cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Івар Андрэас Осэн
Стварэнне лансмола
Якасць лінгвістычных прац Осэна можна лічыць вельмі высокай, калі ўлічваць, што ён не меў фармальнай адукацыі, і не меў зносін ў акадэмічных колах, працуючы нават без сакратара. У 1850-я гады Осэн працаваў вельмі хутка, выдаючы па новай кнізе амаль кожны год, прытым, што ён паспяваў і друкавацца ў газетах. У 1860-я гады праца некалькі замарудзілася: так, «Слоўнік нарвежскай народнай мовы» (1850) быў падрыхтаваны ўсяго за год, а другое выданне «Нарвежскага слоўніка» (1873) — за 9 гадоў. У 1848 Осэн выдаў кнігу «Граматыка нарвежскай народнай мовы» (Det norske Folkesprogs Grammatikk). Праз два гады быў выдадзены «Слоўнік нарвежскай народнай мовы» (Ordbog over det norske Folkesprog), у які уваходзіла больш за 25000 слоў. П. А. Мунк назваў слоўнік «нацыянальным шэдэўрам». Першыя тэксты на лансмоле былі выдадзены ў кнізе «Узоры вясковай мовы ў Нарвегіі» (Prover af Landsmaalet i norge, 1853).
Водгук у грамадстве
Спачатку працу Осэна ў Нарвегіі ўспрынялі з энтузіязмам: ён атрымаў пажыццёвую стыпендыю ў памеры заробка прафесара, рэцэнзенты вельмі хвалілі яго кнігі, а справы з продажам ішлі добра. Мунк і іншыя навукоўцы падтрымлівалі яго праект, а Б'ёрнсцернэ Б'ёрнсан нават паспрабаваў вывучыць новую мову, пазнаёміўшыся з такімі бергенцамі, як Хенрык Крун. Першы эксперымент Осэна па стварэнню новай пісьмовай формы, «Размова двух сялян» (Samtale mellem to bonder, 1849) быў надрукаваны ў кансерватыўнай газеце «Моргенбладэт». Першымі, хто паспрабаваў выкарыстаць новую літаратурную нарвежскую мову, былі так званыя «бергенскія мовазнаўцы» (у першую чаргу Ян Прал, Георг Грыг і Хенрык Крун), Эрык Сомер з Трондэлага, які выдаў у 1858 годзе брашуры «Казачныя песні» (Soge-Visior) і О. У. Він'е. Але ніхто з іх не разглядаў лансмол Осэна як нешта большае, чым усяго толькі аснову. У 1858 годзе, тэксты на лансмоле выдалі Осэн, Вінье і Прал. У кожнага з іх была, па сутнасці, свая мова, якая была незразумелай без хаця б элементарных ведаў у старажытнаскандынаўскай.
Развіццё мовы
["Друг народа"] здрадзіў бы свайму вызначэнню, калі б не разумеў, што бліжэйшая будучыня мае велізарнае значэнне для нашай мовы, і што яе лёс значыць бясконца шмат для народнай асветы і поўнага духоўнага развіцця
Сундт падкрэслівае, што шмат хто з нарвежцаў прыкладзе намаганні да таго, каб разабрацца ў «сялянскай» мове і таму рэкамендаваў чытачам паглыбіцца ў пераклад Осэна. Ён таксама піша:
Яна заснавана на найменш забруджаных вясковых дыялектах, але пры гэтым з пастаянным улікам іншых сялянскіх гаворак і старажытнай нарвежскай літаратурнай мовы. Усё гэта зроблена з такім мастацтвам, што мы дакладна можам назваць гэтую мову ўзорам агульнай нарвежскай нацыянальнай (Landsmaal) ці народнай (Folkesprog) мовы
Пры гэтым, хаця Сундт падтрымліваў праект Осэна ў прынцыпе, сам ён прытрымліваўся нормы, распрацаванай К. Кнудсэнам. Б'ёрнсцернэ Б'ёрнсан, які ў маладосці таксама спрабаваў пісаць вершы на лансмоле, таксама стаў прыхільнікам варыянта Кнудсэна, бо для яго лансмол атрымаўся вельмі складаным. У выніку Б'ёрнсан расчараваўся ў самім праекце Осэна і пачаў падтрымліваць Нарвежскі саюз рыксмола. Для іншых дзеячаў моўнага руха, такіх як П. А. Мунк і Я. Прал, мова Осэна была, наадварот, недастаткова архаічнай: Осэн не жадаў уводзіць у норму старажытныя формы, не захаваныя ні ў адным з дыялектаў. Так, калі Осэн пісаў форму асабовага займенніка множнага ліка трэцяй асобы ('яны') як dei, то Мунк выбраў форму deir (пар. ісл.þeir). Пазнейшыя аўтары, якія пісалі на лансмоле, такія як О. Ф'ёртофт і Арнэ Гарборг, таксама абыходзіліся з мовай Осэна вельмі вольна, што выклікала яго незадавальненне. Адным з апшоніх твораў Осэна стала і да сённяшняга дня не выдадзеная кніга «Моўны падман», у якой ён крытыкуе пісаўшых на лансмоле аўтараў за выкарыстанне «дацкіх» форм, такіх як upp-yver «уверх па чым-небудзь» замест upp-etter Осэну таксама не падабаліся многія з уведзеных Гарбаргам наватвораў, такіх як norksdom «нарвежскасць». Ён крытыкаваў выкарыстанне вясковых і размоўных гарадскіх форм. Івар Осэн сам ніколі не займаўся арганізацыяй і агітацыяй, і «моўны рух» развіваўся без яго. Арганізацыяй яго заняўся Арнэ Гарборг толькі ў 1870-ыя гады. Сам Осэн не жадаў «барацьбы» двух варыянтаў і рэдка рэагаваў на крытыку, а пасля 1860 года зусім спыніў публіцыстычную дзейнасць. У больш позні час літаратурная мова, заснаваная на дыялектах, з'яўляецца больш лёгкай для засваення дзяцьмі ў школе. Не зусім зразумела, наколькі гэта было важным для Осэна: сам ён паходзіў з сялянскага асяроддзя, дзе пры гэтым уменне чытаць і пісаць па-дацку было шырока распаўсюджана. Сам Осэн таксама вывучыў нямецкую і англійскую мовы. Осэна шмат крытыкавалі за вельмі архаічную арфаграфію, якая сапраўды пашкодзіла лансмолу зрабіцца сапраўды агульнараспаўсюджанай літаратурнай мовай. У ХХ стагоддзі быў праведзен шэраг арфаграфірных рэформ, у ходзе якіх многія з пурыстычных і этымалагічных элементаў лансмола былі адкінуты, а арфаграфія была прыбліжана да вымаўлення букмала і усходненарвежскіх дыялектаў, на якіх гаворыць большая колькасць носьбітаў. К таму часу рамантычныя ідэі Гердэра былі поўнасцю пакінуты, а галоўным стымулам развіцця лансмола стала сацыялістычная ідэалогія вызвалення народа праз асвету. Падобныя ідэі пачалі з'яўляцца ўжо пры жыцці Осэна, але поўнае адлюстраванне яны знайшлі ў першым афіцыйным стандарце нюнорска (1901 год). У мову таксама былі ўведзены многія са слоў, Якія Осэн лічыў «ненарвежскімі», хаця забарона на прыстаўкі be- i an- у цэлым захавалася.
