cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Атава
Ата́ва (Ottawa, Ottawa) — сталіца Канады. Атава — чацвёрты па велічыні горад краіны і другі па велічыні горад правінцыі Антарыа, які займае 6 месца па ўзроўні жыцця ў свеце. Атава размешчана ва ўсходняй частцы правінцыі Антарыа на берагах ракі Атава (якая з'яўляецца мяжой паміж правінцыямі Антарыа і Квебек) і на канале Рыдо. Насельніцтва 875 тыс. жыхароў, разам з Гаціна 1148 тыс. (на 2006). Разам з суседнім горадам Гаціна (Квебек) і шэрагам іншых муніцыпалітэтаў Атава ўваходзіць у Нацыянальны сталічны рэгіён.
Грамадскі транспарт — аўтобусы (у тым ліку экспрэсы на вылучаных магістралях), працуе эксперыментальная лінія ўнутрыгарадской чыгункі (аўтаматрысы).
Горад заснаваны ў 1820-х гадах. Да 1855 г. ён называўся Байтаўн у гонар падпалкоўніка Джона Бая, які кіраваў працамі па пабудове канала Рыдо. З 31 снежня 1857 сталіца калоніі (правінцыі), з 1867 — дзяржавы Канада.
St Barth Commuter
Гісторыя
Авіякампанія заснавана ў 1995 годзе і пачала выконваць авіяпералёты на Сінт-Мартэн на самалёце Britten-Norman BN-2 Islander. У 2005 годзе авіякампанія пашырала флот і дадала новыя маршруты ў Сан-Хуан (Пуэрта-Рыка) і Марыго (Сен-Мартэн)
Кармеліта Джэтэр
Кармеліта Джэтэр (анг. Carmelita Jeter; года, Лос-Анджэлес, ЗША) — амерыканская лёгкаатлетка (спрынтарскі бег), якая спецыялізуецца ў бегу на 100 м. Чэмпіёнка свету 2011 года ў бегу на гэту дыстанцыю.
На чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы 2007 заваявала бронзавы медаль у бегу на 100 м і выйграла сусветны лёгкаатлетычны фінал 2007 года на той жа дыстанцыі. У 2009 годзе на чэмпіянаце свету заваявала другі бронзавы медаль. У тым жа годзе яна перамагла на сусветным лёгкаатлетычным фінале і Гран-пры Шанхая, паказаўшы выбітныя вынікі 10,67 і 10,64 (хутчэй бегала толькі сусветная рэкардсменка Флорэнс Грыфіт-Джойнер). У цяперашні час ёй належыць тры з дзесяці лепшых вынікаў на жаночай стомятроўцы.
Артроз
Артроз (ἄρθρον — сустаў) — зношванне ўнутрысустаўнага храстка.
Папярэджанне
Прадухіленню хваробы спрыяе ўстойлівы расклад харчавання, частая змена паставаў цела, змяншэнне працяглага сядзення на кукішках, штодзённая гімнастыка, плаванне, пешыя прагулкі і зручны абутак.
Прычыны
Хваробе спрыяе цяжкая цялесная праца, хірургічная аперацыя на суставе, залішняя вага, плоскаступнёвасць, перагрузка і звышрухавасць сустава, пашкоджанне храстка і астэахандроз.
Анатоль Міхайлавіч Сакалоўскі
Анатоль Міхайлавіч Сакало́ўскі (нар. ) — вучоны ў галіне траўматалогіі і артапедыі, доктар медыцынскіх навук (1985), прафесар (1990).
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Палікараўка (Слуцкі раён Мінскай вобласці Беларусі). У 1954 годзе скончыў сярэднюю школу ў Грэску, у 1960 годзе — Мінскі медыцынскі інстытут. Вучобу ў інстытуце сумяшчаў з працай санітарам, медбратам у 3-й гарадской клінічнай бальніцы Мінска. У 1960—1962 гадах хірург Рэспубліканскага косцева-туберкулёзнага санаторыя Міністэрства аховы здароўя БССР у Рэчыцы, у 1962—1963 гадах хірург раённай бальніцы ў Слоніме. У 1963—1965 гадах навучаўся ў клінічнай ардынатуры Навукова-даследчага інстытута траўматалогіі і артапедыі ў Харкаве. У 1965—1972 гадах працаваў траўматолагам-артапедам у гарадской бальніцы Магілёва і ў 1972—1975 гадах загадваў дзіцячым артапеда-траўматалагічным аддзяленнем у ёй. У 1974 годзе А. М. Сакалоўскі абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Остеотомия таза по Солтеру в лечении врожденного вывиха бедра» і ў 1975 годзе яму прысвоена ступень кандыдата медыцынскіх навук. З 1975 года працаваў у Мінскім медыцынскім інстытуце асістэнтам 1-й кафедры шпітальнай хірургіі ў 1975—1976 гадах, асістэнтам кафедры траўматалогіі і артапедыі ў 1976—1984 гадах, дацэнтам кафедры траўматалогіі, артапедыі і ваенна-палявой хірургіі ў 1984—1988 гадах, прафесар з 1988 года. У 1992—1993 гадах выконваў абавязкі загадчыка кафедры.
З 1998 года А. М. Сакалоўскі працуе ў Рэспубліканскім навукова-даследчым інстытуце траўматалогіі і артапедыі (Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр траўматалогіі і артапедыі). Узначальвае лабараторыю траўматалогіі і артапедыі дзіцячага і падлеткавага ўзросту.
Навуковая і грамадская дзейнасць
Аўтар больш за 150 навуковых прац і вынаходстваў па праблемах прыроджанай і набытай паталогіі тазасцегнавога сустава, распрацоўцы, удасканаленню і ўкараненню ў практыку новых метадаў аператыўнага лячэння і інш.
Член Міжнароднага таварыства траўматолагаў-артапедаў (SICOT), Рэспубліканскага таварыства траўматолагаў-артапедаў, Савета па абароне доктарскіх дысертацый.
Сярод апублікаванага:
Фарах (правінцыя)
Фарах — правінцыя на захадзе Афганістана ля іранскай мяжы. Суседнічае з правінцыямі Герат і Гільменд.
IC 3746
IC 3746 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Віта-д’Азіа
Віта-д'Азіа (Vito d'Asio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пардэнонэ.
Насельніцтва складае 891 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 17 чал./км². Займае плошчу 53 км². Паштовы індэкс — 33090. Тэлефонны код — 0427.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Сарыоба (сяло)
Сарыоба — сяло ў Аршалынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Сарабінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна ў 39 км на поўнач ад цэнтра пасёлка Аршалы. Код КАТА — 113453100.
Урузган (правінцыя)
Урузган (перс. ؤروزگان) — правінцыя ў цэнтры Афганістана. На поўдні мяжуе з правінцыяй Кандагар, а на захадзе з Гільменд. Правінцыя з'яўляецца радзімай заснавальніка руху Талібан Мулы Амара.
28 сакавіка 2004 года з правінцыі Урузган была выдзелена новая правінцыя Дайкундзі, населеная хазарэйцамі.
10 (фільм)
«10» (Десятка) — незалежны мастацкі фільм беларускага рэжысёра Уладзіміра Казлова, зняты ў 2013 годзе.
