cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
57-я авіяцыйная база
57-я авіябаза ВПС Румыніі «Міхаіл Кагэлнічану» (Baza 57 Aeriană "Mihail Kogălniceanu") — ваенны аб’ект, размешчаны недалёка ад Канстанцы, у міжнародным аэрапорце імя Міхаіла Кагэлнічану. У цяперашні час тут размяшчаецца 572-я верталётная эскадрылля, а таксама 861-я знішчальная эскадрылля 86-й авіябазы.
Гісторыя
У 1999 годзе базу пачалі эксплуатаваць Узброеныя сілы ЗША. У 2003 годзе яна стала адным з чатырох румынскіх ваенных аб’ектаў, якія амерыканцы выкарыстоўвалі пры перакідцы войск напярэдадні ўварвання ў Ірак. За першыя тры месяцы Іракскай вайны праз аэрапорт перакінуты 6200 вайскоўцаў.
У 2004 годзе база расфарміравана, але 1 мая 2007 года на яе месцы для каардынацыі авіяцыйнай дзейнасці заснаваны аэрадром імя Міхаіла Кагэлнічану.
Замежная прысутнасць
З 2014 года, у адказ на Крымскія падзеі, на авіябазе разгорнуты сілы НАТА, у прыватнасці:
З 2010 па 2018 года на базе знаходзіўся штаб чарнаморскіх ратацыйных сіл Корпуса марской пяхоты ЗША. У чэрвені 2022 года тут былі разгорнуты падраздзяленні 101-й паветрана-дэсантнай дывізіі.
Турма ЦРУ
Мяркуецца, што 57-я авіябаза выкарыстоўвалася ЦРУ для ўтрымання асоб, падазраваных у тэрарыстычнай дзейнасці. Паводле звестак Еўракантролю, вязняў сюды дастаўлялі самалётам N379P (пазней зарэгістраванага і больш вядомага як N44982). Згодна з факсам, перахопленым швейцарскай разведкай і датаваным 10 лістапада 2005 года, які адпраўлены міністрам замежных спраў Егіпта Ахмедам Абул Гейтам егіпецкаму паслу ў Лондане, Злучаныя Штаты ўтрымлівалі на аэрадроме па меншай меры 23 грамадзян Ірака і Афганістана.
1967 год у гісторыі музыкі
1967 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Вайдзені
Вайдзе́ні (, Войдени) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета.
IC 1431
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вайдзені
Да 16 снежня 1982 года вёска ўваходзіла ў склад Рускасельскага сельсавета.
Сон у чырвоным цераме
«Сон у чырвоным цераме» — гэта многапланавае апавяданне аб заняпадзе дзвюх галін сям’і Цзя, на фоне якой — акрамя трох пакаленняў — з’яўляецца незлічонае мноства іх сваякоў. Паводле класічных кітайскіх раманаў, кампазіцыя кнігі адметная рыхласцю. У рамане вольна змяшаныя элементы аўтабіяграфічнага апісання і выдумкі, падзеі штодзённага жыцця чаргуюцца са звышнатуральнымі здарэннямі.
Пераклады
У адрозненне ад большасці кітайскіх твораў таго часу, «Сон у чырвоным цераме» напісаны не на класічнай кітайскай мове (вэньянь), а на байхуа, на пекінскім дыялекце, які пазней быў пакладзены ў аснову сучаснай кітайскай літаратурнай мовы (путунхуа), аднак з значным уплывам вэньяню.
На Усходзе першы пераклад быў зроблены ў 20 стагоддзі, калі класічная кітайская адукацыя была зменена на сучасную еўрапейскую і ўжо не кожны мог чытаць па-кітайску. У 1920 годзе выйшаў японскі пераклад «Сна ў чырвоным цераме», які быў зроблены Юкідай Роханам і Хіраокай Рудзё, пераклад суправаджаўся тэкстам на арыгінальнай мове.
Упершыню на еўрапейскую мову быў зроблены пераклад у 19 стагоддзі. У Англіі ў 1868 годзе першыя восем главаў выйшлі ў перакладзе Боўра, а ў 1885 годзе Герберта Джайлза, у 1919 годзе выбітнейшага перакладчыка кітайскай літаратуры — Артура Уэйлі. Нямецкі пераклад Франца Куна выйшаў ў 1932 годзе, французскі ў выбранных фрагментах — у 1933.
Пётр III
Пётр III Фёдаравіч (—17 ліпеня 1762) — расійскі імператар у 1761—1762. Унук Пятра I, сын цэсарэўны Ганны Пятроўны і герцага Гольштэйн-Гаторпскага Карла Фрыдрыха. Па лініі бацькі быў внучатым пляменнікам шведскага караля Карла XII і спачатку выхоўваўся як спадчыннік шведскага трону.
Маці хлопчыка, названага пры нараджэнні Карл-Петэр-Ульрых, памерла неўзабаве пасля яго з’яўлення на свет, а ў 11 гадоў ён страціў і бацьку. Яго выхавальнікі О. Ф. Брумер і Ф. У. Берхгольц не адрозніваліся высокімі маральным якасцямі, не раз жорстка каралі дзіця і мала клапаціліся аб яго адукацыі: да 13 гадам ён толькі трохі валодаў французскай мовай. Пётр рос нервовым, уразлівым, любіў музыку і жывапіс і адначасова любіў усё ваеннае. Менавіта з воінскімі ўцехамі былі звязаны ўсё яго славалюбівыя мары. Па характары ён быў хутчэй лагодным, чым злым. Па некаторых звестках, ужо ў дзяцінстве ён заахвоціўся да віна.
У 1742 абвешчаны сваёй цёткай імператрыцай Лізаветай Пятроўнай спадчыннікам расійскага прастолу і прывезены ў Расію. Яго хрысцілі ў праваслаўе пад імем Пятра Фёдаравіча, а ў 1745 ажанілі на прынцэсе Анхальт-Цербсцкай, будучай імператрыцы Кацярыне II. Яго выхавальнікам і настаўнікам стаў акадэмік Якаб Штэлін, які лічыў свайго вучня досыць здольным, але гультаяватым, адначасова адзначаючы ў ім такія рысы, як маладушнасць, жорсткасць у дачыненні да жывёлін, схільнасць да хвальбы.
Адносіны Пятра з жонкай не склаліся з самога пачаткі: яна была інтэлектуальна больш развітая, а ён, наадварот, інфантыльны. Яго розум па-ранейшаму займалі дзіцячыя гульні, воінскія вучэнні, і ён зусім не цікавіўся жанчынамі. Лічыцца, што да пачатку 1750-х паміж мужам і жонкай не было шлюбных адносін, але затым Пятру была зроблена нейкая аперацыя, пасля якой у 1754 Кацярына нарадзіла яму сына Паўла (будучы імператар Павел I). Аднак Пётр усё больш аддаляўся ад жонкі; яго фаварыткай стала К. Р. Варанцова (сястра Е. Р. Дашкавай). У гэты жа час яму было дазволена выпісаць полк гальштынскіх салдат, і ўвесь вольны час ён праводзіў, займаючыся з імі ваеннымі практыкаваннямі і манеўрамі. Іншым яго захапленнем была гульня на скрыпцы.
За гады, праведзеныя ў Расіі, Пётр ніколі не рабіў спроб лепш пазнаць гэту краіну, яе народ і гісторыю, ён не паважаў рускіх звычаяў, паводзіў сябе непрыстойным чынам падчас царкоўнай службы, не выконваў пасты і іншыя абрады. Лізавета Пятроўна не дапушчала яго да ўдзелу ў рашэнні палітычных пытанняў і адзіная пасада, на якой ён хоць неяк мог сябе выявіць, была пасада дырэктара Шляхецкага корпуса. Паміж тым Пётр адкрыта крытыкаваў дзейнасць урада, а падчас Сямігадовай вайны публічна выказваў сімпатыі да прускага караля Фрыдрыха II. Асуджэнне антыпрускай і прааўстрыйскай палітыкі Пётр падзяляў з Кацярынай, але выяўляў яго значна больш адкрыта і неасцярожна; Лізавета, па чутках, пад канец жыцця падумвала аб арышце і высыланню абодвух. Аб усім гэтым было шырока вядома не толькі пры двары, але і ў шырэйшых пластах рускага грамадства, дзе Пётр не карыстаўся ні аўтарытэтам, ні папулярнасцю.
