cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Альгерд Бульба
Творчасць
Аўтар рэцэнзій, алегарычных апавяданняў, артыкулаў па пытаннях беларускага музычнага жыцця. Друкаваўся ў «Нашай Ніве» пад псеўданімамі, з 1911 друкаваўся ў польскіх выданнях. Рэцэнзаваў зборнік Я. Купалы «Гусляр», «Песні-жальбы» Я. Коласа. Пісаў пра грамадска-сацыяльныя погляды В. Дунін-Марцінкевіча, яго ролю ў гісторыі беларукай літаратуры, пра паэзію Т. Шаўчэнкі. Аўтар публікацый пра пастаноўкі Беларускага музычна-драматычнага гуртка, «Беларускую сюіту» Л. Рагоўскага, этнаграфічныя артыкулы пра народныя рамёствы, адзенне. Пераклаў на беларускую мову творы М. Ляскова, Р. Данілеўскага, Л. Андрэева і інш.
Губінка (Ушацкі раён)
Гу́бінка (, Губинка) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Сарочынскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Мосарскага сельсавета.
Ніжнія Лугі
Ніжнія Лугі (Нижние Луги) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі.
Рыгор Сцяпанавіч Пірагоў
Рыго́р Сцяпа́навіч Піраго́ў (Григорий Степанович Пирогов;, сяло Навасёлкі Разанскай губерні — , ) — рускі спявак (бас), спевакамі сталі ўсе яго браты — Аляксандр, Аляксей, Міхаіл.
Біяграфія і творчасць
25 лістапада 1930 года ў Вялікай зале Маскоўскай кансерваторыі адбыўся апошні канцэрт спевака.
Востраў Прынца Уэльскага (Канада)
Востраў Прынца Уэльскага (Prince of Wales Island) — востраў у Канадскім Арктычным архіпелаге.
Знаходзіцца на паўночны захад ад паўвострава Бутыя. З'яўляецца часткай тэрыторыі Канады. Складзены галоўным чынам вапнякамі. Плошча 33 339 км², востраў займае 40-ае месца па плошчы ў свеце і 10-ае ў Канадзе. Даўжыня берагавой лініі 2576 км. Вышыня над узроўнем мора — да 320 м.
Востраў Прынца Уэльскага ўваходзіць у паўночнаамерыканскі экалагічны рэгіён Палярная тундра (Middle Arctic tundra), які вылучаецца Сусветным фондам дзікай прыроды.
Землетрасенне ў Папуа — Новай Гвінеі (2022)
11 верасня 2022 года ў 9:46 па мясцовым часе ў Папуа — Новай Гвінеі адбылося землетрасенне магнітудай 7,6 або 7,7. Была аб’яўлена пагроза цунамі.
Тэктанічная абстаноўка
Землятрус адбыўся ў тэктанічна складаным рэгіёне, дзе Аўстралійская пліта рухаецца ў напрамку Ціхаакіянскай з хуткасцю каля 100 мм (3,9 ″) /год. Землетрасенні ў гэтым геаграфічным рэгіёне звычайна звязаны з маштабным збліжэннем гэтых двух асноўных пліт і складаным узаемадзеяннем некалькіх звязаных мікрапліт, у першую чаргу Паўднёвага Бісмарка, Саламонава мора і Вудларк.
Землетрасенне
Сіла землетрасення, паводле геалагічнай службы ЗША, склала 7,6 па маментнай магнітудзе W-фазы (M) маштаб на глыбіні 90,0 км (55,9 mi). Між тым, GEOSCOPE вымераў яго маментнай зорнай велічынёй 7,7 (M) на глыбіні 39 км (24 mi). Гэта было вынікам нармальнага разлома на сярэдняй глыбіні альбо па плоскасці захад-паўноч-захад-усход-паўднёвы ўсход распасціранні і спадзістай плоскасці падзення поўнач-паўночны ўсход, альбо па плоскасці ўсходняга распасціранні і стромкага паўднёвага падзення. Геалагічная служба ЗША заявіла, што нармальныя падзеі разломаў такога памеру звычайна складаюць каля 75 км (47 mi) х 30 км (19 mi) па памеры (даўжыня х шырыня). Гэтыя падзеі, якія разглядаюцца як землятрус сярэдняй глыбіні, уяўляюць сабой дэфармацыю ўнутры пліт, а не на мяжы дробнай пліты паміж тэктанічнымі плітамі. Звычайна яны наносяць меншы ўрон паверхні зямлі над сваімі ачагамі, чым у выпадку землятрусаў аналагічнай магнітуды з неглыбокім ачагом, але моцныя землетрасенні сярэдняй глыбіні могуць адчувацца на вялікіх адлегласцях ад іх эпіцэнтраў. Глыбокія землятрусы з глыбінёй больш за 300 км таксама адбываюцца пад Папуа — Новай Гвінеяй і морам Бісмарка.
Шкода
Асноўная шкода складалася з расколін на дарогах, пашкоджаных будынкаў і аўтамабіляў, а таксама прадметаў, якія зваліліся з паліц супермаркетаў. . У Кайнанту, горадзе з насельніцтвам 10 000 чалавек, было паведамлена пра зламаныя трубы і абломкі. У Гарока на будынку ўніверсітэта ўтварыліся вялікія расколіны і былі пашкоджаны вокны. . Мелася інфармацыя аб пашкоджаннях некалькіх будынкаў недалёка ад Маданга. Самі жыхары горада адзначылі вельмі моцную трасяніну.
Барбарыс звычайны
Барбары́с звычайны, кіслец, кіслянка (Berberis vulgaris) — кустарнік, від кветкавых раслін роду  сямейства.
Батанічнае апісанне
Барбарыс звычайны — лістападны, высокі, моцна галінасты, калючы куст, вышынёй да 3 м, з паўзучымі, драўнянымі карэнішчамі. Веерападобная крона складаецца са шматликих стволікаў, якія кампактна сабраны ля аснавання куста. Парасткі рабрыстыя прамастойныя або дугападобныя, жаўтлявыя або жаўтлява-пурпурныя, пазней бялёса-шэрыя. Кара бура-шэрая.
Пупышкі даўжынёй да 1 мм, вострыя, голыя, акружаныя пашыранымі похвамі лісця. На скарочаных парастках развіваюцца нармальнае лісце, на падоўжаных замест лісця — калючкі. Лісце — чарговае тонкае, зваротна-яйкападобнае або эліптычнае, даўжынёй да 4 см, шырынёй 2 см, да аснавання клінавата звужанае, з закругленай, радзей некалькі завостранай верхавінай, дробна- і востра-зубчата-пільчатае, на кароткіх хвосціках. Калючкі у ліку 3-5, звычайна 3-, радзей 5-раздзельныя, даўжынёй 1-2 см.
Пэндзлі 15-25-кветкавыя, даўжынёй да 6 см, павіслыя. Кветкі — жоўтыя, духмяныя, дыяметрам 6-9 мм. Кожная кветка мае па шэсць зваротна-яйкападобных Чашалісцікаў і пялёсткаў. Ля аснавання кветкі — ярка-аранжавыя нектарнікі. Песцік адзін, тычынак мноства. Формула кветкі:.
Плод — ягада, даўгавата-эліптычная, ярка-чырвоная ці пурпурная, даўжынёй да 12 мм, мае кіслы смак. Плады сабраныя ў гронкі. Вага аднаго плоду — да 0,35 г. Семачкі даўжынёй 4-5 мм, некалькі пляскатыя і звужаныя ў верхняй частцы. У 1 кг 83300 семачак; вага 1 тысячы штук насення 11-13 г.
Цвіце ў красавіку — маі. Плады спеюць у верасні — кастрычніку.
