cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сіф
Сіф (שֵׁת Шэт, شيث Шыт ці Шыйт) — трэці (пасля Каіна і Авеля) сын Адама і Евы. Імя можа перакладацца, як становішча, падстава, зацвярджэнне.
У Бібліі
Ева нарадзіла трэцяга сына Сіфа пасля забойства Каінам Авеля, і пасля таго, як Бог пракляў Каіна і яго нашчадкаў.
''І спазнаў Адам яшчэ Еву, жонку сваю, і яна нарадзіла сына, і дала яму імя: Сіф; бо, казала яна, Бог паклаў мне іншае насенне, замест Авеля, якога забіў Каін. ''
Нарадзіўся ў 130 годзе ад стварэння свету і чалавека паводле падабенства і вобразу Адама. Ва ў зросце 105 гадоў у яго нарадзіўся старэйшы сын Эноса, апроч якога ў яго былі яшчэ сыны і дочкі. Агулам пражыў 912 гадоў. Паводле яўрэйскай храналогіі, нарадзіўся ў 3630 да н.э. і памёр у 2758 да н.э.
У Евангеллі паводле Лукі ўзгадваецца ў радаводзе Ісуса Хрыста.
У Іосіфа Флавія
Паводле Іосіфа Флавія Сіф быў самым выбітным з сыноў Адама. Яго нашчадкі (сыны) збудавалі два слупы з каменю і цэглы.
У ісламе
У Ісламе Сіф (Шыт) уважаецца за прарока. Нароадзіўся ў Хавы, жонкі Адама, пасля таго, як Кабіл забіў Хабіла. Стаў прарокам, і выхаваў сваіх дзяцей у веры ў адзінага Бога, на аснове тых вучэнняў, што былі спасланы яго бацьку Адаму.
У гнастыцызме
У гнастыцызме лічыцца, што ў канцы свайго жыцця Адам перадаў Сіфу тайнае вучэнне, якое пазіней увайшло ў Кабалу. Адна з гнастычных школ, што найбольш шанавала Сіфа, атрымала назву сіфіяны.
У мармонаў
Паводле веры мармонаў, Сіф «быў дасканалым чалавекам і вельмі падобным да свайго бацькі». Быў пасвечаны Адамам у святары ў 69 гадоў. За тры гады да сваёй смерці, Адам благаславіў яго, сказаўшы, што яго нашчадкі будуць «выбраны Богам» і захаваныя «да канца свету». У Кнізе Мармонаў Сіф — таксама імя народу джарэдзітаў.
Сонечнае зацьменне 21 верасня 1941 года
Сонечнае зацьменне 21 верасня 1941 года — поўнае сонечнае зацьменне 143 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0379 і дасягнула свайго максімуму ў 04:34:03 UTC у пункце з каардынатамі 27° пн. ш. 119° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 3 хв. 22 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 143 км.
Зацьменне 21 верасня 1941 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1941 годзе і 96-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 27 сакавіка 1941 года, наступнае — 16 сакавіка 1942 года.
Юршаны
Юрша́ны (, Юршаны) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналогскага сельсавета.
Дзянісаў
Дзяні́саў — прозвішча.
Вайцяхі (Віцебскі раён)
Вайцяхі́ (, Войтехи) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Курынскага сельсавета.
Кавычыцы
Кавы́чыцы (, Кавычицы) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Баронькаўскага сельсавета.
Сонечнае зацьменне 27 сакавіка 1941 года
Сонечнае зацьменне 27 сакавіка 1941 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 138 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,9355 і дасягнула свайго максімуму ў 20:08:08 UTC у пункце з каардынатамі 26° пд. ш. 111° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 7 хв. 41 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 276 км.
Зацьменне 27 сакавіка 1941 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1941 годзе і 95-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 1 кастрычніка 1940 года, наступнае — 21 верасня 1941 года.
USS America (CV-66)
«Амерыка» — (USS America (CV-66)) — трэці амерыканскі авіяносец тыпу «Кіці-Хок».
Закладзены 9 студзеня 1961 года, спушчаны на ваду 1 лютага 1964 года, уведзены ў склад флоту 23 жніўня 1965 года. Спісаны 9 жніўня 1996 года.
Першы паход на баявое дзяжурства авіяносец здзейсніў у Міжземнае мора у 1964—1965 гадах. Падчас паходу «Амерыка» наведаў Каны, Геную, Тулон, Афіны, Стамбул, Валету, Таранта, Пальма-дэ-Маёрку.
Другі паход адбыўся таксама ў Міжземнае мора і пачаўся ў студзені 1967 года, гэты паход быў азмрочаны некалькімі авіяздарэннямі. 6 сакавіка 1967 года ў паветры, у 20 мілях ад авіяносца, сутыкнуліся два Фантомы II, абодва лётчыка паспяхова катапультаваліся і былі выратаваны. 15 сакавіка быў страчаны яшчэ адзін самалёт з-за непаладак паравой катапульты, лётчык згарэў жыўцом. Усяго за гэты паход было страчана 5 самалётаў. З-за распачатага палітычнага крызісу авіяносец прыбыў да берагоў Грэцыі ў мэтах эвакуацыі амерыканскіх грамадзян у выпадку грамадзянскай вайны. Падчас гэтага паходу авіяносную групу ўвесь час суправаджалі савецкія ваенна-марскія судны.
У выніку распачатага блізкаўсходняга крызісу быў накіраваны да берагоў Ізраіля. Арабскія краіны вінавацілі ЗША ва ўдзеле самалётаў з Амерыкі ў Шасцідзённай вайне.
Наступныя тры паходы адбыліся да берагоў В'етнама, авіяносец удзельнічаў у мностве аперацый падчас вайны ў В’етнаме.
З пачатку 80-х аднаўляюцца паходы ў Міжземнае мора, ажыццяўляецца амерыканская ваенная прысутнасць у рэгіёне падчас Ліванскага і Лівійскага крызісаў. Удзельнічаў у аперацыі «Каньён Эльдарада».
Напачатку 90-х ажыццяўляліся паходы ў Персідскі заліў.
Апошні паход адбыўся ў Міжземнае мора, «Амерыка» ўдзельнічала ў падтрымцы міратворчай аперацыі ў Босніі і Герцагавіне.
Авіяносец быў спісаны на спецыяльнай цырымоніі 9 жніўня 1996 года, праслужыўшы ўсяго каля 30 гадоў, стаўшы, як лічаць, ахвярай скарачэння бюджэту.
Карабель было вырашана расстраляць з розных відаў узбраенняў для праверкі пашкоджанняў, якія наносяцца такім вялікім караблям. У ЗША ўзнікла шмат рухаў супраць такой утылізацыі карабля, паколькі «ён нясе імя нацыі», прапаноўвалася зрабіць з карабля музей. У канчатковым выніку ўсе высілкі праціўнікаў затаплення авіяносца сышлі на нішто, і 19 красавіка 2005 года на авіяносцы падарвалі некалькі зарадаў, якія змадэлявалі трапленні тарпед і крылатых ракет. 14 мая прыкладна ў 11-30 авіяносец быў затоплены.
Янішкі (Ашмянскі раён)
Яні́шкі (, Янишки) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналогскага сельсавета.
Людвісарня
Людвісарня — майстэрня па адліву буйных рэчаў з каляровых металаў, у асноўным гармат і званоў. Складалася з печы для плаўкі металаў (медзі, волава, бронзы, жалеза), формы з зямлі і гліны для адліўкі вырабаў, інструментаў для канчатковай апрацоўкі паверхні званоў і гармат, станкоў для свідравання адтулін у гарматах (прыводзіліся ў дзеянне з дапамогай млыновых колаў).
