cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Іна Барысаўна Зубкоўская
Пачынаючы з 1965 года Іна Зубкоўская выкладала ў ЛАХВ, выхавала такіх балерын, як Алтынай Асылмуратава, Ларыса Лежніна, Эльвіра Тарасава, Аксана Кузьменка, Вераніка Парт, Кацярына Асмолкіна. Таксама выкладала за мяжой: у 1980—1981 гадах у балетнай школе Каракаса (Венесуэла), у 1983—1985 гадах — у Рымскай оперы (Італія).
Пахавана на Камароўскіх могілках.
Ала Якаўлеўна Шэлест
Ала Якаўлеўна Шэлест (Алла Яковлевна Ше́лест; 1919—1998) — савецкая прыма-балерына.
Біяграфія
Нарадзілася 26 лютага 1919 года ў Смаленску. Вучылася ў ЛХВ у Л. П. Герт і А. Я. Ваганавай. У 1937—1963 гадах — балерына ЛАТОБ імя С. М. Кірава.
У 1952—1955 гадах — педагог ЛАХВ імя А. Я. Ваганавай. У 1959—1963 гадах — балетмайстар-рэпетытар ЛАТОБ імя С. М. Кірава, у 1970 годзе — педагог-рэпетытар Будапешцкага тэатра оперы і балета; у 1965—1970 гадах — выкладчык кафедры рэжысуры (курс Майстэрства балетмайстра) у ЛДК імя Н. А. Рымскага-Корсакава. У 1971 годзе — педагог-рэпетытар у «Aterballetto» у Рэджа-нель-Эмілія, Італія; у далейшым мела статус «guest professor» — запрошанага педагога. Працавала ў розных кампаніях, у тым ліку ў Марыінскім тэатры (1989—1994).
Давід-Бек
Давід-Бек (Դավիթ Բեկ, ? - ) — дзеяч армянскага вызвольнага руху супраць іранскіх і турэцкіх заваёўнікаў. У 1722-25 узначаліў ўзброеную барацьбу капанскіх армян супраць Ірана, якая прывяла да амаль поўнага выгнання персаў з Усходняй Арменіі. У 1726-28 армяне пад правадырствам Давід-Бека змагаліся супраць туркаў, якія імкнуліся захапіць Закаўказзе.
Пякарня
Пякарня — невялікае немеханізаванае прадпрыемства па выпечцы і рэалізацыі хлебабулачных і кандытарскіх вырабаў,якое, як правіла, таксама рэалізуе іх на месцы. Тыповы асартымент пякарань складаюць розныя хлябы, тарты, пірожныя і пірагі.
Некаторыя пякарні таксама спалучаюць у сабе функцыі кафэ. У іх маюцца абсталяваныя для арганізацыі грамадскага харчавання залы, а асартымент, апроч уласна хлебабулачных і кандытарскіх вырабаў, таксама ўключае гарбату ці каву для кліентаў, ахвотнікаў спажыць іх прадукцыю прама ў памяшканні.
Віктар Астроўскі
Віктар Астроўскі (, в. Засімавічы, Пружанскі павет, Гродзенская губерня, цяпер, Брэсцкая вобласць — , , Вялікабрытанія) — беларускі грамадскі дзеяч на эміграцыі, публіцыст, картограф.
Біяграфія
Сын Р. Астроўскага. Вучыўся на факультэце права Віленскага ўніверсітэта імя Стэфана Баторыя, быў членам Беларускага студэнцкага саюза, арганізацыі «Скарынія». Скончыў агранамічны факультэт Пазнаньскага ўніверсітэта (інжынер-аграном). У кастрычніку 1939 г. у Вільні арыштаваны і асуджаны на 8 гадоў лагераў (срок адбываў у Варкуце, Расія). Яго маці, Антаніна Астроўская, загінула ў лагеры ў Казахстане. З канца 1941 г. у Арміі Андэрса (2-гі Польскі корпус), у складзе якой прымаў удзел у штурме Монтэ-Касіна (Італія, май 1944 г.). З 1946 г. жыў у Вялікабрытаніі, працаваў у вугальных шахтах, потым на працягу 20 гадоў — у друкарні аператарам машынаў. У Лондане жыў на Кэтнар-роўд 57.
Займаўся вывучэннем картаграфіі Беларусі. Аўтар шэрагу кніг па беларускай картаграфіі і старажытных назвах Беларусі, а таксама публіцыстычных брашур і артыкулаў, прысвечаных гісторыі XX ст. і скіраваных супраць апанентаў БЦР — Рады БНР. Усе кнігі выдаваў за ўласны кошт. У 1960-х гг. займаўся выданнем часопіса «Аб’еднаньне». Збіраў калекцыю картаў, якая пасля яго смерці была перададзеная ў Скарынаўскую бібліятэку.
Аэрапорт Берлін-Тэгель
Аэрапорт Берлін-Тэгель імя Ота Ліліенталя (Flughafen Berlin-Tegel «Otto Lilienthal») — аэрапорт у Берліне, пасля закрыцця ў кастрычніку 2008 года Тэмпельхофа з'яўляецца адзіным дзеючым аэрапортам у горадзе. Размешчаны ў раёне Тэгель адміністрацыйнай акругі Райнікэндорф. На месцы будучага аэрапорта ў 1930 года адкрыўся ракетны палігон. Аэрапорт быў пабудаваны ў 1948 годзе і з 1988 года носіць імя Ота Ліліенталя. Для многіх авіякампаній і пасажыраў (пераважна з заходняй часткі горада) Тэгель з'яўляецца любімым аэрапортам, таму магчымасцяў для запуску новых рэйсаў і стаянкі новых самалётаў практычна няма. Эксплуатантам аэрапорта з'яўляецца «Berliner Flughafen-Gesellschaft mbH» (BFG).
Гісторыя
Ракетны палігон Тэгель быў урачыста адкрыты 27 верасня 1930 года Рудольфам Небелем. З пачаткам блакады Берліна ў 1948 годзе было пачата будаўніцтва па тых часах самай доўгай узлётна-пасадачнай паласы даўжынёй 2400 м. Будаўніцтва было завершанае за два месяцы. Першы самалёт прызямліўся на ёй 5 лістапада 1948, а афіцыйнае адкрыццё адбылося толькі ў канцы снежня. Аэрапорт адкрыўся для грамадзянскіх авіяперавозак 2 студзеня 1960 года. З 1975 года па 1985 гады Тэгель быў адзіным пасажырскім аэрапортам Заходняга Берліна: Тэмпельхоф быў зачынены для грамадзянскай авіяцыі. Пасля аб'яднання Германіі ў Тэгель пачалі ажыццяўляцца рэйсы авіякампаніі «Lufthansa», якая не мела гэтай магчымасці ў сувязі з асаблівымі правамі саюзнікаў пасля Другой сусветнай вайны. У 2005 годзе пасажыраабарот павялічыўся на 4,4% і дасягнуў 11.530.000 чалавек. З 2008 года Тэгель з'яўляецца адзіным аэрапортам Берліна.
Падсечна-агнявое земляробства
Падсечна-агнявое земляробства — адна з прымітыўных старажытных сістэм земляробства лясной зоны, заснаваная на выпальванні лесу і пасадцы на гэтым месцы культурных раслін. Месца высечкі і выпальвання лесу пры падсечна-агнявым земляробстве на Русі называлася лядам. У выпадку выпальвання не лясы, а травы (у стэпавых раёнах) выкарыстоўваецца таксама больш агульны тэрмін пераложнае земляробства, па назве пералогу — зямлі, не апрацоўванай на працягу доўгага часу з мэтай аднаўлення ўраджайнасці. Пры працяглым тэрміне пералогу такі спосаб земляробства характарызуецца даволі высокай ураджайнасцю адзінкі апрацоўванай тэрыторыі. Аднак з-за таго, што пры гэтым у кожны дадзены момант большая частка тэрыторыі аказваецца пад пералогам, агульная прадукцыйнасць зямлі для гэтага тыпу земляробства вельмі нізкая.