Сюжэт
Драма пра маладых людзей, якія жывуць у стане «пустаты», без ідэй, мэтаў і якіх-небудзь маральных арыентацый. Iх лёсы не вырашальныя і вырвацца з замкнёнага круга немагчыма…
Акалова
Акало́ва (, Околово) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, на рацэ Каргавіца. Адміністрацыйны цэнтр Акалоўскага сельсавета. Насельніцтва 115 чал. (2003). Знаходзіцца за 35 км ад Лагойска, за 74 км ад Мінска.
Назва
Тапонім «Акалова» утварыўся ад імя Акола або Акула.
Гісторыя
Упершыню Аколаў згадваецца ў 1770 годзе як мястэчка Менскага павета Менскага ваяводства. Мясціна знаходзілася ва ўладанні Свірскіх, пазней Валовічаў.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Аколава апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Барысаўскім павеце Мінскай губерні. У 1798 годзе Міхаіл Валовіч заснаваў тут драўляны касцёл. Паводле інвентара 1846 г. існавалі аднайменныя мястэчка (22 двары) і маёнтак (4 фальваркі, 13 вёсак, 1770 прыгонных сялян). У 1876 годзе Генрык Валовіч прадаў спадчыну С. Кербедзю. Станам на 1886 год у мястэчку было 28 двароў, касцёл, 3 крамы, карчма, вадзяны млын. Паводле вынікаў перапісу (1897) — 39 двароў, побач існаваў маёнтак. Станам на 1909 год існавалі аднайменныя мястэчка (41 двор) і маёнтак (2 двары), на 1917 — мястэчка (49 двароў) і вёска (14 двароў).
У 1919 годзе Аколава ўвайшло ў БССР, дзе 20 жніўня 1924 г. стала цэнтрам сельсавета. Статус паселішча панізілі да вёскі. Станам на 1926 год тут быў 41 двор, на 1941 — 51, на 1969 — 72, на 1994 — 51, на 1 студзеня 2003 — 50.
Інфраструктура
У Аколаве працуюць сярэдняя школа і дашкольная ўстанова.
Харлем
Харлем (Haarlem) — горад на захадзе Нідэрландаў, сталіца правінцыі Паўночная Галандыя і частка канурбацыі Ранстад. Порт на рацэ Спарне. Насельніцтва 147 тыс. чалавек (2005)
Геаграфія
Плошча тэрыторыі 32 км² (з іх 2,6 км² прыходзіцца на ваду).
Гісторыя
Найстарэйшыя дакументальныя сведчанні аб паселішчах на месцы цяперашняга Харлема датуюцца VIII ст.
23 лістапада 1245 г. граф Виллем II дараваў Харлему статут горада.
Рознае
Футбольны клуб «Харлем» выступае ў першым дывізіёне чэмпіянату Галандыі. За яго выступаў, у прыватнасці, адзін з найболей знакамітых галандскіх футбалістаў Руд Гуліт.
Курганне (Смалявіцкі раён)
Курга́нне (, Курганье) — вёска ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Курганскага сельсавета.
На ўскраіне вёскі, ва ўрочышчы Курганне (або Клёнік) — курганны могільнік (не захаваўся).
Краснае (Маладзечанскі раён)
Кра́снае — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. З’яўляецца цэнтрам Красненскага сельсавета.
Месцазнаходжанне
Знаходзіцца за 16 км на паўднёвы ўсход ад Маладзечна. Праз Краснае пралягае рэспубліканская аўтадарога Мінск — Маладзечна — Нарач. Чыгуначная станцыя Уша на лініі Мінск — Маладзечна.
Гідраграфія
Вёска стаіць на рацэ Ушы, прытоку Віліі.
Гісторыя
Упершыню Краснае Сяло згадана ў 2-й палове XV ст. як уладанне вялікіх князёў літоўскіх. У 1486 годзе атрымала статус мястэчка. Да 1500 года заснаваны касцёл, з 1503 года ў ім служыў гаспадарскі пісар Адам з Котры.
У канцы XV — 1-й палове XVI стст. Краснае цэнтр староства, якое паводле адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў увайшло ў склад Менскага павета Менскага ваяводства.
Станам на 1765 год — 58 двароў, карчма, касцёл.
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Расійскай імперыі, у Вілейскім павеце.
Станам на 1866 года — 60 двароў. Паводле перапісу 1897 года — 152 двары, царква, 2 школы, народнае вучылішча, пошта, фельчарскі пункт, 22 крамы, 8 корчмаў.
Паводле Рыжскага мірнага дагавора (1921), Краснае ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, цэнтр гміны Маладзечанскага павета Віленскага ваяводства. У мястэчку размяшчалася гарнізонная сядзіба батальёна Корпуса аховы памежжа «Краснае».
У 1939 годзе Краснае ўвайшло ў БССР, у 1940 годзе атрымала статус пасёлка гарадскога тыпу. У Другую сусветную вайну з 25 чэрвеня 1941 да 4 ліпеня 1944 года пад нямецкай акупацыяй. З 16 ліпеня 1954 года — вёска. Станам на 1972 год — 611 двароў, на 1997—1216 гаспадарак.
Насельніцтва
Краснае — 4-ы паводле колькасці жыхароў населены пункт Маладзечанскага раёна (пасля Маладзечна, Радашковіч і Чысці).
Інфраструктура
У Красным працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, амбулаторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта.
BMW Isetta
BMW Isetta — легкавы аўтамабіль асабліва малога класа, які выпускаўся кампаніяй BMW з 1955 па 1962 год па ліцэнзіі кампаніі ISO. Выраблена 161.728 асобнікаў.
Машына была невялікай і даволі таннай і карысталася вялікай папулярнасцю ў якасці гарадскога аўтамабіля. Дзякуючы гэтаму вытворчасць «Ізэтты» дазволіла паправіць фінансавае становішча BMW — канцэрн быў выратаваны ад банкруцтва.
Гісторыя
Нягледзячы на ​​велізарныя цяжкасці, ён вырашыў аднавіць былы высокі аўтарытэт БМВ у аўтамабільнай галіне, пачаўшы ў 1951 годзе фарміраванне новай гамы легкавых і спартыўных аўтамабіляў высокага класа. Цалкам натуральна, у паўразбуранай пасляваеннай Германіі попыт на іх быў нікчэмным, і таму на парадак дня паўстала пытанне аб стварэнні звышлёгкага, простага і таннага аўтамабіля масавай вытворчасці, здольнага падтрымаць фірму на плаву. Гэта цяжкае рашэнне было прынята ў 1953 годзе саветам акцыянераў, які ўхваліў яго толькі толькі як меру вымушаную і часовую. Было вырашана набыць ліцэнзію ў кампаніі Iso і наладзіць выпуск «Ізэтты» на прадпрыемствах БМВ.
У 1955 годзе іх сабралі каля 13 тыс. штук, у наступным — 21,2 тысяч.
З 1956 года выпускаўся варыянт з 300-кубавым маторам магутнасцю 13 к.с.
Да 1962 года было выраблена больш за 161000 такіх мікрааўтамабіляў.
Апісанне
Аўтамабіль атрымаў аднааб'ёмны кузаў у форме вялікай бурбалкі. Трапіць у машыну можна было толькі праз адзіныя дзверы, якая адначасова з’яўлялася пярэдняй часткай аўто. У салоне стаялі два прасценькія сядзенні.
Асновай шасі з’яўлялася сталёвая трубчастая рама.