Распаўсюджанне і экалогія
Натуральны арэал віду — Пярэдняя Азія, Закаўказзе, Цэнтральная, Усходняя і Паўднёвая Еўропа.
У Расіі расце ў еўрапейскай часткі, пераважна ў лесастэпавай зоне, на Паўночным Каўказе.
Расце на ўзлесках, схілах, лужках; у гарах даходзіць да 2000 м. Аддае перавагу светлым і сухім участкам. Сустракаецца таксама на мелавых агаленнях і рачных галечніках.
Размнажаецца насеннем і вегетатыўна.
Адзіны дзікарослы від роду ў Беларусі, расце на схілах у далінах рэк, на ўзлесках, у светлых лясах і хмызняках).
Барбарыс звычайны (як і шэраг іншых відаў) з’яўляецца прамежкавым гаспадаром іржавага грыбка, які выклікае сцеблавую (лінейную) іржу збожжавых культур. У сувязі з гэтым вырошчванне барбарысу паблізу збажыны недапушчальна.
Хімічны склад
Народныя назвы кіслец, кіслянка — плады маюць вельмі кіслы смак. Багатыя вітамінамі C (до 53 мг%) і K, цукрамі (да 7 %), кіслотамі (яблычнай, лімоннай, вінна-кіслай — да 7,5 %). Таксама ўтрымліваюць флаваноіды, дубільныя рэчывы, пектыны, крыху алкалоідаў.
Міхаіл Фёдаравіч Дубянецкі
Міхаіл (Міхал, Міхась) Фёдаравіч Дубянецкі (, в. Востраў, Пінскі раён, Брэсцкая вобласць —, Мінск) — беларускі кнігавыдавец, пісьменнік, перакладчык, грамадскі дзеяч. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў (1984). Брат філосафа, палітолага і публіцыста Станіслава Дубянецкага. Бацька паэтэсы Галіны Дубянецкай і філосафа, тэолага Ірыны Дубянецкай.
Біяграфія
Вучыўся ў Востраўскай сямігадовай польскай школе, а ў 1938—1939 гг. у адной з гімназій Познані (Польшча). У верасні 1944 г. скончыў кароткатэрміновыя настаўніцкія курсы ў Пінску і быў настаўнікам пачатковых класаў Лемяшэвіцкай няпоўнай сярэдняй школы Пінскага раёна. У 1945—1951 гг. служыў у арміі. Пасля дэмабілізацыі працаваў у Пінскім райкаме КПБ (1951—1952). Скончыў Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КПБ (1956). У 1956—1961 гг. загадчык аддзела прапаганды і агітацыі Ганцавіцкага райкама КПБ, намеснік рэдактара ганцавіцкай раённай газеты «Сялянская праўда». Адначасова з працай у газеце завочна скончыў Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС (1960) па спецыяльнасці журналістыка. З 1961 г. працаваў рэдактарам у выдавецтве «Беларусь», загадчыкам рэдакцыі эканамічнай літаратуры, галоўным рэдактарам выдавецтва «Ураджай». У 1968—1975 гг. інструктар сектара друку ЦК КПБ. З 1975 г. адказны сакратар-намеснік галоўнага рэдактара Беларускай Савецкай Энцыклапедыі. У 1979—1986 гг. дырэктар выдавецтва «Мастацкая літаратура».
Барбарыс звычайны
Значэнне і прымяненне
Шырока культывуецца ў садах і на дачных участках. Характэрны прыгожай круглявай формай кроны, масавым цвіценнем на працягу амаль трох тыдняў. Асабліва дэкаратыўны восенню, у пладах. Прыдатны для стварэння цяжкапраходных жывых загароджаў, у тым ліку стрыжаных.
Міхаіл Фёдаравіч Дубянецкі
Дзейнасць
З 1964 г. выступаў як перакладчык з рускай, польскай і ўкраінскай моў. У яго перакладзе на беларускую мову выйшлі кнігі Д. Граніна, В. Распуціна, С. Жаромскага, Г. Цюцюнніка, зборнік украінскіх апавяданняў, «Блакадная кніга» А. Адамовіча і Д. Граніна, паасобныя творы В. Жукроўскага, С. Мрожака, У. Салаухіна, Ю. Шчэрбака і інш. Ініцыятар стварэння шматтомных выданняў нацыянальнай літаратуры і фальклору, выпуску твораў беларускіх класікаў, замежнай перакладной літаратуры, маладых паэтаў і пісьменнікаў. Абараняў ад чыноўніцкага свавольства і цэнзуры лепшыя творы беларускіх пісьменнікаў (В. Адамчыка, У. Караткевіча, А. Карпюка, П. Панчанкі, І. Чыгрынава, А. Разанава, Л. Дранько-Майсюка і інш.). У 1982 г. яму ўдалося дабіцца завяршэння выдання чатырохтомнага збору твораў В. Быкава і ўключэння ў яго раней забароненай ЦК КПСС аповесці «Мёртвым не баліць». Аўтар дакументальна-публіцыстычнага эсэ «„Злое вогнішча“: Да гісторыі выдання аповесці В. Быкава „Мёртвым не баліць“» і мемуараў, апублікаваных (пасмяротна) у часопісах «Полымя» і «Дзеяслоў», а таксама артыкулаў у айчынным і замежным перыядычным друку.
Барбарыс звычайны
Значэнне і прымяненне
Раней барбарыс звычайны шырока выкарыстоўваўся ў беларускай шляхецкай кулінарыі. Яго сушылі, гатавалі варэнне (гронкамі ці асобнымі ягадамі) ў цукры і ў мёдзе, жэле. Салёны барбарыс нарыхтоўвалі позняй восенню і ўжывалі потым як гарнір, а таксама гатавалі з яго пікулі і салаты. У сусветнай кулінарыі найбольш вядомыя жэле, мармелады і джэмы з барбарысу (асабліва славутыя ў Францыі), кісялі, наліўкі і лікёры; выкарыстоўваецца таксама і лісце барбарысу, якое надаецца на салаты. На Каўказе з барбарысу гатуюць вострыя прыправы да мясных страў. У карэйскай і японскай кулінарыі папулярны блізкі сваяк барбарысу звычайнага,.
Міхаіл Фёдаравіч Дубянецкі
Грамадская праца
Адзін з пачынальнікаў нацыянальна-дэмакратычнага руху ў Беларусі ў 1980-х — пачатку 1990-х гг. Старшыня гісторыка-мемарыяльнай камісіі Беларускага фонду культуры. У ліпені 1988 г. разам з З. Пазняком, А. Лукашуком і інш. заснаваў «Камітэт-58» (назва паходзіць ад 58-га артыкула Крымінальнага кодэксу РСФСР) з мэтай арганізацыі грамадскага руху па выяўленні сталінскіх злачынстваў супраць беларускага народа. Член Грамадскай рады гісторыка-асветнага таварыства памяці ахвяр сталінізму «Мартыралог Беларусі» і Аргкамітэта па стварэнні Беларускага народнага фронту за перабудову «Адраджэньне» (разам з В. Быкавым, З. Пазняком, А. Трусавым і інш.), утвораных на Усебеларускім устаноўчым сходзе прадстаўнікоў грамадскасці 19 кастрычніка 1988 г. На Устаноўчым з'ездзе, які адбыўся ў Вільні 24—25 чэрвеня 1989 г., абраны сябрам Сойму БНФ.
Барбарыс звычайны
Значэнне і прымяненне
Ягады даюць добрую фарбу для афарбоўвання скур і воўны ў лімонна-жоўты колер.
Драўніна цвёрдая, з шырокай ярка-жоўтай абалонаю, ужываецца для вырабу шавецкіх цвікоў і на такарныя вырабы.