Сляды ў тапаніміі
Ад тых часоў на тэрыторыі Беларусі захаваліся, паводле тапанімісткі Р. Аўчыннікавай, такія тапонімы, як Дзерць, Доры, Ляды (каля 120 назваў), Пасекі, Чарцяжы, Чысці. Таго ж паходжання і балцка-літоўская назва Керплашына (ад kerus plėšti «ірваць карчы»).
Альянс свабодных дэмакратаў – Венгерская ліберальная партыя
Альянс свабодных дэмакратаў — Венгерская ліберальная партыя (Szabad Demokraták Szövetsége – a Magyar Liberális Párt, SZDSZ) — ліберальная палітычная партыя Венгрыі.
Фільмаграфія Гільерма дэль Тора
Гільерма дэль Тора (нар. 1964) — мексіканскі кінарэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар і пісьменнік.
Альянс свабодных дэмакратаў – Венгерская ліберальная партыя
Партыя заснавана пасля пераўтварэння Сеткі свабодных ініцыятыў, як Саюз свабодных дэмакратаў 13 лістапада 1988 г. прадстаўнікамі будапешцкай інтэлігенцыі, якія раней бралі ўдзел у апазіцыйна-дысідэнцкім рухе 1970-х гадоў. Сярод іх былі былыя марксісты і камуністы-рэфарматары, якія пазнаёміліся з каштоўнасцямі і традыцыямі венгерскага і еўрапейскага лібералізму. Нароўні з гэтымі ідэямі, у ССД першапачаткова былі распаўсюджаны сацыял-дэмакратычныя і дэмакратычна-папулісцкія погляды, аднак яны неўзабаве алышлі на задні план, і партыя выступіла за правядзенне хуткай прыватызацыі і рынкавую «шлкавую тэрапію» ў эканоміцы. ССД зарэгістаравана венгерскімі ўладамі 13 лістапада 1988 г. ССД устрымалася ад падпісання дагавора 18 верасня 1989 г., які быў складзены падчас паседжанняў Нацыянальнага круглага стала (сакавік — верасень 1989 г.), бо ў ім утрымоўваўся пункт пра абранне начальніка дзяржавы да пачатку ўсеагульных выбараў.
На выбарах 1990 г. ССД, як і іншыя апазіцыйныя партыі, ў першым туры не набрала больш 4 % і не адзін яе прадстаўнік не патрапіў у парламент. У другім туры ССД атрымала 23,83 % галасоў і 92 дэпутацкіх мандата і стала другой па колькасці дэпутатаў апазіцыйнай партыяй у краіне. Аднак прадстаўнікі ССД не ўвайшлі ў правацэнтрысцкую кааліцыю. 2 мая 1990 г. у адпаведнасці з дамовай паміж Ё.Анталам, першым прэм'ер-міністрам новай дэмакратычнай Венгрыі, і лідарамі СДС пісьменнік і перакладчык А.Гёнц, быў абраны часовым прэзідэнтам Венгрыі. 3 жніўня 1990 г. А.Гёнц быў абраны паўнапраўным прэзідэнтам краіны. Восенню 1990 г. на муніцыпальных выбарах у Будапешце СДС атрымала перамогу ў выніку чаго яе прадстаўнік Г.Демскі быў абраны мэрам Будапешта.
На выбарах 1994 г. СДС атрымала 17,88 % галасоў і 69 дэпутацкіх мандатаў, пасля чаго партыя сфармавала кааліцыйны ўрад з Венгерскай сацыялістычнай партыяй, што стала нечаканасцю з-за негатыўнага стаўлення шматлікіх членаў СДС да ВСП — прамому нашчадку ВСРП. У 1995 г. А.Гёнца пераабралі на другі тэрмін прэзідэнцтва.
Закон аб беглых рабах
Закон аб збеглых рабах 1850 года ў ЗША (Fugitive Slave Law of 1850) — быў прыняты 18 верасня 1850 года Кангрэсам ЗША. Закон дазволіў пошук і затрыманне збеглых рабоў на тэрыторыях, дзе рабства было ўжо адменена. Закон абавязваў насельніцтва ўсіх штатаў актыўна ўдзельнічаць у злове збеглых рабоў і прадугледжваў суровае пакаранне для рабоў, тых, хто іх хаваў і тых, хто не садзейнічаў злове раба. Ва ўсіх паўднёвых і паўночных штатах засноўвалі асаблівыя упаўнаважаныя па лоўлі рабоў, якім трэба было аказваць садзейнічанне. Злоўленых рабоў змяшчалі ў турму і пад узброенай аховай вярталі рабаўладальніку. Каб раб быў прызнаны беглым, дастаткова было, каб любы белы заявіў і пацвердзіў пад прысягай, што гэты негр з'яўляецца уцекачам ад яго рабом. Прыняцце закона вымусіла многіх неграў бегчы з ЗША ў Канаду.
Амерыканскія абаліцыяністы сустрэлі прыняцце закона крытыкай, арганізаваўшы мітынгі пратэсту. Амерыканскі філосаф і мысляр Ральф Эмерсан у сваім дзённіку адзначыў: «падумаць толькі, гэты брудны закон прыняты ў XIX стагоддзі людзьмі, якія ўмеюць чытаць і пісаць. Клянуся небам, я не буду выконваць яго».
Альянс свабодных дэмакратаў – Венгерская ліберальная партыя
На выбарах 1998 г. СДС атрымала толькі 5,18 % галасоў і 20 дэпутацкіх мандатаў, аднак з удзелам СДС быў створаны кааліцыйны кабінет на чале з сацыялістам П.Медзьешы.
На выбарах 2006 г. СДС паўтарыла вынік папярэдніх выбараў, атрымаўшы 5,18 % галасоў і 20 дэпутацкіх мандатаў і захавала сваё месца ў кааліцыі. Вясной 2008 г. партыя выйшла з кааліцыі з сацыялістамі, з-за чаго Ф. Дзюрчань быў змушаны сфармаваць урад меншасці.
На выбарах у Еўрапарламент партыя атрымала 2,16 % галасоў і не здолела правесці ніводнага свайго дэпутата ў Еўрапарламент.
На на выбарах 2010 г. партыя не здолела прайсці ў парламент.
Партыя з'яўляецца членам Ліберальнага інтэрнацыянала і Еўрапейскай партыі ліберальных дэмакратаў і рэфарматараў.
Караліна Плішкава
Караліна Плішкава (афіцыйна пасля замужжа — Грдлічкава, Karolína Plíšková; Hrdličková; ) — чэшская прафесійная тэнісістка, былая першая ракетка свету ў адзіночным разрадзе ; фіналістка двух турніраў Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат ЗША-2016, Уімблдан-2021); пераможца 21 турніру WTA (з іх 16 у адзіночным разрадзе); трохразовая ўладальніца Кубка Федэрацыі (2015—2016, 2018) у складзе нацыянальнай зборнай Чэхіі; пераможца аднаго юніёрскага турніру Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі-2010).
Агульная інфармацыя
Караліна — адна з дзвюх дачок Радэка Плішка і Марціны Плішкавай; яе сястру-блізніцу завуць Крысціна.
Абедзве сястры прафесійна гуляюць у тэніс, Караліна ўпершыню прыйшла на корт у чатыры гады. Цяпер чэшка трэніруецца ў адным з пражскіх тэнісных клубаў.
