cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Полацкая мастацкая галерэя
Экспазіцыя
Калекцыя ўвесь час папаўняюцца па меры правядзення археалагічных раскопак у горадзе, раскрыцця сценапісу аднаго з самых старажытных храмаў Беларусі, Спаса-Праабражэнскай царквы XII ст., Вывучэння і пошуку гістарычнага мінулага Полаччыны, набыцця твораў беларускіх мастакоў.
Пантэон (Рым)
Пантэон (па-лацінску: Pantheon ад старажытнагрэчаскага Πάνθεον) — храм у Рыме, выдатны помнік старажытнарымскай архітэктуры.
Храм упершыню пабудаваў Марк Віпсаній Агрыпа пры імператары Актіавіяне Аўгусце. Аднак прыкладна ў 80 годзе н.э. храм быў знішчаны ў час вялікага пажару і зноў адбудаваны імператарам Адрыянам. Храм пабудаваны ў класічным стылі і мае звычайны порцік з калонамі. Даволі арыгінальным элементам архітэктуры Пантэона з’яўляецца купал з адтулінай.
Першапачаткова храм быў прысвечаны ўсім паганскім багам, але ў 609 годзе Рымскі Папа Баніфацый IV ператварыў храм у хрысціянскі і прысвяціў яго ўсім хрысціянскім святым. У часы Рэнесансу храм, які стаў прыкладам для майстроў у час панавання моды на антычнасць, пачаў выкарыстоўвацца як магільня для вядомых людзей.
Храм з’яўляецца класічным прыкладам купальнага будынка. Прапорцыі яго вызначаюцца дасканаласцю: пры вышыні 42,7 м, амаль аднолькавай з дыяметрам купала (43,5 м), пры вышыні сцен, роўнай радыусу асноўнага, круглага ў плане аб’ёму, ва ўнутраную прастору ўпісваецца шар. Купал мае форму паўсферы, якая ляжыць на цыліндрычнай аснове. Пантэон узведзены з традыцыйных матэрыялаў — цэглы і бетону. Ён пакоіцца на падмурку глыбінёй 4,5 м, а таўшчыня сцен храма дасягае 6,3 м. Унутры іх ёсць пустоты, разлічаныя на памяншэнне вагі. Акрамя гэтага для трываласці і раўнамернага размеркавання нагрузкі выкарыстана строга прадуманая сістэма вялікіхі малых цагляных арак, папярочных перамычак. Знадворку круглым сценам проціпастаўлены васьмікалонны порцік карынфскага ордэра. Фактычна гэта адзінае ўпрыгожанне замкнёнага знешняга аб’ёму храма, у якім галоўны мастацкі эфект перанесены на ўнутраную прастору.
Стварэнню ўражання неабсяжнасці, велізарнага аб’ёму садзейнічаюць амаль усе элементы інтэр’ера — ад мармуровай падлогі, інкрустацый сцен, калон карынфскага ордэра, ніш для скульптуры, паясоў, што падкрэсліваюць падзел на ярусы, да кесаніраванага купала з амаль дзевяціметровай у дыяметры адтулінай для асвятлення. Менавіта кесоны ствараюць эфект несапраўднай перспектывы, падкрэсліваючы вышыню будынка.
Храм успрымаўся рымлянамі як увасабленне сусвету, а кожная дэталь яго ўбрання, народжаная геніем архітэктара, напаўнялася ў свядомасці асобы адчуваннем шматзначнасці мастацкага вобраза прасторы. На працягу стагоддзяў многія архітэктары імкнуліся пераўзысці ў сваіх збудаваннях Пантэон. Калі ў памерах гэта некаторым і ўдавалася, то ў адчуванні меры, прапорцый, кампазіцыі храм быў недасягальны.
Герман Міхайлавіч Пранішнікаў
Герман Міхайлавіч Пранішнікаў ( — ) — беларускі мастак
Біяграфія
Завочна скончыў аддзяленне жывапісу і графікі Маскоўскага народнага універсітэта мастацтваў.
У Беларусі — з 1962 года. Жыў і працаваў у Светлагорску.
Ім створаны партрэты Джардана Бруна, Сакрата, Томаса Мора, Аляксандра Неўскага, Еўфрасінні Полацкай, Рагнеды. Амаль 15 гадоў працаваў над манументальным палатном «Паядынак Перасвета з Чалубеем».
Пры жыцці адбылося некалькі выставак мастака: у краязнаўчым музеі Светлагорска, у зале Гомельскага аддзялення Беларускага саюза мастакоў, у мінскім Музеі Вялікай Айчыннай вайны, у Светлагорскай карціннай галерэі «Традыцыя».
Герман Пранішнікаў быў адным з асноўных ініцыятараў стварэння карціннай галерэі ў Светлагорску (1992), прымаў актыўны ўдзел у працы галерэі. У лістападзе 1993 года трагічна загінуў.
У чэрвені 1995 года рашэннем Светлагорскага выканкама карціннай галерэі «Традыцыя» было прысвоена яго імя.
Начка Гінвілавіч
Начка Гінвілавіч, Нач, Онач, Аначка у хросце Пётр (згадв. 1413—1455) — літоўскі баярын, сын троцкага намесніка Гінвіла. Староста берасцейскі (з 1433), кашталян троцкі (1452—1455). На Гарадзельскай уніі прыняў герб «Даліва».
Паводле Длугаша, па смерці Жыгімонта Кейстутавіча ў 1440 Начка, на той час староста берасцейскі, быў прыхільнікам укняжання Жыгімонтава сына Міхала і спрабаваў аказаць супраціў новаму вял. кн. Казіміру Ягелончыку. Нягледзячы на гэта, не згубіў пры Казіміры ўраду, а ў 1449 нават атрымаў ад яго новыя наданні.
Меў сыноў Андрэйку, Міхала і Якуба Начовічаў. Родзічам Начкі быў, імаверна, і Пётр Лелюш.
Ыйджанбу
Ыйджанбу́ — горад у правінцыі Кёнгі, Паўднёвая Карэя.
Горад размешчаны на поўнач ад Сеула недалёка ад мяжы з Паўночнай Карэяй, з прычыны чаго тут маецца амерыканская ваенная прысутнасць: у Ыйджанбу размешчана штаб-кватэра другой пяхотнай дывізіі войска ЗША (асабовы склад дывізіі раскватараваны галоўным чынам у суседнім горадзе Тондучхон). У серыяле «M*A*S*H» Ыйджанбу (тады яшчэ невялікае мястэчка) з'яўляецца месцам дыслакацыі шпіталя 4077.
Эрвін Ромель
Біяграфія
За баявыя заслугі на італьянскім фронце Першай сусветнай вайны быў узнагароджаны ордэнам Pour le Mérite. З пачаткам Другой сусветнай вайны Эрвін Ромель бліскуча зарэкамендаваў сябе як камандзір 7-й танкавай дывізіі ў ходзе Французскай кампаніі 1940. Аднак фенаменальны поспех і сусветную славу Ромель здабыў у часы камандавання нямецка-італьянскімі войскамі ў Паўночна-Афрыканскай кампаніі, атрымаўшы імідж аднаго з самых вопытных военачальнікаў у сусветнай гісторыі па вядзенні баявых дзеянняў ва ўмовах пустыні, за што нават атрымаў мянушку «Ліс пустыні» (Wüstenfuchs, ). У 1944 годзе на Заходнім фронце ўзначальваў войскі Вермахта, якія супрацьстаялі саюзнікам падчас уварвання ў Нармандыю.
