cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Цэпіна
Знешнія сцены абмяжоўвалі плошчу ў 25 гектараў, а цытадэль размяшчалася на вяршыні скалы. Ля падножжа скалы былі выкапаны тры царквы, а таксама чатыры вялікія рэзервуары для захоўвання вады глыбінёй да 10 метраў.
Касетны скандал
Касетны скандал (Касетний скандалКасетний скандал, «Кучмагейт») — гучны грамадска-палітычны скандал, які ўзрушыў кіраўніцтва Украіны ад 28 лістапада 2000 года і дестабилизировавший яго палітычную функцыянальнасць на доўгі час. Адгалоскі скандалу ў краіне адчуваюцца да гэтага часу і перыядычна ўзнікаюць падчас чарговых парламенцкіх і прэзідэнцкіх выбараў у краіне. Штогод прэса і іншыя СМІ таксама адзначаюць своеасаблівую гадавіну скандалу.
Цэпіна
Гісторыя
У Сярэднявеччы Цэпіна была адной з самых важных балгарскіх крэпасцей у рэгіёне Радопы. Крэпасць належала балгарам з IX стагоддзя, але ў пачатку XI стагоддзя Візантыя адваявала яе ў Балгарскага царства. Цэпіна зноў перайшла да балгараў у часы валадарання Калаяна (1197—1207). У XII—XIV стст. вядомая, як адна з наймацнейшых крэпасцей Балгарскага царства. Калі Калаян прызначыў свайго пляменніка Аляксея Слава кіраўніком у Радопы, Цэпіна стала месцам кіравання дэспата. Пасля забойства цара ў 1207 годзе, дэспат Алексій Слаў абвясціў пра сваю незалежнасць і Цэпіна стала яго сталіцай. З 1246 па 1254 гады знаходзілася пад кантролем нікейскага імператара Іаана III Ватаца, але балгарскаму цару Міхаілу Асеню (1246—1256) удалося вярнуць крэпасць. У 1373 годзе пасля 9-месячнай аблогі Цэпіна была захоплена асманамі пад камандаваннем Даўд-пашы, але толькі пасля таго, як туркі адрэзалі вадаправод. Неўзабаве пасля гэтага горад быў пакінуты жыхарамі.
Касетны скандал
Сутнасць падзей
28 лістапада 2000 года лідар Сацыялістычнай партыі Украіны Аляксандр Мароз апублікаваў ўтрыманне магнітафоннай запісу, нібыта патаемна зробленай у асабістым кабінеце прэзідэнта Леаніда Кучмы.
Аўдыёзапіс зрабіла на ўкраінскае грамадства эфект бомбы, якая выбухнула, бо, як сцвярджалася, сведчыла аб гучных злачынствах, да здзяйснення якіх былі датычныя тагачасны прэзідэнт Украіны Леанід Кучма і яго набліжаныя. У прыватнасці, у адным з фрагментаў чалавек з голасам, падобным на голас Леаніда Кучмы, аддаваў недвухсэнсоўны загад чалавека з голасам, падобным на голас тагачаснага міністра ўнутраных спраў Украіны Юрыя Краўчанкі, ліквідаваць вядомага на Украіне апазіцыйнага журналіста Георгія Гангадзэ (які прапаў без вестак незадоўга да апублікавання аўдыёзапісы). На плёнках таксама нібыта запячатана ціск прэзідэнта і яго набліжаных на іншых палітыкаў і журналістаў краіны.
Як стала вядома пазней, аўдыёзапіс размоў прэзідэнта ўручыў Аляксандру Марозу былы маёр дзяржаўнай аховы Мікалай Мельнічэнка. Сам ён знік, а праз некаторы час высветлілася, што яшчэ да апублікавання аўдыёзапісы, пры ўдзеле супрацоўнікаў амбасады ЗША на Украіне, а таксама прадпрымальніка і публіцыста Уладзіміра Цвиля, Мельнічэнка быў таемна перапраўлены ў ЗША, дзе атрымаў у красавіку 2001 года палітычны прытулак. Па словах Мельнічэнка, агульная працягласць зробленых ім запісаў размоваў кіраўніка дзяржавы склала 300 гадзін. Магчымасць аудиомонтажа і дачыненне супрацоўнікаў розных спецслужбаў, у тым ліку замежных, да ўзнікнення скандалу ацэньваецца экспертамі як мінімум неадназначна.
Па стане на 2015 год сапраўднасць галасоў на «плёнках Мельнічэнка» дакладна не ўстаноўлена.
Крэпасць Ратхамбор
Ратхамбор (रणथम्भोर) — фартыфікацыйна-палацавае збудаванне ў індыйскім штаце Раджастхан. Разам з іншымі крэпасцямі Раджастхана ўключана ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Пабудавана ў канцы IX ст. або ў пачатку X ст. на гары Ран. Умацаваны высокім мурам даўжынёй 7 км. Будаўнічы матэрыял здабываўся на месцы. Пазней каменяломні былі пераўтвораны ў сажалкі. Падыход ідзе праз вузкую горную даліну, на тэрыторыі якой былі створаны асобныя ўмацаванні. Знутры крэпасці знаходзяцца некалькі палацаў і храмаў. Храм бога Ганешы дзейнічае і з'яўляецца месцам паломніцтваў.
У старажытных пісьмовых крыніцах крэпасць узгадваецца як горад Ранастамбхапура, адзін з сярэднявечных цэнтраў распаўсюджвання джайнізму.
Рудня-Галубаўка
Рудня-Галубаўка (Рудня-Голубовка) — вёска ў Клінцоўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Первамайскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Упершыню вёска згадваецца ў 1708 годзе.
Да Лютаўскай рэвалюцыі вёска ў складзе Суражскага павета Чарнігаўскай губерні Расійскай імперыі.
У складзе Гомельскай губерні РСФСР з 1919 года, з 1926 года ў Бранскай губерні. З 1929 года ў складзе Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзена ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшла ў склад Бранскай вобласці.
Лагульск
Лагульск (Лагу́льськ) — вёска ў Наваград-Валынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Броныкыўскай вясковай абшчыны.
Цімафей Барысавіч Ліякумовіч
Цімафей Барысавіч Ліякумовіч (нар., г. п. Азарычы, Калінкавіцкі раён, Гомельская вобласць) — беларускі літаратуразнавец. Доктар філалагічных навук (1994), прафесар (1992).
Біяграфія
Скончыў Смаленскі педагагічны інстытут (спецыяльнасць «Руская мова і літаратура. Гісторыя», 1962).
Працаваў у Плёскай 7-гадовая школа (1961—1962), Цялушскай СШ (1962—1965) Бабруйскага раёна, СШ № 3 г. Бабруйска (1966—1975), Брэсцкім дзяржаўным універсітэце (з 1975, дацэнт кафедры рускай літаратуры, кафедры рускай і замежнай літаратуры, у 1980—1989 — загадчык кафедры рускай літаратуры, 1989—1998 — кафедры літаратур народаў свету).
Навуковыя інтарэсы: праблемы ўзаемадзеяння беларускай літаратуры з рускай і іншымі літаратурамі.
Узнагароды
Знак «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1995) і інш.
Чан Куанг Кхой
Чан Куанг Кхой (Trần Quang Khôi; нар. 24 студзеня 1930) — брыгадны генерал Узброеных Сіл Рэспублікі В’етнам, удзельнік Індакітайскай і В’етнамскай войнаў.