Адмірал Серпінек
«Адміра́л Серпі́нек» (да 1920 г. — «Таццяна», у 1920—1922 г. — «Т–2», у 1940—1941 г. — «Прыпяць») — польскі штабны карабель, перароблены з расійскага парахода. У 1928—1939 гадах служыў у Пінскай рачной флатыліі ваенна-марскога флота Польшчы.
Гісторыя
Дакладная дата пабудовы і звесткі пра першага ўладальніка судна ў крыніцах не захаваліся. Вядома, што яно з’яўлялася колішнім расійскім пасажырскім параходам «Таццяна», які выкарыстоўваўся для перамяшчэння па Дняпры і Прыпяці. У сакавіку 1919 г. параход быў мабілізаваны ў Прыпяцкую ваенную флатылію СССР у якасці гідраавіяносца. У студзені 1920 года ўвайшоў у склад Дняпроўскай ваеннай флатыліі, дзе выконваў функцыю плывучай базы.
27 красавіка 1920 г. у Чарнобылі параход быў захоплены польскімі войскамі і, пасля рамонта, 1 чэрвеня 1920 г. быў ўключаны ў склад Пінскай рачной флатыліі як грузавое судна «Т-2». Падчас адступлення флатыліі з Украіны і Усходняга Палесся, «Т-2» буксіраваў здабытыя (пераважна, у Кіеве) катары і параходы. 21 ліпеня 1920 г. ён наблізіўся да Пінска, але быў затоплены экіпажам на Піне праз чатыры дні з-за немагчымасці працягнуць плаванне з прычыны нізкага ўзроўня вады на Каралеўскім канале.
Пасля адыхода палякаў, карабель быў падняты савецкімі вайскоўцамі і адбуксіраваны да Мастоў Валынскіх, дзе праз нездзяйсняльнасць далейшай эвакуацыі зноў быў затоплены.
Неўзабаве па завяршэнні савецка-польскай вайны тэрыторыя Палесся канчаткова адыйшла да Польшчы. У красавіку 1921 г. карабель быў падняты са дна і накіраваны ў Модлін, дзе адбыўся грунтоўны рамонт судна. У 1922 годзе атрымаў назву «Адмірал Серпінек» у гонар Мацея Серпінека — першага польскага адмірала (XVI ст.) і стаў называцца вайсковым караблём Рэчы Паспалітай, дзеля чаго быў узброены двума станкавымі кулямётамі.
У 1925 годзе карабель быў накіраваны ў школу марскіх адмыслоўцаў у Свецэ на Вісле, дзе выкарстоўваўся як навучальны. Непрацяглы час таксама знаходзіўся ў Гданьскім вайсковым порце і эксплуатаваўся там як месца для харчавання экіпажа караблёў і афіцэраў.
У кастрычніку 1928 г. пад камандаваннем паручніка флота К. Копца карабель адплыў з Гданьска ў Модлін, дзе судна засталося зімаваць. Ад таго часу «Адмірал Серпінек» знаходзіўся ў статусе штабнога карабля Пінскай рачной флатыліі ваенна-марскога флота Польшчы, хаця прыбыў у Пінск толькі ў 1929 годзе. У 1935 г. адбылася перабудова карабля, у ходзе якой быў заменены паравы кацёл.
Згодна з мабілізацыйным планам, у межах выдзеленага адрэзка Прыпяці параход павінны быў весці назіранне за пераходам у раёне Сітніцкага канала. Камандуючым караблём стаў паручнік флота Януш Марцінеўскі.
30 сакавіка 1939 года судна накіравалася да азначанага месца. Па дарозе, у раёне Мастоў Валынскіх, «Адмірал Серпінек» сцягнуў з мялі на глыбокую ваду буксір «Вадалаз».
17 верасня 1939 г. у сувязі з пачаткам пахода Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь камандаванне прыняла рашэнне затапіць параход. Былі адчынены ніжнія клапаны і ілюмінатары, а ў ніжняй частцы судна выразаны адтуліны. Каля 14.00 карабель зваліўся на правы борт і затануў.
«Адмірал Серпінек», падняты савецкімі вайскоўцамі пры дапамозе старой польскай шаланды «К6» у лістападзе 1939 г., неўзабаве быў перабудаваны і ўключаны ў склад Пінскай вайсковай флатыліі пад новым найменнем «Прыпяць».
На самым пачатку Вялікай Айчыннай вайны, 22 чэрвеня 1941 г., «Прыпяць», якая знаходзілася на Дняпры, трапіла пад авіяўдар люфтвафэ, у выніку чаго 1 чалавек атрымаў раненні. 20 ліпеня 1941 года судна было перапраўлена ў Кіеў, дзе 18 верасня пры пакіданні горада карабель быў падарваны экіпажам паводле загада ваеннага савета. У 1944 годзе рэшткі «Адмірала Серпінека» былі выняты з вады і пушчаны на металалом.
Трасцянка (Пінскі раён)
Трасця́нка (, Тростянка) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лагішынскага сельсавета.
Антоніа Калебота
Антоніа Калебота (Antonio Calebotta (Calebota), Antoni Calebotta (Callabotta), Antonius Calebota; 25 сакавіка, 1784, Італія) – ?) – святар, прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі.
Біяграфія
11 лютага 1814 г., будучы ўжо ксяндзом, уступіў у Таварыства Ісуса. У 1815 г. скончыў курс тэалогіі ў Полацкай езуіцкай акадэміі і да самага закрыцця гэтай навучальнай установы займаў у ёй пасаду прафесара кананічнага права і царкоўнай і ўсеагульнай гісторыі.
Пасля выгнанне езуітаў з Расійскай імперыі (1820) некаторы час знаходзіўся ў Аўстрыі і Германіі. У 1826 г. пераехаў на Галічыну, дзе паўторна ўступіў у Ордэн. Некаторы час займаў пасаду прафесара тэалогіі ў Старой Весі і Тынцы, але ў 1828 г. канчаткова пакінуў Таварыства Ісуса. (Згодна з дадзенымі Л. Гжэбня, А. Калебота выйшаў з Ордэна ў 1827 г. )
Семернікі
Назву Семернікі маюць:
Матэа Малінары
Матэа Малінары (Matteo Molinari, Mateusz Molinari, Matthaeus Molinari; 20 верасня 1778, Мілан — 19 лістапада 1861, Старая Весь, Галічына) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў; доктар тэалогіі, педагог.
NGC 7140
NGC 7140 (іншыя абазначэнні — NGC 7141, PGC 67532, ESO 189-7, FAIR 354, AM 2148-554, IRAS21488-5548) — галактыка ў сузор’і Індзеец.
Матэа Малінары
Уступіў у Таварыства Ісуса 4 кастрычніка 1804 г. у Полацку і наступныя два гады праходзіў выпрабаванні ў Полацкім навіцыяце. Прафесар французскай мовы ў Оршы (1806—1807) і рэгент канвікта ў Віцебску (1807—1811). У 1811—1814 гг. у складзе групы з 12 місіянераў накіраваны ў Адэскую місію, дзе была разгорнута апостальская дзейнасць сярод мясцовых італьянскіх і нямецкіх эмігрантаў.
