cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Джэймс Кук
Склад экспедыцыі
Можна вылучыць наступныя прычыны, якія паўплывалі на выбар Адміралцейства на карысць Кука:
Ольгаўка (Пачынкаўскі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Ольгаўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Акаталь
Размешчаны ў вузкай даліне паміж двума горнымі ланцугамі на ўзбярэжжы ракі Кака.
Джэймс Кук
Склад экспедыцыі
Экспедыцыі быў выдзелены «Індэвар» — невялікае судна, якое належала да класа так званых «вугальшчыкаў» (названых так з-за таго, што караблі дадзенага класа ў асноўным выкарыстоўваліся для перавозкі вугалю), з характэрна малой уляганнем, пераабсталявалі спецыяльна для экспедыцыі. Батанікамі былі Карл Соландер і Джозаф Банкс, член Каралеўскага таварыства і будучы яго прэзідэнт, які быў да таго ж вельмі заможным чалавекам. Мастакі — Аляксандр Бьюк і Сідні Паркінсан. Астраном Грын павінен быў разам з Кукам праводзіць назірання. Суднавым лекарам быў доктар Монкгауз.
Ольгаўка (Пачынкаўскі раён)
Гісторыя
Да 1929 года ў складзе Ельнінскага павета Смаленскай губерні.
Царква ў імя святой праведнай Іуліаніі Альшанскай (Альшаны)
Царква ў імя святой праведнай Іуліаніі Альшанскай — мураваны праваслаўны храм у в. Альшаны Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца на вул. Горная.
Джэймс Кук
Ход экспедыцыі
26 жніўня 1768 года «Індэвар» выйшаў з Плімута і 10 красавіка 1769 года дасягнуў берагоў Таіці. Выконваючы загады Адміралцейства, прадпісваюць «усімі сродкамі падтрымліваць сяброўства з тубыльцамі», Кук усталяваў строгую дысцыпліну ў зносінах членаў экспедыцыі і каманды карабля з першабытнікамі. Катэгарычна забаранялася ўступаць у канфлікты з мясцовымі жыхарамі, ужываць гвалт. Выпадкі парушэння гэтага загаду строга караліся. Свежыя прадукты для экспедыцыі здабываліся шляхам абмену на еўрапейскія тавары. Падобныя паводзіны англічан, хай і прадыктаваныя асабліва прагматычнымі меркаваннямі (узбуджаць залішнюю нянавісць да сябе было проста нявыгадна), з’яўлялася па тых часах нонсэнсам — еўрапейцы, як правіла, дасягалі сваіх мэтаў з ужываннем гвалту, рабуючы і забіваючы абарыгенаў (былі таксама выпадкі беспадстаўных забойстваў). Напрыклад, Уоліс, суайчыннік Кука, які пабываў на Таіці незадоўга да яго, у адказ на адмову бясплатна забяспечваць яго карабель прадуктамі абстраляў таіцянскія вёскі з карабельнай артылерыі. Але міралюбная палітыка дала плён — з астраўлянінамі атрымалася ўсталяваць добрыя адносіны, без чаго назіранне за Венерай было б складаным. З мэтай забеспячэння кантролю над узбярэжжам, дзе павінны былі праводзіцца назіранні, быў збудаваны форт, які быў акружаны з трох бакоў валам, месцамі — частаколам і ровам, абаронены двума гарматамі і шасцю фальконетами, з гарнізонам з 45 чалавек. Раніцай 2 мая выявілася, што адзіны квадрант, без якога правядзенне эксперыменту было немагчыма, быў скрадзены. Да вечара таго ж дня квадрант ўдалося знайсці. З 7 па 9 чэрвеня каманда была занята крэнгаваннем карабля. 9 ліпеня, незадоўга да адплыцця, дэзертыравалі салдаты марской пяхоты Клемент Уэб і Сэмюэл Гібсан. Натыкнуўшыся на нежаданне астраўлянінаў паспрыяць злове дэзертыраў, Кук захапіў у закладнікі ўсіх найбольш значных правадыроў наваколля і высунуў у якасці ўмовы іх вызвалення вяртанне уцекачоў. Правадыры былі адпушчаныя, калі пры дапамозе мясцовых жыхароў салдат ўдалося вярнуць на карабель. Пасля правядзення астранамічных назіранняў, Кук накіраваўся да берагоў Новай Зеландыі, узяўшы з сабой мясцовага правадыра па імі Тупія, які добра ведаў бліжэйшыя астравы і, акрамя таго, мог служыць перакладчыкам, і яго слугу Ціату. З першабытнікамі Новай Зеландыі, нягледзячы на падкрэсленую міралюбнасць англічан, не ўдалося ўсталяваць добрых адносін. Экспедыцыі давялося ўдзельнічаць у некалькіх сутычках, падчас якіх новазеландцы панеслі некаторыя страты. Працягваючы рухацца ўздоўж заходняга берага, Кук знайшоў бухту, вельмі зручную для якарнай стаянкі. У гэтай бухце, названай ім залівам Каралевы Шарлоты, «Індэвар» стаў на рамонт: карабель выцягнулі на бераг і зноўку праканапацілі. Тут жа, на беразе заліва Каралевы Шарлоты, было зроблена адкрыццё — падняўшыся на ўзвышша, Кук разглядзеў праліў, які падзяляе Новую Зеландыю на два вострава. Гэты праліў быў названы яго імем (праліў Кука).
Акаталь
Гарады-пабрацімы
У Акаталя тры горада-пабраціма:
Ньюпарт (значэнні)
Ньюпарт:
Царква ў імя святой праведнай Іуліаніі Альшанскай (Альшаны)
Гісторыя
Сярод жылой забудовы. Пабудавана ў 1994 годзе з сілікатнай цэглы. Прыпісная да Параскеўскай царквы.
Джэймс Кук
Ход экспедыцыі
У красавіку 1770 года Кук падышоў да ўсходняга берага Аўстраліі. На беразе заліва, у водах якога спыніўся «Індэвар», экспедыцыі атрымалася знайсці шмат невядомых раней відаў раслін, таму Кук назваў гэты заліў Батанічным. З Батанічнага заліва Кук накіраваўся на паўночны захад уздоўж усходняга ўзбярэжжа Аўстраліі. 11 чэрвеня карабель сеў на мель, сур'ёзна пашкодзіўшы ашалёўку. Дзякуючы прыліву і прынятым мерам па аблягчэнні карабля (былі выкінутыя за борт запасныя часткі такелажа, баласт і гарматы) «Індэвар» атрымалася зняць з мялі. Аднак праз пашкоджаную бартавую ашалёўку карабель стала хутка заліваць вадой. З мэтай блакавання патоку вады пад прабоіну была падведзена парусіна, такім чынам паступленне забортнай вады ўдалося знізіць да прымальнага ўзроўню. Тым не менш «Індэвар» меў патрэбу ў сур'ёзным рамонце, паколькі ў цяперашнім становішчы для ўтрымання карабля ў плывучым стане патрабавалася бесперабойная праца помпавых установак, не кажучы ўжо пра тое, што працягваць плаванне з велізарнай дзіркай у борце, ледзь прыкрытай ветразем, было проста небяспечна. І Кук прыступае да пошуку месца, дзе можна было б бяспечна ўстаць на рамонт. Праз 6 дзён такое месца было знойдзена. «Індэвар» быў выцягнуты на бераг, прабоіны заладжаныя. Неўзабаве высветлілася, што карабель адрэзаны ад мора Вялікім Бар'ерным рыфам, такім чынам экспедыцыя апынулася зачыненай ў вузкай паласе вады паміж аўстралійскім берагам і рыфам, усланай мелямі і падводнымі скаламі. Агінаючы Рыф, давялося прайсці на поўнач 360 міль. Рухацца даводзілася марудна, пастаянна кідаючы лот, з трума даводзілася без прыпынку адпампоўваць ваду. Да таго ж на караблі пачалася цынга. Але Кук працягваў ісці гэтым шляхам, ігнаруючы праломы, якія час ад часу ўзнікалі ў суцэльнай сцяне рыфа. Справа ў тым, што ўзбярэжжа, якое паступова аддаляецца ад Вялікага Бар'ернага рыфа, аднойчы магло апынуцца недаступным для назірання з адкрытага мора, што зусім не задавальняла Кука, які жадаў трымаць аўстралійскі бераг перад вачыма. Гэтая настойлівасць прынесла плён — працягваючы прытрымлівацца паміж рыфам і берагам, Кук наткнуўся на праліў паміж Новай Гвінеяй і Аўстраліяй (у той час не ведалі, ці з’яўляецца Новая Гвінея востравам або часткай аўстралійскага мацерыка). Кук накіраваў карабель праз гэты праліў ў Батавію (старую назву Джакарты). У Інданезіі на карабель пранікла малярыя. У Батавіі, куды «Індэвар» прыйшоў у пачатку студзеня, хвароба прыняла характар эпідэміі. Ахвярамі малярыі сталі таксама Тупіа і Ціату. Карабель быў неадкладна пастаўлены на рамонт, адразу ж пасля заканчэння якога Кук пакінуў Батавію з яе нездаровым кліматам. Аднак людзі працягвалі паміраць.