Усе агрэгаты размяшчаліся ў задняй частцы.
Першы варыянт, «BMW-Isetta 250», атрымаў 1-цыліндравы 4-тактны рухавік ад матацыкла BMW R27 магутнасцю 12 к.с., новыя аднадыскавае сухое счапленне і звычайную каробку перадач, якія складалі адзіны блок з кароткай задняй воссю без дыферэнцыяла.
Выпускаўся таксама трохколавы варыянт — «Ізэта Драйрад», у якога крутоўны момант перадаваўся на адзіночнае задняе кола матацыклетнай ланцужной перадачай.
Пярэднія колы мацаваліся на двух падоўжных рычагах з спружынамі, заднія — на чвэрць эліптычных рысорах. Барабанныя тормазы размяшчаліся толькі ззаду і прыводзіліся гідрапрывадам ад нажной педалі. Каляіна вядучых задніх колаў была ўдвая менш пярэдніх.
Крыху пазней з’явілася мадыфікацыя «BMW-Isetta 300» з аб'ёмам 300 см³, магутнасцю 13 к.с.
Бабровыцкі раён
Бабровыцкі раён (Бобровицький район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Бабровыця (Бобровиця), плошча — 1417,91 км².
Утвораны ў 1925 годзе. Насельніцтва раёна на года складала 31990 чалавек.
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога і 24 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 2 пасёлкі сельскага тыпу і 51 вёска.
Пармскі ўніверсітэт
Пармскі ўніверсітэт (Università degli Studi di Parma) — італьянская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Парма.
IC 3747
IC 3747 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Клінтан
Клінтан — англійскае прозвішча і тапонім.
Кнігі Якуба
Кнігі Якуба або Вялікае падарожжа праз сем межаў, пяць моў і тры вялікія рэлігіі, не лічачы тых малых (Księgi Jakubowe albo Wielka podróż przez siedem granic, pięć języków i trzy duże religie, nie licząc tych małych) — гістарычны раман Вольгі Такарчук, апублікаваны ў кастрычніку 2014 года выдавецтвам Wydawnictwo Literackie. У 2015 годзе кніга была адзначана прэміяй «Nike», таксама атрымала адзнаку чытачоў у рамках гэтай прэміі.
Кніга, якая прынесла Такарчук другую за яе кар’еру прэмію «Ніка», пісалася амаль сем гадоў. На 912 старонках аўтар прадстаўляе маляўнічы свет Рэчы Паспалітай. Героі раману — гістарычныя асобы, у т.л. паэтэса барока Эльжбета Дружбацка, жонка камянецкага кашталяна Катажына Касакоўская, арыстакрат Антоні «Маліўда» Касакоўскі, аўтар Новых Атэн, адной з першых польскіх энцыклапедый, ксёндз Бэнэдыкт Хмялоўскі, і найперш Якуб Лейбовіч Франк, які абвесціў сябе Месіяй і прывёў да паўстання ў іўдаізме ерэтычнай секты франкістаў.
Хаця дзеянне кнігі, між іншым, і адбываецца у Падоллі XVIII стагоддзя, паводле Аляксандры Ліпчак, яна таксама закранае актуальныя і важныя тэмы XXI стагоддзя. На думку Пшэмыслава Чаплінскага, вобраз Рэчы Паспалітай, які прадстаўлены ў «Кнігах Якуба», далёкі ад ідэалізаванай версіі, вядомай чытачам па Трылогіі Сенкевіча.
Дзмітрый Данскі
Дзмітрый Іванавіч (, Масква — ), празваны Данскім за перамогу ў Кулікоўскай бітве — вялікі князь маскоўскі (з 1359) і ўладзімірскі (з 1363).
Hydropotes inermis
Hydropotes inermis — парнакапытнае млекакормячае сямейства аленяў.
Дзмітрый Данскі
Сын князя Івана II Краснага і яго другой жонкі княгіні Аляксандры Іванаўны. Ва ўладарства вялікага князя Дзмітрыя здабыты значныя ваенныя перамогі, працягнулася ўзбуйненне ўладанняў вялікіх князёў маскоўскіх і пабудаваны белакаменны маскоўскі Крэмль.
Hydropotes inermis
Апісанне
Даўжыня цела 78-100 см, вышыня ў карку 45-55 см; важыць 12-15 кг. Нагадвае казулю, аднак крыху масіўней. Рагоў няма. У самцоў у верхняй сківіцы — доўгія іклы. Сустракаецца ў Карэі, Кітаі (у даліне р. Янцзы) і на астравах ля ўсходняга ўзбярэжжа Азіі. Жыве ў вільготных месцах (берагі рэк, азёр), парослых высокім трыснягом і чаротам. Ежа — трыснёг і грубыя травы. Увесну самка нараджае 4-7 дзіцянятаў. Колькасць невялікая і працягвае скарачацца.
Банавентура Кавальеры
Банавентура Франчэска Кавальеры (Bonaventura Francesco Cavalieri, ) (1598 - 30 лістапада 1647) — італьянскі матэматык, папярэднік матэматычнага аналізу, найбольш яскравы і ўплывовы прадстаўнік «геаметрыі непадзельных". Прапанаваныя ім прынцыпы і метады дазволілі яшчэ да адкрыцця матэматычнага аналізу паспяхова вырашыць мноства задач аналітычнага характару.
Літаратура
''А. А. Гусак, Г. М. Гусак, А. А. Брычыкава'' Даведнік па вышэйшай матэматыцы — Мн.: ТетраСистемс, 2007. — С. 546.
Тафт
Тафт — прозвішча.
Луцкі замак
Луцкі замак ці замак Любарта — адзін з двух часткова захаваных помнікаў архітэктуры і гісторыі нацыянальнага значэння Украіны эпохі Вялікага Княства Літоўскага. Знаходзіцца ў цэнтры горада Луцк. З’яўляцца адным з найбуйнейшых, найстарэйшых і найболей добра захаваных замкаў ва Украіне. Асноўны аб’ект гісторыка-культурнага запаведніка «Стары Луцк».
Будаўніцтва верхняга замка ў Луцку пачалося ў 1350-ых і большай часткай было завершана ў 1430-ых, некаторыя элементы (напрыклад, вышыня веж) змяняліся на працягу наступных стагоддзяў.
Вакольны замак пачалі будаваць з цэглы ў 1502 годзе. Некаторы час замак быў рэзідэнцыяй вялікага князя і пасля ўваходжання ў Каралеўства — месцазнаходжаннем каралеўскай улады, палітычным, адміністрацыйным, судовым, вайсковым і рэлігійным цэнтрам Валынскага ваяводства.
У 1429 годзе ў замку праходзіў, на якім абмяркоўваліся палітычныя і эканамічныя пытанні Цэнтральнай і Ўсходняй Еўропы, а таксама пытанне пра каранацыю Вітаўта. У 1431 годзе замак вытрымаў аблогу палітычных апанентаў князя Свідрыгайлы. У 1595 годзе замак узяты атрадамі С. Налівайкі.
На тэрыторыі замка знаходзіліся кафедральныя цэрквы Святой Тройцы (каталіцкая) і Яна Багаслова (праваслаўная), у якіх праходзілі соймікі Валынскага ваяводства. Таксама ў замку знаходзіліся розныя суды, якія вырашалі пытанні мясцовага і ваяводскага значэння.
