cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Антитіла (гурт)
Дзейнасць падчас расійскага ўварвання ва Украіну ў 2022 годзе
Пасля адмовы ва ўдзеле, Эд Шыран прапанаваў далучыцца да яго песні 2step. Каманда «Антитіла» запісалі на ўкраінскай мове другі куплет і прыпеў да трэка. Саліст гурта Тарас Таполя адзначыў праяву падтрымкі народа Вялікабрытаніі Украіны ў поўнамаштабнай вайне з Расіяй. «Людзі не толькі на словах, але і канкрэтных учынках пацвярджаюць свае прынцыпы», — дадае ён.
Песня 2step «Антитіла» прысвяцілі памяці ўкраінскага рэжысёра Дзмітрыя Маніфеста. Усе сабраныя з манетызацыі сродкі перадаюцца дабрачыннай арганізацыі Music Saves UA, якая займаецца аказаннем гуманітарнай дапамогі ўкраінцам.
Аскар Авейдэ
Аскар Авейдэ (, Марыямпаль, Аўгустоўская губерня, цяпер Літва —, Вяцкая губерня, Расія) — гісторык, журналіст.
У 1858 скончыў юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта, у 1859-61 працягваў вучыцца за мяжою. Служыў практыкантам у судовых установах Варшавы. Актыўны ўдзельнік паўстання 1863—1864 гадоў. З восені 1862 увайшоў у склад Цэнтральнага нацыянальнага камітэта ў Варшаве па падрыхтоўцы паўстання. У канцы ліпеня 1863 прыехаў у Вільню як камісар паўстанцкага варшаўскага ўрада. Належаў да памяркоўнага крыла чырвоных, крытыкаваў К. Каліноўскага за сепаратызм. Арыштаваны ў Вільні 22.8.1863. Падчас следства, якое вялося ў Вільні і Варшаве, выдаў многіх удзельнікаў паўстання. Напісаў пра паўстанне падрабязныя нататкі, якія ўпершыню надрукаваны ў 1866 у Варшаве абмежаваным тыражом; перавыдадзены ў 1961 у Маскве. Гэтыя нататкі сталі надзвычай важнай гістарычнай крыніцай пра паўстанне. У 1866 сасланы на пасяленне ў Вяцкую губерню, дзе і памёр.
1929 год у гісторыі кіно
1929 год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
Карсыні
Карсыні (Корсині́) — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Бацярства
Бацярства — львоўская субкультура, якая існавала з сярэдзіны XIX да сярэдзіны XX стагоддзя.
Назва «бацяр», верагодна, паўстала ад венгерскага «betyar», што азначае твар, які мае дзіўныя погляды і здзяйсняе непрадказальныя ўчынкі, авантурыста, валацугу.
Гісторыя
Львоўскія бацяры паўсталі на Лычакаві і Пагулянцы, ў парку «Пагулянка». Там былі для гэтага ідэальныя перадумовы: Пагулянка была цэнтрам львоўскіх забавак. Бацяры гуртуюцца вакол «садкоў» — пабаў пры мясцовых броварах. Першыя (у першай палове XIX стагоддзе) бацяры былі хуліганамі, гультаямі і кішэннікамі.
З часам яны перасталі красці і буяніць, затое ўсяляк пачалі высмейваць Аўстра-Венгерскую імперыю. Вядомая гісторыя, калі бацяр, гуляючы па плошчы Рынак, голасна заявіў, што «мае імператара ў адным месцы». Яго адразу ж арыштавала жандармерыя. Аднак бацяры нанялі яму адваката, які здолеў звесці ў судзе яго віну да ўказання няслушнага месца знаходжання Франца Іосіфа І, за што яго асудзілі на два дні ў турме.
Бацяры набывалі забаўныя і рамантычныя рысы. Іх лозунгам служыў заклік: «Любіць Львоў, любіць жанчын і любіць жартаваць». Удзел асобных бацяр на польскім баку ў польска-ўкраінскай вайне выклікала распаўсюджванне легенды аб «геройскіх бацярах і дзецях» як галоўных стваральніках перамогі польскіх войскаў. Папулярнасць бацяры набылі ў часы Польскай Рэспублікі, калі папулярызавалася іх мова — Львоўская гвара і бацярскія песні. З 1933 да 1939 года да агульнапольскага эфіру выходзіла рэгулярная папулярная бацярская перадача Львоўскага радыё «На вясёлай Львоўскай хвалі» (Wesoła lwowska fala), якую вялі яе аўтары польскія акцёры Генрык Фогельфенгер (Henryk Vogelfänger) (Тонька) і Казімеж Вайда (Kazimierz Wajda) (Шчэпцьа).
Бацяр Багдан Рыбка так характарызуе львоўскіх бацяраў:«Яны былі такія дробныя хуліганы, разумееце, акно некаму разбілі, недзе дзеўку за півам дзялілі, кулакамі па пысе білі. Але ні да якой крывавай бойні гэта не прывяло. Наадварот, бацяры, яны змагаліся са злодзеямі, называлі іх добрымі і выганялі іх са сваёй мясцовасці, прыгняталі іх і ўсё іншае».У 2008 годзе Львоўская гарадская ўлада ўвяла Дзень львоўскіх бацяр, які праходзіцца на 1 мая пад заклікам «Бацяры ўсіх краін, яднайцеся».
Артур Нікіш
А́ртур Ні́кіш (Nikisch Artúr; 12 кастрычніка 1855, Лебеньісентміклаш, Венгрыя — 23 студзеня 1922, Лейпцыг) — венгерскі дырыжор, кампазітар, педагог.
Біяграфія
Вучыўся ў 1866—1873 гадах у Венскай кансерваторыі. З 1874 года скрыпач венскага прыдворнага аркестра. З 1878 года другі дырыжор і хормайстар, у 1882—1889 гадах галоўны дырыжор опернага тэатра, у 1902—1907 гадах выкладчык кансерваторыі ў Лейпцыгу. У 1889—1893 гадах кіраваў Бостанскім сімфанічным аркестрам, з 1895 года аркестрам Гевандхаўза, адначасова Берлінскім і Гамбургскім філарманічнымі аркестрамі, у 1893—1895 гадах Оперным тэатрам у Будапешце і інш.
Творчасць
Дырыжыраваў напамяць. Яго творчасць вызначалася моцным тэмпераментам, вялікай свабодай і адначасова строгасцю і дакладнасцю ў апрацоўцы дэталей. Адыграў, вялікую ролю ў прапагандзе творчасці П. Чайкоўскага ў Еўропе і Амерыцы. У рэпертуары таксама творы Л. Бетховена, А. Брукнера, Г. Малера, М. Рэгера, Р. Штрауса, Р. Шумана, Ф. Ліста, Р. Вагнера, І. Брамса. Аўтар кантаты, аркестровых твораў, струннага квартэта і інш.
Уладзімір Міхайлавіч Кастрыкін
Уладзімір Міхайлавіч Кастрыкін (1918—1943) — малодшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Уладзімір Кастрыкін нарадзіўся ў 1918 годзе ў вёсцы Кутлі (цяпер — Пічаеўскі раён Тамбоўскай вобласці). Пасля заканчэння няпоўнай сярэдняй школы працаваў у калгасе. У 1938 годзе Кастрыкін быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Са студзеня 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да верасня 1943 года гвардыі малодшы сяржант Уладзімір Кастрыкін камандаваў аддзяленнем 239-га гвардзейскага стралковага палка 76-й гвардзейскай стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.
