cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ФК БАТЭ
2017 год
Фініш сезона 2017 у нацыянальным чэмпіянаце азмрочыўся для БАТЭ шэрагам скандалаў. Шырокую вядомасць атрымала так званая «справа Верамко»: 23 верасня на хатні матч барысаўчан супраць «Слуцка» (які скончыўся з лікам 6:0) быў заяўлены і правёў увесь матч на лаўцы запасных брамнік Сяргей Верамко, які да таго адбыў пяціматчавую дыскваліфікацыю. Але разам з дыскваліфікацыяй быў накладзены штраф, у выпадку неаплаты якога дыскваліфікацыя падаўжалася да моманту аплаты, і, як высветілася, штраф быў аплачаны Верамко толькі 27 верасня. Дысцыплінарны камітэт АБФФ за неправамоцны ўдзел іграка 13 кастрычніка прысудзіў БАТЭ тэхнічнае паражэнне ў матчы са «Слуцкам» (0:3), што значна ўскладніла БАТЭ барацьбу за чэмпіёнства. Барысаўчане падалі апеляцыю, і 10 лістапада (за два туры да канца чэмпіянату) Апеляцыйны камітэт АБФФ, прызнаўшы віну Верамко, адмяніў папярэднае рашэнне Дысцыплінарнага камітэта і вярнуў тры ачкі, абмежаваўшыся штрафам. У матчах з удзелам БАТЭ таксама быў зафіксаваны шэраг памылковых судзейскіх рашэнняў: 28 кастрычніка ў матчы з «Нафтанам» пры ліку 1:0 на карысць барысаўчан быў прызначаны пенальці ў браму БАТЭ за гульню рукой (хоць мяч трапіў у плячо Віталю Гайдучыку). Пенальці быў рэалізаваны навапалачанамі, і матч скончыўся з лікам 1:1. Пазней, 18 лістапада, у перадапошнім туры ў матчы супраць «Нёмана» пры ліку 1:1 Віталь Радзівонаў пры дапамозе сваёй рукі адправіў мяч у браму, і арбітр залічыў гол (выніковы лік 3:1 на карысць БАТЭ).
2018 год
2018 год пачаўся для БАТЭ пад кіраўніцтвам новага трэнера — Алега Дулуба. Каманда ўпэўнена стартавала ў чэмпіянаце Беларусі, выйграўшы ў першых васьмі турах, аднак саступіла брэсцкаму «Дынама» ў Суперкубку Беларусі і ў фінале Кубка Беларусі. Пасля першых няўдач ў чэмпіянаце Беларусі — нічыі з «Іслаччу» і паражэння ад «Гарадзеі» — Дулуб быў звольнены, выканаўцам абавязкаў галоўнага трэнера стаў Аляксей Бага, які пазней быў зацверджаны на пасадзе. Пад яго кіраўніцтвам БАТЭ працягнуў паспяховы выступ у чэмпіянаце Беларусі, а ў Лізе чэмпіёнаў пасля перамог над фінскім ХІКам і азербайджанскім «Карабахам» саступіў у плэй-оф нідэрландскаму ПСВ і трапіў у групавы этап Лігі Еўропы.
22 верасня 2018 года пасля доўгай хваробы памёр старшыня праўлення клуба Анатоль Капскі, які стаяў на чале клуба з яго адраджэння ў 1996 годзе. Да канца сезона каманда выхадзіла на поле з траўрнымі павязкамі.
4 лістапада, пасля перамогі над гродзенскім «Нёманам», БАТЭ стаў 15-разовым чэмпіёнам Беларусі. У групавым раўндзе Лігі Еўропы БАТЭ сустрэўся з венгерскім «МОЛ Відзі», англійскім «Чэлсі» і грэчаскім ПАОКам. Пачаўшы з перамогі над «МОЛ Відзі», БАТЭ пасля саступіў ПАОКу і двойчы «Чэлсі», аднак перамогі ў двух апошніх турах над «МОЛ Відзі» і ПАОКам прынеслі барысаўскаму клубу месца ў 1/16 фіналу Лігі Еўропы.
2019 год
Сезон 2019 пачаўся для БАТЭ з хатняй перамогі ў 1/16 фіналу Лігі Еўропы над лонданскім «Арсеналам» (1:0), аднак у адказным матчы здарылася паражэнне 0:3, і барысаўскі клуб выбыў з турніру. У Суперкубку Беларусі БАТЭ другі раз запар прайграў брэсцкаму «Дынама», а ў Кубку Беларусі 2018/19 БАТЭ выбыў на стадыі чвэрцьфіналу, саступіўшы ў двухматчавым супрацьстаянні «Іслачы». У чэмпіянаце Беларусі БАТЭ ў першай палове сезона ішоў уверсе табліцы, змагаючыся за першы радок з брэсцкім «Дынама» і салігорскім «Шахцёрам».
У 1-м кваліфікацыйным раўндзе Лігі чэмпіёнаў БАТЭ перамог польскі «Пяст», аднак у другім саступіў нарвежскаму «Русенбаргу». Перайшоўшы ў Лігу Еўропы, каманда ў 3-м кваліфікацыйным раўндзе прайшла баснійскі клуб «Сараева», а ў плэй-оф, як і тры гады таму, трапіла на казахстанскую «Астану». Пасля паражэння ў гасцявым матчы 0:3 дома БАТЭ забіў толькі двойчы (2:0) і па суме дзвюх сустрэч выбыў з турніру.
Тым часам шэраг няўдач барысаўчан вывеў на першы радок у чэмпіянаце Беларусі брэсцкае «Дынама», якое без правалаў дайшло да канца сезона і заваявала чэмпіёнства. Такім чынам перарвалася серыя БАТЭ з 13 чэмпіёнстваў запар. Барысаўскі клуб у сезоне 2019 заваяваў срэбраныя медалі.
2020 год
У пачатку 2020 года клуб узначаліў Кірыл Альшэўскі. Пад яго кіраўніцтвам каманда пачала чэмпіянат з двух паражэнняў, але пасля справы пайшлі лепей, і неўзабаве БАТЭ ўключыўся ў барацьбу за прызавыя месцы. Таксама быў выйграны Кубак Беларусі — у фінале ў дадатковы час была атрымана перамога над брэсцкім «Дынама» (1:0). У Лізе Еўропы БАТЭ адразу выбыў з турніру, саступіўшы на выездзе сафійскаму ЦСКА (0:2). У чэмпіянаце Беларусі ж каманда доўгі час вяла змаганне за першы радок з салігорскім «Шахцёрам». У верасні 2020 года быў звольнены Кірыл Альшэўскі, новым трэнерам стаў яго памочнік Аляксандр Лісоўскі. Перад фінішам чэмпіянату БАТЭ ішоў першым, але нічыя ў апошнім туры з мінскім «Дынама» (0:0) адкінула барысаўчан на другі выніковы радок.
2021 год
У снежні 2020 года новым галоўным трэнерам БАТЭ стаў Віталь Жукоўскі, які раней доўгі час узначальваў «Іслач». Каманду пакінулі шматгадовыя лідары Ігар Стасевіч, Ягор Філіпенка (абодва перайшлі ў салігорскі «Шахцёр»), Дзмітрый Бага. Ім на замену прыйшлі пераважна маладыя ігракі.
У пачатку сезона 2021 фан-рух БАТЭ адмовіўся падтрымліваць клуб, пакуль у краіне працягваюцца палітычныя судовыя справы, збіццё і забойства людей за ўласныя меркаванні.
