cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Акустыка
Асноўныя раздзелы акустыкі
Нелінейная акустыка вывучае інтэнсіўныя гукавыя працэсы, пры якіх прынцып суперпазіцыі не выконваецца і гукавая хваля пры распаўсюдзе змяняе ўласцівасці асяроддзя. У вобласці такіх чашчынь і тэмператур пачынаюць выяўляцца квантавыя эфекты, таму гэты раздзел фізікі называюць таксама квантавай акустыкай.
Прыкладная Акустыка — шырокая вобласць, да якой адносяцца найперш электраакустыка, а таксама акустычныя вымярэнні — вымярэнні велічынь гукавога ціску, інтэнсіўнасці гуку, спектру чашчынь гукавога сігналу і г. д. Архітэктурная і будаўнічая Акустыка займаецца задачамі атрымання добрай чутнасці гаворкі і музыкі ў зачыненых памяшканнях і памяньшэнням узроўня шуму, а таксама распрацоўкай гукаізалюючых і гукапаглынальных матэрыялаў. Прыкладная акустыка вывучае таксама шумы і вібрацыі і распрацоўвае спосабы барацьбы з імі. Вывучэннем распаўсджвання гуку ў акіяне і якія ўзнікаюць пры гэтым з'явамі: рэфракцыяй гуку, рэверберацыяй пры адлюстраванні гукавога сігналу ад паверхні мора і яго дна, рассейваннем гуку на неаднастайнасцях займаюцца гідраакустыка і гідралакацыя.
Псіхафізіялагічная акустыка займаецца вывучэннем гукавыпраменьваючых і гукапрымаючых органаў чалавека і жывёл, праблемамі моваўтварэння, перадачы і ўспрыманні гаворкі. Вынікі выкарыстоўваюцца ў электраакустыке, архітэктурнай акустыка, сістэмах перадачы гаворкі, тэорыі інфармацыі і сувязі, у музыцы, медыцыне, біяфізіцы і г. д. Да яе частак адносяцца: гаворка, слых, псіхалагічная акустыка, біялагічная акустыка і г. д.
Макар Піменавіч Бумажкоў
Макар Піменавіч Бумажкоў (28 лютага 1915, горад Іман, Прыморскі край — 16 мая 1987) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Палескай вобласці.
Біяграфія
З 1931 года на гаспадарчай і журналісцкай рабоце. З 1936 года служыў у Чырвонай Арміі: курсант школы малодшага нач. саставу, намеснік палітрука, палітрук батарэі. Член КПСС з 1940 года. У чэрвені 1941 года на фронце. З 28 чэрвеня 1941 года ў партызанах: быў камандзірам групы, атрада. У красавіку — чэрвені 1943 года камандаваў 225-й партызанскай брыгадай. З ліпеня 1944 года знаходзіўся ў распараджэні ЦК КП(б)Б. Пасля вайны на партыйнай і савецкай рабоце.
Перыгелій
Перыгелій (περί «перы» — «каля», і — Сонца) — найбольш прыбліжаны да Зямлі пункт арбіты, напрыклад, Месяца або штучнага спадарожніка Зямлі.
Леўкафея
Леўкафея, або Леўкатэя (Λευκοθέα) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі імя багіні, у якую па жаданні Дыяніса была пераўтворана Іно  — другая дачка Кадма і Гармоніі, жонка Афаманта, маці Леарха і Мелікерта.
Паводле родаскага міфа, гэта эпітэт Галіі.
Скачальскае
Скача́льскае — возера ў Беларусі, у Старадарожскім раёне Мінскай вобласці ў басейне ракі Пціч, за 15 км на поўнач ад горада Старыя Дарогі, за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Зялёная Дуброва.
Плошча паверхні возера 0,45 км². Даўжыня 0,9 км. Найбольшая шырыня 0,67 км. Даўжыня берагавой лініі 2,53 км. Возера размешчана ў забалочанай мясцовасці. Катлавіна рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны невыразныя. Берагі сплавінныя, забалочаныя.
Узброеныя сілы Буркіна-Фасо
Гісторыя
Калі ў 1960 годзе Верхняя Вольта атрымала незалежнасць, то першае за што ўзяўся ўрад стала фарміраванне ўзброеных сіл. Касцяк Узброеных сіл Верхняй Вольты склалі былыя служачыя французскіх каланіяльных войск. Ваенныя Рэспублікі Верхняя Вольта здзейснілі 4 ваенныя перавароты: у 1966, 1980, 1982 і 1983 гадах.
Узброеныя сілы Буркіна-Фасо былі задзейнічаны ў Агашэрскай вайне 1985 года, дзе яны пацярпелі паражэнне. Пасля гэтага прэзыдэнт Томас Санкарэ пачаў праводзіць рэформы ва ўзброеных сілах. Аднак яны не былі завершаны з-за перавароту і гібелі Санкарэ.
З красавіка 2013 больш за 2000 буркінійскіх ваеннаслужачых прынімаюць удзел у міратворчых місіях ААН. .
У 2014 годзе служачыя ўзброеных сіл здзейснілі ваенны пераварот, зрабіўшы прэзідэнтам Мішэля Кафандо. У 2015 годзе група вайскоўцаў паспрабавала скінуць Кафандо, але яе план праваліўся.
Сухапутныя сілы
Агульная колькасць сухапутных сіл Буркіна-Фасо складае 6 400 чалавек. Сухапутныя сілы складаюцца з 6 палкоў (5 пяхотных і 1 паветрана-дэсантны), 1 танкавага і 1 артылерыйскага дывізіёнаў, інжынернага батальёна. На ўзбраенні знаходзяцца больш за 80 БРМ (AML-60 і −90, «Іланд-90», EE-9, М20), 54 БТР (М3, АСМАТ, «Пума»), каля 30 мінамётаў (81-мм і «Брант»), 9 РСЗА (Туре 63, APRA-40), 14 зенітных ўстановак (5-мм і 20-мм)
Ваенна-паветраныя сілы
На службе ў ВПС знаходзяцца 300 чалавек. Самалётны парк складаеццы з штурмавікоў (А-29В, DA42M і АТ-802), траспартных (PA-34, «Боінг-727», «Біч-200», PA-34, «Цэсна-150», «Цесна-172», CN-235, РА-31,  HS-748, МН-152) і навучальных самалётаў (SF-260WL, «Тэтрас», R-235). З вераталётаў на ўзбраенні знаходзяцца Мі-24В, Мі-171Ш, AW139, AS350, SA365N, Мі-17, Мі-8, SA316.
Нацыянальная жандармерыя
У жандармерыі Буркіна-Фасо служаць 3 900 чалавек. Яе аснову складаюць жыхары сельскай мясцовасці.
Народная міліцыя
Народная міліцыя — дапаможны тып войскаў у Буркіна-Фасо. Падраздзяленні народнай міліцыя з’яўляюцца, па сутнасці, апалчэннем. На іх ўзбраенні знаходзіцца стралковая зброя і лёгкабраняваная тэхніка. Колькасць народнай міліцыя Буркіна-Фасо складае 45 000 чалавек.
Няманя Мілунавіч
Няманя Мілунавіч (Немања Милуновић; нар., , Сербія) — сербскі футбаліст, абаронца бялградскай «Црвены Звезды».
Клубная кар’ера
У снежні 2015 года падоўжыў кантракт з БАТЭ. Пачатак сезона 2016 прапусціў з-за траўмы, пазней вярнуўся ў строй, але ў ліпені з-за чарговай траўмы выбыў да канца сезона. У сезоне 2017 вярнуўся ў стартавы склад, хоць часам выбываў з-за траўм, і па выніках сезона зноў быў прызнаны найлепшым абаронцам чэмпіянату.
