cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сінкевіцкая аперацыя
Сінкевіцкая аперацыя — баі партызанскіх атрадаў імя М. Ц. Шыша (уваходзіў у партызанскую брыгаду імя В. М. Молатава), «Пятровіча» (уваходзіў у склад партызанскай брыгады імя С. М. Кірава) з нямецкімі акупацыйнымі войскамі ў вёсцы Сінкевічы Ленінскага раёна і на чыгуначнай станцыі Сінкевічы 30 кастрычніка 1942 года.
Ход аперацыі
На досвітку 30 кастрычніка 1942 года ўдарныя групы напалі на паліцэйскі ўчастак, будынак камендатуры і ахову лесапільнага завода, якія знаходзіліся ў вёсцы Сінкевічы, падпалілі іх і хутка падавілі супраціўленне гітлераўцаў. Знішчыўшы праціўніка на станцыі, партызаны падпалілі састаў з боепрыпасамі. Узрывамі бомбаў і снарадаў падпаленага эшалона быў знішчаны будынак станцыі, уся станцыйная гаспадарка і чыгуначнае палатно. Ахова моста спрабавала адысці па балоце ў бок ракі Прыпяць, але трапіла пад агонь партызан і была знішчана. Партызаны авалодалі чыгуначным мостам, замініравалі яго і падарвалі. Групы прыкрыцця адбілі падраздзяленні праціўніка, якія спяшаліся на дапамогу гарнізону са станцыі Лахва і вёскі Сітніца.
Памяць
У памяць аб баявых дзеяннях партызан у 1963 годзе на будынку станцыі Сінкевічы ўстаноўлена мемарыяльная дошка.
Мікалай Іванавіч Дзямідаў
Мікалай Іванавіч Дзямідаў (9 снежня (27 лістапада) 1889, Гарадок, Беластоцкі павет, Гродзенская губерня —, , ЗША) — беларускі ваенны, палітычны, грамадскі дзеяч, публіцыст, настаўнік.
Раннія гады
Нарадзіўся 27.11.1889 года старога стылю, што адпавядае 9.12.1889 новага стылю, паводле Алега Латышонка, у Гарадку Беластоцкага павета Гродзенскай губерні. Гродзенская губерня пазначана як месца нараджэння і ў анкеце 1916 года. У пазнейшым латвійскім пашпарце як месца нараджэння пазначаны Даўгаўпілс і датай 10.12.1889, напэўна, такія звесткі пра месца даў сам Дзямідаў, каб яго не выслалі з Латвіі ў Польшчу, а дата -- памылка пералічэння на новы стыль.
Сын Станіслава Катнароўскага (пам. 1889) і Аляксандры з Каліноўскіх герба «Калінова». Дзед з боку маці — Аляксандр Каліноўскі, брат Канстанціна Каліноўскага. Прозвішча і імя па бацьку меў па айчыме, другім мужы маці -- акцызным чыноўніку Іване Дзямідаве, які ўсынавіў яго з маленства.
З 18 лістапада 1906 года прыняты на службу Упраўленнем паўднёва-заходніх чыгунак як канторшчык на станцыі Ковель, затым у канторы начальніка Ровенскага аддзялення службы руху. З 1 студзеня 1908 года канторшчык грузавога аддзела службы руху ўпраўлення Прывіслінскіх чыгунак, з 1 чэрвеня 1910 — канторшчык на станцыі Брэст.
З 1 лютага 1911 года канцылярскі служыцель Гродзенскай дырэкцыі народных вучылішчаў.
Скончыў курс у Беластоцкім гарадскім 4-класным вучылішчы, вытрымаў іспыты на званне настаўніка двухкласных пачатковых вучылішч у Сакольскім гарадскім чатырохкласным вучылішчы (16.9.1911). З 1 кастрычніка 1911 года настаўнік Гродзенскага прыватнага двухкласнага вучылішча Аляхновіча, з 1 лістапада 1912 — настаўнік Паўшскага аднакласнага вучылішча ў Свянцянскім павеце Віленскай губерні, з 1 лістапада 1913 — настаўнік Дукштанскага двухкласнага народнага вучылішча ў Новааляксандраўскім павеце Ковенскай губерні.
Ваенная служба
Прыняты на ваенную службу Новааляксандраўскім павятовым воінскім начальнікам і залічаны ў 383-ю Ковенскую пешую дружыну дзяржаўнага апалчэння (18 ліпеня 1914). З 29 ліпеня 1914 года прызначаны справаводам дружыны па гаспадарчай частцы, з 15 студзеня 1915 — выканавец абавязкаў справавода ўпраўлення Панявежскага павятовага воінскага начальніка. Часовы справавод 7-га запаснога кавалерыйскага палка ў Тамбове (з 19 лістапада 1915, вярнуўся з камандзіроўкі 11 лютага 1916). З 10 ліпеня 1916 года часовы выканаўца абавязкаў справавода гаспадарчага аддзялення Упраўлення Петраградскага павятовага воінскага начальніка.
Узнагароджаны светла-бронзавым медалём у памяць 300-годдзя Дома Раманавых (7.12.1913), 100 рублямі «за вельмі руплівую службу і нясомыя пасіленныя труды» выдадзена ва ўзнагароду (20.12.1914), сярэбраным медалём на Станіслаўскай стужцы «за выдатна-руплівую і асабліва дбайную службу» (28.3.1916).
У літаратуры часам сцвярджаецца, што 1.2.1917 года скончыў Паўлаўскае ваеннае вучылішча ў Петраградзе. У «Загадах арміі і флоту» ад 1.5.1917 года згаданы нейкi Мікалай Дзямідаў, які скончыў Паўлаўскае вучылішча 29.3.1917 года. Аднак няма пэўнасці ў датычнасці абедзвюх згадак Мікалая Іванавіча Дзямідава.
Пасля кастрычніцкага перавороту
Удзельнічаў у кастрычніцкім перавароце, быў Наваградскім акруговым камісарам. На пачатку сакавіка 1918 года ў Дзвінску трапіў да нямецкага палону ў лагер да ваеннапалонных, дзе быў да лістапада 1918 года. Пасля вайны пад канец 1918 года быў вызвалены і пераехаў да Вільні, там займаўся арганізацыяй беларускіх ваенных часцей у літоўскай арміі для барацьбы з Чырвонай Арміяй. 1 снежня 1918 года быў адкамандаваны ў годнасці паручніка ў Літоўскае міністэрства абароны. З 20 снежня 1918 года быў камендантам Гродна, прадстаўляў у камендатуры Раду БНР. Актыўна займаўся стварэннем беларускіх ваенных аддзелаў, сфармаваў 350-асабовы асобны батальён гродзенскай камендатуры. Быў ініцыятарам стварэння мабілізацыйных пунктаў у 10 месцах у Беларусі.
1 чэрвеня 1919 года быў арыштаваны польскімі ўладамі, сядзеў у Коўне, з канца ліпеня — ў лагеры для інтэрнаваных у Беластоку, адкуль быў выпушчаны ў верасні. У тым жа годзе прайшоў настаўніцкія курсы і адначасова ўвайшоў у склад Беларускай вайсковай камісіі ў Вільні, дзейнасць якой была афіцыйна легалізавана 22 кастрычніка 1919 года дэкрэтам Юзафа Пілсудскага. На пачатку снежня разам з іншымі членамі Камісіі прыбыў у Мінск, потым быў скіраваны да беларускай школы падхарунжых у Варшаве.
