cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Язэп Аляксандравіч Адамовіч
Біяграфія
У атмасферы масавых рэпрэсій і цкаванняў скончыў жыццё самагубствам. 22 красавіка 1937 года Язэп Аляксандравіч Адамовіч застрэліўся ў цягніку Уладзівасток—Масква.
Памяць
У гонар Язэпа Адамовіча названая вуліца ў Барысаве.
Марцін Келі
Марцін Роналд Келі (Martin Ronald Kelly; нар., Уістан, Англія) — англійскі футбаліст, абаронца клуба «Вест Бромвіч Альбіён».
Клубная кар’ера
Улетку 2007 года перабраўся з акадэміі ў клуб «Ліверпул». У інтэрв’ю афіцыйнаму сайту клуба распавёў, што вельмі рады зрабіць крок уверх, пасля таго як 2 гады прамучыўся з траўмай спіны. Пад кіраўніцтвам Гары Аблета атрымаў перамогу ў спаборніцтве сярод рэзервовых каманд. У сезоне 2008/09 трапіў у заяўку першай каманды. Дэбютаваў у асноўным складзе каманды 9 снежня 2008 года ў матчы групавога этапу Лігі чэмпіёнаў УЕФА сезона 2008/09 супраць ПСВ, замяніўшы ў канцы матча капітана Джэймі Карагера.
У канцы сакавіка 2009 года Келі быў аддадзены ў арэнду клуба «Хадэрсфілд Таўн», дзе ён атрымаў добрыя водгукі і забіў свой першы гол у прафесійным футболе. Рафаэль Бенітэс заявіў, што, пасля сыходу з клуба Самі Хююпія, у Келі з’явіўся шанц прабіцца ў першую каманду. Свой першы гол за клуб забіў у матчы Кубка лігі супраць лонданскага «Чэлсі» на 63 хвіліне вызначыўшыся пасля падачы Крэйга Беламі.
14 жніўня 2014 года Келі далучыўся да складу «Крыстал Пэлас», падпісаўшы кантракт з клубам на тры гады. Пакінуў «Крыстал Пэлас» па заканчэнні кантракта ў чэрвені 2022 года.
У верасні 2022 года стаў іграком «Вест Бромвіч Альбіён». У студзені 2023 года на правах арэнды далучыўся да «Уіган Атлетык», летам 2023 года вярнуўся з арэнды ў «Вест Бромвіч Альбіён».
Міжнародная кар’ера
22 мая 2012 года Келі атрымаў свой першы заклік да нацыянальнай зборнай Англіі да таварыскага матча супраць зборнай Нарвегіі 26 мая 2012 года. Ён дэбютаваў выйшаўшы на замену на 87-й хвіліне, замяніўшы Філа Джонса.
3 чэрвеня 2012 года быў уключаны ў склад зборнай на Еўра-2012, каб замяніць Гары Кэхіла, які зламаў сківіцу падчас таварыскага матча супраць зборнай Бельгіі.
Дасягненні
«Ліверпул»
Васіль Ягоравіч Флуг
Васі́ль Яго́равіч Флуг (Василий Егорович Флуг; 19 сакавіка 1860 года — 3 снежня 1955 года, горад Сан-Францыска, ЗША) — рускі военачальнік, удзельнік Кітайскага паходу 1900-1901, Руска-японскай, Першай сусветнай і Грамадзянскай войнаў. Генерал ад інфантэрыі. Удзельнік Белага руху.
Ян Эвілд
Ян Эвілд — жамойцкі баярын. На Гарадзельскай уніі прыняў герб Цёлак.
Па-за самім фактам падпісання Гарадзельскай уніі, дакладных звестак аб ім няма. Досыць імаверна ўсё ж, што ён — той самы Эйвілд, які ў 1390 разам з братам Эйнурам падпісаў сярод іншых Кёнігсбергскі дагавор з Ордэнам, узяўшы такім чынам бок Вітаўта ў яго барацьбе з Ягайлам.
Невядома з пэўнасцю, ці тоесны ён Явілту, які згадваецца ў 1409, а таксама ці яго сынамі былі Даўгірд і Дашка Эйвілтавічы, якія ў сярэдзіне 15 ст. атрымалі наданні на лідчыне.
Мікалай Мікалаевіч Шылінг
Мікала́й Мікала́евіч Шы́лінг (Николай Николаевич Шиллинг; 16 снежня 1870 года — пачатак 1946 горад Прага, Чэхаславакія) — рускі военачальнік, удзельнік Першай сусветнай і Грамадзянскай войнаў. Генерал-лейтэнант. Удзельнік Белага руху.
Мокраўскі сельсавет
Назву Мо́краўскі сельсавет маюць:
Георгій Георгіевіч Разанка
Георгій Георгіевіч Разанка (, в. Роўбіцк, Пружанскі раён, Брэсцкая вобласць — 25 сакавіка 2021) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся 1 жніўня 1941 года ў вёсцы Роўбіцк Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці.
Працоўную біяграфію пачаў у 1957 годзе рабочым калгаса «Шлях Леніна» Пружанскага раёна. Скончыў у 1962 годзе з адзнакай аддзяленне механізацыі Пружанскага сельгастэхнікума. Пасля адпрацоўкі ў калгасе паступіў і паспяхова скончыў Беларускі інстытут механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі. З 1967 года на працягу пяці гадоў працаваў галоўным інжынерам у калгасе «Шлях Леніна». Потым дзесяць гадоў — старшынёй калгаса «Новая Крыніца».
У 1982—1985 гадах узначальваў упраўленне сельскай гаспадаркі Пружанскага райвыканкама. У 1985—1989 гадах быў старшынёй Пружанскага райвыканкама, у 1989—1991 гадах — першым сакратаром райкама КПБ.
З 1992 па 2003 гады працаваў начальнікам Пружанскай раённай інспекцыі прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя, у 2003—2008 гадах быў памочнікам члена Савета Рэспублікі Нацыянальнага Сходу Рэспублікі Беларусь.
Памёр 25 сакавіка 2021 года. 27 сакавіка прайшло развітанне каля Пружанскага палаца культуры, цырымонія праходзіла з закрытай труной (гл. пандэмія COVID-19 у Беларусі).
Старасцень прыручайны
Старасцень прыручайны (Tephroseris crispa)  — від раслін роду сямейства. Раней адносіўся да роду.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна з прамым баразнаватым, у верхняй частцы крыху галінастым, у ніжняй частцы нярэдка пурпуровым сцяблом вышынёй 20-60 см і кароткім тоўстым карэнішчам. Прыкаранёвае лісце ў разетцы, лапатчастае, на верхавінцы тупое, па краях востразубчастае, на доўгіх, часам у 2-3 разы даўжэйшых за пласцінку, крылатых чаранках. Ніжняе сцябловае лісце на больш кароткіх чаранках, чым прыкаранёвае, верхняе — сядзячае, ланцэтападобнае, або вузкаяйкападобнае. Ліставыя пласцінкі зверху цёмна-зялёныя, знізу больш бледныя і каротка апушаныя. Абгортка аднарадная, злёгку апушаная. Язычковыя кветкі аранжава-жоўтыя. Кошыкі каля асновы са шматлікімі лінейна-ланцэтападобнымі прыкветнікамі і сабраны ў канцавое парасонападобнае суквецце з 4-15 промнямі. Плод — голая, карычневая, лінейна-падоўжная рабрыстая сямянка.
Васіль Мікітавіч Лубяка
Васіль Мікітавіч Лубя́ка (нар., Горкі Магілёўская губерня — , Мінск) — беларускі вучоны, эканаміст, доктар сельскагаспадарчых навук (1931), прафесар (1929), заслужаны дзеяч навукі БССР (1944), акадэмік АН БССР (1931).
