cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вадзяны арэх плывучы
Ахова
Занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі з 1981 года. Расліна была ўключана ў Чырвоную кнігу РСФСР, але была выключана з Чырвонай кнігі Расіі ў 2008 годзе. У 2021 годзе вадзяны арэх быў выключаны з Чырвонай кнігі Украіны, бо расліна захапіла Кіеўскае і Канеўскае вадасховішчы і стала пагрозай для рыбы.
Панджабі
Панджабі (pañjābī) — мова панджабцаў, адносіцца да індаарыйскіх моў індаеўрапейскай моўнай сям'і. Адна з 22 афіцыйных моў Індыі.
Панджабі распаўсюджаная пераважна ў паўночна-заходняй частцы Індыі і ва ўсходняй частцы Пакістана. Колькасць носьбітаў: звыш 70 млн. у Пакістане (у т.л. большасць насельніцтва Лахора і Ісламабада), каля 30 млн. у Індыі, каля 7 млн. у іншых краінах.
Кацюжаны (вёска)
Кацюжаны (Котюжани́) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Барсукі (Чашніцкі раён)
Барсукі́ (, Барсуки) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кругліцкага сельсавета.
Ахвярадаўца
«Ахвярадаўца» (Jałmuźnik — чалавек, які раздае міласціну) — найвялікшы вершаваны твор Я. Пратасовіча, выдадзены ў Вільні ў 1597 годзе. Уяўляе сабой вершаваную перапрацоўку сачынення італьянскага вучонага Юлія Фолька (1574, Рым).
Асноўная думка твора — неабходнасць дапамагаць няшчасным, бедным, каб зрабіць ix до­лю крыху лягчэйшай.
На адвароце тытульнай старонкі выдання была змешчана пад выявай радзівілаўскага герба эпіграма, а далей — два прысвячэнні князю М. Р. «Сіротцы» і прадмова да чытача. У дэдыкацыйных вершах аўтар выказвае князю шчырую падзяку за колішнюю маральную і матэрыяльную падтрымку і просіць княжацкім аўтарытэтам засведчыць слушнасць выказаных у творы ідэй.
Пад канец кнігі Я. Пратасовіч змясціў вялікі верш «Да скупога», у якім падагульніў сказанае ў асноўнай частцы твора з дапамогай выказванняў Сакрата, Дэмакрыта і сентэнцый з Бібліі.
Ф’юджы
Насельніцтва складае 9527 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 288 чал./км². Займае плошчу 33 км². Паштовы індэкс — 3014. Тэлефонны код — 0775.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Biagio Vescovo e Martire.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Серпц (гміна)
Серпц (Sierpc) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сярпэцкага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Серпцы. Плошча гміны складае 150,23 км². Станам на 2004 год у гміне Серпц пражывалі 7215 чалавек, шчыльнасць — 48 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 40 салецтваў.
Крысціян Панучы
Крысціян Панучы (Christian Panucci; нар., ) — італьянскі футбаліст, абаронца нацыянальнай зборнай Італіі (1994—2008), пасля завяршэння кар’еры — трэнер.
IC 2159
IC 2159 — эмісійная туманнасць ў сузор’і Арыён.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Борская нізіна
Борская нізіна (Borská nížina) — частка Венскага басейна ў заходняй Славакіі, на тэрыторыі Загор'я. На тэрыторыі Борскай нізіны размешчаны горад Малацкі. Борская нізіна пакрыта хваёвымі лясамі — барамі, адкуль паходзіць і назва.
Міхаіл Яўхімавіч Шкляр
Міхаіл Яўхімавіч Шкляр (, в. Магільна, Уздзенскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1961), прафесар (1963).
Біяграфія
Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага (1941), Вышэйшая партыйная школа пры ЦК ВКП(б) (1947). Працаваў у ЦК ЛКСМБ (з 1941, інструктар, намеснік загадчыка аддзела прапаганды і агітацыі), Інстытуце гісторыі партыі ЦК КПБ (1947—1963, старшы навуковы супрацоўнік), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1963 — прафесар, з 1975 — загадчык кафедры гісторыі КПСС Інстытута павышэння кваліфікацыі выкладчыкаў грамадскіх навук).
Навуковыя інтарэсы: гісторыя Камуністычнай партыі Беларусі.
Памёр 10 студзеня 1978 года, пахаваны на Усходніх могілках, г. Мінск.
Узнагароды
Званне «Заслужаны дзеяч навукі Беларускай ССР» (1972), ордэн Чырвонай Зоркі і інш.
Венскі басейн
Венскі басейн (Wiener Becken, Viedenská kotlina, Vídeňská pánev) — субправінцыя Сярэднедунайскай нізіны ў Аўстрыі (Ніжняя Аўстрыя і часткова Бургенланд), Славакіі (Загор'е) і Чэхіі (паўднёвая Маравія).
Борская нізіна разам з Хвойніцкім узвышшам завецца Загорскай нізінай.
Алек Гінес
Алек Гінес (Alec Guinness,,  — , Мідхёрст, Заходні Сусэкс) — брытанскі акцёр тэатра і кіно. У 1958 годзе быў уганараваны прэміяй «Оскар» за лепшую мужчынскую ролю ў эпічным ваенным блокбастары «Мост праз раку Квай», а праз два дзесяцігоддзі Гінесу была ўручана ганаровая статуэтка за жыццёвы ўклад у сусветнае кінамастацтва на працягу доўгай і паспяховай акцёрскай кар’еры.
Ерашоў
Ерашоў — прозвішча.
Вядомыя носьбіты:
Сцяпкова (Аршанскі раён)
Сцяпко́ва — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бабініцкага сельсавета.
Знаходзіцца за 11 кіламетраў на поўдзень ад Оршы і за 1 кіламетр на ўсход ад аўтамагістралі Санкт-Пецярбург—Адэса (у межах Беларусі — магістраль ). Месціцца на левым беразе ракі Хватаўкі.
Гісторыя
Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Якаўлевіцкага сельсавета.
Жанаталап (Кызылардзінская вобласць)
Жанаталап — сяло ў Жалагашскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Жанаталапскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 41 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра, пасёлка Жалагаш. Код КАТА — 433646100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 875 чалавек (430 мужчын і 445 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 891 чалавек (466 мужчын і 425 жанчын).
Баяры (Кругліцкі сельсавет)
Бая́ры (, Бояры) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кругліцкага сельсавета.
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Антапольскага сельсавета.
IC 2160
IC 2160 — галактыка тыпу SBc ў сузор’і Сталовая Гара.
Севеж (гміна)
Се́веж (Siewierz) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бэндзінскага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Севежы. Плошча гміны складае 115,76 км². Станам на 2004 год у гміне Севеж пражывалі 12 238 чалавек, шчыльнасць — 105,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 10 салецтваў.
Універсітэт інфармацыйных навук і тэхналогій імя Святога Апостала Паўла
Універсітэт інфармацыйных навук і тэхналогій імя Святога Апостала Паўла (Универзитет за информатички науки и технологии „Св. Апостол Павле“) — македонская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Охрыд.
Фантэк’яры
Фантэк’яры (Fontechiari) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Фразінонэ.
