cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Буэнавентура Дуруці
Раннія гады
За мяжой да 1920 года Дуруці працаваў у Парыжы механікам на заводах Renault. Затым ён адправіўся ў Барселону і ўступіў у Нацыянальную канфедэрацыю працы. У 1922 годзе разам з Хуанам Гарсіяй Оліверам, Франсіска Аскаса і іншымі анархістамі ён заснаваў групу «Салідарныя» (Los Solidarios). Члены гэтай групы здзейснілі няўдалую спробу выбуху караля Альфонса XIII. У 1923 годзе група арганізавала забойства кардынала ў якасці помсты за забойства Сальвадора Сегуі (актывіста Нацыянальнай канфедэрацыі працы) і экспрапрыяцыю банка ў Хіхоне. Дуруці, Франсіска Аскаса і Олівер беглі ў Аргенціну, а затым у Чылі. Там разам з іншымі анархістамі арганізаваў першую экспрапрыяцыю ў краіне. Налёт меў на мэце дастаць рэсурсы для вызвалення таварышаў, якія знаходзяцца ў турмах Іспаніі. Пасля гэтага Дуруці працягнуў шлях па краінах Еўропы і Лацінскай Амерыкі. У Парыжы адбылася сустрэча з пражываючым там у эміграцыі Нестарам Махно. Тут жа ў 1927 годзе ён падвяргаецца арышту і на працягу некалькіх гадоў высылаецца з шэрагу еўрапейскіх краін. Так, у 1928 годзе Дуруці быў высланы пад канвоем з Германіі. У 1930 годзе ён атрымае дазвол на пражыванне ў Бельгіі, дзе і застаецца на два гады.
Пасля абвяшчэння ў Іспаніі Другой Рэспублікі Дуруці вяртаецца ў краіну 10 лютага 1932 года. Практычна адразу пасля прыбыцця новыя ўлады высылаюць яго ў іспанскую Заходнюю Афрыку. Зноў вярнуцца ў Каталонію дапамагла толькі ўсеагульная забастоўка членаў Нацыянальнай канфедэрацыі працы. Прыбыўшы ў Барселону, Дуруці стаў самым уплывовым актывістам у дзвюх найбуйнейшых анархісцкіх арганізацыях у Іспаніі на той перыяд — у Федэрацыі анархістаў Іберыі і ў Нацыянальнай канфедэрацыі працы. Усё большы ўплыў групы Дуруці прывёў да расколу ў апошняй, у выніку якога ў 1931 годзе з арганізацыі выйшла ўмеранае крыло на чале з Анхелем Пестаньей і пераўтварылася ў Сіндыкалісцкую партыю. Федэрацыя анархістаў Іберыі ўдзельнічала ў паўстанні супраць Другой Рэспублікі ў 1932 і 1933 гадах, у якіх Дуруці прымаў удзел.
У грамадзянскай вайне
Разам з таварышамі Дуруці дапамог скаардынаваць супраціў мецяжу вайскоўцаў на чале з Франсіска Франка, у выніку чаго былі спынены спробы паўстанцаў захапіць Барселону. Удзельнічаў у падаўленні бунту ў складзе сваёй групы «Мы» (раней звалася «Салідарныя»). Падчас бою ў Атаразанскіх казармах быў застрэлены блізкі сябар і таварыш Дуруці Франсіска Паскасіа.
20 ліпеня, калі мяцеж у Барселоне быў ужо канчаткова падаўлены, прэзідэнт Жэнералітата Каталоніі Луіс Кампаніс ініцыяваў стварэнне агульнакаталонскага рэспубліканскага органа. На раённым узроўні Нацыянальная канфедэрацыя працы ўхваліла ўступленне ў гэты орган.
Не жадаючы ўлівацца ва ўладную структуру, Дуруці павёў больш за 3000 узброеных анархістаў (гл. Калона Дуруці) з Барселоны на Сарагосу. Яна была занята войскамі нацыяналістаў, хоць у горадзе сярод насельніцтва былі моцныя анархісцкія настроі. Пасля кароткага, але кровапралітнага бою пры Каспэ (у Арагоне) яны спыніліся пры Піна-дэ-Эбра, адклаўшы штурм Сарагосы. Асноўнай прычынай стабілізацыі лініі фронту на Арагонскім напрамку быў байкот калоны рэспубліканскім і каталонскім урадамі, у выніку якога назіраўся востры недахоп боепрыпасаў.
На адбітай у нацыяналістаў тэрыторыі адбывалася экспрапрыяцыя зямель памешчыкаў і заахвочвалася стварэнне добраахвотных камунальных гаспадарак. Таксама адмянялася прыватная ўласнасць і ў якасці ідэалогіі ўсталёўваўся лібертарны камунізм.
У лістападзе 1936 года Дуруці павёў больш за 1800 апалчэнцаў на Мадрыд, каб дапамагчы абложаным абаронцам горада. Яго саветнікам быў Хаджы-Умар Мамсураў. Дуруці быў смяротна паранены 19 лістапада 1936 года падчас абароны Мадрыда пры нявысветленых абставінах. Ён памёр у часовай аперацыйнай, абсталяванай у будынку былога гатэля Ritz, ва ўзросце 40 гадоў. Цела Дуруці было перавезена праз усю краіну ў Барселону.
Антоній Юзаф Жалкоўскі
Антоній Юзаф Жалкоўскі (Antoni Józef Żolkowski;, Далкобаў — ) — рымска-каталіцкі дзеяч, біскуп.
Высвечаны на святара 1 ліпеня 1715. 7 снежня 1744 прызначаны дапаможным біскупам Віленскай дыяцэзіі — біскупам Беларускім. Кансакраваны 21 лютага 1745. Ад 1755 біскуп-суфраган Віленскай дыяцэзіі.
Таемнік
Тае́мнік (Lathraea) — род кветкавых раслін сямейства.
Апісанне
Шматгадовыя бесхларафільныя расліны, якія паразітуюць на каранях дрэў і кустоў. Карэнішчы крыжападобна разгалінаваныя, мясістыя, сакаўныя. Сцёблы малінава-ружаватыя, вышыня да 25 см, летам адміраюць. Лісце супраціўнае, лускаватае, лілова-ружаватае. Кветкі невялікія, малінава-чырвоныя, у аднабокім верхавінкавым суквецці. Плод — каробачка.
Распаўсюджанне
Пашыраны ва ўмеранай паласе Еўразіі. На тэрыторыі Беларусі 1 від —, народныя назвы: грымотнік, цар-трава, вясёлка.
Віды
Паводле сайта The Plant List — 4 віды:
Сяргей Міхайлавіч Кавальчук
Сярге́й Міха́йлавіч Кавальчу́к (нар., в. Журавок, Іванаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Міністр спорту і турызму (з 2018 года).
Біяграфія
Скончыў Адэскае вышэйшае артылерыйскае каманднае вучылішча (1989), Ваенную акадэмію Рэспублікі Беларусь (1999).
З 2004 года — супрацоўнік Службы бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
З 5 сакавіка 2018 года — міністр спорту і турызму Рэспублікі Беларусь.
20 лістапада 2020 года ўнесены ў санкцыйныя спісы Літвы, Латвіі і Эстоніі.
У красавіку 2023 года Уладзімір Зяленскі ўвёў санкцыі супраць Кавальчука.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам «За службе Радзіме» III ступені, медалямі «За бездакорную службу» I, II і III ступеняў.