Пасля смерці імператрыцы Лізаветы Пятроўны 25 снежня 1761 (5 студзеня 1762 па новаму стылю) быў абвешчаны імператарам. Кіраваў 186 дзён.
У ацэнках дзейнасці Пятра III звычайна сутыкаюцца два розных падыходу. Традыцыйна негатыўны падыход, грунтуецца на абсалютызацыі яго парокаў і сляпым даверы да вобраза, якія ствараюць мемуаристы — наладжвальнікі перавароту (Кацярына II, |Е. Р. Дашкова). Яго вінавацяць у невуцтве, прыдуркаватасці, нялюбові да Расіі, поўнай няздольнасці да кіравання. У апошні час зроблены спробы больш аб’ектыўна разгледзець яго асобу і дзейнасць. Адзначаецца, што Пётр III энергічна займаўся дзяржаўнымі справамі, і яго палітыка мела цалкам паслядоўны і прагрэсіўны характар; ён намячаў правесці серыю рашучых рэформ; Кацярына, у цэлым, толькі працягвала яго курс «адукаванага абсалютызму». Да ліку найважных спраў Пятра III можна аднесці скасаванне таемнай канцылярыі, секулярызацыю царкоўных земляў, заахвочванне гандлёва-прамысловай дзейнасці шляхам стварэння Дзяржаўнага банка, прыняцце ўказу аб камерцыі, у якім утрымліваецца патрабаванне беражлівага дачынення да лясоў як аднаму з найважных багаццяў Расіі, указ, які дазваляў адкрыць фабрыкі па вытворчасці ветразнага палатна ў Сібіры, указ, які кваліфікаваў забойства памешчыкамі сялян як «тыранскае катаванне» і які прадугледжваў за гэта пажыццёвую ссылку. Ён таксама спыніў пераслед старавераў і збіраўся ажыццявіць рэформу Рускай праваслаўнай царквы.
У ліку найважных дакументаў, прынятых Пятром III, — «Маніфест аб вольнасці дваранства». Пётр III спыніў ваенныя дзеянні супраць Прусіі і заключыў з Фрыдрыхам II мір на невыгодных для Расіі ўмовах, вярнуўшы заваяваную Усходнюю Прусію. У той жа час, ён з галштынскага патрыятызму задумаў у саюзе з Прусіяй выступіць супраць Даніі (учорашняй союзницы Расіі), з мэтай вярнуць адняты ёю ў Гольштэйна Шлезвіг, прычым сам намерваўся выступіць у паход на чале гвардыі.
Нягледзячы на сваю прагрэсіўнасць, бязладныя і дрэнна прадуманыя дзеянні Пятра не толькі не дадалі яму аўтарытэту, але пазбавілі ўсякай сацыяльнай падтрымкі, акрамя можа быць ніжэйшых пластоў, якія яшчэ доўга бачылі ў Пятры «добрага цара»; у прыдворных і гвардзейскіх кругах яго палітыка спараджала толькі няўпэўненасць у заўтрашнім дні. Яго меры ў дачыненні царквы адапхнулі ад яго духавенства, уводзіны ў войскі прускіх парадкаў — войска; мір з Прусіяй расцэньваўся як здрада і нацыянальнае зневажанне; нарэшце, намер вывесці гвардыю з Пецярбурга і накіраваць яе ў незразумелы і непапулярны дацкі паход паслужыў наймагутным каталізатарам для змовы, якая ўзнікла ў гвардыі ў карысць Кацярыны Аляксееўны.
Раніцай 29 чэрвеня 1762, Пётр, які знаходзіўся тады ў Араніенбаўме, узнаў аб знікненні жонкі. Праз кароткі час стала вядома, што Кацярына збегла ў Пецярбург, дзе ёй прысягнулі гвардыя і насельніцтва. Далейшыя дзеянні Пятра паказваюць крайнюю ступень разгубленасці. Адкінуўшы савет Мініха неадкладна накіравацца ў Кранштат і весці барацьбу, абапіраючыся на флот і вернае яму войска ва Усходняй Прусіі, ён збіраўся было абараняцца ў Пецяргофе ў цацачнай крэпасці, пабудаванай для манеўраў, з дапамогай атрада галштынцаў. Аднак, пазнаўшы аб набліжэнні гвардыі на чале з Кацярынай, Пётр кінуў гэту думку і адплыў у Кранштат са ўсім дваром, дамамі і г.д. Але Кранштат ужо прысягнуў Кацярыне. Пасля гэтага Пётр цалкам паў духам і, ізноў адпрэчыўшы савет Мініха накіравацца да ўсходнепрускай арміі, вярнуўся ў Араніенбаўм, дзе і падпісаў адрачэнне. У суправаджэнні варты гвардзейцаў на чале з А. Р. Арловым ён быў адпраўлены ў Ропшу ў 30 вёрстах ад Пецярбурга, дзе праз тыдзень загінуў. Па афіцыйнай версіі, прычынай смерці быў прыступ гемарою, узмацнелы ад працяглага ўжывання алкаголю. Агульнараспаўсюджаная версія заве забойцам Аляксея Арлова; фігуруе нават тэкст яго пакутнага ліста Кацярыне, але сапраўднасць дакумента пад сумненнем. Чуткі звалі таксама яго забойцамі Цяплова і кранштацкага губернатара Шванвіча, нібы задушивших яго стрэльбавым рамянём.
Першапачаткова ён быў пахаваны без усякіх ушанаванняў у Аляксандра-Неўскай лаўры, але ў 1796 па загадзе Паўла I яго цела было перанесена ў Петрапаўлаўскі сабор.
Ганна Адамаўна Барысевіч
Біяграфія
Нарадзілася ў сялянскай сям’і Адама Навіцкага і яго другой жонкі — Юзэфы. Калі Ганне было шаснаццаць месяцаў (паводле іншых крыніц, чатыры ), яе маці памерла. Бацька ажаніўся ў трэці раз. Выхаваннем Ганны займаліся яе старэйшая зводная сястра і бабуля. Калі Ганна была яшчэ дзіцём, сям’я Барысевічаў пераехала ў Стары Койчын (цяпер Бярэзінскі раён). Бацька, Адам Навіцкі, атрымаў ад ўладальніка фальварка кавалак зямлі і за яе карыстанне плаціў сваёй працай на раллі памешчыка. У Першай сусветнай вайне на фронце згінуў старэйшы зводны брат Ганны — сын Адама Навіцкага ад першага шлюбу.
Ганна Барысевіч не хадзіла ў школу і не навучылася чытаць і пісаць: Дзевак і баб грамаце не вучылі, пры Леніне ў лікбезе навучылася распісвацца. У 1917 годзе, ва ўзросце 29 гадоў, Ганна выйшла замуж за Іпаліта Барысевічa, члена сельсавета. Нарадзіла семярых дзяцей, чацвёра памерлі ў маленстве. Паўналецця дасягнулі Ніна, Валянцін і Яўген. У 1937 годзе муж Ганны быў арыштаваны, прызнаны ворагам народа і сасланы ў Сібір. Іпаліт Барысевіч памёр у 1940 годзе. У інтэрв’ю Ганна Барысевіч амаль ніколі не гаварыла пра яго, толькі намякнула, што прабачыла. Болей замуж не выйшла.