У XVIII стагоддзі замак страчвае свае функцыі, а пасля уваходу Валыні ў склад Расійскай імперыі прыходзіць у поўны заняпад. У 1921 годзе пачынаюцца працы па кансервацыі замку, а ў 1960—70 гадах праведзена рэстаўрацыя замку. У пачатку XXI стагоддзя адноўлена частка сцяны вакольнага горада.
IC 3748
IC 3748 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Луцкі замак
У 2011 годзе падчас акцыі «Сем цудаў Украіны» замак заняў першае месца.
IC 3748
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сезон 2020 ФК Спадарожнік Рэчыца
У 2020 годзе футбольны клуб «Спадарожнік» з г. Рэчыца прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах:
Склад каманды
Станам на кастрычнік 2020 года.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Гардзінг
Гардзінг — прозвішча.
Башкірская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка
Башкірская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка (Башкірская АССР, БАССР; Башҡортостан Автономиялы Совет Социалистик Республикаhы, Basqortostan Avtonomijalь Sovet Sotsialistik Respublikahь) — аўтаномная рэспубліка ў складзе РСФСР. Пачала існаванне 5 снежня 1936 года і зараз існуе як Рэспубліка Башкортастан. Сталіца — горад Уфа.
Гру Харлем Брунтлан
Гру Харлем Брунтлан (Gro Harlem Brundtland,, нар. 20 красавіка 1939) — нарвежскі грамадскі і палітычны дзеяч, прэм’ер-міністр Нарвегіі ў трох тэрмінах ў прамежку 1981—1996 гадоў, міністр навакольнага асяроддзя Нарвегіі ў 1974 −1979 гадах. У 1998—2003 гадах займала пасаду Генеральнага дырэктара Сусветнай Арганізацыі Аховы здароўя. З 1 мая 2007 года з’яўляецца Спецыяльным пасланнікам Генеральнага сакратара ААН па праблеме змянення клімату.
Аляксандр Бекіравіч Смольскі
Аляксандр Бекіравіч Смольскі (нар., г. Мінск)  — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1970 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. У 1970—1972 гадах працаваў архітэктарам у «БелНДІдзіпрасельбудзе»; у 1972—1986 гадах у «Белдзіпрагандлі», старэйшым архітэктарам, кіраўніком групы архітэктараў; у 1986—2000 гадах у інстытуце «Белжылпраект», галоўны архітэктар праектаў; у 2001—2003 гадах інстытуце «Белбыттэхпраект», галоўны архітэктар праектаў; у 2003—2005 у ВУП «Белкааппраект», галоўны архітэктар Мінскага праектнага аддзела; у 2005—2008 гадах у КУП УКБ «Адміністрацыі Фрунзенскага раёна г. Мінска», галоўны архітэктар праектаў.
Пражывае ў Мінску па вул. Дуніна-Марцінкевіча, 4, к. 2.
Член Саюза архітэктараў з 1980 года.
Ферарскі ўніверсітэт
Ферарскі ўніверсітэт (Università degli Studi di Ferrara) — італьянская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Ферара.
Аляксандр Бекіравіч Смольскі
Творчасць
Асноўныя працы: прадуктовыя магазіны па вул. Чыгладзэ ў Мінску (1974) і «Акіян» у Брэсце (1985), прамтаварны, прадуктовыя магазіны ў Баранавічах (1985), прамтаварная і харчовая базы ў Гомелі (1986); у аўтарскім калектыве: будынкі УУС Мінаблвыканкама (1976), будынак Міністэрства гандлю БССР і Спорткамітэта БССР па вуліцы Свярдлова ў г. Мінску (1980), службова-гаспадарчы корпус Савета Міністраў БССР па вул. Мяснікова ў г. Мінску (1982), піянерлагер у г. Анапа (1982), катэджная забудова Падмаскоўя (2007—2009) і шэраг іншых аб’ектаў рознага прызначэння, браў удзел у праектаванні Мінскага Камароўскага рынку (1982).
Узнагароды
Узнагароджаны дыпламамі Саюза архітэктараў БССР.
Оракі
Оракі (саманазвы ульта, ольча, ульча)  — карэнныя насельнікі Сахаліна. Жывуць пераважна ў Сахалінскай вобл. Расіі. Нязначныя па колькасці групы ёсць таксама ў Хабараўскім краі, Японіі. Агульная колькасць у Расіі — 295 чал. (2010 г.), у Японіі — 20 чал. (прыкладныя звесткі 1989 г.).
Асаблівасці
Оракі мігрыравалі на Сахалін у сярэднявеччы з папярэдніх раёнаў рассялення на р. Амур. Мелі сталыя кантакты з аўтахтонным насельніцтвам — ніўхамі і айнамі. Ад апошніх і атрымалі сённешнюю назву.
Вівара
Вівара (Vivaro) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пардэнонэ.
Оракі
Асаблівасці
Падзяляюцца на дзве асноўныя групы — паўночную і паўднёвую. Паўночная месціцца ў раёне пас. Вал. Паўднёвая — бліз г. Паранайска. Традыцыйнымі заняткамі абедзьвюх груп з’яўляюцца лоў рыбы і паляванне. Аднак паўночныя оракі таксама трымаюць хатніх аленяў, якіх выкарыстоўваюць для перамяшчэння (ужываюць тып нарт, не характэрны для эвенкаў) або ў паляванні на лясных звяроў. Паўднёвыя орачы не займаюцца аленегадоўляй. Іх галоўныя гаспадарчыя заняткі — лоў рыбы і паляванне на марскіх звяроў, асабліва ластаногіх. У савецкі час паўночныя оракі былі аб’яднаны ў аленегадоўчы калгас, паўднёвыя засталіся рыбаловамі.
Вівара
Насельніцтва складае 1314 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 34 чал./км². Займае плошчу 37 км². Паштовы індэкс — 33099. Тэлефонны код — 0427.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Студэнцкая думка
«Студэнцкая думка» — назва часопісаў беларускага студэнцтва.
Вівара
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Оракі
Асаблівасці
У мінулым оракі не вылучаліся як самастойны народ. У перапісах іх часцяком адносілі да эвенкаў ці ўльчаў. Толькі ў кан. XX ст. па патрабаванню вучоных быў наладжаны больш пільны ўлік. Негледзячы на фактычную згубу мовы, для оракаў характэрная моцная этнічная самасвядомасць.
Мова
Родная мова оракаў адносіцца да амурскай падгрупы тунгуса-маньчжурскіх моў. Відавочна, у мінулым падзялялася на паўночны і паўднёвы гутарковыя дыялекты. У выніку старонняга культурнага ўплыву і адукацыі на рускай мове, большасць оракаў ужо не размаўляе на ёй. Пісьмовасць на аснове кірыліцы распрацавана ў 2008 г.
Рэлігія
Хрысціянізацыя амаль не закранула оракаў. Пэўная колькасць вернікаў належаць да праваслаўнай царквы. Захаваліся анімістычныя і пахавальныя культы. Раней існаваў шаманізм, былі распаўсюджаны шматлікія забабоны.
Юрый Дзмітрыевіч Звенігародскі
Юрый Дзмітрыевіч Звенігародскі ( — не пазней за 28 верасня 1433), звенігародскі і галіцкі князь (з 1389), другі сын Дзмітрыя Данскога, Вялікі князь Маскоўскі ў 1433 і 1434.