Пасля правалу мяцяжу супраць Гітлера 20 ліпеня 1944 адзін з змоўшчыкаў назваў Ромеля, хоць Ромель у змове непасрэднага ўдзелу не прымаў. Улічваючы выдатныя заслугі генерал-фельдмаршала і вялікую павагу нямецкага народа, Гітлер вырашыў прыбраць былога ўлюбёнца цішком. 14 кастрычніка 1944, па адной з версій, у абмен на гарантыі для яго сям’і, Ромель скончыў жыццё самагубствам, прыняўшы цыяністы калій. Па загадзе Гітлера Ромель, як нацыянальны герой Трэцяга рэйха, быў пахаваны з усімі воінскімі ўшанаваннямі. 18 кастрычніка 1944 — дзень яго пахавання — быў аб’яўлены днём нацыянальнай жалобы.
Заходнія саюзнікі, супраць якіх пастаянна змагаўся фельдмаршал (ён ніколі не быў на Усходнім фронце), лічылі Ромеля найгуманным і найдасведчаным ваенным прафесіяналам. Войскі яго Афрыканскага корпуса ніколі не былі абвінавачаны ў ваенных злачынствах. Абыходжанне з салдатамі праціўніка, захопленымі ім падчас баёў у Афрыцы, адпавядала нормам міжнароднага права. Акрамя таго, Ромель цалкам праігнараваў загад вышэйстаячага кіраўніцтва нацысцкай Германіі па пакаранні смерцю захопленых камандас і дэсантнікаў, а таксама ваенных і грамадзянскіх асоб яўрэйскага паходжання ўсюды, дзе генерал-фельдмаршал кіраваў вядзеннем баявых дзеянняў.
Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар кармелітаў (Ліда)
Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар кармелітаў — колішні мураваны рымска-каталіцкі культавы комплекс у Лідзе. Размяшчаўся на рагу Віленскай і Каменскай вуліц, знаходзіўся ў цэнтры горада, насупраць Фарнага касцёла. Зараз прыкладна там, дзе стаяў кармеліцкі кляштар, знаходзіцца будынак музычнага каледжа, а на тым месцы, дзе быў касцёл, праходзіць паўднёвая праезджая паласа вуліцы Ленінскай.
Гісторыя
Толькі 5 верасня 1714 г. касцёл быў асвечаны віленскім біскупам Канстанцінам Казімірам Бжастоўскім пад вызваннем Найсвяцейшай Марыі Панны і Св. Альберта. Мяркуецца, што касцёл пацярпеў падчас Паўночнай вайны, і гэта зацягнула будаўніцтва.
У канцы XVII ст. манахаў было 6-7 чалавек, затым іх колькасць была рознай, дасягала 14.
У XIX ст. першы паверх кляштара выкарыстоўваўся для свецкіх мэтаў. Тут месціліся павятовы архіў, каса і нават суд з канцылярыяй. Перад вайной 1812 г. трапезную кляштара забралі пад царкву, генерал Корф забраў кляштарны даходны дом.
Візітацыя 1818 г. сцвярджала, што «кляштар патрабуе поўнага рамонту», а некаторыя памяшканні абрынуліся. Удалося адрамантаваць фасад, гзымсы і дахі, але 20 траўня 1826 г. пажар знішчыў дах і пашкодзіў скляпенні, знішчыў шпіталь. Пасля пажару дах касцёла пакрылі саломай, якую часта зрывала ветрам. Касцёл стаяў занядбаны.
Стан маёнткаў кармелітаў вядомы толькі з XIX ст. Напрыклад ў 1810 г. фальварак Зарэчча быў павінен штогод прыносіць 252 руб. прыбыткаў. Гэты фальварак складаўся з жылога дома, гаспадарчых пабудоў і гарода, фальварку належалі вёскі Навасёлкі (там жылі 3 мужчыны), Лайкоўшчына (7 жыхароў), Паддубна (17 жыхароў) і некалькі валок зямлі. Пасля скасавання ордэна, фальварак перададзены ў дзяржаўны скарб.
Фундушовыя грошы мелі прыносіць прыбыткі ў якасці адсоткаў з капіталаў. Але фундушу на ўтрыманне школы кляштар не меў, пры тым часамі навучаў хлопчыкаў з бедных сямей; шпіталь утрымліваўся на ўзносы дабрадзеяў. Як належыць у кармелітаў, пры кляштары існавала брацтва Шкапулярыя. Бібліятэка мела больш за сто тамоў, пераважна тэалагічнай літаратуры. У 1829 г. пабудавана новая званіца.
У 1832 г. кармеліцкі кляштар ужо нядзейсны. Касцёл прастаяў без перабудоў да закрыцця яго царскім указам ад 6 верасня 1835 года. Выкананыя ў 1840 г. абмеры сведчыць, што касцельныя скляпенні ўжо не існавалі. У 1845 г. будынак кляштара быў перароблены на вайсковы шпіталь, касцёл быў кінуты і разбураўся. У 1851 г. кляштар апісваўся як кінуты і разбураны. У 1858 муры святыні «ледзь трымаліся».
З 1927 г. ў будынку былога кляштара размясцілася староства Лідскага павета, праводзіліся розныя грамадскія пасяджэнні. У 1938 г. распачалі рэстаўрацыю муроў, будынку знутры быў вернуты яго архітэктурны стыль, на калідорах першага паверха адноўленыя столі, зроблены новы ўваход.
У час Вялікай Айчыннай вайны, у 1941 г., будынак былога кармеліцкага кляштара згарэў, але сцены яго стаялі да пачатку 1950-х гг. , пасля чаго знесены.
Архітэктура
З візіта 1820 г. вядома, што кляштар — двухпавярховы будынак, які меў форму літары «L» з паўночным і ўсходнім крыламі, з аднапралётным размяшчэннем памяшканняў і калідорам са двара. Ён прылягаў да сакрысціі касцёла з поўдня і быў тынкаваны толькі з боку вуліцы, крыты гонтай. На другім паверсе было 7 жылых памяшканняў і склады. Каля кляштара ў бок рэчкі знаходзіўся агарод і гаспадарчыя пабудовы.
Касцёл быў арыентаваны фасадам на ўсход, тынкаваны і выбелены знутры і звонку, у плане меў форму крыжа даўжынёй 44,5 і шырынёй 17,5 локця, пакрыты дахоўкай, над вялікім алтаром меўся купал з сігнатуркай. Бязвежавы фасад падзелены прамымі пілястрамі, меў трохкутны шчыт. Бакавыя фасады таксама былі падзеленыя пілястрамі і мелі вялікія вокны. Мелася 11 вокнаў з белага шкла і 6 алтароў.
Вялікі алтар сніцарскай работы быў пазалочаны, тут размяшчаліся абраз Маці Божай, маляваны на палатне, над ім — абраз Найсвяцейшай Тройцы, а яшчэ вышэй статуя Св. Іллі. Паміж верхняй і ніжняй частай алтара знаходзілася месца для «хора манахаў, дзе былі лаўкі сталярнай работы на 20 асобаў і пазалочаны амбон». Другі алтар Пана Езуса ўкрыжаванага, сніцарскай работы «на чорнай структуры», пазалочаны. Вышэй, на другім узроўні гэтага алтара меўся абраз Св. Сымона Стока. Трэці алтар Маці Божай Шкаплернай (Шкапулярнай). Чацвёрты алтар Св. Іллі сніцарскай работы, пакрыты лакам. Тут быў абраз Св. Іллі ў пазалочанай раме, маляваны на палатне, вышэй, на другім узроўні — абраз Св. Яна Непамуцэна. Пяты алтар Св. Іосіфа Абручніка. Абраз святога ў пазалочанай раме маляваны на палатне і, вышэй, на другім узроўні — абраз Св. Антонія Падуанскага. Шосты алтар Св. Тэрэзы. Абраз святой ў пазалочанай раме, маляваны на палатне, вышэй, на другім узроўні — абраз Св. Марыі Магдалены. Алтары Маці Божай Шкаплернай і Св. Іосіфа знаходзіліся у асобных капліцах.