Адліўка званоў існавала яшчэ ў Старажытнай Русі, потым яе традыцыі перайшлі ў Вялікае Княства Літоўскае. Вядомы званы канца XIV — пачатку XV стагоддзяў з надпісамі на старабеларускай мове, зробленыя для цэркваў Вільні, Новагародка і Падляшша. У сярэдзіне XVI стагоддзя быў адліты царкоўны звон у Мсцібаве.
Паводле дакументаў, віленскія людвісарні вядомы з 2-й чвэрці XVI ст. Вялікі князь літоўскі Жыгімонт Аўгуст уладкаваў у Вільні каля Дольнага замка людвісарню па вырабе гармат (Віленская пушкарня). Яна працавала да 1630-х г., адліваючы палявыя і фартыфікацыйныя гарматы.
Каменка (Касцюковіцкі раён)
Ка́менка (, Каменка) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Баронькаўскага сельсавета.
Гулі (Мядзельскі раён)
Гісторыя
У 1868 г. вёска Габскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, 29 двароў, 217 жыхароў. У 1904 г. вёска ў складзе Жаснянскай воласці Вілейскага павета, 369 жыхароў. У 1921 г. вёска гміны Жосна Дунілавіцкага (з 1925 г. Пастаўскі) павета Віленскага ваяводства, 64 двары, 355 жыхароў. З 12.10.1940 г. у Слабадскім сельсавеце Мядзельскага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай, з 20.01.1960 г. Мінскай абласцей. У 1940 г. у вёсцы 92 двары, 359 жыхароў; створаны калгас «17 верасня» (ў 1949 г. адноўлены).
У сакавіку 1944 г. у баі з гітлераўцамі каля вёскі загінула кіраўнік падпольнай арганізацыі вёскі Ліпнікі Пастаўскага раёна, разведчыца партызанскай брыгады імя К. Я. Варашылава М. М. Асіненка. У 1969 г. на месцы яе гібелі пастаўлена стэла. 13 вяскоўцаў загінулі ў баях з ворагамі на франтах Вялікай Айчыннай вайны. 3 красавіка 1954 г. вёска ў складзе калгаса «17 верасня» (цэнтр — вёска Слабада).
Інфраструктура
Жывёлагадоўчая ферма.
Дражна (Віцебскі раён)
Дра́жна (, Дражно) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Курынскага сельсавета.
У 1924—1925 гадах цэнтр Дражнаўскага сельсавета.
Людвісарня
У Нясвіжскім замку Мікалай Крыштоф Радзівіл Сіротка заклаў Нясвіжскую людвісарню. У 1598 годзе ў ёй былі адліты 2 ажурныя званы для гадзінніка Нясвіжскага замка. Яшчэ адзін невялікі звон быў адліты для Міра. Пасля выгнання шведаў з Нясвіжа ў час Паўночнай вайны каля 1713 года ў Нясвіжскай людвісарні быў зроблены новы печ па адліўцы званоў. У 1719—21 гадах з людвісарні былі пасланы 3 званы ў Белую на Падляшшы (адзін з іх важыў каля 350 кг, другі — каля 620 кг). У 1721 годзе ўладальніца Белай Ганна Радзівіл запрашала туды для працы нясвіжскага людвісара Патона, аднак той адмовіўся праз хваробу.
Будзіслава
Будзі́слава (, Будислово) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Курынскага сельсавета. За 25 км на паўночны ўсход ад Віцебска, 31 км ад чыгуначнай станцыі Віцебск.
Гісторыя
У пачатку 18 стагоддзя вёска ў Віцебскім ваяводстве ВКЛ. У 1770 годзе ў складзе маёнтка Курына ва ўладанні Юдзіцкай. Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе ў Расійскай імперыі, у Віцебскім павеце Пскоўскай, з 1776 года Полацкай губерняў, з 1777 года ў Суражскім павеце. З 1796 года ў Веліжскім павеце Беларускай, з 1802 года ў Суражскім павеце Віцебскай губерняў. У часы Вялікай Айчыннай вайны пад нямецкай акупацыяй. У сярэдзіне жніўня 1943 года вёску акружылі нямецкія карныя атрады і выгналі ўсіх жыхароў у «Пяты полк».
Сонечнае зацьменне 1 кастрычніка 1940 года
Сонечнае зацьменне 1 кастрычніка 1940 года — поўнае сонечнае зацьменне 133 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0645 і дасягнула свайго максімуму ў 12:44:06 UTC у пункце з каардынатамі 18° пд. ш. 18° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 5 хв. 35 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 218 км.
Калонія Варбурга
Калонія Варбурга — раён двухпавярховак у Брэсце. З’яўляецца ўнікальным архітэктурным ансамблем ХХ ст.
Гісторыя калоніі
Дванаццаць драўляных двухпавярховых дамоў былі пабудаваныя ў 1925—1927 гадах на сродкі яўрэйскай дабрачыннай арганізацыі «Джойнт» для бедных іудзейскіх сем’яў Брэст-Літоўска. Калонія атрымала назву ў гонар Фелікса Морыца Варбурга — банкіра, які ўзначальваў у гэтыя гады «Джойнт» і быў адным з фундатараў праекту (на яго сродкі быў закладзены цэнтральны праезд — цяпер гэта Першы Мінскі завулак). Калонія была створана як адзінае цэлае — як у арганізацыйным, так і ў архітэктурным плане — акрамя жылых дамоў у калонію ўваходзілі майстэрні, школа, сталовая, дзве пральні з душавымі. Заезд у калонію быў упрыгожаны драўлянай аркай. Дамы пабудаваны ў закапанскім стылі драўлянай архітэктуры па двух нязначна адрозных адзін ад аднаго праектах (з адной або з двума мансардамі), распрацаванымі адмыслова для калоніі. Агульная плошча васьмікватэрнага дому — 250 квадратных метраў, кожнай кватэры належала таксама дравоўня і прыбіральня. Пад двума з дамоў былі абсталяваны супрацьпажарныя рэзервуары з гідрантамі; чатыры калодзежы забяспечвалі калонію вадой.
З прыходам нямецкіх войскаў у 1941 годзе жыхары калоніі былі пераселены ў гета, а 15 кастрычніка 1942 — расстраляныя разам трыццацю тысячамі брэсцкіх яўрэяў. Будынкі калоніі былі ператвораныя ў лагер для савецкіх ваеннапалонных. Пасля ўваходу ў 1944 годзе ў Брэст войскаў Чырвонай арміі лагер быў перапрафіляваны для нямецкіх, італьянскіх і венгерскіх ваеннапалонных; а пасля заканчэння іх палону — у 1950 — дамы былі адрамантаваны і зноў сталі жылымі. Толькі засялялі ў іх ужо неяўрэяў, якіх у Брэсце практычна не засталося, а ўсіх.
Да канца ХХ стагоддзя дамы прыйшлі ў заняпад. Першыя пяць дамоў былі расселены і знесены ў пачатку двухтысячных гадоў, на іх месцы пабудавалі інтэрнат Брэсцкага універсітэта. Знос пакінутых сямі дамоў быў запланаваны на 2009 год, але жыхароў тады рассяліць не паспелі. У 2010 годзе лёсам калоніі зацікавілася беларуская грамадскасць і прэса. З’явіліся прапановы аб стварэнні ў будынках калоніі этнаграфічнага музея і цэнтра яўрэйскай культуры. Аднак гарадскімі ўладамі прапановы падтрыманы не былі.
