cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Беларуская батальённа-тактычная група ў Казахстане
Ход аперацыі
Са слоў прапаршчыка Рамана Шаўкова, самай складанай часткай місіі стала начное патруляванне, паколькі з-за стэпавай мясцовасці вайскоўцам маглі пагражаць снайперы. У першую ноч міратворцы працавалі «тэрмінова» і ляжалі на зямлі, таму што не было магчымасці ўжыць інжынерныя ўмацаванні. Раўніны не дазвалялі там выкарыстоўваць зморшчыны мясцовасці і неяк схавацца. Вайскоўцам было цяжка ляжаць на ветры на прадуваным баку. Камандзір міратворчай роты Ігар Гіль падзяліўся, што першыя тры дні ў Казахстане прайшлі для яго цалкам без сну, паколькі пастаянныя аб’езды блокпастоў і праверкі папросту не пакідалі на гэты час.
Як заяўляў Шаўкоў, ніхто не спрабаваў прарвацца скрозь беларускія пазіцыі да аэрадрома, але «прыязджалі мясцовыя жыхары – проста пагутарыць і расказаць, якая навокал абстаноўка». Ад іх міратворцы атрымалі інфармацыю аб навакольных населеных пунктах і раёнах, адкуль да аэрадрома маглі патэнцыйна прайсці людзі. Прычым, як аказалася, мясцовыя жыхары былі настолькі самаарганізаваны, што да пазіцый вайскоўцаў ніхто не мог даехаць без надгляду. Насельніцтва актыўна дапамагала замежнікам і нават арганізавала ўласныя атрады самаабароны.
Тым часам у сеціве з’явілася інфармацыя, што беларускія вайскоўцы былі атакаваны: адзін баец забіты, двое паранены. Андрэеў абверг гэтыя паведамленні. Начальнік Аб’яднанага штаба АДКБ Анатоль Сідараў таксама заявіў, што ніякіх боесутыкненняў або абстрэлаў кантынгентаў міратворцаў АДКБ падчас іх знаходжання ў Казахстане не зафіксавана. Аднак у раёне аэрадрома Жэтыген было тры спробы весці разведку з дапамогай дронаў, але беларускія вайскоўцы адрэагавалі своечасова, перашкодзіўшы палётам беспілотнікаў у сваім сектары.
Ужо 14 студзеня беларускія міратворцы, у сувязі з хуткім завяршэннем місіі, вярнуліся дадому. Сустракаць іх на аэрапорт у Мачулішчах прыехаў прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка.
Гаране
Назву Гара́не маюць:
Лівійская армія
Лівійская армія (الجيش الليبي) — ваенная арганізацыя, якая прадстаўляла ў гады грамадзянскай вайны і двоеўладдзя ў Лівіі інтарэсы заходняга Урада нацыянальнай згоды. Галоўным праціўнікам з’яўлялася Лівійская нацыянальная армія, якая падпарадкоўвалася уладам на ўсходзе краіны, а менавіта ППЛ.
Чака
Ча́ка, або Ша́ка (Shaka kaSenzangakhona; каля 1787 — 22 верасня 1828) — правадыр (інкосі) племені зулусаў. Ператварыў зулусаў з невялікага племені ў народ, які панаваў нейкі час на большай частцы Паўднёвай Афрыкі. Ён быў выбітным вайсковым стратэгам і адным з выбітных палітычных правадыроў зулусаў.
Біяграфія
Чака нарадзіўся на тэрыторыі сучаснай паўднёвааафрыканскай правінцыі Квазулу-Натал як сын правадыра Сензангаконы і князёўны Нандзі, што належалі да блізкасваяцкіх кланаў, якім было забаронена ўступаць у шлюб, а таму нараджэнне Чакі стала непрыемнай падзеяй для ўсяго роду. Нандзі і яе сын цярпелі ад пастаянных кпінаў і прыніжэнняў. У шасцігадовым узросце Чака разам з маці быў выгнаны з бацькавага крааля, і яны пайшлі да сваякоў маці. У выніку голаду Чака разам з маці ізноў перасяліўся да цёткі, клан якой жыў побач з магутным племянным саюзам мтэтва на чале са старым правадыром Джобэ. Яго наследнікам стаў Дзінгісваё, які аказаў найвялікшы ўплыў на Чаку.
Чаку было прыкладна 23 гады, калі Дзінгісваё уключыў інтангу (векавую групу) Чакі ў полк Ізі-ц'ве. Чака служыў мтэтва шэсць гадоў і вылучыўся харобрасцю, стаў генералам. Дзінгісваё высунуў новыя ідэі вайсковай арганізацыі: у першую чаргу гэта палкі (імпі) і іерархічная структура войска. Створаныя такім чынам магутныя войскі сталі прычнай Мфекане — перасялення народаў паўднёвай Афрыкі — разбітыя супольнасці ратаваліся ўцёкамі, пераймалі новыя метады вядзення вайны і ў сваю чаргу нападалі, так пачыналіся ўсё новыя войны і мяняўся лад жыцця. Чака пераняў і ўдасканаліў вайсковыя метады Дзінгісваё, і выкарыстаў іх за часы ўласнага кіравання.
Пасля смерці Чакавага бацькі Сензангаконы Дзінгісваё дапамог Чаку разбіць яго брата і той стаў уладаром ў 1816 годзе. Чака заснаваў сістэму палкоў, падобную сістэме Дзінгісваё, увёў новую зброю і шчыты, цэнтралізавана захоўваючы некаторыя яе віды ва ўласных складах. Чака таксама дысцыплінаваў войска і прывучыў яго да бліжняга змагання, а таксама падвысіў яго мабільнасць.
Да Чакі большасць баёў у гэтым рэгіёне Афрыкі былі масавымі бітвамі, калі войскі перакідваліся паляўнічымі дзідамі з адлегласці паўсотні метраў, крыху манеўруючы. Чака вынайшаў знакамітую зулускую тактыку бітвы, прыдумаўшы для свайго войска новае шыхтаванне — «бычыныя рогі» - ў чатыры группы. Перамагаючы навакольныя плямёны Чака прапаноўваў ім выбар — знішчэнне ці далучэнне да яго войскаў. Далучаныя пакідалі свае плямёны і станавіліся зулусамі. Новыя ваяры навучалі зулускаму майстэрству вайны і фармаваліся ў палкі. Чака змяніў характар вайны і ўкараніў такі яе метад, як поўнае фізічнае знішчэнне ворага. Тактыка Чакі выкарыстоўвалася зулусамі і пасля яго смерці, яна аказалася дзейснай нават супраць узброеных стрэльбамі англічан.
У апошнія гады яго жыцця, на землях зулусаў з'явіліся англічане і Чака лічыў сваёй галоўнай задачай авалодаць ведамі белага чалавека, але канкрэтных крокаў зрабіць не паспеў. Чака дазволіў еўрапейскім пасяленцам прыйсці і дзейнічаць у сваім каралеўстве, чым адчыніў шлях да далейшага брытанскага ўмяшання.
IC 4121
IC 4121 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Хіюмаа (павет)
Хійу (Hiiu maakond) — павет у Эстоніі, тэрыторыя якога складаецца з вострава Хійумаа і маленькіх астравоў навокал яго.
Олья
О́лья (Oglio) — рака ў Паўночнай Італіі. Левы прыток ніжняга цячэння ракі По.
