cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Віктар Мароз
Клубная кар’ера
У сакавіку 2014 года вярнуўся ў «Сконта». У сезоне 2015 не з’яўляўся на полі. У пачатку 2016 года, калі «Сконта» быў пераведзены ў Першую лігу, зноў стаў гуляць за клуб, а таксама дапамагаць галоўнаму трэнеру Тамазу Пертыі. Пасля яго зыходу з каманды ў канцы 2016 года ўзначаліў каманду, якая страціла прафесійны статус. У ліпені 2017 года быў прызначаны галоўным трэнерам «Даўгаўпілса».
З 2020 года з’яўляецца галоўным трэнерам клуба РФШ.
Міжнародная кар’ера
Выступаў за нацыянальную зборную Латвіі.
Табун (хімічная зброя)
Табун (этылавы эфір дыметыламіда цыянафосфарнай кіслаты) — фосфарарганічнае злучэнне, бескаляровая рухомая вадкасць з tпл. 220 ° C, t пл −50 ° C, дрэнна раствараецца ў вадзе (каля 12 %), добра ў арганічных растваральніках. Атрутнае рэчыва нервова-паралітычнага дзеяння.
Сінтэз і ўласцівасці
Табун атрымоўваюць паслядоўным узаемадзеяннем хлорвокісу фосфара POCl3 са злішкам дыметыламіна, потым з этанолам і цыянідам калію:
Упершыню атрымаў нямецкі хімік Герхард Шрадэр.
Павольна гідралізуецца вадой, у кіслым асяроддзі гідроліз паскараецца, пры гэтым адбываецца адўчапленне дыэтыламіднай групы: Хутка гідралізуецца ў растворах шчолачаў, адшчапляе цыянід-іён: Лёгка ўзаемадзейнічае з растворамі аміяку і амінаў, што выкарыстоўваецца для дэгазацыі табуна. Прадукты дэгазацыі з’яўляюцца ядавітымі, бо ўтрымоўваюць солі сінільнай кіслаты.
Кшыштаф Пендарэцкі
Біяграфічныя звесткі
Скончыў Акадэмію музыкі ў Кракаве (1957), з 1959 года выкладаў у ёй кампазіцыю, у 1972—1987 гадах рэктар. У 1973—1978 гадах выкладаў у Ельскім універсітэце (ЗША). Дырыжыраваў вядучымі сімфанічнымі аркестрамі (з 1973 года), вёў майстар-класы ў буйнейшых музычных цэнтрах Еўропы і ЗША і інш.
Творчасць
Творам уласцівы глыбокі мастацкі змест, шырокі спектр сродкаў выразнасці, выкарыстанне традыцый каталіцкай музыкі. У творчасці звяртаецца да агульначалавечай тэматыкі («Строфы» для сапрана, дэ-кламатара і 10 інструментаў, 1959; «Плач па ахвярах Хірасімы», 1960; араторыя «Dies irae», 1967, памяці ахвяр Асвенціма; «Касмагонія», 1970), рэлігійнай музыкі («Страсці паводле Лукі», 1965; «Ютрань», 1972; «Магніфікат», 1974; «Te Deum», 1980; «Польскі рэквіем», 1984) і інш. Аўтар опер («Д’яблы з Лудэна», 1969; «Страчаны рай», 1978; «Чорная маска», 1986; «Убу кароль», 1991), аркестравых твораў (3 сімфоніі, у т.л. «II Chrristmas Symphony», 1980; «De natura sonoris I—II», 1966—70; «Пасакалія», 1988; «Адажыо», 1989), інструментальных канцэртаў (2 віяланчэльных, скрыпічны, альтовы), камерна-інструментальнай музыкі.
Арыгінальная экспрэсіўнасць музыкі К. Пендарэцкага грунтуецца на глыбокім адчуванні магчымасцей сучасных гукавых сістэм і выкарыстанні іх ва ўсіх сферах кампазітарскай тэхнікі ад артыкуляцыі да формаўтварэння. Зрабіў адкрыцці ў гукавой каларыстыцы.
Музыку Кшыштафа Пендарэцкага выкарыстоўвалі ў фільмах такіх рэжысёраў, як Ален Рэнэ, Стэнлі Кубрык, Дэвід Лінч, Анджэй Вайда ды іншыя.
Прэміі і ўзнагароды
Дзяржаўная прэмія Польшчы 1968, 1984. Лаўрэат прэстыжных замежных узнагарод. Чатыры разы ён быў лаўрэатам прэміі «Грэмі».
Кавалер ордэна Белага Арла — найвышэйшага ордэна Польшчы.
Фарысеі
Фарысеі — адна з трох старажытнаяэўрэйскіх рэлігійна-палітычных плыняў (сект), якая ўзнікла ў эпоху росквіту дынастыі Макавеяў (~150 да н.э.).
Фарысеі выражалі інтарэсы пераважна сярэдніх слаёў насельніцтва і аказвалі вялікі ўплыў на народныя масы, а часам і ўзначальвалі народныя паўстанні супраць рымскага панавання ў 1 ст. да н.э. Сваім заняткам яны лічылі тлумачэнне і выкладанне біблейскіх законаў, таму іх называлі яшчэ кніжнікамі. Фарысеі вялі строга пурытанскі вобраз жыцця і карысталіся папулярнасцю ў народзе. У пытаннях унутранай палітыкі фарысеі заўсёды былі на баку народных нізоў і выступалі супраць памкненняў пануючага класа. Паколькі іх лозунгам было сцверджанне: «Закон для народа, а не народ для закона», народ ім давяраў і быў паслядоўнікам іх веравучэння, бо яны прызнавалі абавязковасць захавання ўсіх пастаноў старадаўніх законавучыцеляў і ўсіх старадаўніх народных звычаяў. На гістарычную арэну фарысеі выступілі ў часы жыцця іўдзейскага князя-першасвяшчэнніка Іаана Гіркана (~ 140 да н.э.). У канцы 1 ст. да н.э. у часы панавання Ірада Вялікага іх палітычная дзейнасць у грамадскім жыцці Іудзеі спынілася, і ўсю сваю далейшую дзейнасць яны сканцэнтравалі на даследаванні рэлігійнага закону, працягваючы захоўваць уплыў у народных масах.
Валянцін Навумавіч Рабцэвіч
Валянцін Навумавіч Рабцэвіч ( в. Красная,  —, ) — беларускі гісторык, нумізмат, археолаг. Доктар гістарычных навук (1996), прафесар (1997). Спецыяліст па гісторыі грашовага абарачэння ў ВКЛ і Каралеўстве Польскім. Лічыцца адным з заснавальнікаў беларускай нумізматычнай школы.
Біяграфія
Скончыў у 1957 годзе гістарычны факультэт БДУ. У 1957—1959 — супрацоўнік арганізацыйнай групы Дзяржаўнага музея БССР. У 1959—1963 гадах вучыўся ў аспірантуры Дзяржаўнага Эрмітажу СССР пад кіраўніцтвам доктара гістарычных навук І. Г. Спаскага.
У 1964 абараніў у Ленінградскім аддзяленні Інстытута археалогіі АН СССР кандыдацкую дысертацыю па тэме «Тапаграфія манетных скарбаў на тэрыторыі Беларусі».
З 1963 працаваў на гістарычным факультэце БДУ, спачатку выкладчыкам, з 1970 — дацэнтам кафедры гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў, з 1973 — кафедры археалогіі, этнаграфіі і дапаможных дысцыплін БДУ, з 1997 — прафесар.
У 1996 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па тэме «Расійска-„польскія“ манетныя эмісіі эпохі Пятра I».
