cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вольга Аляксееўна Іванова
Біяграфія
Нарадзілася ў горадзе. У 1926 годзе скончыла Маскоўскі вышэйшы заатэхнічны інстытут з кваліфікацыяй «аграном-заатэхнік». У 1926–1928 гг. загадвала аддзелам генетыкі буйной рагатай жывёлы Цэнтральнай станцыі па генетыцы сельскагаспадарчых жывёл у Маскоўскай вобласці, дзе пачала навуковую дзейнасць пад кіраўніцтвам А. С. Сераброўскага. У 1929–1930 гг. працавала асістэнтам на Цэнтральнай станцыі па каняводству ў Маскве, у 1930 годзе — на кафедры развядзення ў Маскоўскім інстытуце свінагадоўлі. У 1931–1935 гг. В. А. Іванова на пасадзе загадчыка кафедрай развядзення і генетыкі Арэнбургскага сельскагаспадарчага інстытута. У 1935–1941 гг. працавала ў Варонежскім заатэхнічна-ветэрынарным інстытуце, у 1942–1948 гг. ва Ульянаўскім сельскагаспадарчым інстытуце. Пасля звальнення з інстытута ў 1948 годзе В. А. Іванова пераехала ў Калінінград, да 1951 года працавала галоўным заатэхнікам Калінінградскага дзяржплемтрэста, потым (да 1953 года) у Калінінградскім абласным упраўленні сельскай гаспадаркі і нарыхтовак. З 1953 года В. А. Іванова ў Віцебскім ветэрынарным інстытуце, да 1974 года на пасадзе загадчыка кафедрай развядзення сельскагаспадарчых жывёл, у 1974—1981 гг. — прафесар кафедры.
Навуковая дзейнасць
В. А. Івановай належаць навуковыя працы па генетыцы буйной рагатай жывёлы, тэорыі развядзення сельскагаспадарчых жывёл па лініях, ролі спадчыннасці ў пашырэнні лейкозу буйной рагатай жывёлы, уплыву навакольнага асяроддзя на эфектыўнасць адбору і інш. На працягу шэрагу гадоў узначальвала Віцебскае аддзяленне Рэспубліканскага таварыства генетыкаў і селекцыянераў.
З’яўляецца аўтарам 110 навуковых і навукова-метадычных прац. Сярод апублікаванага:
Канту (сяло)
Канту — станцыя ў Аральскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Саксаульскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 41 км на паўночны захад ад раённага цэнтра, горада Аральска. Код КАТА — 433257400.
Плоскэ (Магілёў-Падольскі раён)
Плоскэ (Пло́ске) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Жалінка
Жа́лінка — рака ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Бярэзіна (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 6 км. Плошча вадазбору 49 км². Пачынаецца за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Жаліна, вусце за 1,5 км на захад ад вёскі Месціна. Рэчышча каналізаванае на ўсім працягу. Рака прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў.
Коравічы
Ко́равічы (, Коровичи) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кругліцкага сельсавета.
Да 16 верасня 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Старасельскага сельсавета, да 10 кастрычніка 2013 года — у склад Антапольскага сельсавета.
Элуру
Элуру (Eluru) — горад у індыйскім штаце Андхра-Прадэш. Адміністрацыйны цэнтр акругі Заходні Гадавары. Сярэдняя вышыня над узроўнем мора — 21 метр. Па дадзеных усеіндыйскага перапісу 2001 года, у горадзе пражывала 189772 чалавекі, з якіх мужчыны складалі 49 %, жанчыны — адпаведна 51 %. Узровень пісьменнасці дарослага насельніцтва складаў 70 % (пры агульнаіндыйскім паказчыку 59,5 %). Узровень пісьменнасці сярод мужчын складаў 75 %, сярод жанчын — 66 %. 10 % насельніцтва было маладзей 6 гадоў.
IC 2173
IC 2173 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Блізняты.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Віктар Аляксандравіч Стральчэня
Віктар Аляксандравіч Стральчэня  — беларускі артыст оперы (лірычны тэнар). Заслужаны артыст Беларусі (1999).
Біяграфія
Скончыў Маскоўскую кансерваторыю (1974). З 1974 года саліст Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета. Валодае паўнагучным голасам выразнага тэмбру з яркім верхнім рэгістрам. Сярод партый: Берман («Дзікае паляванне караля Стаха» У. Солтана), Каіфа («Майстар і Маргарыта» Я. Глебава), Грыбаед («Сцежкаю жыцця» Г. Вагнера), Звездачот, Берандзей, Лыкаў («», «», «» М. Рымскага-Корсакава), Юродзівы («Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага), Трыке («Яўген Анегін» П. Чайкоўскага), Надзір («» Ж. Бізэ), Тэнар («» Р. Штрауса).
Валянціна Якаўлеўна Латышава
Валянціна Якаўлеўна Латышава (, Гомель — ) — беларускі неўролаг і педагог. Доктар медыцынскіх навук (1986), прафесар (2000). Член Рэспубліканскага навукова-практычнага таварыства неўролагаў.
Біяграфія
Нарадзілася 5 мая 1936 года ў Гомелі.
У 1959 годзе скончыла Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут. Працавала ў Беларускім НДІ неўралогіі, нейрахірургіі і фізіятэрапіі (з 1968, у 1990—1994 — кіраўнік аддзела), Гомельскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1995, лячэбны факультэт, загадчык кафедры неўралогіі і нейрахірургіі, з 2016 — прафесар кафедры).
Памерла 17 мая 2023 года.
Навуковая дзейнасць
Сярод навуковых інтарэсаў: неўралагічныя праяўленні астэахандрозу пазваночніка; імуналагічныя аспекты ў неўралогіі; рассеяны склероз; інсульты; галавакружэнне; спінальная нейратраўма; рэабілітацыя.
Барысенкі
Назву Барысенкі маюць:
Маладзечанскі станкабудаўнічы завод
Маладзечанскі станкабудаўнічы завод — беларускі вытворца станкоў, заснаваны ў 1947 годзе, размешчаны ў горадзе Маладзечна.
Гісторыя
Завод пачаў сваё развіццё 12 красавіка 1947 года, як «Маладзечанскі ліцейна-механічны завод» і размяшчаўся ў будынку былой настаўніцкай семінарыі. З 1957 года прадпрыемства перайшло да вырабу комплексаў дэталяў для сельскагаспадарчага машынабудавання. З 1958 года завод стаў называцца «Маладзечанскі станкабудаўнічы завод», атрымаўшы заданне спецыялізавацца на выпуску свідравальных станкоў. З 1961 года сталі серыйна выпускацца ўніверсальныя вертыкальна-свідравальныя станкі, спецыяльныя станкі, паўаўтаматы і аўтаматы, станкі з лікавым праграмным кіраваннем і іншыя. У 90-я гады быў засвоены выпуск абсталявання для аўтасервісу і рэдуктараў да сельскагаспадарчай тэхнікі.
У адпаведнасці з пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь № 948 ад 19 кастрычніка 2012 года ААТ «Маладзечанскі станкабудаўнічы завод» увайшоў у склад холдынгу «Бабруйскаграмаш».
