cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Свержань (гміна)
Першапачаткова тэрыторыя гміны ўваходзіла ў склад Мінскага павета. 12 снежня 1920 года была ўключана ў склад новаўтворанага Стаўбцоўскага павета пад Упраўленнем прыфрантавых і этапных тэрыторый. 19 лютага 1921 года разам з астатнім паветам увайшла ў склад новаўтворанага Навагрудскага ваяводства. 15 красавіка 1930 года ў склад гміны Свержань перададзена частка тэрыторыі гмін Стоўбцы і Мір.
Ацтэкі
Рэлігія
Важным рытуалам было прынясенне багам крыві чалавека. Ацтэкі лічылі, што толькі пастаянны прыток крыві падтрымліваў багоў маладымі і моцнымі. Вельмі шырока практыкаваліся кровапусканні, для чаго пратыкаліся язык, мочкі вушэй, канечнасці і нават палавыя органы. Жрацы звярталіся да такіх аперацый некалькі разоў у дзень. Больш жа ўсяго багам патрабаваліся чалавечыя ахвярапрынашэнні. Яны мелі месца на вяршыні пірамід у храма таго або іншага бажаства. Былі вядомыя розныя спосабы забойства ахвяры. Часам у рытуале ўдзельнічала да шасці жрацоў. Пяцёра ўтрымлівалі ахвяру спіной на рытуальным камені — чацвёра трымалі за канечнасці, адзін — за галаву. Шосты рассякаў нажом грудзі, вырываў сэрца, паказваў яго сонцу і змяшчаў у пасудзіну, якая стаяла перад выявай бажаства. Абезгалоўленае цела скідалася ўніз. Яго падбіраў чалавек, які падарыў ахвяру ці паланіў яе. Ён прыносіў цела дадому, дзе аддзяляў канечнасці і рыхтаваў з іх рытуальную ежу, якую дзяліў са сваякамі і сябрамі. Лічылася, што з’ядзенне ахвяры, якая ўвасабляла, па ўяўленнях ацтэкаў, бога, прылучала да самога бога. Лічаць, што ў год лік людзей, прынесеных у ахвяру, мог дасягаць 2,5 тысяч чалавек.
Бэзводзіўка (Ічнянскі раён)
Бэзводзіўка (Безво́дівка) — вёска ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ічнянскай гарадской абшчыны.
Нарагюх (Аскеран)
Нарагюх (Նորագյուղ, Təzəbin) — сяло ў Аскеранскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Ацтэкі
Адзенне
Мужчынскае і жаночае адзенне ўпрыгожвалася арнаментамі, сярод якіх найбольш распаўсюджанымі былі: — сонца; — геаметрычныя фігуры; — Каштоўныя камяні, ракавіны; — жывёльныя матывы (трусы, пёры, змеі, матылі, рыбы); — расліны (кактусы); — падаючы снег.
Галоўны атрыбут мужчынскай адзежы — маштлатль (набедраная павязка, якую не здымалі нават ноччу; нагадвае сучасныя памперсы). Маштлатль апраналі хлопчыкі з трынаццацігадовага ўзросту. Галоўнае верхняе адзенне — тыльматлі (плашч). Прамавугольны кавалак тканіны завязвалі вузлом на грудзях або плячы такім чынам, каб спераду закрывалася цела і ногі. Бедныя класы апраналі практычна аднатонныя белыя плашчы і павязкі, а заможныя мужчыны — расшытыя, маляўнічыя ўборы. Воіну, які ўзяў у палон першага ворага, вышывалі на плашчы кветкі альбо скарпіёна; пасля двух палонных накідку абшывалі чырвонай аблямоўкай; трэці подзвіг ўзнагароджваўся раскошна вышытым плашчом. Вопытныя воіны насілі чырвоныя накідкі з белай палоскай. Жрацы апраналі тыльматлі цёмна-зялёнага або чорнага колеру з выявай касцей, чэрапаў, а зялёна-блакітны плашч «шыутыльматлі» насіў толькі «імператар» — тлатаані. Таксама было ва ўжытку мужчынскае адзенне ацтэкаў: шыколлі (туніка з кароткімі рукавамі, якая замяняе плашч), іцкаупіллі (абліпальная баваўняная кашуля, якая замяняла браню). Калі мужчына адважваўся надзець касцюм, які не адпавядае яму па класу, то мог наклікаць на сябе строгае пакаранне, часам нават смерць.
Абавязковы атрыбут адзення жанчыны — доўгая спадніца. Жыхаркі вёскі хадзілі з непрыкрытымі грудзьмі, а ўжо прадстаўніцы вышэйшых слаёў наверх спадніцы насілі ўіпіль (доўгая блуза з вышыўкай каля гарлавіны). Выходзячы на вуліцы, жанчыны накідвалі на плечы кечкемітль (прыгожа аздобленая ромбападобная пелерына). У простых людзей абутку не было, а воіны і багацеі мелі кактлі (сандалі са скуры альбо валокнаў агавы). Адзенне ацтэкаў прадугледжвала галаўныя ўборы, але іх надзявалі толькі воіны асабістай аховы імператара (павязкі з пёраў) і сам імператар (вянок). Ацтэкі даволі адказна падбіралі стрыжкі, паколькі прычоска сведчыла аб класавым становішчы і іншых дасягненнях. Упрыгажэнні, як супрацьлегласць стрыманасці з касметыкай, былі залішне багатымі, шматлікімі, вытанчанымі.
Харчаванне
Ацтэкі стварылі штучныя астравы, або чынампы, на возеры Тэскока; на гэтых астравах вырошчвалі збожжавыя і садовыя культуры. Асноўнымі прадуктамі харчавання ацтэкаў былі маіс (кукуруза), бабы і гарбузовыя. Чынампы былі вельмі эфектыўнымі ўгоддзямі і давалі да сямі ураджаяў у год, на аснове бягучых ураджаяў чынампы было падлічана, што 1 гектар чынампы можа пракарміць 20 чалавек, а з 9000 гектараў чынампы збіралі харчаванне на 180 000 чалавек.
Ацтэкі вырошчвалі мноства разнастайных гатункаў кукурузы з шырокім побач амінакіслот; акрамя таго, яны вырошчвалі амарант, у зернях якога змяшчаецца шмат бялку. Больш таго, у ацтэкаў была вялікая разнастайнасць іншай ежы: яны лавілі акацілаў, маленькіх крэветак, збытных ў возеры Тэскока, збіралі водарасць спіруліны, багатую флавапратэінамі, якая выкарыстоўвалася ў розных відах выпечкі; таксама яны ўжывалі ў ежу насякомых: цвыркуноў, чарвякоў, мурашак і лічынак. У насякомых змяшчаецца больш бялкоў, чым у мясе, і па сёння яны з’яўляюцца дэлікатэсамі ў некаторых раёнах Мексікі. Ацтэкі трымалі хатніх жывёл накшталт індыка і іцкуінтлі, хоць звычайна мяса гэтых жывёл прызначалася для асаблівых выпадкаў — сітуацый выказвання падзякі і павагі. Яшчэ адной крыніцай мяса было паляванне — лані, кабаны, качкі.
Даследаванні Мантэналы паказалі, што сярэдняя працягласць жыцця месаамерыканцаў складала 37 гадоў (± 3 гады).