2022 год
У студзені 2022 года новым галоўным трэнерам стаў Аляксандр Міхайлаў, які раней узначальваў дубль клуба. Каманда добра пачала чэмпіянат, атрымаўшы перамогі ў пяці першых матчах запар, аднак пазней справы пайшлі горш, БАТЭ шмат гуляў унічыю і прапусціў наперад канкурэнтаў. У фінале Кубка Беларусі БАТЭ саступіў «Гомелю» (1:2), а таксама выбыў з Лігі канферэнцый, саступіўшы турэцкаму «Каньяспору» з агульным лікам 0:5. У жніўні з-за няўдач Аляксандр Міхайлаў падаў у адстаўку, выканаўцам абавязкаў галоўнага трэнера стаў яго памочнік Сяргей Зяневіч, аднак пад яго кіраўніцтвам сітуацыя ў чэмпіянаце не палепшылася, неўзабаве БАТЭ выпаў з прызавой тройкі. У кастрычніку на чале каманды зноў стаў Кірыл Альшэўскі, які вярнуў БАТЭ ў барацьбу. Барысаўчане здолелі абысці мінскае «Дынама», але салігорскі «Шахцёр» і мінскі «Энергетык-БДУ» засталіся наперадзе, і БАТЭ стаў трэцім.
Цяперашні склад
Станам на жнівень 2023 года, згодна з афіцыйным сайтам клуба.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Рэзервовы склад
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Стадыён
Доўгі час клуб гульні праводзіў на Барысаўскім гарадскім стадыёне, пабудаваным у 1963 годзе. Тады была ўзведзена адна трыбуна — заходняя. Зараз стадыён налічвае дзве трыбуны, агульнай умяшчальнасцю 5402 чалавекі. Усталяваныя мачты штучнага святла, ёсць электратабло. У 2008 годзе над усходняй трыбунай пабудаваны казырок. Матчы групавых этапаў еўракубкаў БАТЭ праводзіў на мінскім стадыёне «Дынама».
У 2010 годзе распачата будаўніцтва новага стадыёна. У 2014 годзе Барысаў-Арэна ўведзена ў строй.
Грузятын
Грузятын (Грузя́тин) — вёска ў Манэвыцкім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Траянка
Tраянка — даўні моцны алкагольны напой — гарэлка, «паленая» з цынамонам, імбіром і мускатным арэхам.
Рэцэптура блізкая да крупніка. Вельмі папулярная на землях былога ВКЛ у XIX ст. Існаваў звычай частаваць траянкай парадзіх адразу па нараджэнні дзіцяці.
Крывіцкі
Крывіцкі — прозвішча.
Палёва Слабідка (Тыўрыўскі раён)
Палёва Слабідка (Польова́ Слобі́дка) — вёска ў Тыўрыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Лактулоза
Лактулоза (4-О-бэта-D-галактапіраназіл-D-фруктоза) — дыцукрыд, які складаецца з рэшткаў малекул галактозы і фруктозы, сінтэтычны стэрэаізамер малочнага цукру — лактозы. У прыродзе не сустракаецца.
Лактулоза выкарыстоўваецца ў якасці асматычнага слабільнага лекавага сродку.
Магніт (сетка магазінаў)
Магніт — руская кампанія раздробнага гандлю і аднайменная сетка харчовых магазінаў (вялікая частка з іх маюць фармат «магазіна каля дома»). Па стане на 2016 год сетка «Магніт» налічвала 9929 магазінаў у фармаце «магазін каля дома», 306 гіпермаркетаў фармату «сямейны гіпермаркет» і 2639 магазінаў касметыкі, размешчаных у 2385 населеных пунктах Расіі. У сярэдзіны 2012 году «Магніт» увайшоў у пяцёрку найбуйнейшых па капіталізацыі рытэйлераў свету. Галоўная кампанія сеткі — Акцыянернае Таварыства «Тандэр». Штаб-кватэра — у горадзе Краснадары.
Ірына Іванаўна Паляшчук
Ірына Іванаўна Паляшчук (нар., Масква, РСФСР) — беларуская эканамістка. Доктар эканамічных навук (2000), прафесар (2001).
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (спецыяльнасць «Планаванне прамысловасці», 1970; аспірантура, 1976).
Навуковыя інтарэсы: цэнаўтварэнне; лагістыка.
Літаратура
Паляшчук Ірына Іванаўна // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 437. Полещук Ирина Ивановна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 146. Полещук Ирина Ивановна // Белорусский государственный экономический университет в биографиях преподавателей и выпускников : 75 лет, 1933—2008. — Минск, 2008. — С. 64—65.
IC 3470
IC 3470 — галактыка тыпу E-S0 (эліптычная спіральная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Підлісіўка (Вінніцкі раён)
Підлісіўка (Підлі́сівка) — вёска ў Вінніцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Чабахі
Назву Ча́бахі маюць:
Чорны часаслоў
«Чорны часаслоў» — часаслоў, які атрымаў сваю назву ад колеру старонак. Адна з нешматлікіх захаваных рукапісных кніг з чорнымі старонкамі. Створаны каля 1475 ў Бруге мастаком з акружэння Вілема Урэланта. Верагодна, выкананы па замове аднаго з прыдворных герцага Бургундыі. У цяперашні час знаходзіцца ў Бібліятэцы Моргана ў Нью-Ёрку (інвентарны нумар M. 493).
Апісанне
«Чорны часаслоў» з Бібліятэкі Моргана — адзін з сямі захаваных рукапісаў, старонкі якіх у выніку складанага працэсу афарбоўваліся з дапамогай сажы або растворамі злучэнняў медзі і жалеза. Усе вядомыя манускрыпты з чорнымі старонкамі паходзяць з фламандскіх майстэрняў і датуюцца другой паловай XV стагоддзя. «Чорны часаслоў» мае памеры 17 х 12 см, у ім 121 аркуш з тэкстам, 14 мініяцюр ў поўную старонку, 15 буйных і мноства невялікіх ініцыялаў і 138 дэкаратыўных бардзюраў. Тэкст выкананы залатымі і срэбнымі чарніламі, фон ініцыялаў — смарагдава-зялёны. Пры ілюстраванні рукапісу выкарыстоўваліся сусальнае золата, свінцовыя бялілы. Бардзюры распісаны золатам па сінім фоне. Чорны фон старонак выгадна падкрэслівае ў цэлым вельмі абмежаваную каляровую гаму.
Траскі
Траскі́ (Gadus) — род рыб сямейства трасковых.
Біялогія
Пашыраны ў морах паўночных частак Атлантычнага і Ціхага акіянаў. 1 від — траска атлантычная (Gadus morhua) з падвідамі: балтыйская, або дорш; беламорская; грэнландская; кільдзінская; ціхаакіянская. Паводле іншых класіфікацыяй да асобных відаў адносяць траску грэнландскую (Gadus ogac) і траску ціхаакіянскую (Gadus macrocephalus). Мае фіёрдавыя і азёрныя формы. Жыве ў прыдонных слаях вады на глыбіні да 300 м. У Атлантыцы робіць кармавыя і нераставыя міграцыі да 2 тыс. км. Даўжыня да 180 см, маса да 40 кг. Спіна зеленавата-аліўкавая з дробнымі жаўтаватымі плямамі, бруха і бакі светлыя. 3 спінныя, 2 анальныя плаўнікі. На ніжняй сківіцы вусік. Корміцца рыбай і ракападобнымі. З печані траскі атрымліваюць рыбін тлушч. Аб'ект промыслу.