Хіюмаа (павет)
Адміністрацыйны цэнтр павета — Кярдла.
У склад павета ўваходзяць 5 адміністрацыйных адзінак — горад Кярдла і 4 воласці:
Олья
Даўжыня 280 км, плошча басейна 6650 км². Цячэ па тэрыторыі вобласці Ламбардыя (правінцыі Брэшыя, Бергама, Крэмона і Мантуя). Утвараецца зліццём двух патокаў, вытокі якіх знаходзяцца ў горным масіве Ортлес (Паўднёвыя Вапняковыя Альпы), — Нарканела з вытокам на ледавіку Прэзена, і Фрыджыдольфа з вытокам у возеры Эркавала ў нацыянальным парку Стэльвіа.
Працякае па даліне Камоніка, цераз возера Ізеа, затым па Паданскай раўніне. Упадае ў раку По ў правінцыі Мантуя.
Мармонава
Мармонава (Мармоново) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сямлёўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Майсенская марка
Майсенская марка (Markgrafschaft Meißen) — сярэдневяковае маркграфства на тэрыторыі сучаснай зямлі Саксонія. Далучана да Курфюрства Саксонія ў 1423 годзе.
Гісторыя
У час паходу супраць славян—далямінцаў кароль Генрых I Птушкалоў у 928/929 годзе на ўзгорку каля ракі Эльба загадаў узвесці крэпасць. Яна была названа па імі ручая Мейза. Каля падножжа крэпасці ўжо ў гэтым стагоддзі развіўся аднайменны горад (Майсен). У 968 годзе тут упершыню згадваўся маркграф майсенскі Вігберт. Краспасная гара ў тым жа годзе стала рэзідэнцыяй біскупа новастворанага Майсенскага біскупства. З 1068 года таксама згадваецца бургграф. З часам развілося бургграфства Майсен.
На працягу XI стагоддзя сфера панавання майсенскіх маркграфаў пашырылася да ракі Найсэ, а пазней і ў паўднёвым кірунку да Рудных гор. У 983 годзе маркграфам быў нейкі Рыкдаг, з 985 года маркграфамі былі Экегардынеры. У выніку Будышынскага міру з 1018 па 1031 год «Зямля мілцэнаў» (пазней Верхняя Лужыца) была аддзелена ад маркграфства.
У 1046 годзе маркграфства атрымалі графы з дынастыі Веймар-Орламюндэ, у 1067 годзе — Брунаны, прадстаўнік якіх, Эгберт II, у час барацьбы за інвестытуру ў 1089 годзе быў скінуты. Яго змяніў у тым жа годзе Генрых I Айленбургскі (1089—1103) з дынастыі Ветынаў. Яго пераемнікам удалося захаваць маркграфства пад сваёй уладай. У час кіравання маркграфаў Конрада Вялікага (1123—1156), Атона Багатага (1156—1191) і Дытрыха I (1190/1197-1221) маркграфства было пашырана.
У 1264 годзе Генрых III Найяснейшы (1221—1288) перамог у спрэчцы наконт спадчыны Ландграфства Цюрынгія (у так званай вайне за Цюрынгскую спадчыну), дзе яго дзядзька, Генрых IV Распэ, у 1247 годзе памёр бяздзетным. У 1243/1255 Генрых III Найяснейшы набыў Плайсенланд каля горада Альтэнбург і пфальцграфства Саксонія. Спроба караля Альбрэхта I Габсбурга вярнуць сабе феод маркграфства Майсен, пацярпела крах у 1307 годзе пасля яго паражэння ў бітве пад Лукау.
У 1423 годзе майсенскаму маркграфу Фрыдрыху I было перададзена герцагства Саксен-Вітэнберг. Тым самым маркграфства Майсен стала часткай курфюрства Саксонія і страціла характар самастойнага княства. Лейпцыгскі падзел 1485 года паміж братамі Эрнстам і Альбрэхтам прывёў да аддзялення Майсена ад Саксоніі (Цюрынгія была падзелена паміж братамі).
У 1547 годзе герцаг Морыц атрымаў тытул курфюрста Саксоніі, пасля чаго яго ўладання, у тым ліку Майсен, сталі часткай курфюрства (а пазней і каралеўства) Саксонія.
Граніцы маркграфства Майсен амаль супадаюць з граніцамі сучаснай зямлі Вольная дзяржава Саксонія.
Таксама існавала бургграфства Майсен, першапачатковыя граніцы якога амаль супадаюць з граніцамі сучаснага раёна Майсен.
Асінкі
Асінкі — тапонім.
NGC 1463
NGC 1463 (іншыя абазначэнні — ESO 117-9, IRAS03453-5957, PGC 13807) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Сетка.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Спайс бойз
Сюжэт
Васіліса прыязджае ў родны гарадок на вяселле школьнай сяброўкі Іны. Жаніх з двума сябрамі за дзень да вяселля арганізоўвае незапланаваны хлапечнік ў загараднай хаце. Іне гэта не падабаецца, і яна едзе да жаніха высветліць адносіны, Васіліса вырашае падтрымаць сяброўку і суправаджае Іну. У ходзе сваркі Васілісе атрымоўваецца прымірыць маладых. Вечарына набірае абароты, у разгар весялосці хлопцы ўжываюць спайс. Рабят накрывае хваляй галюцынацый, і свет вакол пачынае тануць у крывавай пене.
Крытыка
Журналіст Ульяна Будзік адзначае, што наўрад ці хтосьці стане ўдумліва пераглядаць фільм — у аўтараў і не было такой мэты: усё ж такі гэта фільм на адзін раз.
Прастора
Прасто́ра — адно з фундаментальных паняццяў філасофіі, а таксама матэматыкі і фізікі. Прастора — гэта тое, дзе знаходзяцца ўсе аб’екты матэрыяльнага свету. Прастора і матэрыя цесна звязаныя: па-за прастораю матэрыя існаваць не можа, і наадварот, усё, што знаходзіцца ў прасторы, ёсць матэрыя. Такім чынам, прастору можна ўявіць сабе як універсальнае месціва, уяўную «скрыню», што змяшчае ў сабе ўсю матэрыю, увесь Сусвет.
Класічная фізіка надзяляе прастору наступнымі характарыстыкамі:
Такое ўяўленне аб прасторы адпавядае паняццю трохмернай еўклідавай прасторы і таму прастора ў класічнай фізіцы апісваецца паняццямі еўклідавай геаметрыі.
Савет па ірландскай мове
Савет па ірландскай мове (Foras па Gaeilge, FnaG) — арганізацыя — рэгулятар ірландскай мовы, адказная за захаванне і распаўсюджванне мовы на ўсёй тэрыторыі вострава Ірландыя. Створана 2 снежня 1999 года, аб'яднаўшы функцыі арганізацый Bord na Gaeilge, An Gúm і An Coiste Téarmaíochta, якія былі органамі ўрада Ірландыі.
Найважнейшае мерапрыемства, якое фінансуецца Саветам, — Тыдзень ірландскай мовы (Seachtain na Gaeilge), які праходзіць напярэдадні Дня Святога Патрыка, які адзначаецца па ўсім свеце.
Загаране
Назву Загара́не маюць:
Вячорніца
Вячо́рніца (Hesperis) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Двухгадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны вышынёй да 1 м. Сцёблы прамастойныя, апушаня залозістымі валаскамі або голыя. Лісце суцэльнае, лінейна-ланцэтнае, зубчастае па краі, на кароткіх чаранках. Кветкі двухполыя, белага, жаўтаватага або зеленавата-бурага колеру. Плод — сухі стручок.