Ацтэкі шырока выкарыстоўвалі агаву (магей); з яе атрымлівалі ежу, цукар, напоі (пульке) і валакно для вяровак і адзення. Бавоўна і каштоўнасці былі даступныя толькі для эліты. Зерні какавы выкарыстоўвалі ў якасці грошай. Падначаленыя гарады выплачвалі штогадовую даніну ў выглядзе прадметаў раскошы (напрыклад, пёраў і багата ўпрыгожаных касцюмаў).
Веды, пісьменнасць
Лячэнне ўключала ў сябе як магічныя сродкі, так і практычныя навыкі. Яны ўмелі ўпраўляць зламаныя косці, спыняць кроў, сшываць раны. Ведалі разнастайныя лячэбныя ўласцівасці раслін.
Для злічэння часу ацтэкі карысталіся двума календарамі, рытуальным з 260 дзён і сонечным, які меў 18 дваццацідзённых месяцаў і 5 нешчаслівых дзён. Назвы месяцаў у ім адпавядалі назвам сельскагаспадарчых раслін.
Спалучэнне двух тыпаў адліку часу давала ацтэкам, як і мая, 52-гадовы цыкл.
Для запісу гістарычных падзей, каляндарных і астранамічных з’яў і звязаных з імі рытуалаў, а таксама для ўліку зямельных дарэнняў і падаткаў, ацтэкі карысталіся, якая спалучала іерагліфічныя і піктаграфічныя прынцыпы. Пісьмёны наносіліся пёравым пэндзлікам на скуру аленя, тканіна або на паперу з магея. Да нашых дзён захавалася некалькі ацтэкскіх дакументаў, складзеных, відавочна, ужо пасля прыходу іспанцаў. Гісторыя захавала імёны некалькіх дзясяткаў паэтаў з народаў, якія гаварылі на мовах наўа. Самым праслаўленым з іх быў (1402—1472), кіраўнік.
Більмачыўка
Більмачыўка (Більмачі́вка) — вёска ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ічнянскай гарадской абшчыны.
Араніенбург
Араніенбург (Oranienburg) — горад у Германіі, у зямлі Брандэнбург.
Уваходзіць у склад раёна Верхні Хафель. Насельніцтва складае 41 267 чалавек (на 31 снежня 2006 г.). Займае плошчу 162,23 км². Афіцыйны код — 12 0 65 256.
Буды (Ічнянскі раён)
Буды  (Бу́ди) — вёска ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ічнянскай гарадской абшчыны.
Ядзерная хімія
Ядзерная хімія — навука, якая вывучае сувязь паміж ператварэннямі атамных ядраў, элементарных часціцаў і зменамі структуры электронных абалонак атамаў і малекул. Цесна звязаная з ядзернай фізікай і фізічнай хіміяй.
Гісторыя
Узнікненне Ядзернай хіміі звязана з адкрыццём радыеактыўнасці. Найбольш важны этап у развіцці дысцыпліны — адкрыццё дзялення ядра ўрану цеплавымі нейтронамі (1939).
Вострыца
Вострыца, Лугавік (Deschampsia) — род кветкавых раслін сямейства.
Асінцы
Асі́нцы (, Осинцы) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Нястанавіцкага сельсавета.
Вострыца
Арэал
Налічваецца каля 50 відаў. Пашыраны амаль ва ўсіх нетрапічных краінах зямнога шара, а таксама ў высакагор’ях тропікаў. На тэрыторыі Беларусі трапляецца.
Прымяненне
Кармавыя расліны.
Язычча
Язычча (Язичіє) — праект штучнай мовы, распрацаваны ў канцы XIX ст. групай людзей, якія лічылі ўкраінскую мову дыялектам рускай мовы. Язычча ўяўляе сабою сумесь царкоўнаславянскіх, рускіх слоў з дадаткам некаторых украінскіх і польскіх слоў і ўкраінскімі правіламі вымаўлення. Публікацыі на языччы выдаваліся у канцы XIX ст. ва Усходняй Галіцыі, пасля чаго прыхільнікі язычча перайшлі на рускую мову.
Баброва 1
Бабро́ва 1 (, Боброво 1) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Нястанавіцкага сельсавета.
Турсбю (камуна)
Насельніцтва
Насельніцтва складае 12 251 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 7 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Спіс малых базілік Славакіі
Спіс малых базілік Славакіі ўяўляе сабой спіс каталіцкіх касцёлаў Славакіі, якім Ватыканам прысвоены тытул Малой базілікі. Гэты ганаровы тытул прысвойваецца Рымскім Папам у адзначэнне старажытнасці храма, яго гістарычнай важнасці або значнасці як паломніцкага цэнтра.
Па стане на пачатак 2013 года дванаццаць славацкіх храмаў мелі тытул малой базілікі.
Рэў (Аскеран)
Рэў (Ռեվ), Шалва (Şəlvə) — сяло ў Аскеранскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
The Legend of Vox Machina
«The Legend of Vox Machina» (бел: Легенда пра Vox Machina) — амерыканскі анімацыйны тэлесерыял у жанры фэнтэзі для дарослых, створаны кампаніямі Metapigeon, Titmouse, Inc. і Amazon Studios. Прэм’ера серыяла адбылася на Amazon Prime Video 28 студзеня 2022 года. Серыял заснаваны на першай кампаніі вэб-серыяла «Падзямеллі і Драконы (Dungeons & Dragons)» ад кампаніі «Critical Role». У ім удзельнічаюць Лора Бэйлі, Талісін Джафе, Эшлі Джонсан, Мэцью Мерсер, Ліам О’Браэн, Марыша Рэй, Сэм Рыгель і Трэвіс Уілінгем, якія паўтараюць свае ролі з кампаніі.
Першы сезон складаецца з дванаццаці серый, першыя дзесяць з якіх былі прафінансаваныя праз кампанію на Kickstarter. У лістападзе 2019 года, напярэдадні прэм'еры серыяла, Amazon падоўжыў яго на другі сезон, прэм'ера якога адбылася 20 студзеня 2023 года. У кастрычніку 2022 года, перад прэм'ерай другога сезона, Amazon падоўжыў серыял на трэці сезон. Серыял атрымаў шырокае прызнанне крытыкаў і гледачоў за анімацыю, агучку, паслядоўнасць дзеянняў, гісторыю, тэкст, эмацыянальную вагу і вернасць кампаніі.
Сетынг
Дзеянне серыяла разгортваецца ў Эксандрыі, выдуманым свеце, створаным Мэцью Мерсерам у 2012 годзе для яго асабістай кампаніі Падзямелляў і Драконаў, якая затым была запушчана ў якасці сапраўднага гульнявога вэб-серыяла ад Critical Role у 2015 годзе. Большая частка гісторыі адбываецца на кантыненце Тал'Дорэй у такіх месцах, як мегаполіс Эмон і горад-дзяржава Уайтстоўн.
Сінопсіс
Першыя два эпізоды серыяла паказваюць цалкам новую гісторыю пра каманду Vox Machina. Гэта каманда, якая складаецца з сямі чалавек, на ўзроўні D&D 7 у іх першай «дарослай» місіі, якая адбываецца перад першым RPG-шоу Critical Role. Серыял затым адаптуе арку Браярвудаў з арыгінальнага вэб-серыяла, у якім каманда Vox Machina помсціць за забойства кіраўнікоў горада Уайтстоўн і большасці іх нашчадкаў злым лордам і лэдзі Браярвуд. У другім сезоне серыял таксама адаптуе «іншыя класічныя сюжэтныя аркі Vox Machina», такія як арка «Канклаў Хрома».