Навуковая дзейнасць
Вывучаў гісторыю грашовага звароту ВКЛ і Кароны, тапаграфію манетных скарбаў на Беларусі. Аўтар класічных манаграфій «О чем рассказывают монеты», «Нумизматика Беларуси», «Российско-польские монетные эмиссии эпохи Петра I», больш 70 навуковых прац і 300 навукова-папулярных артыкулаў у перыёдыцы і энцыклапедычных выданнях.
На аснове ўласнай калекцыі манет стварыў нумізматычны кабінет БДУ. Прадстаўляў Беларусь у Нумізматычнай камісіі Нацыянальнага камітэта гісторыкаў СССР.
Археалагічная праца
Удзельнічаў у вывучэнні і раскопках археалагічных помнікаў:
Узнагароды
Лаўрэат прэміі імя У. І. Пічэты (БДУ). Залаты знак Польскага нумізматычнага таварыства.
Новы Двур Мазавецкі
Новы Двур Мазавецкі (Nowy Dwór Mazowiecki) — горад у Польшчы, за 34 км на паўночны захад ад цэнтра Варшавы, пры ўпадзенні ракі Нараў у Віслу, частка Варшаўскай агламерацыі. Адміністрацыйны цэнтр Навадворскага павета Мазавецкага ваяводства. Утварае гарадскую гміну. Займае плошчу 28,21 км². Насельніцтва 28,7 тыс. чалавек (на 2018).
Востраў Танфільева
Востраў Танфільева (остров Танфильева, 水晶島) — востраў у Малой градзе Курыльскіх астравоў. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад Сахалінскай вобласці Расіі. На востраў таксама прэтэндуе Японія. Плошча - 12,92 км².
Мае вулканічнае паходжанне. Вышыня паверхні 8 - 12 м. Даўжыня - 8,3 км. Найбольшая шырыня - 5,5 км. Пакрыты лугамі і зараснікамі хмызняку з карлікавай бярозы і вярбы. З'яўляецца часткай прыроднага заказніка "Малыя Курылы".
У старажытнасці населены айнамі, якія называлі востраў Танфільева Шышо ("голыя скалы"). З канца XVIII ст. фактычна кантраляваўся японцамі. Афіцыйна ўвайшоў у склад Японіі толькі ў 1855 г. У канцы II Сусветнай вайны насельніцтва складала 931 чал. У 1945 г. заняты савецкімі войскамі і пазней уключаны ў склад РСФСР. У наш час на востраве Танфільева месціцца расійская памежная застава.
Савецкая плошча (Гродна)
Савецкая плошча — адна з галоўных плошчаў у цэнтральнай частцы Гродна. Размешчана на стыку вуліц Савецкай, Кірава, Карла Маркса, Стэфана Баторыя, Маставой, Замкавай, Калючынскай і Кастрычніцкай.
Старыя назвы — (Стары) Рынак, Ратушная, Парадная, Саборная, Стэфана Баторыя, Kirchplatz. Цяперашнюю назву атрымала ў 1940 г.
Гісторыя
Пасля таго, як у 1376 годзе Гродна стала ўладаннем князя Вітаўта, горад знаходзіўся ў эканамічным росквіце. У 1389 Вітаўтам закладваецца драўляны касцёл на заходнім боку плошчы, а сама плошча звязваецца з дзядзінцам вуліцай Замкавай і на ёй размяшчаецца рынак. Рынак становіцца цэнтрам грамадскага і гандлёвага жыцця горада, мае квадратную форму. Пасля атрымання горадам Магдэбургскага права ў 1496 годзе, у 1513 на гарадскім пляцы будуецца Ратуша, якая мае вежу з гадзінікам, а таксама гандлёвыя шэрагі. У 1540 на пачатку вуліцы Замкавай (на месцы сучаснага палаца культуры Тэкстыльшчыкаў) будуецца Замкавы двор, а ў 1560 на месцы сучаснага дома № 1 па вуліцы Савецкай — першая гарадская карчма. Наступны этап плошчы звязаны з імям караля Рэчы Паспалітай Стэфана Баторыя, які зрабіў горад сваёй рэзідэнцыяй і памёр тут. У 1586 годзе замест драўлянага будуецца каменны касцёл, а на ўсходнім боку пляца ў 1580 збудоўваецца палац Баторыя, які захаваўся да нашых дзён. Падчас вайны 1654—1667 спалена карчма, а горад разрабаваны. У 1673 годзе прынята рашэнне праводзіць кожны трэці Сейм Рэчы Паспалітай у Гродна, пасля чаго магнаты пачынаюць актыўна набываць землі горада для будаўніцтва рэзідэнцый. Да канца 17 ст. на паўдзевым боку плошчы будуецца палац Радзівілаў, а палац Баторыя перабудоўваецца ў палац Бжостоўскіх. Насупраць фары Вітаўта ў пачатку 18 ст. будуецца езуітскі касцёл, а ля яго ў 1709 — першы, а 1763 — другі паверх аптэкі. Абодва будынкі захаваліся амаль без змяненняў. У пачатку 18 ст. перабудаваны будынак палаца Баторыя выкарыстоўваецца для пасяджэнняў сейма, таксама перабудоўваецца і палац Радзівілаў. На той час плошча была выбрукавана, ля ратушы быў вырыты калодзеж. Пасля Падзелаў Рэчы Паспалітай Гродна стала цэнтрам губерніі ў Расіі. У 1803 годзе на тэрыторыі езуітскага кляштара размяшчаецца казармы і турма (якая размяшчаецца тут і ў нашы дні), у 1806 Фара Вітаўта перабудоўваецца ў праваслаўны Сафійскі сабор, у 1807 Ратуша перабудоўваецца ў стылі класіцызму, паміж якой і паўднёвым бокам закладваецца сквер з фантанам, рысы якога захаваліся і цяпер. У 1889 годзе яшчэ раз быў перабудаваны ў псеўдарускім стылі Сафійскі сабор. На паўночным боку плошчы ў 1898 годзе ўзводзіцца будынак дома Мураўёва ў стылі мадэрн, а ў 1910 годзе паўдёвы бок плошчы замыкаецца шэраговай 2-павярховай забудовай з лаўкамі на першым паверсе.
Пасля падпісання Рыжскага дагавора ў 1921 годзе Гродна адыходзіць да Польшчы. Сафійскі сабор становіцца гарнізонным касцёлам і ў 1935 годзе перабудоўваецца ў гатычным стылі.
Падчас Другой сусветнай вайны быў моцна пашкоджаны паўдневы бок плошчы. Будынкі Ратушы і палаца Раздівілаў так і не былі ўзноўлены. Таксама быў знесены флігель палаца Баторыя і будынкі на паўночным боку плошчы. У 1950-я гг. ў Цэнтральным скверы на плошчы пастаўлены фантан з дэкаратыўнай чашай у цэнтры круглага басейна (арх. М. Максімец). У 1958 годзе на заходнім боку плошчы быў збудаваны будынак палаца культуры тэкстыльшчыкаў. А 29 лістапада 1961 года была ўзарвана Фара Вітаўта, на месцы якой так нічога і не было пабудавана, і цяпер так знаходзіцца сквер.