Распаўсюджанне
Род налічвае каля 51 (каля 30) відаў, пашыраных у Міжземнамор’і, Сярэдняй Еўропе і Азіі.
Гаспадарчае значэнне
Лекавыя, меданосныя і дэкаратыўныя расліны.
Арэшкі (Смаленская вобласць)
Арэшкі (Орешки) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сямлёўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Канюкі
Даўжыня да 66 см, маса да 1,3 кг. Крылы шырокія, дазваляюць лунаць у палёце. Хвост кароткі, закруглены. Афарбоўка зменлівая; спіна аднатонная, бурая, рыжая ці шэрая, ніз цела паласаты ці плямісты.
Налічваецца 25 відаў. Пашыраны ўсюды акрамя Антарктыкі. На тэрыторыі Беларусі сустракаюцца і, або зімняк.
Пералётныя птушкі. Селяцца ў месцах, дзе лес чаргуецца з адкрытай прасторай (лугі, балоты, высечкі). Гняздуюцца на дрэвах, абрывах берагоў рэк. Нясуць 2—5 яец. Кормяцца грызунамі, насякомымі, паўзунамі, птушкамі.
Гарнова
Назву Гарно́ва маюць:
Каладзіно (Уздзенскі раён)
Каладзіно́ (, Колодино) — вёска ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзешчанскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Цепленскага сельсавета.
Рэчкаўскі сельсавет (Івацэвіцкі раён)
Рэ́чкаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Рэчкі.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Целяханскага раёна Пінскай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. 9 чэрвеня 1958 года ў склад сельсавета з Гортальскага сельсавета перададзены 2 населеныя пункты (вёскі Гутка і Краі). З 8 жніўня 1959 года ў складзе Лагішынскага раёна, з 25 снежня 1962 года — Пінскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — Івацэвіцкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 4 населеныя пункты.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2055 чалавек, з іх 99,0 % — беларусы.
Іншае
Колькасць двароў — 885, колькасць жыхароў — 2133.
Старшыня — Солтан Леаніда Іванаўна.
Кіраўнік спраў — Латышэвіч Анна Браніславаўна
Вільнюс (аэрапорт)
Аэрапорт Вільнюс (Vilniaus oro uostas  — міжнародны аэрапорт сталіцы Літвы, размешчаны за 7 кіламетраў на поўдзень ад цэнтра Вільнюса ў Науйінінскам старастве.
З’яўляецца найбуйнейшым аэрапортам ў Літве (80 % пасажырапатоку, 2017) і другім па загружанасці аэрапортам у Прыбалтыцы (па выніках 2019 года аэрапорт абслужыў звыш 5 мільёнаў чалавек).
Аэрапорт з’яўляецца вузлавым для літоўскай чартэрнай авіякампаніі Small Planet Airlines, лоўкостараў Ryanair і Wizz Air, а таксама для авіякампаніі airBaltic. Эксплуатантам аэрапорта з’яўляецца дзяржаўная кампанія Lithuanian Airports.
Гісторыя
Аэрапорт пачаў сваю працу 17 жніўня 1932 года. Першапачаткова аэрапорт насіў назву «Вільня-Парубанек» (Wilno-Porubanek па назве найбліжэйшай вёскі Парубанек (цяпер раён Кіртымай). Спачатку з аэрапорта ажыццяўляліся толькі ўнутраныя рэйсы на Варшаву і Львоў. Затым, з 15 красавіка 1939-га, і міжнародныя, на Каўнас.
4 кастрычніка 1954 года было завершана будаўніцтва першага будынка аэравакзала, пабудаванага ў стылі сталінскага ампіра па праекце архітэктараў Дзмітрыя Бурдзіна і Генадзя Елкіна; у цяперашні час у ім размешчаны тэрмінал прылёту. У канцы 1980-х гадоў стары будынак ужо з цяжкасцю спраўляўся з узрослым пасажырапатокам і было прынята рашэнне аб пабудове другога тэрмінала. Ён быў адкрыты ў 1993 годзе, у ім размясціўся тэрмінал вылету. Пасля ўступлення Літвы ў Шэнгенскую зону (2007) спатрэбілася пабудаваць трэці будынак, каб аэрапорт адпавядаў усім патрабаванням і правілам Шэнгенскага пагаднення. Яго адкрыццё адбылося ў 2007 годзе. У цяперашні час аэрапорт можа забяспечыць пасажырапаток парадку 1,8 млн пасажыраў пры колькасці палётаў прыблізна 30 тыс. у год, не лічачы грузавых перавозак, аб’ём якіх ужо перавысіў 5000 тон у год.
У 2014 годзе былі праведзены даследаванні УПП, якія выявілі неабходнасць яе рэканструкцыі. Рамонт планавалася пачаць у 2016 годзе, але толькі ў 2017 годзе была праведзена значная рэканструкцыя (пасля гэтага УПП праслужыць яшчэ 25 гадоў), аэрапорт быў зачынены на пару месяцаў (шмат рэйсаў былі перанесены ў Каўнас).
Авіякампаніі і пункты прызначэння
Па стане на лістапад 2017 года з аэрапорта Вільнюс выконваюць рэйсы наступныя авіякампаніі:
Транспартныя зносіны
Аэрапорт звязаны з Вільнюсам:
Міжнароднае паведамленне з Рыгай: з аэрапорта ў латвійскую сталіцу і назад курсуюць мікрааўтобусы кампаніі flybus. Расклад прывязаны да прылёту і вылетаў Wizz Air і Ryanair.
Дзень галасавання
Дзень галасавання — дзень, на які ў адпаведнасці з законам прызначаецца галасаванне на выбарах ці рэферэндуме.
Дзень галасавання — кульмінацыя выбарчай кампаніі. У беларускім выбарчым заканадаўстве тэрміны здзяйснення многіх выбарчых дзеянняў адлічваюцца ад дня галасавання.
Агітацыя ў дзень галасавання не дапускаецца. Агітацыйныя друкаваныя матэрыялы, раней вывешаныя па-за памяшканнямі для галасавання, захоўваюцца на ранейшых месцах.
Адзіны дзень галасавання
У розных краінах і ў розныя часы прымяняюцца два асноўныя падыходы пры прызначэнні дня галасавання: альбо выбары прызначаюцца на любы дзень, калі заканчваюцца паўнамоцтвы адпаведнага выбарнага органа або службовай асобы (у выпадку датэрміновага спынення паўнамоцтваў — датэрміновыя выбары ў максімальна кароткія тэрміны), альбо праводзяцца ў адзіны дзень галасавання.
У Злучаных Штатах Амерыкі на агульнанацыянальных выбарах прымяняецца адзіны дзень галасавання. Так, выбары Прэзідэнта ЗША праводзяцца ў першы аўторак пасля першага панядзелка лістапада кожнага чацвёртага года.
Гродзенскае ўзвышша
Гродзенскае ўзвышша — заходняя частка Паўднёва-Заходняга адгалінавання Беларускай грады.
