cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аляксандр Іванавіч Вярхоўскі
Ваенны тэарэтык
З 1921 — выкладчык, з чэрвеня 1922 — галоўны кіраўнік Ваеннай акадэміі РККА. Кіраўнік Ваенна-акадэмічных курсаў вышэйшага камсаставу РККА, старэйшы выкладчык Ваеннай акадэміі РККА, з 1927 — прафесар. Аўтар шэрагу прац па ваеннай тэорыі і гісторыі, публікаваўся ў часопісе «Ваенныя веды».
Прыйшоў да высновы, што масавыя войскі, падобныя тым, што ўдзельнічалі ў Першай сусветнай вайне, рана ці позна адыдуць у мінулае. Будучыню бачыў за невялікімі, але выдатна абсталяванымі элітнымі ўзброенымі сіламі — параўноўваў іх з сярэдневяковымі рыцарскімі войскамі. Адстойваў ідэю перавагі невялікага, але прафесійнага войска над большай па памерах, але горш навучанай і пры гэтым укамплектаванай на аснове ўсеагульнага ваеннага абавязку. Такая пазіцыя Вярхоўскага выклікала рэзкую крытыку з боку большасці савецкіх ваенных тэарэтыкаў, якія былі прыхільнікамі масавых войскаў. Падтрымаў іншага вядомага ваеннага тэарэтыка Аляксандра Свечына ў вайсковых дыскусіях 1920-х гадоў, выступаючы супраць тэорый «знішчэння» праціўніка (гэта значыць вылучнай стаўкі на наступальныя дзеянні) і заклікаючы больш увагі надаваць абароне.
Арышт і турэмнае зняволенне
З 23 снежня 1929 — начальнік штаба Паўночна-Каўказскай ваеннай акругі. Арыштаваны 2 лютага 1931 па справе «Вясна» (па якой праходзілі «ваенспецы» — былыя афіцэры рускай арміі), знаходзіўся ў Варонежскім следчым ізалятары, затым быў перакладзены ў Маскву ў Ляфортава. Адмовіўся падпісаць сведчання, якія ўладкоўвалі следства.
18 ліпеня 1931 быў прысуджаны калегіяй ОГПУ да растрэлу, 2 снежня 1931 прысуд быў заменены дзесяццю гадамі зняволення. Знаходзіўся ў Яраслаўскім палітізалятары, дзе працягваў займацца даследчай дзейнасцю (у прыватнасці, напісаў працы «Аб ваенна-навуковай працы», «Аб глыбокай тактыцы»). Двойчы аб’яўляў галадоўлю, патрабуючы перагляду справы. Пазней так апісваў умовы ўтрымання ў турме: "Я быў пасаджаны ў адзіночку, пазбаўлены ўсякіх зносін з сям'ёй і нават з іншымі зняволенымі. Турэмны рэжым быў знарок прадуманы так, каб звярнуць яго ў маральнае катаванне. Забаранялася ўсё, аж да магчымасці падысці да акна, карміць птушак і нават спяваць хоць бы напаўголасу. У турме былі выпадкі вар'яцтва, павешанні і т. п."
Яго артыкул «Высновы на досведзе руска-японскай вайны 1904—1905 гадоў з пункту гледжання нашай барацьбы супраць японскага імперыялізму ў 1934 годзе» наркам абароны К. Е. Варашылаў накіраваў І. В. Сталіну з прапановай вызваліць аўтара з турмы. Быў датэрмінова вызвалены 17 верасня 1934. Пасля выхаду з турмы накіраваў наркаму абароны заяву, у якой апісаў незаконныя метады следства і цяжкія ўмовы знаходжання ў турме. Акрамя таго, спрабаваў заступіцца за іншых зняволеных, пісаў, што "судовая памылка як вынік такога метаду следства не з'яўляецца адзінкавай. У Яраслаўскім палітычным ізалятары ёсць шэраг твараў, якія стаяць на пункце гледжання, блізкай да партыі, якія маглі б быць сваёй энергіяй і ведамі карыснымі ў справе будаўніцтва сацыялізму. Яны вінаватыя толькі ў тым, як я магу судзіць, што ў іх не хапіла цвёрдасці і яны зганьбілі сябе і іншых. Тое, што твару падобнай катэгорыі без віны сядзяць у турме, прыносіць шкоду савецкай уладзе."
Аднаўленне педагагічнай дзейнасці
Быў накіраваны ў распараджэнне Выведвальнага кіравання РККА, займаўся падрыхтоўкай артыкулаў для інфармацыйнай складанкі Разведупра. З 1935 выкладаў на курсах «Стрэл», у Ваеннай акадэміі імя Фрунзэ. З 1936 — старэйшы кіраўнік кафедры тактыкі вышэйшых злучэнняў Ваеннай акадэміі Генеральнага штаба.
Новы арышт і згуба
11 сакавіка 1938 быў ізноў арыштаваны. Абвінавачаны ў актыўнай шкодніцкай дзейнасці, удзеле ў антысавецкай ваеннай змове, падрыхтоўцы тэрарыстычных актаў супраць кіраўнікоў партыі і ўрады. Адным з «доказаў» яго дачынення да падрыхтоўкі тэрарыстычных актаў паслужыў знойдзены ў Вярхоўскага пры ператрусе ўзнагародны пісталет, атрыманы ім у 1916 за адрозненні ў баях з немцамі.
19 жніўня прысуджаны да растрэлу Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда і ў той жа дзень расстраляны і пахаваны на спецаб'екце «Камунарка», (Маскоўская вобласць).
Па іншых дадзеных ён не быў рэпрэсаваны і сканаў у 1941 г. Цытата з кнігі Вярхоўскага А. І. «На цяжкім перавале»: …Пасля Вярхоўскі змяніў свае погляды і ў 1919 годзе ўступіў у Чырвоную Армію. Служыў у часцях Усходняга фронту. У 1921 годзе быў адкліканы з Казані, дзе ён знаходзіўся тым часам, у Маскву і прызначаны выкладчыкам у Акадэмію РККА. Адначасова працаваў у Радзе Працы і Абароны. У 1922 годзе быў ваенным экспертам пры савецкай дэлегацыі на Генуэзскай канферэнцыі. З 1925 года — намеснік галоўнага кіраўніка па тактыцы Ваеннай акадэміі РККА. З 1927 года — прафесар Ваеннай акадэміі. Да гэтага перыяду ставяцца напісаныя ім найбольш буйныя працы па пытаннях агульнай тактыкі. У 1930 годзе А. І. Вярхоўскі прызначаецца начальнікам штаба Паўночна-Каўказскай ваеннай акругі, а з 1932 года працуе ў школе «Стрэл», у Генеральным штабе і, нарэшце, у Акадэміі Генеральнага штаба РККА. У 1941 годзе А. І. Вярхоўскі сканаў…
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2006
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2006 (16-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Вышэйшай лізе) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд 2006 года.
У турніры, які праходзіў у два кругі, удзельнічалі 14 каманд. За чэмпіёнскі тытул вялася ўпартая барацьба паміж рознымі клубамі. У выніку, перад апошнім турам лідыравалі футбалісты барысаўскага БАТЭ, ад якіх на два ачкі адставалі мінскія дынамаўцы. У апошнім туры БАТЭ гуляў супраць салігорскага «Шахцёра» і, маючы лік 2:0 на сваю карысць, тым не менш саступіў з лікам 2:3 (гэтая перамога дазволіла салігарчанам атрымаць бронзавыя медалі). Мінскія дынамаўцы, аднак, не змаглі перамагчы сваіх брэсцкіх аднаклубнікаў (0:0), у выніку залатыя медалі атрымаў-такі барысаўскі БАТЭ (трэці раз у гісторыі клуба).
