cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Казімеж Айдукевіч
Навуковая дзейнасць
Прадстаўнік львоўска-варшаўскай школы, якая ставіла задачу лагічнага абгрунтавання і ўмацавання рацыяналізму ў процівагу ірацыяналізму. Паводле філасофскіх поглядаў быў блізкі да ідэй лагічнага пазітывізму. Распрацаваў логіка-семантычную канцэпцыю значэння як спосабу ўжывання тэрміна ў пэўнай канцэптуальнай сістэме тэорыі лагічнага вываду,, азначэння, лагічнай семантыкі і сінтаксісу.
Парламенцкія выбары ў Германіі (2005)
Перадгісторыя
Пасля пройгрышу кіруючай партыі СДПГ на рэгіянальных выбарах у ключавой зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія у маі 2005 федэральны канцлер Герхард Шродэр (СДПГ) абвясціў, што больш не ўпэўнены ў існуючай падтрымцы народа ў пачатых ім сацыяльных рэформах. Па просьбе самога канцлера бундэстаг вынес яму вотум недаверу для таго, каб правесці датэрміновыя выбары. Такім чынам канцлер спадзяваўся заручыцца новай легітымацыяй для працягу свайго курсу абнаўлення краіны. Выбары былі намечаны на 18 верасня 2005 года, на год раней, чым гэта чакалася ў адпаведнасці з рэгулярным цыклам.
Выбарчая кампанія
Партыя ХДС/ ХСС, галоўныя апаненты кіруючай «чырвона-зялёнай» кааліцыі, вылучыла ў якасці кандыдата ў федэральныя канцлеры старшыню ХДС Ангелу Меркель. Жаданым партнёрам па фарміраванні ўрада ў выпадку перамогі яна назвала партыю ліберал-дэмакратаў СвДП. Асноўнай крытыкай ХДС у адрас Шродэра была высокі ўзровень беспрацоўя ў краіне і нізкія тэмпы росту эканомікі. Пераадолець гэтыя праблемы Меркель мела намер за кошт павышэння падатку на дабаўленую вартасць, увядзення плоскага падаходнага падатку і ўразання правоў працуючых.
Адначасова за лета ў краіне з’явілася новая палітычная сіла, Левая партыя (Die Linkspartei.PDS). Яна сфармавалася з членаў былой сацыялістычнай партыі ГДР і адкалоўшагася ад СДПГ левага крыла на чале з былым старшынёй Оскарам Лафантэнам, нязгодным з цэнтрысцкай Палітыкай Шродэра.
Запланаваны кошт перадвыбарчай кампаніі СДПГ склаў дваццаць пяць мільёнаў еўра. За тры тыдні да выбараў гэтая сума вырасла на 10 %. Па выдатках у сувязі з выбарамі сацыял-дэмакраты выразна апынуліся наперадзе Саюза Ангелы Меркель, не кажучы ўжо пра малыя партыі, здольных выкласці ад 3,5 да 4,5 мільёнаў еўра.
Вынікі галасавання
10 кастрычніка прадстаўнікі ХДС/ХСС і СДПГ абвясцілі аб паспяховым завяршэнні перамоў аб фарміраванні «вялікай кааліцыі». 22 лістапада Ангела Меркель была абрана канцлерам Германіі 397 галасамі членаў бундэстага.
Прохарыў (Чарнігаўскі раён)
Прохараў ці Прохарыў (Про́хорів) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дніпроўскага сельсавета.
Ухвала
Ухва́ла (, Ухвала) — аграгарадок у Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ухвальскага сельсавета.
Алесь Суша (мастак)
Алесь Сямёнавіч Суша (, в. Дамавіцк, Чэрвеньскі раён, Мінская вобласць) — беларускі мастак-пейзажыст. Лаўрэат прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «За духоўнае адраджэнне» (2011).
Біяграфія
Нарадзіўся малодшым з шасці дзяцей у сям’і. Алесю давалася свабода дзеянняў і выбару. Безумоўна, гэта мела адбітак і на творчых праявах, у тым ліку на ўроках. Настаўнік па маляванні ў школе заўважыў талент у хлопчыку і прынёс да хаты бацькоў газетную абвестку пра набор дзяцей у мастацкую школу. Пасля ўгавораў старэйшымі сёстрамі, бацька згадзіўся. Алесь Суша паспяхова здаў іспыты і пагрузіўся ў мастацтва. Пяцікласнікам ён стаў навучэнцам Рэспубліканскай школы-інтэрната па музыцы і выяўленчым мастацтве імя І. В. Ахрэмчыка.
Цікава, што вялікае прызнанне ад землякоў было атрымана для Сушы, які ладзіў ужо ўласныя выставы, толькі пасля першых паказаў па тэлебачанні. З тых часоў на кожны прыезд у родную вёску з розных бакоў чулася: «О, Мастак! Мы яго бачылі!».
Пераехаўшы ў Мінск, Алесь аказаўся разлучаны з бацькамі і шмат сумаваў па маці. З цягам часу прыйшлося прызвычаіцца да новага жыцця, але туга па матулі ў першыя гады навучання засталася ў душы. І сёння жаночыя вобразы, якіх так шмат у творчасці мастака, у асноўным спісаныя або натхнёныя маці. Яна ўвасобіла ў сабе тую пяшчоту і самаахвярнасць, празрыстасць і недасяжнасць, якія так запалі ў душу малому. Менавіта таму жаночыя вобразы займаюць вялізарнае месца ў творчасці Алеся Сушы. Менавіта з жаночага вобраза пачаўся ўжо сур’ёзны самастойны шлях мастака: дыпломная праца «Жанчынам вайны прысвячаецца».
У інтэрнаце ж гартаваўся і характар. Далёка ад родных творца займаўся мастацтвам, прыглядаўся да настаўнікаў і вучыўся ад іх разнастайнасці. Яны адыгралі вялізную ролю ў далейшым творчым і не толькі жыцці Алеся Сушы. У па-за навучальныя часы навучэнцы інтэрната з захапленнем слухалі пра неймаверныя падзеі гістарычных часоў, якія не ўваходзілі ў афіцыйную праграму. Так быў закладзены моцны і грунтоўны падмурак любві да Беларусі. Гэтай жа любоўю і павагай прасякнута і ўжо сталая творчасць Алеся Сушы.