Kickstarter
4 сакавіка 2019 года акцёрскі склад Critical Role запусціў кампанію на Kickstarter для збору сродкаў на 22-хвілінную анімацыю пад назвай Critical Role: The Legend of Vox Machina Animated Special. Анімацыйная гісторыя павінна была адбывацца непасрэдна перад пачаткам той часткі кампаніі, што трансліравалася ў вэб-серыяле (калі гульцы былі прыкладна на сёмым узроўні) падчас унутрыгульнявога перыяду ў шэсць месяцаў, калі ўдзельнікі Vox Machina былі не ўсе разам. Акцёрскі склад прагназаваў, што кошт за адзін 22-хвілінны кароткаметражны фільм складзе 750 000 долараў ЗША, уключаючы ўзнагароды тым, хто паўдзельнічаў у кампаніі на Kickstarter і зборы, звязаныя з краўдфандынгавай кампаніяй. Не ведаючы, колькі часу спатрэбіцца для збору неабходнай сумы, яны задалі працягласць кампаніі ў 45 дзён.
За адну гадзіну пасля запуску кампаніі на Kickstarter сума збораў дасягнула больш чым 1 000 000 долараў. У канцы першага поўнага дня ўсе заяўленыя мэты былі разблакіраваны, і агульная сума дасягнула больш чым 4,3 мільёна долараў. За першыя 24 гадзін была сабрана сума дастатковая для стварэння чатырох 22-хвілінных эпізодаў. Таму былі дададзены дадатковыя мэты на стварэнне большай колькасці эпізодаў, што ператварыла праект у мультсерыял. Першыя два эпізоды будуць ахопліваць сюжэтную арку, перад падзеямі вэб-серыяла. Наступныя эпізоды будуць адаптаваць арку Браярвуда з кампаніі Vox Machina у вэб-серыяле. Да 18 сакавіка 2019 года было прафінансавана восем 22-хвілінных серый. Нарэшце, 4 красавіка 2019 года падчас паказу 57-й серыі другой кампаніі была дасягнута апошняя апублікаваная мэта ў 8,8 мільёна долараў, у выніку чаго агульная працягласць мультсерыяла дасягнула дзесяці серый. 16 красавіка была дасягнута «сакрэтная» мэта ў памеры 10 мільёнаў долараў, у якой Уілінгем мусіць быць знятым на відэа, як ён абыходзіць дом з прывідамі. Канчатковая сума, сабраная Kickstarter на момант яго закрыцця 19 красавіка 2019 года, склала 11 385 449 долараў пры 88 887 бэйкераў (людзей хто прафінансаваў кампанію). Калі кампанія закрылася, яна была адной з самых хутка прафінансаваных у гісторыі Kickstarter і найбольш фінансаванай кампаніяй на Kickstarter для тэле- і кінапраектаў.
Вытворчасць
Акцёры Critical Role паўтараюць адпаведныя ролі героя ў Vox Machina, за выключэннем Арыёна Акабы. Мультсерыял быў напісаны Джэніфер Муро і іншымі. Брэндан Аўман выступіў у якасці шоуранера. Серыял быў аніміраваны кампаніяй Titmouse, Inc, за дызайн персанажаў адказным быў Філ Бураса, за анімацыйны рэндарынг адказвала паўднёвакарэйская кампанія Production Reve. У інтэрв'ю Inverse Уілінгем казаў, што «спатрэбілася паглядзець на ўсё с пункту гледжання старонняга чалавека, каб зрабіць так, што гісторыі, якія яны расказвалі ў настольнай гульні, былі зразумелымі для пачаткоўцаў і свежымі для існуючых фанатаў»; Уілінгем сказаў, што "арка Браярвудаў доўжылася каля 35 гадзін. Нам прыйшлося скараціць яе прыкладна да шасці». Музыку для серыяла ў асноўным напісаў Ніл Эйкры, а Сэм Рыгел і містэр Фантастык унеслі свой уклад у песні Скэнлана.
У лістападзе 2019 года Amazon Studios абвясціла, што набыла правы на трансляцыю The Legend of Vox Machina і заказала 14 дадатковых эпізодаў (два дадатковых эпізоды для 1 сезона і другі сезон з 12 серый). Акцёрскі склад пагадзіліся на здзелку з Amazon, бо гэта «дало ім найбольшую свабоду» ў развіцці шоу, напрыклад, захаванне яго ў якасці анімацыйнага праекта для дарослых. Рэй у інтэрв'ю Polygon сказаў, што "нам пашанцавала з Amazon. Былі і іншыя патэнцыяльныя дыстрыб'ютары, з якімі мы вялі перамовы, якія былі больш зацікаўлены ў тым, каб ператварыць серыял у, магчыма, дзіцячае шоу, або жадалі пайсці ў іншым напрамку, або [ператварыць яго ў] больш сур'ёзную палітычнае фэнтэзі, а-ля «Гульня тронаў ». Першапачаткова рэліз праекта планаваўся ў канцы 2020 года; аднак у чэрвені 2020 года было абвешчана, што дэбют не адбудзецца з-за пандэміі COVID-19. Рэліз быў адкладзены на 2022 год.
Шэраг узроўняў падтрымкі на Kickstarter прапаноўвалі вытворчыя крэдыты. Бэйкеры на ўзроўні 2500 долараў і вышэй атрымалі крэдыт «прадзюсара па краўдфінансаванні» ў фінальных цітрах першых дзесяці серый першага сезона. Тыя, хто ахвяраваў больш за 20 000 долараў, у гэтых эпізодах былі пазначаны як «выканаўчыя прадзюсары краўдфандынгу».
Шоу было падоўжана на трэці сезон перад прэм'ерай другога сезона. Рыгеля цытавалі, што шоу можа працягвацца "магчыма, пяць сезонаў".
Трансляцыя
Абнаўленне, апублікаванае ў кампаніі на Kickstarter у 2019 годзе, запэўніла прыхільнікаў, што яны атрымаюць бясплатны доступ да першага сезона. У студзені 2022 года Critical Role абвясціла, што бэйкеры на Kickstarter атрымаюць бясплатны ранні доступ да першых двух серый з 25 па 27 студзеня. Каб атрымаць доступ да першага сезона, бэйкерам з Kickstarter спатрэбіцца падпіска на Amazon Prime або скарыстацца бясплатнай пробнай версіяй Amazon Prime.
Прэм'ера першага сезона адбылася 28 студзеня 2022 г. на Amazon Prime Video. Прэм'ера саўндтрэка для першага сезона адбылася ў той жа дзень у лічбавым фармаце. Прэм'ера другога сезона адбылася 20 студзеня 2023 года. Як і ў першым сезоне, другі сезон выпускаўся серыямі па тры серыі на тыдзень, у агульнай складанасці дванаццаць серый.