= Будынкі =
Паўночны бок
'''№ 1 па вул. Савецкая''': Двух і трохпавярховы будынак. Помнік архітэктуры. Дом, вядомы як «Палац Сангушак», мае даўнюю гісторыю. Пабудаваны ў 1742 г. на месцы гарадской карчмы 16 ст. У другой палове 18 ст. ім валодаў Антоній Тызенгаўз, а затым яго спадчыннікі. У 20 ст. ў доме знаходзіліся: майстэрня гарадзенскага фотамайстра Гельгора, аптэка, крама канцтавараў, крама Лінніка па продажы швейных машын, веласіпедаў, матацыклаў, радыё-фотатавараў. Пасля вайны размяшчаліся прамтаварныя і харчовыя крамы, піўны ларок. У 1962 г. адкрылася дыетычная сталовая. Пасля закрыцця сталовай там некаторы час размяшчалася крама «Цацкі». У 70-80 г.г. ў будынку працавалі цырульня і крама «Саюздрук».
Цяпер з боку Савецкай плошчы знаходзяцца крама «Ратушная» (працуе пан-пят 9.00-20.00, суб-няд 10.00-17.00), крама адзення «Стыль» (працуе пан-пят 11.00-19.00, суб 11.00-18.00, няд 11.00-16.00).
№ 2: дом купца Мураўёва — трохпавярховы будынак. Вылучаецца чырвоным колерам цэглы, з якой пабудаваны. Узведзены 1898, па іншым звесткам каля 1914 ці нават 1890 годзе. Помнік архітэктуры стылу мадэрн. Пасля вызвалення горада ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў у 1944 у будынку размяшчалася абласная бібліятэка імя Карскага. З канца 80 гг 20 ст. дом не эксплуатуецца, цяпер на рамонце.
'''№ 23 па вул. Калючынская''': Трохпавярховы будынак. Не эксплуатуецца.
Усходні бок
№ 4: Комплекс кляштара езуітаў. Фарны касцёл і Аптэка.
Будынак былой аптэкі езуітскага кляштара.
Двухпавярховы будынак. Помнік архітэктуры XVII—XVIII стагоддзяў. Першая на тэрыторыі Беларусі аптэка была заснавана ў 1687 годзе. Каменны будынак быў пабудаваны ў 1709 годзе, а ў 1763 быў дабудаваны другі паверх. Будынак амаль увесь час выконваў першапачатковую функцыю — аптэкі. Толькі пасля 1944 года да пачатку 90 гг. XX ст. у будынку размяшчаўся салон мэблі. Цяпер у будынку таксама размяшчаецца аптэка, медыцынскы музей, з боку двара — крама рэлігійных кніг і абраз.
Пабудова аптэкі двухпавярховая, пастаўлена тарцом да вуліцы. Цікавы фасад па другім паверсе, у якім багата прадстаўлена архітэктура барока: з гаўбцамі і фігурным франтонам, развітымі апраўленнямі вокнаў, карнізнымі цягамі.
Аптэка працуе штодзенна з 8.00 па 21.00, нядзеля 9.00 — 18.00. Музей працуе аўт-суб 9.00-17.00. Уваход у музей бясплатны, праз аптэку. Крама рэлігійных кніг працуе па буднях 18.00-20.00, па святах 8.30-20.30.
'''№ 1 па вул. Маркса''':Трохпавярховы будынак. Вядомы як палац С. Баторыя ці «Баторыеўка». Помнік архітэктуры. Меркуецца, што ў гэтым будынку кароль С. Баторый праводзіў соймы Рэчы Паспалітай і прымаў амбасадараў. У гэтым будынку 15 снежня 1586, на трэці дзень пасля смерці Баторыя, для ўладкавання спрэчкі прыдворных лекараў П. Сымоні і Н. Бучэлла пра прычыну смерці караля, цырульнік Я. Зыгуліц зрабіў бальзамаванне цела караля. У далейшым будынак выкарыстоўваўся як каралеўская рэзідэнцыя, але з пач. 18 ст. вядомы ўжо як палац Сапегаў. У 1832 будынак перабудаваны. Пасля пажару 1885 вонкавы выгляд і планоўка Баторыеўкі ізноў былі значна зменены, яго асноўны аб’ём стаў 3-павярховым. На пачатку 20 ст. у будынку знаходзіліся цэнтральная гасцініца і прыватная гімназія К. Баркоўскай. Цяпер увесь будынак займае Кафедра анатоміі чалавека Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.
Заходні бок
№ 6:Палац культуры тэкстыльшчыкаў — трохпавярховы, прамавугольны ў плане будынак, пабудаваны ў 1958 годзе па тыповаму праекту (архітэктар І. Рожын) з выкарыстаннем элементаў класіцызму. З тыльнага боку фасаду прымыкае паўкруглы ў плане аб’ём, дзе размешчана парадная лесвіца, а таксама частка фае. Галоўны фасад вырашаны ў выглядзе каланады на ўсю вышыню будынка, якая ўтварае неглыбокую лоджыю з центральным уваходам. На першым паверсе размешчаны вестыбюль, фае, клубныя і адміністрацыйна-гаспадарчыя памяшканні. На другім паверсе знаходзіцца глядзельная зала на 400 месц, фае, танцпол, пакоі на кружкоў. На трэцім паверсе размяшчаецца лекцыйная зала на 120 месц.
Працяглы час існавала легенда, што будынак пабудаваны «задам наперад»: фасад, які выходзіць да Дома быту, павінен быць галоўным. Але са слоў дачкі прараба Р. Папова, які будаваў гэты будынак, пры ажыццяўленні праекта была прыбрана каланада перад галоўным фасадам, таму ён і ўяўляецца не завершаным. У савецкі час перад галоўным уваходам у падчас дзяржаўных святаў усталёўвалася трыбуна, ля якой праходзілі святочныя калоны. Цяпер на рэканструкцыі. З боку дома быту ў доме знаходзіцца кафэ «Сахара», якое працуе пан-чац, няд 15.00-2.00, пят-суб 15.00-5.00.
Паўднёвы бок
На паўдзенным боку няма ніякіх пабудоў, і таму вызначыць дакладна межы плошчы цяжка. Раней тут знаходзіліся Ратуша і палац Радзівілаў.
Уладзімір Усеваладавіч Чурыла
Уладзімір Усеваладавіч Чуры́ла (, Масква) — беларускі мастак.
Біяграфія
Скончыў у 1965 годзе мастацкую студыю пры Палацы піянераў і школьнікаў, у 1976 годзе — Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Вучыўся ў С. Каткова, А. Хадыкі, Л. Каджар, А. Семілетава. Удзельнік мастацкіх выставак з 1976 года.
Член Беларускага саюза мастакоў з 1984 года.
Жыве ў г. Мінску.
Творчасць
Працуе ў манументальна-дэкаратыўным мастацтве, мастацкім праектаванні, станковым жывапісе. Аўтар мастацкага афармлення станцый Мінскага метрапалітэна «Акадэмія навук» (1979—1984), «Плошча Я. Коласа» (1980—1981), «Пушкінская» (1997); Палаца культуры завода «Оптык» у г. Ліда Гродзенскай вобласці (1985), Нацыянальнага цэнтра творчасці дзяцей і моладзі (1990—1996), залаў прыёмаў Дома ўрада Беларусі (1993—1998), рэзідэнцыі пасла Турцыі (1999), салона «Пасольства прыгажосці» (2001) у Мінску; жывапісных кампазіцый «Нацюрморт з хурмой», «Пеўні» (абедзве 2000), серыі «Палескія замалёўкі» (2002) і інш.