Па стане на лета 2013 з дванаццаці будынкаў калоніі засталося чатыры — у стане руін. Толькі аднаму з будынкаў — дому № 12 па Першым Мінскім завулку — міністэрствам культуры Беларусі быў прысвоены статус гісторыка-культурнага помніка; астатнія па-ранейшаму прызначаныя да зносу.
Гаркава (Курынскі сельсавет)
Гарка́ва (, Горкава) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Курынскага сельсавета.
Сонечнае зацьменне 7 красавіка 1940 года
Сонечнае зацьменне 7 красавіка 1940 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 128 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,9394 і дасягнула свайго максімуму ў 20:21:21 UTC у пункце з каардынатамі 19° пн. ш. 129° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 7 хв. 30 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 230 км.
Зацьменне 7 красавіка 1940 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1940 годзе і 93-ім у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 12 кастрычніка 1939 года, наступнае — 1 кастрычніка 1940 года.
Дзянісава (Мядзельскі раён)
Дзяні́сава (, Денисово) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывіцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1848 г. маёнтак Вілейскага павета Віленскай губерні, валоданне памешчыка Пржэсвіцкага. У 1904 г. маёнтак у складзе Крывіцкай воласці Вілейскага павета, валоданне Багуцкага і іншых, 80 жыхароў. У 1921 г. вёска Крывіцкай гміны Вілейскага павета Віленскага ваяводства, 15 двароў, 95 жыхароў. З 12.10.1940 г. у Пузыроўскім сельсавеце Крывіцкага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай, з 20.01.1960 г. Мінскай абласцей, з 25.12.1962 г. у Мядзельскім раёне, з 09.08.1979 г. у Крывіцкім пасялковым Савеце.
У 1949 г. у вёсцы арганізаваны калгас «Чырвоны партызан». З 1979 вёска ў складзе калгаса «Беларусь» (цэнтр — вёска Пруднікі, раней калгас імя Жданава).
У 2009 годзе, з пераўтварэннем Крывіцкага пассавета ў сельсавет, Дзянісава ўвайшло ў склад апошняга.
Гістарычны цэнтр Брэста
Гістарычны цэнтр Брэста — помнік горадабудаўніцтва ХІХ — пачатку XX стагоддзя ў г. Брэст. Комплексная гісторыка-культурная каштоўнасць, якая ўключае будынкі, збудаванні, планіровачную структуру, ландшафт і культурны пласт на тэрыторыі, абмежаванай з поўначы — чыгуначнай лініяй, з усходу — бульварамі Шаўчэнкі і Касманаўтаў, з поўдня — р. Мухавец, з захаду — вул. Леніна, уключаючы забудову вул. Леванеўскага.
Гісторыя
Як горадабудаўнічая структура закладзена ў 1830-я гг. з узвядзеннем Брэсцкай крэпасці на тэрыторыі старажытнага горада Брэста. Першапачаткова быў забудаваны дамамі ў адзін — тры паверхі, большасць якіх разбурана ў 1915—1918 гг., адноўлены ў 1921—1939 гг. У 1950-1980-я гг. сярод ранейшай забудовы ўзводзіліся асобныя шматпавярховыя будынкі.
Апісанне
Галоўная вуліца — Савецкая (былая Мільённая, Паліцэйская, Дамброўскага). Вуліцы 17 Верасня (былая Тапалеўская, Перэца) і Савецкіх Пагранічнікаў (былая Беластоцкая) сыходзяцца на пл. Свабоды (былая пл. Думская, Ратушная, Пілсудскага) і ўтвараюць аснову веернай планіроўкі. Паралельна ім праходзяць таксама вуліцы К. Маркса (былая Мядовая, Славянская, Зыгмунтоўская) і частка вул. Леніна (былы Бульварны праспект, вул. Люблінскай Уніі, пр. 17 Верасня). Перпендыкулярна ім размешчаны вуліцы Будзённага (былая Збірагоўская, Лістоўскага), Дзяржынскага (былая Крывая) і Астроўскага (былая Кароткая). Найбольш дэталёва захавалася першапачатковая планіроўка па вул. Гогаля і Маскоўскай.
Павел Віктаравіч Рабянок
Павел Рабянок (нар., , Днепрапятроўская вобласць, УССР) — украінскі футбаліст, паўабаронца.
Кар’ера
Павел Віктаравіч Рабянок нарадзіўся 23 ліпеня 1985 года ў горадзе Арджанікідзэ Днепрапятроўскай вобласці. Пачаў кар’еру ў днепрапятроўскім «Дняпры», пасля чаго перайшоў у расійскі «Уралан», дзе гуляў у дублі пад кіраўніцтвам Леаніда Слуцкага.
З ліпеня 2008 года на правах арэнды перайшоў у адэскі «Чарнаморац», а пасля завяршэння арэнды адэскі клуб цалкам выкупіў правы на футбаліста. У складзе «маракоў» Рабянок у сезоне 2009/10 гадоў вылецеў з Прэм’ер-лігі, аднак не пакінуў каманду і ўжо ў наступным сезоне дапамог «маракам» стаць срэбнымі прызёрамі першай лігі і вярнуцца ў вышэйшы дывізіён.
У ліпені 2011 года Павел вярнуўся на правах свабоднага агента ў «Ворсклу», дзе адразу трапіў у асноўны склад каманды.
2 чэрвеня 2012 года разам з партнёрам па «Ворскле», Андрэем Абярэмкам, Рабянок вярнуўся ў Харкаў. У новай-старой камандзе Павел зноў дэбютаваў 14 ліпеня 2012 года ў матчы чэмпіянату Украіны супраць марыупальскага «Ільічоўца». Рабянок выйшаў на поле на 68 хвіліне замест Уладзіміра Лысенкі і на пятай дададзенай хвіліне матча забіў гол. Аднак, прабіцца ў асноўны склад харкаўчан не здолеў, згуляўшы да канца года толькі 7 матчаў у чэмпіянаце, таму ў пачатку 2013 года на правах арэнды зноў вярнуўся ў «Ворсклу», дзе стаў лідарам каманды і нават быў кандыдатам у нацыянальную зборную краіны.
Да канца года кантракт на арэнду Рабянка ў Палтаве скончыўся, а пра яго падаўжэнне «Ворскла» не змагла дамовіцца з харкаўскім клубам. У той жа час футбалістам зацікавіўся адэскі «Чарнаморац», куды Павел і вярнуўся таксама на правах арэнды. 9 студзеня 2014 года быў падпісаны кантракт, разлічаны да 1 чэрвеня таго ж года. Пасля падпісання Рабянок абраў для сябе свой, 82-і нумар, пад якім гуляў і ў «Ворскле». У тым сезоне адэская каманда заняла пятае месца ў чэмпіянаце, пры гэтым адстаўшы ад другога месца ўсяго на адно ачко. Таксама клуб працягваў гуляць у кубку краіны і ў міжнародным турніры, Лізе Еўропы 2013/14. У апошнім адэсіты, дэбютуючы, выйшлі з групавога этапу, перайграўшы нідэрландскі ПСВ і ў матчах плэй-оф павінны былі гуляць з французскім «Алімпікам» з Ліёна. Вярнуўшыся ў клуб, Павел вырашыў дапамагчы «маракам» і на міжнароднай арэне, тым больш, маючы ўжо вопыт у гэтым турніры. Па завяршэнні сезона 2013/14 у Паўла і адэскага футбольнага клуба скончыўся дагавор аб арэндзе і яны яго не сталі падаўжаць.