Гісторыя
З канца XV ст. лоўля траскі у паўночнай Атлантыцы, асабліва на водмелях Ньюфаўндленда, зрабілася буйным промыслам заходнееўрапейскіх рыбакоў, за які спаборнічалі баскі, нарвежцы, датчане ды іншыя. Паступова першынства ў гэтым промысле захапілі дзяржавы, якія мелі магутныя ваенныя флаты: Нідэрланды, Францыя, Англія. У XVI — XVII ст. траска робіцца другой па распаўсюджанасці марской рыбай у рацыёне Заходняй Еўропы, шырока даступнай нават бяднейшым пластам грамадства. У англасаксонскіх народаў промысел траскі і стравы з яе — істотная частка нацыянальнай культуры. Праз Гданьск траска трапляла і ў Рэч Паспалітую, дзе, аднак, яе даступнасць была значна вузейшай. У «Літоўскай гаспадыні» змяшчаецца шэраг рэкамендацый, як імітаваць траску з мясцовых прэснаводных рыб — шчупака і судака. Польская назва траскі dorsz запазычанне з нямецкай мовы; назва «мянка» ў старабеларускіх пісьмовых крыніцах (з сярэдзіны XVI ст., ад літоўскага ménkė), відавочна, дзеля асацыяцыі з ментузом — адзінай рыбай сямейства трасковых у Беларусі ды Літве. Траску трыбушылі і салілі на борце карабля ў Паўночнай Атлантыцы, або сушылі ў еўрапейскіх портах; такую сушаную і салёную траску ў Рэчы Паспалітай называлі «штокфіш», у асноўным траска была ў нас даступна менавіта ў такім выглядзе.
Кухня
Нягледзячы на адносную даступнасць, траска — каштоўная рыба з добрымі дыетычнымі вартасцямі (малы змест насычаных тлустых кіслот ды нізкая каларыйнасць — 118 ккал на 100 г), з лагодным смакам, далікатным белым, сочным, слаістым мясам. Гарманічна спалучаецца з большасцю прыпраў, надаецца да гатавання рознымі спосабамі: смажання, запякання, вырабу кракетаў, мусаў, катлетаў. Падаюць і гарачай і халоднай, з разнастайнымі соусамі. Перад гатаваннем рэкамендуецца на працягу гадзіны ці болей вымачыць у лімонным соку, каб выдаліць непрыемны смак і пах рыбінага тлушчу. Класічным беларускім спосабам гатавання лічыцца запяканне пад «футрам» з пакрышаных кіслых яблыкаў і смятаны (у іншым варыянце — з хрэну).
Борша
Борша (Borșa) — горад у румынскім жудзецы Марамурэш (які з’яўляецца часткай гістарычнага Марамурэша). Насельніцтва горада — 27 247 жыхара (2002), плошча — 424,12 км². Паблізу Боршы знаходзіцца мноства прыродаахоўных тэрыторый. Першая згадка пра горад датуецца 1365 годам.
Бажэна Немцава
Бажэна Не́мцава (Božena Němcová, дзявочае Ба́рбара Па́нклава (Barbora Panklová);, , Аўстрыйская імперыя — , , Чэхія, Аўстрыйская імперыя) — чэшская пісьменніца; адна з заснавальнікаў рэалізму ў чэшскай літаратуры.
Творчасць
Літаратурную дзейнасць пачала з апрацовак народных казак: «Народныя казкі і паданні» (ч. 1—7, 1845—1847). Вядомасць прынеслі апавяданні і аповесці пра жыццё сялян: «Барушка» (1853), «Карла» (1855), «Дзікая Бара», «Горная вёска», «У замку і каля замка» (усе 1856) і інш. Лепшы яе твор — «Бабулька» (1855) сцвярджае ідэю адукаванай гуманная улады, што апіраецца на волю і мудрасць народа. Цыклы нарысаў «Карціны домажліцкага наваколля» (1845—1847), «Лісты з Францішкавых лазняў» (1846), «Карціны жыцця славакаў» (1859) і інш. адметныя сацыяльна-палітычнай накіраванасцю. Сабрала і выдала ў перакладзе на чэшскую мову «Славацкія казкі» (1857—1858).
Міхаэль Хайніш
Міхаэль Хайніш (Michael Hainisch; 15 жніўня 1858 — 26 лютага 1940) — аўстрыйскі палітык. Другі прэзідэнт Аўстрыі. Ён быў абраны ў 1920 годзе.
Прэзідэнцтва
Удзельнічаў у выбарах як незалежны кандыдант, пасля абрання ў 1920 годзе займаў прэзідэнцкую пасаду 2 тэрміны да 1928 года, гэтак не прымкнуўшы да аніякай партыі.
У перыяд свайго прэзідэнцтва працаваў на пераадоленне той цяжкай сітуацыі, якая ўзнікла ў Аўстрыі пасля Першай сусветнай вайны. Развіваў аграрны сектар і турызм, асабліва ў Альпах, заахвочваў электрыфікацыю чыгунак. Ухваляў гандаль з памежнымі краінамі, як Германіяй. Стаў абаронцам нацыянальных традыцый і культуры і ініцыятарам стварэння закону аховы помнікаў. Хайніш быў ганаровым членам акадэміі навук.
У 1928 годзе асноўныя партыі прапанавалі ўнесці папраўкі ў канстытуцыю дзеля таго, каб пераабраць Хайніша на трэці тэрмін. Федэральны канцлер Ігнац Зайпель прапанаваў яшчэ адзін гадавы тэрмін для Хайніша, але той адмовіўся. Пасля ён займаў пасаду міністра гандлю з 1929 па 1930 гады.
Міхаэль заўсёды падтрымліваў ідэі пангерманізму, таму ўхваліў аншлюс Аўстрыі нацысцкай Германіяй у 1938 годзе, як і многія яго суайчыннікі. Памёр у 1940 годзе, усяго праз год пасля пачатку Другой сусветнай вайны.
Колавая пара
Колавая пара — асноўны элемент хадавой часткі транспартнага сродка. Тэрмін ужываецца, як правіла, у адносінах да рэйкавага транспарту.
Апісанне
Колавыя пары ў пераважнай большасці з’яўляюцца глухімі, гэта значыць абодва колы жорстка насаджаныя на суцэльную вось. Такая канструкцыя фактычна з адной дэталі адрозніваецца высокай надзейнасцю. Прабег колавых пар лакаматываў з коламі бандажнага тыпу можа дасягаць некалькіх сотняў тысяч км пры нагрузцы 20-25 тс (затым спатрэбіцца змяніць бандажы).
Упісыванне ў крывыя вялікіх радыусаў (каля 500 м і больш) ажыццяўляецца за кошт рознасці дыяметраў колаў па акружнасці катання, якая ўзнікае пры зрушэнні колавай пары папярок пуці. Гэтая рознасць абумоўлена тым, што паверхня катання колаў (профіль кола) — не цыліндрычная, а канічная: радыус вобада кола з вонкавага боку менш, чым з унутранага.
Напрыклад: пры ўваходзе цягніка ў левы паварот колавая пара ссоўваецца (накатваецца на каляіну) направа, такім чынам памяншаецца радыус катання левага кола, а правага — павялічваецца. Адсюль правае кола як бы абганяе левае. У гэтым выпадку і пры ўпісванні ў спадзістыя крывыя (з радыусам больш за 800 метраў) забяспечваецца ўстойлівы рух колаў рухомага састава ў пуці, якое не суправаджаецца інтэнсіўным знашваннем колаў і рэек.