Лекавае прымяненне
Як лекавая расліна вядомы са старажытных часоў, у Старажытным Вавілоне і Старажытнай Індыі.
Лекавай сыравінай з’яўляюцца лісце (Folium Berberidis) і корань барбарыса звычайнага. Лісце нарыхтоўваюць у час бутанізацыі і цвіцення; корні — ранняй вясной да распускання пупышак або ўвосень пасля паспявання пладоў.
У народнай медыцыне і гамеапатыі барбарыс выкарыстоўваецца як кровесупыняючы сродак, а таксама пры захворваннях нырак, печані, мачавых шляхоў, а таксама як патагоннае. Экстракт з лісця барбарыса вядомы як кровесупыняючы сродак пры жаночых захворваннях.
Таксанамія
Від Барбарыс звычайны ўваходзіць у род трыбы  падсямейства  сямейства  порядка.
Прадстаўнікі
У рамках віду існуе шэраг формаў :
У літаратуры
Алена Церашкова напісала жартаўлівы дзіцячы верш пра барбарыс.
Палітыка Швецыі
Дзяржаўны лад Каралеўства Швецыя вызначаецца Канстытуцыяй і іншымі асноватворнымі законамі, такімі як Закон аб форме дзяржаўнага кіравання, Палажэнне аб рыксдагу, Закон аб пасадаспадкаемстве і Закон аб свабодзе друку.
Швецыя — канстытуцыйная манархія. Кіраўніком дзяржавы з’яўляецца кароль ці каралева. Перадача пасаду ў Швецыі адбываецца да спадчыннікаў абодвух палоў. Швецыя мае аднапалатны парламент — рыксдаг. Выканаўчая ўлада прадстаўлена урадам, які складаецца з прэм’ер-міністра і іншых міністраў.
Ptychoptera contaminata
Ptychoptera contaminata — від двухкрылых сямейства. Насяляе ў Палеарктыцы.
Севір (возера)
Севір (Sevier Lake) — бяссцёкавае возера на захадзе цэнтральнай часткі штата Юта, ЗША. Плошча — каля 487 км². Таксама як і больш буйныя суседнія азёры: Вялікае Салёнае возера і возера Юта, Севір з’яўляецца рэшткавым вадаёмам ад больш буйнога возера Боневіль, якое існавала у плейстацэне. Размешчана на тэрыторыі акругі Мілард, ў засушлівым раёне, вядомым як пустыня Севір. Асноўнымі прытокамі возера з’яўляюцца рэкі Бэвер і Севір.
Плоньск (гміна)
Плоньск (Płońsk) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Плоньскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Плоньску. Плошча гміны складае 127,3 км². Станам на 2004 год у гміне Плоньск пражывалі 7021 чалавек, шчыльнасць — 55,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 36 салецтваў.
Паўднёва-Афрыканская камуністычная партыя
Паўднёва-Афрыканская камуністычная партыя (ПАКП) (South African Communist Party) — палітычная партыя ў ПАР. Партыя была заснавана ў 1921 годзе і з’яўляецца адной са старэйшых левых партый у Афрыцы. ПАКП знаходзіцца ў альянсе з іншымі левымі арганізацыямі Паўднёва-Афрыканскай рэспублікі — Кангрэсам паўднёваафрыканскіх прафсаюзаў і Афрыканскім нацыянальны кангрэсам.
Сцяг Рэспублікі Комі
Сцяг Рэспублікі Комі з'яўляецца дзяржаўным сімвалам Рэспублікі Комі. Прыняты 6 ліпеня 1994 года.
Апісанне
Сцяг Рэспублікі Комі ўяўляе сабою прамавугольнае палатно, якое складаецца з размешчаных гарызантальна ў паслядоўнасці зверху ўніз трох палосаў сіняга, зялёнага і белага колераў шырынёй у адну траціну шырыні сцяга кожная. Адносіны шырыні сцяга да яго даўжыні — 2:3.
Варненскі вольны ўніверсітэт імя Чарнарызца Храбра
Названы ў гонар Чарнарызца Храбра, балгарскага манаха, вучонага і пісьменніка ІХ-Х стагоддзяў.
Праграммы навучання
Універсітэт прапануе дзённую і завочную формы навучання па 35 спецыяльнасцях, у тым ліку "Эканамічны менеджмент", "Сацыяльная дзейнасць", "Эканоміка", "Міжнародныя эканамічныя адносіны", "Дзяржаўнае кіраванне", "Паліталогія", "Міжнародныя адносіны", "Кіраванне карпаратыўнай бяспекай", "Будаўніцтва будынкаў і збудаванняў", "Мода", "Тэкстыль", "Журналістыка", "Еўрапейскія студыі" і інш.
Ольга (Прыморскі край)
Ольга (О́льга) — пасёлак гарадскога тыпу ў Прыморскім краі Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ольгінскага раёна. Пасёлак Ольга складаецца з цэнтральнай часткі (на беразе бухты Ольга і ў даліне аднайменнай ракі) і жылых дамоў, размешчаных паблізу марскога порта (мясцовая назва Вузкае). Паміж імі — невысокі горны перавал.
Ольга — марскі порт на беразе заліва Ольгі Японскага мора, прыкладна за 240 км на паўночны ўсход ад Находкі. Насельніцтва — 3167 чалавек (2021).
Гісторыя Швецыі
Фарміраванне Швецыі як дзяржавы доўжылася з кальмарскай уніі 1397 года да аб'яднання краіны каралём Густавам I Васам ў 16 стагоддзі. У 17 стагоддзі Швецыя пашырыла свае тэрыторыі і пераўтварылася ў імперыю. Большасць з гэтых заваяваных тэрыторый павінна было былі адабраны напрацягу 18 стагоддзя. У пачатку 19 стагоддзя Фінляндыя і астатнія тэрыторыі за межамі Скандынаўскага паўвострава былі страчаныя. Пасля апошняй вайны ў 1814 годзе, Швецыя ўступіла ў асабістую унію з Нарвегіяй, якая працягвалася да 1905 года. З 1814 года Швецыя не ўдзельнічала ні ў якіх войнах, прыняўшы пазаблокавую знешняю палітыку ў мірны час і нейтралітэт ў ваенны час.
Перадгісторыя
З 8 да 6 тыс. гадоў да н.э. краіну насяліліся людзі, якія жылі паляваннем, збіральніцтвам і рыбнай лоўляй, карысталіся простымі каменнымі прыладамі працы. У цяперашні час знаходзяць усё больш паселішчаў і пахаванняў з каменнага веку, якія існавалі да 1800 г. да н.э. Бронзавы век адзначаны ў Швецыі высокім узроўнем развіцця культуры, што пацвярджаюць артэфакты, знойдзеныя ў магільніках. Пасля 500 г. н.э. такіх артэфактаў становяцца менш, паколькі ўсё больш пачынае выкарыстоўвацца жалеза. У пачатку жалезнага веку насельніцтва Швецыі стала аселым, а аснову эканомікі і грамадства сфармавала сельская гаспадарка.
Ганзейскі перыяд
XIV стагоддзе адзначана развіццём гандлю, у асаблівасці з нямецкімі гарадамі пад правадырствам горада Любека. Да сярэдзіны XVI стагоддзя гэтая група, вядомая як Ганзейская ліга, дамінавала ў шведскім гандлі, і многія гарады былі заснаваныя ў выніку ажыўленай камерцыйнай дзейнасці. Аднак чума, дабраўшыся да Швецыі у 1350 г., прывяла да працяглага перыяду эканамічнага спаду і памяншэння колькасці насельніцтва.
