепіскап Упсалы, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру ў 1930 годзе. Імем Сёдэрблюма адзначаны дзень 12 ліпеня ў лютэранскім Каляндары святых. Стваральнік шведскай школы рэлігіязнаўства.
Сёдэрблюм быў блізка знаёмы з англійскім экуменістам Джорджам Бэлам, і лічыцца адным з заснавальнікаў экуменізму.
Біяграфія
Скончыў Упсальскі ўніверсітэт. З 1892 года пастар у лютэранскай царкве ў Парыжы. З 1901 года загадчык кафедры тэалогіі Упсальскага ўніверсітэта, у 1912—1914 гадах прафесар гісторыі рэлігіі Лейпцыгскага ўніверсітэта. У 1914—1931 гадах архіепіскап Швецыі. У 1919 годзе выступіў з ініцыятывай стварэння Сусветнага савета цэркваў.
Арганізатар Усеагульнай хрысціянскай канферэнцыі ў Стакгольме (1925), што аб’яднала лідараў розных кірункаў хрысціянства і дало пачатак «практычнаму» хрысціянству, якое набыло арганізацыйнаеі афармленне ў руху «Жыццё і дзейнасць». Вынікам гэтай сустрэчы і наступнай працы стала стварэнне ў 1948 годзе Сусветнага савета цэркваў.
Праз год пасля атрымання Нобелеўскай прэміі ён быў запрошаны чытаць лекцыі ў Эдынбургу, але пасля першых дзесяці лекцый вярнуўся ў Швецыю.
Доктар тэалогіі (1894).
Член Шведскай акадэміі (з 1921).
Сёдэрблюм памёр ад сардэчнага прыступу ва Упсале 12 ліпеня 1931 года.
Тамара Уладзіміраўна Казак
Тамара Уладзіміраўна Казак (нар., в. Орля, Шчучынскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі псіхолаг. Доктар псіхалагічных навук (Расія, 2012; Беларусь, 2013), прафесар (2015). Член-карэспандэнт Міжнароднай акадэміі псіхалагічных навук (2003).
Людміла Віктараўна Старасціна
Людміла Віктараўна Старасціна (,, Магілёўская вобласць, БССР) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Біяграфія
Нарадзілася 9 красавіка 1963 года ў г. Магілёве.
Скончыла Магілёўскі дзяржаўны інстытут імя А. Куляшова, настаўнік матэматыкі і фізікі.
Працавала выхавацелькай, намеснікам дырэктара, дырэктарам сярэдняй школы № 13 г. Магілёва.
У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Асабістае жыццё
Замужам, мае дачку і сына.
Грушаўнік
Грушаўні́к (, Грушевник) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавета.
Муданьцзян (значэнні)
Назву Муданьцзян Маюць:
Люботын
У горадзе працуе 200 прадпрыемстваў, арганізацый і ўстаноў, больш за 150 гандлёвых аб’ектаў, аддзел паліцыі, гарадскі суд, 7 школ, 4 дзіцячых дашкольных установы, дом дзіцячай і юнацкай творчасці, чыгуначны ліцэй, тэхнічная школа, музычная школа і стадыён «Алімпіец».
У сярэдзіне 50-х гг. XVII ст. казакамі-уцекачамі з Правабярэжнай Украіны на рацэ Люботынцы была заснавана слабада Люботын, якая пасля ператварылася ў соценнае мястэчка Харкаўскага казацкага палка.
Вольга Аркадзеўна Брызгіна
Вольга Аркадзеўна Брызгіна (О́льга Арка́дьевна Бры́згина; да замужжа Уладыкіна; нар., , Пермская вобласць) — савецкая і украінская лёгкаатлетка, спецыялізавалася ў спрынце, трохразовая алімпійская чэмпіёнка. Рэкардсменка свету, двухразовая чэмпіёнка свету, шматразовая чэмпіёнка СССР (у 1983–1992).
Заслужаны майстар спорту СССР (1987). Заслужаны работнік фізічнай культуры і спорту Украіны (2013). Выступала за «Дынама» (Луганск), дэпутат Луганскай абласной рады.
Разам з мужам, таксама лёгкаатлетам і алімпійскім чэмпіёнам Віктарам Брызгіным і іх дзвюма дочкамі, таксама лёгкаатлеткамі, іх называюць самай тытулаванай спартыўнай дынастыяй ва ўкраінскай лёгкай атлетыцы (на чацвярых у іх шэсць Алімпійскіх медалёў: тры золаты і срэбра Вольгі Брызгінай. іх дачкі Лізаветы Брызгінай). Іх „сямейным” трэнерам з'яўляецца Уладзімір Федарэц.
