cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нарвежцы
Асноўныя заняткі
Здабыча кітоў стагоддзямі мела дапаможнае значэнне. На кітоў палявалі дзеля вусу і тлушчу. Астатнія часткі тушы выкідвалі на бераг і выкарыстоўлі як натуральнае ўгнаенне. У XIX - першай палове XX стст. у свеце ўзрос попыт на тлушч, што прывяло да хуткага развіцця промысла і скарачэння пагалоўя кітоў у паўночным Атлантычным і Паўночным Ледавітым акіянах. Нарвежцы сталі плаваць за імі на поўдзень Атлантыкі. У сярэдзіне XX ст. у Нарвегіі меўся найвялікшы па танажы кітабойны флот. Нарвегія не адмовілася да нашых дзён ад дазволу на забойства кітоў, што тлумачыць традыцыямі саміх нарвежцаў.
Жытло
Асноўны тып паселішчаў да канца XIX ст. — хутар горд, які звычайна будаваўся на схіле гары, меў даволі разнастайны план размяшчэння, але жытло звычайна рабілі вышэй за астатнія пабудовы. У XVIII - XIX ст. распаўсюдзіўся тып сялянскай сядзібы ildhus, які ўключаў да 10 - 15 пабудоў, у тым ліку месца для выпечкі хлеба, бровар і баня. Найбольш распаўсюджаны будаўнічы матэрыял - драўніна. Дах пакрывалі дзёрнам, прычым гэты звычай захаваўся і ў наш час.
Вёскі існавалі толькі на поўдні краіны. Паселішчы больш за 2 тысячы жыхроў у Нарвегіі лічацца гарадамі. Найбольш значным гандлёвым і рамесным горадам з канца XIII ст. быў Берген.
Народная вопратка
Дзякуючы ізаляванасці розных рэгіёнаў краіны ў мінулым існавала вялікая колькасць розных форм народнай вопраткі. З часоў позняга сярэднявечча і Рэфармацыі дамінавала агульнаеўрапейская мода, якая прыходзіла праз Берген, куды прыязджалі іншаземныя гандляры.
У XIX ст. пад уплывам нацыяналізму цікавасць да народных строяў адрадзілася, і з'явіўся новы "народны" від строю – бунад. Ён уключае некалькі тыпаў мужчынскага адзення і да 150 жаночага. Для бунада характэрна наяўнасць белых кашуль і каляровага гафту. Найбольш арыгінальна выглядае мужчынскі строй паўднёва-заходняй Нарвегіі, які складаўся з доўгіх да да грудзей штаноў, кашулі і курткі са стаялым каўняром. У раёне Осла папулярны кароткія штаны. Звычайна бунад апранаюць на святы.
Кухня
У мінулым нарвежцы звычайна сілкаваліся толькі два разы на дзень, з раніцы і ўвечар. Сяляне і рыбакі імкнуліся паснедаць як мага лепей, каб не перарываць дзённую працу. Папулярныя традыцыйныя стравы: розныя віды варанай рыбы і мяса, малочныя супы, вараны тварог, салодкія супы з садавіны, пшанічная каша з малочнымі вяршкамі флёцегрод, разнастайныя бутэрброды і г. д. У некаторых кутах Нарвегіі захавалася традыцыя выпякання флатброд, плоскіх прэсных аладак з жытняй і ячнай мукі з дзіркай пасярэдзіне. У даўнія часы флатброд быў асноўным відам хлеба.
Сям'я і іншыя сацыяльныя інстытуты
У часы вікінгаў мужчыны лічыліся вышэйшымі на сацыяльнай лесвіцы, чым жанчыны, што, аднак не азначала поўнай падначаленасці жонкі свайму мужу. Згодна сярэднявечнаму эпасу, сексуальныя паводзіны маладых людзей, былі даволі шырокімі. Хаця ідэалам нявесты лічылася цнатлівая дзяўчына, былі распаўсюджаны дашлюбныя і пазашлюбныя адносіны, інцэст. Галоўнай функцыяй шлюбу было заключэнне саюзу з іншай сям'ёй. Лічылася, што нявеста павінна быць дужай, каб нараджаць дзяцей. Таму жонку для сына маглі шукаць бацькі або іншыя сваякі. Часцяком самі маладыя мужчыны выбіралі нявесту сярод тых, хто меў уплывовых сваякоў. Практыкаваліся вусныя шлюбныя дамовы. Існавалі і шлюбы па каханню. Закаханыя хлопцы заляцаліся, хаця самі саромеліся сваіх пачуццяў і адкрыта смяяліся з закаханых сяброў. Толькі дзеці, народжаныя ў шлюбе, лічыліся паўнавартымі спаткаемцамі. Дзеці, народжаныя жонкай падчас доўгатэрміновай адсутнасці мужа або ад мужам ад рабыні (рабыні-наложніцы заўсёды мелі вельмі нізкі сацыяльны статус), маглі быць прызнанымі гаспадаром сям'і, і толькі ў гэтым выпадку ім належыла частка спадчыны (але не болей за траціну).
У сялянскім асяроддзі XIX - першай паловы XX стст. статус жонкі і мужа не адыгрываў значнай ролі, паколькі большасць сялян была прыкладна роўная. Шлюбы заключаліся па дамове паміж маладымі. Вяселлю папярэднічалі заручыны, на якіх з'ядалі заручынны торт. Вяселле суправаджалася гаманлівай працэсіяй, пасля чаго пачынаўся пір. Ім распараджаўся к'ёкеместэр, сваяк жаніха або нявесты. Нерухомую маёмасць звычайна перадавалі па спадчыне старэйшаму сыну. Малодшыя сыны маглі разлічваць на хатнюю жывёлу і грашовы ўнёсак, дочкі — на пасаг. Пасля смерці бацькі старэйшы сын абавязваўся клапаціцца пра братоў і сясцёр да іх паўналецця. У нарвежцаў не было прынята абражаць дзяцей. З 11 - 12 гадоў дзеці ўжо працавалі не толькі ў бацькоўскай гаспадарцы, але і за яе межамі. Заробленыя грошы траціліся па ўласным меркаванні дзяцей. Заахвочвалася зносіны з іншымі дзецьмі. Было прынята прымаць дзяцей знаёмых у сям'ю на лета, каб яны маглі бавіць час з аднагодкамі.
На хутарах фактычна існавалі пашыраныя сем'і, якія складалі малую роднасную абшчыну. З часоў сярэднявечча таксама існавала суседская абшчына гранелаг, якая кантралявала супольныя пашы і лясы, аказвала дапамогу. У нарвежцаў існаваў звычай дзюгнат, падобны на беларускую талаку.
У сучаснай Нарвегіі больш за палову пар не рэгіструюць шлюбы. Папулярны шлюбныя адносіны з іншаземкамі. З 2009 г. дазволены гомасексуальныя шлюбы. Месца суседскай абшчыны саступілі сучасныя формы грамадскіх аб'яднанняў. У гарадах значную ролю адыгрываюць прафсаюзы.
Фальклор
Ад эпохі сярэднявечча да нас дайшлі ісландскія сагі, якія апавядаюць пра падзеі ў розных кутах скандынаўскага свету, у тым ліку ў Нарвегіі. У асноўным народная творчасць захоўваецца ў выглядзе шматлікіх чароўных казак і харавых і сольных песен. Папулярныя музычныя інструменты — скрыпка, арфа, рог, акардэон.
