cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дзмітрый Анатолевіч Яраш
Еўрамайдан
22 сакавіка адбыўся першы партыйны з’езд Правага сектара, а 27 сакавіка з’езд Украінскай Нацыянальнай асамблеі. Палітычная партыя «Украінская нацыянальная асамблея» была перайменаваная ў «Правы сектар», а старшынёй быў абраны Дзмітрый Яраш.
Пасля забойства 24 сакавіка аднаго з лідараў Правага сектара Заходняй Украіны Аляксандра Музычка («Сашка Белага») Дзмітрый Яраш абвінаваціў МУС Украіны у контррэвалюцыйнай дзейнасці і заявіў, што адбываецца ціск на Майдан і «Правы сектар». А таксама агучыў патрабаванні аб адстаўцы міністра МУС Украіны Арсена Авакава і арышту работнікаў спецпадраздзялення «Сокал», якіх Правы сектар абвінавачвае ў забойстве Музычкі.
Вайна на ўсходзе Украіны 2014—2015 гадоў
З красавіка 2014 года ўдзельнічаў у фарміраванні добраахвотніцкіх атрадаў для барацьбы на ўсходзе Украіны.
15 ліпеня абвясціў аб стварэнні на базе сілавога блока «Правага сектара» Добраахвотніцкага ўкраінскага корпуса — добраахвотнага недзяржаўнага ваенізаванага фарміравання, мэтай якога з’яўляецца абарона тэрытарыяльнай цэласнасці і незалежнасці Украіны. Камандзірам корпуса прызначаны Андрэй Стэмпіцкі, а начальнікам штаба — Валерый Воранаў.
21 студзеня 2015 года ў баях каля Данецка паранены ў выніку абстрэлу з РЗСА «Град» (асколачны адкрыты пералом ніжняй траціны пляча, лёгкае раненне галавы).
10 верасня 2015 года быў шпіталізаваны. Пра гэта паведаміў сам лідар «Правага сектара» на сваёй старонцы ў сацыяльнай сетцы Facebook.
Выбары Прэзідэнта Украіны 2014 года
8 сакавіка на прэс-канферэнцыі ў Кіеве ўпершыню заявіў аб намеры балатавацца ў прэзідэнты. Цэнтральная выбарчая камісія Украіны 1 красавіка афіцыйна зарэгістравала яго кандыдатам у прэзідэнты на пазачарговых выбарах 2014 года як самавылучэнца.
Перадвыбарная праграма Дзмітрыя Яраша складалася з 10 пунктаў, у тым ліку спынення расійскай агрэсіі і мадэрнізацыя войска, навядзення парадку ў праваахоўных і судовых органах, люстрацыя чыноўнікаў і пераадолення карупцыі, дэцэнтралізацыі ўлады і сацыяльна-эканамічных рэформ.
Па выніках выбараў Дзмітрый Яраш заняў 11 месца з вынікам 0,7 % галасоў выбаршчыкаў. Найбольшую падтрымку атрымаў у межах замежнай выбарчай акругі (2,05 %), у горадзе Кіеў (1,27 %), Днепрапятроўскай (1,12 %), Данецкай (0,79 %), Запарожскай (0,76 %) Львоўскай (0,76 %) і Харкаўскай (0,75 %) абласцях. Характэрным з’яўляецца факт, што ў Данецкай вобласці працэнт пададзеных галасоў выбаршчыкаў больш, чым у любой з заходніх абласцей Украіны. .
Парламенцкая дзейнасць
На пазачарговых выбарах у Вярхоўную Раду Украіны ў 2014 годзе Дзмітрый Яраш балатаваўся па 39-й аднамандатнай выбарчай акрузе (Днепрапятроўскай вобласці) і заняў 1 месца з вялікім адрывам і вынікам 29,76 %. У Вярхоўнай Радзе не ўвайшоў ні ў адну фракцыю. Стаў намеснікам старшыні Камітэта па пытаннях нацыянальнай бяспекі і абароны.
Украінская добраахвотніцкая армія
У снежні 2015 года па ініцыятыве Яраша была створана Украінская добраахвотніцкая армія на базе 5-га і 8-га батальёнаў Добраахвотніцкага ўкраінскага корпуса «Правага сектара».
Судовы пераслед
3 сакавіка 2014 года Следчы камітэт Расійскай Федэрацыі пачаў крымінальную справу на лідара Правага сектара Дзмітрыя Яраша за нібыта публічныя заклікі да ажыццяўлення тэрарыстычнай і экстрэмісцкай дзейнасці, учыненыя з выкарыстаннем сродкаў масавай інфармацыі. Абвінавачванне грунтавалася на публікацыі на старонцы Правага сектара ў сацыяльнай сетцы «Укантакце» ад 1 сакавіка, у якой Яраш нібыта звярнуўся да лідара чачэнскіх баевікоў Доку Умарава. Прычым непасрэдна Дзмітрый Яраш не ажыццяўляе і не кантралюе публікацыі на старонках у сацсетках, падобнай інфармацыі не было ні на афіцыйным сайце, ні ў іншых сацыяльных сетках, а сам запіс быў выдалены за некалькі гадзін. Паводле заявы прадстаўніка арганізацыі, інфармацыя з’явілася пасля таго, як быў узламаны акаўнт аднаго з адміністратараў.
12 сакавіка Басманны раённы суд Масквы задаволіў хадайніцтва следства і вынес рашэнне аб завочным арышце. 17 сакавіка адвакат Дзмітрыя Яраша Аляксандр Фамін падаў апеляцыйную скаргу на рашэнне Басманнага суда, але 2 красавіка апеляцыйная калегія Маскоўскага гарадскога суда прызнала рашэнне суда першай інстанцыі законным і пакінула яго без зменаў. Сам Дзмітрый Яраш заявіў, што гэта рашэнне не паўплывае на яго дзейнасць.
25 ліпеня стала вядома, што Інтэрпал на запыт РФ абвясціла Дзмітрыя Яраша ў вышук. Саветнік міністра ўнутраных спраў Антон Герашчанка адзначыў, што Дзмітрыю баяцца няма чаго і Украіна яго не выдасць, тое ж заявіў і кіраўнік працоўнага апарата Укрбюро Інтэрпала Васіль Няволя.
У студзені 2016 года Інтэрпал зняў са свайго афіцыйнага сайта інфармацыю аб міжнародным вышуку Дзмітрыя Яраша. Пошукавая картка, якую раней апублікавалі на сайце Інтэрпала, адсутнічае. Звесткі аб вышуку асобы «Dmitriy Yarosh» зніклі з адкрытага доступу. Таксама няма інфармацыі аб вышуку Дзмітрыя Яраша ў пераліку асоб, якія адшукваюцца Расіяй.
Асабістае жыццё
Жанаты. Мае сына Дзмітрыя Яраша і дзвюх дачок — Анастасію і Ірыну Яраш.
11 сакавіка 2014 года нарадзіўся ўнук Назар. 22 лістапада 2016 дачка Анастасія нарадзіла сына (другога ўнука Дзмітрыя Яраша).
Спасылкі
У інтэрв’ю BBC Украіна Дзмітрый Яраш расказаў пра тое, чым займаўся да Євромайдану, як прымаў удзел у баявых дзеяннях на ўсходзе Украіны, хто матэрыяльна падтрымлівае «Правы сектар» і ДУК, а таксама аб сваім дачыненні да крымінальных справах супраць сябе ў Расіі.