У стромкіх крывых колавая пара накіроўваецца сіламі, якія ўзнікаюць у кантакце ўнутранай бакавой паверхні рэйкі і грэбнем вонкавага кола. Сілы, якія дзейнічаюць у кантакце колы і рэйкі і якія накіроўваюць рух састава, называюцца сіламі крыпа (ад англ. creep — паўзці). Яны абумоўлены тым, што матэрыялы кола і рэйкі з’яўляюцца не абсалютна цвёрдымі целамі, а пругка-пластычнымі. У кантакце назіраюцца мікрадэфармацыі рэйкі і кола, гэта вызначае паступовае нарастанне сілы крыпа з ростам адноснага праслізгвання кола па чыгуначнай рэйцы. Для падтрымання профілю чыгуначных колаў, якія забяспечваюць нармальны рух, прымяняецца абточка колаў, а ў выпадку бандажных колаў — і змена бандажоў.
Асноўны геаметрычны параметр колавай пары — гэта адлегласць паміж ўнутранымі паверхнямі грабянёў колаў колавай пары. Для расійскіх дарог гэта адлегласць роўна 1440 мм з допускамі ±3 мм (для шырыні каляіны 1520 і 1524 мм) і 990 мм з допускамі ±3 мм (для шырынёй каляіны 1067 мм).
З прычыны высокіх патрабаванняў па трываласці і надзейнасці, што прад’яўляюцца да колавых пар, распрацаваны і існуюць правілы фарміравання і рамонту колавых пар, якія строга нарміруюць ўвесь тэхналагічны працэс: токарную і фрэзерную апрацоўку нарыхтовак (у прыватнасці, нават радыусы галтэляў, клас чысціні апрацаванай паверхні), тэмпературныя рэжымы пры фарміраванні колавых пар, допускі, пасадкі і г. д.
Вагонная колавая пара
Колавая пара вагоннай каляскі ўспрымае нагрузку ад вагона і служыць для накіравання руху вагона па рэйках. Колавая пара складаецца з цэльнакатаных колаў, напрэсаваных на вось. На вонкавыя канцы восі праз буксы і рысоры абапіраецца рама каляскі.
Цэльнакатанае вагоннае кола складаецца са ступіцы, дыска і вобада. У вобада, звернутага ўнутр каляіны, маецца выступ, званы грэбнем або рэбордай. Грэбень засцерагае колавую пару ад выхаду з межаў каляіны.
Некаторыя тыпы вагонаў выкарыстоўваюць дыскавыя тармазы + магнітарэйкавы тормаз. Колавыя пары такіх вагонаў абсталяваныя тармазнымі дыскамі. На вось паміж коламі напрэсоўваюцца два (чатыры паверхні трэння) або тры (шэсць паверхняў трэння) тармазных дыска.
Лакаматыўная колавая пара
Лакаматыўная колавая пара, акрамя функцый, якія выконваюцца колавай парай вагона, павінна забяспечваць рэалізацыю сілы цягі лакаматыва. Для гэтага колавая пара лакаматываў (акрамя паравоза) мае зубчастае кола, праз якое перадаецца крутоўны момант ад цягавага электрарухавіка або гідраперадачы. На паравозах з вонкавага боку колавай пары выконваліся крывашыпныя буксы, з дапамогай якіх вядучыя колавыя пары злучаліся паміж сабой і з крэйцкопфамі цыліндраў паравой машыны адмысловымі цягамі. Сустракаліся паравозы і з каленчатай воссю колавай пары. Такая схема ўжывалася ў выпадку аднацыліндровай (на вузкакалейных паравозах) і трохцыліндровай паравой машыны.
Колавыя пары лакаматываў, як правіла, выконваюцца з бандажом. Пры зносе профіля кола па крузе катання і па выкружцы грэбня вырабляецца абточка кола ў большасці выпадкаў на спецыяльным такарным або такарна-фрэзерным станку без зняцця колавай пары з лакаматыва. Рэйкі пад колавай парай апускаюцца, а ў назіральнай яме знаходзіцца спецыяльны такарны станок. Колавая пара атрымлівае кручэнне ад цягавага электрарухавіка цеплавоза або электравоза. Пасля правядзення некалькіх абточак (ад 3 да 5) бандаж кола дасягае мінімальнай велічыні, нармаванай па ўмовах трываласці. Бандаж зразаецца і замяняецца новым. Тым самым падаўжаецца тэрмін службы колавай пары.
Колавая пара маторвагоннага рухомага састава
Некаторыя тыпы вагонаў выкарыстоўваюць дыскавыя тармазы. Колавыя пары такіх вагонаў абсталяваны тармазнымі дыскамі. У абматораных колавых пар тармазныя дыскі не напрэсоўваюцца на вось паміж коламі (паколькі месца паміж коламі, як правіла, займае рухавік або іншыя часткі хадавой сістэмы), дыскі прымацоўваюцца балтамі на колы з знешняга і ўнутранага бакоў (такім чынам атрымліваецца чатыры тармазныя паверхні). У неабматораных пар тармазныя дыскі напрэсоўваюцца на вось, як на колавых парах несамаходных вагонаў.
Колавая пара спецыяльнага самаходнага рухомага састава
Адрозніваюць вядучыя і лятунковыя колавыя пары. Вядучыя па канструкцыі падобныя да лакаматыўных, лятунковыя — да вагонных. Адрозніваюцца ад іх памерамі і канструкцыяй восевых рэдуктараў.
Колавая пара трамвая
На старых тыпах трамваяў ўжываліся колавыя пары з жорсткімі коламі, вонкавымі буксамі і апорна-восевым падвешваннем цягавага рухавіка. Канструкцыя такіх колавых пар аналагічная лакаматыўнай, але памер іх менш. На сучасных трамвайных вагонах ужываюць колавыя пары з падразіненымі коламі і ўнутранымі буксамі.
Лакаматыўная колавая пара
Складаецца з:
Вагонная колавая пара
Складаецца з:
Вертыкальны падрэз грэбня — допускі і спосабы рамонту
Вымяраецца вертыкальны падрэз грэбня шаблонам на адлегласці 18 мм (20 мм лакаматывы) ад падставы грэбня. Рабочая таўшчыня грэбня павінна быць 25-33 мм для вагонаў, 25-33 мм для лакаматываў. Калі таўшчыня грэбня дасягае мінімальнага значэння, колавую пару бракуюць або адпраўляюць на рамонт дзе вырабляюць аднаўленне — наплаўку (і абточку) паўаўтаматычнай зварачнай устаноўкай (пры хуткасці руху цягнікоў да 60 км/г) зношанай (як правіла ўнутранай) часткі грэбня і абточку на спецыялізаваным станку КЖ20, КЖ20ТФ1, 1836, альбо фармуюць (прэсуюць і абточваюць) новую колавую пару з захаваннем геаметрычных памераў (мяняюць: вагоны — колы (цэльнакатаныя), восі; лакаматывы — колавыя цэнтры, восі, бандажы, зубчастыя колы — пры скорасці руху цягніка да 180 км/г).
Руфат Багіраў
Руфат Багіраў (Rıfat Bağırov, ) — азербайджанскі шахматыст, гросмайстар (2002).
У складзе зборнай Азербайджана ўдзельнік 34-й Алімпіяды (2000) ў Стамбуле.
Ровенскі раён
Ровенскі раён (Рівненський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Ровенскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Роўна (Рівне).
Утвораны ў 1940 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 89776 чалавек, плошча — 1176 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 3 пасялковых і 22 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 3 пасёлкі гарадскога тыпу і 94 сяла.