Мова
У нарвежскай мове, што належыць да скандынаўскай падгрупы германскай групы індаеўрапейскай моўнай сям'і, значны дыялектны падзел. Існуюць дзве літаратурныя нормы.
Вядомыя нарвежцы
Сярод выдатных нарвежцаў былі:
Бельчыца (рака)
Бельчыца — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток Заходняй Дзвіны.
Даўжыня ракі 10 км. Плошча вадазбору 47 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,5 ‰. Пачынаецца з возера Бецкае, упадае ў Заходнюю Дзвіну ў межах горада Полацка. Рэчышча ў верхняй і сярэдняга цячэння (5,1 км) каналізаванае. Каля вёскі Чарнаручча на рацэ плаціна і сажалка плошчай 8,8 га.
У басейне ракі возера Тросна
На рацэ
Горад: Полацк
Сезон 1993 ЖФК Надзея Магілёў
У 1993 годзе жаночы футбольны клуб «Надзея» з Магілёва прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Склад каманды
Галоўны трэнер — Іван Антонавіч Туркоў, трэнер — Вячаслаў Туркоў.
Гвельфы і гібеліны
Гвельфы (guelfi, Guelfen / Welfen) — палітычная плынь у Італіі XII–XVI стагоддзяў, прадстаўнікі якой выступалі за абмежаванне ўлады імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі ў Італіі і ўзмацненне ўплыву Папы Рымскага. Атрымалі назву ад Вельфаў, герцагаў Баварыі і Саксоніі — супернікаў германскай дынастыі Штаўфенаў. Варагавалі з гібелінамі.
У культуры
Барацьба гвельфаў і гібелінаў знайшла адлюстраванне ў паэме «Боская камедыя» (1307-1321) знакамітага фларэнційца Дантэ Аліг’еры, сучасніка і ўдзельніка падзей.
Барысаглебская царква Бельчыцкага манастыра
Барысаглебская царква — адна з чатырох вядомых цэркваў Бельчыцкага манастыра ў Полацку.
Архітэктура
Цакрва ўяўляў сабой аднакупальны храм з трыма паўкруглымі апсідамі, унутраная прастора падзялялася на тры нефы шасцю слупамі, што ішлі ў два рады, прычым цэнтральны неф вылучаўся большымі памерамі за бакавыя. У заходняй частцы будынка слупы злучаліся прасценкамі з паўднёвай і паўночнай сценамі, утвараючы аб'ём прытвора з корабавымі скляпеннямі. На ім знаходзіліся хоры. Па бакавых фасадах ішлі плоскія пілястры, паміж якімі ў два рады размяшчаліся вокны — большыя па вышыні зверху і меншыя — знізу. Сцены царквы выкладзены з плінфы на вапнавай рошчыне з цамянкай у тэхніцы «са схаваным радам» — традыцыйны спосаб муроўкі полацкіх будынкаў. Але ў адрозненне ад іншых храмаў у гэтым маляўнічы выгляд быў узмоцнены дадатковай афарбоўкай радоў цэглы ў чырвоны колер і спецыяльнай апрацоўкай светлых палос кладкі, якая, за кошт выкарыстаных спецыяльных штампаў, імітавала мур з пясчаніку.
Такэхіко Каванісі
(川西 武彦; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1959—1962 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Нувістар
Нуві́стар (nuevo vista — новы пагляд) — назва класу металакерамічных электронных лямпаў. Верагодна, былі ўпершыню выпушчаны кампаніяй RCA (1959).
У канструкцыі корпус выраблены з металу, мантажныя і ізаляцыйныя элементы — з керамікі. Электроды цыліндрычнай формы, адначасова з'яўляюцца дапаможнымі механічнымі элементамі.
Доўгі час нувістары паспяхова спаборнічалі з паўправадніковымі прыборамі, у першую чаргу — у вымяральнай апаратуры, пры ўзмацненні слабых сігналаў, сігналаў высокіх частот.
Мяшкоўка
Мяшкоўка (Мешковка) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Карзоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Мяшкоўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Мяшкоўку не вярнулі БССР.
Рыкальдонэ
Рыкальдонэ (Ricaldone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
NGC 5143
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Рыкальдонэ
Насельніцтва складае 687 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 63 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 15010. Тэлефонны код — 0144.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Мяшкоўка
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Леў Абрамавіч Альпяровіч
Леў Абрамавіч Альпяровіч (, в. Куранец, цяпер  — ) — жывапісец.
Біяграфія
Вучыўся ў Вільні ў мастацкай школе акадэміка (1890—1892). Скончыў (1896) і Пецярбургскую Акадэмію мастацтваў (1902). Вучань І. Рэпіна.
Пасля заканчэння Акадэміі мастацтваў жыў і працаваў у Мінску. Выкладаў у Мінскім прыватным мужчынскім яўрэйскім рэальным вучылішчы (1912—1913). Удзельнік выставак з 1902.
Памёр у Мінску.
Творчасць
Пісаў партрэты, пейзажы, бытавыя кампазіцыі. Паслядоўна адстойваў прынцыпы рэалізму. Яго творы («Вечар у сям’і», «Краўчыха», «Муляры», «Прачка», «Партрэт старой», «Партрэт музыканта Жухавіцкага», «Дзяўчына ў чырвонай шалі») блізкія да твораў перасоўнікаў. Многія працы маюць характар ​​незавершаных эскізаў («Падпольная сходка», «Мыццё бялізны» і інш.) Творы Альпяровіча найбольш поўна (230 работ) былі прадстаўлены на персанальнай выстаўцы ў Мінску ў 1939.
Некалькі прац мастака захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.
Медны век
Энеаліт (ад aeneus aeneus медны + λίθος камень), халкаліт (ад χαλκός медзь + λίθος камень) — медны век, пераходны перыяд ад каменнага веку да бронзавага веку, калі ўпершыню сталі выкарыстоўваць медныя прылады працы, зброю і ўпрыгожанні. Медныя вырабы з’явіліся ў краінах Старажытнага Усходу ў IV-м тыс. да н.э., у Еўропе ў III — II-м тыс. да н.э. На тэрыторыі Беларусі ў эпоху энеаліту жылі плямёны археалагічнай культуры лейкападобных кубкаў (сярэдзіна IV-га — сярэдзіна III-га тыс. да н.э.) і археалагічная культура шарападобных амфар (сярэдзіна — 2-я палова III-га тыс. да н.э.). Вырабы з медзі ўжываліся паралельна з каменнымі, якія часам пераважалі і нават дасягалі найбольшага росквіту. Лічыцца, што роля энеалітычнага перыяду ў лясной зоне Еўропы малазначная.
Internet Explorer
Internet Explorer (чытаецца інтэрнэт эксплорэр, скарочана IE) — серыя браўзераў, якая распрацоўвалася карпарацыяй Microsoft з 1995 года. Доўгі час Internet Explorer уваходзіў у камплект аперацыйных сістэм сямейства Windows. Таксама на працягу некаторага часу існавалі версіі для MacOS (падтрымка скончана ў 2003 годзе) і Unix (падтрымка скончана ў 2001 годзе). Распрацоўка новых функцый для браўзера была спынена ў 2016 годзе на карысць новага браўзера Microsoft Edge.
17 сакавіка 2015 года Microsoft абвясціла, што Microsoft Edge заменіць Internet Explorer у якасці браўзера па змаўчанні «для некаторых версій Windows 10». Гэта зрабіла Internet Explorer 11 канчатковай версіяй браўзера.
