cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дэла Роверэ
Гісторыя
Папа Сікст перадаў сваім сваякам кіраванне Сенігаліяй, герцагствамі Арчэ і Сора і шэрагам іншых гарадоў. Прытрымліваючыся ватыканскай практыкі непатызму, Папа Юлій пасадзіў сваіх пляменнікаў на лепшыя біскупскія кафедры Італіі. Адзін з гэтых пляменнікаў, Франчэска Марыя, з падачы Папы быў усыноўлены сваім дзядзькам, бяздзетным герцагам Урбінскім Гвідабальда з роду Монтэфельтра. У 1513 годзе да ўладанняў дэла Роверэ дадаўся горад Пезара.
Уплывовы кардынал дэла Роверэ (1533—1598) меў незаконнанароджанага сына Іпаліта. Яго дачка Лукрэцыя дэла Роверэ (1589—1652) у 1609 годзе ўзяла шлюб з Маркантаніа Лантэ, даўшы пачатак княжацкай і герцагскай фаміліі Лантэ дэла Роверэ. Адным з уладанняў гэтага сямейства была знакамітая віла Лантэ пад Вітэрба.
Герцагі Урбінскія (1508—1626)
(спадчыннікі дынастыі Монтэфельтра)
Сіцылійская Вікіпедыя
Сіцылійскіх Вікіпедыя (Wikipedia ’n sicilianuWikipedia ’n sicilianuWikipedia 'n sicilianu) — раздзел Вікіпедыі на сіцылійскай мове. Створана ў кастрычніку 2004 года. Сіцылійскіх Вікіпедыя па стане на сённяшні дзень змяшчае артыкулы,  зарэгістраваных карыстальнікаў, 7 адміністратараў. Агульная колькасць старонак у сіцылійскай Вікіпедыі —, правак — , загружаных файлаўзагружаных файлаў — 1410. Глыбіня (узровень развіцця моўнага падзелу) сіцылійскай Вікіпедыі малая і складае пунктаў.
Players Tour Championship 2010/2011 – Этап 4 (снукер)
Players Tour Championship 2010/2011 – Этап 4 (таксама вядомы як Star Xing Pai Players Tour Championship 2010/2011 – Этап 4 ад назвы спонсара) — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 14 па 16 жніўня 2010 года ў акадэміі сусветнага снукера, у Шэфілдзе, Англія. Прызавы фонд турніру склаў £50,000, з якіх £10,000 атрымаў пераможца.
Скаўцкі рух
Скаўцкі рух (Scouting) — сусветны юнацкі рух, які займаецца фізічным, духоўным і разумовым развіццём маладых людзей так, каб моладзь магла заняць канструктыўнае месца ў грамадстве. Гэта дасягаецца нефармальнай адукацыяй з акцэнтам на практычныя дзеянні на адкрытым паветры — скаўцкім метадам. Слова скаўт  (scout) перакладаецца з англійскай, як выведнік. Таму скаўтынг таксама часам завецца выведніцтвам.
Гісторыя
У 1972 бойскаўцкія арганізацыі існавалі ў 106 краінах і налічвалі, уключаючы сталых кіраўнікоў, 13 мільёнаў чальцоў (адна з самых шматлікіх бойскаўцкіх арганізацый — у ЗША, звыш 6 млн). Гёрлскаўцкія арганізацыі дзейнічалі ў 91 краіне і аб'ядноўвалі 6,5 мільёнаў чальцоў. Кантакты паміж бойскаўцкімі арганізацыямі розных краін ажыццяўляюць Міжнародны камітэт (12 чальцоў — прадстаўнікоў нацыянальных звязаў) і яго выканаўчы орган — Міжнароднае бюро байскаўтаў (штаб-кватэра — у Жэневе). Штаб-кватэра Міжнароднага камітэта і Міжнароднае бюро гёрлскаўтаў — у Лондане. Міжнароднае бюро скаўтаў праводзяць кожны год міжнародную радыёпераклічку скаўтаў, кожныя 2—3 гады — міжнародныя канферэнцыі кіраўнікоў нацыянальных скаўцкіх звязаў, маюць у розных краінах міжнародныя лагеры і цэнтры навучання і адпачынку скаўтаў, выдаюць літаратуру, метадычныя дапаможнікі, у тым ліку часопіс «Сусветны скаўтызм» (на англійскай і французскай мовах).
Гусіцкія войны
Гусіцкія войны — нацыянальна-рэлігійная барацьба чэшскага народа за рэформу каталіцкай царквы, супраць нямецкага засілля і іншаземнай інтэрвенцыі ў 1-й пал. XV ст.. Ваенныя дзеянні з удзелам паслядоўнікаў Яна Гуса, гусітаў, а таксама паміж імі ў Багеміі (сучасная Чэхія) вяліся паміж 1420 і 1434 гадамі. У гэтай вайне шырока выкарыстоўвалася ручная агнястрэльная зброя. Гусіцкая пяхота нанесла мноства паражэнняў буйнейшым арміям з цяжкаўзброенымі рыцарамі.
Першапачаткова гусіты ваявалі супраць каталікоў, якія арганізавалі серыю крыжовых паходаў, пазней іх рух падзяліўся на ўмераных («чашнікаў»), якія прымірыліся з каталікамі, і радыкалаў («табарытаў»), якія пацярпелі паражэнне.
Вытокі канфлікту
Гусіцкі рух набыў рэвалюцыйны характар пасля таго, як вестка пра пакаранне смерцю Яна Гуса дасягнула Прагі. Рыцары і знаць Багеміі і Маравіі, якія падтрымлівалі рэфармаванне царквы, адправілі ў адрас Канстанцкага сабору пратэст (2 верасня 1415 года), вядомы як protestatio Bohemorum, у якім асудзілі пакаранне смерцю Гуса ў моцных выразах. Дзеянні імператара Жыгімонта, які слаў пагрозлівыя лісты ў Багемію, у якіх ён абяцаў утапіць у крыві ўсіх вікліфістаў і гусітаў, выклікалі моцны гнеў людзей.
Пачатак вайны
пражскія гусіты на чале з Я. Жэліўскім узнялі паўстанне і захапілі уладу ў горадзе. Пасля смерці караля Вацлава IV (1419) паўстала ўся Чэхія, народ распраўляўся з у асноўным нямецкім патрыцыятам і каталіцкімі прэлатамі, граміў кляштары. Ужо ў першыя месяцы вайны адбылося размежаванне сярод гусітаў. Дробнае рыцарства і бюргерства ўтварылі памяркоўнае крыло гусітаў — чашнікі (чаша — сімвал царк. рэформы), якія задачы рэфармацыі каталіцкай царквы вызначылі ў Пражскіх артыкулах 1420 года. Гарадскія нізы і сялянства ўтварылі радыкальнае крыло, што атрымала назву табарыты (ад гары Табар). Табарыты патрабавалі рэфармацыі, заклікалі да ліквідацыі феадальных парадкаў.
Першы крыжовы паход супраць гусітаў
Нешматлікія прыхільнікі Габсбургаў і каталіцкай царквы ў Чэхіі сталі лагерам ля Кутна-Горы. Для іх падтрымкі Рымскі Папа абвясціў 1 сакавіка 1420 года крыжовы паход супраць ератыкоў-гусітаў. Імператар Жыгімонт сабраў у Сілезіі войска з нямецкіх, польскіх і венгерскіх рыцараў, а таксама з пяхоты, якую складала апалчэнне сілезскіх гарадоў і італьянскія найміты. У канцы красавіка яго армія ўварвалася ў Чэхію і рушыла на злучэнне з абаронцамі Кутна-Горы. Тым часам на паўднёвай мяжы Чэхіі аўстрыйскія і баварскія атрады яшчэ толькі рыхтаваліся да наступу, а на паўночна-заходняй мяжы збіраліся войскі з Брандэнбурга, Пфальца, Трыра, Кёльна і Майнца.