У час калектывізацыі Ганна Барысевіч пачала працаваць у калгасе ў Старым Койчыне, прарабіла там да выхаду на пенсію. У час Вялікай Айчыннай вайны сям’я Барысевіч дапамагала партызанам. Стары Койчын, дзе яна жыла, быў заняты нямецка-фашысцкімі акупантамі ў 1941 годзе, але неўзабаве пасля таго сяло было адбіта партызанскім атрадам.
Рэкорд даўгалецця
СМІ зацікавіліся Ганнай Барысевіч ў 2004 годзе. Калі жанчына змяняла пашпарт, чыноўнікі звярнулі ўвагу на яе узрост — 115 гадоў. Першапачаткова падазравалі памылку. Перад публікацыяй Кнігі рэкордаў Гінэса за 2007 год Беларусь падала заяву аб унясенні ў яе Ганны Барысевіч ў якасці рэкардсменкі даўгалецця, але кандыдатура жыхаркі Беларусі была прапушчана. Рэдактары выдавецтва не мелі даверу да дакументаў, выдадзеных у краінах былога Савецкага Саюза. У 2007 годзе афіцыйны сусветны рэкорд даўгалецця прызналі за ​​114-гадовай жыхаркай Японіі, тым часам Ганне Барысевіч споўнілася 118 гадоў.
У СМІ
Ад 2004 года Ганна Барысевіч была гераіняй шматлікіх інтэрв’ю, радыё- і тэлевізійных праграм у краіне і за яе межамі. СМІ цікавіліся яе «сакрэтам» даўгалецця, здароўем, дыетай і поглядамі на жыццё.
Аперацыя вока
Вясной 2005 года Ганна Барысевіч была гераіняй праграмы Радыё Свабода, у якой закраналіся пытанні яе здароўя. Заяўлялася, што жанчына губляе зрок. Праграма ўзрушыла грамадскую думку. Ганнай Барысевіч зацікавілася Алена Дзянісава, кіраўнік беларускай кампаніі «Алкон», якая спецыялізуецца на вытворчасці афтальмалагічных прыбораў. Дзянісава прапановала абследаваць жанчыну і падрыхтаваць яе да аперацыі вачэй. Абследаванне паказала, што біялагічны ўзрост 117-гадовай Барысевіч можна ацаніць на 75 гадоў. У пацыенткі выяўлена катаракта, якая была прычынай страты зроку. Аперацыя была праведзена Ігарам Пашкіным, кандыдатам медыцынскіх навук. Планавалі імплантаваць штучны крышталік. Аперацыя цягнулася 25 хвілін і была праведзена дабрачынна ў афтальмалагічнай бальніцы «Оптымед» у Мінску. СМІ каментавалі аперацыю такога старога пацыента. Планавалася аперацыя другога вока, але Барысевіч да яе не дажыла.
Стыль жыцця
Прычынай свайго даўгалецця Ганна Барысевіч лічыла свой ціхі характар і філасофскі падыход да жыцця. Не скардзілася на цяжкасці і праблемы, і запэўніла, што ў яе жыцці было шмат добрага. Барысевіч ніколі не прытрымлівалася дыеты. Па яе словах, ела звычайную сялянскую ежу: скваркі, бульбу, малако, яйкі, смятану, масла і гародніну. Не курыла, алкаголь спажывала ўмерана і ніколі не напівалася. Да канца свайго жыцця Ганна Барысевіч захавала яснасць розуму і добрую памяць.
Ганна Барысевіч дэкларавала прыналежнасць да Рыма-Каталіцкай Царквы і шкадавала, што з-за старасці не можа хадзіць у касцёл. .
Барысевіч — сведка гісторыі
Журналісты назвалі Барысевіч «сучасніцай трох стагоддзяў». Цікавіліся яе поглядамі на ўладу Леніна, Сталіна, Брэжнева, задавалі пытанні, як адносіцца да сучаснай беларускай улады. Жанчына ў адказах звяртала ўвагу на паўтаральнасць гісторыі. З усіх палітычных постацей найболей паважала Леніна: ''Ленін раскідаў капіталістаў, зямлі людзям даў. Але мала так пабыло: Сталін усіх хутка заламаў у калгасы''. Па яе меркаваннях, лепшым перыядам была эпоха Брэжнева: ''…калі адмянілі падатак на кожнае пладовае дрэва, мы сталі спакойна вырошчваць на сваім гародзе ўсё, што хацелі. І нічога не плацілі за гэта''. Пра Лукашэнку ведала, але асабліва не цікавілася, крыўдавала на раённыя і гарадскія ўлады за іх абяцанні. У інтэрв’ю, калі Барысевіч споўнілася 117 гадоў, выказала меркаванні пра няроўнае стаўленне да удзельнікаў Вялікай Айчыннай вайны і радавых грамадзян: ''Вайскоўцы ваявалі на вайне са зброяй, а я з рыдлёўкай на зямлі ваявала. Капалі рыдлёўкай і сеялі, таму што коней не было, пабралі немцы, дык самі запрагаліся ў плуг. Нам цяпер ніякіх прывілеяў няма, а тым, ваенным, ёсць. Яны заслужылі, а мы не заслужылі, што кармілі і партызанаў. Ваенным дык пенсію добрую далі, а мне і пенсіі добрай не далі…''.
Ганна Барысевіч скептычна адносілася да царкоўнай іерархіі. Казала пра крах ўлады духавенства: Раней ксёндз ці бацюшка быў бацькам і суддзёй, цяпер — падман адзін, аб сваім зямным дабрабыце клапоцяцца.
Канюша (гміна)
Каню́ша (Koniusza) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Прашавіцкага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Канюшы. Плошча гміны складае 88,5 км². Станам на 2004 год у гміне Канюша пражывалі 8669 чалавек, шчыльнасць — 98 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 29 салецтваў.
Насовічы (прыпыначны пункт)
Насо́вічы (, Носовичи)  — прыпыначны пункт Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Добрушскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Насовічы; на лініі Куток — Гомель, паміж прыпыначным пунктам Барок і станцыяй Зябраўка.
Андрэйчыкі (Сенненскі раён)
Андрэ́йчыкі (, Андрейчики) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Нямойтаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Раснянскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 15 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Сянно, за 80 км ад Віцебска, каля аўтамабільнай дарогі.
Спасылкі
.
Жар-Жар
«Жар-Жар» — пяты альбом этна-трыа Троіца, выдадзены ў 2008 годзе на лэйбле West Records.
Аперацыя «Нгуен Хюэ»
Аперацыя «Нгуен Хюэ» (Chiến dịch Nguyễn Huệ) альбо Вялікоднае наступленне (Easter Offensive) — афіцыйная назва наступальнай аперацыі паўночнав’етнамскай арміі вясной 1972 года падчас В’етнамскай вайны. Разам з вясновым наступленнем 1975 года, наступальная аперацыя 1972 года з’яўляюцца найбуйнейшай ваеннай кампаніяй В’етнамскай вайны.
Перадумова
Да 1972 года партызанскі рух у Паўднёвым В’етнаме быў у значнай меры аслаблены цяжкімі стратамі ў Тэцкім наступленні 1968 года, шырокамаштабнымі наземнымі аперацыямі войск ЗША і сумеснай амерыкана-паўднёвав’етнамскай аперацыяй «Фенікс». У той жа час разгорнуты ў ЗША антываенны рух прымусіў прэзідэнта Рычарда Ніксана пачаць вывад амерыканскіх войск з В’етнама і праграму «в’етнамізацыі». Напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў 1972 года Ніксан быў зацікаўлены ў дасягненні прагрэсу на парыжскіх мірных перамовах. Паўночнав’етнамскае кіраўніцтва вырашыла скарыстацца гэтым і выступіць на перамовах з пазіцыі сілы, для чаго патрабавалася дасягнуць якога-небудзь буйнога поспеху на поле бою. Была распрацавана аперацыя «Нгуен Хюэ». Назва дадзена ў гонар в’етнамскага імператара Нгуена Хюэ, які разграміў кітайскія сілы ў 1789 годзе. Аперацыя мела на мэце разгром паўднёвав’етнамскай арміі і захоп шэрагу важных гарадоў Паўднёвага В’етнама. Значная роля адводзілася псіхалагічнаму ўздзеянню гэтага наступлення на пазіцыю амерыканскай дэлегацыі ў Парыжы і на антываенны рух у ЗША.