Падтрымка аперацыйных сістэм
Падтрымка браўзерам аперацыйных сістэм.
Дэвід Гартлі
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і святара, вывучаў багаслоўе. Пазней пачаў займацца медыцынай і выбраў яе ў якасці прафесіі.
Асноўны праца Гартлі — «Роздум аб чалавеку, яго будове, яго абавязку і спадзяваннях» (анг. Observations on man, his frame, his duty and expectations). У ім развіваецца вучэнне пра вібрацыі ў нервовай сістэме, а таксама прадстаўленне аб асацыяцыі ідэй як універсальным механізме псіхічнага жыцця. Другая частка працы прысвечана разгляду тэалагічных праблем.
Насток слівападобны
Насток слівападобны (Nostoc pruniforme) — від сіне-зялёных водарасцей роду сямейства.
Апісанне
Калоніі шара- або эліпсападобныя, нагадваюць плады вінаграду ці слівы, дасягаюць велічыні курынага яйка, ярка-сіне-зялёныя, аліўкавыя да чорна-карычневых, з моцным перыдэрмам, унутры мяккія, іншы раз з цэнтральнай поласцю. Трыхомы рыхла пераплеценыя, часам радыяльна размешчаныя ад цэнтра да перыферыі, з добра прыкметнымі бясколернымі або жаўтаватымі похвамі, шырынёй 4—6 мкм, з коратка бочачкападобнымі або слаба падоўжанымі клеткамі, амаль шарападобнымі гетэрацыстамі (6—7 мкм) і спорамі (каля 10 мкм).
Пашырэнне
Месцы росту — сажалкі і азёры. Пашырэнне: Заходняя Еўропа, Азія; у Беларусі знойдзены ў возеры Нарач.
Свабодна плаваюць у тоўшчы вады або збіраюцца на глеістым дне вадаёмаў, у літаральнай зоне. Калоніі трапляюцца ў асноўным невялікімі групамі.
Блатстулка
Блатстулка (XI стагоддзе) — вядома па легендах як шведская сярэднявечная каралева-кансорт, жонка караля Швецыі Блот-Свейна, які, магчыма, валадарыў у 1080-х гадах. Імя можна разглядаць як эквівалент імя яе мужа і жонкі, са значэннем: «Жанчына-Ахвяраносца» або «Дзева-Ахвяраносца», бо імя яе мужа было «Свейн-Ахвяраносец», што таксама можна перакласці як «Чалавек, які прыносіць ахвяры».
Біяграфія
Пра каралеву вядома няшмат, а даты яе нараджэння і смерці невядомыя. Яна з’яўляецца магчымай маці меркаванага сына Блот-Свейна, Эрыка Арсаля. Яна была замужам за Свенам да таго, як ён стаў каралём, і была каралевай падчас яго праўлення. Яна з’яўляецца апошняй вядомай язычніцкай каралевай у Швецыі і Скандынавіі. Яна стала каралевай Швецыі, калі яе муж узышоў на трон. Каля 1087 года яе муж быў зрынуты і забіты; згодна з традыцыяй, апынуўшыся ў акружэнні ў сваім доме, які быў падпалены. Ніводнага забойства жанчыны не зафіксавана, і таксама быў звычай дазваляць жанчынам, якія знаходзіліся ў доме, пакідаць будынак у такой сітуацыі. Таму мяркуецца, што каралева перажыла смерць свайго мужа. Яе біяграфія заснавана на легендзе, фактычных дадзеных пра яе жыццё нічога не вядома.
Ала Віктараўна Волкава
Ала Віктараўна Волкава (нар. ) — беларуская і расійская футбалістка. Выступала за зборную Расіі. Майстар спорту Расіі.
Клубная кар’ера
У 1993 годзе выступала за «Надзею» (Магілёў) і стала Чэмпіёнам Беларусі. У сезонах 1994—1995 гадоў выступала за «Вікторыю-86» (Брэст) і выйграла з камандай Кубак Беларусі.
E6 (матэматыка)
E6 — назва некаторых груп Лі і таксама іх алгебры Лі. E6 — адна з пяці кампактных асаблівых простых груп Лі. E6 мае ранг 6 і размернасць 78.
Яфет
Яфет, Іафет — у Старым запавеце Бібліі адзін з трох сыноў (Сім, Хам, Яфет) Ноя — адзінага з людзей, каму Бог даў магчымасць выратавацца з сям'ёй у час сусветнага патопу. Лічыцца, што ад Яфета і яго братоў паходзіць усё сучаснае чалавецтва. Паводле хрысціянскага падання, нашчадкі Яфета насялялі Еўропу і частку Азіі, утварыўшы т.зв. «яфетаву» (еўрапеоідную) расу.
Гарэлае (Докшыцкі раён)
Гарэ́лае (, Горелое) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бягомльскага сельсавета.
Гісторыя
У маі 1943 года ў час правядзення карнай аперацыі «Котбус» гітлераўцы спалілі вёскі Гарэлае і Клінікі, расстралялі, а затым спалілі 200 мірных жыхароў. На ўшанаванне памяці ахвяр фашызму ў 1964 годзе пастаўлена стэла. Вёска Гарэлае ўвекавечана ў мемарыяльным комплексе Хатынь.
Канстанцін Віктаравіч Сіўцоў
Канстанцін Віктаравіч Сіўцоў (нар., Гомель) — беларускі прафесійны шашэйны велагоншчык, які выступае за каманду Dimension Data.
Кар'ера
Вядомасць прыйшла да Сіўцова пасля перамогі на Чэмпіянаце свету сярод андэраў (гоншчыкаў да 23 гадоў) у групавой гонцы, дзе беларус апярэдзіў Томаса Дэкера з Нідэрландаў і датчаніна Мадса Крыстэнсена. Гэты поспех дазволіў яму падпісаць кантракт з італьянскай камандай вышэйшага дывізіёна Fassa Bortolo. Аднак каманда на наступны год спыніла сваё існаванне і Канстанцін перайшоў у Acqua & Sapone. У складзе гэтай каманды ў 2006 годзе ён стаў чэмпіёнам Беларусі ў групавой гонцы.
У 2007 годзе велагоншчык падпісаў кантракт з Barloworld, у складзе якой адзначыўся такімі вынікамі як: другое месца на Giro dell'Appennino і трэцяе месца на Tre Valli Varesine і GP Città di Camaiore. А таксама ў ліпені ўпершыню прыняў удзел у самай прэстыжнай велагонцы — Тур дэ Франс, дзе заняў 32 месца ў генеральнай класіфікацыі.
Гэтыя поспехі прыцягнулі ўвагу менеджараў каманды Team High Road, якія і заключылі з ім кантракт. У красавіку 2008 года Канстанцін перамог на 6 этапе Тура Джорджыі — шматдзённай гонцы па дарогах ЗША і атрымаў жоўтую майку лідара. Па выніках гонкі ён захаваў лідарства і атрымаў перамогу ў агульным заліку шматдзёнкі. На Тур дэ Франс-2008 беларус заняў 16 месца.
2011 год — найбольш паспяховы ў кар'еры Сіўцова. Ён заняў дзясятае месца ў генеральнай класіфікацыі Джыра д'Італія і зноў разам з камандай першынстваваў у каманднай гонцы на час. На Чэмпіянаце Беларусі Канстанцін заваяваў залаты медаль у гонцы з раздзельным стартам.