У канцы мая Жыгімонт увайшоў у Кутна-Гору і запатрабаваў, каб жыхары Прагі знялі аблогу гарадской цытадэлі, дзе заселі каралеўскія салдаты. Пражане паслалі ганцоў у Табар па дапамогу. 9 тысяч табарытаў пад камандаваннем Яна Жыжкі прыбылі пад Прагу. Рыцары атакавалі іх на паходзе, але атака была адбіта агнём бамбард і лучнікаў ды аркебузіраў, якія баранілі вагенбург. 20 мая Жыжка увайшоў у Прагу і прыняў камандаванне над усёй гусіцкай арміяй. Жыгімонт падышоў да Прагі з усходу, але атакаваць непрыяцеля не вырашыўся і 25 мая адступіў.
Тады Жыжка вырашыў авалодаць пражскай крэпасцю. Але яе абаронцы агнём з бамбард знішчылі аблогавыя машыны і бамбарды гусітаў. Прыступ захлынуўся. Неўзабаве да Прагі, гэтым разам з захаду, падышоў Жыгімонт. Яму ўдалося правесці ў крэпасць вялікі абоз з харчом і вывесці адтуль некалькі сот коней, для якіх у абложаных не было фуражу.
У канцы чэрвеня атрад нямецкіх рыцараў і пяхоты аблажыў Табар. З поўдня да гэтага горада падыходзіла войска аўстрыйскага герцага. Але атрад, пасланы Жыжкам з Прагі, раптам атакаваў праціўніка з тылу, а гарнізон Табара зрабіў вылазку. Атрад, які абложваў горад, быў разбіты. Пасля гэтага Жыгімонт загадаў аўстрыйцам ісці да Прагі. Тут на Віткавай гары 14 ліпеня 1420 года адбылася вырашальная бітва гусітаў і крыжакоў. Калі б армія Жыгімонта авалодала гэтай гарой, Прага апынулася б у блакадзе. Аднак рыцарам не ўдалося пераадолець роў, выкапаны на схіле гары, а контратака пяхоты на чале з Жыжкам адкінула іх да падножжа. Тым часам у фланг войска Жыгімонта ўдарыла пражскае апалчэнне. Армія крыжакоў адступіла.
Хоць яна і не пацярпела буйнога паражэння, а толькі дробную тактычную няўдачу, паміж правадырамі крыжакоў пачаліся разлады. Таму 30 ліпеня 1420 года Жыгімонт вымушаны быў зняць аблогу Прагі. У лістападзе яго войска пацярпела паражэнне пад Вышаградам, і ўся Чэхія і Маравія апынулася ў руках гусітаў.
Другі крыжовы паход супраць гусітаў
Увосень 1421 гады абвастрыліся супярэчнасці паміж табарытамі і чашнікамі. Адзінае гусіцкае войска фактычна распалася. Скарыстаўшыся гэтым, Жыгімонт пачаў другі крыжовы паход у Чэхію. У верасні 1421 года крыжакі аблажылі горад Жацец недалёка ад мяжы з Саксоніяй.
Жыжку ўдалося з атрадам табарытаў прарваць кальцо аблогі і правесці ў горад абоз з харчом. Аднак контратака польскіх і венгерскіх рыцараў вымусіла табарытаў адступіць да Прагі.
Жыжка заняў абарончую пазіцыю на гары Уладар недалёка ад горада Жлуцец. Табарыты пабудавалі вагенбург, у якім устанавілі бамбарды. На працягу трох дзён польскія і венгерскія рыцары атакавалі табарытаў, але іх атака была адбіта артылерыйскім агнём і бічамі. Пасля гэтага армія Жыжкі змагла прарвацца ў Жлуцец. Неўзабаве крыжакі, ў якія былі цяжкасці з забеспячэннем, пакінулі Чэхію.
У канцы года яны зноў уварваліся ў краіну і дашлі да Кутна-Горы. Там армію Жыгімонта сустрэла войска табарытаў. Да таго часу Жыжка ў адным з баёў пазбавіўся другога вока і цалкам аслеп, што, аднак, не замінала яму камандаваць. Жыгімонту ўдалося захапіць Кутна-Гору, але 8 студзеня 1422 года ён пацярпеў паражэнне ля Габра. Табарыты адкінулі рыцараў і пераследвалі іх да горада Нямецкі-Брод. Пры пераправе праз раку Сазава некаторыя рыцары праваліліся пад лёд і патанулі. У рукі табарытаў патрапіў кінуты на беразе абоз. Праз два дні яны авалодалі Нямецкім-Бродам.
Праз некалькі месяцаў на дапамогу гусітам прыбыў атрад з ліку праваслаўных падданых Вялікага Княства Літоўскага, якія змагаліся супраць акаталічвання сваёй краіны. Восем гадоў разам з табарытамі яны ваявалі супраць польскіх, нямецкіх і венгерскіх войскаў.
У пошуках саюзнікаў супраць крыжакоў чашнікі прапанавалі чэшскую карону вялікаму князю літоўскаму Вітаўту. Замест сябе Вітаўт паслаў князя Жыгімонта Карыбутавіча, які на чале 5-тысячнага беларуска-літоўскага войска ў маі 1422 увайшоў у Прагу і быў каранаваны чэшскім сеймам. Але з-за пазіцыі Рымскага Папы Вітаўт вымушаны быў адклікаць Жыгімонта Карыбутавіча.
Грамадзянская вайна
7 чэрвеня 1424 года дзве фракцыі гусітаў сышліся ў бітве ў горада Мацешаў. Чашнікі пацярпелі паражэнне дзякуючы раптоўнай контратацы табарыцкай конніцы. Акрамя таго, табарыты пусцілі па схіле гары вазы, якія ўрэзаліся ў рады чашнікаў і выклікалі там замяшанне. Такім чынам, Жыжку зноў удалося аб’яднаць пад сваім камандаваннем усё гусіцкае войска. Аднак 11 кастрычніка 1424 года ён памёр ад чумы: пераемнікам Жыжкі — вярхоўным гетманам табарытаў — стаў Пракоп Вялікі, таксама вядомы як Пракоп Голы. Эпідэмія саслабіла чэшскае войска, і яно вымушана было адмовіцца на час ад новых паходаў у суседнія землі.
Трэці крыжовы паход супраць гусітаў
У 1425 годзе пачаўся трэці крыжовы паход у Чэхію. Галоўную ролю адыгрывала аўстрыйскае войска на чале з эрцгерцагам Альбрэхтам. У Маравіі яно пацярпела паражэнне, і адступіла ў Аўстрыю.
На наступны год чэшская армія аблажыла Усці-над-Лабем (Аўсіг), захоплены саксонскімі войскамі. Пракоп Вялікі, чыя армія складалася з атрадаў табарытаў і пражскага апалчэння, меў 25 тысяч чалавек. Для дэблакады Аўсіга высунулася войска Саксонскага, Мейсенскага і Цюрынгскага княстваў, якое налічвала 15—20 тысяч чалавек. Немцы атакавалі чэшскі вагенбург, які складаўся з 500 вазоў, і ў адным месцы ўварваліся ў яго. Але табарыцкая конніца зрабіла вылазку і адкінула непрыяцеля. Немцы адступілі, страціўшы да 4 тысяч чалавек.
Пяты крыжовы паход супраць гусітаў
У 1431 годзе імперскі сейм у Нюрнбергу пастанавіў арганізаваць пяты крыжовы паход у Чэхію. Германскія княствы выставілі 8200 конных рыцараў і значную колькасць пяхоты, падмацаванай 150 бамбардамі. У жніўні ля чэшскай мяжы армія крыжакоў пад камандаваннем Фрыдрыха Брандэнбургскага была раптам атакавана ў лагеры каля Домажліцаў гусітамі і бегла, кінуўшы абоз і артылерыю. Затым пры Тахаве чэхі разбілі саксонскіх і баварскіх феадалаў.
