cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Канстант
Смерць
У выніку супраць яго паўстала змова на чале з камандзірам целаахоўнікаў Магнам Магненцыем, Марцэлінам і некім Хрэстыем. Як толькі змова была гатова, Марцэлін пад падставай дня нараджэння свайго сына даў пышнае свята ў 18 студзеня 350 года, куды былі запрошаны ганаровыя і ўслаўленыя грамадзяне, а таксама вайсковая верхавіна. Свята адмыслова зацягвалася да познай ночы. У нейкі момант Магненцый выйшаў — нібы па натуральнай патрэбе і раптам вярнуўся, убраны ў імператарскае адзенне. Змоўцы імгненна віталі яго як імператара. Салдаты паспяшаліся прыняць прысягу на вернасць новаму гасудару. Гарадскія вароты былі зачынены, і досвета Магненцый авалодаў Аўгустадунумам. У гэты час Канстант паляваў у суседніх лясах. Пазнаўшы пра адбыты пераварот, ён кінуўся ва ўцёкі ў суправаджэнні вернага яму франка Ланіягаіса. Аднак каля горада Алена (суч. Эльн, Францыя) непадалёк ад іспанскай мяжы Канстант быў дагнаны адборнымі салдатамі на чале з. Імператар паспрабаваў схавацца ў храме, але быў выцягнуты адтуль і засечаны.
Вынікі кіравання
Антычныя аўтары апісваюць біяграфію Канстанта ў змрочных тонах. Яго схільнасць да раскошы, цвёрдая фінансавая палітыка і адмоўнае стаўленне да салдатаў і іх кіраўніцтва зрабілі імператара непапулярным кіраўніком. Падтрымка духавенства тут не была дастатковая, бо яно не брала ўдзел проста ў кіраванні дзяржавай.
Нягледзячы на свой юны ўзрост — ён кіраваў 13 гадоў і ва ўзросце 27 гадоў быў забіты, Канстанта цалкам можна лічыць годным наступнікам Канстанціна I Вялікага. Перамогі над вонкавымі ворагамі і палітычнае майстэрства ў адносінах з яго братам Канстанцыям сведчаць пра здольнасці, якія маглі б дазволіць яму ў адзін выдатны момант завалодаць усёй Рымскай імперыяй. Але напружаныя адносіны з арміяй і, магчыма, няправільна абраныя саветнікі перашкодзілі яму гэта зрабіць.
Светы-Юр
Геаграфія
Светы-Юр знаходзіцца ля падножжа Малых Карпатаў у раёне Пезінак Браціслаўскага края ў паўднёва-ўсходняй Славакіі. Ваколіцы мястэчка адметныя сваімі кліматычнымі ўмовамі. Тут знаходзіцца ўнікальная прыродная рэзервацыя  — найвялікшая ў сярэдняй Еўропе спадчынніца разложыстых балотаў, якія ў мінулым займалі тэрыторыю паміж сучаснымі Браціславай і Модрай. Тамтэйшы стракаты раслінны і жывёльны свет захаваў рысы трапічнага пралесу, што з'яўляецца каштоўнай знаходкай для батанічных і заалагічных даследванняў рэгіёна.
Гісторыя
Археалагічныя раскопкі на тэрыторыі мястэчка выявілі рэшткі паселішча часоў гальштацкай культуры. У IX стагоддзі на гэтым месцы была збудавана вялікамараўская крэпасць, аднак, першыя пісьмовыя згадкі пра мястэчка датуюцца толькі ў 1209 годам. У 1241 годзе Светы-Юр спалілі татары, у 1271 і 1273 чэшскі кароль Пржэмысл Отакар II. Разам з набыццём гарадскіх правоў у 1299 годзе ў Светы-Юр актыўна перасяляецца мноства нямецкіх каланістаў. У 1434 годзе горад спальваюць гусіты. Падчас Венгерскага каралеўства ў 1647 годзе Светы-Юр становіцца вольным каралеўскім мястэчкам. Нягледзячы на збудаваныя ў 1603—1664 мураваныя ўмацаванні, у 1663 годзе Светы-Юр захопліваюць асманскія туркі, якія знішчылі старадаўні замак XIII стагоддзя.
У XVIII-XIX стагодздях і ў XX стагоддзі насельніцтва мястэчка было збольшага нямецкім, але ўсе немцы былі вымушаны пакінуць Светы-Юр пасля Другой сусветнай вайны.
Першы чыгуначны маршрут у гісторыі края звязаў у 1840 годзе Браціславу менавіта са Святы-Юрам.
Насельніцтва
Па стане на 2006 год насельніцтва Светы-Юра складала 5 186 чалавек. Паводле перапісу 2001 года 97,5 % гараджан з'яўляюцца славакамі. Рымска-каталіцкая царква з'яўляецца найпапулярнейшым веравызнаннем (72,5 %), але таксама пражывае вялікі працэнт атэістаў (15,9 %).
Загор’е (Славакія)
Загор'е (Záhorie, (windische) Marchauen, Erdőhát) — гістарычная вобласць Славакіі, размешчаная на крайнім захадзе краіны, паміж Белымі і Малымі Карпатамі, Маравіяй і Аўстрыяй. У наш час Загор'е падзелена на 4 адміністрацыйныя раёны — Малацкі, Сеніца, Скаліца і Міява. У Загор'е ўваходзіць таксама раён Браціслава IV.
Тут склалася свая самабытная культура і адасобленыя загорскія гаворкі заходнеславацкага дыялекту, якія маюць шэраг моўных рыс, падобных да ўсходнемараўскіх (марава-славацкіх) дыялектаў (якія з'яўляюцца натуральным працягам заходнеславацкага дыялектнага арэала), так і да чэшскай мовы.
Геаграфія
Большая частка тэрыторыі Загор'я размешчана на тэрыторыі Борскай нізіны і Хвойніцкага ўзвышша, якія з'яўляюцца часткай Венскага басейна.
Найбольш буйныя рэкі — Морава і Міява. На ўсходзе і паўначы размешчаны Белыя і Малыя Карпаты.
Найважнейшыя гарады рэгіёна: Малацкі, Ступава, Сеніца, Скаліца, Голіч, Міява.
Добрыч (Кармянскі раён)
До́брыч (, Добрич, да 1963 года Но́вы Млын) — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Ворнаўскага сельсавета.
Да 8 красавіка 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Кароцькаўскага сельсавета.
Каціна
Каці́на — горад у Афрыцы, у паўночнай частцы Нігерыі, у штаце Каціна. Адміністрацыйны цэнтр штата.
Горад з'яўляецца вузлом шасэйных дарог і буйным гандлёвым цэнтрам. Насельніцтва ў 1971 годзе налічвала 109,4 тыс. чал. У горадзе развіты рамёствы, дзейнічае мусульманскі каледж.
Да пачатку XX стагоддзя горад з'яўляўся горадам-дзяржавай Каціна.
Енцы
Е́нцы (, Енцы) — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ворнаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1563 годзе вялікі князь Жыгімонт Аўгуст за вайсковыя заслугі надаў Сідару Акіншыцу тры «пустаўшчызны» ва ўрочышчы Енцы пры Лужку Чачэрскага староства.
Іванаўка (Кармянскі раён)
Іва́наўка (, Ивановка) — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ворнаўскага сельсавета.
