cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Elder Scrolls V: Skyrim
Геймплэй
HUD-інтэрфейс узнікае на экране толькі тады, калі здароўе, запас сіл, ці магія іграка падвяргаюцца вычарпанню. Компас — адзіны элемент інтэрфейсу, які прысутнічае на экране ўвесь час. . Прадметы можна захоўваць у «выбранае» меню, а меню інвентара (пры адкрыцці якога гульня ставіцца на паўзу) па сваім візуальным стылі нагадвае компас. Знаходзячыся ў рэжыме інвентара, кожны гульнявы прадмет можна круціць, прыбліжаць і разглядаць у поўным 3D.
Зброя можна прызначаць як у правую, так і ў левую руку, што дазваляе несці па адной зброі ў кожнай руцэ. Адмысловае меню дазволіць іграку хутка перамыкацца паміж рознымі тыпамі зброі і даспехаў. Шчытом можна атакаваць, а на тое каб выстраіць ім блок патрабуецца вызначаны час. Кожны з тыпаў зброі (аднаручная, двухручная, лук) мае свая асаблівыя перавага і прызначэнне. Пры стральбе з лука патрабуецца больш часу на тое, каб нацягнуць цеціву, чым гэта было ў папярэдніх гульнях серыі Elder Scrolls, аднак стрэлы пры гэтым наносяць праціўніку большую шкоду. Па гэтай прычыне стрэлы каштуюь вельмі дорага і лічацца рэдкасцю. Ігрок, узброены лукам, можа выкарыстоўваць яго для абароны ў блізкім баі, гэтак жа, як можа выкарыстоўваць для гэтай мэты двухручную зброю ці шчыт (хоць шчыт у гэтай сітуацыі найбольш эфектыўны).
Розныя тыпы заклінанняў маюць розныя якасці — заклінанне холаду запавольвае і пры гэтым высільвае запас сіл, у той час як заклінанне агню наносяць працяглыя страты на ўсім працягу гарэння, і нават можа запаліць навакольныя аб'екты, а заклінанне электрычнасці спальвае варожую ману. Заклінанні можна вымаўляць адразу з дзвюх рук, Спалучэнне заклінанняў таксама магчыма, напрыклад агонь і маланка.
Ігрок можа бегаць і скакаць затрачваючы пры гэтым на здзяйсненне падобных дзеянняў запас сіл. Як і ў Morrowind і Oblivion, у гульні ёсць рэжым руху крадком. Пры гэтым, убачыўшы што ігрок кудысьці крадзецца, не-гульнявы персанаж (NPC) насцярожыцца і будзе ўважліва сачыць за далейшымі намерамі іграка. Кінжалы пры нападзе крадком дзейнічаюць асабліва эфектыўна, прычыняючы велізарны ўрон.
Дзмітрый Васільевіч Заблоцкі
Дзмітрый Васільевіч Заблоцкі (нар., г. Жодзіна, Мінская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.
Біяграфія
Скончыў Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію па спецыяльнасці «Рухавікі ўнутранага згарання», інжынер-механік; праходзіць навучанне ў Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне прадпрыемствам».
Працаваў у адкрытым акцыянерным таварыстве «БЕЛАЗ» – кіруючая кампанія холдынга «БЕЛАЗ-ХОЛДЫНГ», дзе прайшоў шлях ад вучня слесара механазборачных работ (аператар станкоў з праграмным кіраваннем, наладчык станкоў з праграмным кіраваннем, інжынер-канструктар, намеснік начальніка цэха, начальнік цэха) да намесніка генеральнага дырэктара.
З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны ганаровымі граматамі Міністэрства прамысловасці Рэспублікі Беларусь, Жодзінскага гарадскога выканаўчага камітэта, фатаграфія размяшчалася на Алеі славы ААТ «БЕЛАЗ» – кіруючая кампанія холдынга «БЕЛАЗ-ХОЛДЫНГ».
Асабістае жыццё
Жанаты, мае дачку і сына.
Вілеміт
Вілемі́т  — мінерал падкласа астраўных сілікатаў, сілікат цынку Zn2SiO4. Названы ў 1829 годзе французскім мінералогам і крышталёграфам А. Леві ў гонар першага караля Нідэландаў Вілема (Вільгльма) I.
Уласцівасці
Крышталізуецца ў трыганальнай сінгоніі. Утварае прызматычныя і ігольчатыя крышталі, зярністыя і радыяльна-прамянёвыя агрэгаты, нацёкі. Колер белы да бясколернага, жоўты, зялёны, чырвоны, карычневы і інш. Колер рысы — белы. Бляск шкляны да смалістага. Цвёрдасць 5,5 па шкале Моаса. Шчыльнасць 3,89—4,19 г/см³. Крохкі. Прымесі жалеза, марганцу, магнію, кальцыю, свінцу, алюмінію.
Паходжанне і радовішчы
Мінерал мае кантактава-метасаматычнае, часта гіпергеннае паходжанне. Радовішчы ў ЗША, Замбіі, Германіі, Намібіі, Расіі, Таджыкістане.
Выкарыстанне
Вілеміт выкарыстоўваецца ў якасці руды на цынк. Празрысты вілеміт жоўтага колеру — каштоўны камень. Сінтэтычны выкарыстоўваецца ў якасці люмінафору.
Адамава (рэгіён)
Адамава (Adamaoua) — адзін з дзесяці рэгіёнаў Камеруна, які размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны, мяжуе з Нігерыяй і ЦАР. Адміністрацыйны цэнтр — Нгаундэрэ. Плошча — 63 701 км², насельніцтва складае 838 689 чалавек (на 2007 год).
Генадзь Рыгоравіч Лойка
Генадзь Рыгоравіч Лойка (нар., в. Забалоцце, Мінскі раён) — беларускі мастак.
Біяграфія
Скончыў у 1953 годзе Мінскае мастацкае вучылішча, у 1960 годзе графічнае аддзяленне Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута. Вучыўся ў С. Геруса, П. Любамудрава.
Хоўард Тэмін
Хоўард Марцін Тэмін (Howard Martin Temin; 10 снежня 1934, Філадэльфія — 9 лютага 1994, Мадысан) — амерыканскі генетык, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1975 (сумесна з Дэвідам Балтымарам і Рэната Дульбека) «за адкрыцці, якія тычацца ўзаемадзеяння паміж анкавірусамі і генетычным матэрыялам клеткі».
Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1974), замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства (1988).
Малодшы брат — эканаміст Пітэр Тэмін.
Зваротная транскрыптаза
Зваротная транскрыптаза была адкрыта Хоўардам Тэмінам ў Вісконсінскім універсітэце ў Мадысане і незалежна Дэвідам Балтымарам у 1970 годзе ў Масачусецкім тэхналагічным інстытуце. Абодва даследчыка атрымалі Нобелеўскую прэмію ў па фізіялогіі і медыцыне ў 1975 годзе сумесна з Рэната Дульбека.
Прат
Прат — прозвішча
Прасцяк
Прасцяк — беларускі народны танец. Музычны памер 2/4. Тэмп умерана хуткі.