Яўген Рыгоравіч Радкевіч
Яўген Рыгоравіч Радке́віч (, г., Віцебская вобласць — ) — беларускі пісьменнік. Доктар філалагічных навук (1988). Кандыдат гістарычных навук (1974). Прафесар (1989).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і настаўнікаў. У 1955 г. паехаў у Казахстан. Скончыў Усць-Каменагорскае вучылішча сельскай гаспадаркі (1956). Працаваў трактарыстам, камбайнёрам у саўгасах імя Жданава і «Пагранічнік» Паўладарскай вобласці. У 1958 г. — піянерважаты дзіцячага дома № 2 у п. Парэчча Гродзенскай вобласці. У 1963 г. скончыў аддзяленне журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. 3 1960 г. адначасова працаваў рэдактарам, загадчыкам маладзёжнай рэдакцыі Беларускага радыё. У 1970—1971 гг. загадчык рэдакцыі газеты «Мінская праўда». 3 1974 г. — выкладчык, загадчык кафедры тэлебачання і радыёвяшчання БДУ.
Творчая і навуковая дзейнасць
Друкуецца з 1966 (1958 ) г. Аўтар кніг апавяданняў і аповесцей «Плытагоны» (1972), «Месяц Межань. Зіма на выратавальнай» (1976), «Горны мёд» (1982), аповесцей «Антаніна» (1979), «Пешшу праз Галактыку» (1984), раманаў «Сутокі дзён» (1984), «Закон прыцягнення» (1990). Напісаў кнігу публіцыстыкі «Камсамольская дынастыя» (1968), даследаванне «Маладзёжная радыёпраграма: станаўленне, функцыі, форма» (1979), манаграфію «Беларускае радыё: гісторыя, перспектывы развіцця» (1983).
Папэлюхы (вёска)
Папэлюхы (Попелю́хи) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Гарадная
Гарадная — тапонім.
Жаніцьба Коміна
Жаніцьба коміна - беларускі народны абрад, які сімвалізаваў канец лета, пачатак восені і халадоў, паступовае скарачэнне дня.
Час святкавання і распаўсюд
Абрад існаваў пераважна на Палессі. У розных мясцінах яго прымяркоўвалі да розных дат: 14 верасня (дзень Сімяона Стоўпніка), 22 верасня (дзень восеньскага раўнадзенства). Часам спраўлялі яшчэ веснавую Жаніцьбу коміна на Фаміным тадні (другі тыдзень пасля Вялікадня). Спевы і дзеянні, характэрныя дзеля абраду, сведчаць, што ў гэты дзень гаспадары звычайна пачыналі сеяць жыта, а таксама адбывалася ініцыяцыя дзяўчат: пасля гэтага ім дазвалялася наведваць вячоркі і попрадкі - працоўныя зборы моладзі.
Апісанне
Абрад выглядаў так. Пад комінам вешалі дымаход, які рабілі з дошак ці плялі з лазы і абмазвалі глінай. Пад дымаходам падвешвалі патэльню, каганец ці металічную рашотку. На рашотцы запальвалі лучыну ці хваёвыя карэнчыкі. Маленькі аганёк асвятляў хату. А дым ішоў праз дымаход і комін на вуліцу.
”Комін” упрыгожвалі: бялілі, абвешвалі зелянінай, абвязвалі хмелем, новымі ручнікамі, кветкамі. Таксама пад яго кладуць ”ахвяру” (гарбузікі, зерне, розныя ласункі). У агеньчык, які гарыць на патэльні, кідаюць сала, масла, скрылёчкі. Пасля гэтага жанчыны вадзілі вакол коміна карагод і спявалі спецыяльныя песні: “Ой прыйшлі ж ночанькі доўгенькія, мы ж цябе кветкамі ўбіралі, бервяночкам, рутай аперазалі”
Значэнне
Абрад сімвалізаваў пераход ад лета да восені, прыход халадоў і скарачэнне дня. На пытанне ”З кім жэніцца комін” сяляне адказваюць па-рознаму: з хатай, з печчу, з працай ці нават з доўгімі зімовымі вечарамі. Верагодна, што ў старажытнасці гэта быў абрад ушанавання агня, вогненага духа. Агонь - стыхія, без якой старажытны чалавек не мог пражыць, не мог сагрэцца зімой ці прыгатаваць ежу. Месца, дзе гарэў хатні агонь, здаўна было цэнтрам хатняй гаспадаркі.
У час абрада спяваліся і радкі невядомай ”нявесце” коміна:
Цяперашні стан абрада
У 20 стагоддзі абрад амаль паўсюдна забыўся. Аднак у некаторых вёсках ён быў захаваны і нават імкліва адраджаецца. Студэнцкае этнаграфічнае таварыства зафіксавала яго на Цэнтральным і Усходнім Палессі (Пінскі, Жыткавіцкі, Столінскі, Лельчыцкі раёны). Адраджэннем абрада сёння займаюцца і некаторыя музычныя гурты (”Міжрэчча”, ”Ягорава гара”), а таксама краязнаўчая суполка ”Талака”.
Райманд Куль
Райманд Куль (Raimund Kull;,  — , ) — эстонскі дырыжор і музычны педагог.
Біяграфія
З 1929 года Куль вёў у Талінскай кансерваторыі клас трамбона.
Павел Вікенцьевіч Аляксейчык
Павел Вікенцьевіч Аляксейчык (1.04.1929 — 2001) — беларускі ўрач і арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1968).
Біяграфія
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1953). Галоўны ўрач Курылавіцкай участковай бальніцы Мастоўскага раёна (1953—1954). Загадчык Іўеўскага раённага аддзела аховы здароўя (1954), галоўны ўрач Іўеўскай раённай бальніцы (1954—1960). Галоўны ўрач Лідскага раёна (1960—1994), загадчык Лідскага гарадскога аддзела аховы здароўя (1964—1967).
Дубашы
Дубашы — тапонім.
Сант’Андрэа-дэль-Гарыльяна
Сант'Андрэа-дэль-Гарыльяна (Sant'Andrea del Garigliano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыа, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Фразінонэ.
Насельніцтва складае 1587 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 94 чал./км². Займае плошчу 17 км². Паштовы індэкс — 3040. Тэлефонны код — 0776.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Андрэй Першазваны.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Джордж Оруэл
Джордж Оруэл, сапр. Эрык Артур Блэр (, в. Маціхары паблізу мяжы з Непалам, Індыя, Брытанская імперыя — ) — англійскі пісьменнік і публіцыст. Найбольш вядомы як аўтар антыўтапічнага рамана «1984» і аповесці «Ферма».
Жыццяпіс
Сацыялістычныя сімпатыі пісьменніка прывялі яго ў рады іспанскіх рэспубліканцаў, калі там пачалася Грамадзянская вайна. Дж. Оруэл адпраўляецца ў Іспанію ў канцы 1936 г. як карэспандэнт Бі-бі-сі і лонданскай газеты «Абсэрвэр». Дж. Оруэл быў уражаны атмасферай роўнасці і баявога брацтва, якую ён адчуў па прыбыцці ў Барселону. Сацыялізм уяўляўся рэальнасцю, і, прайшоўшы пачатковую вайсковую падрыхтоўку, пісьменнік адпраўляецца на фронт, дзе дастае сур'ёзную рану горла. Оруэл апісаў тыя дні ў дакументальнай кнізе Homage to Catalonia (1938), дзе апеў сяброў па зброі, дух брацтва, дзе не было «сляпога падпарадкавання», дзе існавала «амаль поўная роўнасць афіцэраў і салдатаў». Знаходзячыся пасля ранення ў шпіталі, Оруэл напіша сябру: «Я быў сведкам дзіўных рэчаў і, нарэшце, сапраўды паверыў у Сацыялізм, — чаго не было раней».