Ход
Аперацыя «Нгуен Хюэ» пачалася 30 сакавіка 1972 года, падчас каталіцкай Страсной пятніцы (з-за чаго гэта наступленне вядома ў краінах Захаду як «Велікоднае»). У ёй былі задзейнічаны, па розных даных, больш за 10 паўнавартасных дывізій і больш 20 асобных палкоў (амаль уся рэгулярная армія Паўночнага В’етнама), якія мелі на ўзбраенні некалькі сотняў танкаў і значную колькасць артылерыі. Такім чынам, стаўка рабілася на класічную форму вядзення вайны. Наступленне праводзілася на трох франтах:
У баях паўднёвав’етнамская армія панесла значныя страты ў жывой сіле, бранятэхніцы і артылерыі, аднак здолела спыніць прасоўванне праціўніка на цэнтральным і паўднёвым франтах. Найбольшага поспеху паўночнав’етнамская армія дасягнула на паўночным фронце, дзе ёй удалося ўзяць горад Куанчы, цэнтр аднайменнай правінцыі. Аднак далейшае прасоўванне тут таксама было спынена. Вырашальную ролю ў адлюстраванні наступлення на ўсіх франтах згулялі амерыканскія ваенныя саветнікі, якія знаходзіліся ў паўднёвав’етнамскіх падраздзяленнях, а таксама амерыканская авіяцыйная падтрымка (асабліва прымяненне стратэгічных бамбардзіроўшчыкаў Boeing B-52 Stratofortress). Адначасова авіяцыя ЗША аднавіла бамбардзіроўкі Паўночнага В’етнама і замініравала гавань Хайфона, праз якую праходзілі амаль усе ваенныя матэрыялы і тэхніка, якія пастаўляліся краіне. Амерыканскія наземныя падраздзяленні не ўдзельнічалі ў баявых дзеяннях, так як да гэтага часу амаль усе баявыя часці ўжо пакінулі краіну.
Улетку паўночнав’етнамская армія практычна спыніла наступальныя аперацыі. Да ліпеня яна кантралявала каля 10% тэрыторыі Паўднёвага В’етнама. У канцы чэрвеня паўднёвав’етнамская армія пачала контрнаступленне, кульмінацыяй якога стала вяртанне кантролю над Куанчы ў верасні таго ж года.
Вынік
Па амерыканскіх заявах (Ф. Дэвідсан) паўночнав’етнамская армія пацярпела паразу ў наступленні 1972 года, тлумачачы гэта высокімі стратамі паўночнікаў — па яго даных 40 тысяч чалавек забітымі, 60 тысяч параненымі, 450 танкаў. Прычым гэтыя страты не прызнаны паўночнікамі, так як яны прызналі страту толькі 250 танкаў — 134 Т-54, 56 ПТ-76 і 60 Т-34-85. Міністр абароны Паўночнага В’етнама Во Нгуен Зіяп быў адхілены ад прамога камандавання войскамі на поўдні, якое перайшло да яго намесніка Ван Ц’ен Зунга. Паўднёвав’етнамскія страты таксама апынуліся вялікімі: 213 тысяч забітымі, параненымі, палоннымі, страты бранятэхнікі не апублікаваны да гэтага часу, вядома толькі што 3-я дывізія і 20-ы полк страцілі ўсе танкі да аднаго, аднак для арміі Рэспублікі В’етнам гэта бітва стала момантам трыумфу: у сярэдзіне 1960-х гадоў яна лічылася небаяздольнай, але дзякуючы праграме «в’етнамізацыі» і падтрымцы ЗША даказала, што здольна эфектыўна супрацьстаяць войскам НФВПВ і ДРВ.
Правал наступлення перашкодзіў Паўночнаму В’етнаму выйграць вайну ў 1972 годзе. Гэта прывяло да змены пазіцыі яго дэлегацыі на мірных перамовах у Парыжы, што ўвосень дапамагло дасягнуць значнага перамоўнага прагрэсу.
Сучасныя в’етнамскія гісторыкі лічаць, што Паўночны В’етнам атрымаў перамогу ў наступленні 1972 года. Аналагічнага меркавання прытрымліваліся савецкія даследчыкі.
1979 год у гісторыі музыкі
1979 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Бутэлеўшчына
Бутэ́леўшчына (, Бутелевщина) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Прыгараднага сельсавета.
Да 2016 года вёска ўваходзіла ў склад Зачысцкага сельсавета.
Інстытут глебазнаўства і аграхіміі НАН Беларусі
Інстытут глебазнаўства і аграхіміі НАН Беларусі (ІГА) — навукова-даследчы інстытут Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (НАНБ), заснаваны ў 1931 годзе ў якасці Навукова-даследчага інстытута аграглебазнаўства.
Рэчышча (возера, Светлагорскі раён)
Рэ́чышча — возера ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, у басейне ракі Бярэзіна (басейн Дняпра), каля вёскі Каралёва Слабада 2.
Інстытут глебазнаўства і аграхіміі НАН Беларусі
На канец 2018 года Інстытут уваходзіў у склад Аддзялення аграрных навук НАНБ. У аспірантуру і дактарантуру набіралі па 2 спецыяльнасцях: 1) аграглебазнаўства, 2) аграхімія. Інстытут аказваў наступныя паслугі: 1) распрацоўка ўгнаенняў, 2) распрацоўка паказнікаў гаспадарчай і энергетычнай выніковасці прымянення ўгнаенняў, 3) вывучэнне арганічных угнаенняў для станоўчага балансу перагною, 4) распрацоўка ашчаднага выкарыстання ўгнаенняў пад сельскагаспадарчыя расліны, 5) распрацоўка спосабаў узважанага выкарыстання разбураных земляў, 6) укараненне захадаў павышэння ўрадлівасці глебаў, 7) ацэнка ўласцівасцяў і складу глебаў, 8) удасканаленне спосабаў аграхімічнага абслугоўвання сельскай гаспадаркі. З 2004 года Інстытут выдае па-руску часопіс «Глебазнаўства і аграхімія» (ISSN 0130-8475), які Вышэйшая атэстацыйная камісія Рэспублікі Беларусь з 2014 года ўнесла ў Пералік навуковых выданняў для апублікавання вынікаў дысертацыйных даследаванняў. З 2011 года часопіс мае он-лайн-выданне.
Падраздзяленні
На канец 2018 года УП «Інстытут глебазнаўства і аграхіміі» ўключала:
Гісторыя
У 1931 годзе Беларуская акадэмія навук стварыла Інстытут аграглебазнаўства (ІАГ), які ўзначаліў Якаў Афанасьеў (1931—1937). Іншымі найбольш знанымі глебазнаўцамі Інстытуту былі Павел Рагавой, Андрэй Мядзведзеў, Іван Лупіновіч, Мікалай Булгакаў, Уладзімір Пілько і Васіль Чацверыкоў. У 1932—1937 гадах супрацоўнікі Інстытуту правялі аграхімічны аналіз глебы і даследаванне ўплыву вапны на ўраджай на шэрагу машынна-трактарных станцыяў (МТС) суцэльнага хімізавання. Таксама падабралі 22 дзяржаўныя ўчасткі гатункавыпрабавання збожжа. У 1933 годзе ІАГ атрымаў назву Інстытут аграглебазнаўства і ўгнаенняў (ІАГУ). У 1938 годзе ІАГУ ўвайшоў у Інстытут сацыялістычнай сельскай гаспадаркі (ІССГ). У 1949 годзе супрацоўнікі ІССГ склалі Глебавую карту Беларускай ССР на падставе маршрутных даследаванняў глебы ў абласцях. У 1952 годзе на яе аснове выдалі манаграфію «Глебы БССР» пад рэдакцыяй Лупіновіча і Рагавога, што змяшчала першы відападзел глебаў Беларусі і парады па іх выкарыстанні. 14 лютага 1956 года Савет міністраў БССР зацвердзіў Пастанову аб перадачы ІССГ у падпарадкаванне Міністэрства сельскай гаспадаркі БССР, дзе яго перайменавалі ў Беларускі навукова-даследчы інстытут зембляробства (БелНДІЗ). 24 студзеня 1957 года Савет міністраў БССР ухваліў Пастанову № 36 «Аб стварэнні пры Міністэрстве сельскай гаспадаркі БССР Акадэміі сельскагаспадарчых навук», куды ўвайшоў БелНДІЗ. У 1958 годзе БелНДІЗ пераўтварылі ў Беларускі НДІ глебазнаўства (БелНДІГ), які ачоліў Павал Рагавы.