Біяграфія
З 1919 па 1925 год працаваў рабочым у Горацкім сельскагаспадарчым інстытуце, ў 1919 годзе абіраўся намеснікам сакратара па стварэнні сельскагаспадарчага інстытута.
Вучыўся на рабфаку ў Горках, затым паступіў у Маскоўскую сельскагаспадарчую акадэмію, якую скончыў у 1925 годзе. У акадэміі займаўся ў аспірантуры і працаваў на кафедры арганізацыі сацыялістычных сельскагаспадарчых прадпрыемстваў. У 1929—1930 гадах — дэкан эканамічнага факультэта гэтай акадэміі, загадчык кафедры арганізацыі сацыялістычных сельскагаспадарчых прадпрыемстваў.
У 1929 годзе апублікаваў манаграфію аб кіруючых асновах складання арганізацыйных планаў саўгасаў. Манаграфія падвергнулася неабгрунтаванай крытыцы, а В. Лубяку назвалі паслядоўнікам А. В. Чаянава, расстралянага ў 1937 годзе. У часопісе «Социалистическая реконструкция сельского хозяйства» (№ 9-10, 1930) яе прызналі палітычна шкоднай. Аднак, у 1931 годзе В. М. Лубяку ўдалося абараніць доктарскую дысертацыю, і ў гэтым жа годзе ён быў абраны акадэмікам АН БССР. У 1944 годзе ўдастоены звання заслужанага дзеяча навукі БССР. З 1940 па 1946 год — дырэктар Інстытута эканомікі АН БССР. Памёр 16 чэрвеня 1950 года.
Уклад у навуку
Аўтар больш за 50 навуковых прац па пытаннях арганізацыі і планавання сельскагаспадарчай вытворчасці, развіцця сыравіннай і энергетычнай базы Беларусі. Даследаваў новыя для свайго часу формы сельскагаспадарчых прадпрыемстваў: калгасаў, саўгасаў, машына-трактарных станцый, распрацоўваў методыкі складання арганізацыйна-гаспадарчых планаў, арганізацыі ўнутрыгаспадарчага планавання, форм і сістэм аплаты працы ў сельскай гаспадарцы. Лічыў, што акрамя калгасаў і саўгасаў могуць існаваць і асабістыя гаспадаркі.
Пад яго кіраўніцтвам у 1944—1946 гг. былі сабраны матэрыялы пра становішча сельскай гаспадаркі Гомельскай, Палескай, Магілёўскай і Віцебскай абласцей пасля Вялікай Айчыннай вайны. Займаўся рашэннем праблем пасляваеннага аднаўлення і развіцця народнай гаспадаркі Беларусі, пытаннямі севазваротаў і пашырэння пасеваў пшаніцы ў рэспубліцы.
Магілёўскі школьны тэатр
Магілёўскі школьны тэатр — тэатр, існаваў у Магілёве ў 1722-1732 гг. пры езуіцкім калегіуме. Захаваліся 3 друкаваныя праграмы пра паказы 3 панегірыкаў: у 1722 годзе – "Ганаровыя сармацкія знакі – дзедавы сякіры Асалінскіх" з антыпралогам, пралогам і алегарычным эпілогам, інтэрлюдыямі; у 1726 г. – "Ключ ведаў, далучаны да ключа прадзедаўскага герба іхалоўскіх" з алегарычным пралогам, хорамі і эпілогам, інтэрлюдыямі; у 1732 г. – "Укаранаванае жыллё мудрасці" на лацінска-польскай мове з алегарычным пралогам, хорамі і эпілогам. Аўтарамі п'ес звычайна былі выкладчыкі паэтыкі і рыторыкі.
Дэван
Дэ́ван:
Сяргей Васільевіч Тарасевіч
Сяргей Васільевіч Тарасевіч (24 ліпеня 1949, в. Ляўкі, Пружанскі раён — 23 сакавіка 2021) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Працоўную біяграфію ён пачаў у 1968 годзе шафёрам калгаса «Шлях Леніна» Пружанскага раёна.
Пасля службы ў радах Савецкай Арміі. У 1970—1983 гадах у тым жа калгасе прайшоў шлях ад інжынера па тэхніцы бяспекі да старшыні калгаса. У 1983 годзе быў прызначаны дырэктарам саўгаса «Савецкі» Пружанскага раёна, а з 1989 па 1998 гады займаў пасады Пружанскім райвыканкаме. З 1989 па 1994 гады ён быў старшынёй Пружанскага раённага Савета народных дэпутатаў, з 1994 па 1998 — старшынёй Пружанскага раённага выканаўчага камітэта.
З 1999 па 2003 гады працаваў генеральным дырэктарам прыватнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Фермерская гаспадарка „Ніва“». З 2003 па 2009 ён узначальваў Пружанскую раённую інспекцыю прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя. З 2009 года на пенсіі.
Памёр 23 сакавіка 2021 года.
Узнагароды
Удастоены звання «Ганаровы грамадзянін Пружанскага раёна» (2015) за вялікі асабісты ўнёсак у сацыяльна-эканамічнае развіццё раёна.
Меліярацыя
Меліяра́цыя (melioratio — паляпшэнне) — сістэма арганізацыйна-гаспадарчых мерапрыемстваў па карэннаму паляпшэнню зямельных рэсурсаў з мэтай іх найбольш эфектыўнага выкарыстання.
Уключае наступныя мерапрыемствы:
Выбар віда мерапрыемстваў залежыць ад прыродна-гаспадарчых умоў канкрэтных тэрыторый.
Самсонава
Самсонава — жаночая форма прозвішча [[Самсонаў], тапонім.
Гузгалаўка
Гу́згалаўка (, Гузгаловка) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лугаваслабадскага сельсавета.
Юрый Радзівіл (1556—1600)
Юрый (Ежы) Радзівіл (, в. Лукішкі, цяпер у межах Вільні —, Рым), царкоўны і дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай. Біскуп віленскі (1579—1591) і кракаўскі (з 1591), кардынал (1583).
Біяграфія
Паходзіў з магнацкага роду Радзівілаў герба «Трубы», сын Мікалая Чорнага, канцлера вялікага літоўскага, і Альжбеты з Шыдлавецкіх. Меў братоў Мікалая, Альбрэхта, Станіслава.
Вучыўся ў Лейпцыгскім універсітэце (да 1572); вывучаў філасофію і тэалогію ў Рымскім калегіуме (1575—1576). У дзяцінстве выхоўваўся ў кальвінісцкім духу, у 1576 перайшоў у каталіцызм.
Каад’ютар (памочнік-намеснік) біскупа Валерыяна Пратасевіча (1574—1579). З 1579 года біскуп віленскі, атрымаў званне кардынала (1583). Актыўна змагаўся супраць Рэфармацыі, у 1581 упершыню ўвёў у сваёй дыяцэзіі цэнзуру друку, у 1582 на ўласныя сродкі адкрыў каталіцкую духоўную семінарыю ў Вільні. У 1582—1584 адначасова намеснік караля (губернатар) у Інфлянтах, але гэтая пасада была яму ў цяжар.
Пасля смерці Стэфана Баторыя на элекцыйным сойме 1587 падтрымліваў прадстаўніка аўстрыйскай дынастыі Габсбургаў Максіміліяна, але абраны быў Жыгімонт III Ваза. Пасля збліжэння Жыгімонта III у 1589 з Габсбургамі ўплыў Юрыя Радзівіла пры двары зноў вырас. 3 1591 года — біскуп кракаўскі. Спрыяў шлюбу Жыгімонта III з эрцгерцагіняй з дома Габсбургаў Ганнай (1592). Адзін з бліжэйшых дарадчыкаў караля, у 1596—1597 вёў перагаворы пра далучэнне Рэчы Паспалітай да антытурэцкай каталіцкай лігі.