Удзел Польшчы
У адрозненне ад іншага каталіцкага свету, Польшча зусім не спяшалася паслухацца заклікаў Папы Рымскага і тым самым далучыцца да крыжовых паходаў супраць гусітаў. Гэта можна растлумачыць тым, што Польшча асцерагалася інтэрвенцыі (захопу) з боку нямецкага рыцарства і не жадала агаляць свае межы. Вядомыя факты, пры якіх польскія рыцары, а таксама некаторыя прадстаўнікі дваранства прытрымліваліся калі не саюзных адносін з гусітамі, то прынамсі нейтралітэту.
Канчатковы разгром
Супярэчнасці паміж чашнікамі і табарытамі ў 1434 выліліся ў ваеннае супрацьстаянне. 30 мая 1434 года ў бітве пад Ліпанамі армія табарытаў была ўшчэнт разгромлена чашнікамі, якіх актыўна падтрымлівала армія каталікоў. Практычна ў той жа час прыйшоў канец і польскаму гусіцкаму руху — Уладзіслаў III Варнскі разграміў іх пад Гротнікамі.
Мірнае пагадненне
у Іглаве чашнікі заключылі мір з Жыгімонтам I Люксембургам (імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі) і Базельскім саборам і падпісалі т. зв. кампактаты (пагадненні), у якіх са значнымі агаворкамі была легалізавана гусіцкая царква, праведзена секулярызацыя царкоўнай маёмасці.
Наступствы
Поспехі гусітаў тлумачыліся іх згуртаванасцю перад тварам раздробненых сіл іх праціўнікаў — Польшчы, Венгрыі, аўстрыйскага герцагства і германскіх княстваў, толькі намінальна аб’яднаных пад вяршэнствам германскага імператара. Аднак сіл Чэхіі не хапала для заваявання і ўтрымання тэрыторый суседніх дзяржаў і поўнага разгрому армій крыжакоў. Урэшце ўмераная частка гусітаў пайшла на кампраміс з імперыяй і царквой, што і прывяло да заканчэння вайны, якая не прынесла, у сутнасці, якіх-небудзь значных вынікаў ніводнаму з бакоў, але грунтоўна спустошыла Цэнтральную Еўропу. У ходзе гусіцкіх войнаў чэшскія гарады пашырылі свае правы, былыя каралеўскія гарады дамагліся поўнага самакіравання. Гусіцкія ідэі сталі правобразам еўрапейскай Рэфармацыі.
Народны камісарыят гандлю БССР
Наро́дны камісарыя́т га́ндлю Белару́скай ССР (Народны камісарыят забеспячэння БССР, Народны камісарыят унутранага гандлю БССР) быў утвораны ў 1924 годзе на базе Камісіі па ўнутраным гандлі БССР пад назвай Народны камісарыят па ўнутраным гандлі БССР.
З 1926 года быў перайменаваны ў Народны камісарыят гандлю БССР. У 1931 годзе наркамат пераўтвораны ў Народны камісарыят забеспячэння БССР, у 1934 годзе на яго базе створаны Народны камісарыят унутранага гандлю БССР, пераўтвораны ў 1938 годзе ў Народны камісарыят гандлю БССР.
З 1946 года пераўтвораны ў Міністэрства гандлю БССР.
Пікаламіні
Пікаламіні (Piccolomini) — высакароднае італьянскае сямейства, якое мела вялікі ўплыў у Сіене пачынаючы з XIII стагоддзя.
У 1220 годзе Энгельберта д’Уга Пікаламіні атрымаў ад імператара Фрыдрыха II уладанне Монтэртары ў Валь д’Орчы, каля Сіены, ва ўзнагароду за службу. У самой Сіене сямейства валодала дамамі і вежамі, а таксама замкамі на тэрыторыі Сіенскай рэспублікі. Дзякуючы гандлю Пікаламіні набылі велізарныя багацці і мелі свае канторы ў Генуі, Венецыі, Аквілеі, Трыесце, а таксама ў розных гарадах Францыі і Германіі.
Пікаламіні падтрымлівалі палітычную плынь гвельфаў у канфлікце, які раздзіраў Сіену, і двойчы выганяліся з горада гібелінамі. Хоць пры падтрымцы Карла Анжуйскага Пікаламіні змаглі вярнуцца ў Сіену і захавалі свае замкі, палацы і шырокія зямельныя ўладанні, яны страцілі свой камерцыйны ўплыў, які перайшоў да фларэнтыйцаў.
Шматлікія прадстаўнікі роду Пікаламіні дамагаліся поспеху на царкоўнай, ваеннай і дзяржаўнай службе, у тым ліку двое, Энеа Сільвіа Пікаламіні (Пій II) і Франчэска Нані Пікаламіні (Пій III), сталі Рымскімі Папамі.
Касцёл Маці Божай Шкаплернай і кляштар піяраў (Віцебск)
Касцёл Маці Божай Шкаплернай і кляштар піяраў — страчаны помнік архітэктуры XVIII стагоддзя ў Віцебску. Знаходзіўся ў Задзвінні, на рагу Полацкай і Піярскай вуліц. Твор архітэктуры барока. Пасля ліквідацыі кляштару ў другой палове XIX стагоддзя ўлады Расійскай імперыі зруйнавалі кляштарны корпус. У 1950-я гады савецкія ўлады зруйнавалі касцёл.
Комплекс складаўся з касцёла, кляштарнага корпуса, службовых пабудоў і мура з брамай.
Гісторыя
Манахі ордэна піяраў пасяліліся ў Віцебску ў сярэдзіне XVIII стагоддзя ў часы караля Аўгуста III. У 1751—1753 гадах Андрэй Свіршчэўскі з жонкай Ганнай з Лапаў перадалі айцам-піярам плошчы ў Віцебску і фундавалі мураваны касцёл і драўляны кляштар. Пазней на кляштар ахвяравалі Пацеі, Міклаевічы, Мікошы.
Піяры ўтрымлівалі пры кляштары школу з 5 класаў, дзе выкладалі польскую і лацінскую мовы, арыфметыку, геаграфію, гісторыю, геаметрыю, фізіку, паэзію, рыторыку, права, філасофію. Навучаліся ў школе задарма. Пры калегіуме існаваў канвікт (інтэрнат). Навучэнцы ставілі тэатральныя пастаноўкі: у 1765 годзе — трагедыю Ю. Кушаля «Артаксар».
Прэфектамі калегіума былі Ян Лапацінскі (1755), Ян Сіпко (1756), сын віцебскага суддзі Ян Гурко (1758), Лявон Ігольнік (1759), Андрэй Сіпко, Сяргей Сіпко (1762), сыны мірскога суддзі Антон Карніцкі (1766) і Алаіз Карніцкі (1769), Іосіф Вяшчынскі (1767). Доўгі час прафесарам быў ксёндз Аляксандр Галгоўскі, мінскі шляхціц, які 16-гадовым уступіў у Любяшове ў ордэн піяраў і скончыў мясцовы калегіум. Філасофію і логіку выкладаў вядомы мысліцель Анёл Доўгірд, манах ордэна піяраў з 1791 года.
У 1822 годзе кляштар быў скасаваны, калегіум перавялі ў Полацк, дзе на яго базе стварылі вышэйшае піярскае вучылішча.
Касцёл перадалі лютэранскай грамадзе, кляштарныя будынкі зруйнавалі. У канцы XIX—пачатку XX стагоддзяў будынак касцёла перабудавалі: дадалі аб’ём з боку галоўнага фасада.