З заканчэннем сезона 2011 гады каманда Team Columbia-High Road спыніла сваё існаванне з-за спонсарскіх праблем і беларус падпісаў кантракт з брытанскім праектам Sky Procycling. У складзе гэтай каманды ён зарэкамендаваў сябе як добры грэгары. Гоншчык быў часткай каманды, калі Рычы Порт выйграў Вольта Алгарвэ, Брэдлі Уігінс — Парыж-Ніца, Тур Рамандзіі і Крытэрыўм ду Дафінэ, а Майкл Роджэрс перамог на Bayern-Rundfahrt. Сіўцоў прайшоў адбор і стартаваў на Тур дэ Франс 2012 года ў якасці аднаго з асноўных памочнікаў Брэдлі Уігінса, але ўпаў і вымушаны быў сысці з пераломам левай галёнкі.
У 2013 годзе Сіўцоў атрымаў сольную перамогу на другім этапе Джыра дэль Трэнціна, у другі раз у кар'еры выйграў гонку з раздзельным стартам на Чэмпіянаце Беларусі. А на чэмпіянату свету-2013 па шашэйных велагонках ў італьянскай Фларэнцыі разам з таварышамі па Sky Procycling заваяваў бронзавы медаль у каманднай гонцы на час.
У 2020 годзе дыскваліфікаваны на 4 гады за парушэнне антыдопінгавых правіл. У арганізме велагоншчыка быў выяўлены забаронены гармон эрытрапаэцін.
Ізабель Верт
Ізабель Рэгіна Верт (Isabell Regina Werth; нар., Ісум, Паўночны Рэйн-Вестфалія) — нямецкая спартсменка-коннік, якая выступае ў выездцы, шасціразовая алімпійская чэмпіёнка, самая тытулаваная спартсменка ў гісторыі коннага спорту на Алімпійскіх гульнях, 9-разовая чэмпіёнка свету, шматразовая чэмпіёнка Еўропы. Выступае за клуб RFV Graf von Schmettow (Рэйнберг).
Сан-Рэма
Сан-Рэма або Санрэма (іт. Sanremo) — італьянскі курортны горад (57 тысяч жыхароў, рэгіён Лігурыя, правінцыя Імперыя).
У 1896 годзе ў Сан-Рэма памёр Альфрэд Нобель. У 1920 годзе ў горадзе прайшла канферэнцыя Лігі Нацый, якая прыняла рашэнне адносна падмандатных тэрыторый на Блізкім Усходзе (Сірыі, Палесціны, Лівана, Ірака).
З 1951 года — месца правядзення папулярнага музычнага фестывалю італьянскай песні.
Заступнікам горада лічыцца святы Ромул. Дзень горада адзначаецца 13 кастрычніка.
Яфрэм
Яфрэм — у Старым запавеце Бібліі ўнук Якава, народжаны ад яго сына Іосіфа Прыгожага і дачкі егіпецкага жраца Патыфера Асенефа. Лічыцца родапачынальнікам-эпонімам аднаго з ізраільскіх плямён («калена» Яфрэма).
Вымнянскі сельсавет
Вымня́нскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Вымна.
Гісторыя
Утвораны 22 снежня 1960 года ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці БССР шляхам аб’яднання тэрыторыі скасаваных Войтаўскага і Котаўскага сельсаветаў. 22 студзеня 1963 года сельсавет далучаны да Лёзненскага раёна. 2 жніўня 1966 года сельсавет вернуты ў склад Віцебскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Вымнянскага сельсавета было 29 населеных пунктаў. 7 жніўня 1979 года ў склад Варонаўскага сельсавета перададзена вёска Паддуб’е.
Склад
У склад сельсавета ўваходзяць 22 населеныя пункты:
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1289 чалавек, з іх 91,2 % — беларусы, 6,8 % — рускія, 1,4 % — украінцы.
Падзенне Сайгона
Войскі Паўночнага В’етнама пад камандаваннем генерала Ван Цьен Зунга пачалі апошнюю атаку на Сайгон, паўднёвав’етнамскімі сіламі ў якім камандаваў генерал Нгуен Ван Тоан. 29 красавіка пачаўся абстрэл горада цяжкай артылерыяй. У ходзе гэтай бамбардзіроўкі ў аэрапорце Таншанят загінулі два апошніх амерыканскіх вайскоўцаў, якія сталі ахвярамі вайны ў В’етнаме, Чарлз Мак-Маган і Дарвін Джадж. Да поўдня наступнага дня войскі Паўночнага В’етнама занялі важныя аб’екты горада і паднялі свой сцяг над прэзідэнцкім палацам Паўднёвага В’етнама. Паўднёвав’етнамскі ўрад капітуляваў неўзабаве пасля гэтага. Горад быў перайменаваны ў Хашымін у гонар прэзідэнта Дэмакратычнай Рэспублікі В’етнам Ха Шы Міна.
Рэўкі
Да 25 мая 1967 года вёска ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавета, да 30 кастрычніка 2009 года — у склад Падбярэзскага сельсавета.
Машына пераменнага току
Машына пераменнага току: электрычная машына пераменнага току. Адрозніваюць сінхронныя, асінхронныя і калектарныя; паводле колькасці фаз адна-, дзвюх- і трохфазныя. Найбольш пашыраныя трохфазныя машыны пераменнага току, машыны з іншай колькасцю фаз (напрыклад, электрычныя мікрамашыны) выкарыстоўвацца для адмысловых мэтаў.
У сінхронных машынах ротар, на якім змешчана абмотка ўзбуджэння, верціцца з той самай хуткасцю і ў тым самым кірунку, што і вярчальнае магнітнае поле (г.зн., сінхронна). Сінхронныя машыны выкарыстоўваюцца як генератары (сінхронны генератар, турбагенератар, гідрагенератар) і як рухавікі сярэдняй і вялікай магутнасці (сінхронны рухавік).
Ротар асінхроннай машыны верціцца несінхронна (асіхронна) адносна вярчальнага магнітнага поля. Асінхронныя і калектарныя машыны пераменнага току выкарыстоўваюцца пераважна як рухавікі (асінхронны рухавік).
Найпрасцейшая схема машыны пераменнага току складаецца з пары нерухомых магнітных полюсаў, якія ствараюць нязменны ў часе магнітны паток, і змешчанага паміж імі вярчальнага незамкнёнага токаправоднага вітка з воссю вярчэння, перпендыкулярнай сілавым лініям магнітнага поля. Канцы вітка выводзяцца на кантакты, да якіх далучаны вонкавы электрычны ланцуг. Пры вярчэнні вітка ў ім індуктуецца пераменная ў часе ЭРС, якая, праз кантакты, выклікае працяканне ў вонкавым ланцугу пераменнага току, які змяняе свой кірунак 2 разы за 1 абарот вітка. Частата ЭРС у вітку прапарцыянальная яго вуглавой хуткасці і колькасці пар магнітных полюсаў.
Такаюкі Кувата
(桑田 隆幸; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1961—1962 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Беліца (прыток Алы)
Бе́ліца — рака ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Ала (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 15 км. Плошча вадазбору 126 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 м/км. Пачынаецца за 1,2 км у напрамку на паўднёвы захад ад вёскі Койміна. Вусце паміж вёскамі Мікулічы і Туркі. Рэчышча Беліцы на ўсім працягу каналізаванае.
Сямыгаўка
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Сямыгаўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Сямыгаўку не вярнулі БССР.
