cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аляксандр Мацвеевіч Матросаў
27 лютага 1943 года гераічна загінуў у баі ў раёне вёскі Чарнушкі Лакнянскага раёна Калінінскай вобласці (з 2 кастрычніка 1957 года — Пскоўскай вобласці). Пахаваны там жа ў вёсцы, а ў 1948 годзе яго прах быў перапахаваны ў горадзе Вялікія Лукі Вялікалуцкай вобласці (з 2 кастрычніка 1957 года — Пскоўскай вобласці).
Памяць
Імем Аляксандра Матросава названы шэраг вуліц і паркаў ў многіх гарадах Расіі і краін СНД. На месцы гібелі Аляксандра Матросава створаны мемарыяльны комплекс. Помнікі А. М. Матросаву ўсталяваны ў шматлікіх гарадах (Вялікія Лукі (1978) і інш.).
У 1944 і 1963 гадах выпушчаныя паштовыя маркі СССР. У 1983 годзе да 40-годдзя з дня гібелі героя выпушчаны паштовы мастацкі маркіраваны канверт.
Міхась Сенька
Міхась Сенька (, Новы Свержань —, , ЗША) — дзеяч беларускай эміграцыі.
Біяграфія
Падчас нямецкай акупацыі вучыўся ў медыцынскай школе ў Баранавічах на фармацэўта, некаторы час быў загадчыкам аптэкі ў Стоўбцах.
У 1949 годзе выехаў у ЗША, пасяліўся ў Саўт-Рыверы (Нью-Джэрсі). Вельмі шмат зрабіў для запросінаў беларускіх уцекачоў у Саўт-Рывер і далейшай разбудовы ў ім беларускага жыцця.
Сенька, Лянгіна Брылеўская, Барыс Кіт, іншыя актывісты афармлялі страхоўкі і запрашэнні беларусам, перацягваючы іх у ЗША. У доме Сенькі па Херман-стрыт, 24 нашы суайчыннікі на некалькі дзён знаходзілі свой часовы прытулак.
У Нью-Джэрсі Міхась Сенька працаваў на заводзе «Форд», а ўвесь вольны час займаўся грамадскай працай: быў старшынёй Аб’яднання беларуска-амерыканскай моладзі, сакратаром Беларускага кангрэсавага камітэта Амерыкі, уваходзіў у царкоўную раду парафіі Св. Ефрасінні Полацкай, радным БЦР. Увогуле яго кватэра была «штабам» для многіх беларускіх арганізацый у Нью-Джэрсі.
За ўсёй такой працай не было часу на асабістае жыццё. Ажаніўся Міхась Сенька досыць позна — у 73 гады — з Валянцінай Палюховіч. Іх гасцінны дом на Уотз-стрыт заўсёды прымаў гасцей, а самі Сенькі заўсёды трымаліся беларускага жыцця і былі актывістамі беларускага праваслаўнага прыходу.
Яго брат Уладзімір Сенька — беларускі ваенна-палітычны дзеяч і публіцыст, калабарацыяніст, дзеяч эміграцыі.
Тадэвуш Рэйтан (таварыства)
Гістарычнае таварыства «Тадэвуш Рэйтан», — грамадскае аб'яднанне, дабраахвотная грамадская арганізацыя, мэтай якой з'яўляецца вывучэнне гісторыі Ляхавіцкага раёна і Рэспублікі Беларусь у цэлым.
Таварыства мае статус мясцовага грамадскага аб'яднання, якое дзейнічае на тэрыторыі г.Ляхавічы і Ляхавіцкага раёна ў адпаведнасці з Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь, Законам Рэспублікі Беларусь «Аб грамадскіх аб'яднаннях», іншымі палажэннямі дзеючага заканадаўства і Статутам Гістарычнага таварыства.
З ініцыятывай аб неабходнасці стварэнні Гістарычнага таварыства «Тадэвуш Рэйтан» у Ляхавічах у 1997 выступілі прафесары Адам Мальдзіс, Анджэй Кемпфі, Марцэлі Косман, кандыдат гістарычных навук Віталь Скалабан, ляхавіцкі краязнаўца Міхась Турыянскі і шэраг грамадзян г.г. Баранавічы, Ляхавічы і Ляхавіцкага раёна.
26 ліпеня 1997 г. упраўленнем юстыцыі Брэсцкага аблвыканкама было зарэгістравана за № 99 Грамадскае аб'яднанне "Гістарычнае таварыства «Тадэвуш Рэйтан». 21 студзеня 1998 г. Гістарычнае таварыства прайшло рэгістрацыю за № 04 ў Ляхавіцкім райвыканкаме.
Таварыства дзейнічае на аснове свабоднага волевыяўлення і раўнапраўя яго членаў, самакіравання і галоснасці. Члену таварыства выдаецца членскі білет.
Таварыства з'яўляецца юрыдычнай асобай. Мае пячатку са сваім найменнем, разліковыя рахункі ва установах банкаў, у т. л. у інвалюце.
Вышэйшы кіруючы орган — сход, які склікаецца 1 раз у год. Пастаянным распарадчым органам з'яўляецца савет, які складаецца з трох членаў таварыства. Рэвізійная камісія кантралюе дзейнасць савета.
Аб арганізацыі
Саветам таварыства ў 1997 годзе быў распрацованы план мерапрыемстваў развіцця таварыства на 1997-2000 гг., які ўключаў у сябе тры асноўныя кірункі: Гэтыя кірункі дзейнасці справакавалі інтарэс грамадскасці да заснавання і правядзення фэстаў у Грушаўцы (1997-1998).
Эканоміка Францыі
У Францыі змяшаная эканоміка з перавагай прыватнага сектара і значным дзяржаўным складнікам у такіх галінах як чыгуначны транспарт, атамная энергетыка, авіябудаўніцтва і тэлекамунікацыі. Пачынаючы з 1990-х роля дзяржавы ў эканоміцы няўхільна зніжаецца. Францыя з'яўляецца адным з найбуйнейшых магнітаў для інвестыцый сярод развітых краін, сама ж уваходзіць у дзясятку сусветных інвестараў. Парыжская фондавая біржа, заснаваная яшчэ Людовікам ХV, (з 2007 года філіял NYSE Euronext group) у Еўропе па масштабах саступае толькі Лонданскай. Французскімі з'яўляюцца найбуйнешае страхавое агенства свету AXA і банкі BNP Paribas ды the Crédit Agricole, што ўваходзяць у сусветную дзясятку. Непадалёк ад Ніцы размяшчаецца тэхнапарк Сафія-Антыпаліс. Сусветны лідар па прыёме замежных турыстаў.
Маюцца значныя эканамічныя праблемы. Узровень беспрацоўя ў 2016 — 2017 складаў каля 10 %, у 2015 каля 15 % насельніцтва жылі за рысай беднасці. Усё гэта час ад часу выліваецца ў вулічныя пратэсты, самымі масавымі з якіх у бягучым дзесяцігоддзі стаў Рух жоўтых камізэлек, што распачаўся ў канцы 2018 пасля чарговага павышэння цаны на бензін.