У інтэрнаце пачаліся першыя спробы пошуку свайго стылю, пошукаў формы ўвасаблення мастацтва. Прадоўжыліся яны і далей: у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце на адным з самых прэстыжных аддзяленняў — манументальным, пад кіраўніцтвам Г. Х. Вашчанкі. Пры конкурсе 7 чалавек на месца пасля папярэдняга адбору, залічалі толькі лепшых з лепшых, сярод якіх быў і Алесь Суша. Назіраючы за стылем і манерай сваіх настаўнікаў, пераймаючы самае каштоўнае, мастак здолеў захаваць сваё асабістае бачанне праз выкрышталізоўванне тэхнікі. Пры гэтым, па ўласным прызнанні, Алесь адзначае, што мастацтва заўжды павінна стаяць па-над тэхнікай. Бо калі тэхніка прэвалюе над мастацтвам, то нязменна становішся яе рабом.
Пасля службы ў войску і працы ў Берасці, пошук мастацкага шляху працягнуўся. Алесь Суша на тры гады стаў вучнем М. А. Савіцкага.
Рэфлексуючы пазней, мастак адзначыў, што пры навучанні, асабліва ў такіх выбітных майстроў, існуе вялікая праблема спакусы паўтора за творцам. Гэта можа станоўча скласціся ў моманце навучання, аднак прыпыняе ўласнае развіццё і далёка не ўсе вучні здольныя вярнуцца да пошуку і адстаяць сваё бачанне.
Алесю Сушу ўдалося. Ён сам кажа, што ў мастака павінен быць унутраны стрыжань. Менавіта гэтая ўпартасць і прага бясконцага пошуку дазволілі трымацца свайго кірунку і ў часы працы без майстэрні, і ў акалічнасцях, здавалася, бясконцай «ленініаны». Пасля завяршэння перыяду бясконцых і аднатыпных заказаў савецкіх часоў, настаў час раскрыцца таленту без абмежаванняў. З 1991 ён становіцца членам Беларускага саюзу мастакоў. Уся творчасць Алеся Сушы з гэтага часу, нястрыманая ніякімі акалічнасцямі — гэта подых свежага, новага, асабістага.
Алесь Суша кажа, што добрую работу можна напісаць толькі тады, калі сюжэт ляжыць на душы. І яго працы кажуць самі за сябе, кожная з іх прайшла праз сіта ўнутранай праўды. Увесь творчы шлях мастака прасякнуты бясконцым пошукам формаў увасаблення ўнутранага светапогляду і яго асэнсавання. Пры разнастайнасці сюжэтаў, можна выдзеліць асноўныя тэмы, якія так чулліва перададзены: жаночыя вобразы, родныя краявіды, сюжэты з гісторыі Беларусі і яе сучаснасці.
Творы Алеся Сушы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, фондах беларускага саюзу мастакоў, Гомельскім палацы Румянцавых і Паскевічаў, асабістых калекцыях у Беларусі і ў многіх іншых краінах свету.
Старык (Чарнігаўскі раён)
Старык (Стари́к) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дніпроўскага сельсавета.
Брацкая магіла (Дуброва, Светлагорскі раён)
Брацкая магіла — вайсковае пахаванне ў в. Дуброва, Светлагорскі раён.
Апісанне
Вёска Дуброва была акупіравана да 24 ліпеня 1941 года 43-м нямецкім армейскім корпусам, які адсоўваў супраціўленне 232-й стралковай дывізіі. Але ўжо 25 ліпеня захопнікі перакінулі частку сваіх сіл на левы бераг Бярэзіны, дзе яны павінны былі супрацьстаяць 63-му стралковаму корпусу. Скарыстаўшы гэта, падраздзяленне 66-га стралковага корпуса выбіла фашыстаў з вёскі. Вядома, што ў канцы ліпеня нямецкія танкавыя і механізаваныя часці адцяснілі 43-ю і 47-ю кавалерыйскія дывізіі і нанеслі ўдар па 232-й стралковай дывізіі. Таму другі раз вёску акупіравалі ў кнцы ліпеня-пачатку жніўня 1941 года.
Вызвалена 27-28 лістапада 1943 года гвардзейцамі 38-й дывізіі. Аднак падчас нямецкага контрудару Дуброва зноў была акупіравана 21 снежня 1943 года. 31 студзеня 1944 года баі за вёску вяла 197-я Бранская Чырванасцяжная стралковая дывізія 48-й арміі, 1 лютага Дуброва была вызвалена.
Зараз у цэнтры вёскі, каля клуба, пахаваны 1779 воінаў, якія загінулі ў 1941—1944 гадах у баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў на тэрыторыі раёна. Сярод пахаваных — Героі Савецкага Саюза Мартын Панцеляймонавіч Цеплякоў, Сярго Гедэванавіч Чыгладзэ, Дзмітрый Рыгоравіч Рэдзькін. У 1958 годзе на брацкай магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна.
Нікуліна (Смаленскі раён)
Нікуліна (Никулино) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Смятанінскага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 25 км на захад ад Смаленска, за 1 км на поўдзень ад аўтадарогі, на беразе ракі Крапіўня. За 2 км на паўночны захад ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Кызылкесек (Тарбагатайскі раён)
Кызылкесек — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Кызылкесекскай сельскай акругі. Код КАТА — 635855100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2197 чалавек (1142 мужчыны і 1055 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1792 чалавекі (920 мужчын і 872 жанчыны).
Шмаіўка
Шмаеўка ці Шмаіўка (Шмаї́вка) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дніпроўскага сельсавета.
Чарнавосава
Чарнаво́сава (, Черноосово) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ухвальскага сельсавета.
Навасёлкі (Смятанінскае сельскае паселішча)
Навасёлкі (Новоселки) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Смятанінскага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 26 км на захад ад Смаленска, за 4 км на поўнач ад аўтадарогі. За 1 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя 416 км на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Эфект Штарка
Эфект Штарка, з’ява Штарка — з’ява расшчаплення і зруху ўзроўняў энергіі атамаў, малекул і крышталёў пад уздзеяннем знешняга электрычнага поля. Адкрыты ў 1913 годзе нямецкім фізікам І. Штаркам.
У атмасферах зорак эфект Штарка ўзнікае, напрыклад, пры праходжанні зараджаных часціц побач з паглынаючым або выпраменьваючым атамам. Вымярэнне пашырэння спектральных ліній, абумоўленага эфектам Штарка, дазваляе ацаніць канцэнтрацыю зараджаных часціц у атмасферах зорак.
Доўжык (Чарнігаўскі раён)
Доўжык (До́вжик) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Доўжыцкага сельсавета.