У ноч з 27 на 28 верасня 1943 года Кастрыкін ў ліку першых пераправіўся праз Дняпро у раёне вёскі Асарэвічы Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР і прыняў актыўны ўдзел у баях за захоп і ўтрыманне плацдарма на яго заходнім беразе. У тых баях ён асабіста знішчыў некалькі агнявых кропак праціўніка, што садзейнічала паспяховай пераправе асноўных сіл. Таксама разам са сваім аддзяленнем Кастрыкін прыкрываў пераправу частак палка. 6 кастрычніка 1943 года Кастрыкін загінуў у баі. Пахаваны ў Асарэвічах.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі малодшы сяржант Уладзімір Кастрыкін пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама пасмяротна быў узнагароджаны ордэнам Леніна.
Крыжыўка
Крыжыўка (Кри́жівка) — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
NGC 5654
NGC 5654 (іншыя абазначэнні — UGC 9319, MCG 6-32-50, ZWG 192.32, PGC 51807) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Георг Філіп Тэлеман
Біяграфіяныя звесткі
Вучыўся музыцы ў гарадской школе Магдэбурга і ў К. Кальвера. Працаваў арганістам, пісаў оперы для гарадскога тэатра ў Лейпцыгу. З 1704 прыдворны капельмайстар пры герцагскім двары ў Польшчы, працаваў у Эйзенаху, Франкфурце-на-Майне (Германія), з 1721 музік-дырэктар пяці галоўных цэркваў у Гамбургу.
Творчасць
Адзін з першых перайшоў ад поліфаніі да гамафонна-гарманічнагна стылю кампазіцыі. Значнае месца ў яго творчасці займае інструментальная музыка, у аснове якой праграмныя творы. Аўтар опер (больш за 40), араторый, кантат, пасіёнаў, мес, магніфікатаў, аркестровых сюіт, у т.л. праграмных («Дон Кіхот»), канцэртаў з саліруючымі інструментамі, камерна-інструментальных і вакальных твораў, больш як 700 песень.
Чатырнаццаць пунктаў славацкага нацыянал-сацыялізму
Чатырнаццаць пунктаў славацкага нацыянал-сацыялізму (Štrnásť bodov slovenského národného socializmu) — палітычная праграма радыкальнага крыла Глінкавай славацкай народнай партыі, агалошаная Войцехам Тукам на паседжанні Глінкавай гвардыі ў Трэнчынскіх-Цепліцах.
Складанне
Адразу пасля перамоваў у Зальцбургу радыкалы пачалі кампанію па ўкараненні ідэалогіі і метадаў нацыянал-сацыялізму ў грамадскім жыцці Славаччыны. Войцех Тука сцвярджаў, што ў выніку перамоваў у Зальцбургу для Славаччыны пачалася новая, блажэнная эра. Новая сістэма павінная была характарызавацца працай, дысцыплінай, бясстрашнасцю й бескарыслівасцю. 21 студзеня 1941 году Войцех Тука агалосіў 14 пунктаў праграмы славацкага нацыянал-сацыялізму. Праграма была складзеная Войцехам Тукам і бератарам са службы прапаганды Эндрасам паводле нямецкай мадэлі.
Сцяжны канал
Сцяжны́ кана́л, Сцяжна́я кана́ва, Трайча́нскі кана́л — меліярацыйны канал у Старадарожскім і Любанскім раёнах Мінскай вобласці, левы прыток Слаўкавіцка-Ямінскага канала. Даўжыня 16,9 км. Пачынаецца за 1,5 км на ўсход ад аграгарадка Прусы Старадарожскага раёна, вусце за 5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Трайчаны Любанскага раёна. Прыток — Цясноўскі канал (злева).
Уладзімір Пятровіч Пакроўскі
Уладзімір Пятровіч Пакроўскі (, Мсціслаў —, Орша) — Герой Сацыялістычнай Працы (1974).
Біяграфія
У 1944 годзе пасля заканчэння Мсціслаўскага фабрычна-завадскога вучылішча сувязі быў размеркаваны на працу ў Оршу манцёрам.
Батурын (сярэбраная манета)
Батурын — сярэбраная памятная манета наміналам 10 грыўняў, выпушчаная Нацыянальным банкам Украіны, прысвечаная сталіцы Гетманщыны, рэзідэнцыі гетманаў Левабярэжнай Украіны — Батурыну. Пачынаючы з 1669 года тут размяшчаліся і функцыянавалі вышэйшыя ўрадавыя ўстановы, жылі прадстаўнікі казацкай старшыны.
Яніс Чакстэ
Яніс Чакстэ (Jānis Čakste;  — ) — першы прэзідэнт Латвійскай Рэспублікі.
Сласціхіна
Сласціхіна (Сластихино) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Тупікаўскага сельскага паселішча.
Уладзімір Пятровіч Пакроўскі
Біяграфія
З 1948 года прызваны на службу ў Савецкую армію. Пасля заканчэння тэрміну службы вярнуўся на раённы вузел сувязі. Абслугоўваў лініі сувязі Дубровенскага, Сенненскага, Талачынскага і Аршанскага раёнаў.
Яніс Чакстэ
Палітычная дзейнасць
У студзені 1919 года на чале латвійскай дэлегацыі наведвае Лондан і парыжскую мірную канферэнцыю. 1 мая 1920 года адкрывае першае пасяджэнне Канстытуцыйнага сходу. Прымае ўдзел у выбарах яго старшыні. Атрымлівае 83 галасы, тады як Яніс Райніс — толькі 48.
Сласціхіна
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак у хуткім часе ўвайшла ў склад РСФСР.
Яніс Чакстэ
Палітычная дзейнасць
14 лістапада 1922 г. Сейм абірае Чакстэ першым прэзідэнтам Латвіі (92 дэпутата — «за», 6 устрымаліся) як адзінага кандыдата. 6 лістапада 1925 г. ён абіраецца паўторна. За час прэзідэнцтва абвясціў 402 законы. Ліберальным быў закон аб адукацыі, які абавязваў дзяржаву і самакіраванне ствараць столькі школ нацменшасцей, колькі неабходна. Памілаваў 549 чалавек. З 14 лістапада 1919 года — дацэнт Латвійскага ўніверсітэта, 28 верасня 1924 года атрымаў ступень Dr. iur. honoris causa. З 1921 года чытаў лекцыі і на афіцэрскіх курсах.
Уладзімір Пятровіч Пакроўскі
Біяграфія
Першым у Беларусі прапанаваў новы спосаб зрошчвання кабеляў сувязі і мантажу муфт, што значна павысіла якасць сувязі. Навучыў сваёй прафесіі больш за трыццаць маладых рабочых.
Яніс Чакстэ
Палітычная дзейнасць
14 сакавіка 1927 г. памёр. Пахаваны на Лясным могілках у Рызе.
У 2003 годзе ў Елгаве ўсталяваны помнік, а ў сталіцы імем Чакстэ названая вуліца.
Сласціхіна
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2019 гадах у складзе Пячатнікаўскага сельскага паселішча.