Прадстаўніцтва па рэгіёнах
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.
Вынікі матчаў
Заўвагі. 1. Пры роўнай колькасці ачкоў «Нафтан» змешчаны ў турнірнай табліцы вышэй за «Дарыду» і, а «Нёман» — вышэй «Тарпеда» дзякуючы большай колькасці перамог. 2. Пры роўнай колькасці ачкоў і перамог «Шахцёр» змешчаны ў турнірнай табліцы вышэй за МТЗ-РІПА дзякуючы перавазе ў вочных паядынках. 3. У радках паказаны вынікі хатніх матчаў камандаў, у слупках — гасцявых.
Старшыня Еўрапейскага савета
Старшыня Еўрапейскага савета або Прэзідэнт Еўрапейскай рады — адзін з вышэйшых чыноўнікаў Еўрапейскага саюза, галоўны прадстаўнік ЕС на міжнароднай арэне. Бягучы старшыня — Шарль Мішэль.
Гісторыя
З 1975 па 2009 год пазіцыя кіраўніка Еўрапейскага савета была неафіцыйнай, яе аўтаматычна займаў на паўгода кіраўнік дзяржавы або ўрада краіны, якая была галоўнай ў савеце. Згодна з Лісабонскай дамов ай Еўрапейскі савет абірае свайго старшыню кваліфікаванай большасцю тэрмінам на два з паловай гады з магчымасцю паўторнага перавыбрання яшчэ на адзін тэрмін. У выпадку неабходнасці Еўрапейскі савет можа вызваліць ад дадзенай пасады старшыню, для гэтага таксама патрабуецца кваліфікаваная большасць.
19 лістапада 2009 года на Еўрапейскім савеце першым яго старшынёй быў абраны бельгіец Херман ван Рампёй. Ван Рампей ўступіў у пасаду 1 снежня 2009 года, калі ў сілу ўступіў Лісабонскі дагавор. Яго першы тэрмін скончыўся 31 мая 2012 года. 1 сакавіка 2012 года Херман Ван Рампей быў аднагалосна пераабраны на другі тэрмін з 1 чэрвеня 2012 года па 30 лістапада 2014-га.
Абавязкі
Згодна з артыкулам 15.6 бягучай версіі Дамовы аб Еўрапейскім саюзе ў абавязкі старшыні Еўрапейскага савета ўваходзіць:
Бадроў
Бадроў — прозвішча.
Спаса-Праабражэнская царква (Язна)
Спаса-Праабражэнская царква — мураваны праваслаўны храм у аграгарадку Язна Мёрскага раёна Віцебскай вобласці.
Гісторыя
Пабудавана ў 1901 годзе з цэглы.
Архітэктура
Царква — помнік архітэктуры псеўдарускага стылю. Храм чатырохчасткавы. Кампазіцыя будынка складаецца з шатровай званіцы, бабінца, асноўнага аб’ёму, пяціграннай апсіды з бакавымі прыдзеламі. Асноўны крыжападобны ў плане аб’ём пакрыты чатырохсхільным дахам, які завершаны цыбулепадобным купалам. Узбуйненыя элементы архітэктурнага дэкору (карнізы, фрыз, ліштвы, лапаткі) ствараюць насычаную пластыку экстэр’еру пабудовы.
Капліца-пахавальня Нонхартаў
Капліца-пахавальня Нонхартаў — капліца ў паўднёва-ўсходняй частцы вёскі Гайцюнішкі, каля дарогі.
Гісторыя
Пабудавана ў 1633 г. з цэглы як кальвінскі збор па фундацыі дачкі ўладальніка Гайцюнішак П. Нонхарта Зузаны. Стала сямейнай пахавальняй Нонхартаў, а пазней Шротэраў і іншых уладальнікаў Гайцюнішак кальвінскай веры (Стэцкевічаў, таксама пахаваны Остэн - Сакены).
Царква доўгі час мела асобнага пастара, ці казначэя. У XIX ст. была філіялам ("прычэтнай" царквой) Віленскай лютэранскай парафіі.
Архітэктура
Прамавугольны ў плане будынак і такая ж алтарная частка. Асноўны аб'ём быў накрыты вальмавым дахам. Сцены прарэзаны лучковымі аконнымі праёмамі, завершаны шырокімі прафіляванымі карнізамі і ўмацаваны магутнымі контрфорсамі, схілы якіх накрыты дахоўкай. Галоўны фасад не меў шчыта, а над уваходам узвышалася вежачка-сігнатурка. Тарэц алтарнай апсіды быў завершаны трохвугольным франтонам. Дэкор на фасадах амаль адсутнічаў. У інтэр'еры асноўны аб'ём быў перакрыты цыліндрычным скляпеннем з распалубкамі. У сутарэннях знаходзіліся труны з муміфікаванымі целамі пахаваных. Высокую каштоўнасць мелі алтар і казальніца XVII ст. Капліца зруйнавана ў часы, калі ў доме-крэпасці знаходілася школа механізатараў. Пры гэтым гатычная цэгла выкарыстоўвалася на будаўніцтва гаспадарчых пабудоў.
Засталіся руіны, часткі паўночнай і заходняй сцен.
Павел Мікалаевіч Рак
Павел Мікалаевіч Рак (—, Барысаў) — савецкі афіцэр, танкіст, парторг роты 2-га танкавага батальёна 3-й гвардзейскай танкавай брыгады 3-га гвардзейскага танкавага корпуса 5-га гвардзейскага танкавага войска 3-га Беларускага фронту, гвардыі лейтэнант, Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
Нарадзіўся 23 жніўня 1910 года ў сяле Карпілаўка (цяпер — Лубанскі раён Палтаўскай вобласці Украіны). Бацька Мікалай Сцяпанавіч быў старшынёй калгаса, з пачаткам Вялікай Айчыннай вайны быў пакінуты ў сяле для арганізацыі падполля, загінуў. Маці Мялання Лук’янаўна — калгасніца, удзельніца першага ўкраінскага злёту перадавікоў.
Павел атрымаў няпоўную сярэднюю адукацыю. Працаваў у калгасе канюхом, пазней быў трактарыстам, пасля ўзначаліў трактарную брыгаду. Абіраўся старшынёй сельпо.
У Чырвонай Арміі з 1941 года. Скончыў Саратаўскае танкавае вучылішча, браў удзел у Сталінградскай бітве. Быў камандзірам узвода, парторгам танкавай роты. Браў удзел у фарсіраванні Дняпра, вызваленні Смаленска і Беларусі. У ноч на 30 чэрвеня 1944 года танкаваму ўзводу Паўла Рака было пастаўлена заданне ўварвацца ў горад Барысаў, заняты нямецкімі войскамі, завязаць бой і ваяваць да падыходу асноўных сіл корпуса. З чатырох танкаў толькі экіпаж Т-34-85 у складзе камандзіра танка Паўла Рака, механіка-кіроўцы танка Аляксандра Пятраева і стралка-радыста танка Аляксея Данілава змог прадрацца праз раку Бярэзіну ў горад Барысаў Мінскай вобласці па замініраваным мосце.