Геаграфія
Узвышша займае частку Гродзенскай вобласці Беларусі з г. Гродна. Мяжуе на поўначы і ўсходзе з Нёманскай нізінай, на поўдні — з Ваўкавыскім узвышшам. На захадзе адгор’і Гродзенскага ўзвышша заходзяць на тэрыторыю Польшчы, дзе вядомы пад назвай Саколкаўскае ўзвышша (Wzgórza Sokólskie). На ўсходе мяжуе са Скідзельскай нізінай. Плошча 1,4 тыс. км². Максімальная вышыня 247 м над узроўнем мора. Працягласць з поўначы на поўдзень 70 км, з захаду на ўсход — каля 40 км.
Геалогія
У фарміраванні ўзвышша ўдзельнічалі ледавікі не менш як чатырох зледзяненняў. Уздзеянне бярэзінскага ледавіка на подсцільныя пароды прывяло да ўзнікнення каля Гродна вялікіх ледавіковых лагчын з адзнакамі днішча да −167,5 м, магутных мелавых гляцыядыяліраў і буйных адорвеняў. Канчатковае фарміраванне канцова-марэнных град (Капцёўскай, Магілянскай, Кулеўскай, Дуброўскай і інш.) адбылося ў сярэднім антрапагене ў час дняпроўскага і сожскага зледзяненняў. Паўночная і паўночна-заходняя часткі ўзвышша — маламагутныя краявыя ўтварэнні (камы) паазерскага ледавіка.
Рэльеф
Вылучаюцца асобныя канцова-марэнныя грады — Капцёўская, Магілянская, Кулеўская, Дуброўская і іншыя. Сустракаюцца марэнныя раўніны (Індурская і Раціцкая, вышыня 180—210 м) і плато. На ўсходзе ўзвышша праходзіць даліна прарыву Нёмана.
Флора
Лясы хваёвыя са значнай прымешкай дубу, клёну, ясеню, ліпы. У даліне Нёмана на схілах буйных яраў растуць барбарыс, глог, шыпшыннік, у поймах рэчак — вярба, бяроза, вольха.
Гаспадарчае асваенне
Глебы на ўзвышшы пераважна дзярнова-падзолістыя. Пад раллёй каля 40 %, пад лесам 9 % тэрыторыі. Маляўнічыя ўзгоркі Гарадзенскага ўзвышша — папулярныя месцы паходаў выходнага дня.
Кома (правінцыя)
Кома (Provincia di Como, Pruvincia de Com) — правінцыя ў Італіі, у паўночнай частцы вобласці Ламбардыя. Уваходзіць у еўрарэгіён Insubrica і ў гістарычны рэгіён Insubria.
На поўначы правінцыя мяжуе са швейцарскімі кантонамі Тычына і Граўбюндэн, на ўсходзе — з італьянскімі правінцыямі Сондрыа і Лека, правінцыяй Монца-э-Брыянца на поўдні і правінцыяй Варэзэ на захадзе. Сталіцай з’яўляецца горад Кома. Іншыя буйныя населеныя пункты з насельніцтвам больш за 10 тысяч жыхароў — гэта Канту, Эрба, Мар’яна-Каменсэ і Альджатэ-Камаска. Таксама да правінцыі адносіцца і швейцарскі анклаў Кампіёнэ-д’Італія кантона Тычына.
Межы правінцыі раней былі шырэйшыя і да 1927 года ў яе ўваходзіла таксама паўночная частка правінцыі Варэзэ (зменена ў 1927 годзе ўказам № 1) і практычна ўся тэрыторыя правінцыі Лека, якая была выдзелена ў асобную адміністрацыйную адзінку Указам № 250 ад 6 сакавіка 1992 года прэзідэнта Італіі.
Макасторна
Макасторна (Maccastorna) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лодзі.
Насельніцтва складае 60 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 12 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 26843. Тэлефонны код — 0377.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
IC 4122
IC 4122 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Альфрэд Эдуард Гудзі
Альфрэд Эдуард Гудзі (Alfred Edward Goodey, 1878—1945) — калекцыянер карцін і фатаграфій, філантроп, звязаны з горадам Дэрбі.
Яго бацькамі былі Уільям Генры (William Henry) і Рода Гудзі (Rhoda Goodey); ён нарадзіўся ў Дэрбі ў 1878 годзе. Вучыўся дома і ў школе Уітварт (Whitworth School) да паступлення ў Школу мастацтваў Дэрбі. Пачаў калекцыянаваць акварэлі, карціны маслам, фатаграфіі і адбіткі ў 1886 годзе. Ён нават выдаваў заказы мастакам маляваць віды Дэрбі, імкнучыся захаваць аблічча таго, што можа змяніцца або быць разбурана.
У 1936 годзе Гудзі перадаў больш за 500 карцін у Музей і мастацкую галерэю Дэрбі. Акрамя таго, ён завяшчаў музею 13000 фунтаў стэрлінгаў на пашырэнне. Калекцыя Гудзі, якая выстаўляецца ў музеі, змяшчае карціны Альфрэда Джона Кіна, Гаральда Грыслі, Рычарда Кіна, і іншых. Карціны з яго калекцыі былі надрукаваныя гарадскім саветам Дэрбі ў кнізе «Goodey's Derby».
Крывашыпна-шатунны механізм
Прынцып дзеяння
Прамая схема: Поршань пад дзеяннем ціску газаў здзяйсняе паступальны рух у бок каленчатага вала. З дапамогай кінематычных пар «поршань-шатун» і «шатун-вал» паступальны рух поршня пераўтворыцца ў вярчальны рух каленчатага вала. Каленчаты вал складаецца з: Зваротная схема: Каленчаты вал пад дзеяннем прыкладзенага вонкавага крутоўнага моманту здзяйсняе вярчальны рух, якое праз кинематическую ланцуг «вал-шатун-поршань» пераўтворыцца ў паступальны рух поршня.
У прыродзе
Заднія канечнасці конікаў ўяўляюць сабой крывашыпна-шатунный механізм з няпоўным абаротам. Сцягно і галёнка чалавека і робатаў-андроідам таксама ўяўляюць сабой крывашыпна-шатунный механізм з няпоўным абаротам.
У Рымскай імперыі
. У піларамах. Самыя раннія сведчанні, у любым пункце свету, для дзяржальні ў спалучэнні з шатуном на машыну з'яўляецца ў канцы Рымскай піларамы з Иераполиса з 3-га стагоддзя нашай эры і дзве рымскіх каменных піларамы у Герасе, Сірыі і Эфесе, Малая Азія (як у 6-м стагоддзі нашай эры).
Вуглавая скорасць
Вуглавая скорасць крывашыпа ў абаротах у хвіліну (RPM):
Адносіны ў трохкутніку
Як паказана ў дыяграме, цэнтр кривошипа, крывашыпнашатунная вось і шатуннапоршневая вось ўтвараюць трохкутнік NOP. З тэарэмы косінус вынікае, што:
Ураўненні па адносінах да вуглавога становішча крывашыпа (Вуглавая вобласць)
Ураўненні, якія апісваюць цыклічны рух поршня па адносінах да вугла павароту крывашыпа. Прыклады графікаў гэтых ураўненняў паказаны ніжэй.
Аляксей Яўлампавіч Туранкоў
Аляксе́й Яўла́мпавіч Туранко́ў (, Санкт-Пецярбург, Расія —, Мінск) — беларускі.
