cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Унутраная эміграцыя
З’яўленне ўнутранай эміграцыі ў пэўнай краіне можа лічыцца прыметай наяўнасці ў ёй таталітарнай ці аўтарытарнай сістэмы кіравання. Але дакладна вызначыць гэта бывае цяжка, бо ў розных дзяржавах, якія прызнаюць і падтрымліваюць пэўныя правы і свабоды сваіх грамадзян, могуць парушацца іншыя правы грамадзян альбо неграмадзян. Таксама ўнутраная эміграцыя можа быць праяўленнем нязгоды з каштоўнасцямі дэмакратычнага грамадства, напрыклад многія маладыя людзі ў 1960-х гг. у ЗША і краінах Заходняй Еўропы адмаўляліся ад магчымасці рабіць кар’еру ў капіталістычным грамадстве і пераязджалі ў сельскую мясцовасць працаваць на зямлі, што ў пэўнай ступені можна лічыць не столькі пратэстам, колькі пасіўнай канфрантацыяй з грамадствам. (Падобным чынам у пачатку ХХІ ст. пэўную распаўсюджанасць атрымаў даўншыфтынг (downshifting) — свядомае перамяшчэнне ўніз па кар’ернай лесвіцы).
Гісторыя з’явы
Тэрмін «унутраная эміграцыя» не з’яўляецца савецкім. Ён узнік яшчэ задоўга да ўзнікнення савецкай улады і СССР. Дэльфіна дэ Жырардэн у 1838 г. апублікавала эсэ «Унутраная эміграцыя» (L'émigration intérieure), у якім апісываліся погляды некаторых французскіх манархістаў, нязгодных з рэжымам Ліпеньскай манархіі. Таксама гэты тэрмін шырока прымянялі да поглядаў творчай інтэлігенцыі Германіі часоў нацыстскай дыктатуры.
У Савецкім Саюзе з 1923 г. тэрмін «унутраны эмігрант» выкарыстоўся як абвінавачванне ў контр-рэвалюцыйнай і антысавецкай дзейнасці. Яго прымянялі да дзеячаў культуры, якія не падтрымлівалі савецкую ідэалогію, і таму лічыліся небяспечнымі для савецкага ладу. Напрыклад, ва ўнутранай эміграцыі абвінавачвалі паэтэсу Ахматаву. Таксама гэты тэрмін да сябе прымянялі прадстаўнікі інтэлігенцыі, поўнасцю ці часткова нязгодныя з палітыкай савецкай улады, але не маючыя жадання з ёй змагацца. (Нярэдка іх пратэст выражаўся ў выбары прафесіі дворніка, фатографа, качагара, пры наяўнасці вышэйшай адукацыі ці навуковай ступені).
Праблема ўнутранай эміграцыі засталася і пасля распаду камуністычнага блоку і СССР. І яна закранае не толькі краіны, дзе палітычная ўлада знаходзіцца ў руках адной асобы, ці пэўнай партыі, руху, сацыяльнай групы. Напрыклад, у сучаснай Расіі некаторыя даследчыкі гавораць пра наяўнасць «новай унутранай эміграцыі».
Узда
Гісторыя
Першы пісьмовы ўспамін пра Узду як двор Корсакаў у Менскім павеце датуецца 1450 годам. У другой палове XV ст. паселішча атрымала статус мястэчка. У розны час Узда знаходзілася ва ўладанні Кавячынскіх, Завішаў, Красінскіх. У канцы ХV ст. Кавячынскія збудавалі тут кальвінскі збор.
У 1572 г. ва Уздзе знаходзіўся Сымон Будны ў сувязі з выданнем Бібліі. У 1684 па вяртанні ў каталіцтва Кавячынскія заснавалі ў мястэчку парафію, набажэнствы праходзілі ў капліцы.
Фаўн і вакханка
Фаўн і вакханка ці Сатыр і вакханка (Фавн и вакханка) — скульптурная група з мармуру, створаная Б. І. Арлоўскім у 1837 годзе.
Знаходзіцца ў Рускім музеі.
Узда
Гісторыя
У 1829—1830 гг. ва Уздзе працавалі друкарня Э. Прэса, школа, 4 пачатковыя навучальныя ўстановы, бровар, млын, аптэка, пошта, 30 крамаў, нядзельны кірмаш. Станам на 1886 г. — народнае вучылішча, валасная ўправа, школа, бровары, суконная фабрыка, 2 млыны, 24 крамы; дзейнічалі царква, касцёл, сінагога, мячэць, 3 малітоўныя дамы. Цягам 1906—1909 гг. у мястэчку дзейнічала правінцыйнае кола Польскага Таварыства «Асвета» ў Мінску, якое займалася падтрымкай польскай адукацыі.
Фаўн і вакханка
Апісанне
Статуя створана паводле міфалагічнага сюжэту ў стылі класіцызму.
Скульптар працаваў над гіпсавым арыгінальны творам у Італіі, дзе правёў шэсць гадоў, у 1826-27 гадах. Потым у 1837 годзе скульптура была высечана з мармуру. У ёй выказана мастацкае крэда Арлоўскага: напоўніць антычны сюжэт глыбінёй і трапяткімі пачуццямі. Адзінства настрою падкрэслена галоўным рытмам ледзь улоўнага руху фігур, аб'яднаных у адзіную групу. У мяккім перацяканні скульптурных мас - спакой, які адказвае сардэчнасці і лірычнасць вобразаў. Бель каменю, чысціня ліній, гарманічнасць рухаў закліканы ўвасобіць адухоўленасць, паэтычнасць пачуццяў.
Узда
Гісторыя
17 ліпеня 1924 г. Узда стала цэнтрам раёна БССР (з 25 снежня 1962 да 30 ліпеня 1966 г. у Дзяржынскім раёне). 27 верасня 1938 паселішча атрымала афіцыйны статус пасёлку гарадскога тыпу. У Другую сусветную вайну з 27 чэрвеня 1941 да 26 чэрвеня 1944 г. мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. 10 сакавіка 1999 г. Узда атрымала статус горада.
Эканоміка
У месце працуюць 5 прамысловых прадпрыемстваў з рознымі формамі ўласнасці лёгкай (камунальнае вытворчае УП «Уздзенская кравецкая фабрыка»), харчовай (Уздзенская філіял ААТ «Слуцкі сыраробны камбінат») галін. Працуе прыватнае УП «Уздзенскі кааппрам», лясгас і інш., філіял і аддзяленне АСБ «Беларусбанк» і ААТ «Белаграпрамбанк», 48 прадпрыемстваў гандлю, 13 грамадскага харчавання, 2 прадпрыемствы сувязі, 10 службаў побыту, рамонтныя, дарожныя, транспартныя арганізацыі.
Культура
Дзейнічаюць 2 бібліятэкі, дом культуры, раённы цэнтр культуры, дом дзіцячай творчасці, кінатэатр «Кастрычнік», гістарычна-краязнаўчы музей, парк «Перамогі».
Дзейнічаюць калектывы аматарскай творчасці, у тым ліку 3 народныя (хор ветэранаў вайны і працы, ансамбль народнай песні «Зборная субота», клуб майстроў «Сузор’е» Цэнтра культуры) і 3 узорныя (тэатр «Усмешка», лялечны тэатр «Церамок», духавы аркестр школы мастацтваў).
Адукацыя
Ва Уздзе працуюць гімназія, с.-г. прафесійны ліцэй, 2 сярэднія, агульнаадукацыйная санаторная школа-інтэрнат, дзіцяча-юнацкая спартыўная школа, школа мастацтваў, 3 дзіцячыя дашкольныя ўстановы, цэнтр развіцця дзіцяці «Вясёлка».