Хэці Мак-Дэніэл
Хэці Мак-Дэніэл (Hattie McDaniel;  — ) — амерыканская актрыса, першая з афраамерыканскіх артыстаў, удастоеная прэміі «Оскар» (1940). Мак-Дэніэл таксама была прафесійнай спявачкай і камедыянткай, выступала на тэатральнай сцэне, здымалася на тэлебачанні. Акрамя гэтага яна першая афраамерыканская спявачка, якая выконвала свае песні на амерыканскім радыё. Мак-Дэніэл знялася больш чым у 300 фільмах, але ў большасці з іх яе імя нават не паказвалася ў тытрах.
Каўказ (Кармянскі раён)
Каўка́з (, Кавказ) — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ворнаўскага сельсавета.
Карачун
Карачун — прозвішча.
Ж’яр-над-Гронам
Ж'яр-над-Гро́нам (Žiar nad Hronom), да 1920 года Светы-Крыж, да 1955 Светы-Крыж-над-Гронам (Svätý Kríž nad Hronom; Heiligenkreuz an der Gran; Garamszentkereszt, да 1888 Barsszentkereszt) — горад у Славакіі, цэнтр аднайменнага раёна ў Банскабістрыцкім краі. Знаходзіцца на правым беразе ракі Грон.
Геаграфія
Горад размяшчаецца ў Ж'ярскай катлавіне ў Банскабістрыцкім краі. Катлавіна акружаная пагор'ямі Втачнік, Крэмніцкія горы і Шцьяўніцкія горы.
Сярэднегадавая тэмпература прыкладна 8 °C, прычым у рэгіёне частыя атмасферныя ападкі. У зімовы перыяд тэмпература даволі нізкая, улетку дасягае ўзроўню 25 °C — 35 °C.
Праз Ж'яр-над-Гронам працякае рака Грон, другая па даўжыні ў Славакіі. Таксама побач з горадам працякае Луцільскі паток, які ўцякае ў Грон.
Гісторыя
Першыя згадкі пра паселішча на гэтым месцы датаваныя 1075 годам. Часткова яно адносілася да ўладанняў замка Шашаў, часткова — да Гронскі-Бенядзіка. Паселішча атрымала сельскагаспадарчыя прывілеі. Пазней пад уладанне Шашаўскага замка перайшла ўся вёска Светы-Крыж.
XVII стагоддзе стала цяжкім часам для гараджан. На іх абрынуўся мор, які распаўсюдзіўся па ўсёй Еўропе з Італіі, а таксама войны: Шашаў быў сядзібай паўстанцаў. Горад быў апорным пунктам Яна Йіскры. У 1647 горад вытрымаў турэцкую аблогу. У 1661 годзе горад згарэў у велізарным пажары. Пасля шматгадовых хваляванняў горад патрабаваў поўнага абнаўлення гаспадаркі.
У 1690 годзе горад атрымаў права правядзення кірмашоў. Дамінантай горада быў палац, які ў пазнейшыя гады стаў летняй сядзібай архібіскупа.
Маёнтак у Светы-Крыжы стаў сядзібай банскабістрыцкага біскупа, і ў гэты перыяд зведаў рэканструкцыю. У XIX стагоддзі ў ім жыў Штэфан Мойзес.
У 1927 годзе мястэчка атрымала назву Светы-Крыж-над-Гронам. Пасля Другой сусветнай вайны тут узнік алюмініевы завод, што стварыла шмат новых рабочых месцаў і забяспечыла далейшае развіццё. Светы-Крыж-над-Гронам атрымаў статус горада і ў 1955 атрымаў цяперашнюю назву. У 1969 і 1991 у яе склад увайшлі вёскі Шашаўске-Подграддзе, Ладамерска-Віска, Луціла і Горне-Опатаўцы. З 1991 года Ладамерска-Віска і Луціла зноў сталі самастойнымі вёскамі.
Насельніцтва
Славакі — 94,24%, цыганы — 1,97%, чэхі — 0,95%, венгры — 0,69%. 62,07% усяго насельніцтва — рыма-каталікі, за імі 25,54% без веравызнання, астатнія — евангелікі.
Прамысловасць
Найбольшае прадпрыемства — металургічны завод кампаніі Slovalco, раней вядомы як фабрыкі Славацкага нацыянальнага паўстання, збудаваныя ў 1950-х.
Культура
Дзейнічае археалагічная экспазіцыя і галерэя славацкай АН.
Транспарт
Чыгуначная станцыя на лініі Браціслава — Кошыцы.
Месты-партнёры
Ад 2006 года Ж'яр-над-Гронам актыўна развівае супрацоўніцтва з чэшскім горадам Світаві.
Лукас Аламан
Лукас Ігнасіа Аламан-і-Эскалада (Lucas Ignacio José Joaquín Pedro de Alcántara Juan Bautista Francisco de Paula Alamán y Escalada,, Гуанахуата (Гуанахуата) — , Мехіка) — мексіканскі дзяржаўны дзеяч і гісторык. У 1823—1825, 1830, 1837 і 1852 — міністр замежных і ўнутраных спраў. Адзін з ініцыятараў стварэння Нацыянальнага музея.
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы
У спісе аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы значацца 8 найменняў (на 2011 год), што складае ад агульнай колькасці ( на  год).
4 аб'екты ўключаны ў спіс па культурных крытэрыях, 3 аб'екты — па прыродных і 1 аб'ект — па змяшаных. Парк Дракенсберг прызнаны шэдэўрам чалавечага стваральнага генія (крытэрый i). Водна-балотны раён Ісімангаліса і парк Дракенсберг прызнаны прыроднымі феноменамі ці прасторамі выключнай прыроднай прыгажосці і эстэтычнай важнасці (крытэрый vii).
Акрамя гэтага, станам на 2011 год, 13 аб'ектаў на тэрыторыі дзяржавы знаходзяцца сярод кандыдатаў на ўключэнне ў спіс сусветнай спадчыны, у тым ліку 8 — па культурных, 5 — па прыродных крытэрыях.
ПАР ратыфікавала Канвенцыю аб ахове сусветнай культурнай і прыроднай спадчыны 10 ліпеня 1997 года. Першы аб'ект на тэрыторыі ПАР быў занесены ў спіс у 1999 годзе на 23-ёй сесіі Камітэта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Спіс
Аб'екты размешчаны ў парадку іх дадання ў спіс Сусветнай спадчыны. Калі аб'екты дададзены адначасова, гэта значыць на адной сесіі Камітэта сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, то аб'екты размяшчаюцца па нумарах.
Халапаўка
Хала́паўка (, Халаповка) — былая вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Ворнаўскага сельсавета.
Да 8 красавіка 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Кароцькаўскага сельсавета.
Ліквідавана 3 лютага 2012 года.
Lymnaea
Lymnaea  — род невялікіх і буйных лёгачных прэснаводных бруханогіх малюскаў сямейства балацянікі. Некаторыя віды выкарыстоўваюцца ў аквакультуры.
Lymnaea з'яўляецца тыпавым родам сямейства балацянікі.
Species
Род уключае наступныя віды:
Алахуэла
Алахуэла (Alajuela) — трэці па велічыні горад Коста-Рыкі пасля Сан-Хасэ і Лімон. Сталіца правінцыі Алахуэла і адміністрацыйны цэнтр кантона Алахуэла. Заснаваны ў 1782 годзе. У горадзе нарадзіўся Хуан Сантамарыя — нацыянальны герой Коста-Рыкі. 36 тыс.жыхароў (1977). Чыгуначная станцыя. Панамерыканскай шашой злучана з г. Сан-Хасэ. Важны гандлёвы цэнтр сельскагаспадарчага раёна (кава, цукровы трыснёг, садавіна). Цэнтр мастацкіх рамёстваў (роспіс і разьба па дрэве).