IC 3749
IC 3749 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сарыоба (станцыя)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва станцыі складала 686 чалавек (328 мужчын і 358 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у станцыі пражывалі 685 чалавек (331 мужчына і 354 жанчыны).
Іслач (рака)
І́слач — рака ў Мінскай і Гродзенскай абласцях Беларусі, левы прыток Заходняй Бярэзіны (басейн Нёмана).
Назва
Назва Іслач балцкага паходжання, складаецца з дзвюх асноў Isl- i Ak-.
Найбліжэйшыя гідранімічныя адпаведнікі — латышская рачная назва Isliņa (памяншальнае ад *Isla), літоўскія Islikis, Iesla.
Аснова Is-l- ад кораня *eis- / *is- «імкліва рухацца», далей мяркуецца да карацейшага *ei- / *i- «ісці».
Асобна гэты корань у назве нёманскай ракі Іса. З пашыральнікам -(e)r- у балцкай адпачатнай рачной назве *Isra, ад якой латышская Istra, літоўская Įstras (< Instras), пруская *Instra (> Instrut ), гідронім Істра на Павоччы.
Другая аснова Ak- у назве Іслач звязаная з лат. aka «калодзеж», літ. aka(s) «палонка ў лёдзе», лат. akata «вір у рацэ; вочка ў балоце; палонка ў лёдзе». Такая семантыка развілася са значэння «вока» (індаеўрапейскае *okṷ(e)s- ): вока > палонка, калодзеж, бачажына > вада, рака.
Асобна «рачны» корань Ak- у назве ракі Ака, а так жа сама на другой пазіцыі — у назвах тыпу Нарач, Сэрвач.
Назву Іслачы можна перадаць як «Імклівая рака».
Назва ракі Віслы, нягледзячы на фанетычнае падабенства, іншага паходжання (ад кораня *ṷeis- / ṷis- «цекці», ад якога і назвы Вісяты, Віхра, Віхолка).
Назва Свіслачы, наадварот, найверагодней так ці інакш роднасная назве Іслач, у ёй і тая ж «рачная» аснова ak- і элемент is-l-.
Адзначаецца прымеркаванасць імаверна роднасных рачных назваў Іслач, Ясельда, Свіслач да дняпроўска-нёманскага водападзелу: у цэнтры цяперашняй Беларусі абапал водападзелу Іслач і бярэзінская Свіслач, на захадзе краіны — Ясельда і нёманская Свіслач.
Гідраграфія
Упадае ў Заходнюю Бярэзіну на паўднёвы ўсход ад вёскі Бакшты Іўеўскага раёна, на поўдзень ад вёскі Ягадзень.
Замярзае ў пачатку снежня, крыгалом адбываецца ў пачатку сакавіка. Адна з нямногіх рэк Беларусі, у якой водзіцца стронга ручаёвая.
Асноўныя прытокі
Справа: Чарнаруч, Яршоўка, Кіявец, Вялік, Люцінка, Пяршайка, Носаўка, Валожынка.
Грант
Грант:
Іслач (рака)
Асноўныя прытокі
Злева: Выганічанка, Ратынца, Цяце́раўка, Волма, Івенчык.
Турызм
Лясныя масівы абапал ракі, маляўнічасць і хуткае цячэнне вабяць турыстаў, у т. л. воднікаў. У верхнім цячэнні ля ракі створана зона адпачынку Аксакаўшчына. Тут пабудавана Рэспубліканская клінічная бальніца медыцынскай рэабілітацыі. На ўсход ад зоны адпачынку знаходзіцца біялагічны заказнік Падсады.
Павук-серабранка
Павук-серабранка, вадзяны павук (Argyroneta aquatica) — адзіны від членістаногіх сямейства Cybaeidae; адзіны прадстаўнік атраду павукоў, які жыве ў прэснай вадзе.
Апісанне
Даўжыня цела самца 15-20 мм, самкі — 12 мм. Галавагрудзі чырванавата-бурыя, брушка пакрыта аксаміцістымі валасінкамі. Пры апусканні вадзянога павука ў ваду на валасінках ўтрымліваецца паветра (з-за чаго цела павука здаецца серабрыстым), паветра служыць павуку для дыхання (у вадзянога павука скурнае дыханне пераважае над лёгачным).
Пашырэнне
Вадзяны павук шырока распаўсюджаны ў Еўропе, у т.л. на Беларусі сустракаецца па ўсёй тэрыторыі. Жыве ў стаячых або з павольнай плынню вадаёмах, багатых расліннасцю.
Асаблівасці біялогіі
Сілкуецца рачкамі, лічынкамі насякомых.
Будуе падводнае шчыльнае гняздо ў выглядзе каўпака, які запаўняе паветрам, прынесеным на целе; купал утрымліваецца пад вадой павуціннем, якім павук прымацоўвае яго да расліннасці. Гняздо — месца паглынання здабычы і размнажэння; самка змяшчае ў купал кокан з яйкамі і ахоўвае яго да выхаду павучанят.
Васіль I Дзмітрыевіч
Васіль Дзмітрыевіч (1371 — ) — вялікі князь маскоўскі і ўладзімірскі з 1389, старэйшы сын Дзмітрыя Іванавіча Данскога і вялікай княгіні Еўдакіі, дачкі вялікага князя суздальскага Дзмітрыя Канстанцінавіча.
Знешняя палітыка
Працягваў аб’яднанне рускіх земляў. Пакінуў аб сабе памяць кіраўніка цвёрдага і асцярожнага. У 1392 Васіль I далучыў Ніжагародскае і Мурамскае княства, у 1397—1398 — Бежацкі Верх, Волагду, Усцюг і землі комі. Двойчы рабіў спробы адабраць сілай у Ноўгарада Двінскую зямлю, але так і не змог зрабіць гэтага. Для прадухілення небяспекі з боку Залатой Арды Васіль I уступіў у саюз з Літвой (1392), які апынуўся нетрывалым, бо князь Вітаўт у 1403—1404 захапіў Вязьму і Смаленск. Пасля разгрому ў 1391 і 1395 Залатой Арды Цімурам адмовіўся ад выплаты даніны; пасля нашэсця ў 1408 Едыгея вымушаны быў вярнуцца да выплаты даніны.
Вынікі кіравання
Дзякуючы яго прадбачлівай палітыцы за 36 гадоў кіравання маскоўскае княства не адчула якія-небудзь унутраных узрушэнняў. За гэты перыяд часу Масква толькі аднойчы, у 1408 годзе падвергнулася нашэсцю сіл Арды, але Едыгей так і не змог захапіць горад.
Сям’я
14 чэрвеня 1394 года ў Маскве ажаніў сваю дачку Марыю з Лугвенам Альгердавічам. Аднак расійскі даследчык Уладзімір Андрэевіч Кучкін падвергнуў сумневу версію аб існаванні Марыі. Даследчык адзначыў, што ў тэксце Васкрасенскага летапісу прыводзіцца толькі пералік дзяцей Юрыя Патрыкеевіча, названага зяцем вялікага князя, у той час як імя жонкі адсутнічае. Кучкін паказвае, што ні ў летапісах, ні ў актах, ні ў ранніх радаводах не пацвярджаецца наяўнасць у вялікага князя Васіля Дзмітрыевіча дачкі па імені Марыя.