Насельніцтва складае 1304 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 80 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 3030. Тэлефонны код — 0776.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы апостал Варфаламей.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Малаві
Мала́ві, Рэспубліка Малаві (Republic of Malawi, чычэва: Dziko la Malaŵi) — краіна ва Усходняй Афрыцы, мяжуе з Танзаніяй (даўжыня мяжы 475 км), Мазамбікам (1569 км) і Замбіяй (837 км). Непасрэднага выхаду да акіяну не мае. Сталіца — горад Лілонгвэ.
Гісторыя
Старажытнае насельніцтва Малаві — бантумоўныя плямёны н'янджа (на поўдні), чэва (у цэнтры) і тумбука (на поўначы). У канцы XV ст. каля воз. Ньяса склалася племянное аб'яднанне Малаві на чале з правадыром Каронгі. Пазней сюды перасяліліся народы нгоні і яа. У сярэдзіне XIX ст. тэрыторыю Малаві наведваў Давід Лівінгстан, у 1876 г. брытанскія місіянеры заснавалі пасяленне Блантайр. З 1891 г. Малаві — брытанскі пратэктарат Ньясаленд. У 1915 г. тут адбылося антыбрытанскае паўстанне на чале з Дж. Чылембве, задушанае ўладамі. У 1920 — 1930-я гг. ўзніклі туземныя асацыяцыі, у 1944 г. створана першая афрыканская палітычная арганізацыя — Афрыканскі кангрэс Ньясаленда (АКН). У 1953—1963 гг. Малаві ўваходзіла ў Федэрацыі Радэзіі і Ньясаленда. Пасля забароны АКН на яго базе ў верасні 1959 г. створана партыя Кангрэс Малаві (КМ) на чале з Х.Бандам. У 1961 г. уведзена ў дзеянне Канстытуцыя Ньясаленда. На першых усеагульных парламенцкіх выбарах у Заканадаўчы сход у 1961 г. перамог Кангрэс Малаві. У лютым 1963 г. Ньясаленд атрымаў унутранае самакіраванне, а Банда стаў прэм'ер-міністрам краіны.
4 ліпеня 2019 г. тысячы людзей сабраліся ў Лілонгвэ, каб выступіць супраць пераабрання П. Мутарыка ..
Дзяржаўны лад і палітыка
Малаві — прэзідэнцкая рэспубліка. Дзейнічае часовая Канстытуцыя 1994. Кіраўнік дзяржавы і ўрада — прэзідэнт, выбіраецца усеагульным і прамым галасаваннем тэрмінам на пяць гадоў. Заканадаўчая ўлада належыць аднапалатнаму парламенту — Нацыянальны сход, які складаецца з 193 дэпутатаў, якія выбіраюцца усеагульным галасаваннем на пяць гадоў. Выканаўчую ўладу ажыццяўляе ўрад, які прызначаецца прэзідэнтам.
Беларуска-малавійскія адносіны
Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 232 «Аб устанаўленні дыпламатычных адносін паміж Рэспублікай Беларусь і Рэспублікай Малаві» быў падпісаны 3 мая 2001 г.
Альфрэда Стрэснер
Альфрэда Стрэснер Матыаўда (Alfredo Stroessner Matiauda;, Энкарнасьён, Парагвай — , Бразілія, Бразілія) — парагвайскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, прэзідэнт (дыктатар) Парагвая з 15 жніўня 1954 па 3 лютага 1989 года. У 1954 годзе скінуў прэзідэнта Ф.Чавеса і пры падтрымцы арміі ўсталяваў дыктатуру. Абапіраўся на ваеннае кіраўніцтва і правакансерватыўную партыю «Каларада». У час яго дыктатуры загінула больш за 12 тыс.чалавек. У лютым 1989 года скінуты Андрэсам Радрыгесам, уцёк з краіны. Эмігрыраваў у Бразілію.
Марава (ніжні прыток Дуная)
Марава — рака ў Сербіі, правы прыток Дуная, упадае ў яго на ўсход ад Смедарава.
Утвараецца зліццём рэк Паўднёвая Марава і Заходняя Марава ў 15 км на паўночны ўсход ад горада Крушэвац. Даўжыня ракі — 217 км, ад вытоку Паўднёвай Маравы — 563 км. Плошча вадазбору — прыкладна 38 тыс. км². Краіны ў басейне ракі: Сербія, Балгарыя (1,2 тыс. км², 3 % плошчы басейна), Чарнагорыя, Паўночная Македонія (менш за 0,5 % кожная).
Марава
Марава — гідронім.
Луцый I
Луцый I (Lucius I; ? — 5 сакавіка 254) — папа Рымскі з 25 чэрвеня 253 года па 5 сакавіка 254 года.
Біяграфія
Луцый нарадзіўся ў Рыме і быў сынам Парфірыяна. Ён быў абраны папам, імаверна, 25 чэрвеня 253 года і памёр 5 сакавіка 254 года. Яго абранне адбылося падчас ганенняў, якія выклікалі выгнанне яго папярэдніка Карнелія. Луцый таксама быў выгнаны неўзабаве пасля асвячэння, але змог атрымаць дазвол на вяртанне.
Луцый згадваецца ў лістах Кіпрыяна Карфагенскага у сувязі з навацыянскім расколам. Яго свята адзначаецца 5 сакавіка. Гэтая дата адзначана ў Рымскім Мартыралогу: «На могілках Каліста на Апіянскай дарозе ў Рыме пахаваны Святы Луцый, папа, пераемнік Святога Карнілія, за веру ў Хрыста ён перанёс выгнанне і дзейнічаў як выдатны спаведнік, з памяркоўнасцю і асцярожнасцю, у цяжкія часы».
Сучаснасць
У 1969 годзе свята папы Луцыя было выключана з «Галоўнага рымскага календара», збольшага з-за неабгрунтаванасці звання «мучаніка», з якім ён раней шанаваўся. Адзначаны ў Liber Pontificalis як мучанік, пацярпелы пры Валерыяне, ён памёр да пачатку ганенняў, якія пачаліся пасля сакавіка 254 года.
Надмагілле папы Луцыя існуе дагэтуль у катакомбах Святога Каліста. Яго мошчы былі пасля перанесены ў царкву Санта-Чэчылія-ін-Трастэверэ разам з мошчамі святой Цэцыліі і іншымі. Яго галава захоўваецца ў рэлікварыі Сабора Святога Ансгара ў Капенгагене. Гэтая рэліквія была прывезена ў Роскіле каля 1100 года, пасля таго як Святы Луцый быў абвешчаны заступнікам Даніі і вострава Зеландыя. Паводле легенды, жыхароў Роскіле даймалі дэманы, якія нічога не баяліся, акрамя чэрапа Луцыя. Пасля Рэфармацыі чэрап быў выстаўлены ў зале Каралеўскага палаца Фрэдэрыка III у Капенгагене разам з акамянелым эмбрыёнам і іншымі адметнымі экспанатамі, пазней перададзены ў Нацыянальны музей Даніі і ў 1908 годзе вернуты каталіцкай парафіі. Галава папы Луцыя з’яўляецца адной з нямногіх рэліквій, якая перажыла Рэфармацыю ў Даніі.
Навіны (гміна)
Наві́ны (Nowiny), у 1973—2020 гадах Сітко́ўка-Наві́ны (Sitkówka-Nowiny) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кялецкага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Навінах. Плошча гміны складае 45,76 км². Станам на 2009 год у гміне Сіткоўка-Навіны пражывалі 7439 чалавек, шчыльнасць — 169 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 5 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 12 населеных пунктаў.