Залескі сельсавет (Кобрынскі раён)
Зале́скі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Залессе.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Закросніцкі сельсавет у складзе Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Закросніца. 16 ліпеня 1954 года перайменаваны ў Залескі, цэнтр перанесены ў вёску Залессе. 21 студзеня 1961 года ў склад сельсавета з Гарадзецкага сельсавета перададзена вёска Нятрэба, якая ў 1962 годзе вернута ў склад Гарадзецкага сельсавета. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Залескага сельсавета 11 населеных пунктаў. 21 ліпеня 1980 года ў склад Астроміцкага сельсавета перададзены вёскі Прылукі Вялікія і Калубелі
IC 3052
IC 3052 — галактыка тыпу E? (эліптычная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вацлаў Пануцэвіч
Вацлаў Пануцэвіч, да 1945 г. Папуцэвіч (2-ая пал. 1910/1-ая пал. 1911, в. Малая Альшанка каля Гродна  —, ; Псеўданімы: Мікола Волаціч, Volacic Mikola, Volacic M.; Крыптанімы: В. П.) — беларускі палітычны і рэлігійны дзеяч, гісторык.
Біяграфія
Паходзіў з сям’і беларусаў-католікаў. Вучыўся ў Віленскай духоўнай каталіцкай семінарыі. Быў выключаны з ліку клерыкаў за беларускую дзейнасць. З 1936 вучыўся на юрыдычным факультэце Універсітэта Стэфана Баторыя ў Вільні. Удзельнічаў у працы «Акадэміцкага кола сяброў Беларусаведы» (1936—1939). Адзін з арганізатараў «руху маладых адраджэнцаў». З 1935 г. член БХД. З 1 снежня 1935 г. член рэдкалегіі «Студэнцкай Трыбуны», маладзёвага дадатку да «Беларускай Крыніцы». У 1935—1938 гадах быў рэдактарам часопіса «25 сакавіка» (лістапад 1936 — сакавік 1938). З 26 лютага 1936 года сакратар Віленскага аддзела БІГіК. Пасля расколу БХД у 1936 належаў да «Беларускага фронту» кс. В. Гадлеўскага. Прымаў удзел у выданні газеты «Беларускі фронт». За надрукаваны рэдакцыйны артыкул «Залежнасць ці незалежнасць» у № 3 «Беларускага фронту» за 30 жніўня 1938 г. быў асуджаны на год турмы ўмоўна.
У верасні 1939 г., з пачаткам 2-й сусветнай вайны, мабілізаваны ў 81-ы стралковы полк, які фарміраваўся ў Гродне. 22 верасня 1939, пасля заняцця савецкімі войскамі Гродна, трапіў у палон. Быў вызвалены і жыў у Гродне. Паводле Б. Грабінскага, прыкладна ў 1940 да В. Пануцэвіча ў Гродна ад варшаўскіх беларусаў (кс. В. Гадлеўскага, М. Шчорса і інш.) прыбыў сувязны, які адначасова з’яўляўся агентам НКУС, але В. Пануцэвіч «адразу западозрыў, што пасылаюць хлопца бальшавікі, і заявіў у НКУС». Нейкі Пануцэвіч у 1940 годзе выкладаў у гродзенскай школе № 1 беларускую мову і літаратуру. Восенню 1941 В. Пануцэвіч жыў у Гродне па адрасе: вул. Паўночная, 5. З пачаткам нямецкай акупацыі ў кастрычніку 1941 года разам з А. Русаком В. Пануцэвіч ездзіў у Вільню з мэтай наладзіць сувязь з Віленскім БНК. Паводле Я. Малецкага, яго кандыдатура разглядалася мясцовымі нямецкімі ўладамі на пасаду бургамістра Гродна. Вёў настаўніцкія курсы пры Гродзенскам БНК. 27 кастрычніка 1941 г. разам з Я. Малецкім сустракаўся з гродзенскім епіскапам Антоніем па справе беларусізацыі праваслаўнай царквы і арганізацыі ў Гродне беларускай праваслаўнай семінарыі. У сярэдзіне лістапада 1941 года пераехаў з Гродна ў Баранавічы. У 1941—1944 г. працаваў у падкантрольнай немцам адміністрацыі акругі Баранавічы.
З 1944 г. у эміграцыі — спачатку ў Германіі, у перасыльных лагерах, дзе займаўся арганізацыяй беларускага скаўтынгу, а пасля 1949 — у ЗША. Жыў у Чыкага. Узначальваў Задзіночанне беларускіх скаўтаў на чужыне. Кіраўнік скаўцкай дружыны «Арлы» ў Чыкага. У 1950 сакратар Беларуска-амерыканскай нацыянальнай рады, з мая 1950 — віцэ-старшыня Беларуска-амерыканскага каталіцкага таварыства. У пач. 1960-х заснаваў выдавецтва «Беларуская выдавецкая сябрына». Выдаваў рэлігійна-гістарычныя часопісы: «Беларуская царква» (выдаваўся кірыліцай), «Літва» (лацінкай). Быў жанаты з дачкой Э. Будзькі — Ірэнай.
Пахаваны на могілках Святога Адальберта ў, прыгарадзе Чыкага. Там жа пахаваныя яго родныя.
Творчасць
Пакінуў значную творчую спадчыну. Апрацоўваў і выдаваў казкі, чытанкі, пераклаў на беларускую мову «Падарожжа Гулівера да волатаў…» Дж. Свіфта, напісаў некалькі кніжак пра беларускі скаўтынг. Зрабіў пераклад літургіі св. Іаана Залатавуста (Чыкага, 1958), якім карысталіся ў беларускай грэка-каталіцкай Спаскай царкве ў Чыкага. Асноўныя яго працы — кнігі па гісторыі Беларусі: «Zamojdz і Litva: Roznyja krainy і narody» (Чыкага, 1953—1954), «З гісторыі Беларусі або Крывіччыны-Літвы» (Чыкага, 1965), «Крывіцкая этнаграфічная прастора», «Зь гісторыі вышэйшых школ у Беларусі. 1. Віленская акадэмія», «Пачаткі хрысьціянства на нашых землях», «Плян Агінскага 1811 г.», «Сьв. Афрасіньня Полацкая» ("Бібліятэчка «БГА», ?), «З гісторыі Беларусі альбо Крывіччыны-Літвы», «Вінцэсь Гадлеўскі…» («Спадчына», 1993), «Літва і Беларусь», «Берасьцейская вунія» ("Бібліятэчка «БГА», ?), «Сьвяты Язафат Кунцэвіч» (Чыкага, 1963; Полацк, «Сафія», 2000), «Паўстаньне 1863 на Беларусі», «Гарадзеншчына ў нацыянальным руху ў 1918—1919 гадах» («Бацькаўшчына», 1960-я; «Пагоня», 1994), «Беларуская Аўтакефальная Праваслаўная Царква» ("Бібліятэчка «БГА», ?) і інш. Большасць кніг выйшлі мізернымі накладамі, з’яўляюцца рарытэтамі. Шырока супрацоўнічаў з беларускім эмігранскім перыядычным друкам («Бацькаўшчына», «Беларус» і інш.). Большасць прац аб’ёмныя і патрабуюць асобнага перавыдання. У серыі «Бібліятэчка „БГА“» плануецца (2002) выдаць «Выбраныя працы» В. Пануцэвіча, у т.л. успамінамі, лісты і фотаздымкі, што датычаць В. Пануцэвіча.
Каперціна
Каперціна (Copertino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лечэ.
Насельніцтва складае 24372 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 422 чал./км². Займае плошчу 58 км². Паштовы індэкс — 73043. Тэлефонны код — 0832.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giuseppe da Copertino.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Сваляўскі раён
Сваляўскі раён (Свалявський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Закарпацкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Свалява (Свалява).
Утвораны ў 1956 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 54037 чалавек, плошча — 673 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога і 13 сельскіх саветаў.