Большую частку сезона 2018 прапусціў з-за траўмы, згуляў усяго ў 11 матчах (5 у чэмпіянаце Беларусі, 3 у еўракубках, 3 у Кубку і Суперкубку Беларусі). У снежні 2018 года ў якасці свабоднага агента перайшоў у бялградскую «Црвену Звезду», падпісаўшы кантракт на 2,5 гады. Разам з клубам стаў трохразовым чэмпіёнам Сербіі.
У чэрвені 2021 года на правах свабоднага агента падпісаў двухгадовы кантракт з турэцкім «Аланьяспорам». У ліпені 2022 года пакінуў клуб і хутка вярнуўся ў «Црвену Звезду».
Міжнародная кар’ера
25 мая 2016 года дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Сербіі ў таварыскім матчы супраць Кіпра, адгуляўшы ўсе 90 хвілін.
Тунэль (значэнні)
Тунэль:
IC 3699
IC 3699 — галактыка тыпу *2 (падвойная зорка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Эрта-е-Каса
Эрта-е-Каса (Erto e Casso) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пардэнонэ.
Заступнікам населенага пункта лічыцца апостал Варфаламей.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Арэал
Арэал (ад — плошча, прастора) — участак тэрыторыі або акваторыі, у межах якога распаўсюджаны аб'екты або з'явы, якіх няма на суседніх участках.
Альфонс Муха
Альфонс Марыя Муха (Alfons Maria Mucha;, Іванчыцы, , Аўстра-Венгрыя — , , Пратэктарат Багеміі і Маравіі) — чэшскі жывапісец, тэатральны мастак, ілюстратар, ювелірны дызайнер і плакатыст, адзін з найбольш вядомых прадстаўнікоў стылю «мадэрн».
Маладыя гады
Альфонс Муха нарадзіўся ў мястэчку Іванчыцы (Ivančice, Eibenschütz) ў Паўднёвай Маравіі, недалёка ад Брно, у сям’і небагатага судовага чыноўніка Андрэ Мухі, бацькі шасцярых дзяцей ад двух шлюбаў. У дзяцінстве Альфонс захапляўся спевам і быў прыняты пявучым у хор хлопчыкаў капэлы сабора Св. Пятра і Паўла ў Брно, што дазволіла яму вучыцца ў гімназіі. Да гэтага ж часу адносіцца і яго першыя спробы жывапісу (акварэль «Жанна д’Арк»). Пасля заканчэння гімназіі ён спрабаваў паступіць у пражскую Акадэмію мастацтваў, але не вытрымаў экзамены і некаторы час па пратэкцыі бацькі працаваў пісарам у судзе свайго роднага мястэчка. Увесь свой вольны час ён прысвячаў заняткаў у мясцовым аматарскім тэатры — спачатку як акцёр, затым як дэкаратар і мастак афіш і запрашальных білетаў.
Парыжскі перыяд
Пасля двух гадоў заняткаў у Мюнхене Муха ў 1887 годзе пераязджае ў Парыж і паступае ў Акадэмію Жюліаяа, а затым у Акадэмію Каларосі, найбольш вядомыя мастацкія школы свайго часу. Аднак у 1889 годзе графу надакучыла быць мецэнатам, і Муха застаецца без сродкаў да існавання. Яму даводзіцца кінуць заняткі сур’ёзным жывапісам і зарабляць вырабам рэкламных плакатаў, афіш, ілюстрацый у кнігах і часопісах, календароў, рэстаранных меню, запрашэнняў, візітных картак і г. д. Яго майстэрня знаходзіцца над кандытарскай мадам Шарлоты (на працягу некаторага часу ён дзяліў яе з ван Гогам). Важнай вяхой у гэты перыяд быў заказ на стварэнне ілюстрацый да шматтомнай «Гісторыі Германіі».
Паварот у яго лёсе наступіў у 1894 годзе, калі напярэдадні Раства ён атрымаў ад тэатра «Рэнесанс», здавалася б, нічым не характэрны заказ на афішу прэм’еры прадстаўлення «Жисмонда» з удзелам вялікай актрысы Сары Бернар. Гэтая праца маментальна зрабіла яго ці ледзь не самым папулярным мастаком у Парыжы. Захопленая Сара Бернар пажадала пазнаёміцца ​​з невядомым мастаком, і па яе патрабаванні ён атрымаў месца галоўнага дэкаратара тэатра. За наступныя шэсць гадоў з-пад яго пэндзля выйшла мноства афіш да спектакляў, да самым вядомым з якіх ставяцца «Дама з камеліямі», «Медэя», «Самарыцянка», «Туга» і «Гамлет», а таксама дэкарацыі яе пастановак, касцюмы і ўпрыгажэнні. Некаторы час Муха быў таксама палюбоўнікам знакамітай актрысы.
У гэтыя гады ён набыў шырокую вядомасць як аўтар этыкетак і віньетак разнастайных тавараў — ад шампанскага і бісквітаў да веласіпедаў і запалак, а таксама як дызайнер ювелірных упрыгожванняў, інтэр’ераў, прадметаў прыкладнога мастацтва (дываны, шторы і т. д.). Ад заказаў не было адбою. Газеты пісалі пра феномен Мухі, у Парыжы нават з’явілася новае паняцце — «La Femme Muchas». Раскошныя, пачуццёвыя і млявыя «жанчыны Мухі» тыражаваліся маментальна і разыходзіліся тысячнымі тыражамі ў плакатах, паштоўках, ігральных картах. Кабінеты свецкіх эстэтаў, залы лепшых рэстаранаў, жаночыя будуары ўпрыгожвалі шаўковыя пано, календары і эстампы майстра. У гэтым жа стылі былі створаны маляўнічыя графічныя серыі «Пары года», «Кветкі», «Дрэвы», «Месяцы», «Зоркі», «Мастацтва», «Каштоўныя камяні», якія да гэтага часу тыражуюцца ў выглядзе арт-постэраў (і падвяргаюцца бессаромна плагіяту на ўсіх узроўнях). Адно з самых вядомых парыжскіх графічных выдавецтваў, «Шампенуа» (Le Champenois), заключае з ім эксклюзіўны кантракт на яго прыкладное творчасць.
Усе працы Мухі адрозніваюцца своеасаблівым непаўторным стылем. Цэнтрам кампазіцыі, як правіла, з’яўляецца маладая здаровая жанчына славянскай знешнасці ў свабоднай вопратцы, з раскошнай каронай валасоў, патанае ў моры кветак — часам млява-чароўная, часам загадкавая, часам грацыёзная, часам непрыступна-фатальная, але заўсёды абаяльная і мілавідная. Карціны апраўляюць мудрагелістыя раслінныя арнаменты, якія не хаваюць свайго візантыйскага або ўсходняга паходжання. У адрозненне ад трывожных карцін сучасных яму майстроў — Клімта, Урубеля, Бакста — яго творы дыхаюць спакоем і пяшчотай.