Кальмарская унія (1389—1523)
У 1389 кароны Даніі, Нарвегіі і Швецыі аб'ядналіся пад праўленнем каралевы Даніі Маргарэты. У 1397 г. была ўтворана Кальмарская унія - тры скандынаўскія краіны пад праўленнем аднаго манарха. Аднак цэласнасці уніі шкодзілі ўнутраныя канфлікты, апафеозам якіх стала «стакгольмская крывавая лазня» ў 1520 г., калі 80 шведскіх арыстакратаў былі пакараныя па загаду дацкага караля уніі Крысціяна II. Гэта справакавала паўстанне, якое ў 1521 г. прывяло да звяржэньня Крысціяна II і захопу ўлады шведскім арыстакратам Густавам Васам, якога абралі каралём Швецыі ў 1523.
Перыяд праўлення Густава Васы (1523-1560)
Аснова шведскай дзяржавы была закладзена падчас праўлення Густава Васы. Царква была нацыяналізавана, яе маёмасць канфіскавала карона, пачалася пратэстанцкая рэфармацыя. Улада была засяроджаная ў руках караля, а ў 1544 манархія стала спадчыннай.
Шведская імперыя
Пасля распаду Кальмарскай уніі шведская знешняя палітыка засяродзілася на атрыманні панавання над Балтыйскім морам, што прывяло да шматлікіх войнаў з Даніяй, пачынаючы з 1560-х гг. Пасля паспяховага ўступлення Швецыі ў Трыццацігадовую вайну ў 1630 г. на баку нямецкіх пратэстантаў кароль Густаў II Адольф стаў адным з самых магутных еўрапейскіх манархаў. Затым Швецыя атрымала перамогу над Даніяй у двух войнах 1643-1645 і 1657-1658 гг. Фінляндыя, некаторыя правінцыі паўночнай Германіі і сучасныя балтыйскія рэспублікі таксама належалі Швецыі, а пасля Вестфальскага міру ў 1648 г. і Роскільдскага міру з Даніяй у 1658 Швецыя стала моцнай дзяржавай Паўночнай Еўропы. Краіна нават заснавала калонію ў Паўночнай Амерыцы, якая праіснавала нядоўгі час, у цяперашні час штат Дэлавэр. Аднак у Швецыі была ў асноўным аграрная эканоміка, і ёй не хапіла рэсурсаў падтрымліваць статус вялікай дзяржавы ў доўгатэрміновай перспектыве.
Шведска-нарвежская унія
Пасля паразы ў Паўночнай вайне (1700-1721) супраць аб'яднаных сіл Даніі, Рэчы Пастаплітай і Расійскай імперыі Швецыя страціла большасць правінцый з другога боку Балтыйскага мора і адышла да межаў сучасных Швецыі і Фінляндыі. У перыяд напалеонаўскіх войнаў Швецыя саступіла Фінляндыю Расіі. У якасці кампенсацыі шведскі маршал Жан-Батыст Бернадот, якога абралі спадчыннікам шведскага трона у 1810 г., змог заваяваць Нарвегію, вымусіўшы яе заключыць унію са Швецыяй ў 1814 г. Пасля шматлікіх унутраных супярэчнасцяў адбылося мірнае скасаванне гэтай уніі ў 1905.
XVIII і XIX стагоддзі
Пасля смерці караля-ваяра Карла XII у 1718 і паразы Швецыі ў Паўночнай вайне парламент Швецыі (Riksdag) і Дзяржаўны савет Швецыі аб'ядналі сілы і прадставілі новую канстытуцыю, якая адмяняла абсалютную ўладу караля і перадавала ўладу ў рукі парламента.
Швецыя XVIII стагоддзя характарызуецца актыўным культурным развіццём, часткова дзякуючы цесным кантактам з Францыяй. На міжнародны гандаль моцна паўплывалі напалеонаўскія войны, якія прывялі да агульнай стагнацыі і эканамічнага крызісу ў Швецыі ў пачатку XIX стагоддзя. У канцы XIX стагоддзя 90% насельніцтва працягвала зарабляць сабе на жыццё, займаючыся сельскай гаспадаркай.
Адным з наступстваў стала эміграцыя, пераважна ў Паўночную Амерыку. З сярэдзіны XIX стагоддзя да 1930 г. каля 1,5 млн. шведаў эмігравалі - пры агульным насельніцтве 3,5 млн. у 1850 і ледзь больш за 6 млн. у 1930.
Рост прамысловасці пачаўся толькі ў 1890-х гг., хоць затым паскорыўся ў перыяд з 1900 да 1930 гг. і ператварыў Швецыю ў адну з вядучых прамысловых дзяржаў Еўропы пасля Другой сусветнай вайны.
Першая палова XX стагоддзя
Працоўны рух, чыё развіццё ішло ў нагу з індустрыялізацыяй канца XIX стагоддзя, было рэфармісцкім па сваёй сутнасці пасля наступлення новага стагоддзя.
Першыя сацыял-дэмакраты занялі сваё месца ва ўрадзе ў 1917. Усеагульнае выбарчае права было ўведзена для мужчын ў 1909 г., а для жанчын - у 1921 годзе. Планы «дзяржавы ўсеагульнага дабрабыту» былі намечаны ў 1930-х гг. пасля прыходу сацыял-дэмакратаў да ўлады, а іх рэалізацыя пачалася пасля Другой сусветнай вайны.
Другая сусветная вайна
Швецыя ў час Другой сусветнай вайны трымалася нейтралітэту, што вымагала адмысловага ўнутранага рэжыму ў краіне і правядзення вялікай дыпламатычнай работы.
Пасляваенная эра
Падчас Другой сусветнай вайны ўрад сфармавала кааліцыя з чатырох шведскіх «дэмакратычных» партыяў (за выключэннем камуністаў). Пасля заканчэння вайны да ўлады зноў прыйшоў урад толькі з сацыял-дэмакратаў на чале з Пером Альбінам Хансанам. Пад эгідай сацыял-дэмакратычнага ўрада ў цесным супрацоўніцтве з іншымі дэмакратычнымі партыямі ў 1940-х і 1950-х гг. быў праведзены шэраг рэформаў, які заклаў падмурак шведскай "дзяржавы дабрабыту". У той жа час пачалі гучаць патрабаванні мадэрнізаваць канстытуцыю 1809 года. Новы асноўны закон ўрада быў прыняты ў 1974 г. Згодна з ім ўся ўлада належыць народу, які выбірае парламент падчас свабодных выбараў. Манарх да гэтага часу з'яўляецца кіраўніком дзяржавы, але толькі намінальна. У 1979 г. папраўка ў парадку атрымання ў спадчыну прастола падала роўныя правы на трон нашчадкам мужчынскага і жаночага полу. Таму наступная ў чарзе на трон - кронпрынцэса Вікторыя, а не яе малодшы брат Карл Філіп.
Сучасная гісторыя
Пасля кароткай вайны з Нарвегіяй у 1814, звязанай са стварэннем уніі, Швецыя больш не ўдзельнічала ні ў адной вайне. З часоў Першай сусветнай вайны Швецыя прытрымліваецца палітыкі недалучэння да блокаў у мірны час і нейтралітэту ў ваенны, засноўваючы ўласную бяспеку на магутнай сістэме нацыянальнай абароны.
У 1991 Швецыя звярнулася з просьбай аб прыняцці ў ЕС. Пасля адабрэння на нацыянальным рэферэндуме 1994 Швецыя ў 1995 годзе стала членам ЕС, хоць і захоўвае ўласную валюту - шведскую крону.
Заніўе
Зані́ўе (, Занивье) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Імянінскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Заніўеўскага сельсавета Антопальскага раёна.