Медыцына
Медыцынскае абслугоўванне насельніцтва ажыццяўляюць цэнтральная раённая бальніца на 220 ложкаў, раённая паліклініка на 250 наведванняў у змену, аптэка, аптэчны кіёск і аптэчны пункт, раённы цэнтр гігіены і эпідэміялогіі. Працуе тэрытарыяльны цэнтр сацыяльнага абслугоўвання насельніцтва.
Спорт
Для аматараў фізкультуры і спорту ў горадзе працуюць спартыўны клуб «Бушыда», стадыён, 6 спартыўных залаў, 3 футбольныя палі і інш.
Забудова
Узда развіваецца паводле генеральнага плану 1990. Рэчка Уздзянка падзяляе горада на 2 планавальныя раёны: усходні (Малая Узда) з індывідуальнай забудовай сядзібнага тыпу і заходні, дзе размяшчаецца асноўны масіў жылой забудовы і грамадскі цэнтр. Гістарычны цэнтр склаўся ў раёне вуліцы Ленінскай, якая злучыла 2 плошчы — Свабоды і Чырвоную. Адміністрацыйна-грамадскі і культурны цэнтр сфарміраваны ўздоўж вуліцы Савецкай. У цэнтральнай частцы ўзводзяцца 3≈5-павярховыя будынкі, на астатняй тэрыторыі пераважае 1-павярховая індывідуальная забудова сядзібнага тыпу. У 1990—2000-я гг. збудавалі 5 жылых дамоў, школу, адміністрацыйны будынак Уздзенскага лясгасу, правялі рэканструкцыю раённай лякарні, будынку «Белаграпрамбанку».
Турыстычная інфармацыя
Дзейнічае Уздзенскі гістарычна-краязнаўчы музей. Спыніцца можна ў гасцініцы «Узда».
Сперматафор
Сперматафорнае асемяненне супрацьпастаўляюць вонкаваму асемяненню, пры якім палавыя клеткі выкідваюцца ў атачальнае воднае асяроддзе, дзе перасоўваюцца вонкавымі сіламі і за кошт уласнай рухомасці, і капуляцыі, пры якой сперма паступае ў вагінальную пратоку непасрэдна з мужчынскага ганапору (звычайна з дапамогай спецыялізаванага капулятыўнага апарата).
Распаўсюджванне ў групах жывёл
Як і капуляцыя, сперматафорнае асемяненне распаўсюджана ў першую чаргу ў тых групах, для якіх вонкавае асемяненне з'яўляецца неэфектыўным, напрыклад, сярод насельнікаў сушы і рухомых арганізмаў, якія характарызуюцца параўнальна разрэджанымі паселішчамі. Сперматафоры выкарыстоўваюць прадстаўнікі ўсіх буйных таксонаў членістаногіх, галаваногія малюскі, некаторыя групы бруханогіх малюскаў і кольчатых чарвей, хвастатыя земнаводныя і шматлікія іншыя.
Перадача сперматафору
Механізмы, з дапамогай якіх сперматафор трапляе ў жаночыя палавыя пратокі, адрозніваюцца ў розных групах. У большасці членістаногіх перанясенне ажыццяўляецца з дапамогай канцавінаў.
Сперматафоры галаваногіх малюскаў пераносяцца з мантыйнай паражніны самца ў мантыйную паражніну самкі з дапамогай спецыялізаванага шчупальца — гектакатылю. У васьміногаў гектакатыль здольны адрывацца ад цела, самастойна знаходзіць самку і трапляць у яе мантыйную паражніну.
Самцы прадстаўнікоў сямейства саламандр прыляпляюць сперматафор да якога-небудзь прадмета, пасля чаго самкі самастойна ўбіраюць яго клаакаю.
Браўзер
Браўзеры пастаянна развіваліся з часоў зараджэння Сеціва, і з яго ростам станавіліся ўсё больш важнай праграмай тыповага персанальнага камп’ютара. Сёння браўзер — комплексная праграма для апрацоўкі і вываду розных складнікаў вэб-старонкі, і для прадстаўлення інтэрфейса паміж вэб-сайтам і яго наведвальнікам. Амаль усе папулярныя браўзеры распаўсюджваюцца бясплатна ці ў камплекце з аперацыйнай сістэмай: Microsoft Edge разам з Windows, Mozilla Firefox бясплатна, Opera бясплатна, пачынаючы з версіі 8.50, Safari сумесна з Mac OS.
Паводле статыстыкі кампаніі StatCounter у снежні 2022 года на настольных камп’ютарах рыначная частка Google Chrome складала 66,14 %, Microsoft Edge — 10,98 %, Safari — 9,01 %, Firefox — 7,21 %, Opera — 3,3 %, 360 Safe — 1,03 %. У той жа час статыстыка для усіх прылад, уключаючы смартфоны і планшэты, значна адрозніваецца ад статыстыкі для настольных камп’ютараў — так станам на снежань 2022 года на ўсіх прыладах рыначная частка Google Chrome складала 64,68 %, Safari — 18,29 %, Microsoft Edge — 4,23 %, Samsung Internet — 3,05 %, Firefox — 3,01 %, Opera — 2,25 %.
Гісторыя развіцця
Першым распаўсюджаным браўзерам з графічным інтэрфейсам быў NCSA Mosaic, потым на доўгі час рынак манапалізаваў Netscape Navigator. У 1995 годзе кампанія Microsoft выпусціла Windows 95, якая ўключала Internet Explorer 3.0, і гэты момант можна лічыць пачаткам вайны браўзераў, якая скончылася поўным падзеннем Netscape і трыумфам Internet Explorer, які заняў у выніку больш 95 % рынку. Урэшце Netscape выпусціла зыходны код свайго браўзера пад свабоднай ліцэнзіяй MPL (Mozilla Public License). Аднак гэты код вырашылі не выкарыстоўваць, і напісалі з нуля Netscape 6, на аснове кода якога (з кодавай назвай «Mozilla») пазней былі зроблены новыя браўзеры Mozilla і Mozilla Firefox. У 2005 годзе браўзер Opera таксама стаў распаўсюджвацца бясплатна.
У верасні 2008 года кампанія Google выпусціла новы браўзер Google Chrome, які адразу ж, нягледзячы на некаторыя недахопы, здолеў даказаць, што з’яўляецца сур’ёзным канкурэнтам Internet Explorer і Mozilla Firefox.
У 2011 годзе быў прыняты стандарт WebGL, якi дазваляе адлюстроўваць трохмерную графiку ў браузэрах. Тэхналогiя WebGL з’яўляецца дастаткова складанай для выкарыстання напрамую, таму для стварэння iнтэрактыўных 3D-дадаткаў неабходна выкарыстовываць дадатковае праграмнае забеспячэнне, такое як Blend4Web.
У 2015 годзе Microsoft абвясціла, што заменіць Internet Explorer новым браўзерам Microsoft Edge.
Ганапор
Ганапора ці ганапор ці генітальная адтуліна — спецыялізаваная адтуліна, якой адкрываецца ў навакольнае асяроддзе тая ці іншая пратока палавой сістэмы у шматклеткавых жывёл. Лік і набор ганапораў аказваецца розным у прадстаўнікоў розных таксанамічных груп. У жывёл з добра дыферэнцыяванай палавой сістэмай ганапорам у самцоў адкрываецца семявывяргальны канал, а ў самак — вагінальная і маткавая пратокі.
У большасці груп шматклеткавых палавыя залозы — зыходна парныя органы, а пратокі кожнай залозы адкрываліся ўласнай адтулінай, размешчанай сіметрычна адносна медыяльнай плоскасці цела. Няпарныя ганапоры ўзнікалі шматкроць шляхам збліжэння і зліцця дыстальных частак пратокаў (напрыклад, у хрыбетных) ці рэдукцыі адной з палавых залоз (напрыклад, у чэраваногіх малюскаў).