Пачатак кар’еры
У маі 2007 года ва ўзросце 15 гадоў Караліна дэбютавала ў WTA-туры, згуляўшы на хатнім для сябе турніры ў Празе. У красавіку 2008 года яна здабыла першую перамогу на турніры ITF. У канцы таго ж месяца Плішкава ізноў згуляла на турніры ў Празе і змагла абыйграць Алісію Молік і Каю Канэпі, дайшоўшы да чвэрцьфіналу, дзе яна прайграла Вікторыі Азаранка. За 2009 год чэшская тэнісістка змагла выйграць два тытулы на 25-тысячніках ITF. У студзені 2010 года выйграла адзіночныя юніёрскія спаборніцтвы Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі. У тым сезоне яна змагла выйграць яшчэ адзін 25-тысячнік ITF і адзін турнір з прызавым фондам 50 000 долараў. У 2011 годзе яна перамагла на двух 25-тысячніках у адзіночным і двух у парным разрадзе сумесна з сястрой-блізніцай Крысцінай. Таксама чэшкі ў жніўні таго года змаглі выйграць парны трафей на 100-тысячніку ў Ванкуверы.
За 2012 год Плішкава выйграла два адзіночных і тры парных 25-тысячнікі ITF. У маі таго года яна ўпершыню згуляла ў асноўнай сетцы турніру серыі Вялікага шлема, прайшоўшы кваліфікацыйны адбор Адкрытага чэмпіянату Францыі. У першым раўндзе 20-гадовай чэшцы дасталася ў суперніцы восьмая ракетка свету на той момант Марыён Барталі. Больш знакамітая францужанка выйграла з лікам 6-3, 6-3. Таксама праз тры раўнды кваліфікацыі Караліна прабілася на Уімблданскі турнір, дзе ў першым раўндзе саступіла Слоан Стывенс.
На Адкрытым чэмпіянаце Аўстраліі 2013 года Караліна выбыла ў першым жа раўндзе. На пачатку сакавіка чэшка змагла выйграць першы тытул WTA. Адбылося гэта на турніры ў Куала-Лумпуры, дзе ў фінале яна абыйграла Бетані Матэк-Сандс 1-6, 7-5, 6-3. Пасля гэтага поспеху Плішкава ўвайшла ў топ-100 сусветнай жаночай класіфікацыі. У красавіку на турніры ў Катавіцах яна дайшла да 1/4 фіналу. На Адкрытым чэмпіянаце Францыі прайграла ў першым раўндзе, а на Уімблданскім турніры на старце перайграла 16-ю ў свеце Надзею Пятрову і прайшла ў стадыю другога раўнда. На Адкрытым чэмпіянаце ЗША Плішкава ізноў прайграла ў першым раўндзе. У верасні яна выйграла 50-тысячнік ITF у Кітаі, а ў кастрычніку ў пары з сястрой Крысцінай выйграла турнір WTA ў Лінцы.
2014—2015 (перамога ў Кубку Федэрацыі і дэбют у топ-10)
На Аўстралійскім чэмпіянаце 2014 года Плішкава выйшла ў другі раўнд. Пасля яго трапіла ў фінал на турніры ў Патаі, але саступіла ў барацьбе за тытул Кацярыне Макаравай 3-6, 6-7(7). У красавіку яна выходзіць у чвэрцьфінал у Мантэрэі і паўфінал у Куала-Лумпуры. У маі Караліна выйшла ў яшчэ адзін чвэрцьфінал у Празе, а на турніры ў Нюрнбергу змагла выйсці ў фінал і абыйграць у чвэрцьфінале тэнісістку з топ-10 — Анжаліку Кербер (7-6(5), 6-4). У фінале яна саступіла прадстаўніцы Канады Эжэні Бушар. У парным розыгрышы турніру ў Нюрнбергу яна выйграла галоўны прыз, выступаючы ў альянсе з Міхаэлай Крайчак. На Адкрытым чэмпіянаце Францыі чэшка ў другім раўндзе прайграла № 3 у свеце Агнешцы Радваньскай. На Уімблданскім турніры на той жа стадыі яна саступіла Сабіне Лісіцкі.
У ліпені 2014 года на турніры ў Бадгастайне яна выйшла ў чвэрцьфінал, а ў парных спаборніцтвах у дуэце з сястрой Крысцінай заваявала галоўны трафей. Праз тыдзень на турніры ў Стамбуле яна ізноў прайшла ў 1/4 фіналу. На Адкрытым чэмпіянаце ЗША ў матчы другога раўнда Караліне ўдалося перайграць 9-ю ракетку свету Ану Іванавіч і ўпершыню прайсці ў трэці раўнд турніру Вялікага шлема. У верасні на турніры ў Ганконгу Плішкава дайшла да абодвух фіналаў. У адзіночным разрадзе яна саступіла ў вырашальным матчы першай сеянай на турніры Сабіне Лісіцкі, а ў парным сумесна з сястрой змагла заваяваць тытул. Праз тыдзень ёй пакарыўся галоўны трафей турніру ў Сеуле. У фінале была пераможана Варвара Лепчанка з лікам 6-3, 6-7(5), 6-2. Яшчэ адзін тытул яна выйграла ў лістападзе, абыйграўшы ў фінале турніру ў Лінцы Камілу Джорджы. Па выніках 2014 года яна заняла 24-е месца ў сусветным рэйтынгу.
У студзені 2015 года Плішкава выйшла ў фінал турніру ў Сіднеі, абыйграўшы сярод іншых 9-ю ракетку свету Анжаліку Кербер. У вырашальным матчы яна саступіла суайчынніцы Петры Квітавай на двух тай-брэйках. На Аўстралійскім чэмпіянаце Караліна ўпершыню трапіла ў трэці раўнд, дзе прайграла расіянцы Кацярыне Макаравай. У лютым Плішкава згуляла першыя матчы за зборную Чэхіі ў розыгрышы Кубка Федэрацыі. У тым жа месяцы яна выйшла ў 1/2 фіналу турніру ў Антверпене, а затым упершыню ў кар’еры дайшла да фіналу на турніры серыі Прэм’ер 5. Адбылося гэта ў Дубаі, дзе для дасягнення поспеху яна абыйграла Анастасію Паўлючэнкаву, Барбару Стрыцаву, Ану Іванавіч, Луцыю Шафаржаву і Гарбінье Мугурусу. У выніковым матчы таго турніру ёй супрацьстаяла першы нумар пасеву Сімона Халеп, якая змагла абыйграць Плішкаву 6-4, 7-6(4). Лютаўскія вынікі дазволілі чэшцы трапіць у топ-20 жаночай класіфікацыі. На сакавіцкіх супертурнірах у Індыян-Уэлсе і Маямі яна выйшла ў чацвёрты раўнд і чвэрцьфінал. У першых лічбах мая, абыйграўшы суайчынніцу Луцыю Градэцкую 4-6, 7-5, 6-3 у фінале турніру ў Празе, Плішкава заваявала чацвёрты ў сваёй кар’еры адзіночны тытул WTA.
На Ралан Гарос 2015 года ў другім раўндзе Караліна нечакана прайграла 100-й у свеце Крысціне-Андрэе Міту. У чэрвені на травяным турніры ў Бірмінгеме яна выйшла ў фінал, абыйграўшы на шляху да яго 9-ю ў свеце Карлу Суарэс Навара (у 1/4 фіналу). У барацьбе за галоўны прыз яна прайграла яшчэ адной прадстаўніцы топ-10 Анжаліцы Кербер. На галоўным турніры сезона на траве — Уімблдане Плішкава ў другім раўндзе прайграла Како Вандэвегэ. Перайшоўшы ў жніўні на хард, чэшка выйшла ў фінал турніру ў Стэнфардзе, але ізноў прайграла ў вырашальным матчы Анжаліцы Кербер. Нягледзячы на паражэнне, Плішкава, дзякуючы набраным рэйтынгавым ачкам, упершыню ў кар’еры трапіла ў першую дзясятку, заняўшы 8-е месца. Напярэдадні Адкрытага чэмпіянату ЗША выйшла ў 1/4 фіналу турніру ў Нью-Хейвене. На апошнім у сезоне турніры Вялікага шлема Караліна ўжо ў першым раўндзе прайграла тэнісістцы з другой сотні — Ганне Тацішвілі.