Рудня (Ворнаўскі сельсавет)
Ру́дня (, Рудня) — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ворнаўскага сельсавета.
Да 8 красавіка 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Кароцькаўскага сельсавета.
Карыбы (індзейцы)
Кары́бы — група народаў Паўднёвай і Цэнтральнай Амерыкі. У мінулым усе карыбы размаўлялі на карыбскіх мовах. У наш час да карыбаў сябе адносяць таксама так званыя «чорныя карыбы» Антыльскіх астравоў і Цэнтральнай Амерыкі, якія размаўляюць на аравакскай мове. Агульная колькасць — чалавек (разам з чорнымі карыбамі — ).
Этымалогія
Першымі еўрапейцамі, якія даведаліся аб індзейцах-карыбах, былі чальцы экспедыцыі Х. Калумба. Таіна, жыхары Гаіці, паведамлялі ім пра сваіх ворагаў з Малых Антыльскіх астравоў, што ў мове таіна мелі назву канаіба. У Еўропе яна трансфармавалася ў шэраг іншых назваў, у тым ліку карыб і каніб. Ад апошняй назвы паходзіць слова "канібал". Самі карыбы Малых Антылаў звалі сябе калінага (Callinago) ў дачыненні да мужчын і каліпанам (Calliponam) ў дачыненні да жанчын, што значыла папросту "чалавек".
У еўрапейскай каланіяльнай літаратуры карыбы Паўднёвай Амерыкі таксама вызначаліся як карыбы (Caribe, Galibe, Galina, Carib, Karaïeb). Гэтая назва шырока ўжываецца ў афіцыйных дакументах і ў наш час. Аднак самі карыбы Паўднёвай Амерыкі сябе завуць калінья або карынья (Kali'na, Cariña, Kariña, Kalihna, Kalinya, Karìna). З канца XX ст. назва калінья або каліна выкарыстоўваецца таксама ў навуковай літаратуры. Прынята таксама адрозніваць антыльскіх (або астраўных) карыбаў і мацерыковых калінья.
Карыбы Паўднёвай Амерыкі
Карыбы або калінья насяляюць прыбярэжныя раёны Гвіяны ад Арынока да Амазонкі (тэрыторыі краін Венесуэла, Гаяна, Сурынам, Французская Гвіяна, Бразілія). Агульная колькасць — каля 30 000 чал. Галоўны гаспадарчы занятак — земляробства. Паходжанне калінья дакладна не вызначана. Некаторыя даследчыкі мяркуюць, што яны трапілі ў Гвіяну з даліны Арынока разам з блізкімі па культуры аравакамі. Іншыя звязваюць генезіс калінья з археалагічнай культурай Карыяба, утворанай у пачатку 2 тысячагоддзя н. э. у выніку змяшэння папярэдніх культур Гвіяны з культурай выхадцаў з паўднёвага ўсходу.
Карыбы Антыльскіх астравоў
Упершыню еўрапейцы сутыкнуліся з карыбамі Антыльскіх астравоў падчас экспедыцый Х. Калумба. Таіна Гаіці апісвалі іх як высокіх людзей, ворагаў і людаедаў. Перад пачаткам еўрапейскай каланізацыі Вест-Індыі ў канцы XVI ст. карыбы займалі большасць Малых Антыльскіх астравоў, рабілі напады на таіна Пуэрта-Рыка і Гаіці. Падчас каланізацыі карыбы аказвалі супраціўленне. Іх вывучэнне пачалося толькі ў XVII - XVIII стст., калі культура індзейцаў ужо перажывала значныя змены пад уздзеяннем каланізатараў.
Дакладны час з'яўлення карыбаў на Малых Антылах не высветлены. З сярэдзіны 1 тысячагоддзя да н. э. гэтыя астравы былі населены аравакамі-іньеры, якія знішчылі або асімілявалі больш прымітыўных папярэднікаў індзейцаў-артаіроідаў. Іньеры мелі дастаткова развітую культуру, займаліся земляробствам і рыбалоўствам, падтрымлівалі шчыльныя стасункі з Паўднёвай Амерыкай. Лічыцца, што карыбы з'явіліся на поўдні Малых Антылаў не раней за першыя стагоддзі 2 тысячагоддзя н. э. і дзякуючы ваеннай арганізацыі здолелі значна пашырыць населеныя імі тэрыторыі на поўнач.
Існуе две асноўныя версіі паходжання карыбаў Антыльскіх астравоў :
Першая версія склалася яшчэ ў XVII ст. падчас вывучэння захавалых супольнасцяў карыбаў на востраве Дамініка французскім каталіцкім місіянерам Раймонам Брэтонам. Ён паведамляў са слоў саміх карыбаў, што тыя паходзілі ад кантынентальных галібі. Пры заваяванні астравоў мужчыны-галібі бралі ў шлюб жанчын-іньеры, што прывяло да ўзнікнення супольнай культуры. Акрамя таго, Р. Брэтон пісаў, што карыбы мелі дзве мовы — мужчынскую і жаночую, прычым жаночая мова іньеры мела аравакскае паходжанне. У далейшым даследчыкі гісторыі Карыбскіх астравоў развівалі пераважна гэту версію — археолагі вызначалі асобную карыбскую кераміку, якая адрознівалася ад вырабаў іньеры толькі колерам, лінгвісты вызначалі словы, якія быццам бы былі прынесены карыбамі Антыльскіх астравоў з паўднёваамерыканскай радзімы.
Запісы еўрапейскіх перасяленцаў XVII ст., а таксама археалагічныя раскопкі дэманструюць, што карыбы Антыльскіх астравоў займаліся пераважна земляробствам і рыбалоўствам. Зямля належыла абшчыне, але апрацоўвала кожнай сям'ёй самастойна. Асноўная земляробчая культура — маніёк. Рыбалоўства і суднаходства лічыліся мужчынскімі заняткамі. Карыбы будавалі некалькі тыпаў каноэ, самыя вялікія з якіх умяшчалі да 50 чалавек. Гандаль вёўся як паміж астравамі, так і з Паўднёвай Амерыкай. Карыбы ведалі апрацоўку некаторых металаў, у тым ліку срэбра.
Традыцыйнае грамадства мела патрыярхальны характар. Жанчыны адыгрывалі ў ім другарадную ролю. На чале кожнага вострава стаяў правадыр, які ўзначальваў ваенную арганізацыю. Карыбы жылі ў вёсках, прычым сямейныя хаціны займалі жанчыны і дзеці. Мужчыны праводзілі свой час у асобным вялікім мужчынскім доме, што займаў цэнтр вёскі, у ім елі, працавалі і забаўляліся разам. Адносіны паміж рознымі абшчынамі нагадвалі структуру, падобную на сетку, падтрымліваліся гандлёвымі і сваяцкімі сувязямі, а таксама абменам.
Кожны дарослы мужчына з'яўляўся воінам. Карыбы здзяйснялі доўгія паходы, рабілі напады пераважна на аравакаў, а потым і на еўрапейцаў. У паходах маглі прымаць удзел жанчыны. Поспех ваенных экспедыцый вызначаўся тым, што напады рабіліся знянацку, арганізоўваліся засады. Для воіна лічылася пачэсным захапіць упрыгожванні ворага. Войны суправаджаліся рознымі рытуаламі. Пра наўнасць рытуальнага канібалізма вядома ад таіна і еўрапейцаў, якія сутыкаліся з карыбамі. Ад назвы карыбаў паходзіць слова "канібал". У 1503 г. Ізабела I нават дала дазвол на пераўтварэнне карыбаў у рабоў з-за іх канібальскіх звычаяў. Аднак у наш час некаторыя культурныя дзеячы адвяргаюць наяўнасць канібалізма, паколькі ён не падцверджаны археалагічнымі знаходкамі і не зафіксавана ніводнага выпадка апісання людаедства з боку прамых светкаў.
