cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Феод
Гісторыя
Супрацьлегласцю феода быў «аллод» — безумоўнае землеўладанне, не абцяжаранне феадальных павіннасцяў, якія складалі індывідуальна-сямейную ўласнасць з неабмежаваным правам распараджэння, адчужэння, спадчыны і інш. «Аладыяльнае» шляхецкае землеўладанне ў Польшчы стала дамінуючым ўжо ў канцы XIV ст. з кансалідацыяй шляхты ў замкнёнае прывілеяванае саслоўе, што ўпершыню зафіксавана ў «Кошыцкім прывілеі» 1374 года (Przywilej koszycki).
У Галіцыі і Заходнім Падоллі феоды прадастаўлены былі да 1504 г., прызнаныя безумоўнай уласнасцю шляхты на каранацыйнаму сойме Стэфана Баторыя ў 1576 г. Да гэтага часу аналагам заходнееўрапейскага феода з пэўнай доляй умоўнасці тут можна лічыць так званую выслугу — землеўладання, якое давалася баярыну ад вялікага князя пры ўмове выканання ваеннай службы і іншых павіннасцяў. Рудыменты умоўнага землеўладання заставаліся ў форме баярскіх ленов.
З развіццём таварна-грашовых адносін і падзеннем значэння феадальнага апалчэння рыцараў, абавязацельствы васалаў у адносінах да сеньёра трансфармаваліся: замест асабістай ваеннай службы трымальнік феода стаў выплачваць пэўную грашовую рэнту. Акрамя таго, паўсталі так званыя «грашовыя феоды», калі рыцарам прадстаўлялася не зямля, а грашовае ўтрыманне. Гэта прывяло да адміранне «панцырных ленов», гэта значыць зямельнага трымання за асабістую ваенную службу у сеньёра. Акрамя зямельнага валодання, у рэдкіх выпадках феод мог ўяўляць сабой якое-небудзь права. Напрыклад, на збор дарожнай, маставой, паромнай пошліны або права ўласнасці на маёмасць, якое патрапіла на зямлю феадала.
Жаслен I (граф Эдэсы)
Жаслен I дэ Куртэнэ (Josselin I de Courtenay, памёр у верасні на шляху ад Эдэсы да Кайсуна) — князь Галілеі (1112—1118), граф Эдэсы з 1118 года, кіраваў графствам Эдэскім у перыяд яго найвышэйшага росквіту. Малодшы сын сеньёра Жаслена дэ Куртэнэ і Ізабелы дэ Манлеры, а таксама стрыечны брат Бадуэна II.
Быў у шлюбе з Беатрыс, сястрой кілікійскага цара Тораса I, якая паходзіла з армянскага царскага роду Рубенідаў
Пруская акадэмія навук
Пруская акадэмія навук (Preußische Akademie der Wissenschaften), таксама названая Берлінская акадэмія навук — акадэмія, заснаваная ў Берліне 11 ліпеня 1700 года.
Гісторыя
Указ пра стварэнне акадэміі падпісаў прускі курфюрст Фрыдрых I, арганізацыя яе праходзіла пры актыўным удзеле Лейбніца, які таксама стаў яе першым прэзідэнтам. У момант заснавання акадэмія атрымала назву «Навуковае таварыства курфюрста Брандэнбургскага» (Kurfürstlich Brandenburgische Societät der Wissenschaften), прапанаваную Лейбніцам. Курфюрст адмовіўся фінансаваць дзейнасць акадэміі, але наўзамен падаў ёй манапольнае права на выданне календароў у Брандэнбургу.
У 1701 годзе Фрыдрых стаў каралём Прусіі, і акадэмія была адпаведна пераназвана ў Прускае каралеўскае навуковае таварыства (Königlich Preußische Sozietät der Wissenschaften). Таварыства атрымала для навуковых даследаванняў абсерваторыю (1709), анатамічны тэатр (1717), батанічны сад (1718). У 1710 годзе быў прыняты яго статут, які дзейнічаў да 1830 года. Навуковая рэпутацыя таварыства доўгі час была нізкай, часткова з-за невялікага фінансавання.
У 1744 годзе, ужо ў часы кіравання Фрыдрыха II, назва была зменена на Каралеўская акадэмія навук (Königliche Akademie der Wissenschaften). Фінансаванне акадэміі значна палепшылася, яна была пашырана і забяспечана лабараторыяй (1753), для ўдзелу і кіраўніцтва акадэміяй былі запрошаны першакласныя навукоўцы. У XIX стагоддзі Пруская акадэмія ўжо была аўтарытэтнай навуковай установай.
У XX стагоддзі пры нацыстах акадэмія падверглася расавай чыстцы. Пасля вайны ў 1946 годзе яна аднавіла сваю дзейнасць, але атрымала новую назву - Германская акадэмія навук (Deutsche Akademie der Wissenschaften,), а з 1972 года яна стала называцца Акадэміяй навук ГДР (Akademie der Wissenschaften der DDR). Пасля аб'яднання Германіі акадэмія стала называцца Берлінска-Брандэнбургскай акадэміяй навук (1992).
Прэміі
Акадэмія ўручае прэміі, сярод якіх медаль Гельмгольца.
Царква Святой Марыі Магдаліны (Сігневічы)
Царква Святой Марыі Магдаліны — мураваны праваслаўны храм у аграгарадку Сігневічы Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца на вуліцы Кастрычніцкая, 21.
Гісторыя
На тэрыторыі аграгарадка Сігневічы ніколі не было праваслаўнага храма. Рашэнне аб будаванне царквы было прынята разам з утварэннем рэлігійнай грамады на першым сходзе жыхароў вёсак: Сігневічы, Маравіль, Мар’янова і Зарэчча. Сход праходзіў 8 снежня 2009 года. Закладзіны храма адбыліся 23 жніўня 2010 года.
1 ліпеня 2014 года настаяцелем храма быў прызначаны іерэй Аляксей Асіпчук.
Будаўніцтва храма завершана ў 2015 годзе, ён быў асвечаны 4 жніўня Іаанам, епіскапам Брэсцкім і Кобрынскім.
Пры храме дзейнічае Нядзельная школа.
Кохтла-Нымэ
Ко́хтла-Ны́мэ (Kohtla-Nõmme) — гарадскі пасёлак, які з 1993 да 2017 года меў статус пасялковай воласці (самакіравання), затым уключаны ў склад воласці Тойла. Знаходзіцца на ўсходзе Эстоніі ў павеце Іда-Вірумаа. Мяжуе з валасцямі Кохтла, Люганузэ і горадам Кохтла-Ярвэ. Размешчаны за 18 кіламетраў ад павятовага цэнтра — горада Йыхві — і за 10 кіламетраў ад цэнтра горада Кохтла-Ярвэ. Па даных перапісу насельніцтва 2011 года ў пасёлку пражывалі 1032 чалавекі, з іх 697 (67,5 %) — эстонцы. У 2019 годзе ў пасёлку налічвалася 968 жыхароў.
У перыяд з 1937 па 2001 гады на тэрыторыі Кохтла-Нымэ размяшчалася шахта Кохтла, якая ў далейшым была закрыта і пераўтворана ў музей, тым самым стаўшы найбуйнейшай мясцовай славутасцю.
У 1984 года пачала сваю працу перадавальная станцыя з новай тэлевізійнай мачтай вышынёй (247—254 м).