Паранімфус
«Паранімфус» (Paranimphus) — віншавальны верш Я. Пратасовіча з нагоды шлюбу Януша Скуміна-Тышкевіча з Барбарай Нарушэвіч, выдадзены ў Вільні ў 1595 годзе, дзе паэт выконваў ролю свата (paranimphus — сват).
Апісанне
Вершаваная прамова Я. Пратасовіча вылучаецца прадуманай кампазіцыяй і прыгожым, хоць і простым стылем. Нагадаўшы ў невялікай прадмове пра сваю ролю і абавязкі, аўтар-прамоўца просіць гасцей з прыхільнасцю выслухаць яго словы. Як сват ён па чарзе звяртаецца да бацькоў маладых (просіць, каб яны багаславілі сына і дачку), да жаніха з нявестай (жадае ім дачакацца не толькі дзяцей, але ўнукаў ды праўнукаў) і да прысутнай на вяселлі моладзі (тлумачыць мэты хрысціянскага шлюбу і заклікае хлопцаў хутчэй узяць прыклад з Януша).
З гэтага твора відаць, што аўтар добра ведаў Біблію i герояў Старога запавету, «Іліяду» Гамера, творы Сафокла, Герадота, старажытнагрэчаскую міфалогію. Напрыклад, ён прыраўноўвае Фёдара Скуміна Тышкевіча, які аддаў свайго сына ў рукі Барбары, з Аўраамам, які збіраўся ахвяраваць свайго сына Богу. У фінальнай частцы верша, запрашаючы гасцей да спеваў і скокаў, Я. Пратасовіч згадвае бога Апалона і іншых міфалагічных персанажаў. Свой заклік узняць келіхі за здароўе маладых падмацоўвае спасылкай на аўтарытэт Саламона.
Ардзі Лійвес
Ардзі Лійвес (Ardi Liives;,  — , ) — эстонскі драматург.
Белая Дуброва (Чашніцкі раён)
Бе́лая Дубро́ва (, Белая Дуброва) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кругліцкага сельсавета.
Ардзі Лійвес
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і тэатральнага музыканта. У 1953 годзе скончыў юрыдычны факультэт Тартускага ўніверсітэта. З 1953 па 1962 гады працаваў журналістам у газеце «Õhtuleht». Лаўрэат Літаратурнай прэміі Эстонскай ССР імя Юхана Смуула (1980). Жыў у Таліне, вул. Кару, д. 18. Пахаваны ў Таліне на могілках Лійва.
Белая Дуброва (Чашніцкі раён)
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Антапольскага сельсавета.
Сонечная энергія
Со́нечная эне́ргія — узнаўляльная, натуральная крыніца энергіі. Найлепшыя ўзоры паўправадніковых крышталёў зараз маюць каэфіцыент карыснага дзеяння больш за 30 %. У сонечных батарэях ёсць перавага перад іншымі генератарамі — сыравіна, якую яны выкарыстоўваюць ніколі не скончыцца. Акрамя таго, сонечная батарэя не мае рухомых частак, і можа працаваць амаль вечна. Але ў дадзены момант яны вельмі дарагія.
Ардзі Лійвес
Біяграфія
Як драматург распрацоўваў гуманістычныя і маральныя пытанні, тэмы сучаснай яму рэчаіснасці, праблемы канфлікту калектыва і індывідуальнасці.
Сонечная энергія
Зямля атрымлівае практычна ўсю энергію ад Сонца. Дасягаючы атмасферы Зямлі, сонечнае выпраменьванне часткова адлюстроўваецца, пераламляецца і выпраменьваецца. Атмасфера як абараняе нас ад моцы сонечнай радыяцыі, так і пакрывае нас цеплаізаляцыйным покрывам, зберагаючым неабходнае цяпло.
IC 2161
IC 2161 — галактыка тыпу GCL (шаравое скопішча) ў сузор’і Сталовая Гара.
Сонечная энергія
За год Зямля атрымлівае ад Сонца каля 1024 Дж энергіі выпрамянення; гадавое спажыванне энергіі чалавецтвам у лічбах 2008 году (парадку 1020 Дж) адпаведнае 1 гадзіне сонечнага выпрамянення; глабальны попыт на энергію у 2008 годзе прагназаваўся як 1021 Дж на 2020-я гады. Магчымасці ветравой энергіі – наступнай па значнасці крыніцы энергіі асяроддзя – меншыя ў 100 разоў.
IC 2161
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сонечная энергія
Энергію Сонца можна выкарыстоўваць для абагрэву памяшканняў, задзейнічаючы адпаведны дызайн. Гэта завецца пасіўнай сонечнай канструкцыяй, у якой выкарыстоўваюцца вокны і пашыральныя бакі для вылоўлівання цеплыні Сонца. Добрая ізаляцыя і цеплазахавалішча гарантуюць утрыманне цяпла. У памяшканнях з пасіўнымі сонечнымі канструкцыямі многа натуральнага святла, так што змяншаецца неабходнасць у электрычным асвятленні.
Іншая форма сонечнага абагрэву выкарыстоўвае актыўную сістэму. Тут для збору сонечнага цяпла выкарыстоўваюць панэлі сонечных батарэй, а ўжыванне вады ці нафты ў сістэме цеплаабмену дазваляе захоўваць цяпло і размяркоўваць яго па дому. У вялікіх сістэмах выдатнымі цеплазахавальніцамі з'яўляюцца басейны. Актыўныя сонечныя сістэмы звычайна ўжываюцца як дапамагальныя сістэмы гарачага водазабеспячэння і абагрэву дамоў.
Выкарыстоўванне сонечнай энергіі не абмяжоўваецца награваннем вады ці памяшканняў. Вучоныя ўжо прыдумалі некалькі спосабаў пераўтварэння светлавой энергіі Сонца ў электрычную.
Зразумела, змяншэнне выдаткаў на награванне вады і памяшкання — гэта важна, але вобласць чалавечай дзейнасці не абмяжоўваецца гэтым. Калі мы хочам поўнасцю замяніць вугаль, нафту ці прыродны газ альтэрнатыўнымі відамі паліва, такімі як сонечная энергія, нам неабходна знайсці спосаб пераўтварэння энергіі Сонца ў электрычнасць з найменшымі стратамі. Для сонечнай энергетыкі існуе спецыяльнае вызначэнне — геліаэнергетыка (ад грэчаскага Helios — Сонца). Сонечныя батарэі — гэта набор злучаных паміж сабой элементаў, якія могуць пераўтвараць сонечную радыяцыю ў электрычнасць. Яны маюць назву фотаэлектрычнымі генератарамі і складаюцца з паўправадніковых элементаў.
Аднак ужо зараз ідзе праца па зніжэнню кошту сонечных батарэй, прыкладам можа служыць калькулятары і іншыя прыборы з нізкім ужываннем электрычнасці. У некаторых краінах устаноўка сонечных генератараў на дахі дамоў мае масавы характар. Напрыклад, у Швейцарыі ў дадзены момант пабудавана больш за 2600 геліаўстановак на фотапераўтваральніках магутнасцю ад аднаго да 1000 кілават.