Мантэлеонэ-Сабіна
Мантэлеонэ-Сабіна (Monteleone Sabino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рыеці.
Насельніцтва складае 1257 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 67 чал./км². Займае плошчу 19 км². Паштовы індэкс — 2033. Тэлефонны код — 0765.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Vittoria (romana).
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Севір (рака)
Севір (Sevier River) — рака ў заходняй частцы штата Юта, ЗША. Упадае ў бяссцёкавае возера Севір. Даўжыня — 616 км; плошча басейна — амаль 29 977 км². Гэта самая доўгая рака, якая цалкам працякае па тэрыторыі Юты.
Бярэ пачатак на паўночным захадзе акругі Кейн і цячэ на поўнач, па тэрыторыі акругі Гарфілд, а затым па мяжы акругаў Гарфілд і Пают, дзе рака спускаецца ў вузкі каньён Сёрклвіл, які выходзіць у даліну Сёркл. Далей цячэ ў паўночна-ўсходнім напрамку, працякае праз горад Джанкшн, дзе прымае прыток Іст-Форк і ўтварае вадасховішча Пают. Далей цячэ на поўдзень, праз акругу Пают, ля горада Севір рака спускаецца ў каньён, далей зноў адхіляецца на паўночны ўсход і працякае праз горада Рычфілд і Салін.
Фларо
Фларо́ (Fleurieu) — паўвостраў, размешчаны на поўдзень ад горада Адэлаіда ў Паўднёвай Аўстраліі. Найбольш буйнымі гарадамі паўвострава з'яўляюцца Віктар-Харбар, Гулва, Янкаліла, Рапід-Бэй, а таксама вінаробны рэгіён даліна Макларэн. Прыбярэжныя гарады Уайтпінга і Браўнс-Біч папулярныя сярод прыхільнікаў сёрфінгу.
Паміж горадам Кейп-Джэрвіс, размешчаным у самай паўднёвай кропцы паўвострава, і востравам Кенгуру курсіруе паром. Паўвостраў атрымаў назву ад капітана Нікаля Бадэна ў 1802 па імю міністра марскога флота Францыі — Шарля П'ера Кларэ, герцага Фларо.
Партызанская брыгада імя Ленінскага камсамола
Партызанская брыгада імя Ленінскага камсамола — партызанская брыгада, створаная ў верасні 1943 года на базе атрада імя Ленінскага камсамола, арганізаванага ў сакавіку 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Васілішкаўскага, Радунскага, Шчучынскага раёнаў. 11 ліпеня 1944 года брыгада (462 партызаны, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.
Гісторыя
Партызаны вялі агітацыйна-масавую работу сярод мясцовага насельніцтва, разбілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Азёры і Кобраўцы Васілішкаўскага раёна, знішчылі 22 нямецкія маёнткі. Праводзілі дыверсіі на чыгунках Вільнюс — Гродна і Гродна — Ліда.
Памяць
У 1965 годзе ў Лідзе ў гонар брыгады была пастаўлена стэла.
Філіп III Іспанскі
Сын і пераемнік Філіпа II, першы з няздольных каралёў, якія давялі Іспанію да крайняга ўнутранага заняпаду і знешняга палітычнага бяссілля. Інертны і забабонны, Філіп акружыў сябе бяздарнымі міністрамі, якія думалі толькі пра сваё ўзбагачэнне за кошт казны і народа. Найбольшым уплывам карыстаўся герцаг Лерма, надзелены шырокімі паўнамоцтвамі, які адрозніваўся бязмерным славалюбствам, але не меў здольнасцей дзяржаўнага чалавека.
Біяграфія
Філіп III атрымаў у спадчыну трон свайго бацькі ў 1598 годзе, і паколькі быў збалаваны сваім бацькам, быў слабым чалавекам, які не цікавіўся палітыкай і кіраваннем дзяржавай, аддаючы перавагу марнатраўныя прыдворнымі забавам і рэлігійным службам. Ён меў патрэбу ў кімсьці, хто змог бы за яго выконваць яго абавязкі, і ён абраў для гэтага герцага Лерму, чалавека амбіцыйнага, і, з-за няздольнасці Філіпа III кантраляваць дзяржаўныя справы, карумпаванага. Камбінацыя Філіпа III і Лермы мела вельмі негатыўныя наступствы для дзяржавы на працягу ўсяго часу кіравання Філіпа III.
Пад уплывам Лермы ўрад Філіпа III звярнуўся да тактыкі, якой пярэчыў Філіп II, пакрываць дэфіцыт бюджэту за кошт масавага выпуску ўсё больш і больш нізкапробных білонаў, што выклікала некантралюемую інфляцыю. У 1607 годзе ўрад ізноў апынулася перад тварам банкруцтва, але, нягледзячы на абяцанні Філіпа, білоны працягвалі перыядычна выпускацца.
Мір з Англіяй і Францыяй дазволіў Іспаніі сканцэнтравацца на аднаўленні яе правоў на кіраванне галандскімі правінцыямі. Галандцы пад правадырствам Морыца Аранскага, сына Вільгельма Маўклівага і, магчыма, лепшага стратэга свайго часу, пасля 1590 года захапілі шэраг прыгранічных гарадоў, у тым ліку крэпасць Брэду. З прычыны таго, што з Англіяй быў заключаны мір, новы іспанскі галоўнакамандуючы Амброзіа Спінола накіраваў усе высілкі супраць паўстанцаў-галандцаў. Спіноле, военачальніку талентам параўнальнаму з Морыцам, перашкодзіла захапіць Нідэрланды толькі чарговае банкруцтва Іспаніі ў 1607 годзе. Да шчасця, да таго часу іспанская армія ў такой ступені валодала ваеннай ініцыятывай, што Злучаныя правінцыі былі вымушаны пайсці на падпісанне Дванаццацігадовага перамір’я ў 1609 годзе.
Моцным ударам для дабрабыту Іспаніі і ў той жа час адным з самых змрочных праяў фанатызму быў дэкрэт 22 верасня 1609 года (выдадзены пад уплывам архібіскупа валенсійскага Рыберы) пра выгнанне з Іспаніі марыскаў: ён пазбавіў краіну паўмільёна працавітага і заможнага насельніцтва маўрытанскага паходжання, каталіцкая прававернасць якога была пастаўлена пад падазрон. Выгнанню папярэднічаў каралеўскі мемарандум 1600 года аб перавазе чысціні крыві перад высакароднасцю паходжання. У 1619 годзе з краіны былі выгнаны цыгане.
Перамір’е са Злучанымі правінцыямі дала Іспаніі магчымасць аднавіцца падчас перамір’я, паправіць фінансавае становішча і зрабіць многае для ўзняцця прэстыжу і аднаўлення стабільнасці; гэта было апошняе перамір’е ў вялікай вайне, у якой яна магла выступаць як наймацнейшая дзяржава. У Нідэрландах кіравала дачка Філіпа II, інфанта Ізабела Клара Яўгенія, і яе муж, эрцгерцаг Альбрэхт, якім удалося аднавіць стабільнасць у паўднёвых Нідэрландах і змякчыць антыіспанскія настроі. Аднак Філіп III і Лерма не валодалі належнымі здольнасцямі да вядзення знешняй дзяржаўнай палітыкі. Яны прасоўвалі абсурдную ідэю пасадзіць інфанту Ізабелу на англійскі трон пасля смерці каралевы Елізаветы і адправілі абмежаваны экспедыцыйны корпус у Ірландыю на дапамогу падтрымных Іспаніяй мяцежнікаў. Англійская армія лёгка іх разбіла, але каштавала Англіі вялікіх грашовых выдаткаў, ваенных страт і зніжэнню духу нацыі: спадчыннік Елізаветы Якаў I захацеў пачаць сваё кіраванне з чыстага ліста. Вайна, якая доўжылася паміж дзвюма краінамі з 1585 года, нарэшце завяршылася. У 1610 навісла пагроза вайны з Францыяй, аднак неўзабаве Генрых IV загінуў ад рукі рэлігійнага фанатыка, і ў краіне зноў разгарэлася грамадзянская вайна. Да 1630 года ў Іспаніі захоўвалася ўнутраная стабільнасць, і яна займала дамінантнае становішча ў Еўропе, шмат у чым дзякуючы таму, што яе ворагі былі дэзарганізаваны і падзелены. Тым часам ворагі Лермы знялі яго з пасады ў 1617 годзе, а імкнуўся праводзіць больш агрэсіўную знешнюю палітыку.