Русь (значэнні)
Русь, значэнні:
Дальтанізм
Дальтанізм, колеравая слепата — спадчынная, радзей набытая асаблівасць зроку чалавека і прыматаў, якая выяўляецца ў няздольнасці адрозніваць адзін або некалькі колераў. Названая ў гонар Джона Дальтана, які ўпершыню апісаў адзін з відаў колеравай слепаты на падставе ўласных адчуванняў, у 1794.
Гісторыя тэрміна
Дальтон быў пратанопам (не адрозніваў чырвоны колер), але не ведаў аб сваёй каляровай слепаце да 26 гадоў. У яго былі тры брата і сястра, і двое з братоў пакутавалі цветослепотой на чырвоны колер. Дальтона падрабязна апісаў свой сямейны дэфект гледжання ў невялікай кнізе. Дзякуючы яго публікацыі і з'явілася слова «барваслепасць», якое на доўгія гады стала сінонімам не толькі апісанай ім анамаліі гледжання ў чырвонай вобласці спектру, але і любога парушэння каляровага гледжання.
Прычына парушэнняў каляровага зроку
У чалавека ў цэнтральнай частцы сятчаткі размешчаны каляроваўспрымальныя рэцэптары — нервовыя клеткі, якія называюцца колбачкі. Кожны з трох відаў колбачак мае свой тып колераўспрымальнага пігмента бялковага паходжання. Адзін тып пігмента адчувальны да чырвонага колеру з максімумам 552—557 нм, другі — да зялёнага (максімум каля 530 нм), трэці — да сіняга (426 нм). Людзі з нармальным каляровым зрокам маюць у колбачках усе тры пігмента (чырвоны, зялёны і сіні) неабходнай колькасці. Іх называюць трыхраматамі (ад χρῶμα — колер).
Спадчынная прырода парушэнняў каляровага зроку
Перадача дальтанізму па спадчыне звязаная з X-храмасомай і практычна заўсёды перадаецца ад маці-носьбіта гена да сына, у выніку чаго ў дваццаць разоў часцей выяўляецца ў мужчын, якія маюць набор палавых храмасом XY. У мужчын дэфект у адзінай X-храмасоме не кампенсуецца, таму што «запасной» X-храмасомы няма. Рознай ступенню дальтанізму пакутуюць 02—08 % мужчын, і толькі 4 жанчыны з 1000. Праява дальтанізму гэтага віду звязана з парушэннем вытворчасці аднаго або некалькіх святлоадчувальных пігментаў у глядзельных рэцэптарах колбачак.
Паводле даследаванняў брытанскіх вучоных. У прыватнасці, адценняў колеру хакі, якія здаюцца аднолькавымі людзям з нармальным зрокам.
Магчыма, у мінулым такая асаблівасць давала яе носьбітам эвалюцыйныя перавагі, напрыклад, дапамагала знаходзіць ежу ў сухой траве і лісці.
Набыты дальтанізм
Гэта захворванне, якое развіваецца толькі на вачах, дзе здзіўленая сятчатка або глядзельная нерв. Этому ўвазе дальтанізм уласціва прагрэсавальнае пагаршэнне і цяжкасці ў адрозніванні сіняга і жоўтага колераў.
Вядома, што І. Я. Рэпін, будучы ў старэчым узросце, спрабаваў выправіць сваю карціну «Іван Грозны і сын яго Іван 16 лістапада 1581». Аднак навакольныя выявілі, што з-за парушэнні каляровага гледжання Рэпін моцна сказіў каляровую гаму ўласнай карціны, і працу прыйшлося перапыніць.
Віды барваслепасць: клінічныя праявы і дыягностыка
Каляровая слепата ў сіне-фіялетавай вобласці спектру — трытанопія, сустракаецца вельмі рэдка і практычнага значэння не мае. Пры трытанопіі ўсе колеры спектра прадстаўляюцца адценнямі чырвонага або зялёнага. Гэта значыць, што адзін з пігментаў у вас у сятчатцы адсутнічае. Мужчыны, у якіх адсутнічае чырвоны пігмент, — гэта протанопічныя дыхраматы, тыя, у каго адсутнічае зялёны пігмент, — дэйтэранапічныя дыхраматы. Гэтыя назвы тлумачацца вельмі проста: чырвоны колер прынята было называць «Протас» (па-грэчаску — першы), а зялёны колер назвалі «дэйтэрос» (па-грэчаску — другі). Злучылі такія назвы колераў са словам «анопія», што значыць адсутнасць гледжання, і сталі выкарыстоўваць словы протанопія і дэйтэранопія для абазначэння цветослепоты на чырвоны і зялёны колер. Сустракаюцца людзі, у якіх усе тры пігмента ў колбачкі ў наяўнасці, але актыўнасць аднаго з пігментаў зніжана. Гэтыя людзі адносяцца да анамальных трыхраматаў. Дэфект чырвонага пігмента ў колбачкамі сустракаецца часцей за ўсё. Па статыстыцы, 8 % белых мужчын і 0,5 % белых жанчын маюць чырвона-зялёны дэфект каляровага гледжання, тры чвэрці з іх — анамальныя трихроматы. У некаторых выпадках назіраецца толькі паслабленне цветоощущения — протаномалия (паслабленне ўспрымання чырвонага колеру) і дейтераномалия (паслабленне ўспрымання зялёнага колеру). Каляровая слепата таксама праяўляецца як сямейнае адхіленне з рецессивным тыпам спадчыну і сустракаецца ў аднаго чалавека з мільёна. Але ў некаторых раёнах свету частата сустракаемасцю спадчынных захворванняў можа быць больш.
Дыягностыка
Характар каляровага ўспрымання вызначаецца на спецыяльных полихроматических табліцах Рабкина. У наборы маецца 27 каляровых лістоў — табліц, малюнак на якіх (звычайна лічбы) складаецца з мноства каляровых гурткоў і кропак, якія маюць аднолькавую яркасць, але некалькі розных па колеры. Чалавеку з частковай або поўнай каляровай слепатой (дальтонику), не адрозніваць некаторыя колеру на малюнку, табліца здаецца аднастайнай. Чалавек з нармальным цветовосприятием (нармальны трихромат) здольны адрозніць лічбы або геаметрычныя фігуры, складзеныя з гурткоў аднаго колеру.
Дихроматы: адрозніваюць сляпых на чырвоны колер (протанопия), у якіх успрыманы спектр скарочаны з чырвонага канца, і сляпых на зялёны колер (дейтеранопия). Пры протанопии чырвоны колер успрымаецца больш цёмным, змешваецца з цёмна-зялёным, цёмна-карычневым, а зялёны — са светла-шэрым, светла-жоўтым, светла-карычневым. Пры дейтеранопии зялёны колер змешваецца са светла-аранжавым, светла-ружовым, а чырвоны — са светла-зялёным, светла-карычневым.
Прафесійныя абмежаванні пры паслабленні цветовосприятия
Каляровая слепата можа абмежаваць магчымасці чалавека пры выкананні тых ці іншых прафесійных навыкаў. Зрок лекараў, вадзіцеляў, маракоў і лётчыкаў старанна даследуецца, бо ад яго правільнасці залежыць жыццё многіх людзей. Акрамя таго, людзей, якія пакутуюць барваслепасць не бяруць на навучанне па радыётэхнічны і камп'ютарных спецыяльнасцях, а таксама не прымаюць на працу ў гэтай сферы.