Біяграфія
Нарадзіўся 24 студзеня 1930 года ў роднай вёсцы сваёй маці Да Фуок Хой, акруга Мо Кай, правінцыя Бенчэ, паўднёва-заходняя частка В’етнама. Чан Куанг Кхой — пятае дзіцё з 12 братоў і сясцёр. Дзякуючы таму, што яго бацькі былі багатымі памешчыкамі, ён вучыўся ў прэстыжных школах, такіх як сярэдняя школа Таберта ў Сайгоне (1943—1945), Фан Тхань Джан у Кантхо (1946—1949) і Ле Майр дэ Вільерс у Мітхо (1949—1951).
У 1951 годзе запісаўся ў Нацыянальную армію В’етнама, самастойнае аддзяленне Узброеных сіл Францыі ў калоніі. Пасля заканчэння школы баявых мастацтваў Далата ў званні другога лейтэнанта адабраны ў бранятанкавыя войскі і працягнуў навучанне на базавым армейскім курсе ў Далёкаўсходнім навучальным бранятанкавым цэнтры французскай арміі ў Вунгтау.
У красавіку 1953 года накіраваны ў 5-ю роту разведвальнага батальёна, дзе займаў пасады камандзіра ўзвода 4-га ўзвода і намесніка ротнага. У чэрвені 1954 года пераведзены на пасаду намесніка камандзіра 3-й разведвальнай роты ў Нам Дзіне. Пасля Жэнеўскага пагаднення (20 ліпеня) Чан Куанг Кхой і яго падраздзяленне рушылі на поўдзень у гарнізон Дананга. 1 кастрычніка таго ж года яму прысвоена званне лейтэнанта. Праз месяц яго адправілі вучыцца за мяжу на прасунуты курс бранятанкавай кавалерыі ў Самюрскае вучылішча (Францыя), якое скончыў у сярэдзіне жніўня 1955 года.
У верасні 1956 года ён стаў начальнікам 3-й дывізіі 2-га бранятанкавага палка ў Мітхо. У сярэдзіне 1957 года прызначаны намеснікам палка 4-га бранятанкавага палка ў Хюэ. У сярэдзіне 1958 года яго адправілі вучыцца за мяжу для павышэння кваліфікацыі ў вайсковай школе броні Форт-Нокс, штат Кентукі, ЗША. У чэрвені 1959 года, пасля заканчэння вучобы, Чан Куанг Кхой працаваў у ваенных навучальных установах. Затым яго адправілі вучыцца на другі курс Школы палітычнай вайны ў Сайгоне.
У чэрвені 1960 года ён атрымаў званне маёра і стаў намеснікам камандзіра 6-га бранятанкавага палка ў Куан Чы. У снежні таго ж года быў пераведзены ў намеснікі 3-га танкавага палка ў Плейку. З лютага па ліпень 1964 года служыў у 41-м палку 22-й пяхотнай дывізіі, дыслакаваным у Кантуме. Пазней да снежня месяца знаходзіўся пры штабе 2-га корпуса, узначальваючы аддзел планавання, калі Чан Куанг Кхой стаў намеснікам начальніка 5-й танкавай аператыўнай групы. У жніўні 1965 года заняў пасаду камандзіра 5-га бранятанкавага корпуса. У ліпені 1966 года ён накіраваны як прэс-аташэ ў пасольства Рэспублікі В’етнам у Паўднёвай Карэі. У жніўні 1968 года вярнуўся дадому і быў прызначаны начальнікам канцылярыі камандуючага 3-м корпусам.
У чэрвені 1969 года заняў пасаду намесніка камандзіра 18-й пяхотнай дывізіі, у пачатку 1970 года — камандуючана 3-й кавалерыйскай брыгадай, у жніўні 1972 года — адпраўлены на вучобу за мяжу на курс старшага персаналу і прайшоў 42-тыднёвую падрыхтоўку ў камандна-штабной акадэміі Форт-Лівенворт, штат Канзас, ЗША. У маі 1973 года заняў пасаду начальніка аддзела тактычнай падрыхтоўкі ў камандна-штабной школе ў Лонг Бінь. 7 лістапада таго ж года ён быў паўторна прызначаны камандуючым 3-й кавалерыйскай брыгадай.
У красавіку 1975 года камандаваў падраздзяленнем, прымацаваным для абароны Б’ен Хоа (дзе размешчалася камандаванне 3-га корпуса і 3-й ваеннай акругі). Яго сілы абаранялі лінію Суан Лок і паўночна-ўсходнія вароты сталіцы Сайгона. Пасля 30 красавіка ён збег ў Рач-Гіа, але 9 мая быў схоплены НФВПВ і заключаны ў турму.
31 мая 1992 года Чан Куанг Кхой быў вызвалены пасля 17 гадоў і 1 месяца зняволення. 11 красавіка 1993 года ён і яго сям’я пакінулі краіну, пасяліўшыся ў ЗША.
Кароўчынскі сельсавет
Каро́ўчынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрыбінскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2008 года вёска) Кароўчына.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Лупалаўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лупалаўскім раёне БССР. З 2 сакавіка 1931 года ў складзе Дрыбінскага раёна БССР, з 8 ліпеня 1931 года — Чавускага раёна БССР, з 12 лютага 1935 года — Дрыбінскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. З 16 верасня 1959 года ў складзе Горацкага раёна. 24 чэрвеня 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Первамайскага сельсавета.
20 чэрвеня 1966 года ўтвораны зноў у Горацкім раёне Магілёўскай вобласці БССР з цэнтрам у вёсцы Кароўчына I у складзе 11 населеных пунктаў (Жавань Вялікая, Жавань Малая, Кароўчына I, Кароўчына II, Кароўчынская Слабодка, Палуі, Хасеўка, Чартоўшчына, Шастакі, Шатнева і Юраўка), якія ўваходзілі ў склад Первамайскага сельсавета. З 29 снежня 1989 года ў складзе Дрыбінскага раёна. 20 лістапада 2013 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Первамайскага сельсавета.
Склад
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 9 населеных пунктаў: аграгарадок Кароўчына, вёскі Жавань, Палуі, Слабодка, Сонечная, Хасеўка, Шастакі, Шатнева і Юраўка.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 1032 чалавекі, з іх 90,8 % — беларусы, 7,1 % — рускія, 1,6 % — украінцы.
Праабражэнская вуліца (Масква)
Праабражэнская вуліца— вуліца ва Усходняй адміністрацыйнай акрузе горада Масквы на тэрыторыі раёна Праабражэнскае. З'яўляецца працягам вул. Страмынкі пасля Матроскага моста. Размешчана паміж Праабражэнскай набярэжнай і Праабражэнскай плошчай. Нумарацыя дамоў вядзецца ад Праабражэнскай набярэжнай (ад ракі Яўза). Названа па сваім месцазнаходжанні ў былым с. Праабражэнскае.
Паходжанне назвы
Названа так па старажытным сяле Праабражэнскае, якое знаходзілася ў гэтай мясцовасці.
Гісторыя
Паўстала ў XVII ст. у сяле Праабражэнскім, на дарозе ў сяло Чаркізава. У XIX ст. у раёне Праабражэнскай вуліцы знаходзіліся ўладанні фабрыкантаў Котавых, дома Вольгінскага дзіцячага прытулку і Кацярынінскай багадзельні. У 1933—39 пабудаваны жылы дом 2 фабрыкі «Вызваленая праца» (архітэктар А.М. Файфель), у 1936—1938 і 1953—54 — дамы 5—7
Будынкі і збудаванні
Усяго: 8 дамоў.