Міхаіл Львовіч Глінскі
Міхаіл Глінскі, мянушка «Мажны» ( — ) — вялікалітоўскі і маскоўскі дзяржаўны дзеяч. Намеснік уценскі (1498), мерацкі (1501—1505) і бельскі (1505—1506), маршалак дворны літоўскі (1500—1506), кіраўнік Віленскага манетнага двара (з 1501).
Валодаў зямельнымі абшарамі на Палессі, родавы маёнтак — Тураў. Ад вялікага князя Аляксандра атрымаў Райгарад і Гонёндз на Падляшшы, Мажэйкава на Лідчыне.
Паходжанне і еўрапейская служба
Прадстаўнік княжаскага роду Глінскіх гербу ўласнага, сын. Нарадзіўшыся ў такой сям’і, Міхаіл Львовіч з нараджэння быў багатым і меў значныя маёнткі. Валодаючы ад прыроды незвычайным розумам, ён шмат чаму навучыўся за час 12-гадовага знаходжання за мяжой.
На службе ў Аляксандра Ягелончыка
Вярнуўшыся ў Літву ў канцы 1490-х, ён неўзабаве наблізіўся да вялікага князя Аляксандра, які ўвесь час звяртаўся да яго за саветамі. У 1499 годзе Аляксандр зрабіў яго маршалкам свайго двара, а калі адправіўся ў Кракаў на, Глінскі суправаджаў яго ў якасці пасла ад Літвы.
Паступова зрабіўся першым дарадцам Аляксандра, фактычна быў кіраўніком дзяржавы. Спрыяў узвышэнню старэйшых братоў, а таксама стрыечнага брата з жаночай лініі, сына Федкі Глінскай, Андрэя Дрожчыча, які ў 1504 зрабіўся намеснікам лідскім. У 1506 узначаліў войска Вялікага Княства Літоўскага, якое атрымала перамогу над татарамі ў Клецкай бітве (1506).
Велічэзнае багацце дапамагала яму набываць сабе прыхільнікаў і сяброў, пераважна, зрэшты, з асяроддзя рускага баярства. Літоўская шляхта моцна баялася, што Глінскі, па смерці бяздзетнага Аляксандра, можа захапіць уладу ў свае рукі, перанесці сталіцу ў Русь і абаперціся на гэтую апошнюю. Калі кароль небяспечна захварэў, многія падазравалі, што, у сутычцы з доктарам Балінскім, Глінскі хацеў атруціць караля, і гэта падазрэнне яшчэ больш узмацнілася, калі князь вызваліў арыштаванага канцлерам Ласкім доктара і даў яму магчымасць бегчы ў Кракаў. Перамогі Глінскага ў сутычках з Крымскім ханствам, у тым ліку ў 1506 годзе ў Клецкай бітве, толькі ўзмацнялі зайздрасць і нянавісць да яго. Неўзабаве кароль сканаў. Адпраўленню яго цела для пахавання ў Кракаў усупрацівіліся паны, баючыся, што ў іх адсутнасць Глінскі лёгка можа авалодаць Вільняй. Між тым, у літоўскую сталіцу прыбыў каралевіч Жыгімонт. Ворагі Глінскага, асабліва Ян Забярэзінскі, дамагліся таго, што Глінскаму забаронены быў вольны ўваход у пакоі гаспадара. Глінскі патрабаваў суда з сваімі супернікамі, але кароль паводзіў сябе ў гэтай справе млява і нерашуча; Глінскі звяртаўся да пасрэдніцтва венгерскага караля Уладзіслава II (1507), але дарэмна.
Мяцеж
М. Глінскі імкнуўся стварыць з часткі зямель княства (поўдзень Беларусі, часткі Украіны, Расіі) незалежную дзяржаву. Гэтыя памкненні перакрэсліў новы уладар ВКЛ — Жыгімонт I Стары, які да таго пазбавіў М. Глінскага ўсіх пасад.
Тады Глінскі, разам з братамі Іванам і Васілём, з’ехаў у свой Тураў, склікаў да сябе слуг і сяброў і прызначыў каралю тэрмін, да якога яму павінен быць дадзены суд. Вялікі князь маскоўскі Васіль скарыстаўся выпадкам і прапанаваў усім Глінскім абарону, ласку і жалаванне. Спроба Жыгімонта вярнуць Глінскага ў Літву не адбылася, і Глінскі заключыў фармальны дагавор з Масквой.
У пачатку 1508 года Міхаіл Глінскі адкрыта ўзняў сцяг бунту. З братам Васілём ён абклаў Мінск, але, не будучы ў сілах узяць яго, пайшоў да Клецка. Тут браты падзяліліся: Васіль пайшоў на кіеўскія прыгарады падымаць рускіх, а Міхаіл спустошыў слуцкія і капыльскія воласці і ўзяў Мазыр. Па прыходзе да яго на дапамогу ад вялікага князя пад кіраўніцтвам ваяводы, з 20 тысячамі конніцы, Глінскі з Мазыра пайшоў на іншыя рускія крэпасці і склаў дамовы з пасламі маскоўскім, малдаўскім і крымскім, дзейнічаючы як бы багаты васпан. Маскоўскія ваяводы падышлі да Глінскага на Бярэзіну, разам з ім аблажылі Мінск і паслалі атрады да самой Вільні; іншыя ваявалі Смаленскую вобласць, трэція падышлі да Бабруйска. Неўзабаве вялікі князь паслаў яшчэ новыя палкі да Оршы, але кароль, які падаспеў з войскамі, прымусіў іх зняць аблогу і адступіць.
Глінскі адправіўся ў Маскву, дзе прыняты быў вельмі міласціва. Але неўзабаве паміж Жыгімонтам і Васілём заключаны быў мір, які паставіў Глінскіх у становішча выгнаннікаў. Яны пазбавіліся сваіх валадарстваў у Літве і выехалі з сваімі прыхільнікамі ў Маскву. З канца 1508 года з сям’ёй у Маскве, атрымаў ва ўладанне гарады Малаяраславец і Бораўск. Кароль некалькі разоў прасіў Васіля выдаць яму Глінскіх, абяцаючы дараваць ім мінулае. Вялікі князь адказваў, што Глінскія перайшлі да яго падчас вайны і такім чынам зрабіліся яго падданымі, а падданых ён не выдае нікому.
Удзел у Руска-літоўскай вайне
Калі паміж Масквой і Літвой ізноў успыхнула вайна (1512), Глінскі паслаў свайго падданага, немца Шлейніца, у Сілезію, Чэхію і Германію наймаць конных ваяроў і, якія перабіраліся ў Маскву праз Лівонію. Войскам кіраваў вялікі князь Васіль; Глінскі быў адным з ваяводаў. 1 жніўня 1514 года. Смаленск быў узяты рускімі войскамі.
Міхаіл Глінскі спадзяваўся атрымаць гэты горад ад вялікага князя; але Васіль, па словах Герберштэйна, смяяўся над яго залішнім славалюбствам, пасля чаго Глінскі звярнуўся да Жыгімонта, які запэўніў яго ў сваёй літасці. Па папярэдняй дамове, літоўскае войска пайшло да Дняпра; калі яно было ўжо недалёка ад Оршы, Глінскі ўначы бег да яго; але адзін з яго слуг апавясціў аб тым рускага ваяводу, князя Міхаіла Булгакава-Голіцу, які захапіў Глінскага і адправіў да вялікага князя. Глінскі не адпіраўся ў здрадзе: у яго знайшлі Жыгімонтавы лісты. Рыхтуючыся да смерці, Глінскі адважна казаў аб сваіх паслугах і аб няўдзячнасці Васіля. Яго закавалі ў ланцугі і адправілі ў Маскву.
Дзейнасць пасля вызвалення
Быў пахаваны ў Траецкай лаўры Аляксандраўскай Слабады.