Харэаграфія
У кампазіцыйнай аснове танца 2 рады выканаўцаў мяшанага складу адзін супраць аднаго сыходзяцца да сярэдзіны танцывальнай пляцоўкі, потым вяртаюцца на месца, выконваючы двайны прытул з падскокамі на абедзвюх нагах папераменна, у заключэнне фігуры — двайны прытуп без падскокаў. Выконваецца пад гармоннік ці іншы музычны інструмент і калектыўнае выкананне прыпевак удзельнікамі абодвух радоў папераменна. Часам выконваецца варыянт асноўнай фігуры: адзін рад танцуе на месцы, 2-і на яго наступае, потым вяртаецца на месца, і наадварот. Пашыраны на Брэстчыне, Гомельшчыне. Існуе сцэнічны варыянт танца.
Ацэлот
Ацэлот (Leopardus pardalis) — распаўсюджаны ў Паўднёвай Амерыцы від з сямейства каціных (Felidae).
Постаць
Яго даўжыня складае 100 см, а даўжыня хваста — дадатковыя 45 см, маса да 18 кг.
Дагавор аб звычайных узброеных сілах у Еўропе
Дагавор аб звычайных узброеных сілах у Еўропе (ДЗУСЕ) быў падпісаны 19 лістапада 1990 года ў Парыжы паўнамоцнымі прадстаўнікамі шаснаццаці дзяржаў-удзельніц НАТА (Бельгія, Вялікабрытанія, Германія, Грэцыя, Данія, Ісландыя, Іспанія, Італія, Канада, Люксембург, Нідэрланды, Нарвегія, Партугалія, ЗША, Турцыя і Францыя) і шасці дзяржаў-удзельніц АВД (Балгарыя, Венгрыя, Польшча, Румынія, СССР і Чэхаславакія) і ўступіў у сілу 9 лістапада 1992 года.
У 1999 годзе на саміце АБСЕ у Стамбуле быў падпісаны абноўлены (адаптаваны) варыянт ДЗУСЕ з улікам новых умоў (роспуск АВД і пашырэнне НАТА). На аснове адаптаванага ДЗУСЕ меркавалася ажыццявіць пераход ад блёкавай структуры Дагавора да нацыянальным і тэрытарыяльным узроўнях ўзбраенняў і тэхнікі для кожнага дзяржавы-ўдзельніка. пагадненне аб адаптацыі ДЗУСЕ не было ратыфікавана ні адной з краін НАТА і так і не ўступіла ў сілу.
13 ліпеня 2007 года прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін падпісаў Указ «Аб прыпыненні Расійскай Федэрацыяй дзеяння Дамовы аб звычайных узброеных сілах у Еўропе і звязаных з ім міжнародных дагавораў».
10 сакавіка 2015 года Расійская Федэрацыя абвясціла аб прыпыненні свайго ўдзелу ў пасяджэньнях Сумеснай кансультатыўнай групы па Дамове аб звычайных узброеных сілах у Еўропе. Такім чынам, як заявілі ў МЗС РФ, абвешчанае Расіяй у 2007 годзе прыпыненне дзеяння ДЗУСЕ стала поўным. У той жа час Расія фармальна заставалася ўдзельнікам дамовы.
29 мая 2023 года Расійская Федэрацыя канчаткова дэнансавала Дагавор аб звычайных узброеных сілах у Еўропе.
Абмежаванні
У аснове ДЗУСЕ ляжала сістэма колькасных абмежаванняў на пяць асноўных катэгорый звычайных узбраенняў і тэхнікі ў звычайных узброеных сілах дзяржаў-удзельніц у раёне прымянення дагавора — баявыя танкі, баявыя браняваныя машыны, артылерыя, ударныя верталёты і баявыя самалёты.
Дагавор быў бестэрміновым. Кожная дзяржава-удзельнік мела права выйсці з ДЗУСЕ пры ўмове своечасовага (мінімум за 150 дзён) апавяшчэння ўсіх астатніх дзяржаў-удзельніц аб гэтым рашэнні.
Паводле дамовы, у межах раёна яе прымянення (ад Атлантычнага акіяна да Уральскіх гор, рэкі Урал і Каспійскага мора, уключаючы астраўныя тэрыторыі) абодвум групам дзяржаў-удзельніц дагавора дазвалялася мець роўную колькасць звычайных узбраенняў і баявой тэхнікі, пры гэтым іх сумарная колькасць не павінна была перавышаць:
Абмежаванню падлягала таксама колькасць танкавых мастаўкладчыкаў, баявых машын пяхоты і бронетранспарцёраў, вучэбна-трэніровачных самалётаў, верталётаў баявога забеспячэння, няўзброеных транспартных верталётаў, верталётаў Мі-24К і Мі-24Р.
Дамовай накладваліся абмежаванні і на колькасць звычайных узбраенняў і баявой тэхнікі, якія дазвалялася мець адной асобна ўзятай краіне, а таксама ўсталёўваліся працэдуры і часовыя рамкі для ажыццяўлення скарачэння колькасці ўзбраенняў і тэхнікі да названых межаў.
Дагаворам, акрамя іншага, абмяжоўвалася колькасць баявой тэхнікі ў чатырох зонах, у тым ліку на флангах (Балгарыя, Румынія, Закаўказская, Ленінградская, Паўночна-Каўказская, Адэская ваенныя акругі УС СССР для АВД; Грэцыя, Ісландыя, Нарвегія і Турцыя для НАТА) кожнаму баку дазвалялася размяшчаць 4 700 танкаў, 5 900 бронемашын і 6 000 артылерыйскіх сістэм.
Квоты па дзяржавам
НАТА:
Квоты Ісландыі і Люксембурга па ўсіх класах тэхнікі былі нулявымі.
Варшаўскі дагавор:
Рэальная наяўнасць тэхнікі на 1 студзеня 1990 года, па дзяржавам
НАТА:
Усяго для НАТА — 24 344 танкі, 33723 ББМ, 20 706 артылерыйскіх сістэм калібру 100 мм і больш, 5 647 баявых самалётаў, 1 605 ударных верталётаў.
Варшаўскі дагавор:
Усяго АВД — 33 200 танкаў, 43378 ББМ, 26593 артылерыйскія сістэмы калібра 100 мм і больш, 8300 баявых самалётаў, 1511 ударных верталётаў.
Развіццё ДЗУСЕ
У ходзе падрыхтоўкі ДЗУСЕ і ў наступныя гады яго ўдзельнікамі ў сувязі са зменамі ў ваенна-палітычнай абстаноўкі ў Еўропе, у першую чаргу звязанымі з распадам АВД і СССР, было прынята некалькі дзясяткаў звязаных з дагворам дакументаў, якія маюць мэтай забеспячэнне нармальнага функцыянавання ДЗУСЕ і падтрыманне яго жыццяздольнасці ў зменлівай ваенна-палітычнай абстаноўцы ў Еўропе, у тым ліку чатыры міжнародныя дамовы.
Будапешцкае пагадненне
Пагадненне аб максімальных узроўнях для наяўнасці звычайных узбраенняў і тэхнікі, падпісанае Балгарыяй, Венгрыяй, Польшчай, Румыніяй, СССР і Чэхаславакіяй у Будапешце 3 лістапада 1990 года і якое ўступіла ў сілу адначасова з ДЗУСЕ, мела на мэце размеркаванне ўстаноўленых дагаворам групавых узроўняў звычайных узбраенняў і тэхнікі паміж дзяржавамі АУС.