Касцёл меў сакрысцію і скарбніцу, дзе потым знаходзіўся земскі павятовы архіў. Пад касцёлам месціліся мураваныя крыпты для пахавання законнікаў, але ў акце візітацыі 1830 г. напісана, што касцельныя лёхі для гэтай мэты не ўжываюцца.
Лінія Густава
Лі́нія Гу́става (Gustav-Linie) — асноўная абаронная лінія ў сістэме нямецкіх фартыфікацыйных пабудоў пад агульнай назвай «Зімовая лінія» ў Цэнтральнай Італіі ў гады Другой сусветнай вайны.
Аснову абароннай лініі Густава стварала сістэма фартыфікацыйных пабудоў, узведзеная вакол старадаўняга кляштара Монтэ-Касіна, які размяшчаўся паблізу горада Касіна і меў пануючую над паланінай Ліры пазіцыю. Умацаванні вакол кляштара стваралі для тых, хто абараняўся, выдатныя магчымасці супрацьстаяць войскам саюзнікаў, якія наступалі з паўднёвага кірунку.
На «Лініі Густава» адбыліся такія бітвы, як бітва пад Монтэ-Касіна і бітва за Анцыа.
Аляксей Белы
Аляксей Белы:
Баяры (Красненскі сельсавет)
Бая́ры (, Бояры) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
Войцех Радзівіл
Войцех (Альбрэхт) Радзівіл (каля 1476 — ), рэлігійны каталіцкі дзеяч ВКЛ.
Біяграфія
Сын Мікалая Радзівіла Старога.
Біскуп луцкі з 1502, віленскі з 1507 (першы з магнатаў ВКЛ на гэтай пасадзе). Выступаў за унію праваслаўнай і каталіцкай цэркваў. Дамагаўся кананізацыі св. Казіміра.
Меў маёнткі ў Літве, на Гродзеншчыне (Новы Двор, Ліпск), маёнтак Убарць.
Аляксандр Кузьміч Касцючэнка
Аляксандр Кузьміч Касцючэнка (, в. Васільеўка Добрушскага раёна) — беларускі мастак-жывапісец.
Біяграфія
У 1978 скончыў Мінскае мастацкае вучылішча.
З 1982 пачаў удзельнічаць у абласных, рэспубліканскіх выставах і пленэрах.
У 1997 быў прыняты ў Беларускі саюз мастакоў.
Барбру Колберг
Барбру Колберг (швед. Barbro Kollberg,  — ) — шведская актрыса, найбольш вядомая выкананнем ролі Мэгі ў фільме Інгмара Бергмана «Дождж над нашай любоўю» (1946).
Памерла 6 сакавіка 2014 года ва ўзросце 96 гадоў.
Аляксандр Аляксандравіч Касцючэнка
Аляксандр Аляксандравіч Касцючэнка ( —, Мінск) — беларускі мастак-пастаноўшчык, сцэнограф, галоўны мастак Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь.
Біяграфія
З дзяцінства займаўся ў студыі выяўленчага мастацтва, потым у мастацкай школе. Скончыў у 1988 годзе Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут. У 1998—2000 — слухач Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (кваліфікацыя «Менеджар-эканаміст»). У 2001—2008 — у Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя М. Горкага (галоўны мастак), з 2009 года — галоўны мастак Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета.
Творчасць
У Вялікім тэатры оперы і балета стварыў сцэнаграфію каля 15 — ці оперных і балетных спектакляў. Сярод іх:
Балеты
Оперы
У 2011 годзе ажыццявіў рэканструкцыю сцэнаграфіі выдатнага беларускага мастака Яўгена Чамадурава ў новай пастаноўцы оперы «Аіда».
Апошняй працай мастака стаў балет па матывах рамана Льва Талстога — «Ганна Карэніна» (прэм’ера ў лістападзе 2019).
Таксама афармляў спектаклі для Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы, Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Якуба Коласа, Беларускага дзяржаўнага маладзёжнага тэатра. Супрацоўнічаў з многімі вядомымі рэжысёрамі, у прыватнасці з Мадэстам Абрамавым, Віталінам Баркоўскім, Аляксандрам Гарцуевым, Валянцінай Ераньковай, Вітасам Грыгалюнасам, Міхаілам Краснабаевым, Барысам Луцэнкам і інш.
Усяго ў Беларусі і блізкім замежжы аформіў больш за 50 спектакляў.
Герцагства Брэтань
Герцагства Брэтань (Duché de Bretagne) — феадальнае ўладанне на паўночным захадзе Францыі, уладанні якога размяшчаліся першапачаткова на тэрыторыі гістарычнай вобласці, а затым увайшлі ў склад сучаснага французскага рэгіёна Брэтань. Кіраўнікі насілі тытул герцагаў. У 939 годзе каралеўства Брэтань захапілі нарманы, на месцы якога заснавалі герцагства Брэтань. У 1532 годзе герцагства аб’ядналася з каралеўствам Францыя.
Геаграфія
Герцагства Брэтань займала тэрыторыю, на якой размяшчаецца сучасны французскі рэгіён Брэтань. Традыцыйна герцагства Брэтань было падзелена на наступныя правінцыі (вобласці, «краіны»), якія адпавядаюць дыяцэзіям: у Ніжняй Брэтані (Breizh Izel) размяшчаліся вобласці Леон, Трэгор, Карнуай і Ванская вобласць (Vannetais), тады як у Верхняй Брэтані (Breizh Uhel) знаходзіліся вобласць Сен-Брыё, вобласць Сен-Мало, вобласць Доль, Рэнская вобласць і Нанцкая вобласць. У гэтых абласцях кіравалі знатныя феадалы ці духавенства.
Утварэнне герцагства
Пасля смерці ў 907 годзе караля Алена I Вялікага каралеўства Брэтань пала пад націскам нарманаў. У 913—931 гадах Брэтань занялі нарманы пад правадырствам Рагенольда (Рагнвальда), Фелекана і Інкона. У 931 годзе Ален Крывая Барада і Юдзікаэль Беранжэ, граф дэ Рэн спрабавалі вызваліць Брэтань, але без поспеху. У 931—937 гады Вільгельм Доўгі Меч, герцаг Нармандыі, заваяваў вобласці Катэнтэн і Аўраншэн і прысвоіў сабе тытул герцага Брэтані.
Кіраванне герцагствам Другім Нанцкім домам
Ален II Крывая Барада, унук па матчынай лініі Алена I Вялікага, імкнуўся аднавіць разбураную нарманамі Брэтань, аднак сродкаў на гэта ў яго было мала. Акрамя таго, герцагства Брэтань значна паменшылася ў памерах у параўнанні з каралеўствам пры кіраванні Саламона. Ален быў вымушаны адмовіцца ад Катантэна, Аўранша і заходняга Мэна. У 952 годзе герцаг Ален II памёр, так і не паспеўшы ажыццявіць усе свае планы. Новым герцагам Брэтані стаў яго старэйшы сын, Дрога.