Часта спецыялізацыя генітальных адтулін апыняецца няпоўнай. У прыватнасці, нярэдка яны выступаюць у ролі нефрапораў — адтулін пратокаў выводнай сыстэмы.
Спаса-Праабражэнская царква (Новая Папіна)
Спаса-Праабражэнская царква — праваслаўны храм у в. Новая Папіна Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці.
Гісторыя
У цэнтры вёскі. Храм пабудаваны ў 1810 г. з дрэва на месцы царквы 1723 г.
Прычыны Першай сусветнай вайны
Непасрэднай падставай пачатку ваенных дзеянняў прынята лічыць Сараеўскае забойства эрцгерцага Франца Фердынанда сербскім нацыяналістам Гаўрылам Прынцыпам. З іншага боку, гэтак жа агульнапрызнанае, што забойства было толькі бліжэйшай нагодай, «штуршком» да вайны, у той час як да яе спакваля вялі шматлікія скрытыя фактары, цэнтральнымі з якіх з'яўлялася жаданне Германскай імперыі панаваць у свеце і канкуруючыя нацыянальныя інтарэсы найбуйнейшых еўрапейскіх дзяржаў.
Яўхім Марахоўскі
Яўхім Марахоўскі, часам даецца Ірахім, свецкае імя Ілья Сцяпанавіч або Стафанавіч (каля,  — ,  ) — уніяцкі епіскап уладзімірскі і берасцейскі, рэлігійны пісьменнік-палеміст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і шляхціча Рускага ваяводства Сцяпана Марахоўскага герба «Корчак». З 1596 па 1603 г. вывучаў філасофію і тэалогію ў Грэчаскім Калегіуме Св. Афанасія ў Рыме. Пасля вяртання ў Рэч Паспалітую адзін з найбліжэйшых паплечнікаў уняцкага мітрапаліта Іпація Пацея ў справе пашырэння уніі. Выконваў асабістыя даручэнні мітрапаліта ў розных справах. . З 1609 г. сакратар караля Жыгімонта III Вазы. 9 жніўня 1613 г. пасля смерці Іпація Пацея атрымаў каралеўскі прывілей на Уладзімірскую і берасцейскую епархію. 3 ліпеня 1614 г. пасвечаны мітрапалітам Іосіфам Вельямінам Руцкім на пасаду епіскапа Уладзімірскага і берасцейскага. Энергічна распаўсюджваў царкоўную унію на тэрыторыі епархіі, у тым ліку і адміністрацыйнымі сродкамі, што выклікала супраціўленне праваслаўных. У сеймавай інструкцыі 1616 г. валынская шляхта дамагалася скасавання каралеўскага прывілея на епархію, дадзенага Я. Марахоўскаму, і перадачы ўладыцтва ўраджэнцу Валыні. Але гэтыя захады не мелі станоўчага выніку. У 1629 г. Яўхім Марахоўскі ўдзельнічаў у падрыхтоўцы супольнага сабора праваслаўных і грэка-католікаў у Львове з мэтай наступнага заключэння новай царкоўнай уніі. Меркавалася напярэдадні сабора паслаць яго як «вельмі вучонага» епіскапа для дыскусій па багаслоўскіх пытаннях з праваслаўнымі. Дэталі плана абмяркоўваліся 9 ліпеня 1629 г. на уніяцкім царкоўным саборы ва Уладзіміры Валынскім. Але, паколькі ідэю новай уніі не падтрымала большасць праваслаўнай шляхты і духавенства, сабор у Львові так і не адбыўся. Яўхім Марахоўскі клапаціўся аб адукацыі духавенства. На Кобрынскім саборы 1626 г. ён ахвяраваў 2000 фларынаў на адкрыццё ўніяцкай семінарыі. Матэрыяльна падтрымліваў уніяцкую школу ва Уладзіміры Валынскім. Каля 1626 г. у сталіцы епархіі заснаваў брацтва Прачыстай Маці Божай і шпіталь Выдаткаваў грошы на аднаўленне кафедральных цэркваў і літургічнага начыння ва Уладзіміры Валынскім і Берасці. Памёр у лютым 1631 г., пахаваны, згодна запавету, ва Уладзіміры Валынскім.
Творчасць
Яўхім Марахоўскі адзін з першых уключыўся ў літаратурную палеміку з праваслаўнымі ў абарону царкоўнай уніі. Пісаў на польскай мове.
Яго першая апублікаваная праца пад тытулам «Парыгорыя або заспакаенне з’едлівага Ляманту уяўнай Божай Царквы» (1612) напісана ў адказ на «Трэнас» (1610) праваслаўнага публіцыста Мялеція Сматрыцкага. Твор мае падкрэсленна апалагетычны харатар. Аўтар паказвае перавагі Каталіцкай Царквы ў веравучэнні, царкоўнай арганізацыі і абраднасці над Праваслаўнай. Вялікая колькасць цытатаў з Бібліі і твораў Айцоў Царквы, сакавітая мова дазваляюць залічыць «Парыгорыю» да лепшых узораў палемічнай літаратуры Рэчы Паспалітай XVII ст.
Крова
Крова (Crova) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 435 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 31 чал./км². Займае плошчу 14 км². Паштовы індэкс — 13040. Тэлефонны код — 0161.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santi Pietro e Paolo.
Дзмітрый Мікалаевіч Блудаў
Дзмітрый Мікалаевіч Блудаў (Дми́трий Никола́евич Блу́дов) (5 (16) красавіка 1785 — 19 лютага (2 сакавіка) 1864), дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, літаратар, дыпламат, граф, міністра ўнутраных спраў у 1832—1838 гадах.
NGC 4438
NGC 4438 (іншыя абазначэнні — UGC 7574, VV 188, MCG 2-32-65, ARP 120, ZWG 70.97, VCC 1043, IRAS12252+1317, PGC 40914) — спіральная галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога»..
Іван Іванавіч Строчка
Іван Іванавіч Стро́чка (, вёска Пажарышча, Сенненскі павет, цяпер  —, Кіеў) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Скончыў 7 класаў сярэдняй школы і 2 курсы Леніградскага электратэхнікума. З 1939 года ў Чырвонай Арміі. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны са жніўня 1941 г. У 1942 годзе скончыў Растоўскае артылерыйскае вучылішча. Ваяваў на Паўднёвым, 1-м Украінскім і 4-м Украінскім франтах, удзельнік баёў на Паўночным Каўказе, Украіне, у Польшчы.
У 1946 годзе скончыў Вышэйшую афіцэрскую артылерыйскую школу, у 1956 годзе Ваенную артылерыйскую камандную акадэмію. Да 1970 года ў Савецкай Арміі, да 1994 года на адміністрацыйнай рабоце. Жыў у Кіеве. Працаваў намеснікам дырэктара Кіеўскага бюро падарожжаў і экскурсій.
Poduridae
Poduridae — сямейства нагахвостак з надсямейства Poduroidea (Poduromorpha).
Апісанне
Даўжыня каля 2 мм. Афарбаваныя ад чырвонага або карычневага да цёмна-сіняга або чорнага колеру. Галава гіпагнатычная. Скакальная вілка вялікая
Біялогія
Праводзяць большую частку жыцця на паверхні вады на сажалках, каналах і водна-балотных угоддзях, у лужынах.
Быхаўскае сядзенне
Бы́хаўскае сядзе́нне, Бы́хаўскі арышт генера́лаў, Бы́хаўскае палане́нне (зняво́ленне) генера́лаў — падзеі, звязаныя з арыштам і ўтрыманнем пад вартай уладамі Часовага ўрада часткі генералаў і афіцэраў Рускай арміі за ўдзел і падтрымку Карнілаўскага выступлення. Названыя асобы ўтрымліваліся з 11 верасня па 19 лістапада 1917 года ў турме горада Быхава Магілёўскай губерні.