У 1895 Муха ўваходзіць у кола сімвалістаў «Салон ста» (Salon des Cent), групаваць вакол невялікай аднайменнай мастацкай галерэі, да якога належалі такія асобы як мастакі Банара, Тулуз-Латрэк, Грасэ, паэты Верлен, Малармэ і іншыя. У лік яго знаёмых уваходзяць браты Люмьер, разам з якімі ён удзельнічае ў досведах па кінематаграфіі, і Стрындберг. Пачынаючы з 1897 года ён арганізуе персанальныя выстаўкі ў Парыжы і іншых гарадах Еўропы, у тым ліку і ў Празе, якія карыстаюцца вялікім поспехам, часопіс La Plume прысвячае яму спецыяльны нумар. У 1900 годзе Муха прымае ўдзел у аздабленні павільёна Босніі і Герцагавіны на Сусветнай выставе ў Парыжы. Гэта падзея заахвоціла яго зацікавіцца гісторыяй славян, што ў далейшым прывяло да стварэння цыкла «Славянская эпапея».
Амерыканскі перыяд
У 1906 годзе Муха ажаніўся са сваёй вучаніцай Марыяй Хіцілавай (у сям’і нарадзіліся дачка Яраслава і сын Іржы, пазней — вядомы журналіст, памёр у 1991 г.). Адначасова ён прымае прапанову Амерыканскага таварыства ілюстратараў і пераязджае ў ЗША, дзе жыў і працаваў да 1910 года і лічыўся найбуйнейшым мастаком сучаснасці. Аднак, нягледзячы на гучны поспех (Муха набыў сабе славу партрэтыста і аўтара вокладак ілюстраваных часопісаў), тамтэйшая жыццё прыставала да яго сваім камерцыяналізмам, і ён не парываў з марамі вярнуцца ў Чэхію. Да таго часу ён вырашыў, што яго ранейшая творчасць вычарпала сябе і задумваўся аб стварэнні грандыёзнага цыклу эпічных карцін на тэму гісторыі славян.
Вяртанне на радзіму
Адразу ж пасля вяртання ў Чэхію ў велізарнай Хрустальнай зале замка Збірагі недалёка ад Прагі ён узяўся за працу. На працягу наступных васямнаццаці гадоў з-пад яго пэндзля выйшла дваццаць манументальных палотнаў, якія паказваюць пераломныя вехі ў гісторыі славянскіх народаў, у прыватнасці, «Славяне на гістарычнай радзіме», «Сімяон, цар Балгарыі», «Пропаведзь Яна Гуса», "Пасля Грунвальдскай бітвы ", «Ян Каменскі пакідае радзіму» і «Адмена прыгоннага права на Русі». У гэтыя ж гады ён працуе над інтэр’ерамі самых вядомых будынкаў Прагі ў стылі мадэрн — Муніцыпальнага дома, гатэляў «Еўропа» і «Імперыял», стварае эскіз галоўнага вітража сабора Святога Віта ў Градзе. Пасля ўтварэння ў 1918 годзе незалежнай Чэхаславакіі Муха захоплены стварэннем «афіцыйнага» графічнага стылю новай дзяржавы: яго таленту належаць узоры першых банкнот і паштовых марак краіны, адзін з варыянтаў дзяржаўнага герба і нават урадавыя бланкі і канверты.
У 1928 годзе Муха заканчвае сваю «Славянскую эпапею» і дорыць гораду Прага. З прычыны таго, што ў тагачаснай Празе не знайшлося галерэі, якая магла б размясціць яе ўсю цалкам, яна часова экспанавалася ў Палацы кірмашоў, а пасля вайны была змешчана ў замку ў мястэчку Мараўскі Крумлаў (даступная для агляду з 1963 года). Да канца яго жыцця цікавасць да яго была страчана: у Чэхаславакіі 30-х гадоў яго творчасць лічылася і састарэлай (перыяд росквіту функцыяналізму), і празмерна нацыяналістычнай.
Патрыятызм мастака быў настолькі вядомым, што ўлады гітлераўскай Германіі ўключылі яго ў спіс ворагаў рэйха. Пасля захопу Прагі ў сакавіку 1939 года гестапа некалькі разоў арыштоўвае састарэлага мастака і дапытвае, у выніку чаго ён захварэў на пнеўманію і сканаў 14 ліпеня 1939 года. Альфонс Муха пахаваны на Вышаградскіх могілках.
Памяць
Творчасці Альфонса Мухі прысвечаны музей у Празе, экспазіцыя цыкла «Славянская эпапея» у мараўскіх Крумлава і выстаўка аб ранніх гадах яго жыцця ў адрэстаўрыраваным будынку былога суда ў Іванчыцах. Творы Мухі ўваходзяць у калекцыі шматлікіх выдатных музеяў і галерэй свету. У цяперашні час распрацоўваюцца планы будаўніцтва ў пражскім парку Стромаўка, недалёка ад былога выставачнага комплексу, спецыяльнага будынка для экспанавання «Славянскай эпапеі».
У гонар Альфонса Мухі названы астэроід № 5122.
Жутаі
Даўжыня ракі 1200 км. Плошча вадазбору 60 000 км². Сярэдні расход вады 2400 м³/с. Выток ракі і вадазбор цалкам знаходзяцца ў межах Амазонскай нізіны. Рэчышча звілістае. Жыўленне дажджавое. Паводкі адбываюцца ў сакавіку—чэрвені. Рака суднаходная ў ніжнім цячэнні.
Нацыянальны ўніверсітэт «Чарнігаўскі калегіум» імя Т. Р. Шаўчэнкі
'''Нацыянальны ўніверсітэт «Чарнігаўскі калегіум» імя Т. Р. Шаўчэнкі''' (Національний університет «Чернігівський колегіум» імені Т. Г. Шевченка) — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова IV (вышэйшага) ступеня акрэдытацыі са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, размешчаная ў горадзе Чарнігаў.
Беларусь партызанская
Беларусь Партызанская — мемарыяльны знак у Мінску. Аўтар помніка скульптар В. Занковіч.
16 ліпеня 1944 года з боку Магілёўскай шашы ў сталіцу ішлі партызанскія атрады і брыгады на знакаміты парад партызан. Адкрыты 5 мая 2005 года, напярэдадні Дня Перамогі, на скрыжаванні Партызанскага праспекта і вуліцы Енісейскай.
Апісанне
Дамінантай твора з’яўляецца архітэктурная форма — высокая, 21-метровая калона з дэкаратыўнымі паясамі ў выглядзе нацыянальнага геаметрычнага арнаменту. Калона, высечаная з суцэльнага граніту, прывезенага з кар’ера ў Жытомірскай вобласці Украіны, размешчана на асіметрычнай базе, з аднаго боку якой — гарэльефная шматфігурная кампазіцыя, з другога — ступеньчаты п’едэстал. У гарэльефным фрызе каля падножжа ўвасоблены сюжэтна-тэматычныя сцэны з партызанскага жыцця, апавядальна-ілюстрацыйная трактоўка тэматычных сцэн вырашана ў цяжкіх надуманых формах. У эпізодах барацьбы: сыход людзей у лес, ад малога да вялікага; фарміраванне партызанскіх атрадаў. Гладкая паверхня светлага граніту калоны некалькі згладжвае гіперактыўную пластыку фрыза.
Ніжняя і верхняя часткі пластычных вырашэнняў калоны аб’яднаны партызанскай тэматыкай. На скошаным завяршэнні калоны скульптурная кампазіцыя з алегарычна-дакументальных выяў партызанскай сям’і. Скульптурная пластыка герояў вырашана ў складаных ракурсах, дынаміку форм узмацняе хвалепадобная, віціеватая пластыка. Сілуэт фігуратыўнай групы, улічваючы вышыню, на якой ён размешчаны, цяжкі для прачытання, надае мемарыяльнаму знаку прыземісты характар.