NGC 7140
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 7140, NGC 7141.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Матэа Малінары
У 1814 г. вярнуўся на Беларусь. 2 лютага 1815 г. склаў апошнія зарокі. Працаваў у Полацкай езуіцкай акадэміі: прафесар Св. Пісання, царкоўнай гісторыі і старажытнаяўрэйскай мовы (1814—1816), старажытнаяўрэйскай, грэчаскай і французскай моў (1818—1819), старажытнаяўрэйскай і грэчаскай моў і нямецкай літаратуры (1819—1820); дэкан факультэта моў (1815—1817, 1818—1820) і цэнзар тыпаграфіі (1816—1817). У 1817—1818 гг. быў рэгентам канвікта ў Оршы.
Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820) накіраваўся ў Італію. Але ў 1823 г. пераехаў на Галічыну, дзе выкладаў Св. Пісанне, старажытнаяўрэйскую і грэчаскую мовы ў Старой Весі (1823—1826) і Тынцы (1826—1831). Апошнія дзесяцігоддзі жыцця пакутваў на хранічную хваробу.
Памёр у Старой Весі 19 лістапада 1861 г.
Сутыкненні ў Нагорным Карабаху (2022)
Узброеныя сутыкненні ў Нагорным Карабаху — узброеныя сутыкненні паміж узброенымі сіламі Азербайджана з аднаго боку і арміяй абароны непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі з другога боку, якія доўжыліся з 1 па 3 жніўня 2022 года. Азербайджан ускладаў віну за пачатак баявых дзеянняў на армянскі бок. У сваю чаргу, Арменія і непрызнаная Нагорна-Карабахская Рэспубліка абвінавачвалі азербайджанскі бок. Расійскі міратворчы кантынгент таксама ўсе тры дні называў Азербайджан вінаватым у парушэнні рэжыму спынення агню.
3 жніўня Азербайджанам пачата аперацыя “Адплата” («Qisas» əməliyyatı). Як заяўляе Міністэрства абароны Азербайджанскай Рэспублікі, ваенная кампанія запушчана ў адказ на гібель азербайджанскага вайскоўца ў выніку «тэрарыстычна-дыверсійнай аперацыі супраць падраздзяленняў азербайджанскай арміі», і з мэтай прадухілення «спробы захопу вышыні Кырхкыз».
У Арменіі і ў Нагорным Карабаху сутыкненні ахарактарызавалі як чарговую праяву «армянаненавісніцтва», спробу «запалохвання армян Нагорнага Карабаха», а таксама этнічную чыстку і «паўзучую акупацыю Нагорнага Карабаха». МЗС Азербайджана, у сваю чаргу, заявіў, што Азербайджан забяспечвае бяспеку і цэласнасць сваіх тэрыторый на законных падставах, а абвінавачанні ў свой адрас назваў «крывадушнасцю».
Па выніку сутыкненняў армія Азербайджана заявіла аб узяцці вышынь Кырхкыз, Сарыбаба і некаторых іншых. Аднак прадстаўнікі расійскага міратворчага кантынгенту адмаўлялі парушэнне лініі судакранання.
The Walt Disney Company
The Walt Disney Company — адзін з найбуйнейшых карпарацый індустрыі забаў у свеце. Заснавана 16 кастрычніка 1923 года братамі Уолтам і Роем Дыснеямі як невялікая анімацыйная студыя, у цяперашні час з’яўляецца адной з найбуйнейшых галівудскіх студый, уладальнікам 11 паркаў забаў і двух аквапаркаў, а таксама некалькіх сетак тэлерадыёвяшчання, да ліку якіх адносіцца амерыканская тэлерадыёвяшчальная кампанія (ABC).
Штаб-кватэра кампаніі Уолта Дыснея і асноўныя вытворчыя магутнасці сканцэнтраваны ў падраздзяленні Disney Studios (студыя Уолта Дыснея) у горадзе Бербанк, штат Каліфорнія, ЗША.
Кампанія Уолта Дыснея ўваходзіць у прамысловы індэкс Доу-Джонса. Рынкавая капіталізацыя на лістапад 2019 года — 240 млрд долараў.
Ламачына
Назву Ламачына маюць:
NGC 7142
NGC 7142 (іншае абазначэнне — OCL 241) — рассеянае скопішча ў сузор’і Цэфей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Брэд Фідэль
Брэд Айра Фідэль (Brad Ira Fiedel; нар., ) — амерыканскі кампазітар, аўтар музыкі для кіно і тэлебачання. Найбольш вядомы сваім супрацоўніцтвам з рэжысёрам Джэймсам Кэмеранам у працы над фільмамі «Тэрмінатар» (1984) і «Тэрмінатар 2: Судны дзень» (1991).
NGC 7143
NGC 7143 — двойная зорка ў сузор’і Лебедзь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чыжэвічы (Капыльскі раён)
Чыжэ́вічы (, Чижевичи) — пасёлак у Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Доктаравіцкага сельсавета.
Партызанскэ (Дніпроўскі раён)
Партызанскэ (Партизанське) — вёска ў Дніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Шпанаўкі
Шпа́наўкі (, Шпановки) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лагішынскага сельсавета.
Пашэна Балка
Пашэна Балка (Пашена Балка) — вёска ў Дніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Веліжжэ
Веліжжэ — тапонім:
Здзітаўская абарона (мемарыяльны комплекс)
«Здзітаўская абарона» — мемарыяльны комплекс у вёсцы Здзітава. Ён быў узведзены на месцы баёў і урачыста адкрыты на 30-годдзя Перамогі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Мемарыяльны комплекс — памятнік гераізму і мужнасці загінуўшых і жывых партызан.
Пабудаваны ў 1975 годзе мемарыяльны комплекс «Здзітаўская абарона» ды ўзведзены ў 2004 годзе помнік загінуўшым землякам. На гранітных плітах увекавечана памяць 78 аднавяскоўцаў, якія не вярнуліся з фронту, і 66 мірных жыхароў, замучаных і расстраляных у час акупацыі.
Шарль Баландрэ
Шарль Баландрэ (Charles Balandret, Karol Balandret, Carolus Balandret; 17 снежня 1782, Гранфантэн, Эльзас, Францыя – 7 ліпеня 1861, Ліён) – святар, прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі.
Уступіў у Таварыства Ісуса 25 ліпеня 1808 г. у Дынабургу, а ў наступным годзе быў высвечаны на ксяндза. У 1809-1811 гг. вывучаў філасофію і матэматыку ў Полацкім езуіцкім калегіуме.
У 1811-1815 гг. – прафесар граматыкі і французскай мовы ў езуіцкім канвікце ў Санкт-Пецярбургу. Пасля вяртання ў Полацк займаў пасады прафесара логікі, метафізікі і матэматыкі (1816-1817) і прафесара логікі, метафізікі і заалогіі (1817-1818) ў Полацкай езуіцкай акадэміі. У 1818-1820 гг. – прапаведнік у Полацку і Віцебску. 2 лютага 1820 г. склаў апошнія зарокі.
Пасля выгнанне езуітаў з Расійскай імперыі (1820) вярнуўся ў Францыю, дзе вёў місіянерскую дзейнасць і выкладаў тэалогію. З 1828 г. займаў пасаду прафесара філасофіі, тэалогіі і кананічнага права ў Фрыбуры (Швецарыя).
Чарнігаўская епархія ПЦУ
Чарнігаўская епархія — епархія Праваслаўнай царквы Украіны ў адміністрацыйных межах Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Гісторыя
У 1992 годзе была ўтворана Чарнігаўская і Сумская епархія, якая аб’яднала парафіі Чарнігаўскай і Сумскай абласцей. 24 мая 1996 года пастанаўленнем Свяшчэннага Сінода Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата была ўтворана Сумская епархія шляхам вылучэння з Чарнігаўскай.