Смерць Дрога, якая адбылася ў 958 годзе ў Анжэры пры дзіўных акалічнасцях, выклікала чуткі ў Брэтані. Некаторыя ўбачылі ў забойстве руку Фулька II Анжуйскага, які стаў графам Нанта з 958 да сваёй смерці. Жыхары Нанта, вінавацячы Фулька ў забойстве Дрога, паднялі паўстанне і выбралі сабе ў графы пазашлюбнага сына Алена II па імі Хаэль.
У тым жа 981 годзе памёр біскуп нанцкі Гацье, і брат Хаэля, Гюерэш, накіраваўся ў Тур для пасвячэння ў гэты сан. Аднак пакуль брат знаходзіўся ў ад’ездзе, Хаэль I быў забіты па загадзе Конана, графа Рэна, і Гюерэшу прыйшлося вярнуцца і прыняць на сябе тытулы графа Нанта і герцага Брэтані.
Для таго, каб змагацца супраць Конана I, якога падазравалі ў арганізацыі забойства Хаэля, Гюерэш заключыў саюз з герцагам Аквітаніі Гільёмам IV. Праз сем гадоў пасля забойства Хаэля I Конан, асцерагаючыся накіраванага супраць яго Нанцка-Анжуйскага саюза, арганізаваў атручванне Гюерэша.
Пасля смерці герцага Гюерэша яго ўладанні атрымаў у спадчыну малалетні сын Ален. Хто быў яго апекуном — невядома. Але ўжо ў 990 годзе Ален памёр ад хваробы, пасля чаго Конану ўдалося захапіць Нант і прысвоіць сабе тытул герцага Брэтані.
Захоп герцагства Рэнскім домам
Неўзабаве Конану прыйшлося сутыкнуцца з графам Анжу Фулькам III Нерам, які абвясціў сябе абаронцам інтарэсаў Нанцкага дому. 27 чэрвеня 992 года Фульк разбіў Конана ў другой бітве пры Канкерэй, прычым сам Конан пры гэтым загінуў. Герцагства Брэтань і графства перайшло да яго старэйшага сына Жафруа I.
У 1008 годзе Жафруа I сканаў, калі ён вяртаўся з паломніцтва з Рыма. Ён пакінуў двух малалетніх сыноў — Алена, герцага Брэтані і Эона, графа Пенцьеўра, даручыўшы над імі апеку Рычарду II, герцагу Нармандыі.
У 1040 годзе Ален III быў атручаны нарманамі. З-за таго, што яго адзіны сын Конан быў яшчэ непаўналетнім, то рэгентам герцагства стаў малодшы сын Жафруа I Эд, якому было перададзена графства Пенцьеўр у якасці апанажа. Конан II не пакінуў законных спадчыннікаў, пасля чаго герцагам Брэтані быў абвешчаны Хаэль II, першы прадстаўнік дому дэ Карнуай на троне герцагаў Брэтані.
Кіраванне графаў Карнуая
Хаэль II дэ Карнуай быў мужам Хавісы, дачкі герцага Алена III і сястры Конана II. Яго бацькам быў Ален, граф Карнуая, а маці — Юдыт, графіня Нанта. Яго шлюб з Хавісай адбыўся 11 снежня 1066 года, і ён таксама быў афіцыйна каранаваны герцагам Брэтані, пасля чаго Хаэль і яго нашчадкі атрымалі правы на герцагства. Яго спадчыннікам стаў 13 красавіка 1084 года старэйшы сын Ален, тады як графства Нант перайшло да яго другога сына Мацье. У 1103 годзе апошні сканаў, і графства перайшло да Алена IV. Ён сканаў 13 кастрычніка 1119 года. Наступным герцагам стаў Конан III, сын Алена IV.
Аднак перад сваёй смерцю ў 1148 годзе Конан III пазбавіў спадчыны свайго сына Хаэля III і прызначыў сваім пераемнікам свайго ўнука Конана IV, сына яго дачкі Берты і Алана Чорнага, графа Рычманда. Конан IV кіраваў пад рэгенцтвам свайго зяця Эона дэ Параэт, другога мужа Берты. Хаэль III аспрэчваў правы на герцагства ў Конана IV і апошні быў вымушаны схавацца ў Англіі. У 1156 годзе Генрых II, кароль Англіі, ізноў узвёў на прастол герцагства Брэтань Конана IV.
Герцагства Брэтань у 1156—1221 гадах
Падчас беспарадкаў і паўстанняў сярод дваранства Брэтані, Конан IV папрасіў аказаць яму падтрымку караля Генрыха II. Апошні пагадзіўся, з умовай, што дачка Конана Канстанцыя выйдзе за яго сына Жафруа. Пад ціскам Генрыха II Конан IV быў вымушаны адрачыся ад прастола ў 1166 годзе. Генрых II абвясціў сябе герцагам Брэтані, і герцагства далучылася да Анжуйскай імперыі. Пазіцыі Генрыха II у Брэтані асабліва ўмацаваліся ў 1181 годзе, калі яго сын Жафруа ажаніўся з Канстанцыяй, пасля чаго Генрых перадаў яму герцагства. Пачынаючы з герцага Жафруа II, герцагі Брэтонскія прыносілі амаж каралю Францыі (часам перанесенаму на караля Англіі) за свой лен — герцагства Брэтань.
Спадчыннікам Жафруа II стаў яго сын Артур I. Калі Артуру I было шаснаццаць гадоў, яго захапіў і трымаў у Руане, а пазней забіў, з дапамогай сваёй маці Элеаноры Аквітанскай родны дзядзька, узурпатар англійскага прастола, Іаан Беззямельны.
Дом дэ Дро
П’ер I Маклерк дэ Дро быў траюрадным братам караля Францыі Людовіка VIII. Нягледзячы на тое, што ён быў каралеўскага паходжання, як прадстаўнік малодшай галіны П’ер не меў вялікіх перспектыў. Але каралю Францыі патрэбен быў лаяльны кіраўнік Брэтані. Заблытаная дынастычная сітуацыя пасля смерці Артура, дазволіла каралю Францыі Філіпу II Аўгусту, у 1212 годзе выдаць спадчынніцу Артура Алікс, дачка апекуна Артура Гі дэ Туара, за свайго сваяка П’ера Маклерка дэ Дро. У 1213 годзе П’ер быў узведзены ў герцагі Брэтані.
Яму ўдалося вывесці Брэтань з-пад уплыву Англіі і Францыі. Праз год пасля станаўлення герцагам ён захапіў графства Пенцьеўр, прысвоіўшы сабе тытул графа ў гэтай вобласці. Перадаўшы ў 1237 годзе Сёмы крыжовы паход, пакінуўшы пераемнікам моцную герцагскую ўладу, а Брэтані — свой радавы сімвал, гарнастая. П’ер суправаджаў караля Францыі Людовіка IX у крыжовым паходзе ў 1249 годзе, быў паранены ў бітве пры Мансуры і захоплены ў палон 6 красавіка 1250 года. Ён памёр у моры падчас яго вяртанню ў Заходнюю Еўропу.