Крытыка
Перад прэм'ерай серыяла, першыя шэсць з дванаццаці эпізодаў першага сезона былі перададзены крытыкам для рэцэнзіі. Першы сезон The Legend of Vox Machina атрымаў у цэлым станоўчыя водгукі ад крытыкаў. На сайце агрэгатара аглядаў Rotten Tomatoes 100% з 30 аглядаў крытыкаў станоўчыя з сярэднім рэйтынгам 8,60/10. Кансэнсус вэб-сайта абвяшчае: «Маючы плаўную анімацыю і разумны сцэнарый, Легенда пра Vox Machina — гэта захапляльная забава для аматараў ролевых гульняў у стылі Dungeons & Dragons ». Шматлікія агляды падкрэслілі праблемы з адаптацыяй доўгага зыходнага матэрыялу і тое, што шоу мае некаторыя праблемы з тэмпам, аднак, як толькі шоу дасягае аркі Браярвудаў, яно выпраўляецца ў лепшы бок. Паводле даследчай кампаніі Parrot Analytics, першы сезон быў самым запатрабаваным анімацыйным патокавым тэлевізійным шоу ў першым квартале 2022 года, і што шоу мела «ў 17,9 раз большы сярэдні попыт, чым усе іншыя амерыканскія серыялы».
Вальтэр Ботэ
Вальтэр Вільгельм Георг Ботэ (Walther Wilhelm Georg Bothe;,  — , ) — нямецкі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1954). Унёс значны ўклад у ядзерную фізіку.
Фарух
Фарух (Farux), Парух (Փարուխ) — сяло ў Хаджалінскім раёне Азербайджана.
Вальтэр Ботэ
Метад супадзенняў і касмічнае выпраменьванне
Менавіта Вальтэр Ботэ сумесна са сваім супрацоўнікам Вернерам Кольхёрстэрам даказалі пры дапамозе метаду супадзенняў існаванне пранікальнага касмічнага выпраменьвання, якое было адкрыта ў 1912 г. у эксперыментах Віктара Геса на паветраным шары.
Фарух
Гісторыя
Сяло належала да Аскеранскага раёна Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. Увосень 2020 года ў рэгіён уведзены расійскія міратворцы. У сакавіку 2022 года пазіцыі ў сяле і прылеглых горных раёнах заняла армія Азербайджана.
Вальтэр Ботэ
Адкрыццё нейтрона
Ботэ і яго студэнт Герберт Бекер былі першымі, хто займаўся адкрыццём нейтрона. У 1930 г. яны апісалі незвычайны тып «гама-прамянёў», які ўзнікаў пры апраменьванні берылію альфа-часціцамі, якія ўзнікаюць пры распадзе палонію. Гэты эксперымент яны праводзілі з мэтай праверкі тэорыі Эрнеста Рэзерфорда і, каб высветліць, ці выпраменьваюцца пры гэтым высокаэнергетычныя часціцы.
Ботэ займаўся фундаментальнымі ўласцівасцямі структуры атама. Па прычыне, што ён практычна не цікавіўся медыцынскімі даследаваннямі, то прапанову аб працы ў Гайдэльбергу варта разглядаць, як спробу ўтрымаць ад эміграцыі вядучага нямецкага фізіка-эксперыментатара. У 30-х гадах ён разам з супрацоўнікамі быў адным з першых навукоўцаў, якія назіралі эфект «ядзернага фотаэфекту» (узаемадзеянне атамнага ядра з фатонамі), правялі ядзерна-спектраскапічныя даследаванні і вырабілі штучныя ізатопы.
Узнагароды
«За метад супадзенняў для выяўлення касмічных прамянёў і зробленыя ў сувязі з гэтым адкрыцці». Па прычыне дрэннага здароўя Ботэ быў не ў стане паехаць у Стакгольм. Па жаданні Ботэ прэмію атрымала яго дачка Алена Рыдэль. У 1956 г. Ботэ стаў ганаровым доктарам Гісэнскага ўніверсітэта. У 1993 г. вуліца Эрнста Тэльмана была перайменавана ў вуліцу Вальтэра Ботэ. Ботэ быў членам саксонскай акадэміі навук у Лейпцыгу.
Спіс кодаў МАК
Коды МАК — трохлітарныя абрэвіятуры, вызначаныя Міжнародным алімпійскім камітэтам (МАК) для ўсіх нацыянальных алімпійскіх камітэтаў (НАК) і іншых груп спартсменаў, якія ўдзельнічаюць у Алімпійскіх гульнях сучаснасці. Хоць за іх аснову былі прыняты стандартныя коды ISO 3166-1, яны не заўсёды супадаюць.
Спецыяльныя коды
Гэтыя коды выкарыстоўваліся для абазначэння алімпійскіх камітэтаў, якія не прадстаўлялі толькі адну краіну. У наш час гэтыя коды не ўжываюцца, але могуць ізноў выкарыстоўвацца.
Баброва 2
Бабро́ва 2 (, Боброво 2) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Нястанавіцкага сельсавета.
Сардарашэн
Сардарашэн (Սարդարաշեն), Сардаркенд (Sərdarkənd) — сяло ў Аскеранскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Бурымка (Ічнянскі раён)
Бурымка (Бурі́мка) — вёска ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ічнянскай гарадской абшчыны.
У ХІХ стагоддзі сяло Бурымка ў складзе Бурымскай воласці Барзнянскага павета Чарнігаўскай губерні.
Вэпрык (Ічнянскі раён)
Вепрык ці Вэпрык (Ве́прик) — вёска ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ічнянскай гарадской абшчыны.
Высокае (значэнні)
Назву Высо́кае маюць:
Парнаграфія
Парнаграфія (πόρνος — распуста і γράφω — пішу, малюю, апісваю) — непасрэдны, вульгарна-натуралістычны паказ або славеснае апісанне палавых органаў і палавога акту з мэтай выклікання сексуальнага ўзбуджэння. На працягу гісторыі, падвяргалася забаронам з боку дзяржаўных і царкоўных уладаў, падвяргацца заканадаўчым абмежаванням і сёння.
Сарнахбюр
Сарнахбюр (Սառնաղբյուր), Агбулак (Ağbulaq) — сяло ў Аскеранскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Парнаграфія
Тэрміналогія
Не кожная выява аголенай натуры класіфікуецца як парнаграфія.
Адрозненні ад эротыкі
Часта адрозніваюць парнаграфію (гэта значыць вульгарнае адлюстраванне сексуальных тэм) і эротыку (мастацкае адлюстраванне). Аднак, агульнапрынятага размежавання паміж гэтымі паняццямі няма. Такое размежаванне залежыць ад развіцця культуры, мясцовых законаў і традыцый, рэлігіі. Звычайна тлумачаць, што парнаграфія, у адрозненне ад эротыкі, канцэнтруецца на паказе фізіялагічных асаблівасцей палавога акту і фізічных формаў чалавечай сексуальнасці. У якасці адметнай рысы парнаграфіі часта называюць выяву эрэгіраваннага пеніса і адчыненай вагіны.
Эротыка, у сваю чаргу, надае найбольшую ўвагу пачуццёвым аспектам міжчалавечых узаемаадносін, выкарыстоўваючы палавы акт як сродак паказу эстэтыкі чалавечага цела ў спалучэнні з душэўнымі перажываннямі дзейсных асоб.
Існуе і пункт гледжання, паводле якога ніякай істотнай розніцы паміж эротыкай і парнаграфіяй няма, эротыка з'яўляецца толькі адной з разнавіднасцей парнаграфіі.
Адрозненні ад выяў аголенай натуры ў мастацтве
Аголеная натура ў творах мастацтва звычайна не адносяць ні да парнаграфіі, ні да эротыкі.
Адрозненні ад нудызму
Нудызм таксама звычайна не адносяць да парнаграфіі.