Цыглер (значэнні)
Цыглер — прозвішча.
Вядомыя носьбіты:
Цмокі-Мінск (жаночы баскетбольны клуб)
Цмокі-Мінск — беларускі жаночы баскетбольны клуб з Мінска, уваходзіць у структуру баскетбольнага клуба «Цмокі-Мінск»
Дасягненні
Кубак Беларусі па баскетболе сярод жанчын
Еўрапейская жаночая баскетбольная ліга
Балтыйская жаночая баскетбольная ліга
Склад каманды
Склад каманды ў сезоне 2022/23
Богаяўленскі манастыр (Магілёў)
Магілёўскі Богаяўленскі манастыр — манастыр, які існаваў у XVII—XX стагоддзях у Магілёве. Адзін з буйнейшых праваслаўных манастыроў на Беларусі. З ім звязаная дзейнасць магілёўскага праваслаўнага брацтва, пераведзенага са Спаскага манастыра.
Гісторыя
У канцы XVIII стагоддзя манастырскі комплекс складалі мураваныя цэрквы Богаяўленская і «цёплая» (зімовая) Іаана Багаслова, пабудаваная ў канцы 1630-х гадоў, званіца, будынак брацкай друкарні, крамы, драўляныя будынкі шпіталя, дом настаяцеля, гаспадарчыя пабудовы. Будаўніцтва манастыра пачатае ў 1618 годзе на месцы дома з пляцам (на вул. Шклоўскай, цяпер вул. Першамайская), купленага ў княгіні Саламярэцкай (фундатар князь Ян Агінскі).
Богаяўленская царква пабудаваная Варламам Палоўкам і Арсеніем Азаровічам у 1633—1636 гг. у стылі ранняга барока паводле прывілея на новую забудову, падпісанага каралём Уладзіславам IV.
Каля 1750 года былыя магілёўскія войты Карабанькі прыбудавалі да царквы Богаяўлення прыдзел у імя Феадосія Пячэрскага і вялікі прытвор. У сутарэннях прыдзела хаваліся прадстаўнікі роду.
У 1928 г. абедзве царквы былі закрыты, у іх будынках размяшчаліся цэнтральныя архівы БССР. Комплекс разбураны ў Другую сусветную вайну.
На манастырскіх могілках знаходзіліся пахаванні героя руска-турэцкай вайны генерала кавалерыі Сямёна Васілевіча Каханава, архімандрыта манастыра Афанасія. У царкоўнай агароджы гэтага ж манастыра быў пахаваны адзін з магілёўскіх губернатараў — Мікалай Скалон, а ў самой царкве яго трэцяя дачка Алена. Там жа пахавана прадстаўніца вядомага шляхецкага роду Пелагея Пятроўна Карабанькава.
Архітэктура
Царква — мураваная трохвежавая трохапсідная дзесяцістаўповая крыжова-купальная базіліка з васьмігранным барабанам і купалам (пастаўлены ў 1700 г.) над сяродкрыжжам. Галоўны фасад (перабудаваны ў XVIII ст.) меў ярусную кампазіцыю, завяршаўся дзвюма вежамі і фігурным франтонам паміж імі. Верхні ярус быў аздоблены плоскімі арачнымі нішамі з гіркамі. Інтэр'ер быў багата размаляваны, меў пазалочаны разны іканастас (XVII—XVIII стст.) работы мясцовых майстроў з абразамі іканапісца Афанасія Пігарэвіча і іншых у сярэбраных абкладах (1755 г.) работы магілёўскага чаканшчыка Пятра Слізіка (Сліжыка).
У 1657 г. побач з царквой пачата будаўніцтва чатырох'яруснай вежы-званіцы, на якой у 1686 г. устаноўлены гадзіннік, зроблены манахам Макарыем. Царква разбуралася ў 1708 г. і 1748 г., у 1750—1760 гг. праводзіліся аднаўленчыя работы, з 1812 г. была паўразбурана, у 1850 г. поўнасцю адноўлена, у 1866 г. адноўленыя мураваная брама і званіца. Прасторавая кампазіцыя царквы аказала значны ўплыў на архітэктарскае аблічча шэрага праваслаўных храмаў Беларусі.
У мастацтве
На гравюры адлюстравана частка панарамы Старога горада з боку Шклоўскага пасада. Вывучэнне гравюры дазваляе сцвярджаць, што змешчаная ў цэнтры гравюры мураваная трохнефавая трохапсідная крыжова-купальная базіліка з'яўляецца Богаяўленскім храмам. 3 правага боку чатырох'ярусная манастырская званіца, за ёй — дамкі жаночага Богаяўленскага манастыра. Злева — цёплая царква Іаана Багаслова і манастырскія карпусы, у якіх размяшчалася ў той час брацкая друкарня.
Саюз пісьменнікаў Расіі
Саюз пісьменнікаў Расіі (Союз писателей России), грамадская арганізацыя, якая аб’ядноўвае шэраг расійскіх і замежных літаратараў (празаікаў, паэтаў, эсэістаў і г. д.). На 2004 год складаўся з 93 рэгіянальных арганізацый і аб’ядноўваў 6991 чалавекі. Утвораны ў 1991 годзе, калі на базе адзінага Саюза пісьменнікаў СССР утварыліся Саюз пісьменнікаў Расіі («патрыятычнай» накіраванасці) і Саюз расійскіх пісьменнікаў («дэмакратычнай» накіраванасці).
Данілаўка (Мінскі раён)
Дані́лаўка (, Даниловка) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лугаваслабадскага сельсавета.
Карл Вальдэмар Цыглер
Карл Вальдэмар Цыглер (Karl Waldemar Ziegler;, Хельза, каля Каселя — , Мюльгайм-на-Руры) — нямецкі хімік.
Біяграфія
Скончыў Марбургскі ўніверсітэт (1920), выкладаў там жа (1923—1926). Прафесар (1928—1936) Гайдэльбергскага ўніверсітэта. Дырэктар хімічнага інстытута пры ўніверсітэце ў Гале (1936—1943); дырэктар інстытута даследавання вуглю ў Мюльгайм (1943—1969), адначасова загадчык кафедры ў Вышэйшай тэхнічнай школе Ахена (з 1947).
Нобелеўская прэмія
Нобелеўская прэмія па хіміі (1963, сумесна з Дж. Натай).
Уладзімір Рыгоравіч Бандарэнка
Уладзі́мір Рыго́равіч Бандарэ́нка (нар. ) — рускі журналіст і грамадскі дзеяч, адзін з заснавальнікаў і кіраўнікоў газет «Дзень», «Заўтра», «Дзень літаратуры». Член Саюза пісьменнікаў Расіі.
Біяграфія
Уладзімір Бандарэнка нарадзіўся 16 лютага 1946 года ў Петразаводску. У 1969 годзе скончыў Дзяржаўны лесатэхнічны інстытут у Ленінградзе, затым — Літаратурны інстытут імя А. М. Горкага ў Маскве. Пасля яго заканчэння працуе загадчыкам літаратурным аддзелам у Малым тэатры, ва Мхате імя М. Горкага ў рэжысёра Таццяны Даронінай.
Член Саюза пісьменнікаў Расіі з 1991 года. Публікуецца ў газеце «Літаратурная Расія», часопісе «Наш сучаснік».
Алена Аляксееўна Саламаха
Алена Аляксееўна Салама́ха (нар., Архангельск, РСФСР) — беларускі музыказнавец.
