cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ганг
Флора і фаўна
Больш за ўсё біяразнастайнасць захавалася ў вусці ракі, на стыку з Бенгальскім залівам у раёне Сундарбан, дзе ўсё яшчэ распаўсюджана вельмі шмат формаў малавывучанай і рэдкай флоры і жамчужына жывёльнага свету рэгіёна — бенгальскі тыгр. Тыповымі рыбамі гэтага раёна з'яўляюцца натаптэрыды (Notopteridae), карпавыя (Cyprinidae), прамысловы кларыяс (Clarias batrachus), лабірынтавыя (Anabantidae) і ханас (Chanos chanos).
Старажытны свет
У часы ранняй ведыйскай цывілізацыі Ганг не меў вялікага значэння, а галоўнымі рэкамі Рыг-веды былі Інд і легендарная Сарасваці. Але ўжо познія Веды сталі надаваць Гангу значна больш увагі, што пацвярджаецца шматлікімі згадваннямі пра яго.
Верагодна, першым сярод прадстаўнікоў заходняй культуры гэту раку ўзгадаў Мегасфен у сваім рукапісе «Індыка»: «Індыя мае шмат рэк, вялікіх і суднаходных, якія пачынаюцца з паўночных гор і перасякаюць краіну, і большасць з іх, аб'ядноўваючыся разам, упадаюць у раку, званую Гангам. Гэта рака, шырынёй да 30 стадый, цячэ з поўначы на поўдзень, і ўпадае ў акіян у дзяржаве Гангарыдаі, якая мае вялікую армію са сланоў».
Новы і найноўшы час
Найноўшая гісторыя Ганга звязана перш за ўсё з брытанскім панаваннем. Ост-Індская кампанія заснавала горад Калькута (цяпер Колката) на берагах рукава Хуглі ў канцы XVII стагоддзя і паступова распаўсюдзіла свой уплыў на ўсю тэрыторыю даліны Ганга, дасягнуўшы Дэлі ў пачатку XIX стагоддзя. У 1848 годзе кампанія была рэарганізавана ў Брытанскую Індыю, якая панавала па ўсім цячэнні Ганга і большай частцы яго басейна да здабыцця Індыяй незалежнасці ў 1947 годзе.
У выніку падзелу Брытанскай Індыі большая частка ракі адышла да Індыі, а частка яе дэльты — да Пакістана. З 1971 года бенгальскія тэрыторыі Пакістана аддзяліліся ў выніку вайны за незалежнасць з утварэннем незалежнай дзяржавы Бангладэш.ўсю Паўночную Індыю. Цэнтрамі імперыі Вялікіх Маголаў былі Агра і Дэлі, размешчаныя на берагах галоўнага прытоку Ганга — Джамны. Падчас панавання мусульман іх улада распаўсюдзілася на ўсю даўжыню ракі, уключаючы Бенгалію. Іншымі цэнтрамі ўлады мусульманскіх дзяржаў былі гарады ў дэльце Ганга — Дака і Муршыдабад.
Жазэ Алтафіні
Жазэ́ Жу́ан Алтафіні (José João Altafini; нар., , штат Сан-Паўлу) — бразільскі футбаліст, нападнік.
У Бразіліі гуляў пад псеўданімам Мацола (італ. Mazzola), узяты ў гонар італьянскага нападніка 1940-х гадоў Валенціна Мацолы, які разбіўся разам са сваёй камандай «Тарына» ў авіякатастрофе.
Саўская банавіна
Саўская банавіна (Savska banovina, Савска бановина) — правінцыя (банавіна) у Каралеўстве Югаславія ў перыяд з 1929 па 1939 год.
Геаграфія
Саўская банавіна была размешчана ў заходняй частцы каралеўства, на тэрыторыі сучаснай Харватыі (Гістарычная Харватыя і Славонія). На поўначы банавіна межавала з Драўскай банавінай, на ўсходзе — з Дунайскай банавінай і з Венгрыяй, на захадзе —  з Італіяй, на паўднёвым захадзе —  з Прыморскай банавінай, на поўдні і паўднёвым усходзе — з Врбаскай банавінай і Дрынскай банавінамі.
Банавіна атрымала сваю назву па рацэ Сава. Яе адміністрацыйным цэнтрам лічыўся горад Заграб.
Гісторыя
У 1939 годзе Саўская і Прыморская банавіны былі аб'яднаны ў Харвацкую банавіну.
У 1941 годзе, падчас Другой сусветнай вайны большая частка Саўскай банавіны ўвайшла ў склад Незалежнай дзяржавы Харватыя. Італія і Венгрыя акупавалі асобныя раёны.
Пасля вайны рэгіён увайшоў у СФРЮ ў складзе Сацыялістычнай Рэспублікі Харватыя.
Райнер
Райнер (Rainer) — мужчынскае імя ў нямецкамоўных культурах.
Дварнапаліс I
Дварна́паліс I (Dvarnapolis I) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Казіцішкіса. Насельніцтва 5 чал. (2001 г.).
Мейкштай
Ме́йкштай (Meikštai), традыцыйная беларуская назва — Мейкшты, або Мейшты — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Рымшэўскай сянюніі. Размешчана за каля 13 км на поўдзень ад Рымшэ, на граніцы з Беларуссю. Адміністрацыйны цэнтр сянюнайціі.
Ордэн Заслуг перад Рэспублікай Польшча
Ордэн Заслуг перад Рэспублікай Польшча (Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej) — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Польшча.
Ордэн заснаваны 10 красавіка 1974, як узнагарода за выдатныя заслугі перад Польскай Народнай Рэспублікай. 16 кастрычніка 1992 года Законам аб ордэнах і ўзнагародах быў перазаснаваны як узнагарода Рэспублікі Польшча.
Ордэн з’яўляецца вышэйшай узнагародай за выдатныя заслугі ў справе ўмацавання міжнароднага супрацоўніцтва і развіцця ўзаемаадносін паміж народамі. Ордэнам узнагароджваюцца замежныя грамадзяне і асобы польскай нацыянальнасці, якія пражываюць за мяжой, якія сваёй дзейнасцю ўняслі выдатны ўклад у галіне міжнароднага супрацоўніцтва і развіцця сувязяў Рэспублікі Польшча з іншымі дзяржавамі і нацыямі. Рашэнне аб узнагароджанні ордэнам прымаецца прэзідэнтам Польшчы.
Анатоль Дзмітрыевіч Кудзіненка
Анатоль Дзмітрыевіч Кудзіне́нка (, с. Ленінскае, Ленінскі раён, Хабараўскі край — ) — беларускі архітэктар, педагог. Кандыдат архітэктуры (1972), дацэнт (1978).
Біяграфія
Скончыў у 1963 годзе Беларускі політэхнічны інстытут (выкладчыкі В. М. Волчак, Л. М. Рымінскі, Г. У. Заборскі, А. П. Воінаў). 3 1963 года ў інстытуце «Гомельграмадзянпраект», з 1965 года ў Інстытуце будаўніцтва і архітэктуры Дзяржбуда БССР , у 1967 годзе запрошаны ў інстытут «Брэстграмадзянпраект». Паступіў у аспірантуру, абараніўся ў 1972 годзе. З 1974 выкладчык Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытута (з 1974 загадчык кафедры архітэктурнага праектавання і малюнка, з 1984 дацэнт, пасля прафесар ).
Памёр 14 снежня 2010 года.
