cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дамініканцы ў Беларусі
Асвета
Пасля выгнання езуітаў паўстала пытанне пра лёс дамініканскіх навучальных устаноў, якія займаліся паводле езуіцкіх праграм. Кіраўнік Літоўскай правінцыі ордэна Фаўстын Цяцерскі звярнуўся да міністра народнай асветы кн. А. М. Галіцына з прапановай пераўтварэння забельскай гімназіі ў акадэмію, але не знайшоў падтрымкі. Дамініканцам у 1822 годзе аддалі былы езуіцкі калегіум у Оршы, дзе яны адкрылі 4-класнае вучылішча. У 1825 годзе яго закрылі. Пасля паўстання 1830―1831 гадоў дамініканскія навучальныя установы былі пераведзены ў свецкія.
Паэт Уладзіслаў Сыракомля пісаў: «Нашых дзядоў сцябалі езуіты, нашых бацькоў хвасталі айцы піяры, і мы паспыталі базыльянскай розгі або дамініканскай дысцыпліны. Але няхай за гэтыя розгі ўшануюць іх нябёсы! Так, здорава яны лупцавалі, калі было за што, але і любілі яны дзяцей сардэчна і шчыра, старанна настаўлялі іх ў навуцы і веры і строга сачылі за маральнасцю ― шмат каго дала нашаму краю іх уважлівая апека».
Пасля 1917 года
Пасля 1917 года ў Петраградзе заставаўся дамініканец Жан-Батыст Амудру, які да таго часу ўжо 10 гадоў быў пробашчам касцёла Найсвяцейшай Панны Марыі Лурдскай на Ковенскім завулку. З 1934 года Амудру фактычна замяшчаў высланага з СССР апостальскага адміністратара Антонія Малецкага. У 1935 годзе Амудру быў таемна пасвечаны ў біскупы апостальскім адміністратарам Масквы, але яго тады ж выслалі з краіны.
У незалежнай Беларусі
У 1992 годзе на тэрыторыі былога СССР каталіцкай царквой створаны правінцыйны дамініканскі вікарыят, які падпарадкаваўся польскай ордэнскай правінцыі, і ў яго сістэме ў 1993 годзе створаны Генеральны вікарыят Балтыі і Беларусі святых Анёлаў-Ахоўнікаў. 11 лістапада 1992 года ўсталяваны дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Святым Прастолам і створана Нунцыятура Святога Прастола ў Рэспубліцы Беларусь. З мая 2020 года апостальскім нунцыем у Беларусі з’яўляецца Антэ Ёзіч. 11 лютага 1999 года заснавана Канферэнцыя каталіцкіх біскупаў Беларусі.
Супольнасць дамініканскіх тэрцыарыеў пад тытулам Святой Тройцы ў Беларусі была афіцыйна зацверджана ў снежні 2012 года. Тэрцыарыі — трэцяя (пасля братоў і сясцёр дамініканак) галіна дамініканскага ордэна. Да яе ставяцца свецкія людзі, якія імкнуцца ў жыцці кіравацца дамініканскай духоўнасцю. У 2017 годзе ў Беларусі працавалі шэсць айцоў-дамініканцаў у Віцебску і Магілёве. Да Ордэна належыць таксама дапаможны біскуп Пінскай дыяцэзіі, апостальскі адміністратар Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Казімір Велікаселец. У Мінску дзейнічае абшчына сясцёр-дамініканак (вул. Няжданава, 48).
У беларускай літаратуры манах-дамініканец сустракаецца ў рамане Уладзіміра Караткевіча «Хрыстос прызямліўся ў Гародні» (1966), ― там гэта сімвал цемрашальства і хітрыны.
Пэндзаль
Пэ́ндзаль — асноўны інструмент у жывапісе, выкарыстоўваецца таксама ў графіцы і каліграфіі. Вырабляецца з абястлушчанага і загартаванага воласа або поўсці жывёл, часам сінтэтычных валокнаў.
Пад словам «пэндзаль» разумеюць таксама характар або спосаб выканання жывапісных твораў, напрыклад, сухі пэндзаль — работа цвёрдымі пэндзлямі, слаба насычанымі алейнымі фарбамі на незагрунтаваным палатне.
Павідла
Павідла (ад powidła) — харчовы прадукт, які атрымліваецца варэннем фруктовага або ягаднага пюрэ з цукрам. Часам дадаюцца смакавыя дабаўкі (карыца, гваздзік і т.п.). Павідла ўяўляе сабой светла-карычневую аднастайную масу без цвёрдых украпванняў, валодае кісла-салодкім смакам. Калі пюрэ мае нізкую кіслотнасць, то ў павідла дадаецца лімонная або іншая харчовая кіслата. Гатовае павідла змяшчае не больш за 34% вільгаці і не менш за 60% цукру. Каларыйнасць 250-260 ккал/100г. Найбольшай папулярнасцю карыстаюцца яблычнае, абрыкосавае, вішнёвае, слівавае, журавінавае, грушавае павідла.
Руапеху
Руапеху (маоры: Ruapehu, грымучая прорва) — самы высокі вулкан на Паўночным востраве Новай Зеландыі. Вышыня — 2.797 метраў, знаходзіцца на Цэнтральным плато вострава і з’яўляецца часткай Нацыянальнага парка Тангарыра.
Схілы Руапеху пакрываюць сем невялікіх ледавікоў, даўжыня найбольшага з іх Вакапаха дасягае 1.6 км. У кратары вулкана знаходзіцца кратаравае возера, якое ў 1996 годзе пасля апошняга значнага вывяржэння зышло ў даліну селявым патокам (lahar). Пасля гэтага возера пачало няспынна зноў запаўняцца вадоў, а ў кастрычніку 2003 года яго запаўненне дасягнула 81 %. Было падлічана, што пры адсутнасці вывяржэння, возера перапоўніцца вадой і ў 2004—2005 годзе зноў сыдзе ў даліну селявым патокам.
У апошнія дзесяцігоддзі Руапеху праяўляе самую высокую вулканічную актыўнасць у параўнанні з трыма іншымі суседнімі вулканамі нацыянальнага парка: Нгарухое і Тангарыра. Самым цяжкім вынікам вулканінай актыўнасці Руапеху стала здарэнне 24 снежня 1953 года, калі хуткі поезд Уэлінгтан — Окленд быў змыты селянымі патокамі кратарнага возера ў раку. Пры здарэнні загінуў 151 чалавек.
На схілах гары знаходзяцца тры з чатырох навазеландскіх гарналыжных курортаў Паўночнага вострава:
На схілах Руапеху бярэ свой пачатак рака Вайката, найдаўжэйшая рака Новай Зеландыі.