Сусак парасоністы
Суса́к парасоністы (Butomus umbellatus) — від кветкавых раслін роду  сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 90—150 см, з доўгім паўзучым карэнішчам і бязлістай кветаноснай стрэлкай. Лісце каля асновы сцябла і ў прыкаранёвай разетцы, простае, суцэльнае, з гладкім краем, сядзячае. Ніжняе лісце лінейна-трохраннае, верхняе — пляскатае. У глыбокай вадзе і на хуткай плыні лісце часам тонкае, стужкападобнае. Кветкі двухполыя, бела-ружовага колеру, з пяццю пялёсткамі, на доўгіх кветаножках, у парасонападобным суквецці на верхавінцы кветаноснай стрэлкі. Плод — шматлістоўка.
Распаўсюджанне і экалогія
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўразіі і Паўночнай Афрыкі (Алжыр, Марока). Заносны від у Паўночнай Амерыцы. Расце ў вадзе, па забалочаных берагах вадаёмаў, на нізінных балотах. Святлолюбівая расліна, гіграфіт, мезафіт і эўтроф. Цвіце ў чэрвені—ліпені.
Гаспадарчае значэнне
Карэнішчы расліны багатыя на крухмал і ядомыя. Корм для вадаплаўных птушак, андатры, бабра, вадзяной палёўкі. Выкарыстоўваецца сусак парасоністы і ў якасці дэкаратыўнай расліны.
Пэрэмога (Дніпроўскі раён)
Пэрэмога (Перемога) — вёска ў Дніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Пэршэ Траўня (Дніпроўскі раён)
Пэршэ Траўня (Перше Травня) — вёска ў Дніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Отранта (праліў)
О́транта (Canale d'Otranto) — праліў паміж узбярэжжамі Італіі (паўвостраў Саленціна) і Албаніі, злучае Адрыятычнае і Іанічнае мора. Названы так ад горада Отранта ў Італіі.
Пад час Першай сусветнай вайны праліў меў стратэгічнае значэнне. Ваенна-марскія сілы саюзнікаў — Італіі, Францыі і Вялікабрытаніі — заблакіравалі праліў, прадухіліўшы выхад аўстра-венгерскага флоту ў Міжземнае мора, дзе знаходзіўся марскі тэатр ваенных дзеянняў.
NGC 7144
NGC 7144 (іншыя абазначэнні — PGC 67557, ESO 237-11) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Журавель.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ракшыўка
Ракшыўка (Ракшівка) — вёска ў Дніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Абалонскі раён (Кіеў)
Абалонскі раён (Оболонський район) — тэрытарыяльная адзінка горада Кіева. Знаходзіцца ў паўночнай частцы горада на правым беразе Дняпра. Як адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка быў створаны 3 сакавіка 1975 года і названы ў гонар сталіцы Беларусі — Мінску. У гэты момант у яго склад уваходзілі Абалонь, Прыёрка, Куранёўка, Мінскі масіў і Вышгарадскі масіў. Згодна з рашэннем Кіеўскага гарадскога савета ад 2001 года, раёна прысвоіў назва, якая адпавядае мясцовасці — Абалонскі і присоединилы да яго тэрыторыі Пушча-Вадзіца.
Гісторыя
У 1893 годзе археолагам Вікенціям Хвойка на мяжы Абалонскага і Падольскага раёнаў была адкрыта кірылаўская стаянка узрост якой больш за 20 тысяч гадоў.
Прадпрыемства
У раёне дзейнічае некалькі прамысловых прадпрыемстваў, з якіх найбольш вядомымі з’яўляюцца: Linde Gas (былое КП «Кіеўскі завод вуглекіслаты»), ЗАТ «Абалонь», ЗАТ «Чинбар», ЗАТ Завод «Маяк», Хлебакамбінат № 10, электрадэпо Абалонь і іншыя прадпрыемствы.
Гандаль
ГЗЦ:
Акрамя таго распаўсюджаныя сеткі папулярных украінскіх супермаркетаў, дробныя крамы і раённыя кірмашы, а гэтак жа рынак Пэтрыўка, ля аднайменнай станцыі метро, вядомы гэтак жа як кніжны рынак.
Транспарт
На поўдні, паўднёвым захадзе раёна праходзіць грузапасажырская чыгуначная лінія з 3-я станцыя гарадской электрычкі (Пачайна, Зеніт, Вышгарацкая). З заходняй мяжы Абалонскага масіва праходзіць грузавая лінія чыгункі, ад станцыі Зеніт і на ўсім сваім шляху праходзіць паралельна вуліцы Багатырскай і трасе Р-69 да Вышгарада.
Аўтастанцыя «Палеская» ў Мінскім масіве.
У раёне знаходзяцца 4 станцыі Абалонска-Тэрэмкоўскай лініі метро, гэта станцыі Пачайна, Абалонь, Мінская і Герояў Дняпра.
З гарадскога транспарту гэтак жа маюцца некалькі ліній трамвайных маршрутаў, тралейбусы, аўтобусы і маршрутныя таксі
Насельніцтва
Колькасць насельніцтва раёна:
NGC 7145
NGC 7145 (іншыя абазначэнні — PGC 67583, ESO 237-13) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Журавель.
Прыдніпранскэ (Дніпроўскі раён)
Прыдніпранскэ (Придніпрянське) — вёска ў Дніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
NGC 7145
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Тарос Тараманян
Таро́с Тараманя́н (Թորոս Թորամանյան; 1864—1934) — армянскі архітэктар і археолаг, даследчык гісторыі архітэктуры Арменіі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1864 годзе ў Шапін-Карахісары, Асманская імперыя. Пасля заканчэння Канстанцінопальскай акадэміі мастацтваў заняўся праектаваннем прыватных і грамадскіх будынкаў у Канстанцінопалі, затым у Балгарыі, куды пераехаў у 1896 годзе, а таксама ў Румыніі.
У 1902 годзе Тараманян прымае прапанову прыняць удзел у экспедыцыі ў адну са старажытных сталіц Арменіі — Ані, куды прыязджае ў 1903 годзе і далучаецца да экспедыцыі Мікалая Мара. У 1904 годзе Тараманян па запрашэнні архімандрыта Хачыка Дадзяна далучаецца да раскопак царквы Звартноц. Вынікі даследаванняў у 1905 годзе ён публікуе ў працы «Храм Звартноц». Тараманян страціў магчымасць весці там свае даследаванні, пасля таго, як Ані ў 1921 годзе апынуўся на турэцкай тэрыторыі.
У 1923 годзе ў Армянскай ССР ствараецца Камітэт па ахове старажытных помнікаў, членам якога становіцца Тараманян. У складзе Камітэта ён бярэ ўдзел у рэканструкцыі Эчміядзінскага сабора. У 1930—1932 гадах таксама кіраваў архітэктурным аддзелам Гістарычнага музея Арменіі ў Ерэване. У 1933 годзе атрымаў званне заслужанага дзеяча навукі Армянскай ССР.
Быў членам Сусветнага Армянскага Кангрэса.
Памёр у 1934 годзе.