Улетку 2014 года вярнуўся ў «Металіст», дзе стаў асноўным гульцом, згуляўшы ў першай палове сезона ў 12 матчах чэмпіянату, 2 гульнях кубка і ў 6 матчах Лігі Еўропы. Аднак у лютым 2015 года разам з шэрагам іншых гульцоў абвясціў байкот з-за нявыплаты заробку, з-за чаго больш не правёў ніводнага матча за харкаўчан да канца сезона.
У ліпені 2015 года на правах свабоднага агента перайшоў у беларускі клуб «Тарпеда-БелАЗ». У складзе жодзінцаў замацаваўся ў якасці асноўнага левага паўабаронцы. У студзені 2016 года па заканчэнні кантракта пакінуў склад «Тарпеда-БелАЗ» і вярнуўся ў «Ворсклу», дзе спачатку быў адным з асноўных ігракоў, з 2019 года стаў часцей заставацца на лаўцы запасных. У чэрвені 2021 года завяршыў прафесійную кар’еру і стаў асістэнтам галоўнага трэнера моладзевай каманды «Ворсклы».
Янканцы
Янка́нцы (, Янканцы) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналогскага сельсавета.
Машавое
У 1924—1959 гадах цэнтр Машаўскога сельсавета.
8 снежня 1959 года далучана да зноў утворанага Мокраўскага сельсавета.
26 лютага 1992 года далучана да Баронькаўскага сельсавета.
Беларуская дуда
Дуда́ (народныя назвы перагудніца, дудуха, дудынька, дудулька, дудуська, дудуленька, дудусенька, весялуха, ігруння, гудуха) — беларускі традыцыйны архаічны духавы музычны інструмент, які быў шырока распаўсюджаны на тэрыторыі Беларусі, у першую чаргу на Паазер’і, са старажытнасці да XIX — пачатку XX стагоддзя. Сёння дударская традыцыя адноўлена і развіваецца. У традыцыйнай культуры беларусаў дуда — касмалагічны, рытуальны, актыўны, мужчынскі інструмент.
У траўні 2023 года культура беларускай дуды прызнана аб’ектам гісторыка-культурнай спадчыны і ўнесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Рэспублікі Беларусь.
Назва і гісторыя
Адносна ўласна беларускай дуды ўжываецца абазначэнне «дуда», або поўная назва «беларуска дуда», якая абазначае ўсе тыпы беларускай дуды звязаныя з беларускай традыцыяй. Менавіта такая назва замацаваная ў спісе нематэрыяльнай спадчыны Рэспублікі Беларусь. Гэтая назва адпавядае таксама гістарычна-геаграфічнаму пашырэнню дуды на ўсіх этнічных тэрыторыях беларусаў, уключна са страчанымі Свянцяншчынай (цяпер у Літве), Латгаліяй (цяпер у Латвіі), Цвершчынай (цяпер у Расіі) і Падляшшам (цяпер у Польшчы).
Арцём Вярыга-Дарэўскі, Ялегі Пранціш Вуль, Адам Міцкевіч, Ян Баршчэўскі, Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч і многія іншыя беларускія пісьменнікі і даследчыкі называлі гэты інструмент «беларускай дудой», прычым як у тэкстах на беларускай так і на іншых мовах. Такая традыцыя выводзіцца яшчэ з часу калі некаторыя крыніцы на лацінскай мове называюць беларускую дуду «рускай».
У дударскім асяроддзі ўжываюць таксама назву «беларуска-літоўская дуда», але ёй няма пацвярджэння ў крыніцах і гэта ёсць спробай упляцення і ўжывання назвы беларуская дуды ў шырока разумелым дыскурсе пра «ліцьвінства».
На тэрыторыі Беларусі вядомыя чатыры тыпы гэтага інструмента: Дуда на этнаграфічнай тэрыторыі беларусаў вядомая з глыбокай старажытнасці, і хоць гістарычныя сведчанні паказваюць час не раней за XIV стагоддзе, уключанасць дуды ў надзвычай архаічныя касмалагічныя схемы дазваляе адсунуць час узнікнення дуды ў Беларусі ў самую раннюю эпоху.
Больш за ўсё інфармацыі і матэрыялаў захавалася пра аднагукавую канструкцыю дуды і пра канструкцыю дуды-мацянкі. Дудары сустракаюцца ў шматлікіх народных паданнях, творах беларускіх аўтараў XIX і XX стагоддзяў, такіх як Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч, Адам Міцкевіч, Браніслаў Тарашкевіч і інш.
Дуду даследвалі Мікалай Анімеле, Мікалай Нікіфароўскі, Еўдакім Раманаў, Вацлаў Ластоўскі, Мікалай Прывалаў, Сяргей Сахараў, Ніна Назіна, Зміцер Сасноўскі, Вячаслаў Калацэй, Аляксандр Сурба. Да канца XIX стагоддзя дуда была адным з асноўных інструментаў народнага музычнага побыту беларусаў.
Сакральны сэнс
Дуда мела найвышэйшы сакральны статус як рэч, зробленая з ахвярнай жывёлы.
Дуда выкарыстоўвалася ў абрадах, звязаных з асноўнымі момантамі жыцця чалавека. Абавязковым была прысутнасць дудара на хрэсьбінах (рытуальнае нараджэнне), на вяселлі (рытуальнае пераўвасабленне ў статус дарослага, сталага чалавека) і, магчыма, на пахаванні (рытуале пераходу чалавека ў іншы свет). Пра сакральны статус інструмента сведчаць касмаганічныя дударскія тэксты, у якіх у пэўных сімвалах апісваецца пабудова свету, як яе разумелі тагачасныя беларусы. І дуда, і дудар там прысутнічаюць і займаюць істотнае месца. Гэта ўнікальная з’ява ў Еўропе, бо ні ў воднай традыцыі дуда так не міфалагізаваная, як у Беларусі. Дуда-«весялуха» мела шырокае выкарыстанне пры танцах, песнях, прыпеўках на сямейных і каляндарных святах, ігрышчах, кірмашах, а таксама ў ансамблі са скрыпкай ды цымбаламі. Апошнім зафіксаваным публічным выступам дудара лічыцца канцэрт на рэспубліканскім аглядзе мастацкай самадзейнасці ў Менску. Адбывалася гэта ўжо пасля вайны (1951 г.), а выступіў на ім 85-гадовы Язэп Гвозд з вёскі Турасполле на Вушаччыне. Зараз дуда зноў становіцца абявязковым інструментам народных ансамбляў.
Гістарычныя сведчанні
Найранейшым гістарычным сведчаннем існавання дудаў на тэрыторыі Беларусі можна было б лічыць выяву дудара ў складзе скамарохаў з Радзівілаўскага летапісу XII стагоддзя, які грае на безбурдоннай дудзе, кшталту польскай siersienki, тыпе дуды, пашыраным па ўсёй сярэдневяковай Еўропе — аднак згаданая мініяцюра не можа быць цалкам імаверным сведчаннем праз адсутнасць інфармацыі аб паходжанні самога мастака (ён мог паходзіць і не з Беларусі), адсутнасць этнаграфічных фактаў пазнейшых часоў.