Партызанская брыгада «Жалязняк»
Партызанская брыгада «Жалязняк» — назва партызанскіх брыгад, існаваўшых у час Вялікай Айчыннай вайны.
Рэвізская душа
Рэві́зская душа́ — адзінка рэвізскага ўліку мужчынскага насельніцтва Расійскай імперыі, існавала з 1718 да 1887 год (у Сібіры да 1899 года).
Тэрмін узнік у сувязі з заменай падворнага абкладання падушным падаткам. У выніку рэвізій складаліся так званыя рэвізскія сказкі на асоб, якія ўлічваліся рэвізіямі і атрымалі назву рэвізскія душы. Кожная рэвізская душа лічылася наяўнай да наступнай рэвізіі нават у выпадку смерці чалавека (адсюль — "мёртвыя душы").
Казімерас Бізаўскас
Казімерас Бізаўскас (Kazimieras Bizauskas; 14 лютага 1893, Павіласта, Курляндыя — 26 чэрвеня 1941, Бігосава, Беларусь) — літоўскі палітык і дыпламат, падпісаў акт аб незалежнасці Літвы ад 16 лютага 1918 года.
NGC 821
NGC 821 — эліптычная галактыка ў сузор’і Авен.
Батальнэ
Батальнэ (Батальне) — сяло ў Лэнінскім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Падпарадкоўваецца Батальненскаму сельскаму савету.
Валерый Паўлавіч Чайка
Валерый Паўлавіч Ча́йка (, г. Таганрог, Растоўская вобласць, РСФСР) — беларускі мастак.
Біяграфія
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1976 годзе. Член Беларускага саюза мастакоў з 1984 года.
Творчасць
Працуе ў манументальна-дэкаратыўным і афармленчым мастацтве, у мастацкім праектаванні. Сярод твораў: мастацкае афармленне інтэр’ераў і экстэр’ераў БДУ, экстэр’ера абласнога радзільнага дома (абодва 1978), праект інтэр’ера і вітражы станцыі метро «Інстытут культуры» (1984), праект інтэр’ера і люстры ў аэрапорце «Мінск-2» (1988—1989), размалёўка ў рэстаране «Беларусь» (1995), размалёўка і вітражы ў рэстаране «Гасціны двор» (1996), аб’ёмна-прасторавыя кампазіцыі для Палаца Рэспублікі (2000) — усе ў Мінску. Адзін з аўтараў вітражоў з размалёўкай і аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі для храма Св. Духа ў Беластоку (Польшча, 2001, з С. Рабашчуком і Б. Скрамблевічам). Творы вылучаюцца высокай мастацкай культурай, шматпланавасцю зместу, гарманічным уключэннем у архітэктурнае асяроддзе.
Садукеі
Садукеі — адна з трох рэлігійна-палітычных плыняў (сект) у старажытнай Іудзеі ў 2 ст. да н.э. — 1 ст. н.э.
Сваю назву вялі ад Садока, першасвяшчэнніка іерусалімскага храма, які жыў у 10 ст. да н.э. і якога яны лічылі сваім духоўным бацькам. Як рэлігійна-ідэалагічная плынь, садукеі выражалі інтарэсы прадстаўнікоў іўдзейскай рабаўладальніцкай знаці, вышэйшага іерусалімскага жрэчаства і чыноўнікаў. У адрозненне ад фарысеяў садукеі ў дагматычных пытаннях праяўлялі пэўны рацыяналізм, вучылі аб існаванні свабоды волі і свабоды выбару чалавекам паміж дабром і злом. Пасля падпарадкавання Іудзеі рымскаму панаванню (63) садукеі захапілі кіруючыя пазіцыі ў храмавым кульце і ў палітычным жыцці, вылучаліся сваім багаццем і раскошным вобразам жыцця. Групуючыся вакол кіруючай дынастыі ў якасці яе военачальнікаў і дарадцаў, садукеі сканцэнтравалі ў сваіх руках ваенную і адміністрацыйную ўладу ў краіне, бо самі складалі не толькі родавую, але і грашовую арыстакратыю старажытнай Іудзеі. Пасля разбурэння Іерусаліма (70) садукеі страцілі сваё духоўнае значэнне і палітычную магутнасць і сышлі з гістарычнай арэны.
Максім Сяргеевіч Амельянчук
Максім Амельянчук (нар., Кіеў) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Энергетык-БДУ».
Сын беларускага футбаліста, іграка нацыянальнай зборнай Сяргей Амельянчука.
Клубная кар’ера
Выхаванец футбольнага клуба «Мінск», за які выступаў на юнацкім узроўні.
У студзені 2021 года перайшоў у «Энергетык-БДУ». 13 сакавіка 2021 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы са «Смаргонню» (3:0). У далейшым працягваў трывала з’яўляцца ў асноўным складзе каманды, выходзячы на замену. У студзені 2022 года падоўжыў кантракт з «Энергетыкам-БДУ».
IC 3053
IC 3053 — галактыка тыпу Sab   R  ў сузор’і Валасы Веранікі.
Астурыйская мова
Астурыйская мова — раманская мова, належыць да астурлеонскай падгрупы ібера-раманскіх моў, уяўлялай сабою дыялектны кантынуум. Іншы пашыраны пункт гледжання лічыць увесь гэты дыялектны кантынуум адным астурлеонскай мовай. З гэтага пункту гледжання астурыйская з'яўляецца адной з пісьмовых варыянтаў астурлеонскай. Назва «астурыйская мова» ці «бабле» належыць да той часткі гэтага кантынуума, якая знаходзіцца на тэрыторыі іспанскай аўтаномнай супольнасці Астурыя (іншыя лакальныя варыянты — мірандская мова у Партугаліі і леонская, эстрэмадурская, кантабрыйская мова ў адпаведных рэгіёнах Іспаніі).
Афіцыйнага статусу не мае, аднак законы ўстанаўліваюць, што ўлады павінны падтрымваць яе захаванне і вывучэнне. Рух за асобны статус астурлеонскіх гаворак ад іспанскай пачаткаў Рамон Менендас Педаль у 1906 годзе. У 1980 годзе астурыйскі варыянт кадыфікаваны «Акадэміяй астурыйскай мовы».
Рэестры
Рэестры (regesta) — спісы, вопісы, а таксама кнігі ў судах ВКЛ, куды рабілі запісы аб справах, што падлягалі судоваму разгляду. Галоўныя з рэестраў: сумарныя, у якія ў замкавых судах заносілі кароткі змест спраў па даўгавых абавязацельствах, аб выгнанні з маётка, беглых сялян, а ў земскіх судах - аб закладных здзелках ці вызваленні ад іх; звычайныя, у якія ў замкавых судах заносілі крымінальныя справы пра найбольш цяжкія злачынствы (разбоі, грабяжы і інш.), у земскіх судах усе грамадзянскія справы; арыштаваных, у якіх у замкавых судах вялі ўлік злачынцаў, затрыманых на месцы злачынства і аддадзеных пад суд; тактавыя, у якіх вялі запіс злачынстваў, зробленых у месцы ці паблізу ад таго месца, дзе засядаў суд; скарбовыя, у якія ў замкавых судах заносілі справы, звязаныя з ужываннем мер і вагаў і інш., што мелі дачыненне да дзяржаўнага скарбу. Рэестры замкавых і земскіх судоў звычайна называлі “кнігі гродскія”, “кнігі земскія”. У Трыбунале ВКЛ вяліся рэестры апіляцый на рашэнні ніжэйшых судзебных інстанцый, рэестры, дзе рабілі ўлік фактаў невыканання вызначэнняў Трыбунала, скарг на валакіту ў ніжэйшых судах.