Дэмаграфічная ёмістасць тэрыторыі
Дэмаграфічная ёмістасць тэрыторыі — максімальная кольскасць жыхароў, запатрабаванні якіх могуць быць забяспечаны за кошт рэсурсаў тэрыторыі пры захаванні экалагічнай раўнавагі. Дэмаграфічная ёмістасць раёнаў усталёўваецца звычайна шляхам аналізу найбольш важных для паўсядзённай дзейнасці прыродных кампанентаў: тэрыторый, прыдатных для прамысловага і грамадзянскага будаўніцтва; сельскагаспадарчых земляў, неабходных для арганізацыі прыгараднай сельскагаспадарчай базы; водных рэсурсаў; тэрыторый, спрыяльных для арганізацыі масавага адпачынку насельніцтва.
Алена Аляксееўна Саламаха
Біяграфія
Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1986 года.
Дэмаграфічная ёмістасць тэрыторыі
Дэмаграфічная ёмістасць тэрыторыі з’яўляецца велічынёй зменнай і не азначае якога-небудзь нарматыўнага паказчыку. Ён адлюстроўвае нейкі планавальны парог, за межамі якога парушаецца раўнавага ўсіх прыродных, гаспадарчых і сацыяльных умоў. Ва ўмовах росту нацыянальнага дабрабыту, падвышэнні ўрадлівасці глеб паказчыкі дэмаграфічнай ёмістасці будуць змяняцца ў бок падвышэння.
Алена Аляксееўна Саламаха
Навуковая дзейнасць
Большасць публікацый звязана з оперным мастацтвам. Сцэнарыст дакументальных фільмаў «Голас» пра М. Грыгорчыка (1994) і «Опера» пра А. Саўчанку (1996).
Юрый Васільевіч Бондараў
Юрый Васільевіч Бондараў (, Орск —, Масква) — рускі празаік, і грамадскі дзеяч. У аповесці «Батальёны просяць агню» (1957) і рамане «Гарачы снег» (1969) паказвае Вялікую Айчынную вайну вачамі рускага салдата. Перажыванні рускага чалавека, які прайшоў вайну, паказаны ў раманах «Цішыня» (1962), «Бераг» (1975), «Выбар» (1980). Адзін са стваральнікаў гераічнай кінаэпапеі аб Вялікай Айчыннай вайне «Вызваленне» (1970—1972).
Біяграфія
Юрый Васільевіч Бондараў нарадзіўся 15 сакавіка 1924 года ў горадзе Орск (цяпер Арэнбургскай вобласці) у сям’і Бондарава Васіля Васільевіча (1896—1988), народнага следчага, і Бондаравай Клаўдзіі Іосіфаўны (1900—1978). У 1931 годзе яны пераехалі ў Маскву.
Дэбютаваў у друку ў 1949 годзе. Першы зборнік апавяданняў «На вялікай рацэ» выйшаў у 1953 годзе. Аўтар апавяданняў (зборнік «Позна ўвечары», 1962), аповесцяў «Юнацтва камандзіраў» (1956), «Батальёны просяць агню» (1957; тэлесерыял «Батальёны просяць агню» па матывах аповесці, 1985), «Апошнія залпы» (1959; аднайменны фільм, 1961), «Сваякі» (1969), раманаў «Гарачы снег» (1969), «Цішыня» (1962; аднайменны фільм, 1964), «Двое» (працяг рамана «Цішыня»; 1964), «Бераг» (1975; аднайменны фільм, 1984).
Аўтар сцэнарыя фільма, знятага паводле рамана «Гарачы снег» (1972). Адзін з аўтараў сцэнарыя кінаэпапеі «Вызваленне» (1970).
Дэпутат Савета нацыянальнай ВС СССР 11-га склікання (1984—1989) ад Карачаева-Чаркескай аўтаномнай вобласці. Член ЦК Кампартыі РСФСР (1990—1991). У 1991 годзе падпісаў зварот «Слова да народу».
Быў членам рэдакцыйнай калегіі часопіса «Раман-газета». З 2001 года быў членам рэдакцыйнай калегіі часопіса «Свет адукацыі — адукацыя ў свеце».
Аналагавае тэлебачанне
Аналагавае тэлебачанне — тэлевізійная сістэма, якая выкарыстоўвае для прыймання, вываду і перадачы выяваў і гуку аналагавы электрычны сігнал. Усе прыймальна-перадавальныя прылады далічбавай эпохі, уключаючы механічнае тэлебачанне, выкарыстоўвалі аналагавыя сігналы, якія можна перадаваць як праз кабель, так і па радыё. Аналагаве тэлебачанне да сённяшняга часу з'яўляецца дамінуючым на эфірных наземных каналах у шматлікіх краінах свету.
Спыненне аналагавага вяшчання
Сёння адбываецца пераход з аналагавага на лічбавае тэлебачанне. Многія краіны ў сувязі з пабудовай паўнавартасных лічбавых сетак ужо спынілі або плануюць у найбліжэйшай будучыні спыніць тэлевяшчанне ў аналагавых стандартах. Галоўныя складанасці гэтага пераходу:
Аляксандр Дзмітрыевіч Дахлякоў
Аляксандр Дзмітрыевіч Дахлякоў (, в. Цютчава, Тамбоўская вобласць, РСФСР) — беларускі спартсмен (веласіпедны спорт). Майстар спорту міжнароднага класа (1965).
Пераможца Велагонкі Міру ў камандным (1965—1966), сярэбраны прызёр у асабістым (1966) першынствах. Чэмпіён СССР у групавой і каманднай гонках на 100 км (1966).
Шумавое забруджванне
Шумавое забруджванне — гэта перавышэнне натуральнага ўзроўня шуму і ненармальная змена шумавых характарыстак (перыядычнасці, сілы гуку і т. д.) на працоўных месцах, у населеных пунктах і іншых месцах з прычыны працы транспарта, прамысловых прылад, побытавых прыбораў і інш. Шумавое забруджванне з'яўляецца адной з найболей вострых праблем у буйных гарадах.
Аршанскія гарадскія ўмацаванні
Аршанскія гарадскія ўмацаванні — комплекс абарончых збудаванняў Оршы ў XIV—XVIII стст.
У XIV — пачатку XV ст. цэнтрам абароны горада з’яўляўся былы старажытны дзядзінец, што размяшчаўся ў сутоках Аршыцы з Дняпром. У першай палове XIV ст. для расшырэння пляцоўкі дзядзінца яго валы былі скапаны, a па краі павялічанай пляцоўкі насыпаны новы земляны вал, пастаўлены драўляныя абарончыя сцены, вежы i ўязная брама. Аршанскі замак быў цэнтрам абароны горада.
Эрнст Юліус Хэнель
Эрнст Юліус Хэнель (Ernst Julius Hähnel;,  — , ) — нямецкі скульптар, прафесар Дрэздэнскай акадэміі мастацтваў.
Аршанскія гарадскія ўмацаванні
У пачатку 16 ст. закончылася фарміраванне гандлёва-рамесніцкага пасада, які займаў участак, абмежаваны р. Дняпро i Аршыца на поўнач і захад ад замка. Для яго аховы ўтвораны новы пояс гарадской абароны — «острог посадский», які складаўся з землянога вала i драўляных абарончых збудаванняў на ім — гародняў i вежаў.