Міжваенны час
З пачатку 1921 года ў Польшчы, у студзені быў дэмабілізаваны. Знаходзіўся ў лагеры для інтэрнаваных у Радаме, адкуль быў выпушчаны 1 чэрвеня 1921 года. У 1921—1922 гадах быў настаўнікам у Гарадку, быў актыўным дзеячам беларускага нацыянальнага руху. У 1922 годзе балатаваўся да польскага Сэйму як кандыдат ад Блока нацыянальных меншасцяў. У выніку ягоных публічных выступленняў дайшло да пратэстаў беларускай меншасці, што спавадавала кароткатэрміновы арышт Мікалая Дзямідава польскімі ўладамі. Падчас працэсу збёг у Вільні ў Літву, а адтуль — да Дзвінска ў Латвію. З 1923 года знаходзіўся ў Латвіі, дзе працаваў настаўнікам у беларускай школе ў раёне Дзвінска. З 1924 года ў Рызе, супрацоўнічаў з беларускім генералам Кастусём Езавітавым. Арганізаваў таварыствы «Беларуская хата» і «Рунь». Працаваў у беларускіх грамадскіх арганізацыях, супрацоўнічаў з беларускай секцыяй Міністэрства культуры Латвіі. Рэдагаваў часопіс «Школа і жыццё» (1930).
Другая сусветная вайна
У 1940 годзе пасля акупацыі Латвіі савецкімі войскамі Мікалай Дзямідаў арыштаваны НКУС і этапаваны на Лубянку. Адтуль неўзабаве быў вызвалены і вярнуўся ў Латвію. Пасля пачатку нямецкай акупацыі Латвіі ў 1941 годзе працаваў інспектарам беларускіх школ на Дзвіншчыне, дзе ў некалькіх школах увёў беларускую мову як асноўную мову навучання. Кіраваў Беларускім нацыянальным камітэтам у Дзвінску, потым увайшоў у склад Беларускага нацыянальнага камітэта ў Рызе. У 1942 годзе пераехаў у Беларусь, працаваў інспектарам Генеральнага камісарыята, потым рэферэнтам па школьных справах. У 1943 годзе — акруговы школьны інспектар. Алесь Змагар пазней пісаў: «У Ліду па пасаду акруговага школьнага інспектара быў накіраваны Нікандар Мядзейка, які доўга ў Лідзе не пабыў, а, ратуючы ад польскіх тэрарыстаў сваё жыццё, вярнуўся назад у Менск, а на ягонае месца быў прысланы палкоўнік Мікола Дзямідаў, шчыры беларускі патрыёт». Удзельнічаў у фармаванні батальёна Беларускай краёвай абароны ў Лідзе. У 1944 годзе вярнуўся ў Рыгу. У чэрвені 1944 года эвакуяваўся ў Германію, дзе з 12 кастрычніка працаваў камендантам курсаў малодшых афіцэраў пры Першым школьным батальёне БКА. 27 кастрычніка быў адкамандаваны на працу ў Мабілізацыйным аддзеле Галоўнага кіраўніцтва вайсковых спраў і Аддзеле апекі над бежанцамі Беларускай Цэнтральнай Рады.
Эміграцыя
Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны апынуўся ў французскай акупацыйнай зоне. У 1948 годзе быў адным з ініцыятараў склікання сабора Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы ў Канстанцы (Заходняя Германія).
З 1950 года жыў у ЗША. Належаў да кіраўніцтва Беларуска-амерыканскай нацыянальнай рады, адзінай арганізацыі старой беларускай эміграцыі, якая прымала новых палітычных эмігрантаў. Адстойваў пункт гледжання аб прыярытэце ў нацыянальным руху інтэлігенцыі, у прыватнасці настаўніцтва. З 1950 года Мікалай Дзямідаў вёў таксама беларускія радыёперадачы ў Чыкага. Быў актыўным дзеячам Згуртавання беларусаў штату Ілінойс, заснаванага ў 1953 годзе дзеячамі, якія былі нязгодныя з палітыкай БАНР. Быў таксама сярод заснавальнікаў беларускай праваслаўнай парафіі св. Юрыя ў Чыкага і першым рэгентам яе хору. Пазней, аднак, Мікалай Дзямідаў далучыўся да беларускай грэка-каталіцкай (уніяцкай) парафіі Хрыста Збаўцы ў Чыкага і быў адным з найбольш актыўных парафіянаў.
Апошнія гады свайго жыцця правёў у Лансінгу, дзе памёр у беднасці ў 1967 годзе. Пахаваны грэка-каталіцкім святаром на могілках Святога Адальберта ў, прыгарадзе Чыкага.
Сям’я
Станам на 1916 год, быў жанаты з Аленай Гаўрылаўнай Паўчар (Елена Гавриловна Павчер), праваслаўнага веравызнання, дзяцей не мелі. У 1918 годзе ў Рызе нарадзіўся сын Рыгор.
У 1932 годзе ажаніўся з Анэллю Латанс (Anele Latons), разам з мужам яна эмігравала ў ЗША ў 1949 годзе, памерла там у 1975 годзе.
Рыгор Якаўлевіч Ліберзон
Рыгор Якаўлевіч Ліберзон (, г. Севастопаль  — ) — урач-неўролаг. Доктар медыцынскіх навук (1941), прафесар. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Скончыў Казанскі дзяржаўны ўніверсітэт імя У. І. Ульянава-Леніна (1926), Дзяржаўны інстытут па вывучэнню мозга імя У. М. Бехцерава, г. Ленінград (аспірантура, 1935). Працаваў у Крымскай абласной бальніцы (1926—1928, ардынатар); Дзяржаўным інстытуце фізічных метадаў лячэння імя І. М. Сечанова, Севастопаль (1928—1932, асістэнт клінікі нервовых хвароб); 2-гім Ленінградскім медыцынскім інстытуце (1935—1940, дацэнт кафедры неўралогіі); Ваенна-медыцынская акадэмія імя С. М. Кірава (1940—1942, дацэнт кафедры нервовых хвароб); служыў ў радах Савецкай Арміі на медыцынскіх пасадах (1942—1947); Мангольскім універсітэце, г. Улан-Батар (1947—1950, загадчык кафедры нервовых хвароб); Чэлябінскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1950—1952, загадчык кафедры нервовых хвароб); Благавешчанскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1956—1961, загадчык кафедры неўрапаталогіі і псіхіятрыі); Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1961—1966, загадчык кафедры неўрапаталогіі).
Навуковыя інтарэсы: марфалагічныя змены пры сасудзістай паталогіі галаўнога мозга.
Узнагароды
Медалі «За абарону Ленінграда», «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», значок «Отличнику здравоохранения».
Людзяневіцкі сельсавет
Людзяне́віцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Людзяневічы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Жыткавіцкага раёна Мазырскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Жыткавіцкім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Жыткавіцкім раёне Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 26 сакавіка 1987 года ў склад сельсавета з адміністрацыйнага падпарадкавання Жыткавіцкага гарсавета перададзена вёска Вязаў Лес. 24 жніўня 1989 года ў склад сельсавета з Браніслаўскага сельсавета перададзена вёска Лагвошчы. 26 верасня 2006 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Браніслаўскага сельсавета (5 населеных пунктаў: вёскі Браніслаў, Вільча, Града, Загацце, Князь-Бор), а ў склад Юркевіцкага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Лагвошчы, Падвосце і Пясчанікі).
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета — 2289 чалавек, з іх 96,0 % — беларусы.
Аляксей Ігнатавіч Коршак
Аляксей Ігнатавіч Коршак (, в. Вуглы, Капыльскі раён, Мінская вобласць —, Усходняя Прусія) — беларускі паэт.