Прамысловасць
Францыя — адзін з найбуйнейшых вытворцаў і экспарцёраў электраэнергіі ў Еўропе і свеце. Энергетыка Францыі функцыянуе ва ўмовах вострага недахопу ўласных паліўных рэсурсаў. Аднак наяўнасць буйных запасаў уранавай сыравіны спрыяла развіццю атамнай электраэнергетыкі, па маштабах якой Францыя саступае толькі ЗША. У 2016 годзе ў Францыі працавала 58 ядзерных рэактараў, на якіх ў 2017 годзе было выпрацавана 71,6 % электраэнергіі. Дзякуючы атамнай энергетыцы, Францыя займае апошняе месца ў G7 па выкідах дыяксіду вугляроду. Вуглевадародная электраэнергетыка ў 2016 забяспечвала ўсяго 8,6 % патрэб краіны. На ўзнаўляльныя крыніцы прыходзіцца 19,8 % выпрацаванай электраэнергіі (2016). Большая іх палова (12,2 % у 2014 годзе) прыпадае на невялікія ГЭС у Цэнтральным масіве, Пірэнеях і Альпах. Хуткімі, але павальнейшымі чым у Германіі ці Іспаніі, тэмпамі развіваюцца ветравая і сонечная энергетыка.
У партовых гарадах дзейнічаюць нафтаперапрацоўчыя прадпрыемствы. Французскім нафтавым гігантам і адной з найбуйнейшых ТНК у свеце з'яўляецца кампанія Total.
Металургія, якая некалі адыгрывала вырашальную ролю ў структуры прамысловасці, сёння страціла сваё вызначальнае значэнне. У 2018 Францыя выплавіла 15,4 млн тон сталі — 15 месца ў свеце і 3-е ў ЕС пасля Германіі і Італіі. Выкарыстанне пераважна імпартнай сыравіны абумовіла зрух вытворчасці ў прыморскія раёны. Буйныя металургічныя камбінаты працуюць у партовых цэнтрах Дзюнкерк і Фос (раён Марселя).
Машынабудаванне забяспечвае каля 40 % кошту прадукцыі апрацоўчай прамысловасці. Вядучую ролю ў ім адыгрывае транспартнае машынабудаванне, якое спецыялізуецца на вытворчасці аўтамабіляў (канцэрны «Пежо-Сітраэн» — 6-ы ў свеце і другі ў Еўропе аўтаканцэрн і «Рэно»), авіяцыйнай («Аэробус») і ракетнай («Аэраспэйс») тэхнікі, у меншай ступені — суднаў (ваенных і спецыялізаваных). Найбуйнейшыя цэнтры размешчаны ў Ліёнскай і Парыжскай агламерацыі. У 2010-х Францыя штогод вырабляе каля 2 млн аўтамабіляў (2,2 млн і 10-е месца ў свеце ў 2018, у 1990-х французскі аўтапрам быў чацвёртым у свеце) Па вытворчасці прадукцыі авіяракетнай прамысловасці (цэнтры Тулуза, Бардо, Буржэ) Францыя лідзіруе ў Еўропе. Развіта вытворчасць электронікі і электратэхнікі.
І ўсё ж такі найбольш развітай і маштабнай галіной недарэмна лічыцца хімічная прамысловасць. Францыя — адзін з найбуйнейшых у свеце вытворцаў хімічнай і нафтахімічнай прадукцыі, у тым ліку каўстычнай соды, сінтэтычнага каўчуку, пластмас, мінеральных угнаенняў, фармацэўтычных тавараў (самы значны вытворца — кампанія Sanofi). Кампанія «Мішлен» уваходзіць у Топ-3 сусветных вытворцаў шын. Вялікай папулярнасцю на сусветным рынку карыстаюцца французская парфумерыя і касметыка. На апошняй спецялізуецца кампанія L'Oreal, якая па маштабах вытворчасці не мае роўных у свеце.
Выпускаюцца спажывецкія тавары і тавары раскошы (канцэрны «Луі Вітон» і Kering S.A.(«Гучы», «Іў Сен Ларан», «Брыёні» ды інш.)). «Данон» — найбуйнейшы харчовы канцэрн, сусветны лідар у вырабе мінеральнай вады.
Сельская гаспадарка
Францыя — найбуйнейшы ў Еўропе вытворца сельскагаспадарчай прадукцыі (20 % ад усёй вытворчасці ў ЕС). Гэтаму спрыяюць выдатныя агракліматычныя рэсурсы, прымяненне сучасных тэхналогій ды аграрная палітыка ЕС. Па экспарце прадукцыі сельскай гаспадаркі займае першае месца ў ЕС і трэцяе ў свеце. На долю сельскай гаспадаркі прыпадае прыкладна 2 % ВУП, на долю аграпрамысловага комплексу — больш за 4 %. У 2007 сельская гаспадарка Францыі атрымала 8 млрд еўра еўрапейскіх субсідый, у агарарным жа комплексе было створана прадукцыі на 33 млрд еўра. У структуры сельскай гаспадаркі Францыі суадносіны раслінаводства і жывѐлагадоўлі прыкладна роўныя.
У раслінаводстве вядучай з’яўляецца збожжавая гаспадарка. Занальны характар размяшчэння ўласцівы для пасеваў пшаніцы, кукурузы і ячменю. Значныя пасевы бульбы і цукровых буракоў, па вытворчасці якіх Францыя — сусветны лідар. Асноўны раѐн іх вытворчасці — Паўночна-Французская нізіна, тут жа размяшчаецца і большасць цукровых заводаў. Паўсюдна развіта агародніцтва і пладаводства. Францыі належыць 2-е месца ў Еўропе і 4-е ў свеце па вытворчасці вінаграду. Галоўны раён вінаградарства — Лангедок. Асноўная частка ўраджаю выкарыстоўваецца ў вінаробстве. Экспартныя марачныя віны вырабляюцца ў раёне Бардо, у Шампані, даліне ракі Луары. Самі ж французы аддаюць перавагу ружовым вінам. Заморскія тэрыторыі (Марцініка, Рэюньён) слаўныя зборам цукровага трыснёга і вытворчасцю рому з яго.
Галоўная галіна жывѐлагадоўлі — развядзенне буйной рагатай жывѐлы мяса-малочнага кірунку. Развіты птушкагадоўля, свінагадоўля і конегадоўля. Францыя ўваходзіць у групу сусветных лідараў па пагалоўі буйной рагатай жывёлы, свіней, птушкі, вытворчасці малака, яек, мяса.
Банкаўскі сектар
Найбольшае значэнне ў сферы паслуг краіны мае фінансавая дзейнасць. Банкі Францыі яшчэ з сярэдзіны XIX ст. займалі вядучыя пазіцыі не толькі ў эканоміцы краіны, але і ў свеце. Па ўзроўні канцэнтрацыі банкаўскай дзейнасці Францыя ўваходзіць у лік вядучых сусветных дзяржаў. З 50 найбуйнейшых банкаў свету шэсць з’яўляюцца французскімі.
Транспарт
Адной з найбольш развітых і збалансаваных у свеце з’яўляецца транспартная сістэма Францыі. Найбуйнейшым транспартным вузлом краіны з’яўляецца Парыж. Ад яго ў радыяльным напрамку разыходзяцца найважнейшыя аўтамабільныя і чыгуначныя шляхі, якія злучаюць сталіцу з найбуйнейшымі гарадамі Францыі і сталіцамі іншых еўрапейскіх дзяржаў. У Парыжы знаходзяцца і найбуйнейшыя міжнародныя аэрапорты.
Сустветную вядомасць атрымалі цягнікі TGV (фр.: train à grande vitesse) — сетка хуткасных электрацягнікоў. Першая лінія была адкрыта ў 1981 годзе паміж Парыжам і Ліёнам. Цягнікі рухаюцца з хуткасцю да 320 км/гадз.
Ва ўнутраных пасажыра- і грузаперавозках лідзіруюць аўтамабільны і чыгуначны транспарт. Большасць гарадоў звязаны паміж сабой сеткай высакахуткасных магістралей. Імпарт вялікіх аб’ѐмаў нафты і газу абумовіў развіццѐ разгалінаванай сістэмы трубаправодаў. Марскі і авіятранспарт абслугоўваюць пераважна знешнія сувязі. Галоўныя марскія парты — Гаўр, Бардо, Марсель.