Адасеўшчына
Ада́сеўшчына (, Адасевщина) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Негарэльскага сельсавета.
Лешына (Кардымаўскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Гістарычныя вобласці Румыніі
Гістарычныя вобласці Румыніі — вобласці ва Усходняй Еўропе, якія з'яўляюцца гістарычным арэалам рассялення румын, якія на працягу гісторыі цалкам або часткова ўваходзілі ў склад княстваў Трансільванія, Валахія, Малдавіі і Дабруджа.
Валахія — цалкам уваходзіць у склад Румыніі, у 1859 годзе разам з Малдаўскім княствам утварылі сучасную Румынію. Складаецца з дзвюх частак:
Малдавія. Складаецца з наступных частак:
Дабруджа:
Валахію, Заходнюю Малдавію і Дабруджу часам называюць Старым каралеўствам, таму што з іх складалася румынскае каралеўства да Першай сусветнай вайны.
Трансільванія (часам пазначаюць не толькі ўласна Трансільванію, але і гістарычныя рэгіёны Крышана, Марамурэш і румынскай часткі Баната):
Artemisia herba-alba
Artemisia herba-alba — від шматгадовых кустоў, які звычайна расце ў сухіх стэпах Міжземнамор’я — Францыя; усходняя Іспанія; Марока; Алжыр; Туніс; завезены ў Вялікабрытанію.
Батанічнае апісанне
Духмяны карлікавы куст вышынёй 20-40 см. Лісце пакрываюць тонкія залозістыя валаскі, якія адбіваюць сонечнае святло і надаюць хмызняку шараватае адценне. Лісце на бясплодных парастках па абрысе ад яйцападобнай да круглай формы; лісце на кветканосных сцеблах.
Выкарыстанне
Шырока выкарыстоўваецца як лекавая расліна і прадаецца на мясцовых рынках.
Гэта добры корм для пашавых жывёл, у асноўным авечак, а ў алжырскіх стэпах — буйной рагатай жывёлы.
Мікалай Восіпавіч Шкялёнак
Мікалай Восіпавіч Шкялёнак (, в. Пякоціна, Дзісненскі павет Віленскай губерні, цяпер  — ) — беларускі грамадскі, ваенны і палітычны дзеяч, гісторык, журналіст, калабарант з нацыстамі ў часы Другой сусветнай вайны.
Біяграфія
15 чэрвеня 1940 нелегальна перайшоў літоўска-германскую мяжу. З 1940 года ў Берліне, уваходзіў у склад кіраўніцтва Беларускага нацыянальнага цэнтра, рэдагаваў газету «Раніца», з сакавіка 1942 — галоўны рэдактар. Удзельнічаў у працы курсаў беларусаведы ў Празе і складанні падручніка нямецкай мовы для беларусаў Пятра Бакача.
З 1943 года займаў пасаду 1-га віцэ-прэзідэнта Беларускай цэнтральнай рады (БЦР), быў рэдактарам «Беларускай газеты», бюлетэня «Беларуская карэспандэнцыя». Удзельнік Другога Усебеларускага кангрэса ў Мінску (чэрвень 1944). Сябра Беларускай незалежніцкай партыі.
З ліпеня 1944 года ў Берліне, быў 2-м сакратаром БЦР. З сакавіка 1945 года ў Польшчы. У 1945 годзе вярнуўся ў Беларусь для ўзмацнення арганізацыі «Чорны кот». Міколу Шкялёнку далі мянушку «Шкляны» і ён быў прызначаны камандзірам атраду. Атрад «Шклянога» накіравалі на Барысаўшчыну, але па дарозе атрад трапіў у засаду, арганізаваную супрацоўнікамі савецкіх спецслужбаў. Пасля жорсткага бою з 32-х байцоў атрада Шкялёнка выжылі толькі 7, а сам Шкялёнак быў цяжка паранены і арыштаваны савецкімі органамі дзяржбяспекі.
Паводле адных звестак, памёр у турэмным шпіталі МДБ у Мінску, паводле другіх — на пачатку 1946 года прыгавораны да вышэйшай меры пакарання.
Грэтэ Мостні
Грэтэ Мостні ( — ) — аўстрыйская яўрэйка, якая стала вядомым чылійскім антраполагам.
Танец хула
Ху́ла (гавай. hula) — палінезійскі народны танец. У сусветную культуру трапіў з Гавайскіх астравоў.
Гісторыя
Паводле легенд гавайцаў, першую хулу выканаў бог Лака. Вынаходніцтва танца таксама прыпісваецца Пеле і іншым звышнатуральным істотам. Хула звычайна суправаджала рэлігійныя цырымоніі і свецкія святы.