Стары Кадакы
Стары Кадакы (Старі Кодаки) — вёска ў Дніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Давыдаўскі сельсавет (Светлагорскі раён)
Давы́даўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Загор’е.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Давыдаўскі (Слабададавыдаўскі) сельсавет у складзе Азарыцкага раёна Мазырскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Слабада Давыдаўка. 24 верасня 1926 года вёска Слабада Давыдаўка перайменавана ў Давыдаўку, а сельсавет — у Давыдаўскі нацыянальны яўрэйскі сельсавет. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Азарыцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў Парыцкім раёне БССР. 3 лістапада 1934 года сельсавет рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 12 лютага 1935 года ў складзе Даманавіцкага раёна, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года ў склад Шацілкаўскага сельсавета Парыцкага раёна перададзена вёска Жэрдзь. 8 красавіка 1957 года ў склад Асташкавіцкага сельсавета перададзена вёска Асінаўка. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Парыцкага раёна, які 29 ліпеня 1961 года перайменаваны ў Светлагорскі. 14 красавіка 1960 года ў склад сельсавета з Хаміцкага сельсавета Калінкавіцкага раёна перададзены 2 населеныя пункты (Карані і Мартынавічы). 1 снежня 2009 года да сельсавета далучана частка скасаванага Палескага сельсавета (5 населеных пунктаў: аграгарадок Палессе, вёскі Віша, Мехаўшчына, Мыслаў Рог і Уюнішчы). У 2011 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў аграгарадок Загор’е. 12 лістапада 2013 года ў склад новаўтворанага Сасноваборскага сельсавета перададзена вёска Узнаж.
Геаграфія
На тэрыторыі сельсавета знаходзіцца Давыдаўскае нафтавае радовішча, частка Рэчыцка-Вішанскай зоны ўзняццяў Прыпяцкага прагіну.
Клімат
Клімат умерана-кантынентальны. Сярэднегадавая тэмпература паветра +6 °C — +7 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў складае 550—600 мм. Пераважныя вятры — заходнія.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (11 населеных пунктаў) — 1454 чалавекі, з іх 94,9 % — беларусы, 3,0 % — рускія, 1,4 % — украінцы.
Сурскэ
Сурскэ (Сурське) — вёска ў Дніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Аперацыя «Світанак» (2022)
Аперацыя «Світанак» (מבצע עלות השחר) — мэтанакіраваная ваенная аперацыя Ізраіля супраць «Ісламскага джахаду ў Палесціне» (ІДП). У ходзе аперацыі, мэтававаным забойствам быў забіты ваеначальнік групіроўкі ІДП Тайсіра Джабары.
Перадгісторыя
1 жніўня 2022 года ізраільскія сілы арыштавалі Басема аль-Саадзі, лідэра «Ісламскага джахаду ў Палесціне» на Заходнім беразе р. Іардан.
5 жніўня спецыяльны каардынатар Арганізацыі Аб'яднаных Нацый па блізкаўсходнім мірным працэсе Тор Венэсланд, як паведамляецца, наведаў дом аль-Саадзі ў Джэніне і сустрэўся з членамі яго сям’і ў рамках намаганняў па прадухіленні эскалацыі паміж Ізраілем і ІДП. Пазней Венэсланд выступіў з заявай, у якой выказаў занепакоенасць з нагоды «эскалацыі паміж палестынскімі баевікамі і Ізраілем, якая працягваецца, уключаючы мэтанакіраванае забойства сёння лідэра палестынскага ісламскага джыхаду ў Газе. Гэта адбываецца на фоне росту напружанасці на акупаваным Заходнім беразе і ў сектары Газа за апошнія тыдні» і заклікаў ўсе бакі прадухіліць далейшую эскалацыю.
Ход падзей
Раніцай 5 жніўня Ізраіль нанёс авіяўдар па жылым доме, дзе знаходзіўся ваеначальнік групіроўкі ІДП Тайсір Джабары. Сярод дзесяці забітых было 4 забітых баевікоў ІДП, 5-гадовая дзяўчынка і 23-гадовая жанчына. 6 жніўня у Сектары Газа былі нанесеныя наступныя авіяўдары, у выніку якіх загінула 5 чалавек, у тым ліку двое мужчын у Хан-Юнісе і пажылая жанчына ў Бейт-Хануне, якая святкавала вяселле.
Камандаванне тылу Ізраіля папярэдзіла мірных жыхароў у радыусе 80 км ад Сектара Газа, каб яны рыхтаваліся да ракетнага абстрэлу. ІДП заявіла, што выпусцілі па Ізраілі сотню ракет.
Раніцай 6 жніўня Ізраіль арыштаваў 20 чалавек на Заходнім беразе, 19 з якіх былі членамі «Ісламскага джыхаду ў Палесціне».
7 жніўня баевікі ПІД заявілі, аб згодзе на перамір’е, дасягнутага пры пасярэдніцтве Егіпта. Улады Ізраіля пацвердзілі згоду на перамір’е і падкрэслілі гатоўнасць прымяніць сілу, у выпадку парушэння рэжыму спынення агню. Перамір’е пачалося а 23:30 па мясцовым часе (20:30 па Грынвічы). Першапачаткова планавалася, што яно пачнецца а 20:00.
Дыпламатыя
Пасол Палесціны ў ААН Рыяд Мансур паведаміў, што Савет Бяспекі ААН збярэцца 8 жніўня, каб абгаварыць сітуацыю. Аб правядзенні сустрэчы прасілі ААЭ, Кітай, Францыя, Ірландыя і Нарвегія.
Тэрмінатар (саўндтрэк)
«Тэрмінатар» (The Terminator) — саўндтрэк Брэда Фідэля да аднайменнага фільма. Альбом быў выпушчаны ў 1984 годзе.
Сурска-Лытоўскэ
Сурска-Лытоўскэ (Сурсько-Литовське) — вёска ў Дніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Падольскі раён (Кіеў)
У склад раёна ўваходзяць: Белічча Поле, Ветраныя горы, Вінаградар, Кветніцтва, Мастыцкі масіў, Пасёлак Шаўчэнка, Падол, Прыёрка, Рыбальскі востраў.
Гісторыя
Як адміністрацыйная адзінка, створаны ў 1921 годзе на тэрыторыі адной з самых старажытных і самых вялікіх частак Кіева - Падоле. У мае 2001 года раён Адзначыў 80-годдзе мясцовага самакіравання.
Прамысловасць
На тэрыторыі раёна знаходзіцца каля 50 вытворчых прадпрыемстваў, сярод якіх некаторыя з сусветным імем: ЗАТ Кіеўскі завод шампанскіх вінаў «Сталічны», ЗАТ «Піўзавод на Падоле», ЗАТ «Кіеўскі вітамінавы завод», ААТ «Фармак».
Транспарт
На тэрыторыі раёна самая вялікая разнастайнасць грамадскага транспарту знаходзіцца ў гістарычнай часткі Кіева, ад якога раён і пераняў назву - на падоле. Праз падол праходзіць лінія метро з 3 станцыямі: Паштовая Плошча, Кантрактовая Плошча, Тараса Шаўчэнкі.