Член Саюза архітэктараў Беларусі з 1967 года, членскі білет № 203. Член КПСС з 1970 года. Пражывае ў г. Брэст.
Творы
Асноўныя работы: генпланы гарадоў Калінкавічы (1965), Кобрына (1970) , Драгічын (1973), планіроўка турбазы «Белае возера» ў Брэсцкім раёне (1970—1973), забудова мікрараёнаў № 1, 2 Усходняга жылога раёна (1970—1973, сааўтары Селівонец, Л. Валахановіч, К. Кожыч) і па вул. Набярэжнай (1967—1975) , Паўночны ў Пінску (1969) , спорткомплекс у Баранавічах (1980) , парк раёна Усход (1981, у аўтарскім калектыве) у Брэсце, праекты жылых дамоў у г. Шклоў (1989), г. п. Барань Аршанскага раёна (1990) і інш. , рэканструкцыя школы ў в. Лукава Маларыцкага раёна (сааўтар К. Карват).
Аўтар больш 50 друкаваных прац, у т.л. навучальныя дапаможнікі: «Тыпалогія сельскагаспадарчых будынкаў і збудаванняў» (з І. Г. Малковым), «Планіроўка і забудова сельскіх населеных месцаў» (Мінск, 1984), «Раённыя планіроўкі і рэгіянальныя рассяленні» (у суаўтарстве з І. Д. Белагорцавым, В. М. Саломенікам, 1986). «Архітэктура адраджаемага беларускага сяла і сядзібнага дома» (у суаўтарстве ; Брэст, 2005) і інш.
Сям’я
Мае дваіх дзяцей: старэйшую дачку і сына Андрэя, кінарэжысёра.
Узнагароды
Узнагароджаны бронзавым медалём ВДНГ СССР за праект пасёлка саўгаса «Мухавец» у Брэсцкім раёне.
Канабеева (Смаленская вобласць)
Канабеева (Конобеево) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Самуйлаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
NGC 4412
NGC 4412 (іншыя абазначэнні — UGC 7536, MCG 1-32-62, ZWG 42.104, VCC 921, IRAS12240+0414, PGC 40715) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Свята-Успенская царква (Ніўнікі)
Гісторыя
Пабудавана ў 1906 годзе з дрэва як стараабрадніцкая.
Архітэктура
Помнік народнага дойлідства. Прамавугольны ў плане будынак накрыты двухсхільным дахам, які на галоўным фасадзе выходзіць трохвугольным франтонам. Над ім надбудавана двух’ярусная (васьмярык на чацверыку) званіца з макаўкай у завяршэнні. Макаўкай адзначана алтарная частка храма. Гарызантальна ашаляваныя фасады рытмічна расчлянёны лучковымі аконнымі праёмамі ў разных ліштвах. Уваход вылучаны ганкам з навіссю на 2 слупах.
Інтэр’ер
Абразы 18 — 19 ст.: «Дзісус», «Жыццё Іаана Багаслова», «Уваскрасенне Хрыстова», «Святы Мікалай», «Ражджаство Хрыстова».
Райнер (значэнні)
Райнер:
Куніцы
Куніцы (Martes) — род драпежных млекакормячых з сямейства. На Беларусі 2 віды: куніца каменная (народная назва: беладушка) і куніца лясная (народная назва: жаўтадушка).
Знешні выгляд
Куніцы — сярэдняга росту драпежнікі, з куцаватымі пяціпальцымі лапамі, узброеныя вострымі маленькімі ўцяжнымі кіпцюрамі, вострай пысай, кароткімі вушамі, доўгім стройным целам і пакрытым доўгімі валасамі хвастом, які дасягае паловы даўжыні цела; карэнных зубоў 5/6 (pm 4/4 m 1/2).
Аляксей Барысавіч Куракін
Аляксей Барысавіч Куракін (19 (30) верасня 1759 — 30 снежня 1829 (11 студзеня 1830) — дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, князь. У 1796—1797 генерал-пракурор пры імператары Паўле, пры Аляксандры I — маларасійскім ваенным губернатарам (1802—1807). З 1804 член Абавязковага савета. У 1807—1810 міністр унутраных спраў. З 1821 старшыня Дэпартамента дзяржаўнай эканоміі Дзяржаўнага савета. З 1826 канцлер Расійскіх ордэнаў. Член Вярхоўнага крымінальнага суда над дзекабрыстамі.
Фадзей Булгарын
Фадзей (Тадэвуш) Булгарын (, маёнтак Пырашава (цяпер побач з гэтым месцам в. Пырашава,, Мінская вобласць) — , маёнтак Карлова (цяпер каля Тарту, Эстонія)) — расійскі пісьменнік, журналіст, выдавец першай прыватнай грамадска-палітычнай штодзённай газеты ў Расіі.
Біяграфія
У 1798—1806 навучаўся ў Сухапутным шляхецкім кадэцкім корпусе (Санкт-Пецярбург).
Спасылкі
}
Кастанцана
Кастанцана (Costanzana) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 896 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 43 чал./км². Займае плошчу 21 км². Паштовы індэкс — 13033. Тэлефонны код — 0161.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Martino.
Восіп Пятровіч Казадаўлеў
Восіп Пятровіч Казадаўлеў ( — ) — дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, пісьменнік, міністр унутраных спраў з 1810 па 1819 год. З 1783 — саветнік пры дырэктары Імператарскай акадэміі навук, сурэдактар «Собеседника любителей российского слова», пры Паўле I сенатар, у 1809 заснаваў афіцыйную газету «Северная Почта», у 1810—1819 міністр унутраных спраў. Акрамя перакладаў (з Гётэ, Цюмеля), вершы (апублікаваныя ў «Русской поэзии» Венгерава IV вып.).
Пінікір
Пінікір — старажытная эламская багіня неба, урадлівасці і кахання.
Першым пісьмовым помнікам, дзе ўзгадана Пінікір, з'яўляецца дагавор паміж Эламам і акадскім валадаром Нарам-Суэнам (канец 3 тысячагоддзя да н. э.). Прычым, у ім яна названа адной з першых сярод эламскіх багоў. У 2 тысячагоддзі да н. э. яе імя ў Эламе сустракаецца не вельмі часта, хаця ёй быў прысвечаны асобны храм у Чога-Занбіль.
Першыя даследчыкі гісторыі Элама былі схільны лічыць, што ў ранні перыяд яна выконвала функцыю багіні-маці і ўзначальвала эламскі пантэон. Пазней яе месца ў ім заняла багіня Кірырыша. Сучасныя даследчыкі заўважаюць, што імёны багоў у дагаворы з Нарам-Суэнам не размяшчаліся ў парадку іх важнасці, а таму меркаванне пра Пінікір як пра адну з галоўных багінь вельмі перабольшана. Яны таксама звяртаюць увагу на тое, што ўяўленні пра Пінікір фарміраваліся пад уплывам месапатамскай міфалогіі, на яе постаць пераносілі некаторыя рысы багіні Іштар.
Імя Пінікір фрагментарна сустракаецца ў хурыцкіх надпісах. Яе шанавалі ў Эмары, Угарыце і дзяржаве хетаў. Хеты кляліся яе імем нароўні з мясцовымі багамі, асацыявалі яе з цёмным небам, канямі і калясніцамі.
Мацуката Масаёсі
Мацуката Масаёсі (松方 正義, Matsukata Masayoshi,  — ) — 4-ы, 6-ы прэм'ер-міністр Японіі (1891 — 1892), (1896-1898''). Беспартыйны.