Па няцотным боку:
Выбух на Крымскім мосце (2022)
8 кастрычніка 2022 года на аўтамабільнай частцы Крымскага моста з боку Таманскага паўвострава адбыўся падрыў грузавога аўтамабіля, які пацягнуў за сабой узгаранне сямі паліўных цыстэрн чыгуначнага састава, што рухаўся ў напрамку Крымскага паўвострава. Здарылася частковае абвальванне двух аўтамабільных пралётаў. У выніку здарэння загінулі чатыры асобы.
Сыма Ю
Сыма Ю (, 320 —12 верасня 372) — 12-ы імператар дынастыі Цзінь і 8-ы ўладар эпохі Усходняя Цзінь 372 год.
(38) Леда
(38) Леда — буйны астэроід галоўнага пояса, які належыць да цёмнага спектральнага класа C. Ён быў адкрыты 12 студзеня 1856 года французскім астраномам Жанам Шакарнакам у Парыжскай абсерваторыі і названы ў гонар Леды, персанажа старажытнагрэчаскай міфалогіі, дачкі эталійскага цара Фестыя і Еўрытэміды (ці Сісіфа і Пантыдыі, паводле Еўмела Карынфскага), жонкі цара Спарты Тындарэя. Астэроід не варта блытаць са спадарожнікам Юпітэра Ледай.
Сыма Ю
Біяграфія
Паходзіў з імператарскага роду Сыма. Быў сынам імператара Сыма Жуя. У 322 годзе стаў князем Ланье. 326 года імператар Сыма Янь даў яму тытул князя Куайцзі. 344 года, пры кіраванні імператара Сыма Даня, атрымаў пасаду другога канцлера імперыі. 347 года пачаў барацьбу супраць уплывовага губернатара Хуань Веня. Сыма Ю рабіў усё для паслаблення ўплыву апошняга, але дарэмна. Яго сілы ў 347-352 гадах пацярпелі паражэнне ў вайне супраць царства Позняя Чжаа, у выніку чаго пазіцыі Сыма Ю пры двары аслабелі.
Выбух на Крымскім мосце (2022)
Перадгісторыя
Транспартны пераход праз Керчанскі праліў, які злучыў Керчанскі паўвостраў на захадзе з Таманскім паўвостравам на ўсходзе, пачалі будаваць у лютым 2016 года, пасля расійскай анексіі Крыма. Расійскія ўлады назвалі будаўніцтва моста «гістарычнай місіяй», адной з ключавых задач для «канчатковага аб’яднання Крыма з Раіяй». У маі 2018 года быў адкрыты аўтамабільны мост, а ў снежні 2019 года ўведзены ў эксплуатацыю чыгуначны мост.
Сыма Ю
Біяграфія
Зрэшты ўжо ў 353 годзе Сыма Ю стаў адзіным канцлерам. На гэтай пасадзе ён таемна змагаўся супраць Хуань Веня. 358 калі імператар дасягнуў паўналецця, Сыма Ю сышоў у адстаўку. Аднак ужо ў 361 годзе імператар памёр, а новы ўладар Сыма Пі зноў прызначыў Сыма Ю канцлерам. 363 року некаторы час выконваў абавязкі рэгента. У той перыяд Сыма Ю падзяляў уплыў у дзяржаве з ваеначальнікам Хуань Вэнем.
Выбух на Крымскім мосце (2022)
Перадгісторыя
У 2022 годзе, з пачаткам расійскага ўварвання, мост выкарыстоўваўся для забеспячэння Узброеных сілаў Расіі на паўднёвым тэатры ваенных дзеянняў расійска-ўкраінскай вайны.
Сыма Ю
Біяграфія
У 365 годзе, пасля смерці Сыма Пі і прыходу да ўлады Сыма І Сыма Ю захаваў сваю пасаду. Аднак ужо ў 372 годзе Хуань Вэнь зрынуў імператара, адправіўшы таго ў спасылку, а новым уладаром прымусіў стаць Сыма Ю. Апошні ўзяў імя Цзяньвэн-Дзі.
Выбух на Крымскім мосце (2022)
Перадгісторыя
Украінскія чыноўнікі і вайскоўцы неаднаразова заяўлялі пра намер знішчыць Крымскі мост, разглядаючы яго як законную ваенную цэль. Так, у жніўні 2022 года дарадца прэзідэнцкай адміністрацыі Міхаіл Падаляк заявіў у інтэрв’ю The Guardian: «Гэта незаконнае будаўніцтва і асноўныя вароты для забеспячэння расійскай арміі ў Крыме. Такія аб’екты павінны быць знішчаны». Генерал-маёр Узброеных сіл Украіны Дзмітрый Марчанка заявіў, што мост стане «мэтай нумар адзін», як толькі ва Украіны з’явіцца зброя для нападу на яго.
Сыма Ю
Валадаранне
Кіраванне яго было непрацяглым. Увесь час працягвалася супрацьстаянне з Хуань Вэнем, які фактычна кіраваў краінай. Пад ціскам апошняга імператар звальняў і прызначаў міністраў. Зрэшты ўжо 12 верасня у тым жа годзе імператар Цзяньвэнь-дзі памёр.
Выбух на Крымскім мосце (2022)
Падзея
8 кастрычніка 2022 года на праезнай частцы Крымскага моста з боку Таманскага паўвострава прагрымеў выбух. У прэс-службе Крымскай чыгункі заявілі, што ў 6:05 абсталяванне паказала памылку на чыгуначным пуці на чыгуначнай частцы моста, і ў хвасце грузавога цягніка загарэлася цыстэрна. У выніку выбуху разбурана некалькі пралётаў праезнай часткі, спынены аўтамабільны і чыгуначны рух.
Першапачаткова называліся дзве магчымыя прычыны пажару: выбух цыстэрны на чыгуначным участку моста і выбух аўтамабіля, імаверна, грузавіка, на дарожным участку. Пра гэта паведамляе Нацыянальны антытэрарыстычны камітэт быў падарваны грузавік, у выніку чаго загарэліся сем чыгуначных цыстэрнаў з палівам.
Адказнасць за выбух ніхто не ўзяў, а ўкраінскія СМІ Українська правда і УНІАН са спасылкай на ўласныя крыніцы заяўляюць, што гэта была аперацыя Службы бяспекі Украіны.
Украінская
Афіцыйны акаўнт украінскага ўрада ў Твітэры напісаў у адказ на пажар «sick burn» («хворы апёк»), а дарадца прэзідэнта Украіны Міхаіл Падаляк назваў шкоду «пачаткам»: «Крым, мост, пачатак. Усё незаконнае павінна быць знішчана, усё скрадзенае павінна быць вернута ва Украіну, усё расійскае акупацыйнае павінна быць выгнана».
Мінабароны Украіны параўнала разбурэнне Крымскага моста са знішчэннем крэйсера «Масква», напісаўшы: «Ракетны крэйсер „Масква“ і Керчанскі мост — два сумна вядомыя сімвалы расійскай улады ва ўкраінскім Крыме — апусціліся: „What’s next, Russkies?“» («Што далей, рускія?»).
Дырэктар Укрпошты Ігар Смілянскі анансаваў выпуск новага набору марак, прысвечанага гэтай падзеі.
, другі паводле велічыні банк Украіны абвясціў аб выпуску новай дэбетавай карты з мостам.
Старшыня РНБА Аляксей Данілаў апублікаваў у сацсетках відэа з моста, а таксама відэа, на якім Мэрылін Манро спявае «Happy birthday, Mr President» («З днём нараджэння, спадар Прэзідэнт»). Выбух прагрымеў праз дзень пасля дня нараджэння прэзідэнта Расіі Уладзіміра Пуціна.