Гладкавыцка Кам’янка
Гладкавыцка Кам’янка (Гладковицька Ка́м'янка) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Гейдар Аліеў
Гейдар Алірза аглы Аліеў (Гейдар Аліевіч Аліеў, Heydər Əlirza oğlu Əliyev;, , Азербайджанская ССР — , , штат Агая, ЗША) — савецкі і азербайджанскі палітычны і дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся 10 мая 1923 года у горадзе Нахічэвань. Пасля заканчэння ў 1939 годзе Нахічэванскага педагагічнага тэхнікума паступіў на архітэктурны факультэт Азербайджанскага індустрыяльнага інстытута (зараз Азербайджанская дзяржаўная нафтавая акадэмія), але вайна не дазволіла яму завяршыць адукацыю. Гэты інстытут ён так і не скончыў, аднак пазней, У 1957 годзе, скончыў гістарычны факультэт Азербайджанскага дзяржаўнага універсітэта.
З 1941 года Гейдар Аліеў працаваў загадчыкам аддзела ў Народным камісарыяце ўнутраных спраў Нахічэванскай АССР і Савеце Народных Камісараў Нахічэванскай АССР. У 1944 годзе быў накіраваны на работу ў органы дзяржаўнай бяспекі. У перыяд з 1949 па 1950 гады ён вучыўся ў школе перападрыхтоўкі кіруючага аператыўнага складу МДБ СССР ў Ленінградзе. У 1964 годзе ён стаў намеснікам старшыні, а у 1967 годзе — старшынёй Камітэта дзяржаўнай бяспекі пры Савеце Міністраў Азербайджанскай ССР; яму было нададзена званне генерал-маёра.
Пасля абрання на пленуме Цэнтральнага Камітэта Камуністычнай партыі Азербайджана ў ліпені 1969 года першым сакратаром Цэнтральнага Камітэта Камуністычнай партыі Азербайджана, Гейдар Аліеў стаў фактычным кіраўніком рэспублікі. У снежні 1982 года ён быў абраны членам Палітбюро Цэнтральнага Камітэта Камуністычнай партыі Савецкага Саюза, прызначаны на пасаду першага намесніка старшыні Савета Міністраў СССР. На працягу дваццаці гадоў Гейдар Аліеў быў дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР і пяць гадоў займаў пасаду намесніка старшыні Вярхоўнага Савета СССР.
У кастрычніку 1987 года Гейдар Аліеў у знак пратэсту супраць палітыкі, якая праводзілася Палітбюро ЦК КПСС і асабіста генеральным сакратаром Міхаілам Гарбачовым, звольніўся з усіх сваіх пасад. У знак пратэсту супраць палітыкі кіраўніцтва СССР у сувязі з вострай канфліктнай сітуацыяй, якая ўзнікла ў Нагорным Карабаху у ліпені 1991 года ён выйшаў з шэрагаў Камуністычнай партыі Савецкага Саюза.
З-за надзвычайнага абвастрэння ўрадавага крызісу ў Азербайджане ў маі—чэрвені 1993 года і пагрозы грамадзянскай вайны, Гейдар Аліеў вырашыў вярнуцца ў Баку. 15 чэрвеня 1993 года ён быў абраны старшынёй Вярхоўнага Савета Азербайджана, а 24 ліпеня пачаў выконваць абавязкі Прэзідэнта Азербайджанскай Рэспублікі. 3 кастрычніка 1993 года ў выніку ўсенароднага галасавання Гейдар Аліеў быў абраны Прэзідэнтам Азербайджанскай Рэспублікі.
Памёр 12 снежня 2003 года ў Кліўлендзе (ЗША). Пахаваны ў Баку на Алеі ганаровых пахаванняў.
Узнагароды
Гейдар Аліеў быў узнагароджаны ордэнам Леніна (чатыры разы), ордэнам Чырвонай Зоркі і шматлікімі медалямі, двойчы атрымаў званне Героя Сацыялістычнай Працы, быў узнагароджаны шматлікімі ордэнамі і медалямі замежных дзяржаў. Гейдар Аліеў быў узнагароджаны шэрагам міжнародных прэмій, атрымаў званні ганаровага доктара універсітэтаў некалькіх краін і іншыя высокія ганаровыя званні.
Ушанаванне памяці
Ва ўсіх гарадах Азербайджана цэнтральныя праспекты і вуліцы названы ў гонар Гейдара Аліева. Імя Гейдара Аліева носяць шматлікія аб’екты, навучальныя установы і іншыя арганізацыі ў розных кутках Азербайджана. У многіх гарадах і населеных пунктах краіны ўсталяваны помнікі Гейдару Аліеву. Паводле афіцыйных дадзеных, у краіне налічваецца каля 60 музеяў і цэнтраў Гейдара Аліева.
Чыжычы
Чыжычы (Чи́жичі) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ходарыўскай гарадской абшчыны.
Якаў Міхайлавіч Шапіра
Якаў Міхайлавіч Шапіра (, г. Мінск —, г. Жодзіна) — беларускі футбаліст і футбольны трэнер.
Біяграфія
У 1987 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры
10 ліпеня 2004 года сканаў ад інфаркту. Інфаркт наступіў на апошняй хвіліне матча «Тарпэда» (Жодзіна) — «Нёман» (Гродна), калі падапечныя трэнера забілі пераможны гол, і ўзрадаваны выбег на поле, каб павіншаваць сваю каманду. Жодзінскія лекары змагаліся за яго жыццё, але ўсе намаганні былі марнымі, і ён памёр апоўдні 11 ліпеня.
Угліцкае вадасховішча
Угліцкае вадасховішча (У́гличское водохрани́лище) — вадасховішча руславага тыпу на рацэ Волга, размешчанае ў межах Угліцкага раёна Яраслаўскай вобласці і Кімрскага, Калязінскага і Кашынскага раёнаў Цвярской вобласці. Створана ў 1939 годзе ў сувязі з пабудовай Угліцкай ГЭС ва Углічы. Вадасховішча выкарыстоўваецца для энергетыкі, суднаходства, рыбалоўства, а таксама для водазабеспячэння. На берагах размешчаны раённыя цэнтры Калязін і Кімры, пгт Белы Гарадок і мноства сельскіх населеных пунктаў.
Угліцкае вадасховішча руславага тыпу, выцягнутае на 146 км, ажыццяўляе сезоннае рэгуляванне сцёку. Вышыня над узроўнем мора — 113 м. Плошча вадазбору — 60 000 км².
Плошча Калініна (Санкт-Пецярбург)
Плошча Калініна — плошча ў Калінінскім раёне Санкт-Пецярбурга. Утворана перасячэннем Кандрацьеўскага і Палюстраўскага праспектаў, Лабараторнай вуліцы і завулка Усыскіна.
Архітэктурнай дамінантай плошчы з’яўляецца пабудаваны ў 1933—1935 гг. па праекце архітэктараў А. І. Гегела і Д. Л. Крычаўскага найбуйнейшы на той час у горадзе кінатэатр «Гігант». У 1990-я гады ў будынку было размешчана казіно сеткі «Джэкпот», а пасля забароны ігральнага бізнесу канцэртная зала «Гігант-Хол» і іншыя арганізацыі. У другой палове другога дзесяцігоддзя XXI стагоддзя там знаходзіцца супермаркет сеткі «Перекрёсток».
5 студзеня 1946 года на плошчы, перад кінатэатрам «Гігант», былі пакараныя праз павешанне нямецкія ваеннапалонныя, асуджаныя за знішчэнне мірнага насельніцтва ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
У 1947—1955 гадах па абодвух баках ад кінатэатра па праекце архітэктараў А. К. Барутчава, Л. Н. Ліндрота і Н. І. Іофэ былі пабудаваны два пяціпавярховыя дамы з каланадамі ў верхніх паверхах (Кандрацьеўскі прасп., 31 і 42).