Па-за мастацка-эстэтычнай роляй помнік «Беларусь партызанская» арганізоўвае навакольную прастору, вакол якой разгортваецца плошча сквера з зонай адпачынку, развітой гарадской інфраструктурай. Уключаны ў сучаснае асяроддзе высотных дамоў, мемарыяльны знак канцэнтруе ў сваім мастацкім вобразе інтэнсіўнасць рытмаў праспекта.
Архітэктурна-пластычная ідэя В. Занковіча набліжана да стэрэатыпнага, апрабавана-вобразнага вырашэння, манументальнай пампезнасці. Дамінуючая вертыкаль калоны ўступае ў саперніцтва з архітэктурнай прасторай, у вніыку чаго твор вылучаецца з кантэксту наваколля.
Эанатэма
Эанатэма — найбуйнейшае падраздзяленне агульнай стратыграфічнай шкалы, якое аб'ядноўвае некалькі эратэм. Геахраналагічны эквівалент — эон.
Ярмалынецкі раён
Ярмалынецкі раён (Ярмолинецький район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Хмяльніцкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Ярмолынці (Ярмолинці).
Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 29656 чалавек, плошча — 898 км².
Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 29 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу і 59 сёлаў.
Скетч
Скетч (sketch, літаральна - эскіз, накід, замалёўка) — у XIX - пачатку XX стст. кароткая п'еса з двума, радзей трыма персанажамі. Скетч атрымаў найбольшае распаўсюджванне на эстрадзе.
У Вялікабрытаніі вельмі папулярныя тэлевізійныя скетч-шоу (Sketch comedy). Яркім прыкладам скетч-шоу з'яўляецца тэлесерыял «Лятучы цырк Монці Пайтана», «Шоу Фрая і Лоры».
Брыг (ганчар)
Брыг — старажытнагрэчаскі ганчар, актыўны ў Афінах паміж 470 і 490 гадамі да нашай эры. Ён вядомы як вытворца выдатных пітных кубкаў. Вядомы каля 200 яго твораў. У майстэрні Брыга працаваў мастак, які ўмоўна завецца Вазапісец Брыга. Вазапісец Брыга з’яўляецца адным з самых вядомых вазапісцаў свайго часу. Яго праца характарызуецца высокай якасцю і рэалістычнымі малюнкамі. У майстэрні Брыга таксама працаваў сярод іншых Вазапісец Брысеіды.
Сідэрыт
Сідэры́т, карбанат жалеза, жалезны шпат, (ад σίδηρος — железо) FeCO3 — мінерал асадкавага паходжання бурага колеру, раствараецца ў мінеральных кіслотах. Пры акісленні пераходзіць у буры жалязняк. Важная руда для атрымання жалеза, бо ў складзе да 48 % жалеза і няма серы і фосфару. Агрэгаты зярністыя, зямлістыя, шчыльныя, часам у шарападобных канкрэцыях.
Паходжанне: гідратэрмальнае — сустракаецца ў поліметалічных радовішчах як жыльны мінерал. Лёгка выветрываецца да ліманіта. Радовішчы маюцца ў Расіі, Германіі, Вялікабрытаніі, Аўстрыі і інш.
IC 3700
IC 3700 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Петэр Пелегрыні
Петэр Пелегрыні (Peter Pellegrini; нар. 6 кастрычніка 1975, Банска-Бістрыца, Чэхаславакія) — славацкі палітык. З 15 сакавіка 2018 года да 22 сакавіка 2018 года выконваў абавязкі кіраўніка ўрада. Прэм’ер-міністр Славакіі з 22 сакавіка 2018 года да 21 сакавіка 2020.
Брандэнбург (ГДР)
Зямля Брандэнбург (Land Brandenburg) — адміністрацыйная адзінка на тэрыторыі савецкай зоны акупацыі Германіі і пазней у складзе Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі. Была ўтворана ў 1946 годзе на тэрыторыі былой прускай правінцыі Брандэнбург. У ліпені 1952 года ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў ГДР зямля Брандэнбург была рэарганізавана і ператворана ў тры акругі ў складзе ГДР: Котбус, Патсдам і Франкфурт.
Утварэнне
У 1946 годзе ў склад зямлі Брандэнбург на тэрыторыі савецкай зоны акупацыі Германіі ўвайшлі акругі Патсдам і Франкфурт, якія ўваходзілі ў прускі Брандэнбург на заходнім беразе Одэра. Землі Ноймарка на ўсходнім беразе Одэра былі перададзены ў склад Польшчы. З ліквідацыяй Вольнай дзяржавы Прусіі законам Кантрольнага савета № 46 ад 25 лютага 1947 года Брандэнбург афіцыйна перастаў быць часткай Прусіі. Зямля Брандэнбург захавалася і пасля ўтварэння ГДР у 1949 годзе.
Урад
У маі 1945 года Вальтэр Ульбрыхт даручыў фарміраванне правінцыйнай адміністрацыі Бернхарду Бехлеру, некалі члену НСДАП, які ўступіў у савецкім палоне ў Саюз германскіх афіцэраў. 29 чэрвеня новы склад адміністрацыі правінцыі, зацверджаны маршалам Г. К. Жукавым, прыступіў да працы. У склад Прэзідыума правінцыі Брандэнбург увайшлі Карл Штайнгоф (СДПГ), Эдвін Гёрнле (КПГ) і Бернхард Берхлер (КПГ) у якасці намеснікаў, а таксама Фрыц Рукер (СДПГ) і беспартыйны Георг Рэмак.
Першыя змены ў складзе ўрада адбыліся ўжо ў верасні 1945 года. Камуніст Генрых Рау змяніў у Прэзідыуме Гёрнле, Рэмак, які адмовіўся падпісаць распараджэнне аб правядзенні зямельнай рэформы ад 6 верасня 1945 года, быў зняты загадам Савецкай ваеннай адміністрацыі ў Германіі, на яго месца быў прызначаны Франк Шляйзенер (ХДС).
У 1946 годзе СВАГ склікаў Кансультатыўны сход, закліканы стаць парламентам у Брандэнбургу. Дэпутаты новага ландтага Брандэнбурга сабраліся на першае пасяджэнне пасля выбараў восенню 1946 года. Пасля выбараў у ландтаг Прэзідыум замяніў зямельны ўрад, у склад якога ўвайшлі сем міністраў, якімі сталі члены Прэзідыума за выключэннем Франка Шляйзенера.
У 1949 годзе ўрад Брандэнбурга ўзначаліў Рудальф Ян. Пачынаючы з 1948 года землі ў савецкай зоне акупацыі паслядоўна страчвалі свае кампетэнцыі, і значэнне зямельнага ўрада змяншалася. Апошні склад ландтага Брандэнбурга ў складзе ГДР быў выбраны ў 1950 годзе па адзіным спісе Нацыянальнага фронту ГДР.
Ліквідацыя
У рамках адміністрацыйнай рэформы ў ГДР 1952 года зямля Брандэнбург была распушчана з фарміраваннем на яе тэрыторыі трох акруг: Котбус, Патсдам і Франкфурт-на-Одэры. Раён Перлеберг увайшоў у склад акругі Шверын, а раёны Прэнцлау і Тэмплін — да акругі Нойбрандэнбург. Пасля аб’яднання Германіі ў 1990 годзе новая зямля Брандэнбург у цэлым захавала граніцы 1952 года.