Эрнст Юліус Хэнель
Біяграфія
Хэнель вывучаў архітэктуру ў Мастацкай акадэміі Дрэздэна. У 1826 годзе пераязджае ў Мюнхен, дзе да 1831 вучыцца ў мясцовай Акадэміі вытанчаных мастацтваў, спачатку на архітэктара, затым — на скульптара. У 1831 годзе Хэнель прыязджае ў Рым, у 1831 ён разам з Готфрыдам Земперам наведвае Фларэнцыю. У 1835—1838 гадах Хэнель жыве ў Мюнхене, затым ён быў закліканы Г. Земперам у Дрэздэн і атрымаў ад таго замову на шэраг скульптур для новай дрэздэнскай Оперы. У 1845 годзе Хэнель адлівае для горада Бона статую Людвіга ван Бетховена. У 1846 годзе, да 500-гадовага юбілею Карлава ўніверсітэта ў Празе — чатырохмятровую статую імператара Карла IV. У 1848 годзе Эрнст Хэнель становіцца прафесарам Дрэздэнскай Акадэміі мастацтваў і, як і Эрнст Рытшэль, быў ганараваны неафіцыйнага тытула «Заснавальніка дрэздэнскай школы скульптуры другой паловы XIX стагоддзі». Адным з вучняў Э. Хэнеля быў Іаганес Шылінг.
Аршанскія гарадскія ўмацаванні
Уезд i выезд ажыццяўляўся праз 3 гарадскія брамы: Дняпроўскую, якая выводзіла да паромнай пераправы цераз Дняпро на яго левы бераг i далей на Горы i Мсціслаў; Магілёўскую, што адкрывала дарогу на мост цераз Аршыцу i далей па правым беразе Дняпра на Копысь, Друцк, Шклоў, Магілёў; Віцебскую, якая знаходзілася ў заходняй частцы горада i адкрывала шлях на Віцебск, Полацк i ў Прыбалтыку. Перад валам з паўночнага i заходняга бакоў знаходзіўся абарончы роў, які выходзіў канцамі ў Дняпро i Аршыцу.
Эрнст Юліус Хэнель
Біяграфія
Э. Хэнель працаваў у Дрэздэне і стварыў для Галерэі старых майстроў шматлікія рэльефы, а таксама 6 фігур з пясчаніку — Аляксандра Македонскага, Лісіпа, Мікеланджэла, Дантэ, Рафаэля і Петэра фон Карнеліуса. Са статуі Рафаэля майстар зрабіў копіі па замовах берлінскай Нацыянальнай галерэі і лейпцыгскага Музея выяўленчых мастацтваў. У 1867 годзе скульптар стварае статую саксонскага караля Фрыдрыха Аўгуста II.
Аршанскія гарадскія ўмацаванні
Унутры горада i на подступах да яго, асабліва на падыходзе да мураванага замка, на скрыжаваннях галоўных магістралей размяшчаліся мураваныя храмы, манастыры i кляштары, якія служылі дадатковымі пунктамі абароны Оршы.
Эрнст Юліус Хэнель
Біяграфія
У 1859 годзе Э. Ю. Хэнель становіцца ганаровым доктарам Лейпцыгскага ўніверсітэта, у кастрычніку 1863 — ганаровым грамадзянінам Дрэздэна.
Галоўную цікавасць для Э. Хэнеля ўяўляла партрэтная пластыка. Яго статуі дэманструюць відавочную ідэалізацыю сваіх герояў у духу антычнай традыцыі.
Аршанскія гарадскія ўмацаванні
Пабудова, догляд i рамонт аршанскіх гарадскіх умацаванняў былі абавязкам гараджан. Аднак стратэгічная важнасць горада прымушала ўлады накіроўваць у Оршу з вёсак i мястэчак Заходняй Беларусі i Магілёўскага Падняпроўя дадатковую рабочую сілу. Паводле спецыяльнай «Уставы повинностей» 1594 года, дадзенай аршанцам Жыгімонтам III, усё дарослае мужчынскае насельніцтва аб’ядноўвалася ў ваенна-падатковыя падраздзяленні — 4 сотні на чале з сотнікамі. Дакладна рэгламентаваліся ваенныя абавязкі: «…вси и кождый засобна, для обороны в час небеспечности… от неприятеля господарского, стрельбу вшелякую, то есть гаковницы, ручницы и сагайдаки и иную оборону, то есть рогатину и што иного ку той обороне належить, у доме своих мети, a без обороны таковое в дому своим не мешкать». У прывілеі на магдэбургскае права 1620 года яшчэ раз падкрэсліваліся абавязкі гараджан па абароне горада i догляду за аршанскімі гарадскімі ўмацаваннямі: будаваць «острог также альбо вал около места и кгды того потреба укажеть под час небеспечности для обороны». У сувязі з пабудовай ратушы з замка перанеслі звон, у які званілі «под час великой небеспечности». У гарарскім арсенале знаходзіліся артылерыя, якую абслугоўвалі пушкары на ўмовах валодання зямельнымі надзеламі. Паводле сведчанняў статутаў кравецкага, пастрыгацкага i кушнерскага рамесных цэхаў за 1612 і 1632 гады, члены ix мелі ваенную амуніцыю, харугву і герб.
За час існавання аршанскія гарадскія ўмацаванні зведалі шмат войнаў i аблог. Дакументы канца 18 ст. называюць вал, 3 гарадскія брамы, але яны сведчылі нестолькі пра магутнасць тагачасных аршанскіх гарадскіх умацаванняў, колькі пра сілу гістарычных традыцый мясцовага ваенна-інжынернага мастацтва.
Баляслаў II
Баляслаў II — імя некалькіх манархаў Еўропы:
Дзмітрый Сяргеевіч Дахтуроў
Дзмітрый Сяргеевіч Дахтуроў (Дми́трий Серге́евич Дохтуро́в; 1 [12] верасня 1759-14 [26] лістапада 1816) — рускі ваеначальнік, генерал ад інфантэрыі (1810). Падчас Айчыннай вайны 1812 года камандаваў 6-м пяхотным корпусам, кіраваў абаронай Смаленска ад французаў. Пад Барадзіно камандаваў спачатку цэнтрам рускай арміі, а потым левым крылом.
Уладзімір Васільевіч Краўцоў
Біяграфія
У 1975 годзе скончыў Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут, у 1991 — Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС. У 1975-1979 гадах працаваў майстрам, механікам, намеснікам начальніка цэха Магілёўскага аўтазавода імя С. М. Кірава. У 1979-1981 гадах быў інструктарам Магілёўскага гаркама КПБ. У 1981-1983 гадах — загадчык прамыслова-транспартнага аддзела Акцябрскага райкама КПБ Магілёва. У 1983-1985 гадах —- інструктар Магілёўскага абкама КПБ.
У 1985-1991 гадах з’яўляўся сакратаром парткама Магілёўскага аўтазавода імя С. М. Кірава, другім сакратаром Магілёўскага гаркама КПБ.
З 1991 працаваў выканаўчым дырэктарам Магілёўскай рэгіянальнай асацыяцыі міжгаліновага дзелавога супрацоўніцтва «ІНІН».
З 1997 — намеснік дырэктара ТАА «МП РУХ» Магілёва.
Тэа Уолкат
Тэ́а Джэймс Уолкат (Theo James Walcott; нар., Лондан, Англія) — англійскі футбаліст, нападнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Англіі (2006—2016). Яго пазіцыя на полі — правы фланг, бо ён з’яўляецца вельмі хуткім і тэхнічным іграком, здольным адарвацца на хуткасці ад супернікаў і зрабіць якасны прастрэл ці навес у штрафную плошчу. Тэа з’яўляецца адным з самых хуткіх футбалістаў у свеце.