Газета La Batalla, орган іспанскай Аб'яднанай марксісцкай працоўнай партыі, у радах якой ваяваў Дж. Оруэл, яшчэ ў 1936 г. асудзіла палітычныя судовыя працэсы ў Маскве і сталінскую расправу над старымі бальшавікамі. Зрэшты, яшчэ да ад'езду ў Іспанію Оруэлу было вядома пра масавыя працэсы, якія ён зваў «палітычнымі забойствамі», але ў адрозненне ад большасці англійскіх левых лічыў, што гэтыя падзеі ў Расіі з'яўляюцца не «наступам капіталізму», а «агідным скрыўленнем Сацыялізму».
Оруэл горача адстойваў першапачатковыя «маральныя паняцці сацыялізму» — «свабода, роўнасць, брацтва і справядлівасць», працэс дэфармацыі якіх ён адлюстраваў у сатырычнай алегорыі «Двор для жывёлы» (або «Ферма»). Дзеянні некаторых рэспубліканцаў у Іспаніі і жорсткая практыка сталінскіх рэпрэсій пахіснулі яго веру ў ідэалы сацыялізму. Оруэл зразумеў утапічнасць пабудовы бяскласавага грамадства і нізасць чалавечай прыроды, якой уласцівы жорсткасць, канфліктнасць, імкненне панаваць над людзьмі. Трывогі і сумневы пісьменніка адбіліся ў яго найболей вядомых і часта цытаваных аповесці «Двор для жывёлы» («Ферма») і рамане «1984».
Хоць у творах Оруэла прагледжваецца сатыра на таталітарны лад, самога пісьменніка ўлады працяглы час падазравалі ў шчыльных сувязях з камуністамі. Як высветліла рассакрэчанае ў 2007 годзе дасье на пісьменніка, брытанскія спецслужбы з 1929 года і амаль до самай яго смерці ў 1950 годзе сачылі за ім, прычым меркаванне пра пісьменніка ў прадстаўнікоў розных спецслужбаў не супадала. Напрыклад, у адной з нататак дасье, датаванай 20 студзеня 1942 года, агент Скотлэнд-Ярда сержант Юінг (Sgt Ewing) апісвае Оруэла наступным чынам:
У гэтага чалавека шырокія камуністычные перакананні, і некаторыя з яго індыйскіх сяброў кажуць, што часта бачылі яго на сходах камуністаў. Ён багемна адзяецца як на рабоце, так і ў вольны час.
Згодна з дакументам, пісьменнік сапраўды браў удзел у такіх сходах, і ў характарыстыцы ён праходзіў як чалавек, што «сімпатызуе камуністам». Аднак, афіцэр MI5 Огілві (Ogilvie) азнаёміўшыся з паведамленнем сяржанта Юінга, з пэўнай іроніяй адзначаў :
Я прыйшоў да высновы, што спадар сяржант быў вельмі разгублены, як яму апісаць гэты вельмі асобны выпадак, адсюль выраз «шырокія камуністычныя перакананні». Гэта супадае з выявай Блэр@Оруэл [sic], што маецца ў нас. З яго нядаўніх лістоў вынікае, што ні яго лінія не супадае з лініяй кампартыі, ні партыя з ім.
У 1949 годзе Оруэл падрыхтаваў і перадаў у Дэпартамэнт інфармацыйных даследванняў МЗЗ Вялікабрытаніі спіс 38 брытанцаў, якіх ён лічыў «прыхільнікамі» камунізму. У нататніку, які Оруэл вёў на працягу некалькіх год, налічвалася 135 англамоўных дзеячаў культуры, палітыкі і навукі, у тым ліку Бэрнард Шоу, Джон Стэйнбек, Джон Бойнтан Прыстлі, Чарлз Чаплін і іншыя. Пра гэта стала вядома ў 1998 годзе.
Творчасць
Першая кніга Дж. Оруэла «Дні ў Бірме» (Burmese Days, 1934) апавядае пра гады, праведзеных на службе ў калоніях Брытанскай імперыі. Затым быў раман «Дачка святара» (A Clergyman’s Daughter, 1935). Жыццёвыя ўражанні ў аснове рэалістычных, сацыяльна-крытычных раманаў «Няхай Аспідыстра ляціць» (1936), «Дарога да прыстані ва Уігане» (1937), «За глытком свежага паветра» (1939), дакументальных нататак «Валацужнае жыццё ў Парыжы і Лондане» (1933), «3 Каталоніяй у сэрцы» (1938).
Дж. Оруэл заўсёды быў палітычна ангажаваным пісьменнікам, падзяляў рамантызм «чырвоных 30-х», быў заклапочаны нялюдскімі ўмовамі працы англійскіх шахцёраў, падкрэсліваў класавую няроўнасць у англійскім грамадстве. Таксама ён з недаверам і іроніяй ставіўся да ідэі англійскага сацыялізму і «пралетарскай салідарнасці», паколькі сацыялістычныя погляды былі папулярныя хутчэй у асяроддзі інтэлектуалаў і тых, хто належаў да сярэдняга класа, далёка не самаму бяздольнаму. Дж. Оруэл сур’ёзна сумняваўся ў іх шчырасці і рэвалюцыйнасці.
Сусветную вядомасць прынеслі творы ў жанры антыўтопіі — аповесць «Ферма» (1945) і раман «1984» (1949), у якіх у традыцыях Дж. Свіфта створаны бязлітасна-праўдзівы мастацкі вобраз таталітарнай дзяржавы.
Аўтар зборнікаў эсэ і публіцыстыкі па самых разнастайных пытаннях — палітыцы, мастацтве, літаратуры.
Беларускія пераклады
На беларускую «Ферму» і «1984» (абодва 1992) пераклаў С. Шупа.
Канал Лідс — Ліверпуль
Канал Лідс-Ліверпуль (Leeds and Liverpool Canal) — водны канал у паўночнай Англіі паміж гарадамі Лідс і Ліверпуль.
Даўжыня — 204 км, на канале пабудаваны 91 шлюз. Лідс-Ліверпуль злучае сістэму ракі Эйр басейна Паўночнага мора з портам Ліверпуля на заходнім узбярэжжы Вялікабрытаніі. Перапад вышынь — ад 148 м над узроўнем мора (Пенінскія горы) да 0 м (Ліверпуль).
IC 2174
IC 2174 — галактыка тыпу SBa (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Жырафа.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Скернявіцы (гміна)
Скерняві́цы (Skierniewice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Скернявіцкага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Скернявіцах. Плошча гміны складае 131,67 км². Станам на 2004 год у гміне Скернявіцы пражывалі 6750 чалавек, шчыльнасць — 51,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 28 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 30 населеных пунктаў.
Мар’іна (Чашніцкі раён)
Ма́р'іна (, Марьино) (да 30 ліпеня 1964 года Манасты́р ) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кругліцкага сельсавета.
Да 7 чэрвеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Чарэйскага сельсавета, да 10 кастрычніка 2013 года — у склад Антапольскага сельсавета.
Елісеенкі
Елісеенкі — тапонім.
Еськава
Еськава — тапонім.
Марк Ротка
Марк Ротка (Mark Rothko, пры нарадж. Маркус Якаўлевіч Ратковіч;, Дзвінск — ) — амерыканскі мастак.
