cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Багуслаў Ляшчынскі (біскуп луцкі)
Багуслаў Ляшчынскі (Bogusław Leszczyński; каля 1645 — да 3 кастрычніка 1691) — польскі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Ляшчынскіх герба «Вянява». Нарадзіўся ў сям’і Багуслава і Ганны з Дэнгафаў. 3 1658 года ксёндз, канонік кракаўскі з 1665 года, канцлер каралевы польскай і вялікай княгіні літоўскай Элеаноры ў 1671 годзе, сакратар караля польскага і вялікага князя літоўскага Яна III Сабескага ў 1682, біскуп луцкі з 1688 года.
IC 1411
IC 1411 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ганау
Ганау (Hanau) — горад у Германіі, у зямлі Гесэн. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дармштат.
Горад уваходзіць у склад раёна Майн-Кінцыг. Насельніцтва складае 88 368 чалавек (на 30 чэрвеня 2007 года). Займае плошчу 76,49 км².
Ганаў ўпершыню згадваецца ў 1143 і робіцца горадам у 1303. У гісторыі горад атрымаў шырокую вядомасць дзякуючы бітве пры Ганаў ў кастрычніку 1813, калі аўстра-баварскі корпус спрабаваў спыніць адыходзячае войска Напалеона, але быў разбіты. Падчас Другой сусветнай вайны горад быў практычна цалкам разбураны брытанскай авіяцыяй у сакавіку 1945 года.
Euronews
Euronews (Еўраньюс, літар. Еўранавіны) — еўрапейскі штодзённы кругласутачны інфармацыйны тэлеканал, які сумяшчае відэахроніку сусветных падзей і аўдыёкаментарыяў на трынаццаці мовах. Заснаваны 1 студзеня 1993 года.
Кабельнае, спадарожнікавае і эфірнае вяшчанне Euronews у 2009 годзе ахоплівала больш за 294 мільёнаў домаўладанняў у 150 краінах свету (ў Еўропе, Афрыцы, Азіі, Аўстраліі, Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы, а таксама на Блізкім Усходзе). .
Трансляцыя тэлеканала «Еўраньюс» на тэрыторыі Беларусі забаронена з 12 красавіка 2021 года.
Тэматыка канала
Euronews асвятляе сусветныя падзеі, актуальныя з еўрапейскага пункту гледжання. Экстраная інфармацыя аператыўна перадаецца ў фармаце прамых уключэнняў з месцаў падзей; зводка, якая рэгулярна абнаўляецца, выходзіць у эфір кожныя паўгадзіны і ўключае, нараўне з сюжэтамі аб ключавых грамадска-палітычных падзеях, фінансавыя навіны, спартыўную хроніку, справаздачу аб дзейнасці еўрапейскіх органаў улады і прагнозы надвор’я ў Еўропе і свеце. Акрамя таго, шэраг тэматычных перадач прысвечаны культурным падзеям, развіццю навукі і высокіх тэхналогій, ахове навакольнага асяроддзя, разнастайным праблемам жыхароў еўрапейскага рэгіёна і іншым актуальным пытанням.
Канал дэкларуе, што прынцыповай пазіцыяй рэдакцыі Euronews, з моманту пачатку вяшчання ў студзені 1993 года, з’яўляюцца незалежнасць і нейтральнасць у падачы інфармацыі: будучы свабоднай ад якога б то ні было палітычнага ці эканамічнага ціску, рэдакцыя не ацэньвае і не падтрымлівае ні адзін з бакоў асвятляных канфліктаў, падаючы кожнаму з іх магчымасць выкласці свой пункт гледжання.
Штаб-кватэра і штат
Штаб-кватэра Euronews размяшчаецца ў Ліёне, Францыя. Менавіта там, у шматпавярховым будынку, працуюць каманды журналістаў усіх моўных рэдакцый, адміністрацыя і інжынерна-тэхнічныя службы тэлеканала. Адтуль тэлесігнал, які змяшчае адзіны відэаструмень і адзінаццаць гукавых каналаў, — аўдыёнясучых — перадаецца на сетку з 24 спадарожнікаў, якія забяспечваюць вяшчанне на ўсе заселеныя кантыненты.
У штаце тэлеканала ёсць 250 чалавек, у тым ліку 157 журналістаў з розных краін, якія размаўляюць, у цэлым, больш чым на 30 мовах (кожны з супрацоўнікаў валодае 3-4 мовамі). З пункту гледжання рэдакцыі Euronews, такая мультыкультурная разнастайнасць спрыяе кампетэнтнаму і бесстаронняму асвятленню падзей, якія адбываюцца ў розных кутках зямнога шара.
Кругласутачная трансляцыя Euronews аднолькавая і сінхронная ва ўсіх згаданых краінах і на ўсіх мовах, аднак пры ідэнтычным відэарадзе тэкст кожнай з сямі моўных версій, як правіла, арыгінальны і не супадае з астатнімі. Гэта тлумачыцца тым, што сем журналістаў пішуць «агучку» да змантаваныга відэасюжэта адначасова і паралельна, не спраўджваючыся з нейкім адзіным узорам і кіруючыся пры гэтым адзінай рэдакцыйнай палітыкай. Акрамя большай аператыўнасці, такая арганізацыя працы забяспечвае індывідуальны сэнс, адэкватны патрэбам рознамоўных аўдыторыі. Слоган Euronews — «Шмат галасоў, адзіны погляд».
Паводле даных на люты 2006 года, акцыянерамі тэлеканала з’яўляюцца 20 грамадскіх і дзяржаўных тэлекампаній краін Еўропы і Міжземнамор’я. Найбуйнейшыя пакеты належаць:
Акцыянеры займаюцца дзелавым кіраваннем і не могуць уплываць на рэдакцыйную палітыку Euronews.
Мовы вяшчання
Па стане на жнівень 2011 года, вядзецца кругласутачнае і штодзённае вяшчанне на 11 мовах, якое гістарычна складвалася наступным чынам:
Радыё
2 кастрычніка 2012 года кампанія запускае ўласную радыёстанцыю. Трансляцыі будуць выходзіць па-англійску, французску, нямецку, руску, італьянску і іспанску. Цяпер вяшчанне на ўкраінскай мове не плануюць. Тэставая аўдыё-трансляцыя з 25 сакавіка 2012 даступная па адрасе: http://www.euronewsradio.com/. У цяперашні час радыёстанцыя транслюе навіны (кожныя пятнаццаць хвілін у прайм-тайм (з 5:00 да 10:00 летам і з 4:00 да 9:00 зімой) і кожныя трыццаць хвілін астатнюю частку сутак), навіны спорту, культуры і бізнесу, а таксама надвор’е, то бок эфір дублюе эфір тэлеканала Euronews, аднак асабістым адрозненнем Euronews Radio з’яўляецца тое, што рубрыка «No Coument» заменена еўрапейскай класічнай музыкай, а прагноз надвор’я агучвае дыктар. Астатні час (30 %) займае пераважна інструментальная музыка.
Ахоп і аўдыторыя
Лагатып канала да чэрвеня 2008 г. Ахоп тэлеканала Euronews у Еўропе, паводле даных на 3-ці квартал 2005 года, складае 165 мільёнаў кватэр, што значна перавышае канкурэнтаў (CNN International — 118 млн, BBC World — 73 млн, CNBC — 71 млн).
