cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Магілёўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Аркадзя Куляшова
Навуковая дзейнасць
6 выкладчыкаў МДУ імя А. А. Куляшова з’яўляюцца кансультантамі інавацыйных праектаў, якія ўключаны ў загад Міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь ад 2019/07/30 г. № 617 «Аб арганізацыі эксперыментальнай і інавацыйнай дзейнасці ў 2019/2020 навучальным годзе». Кожны з праектаў ахоплівае ад 6 да 36 устаноў адукацыі.
Міжнародная навуковая дзейнасць універсітэта ажыццяўляецца ў рамках міжнародных праектаў БРФФД-РФФД з ФДБАУ ВА «Бранскі дзяржаўны ўніверсітэт імя акадэміка І. Г. Пятроўскага», ФДБАУ ВА «Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны Ўніверсітэт», Федэральным навукова-даследчым цэнтрам «Крышталаграфія і фатоніка» РАН.
Універсітэт рэгулярна арганізоўвае міжнародныя навуковыя канферэнцыі, у якіх прымаюць удзел вучоныя краін блізкага і далёкага замежжа. У 2019 годзе ва ўніверсітэце праведзена 15 міжнародных канферэнцый. Супрацоўнікі ўніверсітэта прынялі ўдзел з дакладамі ў шматлікіх навуковых мерапрыемствах, на якіх было прадстаўлена 1034 даклады. З мэтай прасоўвання інавацыйнай прадукцыі на замежныя рынкі распрацоўкі навукоўцаў універсітэта ў 2019 годзе дэманстраваліся на міжнародных выстаўках.
Абвінавачванні ў палітычных рэпрэсіях супраць студэнтаў
Паводле справаздачы, падрыхтаванай Польскім фондам свабоды і дэмакратыі, Канстанцін Бандарэнка, рэктар універсітэта, адлічаў студэнтаў за іх палітычную дзейнасць.
Брацкая магіла (Бешанковічы)
Брацкая магіла — вайсковае пахаванне ў гарадскім пасёлку Бешанковічах, Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на вуліцы Інтэрнацыянальная ў скверы каля школы. У брацкай магіле пахавана 187 чалавек.
Помнік
Скульптура двух воінаў. У аднаго з воінаў сцяг у левай руцэ, аўтамат прыжаты да грудзі. Другі воін стаіць на калене з вянком у правай руцэ. Вышыня скульптуры 2,5 м, пастамента з цэглы — 3 м. На пастаменце мармуровая дошка з надпісам «Вечная слава и память сынам Родины». У аснове — 5 дошак з прозвішчамі загінуўшых.
Жалезная агароджа, памерам — 20х20 м. Матэр’ял — жалезабетон, вышыня — 6 м.
Помнік устаноўлены ў 1956 годзе.
Санкт-Галенскі ўніверсітэт
Санкт-Галенскі ўніверсітэт (Universität St. Gallen) — швейцарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Санкт-Гален.
Ленінскі сельсавет (Жабінкаўскі раён)
Ле́нінскі сельсаве́т — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Ленінскі.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Рагозненскі сельсавет у складзе Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Рагозна. З 8 жніўня 1959 года ў складзе Кобрынскага раёна. 6 студзеня 1960 года ў склад Стрыганецкага сельсавета Брэсцкага раёна перададзена вёска Пятровічы. 21 студзеня 1961 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Стрыганецкага сельсавета, з Азяцкага сельсавета перададзены вёскі Багданы, Мышчыцы, Рыкавічы, Хадасы і Чыжэўшчына. 4 студзеня 1965 года з часткі сельсавета (8 населеных пунктаў: вёскі Булькова, Дзяглі, Задзерць, Замошаны, Пятровічы, Ракітніца, Стрыганец і Федзькавічы) утвораны Пятровіцкі сельсавет. 30 ліпеня 1966 года ў складзе адноўленага Жабінкаўскага раёна. У 1968 годзе на тэрыторыі сельсавета ўзнік пасёлак, які ў 1970 годзе атрымаў назву Ленінскі. У 1970 годзе скасавана вёска Ацячызна (злілася з пасёлкам Ленінскі). 21 студзеня 1971 года цэнтр сельсавета перанесены ў пасёлак Ленінскі, сельсавет перайменаваны ў Ленінскі, скасавана вёска Рыкавічы (злілася з вёскай Чыжэўшчына). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 12 населеных пунктаў.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2553 чалавекі, з іх 89,3 % — беларусы, 5,6 % — рускія, 4,2 % — украінцы.
IC 3208
IC 3208 — галактыка тыпу Irr  B  ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Добравэлычкіўскі раён
Добравэлычкіўскі раён (Добровеличківський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Кіраваградскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Добравэлычкіўка (Добровеличківка).
Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 34011 чалавек, плошча — 1297 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 1 пасялковага і 17 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 1 пасёлак гарадскога тыпу і 61 сяло.
Сімпсаны ў кіно
«Сімпсаны ў кіно» (The Simpsons Movie) — амерыканскі анімацыйны камедыя 2007 года, заснаваны на працяглым анімацыйным сіткоме Сімпсаны. Рэжысёрам фільма стаў галоўны рэжысёр шоў Дэвід Сільверман, а галоўныя ролі ў шоу знялі Дэн Кастэланета, Джулі Каўнер, Нэнсі Картрайт, Йердлі Сміт, Хэнк Азарыя, Гары Шырэр, Трэс МакНіл, Памэла Хэйдэн, Карл Відэргот, Марсія Уоллес, Мэгі Розуэл, Расі Тэйлар, Джо Мантэнья і Альберт Брукс
Сюжэт
Аднойчы ўлетку на возеры Springfield, Green Day, пасля заканчэння канцэрта, паспрабуйце ўцягнуць публіку ў дыскусію аб навакольным асяроддзі, раззлючы публіку, каб яна кідала ў іх смецце, у выніку чаго забруджванне возера раз'ядаць і патапіць баржу групы, патапіць іх. Падчас памінання ў царкве Прападобнага Лавджой Grampa Simpson мае духоўны вопыт і шалёна прарочыць, што Спрынгфілд напаткае катастрофу, але толькі Мардж успрымае гэта сур'ёзна. Занепакоеныя жахлівым станам навакольнага асяроддзя, Ліза і яе новы любоўны інтарэс, Колін, праводзяць семінар, на якім яны паспяхова пераконваюць мэра Куімбі сказаць гораду ачысціць возера. Між тым, пасля серыі адважванняў, у тым ліку з Бартам катацца на скейтбордзе па Спрынгфілдзе голым і патрапіць у непрыемнасці з Шэфам Вігумам, Гамэр і Барт ідуць да Красці Бургер, дзе Гамер прымае свінню, якую Клоун Красці збіраўся забіць. Мардж, вызначаючы свінню як частку прароцтва дзядулі, папярэджвае Гамера пазбавіцца ад яе, але Гамер адмаўляецца. Захапленне Гамера над свінню прымушае Барта, якому надакучыла бесклапотнасць бацькі, глядзець на свайго суседа, Нэда Фландэрса, як на фігуру бацькі.