У верасні 2015 года, спачатку ў Токіа, а затым ва Ухані, Плішкава выходзіць у чвэрцьфінал. У кастрычніку на турніры ў Цяньцзіні яна праходзіць у паўфінал. У канцоўцы сезона ёй удаецца выйсці ў фінал турніру Трафей эліты WTA, дзе Плішкава саступіла Вінус Уільямс, а затым унесці значны ўнёсак у агульную перамогу зборнай Чэхіі над Расіяй у розыгрышы Кубка Федэрацыі. Караліна змагла выйграць адну з дзвюх адзіночных сустрэчаў, а сумесна са Стрыцавай перамагла яшчэ і ў парнай, і такім чынам фінал завяршыўся агульнай перамогай чэшскіх тэнісістак з лікам 3-2. Паспяховы для сябе сезон Плішкава завяршыла ў адным кроку ад першай дзясяткі, заняўшы 11-ю пазіцыю ў рэйтынгу.
2016—2017 (фінал у ЗША і № 1 у свеце)
У студзені 2016 года Плішкава выйшла ў чвэрцьфінал турніру ў Сіднеі. На Адкрытым чэмпіянаце Аўстраліі-2016 яна прайшла ў трэці раўнд, дзе прайграла другі год запар Кацярыне Макаравай. У парным розыгрышы яна змагла ўпершыню выйсці ў паўфінал турніру Вялікага шлема, выступіўшы ў дуэце з Юліяй Гёргес. У лютым Караліна дапамагла зборнай Чэхіі абыйграць у 1/4 фіналу Кубка Федэрацыі каманду Румыніі. Плішкава выйграла ўсе свае матчы (два ў адзіночках і адзін у парах), абыйграўшы, у тым ліку, № 3 у свеце Сімону Халеп.
У сакавіку на турніры вышэйшай катэгорыі Прэм’ер у Індыян-Уэлсе Караліна выйшла ў паўфінал, дзе прайграла Вікторыі Азаранка. У парным розыгрышы яна здолела дайсці да фіналу ў альянсе з Юліяй Гёргес. У красавіку Плішкава паўдзельнічала ў перамозе Чэхіі над Швейцарыяй у паўфінале Кубка Федэрацыі. Перайшоўшы на грунт, яна выйшла ў 1/4 фіналу ў Штутгарце, а затым у 1/2 фіналу ў Празе.
У чэрвені на травяным турніры ў Нотынгеме чэшская тэнісістка заваявала свой пяты адзіночны тытул у асноўным туры. У фінале яна перайграла амерыканку Алісан Рыск — 7-6(8), 7-5. На наступным турніры ў Бірмінгеме Караліна таксама ўзяла пяты тытул WTA, але ўжо ў парным разрадзе, раздзяліўшы свой поспех з Барбарай Стрыцавай. Перад Уімблданам яна змагла згуляць яшчэ ў адзіночным фінале ў Істбарне, дзе прайграла Дамініцы Цыбулкавай — 5-7, 3-6. На Уімблданскім турніры яна лепш за ўсё згуляла ў парах, дайграўшы да паўфіналу ў альянсе з Гёргес (у адзіночках выбыла ў другім раўндзе).
У жніўні Плішкава набрала добрую форму і выдала серыю з 10 перамог запар. Яна змагла стаць пераможцай турніру серыі Прэм’ер 5 у Цынцынаці. На шляху да тытула Караліна абыйграла адразу трох прадстаўніц топ-10: у 1/4 фіналу Святлану Кузняцову, у 1/2 фіналу Гарбінью Мугурусу, а ў фінале з лікам 6-3, 6-1 другую ракетку свету Анжаліку Кербер. Далей было выдатнае выступленне на Адкрытым чэмпіянаце ЗША. Плішкава змагла выйсці ў свой першы фінал на Вялікім шлеме, абыйграўшы для гэтага ў паўфінале лідарку сусветнага рэйтынгу Серэну Уільямс. У фінале яна не здолела дабіцца перамогі над Анжалікай Кербер. Плішкава стала першай чэшскай тэнісісткай у фінале адзіночных спаборніцтваў у ЗША з 1993 года. Гэты рэзультат дазволіў Караліне падняцца на 6-ю пазіцыю сусветнага рэйтынгу.
Восенню рэзультаты Плішкавай былі больш сціплымі, найлепшым дасягненнем на шляху да Выніковага турніру стаў выхад у трэці раўнд на Прэм’ер-турніры ў Пекіне, дзе Караліна прайграла брытанцы Яхане Конце. Напрыканцы кастрычніка яна прыняла ўдзел у Выніковым турніры WTA ў Сінгапуры. На групавым этапе — два паражэнні (ад Кузняцовай і Радваньскай) і адна перамога над Гарбінье Мугурусай (6-2, 6-7, 7-5). Такім чынам Караліна не прайшла ў паўфінал. Па выніках сезона яна заняла 6-е месца рэйтынгу, а ў парным рэйтынгу дасягнула найвышэйшай для сябе 11-й пазіцыі. У самым канцы сезона Плішкава згуляла ў фінале Кубка Федэрацыі супраць зборнай Францыі. На грунце яна перамагла Крысціну Младэнавіч у зацяжным і цяжкім матчы (6-3, 4-6, 16-14) і прайграла Каралін Гарсіі ў трох сэтах. У вырашальнай парнай сустрэчы ў дуэце са Стрыцавай яна змагла перайграць гэтых жа суперніц у іншай пары з лікам 7-5, 7-5, што дазволіла Чэхіі стаць уладальніцай Кубка ў 10-ы раз і 3-і раз запар.
Сезон 2017 года Караліна Плішкава пачала надзвычай паспяхова. На 19 лютага ў яе было 15 перамог пры адным паражэнні. На першым для сябе турніры ў Брысбене яна заваявала галоўны прыз, на шляху абыйграўшы такіх моцных суперніц як Эліна Світоліна, Раберта Вінчы і Юлія Пуцінцава. Плішкава заваявала тытул, упэўнена абыйграўшы ў фінале Алізэ Карнэ з Францыі — 6-0, 6-3. На Адкрытым чэмпіянаце Аўстраліі яна ўпершыню дайшла да 1/4 фіналу, абыйграўшы ў тым ліку Алену Астапенка і Дар’ю Гаўрылаву. У барацьбе за паўфінал харватка Мір’яна Лучыч-Бароні нанесла паражэнне чэшцы — 4-6, 6-3, 4-6. Поспехі Караліны ў студзені паднялі яе ў рэйтынгу WTA з шостага да трэцяга месца, на той момант яна саступала толькі Серэне Уільямс і Анжаліцы Кербер.
У сакавіку Плішкава добра згуляла на супер-турніры ў Індыян-Уэлсе, прайшоўшы ў паўфінал. На шляху яна здабыла чатыры перамогі, у тым ліку — над чэмпіёнкай Алімпійскіх гульняў у Рыа-дэ-Жанэйра Монікай Пуіг і іспанкай Гарбінье Мугурусай. Расіянка Святлана Кузняцова ў 1/2 фінала перамагла чэшку ў двух тай-брэйках 6-7(5), 6-7(2). На наступным турніры вышэйшай катэгорыі ў Маямі Плішкава таксама змагла выйсці ў паўфінал. Былі пераможаны Мэдысан Брэнгл, Юлія Пуцінцава, Барбара Стрыцава і Мір’яна Лючыч-Бароні. Караліна Вазняцкі з Даніі спыніла пераможную серыю Плішкавай у 1/2 фіналу.