Апынулася, што машыніст не адрозніваў чырвоны колер, а развіццё транспарту менавіта ў той час прывяло да шырокага распаўсюджання каляровай сігналізацыі. Гэтая катастрофа прывяла да таго, што пры прыёме на працу ў транспартную службу сталі ў абавязковым парадку ацэньваць цветоощущение.
У Турцыі і Румыніі людзям з парушэннямі цветоощущения не выдаюцца кіроўчыя правы. У Расіі дальтоники пры дихромазии могуць атрымаць толькі кіроўчыя правы катэгорыі A або катэгорыі B без права працы па найму. У астатніх краінах Еўропы абмежаванняў для дальтоников пры выдачы кіроўчых пасведчанняў няма.
Асаблівасці каляровага гледжання ў іншых відаў
Глядзельныя органы многіх відаў млекакормячых абмежавана здольныя ўспрымаць колер а (часта — толькі 2 колеру), а некаторыя жывёлы ў прынцыпе не здольныя адрозніваць колеры. З іншага боку, многія жывёлы здольныя лепш чалавека адрозніваць градацыі тых кветак, якія ім важныя для жыццядзейнасці. Многія прадстаўнікі атрада Няпарнакапытныя (у прыватнасці, коні) адрозніваюць адценні карычневага, якія чалавеку здаюцца аднолькавымі (ад гэтага залежыць, ці можна ёсць дадзены ліст); белыя мядзведзі здольныя адрозніваць адценні белага і шэрага больш, чым у 100 разоў лепш чалавека (пры раставанні колер змяняецца, па адценні колеру можна спрабаваць зрабіць выснову, праламалі крыга, калі на яе наступіць).
У цяперашні час барваслепасць невылечны. Аднак распрацавана тэхналогія лячэння барваслепасць за кошт укаранення ў клеткі сятчаткі адсутнічаюць генаў з дапамогай метадаў геннай інжынерыі з выкарыстаннем у якасці вектара вірус ных часціц. У 2009 г. у Nature з'явілася публікацыя аб паспяховым выпрабаванні гэтай тэхналогіі на малпаў, многія з якіх ад прыроды дрэнна адрозніваюць колеру.
Ісум
Ісум (Issum) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Клевэ. Насельніцтва складае 11,9 тыс. чалавек (2009); у 2000 г. — 12,2 тысяч. Займае плошчу 54,51 км². Афіцыйны код — 05 1 54 020.
Камуна падзяляецца на 2 сельскія акругі: Ісум і Зевелен.
Алімпійскі камітэт ЗША
Алімпійскі камітэт ЗША (United States Olympic Committee; унікальны код МАК — USA) — арганізацыя, якая прадстаўляе ЗША ў міжнародным алімпійскім і паралімпійскім рухах. Штаб-кватэра размешчана ў Каларада-Спрынгс, штат Каларада. Камітэт заснаваны ў 1894 годзе, у тым жа годзе быў прыняты ў МАК (першы член разам з Францыяй), з'яўляецца членам ПАСА, арганізуе ўдзел спартсменаў з ЗША ў Алімпійскіх, Паралімпійскіх, Панамерыканскіх гульнях і іншых міжнародных спаборніцтвах.
Гатабая Раджапаксэ
Гатабая Раджапаксэ (ගෝඨාභය රාජපක්ෂ; нар. 20 чэрвеня 1949) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Шры-Ланкі. Прэзідэнт Шры-Ланкі з 18 лістапада 2019 па 9 ліпеня 2022.
Біяграфія
Нарадзіўся ў адной з уплывовых сем’яў Шры-Ланкі. Бацька быў дэпутатам і міністрам. Гатабая Раджапаксэ пяты з дзевяці дзяцей, яго брат Махінда займаў пасаду прэзідэнта краіны на працягу двух тэрмінаў. Два іншых брата таксама займалі ўрадавыя пасады высокага ўзроўню. У 1971 годзе Гатабая паступіў на ваенную службу ў армію, навучаўся ў Ваеннай акадэміі Шры-Ланкі.
У 1998 годзе яго сям’я эмігравала ў Злучаныя Штаты Амерыкі і вярнулася на Шры-Ланку ў 2005 годзе, калі брат Махінда Раджапаксэ быў абраны прэзідэнтам краіны пры падтрымцы кааліцыі Аб’яднанага народнага альянсу свабоды. З лістапада 2005 года па студзень 2015 года Гатабая ўзначальваў Міністэрства абароны на заключных этапах грамадзянскай вайны на Шры-Ланцы, кіруючы ваеннымі дзеяннямі супраць паўстанцаў Тыграў вызвалення Таміл-Ілама ў паўночна-ўсходняй частцы вострава.
Падчас выбарчай кампаніі прэзідэнцкіх выбараў 2019 года Гатабая ў асноўным выкарыстаў рыторыку сінгальскага нацыяналізму. 17 лістапада 2019 года ён перамог кандыдата ад Аб’яднанай нацыянальнай партыі (УНП) Саджыта Прэмадаса і стаў прэзідэнтам краіны.
9 ліпеня 2022 года Раджапаксэ пакінуў сваю афіцыйную рэзідэнцыю незадоўга да таго, як пратэстоўцы штурмавалі комплекс. У выніку масавых пратэстаў Раджапаксэ 10 ліпеня заявіў аб сыходзе ў адстаўку 13-га чысла.
13 ліпеня канцылярыя прэм'ер-міністра паведаміла, што Гатабая Раджапаксэ збег з краіны і знаходзіцца на Мальдывах. У краіне абвешчана надзвычайнае становішча. Спікер парламента заявіў, што Раніл Вікрамасінгхе быў прызначаны Раджапаксам выконваючым абавязкі прэзідэнта.
NGC 5144A
NGC 5144A (іншыя абазначэнні — UGC 8420, IRAS13214+7046, MCG 12-13-5, ZWG 336.8, MK 256, 7ZW 511, KUG 1321+707, PGC 46742) — галактыка ў сузор’і Малая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Яўген Юр’евіч Кісялёў
Яўген Кісялёў (нар., ) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Горкі».
Клубная кар’ера
Выхаванец бабруйскай ДЮСШ, з 2010 года выступаў за дубль «Белшыны». 27 ліпеня 2013 года дэбютаваў у асноўнай камандзе бабруйчан, выйшаўшы на замену ў матчы Кубка Беларусі супраць «Смалявічаў-СТІ» (3:1).
Першую палову сезону 2014 правёў у светлагорскім «Хіміку». У ліпені 2014 года вярнуўся ў «Белшыну». У другой палове сезону 2014 стаў з’яўляцца ў асноўным складзе «Белшыны», звычайна выходзячы на замену.
З красавіка 2015 года выступаў за «Оршу». У жніўні таго ж года зноў стаў іграком «Хіміка», пакінуў каманду ў ліпені 2016 года.
У пачатку 2018 года далучыўся да клуба Другой лігі «Горкі».
Евангелле
Евангелле (ад εὐαγγέλιον — добрая вестка) — агульная назва першых чатырох кніг Новага Запавету пра зямное жыццё і вучэнне Ісуса Хрыста.
Агульнае
У канон кніг Бібліі ўваходзяць: Евангелле ад Мацвея, з ліку дванаццаці вялікіх апосталаў Ісуса Хрыста; Евангелле ад Марка, з ліку сямідзесяці меншых апосталаў, які быў спадарожнікам вялікага апостала Пятра; Евангелле ад Лукі, з ліку меншых апосталаў, спадарожніка вялікага апостала Паўла; Евангелле ад Іаана, з ліку вялікіх апосталаў.