На працягу дзевяноста трох дзён Спрынгфілд цалкам вычарпае свае штодзённыя запасы, і гараджане вар'яцеюць, калі спрабуюць уцячы з купала, выкарыстоўваючы грубую сілу, каб знішчыць яго, выклікаючы ўтварэнне расколін. Каргіл, не жадаючы, каб навіны пра тое, што ён зрабіў, распаўсюджваліся па ўсім свеце, плануе знішчыць Спрынгфілд, падманваючы прэзідэнта, каб ён выбраў рашэнне, якое прадугледжвае яго знос. Сімпсаны бачаць тэлевізійную рэкламу новага Гранд-Каньён на сайце Спрынгфілда. Разумеючы, што іх роднаму гораду пагражае небяспека, сям'я вырашае выратаваць яго, акрамя Гамера, які адмаўляецца дапамагаць людзям, якія спрабавалі іх забіць. Неўзабаве сям'я кідае Гамера за яго эгаізм, а Мардж пакідае пасля сябе запісанае відэа пра гэта, прымушаючы яго бегчы на ​​іх пошукі. Сям'я захоплена EPA і змешчана назад у купал. Пасля сустрэчы з таямнічым інуіцкім шаманам, які ратуе яго ад палярнага мядзведзя, Гамер спасцігае выратаванне горада, каб выратаваць сябе.
Гамер вяртаецца дадому і даведаецца пра палон сваёй сям'і, калі верталёт апускае бомбу запаволенага дзеяння, падвешаную на вяроўцы праз адтуліну ў верхняй частцы купала. Гамер уваходзіць у купал і спускаецца па вяроўцы, збіваючы збеглых гараджан і бомбу, ненаўмысна скарачаючы яе адлік, да вялікага гневу гараджан. Пасля ўз'яднання і прымірэння з Бартам яны на матацыкле падымаюцца па баку купала і кідаюць бомбу праз адтуліну за секунды да таго, як яна выбухне, разбіваючы купал і вызваляючы горад. Гамер і Барт бяспечна прызямляюцца ў цясніне Спрынгфілд, дзе Каргіл, які валодае стрэльбай, сутыкаецца з імі і спрабуе застрэліць іх за тое, што яны сарвалі яго план. Але перш чым ён паспявае гэта зрабіць, Мэгі збівае яго з ног, кідаючы на ​​галаву вялікі камень. Гараджане ўсхваляюць і прабачаюць Гамера, які мірыцца з Мардж, калі Спрынгфілд пачынае рэстаўрацыю (у эксклюзіўным «Slightly Alternate Ending», апублікаваным на хатніх СМІ, і Disney+, свіння і іншыя жывёлы Спрынгфілда перабудоўваюць сабачую будку для Маленькі памочнік Санты).
Абозіўка
Абозіўка (Обо́зівка) — вёска ў Пагрэбішчанскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Аўтаматычная міжпланетная станцыя
Аўтаматычная міжпланетная станцыя (АМС) — беспілотны касмічны апарат, прызначаны для палёту ў міжпланетнай касмічнай прасторы (па-за арбітай Зямлі) з выкананнем розных пастаўленых задач.
У той час як краін, якія маюць калязямныя спадарожнікі — некалькі дзясяткаў, складаныя тэхналогіі міжпланетных станцый асвоілі ўсяго некалькі краін — СССР/Расія, ЗША, Еўропа/ESA, Японія, Кітай, Індыя. Пры гэтым да Марса і камет адпраўлялі АМС толькі першыя 4 з іх, да Венеры — толькі першыя 3, да астроідаў — толькі ЗША, Еўропа і Японія, да Меркурыя і вонкавых планетах — толькі ЗША.
Задачы
АМС звычайна прызначаецца для выканання комплексу задач, пачынаючы з навукова-даследчых праектаў, і сканчаючы палітычнымі дэманстрацыямі. Тыповымі аб’ектамі для даследчых задач з’яўляюцца іншыя планеты, іх натуральныя спадарожнікі, каметы і іншыя аб’екты Сонечнай сістэмы. Пры гэтым звычайна ажыцяўляецца фатаграфаванне, сканаванне рэльефу; вымяраюцца цяперашнія параметры магнітнага поля, радыяцыі, тэмпературы; хімічны састаў атмасферы іншай планеты, грунта і касмічнай прасторы каля планеты; правяраюцца сейсмічныя характарыстыкі планеты.
Камунікацыя
Сабраныя вымярэнні перыядычна перадаюцца на Зямлю з дапамогай радыёсувязі. Большасць АМС маюць двунакіраваную радыёсувязь з Зямлёй, што дае магчымасць выкарыстоўваць іх як дыстанцыйна кіруемыя прыборы. Вялікія адлегласці ствараюць істотныя затрымкі пры абмене данымі, таму ступень аўтаматызацыі АМС імкнуцца максімальна павялічыць.
Канструкцыя
АМС могуць мець розную канструкцыю, але звычайна яны маюць мноства падобных асаблівасцяў. Крыніцамі электраэнергіі на борце АМС звычайна з’яўляюцца сонечныя батарэі ці радыёізатопныя тэрмаэлектрычныя генератары. Запас электраэнергіі на выпадак магчымых перабояў забяспечвае спецыяльная акумулятарная батарэя. У прыборным адсеку падтрымліваецца тэмпература, дастатковая для звычайнага функцыянавання ўсяго абсталяванне, якое знаходзяцца там. Бартавая астраінерцыяльная навігацыйная сістэма складаецца з інерцыяльных датчыкаў, астракарэктара; сумесна з наземнымі службамі яна вызначае вуглавую арыентацыю ў прасторы і каардынаты. Для кіравання арыентацыяй у прасторы АМС выкарыстоўвае гірадыны, якія карэктуюць ракетныя рухавікі. Для паскарэння ці тармажэнні падчас крэйсерскага палёту выкарыстоўваюцца ракетныя рухавікі, а ў апошні час — электрычныя ракетныя рухавікі. Для радыёсувязі выкарыстоўваюцца пераважна парабалічныя і фазаваныя антэны, якія працуюць на гігагерцавых частотах. Буйныя АМС часцяком маюць канструкцыю, якая раздзяляецца. Напрыклад, па прыбыцці да планеты прызначэння АМС можа скідаць на яе розныя спушчальныя апараты, а пакінутая на арбіце частка можа выконваць функцыі радыё рэтранслятара.
Гісторыя
Першай аўтаматычнай міжпланетнай станцыяй быў «Месяц-1», які праляцеў блізка ад Месяца. Найбольш вядомымі АМС з’яўляюцца апараты серыі «Вояджэр», «Венера», «Месяц», «Марынер», «Піянер», «Вікінг», «Галілеа», «Вега», «Новыя гарызонты».
Фелікс Савар
Фелікс Сава́р (Félix Savart;  — ) — французскі фізік. Член Парыжскай акадэміі навук (1827).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Францыі, у горадзе Шарлевіль-Мезьер. У 1816 годзе скончыў Страсбургскі ўніверсітэт. Працаваў ваенным хірургам. З 1828 года ў Калеж дэ Франс — прафесар эксперыментальнай фізікі.
Памёр у Парыжы 16 сакавіка 1841 года.
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па акустыцы, электрамагнетызме, оптыцы і гідрадынаміцы. Займаўся вывучэннем заканамернасцей распаўсюджання гуку ў розных асяроддзях, акустычнага рэзанансу, распрацоўкай фізічных асноў канструявання музычных інструментам. Разам з Ж.-Б. Біё вызначыў эксперыментальна індукцыю магнітнага поля, створанага электрычным токам (закон Біё — Савара — Лапласа). Стварыў прыладу для вызначэння частаты гуку (зубчастае кола Савара), палярыскоп.
Памяць
У гонар вучонага названа адзінка частотнага інтэрвалу ў акустыцы — савар.
Іван Альбертавіч Пуні
Іван Альбертавіч Пуні (Jean Pougny, пас. , , Расійская імперыя, Выбаргская губерня — , , Францыя) — руска-французскі мастак-авангардыст, супрэматыст і кубіст. Выкладаў у 1919 годзе ў Віцебскім мастацкім вучылішчы разам з жонкай, Ксеніяй Багуслаўскай-Пуні.