Брандэнбург (правінцыя)
Брандэнбург (Brandenburg) — правінцыя каралеўства Прусія і Вольнай дзяржавы Прусія. З’яўляючыся калыскай прускай дзяржавы, Брандэнбургскае курфюрства афіцыйна стала правінцыяй Прусіі толькі пасля распаду Свяшчэннай Рымскай імперыі ў 1806 годзе. У 1815 годзе ў выніку прускіх адміністрацыйных рэформ правінцыя была рэарганізавана і атрымала новыя граніцы. Пасля 1945 года большая частка Брандэнбурга была перададзена Польшчы. На астатняй тэрыторыі ў 1947 годзе была створана зямля Брандэнбург.
Ядро прускай дзяржавы
Брандэнбург з самага пачатку з’яўляўся неад’емнай часткай прускай дзяржавы. Яшчэ ў 1618 годзе брандэнбургскія Гогенцолерны атрымалі ў спадчыну прускае герцагства, у выніку чаго была ўтворана асабістая унія Брандэнбург-Прусія і курфюрсты Брандэнбурга адначасова станавіліся герцагамі Прусіі. Пасля таго як брандэнбургскі курфюрст Фрыдрых III у 1701 годзе абвясціў сябе каралём Прусіі, тым самым ператварыўшы прускае герцагства ў каралеўства, назва «Прусія» паступова распаўсюдзілася і на ўсе ўладанні Гогенцолернаў як у граніцах Свяшчэннай Рымскай імперыі, так і за яе межамі, хоць фармальна яна тычылася толькі ўладанняў прускага караля за межамі Свяшчэннай Рымскай імперыі. Пры гэтым іншыя ўладанні прускага караля, якія ўваходзілі ў Свяшчэнную Рымскую імперыю, аж да яе развалу ў 1806 годзе фармальна не з’яўляліся тэрыторыямі Каралеўства Прусія.
Рэарганізацыя правінцый
У 1815 годзе па выніках Венскага кангрэса па заканчэнні вызваленчых войнаў тэрыторыя Прусіі была значна павялічана. Для лепшай арганізацыі тэрыторыі дзяржавы ў Прусіі была праведзена адміністрацыйная рэформа, якая прадугледжвала поўную перабудову правінцыйнага падзелу і заснаванне пасады обер-прэзідэнта ў правінцыях.
Правінцыя Брандэнбург у яе новых граніцах стала адной з дзесяці новаарганізаваных правінцый і ўключала курфюрства Брандэнбург разам з Ноймаркам на ўсход ад Одэра, але без Альтмарка на захад ад Эльбы (які быў уключаны ў склад правінцыі Саксонія). Акрамя таго, у новую правінцыю Брандэнбург таксама ўвайшла і Ніжняя Лужыца. Рэзідэнцыя ўрада спачатку знаходзілася ў Патсдаме, затым у 1827—1843 гадах — у Берліне, у 1843—1918 гадах — ізноў у Патсдаме, затым да 1945 года ў Шарлотэнбургу, які ў 1920 годзе стаў берлінскім раёнам.
На тэрыторыі правінцыі ў 1815/1816 гадах былі створаны тры адміністрацыйныя акругі:
1 красавіка 1881 года Берлін выйшаў з правінцыйнага саюза з Брандэнбургам і атрымаў правы правінцыі, хоць афіцыйнага статусу правінцыі горад так і не здабыў. У 1920 годзе прылеглыя да Берліна тэрыторыі ўвайшлі ў межы горада новага Вялікага Берліна, у тым ліку і горад Шарлотэнбург, у якім размяшчаўся ўрад правінцыі Брандэнбург.
У Трэцім рэйху
Пасля ліквідацыі ў 1938 годзе правінцыі Позен-Заходняя Прусія ў правінцыю Брандэнбург былі ўключаны раёны Шверын-на-Варце, Мезерыц і часткова Бомст, а Брандэнбург адпаведна перадаў правінцыі Памеранія раёны Фрыдэберг і Арнсвальдэ. З 21 сакавіка 1939 года правінцыя стала афіцыйна насіць гістарычную назву Брандэнбургская марка (Provinz Mark Brandenburg).
Пасля Другой сусветнай вайны
У адпаведнасці з рашэннямі Патсдамскай канферэнцыі 1945 года ўсходняя частка Брандэнбурга (большая частка акругі Франкфурт) па лініі Одэр — Найсэ дасталася Польшчы і ў наш час уваходзіць у склад Любушскага ваяводства.
Заходняя частка былой правінцыі Брандэнбург (без Берліна) у 1946 годзе ўтварыла зямлю Брандэнбург у складзе савецкай акупацыйнай зоны, якая ў 1949 годзе стала адной з зямель Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі. Аднак ужо ў 1952 годзе ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў ГДР усе землі былі ліквідаваны, а на іх месцы былі ўтвораны 15 акруг. Пасля уз’яднання Германіі ў 1990 годзе была зноў утворана сучасная зямля Брандэнбург, якая, аднак, трохі адрозніваецца ў граніцах ад сваёй папярэдніцы. Ні ва ўтвораным у 1946 годзе, ні ва ўзноўленым у 1990 годзе Брандэнбургу адміністрацыйныя акругі больш не ствараліся.
Геаграфія і эканоміка
У рэльефе Брандэнбурга вельмі ясна выступалі два рады ўзвышшаў і два рады нізін. Паміж абедзвюма нізінамі — шырокая, плоская, ледзь прыпаднятая раўніна, зрэзаная мноствам рэк і каналаў і пакрытая балотамі і азёрамі. Шырокія прасторы займалі хваёвыя лясы і верасасовішчы. Пераважалі пясчаныя глебы; на ўзвышшах — глеба гліністая з лёгкай прымешкай чарназёму. Найбуйнешай ракой правінцыі з’яўляўся Одэр са сваімі прытокамі Варта, Нетцэ, Стобераў (Stobberow), Вельзэ, Фінаў (Finow), Найсэ і Бобер. Усяго на тэрыторыі правінцыі знаходзілася да 600 азёр з агульнай вадзяной плошчай у 580 кв. км. Па развіцці вадзяных шляхоў зносін Брандэнбург займаў першае месца сярод іншых прускіх правінцый.
Важнымі галінамі здабыўной прамысловасці Брандэнбурга з’яўлялася здабыча торфу, бурага вуглю, вапны, гіпсу, каменнай солі і гліны. Вялікія лясы — пераважна хваёвыя, але таксама і ліставыя, давалі мноства ляснога матэрыялу. Галоўнымі земляробчымі прадуктамі правінцыі былі ячмень і жыта, часткова пшаніца, затым грэчка і кармавая трава. Таксама культывавалася бульба, цукровы бурак, лён, пянька, марэна і фарбоўнік, а таксама, пераважна ў вялікіх маёнтках — рапс. Апрацоўваўся і тытунь. Значнай галіной сельскай гаспадаркі таксама з’яўлялася жывёлагадоўля. Брандэнбург з’яўляўся асноўным пастаўшчыком шэрсці ў Прусіі. Значна былі развіты рыбалоўства, паляванне і пчалярства. Таксама вялікага значэння дасягнула шаўкаводства.