Нацыянальныя ўзброеныя сілы Латвійскай Рэспублікі
Нацыяна́льныя ўзбро́еныя сі́лы Ла́твіі (Latvijas Nacionālie bruņotie spēki) — сукупнасць войскаў Латвійскай Рэспублікі, прызначаных для абароны свабоды, незалежнасці і тэрытарыяльнай цэласнасці дзяржавы.
1919—1940
У перыяд да 1940 года ўзброеныя сілы Латвіі (Latvijas Bruņotie spēki) складаліся з чатырох сухапутных дывізій чатырохпалковага складу: па 3 пяхотных і 1 артылерыйскі полк — (Курземская, Відземская, Латгальская, Зямгальская) (13-ы Тукумскі пяхотны полк праіснаваў з 1920 па 1922 год і быў расфармаваны).
1940—1991
Пасля ўваходжання Латвіі ў склад СССР, часці латвійскай арміі былі перафарміраваны ў 24-ы Латышскі стралковы корпус РСЧА, які знаходзіўся ў аператыўным падпарадкаванні 27-й арміі. Па стане на 22 чэрвеня 1941 года, у складзе РСЧА меліся наступныя латвійскія часці :
NGC 4494
NGC 4494 (іншыя абазначэнні — UGC 7662, MCG 4-30-2, ZWG 129.5, PGC 41441) — эліптычная галактыка (E1) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Тяжкий
«Тяжкий» (Цяжкі) — чацвёрты студыйны альбом беларускага гурта «Ляпіс Трубяцкі ».
Антон Стафанавіч Бархаткоў
Біяграфія
Вучыўся ў Маскоўскім мастацкім інстытуце імя Сурыкава (1945—1948). У 1943—1944 гг. прымаў удзел у арганізацыі і правядзенні першай выстаўкі беларускага мастацтва ў Маскве, прысвечанай 25-годдзю ўтварэння БССР. Прымаў удзел у арганізацыі Дзяржаўнага мастацкага музея БССР. Вучань і прадаўжальнік традыцый В. К. Бялыніцкага-Бірулі. Сыны Антона Стэфанавіча — Вітольд (у гонар В. К. Бялыніцкага-Бірулі) і Ігар — таксама сталі прафесійнымі мастакамі-рэалістамі, такім чынам стварыў сапраўдную мастацкую дынастыю.
Тяжкий
Гісторыя стварэння
Запіс альбома, ўпершыню пасля «Ранетое сердце» (1996), быў зроблены гуртом ў Мінску.
Крытыка
Альбом ацэнены як «роўны», адзначаны прафесіяналізм музыкаў. Аднак, па меладычнасці асобных песень саступае папярэднім студыйным альбомам гурта.
Антон Стафанавіч Бархаткоў
Творчасць
Аўтар шырокавядомых карцін «Партрэт В. К. Бялыніцкага-Бірулі» (1946), «Ганачак» (1947), «Першая песенька» (1957, НММ РБ), «Поўдзень на сенакосе», «Вясна на Нёмане» (1960), «Красавіцкі дзень» (1964), «Вясна», «Сінія цені» (1968), «Апошні прамень», «Бэз» (1970), «Залатая восень» (1981), «Любімыя дубы Якуба Коласа. Мікалаеўшчына» (1982), «Ветраны дзень на возеры Мсціна» (1986), «Рабінка» (1994), «Ранішняе сонца» (1997) і іншыя. Удзельнік выставак у Мінску (1967, 1980, 1988, 1995, 2000), а таксама ў Бельгіі (1993), Італіі (1996), Галандыі (1997).
Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, музеях Магілёва, Гродна, Гомеля, Бялынічаў, Касцюковічаў, Траццякоўскай галерэі ў Маскве і іншых.
Павукы (вёска)
Павукы (Павуки́) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Шаш (вобласць)
Шаш, або Чач — старажытная гістарычная вобласць у Сярэдняй Азіі, на тэрыторыі сучаснага Паўднёвага Казахстана і паўночна-ўсходняй часткі Узбекістана, даліны рэк Чырчык і Ангрэн, а таксама правабярэжжа Сырдар'і, у раёне цяперашняга Ташкента.
Гісторыя
Шаш з'яўляецца раёнам старажытнай земляробчай культуры. Яшчэ ў надпісе сасанідскага цара Шапура I ад 262 г. н.э. згадваецца вобласць Чач. У арабамоўных гістарычных дакументах назва «Шаш» сустракаецца пасля заваявання арабамі Сярэдняй Азіі. У 712—713 гадах Шаш, а таксама яго саюзнікі Согд, Уструшана і Фергана былі разгромлены арабамі. Са з'яўленнем дзяржавы Саманідаў Шаш становіцца адной з найбуйнейшых яго абласцей. Праз Шаш праходзіў Шаўковы шлях з краін Блізкага Усходу ў Кітай.
Падчас мангола-татарскага заваявання Сярэдняй Азіі дынастыі кіраўнікоў Шаша ўдалося ўцалець, захавалася і сталіца Шаша — Бінкент, які з XI стагоддзя стаў называцца Ташкентам. Гэты горад пэўны час належаў ханам Чагатайскага ўлуса. Пасля распаду апошняга адышоў да Цімурыдаў. Розныя феадальныя дзяржавы, што ўзнікалі ў раёне Ташкента, у шэрагу сярэдневяковых дакументаў працягвалі і пазней называцца Шаш.
Данецк (Расія)
Дане́цк (Доне́цк) — горад (з 1951 года) у Расіі, абласнога падпарадкавання ў складзе Растоўскай вобласці. Насельніцтва 53,1 тыс. чалавек (2007). Назва па размяшчэнні на рацэ Северскі Данец.
Геаграфія
Горад размешчаны ля паўночна-усходніх адгор’яў Данецкага кража на рацэ Северскі Данец, за 8 км ад чыгуначнай станцыі Ізварына, за 171 км на поўнач ад Растова-на-Доне.
Гісторыя
Заснаваны данскімі казакамі ў 1681 годзе як станіца Гундароўская. З 1945 года — рабочы пасёлак, а з 1951 — горад Гундараўка. У 1955 годзе перайменаваны ў Данецк.
Эканоміка
Экскаватарны завод, цагельня.
Усходняя Арменія ў складзе Расійскай імперыі
Арменія ў складзе Расійскай імперыі — перыяд у гісторыі Арменіі з пачатку XIX стагоддзя, калі Усходняя Арменія стала часткай Расійскай імперыі, па 22 красавіка 1918 года, калі была ўтворана Закаўказская дэмакратычная федэратыўная рэспубліка, а потым 28 мая 1918 года Першая Рэспубліка Арменія.
Перадгісторыя
Цягам шэрага стагоддзяў жыхары Усходняй Арменіі знаходзіліся пад уладай Асманскай і Персідскай імперый. Сталыя войны паміж гэтымі дзвюма імперыямі прывялі да разбурэння многіх армянскіх гарадоў і зрабілі жыццё армянскага насельніцтва невыносным. Апроч таго, армяне былі хрысціянамі, тым часам як туркі і персы — мусульманамі.
У 1605 годзе 300 000 армян было дэпартавана з Усходняй Арменіі ў глыбінныя правінцыі Ірана, армянскія вобласці былі спалены дашчэнту і амаль цалкам знякроўлены. На руіны армянскіх гарадоў і сёл урад Ірана пачаў засяляць лаяльных ім мусульманаў, з ліку цюркскіх і курдскіх качавых плямён.