Штодзённая аўдыторыя еўрапейскага тэлеканала ў ключавых рынках рэгіёна (Вялікабрытанія, Францыя, Іспанія, Германія і Італія) таксама пакідае іншыя каналы ззаду. Паводле даных European Media and Marketing Survey (EMS зіма-2005), daily reach (сярэднесутачная зона абслугоўвання) EuroNews у гэтых краінах складае 1 399 000 гледачоў (супраць 1 344 000 у CNN International, 708 000 у BBC World, 495 000 у Bloomberg і 446 000 у CNBC).
EMS адзначае, што аўдыторыя EuroNews расце хутчэй, чым у іншых каналаў — штодня да яго гледачоў далучаюцца яшчэ 80 000 чалавек. За год аўдыторыя EuroNews павялічылася на 4 % (аўдыторыя CNN International — на 3 %), пры гэтым за апошнія 10 гадоў яе рост склаў 86 %.
Хвалева
Хва́лева (, Хвалево) — пасёлак у Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Чыжэвіцкага сельсавета.
Навадруцк (прыпыначны пункт)
Навадру́цк (, Новодруцк)  — прыпыначны пункт Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Парыж; на лініі Крулеўшчызна — Лынтупы, паміж прыпыначным пунктам Верацеі і прыпыначным пунктам Ляхаўшчына.
Ароннік плямісты
Ароннік плямісты (Arum maculatum) — кветкавая расліна сямейства ароннікавых.
Апісанне
Прыстасаваны для апылення мяснымі, падлавымі і гноевымі мухамі (спосаб апылення — сапраміяфілія). У расліны цёмныя лісты, брудна-чырвонае, часта плямістае пакрывала. Расліна паспяхова іміціруе колер субстрату, у які адкладваюць яйкі яго апыляльнікі. Па агульным знешнім выглядзе расліна нагадвае кавалак гніючага мяса. Гэтае ўражанне ўзмацняецца смярдзючым пахам, які выдзяляе верхняя частка (дадатак) пачатка. Кветкі сабраны ў суквецце пачатак, які ахоплены пакрывалам. У ніжняй частцы пачатка размешчаны жаночыя кветкі з рыльцавымі валаскамі, якія выдзяляюць салодкую вадкасць і прывабліваюць насякомых; сярэдняя частка пачатка (стэрыльная зона) занята рэдукаванымі тычынкамі ў выглядзе разгалінаваных валаскоў, накіраваных уніз, і перашкаджаюць насякомым выбрацца з суквецця; вышэй па восі пачатка размяшчаюцца мужчынскія кветкі. Ягады расліны атрутныя.
Забашавічы
Заба́шавічы (, Забашевичи) — аграгарадок у Барысаўскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Глівінскага сельсавета.
Ароннік плямісты
Пашырэнне
Расце ў вільготных шыракалістых лясах Заходняй Еўропы.
Забашавічы
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Забашавіцкага сельсавета.
Ароннік плямісты
Асаблівасці біялогіі
Цвіценне кветак у аронніка працякае ў дзве фазы: жаночую і мужчынскую. Назіраецца гейтанагамія — апыленне і апладненне ў межах адной расліны, сваімі ўласнымі рэсурсамі.
Забашавічы
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 25 км у напрамку на поўдзень ад горада Барысаў, за 103 км ад Мінска.
Ароннік плямісты
Асаблівасці біялогіі
Зманутыя прыманкай мухі і мошкі ляцяць да суквецця. У спадзяванне адкласці яйкі ў падыходзячы субстрат яны запаўзаюць унутр суквецця і аказваюцца ў пастцы. Насякомыя не могуць утрымацца ў верхняй частцы суквецця на ўнутранай паверхні пакрывала са слізкімі вырастамі-сасочкамі і саскальзваюць уніз да асновы суквецця. Паўзці ўверх ім перашкаджае слізкая паверхня пакрывала, пры гэтым выхад з суквецця закрыты накіраванымі ўніз разгалінаванымі валаскамі (відазмененымі стэрыльнымі кветкамі). Вымушаныя знаходзіцца ў асновы суквецця насякомыя поўзаюць сярод жаночых кветак і паядаюць выдзяляемую на рыльцавых валасках салодкую вадкасць. Адначасова яны апыляюць кветкі, калі перад наведваннем гэтага суквецця іх цельцы ўжо былі абсыпаны пылком. Прыкладна праз суткі рыльцы падсыхаюць, унутраныя сценкі пакрывала страчваюць тургар, і слізкія сасочкі на іх паверхні ўжо не перашкаджаюць насякомым карабкацца наверх. На сваім шляху да выхаду насякомыя прапаўзаюць праз зону ўскрытых пыльнікаў тычынак, таму што расліна ўступіла ў мужчынскую фазу цвіцення, і на цельцы насякомых пападае пылок. Абсыпаныя пылком насякомыя бесперашкодна выбіраюцца наверх; стэрыльныя кветкі, якія раней закрывалі выхад з суквецця, цяпер ужо падвялі і не служаць перашкодай. Выйшаўшы з суквецця, насякомыя ляцяць да наступнага аронніка, пападаюць у яго суквецце і апыляюць кветкі.
Забалоцкі сельсавет (Буда-Кашалёўскі раён)
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. З 27 кастрычніка 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Буда-Кашалёўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Рагінскага сельсавета.
Утвораны зноў у складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці 18 студзеня 1965 года з часткі Рагінскага сельсавета ў складзе 12 населеных пунктаў: Баркі, Вясёлы Курган, Вясёлы Пахар, Доўгі, Забалоцце, Засценны, Кучынск, Мікольск, Новае Забалоцце, Новая Харошаўка, Усход і Харошаўка. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Забалоцкага сельсавета 11 населеных пунктаў.
Склад
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 4 населеныя пункты: вёскі Забалоцце, Харошаўка, пасёлкі Кучынск і Мікольск. Таксама ў склад Забалоцкага сельсавета ўваходзілі населеныя пункты, якія ўжо не існуюць: да 1939 года — хутары Дразды і Красніца, да 1976 года — пасёлак Новая Харошаўка, да 1996 года — пасёлкі Доўгі, Засценны, Курган, Новае Забалоцце, Пахар і Усход (жыхары пераселены ў сувязі з радыяцыйным забруджваннем).
Навабілычы (прыпыначны пункт)
Навабілычы (Новобі́личі) — пасажырскі прыпыначны пункт Кіеўскага чыгуначнага вузла Паўднёва-Заходняй чыгункі.
Новая Обаль
Но́вая О́баль (, Новая Оболь) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Машканскага сельсавета.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Пустынкаўскага сельсавета, у 1960—1962 гадах — у склад Забараўскага сельсавета. У 1962—2004 гадах цэнтр Обальскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 22 км у напрамку на ўсход ад горада Сянно, за 78 км ад Віцебска, каля ракі Абалянка, на аўтамабільнай дарозе.
Нельсан
Нельсан — прозвішча, тапонім.
Пакт Рэрыха
Пакт Рэрыха (Pax Cultura, The Roerich Pact), таксама вядомы як Дагавор аб ахове мастацкіх і навуковых устаноў і гістарычных помнікаў (Treaty on the Protection of Artistic and Scientific Institutions and Historic Monuments (Roerich Pact) ці Вашынгтонскі Пакт (Washington Pact) — першы ў гісторыі міжнародны дагавор аб абароне культурнай спадчыны, які ўсталяваў перавагу аховы культурных каштоўнасцяў перад ваеннай неабходнасцю, падпісаны ў Вашынгтоне прадстаўнікамі дваццаці адной амерыканскай рэспублікі 15 красавіка 1935 года ў 12 гадзін дня.