На працягу 16 гадзін экіпаж ваяваў на вуліцах горада. У няроўным баі воіны загінулі.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце змагання з нямецкімі захопнікамі і выяўленыя пры гэтым адвагу і геройства Паўлу Мікалаевічу Раку было пасмяротна нададзена званне Героя Савецкага Саюза. Таксама гэтым званнем ганараваны былі і члены экіпажа А. А. Пятраеў і А. І. Данілаў. Гэта адзіны выпадак у вайсковай гісторыі Беларусі, калі за здзейснены подзвіг у гады Вялікай Айчыннай вайны найвышэйшым ўшанаваннем быў ганараваны адразу ўвесь танкавы экіпаж.
Бой экіпажа танка Паўла Рака
29 чэрвеня 1944 года 2-му батальёну 3-й брыгады 3-га гвардзейскага танкавага корпуса паставілі задачу захапіць масты праз рэкі Сху і Бярэзіну каб прадухіліць іх падрыў праціўнікам і ўтрымліваць да падыходу асноўных сіл, тым забяспечыўшы іх пераправу ў заняты ворагам Барысаў.
На беразе ракі танк Паўла Рака пушачна-кулямётным агнём знішчыў бронетранспарцёр і раздушыў гусеніцамі зенітную батарэю.
Замаскіраваўшы танк у руінах, экіпаж правёў разведку, а пасля здейсніў рэйд у цэнтр горада, абстраляўшы будынак камендатуры і раздушыўшы аўтамашыны і штабны аўтобус каля яе.
На чыгуначнай станцыі танкісты спынілі гатовыя да адпраўкі эшалоны, расстраляўшы паравозы, заблакаваўшы гэтым пуці.
Пазней танк знішчыў яшчэ адну артылерыйскую батарэю.
Экіпаж на чале з Паўлам Ракам змагаўся 16 гадзін да 15:30 30 чэрвеня. Знішчыўшы шмат жывой сілы і тэхнікі праціўніка, танкісты паспрыялі вызваленню Барысава савецкімі войскамі 1 ліпеня. У няраўным баі супраць танкаў і самаходных гармат воіны загінулі.
Пасля вызвалення горада ад захопнікаў абгарэлыя целы танкістаў вынялі з танка іх баявыя таварышы. Камандзіра экіпажа гвардыі лейтэнанта Паўла Рака атрымалася апазнаць толькі па бранзалеце ад гадзінніка. «Што адбылося з танкам Паўла Рака, ніхто не ведаў, — пісаў пасля ў сваіх успамінах пра бой пад Барысавам у ноч з 29 на 30 чэрвеня 1944 года яго аднапалчанін Міхал Кузняцоў. — Усю ноч з розных месцаў Барысава даносіліся гарматныя стрэлы, кулямётныя чэргі. Мы дапускалі усякае: у горад прарваліся нашы падраздзяленні, дзейнічаюць партызаны. Але ніхто нават выказаць здагадкі не мог, што паядынак з цэлым варожым гарнізонам вядзе адзін-адзінюткі танк. Ён павінен быў быць знішчаны адразу ж. Калі мы трапілі ў Барысаў, я бачыў месца апошняга бою аднапалчан. І танк з вежай, развернутай простым трапленнем буйнакалібернага снарада, выпушчанага, мусіць, з блізкай адлегласці…»
Зарасай
Зарасай (Zarasai, традыцыйная беларуская назва — Езяро́сы ) — горад у паўночнай Літве, на мяжы з Латвіяй. Знаходзіцца за 49 км ад Уцяны. Горад з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Зарасайскага раёна. З 1836 да 1918 года горад меў назву Новааляксандраўск. Вакол горада размяшчаюцца некалькі азёр (Зараса, Зарасайта і інш.). Праз Зарасай праходзіць шаша Каўнас — Даўгаўпілс. За 18 км знаходзіцца чыгуначная станцыя Турмонты. Насельніцтва горада налічвае каля 8 тыс. чалавек. Зарасай адносіцца да этнаграфічнага рэгіёна Аўкштота.
Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўcпамін пра Езяросы як уладанне Віленскага біскупства датуецца 1522 годам, калі пры тутэйшым касцёле заснавалі алтарыю. У 1530 годзе біскуп віленскі Ян з княжатаў літоўскіх дадаткова надаў плябаніі ў Езяросах зямлю і сялян. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў яны ўвайшлі ў склад Браслаўскага павета Віленскага ваяводства.
У 1610 годзе з фундацыі караля і вялікага князя Жыгімонта Вазы ў Езяросах збудавалі новы драўляны касцёл. На Радзівілаўскай карце 1613 года паселішча значыцца як мястэчка. На 1631 год тут было 22 дымы. У вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) мястэчка зруйнавалі маскоўскія захопнікі (у 1674 годзе адноўлены касцёл). На 1669 год у Езяросах было 34 дымы, карчма, 5 вуліц. У часы Вялікай Паўночнай вайны мястэчка зноў значна пацярпела.
З пачатку XVIII стагоддзя ў ваколіцах Езяросаў пачалі сяліцца стараверы з Маскоўскай дзяржавы. У другой палове XVIII стагоддзя ў мястэчку адкрылася школа. На 1721 і 1739 гады ў Езяросах было 17 дымоў, на 1772 год — 21 дым, на 1790 год — 47 дымоў.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Езяросы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі. Па адкрыцці ў 1836 годзе шашы Коўна — Дзвінск расійскія ўлады змянілі назву горада на Новааляксандраўск, сюды перанеслі адміністрацыйны цэнтр Браслаўскага павета. У 1842 годзе ўтварыўся асобны Новааляксандраўскі павет у складзе Ковенскай губерні. На 1857 год у горадзе было 8 мураваных і 155 драўляных будынкаў.
У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Езяросы занялі войскі Германскай імперыі.
Найноўшы час
1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі Езяросы ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Пасля польска-літоўскіх баёў і падпісання пагаднення паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Літвой у 1919 годзе яны апынуліся ў складзе Літвы. Новыя ўлады палічылі традыцыйную назву паселішча за паланізм і сканструявалі новую — Ežerėnai (Эжарэнай; ад ežeras — возера), якую аднак па працяглых дыскусіях у 1929 годзе змянілі на Zarasai (Зарасай).
Спіс аб’ектаў PGC (1821001—1822000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1821001—1822000)
Жодзінскі сельсавет
Жо́дзінскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Смалявіцкага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — горад Жодзіна (не ўваходзіць у склад).
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Смалявіцкага раёна Менскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Жодзіна. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Смалявіцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. 12 лістапада 1957 года ў склад сельсавета з Пліскага сельсавета перададзены 8 населеных пунктаў (Буда, Высокае Ляда № 1, Градкі, Залатая Горка, Калюжкі, Новыя Градкі, Перамежнае і Сухі Астравок). 21 студзеня 1958 года Жодзіна атрымала статус гарадскога пасёлка. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Барысаўскага раёна. 27 снежня 1962 года ў склад сельсавета ўключаны вёскі Забрадзенне I, Забрадзенне II, Жажэлка, Лютка, Падасіннік Пліскага сельсавета і вёскі Кальнікі, Напалкі Юр’еўскага сельсавета. 7 сакавіка 1963 года Жодзіна атрымала статус горада. З 6 студзеня 1965 года сельсавет у складзе адноўленага Смалявіцкага раёна. У 1982 годзе ў склад сельсавета з Юр’еўскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Арлова, Бабін Лес і Тачылішча). 23 сакавіка 1987 года ў склад сельсавета з Пліскага сельсавета перададзены пасёлак Дарожны, у склад Усяжскага сельсавета перададзена вёска Напалкі, у склад Юр’еўскага сельсавета — вёска Кальнікі. 22 мая 1998 года ў склад сельсавета з Усяжскага сельсавета вернута вёска Напалкі. 18 чэрвеня 2008 года ў склад сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Восава, Калюга і Чорны Лес), якія знаходзіліся ў раённым падпарадкаванні. 5 сакавіка 2008 года цэнтр сельсавета перанесены ў аграгарадок Барсукі, 28 кастрычніка 2013 года вернуты ў горад Жодзіна.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 3327 чалавек, з іх 90,1 % — беларусы, 8,0 % — рускія, 1,3 % — украінцы.