У 1678 годзе правадыры армянскага народа ўпотай памкнуліся ў Вагаршапаце (дзе знаходзіцца рэзідэнцыя Каталікоса ўсіх армян), і вырашылі пачаць змаганне за вызвалення армян з-пад іншаземнага прыгнёту. У сувязі з тым, што самастойна гэта было зрабіць немагчыма, было вырашана шукаць дапамогу звонку. Ісраэл Ары, сын армянскага меліка з Карабаха, аб'ездзіў шмат еўрапейскіх сталіц у пошуках падтрымкі армянскага вызвольнага руху, але памёр у 1711 годзе, гэтак і не ўбачыўшы ажыццяўлення мары армянскага народа.
За падзеямі ў Персіі ўважліва сачыла Асманская імперыя. Як толькі ўлада Сафавідаў пала, туркі распачалі актыўныя дзеянні, каб захапіць Закаўказзе, Курдыстан і іншыя вобласці. Пётр I, помнячы пра няўдачу ў вайне 1710—1713 гадоў, не вырашыўся на сутыкненне з Турцыяй з-за Закаўказзя, таму ваяры Вахтанга VI, якія сабраліся разам з армянскімі атрадамі каля Гянджы, дарэмна чакалі прыходу рускіх войскаў. Калі ў 1723 годзе ў Закаўказзе уварваліся асманы, якія захапілі Ерэван і Тбілісі, цар Вахтанг VI са сваім атачэннем быў змушаны эміграваць у Расію. Армяне Карабаха пачалі роспачнае змаганне з туркамі.
Тымчасам да ўлады ў Персіі прыйшоў Надзір-шах, які здолеў выгнаць асманаў з Ірана. Мірны дагавор 1736 года аднавіў даваенную мяжу паміж Персідскай і Асманскай імперыямі. Аднак пасля забойства Надзір-шаха ў 1747 годзе Персія амаль імгненна распалася на практычна незалежныя ханствы. У прыватнасці, ва Усходнім Закаўказзі з'явіліся Шырванскае ханства, Карабахскае ханства, Эрыванскае ханства і г. д. Армянскія мелікствы Карабаха і армянскае насельніцтва Закаўказзя ў цэлым, асцерагаючыся Турцыі (а пазней і Персіі), бачылі ў Расіі адзіную хрысціянскую краіну, здольную абараніць іх ад мусульманскіх валадароў.
Далучэнне Закаўказзя да Расійскай імперыі
Па Георгіеўскаму трактату 1783 года цар Картлі-Кахецінскага царства Іраклій II быў прыняты пад заступніцтва Расіі. Яго сын, цар Георгій XII, у 1800 годзе звярнуўся ў Пецярбург з просьбай пра ўступ у расійскае падданства. Пакуль яна абмяркоўвалася, Георгі XII памёр, а паміж яго магчымымі наступнікамі пачалося бязлітаснае змаганне за пасад. У гэтым становішчы Аляксандр I Маніфестам ад 12 верасня 1801 года скасаваў Картлі-Кахецінскае царства, далучыўшы Грузію да Расійскай імперыі. Услед за гэтым пад расійскі пратэктарат адзін за адным пачалі пераходзіць розныя закаўказскія дзяржаўныя адукацыі. Пад расійскім пратэктаратам яны захоўвалі ранейшы адміністрацыйны лад і судовую сістэму, касаваліся толькі ўладанні, што ўступілі ва ўзброенае змаганне з Расіяй. У ходзе руска-персідскай вайны 1804—1813 гадоў Расія захапіла практычна ўсю тэрыторыю Усходняй Арменіі, аднак па Гюлістанскаму міру вярнула яе Персіі.
Усталяванне расійскай улады
Парушэнне традыцыйных сувязяў з мусульманскім Усходам і ўмацаванне сувязей з Расіяй прывяло да таго, што моладзь з ліку хрысціянскіх народаў Закаўказзя ўсё часцей адпраўлялася завяршаць сваю адукацыю ва ўніверсітэты Расіі і нават Заходняй Еўропы. Да прыкладу, армянскі пісьменнік і асветнік Хачатур Абавян скончыў Дэрпцкі ўніверсітэт. У Маскоўскам і Пецярбургскім універсітэтах вучыўся вядомы армянскі публіцыст Мікаэл Налбандзян.
Яшчэ пры генералу Цыцыянаву у Закаўказзе пачала выдавацца перыёдыка на рускай і каўказскіх мовах. Армянскія публіцысты друкавалі ў Тыфлісе спачатку газету «Каўказ» (1846—1847), потым «Арарат» (1850—1851), а пачынаючы з 1868 года — аднайменны часопіс у Эчміядзіне. У 1854—1864 гадах у Маскве выдаваўся асветніцкі армянскі часопіс «Юсісапайл» («Паўночнае Ззянне»).
Арменія зноў атрымала магчымасці для эканамічнага развіцця. Увесь перыяд валадарства ханаў і бекаў эканоміка гэтага рэгіёна перажывала застой, далучэнне да Расіі дало стымул і стварыла спрыяльныя ўмовы для яе развіцця. Стаіць таксама адзначыць значнасць далучэння Усходняй Арменіі да Расіі ў сферы культуры. Станоўчы ўплыў рускай класічнай літаратуры на сабе выпрабавалі такія пісьменнікі, як Хачатур Абавян, Габрыэл Сундукян, Аванес Туманян і іншыя.
Аванес Туманян пісаў :
Былі створаны спрыяльныя ўмовы для развіцця ўсіх сфер жыцця армянскага народа, што жыве зараз у межах Расіі.
У 1861 годзе Аляксандр II пачаў скасаванне прыгоннага мае рацыю ў Расіі. У 1870—1871 годзе сялянская рэформа была праведзена і ва Усходняй Арменіі, дзе несла пэўнае канфесійнае фарбаванне. Адной з пабочных мэт рэформы было імкненне дзяржавы абаперціся на мясцовых хрысціянаў як на магчымых хаўруснікаў супраць мусульманскага паўстанцтва, таму былое прыгоннае насельніцтва армянскіх і грузінскіх вёсак было цалкам вызвалена ад раяцкіх павіннасцей на карысць мясцовай мусульманскай эліце.
Руска-турэцкая вайна 1877—1878 гадоў
Сярод армян, якія жылі ў Заходняй Арменіі, паступова расло незадаволенасць турэцкай уладай, яны жадалі, каб Расія вызваліла іх ад туркаў. Таму, калі Расія абвясціла вайну Турцыі, армянскае насельніцтва Асманскай імперыі актыўна дапамагала расійскім войскам на Азіяцкім тэатры баявых дзеянняў. Хоць Сан-Стэфанскі мір і не аддаў Расіі ўсю Заходнюю Арменію, але яго 16-ы артыкул абавязваў турэцкі ўрад ажыццявіць рэформы ў адносінах да армянскага насельніцтва. Аднак Вялікабрытанія і Аўстра-Венгрыя, незадаволеныя поспехамі Расіі, дамагліся перагляду ўмоў мірнага дагавора на Берлінскім кангрэсе. Па Берлінскім трактаце Расія атрымала з армянскіх тэрыторый толькі Ардаган і Карс, а артыкул 16 замяняўся артыкулам 61, што кранае не ўсяго армянскага насельніцтва, а толькі тэрыторый армянскіх правінцый Асманскай імперыі.