Жан I Руды сканаў у 1286 годзе, перадаўшы герцагства старэйшаму сыну Жану II. У 1297 годзе Жан II стаў першым герцагам Брэтані, былым пэрам Францыі. Як сваяк караля Англіі Эдуарда I ён быў прызначаны апошнім агульным капітанам Аквітаніі і абараняў гэту вобласць ад арміі караля Францыі, якой камандаваў Карл Валуа. Жан II вёў толькі абарончую вайну, і Брэтань была захоплена. У 1305 годзе Жан II адправіўся ў Ліён на інтранізацыю Папы Рымскага папы Клемента V, але, удзельнічаючы ў гэтай цырымоніі, ён быў забіты сцяной, якая абвалілася на яго.
Яго спадчыннікам стаў сын Артур II. Ён прыносіў амаж за віконцтва Лімож каралю Францыі. У сваю чаргу Артур II перадаў Брэтань свайму старэйшаму сыну Жану III Добраму, а графства Пенцьеўр перайшло да яго другога сына Гі. Бяздзетны Жан III сканаў у Кане 13 красавіка 1341 года падчас вяртання з Фландрыі.
Вайна за Брэтонскую спадчыну
У 1341 годзе французы ўзялі ў палон Жана дэ Манфора і аддалі герцагства Карлу дэ Блуа, але ў 1342 годзе Эдуард III высадзіўся ў Брэсце. Жана дэ Манфора кінулі ў турму, Жанна Фландрская з звар’яцела. У 1343 годзе было заключана перамір’е.
Кіраванне ў Брэтані Манфораў
Пасля атрымання тытула герцага Брэтані, Жан IV кіраваў спакойна, толькі сутыкнуўшыся з паўстаннем Аліўе дэ Клісона. Герцагі Брэтані з дому дэ Манфор прыносілі амаж каралю Францыі за графства Манфор-л'Амары. Жан IV сканаў у 1399 годзе, перадаўшы тытул свайму сыну Жану V Мудраму. Яго старэйшы сын, Франсуа Каханы, атрымаў у спадчыну Брэтань пасля смерці бацькі ў 1442 годзе, але сам не пакінуў спадчыннікаў. Ён сканаў праз восем гадоў пасля смерці бацькі, у 1450 годзе, і герцагам Брэтані стаў яго малодшы брат П’ер II Просты.
Наступным герцагам Брэтані стаў сын Жана IV Артур III, канетабль Францыі. Праз год, у снежні 1458 года ён памёр у Нанце і быў пахаваны ў гарадскім саборы. Пасля яго смерці спадчыннікам герцагства апынуўся Францыск II, сын Рычарда, графа Этампа, Манта, Бенона і Верцю. У 1488 годзе Францыск сканаў, і герцагіняй стала яго малалетняя дачка Ганна.
Далучэнне да Францыі
Калі пачалася вайна за Брэтонскую спадчыну, Максіміліян I, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі, не выпусціў магчымасці ўмяшацца ў гэты канфлікт на баку герцагіні Ганны, якую абяцалі яму ў жонкі. На баку Максіміліяна і Ганны выступілі таксама Англія і Кастылія. Яшчэ пры жыцці бацькі Ганны Брэтонскай, герцага Брэтані Францыска II, Максіміліян атрымаў афіцыйную згоду на шлюб. 19 снежня 1490 года ў Рэне адбыўся яго шлюб па даверанасці з Ганнай Брэтонскай, аднак сам Максіміліян, заняты рашэннем праблем з Венгерскім каралеўствам, у Брэтань не спяшаўся. Гэтым скарысталася Ганна дэ Бажо, рэгентка пры каралі Францыі Карле VIII, заручаным з малалетняй дачкой Максіміліяна. Не жадаючы, каб Брэтань дасталася Максіміліяну і пакуль ён не прыбыў у Брэтань для завяршэння шлюбу, Ганна і Карл вырашыліся на паход у герцагства пад маркай, што кароль з’яўляецца сюзерэнам Брэтані і герцагіня абавязана атрымаць у яго дазвол на шлюб. Паход узначаліў малады кароль. Ён захапіў Рэн і запатрабаваў ад Ганны стаць яго жонкай. Шлюб быў заключаны 6 снежня 1491 года ў замку Ланжэ на Луары, пасля чаго а Брэтань увайшла ў склад французскага каралеўства.
Брэтонскае герцагства такім чынам апынулася ў асабістай уніі з французскай каронай, аднак, захавала адасобленасць ад каралеўскага дамена, Ганна ў якасці яго кіруючай герцагіні кіравала ім самастойна. Пасля смерці ў 1498 годзе Карла VIII каб не дапусціць скасаванні уніі (шлюб Карла і Ганны застаўся бяздзетным) яго спадчыннік Людовік XII таксама ўзяў шлюб з аўдавелай Ганнай Брэтонскай (з першай жонкай Жаннай, Людовік развёўся з дазволу Папы Аляксандра VI). Дачка ад гэтага шлюбу, Клод, якая стала герцагіняй Брэтані пасля смерці Ганны, была выдадзена замуж за стрыечнага пляменніка Людовіка XII, Францыска, графа Алансона, які ў 1515 годзе атрымаў у спадчыну французскі прастол пад імем Францыска I, зрабіўшы яго тым самым таксама герцагам. Францыск перадаў герцагства свайму сыну Францыску III у 1524 годзе пасля смерці яго маці Ганны.
У 1532 годзе Францыск I, выкарыстоўваючы ваенную сілу, дамогся ад брэтонскага парламента выдання акту аб непарыўнасці уніі паміж французскай каронай і герцагствам Брэтань. Брэтань, такім чынам, была фактычна пераўтворана ў французскую правінцыю, аднак захавала ўнутранае самакіраванне. У Брэтані працягваў дзейнічаць саслоўна-прадстаўнічы орган — Штаты Брэтані, які кіраваў у тым ліку і пытаннямі падаткаабкладання.
У 1536 годзе Францыск III сканаў. Герцагства Брэтань перайшло да другога сына караля Францыска I Генрыху II, які стаў каралём Францыі пасля смерці Францыска I у 1547 годзе. Тытулярным герцагам Брэтані быў да ўзыходжання на прастол у 1559 годзе пасля смерці Генрыха II яго сын Францыск II.
Феадальныя ўладанні на тэрыторыі герцагства
У склад герцагства ўваходзіў шэраг феадальных уладанняў, якія з’яўляліся васаламі брэтонскіх герцагаў. Пасля далучэння Брэтані да французскай кароны некаторыя з самі атрымалі статус герцагства.
HTTPS
HTTPS (HyperText Transfer Protocol Secure — «абаронены пратакол перадачы гіпэртэксту») — пратакол прыкладнога ўзроўню перадачы дадзеных, які падтрымлівае шыфраванне.
Рур (прыток Рэйна)
Рур (Ruhr) — рака ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія, правы прыток ракі Рэйн.
Даўжыня Рура складае 235 км, плошча вадазбору 4500 км². Сярэдні расход вады каля вусця 70 м³/с. Выток ракі знаходзіцца ў гарах Заўэрланд. Нізоўе Рура на паўднёвай ускраіне Паўночна-Германскай нізіны. Каналам злучаецца з ракой Эмс.
На рацэ пабудаваны шэраг шлюзаў, вадасховішча і ГЭС. Суднаходны ад горада Вітэн. На рацэ гарады Эсэн, Мюльгайм-на-Руры. У вусці буйны рачны порт Дуйсбург-Рурарт.