Турызм
Францыя — сусветны лідар па развіцці турызму. Маючы мноства прывабных прыродных ландшафтаў і шмат помнікаў культуры, Францыя ператварыла турызм у адну з найважнейшых галін сваѐй гаспадаркі, якая дае не менш за 9 % ВУП і забяспечвае больш за 2,9 млн працоўных месцаў. Штогод краіну наведваюць больш за 80 млн замежных турыстаў, якія накіроўваюцца на Французскае Міжземнамор’е, Французскія Альпы і ў Парыж — найбуйнейшы цэнтр не толькі замежнага, але і ўнутранага турызму. Галоўны міжземнаморскі турысцка-рэкрэацыйны раён Францыі — Французская Рыўера, або Блакітны бераг (Côte d'Azur) — участак узбярэжжа, які працягнуўся на 115 км ад Тулона на Ментоны ля франка-італьянскай мяжы. «Сталіца» Французскай Рыўеры — курортны горад Ніца, у якім турызм дае працу палове насельніцтва. Яшчэ адным буйным турысцкім раёнам з'яўляецца даліна Луары са шматлікімі сярэднявечнымі і пазнейшага часу замкамі.
Самымі папулярнымі сярод турыстаў аб'ектамі ў ХХІ стагоддзі застаюцца Эйфелева вежа, Версальскі палацава-паркавы комплекс, Нацыянальны музей натуральнай гісторыі, акведук Пон-дзю-Гар, Трыумфальная арка і Сент-Шапель, Мон-Сен-Мішэль. Асобна можна выдзеліць музеі, паміж якіх вылучаецца парыжская тройка — Луўр, Арсэ з імпрэсіяністамі, і Цэнтр Пампіду з сучасным мастацтвам. Выклікае цікавасць праект пад назвай "Выбітныя сады Францыі", які ўключае каля 200 помнікаў ландшафтна-паркавага дызайну.
Знешні гандаль
Францыя экспартуе транспартныя сродкі, прадукцыю харчовай прамысловасці, фармацэўтыку і касметыку, турыстычныя і IT-паслугі; імпартуе нафту і іншае паліва ды сыравіну, камп'ютарную тэхніку і смартфоны, аўтамабілі,трапічную садавіну, IT-паслугі. Асноўныя гандлёвыя партнёры — дзяржавы ЕС (Германія (15 % экспарту, 18 % імпарту), Бельгія (8 % і 10 %) Іспанія (7 % і 7 %), Італія); а таксама Вялікабрытанія, ЗША, Кітай.
Дагавор аб нераспаўсюджванні ядзернай зброі
Дагавор аб нераспаўсюджванні ядзернай зброі, ДНЯЗ (Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons, скарочана — Non-Proliferation Treaty, NPT) — шматбаковы міжнародны акт, распрацаваны Камітэтам па раззбраенні ААН з мэтай устанаўлення трывалай перашкоды на шляху пашырэння кола краін-уладальнікаў ядзернай зброяі, забяспечыць неабходны міжнародны кантроль за выкананнем дзяржавамі ўзятых на сябе па дамове абавязацельстваў з тым, каб абмежаваць магчымасць узнікнення ўзброенага канфлікту з прымяненнем такой зброі; стварыць шырокія магчымасці для мірнага выкарыстання атамнай энергіі.
Ухвалены Генеральнай Асамблеяй ААН 12 чэрвеня 1968 і адкрыты для падпісання 1 ліпеня 1968 года ў Маскве, Вашынгтоне і Лондане. Ратыфікаваны СССР 24 лістапада 196 года (Расійская Федэрацыя — правапераемнік СССР па выкананні дагавора). Уступіў у сілу 5 сакавіка 1970 года пасля здачы на захоўванне ратыфікацыйных грамат дзяржавамі-дэпазітарыямі (СССР, ЗША, Вялікабрытанія; падпісалі на працягу 1968 года), а таксама 40 іншымі краінамі. Францыя і Кітай падпісалі дагавор у 1992 годзе. 11 мая 1995 года звыш за 170 краін-удзельніц дамовіліся падоўжыць дзеянне дамовы на нявызначаны тэрмін без якіх-небудзь дадатковых умоў.
Удзельнікамі дагавора з’яўляюцца амаль усе незалежныя дзяржавы свету, за выключэннем Ізраіля, Індыі, Пакістана, КНДР і Паўднёвага Судана.
Асноўныя палажэнні дагавора
[[Файл:NPT Effective.svg|thumb|400px|Дата падпісання дагавора краінамі (у тым ліку СССР, Югаславію і Чэхаславакію)
{{legend|#0000aa|1-е дзесяцігоддзе: ратыфікавалі або далучыліся ў 1968—1977 1968—1977 гг.}} {{legend|#00a000|2-е дзесяцігоддзе: ратыфікавалі або далучыліся 1978—1987 гг.}} {{legend|orange|3-е дзесяцігоддзе: ратыфікавалі або далучыліся пасля 1988 года}} {{legend|#ff1111|Не падпісалі (Індыя, Ізраіль, Пакістан, Паўднёвы Судан)}} ]] Дагавор устанаўлівае, што дзяржавай, якая валодае ядзернай зброяй, лічыцца тая, якая зрабіла і ўзарвала такую зброю або прыладу да 1 студзеня 1967 года (гэта значыць СССР, ЗША, Вялікабрытанія, Францыя і Кітай).
Па дамове, кожная з яго дзяржаў-удзельніц, якія валодаюць ядзернай зброяй, абавязваецца не перадаваць каму б там ні было гэтую зброя або іншыя ядзерныя выбуховыя прылады, а таксама кантроль над імі ні прама, ні ўскосна; роўна як і ніякім чынам не дапамагаць, не заахвочваць і не падахвочваць якую-небудзь дзяржаву, якая не валодае ядзернай зброяй, да вытворчасці або набыцця якім-небудзь іншым спосабам ядзернай зброі або іншых ядзерных выбуховых прылад, а таксама кантролю над імі.
Кожная з дзяржаў-удзельніц дамовы, якія не валодаюць ядзернай зброяй, абавязваецца не прымаць ад каго б там ні было ядзернай зброі і/або іншых ядзерных выбуховых прылад, а таксама кантролю над імі ні прама, ні ўскосна; роўна як і не вырабляць і не набываць якім-небудзь іншым спосабам ядзерную зброю або іншыя ядзерныя выбуховыя прылады і не прымаць якой-небудзь дапамогі ў іх вытворчасці.
Дагавор замацоўвае неад’емнае права ўсіх дзяржаў-удзельніц развіваць даследаванні, вытворчасць і выкарыстанне ядзернай энергіі ў мірных мэтах без дыскрымінацыі і ў адпаведнасці з дакументам. Дагавор абавязвае яго ўдзельнікаў абменьвацца ў гэтых мэтах абсталяваннем, матэрыяламі, навуковай і тэхнічнай інфармацыяй, садзейнічаць атрыманню няядзернымі дзяржавамі выгод ад любога мірнага прымянення ядзерных тэхналогій.