Зарэчча (курган)
Грэбень — курган каля вёскі Зарэчча Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
Апісанне
Мясцовая назва — Капцы. За 1,5-2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, ва ўрочышчы Курганне, на ўскраіне лесу, каля балота. Насып прадаўгаваты, памерам 12 х 4 м, вышыня 1,6 м, здзірванелы. Па звестках мясцовых жыхароў, раней уздоўж балота было 7 курганоў.
Даследаванні
Абследавала ў 1985 годзе Т. С. Бубенька.
Оскар Руджэры
Оскар Альфрэда Руджэры (Oscar Alfredo Ruggeri; нар. ) — аргенцінскі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1986 у складзе нацыянальнай зборнай Аргенціны.
.срб
.срб — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Сербіі.
У лістападзе 2010 года ICANN ухваліла заяўку Сербскага нацыянальнага рэгістратара даменных імёнаў (RNIDS) на стварэнне дамена .срб. Выкарыстанне дамену пачалося з 3 мая 2011 года, першым сайтам дамену быў «рнидс.срб».
Паколькі ў кірыліцы няма літары «W», прэфікс «www» можа быць заменены на «њњњ». Напрыклад, старонка «Радыё і тэлебачанне Сербіі» мае адрас http://њњњ.ртс.срб/.
Для дамена выдзелены наступныя паддамены:
Адольф Цукар
Адольф Цукар (пры нараджэнні Адольф К’юкора, Zukor Adolph; 7 студзеня 1873 — 10 чэрвеня 1976) — ураджэнец Венгрыі, які стварыў у ЗША кінакампанію «Paramount Pictures».
Вірус некрозу табакі
Вірус некрозу табакі (Tobacco necrosis virus, TNV) — патагенны вірус раслін сямейства.
Апісанне
Гэты вірус мае шырокае кола гаспадароў (88 відаў раслін, у тым ліку, , прадстаўнікі родаў , , , , ). Яго можна вылучыць з каранёў, здавалася б, здаровых раслін. У заражаных клетках TNV патрабуе прысутнасці спадарожнікавага віруса для забеспячэння неабходных функцый для іх незалежнай рэплікацыі.
На бульбе
У бульбе гэты вірус выклікае некроз на паверхні клубняў. Яму была дадзена назва «вірус ABC», паводле трох тыпаў сімптомаў, адзначаных у залежнасці ад стадыі хваробы: A — карычневыя пухіры на скуры, B — запалыя чорна-карычневыя плямы, часта падковападобныя, C — светла-карычневыя плямы, якія выклікаюць сімптомы распаўсюджанай каросты. Верагодна, хвароба не распаўсюджваецца праз заражаныя клубні.
На цюльпанах
Вірус перадаецца з сокам хворых раслін, праз глебу. На лісці з’яўляюцца светла-зялёныя эліпсоідныя плямы і падоўжаныя штрыхі, размешчаныя падоўжнымі радамі. У маладых раслін часта лісце скручваецца і засыхае. На сцяблах і кветках бываюць некратычныя плямы. Кветаносы кароткія, скрыўленыя, кветкі часам дэфармаваныя, не распускаюцца, завядаюць або не развіваюцца зусім. На цыбулінах уціснутыя карычневыя плямы. Хворыя расліны дрэнна растуць, пры раннім заражэнні хутка гінуць.
Меры барацьбы
Вырошчванне раслін на высокім агратэхнічным фоне, прытрымліванне аптымальных тэрмінаў пасадкі, уборкі: знішчэнне насякомых-пераносчыкаў вірусаў; фітасанітарныя прачысткі (да з’яўлення тлей), правільныя севазвароты і дэзінфекцыя глебы; знішчэнне пустазелля.
Слонімская мячэць
Слонімская мячэць — колішняя мячэць у Слоніме Гродзенскай вобласці. Размяшчалася на былой Татарскай вуліцы (цяпер вуліца Кірава). У 1994 годзе ў былой гаспадарчай пабудове XIX ст. была адкрыта новая мячэць.
Гісторыя
Татары ў Слоніме з’явіліся ў XVI стагоддзі. У 1897 годзе ў Слонімскім павеце пражывалі 178 татараў.
Пабудавана ў 1804 г. з адным мінарэтам і купалам. Згарэла 25 мая 1881 года ў час вялікага гарадскога пажару і праз год адбудавана з дрэва. Грошы на будаўнічыя матэрыялы ахвяраваў граф Францішак Пуслоўскі з Альберціна.
У верасні 1939 года заможных слонімскіх татар НКУС вывозіў у Сібір. Мячэць спаленая немцамі падчас Другой сусветнай вайны перад адступленнем ўлетку 1944 года. Пасля Другой сусветнай вайны татары актыўна сталі выязджаць на Захад, баючыся новых арыштаў НКУС. У 1946 годзе многія з іх выехалі ў Польшчу.
Архітэктура
Мячэць, збудаваная ў канцы XIX ст. па кампазіцыі ўяўляе вежава-купальны варыянт (у цэнтры і над вугламі паабапал міхрабы), вытворны ад царкоўнай архітэктуры гэтага перыяду з рэтраспектыўна-рускімі рысамі. Даследчык гісторыі польска-літоўскіх татар С. Крычынскі апісваў яе так:
Стахі
Ста́хі (, Стахи) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Даўгінава Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
30 кастрычніка 2009 года вёска перададзена ў склад Сцешыцкага сельсавета, пасля ліквідацыі якога 28 мая 2013 года зноў вернута ў склад Даўгінаўскага сельсавета.
Батурына (сяло, Холм-Жыркоўскі раён)
Батурына (Бату́рино) — сяло ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года сяло Батурына ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У 1929—1932 і 1938—1960 гадах — цэнтр Батурынскага раёна.
У гады Вялікай Айчыннай вайны сяло было акупавана гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2019 гадах цэнтр Батурынскага сельскага паселішча.
Варшаўская вышэйшая школа інфарматыкі
Варшаўская вышэйшая школа інфарматыкі — польская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Варшаве.
Агульная характарыстыка
Гісторыя стварэння ўстановы бярэ свой пачатак у 1970-х гадах, калі на вул. Мілай, 7 у Варшаве працавалі курсы, якія займаліся навучаннем у такіх напрамках, як апрацоўка дадзеных, праграмнае забеспячэнне лічбавых машын і статыстыка. У 1992 годзе па гэтым адрасе была створана прафесійная навучальная ўстанова «Mila College», якая ў 2000 годзе была ператворана ў вышэйшую навучальную ўстанову. Змена сядзібы і назвы на сучасную адбылася ў 2004 годзе.
Варшаўская вышэйшая школа інфарматыкі з’яўляецца адзінай спецыялізаванай вышэйшай навучальнай установай у Польшчы, якая рэалізуе вышэйшыя інжынерныя, магістарскія і паслядыпломныя адукацыйныя праграмы выключна па адным кірунку — «Інфарматыка».