Уштабэ (Тарбагатайскі раён)
Уштабэ — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кызылкесекскай сельскай акругі. Код КАТА — 635855400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1032 чалавекі (524 мужчыны і 508 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 783 чалавекі (380 мужчын і 403 жанчыны).
Асавец (Крупскі раён)
Асаве́ц (, Осовец) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацюхоўскага сельсавета.
Рогашчы
Рогашчы (Ро́гощі) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Доўжыцкага сельсавета.
Брацкая магіла (Карані)
Брацкая магіла — вайсковае пахаванне ў в. Карані, Светлагорскі раён.
Апісанне
Акупіравана вёска ў жніўні 1941 года. Восенню 1941 года была сфарміравана падпольная група і партызанскі атрад «За Радзіму». Падпольную групу ў вёсках Карпавічы, Карані, Асташкавічы арганізаваў ваенфельчар П. П. Захаранка. У перыяд акупацыі падпольшчыкі і партызаны праводзілі влікую працу па вызваленню сваёй мясцовасці. Аднак вясной 1942 года падпольшчыкі былі вымушаны сыйсці ў лес і з’ядналіся з групай падпольшчыка П. А. Кашаварава, на базе якой 20 мая 1942 года быў арганізаваны Даманавіцкі партызанскі атрад.
24-25 лістапада 1943 года на тэрыторыю Светлагоршчыны ўступілі часці 27-га стралковага корпуса генерал-маёра М. П. Чаракманава 65-й арміі. У напрамку на Карані натупала 354-я стралковая дывізія, і 26 лістапада вёска Карані была вызвалена. Аднак хутка зноў захоплена і канчаткова вызвалена ў лютым 1944 г.
У брацкай магіле пахавана 572 чалавека, воінаў і партызан, якія загінулі на тэрыторыі раёна ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у 1943—1944 гадах. Сярод пахаваных — Героі Савецкага Саюза Кірыла Лявонціевіч Камынін і Аляксей Іванавіч Яршоў. У 1967 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна.
Табаіўка (Чарнігаўскі раён)
Табаеўка ці Табаіўка (Таба́ївка) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Доўжыцкага сельсавета.
КазМунайГаз
АТ НК «КазМунайГаз» (КМГ, «ҚазМұнайГаз» ҰК) — казахстанская нацыянальная нафтавая кампанія. Поўная назва — Акцыянернае таварыства «Нацыянальная кампанія КазМунайГаз». Штаб-кватэра — у Астане.
Гісторыя
Утворана ўказам прэзідэнта Казахстана ад 20 лютага 2002 года шляхам зліцця ЗАТ «ННК „Казахойл“» і ЗАТ «НК „Транспарт нафты і газу“».
У снежні 2011 года было падпісана пагадненне пра ўваходжанне кампаніі ў кансорцыум па распрацоўцы Карачаганакскага нафтагазавага радовішча. Мяркуецца, што пасля продажу 10 % за $3 млрд долі паміж цяперашнімі ўдзельнікамі кансорцыума размяркуюцца наступным чынам: у British Gas і ENI застанецца па 29,25 %, у Chevron — 18 % і ў «Лукойла» — 13,5 %.
Уласнікі і кіраўніцтва
90 % акцый кампаніі знаходзяцца ў кіраванні АТ «Казахстанскі холдынг па кіраванні дзяржаўнымі актывамі „Самрук-Казына“». 10% акцый КМГ прыналежаць Нацыянальнаму банку Рэспублікі Казахстан.
Здарэнні
З чэрвеня 2011 года ў Жанаазене праходзіла страйк працоўных з радовішчаў паблізу Жана азена («Узеньмунайгаз») і Актау («Каражанбасмунай», таксама даччыная кампанія «КазМунайГаза»). Працоўныя патрабавалі прывядзення заработнай платы ў адпаведнасць з міжнароднымі стандартамі, паляпшэнняў умоў працы, арганізацыі незалежнага прафзвяза. У выніку страйку некалькі сотняў працоўных былі звольнены, арыштаваны і асуджаны юрыст прафсаюза Наталля Сакалова, лідары прафсаюза Акжанат Амінаў і Куаныш Сісенбаеў і больш 30 актывістаў прафсаюза. З-за пратэстаў Узеньмунайгаз не змог выканаць гадавы план па здабычы нафты.
16 снежня 2011 года, у дзень 20-годдзя незалежнасці Казахстана, працоўныя выйшлі на загадзя абвешчаны мітынг на цэнтральнай плошчы Жанаазена, дзе гарадскія ўлады збіраліся правесці святочную імпрэзу. Надалей тут і ў іншых месцах горада адбыліся масавыя хваляванні, сілавыя структуры адкрывалі агонь. У выніку хваляванняў былі спалены будынкі гарадскога акімата, офіс «Узеньмунайгаза», гасцініца, некалькі будынкаў захоплены пратэстоўцамі. У горад уведзена марская пяхота і бранятэхніка, уведзена надзвычайнае становішча.
Унучкы (Чарнігаўскі раён)
Унучкі ці Унучкы (У́нучки) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Доўжыцкага сельсавета.
Марозава (Смаленскі раён)
Марозава (Морозово) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Стабенскага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 13 км на поўнач ад Смаленска, за 9 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Альшанка. За 18 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Смаленск на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Белае (Крупскі раён)
Бе́лае (, Белое) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацюхоўскага сельсавета.
Шэтбагас
Шэтбагас — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кызылкесекскай сельскай акругі. Код КАТА — 635855500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 96 чалавек (52 мужчыны і 44 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 135 чалавек (84 мужчыны і 51 жанчына).
Кыінка
Кіенка ці Кыінка (Киї́нка) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Кыінскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (910001—911000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (910001—911000)
Пячора Шульган-Таш
Шульга́н-Таш, Ка́пава пячора — карставая пячора ў Бурзянскім раёне, Башкартастан, Расія. Знаходзіцца ў запаведніку "Шульган-Таш", на правым беразе р. Белай, за 200 км на паўднёвы ўсход ад Уфы. Шырока вядомая дзякуючы знойдзенаму ў ёй палеалітычныму жывапісу, узрост якога ацэнваецца ў 16 тысяч гадоў.
Брацкая магіла (Коўчыцы 2)
Брацкая магіла — вайсковае пахаванне ў в. Коўчыцы 2, Светлагорскі раён.
Апісанне
На паўночна-заходняй ускраіне вёскі пахаваны 12 воінаў 37-й гвардзейскай стралковай дывізіі і партызан атрада імя А. Я. Пархоменкі, якія загінулі ў снежні 1943 года ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў.