Смерць
У вядомых мемуарах маршала Басамп'ера расказаны анекдот, які высмейвае іспанскі этыкет, пра тое, што нібы Філіп III памёр, учадзеўшы ля каміна, бо прыдворныя не змаглі своечасова адшукаць адзінага гранда, які меў права рухаць крэсла караля. Філіп III памёр у 1621 годзе і на прастол узышоў яго сын Філіп IV.
Тамара Іванаўна Нятыкса
Тамара Іванаўна Нятыкса (Тамара Ивановна Нетыкса, нар. 4 студзеня 1949, Сяроў, Свярдлоўская вобласць, РСФСР, СССР) — савецкая разведчыца-нелегал, палкоўнік у адстаўцы.
Біяграфія
Нарадзілася 4 студзеня 1949 года ў горадзе Сяроў Свярдлоўскай вобласці у сям’і вайскоўца.
Філіп III Іспанскі
Сям’я
У 1599 годзе Філіп III ажаніўся з Маргарытай Аўстрыйскай (1584—1611), сястрой імператара Фердынанда II. Яна нарадзіла яму восем дзяцей:
Тамара Іванаўна Нятыкса
Біяграфія
У 1972 годзе скончыла факультэт № 3 Маскоўскага авіяцыйнага інстытута (МАІ) імя С. Арджанікідзэ па спецыяльнасці «інжынер-электрык сістэм кіравання лятальных апаратаў».
У органах дзяржаўнай бяспекі з 1972 года. Служыла ва Упраўленні «C»  (ПГУ, знешняя разведка) Камітэта дзяржаўнай бяспекі (КДБ) пры Савеце Міністраў СССР — КДБ СССР —  (СЗР Расіі). У 1978 годзе прайшла поўны курс спецпадрыхтоўкі разведчыка-нелегала, у дасканаласці авалодала іспанскай мовай. Навучаннем яе і яе мужа займалася знакамітая савецкая разведчыца іспанка.
З кастрычніка 1978 года па жнівень 1998 года — на нелегальнай працы за мяжой разам са сваім мужам. Працавала ў Лацінскай Амерыцы. У пары з мужам прымала непасрэдны ўдзел у выкананні шэрагу канкрэтных аператыўных задач цэнтра. Зарэкамендавала сябе вынаходлівым і рашучым супрацоўнікам. Працуючы з вялікімі перагрузкамі, свядома ішла на апраўданую рызыку пры вырашэнні аператыўных задач. Аказвала дзейсную дапамогу мужу ў разведвальнай дзейнасці ў асаблівых умовах. У прыватнасці, актыўна задзейнічаны ў працы па сувязях, з агентурай, прыцягвалася да здабычы і апрацоўкі каштоўнай разведвальнай інфармацыі.
Пасля вяртання з замежнай камандзіроўкі ўдзельнічала ў падрыхтоўцы і выхаванні маладых супрацоўнікаў нелегальнай разведкі.
З студзеня 2014 года палкоўнік Т. І Нятыкса — у адстаўцы.
Прымае актыўны ўдзел у дзейнасці ветэранскіх арганізацый.
28 студзеня 2020 года дырэктар СЗР Расіі С. Я. Нарышкін на прэс-канферэнцыі ў назваў імёны расійскіх разведчыкаў-нелегалаў, якія зрабілі сваёй гераічнай працай важкі ўклад у забеспячэнне бяспекі краіны і абарону яе інтарэсаў. Сярод названых былі Герой Расійскай Федэрацыі, генерал-маёр у адстаўцы В. В. Нятыкса і яго ўдава — палкоўнік у адстаўцы Тамара Іванаўна Нятыкса, а на сайце СЗР Расіі былі размешчаны іх афіцыйныя біяграфіі.
Бельскі павет (Смаленская губерня)
Гісторыя
Юрыдычна Бельскі павет быў аформлены ў 1708 годзе ў ходзе адміністрацыйнай рэформы Пятра I, калі ён быў аднесены да Смаленскай губерні.
З часу прыгоннага права паўночная частка павета, якая прымыкае да Асташкаўскага і Ржэўскага паветаў Цвярской губерні, аддаленая ад суднаходных рэк і праязных дарог, якая адрознівалася бясплоддзем глеб, называлася Сібір. Граф Шараметаў, які меў тут шырокія вотчыны, спасылаў сюды сваіх непакорлівых прыгонных, так узнік гэты арыгінальны тапонім.
На Бельскі павет прыходзіцца найбольшая колькасць зарэгістраваных у крыніцах і гісторыка-краязнаўчай літаратуры хваляванняў, звязаных з правядзеннем у жыццё «Палажэнняў 19 лютага» (33 хвалявання, што складае больш за чвэрць усіх хваляванняў гэтага перыяду ў Смаленскай губені). У паслярэформавы час сельская гаспадарка павета, прыстасоўваючыся да рынкавых адносінаў, перабудоўваўся, пра што сведчыць значны рост пасеваў тэхнічных культур — лёну (з пачатку 90-х гг. Гг. ХIХ ст. Да 1-й сусветнай вайны — амаль утрая) і бульбы (за той жа перыяд — удвая) за кошт скарачэння пасеваў збожжавых у яравога палетка. Частка сялян займалася неземляробчым адыходам: у сярэдзіне 90-х гг. ХIХ ст. бралі пашпарты для гэтай мэты каля 11 % мужчын і да 2 % жанчын. Асноўным заняткам большасці адходнікаў быў сплаў лесу да Рыжскага порту з Бельскай рачной прыстані, частка сялян сыходзіла на заробкі на тэкстыльныя прадпрыемствы Пецярбургскага і Маскоўскага раёнаў. Заможныя сяляне займаліся возніцтвам.
1 студзеня 1919 года пастановай I з’езда КП(б) Беларусі Бельскі павет уключаўся ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня разам з іншымі тэрыторыямі Смаленскай губерні быў перададзены ў склад РСФСР.
У 1929 годзе Смаленская губерня і ўсе яе паветы былі скасаваныя, а іх тэрыторыя ўвайшла ў новую Заходнюю вобласць.
У выніку размежаванняў з суседнімі губернямі, якія завяршыліся да ліпеня 1944 г., большая частка Бельскага павета трапіла ў Цвярскую вобласць. У Смаленскай вобласці застаўся Холм-Жыркоўскі раён і некаторыя іншыя тэрыторыі.
Насельніцтва
У насельніцтве рэзка пераважалі прыгонныя сяляне (40 790 чал. мужчынскага полу, больш 7 100), дзяржаўных сялян было ўсяго толькі 2 698 чал. Напярэдадні адмены прыгоннага права ў павеце налічвалася 1 029 дваранскіх маёнткаў (амаль 20 % да агульнага іх колькасці ў губерніі), сярод іх пераважалі дробнамаянтковыя (уладальнікі да 20 душ сялян) — іх было 612, буйнамаёнткавых (больш за 500 душ) — толькі 5 маёнткаў. Прыгонным сялянам належала боле 203,6 тысяч дзесяцін зямлі, у сярэднім па 5,3 дзесяціны на душу, у выніку рэформа 1861 г. засталося каля 169 тысяч дзесяцін (змяншэнне на 17,1 %).