Пакт у гісторыі міжнароднага права абароны культурных каштоўнасцей
Даследчыкі міжнароднага права, якое тычыцца абароны культурных каштоўнасцей (у тым ліку падчас вайны), вядуць яго гісторыю, пачынаючы з сярэдзіны 19 стагоддзя    :
Унікальнасць Пакта Рэрыха
Пакт Рэрыха як міжнародны дагавор з'яўляецца першым міжнародным дакументам, які быў цалкам прысвечаны абароне культурных каштоўнасцяў, і які не ўтрымлівае абмоўку аб ваеннай неабходнасці.
IC 1412
IC 1412 — галактыка тыпу SB0-a (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Казярог.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Порта-Сан-Джорджа
Порта-Сан-Джорджа (Porto San Giorgio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Марке, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ферма.
Насельніцтва складае 16091 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 1 872,26 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 63017. Тэлефонны код — 0734.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святы Георгій Перамаганосец.
Зембінскі раён
Зе́мбінскі раё́н — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924 — 1927 гадах. Цэнтр — мястэчка Зембін.
Гісторыя
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Барысаўскай акругі БССР. 20 жніўня 1924 года раён падзелены на 7 сельсаветаў: Ганцавіцкі, Гарэлалужскі, Зембінскі, Каменскі, Карсакавіцкі, Мсціжскі і Швабскі. 21 жніўня 1925 года да раёна далучаны Кішчынаслабодскі і Хахлолецкі (Хаўхоліцкі) сельсаветы Барысаўскага раёна, утвораны Касцюкоўскі (Касцюковіцкі) сельсавет, Гарэлалужскі сельсавет перайменаваны ў Іканскі. З 9 чэрвеня 1927 года раён у складзе Менскай акругі. 22 верасня 1927 года раён скасаваны: Зембінскі, Карсакавіцкі, Касцюкоўскі (Касцюковіцкі), Кішчынаслабодскі і Хахлолецкі (Хаўхоліцкі) сельсаветы перададзены Барысаўскаму раёну, Ганцавіцкі і Каменскі — Плешчаніцкаму раёну, Іканскі і Мсціжскі сельсаветы — Бягомльскаму раёну, Швабскі сельсавет — Лагойскаму раёну.
Горнава (вадасховішча)
Горнава (Горнава-2) — вадасховішча ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Пабудавана ў 1987 г. па праекту Палессегіправадгаспа. Знаходзіцца ў 8 км ад горада Пінска, побач з вёскай Горнава (на паўночна-заходняй мяжы вёскі).
Агульныя звесткі
Вадасховішча было пабудавана ў мэтах звільгатнення навакольных зямель і рыбаразвядзення.
Вадасховішча з’яўляецца наліўным, з сезонным рэгуляваннем. Напаўняецца за кошт сцёка вады з польдараў «Горнава», «Горнава-2», «Плешчыцы».
У заходняй частцы вадасховішча пакінута выспа, да якой пабудаваны пешаходны мост. На выспе маюцца малыя формы архітэктуры (у закінутым стане на красавік 2018 г.).
Поўны аб’ём вадасховішча дасягае 1,04 млн м³. Плошча вадазбора — 48,04 км.
Збудаванні
За эксплуатацыю вадасховішча адказвае УП «Пінскае ПМС».
Вадасховішча выкарыстоўваецца ў сельскагаспадарчых мэтах для звільгатнення зямель. З’яўляецца папулярным месцам адпачынку, летняй і зімовай лоўлі рыбы.
Забашэўка
Забашэ́ўка (, Забашевка) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Глівінскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Забашавіцкага сельсавета.
Мікалай Крыштаф Халецкі
Мікалай Халецкі (каля 1589 — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Вялікі мечнік літоўскі (1615—1650), ваявода новагародскі (1650—1653); староста алькеніцкі, ляйпунскі і аліцкі.
Біяграфія
З шляхецкага роду Халецкіх, сын Дзмітрыя, падскарбія вялікага літоўскага, і Рэгіны з Дыбоўскіх.
Пачаўшы сваё навучанне ў Віленскай акадэміі, працягнуў яго дванаццацігадовым падарожжам па-за мяжой. Вучыўся ў Лёвене (Галандыя) і парыжскай Сарбоне, дзе атрымаў «вянок мудрасці» («Laurea Corona Sapientiae») і званне «Vertex Liberalium Artium» за дасягненне дасканаласці ў вольных навуках. Там жа, у сталіцы Францыі, апублікаваў у 1606 годзе свой першы твор — панегірык у гонар Яна Замойскага.
Каралеўскі дваранін. 18 разоў абіраўся паслом на соймы.
Падчас польска-шведскай вайны 1617—1618 гг. выставіў уласную харугву. Пры штурме Парнава прабіўся да яго муроў і першым узарваў петарду. Браў удзел у вайна з Маскоўскай дзяржавай 1609—1618 гадоў. У Алькеніках трымаў кузню і пушкарню, якія забяспечвалі зброяй войска Вялікага Княства Літоўскага.
Асноўныя творы
Аўтар шэрагу твораў, у тым ліку:
Уладзімір Іванавіч Акулаў
Уладзімір Іванавіч Акулаў (нар., , БССР, СССР) — сучасны беларускі мастак-авангардыст, прадстаўнік другой хвалі беларускага авангарду.
Біяграфія
Нарадзіўся 23 красавіка ў горадзе Баранавічы. Займаўся ў Слуцку ў студыі выяўленчага мастацтва Гарадскога дома піянераў і школьнікаў у выкладчыка Уладзіміра Садзіна. Скончыў школу № 2 г. Слуцка.
Творчае амплуа мастака пачало фарміравацца ў час вучобы на мастацка-графічным факультэце Віцебскага педагагічнага інстытута (1976—1980). Асаблівы ўплыў у віцебскі перыяд на Акулава аказаў мастак і педагог Алег Рыгоравіч Арлоў (1934—1995). Пазней стажыраваўся ў майстэрнях у Ленінградзе. Уваходзіў у мінскі арт-гурток «Галіна». Працаваў выкладчыкам выяўленчага мастацтва, дырэктарам Дома культуры ў вёсцы, вулічным мастаком, мастаком-афарміцелем у розных арганізацыях Беларусі і Расіі.
З 1985 ажыццяўляе выставачную дзейнасць.
Творчасць
Майстар партрэта, пейзажа, нацюрморта, кампазіцый з сімволікай-алегарычнымі сюжэтамі, ілюстрацый да літаратурных твораў.
З'яўляецца аўтарам шэрагу маштабных тэматычных цыклаў — «Маскі і вобразы», ​​"Партрэт і аўтапартрэт", «Цэрквы і манастыры», «Вайна», «Генералы», «Вялікія людзі», «Усход», «Эрас і Танатас», «Нацюрморты», «Кветкі», «Самавары», «Славутыя яўрэі», «100 алігархаў Forbes», «Анімалістычны цыкл», «Месцы і людзі Беларусі», «Футбалісты» і інш.
Выканаў цыклы ілюстрацый да класічных творах сусветнай літаратуры — «Дон Кіхот» Сервантэса, «Мёртвыя душы» Гогаля і інш. Аформіў альбомы песень Яўгенія Антонавіча Ксяневіча «Лёт лебединый», «Имя твоё».