Вех
Вех (Weh) — востраў у Андаманскім моры, на паўночны захад ад Суматры. Уваходзіць у склад Інданезіі. Плошча — 156,3 км². Насельніцтва (2010 г.) — 30 647 чал.
Геаграфія
Для ўзбярэжжа характэрна спалучэнне пясчаных пляжаў і скальных выступаў. Цэнтральная частка ўзгорыстая. Шмат рэк, ёсць вадаспады.
Клімат трапічны, вельмі вільготны з двума сезонамі мусонаў. Найбольш дажджлівая і прахалодная пара цягнецца з лістапада да студзеня.
Прырода
Вех — адзін з найпрыгажэйшых астравоў Інданезіі. Горны пейзаж тут спалучаецца з ляснымі абшарамі. На ўзбярэжжы шмат какосавых пальмаў і кветкавых хмызнякоў. Аднак найбольшую цікавасць уяўляе прырода навакольнага мора. Мясцовы каралавы рыф насяляюць шматлікія віды рыб, у тым ліку акул. З лістапада да студзеня можна назіраць кітовых акул.
Значная частка прыродных тэрыторый (каля 34 км² сушы і 26 км² мора) знаходзіцца пад аховай.
Гісторыя
Жыхары Веха здаўна займаліся гандлем. Праз востраў праходзіў марскі шлях з Аравіі ў Кітай. Мяркуецца, што ён быў вядомы еўрапейскім географам ужо ў IV ст. да н.э.
Пасля прыняцця жыхарамі Паўночнай Суматры ісламу Вех з'яўляўся месцам абавязковага прыпынку для мясцовых мусульман, якія здзяйснялі хадж. На невялікім востраве Рубія каля Веха быў створаны шпіталь для псіхічна хворых.
Значэнне Веха стала яшчэ больш важным пасля будаўніцтва Суэцкага канала, што паўплывала на ажыўленне суднаходства ў суседнім Малакскім праліве. Галандскія каланіяльныя ўлады пабудавалі на востраве буйны порт. Да нашых дзён ён выкарыстоўваецца для транзіту паліва.
Цецераўлева
Цецераўлева (Тетеревлево) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Самуйлаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Вуліца Янкі Купалы (Ліда)
Вуліца Янкі Купалы — вуліца ў Лідзе. Названа ў гонар народнага паэта Беларусі Янкі Купалы.
На вуліцы знаходзіцца Палац культуры горада Ліды.
Размяшчэнне
Вуліца пачынаецца на скрыжаванні з вуліцай Таўлая і заканчваецца сляпым завулкам. Працягласць вуліцы — 190 метраў.
Сорагскі сельсавет
Со́рагскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слуцкага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Сорагі.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Слуцкага раёна Слуцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Бабруйскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Слуцкім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Слуцкім раёне Слуцкай акругі. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. З 20 верасня 1944 года па 8 студзеня 1954 года ў складзе Бабруйскай вобласці. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 6 населеных пунктаў. 30 кастрычніка 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Амговіцкага сельсавета (21 населены пункт: Амговічы, Аступішча, Гутніца, Дворышча, Каліта, Краснае, Кучына, Ляхава, Новы Гуткоў, Падлошыца, Падстарэва, Паўлаўка, Рубеж, Сліўка, Старэва, Стары Гуткоў, Тарасаўка, Хінолаўка, Хорашава, Ціхань і Чырвоная Старонка). 28 студзеня 2011 года скасавана вёска Аступішча. 30 сакавіка 2016 года ў склад Вясейскага сельсавета перададзены вёскі Каліта, Кучына, Падлошыца і Стары Гуткоў.
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета (6 населеных пунктаў) — 541 чалавек, з іх 93,0 % — беларусы, 3,1 % — рускія.
Чэмпіянат свету па снукеры 2011
Чэмпіянат свету 2011 (World Snooker Championship 2011, таксама вядомы як Betfred.com World Snooker Championship 2011 — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 16 красавіка па 2 мая 2011 года на арэне тэатра Крусібл, у Шэфілдзе, Англія. Турнір стаў 77-м розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе. Кампанія «Betfred» у чарговы раз спансавала чэмпіянат свету. Прызавы фонд турніру склаў £, з якіх £ атрымаў пераможца.
Вуліца Талбухіна (Мінск)
Вуліца Талбухіна — вуліца ў Першамайскім раёне Мінска. Названа ў гонар Фёдара Іванавіча Талбухіна (1894—1949), савецкага палкаводца, Маршала Савецкага Саюза, Героя Савецкага Саюза.
Вуліца Талбухіна знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы горада. Бярэ пачатак ад праспекта Незалежнасці і заканчваецца скрыжаваннем з вуліцай Кнорына, перасякаецца з вуліцамі Кузьмы Чорнага і Кедышкі. Працягласць 700 м ад праспекта Незалежнасці да вуліцы Кнорына.
Забудова
Па цэнтры вуліцы праходзіць шырокі бульвар, у пачатку якога знаходзіцца брацкая магіла савецкіх воінаў, партызан і мірных жыхароў, закатаваных ці расстраляных нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў 1941—1944 гг. Як адзіны горадабудаўнічы комплекс узведзены жылыя дамы № 12, 14, 16 і кінатэатр «Партызан» (цяпер Дом кіно), рэстаран «Каменная кветка».
Жылыя дамы № 12, 14, 16 пабудаваны як жылы мікрараён у 1962—1966 гадах па праекце архітэктара Ю. Шпіта і інжынера Я. Саманчука. Прасторавая кампазіцыя ансамбля заснавана на кантрасце вертыкалей 9-павярховых жылых дамоў і падоўжанага 1—2-павярховага аб’ёму, у якім размешчаны прадпрыемствы культурна-бытавога абслугоўвання. У агульнай кампазіцыі выкарыстаны пакаты рэльеф мясцовасці. Дамы — комплекс першых па Беларусі 9-павярховых буйнананельных жылых дамоў. Кожны дом мае 70 кватэр: 37 аднапакаёвых, 29 двухпакаёвых і 4 трохпакаёвыя кватэры. На першых паверхах прадугледжаны вестыбюль, пакой для заняткаў дзяцей. У кожным доме на 2 лесвічна-ліфтавыя групы, аб’яднаныя калідорамі 1-га паверха. Ліфтавыя шахты вынесены за асноўныя аб’ёмы, балконы размешчаны ў шахматным парадку.
Вастрыца конская
Вастрыца конская (Oxyuris equi) — від нематод сямейства.
Уладзімір Рыгоравіч Фёдараў
Біяграфія
У. Р. Фёдараў нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу. Вучыўся ў 3-й Санкт-Пецярбургскай гімназіі. На ваеннай службе з 1892 года. У 1895 годзе скончыў Міхайлаўскае артылерыйскае вучылішча, у 1900 годзе Міхайлаўскую артылерыйскую акадэмію. З 1900 г. у Галоўным артылерыйскім упраўленні. У 1918—1931 гг. дырэктар і тэхнічны дырэктар Каўроўскага кулямётнага завода. У 1931—1933 кансультант па стандартызацыі ў збройна-кулямётным трэсце. У 1942—1946 гг. кансультант па стралковай зброі ў Наркамаце і міністэрстве ўзбраення. Генерал-лейтэнант інжынерна-тэхнічнай службы (1943). У 1946—1953 гг. правадзейны член Акадэміі артылерыйскіх навук.