Адрозненні ад графічных апісанняў у рэлігійных тэкстах
Хоць рэлігійныя арганізацыі звычайна выступаюць супраць парнаграфіі, графічныя апісанні часта сустракаюцца ў рэлігійных тэкстах.
Адрозненні ад выяў палавых органаў у навуковым кантэксце
Паказ палавых органаў і палавога акту ў навуковым кантэксце не з'яўляецца парнаграфіяй, бо ў гэтым выпадку мэтай з'яўляецца не сексуальнае ўзбуджэнне аўдыторыі, а праясненне асаблівасцей анатоміі, фізіялогіі і псіхалогіі чалавека.
Гісторыя
Парнаграфічны паказ палавога акту і палавых органаў не з'яўляецца вынаходніцтвам сучаснасці.
На фрэсках старажытнага Рыму і антычных вазах можна ўбачыць падобныя матывы. Аналагічныя малюнкі знаходзяць на кераміцы ў Перу.
Са з'яўленнем фатаграфіі ў XIX ст. і кінематаграфіі ў XX ст. парнаграфічны паказ сексуальнасці атрымаў новы віток развіцця.
Класіфікацыя парнаграфіі
У залежнасці ад мэты, прыводзяць розныя класіфікацыі тыпаў парнаграфічных матэрыялаў. У якасці найбольш агульнай і не выклікаючай істотных нараканняў, выкарыстоўваецца ніжэй згаданы падзел парнаграфіі на: лёгкае порна, уласна порна, жорсткае порна.
Лёгкае порна
Лёгкім (мяккім, софт- ад soft-) порна называюць такі від парнаграфічнай прадукцыі, дзе няма дэталёвага паказу палавых органаў. У кінафільмах, якія адносяцца да лёгкага порна, як правіла больш-менш асэнсаваны сюжэт, у якім палавы акт займае значнае, але не заўсёды галоўнае месца. Зыходзячы з вышэйказага, цяжка аддзяліць лёгкага порна ад эротыкі.
Порна
Уласнае порна — від парнаграфічнай прадукцыі, які ўяўляе сабой палавы акт без якой-небудзь цэнзуры з боку аўтараў. Сюжэт порнафільмаў, як правіла, абмяжоўваецца кароткімі ўступамі перад сексуальнымі сцэнамі або адсутнічае наогул. У якасці аб'ектаў порна выступаюць вагінальны, аральны і анальны секс. Характэрнай асаблівасцю порна з'яўляецца абавязковае ўказанне на рэальнасць палавога акту пасродкам эякуляцыі, якая можа быць накіраваная ў твар, рот, вагіну, анус або проста на цела актрысы. Як варыянт магчымая эякуляцыя непасрэдна ў вагіну або анус з наступным «выдушваннем» спермы. У порна прадстаўлены гетэрасексуальны або гомасексуальны/лесбійскі секс.
Жорсткае порна
Жорсткім, цвёрдым або хард- (hard-) порна называюць такі від парнаграфічнай прадукцыі, у якім прадстаўленыя наступныя формы сексуальных адносін: Некаторыя даследчыкі адносяць да цяжкага порна таксама мужчынскія гомасексуальныя адносіны і анальныя гетэрасексуальныя зносіны, у якіх мужчына знаходзіцца ў пасіўнай ролі.
У супрацьлегласць да звычайнага, у жорсткім порна эякуляцыя можа адбывацца таксама і ў адчыненыя вочы, адтуліны носу і вушныя ракавіны.
Нелегальнае порна
Нелегальным (illegal) порна лічыцца прадукцыя парнаграфічнага характару наступных катэгорый:
Нелегальнае порна заканадаўча забароненае ў абсалютнай большасці краін свету і пераследуецца, у тым ліку Інтэрполам.
Вышніўка (Ічнянскі раён)
Вішнёўка ці Вышніўка (Вишні́вка) — вёска ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ічнянскай гарадской абшчыны.
Вараніўка (Ічнянскі раён)
Варано́ўка ці Вараніўка (Вороні́вка) — вёска ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ічнянскай гарадской абшчыны.
Вуліца Татору
Вуліца Татору (традыцыйная беларуская назва Тата́рская ву́ліца (Totorių gatvė) — вуліца ў цэнтральнай частцы Вільнюса, у Старым Горадзе. Звязвае праспект Гедзіміна і вуліцу Ігнатаўскую.
Гісторыя
Атрымала сваю назву ад кірунку да прадмесця Лукішкаў, дзе з часоў Вітаўта пасяліліся крымскія татары. У пачатку XIX ст. вуліца мела брукаваную праезную частку.
За савецкім часам вуліцу перайменавалі ў імя літоўскага камуністычнага дзеяча Паляцкіса. У наш час ёй вярнулі гістарычную назву. 14 верасня 2016 года на кутнім будынку (на рагу з праспектам Гедзіміна) гарадскія ўлады адкрылі шыльду з назвай вуліцы на крымска-татарскай мове.
Агульныя звесткі
Даўжыня вуліцы каля 600 м. Нумарацыя дамоў пачынаецца ад праспекту Гедзіміна. З правага заходняга боку вуліцы дамы з няцотнымі нумарамі, з левага ўсходняга боку — цотная нумарацыя.
З правага боку адыходзіць вуліцы Дабрачынная і Бенедыкцінская, з левага боку — Гарбарская. Перасякаецца вуліцай Людвісарскай.
Філіпстад (камуна)
Філіпстад 60-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Філіпстад.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 10 504 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 5 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Гэйці
Гэйці (Ге́йці) — вёска ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ічнянскай гарадской абшчыны.
Сарушэн
Сарушэн (Սարուշեն), Дагюрд (Dağyürd) — сяло ў Аскеранскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Пульва
Пу́льва — рака ў Польшчы і Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, правы прыток Заходняга Буга.
Даўжыня ракі 54 км, у межах Беларусі 42 км. Плошча вадазбору 535 км², у межах Беларусі 457 км².
Асноўныя прытокі: Катэрка (справа). На рацэ: горад Высокае.
Пачынаецца ў Польшчы, вусце за 2 км на поўдзень ад вёскі Ставы Камянецкага раёна. Цячэ па Прыбужскай раўніне. Каналізавана 18 км рэчышча (ад моста каля вёскі Хмялі да мяжы з Польшчай).
Медаль Х’юза
Медаль Х'юза (Hughes Medal) — узнагарода Лонданскага каралеўскага таварыства, прысуджаецца «за арыгінальныя адкрыцці ў галіне фізічных навук, асабліва звязаных з вытворчасцю, захоўваннем і выкарыстаннем энергіі». Заснавана ў гонар вынаходніка Дэвіда Х'юза.
Упершыню медаль быў уручаны ў 1902 годзе, яго атрымаў Джозеф Томсан «за вялікі ўклад у навуку аб электрычнасці». З тых часоў медаль ўручаўся штогод, толькі ў 1924 і 2009 гадах па невядомай прычыне ніхто не быў удастоены медаля. У адрозненне ад іншых узнагарод Лонданскага каралеўскага таварыства, медаль Х'юза ніколі не прысуджаўся двойчы аднаму і таму ж лаўрэату.
Бывалі выпадкі, калі медаль прысуджаўся адначасова некалькім навукоўцам: у 1938 годзе Джону Кокрафту і Эрнесту Уолтану, у 1981 годзе Пітэру Хігсу і Томасу Кіблу, у 1982 годзе яго атрымалі Драманд Мэт'юз і Фрэдэрык Вайн, а ў 1988 годзе Арчыбальд Хоўі і М. Уілан.