Карл V Габсбург
Карл V (Carlos I (V), Carolus V, Karel V, Karl V., Charles V;, , Фландрыя — , Юстэ, Эстрэмадура) — імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі, вядомы ў сваіх Іспанскіх уладаннях, як Карл I.
Карл быў сынам Філіпа Прыгожага, герцага Бургундcкага і Хуаны, каралевы Кастыліі. Ён даводзіўся ўнукам каталіцкім манархам Іспаніі, Ізабеле, каралеве Кастыліі і Фердынанду, каралю Арагона, а таксама імператару Максіміліяну І.
Карл быў гаспадаром вялікай часткі Еўрапейскага кантынента ад 1519 года да часу свайго адрачэння ад трона ў 1556 годзе. У часы яго кіравання па Еўропе хадзіў жарт, што над яго ўладаннямі ніколі не заходзіла сонца, што мела рацыю, бо, ў той час калі ў Германіі пачыналася ноч, над яго ўладаннямі ў Амерыцы ўзыходзіла сонца. У вялічэзныя абшчары яго зямель уваходзілі Германія, Аўстрыя, Нідэрланды, Паўднёвая Італія, землі Арагона і Кастыліі, а таксама кастыльскія калоніі ў Амерыцы і Філіпінах. Можна казаць, што імперыя Карла V стала першай супер-дзяржавай свету.
Карл V адзначыўся ў гісторыі сваім заўзятым супрацьстаяннем рэлігійнай Рэфармацыі, якая пачалася 31 кастрычніка 1517 года з публікацыі «95 Тэзісаў» Марціна Лютэра, канфліктам з Францыяй і абаронай сваёй цёткі Кацярыны Арагонскай у яе метрыманіяльным дыспуце з Генрыхам VIII, каралём Англіі.
Біяграфія
Карл нарадзіўся ў 1500 годзе ў фламандcкім горадзе Гент. Культура і прыдворнае жыццё бургудcкіх Нідэрландаў у шмат чым паўплывала на яго жыццё. Нарадзіўшыся спадчынікам Бургундcкай дынастыі, нямецкіх Габсбургаў і іспанскіх Трастамара, Карл вольна размаўляў па-галандску, нямецку, іспанску, французску і італьянску. Яму прыпісваюць знакаміты выраз: «Я размаўляю па-іспанску з Богам, па-італьянску з жанчынамі, па-французску з мужчынамі і па-нямецку з маім канём».
Пры гэтым трэба дадаць, што яго роднымі мовамі былі французская і галандская, на якіх ён размаўляў з маленства. Іспанскую ён вывучыў у гады юнацтва, бо гэта была адна з умоў, якія былі пастаўлены перад ім іспанскімі Картэсамі, для атрымання іспанскай кароны. Нягледзячы на тое, што Іспанія з яе магутным флотам і войскам, яе багаццямі заакіянскіх калоній, была галоўнай часткай яго ўладанняў, ён ніколі не стаў абсалютным іспанцам і часта адчуваў сябе чужынцам.
Кіраванне
Смерць Фердынанда дазволіла маладому Карлу атрымаць у спадчыну трон пад імем Карла I Кастыльскага і Арагонскага, і апошні стаў заснавальнікам іспанскай манархіі. Яго іспанская спадчына ўключала ўсе іспанскія набыцці ў Новым Свеце і ў Міжземнамор’е. Пасля смерці свайго бацькі ў 1506 годзе па лініі Габсбургаў Карл таксама атрымаў у спадчыну Нідэрланды і Франш-Кантэ, а таксама Фландрыю, дзе ён вырас. У 1519 годзе пасля смерці свайго дзеда Максіміліяна I Карл атрымаў у спадчыну землі Габсбургаў у Германіі і быў у тым жа годзе абраны імператарам Карлам V. Яго маці Хуана заставалася фармальна каралевай Кастыліі да сваёй смерці ў 1555 годзе, але з-за яе душэўнага здароўя і рызыкі, што яна можа прапанаваць кандыдатуру іншага манарха (што здарылася падчас паўстання камунерас), Карл трымаў яе ў няволі.
Такім чынам, імператар і кароль Карл стаў самым магутным чалавекам у. Канцэнтрацыя ў адных руках такой вялікай улады вельмі хвалявала караля Францыі Францыска I, які апынуўся з усіх бакоў акружаны тэрыторыямі Габсбургаў. У 1521 годзе Францыск уварваўся ў іспанскія ўладанні ў Італіі і, пачаўшы другі этап франка-іспанскага канфлікту. Вайна завяршылася паражэннем Францыі, армія якой была разбіта пры Бікоцы (1522), Павіі (1525, дзе Францыск патрапіў у палон) і (1529), пасля чаго Францыск вярнуў Мілан Іспаніі.
Перамога Карла пры Павіі (1525) стала нечаканасцю для многіх у Італіі і Германіі і выклікала заклапочанасць тым, што Карл можа атрымаць яшчэ большую ўладу, чым ён меў. Папа Клімент VII змяніў бок і адправіў свае сілы на дапамогу Францыі і найбольш моцным італьянскім дзяржавам супраць Імператара Габсбурга ў вайне Каньякскай лігі. У 1527 годзе з-за няздольнасці Карла своечасова расплаціцца з салдатамі яго армія ў Паўночнай Італіі збунтавалася і разрабавала Рым выключна з мэтай нажывы, вымусіўшы Клімента і будучых Папаў быць значна больш разважлівымі ў справах са свецкімі ўладамі: адмова Клемента ў 1533 годзе ў ануляванні шлюбу англійскага караля Генрыха VIII з Кацярынай Арагонскай (цёткай Карла) была прамым следствам яго нежадання псаваць адносіны з імператарам і, магчыма, падвяргаць сваю сталіцу рызыцы рабавання другі раз. Барселонскі мір, падпісаны Карлам і Папам у 1529 годзе, усталяваў больш цёплыя адносіны паміж двума лідарамі, што прывяло да таго, што Папа прызнаў Іспанію як абаронца каталіцкай веры і прызнаў Карла каралём Ламбардыі ў абмен на іспанскае ўварванне ў мяцежную Фларэнційскую рэспубліку.