Арышт
Летам 1917 года становішча ў краіне, асабліва з улікам, заставалася рэвалюцыйным. Кіраўнік Часовага ўрада А. Ф. Керанскі ў канцы жніўня запэўніў Вярхоўнага галоўнакамандуючага Рускай арміяй Л. Г. Карнілава, што згодзен з усімі яго прапановамі аб навядзенні жорсткага парадку ў краіне і арміі. Карнілаў аддаў загад аб наступленні часцей на Петраград. Пры гэтым 27 жніўня экстраныя выпускі газет называлі Карнілава «дзяржаўным здраднікам». У той жа дзень Керанскі ў тэлеграме запатрабаваў ад Карнілава добраахвотнага складання паўнамоцтваў, а 29 жніўня аддаў загад аб зняцці з пасад і адданні суду «за мяцеж супраць Часовага ўрада» генерала Карнілава і яго старэйшых паплечнікаў. 1 верасня Карнілаў быў арыштаваны генералам М. В. Аляксеевым, якія занялі пасаду наштаверха пры самапрызначаным галоўкаверху Керанскім толькі для выратавання Карнілава і яго супрацоўнікаў, і пасля допыту ў следчай камісіі, раніцай 11 верасня быў пад канвоем прывезены ў Стары Быхаў, што ў 50 км ад Магілёва. Генерал Карнілаў, а з ім яшчэ тры дзясяткі ваенных і цывільных чыноў — «саўдзельнікаў», былі заключаны ў мясцовай турме, двухпавярховым змрочным будынку былога каталіцкага кляштара.
Часовы ўрад адрэагаваў на гэтыя дзеянні арыштам усяго вышэйшага каманднага складу Паўднёва-Заходняга фронту на чале з Дзянікіным і Маркавым і заключэннем іх у турму Бярдычава. Арышт быў праведзены 29 жніўня камісарам Паўднёва-Заходняга фронту Н. І. Іарданскім. 27 верасня вязні былі перапраўленыя з Бярдычава ў Быхаўскую турму, ледзь не стаўшы ахвярай самасуду рэвалюцыйнага натоўпу ў час перасылкі на вакзал у Бярдычаве. Расправы не адбылося, на думку А. І. Дзянікіна, толькі дзякуючы рашучым дзеянням штабс-капітана В. Э. Бетлінга.
28 жніўня Часовы ўрад стварыў «Надзвычайную камісію для расследавання справы аб былым Вярхоўны Галоўнакамандуючым генерале Л. Г. Карнілаве і саўдзельніках яго». Старшынёй камісіі быў прызначаны ваенна-марскі пракурор І. С. Шаблоўскі, а членамі — ваенныя юрысты палкоўнікі Н. П. Украінцаў і Р. Р. фон Раупах, судовы следчы Н. А. Колакалаў. Нягледзячы на ​​ціск з боку Керанскага, Камісія мела непрадузятае стаўленне да абвінавачаных, якое неўзабаве перайшло ў спачуванне. Па ініцыятыве членаў камісіі ў верасні 1917 года быў апублікаваны тэлеграфная стужка перамоў Керанскага і Карнілава, якая прадставіла Карнілава ў выгадным святле ў вачах грамадскасці.
«Бярдычаўская» група арыштаваных генералаў
Група генералаў Паўднёва-заходняга фронту, якія ўтрымліваліся ў турме Бярдычава і пазней былі пераведзены ў Быхаўскую турму:
Акрамя таго:
«Сядзенне»
Былога Вярхоўнага галоўнакамандуючага, а таксама яго паплечнікаў ад салдацкага самасуду збераглі адданасць Карнілаву коннікаў Цeкінскага коннага палка, якія ахоўвалі турму, і надзейнасць тоўстых каменных сцен самой турмы.
Вязень Быхаўскай турмы генерал А. С. Лукомскі прыводзіць такую інфармацыю аб становішчы зняволеных : Афіцыйна мы ўвесь час, акрамя неабходнага на ежу і прагулкі, павінны былі сядзець па сваіх пакоях, але ў рэчаіснасці ўнутры будынка мы карысталіся поўнай свабодай і хадзілі, калі хацелі, адзін да другога. Грашовага ўтрымання пазбавілі, але ежу нам дазволена было гатаваць на казённы кошт такую ​​ж, як давалі ў афіцэрскіх сходах. Са Стаўкі ў Быхаў быў дасланы кухар, і нас кармілі даволі прыстойна… Прагулка нам дазвалялася два разы на дзень у двары, вакол касцёла. Пазней для нашых прагулак адвялі вялікі сад побач з домам, у якім мы змяшчаліся.
Некаторыя бытавыя падрабязнасці «Быхаўскага сядзення» прыводзіць ад'ютант генерала Л. Г. Карнілава паручнік Р. Б. Хаджыеў. Не будучы асуджаным, ён, як ад'ютант Карнілава, меў бесперашкодны ўваход у турму, выконваючы розныя даручэнні вязняў (такія, як адпраўка асабістых лістоў) : Людзі, жывучы на ​​аднолькавым становішчы, усе разам, пад адным дахам, аднолькава адчуваючы горыч крыўды, несправядлівасць лёсу, адчуваючы адзіноту, штохвілінную небяспеку, што вісела над імі, горкае перажыванне душы, а галоўнае — прывыкшыя штогадзіны, штохвіліны бачыць адзін аднаго, пачалі губляць тую ўзаемную павагу, з якой яны ўвайшлі ў Быхаў.
Пачаліся ўзаемныя плёткі, пры сустрэчах з генераламі малодшыя як бы не заўважалі іх і не праяўлялі да іх асаблівай павагі.(…)
Адзіным, да каго ва ўсіх пачуцці былі аднолькавыя, гэта быў Вярхоўны.
Яго любілі, паважалі, верылі і на яго спадзяваліся, адчуваючы да яго бязмежную адданасць. (…) Пры яго з'яўленні усе (…), хто сядзеў ці ляжаў, ускаквалі і з затоеным дыханнем чакалі, што скажа Вярхоўны. Ні шэпту, ні ўздыху, рукі выцягнутыя па швах, нямая каманда «смірна».
Вечарамі «сядзельцы» збіраліся ў самай умяшчальнай з камер — «камеры № 6» — для абмеркавання апошніх навін або заслухоўвання чыйго-небудзь дакладу на палітычную ці гістарычную тэму. Блізкія сябры — генералы Дзянікін, Раманоўскі і Маркаў — маглі да глыбокай ночы гутарыць у сябе ў камеры.
«Не вечна ж турма», — пісаў сваёй 25-гадовай нявесце Ксеніі Чыж генерал Дзянікін. «Быхаўскія сядзельцы» былі ў курсе імкліва зменлівай палітычнай абстаноўкі за сценамі турмы, што абяцала хуткае вызваленне. Генералы намячалі новыя шляхі для барацьбы, якая абавязкова павінна быць працягнута.