Крывашыпна-шатунны механізм
Скорасць
Скорасць па адносінах да вуглаа павароту крывашыпа (першая вытворная ўзятая, выкарыстоўваючы правіла дыферэнцыявання складанай функцыі):
Аляксей Яўлампавіч Туранкоў
Біяграфія
З шматдзетнай сям’і дворніка. У 1892 годзе пасля раптоўнай смерці бацькі трапіў у гарадскі прытулак для дзяцей-сірот. У 1895 годзе — у школу т. зв. «салдацкіх дзяцей» пры адным з армейскіх палкоў, дзе вучыўся граць на духавых інструментах, скрыпцы і фартэпіяна. Быў прыхаджанінам палкавой царквы, спяваў у царкоўным хоры. У 1901 годзе (па рэкамендацыі рэгента) накіраваны на трохгадовыя курсы па падрыхтоўцы рэгентаў пры Імператарскай Прыдворнай пеўчай капэле, вывучаў музычна-тэарэтычныя прадметы (гармонію і контрапункт) у А. К. Лядава, наведваў рэгенцкі курс М. А. Сакалова. Адначасова залічаны ў школу прапаршчыкаў. У 1904—1909 гадах  радавым салдатам адбываў вайсковую павіннасць. У 1909—1911 гадах зарабляў прыватнымі ўрокамі, спяваў у рэстаранах і царкоўным хоры. Страціў усіх родных — маці, 8 братоў і сясцёр. У 1911 годзе паступіў у Пецярбургскую кансерваторыю на кампазітарскі курс А. К. Лядава, але неўзабаве пакінуў яе, бо не меў сродкаў плаціць за навучанне. Уладкаваўся альтыстам у першакласны сімфанічны аркестр Паўлаўска (цяпер тэрыторыя Пушкінскага раёна Санкт-Пецярбурга) пад кіраўніцтвам кампазітара і дырэктара Пецярбургскай кансерваторыі А. К. Глазунова. Пры падтрымцы апошняга зноў паступіў (з правам бясплатнага навучання) на кампазітарскае аддзяленне кансерваторыі. У 1914 годзе мабілізаваны на фронт.
Крывашыпна-шатунны механізм
Паскарэнне
Паскарэнне адносна вугла крывашыпа (другая вытворная ўзятая, выкарыстоўваючы правіла дыферэнцыявання складанай функцыі і прыватнае правіла):
Прыклад графікаў руху поршня
Графік паказвае x, x', x" па адносінах да кута павароту кривошипа для розных радыусаў кривошипа, дзе L - даўжыня шатуна (l) і R - радыус кривошипа (r): Анімацыя руху поршня з шатуном аднолькавай даўжыні і з крывашыпам пераменнага радыусу на графіцы вышэй:
Аляксей Яўлампавіч Туранкоў
Біяграфія
Дэмабілізаваўся ў Гомелі, дзе ў 1918—1919 гадах удзельнічаў у заснаванні музычнай школы і Народнай кансерваторыі (у 1920 годзе ператворана ў Дзяржаўную музычную школу 1-й і 2-й ступені, у 1921 — у Дзяржаўны музычны тэхнікум), працаваў у гарадскім сімфанічным аркестры, загадваў музычнай секцыяй гарадскога аддзела народнай адукацыі, кіраваў самадзейнымі харавымі калектывамі. У 1934 годзе пераехаў у Мінск, працаваў артыстам аркестра радыёкамітэта, альтыстам у сімфанічным аркестры. У 1938 годзе быў абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР першага склікання. Атрымаў ганаровае званне Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1940).
Крывашыпна-шатунны механізм
Ужыванне
Крывашыпна-шатунны механізм выкарыстоўваецца ў рухавіках унутранага згарання, поршневых кампрэсарах, поршневых помпах, швейных машынах, крывашыпных прэсах, у прывадзе засавак некаторых кватэрных і сейфавых дзвярэй. Таксама крывашыпна-шатунны механізм ужываўся ў брусовых касілках.
Аляксей Яўлампавіч Туранкоў
Біяграфія
28 чэрвеня 1941 года пры спробе пакінуць горад разам з жонкай (В. І. Фалькоўскай) абстраляны нямецкім дэсантам. Жонка загінула, ён, паранены, вярнуўся дамоў, жыў у цешчы (медсястры Н. М. Фалькоўскай). У 1941—1944 гадах працаваў у Выдавецтве школьных падручнікаў і літаратуры для моладзі ў Менску і выдавецтве Канстанціна Езавітава ў Рызе. У 1943 годзе пабраўся шлюбам з Ксеніяй Якаўлеўнай Ваўчок.
Падчас няўдалай аперацыі па вываду кампазітара з горада да партызан быў схоплены і расстраляны сувязны партызанскага атрада. За гэта Туранкоў арыштаваны 22 чэрвеня 1944 года ў Мінску. Асуджаны пазасудовым органам НКУС 23.6.1945 года як «памагаты нямецкіх акупантаў» да 10 гадоў ППК і 5 гадоў пазбаўлення правоў з канфіскацыяй маёмасці. Этапаваны ў адзін з канцлагераў ГУЛАГа, дзе, паводле сведчання Антона Царанкова, ледзь не загінуў ад голаду. Вызвалены, напэўна, да 1947 года. Паводле іншых звестак, знаходзіўся ў лагерах да 14 жніўня 1954 года. Рэабілітаваны судовай калегіяй па крымінальных справах Вярхоўнага суда БССР 21.10.1959 года.
Пахаваны на Вайсковых могілках Мінска.
Творчасць
Асаблівае значэнне ў яго творчасці мае опера «Кветка шчасця», якая вызначаецца паэтычнасцю, лірызмам, сувяззю з нацыянальным музычным фальклорам, дакладнасцю музычных характарыстык у абмалёўцы вобразаў, дасціпным народным гумарам.
Шчыткавіцкі сельсавет
Шчы́ткавіцкі сельсаве́т — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Старадарожскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2008 г. вёска) Шчыткавічы.
Геаграфія
Шчыткавіцкі сельсавет мяжуе з Дражнаўскім сельсаветам Старадарожскага раёна, Пухавіцкім, Слуцкім раёнамі Мінскай вобласці, Асіповіцкім раёнам Магілёўскай вобласці.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Старадарожскага раёна Слуцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Бабруйскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Старадарожскім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе Грэскага раёна, з 21 чэрвеня 1935 года — Слуцкай акругі. З 5 красавіка 1936 года ў складзе Старадарожскага раёна. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. З 20 верасня 1944 года па 8 студзеня 1954 года ў складзе Бабруйскай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 30 ліпеня 1966 года сельсавет у складзе Слуцкага раёна.
Населеныя пункты
У склад сельсавета ўваходзяць 11 населеных пунктаў:
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1565 чалавек, з іх 96,0 % — беларусы, 2,0 % — рускія, 0,9 % — украінцы.
Віталь Аляксеевіч Цыганкоў
Біяграфія
Віталь Аляксеевіч Цыганкоў нарадзіўся ў сям’і савецкага і беларускага дзяржаўнага дзеяча Аляксея Гаўрылавіча Цыганкова і выкладчыцы гандлёвага тэхнікума Галіны Цімафееўны Цыганковай. Фактычным месцам нараджэння з’яўляўся горад Шчучын, куды маці прыехала да сваіх бацькоў, аднак па яе ініцыятыве афіцыйная рэгістрацыя нараджэння адбылася ў Мінску.
Віталь Цыганкоў скончыў сярэднюю школу горада Мінска № 51. У 1986 г. паступіў на факультэт журналістыкі БДУ, вучоба на якім была часова перапынена прызывам на тэрміновую ваенную службу (праходзіў яе ў горадзе Тарту ў ЭССР).