Сям’я
Міхаіл Львовіч Глінскі быў жанаты з князёўнай Аленай Іванаўнай Целяпнёвай-Абаленскай, дачкой князя і стрыечнай пляменніцай князя Івана Фёдаравіча Аўчыны-Целяпнёва-Абаленскага (фаварыта Алены Глінскай). Ад шлюбу ў яго былі: сын (пам. у 1565) і дачка, невядомая па імені, якая стала жонкай князя.
Гістарычная памяць
У сучаснай Украіне — самы вядомы з дынастыі Глінскіх, чаму спрыяла прыжыццёвая і пасмяротная слава бліскучага рэнесанснага кіраўніка. Фігуруе ў дзясятках паэтычных і празаічных твораў. Разам са сваёй унучкай, непапулярнай каталічкай Ганнай-Алаізай, стаў героем шэрагу легенд і паданняў.
Ускраіна
«Ускраіна» ― трэці студыйны альбом рок-гурта «Мясцовы час», які быў выпушчаны ў 1990 годзе.
Гісторыя стварэння
Матэрыял для альбома быў запісаны ў студыі «Арт» (Мозыр) у 1991 годзе.
Крытыка
Музычны крытык Вітаўт Мартыненка адзначаў пра раннія альбомы гурта:
Галатонэ
Галатонэ (Galatone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лечэ.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
IC 3062
IC 3062 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Юкагіры
Юкагіры (саманазва адул, вадул — «магутныя») — малы народ, карэнныя насельнікі поўначы Усходняй Сібіры. Жывуць пераважна на поўначы Якуціі, у Магаданскай вобласці і Чукоцкай аўтаноміі Расіі. Агульная колькасць — 1603 чал. (2010 г.).
Паходжанне
З канца XIX ст., калі пачалося навуковае даследаванне юкагіраў, і былі выяўлены іх істотныя адрозненні ў мове і культуры ад суседніх палеазіяцкіх народаў, было высунута некалькі версій паходжання юкагіраў.
Заснавальнік юкагіразнаўства У. І. Іахельсон лічыў, што юкагіры сфарміраваліся ў Берынгіі або нават у Паўночнай Амерыцы, а потым браз Берынгію перайшлі на ўсход Сібіры. З сярэдзіны XX ст. у савецкай археалогіі было прынята атаесамляць юкагіраў з найстаражытнейшым насельніцтвам Сібіры, якое займалася паляваннем на паўночнага аленя, а тэрыторыю іх рассялення пашыралі ад Байкала на поўдні да Таймыра на поўначы. К пачатку нашага стагоддзя продкі юкагіраў нібы засялілі ўзбярэжжа Ахоцкага мора. Памяньшэнне населеных імі тэрыторый звязвалі з наступам тунгускіх і цюркскіх народаў. Прыкладна ў той жа перыяд з'явіліся навуковыя працы лінгвістаў, што сцвярджалі блізкасць юкагірскай мовы да моў уграў і нават далучалі юкагірскую мову да уральскай сям'і моў. Хаця гэтыя працы абапіраліся на вельмі абмежаваную слоўнікавую базу, іх выкарыстоўвалі як падцверджанне архаічнага паходжання юкагіраў, іх сувязі з народамі Заходняй Сібіры.
Генетычныя даследаванні паказалі блізкасць юкагіраў да іншых народаў усходу Еўразіі. Было выяўлена, што частка юкагіраў ніжняй плыні Калымы паходзіць ад продкавай лініі, узрост якой дасягае 8150 гадоў.
Гісторыя
Да XVII ст., калі юкагіры сутыкнуліся з рускімі, яны ўсё яшчэ насялялі землі ад Індыгіркі да Анадырскага заліва. Яны падзяляліся на роднасна-тэрытарыяльныя групы — харамоі, янгінцы, яндыры, алюбенцы, шаромбы, кагімэ, амокі, алаі, чуванцы, хадынцы, лаўрынцы, анаўлы. Рускія старажылы да гэтага часу завуць іх амокамі. Прыблізная агульная колькасць у сяр. XVII ст. — 5-9 тыс. чал.
У выніку сутыкненняў з казакамі і золатаздабытчыкамі, эпідэмій да кан. XIX ст. юкагіры згубілі большую частку сваіх тэрыторый. Значная іх частка была вымушана далучыцца да суседзяў. Перапіс 1897 г. зафіксаваў толькі 754 юкагіра ў Расійскай імперыі. Нягледзячы на высокую нараджальнасць, палітыка рэпрэсій і калектывізацыі ў міжваенны перыяд прывяла да далейшага скарачэння насельніцтва. Перапіс 1959 г. зафіксаваў 440 юкагіраў. Пазней сітуацыя выправілася, у тым ліку дзякуючы эканамічнай і культурнай падтрымцы з боку ўлад. У 1979 г. у СССР жыў 801 юкагір.
Колькасць юкагіраў у Расіі:
Засімскі сельсавет
Засімскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Засімы.
Юкагіры
Гісторыя
У 1992 г. былі створаныя Савет старэйшын і Фонд адраджэння юкагіраў. У Якуціі дзейнічае нацыянальнае муніцыпальнае падпадзяленне юкагіраў — Алёрынскі суктул, на тэрыторыі якога адноўлена традыцыйная форма кіравання, у тым ліку інстытут правадыроў. Аднак большая частка насельніцтва суктула — эвенкі. Юкагіры ўдзельнічаюць у федэральных і міжнародных праграмах падтрымкі культур малых народаў.
Засімскі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Яроміцкага сельсавета.
Юкагіры
Традыцыйная культура
Здаўна юкагіры насялялі таёжныя і тундравыя рэгіёны. Іх асноўнымі заняткамі былі паляванне на аленя, лася, мядзведзя і іншых звяроў, а таксама лоў рыбы. Збіральніцтва мела дапаможны характар. Тундравыя юкагіры займаліся аленегадоўляй, але хатнія алені выкарыстоўваліся звычайна як транспартны сродак. Разводзілі ездавых і паляўнічых сабак. Улетку шырока карысталіся берасцянымі, дзяўбанымі і дашчанымі лодкамі, узімку — лыжамі і нартамі.
Вуліца Ціпанава (Санкт-Пецярбург)
Вуліца Ціпанава — вуліца ў Маскоўскім раёне Санкт-Пецярбурга. Праходзіць ад Маскоўскай плошчы да Віцебскага праспекта і праспекта Славы, з’яўляецца часткай Цэнтральнай дугавой магістралі (ЦДМ). Названая ў 1955 годзе ў памяць пра Героя Савецкага Саюза А. Ф. Ціпанава, які закрыў 18 студзеня 1944 года ў ваколіцах Чырвонага Сяла сваім целам амбразуру нацысцкага дота і загінуў у 19 гадоў. У 1964 годзе пры далучэнні новага ўчастка атрымала сучасную працягласць.
Юкагіры
Традыцыйная культура
У старажытнасці юкагіры будавалі паўзямлянкавыя бервяныя хаціны-чандалы з каркасам з чатырох слупоў і плоскім дахам. Але ў XVII—XIX ст. асноўным жытлам сталі кандэлэ німэ — канічныя буданы з тонкіх бярвёнаў, пакрытыя мохам і дзірваном, а таксама чумы. Тундравыя юкагіры ўцяплялі чумы скурамі аленяў.
Бэрдзянскі раён
Бэрдзянскі раён (Бердянський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Запарожскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Бэрдзянск (Бердянськ).
Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 25743 чалавекі, плошча — 1776 км².