С. В. Карпенка, гісторык, даследчык Грамадзянскай вайны, так апісвае памкненні арыштаваных генералаў: "Усе размовы зводзіліся да «найбольш пакутлівага і хворага» — пра «рускую смуту і пра спосабы яе спынення». Ніхто не сумняваўся: барацьба будзе працягнута. Бо сам ход падзей іншага выбару ім не пакідае: гаспадарчая разруха ўзмацняецца, немцы пагражаюць сталіцы, братанне з ворагам паскорыла разлажэнне арміі, бальшавікі вядуць сябе ўсё больш нахабна, а Керанскі сваёй балбатнёй расчышчае Леніну дарогу да ўлады"
Вызваленне і ўцёкі
19 лістапада (2 снежня) выконваючы абавязкі вярхоўнага галоўнакамандуючага Рускай арміяй М. М. Духонін аддаў распараджэнне (якое апынулася для яго апошнім) аб вызваленні генералаў, арыштаваных у сувязі з Карнілаўскім выступленнем у жніўні 1917 года. Для выканання распараджэння ён камандзіраваў у Быхаў палкоўніка П. А. Кусонскага. Вечарам 19 (2 снежня) лістапада ўсе арыштаваныя генералы і афіцэры пакінулі Быхаў. 20 лістападзе (3 снежня) прызначаны савецкімі ўладамі Вярхоўны галоўнакамандуючы М. В. Крыленка арыштаваў Духоніна. У той жа дзень Духонін, які знаходзіўся пад арыштам у вагоне Крыленкі, быў забіты рэвалюцыйнымі матросамі на станцыі Магілёў. Генералы Дзянікін, Маркаў, Лукомскі і Раманоўскі рознымі шляхамі праз некалькі дзён апынуліся на Доне ў раёне фарміравання Добраахвотніцкай арміі. Генерал Карнілаў, які выйшаў з Быхава на чале атрада з асабістым канвоем цекінцаў, прарываючыся з баямі, дабраўся на Дон на некалькі дзён пазней з вялікімі цяжкасцямі, распусціўшы канвой па дарозе.
У Добраахвотніцкай арміі
Большасць Быхаўскіх зняволеных сталі заснавальнікамі Добраахвотніцкай арміі, утварыўшы ядро яе каманднага складу. Паводле ўспамінаў П. С. Махрова, генерал Келчэўскі пусціў аб камандным складзе арміі Дзянікіна крылатае слоўца, што ён падзяляецца на «князёў» (быхаўскіх вязняў), «княжат» (першапаходнікаў) і «іншых». Сам Махроў, аднак, быў не згодзен з такой ацэнкай, лічачы, што Дзянікін пры прызначэннях на пасады не дапускаў пратэкцыянізму і кіраваўся толькі заслугамі той ці іншай асобы.
«Быхаўскі альбом»
С. М. Раснянскі папрасіў сваіх саюзнікаў напісаць на памяць некалькі радкоў у наяўны ў яго сшытак. Усе пагадзіліся, і ў выніку ў яго атрымаўся альбом аўтографаў, які Раснянскаму ўдалося захаваць. Альбом быў выдадзены выдавецтвам «Мѣдный всадникъ» ў зборніку «Белая справа» ў 1927 годзе.
Бібліятэка братоў Каліноўскіх
Бібліятэка братоў Каліноўскіх — гэта збор кніг беларускіх рэвалюцыянераў-дэмакратаў Віктара Каліноўскага і Канстанціна Каліноўскага.
Апісанне
Бібліятэка братоў Каліноўскіх — каштоўная крыніца для вывучэння іх навуковых інтарэсаў і светапогляду. Сталае фарміраванне бібліятэкі пачалося пасля пераезду Каліноўскіх у Пецярбург у 1856 годзе. Але ж першыя кнігі маглі быць набыты і раней. Віктар Каліноўскі быў заўзятым бібліяфілам. За шэсць гадоў свайго знаходжання ў Пецярбургу з 1856—1862 года ён сабраў унікальную бібліятэку, у якой налічвалася каля сотні кніг і рукапісаў.
Да 1864 года бібліятэка знаходзілася на прыватнай кватэры Каліноўскіх у Пецярбургу.
Па просьбе польскага гісторыка, дырэктара у Львове  быў складзены «Каталог» (няпоўны), у якім зафіксавана 230 кніг (захоўваецца ў бібліятэцы імя Асалінскіх у Вроцлаве). Частка кніг з аўтографамі В. Каліноўскага выяўлена ў Публічнай бібліятэцы імя Салтыкова-Шчадрына ў Санкт-Пецярбургу. Рукапісы са збору Каліноўскіх былі прададзены ў пачатку 180-х гадоў у Варшаве, далейшы іх лёс невядомы.
Вроцлаўскі «Каталог» — найкаштоўнейшая крыніца для вывучэння біяграфіі Віктара і Кастуся Каліноўскіх. Адразу пры яго прачытанні прыкметна, што ён складзены не спецыялістам, бо не адказвае патрабаванням да апісання кніг, прынятым у бібліяграфіі. Бібліёграф-дылетант якому было даручана скласці вопіс бібліятэкі, проста браў кнігі з паліц, ставіў у каталозе парадкавы нумар, для таго, каб ўлічыць агульную колькасць кніг, паказваў прозвішча аўтара, скарочана, а часам і не зусім дакладна запісваў назву кнігі, і ўказваў яе фармат. Таксама паказвалася колькасць тамоў, калі выданне было шматтомным. Месца і год выдання кнігі не заўсёды таксама пазначалася. «Каталог» складзены без прынятых у бібліяграфіі правілаў, а таксама ён пазбаўлены якой-небудзь сістэматычнасці і логікі.
Бібліятэка налічвала некалькі соцен кніг на шасці мовах, а менавіта, беларускай, рускай, польскай, лацінскай, нямецкай, французскай мовах. Гэта тлумачыцца тым, што бібліятэка В. Каліноўскага была асабістай бібліятэкай, а кнігі, для якой падбіраліся ў асноўным па гісторыі Вялікага княства Літоўскага і Польшчы. Больш за ўсё літаратуры па гэтых праблемах можна было набыць у той час на польскай ці лацінскай мовах, і ў значна меншай ступені — на іншых мовах, у прыватнасці, рускай. У «Каталозе» пазначана толькі пяць кніг на рускай мове. Іх назвы ўсталяваць пакуль немагчыма, бо ў рукапісах прастаўлены толькі іх парадкавы нумар і збоку насупраць лічбаў запісана адно слова — «рускія».
Кнігі былі па наступных ведах: гісторыі (беларускай, польскай, усеагульнай), філасофіі, бібліяграфіі, мовазнаўстве, юрыспрудэнцыі Беларусі, Польшчы і іншых краін, творы мастацкай літаратуры. Больш за ўсё ў «Каталозе» было кніг, прысвечаныя разнастайным праблемам гісторыі ВКЛ і Польшчы. Гэта асноўная галіна навуковых інтарэсаў Віктара Каліноўскага і яго брата Канстанціна, у адпаведнасці з якой ішло фарміраванне бібліятэкі.
У «Каталозе» значыцца палемічная літаратура канца XVI — першай паловы XVII ст, выданні соймавых выступленняў дзяржаўных і царкоўных дзеячаў таго часу, каралеўскія і гетманскія ўніверсалы і інш. У якасці прыкладу можна назваць такія малавядомыя сучаснаму чытачу публікацыі, як «Смерць Паўла Яна Сапегі» С. Тупіка (Вільня, 1667 г.), «Праўдзівая рэляцыя аб навагрудскай дыспутацыі» (б. м., б. г.), «Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага» (б. м., 1973 г.), «Вянок неўміручасці. З нагоды скону Кацярыны Радзівіл» Вітанскага (Вільня, 1643 г.), «Аб Заходняй Расіі» (Магілёў, 1793 г.), «Гаворка Пінскага пасла Куржанецкіх на сойме 1793 г.»(б.м., б.г.), «Слоўнік старажытнасцяў» Р. Пірамовіча (Полацк, 1807 г.), і інш.
Значная колькасць кніг, якія належалі Каліноўскім, былі выдадзена ў XVI—XVIII ст. на тэрыторыі Беларусі і Літвы ў друкарнях Вільні, Полацка, Магілёва, Віцебска, Гродна, Оршы і іншых беларускіх гарадоў. Мастацкая літаратура была прадстаўлена творамі ўраджэнцаў Беларусі С. Ягадынскага [1590 (?) — 1644 (?)], Ф. Князьніна (1750—1807 гг.), польскага паэта Ц. Норвіда (1821—1883 гг.). У бібліятэцы быў таксама апублікаваны ў 1642 годзе ў Торуні ўнікальны твор на старабеларускай мове «Жартоўныя трагедыі», які зараз захоўваецца ў ў Кіеве.