Біяграфія
Бацькі мастака былі выхадцамі з Італіі. Дзед па бацькавай лініі — вядомы балетны кампазітар Цэзар Пуні. Бацька Альберт (у праваслаўі Андрэй) Пуні — віяланчэліст Марыінскага тэатра.
Пачатковую мастацкую адукацыю атрымаў дома, браў урокі ў Іллі Рэпіна, пад уплывам якога і абраў шлях мастака. Бацька будучага мастака марыў аб ваеннай кар'еры сына, таму Іван быў вымушаны вучыцца ў 1900—1908 гадах у Мікалаеўскай Ваеннай акадэміі.
У 1910—1912 гадах займаўся ў акадэміі Р. Жуліяна ў Парыжы. Па вяртанні ў Пецярбург пазнаёміўся з Давідам Бурлюком, Уладзімірам Маякоўскім, Велімірам Хлебнікавым, Казімірам Малевічам, удзельнічаў у выстаўцы «Саюза моладзі».
У 1913 годзе зноў адправіўся ў Парыж, дзе захапіўся кубізмам. Выстаўляў свае творы ў Салоне Незалежных.
У 1915—1916 гадах Іван Пуні быў членам творчага саюза мастакоў-авангардыстаў «», стваральнікам якога быў Казімір Малевіч.
Надзея (эсперанта)
La Espero (Надзея) - верш Л. Заменгофа на мове эсперанта. Пасля стварэння да яго музыкі Фелісьена Меню де Мені ён стаў традыцыйным гімнам эсперанта-руха.
Гісторыя стварэння
Заменгоф напісаў толькі дзевяць арыгинальных вершаў на эсперанта. Верш "La Espero" быў апублікаваны ў 1890 годзе і хутка стаў вядомым. Ужо ў тым жа годзе да яго напісаў музыку шведскі эсператыст, член Каралеўскай Акадэміі навук Клас Адольф Адэльшёльд. У студзені 1892 года газета "La Esperantisto" урачыста вітала гэты факт і падкрэлівала, што гэта - "першы арыгінальны музычны твор " на нашай мове". Нягледзячы на тое, што музыка Адельшёльда набыла сярод эсперантыстаў пэўную папулярнасць, ніякага афіцыйнага статуса яна не атрымала. Сам Заменгоф, магчыма (згодна з асобнымі ягонымі лістамі), палічыў бы за лепшаебачыць у якасці гімна іншы свой верш «La Vojo», які падабаўся яму болей.
Да верша "La Espero" былі напісаны яшчэ некалькі мелодый (акрамя напісання арыгінальнай мелодыі для яго спрабавалі адаптаваць ужо існаваўшыя мелодыі), але, акрамя першай версіі Адельшёльда набыла папулярнасць толькі версія французскага эсперантыста Фелісьена Меню де Мені, створаная ў пачатку 20-га стагоддзя.
Падчас першага сусветнага кангрэса эсперанта (1905) быў афіцыйна прыняты суяг эсперанта, але, пытанне аб гімне было вырашана адкласці да наступнага кангрэса, але ні на адным з наступных кангрэсаў ніякага афіцыйнага рашэння прынята не было. Падчас эсперанта-сустрэч рознага ўзроўня некаторы час выконваліся розныя версіі гімна, але, версія Фелісьена Меню де Мені паступова рабілася папулярнай. «Афіцыйнай» яна стала ўспрымацца большасцю эсперантыстаў не пазней за пачатак 1920-ых гадоў.
Тэкст
Верш "La Espero" складаецца з шасці строф, напісаны пяцістопным харэям з жаночымі рыфмамі і перакростнай сістэмай рыфмоўкі. З'яўляючыся вельмі знакавым вершам для эсперантыстаў усяго света, верш быў перакладзены на шмат якія мовы света.
Баганда
Бага́нда, га́нда (саманазва Baganda) — усходнеафрыканскі народ, асноўнае насельніцтва Уганды. Адносна невялікія абшчыны баганда таксама існуюць у Танзаніі, Кеніі і Вялікабрытаніі. Агульная колькасць (2022 г.) — 8 848 700 чал.
Надзея (эсперанта)
Музыка
Сучасная версія гімна ужывае музыку французскага кампазітара і эсперантыста Фелісьена Меню дэ Мені. Яго версія напісана ў мажоры (у сярэдзіне куплета маецца кароткачасовы пераход у мінор), у жывым тэмпе і выразным маршавым рытме.
Баганда
Паходжанне
Каля 1000 — 1100 гг. н. э. плямёны банту мігрыравалі ва Усходнюю Афрыку, у тым ліку ў рэгіён Вялікіх азёр, дзе з іх з'яўленнем узніклі земляробства і апрацоўка жалеза. У раёне паўночна-заходняга берага возера Вікторыя склалася 6 буйных сваяцкіх аб'яднанняў банансангвава — Фумбэ, Лугавэ, Нгеэ, Нёні, Н'янг і Нджаза. У канцы XIII ст. іх землі былі заваяваны правадыром Ката Кінту з астравоў Сэсэ. Ён прывёў з сабою яшчэ 13 аб'яднанняў і стварыў дзяржаву Буганда. Менавіта ў яе межах склаўся этнас баганда з агульнай для ўсіх матэрыяльнай культурай і мовай луганда.
Надзея (эсперанта)
Уплыў і сучаснае значэнне
Верш "La Espero" захоўвае важнае значэнне як аб'ядноўваючы фактар для эсперанта-грамадства. Асобныя фразы з тэкста сталі на эсператна устойлівымі выразамі (напрыклад, «nova sento» — «новае пачуццё», маецца на увазе эсперантызм; «pacaj batalantoj» — «мірныя байцы», гэта значыць, эсперантысты; «rondo familia» — сямейнае кола, пад якім разумееца грамадства эсперантыстаў) ці далі пачатак фразеалагізмам (напрыклад, «disaltu kiel la obstinaj baroj de miljaroj» — літ. «рассыпцеся, як упартыя перашкоды тысячагоддзяў», выкарыстоўваецца ў значэнні «сыйдзі, каб і духу твайго тут не было»). Тэкст верша прыводзіцца ў большасці падручнікаў і кураў эсперанта і пагэтаму ён з'яўляецца для большасці эсперантыстаў адным з найбольш знаёмых і пазнаваемых паэтычных тэкстаў, у сувязі з чым, яго радкі часта ўжываюцца для розных каламбураў і пераробак (напрыклад, адзін з навучальных семінараў TEJO носіць назву «flugiloj de malfacila vento» — тут абыгрываецца трэці радок верша; штодзённы бюлэтэнь Сусветнага кангрэса эсперанта ў Фарталезе (Бразілія, 2002 год) называўся «La Bela Sonĝo de l' Omaro», што абыгрывае перадапошні радок верша. Верш таксама станавіўся тэмай для эсперантамоўных анекдотаў.
Баганда
Заняткі
Галоўным заняткам баганда здаўна з'яўляецца земляробства. Вырошчваюць бананы, клубневыя культуры, проса. З пачатку XX ст. шырока распаўсюджаны бавоўнік, кава, ананасы, розныя віды гародніны. Для сучаснай сельскай гаспадаркі характэрна спалучэнне традыцыйных харчовых і камерцыйных культур. З прадуктаў земляробства вырабляюць фарбавальнікі, тэхнічны алей, цыноўкі, упрыгожванні, вяроўкі, заменнікі тытуню і інш. На зямлі працуюць як мужчыны, так і жанчыны. Мужчыны таксама займаюцца рыбалоўствам, будаўніцтвам, вырабам хатніх тканін. Рыба — важная крыніца жывёльных бялкоў, паколькі жывёлагадоўля мае дадатковы і вельмі абмежаваны характар. Нягледзячы на знешни дабрабыт сельскіх жыхароў, у мінулым сярод іх была пашырана хвароба квашыяркор, выкліканая бялкова-энергетычным недаяданнем. Ад яе асабліва пакутвалі ў раёнах, дзе для ежы вырошчалі пераважна клубневыя і бананы.