Расійская
У красавіку экс-прэзідэнт і намеснік старшыні Савета бяспекі Расіі Дзмітрый Мядзведзеў заявіў: «Адзін з украінскіх генералаў казаў пра неабходнасць удару па Крымскім мосце. Я спадзяюся, што ён разумее, што будзе мэтай у адказ».
Наступствы
Мінтранс РФ паведаміў аб аднаўленні паромнай пераправы праз Керчанскі праліў, якая працавала да будаўніцтва Крымскага моста. Крым першапачаткова ўвёў абмежаванні на продаж прадуктаў і паліва. Праз дзве гадзіны стала вядома пра зняцце абмежаванняў у Севастопалі.
Крымскі мост з’яўляецца важнай часткай транспартнага злучэння Расіі з Крымам для паўднёвага тэатра ваенных дзеянняў расійска-ўкраінскай вайны. Чакаецца, што частковае разбурэнне Крымскага моста прывядзе да ўзмацнення праблем з забеспячэннем расійскіх войскаў у акупаваным Крыме і ва ўсёй паўднёвай частцы Украіны. Акрамя таго, з закрыццём моста мясцовым жыхарам становіцца цяжэй пакінуць Крым, хоць застаюцца іншыя шляхі, у тым ліку парты.
Не менш важны для Крамля сімвалічны характар разбурэння. Адкрыццё моста ў 2018 годзе лічылася адным з найвялікшых дасягненняў Пуціна. Пасля расійскага ўварвання ў 2022 годзе збудаванне было адным з найбольш ахоўных аб’ектаў. За тыдзень да выбуху быў падпісаны ўказ аб анексіі чатырох украінскіх абласцей Расіяй, пасля чаго Расія працягвала пагражаць Украіне ядзернай зброяй у выпадку нападу на аб’екты на анексаваных тэрыторыях.
Расследаванне
Як паведамляе Следчы камітэт Расіі, у выніку выбуху загінулі тры чалавекі, у тым ліку мужчына і жанчына, якія знаходзіліся побач з грузавіком.
Звон Нагасакі
Звон Нагасакі — помнік у Мінску, размешчаны на плошчы Незалежнасці, недалёка ад Чырвонага касцёла. Усталяваны ў верасні 2000 г. як напамін аб ахвярах ядзерных катастроф.
Гісторыя
Звон (150 кг) быў адліты майстрамі звонавага ліцця па ініцыятыве каталіцкай царквы Японіі — ідэю ўстаноўкі ў Мінску помніка падтрымаў каталіцкі архібіскуп горада Нагасакі Францыск Ксаверый Канамэ Сінамота. Ён з’яўляецца «двайніком» звона «Анёл», уцалелага пасля атамнай бамбардзіроўкі Нагасакі 9 жніўня 1945 года, знойдзенага і адкапанага прыхаджанамі пасля бамбардзіроўкі пад развалінамі кафедральнага каталіцкага сабора Уракамі, аднаго з першых хрысціянскіх храмаў Японіі. Пазней яго ўсталявалі ў цэнтры Нагасакі як напамін пра страшныя наступствы вайны.
На цырымонію асвячэння помніка і закладання капсул з зямлёй прыбыла з Японіі дэлегацыя духоўных і свецкіх асоб у колькасці 62 чалавек. На адкрыцці помніка 24 верасня 2000 г. пробашч Нагасакскага каталіцкага касцёла Уракамі Сіэт Мімура сказаў: «Няхай гэты помнік сімвалізуе нашу салідарнасць з Беларуссю і тое, што нашы народы звязваюць не толькі эканамічныя і культурныя, але і духоўныя сувязі».
У падмурку помніка пад чорнай гранітнай плітой закладзены капсулы са жменькамі зямлі з Іерусаліма, з японскіх гарадоў Хірасіма і Нагасакі і з раёнаў, пацярпелых ад чарнобыльскай катастрофы. На гранітнай пліце выгравіраваны тэкст на беларускай і японскай мовах: «Гэты звон пастаўлены ў памяць ахвярам, якія загінулі з прычыны выпрабаванняў ядзернай зброі і ядзерных катастроф у XX стагоддзі, і перадаецца касцёлу Святога Сымона і Святой Алены і ўсяму беларускаму народу. Аб’яднайма нашы сілы і пабудуем на гэтай зямлі сапраўдны спакой, свабодны ад ядзернай зброі і войнаў. Памолімся аб спакоі ў свеце». На звоне маецца эмблема кафедральнага каталіцкага сабора горада Нагасакі.
Ігар Яўгенавіч Там
І́гар Яўге́навіч Там (, Уладзівасток, Расія —, Масква) — савецкі фізік-тэарэтык; заснавальнік навуковай школы па тэарэтычнай фізіцы. Акадэмік АН СССР (1953, член-карэспандэнт 1933). Замежны член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (1961) і АН іншых краін. Герой Сацыялістычнай Працы (1953). Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (сумесна з П. А. Чаранковым і І. М. Франкам, 1958)
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі ўніверсітэт (1918). Выкладаў у ВНУ Сімферопаля і Адэсы. У 1924—1941 і 1954—1957 у Маскоўскім універсітэце (з 1930 прафесар, загадчык кафедры). З 1934 у Фізічным інстытуце АН СССР (загадчык аддзела). У 1948—1953 удзельнічаў у стварэнні першай вадароднай бомбы ў СССР.
Навуковы ўклад
Навуковыя працы па квантавай механіцы, тэорыі цвёрдага цела, ядзернай фізіцы, фізіцы элементарных часціц і касмічных прамянёў і інш.
Стварыў квантавую тэорыю рассеяння святла ў крышталях (1930). Заклаў асновы квантава-механічнай тэорыі фотаэфекту ў металах (1931; з С. П. Шубіным). Прадказаў існаванне звязаных энергетычных станаў электрона на (узроўні Тама; 1932). Заклаў асновы палявой тэорыі парных ядзерных сіл (1934; адначасова з Д. Д. Іваненкам). Прадказаў наяўнасць у нейтрона магнітнага моманту (1934; з С. А. Альтшулерам). Стварыў тэорыю выпрамянення Чаранкова—Вавілава (1937; з І. М. Франкам). Даказаў суадносіны невызначальнасці «энергія—час» у нерэлятывісцкай квантавай механіцы (1945; з Л. І. Мандэльштамам). Распрацаваў тэорыю (1950; з А. Д. Сахаравым).
Альбаін
Альбаін (Alboin; каля 526 — 28 чэрвеня 572 ці 573) — кароль лангабардаў з 566 года, заснавальнік і першы кіраўнік каралеўствы лангабардаў у Італіі.
Пачатак кіравання
Альбаін быў сынам караля лангабардаў Аўдаіна і Радэлінды. Паводле легенд, род Альбаіна называўся Гаўсіс, які некаторыя даследчыкі атаясамляюць з старажытна-германскім племем гаўтаў. Альбаін атрымаў у спадчыну трон свайго бацькі паміж 560 і 566 годамі. Найбольш верагоднай датай пачатку кіравання Альбаіна з’яўляецца апошняя дата. Тым часам лангабарды былі федэратамі Візантыйскай імперыі і жылі ў раёне рэк Дравы і Дуная. У 567 годзе кароль Альбаін перамог у саюзе з аварамі гепідаў і забіў іх караля Кунімунда.