У час баявых дзеянняў у лістападзе 1943 года войскі 65-й арміі (камандуючы генерал-лейтэнант П. І. Батаў) Беларускага фронту ўстанавілі цесную сувязь з партызанамі. 8 снежня ў штабе 37-й гвардзейскай дывізіі ў в. Мікалаеўка Парыцкага раёна адбылася нарада прадстаўнікоў партызанскіх злучэнняў і штаба 65-й арміі. Былі вызначаны сумесныя дзеянні супраць ворага. Перад партызанскімі брыгадамі 37-й імя А. Я. Пархоменкі (камандзір А. В. Львоў, камісар М. Б. Храпко) і 1-й Бабруйскай (камандзір В. І. Лівенцаў, камісар Дз. А. Ляпёшкін) была пастаўлена задача знішчыць варожыя гарнізоны ў вёсках Коўчыцы-1, Малімоны, Тураўка, перарэзаць дарогі Дражня-Парычы, Коўчыцы-2-Парычы і не дапусціць адыходу гітлераўцаў. Партызаны сумесна з часцямі 65-й арміі выканалі пастаўленую задачу.
У 1967 года на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна з аўтаматам і каскай у руках.
Уіліс Юджын Лэмб
Уіліс Юджын Лэмб (Willis Eugene Lamb;, Лос-Анджэлес, ЗША — , , ЗША) — амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1955). Палова прэміі "за адкрыцці, звязаныя з тонкай структурай спектру вадароду ".
Дасягненні
Лэмб займаўся ўзаемадзеяннем нейтронаў з матэрыяй, тэорыяй поля атамнага ядра, тэорыяй бэта-распаду, касмічным выпраменьваннем, нараджэннем пар часціца-антычасціца, з'явай парадкавання, квадрупальнымі эфектамі ў малекулах, дыямагнітнымі папраўкамі ў эксперыментах па ядзерным рэзанансе. Акрамя таго ён удзельнічаў у распрацоўцы і пабудове тэорыі магнетрона, тэорыяй мікрахвалевай спектраскапіі, вывучэнні тонкай структуры вадароду, дэйтэрыя і гелія, а таксама зрушэннем узроўняў энергіі за кошт электрадынамічных эфектаў. Імем Лэмба названы Лэмбаўскі зрух. У 1955 годзе Лэмб атрымаў палову Нобелеўскай прэміі па фізіцы «за адкрыцці, звязаныя з тонкай структурай спектру вадароду». Другую палову прэмію атрымаў Палікарп Куш «за дакладнае вызначэнне магнітнага моманту электрона». Памёр 15 мая 2008 года ў горадзе Тусан, ЗША.
Манырак
Манырак — аул у Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Маныракскай сельскай акругі. Код КАТА — 635857100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1848 чалавек (953 мужчыны і 895 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 1338 чалавек (701 мужчына і 637 жанчын).
Запруддзе (Крупскі раён)
Запру́ддзе (, Запрудье) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацюхоўскага сельсавета.
Бэтмэн
Бэтмэн (Batman) — выдуманы супергерой, персанаж коміксаў выдавецтва DC Comics, а таксама шэрагу фільмаў і відэагульняў. Бэтмэн быў створаны мастаком Бобам Кейнам і пісьменнікам Білам Фінгерам і ўпершыню з’явіўся ў коміксе Detective Comics #27 (май 1939). Спачатку персанаж называўся «Бэт-мэн» (Bat-man). Бэтмэна таксама часта называюць такімі эпітэтамі, як «Цёмны рыцар» і «Найвялікшы дэтэктыў у свеце».
За маскай чорнага мсціўца хаваецца Брус Уэйн: мільянер, плэйбой і філантроп. Пасля таго, як у яго на вачах забілі яго бацькоў, ён заняўся трэніроўкай свайго цела і духу, стварыў касцюм і заняўся барацьбой са злачыннасцю. У адрозненне ад многіх супергерояў ён не валодае ніякай звышчалавечай сілай або здольнасцямі: ён абапіраецца толькі на свой розум, смеласць, тэхніку і фізічную сілу. Бэтмэн уваходзіць у склад Лігі Справядлівасці. Яго сябры: Робін, Бэтгёрл, Альфрэд Пеніўорт, Джэймс Гордан і Жанчына-котка. Сярод яго ворагаў — Пінгвін, Загаднік, Двухаблічны, Містэр Фрыз, Пудзіла, Атрутны Плюшч, Бэйн, Харлі Куін, Рас Аль Гул і Джокер.
Нароўні з Супермэнам, Бэтмэн з’яўляецца адным з самых папулярных і вядомых герояў коміксаў.
Біяграфія
Брус Уэйн — сын доктара Томаса Уэйна і яго жонкі Марты. Шчаслівае дзяцінства Бруса скончылася, калі на яго вачах вулічны рабаўнік застрэліў яго бацькоў. Брус вельмі цяжка перанёс іх гібель, ён пакляўся, што зробіць усё магчымае для таго, каб больш ніхто не перажыў падобны жах. Самай вялікай марай яго жыцця было адпомсціць усяму крымінальнаму свету.
Аднак падчас першай начной вылазкі ён пацярпеў няўдачу. Нягледзячы на ўсе гады трэніровак, Брус не толькі не змог спужаць злачынцаў, але яго нават падстрэлілі прыехаўшыя паліцыянты. Спрабуючы асэнсаваць прычыны паразы, Брус зачыніўся ў сябе ў кабінеце, але яго сумныя разважанні перапыніў кажан, які ўварваўся ў акно кабінета. І тут Бруса асвяціла. Чырвоныя вочы жывёліны гарэлі агнём лютасці, увесь выгляд кажана быў падобны на паляўнічага. Брус Уэйн зразумеў, што павінен стаць злым спараджэннем ночы, паляўнічым лютасці, драпежнікам, здабыча якога — злачынцы. «Я буду кажаном» — заявіў ён.
Выкарыстоўваючы прыбытак сваёй кампаніі, Брус стварыў пад сваім маёнткам бэт-пячору, вынайшаў мноства прылад, здольных палегчыць барацьбу са злачыннасцю. Пад маскай грознага кажана Брус пачаў эфектыўна змагацца, як з арганізаванай злачыннасцю, так і з псіхапатамі ўсіх масцей. Нягледзячы на тое, што шмат уплывовых людзей Готэма не давяралі Бэтмэну, а некаторыя адкрыта лічылі яго злачынцам, рыцару цемры ўдалося наладзіць сувязі з паліцыяй горада, у прыватнасці з камісарам Джэймсам Горданам (Бэтмэн выратаваў ад карумпаваных паліцэйскіх яго сына), які нават дамогся ад мэра дазволу паставіць на даху паліцэйскага аддзялення бэт-сігнал (велізарны пражэктар з сімвалам кажана).