За савецкім часам улады зачынілі кірху. У Другую сусветную вайну помнік атрымаў нязначныя пашкоджанні. У 1950-я гады савецкія ўлады зруйнавалі касцёл.
Касцёл
Касцёл з’яўляўся помнікам архітэктуры позняга барока. Буйнамаштабная дзвюхвежавая 1-нефная крыжова-купальная базіліка з паўкруглай апсідай і бакавымі сакрысціямі. Вежы завяршаліся фігурнымі купаламі. Над сяродкрыжжам узвышаўся купал. У касцёле было 6 вокнаў, у барабане купала — 4.
Усярэдзіне касцёла падлога была з цэглы, у сакрысціях — з дошак. На адной з вежаў віселі званы і быў уваход на хоры, дзе стаяў арган на 9 галасоў. Інтэр’ер упрыгожвалі 3 алтары: Маці Божай Шкаплернай, Ісуса Хрыста і Святога Іосіфа.
Іншыя пабудовы
Насупраць калегіуму стаяў будынак канквікта з ганкам, збудаваны на каменныя падмурку з дрэва, ашаляваны і накрыты гонтам. У ім знаходзілася 12 пакояў і вялікая зала, прызначаная музея. У асобным пакоі размяшчалася бібліятэка, якая налічвала 1900 тамоў. Непадалёк ад канквіта стаяла афіцына.
Архітэктурны комплекс кляштара апісаны «візітай» 1818 года. На ўчастку акрамя касцёла месціліся будынкі кляштара, канвікта, флігеля для чэлядзі, гаспадарчыя пабудовы: стайня, карэтная, свіран, хлявы; меўся агарод. У будынку канвікта было 12 пакояў і зала музея з лабараторыямі. 4 пакоі займаў рэктар, столькі ж выхавальнікі і прэфект; астатнія прызначаліся пад класы. У чалядным драўляным флігелі жылі арганіст, эканом і парабкі.
Пестум
Пестум, першапачаткова Пасейдонія (Ποσειδωνία, ) — грэчаская (сібарыйская) калонія, заснаваная ў канцы VII стагоддзя да н.э. у заходняй частцы вобласці Луканіі (за 35 км на паўднёвы ўсход ад цяперашняга Салерна).
Гісторыя
Пасейдонія перажыла росквіт у 540-я гады да н.э. і наступныя дзесяцігоддзі. Каля 400 года да н.э. яна была заваявана луканамі, што прывяло да змяшання грэчаскай і мясцовай (протаітальянскай) культурных традыцый. У 274 годзе да н.э. горад быў каланізаваны рымлянамі, якія назвалі яго Paestum. У канцы IX стагоддзя Пестум быў спустошаны сарацынамі, у XI стагоддзі — нарманамі. Спусташэнню Пестума спрыяла забалочанасць мясцовасці; жыхары, якія засталіся тут, асцерагаючыся малярыі, сышлі на бліжэйшае ўзвышша, заснаваўшы там новы горад Капача.
Храмы
У цяперашнім Пестуме добра захаваліся тры дарычныя храмы VI — V стагоддзяў да н.э. Адзін з іх прысвечаны Афіне. Два іншыя ўзведзены ў гонар Геры і называюцца (так званая «базіліка») і  (а не Пасейдона ці Апалона, як лічылася раней). Храм Міру на форуме часткова карынфскі і належыць да II стагоддзя да н.э.
Гарадскія сцены маюць да шасці метраў у шырыню і пяць кіламетраў у перыметры. Ад рымскага амфітэатра засталося няшмат. Усе гэтыя руіны ўключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
АКСМ-201
АКСМ-201 — двухвосевы тралейбус вытворчасці завода Белкамунмаша. Адносіцца да другога пакалення тралейбусаў, распрацаваных заводам. Акрамя Беларусі, машына пастаўлялася ў наступныя гарады: Астана, Барнаул, Бялград, Бельцы, Масква, Ніжні Ноўгарад, Санкт-Пецярбург, Рубцоўск
Гісторыя стварэння
У 1993 Белкамунмаш вырабіў першы ўласны тралейбус — АКСМ-101. Тралейбус атрымаў кузаў ад тралейбуса ЗіУ-9, аднак яго высакавольтнае абсталяванне было вынесена на дах. Тралейбус атрымаў больш сучасны рухавік ДК-213, а таксама іншыя змены ў трансмісіі і электраабсталяванні. Па сутнасці, гэта мадэль стала першай мадэллю тралейбуса на базе ЗІУ-9 з сур'ёзнай яго мадэрнізацыяй. Іншыя тралейбусабудаўнічыя прадпрыемствы сталі выпускаць аналагічныя тралейбусы значна пазней. Праз 4 гады, у 1997 годзе, быў пабудаваны новы тралейбус другога пакалення — АКСМ-201. Ён атрымаў новы, больш вуглаваты кузаў, тырыстарна-імпульсную сістэму кіравання цягавым электрарухавіком і новую планіроўку салона. Ледзь пазней стаў выпускацца больш танны варыянт з рэастатна-кантактарнай сістэмай кіравання цягавым рухавіком.
Апісанне канструкцыі
Тралейбус выкарыстоўвае даволі шмат дэталяў, якія ўласцівы мадэлям 1980-х-1990-х гадоў, аднак мадэль абсталявана шматлікімі сучаснымі распрацоўкамі. Кузаў быў спраектаваны ў 1996 і ва ўсіх мадэлях, уключаючы мадэлі 2009 года, прысутнічае фактычна тая ж форма кузава (у 1999 годзе была выпушчана мадыфікацыя з іншай планіроўкай). Кузаў тралейбуса вагоннай кампаноўкі, амаль цалкам квадратнай формы з рамнай асновай і мастамі RABA. Аддзелка бакоў і даху ажыццяўлялася з дапамогай нацягнутых стальных ацынкаваных лістоў таўшчынёй 0,9 міліметра. У залежнасці ад заказу, кузаў па баках мог пакрывацца 1-міліметровым слоем шклапластыку. Перадок тралейбуса выкананы са шклапластыку. Бампер зварны, металічны. На бамперы мацуецца нумар (калі тралейбус не мае бартавога), а таксама адзінарныя фары высокай магутнасці, якія падобны да фар аўтобуса ЛАЗ мадэлі 5252 і Львоўскага тралейбуса ЛАЗ-52522. Задок выкананы са шклапластыку, на задняй панэлі размяшчаецца рухавік і па 5 задніх ліхтароў з кожнага боку. Тралейбус, як і ўсе тралейбусы вытворчасці завода Белкамунмаш, мае высокую антыкаразійную абарону і тэрмін службы не менш за 16 гадоў.
Тралейбус з'яўляецца тралейбусам нармальнай умяшчальнасці ў 100-109 чалавек, высокападлогавым з 2 пыступкамі, якія вядуць у салон. Прыступкі зроблены са шклапластыку і аддзеланы гумай альбо лінолеумам. Сядзенні мяккія, падзельнага тыпу, пакрытыя антывандальнай тканінай. Усяго сядзенняў 25 штук, яны пераважна здвоеныя. Тралейбус мае тры дзверы — усе яны двухстворкавыя, з-за чаго высадка і пасадка пасажыраў робіцца больш хуткай. Электрапмеўматычны прывад дзвярэй мае гэтак званы «паветраны ключ» і блакіравальнік ходу з адчыненымі дзвярыма. Поручні выкананы са стальных труб, якія пафарбаваны, трывалай на сонцы, палімернай фарбай. Агульная ўмяшчальнасць салона складае 109 чалавек. Вентыляцыя салона ажыццяўляецца праз форткі на вокнах, ці прымусова праз два люкі ў даху. Ацяпленне электракаларыфернае і сілкуецца ад кантактнай сеткі. У салоне размяшчаецца 3 каларыфера магутнасцю па 6 кВт кожны.