Кіраванне Аляксандра III
Пасля забойства цара-рэфарматара Аляксандра II, ківач расійскай унутранай палітыкі кіўнуўся ў процілеглым кірунку. Новы цар, Аляксандр III, стаў праводзіць курс на стварэнне высокацэнтралізаванай бюракратычнай дзяржавы. Быў змушаны падаць у адстаўку міністр унутраных спраў, армянін па паходжанні граф Ларыс-Мелікаў, бо прапанаваны ім праект рэформы ладу краіны (т. зв. «канстытуцыя Ларыса-Мелікава») быў падпалы рэзкай крытыцы на пасяджэнні Савета міністраў. У рамках новай дзяржаўнай палітыкі галоўнакіравальны на Каўказе генерал Дандукоў-Корсакаў узяў курс на русіфікаванне: у школьнай адукацыі армянская мова стала выцясняцца рускай, пачаліся ўціскі Армянскай царквы.
Пад канец XIX стагоддзя ў Заходняй Еўропе склалася каўказская рэвалюцыйная эміграцыя, з'явіліся першыя палітычныя партыі. Мікаэл Налбандзян асабіста пазнаёміўся ў Лондане з Герцэнам, браў удзел у шыранні яго забароненага ў Расіі часопіса «Звон». У гонар гэтага часопіса атрымала сваю назву армянская «Сацыял-дэмакратычная партыя Гнчакян» («Гнчак» у перакладзе з армянскага азначае «звон»), заснаваная ў 1887 годзе ў Жэневе. Падобна рускім рэвалюцыянерам-народнікам, партыя лічыла тэрор асноўным сродкам рэвалюцыйнага змагання; з дапамогай тэрактаў і арганізацыі паўстанняў у турэцкай частцы заходняй Арменіі яна мела намер дамагчыся ўзнаўлення Вялікай Арменіі. За самастойную армянскую дзяржаву на Каўказе выступала таксама створаная ў той жа час партыя Дашнакцуцюн.
Кіраванне Мікалая II
Мікалай II, які ўзышоў на пасад у 1894 годзе, працягнуў палітыку свайго бацькі. У 1896 годзе галоўнакіравальным на Каўказе быў прызначаны генерал Галіцын.
12 чэрвеня 1903 года быў прыняты закон, па якім уся нерухомая маёмасць (улучаючы прыбытковыя землі) і капітал, якія належалі армянскай царквы і духоўным установам, пераходзілі ў вядзенне дзяржавы. З прыбыткаў ад канфіскаванай маёмасці і грашовых сродкаў вылучалася доля іх уладальніку — армянскім духоўным установам. Значная частка прыбытку прызначалася адкрываным дзяржаўным школам.
У адказ на гэты закон у Эрывані, Александропалі, Эчміядзіне, Аштараку, Ахалцыху і іншыя населеных армянамі мясцовасцях Каўказа адбыліся людныя дэманстрацыі пратэсту, у Елізаветпалі, Тыфлісе, Шушы, Баку, Карсе, Камарлу, Лары адбыліся ўзброеныя сутыкненні армян з паліцыяй і войскамі. 14 кастрычніка 1903 гнчакісты здзейснілі няўдалы замах на Галіцына. Ранейшыя арандатары царкоўнай маёмасці адмаўляліся эксплуатаваць маёмасць, сяляне знішчалі ці ўтойліва здавалі Эчміядзіну сабраны ўраджай.
1 жніўня 1905 Мікалай II падпісаў указ пра вяртанне армянскай царквы канфіскаванай маёмасці; адначасна дазвалялася зноў адкрыць армянскія нацыянальныя школы.
Аж да 1900-х гадоў ні сацыял-дэмакраты, ні нацыяналістычныя партыі не аказвалі адменнага ўплыву на палітычнае развіццё Закаўказзя. Сітуацыя рэзка змянілася ў гады Першай рускай рэвалюцыі (1905—1907). У час руска-японскай вайны вялікая частка рускіх войскаў з Каўказа была адпраўлена на фронт у Маньчжурыю, і вялікія гарады Закаўказзя ўпершыню выпрабавалі жахі безуладдзя і палітычнага тэрору. У 1905 годзе пачаліся крывавыя сутыкненні, пагромы і разня ў Баку, Шушы, Нахічэвані, Эрывані, Елізаветпалі і іншых месцах са змяшаным хрысціяна-мусульманскім насельніцтвам. Для заспакаення сітуацыі на Каўказе Мікалай II быў змушаны замяніць Галіцына на графа Варанцова-Дашкова.
Першая сусветная вайна і здабыццё незалежнасці
Варта адзначыць, што да пачатку вайны Расія ў вайскова-палітычным дачыненні дасягнула надзвычай буйных вынікаў у Турэцкай (Заходняй) Арменіі, дамогшыся правядзенні рэформаў у армянскіх вілаетах.
Першая сусветная вайна прывяла да збліжэння расійскіх улад і армянскіх лідараў, бо асноўны праціўнік Расіі — Германская імперыя — быў саюзнікам Асманскай імперыі, якая з'яўлялася гістарычным ворагам армян. З пачаткам баявых дзеянняў армянскія часткі былі адпраўлены на Германскі фронт. Калі стала ясна, што ў вайну вось-вось уступіць і Турцыя, граф Варанцоў-Дашкоў пачаў стварэнне армянскіх добраахвотніцкіх фармаванняў для дзеянняў у Закаўказзе ў выпадку вайны супраць туркаў.
У 1915 годзе пачаўся наступ расійскіх войскаў на Каўказскім фронце пры падтрымцы мясцовага армянскага насельніцтва. У тым жа годзе, з 24 красавіка 1915 года пачынаецца актыўная фаза генацыду армян у Асманскай Турцыі. Частка армян, якія жылі на тэрыторыі Асманскай імперыі, узялася за зброю дзеля самаабароны. Пасля абароны Вана на тэрыторыі Заходняй Арменіі быў утвораны Армянскі часовы ўрад. У 1916 годзе расійскія войскі прасунуліся ўглыб Турцыі, авалодаўшы найважнейшымі і найбуйнейшымі гарадамі — Эрзерумам, Трапезундам, Ванам , Эрзінджанам, Мушам і Бітлісам (гл. Каўказскі фронт ПСВ).
Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года Каўказскае намесніцтва было ператворана Часовым урадам у Асаблівы Закаўказскі Камітэт. З лета 1917 года пачаўся развал Каўказскай арміі. Пяхотныя часткі самавольна пакідалі пазіцыі і адпраўляліся ў тыл; казачыя часткі арганізавана сыходзілі на Кубань і Церак. Армянскія ўзброеныя фармаванні спрабавалі замяніць рускія часткі на фронце, але без падтрымкі з Расіі яны не маглі супрацьстаяць рэгулярным турэцкім часткам.
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі Закаўказскі камітэт быў заменены на Закаўказскі камісарыят. паміж расійскімі і турэцкімі войскамі было складзена так званае Эрзінджанскае перамір'е. Гэта прывяло да масавага адыходу расійскіх войскаў з Заходняй Арменіі на тэрыторыю Расіі. Турэцкім сілам у Закаўказзе супрацьстаялі толькі некалькі тысяч каўказскіх добраахвотнікаў пад камандай двухсот афіцэраў. Яшчэ пры Часовым урадзе, да сярэдзіны ліпеня 1917 года, на Каўказскім фронце па прапанове армянскіх грамадскіх арганізацый Санкт-Пецярбурга і Тыфліса былі створаны 6 армянскіх палкоў. Да кастрычніка 1917 года тут дзеялі ўжо 2 армянскія дывізіі. 13 снежня 1917 года новы галоўнакамандуючы Каўказскім фронтам генерал-маёр Лебядзінскі ўтварыў самаахвотніцкі армянскі корпус, камандуючым якога быў прызначаны генерал Тамаш Назарбекаў. Па просьбе Армянскага нацыянальнага савета асаблівым камісарам пры галоўнакамандуючым Назарбекаве быў прызначаны «генерал Дро». Пазней у армянскі корпус увайшла таксама Заходнеармянская дывізія пад камандаваннем Андраніка.