Муханіна
Муханіна (Муханино) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Талашкінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 30 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 14 км на поўдзень ад Смаленска, за 9 км на захад ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Мошны. За 15 км на паўночны ўсход ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя на лініі Смаленск — Рослаўль.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Брацкая магіла (Мармавічы)
Брацкая магіла — вайсковае пахаванне ў в. Мармавічы, Светлагорскі раён.
Апісанне
Вёска Мармавічы была акупіравана ў канцы ліпеня 1941 года. Вызвлена 26 лістапада 1943 года 38-й гв. дывізіяйі 65-й арміі. Аднак у ходзе нямецкага конртудару абяскроўленыя часці 60-й стралковай дывізіі былі адкінуты назад і Мармавічы былі зноў акупіраваны 23 снежня 1943 года. 23 снежня каля вёскі змагаліся і зенітныя разлікі 2-й гвардзейскай зенітна-артылерыйскай дывізіі. У ноч на 1 студзеня 1944 года 1-ы гвардзейскі Данскі танкавы корпус сіламі самаходных артылерыйскіх установак, а таксама прыданых артылерыі мінамётаў і рэактыўных установак зрабіў агнявы налёт на нямецкія часці і падраздзяленні, якія дыслацыраваліся ў раёне вёсак Мармавічы і Залле]. Фашысты панеслі значныя страты. Канчаткова вёска Мармавічы вызвалена 22 студзеня 1944 года войскамі 44-й гвардзейскай стралковай дывізіі 65-й арміі.
Брацкае пахаванне знаходзіцца на паўночнай ускраіне вёскі. Усяго пахавана 907 воінаў і партызан, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у 1943—1944 гадах. У 1967 годзе на магіле ўсталяваны абеліск.
Тусан
Тусан (Tucson /ˈtuːsɒn/) — буйны горад у штаце Арызона, ЗША і адміністрацыйны цэнтр акругі Піма. Насельніцтва непасрэдна горада - 541.811 жыхара (2008), другі па велічыні горад штата Арызона пасля Фінікса.
Геаграфія
Горад размешчаны на поўдні штата Арызона (на паўднёвым захадзе ЗША), у буйным аазісе ў даліне ракі Санта-Крус на паўпустынным плато. Размяшчаецца за 188 км (118 міль) на паўднёвы ўсход ад Фінікса. Адчувае дэфіцыт водных рэсурсаў.
Эканоміка
Горад з'яўляецца цэнтрам па вытворчасці кіруемых ракет, зборцы самалётаў, радыёэлектронікі. Добра развіта вытворчасць аптычных прыбораў і оптаэлектронікі; часам Тусан называюць нават «Далінай оптыкі» (па аналогіі з Крамянёвай далінай). У навакольных гарах вядзецца здабыча меднай руды, а ў самім горадзе - выплаўка медзі. Таксама ў горадзе размешчаны ўніверсітэт Арызоны. Таксама Тусан - гэта транспартны вузел Цэнтральнага раёна ірагацыйнага земляробства, пашавай жывёлагадоўлі (авечкі, козы, каровы) і горназдабыўной прамысловасці (здабываюцца медзь, поліметалы, уранавая руда).
Варона (значэнні)
Варона
Нікіціна (Смаленскі раён)
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 21 км на поўдзень ад Смаленска, за 14 км на захад ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Упакой. За 21 км на паўночны ўсход ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя на лініі Смаленск — Рослаўль.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
У вёсцы нарадзіўся Герой Савецкага Саюза Цімафей Кавалёў.
Шэлюта
Шэлюта — прозвішча.
Кысэліўка (Чарнігаўскі раён)
Кісялё́ўка ці Кысэліўка (Киселі́вка) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Кысэліўскага сельсавета.
Парасонік
Парасонік
Даніэль Альбрыхскі
Даніэль Мáрцэль Альбры́хскі (Daniel Marcel Olbrychski;, , Польшча) — польскі тэатра і кіно. Лаўрэат Нацыянальнай прэміі імя З. Цыбульскага.
Ігрышча
Ігры́шча (, Игрище) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацюхоўскага сельсавета.
Даніэль Альбрыхскі
Вучыўся ў Вышэйшай тэатральнай школе ў Варшаве. З 1963 года ў кіно.
Даўлетбай (Тарбагатайскі раён)
Даўлетбай — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Маныракскай сельскай акругі. Код КАТА — 635857400.
Даніэль Альбрыхскі
Творчасць
Акцёр шырокага псіхалагічнага дыяпазону, майстар дынамічнага малюнка ролі. Зняўся ў фільмах А. Вайды («Попел», «Усё на продаж»), Е. Гофмана («Пан Валадыёўскі», «Патоп»), К. Занусі («Сямейнае жыццё», «Структура крышталю»), Ф. Шлёндарфа («Бляшаны барабан», ФРГ), здымаўся ў Венгрыі і Італіі. У 1969—1977 гг. у Тэатры нарадовым: Гамлет (аднайменная п’еса У. Шэкспіра) і інш.
Даўлетбай (Тарбагатайскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 650 чалавек (333 мужчыны і 317 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 459 чалавек (245 мужчын і 214 жанчын).
Mycena epipterygia
Mycena epipterygia — від грыбоў роду. Сучасная бінамінальная назва дадзена ў 1821 годзе.
Апісанне
Далікатны бледна-карычневы грыб са званочкападобнай слізкай бароздавай па краі шапачкай 1-2 см і стройнай слізкай жаўтлявай ножкай 10 см. Пласціны жаўтлявыя. Споры белыя.
Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
Расце пад іглічнымі дрэвамі. Падобны на.
Практычнае выкарыстанне
Не ядомы.
Кабылка
Кабылка
Лоева
Лоева (Лоево) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Хохлаўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 13 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 18 км на паўднёвы захад ад Смаленска, за 13 км на поўдзень ад аўтадарогі Арол — Віцебск. За 14 км на поўнач ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Гняздова на лініі Смаленск — Віцебск. Праз Лоева працякае рака Уфінья (левы прыток Дняпра), якая пачынаецца паблізу вёскі.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Смажанне
Смажанне — кулінарны працэс тэрмічнай апрацоўкі прадукту з тлушчам, або без яго, на нагрэтай паверхні (напрыклад, патэльні), або ў тлушчы (напрыклад, у фрыцюрніцы), або на адкрытым агні пры тэмпературы, якая забяспечвае ўтварэнне спецыфічнай скарынкі праз рэакцыю арганічных рэчываў у прадукце (рэакцыя Маяра). Традыцыйна смажаннем называюць толькі тыя метады гатавання, калі цяпло перадаецца блізкім агнём.