Грунтовую частку сезона Плішкава пачала з чвэрцьфіналу ў Штутгарце. На 1 мая яна працягнула лідзіраваць у Чэмпіёнскай гонцы WTA, апярэджваючы Вазняцкі і брытанку Кантуі, займаючы 3-е месца ў агульным рэйтынгу. У маі яна ізноў дасягнула чвэрцьфіналу на турніры серыі Прэм’ер 5 у Рыме. На Адкрытым чэмпіянаце Францыі Караліна ўпершыню змагла прайсці ў паўфінал, у якім не змагла саўладаць з Халеп. У чэрвені яна выйграла турнір на траве ў Істбарне, абыйграўшы двух тэнісістак з топ-10 (у 1/4 фіналу Святлану Кузняцову і ў фінале Караліну Вазняцкі). Пасля трыумфу ў Істбарне 3 ліпеня Караліна Плішкава павярнула сябе лідарства ў Чэмпіёнскай гонцы-2017. На Уімблдане чэшка выступіла няўдала, выбыўшы ў другім раўндзе, аднак страты рэйтынгавых ачкоў у канкурэнтак дазволілі Плішкавай упершыню стаць першай ракеткай свету. Яна стала першай тэнісісткай, што выступае пад сцягам Чэхіі (Марціна Наўрацілава, якая родам з Чэхаславакіі, узначаліла рэйтынг у 1978 годзе, выступаючы пад сцягам ЗША). Таксама яна стала шостай з 23-х першых ракетак свету на той момант, хто падняўся на першую пазіцыю, не маючы перамог на турнірах Вялікага шлема.
2018—2020 (паўфінал у Аўстраліі і тытул у Рыме)
Сезон 2018 года Плішкава пачала з выхаду ў паўфінал у Брысбене, у якім прайграла Эліне Світолінай. На першым у годзе турніры Вялікага шлема Караліна ізноў, як і ў 2017 годзе, дайшла да чвэрцьфіналу, дзе саступіла Сімоне Халеп з Румыніі. Гэта паўтарэнне найлепшага рэзультату на кортах Мельбурна. У сярэдзіне лютага на турніры ў Дубаі чэшская спартсменка здолела дайсці да чвэрцьфіналу.
У сакавіку на буйным турніры ў Індыян-Уэлсе Плішкава выйшла ў чвэрцьфінал, у якім прайграла Наомі Осацы. На наступным падобным турніры ў Маямі яна таксама выйшла ў 1/4 фіналу, дзе саступіла ўжо Вікторыі Азаранка. У красавіку, абыйграўшы Анжаліку Кербер, яна дапамагла Чэхіі выйсці ў фінал Кубка Федэрацыі. Затым Плішкава выйграла першы ў сезоне турнір, абыйграўшы ў фінале ў Штутгарце амерыканку Како Вандэвегэ — 7-6(2), 6-4. У маі на турніры вышэйшай катэгорыі Прэм’ер у Мадрыдзе Плішкава абыйграла ў трэцім раўндзе Слоан Стывенс (№ 9 у свеце), а затым у чвэрцьфінале выбіла першую ракетку свету Сімону Халеп — 6-4, 6-3, прайшоўшы ў паўфінал. На Ралан Гарос яна прайграла ў трэцім раўндзе.
У чэрвені Плішкава выйшла ў чвэрцьфінал у Істбарне, а на Уімблданскім турніры ўпершыню згуляла на стадыі чацвёртага раўнда. На Адкрытым чэмпіянаце ЗША яна дайшла да чвэрцьфіналу, прайграўшы ў ім Серэне Уільямс. У верасні Караліна змагла ўзяць другі тытул у сезоне, стаўшы пераможцай турніру ў Токіа. У вырашальным матчы яна змагла перайграць № 7 у свеце Наомі Осаку з лікам 6-4, 6-4. У кастрычніку Плішкава згуляла ў фінале турніру Цяньцзіні, у якім упусціла перамогу, прайграўшы Каралін Гарсіі — 6-7(7), 3-6. Трапіўшы па выніках сезона на Выніковы турнір, Плішкава ў сваёй групе абыйграла Вазняцкі і Квітаву і выйшла ў паўфінал з другога месца ў групе, прапусціўшы на першае Світоліну. У 1/2 фіналу чэшка не справілася з амерыканкай Слоан Стывенс. Выніковай пазіцыяй у рэйтынгу 2018 года стала 8-е месца.
На першым студзеньскім тыдні сезона 2019 года Плішкава здолела заваяваць трафей у Брысбене, дзе ўжо перамагала ў 2017 годзе. У вырашальным матчы, у трох сэтах, яна абыйграла ўкраінскую тэнісістку Лесю Цурэнка. 23 студзеня ў чвэрцьфінале Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі Караліна Плішкава абыйграла Серэну Уільямс, адыграўшыся з ліку 1:5 ў вырашальным сэце пры тым, што суперніца мела 4 матчболы. Ужо на наступны дзень у паўфінале Караліна саступіла японскай тэнісістцы Наомі Осацы. Гэта быў першы паўфінал чэшкі на турніры Вялікага шлема ў Аўстраліі і пасля турніру яна змагла вярнуцца ў топ-5 жаночага рэйтынгу. У лютым на турніры ў Дубаі яна дайграла да чвэрцьфіналу, дзе прайграла Се Шувэй. У сакавіку на прэстыжным турніры ў Індыян-Уэлсе яна таксама дайшла да чвэрцьфіналу, дзе саступіла швейцарцы Беліндзе Бенчыч. Наступны турнір вышэйшай катэгорыі Прэм’ер у Маямі прынёс Караліне выхад у фінал, у які яна трапіла пасля выйгрышу ў паўфінале ў трэцяй ракеткі свету Сімоны Халеп (7-5, 6-1). У фінале 30 сакавіка яна згуляла супраць аўстралійкі Эшлі Барці, але прайграла ёй з лікам 6-7(1), 3-6.
Галоўным дасягненнем у грунтовай частцы сезона стала перамога Плішкавай на турніры серыі Прэм’ер 5 у Рыме. Яна змагла цудоўна выступіць на турніры, здабыўшы пяць перамог і абыйграўшы ў фінале брытанку Яхану Конту — 6-3, 6-4. Перамога ў Рыме прынесла Плішкавай выдатны ўзлёт у рэйтынгу. З сёмага месца яна зараз паднялася на другое месца ў свеце, але пасля трэцяга раўнда на Ралан Гарос апусцілася на трэцяе. Наступны тытул Караліна выйграла ў чэрвені на траве ў Істбарне, перайграўшы ў вырашальных матчах № 4 у свеце Кікі Бертэнс (6-1, 6-2) і № 5 Анжаліку Кербер (6-1, 6-4). На Уімблдане яна другі год запар дайграла да чацвёртага раўнда.
У жніўні на звязцы турніраў Прэм’ер 5 у Таронта і Цынцынаці Плішкава дайграла да чвэрцьфіналу. На Адкрытым чэмпіянаце ЗША 2019 года яна прайграла ў чацвёртым раўндзе брытанцы Яхане Конце ў трох сэтах. З верасня Плішкава ізноў паднялася на другое месца ў свеце. У гэтым статусе яна выйграла турнір у Чжэнчжоу, узяўшы ў фінале рэванш за паражэнне на Ралан Гарос у Петры Марціч (6-3, 6-2). Гэтая перамога стала 15-й у кар’еры тэнісісткі на адзіночных турнірах WTA. На Выніковым турніры Караліна ў сваёй групе абыйграла Сімону Халеп і здабыла перамогу на адмове Б’янкі Андрэеску ад працягу сустрэчы, але прайграла Эліне Світолінай. Трэці год запар чэшская тэнісістка выйшла ў паўфінал, дзе гэтым разам у рангу другой ракеткі свету трапіла на першую — Эшлі Барці, прайграўшы аўстралійцы ў трох сэтах. Па выніках сезона Плішкава змагла захаваць другую пазіцыю.