Тры першыя кнігі Чацвераевангелля (ад Мацвея, ад Марка, ад Лукі) у біблеістыцы названы сінаптычнымі (грэч. зводныя; падзеі, якія можна аглядаць разам), таму што яны блізкія паміж сабою кампазіцыяй і зместам. Ад сінаптычных евангелляў, у якіх апавядаецца пераважна пра зямное жыццё Хрыста і цуды, створаныя ім у Галілеі, адрозніваецца Евангелле ад Іаана, дзе гутарка ідзе пра духоўны сэнс Хрыста-богачалавека, увага акцэнтуецца на боскай прыродзе Хрыста і на цудах, створаных ім у Іўдзеі. Рукапісы-першакрыніцы Чацвераевангелля напісаны старажытнагрэчаскай мовай александрыйскай рэдакцыі, вядомай адукаваным людзям Рымскай імперыі і суседніх дзяржаў. Некаторыя даследчыкі лічаць, што першае Евангелле ад Мацвея напісана ў арыгінале на арамейскай мове. Усе чатыры Евангеллі, узаемадапаўняльныя паводле зместу, адзіныя паводле хрысталагічнай канцэпцыі, прызнаны хрысціянскай царквою кананічнымі ў адрозненне ад некананічных, вольных інтэрпрэтацый евангельскага зместу (евангеллі ад Пятра, ад Андрэя, ад Філіпа і інш.; гл. Апокрыфы). Кананічныя Евангеллі складаюць асноўную крыніцу і крытэрый хрысціянскай веры, таінстваў і догматаў, сімвалічна выяўленых у боскай літургіі і царкоўным мастацтве. Пропаведзь Евангелля, пераўтварэнне асабістага і грамадскага жыцця паводле Хрыстовага закону свабоды — асноўнае прызначэнне хрысціянскай царквы.
Час стварэння
Паводле царкоўнай традыцыі, Евангелле напісана вучнямі Хрыста і іх паслядоўнікамі ў другой палове I стагоддзя. Самым раннім па часе ўзнікнення, відаць, з’яўляецца Евангелле ад Марка, паколькі ў ім ёсць намёкі на іўдзейскае паўстанне 66-70-х гадоў. Час яго стварэння можна аднесці на 70-я гады. Кароткі тэкст гэтага Евангелля паслужыў крыніцай для евангелляў ад Мацвея і Лукі. Наяўнасць у яго тэксце значнай колькасці лацінізмаў дала падставу хрысціянскаму багаслову Кліменту Александрыйскаму (2―3 ст.) меркаваць, што напісана яно было за межамі Палесціны, магчыма, у Рыме. Узнікненне ж Евангелля ад Мацвея навуковая літаратура звязвае з Сірыяй, як і тэкст Евангелля ад Іаана, які, паводле царкоўнай традыцыі, прывязваецца да Эфеса. Запісы ж Евангелля ад Лукі адносяцца да розных месцаў ад Кесарыі да Рыма. Самае апошняе па часе свайго напісання Евангелле ад Іаана адлюстравала ў сабе пэўныя рысы агнастыцызму, якія не ўласцівы тром іншым кананізаваным у 4 стагоддзі хрысціянскай царквою евангеллям.
Крытыка
Навуковая крытыка, заснаваная на тэксталагічным даследаванні кананічных кніг, паказала, што звесткі пра цуды Хрыста маюць шмат агульнага з разнастайнымі тагачаснымі крыніцамі і магчыма скампанаваныя ў II―III стагоддзях у перыяд узнікнення самой хрысціянскай царквы і афармлення яе веравызнання. Падобныя да евангельскага апісання жыцця Хрыста шматлікія міфы усходніх паганскіх рэлігій аб паміраючых і ўваскрасаючых багах, таксама прасочваюцца магчымыя запазычанні са сказанняў пра Майсея, Ісуса Навіна і іншых прароцтваў са Старога Запавету. Прасочваючы гісторыю жыцця Хрыста, крытыка звярнула асаблівую ўвагу на розныя супярэчнасці, якія маюцца ў тэкстах кананічных евангелляў — адзначана, што аўтары кананічных евангелляў праявілі дрэннае веданне гісторыі і геаграфіі Палесціны пачатку н. э. Так, евангелісты сцвярджаюць, што нараджэнне Хрыста адбылося ў часы панавання іўдзейскага цара Ірада, хоць апошні памёр у 4-м годзе да н.э. Недарэчнымі з’яўляюцца і ўпамінанні евангелістамі Назарэта, Капернаума і іншых гарадоў і мястэчак, якіх яшчэ не было ў I стагоддзі, калі, паводле сцверджання хрысціянскіх багасловаў, ствараліся тэксты кананічных евангелляў. Падобныя факты даюць падставу сцвярджаць, што кананічныя евангеллі ствараліся ў розны час і з’яўляюцца вынікам шматразовых перапрацовак, якія рабіліся ў розных месцах.
Прадстаўнікі рацыяналісцкай крытыкі Бібліі і хрысціянства — матэрыялістычнага (французскія філосафы-асветнікі другой паловы XVIII ст.) і ідэалістычнага (Б. Баўэр, Д. Штраус; XIX ст.) кірункаў — адмаўлялі рэальна-гістарычны змест Евангелля, бачылі ў ім міфы і легенды II—IV ст., аднак ацэньвалі міфалогію і рэлігію па-рознаму: матэрыялісты-асветнікі схіляліся да атэізму, некаторыя з іх прызнавалі толькі сацыяльна-рэгулятыўную ролю евангельскага вучэння; паслядоўнікі ідэалістычнай плыні «міфалагічнай школы» ў рэлігіязнаўстве адзначалі яго духоўна-этычную каштоўнасць. У савецкі час ад папярэдняй традыцыі бралася толькі адмаўленне гістарычнасці евангельскіх падзей і аднабаковая крытыка евангельскіх маральных установак, у выніку чаго т. зв. навуковы атэізм у 1920—1930-я гады набыў вульгарна-сацыялагічны кірунак. У сучасным еўрапейскім рэлігіязнаўстве заўважаецца тэндэнцыя да сінтэзу гістарычнай (багаслоўскай) і крытычна-міфалагічнай інтэрпрэтацый Евангелля, спалучэння экзегетыкі і філасофскай герменеўтыкі.
Порк’юпайн
Порк’юпайн — рака ў Канадзе і ЗША (на Алясцы), правы прыток ракі Юкан. Даўжыня 953 км, плошча басейна 78 тыс.км². Вытокі ў гарах Нахані (сістэма Макензі). Сярэдні расход вады 320 м³/с, летняе разводдзе. Ледастаў ад кастрычніка да красавіка — мая. У межах Аляскі суднаходная для дробных суднаў.
Дынаміт
Дынаміт (ад δύναμις - сіла праз dynamit) — выбуховая сумесь, абсарбент (напрыклад, кізельгур), прасякнуты нітрагліцэрынам. Таксама можа ўтрымоўваць і іншыя кампаненты (салетра і інш.). Уся маса звычайна спрасоўваецца ў цыліндрычную форму і змяшчаецца ў папяровую або пластыкавую ўпакоўку. Падрыў зараду ажыццяўляецца з дапамогай капсуля-дэтанатара.
Дынаміт вынайдзены Альфрэдам Нобелем ў 1866 годзе.
П’ер-Жуль Мэн
П’ер-Жуль Мэн ( — ) — французскі скульптар. Ён лічыцца піянерам сярод скульптараў-анімалістаў XIX стагоддзя.