Па заканчэнні ўніверсітэта працаваў у газеце «Знамя Юности» (Сцяг Юнацтва). У канцы 1991 г. сумесна з Алесем Ліпаем заснаваў «БелаПАН» (першае недзяржаўнае агенцтва навін у Беларусі), дзе працаваў намеснікам дырэктара на працягу года. Пасля гэтага Віталь Цыганкоў выконваў журналісцкую працу ў палітычным аддзеле газеты «Звязда». З 1994 г. пачаў паралельна супрацоўнічаць з беларускай службай Радыё «Свабода». У тым жа годзе стаў першым у Беларусі карэспандэнтам «Associated Press». У 1995 г. перайшоў са «Звязды» ў газету «Свабода», дзе працаваў да 1997 г. З 1992 г. па 1996 г. быў карэспандэнтам расійскай «Независимой газеты» (Незалежная газета). Пэўны час супрацоўнічаў з японскім інфармацыйным агенцтвам «Jiji Press». З 1997 г. па 1999 г. і з 2003 г. па 2007 г. жыў у Празе, працуючы ў сядзібе радыёстанцыі «Свабода».
Асабістае жыццё
Жонка, Вольга Валер’еўна Цыганкова (дачка Валерыя Астапава — першага ў гісторыі незалежнай Беларусі міністра па надзвычайных сітуацыях), працуе ўрачом. Пара мае сына Багуслава.
Віталь Цыганкоў мае I разрад па шахматах.
Камень-Кашырскі
Гісторыя
Гжэгаж Ранкоўскі сцвярджае, што ў дакументах паселішча Кашырск або Кашэр згадваецца яшчэ ў 1196 г. Заснавальнік горада - валынскі князь Раман Мсціслававіч. Ён пабудаваў замак для абароны сваіх паўночных межаў. У 1241 г. мястэчка захапіла Літоўскае княства, яно стала валоданнем Любарта Гедымінавіча. З пачатку XV ст. горад згадваецца ў пісьмовых крыніцах як валоданне князёў Сангушкаў-Кашырскіх. Апошні з роду - Падольскі і валынскі ваявода Адам Сангушка ў 1628 г. заснаваў у горадзе дамініканскі манастыр. Пасля яго смерці Камень-Кашырскі перайшоў да роду Красіцкіх аж да канца XVIII ст. Пазней маёнтак адышоў да сямейства Ордаў. У 1832 г. царскія ўлады закрылі дамініканскі манастыр, зрабіўшы касцёл парафіяльным. У 1830-1837 гг. збудаванне было перабудавана.
У 1430 г. мястэчка атрымала магдэбургскае права (пацверджанае пасля і ў 1600 г.). Пасля Люблінскай уніі Камень-Кашырскі і навакольныя тэрыторыі пераходзяць пад уладу Польшчы, дзе паступова горад дэградаваў да статусу вёскі. Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай Камень-Кашырскі і прылеглыя тэрыторыі ўвайшлі ў склад Расійскай імперыі, дзе стаў цэнтрам воласці. У гады Першай сусветнай вайны недалёг ад горада праходзіла лінія фронту. Пасля Рыжскага мірнага дагавора Камень-Кашырскі зноў пераходзіць пад уладу Польшчы і стаў цэнтрам Камень-Кашырскага павета Палескага ваяводства. У 1923 г. ў Камені-Кашырскім было створана павятовае староства. 1 студзеня 1927 г. вясковая Камен-Кашырская гміна атрымала статус гарадской гміны.
У 1940 г. з прыходам савецкай улады быў утвораны Камень-Кашырскі раён. Пачалі дзейнасць гарадскі і раённы саветы. З пачатку вайны 1941-1945 гг. тэрыторыя раёна была акупаваная нацыстамі і ўключана ў склад Камень-Кашырскай акругі. Тут дзейнічалі партызанскія атрады пад камандаваннем М.П. Канішчука, А.П. Брынскага, О.Ф. Фёдарава, у вёсцы Хоцешыў функцыянавала школа старшын УПА. Канец акупацыі раёна прыпадае на сакавік-красавік 1944 г. У 1945 г. у Камні-Кашырскім створана педагагічнае вучылішча. У 1947 г. у горадзе адкрылі медыцынскую школу, якую праз год рэарганізавалі ў медыцынскае вучылішча. У 1961 г. пачаў працу Камень-Кашырскі лесазавод. За перыяд з 1970-я па 1980-я гг. пачалі сваю працу хлебазавод, кансервавы завод, дрэваапрацоўчы завод, камбікормавы завод, маслазавод.
У 1991 г. на ўсеўкраінскім рэферэндуме ў пацверджанне Акта абвяшчэння незалежнасці Украіны за незалежнасць дзяржавы прагаласавала 94,2 % жыхароў раёна. У 1991 г. раён аднесены да зоны гарантаванага добраахвотнага адсялення (катэгорыя III) пацярпелых з прычыны аварыі на ЧАЭС. На тэрыторыі раёна дзейнічае 46 рэлігійных аб'яднанняў. У 1996 г. рашэннем сесіі гарадскога савета народных дэпутатаў ад 14 верасня 1996 г. зацверджаны праект герба, сцяга і пячаткі горада Каменя-Кашырскага. У 1999 г. у вёсцы Міхнаўка быў адкрыты Свята-Срэценскі манастыр.
Уку Мазінг
У́ку Ма́зінг (Uku Masing), пры нараджэнні Хуга Альберт Мазінг (Hugo Albert Masing;, хутар Ліпа Райкюльскай воласці, Хар’юскі павет Эстляндскай губерні, Расійская імперыя — , , Эстонская ССР) — эстонскі філосаф, перакладчык, тэолаг, фалькларыст, філолаг.
Пачынальнік эстонскай аналітычнай філасофіі. Пісаў таксама вершы, у асноўным на рэлігійныя тэмы. Быў прызнаным даследчыкам фальклору, пісаў для міжнароднага даведніку Энцыклапедыя казак. Лаўрэат узнагароды Праведнікі народаў свету інстытуту Яд Вашэм (1969) за ўратаванне яўрэяў падчас Халакосту ў Эстоніі, прафесар Тартускага ўніверсітэта.
Біяграфія
Хуга Мазінг нарадзіўся 11 жніўня 1909 года на хутары Ліпа (цяпер вёска ў воласці Райкюла Раплаўскага павета Эстоніі) ў евангельскай сям’і. Паказаў выдатныя вынікі ў вывучэнні моў і да сканчэння сярэдняе школы размаўляў на чатырох мовах. У 1926 годзе пачаў вывучаць тэалогію ў Тартускім універсітэце. У 1930 скончыў універсітэт са ступенню магістра багаслоўя па Старым Запавеце і семіталогіі. Працягнуў навучанне ў Цюбінгене і Берліне.
З 1933 года пачаў выкладчыцкую практыку ў Тартускім універсітэце, выкладаў тэалогію і семіцкія мовы.
18 студзеня 1937 года змяніў уласнае імя Хуга Альберт на Уку. У 1939 годзе ажаніўся з Эхай Туулемаа.
У перыяд нямецкай акупацыі Эстоніі сям’я Мазінгаў хавала ва ўласнай хаце яўрэйскага студэнта Ісідара Левіна, будучага доктара філалагічных навук і прафесара фалькларыстыкі. За гэты ўчынак Уку і Эха Мазінгі былі ўганараваны званнем Праведнікаў народаў свету.