Да красавіка 2019 года дыпломы Варшаўскай вышэйшай школы інфарматыкі атрымалі 4083 выпускнікі, у тым ліку 2574 дыпломы інжынера-інфарматыка, 414 дыпломаў магістра інфарматыкі і 1095 пасведчанняў дадатковай і паслядыпломнай адукацыі. Па даных рэйтынга 2016 года, падрыхтаванага Міністэрствам навукі і вышэйшай адукацыі Польшчы, выпускнікі магістратуры Варшаўскай вышэйшай школы інфарматыкі з пункту гледжання памеру заработнай платы апынуліся на 12-м месцы ў Польшчы, апярэдзіўшы ў гэтым выпускнікоў многіх аўтарытэтных ВНУ.
Хіральда
Хіра́льда (Giralda — «флюгер») — славутасць, сімвал Севільі, чатырохкутная вежа, якая ўзнімаецца над Севільскім кафедральным саборам. Вышыня вежы складае каля 98 м. Была пабудавана ў 1184—1196 гадах як мінарэт мячэці, у перыяд, калі ў Андалусіі развівалася маўрытанскае мастацтва. Стала пры хрысціянах званіцай Севільскага сабора.
У 1568 годзе архітэктар Эрман Руіс дадаў новую квадратную ў плане званіцу, увянчаную трыма ярусамі «ліхтароў», які паслядоўна памяншаюцца. Верхні ўвянчаны стаячай на шары бронзавай статуяй, якая знаходзіцца на вышыні 83 м і служыць флюгерам, па-іспанску, хіральдылья (адсюль назва вежы).Хіральда адзіная мусульманская пабудова, якая вытрымала доўгую 16-месячную аблогу Севільі хрысціянамі ў часы Рэканкісты. З назіральнай пляцоўкі адкрываецца цудоўны выгляд на Севілью.
Першапачаткова Ла Хіральдай звалася не столькі ўся званіца, а менавіта сама статуя, якая сваімі памерамі і масіўнасцю стварала наймацнейшае ўражанне на сучаснікаў.
Гранд-Мэнан
Гранд-Мэнан (Grand Manan) — востраў у заліве Фандзі, частка канадскай правінцыі Нью-Брансуік. Плошча — 137 км². Насельніцтва (2016 г.) — 2360 чал.
Геаграфія
Гранд-Мэнан мае доўгую і складаную геалагічную гісторыю. Асноўны масіў сушы сфарміраваўся ў выніку некалькіх серый вулканічнай актыўнасці, што пачалася ў дакембрыі, але асноўная серыя прыпала на юрскі перыяд. Заходні бераг з высокімі скаламі ўяўляе сабою тэктанічны разлом, які аддзяляе Гранд-Мэнан ад некалькіх драбнейшых астравоў з агульнай плошчай 5 км². На востраве сустракаюцца граніты, чырвоны пясчанік, асадкавыя пароды з узростам да 550 млн гадоў. Паўночная частка ў значнай ступені фарміравалася пад уздзеяннем апошняга ледавіковага перыяду. На яе паверхні шмат валуноў.
Клімат вільготны кантынентальны. Зіма прахалодная. У студзені сярэднія тэмпературы вагаюцца ад −4,6 °C да −0,3 °C. У жніўні сярэдняя тэмпература каля +18,7 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 1252,2 мм.
Прырода
Для вострава Гранд-Мэнан характэрна дамінаванне лугавой расліннасці з частымі зараснікамі хмызнякоў і лоз. У выніку ізаляцыі ад мацерыка фаўна сушы адносна бедная. Сустракаецца некалькі відаў грызуноў і кажаноў. У мінулым востраў таксама насялялі бабры, відавочна вынішчаныя ў XVII ст. Перасяленцы канца XVIII ст. іх ужо не сустрэлі. Зноў бабры з’явіліся на Гранд-Мэнане толькі ў сярэдзіне XX ст. дзякуючы дзейнасці чалавека. Сюды таксама былі завезены алені. Гранд-Мэнан знаходзіцца на шляху птушыных сезонных міграцый. Арнітолагі зарэгістравалі на ім болей за 360 відаў птушак. Марскія воды каля вострава населены кітамі, цюленямі, шматлікімі рыбамі і беспазванковымі.
Гісторыя
Да прыходу еўрапейцаў Гранд-Мэнан наведваўся індзейцамі. Сучасная назва паходзіць ад слова munanook («востраў» на мове пасамакуоды). У 1604 г. на ім спыняўся Самюэль дэ Шамплейн. Востраў быў фармальна ўключаны ў склад Новай Францыі. У выніку Сямігадовай вайны ўвайшоў у склад брытанскіх калоній. У 1784 г. на ім стала пасяліліся амерыканскія лаялісты. Захаваўся дом Мозэса Герыша, аднаго з першых пасяленцаў. У нашы дні ён пераўтвораны у музей.
Асноўным заняткам астравіцян з’яўлялася рыбалоўства. Гранд-Мэнан быў знакаміты ловам селядцоў, пазней — амараў. Да канца XX ст. прыродныя багацці марскіх вод былі ў значнай ступені вычарпаны, а таму лоў абмежавалі. Адносна новай эканамічнай галіной з’яўляецца турызм, але прыбыткі ад яго пакуль нязначныя. Астравіцяне насяляюць 3 прыбярэжныя вёскі. Дзейнічае сталая паромная пераправа.
Тынкоўка
Тынкоўка, або тынк — аддзелачны зацвярдзелы слой, утвораны будаўнічым растворам на паверхні канструкцыйных элементаў, частак будынкаў і збудаванняў. Тынкавальныя растворы звязваюцца вапнай, цэментам, гіпсам, глінай, магнезітам.
У сучасным будаўніцтве выкарыстоўваюць тынкоўкі:
Беларусь
На Беларусі прататып тынкоўкі вядомы з жалезнага веку, калі сцены жытлаў абмазвалі глінай. У 12 ст. для аддзелкі фасадаў Дабравешчанскай царквы ў Віцебску выкарыстоўвалася спецыяльная дэкаратыўная абмазка-тынкоўка.
У канцы 15 — першай палове 16 ст. тынкоўка ўжывалася для аддзелкі асобных элементаў фасада (нішы, часткі шчытоў, франтонаў). У другой палове 16-17 стст. тынкавалі цалкам фасады будынка, а таксама ўнутраных сцены. Акрамя звычайнай роўнай і гладкай тынкоўкі ўжываўся і спосаб дэкаратыўнага аздаблення сцен будынкаў, заснаваны на выдрапванні верхняга слоя тынкоўкі да ніжніх кантрастных па колеры слаёў — сграфіта. Сродкам тынкоўкі на фасадах будынкаў імітавалася рустоўка, фактурнай тынкоўкай вылучаліся філёнгі. Тынкоўка часта пакрывалася зверху вапнай з мінеральнымі і некаторымі арганічнымі пігментамі (чырвоная і жоўтая вохра, свінцовы сурык, драўняны вугаль і інш.).