У Піліпаўку
Апісанне
Жыццёвым матэрыялам, сюжэтна—трагедыйнай калізіяй і мастацка-стылявым ладам блізкая да паэмы «Зімою». У аснове твора паэтычны расповед пра няшчасны выпадак з дарэвалюцыйнага жыцця беларускага сялянства. Герой твора Сцяпан замёрз у сцюдзёную ноч па дарозе з горада дадому, не здолеўшы давезці лек хвораму сыну. Паэма прасякнутая шчырым лірызмам, глыбокім разуменнем простага працоўнага чалавека, неспакойным роздумам аб яго лёсе, згубнай уладзе сацыяльных абставін. Паэт спагадліва ставіцца да лёсу сваіх герояў, але ён верны жыццёвай логіцы: лёс іх залежыць ад невыпадковага збегу акалічнасцей. Паэма вытрымана ў 4-стопным дактылічным памеры з перакрыжаванай рыфмоўкай, але гэта не перашкаджае ёй быць рытмічна разнастайнай і інтанацыйна багатай.
Як адзначыў З. Санюк:
Ліс Нільхельм
Карэн Ліс Нільхейм (Karen Lis Nilheim, нар. г., ) — шведская актрыса.
Біяграфія
Вырасла на поўдні Стакгольма, дачка Карла Нільхейма, кіраўніка джаз-гурта.
Паступіла ў тэатральнае вучылішча Кале Флігарэ і пачала граць рэвю ў 1962 годзе. У 1964 і 1965 гадах яна выступала на сцэне Нацыянальнага тэатра і на працягу 1964 года ў тэатры ў горадзе Вааса. З 1970 года яна сыграла ў Стакгольмскім гарадскім тэатры. У канцы 1960-х яна знялася ў фільмах «Пра што пагаварыць у будучыні» (1968) і «Склеп» (1969).
У 1975 годзе яна выканала ролю маці-адзіночкі Марыі ў фільме «Марыя». За гэтую ролю яна атрымала прэмію «Залаты жук» за лепшую жаночую ролю.
Найбольш вядомая яе роля служанкі Альвы ў экранізацыях кніг пра Мадзікен.
Лінія Гітлера
Лі́нія Гі́тлера — дадатковая абарончая лінія ў сістэме нямецкіх фартыфікацыйных пабудоў пад агульнай назвай Зімовая лінія ў Цэнтральнай Італіі ў гады Другой сусветнай вайны.
«Лінія Гітлера» была пабудавана на адлегласці 15 км ад асноўнай лініі абароны — Лініі Густава — і мела асноўнымі апорнымі пунктамі фартыфікацыйныя пабудовы, якія абапіраліся на населеныя пункты Аквіна і П'едымонтэ.
На войскі, якія займалі «Лінію Гітлера», ускладалася задача ўтрымання абароны ў выпадку прарыву войскамі саюзнікаў асноўнага рубяжу лініі Густава ў раёне Монтэ-Касіна.
Ота Скарцэні
Ота Скарцэні (Otto Skorzeny, 12 чэрвеня 1908, Вена, Аўстра-Венгрыя —, , Іспанія) — найвядомейшы нямецкі дыверсант; оберштурмбанфюрар СС, які праславіўся ў гады Другое сусветнай вайны сваімі паспяховымі спецаперацыямі. Самая вядомая аперацыя Скарцэні — вызваленне са зняволення зрынутага Беніта Мусаліні.
Лінія Гітлера
На пачатку мая 1944 Гітлер асабіста настаяў на перайменаванні лініі, таму што хацеў мінімізаваць прапагандысцкі ўплыў, калі лінія будзе прарваная.
Ота Скарцэні
Біяграфія
Ота Скарцэні нарадзіўся 12 чэрвеня 1908 годзе ў Вене ў сям'і патомных ваенных. Быў студэнтам у 1920-я гады. На яго рахунку 15 студэнцкіх двубояў на шпагах. Шнар на яго левай шчацэ — вынік ранення, атрыманага падчас аднаго з такіх паядынкаў. Член «Акадэмічнага легіёна».
Лінія Гітлера
24 мая 1944 лінія была прарвана войскамі 8-й брытанскай арміі з падтрымкай II-га польскага корпуса. 25 мая польскія войскі захапілі П'едымонтэ, і лінія абароны пала.
Ота Скарцэні
Біяграфія
Блізка пазнаёміўся з Кальтэнбрунерам, які рэкамендаваў яго ў НСДАП у 1931 годзе і неўзабаве пасля гэтага ўступіў у СА. У 1934 годзе ўступіў у 89-ы штандар СС, які пачаткаў нацысцкі путч у Вене. У гэтых арганізацыях ён з самага пачатку выявіў свае лідарскія якасці.
У 1938 годзе падчас аншлюса Аўстрыі нацысцкай Германіяй арыштаваў прэзідэнта Аўстрыі Вільгельма Мікласа і канцлера Шушніга.
10 лістапада 1938 годзе Скарцэні ўдзельнічаў у «Крыштальнай ночы», пасля якой стаў уладальнікам раскошнай вілы, гаспадар якой, яўрэй, бясследна знік, а шэраг прадпрыемстваў, якія належалі яўрэям, пасля арыізацыі далучыў да фірмы свайго цесця.
У 1944 годзе Скарцэні сустракаўся з Радаславам Астроўскім, Усеваладам Родзькам і Міколам Абрамчыкам, яны дамовіліся пра супрацоўніцтва ў пошуку навабранцаў і супрацоўнікаў для дыверсійных школ, якія маглі б навучаць разведчыкаў.
Томаш Шалевіч
Томаш Вітольд Шалевіч (Tomasz Witold Szalewicz,, Калдычэва, Баранавіцкі павет, — , Лондан) — польскі грамадска-палітычны дзеяч, звязаны з Наваградчынай. Пасол Сойма IV склікання (1935—1938).
Біяграфія
Скончыў земляробчы факультэт Ягелонскага Універсітэта. У 1918—1920 ваяваў у 1 Палку Уланаў Крахавецкіх. Пасля заканчэння вайны з бальшавікамі вярнуўся на радзіму. Стварыў Земляробчае Таварыства i Аб'яднанне землеўласнікаў Баранавіцкага павета. Таксама займаўся кааперацыяй. Засядаў у Гмінным Савеце ў Гродне, кіраваў Рэвізійнай камісіяй Баранавіцкага павета. У 1935 абраны ад Баранавіцкай акругі паслом Сойма.
Быў жанаты з Геленай Брахоцкай, меў двух дзяцей — Кшыштафа і Зоф'ю.
У яго маёнтку ў 1942 годзе немцы заснавалі Калдычэўскі лагер смерці.
Ліза Нільсан
Ліза Нільсан (швед. Lisa Karolina Nilsson, нар. года) — шведская спявачка. Вядомая сваім хітом 1992 года «Квіток на нябёсы» («Himlen runt hörnet»), які для яе напісалі Муара Скока і Ёхан Экелунд. Пасля поспеху спявачка выпусціла чатыры альбомы, цалкам на шведскай мове. Аднак да свайго хіта Ліза выпусціла два альбомы на англійскай — Lean On Love (1989) і Indestructible (1991), прадзюсарам якіх быў Уільям (Білі) Бат. Яна таксама ўдзельнічала ў Melodifestivalen 1989.
У пачатку кар’еры Нільсан была поп-спявачкай, аднак паступова адыходзіла ад поп-стылю ў бок баладных песень і танцавальных кампазіцый, а ў сваіх пазнейшых працах яна перайшла да джаза.
У 2002 годзе з’явілася на шведскім тэлебачанні ў якасці актрысы, а таксама знялася ў фільме Каліна Нютле «Paradiset».