Пасля вайны савецкія ўлады зачынілі факультэт тэалогіі ў Тарту, і Уку Мазінг працаваў у розных месцах, перакладаў паэзію. Браў таксама ўдзел у расследаванні нацысцкіх злачынстваў, у прыватнасці, у канцлагеры Клоага.
Памёр 25 красавіка 1985 года ў Тарту.
Дзейнасць
Публікавацца з вершамі, перакладамі і эсэ пачаў падчас навучання ва ўніверсітэце.
У 1938 годзе далучыўся да ўплывовай суполкі эстонскіх паэтаў «Чараўнікі», заснаванай Антсам Орасам, куды ўваходзілі Хэйці Тальвік, Бэці Альвер, Паўль Війдынг, Бернард Кангра, Аўгуст Санг і Керсты Мерылаас.
Аўтар прац па фальклоры народаў свету. Большую частку напісаных за савецкім часам твораў распаўсюджваў самвыдатам.
Уку Мазінг валодаў 65 мовамі і перакладаў з 20 з іх, у прыватнасці з старажытнага іўрыту, санскрыту, грэчаскай, арабскай, шумерскай і іншых.
Ён напісаў столькі твораў, што нявыдадзеныя рукапісы ацэньваюцца ў 10 000 старонак. Вывучэннем, захаваннем і распаўсюджваннем яго даробку займаецца адмыслова створаная Калегія па спадчыне Уку Мазінга.
Мікалай Аляксеевіч Козенка
Дзяцінства
Мікалай Козенка нарадзіўся 9 сакавіка 1951 года у в. Целепуны (якая ўвайшла ў склад г. Мазыра) Гомельскай вобласці Беларускай ССР у сям'і рабочага. Бацька Козенка Аляксей Мікітавіч (1908 — 07.09.1957). Маці Козенка Еўдакія Ісакаўна (14.03.1917 — 25.09.1988), у дзявоцтве Сіраш, кіраўніца паляводчай брыгады калгаса «Радзіма».
Хата, дзе нарадзіўся Мікалай Козенка ўжо не існуе. Дзяцінства правёў у доме на вул. Матросава, 19. У 1966 скончыў васьмігадовую школу-інтэрнат г. Мазыра, дзе сярод іншых быў абраны ў танцавальны гурток. Ужо праз год заняткаў прадстаўляў установу і г. Мазыр на абласным аглядзе харэаграфічнага мастацтва ў г. Гомелі. Танцавалі «Беларускую польку», «Лявоніху» ў пастаноўцы А. А. Рыбальчанкі і «Матроскае яблычка» ў пастаноўцы кіраўніка калектыву Уладзіміра Мікалаевіча Авер'янава. Акампанаваў на баяне Мікалай Аляксеевіч Ляўковіч. Але калектыў праіснаваў усяго год. Па запрашэнню Мікалай Козенка пераходзіць у танцавальны калектыў Дома піянераў. Яго кіраўніком была Ніна Вячаславаўна Глінкіна. Школьную адукацыю працягнуў у 9-м класе Мазырскай сярэдняй агульнаадукацыйнай школы № 1. Яшчэ будучы вучнем распачаў працоўную дзейнасць у калгасе «Радзіма» (на Мазыршчыне). На цягу чатырох год баранаваў, абганяў бульбу, касіў, ставагаў сена і салому.
Адукацыя і праца
З 1979 па 1992 гады працуе ў Рэспубліканскім навукова-метадычным цэнтры культуры на пасадах загадчыка аддзела харэаграфічнага мастацтва, намесніка дырэктара, вядучага навуковага супрацоўніка. У 1992 годзе у сувязі з рэарганізацыяй РНМЦК у Беларускі дзяржаўны інстытут праблем культуры (БелДІПК), запрошаны ў новаўтвораную ўстанову на пасаду старшага навуковага супрацоўніка лабараторыі традыцыйнага мастацтва. У 1995—1996 гады паралельна працуе загадчыкам Чачэрскага раённага цэнтра рамёстваў, этнаграфіі і фальклору, выкладчыкам танца ў Чачэрскай дзіцячай музычнай школе Гомельскай вобласці. У 1996—1997 гадах выкладчыкам Вялікаўхалодскай школы мастацтваў. З 1996 года настаўнікам рытмікі і танца, кіраўніком узорнага (2001) і Заслужанага (2012) аматарскага калектыву Рэспублікі Беларусь фальклорнага гурту «Берагіня» ў Мётчанскай адукацыйна-выхаваўчай установе «Школа-садок» Барысаўскага раёна Мінскай вобласці. З 1997 па 1998 гады працуе вядучым спецыялістам Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь. У 1998 годзе працягвае адукацыю ў аспірантуры Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. З 1998 па 1999 гады займае пасаду мастацкага кіраўніка Нацыянальнага цэнтра творчасці дзяцей і моладзі Рэспублікі Беларусь. З 1999 на асноўнай працы ў БелДІПК. З 2006 года працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце культуры і мастацтваў на кафедры этналогіі і фальклору на пагадзіннай аснове. З рэарганізацыяй БелДІПК у Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў (ІПКПК) Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў (БДУКМ) з 2008 па 2010 гады працуе на пасадзе метадыста аддзела інавацыйных тэхналогій у сацыякультурнай дзейнасці. У сувязі з ліквідацыяй ІПКПК перайшоў працаваць у Інстытут культуры Беларусі, дзе працуе і сёння.
Сям'я
8 ліпеня 1978 узяў шлюб з Алай Мікалаеўнай Сёмінай (нар. 5 чэрвеня 1947, г. Масква). 2 верасня 1982 года ў іх нарадзілася дачка Алеся. У 2006 г.яна закочыла Міжнародны гуманітарна-эканамічны інстытут (Мінск), абраўшы прафесію эканаміста; у 2012 г. – Маскоўкі дзяржаўны будаўнічы ўніверсітэт па спецыяльнасці інжэнер-будаўнік. З 27 ліпеня 2002 г. знаходзіцца ў шлюбе з Аляксандрам Аляксандравічам Каваленкам (22.03.1979 г.н.). У іх сям’і нарадзіліся дзеці: Каваленка Кацярына Аляксандраўна (27.09.2013), Глеб Аляксандравіч (10.09.2014). Мікалай Козенка за другім разам узяў шлюб (10 сакавіка 2007) з Тамарай Барысаўнай Варфаламеевай  (23.06.1947 г.н.), знакамітым беларускім этнамузыколагам.
На ніве фальклору
У 1980-90-х гг. Мікалай Козенка даследуе традыцыйную культуру Чачэрскага раёна. На аснове даследчых матэрыялаў падрыхтаваў рукапіс «Чачэрскі фальклор (пераважна харэаграфічны) у сучасных запісах» з фотаздымкамі, малюнкамі, нотнымі дадаткамі. Гэта ўнікальны матэрыял аб’ёмам каля адной тысячы старонак, які дагэтуль не надрукаваны.