Цягам 1958—1964 гадоў БелНДІГ даследаваў землі ўсіх калгасаў і саўгасаў БССР на плошчы звыш 130 000 км² (63 % земляў БССР). У выніку для кожнай гаспадаркі склалі глебавыя і геабатанічныя карты ў маштабе 1 : 10000, што суправаджаліся картаграмамі кіслотнасці, змяшчэння фосфару і калію, парадамі па выкарыстанні земляў. На падставе даследавання стварылі глебавыя карты раёнаў і вобласцяў Беларускай ССР. З 1961 года пачалі выдаваць навуковы зборнік «Глебазнаўства і аграхімія». У 1964 годзе заснавалі абласныя занальныя аграхімічныя лабараторыі (ЗАЛ), што дазволіла павялічыць лік штогадовых доследаў з угнаеннямі з 35 да 170 за кошт выкарыстання палёў калгасаў і саўгасаў. У 1965 годзе БелНДІГ перадалі ў склад Усесаюзнай акадэміі сельскагаспадарчых навук (УАСГНІЛ). У 1969 годзе БелНДІГ перайменавалі ў Беларускі НДІ глебазнаўства і аграхіміі (БелНДІГА). У 1970 годзе ў БелНДІГА стварылі аддзел эрозіі глебы ў сувязі з выяўленнем таго, што лёгкія паводле грануламетрычнага складу глебы складалі каля 36 % ворных зямель Беларусі. У 1974 годзе выйшла манаграфія «Глебы Беларускай ССР» пад рэдакцыяй П. Рагавога, Тамары Кулакоўскай і М. Смяяна. У 1976 годзе манаграфію ўганаравалі Дзяржаўнай прэміяй БССР. З 1976 годзе пачалі даследаваць глебы пад лесам. У 1977 годзе выдалі Глебавую карту Беларускай СССР у маштабе 1 : 600 000 пад рэдакцыяй Мікалая Смяяна і Івана Салаўя. Цягам 1987—1991 гадоў супрацоўнікі Інстытута — Мікалай Смяян, Э. Д. Шагалава, Іван Марцуль і Антон Шмігельскі — склалі карты гамафону і адабралі ўзоры глебаў па рэпэрных кропках для аналізу на ўтрыманне цэзію-137 і стронцыю-90. Картаграфаванне глебы на ўтрыманне радыёнуклідаў правялі ў маштабе 1 : 25000 ва ўсіх абласцях Беларусі, што дазволіла вызначыць распаўсюджанне забруджвання земляў. У 1992 годзе БелНДІГА ўвайшоў у склад Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (ААН РБ), дзе з 1996 года стаў унітарным прадпрыемствам «Інстытут глебазнаўства і аграхіміі» («ІГА»).
У 1990—2005 гадах «Інстытут глебазнаўства і аграхіміі» праводзіў даследаванні паводле дзяржаўнай праграмы «Сельскагаспадарчая радыялогія» пад кіраўніцтвам акадэміка Іосіфа Багдзевіча. У 1997—1999 гадах «ІГА» правёў першую ў Беларусі ўнутрыгаспадарчую падзялянкавую кадастравую ацэнку земляў сельскіх гаспадарак прадпрыемстваў і сялян. На 1997 год асноўнымі кірункамі даследаванняў Інстытуту былі: павышэнне ўрадлівасці глебавага покрыва Беларусі; ахова глебаў ад ветравога і воднага разбурэння і забруджвання; распрацоўка прылад выкарыстання мінеральных угнаенняў. У 2002 годзе «Інстытут глебазнаўства і аграхіміі» ўвайшоў у склад Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі пасля далучэння да яе ААНРБ у якасці Аддзялення аграрных навук НАНБ. З 2006 года «Інстытут глебазнаўства і аграхіміі» падпарадкавалі Навукова-практычнаму цэнтру земляробства НАНБ (Жодзіна, Мінская вобласць).
Араўкарыя
Араўкарыя (Araucaria) — род голанасенных раслін сямейства араўкарыевых.
Апісанне
Хвойныя, пераважна двухдомныя дрэвы, звычайна з плоскай ларасоналадобнай кронай, вышынёй да 60—75 м і дыяметрам ствала да 2,5 м. Галінкі кальчакаватыя, гарызантальна распасцёртыя. Кара тоўстая, баразнаватая, смалістая. Лісце размешчана спіральна, плоскае, скурыстае, ад ланцэта- да шырокаяйцападобнага, часам іголкападобнае, даўжынёй 4—10 см. Мікрастробілы («мужчынскія шышкі») цыліндрычныя, буйныя — даўжынёй да 20—25 см і дыяметрам да 4—5 см. Жаночыя шышкі авальныя, дыяметр 7—35 см. Насенне арэхападобнае, з крыльчатай лускавінкай.
Пашырэнне
Каля 18 відаў. Пашыраны ў Паўднёвай Амерыцы, Аўстраліі, на астравах Ціхага акіяна. Найбольш вядомыя араўкарыя высокая, чылійская і бразіпьская (у т.л. культывуюцца як дэкаратыўныя на Чарнаморскім узбярэжжы Каўказа і Крыма). На Беларусі араўкарыю высокую вырошчваюць у пакоях і аранжарэях.
IC 1432
IC 1432 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Васькавічы (Віцебск)
Гісторыя
У сярэдзіне 1900-х гадоў вёска ў Мішкаўскай воласці Віцебскага павета. У вёсцы было 17 двароў, 109 жыхароў. Землі вёскі належалі Ціраспальскаму сельскаму таварыству.
З 1924 г. вёска ў складзе Віцебскага раёна.
У лютым 1944 г. нямецка-акупацыйныя ўлады знішчылі 51 двор і 10 чал.
12 лютага 1998 г. рашэннем Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта вёска ўвайшла ў мяжу горада.
Чэхель-сатун
Чэхель-сатун (перс. چهل ستون — «Палац сарака калонаў») — палац персідскага шаха Абаса II ў горадзе Ісфахан (Іран), выдатнае збудаванне персідскай архітэктуры XVII стагоддзя. У складзе аб’екта Персідскія сады ўваходзіць у спіс Сусветнай спадчыны ЮНЭСКА.
Павільён быў пабудаваны Абасам II у 1647 годзе ў якасці месца для адпачынку.
Французскі падарожнік Жан-Батыст Тавернье ў сваіх запісах шмат разоў згадвае ўрачыстыя прыёмы, якія адбываліся тут. У 1707 годзе палац перажыў пажар, у 1870 годзе быў рэканструяваны.
Цяпер тут размешчана экспазіцыя археалагічнага музея, у якой прадстаўлены старажытныя вырабы з керамікі і дываны.