Воўкаўшчына (Маладзечанскі раён)
Во́ўкаўшчына (, Волковщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
Гісторыя
Уваходзіла ў склад Вілейскага павета Расійскай імперыі. У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, пазней (1927) у складзе Маладзечанскага павета, гміны Краснае.
Народная газета
«Народная газета» — грамадска-палітычная газета. Прапагандысцкае выданне Аляксандра Лукашэнкі з 1995 года.
Гісторыя
Выдаецца з 2 кастрычніка 1990 года ў Мінску на беларускай і рускай мовах штодзённа. Заснавальнік — адкрытае акцыянернае таварыства «Народная газета». У першай палове 1990-х гадоў з’яўлялася афіцыйнай газетай Вярхоўнага савету Рэспублікі Беларусь (законнага парламента). Газета займала ўмераную цэнтрысцкую пазіцыю, імкнучыся адлюстраваць палітычныя погляды большасці грамадзян.
Прызначаны ў 1990 годзе галоўным рэдактарам, Іосіф Сярэдзіч некаторымі публікацыямі хутка настроіў супраць сябе парламенцкую большасць. Першы такі званочак празвінеў у студзені 1991 г., калі «Народная газета» распачала публікацыю твора Ф. Аляхновіча «У кіпцюрах ГПУ». Далей былі рэзкія артыкулы З. Пазняка «Пра Леніна і камуністаў», «О русском империализме и его опасности» і інш. Прасавецкія дэпутаты вінавацілі І. Сярэдзіча ў асабістых амбіцыях.
10 сакавіка 1995 года ў газеце быў надрукаваны ліст да прэзідэнта ад імя Здзіслава Вальняровіча, дзе выкладзены радыкальныя настроі аўтара (ім насамрэч была выкладчыца Рэгіна Зімніцкая). 17 сакавіка 1995 г. выйшаў указ прэзідэнта Аляксандра Лукашэнкі пад назвай «Аб асобных парушэннях заканадаўства ў дзейнасці сродкаў масавай інфармацыі». Праз публікацыю пад рубрыкай «Пісьмо да Прэзідэнта», што, паводле кіраўніка дзяржавы, заклікала да гвалту і грамадзянскага процістаяння, быў вызвалены ад пасады галоўнага рэдактара «Народнай газеты» Іосіф Сярэдзіч. Па законе прэзідэнт не меў права вызваляць галоўнага рэдактара ад пасады, бо апошні прызначаўся Вярхоўным Саветам. Аднак ва ўказе ішла гаворка пра «канстытуцыйныя правы прэзідэнта па забеспячэнні стабільнасці, правоў і свабод грамадзянаў». Такія правы кіраўніку дзяржавы фармальна надаваў пункт 1 артыкула 100 прынятай летась Канстытуцыі. Нягледзячы на заклікі апазіцыі, Вярхоўны Савет не адстаяў галоўнага рэдактара ўласнага выдання.
17 сакавіка 1995 г. сваім указам Аляксандр Лукашэнка прызначыў галоўным рэдактарам «Народнай газеты» Мікалая Галко. Іосіф Сярэдзіч стварыў новую газету «Народная Воля», першы нумар якой выйшаў 11 ліпеня 1995 г. Тым часам «Народная газета», перайшоўшы на аднабаковае асвятленне грамадскіх падзей, згубіла больш за палову сваіх чытачоў (наклад зменшыўся ад 558,4 тыс. асобнікаў у сакавіку 1995 да 258,1 тыс. у верасні 2005).
Сучаснасць
Шмат увагі аддае пытанням маралі і права, адносінам чалавека і грамадства. Публікуе заканадаўчыя акты, матэрыялы інфармацыйна-палітычныя, па пытаннях эканомікі, адукацыі, культуры і гісторыі Беларусі, экалогіі, сацыяльных праблемах, спорце.
Шырока выкарыстоўвае лісты чытачоў, пазаштатных аўтараў.
Відзеўшчына
Ві́дзеўшчына (, Видевщина) — аграгарадок у Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
Гісторыя
Уваходзіла ў склад Вілейскага павета Расійскай імперыі. У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, да 1927 года Вілейскага павета, пазней Маладзечанскага павета, гміны Краснае.
Павел (Галькоўскі)
У 1921 хіратанісан у епіскапа Бузулуцкага, вікарыя Самарская епархіі. У 1923 арыштаваны па абвінавачванню ў «антысавецкай дзейнасці» і змешчаны ў Таганскую турму. У 1924 адпраўлены ў ссылку ў Сярэднюю Азію, затым у Казань. У 1927 прызначаны епіскапам Ягор'еўскім, вікарыем Разанскай епархіі. З 1929 епіскап Іванава-Вазнясенскі, з 1930 архіепіскап з 1935 — мітрапаліт. У студзені 1936 арыштаваны. Расстраляны.
Зімою
«Зімою» — паэма Янкі Купалы, напісаная 1 лютага 1906 года і ўпершыню апублікаваная ў часопісе «Беларусь» 10 студзеня 1920 года.
Паэма належыць да ранняй творчасці аўтара і расказвае пра жыццёвыя дарогі і лёс тыповага беларускага селяніна. На думку Алега Лойкі, у паэме «ўжываюцца характэрныя для польскага, так званага школьнага, рамантызму вобразы прывідаў-страхаў, надаючы твору ў цэлым, асабліва канцоўцы, рамантычна-баладны характар».
У аснове твора — трагічны выпадак: сялянская дзяўчына Гануля ў панскім двары, куды пайшла «на службу для хлеба куска», сярод парабкаў напаткала сумленнага і прыгожага хлопца Цімоха. Але неўзабаве іх каханне абарвалася: Цімоха пагналі ў салдаты, а Ганна з дзіцём на руках аказалася лішняй на службе. У завірушную калядную ноч, прытуліўшы малое да грудзей, яна вяртаецца да бацькоў, але, збіўшыся з дарогі, зняможаная, разам з дзіцём замярзае.
Паэма перакладалася на рускую (М. Камісарава, С. Родаў), туркменскую (А. Ніязаў) і ўкраінскую (І. Муратаў) мовы. Ілюстравалі паэму Я. Раманоўскі і В. Шаранговіч.
Андрэй Данілавіч Юрашкевіч
Протаіерэй. Рэктар Мінскай Духоўнай семінарыі (з 1905). Скончыў Мінскую Духоўную семінарыю і С.-Пецярбургскую Духоўную акадэмію. Быў настаўнікам духоўнага вучылішча, саборным свяшчэннікам у Мінску. Старшыня епархіяльнага вучылішнага савета. Вядомы прапаведнік і публіцыст.
Петэр Эгерс
Петэр Алекс Томас Эгерс (Peter Alex Tomas Eggers, нар., Лунд) — шведскі. Сын актрысы Катрын Эгерс.
Выкраданне расійскіх дыпламатаў у Іраку
Выкраданне расійскіх дыпламатаў у Іраку — інцыдэнт з выкраданнем ісламістамі супрацоўнікаў расійскага пасольства. Акцыя праведзена ў гады Іракскай вайны з мэтай паўплываць на сітуацыю ў зоне Чачэнскага канфлікту.