Біяграфічныя звесткі
Выхоўваўся ў вялікай яўрэйскай сям’і фармацэўта, дзе размаўлялі на ідышы і рускай мове. У пяцігадовым узросце Маркус паступіў у Яўрэйскую рэлігійную школу — хедэр. Напярэдадні І сусветнай вайны сям’я выехала ў ЗША. Праз некалькі месяцаў бацька памёр, і сям’я засталася без сродкаў, дзецям давялося працаваць. Маркус дапамагаў дзядзьку, прадаючы газеты і часопісы супрацоўнікам склада адзення, і паралельна навучаўся ў агульнаадукацыйнай школе. Ён стаў актыўна ўдзельнічаць у жыцці мясцовага яўрэйскага згуртавання. Пасля школы паступіў у Ельскі ўніверсітэт, дзе першы год вучыўся дзякуючы атрыманаму за выдатны школьны атэстат гранту, а пазней, калі датацыя скончылася, працаваў чорнарабочым, каб аплаціць навучанне. Але хутка ён кінуў універсітэт, і вярнуўся туды толькі праз 46 гадоў — каб атрымаць ганаровую ступень доктара прыгожых мастацтваў.
У 1929 стаў выкладаць выяўленчае мастацтва ў Цэнтральнай акадэміі, дзе працаваў да 1952. Сябраваў з прадстаўнікамі позняга абстрактнага экспрэсіянізму (Джэксан Полак, Уільям дэ Кунінг, Аршыле Горкі).
Дэпрэсіўны стан на глебе алкаголю првывёў да таго, што пад канец 1969 мастак пакінуў дом і адасобіўся ў сваёй майстэрні ў Нью-Ёрку, дзе скончыў жыццё самагубствам.
Творчасць
На сваёй персанальнай выстаўцы ў 1938 у портлендскім Музеі мастацтваў М. Ратковіч паказаў гарадскія ландшафты, партрэты і цыкл ню. Праз два гады ён з сябрамі арганізаваў «Групу дзесяці», канцэпцыя якой гучала наступным чынам: «Пратэставаць супраць распаўсюджанага меркавання пра роўнасць амерыканскага жывапісу і літаральнага жывапісу».
Арганічныя, напаўабстрактныя формы, народжаныя фантазіямі і снамі мастака, атрымалі назву біяморфных.
Інавацыі так яго захапілі, што ў 1936 ён нават распачаў працу над кнігай аб падобных прынцыпах дзіцячага малюнка і твораў сучасных яму мастакоў, дзе параўноўваў уплыў прымітыўных культур на мадэрністаў з мімікрычнымі перадумовамі дзіцячай творчасці. Лічыў, што наватармадэрніст як дзіця і чалавек прымітыўнай культуры, якая паўплывала на яго, павінен у ідэальнай і аптымальнай рабоце адлюстроўваць унутраныя адчуванні без умяшальніцтва розуму і інтэлектуальнага вопыту.
Канкрэтных назваў твораў у Ротка, як правіла, няма. Ёсць толькі нумары: гэта значыць, у кожнага гледача ўзнікаюць уласныя асацыяцыі, не звязаныя з назвамі карцін. З пачатку 1950-х г. структура карцін Ротка, у якіх прадмет і форма губляюць усякую сэнсавую нагрузку, мала змянілася. Праўда, замест нумароў з’явіліся назвы, такія, як, напрыклад, «Чорнае, фіялетавае і жоўтае на аранжавым», «Зямлістачырвонае і зялёнае» і г.д. Але творца па-ранейшаму з рэальнасцю «ажыўляў» прастору непасрэдна праз колер.
Да пачатку 1950-х гг. ён значна спрасціў структуру сваіх карцін, ствараючы цыкл так званых мультыформ — палотнаў, якія складаліся з некалькіх колеравых плоскасцей. Сам мастак фармуляваў сваю задачу як «простае выказванне складанай думкі». М. Ротка прымяняў прыглушальны колер на выстаўках: колеравыя блокі ў выніку здаваліся «адвіслымі» ў бязмежнай прасторы, візуальнае ўражанне ўзмацнялася адсутнасцю рам у карцін. Колеравае поле расцякалася да самой мяжы палатна такім чынам, што палатно здавалася раствораным у плоскасці сцяны. Мастак раіў разглядаць яго карціны з вельмі блізкай адлегласці, каб колеравыя палі маглі «паглынуць» гледача.
Пад канец 1970-х гадоў Ротка прыйшоў да таго афармлення карцін, якое зрабіла яго славутым: цягам доўгага часу ён рэдукаваў свае ранішнія формы да гарызантальных прамавугольнікаў, што былі размаляваны ў яркія насычаныя фарбы і абрысаваны мяккімі расплывістымі межамі. Напрыклад, палатно «№ 12», на якім жоўта-апельсінавы каларыт нястрымана, моцна прыцягвае фантастычнай яркасцю і вастрынёй.
Апошнімі значнымі творамі Марка Ротка з’явіліся 14 карцін, створаных для капэлы царквы ў Х’юстане.
Конахт
Ко́нахт (Connacht, Connaught) — правінцыя на захадзе Ірландыі, якая аб’ядноўвае графствы Голуэй, Літрым, Мая, Раскоман і Слайга. Найбуйнейшыя населеныя пункты — Голуэй на поўдні і Слайга на поўначы, прычым толькі Голуэй з’яўляецца сапраўдным горадам. Насельніцтва 542 547 чалавек (3-е месца сярод правінцый; даныя 2011 года).
Конахт з’яўляецца кліматычна найбольш суровай, найменш урадлівай часткай Ірландыі. Сюды англічане ссылалі непакорлівых ірландцаў. Англійскі дыктатар Олівер Кромвель казаў пра бунтаўшчыкоў: «У пекла або ў Конахт». Найвышэйшым пунктам Конахта з’яўляецца гара Муілрэй (814 м), размешчаная ў графстве Мая. Найбуйнейшы востраў — Акіл — адначасова з’яўляецца найбуйнейшым у Ірландыі. Найбольшае возера — Лох-Корыб.
Конахт у літаратуры і фальклоры
Менавіта ў Конахце адбываецца дзеянне адной з самых страшных ірландскіх казак пра ірландскага народнага філосафа Цёмным Патрыку — «Уладар варон»: бесталковыя сыны караля Конахта зло паджартавалі з чорнага ведзьмака Кромахі, уладаром варон, і той пракляў іх, прадказаўшы першаму прынцу, што той стане злодзеем, другому — што яго лёс стаць забойцам, трэцяму — вечна жыць у нястачы, а каралю-бацьку — бачыць, як гінуць яго сыны, і мучацца ад немагчымасці іх выратаваць. Ніхто з прыдворных мудрацоў не знайшоў сродку, як дапамагчы каралеўскім нашчадкам пазбегнуць страшнага лёсу. І тады прыйшоў з Данегола Цёмны Патрык і прапанаваў сваю дапамогу. Па яго парадзе першага сына адправілі вучыцца ў школу законаў — стаўшы суддзёй, ён мог беспакарана абкрадаць людзей. Другі паехаў вучыцца медыцыне — стаўшы ўрачом, ён мог не адказваць за смерці хворых. Трэці сын быў накіраваны ў семінарыю — як святар, ён мог есці дармавы хлеб і не адчуваць сябе зняважаным. Так каралеўскае сямейства было выратавана ад праклёну, а ўвесь Конахт — ад паганай славы.
У старажытнаірландскім цыкле легенд «Выкраданне быка з Куальнгэ» Конахт вядзе пастаянную барацьбу з каралеўствам Ульстэр (тады яно называлася Улад). Кароль Айліль і каралева Медб, якія кіруюць у Конахце, ненавідзяць уладскага караля-самадура Канхабара, а уладскі герой Конал заяўляе: «Не мінула дня, каб я не забіў хоць аднаго з конахтаў, не праходзіла ночы, каб я не зрабіў набегу на зямлю іх, і ні разу не спаў я, не падклаўшы пад калена галавы конахта.».