27 снежня 2017 года ў камеры захоўвання рэчаў крамы сеткі «Перекрёсток» у будынку былога кінатэатра «Гігант» быў здзейснены выбух.
З 1916 па 2002 год на плошчы размяшчалася трамвайнае кольца.
Гладкавычы
Гладкавычы (Гла́дковичі) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Юрый Аляксандравіч Іваноў
Юрый Аляксандравіч Іваноў:
Ладзіслас Кійно
Ладзіслас Кійно ( — ) — французскі мастак. Нарадзіўся ў Варшаве, ён разам з сям’ёй пераехаў у Францыю ў 1925 годзе, пасяліўся ў абшчыне Нэ-ле-Мін у Па-дэ-Кале. Перш чым стаць мастаком, ён вывучаў філасофію ў Жана Грэнье.
У 1991 годзе ў французскім часопісе L’Amateur d’Art Жан-П’ер Тыяле надрукаваў інтэрв’ю з мастаком пад назвай «Ladislas Kijno: 'Je suis un moine de l’Art!»' (Я — манах мастацтва!).
Грусятычы
Грусятычы (Груся́тичі) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ходарыўскай гарадской абшчыны.
Каліфарнійскі кондар
Каліфарнійскі кондар (Gymnogyps californianus) — вельмі рэдкі від птушак з сямейства амерыканскіх грыфаў (Cathartidae).
Каліфарнійскі кондар калісьці быў распаўсюджаны па ўсім паўночнаамерыканскім кантыненце. З-за свайго велічнага палёту ён быў прэстыжным трафеем для паляўнічых, што прывяло від да мяжы вымірання. У 1987 годзе, калі быў спайманы апошні кондар, што жыў на волі, іх агульная колькасць складала 27 асобін. Аднак дзякуючы добраму размнажэнню ў няволі, з 1992 года іх зноў пачалі выпускаць на свабоду. На 2007 год у запаведніках Каліфорніі, Арызоны і Мексікі жывуць 127 каліфарнійскіх кондараў.
Размах крылаў у каліфарнійскага кондара складае да трох метраў. Найбольшая даўжыня цела складае 125 см, максімальны вага дасягае каля 14 кг.
NGC 1929
NGC 1929 (іншае абазначэнне — ESO 56-EN107) — рассеянае зорнае скопішча, злучанае с эмісійнай туманнасцю ў сузор’і Залатая Рыба.
IC 4562A
IC 4562A — галактыка тыпу C M (кампактная змяшаная галактыка) ў сузор’і Валапас.
Гусарыўка (Оўруцкі раён)
Гусарыўка (Гуса́рівка) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Сан-Мігель-дэ-Тукуман
Сан-Мігель-дэ-Тукуман (San Miguel de Tucumán), звычайна скарачаецца да Тукуман (Tucumán) — сталіца правінцыі Тукуман і найбольшы горад паўночнай Аргенціны з насельніцтвам 526 тысяч жыхароў (2001) і насельніцтвам агламерацыі 806000, што робіць яе пятай па насельніцтву ў краіне.
Горад пад назвай Іватын (ісп. Ibatín) быў заснаваны ў 1565 г. і быў перамешчаны на сучаснае месца ў 1685 годзе. Заступніцай Тукумана была названая Дзева Ла Мерсед. 24 верасня 1812 каля горада Тукуман адбылася бітва, перамога ў якой войскаў Мануэля Бельграна стала вырашальнай у барацьбе за незалежнасць Аргенціны. У той жа дзень у мясцовай царкве Дзева Марыя Ла Мерсед была названая заступніцай аргенцінскага войскі.
9 жніўня 1816 у Тукумане сабраўся Кангрэс, які абвясціў Дэкларацыю незалежнасці Аргенціны ад Іспаніі і іншых краін. З гэтай даты пачынаецца адлік існавання сучаснай Аргенціны. У 1870 г. у Тукуман была праведзена чыгунка.
Клімат
Клімат горада субтрапічны. Зімы цёплыя. Снежныя ападкі рэдкія — за ўсю гісторыю краіны ад заснавання горада снег выпадаў толькі тры разу: 1920 г., 9 ліпеня 2007 г. і ў ліпені 2010 г. Лета гарачае, але з-за вышыні (горад знаходзіцца ля падножжа Пампінскай сьеры), ракі Рыа-Дульсэ і частых вятроў з Патагоніі тэмпературы даволі ўмераныя. Вясна і восень цёплыя з сярэдняй тэмпературай 25 °C і пераважнымі вятрамі з поўдня.
Найбольшая колькасць дажджоў бывае ўлетку. Сярэдняя гадавая колькасць ападкаў 800—1000 мм. Абсалютны максімум тэмператур за перыяд назірання з 1961—1990 гг. 42,1 °C, абсалютны мінімум — 3 °C
Гарады-пабрацімы
• 2
Бюст Івана Хрыстафоравіча Баграмяна
Бюст Івана Хрыстафоравіча Баграмяна — бюст двойчы Героя Савецкага Саюза Івана Хрыстафоравіча Баграмяна ў Гарадку (Беларусь). Знаходзіцца на вуліцы Баграмяна.
Гісторыя
Бюст быў адкрыты 19 мая 2018 года, з удзелам прадстаўнікоў абласной і мясцовай улады, унука маршала Івана Сяргеевіча, траюраднага пляменніка Хрыстафора Баграмова, а таксама Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасла Арменіі ў Беларусі Алега Есаяна, армянскай грамадскасці з розных гарадоў Беларусі і Расіі.
Фрэдэрык Чапмен Робінс
Біяграфія
Скончыў універсітэт Місуры (1936) і Гарвардскую медыцынскую школу (1940). У 1940—1942 і ў 1948—1950 гадах супрацоўнік дзіцячай бальніцы ў Бостане. У 1952—1966 гадах кіраўнік аддзела педыятрыі і інфекцыйных хвароб у Галоўнай гарадской бальніцы Кліўленда; з 1952 года прафесар педыятрыі медыцынскай школы пры універсітэце ў Кліўлендзе (штат Агая), з 1966 года дэкан.
Навуковая дзейнасць
У Бостане ў супрацоўніцтве з Дж. Эндэрсам і Т. Уэлерам распрацаваў тэхніку культывавання віруса поліяміэліту ў тканкавых культурах, удзельнічаў у стварэнні вакцыны супраць поліяміеліту, а таксама ў распрацоўцы метадаў вызначэння і ізаляцыі шэрагу іншых вірусаў. Вывучаў эпідэміялогію інфекцыйнага гепатыту, сыпнога тыфу, ліхаманкі Ку.
Новапакроўка (Тамбоўская вобласць)
Новапакроўка (Новопокро́вка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Тамбоўскай вобласці Расіі.
Геаграфія
Размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы Тамбоўскай вобласці за 8 км на паўночны ўсход ад пасёлка Мардова, адміністрацыйнага цэнтра раёна, на берагах ракі Біцюг.
Гісторыя
Гісторыя Новапакроўкі пачалася ў 1908 годзе, калі граф А. А. Арлоў-Давыдаў, якому належала суседняе сяло Нова-Пакроўскае, вырашыў закласці ў ім цукровы завод. Былі пабудаваны кватэры для працоўных.