Чорныя карыбы
Чорныя карыбы — крэолы, нашчадкі карыбаў Малых Антыльскіх астравоў і выхадцаў з Афрыкі. Лічыцца, што гісторыя чорных карыбаў пачалася ў 1635 г., калі індзейцы Сент-Вінсента захапілі ў палон групу рабоў, якая выратавалася з затанулых іспанскіх караблёў. Паміж карыбамі і афрыканцамі заключаліся ўзаемныя шлюбы. Пасля 1763 г. брытанская адміністрацыя ўвяла паняцце "чорныя карыбы" для нашчадкаў шлюбаў карыбаў з афрыканцамі, каб адрозніць іх ад астатніх "чырвоных карыбаў". У 1797 г. брытанцы перасялілі 5 000 чорных карыбаў на востраў Раатан. Адтуль яны пачалі перасяляцца на кантынент, дзе сяліліся ўздоўж узбярэжжа. У наш час чорныя карыбы жывуць у краінах Вест-Індыі, ЗША, Белізе, Гандурасе, Гватэмале і Нікарагуа.
Алганкінскія мовы
Класіфікацыя
Вылучаюць 3 асноўныя галіны алганкінскіх моў:
Фанетыка
У алганкінскіх мовах назіраюцца значныя адрозненні ў фанетычным складзе. Большасць алганкінскіх моў налічвае ад 4 да 7 галосных гукаў з рознай даўжынёй гучання. У мове аджыбвэ назіраюцца істотныя адрозненні ў вымаўленні ротавых і носавых галосных. Зычныя гукі падзяляюцца на звонкія, глухія, свісцячыя і выбухныя. Яны могуць вымаўляцца проста або з прыдыханнем.
Гандлава
Га́ндлава (Handlová) — горад у раёне Пр'евідза Трэнчынскага края Славакіі.
Геаграфія
Гандлава знаходзіцца ў цэнтральнай Славакіі, у паўднёва-ўсходняй частцы Горнанітранскай катлавіны, акружаная горнымі масівамі Втачнік, Ж'яр і Крэмніцкія горы.
Праз горада працякае рака Гандлаўка з прытокамі Млынскі паток, Пстругарскі паток і Рачы паток, упадаючы ў Нітру
Гісторыя
Гандлава паўстала па загаду караля Людовіка I ад 8 сакавіка 1376, якім той дазволіў асадніку Генрыху Крыкеру закласці на месцы пад назвай Красны Лес (Seperdeo Vita) пастаянную калонію. Разам з Крыкерам з Крэмніцы прыйшло яшчэ 200 нямецкіх сем'яў. Паселішча атрымала назву паводле свайго заснавальніка, і па-нямецку дагэтуль завецца Крыкергаў (Krickerhau альбо Krikerhau).
Заснаванне Гандлавы — тыповы прыклад солтыскай каланізацыі вобласці Верхняй Нітры, дзе пражывала нямецкамоўнае насельніцтва, якое пазней атрымала назву карпацкія немцы.
У 1839 годзе вёска атрымала ад імператара Фердынанда I гарадскія правы і дазвол на чатыры кірмашы штогод. Першыя згадкі пра выяўленне ў рэгіёне вугля паходзяць з 1784 года, яго здабыча актыўна распачалася перад Першай сусветнай вайной.
11 снежня 1960 на паўднёва-ўсходняй ускраіне горада з'явіўся вялізарны апоўзень, які да 30 мая 1961 знішчыў 150 дамоў, пашкодзіў 2 км дарог, вадаправод і лінію электраперадач.
Насельніцтва
Паводле перапісу 2001 года склад насельніцтва наступны: Паводле веравызнання:
Культура
У горадзе захавалася традыцыя шахцёрскіх кірмашоў.
PARTisan
pARTisan (прамаўляецца як партызан) — часопіс, альманах сучаснай беларускай культуры. Займае адметнае месца у беларускай медыя- і культурнай прасторы. Першапачаткова праект «pARTisan» быў спробай публічнай прэзентацыі актуальнага мастацтва Беларусі за межамі краіны. Пазней пераўтварыўся ў альманах сучаснай беларускай культуры. На сённяшні дзень акрамя мастацкага вектару, «pARTisan» мае і інтэлектуальны, займаючыся адбудоўваннем істотных да зразумення наяўнай сітуацыі канцэптаў. Інтэлектуальная плынь «мыслення пра Беларусь» сустракаецца на старонках «pARTisan’у» разам з мастацкімі тэкстамі.
Гісторыя
Канцэпт часопісу адсылае да знакавай працы беларускага філосафа Валянціна Акудовіча «Апалагеты адсутнасці», у якой аўтар канстатуе: «Партызан – гэта той, хто ўвесь час хаваецца (хованкі – адзіная нацыянальная гульня беларусаў), партызан – гэта той, хто заўсёды кажа пра сябе: «Мяне няма», партызан – гэта той, хто выяўляецца толькі ў момант дыверсіі (у нашым выпадку – інтэлектуальнай ці эстэтычнай), а потым зноў знікае ў адсутнасць самога сябе». Маніфестам праекта стаў артыкул Артура Клінава «Партызан і Антыпартызан», у якім была акрэсленае новае разуменне беларускай партызанкі (у адрозненні ад традыцыйнага савецкага партызана): ''«Задачаю партызана не з'яўляецца зруйнаванне сістэмы. Зруйнаванне сістэмы – гэта ягоная далёкая мэта, але пры набліжэнні да яе партызан таксама губляе дэфініцыю партызана і сам структуруецца ў адзінку альтэрнатыўнай сістэмы, калі ягоная чыннасць становіцца рэгулярным рухам. Асноўная задача партызана – фізічна захаваць свой культурны код, па магчымасці пашырыць тэрыторыю сваёй прысутнасці, максімальна дэструктураваць сістэму, наблізіць момант узаемнага скасавання»''.
У 2012 годзе святкуе свой юбілей. Імпрэза адбываецца ў Галерэі сучаснага мастацтва «Ў».
Аўтары
Заснавальнік, аўтар і кіраўнік праекту, галоўны рэдактар часопіса — мастак і літаратар Артур Клінаў. Рэакцыйная рада (2002-2015): Валянцін Акудовіч, Алесь Анціпенка, Ігар Бабкоў, Лявон Вольскі, Сяргей Дубавец, Максім Жбанкоў, Вольга Шпарага. Вёрстка і дызайн у розныя гады — Артур Клінаў, Ігар Корзун, Сяргей Ждановіч, Мак Разанаў.