У пачатку лютага 1918 года Закаўказскі камісарыят склікаў у Тыфлісе Закаўказскі сойм. 22 красавіка 1918 года Закаўказскі сойм абвясціў стварэнне Закаўказскай Дэмакратычнай Федэратыўнай Рэспублікі. Гэта дзяржава праіснавала ўсяго месяц, і падзялілася на тры, у выніку чаго ўтварыліся Грузінская Дэмакратычная Рэспубліка, Азербайджанская Дэмакратычная Рэспубліка і Рэспубліка Арменіі.
Агратэ-Кантурбія
Насельніцтва складае 1371 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 94 чал./км². Займае плошчу 15 км². Паштовы індэкс — 28010. Тэлефонны код — 0322.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Vittore.
Пякотка
Пяко́тка — адчуванне пякучага болю ў страваводзе. Звязаны з закідваннем кіслага змесціва страўніка ў стрававод, таксама з парушэннем маторыкі стрававода, страўніка і дванаццаціперснай кішкі. Бывае пры гастрыце, халецыстыце, язвавай і жоўцекамянёвай хваробах, пасля аперацый на страўніку, пры цяжарнасці, таксама ўзнікае пры непераноснасці некаторых харчовых прадуктаў. Лячэнне накіравана на асноўнае захворванне.
Далёкасць плавання
Далё́касць пла́вання — адна з асноўных характарыстык карабля.
Далёкасць плавання вызначаецца, як максімальная адлегласць, якую можа прайсці карабель (судна) без дазапраўкі палівам і змазачнымі матэрыяламі, а таксама папаўненне запасаў кацельнай вады (для параходаў і паратурбінных караблёў). Вызначаецца на выпрабаваннях і вылічваецца для розных хуткасцяў, напрыклад, для максімальнай хуткасці, для эканамічнага ходу і т. Найбольшай далёкасці плавання адпавядае так званая эканамічная хуткасць карабля. Для сучасных буйных марскіх судоў складае 15 — 20 тысяч міль.
Для караблёў (судоў) з атамнай сілавой устаноўкай далёкасць плавання практычна неабмежаваная і вызначаецца тэрмінам паміж перазарадкай актыўных зон рэактараў, які вылічваецца гадамі і дзесяткамі гадоў.
Дзмітрый Сяргеевіч Сіпягін
Біяграфія
На пасту міністра ўнутраных спраў быў пераемнікам Івана Логінавіча Гарамыкіна.
Бакілі Мулузі
Бакілі Мулузі (Bakili Muluzi; нар. ) — прэзідэнт Малаві з 24 мая 1994 года па 24 мая 2004 года.
Мулузі быў абраны прэзідэнтам Малаві ў маі 1994 года, на першых шматпартыйных выбарах (як кандыдат ад Аб’яднанага дэмакратычнага фронту). Ён атрымаў перамогу над Хастынгсам Бандай, дыктатарам Малаві з 1963 года. Да гэтага працаваў ва ўрадзе Банды. У чэрвені 1999 года Мулузі быў пераабраны на другі тэрмін.
Перыяд праўлення Мулузі быў азмрочаны шэрагам скандалаў. У 2000 годзе ён у поўным складзе адправіў у адстаўку ўрад, калі высветлілася аб нямэтавым выкарыстанні фінансавай дапамогі, выдзеленай краіне Вялікабрытаніяй. Іншы скандал быў звязаны з продажам Малаві запасаў кукурузы для іншых краін незадоўга да пачатку засухі, з-за якой у краіне пачаўся голад.
Бенефіцый
Бенефіцый (beneficium «дабрадзейства») — зямельнае ўладанне ў Заходняй Еўропе ў раннефеадальны перыяд (VIII—XII стст.), якое дараваў кароль (ці які-небудзь іншы вялікі феадал) у пажыццёвае карыстанне васалам, на ўмове нясення службы адміністрацыйнай, прыдворнай, ваеннай.
Паступова ператварыўся ў феод.
З пачатку VI ст. пад гэтым тэрмінам таксама сталі разумецца даходныя пасады або зямельныя ўчасткі, якія атрымлівалі духоўныя асобы (у каталіцкай царкве) як ўзнагароджанне.
З'яўленне бенефіцый — адно з праяў аграрнага перавароту, які адбыўся ў Франкскай дзяржаве ў VIII ст.: «алоды», дараваныя ў поўную безумоўную ўласнасць былі заменены наданнем ў пажыццёвае карыстанне. Змянілася сацыяльная структура франкскага грамадства, з'явіўся новы ваенны пласт бенефіцыярыяў, звязаных з каралеўскай уладай пазямельнымі адносінамі.
У IX—X стст. бенефіцыі набылі рысы феода (лена). Бенефіцыі спрыялі з'яўленню прафесійных воінаў-рыцараў, а таксама ўзнікненню адносін асабістай вернасці і заступніцтва (васалітэту) паміж бенефіцыярыем і даруючым бенефіцыі. Бенефіцыі раздавалі не толькі каралі (манархі), але і буйныя феадалы. Неўзабаве многія бенефіцыяры сталі магутней за каралёў.
Підгірці (Мыкалаіўскі раён)
Підгірці (Підгі́рці) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Эры Радзаўнарымампіяніна
Эры Радзаўнарымампіяніна (нар., Антананарыву, Малагасійская Рэспубліка) — мадагаскарскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт Мадагаскара з 25 студзеня 2014 года. Прозвішча прэзідэнта Мадагаскара з'яўляецца самай доўгiм сярод усіх кіраўнікоў дзяржаў у свецее.
Біяграфія
Нарадзіўся 6 лістапада 1958 года ў Анцафанандры, прыгарадзе Антананарыву. У 1982 г. атрымаў ступень магістра дзелавога адміністравання ва ўніверсітэце Антананарыву, а затым працягнуў вучобу ва Універсітэце Квебека ў Труа-Рыўеры, дзе ў 1986 годзе атрымаў ступень магістра ў галіне фінансаў і бухгалтарскага ўліку.
У 1991 годзе вярнуўся на Мадагаскар і працаваў бухгалтарам. З 1991 па 1995 год узначальваў Нацыянальны інстытут дзелавога адміністравання і бухгалтарскага ўліку навук (INSCAE) у Антананарыву і быў асістэнтам ва ўніверсітэце Антананарыву і ва Універсітэце Меца (Францыя).
У 1995 годзе ён стварыў сваю бухгалтарскую фірму «Аўдытары для акцыянераў». У 2003 годзе быў абраны прэзідэнтам Ордэна дыпламаваных бухгалтараў і аўдытараў Мадагаскара.
У 2009 годзе быў прызначаны міністрам фінансаў і бюджэту ва ўрадзе пераходнага перыяду пры Андры Радзуэліне. На гэтай пасадзе ён спыніў інфляцыю, своечасова плаціў заробкі дзяржаўным чыноўнікам, нягледзячы на ​​поўную адсутнасць фінансавай падтрымкі з боку міжнароднай супольнасці і сусветны эканамічны крызіс.