У сучаснай архітэктуры дэкаратыўная тынкоўка пашырана ў аздабленні фасадаў і інтэр'ераў жылых і грамадскіх будынкаў.
Магістраль для Еўропы
Магістра́ль для Еўро́пы (Magistrale für Europa, Magistrale européenne) — праект Трансеўрапейскай транспартнай сеткі (TEN-T) па стварэнні высакахуткаснага чыгуначнага злучэння паміж Парыжам і Браціславай, з адгалінаваннем да Будапешта.
Завяршэнне праекта запланавана да 2020 года. Магістраль злучыць пяць краін Еўропы з насельніцтвам 34 мільёны. Агульная працягласць маршрута з Парыжа да Будапешта складзе 1592 км.
Маршрут
Французскі адрэзак магістралі, які запланаваны да ўводу ў эксплуатацыю ў 2016 годзе, дазволіць развіваць хуткасць да 320 км/г і скароціць час на дарогу да 2 гадзін ад Усходняга вакзала Парыжа да Страсбурга.
У Германіі маршрут складаецца з чыгунак ад Страсбурга да Апенваера (Europabahn), на якой максімальная хуткасць складае 200 км/г, і ад Апенваера да Брухзаля (Rheintalbahn), дзе хуткасць дасягае 250 км/г. У Брухзалі МдЕ перасякае хуткасную чыгунку Мангейм — Штутгарт, разлічаную на 250 км/г.
У Штутгарце лінія пераходзіць у новую чыгунку Штутгарт — Аўгсбург, якую плануецца завяршыць да 2020 года з максімальнай хуткасцю 250 км/г паміж Штутгартам і Ульмам і 200 км/г ад Ульма да Аўгсбурга. Пасля вылучэння пуцей Мюнхен — Аўгсбург у асобныя для павольнага руху (грузавыя і прыгарадныя цягнікі) хуткасныя цягнікі змогуць развіваць тут 230 км/г.
Цягнікі з Мюнхена-Усходняга да Зальцбурга будуць хадзіць з хуткасцю 160 км/г, перасякаючы аўстрыйскую мяжу ў Фрайласінгу.
У Аўстрыі для новага маршрута былі палепшаны пуці паміж Атнанг-Пухгаймам і Вельсам (230 км/г), збудавана новая паралельная чыгунка (Neue Westbahn) Лінц — Вена (250 км/г) і збудаваны новы вакзал у Вене замест разабранага Паўднёвага. Адсюль Еўрапейская магістраль працягнецца да Браціславы, а паўднёва-заходняя лінія — праз Дзьёр да Будапешта.
Георгій Георгіевіч Меншыкаў
Георгій Георгіевіч Меншыкаў (, Менск — ) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1954 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, у 1963 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў у Брэсце, Мінскпраекце, Белдзіпрахарчпраме, з 1968 па 1977 г. — старшым архітэктарам, кіраўніком групы архітэктараў у Мінскпраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1968 года.
Творчасць
Асноўныя працы: інтэр’еры гасцініцы «Брэст», крам «Тканіны» па вул. К. Лібкнехта, прамысловых тавараў па вул. Арлоўскай, Кавалерыйскай, Магілёўскай шашы (1964—1966), Дом быту (1965—1966), атэлье індпашыву па Ленінскім праспекце (1967), 9-павярховы інтэрнат для Белдзяржкансерваторыі (1968—1972), будынак санэпідстанцыі і хуткай дапамогі (1971), рэканструкцыя фасадаў будынкаў па праспекце Машэрава (1974) у Мінску.
2-я прэмія на адкрытым Усесаюзным конкурсе за праект будынка жалобных абрадаў (1969, у аўтарскім калектыве), 1—2-я прэміі за праект Палаца піянераў і школьнікаў (1969, у аўтарскім калектыве), 1-я прэмія за праект Дома архітэктараў (1971) на адкрытых рэспубліканскіх конкурсах.
Віцебскі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт
Віцебскі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт — вышэйшая навучальная ўстанова г. Віцебска. У склад вучэбна-навукова-вытворчага комплексу ўніверсітэта ўваходзяць 7 факультэтаў, 27 кафедраў, 4 навучальныя карпусы, 2 інтэрнаты, эксперыментальна-доследнае прадпрыемства, аспірантура, бібліятэка, спартыўна-аздараўленчы комплекс і інш. Навучаюцца каля 8000 студэнтаў на дзённым і завочным аддзяленні.
Навукова-педагагічныя кадры — 295 чалавек, сярод іх — 11 дактароў навук, 15 прафесараў, 116 кандыдатаў навук, 116 дацэнтаў. Ва ўніверсітэце працуюць 3 акадэмікі і 5 членаў-карэспандэнтаў розных акадэмій, 2 заслужаныя дзеячы адукацыі Рэспублікі Беларусь, 1 заслужаны рацыяналізатар БССР.
Гісторыя
Да 1960-х гадоў у БССР шырока развівалася лёгкая прамысловасць. Пасля Вялікай Айчыннай вайны былі адноўленыя і пабудаваны новыя прадпрыемствы швейнай, трыкатажнай, абутковай і іншых галін прамысловасці. Савет Міністраў БССР ад 14 жніўня 1959 года зацвердзіў праектнае заданне на будаўніцтва ў г.Віцебску тэхналагічнага інстытута лёгкай прамысловасці.
Віцебскі тэхналагічны інстытут лёгкай прамысловасці (ВТІЛП) быў адкрыты 25 чэрвеня 1965 Пастановай Савета Міністраў Беларускай СССР за № 305 ад 24 чэрвеня 1965 года. Першым рэктарам інстытута быў прызначаны кандыдат хімічных навук, дацэнт Сцяпан Еўдакімавіч Савіцкі, які працаваў загадчыкам кафедры хіміі ў Беларускім інстытуце народнай гаспадаркі.
Будаўніцтва інстытута ажыццяўлялася 38-м будаўнічым упраўленнем будтрэста № 9. Брыгада, якая будавала інстытут, атрымала ордэн Леніна. Здача ў эксплуатацыю навучальнага корпуса, першага інтэрната, вонкавых камунікацый і падсобных памяшканняў адбылася 1 верасня 1965 года.
Першы набор студэнтаў ажыццяўляўся па пяці спецыяльнасцях на шасці кафедрах інстытута. Паступова павялічваўся план прыёму студэнтаў, ствараліся новыя кафедры, кабінеты, лабараторыі, адкрываліся новыя спецыяльнасці, папаўнялася матэрыяльна-тэхнічная база. У лютым 1995 года інстытут прайшоў акрэдытацыю на статус вышэйшай навучальнай установы ўніверсітэцкага тыпу па крытэрыях, зацверджаных Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь, і з 20 красавіка 1995 пераўтвораны ў Віцебскі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт (ВДТУ).