Мэн зрабіў шэраг скульптур жывёл, пераважна свойскіх, у тым ліку коней, кароў і быкоў, авечак, коз, якія былі моднымі падчас Другой імперыі. Ён быў прадстаўніком школы французскіх анімалістаў, якая таксама ўключала, , Антуан Луі Бары, ,.
Зэльман Маркавіч Гамзэ
Зэльман Маркавіч Гамзэ (Гамзе Зельман Маркович;,  — ) — савецкі вучоны ў галіне гідраэнэргетыкі.
Біяграфія
Скончыў Харкаўскі тэхналагічны інстытут (1931). Пасля заканчэння інстытута размеркаваны на Ленінградскі Металічны завод імя І. В. Сталіна. З 1931 па 1963 працаваў канструктарам, старшым канструктарам, кіраўніком тэхналагічнай групы канструктарскага аддзела гідратурбін. Кіраваў распрацоўкай тэхналагічнай часткі праектаў розных буйных гідратурбін, у тым ліку найбуйнейшых у свеце ў той час, адзінкавай магутнасцю 55 МВт для Рыбінскай і Угліцкай гідраэлектрастанцый (1939). У час Вялікай Айчыннай вайны працаваў у канструктарскім аддзеле завода, эвакуяванага ў г. В. Салда Свярдлоўскай вобласці (1941—1944). У 1950-я гг. кіраваў распрацоўкай тэхналагічнай часткі праектаў магутных турбін, у прыватнасці — турбін Волжскага каскаду гідраэлектрастанцый: Волжскай імя У. І. Леніна і імя ХХII з’езда КПСС адзінкавай магутнасцю 126 МВт. Мадэлі гэтых турбін былі ўдастоены Гран Пры на Міжнароднай выставе ў Брусэлі (1958).
П’ер-Жуль Мэн
Яго працы ўпершыню паказаны ў Лондане у 1849. Мэн спецыялізаваўся на невялікіх бронзавых скульптурах, што тлумачыць той факт, чаму не адна з іх не стала грамадскай статуяй. Яго працы былі папулярныя сярод буржуазіі, існуе шмат копій кожнай скульптуры, якія часта ўпрыгожвалі вялікую колькасць прыватных дамоў таго часу. Пры гэтым якасць работ была даволі высокая.
Рывальта-Барміда
Рывальта-Барміда (Rivalta Bormida) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Зэльман Маркавіч Гамзэ
Біяграфія
Адначасова займаўся выкладчыцкай дзейнасцю: ва втузе чытаў курсы «Тэорыя механізмаў і машын» і «Допускі і тэхнічныя вымярэння» (1931—1941); у 1930-я гады і з 1947 г. выкладаў у Ленінградскім політэхнічным інстытуце імя М. І. Калініна. З 1963 г. прафесар кафедры турбабудаўніцтва втуза.
П’ер-Жуль Мэн
З-за пладавітасці аўтара і шматлікіх копій яго прац, рыначная каштоўнасць скульптур Мэна не вельмі вялікая, да таго ж існуе многа падробак.
Некалькі прац скульптара захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.
Зэльман Маркавіч Гамзэ
Навуковая дзейнасць
Аўтар артыкулаў у тэхнічных часопісах і зборніках ЛМЗ, сааўтар кнігі «Тэхналогія вытворчасці буйных гідратурбін» (1950).
Рывальта-Барміда
Насельніцтва складае 1452 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 145 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 15010. Тэлефонны код — 0144.
Зэльман Маркавіч Гамзэ
Узнагароды
Лаўрэат Сталінскай прэміі 1-й ступені (1946) за распрацоўку канструкцый і тэхналогіі вытворчасцей гідратурбін Угліцкай і Рыбінскай гідрастанцый. Лаўрэат Ленінскай прэміі (1959) за стварэнне паваротна-лопастной гідратурбіны для Волжскай ГЭС імя У. І. Леніна.
Брызент
Брызе́нт (presenning) — шчыльная льняная, паўільняная ці баваўняная тканіна, прапітаная воданепранікальнымі і процігніласнымі саставамі.
Характарыстыкі
Шчыльнасць брызента складае ад 300 да 600 г/м, можа быць і вышэй.
Прымяненне
Выкарыстоўваецца для вырабу покрыўных матэрыялаў, намётаў, тэнтаў, заплечнікаў, спецыяльнага адзення і абутку (плашчоў, рукавіц, бот) і іншых вырабаў, якія патрабуюць павышанай трываласці і асаблівых уласцівасцяў тканіны.
З часоў Першай сусветнай вайны шырока ўжываўся ў войску, у тым ліку — як замена дарагой скуры пры вытворчасці прывадных, паясных і ружэйны рамянёў, а таксама салдацкіх ботаў.
Прытча
Найбольшае развіццё прытча атрымала ў краінах Блізкага Усходу, дзе была надзвычай папулярным жанрам і адкуль разам з Бібліяй аказалася перанесенай у раннехрысціянскія і сярэднявечную еўрапейскія літаратуры. Бытавалі розныя пісьмовыя і вусныя прытчы. Прытчы былі папулярным жанрам і ў літаратуры на Русі, сведчаннем чаго з'яўляюцца зборнікі «Пчала», «Ізмарагд», «Рымскія дзеі», перакладная аповесць пра Варлаама і Іасафа, дыдактычныя творы Кірылы Тураўскага і інш. На сюжэт вядомай евангельскай прытчы Сімяон Полацкі напісаў «Камедыю пра блуднага сына». Лаканізм, прастату і выразнасць адлюстравання рэчаіснасці праз алегорыю, этычны дыдактызм гэтага жанру выкарыстоўвалі розныя пісьменнікі новага часу.
Арцём Уладзіміравіч Дылеўскі
Арцём Дылеўскі (нар., Кунцаўшчына) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Маладзечна».
Клубная кар’ера
Выхаванец футбольнага клуба «Мінск», у 2013 годзе пачаў выступаць за дубль. У 2016 годзе стаў прыцягвацца да асноўнай каманды, аднак так і не згуляў за яе. У сезоне 2017 не выступаў. Да сезона 2018 рыхтаваўся з асноўнай камандай «Мінска». Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 20 мая 2018 года ў матчы супраць магілёўскага «Дняпра» (0:0), правёўшы на полі ўсе 90 хвілін.
У сакавіку 2019 года стаў іграком бабруйскай «Белшыны», якой дапамог выйсці ў Вышэйшую лігу, быў асноўным абаронцам каманды. Сезон 2020 пачынаў у дублі бабруйчан, а ў красавіку быў аддадзены ў арэнду ў «Ліду», дзе замацаваўся ў складзе. У лістападзе 2020 года вярнуўся з арэнды ў «Белшыну». У студзені 2021 года трэніраваўся з «Мінскам», а ў лютым зноў далучыўся да «Белшыны» і неўзабаве падпісаў новы кантракт. Па выніках сезона 2021 дапамог бабруйскай камандзе вярнуцца ў Вышэйшую лігу.
У сакавіку 2022 года перайшоў у казахстанскі «Кайсар». У камандзе быў іграком ратацыі, па выніках сезона 2022 дапамог ёй вярнуцца ў Прэм’ер-лігу.
У студзені 2023 года трэніраваўся з бабруйскай «Белшынай», а ў лютым стаў іграком «Смаргоні». У чэрвені 2023 года па пагадненні бакоў пакінуў смаргонскі клуб.