Ход падзей
Выкраданне расійскіх дыпламатаў адбылося 3 чэрвеня 2006 года ў Багдадзе, Ірак, калі іракскія паўстанцы зладзілі засаду на аўтамабіль, які належаў расійскаму пасольству. Віталь Цітоў (супрацоўнік СВР) быў забіты падчас нападу. Іншыя чатыры чалавекі ў аўтамабілі — Фёдар Зайцаў (трэці сакратар пасольства), Рынат Агліулін (кухар), Алег Федасееў (супрацоўнік СВР) і Анатоль Смірноў (кіроўца) былі выкрадзены.
Гірдзі
Гі́рдзі (, Гирди) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
Гісторыя
Уваходзіла ў склад Вілейскага павета Расійскай імперыі. З 1921 года вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Краснае. З 1939 года ў БССР.
Выкраданне расійскіх дыпламатаў у Іраку
Ход падзей
У 13:45, па словах відавочцаў, пазадарожнік Chevrolet Tahoe з дыпнумарамі рухаўся па раёне Эль-Мансур. Да пасольства РФ заставалася прыкладна 400 метраў, калі на скрыжаванні аўтамабілю перагарадзілі шлях легкавая машына і мікрааўтобус. Баевікі адкрылі па расіянах агонь. Па іншых звестках, напад быў здзейснены ў той момант, калі супрацоўнікі пасольства выйшлі з машыны каля крамы, каб зрабіць пакупкі. Толькі ў Цітова была з сабой табельная зброя: ён пачаў адстрэльвацца са свайго пісталета, больш таго, паспеў патэлефанаваць у пасольства і выклікаць дапамогу, але неўзабаве быў цяжка паранены. Паўстанцы выскачылі з машын, кінулі параненага на дарозе, а астатніх пасадзілі ў мікрааўтобус і павезлі. Ахоўнікі расійскай дыпмісіі перанеслі Цітова ў будынак пасольства, але той памёр.
19 чэрвеня Савет маджахедаў Ірака — групы, афіляваная з Аль-Каідай — узяў на сябе адказнасць за напад і прад’явіў Расіі ўльтыматум: на працягу 48 гадзін расійскі ўрад павінен быў вывесці войскі з Чачні і высвабадзіць усіх зняволеных-мусульман. 25 чэрвеня група выступіла з заявай, згодна з якой з чатырох закладнікаў трое былі абезгалоўлены, а чацвёрты — застрэлены. Да заявы было прыкладзена відэа, дзе былі паказаны некалькі секунд абезгалоўлівання аднаго закладніка, абезгалоўленае цела другога і расстрэл трэцяга.
Рэакцыя
Намеснік міністра замежных спраў Расіі Аляксандр Салтанаў паведаміў, што МЗС «кантактуе з вышэйшым кіраўніцтвам Ірака і камандаваннем кааліцыйных сіл, а таксама з іншымі краінамі, якія могуць аказаць садзейнічанне». У міністэрстве быў створаны аператыўны штаб па вызваленні суайчыннікаў. У сваю чаргу, іракскае МУС абвясціла ў вышук машыны тэрарыстаў. З’явіліся паведамленні аб тым, што вуліцы ў раёне Эль-Мансур блакаваны. Генеральны сакратар ААН Кофі Анан асудзіў напад на расійскіх дыпламатаў. Ён звярнуўся да іракскага ўраду і сілам кааліцыі з заклікам «распачаць усе неабходныя крокі для таго, каб спыніць хвалю гвалту». Асудзілі напад на супрацоўнікаў дыпмісіі і прапанавалі дапамогу і Злучаныя Штаты ў асобе прадстаўніка Дзярждэпартамента Джасуіна Хігінса.
Пакаранне адказных
Адзін з выкрадальнікаў расійскіх дыпламатаў, баевік Аль-Каіды Амар Абдала Дад, быў схоплены амерыканцамі 19 снежня таго ж года. Ён прызнаў сваю датычнасьць да выкрадання; як мяркуюць, ім уласнаручна былі абезгалоўлены двое з дыпламатаў. Арганізатар выкрадання Махер аз-Зубейдзі быў забіты падчас баявых сутыкненняў з амерыканскімі войскамі ў кастрычніку 2008 года. Яшчэ адзін саўдзельнік тэрарыстаў, член Аль-Каіды Ахмед Салех, быў асуджаны іракскімі ўладамі да смерці ў маі 2010 года. Дадзеныя ім паказанні дапамаглі спецслужбам у пошуку месца пахавання целаў загінулых супрацоўнікаў расійскага пасольства. Цела забітых дыпламатаў былі знойдзены ў красавіку 2012 года.
Узнагароджаны ордэнам Мужнасці
Пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам Мужнасці:
Фэйкавыя паведамленні
Пасля выкрадання увечары таго ж дня прадстаўнік іракскага МУС Фалах аль-Мухамедаві паведаміў аб паспяхова праведзенай аперацыі па вызваленні расіян і арышце выкрадальнікаў. Аднак 4 чэрвеня іншыя крыніцы ў міністэрстве ў асобе саветніка па нацыянальнай бяспецы МУС Мувафака Рубаі гэтую інфармацыю абверглі. Прадстаўнік пасольства Расіі ў Багдадзе Ігар Маркаў звесткі аб вызваленні расіян таксама не пацвердзіў.
Арно Данжуа
Арно Данжуа (Arnaud Denjoy;  — ) — французскі матэматык.
Біяграфія
Член Парыжскай Акадэміі навук (1942) і яе прэзідэнт (1962). Замежны член Акадэміі навук СССР (1971). Узнагароджаны залатым медалём імя М. В. Ламаносава АН СССР (1970) «за выдатныя дасягненні ў галіне матэматыкі».
З 1922 года прафесар Парыжскага ўніверсітэта, прэзідэнт Французскага матэматычнага таварыства. Асноўныя працы па тэорыі функцый рэчаіснай зменнай. Даў поўнае рашэнне класічнай задачы аб прымітыўнай функцыі, для якога ўвёў новае паняцце інтэграла, названага яго імем.
Ева Меландэр
Ева Меландэр (швед. Eva Melander; нар., Еўле) — шведская актрыса тэатра, кіно і тэлебачання.
Біяграфія
Нарадзілася 25 снежня 1974 года ў Еўле. З 1998 па 2002 год вучылася ў тэатральнай школе Мальмё. Грала ў Каралеўскім драматычным тэатры, гарадскім тэатры культуры Стакгольма і тэатры Рыксен.
Дэбютавала на тэлебачанні ў 2004 годзе. Найбольшую вядомасць ёй прынеслі ролі ў фільмах «Себэ» (2010) і «Зграя» (2015).
Бенгт Даніельсан
Бенгт Эмерык Даніельсан (Bengt Emmerik Danielsson;, , Швецыя — , ) — шведскі этнограф, дырэктар Шведскага нацыянальнага музея этнаграфіі (1967-1971), удзельнік экспедыцыі на плыце «Кон-Цікі».
Георгій Мікалаевіч Данелія
Георгій Мікалаевіч Данелія (გიორგი დანელია,,  — , ) — грузінскі і расійскі , і. Народны артыст СССР (1989). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1978), Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя братоў Васільевых (1981), Дзяржаўнай прэміі Расіі (1996). Творчасці рэжысёра ўласцівыя мяккі гумар, лірызм, паэтычнасць.
Біяграфія
У 1955 годзе скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут, у 1954—1955 гадах працаваў архітэктарам у Інстытуце праектавання гарадоў. Цікавіўся кіно, здымаўся ў масоўках і ў 1956 годзе паступіў на Вышэйшыя рэжысёрскія курсы (майстэрня Міхаіла Калатозава), якія скончыў у 1959 годзе.