Кандак
Канда́к (κοντάκιον) — група кароткіх царкоўных песнапенняў, асаблівасць якіх заключаецца ў тым, што ў чынапаследаваннях у гонар таго або іншага святога ці свята такое песнапенне ўтрымлівае ў сабе тэму ўсяго чынапаследавання. Першым аўтарам кандака быў візантыйскі пісьменнік кан. 5 — пач. 6 ст. Раман Салодкапевец, якому належыць кандак у гонар багародзіцы.
Барысаўскі раён
Бары́саўскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мінскай вобласці Беларусі. Утвораны 17 ліпеня 1924. Падзелены на 17 сельскіх саветаў. Знаходзіцца на паўночным усходзе Мінскай вобласці, цэнтр — горад Барысаў. На ўсходзе мяжуе з Крупскім раёнам, на поўдні — з Бярэзінскім і Чэрвеньскім раёнамі, на паўднёвым захадзе — са Смалявіцкім раёнам, на захадзе — з Лагойскім раёнам Мінскай вобласці, на поўначы — з Віцебскай вобласцю.
Геаграфія
Галоўныя рэкі — Бярэзіна, Пліса, Бобр, Гайна, Сха, Цна, Мужанка, Нача, Рова, Бродня. На тэрыторыі раёна знаходзіцца возера Палік. Іншыя рэкі: Рака Гурба, Рака Жартайка, Рака Мрай.
Вядомыя 173 радовішчы торфу, 2 радовішчы пяску і вытворных, 2 радовішчы легкаплаўкіх глін.
Клімат умерана кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −6,9 °C, ліпеня 18,2 °C. Сярэднегадовая колькасць ападкаў складае 647 мм. Вегетацыйны перыяд — 187 дзён.
Лясы (51 % тэрыторыі) хваёвыя, яловыя, бярозавыя, вялікія масівы ў паўночнай і заходняй частках раёна. Пад балотамі знаходзіцца 13 % тэрыторыі. У межах раёна размяшчаецца частка Бярэзінскага біясфернага запаведніка.
Гісторыя
Тэрыторыя Барысаўшчыны была заселеная яшчэ ў эпоху мезаліту (IX—V тысячагоддзе да н.э.). Стаянкі гэтага перыяду былі на тэрыторыі цяперашніх вёсак Вялікае Стахава, Глівін, Чарневічы.
У месцах, адпаведных сучаснай Барысаўшчыне, археолагамі знойдзены прадметы, якія сведчаць аб жыццядзейнасці чалавека эпохі неаліту (IV-ІІ тысячагоддзе да н.э.). Гэта тэрыторыя вёсак Аздяцічы, Слабодка, Чэрнеўка.
У VII-IХ стагоддзях нашай эры на землях раёна жылі крывічы — знакамітае славянскае племя. З тых часоў захаваліся вёскі Вяляцічы і Ратуцічы.
З X стагоддзя Барысаўшчына ўваходзіла ў склад Полацкага княства.
Гісторыя горада Барысава ўзыходзіць да пачатку XII стагоддзя. У 1102 полацкі князь Барыс Усяслававіч, вяртаючыся з паходу на яцвяг, заснаваў на левым беразе Бярэзіны горад і назваў яго сваім імем. У «Хроніцы Літоўскай і Жамойцкай» гаворыцца, што Барысаў быў заснаваны, каб «нак вечной граници умоцнити межи Литвою и князством Полоцким». У канцы XIII стагоддзя ён становіцца горадам — крэпасцю Полацкага княства.
Падчас руска-французскай вайны 1812 года, за 15 км на паўночны захад ад Барысава, на рацэ Бярэзіна ля вёскі Студзёнка, войскі Расійскай імперыі разбілі армію Напалеона (Бітва на Бярэзіне). Аб гэтым сведчаць устляваныя на месцы пераправы, на правым і левым берагах Бярэзіны, помнікі рускім і французскім воінам.
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Барысаўскай акругі БССР. Цэнтр — горад Барысаў. 20 жніўня 1924 года адзелены на 17 сельсаветаў: Аздзяціцкі, Бродаўскі, Бытчанскі, Велікастахаўскі, Вяляціцкі, Глівінскі, Жыцькаўскі, Забашавіцкі (Забашаўскі), Зачысценскі (Зачысцкі), Кішчына-Слабадскі, Лошніцкі, Мётчанскі, Навасёлкаўскі (Навасельскі), Неманіцкі, Перасадскі, Хахлолецкі (Хаўхоліцкі), Чарневіцкі. 21 жніўня 1925 года ўтвораны Веліканегнавіцкі сельсавет; Кішчына-Слабадскі і Хахлолецкі (Хаўхоліцкі) сельсаветы перададзены ў Зембінскі раён. З 9 чэрвеня 1927 года раён у складзе Менскай акругі. 22 верасня 1927 года да раёна далучаны Зембінскі, Карсакавіцкі, Касцюкоўскі (Касцюковіцкі), Кішчына-Слабадскі і Хахлолецкі (Хаўхоліцкі) сельсаветы скасаванага Зембінскага раёна. 10 студзеня 1929 года ўтвораны Лозінскі нацыянальны польскі сельсавет. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 18 студзеня 1931 года ўтвораны Прыгарадны сельсавет. 8 ліпеня 1931 года да раёна далучаны Баранскі і Жортайскі сельсаветы скасаванага Халопеніцкага раёна. 12 лютага 1935 года Баранскі і Жортайскі сельсаветы перададзены ў склад адноўленага Халопеніцкага раёна. 23 жніўня 1937 года скасаваны Лозінскі нацыянальны польскі сельсавет. З 20 лютага 1938 года раён у складзе Мінскай вобласці. 27 верасня 1938 года статус Зембіна паніжаны да вёскі, утвораны Зембінскі 2-гі сельсавет (на базе скасаванага местачковага). 16 ліпеня 1954 года скасаваны Бродаўскі, Зембінскі 1-шы, Зембінскі 2-гі, Касцюкоўскі і Хаўхоліцкі сельсаветы, утвораны Зембінскі сельсавет. 8 красавіка 1957 года Жыцькаўскі сельсавет перайменаваны ў Бродаўскі. 20 студзеня 1960 года да раёна далучаны Іканскі і Мсціжскі сельсаветы скасаванага Бягомльскага раёна, Маісееўшчынскі сельсавет Халопеніцкага раёна, 25 снежня 1962 года — рабочы пасёлак Зялёны Бор, гарадскі пасёлак Жодзіна і Жодзінскі сельсавет скасаванага Смалявіцкага раёна. 7 сакавіка 1963 года Жодзіна атрымала статус горада. 17 жніўня 1963 года ўтвораны Траянаўскі і Хаўхоліцкі сельсаветы, скасаваны Бытчанскі і Веліканегнавіцкі сельсаветы. 6 студзеня 1965 года рабочы пасёлак Зялёны Бор, горад Жодзіна і Жодзінскі сельсавет перададзены адноўленаму Смалявіцкаму раёну. 16 студзеня 1969 года Велікастахаўскі сельсавет перайменаваны ў Весялоўскі. 31 ліпеня 2006 года горад Барысаў і Барысаўскі раён аб’яднаны ў адну адміністрацыйную адзінку. 30 кастрычніка 2009 года скасаваны Бродаўскі, Карсакавіцкі, Кішчынаслабодскі, Хаўхоліцкі і Чарневіцкі сельсаветы, 28 мая 2013 года — Аздзяціцкі, Забашавіцкі, Навасёлкаўскі і Траянаўскі сельсаветы , 30 сакавіка 2016 года — Зачысцкі сельсавет.