Літоўская этнакультуролаг Пране Дундулене (Prane Dunduliene), спасылаючыся на пісьмовыя крыніцы, сцвярджае, што дудамі і песнямі народ сустракаў пераможныя войскі князя Альгерда ў XIV—XV стагоддзях. У XVI—XVII стагоддзях А. Бецэнберг пісаў пра літоўскія дуды, якія мясцовы люд называў дудрагіне (dudragine).
Пісьмовыя крыніцы XV—XVI стагоддзяў упершыню згадваюць музычны інструмент, які называецца дуда («Аповесці пра трох каралёў-вешчуноў» у XV стагоддзі і «Аповесці пра Трыстана і Ізольду» XVI стагоддзя), у якіх мясцовыя перакладчыкі скарысталіся назвай дуда для перакладу на мясцовую мову назваў нейкіх музычных інструментаў, што адпавядаюць этнаграфічным рэаліям Блізкага Усходу і Заходняй Еўропы, з якімі перакладчыкі, хутчэй за ўсё, не былі знаёмы.
У кнізе «Праўдзівы і грунтоўны аповед пра веру русаў, іх шлюбныя і пахавальныя абрады, побыт і адзенне…», выдадзенай у 1582 годзе ў Ростаку, лютэранскі пастыр Паўль Одэрборн, апісваючы жыхароў з ваколіц Дзісенскага Паазер’я, піша: «У вытанчанай музыцы яны не дасведчаныя, зусім не граюць на струнных інструментах, дзеля забавы ў іх звычайна выкарыстоўваецца толькі дуда з мехам. На вяселлях і іншых пачостках вельмі часта водзяць карагоды пад гучнае плясканне ў далоні.» Апісваючы шлюбны абрад русінаў Падзвіння даследчык сцвярджае: «Сумеснае жыццё ў іх не прынята весці да таго часу, пакуль маладыя не будуць злучаны пад час публічнай урачыстасці. Для гэтага каля адзінаццатай гадзіны ночы маладых пад гукі лютняў і дудаў, пад святлом паходняў прыводзяць у храм .»
У Слоўніку старажытнарускай мовы І. Сразнеўскага дуда — знак крукавога пісьма, выява якога схематычна адпавядае тыпу аднабурдоннай дуды, накшталт польскай siersienki.
Дакументы XVII стагоддзя (указ Віленскага сойму ад 1656 года) згадваюць: Люди людные, которые службы не мають, и теж медведъники, дудъники, скрипъки, трубачи и иншие в местех будучие музыки, и хто колвекъ не маючи певной службы…
У тагачасных судовых кнігах — у актавай кнізе полацкага гродскага суда — …пан Бутько, выскочивши с пекарни свое зъ секирою, учинивши окрик, преречоного Алексанъдра Лешонъка обухом в руку левою понижей локтя подвакроть шкодливее ударыл… а другого Ивана Совостеенка, Дудара, тою жъ секирою в хрибет оберучъ ударилъ, и кгды тотъ преречоный Иванъ от него уходил, а пан Бутько оного догонить не мог, тою жъ секирою за ним кинул, и кгды бы долетела, снать бы его и на смерть забил…
У актавай кнізе пінскага гродскага суда ад 1699 года (скарга дудара на пінскага гандляра за тое, што ён зачараваў яго дуду) — …na…Chwedora dowodzili, ze iest takowey ze nauki oycowskiey, ktory przed wielo ludzmi w miasteczku Janowie, pod czas iarmarku, graiacemu na dudzie dude zamovił, ze grac przestała, az go tamten prosił y na głos kazdo rzecz zamawia
У пачатку XX стагоддзя Ігнат Буйніцкі з Палівачоў на Глыбоччыне ўпершыню ў гісторыі вывеў беларускую дуду на тэатральную сцэну і зрабіў яе візітоўкай свайго тэатру. Пра скокі пад дуду пісалі на плакатах-анонсах трупы. Дудар Адам Шульга прымаў актыўны ўдзел у гастролях тэатра ў Вільні, Варшаве і Пецярбургу. Тады дуду ўпершыню пабачылі многія прадстаўнікі беларускай інтэлігенцыі. Для Буйніцкага дуда не была проста адным з трох інструментаў у традыцыйнай капэлі, але сімвалам беларускай культуры ў цэлым, сінонімам беларускай даўніны і народнасці. У публікацыі «Нашай Нівы» з 1910 года (3 снежня, № 49) чытаем, што пасля заканчэння сімфанічнага канцэрта кампазітара і дырыжора Людаміра Міхала Рагоўскага ў Вільні (12 лістапада) у знак падзякі «яму былі дадзены на ўспамін…. ад арганізатараў беларускага тэатру — беларуская дуда». Па словах даследчыцы Ірыны Шумскай, калі ў 1911 годзе Міхал Рагоўскі пераяжджаў з Вільні ў Парыж, то пакінуў падораныя інструменты ў фондзе калекцыі Івана Луцкевіча, якія ў 1921 годзе сталіся часткай Беларускага музею ў Вільні. Пасля ліквідацыі музея ў 1944 годзе дуда трапіла ў фонд літоўскага музея, дзе захоўваецца па сённяшні дзень. Паходжанне дуды з беларускага музея пацвярджае надпіс на мяху дуды. Ігнат Буйніцкі зрабіў важкі ўнёсак у захаванне і развіццё традыцыі беларускай дуды.
У 1960-я гады быў створаны беларускі сцэнічны танец «Дударыкі», пры выкананні якога праяўляліся вынаходлівасць, дасціпнасць, здольнасць абудзіць у чалавечай душы ўзнёслыя пачуцці. Раней узору «Дударыкаў» быў створаны традыцыйны танец «Дудачка».
Традыцыйная канструкцыя
Канструкцыя традыцыйнай дуды:
Для вырабу меха выкарыстоўваюць скуру казы, целяці, барсука, сабакі. Для вырабу ўсіх драўляных трубак выкарыстоўваюць клён, ясень, вярбу.
Тыпы беларускіх дудаў
Гэты тып інструменту складаецца з меху, скроенага са скуры казы, цяляці, барсука, сабакі ў форме, што нагадвае гусь з доўгай шыйкай, у якую спераду ўстаўленая меладычная трубка з рагаўнём (жалейка), ззаду ў мех замацавана бурдонная трубка з рагаўнём (гук), у верхняй частцы меху замацаваная трубка для ўдзімання паветра (сапель). Усе трубкі — драўляныя, стружаныя ці точаныя на кружале з клёну, ясеню, вярбы і ўстаўленыя альбо непасрэдна ў мех, альбо праз умацаваныя ў мех драўляныя перахаднікі вальцовай ці шарападобнай формы. Часта трубкі і рагаўні аздабляліся літым у дрэва алавяным, алюмініевым або тыражным срэбным арнаментам, а таксама тыражнымі колцамі з медзі, алюмінію, жалеза. Пішчык звычайна рабіўся з чароту або з расшчэпленага гусінага ці йндычынага пяра. Гэты тып дудаў (паводле М. Анімеле) быў больш пашыраны ў асяроддзі беларусаў-каталікоў — а адзіны інструмент, які захаваўся да нашага часу, паходзіць з тэрыторыі Латгаліі (былы Люцынскі павет Віцебскай губерні, зараз гэта Лудзенскі раён, Латвія). Паводле Е. Раманава, даўжэйшы бурдон настройваецца ў актаву да ніжэйшага гука перабору, меншыя ж даюць квінту папярэдніх. Тып дзвюхбурдоннай дуды вядомы ў шэрагу апісанняў і ілюстрацыйных матэрыялаў і ўяўляе сабой крыху іншы тып канструкцыйнай пабудовы. Мех тут мае выгляд бурдзюка з тонкай шыйкай, куды мацуецца жалейка, але, у адрозненне ад папярэдняга тыпу, не мае шыйкі ў задняй частцы для ўмацавання бурдонаў і ў цэлым нагадвае форму заходнееўрапейскіх, галандскіх ці нямецкіх інструментаў.