Фабрычная дзейнасць правінцыі атрымала ў найноўшы час незвычайнае развіццё. Акрамя Берліна, цэнтрамі апрацоўчай прамысловасці з’яўляліся гарады Патсдам, Шпандау, Брандэнбург, Ратэнаў, Ораніенбург, Нойштат-Эберсвальдэ, Прэнцлау, Лукенвальдэ, Ютэрбаг, Франкфурт, Ландсберг, Штэрнберг, Зомерфельд, Котбус, Лукау, Фінстэрвальдэ, Калау і Зорау. Самымі значнымі галінамі фабрычнай дзейнасці ў правінцыі з’яўляліся шарсцяная, суконная і палатняная вытворчасці, фабрыкацыя шаўковых і паўшаўковых матэрый і афарбоўванне іх. Таксама ў правінцыі мелася мноства фабрык, якія выраблялі пазументавы тавар, хусткі, набіваны паркаль, папяровыя тканіны. Значнымі былі таксама гарбарні, тытунёвыя фабрыкі, паравыя млыны, машынабудаўнічыя заводы, фабрыкі бронзавых вырабаў, чыгуналіцейныя і жалезаапрацоўчыя заводы, заводы меднакацельныя і латуневых вырабаў, шкляныя і фарфоравыя фабрыкі, заводы па вытворчасці гліняных вырабаў, хімічныя лабараторыі, мылаварныя і свячныя фабрыкі. Вельмі значным было таксама і вінакурэнне, асабліва бульбяное.
Статыстычныя даныя
У 1881 годзе горад Берлін быў вылучаны з правінцыі Брандэнбург у самастойную адміністрацыйную адзінку, хоць і не быў збудаваны ў ранг самастойнай правінцыі. Такім чынам, тэрыторыя Брандэнбурга без Берліна склала ў 1881 годзе 39.838 км² (разам з Берлінам — 39.893 км²). Насельніцтва Брандэнбурга (без Берліна) у 1885 годзе складала 2.342.411 чалавек, большасць з якіх складалі немцы за выключэннем каля 45 тысяч вендаў у Ніжняй Лужыцы. Пераважная большасць насельніцтва (амаль 2,3 мільёна чалавек) правінцыі належала да пратэстантаў. Таксама мелася каля 58 тысяч каталікоў і 12 тысяч яўрэяў.
Тэрыторыя і насельніцтва правінцыі Брандэнбург у 1900 годзе:
У 1920 годзе тэрыторыя Берліна была значна пашырана за кошт навакольных раёнаў. Да насельніцтва старога Берліна ў 1,9 млн чалавек дадалося яшчэ каля 1,9 млн жыхароў, у тым ліку 1,2 млн чалавек з 7 былых самастойных гарадоў, такіх як, напрыклад, Шарлотэнбург, Шпандау, Шонеберг і Кёпенік. Такім чынам, Вялікі Берлін ахапіў тэрыторыю ў 878 км².
Тэрыторыя і насельніцтва правінцыі Брандэнбург у 1925 годзе:
Рэлігійны склад насельніцтва ў 1925 годзе: 92,1 % — пратэстанты; 5,3 % — каталікі; 0,1 % — іншыя хрысціянскія канфесіі; 0,3 % — яўрэі; 2,1 % — іншыя канфесіі.
Плошча і колькасць насельніцтва правінцыі і асобных яе адміністрацыйных акруг станам на 17 мая 1939 года ў граніцах на 1 студзеня 1941 года і колькасць раёнаў на 1 студзеня 1941 года:
Гарадское і сельскае насельніцтва
Найбуйнейшымі гарадамі правінцыі Брандэнбург з’яўляліся (паводле даных 1925 года):
Обер-прэзідэнты
Пасада обер-прэзідэнта ўведзены ў Прусіі паводле ўказу ад 30 красавіка 1815 года пра паляпшэнне арганізацыі правінцыйнага кіравання (Verordnung wegen verbesserter Einrichtung der Provinzial-Behorden).
Зэльвенскі сельсавет
Зэ́львенскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — гарадскі пасёлак Зэльва (не ўваходзіць у склад).
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Зэльвенскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Бародзіцкага сельсавета. З 17 красавіка 1962 па 30 ліпеня 1966 года ў складзе Ваўкавыскага раёна. У 1977 годзе ў склад Каралінскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (вёскі Горна, Збляны, Лаўрыновічы і хутар Медухава). 23 чэрвеня 1980 года ў склад Крамяніцкага сельсавета перададзены вёскі Аўдзеевічы, Вішнеўка, Забагонне, Мадзейкі, Пасуцічы, Савічы, Сухінічы. 25 лістапада 2004 года да сельсавета далучана частка скасаванага Ялуцавіцкага сельсавета (7 населеных пунктаў: Аўдзеевічы, Вішнеўка, Забагонне, Мадзейкі, Пасуцічы, Савічы, Сухінічы).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1615 чалавек, з іх 67,2 % — беларусы, 25,6 % — палякі, 5,0 % — рускія.
Гнеў
Гнеў — адмоўна афарбаваны афект, накіраваны супраць адчуваемай несправядлівасці, і суправаджаецца жаданнем ліквідаваць яе.
У ісламе
У ісламе гнеў разумеецца як эмацыйная ўзрушанасць, выкліканая моцнай незадаволенасцю з-за крыўды або несправядлівасці. Лічыцца, што «імгненны гнеў», узнікненне якога непадуладна кантролю чалавека, з’яўляецца натуральным і не заганным. У адрозненне ад яго, дзеянні, якія здзяйсняюцца пад уплывам гневу — асуджаюцца.
У хрысціянстве
У хрысціянстве гнеў разумеецца як «моцны, узбуджаны стан духу супраць блізкага», грахоўнасць або бязгрэшнасць якога залежыць ад яго прычын, мэты і ступені. Лічыцца, што гнеў набожных людзей уяўляе сабой іх крайнюю агіду і абурэнне супраць граху, з’яўляецца бязгрэшным і не чужым нават Богу. У той жа час гнеў супраць блізкага, асабліва зацягвальны, лічыцца грахоўным, здольным перарастаць у злосць і жаданне помсты. Грахоўны гнеў лічыцца адным з сямі смяротных грахоў.
Гемера
Геме́ра (Ήμέρα, «дзень») — у грэчаскай міфалогіі багіня, увасаблялая дзень, дачка Нікты (Ночы) і Эрэба (Цемры), сястра Эфіру. У пераказе Гігіна, нарадзілася ад Хаосу і Імглы.
Лічылася спадарожніцай Геліяса. Выкрала Кефала і нарадзіла ад яго Фаэтона (версія). У Алімпіі яе статуя як маці Мемнана (тут яна змешваецца з Эас). Паводле Гігіна, маці Таласы (ад Эфіру).
У рымскім пантэоне Гемеры адпавядае Дыес.
Эратэма
Эратэма — падраздзяленне агульнай стратыграфічнай шкалы, падпарадкаванае эанатэме; аб'ядноўвае некалькі сістэм. Геахраналагічны эквівалент — эра.
Касцёл Святой Сафіі і кляштар дамініканцаў (Брэст)
Касцёл Святой Сафіі і кляштар дамініканцаў — рымска-каталіцкі сакральны комплекс, які існаваў y першай трэці 17 ст. — 1830 y Брэсце.
Гісторыя
Заснаваны ў 1635 годзе (паводле звестак польскага гісторыка Валыняка — y 1628) берасцейскай войскай Соф'яй Магдаленай Бухавецкай, дачкой каралеўскага сакратара Марыяна Лакніцкага. Адрокшыся ад кальвінізму, яна запісала берасцейскім дамініканцам усе маёнткі, якія атрымала ў спадчыну ад бацькоў і 2 мужоў: 5 фальваркаў і в. Чамяры, Дэрло, Дубаў, Велань.
Кляштар размяшчаўся на востраве, пры дарозе на Кобрын. Першыя, верагодна, драўляныя будынкі амаль усе знішчаны ў час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў. Кляштар нанава адбудаваны на сродкі Соф'і Пражмоўскай. Яна ж падаравала яму і абраз Маці Божай, які праславіўся як цудатворны (зараз y Фарным касцёле Брэста).