Біяграфія
Першую адукацыю атрымаў у Доктаравіцкай сямігодцы. У 1938 годзе скончыў Капыльскую сярэднюю школу. Вучыўся на літаратурным факультэце Мінскага педагагічнага інстытута (1938—1941). Рэдагаваў інстытуцкі часопіс. У часе Вялікай Айчыннай вайны жыў у Капылі. У 1944 г. прызваны ў Савецкую Армію. Быў разведчыкам.
Творчасьць
Літаратурную дзейнасць пачаў у 1937 годзе. Першыя вершы ў рэспубліканскім друку апублікаваў у 1938 годзе (газета «Літаратура і мастацтва»). Зборнік вершаў «Апаленыя пялёсткі» выйшаў у 1963 годзе. Асобныя вершы змешчаныя ў калектыўных зборніках «Мы іх не забудзем» (1949), «Крывёю сэрца» (1967).
Ушанаванне памяці
У гонар паэта названая адна з вуліц горада Капыль.
Сігізмунд Карлавіч Свянціцкі
Сігізму́нд (Зы́гмунт) Ка́рлавіч Свянці́цкі (Zygmunt Święcicki; 20 кастрычніка 1836, Красцінава, цяпер Брэсцкая вобласць — 21 траўня 1910, Мінск) — беларускі лекар, адзін з заснавальнікаў унутрыполасцевай хірургіі на Беларусі. Доктар медыцыны (1864). Малодшы брат медыка Мечыслава Свянціцкага.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і небагатага шляхціца. Сярэднюю адукацыю атрымаў у Пінскім дваранскім вучылішчы і Мінскай гімназіі, якую скончыў са срэбным медалём. Яшчэ не дасягнуўшы 16 гадоў паступіў на медыцынскі факультэт Маскоўскага ўніверсітэта, але праз актыўны удзел у студэнцкім руху прыцягнуў да сябе ўвагу царскага ахоўнага аддзялення і быў вымушаны кінуць вучобу, пайсці на вайсковую службу і вярнуцца на радзіму.
Паводле парады старэйшага брата працягнуў вучыцца ў Пецярбургскай медыка-хірургічнай акадэміі, якую скончыў у 1861 годзе з залатым медалём. Імя Свянціцкага як найлепшага выпускніка было занесена на мармуровую дошку канферэнц-залы акадэміі, а сам ён быў пакінуты для падрыхтоўкі да навуковай і педагагічнай дзейнасці. Праз тры гады Сігізмунд Свянціцкі абараніў доктарскую дысертацыю, але перспектывы будучай навуковай кар’еры ўскладніліся сацыяльным напружаннем пасля паўстання 1863—1864 гадоў, праз што назаўсёды пакінуў сцены Акадэміі.
З 1870 года прызначаны старшым лекарам вайсковага шпіталя ў Мінску.
11 снежня 1879 года ў Мінску паводле ініцыятывы доктара медыцыны Сігізмунда Карлавіча Свянціцкага Мінскае таварыства ўрачоў на свае сродкі адкрыла бясплатную «лякарню для прыходных бедных хворых» — першую мінскую «паліклініку». Узначальваў лякарню Сігізмунд Свянціцкі, а яго памочнікам быў Іван Стржалка. Прыём вялі каля пятнаццаці ўрачоў і дзесяці фельчараў. Гэта ўстанова была закрыта праз недахоп фінансавання ў 1881 годзе.
Пахаваны на Кальварыйскіх могілках у Мінску.
Прыватнае жыццё
У 1860 годзе пазнаёміўся з дзевятнаццацігадовай Элізай Ажэшка, у часе студэнцкіх канікул. Эліза была ўжо замужняй жанчынай, але шлюб быў нешчаслівым. Сігізмунд, які ведаў сем моў, і Эліза, якая ведала чатыры, адчулі прыязнь адзін да аднаго, але ў хуткім часе сяброўства перарвалася доўгай навуковай камандзіроўкай Сігізмунда Свянціцкага ў Берлін і Вену. У часе разлукі Эліза Ажэшка прыняла актыўны ўдзел у паўстанні 1863 года, у выніку чаго яе муж, хоць і не прымаў у паўстанні актыўнага ўдзелу, быў арыштаваны і сасланы ў Пермскую губерню, а яго маёнтак канфіскаваны.
Жонкай Свянціцкага стала пляменніца Адама Міцкевіча Марыя Аляксандраўна Міцкевіч. На вуліцы Леніна ў Мінску захаваўся дом № 13, які належаў Сігізмунду Свянціцкаму (узведзены ў пачатку ХХ ст. архітэктарам Генрыхам Гаем у стылі мадэрн), цяпер гэта гісторыка-культурная каштоўнасць рэгіянальнага значэння.
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па пытаннях хірургіі. Дысертацыя — «Анатамічныя вышукі пра цягліцу, што сціскае мочаспускальны канал у мужчын» (1864). У 1874 годзе упершыню правёў аперацыю на плечавым суставе з прыдуманым ім «ушчамлявальным прыборам».
Акрамя хірургіі, ён займаўся пытаннямі эпідэміялогіі, тэрапіі, дэрматалогіі, курорталогіі, арганізацыі аховы здароўя, жыва адгукаўся на розныя вострыя сацыяльныя і медыцынскія праблемы. У першы год свайго знаходжання ў Мінску прааналізаваў распаўсюджванне халеры ў горадзе, зразумеў, што немалаважную ролю ў гэтым адыгрываюць рэкі Свіслач і Няміга. Ён таксама заўважыў неўспрымальнасць некаторых асоб да захворвання, засяродзіў увагу на з’яве імунітэту, папярэдзіўшы тым самым з’яўленне імуналогіі.
23 лютага 1884 года Сігізмунд Свянціцкі далажыў Таварыству мінскіх урачоў аб паспяхова праведзенай (у снежні 1883) разам з Іванам Стржалкам аперацыі ліквідацыі пузырна-похвавага свіршча, які з’явіўся пасля працяглых і цяжкіх трэціх родаў.
Грамадская дзейнасць
Сябра Таварыства мінскіх ўрачоў (у 1873–1879 і ў 1883–1885 гадах яго прэзідэнт). У Мінску ў 1884 годзе паводле яго ініцыятывы арганізавана санітарная камісія змагання з халерай.
Барыс Маркавіч Брагінскі
Біяграфія
Скончыў Кіеўскі медыцынскі інстытут імя А. А. Багамольца (1947). Працаваў у Украінскім навукова-даследчым інстытуце харчавання (1947—1953, навуковы супрацоўнік клініка-эксперыментальнага аддзела), Таджыкскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1953—1963, дацэнт кафедры факультэцкай тэрапіі), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (з 1963, загадчык кафедры факультэцкай тэрапіі). Навуковыя інтарэсы: клінічная вітаміналогія; паталогія печані; атэрасклератычныя пашкоджанні сасудаў і сэрца.
Калегіяльны касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Гданьск)
Калегіяльны касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Kolegiata Najświętszego Serca Jezusowego) — неагатычны касцёл у Гданьску ў раёне Ужэшч, мясцовасць Верхні Ужэшч.
Касцёл пабудаваны ў 1909–1911 гадах у неагатычным стылі як базіліка, над дахамі бакавых нефаў бачныя падпорныя аркі. Даўжыня багата абсталяванага храма 58 метраў, шырыня 24 метра, вышыня вежы 66 метраў.