Бурдоны звісаюць унізе і замацоўваюцца: Такая дуда трымаецца пераважна перад сабой. Існуюць варыянты такіх дудаў як з рагаўнямі, гэтак і без іх. У дудах, якія не маюць рагаўнёў, канцы бурдонных і меладычных трубак маюць варонкападобныя пашырэнні.
Лепельская дуда з вёскі Верабкі
Беларуская дуда 1877 года захоўваецца ў Лепельскім краязнаўчым музеі. Унікальнасць менавіта гэтай дуды — эстэтычнае аздабленне (рагаўні, жалейка і бурдоны). Лепельская дуда канструкцыйна мае скураны мех, жалейку з рагаўнём (з 7-ю адтулінамі на жалейцы і 2-мя адтулянамі на рагаўні жалейцы), соску, адзін бурдон з рагаўнём.
Глыбоцкая дуда з вёскі Верацеі
Глыбоцкая дуда з вёскі Верацеі (гміна Празарокі) захоўваецца ў фондзе Нацыянальнага музея Літвы і датуецца 1849 годам (на 28 гадоў старэй за лепельскую). Дакладная копія Глыбоцкай дуды зробленая майстрам Сяргеем Чубрыкам захоўваецца ў Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі. Унікальнасць глыбоцкай дуды ў тым, што яе мех пашыты са скуры барсука, поўсцю навонкі.
Прынцып і манера грання
Падчас грання дудар трымаў дуду альбо гарызантальна пад пахай, альбо вертыкальна перад сабой.
У час ігры дудар націскае левым локцем на мех, паветра паступае ў жалейку і бурдон (бурдоны) і прымушае вібрыраваць язычкі, што знаходзяцца ў сярэдзіне трубак — гэта выклікае моцнае і рэзкае гучанне.
У Беларусі вылучаюцца дзве манеры грання:
Беларуская дуда ў мастацтве і літаратуры
Беларускай дудзе прысвечаны шэраг мастацкіх твораў. Беларускія мастакі, пісьменнікі, разбяры, і іншыя майстры бачылі ў дудзе моцны мастацкі вобраз. Постаць беларускага дудара сустракаецца практычна ва ўсіх відах прыкладнога мастацтва: маляваныя дываны, саломка, разьба па дрэву, і многія іншыя. Найстарэйшымі прыкладамі выкарыстання вобразу дудара з’яўляюцца працы мастака Міхася Філіповіча, з 1930-ых гадоў.
Сучасны стан
У XXI стагоддзі дударскі рух у Беларусі карыстаецца надзвычайнай папулярнасцю, паступова з’яўляюцца новыя музычныя гурты, якія выкарыстоўваюць дуды ў сваёй творчасці.
Некаторыя беларускія гурты і артысты, якія выкарыстоўваюць у сваёй творчасці дуды (у тым ліку і замежнай традыцыі):
Сарапікі (кантон)
Назва кантона паходзіць ад ракі Сарапікі, якая цячэ па тэрыторыі кантона і адыграла значную ролю ў гісторыі Коста-Рыкі. На поўначы кантон мяжуе з Нікарагуа, на захадзе — з правінцыяй Алахуэла, на ўсходзе — з правінцыяй Лімон, на поўдні — з кантонам Эрэдзія аднайменнай правінцыі.
Кантон Сарапікі падзяляецца на 5 дыстрыктаў (раёнаў):
Кантон Сарапікі быў створаны 18 лістапада 1970 года.
Новая Іванаўка
Но́вая Іва́наўка (, Новая Ивановка) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Баронькаўскага сельсавета.
Дубаносы
Назву Дубано́сы маюць:
Янова (Каменналогскі сельсавет)
Яно́ва (, Яново) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналогскага сельсавета.
Падрайск
Падра́йск (, Подрайск) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Баронькаўскага сельсавета.
Даўжані
Даўжа́ні (, Довжани) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сваткаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1868 годзе вёска Княгінінскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, 9 двароў, 81 жыхар. У 1904 годзе у вёсцы 187 жыхароў, у 1908 годзе — 151 жыхар. У 1921 годзе вёска гміны Мядзел Дунілавіцкага (з 1925 года Пастаўскага) павета Віленскага ваяводства, 35 двароў, 117 жыхароў. У 1931 годзе 38 двароў, 203 жыхары. З 12 кастрычніка 1940 года ў Сваткаўскім сельсавеце Мядзельскага раёна Вілейскай, з 20 верасня 1944 года Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей. У 1940 годзе 31 двор, 92 жыхары. У Вялікую Айчынную вайну ў верасні 1943 года вёска спалена гітлераўцамі (31 двор), 92 жыхары забітыя, але пасля вайны адноўлена.
У 1949 годзе арганізаваны калгас імя Кутузава. З 1954 года вёска ў складзе калгаса імя Сталіна, з 9 лістапада 1961 года — калгаса імя Леніна (з 1988 года цэнтр — вёска Сваткі), з 1994 года — аграфірмы «Зара», з сакавіка 1997 года — сельскагаспадарчага прадпрыемства імя М. Танка (цэнтр — вёска Сваткі).
Інфраструктура
Жывёлагадоўчая ферма.
Кулакова (Віцебскі раён)
Кулако́ва (, Кулаково) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Курынскага сельсавета.
Кніга прарока Ераміі
Кні́га праро́ка Ерамі́і (ספר ירמיהו — Сефер Ірміягу; Liber Ieremiae; Ιερεμίας) — 24-я кніга кананічнага Старога Запавету, трынаццатая частка Танаху. У пазнейшых прароках знаходзіцца паміж кнігамі Ісаі і Езекііля. Напісаная прарокам Ераміям (Ірміяху) прыкладна ў VI стагоддзі да н.э.. Ахоплівае перыяд ад 647 да 580 да н.э. — часы валадарання цара Іасіі і захопу Іўдзеі Вавілонам.
Гэта найбольшая з прарочых кніг Старога Запавету, складаецца з 52 раздзелаў. Кніга напісана складанай і паэтычнай яўрэйскай мовай, за выняткам вершу 10:11, які напісаны па-арамейску.
Аўтарства
Прарок Ерамія жыў у эпоху заняпаду Іўдзейскага царства. яго зямля стала арэнай барацьбы дзвюх «звышдзяржаў» старажытнага свету — Егіпта і Вавілона, які прыйшоў на змену Асірыі. Апошнія цары Іўдзеі, а разам з імі і ўвесь народ, становяцца закладнікамі гэта барацьбы. Цар Іасія быў забіты егіпцянамі; яго сын, цар Іяхаз, быў вывезены ў Егіпет; унук Іасіі, цар Іякім, быў вывезены ў Вавілон; пасля туды ж вывезены і малодшы сын Іасіі, цар Седэкія.
У 586 (або 587) да н.э. Іерусалім і Храм дашчэнту зруйнаваны войскамі Навухаданосара, дзяржава знішчана. Ерамія выпраўляецца ў выгнанне ў Егіпет. Праўдападобна, што падчас перабывання там ён напісаў 37—44 раздзелы кнігі.