Акрамя традыцыйных крэмніевых фотаэлементаў вучоныя распрацавалі некалькі новых тэхналогій, напрыклад сінтэтычныя валокны, якія пад уздзеяннем святла могуць выпрацоўваць электрычны ток. Яго моц дастаткова для спажывання маламагутнымі прыладамі. Напрыклад кашуля сшытая з такога матэрыялу можа сілкаваць кішэнны камп'ютар, сотавы тэлефон і г.д. Гэту тканіну можна нават праць і яна не страціць сваёй працаздольнасці. З яе можна стварыць парус на яхце, які будзе сілкаваць бартавы генератар і ўсю бартавую электроніку.
Яшчэ адна перспектыўная распрацоўка — вытворчасць сонечных батарэй з выкарыстоўваннем палімерных плёнак, якія адрозніваюцца ад крэмніевых выдатнай гнуткасцю так што іх можна наносіць на любыя матэрыялы. Напрыклад, дзякуючы такой распрацоўцы можна стварыць сотавы тэлефон, які сваёй паверхняй будзе выпрацоўваць электрычнасць для сілкавання свайго акумулятара. Ці аўтамабіль, паверхня якога можа выпрацоўваць электрычнасць, каб зменшыць нагрузку на акумулятар. Але пакуль гэта распрацоўка мае недахопы, напрыклад нізкі каэфіцыент карыснага дзеяння ўсяго 1,7 %.
Але распрацоўкі вядуцца павышанымі тэмпамі і ў бліжэйшым часе можна чакаць новыя сонечныя батарэі з новага гнуткага матэрыялу з высокім ККД.
Казьянскі замак
Казьянскі замак — замак, які існаваў у XVI стагоддзі на поўначы ад вёскі Казьяны Віцебскага павета (цяпер Шумілінскі раён). Пабудаваны ў 1563 годзе ў час інфлянцкай вайны 1558—1582 гадоў паводле загаду цара Івана Грознага як парубежнае ўмацаванне.
Планіроўку і памеры замка вызначыў мыс лукавіны ракі Обаль. Будынак драўляны, трохвугольны ў плане (50х120х110 м), з 3 чацверыковымі вежамі (былі падзелены ўнутры на 3 баявыя ярусы), накрытымі двухсхільнымі дахамі. Вежа, размешчаная ў перашыйку лукавіны ракі, мела арачны праезд, астатнія — «глухія», стаялі на паўкруглых у плане падмурках, прарэзаных круглымі байніцамі ў верхняй частцы. Цэнтральную частку ўнутранай прасторы замка займала жылая забудова. Замак разбураны ў 1579 годзе войскамі Рэчы Паспалітай.
Замчышча занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння. У спісе яно аднесена да вёскі Красамай.
Цемірбек Жургенаў (сяло)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2227 чалавек (1097 мужчын і 1130 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 1921 чалавек (996 мужчын і 925 жанчын).
Валянцін Рыгоравіч Ягошын
Біяграфія
Скончыў у 1968 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. З 1962 па 1968 г. працаваў старшым архітэктарам у праектных арганізацыях Новасібірска. З 1968 г. — кіраўнік групы архітэктараў у Гродзенскім філіяле Белдзяржпраекта, Белкамунпраекце, з 1973  — галоўны архітэктар праектаў у Белжылпраекце, з 1985 года — мастак у Ратамскай спартыўнай школе.
Тамара Пятроўна Разанава
Тамара Пятроўна Разанава (нар., г. Катоўск, Адэская вобласць, Украіна) — беларускі архітэктар.
Валянцін Рыгоравіч Ягошын
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1971 года. Пражываў у Мінску.
Тамара Пятроўна Разанава
Біяграфія
Скончыла ў 1972 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут (выкладчыкі А. Я. Міцянін, Т. А. Перасадзька, Я. М. Даўгайла). У 1972—1975 гадах працавала ў АПМ-3 Мінскага філіяла ЦНДІПгорадабудаўніцтва ў г. Наваполацку; у 1975—2005 гадах у праектным інстытуце «Гомельграмадзянпраект»; у 2005—2006 гадах у праектным бюро «Гомельлеспраекта»; з 2007 года у «Гарт-плюс» у Гомелі.
Валянцін Рыгоравіч Ягошын
Творчасць
У час працы у Новасібірску ім запраектаваны генпланы пасёлкаў Новасібірскай вобласці
Тамара Пятроўна Разанава
Біяграфія
Член Беларускага Саюза архітэктараў з 2000 года.
Валянцін Рыгоравіч Ягошын
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): будынкі аўтатрэста, філіяла Белжылпраекта, «Гроднаэнерга» (у сааўтарстве з В. Давыдзёнкам ), мікрараён Форты-1 (1968-71) у Гродне, рэканструкцыя і інтэр’еры кінатэатра «Навіны дня» (1973), будынкі РАУС Заводскага раёна (1975) у Мінску, заводы формаў і абсталявання ў Оршы, БПД у Брэсце (1978—1983), ГПТВ-10 у Мцэнску.
Тамара Пятроўна Разанава
Творчасць
Асноўныя працы: мікрараён № 20 «Усходні 1» (1987—1988, у складзе аўтарскага калектыва); мікрараён № 21 «Усходні 2» (1988, у складзе аўтарскага калектыва); мікрараён № 59 «Шведская горка» (1990, у складзе аўтарскага калектыва) — усе ў Гомелі; мікрараён № 40 у г. Мазыр (1994, у складзе аўтарскага калектыва); мікрараён № 19 у г. Гомель (1999, у складзе аўтарскага калектыва); левабярэжная частка ЦПКІА г. Гомель (1985, у складзе аўтарскага калектыва,); рэканструкцыя ЦПКіА імя Луначарскага г. Гомель (1997, у складзе аўтарскага калектыва); сквер па вул. Лангэ г. Гомель (1996).
Узнагароды
Пераможца на Рэспубліканскім аглядзе-конкурсе ў намінацыі «Ландшафтная архітэктура» за праект ЦПКіА ў г. Гомелі (2002).
Ёргас Кацыкас
Ёргас Кацыкас (нар., Салонікі, Грэцыя) — грэчаскі футбаліст, абаронца кіпрскага клуба «Неа Саламіна» з Фамагусты.
Клубная кар’ера
Выхаванец клуба «Іракліс», дзе пачаў займацца футболам ва ўзросце васьмі гадоў. На дарослым узроўні пачаў гуляць з сезона 2008/09, які правёў у арэндзе ў «Алімпіякосе» з Воласа ў другім дывізіёне. У сезоне 2009/10 вярнуўся ў «Іракліс», аднак правёў толькі адзін матч у Суперлізе. У наступным сезоне замацаваўся ў асноўным складзе, аднак у лютым 2011 года атрымаў траўму і выбыў да канца сезона.
У кастрычніку 2011 года, пакінуўшы «Іракліс» у якасці свабоднага агента, падпісаў кантракт з ПАОКам. У новым клубе з’яўляўся на полі нерэгулярна. У красавіку 2015 года пакінуў каманду. У ліпені 2015 года падпісаў аднагадовы кантракт з нідэрландскім «Твентэ», аднак ужо ў верасні таго ж года атрымаў цяжкую траўму і выбыў да канца сезона 2015/16. У жніўні 2016 года вярнуўся на поле. У студзені 2017 года перайшоў у дацкі клуб «Эсб’ерг», а ў чэрвені таго ж года стаў іграком бухарэсцкага «Дынама», падпісаўшы двухгадовы кантракт.