«Саўтгемптан»
Уолкат прыйшоў у стан «святых» у сезоне 2004/05 ва ўзросце 15 гадоў і дасягнуў са сваім клубам фіналу Моладзевага Кубка Англіі. У дадатак ён стаў самым маладым іграком «Саўтгемптана» ў рэзервовай камандзе, у якой ён дэбютаваў ва ўзросце 15 гадоў і 175 дзён.
«Арсенал»
Уолкат падпісаў з «Арсеналам» кантракт 16 сакавіка 2006 года ў дзень свайго 17-годдзя. У Прэм’ер-лізе Тэа дэбютаваў 19 жніўня 2006 года ў першы дзень новага англійскага сезона 2006/07.
«Эвертан»
У студзені 2018 года перайшоў у «Эвертан», падпісаўшы кантракт на 3,5 гады.
Вяртанне ў «Саўтгемптан»
У кастрычніку 2020 года быў аддадзены ў арэнду ў «Саўтгемптан». У маі 2021 года падпісаў двухгадовы кантракт з «Саўтгемптанам», які пачаў дзейнічаць пасля заканчэння пагаднення з «Эвертанам» у чэрвені.
У маі 2023 года абвясціў, што пакіне клуб па заканчэнні сезона 2022/23, а ў жніўні 2023 года завяршыў прафесійную кар’еру.
Нацыянальная зборная
Тэа Уолкат гуляе ў зборнай Англіі з 17 гадоў, дзе згуляў 14 матчаў і забіў 3 галы, прычым гэтыя 3 галы ён забіў у браму зборнай Харватыі, дзякуючы ім Англія перамагла на выездзе з лікам 4:1.
Дасягненні
«Арсенал»:
Уладзімір Васільевіч Краўцоў
Біяграфія
З 1998 — дырэктар таварыства з дадатковай адказнасцю «Трансэнерга-Захад» Магілёва.
У 2001—2002 гадах займаў пасаду старшыні камітэта эканомікі і рыначных адносін Магілёўскага аблвыканкама, у 2002-2007 быў намеснікам старшыні Магілёўскага аблвыканкама, а ў 2007-2012 — першым намеснікам старшыні Магілёўскага аблвыканкама.
З 2012 года з’яўляецца старшынёй Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі па эканамічнай палітыцы.
У 2013—2020 гадах — старшыня Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта.
Узнагароды
Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі», юбілейным медалём «60 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
Дварэц (Мінскі раён)
Дварэ́ц (, Дворец) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лугаваслабадскага сельсавета.
Баляслаў IV
Баляслаў IV — імя некалькіх манархаў Еўропы:
Мікалай Аляксандравіч Плавінскі
Мікалай Аляксандравіч Плавінскі (нар. 1981, Мінск) — беларускі гісторык, археолаг, пісьменнік. Кандыдат гістарычных навук (2011), дацэнт.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1981 годзе ў Мінску ў сям’і археолага Аляксандра Плавінскага. У 2003 годзе скончыў гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. З 1999 года працаваў у Нацыянальным гістарычным музеі Рэспублікі Беларусь, загадчык аддзела археалогіі, нумізматыкі і зброі. У 2010 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Фарміраванне і эвалюцыя комплексу зброі бліжняга бою і засцерагальнага ўзбраення X—XIII стст. на тэрыторыі Беларусі».
Дацэнт, загадчык кафедры Сацыяльна-гуманітарных навук і ўстойлівага развіцця Міжнароднага дзяржаўнага экалагічнага інстытута імя А. Д. Сахарава Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Навуковая дзейнасць
Вывучае гісторыю зброі X—XIII стст. на тэрыторыі Беларусі, пытанні археалогіі раннесярэдневяковага Полацка і Полацкай зямлі. Аўтар гістарычнай аповесці для дзяцей. Укладальнік і галоўны рэдактар навуковага выдання «Acta Archaeologica Albaruthenica» (выдаецца з 2006 года). Аўтар манаграфій «Нарысы гісторыіклінковай зброі X—XIII стагоддзяў на Беларусі» (Мінск, 2009), «Studies of the 10—13th Centuries Blade Weapons History in Belarus» (Saarbrücken, 2010), «Брылёўскі скарб» (Мінск, 2011, у сааўтарстве з В. Н. Рабцэвічам і А. В. Іовам), больш за 130 навуковых публікацый.
Баляслаў V
Баляслаў V — імя некалькіх манархаў Еўропы:
Леерсія
Леерсія, або Рысаўка (Leérsia) — род шматгадовых травяністых раслін сямейства.
Род названы ў гонар нямецкага батаніка.
Віды
Род уключае 18 відаў :
Аксамітная кніга
Аксамітная кніга — радаслоўная кніга найболей знатных баярскіх і дваранскіх родаў Расіі. Складзеная ў 1687 годзе ў сувязі з адменай месніцтва (1682) і пасля спынення складання разрадных кніг. Назва па аксамітнай вокладцы. У Аксамітную кнігу ўключаныя: «Гасудараў радасловец» 1555—1556, які складаецца пераважна з радаслоўных запісаў нашчадкаў Рурыкавічаў і Гедзімінавічаў (царскі, княжыя, баярскія роды), а таксама матэрыялы за другую палову XVI—XVII стагоддзяў з радаслоўных роспісаў, пададзеных прадстаўнікамі гэтых родаў у 1682—1687.
Двайное падаткаабкладанне
Двайное падаткаабкладанне — 1) абкладанне і даходу (прыбытку), і дывідэндаў, якія выплачваюцца з яго, калі яны ператвараюцца ў асабісты даход сям’і як самастойнай гаспадарчай адзінкі (дома-гаспадаркі). 2) Адначасовае абкладанне ў розных краінах ідэнтычнымі падаткамі, або тымі, якія маюць аднолькавую прыроду.
Антанін Беневіц
А́нтанін Бе́невіц ( — ) — чэшскі скрыпач, дырыжор і музычны педагог.
Біяграфія
Сын немца і чэшкі. У 1852 годзе скончыў Пражскую кансерваторыю па класе Морыца Мільднера. У 1852—1861 гадах — скрыпач пражскага Саслоўнага тэатра, адначасова выступаў у розных еўрапейскіх краінах як саліст. У якасці ансамблевага выканаўцы браў удзел у прэм'еры Фартэпіяннага трыа Бедржыха Сметаны Op. 15 3 снежня 1855 года (з віяланчэлістам Юліусам Гольтэрманам і аўтарам у партыі фартэпіяна); у далейшым іграў першую скрыпку ў струнным квартэце Піксіса, змяніўшы за пультам свайго настаўніка Мільднера. Як дырыжор упершыню выканаў, у прыватнасці, сімфанічныя паэмы Антаніна Дворжака «Вадзянік», «Паўдзённіца» і «Залаты калаўрот» у напаўпрыватным канцэрце 3 чэрвеня 1896 года.
З 1865 года — прафесар Пражскай кансерваторыі, а ў 1882—1901 гадах яе дырэктар; афіцыйны сайт Пражскай кансерваторыі называе перыяд кіраўніцтва Беневіца «залатым часам». Ён быў адным з заснавальнікаў Kammermusikverein, чые нацыянальныя ідэалы заахвоцілі Бедржыха Сметану напісаць свой струнны квартэт e-moll «З майго жыцця».
Дуброва (Лугаваслабадскі сельсавет)
Дубро́ва (, Дуброва) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лугаваслабадскага сельсавета.
Магілёўскі Спаскі манастыр
Магілёўскі Спаскі манастыр — комплекс будынкаў, які ўключаў мураваныя будынкі ў стылі барока: Спаса-Праабражэнскую царкву, агароджу з варотамі і званіцай і манастырскі корпус. Разам з Магілёўскім архірэйскім палацам і Магілёўскай духоўнай семінарыяй ствараў адзіны буйны горадабудаўнічы ансамбль, які займаў увесь квартал на вул. Ветранай (сучасная Ленінская).