Матрона
Матро́на — рака ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Гаўя (басейн Нёмана). Даўжыня 9 км. Пачынаецца на поўдзень ад вёскі Рудэўшчына, упадае ў Гаўю на ўсходняй ускраіне аграгарадка Суботнікі. На працягу 5 км каналізаваная (ад вытоку да вёскі Квяткоўцы).
Мсваці III
Мсваці III (Mswati III, першапачатковае імя — Махосетыве, кароль Нацый, Makhosetive, king of Nations, мае таксама імя Нгвенйама (Леў), Ngwenyama) —, мемарыяльны шпіталь Рэлі Фіткіна, Свазіленд) — кароль Эсваціні з 25 красавіка 1986.
Іван Пятровіч Вараб’ёў
Іван Пятровіч Вараб’ёў (, в. Боркі, Петрыкаўскі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1996), прафесар (2003).
Біяграфія
Скончыў Цалінаградскі сельскагаспадарчы інстытут (спецыяльнасць «Аграномія», 1969). Працаваў на сельскагаспадарчых прадпрыемствах; у Казахскім навукова-даследчым інстытуце эканомікі і арганізацыі сельскагаспадарчай вытворчасці (Алматы, больш за дваццаць гадоў); Беларускім НДІ эканомікі і інфармацыі аграпрамысловага комплексу (Мінск; 1999—2002, загадчык аддзела); Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (2002—2022; інжынерна-эканамічны факультэт, кафедра эканомікі і кіравання на прадпрыемствах, прафесар, у 2003—2008 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: фарміраванне эфектыўнага эканамічнага механізма гаспадарання ў галінах эканомікі Беларусі; фарміраванне эфектыўнага канкурэнтнага асяроддзя гаспадарання; фарміраванне кааператыўна-інтэграцыйных структур ў галінах эканомікі.
Узнагароды
Ганаровыя граматы Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь (2010), Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь (2010) і інш.
Вуліца Лейтэнанта Рабцава
Вуліца Лейтэнанта Рабцава (гістарычная назва: Камянецкая шаша) — вуліца ў паўночна-заходняй частцы Брэста. Названа ў гонар П. С. Рабцава ў 1975 годзе. Працягласць — 3765 м, ад вуліцы Брэсцкіх дывізій да гарадской мяжы. Забудавана 1- і 5-павярховымі дамамі. У 2010-х гадах пашырана да 4-х палос. У 2021 годзе актыўна забудоўваецца шматпавярховымі дамамі няцотны бок вуліцы.
Ад вуліцы бяруць пачатак вул. Беларуская і вул. Інжынерная.
Вуліца Лейтэнанта Акімачкіна
Вуліца Лейтэнанта Акімачкіна (гістарычная назва: Рэчыцкая) — вуліца ў паўночна-заходняй частцы Брэста. Названа ў 1974 годзе ў гонар лейтэнанта І. П. Акімачкіна. Працягласць — 975 метраў, ад Сонечнай вуліцы да вуліцы Дворнікава. Забудавана пераважна дадамі сядзібнага тыпу. На доме № 2 — мемарыяльная дошка ў гонар Акімачкіна.
IC 2175
IC 2175 — галактыка тыпу *2 (падвойная зорка) ў сузор’і Блізняты.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Амарока (значэнні)
Амаро́ка:
Сант’Апалінарэ
Сант'Апалінарэ (Sant'Apollinare) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Фразінонэ.
Насельніцтва складае 2003 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 117 чал./км². Займае плошчу 17 км². Паштовы індэкс — 3048. Тэлефонны код — 0776.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Apollinare (santo).
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Рассельгасбанк
Створаны ў выкананне распараджэння в. а. Прэзідэнта РФ Уладзіміра Пуціна ад 15 сакавіка 2000 года для падтрымкі і развіцця сельскай гаспадаркі і аградзейнасці ў Расіі. Таксама мае філіялы ў Беларусі, Таджыкістане, Казахстане, Узбекістане для падтрымкі сельскай гаспадаркі ў краінах СНД. Ліцэнзія ЦБ РФ № 3349 ад 13 чэрвеня 2000 года.
Канал Кенет — Эйван
Канал Кенет-Эйван (Kennet and Avon Canal) — водны канал у паўднёвай Англіі.
Рассельгасбанк
У 2020 годзе «Рассельгасбанк» запусціў экасістэму «Сваё. Фермерства», якая прызначана для комплекснай цыфравізацыі невялікіх прадпрыемстваў, занятых у сферы АПК, а таксама дапамагае з рэалізацыяй фермерскай прадукцыі пры дапамозе маркетплейса «Сваё Роднае». На 2022 год экасістэма «Сваё» аб’ядноўвае звыш 30 бізнес-сэрвісаў і субплатформ.
Скочаў (гміна)
Ско́чаў (Skoczów) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Цяшынскага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Скочаве. Плошча гміны складае 63,27 км². Станам на 2004 год у гміне Скочаў пражывалі 25 518 чалавек, шчыльнасць — 403,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 10 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 11 населеных пунктаў.
Канал Кенет — Эйван
Даўжыня — 140 км, на канале пабудавана 105 шлюзаў. Кенет-Эйван злучае сістэмы рэк Эйвана, які ўпадае ў Брыстальскі заліў, і Кенета, прытоку Тэмзы. Максімальная вышыня канала над узроўнем мора — 140 м. Канал пабудаваны паміж гарадамі Бат (Сомерсет) і Ньюберы (Беркшыр). Ад Бата да Брысталя шлях праходзіць па рацэ Эйван, а ад Ньюберы да Рэдынга па рацэ Кенет.
Будаўніцтва канала праходзіла ў 1794—1810 гг. У 1950-я гады канал планавалася зачыніць, але з 1960-х гг стаў ізноў шырока выкарыстоўвацца.
Фані Эльслер
Фані Эльслер (сапр. імя Францыска Эльслер; Fanny Elßler;,  — , ) — аўстрыйская танцоўшчыца балета, прадстаўніца рамантычнага балетнага мастацтва. Разам з Марыяй Тальёні, Фані Эльслер была найвядомай балярынай XIX стагоддзя.
Біяграфія
Вучылася ў балетмайстра Ж. Амера, удасканальвалася ў Італіі. У 1822 годзе дэбютавала ў Вене, выступала ў тэатрах Берліна, Лондана, Парыжа, у ЗША, Расіі і інш.
Дасканала валодала пуантнай тэхнікай. Яе мастацтву ўласцівы характарнасць і эмацыянальнасць. Сярод партый: Эсмеральда («Эсмеральда» Ц. Пуні), Фларында, Лаўрэта («Кульгавы д’ябл», «Тарантула» К. Жыда), Ліза («Марная засцярога» Ф. Герольда). Майстар характарнага танца: кракавяк, мазурка, качуча, тарантэла і інш.
У Вене пазнаёмілася з Самуэлем Кастравіцкім. Каханне паміж імі захоўвалася ўсё жыццё, і калі балерына памерла, яе пахавалі ў сямейным венскім склепе Кастравіцкіх.
Буры
Буры (boeren — «сяляне») — субкультурная група ў складзе афрыканераў у ПАР і Намібіі. Іншымі словамі, бурамі называюць фермераў-афрыканераў, белых сельскіх жыхароў, а таксама бедных белых (аналагічнае паняцце рэднекі ў ЗША). Самі сябе афрыканеры бурамі ніколі не называлі.