Узнагарода прысуджаецца грамадзянам краін Садружнасці нацый і Ірландыі, ці замежным навукоўцам, якія працуюць у іх не менш за тры гады. Медаль выкананы з срэбра з пазалотай і суправаджаецца грашовай прэміяй у памеры 1000 фунтаў.
Белае (Лагойскі раён)
Бе́лае (, Белое) — вёска ў Беларусі, у Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Нястанавіцкага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 40 км у напрамку на паўночны захад ад Лагойска, за 83 км ад Мінска, за 60 км ад чыгуначнай станцыі Смалявічы. Праз вёску пралягае аўтамабільная дарога.
Форсгага (камуна)
Камуна Форсгага (Forshaga kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Вермланд у цэнтральнай Швецыі.
Форсгага 215-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Форсгага.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 11 308 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 4 гарадскія пасяленні (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Юрый Пятровіч Броўка
Юрый Пятровіч Броўка (, г. Мінск — ) — беларускі юрыст. Доктар юрыдычных навук (1991), прафесар (1994). Сын пісьменніка Петруся Броўкі.
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1959; аспірантура, 1965).
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1965, факультэт міжнародных адносін, кафедра міжнароднага права, прафесар).
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: працэс міждзяржаўнай інтэграцыі ў постсавецкай прасторы.
Эльген (УПУППЛ)
Эльген (з якуцкай: возера падоўжанай, авальнай формы ) — адзін з буйнейшых колішніх жаночых папраўча-працоўных лагераў Калымы, створаны ў 1934 годзе ў трэсце «Дальстрой» Упраўлення паўночна-усходніх папраўча-працоўных лагераў (Управление северо-восточных исправительно-трудовых лагерей, УСВИТЛ). Ліквідаваны ў 2-й палове 1950-х гадоў.
Створаны як мужчынскі лагер, пасля рэарганізаваны ў жаночы. У асобныя гады колькасць зняволеных дасягала 5 тысяч чалавек. Пры лагеры створаны саўгас «Эльген» на жывёлагадоўчых фермах і палях якога выкарыстоўвалі працу зняволеных, штрафнікоў адпраўлялі на асабліва цяжкія працы — лесапавал, сенакос, здабыча вапняку. У 1930-1950-я гады ў саўгасе, нягледзячы на кароткае лета (2—2,5 месяцы), вырошчвалі на адкрытай глебе бульбу, капусту, авёс, ячмень і кармавыя культуры для быдла, у цяпліцах (іх было 30) — таматы, агуркі, зеляніну, на вопытных участках спрабавалі вырошчваць пшаніцу і сланечнік. У саўгасе гадавалі быдла, коней, свіней, таксама былі які і аслы, якіх у асноўным выкарыстоўвалі як цяглавае быдла, пазней ў саўгасе з’явіліся і куры. Цяпер на месцы лагера, на ўскрайку сяла Эльген, захаваўся адзін барак перабудаваны ў саўгасны будаўнічы цэх, напаўразбураны адміністрацыйны будынак і частка агароджы з калючага дроту. Саўгас існаваў да 2007 года, у 1990-х гадах меў 200 галоў быдла, 50 коней, 2 цяпліцы, пасяўныя плошчы ў параўнанні з часамі ГУЛАГа скараціліся на больш за 5 разоў.
Пры лагеры існаваў г. зв. «дзіцячы камбінат» — дзіцячы дом для дзяцей, народжаных у лагеры. Дзяцей адбіралі ў зняволеных і трымалі ў «дзіцячы камбінаце» да двухгадовага ўзросту, затым адпраўлялі ў дзіцячыя дамы ў іншыя мясціны СССР, не паведамлялі зняволеным іх адрасоў. Двухпавярховы будынак «дзіцячага камбінату» пасля ліквідацыі лагера ў сярэдзіне 1950-х гадоў пераабсталявалі пад жылы дом, які праіснаваў да канца 1980-х гадоў, калі згарэў. За 1,5 км ад колішняга «дзіцячага камбінату» захавалася частка дзіцячых могілак.
Некаторыя зняволеныя пакінулі пра Эльген успаміны: Яўгенія Гінзбург («Крутой маршрут»), Вольга Адамава-Сліозберг («Путь»), Зінаіда Ліхачова («Деталь монумента»). Таксама сярод зняволеных Галіна Варонская, Надзея Сураўцава. Пасля вызвалення з лагераў у саўгасе «Эльген» працаваў аграномам Вячаслаў Пальман («Кратер Эршота», «За линией Габерланда» і інш.).
Схнах
Схнах (Սղնախ), Сігнах (Sığnax) — сяло ў Аскеранскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Індыйскі запаведнік дзікіх аслоў
Запаведнік быў створаны ў 1972 г. для аховы апошніх прадстаўнікоў паўднёваазіяцкай разнавіднасці кулана. Большасць яго зямель займае саланчаковая пустыня, што ў сезон мусонаў затапляецца вадою. На паверхні застаюцца 74 узвышшы, самае вялікае з якіх дасягае 30,5 км², а самае высокае — 55 м. Шырокія водмелі засолены, пакрытыя глеем, на іх практычна адсутнічае расліннасць. У астатніх месцах пераважаюць эфемеры. Сустракаюцца 253 віды кветкавых раслін, 107 відаў багавіння. Акрамя куланаў запаведнік насяляюць 33 віды сысуноў, 93 віды беспазваночных, 29 відаў паўзуноў і г. д.
Ганна Юхансан-Вісбарг
Ганна Сафія Юхансан-Вісбарг (швед. Anna Sofia Johansson-Visborg:, Цёрэбуда, Вестра-Гёталанд, Швецыя — , ) — шведскі партыйны, прафсаюзны і палітычны дзеяч, член Сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі Швецыі, праваабаронца і феміністка.
Ухтасар
Ухтасар (Ուղտասար) — сяло ў Аскеранскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Хеўрон
Хеўрон, Хеброн (الخليل, эль-Халіль — сябр або любімец божы, חֶבְרוֹן — Хеўрон) — горад на Заходнім беразе, які з'яўляецца часткай Палесцінскай аўтаноміі. Гэта адзін са старажытных гарадоў паўднёвай Палесціны, размешчаны ў 31 км на паўднёвы захад ад Іерусаліма ў гістарычнай зямлі Ханаанскай.
У дадзены момант Хеўрон знаходзіцца пад ваенным кантролем Ізраілю. Насельніцтва горада складае 166 тыс. палесцінцаў і 700-800 ізраільскіх перасяленцаў.
Хеўрон лічыцца святым месцам сярод іудзеяў, хрысціян і мусульман, бо паводле Бібліі тут пахаваныя прарокі Аўраам, Ісак і Якуб, а таксама іх жонкі.