На востраве Панаітан да малярыі дадалася дызентэрыя, якая стала з гэтага моманту асноўнай прычынай смяротных зыходаў. Калі 14 сакавіка «Індэвар» уваходзіў у порт Кейптаўна, на караблі заставалася 12 чалавек, здольных працаваць. Страты ў асабістым складзе былі надзвычай вялікія, толькі на шляху з Батавія да Кейптаўна загінула 22 члена каманды (галоўным чынам ад дызентэрыі), а таксама некалькі цывільных, у ліку якіх быў і астраном Грын. Каб зрабіць магчымым далейшае плаванне, каманда была даўкамплектаваная. 12 ліпеня 1771 года экспедыцыя вярнулася ў Англію.
Вынікі першай экспедыцыі
Асноўная заяўленая мэта — назіранне праходжання Венеры праз дыск Сонца — была выкананая, і вынікі эксперыменту, нягледзячы на недакладнасці вымярэнняў, выкліканай недасканаласцю абсталявання таго часу, былі выкарыстаныя пазней (у сукупнасці з яшчэ чатырма падобнымі назіраннямі з іншых пунктаў планеты), для цалкам дакладнага разліку адлегласці ад Зямлі да Сонца. Другая задача — адкрыццё Паўднёвага мацерыка — не была выкананая, і, як цяпер вядома, не магла быць выкананай Кукам падчас першага плавання. Паўднёвы мацярык быў адкрыты рускімі маракамі Тадэем Белінсгаузенам і Міхаілам Лазаравым ў 1820 годзе. Экспедыцыя таксама даказала, што Новая Зеландыя — гэта два самастойных вострава, падзеленыя вузкім пралівам (пралівам Кука), а не частка невядомага мацерыка, як было прынята лічыць раней. Атрымалася нанесці на карту некалькі сотняў міль ўсходняга ўзбярэжжа Аўстраліі, да таго часу цалкам не даследаванага. Быў адкрыты праліў паміж Аўстраліяй і Новай Гвінеяй. Батанікі сабралі вялікую калекцыю біялагічных узораў.
Другое кругасветнае плаванне (1772-1775)
У 1772 годзе Адміралцейства пачало падрыхтоўку да другой экспедыцыі ў Ціхі акіян.
Мэты экспедыцыі
Другая экспедыцыя Кука (1772-1775) была звязана з геаграфічнымі і палітычнымі праблемамі, пастаўленымі ў парадак дня на пачатковым этапе еўрапейскай экспансіі ў мора паўднёвага паўшар'я. Арганізацыя другой экспедыцыі Кука, які пасля вяртання на радзіму стаў капітанам, была звязана з вялікай актыўнасцю, якую французы ў гэты час праявілі ў паўднёвых морах. Па меншай меры чатыры французскія экспедыцыі былі пасланыя ў канцы шасцідзесятых гадоў на пошукі Паўднёвага мацерыка. Яны звязаны з імёнамі Бугенвіль, Сюрвіля, Марыён дзю Фрэн, Кергелен. У французаў пошукі Паўднёвага мацерыка таксама не былі выкліканыя навуковымі інтарэсамі. Ініцыятыва зыходзіла ад купецкай французскай Ост-Індскай кампаніі, якая клапоцілася, вядома, толькі пра свае ўзбагачэнні; менавіта яна падрыхтаваў экспедыцыю Сюрвіля гэтак жа, як у першай палове XVIII стагоддзя — экспедыцыю Буве, пра якую згадвае Кук. Пра вынікі гэтых французскіх экспедыцый (акрамя экспедыцыі Бугенвіля) у Лондане яшчэ не ведалі і тым больш таму трывожыліся. Вырашана было паслаць два карабля (французы пасылалі па 2-3 карабля разам) і паставіць на чале новай экспедыцыі капітана Кука, поспехі якога вырабілі велізарнае ўражанне ў Англіі. Адміралцейства так спяшалася з гэтай справай, што Куку далі пасля складання ім падрабязнай справаздачы аб першым падарожжы толькі тры тыдні адпачынку (у снежні 1771 года) — пасля трохгадовага плавання.
Безумоўна, Каралеўскае таварыства прыклала да гэтага сваю руку — яно лічылася паўурадавай арганізацыяй і ўяўляла сабой магутную сілу ў грамадстве. Несумненна, пазіцыя самога Кука была далёкая ад пасіўнай ў гэтым пытанні: падобна усім вялікім першапраходцам, варта было яму спазнаць радасці і задавальненні ад пранікнення ў невядомае, і ён бы ніколі не супакоіўся, пакуль зноў не ўступіў бы на гэты шлях. Несумненна, што вядучыя географы таго часу, у асаблівасці Аляксандр Далрымпл, які працягваў верыць у сваю ідэю Паўднёвага мацерыка, сталі б прыспешваць арганізацыю другой экспедыцыі. Але ўсім зразумела, што рэальна прымалі рашэнні толькі лорды Адміралцейства. Яны думалі пра магчымасць таго, што Кук і на самай справе натыкнецца на міфічны Паўднёвы мацярык, або на якую-небудзь іншую краіну або востраў, не адкрытыя да гэтага часу, і далучыць іх з яго звычайнай аператыўнасцю да Брытанскай кароны; інтрыгавальна прыемная і зусім не немагчымая думка, паколькі паўднёвыя моры заставаліся ў сваёй большасці нязведанымі. Больш верагодна, што яны сказалі Куку, што ён павінен адправіцца ў іншае гераічнае падарожжа для адкрыццяў — і не важна, у якім кірунку ён адправіцца, — які прынясе новы давер, гонар і славу яму і яго краіне, а заадно і ім, лордам Адміралцейства. У пацверджанне падобнага пункту гледжання варта заўважыць, што пры другім падарожжы, самым страшным, Кук не атрымаў спецыяльных інструкцый. Можна між іншым адзначыць, што ніхто ніколі б не распачаў такое падарожжа яшчэ раз, таму што, калі Кук скончыў яго, у высокіх шыротах паўднёвага акіяна мала што засталося адкрываць. Няма сумневу ў тым, што Кук атрымаў карт-бланш адносна таго, куды ён павінен быў плыць і што ён павінен быў рабіць.