Кабіна кіроўцы цалкам адгароджана ад салона, перагародка мае два акна і спецыяльную ссоўную фортку ў адным з іх для продажу квіткоў. Дзверы ў кабіну звонку адчыняюцца аўтаномна. Крэсла кіроўцы мяккае з падрысоранае, рэгулюецца ў вышыню і глыбіню. Прыборная панэль зробленая ў стылі тарпеда з тэрмапластыку. Лабавое шкло выгнутае, бясколернае. Вентыляцыя кабіны ажыццяўляецца праз фортку, абаграванне — праз каларыфер. Шклоачышчальнікі рычажныя, лабавое шкло падзелена напалам, аднак у мадыфікацыі 201А07 яно непадзельнае. Рулявое кіраванне з гідраўзмацняльнікам, уніфікаванае з аўтобусамі Мінскага аўтамабільнага завода. Электраабсталяванне перанесена на дах і амаль цалкам выключае магчымасць удару токам. Тралейбус мае павышаную ступень бяспекі электраізаляцыі, усё электраабсталяванне абаронена ад ападкаў. Тралейбус мог мець дадатковае абсталяванне ў залежнасці ад патрэб заказчыка.
Мадыфікацыі
Акрамя гэтага, на базе АКСМ-201 была створана сучлененая мадэль тралейбуса — АКСМ-213.
Свята-Пакроўская царква з Логнавічаў
Гісторыя
Была пабудавана як уніяцкая. Вядома, што ў 1866 г. царква рамантавалася, бо да таго часу дах быў у дрэнным стане. Апошні рамонт адбываўся ў 1920-я гг. Пакроўская царква дзейнічала да 1930-х гг. У 1935 г. служба была перанесена ў Дзіянісійскую царкву ў мястэчка Заастравечча. Тады ж быў разабраны іканастас і абразы перададзены ў іншыя цэрквы.
Архітэктура
У плане цэнтральны аб'ём уяўляе сабой квадрат (8,2х 8,2 м). Гэта прапорцыя пераходзіць з плана на фасад: фасадная сцяна зруба і шчыт упісваюцца ў квадрат з бокам трохі большым за 8 м, а агульная вышыня царквы (да вастрыя цыбуліны) атрымліваецца пры падваенні стараны квадрата.
За гісторыю свайго існавання царква перабудоўвалася. Натурнае даследаванне помніка паказала, што бабінец з вежачкай прыбудаваны пазней, а ў месцы злучэння апсіды і нефа была сакрысція. Першапачаткова царква ўяўляла сабой падоўжную кампазіцыю нефа і апсіды з прыбудовай збоку рызніцы.
Паток любові
Паток Любові (تيار المحبة), да Мая 2013 года Народная петыцыя аб свабодзе, справядлівасці і развіцці (العريضة الشعبية للحرية والعدالة والتنمية), скарочана Народная петыцыя — палітычная партыя ў Тунісе. Яна была створана пасля рэвалюцыі 17 сакавіка 2011 года. Партыя заснавана пад кіраўніцтвам публіцыста і медыапрадпрымальніка Махамеда Хамдзі аль-Хашымі.
Дзейнасць
Махамед Хамдзі, які з'яўляецца ўладальнікам спадарожнікавага тэлеканала Al-Mustakilla, як мяркуецца, меў цесныя сувязі са зрынутым прэзідэнтам Туніса Бен Алі, але сам асуджае такія заявы як паклёп. Падчас выбарчай кампаніі ва ўстаноўчы сход 23 кастрычніка 2011 партыя абяцала бясплатную ахову здароўя, і дапамогу ў памеры 200 дынараў для кожнага з 500.000 беспрацоўных у Тунісе. Махамед Хамдзі асабіста паабяцаў надаць 2000000000 дынараў свайго багацця ў нацыянальны бюджэт. Канал Al-Mustakilla моцна падтрымлівае кампанію партыі. Менавіта таму ў ЦВК былі пададзеныя шматлікія скаргі на Народную петыцыю, з просьбай аб ануляванні выбарчага спісу партыі.
Пераназва
У маі 2013 Хамдзі аль-Хашымі аднавіў рух пад новай назвай "Паток Любові" (al-Mahaba).
Інсцэніроўка забойства Аркадзя Бабчанкі
Аперацыя па інсцэніраванні забойства Аркадзя Бабчанкі з мэтай затрымання арганізатара злачынства была праведзеная Службай бяспекі Украіны 29 мая 2018 года. Аб самым інсцэніраванні забойства стала вядома толькі суткі пасля, 30 мая 2018 года, на адмысловым брыфінгу СБУ. На брыфінгу старшыня Службы бяспекі Украіны Васіль Грыцак заявіў, што заказчыкам забойства Бабчанкі паводле атрыманых звестак з’яўляюцца расійскія спецслужбы. Сам жа Бабчанка на тым жа брыфінгу распавёў, што аперацыя рыхтавалася два месяцы, а яго паставілі ў вядомасць за месяц да яе правядзення. У курсе аперацыі была і жонка Бабчанкі. Паводле ягоных слоў, заказчыкі паказалі выканаўцу фота з расійскага пашпарта журналіста, што, па ягоным меркаванні, сведчыла, што інфармацыя йшла з дзяржаўных служб Расіі. 31 мая на ўласнай прэс-канферэнцыі Аркадзь Бабчанка ў адказ на пытанне аб магчымасці правакацыі з боку Службы бяспекі Украіны ў гэтай справе заявіў аб адсутнасці доказаў, што тое, што адбылося, не магло быць правакацыяй СБУ.
Абставіны замаху
Падазраваным у арганізацыі замаху з’яўляецца Барыс Герман, які, паводле версіі следства, звярнуўся да актывіста «Правага сектара», былога ўдзельніка ўзброенага канфлікта на ўсходзе Украіны іерадыякана Украінскай праваслаўнай царквы Маскоўскага і Кіеўскага патрыярхата Аляксея Цымбалюка з прапановай стаць выканаўцам забойства Аркадзя Бабчанкі. Аляксей Цымбалюк паведаміў аб злачынных планах арганізатара ў СБУ. Незадоўга да замаху пад кантролем СБУ была арганізаваная сустрэча між арганізатарам замаху Барысам Германам і «кілерам» Аляксеем Цымбалюком, на якой арганізатар перадаў выканаўцу 30 тысяч долараў ЗША і зброю для здзяйснення злачынства.
Дэталі аперацыі
Інсцэніраванне забойства журналіста адбылося позна ўвечары 29 мая. Пасля інсцэніравання ў сеціве з’явілася фота, на якім Аркадзь Бабчанка ляжыць тварам уніз у лужыне крыві. Каб разыграць максімальна рэалістычнае забойства, да аперацыі па інсцэніраванні забойства прыцягваўся грымёр, перад спецаперацыяй Бабчанка трэніраваўся падаць, а ў якасці крыві ўжывалася свіная кроў. Пасля інсцэніравання забойства Аркадзя Бабчанкі на машыне хуткай дапамогі павезлі ў морг, дзе ён пераапрануўся і пачаў глядзець навіны пра сябе.
Следства і суд
31 мая 2018 года Шаўчэнкаўскі раённы суд Кіева выбраў меру стрымання меркаванаму арганізатару тэракта Барысу Герману ў выглядзе ўтрымання пад вартай на два месяцы. Яму было інкрымінавана некалькі артыкулаў Крымінальнага кодэкса Украіны — частка 1 артыкула 14, частка 3 артыкула 27, частка 3 артыкула 258: падрыхтоўка тэракта з ужываннем зброі для запалохвання насельніцтва, тэракт, дасканалы па папярэдняй змове з групай асоб, які прывёў да згубы чалавека.
Барыс Герман быў адзіным падазраваным па гэтай справе, паколькі Аляксей Цымбалюк, які пагадзіўся на ролю кілера і стаў удзельнікам спецаперацыі СБУ, праходзіць у якасці сведкі.