Ташкенцкай пагадненне
Пагадненне аб прынцыпах і парадку выканання ДЗУСЕ, падпісанае Расіяй, Азербайджанам, Арменіяй, Беларуссю, Грузіяй, Казахстанам, Малдовай і Украінай у Ташкенце 15 мая 1992 года, мела на мэце размеркаванне правоў і абавязацельстваў былога СССР па ДЗУСЕ паміж Расіяй і сямю іншымі дзяржавамі-удзельнікамі Дагавора. Квота Расіі склала 6 400 танкаў, 11 480 бронемашын, 6 415 артылерыйскіх сістэм, 3 450 самалётаў і 890 верталётаў. Квоты закаўказскіх дзяржаў (Азербайджана, Арменіі, Грузіі) склалі па 220 танкаў, 220 ББМ, 285 артылерыйскіх сістэм, 100 баявых самалётаў, 50 ударных верталётаў у кожнай. Астатнія дзяржавы атрымалі наступныя квоты:
Флангавы дакумент
Дадатак да выніковага дакумента першай канферэнцыі па разглядзе дзеяння ДЗУСЕ (Вена, 15-31 мая 1996 года), падпісанае па ініцыятыве Расіі і ўступіла ў сілу 15 мая 1997 года, ўяўляла сабой прамежкавае кампраміснае рашэнне праблемы флангавых абмежаванняў ДЗУСЕ, якая ўзнікла пасля распаду СССР. Па дамове Расеі дазвалялася мець у Ленінградскай і Паўночна-Каўказскай ваенных акругах у агульнай складанасці да 700 танкаў, 580 бронемашын і 1 280 артсістэм, а з пачаткам вайны ў Чачні гэтыя абмежаванні былі парушаныя. У адпаведнасці з дадаткам, межы флангавых зон пасля неаднаразовых патрабаванняў Расіі былі перагледжаны, і з іх былі выключаныя Пскоўская, Валгаградская, Астраханская вобласці, усходняя частка Растоўскай вобласці і калідор на поўдні Краснадарскага краю.
Пагадненне аб адаптацыі ДЗУСЕ
Гэтым пагадненнем замест занальна-групавой сістэмы квот (па прыкмеце сяброўства ў ваенна-палітычных саюзах часоў «Халоднай вайны») уводзіліся нацыянальныя і тэрытарыяльныя ліміты для кожнай дзяржавы-ўдзельніка (апошнія меркавалі магчымасць размяшчэння на тэрыторыі дзяржаў баявой тэхнікі іншых краін, але не вышэй абумоўленага ўзроўню). Меркавалася, што рэжым адаптаванай ДЗУСЕ будзе спрыяць умацаванню бяспекі кожнай дзяржавы-ўдзельніка незалежна ад яго прыналежнасці да ваенна-палітычных саюзаў.
Пагадненне аб адаптацыі ДЗУСЕ было падпісана 30 дзяржавамі (краіны НАТА, Ташкенцкага пагаднення, а таксама Балгарыя, Румынія і Славакія). Яно было ратыфікавана толькі Беларуссю, Казахстанам, Расіяй і Украінай і так і не ўступіла ў сілу. Грузія і Малдова адмовіліся прыступіць да працэсу ратыфікацыі, патрабуючы выканання Расіяй абавязанняў аб вывадзе войскаў з іх тэрыторыі, якія Расія ўзяла на сябе ў Стамбуле. На гэтай падставе краіны НАТА таксама блакавалі працэс ратыфікацыі пагаднення. Пазіцыя Расіі складалася ў тым, што пагадненні з Грузіяй і Малдовай, падпісаныя ў Стамбуле да падпісання Пагаднення аб адаптацыі ДЗУСЕ, насілі двухбаковы характар і не мелі дачынення да ДЗУСЕ, а таму не павінны былі з’яўляцца перашкодай для ратыфікацыі пагаднення іншымі краінамі.
Мараторый і прыпыненне дзеяння дагавора
Агульная квота НАТА на момант падпісання ДЗУСЕ складала 19 096 танкаў, 31787 бронемашын, 19 529 артылерыйскіх сістэм, 7273 самалёты і 2 282 верталёты. Па стане на сярэдзіну 2007 года, з улікам пашырэння блока, сумарная колькасць узбраенняў краін НАТА склала 22 424 танка, 36570 бронемашын, 23137 артсістэм, 8 038 самалётаў і 2 509 верталётаў.
Анатоль Уладзіміравіч Якубенка
Анатоль Уладзіміравіч Якубенка (нар., г. Віцебск, Беларусь) — беларускі баскетбаліст, трэнер.
Біяграфія
Пачаў займацца баскетболам у 1972 годзе ў ДзЮСШ № 4 гарада Віцебска. Першы трэнер — Уладзімір Сямёнавіч Гарэлышаў.
Дагавор аб звычайных узброеных сілах у Еўропе
Мараторый і прыпыненне дзеяння дагавора
26 красавіка 2007 года расійскі прэзідэнт Уладзімір Пуцін у сваім звароце да Федэральнага сходу заявіў аб магчымым абвяшчэнні мараторыя на выкананьне Расіяй умоў ДЗУСЕ у сувязі з тым, што краіны НАТА не ратыфікавалі пагадненне аб адаптацыі ДЗУСЕ ад 1999 года. Дзеянне мараторыя, паводле яго слоў, планавалася захаваць да тых часоў, пакуль усе краіны НАТА без выключэньня не ратыфікуюць дамову і не пачнуць яго строга выконваць. У выпадку «адсутнасці прагрэсу на перамовах» Пуцін паабяцаў спыніць выкананне Расіяй абавязацельстваў па ДЗУСЕ.
Анатоль Уладзіміравіч Якубенка
Біяграфія
У 1998 годзе быў прызначаны галоўным трэнерам зборнай Беларусі.
З 2006 года працуе на пасадзе галоўнага трэнера нацыянальных камандаў Рэспублікі Беларусь з адначасовым выкананнем абавязкаў дзяржтрэнера. Кіраваў жаночай моладзевай зборнай Беларусі (U-20) на чэмпіянаце Еўропы-2014.
Дагавор аб звычайных узброеных сілах у Еўропе
Мараторый і прыпыненне дзеяння дагавора
28 мая Расія афіцыйна звярнулася да краіны-дэпазітарыю ДЗУСЕ — Нідэрландам — з запытам аб скліканні надзвычайнай канферэнцыі дзяржаў-удзельніц ДЗУСЕ, якая і адбылася 12-15 чэрвеня ў Вене.
На канферэнцыі расійскія прадстаўнікі паказалі на ўмовы, якія, на іх думку, здольныя «аднавіць жыццяздольнасць рэжыму ДЗУСЕ». Сярод іх:
Заходнія дзяржавы, аднак, сабатавалі прапанаваны Расіяй план аднаўлення жыццяздольнасці дамовы. У якасці падставы было паўторана патрабаванне вываду расійскіх войскаў з Грузіі і Малдавіі. У выніку на канферэнцыі не ўдалося нават узгадніць выніковы дакумент.
13 ліпеня 2007 года Уладзімір Пуцін падпісаў Указ «Аб прыпыненні Расійскай Федэрацыяй дзеяння Дагавора аб звычайных узброеных сілах у Еўропе і звязаных з ім міжнародных дамоваў».