Гісторыя
Паводле працы Іосіфа Флавія «Аб іўдзейскай вайне», гісторыя горада налічвае каля 4500 гадоў (на кан. 20 ст.). Да заваявання хеўронскай урадлівай раўніны яўрэямі тут жыло племя енакіяў, якое выцесніў Халебам і яго нашчадкі. Будучы цар Давыд застаў Хеўрон у руках моцнага і ваяўнічага роду халебітаў, з якімі ён увайшоў у сяброўства і з іх дапамогай стаў царом над усёй тэрыторыяй паўднёвай Палесціны. На працягу 7 гадоў Хеўрон быў сталіцай Давыда, які пасля гібелі цара Саула перанёс сваю рэзідэнцыю ў Іерусалім. У часы валадарства Раваама Хеўрон быў адным з важнейшых добра ўмацаваных гарадоў Палесціны. Пасля вавілонскага палону яго зноў занялі яўрэі, а потым горад трапіў пад уладу ідумеяў. У 164 да н.э. Іуда Макавей вызваліў Хеўрон ад ідумеяў. У часы валадарства ў Палесціне крыжаносцаў горад служыў рэзідэнцыяй епіскапа (1167—1187). Хрысціяне і мусульмане лічаць Хеўрон свяшчэнным горадам, сюды ідуць шматлікія паломнікі на пакланенне да грабніцы патрыярхаў і прарокаў.
Будзенічы (Лагойскі раён)
Бу́дзенічы (, Буденичи) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Нястанавіцкага сельсавета.
Ільва Юхансан
Ільва Юлія Маргарэт Юхансан (швед. Ylva Julia Margareta Johansson, нар. Худынгэ, лен Стакгольм) — шведская жанчына-палітык. Сябра Сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі Швецыі. Дзеючы еўрапейскі камісар па ўнутраных справах у камісіі фон дэр Ляен з 1 снежня 2019 года. Міністр працы ў 2014—2019 гг. Міністр (без партфеля) аховы здароўя і пажылых людзей у 2004—2006 гг. Міністр (без партфеля) па справах школ у 1994—1998 гг. Дэпутат рыксдага ў 1988—1991 гг. і 2006—2019 гг.
Чыль (камуна)
Камуна Чыль (Kils kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Вермланд у цэнтральнай Швецыі.
Дубіскі дагавор
Дубі́скі дагавор (Dubysos sutartys) — дагавор, які складаўся з трох прававых актаў, сфармуляваных 31 кастрычніка 1382 года вялікім князем літоўскім Ягайлам, яго братам Скіргайлам і Конрадам фон Валенродам, маршалам тэўтонскіх рыцараў. Цягам грамадзянскай вайны ў ВКЛ у 1381—1384 гадах тэўтонскія рыцары дапамаглі Ягайлу і Скіргайлу перамагчы іх дзядзьку Кейстута і яго сына Вітаўта. Намагаючыся ажыццявіць абяцанні, дадзеныя Ягайлам падчас вайны, тэўтонскія рыцары арганізавалі перамовы аб заключэнні пагаднення. Дакументы былі падпісаны пасля шасцідзённых перамоў на востраве ракі Дубісы. Дагавор не быў ратыфікаваны і ніколі не ўступаў у моц. Вайна працягнулася ўлетку 1383 года.
Чыль (камуна)
Чыль 213-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Чыль.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 11 706 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Дубіскі дагавор
Спробы ратыфікацыі і наступствы
Кейстут памёр у Крэўскай турме 15 жніўня 1382 года. Вітаўту некалькімі месяцамі раней удалося ўцячы ў крыжацкі ордэн, дзе ён прасіў пратэкцыі і дапамогі. Гэта дало дадатковую перавагу крыжакам, якія настойвалі на ратыфікацыі пагаднення. Пяць разоў вялікі магістр прапаноўваў дату, але Ягайла няўхільна адмаўляўся. Заключная сустрэча была прызначана на 19 ліпеня 1383 на той самым востраве, дзе праводзілася першае паседжанне. Ягайла прыбыў як было дамоўлена, але крыжацкая дэлегацыя на чале з вялікім магістрам Конрадам Зёльнерам фон Ротэнштайнам затрымалася каля Хрыстмемеля ў некалькіх мілях ад прызначанага месца сустрэчы з-за мелкаводдзя Нёмана. Пакрыўджаны Ягайла не збіраўся сыходзіць са свайго месцапалажэння, каб сустрэць вялікага магістра. Дэлегацыі раздзяліліся.
Тэўтонскія рыцары абвясцілі вайну 30 ліпеня. Яны ахрысцілі Вітаўта і падтрымалі яго барацьбу супраць Ягайлы за вяртанне сваёй вотчыны. Урэшце, улетку 1384 года Вітаўт і Ягайла замірыліся: Вітаўт вярнуў сабе бацькоўскія землі (акрамя Трокаў), а Ягайла ў 1386 годзе быў каранаваны як кароль Польшчы. Да канца невядома, чаму дыпламатычныя перамовы паміж Ягайлам і крыжакамі праваліліся. Некаторыя сцвярджаюць, што Ягайла ўжо ведаў пра магчымасць шлюбу з польскай каралевай Ядвігай і ўзыходу на польскі сталец. Іншыя сцвярджаюць, што Юліяна, маці Ягайлы, адмовілася хрысціцца ў каталіцтва з-за свайго праваслаўнага веравызнання.
Булахаўка
Бу́лахаўка (, Булаховка) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Нястанавіцкага сельсавета.
Ханабад (НКР)
Ханабад (Խանաբադ, Xanabad), таксама Джрвер (Ջրվեր) і Васкеваз (Ոսկեվազ) — сяло ў Аскеранскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Вера Аляксандраўна Палякова-Макей
Вера Аляксандраўна Палякова-Макей (нар. ) — беларуская актрыса тэатра і кіно, тэлевядучая, педагог. Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь (2022). Жонка Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь Уладзіміра Макея.
Біяграфія
Нарадзілася 22 кастрычніка 1978 года. Мама — Таццяна Дзмітрыеўна Палякова — доктар педагагічных навук, прафесар Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта фізічнай культуры, раней працавала прарэктарам гэтага ўніверсітэта.
Да 7 класа вучылася ў мінскай сярэдняй школе № 66 з музычна-харавым аддзяленнем. Затым вучылася ў мінскай сярэдняй школе № 136 з тэатральным ухілам. У музычнай школе вучылася іграць на фартэпіяна.
З 2000 года выкладае ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў, дзе працавала выкладчыкам, старшым выкладчыкам, а цяпер з’яўляецца дацэнтам кафедры сцэнічнага маўлення, вакалу і пластычных дысцыплін. Падчас вучобы ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў захапілася фехтаваннем, пазней сама стала выкладаць дысцыпліну «Сцэнічны бой і фехтаванне». Сярод студэнтаў Веры Паляковай-Макей была і Наталля Эйсмант.
Іграла на сцэне Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя М. Горкага, Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы. З 2003 года — у Тэатры-студыі кінаакцёра Нацыянальнай кінастудыі «Беларусьфільм», зараз працуе вядучы майстрам сцэны.
У 2007 годзе ў рамках XIV Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад», як спявачка, прадставіла свой сольны альбом «Актрыса». У 2012 годзе — мастацкі кіраўнік тэатральнага праекта «ТрыТфармаТ». З 2019 года працуе вядучай перадачы «Наша раніца» на тэлеканале АНТ.
11 красавіка 2022 года прызначана дырэктарам Тэатра юнага гледача. Яшчэ перад прызначэннем заявіла, што спектаклі з яе прыходам будуць не толькі па-беларуску, як было раней, але і на рускай мове, каб заахвоціць расійскіх гледачоў. Ужо 22 ліпеня 2022 года адбылася прэм’ера спектакля паводле «Альпійскай балады» Васіля Быкава «Альпы. Сорок первый» на рускай мове.