Палац плошчай 58×37 метраў размешчаны ў цэнтры цяністага саду, вялічыня якога першапчаткова складала 7 гектараў. Элегантны галоўны фасад палаца з’яўляецца галерэяй, дах якой абапіраецца на 20 тонкіх васьмівугольных калонаў (3 шэрагі па 6 калонаў ў кжным і яшчэ дзьве калоны, якія падтрымліваюць скляпенне). Гэтыя калоны вышынёй 13 метраў выразаны з суцэльных кедравых ствалоў. Чатыры цэнтральныя калоны абапіраюцца на каменныя базы з выявамі ільвоў. Падчас аднаўлення пасля пажару 1707 года калоны былі ўпрыгожаны люстэркавай мазаікай.
Перад плацам размешчана вялікая прамавугольная сажалка. Дваццаць калонаў, адлюстраваныя, і нібыта падвоеныя, у люстэрку сажалкі, і далі палацу яго паэтычную назву.
Залы палаца ўпрыгожаны фрэскамі з выявамі падзей з гісторыі дынастыі Сефевідаў, у якіх праследжваецца еўрапейскі і індыйскі ўплывы. Невялікія фрэскі любоўна-эратычнага зместу ў эпоху Каджараў былі зафарбаваныя вапнай, што дазволіла ім дайсці да нашых дзён у выдатным стане.
Цэнтральную частку палаца займае зал прыёмаў Абаса II. Яго сцены і столь шчода ўпрыгожаны ляпнінай і распісаныя арнаментам у сініх, пунсовых, ізумрудна-зялёных і залатых танах — усяго на аздабленне інтэр’ераў палаца было выдаткавана некалькі кілаграмаў золата.
У свой час палац таксама аздаблялі керамічныя пано на тэмы гістарычных падзей, але яны былі рассеяны па ўсяму свету; шмат якія з іх цяпер захоўваюцца ў еўрапейскіх музеях.
Наша эра
Паняцце часцяком выкарыстоўваецца ў рэлігійнай форме «ад Нараджэння Хрыстова», скарочана «ад Н. Х.» (Anno Domini Nostri Iesu (Jesu) Christi, скарочана AD, у перакладзе «у годзе Госпада нашага Ісуса Хрыста»). Адзінае, чым адрозніваюцца свецкая і рэлігійная формы, гэта назва.
Спачатку пачаўшая ўжывацца хрысціянамі Еўропы (не пазней за 1615 год), форма наша эра была перанята нехрысціянскімі культурамі, таксама як і дзеячамі навукі, і тымі, хто хацеў выглядаць чуллівым да нехрысціян. Хаця ў самой свецкай форме і няма спасылкі на сапраўднае паходжанне, але сутнасць застаецца ўсё той жа — амаль увесь свет лічыць час ад нараджэння Хрыста.
Палітычная рэакцыя
Рэакцыя ў палітыцы ці палітычная рэакцыя — грамадскі рух, які накіраваны рэзка процілегла адносна папярэдняга ці сучаснага грамадскага ладу, калі такі лад лічыцца найбольш прагрэсіўным. Рэакцыяй таксама завецца рух за захаванне і ўмацаванне існых парадкаў і падаўленне любых рэвалюцыйных ці апазіцыйных сіл.
Рэакцыяй звычайна пазначаюцца не ліберальныя ці радыкальныя цячэнні, а толькі цячэнні вельмі кансерватыўныя (часта рэлігійна-фундаменталісцкія, клерыкальныя, феадальныя, манархісцкія і да т.п.), якія імкнуцца аднавіць грамадскія інстытуты, які даўно аджылі сваё (рабства, прыгоннае права, інквізіцыю, панаванне царквы над дзяржавай, сакрэтны суд, суд без удзелу народнага элемента, урадавую апеку над літаратурай, мастацтвам і сродкамі масавай інфармацыі ў форме цэнзуры, засілле спецслужбаў і г.д.). Рэакцыя не абавязкова з'яўляецца рухам у бок, адваротны папярэдняму; яна можа быць проста рухам вельмі кансерватыўным; далейшым развіццём папярэдняга, больш умеранага кансерватыўнага руху.
Рэакцыйная дзейнасць урада часта з'яўляецца адлюстраваннем рэакцыйнага настрою ў грамадстве, у такіх выпадках гэты настрой выражаецца пануючай плыняй у літаратуры (асабліва вядомая рэакцыйная літаратура Францыі — Шатабрыян і інш.). Тыповай рэакцыйнай партыяй з'яўляліся манархісты ў Францыі.
Партыі, якая б сама прыняла назву рэакцыйнай як тэхнічную, ніколі не існавала.
Прыклады рэакцыйных эпох:
Білі Уайлдэр
Білі Уайлдэр, пры нараджэнні Самуіл Вільдэр (Billy Wilder;, Суха, Галіцыя, Аўстра-Венгерская імперыя — , Беверлі-Хілз) — амерыканскі , і , на працягу паўстагоддзя зняў больш за шэсцьдзесят фільмаў і атрымаў сем узнагарод амерыканскай кінаакадэміі, з іх шэсць Оскараў (1946, 1951, 1961) і адзін — Прыз памяці Ірвінга Дж. Тальберга — «за высокую якасць агульнай творчага ўкладу ў кінамастацтве» (1988).
Наша дискотека
«Наша дискотека» (Наша дыскатэка) — дэбютны студыйны альбом беларускага вакальна-інструментальнага ансамбля «Верасы», які быў выдадзены на вінілавай кружэлцы фірмай «» ў 1980 годзе.
Гісторыя стварэння
Свае першыя запісы на грампласцінках ВІА «Верасы» выпусціў яшчэ ў 1975 годзе. У савецкія часы часопіс «» меў дадатак у выглядзе пласцінак. Адным з герояў восьмага нумара часопіса ў 1975 годзе сталі «Верасы», а песні «Колыбельная» і «Даёшь Амур, даёшь Байкал» у іх выкананні ўвайшлі на гнуткую пласцінку ў дадатку да часопіса. Тады ж «Мелодия» выдала першыя два міньёны гурта, у якія ўвайшло па тры песні. У 1976 годзе «Верасы» атрымалі прыз на Міжнародным фестывалі палітычнай песні «Ален Мак» у Балгарыі, а выступ гурта быў запісаны на дыск «Краски мира» і выдадзены балгарскай фірмай грамзапісу «». Але папулярны гурт стаў пасля выхаду першага дыска-гіганта «Наша дыскатэка», выпушчанага ў 1980 годзе. Першы тыраж складаў 90 тысяч асобнікаў. Паралельна, з іншым афармленнем пласцінкі выйшлі на Ленінградскім і Ташкенцкім заводах. Усяго ж існуе шэсць выданняў «Нашай дыскатэкі», песню «Малиновки заслышав голосок» спяваў увесь Савецкі Саюз.
Гіры (Вілейскі раён)
Гі́ры (, Гиры) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета.
Да 16 снежня 1982 года вёска ўваходзіла ў склад Рускасельскага сельсавета.
1947 год у гісторыі музыкі
1947 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Кацян Сутоевіч
Кацян Сутоевіч (Kötöny; † каля 1240) — палавецкі хан з дынастыі Тэртэраўцаў (Тэртэр-аба). У гістарычнай літаратуры сустракаюцца розныя транскрыпцыі яго імя (Köten, Kutan, Kuthen, Kuthens, Kotyan, Kotjan, Koteny, Kötöny, Kuethan, Кутен, Хотен).
Біяграфія
У 1205 годзе, пасля смерці князя Галіцкага Рамана Мсціславіча, Кацян, разам з братам сваім Самагурам, удзельнічаў у паходзе Рурыка Расціславіча і Ольгавічаў на Галіч — і ледзь не патрапіў у палон. У 1223 г., пасля татарскага нашэсця на Палавецкую зямлю, Кацян явіўся ў Галіч да зяця свайго, князя Мсціслава Мсціславіча, і папрасіў яго і ўсіх рускіх князёў аказаць яму дапамогу супраць манголаў — якая і была паабяцана і аказана (гл. Бітва на рацэ Калцы).