Важным дадаткам да дамовы з’яўляюцца рэзалюцыя Савета Бяспекі ААН ад 19 чэрвеня 1968 года і ідэнтычныя заявы трох ядзерных дзяржаў — СССР, ЗША і Вялікабрытаніі па пытанні аб гарантыях бяспекі няядзерных дзяржаў-удзельніц дагавора. У рэзалюцыі прадугледжваецца, што ў выпадку ядзернага нападу на неядзерную дзяржаву або пагрозы такога нападу Савет Бяспекі і перш за ўсё яго пастаянныя члены, якія выклікаюць прыхільнасць ядзернай зброяй, павінны будуць неадкладна дзейнічаць у адпаведнасці з Статутам ААН для адбіцця агрэсіі; у ёй пацвярджаецца таксама права дзяржаў на індывідуальную і калектыўную самаабарону ў адпаведнасці з артыкулам 51 Статута ААН да таго часу, пакуль Савет Бяспекі не прыме неабходных мер для падтрымання міжнароднага міру і бяспекі. У заявах, з якімі кожная з трох дзяржаў выступіла пры прыняцці гэтай рэзалюцыі, паказваецца, што любая дзяржава, якая ўчыніла агрэсію з ужываннем ядзернай зброі або пагрозлівае такой агрэсіяй, павінна ведаць, што яго дзеянні будуць эфектыўным чынам адлюстраваныя пры дапамозе мер, прынятых у адпаведнасці са Статутам ААН; у іх абвяшчаецца таксама намер СССР, ЗША і Вялікабрытаніі аказаць дапамогу таму неядзернаму ўдзельніку дагавора, які падвергнецца ядзернага нападу.
Кантроль за нераспаўсюджваннем ядзернай зброі ажыццяўляецца з дапамогай Міжнароднага агенцтва па атамнай энергіі (МАГАТЭ), з якім кожны ўдзельнік дагавора, які не валодае ядзернай зброяй, абавязаны заключыць адпаведнае пагадненне.
Пяць дзяржаў, што валодаюць ядзернай зброяй, прынялі на сябе абавязацельствы не ўжываць яго супраць дзяржаў, якія не валодаюць такой зброяй, за выключэннем сітуацыі, калі яны адказваюць на ядзерны ўдар або на напад з ужываннем звычайных сродкаў, здзейсненае ў саюзе з ядзернай дзяржавай. Гэтыя абавязацельствы, аднак, не былі ўключаныя ў тэкст самога дагавора, і канкрэтная форма такіх абавязацельстваў магла з часам змяняцца. ЗША, напрыклад, паказвалі, што яны могуць ужыць ядзерную зброю ў адказ на напад з прымяненнем няядзернай «зброі масавага знішчэння», напрыклад, біялагічная або хімічная зброя, паколькі ЗША не могуць ужыць у адказ ні тое, ні іншае. Міністр абароныВялікабрытаніі Джоф Хун ускосна паказваў на магчымасць прымянення ядзернай зброі ў адказ на напад з ужываннем звычайнай зброі, ажыццёўленае якім-небудзь з «дзяржаў-ізгояў».
У артыкуле VI і прэамбуле дамовы паказваецца, што ядзерныя дзяржавы будуць імкнуцца да скарачэння і знішчэння сваіх ядзерных запасаў. Тым не менш, за больш чым 30 гадоў існавання дагавора мала што было зроблена ў гэтым кірунку. У артыкуле I ядзерныя дзяржавы абавязваюцца не «падахвочваць якую-небудзь дзяржаву, якая не валодае ядзернай зброяй, … набываць ядзерную зброю» — аднак прыняцце ядзернай дзяржавай ваеннай дактрыны, якая засноўваецца на магчымасці нанясення папераджальнага ўдару, роўна як і іншыя пагрозы прымянення ўзброенай сілы, можна ў прынцыпе разглядаць як такога роду падахвочванне. У артыкуле X гаворыцца, што любая дзяржава мае права выйсці з Дамовы, калі яна палічыць, што вымушаны зрабіць гэта з прычыны якога-небудзь «надзвычайнай падзеі» — напрыклад, з прычыны магчымай пагрозы.
Краіны, якія не падпісалі дагавор
Тры дзяржавы — Ізраіль, Індыя і Пакістан — адмовіліся падпісаць дамову. Індыя, Пакістан і, як мяркуецца, Ізраіль валодаюць ядзернай зброяй.
Ізраіль
Ізраіль займаецца ядзернымі распрацоўкамі ў ядзерным цэнтры ў горадзе Дзімона (пустыня Негеў). У сярэдзіне 1980-х гадоў уцякач з Ізраіля тэхнік ядзернага цэнтра Мардэхай Вануну распавёў лонданскай газеце Sunday Times, што ў цэнтры распрацоўваецца ядзерная зброя і што Ізраіль з 1958 года назапасіў ад 100 да 200 боегаловак. Афіцыйны Ізраіль адмаўляецца пацвердзіць або абвергнуць сцвярджэнні аб сваіх ядзерных распрацоўках. Ізраіль, будучы членам МАГАТЭ, не далучыўся да ДНЯЗ, не з’яўляецца ўдзельнікам міжнародных пагадненняў аб кантролі за ядзерным экспартам. Ізраіль ігнаруе і ўсяляк абцяжарвае прасоўванне ідэі аб стварэнні бяз’ядзернай зоны на Блізкім Усходзе. Пазіцыяй Ізраіля па ДНЯЗ вялікая група краін абумоўлівае сваё недалучэнне да Канвенцыі аб забароне біялагічнай і таксіннай зброі (КЗБТЗ) і Канвенцыі аб забароне хімічнай зброі (КЗХЗ). У 2010 годзе на нарадзе ў Вене кіраўнік ізраільскай камісіі па атамнай энергіі Шауль Хараў у чарговы раз заявіў, што Ізраіль не стане падпісваць дамову аб нераспаўсюджванні атамнай зброі. Былы дырэктар МАГАТЭ Махамед Эль-Барадэі разглядаў Ізраіль як дзяржаву, якая валодае ядзернай зброяй.
ПАР
У ПАР у гады апартэіду была ажыццёўлена праграма стварэння ядзернай зброі — як мяркуецца, пры садзейнічанні Ізраіля, і, магчыма, быў выраблены выпрабавальны ядзерны выбух над Атлантыкай, аднак пасля ядзерная праграма была зачынена і ў пачатку 1990-х ПАР падпісала ДНЯЗ, папярэдне знішчыўшы свой невялікі ядзерны арсенал.
Індыя і Пакістан
Індыя і Пакістан абвясцілі аб валоданні ядзернай зброяй і правялі яго выпрабаванні. Дадзеныя краіны ніколі не падпісвалі ДНЯЗ.
Паўднёвы Судан
З моманту атрымання сваёй незалежнасці ў 2011 Паўднёвы Судан яшчэ не падпісаў ДНЯЗ, аднак ён ніколі не адмаўляўся далучыцца да яго ў будучыні.
КНДР
КНДР ратыфікавала дамову, але адклікала свой подпіс пасля канфлікту з МАГАТЭ (гл. Ядзерная праграма КНДР).
ЗША
МЗС Расіі падняў пытанне аб парушэнні дамовы аб нераспаўсюджванні ядзернай зброі ўрадам ЗША. Уладзімір Ермакоў, дырэктар дэпартамента па пытаннях нераспаўсюджвання і кантролю над узбраеннямі, удакладніў, што нестратэгічная ядзерная зброя была размешчана на тэрыторыі Еўропы, прычым у краінах, якія ўласнай ядзернай зброі не маюць. Гэта парушэнне ДНЯЗ. Акрамя гэтага, ЗША займаюцца яшчэ і мадэрнізацыяй гэтай зброі, у тым ліку і сродкаў дастаўкі. Усё гэта нясе ваенную пагрозу бяспецы Расіі.
Таксама Уладзімір Ермакоў звярнуў увагу на правядзенне «сумесных ядзерных місій» НАТА, у тым ліку з удзелам няядзерных краін, якія ўваходзяць у альянс. Гэта таксама з’яўляецца парушэннем дамоўленасцяў.