Склад экспедыцыі
Галоўнай кандыдатамі на пасаду начальніка экспедыцыі былі Джэймс Кук і Джозаф Банкс. Вядома, што ў ходзе падрыхтоўкі да экспедыцыі паміж Адміралцейства і Банкс паўсталі рознагалоссі, у выніку чаго Банкс адмовіўся ад удзелу ў экспедыцыі. Кіраўніком экспедыцыі зноў стаў Джэймс Кук. Экспедыцыі вылучылі два карабля — «Рэзалюшн» водазмяшчэннем 462 тоны, якому адводзілася роля флагмана, і «Эдвенчэр», які меў водазмяшчэнне 350 тон. Капітанам на «Рэзалюшн» быў сам Кук, на «Эдвенчер» — Тобіяс Фюрно. Лейтэнантамі на «Рэзалюшн» былі: Джон Купер, Рычард Пікерсгіл і Чарлз Клерк. У экспедыцыі прымалі ўдзел натуралісты Ёган Рэйнхольд і Георг Форстэр (бацька і сын), астраномы Уільям Уэлс і Уільям Бэйлі, мастак Уільям Ходжас.
13 ліпеня 1772 года караблі выйшлі з Плімута. У Кейптаўне, куды прыбылі 30 кастрычніка 1772 года, да экспедыцыі далучыўся батанік Андэрс Спарман. 22 лістапада караблі пакінулі Кейптаўн, узяўшы курс на поўдзень. На працягу двух тыдняў Кук шукаў так званы востраў Абразання, — зямлю, якую ўбачыў упершыню Буве, аднак не змог дакладна вызначыць яе каардынаты. Меркавана востраў знаходзіўся прыблізна ў 1700 мілях на поўдзень ад мыса Добрай Надзеі. Пошукі нічога не далі, і Кук адправіўся далей на поўдзень. 17 студзеня 1773 года караблі перасеклі (упершыню ў гісторыі) Паўднёвы палярны круг. 8 лютага 1773 года, падчас шторму, караблі апынуліся па-за межамі прамой бачнасці і страцілі адзін аднаго. Дзеянні капітанаў пасля гэтага былі наступнымі. Кук на працягу трох дзён курсіраваў, спрабуючы знайсці «Эдвенчур». Пошукі апынуліся безвыніковымі і Кук павёў «Рэзалюшн» курсам на паўднёвы ўсход да 60-й паралелі, затым павярнуў на ўсход і заставаўся на гэтым курсе аж да 17 сакавіка. Пасля гэтага Кук узяў курс на Новую Зеландыю. 6 тыдняў экспедыцыя правяла на якарнай стаянцы ў заліве Туманны, займаючыся даследаваннямі гэтага заліва і аднаўляючы сілы, пасля чаго рушыла ў заліў Шарлоты — загадзя абмеркаваны на выпадак страты месца сустрэчы.
Фюрно рушыў да ўсходняга ўзбярэжжа вострава Тасманія з мэтай усталяваць, ці з’яўляецца Тасманія часткай аўстралійскага мацерыка або самастойным востравам, аднак ў гэтым не атрымаў поспех, памылкова вырашыўшы, што Тасманія — частка Аўстраліі. Затым Фюрно павёў «Эдвенчур» да месца сустрэчы ў заліў Шарлоты. 7 чэрвеня 1773 года караблі выйшлі з заліва Шарлоты і накіраваліся на захад. У час зімовых месяцаў Кук хацеў заняцца даследаваннем малавывучаных раёнаў Ціхага акіяна, прылеглых да Новай Зеландыі. Аднак з-за абвастрэння цынгі на «Эдвенчуры», якое было выклікана парушэннямі устаноўленага рэжыму харчавання, прыйшлося наведаць Таіці. На Таіці ў рацыён каманд было ўключана вялікая колькасць садавіны, такім чынам атрымалася вылечыць усіх цынготных хворых. Пасля Таіці Кук наведаў востраў Хуахіне, на якім яму ўдалося набыць каля 300 свіней. Нягледзячы на тое, што з астраўлянінамі і іх правадыром былі ўсталяваныя выдатныя адносіны, некаторыя члены экспедыцыі падвергліся на гэтым востраве нападу зламыснікаў. Так, 6 верасня Спарман быў абрабаваны і збіты, пагрозе нападу падвергнуўся і сам Кук. 7 верасня, перад самым адплыццём, да экспедыцыі далучыўся Омай, жыхар найбліжэйшага вострава Ульетэа, куды Кук збіраўся адразу пасля Хуахіне.
Ульетэа ўбачылі ўвечары таго ж дня. На гэтым востраве было набыта столькі свіней, што іх агульная колькасць, паводле ацэнак Кука, дасягнула 400 галоў. На Ульетэа Кук узяў з сабой яшчэ аднаго астравіцяніна па імі Эдзідэй. Наступнымі астравамі, дзе пабываў Кук, былі Эуа і Тонгатабу, жыхары якіх настолькі ўразілі Кука сваёй прыязнасцю і даверам, што Кук назваў гэтыя астравамі разам з трэцім востравам, якія знаходзяцца непадалёк, астравамі Дружбы. Гэта назва, якая страціла пасля статус афіцыйнай, ужываецца да гэтага часу.
У берагоў Новай Зеландыі, куды Кук адправіўся пасля астравоў Дружбы, караблі патрапілі ў шторм і зноў разышліся. Перачакаўшы шторм у праліве Кука, «Рэзалюшн» вярнуўся ў заліў Шарлоты, умоўленае месца сустрэчы, аднак «Эдвенчура» тут яшчэ не было. Падчас трохтыднёвага чакання англічане сталі сведкамі сцэн канібалізму сярод мясцовых жыхароў. Так і не дачакаўшыся «Эдвенчура», Кук рушыў на поўдзень, пакінуўшы на беразе запіску для капітана Фюрно. У ёй Кук пазначыў месцы, якія збіраўся наведаць пасля вяртання з палярных мораў, і прапанаваў Фюрно альбо паспрабаваць сустрэцца, альбо вярнуцца ў Англію. «Эдвенчур» прыйшоў у заліў Шарлоты праз тыдзень пасля адплыцця Кука. 17 снежня 1773 года адбылося надзвычайнае здарэнне — восем матросаў на чале з двума боцманамі, накіраваныя на бераг за свежымі гароднінай, былі забітыя і з'едзены новазеландцамі. Капітан Фюрно прымае рашэнне (магчыма, пад уражаннем ад таго, што адбылося напярэдадні) вяртацца ў Англію. На наступны ж дзень (18 снежня) Фюрно пакідае Новую Зеландыю, і накіроўваецца ў Кейптаўн. Папоўніўшы запас прадуктаў харчавання і пакінуўшы Куку запіску, Фюрно вяртаецца ў Англію. З заліва Шарлоты, так і не дачакаўшыся Фюрно, Кук адпраўляецца ў палярныя воды і 21 снежня 1773 года другі раз перасякае Паўднёвы палярны круг. 30 студзеня 1774 года, калі «Рэзалюшн» дасягнуў 71° 10 'пд.ш., шлях быў перапынены суцэльным полем пакаў лёду. Гэта была самая паўднёвая кропка, якую ўдалося дасягнуць Куку за ўвесь час яго падарожжаў.
Наведаўшы востраў Вялікадня (12 сакавіка 1774 года), Маркізскія астравы (7 красавіка 1774 года) «Рэзалюшн» 22 красавіка 1774 года зноў падыходзіць да берагоў Таіці. Тут Кук становіцца сведкам падрыхтоўкі таіцян да вайны з жыхарамі суседняга вострава Муры. Асаблівае ўражанне на экспедыцыю вырабіў таіцянскі ваенны флот.