Статус самастойнага паселішча Новапакроўка атрымала ў 1926 годзе, калі сяло Нова-Пакроўскае было падзелена на сяло Мяльгуны і вёску Новапакроўка (тая частка, што была пабудавана графам Арловым-Давыдавым). Але неўзабаве Новапакроўку ізноў далучылі да сяла Мяльгуны. А пазней ізноў вылучылі ў самастойнае паселішча, якому ў 1973 годзе быў прысвоены статус працоўнага пасёлка.
Думынскэ
Думынскэ (Ду́минське) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Міхаіл Іванавіч Фаменка
Міхаіл Іванавіч Фаменка (нар., Малая Рыбіца, Краснапольскі раён, Сумская вобласць, Украінская ССР, СССР) — савецкі футбаліст, абаронца і паўабаронца. Вядомы па выступах за футбольны клуб «Дынама» (Кіеў). Ігрок зборнай СССР (1972—1977). Майстар спорту СССР міжнароднага класа (1975). Заслужаны майстар спорту СССР (1975).
Пасля завяршэння гульнявой кар’еры — футбольны трэнер. Заслужаны трэнер Украіны. Заслужаны працаўнік фізічнай культуры і спорту Украіны. З 26 снежня 2012 года па 15 ліпеня 2016 года — галоўны трэнер нацыянальнай зборнай Украіны.
Лішчыны
Лішчыны (Ліщи́ни) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ходарыўскай гарадской абшчыны.
Бары Маршал
Бары Джэймс Маршал (Barry James Marshall;, Калгурлі, Заходняя Аўстралія) — аўстралійскі ўрач, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (2005). Прафесар клінічнай мікрабіялогіі Універсітэта Заходняй Аўстраліі. Упершыню паказаў, што язва страўніка ў большасці выпадкаў выклікаецца бактэрыяй Helicobacter pylori. Гэта абвергла старую медыцынскую дактрыну аб ролі стрэсу, вострай ежы і падвышанай кіслотнасці ў этыялогіі язвы. Кавалер ордэна Аўстраліі.
Кахетыя
Кахе́тыя, таксама Кахе́ты (კახეთი) — край, гістарычная вобласць на ўсходзе Грузіі. У вярхоўях рэк Іоры і Алазані. Назва ад кахі — субэтнічнай групы грузінаў ва Усходняй Грузіі; -е-суфікс паказвае на месца пасялення гэтага народа.
Да VIII стагоддзя вобласць ўваходзіла ў Картлійскае царства, затым самастойнае княства. З XII стагоддзя ў грузінскім царстве. З другой паловы XV стагоддзя — Кахетынскае царства, з 1762 года ў Картлійска-Кахетынскім царстве.
Цэнтр — горад Тэлаві.
Брома
Брома (Gunung Bromo) — актыўны вулкан на ўсходзе вострава Ява ў Інданезіі. Вышыня — 2329 м. Апошні раз вывяргаўся ў 2011 г.
Назва Брома паходзіць ад імя бога Брахмы. Тэнгеры, якія насяляюць мясцовыя землі, лічаць Брома свяшчэннай гарой. У наваколлі створаны нацыянальны парк.
Громава
Громава — шматзначны тэрмін.
Косава (геаграфічны рэгіён)
Ко́сава — геаграфічны рэгіён на Балканскім паўвостраве, размешчаны ва ўсходняй палове правінцыі Косава і Мятохіі, якая ёсць спрэчная тэрыторыя на Балканах на поўдні Еўропы. Рэспубліка Косава аднабакова абвясціла незалежнасць ад Сербіі 17 лютага 2008. На 11 лютага 2014 прызнана 108 краінамі-членамі ААН. Сербія адмаўляецца прызнаць незалежнасць Косава і лічыць тэрыторыю сваёй аўтаноміяй.
Апісанне
Тэрыторыя рэгіёна, які ў наш час прынята называць Косавам, уяўляе сабой амаль роўнабаковы паралелаграм, падзелены на дзве раўніны-гістарычных рэгіёна — з захаду Метохія, уздоўж ракі Белі Дрым, з усходу — Косава, якое ў наш час прынята называць Косавым Полем — уздоўж ракі Сітніцы, якая цячэ з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход па пагорыстым узвышшы. Плошча тэрыторыі складае 10 887 км², насельніцтва — каля 2,2 мільёнаў чалавек. Сярэдняя вышыня над узроўнем мора — каля 550 метраў. Клімат — кантынентальны з цёплым летам і халоднай снежнай зімой. Галоўным чынам Косава пакрыта горамі, самы высокі пункт знаходзіцца на гары Дзеравіца (2556 м). Край Косава і Мятохія не мае выхаду да мора, але па яго тэрыторыі працякаюць некалькі буйных рэк: Белы Дрын, Сітніца, Паўднёвая Морава і Ібар. Найбуйнейшыя азёры — Газівода, Раданіч, Батлава і Бадавац.
Найбуйнейшы горад — Прышціна (каля 200 000 жыхароў). Плошча Косава — 10 887 км², колькасць насельніцтва пры першым перапісе склала 1,73 млн, што менш чаканага. Сербская меншасць адмаўляецца ўдзельнічаць у перапісе. Шчыльнасць насельніцтва каля 200 чал/км², што для Еўропы даволі шмат. Найбуйнейшая этнічная група — албанцы. Паводле даных Сусветнага банка ад 2001, яны складаюць 88 %. Шмат косаўскіх албанцаў пражывае за мяжой — каля 700 000—850 000. Найбуйнейшая меншасць — сербы (7 %). Астатнія — туркі, баснійцы і цыгане.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы
«Тлумача́льны сло́ўнік белару́скай мо́вы» (ТСБМ) — першы слоўнік у гісторыі беларускай лексікаграфіі. Створаны ў Інстытуце мовазнаўства АН БССР пад агульнай рэдакцыяй К. Атраховіча. Выдадзены ў 5 тамах у 1977—1984 гадах выдавецтвам «Беларуская Энцыклапедыя».
Змест
Слоўнік тлумачыць значэнні слоў і фразеалагічных зваротаў, вызначае іх унармаванае ўжыванне, вымаўленне і напісанне. Асноўныя задачы — адлюстраванне лексіка-семантычнага стану беларускай літаратурнай мовы ад пачатку ХХ стагоддзя да 1970-х гадоў, садзейнічаць далейшай нармалізацыі беларускай мовы і павышэнню маўленчай культуры беларускага народа, служыць крыніцай для даследчыкаў пры вывучэнні лексічных сродкаў блізкіх па паходжанні моў. У слоўніку змешчана больш за 105 тысяч слоў, фразеалагічных і тэрміналагічных выразаў. Лексічны матэрыял падаецца ў алфавітным парадку. Уключаны навуковыя тэрміны, якія ўжываюцца ў школьных падручніках, у навукова-папулярных выданнях і перыядычным друку; агульнаўжывальная лексіка і фразеалогія, што выкарыстоўваецца ва ўсіх жанрах і стылях беларускай мовы; новыя словы, засвоеныя шырокім колам грамадскасці; іншамоўныя словы, архаізмы і гістарызмы і іншае. Кожнае слова мае граматычную, стылістычную і акцэнталагічную характарыстыкі, цытаты з мастацкай, навуковай і публіцыстычнай літаратуры. Да слоў іншамоўнага паходжання даюцца этымалагічныя даведкі. Не мае ўстарэлых і вузкадыялектных слоў, індывідуальных неалагізмаў, складаных прыметнікаў, якія пішуцца праз злучок, прыслоўяў з прыстаўкай «па-», літарных абрэвіятур.