У ЗША на дадзены момант ёсць перавага па стратэгічнай наступальнай зброі. Злучаныя Штаты на 1 верасня маюць 2854 адзінкі, Расія — 2727. Колькасць ядзернай зброі ЗША на тэрыторыі Еўропы не раскрываецца.
Кітайскія ўлады супраць новага партнёрства ў сферы бяспекі паміж Аўстраліяй, Вялікабрытаніяй і ЗША (AUKUS), паколькі такі альянс грэбуе міжнароднымі дамоўленасцямі аб нераспаўсюджванні ядзернай зброі. Пра гэта заяўляў афіцыйны прадстаўнік МЗС КНР Чжао Цзыян.
Па словах кітайскага дыпламата, Вашынгтон, Лондан і Канбера не павінны дэстабілізаваць міжнародную сітуацыю. Як удакладніў афіцыйны прадстаўнік, PAULUS падрывае вынікі дзенасці членаў Асацыяцыі дзяржаў Паўднёва-Усходняй Азіі, накіраванай на падтрыманне міру ў рэгіёне.
Генеральны сакратар НАТА Енс Столтэнберг, выступаючы ў Берліне на канферэнцыі, арганізаванай Нямецкай атлантычнай супольнасцю і акадэміяй Федэральнай палітыкі бяспекі пацвердзіў, што Германія выкарыстоўвае ядзерную зброю ЗША. Акрамя таго Столтэнберг заявіў, што ядзерная зброя можа апынуцца ў іншых еўрапейскіх краінах, у прыватнасці на ўсход ад Германіі.
Кантроль за выкананнем
Асноўнай праблемай з пункту гледжання кантролю за выкананнем ДНЯЗ з’яўляецца тое, што адзін і той жа працэс — узбагачэнне ўрану — можа быць выкарыстаны як для атрымання ядзернага паліва для АЭС, так і ў стварэнні ядзернай бомбы. Выпрацоўка ядзерных матэрыялаў для бомбы можа ажыццяўляцца таемна, пад выглядам вытворчасці ядзернага паліва (у чым падазраюць Іран) — ці, як у сітуацыі з Паўночнай Карэяй, дзяржава-удзельнік ДНЯЗ можа проста выйсці з дамовы. Іншымі словамі, наяўнасць або адсутнасць палітычнай волі — гэта ўсё, што можа перашкодзіць любой дзяржаве, якая развівае ядзерную энергетыку, стварыць уласную ядзерную бомбу. Аднак стварэнне ядзернай бомбы ўяўляе сабой значна больш складаны працэс, чым ўзбагачэнне ўрану ў мірных мэтах. Для запуску працэсу на АЭС уранавая руда павінна быць узбагачана да 4-5 % утрымання ізатопа урана 235U, для атамнага рэактара на АПЛ — 20-60 % (у залежнасці ад тыпу рэактара), для бомбы — 90 %.
Экс-кіраўнік МАГАТЭ Махамед аль-Барадэі лічыў, што ядзерную бомбу маглі б стварыць не менш за 40 дзяржаў пры сваім жаданні. У свеце існуе сапраўдны «чорны рынак» ядзерных матэрыялаў, усё новыя і новыя краіны робяць спробы набыць тэхналогіі вытворчасці матэрыялаў, прыдатных для выкарыстання ў ядзернай зброі. У наяўнасці таксама відавочна выяўленае жаданне тэрарысты займець зброю масавага знішчэння. Усё гэта, на думку аль-Барадэі, радыкальна змяніла агульную сітуацыю ў галіне ядзернай бяспекі.
На адной з такой канферэнцый у 2015 годзе аль-Барадэі прадставіў прапановы па ўмацаванні рэжыму нераспаўсюджвання:
Радунскі дэканат
Радунскі дэканат — дэканат Гродзенскай дыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.
Шылавіцкі сельсавет (Слонімскі раён)
Шы́лавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слонімскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Шылавічы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Слонімскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 22 ліпеня 1966 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Жыровіцкага сельсавета.
Од (дэпартамент)
Геаграфія
Плошча тэрыторыі 6139 км².
Дэпартамент уключае 3 акругі, 35 кантонаў і 438 камун.
Гісторыя
Од — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утворанных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былой правінцыі Лангедок.
Глыбочына (возера, Чашніцкі раён)
Глыбо́чына — возера ў Чашіцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Свінка (прыток Свячанкі), за 11 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Чашнікі на поўдзень ад вёскі Харакова.
Плошча паверхні возера 0,23 км² Плошча вадазбору 11,7 км². Катлавіна возера круглаватай формы. Берагавая лінія слабазвілістая.
Праточнае. Праз возера працякае рака Свінка, злучаючая Глубочына з азёрамі Баярскае (на поўначы) і Ведрэ́ньскае (на поўдні).
Ува
Ува:
Марк Навумавіч Бернес
Марк Навумавіч Бернес (сапраўднае прозвішча — Нейман;, Нежын, Чарнігаўскай губерня — , ) — савецкі акцёр кіно і выканаўца песень. Народны артыст РСФСР (1965).
Біяграфія
Скончыў тэатральныя курсы ў Харкаве.
Гранічная шчырасць і абаяльнасць Бернеса-акцёра найбольш выявіліся ў ролі Аркадзя Дзюбы ў фільме «Два байцы» (1943). Сярод іншых роляў: шафёр Мінутка («Вялікі пералом», 1946), матрос Чмыга («Трэці ўдар», 1948), злодзей Аганёк («Начны патруль», 1957).
З 1950 выступаў на эстрадзе з выкананнем песень, многія з якіх ствараліся паэтамі і кампазітарамі ў супрацоўніцтве са спеваком («Я люблю цябе, жыццё» Э. Калманоўскага, «Жураўлі» Я. Фрэнкеля і інш.).
Прэміі і ўзнагароды
Лаўрэат Сталінскай прэміі першай ступені (1951).
Ува (рака)
Ува (Ува, Ва) — рака ў Рэспубліцы Удмурція, працякае па тэрыторыі Увінскага і Вавожскага раёнаў, правы прыток ракі Вала (басейн Волгі). Даўжыня ракі — 112 км. Плошча вадазборнага басейна — 1230 км².
Выток ракі знаходзіцца ў лясным масіве за 2 км на поўнач ад вёскі Зіновей і за 37 км на паўночны ўсход ад райцэнтра — пасёлка Ува. Агульны кірунак цячэння — паўднёвы захад. На рацэ размешчаны два райцэнтры: Ува (у сярэднім цячэнні) і Вавож (пры ўпадзенні Увы ў Валу). Вусце ракі знаходзіцца за 78 км па правым беразе ракі Вала. Вышыня вусця — 92,2 м над узроўнем мора.
Прэзідэнт Азербайджана
Прэзідэнт Азербайджанскай Рэспублікі — кіраўнік азербайджанскай дзяржавы, які, згодна з Канстытуцыяй, прадстаўляе азербайджанскую дзяржаву ўнутры краіны і ў знешніх зносінах, увасабляе адзінства народа Азербайджана і забяспечвае пераемнасць азербайджанскай дзяржаўнасці, з'яўляецца гарантам незалежнасці і тэрытарыяльнай цэласнасці азербайджанскай дзяржавы, выканання міжнародных пагадненняў і дагавораў Азербайджанскай Рэспублікі, з'яўляецца гарантам незалежнасці судовай улады, з'яўляецца Вярхоўным Галоўнакамандуючым Узброеных Сіл Азербайджанскай Рэспублікі.
Паўночная Трансільванія
Паўночная Трансільванія (Transilvania de Nord, Északi Erdély) — гісторыка-культурны румынскі і венгерскі рэгіён у складзе горнай вобласці Трансільванія, якая займае геаграфічны паўночны захад сучаснай Румыніі.