Эканамічны факультэт
Эканамічны факультэт (да 1997 года эканоміка-тэхналагічны) заснаваны ў 1997 годзе, з’яўляецца адным з найбуйнейшых ва ўніверсітэце.
У склад факультэта ўваходзяць 8 кафедраў :
На факультэце навучаюцца больш за 1000 студэнтаў, працуюць 73 выкладчыка.
На факультэце вядзецца падрыхтоўка спецыялістаў па сямі спецыяльнасцях:
Мастацка-тэхналагічны факультэт
Мастацка-тэхналагічны факультэт — адзіны ў Рэспубліцы Беларусь, ажыццяўляе падрыхтоўку спецыялістаў для тэкстыльнай прамысловасці. Пачаў функцыянаваць з 1971 года як інжынерна-тэхналагічны, з 1978 года — эканоміка-тэхналагічны, з 1997 года — мастацка-тэхналагічны. На факультэце працуе 72 выкладчыкі: 4 доктара навук, 32 кандыдата навук. Сярод іх: 2 прафесары, 28 дацэнтаў. Сярод выкладчыкаў творчых дысцыплін — 18 членаў Беларускага Саюза Дызайнераў і 7 членаў Беларускага Саюза Мастакоў.
Падрыхтоўка студэнтаў вядзецца па наступных спецыяльнасцях, напрамках і спецыялізацыях:
З 2012 года ўніверсітэт пачаў прыём і падрыхтоўку спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй па спецыяльнасці «Вытворчасць тэкстыльных матэрыялаў». У працэсе навучання студэнты размяркоўваюцца на 2 новыя напрамкі: вытворчасць тэкстыльных матэрыялаў (тэхналогія і менеджмент) і вытворчасць тэкстыльных матэрыялаў (тэхналогія і праектаванне).
Факультэт мае аспірантуру, дактарантуру і магістратуру па спецыяльнасці «Тэхналогія і першасная апрацоўка тэкстыльных матэрыялаў і сыравіны».
Механіка-тэхналагічны факультэт
Механіка-тэхналагічны факультэт створаны ў жніўні 1969 года. Больш 600 студэнтаў. Кафедры:
На факультэце вядзецца падрыхтоўка спецыялістаў па 5 спецыяльнасцях:
Канструктарска-тэхналагічны факультэт
Канструктарска-тэхналагічны факультэт арганізаваны ў чэрвені 1987 года ў выніку зліцця двух факультэтаў: «швейнай вытворчасці» і «Абутковая вытворчасці».
У склад факультэта ўваходзяць 6 кафедраў:
На факультэце вядзецца падрыхтоўка спецыялістаў па 4 спецыяльнасцях:
Завочны факультэт
На факультэце рыхтуе без адрыву ад вытворчасці спецыялістаў для лёгкай і тэкстыльнай прамысловасці, машынабудавання і іншых галін народнай гаспадаркі:
Факультэт дауніверсітэцкай падрыхтоўкі і прафарыентацыі
Факультэт дауніверсітэцкай падрыхтоўкі і прафарыентацыі рыхтуе абітурыентаў да паступлення ва ўніверсітэт па наступных напрамках: падрыхтоўчае аддзяленне ( дзённая, завочная формы навучання) ;
Факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў
Факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў створаны пры ўніверсітэце ў 1989 годзе. На факультэце праходзяць перападрыхтоўку больш за 200 слухачоў, больш як 300 чалавек штогод павышаюць кваліфікацыю, каля 1300 студэнтаў атрымліваюць вышэйшую адукацыю.
З 2017 года
У 2017 годзе праведзена структурная рэарганізацыя ўніверсітэта.
Факультэт інфармацыйных тэхналогій і робататэхнікі
Кафедры: Спецыяльнасці:
Факультэт дызайну
Кафедры: Спецыяльнасці:
Навукова-тэхналагічны парк ВДТУ
Рэспубліканскае інавацыйнае ўнітарнае прадпрыемства «Навукова-тэхналагічны парк Віцебскага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта» пачало сваю працу 24 жніўня 2010 года. У структуры  — уласнае канструктарскае бюро, навукова-даследчая лабараторыя, эксперыментальна-даследчая вытворчасць і планава-эканамічны сектар.
Эксперыментальна-даследчае прадпрыемства
На эксперыментальна-даследчым прадпрыемстве ўкараняюцца новыя тэхналогіі, распрацаваныя ў ВДТУ.
Музей ВДТУ
Музей гісторыі ўніверсітэта размяшчаецца ў вучэбна-лабараторным корпусе № 4. Экспазіцыя музея распавядае пра гісторыю стварэння ўніверсітэта, пра вучоных, якія працавалі ў ім у розныя гады, пра сучасную дзейнасць універсітэта. На стэндах — матэрыялы, прысвечаныя першым выкладчыкам, развіццю навукі ў ВНУ, мастацкай самадзейнасці, спорту, студэнцкаму будаўнічаму руху.
Крама ВДТУ
На падставе загаду рэктара і рашэння выканкама адміністрацыі Кастрычніцкага раёна №200 ад 19.04.2006 г. створана «Крама ВДТУ», з’яўляецца адасобленым структурным падраздзяленнем універсітэта. Зачынена восенню 2008 года.
Дом мадэляў ВДТУ
Студэнцкі Дом Мод заснаваны ў 2006 годзе ініцыятыўнай групай ВДТУ кафедры КТФ. Дырэктар Студэнцкага Дома Мод - Хімдыят Надзея Анатольеўна, член Беларускага Саюза Дызайнераў. Калекцыі ствараюць студэнты.
Спарткомплекс ВДТУ
Студэнцкі спартыўны комплекс мае басейн, фітнес-залу і трэнажорную залу.
Санаторый-прафілакторый
Пры ўніверсітэце адкрыты студэнцкі санаторый-прафілакторый на 50 месцаў. Студэнцкі санаторый-прафілакторый адкрыты ў 1973 годзе на базе інтэрната № 2, з’яўляецца адзінай аздараўленчай установай сярод тэхнічных навучальных устаноў г. Віцебска і Віцебскай вобласці. У лютым 2005 года выдадзена ліцэнзія на права медыцынскай дзейнасці, а ў красавіку 2006 года прафілакторый прайшоў атэстацыйную камісію ў г. Мінску на статус «Студэнцкі санаторый-прафілакторый».
Працуюць тэрапеўтычны кабінет, працэдурны кабінет, фізіятэрапеўтычны кабінет, гразелячэбніца.