Пырагіў (вёска)
Пырагіў (Пирогі́в) — вёска ў Тыўрыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Белы Калодзезь (Навазыбкаўская гарадская акруга)
Белы Калодзезь (Белый Колодезь) — сяло ў Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Заснавана каля 1670 года казакамі, першае насельніцтва складалі стараверы.
Да 1917 года сяло ў складзе Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні Расійскай імперыі.
З мая 1919 года ў Гомельскай губерні РСФСР, з 1926 года ў Бранскай губерні. З 1929 па 1937 гады ў Заходняй вобласці, затым у складзе Арлоўскай вобласці.
У 1944 годзе ўвайшло ў склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Замішаўскага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.
Гута-Лісіўска
Гута-Лісіўска (Гута-Лісівська) — вёска ў Манэвыцкім раёне Валынскай вобласці Украіны.
IC 3471
IC 3471 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Дзяржаўная пячатка Палау
Дзяржаўная пячатка Палау — дзяржаўны сімвал Рэспублікі Палау. Прынята 1 студзеня 1981 года, у дзень увядзення самакіравання.
Апісанне
Дзяржаўная пячатка Рэспублікі Палау ўяўляе сабой круг, у цэнтры якога намаляваны будынак, перакрыты палатном, зверху размяшчаецца надпіс Olbiil era kelulau, знізу Republic of Palau. Пячатка чорна-белая, не мае колераў.
Па сваім вонкавым выглядзе пячатка нагадвае папярэднюю пячатку Падапечнай тэрыторыі Ціхаакіянскіх Астравоў.
Kola rycerska
«Kola rycerska» — канцэртны альбом гурта «Стары Ольса», выдадзены ў 2016 годзе. Запіс быў зроблены на канцэрце ў Гомелі 27 лістапада 2015 года.
Канстанцін Фёдаравіч Саевіч
Канстанцін Фёдаравіч Саевіч (нар., в. Ясень, Пружанскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі эколаг, лесавод. Доктар біялагічных навук (1992), кандыдат сельскагаспадарчых навук (1983), прафесар (1998).
Біяграфія
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут імя С. М. Кірава (спецыяльнасць «Лясная гаспадарка», 1978). Працаваў у Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (факультэт маркетынгу, кафедра бяспекі жыццядзейнасці, з 2016 — факультэт камерцыі і турыстычнай індустрыі, кафедра фізікахіміі матэрыялаў і вытворчых тэхналогій, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: экалогія; радыеэкалогія; бяспека жыццядзейнасці; біягеацэноз; нарыхтоўка лекавых раслін; кармавая емістасць угоддзяў і інш.
Узнагароды
Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі (1990).
Мікалай Капернік
Мікалай Капернік (Mikołaj Kopernik, Nicolaus Copernicus;, Торунь — , Фромбарк) — вучоны польскага паходжання, астраном, стваральнік геліяцэнтрычнай сістэмы свету.
Раннія гады
Пытанне пра этнічную прыналежнасць Каперніка дагэтуль застаецца прадметам дыскусіі. Маці яго была немкай, нацыянальнасць бацькі няясная, аднак вядома, што ён быў выхадцам з Кракава. Тым самым, этнічна Капернік быў немцам ці напалову немцам, хоць сам ён, магчыма, лічыў сябе палякам (па тэрытарыяльна-палітычнай прыналежнасці). Пісаў ён на лацінскай і нямецкай, ніводнага дакумента на польскай мове, напісанага яго рукой, не выяўлена; пасля ранняй смерці бацькі ён выхоўваўся ў нямецкай сям’і маці і дзядзькі. Нікола Камнена Пападаполі пашырыў недаказаную — і, на думку сучасных гісторыкаў, ім жа самім выдуманую — гісторыю пра тое, што Капернік нібы запісаўся ў Падуанскім універсітэце палякам. Трэба адзначыць, што паняцце нацыянальнасці ў тыя гады было значна больш размытае, чым у нашы дні, і частка гісторыкаў прапануе лічыць Каперніка палякам і немцам адначасна.
У сям’і Каперніка, апроч Мікалая, было яшчэ трое дзяцей: Андрэй, пасля канонік у Варміі, і дзве сястры: Барбара і Кацярына. Барбара пайшла ў манастыр, а Кацярына выйшла замуж і нарадзіла пяцярых дзяцей, да якіх Мікалай Капернік быў вельмі прывязаны і клапаціўся пра іх да канца свайго жыцця.
Для працягу адукацыі Капернік паехаў у Італію (1497) і паступіў у Балонскі ўніверсітэт. Апроч багаслоўя, права і старажытных моў, ён меў там магчымасць займацца і астраноміяй. Цікава адзначыць, што адным з прафесараў у Балонні быў тады Сцыпіён дэль Фера, з адкрыццяў якога пачалося адраджэнне еўрапейскай матэматыкі. Тым часам, дзякуючы старанням дзядзькі, у Польшчы Каперніка завочна абралі канонікам у епархіі Варміі.
У 1506 годзе Капернік атрымаў вестку, магчыма, надуманую, пра хваробу дзядзькі. Ён пакінуў Італію і вярнуўся на радзіму. Наступныя 6 гадоў ён правёў у біскупскім замку Гейлсберг, займаючыся астранамічнымі назіраннямі і выкладаннем у Кракаве. Адначасна з’яўляўся лекарам, сакратаром і даверанай асобай дзядзькі Лукаша.
Станаўленне
У 1512 годзе памёр дзядзька-біскуп. Капернік пераехаў у Фромбарк, маленькае мястэчка на беразе Віслінскага заліва, дзе ён увесь гэты час лічыўся канонікам, і прыступіў да сваіх духоўных абавязкаў. Навуковыя даследаванні ён, аднак, не кінуў. Паўночна-заходняя вежа крэпасці стала абсерваторыяй.
Ужо ў 1500-я гады задума новай астранамічнай сістэмы склалася ў яго цалкам ясна.
Ён пачаў пісаць кнігу з апісаннем новай мадэлі свету, абмяркоўваючы свае ідэі з сябрамі, сярод якіх было нямала яго аднадумцаў (прыкладам, Тыдэман Гізе, біскуп Кульскі). У гэтыя гады (прыкладна 1503—1512) Капернік шырыў сярод сяброў рукапісны канспект сваёй тэорыі: Commentariolus, ці «Малы каментарый пра гіпотэзы, што адносяцца да нябесных рухаў»), а яго вучань Рэтык апублікаваў ясны выклад геліяцэнтрычнай сістэмы ў 1539 годзе. Відаць, чуткі пра новую тэорыю шырока разышліся ўжо ў 1520-х гадах. Работа над галоўнай працай — «Пра кручэнне нябесных сфер» — працягвалася амаль 40 гадоў, Капернік увесь час уносіў у яе ўдакладненні, рыхтаваў новыя астранамічныя разліковыя табліцы.
Калі было трэба, Капернік прысвячаў свае сілы і практычным работам: па яго праекце ў Польшчы была ўведзена новая манетная сістэма, а ў горадзе Фромбарку ён пабудаваў гідраўлічную машыну, што забяспечвала вадой усе дамы. Асабіста, як лекар, займаўся барацьбою з эпідэміяй чумы 1519 года. У час польска-тэўтонскай вайны (1519—1521) арганізаваў паспяховую абарону біскупства ад тэўтонаў. Па заканчэнні канфлікту Капернік браў удзел у мірных перагаворах (1525), якія завяршыліся стварэннем на ордэнскіх землях першай пратэстанцкай дзяржавы — герцагства Прусія, васала польскай кароны.