Юкагіры
Традыцыйная культура
Традыцыйная вопратка падобная на вопратку эвенкаў.
Для юкагіраў характэрныя матрылакальныя шлюбы. Жанчыны займаюць у сям'і даволі высокае становішча. Але кіруюць пашыранымі сем'ямі заўсёды мужчыны. Раней сем'і аб'ядноўваліся ў роднасна-тэрытарыяльныя групы-кудэе, на чале якіх стаялі старэйшыны-лігые шарамох, меліся ваенныя правадыры-тэнбеэ шарамох.
Бэрдзянскі раён
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу, 1 пасёлак сельскага тыпу і 35 сёлаў.
Юкагіры
Мова
Юкагірская мова фактычна з'яўляецца ізалятам. Вучоныя высоўваюць гіпотэзы аб яе сувязі з уральскімі і іранскімі мовамі. У нашы дні захаваліся паўночны ніжнекалымскі і паўднёвы верхнекалымскі дыялекты. Яны настолькі адрозныя, што іх носьбіты не разумеюць адзін аднаго, а ў навуковай літаратуры яны часцяком завуцца самастойнымі мовамі. Агульная колькасць носьбітаў (2010 г.) — 370 чал.
Юкагірская мова намінальна лічыцца афіцыйнай у Якуціі, выкладаецца ў некалькіх пачатковых школах на тэрыторыі гэтай рэспублікі.
Рэлігія
Большасць сучасных юкагіраў — праваслаўныя, але да нашага часу захоўваюцца анімістычныя культы і шаманізм.
Фазатрон
Фазатро́н (ад фаза + (элек)трон), ці сінхрацыклатро́н — цыклічны рэзанансны паскаральнік зараджаных часціц з пастаянным (у часе) кіруючым магнітным полем і пераменнай частатой паскаральнага электрычнага поля. Часціцы рухаюцца па спіралі, якая раскручваецца (як у цыклатроне).
Выкарыстоўваецца для паскарэння цяжкіх часціц (пратонаў, іонаў і іншых) да энергій парадку 1 ГэВ.
Юрка Мазура
Юрка Мазура ( — ) — беларускі грамадскі і культурны дзеяч, арганізатар беларускіх хораў.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1916 годзе ў Полацку, дзе працаваў яго бацька. Дзіцячыя і школьныя гады правёў у літоўскім Укмярге. У 1928 годзе пераехаў з бацькамі ў Навагрудак. Служыў у польскім войску.
Падчас Другой сусветнай вайны ў часе нямецкай акупацыі быў камандзірам звязу ў эскадроне Барыса Рагулі. Пазней быў лейтэнантам беларускага аддзела ў Дальвіцкай выведчай школе.
Пасля вайны вучыўся музыцы ва Універсітэце Філіпа ў Марбургу ў Германіі. Стварыў беларускі студэнцкі хор, кіраваў ім, спяваў (меў прыгожы голас), апрацоўваў і пісаў песні.
У 1950-х прыехаў у ЗША. Жыў у Дэтройце. Працаваў у аўтамабілебудаўнічай кампаніі. Кіраваў хорам. Быў сябрам Беларуска-Амерыканскага задзіночання, першым старшынём Дэтройцкага аддзела арганізацыі. Радны БНР. Браў удзел у стварэнні беларускай праваслаўнай парафіі ў Дэтройце.
Памёр 4 лютага 1990 года. Пахаваны побач са сваёй маці на стараверскіх могілках у прадмесці Дэтройта.
Амерыка
Адзіны Амерыканскі кантынент умоўна падзелены на дзве часткі — Паўночную і Паўднёвую Амерыкі. Як частку свету іх не падзяляюць і лічаць адзінай часткай свету — Амерыкай. Умоўна вылучаюць Цэнтральную Амерыку і Лацінскую Амерыку.
Назва «Амерыка» прапанавана ў 1507 географам з Латарынгіі Вальдземюлерам.
Факультэт міжнародных бізнес-камунікацый БДЭУ
Гісторыя
Факультэт створаны ў 2002 годзе на базе кафедраў замежных моў і кафедры рускай і беларускай моў.
Кафедры
У структуру факультэта ўваходзяць 7 кафедраў:
Кітмансхуп
Кітмансхуп  — горад у Намібіі. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы Намібіі, у цэнтры вобласці Карас, галоўным горадам якой з’яўляецца, за 500 км на поўдзень ад сталіцы краіны Віндхука. Насельніцтва — 16800 чалавек (на 2010 год). Горад знаходзіцца на падыходзе да пустыні Калахары, клімат тут засушлівы, з малой колькасцю ападкаў. За 30 км на захад ад Кітмансхупа знаходзяцца горы Боту, частка Вялікага Уступа.
Магілёўская праваслаўная кансісторыя
Магілёўская праваслаўная кансісторыя — орган царкоўнага кіравання і суда пры епіскапе. Кіраванне праваслаўнай царквой па расійскім узоры было ўведзена ў Магілёўскай епархіі указам Кацярыны II ў 1774 г., па якім Магілёўская епархія была аднесеная па штаце да 2-га класу. Юрысдыкцыя кансісторыі распаўсюджвалася на тэрыторыю Магілёўскай епархіі. У вядзенні кансісторыі знаходзіўся епархіяльны суд. Згодна з пастановамі 1-а Беларускага абласнога царкоўнага сабору, які адбыўся ў 1924 г. у г. Магілёве, кансісторыя была падпарадкавана Магілёўскаму епіскапу абнаўленчай Беларускай аўтаномнай праваслаўнай царквы.
Трансарктычнае цячэнне
Трансарктычнае цячэнне - адно з асноўных цячэнняў Паўночнага Ледавітага акіяна, якое забяспечвае транспарт ільдоў ад Аляскі да Шпіцбергена і Грэнландыі.
Трансарктычнае цячэнне абумоўлена ў першую чаргу сцёкам рэк. Больш за палову рачнога сцёку даюць рэкі Азіі і Аляскі, таму тут узнікае пастаянны сцёкавы рух водаў і льдоў. Гэты рух падтрымліваецца прытокам ціхаакіянскіх водаў, якія паступаюць праз Берынгаў праліў. Утвараецца Трансарктычнае цячэнне, якое перасякае акіян і ў заходняй яго частцы накіроўваецца ў праліў паміж Шпіцбергенам і Грэнландыяй.
Трансарктычнае цячэнне з'яўляецца механізмам, які забяспечвае накіраваны дрэйф ільдоў, які выкарыстоўваецца, у прыватнасці, для арганізацыі палярных дрэйфуючых станцый.
Міністэрства паліцыі Расійскай імперыі
Міністэрства паліцыі, дзяржаўны орган Расійскай імперыі (у 1810—1819 гадах).
Міністэрства было сфармавана пры ператварэнні міністэрстваў у 1810 годзе. Паводле задумцы М. М. Сперанскага, міністэрства паліцыі павінна было ведаць унутранай бяспекай дзяржавы. Пры заснаванні міністэрства паліцыі, якое адбылося 25 чэрвеня 1811 г., яно складалася з трох дэпартаментаў: паліцыі гаспадарчай (справы харчовыя і прыказы грамадскага апякунства), паліцыі выканаўчай і паліцыі медыцынскай, медыцынскага савета і канцылярыі міністра. Канцылярыя міністэрства паліцыі дзялілася на дзве: агульную, прадметамі вядзення якой былі медыцынская і паліцэйская статыстыка і справаводства па паперах, якія паступаюць на імя міністра, і асаблівую, ведавшую справы аб замежніках, па замежных пашпартах, цэнзурную рэвізію і асаблівыя справы. 4 лістапада 1819 года міністэрства паліцыі далучана да міністэрству ўнутраных спраў, а асаблівая канцылярыя міністра зачыненая ў 1826 г. і замест яе заснаванае III аддзяленне Уласнай Я. В. канцылярыі. Міністрам паліцыі были А. Д. Балашоў (1810-1812 і 1819) і С.К. Вязміцінаў (1812-1819).