2020 год Плішкава пачала з перамогі на турніры ў Брысбене, дзе яна першынствавала ў трэці раз у кар’еры і другі раз запар. У фінале яна сустракалася з амерыканкай Мэдысан Кіз і перайграла яе ў трох сэтах (6-4, 4-6, 7-5). На Аўстралійскім чэмпіянаце яна выбыла ў трэцім раўндзе, пацярпеўшы паражэнне ад расіянкі Анастасіі Паўлючэнкавай. У лютым яна максімум змагла выйсці ў чвэрцьфінал у Дубаі і трэці раўнд у Досе. Пасля аднаўлення сезона ў жніўні яна выступіла на Адкрытым чэмпіянаце ЗША, але прайграла там ужо ў другім раўндзе.
Выніковае месца ў рэйтынгу WTA паводле гадоў
Паводле звестак з афіцыйнага сайта WTA.
Перамогі (16)
* колькасць перамог у адзіночным разрадзе + колькасць перамог у парным разрадзе.
Перамогі (10)
* колькасць перамог у адзіночным разрадзе + колькасць перамог у парным разрадзе.
Гісторыя выступленняў на турнірах
Для таго, каб прадухіліць блытаніну і падвойванне ліку, інфармацыя ў гэтай табліцы карэктуецца толькі па сканчэнні ўдзелу там дадзенага гульца.
К — пройгрыш у кваліфікацыйным турніры.
Квасаўшчына
Квасаўшчы́на (, Квасовщина) — хутар у Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Шаняўскага сельсавета.
Чарск
Чарск (Шар) — горад у Жармінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Шарскай гарадской адміністрацыі. Код КАТА — 634421100.
Геаграфія
Размешчаны на рацэ Чар (прыток Іртыша).
Гісторыя
Горад пачынаўся са станцыі на Турксібе. Названы ў гонар ракі Шар. Ёсць легенда, што калісьці плынь ракі была настолькі моцнай, што манголы, перамогшы найманаў, праходзілі праз раку «Шар» і рака забрала з  сабой 1/3 войска. Першы варыянт паходжання слова «Шар» адбываецца ад казахскага жар, гэта значыць «абрыў». Другі варыянт паходжання, што ў старажытнасці, калі праз гэтую мясцовасць праходзіў Чынгісхан са сваёй арміяй, то назваў гэтую зямлю «Шар», што ў перакладзе азначае «жоўты». Цікавы факт, што да гэтага часу наваколлі горада «Шар» славяцца незвычайным жоўтым покрывам зімой і летам, таму што вакол горада расце стэпавая трава «шы».
Таксама назва Чар згадваецца ў «Абай жалы». Летам 1885 года Абай прымаў удзел у распрацоўцы стэпавага становішча, вядомага ў народзе як «96 артыкулаў Абая», або «Чарское становішча», паколькі надзвычайны з'езд «цюбе», беям якога быў абраны Абай, праходзіў на беразе ракі Чар (у 70 км ад Сяміпалацінску) у мястэчку Карамола. У з'ездзе прымала удзел больш за 100 беяў з Каркаралінскага, Паўладарскага, Сяміпалацінскага, Усць-Каменагорскага паветаў і Зайсанскага прыстаўства — прадстаўнікі ўсіх родаў Сярэдняга жуза, дзе Абай прапанаваў свой праект рэформы звычайнага права, які быў прыняты аднагалосна. Гэты факт пацвярджае Н. Я. Коншын у сваім артыкуле «Што могуць даць Сяміпалацінскія архівы для краязнаўства», надрукаванай у XVI выпуску «Запісак Сяміпалацінскага аддзела Геаграфічнага Таварыства за 1927 год».
Да 1963 г. — пасёлак Чарскі.
Фрэдэрык Аштан
Сэр Фрэдэрык Уільям Малландэйн Аштан (Frederick William Mallandaine Ashton;, Гуаякіль — , Суфалк) — англійскі балетмайстар, адзін з вядучых заходнееўрапейскіх харэографаў свайго часу. Узначальваў трупу Каралеўскага балета ў 1963—1970 гадах. Нароўні з Кенетам Мак-Міланам — стваральнік англійскага балетнага рэпертуару; аўтар першага нацыянальнага англійскага балета («Трагедыя моды» 1926).
Чарск
Гісторыя
Да 1997 года цэнтр Чарскага раёна Сяміпалацінскай вобласці.
Транспарт
У горадзе размешчана буйная чыгуначная станцыя на вузле магістралі Турксіб і лініі Шар—Абарона (пабудавана ў 2009 годзе).
На ўсход непадалёк ад горада праходзіць аўтатраса М38.
Эканоміка
Прадпрыемства чыгуначнага транспарту «Шарскае лакаматыварамонтнае дэпо» філіял ТАА «Камкор Лакаматыў», галантарэйная фабрыка «Чэння», цэментны завод ТАА «Казахцэмент».
Нідэрландская каралеўская акадэмія навук
Нідэрландская каралеўская акадэмія навук (Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, KNAW) — арганізацыя, закліканая развіваць навуку і літаратуру ў Нідэрландах.
Яна аказвае ўраду кансультацыі па пытаннях навукі, вядзе экспертную дзейнасць, каардынуе рэцэнзаванне навуковых артыкулаў, правядзенне навуковых канферэнцый і форумаў; пад яе кіраўніцтвам дзейнічаюць профільныя навуковыя інстытуты. Акадэмія прысуджае шэраг прэстыжных узнагарод, у тым ліку медаль Лорэнца для фізікаў.
Заснавана ў напалеонаўскім Каралеўстве Галандыя ўказам Людовіка Банапарта 4 мая 1808 г. як Каралеўскі інстытут навук, літаратуры і вытанчаных мастацтваў (Koninklijk Instituut van Wetenschappen, Letterkunde en Schoone Kunsten). Акадэміяй называецца з 1851 г.
Члены Акадэміі (каля 200 членаў маладзей 65 гадоў) абіраюцца пажыццёва шляхам кааптацыі; прымаюцца намінацыі ад асоб і арганізацый па-за Акадэміяй. У 65 гадоў акадэмік павінен выйсці ў адстаўку. Маюцца члены-карэспандэнты і замежныя члены Акадэміі. Маецца два аддзяленні — дакладных навук і гуманітарных і грамадскіх навук.
Прэзідэнтам з мая 2008 г. з'яўляецца матэматычны фізік Роберт Дэйкграф. У інаўгурацыйнай прамове ён выказаў занепакоенасць нізкім узроўнем фінансавання навукі ў Нідэрландах у параўнанні з большасцю заходнееўрапейскіх краін.
Клятное (Шаняўскі сельсавет)
Клятно́е (, Клетное) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Шаняўскага сельсавета.
Раіса Сцяпанаўна Стручкова
Раіса Сцяпанаўна Стручко́ва (Раи́са Степа́новна Стручко́ва; 5 кастрычніка 1925 — 2 мая 2005) — расійская савецкая балерына, балетны педагог. Заслужаная артыстка РСФСР (1951), Народная артыстка РСФСР (1956), Народная артыстка СССР (1959).
Біяграфія
Нарадзілася 5 кастрычніка 1925 года ў Маскве, у рабочай сям’і. У 1935 годзе паступіла ў Маскоўскае харэаграфічнае вучылішча (цяпер Маскоўская дзяржаўная акадэмія харэаграфіі). Вучылася ў класе балетнага педагога Л. П. Герт. У гады вайны вучылішча было эвакуіравана ў Васільсурск, але заняткі працягваліся і там.
З 1945 па 1978 год — салістка Вялікага тэатра, з’яўляючыся асноўным дублёрам Г. С. Уланавай. З 1962 года выкладала методыку класічнага танца на кафедры харэаграфіі ГІТІСа. З 1978 года — прафесар. З 1995 года — мастацкі кіраўнік кафедры.