Джэрмазіна
Джэрмазіна (Germasino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кома.
Насельніцтва складае 255 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 14 чал./км². Займае плошчу 18 км². Паштовы індэкс — 22010. Тэлефонны код — 0344.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы SS. San Donato.
Рыгор Іванавіч Шалушкоў
Рыгор Іванавіч Шалушкоў (1899—1943) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў падпольнага і партызанскага руху на Украіне, сакратар Жытомірскага падпольнага абкама КПУ. Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
Пасля рэвалюцыі ў пачатку 1918 года Г. І. Шалушкоў добраахвотна пайшоў у Чырвоную Армію. Удзельнік Грамадзянскай вайны.
У 1926 годзе дэмабілізаваўся і працаваў спачатку рахункаводам у акруговай страхавой касе горада Палтава, а потым — на розных гаспадарчых пасадах Палтаўскага акруговага будаўнічага трэста.
У 1929 годзе Г. І. Шалушкоў быў абраны сакратаром партыйнай арганізацыі гэтага трэста, а ў 1931 годзе — сакратаром партыйнай арганізацыі чыгуначнай станцыі Грабёнка. З 1932 па 1937 год быў на прафсаюзнай і гаспадарчай рабоце. З 1937 года Г. І. Шалушкоў — сакратар парткама завода «Прагрэс», інструктар Бердычаўскага райкама партыі. У 1940 годзе яго абралі першым сакратаром Карастышэўскага райкама КПУ.
Калі пачалася Вялікая Айчынная вайна, Жытомірскі абкам КПУ заняўся падборам кадраў для работы ў тыле ворага. Сакратаром падпольнага абкама партыі быў зацверджаны Г. І. Шелушков. У пачатку ліпеня 1941 года ён прыбыў у Жытомір і ўладкаваўся дворнікам на хлебзавод. Знаёміўся са становішчам, вывучаў людзей і усталёўваў сувязі.
У пачатку 1942 года ў Жытоміры Г. І. Шалушкову ўдалося стварыць каля 20 падпольных груп. Ён усталяваў сувязі з падпольнымі групамі ў Карастышеўскім, Чудновскім, Потиевском, Брусілаўскімм, Жытомірскім раёнах. У сакавіку 1942 года была створана кіруючая тройка на чале з Г. І. Шалушковым. Тройка ўсталявала цесную сувязь з падпольнымі групамі вобласці і разгарнула актыўную падпольную барацьбу супраць акупантаў. Штабам партызанскага руху ў вобласці назваў Г. І. Шалушкоў гэтае баявое ядро падполля на Жытоміршчыне.
У сакавіку 1942 года было створана дзве друкарні ў Жытоміры, а таксама па адной — у Чудноўскім і Карастышеўскім раёнах, набыта 5 пішучых машынак. Гэта дало магчымасць пашырыць выпуск улётак і ўзмацніць палітычную працу сярод насельніцтва. Створаны раней штаб партызанскага руху на чале з Г. І. Шалушковым, фактычна выконваў функцыі падпольнага абкама партыі, у жніўні 1942 года быў перайменаваны ў абласны падпольны камітэт. Неўзабаве падпольны абкам ўзначаліў дзейнасць усіх арганізацый і груп горада, а затым і вобласці.
У канцы 1942 года на Жытоміршчыне ўжо дзейнічала каля 75 падпольных арганізацый і груп, якія аб’ядноўвалі амаль 2,5 тысячы чалавек. У распараджэнні падпольных арганізацый было 28 радыёпрыёмнікаў, 5 друкарняў, 5 пішучых машынак, якія выкарыстоўваліся для размнажэння лістовак і газет. Падпольнымі арганізацыямі Жытоміршчыны ў перыяд нямецка-фашысцкай акупацыі было надрукавана 102500 асобнікаў лістовак.
Вялікую дапамогу аказвалі падпольшчыкі вобласці партызанскім атрадам і злучэнням. Яны падрыхтавалі і адправілі да партызанаў 2364 байца, даставілі 1502 вінтоўкі, 3243 гранаты, 11 станковых і 70 ручных кулямётаў, 31 аўтамат, 56 пісталетаў, каля 200 тысяч патронаў, 16 цэнтнераў толу, 245 снарадаў і мін. Падпольныя арганізацыі вобласці забяспечвалі партызанскія атрады прадуктамі харчавання, адзеннем, абуткам, медыкаментамі, дапамагалі ім разведкай. Было арганізавана 4 майстэрні для рамонту зброі.
Сіламі падпольных арганізацый пушчана пад адхон 34 варожых эшалона з жывой сілай і тэхнікай ворага, падарвана 18 мастоў, знішчана 19 аўтамашын. Падпольшчыкі разбуралі тэлефонную і тэлеграфную сувязь, грамілі гарнізоны немцаў. Вялікую працу яны правялі па арганізацыі масавага сабатажу палітычных, эканамічных і ваенных мерапрыемстваў акупантаў.
Для абмеркавання задач далейшай барацьбы з акупантамі 10 красавіка 1943 года была склікана партыйная канферэнцыя. У ёй прыняло ўдзел 19 дэлегатаў ад раённых і нізавых арганізацый. Канферэнцыя вырашыла ўзмацніць узброеную барацьбу з фашыстамі і іх памагатымі, ствараць новыя і новыя партызанскія атрады. На канферэнцыі быў абраны абласны камітэт партыі. Сакратарамі абкама абралі Рыгора Іванавіча Шелушкова і Аляксея Дзям’янавіча Бародзія.
У маі 1943 года падпольны абкам партыі рыхтаваў выхад падпольшчыкаў у партызанскія атрады, каб разгарнуць масавую адкрытую барацьбу з нямецкімі акупантамі. Але перад самым правядзеннем гэтай аперацыі, 25 мая 1943 года, правакатары, якія праніклі ў камітэт, выдалі яго кіраўнікоў. У гэты час і быў арыштаваны Г. І. Шалушкоў. 30 мая 1943 года пасля жорсткіх катаванняў у засценках гестапа Рыгор Іванавіч Шелушков і Аляксей Дзям’янавіч Бародзій былі расстраляныя.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 8 мая 1965 года за асаблівыя заслугі ў арганізацыі і кіраўніцтве Жытомірскім падпольным абкамам партыі, мужнасць і гераізм, паказаныя ў барацьбе супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у перыяд Вялікай Айчыннай вайны сакратару Жытомірскага падпольнага абкама КПУ Шалушкову Рыгору Іванавічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. Узнагароджаны ордэнам Леніна.
У горадзе Жытоміры Герою ўсталяваны помнік, яго імем названа вуліца ў Бярдзічаве. У лесе каля вёскі Доўжык, у трох кіламетрах ад Жытоміра, збудаваны абеліск на месцы расстрэлу Г. І. Шалушкова і А. Д. Бародзія. У горадзе Карастышыў Жытомірскай вобласці на Алеі Герояў Г. І. Шалушкову усталяваны бюст, на прахадной завода «Прагрэс» у горадзе Бярдзічаве — мемарыяльная дошка.