У суправаджальнай даведкі МЗС адзначалася, што рашэнне расійскага кіраўніцтва было выклікана «выключнымі абставінамі, якія ўплываюць на бяспеку Расійскай Федэрацыі»:
У снежні 2007 года аднабаковы расейскі мараторый на выкананне ДЗУСЕ уступіў у сілу. У той жа час расейскі бок з улікам зваротаў шэрагу дзяржаў-удзельніц ДЗУСЕ прыняў рашэнне ў парадку выключэння працягнуць удзел у працы сумеснай кансультатыўнай групы па ДЗУСЕ, разлічваючы, што гэтая пляцоўка будзе задзейнічана для распрацоўкі новага рэжыму кантролю над звычайнымі ўзбраеннямі. 10 сакавіка 2015 года Расійская Федэрацыя абвясціла аб прыпыненні свайго ўдзелу ў пасяджэннях Сумеснай кансультатыўнай групы (СКГ) па Дагаворы аб звычайных узброеных сілах у Еўропе, прызнаўшы працяг удзелу ў пасяджэннях СКГ бессэнсоўным з палітычнага і практычнага пунктаў гледжання. Такім чынам, як заявілі ў МЗС РФ, абвешчанае Расіяй у 2007 годзе прыпыненне дзеяння ДЗУСЕ стала поўным.
Рэальнае наяўнасць тэхнікі на 1 студзеня 2011 года, па дзяржавам
Краіны НАТА:
Усяго НАТА (22 дзяржавы-ўдзельніка ДЗУСЕ) — 18 424 танкі, 22788 ББМ, 13 264 артылерыйскія сістэмы калібра 100 мм і больш, 3621 баявы самалёт, 1 085 ударных верталётаў.
Албанія, Латвія, Літва, Славенія, Харватыя і Эстонія не далучыліся да ДЗУСЕ. З іх інфармацыю, адаптаваную да патрабаванням ДЗУСЕ, далі Літва і Эстонія.
Постсавецкія дзяржавы:
Усяго, па АДКБ (Арменія, Беларусь, Расія) — 5 239 танкаў, 10 100 ББМ, 6 138 артылерыйскіх сістэм калібрам 100 мм і больш, 1 686 баявых самалётаў, 402 ударныя верталёты.
Выкананне дагавора ў Закаўказзе
Па дадзеных 2011 года Азербайджан-адзіная дзяржава-член ДЗУСЕ, адкрыта парушае дагавор.
У 2019 годзе згодна з абавязацельствамі па дамове Арменія ўтылізавала 21 адзінку баявой бронетэхнікі.
Свята-Троіцкая царква (Быхаў)
Свята-Троіцкая царква — праваслаўны храм у горадзе Быхаве Магілёўскай вобласці. Размешчаны па вуліцы Куйбышава, 2.
Гісторыя
Царква ў гонар Святой Троіцы пабудавана з дрэва ў 1890—1899 гадах.
У савецкі час у храме знаходзіўся цудатворны абраз 1659 года «Маці Божая Адзігітрыя Баркалабаўская», які дагэтуль захоўваўся ў Баркалабаўскім Свята-Узнясенскім жаночым манастыры.
25 ліпеня 2010 года абраз быў урачыста перанесены са Свята-Троіцкай царквы ў Быхаве ў адноўлены Свята-Узнясенскі манастыр.
Архітэктура
Помнік народнага дойлідства. Архітэктурна вырашана падоўжна-восевай крыжова-купальнай кампазіцыяй з пяціграннай апсідай і бакавымі прыдзеламі. Прытвор і бабінец аб’яднаны ў адзіны прамавугольны аб’ём, завершаны ад франтальнага фасада двух’яруснай васьмерыковай званіцай з самкнутым гранёным купалам. Такім жа купалам з макаўкай завершаны васьмігранны светлавы барабан над сяродкрыжжам. Тры ўваходы ў храм аформлены двухслуповымі ганкамі. Вертыкальна ашаляваныя фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі, апярэзаны простым карнізам. У інтэр’еры сяродкрыжжа перакрыта самкнутым скляпеннем на ветразях.
Станіслава Вацлаваўна Звалінская
Станіслава Вацлаваўна Звалінская (нар., в. Ласосна Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці) — ветэран працы ў галіне культуры. Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР (1990).
Біяграфія
Пасля заканчэння школы з 1951 года па 1954 год вучылася ў Гродзенскім культурна-асветніцкім вучылішчы.
Сваю працоўную дзейнасць пачала ў жніўні 1954 года мастацкім кіраўніком Сапоцкінскага раённага Дома культуры, затым 22 гады працавала метадыстам па харавому жанру Гродзенскага раённага Дома культуры. З 1986 года па 1997 год — хормайстар народнага хору Квасоўскага цэнтральнага Дома культуры. За творчыя дасягненні і высокі ўзровень выканальніцкага майстэрства хору пад яе кіраўніцтвам у 1978 годзе было прысвоена ганаровае званне «народны».
З 1997 года працуе кіраўніком вакальна-харавога гуртка Путрышкаўскага Цэнтра культуры Гродзенскага раёна. Стварыла хор «Вішанька».
Узнагароды
Адзначана ўзнагародамі: Ганаровай граматай Міністэрства культуры БССР і БРК прафсаюза (1957), Граматай прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1978), Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР (1980), Граматай Міністэрства культуры СССР (1957, 1970), узнагароджана значкамі «За выдатную працу» Міністэрства культуры СССР (1967, 1978), узнагароджана знакам «Выдатнік культурнага шэфства над вёскай» Міністэрства культуры СССР і ЦК прафсаюза работнікаў культуры (1978), Ганаровай граматай Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь (2005), Граматай Гродзенскага раённага выканаўчага камітэта (2007), Ганаровай граматай Гродзенскага раённага выканаўчага камітэта (2010).
Інфармацыя аб яе жыцці і творчых дасягненнях занесена ў Беларускую энцыклапедыю, у кнігі «Памяць. Гродзенскі раён», «Лепшыя ідэалагічныя работнікі Гродзенскай вобласці», «Культура Гродзеншчыны», «Заслужаныя дзеячы і работнікі культуры Рэспублікі Беларусь Гродзеншчыны».
За ўклад у развіццё культуры у лютым 1990 года было прысвоена ганаровае званне «Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР». У 1990 годзе яна стала персанальным пенсіянерам рэспубліканскага значэння.
На падставе Палажэння аб парадку прысваення звання «Ганаровы грамадзянін Гродзенскага раёна», рашэннем Гродзенскага раённага Савета дэпутатаў ад 27 чэрвеня 2014 года Станіславе Вацлавовне Звалінскай прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін Гродзенскага раёна».
Веймар
Культурная спадчына гораду ўключае ў сябе сусветнавядомыя традыцыі веймарскага класіцызму ад Віланда і Гётэ, і да Гердэра з Шылерам.
Чарноў
Чарноў — прозвішча.
Turning Torso
HSB Turning Torso — небаскроб у Мальмё, Швецыя, размешчаны на шведскім баку праліва Эрэсун. Будынак спраектаваны іспанскім архітэктарам Сант'яга Калатрава і афіцыйна адкрыты 27 жніўня 2005. Вышыня 54-павярховага будынка складае 190 метраў. Па завяршэнні будаўніцтва ён стаў самым высокім жылым будынкам Скандынавіі і другім па вышыні ў Еўропе пасля 264-метровага будынка Трыумф-Палас ў Маскве. Да пабудовы гэтага гмаху, самым высокім будынкам Мальмё быў 82-метровы будынак Кронпрынц (Kronprinsen).