Вялікае значэнне браты Каліноўскія надавалі бібліяграфіі. У «Каталозе» значацца такія фундаментальныя бібліяграфічныя працы па гісторыі Вялікага княства Літоўскага і Польшчы, як «Бібліяграфічныя кнігі» Яўхіма Лялевеля (Т. 1 — 2. Вільня, 1823—1826 гг.), «Бібліяграфічна-гістарычны нарыс літаратуры і навукі ў Польшчы» (Т. 1-2. Вільня, 1840—1857 гг.), «Гісторыя польскай літаратуры», прадстаўленая апублікаванымі работамі  (Т.1 — 2, Варшава; Вільня, 1814 г.).
Было сабрана таксама нямала рукапісаў (арыгіналаў і копій), што адносіліся да гісторыі ВКЛ і Рэчы Паспалітай.
Фарміраванне бібліятэкі В. Каліноўскага ў значнай ступені камплектавалася за кошт падарункаў сяброў і знаёмых — навукоўцаў, кнігалюбаў, выдаўцоў і г.д., з якімі Віктар сутыкаўся на сваім жыццёвым шляху і якім аказваў разнастайную дапамогу. Напрыклад, у бібліятэцы меліся асобныя тамы 8-томнага выдання Збору законаў — «Volumina Legum», якія выйшлі ў пецярбургскай друкарні ўраджэнца Лепельшчыны, выпускніка Мінскай губернскай гімназіі Язафата Агрызка (1826—1890). Яны былі падораны В. Каліноўскаму самім выдаўцом, з якім яго звязвалі повязі асабістай дружбы.
Лёс бібліятэкі пасля смерці братоў Каліноўскіх (1862 і 1864) не вывучаны.
Эгліней
Эглі́ней (Egliniai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Рымшэўскай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Рымшэ. Насельніцтва 6 чал. (2001 г.).
Палац рымска-каталіцкіх архіепіскапаў (Львоў)
Палац рымска-каталіцкіх архіепіскапаў — помнік архітэктуры ХІХ стагоддзя, які знаходзіцца ў Львове на вул. Віннічэнка, 32.
Гісторыя
Палац рымска-каталіцкіх архіепіскапаў быў пабудаваны ў 1842-1844 гадах. Замоўнікам будынка выступіў архіепіскап Францішак Піштак. У 1886 годзе палац адрэстаўравалі, і яго выгляд трохі змяніўся. Пасля будынак выкарыстоўваўся як музей епархіі імя Яна Длугаша.
З 1944 года ў палацы быў размешчаны ваенны шпіталь. З 1970 года да пачатку 1990-х гадоў тут знаходзіўся навуковы інстытут "Сістэма" (займаўся ваеннымі распрацоўкамі).
25 чэрвеня 2001 года падчас свайго візіту ва Украіну палац наведаў Папа Рымскі Ян Павел II. Пасля гэтага будынак быў перададзены ў карыстанне Львоўскай архідыяцэзіі Рымска-Каталіцкай Царквы.
Селядцовыя
Селядцовыя, селядцы (Clupeidae) — сямейства рыб атрада селядцападобных.
Біялагічнае апісанне
Даўжыня 35—45 см, у прахадных форм да 75 см, маса да 2 кг. Цела сціснутае з бакоў, укрытае вялікай цыклоіднай луской. Спіна зеленавата-шэрая, бакі і бруха серабрыстыя. Характэрна адсутнасць прабадной лускі бакавой лініі (ёсць толькі 2—5 адразу за галавой). На галаве развітыя сейсмасенсорныя каналы. Уздоўж сярэдняй лініі бруха ў многіх відаў ёсць кіль з прывостранай лускі. Кормяцца пераважна планктоннымі беспазваночнымі.
Арэал
Пашыраны ў морах ад Арктыкі да Субантарктыкі, разнастайныя ў тропіках; некаторыя віды ва ўмераных і халодных водах.
Таксанамія
Падзяляюцца на 7 падсямействаў, каля 20 (па іншых звестках каля 50) родаў, у т. л., , , , , ,. Каля 190 відаў.
Значэнне
Аб'екты промыслу.
Перфект
Перфе́кт (ад perfectus — закончаны) — складаная дзеяслоўная форма прошлага часу індаеўрапейскіх моў, існуе і цяпер у некаторых славянскіх мовах.
У старажытнарускай мове ўтвараўся спалучэннем дапаможнага дзеяслова «быти» ў формах цяперашняга часу з актыўным дзеепрыметнікам прошлага часу на «-л», які змяняўся па родах і ліках. Абазначаў дзеянне або стан, вынікі якога захоўваюцца ў момант гутаркі: «азъ есмь пришелъ — я прыйшоў» (і цяпер знаходжуся тут). У беларускай мове з развіццём трывальных адрозненняў у дзеяслова перфект выцесніў з ужытку аорыст і імперфект, увабраў у сябе іх значэнні і стаў асноўнай формай для выражэння ўсіх адценняў мінулага дзеяння. Паступова страціў дапаможны дзеяслоў, дзеепрыметнік на «-л» увайшоў у парадыгму дзеяслова, пачаў успрымацца як форма прошлага часу, суадносная з формамі цяперашняга і будучага часу: «пішу — буду пісаць — пісаў». Канцавое «-л» у формах мужчынскага роду адз. л. ў вымаўленні змянілася на «ў»: «былъ — быў», «далъ — даў». На пісьме гэта з'ява адлюстравалася толькі ў 19 ст.
Рэвальвер Beaumont-Adams
Beaumont-Adams — брытанскі пяцістрэльны рэвальвер.
Аснашчоны спускавым механізмам двайннога дзеяння. Прыняты на ўзбраенне брытанскай арміі ў 1862, заменены ў 1880 рэвальверам Энфілд.
Літаграфія
Літагра́фія (ад λίθος lithos — камень і γράφειν graphein — пішу) — спосаб друку, пры якім адбітак атрымліваецца пераносам фарбы пад ціскам з плоскай, гладкай або зярністай, паверхні камення (вапняку) або металічнай формы непасрэдна на паперу. Спосаб быў вынайдзены ў 1796 годзе нямецкім пісьменнікам і акцёрам Алаізам Зенефельдэрам як танны метад выдання тэатральных твораў. Літаграфія можа выкарыстоўвацца як для друку тэкстаў, гэтак і ілюстрацый. У беларускай графіцы літаграфія вядома з першай паловы XIX стагоддзя.
Літаграфіяй таксама называюць асобны твор, выраблены сродкамі літаграфіі.
Лешня (Капыльскі раён)
У 1924—1954 гадах цэнтр Лешненскага сельсавета.
Араторыя
Араторыя (oratorium, oratorio) — буйная шматчасткавая кампазіцыя для спевакоў-салістаў (часам чытальніка), хору і сімфанічнага аркестра пераважна эпіка-драматычнага характару, прызначаная для канцэртнага выканання. Мае агульныя рысы з операй (сюжэт, наяўнасць арый, рэчытатываў, ансамбляў, хароў), адрозніваецца ад яе адсутнасцю акцёрскай ігры, дэкарацый (як выключэнне бываюць сцэнічныя араторыі), перавагай апавядальнасці над драматычным дзеяннем. У параўнанні з кантатай мае большыя памеры, ярка выражаную сюжэтную аснову.