Творы Уладзіміра Акулава захоўваюцца ў розных арт-інстытуцыях і прыватных зборах, сярод якіх:
Персанальныя выстаўкі
''' Адкрыццё выстаўкі «Месцазнаходжанне», Музей сучаснага выяўленчага мастацтва, Мінск, 30 ліпеня 2013 года
Сяргей Дзям’янавіч Карыцкі
Сяргей Дзям’янавіч Карыцкі (, в. Мудроўка, Мінская губерня  — 20 верасня 1944 г.) — камандзір шабельнага эскадрону 4-га гвардзейскага кавалерыйскага Чырванасцяжнага палка 2-й гвардзейскай кавалерыйскай Крымскай двойчы Чырванасцяжнай ордэна Багдана Хмяльніцкага дывізіі імя Савета Народных камісараў Украінскай ССР 1-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 38-й арміі 1-га Украінскага фронту, гвардыі старшы лейтэнант адміністрацыйнай службы.
Біяграфія
Нарадзіўся ў беларускай сялянскай сям’і. C 1938 г., па заканчэнні Варонежскага заатэхнічнага інстытута, працаваў старшым заатэхнікам саўгаса «Першамайскі» (Руднянскі раён Смаленскай вобласці).
У 1939 г. быў прызваны ў Чырвоную Армію, служыў у.
З чэрвеня 1941 г. — у баях Вялікай Айчыннай вайны: на Паўднёва-Заходнім, Варонежскім і 1-м Украінскім франтах. У 1942 г. уступіў у ВКП(б). Удзельнічаў у вызваленні Луцка (2.2.1944), Бродаў (17.7.1944), Пшэмысля (27.7.1944). Камандаваў шабельным эскадронам 4-га гвардзейскага кавалерыйскага Чырванасцяжнага палка (2-я гвардзейская кавалерыйская дывізія, 1-й гвардзейскі кавалерыйскі корпус, 38-я армія, 1-ы Украінскі фронт).
У баі за выхад на чэхаславацкую мяжу 19-20 верасня 1944 года яго эскадрон першым уварваўся ў населены пункт Паляны (на паўднёвым-захадзе ад польскага горада Дукля), захапіў дзве варожыя батарэі, сем аўтамашын з ваенным грузам, знішчыў больш за семдзесят гітлераўцаў. Эскадрон тройчы ўступаў у рукапашны бой, адбіў дзесяць контратак і звярнуў ворага ва ўцёкі. У гэтым баі 20 верасня С. Д. Карыцкі загінуў; застаўся на полі бою ў раёне населенага пункта Ольховец.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 10 красавіка 1945 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм гвардыі старэйшаму лейтэнанту Карицкому Сяргею Демьяновичу пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Выключаны са спісаў Чырвонай арміі загадам Галоўнага ўпраўлення кадраў Народнага камісарыята абароны СССР па асабоваму складу арміі ад 6 снежня 1944 года № 03898/паг.
Рафал Ляшчынскі (падскарбі вялікі каронны)
Рафал Андрэй Ляшчынскі (Rafał Andrzej Leszczyński; — ) — польскі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Ляшчынскіх герба «Вянява». Нарадзіўся ў сям’і Багуслава і Ганны з Дэнгафаў.
Каронны падстолі з 1676 года, стольнік з 1677 года, крайчы з 1678 года, вялікі харужы з 1683 года, ваявода калішскі з 1685 года, пазнанскі з 1687 года, ваявода ланчыцкі і генеральны стараста велікапольскі з 1692 года, вялікі падскарбі каронны з 1702 года. Маршалак сойма 1683 года. Удзельнічаў у Венскай бітве 1683 года. У 1700 годзе пасол у Турцыю.
У 1701 годзе пачаў судовы працэс з Каралём Станіславам Радзівілам судовы працэс наконт застаўшайся пасля смерці сваёй сястры Людвікі Ляшчынскай рухомай маёмасці на 5 млн. злотых. Валодаў шматлікімі маёнткамі, у т.л. мяст. Орхаў у Берасцейскім ваяводстве.
Дзмітрый Халецкі
Дзмітрый Есіфавіч Халецкі (Дзмітрый Іосіфавіч; каля 1550 — да 20 студзеня 1598)  — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Халецкіх герба «Халецкі». Сын Есіфа Міхайлавіча. Мечнік вялікі літоўскі ў 1579—1588 гадах, падскарбі дворны ў 1588—1590 гадах, падскарбі земскі і пісар літоўскі з 1590 года. Вызначыўся добрым кіраваннем скарбам Вялікага Княства Літоўскага. Маршалак сойма 1589 года. Быў каралеўскім камісарам пры падпісанні Берасцейскай уніі 1596 года.
Сям’я
У шлюбе з Рэгінай з Дыбоўскіх. Дзеці:
Обаль (Сенненскі раён)
О́баль (, Оболь) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Машканскага сельсавета.
Яўген Іванавіч Качанаў
Яўген Іванавіч Качанаў (1919—1945) — сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
Нарадзіўся 20 жніўня 1919 года ў вёсцы Доўгавічы (цяпер — Мсціслаўскі раён Магілёўскай вобласці Беларусі).
Пасля заканчэння пачатковай школы працаваў шахцёрам. У 1939 годзе Качанаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да студзеня 1945 года сяржант Яўген Качанаў камандаваў аддзяленнем 416-га стралковага палка  1-га Украінскага фронту. Вызначыўся падчас вызвалення Польшчы.
27 студзеня 1945 года Качанаў адным з першых пераправіўся праз раку Одэр на поўдзень ад горада Штэйнау (цяпер — Сцінава) і прыняў актыўны ўдзел у баях за захоп і ўтрыманне плацдарма на яго заходнім беразе. У тых баях аддзяленне Качанава знішчыла каля 100 варожых салдат і афіцэраў. Нягледзячы на атрыманае раненне, Качанаў працягваў змагацца. 28 студзеня 1945 года ён загінуў у баі. Пахаваны ў Домбзэне за 10 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад Сцінавы.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 10 красавіка 1945 года сяржант Яўген Качанаў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Чырвонай Зоркі.
Аскарыдоз
Аскарыдо́з (Ascaridosis) — глістная інвазія з групы нематадозаў, узбуджальнікамі якой з'яўляюцца паразітарныя круглыя чэрві. Аскарыды паразітуюць у тонкім кішэчніку. Даўжыня дарослага гельмінта складае 25 - 30 см.
Больш чым у 85 % выпадкаў сімптомы інфекцыі не праяўляюцца, асабліва калі чарвякоў няшмат. Сімптомы нарастаюць па меры павелічэння колькасці чарвей і могуць на першай стадыі захворвання ўключаць дыхавіцу і ліхаманку. Далей могуць з’явіцца ўздуцце жывата, боль у жываце і дыярэя. Найчасцей закранае дзяцей, у гэтай узроставай групе інфекцыя можа таксама выклікаць слабы набор вагі, недаяданне і праблемы з навучаннем.
Крыніцы і дыягностыка
Інфекцыя перадаецца шляхам спажывання ежы ці напояў, забруджаных яйкамі аскарыд з калу. Яйкі развіваюцца ў кішэчніку, праходзяць праз сценкі кішэчніка і трапляюць у лёгкія праз кроў. Там яны пранікаюць у альвеолы і перамяшчаюцца ў трахею, дзе яны выкашліваюцца і праглынаюцца. Потым лічынка праз страўнік у другі раз праходзіць у кішэчнік, дзе гадуюцца дарослыя чэрві.