Прататыпам канструкцыі будынка паслужыла скульптура Сант'яга Калатрава «Twisting Torso» (анг. Закручанае тулава).
Падзеі
18 жніўня 2006 аўстрыйскі скайдайвер Фелікс Баўмгартнер скокнуў з верталёта з парашутам і прызямліўся акурат на верхні паверх будынка Turning Torso. Затым ён саскочыў з будынка ўніз на зямлю і ўдала прызямліўся.
Спасылкі
(файл метак KMZ для Google Earth)
IC 5088
IC 5088 — галактыка тыпу S0-a (спіральная галактыка) ў сузор’і Казярог.
Ключаўскі (Забайкальскі край)
Адлегласць да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Магоча — 45 км. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1950 года. У пасёлку Ключаўскі ў кар’еры да 2002 года вялася адкрытая здабыча залатой руды.
NGC 2487
NGC 2487 (іншыя абазначэнні — UGC 4126, MCG 4-19-12, ZWG 118.30, KCPG 150B, IRAS07553+2517, PGC 22343) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Блізняты.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гісторыя камп’ютарных гульняў
Гісторыя камп’ютарных гульняў пачынаецца ў 1940-х і 1950-х гадах, калі ў акадэмічным асяроддзі распрацоўваліся простыя гульні і сімуляцыі. Камп’ютарныя гульні працяглы час не былі папулярныя, і толькі ў 1970-х і 1980-х гадах, калі з’явіліся даступныя для шырокай публікі аркадныя аўтаматы, гульнявыя кансолі і хатнія камп’ютары, камп’ютарныя гульні становяцца часткай поп-культуры.
Ранняя гісторыя (1940—1970)
З’яўленню камерцыйных камп’ютарных гульняў папярэднічала ўжо сфарміраваная індустрыя забаўляльных аркадных аўтаматаў накшталт пінбола — механічных гульняў, для запуску якіх патрабавалася кінуць манетку ў шчыліну прымача. Такія аўтаматы выпускаліся з XIX стагоддзя, выкарыстоўваючы ўсё больш складаныя механізмы, а з 1930-х гадоў і электрычнасць; паралельна развіваліся і музычныя аўтаматы-«джукбоксы». Характэрным і незвычайна складаным для свайго часу аркадным аўтаматам стаў «Nimatron» ― электрамеханічны камп’ютар для гульні ў, спраектаваны фізікам і выстаўлены на  у Нью-Ёрку. У 1947 годзе была запатэнтавана «Забаўляльная прылада на аснове электронна-прамянёвай трубкі» Томаса Голдсміта і Эстла Мана ― яна лічыцца першай спецыяльна прызначанай для гульні прыладай, якая выводзіла выяву на экран, гэта значыць «відэагульнёй».
У пачатку 1950-х гадоў ствараліся спецыялізаваныя камп’ютары накшталт «Nimrod» ізноў жа для гульні ў і «Bertie the Brain» і OXO для гульні ў крыжыкі-нулікі. «Tennis for Two», распрацаваная фізікам Уільямам Хігінботамам, імітавала гульню ў тэніс з графічным інтэрфейсам, выкарыстоўваючы аналагавы камп’ютар і асцылограф як сродак вываду ў рэальным часе. У 1948—1950 гадах Алан Цьюрынг і распрацавалі алгарытм шахматнай гульні «Turochamp», аднак камп’ютары таго часу былі недастаткова магутнымі, каб рэалізаваць гэты алгарытм. Брытанскі журналіст Трыстан Донаван у кнізе «Replay: The History of Video Games» апісваў 1950-я гады як «дзесяцігоддзе фальстартаў», адзінкавых прылад, створаных у адзіным асобніку для выставак і разабраных пазней ― стваральнікі гэтых прылад адкідвалі ідэю камп’ютарных гульняў як пустую трату часу.
Гульнявыя прыстаўкі
«Magnavox Odyssey» была ўпершыню прадстаўлена публіцы 24 мая 1972 года і выпушчана на амерыканскі рынак у жніўні 1972 года; прыстаўка складалася з 13 гульняў, у тым ліку сімулятараў футбола і тэніса, і прадавалася разам з рознымі аксэсуарамі для іх, у тым ліку папяровымі грашыма і накладкамі на экран. Нягледзячы на высокі кошт, яна заваявала вялікую папулярнасць — да 1975 года было прададзена больш за 350 тысяч прылад.
Аркадныя аўтаматы
З другой паловы 1960-х гадоў індустрыя аркадных аўтаматаў перажывала адраджэнне, звязанае са з’яўленнем складаных электрамеханічных гульняў — так, аўтамат «» (1966), выпушчаны японскай кампаніяй «Sega», набыў вялікую папулярнасць і ў самой Японіі, і ў ЗША, спарадзіўшы мноства перайманняў. Гэтае ўскладненне тэхналогій і рост цікавасці публікі да аркадных аўтаматаў падрыхтавалі глебу для прыходу электронных аркадных аўтаматаў у 1970-я гады. Першым лічбавым аркадным аўтаматам, заснаваным на «Spacewar!», стаў «Galaxy Game», створаны ў 1971 годзе ў Стэнфардскім універсітэце на базе камп’ютара. Аўтамат «Computer Space» стаў ужо першым серыйна вырабляным прадуктам, хоць і не дамогся поспеху. Кампанія «Nutting Associates» нават не змагла прадаць усе прылад — для звычайных бараў, дзе ўсталёўваліся пінбольныя і музычныя аўтаматы, касмічны сімулятар здаваўся занадта складаным. Бушнэл, не расчараваўшыся ў ідэі, у 1972 годзе заснаваў уласную кампанію па вытворчасці аркадных аўтаматаў — «Atari». У 1972 годзе «Atari» выпусціла аркадны аўтамат «Pong», спраектаваны інжынерам Аланам Алкарнам ― гэтая нашмат прасцейшая і танная ў параўнанні з «Computer Space» сістэма імітавала гульню ў тэніс і была першапачаткова разлічана на двух гульцоў. «Atari» не ўдалося дамовіцца аб партнёрстве ні з кім з буйных вытворцаў аркадных аўтаматаў і пачала вырабляць аўтамат сама, атрымаўшы крэдыт ад «» ― аўтамат набыў каласальны поспех. Ужо на працягу некалькіх месяцаў пасля выхаду «Pong» буйныя вытворцы аркадных аўтаматаў пачалі вырабляць уласныя аркадныя аўтаматы таго ж тыпу з назвамі тыпу «Electronic Paddle Ball». Падабенства «Pong» з сімулятарамі тэніса для «Magnavox Odyssey», распрацаванымі Бэрам, прыцягнула ўвагу «Magnavox» ― судовае разбіральніцтва паміж дзвюма кампаніямі, якое зацягнулася на некалькі гадоў, скончылася міравым пагадненнем.