У 1912 годзе сканструяваў аўтаматычную вінтоўку калібру 7,62 мм, у 1913 годзе аўтаматычную вінтоўку калібру 6,5 мм пад патрон уласнай канструкцыі, у 1916 годзе аўтамат пад патрон калібру 6,5 мм.
З 26.09.1953 У. Р. Фёдараў у адстаўцы. Памёр у Маскве.
Памяць
У гонар У. Р. Фёдарава названыя вуліцы ў Санкт-Пецярбургу і Каўрове
Дварнапаліс II
Дварна́паліс II (Dvarnapolis II) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 4 км ад Казіцішкіса.
Біясфера (Манрэаль)
Біясфера (Biosphère de Montreal, Biosphère) — музей у Манрэалі, Квебек, Канада, які належыць Дэпартаменту навакольнага асяроддзя Канады і прысвечаны навакольнаму асяроддзю і водным рэсурсам. Размешчаны ў парку Жан-Драпо на востраве Святой Алены пасярод ракі Святога Лаўрэнція.
Музей размешчаны ў будынку былога амерыканскага павільёна на сусветнай выстаўцы Экспа-67, быў створаны амерыканскім інжынерам і архітэктарам Рычардам Бакмінстэрам Фулерам і ўяўляе сабой адзін з самых вядомых геадэзічных купалоў, якія прынеслі Фулеру сусветную славу.
Будынак
Знешні будынак манрэальскай Біясферы быў пабудаваныў 1967 годзе па праекце Рычарда Бакмінстэра Фулера і ўяўляе сабой геадэзічны купал 76 метраў дыяметрам і 62 метра вышынёй, пабудаваны са сталёвых стрыжняў. Пабудова была створана як павільён ЗША на сусветнай выстаўцы 1967 года і была пазней перададзена ва ўласнасць горада Манрэаля. Згодна з арыгінальным праектам канструкцыя была пакрыта звонку празрыстай акрылавай плёнкай, якая была знішчана ў час пажару 1976 года і якую было вырашана не аднаўляць.
Малюнак канструкцыі Біясферы нярэдка выкарыстоўваецца для ілюстрацыі будовы малекул фулерэнаў, алатропных мадыфікацый вугляроду, якія атрымалі сваю назву менавіта ў гонар Рычарда Бакминстера Фуллер, чыёй «візітнай карткай» былі канструкцыі падобнай формы.
Музей
У 1990 годзе Дэпартамент навакольнага асяроддзя Канады заключыў пагадненне з мэрыяй Манрэаля, згодна з якім гэтая дзяржаўная арганізацыя атрымала права на выкарыстанне канструкцыі Біясферы для стварэння музея, прысвечанага перш за ўсё экасістэме ракі Святога Лаўрэнція. На працягу наступных гадоў ўнутры купалу былі ўзведзены музейныя памяшканні і 5 чэрвеня 1995 года быў афіцыйна адкрыты музей Біясфера, які стаў першым у краіне музеем, прысвечаным воднай экасістэме.
Галоўнай мэтай функцыянавання музея вызначана папулярызацыя ідэй эканомнага выкарыстання водных рэсурсаў, барацьбы з кліматычнымі зменамі і забеспячэння ўзнаўлення прыродных рэсурсаў.
Джэніфер Капрыяці
Джэніфер Мары Капрыяці (Jennifer Marie Capriati; нар. 29 сакавіка 1976, Нью-Ёрк) — прафесійная тэнісістка, экс-першая ракетка свету з ЗША. Трохразовая пераможца турніраў Вялікага шлема. Алімпійская чэмпіёнка летніх Алімпійскіх гульняў 1992 года ў адзіночным разрадзе.
Драўская банавіна
Драўская банавіна (Dravska banovina, Дравска бановина) — правінцыя (банавіна) у Каралеўстве Югаславія ў перыяд з 1929 па 1939 год.
Каменная куніца
Каменная куніца, або беладушка (Martes foina) — драпежнае млекакормячае з сямейства куніцавых (Mustelidae).
Драўская банавіна
Геаграфія
Драўская банавіна была размешчана ў паўночна-заходняй частцы каралеўства, на тэрыторыі сучаснай Славеніі. На поўначы банавіна межавала з Аўстрыяй, на ўсходзе — з Венгрыяй, на захадзе — з Італіяй, на паўднёвым усходзе — з Саўскай банавінай.
Каменная куніца
Даўжыня цела 42—53, хваста 24— 34 см. Поўсць ад светла-карычневай да цёмна-каштанавай, на горле белая пляма.
Селіцца на адкрытых тэрыторыях, паблізу жылля чалавека, у разбураных будынках, у дрывах, кучах камення, на гарышчах. З’яўляецца найбольш распаўсюджанай куніцай у Еўропе і адзіным відам куніц, які не баіцца жыць паблізу людскіх паселішчаў. На Беларусі вельмі рэдкая, спарадычна трапляецца пераважна на поўдні і паўднёвым захадзе.
Асноўны корм — мышападобныя грызуны, птушкі. Гон у ліпені, дзіцяняты (2—7) нараджаюцца ў сакавіку—красавіку.
Дае каштоўнае футра.
Драўская банавіна
Гісторыя
У 1941 годзе, падчас Другой сусветнай вайны Трэці рэйх, Італія і Венгрыя падзялілі паміж сабой тэрыторыю банавіны. Асобныя раёны Драўскай банавіны ўвайшлі ў склад Незалежнай дзяржавы Харватыя.
Ордэн Ваеннага крыжа
Ордэн Ваеннага крыжа (Order Krzyża Wojskowego) - польскі ваенны ордэн, якім узнагароджваюцца салдаты узброеных сіл і грамадзянскіх асоб за выдатныя заслугі, ахвярнасці і мужнасці ў справе па барацьбе з тэрарызмам у краіне ці падчас замежнага разгортвання узброеных сіл Рэспублікі Польшча ў мірны час. Устаноўлены 18 кастрычніка 2006 года.
Бутрымовіч
Бутрымовіч — прозвішча.
Ковентры
Ко́вентры (Coventry) — горад у Англіі.
Город знаходзіцца за 153 км (95 міль) на паўночны ўсход ад Лондана і 30 км (19 міль) на ўсход ад Бірмінгема. Насельніцтва — 306,7 тыс. чал. (2007).
Статус горада Ковентры мае з 1345, з 1451 стаў цэнтрам графства.
У саборы Святога Міхаіла знаходзіцца габелен «Хрыстос у славе» Грэхема Сазерленда, перад уваходам устаноўлена бронзавая скульптура St Michael’s Victory over the Devil Джэкаба Эпстэйна.