Прафілактыка і лячэнне
Прафілактыка заключаецца ў паляпшэнні санітарыі, што ўключае пашырэнне доступу да туалетаў і належную ўтылізацыю калу. Лічыцца, што мыццё рук з мылам абараняе ад захворвання. У рэгіёнах, дзе хварэе звыш 20 % насельніцтва, рэкамендуецца правядзенне рэгулярнага лячэння ўсіх людзей. Звычайна адбываецца паўторнае заражэнне. Вакцына адсутнічае. Лячэнне, рэкамендаванае Сусветнай арганізацыяй аховы здароўя, уключае прэпараты альбендазол, мебендазол, левамізол ці пірантэл памаат. Іншыя эфектыўныя сродкі ўключаюць трыбендымідын і нітазаксанід.
Астрафіліт
Астрафіліт — мінерал са з'явамі астэрызма. Названы ад грэчаскага слова «астра» — зорка. Здабываецца на Кольскім паўвостраве ў Хібінскіх гарах. Сустракаецца таксама ў Грэнландыі, Нарвегіі, Сярэдняй Азіі, Якуціі, Прыбайкаллі, ЗША.
Раскавыя
Раскавыя (Lemnoideae) — падсямейства кветкавых аднадольных раслін.
Батанічнае апісанне
Вегетатыўнае цела расак прадстаўлена маленькай зялёнай лістападобнай сцяблінкай (лісцец), плаваючай на паверхні вады, радзей пагружанай у ваду. У некаторых расак, напрыклад, у, у аснове сцябла маецца 2 вельмі маленькія рэдукаваныя плеўчатыя лісцікі. Ад лістападобнага сцябла адыходзіць уніз адзін ці некалькі  ніткападобных неразгалінаваных карэньчыкаў.
Налічваецца 6 родаў і 30—43 віды. Распаўсюджанне касмапалітнае. На тэрыторыі Беларусі сустракаюцца, , ;. з’яўляецца адным з самых маленькіх прадстаўнікоў кветкавых раслін — яе памеры ад 0,1 да 0,15 см.
Лу Цзясі
Лу Цзясі (, 26 кастрычніка 1915 — 4 чэрвеня 2001) — кітайскі хімік. Яго называлі піянерам структурнай хіміі ў Кітаі.
Член Кітайскай АН (1955, аддзяленне хіміі) і яе прэзідэнт (1981—1987). Ганаровы член (1984). Член (1985, перш член-карэспандэнт), яе віцэ-прэзідэнт. Замежны член каралеўскай акадэміі Бельгіі (1987).
Біяграфія
Па нацыянальнасці хань.
Скончыў хімфак Сямыньскага ўніверсітэта (бакалаўр, ліпень 1934). Доктарскую ступень PhD паводле фізічнай хіміі атрымаў ва (ліпень 1939).
Затым на даследчай працы на хімфаку Калтэха, дзе навучаўся пад кіраўніцтвам двойчы лаўрэата Нобелеўскай прэміі Лайнуса Полінга. У 1944 годзе прымаў удзел у працы навукова-даследчай лабараторыі ЗША ў штаце Мэрыленд, яго праца там была адзначана прэміяй камітэта.
У 1945 годзе адхіліў шматлікія прапановы працы і пераадольваючы цяжкасці вярнуўся ў Кітай, дзе атрымаў пасаду дэкана хімфака Сямыньскага ўніверсітэта, пачаўшы прафесарам хіміі, даслужыўся да прарэктара.
У 1960-81 гадах прарэктар Фуцзяньскага ўніверсітэта і адначасова дырэктар Фуцзяньскага НДІ структурнай хіміі Кітайскай АН, віцэ-прэзідэнт Фуцзяньскага аддзялення Кітайскай АН.
З мая 1981 па студзень 1987 гадоў прэзідэнт Кітайскай АН, затым яе спецсаветнік.
Партыя народнай згоды
Партыя народнай згоды - палітычная партыя Беларусі левай арыентацыі. Заснавана 11 красавіка 1992 г. ініцыятыўнай групай парламенцкай фракцыі "Дэмакратычныя рэформы" (былая група "Камуністы за дэмакратыю і прагрэс"). Сярод заснавальнікаў былі палітык Г. Карпенка, які пазней няўдала спрабаваў выставіць сваю кандыдатуру на прэзідэнцкіх выбраха 1994 г., паэт А. Алпееў і інш. З 1996 г. аб'ядналася з БСДГ і з гэтага часу існуе пад назвай Сацыял-дэмакратычная партыя Народнай Згоды.
Лу Цзясі
Біяграфія
З’яўляўся таксама намеснікам старшыні Кітайскага навукова-тэхналагічнага таварыства і ўзначальваў Кітайскае хімічнае таварыства.
Партыя народнай згоды
Спасылкі
Социал-демократическая партия Народного Согласия // Сайт "Картотека"
Лу Цзясі
Біяграфія
Аўтар шматлікіх прац і выхавальнік многіх кітайскіх навукоўцаў.
З 1981 года намеснік, у 1988—1997 гадах старшыня, затым ганаровы старшыня Рабоча-сялянскай дэмакратычнай партыі Кітая (РСДПК).
Намеснік старшыні 8 склікання.
Намеснік старшыні 7, 9 скліканняў, член ПастКама 6 склікання.
Ганаровы доктар навук (DSc) Лонданскага гарадскога ўніверсітэта (1987).
Лаўрэат прэміі (1999).
Гісторыя ЗША
ЗША — краіна ў Паўночнай Амерыцы і Гавайскіх астравах у Акіяніі. Каланіяльны перыяд гісторыі звязаны з засяленнем еўрапейцамі Паўночнай Амерыкі. Ён ахапіў XVI—XVIII стагоддзі. Тым не менш, некаторыя пісьменныя крыніцы і археалагічныя дадзеныя пацвярджаюць, што ў эпоху Сярэднявечча вікінгі будавалі свае паселішчы на тэрыторыі паўночнаамерыканскага кантынента.
Старажытная гісторыя
Людзі на тэрыторыі ЗША ўпершыню з'явіліся, паводле ацэнак археолагаў, ад 12 да 40 тыс. гадоў назад. Як мяркуецца, яны трапілі сюды праз Аляску, якая ў той час злучалася з Азіяй.
Першыя спробы еўрапейцаў асвоіць тэрыторыю
У 1513 г. іспанскія каланісты, на чале якіх быў Хуан Понсе дэ Леон высадзіліся ў Фларыдзе і пачалі засваенне тэрыторыі, якая пазне стала часткай ЗША.
Пасля гэтага на працягу ўсяго XVI ст. іспанскія, партугальскія і французскія даследчыкі вандравалі па розных частках тэрыторыі ЗША з мэтай будаўніцтва калоній. З цягам часу тэрыторыя ў раёне р. Місісіпі стала ўладаннем Францыі, а значная частка заходняга рэгіёна сучасных Злучаных Штатаў належыла іспанскай калоніі Мексіка.
Першыя брытанскія калоніі
У 1585 г. на востраве Роўноўк Айлэнд (сучасная Паўночная Караліна) шэраг брытанскіх маракоў на чале з У. Ралеям зрабілі першую няўдалую спробу заснаваць трывалае пасяленне. Праз 2 гады была зроблена аналагічная экспедыцыя з тым жа вынікам.