Першыя гады «Atari» і яе канкурэнты займаліся выключна Pong-падобнымі аўтаматамі накшталт «Breakout»; «Atari» таксама эксперыментавала з гульнямі іншых тыпаў, як гоначны сімулятар «», танкавы «Tank» або касмічны «Space Race», хоць яны і не прыносілі такіх жа даходаў. Аркадныя аўтаматы хутка атрымалі распаўсюджванне і ў Японіі — мясцовыя вытворцы, як «Sega», «» і «», стваралі як клоны «Pong», так і ўласныя арыгінальныя гульні, якія паспяхова экспартавалі ў ЗША. Аўтамат «», выпушчаны ў Японіі кампаніяй «», быў дапрацаваны для амерыканскага рынка кампаніяй «» і стаў першым аркадным аўтаматам, у канструкцыі якога выкарыстоўваўся мікрапрацэсар.
Багамолец
Багамолец (Богомолець) — украінскае прозвішча.
МАЗ-107
МАЗ-107 — 14-мятровы трохвосны аднасекцыйны аўтобус асабліва вялікага класа, які выпускаецца Мінскім аўтамабільным заводам з 2001 г. Адносіцца да першага пакалення аўтобусаў МАЗ, уніфікаваны з МАЗ-103 і МАЗ-105, мае падабенства з аўтобусамі Neoplan N4016 і Neoplan N4020, на аснове якіх створана сямейства.
Выпускаецца некалькі мадыфікацый з рознымі рухавікамі і скрынкамі перадач. У 2008 пачалі выпускацца рэстайлінгавыя мадыфікацыі МАЗ-107.46*, у якіх быў зменены дызайн пераду і задняй панэлі. На працягу вытворчасці ліквідаваліся недахопы і паляпшаліся ўжо існуючыя перавагі.
МАЗ-107 эксплуатуецца ў гарадах Беларусі (найбольшая колькасць арыгінальных МАЗ-107 у Гомелі), Расіі, Украіны, Румыніі, Эстоніі, Польшчы, Кубы. Шырока распаўсюджаны ў Маскве (каля 370).
На базе МАЗ-107 планавалася наладзіць вытворчасць тралейбусаў МАЗ-107Т, аднак праект не быў ажыццяўлены.
МАЗ-107 можа выпускацца ў прыгарадным варыянце.
Лапухі
Лапухі́ — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, за 15 км на паўднёвы ўсход ад горада Мёры, на водападзеле рэк Волта і Бярэжа.
Плошча паверхні 0,16 км². Даўжыня 0,57 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Даўжыня берагавой лініі 1,4 км. Плошча вадазбору 3 км².
Ірына Аляксандраўна Нафрановіч
Іры́на Алякса́ндраўна Нафрано́віч (нар., Мядзел, Мінская вобласць) — беларуская лыжніца і біятланістка, чэмпіёнка і бронзавы прызёр Сусветнай Універсіяды, майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа.
Кар’ера
Пачала спартыўную кар’еру, займаючыся лыжным спортам. У 2002 годзе ўдзельнічала ў чэмпіянаце свету сярод юніёраў у Шонахе, дзе двойчы займала 38-е месца (5 км каньком і 15 км класікай), а таксама была 48-й у гонцы на 15 км каньковым стылем. У 2003 годзе на Зімовай Універсіядзе ў Тарвізіа была 27-й у пяцікіламетровай гонцы класікай.
У далейшым удзельнічала ў гонках кантынентальнага кубка і марафонах. У снежні 2004 года дэбютавала на Кубку свету, заняла 50-е месца ў класічным спрынце. У лютым 2005 года ўпершыню паднялася на подыум у марафоне, заняўшы трэцяе месца на 55-кіламетровай гонцы ў Оберамергау. Па выніках сезона 2004/05 заняла чацвёртае месца ў агульным заліку Марафонскага лыжнага кубка.
На Зімовай Універсіядзе 2007 у Праджэлата выйграла бронзавы медаль у гонцы на 5 км, саступіўшы Юстыне Кавальчык і Алене Прохазковой, а ў гонцы пераследвання была 15-й. У эстафеце, у камандзе з Алёнай Саннікавай і Вольгай Васілёнак заваявала залаты медаль. У тым жа 2007 годзе ўдзельнічала ў чэмпіянаце свету па лыжных відах спорту, была 64-й у спрынце класічным і 37-ы ў мас-старце. У сезоне 2007/08 правяла свае апошнія гонкі ў рамках лыжнага Кубка свету.
У 2009 годзе ў чарговы раз прыняла ўдзел у Універсіядзе, заняла 35-е месца ў гонцы на 5 км вольным стылем і была дзевятай у эстафеце. У сезоне 2009/10 двойчы займала прызавыя месцы на другарадных лыжных турнірах — каньковым спрынце ў Харкаве ў рамках Кубка Усходняй Еўропы, і 30-кіламетровым марафоне ў Токсаве.
У снежні 2010 года ў адзіны раз прыняла ўдзел у гонцы Кубка свету па біятлоне, заняла 96-е месца ў спрынце на этапе ў Гохфільцэне. Па заканчэнні сезона 2010/11 завяршыла спартыўную кар’еру.
Працуе інструктарам па фізпадрыхтоўцы ў Маскоўскім аддзяленні Дэпартамента аховы МУС Беларусі (г. Мінск). Уваходзіла ў склад беларускай дэлегацыі на Паралімпіядзе-2014 у якасці спартсмена-«лідара», пры яе ўдзеле лыжніца Ядвіга Скарабагатая заваявала бронзавы медаль у спаборніцтвах са слабым зрокам. Таксама ўваходзіла ў трэнерскі штаб лыжнай зборнай на II Зімовых юнацкіх Алімпійскіх гульнях у Нарвегіі (2016).
Асабістае жыццё
Скончыла сярэднюю школу № 3 горада Мядзел і Беларускі дзяржаўны універсітэт фізічнай культуры (2008).
Стывен Фрырз
Стывен Артур Фрырз (Stephen Arthur Frears; нар., ) — брытанскі кінарэжысёр і прадзюсар.
Ксеньеўка (Забайкальскі край)
Ксеньеўка (Ксеньевка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Магочынскім раёне Забайкальскага край Расіі. Ксеньеўская чыгуначная станцыя Забайкальскай чыгункі. Насельніцтва — 2431 жыхар (2021). Ксеньеўская станцыя заснавана пры пабудове Амурскай чыгункі ў 1908 годзе.
Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 26 лютага 1939 года.
Джавані Батыста Крэспі
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і правінцыяльнага мастака Рафаэле Крэспі. Па здагадках бацька быў ягоным адзіным настаўнікам.
Сям’я бацькі перабралася ў мястэчка Чэрана. У 1591 годзе малады чалавек прыбыў у Мілан. Верагодна, ён меў нядрэнныя заробкі, бо тым жа 1591 годам датавана выплата мастаку за нейкую дэкаратыўную працу ў палацы Барамеа, дзе жыў багатыр Рэната Барамеа, брат кардынала Федэрыка Барамеа. Збудаванне палаца пацярпела на працягу стагоддзяў і яго дэкор захаваны ў фрагментах.
Пры садзейнічанні кардынала Федэрыка Барамеа малады мастак адбыў у Рым на стажыроўку, наведаўшы таксама мастацкія цэнтры ў Балонні і ў Фларэнцыі. Пасля вяртання ў Мілан быў прыцягнуты да стварэння каласальнай скульптуры святога Карла Барамеа, захаваны яго малюнкі асобных частак скульптуры (якія перайшлі пасля ў калекцыі музея мастацтваў Метрапалітэн).