Паўліна Вінцэнтаўна Мядзёлка
Паўліна Вінцэнтаўна Мядзёлка (12(24) верасня 1893, м. Будслаў, Вілейскі павет, Віленская губерня, цяпер Мядзельскі р-н Мінскай вобл. —, Будслаў; Псеўданімы: Паўлінка; крыптанімы: М.) — беларуская артыстка, педагог, мемуарыстка.
Біяграфія
Бацька, Вінцэнт Зыгмунтавіч, у маладосці быў настройшчыкам арганаў і раяляў, пазней рабочым на заводзе, прадаўцом у кааперытыве. Маці, Францішка, была хатняй гаспадыняй. Акрамя Паўліны, у сям’і гадавалася трое сыноў: Казімір, Зыгмусь, Станіслаў. У 1898 годзе сям’я Мядзёлкаў пераехала ў Глыбокае. Там дзяўчынка самастойна вучылася чытаць, яе першым лемантаром была, якую выпісваў бацька, потым сапраўдны польскі лемантар «Elementarz na którym nauczysz czytać». У 1903 годзе скончыла адзінае ў Глыбокім царкоўна-прыходскае вучылішча, дзе навучанне вялося ўжо на рускай мове. Адчуваючы прагу да ведаў, яна пачала займацца самаадукацыяй. Знайшліся неабыякавыя глыбоцкія жыхары, якія дазвалялі ёй карыстацца сваімі кнігамі на польскай і рускай мовах, запрапанавалі бясплатныя ўрокі па польскай мове, гісторыі, геаграфіі, музыцы і спевам. Дзяўчына навучылася іграць на фартэпіяна, зацікавілася творамі класічнай музыкі і народнай песняй. У 1905 годзе да Паўліны незнарок папалі некалькі нумароў газеты «Наша доля», кніга Мацея Бурачка «Дудка беларуская», якія зрабілі на яе моцнае ўражанне і абудзілі ўсведамленне сваёй беларускасці. У гэтым яе падтрымаў бацька, які, па сведчаннях Паўліны, у часе перапісу насельніцтва запісаўся беларусам.
З 1907 у Рызе, вучылася на вячэрніх курсах для дарослых. З 1909 у Вільні, займалася ў прыватнай жаночай гімназіі Няздзюравай і Райсмілер. Зблізілася з віленскім беларускім і сацыялістычным рухамі. Увосень 1912, пасля сканчэння гімназіі, накіравалася ў Пецярбург на Вышэйшыя камерцыйныя курсы, якія скончыла ў 1914. У 1913 выканала ролю Паўлінкі ў пецярбургскай прэм’еры п’есы Я. Купалы. Падчас 1-ай сусветнай вайны ў эвакуацыі ў Царыцыне. З восені 1916 у Петраградзе сакратар Беларускага камітэта дапамогі ахвярам вайны. У 1917 працавала ў Кіеве (Саюз гарадоў). У кастрычніку 1917 па дамоўленасці з княгіняй Магдаленай Радзівіл арганізавала беларускую школу ў в. Жорнаўка Ігуменскага пав. Пасля таго, як у сакавіку 1918 школа была закрыта, перабралася ў Мінск.
Працавала настаўніцай, удзельнічала ў пастаноўках Першага таварыства беларускай драмы і камедыі. Наведвала Вільню і Гродна. З 1918 выступала ў друку з вершамі. З вясны 1919 інспектар беларускіх школ, кіраўнік Грамады беларускай моладзі і драматычнага гуртка ў Гродне. 20 ліпеня 1919 арыштавана польскімі ўладамі за ўдзел у выданні газеты «Родны край» (Гродна), дзе, дарэчы, і друкавалася.
З пачатку 1920 у Мінску, кіравала беларускай жаночай школай. Зноў арыштавана разам з мужам Т. Грыбам польскімі ўладамі ў маі 1920. Перад наступленнем Чырвонай Арміі вывезена ў Варшаву, сядзела ў турме на Пазнаншчыне. Пасля вызвалення накіравана на жыхарства ў Лодзь з забаронай пераязджаць на «ўсходнія крэсы». Па падробленых дакументах выехала ў Вільню, потым (у лютым 1921) трапіла ў Літву. У Коўне займалася выданнем агітацыйнай літаратуры, накіраванай супраць польскай акупацыі Заходняй Беларусі. Друкавалася ў газеце «Сялянская доля». З восені 1921 па прапанове Ц. Гартнага працавала ў выдавецкім аддзеле пры савецкім пасольстве ў Берліне.
У 1922 пераехала ў Латвію, выкладала ў беларускай гімназіі ў Дзвінску (цяпер Даўгаўпілс). У маі 1924 арыштавана латышскімі ўладамі разам з іншымі выкладчыкамі. Апраўдана судом у красавіку 1925. 22.5.1925 разам з братам прыехала ў БССР. Працавала ў сектары мастацтва Інбелкульта. У 1927—1930 гадах выкладала беларускую мову ў Беларускай акадэміі сельскай і лясной гаспадаркі ў Горках.
Арыштавана ДПУ БССР 18.7.1930 па справе «Саюза вызвалення Беларусі», выслана ў Казань. З восені 1932 выкладала рускую мову і літаратуру ў адной з маскоўскіх школ. Летам 1947 года пераехала ў Будслаў, дзе да 1958 года працавала настаўніцай.
У Будславе былі напісаны мемуары «Сцежкамі жыцця», якія ў фрагментах пачалі друкавацца з 1958 (асобным выданнем выйшлі ў 1974, праз некалькі месяцаў пасля яе смерці). Новае выданне мемуараў, заснаванае найперш на рукапісах, што захоўваюцца ў асабістым фондзе П. Мядзёлкі (БДАМЛМ, Ф. 403), пераважае папярэдняе амаль у тры разы. Яно ўвабрала ў сябе першую кнігу «Сцежак жыцця» (са шматлікімі адноўленымі фрагментамі), другую кнігу ўспамінаў і ''«Беглыя нататкі для памяці. Факты, якія не могуць і не павінны быць апублікаваны»'', а таксама лісты і іншыя дакументы да гісторыі выдання ўспамінаў П. Мядзёлкі.
Пахаваная на старых каталіцкіх могілках у Будславе побач з бацькам і маці.
Папірус Ані
Папірус Ані — старажытнаегіпецкі ілюстраваны скрутак Кнігі мёртвых, створаны каля 1250 гады да н.э. (XIX дынастыя) для фіванскага пісца Ані. Падобныя зборнікі гімнаў і рэлігійных тэкстаў хаваліся з памерлым, каб дапамагчы яму пераадолець перашкоды ў замагільным свеце і дасягнуць цудоўных палёў Іялу. Выстаўлены ў экспазіцыі Брытанскага музея пад інвентарным нумарам EA10470,3.
Апісанне
У 1888 годзе брытанскі егіптолаг Уоліс Бадж выкраў папірус у егіпецкага ўрада і перадаў Брытанскаму музею, што ён сам апісаў у сваім двухтомніку «Па Ніле і Тыгры» (англ. By Nile and Tigris). Перад адпраўкай манускрыпта ў Вялікабрытанію Бадж разрэзаў 78-мятровы скрутак на 37 частак практычна роўнага памеру. У 1895 годзе ён апублікаваў першы пераклад тэкстаў папірусу Ані.