Насельніцтва
Агульная колькасць насельніцтва Барысаўскага раёна, па дадзеных на 1 студзеня 2010 года, складае 187 600 чалавек, з іх:
Колькасць населеных пунктаў — 300.
Найбуйнешымі населенымі пунктамі раёна, паводле звестак на 1.01.2008 г., з’яўляюцца:
За 2009 год насельніцтва раёна скарацілася амаль на 5 тыс. чалавек.
Астатнія населеныя пункты:
Эканоміка
Сельская гаспадарка спецыялізуецца на малочна-мясной жывёлагадоўлі, птушкагадоўлі, вырошчванні льну. Пасевы зерневых і кармавых культур, бульбы. Распаўсюджана агародніцтва. Прадпрыемствы па вытворчасці будаўнічых матэрыялаў, паліўнай і харчовай прамысловасці.
Транспарт
Раён перасякаюць чыгунка і рэспубліканская аўтамагістраль Мінск — Масква, аўтадарогі на Бягомль, Беразіно, Плешчаніцы.
Сродкі масавай інфармацыі
Мясцовая прэса прадстаўлена праз выданні:
Алег Фёдаравіч Кандыба
Алег Фёдаравіч Кандыба (, в. Плігаўкі, Шумілінскі раён) — генерал-маёр. Прэзідэнт «Маскоўскага клуба беларусаў», галоўны рэдактар газеты «Сябры», прэзідэнт Беларуска-Расійскай Асацыяцыі вытворцаў тавараў і паслуг «Сябры». Віцэ-прэзідэнт ААТ «Смаленскі Банк». Член Савета па справах нацыянальнасцей пры ўрадзе Масквы. Член Саюза пісьменнікаў Расіі (пісьменніцкі псеўданім «Алег Обальскі»)
Біяграфія
Скончыў Обальскую сярэднюю школу. Ва ўзросце 17 гадоў прыехаў у падмаскоўны гарадок Дубна і паступіў у ваеннае вучылішча, якое паспяхова скончыў у 1979 годзе. Атрымаўшы чырвоны дыплом, на размеркаванні Алег Фёдаравіч выбраў Літву, горад Вісагінас.
У 1987 годзе тры месяцы выконваў адмысловае ўрадавае заданне ў горадзе Чарнобыль пры ліквідацыі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС.
У 1989 годзе сям’я пераехала ў Маскву для далейшага праходжання службы. Скончыўшы службу ў 1997 годзе, ён звольніўся ў запас.
3 1998 года па 1999 год — кіраўнік справамі пасольства Рэспублікі Беларусь у РФ. 3 красавіка 2002 года член ЦС «Саюзнай грамадскай Палаты Беларусі і Расіі».
Узнагароды
Больш за 30 ордэнаў, медалёў і знакаў.
Палонскі
Прозвішча
Палонскі — польскае прозвішча.
Ангольскае цячэнне
Было выяўлена ў ходзе Акіянаграфічнай экспедыцыі АтлантНДІРА (АтлантНИРО) і апісана групай на чале з Марошкіным.
Першапачаткова было названа "Паўднёвым цячэннем", але назву палічылі няўдалай і яго перайменавалі ў "Ангольскае", ад назвы краіны каля ўзбярэжжа якой яно праходзіць.
Рудавец
Рудавец — тапоним:
Карыльяна-д’Атранта
Карыльяна-д'Атранта (Corigliano d'Otranto) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лечэ.
Насельніцтва складае 5632 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 201 чал./км². Займае плошчу 28 км². Паштовы індэкс — 73022. Тэлефонны код — 0836.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Nicola di Mira.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
NGC 870
NGC 870 (іншыя абазначэнні — MCG 2-6-52, PGC 8721) — галактыка ў сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Рудавец (Брэсцкі раён)
Руда́вец (, Рудавец) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лышчыцкага сельсавета. Размешчаны за 28 кіламетраў на поўнач ад Брэста, 9 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Лышчыцы.
Гісторыя
У XVIII стагоддзі ў Берасцейскім павеце і ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага. У 1767 годзе ўласнасць пана Юзафа (Іосіфа) Дулебы.
У XIX стагоддзі вёска ў Воўчынскай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні. У 1905 годзе 106 жыхароў.
Паводле Рыжскага мірнага дагавора ў складзе Польшчы, у Лышчыцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства. З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну нацысты знішчылі 13 двароў, загубілі 2 жыхароў; 16 вяскоўцаў загінулі на фронце.
Асліннік
Аслі́ннік, Энатэра, Начная свечка (Oenothera) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Пераважна двухгадовыя травяністыя расліны вышынёй да 1,5 м з суцэльным, ланцэтападобным, чаргаваным, зубчастым лісцем. Прыкаранёвыя лісты авальныя, сабраныя ў разетку. Кветкі жоўтага колеру. Плод — каробачка. Карані раслін утрымліваюць шмат цукру і пратэінаў, насенне — да 25 % алею.
Пашырэнне
Вядома каля 200 відаў, пераважна пашыраных ва ўмераных абласцях Амерыкі. Многія з іх занесены на іншыя кантыненты. На тэрыторыі Беларусі 2 дзікарослыя віды: і, яшчэ шэраг інтрадукаваны.
Значэнне і выкарыстанне
Асліннік з’яўляецца добрым меданосам. Лекавыя і дэкаратыўныя расліны.
Некалькі відаў аслінніка — аб’екты генетычных даследаванняў (напрыклад, на падставе вопытаў з Гуга дэ Фрыз распрацаваў тэорыю мутацый). Многія з відаў аслінніка і іх гібрыды выкарыстоўваюцца ў якасці дэкаратыўных раслін.
Асліннік выкарыстоўваецца ў народнай медыцыне пры запаленні нырак і туберкулёзе.
Рэальны газ
Існуе шэраг мадэляў рэальнага газу. Напрыклад, мадэль рэальнага газу Ван-дэр-Ваальса апісваецца наступным ўраўненнем:
дзе P – ціск, V – аб'ём, T – тэмпература, R – універсальная газавая пастаянная, n – колькасць газу; a, b – пастаянныя Ван-дэр-Ваальса, якія з'яўляюцца ўласцівасцямі рэчыва і характарызуюць адпаведна інтэнсіўнасць міжмалекулярнага ўзаемадзеяння і ўласны аб'ём малекул газу.
Гл. таксама
Ідэальны газ
Цячыўскі раён
Цячыўскі раён (Тячівський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Закарпацкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Цячыў (Тячів).
Утвораны ў 1946 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 174802 чалавекі, плошча — 1818 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 5 пасялковых і 31 сельскага саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 5 пасёлак гарадскога тыпу і 56 сёлаў.
Чэслаў Бянькоўскі
Чэ́слаў Бянько́ўскі (Czesław Bieńkowski, таксама вядомы як Вячаслаў Вікенцьевіч Бянькоўскі; 24 мая 1937 — 1 красавіка 2018, Мінск) — беларускі навуковец і грамадскі дзеяч польскага паходжання, кіраўнік і адзін з заснавальнікаў Вышэйшай школы гуманітарных навук у Мінску, дацэнт БДУ, доктар, старшыня Польскага навуковага таварыства. Рэктар польска-амерыканскага ўніверсітэта WSB-NLU.
Акрамя працы на факультэце гісторыі Беларускага дзяржаўнага універсітэта з 1990-х гг. Ч. Бянькоўскі актыўна ўдзельнічаў у польскім нацыянальным руху Беларусі. Узначальваў мінскае аддзяленне Саюза палякаў на Беларусі У 1993 г. уваходзіў у кіраўніцтва партыі «Польскае дэмакратычнае аб’яднанне ».