Ён стаў вядомым у Мілане і Ламбардыі рэлігійным мастаком, практычна ўкараняў устаноўкі Трыдэнцкага сабора ў рэлігійным жывапісе. У 1621 годзе яго прызначылі першым дырэктарам мастацкай акадэміі Амбразіяна, заснаванай кардыналам Федэрыка Барамеа.
Цэнтральны рэгіён (Камерун)
Цэнтральны рэгіён (Région du Centre) — адзін з дзесяці рэгіёнаў Камеруна, які размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Яўндэ. Плошча — 38 953 км², насельніцтва складае 2 797 212 чалавек (на 2007 год).
IC 5089
IC 5089 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
2022 год у гісторыі метрапалітэна
У гэтым артыкуле пералічваюцца асноўныя падзеі з гісторыі метрапалітэнаў у 2022 годзе.
Сцяг Мінскага раёна
Сцяг Мінскага раёна — афіцыйны геральдычны сімвал Мінскага раёна. Сцяг заснаваны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 20 лістапада 2006 года № 691 і зарэгістраваны ў Дзяржаўным геральдычным рэгістры 22 лістапада 2006 года № Б-102.
Апісанне
Прамавугольнае палотнішча блакітнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2. У цэнтры правага боку палотнішча размешчана выява герба Мінскага раёна.
Сцяг і палажэнне аб ім ухвалены рашэннямі Мінскага раённага Савета дэпутатаў ад 29 снежня 2004 года № 132 і Мінскага раённага выканаўчага камітэта ад 18 студзеня 2005 года № 21. Сцяга М. М. Елінская, мастак В. А. Ляхор.
Джузэпэ Марыя Крэспі
Джузэпэ Марыя Крэспі (іт. Giuseppe Maria Crespi;,  — , там жа) — італьянскі жывапісец, малявальшчык, гравёр. Вядомы таксама пад мянушкай Spagnolo («Іспанец»: гэтую мянушку ён атрымаў у маладосці за прыхільнасць да іспанскага стылю ў адзенні).
Амелянецкі сельсавет
Амеляне́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Высокаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Амелянец.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Кляшчэльскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. З 16 жніўня 1945 года ў складзе Высокаўскага раёна. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Бушміцкага сельсавета.
Гісторыя Венгрыі
Гісторыя Венгрыі.
Старажытнасць
Землі заселены славянскімі і германскімі пасяленцамі.
Прыбыццё венграў (IX—X стагоддзя)
Продкі венграў — мадзьяры — угорскі народ (шэраг вучоных (Немет, Закіеў) лічыць іх саюзам цюркскіх і ўгорскіх плямёнаў), які качаваў у заволжскіх стэпах паўднёвага Урала і на тэрыторыі гістарычнай Башкірыі. Палітыка Хазарыі спрыяла перасяленню венграў у Прыдняпроўскія стэпы, адкуль яны ў складзе старажытнавенгерскай канфедэрацыі плямёнаў ўрываюцца на Сярэдні Дунай, спрыяючы падзенню Вялікай Маравіі. Гэты перыяд гісторыі Венгрыі вядомы як эпоха заваявання радзімы на Дунаі. У 934 годзе націск венграў дасягае Баварыі, аднак паражэнне ў бітве на рацэ Лех (955) спрыяе таму, што мадзьяры асядаюць на Сярэднім Дунаі. Геапалітычна яны становяцца спадчыннікамі аварскага каганата — дыктатурай качэўнікаў над славянскім насельніцтвам. Венгры некаторы час вагаюцца паміж каталіцкай Германіяй і праваслаўнай Візантыяй, але неўзабаве робяць стратэгічны выбар на карысць першай.
Росквіт Венгерскага каралеўства
У 1000 годзе пры Іштване Святым Венгрыя становіцца легітымным еўрапейскім каралеўствам. У выніку войнаў з суседзямі першым яе набыццём становяцца Славакія, Срэм, Харватыя і Трансільванія. Спроба распаўсюдзіць свой уплыў на Русь пры Коламане была беспаспяховай. Намадычныя карані венгерскай арыстакратыі пры славянскай большасці заваяванага насельніцтва прыводзілі да таго, што венгерскія каралі ахвотна запрашалі іншых азіяцкіх качэўнікаў на пасяленне ў венгерскіх стэпах: полаўцаў, печанегаў і аланаў. У гарах Трансільваніі прапаноўвалі землі немцам. У XII стагоддзі адбылося часовае ўзмацненне Візантыі, і ад Венгрыі былі адарваны некаторыя балканскія землі. Адначасова Венгрыя апынулася ўцягнутай у Крыжовыя паходы. У XIII стагоддзі ўнутраная «феадальная» вайна прывяла да выдання каралём Андрашам у 1222 годзе Залатой булы, якая абмежавала самаўпраўнасць як караля, так і магнатаў, усталявала правы іншых саслоўяў, забяспечыла правы і становішча дробных землеўладальнікаў і вольных людзей. Дробная шляхта нароўні з магнатамі стала ўдзельнічаць у дзяржаўным сходзе. Нарэшце, вышэйшаму саслоўю і венгерскаму духавенству было пададзена права супраціўлення каралю, які паступае супраць закона.
Мангольскае нашэсце (XIII стагоддзе) і яго наступствы
У 1241 годзе да Венгрыі дакацілася хваля мангольскага нашэсця. 11 красавіка венгерска-харвацкае войска было разбіта ў бітве пры Шая, а кароль Бела IV (1235—1270) бег у Харватыю. Мангольскае нашэсце прывяло на тэрыторыю Венгрыі новыя палавецкія (куманскія) орды бежанцаў, а таксама спрыяла ўмацаванню сувязяў з каталіцкай Еўропай.
У 1301 годзе памірае апошні кароль з дынастыі Арпадаў. Вакантны венгерскі прастол займае Карл-Роберт Неапалітанскі. Пры ім фарміруецца венгерскае рыцарства.
Другі росквіт
Пры Людовіку ўлада венгерскага караля распаўсюджвалася на вялікія тэрыторыі Усходняй Еўропы ад Балканскага паўвострава да Балтыйскага мора, ад Чорнага — да Адрыятыкі. На ўсходзе яе ўладу прызнавалі Валахія і Малдова. Зацвердзіўшы венгерскую ўладу ў Харватыі, Людовік адняў у Венецыі Далмацыю, якой яна авалодала напачатку XIII стагоддзя. На Дунаі Людовік, адкінуўшы туркаў, якія распачалі рух на поўнач па ўзяцці Адрыянопаля, часова далучыў да Венгрыі Бдынскую Балгарыю і распаўсюдзіў свой уплыў на Сербію і Боснію (Стэф. Твердка), хоць баны і каралі Баснійскія і раней былі васаламі венгерскіх каралёў. Як сын Елізаветы, сястры бяздзетнага караля Польскага Казіміра III, Людовік у 1370 годзе атрымлівае польскую карону, а разам з ёй і Галіч, з-за якога ішла тады вайна Літвы з Польшчай.