Газета Слонімская
«Газета Слонімская» — масава-палітычны штотыднёвік, выходзіць накладам 3500 асобнікаў, упершыню выйшаў у 1938 годзе, адроджаны ў красавіку 1997 года, распаўсюджваецца (разам з газетай «Отдушина») праз уласную сістэму распаўсюджвання ў горадзе Слоніме i Слонімскім раёне, а таксама ў суседніх раёнах Гродзенскай вобласці.
Выходныя звесткі
32-палосны тыднёвік фармату А3 з 8-палосным укладышам газеты «Отдушина» агульным аб'ёмам 40 палос і тыражом (студзень 2016) 3500 асобнікаў.
Гісторыя
Газета Слонімская — найстарэйшае незалежнае перыядычнае выданне ў Слоніме — Гродзенская вобласць, Беларусь. Першапачаткова «ГС» выйшла 25 снежня 1938 года. Яе выдаўцамі былі беларускі паэт Сяргей Новік-Пяюн і ягоная жонка Людміла. Газета выдавалася на польскай мове, бо дазвол рабіць беларускае выданне Новікі не атрымалі ад уладаў. «Газета Слонімская» была незалежным выданнем, адлюстроўвала грамадскае і культурнае жыццё Слоніма і Слонімскага раёна. На пачатку 1939 года «ГС» спыніла існаванне з прычыны забароны яе ўладамі і арышту выдаўца Сяргея Новіка-Пеюна.
«Газета Слонімская» была адноўлена ў 1997 годзе як грамадска-палітычнае незалежнае выданне. Яе заснавальнікам і галоўным рэдактарам з’яўляецца Віктар Валадашчук. Мова выдання — беларуская і руская. Першы нумар адроджанай «ГС» выйшаў 24 красавіка 1997 года накладам 3 000 паасобнікаў. З цягам часу наклад узрос да 12 500 паасобнікаў. Павялічылася і тэрыторыя распаўсюджання газеты, на якой пражывае прыкладна 250 тысяч чалавек. «ГС» пачалі чытаць не толькі ў Слонімскім, але і Дзятлаўскім, Зэльвенскім, Мастоўскім, Ваўкавыскім, Навагрудскім раёнах Гродзеншчыны ды іншых рэгіёнах рэспублікі. У пачатку 2006 года, калі сярод іншых незалежных выданняў Беларусі «Газета Слонімская» была выдалена з падпісных каталогаў «Белпошты» і сістэмы распаўсюджвання праз «Белсаюздрук», наклад упаў да 7 000 паасобнікаў.
Сёння «Газета Слонімская» выходзіць на 40 старонках разам з рэкламнай газетай «Отдушина» накладам 3500 паасобнікаў. Газета друкуецца ў колеры і чорна-белым фармаце А-3. Асноўнымі прынцыпамі «ГС» з’яўляюцца аператыўнасць, праўдзівасць, прынцыповасць у адлюстраванні жыцця рэгіёна. Газета шырока і ўсебакова асвятляе палітычныя, грамадскія і культурныя падзеі, удзяляе вялікую ўвагу гісторыі роднага краю, спартыўнаму, рэлігійнаму і літаратурнаму жыццю.
2020—2021
9 лістапада 2020 года дома ў заснавальніка газеты Ганны Валадашчук і ў рэдакцыі «Газеты Слонімскай» правялі ператрус, забралі кампутары, паралізавалі працу. Нумар «Газеты Слонімскай» 11 лістапада не выйшаў у свет. Ганна Валадашчук пакінула Беларусь праз пагрозу крымінальнага пераследу.
18 лістапада 2020 года Ганна Валадашчук паведаміла, што ва ўмовах гвалту выдаваць газету стала немагчыма, таму «Газета Слонімская» прыпыніла свой выхад на паўгода. На думку старшыні Беларускай асацыяцыі журналістаў Андрэя Бастунца, ператрус «Газеты Слонімскай» пацвярджае ціск уладаў на рэгіянальную прэсу.
Штотыднёвік не выходзіў з восені 2020 года і планаваў аднавіць выхад. Міністэрства інфармацыі ўнесла «Газету Слонімскую» і «Отдушину» ў рэестр друкаваных выданняў, аднак друкарні ў Брэсце, Пінску і Гродне адмовіліся друкаваць недзяржаўныя газеты, напрыклад дырэктар Гродзенскай друкарні Віталь Барцэвіч спаслаўся на «шчыльны графік» і «загружанасць вытворчасці». Тым не менш рэдакцыя вырашыла працягнуць абнаўляць сайт.
1934 год у гісторыі кіно
1934 год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
Россаш (Бяльскі павет)
Ро́ссаш, або Ро́саш (Rossosz) - вёска ва ўсходняй Польшчы. Уваходзіць у склад гміны Россаш Бяльскага павета Падляскага ваяводства. Насельніцтва на 2011 год — 1022 чалавекі. Знаходзіцца за 16 км на поўдзень ад Белай, за 110 км ад Любліна, на аўтамабільнай дарозе.
Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
У 1569 годзе згодна з умовамі Люблінскай уніі Росаш перайшла да Каралеўства Польскага. У канцы XVI ст. яна атрымала Магдэбургскае права, пацверджанае ў 1645 годзе. У 1599 годзе тут збудавалі касцёл. У 1624 годзе Росаш перайшла да Мікалая Фірлея, пазней знаходзілася ў валоданні Рысінскіх, Патоцкіх, Асалінскіх.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Росаш апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Бельскім павеце. На 1827 год у мястэчку было 176 будынкаў. У 1888 годзе статус Росашы панізілі да вёскі.
У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Росаш занялі войскі Германскай імперыі.
Найноўшы час
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Росаш апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.
У Другую сусветную вайну з верасня 1939 да жніўня 1944 года Росаш знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Рэйха. У 1975—1998 гадах вёска ўваходзіла ў склад Бельскага ваяводства.
BMW X7
BMW X7 — поўнапамерны люксавы красовер нямецкай кампаніі BMW. Выпускаеца з 2018 года.
Канцэпт аўтамабіля ўпершыню быў прадстаўлены на Міжнародным аўтамабільным салоне ў Франкфурце ў 2017 годзе.
X7 стандартна мае тры шэрагі сядзенняў і пабудаваны на той жа платформе, што і BMW X5 і BMW X6. X7 разлічаны ў першую чаргу на пакупнікоў у ЗША. Аўтамабіль павінен скласці канкурэнцыю Mercedes-Benz GLS-клас і Range Rover.
Вытворчасць
BMW X7 вырабляецца на заводзе маркі ў (ЗША).
Сяргей Аляксандравіч Балашэнка
Сяргéй Аляксáндравіч Балашэнка (нар. года, в. Стайкі, Магілёўскі раён, Магілёўская вобласць, БССР) — беларускі юрыст, доктар юрыдычных навук (2001), прафесар (2007), заснавальнік нацыянальнай школы экалагічнага права.
Біяграфія
Сяргей Аляксандравіч нарадзіўся ў вёсцы Стайкі, Магілёўскага раёна, Магілёўскай вобласці Беларускай ССР у 1962 годзе.
Скончыў у 1989 годзе юрыдычны факультэт, пасля чаго адразу працаўладкаваўся на пасаду выкладчыка кафедры дзяржаўнага права і савецкага будаўніцтва. Пачынаючы з 1991 года з’яўляецца загадчыкам кафедры экалагічнага і аграрнага права юрыдычнага факультэта БДУ.