IC 4563
IC 4563 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Арнамент у выглядзе круглай кветкі з шарыкам ў сярэдзіне
Арнамент у выглядзе круглай кветкі з шарыкам ў сярэдзіне (ball-flower, ballflower) — архітэктурны арнамент у выглядзе шарыка, устаўленага ў чашачку кветкі. Ён увайшоў ва ўжытак у другой палове XIII стагоддзя ў Англіі і стаў адным з галоўных упрыгожванняў з XIV стагоддзя ў перыяд, вядомы як дэкаратыўная готыка.
Шаравыя кветкі былі, як правіла, упарадкоўваюць шэрагамі на роўных адлегласцях у паражніны аблому, часта па баках біфорыумаў. Прыклады маюцца ў многіх цэрквах перыяду, у тым ліку ў, (каля 1300) і  (каля 1330). Наяўнасць гэтага арнаменту на заходняй частцы сабору Солсберы дапамагло датаваць гэты фасад як створаны да XIV стагоддзя.
NGC 1930
NGC 1930 (іншыя абазначэнні — ESO 253-4, PGC 17276) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Жывапісец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Якубава
Якубава — шматзначны тэрмін.
Універсітэт Заходняй Аўстраліі
Універсітэт Заходняй Аўстраліі — дзяржаўны ўніверсітэт, знаходзіцца ў горадзе Перт (штат Заходняя Аўстралія). Заснаваны ў 1911 годзе. Гэта найстарэйшы ўніверсітэт штата, уваходзіць у прэстыжную Групу васьмі і адносіцца да Пясчанікавых універсітэтаў.
Ёльфуса
Рака Ёльфуса знаходзіцца ў паўднёвай частцы Ісландыі. На рацэ знаходзіцца горад Сельфас.
Пічаева
Пічаева (Пича́ево) — сяло ў Тамбоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Пічаеўскага раёна і Пічаеўскага сельсавета.
Геаграфія
Размешчана за 100 км на паўночны ўсход ад Тамбова на рацэ Кашме, за 16 км на паўднёвы захад ад чыгуначнай станцыі Вярнадаўка Куйбышаўскай чыгункі на лініі Ражск — Пенза.
Гісторыя
Заснавана ў 1703 годзе як сяло Салотчынскага манастыра Разанскага павета. Назва паходзіць ад мардоўскага слова «піча» — хвоя.
Вадзім Мікалаевіч Бялькевіч
Вадзім Мікалаевіч Бялькевіч (нар., г. ) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Член БСА з 1992 года.
Творчасць
Асноўныя працы ў Бабруйску: інтэрнат на 250 месцаў па вул. Крылова (1985, у сааўтарстве з А. І. Нічкасавым); 77-кватэрны жылы дом па вул. Астроўскага (2009); малапавярховая блакаваная забудова па вул. Садовай (2008); рэканструкцыя былога рэстарана «Бярэзіна» (2006); рэканструкцыя будынка Праматамнагляда (2008) адміністрацыйна-гандлёвы будынак па зав. Чапаева (2010); крама харчовых тавараў па вул. Гогаля (2011); У Мінску спраектаваў фізкультурна-аздараўленчы комплекс па вул. Нававіленскай (2012, сааўтар А. А. Каролік); краму харчовых тавараў у пас. Масюкоўшчына (2013, аўтар).
Дэв’ятныкы
Дэв’ятныкы (Дев'я́тники) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ходарыўскай гарадской абшчыны.
Збранькіўці
Збранькіўці (Збра́ньківці) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Эканамічны лібералізм
Эканамічны лібералізм — ідэалогія, якая з'яўляецца складовай часткай класічнага лібералізму. У эканамічнай філасофіі эканамічны лібералізм падтрымлівае і прапагандуе эканоміку laissez-faire. Паслядоўнікі эканамічнага лібералізму вераць, што палітычная свабода і сацыяльная справядлівасць неаддзельныя ад эканамічнай свабоды і выкарыстоўваюць філасофскія аргументы ў падтрымку эканамічнага лібералізму і вольнага рынку. Ідэалогія не ўхваляе ўмяшанне ўрада ў свабодны рынак і падтрымлівае максімальную свабоду гандлю і канкурэнцыі, у адрозненне ад меркантылізму, кейнсіянства, сацыялізму, і фашызму.
Германская Дэмакратычная Рэспубліка
Германская Дэмакратычная Рэспубліка (ГДР, Deutsche Demokratische Republik) — сацыялістычная дзяржава ва Усходняй Еўропе, якая існавала ў 1949—1990.
Абвяшчэнне ГДР 7 кастрычніка 1949 стала адказам на ўтварэнне 7 верасня таго ж года на тэрыторыі заходніх зон акупацыі Германіі ФРГ.
Краіна была часткай сацыялістычнай садружнасці, удзельніцай Арганізацыі Варшаўскага дагавора і Супольнасці эканамічнай узаемадапамогі. У 1974 у канстытуцыю ГДР было ўведзена паняцце «сацыялістычнай нямецкай нацыі», што павінна было падкрэсліць яе адрозненне ад «капіталістычнай нацыі» ФРГ і папярэдняга Рэйха (у т.л. Трэцяга). Ключавую ролю ў палітыцы ГДР іграла Сацыялістычная адзіная партыя Германіі.
За час існавання ГДР стала высокаразвітой індустрыяльнай краінай з інтэнсіўнай сельскай гаспадаркай. Па аб’ёме прамысловай прадукцыі ГДР з пачатку 1980-х займала 6-е месца ў Еўропе. Вядучымі галінамі прамысловасці былі: машынабудаванне і металаапрацоўка, хімічная прамысловасць, электратэхніка і электроніка, оптыка, прыборабудаванне, лёгкая прамысловасць. У параўнанні з іншымі краінамі сацыялістычнага блока тут былі дасягнуты значныя поспехі: узровень жыцця ў ГДР быў самым высокім, а па найважнейшых паказчыках рэспубліка была другой індустрыяльнай дзяржавай пасля СССР.
Культурнае жыццё ГДР было насычаным, рэспубліка працягвала шматвяковыя нямецкія культурныя традыцыі, прыпраўленыя дамінуючым у сацыялістычным грамадстве рэалістычным ухілам. Тэатральнае жыццё першыя пасляваенныя гады знаходзілася пад моцным уплывам Бертальда Брэхта, а пасля яго смерці — пад уплывам яго вучняў. Шматлікія тэатры і кабарэ ў ГДР мелі істотнае грамадскае значэнне. Уласная кінематаграфічная вытворчасць, лідарам якой была студыя ДЭФА, парадзіла арыгінальныя мастацкія знаходкі, у прыватнасці жанр «Остэрн», які паказваў альтэрнатыўны падыход да еўрапейскай каланізацыі Паўночнай Амерыкі ( Гойка Міціч, Дзін Рыд).
ГДР была надзвычай паспяховай у такіх відах спорту, як лёгкая атлетыка, цяжкая атлетыка, веласпорт, фігурнае катанне, плаванне, бокс, зімовыя віды спорту. Нацыянальная зборная ГДР знаходзілася ў лідарах агульнага заліку многіх Алімпійскіх гульняў 1970-х — 1980-х.
Калыніўка (Жыдачыўскі раён)
Калыніўка (Кали́нівка) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ходарыўскай гарадской абшчыны.
Герб Ляхавічаў
Герб Ляхавічаў — сімвал горада Ляхавічаў. Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 26 снежня 1994 года № 5.
Апісанне
У чырвоным полі варажскага шчыта срэбны план замка. Герб і палажэнне аб ім былі ўхвалены рашэннем Ляхавіцкага гарадскога Савета дэпутатаў ад 26 снежня 1994 года № 56. Аўтары герба старшыня Ляхавіцкага гарадскога Савета дэпутатаў У. В. Кузьміч і мастак-графік С. В. Чарановіч.