Касцёл быў часткова пашкоджаны ў 1945 годзе, але быў адноўлены ў 1948 годзе першым пробашчам ксяндзом Юзафам Затар-Пшытоцкім.
Знаходзіцца па адрасе: г. Гданьск, вул. Затар-Пшытоцкага 3. Раней гэтая вуліца называлася Чорнай вуліцай, таму многія старэйшыя жыхары Гданьска называюць гэты касцёл «Касцёл на Чорнай вуліцы». З 2001 года тут знаходзіцца сядзіба Гданьскай калегіяльнай капітулы.
Юркевіцкі сельсавет
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета складае 949 чалавек, з іх 95,8 % — беларусы.
IC 1891
IC 1891 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Прэзідэнт ЗША
Прэзідэнт ЗША — кіраўнік дзяржавы ЗША, кіраўнік выканаўчай улады (Федэральнага ўрада ЗША і галоўнакамандуючы Арміі і Флота па Канстытуцыі ЗША). Мае права вета на законапраекты (білі), прынятыя Кангрэсам ЗША. Пасада ўведзена Канстытуцыяй ЗША, прынятай ў 1787 годзе. Першым прэзідэнтам ЗША стаў у 1789 годзе Джордж Вашынгтон. Да яго ўступлення ў пасаду вярхоўным кіраўніком канфедэрацыі штатаў, якія падпісалі Дэкларацыю аб незалежнасці, быў Прэзідэнт Кантынентальнага кангрэса.
Дзеючы прэзідэнт ЗША — Джо Байдэн. Афіцыйна 46-ы прэзідэнт ЗША ўступіў у пасаду 20 студзеня 2021 года.
Патрабаванні да кандыдатаў
Стаць Прэзідэнтам ЗША па Канстытуцыі ЗША можа толькі грамадзянін ЗША па нараджэнні (альбо той, хто стаў грамадзянінам ЗША пры зацвярджэнні Канстытуцыі), старэйшы за 35 гадоў і, які пражывае ў ЗША не менш за 14 гадоў. Самым пажылым прэзідэнтам на момант абрання быў Рональд Рэйган, упершыню абраны ў ўзросце 69 гадоў і пераабраны на другі тэрмін ва ўзросце 73 гадоў. Самым маладым быў Тэадор Рузвельт, абраны ва ўзросце 42 гадоў і 10 месяцаў.
Згодна з 22-й папраўкай да Канстытуцыі, прынятай у 1951 годзе, адна і тая ж асоба можа быць абрана прэзідэнтам ЗША не больш за два разы (усё роўна, запар ці з перапынкам). Акрамя таго, калі нейкая асоба пасля смерці або адстаўкі абранага прэзідэнта займала прэзідэнцкую пасаду (з пасады віцэ-прэзідэнта ці інакш) на працягу 2 гадоў і больш, то гэта асоба ў далейшым можа быць абрана Прэзідэнтам не больш за 1 раз. Фактычна прэзідэнты і раней амаль усе выконвалі гэта няпісанае правіла, прытрымліваючыся прыкладу Джорджа Вашынгтона, які прабыў на пасадзе толькі два тэрміны. Аднак у 1940 годзе Франклін Д. Рузвельт быў абраны на трэці тэрмін, а ў 1944 — і на чацвёрты (памёр у 1945). Пасля гэтага, не прымяншаючы заслуг Рузвельта і надзвычайных умоў, у якіх ён пераабіраўся (Другая сусветная вайна), было вырашана заканадаўча абмежаваць колькасць магчымых перавыбранняў, каб гэты выпадак не стаў прэцэдэнтам для ўстанаўлення дыктатуры. 22-я папраўка не мела зваротнай сілы і не распаўсюджвалася на дзейснага на той момант прэзідэнта Гары Трумэна, ён адбыў амаль цалкам тэрмін Рузвельта пасля яго смерці плюс свой уласны, але Трумэн сам не пажадаў зноў балатавацца ў 1952.
Толькі адзін прэзідэнт, Гровер Кліўленд, займаў пасаду два тэрміны з перапынкам.
У многіх краінах з рэспубліканскім праўленнем патрабаванні да кандыдатаў у Прэзідэнты бяруцца аналагічныя патрабаванням у ЗША, напрыклад, узроставы цэнз.
2-гі Далёкаўсходні фронт
2-гі Далёкаўсхо́дні фронт — аператыўна-стратэгічнае аб'яднанне ва ўзброеных сілах СССР падчас Савецка-японскай вайны. Фронт дзейнічаў у 1945 годзе на Далёкім Усходзе, Маньчжурыі, Сахаліне і Курыльскіх астравах.
Баявыя дзеянні
Фронт быў утвораны 5 жніўня 1945 года з войскаў і ўпраўлення сфарміраванага да вайны Далёкаўсходняга фронту на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 2 жніўня 1945 года. У яго ўвайшлі 2-я чырвонасцяжная армія, 15-я армія, 16-я армія, 10-я паветраная армія, Прыамурская армія СПА, 5-ы асобны стралковы корпус, Камчацкі абарончы раён, іншыя асобныя часці. У аператыўным падначаленні фронту знаходзіліся таксама Амурская ваенная флатылія і Паўночна-Ціхаакіянская ваенная флатылія.
9 жніўня фронт перайшоў у наступленне супраць японскіх 1-га фронту, 5-га фронту і 4-й асобнай арміі на сунгарыйскім, цыцыкарскім і жаахэйскім напрамках. Войскі фронту фарсіравалі рэкі Амур і Усуры, высадзілі Сахалянскі дэсант і прарвалі доўгатэрміновую абарону праціўніка ў раёне Сахалян, пераадолелі горны хрыбет Вялікі Хінган. 20 жніўня 15-я армія фронту заняла Харбін. 2-я Чырвонасцяжная армія выйшла ў раён Калачжань, Лунчжень, 15-я армія ў раён Саньсін, а 5-ы стралковы корпус, які дзейнічаў на жаахэйскім накірунку, у раён Болі. Японскія войскі не змаглі аказаць сур'ёзнага супраціву на гэтых участках і пасля 20 жніўня пачалі масава здавацца ў палон.
11 жніўня часці 16-й арміі пачалі наступ на Паўднёвы Сахалін і да 18 жніўня занялі большую яго частку. У перыяд 19 — 25 жніўня ў партах Маока і Атамары былі высаджаны марскія (у Атамары, акрамя таго і паветраны) дэсанты. 25 жніўня быў заняты адміністрацыйны цэнтр Паўднёвага Сахаліна — горад Таехара. Да пачатку верасня апошнія японскія часткі спынілі супраціў. Аднак з-за павольнага наступу на Сахаліне была адкладзеная плануемая аперацыя па высадцы на японскім востраве Хакайда.
18 жніўня войскі Камчацкага абарончага раёна пры падтрымцы 128-й авіядывізіі пачалі аперацыю па высадцы на востраве Шумшу, гарнізон якога абараняўся да 23 жніўня. Да 28 жніўня былі занятыя іншыя астравы паўночнай частцы грады. З 23 жніўня па 1 верасня савецкія войскі занялі астравы паўднёвай частцы грады.
1 кастрычніка 1945 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 10 верасня 1945 фронт быў расфарміраваны, на базе яго войскаў і палявога ўпраўлення зноў створана Далёкаўсходняя ваенная акруга (2-га фарміравання).
Камандаванне фронту
Камандуючы: Член Ваеннага Савета: Начальнік штаба: Камандуючы артылерыяй фронту
Сіняк звычайны
Сіняк звычайны, таксама Сіняквет звычайны (Echium vulgare) — двухгадовая травяністая расліна з роду сямейства.