Эдвін Джэймс Барклі
Эдвін Джэймс Барклі (Edwin James Barclay,, Бруэрвіл, Ліберыя — ) — ліберыйскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, прэзідэнт Ліберыі (1930—1944). З’яўляўся членам кіруючай у краіне з 1878 года Партыі сапраўдных вігаў.
У 1920—1930 гг. — дзяржаўны сакратар і міністр замежных спраў Ліберыі.
Чырвонасельскі сельсавет
Чырвонасе́льскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Чырвонае Сяло.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 6 населеных пунктаў: вёскі Дзешкавічы, Драпаўцы, Зялёная Рошча, Раўтовічы, Чырвонае Сяло і хутар Франкова.
IC 3750
IC 3750 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Барзнянскі раён
Барзнянскі раён (Борзнянський район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Барзна (Борзна), плошча — 1600 км².
Утвораны 7 сакавіка 1923 года. Насельніцтва раёна на года складала 30116 чалавек.
Скасаваны 17 ліпеня 2020 года пасля завяршэння адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы.
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога і 26 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння і 62 вёскі.
Гарэнне
Дагукавое гарэнне (дэфлаграцыя) у адрозненне ад выбуху і дэтанацыі працякае з нізкімі хуткасцямі і не звязана з утварэннем ударнай хвалі. Да дагукавога гарэння адносяць нармальнае ламінарнае і турбулентнае распаўсюджванне полымя, да звышгукавога — дэтанацыю.
Гарэнне падпадзяляецца на цеплавое і ланцуговае. У аснове цеплавога гарэння ляжыць хімічная рэакцыя, здольная працякаць з прагрэсавальным самапаскарэннем з прычыны назапашвання вылучаемага цяпла. Ланцуговае гарэнне сустракаецца ў выпадках некаторых газафазных рэакцый пры нізкіх цісках.
Умовы тэрмічнага сампаскарэння могуць быць забяспечаны для ўсіх рэакцый з досыць вялікімі цеплавымі эфектамі і энергіямі актывацыі. Гарэнне можа пачацца самаадвольна ў выніку самазагарання альбо быць ініцыяваным запальваннем. Пры фіксаваных знешніх умовах бесперапыннае гарэнне можа працякаць у стацыянарным рэжыме, калі асноўныя характарыстыкі працэсу — хуткасць рэакцыі, магутнасць цеплавыдзялення, тэмпература і склад прадуктаў — не змяняюцца ў часе, альбо ў перыядычным рэжыме, калі гэтыя характарыстыкі вагаюцца каля сваіх сярэдніх значэнняў. З прычыны моцнай нелінейнай залежнасці хуткасці рэакцыі ад тэмпературы, гарэнне адрозніваецца высокай адчувальнасцю да знешніх умоў. Гэтая ж ўласцівасць гарэння абумоўлівае існаванне некалькіх стацыянарных рэжымаў пры адных і тых жа умовах (гістэрэзісны эфект).
Вадзяныя кляшчы
Вадзяныя кляшчы (Hydrachnidiae) — група кляшчоў, якія аб’ядноўваюцца па спосабу жыцця (у вадзе).
У афарбоўка звычайна яркая; даўжыня цела 0,3-5,0 мм. З яек выходзіць 6-ногая лічынка, у шматлікіх відаў паразітуе на насякомых; яна ператвараецца ў 8-ногую німфу, а апошняя — ў дарослага кляшча. Драпежнікі; высмоктваюць рачкоў, лічынак насякомых. Шырока распаўсюджаныя; жывуць у стаячых і цякучыя вадаёмах, халодных крыніцах, падземных водах. Прадстаўнікі аднаго роду сустракаюцца ў гарачых крыніцах. Каля 5000 відаў.
— дробныя (не больш за 1 мм) расліннаедныя або драпежныя формы. У развіцці праходзяць чатыры стадыі: 6-ногая лічынка, I-німфа, II-німфа і дарослы клешч. Два сямействы, якія аб’ядноўваюць больш за 200 відаў. Прадстаўнікі сямейства жывуць ва ўсіх морах на розных глыбінях, асабліва багатыя ў сублітаралі. Прадстаўнікі другога сямейства —  — жывуць у прэсных водах, сустракаюцца рэдка.
Медэя
Медэ́я (Μήδεια — «адвага») — у старажытнагрэчаскай міфалогіі чараўніца, дачка калхідскага цара Ээта, унучка бога Геліяса.
Пакахаўшы правадыра арганаўтаў Ясона, дапамагла яму здабыць залатое руно і разам з каханым уцякла ў Грэцыю, забіўшы пры гэтым свайго малога брата. Капі Ясон задумаў ажаніцца з дачкой карынфскага цара, Медэя з рэўнасці загубіла саперніцу, забіла двух сваіх малых сыноў ад Ясона і знікла на крылатай калясніцы, якую прыслаў Геліяс.
Вобраз Медэі знайшоў адлюстраванне ў літаратуры (Эўрыпід, Сенека, П. Карнель і інш.), жывапісе (пампеянскія размалёўкі, Э. Дэлакруа і інш.), музыцы (Л. Керубіні і інш.).
Мікалай Аляксандравіч Сморчак
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў з 1987 года.
Васіль Касы
Васіль Юр'евіч, Васіль Касы (невядома — ) — князь звенігародскі (1421—1448), вялікі князь маскоўскі (1434), старэйшы з чатырох сыноў Юрыя Дзмітрыевіча, галіцкага князя.
Мікалай Аляксандравіч Сморчак
Творчасць
Прымаў актыўны ўдзел у распрацоўцы праектаў генеральных планаў, праектаў дэталёвай планіроўкі і праектаў забудовы мікрараёнаў г. Новалукомля і г. Оршы. Аўтар шматлікіх праектаў жыллёва-грамадзянскага прызначэння, інтэр’ераў і добраўпарадкавання гарадскіх тэрыторый, паркаў, сквераў, вуліц: помнік загінулым аднавяскоўцам у г. Новалукомль (1979); будынак музея Заслонава па вул. Молакава (1990); адміністрацыйны будынак кіраўніцтва «Белсантэхмантаж» (1996, будаўніцтва ў 2002); аддзяленне Беларусбанка (2005, будаўніцтва ў 2006) — усе ў Оршы; аддзяленне Беларусбанка па вул. Панковай у г. Ваўкавыску (2007, будаўніцтва ў 2008); аддзяленне Беларусбанка па вул. 1 Жніўня (2008, будаўніцтва ў 2009); будынак Творчай Майстэрні (1995, будаўніцтва ў 2007); добраўпарадкаванне цэнтральнай часткі горада, гістарычнай зоны, вул. Леніна (2008) — усе ў Оршы.
Вільсан
Вільсан, таксама Уілсан (Wilson) — англійскае прозвішча.
Мадэнска-Рэджа-Эмільскі ўніверсітэт
Мадэнска-Рэджа-Эмільскі ўніверсітэт (Università degli Studi di Modena e Reggio Emilia) — італьянская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Модэна.
Дэніел Бэшыел Уорнер
Дэніел Бэшыел Уорнер (Daniel Bashiel Worner,, акруга Балтымор, Мэрыленд, ЗША — , Ліберыя) — ліберыйскі палітык, 3-ці прэзідэнт Ліберыі (1864—1868), 5-ы віцэ-прэзідэнт Ліберыі (1860—1864) пад кіраўніцтвам прэзідэнта Стывена Алена Бенсана, 3-ці дзяржсакратар ў кабінеце Джозефа Джэнкінса Робертса з (1854—1856).