Кабінеты аснашчаны сучаснымі медыцынскімі прыладамі і апаратурай, медыкаментамі.
Культурнае жыццё ВДТУ
Ва ўніверсітэце працуе студэнцкі клуб. Праводзяцца тэматычныя вечары, сустрэчы, канцэрты мастацкай самадзейнасці. Дзейнічае народны харэаграфічны ансамбль «Віцябланка», вакальная студыя. Штогод ва ўніверсітэце ладзіцца фестываль «Залатая мелодыя восені», у якім прымаюць удзел калектывы мастацкай самадзейнасці ўсіх факультэтаў. На базе ўніверсітэта створана Віцебская абласная ліга МГА «Беларускі КВЗ», праводзіцца Віцебскі рэгіянальны конкурс грацыі і артыстычнага майстэрства «Каралева Вясна». Штогод праводзіцца Міжнародная навуковая канферэнцыя.
NGC 568
NGC 568 (іншыя абазначэнні — IC 1709, ESO 353-3, MCG ?6-4-37, PGC 5468) — галактыка ў сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Ціхаміраўка (Паўладарская вобласць)
Ціхаміраўка — сяло ў Качырскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Берагавая. Код КАТА — 554835500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 128 чалавек (63 мужчыны і 65 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 33 чалавекі (21 мужчына і 12 жанчын).
Чатыры класічныя раманы
Чатыры класічныя раманы (кіт. 四大名著, піньінь sì dà míngzhù, літаральна «Чатыры Вялікія Творы») — устойлівае абазначэнне чатырох найбольш знакамітых раманаў у кітайскай літаратурнай традыцыі:
Да стварэння «Сну в чырвоным цераме» чацвёртым вялікім творам лічыліся «Кветкі слівы ў залатой вазе» (1610).
Унутраная македонская рэвалюцыйная арганізацыя
Унутраная македонская арганізацыя (УМРА) ( Вътрешна македонска революционна организация, Внатрешна македонска револуционерна организација ) — створаная ў 1919 годзе падпольная арганізацыя пераважна македонскіх і фракійскіх балгар. У арганізацыі прынялі ўдзел балгары, часткова арумыны і прадстаўнікі іншых этнасаў.
Паходжання
Арганізацыя была таемным рэвалюцыйным грамадствам, дзейнічаўшы ў канцы 19-га і пачатку 20-га стагоддзяў з мэтай аўтаномных Македоніі і Адрыянопаль рэгіёнаў. Першапачаткова яны былі супраць памкненняў суседніх дзяржаў у гэтым раёне і разглядалі будучую аўтаномную Македонію і паўднёвую Фракію як шматэтнічнае ўтварэнне. Уяўляецца магчымым, што на ранніх этапах барацьбы жаданым вынікам аўтаноміі стала аб'яднанне з Балгарыяй.
Ідэалогія
Арганізацыя была заснавана на базе Унутранай македонска-одрынскай рэвалюцыйнай арганізацыі (УМОРА ), якая дзейнічала ў 1893—1919 гады.
Пасля падзелу Фракіі і Македоніі падчас Балканскіх войнаў пад кантролем Асманскай імперыі застаўся раён Одрына, тады як большую частку геаграфічнай Македоніі атрымалі Грэцыя і Сербія.
Пасля Балканскіх войнаў УМАРА абвясціла ідэю стварэння адзінай Македоніі.
Пасля паразы ў Першай сусветнай вайне УМАРА фактычна распалася ў 1919 годзе на некалькі арганізацый, але ядро партыі захавалася і трансфармавалася ў УМРА.
У арганізацыі пасля 1920 гады актыўна змагаліся прасавецкія і прафашысцкія ўплывы.
Міжваенны перыяд
Пасля Першай сусветнай вайны, калі сербская Македонія ўвайшла ў склад Югаславіі, баевікі УМРА дзейнічалі супраць прадстаўнікоў каралеўскай сербскай улады.
20 красавіка 1929 года правадыр харвацкіх усташоў А. Павяліч і кіраўнік УМРА Ванча Міхайлаў падпісалі дэкларацыю аб сумеснай барацьбе супраць Югаславіі
У 1934 годзе сумесна з харвацкімі ўсташамі і абверам УМРА арганізавала забойства югаслаўскага караля Аляксандра I Карагеоргіевіча і міністра замежных спраў Францыі Луі Барту ў Марсэлі (непасрэдным выканаўцам стаў баявік УМРА Улада Чарназемскі ). У тым жа годзе кіраўнік УМРА Іван Міхайлаў аб'явіў аб роспуску арганізацыі.
Другая сусветная вайна
УМРА прыняла ўдзел у стварэнні «незалежнай» македонскай дзяржавы ў 1944 годзе.
Пасля ўсталявання ў Балгарыі і Югаславіі камуністычнага рэжыму і стварэння СФРЮ УМРА дэ-факта спыніла сваё існаванне.
Нататкі
<references group="" responsive="1">
NGC 5701
NGC 5701 (іншыя абазначэнні — UGC 9436, MCG 1-37-42, ZWG 47.127, IRAS14368+0534, PGC 52365) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Пярэварацень
Пярэ́варацень — фантастычны персанаж народных павер’яў і казак; чалавек, ператвораны ці здольны сам дзівосным чынам ператварыцца ў звера, расліну, камень. У славянскай, у тым ліку ў беларускай міфалогіі найчасцей набываў аблічча воўка. Уяўленне пра пярэваратняў узнікла на аснове татэмізму, звязана з вераю ў чараўнікоў, адлюстравалася ў фальклоры — былічках, баладах, напрыклад, у беларускай купальскай песні — баладзе «Пойдзем, сястра, у лясок а скінемся травіцай».
Тонкавічы
То́нкавічы (, Тонковичи) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавета.
Мікола Алтухоў
Мікола (Мікалай Аляксеевіч) Алтухоў (нар. 2 снежня 1927) — беларускі пісьменнік, драматург, паэт.
З’яўляецца таксама аўтарам тэкстаў песень беларускіх савецкіх кампазітараў (Івана Кузняцова, Юрыя Семянякі, Ігара Лучанка і інш.).
Кампадальчына
Кампадальчына (Campodolcino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сондрыа.
Насельніцтва складае 1058 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 22 чал./км². Займае плошчу 48 км². Паштовы індэкс — 23021. Тэлефонны код — 0343.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giovanni Battista.
Батурына (вёска, Холм-Жыркоўскі раён)
Батурына (Батурино) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2019 гадах у складзе Батурынскага сельскага паселішча.
Гімн крымскіх татар
У якасці гімна крымскататарскага народа 30 чэрвеня 1991 году Курултаем была зацверджана песня Ant Etkenmen (Я пакляўся). Аўтар слоў — Наман Чэлебіджыхан. Музыка народная.