Назва
Сіняквет звычайны, печаніца, асацец, кепек, сіні цвет.
Марфалогія
Сіняквет звычайны — двухгадовая расліна (манакарпік), пакрытая калючымі шчацінкамі з прымешкай дробных бялёса-шэрых варсінак на круглым прямостаячым, звычайна простым сцябле, якое дасягае вышыні 35-100 см.
Лісце лінейна-ланцетнае, завостраная, да 13 см даўжынёй і 1,5 см шырынёй, з адной добра прыкметнай сярэдняй жылкай, сядзячыя, толькі самыя ніжнія (адміраюць падчас квіцення) звужаныя пры аснаванні ў кароткі хвосцік.
Кветкі сядзячыя, размешчаны на кароткіх бакавых галінках, якія ўтвараюць па сцябле вузкамяцельчатае суквецце. Чашачка пяціраздельная, вяночак сіні, да распускання чырванаваты, 10-15 мм даўжынёй, з тупымі лопасцямі; трубка вяночка не выдаецца з чашачкі. Песцік двухраздельны. Квітнее летам.
Плод з чатырох арэшкаў. Арэшкі бураватыя, тупабугорчатыя.
Обнінская АЭС
Будынак першай у свеце атамнай электрастанцыі ў Обнінску з’яўляецца аб’ектам культурнай спадчыны народаў Расіі рэгіянальнага значэння і ахоўваецца дзяржавай.
Сіняк звычайны
Распаўсюджанне
Расце на большай частцы Еўропы, у Крыму, у Заходняй Сібіры і на захадзе Цэнтральнай Азіі. На Беларусі па ўсёй тэрыторыі.
Обнінская АЭС
Гісторыя будаўніцтва
У кастрычніку 1945 года тэхнічны камітэт заснаванага пры Саўнаркаме СССР Першага галоўнага ўпраўлення, папярэднік Мінсярэдмаша, разгледзеў запіску акадэміка Пятра Капіцы «Аб прымяненні унутрыатамнай энергіі ў мірных мэтах». Агульнае кіраўніцтва працамі па мірнаму атаму ўзяў на сябе прэзідэнт Акадэміі навук Сяргей Вавілаў. Неўзабаве Ігар Курчатаў выклаў свае меркаванні аб магчымасці выкарыстання графітавага рэактара-напрацоўніка плутонію і для вытворчасці электраэнергіі. Прыняўшы пад увагу довады навукоўцаў, урад СССР 16 мая 1949 года выпусціў пастанову аб стварэнні першай атамнай электрастанцыі. Навуковым кіраўніком работ быў прызначаны Курчатаў (у той жа час займаўся стварэннем атамнай бомбы), а галоўным канструктарам рэактара — Мікалай Далежаль.
Сіняк звычайны
Распаўсюджанне
Расце па сухіх схілах, па ярах ў пустках ў лясной і стэпавай зонах. Расце як пустазелле на выганах, у пасевах, каля жылля і дарог, часам разводзіцца каля пчальнікоў як меданос.
Обнінская АЭС
Гісторыя будаўніцтва
У маі 1950 года выйшла пастанова ўрада краіны аб пачатку работ па будаўніцтве першай АЭС. Праз год было вырашана пытанне аб месцы яе збудавання. У 1951 годзе выйшла другая Пастанова Савета міністраў СССР аб распрацоўцы мерапрыемстваў па будаўніцтве першай АЭС.
Да збудавання быў прыняты праект уран-графітавага рэактара канальнага тыпу з трубчастымі цеплавыдзяляльных элементамі (ЦВЭЛ) з цеплаздымам вады, якая не закіпае, пад ціскам 100 атмасфер. Пры выбару тыпу рэактара ўлічваўся вопыт, які быў назапашаны пры стварэнні і эксплуатацыі прамысловых рэактараў, якія выраблялі плутоній. Тэхніка атрымання цеплавой і электрычнай энергіі за кошт дзялення ядзернага паліва ў значнай меры выкарыстала тэхніку звычайнай цеплавой энергетыкі.
Сіняк звычайны
Хімічны склад
Усе часткі расліны атрутныя, бо ўтрымліваюць цынагласін — яд, падобны курарэ, а таксама консалідзін, які таксама з’яўляецца моцным нервовым ядам. У лісці і сцеблах выяўленыя сапаніны, халін і вітамін C.
Обнінская АЭС
Гісторыя будаўніцтва
Будаўніцтва будынка АЭС пачалося ў 1952 годзе на месцы былой вёскі Пяткіна. Незадоўга перад пускам рэактара, у лютым 1954 года ў ФЭІ быў збудаваны рэактар нулявой магутнасці («крытычны стэнд»). Ён быў сабраны ў адным з лабараторных пакояў, размешчаных на першым паверсе галоўнага корпуса ФЭІ. Мэтай стварэння стэнда, на думку кіраўніка фізічных разлікаў рэактара АЭС Міхаіла Мінашына, была неабходнасць эксперыментальнай праверкі прыдатнасці разліковых методык, якія выкарыстоўваліся пры вызначэнні характарыстык рэактара першай АЭС. На гэтым стэндзе 3 сакавіка 1954 года ўпершыню ў ФЭІ (і на тэрыторыі Калужскай вобласці) была ажыццёўлена самападтрыманая ланцуговая рэакцыя дзялення урана.
Водаастуджальны канальны уран-графітавы энергетычны рэактар атрымаў назву АМ-1. Што азначае «АМ», ёсць два меркаванні: «атам марскі», і «атам мірны». Магчыма, першапачаткова ён і разглядаўся як прататып транспартнага ядзернага рэактара (для караблёў і падводных лодак), аднак неўзабаве стала зразумела бесперспектыўнасць выкарыстання на іх грувасткіх уран-графітавых атамных «катлоў», і абрэвіятуру ўдала раскадзіравалі па другім варыянце — яна цалкам адпавядала прызначэнню атамнай станцыі.
Сіняк звычайны
Гаспадарчае значэнне і ўжыванне
Квітнеючы сіняквет — вельмі каштоўны меданос, з 1 гектара пчолы здабываюць 300—400 кг мёда (на Паўночным Каўказе пры спрыяльных умовах надвор’я да 1000 кг ). Бескаляровы і празрысты нектар сіняквета пазбаўлены паху. Мёд — густы і павольна крышталізуецца, адносіцца да першагатункавых мядоў, мае светла-бурштынавы колер, валодае прыемным пахам і вельмі добрымі смакавымі якасцямі.
Обнінская АЭС
Пуск і далейшае выкарыстанне
Перад пускам рэактара быў складзены штатны расклад і ўкамплектаваны 4 змены персаналу. Пускавую групу ўзначальваў савецкі фізік-ядзершчык Барыс Дубоўскі, які меў вопыт пуску першага ў СССР рэактара, ажыццёўленага пад кіраўніцтвам Курчатава 26 снежня 1946 года. Дырэктарам першай АЭС быў прызначаны Мікалай Мікалаеў. Навуковым кіраўніком усяго праекта стаў незадоўга да гэтага прызначаны дырэктарам ФЭІ Дзмітрый Блохінцаў — вядомы ў той час фізік-тэарэтык, прафесар Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Першымі пускавымі дзяжурнымі навуковымі кіраўнікамі былі Андрэй Красін, Барыс Дубоўскі і Міхаіл Мінашын. Барыс Дубоўскі затрымаўся ў Харкаве з-за нялётнага надвор’я на шэсць сутак, і фізічны пуск быў адкладзены да яго прыезду. 9 мая ў 19 гадзін 7 хвілін пры загрузцы прыкладна 60 паліўных каналаў (ПК) быў дасягнуты крытычны стан. Далей актыўная зона рэактара была загружана цалкам, змясціўшы 128 ПК. 26 чэрвеня 1954 года ўпершыню ў свеце на АЭС быў ажыццёўлены энергетычны пуск. Начальнік аб’екта «В» Дзмітрый Блохінцаў запісаў у аператыўным журнале: «17 гадзін 45 хвілін. Пар пададзены на турбіну». Акадэмікі Курчатаў і Аляксандраў павіншавалі ўсіх удзельнікаў гістарычнай падзеі па-руску: «С лёгким паром!». На наступны дзень, 27 чэрвеня, станцыя была падключана да энергасістэмы СССР.