У розныя гады для «pARTisan» пісалі: Валянцін Акудовіч, Юрась Барысевіч, Вольга Капёнкіна, Ірына Бігдай, Ігар Бабкоў, Сяргей Дубавец, Лявон Тарасевіч, Адам Глобус, Сяргей Харэўскі, Максім Жбанкоў, Натальля Татур, Бэнджамін Коўп, Вольга Каваленка, Алесь Анціпенка, Андрэй Расінскі, Андрэй Хадановіч, Марыя Мартысевіч, Аляксандар Сушкоў, Севярын Квяткоўскі, Андрэй Кудзіненка, Вольга Шпарага, Таццяна Заміроўская, Павал Свярдлоў, Вольга Архіпава, Алеся Серада, Тодар Кашкурэвіч, Андрэй Дурэйка, Максім Тымінько, Вера Бурлак, Кастусь Чарнец, Міхал Анемпадыстаў, Вольга Гапеева, Святлана Смульская, Аксана Жгіроўская, Вольга Дзмітрыева, Таццяна Федарэнка, Алесь Туровіч, Сяргей Шабохін, Маргарыта Аляшкевіч, Фараон Жыжаль, Таня Арцімовіч, Ільма Ракуза, Бэат Глоар, Нора Гомрынгер, Антон Кулон, Вадзім Дабравольскі, Ірына Герасімовіч, Адам Мазур, Вольга Чайкоўская, Вольга Бубіч, Вольга Сасноўская, Аляксей Барысёнак, Дар'я Трайдэн, Вера Дзядок і інш.
Нумары
На сённяшні момант (люты 2016) выйшла 30 нумароў часопіса «pARTisan» :
Праекты
З 2009 года ў межах «pARTisan» Артур Клінаў распачынае праект «Калекцыя пАРТызана», серыю альбомаў беларускіх мастакоў, the best беларускага візуальнага арта. Усяго плануецца сабраць 32 альбомы (колькасьць літараў у беларускім альфабэце), якія разам складуць унікальную энцыклапедычную візуальную азбуку, галерэю найноўшага беларускага мастацтва.
Жак-Стэфен Алексіс
Жак-Стэфен Алексіс (Jacques Stéphen Alexis,, Ганаіў — ) — гаіцянскі пісьменнік-празаік, палітык-камуніст.
У 1959 годзе ён заснаваў Партыю народнага яднання, якая прытрымлівалася левых ідэй, але быў вымушаны пакінуць краіну з-за пераследу з боку рэжыму Дзювалье. У жніўні 1960 года прыняў удзел у Маскоўскай нарадзе прадстаўнікоў камуністычных і працоўных партый краін свету, у красавіку 1961 года вярнуўся на Гаіці, але ўжо ў аэрапорце быў схоплены агентамі ўрада Франсуа Дзювалье, якія адвезлі яго на галоўную плошчу горада Мол-Сен-Нікалас, падвергнулі катаванням, а затым павезлі ў невядомым накірунку; пазней ўрад Гаіці афіцыйна пацвердзіў яго смерць.
Кузьма Мікітавіч Галіцкі
Кузьма Мікітавіч Га́ліцкі (, Таганрог —, Масква) — савецкі военачальнік, Герой Савецкага Саюза, генерал арміі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў працоўнай сям’і, рускі. Скончыў пачатковую школу і з 1912 года працаваў у чыгуначным дэпо станцыі «Таганрог».
Член ВКП (б) з кастрычніка 1918 года. У 1917 годзе прызваны ў рускую армію, унтэр-афіцэр. Удзельнічаючы ў Грамадзянскай вайне на баку Чырвонай Арміі, ён па чарзе камандаваў узводам, ротай, батальёнам. Быў памочнікам начальніка штаба брыгады, удзельнічаў у баях на Паўднёвым і Паўднёва-Заходнім франтах.
Міжваенны перыяд
У 1922 годзе скончыў, у 1927 годзе — Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзе.
У 1922—1924 гадах — камандзір батальёна і памочнік камандзіра стралковага палка ў Харкаўскай ваеннай акрузе. Па заканчэнні акадэміі, з 1927 года — К. М. Галіцкі — начальнік штаба стралковага палка, з 1928 года — начальнік навукова-рэдакцыйнай часткі Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзе, з 1930 года — ад’юнкт гэтай акадэміі. З 1931 года — камандзір стралковага палка, у студзені — маі 1934 года — намеснік начальніка аддзела баявой падрыхтоўкі ў Маскоўскай ваеннай акрузе, затым памочнік камандзіра ў Харкаўскай ваеннай акрузе, а ў верасні-лістападзе 1937 года — начальнік штаба гэтай акругі. З лістапада 1937 — камандзір ў Ленінградскай ваеннай акрузе. Камбрыг (20.02.1938).
У ліпені 1938 года быў арыштаваны і знаходзіўся ў турме пад следствам да мая 1939 года. Вінаватым сябе не прызнаў і быў вызвалены за недаказанасцю віны пры частковым пераглядзе спраў арыштаваных пасля прызначэння Л. П. Берыя Народным камісарам унутраных спраў СССР. Да снежня 1939 года новага прызначэння не атрымаў, застаючыся ў рэзерве кадраў.
У снежні 1939 года прызначаны камандзірам, удзельнічаў у савецка-фінляндскай вайне 1939—1940 гадоў. Генерал-маёр з 4 чэрвеня 1940 года.
Вялікая Айчынная вайна
У ходзе Вялікай Айчыннай вайны камандзір. Перад пачаткам вайны гэтая дывізія была з Ленінградскай ваеннай акругі перакінутая ў Беларускую Асобую ваенную акругу і дыслакавалася ў Мінскім умацаваным раёне ў горадзе Маладзечне. З 25 чэрвеня па 29 чэрвеня 1941 года часткі дывізіі трымалі ўпартую абарону ў займаных умацаваннях, але з прычыны катастрафічнага для РСЧА развіцця ў Беластоцка-Мінскай бітве часткі дывізіі апынуліся глыбока абыдзены. У ліпені 1941 генерал-маёр Галіцкі вывеў рэшткі дывізіі з акружэння, але апынуўся згубленым Баявы Сцяг дывізіі (у 1944 Знамя было вернута мясцовымі жыхарамі, якія знайшлі яго пры пахаванні забітых байцоў на целе палітпрацаўніка, які выносіў яго). Сам Галіцкі адразу пасля выхаду з акружэння стаў камандзірам у складзе  Цэнтральнага фронту і ўдзельнічаў у Смаленскай бітве. Неўзабаве быў цяжка паранены і год знаходзіўся ў шпіталях.
З 1942 года — намеснік камандуючага на Паўночна-Заходнім фронце. З верасня 1942 года — камандуючы Калінінскага фронту. Генерал-лейтэнант (30.1.1943). Пад яго камандаваннем армія ўдзельнічала ў і ў.
У лістападзе 1943 — маі 1945 года — камандуючы на 2-м Прыбалтыйскім фронце і 3-м Беларускім фронце. Удзельнічаў у Гарадоцкай аперацыі,, Беларускай стратэгічнай наступальнай аперацыі,. Генерал-палкоўнік (28.6.1944).
Армія пад камандаваннем К. М. Галіцкага прымала актыўны ўдзел у баях ва Усходняй Прусіі ў ходзе Усходне-Прускай стратэгічнай наступальнай аперацыі. Падчас штурму Кёнігсберга (6-9 красавіка 1945 года) перад арміяй стаяла задача раздзяліць групоўку немцаў і авалодаць паўднёвай часткай горада. У першы дзень баёў армія прасунулася на тры кіламетры, разбурыўшы больш за 20 нямецкіх апорных пунктаў і захапіўшы раёны, ,. 8 красавіка была фарсіравана рака ў раёне. 41 воін арміі за гэтыя баі атрымаў званне Героя Савецкага Саюза. Сам генерал Галіцкі стаў Героем Савецкага Саюза 19 красавіка 1945 года.