У 1225 годзе Мсціслаў прыводзіў Кацяна да сябе, збіраючыся ісці на ляхаў, якія былі ў саюзе з Даніілам Раманавічам, а ў 1228 Кацян дапамагаў вялікаму князю кіеўскаму Уладзіміру Рурыкавічу — ізноў жа, супраць Данііла. Аднак, пазней полаўцы Кацяна дапамагалі ўжо Даніілу — супраць Венгрыі.
У 1237 годзе разбіты манголамі Батыя Кацян бег з 40 тысячамі аднапляменнікаў у Венгрыю, дзе кароль Бела IV міласціва прыняў яго ў падданства і даў ім землі для пасялення. Наўзамен за паданне Кацяну і яго людзям венгерскага падданства, — полаўцы, якія раней спалучалі ўсходняе хрысціянства з пакланеннем Тэнгры, прынялі каталіцтва. Афіцыйна з гістарычных крыніц вядома, што Кацян быў хрышчоны па лацінскім абрадзе ў 1239 г. Адна з дочак Кацяна, вядомая як Лізавета Куманская, была заручана (і пазней узяла шлюб) з сынам Белы IV, якія пазней стаў Стэфанам (Іштванам) V Венгерскім.
Аднак, венгерская арыстакратыя, памятаючы ранейшую пераменнасць хана Кацяна, ставілася да полаўцаў з вялікім недаверам. Літаральна напярэдадні Мангольскага ўварвання ў Венгрыю, дваране-змоўшчыкі забілі Кацяна і яго сыноў у Пешце (падазраючы, хутчэй за ўсё, беспадстаўна, што Кацян можа перайсці на бок Батыя). Пасля смерці любімага кіраўніка большая частка полаўцаў (куманаў, кунаў) адраклася ад каталіцтва і перайшла ў падданства да балгарскага цара Каламана I. Частка полаўцаў (уключаючы і Лізавету Куманскую) засталася ў Венгрыі.
Кокамікоз
Кокамікоз костачкавых — хвароба, якая выклікаецца сумчатым грыбам Blumeriella jaapii (syn. Blumeriella hiemalis, Соссомусеs hiemalis, канідыяльная стадыя Cylindrosporium hiemale), шкодзіць у асноўным лісце костачкавых пладовых дрэў.
Развіццё хваробы
Першыя прыкметы распачатага захворвання костачкавых пладовых дрэў выяўляюцца галоўным чынам на лісці: спачатку з’яўляюцца дробныя чырванаватыя плямы, якія па меры прагрэсавання хваробы павялічваюцца ў памерах і ў далейшым зліваюцца адно з адным. Працяглае вільготнае прахалоднае надвор’е спрыяе развіццю ружаватага налёту на раней утвораных плямах, з ніжняга боку ліста. У выпадку значнага паражэння лісце костачкавых пладовых дрэў бурэе і засыхае, часцяком змярцвелая тканка выпадае, утвараючы ірваныя адтуліны.
Распаўсюджанасць
Кокамікоз костачкавых шырока распаўсюджаны на тэрыторыі ЗША і Заходняй Еўропы. У межах былога СССР успышкі захворвання рэгістраваліся ў Латвіі, Эстоніі, Беларусі, Калінінградскай вобласці, Украіне. Развіццю і распаўсюджванню хваробы спрыяюць дажджлівае лета, багатыя росы, моцныя туманы, адносна невысокая тэмпература паветра (каля 21 °C).
Меры барацьбы
Комплекс мер па прафілактыцы і барацьбе з распаўсюджваннем кокамікоза костачкавых уключае:
Намібія
Намі́бія (Namibia) — краіна ў паўднёвай Афрыцы. Мяжуе з Анголай, Замбіяй, Батсванай, ПАР. На захадзе абмываецца Атлантычным акіянам. Намібія атрымала незалежнасць толькі 21 сакавіка 1990 года, пасля узброенай барацьбы з ПАР. Яе сталіцай і найбуйнейшым горадам з’яўляецца горада Віндхук. Намібія з’яўляецца дзяржавай-членам Арганізацыі Аб’яднаных Нацый (ААН), Супольнасці па пытаннях развіцця поўдня Афрыкі (САДК), Афрыканскага саюза (АС), а таксама Садружнасці нацый.
Большая частка тэрыторыі — пустыннае плато. Уздоўж берага цягнецца пустыня Наміб, найстарэйшая і адна з самых засушлівых у свеце. Пустыні Наміб і Калахары зусім не безжыццёвыя, яны вызначаюцца эндэмізмам флоры і багаццем фаўны.
Пустыня Наміб была заселеная са старажытных часоў. Прыкладна з XIV стагоддзя рэгіён стаў аб’ектам экспансіі народаў банту. Большая частка тэрыторыі ўвайшла ў нямецкі імперскі пратэктарат у 1884 годзе і заставалася нямецкай калоніяй да канца Першай сусветнай вайны. У 1920 годзе Ліга Нацый даручыла краіну Паўднёвай Афрыцы, якая ўсталявала свае законы і з 1948 года праводзіла практыку апартэіду.
Намібія — унітарная рэспубліка, стабільная шматпартыйная прэзідэнцка-парламенцкая дэмакратыя. Адрозніваецца высокай палітычнай, эканамічнай і сацыяльнай стабільнасцю.
Намібія мае насельніцтва ў 2,6 млн чалавек. Большую частку насельніцтва складаюць банту (авамба, герэра і інш.) і кайсанскія народы (бушмены, нама). Пустынны клімат робіць Намібію адной з найменш шчыльна заселеных краін свету.
Аснову эканомікі Намібіі складаюць горназдабыўная прамысловасць (здабыча алмазаў, урану і і каляровых металаў), жывёлагадоўля і рыбалоўства, турызм. Намібія мае на высокі па афрыканскіх мерках ВУП на душу насельніцтва. У 2013 годзе Bloomberg назваў эканоміку Намібіі лепшай рынкавай у Афрыцы і 13-й сярод эканомік краін, што развіваюцца.
Этымалогія
Назва краіны паходзіць ад назвы пустыні Наміб, што ў перакладзе з мовы нама азначае «неабсяжнае месца». Да набыцця незалежнасці гэтая тэрыторыя была вядома спачатку як Германская Паўднёва-Заходняя Афрыка, а пад юрысдыкцыяй ПАС стала проста Паўднёва-Заходняй Афрыкай.
Геаграфічнае становішча
Намібія знаходзіцца на паўднёвым захадзе Афрыкі, што адлюстравалася ў яе каланіяльнай назве. На захадзе абмываецца Атлантычным акіянам, працягласць узбярэжжа складае 1572 км. Межы пераважна геаметрычныя — каланіяльная спадчына. На поўначы мяжуе з Анголай, часткова па рэках Куненэ і Кубанга, на паўночным усходзе паласа Капрыві дасягае ракі Замбезі, за якой пачынаецца Замбія. На ўсходзе цягнецца пустынная мяжа з Батсванай і ПАР, паўднёвая мяжа з ПАР праходзіць па ніжнім цячэнні ракі Аранжавая.
Прырода
У плане рэльефа тэрыторыю Намібіі можна падзяліць на вузкую берагавую нізіну і плато, што займае астатнюю частку тэрыторыі. Цэнтральнае плато Дамара вышынёй 1100 м — 1700 м. — найбольш населеная зона краіны. Найвышэйшым пунктам Намібіі з’яўляецца гара Брандберг (2579 м). Геалагічная гісторыя паспрыяла багаццю краіны руднымі карыснымі выкапнямі (уранам, жалезнымі рудамі, паліметалічнымі рудамі) і алмазамі.