Ольгаўка (Пачынкаўскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Рудзянец
Рудзяне́ц (, Руденец) — вёска ў Беларусі, у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Узоўскага сельсавета.
Джэймс Кук
Склад экспедыцыі
Пасля Таіці Кук наведаў астравы Хуахінэ і Раіятэа, астравы Дружбы. На астравах Фіджы экспедыцыя вытрымала некалькі сутычак з першабытнікамі. На востраве Тана (а-вы Фіджы) былі папоўнены запасы харчавання. 3 верасня 1774 была адкрыта Новая Каледонія. 18 кастрычніка 1774 года Кук ў трэці раз стаў на якар у заліве Шарлоты і прабыў там да 10 лістапада. 10 лістапада 1774 года экспедыцыя накіравалася на ўсход праз Ціхі акіян, дасягнуўшы Магеланавага праліва 17 снежня. Ужо ў Атлантычным акіяне была адкрыта Паўднёвая Георгія, але і на гэты раз дасягнуць Антарктыды не ўдалося. 21 сакавіка 1775 года Кук вяртаецца ў Кейптаўн для рамонту, там жа ён атрымлівае запіску, пакінутую яму капітанам Фюрно. З Кейптаўна «Рэзалюшн» накіроўваецца наўпрост у Англію і 30 ліпеня 1775 года ўваходзіць у Спітхэд.
Мэты экспедыцыі
Асноўная мэта, пастаўленая Адміралцейства перад трэцяй экспедыцыяй Кука, — адкрыццё так званага Паўночна-Заходняга праходу — воднага шляху, які перасякае паўночнаамерыканскі кантынент і злучае Атлантычны і Ціхі акіяны.
Склад экспедыцыі
Экспедыцыі, як і раней, было выдзелена два карабля — флагманскі «Рэзалюшн» (водазмяшчэнне 462 тоны, 32 гарматы), на якім Кук здзейсніў другое падарожжа, і «Дыскаверы» водазмяшчэннем 350 тон, які меў 26 гармат. Капітанам на «Рэзалюшн» быў сам Кук, на «Дыскаверы» — Чарлз Клерк, які ўдзельнічаў у першых двух экспедыцыях Кука. Джон Гор, Джэймс Кінг, Джон Уільямсан былі на «Рэзалюшн» адпаведна першым, другім і трэцім памочнікамі капітана. На «Дыскаверы» першым памочнікам быў Джэймс Берн, другім - Джон Рыкмен. У якасці мастака ў экспедыцыі працаваў Джон Уэбер.
Ход экспедыцыі
Адчуваючы, што абстаноўка напальваецца, Кук 4 лютага пакінуў заліў, аднак распачаты неўзабаве шторм нанёс сур'ёзны шкоду такелажу «Рэзалюшн» і 10 лютага караблі былі вымушаныя вярнуцца для рамонту (іншы якарнай стаянкі паблізу не было). Ветразі і часткі такелажа звезлі на бераг для рамонту. Стаўленне гавайцаў да экспедыцыі стала тым часам адкрыта варожым. У акрузе з’явілася шмат узброеных людзей. Колькасць крадзяжоў павялічылася. 13 лютага з палубы «Рэзалюшн» былі скрадзеныя кляшчы. Спроба іх вярнуць апынулася няўдалай і скончылася адкрытым сутыкненнем. На наступны дзень, 14 лютага, быў скрадзены баркас з «Рэзалюшн». Для таго, каб вярнуць скрадзеную маёмасць, Кук вырашыў узяць на борт у якасці закладніка Каланіёпу, аднаго з мясцовых правадыроў. Высадзіўшыся на бераг з групай узброеных людзей, якая складалася з дзесяці марскіх пяхотнікаў на чале з лейтэнантам Філіпс, ён прайшоў да жылля правадыра і запрасіў яго на карабель. Прыняўшы прапанову, Каланіёпа рушыў услед за англічанамі, аднак каля самага берага адмовіўся ісці далей, як мяркуецца, паддаўшыся ўгаворам жонкі. Тым часам на беразе сабралася некалькі тысяч гавайцаў, якія акружылі Кука і яго людзей, адціснуўшы іх да самай вады. Сярод іх разнёсся слых, што англічане забілі некалькіх гавайцаў (у дзённіках капітана Клерк згаданы адзін тубылец, забіты людзьмі лейтэнанта Рыкмена незадоўга да апісваных падзей), і гэтыя чуткі, а таксама не цалкам адназначныя паводзіны Кука, падштурхнулі натоўп да пачатку варожых дзеянняў. У распачатай сутычцы сам Кук і чацвёра матросаў загінулі, астатнім удалося адступіць на карабель. Ёсць некалькі супярэчлівых сведчанняў відавочцаў тых падзей, і па іх складана судзіць аб тым, што ж адбылося на самай справе. З дастатковай ступенню дакладнасці можна толькі сказаць, што сярод англічан пачалася паніка, каманда стала бязладна адступаць да шлюпкі, і ў гэтай мітусні Кук быў забіты гавайцамі (меркавана ударам дзіды ў патыліцу).
Такім чынам, вечарам 14 лютага 1779 г 50-гадовы капітан Джэймс Кук быў забіты жыхарамі Гавайскіх астравоў. Капітан Клерк у сваіх дзённіках падкрэслівае: калі б Кук адмовіўся ад правакацыйных паводзінаў перад тварам шматтысячнага натоўпу і не пачаткаў расстрэльваць гавайцаў, няшчаснага выпадку атрымалася б пазбегнуць. Па словах лейтэнанта Філіпса, гавайцы не збіраліся перашкаджаць вяртанню англічан на карабель і тым больш нападаць, а шматлікасць натоўпу тлумачылася іх турботай за лёс караля (небеспадстаўна, калі мець на ўвазе тую мэту, з якой Кук запрашаў Каланіёпу на карабель).
Пасля смерці Кука пасаду начальніка экспедыцыі перайшла да капітана «Дыскаверы» Чарлза Клерка. Клерк спрабаваў дамагчыся выдачы цела Кука мірным шляхам. Пацярпеўшы няўдачу, ён распарадзіўся правесці ваенную аперацыю, падчас якой высадзіўся пад прыкрыццём гармат дэсант захапіў і спаліў дашчэнту прыбярэжныя паселішчы і адкінуў гавайцаў у горы. Пасля гэтага гавайцы даставілі на «Рэзалюшн» кошык з дзесяццю фунтам мяса і чалавечую галаву без ніжняй сківіцы. 22 лютага 1779 года рэшткі Кука былі пахаваны ў моры. Капітан Клерк памёр ад сухотаў, якімі быў хворы на працягу ўсяго плавання. У Англію караблі вярнуліся 7 кастрычніка 1780 года
Вынікі экспедыцыі
Асноўная мэта экспедыцыі — адкрыццё Паўночна-Заходняга праходу — не была дасягнутая. Былі адкрыты Гавайскія астравы, востраў Раства і некаторыя іншыя астравы.
Цікавыя факты
У гонар Індэвара, першага карабля, якім камандаваў Джэймс Кук, быў названы камандны модуль касмічнага карабля Апалон-15. У ходзе яго палёту была ажыццёўлена чацвёртая высадка людзей на Месяц.
Надвор’е
Даследаваннем надвор’я займаецца метэаралогія, прагнозам надвор’я — сіноптыка. Метэаралагічныя звесткі збіраюцца метэаралагічнымі станцыямі. Шматгадовы рэжым надвор’я называюць кліматам. Прыродныя з’явы працякаюць у трапасферы (ніжняй частцы атмасферы) і ў гідрасферы.