Васіль Іосіфавіч Герашчанка
Васіль Іосіфавіч Гера́шчанка (7 студзеня 1912, г. Крывы Рог — 17 снежня 1990) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Нарадзіўся 7 студзеня 1912 года ў вялікай сялянскай сям’і ў г. Крывы Рог. Бацька памёр рана, і хлопчык, как зарабіць на жыццё, працаваў парабкам, пасвіў скаціну. Пасля заканчэння сямігодкі, у 1929 г. паступіў у аграрнае вучылішча. Педагогі, пабачыўшы талент да малявання, параілі перавесціся ў Харкаўскі мастацкі тэхнікум, які ён скончыў у 1932 годзе. Пасля некалькіх гадоў вучобы ў мараходцы і працы на Харкаўскім заводзе «Серп і Молат», Васіль Герашчанка ў 1939 годзе паступіў на архітэктурны факультэт Харкаўскага інстытута камунальнай гаспадаркі. Атрымаць дыплом перашкодзіла вайна. У Ташкенце, куды быў эвакуіраваны Маскоўскі архітэктурны інстытут, Васіля Герашчанкі залічылі на архітэктурны факультэт. Увосень 1944 г. студэнты і выкладчыкі вярнуліся ў Маскву, дзе пачаліся паўнавартасныя заняткі. У красавіку 1946 г. студэнт Герашчанка абараніў дыпломную працу «Музей 800-годдзя Масквы», кансультантам па якой быў акадэмік І. У. Жалтоўскі. Васіль Герашчанка жадаў вярнуцца ва Украіну, але яго накіравалі на працу ў Мінск, які быў моцна разбураны ў час вайны. Працаваў раённым архітэктарам, намеснікам галоўнага архітэктара Мінска, галоўным архітэктарам праектаў, кіраўніком архітэктурна-планіровачнай майстэрні Мінгарвыканкама (цяпер інстытут «Мінскпраект») з невялікімі перапынкамі да 1963 года. Адначасова з 1946 года выкладаў у Мінскім архітэктурна-будаўнічым тэхнікуме, у які канчаткова перайшоў увосень 1963 года.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1960 года. Пражываў у Мінску.
Памёр 17 снежня 1990 года.
Узнагароды
Узнагароджаны медалямі, у т.л. дзвюма ВДНГ СССР.
Сям’я
У шлюбе з архітэктарам Любоўю Усавай, меў 2 сыноў, Сяргея і Дзмітрыя, і малодшую дачку, таксама архітэктараў.
Сяражскі сельсавет
Сяра́жскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слуцкага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Сярагі.
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета (8 населеных пунктаў) — 3531 чалавек, з іх 94,9 % — беларусы, 3,6 % — рускія.
Цвердунова (Смаленская вобласць)
Цвердунова (Твердуново) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Самуйлаўскага сельскага паселішча.
Пухіраватая іржа хвоі
Пухіраватая іржа хвоі (таксама вядомая пад назвамі: смаляны рак, рак-серанка) — з групы ( выкліканая відам  (раней апісвалі як ). Шкодзіць у асноўным, але і іншым відам хвой: , , , . Другім гаспадаром могуць быць прадстаўнікі дзесяці сямействаў пакрытанасенных. Паражае галіны і . Сустракаецца па ўсёй сярэднееўрапейскай раўніне, акрамя таго, у Вялікабрытаніі і Скандынавіі.
Цвердунова (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Пухіраватая іржа хвоі
Апісанне
Да хваробы схільныя, у асноўным, дрэвы ў розных : ад 20 да 40 — 50 гадоў, але часта таксама і малодшыя. На маладых частках ствалоў, і, перш за ўсё, у раёне калатовак і на галінах, з’яўляюцца мясцовыя набраканні, на якіх, у сваю чаргу, у перыяд з мая да ліпеня з’яўляюцца скапленні эцый у выглядзе бурбалак, першапачаткова жоўта-аранжавых, пазней значна больш бледных, памерам да 15 мм. З цягам часу сценкі бурбалак лопаюцца і з іх падае жоўты парашок (эцыяспоры), самі ж сценкі застаюцца некаторы час на кары ў выглядзе белых урыўкаў. Пасля рассейвання эцыяспор заражаныя парасткі выглядаюць шурпатымі — яны пакрытыя дробнымі ранкамі, праз якія выцякае смала. Пасля першых эпізодаў з’яўлення яны вяртаюцца на адным і тым жа месцы кожны год ці кожныя некалькі гадоў. Па меры развіцця захворвання, праз некалькі гадоў у такіх месцах даходзіць да ўтварэння ран. Паверхня раны становіцца жорсткай, як быццам пакрытай сажай з-за акіслення смалы. Перасек ствала становіцца ўсё больш і больш эксцэнтрычны. У выніку пашырэння рака, частка кроны, размешчаная вышэй месцы паражэння, як правіла, замірае, што праяўляецца ў яе пацямненні, а затым агаленні ад хвоі. У залежнасці ад месцапалажэння паражанай часткі стралы гіне большая ці меншая частка кроны, часам — уся крона. Маладыя дрэвы могуць згасаць пасля некалькіх гадоў, на сталых дрэвах хвароба можа доўжыцца на працягу многіх гадоў. Здараецца, што дрэвастоі могуць быць моцна заражаным, дзе заміранню падвяргаюцца значная частка крон або цэлых дрэў.
У другой палове лета на лісці іншых гаспадароў, напрыклад, на (і многіх іншых) можна бачыць больш светлыя або больш цёмныя бурыя плямы (скапленні ўрэдаспор або тэліяспор). Форма, рэалізаваная на другім-гаспадарах вядомая пад назвай: Cronartium flaccidum Alb. et Schw. Wint.
Эканамічнае значэнне
Захворванне мае вялікае эканамічнае значэнне, асабліва ў выпадку недастатковага догляду дрэвастою. Гэта адбываецца таму, што больш за 50 % дрэў, у старых дрэвастоях мае шырокае паражэнне іржой, якая сканчаецца заміраннем часткі ці нават усёй кроны; у тых жа умовах павялічваецца схільнасць гаспадара на іншыя захворванні, напрыклад, на параженне апёнкам.
Драўніна з паражанай часткі ствала насычана смалой, і з-за гэтага цэніцца пры распальванні, такія шчэпкі вядомыя пад назвамі: смаліна, смаляк.
NGC 4426
NGC 4426 (іншае абазначэнне — NGC 4427) — падвойная зорка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 4426, NGC 4427.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Маціяс Габсбург
Маціяс, Мацвей, Маціяш, (Matthias, Mátyás, ;  — ) — кароль Германіі (рымскі кароль) з 1612 года, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі, эрцгерцаг Аўстрыйскі з 20 студзеня 1612 года (замяшчаў імператара Рудольфа II з 1593 года), кароль Венгрыі пад імем Мацьяш II, кароль Чэхіі пад імем Маціяш II, з дынастыі Габсбургаў.
Біяграфія
Сын імператара Максіміліяна II і Марыі Іспанскай, дачкі імператара Карла V і інфанты Ізабелы Партугальскай. Выхавальнікам Маціяса быў навуковы дыпламат Агі Жыслен дэ Бусбек (Augler Ghislain de Busbecq).
Па запрашэнні каталіцкай, але варожай іспанцам партыі паўднёвых нідэрландскіх правінцый, Маціяс адправіўся туды тайна ў 1577 годзе. У 1578 годзе атрымаў, з вялікімі абмежаваннямі, званне штатгальтара, але, зразумеўшы, што яму не ўдасца дамагчыся ўплыву ў краіне, у 1581 годзе склаў з сябе ўладу.
У 1593 годзе прызначаны намеснікам свайго брата імператара Рудольфа II.
У Вене ён зблізіўся з Мельхіёрам Клезелем, які пазней стаў кардыналам і галоўным саветнікам Маціяса. Калі самаўпраўнасць імператара выклікала вайну з якія абуранымі венграмі і туркамі, Маціяс узяў на сябе аднаўленне спакою. У 1606 годзе ў Вене з князем Трансільваніі Іштванам Бочкаі быў заключаны мір, які гарантаваў рэлігійную свабоду ў Венгрыі. Рудольф не пагадзіўся з яго рашэннямі, і Маціяс уступіў у міжусобную барацьбу з псіхічнахворым імператарам, прымусіўшы брата саступіць яму ў 1608 годзе Аўстрыю, Венгрыю і Маравію, а ў 1611 годзе Чэхію, Сілезію і Лужыцу.