У першую чаргу назва «буры» выкарыстаўвалася ў дачыненні да сельскіх пасяленцаў, якія насялялі на ўсходзе Капскай калоніі, у самай мяжы ўладанняў коса (цяпер Усходняя Капская правінцыя), а таксама да тых, хто пасля далучэння Капскай калоніі да Вялікабрытаніі адправіўся ў так званы Вялікі трэк, ва ўнутраныя раёны краіны (гэтых апошніх завуць таксама трэкбуры), пратэстуючы супраць брытанскай палітыкі асіміляцыі. У сярэдзіне XIX стагоддзя бурскія пасяленцы заснавалі Аранжавая Свабодная дзяржава, Трансвааль і калонію ў Наталі. Пасля англа-бурскіх войн бурскія рэспублікі былі зноў далучаны да Вялікабрытаніі, а ў 1910 годзе ўвайшлі ў склад Паўднёва-Афрыканскага Саюза.
Свой сацыяльны статус яны вызначалі як бюргеры, гэта традыцыя захоўвалася яшчэ з часоў кіравання Галандскай Ост-Індскай кампаніі. Таму назва «буры» ў наш час можа мець абразлівы характар (у сэнсе «неадукаваныя, абмежаваныя людзі», «вясковец»). Як і афрыканеры ў цэлым, буры — нашчадкі галандскіх, французскіх і нямецкіх каланістаў у Паўднёвай Афрыцы. Адрозніваюцца кансерватыўным укладам жыцця. Па рэлігіі — пратэстанты. Родная мова — афрыкаанс. Расселены па краіне рассеяна па хутарах і фермах, нідзе не ўтвараючы большасці. Абодва тэрміны (буры і афрыканеры) маюць на ўвазе еўрапейскае паходжанне. З прычыны таго, што мова афрыкаанс з’яўляецца роднай і для значнай колькасці нябелых жыхароў, для апісання ўсіх афрыкаансамоўных выкарыстоўваецца назва афрыкаансы.
Еўна
Біяграфія
Імя жонкі Гедзіміна называе толькі Хроніка Быхаўца, позняя і месцамі сумнеўная крыніца. Гісторыкі сумняюцца ў праўдзівасці імя, але і новыя выданні называюць ім пачынальніцу роду Гедзімінавічаў. Колькасць жонак Гедзіміна наогул дыскусійная, Раўданскі рукапіс (фальсіфікат Тэадора Нарбута) называе трох жонак — Віду з Курляндыі, Вольгу са Смаленска і «Еўну альбо Еву, таксама княжну рускую, дачку Івана Усеваладавіча, Полацкага князя, брата Вольгі, памерлай жонкі Гедзіміна». Хроніка Быхаўца нічога не кажа пра паходжанне Еўны. Некаторыя гісторыкі думаюць, што ў Гедзіміна былі дзве жонкі, адна з мясцовых паганцаў і Еўна, праваслаўная. Стывен Роўвел лічыць, што ў Гедзіміна была толькі адна жонка, з паганцаў, бо шлюб з польскай або рускай княжной мусілі б засведчыць сучасныя крыніцы. Таксама і на думку Я. Тэнгоўскага, Еўна была літоўскага паходжання і адзінай жонкай Гедзіміна, які ажаніўся з ёю яшчэ да заняцца вялікакняжацкага стальца.
Паводле Хронікі Быхаўца, неўзабаве па смерці Еўны («bo kniahinia Jewna umerla»), браты Альгерд і Кейстут незадаволеныя Яўнутам, пакінутым Гедзімінам пераемнікам, скінулі брата са стальца. Гэты эпізод інтэрпрэтуюць так, быццам Яўнут быў пад апекай маці. Калі інтэрпрэтацыя слушная, гэта сведчыць пра ўплывовасць Еўны.
Імя
Імя Еўнінага сына Яўнута мае той жа корань Jaun-, што і ў адпачатнай форме імя Еўны — *Jaunė. Імя Яўнут (< Jaunutis) утворанае з дапамогай пашыральніка -ut-, які таксама ў імёнах тыпу Кейстут (< Kenstutis), Бірута (< Birutė).
Корань Jaun- ад літоўскага jaunas «малады», далей да індаеўрапейскага *i̯eu- «малады, юны».
У старапрускім іменніку вядомыя мужчынскія імёны Jawne, Jawnutte, Jawne-gede і інш.
У тапанімііі на тэрыторыі цяперашняй Беларусі захавалася таго ж кораня старалітоўскае імя Яўнель (< *Jaun-elis), ад якога назва Яўнелішкі каля Лынтупаў у Пастаўскім раёне.
Таццяна Мікалаеўна Далініна
Таццяна Мікалаеўна Далініна (нар. , г. п. Карма, Гомельская вобласць) — беларуская эканамістка. Доктар эканамічных навук (2021), дацэнт (2000), прафесар.
Эмбалія
Эмбалі́я (ἐμβολή — пападанне) —
Таццяна Мікалаеўна Далініна
Біяграфія
Сконыла Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Эканоміка і арганізацыя машынабудаўнічай прамысловасці», 1985; аспірантура, спецыяльнасць «Эканоміка і кіраванне народнай гаспадаркай», 1993). Працавала на ВА «Гарызонт» (1985—1993, эканаміст), у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1993, інжынерна-эканамічны факультэт, кафедра эканомікі і кіравання на прадпрыемствах, прафесар, у 1997—2017 — загадчык кафедры статыстыкі, бухгалтарскага ўліку, аналізу і аўдыту).
Узнагароды
Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2010) і інш.
Медаль «За баявыя заслугі»
Меда́ль «За баявыя заслугі» заснаваны Указам Прэзідыума ВС СССР ад 17.10.1938 «Аб заснаванні медаля „За баявыя заслугі“».
Асобы, падлягаючыя ўзнагароджанню
Медалём «За баявыя заслугі» ўзнагароджваліся:
Прычыны ўзнагароджання
Медаль уручаўся вызначыўшымся асобам: З 4 чэрвеня 1944 года да 14 верасня 1957 года медаль «За баявыя заслугі» ўручалася таксама за выслугу 10 гадоў у шэрагах Чырвонай Арміі, Ваенна-Марскога Флоту, органах унутраных спраў і дзяржаўнай бяспекі.
Спосаб нашэння
Медаль «За баявыя заслугі» носіцца на левым боку грудзей і пры наяўнасці іншых медалёў СССР размяшчаецца пасля медаля Ушакова.
Па стану на 1 студзеня 1995 года медалём «За баявыя заслугі» было ажыццяўлена 5 210 078 узнагароджанняў.
Апісанне медаля
Медаль «За баявыя заслугі» мае форму правільнага круга дыяметрам 31 — 32,5 мм (у залежнасці ад года выпуску). Аверс медаля абрамлены борцікам шырынёй 1 мм і вышынёй 0,25 мм. Рэверс медаля гладкі. Да 1946 года на рэверсе медаля наносіўся нумар. Пасля медаля сталі бязномерныя, вушка такіх медалёў стала адштампоўвацца разам з медальёнам, а не мацавацца метадам паяння.
Медаль пры дапамозе вушка і кальца злучаецца з пяцікутнай калодкай, абцягнутай шаўковай муаравай стужкай шэрага колеру з дзвюма падоўжнымі залацістымі палоскамі па краях шырынёй 2 мм. Шырыня стужкі — 24 мм.
Да восені 1943 года медаль ўручалася на чатырохкутнай калодцы, абцягнутай чырвонай стужкай.