Папірус Ані з'яўляецца цудоўным прыкладам добра захаванай версіі «Кнігі мёртвых», дзякуючы якому магчыма яе падрабязнае вывучэнне.
Ані
У тэкстах Ані называецца «Праўдзівы пісец, што апісвае дары багам», «Канюшы гаспадароў Абідаса і пісец дароў боскага ўладара Фіваў» і «Улюбёны ўладара Поўначы і Поўдня». Ані быў пісцом сярэдняга звяна.
Жонка Туту «жонка бога Амона», г.зн. жрыца намалявана з сістрам у руцэ, шырокім каўняры. Грамадскае становішча Туту кажа пра высокае становішча яе сям'і. Улічваючы крайнюю дарагоўлю такога скрутка — большасць егіпцян маглі дазволіць сабе толькі фрагмент з «Кнігі мёртвых» без малюнкаў, можна з упэўненасцю судзіць пра сацыяльнае становішча і багацце Ані.
Спекуляцыі
Іспанскі евангеліст Лагары Пужал у 2002 годзе выказаў меркаванне, што нібы ўзятая з папірусу Ані «малітва сляпога» (паводле іншай версіі «малітва Эхнатона») з'яўляецца правобразам хрысціянскай малітвы «Ойча наш». Неварагоднасць гэтай здагадкі пацвердзілі спецыялісты Брытанскага музея:"«…Адкрыццё, пра якое вы згадваеце, не было зроблена ў Брытанскім музеі, і я ніколі не чуў пра гэту малітву, нібы складзеную Эхнатонам . Магчыма адбылася блытаніна з боку аўтара, таму што ён мог чуць пра „Вялікі гімн Атэну“, які напісаны на грабніцы Ай у Амарне. Пераклад гэтага гімна вы можаце прачытаць у гэтай кнізе: William J Murnane, Texts from the Amarna Period in Egypt (Atlanta 1995), стар.112-116»."
Шувалавы
Гісторыя роду
З радных запісаў і актаў вядома, што ў другой палове XVI стагоддзя ў Кастрамскім павеце жыў памешчык Дзмітрый Шувалаў. Яго ўнук Андрэй Сямёнавіч быў ваяводай (1616). Адзін са сваякоў Андрэя, Даніла, быў маскоўскім стралецкім сотнікам (1636) і пасля быў узведзены ў баяры (1669).
Іван Максімавіч Старэйшы (пам. 1736 г.), праўнук Андрэя Сямёнавіча, быў пры Пятры I камендантам у Выбаргу, займаўся складаннем карты марскіх і рачных берагоў, вызначаў мяжу паміж Расіяй і Швецыяй і садзейнічаў заключэнню Ніштацкага міру. Памёр губернатарам у Архангельску. Брат яго Іван Максімавіч Малодшы (памёр 1741 г.), служыў капітанам гвардыі і быў цяжка паранены падчас штурму Ачакава. Сыны Івана Максімавіча Старэйшага, Аляксандр і Пётр, былі сярод маладых дваран пры двары цэсарэўны Лізаветы Пятроўны і ў ноч на 25 лістапада 1741 г. падтрымалі яе падчас перавароту.
5 верасня 1746 г. імператрыца Лізавета Пятроўна ўзвяла Пятра Іванавіча Шувалава ў графскую годнасць. Яшчэ больш умацавала становішча Пятра Іванавіча Шувалава жаніцьба з Маўрай Ягораўнай Шапялёвай, наперсніцай імператрыцы. Аляксандр Іванавіч Шувалаў (1710—1771) даслужыўся да генерала-фельдмаршала і на працягу шматлікіх гадоў быў галавой таемнай канцылярыі.
Сын Паўла Андрэевіча, Андрэй Паўлавіч (1816—1876), быў санкт-пецярбургскім губернскім правадыром дваранства; вядомы сваімі заслугамі ў якасці гарадскога і земскага дзеяча. Яму прыналежыць некалькі прац па сельскай гаспадарцы ў «Працах» вольна-эканамічнага грамадства і артыкулаў публіцыстычнага характару.
Другі сын Пятра Андрэевіча, Рыгор, быў каталіцкім манахам; як і яго сын, быў членам савета міністра ўнутраных спраў, Пётр Рыгоравіч (1827—1882); яго дачка Алена Грыгор’еўна (памерла ў 1885 г.), якая таксама звярнулася ў каталіцтва, вярнулася ў праваслаўе і напісала на французскай мове падрабязнае апавяданне аб пераманьванні яе бацькі. Граф Пётр Андрэевіч Шувалаў (1827—1889) быў санкт-пецярбургскім обер-паліцаймайстарам, дырэктарам дэпартамента агульных спраў Міністэрства ўнутраных спраў, кіраўніком III аддзяленнем уласнай Яго Імператарскай Вялікасці канцылярыяй, генерал-губернатарам Астзейскага края і з 1866 па 1874 гг. шэфам жандараў; затым ён зрабіўся паслом у Лондане, прымаў удзел у мірным перамовах па ўскладненням, якія ўзніклі паміж Расіяй і Англіяй з нагоды Сан-Сцяфанскага дагавора, і быў адным з прадстаўнікоў Расіі на Берлінскім кангрэсе. З 1879 г. не займаў ніякага паста. Па сваіх перакананнях ён належыў да строга-кансерватыўнай партыі і ставіўся неспачувальна да вялікіх рэформ 1860-х гадоў.
Яго брат Павел Андрэевіч (нарадзіўся ў 1830 г.), генерал-ад’ютант, генерал ад інфантэрыі, член дзяржаўнага савета, скончыў курс у Пажаскім корпусе, прымаў удзел у крымскай кампаніі, пасля недоўгачасовага кіравання дэпартаментам агульных спраў Міністэрства ўнутраных спраў вярнуўся да ваеннай дзейнасці, быў больш за 10 гадоў начальнікам штаба гвардыі і Санкт-Пецярбургскай вайсковай акругі і ў турэцкую кампанію 1877—1878 г. шмат спрыяў паражэнню Сулеймана-ары пад Філіпопалем. З 1885 па 1894 г. Шувалаў быў надзвычайным і паўнамоцным паслом у Берліне і надзвычайным пасланцам і паўнамоцным міністрам пры вялікагерцагскіх дварах мекленбург-швярынскам і мекленбург-страліцкам; затым каля 2 гадоў прабыў варшаўскім генерал-губернатарам і камандавалым войскамі Варшаўскай вайсковай акругі. У 1888 г. Васачайша велена графу Міхаілу Андрэевічу Шувалаву як спадчынніку маяратнага маёнтку ў родзе князёў Варанцовых далучыць да свайго прозвішча тытул, герб і прозвішча заснавальніка гэтага маёнтка, з найменнем: «Святлейшы князь Варанцоў, граф Шувалаў».
Бацькаўшчына (газета, 1947)
«Бацькаўшчына» — газета беларускай эміграцыі, палітычны штотыднёвік (з 1955). Лічыла сябе органам «беларускай нацыянальна-вызвольнай думкі». Выдавалася на беларускай мове, у Мюнхене (31.10.1947 — снежань 1966). Выдавец У. Бортнік (з 1955).