Пасля Першай сусветнай вайны
Скарыстаўшыся слабасцю ў перыяд распаду Аўстра-Венгрыі Каралеўства Румынія 1 снежня 1918 года анексавала ўсю Трансільванію (тады 54 % насельніцтва — румыны, 34 % — венгры, 12 % — немцы, яўрэі, цыгане, русіны, сербы). Гэты дзень у Румыніі цяпер называецца Днём Аб'яднання Румыніі. Многія векавыя венгерскія ўладанні ўвайшлі ў склад іншых дзяржаў. Гэтыя страты, разам з ростам незадаволенасці венгерскай меншасці ў Румыніі падчас новай палітыкі румынізацыі паслужылі нагодай да росту настрояў рэвізіянізму і рэваншызму ў самой Венгрыі, якія прывялі да пачатку Другой сусветнай вайны, у якой Венгрыя заняла бок Германіі. Але па-прагерманску была настроена і эліта самой Румыніі, якая шукала падтрымку ў Германіі і жадала такім чынам утрымаць кантроль над усходнімі абласцямі, якія аспрэчвалі СССР і Балгарыя. Гітлер пайшоў на кампраміс: Паўднёвая Трансільванія была пакінута Румыніі, а наўзамен Паўночнай Трансільваніі, перададзенай Венгрыі ў 1940 годзе, Румыніі былі абяцаны тэрытарыяльныя прырашчэнні на ўсходзе (Адэская вобласць). Румынія вымушана была пагадзіцца.
Венгерская анексія
У верасні 1940 года венгерскія войскі ўступаюць у Паўночную Трансільванію і бяруць яе пад свой палітыка-адміністрацыйны кантроль. Поўнага размежавання народаў, якія паспелі за шматлікія стагоддзі абвыкнуць да жыцця ва ўмовах істытуцыянальнай сегрэгацыі дамагчыся не ўдалося, аднак румынская большасць усё ж была падарвана і стала адноснай. У адлучанай Паўночнай Трансільваніі (Хітчынс, 1994) па-ранейшаму заставалася ад 1.150.000 да 1.300.000 румын, што склада 48-50 % ад агульнай колькасці насельніцтва рэгіёна, а каля 500 тыс. венграў (уключаючы такія групы як чангашы і секеі) засталося па-за яе межамі (венгерскія крыніцы называюць максімум да 800.000, румынскія — 363.000). Звыш 150.000 яўрэяў рэгіёна загінулі падчас Халакоста. З абодвух бакоў граніцы пацяклі бежанцы (па 100 тыс. з кожнага з бакоў). Пачаліся масавыя пагромы і антырумынскія этнічныя чысткі (Трэзнінскі пагром, Іпскі пагром).
Заканчэнне Другой сусветнай вайны
12 верасня 1944 года СССР, Вялікабрытанія і ЗША заключылі перамір'е з Румыніяй, у артыкуле 19 заключанага дагавора гаварылася: «Саюзныя Урады лічаць рашэнне Венскага арбітражу несапраўднымі і згодны на тое, каб Трансільванія (уся ці большая частка) была вернутая Румыніі, што падлягае зацвярджэнню пры мірным урэгуляванні». Пасля падпісання гэтага дакумента ў Паўночнай Трансільваніі паступова ўсталёўваецца румынская грамадзянская адміністрацыя, якая аднак не вырашае этнічныя канфлікты, і 12 лістапада 1944 кіраванне рэгіёнам пераходзіць да савецкай ваеннай адміністрацыі. 20 студзеня 1945 г. Венгрыя заключыла перамір'е з саюзнікамі, пункт 19 якога абвяшчаў, што «рашэнні Венскага трацейскага суда ад 2 лістапада 1938 года і Венскага арбітражу ад 30 жніўня 1940 года гэтым абвяшчаецца несапраўднымі». Фактычная перадача кіравання Паўночнай Трансільваніяй ад савецкай да румынскай адміністрацыі адбылася ў 1945 г. на наступны дзень пасля фарміравання 6 сакавіка ў Румыніі пракамуністычнага ўрада на чале з Петру Грозай. Афіцыйны зварот да СССР аб аднаўленні румынскай адміністрацыі прыйшло толькі праз два дні. Сітуацыя ў рэгіёне яшчэ заставалася напружанай, хоць Народны венгерскі саюз і адмовіўся ад ідэі незалежнасці. Начальнік VII Упраўдення ГалоўПУРСЧА М. І. Бурцаў паведамляў 23 мая Г. Дзімітраву пра распаўсюджанае меркаванне, што пытанне аб Паўночнай Трансільваніі павінна быць «перагледжана з часам на карысць Венгрыі». На адным з выступленняў 23 чэрвеня 1945 года кіраўнік Кампартыі Венгрыі Мацьяш Ракашы ацаніў трансільванскае пытанне як «вельмі балючае», таму што «Румынія была васалам Гітлера, і ўсёткі атрымала тыя тэрыторыі, дзе жыве звыш 1 млн венграў». Разумеючы немагчымасць змянення толькі што прынятых рашэнняў, ён адзначаў, што «мы пакуль гэта пытанне не ставім. Мы гаворым пра будучае братэрства гэтых малых народаў».
Праблема венгерскай аўтаноміі
У 1952—1968 гадах у складзе сацыялістычнай Румыніі існавала Венгерская аўтаномная вобласць (з 1960 — Мараш-Венгерская), скасаваная ўрадам Нікалае Чаўшэску.
З 1990-х гадоў венгры Паўночнай Трансільваніі змагаюцца за стварэнне ўласнай аўтаноміі. У 2009 годзе абвешчана тэрытарыяльная аўтаномія венграў — Секуйскі край, не прызнаная ўладамі Румыніі. У наш час ідзе інтэнсіўнае фарміраванне аўтаномных структур пры падтрымцы з боку ўлад Венгрыі.
Беларуская граматыка Пачобкі
'''«Граматыка беларускай мовы» Б. Пачопкі''' (Hramatyka bielaruskaj mowy. Apracawau B.Pacobka) — граматыка беларускай мовы, складзеная настаўнікам беларускай мовы Свіслацкай беларускай настаўніцкай семінарыі, рэдактарам газеты «Bielarus» Б. Пачопкам і надрукаваная асобнай кнігай беларускай лацініцай у друкарні «Гоман» (Вільня, сакавік 1918 ). На працягу прыблізна году (у 1918) гэтай граматыкай карысталіся пры выкладанні беларускай мовы ў Свіслацкай настаўніцкай семінарыі і навакольных школах, магчыма, на падставе аўтарытэту Пачопкі, які быў тады там дырэктарам.
Граматыка выкарыстоўвала для перадачы гукаў беларускай мовы лацінскі алфавіт, відаць, у такой самай форме, як у іншых кнігах, выданых Б. Пачопкам.
Ацэнкі
Граматыка была рэзка скрытыкаваная ў справаздачы Беларускага навуковага таварыства ў Вільні (1918), а ў далейшым — і беларускімі мовазнаўцамі (Я. Лёсік, С. Некрашэвіч). Аўтар называўся непадрыхтаваным да падобнай працы і незнаёмым з беларускай мовай, а яго граматыка — ненавуковай, неадпаведнай прынцыпам беларускай мовы, павернутай на пальшчэнне беларускай мовы і, у выніку, цалкам непрыдатнай.
Rattus andamanensis
Rattus andamanensis — від пацукоў, сямейства мышыных.
Выяўлены ў Бутане, Камбоджы, Кітаі, Індыі, Лаосе, М'янме, Непале, Тайландзе і В'етнаме.