У ліпені 2021 года папоўніў склад сафійскага «Лакаматыва», які вярнуўся ў элітны дывізіён Балгарыі. У ліпені 2022 года перайшоў у кіпрскую «Неа Саламіну».
Міжнародная кар’ера
З 2008 па 2012 год прыцягваўся да гульняў юнацкай і моладзевай зборнай Грэцыі. У 2009 годзе ў складзе моладзевай зборнай удзельнічаў у Міжземнаморскіх гульнях, дзе згуляў у трох матчах.
Краснэ (Магілёў-Падольскі раён)
Краснэ (Кра́сне) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Фразінонэ
Насельніцтва складае 48250 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 1 026,16 чал./км². Займае плошчу 47 км². Паштовы індэкс — 3100. Тэлефонны код — 0775.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Пружанскі аэрадром
Пружанскі аэрадром:
Каймінцы
Каймінцы - катэгорыя феадальна-залежных сялян у ВКЛ ў XII — XVI ст. У прыгон траплялі шляхам эканамічнага падпарадкавання. Мелі ўласную гаспадарку, але не былі землеўладальнікамі, карысталіся падворнымі надзеламі і былі асабіста залежныя ад пана. Ад чэлядзі нявольнай адрозніваліся тым, што павіннасці неслі не ад членаў сям'і па-асобку, а ад гаспадаркі ў цэлым, таму каймінцы паасобку не прадаваліся і не купляліся. Пасля валочнай памеры сярэдзіны XVI ст. зліліся з асноўнай масай феадальна-залежнага насельніцтва.
Пені
Пені (penny, Penni ) — разменная грашовая адзінка многіх краін і тэрыторый, якія ўваходзілі ў склад Брытанскай імперыі, а таксама Фінляндыі і Эстоніі. Найбольш вядомы брытанскі пені. Манета ўзнікла ў VIII ст. Выраблялася спачатку са серабра, з канца XVIII ст. — з медзі, а з другой паловы XIX ст. — з бронзы.
Крывахыжынці
Крывахыжынці (Кривохи́жинці) — вёска ў Мурованакурылівецкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Дабрапілля
Дабрапілля  — горад (з 1953 года) у Данецкай вобласці Украіны. Назва горада з’яўляецца айконімам ад словазлучэння «добрае поле».
Энкарнасьён
Энкарнасьён (Encarnación) — горад у Парагваі.
Гісторыя
Заснаваны 25 сакавіка 1615 года езуіцкім святаром Роке Гансалесам дэ Санта-Крус. У 1843 годзе назва горада была скарочана да сучаснай. Істотнае развіццё горад атрымаў пасля правядзення да яго ў 1854 годзе чыгуначнай лініі з цэнтральнага Парагвая.
Славутасці
За 28 кіламетраў ад горада захаваліся створаныя ў XVII стагоддзі місіі езуітаў Ла-Сантысіма-Трынідад-дэ-Парана і Хесус-дэ-Таварангуэ, з 1993 года ўваходзяць у спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Сітна (гміна)
Сі́тна (Sitno) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Замойскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Сітне. Плошча гміны складае 112,07 км². Станам на 2004 год у гміне Сітна пражывалі 6775 чалавек, шчыльнасць — 60,5 чал./км².
Будзілава (Чашніцкі раён)
Будзі́лава (, Будилово) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кругліцкага сельсавета.
Да 7 чэрвеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Чарэйскага сельсавета, да 10 кастрычніка 2013 года — у склад Антапольскага сельсавета.
Конга
Конга:
IC 2162
IC 2162 — галактыка тыпу EN (эмісійная туманнасць) ў сузор’і Арыён.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Іглава (рака)
Ігла́ва (Jihlava) — рака ў Чэхіі, левы прыток Дые.
Належыць да басейна Дуная. Даўжыня 180,8 км, плошча басейна каля 3 тыс. км². Выток у Іглаўскіх гарах, ля падножжа гары Яваржыцы (837 м); рэчышча ў глыбокай даліне. У вярхоўі бурная. На рацэ — гарады Іглава, Тршэбіч.
Кукурыўка
Кукурыўка (Кукурі́вка) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Мемфіда
Мемфіда (Μέμφις) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі дачка рачнога бога Ніла, унучка Акіяна, сястра Анхіноі, жонка цара Егіпта Эпафа, маці Лівіі.
Жаночы эпанім егіпецкага горада Мемфіс.
Фунт стэрлінгаў
Фунт стэрлінгаў (£; pound sterling, міжнароднае абазначэнне GBP) — афіцыйная грашовая адзінка Вялікабрытаніі. Адзін фунт дзеліцца на 100 пенсаў. Існуюць манеты з наміналам: 1 пені, 2 пенсы, 5 пенсаў, 10 п., 20 п., 50 п,. 1£, 2£; банкноты 5£, 10£, 20£, 50£ (сустракаюцца рэдка).
Канье Уэст
Канье Амары Уэст (Kanye Omari West; нар. 8 чэрвеня 1977, Атланта) — амерыканскі музычны прадзюсар і рэпер, шматкратны ўладальнік узнагарод «Грэмі». Мае ўласны лэйбл «GOOD Music». Талісманам і гандлёвай маркай Уэста з’яўляецца плюшавы мішка, выявы якога з’яўляліся на вокладках яго трох альбомаў.
Фунт стэрлінгаў
Паходжанне слова
Брытанскі фунт часта абазначаюць сімвалам £ (радзей L). Гэты сімвал з’яўляецца напісанай у старым стылі вялікай літарай L, перакрэсленай для абазначэння, што гэта скарачэнне. Скарачэнне бярэ паходжанне ад лацінскага слова libra, што азначае як вагу, так і адзінку масы — фунт. З гэтай прычыны назва брытанскай валюты часта перакладаецца на іншаземныя мовы, але толькі ў раманскіх мовах можа прыводзіць да непаразуменняў, напрыклад на іспанскай і партугальскай мовах — libra, румынскай — lira, французскай — livre. Для адрознення грашовай адзінкі ад адзінкі вагі дадаюць слова стэрлінг, што ў выпадку срэбра можна перакласці з англійскай як «высокай пробы». Першапачаткова стэрлінгам называлі сярэбраную адзінку вагай 1,555 грамы, што складала 1/240 фунта аптэчнага.
Падзел
Брытанскі фунт дзеліцца на 100 пенсаў, якія абазначаюцца сімвалам «р», так ён завецца і ў штодзённай англійскай мове. Да 15 лютага 1971 года фунт дзяліўся на 240 пенсаў (напісанне якіх скарачалася як «d» ад слова «denar»), яны групаваліся на 20 шылінгаў («l», ці «s» ад «solid»).
Да 1971 года існавала складаная сістэма адпаведнасці грашовых адзінак. Пасля пераходу Велікабрытаніі на дзесяцічную сістэму 1 фунт = 100 пенсаў. Пенс пасля пераходу на гэтую сістэму ў 1971 годзе для азначэння розніцы вартасці, пачаткова меў назву «новы пенс».