Да кантактаў з еўрапейцамі і суахілі ў другой палове XIX ст. гандаль быў абмежаваны абменам, у тым ліку рытуальным. Дзякуючы абмену баганда атрымоўвалі соль і жалеза з раёна возера Альберт, мяса — ад суседніх народаў-жывёлагадоўцаў. Нястача неабходных рэчаў вырашалася дзякуючы трафеям падчас вайны. Мясцовыя традыцыйныя рамёствы: выраб тканін, лодак, упрыгожванняў, пляценне, ганчарства, будаўніцтва і г. д. Частка рамеснікаў абслугоўвала патрэбы правадыроў і манархаў Буганды. Імпарт прамысловых тавараў зрабіў іх дзейнасць непатрэбнай. Аднак некаторыя рамёствы захоўваюцца да нашых дзён. Сярод іх — выраб каляровых лёгкіх тканін накшталт тапы з кары фікусаў. Шырока распаўсюджана вытворчасць піва.
Надзея (эсперанта)
Уплыў і сучаснае значэнне
У сучасным эсперанта-рухе маюцца як прыхільнікі памяньшэння ролі сучаснага гімна (аж да стварэння новага) так і прыхільнікі павышэння яго значнасці.
Баганда
Вопратка
Жаночая народная вопратка — бусууці. Гэта доўгая сукенка з яркай тканіны з квадратным выразам і кароткімі аб'ёмнымі рукавамі, якая апяразваецца ніжэй стану і зашпіляецца на гузікі на левым боку дэкальтэ. Мужчынская народная вопратка канзу ўяўляе сабою доўгі баваўняны халат.
Жытло
Асноўны від паселішча — вёска. Вёскі баганда будуюцца на схілах пагоркаў, маюць раскіданую планіроўку. Яны звычайна складаюцца з 30 — 80 гаспадарак мака. Мака ўключае некалькі жылых і гаспадарчых пабудоў, акружаных апрацаванымі землямі. Цэнтральнае месца займае мака правадыра, калі той мае рэзідэнцыю ў вёсцы. У XIX ст. манархі Буганды ў якасці сталіцы засноўвалі вялікія паселішчы кібуга, якія іншаземныя вандроўнікі называлі гарадамі. Апошняя кібуга знаходзілася ў Менга. Яна ўяўляла сабою рэзідэнцыю манарха ў выглядзе пашыранай мака. Астатнія кварталы-гаспадаркі будавалі правадыры. Круглявыя хаціны ўзводзіліся на слупах, аплеценых галінамі. Сцены фарміравалі з цыновак і гліны. Дах крылі саломай. У вёсках хаціны былі аднапакаёвымі. У кібуга ўнутраную прастору вялікіх хацін падзялялі з дапамогай адрэзкаў тканін.
Грамадства
Са старажытных часоў баганда падзяляюцца на пашыраныя сваяцкія аб'яднанні. Чальцы кожнага з іх могуць прасачыць сваю генеалогію да агульнага продка па мужчынскай лініі. Першасна іх было толькі 6, але да 1900 г. колькасць аб'яднанняў дасягнула 52 і да 1996 г. скарацілася да 46. Блізкія сваякі манарха стваралі асобнае аб'яднанне Алулангіра. Аб'яднанні расселены дысперсна, хаця іх правадыры жывуць у сталых рэзідэнцыях. У мінулым яны выбіраліся радай старэйшын і потым зацвярджаліся манархам Буганды. У аб'ядннях маеюцца асноўны і дадатковы татэмы. Выключэнне складае Алулангіра, у якога няма татэмаў. Лічыцца, што лёс пэўнага чалавека цалкам залежыць ад поспеху яго аб'яднання, уплывае на выбар яго імя і потым на шлюб, паколькі жаніцьба з прадстаўнікамі аб'яднанняў бацькі і маці забаронена. Калі асоба не можа ідэнтыфікаваць сваё аб'яднанне і становішча блізкіх сваякоў у ім, яна не разглядаецца паўнавартым баганда.
Сваяцкія аб'яднанні падзяляюцца на некалькі тыпаў меньшых па колькасці груп, ніжэйшай з якіх з'яўляецца нуклеарная сям'я энджу. Здаўна яе галоўнае прызначэнне бачылі ў эканамічным дабрабыце. Жонка лічылася памагатай свайго мужа («той, што лушчыць бананы»). Да прыняцця хрысціянства была шырока распаўсюджана палігінія. Шлюбу папярэднічалі доўгія перагаворы са сваякамі нявесты, што суправаджаліся абавязковымі падарункамі і выкупам. Выкуп вяртаўся да мужа ў выніку развода. Дзеці выхоўваюцца ў згодзе з кодэксам паводзін мпісу. Яго парушэнне вядзе да фізічнай кары. Ініцыяцыі не практыкуюцца, хаця вядомы сямейныя абрады пасля першай менструацыі. Сельскагаспадарчыя землі не з'яўляюцца маёмасцю энджу, таму не перадаюцца па спадчыне. Большая частка рухомай маёмасці памерлага размяркоўваецца на карысць старэйшага сына. На яе могуць прэтэндаваць астатнія чальцы сваяцкага аб'яднання і правадыры.
Фальклор
Вусная народная творчасць прадстаўлена загадкамі, міфамі, легендамі і прыказкамі. Папулярнасцю карыстаецца цыкл, прысвечаны першым людзям Кінту і Намбі. Баганда захоўваюць генеалагічныя апавяданні і вусную гісторыю сваёй краіны.
Музычнае мастацтва
Баганда славяцца музычнымі традыцыямі. Распаўсюджаныя народныя музычныя інструменты: барабаны, флейты, арфа, ксілафон, ламелафон. Характэрна гучанне паралельных актаў, калі тоны, якія граюцца адным музыкантам, адпавядаюць тэмбрам, якія грае другі музыкант. Акорды не выкарыстоўваюцца, таму важна сумяшчальнасць актаў. Кожная актава падзяляецца на 5 інтэрвалаў. Кожная сваяцкая супольнасць мае свае рытуальныя і святочныя танцы, аднак танцы мувагола, нанкаса і бакісімба вядомы ва ўсіх супольнасцях. Яны ўключаюць з кругавыя рухі станам, рух на пальцах ног і рухі рукамі наперад ці ўгару.
Мова
Мова луганда адносіцца да групы моў банту, мае тонавы характар. Шырока ўжываецца ў сучаснай Угандзе, вывучаецца ў школах. Алфавіт на аснове лацінкі.
Рэлігія
З 1844 г. баганда ўсталявалі кантакты з Занзібарам, з 1862 г. — з еўрапейцамі, пасл чаго сярод іх пачалі распаўсюджвацца іслам і хрысціянства. Улады Буганды з недаверам адносіліся да новых рэлігій, паколькі меркавалі, што яны падарвуць усеўладдзе манархаў. У 1885 г. кабака Мванга закатаваў некалькіх хрысціян. У 1888 г. рэлігійныя супярэчнасці прывялі да грамадзянскай вайны, у якой перамогу атрымалі хрысціяне. У нашы дні большасць вернікаў — хрысціяне, каля 15% — мусульмане, захоўваецца вера ў духаў продкаў і прыроды.