Сіняк звычайны
Гаспадарчае значэнне і ўжыванне
Сіняквет звычайны хатнія жывёлы не ядуць, як корм для жывёлы не прымяняецца.
Обнінская АЭС
Пуск і далейшае выкарыстанне
У кастрычніку 1954 года на Обнінскую АЭС прыбылі для навучання камандзіры і інжынер-механікі двух экіпажаў першай савецкай атамнай падводнай лодкі «Ленінскі камсамол».
Сіняк звычайны
Гаспадарчае значэнне і ўжыванне
У насенні маецца да 28 % тлустага высыхаючага алею, які можна выкарыстаць у лакакрасачнай вытворчасці.
Обнінская АЭС
Пуск і далейшае выкарыстанне
Да кастрычніка 1954 года станцыя была выведзена на праектныя параметры. Электрычнасць, выпрацаваная першай у свеце атамнай электрастанцыяй, пайшла знешнім спажыўцам — у сетку Мосэнерга. За ўдзел у распрацоўцы, пуску і засваенні станцыі Д. І. Блахінцаву, М. А. Далежалю, А. К. Красіну і У. А. Малых была прысуджана Ленінская прэмія. Вялікая група распрацоўшчыкаў і эксплуатацыйнікаў была ўзнагароджана ордэнамі і медалямі СССР. У першы перыяд працы Обнінская АЭС разглядалася як доследная энергетычная станцыя. Але, пачынаючы з 1956 года, на ёй сталі праводзіцца розныя даследаванні, у прыватнасці, неабходныя для стварэння больш магутных станцый. З 1956 года станцыя стала адкрытай для савецкіх і замежных дэлегацый. Дзясяткі тысяч экскурсантаў амаль з усіх краін свету наведалі АЭС, што спрыяла змене погляду людзей на атамную праблему.
Важнай асаблівасцю, звязанай са стварэннем першай атамнай электрастанцыі, стаў паралельны працэс правядзення навуковых эксперыментаў, звязаных з распрацоўкамі тыпавых праектаў, стварэннем неабходнага абсталявання, праектаваннем і будаўніцтвам спецыялізаваных будынкаў і мантажом спецыяльных збудаванняў. Гэта акалічнасць патрабавала пастаяннай каардынацыі работ і дакладнага іх выканання. У выніку такі падыход забяспечыў у сціснутыя тэрміны стварыць першую АЭС. Гэта апынулася магчымым пры актыўным і непасрэдным удзеле ў стварэнні станцыі бачных і адказных дзеячаў навукі, прамысловасці і ўрада. Пераход ад прамысловага рэактара, у якім узровень тэмператур матэрыялаў у актыўнай зоне рэактара адносна нізкі, да энергетычнага рэактара з больш высокім узроўнем тэмператур матэрыялаў, неабходным для атрымання высокатэмпературнага цяпла, запатрабаваў правядзення вялікага і рознабаковага аб’ёму эксперыментальных і разліковых даследаванняў.
Вывад з эксплуатацыі
Да 2000 года далейшая эксплуатацыя адзінага энергаблока Обнінскай АЭС, стала эканамічна немэтазгодная, і рэактар быў заглушаны 29 красавіка 2002 года.
Адпрацаванае паліва з рэактара выгружана, але поўны вывад з эксплуатацыі, які ўключаў у сябе дэмантаж і дэзактывацыю абсталявання, адкладзены на нявызначаны тэрмін.
У 2009 годзе па распараджэнні Прэзідэнта Расіі Дзмітрыя Мядзведзева на базе Обнінскай АЭС быў створаны музей атамнай энергетыкі.
На станцыі праводзяцца шматлікія экскурсіі школьнікаў і студэнтаў, яе наведваюць замежныя дэлегацыі. Экспазіцыя музея ўяўляе сабой крыніцу найбольшай колькасці інфармацыі аб гісторыі развіцця атамнай энергнетыкі.
Веніямін Аркадзевіч Космач
Веніямін Аркадзевіч Космач (нар., в. Талуі, Маладзечанскі раён, Мінская вобласць) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1995), прафесар (1998). Член-карэспандэнт Беларускай акадэміі адукацыі (1999).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Гісторыя», 1982; аспірантура, спецыяльнасць «Усеагульная гісторыя», 1985), Інстытут усеагульнай гісторыі РАН (дактарантура, 1995). Навуковыя інтарэсы: гісторыя Германіі новага і найноўшага часу; гісторыя дзяржавы і права замежных краін; тэорыя і гісторыя культуры; гісторыя і культура Беларусі і Віцебска; гісторыя навукі і адукацыі; краіназнаўства і краязнаўства; гісторыя рэлігій. Працаваў у Віцебскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце ў 1985—1998 гадах, Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава (са жніўня 1998 года да 2009 года, гістарычны факультэт, кафедра ўсеагульнай гісторыі і сусветнай культуры, загадчык кафедры, у 2001—2009 гадах — дэкан факультэта).
Greenways.by
greenways.by — інтэрнэт-рэсурс, які змяшчае інфармацыю пра "Зялёныя Шляхі - Greenways" – шматфункцыянальныя маршруты прыроднай і культурнай спадчыны, якія праходзяць уздоўж натуральных экалагічных калідораў, рэк, гістарычных гандлёвых шляхоў, старых чыгунак.
Берлінскі вазапісец
Берлінскі вазапісец — умоўнае імя, дадзенае атычнаму грэчаскаму вазапісцу, якога даследчыкі, разам з Клеафрадам, называюць адным з найвялікшых вазапісцаў пачатку 5 стагоддзя да н. э. Берлінскі вазапісец разам з Клеафрадам належаў да групы так званых вазапісцаў-піянераў, якія заснавалі тэхніку.
Greenways.by
Прадстаўлена сетка "Зялёных Шляхаў" у Беларусі, а таксама іншых краінах Цэнтральнай і Усходняй Еўропы.
Берлінскі вазапісец
Берлінскі вазапісец быў названы брытанскім археолагам класічнасці сэрам Джонам Бізлі па вялікай амфары (імянная ваза), якая цяпер захоўваецца ў, хоць ніводная работа мастака не мае яго подпісу.
Greenways.by
Каардынатар праекту – Грамадскае Аб’яднанне "Агра- і Экатурызм".