1868 г.
Па дадзеных перапісу 1897 года ў павеце пражывала 165,2 тыс. чал. у тым ліку рускія — 99,0 %. У горадзе Белы пражывала 6952 чел.
Азербайджанская опера
Азербайджанская опера (Azərbaycan operası) — гісторыя ўзнікнення і развіцця азербайджанскага опернага мастацтва. Оперы кампазітараў азербайджанскага паходжання, напісаныя або складзеныя за межамі Азербайджана, таксама належаць гэтай катэгорыі, роўна як і оперы замежных кампазітараў, напісаных або прызначаных для азербайджанскай сцэны.
XX стагоддзе
Першы Оперны тэатр у Баку быў пабудаваны ў 1911 годзе. Прэм'ера першай оперы азербайджанскага кампазітара адбылася на тры гады раней, у 1908 годзе.
Опера «Лейла і Меджнун» (1908) Узеіра Гаджыбекава была першым тварэннем у оперным жанры не толькі ў Азербайджане, але і ва ўсім ісламскім свеце. За ёй рушылі ўслед оперы «Шэйх Санан» (1909), «Рустам і Захраб» (1910), «Шах Абас і Хуршуд Бану» (1911), «Аслі і Керэм» (1912) і «Харун і Лейла» (1915), якія былі напісаны, але ніколі не былі пастаўлены. Музычная камедыя «Аршын мал алан», напісаная ў 1913 годзе — самая папулярная аперэта кампазітара Узеіра Гаджыбекава. Яна ставілася ў розных тэатрах свету і лічыцца найбольш вядомай працай Гаджыбекава ў краінах былога СССР. Аперэта «Аршын мал алан» была перакладзеная на рускую, татарскую, чагатайскую, персідскую і турэцкую мовы неўзабаве пасля прэм'еры, якая адбылася ў 1913 годзе. Пазней гэтая аперэта была перакладзеная таксама на польскую, балгарскую, арабскую, французскую, кітайскую і іншыя мовы.
У 1921 годзе Узеір Гаджыбекаў стаў членам Савета па развіцці азербайджанскага тэатра і паляпшэнні тэатральнага мастацтва Азербайджана. У 1925 годзе Гаджыбекаў аб'ядноўвае расійскія і азербайджанскія оперныя трупы ў адну трупу і стварае трупу ў цяперашнім тэатры Оперы і балета Азербайджана. У 1932 годзе Гаджыбекаў піша оперу «Кёраглы», якая лічыцца візітнай карткай опернага мастацтва Азербайджана. «Кёраглы» быў упершыню пастаўлены ў 1937 годзе.
У 1935 годзе Абдул Муслім Магаметавіч Магамаеў стварае оперу «Наргіз», а Рэйнгальд Гліэр стварае «Шахсенем». Поспех гэтых опер натхніў і іншых кампазітараў на стварэнне новых опер. У 40-х гадах былі напісаны такія оперы як «Хасроў і Шырын» (Ніязаў), «Вяцян» (Джэўдэт Гаджыеў і Кара Караеў), «Нізамі» (Афрасіяб Бадалбейлі) і многія іншыя. Прэм'ера оперы «Севілья» кампазітара Фікрэта Амірава адбылася ў 1953 годзе, гэтая опера пастаўлена зноў ў 1998 годзе.
У 1972 годзе Шафіга Ахундава стала першай жанчынай-кампазітарам у Азербайджане і першай жанчынай у ісламскім свеце, якая напісала оперу. Оперы, створаныя рознымі азербайджанскімі кампазітарамі, такімі як Шафіга Ахундава («Скала нявесты»), Сулейман Аляскераў («Бахадур і Сона», «Кветкі, якія завялі»), Джахангір Джахангіраў («Жыццё кампазітара», «Азад»), Васіф Адыгёзалаў («Мярцвяк») і іншыя, паўплывалі на сучасную гісторыю азербайджанскай оперы. На сцэне Тэатра оперы і балета Азербайджана ставіліся і балеты замежных і рускіх класічных кампазітараў.
Сусветную вядомасць набылі оперныя спевакі Бюльбюль, Шаўкет Мамедава, Фацьма Мухтарава, Гусейнкулі Сарабскі, Хагігат Рзаева, Рашыд Бейбутаў, Муслім Магамаеў і многія іншыя.
XXI стагоддзе
Азербайджанскі спявак Эльчын Азізаў стаў адзіным спеваком з Азербайджана, прынятым у оперную трупу Вялікага тэатра ў якасці саліста. Сярод яго роляў крытыкі адзначаюць партыю Князя Ігара.
Найбольш важныя азербайджанскія оперы
Зульфугар Гаджыбекаў:
Муслім Магамаеў (старэйшы):
Фікрэт Аміраў:
Васіф Адыгёзалаў:
Шафіга Ахундава:
Іншыя вядомыя оперы:
Пласніца (гміна)
Пласні́ца (Płośnica) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Дзялдоўскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пласніцы. Плошча гміны складае 163,09 км². Станам на 2004 год у гміне Пласніца пражывалі 5908 чалавек, шчыльнасць — 36,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 15 салецтваў.
Жывалака
Жы́валака (, Живолока) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Сарочынскага сельсавета.
Амерыканская гісторыя Ікс
«Амерыканская гісторыя Ікс» (American History X) — амерыканская кінадрама 1998 года аб неанацыстах 1990-х гадоў. Карціна з’яўляецца дэбютам Тоні Кэя, як кінарэжысёра і Дэвіда Маккены як сцэнарыста. Сярод вартасцяў фільма крытыкі адзначалі таленавітую акцёрскую гульню выканаўцы галоўнай ролі Эдварда Нортана, за якую ён быў намінаваны на некалькі кінапрэмій, у тым ліку на «Оскар». Да недахопаў «Амерыканскай гісторыі Ікс» былі прылічаныя некаторыя залішне жорсткія сцэны гвалту. Тым не менш, большасць крытыкаў палічылі, што гэтыя сцэны толькі надаюць карціне вялікую праўдападобнасць. Карціна займае 311-е месца ў спісе «500 найвялікшых фільмаў усіх часоў» па версіі часопіса Empire і ўваходзіць у спіс 250 лепшых фільмаў па версіі IMDb.
Леанід Нарушэвіч
Леанід Нарушэвіч ( ―, , Беларусь) ― беларускі , гітарыст. Заснавальнік і ўдзельнік гурта інтуітыўнай імправізацыі «Князь Мышкин».
Сцяг Марый Эл
Сцяг Марый Эл з’яўляецца дзяржаўным сімвалам Марый Эл. Прыняты 30 лістапада 1996 года.
Апісанне
Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Марый Эл уяўляе сабою прамавугольнае палатно з суадносінамі шырыні да даўжыні 2:3, падзеленае па гарызанталі на тры палосы: верхнюю — сінюю, сярэднюю — белую, ніжнюю — цёмна-чырвоную, у суадносінах 3:4:3. У цэнтры белай паласы намаляваны цёмна-чырвоны марыйскі крыж, які па вышыні складае 1/3 вышыні сцяга.
Уцёя
У́цёя (Utøya) — востраў на возеры Цюрыфіёрд у камуне Хуле фюльке Бускеруд (Нарвегія). Размешчаны за 35 км на паўночны захад ад Осла. Памеры вострава складаюць каля 500 х 300 метраў. Найбліжэйшы бераг знаходзіцца на адлегласці каля 600 метраў.