Пасля ўзыходжання на імператарскі прастол на яго палітыку істотны ўплыў аказваў Клезель, які спадзяваўся дамагчыся кампрамісу паміж каталіцкімі і пратэстанцкімі часткамі імперыі з мэтай узмацнення дзяржавы. Яшчэ падчас барацьбы з Рудольфам Маціяс быў вымушаны пайсці на саступкі пратэстантам у Аўстрыі, Маравіі і Венгрыі, каб прыцягнуць іх у якасці сваіх саюзнікаў. Са знешніх ворагаў яму прыйшлося змагацца з трансільванскім князем Бетленам Габарам. Прымірэнчай палітыцы Маціяса супрацьстаялі іншыя прадстаўнікі дому Габсбургаў, у тым ліку яго брат эрцгерцаг Максіміліян, які спадзяваўся забяспечыць пераход прастола да прыхільніка каталіцтва эрцгерцага Фердынанда Штырыйскага, які стаў пазней імператарам Фердынандам II. Па патрабаванні членаў сваёй сям’і бяздзетны Маціяс каранаваў Фердынанда каралём Чэхіі (1617) і Венгрыі (1618).
Спробы ўрада знішчыць правы, пададзеныя пратэстантам, і асабліва «Грамату Вялікасці», падараваную Рудольфам II чэхам у 1609 годзе, выклікала незадавальненне, якое перайшло ў Чэшскае паўстанне, што паклала пачатак Трыццацігадовай вайне. Тым часам як чэхі арганізавалі сваё асобнае кіраванне і аказвалі супраціўленне са зброяй у руках, а жыхары Сілезіі і Маравіі да іх далучыліся, Фердынанд зрынуў Клезеля і вырваў стырны кіравання ў хворага і старога Маціяса, які неўзабаве пасля таго і памёр.
У 1633 годзе рэшткі Маціяса былі перанесены ў Капуцынеркірхэ; ён быў першым імператарам, пахаваным у Імператарскім склепе.
Сям’я
4 снежня 1611 года ажаніўся з эрцгерцагіняй Ганнай Цірольскай, дачкой свайго дзядзькі аўстрыйскага эрцгерцага Фердынанда II. Выжылых дзяцей ад гэтага шлюбу не было.
У кінематографе
У фільме «Батары» (2008) роля імператара Мацвея выканаў Франка Нера.
Дзмітрый Васілевіч Герашчанка
Дзмітрый Васілевіч Гера́шчанка (нар., Мінск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Нарадзіўся года ў сям’і архітэктараў Васіля Герашчанкі і Любові Усавай. Скончыў у 1974 годзе БПІ. Працаваў у вытворчых майстэрнях камбіната Мастацкага фонда Беларусі (1968—1969), з 1969 у інстытуце «Мінскпраект».
Творчасць
Асноўныя работы: водаахоўная зона Сляпянскай воднай сістэмы і 7 сквераў уздоўж яе (1989, у складзе аўтарскага калектыву; Дзяржаўная прэмія БССР 1989), праект рэканструкцыі парку імя М. Горкага (1978), Парк 60-годдзя Кастрычніка (1986), воднае добраўпарадкаванне ўчастка р. Свіслач (1988). Па яго праектах будаваліся паркі ў Нясвіжы, па праспекце Праўды і па вул. П. Глебкі; левабярэжная частка Камсамольскага возера ў Мінску і інш.
Сям’я
Мае двух дачок, Дар’ю і Вольгу, якія таксама працуюць архітэктарамі ў інстытуце «Мінскпраект».
Бундэсвер Ост
Усходняе Камандаванне Бундэсвера (Bundeswehrkommando Ost) — найвышэйшае камандаванне групоўкі ўзброеных сіл Германіі, якая існавала на базе былых узброеных сіл ГДР. Створанае ў выніку аб’яднання Германіі і, адпаведна, уваходжання узброеных сіл ГДР у склад Бундэсвера.
Гісторыя
Камандаванне было створана 4 кастрычніка 1990 года ў будынку былога Міністэрства нацыянальнай абароны ў Штраўсбергу з вайскоўцаў Бундэсвера і былой Нацыянальнай народнай арміі. Яно было непасрэдна падпарадкавана міністэрству абароны. Камандзірам быў прызначаны генерал-лейтэнант Ёрг Шонбам, намеснікам камандуючага быў генерал-маёр Вернэр фон Шэвен.
У склад камандавання ўваходзілі:
Падраздзяленні ў складзе камандавання былі хутка перафарміраваны і на 1 красавіка 1991 года ўключалі ў сябе:
З красавіка 1991 года задачы Камандавання Бундэсвер Ост паступова былі перададзены гэтым фарміраванням. Сам Бундэсвер Ост быў распушчаны 1 ліпеня 1991 года.
Задачы
Задача камандавання была ў тым, каб перавесці атрады вайсковых падраздзяленняў ННА ў склад падраздзяленняў Бундэсвера і ў той жа час скараціць іх да 50 тысяч жаўнераў да таго, як яны будуць уведзены ў строй. Акрамя таго, яно адказвала за набыццё, забеспячэнне ды абслугоўванне i адмову ад набытай ад ННА вайсковай тэхнікі і ўзбраення. Акрамя таго, Бундэсвер Ост забяспечыў падрыхтоўку прыкладна 15 000 навабранцаў, прызваных у зоне яго дзеяння 1 верасня 1990 года, і перападрыхтоўку кіраўніцкага складу былой ННА.
Банавіна
Банавіна — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Каралеўстве Сербаў, Харватаў і Славенцаў (КСХС) (пазн. Каралеўства Югаславія) у 1929-1941 гадах на чале з банам.
Характэрнай асаблівасцю адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу КСХС з'яўлялася наўмыснае правядзенне межаў банавін з тым, каб іх нацыянальны склад быў змяшаным — для выключэння магчымых спроб сепаратызму.
У склад дзяржавы ўваходзілі:
Горад Бялград — разам з гарадамі Земун і Панчэва, складаў асобную адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку, незалежную ад банавін.
Нёман (аўтазавод)
«Аўтазборачны завод "Нёман"» — прадпрыемства ў горадзе Ліда па вытворчасці аўтобусаў, газагарэлачных блокаў для ваданагравальных катлоў і іншай прадукцыі. З 2013 года — філіял Мінскага завода колавых цягачоў.
Гісторыя
Будаўніцтва доследнага завода «Нёман» пачалося ў 1984 годзе. Ствараўся як прадпрыемства Міністэрства радыёпрамысловасці СССР па вытворчасці рухомых сістэм кіравання. Завод мусіў збіраць і абслугоўваць ракетную тэхніку на колавым ходзе. Уваходзіў у склад Навукова-вытворчага аб'яднання «Агат» і падпарадкоўваўся Міністэрству радыёпрамысловасці СССР. Распачаў вытворчасць у снежні 1990 года.