Падрыхтоўка да паходу ў Італію
Авары на той момант уяўлялі найбольш магутную сілу ў землях на правым беразе Дуная. Асцерагаючыся, што авары могуць абвясціць вайну і сваім саюзнікам лангабардам, Альбаін прыняў рашэнне перасяліць свой народ у Італію, дзе ўлада Візантыі пасля Гоцкіх войнаў яшчэ не дастаткова ўмацавалася. Паводле звестак сярэдневяковых храністаў, якія падвяргаюцца сумневу некаторымі сучаснымі гісторыкамі, лангабардаў паклікаў у Італію палкаводзец Нарсес, які хацеў стаць незалежным ад улады візантыйскага імператара кіраўніком. Кароль Альбаін заключыў пагадненне з аварамі, паводле якога лангабарды пакідалі аварам свае землі ў Паноніі. Перасяленне лангабардаў пачалося 2 красавіка 568 года. Разам з імі ў Італію таксама прыйшлі заваяваныя лангабардамі гепіды, аланы, свевы і саюзнікі Альбаіна — саксы.
Уварванне ў Італію
Паводле Марыя Аваншскага, уступленне лангабардаў у Італію адбылося 20 ці 21 верасня 569 года. За кароткі час лангабарды заваявалі амаль усю паўночную і сярэднюю Італію, гэта значыць тыя часткі Італіі, якія былі незадоўга перад тым спустошаны Юстыніянам I у барацьбе супраць остготаў. Незаваяванымі засталіся толькі Рым, Равена і амаль усе прыбярэжныя гарады. У горадзе Фрыўлі Альбаін заснаваў першае на тэрыторыі Італіі лангабардскае княства — Фрыульскае герцагства — і прызначыў тут кіраўніком свайго пляменніка Гізульфа. У 571 годзе лангабарды заснавалі яшчэ адно герцагства — Беневент.
Гібель Альбаіна
Адной з найважнейшых крыніц (хоць і не заўсёды надзейнай) па гісторыі лангабардаў з’яўляецца Historia Langobardorum Паўла Дыякана. У прыватнасці, там можна знайсці падрабязнасці змовы Разамунды, верагодна перабольшаныя фантазіяй аўтара:
У хроніцы Сігеберта з Жамблу прыводзіцца аналагічны ўрывак, з указаннем міфалагічнай прамовы Альбаіна:
Спадчыннікам Альбаіна на троне Каралеўства лангабардаў стаў Клеф. Падзел Італіі на лангабардскую поўнач, дзе была моцная ўлада караля, на сярэднюю Італію, дзе ўзніклі некалькі паў-незалежных герцагстваў, і на падпарадкаваны Візантыі поўдзень, які ўзнік яшчэ пры жыцці Альбаіна і канчаткова замацаваўся неўзабаве пасля яго смерці, захоўваўся аж да XIX стагоддзя.
Памятная дошка з імем Альбаіна знаходзіцца ў Вальгале каля Рэгенсбурга.
Вобраз у мастацтве
У 1962 годзе ў Італіі быў зняты фільм пад назвай «Разамунда і Альбаін». Рэжысёр канцэнтруе сваю ўвагу на ўзаемаадносінах Альбаіна з гепідамі і з Разамундай. У фільме бралі ўдзел акцёры Джэк Паланс, Элеанора Росі Драга, Гай Мэдысан і іншыя.
У ранняй рэдакцыі фэнтэзійнага рамана «Страчаны шлях і іншыя гісторыі» Дж. Р. Р. Толкін хацеў выкарыстаць у якасці галоўнага персанажа фігуру Альбаіна.
Мыкалаіўка (Наваград-Валынскі раён)
Мыкалаіўка (Микола́ївка) — вёска ў Наваград-Валынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Броныкыўскай вясковай абшчыны.
Артур Гронак
Артур Гронак (Artur Gronek; нар., Варшава, Польшча) — польскі баскетбольны трэнер.
Кар’ера
У 2017 годзе стаў чэмпіёнам Польшчы з камандай «Зялёна Гура», з гэтай жа камандай ён выйграў Кубак Польшчы. У сезоне 2018/2019 быў першым трэнерам «Старогарда Гданьскага».
У чэрвені 2019 года падпісаў двухгадовы кантракт з быдгашчскай «Асторыяй».
Генрых Мар’янавіч Мілоста
Генрых Мар’янавіч Мілоста (нар., в. Вялікая Капліца, Гродзенскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне раслінаводства і аграхіміі. Доктар сельскагаспадарчых навук (2011), прафесар (2013).
Біяграфія
Скончыў Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут (спецыяльнасць «Аграномія», 1977), Беларускі навукова-даследчы інстытут глебазнаўства і аграхіміі (аспірантура, 1982). Працаваў у калгасе «Кастрычнік» Гродзенскага раёна (1977, агроном), Гродзенскім абласным камітэце ЛКСМБ (1978, інструктар), Гродзенскім абласным выканаўчым камітэце (1979, аграном упраўлення сельскай гаспадаркі), Гродзенскім дзяржаўным аграрным універсітэце (з 1986, агранамічны факультэт, кафедра раслінаводства, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: раслінаводства; лекавыя расліны; аграхімія. Пазапрафесійная дзейнасць: мастацкая творчасць (жывапіс).
Узнагароды
Ганаровыя граматы Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь, Камітэта па сельскай гаспадарцы Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта.
Барцянскае выступленне сялян (1802—1804)
Барцянскае выступленне сялян 1802 — 1804. Пачалося вясной 1802 г. у Барцянскім старостве Лідскага павета. Сяляне 5 вёсак, спасылаючыся на тое, што да гэтага яны плацілі толькі чынш і не адбывалі адработачных павіннасцей, адмовіліся выконваць паншчыну і шарваркі, накладзеныя арандатарам. Праз свайго паверанага селяніна М. Цыбульскага яны падалі на імя цара прашэнне аб вызваленні ад паншчыны і інш. работ. Аднак Цыбульскі быў арыштаваны, а прашэнне засталося без адказу. Вясной 1803 г. сяляне не вйшлі на працу, і палі ў маёнтку не былі засеяны. У староства прыбыў лідскі земскі камісар з атрадам паліцэйскіх і салдат. У адказ на пагрозы ужыць зброю больш за 200 сялян пакінулі вёскі і пахаваліся ў навакольных лясах і балотах. У жніўні 1803 г. па распараджэнні губернатара ў староства прыбыла рота салдат, якая была размешчана на пастой па сялянскіх хатах, «выядаючы ў іх апошні леб і жывёлу». «Завадатары» выступлення былі арыштаваны і засуджаны. Аднак у маі 1804 г. сяляне зноў адмовіліся падпарадкоўвацца, перасталі апрацоўваць не толькі землі арандатара, але і свае надзелы. Хваляванне задушаны ваеннай сілай.
Церамошка
Церамошка (Теремошка) — вёска ў Клінцоўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Первамайскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Вёска заснавана каля 1750 года.
Да 1917 года ў складзе Суражскага павета Чарнігаўскай губерні Расійскай імперыі.
У Гомельскай губерні РСФСР з 1919 года, з 1926 года ў Бранскай губерні. З 1929 года ў складзе Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзена ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшла ў склад Бранскай вобласці.