Кніга Ераміі рэдагавалася другазаконнікамі ці аўтарамі Другога закону, якія прасоўвалі рэлігійную рэформу. Гэта заўважна ў паралельным выкарыстанні мовы ў Другазаконні і кнізе Ераміі. Так, у Ер. 11:4 і Друг. 4:20 выкарыстаная метафара жалезнае печы. Аднак невядома, ці быў Ерамія прыхільнікамі другазаконніцкай школы, бо ён нідзе не згадвае ані Другі закон, ані рэлігійную рэформу Іасіі.
Змест
Кніга ўмоўна можа быць падзелена на 6 частак, у якіх стылі тэксту мяняюцца ад паэтычнага праз апавядальны да біяграфічнага. Часткі:
Галоўныя месіянскія прароцтвы знаходзяцца ў наступных фрагментах: 23:1-8; 31:31-40 і 33:14-26.
Таксама ў кнізе прарока Ераміі ўпершыню ў Бібліі згадваецца паняцце «Новы Запавет»:
Вось настаюць дні, кажа Гасподзь, калі Я заключу з домам Ізраіля і з домам Юды новы запавет, не такі запавет, які Я заключыў з бацькамі іхнімі ў той дзень, калі ўзяў іх за руку, каб вывесці іх з зямлі Егіпецкай; той запавет Мой яны парушылі, хоць Я заставаўся ў еднасці з імі, кажа Гасподзь. А той запавет, які Я заключу з домам Ізраілевым пасля тых дзён, кажа Гасподзь: укладу закон Мой у іхнюю нутрыну і на сэрцах іх напішу яго, і буду ім богам, а яны будуць Маім народам.
Дубнікі (Мядзельскі раён)
Дубнікі́ (, Дубники) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета.
Гісторыя
У 1847 г. маёнтак Свянцянскага павета Віленскай губерні, валоданне памешчыка Ясюковіча. У 1868 г. існавалі 2 вёскі Дубнікі ў Свірскай воласці Свянцянскага павета: 2 двары, 26 жыхароў і 12 двара, 107 жыхароў. У 1904 г. на месцы сучаснай вёскі: маёнтак, валоданне Ясюковіча (22 жыхары) і вёска (183 жыхара). З 12.10.1940 г. у Канстанцінаўскім сельсавеце Свірскага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай абласцей, з 05.08.1954 г. у Шэметаўскім сельсавеце, з 31.08.1959 г. у Мядзельскім раёне, з 20.01.1960 г. Мінскай вобласці, з 10.05.1960 г. у Свірскім гарпасялковым Савеце. У 1948 г. вяскоўцы арганізавалі калгас «Зара Усходу». З 1960 вёска ў складзе саўгаса «Свір» (цэнтр — г.п. Свір), з 04.09.1991 г. — калгаса «Свір».
У 2013 годзе Свірскі пасялковы савет быў скасаваны, і Дубнікі ўвайшлі ў склад Свірскага сельсавета.
Чача
Чача — моцны спіртовы напой, атрымоўваюць метадам дысцыляцыі з вінаграда і вінаградных рэшткаў пасля адціскання ў працэсе вырабу віна у Грузіі, Абхазіі, Аджарыі. Існуе хатняя (саматужныя), так і прамысловая вытворчасць чачы. Чача з вінаграда адносіцца да брэндзі.
Спіс аб’ектаў PGC (979001—980000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (979001—980000)
Чача
Асноўная сыравіна — вінаград і рэшткі адціскання сартоў Ркацытэлі, Ізабела і Качыч. Перагонка — двайная, радзей — аднаразовая. Атрыманы вінаградны спірт з мацункам ад 70 да 80 % разводзяць вадой (у хатніх умовах могуць і не разводзіць) і разліваюць у бутэлькі. Некаторыя гатункі вытрымліваюць ў дубовых бочках.
Панькаўская Буда
Па́нькаўская Бу́да (, Паньковская Буда) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Баронькаўскага сельсавета.
Палінка
Палінка (pálinka) — моцны алкагольны напой Венгрыі, вырабляюць метадам перагонкі з розных зёлак, садавіны і ягад — вінаграду, грушы, абрыкоса, слівы, яблыкаў і інш. Мацунак напою складае ад 37,5 % аб і больш. У Венгрыі з 2002 года існуе Закон аб палінці. Згодна з ім палінкай можа называцца толькі напой выраблены ў Венгрыі з венгерскай садавіны (за выключэннем чатырох правінцый Аўстрыі, дзе дазволена рабіць абрыкосавую палінку). Першыя варыянты палінкі з'явіліся ў Венгрыі ў пачатку XIV стагоддзя.
Сцяпан Мітрафанавіч Гудзімаў
Сцяпа́н Мітрафа́навіч Гудзі́маў (, Ягаднае, Расійская імперыя —, Брэсцкая вобласць БССР) — савецкі лётчык-знішчальнік. У Вялікую Айчынную вайну адным з першых здзейсніў паветраны таран варожага самалёта.
Біяграфія
Нарадзіўся 7 лістапада 1913 у вёсцы Ягаднае Расійскай імперыі (цяпер у Альхоўскім раёне Валгаградскай вобласці Расійскай Федэрацыі).
Скончыў 7-гадовую школу. Працаваў слесарам на Сталінградскім трактарным заводзе.
З 1934 — у Чырвонай арміі, скончыў Вышэйшую школу лётчыкаў (1937). З мая 1938 служыў у 33-ім знішчальным авіяцыйным палку. Прымаў удзел у вайне з Польшчай 1939 года. Пасля гэтага полк пераведзены на аэрадром ля Пружанаў.
Член ВКП(б) з 1941 р.
Раніцай 22 чэрвеня 1941 аэрадром 33-га знішчальнага авіяцыйнага палка ў Пружанах быў падвергнуты масіраванаму налёту нямецкай авіяцыі. Лейтэнант Гудзімаў выляцеў на сваім знішчальніку І-153 (паводле іншых звестак на І-16 ) у складзе эскадрыллі на абарону налёту ў кірунку горада Кобрына. Уступіў у бой з ворагам і збіў адзін бамбардзіроўшчык. А 5:20, калі скончыліся боепрыпасы, здзейсніў паветраны таран другога самалёта. Загінуў пры спробе катапультавацца (стропы парашута зачапіліся за аскепкі збітага самалёта).
15 лютага 1968 года С. М. Гудзімаў пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені.
Пляшкі
Гісторыя
У часы Вялікай Айчыннай вайны пад нямецкай акупацыяй. У канцы жніўня 1943 года ў нямецкія карныя атрады напалі на вёску і расстралялі частку насельніцтва.
Сейсматрываласць будаўніцтва
Сейсматрываласці будаўніцтва — раздзел грамадзянскай будаўніцтва, які спецыялізуецца ў галіне вывучэння паводзінаў будынкаў і  збудаванняў пад  сейсмічным уздзеяннем у выглядзе скалынанняў зямной паверхні, страты грунтам сваёй апорнай здольнасці, хваляў цунамі і распрацоўкі метадаў і тэхналогій будаўніцтва будынкаў, ўстойлівых да сейсмічных уздзеянняў.
Галоўныя задачы сейсмостойкого будаўніцтва:
Зазоўка
Зазоўка — у беларускай міфалогіі прыгожая дэманічная дзяўчына, якая заманьвае людзей ў лясны гушчар.