З 1999 па 2002 займаў пасаду дэкана факультэта кіравання і сацыяльных тэхналогій БДУ. У 2002—2020 гадах — дэкан юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
З’яўляецца членам Прававога кансультатыўнага саветы пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, Навукова-кансультатыўнага савета пры Канстытуцыйным судзе Рэспублікі Беларусь, намеснікам старшыні грамадскага савета пры Міністэрстве ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь.
У якасці эксперта ПРААН, Сусветнага банка, UNIDO і іншых удзельнічаў у шэрагу міжнародных праграм.
Прымаў удзел у рэалізацыі праграмы па ўмацаванні інстытуцыйнага развіцця ў 2003 годзе.
Сяргей Аляксандравіч галоўны рэдактар часопіса «Права.by» і выдання чацвёртага тома «Беларускай юрыдычнай энцыклапедыі».
Навуковая дзейнасць
З’яўляецца аўтарам шэрагу патэнтаў і карысных мадэляў, напрыклад «Аттрактант для кровососущих насекомых и способ борьбы с кровососущими насекомыми» ці «Установка для преобразования энергии движущейся текучей среды в полезную энергию».
Абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Дзяржаўнае кіраванне ў галіне аховы і выкарыстання лясоў» у 1993, а ў 2001 — доктарскую дысертацыю на тэму «Дзяржаўнае кіраванне ў галіне аховы навакольнага асяроддзя». Акрамя таго распрацаваў тэорыю прававога мадэлявання ў праватворчай дзейнасці.
З’яўляецца аўтарам звыш 100 навуковых прац у экалагічным напрамку і прававога мадэлявання. Акрамя таго падрыхтаваў двух дактароў юрыдычных навук і чатырох кандыдатаў.
Узнагароды і званні
Узнагароджаны :
Грыбоўшчына
Назву Грыбоўшчына маюць:
Лыніўка (Ражышчанскі раён)
Лыніўка (Ли́нівка) — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Эўрыпід
Эўрыпід, таксама Еўрыпід (Εὐριπίδης, Euripides, 480 — 406 да н.э.) — старажытнагрэчаскі.
Біяграфічныя звесткі
Упершыню выступіў у драматычных спаборніцтвах у 455 да н.э. (перамагаў 5 разоў, апошні раз пасмяротна). Падвяргаўся крытыцы за погляды, блізкія натурфілосафам і сафістам. 3 408 да н.э. жыў у Македоніі.
Са старажытных часоў вядомасць атрымала пячора Эўрыпіда каля мястэчка Пэрыстэрыа на поўдні вострава Саламін, Грэцыя.
Творчасць
Прадстаўнік новай антычнай трагедыі, у якой пераважае псіхалогія над ідэяй Боскага року. Напісаў 92 п'есы, з якіх захаваліся 17 трагедый, сатыраўская драма «Кіклоп» і больш за тысячу фрагментаў. Адлюстраваў супярэчнасці афінскай дэмакратыі, якія паглыбіліся ў час Пелапанескай вайны. У трагедыях «Геракліды» (каля 430 да н.э.), «Гекуба» (каля 424 да н.э.), «Прасіцелькі» (каля 422 да н.э.), «Траянкі» (415 да н.э.), «Фінікіянкі» (каля 410 да н.э.) выражаны ідэі патрыятызму, антываеннай і антыспартанскія тэндэнцыі. Вялікім знаўцам чалавечай душы выступіў у трагедыях «Медэя» (431), «Іпаліт» (428 да н.э.), гераіні якіх пакутуюць з прычыны сваіх нястрыманых страсцей і супярэчлівых імкненняў. Узор патэтычнай трагедыі — «Іфігенія ў Аўлідзе» (406 да н.э.). У бытавых драмах «Алкестыда» (438 да н.э.), «Алена» (412 да н.э.), «Іон» (каля 413 ці 409 да н.э.) прысутнічаюць інтрыга, прыгоды і шчаслівы канец. Яго творчасць вызначаецца пераасэнсаваннем міфаў, пільнай увагай да ўнутранага свету чалавека («Электра», 413 да н.э.; «Арэст», 408 да н.э.), адыходам ад нарматыўных прынцыпаў класічнай трагедыі, мовай, блізкай да гутарковай. Напісаў таксама п'есы «Андрамаха» (каля 430 да н. э.), «Геракл» (каля 415 да н. э.), «Вакханкі» (пасля 410 да н. э.) і інш.
У адрозненне ад многіх сучаснікаў Эўрыпід скептычны ў адносінах да багоў. Ён не верыць у боскае паходжанне законаў абшчыны, нормаў чалавечага жыцця. У Эўрыпіда не багі, а чалавечыя пачуцці вызначаюць лёс людзей.
Адна з найбольш вядомых трагедый Эўрыпіда — «Медэя». пастаўленая ў 431 да н.э. Сюжэт яе — паводле папулярнага міфа — быў шырока вядомы. Медэя, дачка цара Калхіды, дапамагла Ясону здабыць выключную каштоўнасць — Залатое Руно (сімвал хутчэй за ўсё патаемных ведаў, запісаных рунамі на скуры). Яна ахвяруе сваёй радзімай, дзявочым гонарам, добрым імем, нават родным братам. I вось пасля некалькіх гадоў шчаслівага жыцця Ясон пакідае Медэю дзеля дачкі карынфскага цара. Медэя забівае цара і яго дачку, а таксама — пасля доўгіх і цяжкіх ваганняў — сваіх уласных дзяцей, каб гэтым адпомсціць здрадніку Ясону.
Яшчэ адна вядомая трагедыя Эўрыпіда — «Іпаліт». Яна распавядае пра грахоўнае каханне Федры, маладой жонкі Тэсея, што некалі перамог пачвару Мінатаўра на Крыце, да свайго пасынка Іпаліта. Іпаліт не прыняў заляцанні мачахі. Тая жорстка адпомсціла: павесілася, пакінуўшы мужу ліст, дзе абвінавачвала Іпаліта ў замаху на яе жаночы гонар. Тэсей праклінае сына. Праклёны бацькоў заўсёды спраўджваюцца: Іпаліт гіне. Даведаўшыся праўду ад багіні Артэміды, якой служыў Іпаліт, Тэсей не можа дараваць сабе.
Эўрыпід паўстае выключным майстрам псіхалагічнай распрацоўкі вобразаў: ён з вялікім майстэрствам паказвае душэўнае жыццё сваіх герояў: ваганні, гнеў, страшэнныя пакуты Медэі, усе перыпетыі любоўнай палкасці Федры, чысціню Іпаліта. Тут ужо асабістыя пачуцці ўступаюць у канфлікт з няпісанымі нормамі чалавечай маралі. Але і яны ў Эўрыпіда адступаюць перад чалавечымі эмоцыямі.