На судовым пасяджэнні падазраваны Барыс Герман сцвярджаў, што ўсё тое, што адбылося, з’яўляецца вынікам яго супрацоўніцтва з контрразведкай Украіны. Паводле яго слоў, за паўгады да дадзеных падзей да яго звярнуўся яго даўні знаёмы, былы грамадзянін Украіны, які жыве ў Маскве. Паводле слоў Барыса Германа, заказчыка забойства Аркадзя Бабчанкі клічуць Вячаслаў Піваварнік і ён працуе ў асабістым фондзе Уладзіміра Пуціна і займаецца арганізацыяй беспарадкаў ва Украіне, адказвае за тэракты на выбарах прэзідэнта Украіны ў 2019 годзе. Дадзены факт быў дакладзены Барысам Германам украінскай контрразведцы. У сваю чаргу, па словах Барыса Германа, контрразведка Украіны дала яму магчымасць вывучаць, як ствараюцца запасы зброі, як прыходзяць грашовыя патокі. Неўзабаве Барысу Герману ад заказчыка забойства таксама паступіў спіс з 30 чалавек, на якіх паступіла замова ад названага супрацоўніка асабістага фонду Уладзіміра Пуціна. Зброя для здзяйснення злачынства, як было пасля заяўлена на судзе самім падазраваным, была прадастаўлена яму контрразведкай Украіны.
Тэрміны правядзення следства вызначыў генеральны пракурор Украіны Юрый Луцэнка, заявіўшы 1 чэрвеня 2018 года, што расследаванне замаху на Аркадзя Бабчанку працягнецца мінімум паўгады.
Інфармацыя пра іншых патэнцыйных ахвяр злачынцаў
1 чэрвеня 2018 года стала вядома, што ў руках украінскага следства апынуўся спіс з 47 чалавек, якія маглі стаць наступнымі ахвярамі наймітных забойцаў. У асноўным гэта былі вядомыя ўкраінскія журналісты, а таксама расійскія журналісты, якія пераехалі ва Украіну, у тым ліку Матвей Ганапольскі і Яўген Кісялёў. Па стане на 1 чэрвеня сямнаццаць чалавек з гэтага спісу ўжо сустрэліся з прадстаўнікамі ўкраінскіх праваахоўных органаў; ім усім прапанавалі звярнуцца з просьбай аб ахове. Акрамя таго, усе 17 чалавек падпісалі згоду аб неразгалошванні таямніцы следства.
Рэакцыя заходніх СМІ
Адразу пасля паведамленняў аб забойстве парушыла ўслед рэакцыя заходніх СМІ. Брытанская газета The Guardian ахарактарызавала Аркадзя Бабчанку як жорсткага крытыка расійскага ўрада, адзначыўшы ягоныя выступы супраць палітыкі прэзідэнта Расіі Уладзіміра Пуціна па пытаннях анексіі Крыма і падтрымкі сепаратыстаў на паўднёвым усходзе Украіны. Амерыканская газета The New York Times у сваім матэрыяле на тэму забойства назвала Аркадзя Бабчанку адным з ворагаў Уладзіміра Пуціна, на якога быў здзейснены фатальны напад. Адна з самых вядомых італьянскіх газет La Stampa ў сваім матэрыяле нагадала, што паміж прадстаўнікамі расійскай улады і журналістам у свой час пачаўся канфлікт пасля допіса Бабчанкі ў Facebook, дзе ён выказаў абыякавасць да авіякатастрофы пад Сочы, дзе загінуў хор Аляксандрава. Паводле сцвярджэння аўтара артыкула, у адказ Бабчанка атрымаў пагрозы ад некаторых чыноўнікаў і, баючыся за сваё жыццё, збег з Расіі. Ва Украіне жа, на думку італьянскага выдання, Аркадзь Бабчанка стаў ахвярам ненавісніцкай кампаніі супраць ягонай пазіцыі.
Хана Сенеш
Хана Сенеш (Szenes Hanna, חנה סנש, 17 ліпеня 1921 г., Будапешт — 7 лістапада 1944 г., Будапешт) — венгерская і яўрэйская паэтэса, сіяністка, партызанка Другой сусветнай вайны, нацыянальная гераіня Ізраіля.
Нарадзілася і вырасла ў Венгрыі ў яўрэйскай сям'і. Пасля заканчэння гімназіі ў 18 гадоў з'ехала ў Палесціну. Падчас вайны ў складзе была закінута ў нямецкі тыл па заданні брытанскага камандавання. Была арыштаваная і расстраляная нацыстамі ў Будапешце. У 1950 годзе яе парэшткі былі ўрачыста перахаваныя ў Ізраілі. Вершы Ханы Сенеш сталі часткай ізраільскага фальклору, а яе вобраз кананізаваны ў нацыянальнай яўрэйскай самасвядомасці.
Паходжанне
Хана Сенеш нарадзілася ў Будапешце 17 ліпеня 1921 года ў яўрэйскай сям'і з багатымі літаратурнымі традыцыямі.
Яе бацька — (імя пры нараджэнні Самуіл Шлезінгер, 1894—1927) — быў пісьменнікам і драматургам. Дзядзька па бацькоўскай лініі — венгерскі паэт і перакладчык (1899—1935), бацька пісьменніка, драматурга і паэта-песенніка  (1924—2010, яго дачка Андрэа Сенеш — тэлевядучая).
Маці — Каталін Сенеш (Szenes Kató, народжаная Каталін Зальцбергер, 1896-1992) — нарадзілася ў пасёлку у Заходняй Венгрыі. Яе бацькі — Фаль Зальцбергер (народжаная Йозефіна Апфель, 1867-1937) і Леапольд Зальцбергер (1851-1905) былі добра адукаванымі людзьмі, цікавіліся музыкай і літаратурай.
Пасля завяршэння вучобы ў Вене ў 1919 годзе Каталін выйшла замуж за Белу Сенеша. Яны належалі да сярэдняга класа, у іх быў дом у Будапешце. Сын Дзьердзь (Гіёра) нарадзіўся за год да Ханы, у 1920 годзе. 26 мая 1927 года Бела Сенеш памёр ад сардэчнага прыступу, і Каталін гадавала дзяцей адна. Йозефіна (у доме яе звалі «бабуля Фіна») жыла разам з сям'ей Сенеш, і Хана была вельмі прывязаная да яе. Бабуля памерла 28 ліпеня 1937 года.
Дзяцінства ў Венгрыі
Хана пачала пісаць вершы ў 6, або 7 гадоў. У адной з мясцовых газет яе назвалі «вялікай надзеяй венгерскай паэзіі». У 1934 годзе ў 13 гадоў Хана пачала весці дзеннік, у якім запісвала свае вершы і разважанні аб жыцці. Да красавіка 1939 года яна пісала па-венгерску, затым ўперамешку на іўрыце і венгерскім. Пасля пераезду ў Палесціну з ліпеня 1940 года поўнасцю перайшла на іўрыт. У тым жа годзе з'явілася першы верш на іўрыце. Дзеннік Хана вяла да 1943 года.
Скончыўшы з адзнакай пачатковую школу, у 1931 годзе Хана паступіла ў жаночую гімназію, дзе каталікі плацілі за навучанне дзяцей удвая больш, чым лютэране, а яўрэі — утрая больш. Улічваючы асаблівы літаратурны талент Ханы, ей зрабілі скідку ў аплаце. З 11 гадоў Хана адрознівалася тым, што дапамагала рыхтаваць урокі сяброўкам, а пасля занялася рэпетытарствам.