У раёне станцыі Кантрактовай плошчы канчатковы прыпынак для: аўтобусаў, трамваяў, маршрутных таксі, паблізу размяшчаецца аўтастанцыя «Падол»
У раёне станцыі Тараса Шаўчэнкі, у адпаведнасці з генеральным планам Кіева, плануецца адкрыць станцыю метро Падольская, Падольска-Вігураўскай лініі, акрамя таго на тэрыторыі Падольскага раёна гэтак жа плануецца адкрыць станцыю Суднабудаўнічая гэтай жа лініі, так жа, дзякуючы прадаўжэнню Сырэцка-Пячэрскай лініі, станцыі Мастыцкая, Вінаградар і Сінеазёрная ў заходняй часта раёне, у аднайменных жылых масівах.
Адукацыя і культура
На тэрыторыі раёна размешчаны шэрах розных ВНУ і СНУ, сярод іх: Кіева-Магілянская акадэмія, Кіеўская дзяржаўная акадэмія воднага транспарту, Акадэмія муніцыпальнага кіравання, Адкрыты міжнародны універсітэт развіцця чалавека «Украіна», Інстытут прадпрымальніцтва, правы і рэкламы, і іншыя.
Працуе «Тэатр на Падоле» і тэатр «Кола», а таксама культурна-асветніцкі цэнтр «Alex Art House». Часткова на тэрыторыі Падольскага раёна (і часткова - Шаўчэнкаўскага) - Андрэяўскі спуск.
Насельніцтва
Колькасць насельніцтва раёна:
Сурска-Клэўцэвэ
Сурска-Клэўцэвэ (Сурсько-Клевцеве) — вёска ў Дніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
NGC 7146
NGC 7146 (іншыя абазначэнні — PGC 67508, MCG 0-55-24, ZWG 376.44) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Асавец (Капыльскі раён)
Асаве́ц (, Осовец) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грозаўскага сельсавета.
Да 5 мая 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Труханавіцкага сельсавета, да 27 снежня 1962 года — у склад Грэскага сельсавета , пасля — у склад Грозаўскага сельсавета. Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Камсамольскага сельсавета.
Аснежыцы
Адукацыя
Працуе сярэдняя школа і яслі-сад.
Жан Плакен
Нарадзіўся 4 красавіка 1766 г. у Пуансэ, што на мяжы Брэтані і Анжу. Далучыўся да Таварыства айцоў Святога Сэрца (Société des pères du Sacré-Coeur), арганізацыі, што імкнулася запоўніць духоўны вакуум у грамадстве, які ўтварыўся пасля скасавання папам Кліментам XIV Таварыства Ісуса. Як і шэраг яго аднадумцаў, напрыклад, Жан Разавен і Жак Журдан, вырашыў пераехаць у Расійскую імперыю і далучыцца да езуітаў.
Будучы ўжо ксяндзом, уступіў у Таварыства Ісуса 6 чэрвеня 1805 г. у Дынабургу. У 1805—1815 гг. — выхавацель і прафесар граматыкі ў езуіцкім канвікце ў Санкт-Пецярбургу. Пасля вяртання ў Полацк у 1816—1818 гг. займаў пасаду прафесара французскай літаратуры ў Полацкай езуіцкай акадэміі. У 1818—1820 гг. — віцэ-рэгент канвікта і прафесар французскай мовы ў Магілёве.
Пасля выгнанне езуітаў з Расійскай імперыі (1820) вярнуўся ў Францыю, дзе і памёр 7 лютага 1822 г. у Сент-Ан-д’Арэ.
NGC 7147
NGC 7147 (іншыя абазначэнні — PGC 67518, MCG 0-55-25, ZWG 376.45, NPM1G +02.0511) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Шлях перамогі
«Шлях перамогі»— вілейская раённая газета, орган Вілейскага райвыканкама і раённага Савета дэпутатаў. Афіцыйная назва арганізацыйнай структуры — Дзяржаўная ўстанова «Рэдакцыя газеты «Шлях перамогі» і праграма радыёвяшчання «Вілейскае раённае радыё». Рэгіён распаўсюджвання — Вілейскі раён Мінскай вобласці (па падпісцы і праз "Саюздрук").
Гісторыя
Пачала выдавацца 8 сакавіка 1945 года. Выходзіла спачатку пад назвай «За Савецкую Радзіму», а з 1962 года носіць назву «Шлях перамогі».Першыя два выпускі газеты рэдакцыя падрыхтавала ў будынку Куранецкага РК КП(б)Б, а затым на вуліцы Савецкай, 7, тады яшчэ гарадскога пасёлка Куранец. Першым рэдактарам выдання быў былы партызан, камісар аднаго з атрадаў партызанскай брыгады імя Даватара Павел Якаўлевіч Мазуронак. 5 ліпеня 1946 года цэнтр Куранецкага раёна быў перанесены з Куранца ў Вілейку, раён перайменаваны ў Вілейскі.
Дзейнасць
«Шлях перамогі» выдаецца два разы на тыдзень, па серадах (8 старонак) і суботах (16 старонак з праграмай тэлебачання). Рэалізуецца па падпісцы і праз кіёскі «Мінаблсаюздруку». Тыраж газеты складае 6 000 экзэмпляраў, каляровасць 4 + 1. Існуе інтэрнэт-версія выдання, а таксама маецца радыёаддзел «Вілейскае радыё». Аўдыторыя слухачоў складае каля 15 тысяч віляйчан. Выходзе ў эфір на частаце 107,4 МГц у сераду і пятніцу з 06.15 да 06.30, субота з 07.05 да 07.20. У выпусках - навіны, інфармацыя, інтэрв'ю.
Неаднаразова станавілася прызёрам у рэспубліканскіх і абласных спаборніцтвах сярод сродкаў масавай інфармацыі.
Мікалаеўскі сельсавет (Светлагорскі раён)
Мікала́еўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Мікалаеўка. Знаходзіцца на захадзе раёна.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Чэрнінскі сельсавет у складзе Парыцкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Чэрнін. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Парыцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Дуброўскага сельсавета. 29 ліпеня 1961 года Парыцкі раён перайменаваны ў Светлагорскі. 12 ліпеня 1973 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Мікалаеўка, сельсавет перайменаваны ў Мікалаеўскі. 1 снежня 2009 года да сельсавета далучана частка скасаванага Палескага сельсавета (7 населеных пунктаў: аграгарадок Дуброва, вёскі Вялікі Бор, Зарэчча, Мартынаўка, Прытыка, Церабуліны, Язвін). 30 снежня 2019 года скасаваны вёскі Берлаж і Церабуліны.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1159 чалавек, з іх 95,0 % — беларусы, 2,9 % — рускія, 1,1 % — украінцы.
Алена Васільеўна Леванцэвіч
Лена Васільеўна Леванцэвіч (Васілеўская) (нар. ) — беларускі навуковец-этналінгвіст. Кандыдат філалагічных навук, дацэнт, загадчык кафедры беларускага мовазнаўства і дыялекталогіі УА «БрДУ імя А. С. Пушкіна», сааўтар вучэбна-метадычных дапаможнікаў для студэнтаў-філолагаў «Лінгвакраіназнаўства», «Лінгвакультуралогія».
Біяграфія
У 1987 г. Лена Васільеўна скончыла філалагічны факультэт Брэсцкага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. С. Пушкіна і па размеркаванні засталася там працаваць — асістэнтам, старшым выкладчыкам, дацэнтам, загадчыкам. Яшчэ будучы на чацвёртым курсе, працавала настаўніцай беларускай мовы і літаратуры ў СШ № 3 г. Брэста, бо на той час не хапала настаўнікаў ў школах.