У 1517 годзе пачалася Рэфармацыя ў Германіі. Карл, у сувязі са сваім становішчам імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі, наяўнасцю значных уладанняў уздоўж мяжы з Германіяй, а таксама блізкімі адносінамі з аўстрыйскімі Габсбургамі, быў зацікаўлены ў захаванні стабільнасці Свяшчэннай Рымскай імперыі. У Германіі ў 1524 годзе разгарэлася Сялянская вайна, якая да часу яе завяршэння ў 1526 годзе канчаткова разарыла краіну; Карл, нават знаходзячыся ўдалечыні ад Германіі, прыкладаў высілкі да захавання парадку і стабільнасці. Пасля Сялянскай вайны пратэстанты стварылі лігу для абароны ад імператара Карла. Пад абаронай Шмалькальдэнскай лігі пратэстанцкія дзяржавы здзейснілі шэраг дзеянняў у шкоду інтарэсам каталіцкай царквы, у тым ліку канфіскавалі некаторыя царкоўныя землі, і адмовіліся падпарадкоўвацца ўладзе імператара.
Магчыма, найбольш істотным стратэгічным фактарам для караля Іспаніі быў саюз Лігі з Францыяй, што перашкаджала яго імкненню падарваць пазіцыі Лігі ў Германіі. Паражэнне Францыска ў 1544 годзе дазволіла яму ануляваць саюз з пратэстантамі, і Карл скарыстаўся гэтай магчымасцю. Ён распачаў спробу правесці перамовы на Трыдэнцкім саборы ў 1545 годзе, але лідары пратэстантаў, пачуваючыся здраджанымі з-за пазіцыі, заняты каталікамі на Саборы, пачалі ваенныя дзеянні пад правадырствам Саксонскага курфюрста Морыца. У адказ Карл уварваўся ў Германію на чале змяшанай галандска-іспанскай арміі, разлічваючы вярнуць імператарскі аўтарытэт. Імператар асабіста нанёс разгромнае паражэнне пратэстантам у гістарычнай бітве пры Мюльбергу ў 1547 годзе. У 1555 годзе Карл падпісаў Аўгсбургскі рэлігійны мір з пратэстанцкімі дзяржавамі і аднавіў стабільнасць у Германіі на сваім прынцыпе cuius regio, eius religio («чыя ўлада, таго і рэлігія»), вельмі непапулярнага сярод іспанскага і італьянскага духавенства. З гэтага моманту ўдзел Карла ў рашэнні германскіх пытанняў умацавала ролю Іспаніі як гаранта бяспекі каталікоў Габсбургаў у Свяшчэннай Рымскай імперыі; прэцэдэнт узнік сям’ю дзесяцігоддзямі пазней, уцягванне ў вайну канчаткова пазбавіла Іспанію статусу наймацнейшай еўрапейскай дзяржавы.
Вайна з Асманскай імперыяй
У вобразе абаронцы хрысціянства (за што Карл атрымаў мянушку «Божы сцяганосцец») ён ваяваў супраць Турцыі. У канцы 1529 годзе турэцкія войскі аблажылі Вену, ужо маючы за спіной заваяваную Венгрыю. Але зіма прымусіла іх адступіць. У 1532 годзе гэтак жа ні з чым туркі сышлі з-пад крэпасці Кёсэг у заходняй Венгрыі. Выкарыстоўваючы перапынак у вайне, Карл у 1535 годзе адпраўляе флот да берагоў Туніса. Флот Карла ўзяў горад і вызваліў тысячы звернутых у рабства хрысціян. Тут была пабудавана крэпасць і пакінуты іспанскі гарнізон. Аднак гэта перамога была зведзена на нішто зыходам бітвы пры Прэвезе (у Эпіры) у 1538 годзе, калі хрысціянам супрацьстаяў нанова пабудаваны султанам Сулейманам I Цудоўным турэцкі флот. Цяпер туркі зноў панавалі ў Міжземным моры (да бітвы пры Лепанта ў 1571 годзе).
У 1541 годзе Карл спрабаваў з дапамогай флоту ўзяць Алжыр, але караблі раскідала па моры раптоўнай бурай. Карыстаючыся турэцка-персідскім канфліктам, у 1545 годзе Карл падпісаў з султанам перамір’е, а затым і мір (1547) тэрмінам на пяць гадоў. Габсбургам прыйшлося нават выплачваць Сулейману даніну, паколькі ён увесь час пагражаў уладанням Карла ў Іспаніі і Італіі, а таксама ў Аўстрыі.
Адрачэнне
У 1556 годзе Карл адрокся ад трона, сыйшоўшы ў кляштар Святога Юстына ў Экстрэмадуры. Нягледзячы на тое, што былы імператар не захаваў за сабой аніякай улады, ён, тым не менш, вёў інтэнсіўную перапіску і трымаў сябе ў курсе спраў імперыі. Пасля свайго адрачэння Карл пакінуў свайму сыну, Філіпу II Іспанскаму сваю Іспанскую імперыю, якая ўключала ў сябе саму Іспанію, Нідэрланды, Неапалітанскія землі і Іспанскія ўладанні ў Амерыцы. Брат імператара, Фердынанд атрымаў аўстрыйскія землі і тытул імператара.
Смерць
Карл памёр 21 верасня 1558 года ад малярыі. Праз дваццаць шэсць гадоў пасля яго смерці яго рэшткі былі перавезеныя ў каралеўскі пантэон у Сан Ларэнса дэ Эль Эскарыял.
Шлюб і нашчадства
10 сакавіка 1526 года Карл ажаніўся са сваёй кузінай Ізабелай Партугальскай (іх маці Хуана і Марыя былі сёстрамі). Нягледзячы на тое, што іх шлюб быў дынастычны, Карл і Ізабела падзялялі шчырую прывязнасць адзін да аднаго. Іх шлюб быў адзін з першых блізкароднасных шлюбаў у дынастыі, якія ўрэшце прывялі род іспанскіх Габсбургаў да выраджэння і краху.
Іх дзеці:
Заўчасная смерць 36-гадовай Ізабелы 1 мая 1539 года пакінула Карла эмацыйна спустошаным. Пасля яе смерці імператар не насіў іншых колераў акрамя чорнага ў знак жалобы. Карл больш не ажаніўся, але меў шмат палюбоўніц, дзве з якіх нарадзілі яму дзяцей:
Франц Кругер
Франц Кругер, Конскі Кругер (ням.: Franz Krüger, Pferde-Krüger;, Гросбадэгаст — , ) — нямецкі жывапісец, малявальшчык і літограф, правадзейны член Берлінскай Акадэміі, ганаровы вольны супольнік Імператарскай Акадэміі майстэрстваў (з 1831). Адзін з найбольш папулярных партрэтыстаў стылю бідэрмаер, вядомы працамі для рускага імператарскага і прускага каралеўскага двароў, які таксама атрымаў прызнанне ў якасці мастака-анімаліста.
Карл V Габсбург
Шлюб і нашчадства
ад Іаханы Марыі ван дэр Гейнст:
ад Барбары Бломберг:
Себасцян Вайніловіч
Себасцян Вайніловіч (пам. пасля 1694 года) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Вайніловічаў герба «Сыракомля». Сын Мікалая Вайніловіча (пам. пасля 1651 г.) і Яўфіміі з Палонскіх. Меў братоў Тамаша Мікалая, Мікалая і Яна.
Стольнік мазырскі ў 1674 годзе. Купіў у Крыштафа Пятра Вайніловіча ягоную частку Клюкавічаў.
Памёр пасля 1694 года.
NGC 2820
NGC 2820 (іншыя абазначэнні — UGC 4961, MCG 11-12-6, ZWG 312.5, MK 108, FGC 877, IRAS09177+6428, PGC 26498) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Хасэ Хіраль
Хасэ Хіраль Перэйра (José Giral Pereyra; — ) — іспанскі палітычны дзеяч і вучоны-хімік.