Характарыстыкі
Фізічны стан атмасферы, або надвор’е, характарызуецца колькаснымі і якаснымі метэаралагічнымі велічынямі (элементамі, або характарыстыкамі):
Фактары
Вылучаюць перыядычныя і неперыядычныя змены надвор’я. Перыядычныя змены надвор’я залежаць ад сутачнага і гадавога кручэння Зямлі. Неперыядычныя абумоўлены пераносам паветраных мас. Яны парушаюць нармальны ход метэаралагічных элементаў. Розніца фазы перыядычных змен з характарам неперыядычных прыводзяць да рэзкіх змяненняў надвор’я
Звычайныя прыродныя з’явы на Зямлі — вецер, воблакі, атмасферныя ападкі (дождж, снег і г. д.), туман і навальніца, пылавая бура і завеі. Рэдкія з’явы ўключаюць у сябе стыхійныя бедствы, як то тарнада і ўраганы. Амаль усе прыродныя з’явы адбываюцца ў трапасферы (ніжняя частка атмасферы).
Адрозненні ў фізічных уласцівасцях паветраных мас узнікаюць з-за змены вугла падзення сонечных прамянёў у залежнасці ад шыраты і аддаленасці рэгіёна ад акіянаў. Вялікае адрозненне тэмператур паміж арктычным і трапічным паветрам з’яўляецца чыннікам наяўнасці вышынных струйных плыняў. Барычныя стварэнні ў сярэдніх шыротах, як то пазатрапічныя цыклоны, утвараюцца пры развіцці хваляў у зоне высотнай струменевай плыні. Паколькі вось Зямлі нахіленая адносна плоскасці сваёй арбіты, вугал падзення сонечных прамянёў залежыць ад пары года. У сярэднім штогадовая тэмпература на паверхні Зямлі змяняецца ў межах ± 40 °C. На працягу сотняў тысяч гадоў змена арбіты Зямлі ўплывае на колькасць і размеркаванне сонечнай энергіі на планеце, вызначаючы доўгатэрміновы клімат.
Розніца тэмператураў на паверхні ў сваю чаргу выклікае рознасць у полі атмасфернага ціску. Гарачая паверхня награвае паветра, якое знаходзіцца над ёй, пашырае яго, зніжаючы ціск і шчыльнасць паветра. Атрыманы гарызантальны градыент ціску паскарае паветра ў бок нізкага ціску, ствараючы вецер. А ў выніку працы эфекту Карыёліса пры кручэнні Зямлі адбываецца закручванне патоку. Прыкладам простай сістэмы з’яўляюцца прыбярэжныя брызы, а складанай — вочка Гедлі.
Атмасфера з’яўляецца складанай сістэмай, таму малаважныя змены ў адной яе часткі могуць мець вялікі ўплыў на сістэму ў цэлым. У гісторыі чалавецтва заўсёды былі спробы кіраваць надвор’ем. Даказана, што дзейнасць людзей, як то сельская гаспадарка і прамысловасць, можа ў некаторых межах уплываць на надвор’е. Прагноз надвор’я — навукова і тэхнічна абгрунтаванае меркаванне аб будучым стане атмасферы ў пэўнай кропцы ці рэгіёне зямнога шара.
Вывучэнне надвор’я на іншых планетах стала карысным для разумення прынцыпаў змены надвор’я Зямлі. Вядомы аб’ект даследаванняў у Сонечнай сістэме — Вялікая чырвоная пляма Юпітэра, з’яўляецца антыцыклонным штормам, які існуе на працягу, прынамсі, 300 гадоў. Аднак надвор’е не абмежавана планетарнымі целамі. Карона Сонца стала губляецца ў космасе, ствараючы, па сутнасці, вельмі тонкую атмасферу ва ўсёй сонечнай сістэме. Рух часціц, якія выпускае Сонца, называецца сонечным ветрам.
Аляксей Паўлавіч Дзербін
Аляксей Паўлавіч Дзербін (нар., Мінск) — дзяржаўны дзеяч Беларусі. Кандыдат юрыдычных навук, дацэнт.
Біяграфія
У 1997 годзе скончыў юрыдычны факультэт БДУ. Працаваў у газеце «Беларуский рынок», ДУ «Міжбанкавая валютная біржа», ААТ «Белгазпрамбанк», БДУ, БДЭУ, Нацыянальным цэнтры заканадаўства і прававых даследаванняў Рэспублікі Беларусь, Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Праходзіў службу ў органах унутраных спраў, Следчым камітэце, Камітэце дзяржаўнай бяспекі. 18 ліпеня 2014 прызначаны на пасаду дырэктара Інфармацыйна-аналітычнага цэнтра пры Адміністрацыі Прэзідэнта Беларусі.
IC 1157
IC 1157 — галактыка тыпу SBa (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Карла Бруні
Карла Бруні Тэдэскі (Carla Bruni Tedeschi; нар. 23 снежня 1968, Турын) — французская спявачка італьянскага паходжання, былая мадэль, жонка былога прэзідэнта Францыі Нікаля Сарказі.
Юліус Вагнер-Яўрэг
Юліус Вагнер Рытэр фон Яўрэг (Julius Wagner Ritter von Jauregg), пасля скасавання дваранскіх тытулаў у Аўстрыі — Юліус Вагнер-Яўрэг (Julius Wagner-Jauregg) (,, Верхняя Аўстрыя — , , Аўстрыя) — аўстрыйскі псіхіятр, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1927).
Біяграфія
Скончыў Венскі ўніверсітэт; атрымаў у 1881 годзе ступень доктара медыцыны, працаваў у гэтым універсітэце на кафедры псіхіятрыі. У 1883—1889 гадах — асістэнт, затым дацэнт ў клініцы нервовых і псіхічных хвароб пры Венскім універсітэце, у 1889—1893 гадах — прафесар псіхіятрыі і неўрапаталогіі ўніверсітэта Грац, у 1893—1918 гадах — загадчык кафедры псіхіятрыі ў Венскім універсітэце.
Акрамя гэтага, быў дырэктарам псіхіятрычнай клінікі і на працягу некалькіх гадоў узначальваў прытулак для псіхічнахворых у Тропаў. Аўтар прац, прысвечаных лячэнню крэтынізму і зобу прэпаратамі шчытападобнай залозы і малымі дозамі ёду. У 1887 годзе паведаміў пра ўплыў захворванняў, якія суправаджаюцца павышэннем тэмпературы, на працяканне псіхозаў.
У 1890 годзе прапанаваў ужываць «ліхаманкавую» тэрапію для лячэння прагрэсіўнага паралічу, у 1917 годзе ўпершыню прышчапіў малярыю хворым, якія пакутавалі на гэтае захворванне. Абгрунтаваў прынцыпы «раздражняльнай» тэрапіі, распрацаваў методыку малярыйнай тэрапіі. Апошняя ўжывалася ім таксама пры лячэнні сіфілісу, неўрасіфілісу, склерозу, шызафрэніі. Аўтар прац па інфекцыйным псіхозе, праблемах спадчыннасці і судовай псіхіятрыі.
Крывялёва
Крывялёва (, Кривелёво) — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснапольскага сельсавета.
Ганаратка (Радывыліўскі раён)
Ганаратка (Гонора́тка) — вёска ў Радывыліўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Крупэцкай вясковай абшчыны.
Каліска (гміна)
Калі́ска (Kaliska) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Старагардскага павета Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Калісцы. Плошча гміны складае 110,36 км². Станам на 2004 год у гміне Каліска пражывалі 5089 чалавек, шчыльнасць — 46,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 8 салецтваў.
Паўлава (Пачынкаўскі раён)
Паўлава (Павлово) — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ленінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Паўлава абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Да 1929 года ў складзе Ельнінскага павета Смаленскай губерні.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць аўтадарога.