Але ў 1607 г. камерцыйная Вірджынская кампанія здолела заснаваць горад Джэймстаўн на тэрыторыі сучаснага штата Вірджынія. Пасля гэтага пачалося актыўнае камерцыйнае і гаспадарчае засваенне навакольных тэрыторый. А з 1624 г. Вірджынія перастала быць карпаратыўным уладаннем і стала каралеўскай калоніяй.
«Мэйфлаўэр»
У 1620 г. у Вірджынію адправіўся карабель з англійскімі пурытанамі, якія пражывалі як бежанцы ў Галандыі. Справа была ў тым, што па прычыне іх рэлігійных поглядаў і грамадзянскай пазіцыі пурытане мусілі пакінуць Вялікабрытанію. Урад Галандыі станоўча ставіўся да іх веры і быў у стане канкурэнтнай барацьбы з Вялікабрытаніяй. Таму мноства пурытан перасялілася ў Галандыю. Але на новай радзіме яны сутыкнуліся з дыскрымінацыяй з боку мясцовых пурытан (Напрыклад, англічанам не давалі магчымасць займацца пэўнымі відамі працы альбо рабіць кар'еру ў Царкве).
Некаторыя сем'і эмігрантаў вырашылі перасяліцца ў Вірджынію, якая тады належыла прыватнай англійскай кампаніі і давала больш шансаў на свабоду веравызнання. Але карабель «Мэйфлаўэр», на якім яны плылі, збіўся з курса ў выніку шторма і перасяленцы апынуліся некалькі далей у паўночным напрамку ад сваёй мэты. Так была заснавана калонія Новая Англія.
Розныя катэгорыі засяленцаў
Па нацыянальным складзе будучыя 13 штатаў засялялі пераважна англічане, галандцы і шведы. А па іншых катэгорыях гэта былі ўсе хто быў незадаволены жыццём у Старым Свеце. Нярэдка прадстаўнікі варагуючых бакоў, напрыклад манархісты і рэспубліканцы засялялі розныя амерыканскія калоніі і мірна жылі на новым месцы. Падчас гэта тэндэнцыя закранала і ўнутраную міграцыю: калі пэўная частка жыхароў адной калоніі была незадаволена жыццём, яны перасяляліся на іншыя землі і ўтваралі новую калонію.
Сярод перасяленцаў можна вылучыць наступныя катэгорыі:
Каланізацыя 1630-1730-х гг.
У 1630-х гг. падчас унутранай міграцыі каланістаў пачалося засяленне зямель цяперашняга штата Род-Айленд.
Да 1730-х гг. асноўная частка тэрыторыі пад кантролем Вялікабрытаніі была заселена і мела межы з іспанскімі і французскімі валоданнямі. У 1732 г. была заснавана апошняя з 13 калоній, якія ўвайшлі ў склад ЗША — Джорджыя.
Развіцце калоній у ХVIIІ ст
У ХVIIІ ст калоніі дасягнулі свайго росквіту. Сфарміравалася адносна дэмакратычная сістэма самакіравання. Адкрываліся ўніверсітэты і публічныя бібліятэкі. І гэта было б малаверагодным пры адсутнасці стабільнага эканамічнага росту.
Адносіны каланістаў з індзейцамі
Індзейцы ўяўлялі сабой мноства плямёнаў і саюзаў плямёнаў, якія не мелі дакладна акрэсленых межаў сваіх уладанняў і не вельмі шчыльна засялялі кантынент. Толькі каля пачатку ХІХ ст. індзейцы сталі адносіцца да белых каланістаў Амерыкі як да ворагаў. На працягу ўсяго папярэдняга каланіяльнага перыяду адносіны да белых перасяленцаў былі розныя. Часам яны індзейцы рабіліся саюзнікамі белых альбо дзелавымі партнерамі, з якімі гандлявалі. Часам паміж каланістамі і індзейцамі ішлі войны мясцовага значэння. У некаторых выпадках індзейцы рабіліся васаламі каланістаў. У 2-х буйных войнах паміж еўрапейцамі Франка-індзейскай і Вайной за незалежнасць (1775—1783 гг) шэраг плямёнаў ваявалі на адным баку супраць іншых плямёнаў, якія ваявалі на другім. Ваявалі індзейцы і паміж сабой, напрыклад, калі еўрапейцы зганялі іх далей ад Аталнтыкі, і яны ваявалі за новыя землі з іншымі плямёнамі.
Як заўважыў прафесар аднаго з амерыканскіх ВНУ Дональд Уізэнхант, «індзейцы для каланістаў былі перашкодай» (they were viewed as an obstacle). Таму каланісты рознымі спосабамі забіралі зямлю ў індзейцаў: куплялі ці аднімалі сілай. На ранніх этапах каланіяльнага перыяда, калі ў індзейцаў зямлі было шмат, былі выпадкі, што індзейцы самі дазвалялі белым сяліцца ў межах сваіх уладанняў, бо разважалі, што рэсурсаў для земляробства, палявання, збіральніцтва хопіць на ўсіх. Але з ростам белага насельніцтва калоній гэта спынілася.
Неправільна лічыць, што індзейцы баяліся агнястрэльнай зброі. Падобна плямёнам Сібіры яны хутка навучыліся ёю карыстацца. Аднак да пачатку ХІХ ст. індзейцы не разглядалі каланістаў так як іх разглядалі самі каланісты — як перашкоду. Таму метадычнае вынішчэнне асобных плямёнаў каланістамі заставалася праблемай гэтых плямёнаў. Да таго ж белае насельніцтва калоній расло, а сагнаныя з зямель індзейцы, не гатовыя да пераходу да новых спосабаў вядзення гаспадаркі, паміралі масава і іх колькасць скарачалася.
Рабства ў калоніях
Першыя чорныя рабы былі завезены ў паўднёвыя калоніі ў 1619 г. Але індзейцаў, захопленых у палон альбо купленых за грошы ўжо да гэтага прымушалі да паднявольнай працы. Цікава, што калі ў 1675 г. індзейцы поўдня Новай Англіі паўсталі супраць белых і былі разбіты некалькі соцень палонных паўстанцаў зрабілі рабамі.
Да 1660-х гг. раб мог атрымаць свабоду на пэўных умовах, часцей за ўсё за выдатную працу на гаспадара. Але ў 1660-я гг. гадоўля тытуню, цукровага трысця і г.д. на плантацыях прывяла да адмены ўсіх магчымасцяў выкупіць свабоду і рабства, у тым ліку масавы завоз чорных нявольнікаў, набыло сістэмны характар.