Быў прафесарам Саламанкскага і Мадрыдскага ўніверсітэтаў, членстваваў у Нацыянальнай медыцынскай акадэміі. У 1930 годзе разам з Мануэлем Асанья заснаваў партыю Рэспубліканскае дзеянне, рэарганізаваную затым у Леварэспубліканскую партыю. У гады існавання Другой Іспанскай Рэспублікі займаў шэраг дзяржаўных пасад, у тым ліку марского міністра (1931—1933), прэм’ера-міністра (1936, у пачатку грамадзянскай вайны) і міністра замежных спраў (1937—1938). Пасля падзення рэспубліканскага ўрада ў 1939 годзе эміграваў. У замежжы, у 1945—1947 гадах, быў прэм’ер-міністр рэспубліканскага ўрада ў эміграцыі.
Любецкі (валун)
Любецкі валун з ямкамі — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння, адкрылі ў 1997 годзе Валерый Вінакураў і Аляксандр Зайцаў ля в. Любкі Вілейскага раёна. Па рашэнні Мінпрыроды яго перавезлі ў Вілейку.
Любецкі валун мае даўжыню 2 метры, шырыню 1,7 метра, вышыню 1,35 метра. Мае прасападобную форму, адшліфаваную паверхню і круглявыя бакі.
Трусевіч
Трусевіч — прозвішча
Мікалай Вайніловіч
Мікалай Вайніловіч — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Вайніловічаў герба «Сыракомля». Сын Мікалая Вайніловіча (пам. пасля 1651 г.) і Яўфіміі з Палонскіх. Меў братоў Себасцяна, Тамаша Мікалая і Яна.
Падстолі мсціслаўскі ў 1683 годзе.
Гімн Еўропы
Гімн Еўропы — гімн Еўрапейскага саюза і Савета Еўропы, які з'яўляецца адным з сімвалаў Еўропы. Ён заснаваны на галоўнай тэме чацвёртай часткі дзевятай сімфоніі Бетховена ў інструментальным выкладзе і выконваецца на афіцыйных мерапрыемствах абедзвюма арганізацыямі.
Камітэт міністраў Савета Еўропы афіцыйна абвясціў Еўрапейскі гімн 19 студзеня 1972 годзе ў Страсбургу: прэлюдыя да «Оды да Радасці», 4-я частка 9-й сімфоніі Людвіга ван Бетховена. У сімфоніі Бетховена выкарыстоўваліся нямецкія словы з верша Фрыдрыха Шылера «Ода да радасці». Аднак, у 1972 годзе пры зацвярджэнні гімна Еўропы словы былі знятыя, каб не падымаць адну мову над іншымі.
Тэкірдаг
Тэкірдаг (Tekirdağ), горад у Мармуроваморскім рэгіёне Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Тэкірдаг. Размяшчаецца ў 135 км на захад ад Стамбула. 140,5 тыс. жыхароў (2009).
Прэмія Луізы Грос-Хорвіц
Прэмія Луізы Грос-Хорвіц па біялогіі і біяхіміі — штогадовая прэмія, прысуджаецца Калумбійскім універсітэтам даследчыкам ці групе даследчыкаў, якія зрабілі выбітны ўклад у фундаментальныя даследаванні ў галіне біялогіі і біяхіміі. Прэмія была заснавана па завяшчанні С. Грос-Хорвіца і названа ў гонар яго маці. Гэтая прэмія была ўпершыню прысуджана ў 1967 годзе. Станам на 2012 год, 42 (46 %) з 91 лаўрэатаў прэміі былі пасля ганараваны Нобелеўскай прэміяй па фізіялогіі і медыцыне (31) ці хіміі (11). Яна разглядаецца ў якасці адной з найважнейшых папярэдніц Нобелеўскай прэміі.
Сядзіба Мілашаў
Сядзіба Мілашаў — сядзіба ў Ідолце, Мёрскі раён.
Антуан Куапель
Антуан Куапель (Antoine Coypel;,  — ) — французскі жывапісец, малявальшчык-арнаменталіст і гравёр стылю Рэгенцтва, вядомы майстар французскай кніжнай ілюстрацыі, аўтар тэарэтычнага трактата «Эстэтыка жывапісу». Старэйшы сын жывапісца і гравёра Наэля Куапеля, адзінакроўны брат Наэля-Нікаля Куапеля і бацька Шарля Антуана Куапеля.
Сядзіба Мілашаў
Апісанне
У XIX стагоддзі пачалося будаўніцтва сядзібнага дома. У кароткія срокі быў пабудаваны двухпавярховы будынак. У падвале знаходзіўся калодзеж з халоднай вадой, які захаваўся і сёння. Сядзібны дом быў пабудаваны на нізкім месцы. Быў закладзены парк пейзажнага тыпу.
У асноўным захаваліся гаспадарчыя пабудовы з цэглы і каменя, упрыгожаныя кладкай (маленькімі каменьчыкамі ў белай тынкоўцы). Частка будынкаў не захавалася, аднак у 2005—2007 гадах была праведзена рэканструкцыя сядзібы.
Джавані П’ерлуіджы да Палестрына
Джованні П’ерлуіджы да Пaлестрына (Giovanni Pierluigi da Palestrina,, каля Рыму -, Рым) — знакаміты кампазітар італьянскай музыкі Каталіцкага Касцёла. Найболей значны прадстаўнік Рымскай школы музыкі.
Біяграфія
Палестрына нарадзіўся каля 1525 года ў Палестрыне (блізу Рыма), ад назвы горада і паходзіць яго імя. Як і многія мастакі XV—XVI стагоддзяў, пазначаўся гісторыкамі па месцы свайго нараджэння, аднак сам у захаваных лістах звычайна падпісваўся як Джавані Петралойзіа.
З дзіцячых гадоў Палестрына спяваў у царкоўным хоры хлопчыкаў. Спачатку ў хоры роднага горада, а ў 1537—1540 гадах — у рымскай царкве Санта Марыя Маджорэ.
З 1544 года ён быў арганістам і капельмайстароам галоўнай царквы Св. Агапіта г. Палестрына. Пра гэты перыяд дзейнасці Палестрыны, што доўжыўся да 1551 года, вядома няшмат што, — магчыма, што менавіта тады ён пачаў асвойваць традыцыі жанраў імшы і мяцеа, якія сталі надалей ключавымі ў яго творчасці, і некаторыя імшы, што ўбачылі святло пазней, былі напісаны яшчэ ў родным горадзе.
Свайго першага магутнага апекуна Палестрына знайшоў у асобе Папы Юлія III, і з 1551 года ўся яго дзейнасць была злучана з Рымам. Папе Юлію III Палестрына прысвяціў у 1554 складанку 4-галосных імш, першы свой надрукаваны твор. У верасні 1551 года ён быў запрошаны на пасаду Magister puerorum (настаўнікам спеву і дырыжорам хору хлопчыкаў) пры Саборы Св. Пятра.
Папам Палестрына быў вызвалены ад звычайнага строгага экзамену, не зважалі і на тое, што Палестрына не толькі не быў святаром, але нават быў жанаты і меў некалькі сыноў. Відаць, Папа хацеў даставіць яму магчымасць свабодна займацца творчасцю, што, вядома, было б мала даступна страшна занятаму капельмайстру сабора св. Пятра
Палестрына пакінуў у 1555 пасаду капельмайстра і ўступіў на службу ў Сікстынскую капэлу.