Гісторыя
Драўляная Спаская царква вядома з 1478. З канца XV ст. пры царкве існавалі драўляныя манастырскія будынкі, дзе размяшчаліся манаскія келлі. У 1588 г. пры манастыры зацверджана праваслаўнае брацтва, а ў 1600 г. адкрылася школа. Брацтва праіснавала да 1618 г., калі царква была перададзена ўніятам, якія валодалі ёй да сяр. 17 ст. У гэты перыяд брацтва, школа і друкарня дзейнічалі пры царкве Уваходу Гасподняга ў Іерусалім. У брацкай друкарні былі выдадзены: «Служэбнік» (1616 і 1617), «Евангелле вучыцельнае» (1619). У брацкай школе вывучалі мовы і багаслоўе.
Паводле ўмоў 1649 г., манастыр ізноў стаў праваслаўным. Пры ім знаходзілася епіскапская кафедра і дом, дзе жылі архірэі. У 1659 г. пабудавана новая царква, таксама драўляная, якая згарэла ў 1708 г.
У 1740-42 гг. епіскап Іосіф Ваўчанскі пачаў будаўніцтва новага мураванага храма, які быў скончаны пры епіскапе Ераніме Ваўчанскім, але згарэў 1748 г. З 1756 г. будаўніцтвам Спаса-Прэабражэнскай царквы кіраваў архіепіскап Георгій Каніскі, які вызваў з Вільні вядомага архітэктара І. К. Глаўбіца. Побач з царквой у 1762-85 гг. быў пабудаваны каменны архірэйскі палац. Новая царква была кафедральным саборам Магілёва да 1802 г.
У 1785 г. было скончана будаўніцтва мураванай агароджы з брамай і двух’яруснай званіцай і манастырскага корпуса.
У 1824 г. у манастыры меліся храмы: Спаса-Праабражэнскі, у імя 40 Севастыйскіх мучанікаў і Узнясення Гасподняга. У галоўным храме, у правым прыдзеле, знаходзілася цудатворная ікона Божай Маці ў пазалочанай рызе, якая, па сведчанні падання, цудоўным чынам калісьці з'явілася на сцяне Магілёўскага замка. У Спаскім саборы быў пахаваны Георгій Каніскі.
Пры манастыры мелася багатая бібліятэка. Тут была напісана «Хроніка Спаскага манастыра» (1755), надрукаваная ў 1871 г. пад назвай «Розныя запіскі, якія тычацца Беларускай епархіі і тутэйшай набожнасці» (знаходзіцца ў бібліятэцы АН Літвы, у г. Вільнюсе). Манастыр зачынены ў 1918 г. Царква і іншыя будынкі пашкоджаны ў час Другой сусветнай вайны і пазней знесены, ад манастыра захаваліся два будынкі.
Архітэктура
Комплекс уключаў мураваныя будынкі ў стылі барока: Спаса-Праабражэнскаю царкву, агароджу з брамай і званіцай і манастырскі корпус. Разам з архірэйскім палацам і будынкамі духоўнай семінарыяй ўтвараў адзіны буйны горадабудаўнічы ансамбль, які займаў увесь квартал на вул. Ветранай (сучасная вул. Ленінская).
Спаса-Праабражэнская царква
Царква размяшчалася на высокім беразе Дняпра, у глыбіні квартала. Уяўляла сабой храм з 2-вежавым галоўным фасадам, які завяршалі 2-ярусныя вежы, паміж якімі размяшчаўся высокі ступеньчаты франтон. Сцены фасадаў завяршыліся шырокім тонкапрафіляваным карнізам. У інтэр'еры чатыры цэнтрычныя слупы падтрымлівалі купал на ветразях. Інтэр'ер быў багата аздоблены магілёўскімі майстрамі Міронам Пігарэвічам і чаканшчыкам Пятром Сліжыкам.
Манастыр
Г-падобны ў плане манастырскі корпус разам з агароджай атачаў усю тэрыторыю манастыра, утвараючы трапецападобны ўнутраны дворык. Да манастырскага корпуса прылягалі гандлёвыя рады з арачнымі ўваходамі. Манастырскі корпус складаўся з двухпавярховай часткі, дзе размяшчалася кансісторыя, і аднапавярховага крыла, дзе размяшчаліся келлі і гаспадарчыя памяшканні. Захаваўся корпус, які тарцовым фасадам выходзіў на вул. Ветраную (Ленінскую), і адна частка 1-павярховага крыла. Помнік рэспубліканскага значэння. Галоўны фасад двухпавярховага корпуса аздоблены іанічнымі пілястрамі на ўсю вышыню. Аконныя праёмы дэкараваны ліштвамі з замковым каменнем і падаконнымі прамавугольнымі нішамі. Аднапавярховае крыло аздоблена аконнымі праёмамі з простымі ліштвамі і міжаконнымі лапаткамі.
Дванаццаціперсная кішка
Дванаццаціперсная кішка — пачатковы аддзел тонкай кішкі ад выхадной адтуліны страўніка да парожняй кішкі. Даўжыня яе ў чалавека 27-30 см (прыблізна 12 папярочнікаў пальца, адсюль назва). У поласці дванаццаціперснай кішкі адкрываюцца вывадныя пратокі падстраўнікавай залозы і печані. Залозістыя элементы сценкі выдзяляюць сакрэт, у якім ёсць ферменты, неабходныя для ператраўлення бялкоў, тлушчаў і вугляводаў (у поласці дванаццаціперснай кішкі ператраўленне рэчываў інтэнсіўнае).
Мелвін Калвін
Мелвін Эліс Калвін (Melvin Ellis Calvin;, , Мінесота, ЗША — , , штат Каліфорнія, ЗША) — амерыканскі біяхімік, член Нацыянальнай акадэміі навук у Вашынгтоне. Замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства, ганаровы член многіх замежных акадэмій навук і таварыстваў. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1961).
Біяграфія
Нарадзіўся ў яўрэйскай сям'і эмігрантаў Розы Гервіц і краўца Эліяса Калвіна. Скончыў Мічыганскі каледж горнай справы і тэхналогіі (1931). З 1937 кіраўнік хімічнага аддзела, з 1947 года прафесар Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Берклі.
Забойства Муамара Кадафі
Муамар Кадафі быў забіты 20 кастрычніка 2011 года пасля завяршэння бітвы за Сірт — апошняй бітвы грамадзянскай вайны ў Лівіі.
Забойства
Раніцай 20 кастрычніка 2011 года атрады Нацыянальнага пераходнага савета Лівіі распачалі чарговы штурм Сірта, у выніку якога ім атрымалася ўзяць горад. Пры спробе вырвацца з абложанага горада Муамар Кадафі быў узяты паўстанцамі ў палон.
Як паведамілі прадстаўнікі НАТА, прыкладна ў 08:30 (06:30 па Грынвічы) авіяцыя (самалёты ВПС Францыі) нанесла ўдары па адзінаццаці ваенным машынам арміі Кадафі, якія складалі частку вялікай калоны (прыблізна з 75 машын), што хутка рухалася па дарозе ў прыгарадзе Сірта. У паведамленні, у прыватнасці, гаварылася: ''«Гэтыя машыны выехалі з Сірта з вялікай хуткасцю і спрабавалі расчысціць сабе шлях. Яны везлі шмат зброі і боепрыпасаў, што ўяўляла сур’ёзную пагрозу для мясцовых жыхароў»''. Пасля таго, як удар з паветра падбіў адно аўто, ''«група з двух дзясяткаў транспартных сродкаў рэжыму Кадафі накіравалася з вялікай хуткасцю на поўдзень, працягваючы ўяўляць сабой сур’ёзную небяспеку. Самалёты НАТА зрабілі іх сваёй цэллю, знішчылі або пашкодзілі каля дзесятка з іх»''. Альянс сцвярджаў: ''«у момант гэтай бамбардзіроўкі ў НАТА не ведалі, што ў калоне знаходзіўся Кадафі. Дзеянні НАТА былі прадыктаваны толькі неабходнасцю паменшыць небяспеку для мірнага насельніцтва, як гэтага патрабуе мандат ААН… НАТА не палюе на асобных людзей»''.