Гісторыя
У сярэдзіне 1960-х гадоў прайшла чарговая хваля зніжэння кошту фунта. У 1966 годзе ў выніку зніжэння курсу валюты брытанскі ўрад увёў валютныя абмежаванні. Адным з іх была забарона на вываз з краіны турыстамі больш за 50 фунтаў (адменена ў 1970 годзе). Але ў лістападзе 1967 года фунт быў дэвальваваны на 14,3 % да ўзроўню 2,41 долара. У 1976 годзе наступіў чарговы крызіс. Курс фунта ўпаў у адносінах да долара да ўзроўню 1,57, і Вялікабрытанія была вымушана ўзяць крэдыт у МВФ (2,3 мільярды фунтаў). Самы нізкі курс фунта зарэгістраваны ў лютым 1985 года, калі за адзін фунт давалі 1,05 долара.
У 1988 годзе ўрад Маргарэт Тэтчэр вырашыў звязаць фунт з нямецкай маркай, а ў 1990 годзе ўвайсці ў сістэму Механізму валютных курсаў, з курсам да нямецкай маркі каля 2,9 DEM/GBP. Але ў 1992 годзе курс фунта быў зніжаны пасля гэтак званай «чорнай серады» (16 верасня), калі група валютных спекулянтаў на чале з Джорджам Сорасам правяла спекуляцыйную атаку на фунт, якая прынесла Сорасу каля мільярда долараў, але фунт страціў 25 % кошту на працягу некалькіх дзён. У наш час Вялікабрытанія пакінула фунт пад эгідай еўра, якое мае хаджэнне разам з фунтам. Рашэнне аб поўным увядзенні еўра пакінута на будучыню.
Галінара
Галінара (Gallinaro) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Фразінонэ.
Насельніцтва складае 1230 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 70 чал./км². Займае плошчу 18 км². Паштовы індэкс — 3040. Тэлефонны код — 0776.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Куплінскі аэрадром
Пружа́нскі аэрадро́м №207, таксама Ку́плінскі аэрадро́м размяшчаўся ля вёскі Куплін за 3 км ад Пружан.
Гісторыя
Аэрадром быў пабудаваны ў 1937 годзе, за польскім часам, на выкупленым у шляхцянкі Задарноўскай полі між Кулікамі і Купліном. Пасля нападу Савецкага Саюза на Польшчу прыстасаваны для патрэб Чырвонай арміі. Са снежня 1939 года на ім базіраваліся 33-і знішчальны авіяцыйны полк (камандуючы — маёр А. І. Акулін) і 74-ы штурмавы авіяцыйны полк 10-й змяшанай авіяцыйнай дывізіі 4-й арміі. Перад пачаткам вайны з Германіяй у Пружанах і Купліне былі згрупіраваныя таксама 43-я зенітная батарэя супрацьпаветранай абароны, 197-ы, 198-ы і 199-ы батальёны аэрадромнага абслугоўвання, 159-я і 160-я аэрадромна-тэхнічныя роты, 74-ы хімузвод.
У 1941 годзе камандаванне Заходняй асобай ваеннай акругі (ЗахАВА) паведамляла аб нездавальняючым размяшчэнні аэрадрома, праблемах з палівам, будматэрыяламі, механізмамі, рабочымі. Яшчэ ўлетку 1940 года па выніках праверкі былі зробленыя высновы:
Увесну 1941 года для мясцовых сялян нават была ўведзеная платная працоўная і гужавая павіннасць з мэтай удзелу ў абаронным будаўніцтве. Была распачатая пабудова новае ўзлётнай паласы даўжынёй у 3 км і складу авіябомбаў ля ўрочышча Воўчы Лес. Планавалася абнаўленне матэрыяльнай часткі авіяпалкоў, самалёты якіх («І-16» і «І-153») саступалі апошнім мадыфікацыям нямецкіх машын. У 33-і ЗАП для азнаямлення паступілі 2 асобнікі знішчальнікаў «МіГ-3», а ў 74-ы ШАП — два штурмавікі «Іл-2». Для палётаў на іх, аднак, не было паліва.
Паколькі аэрадром размяшчаўся на месцы былога польскага, немцы ведалі пра яго з захопленых у верасні 1939 дакументаў польскага Генеральнага штаба. Акрамя таго, у пачатку 1941 года яны правялі здымку тэрыторыі, дзе назіралася вялікая згрупаванасць тэхнікі.
Баявыя дзеянні
15 чэрвеня 1941 года ў памежных вайсковых акругах пачалася выдача боепрыпасаў, водпускі былі скасаваныя. 21 чэрвеня была вучэбная трывога, адпрацоўка разгрупавання эскадрыллі і перахопу варожых самалётаў.
33-і зап
33-і знішчальны авіяполк меў 37 лётчыкаў, 44 самалёты «І-16» (7 з якіх не працавалі).
22 чэрвеня 1941 года паміж 1-й і 2-й гадзінамі ночы аэрадром быў абстраляны са «Шторха». Пасля беспаспяховай спробы звязацца са штабам у Кобрыні была абвешчаная трывога, 3 эскадрыллі накіраваліся ў кірунку Брэста. Прыкладна а 3-й ночы з’явіўся другі самалёт-разведчык. Мачалаў, Барынаў і Тарантаў узняліся ў паветра, каб пасадзіць яго. Каля Брэста адбыўся адзін з першых паветраных баёў, у якім камандзір звяна Фёдар Мачалаў збіў самалёт. Эскадрыллі, што вылецелі з Купліна раней, сутыкнуліся над Брэстам з трыма групамі нямецкіх бамбардзіроўшчыкаў і знішчальнікаў, аднак не здолелі супрацьстаяць.
Калі савецкія самалёты селі на зямлю для запраўкі і папаўнення боепрыпасаў, былі нанесеныя далейшыя бомбавыя ўдары дванаццаццю «Ju-88», цягам гадзіны аэрадром вынішчаўся кулямётным і гарматным агнём «Ме-109», дробнакалібернымі касетнымі асколачнымі бомбамі, г. зв. «чортавымі яйкамі». Узняцца ў паветра не здолеў ніводны самалёт 33-га зап, акрамя дзяжурнай пары Цімашэнка — Гудзімаў. У гэтым баі Сцяпан Гудзімаў здзейсніў паветраны таран і загінуў. Матэрыяльная частка 33-га авіяпалка была знішчаная. Нямецкія экіпажы дакладвалі, што «на савецкіх аэрадромах самалёты стаялі як на парадзе, у лінію, не пацэліць па іх было немагчыма».
Да 10-й гадзіны раніцы не засталося ніводнага самалёта, здольнага падняцца ў паветра. Асобавы склад палка атрымаў загад перабазіравацца на аэрадром у Пінску. 24 чэрвеня адтуль яны таварнымі эшалонамі былі накіраваныя ў Маскву.
23 чэрвеня на аэрадром, які спрабавалі абараніць некалькі параненых, увайшлі танкі. Салдаты 17-й танкавай дывізіі вермахта зафіксавалі разбурэнні Куплінскага аэрадрома на фатаздымках.
74-ы шап
Звестак пра падзеі ў 74-м штурмавым авіяпалку вельмі мала. Напрыканцы мая ці ў пачатку чэрвеня ён быў перадыслакаваны на аэрадром у Малыя Зводы за 12 км ад граніцы. Верагодна, частка самалётаў (пятнаццаць «І-153» і два Іл-2) засталіся ў Купліне.