У 1988 годзе з мэтай своечасовага асваення новай тэхнікі прадпрыемства рэарганізавана ў завод па вырабе вопытных узораў вырабаў і яму прысвоена найменне «Доследны завод „Нёман“» з правам юрыдычнай асобы ў складзе Навукова-вытворчага аб’яднання «Агат».
У 1991 годзе завод перайшоў ва ўласнасць Рэспублікі Беларусь.
У сувязі з распадам СССР і рэзкім скарачэннем ваенных заказаў завод перайшоў на выпуск прадукцыі вытворча-тэхнічнага прызначэння і тавараў народнага спажывання. Улічваючы складаную абстаноўку з гарадскімі пасажырскімі перавозкамі, Доследны завод «Нёман» быў вызначаны галаўным прадпрыемствам па асваенню і выпуску аўтобусаў маркі ЛіАЗ-5256.
У 1997 годзе была прынятая рэспубліканская праграма аўтобус, у адпаведнасці з якой ДЗ «Нёман» спецыялізуецца на выпуску гарадскіх аўтобусаў ЛіАЗ-5256 з пераходам на ўласны варыянт аўтобуса «Нёман».
У 1998 годзе пачаліся работы па стварэнні аўтобуса Нёман-5201.
З 2001 года прадпрыемства пачало выпуск гарадскіх і прыгарадных аўтобусаў серыі Нёман.
Аўтобусы гэтай серыі з'яўляюцца асноўным відам прадукцыі і выпускаюцца ў выкананні: Нёман-5201 (вялікі гарадскі аўтобус) і Нёман-52012 (прыгарадны аўтобус у звычайным выкананні і павышанай камфартабельнасці).
У 2010 на базе завода створана адкрытае акцыянернае таварыства — «Лідскія аўтобусы «Нёман». 22 лістапада 2013 года ААТ «Лідскія аўтобусы «Нёман» увайшло ў склад ААТ «МЗКЦ». З красавіка 2014 года мае назву Філіял «Аўтазборачны завод "Нёман"» ААТ «Мінскі завод колавых цягачоў».
У 2018 годзе завод цалкам пераключыўся на аўтобусы малога класа Нёман-4202 на шасі Iveco Daily, для павелічэння аб'ёмаў іх выпуску было прынята рашэнне зняць аўтобусы Нёман-5201 з вытворчасці.
Аўгуст Бекю
Біяграфія
Скончыў Галоўную віленскую школу, атрымаў ступень доктара філасофіі (1789), ступень доктара медыцыны (1793). Вучыўся ў Гродна, Кёнігсбергу.
Вакцынацыя
Быў камандзіраваны Віленскім універсітэтам у Шатландыю і па вяртанні ў 1803 стаў першым у Літве і Беларусі практыкаваць прышчэпку воспы. Напісаў пра прышчэпкі працу «O wakcynie czyli tak zwanei ospie krowiej» («Аб вакцыне, або так званай каровінай воспе»; Вільня, 1803). У 1808 разам з прафесарам заснаваў пры універсітэцкай клініцы інстытут вакцынацыі для навучання студэнтаў прышчэпкам. Супрацоўнічаў у часопісе «Dziennik Wileński».
Рэпутацыя
Удзельнічаючы ў органах нагляду над навучальнымі ўстановамі, Аўгуст Бекю не мог не выклікаць негатыўнага стаўлення патрыятычна настроенай моладзі. Лічыцца, што ён адыграў непрыстойную ролю ў расследаванні справы філаматаў — філарэтаў (1823—1824), уступіўшы ў цеснае супрацоўніцтва з М. М. Навасільцавым. Калі 26 жніўня 1824 ударам маланкі Бекю быў забіты ва ўласнай кватэры, у гэтым ўбачылі доказ яго здрады і пакаранне; па некаторых крыніцах, маланка быццам бы сплавіла ў злітак сярэбраныя манеты, якія захоўваліся ў пасцелі, нібыта атрыманыя ім за паслугі расійскім уладам. Адам Міцкевіч, якога высылалі па справе філаматаў з Літвы, у трэцяй частцы паэмы «Дзяды» вывеў постаць Доктара, у якім лёгка апазнаецца Бекю. Лічыцца, што гэта акалічнасць была прычынай варожасці паміж Міцкевічам і Славацкім.
Працы
Напісаў працы па шпітальнай справе і гігіене дзіцячага ўзросту :
Гусінаазёрская катлавіна
Вышыня дна катлавіны 550—600 м над узроўнем мора. У цэнтры катлавіны знаходзіцца возера Гусінае і каля яго горад Гусінаазёрск. На дне сухія стэпы і лугі. Маюцца радовішчы бурага вугалю.
Архірэйскі палац (Магілёў)
Архірэйскі палац — помнік архітэктуры позняга барока ў Магілёве. Узведзены ў 1772—1785 гг. для архіепіскапа Г. Каніскага архітэктарам І. К. Глаўбіцам. Гісторыка-культурная каштоўнасць міжнароднага значэння.
Гісторыя
Архірэйскі палац уваходзіў у ансамбль Спаскага манастыра, разам з якім і будынкам духоўнай семінарыі складаў адзіны горадабудаўнічы комплекс. Пабудаваны ў 1772—1785 гадах у глыбіні квартала на высокім беразе Дняпра паводле праекта віленскага архітэктара І. К. Глаўбіца па заказе архіепіскапа Г. Каніскага. З'яўляўся рэзідэнцыяй апошняга ў 1785—1795 гг., з 1797 г. — А. Братаноўскага. У 1918 г. будынак займала Магілёўская губернская надзвычайная камісія.
Архітэктура
Палац уяўляе сабой мураваны трохпавярховы будынак, прамавугольны ў плане з сіметрычнымі двухпавярховымі рызалітамі па баках, накрыты высокім ламаным дахам. Галоўны і дваровы фасады маюць крывалінейныя пераходы да рызалітаў. Сцены аздоблены з глыбокім гарызантальным рустам і руставанымі пілястрамі на вуглах, прамавугольнымі аконнымі праёмамі з ліштвамі, філянговымі нішамі, тонкапрафіляванымі карнізамі. Трэці паверх атыкавы ў цэнтральнай частцы. Галоўны ўваход вылучаецца арачным парталам з казырком на металічных калонках.
Цэнтральнае месца ў інтэр'еры палаца займаў вестыбюль з трохмаршавай лесвіцай. На першым паверсе знаходзілася парадная зала для прыёмаў і службовыя пакоі, на другім — асабістыя пакоі ахіепіскапа: спальня, кабінет, бібліятэка, на трэцім — гаспадарчыя памяшканні. У XX ст. унутраная планіроўка была зменена.
Агароджа
Пасля 1853 г. на тэрыторыі архірэйскага двара на галоўнай восі палаца як галоўны ўезд пабудавана мураваная брама. Брама ўяўляе сабой два масіўныя пілоны, аздобленыя дзвюма калонкамі дарычнага ордара і завершаныя франтонамі, накрыты двухсхільным дахам. Далучаныя да яе паўкругам слупы злучаны металічнай агароджай.
Мінска-Магілёўская мітраполія
Мі́нска-Магілё́ўская мітрапо́лія (Provincia ecclesiastica Minscensis Latinorum-Mohiloviensis Latinorum) — царкоўная правінцыя (мітраполія) Рымска-Каталіцкай Царквы, межы якой геаграфічна супадаюць з межамі Рэспублікі Беларусь. Складаецца з чатырох дыяцэзій: Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі і яе трох суфраганных дыяцэзій: Віцебскай, Гродзенскай і Пінскай. Дыяцэзіяльны біскуп Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі адначасова з'яўляецца Мітрапалітам Мінска-Магілёўскім.