NGC 1932
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Лаўнгёкудль
Лаўнгёкудль (ісл. Langjökull, што ў перакладзе азначае Доўгі ледавік) — ледавік у Ісландыі.
IC 4564
IC 4564 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Андрэй Уладзіленавіч Данілаў
Андрэй Уладзіленавіч Данілаў (нар., Куйбышаў, Расія) — рэлігіязнавец, багаслоў. Кандыдат багаслоўя (1996), доктар філасофіі (Рэгенсбургскі ўніверсітэт, Германія, 1999).
Біяграфія
Скончыў Куйбышаўскі архітэктурна-будаўнічы інстытут (1982), Маскоўскую духоўную семінарыю (1991), Маскоўскую духоўную акадэмію (1996), Рэгенсбургскі ўніверсітэт (філасофскі факультэт, 1995; рэлігіязнаўчая аспірантура, 1999). Працаваў у Еўрапейскім гуманітарным універсітэце (1999—2004, факультэт тэалогіі, кафедра рэлігіязнаўства, загадчык кафедры), Інстытуце тэалогіі імя святых Мяфодзія і Кірыла Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (кафедра рэлігіязнаўства, загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: фенаменалогія рэлігіі; сістэматычная тэалогія; тэалогія дыялогу.
Узнагароды
Ордэн святога роўнаапостальнага вялікага князя Уладзіміра (2004), ордэн свяціцеля Кірыла Тураўскага (2009).
Ігнатпіль
Ігнатпіль (Ігна́тпіль) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Маларыцкі сельсавет
Малары́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — горад Маларыта (не ўваходзіла ў склад).
Утвораны 2 сакавіка 1998 года ў складзе Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці. Скасаваны 17 верасня 2013 года, тэрыторыя далучана да Олтушскага (вёскі Гарохавішча, Збураж, Карпін) і Хаціслаўскага (вёскі Замшаны і Талочна) сельсаветаў.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1123 чалавекі, з іх 91,8 % — беларусы, 4,6 % — украінцы, 2,9 % — рускія.
Вайсковыя могілкі (Новыя Вайханы)
Брацкая магіла — вайсковае пахаванне ў в. Новыя Вайханы, Віцебскай вобласці. Знаходзяцца ў цэнтры вёскі.
Помнік
У 1975 годзе на могілках пастаўлена стэла.
Іллімка
Іллімка (Іллі́мка) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Ятвягы (Жыдачыўскі раён)
Ятвягы (Ятвяги) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ходарыўскай гарадской абшчыны.
Астравіта (возера, Гарадоцкі раён)
Астраві́та — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Чарнуйка, за 30 км у напрамку на паўночны захад ад горада Гарадок за 1 км на поўнач ад вёскі Смароднік.
Плошча паверхні 0,48 км², даўжыня 0,65 км, найбольшая шырыня 0,25 км. Плошча вадазбору 18,1 км². Катлавіна возера выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Дно возера выслана глеем. На захадзе выцякае ручай у возера Доўгае.
У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, мянтуз, лінь, плотка, гусцяра, карась і іншыя віды рыб.
П’ер-Антуан Кіяр
Бацька Кіяра быў майстрам па дрэве. П’ер-Антуан пачаў вывучаць мастацтва ў вельмі раннім узросце, магчыма, разам з Антуанам Вато або, прынамсі, з некаторымі з яго блізкіх паплечнікаў. Калі яму было дзесяць ці адзінаццаць, кардынал Флёры падарыў некаторыя яго карціны каралю Людовіку XV, які прызначыў Кіяру пенсію.
Паступіў прыдворным мастаком да караля Жуана V у 1727 годзе. Яго першым заданнем было ўпрыгожыць столі ў кватэрах каралевы Марыі Ганны. Карціны знішчаны ў Лісабонскім землятрусе 1755 года. Разам з некалькімі іншымі французскімі і фламандскімі мастакамі яму было даручана ілюстраваць выданні Academia Portuguesa de História, заснаваная ў 1721 годзе.
Мікалай Пятровіч Авенарыус
Мікалай Пятровіч Авенарыус (, Царскае Сяло, цяпер горад Пушкін Ленінградская вобласць — ) — дзеяч народнай асветы, археолаг, педагог, краязнавец.
Біяграфія
Скончыў Галоўны педагагічны інстытут у Пецярбургу. Адзін з заснавальнікаў Маладзечанскай настаўніцкай семінарыі (1864); у 1864—1885 гг. інспектар Александрынска-Марыінскага інстытута ў Варшаве, потым Беластоцкага настаўніцкага інстытута. У 1885—1890 гг. раскопваў курганы ў Барысаўскім і Навагрудскім паветах, каменныя магілы ў Бельскім і Беластоцкім паветах. Сабраў 125 каменных сякер каля вёскі Эсьмоны на Магілёўшчыне, калекцыю свінцовых пломбаў са знакамі Рурыкавічаў у Драгічыне Надбужскім. Апісаў яцвяжскія старажытныя помнікі Віленскага музея. Аўтар артыкулаў па нумізматыцы, археалогіі, педагогіцы, пытаннях асветы, твораў для дзяцей.
Швейная прамысловасць
Швейная прамысловасць — галіна лёгкай прамысловасці, прадпрыемствы якой займаюцца пашывам верхняга адзення (мужчынскага, жаночага, дзіцячага), бялізны, прадметаў жаночага туалету, галаўных убораў, вырабаў тэхнічнага прызначэння. У сваім размяшчэнні арыентуецца на працоўныя рэсурсы і раёны спажывання прадукцыі (буйныя гарады), з'яўляецца адной з пашыраных галін прамысловасці.
Найбольш развітую швейную прамысловасць маюць ЗША, Японія, Вялікабрытанія, Францыя, Кітай, Італія, Германія, Расія і інш.
Беларусь
Пашыў швейных вырабаў на Беларусі пачаўся ў 17 ст., але пераважала саматужная вытворчасць, асабліва на вёсцы. Толькі ў гарадах, такіх як Мінск, Віцебск, Гомель і інш., існавалі невялікія майстэрні па пашыве швейных вырабаў. Буйная швейная прамысловасць на Беларусі пачала стварацца ў 1930-я гг., калі былі пабудаваны буйныя прадпрыемствы: фабрыкі «Сцяг індустрыялізацыі» ў Віцебску, імя Крупскай у Мінску, імя Валадарскага ў Магілёве, «Камітэрн» у Гомелі і інш.
На 2003 на Беларусі дзейнічала больш за 250 прадпрыемстваў швейнай прамысловасці. Сярод іх ёсць буйныя прадпрыемствы, якія спецыялізуюцца на пэўных швейных вырабах, напрыклад, «Камінтэрн» у Гомелі, «Сцяг індустрыялізацыі» ў Віцебску, «Мілавіца» і «Прагрэс» у Мінску, «Калінка» ў Салігорску, «Эліз» у Дзяржынску, «Вяснянка» ў Магілёве, Бабруйская фабрыка мастацкіх вырабаў, Магілёўская фабрыка мастацкіх вырабаў і інш. Швейныя вырабы выпускаюць таксама некаторыя раённыя камбінаты кааператыўнай прам-сці, швейныя майстэрні ў месцах зняволення, асобныя індывідуальныя прадпрыемствы. Дзейнічаюць сумесныя прадпрыемствы («Джэрсі» ў Брэсце, «Гартэн» у Баранавічах і інш.).