Нацыянальны рух
Агульная колькасць насельніцтва калоній перавысіла ў 1760-я гады 150 тысяч чалавек. У 1763 годзе брытанскі ўрад паспрабаваў замацаваць свой кантроль над амерыканскімі паселішчамі. Новае імперскае заканадаўства выклікала бурную рэакцыю ў калоніях. Сутыкнуўшыся з апазіцыяй, у 1770 годзе Вялікабрытанія адмяніла мыты на ўсё акрамя гарбаты, якая была прадметам раскошы ў калоніях. На працягу трохгадовага перыяду спакою адносна невялікая колькасць радыкалаў прыкладалі намаганні, каб працягнуць спрэчку. Найбольш уплывовым лідарам сярод радыкалаў быў Самюэль Адамс з Масачусетса, які строга прытрымліваўся адной мэты — незалежнасці. У 1773 годзе ўплывовая кампанія «Іст-Індыя» атрымала ад Вялікабрытаніі права на манапольны экспарт гарбаты да калоній. Па ўсім Атлантычным узбярэжжы агентаў кампаніі «Іст-Індыя» вымагалі пайсці ў адстаўку, а новыя пастаўкі альбо вярталі ў Вялікабрытанію, альбо складавалі ў портах. Уночы 16 снежня 1773 году група мужчын на чале з Самюэлям Адамсам, пераапранутая ў індзейцаў-магаўкаў, узышлі на борты трох брытанскіх суднаў, што стаялі на якары, і выкінулі ўвесь груз гарбаты ў Бостанскую бухту. Афіцыйныя колы Вялікабрытаніі амаль што аднадушна асудзілі гэту падзею, што атрымала назву «Бостанскае чаяпіцце», як акт вандалізму і патрабавалі заканадаўчых мераў, якія б паставілі каланістаў на месца.
5 верасня 1774 года ў Філадэльфіі пачаў сваю працу Першы Кантынентальны Кангрэс, на якім была прынятая дэкларацыя пра правы амерыканскіх калоній на «жыццё, волю і ўласнасць» і прынята рашэнне пра аб'яву гандлёвага байкоту Вялікабрытаніі. У 1776 калоніі прынялі Дэкларацыю незалежнасці. Да 1783 года мяцежныя калоніі заваявалі незалежнасць сілай зброі і ўтварылі вольную канфедэрацыю пад назвай Злучаныя Штаты Амерыкі. У 1789 годзе суверэннымі грамадзянамі некалькіх штатаў была ўхвалена канстытуцыя, якая заклала асновы новай дзяржавы.
Узбуйненне
Паводле першага перапісу 1790 г. ў краіне пражывалі каля 4 млн чалавек. За перыяд з 1790 па 1815 г. колькасць насельніцтва падвоілася, а да 1860 года дасягнула 31,5 млн. На працягу першай паловы XIX ст. адбывалася міграцыя амерыканцаў на захад. Насельніцтва Паўночна-Заходняй тэрыторыі, дзе ўтварыліся штаты Агая, Індыяна, Ілінойс, Мічыган і Вісконсін, узрасло з 51 тысяч у 1800 г. да 6,9 млн у 1860 г. За той жа перыяд колькасць насельніцтва Новай Англіі ўзрасла з 1,2 млн чалавек да 3,1 млн. У 1790 г. ў складзе насельніцтва пераважалі выхадцы з Брытанскіх астравоў, але былі таксама прадстаўнікі іншых нацыянальнасцей, як немцы, валійцы, французы, швейцарцы, нідэрландцы. Этнічны склад насельніцтва фактычна заставаўся нязменным аж да наплыву нямецкіх і ірландскіх імігрантаў у 1840—1850-х гг. У 1790 г. афрыканцы, якія былі дастаўлены сюды ў якасці рабоў, складалі пятую частку ўсяго насельніцтва, аднак з-за заняпаду тытуняводства ўвоз рабоў скарачаўся. Падчас Вайны за незалежнасць у большасці штатах увоз рабоў быў забаронены, і ў 1808 г. Кангрэс ЗША заканадаўча замацаваў гэту забарону. Аднак падпольны гандаль рабамі квітнеў яшчэ доўгія гады. Падчас рэвалюцыі рабы ў большасці паўночных штатаў здабылі волю, аднак ім рэдка даводзілася атрымаць усе грамадзянскія правы.
Імкненне амерыканцаў пашырыць тэрыторыі на захад прывяло да шэрагу доўгіх войнаў з індзейцамі і іспанцамі. Купля тэрыторыі Луізыяны ў французаў у 1803 г. амаль удвая павялічыла памер краіны — гэтая тэрыторыя значна пераўзыходзіла сучасны аднайменны штат, распасціраючыся да Канады. Серыя амерыканскіх ваенных уварванняў у Фларыду прывяла да таго, што Іспанія павінна была саступіць частку ўзбярэжжа Мексіканскага заліву ў 1819 годзе. У гэтыя часы шырока было пашырана будаўніцтва чыгункі.
З 1820 па 1850 гг. Джэксанава дэмакратыя пачала падвяргацца шэрагу рэформ, якія ўключалі пашырэнне выбарчага права для мужчын. Гэта прывяло да ўзнікнення дзвюхпартыйнай сістэмы з 1828 па 1854 гг. У 1845 г. ЗША анексавала Рэспубліку Тэхас. Арэгонскі дагавор 1846 г. з Вялікабрытаніяй прывяла да ўсталявання кантролю ЗША сучасным амерыканскім паўночным захадам. Перамога ў амерыкана-мексіканскай вайне прывяла да саступкі Мексікай Каліфорніі і вялікай часткі сучаснага паўднёвага захаду ЗША. Каліфарнійская залатая ліхаманка 1848—1849 гг. стымулявала міграцыю ў заходні рэгіён краіны і стварэнне дадатковых заходніх штатаў. Пасля грамадзянскай вайны ў ЗША, новыя транскантынентальная чыгунка паскорыла перасяленне на захад, і, тым самым, павелічэннем канфліктаў з карэннымі народамі Амерыкі.
Равучыя дваццатыя
Першая сусветная вайна дала новы моцны штуршок эканамічнаму развіццю ЗША. Яны апынуліся ў незвычайна спрыяльным становішчы. У адрозненні ад большасці еўрапейскіх краін ЗША не ведалі ваенных разбурэнняў. Іх людскія страты ў ходзе ваенных дзеянняў былі невялікія: 50 тыс. чал. забітымі і 230 тыс. чал. параненымі.
Амерыканскія карпарацыі атрымалі велічэзныя прыбыткі ад ваенных паставак у краіны Еўропы: за 1914—1918 гг. чыстыя прыбыткі гэтых буйных кампаній склалі 33,5 млрд долараў ЗША. Да пачатку 1920-х гадоў прамысловы патэнцыял ЗША даваў каля паловы сусветнай здабычы каменнага вугалю, 3/5 вытворчасці чыгуну і сталі, 2/3 сусветнай здабычы нафты, 85% выпуску аўтамабіляў.
Аспермія
Аспермія (ад прэфікса, азначае адмаўленне, і — насенне). Тэрмін мае неадназначную трактоўку. Згодна з класіфікацыяйСусветнай Арганізацыі Аховы здароўя «аспермія» — адсутнасць эякулята, і можа быць вытлумачана як сінонім тэрміна «анэякуляцыя». У айчыннай андралогіі тэрмін «аспермія» таксама выкарыстоўваецца для абазначэння паталогіі, пры якой у эякуляце адсутнічаюць народкі і няспелыя клеткі сперматагенеза. З прычыны тэрміналагічнай няяснасьці тэрмін «аспермія» рэдка выкарыстоўваецца ў практычнай андралогіі. Для пазначэння адсутнасці эякуляцыі выкарыстоўваюць тэрмін «анэякуляцыя», для абазначэння адсутнасці народкаў у эякуляце выкарыстоўваюць тэрмін «азааспермія», для аналізу канкрэтнай клінічнай карціны выкарыстоўваюць падрабязныя заключэнні аналізу эякулята, матэрыялы біяпсіі яечка і інш.
IC 1413-1
IC 1413-1 — галактыка тыпу S/P (спіральная галактыка) у сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Заручча (Барысаўскі раён)
Зару́чча (, Заручье) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Глівінскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Забашавіцкага сельсавета.