У 1937 годзе яна была абраная старшынёй школьнага літаратурнага гуртка, аднак пад ціскам вучняў, якія лічылі, што такую пасаду можа займаць толькі хрысціянка, вынікі выбараў адмянілі. Гэта зрабіла на яе моцнае ўражанне. 16 верасня яна запісала ў сваім дзенніку : У 1938 годзе Гіёра Сенеш паехаў атрымліваць вышэйшую інжынерную адукацыю ў Францыю ў Сарбону. Планавалася, што ён будзе вучыцца ў Вене, але да гэтага моманту Аўстрыя была акупаваная нацыстамі. Хана была засмучаная яго ад'ездам, але падтрымала брата.
Будучы яшчэ падлеткам Хана чытала класічную і сучасную літаратуру і запісвала у дзённіку свае ўражанні. У прыватнасці, яна чытала С. Цвейга, Дастаеўскага, Л. Талстога, Т. Манна і венгерскіх пісьменнікаў. Адначасова яна разважала пра палітыку і лёс яўрэйскага народа.
У Палесціне
19 верасня 1939 года ва ўзросце 18 гадоў Хана Сенеш самастойна пераехала ў Палесціну. З 21 верасня яна прыступіла да вучобы ў сельскагаспадарчай школе «Нахалаль», навучанне працягвалася два гады. Першы верш на іўрыце яна напісала ў 1940 годзе.
Пасля заканчэння школы ў верасні 1941 года Хана далучылася да кібуцнага руху ў складзе маладзёжнага руху (ха-Кібуц ха-Меухад). 22 снежня 1941 года яна стала членам кібуца Сдот-Ям каля горада Кейсарыя, жыла і працавала ў ім да 1943 года. У дзённіку яна апісвала свае ўражанні ад знаёмства з Палесцінай і мясцовымі яўрэямі, сваю працу ў кібуцы.
Яна была абураная перашкодамі, якія чыніла брытанская адміністрацыя яўрэйскім бежанцам з Еўропы, не дапушчаючы іх у Палесціну, і пісала аб масавых пратэстах яўрэйскага насельніцтва супраць гэтай палітыкі.
У 1942 годзе да Палесціны пачалі даходзіць чуткі аб масавых расправах з яўрэямі ў Еўропе. Турбуючыся пра маці, Хана пісала ей, каб яна як мага хутчэй паспрабавала з'ехаць у Палесціну. 8 студзеня 1943 года Хана напісала ў сваім дзенніку:
Сабін Дрэгой
Са́бін Дрэго́й (Sabin Drăgoi;, г. , Румынія — ) — румынскі кампазітар, фалькларыст. Заслужаны дзеяч мастацтваў Румыніі (1953). Член-карэспандэнт Акадэміі Румыніі (1953). Лаўрэат дзвюх Дзяржаўных прэмій Румыніі (1950, 1952).
Хана Сенеш
У Палесціне
У лютым яна стала членам ваенізаванай яўрэйскай арганізацыі самаабароны і падала заяву на залічэнне добраахвотнікам ў атрад парашутыстаў, якіх брытанская армія рыхтавала да закіду ў нямецкі тыл у акупаванай Еўропе. Гэтая аперацыя была сумеснай справай і брытанскага. У чэрвені Хана была выкліканая на сумоўе ў Тэль-Авіў. 12 чэрвеня яна была залічана ў склад дапаможнай жаночай групы Ваенна-паветраных сіл Вялікабрытаніі і атрымала конспиративный псеўданім Агар. Восенню 1943 года яна прайшла паскораныя курсы радыстаў у кібуце Рамат ха-Ковеш, затым курсы парашутнай падрыхтоўкі і абыходжання з рознымі відамі зброі. Пасля праходжання навучання ей было прысвоена афіцэрскае званне.
Сабін Дрэгой
Біяграфія
Вучыўся ў 1919—1920 гадах у Клужскай кансерваторыі, у 1920—1922 гадах удасканальваўся ў Пражскай кансерваторыі. У 1924—1942 і 1946—1950 гадах прафесар кансерваторыі ў Тымішаары, у 1925—1943 гадах яе таксама дырэктар. У 1940—1947 гадах дырэктар Опернага тэатра ў Тымішаары.
Хана Сенеш
У Палесціне
З 250 добраахвотнікаў 110 прайшлі навучанне, 37 было адабрана для выканання задання. Акрамя Ханы, у гэтай групе былі яшчэ дзве жанчыны — і.
Сабін Дрэгой
Біяграфія
У 1950—1952 гадах прафесар Бухарэсцкай кансерваторыі. У 1950—1964 гадах дырэктар Інсытута фальклору ў Бухарэсце
Творчасць
У творчасці апіраўся на румынскія сялянскія песні. Сярод твораў: оперы «Напасць» (паст. 1928), «Пэкалэ» (паст. 1962); араторыі, кантаты; «Сельскі дывертысмент» для струннага аркестра (1928), канцэрт для фартэпіяна з аркестрам (1941); харавыя творы, музыка да кінафільмаў.
Хана Сенеш
У Палесціне
Брат Ханы Гіора іміграваў з Парыжа ў Палесціну 2 лютага 1944 года, за дзень да яе ад'езду на чарговую трэніроўку ў Егіпет і незадоўга да яе адпраўкі ў Еўропу. Гэта была іх апошняя сустрэча.
Місія ў Еўропе і арышт
Першапачаткова планавалася, што група Ханы будзе дэсантавана ў Венгрыі, але ў пачатку сакавіка, з улікам меркаванай ў бліжэйшы час нямецкай акупацыі Венгрыі, планы былі змененыя, і група павінна была высадзіцца ў Югаславіі і затым перайсці венгерскую мяжу. У іх былі дзве асноўныя задачы: праца на брытанскую выведку і дапамогу мясцовым яўрэям. У частцы разведвальнай працы яны павінны былі высвятляць і паведамляць важную інфармацыю аб праціўніку і паспрабаваць знайсці і вызваліць палонных брытанскіх летчыкаў. Акрамя гэтага, яны павінны былі паспрабаваць арганізаваць працу па выратаванні яўрэйскага насельніцтва.
11 сакавіка 1944 года Хана паляцела ў Італію, адкуль 13 сакавіка яна разам з Реувеном Дафні, Йонай Розенам і Абай Бердічавым была закінутая на парашутах на тэрыторыю Югаславіі да партызанау Іосіпа Броз Ціта. З-за нацысцкага перавароту ў Венгрыі 15-17 сакавіка 1944 года і акупацыі Венгрыі нямецкай арміяй 19 сакавіка пагранічны раён быў наводнены войскамі, і для перасячэння мяжы ім прыйшлося адправіцца ў іншы партызанскі атрад за 300 км. У сярэдзіне красавіка да іх далучыліся парашутысты Йоэль Палгі (Эміль Нуссбахер) і Перац Гольдштэйн. У Венгрыю Хане ўдалося патрапіць толькі праз 3 месяцы.
Зразумеўшы, што партызаны не змогуць дапамагчы ей трапіць у Венгрыю, Хана ўгаварыла траіх уцекачоў — двух яўрэяў і аднаго француза — вярнуцца ў Венгрыю разам з ей. Пасля пераходу мяжы 9 чэрвеня 1944 года двое яўрэяў адправіліся на разведку ў венгерскую веску і былі затрыманыя жандарамі, пры гэтым адзін з яўрэяў застрэліўся. Жыхары вескі выдалі таксама Хану і француза. У аднаго з затрыманых паліцыянты выявілі навушнікі і пасля гэтага знайшлі схаваны Ханой радыёперадатчык.
Следства, суд і смерць
З турмы Сомбатхея яе адправілі ў казармы Хадзік ў Будапешце, дзе размяшчалася ваенная контрвыведка, а затым у ваенную турму на бульвары Маргіт. Там Хану падвергнулі допытам, збіццю і катаванням, патрабуючы расказаць пра яе заданні і выдаць код перадатчыка. Пры гэтым збіццем і катаваннямі займаліся венгерскія следчыя, а нямецкія спрабавалі ўжываць у асноўным псіхалагічнае ўздзеянне. Хана паводзіла сябе мужна. Нягледзячы на катаванні, яна не губляла прысутнасці духу. У турме яна напісала дапаможнік па іўрыту.