Завочна вучылася ў аспірантуры пры Інстытуце мовазнаўства Нацыянальнай акадэміі навук РБ, вывучала гаворкі Бярозаўшчыны. Вынікам працы сталі кандыдацкая дысертацыя «Лінгвагеаграфічная групоўка гаворак Бярозаўскага раёна» (абаронена ў 1996 годзе) і тры выданні «Атлас гаворак Бярозаўскага раёна» (па фанетыцы, марфалогіі і лексіцы).
Дзейнасць
Алена Васільеўна з’яўляецца распрацоўшчыкам дапаможнікаў для падрыхтоўкі да цэнтралізаванага тэсціравання («Беларуская мова: тыповыя памылкі на цэнтралізаваным тэсціраванні» (2007 г, у сааўтарстве), «Беларуская мова: 27 урокаў з рэпетытарам») (выданні — 2008 г., 2010 г., 2013 г.), вучэбна-метадычныя комплексы і дапаможнікі для студэнтаў-філолагаў: «Гісторыя беларускай літаратурнай мовы: курс лекцый» (2011 г.), «Беларуская дыялекталогія: вучэбна-метадычны комплекс» (2014 г.), «Лінгвакультуралогія: дапаможнік» (2010 г.), «Лінгвістычнае краязнаўства Брэстчыны: курс лекцый» (2013 г.), а таксама «Беларуская мова (прафесійная лексіка)» (2013 г.) для студэнтаў нефілалагічных спецыяльнасцей і інш.
Удзельнічае ў навуковых канферэнцыях і публікуе артыкулы не толькі ў Беларусі, але і за яе межамі — Украіна, Польшча, Венгрыя, Расія, Літва.
У шматтомным энцыклапедычным выданні «Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць» (2006, с. 176) у раздзеле аб нашай вёсцы адзначана: «Здзітава — радзіма беларускага навукоўца-этналінгвіста А. Леванцэвіч».
Рэдманд Джэрард
Рэдманд Джэрард (Redmond Gerard; нар., Уэстлейк, Агая, ЗША) — амерыканскі спартсмен, сноўбардыст, які выступае за зборную каманду Злучаных Штатаў Амерыкі. Алімпійскі чэмпіён Пхёнчхана 2018 года ў дысцыпліне слоўпстайл.
Біяграфія
З 2012 года Джэрард прымае ўдзел у турнірах сусветнага тура па сноўбордзе. У сезоне 2014/15 ён заняў другое месца ў слоўпстайле на амерыканскім туры. На чэмпіянаце свету па сноўбордзе 2015 года ён стаў чацвёртым ў слоўпстайле. У сноўбордзе на этапах Кубка свету дэбютаваў у пачатку сезона 2015/16 у Кардроне, заняўшы пры гэтым 11 месца.
У лютым 2016 гады ён заняў трэцяе месца на конкурсе Big Air ALE INVITE. У студзені 2017 гады ён заняў трэцяе месца ў слоупстайле на Кубку свету. На зімовых гульнях x-Games 2017 года ў Аспене ён заняў 14-е месца. У пачатку лютага 2017 гады ён атрымаў перамогу на сусветным кубку, а ў канцы сезону выйграў Чэмпіянат свету па слоўпстайле.
Веліжжэ (возера, на захад ад Петрыкава)
Веліжжэ́ — возера ў Беларусі, у Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці, на правабярэжнай пойме ракі Прыпяць, у напрамку на паўднёвы захад ад горада Петрыкаў, на поўдзень ад вёскі Макарычы.
Плошча паверхні возера 0,1 км². Даўжыня 0,98 км, найбольшая шырыня 0,18 км. Даўжыня берагавой лініі 2,4 км. Катлавіна возера старычнага тыпу, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй да 2 м, пясчаныя. Берагавая лінія слабазвілістая. У паўночнай частцы з возера выцякае ручай у раку Прыпяць.
Чан’э-4
«Чан’э-4» — кітайская аўтаматычная міжпланетная станцыя для вывучэння Месяца і касмічнай прасторы; першы апарат, які здзейсніў мяккую пасадку (3 студзеня 2019) на адваротным баку Месяца. «Чан'э-4» складаецца з стацыянарнай месяцовай станцыі, якая нясе на борце месяцаход «Юйту-2».
«Чан’э-4» з'яўляецца часткай Месяцавай праграмы Кітая, працягам і дублёрам місіі «Чан’э-3» (у ходзе якой у канцы 2013 года на Месяц быў паспяхова дастаўлены месяцаход «Юйту»).
Мэты місіі
Запланаваны: пасадка ў кратары фон Ка́рман, які ўваходзіць у сваю чаргу ў Басейн Паўднёвы полюс — Эйткен; узяцце і даследаванні узораў грунту ; спецыялісты спадзяюцца знайсці ў гэтым рэгіёне матэрыялы, выбітыя з верхніх слаёў месяцовай мантыі, што дапаможа праліць святло на яе геалагічную гісторыю . Паўднёвы полюс — Эйткен з'яўляецца найбуйнейшым і найбольш старажытным вядомым импактным басейнам Сонечнай сістэмы, яго паверхня ў сярэднім на 13 км ніжэй навакольных узвышшаў. Выбар кратэра, названага ў гонар Тэадора фон Кармана, быў звязаны яшчэ і з тым, што гэты вучоны быў навуковым кіраўніком Цяня Сюэсэня (1911-2009), заснавальніка кітайскай касманаўтыкі.
Акрамя навуковых задач, місія дазволіць Кітаю пратэставаць магчымасці ў рэалізацыі сістэм далёкай касмічнай сувязі.
Месяцаход
1200-кілаграмовы пасадачны апарат нясе 140-кілаграмовы месяцаход «Юйту-2» («Нефрытавы заяц-2»), даўжынёй 1,5 метра, шырынёй 1 метр, вышынёй каля 1,1 метра. Месяцаход абсталяваны 2 складнымі панэлямі сонечных батарэй і 6 коламі, антэнай сувязі, чатырма панарамнымі камерамі, якія могуць працаваць адначасова. На месяцаходзе усталяваны таксама геарадар, які дазваляе зандаваць пласт рэгаліту, спяктрометр малюнкаў, які працуе ў бачным і блізкім інфрачырвоным дыяпазонах, аналізатар энергічных нейтральных атамаў і шэраг іншых прыбораў.
Крыніца сілкавання
Энергазабеспячэнне абсталявання місіі ажыццяўляецца цеплавымі блокамі — радыяцыйнымі крыніцамі цяпла і радыёізатопнымі крыніцамі электраэнергіі, якія выкарыстоўваюць энергію альфа-распаду ізатопа плутонію-238. Карпусы цеплавых блокаў выраблены з кампазіцыйных матэрыялаў спецыялістамі АТ «НДІграфіт». Начынне гэтых блокаў распрацавана ў Расийскім федэральным ядзерным цэнтры — ВНДИЭФ. Дадзеныя крыніцы сілкававання з'яўляюцца адзіным абсталяваннем, прынятым кітайскім касмічным агенцтвам ад Расіі.
Падрыхтоўка
Запуск і мяккая пасадка на Месяц першапачаткова планаваліся ў 2015 годзе.
Паколькі з адваротным бокам Месяца адсутнічае прамая бачнасць, для арганізацыі сувязі з апаратамі выкарыстоўваецца ретрансляцыйны спадарожнік «Цюэцяа», які быў запушчаны з касмадрома Січан 20 мая 2018 года ў кропку Лагранжа L2 ракетай-носьбітам «Чанчжэн-4С».