Гісторыя
Зарадзілася на мяжы 16—17 стагоддзяў у Італіі. На пачатку араторыі пісалі на біблейскія, евангельскія або антычныя сюжэты. Росквіт жанру ў 18 стагоддзі звязаны з творчасцю Г. Ф. Гендэля, які стварыў класічны тып манументальнай героіка-эпічнай араторыі, і І. С. Баха, пасіёны якога насычаны глыбокім філасофскім зместам. Пад уплывам асаблівасцяў розных нацыянальных культур араторыя мадыфікавалася. Адбывалася яе сімфанізацыя (кампазітары венскай класічнай школы) або лірызацыя (кампазітары-рамантыкі). У 20 стагоддзі адрадзілася цікавасць да араторыі, якая інтэнсіўна збліжаецца з операй, кантатай, сімфоніяй.
Араторыя ў беларускай музыцы
У беларускай музыцы першыя араторыі створаны у 1930-я гады (блізкая да араторыі вакальна-сімфанічная паэма «Над ракою Арэсай» М. Аладава, незакончаная араторыя «Вызваленне» Яўгена Цікоцкага).
У 1960-я гады напісаны араторыі «Песня пра Кубу» С. Картэса, «Званы» Я. Глебава, «Мы—беларусы» К. Цесакова, першая камерная араторыя «Песні Хірасімы» (для чытальніка, салістаў — барытона і сапрана) Дзмітрыя Смольскага.
З 1970-х гадоў беларускія араторыі вылучаюцца разнастайнасцю тэматыкі і жанравымі разнавіднасцямі. Сярод найбольш значных — «Мая радзіма» Дз. Смольскага, «Свяці, зара» Я.Глебава, «Зямля Беларусі» У. Дарохіна, «Памяці паэта» С. Картэса, «Памяць Хатыні» В. Войцека, «Хатынь» К. Цесакова.
У 1980-1990-х гадах створаны «Бітва за Беларусь» А. Багатырова, «Лісткі з календара» А. Залётнева, «сказ пра Ігара» і «Іканастас» Л. Шлег, «Зорка паэта» Э. Наско, «Беларускае вяселле» К. Цесакова і інш.
Большасць беларускіх араторый ярка публіцыстычныя, напоўненыя грамадзянскім пафасам. Для іх уласціва апора на беларускую паэзію, прыёмы развіцця, інтанацыйныя і ладавыя асаблівасці беларускага музычнага фальклору, увядзенне нацыянальных інструментаў.
У шэрагу араторый выкарыстаны новыя сродкі выразнасці, у тым ліку прыёмы моўнай дэкламацыі з фіксаванымі гукавышыннай лініяй і рытмам, санорныя эфекты, элементы алеаторыкі, серыйнай тэхнікі, падпарадкаваныя мастацкім мэтам.
Струвэ
Струвэ — прозвішча нямецкага паходжання.
Паўль Мебус
Паўль Мебус (Paul Mebus; — ) — нямецкі футбаліст, паўабаронца. Чэмпіён свету 1954 у складзе нацыянальнай зборнай ФРГ.
Хамяковыя
Хамяко́выя (Cricetidae) — сямейства грызуноў, якое ўваходзіць у склад падатрада мышападобных.
Агульнае апісанне
Даўжыня цела хамякоў складае ад 5 (карлікавыя хамячкі) да 36 см (андатра), хваста ад 0,7 да 33 см.
Утрыманне ў няволі
Хамячкоў часта трымаюць у жывых кутках (найбольш пашыраны сірыйскі). Яны добра прыручаюцца і размнажаюцца ў няволі. Выведзены звяркі з рознай афарбоўкай (белыя, ружовыя, пясчана-жоўтыя, плямістыя, чорныя і інш.) і з розным валасяным покрывам.
Хамячкі вельмі рухавыя, мітуслівыя, паводзяць сябе абсалютна незалежна. На чалавека яны звяртаюць увагу толькі тады, калі ў яго руках ёсць ласунак. У цэлым характар хамячкоў даволі міралюбны і дабрадушны, але калі занадта назойліва іх турбаваць, яны могуць і пастаяць за сябе — імгненна ўкусяць за палец.
Трымаюць хамячкоў у спецыяльных тэрарыумах з дробнаячэістай металічнай сеткі і шкла, у клетках ці звычайных акварыумах. Кардонныя ці нават фанерныя скрынкі звярок даволі лёгка прагрызае. Там, куды пасялілі хамячка, павінна быць паілка і хатка памерам 15x15x15 см з бакавым уваходам. Калі дазваляюць памеры, можна паставіць яшчэ і кола, у якім хамячкі з задавальненнем бегаюць.
Кормяць хамячкоў розным зернем, насеннем сланечніку, кукурузы, белым (радзей чорным) хлебам, кашамі, сырой і варанай агароднінай, тварагом, вараным яйцом, малаком, разнастайнай зелянінай. У корм неабходна дабаўляць (асабліва ў перыяд размнажэння і выкормлівання маладняку) рыбін тлушч, дрожджы, касцявую муку і кухонную соль.
Размнажаюцца хамячкі вельмі хутка: за год яны могуць прыносіць некалькі прыплодаў па 4—16 дзіцянят у кожным. Цяжарнасць працягваецца 17—19 сутак. Дзіцяняты нараджаюцца сляпыя, голыя, бездапаможныя, але растуць вельмі хутка і на 11—14-я суткі пачынаюць самастойна есці, а да двухмесячнага ўзросту дасягаюць палавой спеласці. Самцоў у гэты перыяд трымаюць асобна, таму што яны могуць загрызці і з'есці дзіцянят, што з'явіліся на свет. Дарэчы, у іх выкормліванні і выхаванні яны таксама не ўдзельнічаюць. Жывуць хамячкі да трох гадоў, зрэдку крыху больш.
Жыллё звяркоў трэба пастаянна прыбіраць, а прыпасы, створаныя хамячком у гняздзе, пастаянна «рэвізаваць». Трымаць хамячкоў у хаце ў вялікай колькасці не варта: ад іх ідзе даволі моцны непрыемны пах. Купаць хамячкоў нельга.
Балін (Міжзем’е)
Балін (Balin) — правадыр гномаў, сын Фундзіна і старэйшы брат Дваліна. Быў адным з гномаў, якія адправіліся з Більба Бэгінсам і Гэндальфам у паход да Эрэбара, вакол якога разгортваецца дзеянне «Хобіта».
Балін быў членам атрада, сабранага Торынам Дубашчытам, для знішчэння цмока Смога і вызвалення ад яго горнага каралеўства Эрэбар. Ён быў адзіным, пра каго акрамя Торына было дакладна вядома, што ён быў там да прыходу дракона. Цікава, што ў «Хобіце» гаворыцца, што ў дзень прыходу дракона ён быў разам з Торынам, але ў адпаведнасці з Дадаткам А да «Уладара Пярсцёнкаў» у той дзень Баліну было толькі 7 гадоў, а Торыну — 24, хоць Торын тут жа адзначае, што акрамя Трора і Траіна выжылі тыя маладыя гномы, што з-за цікаўнасці блукалі па-за Гарой.
Напачатку «Хобіта» гаворыцца, што Балін быў другім па ліку гномам, які прыйшоў у дом Більба. Першым быў яго брат Двалін. Абодва браты ігралі на віёле.
Сярод гномаў, апісаных у «Хобіце», Балін быў другім па ўзросце гномам атрада пасля Торына, таму ён гаварыў ад імя атрада, калі яго ўдзельнікаў узяў у палон кароль эльфаў.