Супермэн
Супермэн (Superman) — выдуманы супергерой, персанаж коміксаў выдавецтва DC Comics і культавы амерыканскі герой. Супермэн быў створаны мастаком Джо Шустэрам і пісьменнікам Джэры Сінгелам і ўпершыню з’явіўся ў коміксе Action Comics у 1938 годзе.
Супермэн нарадзіўся на планеце Крыптон і атрымаў імя Кал-Эл. Калі ён быў дзіцём, бацькі адправілі яго на Зямлю на маленькім касмічным караблі за некалькі імгненняў да таго, як Крыптон быў знішчаны ў выніку прыроднага катаклізму. Яго карабель прызямліўся недалёка ад выдуманага гарадка Смолвіль. Ён быў знойдзены і ўсыноўлены фермерамі Джонатанам і Мартай Кент, якія назвалі яго Кларкам Кентам. Кларк развіў розныя звышчалавечыя здольнасці, такія як неверагодная сіла і непранікальная скура. Яго прыёмныя бацькі параілі яму выкарыстоўваць свае здольнасці на карысць чалавецтва, і ён вырашыў змагацца са злачыннасцю. Каб абараніць сваё асабістае жыццё, ён пераапранаецца ў стракаты касцюм і выкарыстоўвае псеўданім «Супермэн», калі змагаецца са злачыннасцю. Персанаж, як правіла, носіць сіні касцюм, чырвоны плашч і чырвона-жоўты сімвал «S» на грудзях. Кларк жыве ў выдуманым амерыканскім горадзе Метропаліс, дзе ён працуе журналістам у Daily Planet.
Супермэн — гэта архетып супергероя: ён носіць дзіўны касцюм, выкарыстоўвае кодавае імя і змагаецца са злом з дапамогай экстраардынарных здольнасцей. Хоць ёсць больш раннія персанажы, якія, магчыма, адпавядаюць гэтаму вызначэнню, менавіта Супермэн папулярызаваў жанр супергерояў і ўсталяваў яго ўмоўнасці. Ён быў самым прадаваным супергероем у амерыканскіх коміксах да 1980-х гадоў.
Мультфільмы
Мультсерыялы:
Мультфільмы:
Бэрэзанка (Чарнігаўскі раён)
Бэрэзанка (Береза́нка) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Кысэліўскага сельсавета.
У ХІХ стагоддзі сяло Бэрэзанка было ў складзе Седнеўскай воласці Чарнігаўскага павета Чарнігаўскай губерні.
Казубец
Казубе́ц (, Козубец) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацюхоўскага сельсавета.
Мадарскі коннік
Мадарскі коннік (Мадарски конник) — археалагічны помнік, рэльефная выява конніка, высечаная на стромкай скале на вышыні 23 м. Размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы Балгарыі, каля вёскі Мадара. Унесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў 1979 годзе.
Помнік
Помнік датаваны прыблізна 710 годам н. э. і быў створаны падчас кіравання булгарскага хана Тэрвела. Па адной з версій, на скале малюнак самога хана. Паводле іншай тэорыі, наскальны рэльеф створаны старажытнымі фракійцамі і адлюстроўвае фракійскага бога. Па трэцяй тэорыі на скале высечана выява Святавіта (славянскага бога) прыкладна ў канцы 6 стагоддзя н. э.
Надпісы
Вакол выявы конніка на скале высечаны 3 надпісы на візантыйскай мове, якія змяшчаюць важную інфармацыю аб гэтым перыядзе ў гісторыі Балгарыі. Прафесар Весяліна Бешаўліеў у сваёй кнізе «Протабалгары» паказвае, што самы стары з надпісаў - праца Тэрвела, пад кіраўніцтвам хана быў створаны і сам помнік. Аўтарства астатніх надпісаў прыпісваюць ханам Круму (796-814) і Амуртагу (814-831).
Брусыліў (Чарнігаўскі раён)
Брусілаў  ці Брусыліў (Бруси́лів) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Кысэліўскага сельсавета.
У ХІХ стагоддзі сяло Брусыліў было ў складзе Седнеўскай воласці Чарнігаўскага павета Чарнігаўскай губерні.
Павел Міхайлавіч Шпілеўскі
Павел Міхайлавіч Шпіле́ўскі (, в. Шыпілавічы, Бабруйскі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя —, Санкт-Пецярбург; псеўданімы: Драўлянскі, Знаёмы чалавек, Барон Ікс ) — беларускі этнограф, фалькларыст, тэатральны крытык, публіцыст, пісьменнік і перакладчык. Кандыдат багаслоўя (1847).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і праваслаўнага святара. Бацька — Міхаіл Шпілеўскі — служыў у Шыпілавіцкай царкве ад 1819 года, куды быў накіраваны з Рэчыцы. У шлюбе з Еўдакіяй Васілеўнай ён меў сямёра дзяцей, Павел быў трэцім. У «Падарожжах па Палессі і Беларускім краі» этнограф згадвае мясцовую сялянку Агату Касьмінаву, ад якой у дзяцінстве пачуў шмат казак, песень і аповядаў.
У 1837—1843 гадах вучыўся ў Мінскай духоўнай семінарыі, потым з 1843 па 1847 гады — у Пецярбургскай духоўнай акадэміі. Па сканчэнні акадэміі атрымаў ступень кандыдата багаслоўя і быў прызначаны святаром царквы ў мястэчку Лошніцы. Неўзабаве Шпілеўскага перавялі ў Варшаўскае павятовае духоўнае вучылішча на пасаду выкладчыка славеснасці. Праз пяць гадоў пераехаў у Санкт-Пецярбург. Са снежня 1853 года працаваў пакаёвым наглядчыкам у, а з красавіка 1855 года — настаўнікам у школе пры экспедыцыі падрыхтоўкі дзяржаўных папер.