Мураваны касцёл Святой Соф'і асвячоны ў 1696 годзе, карпусы кляштара пабудаваны значна пазней, бо ў 1798 годзе ён яшчэ не быў закончаны. Пры кляштары існавалі навіцыят — установа для падрыхтоўкі новых членаў ордэна — і школа філасофіі.
Кляштар скасаваны ў 1830 годзе, аднак касцёл (адзіны ў Брэсце) пакінуты вернікам як парафіяльны. Касцёл Св. Сафіі быў разабраны каля 1857 года.
Архітэктура
Касцёл уяўляў сабой аднанефавы храм з 2 бакавымі капліцамі, накрытымі купаламі, вызначаўся багатым жывапісна-разьбярскім аздабленнем; пры галоўным алтары знаходзілася надмагілле Соф'і Бухавецкай з партрэтам.
Рэчыца (прыток Усы)
Рэ́чыца, Жэ́чыца — рака ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Уса (басейн Нёмана). Даўжыня ракі 9,7 км. Пачынаецца за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Церабейнае, цячэ ў межах Налібоцкай пушчы, упадае ў Усу на захад ад вёскі Кляцішча. Рэчышча каналізаванае.
Берэс Фрэдэрык Скінер
Берэс Фрэдэрык Скінер (Burrhus Frederic Skinner; 20 сакавіка 1904 — ) — амерыканскі псіхолаг, вынаходнік і пісьменнік. Член Нацыянальнай акадэміі ЗША. Доктар філасофіі (1931), прафесар (1948). Унёс вялікі ўклад у развіццё і прапаганду біхевіярызму — школы псіхалогіі, якая разглядае паводзіны чалавека як вынік папярэдніх уздзеянняў навакольнага асяроддзя. Скінер найбольш вядомы сваёй тэорыяй аперантнага навучэння.
Бібліяграфія
Асноўныя публікацыі
Таласа
Яе статуя знаходзіцца ў Карынфе, яна трымае на руках юную Афрадыту. Таксама Таласа — эпітэт Тэфіі, ёй прысвечаны XXII арфічны гімн.
IC 3701-1
IC 3701-1 — галактыка тыпу E? (эліптычная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Фана
Фана (Fanna) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пардэнонэ.
Насельніцтва складае 1586 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 157 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 33092. Тэлефонны код — 0427.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Эон
Эо́н — падраздзяленне геахраналагічнай шкалы, якое аб'ядноўвае некалькі геалагічных эр. Стратыграфічны эквівалент — эанатэма.
Выдзяляюць два эоны: крыптазой (ахоплівае перыяд дакембрыя) і фанеразой (усе іншыя эры).
Мыкулынці
Гісторыя
Першае пісьмовае згадванне — 1096 г. як Мыкулын, паводле «Павучання» Уладзіміра Манамаха. Па адной з версій, назва мястэчка паходзіць ад імя яго заснавальніка — ваяводы князя Васілька Мікулы. Паводле іншай — ад старажытнай царквы Святога Мікалая, якую пабудавалі тут манахі. У Лаўрэнцьеўскім летапісе «горад Мікулынь» згадваецца тры разы ў сувязі з княжымі міжусобіцамі. У 1202 г. паблізу мястэчка адбылася бітва кіеўскага князя Рурыка Расціславіча з галіцкімі і ўладзімірскімі баярамі. У другой палове XI ст. паселішча належала да Церабаўлянскага, ад 1140 г. — да Галіцкага, ад 1199 г. -да Галіцка-Валынскага княстваў. На той час гэта быў значны населены пункт, праз які праходзіў гандлёвы шлях з Галіча ў Кіеў, у той жа час гэта быў фарпост ад нападаў знешніх ворагаў.
У 1387 г. мястэчка ў складзе Галіцкай зямлі папаў пад уладу Польшчы і пасля пачаў называцца Мікулінцы (Mikulińce). У канцы XV -першай палове XVІ ст. на мястэчка пачасцілі нападу татарскіх ордаў. Для абароны ад ворагаў ўладальніца мястэчка графіня Ганна з Сяняўскіх — дачка гетмана каронага, рускага ваяводы Мікалая Сяняўскага — спрыяла будаўніцтву ў 1550 г. каменнага замка, што ў спалучэнні з выгадным геаграфічным становішчам прывяло да росту паселішча, павелічэння колькасці насельніцтва. У 1595 г. Мікулінцы атрымалі статус горада з правам трох штогадовых кірмашоў і кожны аўторак — таргоў. Жыхары горада вызваляліся ад падаткаў на 6 гадоў. Прыезджым купцам дазвалялася весці бяспошлінны гандаль.
Чатахучы
Чатахучы (анг. Chattahoochee) — рака ў Злучаных Штатах Амерыкі.
Мыкулынці
Гісторыя
У 1772 г. Мікулінцы адышлі да Аўстрыі па першым падзеле Рэчы Паспалітай. У 1810—1815 гг. Мікулінцы ў складзе Цярнопальскага краю знаходзіліся пад уладай Расійскай імперыі, ад 1815 г. — зноў перайшлі да Аўстрыі. Падчас Першай сусветнай вайны ў Мікулінцах стаялі часткі 8-й рускай арміі, што ўступілі сюды ў пачатку жніўня 1914 г. Да сярэдзіны 1917 г. Мікулінцы заставаліся франтавым горадам, пасля чаго іх захапіла аўстрыйскае войска. Пасля распаду Аўстра-Венгрыі Мікулінцы на працягу некаторага часу ў лістападзе 1918 г. знаходзіліся ў складзе Заходне-Украінскай Народнай Рэспублікі. У сярэдзіне ліпеня 1919 г. горад акупавалі польскія войскі. 31 ліпеня 1920 г. часці 60-й стралковай дывізіі Чырвонай Арміі акупавалі мястэчка.
З 19 верасня 1920 г. Мікулінцы зноў пад польскай уладай. Мікулінцы ўвайшлі ў Цярнопальскі павет, іх аднеслі да катэгорыі мястэчак. У 1921 г. тут пражывала 3277 чал. Цэнтральная вуліца мела брук, была забудаваная невялікімі адна- і двухпавярховымі дамамі. У складзе міжваеннай Польшчы мястэчка знаходзілася да 1939 г. У верасні 1939 г. у Мікулінцы зноў ўвайшла Чырвоная Армія. У студзені 1940 г. быў створаны Мікулінецкі раён (існаваў да 1962 г., калі населены пункт перайшоў да Церабаўлянскага раёна), Мікулінцы атрымалі статус пасёлка гарадскога тыпу.
Бародзіцкі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Зэльвенскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Зэльвенскага сельсавета.
Выгнанне яўрэяў з Іспаніі
Выгнанне яўрэяў з Іспаніі — выгнанне яўрэяў з тэрыторыі Іспаніі, Сардзініі і Сіцыліі, ініцыяванае дэкрэтам уладароў Іспаніі Фердынандам II Арагонскім і Ізабелай Каталіцкай, прынятым 31 сакавіка 1492 года ў Альгамбры. Альгамбрскі дэкрэт (Decreto de la Alhambra), таксама вядомы пад назвай Гранадскі эдыкт або Эдыкт аб выгнанні, прадпісваў усім яўрэям Іспаніі ў трохмесячны тэрмін або перайсці ў хрысціянства, або пакінуць краіну; знаходжанне яўрэяў на тэрыторыі краіны пасля гэтага тэрміна аб’яўлялася незаконным. Яўрэі беглі або ў Партугалію (дзе праз 30 гадоў гісторыя паўтарылася), а адтуль — на поўнач Еўропы, або ў Італію, Асманскую імперыю, краіны Паўночнай Афрыкі. Для яўрэяў выгнанне апынулася нацыянальнай катастрофай.