Клімат краіны, у асноўным, трапічны, пераважна вельмі сухі. Надзвычайна сухія ўмовы характэрныя для узбярэжнай паласы — гэта так званы клімат берагавых пустынь гаруа, сфармаваны халодным Бенгельскім цячэннем, якое да таго ж робіць яго халаднейшым за клімат аналагічных шырот ў Паўночнай Афрыцы. Сярэдняя тэмпература самага цёплага месяца (студзеня) вагаецца ад +18 °C на ўзбярэжжы да +27 °C у пустыні Калахары, а самага халоднага месяца ад +12 °C да +16 °C. Ападкі выпадаюць нерэгулярна, іх колькасць вагаецца ад 10—50 мм на ўзбярэжжы да 500—700 мм на паўночным усходзе краіны.
Усе найбольш важныя рэкі Намібіі — тыя, што не перасыхаюць — памежныя: Аранжавая, Кубанга, Куненэ. Рэкі Экума, Фіш, напаўняюцца вадой толькі пасля непрацяглых дажджоў. Даліна ракі Фіш уяўляе сабой грандыёзны каньон, што па маштабах на свеце саступае аднаму каньёну Каларада. Самае вялікае возера — Этоша знаходзіцца на поўначы Намібіі, вадой яго катлавіна запаўняецца толькі падчас сезону ападкаў.
Большая частка краіны занята пустынямі і паўпустынямі. Уздоўж атлантычнага ўзбярэжжа паласой шырынёй у 60-160 км цягнецца пустыня Наміб. Тут сустракаюцца цікавыя эндэмікі: вяльвічыя, якая з’яўляецца сімвалам Намібіі, а таксама дыня нара. Маецца вялікая папуляцыя пустынных сланоў, а на ўзбярэжжы — лежбішчы коцікаў і калоніі акуляравых пінгвінаў. Цэнтральнае плато пераважна паўпустыннае. На ўсходзе раскінулася пустыня Калахары, якая характарызуецца шырокімі пясчанымі раўнінамі і выдмамі, устойлівым дэфіцытам прэснай вады. Пустыня Калахары мае багаты раслінны і жывёльны свет, падобны да саваннаў, таму многія навукоўцы лічаць Калахары апустыненай саваннай. У паласе Капрыві на крайнім паўночным усходзе краіны, дзе выпадае вялікая колькась ападкаў, распаўсюджаны вільготныя саванны, лясы і балоты.
Прыродаахоўных тэрыторый у Намібіі вельмі шмат і яны маюць вялікія памеры, спрыяе гэтаму распаўсюджанасць пустынных непрадуктыўных ландшафтаў. Нацыянальны парк Этоша займае басейн бяссцёкавага возера Этоша. У паўночнай паласе Наміба, з прычыны частых і згубных для маракоў туманаў празванай «Берагам Шкілетаў», створаны аднайменны нацыянальны парк.
Гісторыя
Першыя стаянкі чалавека, выяўленыя на тэрыторыі Намібіі, адносяцца да II тысячагоддзя да н.э. Старажытнае насельніцтва Намібіі — плямёны кой-коін (продкі сучасных нама, 3 групы гатэнтотаў), сан (бушмены) і дамара. У XVI стагоддзі сюды прыйшлі плямёны банту (авамба, герэра, каванга і інш.), якія да канца ХІХ ст. склалі большасць і адцяснілі тутэйшых у самыя засушлівыя мясціны.
У канцы XV стагоддзя ўзбярэжжа Намібіі адкрылі партугальскія мараплаўцы. У 1878 г. Вялікабрытанія анексавала раён бухты Уолвіш-Бей і Пінгвінавыя астравы, што сталі часткай Капскай калоніі. У 1883 годзе нямецкі купец Адольф Людерыц выкупіў ўчастак ўзбярэжжа ў аднаго правадыроў племені нама за 200 стрэльбаў і тавараў коштам 100 фунтаў стэрлінгаў. У 1884 г. Германская імперыя ўсталявала пратэктарат над раёнам Ангра-Пекена, потым на большай частцы Намібіі, якая стала германскай калоніяй Германская Паўднёва-Заходняя Афрыка (ПЗА). У адказ на прыгнёт германскіх улад герэра на чале з С.Магарэра і нама на чале з Х.Вітбоем узнялі ў 1904—1907 гг. паўстанне, якое было жорстка задушана германскімі войскамі.
У 1915 г. Намібія акупіравана Паўднёва-Афрыканскім Саюзам (ПАС; з 1961 г. — Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка, ПАР), які ў 1920 г. атрымаў ад Лігі Нацый мандат на кіраванне ПЗА. У 1946 г. урад ПАР анексаваў ПЗА, ператварыў яе ў сваю правінцыю і распаўсюдзіў на яе рэжым апартэіду. ААН не прызнала анексію і ў 1968 і 1978 гг. прыняла рэзалюцыі аб праве народаў Намібіі на самавызначэнне. З 1966 г. узброеную барацьбу супраць акупацыі пачала Народная арганізацыя Паўднёва-Заходняй Афрыкі (СВАПО) на чале з С.Нуёмам. Улады ПАР падтрымліваў створаны з прадстаўнікоў памяркоўных арганізацый Дэмакратычны альянс Турнхале.
Пад націскам ААН і сусветнай супольнасці ўлады ПАР правялі ў лістападзе 1989 г. выбары ва Устаноўчы сход, на якіх перамагла СВАПО. У студзені 1990 г. Нуёма выбраны прэзідэнтам Намібіі. 21 сакавіка 1990 г. абвешчана незалежнасць краіны. Урад незалежнай Намібіі імкнецца праводзіць памяркоўную палітыку, накіраваную на развіццё прыватнага сектара і пазбяганне этнічнага і сацыяльнага канфлікту.
Дзяржаўны лад
Намібія — дэмакратычная змешаная рэспубліка. Канстытуцыя дэкларуе і падтрымлівае прынцып падзелу ўлады. Прэзідэнт выбіраецца на пяцігадовы тэрмін і адначасова з’яўляецца лідарам краіны і кіраўніком урада. Двухпалатны парламент складаецца з Нацыянальнага Савета (26 сенатараў) і Нацыянальнай Асамблеі (72 дэпутаты). Нягледзячы на тое, што канстытуцыя прадпісвае шматпартыйную сістэму, нязменным палітычным манапалістам ад часу набыцця незалежнасці застаецца партыя СВАПО
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Адміністрацыйна Намібія падзелена на 14 рэгіёнаў. Гэта ўнітарная дзяржава.
Знешняя палітыка
Намібія мае цесныя адносіны з дзяржавамі, якія дапамагалі ёй у вайне за незалежнасць, уключаючы Кітайскую Народную Рэспубліку, Расію і Кубу. Намібія ўмацоўвае эканамічныя і палітычныя сувязі ў паўднёваафрыканскім рэгіёне: з’яўляецца членам Супольнасці развіцця Поўдня Афрыкі і паўднёваафрыканскага мытнага саюза. Намібія з’яўляецца прыхільнікам далейшай рэгіянальнай інтэграцыі.
Намібійска-беларускія адносіны
У Віндхуку беларускай амбасады няма, затое па сумяшчальніцтве тут акрэдытаваны беларускі пасол у ПАР. 24 кастрычніка 2016 прэм’ер-міністр Беларусі Андрэй Кабякоў сустрэўся з нігерыйскім віцэ-прэм’ерам Нетумба Нандзі-Ндаітвай. Кабякоў адзначыў, што «ёсць значны патэнцыял пашырэння супрацоўніцтва ў сферы сельскай гаспадаркі, здабыўной прамысловасці, адукацыі. Улічваючы развіццё ў Намібіі горназдабыўной галіны, прапануем разгледзець пастаўкі ў вашу краіну кар’ернай тэхнікі, шахтавага абсталявання, а таксама вымяральнага абсталявання радыяцыйнага кантролю, якое запатрабаваныя пры здабычы урану». Затым беларускі прэм’ер прапанаваў Намібіі падзяліцца вопытам стварэння аграгарадкоў.