Вайну генерал Галіцкі скончыў узяццем буйной ваенна-марской базы Пілау і паланеннем буйной групоўкі праціўніка на касе Фрышэ-Нерунг. У Кёнігсбергу ён арганізаваў збудаванне першага ў краіне. За час вайны быў тройчы паранены.
Пасля вайны камандаваў войскамі Асобай (1945—1946), Прыкарпацкай (1946—1951), Адэскай ваеннай акругаў (1951—1954), Маскоўскага раёна СПА (1954—1955), Паўночнай групы войскаў (1955—1958), Закаўказскай ваеннай акругі (1958—1961). Генерал арміі (11.3.1955).
Быў дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР 2—5 скліканняў ў 1946—1962 гадах.
У 1962 годзе сышоў у адстаўку. Жыў у Маскве, у.
З 1964 года старшыня Ваенна-навуковага таварыства пры ЦДСА.
Памёр 14 сакавіка 1973 года. Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках.
Боўцічы
Бо́ўцічы (, Болтичи) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета.
Бор (Кармянскі раён)
Бор (, Бор) — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Барсукоўскага сельсавета.
Да 27 снежня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Каменскага сельсавета.
Дзяніс Уладзіміравіч Пушылін
Дзяніс Уладзіміравіч Пушылін (Деніс Володимирович Пушилін;, Макееўка) — адзін з лідараў часткова прызнанай Данецкай Народнай Рэспублікі, спікер Вярхоўнага савета Данецкай Народнай Рэспублікі (з 15 мая 2014 года) , сустаршыня часовага ўрада Данецкай Народнай Рэспублікі (з 7 красавіка 2014 г.). Адзін з кіраўнікоў ўкраінскага аддзялення «МММ».
Біяграфія
Нарадзіўся 9 мая 1981 года ў Макееўцы Данецкай вобласці. Дзяцінства і юнацтва правёў на радзіме.
У 1998 годзе скончыў Макееўскі гарадскi ліцэй. З 1999 года па 2000 год праходзіў службу ў Нацыянальнай гвардыі Украіны. Скончыў данбаскую нацыянальную акадэмію будаўніцтва і архітэктуры (факультэт «эканоміка прадпрыемства»).
З 2002 года працаваў у гандлёвай фірме «Солодке життя». З'яўляўся функцыянерам руху «МММ», быў валанцёрам, а затым, калі на аснове «МММ» была створана партыя, Пушылін стаў яе сябрам.
5 красавіка 2014 быў прызначаны намеснікам «народнага губернатара» Данецкай вобласці Паўла Губарава, а затым узначаліў мітынг жыхароў Данецка. 7 красавіка была абвешчаная Данецкая Народная Рэспубліка, Пушылін стаў адным з кіраўнікоў часовага ўрада ДНР.
29 красавіка уключаны ў спіс асоб, у дачыненні да якіх уведзены санкцыі — забарона на ўезд і замарожванне актываў у ЕС.
15 мая быў ​​прызначаны старшынёй прэзідыума Вярхоўнага савета самаабвешчанай Данецкай Народнай Рэспублікі. З сярэдзіны чэрвеня знаходзіўся ў Маскве. 18 ліпеня прыслаў заяву аб адстаўцы, якая была падтрымана «дэпутатамі» ДНР.
Валянціна Іванаўна Крыкава
Біяграфія
Скончыла Ленінградскае харэаграфічнае вучылішча ў 1947 годзе. У 1947—1968 гадах салістка Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР.
Творчасць
Выкананне В. Крыкавай адметна высокай культурай, мяккай пластычнасцю рухаў, выразным падкрэсліваннем індывідуальных рысаў характару персанажаў.
Ролі
Сярод партый: Ванда («Салавей» М. Крошнера), Жанчына ў чорным («Святло і цені» Г. Вагнера), Мадэрнісцкая танцоўшчыца («Мара» Я. Глебава), Зарэма («» Б. Асаф’ева), фея Бэзу і Котачка («» П. Чайкоўскага), Вулічная танцоўшчыца і Мерседэс («Дон Кіхот» Л. Мінкуса), Цыганка («» Ц. Пуні).
Хуан Баўтыста Альбердзі
Удзельнічаў у руху «Пакаленне 37», гуртка маладых і ліберальных інтэлігентаў, якія знаходзіліся пад моцным уплывам Асветы і ліберальнай думкі, якія выступалі супраць рэжыму прэзідэнта Хуана Мануэля дэ Росаса, супраць якога Альбердзі напісаў некалькі памфлетаў. У 1838 годзе ён адправіўся ў добраахвотнае выгнанне і жыў спачатку ў Мантэвідэа, затым у Еўропе, а пазней у Чылі, дзе за кароткі тэрмін напісаў сваю знакамітую кнігу «Асновы і зыходныя палажэнні для палітычнай арганізацыі Аргенцінскай рэспублікі» (Bases para la organizacin politica de la confederacin Argentina, 1852), якая паслужыла асновай для аргенцінскай канстытуцыі 1852 года.
Валянціна Іванаўна Крыкава
Ролі
Выканала вялікую колькасць характарных танцаў у оперных і балетных спектаклях.
Хуан Баўтыста Альбердзі
Ён вярнуўся ў Аргенціну толькі пасля таго, як рэжым Росаса быў скінуты Уркісай у 1852 годзе. Калі паўстала пытанне аб прыняцці новай канстытуцыі краіны, Альбердзі адправіў ўраду ўласны яе варыянт, і многія яго прапановы ў выніку былі рэалізаваны ў Канстытуцыі Аргенціны 1853 года.
Каменка (Кармянскі раён)
Ка́менка (, Каменка) — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Барсукоўскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 8 км у напрамку на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Карма, за 99 км ад Гомеля.
Гісторыя
Да 27 снежня 2022 года вёска з’яўлялася цэнтрам Каменскага сельсавета.
Міжрэчча (значэнні)
Назву Міжрэ́чча маюць:
Кадома
Кадо́ма — горад у Афрыцы, у цэнтральнай частцы Зімбабвэ, прыкладна за 160 км ад сталіцы краіны — горада Харарэ.
Горад з'яўляецца цэнтрам горназдабываючай (золата, медзь, нікель ) прамысловасці і сельскай гаспадаркі. Дзейнічаюць прадпрыемствы тэкстыльнай, папяровай і харчовай прамысловасці, банкаўскія ўстановы.
Суд над Ісусам у Сінедрыёне
Ісус на судзе як правіла не вядзе ніякай абароны і рэдка адказвае на абвінавачванні, тым не менш асуджаецца яўрэйскімі ўладамі, калі Ён не адмаўляецца, што Ён ёсць Сын Божы. Яўрэйскія лідары затым вядуць Ісуса да Понція Пілата, намесніку Рымскай Іўдзеі, і просяць смяротнага прысуду з-за Яго сцвярджэння, што Ён ёсць Цар Іўдзейскі.
Судовы працэс, як паказана ў Евангеллях, часова адбываецца неафіцыйна ў ноч на чацвер, а затым зноў афіцыйна раніцай у пятніцу.
Біблейскае апавяданне
У апавяданнях Евангелляў, пасля здрады і арышту Ісуса, Ён прыводзіцца ў Сінедрыёна, які ў той час збіраўся пераважна з нейкай нагоды. У Сінедрыёне Ісуса дапытваюць і асуджаюць, здзекаваюцца і збіваюць, абвінавачваючы ў сцвярджэнні, што Ён — Божы Сын. Нягледзячы на тое, што дэталі ў Евангеллях адрозніваюцца, агульны характар падзей у іх запісаны аднолькава.