Разам з гісторыкам Зыгмунтам Барадыным ён удзельнічаў у стварэнні ў 1992 г. Польскага народнага універсітэта ў Мінску. А ў 2001 г. ён быў дырэктарам Польскай вышэйшай гуманітарнай школы ў Мінску. Узначальваў Польскае навуковае таварыства.
Пуліхаў
Пуліхаў — прозвішча.
IC 3054
IC 3054 — галактыка тыпу E? (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Георгій Львовіч Цігіеў
Клубная кар’ера
Нарадзіўся ва Уладзікаўказе, аднак з малых гадоў жыў у Беслане, дзе і пачаў займацца футболам. Знаходзіўся ў юнацкіх камандах кастрамскога «Дынама» і «Каламягаў», з 2013 года выступаў за дубліруючыя склады краснадарскай «Кубані» і маскоўскага «Тарпеда». 3 мая 2015 года ў складзе «Тарпеда» дэбютаваў у Прэм’ер-лізе, выйшаўшы на замену ў матчы супраць казанскага «Рубіна» (2:2).
У ліпені 2015 года падпісаў чатырохгадовы кантракт з махачкалінскім «Анжы». У лютым 2017 года быў арандаваны маскоўскім «Спартаком» да канца сезона 2016/17, разам з камандай стаў чэмпіёнам Расіі. У чэрвені таго ж года быў выкуплены сталічным клубам і падпісаў чатырохгадовы кантракт. У сезоне 2017/18 згуляў усяго ў трох матчах за асноўную каманду «Спартака», таксама прыцягваўся да «Спартака-2», які выступаў у ФНЛ. У жніўні 2018 года быў аддадзены ў арэнду ў самарскія «Крылаў Саветаў», за паўгады прыняў удзел у двух матчах.
У сакавіку 2019 года быў арандаваны беларускім клубам «Дынама» з Мінска. Пачынаў сезон 2019 у стартавым складзе, аднак з чэрвеня, пасля вяртання на пасаду галоўнага трэнера Сяргея Гурэнкі, стаў радзей з’яўляцца на полі, а са жніўня гуляў пераважна за дубль. У снежні 2019 года па заканчэнні арэнды вярнуўся ў «Спартак».
У лютым 2020 года быў заяўлены за «Спартак-2» у ФНЛ, а таксама за асноўную каманду «Спартака» ў Прэм’ер-лізе. Большую частку сезона 2020/21 прапусціў з-за траўмы. У чэрвені 2021 года пакінуў «Спартак».
З 2022 года пачаў выступаць у медыяфутболе.
Міжнародная кар’ера
У 2015 годзе прыняў удзел у двух таварыскіх матчах моладзевай зборнай Расіі — супраць моладзевых каманд Беларусі (3:0) і Харватыі (5:0).
Кулінарыя
Куліна́рыя (ад culina — кухня) — навука, якая вывучае і выпрацоўвае тэхналогіі, начынне і рэцэпты для гатавання ежы, а таксама галіна чалавецкай дзейнасці, што выкарыстоўвае на практыцы сукупнасць напрацаваных навукай ведаў. «Кулінарыяй» таксама называюць установы гандлю, што займаюцца продажам кулінарных паўфабрыкатаў або гатовай ежы — звычайна гэта асобныя крамы або спецыялізаваныя аддзелы пры іх ці ва ўстановах грамадскага харчавання (рэстараны, сталовыя, кавярні).
Польскае навуковае таварыства
Польскае навуковае таварыства (польск. Polskie Towarzystwo Naukowe) - грамадскае аб'яднанне беларускіх навукоўцаў польскага паходжання, якое заяўляе сваёй мэтай "падтрымку навуковай і творчай дзейнасці членаў, садзейнічанне ўмацаванню сяброўства, узаемаразумення і супрацоўніцтва паміж навукоўцамі, творчымі работнікамі і ўсімі зацікаўленымі ў развіцці асветнай дзейнасці ў Рэспубліцы Беларусь і Рэспубліцы Польшча ". Юрыдычны адрас: вул.Караля, 3-13, 220004, г.Мінск. Старшыня: Чэслаў Бенькоўскі.
Партызанская брыгада «Жалязняк» (В. І. Шаруда)
Гісторыя
Партызаны наносілі ўдары на чыгунках Жлобін — Гомель, Жлобін — Калінкавічы, на шашэйных і грунтавых дарогах. У жніўні і верасні 1943 года падарвалі больш за 1,5 тысячы рэек У ліпені — жніўні 1943 года падарвалі альбо пашкодзілі 11 мастоў, 56 аўтамашын, разбілі 5 нямецкіх апорных пунктаў. У баях захапілі 22 кулямёты, 4 мінамёты, каля 150 вінтовак. З атрадам «Смерць фашызму» разбілі гарнізоны ў вёсках Мормаль, Таўстыкі, Верхняя Алба, Радуша, паліцэйскія ўчасткі ў вёсках Лукі і Сцяпы, на станцыі Красны Бераг, з 108-м атрадам імя Р. І. Катоўскага — гарнізон у вёсцы Замен-Рыння Жлобінскага раёна. Разам з іншымі атрадамі вялі баі супраць карных экспедыцый каля вёсак Петрыцкае Брагінскага, Лазараўка, Пружынішчы, Прыстань Акцябрскага, Антонаўка, Кароткавічы, Майскае Жлобінскага раёнаў. У кастрычніку 1943 года абаранялі партызанскую зону ў межах вёсак Задзярэеўка, Шолкавічы, Чарнейкі і Сведскае Васілевіцкага раёна. У лістападзе 1943 года з брыгадай імя П. К. Панамарэнкі і 108-м атрадам імя Р. І. Катоўскага перарэзалі дарогу Горваль — Шацілкі, напалі на апорны пункт у вёсцы Горваль, захапілі больш за 100 аўтамашын (Горвальская аперацыя).
Вячаслаў Аляксеевіч Шаршуноў
Вячаслаў Аляксеевіч Шаршуноў (нар., в. Круглоўка, Руднянскі раён, Смаленская вобласць, РСФСР) — беларускі вучоны ў галіне машынабудавання, гісторыі навукі, тэхнікі і адукацыі. Член-карэспандэнт Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1992—2002), НАН Беларусі (2003), доктар тэхнічных навук (1991), прафесар (1992), заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (1998).
Біяграфія
Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію ў 1971 годзе. З 1971 года — старшы інжынер-кантралёр Руднянскага раённага аддзялення Смаленскага абласнога вытворчага аб’яднання «Рассельгастэхніка». З 1973 года — майстар участка механічнага цэха № 1 завода «Гомсельмаш». Працаваў з 1973 года асістэнтам, старшым выкладчыкам, дацэнтам, загадчыкам кафедры механізацыі жывёлагадоўлі, у 1992—1995 гадах — рэктарам Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі. У 1995—1997 гадах — начальнік галоўнага ўпраўлення кадраў і аграрнай адукацыі Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь. У 1997 быў абраны віцэ-прэзідэнтам Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь.
У 1995 годзе абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13 склікання. У 1997 годзе перайшоў у Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь для работы дэпутатам Палаты прадстаўнікоў на прафесійнай аснове. Працаваў намеснікам старшыні Пастаяннай камісіі па адукацыі, культуры і навуцы.
З 2000 года — намеснік старшыні Вышэйшага атэстацыйнага камітэта Рэспублікі Беларусь.