Прадстаўнікі віда маюць карычневую афарбоўку з белым нізам.
Сапоцкінскі дэканат
Сапоцкінскі дэканат — дэканат Гродзенскай дыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.
IC 5021
IC 5021 — галактыка тыпу Spec ў сузор’і Індзеец.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
MACS J1149 Lensed Star 1
MACS J1149 Lensed Star 1, Ікар (Icarus), MACS J1149+2223 Lensed Star-1 — блакітны звышгігант і найбольш далёкая назіраная зорка, размешчаная на адлегласці 9 млрд светлавых гадоў ад Сонца (z=1,49), станам на красавік 2018 года. Выпраменьванне зоркі, якое дайшло да нас, было выпушчана праз 4,4 млрд гадоў пасля Вялікага выбуху. Паводле слоў аднаго з першаадкрывальнікаў данага аб’екта, Патрыка Кэлі, зорка знаходзіцца прынамсі ў сто разоў далей за папярэднюю самую аддаленую зорку, якая не з’яўляецца звышновай. Таксама ўпершыню назіраецца ўзмоцненая выява зоркі як асобнага аб’екта.
Агульныя звесткі
Зорка была выяўлена ў рамках даследавання звышновай SN Refsdal касмічным тэлескопам Хабла. Пры вывучэнні здымкаў звышновай зоркі пачынаючы з 2004 года навукоўцы выявілі кропкавую крыніцу, якая з’явілася на здымках 2013 года і стала больш яркай к 2016 году. Было вызначана, што крыніца з’яўляецца асобнай зоркай, выява якой у 2000 разоў узмоцнена з прычыны гравітацыйнага лінзавання. Выпраменьванне LS1 было не толькі ўзмоцнена ўплывам скопішча галактык MACS J1149+2223, размешчанага на адлегласці 5 млрд светлавых гадоў, але ў пэўны момант таксама і іншым кампактным аб’ектам з масай каля трох мас Сонца ў скопішчы галактык, якія перасеклі прамень зроку (гравітацыйнае мікралінзаванне). Звычайна ў падобных даследаваннях адкрываюць галактыкі ці звышновыя зоркі. Тэмпература аб’екта не змянялася з часам, што супярэчыць здагадцы пра звышновую; таксама па велічыні тэмпературы аб’ект быў аднесены да блакітных звышгігантаў.
Німфы
Ні́мфы (νύμφαι, nymphae — нявесты) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі увасабленне ў выглядзе дзяўчын жывых стыхійных сіл, якія жылі ў журчанні ручая, у росце дрэў, у дзікім харастве гор і лясоў. Народжаны Геяй. Ім прысвечаны арфічны гімн.
MACS J1149 Lensed Star 1
Агульныя звесткі
Святло ад зоркі было выпраменена ў той час, калі ўзрост Сусвету складаў чвэрць ад сучаснага значэння 13,8 млрд гадоў. Кэлі выказаў здагадку, што аналагічныя з’явы мікралінзавання дапамогуць знайсці самыя раннія зоркі ў Сусвеце. У наш час зорка ўжо не існуе ў выглядзе блакітнага звышгіганта, зыходзячы з ацэнак часу жыцця такіх зорак.
Німфы
Німфы гор зваліся арэадамі, німфы лясоў і дрэў — дрыядамі і гамадрыядамі, німфы крыніц — наядамі, німфы моры — нерэідамі. Культ німф быў вельмі распаўсюджаны ў Грэцыі і Рыме, дзе ім будавалі велічныя храмы — німфеумы. Німфам прысвячаліся гроты і пячоры, часам будаваліся свяцілішчы, асабліва ў багатых расліннасцю і арашоных мясцовасцях, пазней і ў гарадах. У ахвяру німфам прыносілі коз, цялятак, малако, алей, віно. Як увасабленні хараства прыроды, яны маляваліся прыгожымі маладымі дзяўчынамі з цудоўнымі валасамі, з уборам з вянкоў і кветак, часам у танцы, з аголенымі нагамі і рукамі, з распушчанымі валасамі. Статуі наяд нярэдка мелі сваім атрыбутам ракавіну, якую яны трымалі каля ўлоння, або пасудзіну; арэады маляваліся задуменнымі на высокай скале.
Іншыя німфы: У гонар німф названы астэроід (875) Німфея, адкрыты ў 1917 годзе.
Ота Яўстафіевіч Кацэбу
Ота Яўстафіевіч Кацэбу́ (, Рэвель (цяпер Талін) —, Талін) — расійскі падарожнік, географ. Бацька — пісьменнік і драматург Аўгуст Фрыдрых Фердынанд Кацэбу (1761—1819). Маці — Фрыдэрыка Эсэн, памерла рана. Мачаха — Крысціна фон Крузенштэрн.
У васьмігадовым узросце Ота Кацэбу быў адпраўлены ў Пецярбургскі кадэцкі корпус. Неўзабаве зразумеў, што яго прызначэнне — мора і ў 15 гадоў у якасці юнгі-добраахвотніка стаў удзельнікам першага кругасветнага плавання (з 1803 па 1806 год) на парусным шлюпе «Надзея» пад камандаваннем яго земляка, выхадца Эстляндыі Івана Крузенштэрна. Другі раз адправіўся ў падарожжа вакол света з 1815 па 1818 год на караблі «Рурык», адкрыў у Ціхім акіяне 399 астравоў і на паўднёвы ўсход ад Берынгава праліва — заліў Кацэбу, а ў студзені 1817 — архіпелаг Румянцава; з 1823 па 1826 год ён здзейсніў трэцяе падарожжа на парусным шлюпе «Прадпрыемства».
Далейшую службу праходзіў у Рэвелі, камандаваў караблём «Імператар Пётр I». У 1829 г. быў узведзены ў капітаны першага рангу.
З-за праблем са здароўем, якое было падарвана ў кругасветных падарожжах, падаў у адстаўку. Апошнія шаснаццаць гадоў жыцця правёў у сваім маёнтку пад Рэвелем.
Увекавечанне памяці
У гонар Ота Кацэбу названы заліў Кацэбу на паўднёвы ўсход ад Берынгава праліва і вуліца ў яго родным горадзе Таліне. Ад аднайменнага заліва, атрымаў назву і горад Кацэбу на Алясцы (ЗША).
Данііл Бернулі
Данііл Бернулі (Daniel Bernoulli; 29 студзеня (8 лютага) 1700, Гронінген - 17 сакавіка 1782) — выдатны швейцарскі фізік-універсал і матэматык, сын Іагана Бернулі, адзін са стваральнікаў кінетычнай тэорыі газаў, гідрадынамікі і матэматычнай фізікі.
Rattus annandalei
Rattus annandalei - від пацукоў, сямейства мышыных.
Выяўлены ў Інданезіі, Малайзіі і Сінгапуры.
Стэфана Маўры
Стэфана Маўры (Stefano Mauri; нар., , Італія) — былы італьянскі футбаліст. Ігрок нацыянальнай зборнай Італіі (2004—2011), на клубным узроўні вядомы па выступах за «Лацыа». Стэфана з’яўляўся атакавалым паўабаронцам, яго ключавымі атрыбутамі былі дрыблінг і перадачы. Ён, у асноўным, гуляў левай нагой, але мае і добрую правую нагу.
Клубная
Стэфана пачаў кар’еру ва ўзросце шаснаццаці гадоў у клубе «Бругэрыа». Адтуль ён перайшоў у клуб «Меда», дзе правёў тры гады. У 2001 годзе Маўры стаў іграком клуба «Модэна», дзе 14 верасня 2001 года дэбютаваў у Серыі А матчам супраць «Мілана», які скончыўся для мадэнцаў паражэннем з лікам 0:3. Па заканчэнні сезона «Мадэна» выкупіла другую палову правоў на іграка. У 2003 годзе Маўры перайшоў, на правах арэнды, у «Брэшыю», дзе правёў сезон.