Творы Эўрыпіда сведчылі, што класічная трагедыя развівалася надзвычай хутка і ў кірунку да ўсё большай займальнасці, дынамічнасці, напружанай інтрыгі, нечаканых паваротаў сюжэта і, безумоўна, псіхалагізму. У трагедыях Эўрыпіда адбываліся хуткія перамены сітуацый, непрадказальнае развіццё падзей, бо героі яго пастаянна ў сумненнях, у напале пачуццяў. Драматург браў заўсёды міфы ці варыянты міфаў, менш вядомыя, і інтэрпрэтаваў іх адвольна. Трагедыі багоў і герояў ператвараліся ў трагедыі звычайных людзей. Сафокл паказваў чалавека такім, якім ён павінен быць, а Эўрыпід — такім, які ён ёсць.
Трагедыю «Медэя» на беларускую мову пераклаў Лявон Баршчэўскі, трагедыю «Вакханкі». — Юльян Дрэйзін.
Раней за Эўрыпіда жыў малавядомы драматург з такім жа імем, як паведамляецца ў візантыйскім слоўніку Суды.
Генадзь Серафімавіч Шупенька
Генадзь Серафімавіч Шупенька (, Падбярэззе, цяпер Мядзельскі раён, Мінская вобласць — 9 жніўня 2010) — беларускі літаратар.
Біяграфія
У 1955 годзе паступіў на філалагічны факультэт БДУ, аддзяленне беларускай мовы і літаратуры — навучаўся разам са шмат кім з паваеннай літаратурнай генерацыі. Падчас вучобы цяжка захварэў, некалькі гадоў вымушаны быў увогуле не рухацца, перанёс вялізную колькасць аперацый. Універсітэт скончыў толькі ў 1965 годзе. Пасля быў аспірантам пры кафедры беларускай літаратуры. У 1969—1979 гадах — старшы навуковы супрацоўнік Навукова-даследчага інстытута педагогікі Міністэрства асветы Беларусі, у 1979 годзе — стаў рэдактарам, з 1982 года — загадчыкам рэдакцыі серыйных выданняў выдавецтва «Мастацкая літаратура». Асабіста прымаў удзел у вяртанні ў беларускі культурны працэс такіх імёнаў як Алесь Гарун, Кастусь Акула. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1975 года.
Творчасць
Таксама працаваў перакладчыкам: на беларускую былі перакладзены «Мілы ба-пэр!..» Ц. Дзеры (Венгрыя) (1983), аповесць «Кат» П. Лагерквіста (Швецыя) (1986), паасобныя апавяданні пісьменнікаў народаў СССР.
Быў выдатным музыкам — вечарыны беларускага пісьменніцтва на працягу некалькіх дзесяцігоддзяў ладзіліся пад акампанемент яго віртуознага баяна.
Узнагароды
Адзін з першых, каго ўшанавалі медалём Францыска Скарыны.
Уладзімірскі Тупік
Уладзімірскі Тупік (Владимирский Тупик) — пасёлак станцыі ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Тупікаўскага сельскага паселішча.
У пасёлку размешчана чыгуначная станцыя Уладзімірскі Тупік.
Сезон 2003 ЖФК Надзея Магілёў
У 2003 годзе жаночы футбольны клуб «Надзея» з Магілёва прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Сезон 2019/2020 «Гарызонта» Мінск
У сезоне 2019—2020 жаночага баскетбольнага клуба Гарызонт з Мінска прымаў удзел:
Іван Данілавіч Пашкевіч
Іван Данілавіч Пашкевіч (, Орша — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
Біяграфія
У 1928 годзе паступіў на курсы тынкоўшчыкаў. Пасля іх заканчэння, у 1930—1931 гадах працаваў на Аршанскім мясакамбінаце.
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Змагаўся на Ленінградскім фронце.
Пасля вызвалення Оршы вярнуўся на мясакамбінат. З 1970 — пенсіянер.
Псышчава
Псы́шчава (, Псыщево) — аграгарадок у Беларусі, у Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Опальскага сельсавета.
21 ліпеня 1980 года ў склад Псышчава ўключаны вёскі Закалле і Пнюхі. Да 2013 года Псышчава было цэнтрам Псышчаўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 18 км у напрамку на поўнач ад горада Іванава, за 150 км ад Брэста, за 21 км ад чыгуначнай станцыі Янаў-Палескі.
Грынёўка
Назву Грынёўка маюць:
Тупік 72 км
Тупік 72 км (Тупик-72 км) — пасёлак у Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Тупікаўскага сельскага паселішча.
Марці Ахцісаары
Марці Ойва Калеві Ахцісаары (Martti Oiva Kalevi Ahtisaari; нар. 23 чэрвеня 1937) — прэзідэнт Фінляндыі ў 1994 — 2000 гадах, фінскі дыпламат, супрацоўнік ААН. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру 2008 года.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Выбаргу, у сям’і фінскага афіцэра нарвежскага паходжання. У ходзе савецка-фінскай вайны 1939—1940 гадоў яго сям’я пераехала ў Куапіа, а ў 1952 годзе — у Оўлу. Скончыў завочнае педагагічнае аддзяленне Оўльскага ўніверсітэта ў 1959 годзе.
У Оўлу ўступіў у YMCA і ў 1960 годзе з’ехаў у Карачы (Пакістан), узначаліўшы там школу фізічнага выхавання YMCA. У 1963 годзе вярнуўся ў Фінляндыю, у Хельсінкі, дзе паступіў у палітэхнікум і працаваў у арганізацыях, якія аказваюць дапамогу краінам, якія развіваюцца.
Груздава (Пастаўскі раён)
Гру́здава (, Груздово) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Юнькаўскага сельсавета. Знаходзіцца за 15 км на паўднёвы ўсход ад Паставаў.
Назва
Паходжанне тапоніму «Груздава» мясцовыя жыхары выводзяць ад грыбоў груздоў. Аднак больш імавернай выглядае версія пра ўтварэнне назвы паселішча ад слова «груд» — «узгорак», «курган», што добра стасуецца з рэльефам мясцовасці: цэнтральная частка вёскі ўзвышаецца над ваколіцамі на 15—20 метраў.
Гісторыя
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Груздава апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ашмянскім павеце Віленскай губерні.
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Груздава апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе з 1927 сталі цэнтрам гміны Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
У 1939 Груздава ўвайшло ў БССР, дзе ў 1940—1960 гадах з’яўлялася цэнтрам Груздаўскага сельсавета.
Капрал
Капрал (з kaprał альбо з Kapral — камандзір) — воінскае званне малодшага камандзіра ў арміях некаторых краін і ў рускай арміі з XVII да першай паловы XIX стагоддзя. Згодна з сістэмай званняў і ўзнагарод НАТА званне капрал належыць да катэгорый OR-3 або OR-4.
Кросна Аджаньске
Кросна Аджаньске (Krosno Odrzańskie, Crossen an der Oder) — горад на захадзе Польшчы на рацэ Одра. Размешчаны за 450 км на захад ад Варшавы, за 35 км на паўночны захад ад Зялёнай Гуры за 35 км ад мяжы з Германіяй. Адміністрацыйны цэнтр Красненскага павета Любушскага ваяводства. Cядзіба вяскова-гарадской гміны Кросна Аджаньске. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 8,15 км². Насельніцтва 11,6 тыс. чалавек.
Чэстэрскі ўніверсітэт
Чэстэрскі ўніверсітэт (University of Chester) — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Чэстэр.