Каменка (Смалявіцкі раён)
Ка́менка (, Каменка) — вёска ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Усяжскага сельсавета.
Лім
Лім — рака ў Еўропе на Балканскім паўвостраве, найбуйнейшы прыток ракі Дрына. Працякае па тэрыторыі Чарнагорыі, Албаніі, Сербіі, Босніі і Герцагавіны.
Лім адносіцца да басейна Чорнага мора праз рэкі Дрына, Сава і Дунай. Даўжыня — 220 км. Плошча вадазбору Ліма — 5963 км².
Кальмурана
Кальмурана (Colmurano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Марке, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Мачэрата.
Насельніцтва складае 1287 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 111 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 62020. Тэлефонны код — 0733.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Цюгоку
Цюго́ку (中国地方) — рэгіён Японіі, размешчаны на захадзе вострава Хонсю. Яго назва паходзіць ад пасярэдняга размяшчэння паміж старажытнай сталіцай Кіёта і японскім «акном у Азію» — востравам Кюсю. Цэнтр рэгіёна — прэфектура Хірасіма. Апроч Хірасімы ў рэгіён уваходзяць прэфектуры Акаяма, Сіманэ, Таторы і Ямагуты.
Плошча рэгіёна складае 31 917,37 км². Насельніцтва на 1 красавіка 2010 года складала 7 553 164 чалавека, шчыльнасць — 236,64 чал./км².
Геаграфія
Для Цюгоку характэрна пераважна гарыстая мясцовасць з пагорыстымі і нізіннымі раўнінамі на поўнач і поўдзень ад горнага хрыбта Цюгоку (вышыня да 1713 м), які рассякае рэгіён на дзве часткі з захаду на ўсход. Паўднёвая частка рэгіёна завецца Сан'ё (山陽道), у яе ўваходзяць прэфектуры Акаяма, Хірасіма і Ямагуты, а паўночная — Сан'ін (山陰道), куды ўваходзяць прэфектуры Таторы і Сіманэ. Назвы частак звязаны з канцэпцыяй інь і ян, дзе інь звычайна выкарыстоўваецца для абазначэння паўночнага боку гары, а ян — паўднёвага. Клімат рэгіёна субтрапічны, мусонны.
Эканоміка
Цюгоку індустрыяльна-аграрны рэгіён, пры гэтым значная частка апрацоўчай прамысловасці размяшчаецца галоўным чынам у паўднёвай частцы рэгіёна — у Сан'ё, а аграрная — у Сан'ін. На тэрыторыі Цюгоку здабываюць каменны вугаль, медзь, пірыты, малібдэн (90 % усёй здабычы ў краіне), уранавую руду, волава, вальфрам і інш.
У рэгіёне развіты хімічная (звыш 10% агульнаяпонскай вытворчасці), металургічная, нафтаперапрацоўчая, нафтахімічная, дрэваапрацоўчая, машынабудаўнічая (галоўным чынам судна- і авіябудаванне, транспартнае абсталяванне) і тэкстыльная прамысловасці. Прамысловыя прадпрыемствы размяшчаюцца галоўным чынам у паласе ўздоўж берага Унутранага Японскага мора.
Сельская гаспадарка складаецца з вырошчвання рысу, ячменю, пшаніцы, соі, салодкай бульбы, а таксама садаводства (цытрусавыя, персікі, груша), шаўкаводства, вінаградарства, тытуняводства; мясамалочная жывёлагадоўля. На ўзбярэжжы займаюцца рыбалоўствам і салянымі промысламі.
Уза (Буда-Кашалёўскі раён)
Уза́ (, Уза) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Узоўскага сельсавета.
Даўгаліўка (Радывыліўскі раён)
Даўгаліўка (Довга́лівка) — вёска ў Радывыліўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Крупэцкай вясковай абшчыны.
Іару
Іару, іалу — у егіпецкай міфалогіі замагільны свет, месца асалоды для душ памерлых фараонаў. Паводле пазнейшых уяўленняў Іару — райскія палі пад зямлёй, на якіх працуюць і атрымліваюць асалоду ўсе душы памерлых, апраўданыя судом Асірыса.
Украінская праваслаўная царква Кіеўскага патрыярхата
Украінская праваслаўная царква Кіеўскага Патрыярхата — праваслаўная царква ва Украіне з рэзідэнцыяй прадстаяцеля ў Кіеве, якая існавала з чэрвеня 1992 г. да снежня 2018 г. Была самай вялікай хрысціянскай царквой краіны. Узначальваў яе патрыярх Кіеўскі і ўсяе Русі-Украіны. Апошні прадстаяцель — патрыярх Філарэт. Падзялялася на 34 епархіі, якія аб’ядноўвалі больш за 5 тысяч парафій. Цэнтральны кафедральны сабор — Уладзімірскі сабор у Кіеве. З’явілася ў выніку руху за незалежнасць украінскага праваслаўя ад Рускай праваслаўнай царквы. Створана ў чэрвені 1992 г. шляхам аб’яднання часткі Украінскай Праваслаўнай Царквы Маскоўскага патрыярхату, якую ўзначальваў кіеўскі мітрапаліт Філарэт, і часткі Украінскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы. Лічыла сябе правапераемніцай праваслаўнай Кіеўскай мітраполіі Канстанцінопальскага Патрыярхату. Па стане на 2018 г. была самай шматлікай ва Украіне праваслаўнай царквой, да якой адносілі сябе 45,2 % праваслаўных украінцаў, па колькасці прыходаў і святароў (па дадзеным Дзяржаўнага камітэта па справах нацыянальнасцей і рэлігій Украіны) — другая. Мела экзархаты за межамі Украіны — у Еўропе і Расіі, таксама вікарыят у ЗША і Канадзе. У перыяд з 1996 па 2013 гг. кананізавала 13 святых. 15 снежня 2018 г. іерархі, якія прымалі ўдзел у Аб’яднальным саборы, прынялі рашэнне аб самароспуску царквы ў сувязі з аб’яднаннем праваслаўных цэркваў ва Украіне і стварэннем Праваслаўнай Царквы Украіны.
Гісторыя
Гістарычна праваслаўная царква на землях сучаснай Украіны ад часу хрышчэння Кіеўскай Русі была мітраполіяй Канстанцінопальскага Патрыярхату. У 1299 г. мітрапаліт Максім перанёс адміністацыйны цэнтр-рэзідэнцыю мітрапалітаў ва Уладзімір-на-Клязьме. З тых часоў і да 1461 г. мітрапаліты, якія жылі ва Уладзіміры, мелі тытул «Кіеўскія і ўсяе Русі». З 1352 г. кафедра мітрапаліта пераносіцца з Уладзіміра ў Маскву.
У 1448 г. ад Кіеўскай мітраполіі аддзялілася Маскоўская епархія. Толькі за 141 год (у 1589 г.) яна атрымала прызнанне Канстанцінопальскага Патрыярхату. Як сведчаць грэчаскія гісторыкі, у 1684 г. (у часы левабярэжнага гетмана Івана Самайловіча) Маскоўская патрыярхія звярнулася да Канстанцінопальскага патрыярха Якава з просьбай падпарадкаваць ёй Кіеўскую мітраполію (гэта значыць атрымаць права пасвячэння кіеўскіх мітрапалітаў), але атрымала рашучую адмову Канстанцінопаля. Гэта не перашкодзіла таемна высвеціць у Маскве ў сан кіеўскага мітрапаліта епіскапа Гедэона Святаполк-Чацвярцінскага.