Апісанне
Выглядае як незвычайна прывабная дзяўчына, з густымі русымі валасамі, такімі доўгімі, што яны прыкрываюць яе голае цела замест адзення. Калі яна паказвалася мужчыне ці хлопцу, той, нягледзячы на перасцярогі, у захапленні ішоў за ёю. Яна мілагучна смяялася, клікала яго па імені, то знікала, то зноў паказвалася, заманьваючы чалавека ў лясны гушчар. Час ад часу яна адхінала доўгія валасы, паказваючы сваё цела. А заманіўшы ў лес, лашчыла абранніка, як ніводная жанчына. Не ўсе мужчыны вярталіся дадому: некаторыя гінулі ў балотах. Тыя ж, хто вярталіся да сваіх каханак ці жонак, увесь час сумавалі, і урэшце зноў выпраўляліся ў лес, каб ужо ніколі не вярнуцца. Зазоўка рэдка прымала былых закаханых. Часцей іх целы знаходзілі пасля самагубства. Голас у Зазоўкі быў меладычны і чысты, песні прыгожыя, панскія, таму, часам не паказваючы нават свайго аблічча, Зазоўка магла заманіць чалавека адным толькі голасам.
На зіму Зазоўка кудысьці знікала. Адныя казалі, што яна ўпадае ў спячку, другія — што абарочвалася лябёдкаю і адлятала ў Вырай с сапраўднымі птушкамі, іншыя — што яна сыходзіла ў нейкі асабісты свет. Згадвалася на Вілейшчыне. Кажуць, быццам жыла ў лесе недалёка ад вёскі Губы. Магчыма, з'яўляецца лакальным адменнікам русалкі.
Ясянёва
Ясянёва (, Ясенёво) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналогскага сельсавета.
Раёк (Касцюковіцкі раён)
Раёк (, Раёк) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Баронькаўскага сельсавета.
Сабалёва
Сабалёва (, Соболёво) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Курынскага сельсавета.
Пушчавік
Пушчавік — у беларускай міфалогіі нядобры дух лесу, які робіць людзям выключна зло.
Апісанне
Вялікан, вышэйшы нават за самыя высокія дрэвы ў лесе, калматы, увесь зарослы мхом. Заімшэлыя нават нос і вочы. Ёсць такія пушчавікі, якім дрэвы ў лесе толькі па плячо. Гэты дух раззлаваны на людзей за тое, што яны высеклі многія лясы і прымусілі яго зысці ў самыя далёкія і дзікія пушчы, у шматвекавыя дубровы. У яго няма літасці ні да дзяцей, ні да старых, ні да знямоглых, ні нават да хатняй жывёлы. Пушчавік можа забіць ахвяру адной сваёй знешнасцю. Калі мэта дасягнута, ён не смяецца, як лясун, не здзекуецца з чалавека, а спакойна ідзе далей, быццам зрабіў звычайную справу.
Жыве пушчавік на абмежаванай тэрыторыі, у некранутых дрымучых лясах. Людзям пашанцавала, што пушчавікі рэдкія, у многіх пушчах гаспадараць адны толькі лесуны, якія ставяцца да людзей значна лепш. Часта ўцекчы ад пушчавіка дазваляе тое, што гэты вялікан непаваротлівы і дрэнна бачыць, што адбываецца ў яго пад нагамі, пад каронамі дрэў. Пры сустрэчы з пушчавіком трэба рабіць крутыя павароты туды і сюды, і як мага хутчэй пакідаць пушчу, бо за яе межу пушчавік ніколі не ступіць.
Джын
Джын (ад genievre — ядловец, gin) — моцны алкагольны напой (мацунак каля 45 %), вырабляюць шляхам перагонкі пшанічнага спірту з даданнем ядлоўца і іншых водарных раслінных кампанентаў, што надае джыну яго адметны смак. Джын мае сухі смак, яго амаль не ўжываюць у чыстым выглядзе.
Упершыню пачалі вырабляць у Нідэрландах у XVII стагоддзі — яго вынаходніцтва ў якасці лекаў ад бяссоння прыпісваюць урачу Францыску Сільвію.
Сігееўка
Сіге́еўка (, Сигеевка) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Баронькаўскага сельсавета.
Андрэйкішкі
Андрэ́йкішкі (, Андрейкишки) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.
Авіяносцы тыпу «Эсэкс»
Тып «Эсэкс» (Essex class) — серыя цяжкіх ударных авіяносцаў ЗША перыяду Другой сусветнай вайны. Спраектаваны ў 1938—1940 гадах, пры гэтым першапачаткова меркавалася пабудаваць толькі адзін карабель гэтага тыпу, у дадатак да авіяносцаў тыпу «Ёрктаўн». Аднак ужо неўзабаве былі замоўлены яшчэ два, а ўступленне ЗША ў вайну ў снежні 1941 года запатрабавала масавага будаўніцтва авіяносцаў, у якасці якіх, як найбольш сучасны, быў абраны тып «Эсэкс». Агулам, з 1940 па 1945 былі пабудаваны 24 авіяносцы тыпу «Эсэкс», што зрабіла іх найбольш шматлікай серыяй авіяносцаў у гісторыі, не лічачы эскортных, а таксама найбольш шматлікай серыяй ваенных караблёў водазмяшчэннем звыш 20 000 т.
Першы з авіяносцаў тыпу «Эсэкс» уступіў у строй у снежні 1942 года, а ў 1943 годзе яны сталі асноўным тыпам цяжкіх авіяносцаў ЗША і актыўна выкарыстоўваліся аж да канца вайны, прычым пры гэтым ніводны з іх не быў страчаны, хоць некалькі з авіяносцаў атрымлівалі сур’ёзныя пашкоджанні. У першыя паваенныя гады 14 з іх былі выведзены ў рэзерв, пры гэтым частка з яго ўжо не выводзілася. У 1949—1953 гадах большасць з іх прайшлі капітальную мадэрнізацыю, пры гэтым мадэрнізаваныя караблі сталі вядомыя таксама як тып «Арыскані», па імі першага з іх, перабудаванага яшчэ на стапелі. У такім выглядзе яны выкарыстоўваліся ў шэрагу паваенных канфліктаў, уключаючы Карэйскую і В’етнамскую войны, але ў канцы 1960-х — пачатку 1970-х большасць з гэтых маральна састарэлых караблёў была знята з узбраення. Толькі адзін з іх, «Лексінгтан», заставаўся ў страі ў ролі навучальнага авіяносца аж да 1992 года.
Дубаносы (Мядзельскі раён)
Дубано́сы (, Дубоносы) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывіцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1847 г. вёска маёнтка Янушава Вілейскага павета Віленскай губерні, валоданне памешчыка В. Корсака, 4 двары, 34 жыхара. У 1904 г. вёска Крывіцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, 87 жыхароў. У 1921 г. у Крывіцкай гміне Вілейскага павета Віленскага ваяводства, 21 двор, 124 жыхары. З 12.10.1940 г. вёска ў Пузыроўскім сельсавеце Крывіцкага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай, з 20.01.1960 г. Мінскай абласцей, з 25.12.1962 г. ў Мядзельскім раёне. У 1948 г. вяскоўцы стварылі калгас імя Дзяржынскага. З 1975 вёска знаходзіцца ў складзе калгасу «Бальшавік» (цэнтр — вёска Пузыры).
У 2009 годзе Пузыроўскі сельсавет быў скасаваны, і Дубаносы ўвайшлі ў склад Крывіцкага сельсавета.