Папа Марцэл II, які змяніў Юлія III у красавіку 1555 года, заступаўся за Палестрыну, яшчэ быўшы кардыналам. Хоць Марцэл II узначальваў Ватыкан менш месяца, аднак з яго імем злучана адно з самых знакамітых складанняў Палестрыны — так званая «Імша Папы Марцэла». Наступнік Марцэла II, Папа Паўла IV, увёў у капэле стражэйшы статут, дапоўніўшы яго, у прыватнасці, аброкам бясшлюбнасці, і ў верасні 1555 года Палестрына, быўшы жанаты, пазбавіўся свайго месца, хоць яму прызначылі бедную пенсію.
Тым часам яго жонка, двое сыноў і двое братоў былі панесены чумой, што лютавала тады ў Рыме. Забіты горам, Палестрына вырашыў стаць святаром, але напярэдадні пасвячэнні пазнаёміўся з адной заможнай удавой і ў 1581 жаніўся. Разам з кампаньёнам ён заняўся гандлёвай справай, што належала памерламу мужу сваёй новай жонкі, і, паколькі яму атрымалася стаць афіцыйным дастаўніком мяхоў і скур да папскага двара, справа пайшла на лад, прытым атрыманы прыбытак укладаўся ў куплю зямлі і нерухомасці.
У 1592 годзе яго калегі-музыканты склалі і паднеслі яму ў знак глыбокай павагі складанку музычных кампазіцый на тэксты псалмоў разам з хвалебным адрасам.
Творчасць
Палестрына пісаў амаль выключна вакальную шматгалосую музыку; больш усяго вядомы як аўтар імш (і іншых жанраў царкоўнай паліфоніі), мяцееўшы і «духоўных» мадрыгалаў (madrigali spirituali).
Яго дачыненне да (свецкіх) мадрыгалам застаецца ў вызначанай ступені загадкавым: хочучы ў прадмове да складанкі матэтаў «Canticum canticorum» 1584 года ён выказваўся супраць таго, каб класці на музыку мірскія тэксты, ужо праз два гады выйшаў том яго свецкіх мадрыгалаў (першы ўбачыў свет у 1555 годзе). Духоўныя мадрыгалы (пераважна на 5 галасоў) Палестрыны апублікаваны ў выглядзе дзвюх складанак. Да ліку найболей вядомых мадрыгалаў Палестрыны адносяцца пяцігалосыя «Io son ferito» (1561) і «Vestiva i colli» (1566). Пра папулярнасць другога сведчыць вялікая колькасць апрацовак і варыяцый XVI—XVII стагоддзяў (сярод іншых В. Галілея, Дж. А. Тэрцы, Дж. Бесона, А. Банк’еры) для лютні, клавіра і іншых прылад.
У 1560 годзе Палестрына звярнуў на сябе ўсеагульную ўвагу сваімі імпраперыямі (антыфоны і рэспансорыі, прымеркаваныя да Жарснай сядміцы). Іх простая, прыгожая, гарманічная музыка вырабіла моцнае ўражанне і Трыдэнцкі сабор (1543—1563), які лічыў патрэбным вырабіць рэформы ў царкоўнай музыцы, звярнуўся да Палестрыны з даручэннем напісаць спробавую імшу, якая давяла б магчымасць існавання шматгалоснай музыкі ў царкоўным набажэнстве (шматгалосная музыка, як тады лічылася, з прычыны вытанчанасці поліфанічнай тэхнікі наносіла шкоду выразнасці молитвословия). Палестрына напісаў тры імшы, кожную на 6 галасоў. Усе тры адрозніваліся выдатнымі вартасцямі, але найвялікай папулярнасці ганаравалася маса памяці Папы Марцэла II, былога апекуна Палестрыны, вядомая цяпер пад назвай «Імшы Папы Марцэла» (іншая назва — «Імша Папы Марчэла», каля 1562).
Імшы
Нататка 1. Ідэнтыфікуючы імшы па іх загалоўках, музыканты звычайна адштурхваюцца ад тэматычнага прататыпа — інцыпіта царкоўнай / свецкай манодыі (калі гэта імша-парафраза) ці інцыпіта шматгалоснага складання (калі гэта імша-пародыя) — мотета ці мадрыгала. У шэрагу выпадкаў арыгінальныя загалоўкі не ўтрымваюць інцыпітаў і спасылаюцца на тэхніку кампазіцыі (missa ad fugam, ut-re-mi-fa…), на літургічны каляндар (missa de beata Virgine, de feria, in festis duplicibus), на парадкавы нумар у прыжыццёвым выданні (missa prima, secunda), на царкоўны тон, у якім складанне напісана (missa quinti toni), на прысвячэнне (missa papae Marcelli) і г.д. У ніжэйзгаданай табліцы загалоўкі першых тыпаў («інцыпітныя») для выгоды адлучаны ад другіх.
Нататка 2. Для кароткай спасылкі на імшы Палестрыны па нумары (прыкладам, замест «Імша Папы Марцэла» — «Імша № 12») прынята скарыстаць спіс Г.Рыза (гл. у бібліяграфіі Reese, 1959).
Сімвал еўра
Сімвал еўра ці знак еўра — графічнае абазначэнне агульнаеўрапейскай валюты еўра, апублікаванае 12 снежня 1996 года. Уваходзіць у групу «Сімвалы валют» (Currency Symbols) стандарта Юнікод: арыгінальная назва — euro sign; код — U+20AC. Напісанне залежыць ад шрыфта, выкарыстанага для вываду знака.
Апісанне сімвала
Знак еўра (€) быў спраектаваны пасля таго, як метадам апытанняў грамадскай думкі былі абраныя два варыянты з дзесяці прапаноў, і затым Еўракамісія выбрала адзін з іх у якасці канчатковага варыянта. Аўтарам дызайну, які перамог, як сцвярджаецца, была каманда з чатырох экспертаў, імёны якіх афіцыйна не былі названыя.
Сімвал еўра (€) традыцыйна пішыцца з двюма гарызантальнымі рыскамі. Аднак у такіх шрыфтах, як High Tower Text, Lexington і некаторых іншых ён выводзіцца з адной рыскай.
Куапель
Куапель — прозвішча.
Канстанцін Канстанцінавіч Арцэулаў
Узнагароджаны ордэнамі Святога Уладзіміра 4-й ступені з мячамі, Святой Ганны 4-й ступені і трыма іншымі ордэнамі. Лютаўскую і Кастрычніцкую рэвалюцыі сустрэў у Крыме. У 1918 годзе, выконваючы даручэнне салдацкага камітэта знішчальнага аддзялення, фарміраваў на базе школы 1-й Чырвоны сацыялістычны авіяцыйны атрад. Пры занятку Крыму Урангель, як былы афіцэр, не з’явіўся добраахвотна, быў фармальна мабілізаваны Урангель, фактычна застаючыся на пасады інструктара Качыньскай авіяшколы, якія лічыліся ў рэзерве войска і фактычна не дзейнічала. Падтрымліваў адносіны з бальшавіцкім падполлем. Калі ў лістападзе 1920 Чырвоная Армія падышла да Перакопа і пачаліся баі на перашыеку, агульным сходам салдат быў абраны начальнікам лётнай часткі школы, лётаў для сувязі з надыходзячымі часткамі Чырвонай Арміі. З прыездам камандавання быў афіцыйна залічаны ў шэрагі ў РККА, застаўшыся на той жа пасадзе.