Выбары 2014 года
У 2013 годзе, вырашыўшы вылучацца прэзідэнцкіх выбарах, Радзаўнарымампіяніна стварыў партыю «Новая сіла для Мадагаскара». Для ўдзелу ў прэзідэнцкіх выбарах былі зарэгістраваныя 33 кандыдата. Першы тур выбараў прайшоў 25 кастрычніка 2013 года. Папярэднія вынікі паказалі, што Жан Луі Робінсан і Эры Радзаўнарымампіяніна набралі адпаведна 27% і 15-16% і апынуліся лідарамі першага тура.
У другім туры Эры Радзаўнарымампіяніна набраў 53,5%, а Жан Луі Робінсан - 46,5% галасоў. Апазіцыя заявіла, што лічыць вынікі выбараў сфальсіфікаванымі і мае намер дабівацца іх адмены. У суды былі пададзеныя 300 скаргаў на парушэнні падчас галасавання, аднак назіральнікі ад Еўрасаюза парушэнняў не выявілі.
25 студзеня 2014 адбылася цырымонія інаўгурацыі.
Спроба імпічменту
26 мая 2015 года дэпутаты парламента Мадагаскара абсалютнай большасцю галасоў (121 з 125 прысутных ад агульнай колькасці чальцоў парламента - 151 дэпутат) прагаласавалі за імпічмент прэзідэнту Радзаўнарымампіяніна па прычыне невыканання ім абяцаных рэформаў, зацягванні працэсу ўстановы вышэйшай суда, парушэнняў канстытуцыі. 13 чэрвеня суддзі Канстытуцыйнага суда Мадагаскара палічылі неправамоцным патрабаванне аб імпічменце прэзідэнта, асабліва падкрэсліўшы, што ён ні разу не пасягаў на парушэнне асноўнага закона, і такім чынам абвінавачанне яго ў дзяржаўнай здрадзе.
Адстаўка
Увечары 7 верасня 2018 года Радзаўнарымампіяніна абвясціў аб сваёй адстаўцы, так як для ўдзелу ў наступных выбарах прэзідэнт павінен сысці з пасады за 60 дзён да дня галасавання. Вярхоўны канстытуцыйны суд паведаміў, што атрымаў прашэнне аб адстаўцы Эры Радзаўнарымампіяніна і прызначыў старшыню сената Рыва Ракатавао (малаг. Rivo Rakotovao) часова выконваючым абавязкі прэзідэнта.
МДУ (значэнні)
МДУ — скарочаная назва шматлікіх ВНУ:
Свята-Мікалаеўская царква (Бабруйск)
Свята-Мікалаеўскі сабор — праваслаўная царква ў Бабруйску, кафедральны сабор Бабруйскай і Быхаўскай епархіі.
Гісторыя
Першыя ўзгадкі пра царкву тычацца XVI ст. Неўзабаве пасля падпісання ў 1596 Берасцейскай уніі царква стала ўніяцкай, якой заставалася да Другога падзелу Рэчы Паспалітай, калі ў 1795 расійскімі ўладамі яна была зноў перароблена пад праваслаўную.
У 1892—1894 быў пабудаваны новы каменны будынак царквы. Да царквы належалі: Свята-Георгіеўская царква, Думаноўшчына, Свята-Мікалаеўская царква, хутар Лукі, збудаваная ў 1826; Сафійская царква, Свята-Духаўская царква (1901), капліцы ў вёсцы Ясны Лес.
За савецкім часам царква была зачынена, але аднавіла сваю дзейнасць падчас ВАВ. На прылеглай да цэрквы тэрыторыі былі зроблены нямецкія могілкі. У 1964 царква была закрыта, а яе будынак быў перароблены пад басейн. 1 жніўня 2003 увесь будынак царквы перадалі вернікам. Адначасова пачалося яе аднаўленне.
Сучасны стан
У царкве два прастолы: першы асвячоны іерэйскім чынам у 2001, 2-і ў 2007 архірэйскім чынам. Пры царкве маюцца нядзельная школа, сястрыцтва, казацтва, бібліятэка. Клірыкі — плябан протаіерэй Аляксандр Палуянаў, іерэй Міхаіл Пракоф’еў, іерэй Аляксей Болатаў, іерэй Віктар Смычнік, іераманах Сяргей Брыч, іерэй Максім Кірэяў, дыякан Максім Ульяшын.
Лохусуу (воласць)
Лохусуу (Lohusuu vald) — воласць на ўсходзе Эстоніі, што знаходзіцца на паўночным узбярэжжы Чудскага возера ў складзе павета Іда-Віру.
Размяшчэнне
Адміністрацыйным цэнтрам воласці з'яўляецца аднайменны пасёлак Лохусуу.
Тарос (значэнні)
Вядомыя носьбіты:
Кіраўнікі
Мастакі
Іншыя
Зяма Раманавіч Півавараў
Зяма Раманавіч (Залман Рувінавіч) Півавараў ( (5 чэрвеня 1910 па новым стылі), Касцюковічы — , Мінск) — беларускі паэт, перакладчык, публіцыст.
Біяграфія
Пасля заканчэння Чэрыкаўскай школы-сямігодкі З. Півавараў вучыўся ў Мсціслаўскім педагагічным тэхнікуме, удзельнічаў у працы літаратурнай студыі пры аршанскім філіяле «Маладняка». У 1929 годзе пераехаў у Ленінград, дзе працаваў качагарам. Уступіў у БелАПП. У студзені 1931 года ўдзельнічаў у дэкадзе беларускай літаратуры і культуры ў Маскве. Атрымаў рэкамендацыю для паступлення на літаратурны факультэт Беларускага вышэйшага педагагічнага інстытута, які скончыў у 1934 годзе. У 1934—1936 гадах працаваў у рэдакцыі газеты «Чырвоная змена». У 1934 годзе ажаніўся з Ліліяй Персінай, у іх быў сын Раман (1937—2019).
Арыштаваны органамі НКУС 12 лістапада 1936 года. Загінуў у ноч з 29 на 30 кастрычніка 1937 года. Рэабілітаваны пастановай Ваеннай калегіі Вярхоўнага суда СССР у 1958 годзе.
Першы верш апублікаваў у 1925 годзе (часопіс «Беларускі піонэр»). У пачатку 1930-х гадоў друкаваўся ў ленінградскіх часопісах і альманахах. Аўтар зборніка вершаў «Лірыка двух нараджэнняў» (Мн., 1934), у якім услаўляў працоўны гераізм будаўнікоў сацыялізму. Паводле водгукаў рэцэнзентаў, на творчасць З. Піваварава істотна паўплывала паэзія Уладзіміра Маякоўскага. Выступаў у рэспубліканскім друку як тэатральны рэцэнзент i як кінакрытык.
Підлісся (Мыкалаіўскі раён)
Підлісся (Підлі́сся) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Канстанцін Антонавіч Змігродскі
Канстанцін Антонавіч Змігродскі ( — ) — мастак, скульптар, медальер, яркі прадстаўнік сімвалізму ў беларускай пластыцы.
Творчасць
Да твораў Змігродскага належаць «Думка», «Мара», «Крыўда», «Абуджэнне» (пачатак XX стагоддзя).