Пасля смерці мужа Уладзіміра Макея ў канцы лістапада 2022 года, перастала весці праграму «Наша раніца» на тэлеканале АНТ, а Тэатр юнага гледача страціў падтрымку праўладных бізнесменаў.
Сям’я
Муж Веры, Уладзімір Макей, лічыў праблемай, што яна вельмі шмат гаворыць па тэлефоне, таму ён увёў забарону на гутаркі па тэлефоне пасля 22:00.
Дзмітрый Альгердавіч
Дзмітрый Альгердавіч (пасля 1320 — ) — князь бранскі, старадубскі, трубчэўскі з дынастыі Гедзімінавічаў. Родапачынальнік князёў Трубяцкіх.
Біяграфія
Сын вялікага князя Альгерда і яго першай жонкі Марыі. У гістарыяграфіі часта блытаюць Дзмітрыя і яго малодшага брата Карыбута-Дзмітрыя Альгердавіча.
Каля 1370 года атрымаў Бранскае і Старадубскае княствы. Магчыма, князю Дзмітрыю таксама належала маладзечанскае «Дмитрьево село Груздовица», нададзенае ў 1387 годзе каралём Ягайлам сярод іншага свайму брату князю Скіргайлу.
Аднак, у 1375 годзе, паводле Рагожскага летапісца (Стб. 106, 138), бранскім князем быў Раман Міхайлавіч, прыхільнік Масквы.
Страціў свае ўладанні пасля «ад’езду» у Маскву зімой 1379—1380 года. Ад вялікага князя маскоўскага атрымаў Пераслаўль-Залескі. Браў удзел у Кулікоўскай бітве 1380 года.
У канцы 1387 — пачатку 1388 года вярнуўся ў Вялікае Княства Літоўскае. У Маладзечне 16 снежня 1388 года прысягнуў каралю Ягайлу.
Загінуў у бітве на Ворскле (1399).
Сям’я
У шлюбе з Ганнай меў двух сыноў:
Царква Святога Себальда (Нюрнберг)
Царква Святога Себальда (Sebalduskirche) — найстарэйшая з вялікіх гарадскіх цэркваў Нюрнберга і найстарэйшая (з 1525) лютэранская прыходская царква горада.
Будаўніцтва пачалося ў 1230-я гады. Царква стала парафіяльнай у 1255 годзе і была скончаная 1273-1275 гадах. Першапачаткова пабудавана як раманская базіліка з двума хорамі. На працягу XIV ст. былі зроблены некалькі важных змен: спачатку бакавыя нефы пашырылі, шпілі зрабілі вышэй (1309-1345), затым пабудавалі гатычны алтар (1358-1379). Дзве вежы былі дададзены ў XV ст. Асноўны арган быў створаны ў 1440-1441 гадах жыхаром Майнца арганным майстрам Генрыхам Траксдорфам, які стварыў таксама два маленькія арганы ў Фраўэнкірхэ. У сярэдзіне XVII ст. будынак і яго інтэр'ер быў рэканструяваны ў стылі барока. Царква сур'ёзна пашкоджанна падчас Другой сусветнай вайны і пасля была адноўлена, у 1957 годзе паўторна асвечана.
Інтэр'ер
Унутры сабора шмат твораў скульптуры і жывапісу, галоўным чынам перыядаў сталай і позняй готыкі.
Надмагілле святога Себальда
У прэсбітэрыі знаходзіцца надмагілле святога Себальда, заступніка Нюрнберга, пабудаванае паміж 1488-1507 гадамі ў майстэрні братоў Фішэраў, дзе апроч Пітэра Фішэра-старэйшага працавалі Герман і Пітэр Фішэр-малодшы. Праца на надмагіллем каштавала 3145 гульдэнаў, тым часам як гарадскі бюджэт складаў 2335 гульдэнаў. Гэтая твор мае форму, падобную на гатычныя надмагіллі з балдахінам, з багатым скульптурным дэкорам. На тумбе знаходзіцца рэлікварый святога.
Скульптура святой Кацярыны
Ва ўсходняй частцы нефа знаходзіцца каменная скульптура святой Кацярыны Александрыйскай, праца ананімнага майстра, датуецца каля 1320 года, такім чынам, гэта адзін з самых старых твораў царкоўнага інтэр'еру. Скульптура паказвае святую як маладую, вытанчаная дзяўчыну, скульптар захаваў рэалізм, аднак, надаў асобе складнасці і дынамізм ў складкі адзення. Скульптура захоўваецца ў няпоўным стане (без атрыбутаў, кола і мяча). Першапачаткова, разам са статуяй святога Пятра (цяпер у калекцыі Германскага нацыянальнага музея) была упрыгожваннем партала Страшнага суда.
Фігура святога Хрыстафора
У паўднёва-заходнім куце вежы знаходзіцца копія манументальнай скульптуры святога Хрыстафора, арыгінал знаходзіцца ў Германскім нацыянальным музеі. Твор невядомага майстра ўзыходзіць да 1442 года. Святы Хрыстафор паказаны паводле традыцыйнай іканаграфічнай формулы, як стары, але мажны чалавек, які нясе немаўля Ісуса на руках і прытрымлівае свой кій. Гэта адсылка да сцэны пераходу святога Хрыстафора праз раку.
Укрыжаванне Мікалая Вікля
У 1520 годзе Штос зрабіў для царквы Маці Божай драўлянае распяцце, на ахвяраванні гарадскіх радцаў Мікалая Вікля і Аўгустына Ціхтла. У 1663 годзе распяцце перададзена ў царкву святога Себальда і размешчана паміж зробленымі Штосам фігурамі Марыі і Яна Багаслова, дапаўняючы тым самым няпоўную групу з Укрыжаваннем, датаваную 1506-1508 гадамі. З іканаграфічнага гледзішча распяцце ўяўляе сінтэз двух тыпаў выўлення Хрыста на крыжы, пакутніцкага тыпу (дзе акцэнт робіцца на сапраўднасці пакут) і тыпу пераможнага (ненатуральная пазіцыя цела Хрыста на крыжы, як прыкметы жыцця, сярод іншага адкрытыя вочы). Стылістычна твор спалучае познегатычную традыцыю з працамі Альбрэхта Дзюрэра.
Ханцк
Ханцк (Խանցք), Ханеры (Xanyeri) — сяло ў Аскеранскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Гарады Брэсцкай вобласці
У Рэспубліцы Беларусь крытэрыі аднясення населеных пунктаў да катэгорый устаноўлены Законам Рэспублікі Беларусь ад 5 мая 1998 г. № 154—З «Аб адміністрацыйна-тэрытарыяльным дзяленні і парадку вырашэння пытанняў адміністрацыйна-тэрытарыяльнага ўладкавання Рэспублікі Беларусь». Згодна з артыкулам 8 гэтага закона, гарады дзеляцца на наступныя падкатэгорыі :
Карта размяшчэння гарадоў Брэсцкай вобласці
Гарады з насельніцтвам:
Колькасць гарадоў і іх жыхароў
На 14 кастрычніка 2009 года (перапіс насельніцтва) ў Брэсцкай вобласці Беларусі налічваўся 21 горад, сярод якіх 3 гарады абласнога падпарадкавання і 18 — раённага, у тым ліку:
Спіс гарадоў Брэсцкай вобласці
Назвы лацініцай у спісе прыводзяцца адпаведна з афіцыйнымі правіламі транслітарацыі.