Адпрацаваўшы каля года ў школе, звольніўся і прысвяціў сябе літаратуры і этнаграфіі. Смерць П. М. Шпілеўскага прайшла амаль незаўважанай. Толькі праз пэўны час у пецярбургскім «Месяцаслове на 1863 год» з’явіўся кароткі некралог без подпісу, дзе паведамлялася, што ён памёр у Санкт-Пецярбургу 29 кастрычніка 1861 года. Вядома, што ў 1862 годзе бацька Шпілеўскага, які быў на той час святаром у Дукоры, распачынаў справу ў Пецярбургскім цывільным надворным судзе аб адшуканні маёмасці, што засталася пасля смерці сына. Аднак, маёмасць не была знойдзена, як і багаты архіў, дзе знаходзілася шмат матэрыялаў.
Літаратурная дзейнасць
Літаратурную дзейнасць пачаў у 1846 годзе. Супрацоўнічаў з пецярбургскімі перыядычнымі выданнямі «Музыкальный и театральный вестник», «Иллюстрация», «Русский мир», «Сын отечества», «Искусство». Вывучаў гісторыю, побыт, вусную народную творчасць і мову беларусаў. Апублікаваў артыкулы «Беларускія народныя паданні» (1846—1852), «Апісанне пасольства Льва Сапегі ў Маскве ў 1600 г.» (1850), «Народныя прыказкі з тлумачэннем паходжання і значэння іх» (1852), «Даследаванне пра ваўкалакаў: На падставе беларускіх павер’яў» (1853), «Вясельныя абрады ў засцянкоўцаў (акалічан) Віцебскай губерні» (1854), «Мазыршчына: (З падарожжа па заходнярускім краі)» (1859), «Паездка ў заходнія губерні» (1860).
Цыклы белетрызаваных нарысаў «Падарожжа па Палессі і беларускім краі» («Современник», 1853—1855) і «Беларусь у характарыстычных апісаннях і фантастычных яе казках» (1853—1856) прынеслі Паўлу Шпілеўскаму вядомасць як аднаму з першых даследчыкаў і папулярызатараў беларускай гісторыі, этнаграфіі і фальклору. У нарысах спалучаліся аўтарскія навуковыя разважанні і лірычныя адступленні, гістарычныя даведкі і апісанні беларускіх мясцінаў, фальклорныя запісы і этнаграфічныя замалёўкі. Так, у аснову драмы «Дажынкі» (1857), якая ўяўляе з сабе варыяцыю «Сялянкі» Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча, пакладзены беларускі этнаграфічны абрад. Некаторыя творы мелі аўтабіяграфічны характар.
Аўтар зборніка «Беларускія прыказкі» (1853), апавяданняў «Нарысы польскіх звычаяў» (1854), дзіцячай аповесці «Цыганё» (1855), серыі апавяданняў пад агульнай назвай «Заходнярускія нарысы» (1858—1859). Захаваўся рукапіс П. М. Шпілеўскага 1843 года са спробай стварэння слоўніка і граматыкі беларускай мовы. Даследаваў таксама гісторыю, мову і фальклор літоўцаў («Нарысы Жмудзі», 1855).
Творы Шпілеўскага, прысвечаныя Беларусі, сцвярджалі нацыянальную самабытнасць беларусаў, садзейнічалі фарміраванню нацыянальнай культуры і літаратуры.
Праблема верыфікацыі
А. Тапаркоў, Т. Іванова, Л. Лапцеў і Е. Леўкіеўская ў сваёй сумеснай кнізе «Рукописи, которых не было: Подделки в области славянского фольклора» сумняюцца ў дакладнасці звестак П. Шпілеўскага па беларускім фальклоры. Яны прыходзяць да высновы, што значная, калі не пераважная частка названых там 52-х духаў і багоў — па сутнасці выдуманыя аўтарам. Шпілеўскі знаходзіў боствы ў памылкова вытлумачаных прымаўках, песнях, формулах праклёну, атаясняў персанажаў беларускай дэманалогіі са славянскімі ці антычнымі багамі. Пачаўшы працу фалькларыста ў вельмі маладым узросце, ставіўся да фальклору хутчэй як аматар, а не навуковец, карыстаўся матэрыялам вольна, рабіў галаслоўныя сцвярджэнні.
Расійскія навукоўцы размеркавалі персанажаў П. Шпілеўскага на 3 групы: рэальныя, часткова рэальныя і цалкам выдуманыя. Атрымалася, што назвы калектыўнай працы ці каляндарных паняццяў (каляда, талака, шчадрэц, купала) ці назвы прыродных з’яў (жыж, зюзя, знічка) у Шпілеўскага ператвораны багоў. Штосьці было пазычана ад папярэднікаў у галіне міфатворчасці (Лада, Ляля, Чур-Бог), штосьці выдумана (Кумяльган, Бордзя, Любмел і, магчыма, Цёця і Жыцень).
Пры гэтым працы П. Шпілеўскага па беларускай міфалогіі дасюль выкарыстоўваюць пры складанні энцыклапедый, школьных падручнікаў, напісанні навуковых прац, беларускую міфалогію яго версіі выкладаюць школьнікам.
Прыбалатуха (значэнні)
Прыбалатуха
Мар’іна (Смаленскі раён)
Мар’іна (Марьино) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Хохлаўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 2 жыхары (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 12 км на паўднёвы захад ад Смаленска, за 6 км на поўдзень ад аўтадарогі Арол — Віцебск. За 7 км на поўнач ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Гнёздава на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Малая Дуброўка (Смаленскі раён)
Малая Дуброўка (Малая Дубровка) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Навасельскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 24 км на паўночны захад ад Смаленска, за 0,5 км на паўночны ўсход ад аўтадарогі Смаленск — Невель. За 16 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Купрына на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Жалгызтабе
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 134 чалавекі (63 мужчыны і 71 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 53 чалавекі (28 мужчын і 25 жанчын).
Смажаная бульба
Смажаная бульба — кавалачкі бульбы «саломкай» або «кружочкамі», абсмажаныя на патэльні ў адносна невялікай колькасці (на тонкім пласце) алею. У працэсе гатавання алей падліваюць па меры яго ўбірання бульбай. Часта смажыцца разам з тушаным мясам; пры гэтым колькасць алею можа змяншацца да нуля, у залежнасці ад колькасці тлушчу ў тушонцы. Смажаная бульба з'яўляецца папулярнай і вельмі распаўсюджанай стравай.
Кабылянка (Чарнігаўскі раён)
Кабылянка (Кобиля́нка) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Кысэліўскага сельсавета.
Паганка
Паганка
Малое Хацюхова
Мало́е Хацюхо́ва (, Малое Хотюхово) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацюхоўскага сельсавета.