Антанкарана
Антанкара́на (малагас. Antankarana, літаральна "тыя, што ў скалах"), або антакарана (Antankarana), танкарана (Tankarana) - этнічная група малагасійцаў. Насяляюць паўночную частку Мадагаскара. Агульная колькасць - 167 тыс. чал.
Паходжанне
Продкамі антанкарана былі мігранты з Паўднёва-Усходняй Азіі і Ўсходняй Афрыкі. У XIV - XIX ст. моцны ўплыў таксама аказалі выхадцы з арабскіх краін, Індыі і Еўропы. Фарміраванню адзінай этнічнай групы з агульнай тоеснасцю спрыяла ізаляванасць тэрыторыі населенай антанкарана ад астатняга Мадагаскара, шырокія кантакты з вонкавым светам, а таксама супольная барацьба супраць заваёўнікаў сакалава, мерына і французаў у XVIII - пач. XX стст., што багата адлюстравана ў паданнях антанкарана.
У XVIII ст. склалася дзяржаўнае ўтварэнне з манархічнай формай кіравання. У XIX ст. манархі антанкарана прынялі іслам, што яшчэ больш адасобіла гэтую этнічную групу ад астатніх малагасійцаў. Але ў кан. XIX ст. антанкарана былі канчаткова заваяваны французамі, пазней іх тэрыторыі ўвайшлі ў склад незалежнага Мадагаскара.
Культура
Антанкарана традыцыйна займаюцца жывёлагадоўляй, важную ролю адыгрываюць лоў рыбы і кабатажнае суднаходства. Земляробства мае дадатковае значэнне і, у асноўным, забяспечвае мясцовыя патрэбы. Матэрыяльная культура блізкая да бецымісарака.
Адзінства і адасобленасць ад астатніх малагасійцаў захоўваецца дзякуючы атаесамленню з манархамі, якія ў наш час захоўваюць рытуальныя кіраўнічыя функцыі, а таксама шматлікім супольным святам. Найбольш важныя з іх - цангацайні, які праводзіцца раз на 5 гадоў і заснаваны на шанаванні прыродных аб'ектаў, а таксама штогадовае свята шанавання продкаў цакафара.
Мова
Размаўляюць на дыялекце малагасійскай мовы, блізкай да дыялектаў сакалава.
Рэлігія
Большасць антанкарана прытрымліваецца традыцыйных вераванняў, заснаваных на кульце продкаў. Распаўсюджаны шаманізм. Каля 15% спавядаюць хрысціянства (з іх 60% - каталікі, 35% - пратэстанты) і каля 6% - іслам. Іслам моцна паўплываў на традыцыйныя рэлігійныя вераванні.
Цапола
Цапола (Zoppola) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пардэнонэ.
Насельніцтва складае 8471 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 183 чал./км². Займае плошчу 45 км². Паштовы індэкс — 33080. Тэлефонны код — 0434.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Martino.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
IC 3751
IC 3751 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Гатчына
Гатчына (з 1923 па 1929 — Троцк, з 1929 па 1944 — Краснагвардзейск) — горад (з 1796 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Гатчынскага муніцыпальнага раёна Ленінградскай вобласці. Уваходзіць у лік гістарычных гарадоў Расіі. Насельніцтва 89,1 тыс. чал. (2007 год), найбуйнейшы населены пункт Ленінградскай вобласці.
Горад размешчаны ў цэнтральнай частцы вобласці, за 45 км на паўднёвы захад ад Санкт-Пецярбурга. Горад з'яўляецца прамысловым, навуковым, культурным і адукацыйным цэнтрам Ленінградскай вобласці. Размешчаны ў горадзе дзяржаўны мастацка-архітэктурны палацава-паркавы музей-запаведнік «Гатчына», а таксама гістарычны цэнтр горада ўключаныя ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Гуканне вясны
Гуканне вясны — старажытнае свята развітання з зімой і сустрэчы вясны. Мае язычніцкае паходжанне. Суправаджаецца абрадавымі вясновымі песнямі, карагодамі. Людзі заклікаюць вясну хутчэй прыйсці, радуюцца першаму вясноваму сонцу і праганяюць зіму.
Распаўсюд
Даследчыкі лічаць, што Гуканне вясны было найбольш уласцівае ўсходу Беларусі. У заходніх абласцях яно не было выразна акрэслена і злівалася з масленкавай абраднасцю.
Месца святкавання
Найчасцей збіраліся на адкрытым месцы (горцы, беразе ракі, краі лесу ці нават даху хаты ці лазні). Справа ў тым, што менавіта высокія месцы вясною першымі вызваляюцца ад снегу. Так апісана Гуканне вясны ў Гомельскім павеце (Магілёўская губерня), у кнізе П. В. Шэйна: «Звычайна само гуканне адбываецца ў нас так: гурты дзяўчат збіраюцца на самыя ўзвышаныя месцы ў вёсцы, каля гумнаў; пасцілаюць там салому і, пасеўшы на яе ў рады, пяюць да позняй ночы веснавыя песні. Гэтыя песні разносяцца тады па ўсіх навакольных „зборных пунктах“. Часта спяваюць па чарзе: у адным месцы пачнуць і спыняцца, у другім працягваюць». На Палессі была традыцыя збірацца на беразе возера ці ракі.
Паленне агню
Сяляне складалі вогнішча з рознай старызны і спявалі вакол яго песні-вяснянкі. Часам моладзь, як і на купальскія ігрышчы, ладзіла скокі праз вогнішча. У Чачэрскім раёне нават падпальвалі старое кола і пускалі яго на плыце па рэчцы (што пераклікаецца з аналагічным купальскіх абрадам). Спальванне старызны сімвалізавала развітанне з зімою, аднаўленне свету, амалоджванне прыроды.
«Затанцоўванне вясны»
Гэты абрад існаваў у Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Ён нагадваў калядныя і валачобныя абыходы вёскі. Моладзь збіралася і абыходзіла двары. Гаспадарам яна жадала добрага ўраджаю і багацця, а потым вадзіла ў двары карагод. Лічылася, што, «дзе карагод ходзіць — там жыта родзіць».
Веснавыя песні
Абстрактнае для старажытных людзей паняцце надыходу вясны ўвасаблялася ў зразумелыя чалавечыя вобразы — прыгожую, квітнеючую дзяўчыну, зэяўленне якой звязывалі з прылетам птушак з выраю і таму іх клікалі-гукалі:
У некаторых песнях Вясна і Зіма персаніфікуюцца, ператвараюцца ў жывых персанажаў.
Кандыцыянер
Кандыцыянер (conditioner) — прылада для падтрымання аптымальных кліматычных умоў у будынках, транспартных сродках і тэхніцы.