На долю швейнай прамысловасці на Беларусі ў 2001 прыпадала 1,5 % выпуску ўсёй прамысловай прадукцыі, 1 % асноўных вытворчых фондаў і 5,2 % прамыслова-вытворчага персаналу, 33,9 % усяго прыбытку, атрыманага лёгкай прамысловасцю; рэнтабельнасць вытворчасці склала 11,1 %.
Частка швейных вырабаў ідзе на экспарт. У 2001 годзе экспарт верхняга жаночага адзення склаў 62,9 млн дол., у т.л. ў Расію 21,2 млн, у ЗША 14,6 млн, у Германію 7,1 млн, на Віргінскія астравы 6,9 млн, у Нідэрланды 5,3 млн; іншага жаночага адзення — 36,6 млн дол., у т.л. ў ЗША 14,3 млн, у Германію 9,4 млн, у Нідэрланды 5,4 млн, у Расію 3,6 млн дол.
Іван Мікалаевіч Шэпелеў
Іван Мікалаевіч Шэпелеў (Иван Николаевич Шепелев;  — ) — дзяржаўны службовец.
Біяграфія
Паходзіў, відаць, з дваранскага роду з Разанскай губерні. Нарадзіўся ў 1802 годзе.
Скончыўшы школу гвардзейскіх прапаршчыкаў, знаходзіўся на вайсковай службе з 1830 года. Быў узнагароджаны медалём за ўзяцце прыступам Варшавы. Таксама з’яўляўся кавалерам ордэна Св. Станіслава 2-й ступені.
У Паўночна-Заходні край быў пераведзены ў 1865 годзе. Выконваў пасаду міравога пасрэдніка 1-га ўчастку Кобрынскага павета і члена губернскай па сялянскіх справах прысутнасці. З 1871 годзе на пасадзе маршалка дваранства Кобрынскага павета. Адтуль у 1874 годзе быў пераведзены на пасаду маршалка дваранства Брэсцкага павета. Прабыў на ён нядоўга, менш за адведзены трохгадовы тэрмін. Памёр у маі 1876 года.
Сям’я
З 1863 года ў шлюбе з Вольгай Іларыёнаўнай Бібікавай (каля 1824-2.7.1898, с. Мешкава, пахавана там жа), дачкой Іларыёна Міхайлавіча Бібікава (1792—1860) і Кацярыны Іванаўны Мураўёвай-Апостал (1795).
Тэлаві
Тэла́ві (თელავი) — горад у Грузіі, цэнтр края Кахеція.
Гісторыя
Тэлаві вядомы з I ст., быў важным гандлёвым цэнтрам на караванным шляху з Блізкага Усходу ў Еўропу. У XI і XVII-XVIII ст. быў сталіцай Кахецкага царства.
Тэлаў у Тыфліскай губерні Расіі быў звязаны з сялом Тыянеты дарогай даўжынёй каля 50 км.
Угліцкая ГЭС
Угліцкая гідраэлектрастанцыя — ГЭС на рацэ Волга ў Яраслаўскай вобласці Расіі, у горадзе Угліч. Уваходзіць у Волжска-Камскі каскад ГЭС, з’яўляецца яго другой прыступкай. Адна з найстарэйшых гідраэлектрастанцый Расіі — пушчана ў 1940 годзе, адыграла важную ролю ў забеспячэнні Масквы электраэнергіяй у гады Вялікай Айчыннай вайны, асабліва ў перыяд Бітвы за Маскву. Будаўніцтва станцыі вялося ў 1935—1955 гадах, а станам на 1941 год яна з’яўлялася другой па магутнасці дзеючай гідраэлектрастанцыяй СССР. Уласнікам Угліцкай ГЭС (за выключэннем суднаходнага шлюза) з’яўляецца ПАТ «Русгідра». Архітэктурны комплекс Угліцкай ГЭС з’яўляецца аб’ектам культурнай спадчыны, якая ахоўваецца дзяржавай.
Данейкі
Дане́йкі (, Данейки) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Маўчадскага сельсавета. Размешчана за 42 км на паўночны захад ад Баранавіч, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Міцкевічы на лініі Баранавічы—Ліда. Насельніцтва 107 жыхароў, 57 гаспадарак (2005).
Гісторыя
З 1795 года ў складзе Расійскай імперыі. У 1862 годзе адкрыта народнае вучылішча. У 1909 годзе ў Пачапаўскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні.
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі, на франтах вайны загінула 12 вяскоўцаў.
Інфраструктура
Працуе магазін.
Герб Маларыты
Герб Маларыты — сімвал горада Маларыты. Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 6 жніўня 1998 года № 18.
Апісанне
У блакітным полі варажскага шчыта уверсе справа срэбная княжацкая карона, пад якой два дубовыя лісты з трыма жалудамі таго ж металу.
Для герба горада Маларыта выкарыстаны тыя ж эмалі і металы, якія мае гістарычны герб абласнога цэнтра (Брэст), што адпавядае рашэнню Брэсцкага аблвыканкама «Аб распрацоўцы новых і ўзнаўленні гістарычных гербаў вобласці».
Герб і палажэнне аб ім былі зацверджаны рашэннем Маларыцкага раённага выканаўчага камітэта ад 28 ліпеня 1998 года № 564. Аўтары герба член Саюза мастакоў Беларусі У. У. Папсуеў і гісторык А. А. Шпунт.
Помнік Тысячагоддзя Брэста
Помнік Тысячагоддзя Брэста — помнік у Брэсце, размешчаны на скрыжаванні вул. Гогаля і вул. Савецкай. Прысвечаны тысячагоддзю Брэста. Адкрыты 26 ліпеня 2009 года у старой частцы горада за кошт ахвяраванняў гараджан і сродкаў горада. Аўтары архітэктар Аляксей Андрэюк, скульптар Аляксей Паўлючук.
Шэпелеў
Шэпелеў — прозвішча.
Помнік Тысячагоддзя Брэста
Агульная вышыня 15 метраў. Помнік задуманы як мадэль горада, выяўленая ў гістарычных вобразах (князь Уладзімір Васількавіч, вялікі князь літоўскі Вітаўт, а таксама Мікалай Радзівіл Чорны) і ў абагульненых вобразах жыхароў горада (летапісец, салдат, маці). Усе фігуры размешчаны пад покрывам Анёла-ахоўніка. У красавіку 2011 года быў усталяваны кругавы гарэльеф агульнай плошчай 11 м². На ім знайшлі адлюстраванне 6 гістарычных сюжэтаў: паданне пра заснаванне горада, будаўніцтва горада, удзел берасцейцаў у Грунвальдскай бітве, выданне Берасцейскай Бібліі, абарона Брэсцкай крэпасці 1941 года, асваенне космасу. Адліўка з бронзы ажыццёўлена ААТ «Ліцейны двор» (Мінская вобласць).
Харэзм
Харэ́зм (Xorazm, ) — старажытны рэгіён Сярэдняй Азіі з цэнтрам у нізоўях Амудар'і — вобласць развітага ірыгацыйнага земляробства, рамяства і гандлю. Праз Харэзм праходзіў Вялікі шаўковы шлях. З канца III стагоддзя сталіцай Харэзма быў горад Кят; у канцы X стагоддзя сталіца пераносіцца ў горад Ургенч.
Даахеменідскі перыяд
Да пачатку I тысячагоддзя да н.э. адносіцца ўзнікненне амірабадскай культуры. Гарадзішчы гэтага перыяду — гэта велізарныя загоны для аховы скаціны з «жылымі сценамі», у якіх жыло па некалькі тысяч чалавек; апісанні такіх паселішчаў маюцца ў Авесце.