Абу Ібрагім аль-Хашымі аль-Курашы
Абу Ібрагім аль-Хашэмі (Хашымі) аль-Курашы (أبو إبراهيم الهاشمي القرشي ) — «халіф» Ісламскай дзяржавы Ірака і Леванта. Яго прызначэнне Саветам шуры было абвешчана СМІ ІДІЛ 31 кастрычніка 2019 года, менш чым праз тыдзень пасля смерці былога лідара арганізацыі Абу Бакра аль-Багдадзі.
Імя і асоба
Мала што вядома аб аль-Хашэмі, але яго нісба, аль-Курашы, гаворыць, што ён, як і Багдадзі, узводзіць свой радавод да племя Мухамеда, «з курайшытаў». Лічыцца, што імя аль-Хашэмі з’яўляецца псеўданімам, а яго сапраўднае імя невядома. Існуе здагадка, што аль-Хашэмі — гэта Абдула Кардаш або Амір Мухамад Саід Абда Рахман аль-Мавла. Рыта Кац, дырэктар SITE Intelligence Group, лічыла малаверагодным, што ІДІЛ «выпусціць якія-небудзь відэа-выступы гэтага новага лідара ці хаця б тыя, якія паказваюць яго твар». Тым не менш 1 лістапада 2019 года прэзідэнт Злучаных Штатаў Дональд Трамп заявіў у сацыяльных сетках, што ўрад Злучаных Штатаў усталяваў сапраўдную асобу аль-Хашэмі.
Кар’ера
Згодна з данымі ІДІЛ, аль-Хашэмі з’яўляецца ветэранам «барацьбы супраць заходніх народаў», будучы рэлігійна адукаваным і дасведчаным вайскаводам. Ён быў апісаны як «навуковец, рабочы, прыхільнік», «бачная фігура ў джыхадзе», і «эмір вайны».
Менш чым праз тыдзень пасля смерці Абу Бакра аль-Багдадзі аль-Хашэмі быў абраны саветам шуры ў якасці новага халіфа ІДІЛ, што паказвае на тое, што група па-ранейшаму лічыць сябе халіфатам, нягледзячы на ​​тое, што страціла ўсю сваю тэрыторыю ў Іраку і Сірыі. Прызначэнне аль-Хашэмі была меркавана зроблена ў адпаведнасці з «саветам» Багдадзі, то ёсць новы эмір быў названы пераемнікам самім Багдадзі. Яшчэ адзін доказ таго, што аль-Хашэмі мог быць прызначаны пераемнікам былога лідара, можа быць выведзена з параўнальна хуткай пераемнасці. Прыход аль-Хашэмі да ўлады адбыўся пасля некалькіх дзён спекуляцый і адмаўлення смерці Багдадзі сярод прыхільнікаў ІДІЛ.
5 мая 2020 года іракская разведка паведаміла аб тым, што ёй удалося затрымаць аль-Хашэмі. Але пазней аказалася, што гаворка пра іншага чалавека — Абдуле Кардашы.
Гібель
3 лютага 2022 года на сайце Белага дома з’явілася інфармацыя аб тым, што лідар групоўкі «Ісламская дзяржава» быў ліквідаваны вайскоўцамі ЗША ў сірыйскім правінцыі Ідліб. Амерыканцы прыбылі на верталётах, аблажыўшы дом у раёне горада Атма, каля мяжы з Турцыяй. Яны спрабавалі затрымаць або забіць Курашы, але ён забіў сам сябе падрывам бомбы, з-за чаго загінула яшчэ 12 чалавек, у тым ліку сям’я ісламіста.
MSQRD
MSQRD, цалкам Masquerade (англ. Маскарад) — відэа і фота-сэлфі дадатак, распрацаваны беларускай кампаніяй Masquerade Technologies.
Апісанне
Карыстальнік можа прывязаць фатаграфію і затым змяніць яе выгляд і падзяліцца з сябрамі на Facebook або Instagram. Карыстальнік таксама можа выбраць маску-фільтр ці эфект, які ляжыць у бібліятэцы. Дадатак выкарыстоўвае 3D тэхналогіі візуалізацыі для масак.
Карыстальнікі могуць рабіць уласныя маскі ў Masquerade Editor. Прылада спрашчае працэс праектавання і выкарыстання такіх фільтраў. Любы графічны дызайнер можа лёгка выкарыстоўваць гэтую прыладу для рэдагавання фільтра ў рэальным часе. Захаваныя фільтры можна змясціць у публічны каталог.
Плешчаніцкі раён
Пле́шчаніцкі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924—1962 г. Цэнтр — гарадскі пасёлак Плешчаніцы.
Гісторыя
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Барысаўскай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка Плешчаніцы. 20 жніўня 1924 года раён падзелены на 11 сельсаветаў: 24 верасня 1926 года Акалоўскі і Амнішаўскі сельсаветы рэарганізаваны ў нацыянальныя польскія сельсаветы. З 9 чэрвеня 1927 года раён у складзе Мінскай акругі. 22 верасня 1927 года да раёна далучаны Ганцавіцкі і Каменскі сельсаветы скасаванага Зембінскага раёна. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 26 мая 1935 года Акалоўскі і Амнішаўскі нацыянальныя польскія сельсаветы рэарганізаваны ў беларускія сельсаветы. З 20 лютага 1938 года раён у складзе Мінскай вобласці. 27 верасня 1938 года Плешчаніцы атрымалі статус гарадскога пасёлка. У 1939 годзе Хатаевіцкі сельсавет перайменаваны ў Акцябрскі. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Амнішаўскі, Ганцавіцкі, Горнаўскі, Завішынскі, Запольскі сельсаветы, утвораны Задор’еўскі і Нястанавіцкі сельсаветы. 25 снежня 1962 года раён скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Лагойскага раёна.
Кальчыяна
Кальчыяна (Calciano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Базіліката, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Матэра.
Насельніцтва складае 819 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 19 чал./км². Займае плошчу 48 км². Паштовы індэкс — 75010. Тэлефонны код — 0835.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Ваўжышаў (станцыя метро)
Ваўжышаў (Wawrzyszew) — станцыя лініі М1 Варшаўскага метрапалітэна.
Псалом 107
Псалом 107 (108 паводле масарэцкай нумарацыі) ўваходзіць у 15-ю кафізму. Аўтарства прыпісваецца Давіду. Галоўная тэма гэтага псалма — надзея на Бога.
Мудугар
Мудугар, або мудувар (саманазва മുഡുഗര്‍) — малы народ на поўдні Індыі. Жывуць у горнай мясцовасці на тэрыторыі штатаў Керала, Тамілнад і Махараштра. Агульная колькасць (2011 г.) - 23 746 чал.
Мудугар размаўляюць на непісьменнай мове, блізкай да малаялам. Адрозніваюцца знешнасцю і заняткамі. Сярод мудугар часцяком сустракаюцца людзі высокага росту з доўгімі насамі і прамымі валасамі. Асноўныя заняткі — паляванне, збіральніцтва, падсечна-агнявое земляробства.
Мудугар лічацца племянной супольнасцю. На чале народа стаіць правадыр і старшыні тхулаяры і куларан. Сем'і малыя нуклеарныя. Уласнасць сям'і належыць жонцы. Адлік сваяцтва матрылакальны. Рэдка сустракаецца паліандрыя.
Мудугар маюць асобныя жытлы для халасцякоў, у якіх жывуць хлопчыкі прыкладна з 10 гадоў, а таксама асобныя жытлы для дзяўчат.