У найпрасцейшай форме, кандыцыянер прызначаны для рэгулявання і падтрымання зададзенай тэмпературы паветра ў памяшканні. Найбольш шырока кандыцыянеры выкарыстоўваюцца для зніжэння тэмпературы паветра ўнутры памяшканняў у спякотны час года, і цэлы год у памяшканнях, дзе ўтвараецца залішняе цяпло (інфармацыйна-вылічальныя цэнтры, вагоны метро, салоны самалётаў, аўдыторыі, глядзельныя залы і г . д.) або патрабуецца падтрыманне пэўнай тэмпературы (прадуктовыя склады, аперацыйныя). Кандыцыянеры з функцыяй цеплавой помпы разам з астуджэннем дазваляюць павышаць тэмпературу паветра ў халодны час года і могуць выкарыстоўвацца як астуджальны і ацяпляльны прыбор. Больш складаныя ўстаноўкі кандыцыянавання забяспечаныя механізмамі ачысткі паветра ад забруджвальных часціц, прытоку свежага паветра, увільгатнення паветра, узбагачэння паветра кіслародам і іншымі функцыямі, якія павышаюць якасць паветра.
Гісторыя
Кандыцыянаванне паветра (аўтарэфрыжырацыя) ўжывалася ў парахавых скляпах ваенных судоў.
Аднак практычнага ўвасаблення ідэі прыйшлося чакаць дастаткова доўга. Толькі ў 1902 годзе амерыканскі інжынер-вынаходнік Уіліс Кэрыер (Willis Carrier) сабраў прамысловую халадзільную машыну для друкарні Брукліна ў Нью-Ёрку. Самае цікавае, што першы кандыцыянер прызначаўся не для стварэння прыемнай прахалоды работнікам, а для барацьбы з вільготнасцю, якая моцна пагаршала якасць друку.
«Выкапневым» продкам усіх сучасных спліт-сістэм і аконнікаў можа лічыцца першы пакаёвы кандыцыянер, выпушчаны кампаніяй General Electric яшчэ ў 1929 годзе. Паколькі ў якасці холадагенту ў гэтым прыладзе выкарыстоўваўся аміяк, пары якога небяспечныя для здароўя чалавека, кампрэсар і кандэнсатар кандыцыянера былі вынесеныя на вуліцу. Гэта значыць па сваёй сутнасці гэта прылада было самай сапраўднай спліт-сістэмай. Аднак, пачынаючы з 1931 года, калі быў сінтэзаваны бяспечны для чалавечага арганізма першы фрэон, канструктары палічылі за карысць сабраць усе вузлы і агрэгаты кандыцыянера ў адным корпусе. Так з'явіліся першыя аконныя кандыцыянеры, далёкія нашчадкі якіх паспяхова працуюць і ў нашы дні.
Доўгі час лідарства ў галіне найноўшых распрацовак па вентыляцыі і кандыцыянавання паветра належала амерыканскім кампаніям, аднак, у канцы 50-х — пачатку 60-х гадоў XX стагоддзя ініцыятыва трывала перайшла да японцаў. У далейшым менавіта яны вызначылі твар сучаснай індустрыі клімату.
У 1958 годзе японская кампанія Daikin прапанавала першую цеплавую помпу, тым самым навучыўшы кандыцыянеры падаваць у памяшканне не толькі холад, але і цяпло.
У 1961 годзе адбылася падзея, у значнай меры прадвызначыўшая далейшае развіццё бытавых і паўпрамысловых сістэм кандыцыянавання паветра — гэта пачатак масавага выпуску спліт-сістэм японскай кампаніяй Toshiba. Toshiba ўпершыню запусціла ў серыйную вытворчасць кандыцыянер, падзелены на два блокі і папулярнасць гэтага тыпу кліматычнага абсталявання стала пастаянна расці. Дзякуючы таму, што найбольш шумная частка кандыцыянера — кампрэсар цяпер была вынесена на вуліцу, у памяшканнях, абсталяваных спліт-сістэмамі, стала нашмат цішэй, чым у пакоях, дзе працуюць аконнікі. Узровень шуму быў значна паменшаны. Другім плюсам стала магчымасць размясціць унутраны блок спліт-сістэмы ў любым зручным месцы.
Сёння выпускаецца шмат розных тыпаў ўнутраных прылад: насценныя, падстолевыя, падлогавыя і ўбудавальныя ў падвесную столь — касетныя і канальныя. Гэта важна не толькі з пункту гледжання дызайну — розныя тыпы ўнутраных блокаў дазваляюць ствараць аптымальнае размеркаванне астуджанага паветра ў памяшканнях пэўнай формы і прызначэння.
У 1968 годзе на рынку з'явіўся кандыцыянер, у якім з адным вонкавым блокам працавала адразу некалькі ўнутраных. Так з'явіліся мультыспліт-сістэмы. Сёння яны могуць ўключаць у сябе ад двух да дзевяці ўнутраных блокаў розных тыпаў.
Істотным новаўвядзеннем стала з'яўленне кандыцыянера інвертарнага тыпу. У 1981 годзн кампанія Toshiba прапанавала першую спліт-сістэму, здольную плаўна рэгуляваць сваю магутнасць, а ўжо ў 1998 годзе інвертары занялі 95 % японскага рынку.
У 1982 годзе кампаніяй Daikin, у выніку дапрацоўкі мультыспліт-сістэмы, з'явіўся яе варыянт з магчымасцю рэгулявання магутнасці для кожнага асобнага ўнутранага блока і быў зарэгістраваны пад гандлёвым назвай VRV (Variable Refregerant Volume, пераменны аб'ём холадагенту), іншымі вытворцамі названы як VRF (Variable Refrigerant Flow, пераменны струмень холадагенту).
Віды
Прэцызійныя кандыцыянеры. У асноўным такі кандыцыянер ўжываецца ў памяшканнях, якія патрабуюць падтрымання зададзеных параметраў з высокай надзейнасцю і дакладнасцю, такіх як медыцынскія ўстановы, вытворчыя памяшканні, лабараторыі, пасты кіравання, вузлы сувязі, залы электронных вылічальных машын, дыспетчарскія пункты і іншыя памяшканні. Уяўляе сабой манаблок, які змяшчае вентыляцыйны агрэгат, фільтр, халадзільную машыну з хладоновым паветраахаладжальнікам, вадзяны паветранагравальнік і электрычны каларыфер. Ужываецца кандыцыянер як у сістэмах з рэцыркуляцыяй паветра, так і ў сістэмах са 100 % прытокавым паветрам.
Вінныя кандыцыянеры - выкарыстоўваюцца ў скляпах і памяшканнях для захоўвання дарагіх вінаў, дзе заўсёды павінен падтрымлівацца строга пэўны мікраклімат. Тэмпература паветра — 12 градусаў, вільготнасць паветра 60-70%. Толькі ў гэтым выпадку віна могуць захоўвацца на працягу доўгага часу. Віно ў правільна абсталяваных скляпах з кожным годам становіцца ўсё больш вытрыманым і дарагім.
Аўтаномныя сістэмы кандыцыянавання паветра забяспечваюцца звонку толькі электрычнай энергіяй, напрыклад, шафныя кандыцыянеры і да таго падобнае. Такія кандыцыянеры маюць убудаваныя кампрэсійныя халадзільныя машыны, якія працуюць на фрэоне — R22, R134A, R407C. Аўтаномныя сістэмы астуджаюць і асушваюць паветра, для чаго вентылятар прадзімае рэцыркуляцыйнае паветра праз паверхневыя паветраахаладжальнікі, якімі з'яўляюцца выпарнікі халадзільных машын, а ў пераходны або зімовы час яны могуць вырабляць падагрэў паветра з дапамогай электрычных падагравальнікаў або метадам рэверсавання працы халадзільнай машыны, па цыкле так званай «цеплавой помпы».