Фармальна эдыкт тычыўся ўсіх паслядоўнікаў іўдаізму, незалежна ад іх этнічнай прыналежнасці. Сэнс указу складаўся ў тым, каб пакінуць яўрэяў без абароны закона, што рабіла іх безбароннымі перад злачыннасцю, яны былі пазбаўленыя права на законны суд. У такіх умовах відавочна не была магчыма ніякая камерцыйная і фінансавая дзейнасць, якая давала Іспанскім яўрэям асноўны прыбытак. Для вяртання пад абарону закона было дастаткова ахрысціцца, але большая частка вырашыла захаваць веру і эмігрыравала з Іспаніі.
Перадумовы
Да XIV ст. габрэі, якія жылі пад мусульманскім халіфатам Аль-Андалус, у адносным спакою.
У лісце, накіраваным каталіцкімі манархамі Сабору ў Більбао ў 1490 г., гаварылася, што ў адпаведнасці з кананічным правам і законамі каралеўстваў яўрэям дазваляецца жыць у каралеўствах у якасці падданых і васалаў.
У дванаццатым і трынаццатым стагоддзях хрысціянскі антысімітызм на сярэднявечным Захадзе ўзмацніўся, што выявілася ў жорсткіх антысіміцкіх мерах, узгодненых на чацвёртым Латэранскім саборы, скліканым у 1215 г. папам Інакенціем III. Хрысціянскія каралеўствы на паўвостраве зусім не забывалі аб росце ўсё больш ваяўнічага антысімітызму — у кастыльскім статутным кодэксе Сем Партыд сцвярджалася, што габрэі жылі сярод хрысціян, «так што іх прысутнасць нагадвае ім, што яны паходзяць ад тых, хто ўкрыжаваў Госпада нашага Ісуса», але каралі працягвалі «абараняць» яўрэяў за важную ролю, якую яны адыгрывалі ў сваіх каралеўствах.
Пагромы 1391 года
Першая хваля гвалту супраць яўрэяў на Пірэнейскім паўвостраве адбылася ў Каралеўстве Навара ў выніку прыбыцця Крыжовага паходу пастухоў праз Пірэнеі ў 1321 г. Габрэйскія суполкі Памплоны і Эстэльі былі знішчаны. Праз два дзесяцігоддзі наступствы Чорнай смерці 1348 года справакавалі напады на яўрэйскія кварталы у некалькіх месцах, асабліва ў Барселоне і іншых месцах у Княстве Каталонія. У Кастыльскай кароне антысіміцкі гвалт быў цесна звязаны з грамадзянскай вайной падчас праўлення Педра I. У гэтым канфлікце бок, які падтрымлівае Энрыке дэ Трастамара, выкарыстоўваў антысімітызм у якасці прапагандысцкай зброі, і прэтэндэнт на трон абвінаваціў свайго зводнага брата, Педра Кастыльскага, у спрыянні габрэям. Першая бойня яўрэяў у Таледа ў 1355 годзе была ўчынена прыхільнікамі Энрыке дэ Трастамары, калі яны ўвайшлі ў горад. Тое ж здарылася праз адзінаццаць гадоў, калі яны занялі Брыўеску. У Бургасе яўрэі, якія не маглі плаціць вялікую даніну, накладзеную на іх у 1366 г., былі аддадзены ў рабства і прададзены. У 1367 годзе ў Вальядалідзе на яўрэяў напалі пад крыкі «Няхай жыве кароль Энрыке!» Загінулых не было, але сінагогі спалілі.
Вялікая катастрофа для яўрэяў Пірэнейскага паўвострава адбылася ў 1391 годзе, калі былі знішчаны яўрэйскія абшчыны Кастыліі і Кароны Арагона. Напады, пажары, рабаванні і бойня пачаліся ў чэрвені ў Севільі, дзе Феран Марцінес, архідыякан Эсіхі, скарыстаўся вакуумам улады, які ўтварыўся пасля смерці арцыбіскупа Севільі. Узмацніўшы сваю агітацыю супраць яўрэяў, якая пачалася ў 1378 г., ён загадаў разбурыць сінагогі і канфіскаваць малітоўнікі. У студзені 1391 г. уладам горада ўдалося пазбегнуць першай спробы штурму яўрэйскага квартала. Але ў чэрвені сотні яўрэяў былі забіты, іх дамы разрабаваны, а сінагогі ператвораны ў цэрквы. Некаторым габрэям удалося ўцячы; іншыя, напалоханыя, прасілі ахрысціцца.
З Севільі антысіміцкі гвалт распаўсюдзіўся па ўсёй Андалусіі, а потым і да Кастыліі. У жніўні ён дасягнуў Кароны Арагона. Паўсюдна адбываліся забойствы, рабункі, пажары. Габрэі, якім удалося выжыць, або ўцяклі, многія шукаючы прытулку ў каралеўствах Навара, Партугалія і Францыя, а таксама ў Паўночнай Афрыцы, або выбралі хрышчэнне, каб пазбегнуць смерці. Цяжка сказаць пра колькасць пацярпелых. У Барселоне каля 400 яўрэяў былі забітыя; у Валенсіі — 250; і ў Льейдзе — 68.
Яўрэі ў ХV ст
Пасля масавых забойстваў 1391 года і наступных за імі пропаведзяў да 1415 года амаль 100 000 яўрэяў працягвалі вызнаваць сваю рэлігію ў каронах Кастыліі і Арагона.
У Кароне Арагона іўдаізм практычна знік у важных месцах, такіх як Барселона, Валенсія і Пальма — у 1424 г. барселонскі яўрэй быў скасаваны, бо лічыўся непатрэбным, і засталося толькі яўрэйства ў Сарагосе. У Кастыліі некалі квітнеючыя альхамы, такія як Севілья, Таледа і Бургас, страцілі многіх сваіх членаў; у 1492 годзе, у год выгнання, у Кароне Арагона засталася толькі чвэрць ад ранейшай колькасці яўрэяў. Знакамітая яўрэйская суполка Жыроны, напрыклад, засталася толькі з 24 сем’яў. У Кастыльскай кароне іх было менш за 80 тысяч. У Севільі да паўстання 1391 года было каля 500 яўрэйскіх сем’яў.
Пасля крытычнага перыяду 1391—1415 г. ціск на яўрэяў, каб яны вярнулі свае канфіскаваныя сінагогі і кнігі, зменшыўся, і тады яны змаглі пазбегнуць некаторых абавязкаў, такіх як нашэнне чырвонай стужкі або наведванне пропаведзяў манахаў. Яны таксама змаглі рэканструяваць унутраную арганізацыю альхамас і іх рэлігійную дзейнасць дзякуючы пагадненням, дасягнутым пракуратарамі альхамас, сабранымі ў Вальядалідзе ў 1432 годзе і санкцыянаваным каралём, што азначала, што «Карона Кастыліі зноў афіцыйна прымае што меншасць яе падданых мае іншую рэлігію, чым хрысціянская, і прызнае права гэтай меншасці на легальнае існаванне, з легальным статусам». «Такім чынам яўрэйская абшчына адбудоўваецца са згоды кароны». Абрагам Бенвеніст, які старшынстваваў на пасяджэнні Вальядаліда, быў прызначаны прыдворным рабінам з уладай над усімі яўрэямі каралеўства і адначасова дэлегатам караля над імі.