Маска (фільм, 1938)
«Ма́ска» (Маска) — мастацкі фільм (камедыя), зняты ў 1938 годзе на кінастудыі «Савецкая Беларусь» па аднайменным апавяданні Антона Чэхава.
Сюжэт
У грамадскім клубе з дабрачыннай мэтай давалі бал-маскарад. У самы разгар весялосці невядомы ў фурманскім гарнітуры і чорнай масцы ўчыніў скандал. Ён выштурхаў з чытальнай залы высакародных паноў і ўладкаваўся за сервіраваным столікам з дзвюмя жанчынамі. Ніякія ўгаворванні клубнага старшыны і паліцэйскага чына не рабілі на яго ўплыву. Ён толькі яшчэ больш лаяўся, піў і куражыўся з гасцей, якія працягвалі абурацца.
Калі дэбашыр зняў маску, то перад ашаломленай публікай паўстаў Ягор Нілыч Пяцігораў, вядомы мільянер і мясцовы дабрадзей. Усеагульнае абурэнне хамскімі паводзінамі п’янага хулігана змянілася задаволенымі смешкамі. Кожны стараўся паказаць, што шануе выхадкі такога выдатнага жартаўніка. Распарадчык выпраўляе ганаровага госця да экіпажа і да вялікага задавальнення тых, хто сабраўся, кажа, што Ягор Нілыч з’ехаў задаволены.
Млаціны (станцыя метро)
Млаціны (Młociny) — станцыя лініі М1 Варшаўскага метрапалітэна.
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса за найлепшы фільм на замежнай мове
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса за найлепшы фільм на замежнай мове (Los Angeles Film Critics Association Award for Best Foreign Language Film) — адна са штогадовых узнагарод Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса. Прысуджаецца з 1975 года. З 1975 па 1994 год намінацыя называлася «за найлепшы замежны фільм», з 1995 — «за найлепшы фільм на замежнай мове».
Лаўрэаты
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса за найлепшы фільм прысуджалася з 1975 года. Пачынаючы з 2004 года, вызначалася таксама і другое месца — адзначана шэрым колерам фона.
Лі Ван Ку
Лі Ван Ку (16 ліпеня 1950 — 14 кастрычніка 2021) — паўднёвакарэйскі палітык, прем’ер-міністр Рэспублікі Карэя ў 2015 годзе.
Кар’ера
Атрымліваў адукацыю ва Універсітэце Сонгюнгван. Працаваў ва Упраўленні эканамічнага планавання (сучаснае міністэрства стратэгіі і фінансаў). Сваю палітычную дзейнасць пачаў у 1996 годзе. У тым жа годзе быў абраны ў Нацыянальную асамблею. У 2006 годзе яго абралі на пасаду губернатара правінцыі Паўднёвая Чхунчхон. У 2013 годзе зноў стаў членам парламента. У маі 2014 года быў абраны старшынёй фракцыі палітычнай партыі «Сенуры» ў Нацыянальнай асамблеі.
У лютым 2015 года прызначаны на пасаду старшыні ўрада. Зрэшты ўжо ў канцы красавіка 2015 года выйшаў у адстаўку ў сувязі з абвінавачваннямі ў хабарніцтве. У наступным годзе ён быў прызнаны вінаватым у незаконным атрыманні сродкаў і прыгавораны да 8 месяцаў зняволення.
IC 3209
IC 3209 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Путнікаўская суконная мануфактура
Путнікаўская суконная мануфактура — мануфактура, якая дзейнічала ў 1781—1809 гг. у вёсцы Путнікі (цяпер вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі).
Размяшчалася ў 2 мураваных будынках. Мела 12 станкоў. У 1797 г. працаваў 121 чалавек, нарыхтавана 2 тыс. пудоў воўны, выраблена сукнаў: белага 8 тыс. аршынаў, тонкага 1,8 тыс. аршынаў, простага 21 тыс. аршынаў, байкі 5 тыс. аршынаў.
Нёўшатэльскі ўніверсітэт
Нёўшатэльскі ўніверсітэт (Université de Neuchâtel) — швейцарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Нёўшатэль.
Інстытут рыбнай гаспадаркі НАН Беларусі
Інстытут рыбнай гаспадаркі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі быў утвораны ў 1958 годзе. Знаходзіцца на вуліцы Сцебянёва, 22.
Гісторыя
У 1928 годзе была заснавана Беларуская навукова-даследчая станцыя рыбнай гаспадаркі (БелНДСРГ).
10 лютага 1958 года Савет Міністраў БССР зацвердзіў Пастанову № 91 аб утварэнні Беларускага НДІ рыбнай гаспадаркі (БелНДІРГ). У студзені 1992 года інстытут увайшоў у склад Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь. З 2002 года ў складзе Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (НАНБ) як «Інстытут рыбнай гаспадаркі». З 2006 года УП «Інстытут рыбнай гаспадаркі» знаходзіцца ў складзе Навукова-вытворчага цэнтра жывёлагадоўлі НАНБ.
Тамагаўк
Тамагаўк, таксама Тамагік, Тамахаак — ударная кідальная і сякучая халодная зброя індзейцаў Паўночнай Амерыкі. Назва паходзіць ад англійскай транслітарацыі тэрміна розных усходне-алганкінскіх моў. Першапачаткова так называліся разнастайныя баявыя дубінкі і паліцы, пазней — невялікія металічныя сякеркі на прамой дзяржальні.
Гісторыя
У 16—18 ст. еўрапейцамі былі завезены медныя і жалезныя тамагаўкі (у форме сякерак). Дзяржанні часта ўпрыгожваліся пёрамі і малюнкамі або піктаграфічнымі знакамі. У ваенных абрадах індзейцаў тамагаўк меў сімвалічнае значэнне: пафарбаваны ў чырвоны колер, ён служыў знакам абвяшчэння вайны або прапановай для ваенны саюза. Выраз «пахаваць тамагаўк» азначаў «заключыць мір».
Пціцкая лесапільная фабрыка
Пціцкая лесапільная фабрыка — колішняе прадпрыемства, якое дзейнічала ў 1895—1914 гг. на чыгуначнай станцыі Пціч Мазырскага павета (цяпер вёска і чыгуначная станцыя ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці). Мела паравыя рухавікі. У 1908—1913 гг. працавала 40 чал., у 1913 г. выраблена дошак на 80 тысяч руб.
Псалом 108
Псалом 108 (109 паводле масарэцкай нумарацыі) канчае 15-ю кафізму. Аўтарства прыпісваецца Давіду. Галоўная тэма гэтага псалма — праклён на ворагаў.
Банда-Бесар
Банда-Бесар, або Бесар (Banda Besar, Besar) — самы вялікі па плошчы востраў архіпелага Банда ў моры Банда. Уваходзіць у склад Інданезіі. Плошча — 26,5 км².
Мае вулканічнае паходжанне. Найвышэйшы пункт — пік Банда (640 м). Берагі атачаюць каралавыя рыфы. Востраў вядомы насаджэннямі мушкатовага арэха і добра захаванай прыродай навакольных вод. Клімат трапічны вільготны. У снежні сярэдняя тэмпература трымаецца каля 28°C - 29°C, у жніўні — каля 25°C - 26°C.
Асноўныя галіны эканомікі — рыбалоўства, сельская гаспадарка.
Універсітэт Джорджа Вашынгтона
Універсітэт Джорджа Вашынгтона (The George Washington University, GW, GWU) — прыватны даследчы ўніверсітэт у Вашынгтоне, акруга Калумбія. Заснаваны 9 лютага 1821 года пастановай Сената ЗША. З’яўляецца найбуйнейшай вышэйшай навучальнай установай у сталіцы ЗША і (станам на 2008 год) самай дарагой амерыканскай ВНУ (у 2008 годзе кошт навучання за год складаў больш за 38 000 долараў ЗША, не лічачы дадатковых выдаткаў).