Ён апісаны як «заўсёдны дазорца» гномаў: ён заўважыў Більба, які падыходзіў да «Зялёнага цмока» ў Баюотэры, таксама быў першым, хто ўбачыў касцёр троляў і эльфаў у Ліхалессі. Аднак у любым выпадку ён не мог заўважыць Більба (схаванага нябачнасцю ад надзетага Пярсцёнка Усеўладдзя), быўшы дазорцам атрада пасля ўцёкаў ад гоблінаў у Імглістых горах. Пасля гэтай невялікай хітрасці Балін пачаў паважаць Більба за яго здольнасці, бо лічыў сябе вельмі ўважлівым. Ён быў адзіным гномам, які пагадзіўся суправаджаць Більба па тайным праходзе да логава Смога, а таксама адзіны з усяго атрада наведваў Більба ў Бэг Эндзе пасля яго вяртання дамоў. У 2989 г. Т.Э. Балін пакінуў Эрэбар і ўвайшоў у Морыю разам з Оінам, Оры, Флоі, Фрарам, Лоні, Налі і мноствам іншых гномаў. Ён знайшоў там Сякеру Дурына. Загінуў Балін у Азанулбізары 5 лістапада 2994 г.: яго застрэліў орк-лучнік з-за каменя ў той момант, калі ён глядзеў у возера Кхелед-зарам.
У «Брацтве Пярсцёнка» галоўныя героі знаходзяць магілу Баліна ў Зале Мазарбул. Гэндальф знаходзіць гномчыну кнігу летапісаў, напісаную Оры, і знаходзіць у ёй запіс пра смерць Баліна ад стралы орка.
На магіле Баліна было напісана рунамі Даэрана на мове гномаў (у беларускай транслітарацыі): «Балін Фундзінул Узбад Казад-думу». Пад гэтым запісам драбнейшым шрыфтам прыводзіцца транслітарацыя гэтай жа фразы рунамі Кірта, але з англійскай мовы (які, як відаць, выкарыстоўваецца як вестран): «Балін, сын Фундзіна, цар Морыі» (Balin, son of Fundin, Lord of Moria).
Тыльман ван Гамерэн
Тыльман з Гамэрэн, таксама Тыльман Гамерскі, Тыльман ван Гамэрэн і Тыльман дэ Гамерэн (Tylman van Gameren, Tylman z Gameren, Tylman Gamerski; 1632, Утрэхт — 1706, Варшава) — галандскі архітэктар, які працаваў у Польшчы.
Стаў польскім шляхціцам па ўказу Сойма ў 1685-м годзе пад прозвішчам Тыльман Гамерскі. Выкарыстоўваў шмат іншых версій прозвішча.
Быў архітэктарам караля Міхаіла Карыбута Вішнявецкага, будаваў Уяздоўскі замак. Працаваў і для польскіх магнатаў; у тым ліку спраектаваў касцёлы ў Варшаве, Кракаве, Гданьску, палацы: Асалінскіх, Глінскіх,, , у Варшаве, Любамірскіх у Варшаве, Любартаве,  і Жэшаве, Браніцкіх у Беластоку,  у Любліне, надмагільны помнік Сафіі з Любамірскіх Апалінскай у Канскаволі.
Эглінішке
Эглі́нішке (Eglyniškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Відзішкескай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Рымшэная. Насельніцтва 2 чал. (2001 г.).
Пярну
Пярну з’яўляецца галоўным партом Эстоніі на ўзбярэжжы Балтыйскага мора. Знаходзіцца на аднайменнай рацэ і Саўзе, на шляху з Рыгі ў Талін.
Гісторыя
Горад быў заснаваны ў 1241 годзе рыцарамі Тэўтонскага ордэна. У 1562 захоплены шведамі, у 1565 годзе на кароткі час быў заняты нямецкімі рыцарамі, у 1575 захоплены рускімі. Да 1617 года Пярну неаднойчы пераходзіў ад адных захопнікаў да другіх, пакуль не стаў амаль на сто гадоў шведскім. З 1699 да 1710 года ў Пярну часова знаходзіўся Тартускі ўніверсітэт. Аднак падчас Вялікай Паўночнай вайны, у 1710 годзе горад быў зноў захоплены рускімі і заставаўся ў складзе Расіі аж да абвяшчэння незалежнасці Эстоніі ў 1918 годзе.
Клімат
Клімат Пярну характарызуецца мяккай зімой і дажджлівым, халаднаватым летам. Адносная вільготнасць паветра — 81 % (ад 71 % у маі да 88 % у лістападзе—снежні).
Сяргей Іванавіч Мосін
Сяргей Іванавіч Мо́сін (Сергей Иванович Мосин;  —, ) — расійскі канструктар і арганізатар вытворчасці стралковай зброі, генерал-маёр рускай арміі.
Біяграфія
Нарадзіўся 14 красавіка у сяле Рамонь Варонежскай губерні ў сям'і адстаўнога падпаручніка, выхадца з самых нізоў рускага сялянства, які меў за плечамі ўсяго школу кантаністаў, а таксама многія гады бездакорнай службы — Івана Ігнацевіча Мосіна (1810—1890) і мясцовай сялянкі — Феактысты Васялеўны, якая памерла ў 1852 годзе пры родах другога сына — Мітрафана.
Вучыўся ў Тамбоўскім, а потым у Варонежскім кадэцкім корпусе (пераўтвораным у1865 годзе ў Міхайлаўскую Варонежскую ваенную гімназію); потым у 1867—1870 гадах навучаўся ў Міхайлаўскім артылерыйскім вучылішчы. Пасля паспяховага заканчэння вучылішча 21 ліпеня 1970 года быў праведзены ў чын падпаручніка і адбыў да месца службы ў Царскае Сяло. У 1872 годзе зачыслены ў Міхайлаўскую артылерыйскую акадэмію, падчас праходжання вучобы быў праведзены ў чын паручніка ў 1872 годзе, капітана па палявой коннай арылерыі ў 1874 годзе. У 1875 годзе скончыў акадэмію з залатым медалём і быў накіраваны на Тульскі зброевы завод.
У 1875 годзе назначаны на пасаду памочніка начальніка майстэрні, у 1876 годзе — на пасаду начальніка прыборна-штыкавай майстэрні, у 1877 годзе — начальнікам замочнай майстэрні, у 1880 годзе — начальнікам інструментарнай майстэрні, у 1889 годзе — выконваючым пасаду старшыні прыёмнай камісіі Тульскага зброевага завода. У 1894 годзе пераведзены начальнікам Сестрарэцкага зброевага завода.
У 1887 годзе распрацаваў вінтоўку з магазінам у прыкладзе. Вяршыня канструктарскага дасягнення — створаная ў 1890 годзе 7,62-мм вінтоўка, якая ў 1891 годзе была прынята на ўзбраенне рускай арміі з найменнем. У 1894—1902 гадах начальнік Сестрарэцкага зброевага завода. У 1958 годзе ў Туле ўсталяваны помнік Мосіну.
Талочкі (род)
Талочкі (Буйніцкія) — княжацкі род. Паходжанне роду невядома, магчыма, Талочкі з’яўляліся адгалінаваннем полацкіх Рурыкавічаў. У канцы XIV ст. князь Юрый Талочка атрымаў ад вялікага князя літоўскага Вітаўта Рагачоўскую воласць. У сярэдзіне XV ст. сын Юрыя Фёдар Талочкавіч прадаў вотчынны маёнтак Высокае пану Гаштольду. Пляменнік Фёдара Леў меў маёнткі Гатушычы і Буйнічы, ад назвы апошняга ўтворана прозвішча Буйніцкія. На яго сыне Аляксею (?—1505) род Талочкаў у мужчынскай лініі згас, а родавыя маёнткі перайшлі да шваграў Аляксея — Кандрата Івашкевіча, Аляксандра Солтанавіча і князя Івана Крошынскага.
Лампора
Лампора (Lamporo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П'емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 519 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 58 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 13046. Тэлефонны код — 0161.
Кантынент
Кантыненты (ад Continens, р.скл. continentis) або мацерыкі — найбуйнейшыя масівы сушы Зямлі, большая частка якіх не пакрыта акіянам, а ўскраіны знаходзяцца ніжэй узроўню акіяна.