Востраў належыць нарвежскай Рабочай маладзёжнай лізе, якая ладзіць на ім летні лагер.
Востраў стаў сумна вядомы пасля нападу на маладзёжны лагер, які здзейсніў 22 ліпеня 2011 года Андэрс Брэйвік. У выніку нападу загінулі 69 чалавек.
Малька
Ма́лька — рака ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Кавалёўка (басейн Віліі). Даўжыня 10 км. Пачынаецца за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Паракіці, упадае ў Кавалёўку ў горадзе Астравец. Ад вытоку на працягу 8,5 км каналізаваная.
Красевічы (Чэрвеньскі раён)
Красе́вічы (, Красевичи) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Смілавіцкага сельсавета. За 3 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Смілавічы.
Нюша
Ганна Уладзіміраўна Шурачкіна (больш вядомая як Нюша; нар. 15 жніўня 1990, Масква) — расійская спявачка, аўтарка песень, кампазітар, акцёрка.
1990—2006: дзяцінства і юнацтва
Ганна Уладзіміраўна Шурачкіна нарадзілася 15 жніўня 1990 года ў сям’і музыкаў. Бацька, Уладзімір Вячаслававіч Шурачкін (нар. 12 красавіка 1966) — былы ўдзельнік музычнага калектыву «Ласкавы май», пазней прадзюсар спявачкі. Маці, Ірына Уладзіміраўна Шурачкіна, у маладосці спявала ў рок-гурце. Калі Ганне споўнілася два гады, бацькі развяліся, але бацька праводзіў з дачкой шмат часу. Адзінакроўная сястра Нюшы — Марыя Шурачкіна — трохразовая чэмпіёнка свету па сінхронным плаванні. Таксама ёсць малодшы брат — Іван Шурачкін, які займаецца трыкінгам.
Нюша ўпершыню патрапіла на студыю ў пяцігадовым узросце і запісала «Песеньку вялікай мядзведзіцы». Музычнага адукацыі спявачка не атрымала, у дзяцінстве паўтара года займалася з выкладчыкам па сальфеджыа. Фартэпіяна, па ўласным прызнанні, валодае не надта добра. Таксама ў дзяцінстве займалася тайскім боксам. У 11 гадоў пачала выступаць на сцэне (у складзе гурта «Грызлі»). Калектыў гастраляваў у Расіі і Германіі. Першыя песні Нюшы напісаны на англійскай мове. Аксана Шурачкіна, майстар спорту па спартыўнай гімнастыцы, займалася з Ганнай танцамі і сцэнічным майстэрствам.
У 14 гадоў не прайшла узроставы цэнз на кастынгу «Фабрыкі зорак». У 17 гадоў афіцыйна змяніла імя Ганна на Нюша.
2007—2009: пачатак кар’еры
У 2007 годзе перамагла ў тэлевізійным конкурсе «СТС запальвае суперзорку», выканаўшы песню Б’янкі «Былі танцы», кампазіцыю Максіма Фадзеева «Танцы на шкле», кавер-версію песні групы «Ранетка» «Цябе любіла я», песню «London bridge» спявачкі Fergie.
У 2008 годзе Нюша заняла сёмае месца на міжнародным конкурсе «Новая хваля», а таксама запісала фінальную песню галоўнай гераіні ў дубляванай версіі фільма студыі Walt Disney Pictures «Зачараваная».
У 2009 годзе выпусціла першы сінгл «Выю на Месяц». 18 красавіка 2009 года Нюша стала лаўрэаткай прэміі «Бог Эфіру 2009», спявачка атрымала ўзнагароду ў намінацыі «Радыёхіт — Выканаўца» за кампазіцыю «Выю на Месяц». За гэтую ж кампазіцыю Нюша стала лаўрэаткай «Песні года — 2009». На канцэрце «Europa Plus LIVE 2009» Нюша прадставіла дзве новыя кампазіцыі — рускамоўную «Анёл» і англамоўную «Why».
2010—2011: альбом «Выбіраць цуд»
У 2010 годзе выйшаў сінгл «Не перапыняй». Песня стала самым папулярным рускамоўным хітом у красавіку 2010 года. 18 чэрвеня 2010 года песня дасягнула 3 радкі ў расійскім чарце лічбавых сінглаў. Спявачка была намінаваная на прэмію МУЗ-ТБ 2010 у намінацыі «Прарыў года». У 2010 годзе выйшаў сінгл «Выбіраць цуд».
У 2011 годзе спявачка выпусціла тры новых сінглы: «Балюча», «Вышэй» (чацвёрты і пяты сінглы з дэбютнага альбома) і «Plus Près (We Can Make It Right)» (дуэт з французскім дыджэем і прадзюсарам Жылем Лука). 22 сакавіка Нюша была заяўлена ў ліку намінантаў на прэмію МУЗ-ТБ 2011 года, у намінацыях на «Найлепшую выканаўцу» і «Найлепшы альбом». У кастрычніку Нюша перамагла ў галасаванні на намінацыю «Найлепшы расійскі артыст» еўрапейскай цырымоніі ўручэння ўзнагарод «MTV Europe Music Awards 2011». Рэдакцыя расійскага выдання часопіса Billboard ўнесла перамогу выканаўцы ў спіс «20 галоўных музычных падзей за 2011 год». У снежні часопіс «Афіша» уключыў кампазіцыю «Выбіраць цуд» ў свой рэдакцыйны спіс галоўных песень 2011 года, а песню «Балюча» у спіс самых яркіх і запамінальных расійскіх поп-хітоў за апошнія 20 гадоў.
Кеда
Кеда — прозвішча.
Вядомыя носьбіты:
Альшанікі 1
Геаграфія
Вёска знаходзіцца прыкладна за 5 км на ўсход ад п. Круглае. Размешчана на беразе рэчкі Сітня. Вёска ляжыць у межах Аршанска-Магілёўскай і Цантральна-Бярэзінскай раўнін.
Гісторыя
У 1764 годзе ўладаром вёскі з’яўляўся Грушэцкі. На той час вёска была ўваходзіла ў Аршанскі павет Віцебскага ваяводства.
З 17 ліпеня 1924 года вёска ў складзе Круглянскага раёна Аршанскай акругі.
Да красавіка 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Комсеніцкага сельсавета.
Сельская гаспадарка
Першыя калгасы на тэрыторыі вёскі з’явіліся ў 1930—1932 гг. Да 1952 года на тэрыторыі гаспадаркі існавалі калгасы «Чырвоны араты» і «VI Партз’езд». У 1952 г. адбылося аб’яднанне калгасаў у адзін — «Калгас імя Дзімітрава».
Сёння вёска ў складзе МТФ «Альшанікі» (былы СВК «Калгас імя Дзімітрава»). У калгасе працуе 30 чалавек, абслугоўваючых 751 галаву буйной рагатай скаціны.
Красевічы
Назву Красе́вічы маюць:
Сінец
Сінец (Ballerus ballerus) — від рыб з сямейства.
Назва
Спіна сіняя — адсюль назва. Народныя назвы: кляпец, сіньга, сопа.
Апісанне
Даўжыня цела да 40 см, маса да 1 кг. Падобны да ляшча. Адрозніваецца больш выцягнутым і сціснутым целам, дробнай луской, завостраным ротам, злёгку накіраваным угору, больш доўгім анальным плаўніком і інш. Галава невялікая. Спіна цёмна-сіняя, бакі і бруха серабрыста-белыя з залацістым адлівам, няпарныя плаўнікі бледна-шэрыя, грудныя — жаўтаватыя з чарнаватай аблямоўкай. Хваставы плаўнік з глыбокай выемкай.