Аверс
На адным боку медаля ў верхняй частцы па акружнасці размешчаны надпіс «СССР» уціснутымі літарамі, пакрытымі рубінава-чырвонай эмаллю. Шырыня надпісы «СССР» — 6 мм, вышыня літар — 2,5 мм. У сярэдняй частцы — рэльефны ў тры радкі надпіс «ЗА БОЕВЫЕ ЗАСЛУГИ». Вышыня літар — 3 мм. Пад надпісам — рэльефная выява вінтоўкі з прымкнутым штыком і адпушчаным рамянём, скрыжаванай з шабляй. Даўжыня вінтоўкі са штыком — 23 мм, шаблі — 20 мм.
Матэрыял
Медаль вырабляецца з серабра 925 пробы. Агульная вага срэбра ў медалі (на 18 верасня 1975 года) — 18,22 г. Агульная вага медалі без калодкі — 19,725±1,3 г
Спрэчная рэпутацыя
Медаль карыстаўся спрэчнай рэпутацыяй і часам быў падставай для непрыстойных жартаў. Існаваў збольшага абгрунтаваны забабон, што ёй узнагароджваюцца «паходна-палявыя жонкі». Як вынік, пасля вайны многія жанчыны саромеліся адкрыта насіць гэтую ўзнагароду. ''Цяпер, па сканчэнні шматлікіх гадоў, многія эпізоды, якія здаваліся тады нязначнымі, напаўняюцца сэнсам, і хоць ніякага асаблівага гераізму ў іх няма, разумееш, што гэта было выкананне салдацкага абавязку. Хоць я сябе асаблівай гераіняй не лічу. За бесперабойную дастаўку пошты на плацдарм мяне ўзнагародзілі медалём «За адвагу». За вынас параненых з поля бою я атрымала медаль «За баявыя заслугі». Гэта дзве самыя простыя, дарагія і сумленныя салдацкія ўзнагароды, з майго пункту гледжання.''
ЯВОРСКАЯ Ірына Уладзіміраўна, санінструктар
Цікавыя факты
Джульбарс – сабака, які толькі за апошні год вайны выявіў пры размініраванні 7468 мін і больш за 150 снарадаў. 21 сакавіка 1945 года за паспяховае выкананне баявога задання сабака Джульбарс быў узнагароджаны медалём «За баявыя заслугі». Гэта адзіны выпадак за час вайны, калі сабака атрымаў баявую ўзнагароду. У канцы вайны Джульбарс быў паранены і не змог самастойна ўдзельнічаць у Парадзе Перамогі ў Маскве. Тады Вярхоўны Галоўнакамандуючы І. В. Сталін загадаў пранесці гэтага сабаку па Чырвонай плошчы на руках, на яго кіцелі, што і было зроблена.
Усці-над-Лабем
Усці-над-Лабем, Усці-над-Лабай (Ústí nad Labem — Усці-на-Лабе, был. Aussig an der Elbe, саст. Аўсіг) — горад на поўначы Чэхіі, ля ўпадзення Біліны ў Лабу, адміністрацыйны цэнтр Усцецкага края і раёна Усці-над-Лабем. Важны чыгуначны вузел (магістраль Прага — Дрэздэн — Берлін і інш.) і рачны порт.
Насельніцтва 98,9 тысяч жыхароў (2009; Усці — дзявяты па колькасці насельніцтва горад Чэхіі). Плошча 93,9 км². Падзяляецца на 4 гарадскіх раёна: Нештэміцы (Neštěmice), Северні-Тэраса (Severní Terasa), Стршэкаў (Střekov), Цэнтрум (Centrum).
Гісторыя
Паселішча на месцы Усці вядома з 993 года. Горад быў заснаваны Пржэмыслам Отакарам II у канцы XIII стагоддзя. У 1423 імператар Жыгімонт перадаў горад курфюрсту Фрыдрыху I. Ва Усці абгрунтаваўся саксонскі гарнізон. 16 чэрвеня 1426 25-тысячная армія гусітаў нанесла пры Усці паразу 75-тысячнай нямецкай арміі. На наступны дзень гусіты пад кіраўніцтвам Пракопа Вялікага ўварваліся ў горад, забіваючы нямецкае насельніцтва і разбураючы горад. Усці быў адбудаваны толькі ў 1429 годзе. Пад Якубкам Вржэшавіцкім пераможцы і пераможаныя працягвалі жыць мірна. У 1583 годзе значная частка горада была знішчана пажарам. Горад пацярпеў таксама падчас Трыццацігадовай і Сямігадовай войнаў. У XIX стагоддзі Усці стаў важным цэнтрам горназдабыўной прамысловасці.
Горад быў адным з цэнтраў ранняга нацыянал-сацыялізму; ва Усці надрукаваны шматлікія тэарэтычныя працы нацыстаў. Такім чынам улетку і ўвосень 1938, большасць яўрэяў з'ехала з Усці ў Прагу і іншыя мясцовасці. У лістападзе 1938, пасля Мюнхенскага пагаднення, тыя яўрэі, якія засталіся ва Усці, былі сасланы ў лагеры смерці. Значная частка нямецкага насельніцтва горада загінула падчас Другой сусветнай вайны, знаходзячыся ў шэрагах германскай арміі. Усці моцна пацярпеў ад бамбардзіровак у красавіку 1945. У 1946—1948 амаль усё нямецкае насельніцтва (каля 53 тыс. чал.) было выселена з горада, многія былі расстраляны без суда і следства (Усціцкі растрэл).
Эканоміка
Одзін з найбуйнейшых у Чэхіі цэнтраў хімічнай прамысловасці (вытворчасць сінтэтычных фарбавальнікаў, угнаенняў, сернай кіслаты); машынабудаванне, тэкстыльная і харчовая прамысловасць. У наш час цяжкая прамысловасць знаходзіцца ў стадыі крызісу.
Спорт
У горадзе існуе футбольны клуб «Усці-над-Лабем».
Іерыхон (тэлесерыял)
Іерыхон (Jericho) — амырыканскі драматычны тэлесерыял аб пост’ядзернай рэчаіснасці, які паказваўся па тэлеканале CBS з 26 верасня 2006 года па 25 сакавіка 2008 года.
У Беларусі серыял не трансляваўся, на беларускую мову не перакладаўся.
Сінопсіс
У тэлесерыяле распавядаецца пра жыццё насельнікаў выдуманага горада Іерыхон у штаце Канзас, пасля ядзернай атакі на 23 буйных гарады на тэрыторыі Злучаных Штатаў.
Урбан II
Урбан II (Urbanus PP. II, каля 1042 — 29 ліпеня 1099) — 159-ы Папа Рымскі з 12 сакавіка 1088 года па 29 ліпеня 1099 года.
У свету — француз Эд (Ода) дэ Шацільён дэ Лажеры (Odon (Otho, Otto) de Lagery). Нарадзіўся ў графстве Шампань недалёка ад Парыжа. Вучыўся ў Рэймсе ў святога Бруна. Быў прыёрам абацтва Клюні.
У 1095 годзе на скліканым ім Клермонскім саборы абвясціў Крыжовы паход супраць мусульман, паабяцаўшы яго ўдзельнікам адпушчэнне грахоў.
Пахаванне Папы Урбана II знаходзіцца ў бенедыкцінскім кляштары Бадзіа дзі Кава.
Крыжовыя паходы
Крыжовы рух Урбана II упершыню здабыў сваю форму на Саборы ў П’ячэнцы, дзе ў сакавіку 1095 года Урбан II прыняў пасла візантыйскага імператара Алексея I Камніна (1081—1118), які прасіў дапамогі супраць мусульман. На Клермонскім саборы, які адбыўся ў лістападзе таго ж года, пропаведзь Урбана II, была, магчыма, найбольш эфектыўнай прамовай ва ўсёй еўрапейскай гісторыі, калі ён заклікаў людзей Францыі вырваць сілай Святую Зямлю з рук турак. Менавіта ён даў штуршок да крыжовых паходаў.