У «Бацькаўшчыне» змяшчаліся публікацыі па гісторыі Беларусі. Шмат увагі адводзілася праблемам нацыянальна-дзяржаўнага і культурнага адраджэння Беларусі ў 20-я гады XX ст., крытыцы кірунку нацыянальнай палітыкі ў БССР. Шматлікія матэрыялы прысвячаліся гісторыі рэлігіі, рэлігійных адносін, супярэчнасцям у нацыянальна-канфесійным развіцці Беларусі. Таксама на старонках газеты прыводзілася ідэя абароны беларускай мовы. «Бацькаўшчына» паслядоўна публікавала на сваіх старонках артыкулы пра рэфармаванне беларускага правапісу, русіфікацыю беларускай мовы, прыгадвала час яе росквіту.
Як дадатак да газеты ў 1952—1961 выдаваўся часопіс для дзяцей «Каласкі».
«Бацькаўшчына» і беларуская мова
«Бацькаўшчына» прысвяціла шмат увагі гісторыі русіфікацыі беларускай мовы, старалася на абмяжоўвацца толькі XX ст, але зазірнуць глыбей у мінуўшчыну. У ёй быў змешчаны цыкл публікацый праф. Яна Станкевіча «З гісторыі русіфікацыі Беларусі». Аўтар абапёрся на дзве працы: А. Пушкарэвіча («Эпизод из истории русификации Белоруссии») і А. Цвікевіча («Западно-руссизм»). На пачатку аўтар сцвярджае, што формула Пушкіна «Славянскія ручаі сальюцца ў расійскім моры» сталася баявым лозунгам рэакцыйных колаў расійскага грамадства ў славянскім пытанні. Згодна з шматлікімі праектамі рэфарматараў Беларусі, трэба было змяніць у ёй народны дух. Дзеля гэтага мелі служыць рэформы асветы, увядзенне рускай мовы, цывільныя і крымінальныя расійскія судовыя працэдуры, скасаванне царкоўнай уніі, прыцягненне шляхам ільгот і прывілеяў у Беларусь чыноўнікаў з расійскіх губерняў ды, пад канец, каланізацыя беларускіх губерняў расійцамі. Узаконенне рускай мовы ў якасці службовай ва ўсіх галоўных галінах эканамічнага, палітычнага і дзяржаўнага жыцця СССР узносіць рускую мову ў выразна прывілеяванае становішча і робіць яе фактычнай дзяржаўнай мовай усяго Савецкага Саюза, а гэта вядзе да адмірання іншых нацыянальных моў. Выходзячы з гэтага, змаганне нерускіх народаў за чысціню сваіх нацыянальных моў практычнага значэння не мае. Пры такім развязанні пытання лёс іх трагічны. Зусім натуральна, што ў такіх умовах сярод нерускіх народаў штораз больш людзей вывучае рускую мову.
Цытата з артыкула «З гісторыі русыфікацыі Беларусі»:
Таксама Станіслаў Станкевіч на старонках гэтай газеты пісаў пра русіфікацыю беларускай мовы і абмеркаваў прычыны, з якіх была зроблена рэформа беларускага правапісу 1933 года:
Газета стаяла на тым, што ўсе беларусы замежжа павінны размаўляць па-беларуску, каб «не распусціцца ў чужым моры», каб «горда і годна рэпрэзентаваць Беларусь перад чужымі народамі». На яе старонках з’яўляліся заклікі да беларусаў, што жылі ў лягеры Віндышбергердорф, каб тыя не пераставалі размаўляць на беларускай мове. У выніку ў Віндышбергердорфе былі адкрытыя беларускія школы, утвораны саюз беларускіх скаўтаў.
Мар’ян Антонавіч Скрамблевіч
Мар’ян Антонавіч Скрамбле́віч (нар., г. п. Адэльск, цяпер Гродзенскі раён) — беларускі музыкант (баян, гармонік), музычны педагог, майстар народных музычных інструментаў.
Біяграфія
З сялянскай сям’і. Брат Баляслава Скрамблевіча. Скончыў Адэльскую СШ, служыў у 1960—1963 гадах у войску. У 1963—1970 гадах — настаўнік музыкі і спеваў Адэльскай СШ. З 1970 — загадчык клуба аўтобуснага парку № 1 г. Гродна.
Завочна скончыў у 1965 годзе аддзяленне тэорыі музыкі Універсітэта імя Крупскай у Маскве, курсы баяністаў пры Гродзенскім абласным Доме народнай творчасці. У 1972—1977 вучыўся ў Вышэйшай прафсаюзнай школе культуры ў Ленінградзе. Кіруе з 1970 года хорам аўтапарку № 1 у Гродне.
З 1992 вырабляе народныя музычныя інструменты (дуды, дудкі, ражкі, свісцёлкі, акарыны, гармонікі), якія дэманстраваў на рэспубліканскіх і міжнародных фестывалях.
Прызнанне
Рэспубліканская экспертная камісія па народнай творчасці і рамёствах Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь у 2012 годзе прысвоіла М. А. Скрамблевічу званне народнага майстра па вырабе народных музычных інструментаў. Творчасць Мар’яна Скрамблевіча ў 2012 годзе занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.
Скрамблевіч
Скрамбле́віч — беларускае прозвішча.
Глеб Андрэевіч Якушэвіч
Глеб Якушэвіч (нар., ) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Мінск» і моладзевай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
З 4 гадоў трэніраваўся ў структуры «Мінска», з 2019 года пачаў выступаць за дубль клуба, гуляў у Юніёрскай лізе УЕФА. Перад сезонам 2021 пачаў прыцягвацца да асноўнай каманды, у складзе якой дэбютаваў 6 сакавіка 2021 года, выйшаўшы на замену ў канцы матча Кубка Беларусі супраць «Іслачы» (1:1). 11 красавіка 2021 года ўпершыню згуляў у Вышэйшай лізе, калі ў матчы з БАТЭ (2:2) выйшаў у першым тайме на замену замест траўмаванага Дзмітрыя Алісейкі. У далейшым працягваў часам з’яўляцца на полі, у тым ліку ў асноўным складзе, аднак часцей заставаўся на лаўцы запасных.
У снежні 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Мінск», аднак у студзені 2023 года падпісаў новае пагадненне са сталічным клубам.
Міжнародная кар’ера
21 верасня 2022 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у таварыскім матчы супраць Расіі (1:6).
Лестэр
Лестэр (Leicester) — горад і ўнітарная адзінка ў Вялікабрытаніі, адміністрацыйны цэнтр графства Лестэршыр. Насельніцтва 285 тыс. чалавек (2004).
Геаграфія
Унітарная адзінка Лестэр займае плошчу 73 км² і мяжуе па ўсіх баках свету з неметрапольным графствам Лестэршыр.
Адукацыя
У горадзе знаходзяцца 2 універсітэты. Універсітэт Лестэра, які ўваходзіць у топ-15 універсітэтаў Вялікабрытаніі з 2009-га года паводле рэйтынгаў Times Good University Guide і Guardian University Guide і Універсітэт Дэманфорт.
Самар
На востраве горы вышынёй да 896 м, складзеныя з крышталічных горных парод, вапнякоў і сланцаў. Уздоўж берагоў нізіны, у прыбярэжнай зоне каралавыя рыфы. Клімат на востраве трапічны, мусонны.
Людэрыц
Людэрыц (ням.: Lüderitz) — горад, рыбацкі і гандлёвы порт на атлантычным узбярэжжы Намібіі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі ў намібійскім рэгіёне Карас. Насельніцтва — каля 20 000 чалавек (2005).