Апошнія гады жыцця
У 1531 годзе 58-гадовы Капернік аддаліўся ад спраў і засяродзіўся на завяршэнні сваёй кнігі. Адначасна ён займаўся медыцынскай практыкай (бясплатна). Верны Рэтык увесь час клапаціўся пра хуткае выданне працы Каперніка, але яно прасоўвалася павольна. У 1542 годзе стан навукоўца значна пагоршыўся, наступіў параліч правай паловы цела.
Капернік сканаў 24 мая 1543 года ва ўзросце 70 гадоў ад інсульта. Некаторыя біёграфы (напрыклад, Тыдэман Гізе ) сцвярджаюць, што аўтар незадоўга да смерці паспеў убачыць сваю працу надрукаванаю. Але іншыя даводзяць, што гэта было немагчыма, бо апошнія месяцы жыцця Капернік знаходзіўся ў цяжкай коме.
Кніга Каперніка засталася як выдатны помнік чалавечай думкі.
Магіла
Месцазнаходжанне магілы Каперніка вельмі працяглы час заставалася невядомым, аднак у час раскопак у кафедральным саборы Фромбарка ў 2005 годзе былі выяўлены чэрап і косці ног. Параўнальны ДНК-аналіз гэтых астанкаў і двух валасоў Каперніка, выяўленых у адной з кніг, якія належалі яму, пацвердзіў, што знойдзены астанкі менавіта Каперніка. . 20 мая 2010 года пачалася цырымонія перапахавання астанкаў Мікалая Каперніка. 21 мая труна была дастаўлена ў кафедральны сабор горада Фромбарка, дзе Капернік зрабіў свае самыя важныя адкрыцці. Па дарозе ў Фромбарк труна прайшла праз некалькі гарадоў Вармінска-Мазурскага ваяводства — Добрэ-Мяста, Лідзбарк-Варміньски, Арната, Пененжна і Бранева, з якімі Капернік быў звязаны ў час сваёй дзейнасці. 22 мая 2010 года астанкі вялікага навукоўца былі пахаваны ў кафедральным саборы Фромбарка. Урачыстую цырымонію правёў прымас Польшчы, архібіскуп Гнезненскі Юзаф Кавальчык. Пахаванне астанкаў таксама было прымеркавана да святкавання 750-годдзя горада.
Геліяцэнтрычная сістэма Каперніка
Ствараючы сваю геліяцэнтрычную сістэму, Капернік абапіраўся на матэматычны і кінематычны апарат тэорыі Пталемея, на атрыманыя апошнім пэўныя геаметрычныя і лікавыя заканамернасці. Так, у мадэлі Пталемея ўсе планеты падначальваліся агульнаму (хоць і незразумеламу ў рамках геацэнтрызму) закону: радыус-вектар кожнай планеты ў эпіцыкле заўсёды супадаў з радыус-вектарам Зямля — Сонца, а рух па эпіцыкле для верхніх планет (Марс, Юпітэр, Сатурн) і па дэферэнце для ніжніх (Меркурый, Венера) адбываўся з аднолькавым для ўсіх планет гадавым перыядам. У мадэлі Каперніка дадзены закон атрымаў простае і лагічнае тлумачэнне.
Галоўны і амаль адзіны твор Каперніка, плён больш чым 40-гадовай яго працы, — «Пра кручэнне нябесных сфер». Сачыненне выдадзена ў Нюрнбергу ў 1543 годзе; яно друкавалася пад наглядам найлепшага вучня Каперніка, Рэтыка.
У прадмове да кнігі Капернік піша:
"Прымаючы ў меркаванне, якой недарэчнасцю павінна здацца гэта навука, я доўга не вырашаўся надрукаваць маю кнігу і думаў, ці не лепш будзе ўзяць прыклад з піфагарэйцаў і іншых, якія перадавалі сваю навуку толькі сябрам, шырачы яе толькі шляхам падання."
Нюрнбергскі тэолаг Андрэас Азіяндэр, якому Рэтык даручыў друкаванне кнігі Каперніка, з асцярожнасці забяспечыў яе ананімнай прадмовай, у якой назваў новую мадэль умоўным матэматычным прыёмам, прыдуманым для скарачэння вылічэнняў. Адзін час гэта прадмова прыпісвалася самому Каперніку, хоць той у адказ на просьбу Азіяндэра зрабіць падобную агаворку рашуча адмовіўся. Услед за прадмовай ідуць хвалебнае пісьмо кардынала Шонберга і прысвячэнне Папу Паўлу III.
Па структуры галоўная праца Каперніка амаль паўтарае «Альмагест» у трохі скарочаным выглядзе (6 кніг замест 13). У першай кнізе (часткі) гаворыцца пра шарападобнасць свету і Зямлі, а замест палажэння пра нерухомасць Землі змешчана іншая аксіёма: Зямля і іншыя планеты круцяцца вакол восі і абарачаюцца вакол Сонца. Гэта канцэпцыя падрабязна аргументуецца, а «думка старажытных» пераканаўча аспрэчваецца. З геліяцэнтрычных пазіцый ён лёгка тлумачыць зваротны рух планет.
Капернік надаваў Зямлі тры кручэнні: першае — кручэнне Зямлі вакол сваёй восі з вуглавой скорасцю ω; другое (са скорасцю ω′) — вакол восі свету, якая перпендыкулярная плоскасці зямной арбіты і праходзіць праз яе цэнтр; трэцяе (з процілегла накіраванай скорасцю ω′′) — вакол восі, паралельнай восі свету і праведзенай праз цэнтр Зямлі. Два апошнія кручэнні ўтвараюць (пры дакладным супадзенні ω′ і ω′′ па велічыні) пары кручэнняў, эквівалентную паступальнаму руху Зямлі вакол Сонца па кругавой арбіце.
У другой частцы працы Каперніка даюцца звесткі па сферычнай трыганаметрыі і правілы вылічэння бачных палажэнняў зорак, планет і Сонца на купале неба.
У трэцяй гаворыцца пра гадавы рух Зямлі і пра так званую прэцэсію раўнадзенстваў, якая скарочвае трапічны год (ад раўнадзенства да раўнадзенства) у параўнанні з сідэрычным (вяртанне да таго ж палажэння адносна нерухомых зорак) і прыводзіць да перасоўвання лініі перасячэння экватара з экліптыкай, што змяняе экліптычную даўгату зоркі на адзін градус у стагоддзе. Гэту прэцэсію тэорыя Пталемея ў прынцыпе не магла вытлумачыць. Капернік жа даў дадзенай з’яве вытанчанае кінематычнае тлумачэнне (паказаўшы сябе вельмі спрактыкаваным механікам): ён выказаў здагадку, што вуглавая скорасць ω′′ не дакладна роўная ω′, а крыху ад яе адрозніваецца; рознасць гэтых вуглавых скорасцей і выяўляецца ў прэцэсіі раўнадзенстваў.