Берлінскі вазапісец
Творчасць
Маляваныя ім фігуры пераважна ізаляваныя або парныя, без распрацоўкі сюжэту на глянцавым чорным фоне. Яго стылю ўласціва, што высокія фігуры пачынаў прамалёўваць з сярэдзіны вазы, праз плячо і спыняўся каля шыйкі вазы. Значную ўвагу Берлінскі вазапісец надаваў драпіроўцы адзення і дэталізацыі рыс твару. Прыкметнымі з’яўляюцца вочы фігур. Унікальным для Берлінскага мастака — роспіс асновы арнаментам са змяняльнымі адзін аднаго кубікамі з меандрам і крыжыкамі пад адзінкавымі ключавымі фігурамі; такая звычка ўласцівая толькі яму і яго вучням. Сярод вучняў берлінскага вазапісца — вазапісец Ахілеса.
Даследчыкі лічаць што за гады сваёй актыўнай дзейнасці Берлінскі вазапісец стварыў каля 400 ваз. Большасць яго работ была знойдзена па ўсёй Італіі, гэтая акалічнасць можа значыць, што свае вазы ён мог ствараць на заказ для экспарту у італьянскія калоніі. Пра высокую ацэнку сучаснікаў таленту мастака сведчаць знаходкі ваз Берлінскага вазапісца ў пахаваннях арыстакратаў, у прыватнасці ў гарадах Вульчы, і.
Бенгальскі заліў
Бенга́льскі заліў — заліў Індыйскага акіяна, паміж паўвостравам Індастан на захадзе і паўвостравам Індакітай і астравамі Андаманскімі і Нікабарскімі на ўсходзе.
Плошча 2192 км². Сярэдняя глыбіня 2586 м, найбольшая — 5258 м. Прылівы паўсутачныя. Частыя трапічныя ўраганы. У заліў упадаюць рэкі Ганг, Брахмапутра. Асноўныя парты — Калькута, Мадрас (Індыя), Чытагонг (Бангладэш), Сітуэ (М’янма).
Парацэльс
Парацэ́льс (Paracelsus, сапраўднае імя Філіп Аўрэал Тэафраст Бамбаст фон Гогенгайм, Philippus Aureolus Theophrastus Bombast von Hohenheim; нар. у канцы 1493 г. у г. Эйнзідэльн, кантон Швіц — памёр 24 верасня 1541, Зальцбург) — знакаміты алхімік, урач і акультыст. Яму таксама прыпісваецца найменне цынку.
Фасціў
Фастаў ці Фасціў  — горад (з 1938) абласнога падпарадкавання Кіеўскай вобласці Украіны, на р. Унава (прыток Ірпеня), за 64 км на паўднёвы захад ад Кіева. Чыгуначны вузел (лініі на Жытомір, Кіеў, Казатын, Знам’янку). Заводы: хімічнага машынабудавання, электратэрмічнага абсталявання і інш. Мэблевая, швейная фабрыкі. Прадпрыемства па абслугоўванню чыгуначнага транспарту; харчовая прамысловасць. Вытворчасць будматэрыялаў. Музей гісторыі горада.
Іст-Рывер
Іст-Рывер (East River) — суднаходны праліў у горадзе Нью-Ёрку паміж залівам Апер-Нью-Ёрк і пралівам Лонг-Айлэнд-Саўнд, які адлучае нью-ёркскія раёны Манхэтан і Бронкс ад Брукліна і Квінз. Звязаны з рэкамі Гудзон і Гарлем. Даўжыня 26 км.
Сем аўтамабільных мастоў (сярод іх Бруклінскі мост, Манхэтанскі мост, Вільямсбургскі мост, мост Квінсбора), чыгуначны мост, пад пралівам праходзяць два аўтамабільныя тунэлі. Партовыя будынкі, у тым ліку былы ваенны порт (у Брукліне). Па беразе ўздоўж Манхэтана праходзіць аўтамагістраль ФДР Драйв, тут жа — будынак штаб-кватэры ААН. У раёне Квінз ля берага праліва — аэрапорт Ла-Гуардзія.
Сцяпан Іванавіч Катовіч
Сцяпан Іванавіч Катовіч (нар., Варапаева, Віцебская вобласць ) — беларускі мастак. Член Беларускага саюза мастакоў (1984).
Біяграфія
У 1971 годзе скончыў Мінскае мастацкае вучылішча, Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1976). Вучыўся ў Г. Вашчанкі. Удзельнік мастацкіх выставак з 1976 года.
Жыве ў Касцюковічах.
Творчасць
Працуе ў манументальна-дэкаратыўным мастацтве і станковым жывапісе.
Асноўныя творы: роспісы «Музыка» ў музычнай школе пры Беларускай акадэміі музыкі, «Вячэрняя песня» ў Доме культуры прафтэхадукацыі; вітражы на станцыі метро «Інстытут культуры» (усе ў Мінску); палотны «Мінскае падполле», «Парыў», «Вячэрняя песня».
Віцебскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт
Віцебскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт (ВДМУ) — вышэйшая медыцынская навучальная ўстанова у Віцебску. Размяшчаецца ў комплексе будынкаў па праспекце Фрунзэ. Ва ўніверсітэце функцыянуе 63 кафедры, дзе працуюць 56 дактароў і 227 кандыдатаў навук, з іх 44 прафесары і 171 дацэнт.
Факультэты
У складзе ўніверсітэта ў цяперашні час існуе 7 факультэтаў:
Гісторыя
Створаны пад назвай Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут Пастановай Савета народных камісараў БССР ад 01.11.1934 года як бальніца-медыцынская ВНУ, на ўсіх курсах навучалася 250 чалавек.
Першым дырэктарам інстытута прызначаны доктар медыцынскіх навук, прафесар Майсей Анісімавіч Хазанаў, выпускнік медыцынскага факультэта Бернскага ўніверсітэта.
У 1938 годзе бальніца-медыцынская ВНУ перайменавана ў Віцебскі медыцынскі інстытут.
За сваю гісторыю ВНУ падрыхтавала больш за 40 тысяч спецыялістаў, якія працуюць у сістэме аховы здароўя па ўсёй Беларусі.
Інстытут падчас вайны
Да 1941 года было ажыццёўлена сем выпускаў урачоў. У пачатку вайны інстытут быў эвакуіраваны ў Чалябінск, затым у 1943 годзе — у Яраслаўль. Пасля на базе Віцебскага медыцынскага інстытута быў створаны Яраслаўскі медыцынскі інстытут. У 1944 годзе частка супрацоўнікаў інстытута вярнулася ў Мінск, удзельнічала ў аднаўленні Мінскага медыцынскага інстытута. У 1946 годзе інстытут вярнуўся на родную Віцебшчыну.
Пасляваенны перыяд
З 1946 года па 1950 ВНУ ўзначальваў Анісім Іванавіч Саўчанка, намеснік Міністра аховы здароўя БССР. У 1948 годзе было створана студэнцкае навуковае таварыства. У 1959 годзе ўступае ў строй будынак галоўнага вучэбнага корпуса і ствараецца, нароўні з дзейным лячэбна-прафілактычным факультэтам, фармацэўтычны факультэт. 1962 г. — адкрыццё ЦНДЛ (цэнтральнай навукова-даследчай лабараторыі). З 1974 года адкрыта падрыхтоўчае аддзяленне (пазней — факультэт прафарыентацыі і давузаўскай падрыхтоўкі), якое рыхтуе абітурыентаў для паступлення ў інстытут.
1980-я гг
З 1979 па 1996 год рэктар — Сачак Міхаіл Рыгоравіч, прафесар, заслужаны дзеяч навукі БССР. У 1984 годзе Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР за вялікія заслугі ў падрыхтоўцы кадраў для практычнай аховы здароўя, падрыхтоўцы кадраў для замежных дзяржаў і ў сувязі з 50-годдзем інстытут ўзнагароджваецца ордэнам Дружбы народаў. Установа набывае назву Віцебскі ордэна Дружбы народаў медыцынскі інстытут. У тым жа 1984 годзе адкрываецца факультэт удасканалення ўрачоў. У 1989 годзе інстытут з падначалення Міністэрства аховы здароўя СССР перадаецца Міністэрству аховы здароўя БССР.