Мікалай Козенка аўтар і суаўтар каля 30 відэафільмаў і тэлесюжэтаў, кінастужкі «У Святыя вечары на Каляды» (Беларусьфільм, 1996), тэлецыкла «Чачэрскі альбом» (1995-96) і інш. З’яўляецца аўтарам больш за 170 публікацый, прысвечаных аўтэнтычнаму і аматарскаму танцавальнаму фальклору. Сярод якіх манаграфія «Лексіка беларускага народна-сцэнічнага танца. Ч. І. Паставы рук» (1993), зборнікі «Танцавальная музыка Беларусі» (15 выпускаў), «Беларускія народныя танцавальныя песні» (4 выпускі), «Беларускі народны танец: традыцыі і сучаснасць. Магілёўшчына», раздзелы «Танцавальны фальклор», « Народная інструментальная музыка», «Народныя гульні» ў грунтоўным шасцітомным (10 кн.) навуковым выданні «Традыцыйная мастацкая культура Беларусаў», брашуры і артыкулы ў навуковых, навукова-папулярных і даведачных выданнях Беларусі і Расіі, вучэбныя праграмы і метадычныя дапаможнікі. Арганізатар і кіраўнік рэспубліканскіх семінараў, круглых сталоў, дыскусій па праблемах беларускай народнай харэаграфіі.
Пад канец ХХ ст. Мікалаем Козенкам падрыхтавана праграма адраджэння беларускай харэаграфічнай аўтэнтыкі. Мэтай праекту з’яўляецца далучэнне дзяцей і моладзі да каштоўнасцей традыцыйнай культуры, фарміраванне самадастатковай творчай асобы. Створана стратэгія іх вяртання ў сучасны побыт і культуру традыцыя народнай харэаграфіі, спеўнага і музычнага інструментальнага мастацтва.
Крокам у рэалізацыі праграмы становіцца заснаванне Мікалаем Козенкам і яго калегамі фальклорнага гурта «Берагіня» пры Мётчанскай школе-садку Барысаўскага раёна (кіраўнікі М.Козенка і А.Абрамовіч). Таксама ствараюцца цэнтры традыцыйнай творчасці ў Чачэрскім раёнё Гомельскай вобласці (вёскі Бабічы, Нісімкавічы, Меркулавічы, Бяляеўка, Палессе і інш.), Акцябрскім (г.п. Акцябрскі, вёскі Валосавічы, Рассвет, Чырвоная Слабада і інш.) раёнах Гомельскай вобласці, Барысаўскім раёне (в. Мётча) Мінскай вобласці.
Разам з установамі культуры і адукацыі, аматарамі фальклору Мікалаем Козенкам арганізоўваецца шэраг міжнародных і рэспубліканскіх фестывалей фальклору на Беларусі :
NGC 1464
NGC 1464 (іншыя абазначэнні — NGC 1471, IRAS03491-1533, PGC 13976) — галактыка ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 1464, NGC 1471.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Осьма
Осьма (Осьма) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сямлёўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Асёткі
Назву Асё́ткі маюць:
Хар’юмаа
Хар'ю (Harju maakond або Harjumaa) — адзін з 15 паветаў Эстоніі. Адміністрацыйны цэнтр - Талін. З 2006 года старэйшына мааконда - Вярнер Лотсман. Хар'ю знаходзіцца на беразе Фінскага заліва.
Gerrhosaurus major
Апісанне
Агульная даўжыня дасягае 55 см. Галава кароткая, спераду закругленая. Тулава масіўнае, канечнасці кароткія, моцныя. Хвост тоўсты, складае прыкладна 2/3 даўжыні цела. Вочы вялікія, цёмныя. Афарбоўка жоўтая або светла-карычневая з чорным крапам, утвораным чорнымі плямамі на кожнай лусцэ. Колькасць чорнага павялічваецца ад галавы да хваста. Па баках шыі і на горле вохрыстая або злёгку чырванаватая афарбоўка.
Спосаб жыцця
Любіць прыбярэжныя лясы, зараснікі кустоў, саваны, камяністыя перадгор’і з багатай расліннасцю. Хаваецца сярод камянёў, апалых ствалоў, у каранях дрэў. Сілкуецца казуркамі.
Гэта яйкакладная яшчарка. Самка адкладае 2-3 яйкі.
Арэал
Гэта эндэмік Афрыкі. Жыве на поўдзень ад Сахары.
Павяжынскі сельсавет
Павя́жынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ашмянскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Павяжы.
Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Ашмянскага раёна Маладзечанскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Маствілішкаўскага і Ашмянскага сельсаветаў. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 2 снежня 1961 года сельсавет скасаваны.
Сондрыа (правінцыя)
Сондрыа (Provincia di Sondrio, Pruvincia de Sundri) — правінцыя на поўначы Італіі, у вобласці Ламбардыя.
Геаграфічна супадае з далінай Вальтэліна. Сталіца — горад Сондрыа.
Геаграфія
Рэльеф пераважна горны. Паселішчы разрозненыя. На поўначы правінцыя мяжуе са Швейцарыяй, на захадзе — з правінцыямі Кома і Лека, на поўдні — з правінцыяй Бергама, на ўсходзе — з правінцыямі Брэшыя, Трэнта і Бальцана. У правінцыі знаходзяцца самыя высокія горы Ламбардыі — Рэтыйскія Альпы. Паміж гарамі размешчаны даліны, у асноўным працягнуліся з поўначы на поўдзень. Найбуйнейшымі з іх з’яўляюцца Вальтэліна і Валькіявена.
У правінцыі налічваецца 78 камун, найбуйнейшыя — сталіца Сондрыа і Лівінья, турыстычны і курортны цэнтр. У паўночна-ўсходняй частцы створаны нацыянальны парк Стэльвіа.
Сондрыа
Сондрыа (Sondrio) — горад у італьянскай вобласці Ламбардыя, у даліне Вальтэліна, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Насельніцтва — (2018). Заступнікамі горада лічацца святыя Гервасій і Пратасій. Свята горада 19 чэрвеня.
Дарданэльская аперацыя
Дарданэ́льская апера́цыя (Галіпалійская бітва; Бітва пры Чанакале; Çanakkale Savaşı; Gallipoli Campaign) (19 лютага 1915 — 9 студзеня 1916) — маштабная ваенная аперацыя, разгорнутая ў ходзе Першай сусветнай вайны па ініцыятыве Уінстана Чэрчыля краінамі Антанты, галоўным чынам Брытанскай імперыяй, з мэтай захопу Канстанцінопаля, вываду Турцыі з вайны і адкрыцця марскога шляху ў Расію.
Перадгісторыя аперацыі
Пасля ўступлення ў Першую сусветную вайну Турцыі, стала відавочна, што авалоданне Дарданэламі дало б Антанце бясспрэчныя перавагі. Планы такой аперацыі разглядаліся ў 1906 годзе ў Брытанскім камітэце абароны, які палічыў аперацыю вельмі рызыкоўнай. Калі гэтае пытанне паўторна абмяркоўвалася ў 1915 годзе, было выказана меркаванне, што поспех магчымы толькі ў выпадку камбініраванага прымянення сухапутных і марскіх сіл.
3 лістапада 1914 года лінейныя крэйсеры «Indefatigable» і «Indomitable» разам з французскімі браняносцамі «Suffren» і «Vérité» правялі кароткае бамбаванне фартоў праліва. Выпусціўшы 76 буйнакаліберных снарадаў і падарваўшы артылерыйскі склеп, караблі сышлі. Да гэтай дэманстрацыі туркі паставіліся сур'ёзна і ўзмацнілі абарону Дарданэл новымі міннымі загародамі і батарэямі.