У чацвёртай частцы гаварылася пра Месяц, у пятай — пра планеты наогул, а ў шостай — пра прычыны змены шырот планет. У кнізе таксама ўтрымваліся зорны каталог, ацэнка памераў Сонца і Месяца, адлегласці да іх і да планет (блізкія да праўдзівых), тэорыя зацьменняў. Трэба адмыслова адзначыць, што сістэма Каперніка (у адрозненне ад сістэмы Пталемея) давала магчымасць вызначыць адносіны радыусаў планетных арбіт. Гэты факт, а таксама і тое, што ў апісанні руху планет выкідваўся першы і самы важны эпіцыкл, рабіла сістэму Каперніка прасцейшай і больш зручнай, чым пталемееўская
Насуперак устоянай думцы, сама кніга Каперніка «De Revolutionibus Orbium Coelestium» была фармальна забаронена інквізіцыяй толькі на 4 гады, аднак падпала пад цэнзуру. У 1616 годзе яна была занесена ў рымскі індэкс забароненых кніг з пазнакай «да выпраўлення». Патрабаваныя цэнзурныя папраўкі, якія трэба было ўнесці ўладальнікам кнігі для магчымасці далейшага выкарыстання, былі абнародаваны ў 1620 годзе. Гэтыя выпраўленні галоўным чынам адносіліся да сцвярджэнняў, з якіх вынікала, што геліяцэнтрызм з’яўляецца не проста матэматычнай мадэллю, але адлюстраваннем рэальнасці. Захавалася мноства асобнікаў першага (Нюрнберг, 1543), другога (Базель, 1566) і трэцяга (Амстэрдам, 1617) выданняў, што належалі, у прыватнасці, вядомым астраномам і іншым гістарычным асобам, у якіх уладальнікі выканалі наказ цэнзуры з рознай ступенню лаяльнасці: ад поўнага затушоўвання патрабаваных фрагментаў Каперніка і надпісання рэкамендаванага тэксту, да поўнага ігнаравання наказаў. Каля 2/3 захаваных копій з Італіі былі выпраўлены іх уладальнікамі, тым часам як пераважная большасць копій з іншых краін не выпраўлялася. Іспанскі індэкс забароненых кніг дазваляў кнігу. Цікава, што асобнікі другога і трэцяга выдання прывезлі ў Кітай езуіцкія місіянеры ў 1618 годзе ў час фармальнага дзеяння забароны. Кніга была вынята з рымскага Індэкса забароненых кніг у 1835 годзе.
Іншыя дасягненні ў астраноміі
Капернік адзін з першых выказаў думку пра сусветнае прыцягненне. У яго кнізе (частка I, раздзел IX) гаворыцца: "Я думаю, што цяжар ёсць не што іншае, як некаторае імкненне, якім Боскі Дойлід надзяліў часціцы матэрыі, каб яны злучаліся ў форме шара. Гэтай уласцівасцю, напэўна, валодаюць Сонца, Месяц і планеты; яму гэтыя свяцілы абавязаны сваёй шарападобнай формай."
Насуперак пашыранай думцы, Капернік не прадказваў, што Венера і Меркурый маюць фазы, падобныя месяцавым.
Эканоміка
Капернік звярнуў увагу на заканамернасць, вядомую як Закон Каперніка — Грэшэма (незалежна выяўлены таксама англійскім банкірам Томасам Грэшэмам). Згодна гэтаму прынцыпу, больш устойлівыя па сваім курсе грошы (напрыклад, залатыя) будуць выцясняцца з абароту, бо людзі будуць запасіць у іх зберажэнні, а ў рэальным абароце будуць браць удзел «горшыя» (напрыклад, медзяныя) грошы. Варта заўважыць, што такі эфект назіраецца толькі ў тым выпадку, калі дзяржава ўсталявала фіксаваны курс абмену золата на медзь (ці серабро). Ва ўмовах сапраўды свабоднага абмену золата на медзь (серабро) і назад ніякія грошы не з’яўляюцца «добрымі» ці «дрэннымі» і з прычыны гэтага не выцясняюцца з рынку іншымі.
Спіс твораў
Аўтар прац:
Ушанаванне памяці
У Ягелонскім універсітэце захоўваецца карціна Яна Матэйкі «Астраном Капернік, або размова з Богам».
У яго гонар усталявана шмат помнікаў у Польшчы і Еўропе. Сярод іх помнік, на якім высечаны словы: «Solis stator. Terra motor» («Які спыніў Сонца. Які рушыў Зямлю»). Імя Мікалая Каперніка носіць Торуньскі ўніверсітэт.
Пылява (Тыўрыўскі раён)
Пылява (Пи́лява) — вёска ў Тыўрыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Яўген Аляксандравіч Смірноў
Яўген Аляксандравіч Смірноў (нар., Ражск Разанскай вобласці РСФСР) — беларускі юрыст і дзяржаўны дзеяч. Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь.
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, юрыст.
Служыў у радах Узброеных Сіл. Быў майстрам, начальнікам бюро працы і заработнай платы Мінскага электрамеханічнага завода. Выбіраўся народным суддзёй, старшынёй суда Першамайскага раёна Мінска. Працаваў суддзёй Мінскага гарадскога суда, начальнікам упраўлення судовых органаў Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь, суддзёй Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь, намеснікам, першым намеснікам Старшыні Вышэйшага Гаспадарчага суда Рэспублікі Беларусь.
Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
Санкцыі ЕС
Як першы намеснік старшыні Вышэйшага Гаспадарчага суда 2 лютага 2011 года быў унесены ў Чорны спіс Еўрасаюза за ўдзел у меркаваных падлогах ды парушэннях правоў чалавека.
Зборная Грузіі па футболе
Зборная Грузіі па футболе прадстаўляе Грузію на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыццяўляе кантроль і кіраванне зборнай, з’яўляецца Грузінская футбольная федэрацыя. Каманда існуе з 1990 года.
Петэхія
Петэхія — невялікая (1-2 мм) чырвоная або пурпурная  на целе, выкліканая дробнымі  (пашкоджанне капіляраў сасуда). З’яўляецца сімптомам многіх станаў і хвароб.
Самай распаўсюджанай прычынай петэхій з’яўляецца фізічная траўма, напрыклад моцны прыступ кашлю, ванітаў або плачу, што можа выклікаць петэхіі на твары, асабліва вакол вачэй. Яны могуць таксама паўстаць з-за празмернага ціску на тканкі (напрыклад, пры празмерным зацягванні жгута). У гэтых выпадках петэхіі не ўяўляюць пагрозы і знікаюць за некалькі дзён.
Петэхіі могуць быць прыкметай трамбацытапеніі (зніжэнне колькасці трамбацытаў) пры затрымцы аднаўлення трамбацытаў (як пабочны эфект лекаў або з прычыны некаторых інфекцыйных захворванняў), або пры парушэнні згусальнасці крыві.
Судовая медыцына
Петэхіі на твары і кан’юнктыве (вачах) з’яўляюцца прыкметай смерці ад асфіксіі. Яны з’яўляюцца вынікам павышэння ціску ў венах галавы і гіпаксічнага разбурэння сасудаў.
Доўжыця
Доўжыця (До́вжиця) — вёска ў Манэвыцкім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Джаміль Агамаліеў
Джаміль Агамаліеў (Cəmil Ağamalıyev, ) — азербайджанскі шахматыст, гросмайстар (2002).
Фруктоза
Фрукто́за (левулёза, фруктовы цукар) C6H12O6 — монацукрыд, ізамер глюкозы, які ў свабодным выглядзе прысутнічае амаль ва ўсіх салодкіх ягадах і пладах. Уваходзіць у склад цукрозы і лактулозы.
Выкарыстоўваецца ў медыцыне і харчовай прамысловасці.
IC 3472
IC 3472 — галактыка тыпу Sd ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Бушэмі
Бушэмі (Buscemi) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сіцылія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сіракуза.