NGC 2299
NGC 2299 (іншыя абазначэнні — NGC 2302, OCL 554) — рассеянае скопішча ў сузор’і Аднарог.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 2299, NGC 2302.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Клітар
Клітар (clitoris — юрнік / clitorido — казычу) — Y-падобны або ў форме «рагаткі», трохі пляскаты з бакоў палавы орган жанчыны, які складаецца з парных пячорыстых цел. Клітар складаецца з галоўкі, цела, утворанага двума пячорыстымі целамі, і своеасаблівых ножак. Галоўка клітара мае выгляд грудка, размешчанага ў верхняй частцы ўваходу ў похву, размяшчаецца ззаду і ніжэй пярэдняй знітоўкі вялікіх вуснаў, паміж іх пярэднімі ўчасткамі. Цела і ножкі сыходзяць углыб цела жанчыны. Ножкі клітара размешчаныя па абодвы бакі ад похвы. Змяшчае мноства сасудаў і нервовых канчаткаў. У розных жанчын клітар мае розныя памеры і розныя пасадачныя месцы ў паміжнасці. Даўжыня галоўкі клітара ў большасці здаровых жанчын складае 4-7 мм, а яе дыяметр складае ад 2 да 20 мм. Агульная сярэдняя даўжыня клітара, большая частка якога знаходзіцца ўнутры цела жанчыны, складае каля 10 см. Падчас аргазму практычна не бачны. Клітар з’яўляецца гамолагам пячорыстых цел мужчынскага палавога члена.
IC 4853
IC 4853 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Эсб’ерг
Эсб’ерг (Esbjerg) — горад у Даніі, важны порт і транспартны вузел на заходнім узбярэжжы паўвострава Ютландыя. Адміністрацыйны цэнтр камуны Эсб’ерг (вобласць Паўднёвая Данія). Насельніцтва — жыхароў (2006).
Горад заснаваны ў 1868 годзе ў сувязі са стратай Даніяй Шлезвіга ў якасці замены гавані ў Альтоне (цяпер раён Гамбурга, Германія), якая да гэтага была найважнейшым дацкім портам на берагах Паўночнага мора. У 1874 годзе пабудавана чыгунка, якая звязала Эсб’ерг з гарадамі Фрэдэрысія і Вардэ. У гэтым жа годзе было скончана будаўніцтва гавані. Ён пачаў выкарыстоўвацца для экспарту сельскагаспадарчай прадукцыі. Эсб’ёрг атрымаў статус горада ў 1899 годзе.
Чжаа Мэнцзянь
Чжаа Мэнцзянь (趙孟堅, 1199 —1295) — кітайскі мастак, дзяржаўны служачы часоў перыяду Паўднёвая Сун.
Біяграфія
Паходзіў з імператарскай сям’і Чжаа, якая кіравала Кітаем пад імем дынастыя Сун. Нарадзіўся ў г. Хаян (сучасная правінцыя Чжэцзян). У 1226 годзе здаў імператарскі экзамен і атрымаў вышэйшую навуковую ступень. Першапачаткова служыў у адміністрацыі Хучжоў. Пасля быў прызначаны суддзёй вобласці Яньчжоў, якая ахоплівала сённяшнія тэрыторыі раёнаў Цзяньдэ, Чуньань і Тунлу правінцыі Чжэцзян. На гэтай пасадзе ён заставаўся амаль да канца жыцця. Памёр у 1295 годзе.
Талькы
Талькы (Та́льки) — вёска ў Наваград-Валынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Броныкыўскай вясковай абшчыны.
Артур Іосіфавіч Цяжкі
Артур Іосіфавіч Цяжкі (, вёска Лылойці,, Гродзенская вобласць — ) — беларускі празаік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння Свірскай сярэдняй школы Мядзельскага раёна (1963) працаваў у смаргонскай раённай газеце «Светлы шлях» літаратурным супрацоўнікам. У 1963—1967 гг. служыў у Савецкай Арміі. У 1967—1968 гг. — літсупрацоўнік раённай газеты. З 1969 г. — карэспандэнт газеты «Чырвоная змена», з 1971 г. — уласны карэспандэнт гэтай газеты па Брэсцкай вобласці, у 1972—1975 гг. і ў 1978 г. — карэспандэнт берасцейскай абласной газеты «Заря». У 1974 г. скончыў завочнае аддзяленне журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1975—1977 гг. — карэспандэнт раённай газеты «Астравецкая праўда», з верасня 1978 г. — адказны сакратар Гродзенскага абласнога таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры, у 1979 г. — карэспандэнт газеты «Голас Радзімы», са снежня 1979 г. — карэспандэнт газеты «Знамя юности», у 1981—1984 гг. — рэдактар Гродзенскага абласнога навукова-метадычнага цэнтра народнай творчасці.
Творчасць
Першыя апавяданні апублікаваў у 1966 г. (газета «Літаратура і мастацтва»). Аўтар зборнікаў аповесцей і апавяданняў «Сустрэча пасля вясны» (1980), «Пара блакітных дажджоў» (1982), «Дзе мой дом?..» (1986).
Людскія страты ў В’етнамскай вайне
В’етнамская вайна пачалася ў 1957 годзе, калі камуністычнае падполле ў Паўднёвым В’етнаме перайшло да ўзброенай барацьбы супраць урада Нго Дзінь З’ема. У 1959 годзе дапамогу паўстанцам пачаў аказваць Паўночны В’етнам. З 1961 года ў баявых дзеяннях наўпрост удзельнічалі ЗША, якія ў 1965 годзе адправілі ў Паўднёвы В’етнам буйны вайсковы кантынгент і развярнулі кампанію паветраных бамбардзіровак Паўночнага В’етнама. У вайну былі ўцягнуты і іншыя дзяржавы, якія выступілі на тым ці іншым баку. У той жа час у Лаосе і Камбоджы ішлі ўласныя грамадзянскія вайны, якія так ці інакш апынуліся пераплецены з вайной у В’етнаме. У 1973 годзе ЗША спынілі баявыя дзеянні ў Паўднёва-Усходняй Азіі. У 1975 годзе вайна завяршылася ваеннай перамогай Паўночнага В’етнама і ўключэннем Паўднёвага В’етнама ў яго склад, у выніку чаго з’явілася незалежнае адзінае в’етнамскае дзяржава.
Чэмпіянат свету па снукеры 1977
Чэмпіянат свету 1977 (World Snooker Championship 1977, таксама вядомы як Embassy World Snooker Championship 1977 — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 18 па 30 красавіка 1977 года на арэне тэатру Крусібл, у Шэфілдзе, Англія. Турнір стаў 40-м розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе. Кампанія Embassy у другі раз запар спансавала турнір. Прызавы фонд турніру склаў £17,000, з якіх £6,000 атрымаў пераможца.
Людскія страты ў В’етнамскай вайне
В’етнамская вайна была адным з найбольш маштабных і кровапралітных узброеных канфліктаў другой паловы XX стагоддзя. Вызначэнне людскіх страт у ёй з’яўляецца вельмі складанай задачай, пацвярджэннем чаму служаць прыкметныя адрозненні ў лічбах, якія прыводзяцца рознымі крыніцамі.
ЗША
Па колькасці загінулых амерыканцаў В’етнамская вайна знаходзіцца на чацвёртым месцы пасля Грамадзянскай, Другой сусветнай і Першай сусветнай войнаў.
Загінуўшыя. У крыніцах сустракаюцца розныя лічбы амерыканцаў, якія загінулі ў Паўднёва-Усходняй Азіі (40 тысяч, 56 тысяч, 57 тысяч, 60 тысяч). Гэта выклікана тым, што аўтары могуць браць лічбы толькі баявых страт, дадаваць да ліку загінуўшых колькасць зніклых без вестак, і г.д. Па стане на сярэдзіну 2008 года загінулымі, памерлымі ад ран і хвароб, прапаўшымі без вестак лічыліся 58 220 амерыканцаў (гэтая лічба паступова расце пасля заканчэння вайны, бо ў яе ўключаюцца вайскоўцы, якія памерлі праз гады і нават дзесяцігоддзі ад наступстваў баявых раненняў). З іх 47 434 чалавекі страчаны ў выніку дзеянняў праціўніка, а 10 786 чалавек з’яўляюцца небаявымі стратамі (загінулі ў транспартных здарэннях, у інцыдэнтах са зброяй, памерлі ад хвароб, скончылі жыццё самагубствам).