Лепясоўскі сельсавет
Лепясо́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Вялікія Лепясы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года. 30 кастрычніка 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Яроміцкага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (1752001—1753000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1752001—1753000)
Бідх’я Дэві Бхандары
Бідх’я Дэві Бхандары (विद्यादेवी भण्डारी; нар. 19 чэрвеня 1961, Манэ Бханджыянг, Бхаджпур, Непал) — непальскі дзяржаўны дзеяч, член Камуністычнай партыі Непала, міністр па пытаннях навакольнага асяроддзя і народанасельніцтва Непала з 25 сакавіка па 5 кастрычніка 1997 года, міністр абароны Непала з 25 мая 2009 года па 6 лютага 2011 года, прэзідэнт Непала з 29 кастрычніка 2015 года.
Раннія гады
Бідх’я Дэві нарадзілася 19 чэрвеня 1961 года ў вёсцы Амботэ Манэ Бханджыянг ў Бхаджпуры ў Непале. Яна была родам з фермерскай сям’і брахманаў Мітхілы і Рам Бахадура Панда. Бацька працаваў дырэктарам сярэдняй школы, дзед Цілак Бахадур Панда быў сацыяльным работнікам і старшынём сельскай грамады ў Панчаяцкі перыяд. У сям’і ў Бхандары былі сястра і тры браты, адзін з якіх — Г’янендра Бахадур Каркі — стаў бачным членам Непальскага кангрэса.
Адукацыя і пачатак палітычнай дзейнасці
У той час як дзяўчаты яе пакалення не мелі магчымасці вучыцца, Бідх’я Дэві па патрабаванні дзеда паступіла ў пачатковую школу Бехерэшвара, а затым у сярэднюю прафесійную школу Бібх’ёдаі, якую скончыла з атэстатам у 1979 годзе. Падчас вучобы ў сёмым класе школе яна даведалася пра палітыку з размоў дзеда і дзядзькі Ханендры Пандэя, актывіста Саюза студэнтаў Непала і Усенепальскага Нацыянальнага свабоднага студэнцкага саюза(ВНССС), якія абмяркоўвалі камуністычнае паўстанне супраць памешчыкаў і ўсіх відаў няроўнасці ў раёне Джхапа пад уплывам барацьбы наксалітаў у Усходняй Індыі і культурнай рэвалюцыі ў Кітаі. Пасля гэтага Бідх’я Дэві пачала палітычную дзейнасць у левым асяроддзі, і ў восьмым класе ўступіла ў Каардынацыйны камітэт, утвораны пасля джхапальскага паўстання, стаўшы раздаваць лістоўкі, накіраваныя супраць памешчыкаў, хоць яе дзед лічыўся феадалам, але быў больш радыкальны за яе ў палітычным дачыненні.
У 1978 годзе Бхандары паступіла ў «Бхаджпур Кампус» на курс гуманітарных навук і ў той жа год у Катманду пачаліся паўстанні студэнтаў, якія распаўсюдзіліся па ўсёй краіне. Пасля гэтага, яна была паслана ў сталіцу, дзе стала членам УНССС, здзейсніла шэраг паездак у аддаленыя вёскі для сустрэчы з мясцовымі актывістамі, а потым абраная на пасаду старшыні яго камітэта ва Усходнім рэгіёне, якую займала з 1979 па 1987 год. У 1978 Годзе ўступіла ў бхаджпурскае аддзяленне Саюза моладзі Камуністычнай партыі Непала (марксісцка-ленінскай) (КПН (МЛ)), пераемніцы Каардынацыйнага камітэта. Скончыўшы са ступенню бакалаўра «Махендра Моранг Кампус» у Біратнагары, афіляваны з Трыбхуванскім універсітэтам у Катманду, яна была абрана скарбнікам ВНССС, а таксама стала ўдзельнічаць у дзейнасці гарадскога камітэта КПН (МЛ) і Усенепальскай жаночай асацыяцыі. У 1980 годзе годзе ўступіла ў члены КПН (МЛ). Не сутыкнуўшыся з дыскрымінацыяй па прыкмеце полу з-за свайго высокага паходжання, Бхандары стала актыўным змагаром за правы меншасцяў і жанчын ва ўмовах наяўнасці ў Непале традыцыйнага грамадства, калі жанчыны ў асноўным занятыя працай дома або на фермах.
Пасля ўсяго толькі двух сустрэч у 1979 і 1980 гадах, Бідх’я Дэві закахалася ў харызматычнага палітыка з іншай касты Мадана Кумара Бхандары, і ў 1982 годзе выйшла за яго замуж. Узяўшы прозвішча мужа, яна стала добрай жонкай, ахвяраваўшы партыйнай працай дзеля сям’і, і нарадзіўшы дваіх дачок: Нішакусук (нар. 29 чэрвеня 1982) і Ушакіран (нар. 16 жніўня 1986). Пасля крушэння панчаяцкай сістэмы і аднаўлення шматпартыйнай дэмакратыі ў 1990 годзе, КПН (МЛ) і КПН (М) аб’ядналіся ў Камуністычную партыю (аб’яднаную марксісцка-ленінскую) (КПН (АМЛ)), старшынёй якой быў абраны Мадан Бхандары, які высунуў асноватворны партыйны прынцып «народнай шматпартыйнай дэмакратыі». Тады ж Бідх’я Дэві ўступіла ў КПН (АМЛ). Яна заўдавела ў 1993 годзе, калі Мадан загінуў у загадкавай аўтакатастрофе ў Дасдхунге (раён Чытван), якая магла быць інсцэніраваным забойствам , не дажыўшы да падзення манархіі ў Непале.
Кар’ера
У 1994 годзе, пасля смерці мужа і вызвалення месца ў парламенце ад выбарчай акругі Катманду-1, Бхандары скарысталася яго палітычным капіталам і ўпершыню перамагла на выбарах, набраўшы больш галасоў чым былы прэм’ер-міністр і прэзідэнт Непальскага кангрэса Крышна Прасад Бхатараі, аднак прабыла членам ніжняй палаты толькі год. З 1993 года яна была старшынёй жаночага крыла Усеагульнай Федэрацыі непальскіх прафсаюзаў, а ў 1998 годзе на 6-м з’ездзе КПН (АМЛ) стала членам яе Цэнтральнага Камітэта. Прабыўшы прэзідэнтам аддзяленняў у Біратнагары, раёне Моранг і зоне Касі у тым жа годзе была абраная прэзідэнтам Усенепальскай жаночай асацыяцыі. У 1999 годзе яна была зноў абраная ў парламент ад акругі Катманду-2, перамогшы былога спікера Палаты прадстаўнікоў і лідара непальскага кангрэса Даманата Дхунгану.
З 25 сакавіка па 5 кастрычніка 1997 займала пасаду міністра па пытаннях навакольнага асяроддзя і народанасельніцтва і была адзінай жанчынай у кааліцыёным ўрадзе Лакендры Бахадура Чанда, які пратрымаўся сем месяцаў.
З 25 мая 2009 года па 6 лютага 2011 Годзе займала пасаду міністра абароны ва ўрадзе Мадхава Кумара Непала. У гэты перыяд яна ўступіла ў канфлікт з прэм’ер-міністрам ад уласнай партыі, выступіўшы супраць уключэння 6,500 камбатантаў-мааістаў у склад узброеных сіл Непала. Пасля гэтага, выступала супраць урада Аб’яднанай Камуністычнай партыі (мааісцкай) (АКПН (М)) прэм’ер-міністра Бабурама Бхатараі, а таксама спробаў падзяліць людзей па этнічным і геаграфічным лініях ў імя федэралізму.
У 2013 годзе выбралася ва Устаноўчы сход па сістэме прапарцыянальнага прадстаўніцтва. У 2014 годзе на 9-м з’ездзе КПН (АМЛ) была пераабраная яе віцэ-старшынёй, а старшынёй стаў яе блізкі паплечнік Кхадга Прасад Шарма Олі.