Скончыўшы сцэнічную дзейнасць, з 1978 года — балетмайстар-рэпетытар Вялікага тэатра. Сярод яе вучаніц — А. Міхальчанка, Н. Ананіяшвілі, М. Рыжкіна, М. Лявонава, Т. Голікава, І. Пяткіна, А. Яцэнка, Н. Маландзіна, А. Гарачава, пад яе кіраўніцтвам рыхтавала партыю Анюты К. Максімава.
З 1981 (з моманту стварэння) і па 1995 год — галоўны рэдактар ​​часопіса «Савецкі балет» (з 1992 — «Балет»).
Творчасць
Выступала ў Швецыі, Швейцарыі (1953), у Англіі (1954), Даніі і Нарвегіі (1960), Ірландыі, ЗША, Канадзе, Мексіцы (1963) і інш.
Памяць
Імем Раісы Стручковай названы астэроід 9176. Яе творчасці прысвечаны тэлефільм-канцэрт «Танцуе Раіса Стручкова» (1971), дакументальны фільм «Раіса Стручкова» (1982) і кніга Г. Бяляевай-Чаламбіцька (2002).
Pseudorchis albida
Батанічнае апісанне
Невялікая травяністая расліна 10-30 см вышынёй. Клубень глыбока пальчатараздзельны, з тонкімі цыліндрычнымі долямі таўшчынёй 3-5 мм. Карэньчыкі нешматлікія, даўжынёй 3-7 см, таўшчынёй 1-1, 5 мм. Сцябло прамое, цыліндрычнае, пакрытае 4-5 чарговымі лісцем. Ніжнія 3-4 лісты даўгавата-зваротна-яйцападобныя або ланцэтныя, 1-2 верхнія — значна меншыя, ланцэтныя, вострыя.
Суквецце шчыльнае, цыліндрычнае, коласападобнае, са шматлікімі дробнымі кветкамі. Яго даўжыня не перавышае 7 см. Прыкветкі ланцэтныя, лістападобныя і карацейшыя за кветкі, да вяршыні паступова памяншаюцца ў памерах. Кветкі жаўтлява-белыя, са слабым прыемным водарам. Лісточкі калякветніка сабраны ў званочкавы або амаль шарападобны шлем, тупаватыя, да 3,5 мм даўжынёй. Бакавыя вонкавыя лісточкі коса-яйцападобныя, сярэдні яйцападобны, увагнуты, два ўнутраных нераўнабокія, даўгавата-яйцападобныя. Губа трохлопасцевая: бакавыя лопасці лінейна-ланцэтныя, сярэдняя тупавата-цыліндрычная, шырэй і даўжэй за бакавыя. Шпорац цыліндрычны, на верхавіне патоўшчаны, тупы, амаль утрая карацейшы за завязь. Завязь скручаная, сядзячая, даўжэй калякветніка. Плод — прадаўгаватая каробачка.
Лік храмасом 2n = 42.
Распаўсюджанне
Галарктычны арктыка-альпійскі рэліктавы від з разарваным арэалам, які ахоплівае ўмераныя раёны Еўразіі і Паўночнай Амерыкі. На захадзе ён праходзіць праз канадскую правінцыю Квебек, паўвостраў Лабрадор, востраў Ньюфаўндленд, Грэнландыя, Ісландыя, Брытанія, на поўначы ўключае нават прыпалярныя раёны Уральскіх гор, на ўсходзе даходзіць да Камчаткі. Паўднёвая мяжа арэала праходзіць праз Румынію, Аўстрыю, Італію, Францыю, уключае невялікія папуляцыі ў Іспаніі і на Балканы. У еўрапейскіх горных сістэмах гэты від падымаецца да вышыні 2500 м у Альпах, і да 1997 м у Татрах.
Экалогія
Звычайна расце паасобку або невялікімі групамі. У Карпатах сустракаецца пераважна ў лясным і субальпійскім паясах, дзе расце на вільготных лугах, задзярнованых камяністых схілах, радзей сярод крывалесся ў межах вышынь 1200—1900 м. Зрэдку прысутнічае ў горна-лясным поясе. За межамі Украіны тыповыя біятопы таксама ўключаюць тундры і іглічныя лясы.
Расліна умерана вільгацелюбівая, аддае перавагу кіслым глебам, хоць здавольваецца шырокім дыяпазонам pH (5,6-7,8). У паўночных частках арэала праяўляе сябе як тыпова святлалюбная расліна і расце на адкрытых месцах, у паўднёвай частцы арэала можа развівацца пад полагам лесу, але не ў глыбокай цені. Марозаўстойлівы від, у месцах, пакрытых зімой тоўстым пластом снегу, развіваецца лепш.
У залежнасці ад мясцовасці вегетацыйны перыяд можа доўжыцца ад 2,5 да 6 месяцаў. У цэлым развіццё кожнага парастка доўжыцца 2 гады, кветкавыя пупышкі закладваюцца летам за год да наступнага цвіцення. Цвіце ў чэрвені-жніўні. Плоданасіць у жніўні.
Размнажаецца пераважна насеннем. Кветкі апыляюцца дзённымі і начнымі матылькамі, якіх расліна прыцягвае пахам і нектарам; таксама магчыма самаапыленне. Фертыльнасць складае 80 %. Насенне распаўсюджваюцца з дапамогай ветру. Для прарастання насенне павінна ўтварыць мікарызу з грыбам, гэтая сімбіятычная сувязь захоўваецца і ў дарослых асобін. Парастак развіваецца пад зямлёй да 4 гадоў, за гэты час ён утварае парасткі таўшчынёй 3-5 мм з 6-8 вузламі. Пупышкі закладваюцца ў пазухах плёнкавага лісця. Маладая расліна, якая мае толькі адзін корань і адзін добра развіты лісток, не губляе сувязі з падземнай часткай 1-3 года. За гэты час паспявае сфармавацца клубнепадобнае патаўшчэнне, у якім адкладаюцца запасы пажыўных рэчываў. Пераход да падземнага жыцця можа адбыцца і ў выпадку пагаршэння ўмоў росту.
Значэнне і статус віду
Від унесены ў дадатак II Канвенцыі аб міжнародным гандлі відамі дзікай фаўны і флоры, якія знаходзяцца пад пагрозай знікнення (CITES), Чырвоных кніг некалькіх абласцей Расіі, чырвоных спісаў Нідэрландаў і Нарвегіі; знаходзіцца пад аховай у Польшчы і Славакіі.
Ва Украіне акрамя нацыянальнай Чырвонай кнігі гэту расліну прапанавана ўнесці ў Чырвоную кнігу Украінскіх Карпат. .
Як дэкаратыўная расліна культывуецца рэдка, паколькі кветкі гэтага віду даволі сціпла выглядаюць. Пераважна гэта робяць з дэманстрацыйнай мэтай у батанічных садах, напрыклад ва Украіне гэтую архідэю можна ўбачыць у Батанічным садзе Львоўскага нацыянальнага універсітэта імя І. Франка.
Сістэматыка
Pseudorchis albida — адзіны прадстаўнік манатыпнага роду Pseudorchis, хоць некаторыя даследчыкі лічаць, што падвіду Pseudorchis albida straminea варта даць статус віду. Род упершыню быў апісаны ў 1754 годзе, пасля таго зведаў некалькі рэкласіфікацый. Сярод іншых архідэй генетычныя сувязі больш за ўсё набліжаюць яго да роду. Таксама вядомы гібрыд гэтай расліны з відам.
У рамках агульнапрынятага таксона налічваюць тры падвіды:
У філатэліі
У 1995 годзе ў Даніі была выпушчаная марка з выявай гэтай расліны з надпісамі на трох мовах: лацінскай (Leucorchis albida), дацкай (satyrblomst) і грэнландскай (isigammaaq).