У 2004 годзе клуб «Удзінезэ» выкупіў 50% правоў на іграка. Там ён правёў два сезоны, але калі ў першым Маўры часцяком выходзіў на поле, то ў другім вялікую колькасць часу праводзіў на лаўцы запасных. У 2006 годзе Маўры быў арандаваны клубам «Лацыа». Яго першай гульнёй стаў матч у розыгрышу Кубка Італіі супраць «Інтэра», які скончыўся ўнічыю з лікам 1:1. У маі 2011 года Стэфана цікавіўся санкт-пецярбургскі «Зеніт».
28 мая 2012 года Стэфана быў арыштаваны па падазрэнні ў арганізацыі дагаварных матчаў.
Пакінуў «Лацыа» ўлетку 2016 года. Паўгады знаходзіўся без клуба, а ў студзені 2017 года далучыўся да «Брэшыі». Па заканчэнні сезону 2016/17 пакінуў каманду і завяршыў кар’еру.
Міжнародная
Маўры дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Італіі ў лістападзе 2004 года матчам супраць зборнай Фінляндыі.
Дасягненні
Лацыа
NGC 2429B
NGC 2429B (іншыя абазначэнні — MCG 9-13-40, VV 284, KCPG 138A, PGC 21663) — галактыка ў сузор’і Рысь.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Недзяржаўны інстытут дзелавога адміністравання
Недзяржаўны інстытут дзелавога адміністравання — прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая дзейнічала ў Мінску ў 1990-х гг. Юрыдычны адрас: вул. Прытыцкага, 62. З 1997 г. фактычны адрас: вул. Рафіева, 30. 11.11.2000 вну прадстаўлена падатковымі органамі да ліквідацыі па прычыне "неажыццяўлення прадпрымальніцкай дзейнасці на працягу 12 месяцаў запар і ненаправленага камерцыйнай арганізацыяй падатковаму органу паведамлення аб прычынах неажыццяўлення такой дзейнасці ".
Лаўка Агінскага (Мінск)
Лаўка Агінскага — музычная лаўка ў гонар выдатнага кампазітара Рэчы Паспалітай Міхала Клеафаса Агінскага. Устаноўлена ў 2015 годзе ў Мінску побач з Кафедральным саборам Святога Духа і плошчай Свабоды.
Лаўка выканана з метала і стылізавана пад герб роду Агінскіх, на якім святы Георгій на белым кані забівае чорнага цмока. Унізе па-руску размяшчаецца надпіс: «Выдающемуся сыну отечества — Огинскому Михаилу Клеофасу». Прысесці, адпачыць і паслухаць класічную музыку можа кожны. Крэатыўная лаўка — падарунак жыхарам і гасцям горада ад грамадскага фонду «Чыстае дзеянне», прысвечаны 250-годдзю з дня нараджэння знакамітага беларускага класіка Міхала Клеафаса Агінскага. Яшчэ такія музычныя інсталяцыі ёсць у Вене і Варшаве, там гучаць творы Моцарта і Шапэна.
Рэска (гміна)
Рэ́ска (Resko) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Лабэзскага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Рэсцы. Плошча гміны складае 285,24 км². Станам на 2013 год у гміне Рэска пражывалі 8311 чалавек, шчыльнасць — 29,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 7 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 39 населеных пунктаў.
Боцеўград
Боцеўград (Ботевград, да 1934 Арханіе, да 1866 Самунджыева) — горад у Балгарыі. Знаходзіцца ў Сафійскай вобласці, уваходзіць у абшчыну Боцеўград. Старое імя горада (да Вызвалення Балгарыі) — Арханіе. Насельніцтва складае 22 166 чалавек. Названы ў гонар паэта і рэвалюцыянера Хрыста Боцева.
Гісторыя
Найстаражытнейшае паселішча ў гэтай мясцовасці — фракійскае паселішча 5-га тысячагоддзя да н.э., якое знаходзілася ў мясцовасці Манастырыштэ. У выніку раскопак там былі адкрыты абломкі бытавой і будаўнічай керамікі, прылады працы, мармуровая абрадная пліта з выявай фракійскага конніка. Усё гэта захоўваецца ў Боцеўградскім музеі. Каля горада адкрыты фрагменты рымскай калоны з імёнаў трох імператараў Валентыніяна, Валента і Грацыяна. Калона, верагодна, была ўзведзена ў 357 г., бо менавіта тады кіравалі гэтыя імператары. Блізкасць паселішча да рымскай дарогі вымусіла яго жыхароў перасяліцца на 3 км на поўдзень у лес, дзе вырасла новае паселішча Зелін. Падчас засялення гэтых месцаў славянамі, паселішча атрымала славянскае аблічча. Сяло Зелін уваходзіць у межы ўладанняў баяра цара Івана Шышмана, Агняна. У яго валоданні была і крэпасць Божанішкі Урвіч, якая пала апошняй пад націскам асманскай арміі, якая ўварвалася ў балгарскую дзяржаву.
У 1866 г. праз сяло правялі стратэгічную дарогу Русэ-Сафія і па прапанове турэцкага рэфарматара Мітхада-пашы в. Самунджыева была абвешчана горадам Арханіе ў гонар султана Архана Газі. Новы горад быў пабудаваны паводле інжынерна-будаўнічых планаў.
Жыхары горада вядуць барацьбу супраць асманаў ва ўзброеных атрадах Хаджы Дзімітра, Патаёта Хітава і Філіпа Тоцю. У 1870 г. у горад прыбыў Васіл Леўскі і заснаваў там рэвалюцыйны камітэт.
Падчас Руска-турэцкай вайны 1877—1878 гг. балгарскія патрыёты, сярод якіх нямала жыхароў Арханіе, арганізуюць атрады народнага апалчэння, каб ваяваць на баку рускіх войскаў. Боцеўградскі край — арэна працяглых кровапралітных бітваў паміж рускімі войскамі пад камандаваннем генерала Ёсіфа Гурко і асманскай арміяй, якая хавалася ў старапланінскіх цяснінах. За незалежнасць і свабоду радзімы ваявалі апалчэнцы Боцеўградскага края пад камандаваннем генерала Мікалая Сталетава. У 1881 г. у Арханіе налічвалася 2284 чалавека.
Падчас Красавіцкага паўстання 1876 г. насельніцтва Арханійскага края перажыло жорсткае прыгнечанне. У гэты час загінуў атрад Хрыста Боцева. Гэта было нагодай пераназваць горад Арханіе на Боцеўград.
Транспарт
У горадзе выкарыстоўваецца толькі аўтобусны транспарт. Горад звязаны аўтобусным транспартам з вялікімі і малымі гарадамі краіны.
Буш-дзю-Рон
Буш-дзю-Рон (Bouches-du-Rhone, даслоўна — «вусце Роны») — дэпартамент Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Праванс-Альпы-Лазурны бераг. Парадкавы нумар — 13. Адміністрацыйны цэнтр — Марсель. Насельніцтва — 1,84 млн чалавек (1999).
Геаграфія
Плошча тэрыторыі 5087 км².
Дэпартамент уключае 4 акругі, 57 кантонаў і 119 камун.
Гісторыя
Буш-дзю-Рон быў адным з першых дэпартаментаў, утворанных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 года. Паўстаў на тэрыторыі былога Праванса, у 1793 годзе межы былі змененыя.
Прыгажуня бліскучая
Прыгажуня бліскучая (Calopteryx splendens) — від стракоз сямейства прыгажуняў.