Падчас нападу на аэрадром нямецкіх бамбардзіроўшчыкаў усе самалёты 74-га шап знаходзіліся на зямлі без паліва і былі знішчаныя, не паспеўшы падняцца ў паветра. Асабовы склад забраў дакументы, сцяг і пешшу і на роварах адышоў на ўсход. Капітан М. І. Белавусаў пасля ўсіх падарваў склад і адышоў у бок Івацэвічаў, але трапіў у палон.
Нямецкія войскі
Праз тыдзень пасля пачатку вайны Пружанскі аэрадром быў выкарыстаны для нямецкіх самалётаў. Тутэйшых ваенных прымусілі наводзіць парадак.
Памяць
У 1971 годзе ў гонар лётчыкаў 33-га знішчальнага авіяпалка быў пастаўлены помнік ля гарадскога возера.
У 1972 годзе быў усталяваны помнік Сцяпану Гудзімаву ў гарадскім скверы на вуліцы Чырвонаармейскай.
Мадэніет (Жалагашскі раён)
Мадэніет — сяло ў Жалагашскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Мадэніецкай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 32 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра, пасёлка Жалагаш. Код КАТА — 433649100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2538 чалавек (1294 мужчыны і 1244 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 2161 чалавек (1123 мужчыны і 1038 жанчын).
Лоўхі
Лоўхі (Ло́ухи, Louhi) — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Лоўхскага раёна Карэліі. Узнік у 1913 годзе разам з будаўніцтвам Мурманскай чыгункі (заснаваны як чыгуначная станцыя).
У 1944 годзе сяло Лоўхі атрымала статус пасёлка гарадскога тыпу.
Фітна (значэнні)
Фітна:
Курашыўці
Курашыўці (Курашівці́) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Саверэн
Намінальная вага манеты - 240 гранаў (15,55 г), ўтрыманне золата - 15,47 г (23 карата, або 96%), дыяметр - 39,5 мм. Пры Генрыху VIII (1509-47) залатое ўтрыманне знізілася да 22 каратаў (92%).
Залаты саверэн чаканіўся да 1553 года. Пазней, у часы каралевы Елізаветы (1558-1603), манета ў 20 шылінгаў называлася фунт (pound), а назва «саверэн» атрымала буйная залатая манета вартасцю 30 шылінгаў (fine sovereign).
У 1603 годзе Якаў I (1603-25) аднавіў чаканку саверэна, але ўжо з 1604 года залатая манета вартасцю 1 фунт (20 шылінгаў) стала называцца юнайт, з 1619 года - лорэл.
З 1663 года асноўнай залатой манетай Англіі стала гінея. Толькі ў 1816 годзе ў Вялікабрытаніі быў устаноўлены залаты стандарт, а саверэн стаў асноўнай манетнай адзінкай, прыраўнаванай да фунту стэрлінгаў.
Андрэс Радрыгес
Андрэс Радрыгес Педоты (Andrés Rodríguez Pedotti,, Борха, дэпартамент Гуайра, Парагвай — , Нью-Ёрк, ЗША) — генерал, часовы прэзідэнт з 3 лютага да 15 мая 1989 года, прэзідэнт Парагвая з 15 мая 1989 па 15 жніўня 1993 года.
Быў бліжэйшым паплечнікам былога дыктатара Альфрэда Стрэснера. Аднак ў 1989 годзе ЗША і каталіцкая царква моцна расчараваліся ў рэжыме Стрэснера, і пры іх падтрымцы Радрыгес здзейсніў ваенны пераварот. Стрэснер збег з краіны. Радрыгес адмяніў смяротнае пакаранне, арыштаваў шэраг паплечнікаў былога дыктатара, правёў шматпартыйнай выбары, якія выйграў.
У 1993 годзе ў сувязі з хваробай сышоў у адстаўку.
IC 2163
IC 2163 — галактыка тыпу SBc ў сузор’і Вялікі Пёс.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Форт №5 (Брэсцкая крэпасць)
Пяты форт — абарончае збудаванне Брэсцкай крэпасці, узведзенае ў 1878—1888 г. каля вёскі Гершоны (зараз — у межах Брэста), узор буйнога фартыфікацыйнага аб’екта, які адлюстроўвае маштабы цытадэльнага будаўніцтва XIX стагоддзя.
Гісторыя
Будаўніцтва форта было выклікана неабходнасцю ўмацавання Брэсцкай крэпасці, абумоўленага змяненнямі, якія адбыліся ў вайсковай тэхніцы. У 1862 г. расійскім інжынерам, генералам Эдуардам Татлебенам быў распрацаваны план па ўдасканаленні крэпасці, які прадугледжваў будаўніцтва асобных фартоў. Месцы для іх узвядзення зацвердзіла ў 1876 г. камісія на чале з генерал-лейтэнантам інжынерных войскаў Мікалаем Обручавым. Праз два гады пачалося будаўніцтва дзевяці падобных аб’ектаў, аддаленых на 3.5—4 км ад самой крэпасці, з адлегласцю ў 4 км паміж імі.
Пяты форт з’яўляецца адным з найбольш захаваных збудаванняў гэтай фартыфікацыйнай лініі. Працы па яго ўзвядзенні пачаліся ў 1878 годзе і завяршыліся праз дзесяць гадоў. У 1903 г. пабудова была рэканструявана: цагляныя скляпенні ўмацавалі бетонным пакрыццем таўшчынёй у 1.8—2 м., па ўсёй лініі адхона былі ўладкаваны адмысловыя нішы для 2—3 стралкоў, пры гэтым участкі адхона паміж імі служылі траверсамі і абаранялі вайскоўцаў ад флангавага агню. Пазней, у 1908—1914 гадах, адбылося новае ўдасканаленне форта, у ходзе якога ён быў значна перабудаваны; пад валамі і ўкрыццямі для пяхоты былі створаны склады для амуніцыі.
Нягледзячы на сваё абарончае прызначэнне, форт №5 значнага ўдзелу ў баявых дзеяннях Першай і Другой сусветнай войнаў не прымаў і выкарыстоўваўся проста як склад боепрыпасаў. Гэта адбылося ў выніку змянення стратэгіі вядзення войнаў, паводле якой пры надыходзе праціўніка па ўсёй шырыні фронта, гарнізон арганізавана адступаў, забіраючы з сабой увесь рыштунак і тэхніку. У адваротным выпадку, ён рызыкаваў апынуцца ў тыле ворага, без магчымасці паўплываць на сваё становішча.
Пасля Другой сусветнай вайны фартыфікацыйная адзінка некаторы час выкарыстоўвалася як склад і неўзабаве ўвогуле была закінута. У другой палове 1990-х г. была праведзена рэканструкцыя збудавання, пасля якой у памяшканнях размясціўся музей фартыфікацыі і ўзбраення «5-ты форт», які ўваходзіць у склад мемарыяльнага комплекса «Брэсцкая крэпасць». На тэрыторыі колішняга гарнізона таксама дзейнічае выстава ваеннай тэхнікі. У 1995 г. фартыфікацыйнае збудаванне ўняслі ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь
Архітэктура
Пяцікутны ў плане цагляны будынак, абнесены валам. Складаецца з гарнізоннай казармы, якая налічвае 11 казематаў, капаніра на 6 гарматаў, бакавых паўкапаніраў і тыльнага (гаржавога) капаніра. Усе збудаванні пятага форта Брэсцкай крэпасці злучаны падземнымі калідорамі, якія ў дадзеным выпадку называюцца патэрнамі.