Беларусь і канфлікт на ўсходзе Украіны
Рэспубліка Беларусь і яе грамадзяне ў рознай ступені былі ўцягнуты ў канфлікт на ўсходзе Украіны. Падзеі адзначыліся наймаштабнейшым удзелам беларусаў у баявых дзеяннях за мяжой у XXI стагоддзі.
Палац з’ездаў (Рым)
Палац з’ездаў — месца правядзення мерапрыемстваў у Рыме, Італія. Першапачаткова збудавана для Сусветнай выстаўкі 1942 года, але яна была адменена з-за Другой сусветнай вайны. У ім праводзіліся спаборніцтвы па фехтаванню і сучаснаму пяціборству Летняй Алімпіяды 1960 года.
Таццяна Міхайлаўна Аляксеева
Таццяна Міхайлаўна Аляксе́ева (нар., Менск) — беларуская актрыса, рэжысёр радыё. Заслужаны дзеяч культуры Беларусі.
Беларусь і канфлікт на ўсходзе Украіны
Мірны працэс
У маі 2014 года начальнік упраўлення інфармацыі МЗС Рэспублікі Беларусь Дзмітрый Мірончык заклікаў бакі ўзброенага канфлікту да мірнага дыялогу. Ён заявіў, што рашэнне дадзенага пытання павінна грунтавацца на аб’яднальных пачатках, і яго неабходна шукаць у першую чаргу ў рамках шырока агульнанацыянальнага дыялогу, у якім былі б прадстаўлены інтарэсы ўсіх сіл.
Чырыльяна
Чырыльяна (Cirigliano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Базіліката, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Матэра.
Таццяна Міхайлаўна Аляксеева
Біяграфія
Нарадзілася 15 чэрвеня 1920 года ў Менску ў сям’і хіміка Міхаіла Аляксеева і актрысы Лідзіі Ржэцкай. Бацька памёр, калі ёй было ўсяго 4 месяцы. Маці другі раз яна выйшла замуж за калегу па тэатры, акцёра Леаніда Рахленку — яго Таццяна з дзяцінства называла татам.
Чырыльяна
Насельніцтва складае 402 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 32 чал./км². Займае плошчу 14 км². Паштовы індэкс — 75010. Тэлефонны код — 0835.
Беларусь і канфлікт на ўсходзе Украіны
Мірны працэс
У ліпені ў Мінску быў запушчаны мірны працэс па ўкраінскім канфлікце. Тут жа ў якасці рабочага органа для вырашэння аператыўных пытанняў створана трохбаковая кантактная група, якая складалася з прадстаўнікоў Украіны, непрызнаных Данецкай і Луганскай народных рэспублік, Расіі, а таксама АБСЕ. Для вырашэння крызісу з кіраўнікоў дзяржаў і дыпламатаў Расіі, Украіны, Францыі і Германіі сфармавалася так званая «Нармандская чацвёрка». У лютым 2015 года на сустрэчы прадстаўнікоў гэтай групы ў Мінску прысутнічаў і Аляксандр Лукашэнка. У рамках серыі сустрэч і перамоў былі падпісаны шэраг пагадненняў, вядомых як «мінскія». Сярод іх:
Таццяна Міхайлаўна Аляксеева
Біяграфія
У 1945 годзе скончыла Ленінградскі тэатральны інстытут. У 1941—1942, 1946—1949 гг. — актрыса Беларускага дзяржаўнага тэатра імя Я. Купалы. Т. Аляксеева пераканаўча ўвасабляла характары сваіх гераінь, адлюстроўвала тонкія нюансы іх пачуццяў. Потым працавала ў Беларускай дзяржаўнай філармоніі, на кінастудыі «Беларусьфільм». З 1946 года выступала як чытальнік мастацкіх твораў, удзельнічала ў пастаноўках на Беларускім радыё. У 1956—1976 гадах працавала ў рэдакцыі для дзяцей і юнацтва (спачатку рэжысёрам, а ў 1971—1976 гг. — галоўным рэжысёрам Галоўнай рэдакцыі вяшчання для дзяцей і юнацтва).
Чырыльяна
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Беларусь і канфлікт на ўсходзе Украіны
Мірны працэс
У той жа час у місію АБСЕ па маніторынгу сітуацыі ў зоне баявых дзеянняў былі накіраваны двое беларускіх вайскоўцаў.
Таццяна Міхайлаўна Аляксеева
Творчасць
Сярод роляў у тэатры: Лаура «Дурная для іншых, разумная для сябе» Лопэ дэ Вэгі, Лёля «Душа Масквы» Л. Нікуліна, Марыана «» Ж. Б. Мальера і інш.
Беларусь і канфлікт на ўсходзе Украіны
Мірны працэс
Выступіўшы пасярэднікам ва ўкраінскім крызісе, краіна прыцягнула да сябе павышаную ўвагу з розных бакоў. Беларускія ўлады, акрамя ўтрымання Расія і ЗША ад нарошчвання супрацьстаяння па прадмеце канфлікту на Данбасе, таксама дамагаліся паляпшэння сваіх іміджавых пазіцый на Захадзе.
Таццяна Міхайлаўна Аляксеева
Творчасць
Радыёпастаноўкі Т. Аляксеевай вызначаюцца дакладным раскрыццём мастацкіх якасцей твора, глыбокай распрацоўкай характараў, падкрэсленым нацыянальным каларытам, уменнем раскрываць ідэю твора, выхаваўчай накіраванасцю. Сярод лепшых «Янкава ранне» паводле аповесці З. Бандарынай «Ой, рана, на Івана»(1959), «Пісьмо Ільічу» паводле апавядання Я. Бяганскай (1960), «Ад сіняга мора далёка» Б. Бур’яна, «Падарожжа блакітнай стралы» паводле Дж. Радары (абедзве 1964), «Буквар» паводле В. Хомчанкі (1967), «Расці, Ганька!» — восем перадач паводле аднайменнай аповесці А. Васілевіч (1973—1974), радыёказка «Лалі-лаль» С. Клімковіч (1976).
Беларусь і канфлікт на ўсходзе Украіны
Мірны працэс
Тым не менш Беларусь дамагалася большай ролі ў мірным урэгуляванні. Так, у лістападзе 2017 года міністр замежных спраў Уладзімір Макей заявіў пра гатоўнасць накіраваць беларускіх вайскоўцаў-міратворцаў на Данбас, калі гэта падтрымаюць усе зацікаўленыя бакі. У верасні 2019 года прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка зноў падняў гэтую тэму. Лідар дзяржавы паведаміў аб тым, што яго краіна гатова ўвесці сваіх міратворцаў на Данбас і ўзяць на кантроль працяглы ўчастак украінска-расійскай мяжы. Ён таксама выказаўся аб узаемаадносінах з суседнімі славянскімі дзяржавамі і аб пазіцыі рэспублікі да таго, што адбываецца ўнутры іх. За ўвод беларускіх міратворцаў таксама выступіў саветнік прэзідэнта Украіны Пятра Парашэнкі, былы генеральны сакратар НАТА Андэрс Фог Расмусэн. Аднак, як заявіла намеснік кіраўніка МЗС Украіны Алена Зеркаль, Рэспубліка Беларусь не можа прымаць удзелу ў міратворчай місіі ААН у Данбасе з-за членства ў АДКБ.