Lingua Ignota
Lingua Ignota ( "невядомая мова") — адна з першых штучных моў, апісаная ў 12-ым стагоддзі абатысай Хільдэгардай Бінгенскай. Часткова была апісаная ў трактаце Хільдэгарды "Lingua Ignota per simplicem hominem Hildegardem parolata", які дайшоў да нашага часу ў двух манускрыптах, якія датуюцца прыблізна 1200 годам; гэта Вісбадэнскі кодэкс і Берлінскі манускрыпт.
Апісанне ўяўляе гласарый з 1011 слоў (большай часткай назоўнікаў, але з дабаўленнем невялікай колькасці прыметнікаў), дадзеных у іерархічным парадку - у пачатку ідуць словы для Бога, анёлаў і святых - з тлумачэннямі пераважна на латыні і ў меншай ступені на нямецкай мове. У гласарыі магчыма знайсці сляды словаўтварэння шляхам словазлучэння і з дапамогай суфіксаў. Лексіка мовы ўяўляецца апрыёрнай, але граматыка падобна да лацінскай.
Мэта стварэння мовы застаецца нам невядомай. Таксама невядома, ці быў хто знаёмы акрамя Хільдэгарды са створанай ёй мовай. У 19 стагоддзі некаторыя лічылі, што мова задумвалася як "ідэальная" і універсальная, але зараз лічыцца, што яна павінна была заставацца таемнай, і ўспрымалася аўтарам як плод боскага натхнення. Так ці не, але пасля смерці Хільдэгарды ніхто не захаваў ведаў аб яе мове.
Тэкст на Lingua Ignota
Адзіны захаваўшыся да нашага часу тэкст на Lingua Ignota мае наступны змест: O orzchis Ecclesia, armis divinis praecincta, et hyacinto ornata, tu es caldemia stigmatum loifolum et urbus scienciarum. O, o tu es etiam crizanta in alto sono, et es chorzta gemma. Выдзеленыя словы - лексічныя адзінкі Lingua Ignota, астатнія з'яўляюцца лацінскімі. З пяці словаў толькі loifol ("людзі") уваходзіць у згаданы вышэй гласарый; наяўнасць яшчэ чатырох - сведчанне таго, што лексікон Lingua Ignota не вычэрпваўся 1011 словамі.
Віцебская аматарская астранамічная абсерваторыя
Віцебская аматарская астранамічная абсерваторыя — прыватная астранамічная абсерваторыя, пабудаваная ў 1991—1992 гадах беларускім аматарам астраноміі Віталём Неўскім на поўдзень ад Віцебска. У абсерваторыі быў зроблены шэраг астранамічных адкрыццяў. З’яўляецца першай прыватнай абсерваторыя на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь.
Гісторыя
год Абсерваторыя была пабудавана ў 1991—1992 гадах аматарам астраноміі Віталём Неўскім у 20 км на поўдзень ад Віцебска. Купал абсерваторыі мае дыяметр 5 метраў, вежа мае такі ж дыяметр і вышыню 6.5 метраў. У 1992—1994 гадах заснавальнік абсерваторыі праходзіў службу ў войску. Пасля вяртання з арміі атрымалася ўсталяваць стацыянарны 20-см тэлескоп сістэмы Ньютана, на якім назіраліся такія каметы як Хякутакэ і Хейлі-Бопа. 7 ліпеня 2007 г. абсерваторыя была зарэгістраваная ў Цэнтры малых планет з прысваеннем ёй кода «B42».
Бенджамін Крават
Бенджамін Франклін Крават (Benjamin Franklin Cravatt III, нар., , Тэхас, ЗША) — прафесар кафедры хіміі ў Ла-Хоя, Каліфорнія. Лічыцца суаўтарам. Зрабіў істотны ўнёсак у даследаванні, а таксама ў галіне хімічнай біялогіі. Член Нацыянальнай акадэміі навук (2014), Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (2016). Загадчык кафедры хімічнай біялогіі Гілулы, стыпендыят Коўпа і стыпендыят Серла.
Біяграфія
У 1988 годзе Крават паступіў у Стэнфардскі ўніверсітэт, які скончыў у 1992 годзе са ступенню бакалаўра біялагічных навук і ступенню бакалаўра гісторыі.
У 1996 годзе атрымаў доктарскую ступень у галіне макрамалекулярнай і клетачнай структуры і хіміі ў, дзе ён працаваў пад кіраўніцтвам Дэйла Богера і Рычарда Лернера.
Крават з’яўляецца сузаснавальнікам кампаній Vividion Therapeutics, Abide Therapeutics і ActivX Biosciences. Раней працаваў памочнікам рэдактара часопісаў «Journal of the American Chemical Society» і «Chemical Science».
Навуковая дзейнасць
Крават і яго калегі ўпершыню распрацавалі хімічную пратэёмную тэхналогію прафілявання бялку на аснове актыўнасці (ABPP), якую яны выкарыстоўвалі ў 2010 годзе для высвятлення некаторых глабальных пратэёмных асаблівасцяў цыстэінавых пратэаз. З таго часу лабараторыя Кравата аб’яднала тэхналогію ABPP з.
Узнагароды
Бенджамін Крават атрымаў шэраг узнагарод, сярод якіх прэмія у 2002 годзе,  ў 2004 годзе, прэмія ASBMB-Merck у 2014 годзе і прэмія памяці Сато ў 2015 годзе. Крават таксама атрымаў грант NCI MERIT у 2009 годзе. У 2022 годзе стаў лаўрэатам прэміі Вольфа па хіміі.
Тэадор Рузвельт
Тэадор Рузвельт (Theodore Roosevelt;, Нью-Ёрк — ) — палітычны і дзяржаўны дзеяч, 26-ы прэзідэнт ЗША, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1906) за вялікі ўдзел у заключэнні Портсмундскага міру.
Біяграфічныя звесткі
Скончыў Гарвардскі ўніверсітэт (1880), вучыўся ў Калумбійскай (Нью-Ёрк) юрыдычнай школе. Належаў да Рэспубліканскай партыі (з 1880). У 1881—84 дэпутат асамблеі штата Нью-Ёрк. 3 1889 член камісіі палаты прадстаўнікоў кангрэса ЗША па грамадзянскіх прызначэннях. У 1895—97 паліцэйскі камісар Нью-Ёрка. У красавіку 1897 — маі 1898 намеснік ваенна-марскога міністра. Удзельнік іспана-амерыканскай вайны 1898 на Кубе. 3 1899 губернатар штата Нью-Ёрк. 3 1900 віцэ-прэзідэнт ЗША, пасля забойства прэзідэнта У. Мак-Кінлі (з 1897) — Прэзідэнт ЗША (26-ы, 1901—09). Праводзіў экспансіянісцкі знешнепалітычны курс у Лацінскай Амерыцы (палітыка «вялікай дубінкі», захоп амерыканскімі войскамі зоны Панамскага канала ў 1903, акупацыя ўзброенымі сіламі ЗША Кубы ў 1906—09 і інш.). Пасрэднік на перагаворах паміж Японіяй і Расіяй па заключэнні Портсмуцкага мірнага дагавора 1905.