Найбольш кровапралітным годам вайны для ЗША стаў 1968-ы — больш за 16 000 загінулых, уключаючы небаявыя страты. Імёны ўсіх амерыканцаў, якія загінулі і прапалі без вестак у Паўднёва-Усходняй Азіі, пералічаны на Мемарыяле ветэранаў В’етнама ў Вашынгтоне (больш вядомым як «сцяна»).
Параненыя. Усяго падчас вайны раненні атрымалі 303 000 амерыканскіх вайскоўцаў. З іх 153 000 былі эвакуяваны ў шпіталі, і амаль столькі ж атрымалі неабходную медыцынскую дапамогу ў палявых умовах.
Ваеннапалонныя. За ўсю вайну ў палон да праціўніка трапіла амаль 800 амерыканцаў, у большасці — лётчыкі, збітыя над Паўночным В’етнамам. Больш за 100 чалавек памерла ў палоне (уключаны ў лічбу загінулых), астатнія былі вызвалены па ўмовах Парыжскага пагаднення 1973 года.
У ЗША існуе пэўная колькасць прыхільнікаў гіпотэзы аб тым, што амерыканскі ўрад у 1973 годзе кінуў частку палонных на волю лёсу, і гэтыя амерыканцы, як мяркуецца, могуць знаходзіцца ў палоне ў В’етнаме да гэтага часу. Нягледзячы на вялікую колькасць сабраных «сведчанняў» на карысць гэтага, такая версія катэгарычна адпрэчваецца адпаведнымі ведамствамі ЗША.
Зніклыя без вестак. Адразу пасля завяршэння вайны налічвалася прыкладна 2600 амерыканскіх вайскоўцаў, чый лёс быў не ўстаноўлены або чые астанкі не былі выяўлены. З 1992 года на тэрыторыі В’етнама, Лаоса і Камбоджы амерыканскія пошукавыя групы пры садзейнічанні ўрадаў гэтых краін займаюцца вышукам зніклых без вестак. Акрамя таго, В’етнам перыядычна вяртае ЗША астанкі амерыканцаў, выяўленыя ўласнымі сіламі. На 16 мая 2008 года прапаўшымі без вестак у Паўднёва-Усходняй Азіі ўсё яшчэ лічыліся 1741 чалавек. Прызнаецца, што шанцаў на тое, што хтосьці з гэтых людзей жывы, практычна няма, а таксама тое, што ў шэрагу выпадкаў выяўленне астанкаў немагчыма ў сілу абставінаў страты.
Самагубствы пасля вайны. Дастаткова шырока распаўсюджана меркаванне, што колькасць амерыканскіх ветэранаў, якія ўчынілі самагубства пасля вайны нашмат больш колькасці загінуўшых у самай вайне. У прыватнасці, у 1990 годзе ветэран вайны Чак Дын пісаў пра 150 тыс. былых байцоў, якія здзейснілі самагубства да гэтага моманту. Аднак шэраг аўтараў падвяргае такую высокую лічбу сумневу. Адзін з ветэранаў, грунтуючыся на высокіх ацэнках колькасці самагубстваў, неяк падлічыў, што з тых, хто калі-небудзь служыў у яго роце ў В’етнаме, пасля вайны павінны былі здзейсніць самагубства ад 45 да 135 чалавек; аднак даныя асацыяцыі ветэранаў гэтай роты паказвалі, што ў рэальнасці ні аднаго суіцыду не адбылося. Цім Булмэн і Хэн Янг у медыцынскім часопісе Federal Practitioner ацэньвалі колькасць ветэранаў В’етнама, што здзейснілі самагубства, у 20 тыс. чалавек на 1993 год.
Паўднёвы В'етнам
Страты Узброеных сіл Паўднёвага В’етнама, як лічыцца, дасягаюць 250 тысяч чалавек забітымі і прыкладна 1 мільёна параненымі. У Паўднёвым В’етнаме вёўся досыць дакладны ўлік страт (хоць у шэрагу выпадкаў страты маглі прыніжацца), аднак да гэтага часу невядомы панесеныя яго арміяй страты (і вельмі істотныя) падчас вясновага наступлення 1975 года, паколькі ў выніку гэтага Паўднёвы В’етнам спыніў сваё існаванне, то адпаведна, многія дакументы былі альбо згублены, альбо наогул не складаліся.
Ацаніць страты сярод грамадзянскага насельніцтва Паўднёвага В’етнама вельмі цяжка. Па-відаць, яны ўключаны ў агульныя лічбы, прыведзеныя афіцыйнымі асобамі Сацыялістычнай Рэспублікі В’етнам.
Паўднёвая Карэя
Паўднёвая Карэя аказала ЗША найбольш значную ваенную падтрымку сярод усіх амерыканскіх саюзнікаў у гэтай вайне (не лічачы Паўднёвага В’етнама). На піку вайны ў баявых дзеяннях удзельнічаў 50-тысячны паўднёвакарэйскі корпус. Падчас вайны ў В’етнаме паўднёвакарэйскі кантынгент страціў 5099 вайскоўцаў забітымі, 11323 параненымі і 4 прапаўшымі без вестак.
Аўстралія
У разгар баявых дзеянняў у В’етнаме знаходзілася каля 8 тысяч аўстралійскіх вайскоўцаў. Яны актыўна праводзілі аперацыі і ўдзельнічалі ў некалькіх буйных бітвах з праціўнікам. Усяго ў В’етнаме загінула каля 500 аўстралійцаў, атрымалі раненні або захварэлі каля 3100 чалавек.
Тайланд
Першыя вайскоўцы (10 пілотаў і 7 авіятэхнікаў ВПС Тайланда) прыбылі ў Паўднёвы В’етнам у 1964 годзе, у 1965 годзе ў краіну былі накіраваны яшчэ 200 маракоў (экіпажы для двух караблёў, перададзеных ЗША па праграме ваеннай дапамогі); у 1966 годзе колькасць кантынгенту павялічылася на некалькі чалавек (экіпажы для двух ваенна-транспартных самалётаў C-123 «Provider», перададзеных ЗША для ВПС Тайланда); у 1967 годзе ў Паўднёвы В’етнам прыбыло падраздзяленне «Каралеўская кобра» (2207 вайскоўцаў); у 1969 годзе — буйное пяхотнае падраздзяленне «Чорныя пантэры» і 45 авіятэхнікаў. Агульная колькасць вайскоўцаў Тайланда, якія прымалі ўдзел у вайне ў В’етнаме, ацэньваецца ў дзве брыгады.
Новая Зеландыя
Новая Зеландыя прымала нязначны ўдзел у вайне і панесла малыя страты — 37 чалавек загінулымі.
Японія
Для дастаўкі ўзбраення і іншых вайсковых грузаў з вайсковых баз ЗША на Японскіх астравах у В’етнам з 1964 года выкарыстоўваліся дэсантныя караблі LST водазмяшчэннем 2—3 тысячы тон пад сцягам ЗША, якія знаходзіліся ў падпарадкаванні вайсковага камандавання ЗША на Далёкім Усходзе (Ёкагама). Каманды (колькасць якіх да канца 1967 года павялічылася да 28) складаліся з японскіх маракоў. Усяго з 1964 да канца 1969 года ў выкананні работ удзельнічалі каля трох тысяч японскіх маракоў. Па афіцыйных даных урада Японіі, у В’етнаме загінулі чатыры японскіх марака з каманд LST.