Схоплены ў выніку ўзяцця Сірта экс-начальнік службы ўнутранай бяспекі генерал Мансур Дау, распавёў, што яны, ратуючыся з акружэння, хацелі прарвацца ў суседні раён Джарыф. Аднак потым яны трапілі пад магутны абстрэл і былі зноў акружаны. Усе машыны калоны былі знішчаны. Кадафістам прыйшлося падзяліцца на групы і працягнуць шлях пешшу. У гэты час Дау заставаўся з Кадафі і міністрам абароны. З імі таксама была невялікая група аховы. Потым Дау параніла, і ён страціў прытомнасць. Што было далей, генерал не ведаў. Аднак асабісты кіроўца Кадафі Хунейш Наср распавёў наступнае: ''«Рэвалюцыянеры ішлі за намі. Ён [Кадафі] не быў напалоханы, але, здаецца, ён не ведаў, што рабіць. Гэта быў першы і апошні раз, калі я яго бачыў у такім стане»''.
Кадафі быў паранены ў абедзве нагі. Яго адцягнулі ў дрэнажны трубаправод, размешчаны пад дарогай, дзе ён потым і быў знойдзены баевікамі Нацыянальнага пераходнага савета. Паўстанцы здолелі захапіць Кадафі. Вакол яго адразу сабраўся натоўп, які стаў здзекавацца з палонніка. Людзі з крыкамі «Алах акбар!» пачалі страляць у паветра і тыкаць аўтаматамі ў палкоўніка. Апошні заклікаў да сумлення паўстанцаў: «Харам алейкум… Харам алейкум… Ганьба вам!». Затым Кадафі з залітым крывёй тварам павялі да аўтамабіля, дзе пасадзілі на капот.
Відэазапісы апошніх хвілін жыцця Кадафі абверглі першапачатковую афіцыйную версію паўстанцаў пра выпадковую гібель палкоўніка ў ходзе перастрэлкі. Стала ясна, што ён быў забіты ў выніку самасуду. Пацвярджэннем гэтага служаць прадстаўленыя праваабарончай арганізацыяй Human Rights Watch відэаматэрыялы, на якіх бачна, што кіраўнік Джамахірыі быў захоплены жывым, але з сур’ёзным асколачным раненнем у галаву. Відэазапісы сведчаць, што паўстанцы наносілі яшчэ жывому Кадафі шматлікія штыкавая раненні па ягадзіцах і сыпалі ў раны пясок, адначасова трымаючы былога лідара за прастрэленыя рукі. Здзекі працягваліся з 9 раніцы да 12 дня па мясцовым часе, пасля чаго палоннага ў знак знявагі працягнулі за ногі па вуліцах Сірта. У момант, калі скрываўленага палкоўніка нарэшце пагрузілі ў аўтамабіль для транспарціроўкі ў шпіталь, ён ужо не падаваў прыкмет жыцця.
Акрамя Кадафі, быў захоплены і яго сын Мутазім, пасля забіты пры нявысветленых абставінах. Таксама быў забіты адзін з удзельнікаў перавароту 1969 года і членаў СРК, міністр абароны і галоўнакамандуючы ўзброенымі сіламі, брыгадны генерал Абу Бакр Юніс Джабер. Па некаторых даных, Муамара Кадафі спрабавала вывезці з Лівіі ў Нігер група паўднёваафрыканскіх наймітаў з 19 чалавек па спецыяльна заключанай дамове. Авіяцыя НАТА адкрыла агонь і спыніла канвой з пазадарожнікаў, а замежнікам далі магчымасць схавацца.
17 кастрычніка 2012 года Human Rights Watch апублікавала 50-старонкавы даклад «Смерць дыктатара: крывавая помста ў Сірце», прымеркаваны да гадавіны падзення рэжыму Кадафі. У дакладзе арганізацыя прыйшла да высновы, што новыя лівійскія ўлады не выканалі дадзенае імі абяцанне расследаваць абставіны смерці кіраўніка Джамахірыі, яго сына і дзясяткаў пакараных смерцю прыхільнікаў былога ўрада. Праваабаронцам удалося дакументальна пацвердзіць гібель не менш як 17 кадафістаў на аснове відэазапісаў, зробленых самімі паўстанцамі на камеры мабільных тэлефонаў. Забойствы суправаджаліся здзекамі і катаваннямі.
Пасля забойства
Целы Муамара Кадафі, яго сына і Абу Бакр Юніс Джабера былі выстаўлены на ўсеагульны агляд у прамысловым халадзільніку для агародніны ў гандлёвым цэнтры ў Місураце. На досвітку 25 кастрычніка ўсе трое былі таемна пахаваны ў Лівійскай пустыні.
Пасля гібелі Муамара Кадафі ў Сірце былі апаганены і знішчаны магілы яго бацькоў, дзядзькі і яшчэ дваіх сваякоў. Па паведамленнях алжырскай газеты «Ан-Нахар», баевікі з групоўкі «Плынь джыхаду» зруйнавалі надмагільныя пліты, выцягнулі з магіл косткі памерлых і спалілі іх.
Завяшчанне
23 кастрычніка, паводле навінавых агенцтваў, было апублікавана завяшчанне Муамара Кадафі, датаванае 17 кастрычніка. У завяшчанні ён прасіў пахаваць яго цела па ісламскім звычаі на могілках у Сірце, дзе пахаваны яго сваякі. Таксама ён патрабаваў ад сваіх прыхільнікаў працягваць барацьбу з «замежнымі агрэсарамі».
Джавахарлал Нэру
Джавахарлал Нэру (जवाहरलाल नेहरू, 14 лістапада 1889 — ) — індыйскі палітык, першы прэм’ер-міністр Індыі (15 жніўня 1947 — ), адзін з лідараў нацыянальна-вызваленчай барацьбы за незалежнасць Індыі. Прадстаўляў партыю Індыйскі нацыянальны кангрэс.
Уступіўшы ў пасаду прэм’ер-міністра, у вонкавай палітыку Неру заняў нейтральную пазіцыю, якая разумела незалежнасць Індыі як ад заходняга, так і ад усходняга блокаў. З прычыны гэтага ён разам з Гамалем Абдэль Насерам і Іосіпам Брозам Ціта ўзяў удзел у трохбаковых кансультацыях, што папярэднічалі стварэнню Руху недалучэння, які яднаў краіны з эканомікай значна адрознай ад ліберальнага капіталізму і савецкага этатызму. Аднак пазней ён прызнаў, што нейтральная пазіцыя ў адносінах да міжнароднага камунізму, што праводзіў агрэсіўную экспансіянісцкую палітыку, была малаэфектыўная. Напад Кітая на Індыю прымусіў яго звярнуцца да краін НАТА і адмовіцца ад нейтралітэту.
Ва ўнутранай палітыцы Нэру быў актыўным прыхільнікам умяшання дзяржавы ў эканоміку краіны, прызнаючы пры гэтым прыватную ініцыятыву як асноўны функцыйны рухавік для гарманічнага эканамічнага і сацыяльнага развіцця.