Шацкі раён
Назву Шацкі раён маюць:
Каўпыта
Каўпыта (Ковпи́та) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Каўпыцкага сельсавета.
Рэвуніў Круг
Рэвунаў Круг ці Рэвуніў Круг (Ревунів Круг) — пасёлак у Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Каўпыцкага сельсавета.
Айшылік
Айшылік — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Айшылікскай сельскай акругі. Код КАТА — 635859100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2304 чалавекі (1208 мужчын і 1096 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 1441 чалавек (744 мужчыны і 697 жанчын).
Чалавек-павук
Біяграфія
Пітэр Паркер прадстаўлены вельмі разумным і здольным падлеткам, які жыве ў горадзе Нью-Ёрк. Ён увесь час спазняецца і яму не шанцуе, але ён разбіраецца ў хіміі і фізіцы. Яго не вельмі любяць іншыя падлеткі, не паважаюць і крыўдзяць. Пітэр жыў з цёткай і дзядзькам. Аднойчы Паркера ўкусіў радыёактыўны павук, і ў яго з’явіліся павуковыя здольнасці, сярод якіх уменне поўзаць па сценах, выпускаць павуцінне, уменне адчуваць небяспеку (павуковае чуццё), здольнасць бачыць у цемры і без акуляраў (да гэтага ён быў блізарукім), вялікая сіла, хуткасць, гнуткасць, цягавітасць і спрыт, да таго ж у яго цяпер хутка загойваліся раны. Аднойчы пасля заканчэння рэслінг-шоу, дзе ён выступаў, ён не спыніў злачынца, які затым забіў яго дзядзьку. Пасля гэтага Паркер вырашыў змагацца са злачыннасцю. Але ў той жа час яму даводзіцца зарабляць грошы. Ён вырашае фатаграфаваць сябе, як Чалавека-павука, і адносіць фатаграфіі да газеты «The Daily Bugle», дзе галоўным рэдактарам з’яўляецца Джона Джэймсан.
Чызбургер
Чызбургер — від гамбургера з абавязковым даданнем сыру. У дадатак да мяса чызбургер можа мець вялікую колькасць разнастайных прыпраў, напрыклад: кетчуп і маянэз. Чызбургер часта падаюць разам з бульбай фры, яечняй альбо салатамі. Дзякуючы даданню сыру змяшчае на 20% больш калорый, чым гамбургер.
Жыдынычы
Жыдынічы ці Жыдынычы (Жидиничі) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Каўпыцкага сельсавета.
Новыя Шчаўры
Но́выя Шчаўры́ (, Новые Щавры) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацюхоўскага сельсавета.
Шульгіўка (Чарнігаўскі раён)
Шульгаўка ці Шульгіўка (Шу́льгівка) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Каўпыцкага сельсавета.
Рыгіднасць
Рыгі́днасць (rigidus — цвёрды) — цвёрдасць, пругкасць, неэластычнасць.
У фізіялогіі — рэзкае павышэнне тонусу анатамічных структур і іх супраціўляльнасці дэфарміраванню.
У псіхалогіі вылучаюць кагнітыўную, матывацыйную і афектыўную рыгіднасці.
Гнаявоз (значэнні)
Гнаявоз
Кувэчычы
Кувечычы ці Кувэчычы (Куве́чичі) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Кувэчыцкага сельсавета.
Порхаўка
Порхаўка
Узбекская мова
Узбекская мова (O‘zbek tili, Ўзбек тили) — цюркская мова, афіцыйная мова Узбекістана. У свеце налічваецца каля 18 мільёнаў носьбітаў узбекскай мовы, большасць ва Узбекістане.
Распаўсюджана ў асноўным ва Узбекістане (дзяржаўная мова краіны), часткова ў іншых сярэднеазіяцкіх дзяржавах былога СССР, у Афганістане (паводле новае канстытуцыі адна з трох дзяржаўных моў краіны, разам з пушту і дары) і Сіньцзян-Уйгурскім аўтаномным раёне КНР. У СССР, паводле попісу 1989 года, было каля 16,7 млн узбекаў (трэці па колькасці этнас СССР пасля рускіх і ўкраінцаў), з якіх каля 16,4 млн назвалі ўзбекскую роднай мовай; у Афганістане ўзбекаў каля 1,2 млн; з улікам хуткага росту ўзбекскага насельніцтва сучасныя лічбы вышэйшыя; узбекская — адна з самых буйных цюркскіх моў побач з турэцкай і азербайджанскай.
Асаблівасці
Распаўсюджаная ў самім сэрца цюркамоўнага арэалу, сучасная ўзбекская мова мае складаную дыялектную структуру і займае своеасаблівае месца ў класіфікацыі цюркскіх моў. Дыялекты большасці буйных цэнтраў рассялення ўзбекаў (ташкенцкі, ферганскі, каршынскі, самаркандcка-бухарскі і туркестана-чымкенцкі) належаць да карлуцкай, або паўднёва-ўсходняй групы цюркскіх моў; на гэтай падставе да яе прынята адносіць, разам з уйгурскай, і ўзбекскую мову ў цэлым. Аднак у складзе сучаснай узбекскай маецца і група гаворак, якія адносяцца да кыпчацкай групы (яны распаўсюджаныя па ўсёй тэрыторыі краіны, а таксама ў іншых рэспубліках Сярэдняй Азіі і ў Казахстане); гаворкі ж Харэзмы і шэрагу прылеглых тэрыторый на паўночным захадзе краіны (і дзве гаворкі ў Казахстане) належаць да агускай групы.
Для ўзбекскай мовы, у адрозненне ад роднасных цюркскіх моў, характэрная адсутнасць сінгарманізму (прыпадабненне галосных у слове), а таксама оканне. Закон гармоніі галосных, характэрны для большасці цюркскіх моў, палягае ў тым, што ў слове могуць прысутнічаць альбо толькі галосныя пярэдняга шэрагу, альбо толькі галосныя задняга шэрагу. Ва ўзбекскай жа агульнацюркскія галосныя [o] і [ö] адпавядаюць аднаму гуку [o], [u] і [ü] — [u], а [ı] і [i] — [i]. Рэшткі вакальнага сінгарманізму захаваліся толькі ў кыпчацкіх гаворках. Оканне палягае ў пераходзе ў шэрагу выпадкаў агульнацюркскага [a] ў [o].
У фанетыцы, граматыцы і лексіцы прыкметна моцны ўплыў персідскай мовы; у лексіцы маюцца таксама шматлікія арабскія і расійскія запазычанні.