Усім, хто ідзе туды, у выпадку іх скону, з гэтага часу будзе адпушчэнне грахоў. Няхай выступяць супраць няверных у бой, які павінен даць у багацці трафеі, тыя людзі, якія абвыклі ваяваць супраць сваіх аднаверцаў — хрысціян... Зямля тая цячэ малаком і мёдам. Ды стануць цяпер воінамі тыя, хто раней з'яўляўся рабаўніком, ваяваў супраць братоў і супляменнікаў. Хто тут гаротны, там стане багаты
Памёр праз два тыдні пасля ўзяцця крыжакамі Іерусаліма. Беатыфікаваны ў 1881 годзе. Дзень памяці — 29 ліпеня.
Мялешкавічы (Чашніцкі раён)
Мяле́шкавічы (, Мелешковичи) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кругліцкага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1642 годзе як вёска ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 годзе Мялешкавічы ў складзе Расійскай імперыі, у Замацкай воласці Сенненскага павета Магілеўскай губерні. У 1798 годзе Фрыдрых Сапега прадаў Бельнякі разам з Мялешкавічамі Адаму Хмары.
Да 1 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Старасельскага сельсавета, да 17 ліпеня 1964 года — у склад Пачаевіцкага сельсавета , да 3 ліпеня 1970 года — у склад Лукомльскага сельсавета , да 10 кастрычніка 2013 года — у склад Антапольскага сельсавета.
IC 2176
IC 2176 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Блізняты.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Клепачы (аэрадром)
Аэрадро́м Клепачы́ — аэрадром ля вёскі Клепачы Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці.
Характарыстыка
Памеры лётнага поля 1000х150 м, лётнай паласы — 920х78 м. Паверхня лётнага поля грунтовая.
Ангар для захоўвання і абслугоўвання авіяцыйнай тэхнікі.
На аэрадроме базіруецца авіятэхніка ТАА «Пружаны Авіяхімсервіс» — 4 дэльталёты, 2 верталёты.
Каліст (Дарафеевіч-Рытарайскі)
Каліст III (Дарафеевіч-Рытарайскі) (? — не раней 1664) — дзеяч праваслаўнай царквы.
Родам, напэўна, з Украіны. Ігумен Віцебскага Маркава манастыра. У час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай (1654—1667) намеснік Полацкай епархіі (прызначаны ў 1656 годзе маскоўскім патрыярхам Ніканам). 3 1657 года епіскап полацкі і віцебскі (з часовым далучэннем да епархіі сумежных Магілёўскай воласці і Ашмянскага павета). Актыўны праваднік царкоўнай палітыкі царскага ўрада на акупаванай тэрыторыі ВКЛ (рэвізія стаўленых грамат праваслаўных святароў, забарона уніяцкага набажэнства, вяртанне маёнткаў, якія перайшлі да каталіцкай або уніяцкай царквы і інш.). Удзельнік Маскоўскага сабора 1660 года па справе Нікана. Аўтар шэрага літаратурна-публіцыстычных твораў.
Ядзерная зіма
Ядзерная зіма — гіпатэтычны глабальны стан клімату Зямлі ў выніку шырокамаштабнай ядзернай вайны. Мяркуецца, што пасля вынасу ў стратасферу вялікай колькасці дыму і сажы, выкліканага шырокімі пажарамі пры выбуху 30-40% назапашаных у свеце ядзерных боезарадаў, тэмпература на планеце паўсюдна знізіцца да арктычнай у выніку значнага павышэння колькасці адбітых сонечных промняў.
Эстланд
Э́стлан, Усходняя Нарвегія (Østlandet, Austlandet) — адзін з пяці рэгіёнаў Нарвегіі, размешчаны ў паўднёва-усходняй частцы краіны. Складаецца з фюльке Осла, Акерсхус, Эстфал, Бускеруд, Вестфал, Тэлемарк, Хедмарк і Оплан.
Скалапендра гіганцкая
Знешні выгляд
Цела складаецца з 21-23 сегментаў медна-рудога або карычневага колеру, кожны з парай ножак яскрава-жоўтага колеру. Адна пара ног ператварылася ў яе ў нагасківіцы з кіпцюркамі, злучанымі з ядавітымі залозамі. А задняя пара — ў спецыяльныя вялікія ногі, што цяляпаюцца ззаду, і дапамагаюць казурцы чапляцца за камякі глебы ў земляных лёхах.
Яўген Мікалаевіч Пратасеня
Яўген Мікалаевіч Пратасеня (12.04.1924 —) — беларускі ўрач і арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1974).
Біяграфія
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1953). Галоўны ўрач Камянецкага (1955—1960), Слуцкага (1960—1985) раёнаў, хірург Слуцкай станцыі пералівання крыві (1985—1997).
Скокі (гміна)
Ско́кі (Skoki) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Вангравецкага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Скоках. Плошча гміны складае 198,52 км². Станам на 2004 год у гміне Скокі пражывалі 8681 чалавек, шчыльнасць — 43,6 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 27 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 44 населеныя пункты.
Сант’Элія-Ф’юмерапіда
Насельніцтва складае 6288 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 153 чал./км². Займае плошчу 41 км². Паштовы індэкс — 3049. Тэлефонны код — 0776.
Пол Фромер
Пол Фромер (Paul R. Frommer) (нар., Нью-Ёрк) — прафесар Універсітэта Паўднёвай Каліфорніі (USC), лінгвіст. Раней ён з’яўляўся віца-прэзідэнтам, каардынатарам спецыяльных праектаў, стратэгічных планаў у «Бэнтлі Індастрыз», (Лос-Анджэлес, Каліфорнія). У 2005—2008 гадах займаў пасаду дырэктара цэнтра камунікатыўнага менаджмента школы бізнеса Маршала ў Паўднёвакаліфарнійскім універсітэце.
Сант’Элія-Ф’юмерапіда
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Elia.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Пол Фромер
Праца над «Аватарам»
Асноўная старонка: На’ві У 2009 годзе П. Фромер быў запрошаны Джэймсам Кэмеранам да распрацоўки сцэнарыя да новага фильма «Аватар».
Фромер прыдумаў мову для выдуманай расы іншапланяцян на’ві, жыхароў планеты Пандора. Ён пачаў працэс стварэння мовы з фанетыкі і фаналогіі. Потым ён распрацаваў марфалогію, сінтаксіс і лексіку. Кэмеран, паводле слоў Фромера жадаў, каб «мова атрымалася прыемнай для слуха, каб падабацца аўдыторыі».
Фромер як ён сам прызнаваўся, фарміраваў граматыку на’ві як перайманне палінезійскіх моў. Акрамя таго, ён увеў абруптыўныя зычныя, якія сустракаюцца ў каўказскіх, мунда мовах, і ў той жа час выключыў звонкія выбуховыя, характэрныя для большасці індаеўрапейскіх моў. Спецыфічным з’яўляецца строй прыдуманай ім мовы. Ён адносіцца да вельмі рэдкай разнавіднасці — трыпартыўнай ці трохчастнай. Усе тры актанты (статыў, агенс і пацыенс) маркіруюцца трымя рознымі склонамі: намінатывам (дакладней: інтразівам), эргатывам і акузатывам адпаведна.