У 1686 г. Канстанцінопальскі патрыярх Дыянісій пагадзіўся на падпарадкаванне Маскоўскай патрыярхіі праваслаўнай царквы на тэрыторыі Украіны, але ўжо праз год (у 1687 г.) менавіта за гэта ён быў асуджаны на Царгародскім Патрыяршым саборы і пазбаўлены сану, а падпарадкаванне прызнана актам хабарніцтва і адменена.
У 1689 г. была ўведзена забарона Кіева-Пячэрскай лаўры друкаваць любыя кнігі без дазволу Маскоўскага патрыярха. У наступным 1690 г. Маскоўскі сабор аддаў анафеме «кіеўскія новыя кнігі», гэта значыць кнігі Пятра Магілы, Кірыла Ставравецкага, Іанікія Галятоўскага, Лазара Барановіча, Антона Радзівілоўскага, Епіфана Славінецкага і інш., напісаныя тагачаснай украінскай літаратурнай мовай. У 1693 г. была ўведзена новая забарона Маскоўскага патрыярха на ўвоз у Маскву ўкраінскіх кніг. Улічваючы гістарычны ход падзей і становішча Украіны ў тыя часы, Украінская праваслаўная царква не змагла дабіцца адміністрацыйнай самастойнасці ад Рускай праваслаўнай царквы.
У 1924 г. быў прыняты дэкрэт (томас) Усяленскай Патрыярхіі, падпісаны патрыярхам Рыгорам VII і 12 мітрапалітамі аб некананічнасці перадачы Кіеўскай мітраполіі Маскве.
Вызначэннем Архірэйскага Сабора Рускай праваслаўнай царквы ад 25-27 кастрычнік 1990 г., у адказ на зварот украінскага епіскапату да Патрыярха Маскоўскага Алексія II і ўсяго епіскапату РПЦ, за Блажэннішага мітрапаліта Кіеўскага і ўсяе Украіны Філарэта (менавіта такі тытул быў нададзены Мітрапаліту Украіны ў 1990 г.), Украінскай Праваслаўнай Царкве была прадастаўлена незалежнасць і самастойнасць у кіраванні і правы шырокай аўтаноміі.
У 1992 г. мітрапаліта Кіеўскага і ўсяе Украіны Філарэта Архірэйскі сабор УПЦ (пры яго адсутнасці) адхіліў ад пасады і выбраў новага прадстаяцеля УПЦ МП Уладзіміра (Сабадана), які быў у той час мітрапалітам Растоўскім і Новачаркаскім. У 1997 г. па прадстаўленні епіскапату УПЦ МП Архірэйскі Сабор РПЦ выдаў «Акт аб адлучэнні ад царквы манаха Філарэта (Дзенісенка)» (сана мітрапаліта ён быў пазбаўлены ў 1992 г.) за «раскольніцкую дзейнасць».
Падчас афіцыйнай сустрэчы дэлегацыі Усяленскага Патрыярхату з Прэзідэнтам Украіны Віктарам Юшчанкам 24 сакавіка 2005 г., кіраўнік дэлегацыі Усяленскага патрыярхату архіепіскап Усевалад (Майданскі) перадаў пасланне Патрыярха кіраўніцтву і народу Украіны, дзе адзначалася: «матчына Царква, Канстанцінопальскі Патрыярхат, лічыць, што яе дачка — Маскоўскі Патрыярхат — мае тую кананічную тэрыторыю, якая існавала ў ёй да 1686 г. Падпарадкаванне Кіеўскай мітраполіі Маскоўскай Царквы было ажыццёўлена Патрыярхам Дыянісіем без згоды і зацвярджэння Святым і Свяцейшым Сінодам вялікай Царквы Хрыстовай».
Стэфэн Кары
Уордал Стывен «Стэф» Кары (Wardell Stephen "Steph" Curry II; г, Акран, ЗША) — амерыканскі прафесійны баскетбаліст, гульнёвы абаронца клубу Голдэн Стэйт Уорыёрз.
Двухразовы чэмпіён НБА (2015, 2017), а таксама двухразовы Самы каштоўны гулец НБА (у сезонах 2014/15, 2015—2016, двухразовы Чэмпіён свету ў складзе зборнай ЗША (2010, 2014). Усю прафесійную кар’еру выступае за «Голдэн Стэйт Уорыёрз».
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і таксама прафесійнага баскетбалісту Дэла Кары ў горадзе Акран, штат Агая, 14 сакавіка 1988 года. Скончыў сярэднюю школу Шарлату, дзе гуляў за баскетбольныя каманды і быў уключаны ў сімвалічныя зборныя канферэнцыі і штату. Пасля гэтага паступіў у Каледж Дэвідсана ў Паўночнай Караліне.
Кар’ера ў Каледжы Дэвідсана
Стэф Кары гуляў за каманду каледжа на працягу 3 гадоў. За гэты час ён правёў 104 гульні, у якіх набіраў 25.3 ачка, рабіў 4,5 падборы і 3,7 перадачы. Гэта статыстыка дапамагла яму спачатку стаць лепшым пачаткоўцам, а потым і лепшым гульнем Паўднёвай канферэнцыі. У 2008 годзе быў уключаны у другую сімвалічную зборную гульняў студэнцкага чэмпіянату ЗША, а ў наступным годзе — у першую.
2009—2013
На драфце НБА 2009 году Кары быў абраны пад 7-м нумарам камандай Голдэн Стэйт Уорыёрз і адразу стаў асноўным гульнёвым абаронцай. У першай гульне набраў 14 ачкоў і аддаў 7 перадач. Дзякуючы выдатнай статыстыцы (17.5 ачкоў, 5.9 рэзультатыўных перадач, 1.9 перахопаў) ён заняў другое месца ў галасаванні на Лепшага пачаткоўца НБА саступіўшы гульцу Сакрамента Кінгз Тайріку Эвансу. У 2011 годзе Стэф удзельнічаў у Конкурсу уменняў НБА, які выйграў. Скончыў сезон з сярэднімі паказчыкамі 18.6 ачкоў, 5.8 ассістаў і 1.5 перахопа, а таксама з рэкордным для клубу і лепшым працэнтам рэалізацыі штрафных кідкоў у лізе (93.4 %). У маі 2011 году Кары атрымаў траўму правага сухажылля вызванага неаднаразовым расцяжэннем звязкаў правай нагі.
Да старту наступнага сезону галенастоп аднавіўся, але Стывен паўторна траўміраваўся ў студзені. Праз месяц ён зноў атрымаў расцяжэнне і ў красавіку быў зноў праапераваны. У гэтым сезоне Кары з’явіўся толькі у 26 гульнях.
2014—2017
У прадсезонцы Кары закюлчыў 4-гадовы кантракт на $44 мільёна з Уорыёрз. На працягу года за Стэфам і яго аднаклубнікам Клэям Томпсанам замацавалась мянушка «Сплэш Бразерс» за выдатную гульню і ў асаблівасці за кідкі з трохачковай дугі. У лютым 2013 Кары усталяваў рэкордны ў кар’еры паказчык па ачках, набраўшы 54 пункты ў гульне супраць Нікс, уключая 11 трохачковых (рэкорд Уорыёрз. У канцы сезону Кары усталяваў рэкорд Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі па колькасці трохачковых за сезон. Яго сярэднія паказчыкі ў 22.9 ачка і 6.9 ассісту за гульню дазволілі клубу прайсці у плэй-оф, дзе яны разабраліся з Дэнверам у 6 гульнях, а потым таксама у 6 гульнях саступілі Сан-Антоніа. У 2015 і ў 2016 гадах атрымліваў прыз MVP НБА.
IC 1158
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Бернар Казнёў
Бернар Казнёў (Bernard Cazeneuve; нар. 2 чэрвеня 1963, Санлиса, Уаза) — французскі дзяржаўны дзеяч, член Сацыялістычнай партыі. Прэм’ер-міністр Францыі з 6 снежня 2016 па 15 мая 2017.