1990-я гг.
З 1997 па 2005 гг. універсітэт узначальваў Аляксандр Косінец. За гэты перыяд ва ўніверсітэце праведзены глыбокія пераўтварэнні. Адкрыты факультэты: падрыхтоўкі замежных грамадзян (1997), павышэння кваліфікацыі спецыялістаў і перападрыхтоўкі кадраў (1997), прафарыентацыі і давузаўскай падрыхтоўкі (1998), стаматалагічны (2001), педагогікі і псіхалогіі вышэйшай медыцынскай школы (2001). На факультэтах арганізуюцца новыя кафедры і курсы павышэння кваліфікацыі спецыялістаў.
У 1998 годзе інстытут паспяхова прайшоў атэстацыю і акрэдытацыю на статус вышэйшай навучальнай установы ўніверсітэцкага тыпу і ператвораны ў Віцебскі дзяржаўны ордэна Дружбы народаў медыцынскі універсітэт.
2000-я гг.
10 сакавіка 2003 года загадам Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь была створана Клініка ВДМУ. У 2010 годзе ўведзены ў строй марфалагічны корпус, а ў 2011 года асобны будынак медыцынскай бібліятэкі ВДМУ. У 2007 годзе падпісаны Пратакол сумесных дзеянняў па стварэнні філіяла ВДМУ ў ДЗР Шры-Ланка. У 2008 годзе заключаны дагавор аб узаемным супрацоўніцтве з Гданьскай медыцынскай акадэміяй (Рэспубліка Польшча). У 2009 годзе наладжана супрацоўніцтва з аргенцінскім універсітэтам Маймонідас. У лістападзе 2011 года споўнілася 30 гадоў з моманту пачатку падрыхтоўкі замежных грамадзян у Віцебскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце. На дадзены момант ва ўніверсітэце навучаюцца замежныя студэнты з 29 краін свету. У 2015 годзе Універсітэт стаў членам Еўразійскай Асацыяцыі універсітэтаў, Міжнароднай асацыяцыі медыцынскай адукацыі, Еўрапейскай асацыяцыі фармацэўтычных факультэтаў, Асацыяцыі медыцынскіх навучальных установе ў Еўропе.
Дэмакратычная партыя ЗША
Дэмакратычная партыя ЗША (Democratic Party, Democrats) — адна з двух галоўных партый ЗША, якія ўтвараюць двухпартыйную сістэму. З'яўляецца адной з самых старажытных палітычных партый у свеце. Яе неафіцыйны сімвал — асёл, які брыкаецца, колер партыі — сіні.
Заснавальнікамі партыі лічацца Томас Джэферсан (які заклаў асновы партыі ў 1792) і Эндру Джэксан (першы прэзідэнт ЗША, абраны як кандыдат ад гэтай партыі ў 1828).
У 1828- 1860 дэмакраты дамінавалі на палітычнай сцэне ЗША, часам выпускаючы ўладу ў рукі вігаў. Але з пачатку Грамадзянскай вайны (1861) і да 1912 кіруючай партыяй практычна ўвесь гэты час была заснаваная Абрахамам Лінкальнам Рэспубліканская партыя ЗША. Адзіным палітыкам-дэмакратам, які быў абраны прэзідэнтам у той перыяд, быў Стывен Гровер Кліўленд.
У XX стагоддзі дэмакратычная партыя здабыла другое дыханне і дала такіх выбітных прэзідэнтаў, як Томас Вільсан, Франклін Рузвельт і Джон Кенэдзі.
IC 1892
IC 1892 — галактыка тыпу SB/P у сузор’і Эрыдан.
Глэваха
Гляваха ці Глэваха  — пасёлак гарадскога тыпу ў Васылькіўскім раёне Кіеўскай вобласці, за 10,5 км ад Кіева на рацэ Глява. Праз пасёлак праходзяць аўтамабільная дарога міжнароднага значэння і Паўднёва-Заходняя чыгунка. Плошча пасёлка — 9,61 км², насельніцтва — 8,9 тыс. чалавек (2016).
IC 1892
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Глэваха
У ХІХ стагоддзі сяло Гляваха было ў складзе Глявахскай воласці Кіеўскага павета Кіеўскай губерні.
Узгоі
Узго́і (, Узгои) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Серкавіцкага сельсавета.
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Анэлінскага сельсавета, да 29 снежня 1961 года — у склад Азярэцкага сельсавета.
Джордж Форман
Джордж Форман (George Edward Foreman;, Маршал, штат Тэхас, ЗША) — амерыканскі баксёр-прафесіянал, які выступаў у цяжкай вагавой катэгорыі. Алімпійскі чэмпіён 1968 года. Чэмпіён свету цяжкай (версія WBC, 1973—1974; версія WBA, 1973—1974 і 1994; версія IBF, 1994—1995) вагавой катэгорыі.
Аляксандр Мікалаевіч Радзішчаў
Аляксандр Мікалаевіч Радзішчаў (20 (31) жніўня 1749, Масква — 12 (24) верасня 1802 г., Санкт-Пецярбург) — рускі пісьменнік, філосаф, паэт, дырэктар Пецярбургскай мытні і ўдзельнік Камісіі па складанні законаў.
Прудок (Барысаўскі раён)
Прудо́к (, Прудок) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Прыгараднага сельсавета.
Да 16 студзеня 1969 года вёска ўваходзіла ў склад Велікастахаўскага сельсавета.
Валья
Насельніцтва складае 5073 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 91 чал./км². Займае плошчу 56 км². Паштовы індэкс — 50036. Тэлефонны код — 055.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Пётр.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Кульчыцкі
Кульчыцкі — прозвішча.
Лакадыўскія астравы
Лакады́ўскія астравы (Laccadive Islands) — група астравоў (каралавых атолаў вышынёй 3-4 м) у Аравійскім моры, на захадзе ад Малабарскага ўзбярэжжа паўвострава Індастан. Належаць Індыі, уваходзяць у склад астраўной саюзнай тэрыторыі Лакшадвіп. Плошча 18,6 км². Клімат субэкватарыяльны, мусонны.
Рудольф Вірхаў
Рудольф Людвіг Карл Вірхаў (Rudolf Ludwig Karl Virchow;, Свідвін, Памеранія — , Берлін) — вялікі нямецкі навуковец і палітычны дзеяч другой паловы XIX стагоддзя, лекар, патолагаанатам, гістолаг, фізіёлаг, заснавальнік клетачнай тэорыі ў біялогіі і медыцыне, тэорыі клетачнай паталогіі ў медыцыне; быў вядомы таксама як археолаг, антраполаг і палеантолаг.
Біяграфія
Навуковыя працы па тэорыі цэлюлярнай (клетачнай) паталогіі, у адпаведнасці з якой паталагічны працэс — сума парушэнняў жыццядзейнасці асобных клетак арганізма. Апісаў патамарфалогію і растлумачыў патагенез асноўных агульнапаталагічных працэсаў. Трыяда Вірхава апісвае тры катэгорыі фактараў, якія, як лічыцца, спрыяюць развіццю трамбоза.
Займаўся антрапалогіяй, археалогіяй і этнаграфіяй. У апошнія гады жыцця праціўнік эвалюцыйнага вучэння Ч. Дарвіна.