У Матф. 26:57 гаворыцца, што Ісус быў узяты ў дом першасвятара Кайяфы, дзе сабраліся кніжнікі і старэйшыны. Матф. 27:1 дадае, што, на наступную раніцу, святары правялі яшчэ адну сустрэчу. Марк 14:53 гаворыцца, што Ісус быў узяты ў той вечар «да першасвятара» (не называючы імя святара), дзе ўсе першасвятары і старэйшыны сабраліся, і Марк. 15:1 дадае, што яшчэ адно паседжанне праводзілася сярод святароў у наступную раніцу. У Лук. 22:54 гаворыцца, што ноччу Ісус быў дастаўлены ў «доме першасвятара» (таксама не называючы імя святара), дзе Ён быў абсмяяны і збіты. У Лук. 22:66 дадаецца, што, «калі наступіў дзень», першасвятары і кніжнікі сабраліся разам і прывялі Ісуса ў свой ​​сінедрыён.
У Ян. 18:12-14, аднак апавядаецца, што Ісус спачатку быў адведзены да Ганны, цесця Кайяфы, апошні быў першасвятаром у той час. Ганна, як мяркуецца, быў былым першасвятаром, і здаецца, што Кайяфа шукаў падтрымку сваім дзеянняў у Ганны. У Ян. 18:24 Ісус адпраўлены ад Ганны да першасвятара Кайяфы і ў Ян. 18:28 гаворыцца, што раніцай, Ісуса павялі ад Кайяфы да Понція Пілата ў прэторыю.
У Евангельскіх апавяданнях Ісус кажа вельмі мала і дае вельмі рэдкія і ўскосныя адказы на пытанні святароў, з-за чаго служка святара ўдарае Ісуса. У Матф. 26:62 адсутнасць адказаў ад Ісуса і недахоп сведчанняў падахвочвае першасвятара не спытаць яго: «Чаму Ты нічога не адказваеш?» У Евангеллях запісана, як мужчыны ў двары першасвятара, завязваюць вочы Ісусу, абражаюць і збіваюць Яго, біючы Яго і просячы адгадаць, хто ўдарыў Яго.
Ва ўсіх чатырох Евангеллях, суд над Ісусам чаргуецца з Адрачэнне Пятра, калі Пётр тры разы адмаўляецца, што ведае Хрыста. У Лук. 22:61 гаворыцца, што Ісус быў звязаны і стаяў на двары святара, Ён «павярнуўся і паглядзеў прама на яго», і Пётр успомніў словы Ісуса, сказаныя яму: «Перш чым сёння заспявае певень, ты тройчы адрачэшся ад Мяне».
Згодна Лук. 22:67, калі Ісуса спыталі: «''ці Ты Хрыстос? скажы нам», але Ён сказаў ім: «калі скажу вам, вы не паверыце''». Але, калі Яго спыталі зноў «Дык Ты Сын Божы?», Ісус адказвае «Вы кажаце, што Я», пацвердзіўшы званне Сына Божага (Лук. 22:70). У той момант, святары кажуць, «''якое яшчэ трэба нам сведчанне? бо мы самі чулі з вуснаў Ягоных!''», і яны вырашылі асудзіць Ісуса.
Пасля гэтага, ужо на судзе Пілата, яўрэйскія старэйшыны просяць Понція Пілата, каб асудзіць Ісуса, абвінавачваючы Яго, што Цар Іўдзейскі.
Браньск
Браньск, Браньск-Падляшскі (Brańsk), традыцыйная беларуская назва Бранск — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Бельскага павета Падляскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Браньск. Насельніцтва 3822 чал. (2007).
Знаходзіцца за 69 км на паўднёвы захад ад Беластока, на рацэ Нурэц. Побач з горадам праходзіць заходняя мяжа этнічнай тэрыторыі беларусаў.
Транспарт
Браньск — вузел аўтамабільных шляхоў: (Замбраў — Браньск — Бельск Падляскі) і  (Лапы — Браньск — Цехановец).
Кучын (Кармянскі раён)
Ку́чын (, Кучин) — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Барсукоўскага сельсавета.
Да 27 снежня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Каменскага сельсавета.
Карпацкія немцы
Карпацкія немцы або карпатанемцы (таксама славацкія немцы Karpatendeutsche, karpatskí Nemci, kárpátnémetek або Felvidéki németek) агульная назва для груп нямецкамоўных меншасцей у славацкіх землях, а таксама ў суседніх рэгіёнах Закарпацця (цяпер Украіна). Доўгі час немцы былі адной з дзвюх найбуйнейшых этнічных меншасцей у Славакіі, нароўні з венграмі. Дэкрэты Бенеша 1945 пазбавілі чэхаславацкіх немцаў грамадзянства і 85 % з іх даваеннай колькасці (128 тыс. чал.) былі дэпартаваны са Славакіі ў Аўстрыю і Германію. Астатнія 15 % аддалі перавагу славакізацыі дэпартацыі. У адрозненне ад чэшскіх немцаў, славацкіх моцна закранула мадзьярызацыя ў XIX—пач. XX стагоддзя, паколькі славацкія немцы пражывалі ў венгерскай частцы Аўстра-Венгрыі (Транслейтанія). Таму ў культурным і моўным плане яны былі бліжэй да венгерскіх немцаў і трансільванскіх саксаў, таксама моцна мадзьярызаваных. Цяпер у Славакіі пражывае не больш за 6000 немцаў, хоць венгерская меншасць па-ранейшаму значная і нават пераважае ў некаторых паўднёвых муніцыпалітэтах.
Гісторыя
Першыя немцы пасяліліся на ўсходзе Славакіі даволі рана, ужо ў Х стагоддзі нямецкае бюргерства стала прыкметным элементам у жыцці Браціславы, хоць само паселішча і было заснавана славянамі. Пасля венгерскага нашэсця ў XI стагоддзі, нямецкая экспансія надоўга прытармазілася. Немцы зноў сталі масава засяляць славацкія землі, падпарадкаваныя венграм, па запрашэнні венгерскіх феадалаў пасля 1240-х (пасля татара-мангольскага нашэсця). Працэс германізацыі Браціславы (нямецкая назва Прэсбург) ізноў прыпыніўся ў 1520-х гадах, калі горад стаў новай сталіцай Венгрыі (пад назвай Пожань), паколькі большая частка ўласна венгерскіх земляў была захоплена туркамі.
Наступная хваля мэтанакіраванай германізацыі прыйшлася на ХVII-ХVIII стагоддзі, калі разгарнулася актыўная тэрытарыяльная экспансія Аўстрыйскай імперыі. У 1850 г., напярэдадні адміністрацыйна-тэрытарыяльных рэформ у імперыі, немцы складалі 75 % насельніцтва Прэсбурга, што выклікала незадаволенасць венгерскага дваранства, які кантраляваў славацкія землі. Пасля станаўлення двуадзінай манархіі, уся Славакія падпарадкавалася Будапешту, пачалася інтэнсіўная мадзьярызацыя. Этнічныя немцы былі нават у большай ступені, чым славакі, схільныя да добраахвотнай мадзьярызацыі, змяняючы свае імёны на венгерскі лад для хуткага прасоўвання па службовай лесвіцы ў новых умовах. Немцы-гараджане часцей рабілі выбар на карысць высокіх адміністрацыйных пасад і зарплат. З венграмі іх таксама збліжала падазронае стаўленне да славацкага нацыянальнага руху. Акрамя таго, мадзьярызацыя імя не азначала поўнай адмовы ад нямецкай мовы, якая была другой афіцыйнай у імперыі, у адрозненне ад славацкай. Эвалюцыя нацыянальнага складу Браціславы ў Аўстра-Венгрыі з'яўляецца навочным прыкладам гэтай тэндэнцыі.