Мілінгі
Мілінгі, або мелінгі (Μηλιγγοί) — славянскае сярэневяковае аб'яднанне на поўдні Пелапанеса.
Дакладны час перасялення мілінгаў у Пелапанес не вядомы. Канстанцін VII Парфірагенет паведамляў, што ў першай палове IX ст. візантыйцы выгналі з Пелапанеса ўсіх славян, акрамя мілінгаў і езерытаў, якія займалі схілы высокай гары Пентадакціл у Лаконіі. Мілінгі былі вымушаны выплочваць візантыйцам даніну. Але праз кароткі час кіраўнік мясцовай адміністрацыі паведаміў, што мілінгі не падпарадкоўваюцца імператару і кіруюцца самі сабою. Візантыйскі военачальнік Крыніт Аротра вёў супраць іх ваенную кампанію з сакавіка да канца лістапада, спаліў іх пасевы і ўчыніў іншыя разбурэнні. Мілінгі былі вымушаны падпарадкавацца. Пры гэтым іх даніна была павялічана ў 10 разоў. Напад на Візантыю славян вымусіў імператара Рамана I Лакапіна пайсці на саступкі пелапанескім пасяленцам і вярнуць папярэднюю малую даніну.
Мілінгі таксама ўзгадваліся ў XIII - XIV стст. як жыхары Пелапанеса, якія выплочвалі даніну ў форме ваеннай службы. Відавочна, у пазнейшы час былі элінізаваны.
Урэчнікавыя
Урэчнікавыя, або Рдзеставыя (Potamogetonaceae) — сямейства водных кветкавых раслін.
Апісанне
Водныя шматгадовыя расліны, поўнасцю ці часткова пагружаныя ў ваду. Цвітуць над ці пад вадой, пратэрагенічныя, апыляюцца ветрам ці вадой. Кветкі несамастойныя, сабраныя ў каласы, двухполыя ці радзей раздзельнаполыя, аднадомныя.
Чырвоная Даліна
Чырво́ная Далі́на (, Чирвоная Долина) — пасёлак у Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Чыжэвіцкага сельсавета.
Японскія ваеннапалонныя ў СССР
Японскія ваеннапалонныя ў СССР — вайскоўцы японскай арміі, узятыя ў палон Чырвонай Арміяй у жніўні 1945 г. пераважна на тэрыторыі Кітая і Манчжурыі. Усяго на тэрыторыі СССР і тэрыторыя пад кантролем савецкай арміі: Манголіі, Паўночнай Карэі і некаторых частак Кітая — знаходзілася больш за 500 тыс. палонных японцаў, сярод якіх былі і цывільныя асобы. Апошнія з палонных былі адпраўлены ў Японію 23 снежня 1956 г.
Колькасць палонных
Згодна дадзеным спецыяльнай даведкі, падрыхтаванай для вышэйшага кіраўніцтва СССР ў кастрычніку 1956 г. у савецкі палон пайшлі 639 776 чалавек, з якіх 609 448 былі японцамі, а 30 328 — кітайцамі, карэйцамі, манголамі і прадстаўнікамі іншых нацыянальнасцяў, 609 448 былі вайскоўцамі, з якіх было 163 генерала, 26 573 афіцэра, 582 712 унтэр-афіцэраў і радавых. 546 752 японца рэпатрыявалі ў 1945-56 гг., таксама Японіі перадалі 6 241 інтэрніраваных і арыштаваных японцаў. Прыводзяцца і дадзеныя на памерлых у палоне. Але даведка не дае дадзеных па вайскоўцам, якіх адпусцілі з палону да адпраўкі ў СССР і па асобам, якія памерлі на франтавых зборных пунктах НКУС СССР.
Размяшканне і праца японскіх ваеннапалонных
У СССР японскія ваеннапалонныя працавалі на лесанарыхтоўках, на будаўніцтве жылых і прамысловых будынкаў, на будаўніцтве аўтадарог. Так, у Хабараўску японцамі была пабудавана Вышэйшая партыйная школа (цяпер Далёкаўсходняя акадэмія дзяржаўнай службы), стадыён «Дынама», вялікая колькасць жылых двухпавярховых цагляных будынкаў у рабочых раёнах.
Частка палонных памерла ад цяжкіў умоў працы, неспрыяльнага клімату і недахопу ежы у першыя пасляваенныя гады. У спецдаведцы для ўрада СССР прыводзілася лічба пра 61855 памерлых у палоне.
Рэпатрыяцыя
Рэпатрыяцыя пачалася ў кастрычніку 1946 г. і этапамі праходзіла да канца 1956 гг. Згодна загаду Міністра ўнутраных спраў СССР ад 12 красавіка 1948 г. № 00374 «Аб рэпатрыяцыі ваеннапалонных японцаў ў 1948 г.»: «Рэпатрыяцыі падлягаюць генералы, афіцэры, унтэр-афіцэры і радавыя, за выключэннем:
а) супрацоўнікаў разведвальных, контрразведвальных і карных органаў Японіі (супрацоўнікі ваенных місій, органаў паліцыі, жандармерыі, турмаў, лагераў, асобых аддзелаў, „даследчых бюро“ або „інстытутаў“, супрацоўнікі радыёразведкі і штабоў, усе супрацоўнікі 2 аддзелаў Генштаба і штабоў Квантунскай арміі);
б) камандна-выкладчыцкага складу і курсантаў шпіёнскай-дыверсійных школ, удзельнікаў дыверсійных і паўстанцкіх атрадаў, шпіёнскай-дыверсійна-тэрарыстычнай агентуры;
в) кіраўнікоў і спецыялістаў проціэпідэмічнага атраду № 731 і яго аддзяленняў;
г) ваенных злачынцаў з ліку генеральскага і афіцэрскага складу, выкрытых матэрыяламі следства ў падрыхтоўцы ваеннага нападу на СССР, а таксама арганізатараў ваенных канфліктаў на возеры Хасан, Халхін-Гол і інш.;
д) кіраўнікоў фашысцкага таварыства „Кіа-Ва-Кай“;
е) іраўнікоў і актыўных удзельнікаў рэакцыйных арганізацый і груп, якія ставяць перад сабой задачу здзяйснення варожых дзеянняў у лагерах МУС і па вяртанні на радзіму весці барацьбу супраць дэмакратычных арганізацый;
ё) кіраўнікоў урадавых устаноў і органаў Маньчжоу-Го і членаў імператарскага японскага двара;
Сяргей Цярэнцьевіч Лодысеў
Сярге́й Цярэ́нцьевіч Ло́дысеў (, в. Акулінцы Магілёўскай губерні —  ) — наркам юстыцыі БССР (1938—1940).
Біяграфія
У 1928 годзе накіраваны ў СНК БССР: загадчык інфармацыйна-выдавецкім аддзелам, адказны рэдактар бюлетэня СНК БССР, загадчык Бюро кантролю і выканання.
Японскія ваеннапалонныя ў СССР
Рэпатрыяцыя
ж) усіх ваеннапалонных, асуджаных за злачынствы, учыненыя ў палоне, да заканчэння тэрміну пакарання;
Сяргей Цярэнцьевіч Лодысеў
Біяграфія
У 1933 годзе атрымаў юрыдычную адукацыю.
Японскія ваеннапалонныя ў СССР
Рэпатрыяцыя
з) нетранспартабельных хворых да выздараўлення».