Таццяна Міхайлаўна Аляксеева
Творчасць
У творчым багажы рэжысёра Т. Аляксеевай — перадачы паводле твораў савецкіх пісьменнікаў: «Цімур і яго каманда» А. Гайдара (1959), цыкл з пяці перадач «Балада пра бальшавіцкае падполле» Л. Драбкінай (1969), чатыры перадачы пад назвай «Чатыры ўрокі ў Леніна» М. Шагінян (1970—1971).
Сям’я
З 1946 года ў шлюбе з Генрыхам Вагнерам. Мелі дачку Галіну і сына Юрыя. Дачка скончыла школу пры кансерваторыі, пасля вучылася ў кансерваторыі ў сваёй цёткі Валянціны Рахленка. Галіна ажанілася з архітэктарам Юрыем Мамліным. Сын стаў тэхнолагам.
Беларусь і канфлікт на ўсходзе Украіны
Беларусы-камбатанты
Грамадзяне краіны ваявалі як на баку Узброеных Сіл Украіны (Тактычная група «Беларусь» з чэрвеня 2015, атрад «Пагоня» з чэрвеня 2014 па верасень 2016, батальёны «Азоў» і «Тарнада», а таксама звычайныя падраздзялення УСУ ), так і на баку данбаскіх узброеных фарміраванняў (у складзе батальёна «Усход» і казачых атрадаў ). У баях за Ілавайск (жнівень—верасень 2014) зафіксаваны ўдзел атрада «Пагоня», калі вызначыліся байцы з пазыўнымі «Брэст», «Вусач» і «Бугор», якія здолелі падбіць ў вулічных баях танк Т-72 і дзве БМД узброеных фарміраванняў ДНР. Тактычная група «Беларусь» прымала ўдзел у баях за Аўдзееўку, Пескі, Валнаваху, Мар’інку.
На 28 сакавіка 2018 года, паводле даных беларускіх уладаў, у канфлікце ўзялі ўдзел 188 наймітаў і добраахвотнікаў з Рэспублікі Беларусь. Аднак існуюць і іншыя лічбы. Так, па даных Белсата, агульная колькасць удзельнікаў канфлікту з беларускім грамадзянствам да гэтага часу дасягнула 1 тыс. чалавек. У ГУБАЗіК краіны заявілі, што прыток у зону баявых дзеянняў беларусаў, характэрны для першых гадоў унутрыўкраінскага крызісу, да 2018 года быў збіты. На той момант праваахоўныя органы правяралі на наёмніцтва на тэрыторыі Украіны больш за 730 беларускіх грамадзян і асоб без грамадзянства, якія пражываюць у краіне.
На сакавік 2020 года вядома пра гібель 20 грамадзян і ўраджэнцаў Беларусі: 9 — на баку Украіны, 11 — паўстанцаў. ''¹ Васіль Кліменцьевіч і Васіль Аляксандравіч, аднафамільцы.
Крымінальны пераслед
Па артыкуле 361-3 крымінальнага кодэкса рэспублікі ўдзел на тэрыторыі замежнай дзяржавы ва ўзброеных канфліктах або ваенных дзеяннях караецца да 5 гадоў абмежавання волі або ад 2 да 5 гадоў турмы, а па артыкуле 361-1 за стварэнне экстрэмісцкага фарміравання альбо кіраўніцтва такім фарміраваннем або структурным падраздзяленнем, які ўваходзіць у яго, пагражае да 10 гадоў турмы.
Актыўна адсочваць ветэранаў канфлікту беларускія сілавікі пачалі з 2015 года. У 2017 годзе следчыя распачалі 10 крымінальных спраў, і ўжо да крымінальнай адказнасці прыцягнулі сем чалавек. Са слоў начальніка Галоўнага ўпраўлення па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй (ГУБАЗіК) МУС палкоўніка міліцыі Мікалая Карпянкова, акрамя гэтага ўстаноўлена больш за 20 грамадзян Украіны, Расіі, Таджыкістана, якія пражывалі на тэрыторыі Беларусі і ваявалі на Данбасе. Старшыня КДБ Валерый Вакульчык у 2019 годзе заявіў, што фігурантамі крымінальных спраў аб найміцтве з’яўляліся 138 чалавек. Суды, як правіла, праходзілі ў закрытым рэжыме і не заўсёды вядомы СМІ. Найбольш гучнымі сталі наступныя :
9 верасня 2015 года ў гасцінічным комплексе пад Кіевам супрацоўнікамі крымінальнага вышуку і ваеннай пракуратуры Украіны быў затрыманы берасцеец Данііл Аляксандравіч Ляшук (нар. 1 лістапада 1995 ), вядомым таксама як «Маджахед». Ён абвінавачваўся ў датычнасці да марадзёрства, выкраданняў, жорсткіх катаванняў насельніцтва Луганскай вобласці. Беларуса ўкраінскія праваахоўныя органы шукалі больш за два месяца. Яму былі прад’еўлены абвінавачванні, прадугледжаныя часткай 1 артыкула 255 («стварэнне злачыннай арганізацыі з мэтай здзяйснення цяжкага або асабліва цяжкага злачынства або ўдзел у ёй, або ўдзел у злачынствах, якія здзяйсняюцца такой арганізацыяй»), часткай 5 артыкула 27 («дапамаганне ў здзяйсненні злачынства або яго ўтойванне»), часткай 2 артыкула 365 («перавышэнне ўлады або службовых паўнамоцтваў, калі яно суправаджалася гвалтам, прымяненнем зброі або пакутлівымі і абражвалі асабістую годнасць пацярпелага дзеяннямі»), часткай 3 артыкула 146 («незаконнае пазбаўленне волі або выкраданне чалавека, учыненае ў складзе арганізаванай групы, якія пацягнулі цяжкія наступствы» і часткай 2 артыкула 127 КК Украіны («катаванні, учыненыя па папярэдняй змове групай асоб, або службовай асобай з выкарыстаннем свайго службовага становішча»). Паводле звестак следства, у перыяд паміж 13 сакавіка і 2 красавіка 2015 года Ляшук браў удзел у выкраданні і катаваннях 10 чалавек. Галоўны ваенны пракурор Анатоль Маціёс адзначыў, што менавіта ён «з надзвычайным цынізмам і дзёрзкасцю, жорсткасцю і бязлітаснасцю здзяйсняў найбольш жорсткія катаванні мясцовага насельніцтва Луганскай вобласці, арганізоўваў і прымаў непасрэдны ўдзел у згвалтаванні затрыманых, якіх ён разам з іншымі падазраванымі выкрадаў з карыслівых меркаванняў».
Раней Ляшук быў вядомы як каляфутбольны «правы» рэпер Дэні Мэд, удзельнічаў у бойках з членамі «антыфа», ліхацеў за брэсцкі «Дынама». За ім таксама зафіксаваны сімпатыі да баевікоў ІДІЛ і нацысцкіх ідэй. 24 лістапада 2014 года ён выехаў з Брэста на маршрутным аўтобусе на Украіну. Ляшук уступіў у роту патрульнай службы міліцыі асаблівага прызначэння «Тарнада» ДУ МУС Украіны ў Запарожскай вобласці пад камандаваннем неаднаразова судзімага Руслана Анішчанка. У пачатку 2015-га беларус атрымаў раненні ў баях пад Луганскам. Пасля днепрапятроўскага шпіталя вярнуўся ў шэрагі роты «Тарнада».
У красавіку 2017 года Абалонскі суд Кіева вынес прысуд 12 байцам добраахвотніцкай спецроты міліцыі «Тарнада», у тым ліку і Ляшуку. Беларус атрымаў 10 гадоў турмы.