Гісторыя
У далейшым адбылося павелічэнне колькасці дыяцэзій у складзе Мінска-Магілёўскай мітраполіі з трох да чатырох. Гэта адбылося 13 кастрычніка 1999 года па загадзе Папы Яна Паўла II (у адказ на просьбу кардынала Казіміра Свёнтка, Мітрапаліта Мінска-Магілёўскага ў той час): са складу Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі была вылучана асобная Віцебская дыяцэзія, межы якой геаграфічна цалкам супадалі з межамі Віцебскай вобласці Беларусі. Новаўтвораная Віцебская дыяцэзія стала суфраганнай для Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі і ўвайшла такім чынам у склад Мінска-Магілёўскай мітраполіі.
Адміністрацыйны падзел
У склад Мінска-Магілёўскай мітраполіі ўваходзяць чатыры дыяцэзіі:
Нові-Пазар
Нові-Пазар  — горад у Сербіі. Знаходзіцца на паўднёвым захадзе Сербіі, у акрузе Рашка недалёка ад Косава. Нові-Пазар знаходзіцца за 290 км ад Бялграда. Праз горад цячэ рака Рашка.
Жэшаўскі замак
Жэшаўскі замак (Zamek w Rzeszowie) — замак у польскім горадзе Жэшаве, адна з галоўных яго славутасцей, які быў пабудаваны ў 1902—1906 гадах на месцы старажытнага замка Любамірскіх.
Ужо ў XVI стагоддзі на месцы сучаснага замка існавала абарончае збудаванне, а ў канцы XVI стагоддзя ўяўляла сабой ўмацаваную сядзібу Мікалая Спытэк Лігежа. З 1637 замак пераходзіць да сям'і Любамірскіх.
Асноўнае будаўніцтва замку ажыццяўлялася пад кіраўніцтвам Тыльмана ван Гамерэна і Карла Генрыха Відэмана. У 1820 комплекс быў перабудаваны аўстрыйскімі ўладамі і адаптаваны для судовых мэтаў. Напачатку XX стагоддзя стары замак быў разбураны, бо яго канструкцыі былі ў нядбайным стане. Пасярод замкавых сцен знаходзіцца Летні палац Любамірскіх.
Альмаш (правадыр)
А́льмаш (Álmos; каля 820 — каля 895) — паўлегендарны правадыр саюза венгерскіх плямёнаў (надзьфеедэлем) у IX стагоддзі.
Біяграфія
Інфармацыя пра Альмаша маецца толькі ў «Gesta Hungarorum» («Дзеянні уграў», «Хроніка Ананіма»), знакамітага летапісу канца XII стагоддзя, у «Chronicon Pictum» XIII стагоддзя і ў некалькіх іншых манускрыптах. Альмаш быў сынам Ідзьека ці Элада. Паводле легенды, маці Альмаша, Эмешэ (Emese), убачыла ў ва сне міфічную птушку Турул, якая асемяніла Эмешэ і прадказала, што ад яе пойдзе шмат вялікіх каралёў. Легенда, такім чынам, тлумачыць імя Альмаш, якое паходзіць ад венгерскага слова àlom — сон.
Паводле сярэдневяковых хронік, Альмаш быў абвешчаны правадыром сямі венгерскіх плямёнаў, якія жылі ў Прычарнамор’і (Этэлкёз, ці Атэлькуза; Etelköz) пад уладай хазараў. Часам з тэксту «Аповесці мінулых гадоў» («Ішлі ўгры міма Кіева гарою, якая празываецца зараз Угорскай, прыйшлі да Дняпра і сталі вежамі: хадзілі яны гэтак жа, як цяпер полаўцы» ) робіцца выснова пра тое, што Олмаш (гэта значыць Альмаш) узначальваў мадзьярскія плямёны падчас падзей пад Кіевам і нават мог быць заснавальнікам Царквы Святога Мікалая на Аскольдавай магіле, што малаверагодна як у сілу храналагічных нестасовак, так і ў сілу язычніцкага веравызнання Альмаша і тагачасных венграў.
Аўтар «Gesta Hungarorum» сцвярджае, што пры Альмашы пачаўся рух уграў праз Карпаты, у прыватнасці, быў пераможаны і забіты ўжгарадскі князь Лабарац. У 895 годзе венгры пад кіраўніцтвам Альмаша, уступіўшы ў саюз з візантыйскім імператарам Львом VI Мудрым, уварваліся ў Балгарыю, але былі разбіты ў бітве на Паўднёвым Бугу балгарскім царом Сімяонам I і яго саюзнікамі печанегамі, што вымусіла іх пакінуць Прычарнамор’е і міграваць у раён сучаснай Венгрыі. Гэты паход узначаліў ужо сын Альмаша, Арпад (каля 845 — каля 907), родапачынальнік дынастыі Арпадаў.
Сам Альмаш пасля паражэння ад балгараў і печанегаў быў або забіты або прынесены ў ахвяру — з-за ваенных няўдач або рытуальна, па сканчэнні 40-гадовага тэрміна кіравання. Дакладнае месца яго смерці невядома.
Кравальяна
Кравальяна (Cravagliana) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 283 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 8 чал./км². Займае плошчу 34 км². Паштовы індэкс — 13020. Тэлефонны код — 0163.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Maria SS. Assunta.
Аляксандр Іванавіч Кутайсаў
Аляксандр Іванавіч Кутайсаў Александр Иванович Кутайсов; граф, 1784-7 верасня 1812) — рускі генерал-маёр.
Бацька - граф Іван Паўлавіч Кутайсаў (1759-1834), турак, узяты ў палон у Бендэрах і падораны Паўлу I.
Дзякуючы становішчу бацькі Кутайсаў у 10 гадоў быў запісаны ў гвардыю унтэр-афіцэрам, а ў 15 гадоў даслужыўся ўжо да гвардыі палкоўніка. У пачатку 1806 атрымаў чын генерал-маёра. У вайне 1806-1807 паказаў сябе адважным камандзірам коннай артылерыі. Упершыню быў у баі пры Галыміне, вызначыўся пры Эйлау і Фрыдландам.
Пасля заканчэння ваенных дзеянняў, адчуваючы недахоп адукацыі, Кутайсаў у 1810-11 узяў адпачынак і адправіўся ў Еўропу. Ён наведваў у Вене і Парыжы лекцыі па фартыфікацыі, артылерыі, матэматыцы. Склаў «Агульныя правілы для артылерыі ў палявой бітве».
У 1812 быў прызначаны начальнікам артылерыі 1-й арміі. Пры яе адступленні удзельнічаў ва ўсіх ар'ергардных манеўрах. Вызначыўся пры Астроўна і Смаленску. У Барадзінскай бітве быў забіты пры спробе адбіць батарэю Раеўскага. Цела Кутайсава не было знойдзена. Ваенныя гісторыкі лічаць несвоечасовую гібель начальніка артылерыі прычынай збояў у забеспячэнні батарэй боепрыпасамі.
Плошча Дзяржаўнага Сцяга
Пло́шча Дзяржа́ўнага Сця́га існуе ў:
Пятушкі (Смаленская вобласць)
Пятушкі (Петушки) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Самуйлаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Юр’ева горка
Юр'ева горка — лесапарк у паўночна-заходняй частцы горада Віцебска.