Каталін Сенеш 17 чэрвеня зрабілі вочную стаўку з Ханой, патрабуючы паўплываць на дачку, каб тая супрацоўнічала са следствам. У той жа дзень Каталін Сенеш таксама была арыштаваная, і яе некалькі месяцаў трымалі ў той жа турме. 23 чэрвеня Каталін даведалася, што Хана знаходзіцца побач. У далейшым маці і дачка змаглі бачыцца і мець зносіны. 11 верасня Хану перавялі ў турму на вуліцы Конці, а 13 верасня Каталін перавялі з турмы ў канцэнтрацыйны лагер Киштарче на ўскраіне Будапешта. У канцы верасня лагер быў ліквідаваны, і вязняў адпусцілі. 12 кастрычніка Каталін наняла адваката Андора Селечэні для дапамогі Хане. Яе абаронай займаўся таксама адвакат Эндре Нанаі.
Селечени запэўніваў Каталін Сенеш, што Хане пагражае толькі працяглы тэрмін зняволення, які будзе адменены, як толькі Венгрыя капітулюе перад надыходзячай Чырвонай арміяй. Аднак фатальную ролю ў яе лесе адыграў дзяржаўны пераварот у Венгрыі 15-16 кастрычніка, у выніку якога да ўлады прыйшла нацысцкая партыя «Скрыжаваныя стрэлы» на чале з Ферэнцам Салашы.
Суд, які адбыўся 28 кастрычніка 1944 года, абвінаваціў Хану Сенеш ў шпіянажы на падставе дакументаў следства ваеннай контрвыведкі. Асновай для абвінавачвання быў радыеперадатчык, які быў знойдзены ў яе пры арышце. Асаблівы трыбунал пры начальніку генеральнага штаба ў складзе ваеннага юрыста капітана Д'юлы Шымона і дваіх афіцэраў без юрыдычнай адукацыі прысудзіў яе да смяротнага пакарання паводле артыкула 2 «Закона аб нацыянальнай абароне» ад 1939 года. Абвінавачванне прадстаўляў ваенны юрыст Міхай Кечкеш. Прамову абаронцы вымавіу Андар Селечэні. Памілаванне ей прапанавана не было.
Вынясенне прысуду было адкладзена на 8 дзён. Тым часам маці Каталін Сенеш спрабавала сустрэцца з Д'юлай Шымонам 1, 2 і 3 лістапада, каб атрымаць дазвол на сустрэчу з Ханой. Аднак Д'юла Шымон знаходзіўся ў гэтыя дні па-за межамі Будапешта, і, калі яны нарэшце сустрэліся 7 лістапада, ён паведаміў ей, што з 6 лістапада справа Ханы Сенеш ўжо не адносіцца да яго кампетэнцыі.
7 лістапада намеснік міністра абароны і намеснік начальніка генеральнага штаба генерал-палкоўнік Ферэнц Фекетехалмі-Цейднер (англ.) і начальнік Адмысловага трыбунала пры начальніку генеральнага штаба падпалкоўнік Ласла Д'юре ў адсутнасць абаронцы абвясцілі прысуд, і Хана была расстраляная ў той жа дзень ва ўнутраным двары турмы. Вынесены быў афіцыйна прысуд ці не, незразумела, бо ні маці, ні адваката ніхто не праінфамаваў. Дакументы ваеннага суда, запісы адвакатаў і архіўныя паперы не захаваліся.
Перад расстрэлам Хане прапанавалі звярнуцца з просьбай аб памілаванні і дазволілі напісаць два лісты. Прасіць памілавання, як і завязаць вочы пры расстрэле, яна адмовілася, а адно з лістоў, адрасаваны сябрам, абвяшчала :
Пасля вызвалення Венгрыі
Пасля таго як вясной 1945 года Чырвоная армія ўвайшла ў Будапешт, Каталін Сенеш пачала пошукі магілы дачкі. Спецыяліст па венгерскай літаратуры і мастацтве доктар Ганна Сала сцвярджае, што «толькі адзін хрысціянін ведаў дакладнае месцазнаходжанне магілы Сенеш на яўрэйскіх могілках у Будапешце, і ён адвеў яе маці да месца пахавання». Знайшоўшы магілу Ханы, Каталін Сенеш замовіла ўстаноўку помніка мясцоваму скульптару.
У ліпені 1945 года з дапамогай аднаго з пакінутых у жывых парашутыстаў Йоэля Палгі Каталін Сенеш з'ехала ў Палесціну праз Румынію. Яна прыбыла ў Палесціну ў кастрычніку 1945 года. Каталін памерла ў Ізраілі ў 1992 годзе ва ўзросце 96 гадоў, пражыўшы апошнія гады жыцця ў доме састарэлых. Гіора Сенеш жыў у Ізраілі ў Хайфе, у яго два сына: Эйтан і Давід і ўнучка Дэганіт. Гіора памёр у 1995 годзе.
Пераслед Д'юлы Шымона
Тыя, хто судзіў Хану Сенеш, пасля былі падвергнутыя крымінальнаму пераследу за ваенныя злачынствы. Падставай для гэтага з'яўлялася спачатку пастанова нумар 81/1945 (II. 5.) ME, на аснове якога былі створаны народныя суды ў якасці асаблівых надзвычайных трыбуналаў. Пазней гэта пастанова атрымала сілу закона дадаткам нумар 1 закона VII 1945 года.
Пасля Другой сусветнай вайны сябры Ханы Сенеш і яе сваякі вінавацілі капітана ваеннага юрыста Д'юлу Шымона у яе смерці. Пазней з'явіўся пытанне адказнасці і палкоўніка ваеннага юрыста Йожефа Бабоша. Але паколькі пасля нямецкай акупацыі Венгрыі ён быў адпраўлены ў адстаўку, пытанне аб яго адказнасці быў зняты.
Каталін Сенеш запатрабавала прыцягнуць Д'юлу Шымона да крымінальнай адказнасці. Палітычны аддзел Будапешцкага галоўнага паліцэйскага кіравання Венгерскай дзяржаўнай паліцыі на аснове заявы Каталін Сенеш арыштаваў Д'юлу Шымона 28 снежня 1945 года.
Паводле абвінаваўчага акту, апублікаванаму ранняй восенню 1946 года, на аснове параграфа 5 і пункта 2 параграфа 15 11 закона аб народных судах Д'юла Шымон абвінавачваўся ў ваенным і антынародным злачынствах. Сярод абвінавачванняў было пазначана, што ён кіраваў судовым працэсам над старэйшым лейтэнантам брытанскай арміі Ханой Сенеш 28 кастрычніка 1944 года і ўдзельнічаў у вынясенні смяротнага прысуду з парушэннем міжнароднага права. У ходзе разбору Д'юла Шымон адмаўляў злачынствы, у якіх яго вінавацілі. Суд першай інстанцыі апраўдаў Д'юлу Шымона па абвінавачванні ў антынародным злачынстве, але прызнаў яго вінаватым у ваенным злачынстве і на аснове пунктаў 7 і 8 параграфа 1, пункта б параграфа 11 закона аб народных судах і параграфа 92 Крымінальнага кодэкса вынес прысуд аб яго турэмным зняволенні тэрмінам на адзін год, а таксама аб пазбаўленні палітычных правоў тэрмінам на пяць гадоў і адхіленні ад пасады. Д'юла Шымон быў вызвалены з турмы 21 верасня 1946 года ў дзень абвяшчэння прысуду суда першай інстанцыі, прычына датэрміновага вызвалення невядомая.