Паўночны В’етнам і НФВПВ
Нацыянальны фронт вызвалення Паўднёвага В’етнама гуляў ключавую ролю ў першай палове вайны (да Тэцкага наступлення 1968). Рэгулярная армія Паўночнага В’етнама прымала актыўны ўдзел у баявых дзеяннях у Лаосе, Камбоджы і асабліва ў Паўднёвым В’етнаме.
Упершыню афіцыйныя в’етнамскія лічбы страт у вайне былі агучаны ў 1995 годзе ў сувязі з 20-й гадавінай перамогі. Было заяўлена, што страты вайскоўцаў склалі 849 018 чалавек загінулымі і 600 000 параненымі, у гэтую лічбу ўключаны страты НФВПВ і рэгулярнай арміі. Колькасць загінуўшых мірных жыхароў у абедзвюх частках краіны паміж 1954 і 1975 гадамі ацэнена ў 2 мільёны чалавек. Невядома, як размяркоўваюцца ахвяры паміж Паўночным і Паўднёвым В’етнамам. Паводле ацэнкі шэрагу аўтараў, у Паўночным В’етнаме за ўвесь час амерыканскіх бамбардзіровак загінула 65 000 мірных жыхароў. Ахвяры на поўдні былі значна вялікімі; у прыватнасці, па ацэнцы амерыканскага прафесара Рудольфа Румэля, толькі падчас фінальнага наступлення 1975 года паўночнав’етнамскімі войскамі было забіта 50 000 паўднёванав’етнамскіх бежанцаў.
Кітай
Падчас вайны на тэрыторыі Паўночнага В’етнама знаходзіліся наземныя падраздзяленні кітайскай арміі, якія, наколькі вядома, не прымалі ўдзелу ў адлюстраванні амерыканскіх паветраных налётаў. Акрамя таго, вялікая колькасць кітайскіх рабочых займалася аднаўленнем разбураных аб’ектаў. Па апублікаваных у Кітаі даных, В’етнамская вайна забрала жыцці каля 1000 кітайцаў.
СССР
З 1965 года ў Паўночным В’етнаме знаходзіліся савецкія ваенныя спецыялісты, якія дапамагалі ў стварэнні сістэмы СПА краіны (якой у пачатку вайны фактычна не існавала). Інфармацыя аб непасрэдным удзеле савецкіх вайскоўцаў у паветраных баях або наземных баявых дзеяннях у Паўднёвым В’етнаме не знайшла пацверджання ў даступных архіўных дакументах. Акрамя таго, у Паўночным В’етнаме знаходзіліся грамадзянскія спецыялісты. Савецкі грамадзянскі марскі флот ажыццяўляў перавозкі ў краіну грузаў рознага прызначэння.
Паводле звестак расійскіх ваенных гісторыкаў, за час В’етнамскай вайны ў Паўночным В’етнаме загінулі і памерлі ад хвароб 16 савецкіх вайскоўцаў, а па даных Генеральнага штаба УС СССР страты СССР у В’етнаме за перыяд з ліпеня 1965 па снежань 1974 склалі 13 чалавек.
Адной крыві
«Адной крыві» (Одной крови) — беларускі кароткаметражны мастацкі фільм рэжысёра Мітрыя Сямёнава-Алейнікава, зняты ў 2015 годзе.
Сюжэт
Адзін дзень з жыцця двух родных братоў, чые розныя погляды на жыццё раптам сапхнулі іх адзін з адным у бітве за сваю праўду.
Крысціян Атсу
Крысціян Атсу (Christian Atsu;, Гана — , Турцыя) — ганскі футбаліст.
Людскія страты ў В’етнамскай вайне
КНДР
У вайне ўдзельнічала знішчальная эскадрылля ВПС КНДР, а таксама наземныя падраздзяленні СПА. Вядома, што на тэрыторыі В'етнама існуе пахаванне паўночнакарэйскіх вайскоўцаў. Даюцца ацэнкі ў 14 чалавек загінулымі.
Крысціян Атсу
Гуляў у складзе клубаў «Чэлсі» і «Ньюкасл» у англійскай Прэм’ер-лізе, а ў складзе зборнай Ганы футбаліст правёў 60 матчаў.
У верасні 2022 года далучыўся да турэцкай каманды вышэйшага дывізіёна «Хатайспор» і забіў пераможны гол у матчы турэцкай Суперлігі 5 лютага 2023 года, напярэдадні землятрусу. Загінуў, цела знойдзена пад будынкам, які абрынуўся, праз амаль два тыдні.
Коскі (Рослаўльскі раён)
Коскі (Коски) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Любаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Коскі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць аўтадарога.
Інцыдэнт з пасадкай Boeing 737 у Кіеве
Інцыдэнт з пасадкай Boeing 737 у Кіеве — авіяцыйны інцыдэнт, які адбыўся 21 кастрычніка 2016 года ва Украіне. Авіялайнер Boeing 737-8ZM беларускай авіякампаніі «Белавія» выконваў рэгулярны міжнародны пасажырскі рэйс В2-840 па маршруце Кіеў—Мінск, але неўзабаве пасля ўзлёту па патрабаванні СБУ быў вымушаны вярнуцца ў аэрапорт вылету. Пасля прызямлення быў затрыманы, а пасля адпушчаны журналіст і блогер Армен Марцірасян. Прадстаўнікі авіякампаніі «Белавія» сцвярджалі, што ўкраінскі дыспетчар апавясціў аб узняцці, у выпадку непадпарадкавання, знішчальнікаў на перахоп, падаўшы аўдыёзапісы перамоваў з пілотамі. Украінскі бок, у сваю чаргу, адмаўляў абвінавачванні.
Талькіўка
Талькіўка (Талькі́вка) — вёска ў Наваград-Валынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Броныкыўскай вясковай абшчыны.
Інцыдэнт з пасадкай Boeing 737 у Кіеве
Рэакцыя
Беларусь у сувязі з прымусовым вяртаннем самалёта заявіла Украіне пратэст і запатрабавала афіцыйных выбачэнняў і кампенсацыі фінансавых выдаткаў. Прэзідэнт Украіны Парашэнка ў тэлефоннай размове з Лукашэнкам папрасіў прабачэння за інцыдэнт з самалётам «Белавія» і праінфармаваў, што вінаватыя пакараны. У СБУ і «Украерорухе» абверглі словы аб пакаранні вінаватых у інцыдэнце.
Інцыдэнт не атрымаў шырокай агалоскі ў заходняй прэсе. Пасля інцыдэнту з пасадкай Boeing 737-800 авіякампаніі Ryanair у Мінску і высадкі з борта самалёта беларускага блогера, аднаго са стваральнікаў Telegram-канала Nexta Рамана Пратасевіча, а таксама журналісткі Соф’і Сапегі і наступных абвінавачванняў з боку Захаду ў дзяржтэрарызме, накладання санкцый, забароны палётаў кампаніі «Белавія» над Еўропай, розныя прадстаўнікі дзяржструктур Беларусі і Расіі абвінавацілі міжнародныя арганізацыі і заходнія краіны ў падвойных стандартах.
IC 4854
IC 4854 — галактыка тыпу Scd ў сузор’і Паўлін.