Глыбокае (возера, Краснаярскі край)
Глыбо́кае (Глубо́кое) — возера ў Азіяцкай частцы Расіі, у Краснаярскім краі, у басейне ракі Пясіна.
Праз возера працякае рака Глыбокая і злучае яго з возерам Мелкае. У Глыбокае ўпадаюць рэкі Чачыр, Муксун, Гудке-Дапту, Паўночны Ікэндэкіт, Кылтэлар, Яшчкун.
NGC 4495
NGC 4495 (іншыя абазначэнні — UGC 7663, MCG 5-30-12, ZWG 159.9, IRAS12289+2924, PGC 41438) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Глыбокае (возера, Краснаярскі край)
У возеры водзяцца галец, акунь, харыус і іншыя віды рыб.
Трызонія
Трызонія — частка Германіі, пасля Другой сусветнай вайны акупаваная войскамі ЗША, Вялікабрытаніі і Францыі.
Спіс вуліц Нароўлі
У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г. Нароўля
Трызонія
Апісанне
Пасля таго як ЗША і Вялікабрытанія пачалі ствараць дэмакратычныя органы ўлады ў сваёй аб'яднанай зоне акупацыі (так званай Бізоніі), Францыя пачала атрымліваць менш вуглю з Рурскага басейна, які знаходзіўся на тэрыторыі Бізоніі, з прычыны таго, што французы не мелі права голасу пры размеркаванні паставак. Разумеючы незадаволенасць Францыі, ЗША і Вялікабрытанія прапанавалі стварыць для кіравання Рурам міжнародны кантрольны орган з удзелам Францыі, але без Савецкага Саюза. Наўзамен Парыж павінен быў пагадзіцца на далучэнне сваёй акупацыйнай зоны да Бізоніі.
Пасля некалькіх раўндаў сакрэтных сустрэч прадстаўнікоў ЗША, Вялікабрытаніі, Францыі і краін Бенілюкса па ўзгадненні пазіцый па германскім пытанні, 1 чэрвеня 1948 гады былі падпісаны пагадненні, паводле якіх ствараўся Міжнародны кантрольны орган па Руру. Бакі згаджаліся з удзелам Германіі ў «плане Маршала» і яе ўступленнем у Арганізацыю еўрапейскага эканамічнага супрацоўніцтва. Краіны дамаўляліся спрыяць інтэграцыі французскага сектара акупацыі з Бізоніяй (афіцыйна іх зліццё ў Трызонію адбылося ў ліпені 1948 г.). Для рашэння бягучых пытанняў кіравання заходнімі сектарамі Германіі быў сфарміраваны Саюзны савет ваеннай бяспекі. У знак пратэсту супраць стварэння Трызоніі СССР выйшаў са складу Саюзнага Кантрольнага савета, і той спыніў існаванне. 20 чэрвеня 1948 г. на тэрыторыі Заходняй Германіі саюзнікі пачалі правядзенне грашовай рэформы. Так амерыкана-англійская Бізонія ператварылася ў Трызонію, з якой 7 верасня 1949 г. утварылася Федэратыўная Рэспубліка Германія.
Месяцам пазней, 7 кастрычніка 1949 года, з савецкай зоны ўтварылася іншая дзяржава — ГДР. А Заходні Берлін стаў «асобай зонай ААН, рэгулюемай СССР, Францыяй, ЗША і Вялікабрытаніяй». Так працягвалася да 1990 года, калі ФРГ, ГДР і Заходні Берлін аб'ядналіся ў адзіную Германію.
Вячаслаў Канстанцінавіч Плевэ
Вячаслаў Канстанцінавіч Плевэ (Вячесла́в Константи́нович Пле́ве) (, Мяшчоўск, Калужская губерня —, Пецярбург) — дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, міністр унутраных спраў (1902—1904).
Біяграфія
У 1867 скончыў юрыдычны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта. У 1867—1881 служыў у міністэрстве юстыцыі, у 1881—1884 дырэктар Дэпартамента дзяржаўнай паліцыі МУС, з 1884 года сенатар, з 1885 — намеснік міністра ўнутраных спраў, з 1895 статс-сакратар Яго Імператарскай Вялікасці, з 1899 сапраўдны тайны саветнік. У 1902 годе прызначаны міністрам унутраных спраў пераемнікам Дзмітрыя Сяргеевіча Сіпягіна і шэфам Корпуса жандармаў. Забіты тэрарыстам у 1904 годзе.
Амена
Амена (Ameno) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Насельніцтва складае 926 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 90 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 28010. Тэлефонны код — 0322.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Assunzione di Maria.
Зоркаўка доўгалістая
Зоркаўка доўгалістая (Stellaria longifolia) — від двухдольных раслін род сямейства. Упершыню сапраўды апісана ў працы нямецкага батаніка Карла Людвіга Вільдэнава, якая выйшла ў 1809 годзе.
Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
Распаўсюджаная ў Еўропе (у тым ліку Расіі), Азіі (Кітай, Карэйскі паўвостраў, Японія, Манголія) і Паўночнай Амерыцы. У Расіі сустракаецца паўсюдна.
Расце ў лясах, на ўзлесках і вільготных лугах.
Батанічнае апісанне
Голая шматгадовая травяністая расліна.
Сцябло галінастае, вышынёй 15-25 см.
Плод — яйцападобна-круглявая каробачка карычнева-чорнага колеру з вялікай колькасцю карычневых, амаль гладкіх насенін, формай ад яйцападобных да эліптычных.
Цвіце ў чэрвені і ліпені, плоданасіць з чэрвеня па жнівень.
Лік храмасом — 2n=26.
Прыродаахоўная сітуацыя
Зоркаўка доўгалістая занесена ў Чырвоныя кнігі Курганскай вобласці Расіі і Закарпацкай вобласці Украіны.
Сінонімы
Сінанімічныя назвы:
Хімічны факультэт БДУ
Хімічны факультэт БДУ  — факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, найбуйнейшы адукацыйны і навукова-даследчы цэнтр у Рэспубліцы Беларусь у галіне хімічных навук. Заснаваны ў 1931 годзе, хаця кафедры неарганічнай і арганічнай хіміі былі арганізаваны яшчэ пры стварэнні БДУ ў 1921 годзе і ажыццяўлялі выкладанне на педагагічным і медыцынскім факультэтах. Дэкан — дацэнт Аляксандр Віктаравіч Зураеў.
Прафесарска-выкладчыцкі састаў
У наш час калектыў хімічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта — гэта 125 выкладчыкаў (прафесараў, дацэнтаў, старэйшых выкладчыкаў, асістэнтаў), 65 інжынераў, тэхнікаў і лабарантаў, звыш 40 навуковых супрацоўнікаў). Разам з Навукова-даследчым інстытутам фізіка-хімічных праблем БДУ (125 навуковых супрацоўнікаў), хімічны факультэт утвараюць адзіны навукова-адукацыйны комплекс.
Будынкі факультэта
Хімічны факультэт размяшчаецца ў шэрагу будынкаў, якія знаходзяцца як ва ўніверсітэцкім гарадку, так і ў комплексе будынкаў філіяла БДУ ў пасёлку Шчомысліца.