Адначасова з «Цюэцяа» былі таксама запушчаныя два малых апарата Харбінскага політэхнічнага універсітэта «Лунцзян-1» і «Лунцзян-2».
Запуск, палёт і пасадка на Месяц
«Чан'э-4» быў паспяхова запушчаны з Зямлі 7 снежня 2018 года (у 21:00 па маскоўскім часе, 8 снежня прыкладна ў 02:00 па мясцовым часе) ракетай-носьбітам «Чанчжэн-3Б» з касмадрома Січан.
12 снежня 2018 года ў 11:39 мск апарат выйшаў на эліптычную арбіту вакол Месяца (вышыня перыцэнтра 100 км, вышыня апацэнтра 400 км).
19 снежня 2018 года «Чан'э-4» усталяваў сувязь са спадарожнікам-рэтранслятарам «Цюэцяа» і звязаўся з Зямлёй.
30 снежня 2018 года ў 08:55 па пекінскім часу (03:55 мск) «Чан’э-4» перайшоў з кругавой 100-км арбіты на эліптычную арбіту вакол Месяца (вышыня перицентра 15 км, вышыня апоцентра 100 км).
3 студзеня 2019 года ў 05:26 мск выканана пасадка на адваротным баку Месяца  у кропцы з каардынатамі -45.47084°N, 177.60563°W.
Работа на паверхні Месяца
Пасля прылунення 3 студзеня 2019, у 06:40 мск апарат зрабіў першы ў свеце здымак паверхні адваротнага боку Месяца, зняты з блізкай адлегласці, і перадаў яго на Зямлю праз спадарожнік-рэтранслятар «Цюэцяа». У той жа дзень у 17:22 мск планетаход «Юйту-2» з'ехаў па нахільнай рампе на паверхню Месяца.
10 студзеня ў 17:14 па пекінскаму часу Юйту-2 паспяхова выйшаў са «спячкі» і зрабіў першыя фотаздымкі. «Юйту-2» правёў навукова-даследчую работу ў дзённы час, які прадоўжыўся да 12 студзеня.
З 14 студзеня 2019 года падчас месяцавай ночы месяцаход «Юйту-2» і спускальны модуль «Чан’э-4» знаходзілісь ў спячым рэжыме.
29 студзеня 2019 года, каля 20:00 выйшаў са спячага рэжыма месяцаход «Юйту-2».
30 студзеня 2019 года ў 20:39 пасадачны модуль «Чан’э-4» таксама выйшаў са спячага рэжыма. Тэмпература на паверхні Месяца за гэты час апускалась да -190°C.
У пачатку лютага 2019 года касмічны апарат LRO прайшоў амаль прама над месцам пасадкі «Чан’э-4» і здзейсніў яго фотаздымку.
На 4 сакавіка Юйту-2 праехаў 127 метраў па паверхні зваротнага боку Месяца і прыслаў здымкі, на якіх бачныя камяні і каляіна ад яго калёс. Затым месяцаход перайшоў у рэжым «сну» ў якім ён быў павінен заставацца да 10 сакавіка. 14 сакавіка агенцтва Сіньхуа паведаміла, што месяцаход «Юйту-2» праехаў па паверхні зваротнага боку Месяца 163 метры і, магчыма, зможа прарабіць звыш запланаванага трохмесячнага цыклу. За трэці месячны дзень «Юйту-2» праехаў 43 метры, дадаўшы іх да пройденых 44,185 м у першы месячны дзень і 75,815 м у другі месячны дзень. З 13 сакавіка 2019 года абсталяванне пасадачнага модуля «Чан’э-4» і ровер «Юйту-2» пераведены ў спячы рэжым да заканчэння трэцяй месячнай ночы. «Абуджэнне» пасля сну запланавана на 27 сакавіка 2019 года. Перамяшчэнні Юйту-2 па паверхні зваротнага боку Месяца ўдалась зафіксаваць пры дапамозе трохкамернай сістэмы фатаграфавання АМС Lunar Reconnaissance Orbiter.
У ходзе чацвёртых месячных сутак з 29 сакавіка па 1 красавіка «Юйту-2» праехаў па паверхні Месяца 8 метраў. Затыс абодва апаратаперайшлі ў рэжым «сну» да 8 красавіка. З 8 па 12 красавіка «Юйту-2» праехаў яшчэ 8 метраў, пасля чаго з надыходам пятай месяччнай ночы зноў перайшо у рэжым «сну» да 28 красавіка.
«Юйту-2» з дапамогай спектрометра VNIS выявіў у кратары Кармана мінералы ортапіраксен і алівін, якія могуць паходзіць з мантыі Месяца. Падчас пятага месячнага дня «Юйту-2» здолеў праехаць 12 м. У гэты час у кітайскага лунахода пачалі няштатна працаваць сэнсары сістэмы аўтаматычнага абыходу перашкодаў, паколькі адбіткі сонечнага святла ад элементаў корпуса ровера засвечвалі сэнсары. Сітуацыю здолелі выправіць з дапамогай карэктыроўкі праграмнага забеспячэння і яе перазагрузкі. За ўвесь час працы ровер пераадолеў прыкладна 190,5 м.
Біялагічны эксперымент
На борце пасадачнага модуля знаходзіцца кантэйнер вышынёй 198 мм і дыяметрам 173 мм, прызначаны для фармавання замкнёнай біясферы. Кантэйнер акрамя вады, глебы і паветра ўтрымліваў шэсць біялагічных відаў: насенне бавоўны, рапсу, бульбы, рэзухавідкі (Arabidopsis), а таксама яйкі пладовай мухі (дразафілы) і дражджавыя грыбкі, а таксама дзве маленькія камеры і сістэму кантролю цяпла, якая падтрымлівала тэмпературу 25 градусаў Цэльсія. Падчас падрыхтоўкі да запуску, за два месяцы да пасадкі на Месяцы, пры дапамозе спецыяльных тэхналогій насенне і яйкі былі закансерваваны на час падрыхтоўкі да палёту на Месяц. 3 студзеня пасля здзяйснення пасадкі на Месяц насенне было паліта вадой. 15 студзеня на канферэнцыі было абвешчана, што камерамі зафіксавана прарастанне аднаго з зярнятаў бавоўны. Таксама было паведамлена, што 12 студзеня ў сувязі з наступленнем першай для спускаемага модуля месяцавай ночы з нізкімі тэмературамі, у рамках пераводу спускаемага модуля ў «спячы рэжым» было выключана сілкаванне апаратуры кантэйнера, на чым эксперымент быў завершаны.
LimeSurvey
Асноўныя асаблівасці
Пытанні разбіваюцца на групы і кожная група пытанняў знаходзіцца на асобнай старонцы. Апытанні могуць уключаць у сябе розныя тыпы пытанняў, адказамі на якія могуць быць як увод тэксту, лічбавы ўвод, выбар патрэбнага варыянту адказу або проста "так" ці "не". Пытанні могуць быць арганізаваны ў двухмерныя масівы, адна вось якога будзе змяшчаць пытанні, а іншая — адказы на іх. Пытанні гэтак жа могуць залежаць ад вынікаў іншых пытанняў. Напрыклад, пытанні аб працы могуць быць зададзены чалавеку толькі тады, калі ён адказаў станоўча на пытанне аб наяўнасці працоўнага месца. .