Пад валам з цэнтральным траверсам знаходзяцца казармы з анфіладнай сістэмай размяшчэння памяшканняў і скляпеністым перакрыццем. Роў з двума адзінарнымі і двума двайнымі эскарпамі (заднімі адхоннымі сценкамі рова) запоўнены вадой. Таўшчыня сценаў — 5-6 метраў. Памяшканні пад пярэднім валам маюць выхад ва ўнутраны двор.
Вецер, што калыша ячмень
Вецер, што калыша ячмень (The Wind That Shakes the Barley) — фільм брытанскага рэжысёра Кена Лоўча, зняты ў жанры ваенна-гістарычнай драмы. Прэм’ера фільма адбылася 18 мая 2006 года ў Канах (Францыя), аднак сусветны пракат пачаўся толькі 23 чэрвеня.
У Беларусі пракат адбываўся пад расійскай назвай «Ветер, который качает вереск». Відаць, з гэтай прычыны і распаўсюджаны беларускі пераклад назвы фільма займеў тоеснае значэнне: «Вецер, які гайдае верас». Аднак, праз гэты гвалт над апошнім словам згубіўся і дадатковы сэнс назвы фільма, які можна патлумачыць зваротам да англійскага арыгіналу. Справа ў тым, што ў англійскай мове існуе ўстойлівы выраз «to cry barley» (прасіць літасці ці замірэння), што якраз суадносіцца з асноўным матывам дадзенай стужкі. Да таго ж, гэтая назва адсылае да ірландскай народнай песні, якую ў фільме спявае бабуля галоўнай гераіні Wind That Shakes the Barley (song).
Сюжэт
Фільм прысвечаны падзеям 1920—1923 гадоў у Ірландыі: барацьбе ірландцаў за незалежнасць сваёй краіны ад Вялікабрытаніі і грамадзянскай вайне, якая распачалася на востраве неўзабаве па здабыцці Паўднёвай Ірландыяй абмежаванага суверэнітэту.
У цэнтры сюжэту — гісторыя двух братоў О’Донаванаў, дачыненні якіх прайшлі няпросты шлях ад іх супольнай барацьбы на адным баку да ўзаемнай варожасці. Дэм’ен О’Донаван меркаваў распачаць прыбытковую кар’еру ўрача ў лонданскім шпіталі і нават не думаў пра змаганне супраць англічан, бо цвёрда разлічыў, што ваенная магутнасць Брытанскай імперыі не пакідае партызанам аніякіх шанцаў на паспяховы зыход барацьбы. Аднак, нічым не вытлумачальная жорсткасць англійскіх салдат у дачыненні да простых ірландцаў, якую Дэм’ен бачыў на свае вочы, прымусіла яго застацца ў краіне і далучыцца да паўстанцаў. Апошняй кропляй у чару нянавісці стала збіццё жаўнерамі машыніста (Лаям Канінгэм) і кандуктара цягніка, што адмовіліся перавозіць войскі на забарону свайго прафсаюзу.
З цягам часу лякальная барацьба маленькіх ваенізаваных груповак прывяла да падпісання Анга-ірландскай дамовы 1921 г. Аднак статус дамініёну, на які пагадзілася кіраўніцтва Рэспублікі, не адпавядаў надзеям часткі простых ірландцаў, бо не вырашаў старую праблему эканамічнай залежнасці іх радзімы ад Брытаніі ды не гарантаваў сацыяльную роўнасць усіх класаў насельніцтва. Тэды О’Донаван, былы правадыр паўстанцаў, сыходзіць з былых радыкальных пазіцый ды паступае на службу Ірландскай Вольнай Дзяржаве, а яго брат працягвае барацьбу за поўную незалежнасць у шэрагах ІРА.
Анатоль Іванавіч Ерашоў
Анатоль Іванавіч Ерашо́ў (нар., ) — вучоны ў галіне ветэрынарнай вірусалогіі, мікрабіялогіі і радыяцыйнай біялогіі, доктар біялагічных навук (1992), прафесар (1993).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Гарадок (адміністрацыйны цэнтр Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі). У 1959 годзе скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут. З 1972 года працаваў у Беларускім навукова-даследчым інстытуце эксперыментальнай ветэрынарыі імя С. М. Вышалескага. У 1973 годзе скончыў аспірантуру пры Ленінградскім навукова-даследчым інстытуце радыяцыйнай гігіены Міністэрства аховы здароўя РСФСР і абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1986 года працаваў у Малдаўскім навукова-даследчым інстытуце жывёлагадоўлі і ветэрынарыі, з 1991 года ў Беларускім дзяржаўным аграрным тэхнічным універсітэце.
З 2006 года А. І. Ерашоў у Міжнародным дзяржаўным экалагічным інстытуце імя А. Д. Сахарава Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, дзе з 2017 года прафесар кафедры сацыяльна-гуманітарных навук і ўстойлівага развіцця.
Скальбмеж (гміна)
Ска́льбмеж (Skalbmierz) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Казімежскага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Скальбмежы. Плошча гміны складае 85,94 км². Станам на 2010 год у гміне Скальбмеж пражывалі 6 772 чалавекі, шчыльнасць — 79 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 23 салецтвы.
Анатоль Іванавіч Ерашоў
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па метадах і сродках дыягностыкі і прафілактыкі інфекцыйных хвароб сельскагаспадарчай жывёлы, уздзеянню радыяцыі, магнітных і электрамагнітных палёў і хімічных фактараў на біялагічныя аб’екты. Мае 5 аўтарскіх пасведчанняў на вынаходніцтвы.
Скальбмеж (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 24 населеныя пункты.
Анатоль Іванавіч Ерашоў
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 200 публікацый, у тым ліку артыкулаў у Беларускай энцыклапедыі.
Сярод апублікаваных прац:
Будзішча (Чашніцкі раён)
Бу́дзішча (, Будище) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кругліцкага сельсавета.
Гінея
Гінея (guinea) — англійская, затым брытанская залатая манета.
Упершыню выраблена ў 1663 годзе з золата, прывезенага з Гвінеі (адсюль назва). Пракламацыя караля Карла II (кіраваў у 1660—1685 гадах) 27 сакавіка 1663 года надала манеце статус асноўнай залатой манеты каралеўства. У 1717 годзе адпавядала 21 шылінгу, у 1817 годзе заменена залатым саверэнам. Да 1971 года ў Вялікабрытаніі мела назву гінея сума ў 21 шылінг, ужывалася таксама ў якасці разліковай адзінкі.
Пічыніска
Пічыніска (Picinisco) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Фразінонэ.
Насельніцтва складае 1250 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 20 чал./км². Займае плошчу 62 км². Паштовы індэкс — 3040. Тэлефонны код — 0776.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Вестфалія (правінцыя)
Вестфа́лія (Westfalen) — правінцыя Прусіі (з 1871 года — частка адзінай Германіі). Была створана ў 1815 годзе, галоўным чынам, на тэрыторыях, атрыманых каралеўствам Прусія па выніках Венскага кангрэса, хоць некаторыя ўключаныя ў правінцыю ўладанні, напрыклад, графствы Марк і Равенсберг, належалі Гогенцолернам ужо раней. Сталіца — горад Мюнстэр. Скасавана ў 1946 годзе. Сёння гэта тэрыторыя з’яўляецца часткай ФРГ і ўваходзіць у зямлю Паўночны Рэйн-Вестфалія.