Кафедры і лабараторыі
У склад факультэта ўваходзяць 8 кафедр, якія прадстаўляюць найважнейшыя кірункі: а таксама:
Навучальны працэс
Цяпер на хімічным факультэце навучаецца 875 студэнтаў, магістрантаў і аспірантаў. Хімічны факультэт рыхтуе спецыялістаў па спецыяльнасці «Хімія» па наступных напрамках: На працягу першых гадоў навучання студэнты вывучаюць базавыя фундаментальныя дысцыпліны. На старэйшых курсах вядзецца навучанне ў рамках абраных спецыялізацый на базе кафедр факультэта. Адукацыйная праграма студэнтаў хімічнага факультэта ўключае фундаментальную падрыхтоўку па ўсім асноўным дысцыплінам хімічнага цыклу: «Неарганічная хімія», « Аналітычная хімія», «Арганічная хімія», «Фізічная хімія», «Вялікамалекулярныя злучэнні», «Фундаментальные праблемы хіміі», «Крысталахімія», «Тэарэтычныя асновы неарганічнай хіміі», «Хімія цвёрдага цела», «Асновы экалогіі», «Фізічныя метады даследвання», «Агульная хімічная тэхналогія», «Фізіка-хімічныя метады аналіза», "Квантавая хімія и будова малекул ", «Калойдная хімія», «Нанахімія», «Будова рэчыва», «Біяхімія», «Біянеарганічная хімія», «Агульная фармакалогія», «Фармацэўтычная хімія», « Тэхналогія лекаў», «Фармакогнозія», «Асновы стандартызацыі фармацэўтычных вытворчасцей», «Радыяхімія», «Абарона насельніцтва і аб′ектаў ад надзвычайных сітуацый: радыцыйная бяспека», «Менеджмент у хімічнай галіне», «Асновы безадыходных вытворчасцей», «Хімічная экалогія», «Геахімія», «Хімія и ўстойлівае развіццё», «Хімія навакольнага асяроддзя», «Тэхніка абароны навакольнага асяроддзя», «Экалагічныя праблемы вытворчага комплексу Рэспублікі Беларусь», «Метралогія: пробаатбор і пробападрыхтоўка ў аналізе аб′ектаў навакольнага асяроддзя», «Уводзіны ў зялёную хімію», «Ядзерная фізіка», «Хімія прыродных радыеактыўных элементаў», «Сучасныя аспекты неарганічнай хіміі», «Уводзіны ў ядзерную хімію», «Арганізацыя навуковых даследаванняў», «Ідэнтыфікацыя арганічных злучэнняў», «Біяактыўныя злучэнні жывых арганізмаў», «Асновы біялогіі і фізіялогіі чалавека», «Хімічныя рэчывы ў жыцці чалавека», «Хемаметрыка», «Тэорыя эксперыменту», «Метады даследавання цвёрдых цел», «Складаныя хімічныя раўнавагі», «Методыка выкладання хіміі», «Змест школьных дапаможнікаў па хіміі», «Методыка рашэння задач па хіміі», "Інфармацыйныя тэхналогіі ў хіміі. Акрамя таго, у рамках спецыялізацый студэнтам хімічнага факультэта выкладаецца звыш 100 спецыяльных курсаў. Неабходную базу для засваення хімічных дысцыплін ствараюць другія прыродазнаўчанавуковыя дысцыпліны, першым чынам, курсы па вышэйшай матэматыцы і фізіцы. Важным элементам падрыхтоўкі спецыялістаў-хімікаў з’яўляецца лабараторныя практыкумы, якія забяспечваюць глыбокае засваенне тэарэтычных ведаў і практычных навыкаў работы хіміка-даследчыка. У цэлым, выкладчыкамі факультэта распрацавана і забяспечваецца 75 агульных і спецыяльных практыкумаў. Студэнты хімічнага факультэта маюць магчымасць навучання на ваенным факультэце БДУ.
Навуковыя даследаванні
Сёння навуковыя інтарэсы выкладчыкаў і супрацоўнікаў хімічнага факультэта засяроджаны ў дзвюх асноўных абласцях: хімія новых матэрыялаў; малекулярны дызайн і даследаванне біялагічна-актыўных злучэнняў. Навуковыя даследаванні праводяцца па наступных напрамках:
Гурэй
Гу́рэй (Gūriai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Рымшэўскай сянюніі. Размешчана за 6 км ад Рымшэ. Насельніцтва 10 чал. (2001 г.).
Пісочна
Пісочна (Пісо́чна) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Беларусы Расіі
Асноўная частка беларусаў Расіі — мігранты і нашчадкі мігрантаў з Беларусі. Найбольшыя беларускія групы пражываюць у Маскве і Маскоўскай вобласці, Санкт-Пецярбургу і вобласці, Калінінградскай вобласці, Карэліі. Буйныя беларускія паселішчы існуюць у Сібіры.
Таксама ў складзе Расіі ёсць рэгіёны, гістарычна заселеныя беларусамі, самы значны з якіх — Смаленшчына. Сярод беларусаў Расіі пераважаюць гарадскія жыхары.
Этнічныя беларускія тэрыторыі ў складзе Расіі
Малая частка беларусаў Расіі — аўтахтонныя жыхары, насельніцтва памежных з Беларуссю Смаленшчыны, Браншчыны, Пскоўшчыны.
Азначаныя тэрыторыі былі заселены племем крывічоў, частка аддаленых нашчадкаў якіх сталі адным з кампанентаў будучага беларускага этнасу. Доўгі час яны ўваходзілі ў склад Полацкага княства, потым Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай.
Паводле дэмаграфічных звестак, у пачатку 20 стагоддзя зусім нязначныя тэрыторыі сённяшніх Смаленскай, Бранскай, Пскоўскай абласцей былі заселены беларусамі.
У 1918 годзе гэтыя тэрыторыі былі абвешчаны часткай Беларускай народнай рэспублікі. У 1919 годзе ў Смаленску была абвешчана Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка Беларусь у межах, што прыкладна адпавядалі межам БНР. Рэальна гэтыя тэрыторыі так і не сталі часткай ССРБ-БССР, хоць аб гэтым ішла размова.
У другой палове 1920-х гадоў беларусы на тэрыторыі РСФСР атрымалі магчымасць для развіцця ўласнай культуры і мовы. У беларускіх этнічных рэгіёнах пачала пашырацца сетка беларускіх школаў. Працэсы нацыянальнага адраджэння былі гвалтоўна прыпыненыя сталінскімі рэпрэсіямі 1930-х гадоў. Ад таго часу беларускія рэгіёны ў складзе Расіі пачалі інтэнсіўна русіфікавацца, у выніку чаго беларуская самасвядомасць жыхароў да сённяшняга дня амаль не захавалася.
Масква
Пераважна перасяленне ліцвінаў у Масковію пачалося ў 16—17 стагоддзях. У дакументах яны таксама пазначаліся як «ліцьвіны-беларусцы», а пасля уніі 1569 года як «палякі», «польскія людзі». Перасяленне часцей адбывалася гвалтоўным чынам, у выніку палону.
У 2-й пал. 17 ст. дзесяткі майстроў-рамеснікаў з Полацка, Віцебска, Оршы, Шклова, Магілёва і іншых гарадоў працавалі ў Аружэйнай палаце, аздаблялі церамы Крамля, Каломенскі палац, Новадзявочы, Данскі і Нова-Іерусалімскі (на Істры) манастыры. Яны прынеслі ў Рускую дзяржаву новыя рамёствы, свой адметны стыль, матывы і тэхніку скульптурнай разьбы па дрэве («беларуская рэзь»), вырабу шматколернай кафлі. Калектыў першага рускага (прыдворнага) тэатра, які існаваў у 1672—76, амаль цалкам складаўся з беларусаў.