Агульная характарыстыка
Чэстэрскі ўніверсітэт паўстаў як першы спецыяльна пабудаваны педагагічны каледж у Вялікабрытаніі. Як універсітэт, цяпер ён займае пяць кампусаў у Чэстэры і ваколіцах, адзін у Уорынгтане і ўніверсітэцкі цэнтр у Шрусберы. Ён прапануе цэлы шэраг асноўных, бакалаўрскіх і аспіранцкіх курсаў, а таксама правядзенне навуковых даследаванняў.
Універсітэт з'яўляецца членам Асацыяцыі універсітэтаў Садружнасці, Катэдральнай групы, Паўночна-Заходняй асацыяцыі універсітэтаў і Асацыяцыі універсітэтаў Вялікабрытаніі. Ён мае срэбную ўзнагароду ў галіне выкладання перадавога вопыту).
Універсітэт з'яўляецца пятым старэйшым вышэйшай навучальнай установай у Англіі, і толькі універсітэты Оксфарда, Кембрыджа, Дарэма і Лондана старэйшыя за яго.
Блужскі Бор (археалагічныя помнікі)
Блужскі Бор — археалагічныя помнікі: гарадзішча і курган V стагоддзе да н.э. - V стагоддзе н.э. каля в. Блужскі Бор Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
Апісанне
За 1,5 км на поўдзень ад вёскі, на левым беразе р. Свіслач. Пляцоўка памерам 50 х 20 м, вышыня над летнім межанным узроўнем вады ў рацэ 7 м. Умацавана з боку поля 2 дугападобнымі валамі вышынёй каля 2 м.
Даследаванні
Адрыў і абследаваў у 1965 г. Л.Д. Побаль. Пры шуфроўцы знойдзены абпаленыя камяні, рэшткі посуду са штрыхаванай паверхняй, гладкасценная кераміка, блізкая да керамікі мілаградскай, зарубінецкай культур і культур тыпу верхняга пласта Банцараўшчыны ранняга жалезнага веку.
Апісанне
За 1,2 км на поўдзень ад вёскі, на левым беразе р. Свіслач, ва урочышчы Гарадзішча, справа ад дарогі ў в. Талька. Вышыня 1,5 - 1,8 м, дыяметр 8 м. Насып здзірванелы, зарос дрэвамі.
Даследаванні
Выявіў у 1965 г. Л.Д. Побыль, абследавала ў 1985 г. - Т.С. Бубенька.
Грыцэвічы
Назву Грыцэ́вічы маюць:
Яскевіч
Яскевіч — беларускае прозвішча ; утворана ад імя Іван.
Вятлуга (рака)
Вятлу́га (Ветлу́га, Вӹтлӓ; Вӱтла) — рака ў цэнтры Еўрапейскай часткі Расіі, левы прыток ракі Волга.
Даўжыня ракі 889 км, плошча вадазбору 39 400 км². Расход вады ў нізоўі 255 м³/с (каля горада Вятлуга — 169 м³/с ). Утвараецца зліццём рэк Вятлужка і Чорная. Працякае па тэрыторыі Кіраўскай, Кастрамской і Ніжагародскай абласцей і рэспублікі Марый Эл. Упадае ў Чэбаксарскае вадасховішча. Левы бераг нізінны, правы высокі (да 100 м) складзены мергелямі і пясчанікамі. Цячэнне павольнае, шмат старыц. Жыўленне снегавое. Ледастаў з пачатку лістапада па красавік. Сплаўная. Суднаходная на 700  км ад вусця.
Прытокі: Нея, Вялікая Какша, Уста, Юронга (левыя); Вохма, Люнда (правыя).
На рацэ гарады Шар’я і Вятлуга, пасёлак Вятлужскі.
Луі Булонь Малодшы
Луі дэ Булонь, у літаратуры завецца Малодшым (фр. Louis de Boullogne, le Jeune;,  — , там жа) — французскі прыдворны жывапісец, гравёр эпохі барока, прафесар (1693), дырэктар Каралеўскай Акадэміі жывапісу і скульптуры (з 1722).
Біяграфія
Луі дэ Булонь нарадзіўся 19 лістапада 1654 года ў горадзе Парыжы ў сям’і мастака Луі дэ Булоня (поўнага цёзкі), вядомага як Le Vieux (1609—1674). Брат мастака Бона Булоня Старэйшага, вядомага як L’Aîné (1649—1717), і мастачкі Мадлен Булонь (1646—1710).
Першыя ўрокі малявання атрымаў пад кіраўніцтвам свайго бацькі. На 18 годзе жыцця быў удастоены акадэмічнай прэміі і за каралеўскія грошы адпраўлены на вучобу ў Італію. Пасля вяртання ў Парыж працаваў пераважна над рэлігійнымі сюжэтамі. У 1681 годзе стаў членам Каралеўскай Акадэміі жывапісу і скульптуры, у 1693 годзе — прафесарам Акадэміі, у 1722 годзе — яе дырэктарам, а ў 1725 годзе атрымаў тытул «першага каралеўскага жывапісца» Людовіка XV.
Луі дэ Булонь памёр 21 лістапада 1733 г. у родным горадзе.
Сярод яго вядомых вучняў Нікаля Бертэн.
Грандола-ед-Уніці
Грандола-ед-Уніці (Grandola ed Uniti) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кома.
Насельніцтва складае 1261 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 74 чал./км². Займае плошчу 17 км². Паштовы індэкс — 22010. Тэлефонны код — 0344.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Вітаўцы
Ві́таўцы (, Витовцы) — вёска ў Беларусі, у Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Даўгінава Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Аляксандр Акінчыц
Аляксандр Акінчыц (, в. Сялец Пружанскага павета, цяпер Бярозаўскі раён (па іншых звестках 28.8.1839, Гродна) —, ) — медык, публіцыст, мемуарыст.
Біяграфія
У 1856—1861 гадах вучыўся на медыцынскім факультэце Маскоўскага ўніверсітэта, доктар медыцыны. У 1861 годзе распачаў лекарскую практыку ў Шарашове. Арыштаваны за аказанне медыцынскай дапамогі параненым паўстанцам 1863—1864 гадоў. Асуджаны да 12 гадоў катаргі. На этапе паміж Табольскам і Томскам Акінчыц і яшчэ двое вязняў здолелі схавацца пад імёнамі памерлых ад тыфу ссыльных. Акінчыц застаўся ў Томску пад прозвішчам Малеўскі. На конях і пешшу дабраўся да цэнтральных раёнаў Расіі.
Пры дапамозе расійскіх рэвалюцыйных груп з фальшывым пашпартам у жніўні 1865 года, разам з З. Мінейкам, даехаў да Парыжа. Пачаўся новы, знешне больш спакойны перыяд жыцця. У сувязі з тым, што яго дыплом не прызнаваўся ў Францыі, мусіў прайсці адпаведныя курсы і ў ліпені 1867 года паспяхова здаў экзамен на ступень доктара медыцыны. Займаўся лекарскай практыкай. Як згадваюць сучаснікі, быў адданы ідэі дапамогі церпячым людзям. Актыўна ўдзельнічаў у дзейнасці эмігранцкіх арганізацый уцекачоў з тэрыторыі былой Рэчы Паспалітай. Выступаў з публікацыямі ў прэсе. Напісаў мемуары «Успаміны з побыту ў Расіі ў 1863 г.», якія доўгі час захоўваліся ў архіве сям'і, а пасля былі апублікаваны на французскай мове.