Назва краіны Харэзм упершыню сустракаецца ў захаваных крыніцах з VIII—VII стагоддзяў да нашай эры. Існуюць розныя інтэрпрэтацыі назвы Харэзм. Паводле адной этымалогіі "зямля, якая корміць ", паводле іншай — «нізкая зямля». С. П. Талстоў лічыў, што назва Харэзм перакладаецца як «Краіна хурытаў» — Хварызам. (Пар. асец. хори зæнхæ — зямля сонца) Каля VIII—VII стст. да н.э. Харэзм уступіў у новую эру сваёй гісторыі, калі харэзмійцы, паводле слоў ал-Біруні, пачалі весці летазлічэнне па гадах кіравання цароў. У гэты перыяд Харэзм становіцца магутнай дзяржавай з прыкметнай цэнтралізацыяй, пра што сведчаць пабудаваныя ў VIII—VI стст. да н.э. грандыёзныя ірыгацыйныя збудаванні.
Ад імперыі Ахеменідаў да антычнай эпохі
Яшчэ да паходаў Аляксандра Македонскага ў Сярэднюю Азію Харэзм здабыў незалежнасць ад Ахеменідаў. У V ст. да н.э. на аснове арамейскага пісьма было распрацавана харэзмійскае пісьмо. На месцы старажытнага гарадзішча Тапрак-кала археолагі выявілі рэшткі архіва дакументаў на харэзмійскай мове. Харэзмійскае пісьмо выкарыстоўвалася да VIII стагоддзя. Асноўнай рэлігіяй старажытных харэзмійцаў быў зараастрызм. Пры археалагічных даследаваннях помнікаў старажытнага Харэзма былі знойдзены асуарыі — гліняныя скрыні для пахавання касцей памерлых людзей.
У выніку заваявальных паходаў Аляксандра Македонскага дзяржава Ахеменідаў была знішчана. У 328 годзе да н.э. кіраўнік Харэзма Фарасман адправіў да Аляксандра паслоў на чале са сваім сынам Фратафернам. Аляксандру было прапанавана здзейсніць сумесны паход у Закаўказзе, але ў цара Македоніі былі іншыя планы і ён адмовіўся.
Харэзм у антычную эпоху і раннім Сярэднявеччы
Харэзм IV ст. да н.э. — I ст. н.э. быў магутнай дзяржавай.
У гэты перыяд збудавана мноства ўмацаваных гарадоў з магутнымі сценамі і вежамі, якія ўяўлялі сабой адзіную сістэму крэпасцей, што баранілі мяжу аазіса з боку пустыні. Велізарная колькасць байніц, кожная з якіх абстрэльвае толькі вузкую прастору, у сілу чаго ў кожнай байніцы павінен быў стаяць асобны лучнік, гаворыць аб тым, што ўвесь народ быў яшчэ ўзброены і вядучую ролю адыгрывала не прафесійнае войска, а масавае народнае апалчэнне. Каля 175 г. да. н.э. Харэзм увайшоў у склад Кангюя.
У апошняй траціне I ст. да н.э. Харэзм у складзе Кангюя выступае як магутны саюзнік заходніх гунаў. Улада Харэзма тым часам распаўсюджваецца далёка на паўночны захад. Паводле звестак «Гісторыі малодшай дынастыі Хань», якая ўзыходзіць да самага пачатку н.э., Харэзм (які апісваецца тут як Кангюй — «краіна канглаў») падпарадкоўвае краіну аланаў, якая распасціралася ў той час ад паўночнага Прыаралля да ўсходняга Прыазоўя.
Паводле крыніц у I стагоддзі нашай эры была ўведзена харэзмійская эра і ўведзены новы каляндар. Паводле слоў вялікага харэзмійскага навукоўца Абу Рэйхана аль-Біруні (973—1048), упершыню харэзмійскае летазлічэнне было ўведзена ў XIII стагоддзі да нашай эры.
Мяркуюць, што з сярэдзіны I стагоддзя н.э. да канца II стагоддзя Харэзм быў пад уплывам Кушанскага царства. Для гэтага перыяду характэрны крэпасці, узведзеныя цэнтральным урадам і занятыя гарнізонамі пастаяннага войска. Напачатку IV ст., пры падышаху Афрыгу, сталіцай Харэзма становіцца горад Кят. У наступную эпоху, паміж IV і VIII стагоддзямі, гарады Харэзма прыходзяць у запусценне. Цяпер Харэзм — гэта краіна шматлікіх замкаў арыстакратыі і тысяч умацаваных сялянскіх сядзібаў. З 305 па 995 год Харэзмам кіравала дынастыя Афрыгідаў, прадстаўнікі якой насілі тытул харэзмшах. Паміж 567-658 гадамі Харэзм быў у пэўнай залежнасці ад Цюркскага каганата.
Ад арабскага заваявання да заваявання сельджукамі
Першыя набегі арабаў на Харэзм адносяцца яшчэ да VII стагоддзя. У 712 годзе адбываецца заваяванне Харэзма арабскім вайскаводам Кутэйбам ібн Муслімам, якія ўчынілі жорсткую расправу над харэзмійскай арыстакратыяй. Асабліва жорсткія рэпрэсіі Кутэйба абрынуў на навукоўцаў Харэзма. Як піша ў «Хроніках мінулых пакаленняў» аль-Біруні, «і ўсімі спосабамі рассеяў і знішчыў Кутэйба ўсіх, хто ведаў пісьмо харэзмійцаў, хто захоўваў іх паданні, усіх навукоўцаў, што былі сярод іх, так што пакрылася ўсё гэта цемрай і няма сапраўдных ведаў пра тое, што было вядома з іх гісторыі да прышэсця да іх ісламу».
Арабскія крыніцы амаль нічога не гавораць пра Харэзм наступных дзесяцігоддзяў. Затое з кітайскіх крыніц вядома, што харэзмшах Шаўшафар у 751 годзе пасылае пасольства ў Кітай, які ваяваў тым часам з арабамі. У гэты перыяд адбываецца кароткачасовае палітычнае аб'яднанне Харэзма і Хазарыі. Пра акалічнасці аднаўлення арабскага суверэнітэту над Харэзмам нічога невядома. Ва ўсякім разе, толькі ў самым канцы VIII стагоддзя ўнук Шаўшафара прымае арабскае імя Абдалаха і чаканіць на сваіх манетах імёны арабскіх намеснікаў.
У X стагоддзі пачынаецца новы росквіт гарадскога жыцця Харэзма. Арабскія крыніцы малююць карціну выключнай эканамічнай актыўнасці Харэзма ў X стагоддзі, прычым арэнай дзейнасці харэзмійскіх купцоў становяцца навакольныя стэпы Туркменістана і заходняга Казахстана, а таксама Паволжа — Хазарыя і Булгарыя, і шырокі славянскі свет Усходняй Еўропы. Рост ролі гандлю з Усходняй Еўропай высоўваў на першае месца ў Харэзме горад Ургенч (цяпер Кёнеўргенч), які стаў цэнтрам гэтага гандлю. У 995 годзе апошні афрыгід Абу-Абдалах Мухамад быў узяты ў палон і забіты эмірам Ургенча Мамунам ібн-Мухамадам. Харэзм быў аб'яднаны пад уладай Ургенча.
Харэзм у гэту эпоху быў горадам высокай вучонасці. Выхадцамі з Харэзма былі такія выдатныя навукоўцы, як Мухамад ібн Муса ал-Харэзмі, Ібн Ірак, Абу Рэйхан ал-Біруні, ал-Чагміні.