Насельніцтва складае 1154 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 24 чал./км². Займае плошчу 51 км². Паштовы індэкс — 96010. Тэлефонны код — 0931.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Madonna del bosco.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Свята Трох Каралёў
Трох Каралёў, Багаяўленне — адно з галоўных святаў каталіцкага календару, адзначаецца 6 студзеня. Узнікла ў першыя стагоддзі хрысціянства на Усходзе, у праваслаўнай царкве звязваецца з хрышчэннем Ісуса Хрыста Янам Хрысціцелям і сышэсцем на яго Духа Святога ў выглядзе голуба (19 студзеня). У каталіцызме Багаяўленне святкуецца з 4 ст., яго сімволіка звязваецца з паведамленнем евангелляў, як паганскія цары-варажбіты Каспар, Мельхіёр і Балтазар, папярэджаныя анёлам, прышлі пакланіцца немаўляці Ізусу і прынеслі дары. У памяць гэтага ў касцёлах служаць удзячныя малебны, Хрысту прыносяцца ў ахвяру як цару — золата, як Богу — ладан, як чалавеку — міра. Асвечанай у касцёле крэйдай на дзвярах дамоў пішуць першыя літары іменаў трох каралёў, перамяжаючы іх крыжыкамі, і нумар году, накшталт: +C+M+B AD MMV. «Шчодрым вечарам» напярэдадні гэтага свята заканчваюцца «святыя вечары», г.зн. вечары ад Божага Нараджэння да свята Трох каралёў. Дзецям і сваякам у гэты вечар (05 студзеня) дараць падарункі, раздаюць пірагі. З самога свята пачынаюцца карнавальныя гульні і забавы, якія заканчваюцца на Папялец.
Традыцыйна на вячэру самога свята ў Рэчы Паспалітай пяклі мігдалавы торт або пірог з запечаным у сярэдзіне вялікім мігдалам. Той, каму даставаўся кавалак з гэтым мігдалам, мусіў сваім коштам арганізаваць вечарыну на Папялец; дзяўчыне ў гэтым выпадку варажылі хуткае замужжа. У канцы ХІХ ст. звычай быў крыху зменены, і таго, хто даставаў мігдал, абвяшчалі «мігдаловым каралём», г.зн. ганаровым маршалкам банкету.
Армянскі каньяк
Армянскі каньяк - абагульняючае найменне брэнда спіртнога напою, выраблянага ў Арменіі. Армянскія каньякі ў часы СССР займалі прызавыя, часцей першыя месцы, за што атрымалі вядомасць у многіх краінах свету.
Рашэнне ўрада аб увядзенні новага слова «Арбун» у якасці новага таварнага наймення для брэндзі мае на мэце максімальна размежаваць паняцці «Армянскі каньяк» («Армянскае брэндзі») ад паняцця «брэндзі». У рэчаіснасці згодна з законам «Аб алкагольных напоях, вырабленых на аснове вінаграднай сыравіны» катэгорыі абсалютна атаяснёныя, а менавіта — гэта напоі, якія адпавядаюць шэрагу вытворчых патрабаванняў. У прыватнасці, гэта напоі, вырабленыя з вытрыманых спіртоў, атрыманых выключна з пэўных гатункаў вінаграду, які расце на тэрыторыі Арменіі і Нагорнага Карабаха і бутыляваных у Арменіі. Між тым, той жа закон вызначае такое паняцце як «брэндзі», які вырабляецца з 40% імпартаванага спірту і 60% мясцовага спірту. Уласна, рашэнне ўрада адносіцца да паняцця «брэндзі», якое замяняецца словам «арбун».
Большасць вядомых марак армянскага каньяку (Арарат, Ані, Ахтамар, Наір і інш.) Цяпер вырабляюцца Pernod Ricard Armenia, падраздзяленнем французскага канцэрна Pernod Ricard.
Бенедыкт Нурсійскі
Бенедыкт Нурсійскі (480?, Нурсія (суч. Норча), Італія — 21 сакавіка 547, Монтэ-Касіна, Італія) — (лац.: Sanctus Benedictus de Nursia), '''Св. Бенедыкт, Св. Венедыкт''' — родапачынальнік заходняга манашскага руху. Святы каталіцкай і праваслаўнай царквы. У праваслаўнай традыцыі лічыцца вялебным. Аўтар «» — найважнейшага з манашскіх статутаў лацінскай традыцыі.
Практычна адзінай крыніцай звестак пра жыццё св. Бенедыкта з’яўляецца кніга «Дыялогі» св. Рыгора Вялікага, папы Рымскага.
Аныткіўці
Аныткіўці (Они́тківці) — вёска ў Тыўрыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Венскі ўніверсітэт
Венскі ўніверсітэт (Universität Wien, ) — дзяржаўны ўніверсітэт, размешчаны ў Вене, Аўстрыя. Заснаваны ў 1365, Венскі ўніверсітэт з'яўляецца адным з найстарэйшых універсітэтаў Еўропы. Ва ўніверсітэце вучыцца каля 63 000 студэнтаў, што робіць яго найбуйнейшым па колькасці студэнтаў у нямецкамоўнай прасторы. Ва ўніверсітэце прадстаўлены на выбар навучэнцаў больш за 130 курсаў.
З 331 універсітэтам-партнёрам Венскі ўніверсітэт падтрымлівае праграму па абмене студэнтамі (ERASMUS/SOKRATES). Студэнты з 130 краін наведваюць больш за 10000 прапанаваных лекцый ва ўніверсітэце.
Загорыўка (Манэвыцкі раён)
Загорыўка (Заго́рівка) — вёска ў Манэвыцкім раёне Валынскай вобласці Украіны.
З беларускага жыцця
«З беларускага жыцця» — беларускі часопіс у Зальцбургу, Аўстрыя. Выходзіў з 1946 года ў Канадзе. Выйшла 37 нумароў. Ад №11 — тыднёвік. Апошні нумар пазначаны 19 студзеня 1947 года.
Рэдактары Алесь Грыцук, Алесь Салавей і Уладзімір Дудзіцкі.
Грынявічы
Назву Грыняві́чы маюць:
Наміг Гуліеў
Наміг Гуліеў (Namiq Quliyev,, Бейлаган) — азербайджанскі шахматыст, гросмайстар (2005).
У складзе зборнай Азербайджана ўдзельнік 2-х Алімпіяд (1994, 2006).
Замосця (Манэвыцкі раён)
Замосця (Замо́стя) — вёска ў Манэвыцкім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Борскіў
Борскіў (Бо́рсків) — вёска ў Тыўрыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Свята-Параскева-Пятніцкая царква (Садовы)
Гісторыя
Знаходзіцца ў цэнтры пасёлка Садовы. Пабудавана ў 1788 г. з дрэва як уніяцкая. У 1863 адноўлена і пераведзена ў праваслаўе.
ФК Фалько Чаркасы
«Фалько» — беларускі аматарскі футбольны клуб з аграгарадка Чаркасы Дзяржынскага раёна. У цяперашні час выступае ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі.
Полацкі павет
По́лацкі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў 1777—1924 гадах у складзе Полацкай, Беларускай, Віцебскай губерняў, потым у БССР. Другі па плошчы (пасля Люцынскага) павет Віцебскай губерні. Цэнтр — г. Полацк.
ФК Фалько Чаркасы
Гісторыя
У 2021 годзе клуб заявіўся ў Другую лігу чэмпіянату Беларусі, а таксама прыняў удзел у розыгрышы Кубка Беларусі.
Полацкі павет
Гісторыя
Утвораны 22 сакавіка 1777 г. ў складзе Полацкай губерні. З 12 снежня 1796 г. знаходзіўся ў Беларускай губерні, з 27 лютага 1802 г. — ў Віцебскай губерні.