У 1999—2004 карпацкі немец Рудольф Шусцер быў прэзідэнтам Славакіі.
Геаграфічнае размеркаванне
У адрозненне ад венграў, славацкія немцы першапачаткова канцэнтраваліся ў гарадах, у першую чаргу Браціславе. Славакі і венгры засялілі сельскую мясцовасць. Таму арэал рассялення немцаў у Славакіі, у адрозненне ад Чэхіі, ніколі не быў суцэльным. Мадзьярызацыя гарадоў пачалася значна пазней, у канцы XIX стагоддзя. У цэнтральнай і ўсходняй Славакіі немцы засялілі пагорыстыя і горныя рэгіёны. Менавіта да гэтых груп ужываецца назва «карпацкія».
У славацкіх землях у цэлым традыцыйна вылучалася тры групы анклаваў нямецкага пасялення:
Аддзяленне фізіка-тэхнічных навук НАН Беларусі
Аддзяленне фізіка-тэхнічных навук НАН Беларусі — адно са старэйшых структурных элементаў Акадэміі, якія бесперапынна існуюць дагэтуль. 27 верасня 1940 СНК БССР зацвердзіў новы Статут АН БССР, згодна з якім ўстановы АН БССР падзяляліся на тры Аддзяленні — Аддзяленне грамадскіх навук, Аддзяленне прыродазнаўчых і сельскагаспадарчых навук і Аддзяленне тэхнічных навук. У 1940—1946 — Аддзяленне тэхнічных навук, у 1947—1958 — Аддзяленне фізіка-матэматычных і тэхнічных навук, у 1959—1962 — Аддзяленне тэхнічных навук, у 1963—1987 — Аддзяленне фізіка-тэхнічных навук, у 1987—1998 гг. — Аддзяленне фізіка-тэхнічных праблем машынабудавання і энергетыкі. Пад сучаснай назвай з 1998.
Аддзяленне тэхнічных навук АН БССР (1940—1946)
Сталінскія рэпрэсіі другой паловы 1930-х гг. не маглі не закрануць і Акадэмію. Паводле рашэння Бюро ЦК КП(б)Б ад 05.01.1938 г. быў расфарміраваны Фізіка-тэхнічны інстытут.
2 снежня 1944 года ў складзе Аддзялення тэхнічных навук АН БССР ствараецца Сектар па навуковых праблемах будаўніцтва і архітэктуры.
У гады Вялікай Айчыннай вайны многія спецыялісты Інстытута геалогіі сышлі на фронт і ў партызанскія атрады. Аднак працы па выяўленні мінеральнай сыравіны не спыніліся: частка беларускіх навукоўцаў вяла геалагічныя працы ў іншых раёнах Савецкага Саюза. У час фашысцкай акупацыі большасць матэрыялаў па геалогіі рэспублікі загінула. У 1942 г. у Казані Прэзідыум АН БССР даручыў інстытуту распрацоўку тэмы «Выкарыстанне прыродных выкапняў Беларусі пры аднаўленні разбуранай фашысцкімі войскамі народнай гаспадаркі БССР». Ужо ў 1945 г. Інстытут геалагічных навук АН БССР зноў пачаў сваю працу ў Мінску.
У 1946 Сектар па навуковых праблемах будаўніцтва і архітэктуры пераўтвараецца ў Аддзел будаўніцтва і архітэктуры АН БССР.
Аддзяленне фізіка-матэматычных і тэхнічных навук АН БССР (1947—1958)
Такім чынам, па стане на канец 1958 г. Аддзяленне фізіка-матэматычных і тэхнічных навук АН БССР складалася з наступных інстытутаў:
13 красавіка 1959 Прэзідыум АН БССР прыняў рашэнне аб падзеле Аддзялення фізіка-матэматычных і тэхнічных навук на Аддзяленне фізіка-матэматычных, хімічных і геалагічных навук і Аддзяленне тэхнічных навук.
Аддзяленне тэхнічных навук АН БССР (1959—1962)
У адпаведнасці з Пастановай Савета Міністраў СССР ад 22 красавіка 1960 № 425 «Аб мерах па ўпарадкаванні выкарыстання і ўзмацненні аховы водных рэсурсаў СССР» і распараджэннем Прэзідыума Акадэміі Навук БССР ад 14 лютага 1961 года № 10 быў створаны Інстытут водных праблем АН БССР.
Такім чынам, па стане на канец 1962 г. Аддзяленне фізіка-матэматычных і тэхнічных навук АН БССР складалася з наступных інстытутаў:
Аддзяленне фізіка-тэхнічных навук АН БССР (1963—1987)
Такім чынам, па стане на пачатак 1987 г. Аддзяленне фізіка-тэхнічных навук АН БССР складалася з наступных інстытутаў:
У 1987 згодна з пастановай Прэзідыума АН БССР Аддзяленне набыло назву Аддзяленне фізіка-тэхнічных праблем машынабудавання і энергетыкі.
Аддзяленне фізіка-тэхнічных праблем машынабудавання і энергетыкі (1987—1998)
Такім чынам, па стане на пачатак 1998 г. Аддзяленне фізіка-тэхнічных праблем машынабудавання і энергетыкі НАН Беларусі складалася з наступных інстытутаў:
Склад Аддзялення
Па стане на 1 студзеня 2021 г. склад Аддзялення фізіка-тэхнічных навук НАН Беларусі выглядаў наступным чынам:
Па стане на 1 студзеня 2009 г. у Аддзяленне ўваходзілі 14 акадэмікаў і 17 членаў-карэспандэнтаў НАН Беларусі, у замацаваных за Аддзяленнем навуковых арганізацыях працавала каля 5270 чалавек, у тым ліку 1580 даследчыкаў, 132 дактары і 428 кандыдатаў навук.
Напрамкі даследаванняў
Асноўнымі прыярытэтнымі напрамкамі навуковых даследаваняў арганізацый, замацаваных за Аддзяленнем, з’яўляюцца:
Дыміні
Дымі́ні — балканская неалітычная культура IV—III тысячагоддзяў да н.э. Названа па назве грэчаскага сяла ў Фесаліі, дзе былі праведезны першыя раскопкі. Культура прадстаўлена ўмацаваным паселішчам на ўзгорку (акропалем), разнастайнай керамікай і шліфаванымі каменнымі сякерамі. З'яўлялася паўднёвай экспансіяй культуры Вінча.
Паводле «тэорыі ўварвання», людзі культуры Дыміні знішчылі культуру Сескла каля 5000 года да н.э. І. Лірыцыс прапанаваў альтэрнатыўную тэорыю адносін паміж дзвюма культурамі. Ён разам з Р. Галаўэем правёў параўнальны аналіз керамікі з Дыміні і Сескла з выкарыстаннем тэрмалюмінесцэнтнага датавання, і высвятліў, што паселішча Дыміні ўзнікла каля 4800 г. да н.э., за 4 стагоддзі да знікнення культуры Сескла (каля 4400 г. да н.э.). Паводле меркавання Лірыцыса, абедзве культуры суіснавалі некаторы час.