Людовік, не маючы сына, завяшчаў Венгрыю сваёй старэйшай дачцэ Марыі, якая стала, па дагаворы з Карлам IV, нявестай яго сына Жыгімонта, прызначанага, такім чынам, у каралі Венгрыі. Як брат чэшскага караля (Вацлава, ці Венцаслава), Жыгімонт меў шмат прыхільнікаў менавіта ў Славакіі. За Марыю кіравала маці Елізавета Баснійская. Адмовіўшыся ад Венгрыі, Польшча заклікала ў 1384 годзе іншую дачку Людовіка, Ядвігу. У самой Венгрыі пачаліся хваляванні. У Харватыі, а затым і ў Венгрыі выбралі Карла Неапалітанскага (з Анжуйскай дынастыі), які, па прыбыцці ў Венгрыю, быў забіты па загаду Елізаветы, у 1386 годзе, за што яна і Марыя патрапілі ў палон да харватаў, прычым Елізавета была забіта. Марыя ж была вызвалена Жыгімонтам, якія з'явіўся і ўступіў, нарэшце, у правы свае.
25 верасня 1396 года туркі ў Нікопальскай бітве знішчаюць 70-тысячнае рыцарскае войска венгерскага караля Жыгімонта. Нямала назалялі венгерскаму каралю чэшскія гусіты. Далмацыя зноў падпала пад уладу Венецыі. Пры Жыгімонце ўзніклі першыя сербскія паселішчы ў Венгрыі. Жыгімонтаў зяць і спадчыннік Альбрэхт, першы цар Венгрыі з дому Габсбургаў, памёр ужо ў 1439 годзе, пакінуўшы сына Ладзіслава Постума. Але венгры, асцерагаючыся рэгенцтва, абралі польскага караля Уладзіслава, які неўзабаве загінуў у вайне з туркамі ў бітве пры Варне ў 1444 годзе. Супраць яго абараняла правы Ладзіслава Постума паўночная, славацкая Венгрыя, з чэшскім военачальнікам Янам Іскрам, які падпарадкаваў сабе ўсе паўночныя вобласці і абапіраўся на гусіцкую Чэхію (1440-62).
Заняпад Венгрыі (1490—1526)
Пасля смерці Мацвея Корвіна ў Венгрыі пачаўся заняпад. Каралеўства страчвала свае землі пад напорам паспяховых суседзяў: аўстрыйскіх Габсбургаў і Асманскай імперыі. У гэты перыяд Венгрыяй кіравала польская дынастыя Ягелонаў. Абвастрыліся ўнутраныя супярэчнасці: падымалі галовы магнаты, бунтавалі сяляне.
Асманскі прыгнёт
У 1526 годзе туркі пры Мохачы нанеслі венграм разгромнае паражэнне, якое стала фатальным для Венгрыі, яе цэласнасці і незалежнасці. Новы венгерскі кароль Янаш Запальяі становіцца васалам турэцкага султана. У 1541 годзе туркі захапілі Буду і Пешт. Большая частка венгерскіх земляў трапіла пад уладу асманаў і была адміністрацыйна арганізавана ў Будайскі пашалык, які падзяляўся на некалькі санджакаў (раёнаў). Пераможная Асманская імперыя заняла Сярэднедунайскую раўніну, уключыўшы ў свае ўладанні самае сэрца Еўропы, якое туркі планавалі ператварыць у плацдарм для заваявання новых тэрыторый і далейшага распаўсюджвання ісламу.
Але адпор з боку аўстрыйскіх Габсбургаў прывёў да фактычнага падзелу венгерскіх земляў на турэцкую (Асманская Венгрыя) і аўстрыйскую (Каралеўская Венгрыя) часткі. Пры гэтым да аўстрыйцаў па дагавору 1547 года адышлі землі са змяшаным венгерска-славянскім насельніцтвам, а да турак — уласна венгерскія і венгера-румынскія вобласці. Адміністрацыйная ўлада асманаў у цэнтральнай Венгрыі пратрымалася да 1699 года, хоць шэраг самых паўднёвых венгерскіх земляў былі вызвалены толькі ў 1718 годзе. Супраціўленне турэцкаму валадарству аказвалі як венгерскія партызаны-гайдукі, так і аўстрыйцы, зацікаўленыя ў анексіі Венгрыі ў якасці сыравіннага прыдатка Аўстрыйскай імперыі.
Габсбургі — каралі Венгрыі
Члены дынастыі Габсбургаў — найуплывовай дынастыі Свяшчэннай Рымскай імперыі — абіраліся каралямі Венгрыі і прыносілі пры каранацыі клятву на канстытуцыі Венгерскага каралеўства. Пасля заваявання Габсбургамі Асманскай Венгрыі тэрмін «Каралеўская Венгрыя» выйшаў з ужывання, а імператар стаў зваць свае венгерскія ўладанні «Венгерскім каралеўствам».
Кароль з дынастыі Габсбургаў непасрэдны кантраляваў фінансавыя, ваенныя і замежныя справы Каралеўскай Венгрыі, а імперскія войскі абаранялі яе межы. Габсбургі не спяшаліся даваць занадта вялікую колькасць памочнікаў палаціну, каб асоба, якая займае гэта месца, не набыла занадта вялікай улады. Акрамя таго, Габсбургаў і венграў падзяляла г.зв. «турэцкае пытанне»: Вена жадала падтрымліваць мір з Асманскай імперыяй, а венгры жадалі выгнаць турак. Паступова многія венгры перайшлі на антыгабсбургскія пазіцыі.
Венгрыя ў XVIII стагоддзі
У канцы XVII стагоддзя пачалося паступовае адваяванне тэрыторый, захопленых туркамі ў Еўропе. Леапольд I, разглядаючы іх як заваяваныя землі, не стаў аднаўляць там венгерскія дзяржаўныя інстытуты, а ўтварыў Тэмешварскі банат і Ваенную Краіну. У сувязі з запусценнем гэтых месцаў у выніку баявых дзеянняў туды пачалі запрашаць перасяленцаў з усёй Еўропы, якія, асеўшы на месцы, зусім не згаджаліся з той думкай, што яны цяпер павінны стаць залежнымі ад венгерскіх магнатаў. Ферэнц II Ракацы паспрабаваў скарыстацца занятасцю аўстрыйцаў вайной за іспанскую спадчыну, і падняў паўстанне, але яно завяршылася няўдачай.
Калі імператарам стаў Іосіф II, то ён паспрабаваў кіраваць як абсалютны манарх адзінай дзяржавы, і адмовіўся прызнаваць асаблівы правы венграў. Яго пераемнік Леапольд II вярнуўся да статусу Венгрыі як асобнага каралеўства.
Венгрыя ў XIX стагоддзі
Рэвалюцыя ў Францыі прывяла да спынення якіх-небудзь рэформ у Венгрыі, а наступныя войны нанеслі цяжкі ўдар па эканоміцы. Франц II склікаў венгерскі парламент толькі для таго, каб атрымаць людзей і грошы для войнаў. У 1848—1849 гадах венгры, скарыстаўшыся паслабленнем цэнтральнай улады, паднялі паўстанне, спрабуючы дамагчыся незалежнасці, аднак яно было жорстка падушана.
Паражэнне Аўстрыі ў 1859 годзе ў вайне з Францыяй і Сардзініяй зрабіла неабходным урэгуляванне адносін з венгерскай часткай імперыі, якое магло быць магчымым толькі ў выніку аднаўлення канстытуцыйных правоў і цэласнасці Венгерскага каралеўства. У выніку аўстра-венгерскага кампрамісу 1867 года Аўстрыйская імперыя была ператворана ў двуадзіную манархію, і Венгрыя была пашырана да Транслейтаніі.