Другая прамова Русіна аб нараджэнні Хрыста
«Другая прамова Русіна аб нараджэнні Хрыста» («Ulio Concio ruthena pro Nativate Oni (Domini)») — ананімны сатырычны твор беларускай літаратуры 1-й паловы XVIII ст. Уваходзіць у рукапісны зборнік твораў на беларускай, лацінскай і польскай мовах (напісаны 1711—1741 гг., часткова апублікаваны ў 1965 г.). Напісана на беларускай мове лацінкай, цытаты з рэлігійнай літаратуры на лацінскай мове, трапляецца польская і руская лексіка. Пабудавана па канонах царкоўнага казання, у аснове якога традыцыйны рэлігійны сюжэт (пастыры — авечкі — ваўкі), напоўнены актуальным зместам. У творы выявіліся асветніцкія ідэі і парадкальнасць, барочная квяцістасць стылю. Належыць, відаць, таму ж аўтару, што і «Прамова Русіна».
Gymnadenia nigra
Gymnadenia nigra — від невысокіх архідэй.
Апісанне
Відавы эпітэт атрымаў з-за насычанага цёмна-чырвонага колеру. Суквецце рознакаляровае і шчыльнае, з дробнымі кветкамі з прыемным водарам. У вышыню сцябло дасягае ад 5 да 30 см і пакрыта голымі лісцем.
Размнажэнне
Расліна апыляецца рознымі насякомымі, многія з якіх належаць да атраду лускакрылых. Перыяд цвіцення — з чэрвеня па жнівень.
Ла-Тартуга
Геаграфія
Востраў Ла-Тартуга знаходзіцца за 83 км на поўнач ад узбярэжжа Венесуэлы, за 168 км на паўночны ўсход ад Каракаса, за 86,6 км на усход ад вострава Маргарыта. Формай нагадвае чарапаху, за што і атрымаў сваю назву. Даўжыня — 24,4 км. Найбольшая шырыня — 10,4 км.
Ла-Тартуга мае вулканічнае паходжанне, аднак паверхня складзена пераважна друзлымі вапняковымі пародамі асадкавага характару. Яны выдатна ўсмоктваюць вільгаць, таму рэк і азёр на востраве няма, назіраецца недахоп прэснай вады. Найвышэйшы пункт — 40 м. На поўначы, захадзе і крайнім усходзе бераг пясчаны. Астатняе ўзбярэжжа скалістае. Ёсць радовішчы паваранай солі. Вакол вострава шмат каралавых рыфаў (каля 156,60 км²).
Клімат марскі трапічны. Сезон дажджоў цягнецца з кастрычніка па снежань.
Прырода
На паўднёвым і паўднёва-ўсходнім узбярэжжы захаваліся мангравыя лясы. Астатняя частка вострава пакрыта пустыннай расліннасцю, кактусамі і хмызнякамі. На востраве спыняюцца пералётныя птушкі.
У адрозненні ад сушы, каралавыя рыфы вакол Ла-Тартугі адрозніваюцца значнай разнастайнасцю жыццёвых форм, тут шмат малюскаў.
Гісторыя
Археолагамі высветлена, што ў старажытнасці на востраве Ла-Тартуга стваралі свае часовыя паселішчы індзейцы-протатаіна. Найстаражытнейшы археалагічны помнік адносіцца да 200 г. н. э.
Адкрыты ў 1499 г. іспанскай экспедыцыяй Алонса дэ Ахеда і Амерыга Веспучы. З другой паловы XVI ст. на ім здабывалі соль. У 1605—1631 гг. на востраве паспрабавалі замацавацца галандцы, але былі выгнаныя іспанскімі ўладамі.
У 1811 г. уключаны ў склад Венесуэлы.
У 1974 г. востраў Ла-Тартуга быў абвешчаны зонай інтарэсаў турыстычнай галіны. Аднак да нашага часу турызм вельмі абмежаваны з-за адсутнасці сталых паселішчаў, пітной вады, транспартнай і гасцінічнай інфраструктуры. На востраве сезонна спыняюцца венесуэльскія рыбакі.
Кісатэн
Кісатэн (喫茶店) — кавярня ў Японіі. Першапачаткова кісатэн узніклі ў якасці ўстаноў, дзе наведвальнікам прапаноўвалі розныя віды безалкагольных напояў (каву ці гарбату), пірожныя, садавіну і закускі. Унутры мог быць більярд, меліся кнігі, часопісы.
Жыта (карагод)
«Жыта» — старажытны карагод. Выконваўся вясной на Юр’я: «хадзілі па ране (ранняе жыта), калі ў ім ужо можа схавацца варона». Збіраліся ўсёй вёскай і адзін за адным ланцужком, праходзілі па палях. Наперадзе ўсіх хлопец нёс хлеб, упрыгожаны галінкамі елкі. На кожным полі хлопец круціўся ў сярэдзіне карагода, а вакол яго — карагод, які суправаджаўся рытуальнымі песнямі: Дзе карагод ходзіць, Там жыта родзіць, А дзе не бывае, Там улягае.
Зафіксаваны на Беларускім Палессі. У Смаргонскім раёне зафіксаваны варыянт танца «жыта», у якім выканаўцы імітавалі калыханне жыта і яго жніво касілкай.
Козі Брод
Ко́зі Брод (, Козий Брод) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Шаняўскага сельсавета.
Усерасійская дзяржаўная тэлевізійная і радыёвяшчальная кампанія
Усерасійская дзяржаўная тэлевізійная і радыёвяшчальная кампанія (скарочана УДТРК) — найбуйнейшы савецкі і расійскі медыяхолдынг. Быў утвораны Пастановай Прэзідыума Вярхоўнага савета РСФСР ад 14 ліпеня 1990 года. Поўная назва — Федэральнае дзяржаўнае унітарнае прадпрыемства «Усерасійская дзяржаўная тэлевізійная і радыёвяшчальная кампанія» (ФДУП УДТРК). Генеральны дырэктар — Алег Дабрадзееў.
Гісторыя
21 чэрвеня 1990 года I З’езд народных дэпутатаў РСФСР прыймае Пастанову аб сродках масавай інфармацыі РСФСР, якая прадпісвае Савету Міністраў РСФСР прыняць меры да стварэння Дзяржаўнага камітэта Беларускай ССР па тэлебачанні і радыёвяшчанні (Дзяржтэлерадыё РСФСР). 14 ліпеня 1990 года Прэзідыум Вярхоўнага Савета Беларускай ССР замест Дзяржтэлерадыё РСФСР сваёй пастановай засноўвае «Усерасійскую Дзяржаўную тэлевізійную і радыёвяшчальную кампанію» (УДТРК). Першым старшынёй «Усерасійскай дзяржаўнай тэлевізійнай і радыёвяшчальнай кампаніі» быў прызначаны былы намеснік галоўнага рэдактара газеты «Маскоўскія навіны» — Алег Максімавіч Папцоў.
10 снежня 1990 года пачынае вяшчанне «Радыё Расіі». Яно пачало вяшчанне на першым радыёканале разам з Першай праграмай Усесаюзнага Радыё, а таксама на другім радыёканале разам з радыёканалам «Маяк» і трэцім радыёканале разам з Трэцяй праграмай Усесаюзнага Радыё. З пачатку 1991 года «Радыё Расіі» стала вяшчаць толькі на трэцім радыёканале разам з радыёканалам «Юнацтва».
13 мая 1991 года УДТРК перайшлі вячэрнія гадзіны на другім тэлеканале (у адрозненне ад іншых саюзных рэспублік, дзе рэспубліканскія Дзяржтэлерадыё вяшчалі на трэцім тэлеканале), і быў запушчаны канал «РТР» («Расійскае тэлебачанне і радыё»). Яго вяшчанне планавалася пачаць яшчэ з сакавіка 1991 года, але тэрміны пастаянна адкладаліся. Такім чынам вяшчанне УДТРК атрымала не рэспубліканскі, а агульнасаюзны ахоп, стаўшы другай такой тэлерадыёкампаніяй разам з Дзяржтэлерадыё СССР.