Грышаны
Назву Грышаны́ маюць:
Радужскі сельсавет
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Веткаўскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Кунтараўскага і Навасёлкаўскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Веткаўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Гомельскага раёна. З 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Веткаўскага раёна. У 1966 годзе ў склад Шарсцінскага сельсавета перададзены пасёлак Ільіч і вёска Навасёлкі, у 1978 годзе — пасёлак Ляды. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Радужскага сельсавета 8 населеных пунктаў. 12 лістапада 2013 года ў склад сельсавета з раённага падпарадкавання перададзены 5 населеных пунктаў: вёскі Барталамееўка, Рудня Споніцкая, Тарасаўка, Чыстыя Лужы і пасёлак Тумарын. 28 сакавіка 2023 года да сельсавета далучана частка скасаванага Шарсцінскага сельсавета (3 населеныя пункты: аграгарадок Навасёлкі, вёска Юркавічы і пасёлак Ляды).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (4 населеныя пункты) — 712 чалавек, з іх 84,6 % — беларусы, 10,4 % — рускія, 3,4 % — украінцы, 1,3 % — армяне.
Маўна Койвіста
Маўна Хенрык Койвіста (Mauno Henrik Koivisto; 25 лістапада 1923, Турку — 12 мая 2017) — фінскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, доктар філасофскіх навук з 1956 года.
Біяграфія
Нарадзіўся ў ГТурку ў 1923 годзе ў сям’і марака. Падчас зімовай вайны (1939—1940) працаваў у пажарнай ахове, падчас вайны-працягу (1941—1944) служыў у войску пад кіраўніцтвам Лаўры Церні. Па званні Маўна Койвіста малодшы сяржант.
У 1947 годзе Койвіста ўступіў у СДПФ. У 1966—1967 і 1972 гг. ён зрабіўся міністрам фінансаў. У 1968—1970 і 1979—1981 гг. быў прэм’ер-міністрам Фінляндыі.
У 1982 годзе, пасля адстаўкі Урха Кеканена, зрабіўся прэзідэнтам Фінляндыі. За 12 гадоў кіравання Койвіста Фінляндыя перажыла эканамічны спад, аднак яму ўдалося вывесці краіну з гэтага крызісу.
Грэбалы
Назву Грэбалы маюць:
Манголія
Манголія (Монгол Улс) — краіна ў цэнтральна-ўсходняй Азіі. Мяжуе з Кітаем на поўдні, усходзе і захадзе і Расіяй на поўначы, выхаду да мораў не мае. У сталіцы і буйнейшым горадзе краіны Улан-Батары пражывае 38 % насельніцтва. Палітычная сістэма Манголіі — парламенцкая рэспубліка.
Рэльеф
Згодна фізіка-геаграфічным умовам краіна падзяляецца на 5 буйных рэгіёнаў — Алтайскі, Хангайскі, Вялікія азёры, Усходнюю Манголію і Гобі. Алтайскі высокагорны рэгіён размешчаны на захадзе, мяжуе з Расіяй і Кітаем. Найвышэйшая кропка — гара (4374 м.) у горным раёне Таван.
Хангайскі рэгіён займае цэнтральную і паўночную частку краіны. Ён вызначаецца разнастайнасцю рэльефу — далінамі буйных рэк Архон, Анон, Керулен, Туул, Селенга і інш., а таксама Саянскім (Прысубхугульскім), Хангайскім і Хэнтэйскім высакагор’ямі. У гэтым рэгіёне можна ўбачыць мясцовасці альпійскага тыпу, пакрытыя вечнымі снягамі вяршыні, невысокія сопкі, іглічныя лясы і старажытныя ледавіковыя азёры.
Рэгіён знаходзіцца паміж Алтайскім і Хангайскім. На вышыні ад 759 м да 1153 м у пустыннай ці паўпустыннай мясцовасці 5 буйных азёр, мноства саланчакоў, гліністых раўнін і пясчанікаў.
— найбольш нізкі і роўны рэгіён. Пануючая форма ландшафту — сухі роўны стэп. Часам сустракаюцца невысокія пагоркі, на поўдні, на мяжы з Кітаем, — малыя ўзвышаныя масівы вулканічнага паходжання, на поўдні і ўсходзе — пясчаныя барханы.
Клімат
Клімат краіны рэзка кантынентальны з вельмі халоднымі зімамі і сухімі спякотнымі летамі. У сталіцы, Улан-Батары, размешчанай паміж горнымі масівамі і пустынямі, тэмпература вагаецца ад мінус 25° С ÷ 35° С зімой да +25° С ÷ 35° С летам. Гэты горад — адна з самых халодных сталіц свету. Самая халодная зіма за апошнія 80 гадоў назірання прыпала на 2009/2010 г., калі з-за сцюжы і намаразі загінула значная частка пагалоўя хатняй жывёлы. Амаль палова паўночнай часткі краіны занятая зонай суцэльнай ці астраўной вечнай мерзлаты (самае паўднёвае распаўсюджванне вечнай мерзлаты на планеце).
Ападкі складаюць: на паўночным захадзе 250—510 мм, ва Улан-Батары 230—250 мм, у пустыні Гобі яшчэ меней.
Унутраныя воды
Рэкі Манголіі маюць свае крыніцы ў гарах, большасць з іх адносіцца да басейнаў Арктычнага і Ціхага акіянаў. Самыя вялікія рэкі краіны — Селенга, Керулен, Анон,,. Рэкі заходняй і паўночна-заходняй частак краіны выхаду да акіяна не маюць, а ўпадаюць у мясцовыя азёры.
У Манголіі налічваецца больш за тысячу пастаянных азёраў і значна большая колькасць часовых, што ўтвараюцца ў перыяд дажджоў. У старажытнасці значная частка Манголіі прадстаўляла сабой унутранае мора, якое потым падзялілася на некалькі вялікіх азёраў. Цяперашнія азёры — гэта тое, што ад іх засталося. Самыя вялікія азёры знаходзяцца ў катлавіне Вялікіх азёраў на паўночным захадзе краіны — Убсу-Нур,, , іх глыбіня не перавышае некалькіх метраў. На ўсходзе краіны ёсць азёры і. У вялікай тэктанічнай западзіне на поўначы Хангая знаходзіцца возера Хубсугул (глыбіня да 238 метраў).
Раслінны і жывёльны свет
Пераважаюць каштанавыя глебы. Раслінны і жывёльны свет надзвычай разнастайны. Лясы займаюць больш за 10 працэнтаў тэрыторыі. Дзякуючы складанаму рэльефу залесеныя ўчасткі часцяком суседнічаюць са стэпам, пясчанымі і камяністымі пустынямі. 70 працэнтаў плошчы лясоў складаюць іглістыя дрэвы —, , , ,. Распаўсюджаныя лісцевыя пароды і кустоўі. У Гобі сустракаюцца саксаўлавыя гаі. Для ўсіх рэгіёнаў характэрнае разнатраўе. У засушлівых абласцях травы нізкарослыя, малаўраджайныя, але маюць высокі працэнт клятчаткі і надзвычайна духмяныя. Лічыцца, што мяса скаціны, якая пасвілася на засушлівых землях, мае лепшы смак.