Раскрыццё (рэстаўрацыя)
Раскрыццё — сукупнасць работ і мерапрыемстваў па пазбаўленні матэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей ад пазнейшых дысануючых напластаванняў. У найпрасцейшых выпадках рэстаўрацыя можа складацца толькі з раскрыцця.
Раскрыццё помніка дапушчальнае толькі ў выпадку, калі выдаляемыя фрагменты не ўяўляюць каштоўнасці ні з архітэктурна-мастацкай, ні з гістарычнага боку або ўяўляюць меншую цікавасць, чым каштоўнасць раскрыванага арыгінала. Выдаляць напластаванні дазволена толькі пасля адкрытага калегіяльнага рашэння з удзелам прафесіяналаў. У выпадку наяўнасці стадыі раскрыцця, аб’ектам рэстаўрацыйнага даследавання заўсёды павінен быць увесь аб’ект, а не толькі яго асобныя элементы, які загадзя прызнаюцца каштоўнымі.
Раскрыццё недапушчальнае, калі яно парушае канструктыўную устойлівасць будынка ці ўплывае на пагаршэнне ўмоў яго захавання.
Неабходна прадугледзець меры па захаванасці раскрытых элементаў ці паверхняў сцен, бо практыка паказвае, што ў новых умовах раскрыты аб’ект трапляе ў больш жорсткі рэжым існавання. Пасля фрагментарнага выдалення тынкоўкі на фасадах Сафійскага сабора ў Кіеве, Сафійскага сабора ў Полацку, Спаса-Праабражэнскага сабора ў Чарнігаве і іншых помнікаў архітэктуры Кіеўскай Русі, выяўлена першапачатковая фактура старажытнага мура. Раскрыццё ў гэтых выпадках дазволіла выявіць першапачатковую фактуру старажытнага мура, якая мае вялікую эстэтычную выразнасць, і адначасова як бы навочна паказаць сапраўдную старажытнасць збудавання. Падобнага роду раскрыцці, нават малаважныя па аб’ёме, могуць вельмі актыўна ўздзейнічаць на ўспрыманне не толькі асобных збудаванняў, але і гарадскога асяроддзя ў цэлым. Так, раскрыццё ў выглядзе невялікіх зандажоў фрагментаў гатычнага мура на будынках Львова ці Каўнаса спрыяюць стварэнню асаблівай эмацыйнай атмасферы гарадскога ансамбля, прасякнутай адчуваннем гістарычнасці.
Вельмі вялікі мастацкі эфект можа даць раскрыццё натуральнай фактуры сцен у аб’ёмах усяго збудавання пры ўмове забеспячэння адпаведных мер захаванасці (напрыклад, выдаленне тынкоўкі са сцен царквы Пятра і Паўла ў Кажэўніках у Ноўгарадзе, вызваленне ад шалёўкі помнікаў народнага драўлянага дойлідства. Правамерна і вызваленне ад закладак праязных арак ці порцікаў.
Іанасфера
Іанасфера, іонасфера — іанізаваны слой верхняй атмасферы Зямлі на вышыні ад 50—80 да некалькіх тысяч кіламетраў. Верхняя мяжа іанасферы — знешняя частка магнітасферы.
Яна ўяўляе сабой іанізаваную плазму, якая валодае электраправоднасцю. Тут прысутнічаюць зараджаныя атамы кісларода, гелія і вадарода, а таксама свабодныя электроны. Атамы і малекулы паветра зараджаюцца ў выніку страты электрона, або набыцця свабоднага электрона пад уздзеяннем касмічнага і сонечнага выпрамянення.
Крыніцы іанізацыі высокіх слаёў атмасферы — ультрафіялетавае і рэнтгенаўскае выпрамяненні Сонца і патокі часцінак, што ўрываюцца ў атмасферу з калязямной касмічнай прасторы. Часцінкі іанасферы ўтвараюць вельмі разрэджанае і высок-электраправоднае асяродцзе. Iанасфера адыгрывае важную ролю ў радыёсувязі, у ёй адбываюцца палярныя ззянні і магнітныя буры.
Іанасфера складаецца з сумесі газу нейтральных атамаў і малекул (у асноўным азоту N2 і кіслароду О2) і квазінейтральнай плазмы (колькасць адмоўна зараджаных часціц толькі прыкладна роўная колькасці станоўча зараджаных). Ступень іанізацыі становіцца істотнай ужо на вышыні 60 кіламетраў і няўхільна павялічваецца з аддаленнем ад Зямлі.
Вылучаюць тры слаі з павышанай канцэнтрацыяй іонаў і электронаў: слой D — на вышынях 60 — 90 км; слой Е — на вышынях 105—160 км; слой F — вышэй 180 км.
Іонасфера валодае здольнасцю паглынаць, адбіваць і пераламляць радыёхвалі рознай даўжыні. У выніку адбіцця радыёхваляў ад іонасферы магчыма далёкая радыёсувязь на Зямлі.
Подыум
Подыум ці подый, таксама подыюм — высокая, звычайна прамавугольная платформа з лесвіцай з аднаго боку і стромкімі іншымі бакамі. На подыуме ўзводзіліся антычныя (пераважна рымскія і этрускія) храмы.
Подыумам таксама называюць узвышэнне для натуры ў скульптараў, мастакоў.
Літаратура
Подыум //
Замішчына
Замішчына (Замі́щина) — вёска ў Радывыліўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Крупэцкай вясковай абшчыны.
Бязногія земнаводныя
Бязногія земнаводныя (Gymnophiona) — атрад земнаводных. Характарызуюцца крайняй спецыялізацыяй і прымітыўнасцю будовы.
Апісанне
Прыстасаваны да падземнага, рыючага спосабу жыцця. Цела падоўжанае, чэрвепадобнае, даўжыня ад 10 см да 1-1,5 м.
Галава невялікая, лапатападобная, слаба адмежаваная ад тулава, рот ссунуты ўніз. Чэрап амаль цалкам пакрыты косткамі, якія зрастаюцца ў буйныя блокі. Вочы недаразвітыя, схаваныя пад скурай. Барабанная перапонка і сярэдняе вуха адсутнічаюць; добра развіты нюх і дотык, на галаве маецца тонкае ўцяжное шчупальца — унікальны орган, які, відаць, выкарыстоўваецца пры пошуках ежы, палавога партнёра і інш. Язык добра развіты, можа быць прымацаваны да дзёснаў. Шматлікія дробныя, загнутыя назад зубы звычайна размешчаны ў 2—4 рады на сківіцах, сашніках і паднябенных касцях. Скура голая, з колцападобнымі зморшчынамі (да 400), багата пакрыта сліззю шматлікіх залоз; у некаторых у скуры маюцца дробныя касцяныя лускавінкі.
Канечнасці і іх паясы адсутнічаюць, пазванкі (80-285) дваякаўвагнутыя, рэбры і хвост кароткія. Многія ўнутраныя органы моцна выцягнуты; звычайна левае лёгкае рэдукавана, часам цалкам. У самцоў маецца няпарны капулятыўны орган.
Пашырэнне
Выдзяляюць 9 сучасных сямействаў, каля 165 відаў. Распаўсюджаны ў вільготных тропіках і прылеглых шыротах у Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы, Афрыцы, на Сейшэльскіх астравах, у Індыі і Паўднёва-Усходняй Азіі (няма на Мадагаскары, у Новай Гвінеі і Аўстраліі).
Большасць жыве ў вільготнай глебе па берагах рэк і азёр, некаторыя — у вадзе. Перасоўваюцца па зямлі, змеепадобна выгінаючы цела.