Нацыянальны інстытут адукацыі
Нацыянальны інстытут адукацыі — навукова-метадычная ўстанова Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь.
Гісторыя
У 1928 годзе была прынятая рэзалюцыя па дакладзе аб навукова-даследчай дзейнасці ў БССР, дзе зацвярджаўся шэраг мер па развіцці гэтай сферы, сярод якіх было стварэнне Інстытута педагогікі і педалогіі. У кастрычніку 1929 года быў створаны Навукова-даследчы інстытут педагогікі і педалогіі. Яго дырэктарам быў прызначаны П. Я. Панкевіч, старшыня навуковага савета Галоўнавукі пры Народным камісарыяце асветы БССР.
Асноўнымі напрамкамі дзейнасці ў 1930-я гады былі: тэарэтычнае асэнсаванне праблем навучання і выхавання, палітэхнізацыя школы, распрацоўка навучальных планаў і праграм, абагульненне і распаўсюджванне перадавога педагагічнага вопыту. У перадваенны перыяд вялікая ўвага стала надавацца павышэнню навукова-метадычнага ўзроўню супрацоўнікаў інстытута: праводзіліся навуковыя семінары, канферэнцыі. Да ўдзелу ў навукова-даследчай рабоце запрашаліся вядомыя навукоўцы Масквы, Ленінграда. Актывізавалася супрацоўніцтва інстытута з адпаведнымі кафедрамі педагогікі ВНУ, інстытутамі ўдасканалення настаўнікаў.
Вялікая Айчынная вайна амаль на 4 гады прыпыніла дзейнасць інстытута. Ужо ў пачатку 1945 года ў адпаведнасці з пастановай Урада БССР «Аб аднаўленні дзейнасці Навукова-даследчага інстытута школ Наркамасветы БССР» інстытут зноў пачаў працаваць. У першыя пасляваенныя гады асноўныя сілы навуковых супрацоўнікаў былі накіраваны на аказанне дапамогі кіраўнікам, настаўнікам, выхавацелям у наладжванні адукацыйна-выхаваўчага працэсу ў адноўленых ўстановах адукацыі.
У 1950-я гады на інстытут ўскладаліся функцыі: ўкаранення вынікаў дзейнасці яго супрацоўнікаў у педагагічную практыку; аказання метадычнай дапамогі школам, дзіцячым дамам і дашкольным установам у справе выхавання і навучання дзяцей; ажыццяўлення каардынацыйнай дзейнасці пры распрацоўцы актуальных праблем педагагічнай навукі і стварэння шырокай навукова-карэспандэнцкай сеткі творчых педагогаў.
Значнай падзеяй у гісторыі інстытута і ўсёй нацыянальнай сістэмы адукацыі была арганізацыя ў 1962 годзе ў Жэневе (Швейцарыя) выставы «Народная адукацыя ў БССР». Тэматыка-экспазіцыйны план выставы, распрацаваны інстытутам, уключаў 12 стэндаў. Матэрыялы экспазіцыі дэманстравалі дасягненні сістэмы адукацыі ва ўсіх абласцях (дашкольнае выхаванне, школьнае навучанне, пазашкольная праца, піянерскія арганізацыі, вышэйшыя навучальныя ўстановы) і сталі яркім сведчаннем прагрэса народнай адукацыі ў БССР.
У 1960-1970-я гады паспяховае вырашэнне новых адказных задач, звязаных з удасканаленнем сістэмы адукацыі (пераход ад 11- да 10-гадовай школы), запатрабавала далейшага павышэння тэарэтычнага і метадычнага узроўняў даследаванняў, умацавання сувязі педагагічнай навукі з практыкай.
У 1980-я гады інстытут займаўся пытаннямі актывізацыі самастойнай дзейнасці вучняў пры вывучэнні школьных прадметаў; ўдасканалення методыкі вывучэння беларускай і рускай мовы і літаратуры; правядзення эксперыменту па навучанні дзяцей 6-гадовага ўзросту з 5-дзённай тыднем; вызначэння зместу і форм працы ў школах і групах падоўжанага дня; працоўнага навучання і выхавання (падрыхтоўка вучняў да выбару прафесіі). Інстытут падрыхтаваў шэраг калектыўных работ фундаментальнага характару: «Асвета і педагагічная думка Беларусі: са старажытных часоў да 1917 года» (1985), «Анталогія педагагічнай думкі Беларускай ССР» (1986).
У 1990-я гады ў новых сацыякультурных умовах на інстытут была ўскладзена адказнасць за распрацоўку сацыяльна-эканамічных і навукова-педагагічных прагнозаў і перспектыў развіцця адукацыі, даследаванне тэарэтычных асноў станаўлення нацыянальнай сістэмы бесперапыннай адукацыі, навукова-метадычнае забеспячэнне бесперапыннай адукацыі ў Рэспубліцы Беларусь.
З мэтай падрыхтоўкі педагагічных кадраў вышэйшай кваліфікацыі для нацыянальнай сістэмы адукацыі ў інстытуце была створана аспірантура, затым — дактарантура, пачаў функцыянаваць спецыялізаваны Савет па абароне дысертацый на атрыманне вучонай ступені кандыдата, а з пачатку 1993 года — доктара педагагічных і псіхалагічных навук. У 1995 годзе адкрылася магістратура.
З 1992 года пачаў выдавацца заснаваны інстытутам часопіс «Адукацыя і выхаванне». Пазней, у 1995 годзе, рэдакцыя гэтага часопіса выступіла заснавальнікам серыі прадметных навукова-метадычных часопісаў «У дапамогу педагогу». З 2003 года выдаецца навукова-практычны і інфармацыйна-метадычны часопіс «Веснік адукацыі».
У 2002 годзе адбылася самая значная рэарганізацыя інстытута. У выніку зліцця Нацыянальнага інстытута адукацыі з Навукова-метадычным цэнтрам вучэбнай кнігі і сродкаў навучання і Беларускім навукова-метадычным цэнтрам гульні і цацкі створаны Нацыянальны інстытут адукацыі.
Солфард
Со́лфард (Salford) — горад у Вялікабрытаніі, размешчаны на паўночным захадзе Англіі ў складзе графства Вялікі Манчэстэр.
Ляжыць у лукавіне ракі Эруэл, якая з’яўляецца ўсходняй мяжой Солфарда, адлучаючы яго ад самога Манчэстэра. Разам з шэрагам паселішчаў на захадзе ад самога Солфарда ён утварае аднайменны муніцыпалітэт, адміністрацыйны цэнтр якога знаходзіцца ў Суінтан. Солфард атрымаў статус горада ў 1926 годзе. Насельніцтва складае 72 750 чалавек, а плошча — 21 км²
Новаішымка (Акмолінская вобласць)
Новаішымка — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Новаішымскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 31 км на паўночны захад ад цэнтра сяла Акмол. Код КАТА — 116659100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1951 чалавек (925 мужчын і 1026 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 2179 чалавек (1069 мужчын і 1110 жанчын).
Генрых Ламаш
Генрых Ламаш (Heinrich Lammasch; 21 мая 1853 — 6 студзеня 1920) — аўстра-венгерскі і аўстрыйскі дзяржаўны і грамадскі дзеяч, апошні міністр-прэзідэнт Цыслейтаніі. Выдатны юрыст, спецыяліст па крымінальнаму, дзяржаўнаму і міжнароднаму праву. Быў вядомы як перакананы пацыфіст і прыхільнік нейтралітэту Аўстрыі.