Аўтар гісторыка-літаратурных прац «Ваенна-марскія дзеянні ў вайну 1812 г.» (1880), «Заваяванне Захаду» (т. 1—4, 1889—96) і інш., публіцыстыкі, артыкулаў па арніталогіі, біяграфій палітычных дзеячаў ЗША Г. Морыса, Т. Х. Бентана.
Нобелеўская прэмія міру 1906.
NGC 549
NGC 549 (іншыя абазначэнні — ESO 296-22, PGC 5243) — спіральная галактыка (Sa) у сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Бярозаўка (Качырскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 951 чалавек (447 мужчын і 504 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 433 чалавекі (211 мужчын і 222 жанчыны).
NGC 5702
NGC 5702 (іншыя абазначэнні — UGC 9434, MCG 4-35-2, ZWG 134.7, PGC 52347) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Канстанцін Мікалаевіч Майсеня
Канстанцін Мікалаевіч Майсеня (, в. Вялікая Ліпа, Нясвіжскі павет —, Гайнаўка) — беларускі грамадскі дзеяч.
Біяграфія
Паходзіў з сялянскай сям’і. Бацька Мікалай, маці з дома Булгак.
Перад Другой сусветнай вайной Канстанцін Майсеня скончыў 7 клас пачатковай школы. Падчас вайны працаваў з бацькамі на гаспадарцы. Пасля вайны працаваў слесарам на чыгунцы Баранавічы — Брэст. У 1945 годзе прыехаў у Польшчу і ў 1946—1949 гадах працаваў кіраўніком фінансавага аддзела ў камісіі па рэпатрыяцыі ў Бельску Падляскім, а таксама бухгалтарам у будаўнічым кааператыве. Вучыўся ў Вышэйшай гандлёвай школе ў Познані. Пасля вучобы працаваў бухгалтарам кааператыве ў Міклашове Гайнаўскага павета. У 1954 годзе быў прызначаны на пасаду кіраўніка Эканамічнага тэхнікума ў Бельску Падляскім. Пазней быў старшынёй у павятовым упраўленні Беларускага грамадска-культурнага таварыства ў Бельску Падляскім. У 1958—1959 гадах быў дырэктарам будаўнічага прадпрыемства ў Бельску Падляскім. З 1960 года быў кіраўніком Павятовага ўпраўлення гмінных кааператываў у Гайнаўцы. У 60-х пабудаваў на тэрыторыі Гайнаўскага павета больш за 100 вясковых крам. Пэўны час выконваў абавязкі раднага Нацыянальнай павятовай рады. За заслугі ў развіцці вёсак на Гайнаўшчыне быў узнагароджаны Кавалерскім крыжам ордэна адраджэння Польшчы.
У 2003 годзе ўзнагароджаны Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь за шматгадовую плённую дзейнасць па захаванні і развіцці беларускай культуры ў Польшчы, значны асабісты ўклад у справу ўмацавання беларуска-польскіх культурных адносін і ў сувязі з 80-годдзем з дня нараджэння.
Канстанцін Майсеня памёр у 2006 годзе ў Гайнаўцы, тамсама пахаваны на праваслаўных могілках. У 2008 годзе ў Музеі і асяродку беларускай культуры ў Гайнаўцы ў яго памяць адкрыта мемарыяльная шыльда.
Кастэла-дэл’Акуа
Кастэла-дэл'Акуа (Castello dell'Acqua) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сондрыа.
Насельніцтва складае 700 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 54 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 23030. Тэлефонны код — 0342.
Гульнева (Холм-Жыркоўскі раён)
Гульнева (Гульнево) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2019 гадах у складзе Батурынскага сельскага паселішча.
Generation П (фільм)
«Generation П» — экранізацыя аднайменнага рамана Віктара Пялевіна у пастаноўцы Віктара Гінзбурга. Праца над фільмам пачалася ў канцы 2006 года, у расійскі пракат фільм выйшаў 14 красавіка 2011 года. У першыя два дні пракату на тэрыторыі СНД фільм паглядзелі 255 тысяч гледачоў, зборы за гэты перыяд склалі больш за 2 мільёны долараў.
Гісторыя стварэння
Праект здымаўся як незалежнае кіно — грошы на здымку Гінзбург прыцягваў самастойна. Бюджэты імкліва канчаліся, і некалькі разоў карціна была на мяжы спынення, таму працэс здымак заняў каля пяці гадоў.
Фільм «Generation П» — першая вялікая праца аўтара — быў успрыняты публікай і крытыкамі вельмі востра. Адны сцвярджалі, што ў ім няма і ценю Пялевіна, іншыя ўпэўненыя, што ён — дакладны падрадкоўнік рамана. Пры гэтым, працуючы над сцэнарыям, Гінзбург змяніў па-свойму многія часткі, зрэшты, вельмі акуратна, баючыся парушыць атмасферу самога твора.
Фільм быў зняты ў Маскве і Падмаскоўі. Так, «Інстытут пчалярства», ён жа «Міжбанкаўскі камітэт», здымаўся ў асноўным у будынку РИА Новости на зубаўскім бульвары. Кабінет Азадоўскага з панарамным відам на Маскву здымаўся ў Смаленскім пасажы.
Сюжэт
Выпускнік Літінстытута Вавілен Татарскі праз кар’еру ў рэкламным бізнесе Расіі 1990-х гадоў праходзіць шлях ад прадаўца ў шапіку да лічбавага ўвасаблення мужа багіні Іштар.
Узнагароды і прэміі
Фільм быў запрошаны ў афіцыйныя праграмы дзясяткаў вядучых фестываляў свету, уключаючы прэстыжную праграму «Авангард» фестывалю ў Таронта. Фільм выйграў «Спецыяльную згадку журы» у Карлавых Варах і атрымаў прыз глядацкіх сімпатый на фестывалі расійскага кіно «Спадарожнік над Польшчай», які праходзіў у Варшаве і з’яўляецца самым буйным у свеце штогадовым аглядам расійскіх фільмаў.
Выданне «Russia Beyond the Headlines», якое з’яўляецца міжнародным праектам «Расійскай газеты», назвала Generation «П» адным з лепшых 11 фільмаў 2011 года, паставіўшы яго на першае месца.
У студзені 2012 года амерыканскае інтэрнэт-выданне The Huffington Post паставіла фільм на першае месца сярод 63 замежных фільмаў, якія прымалі ўдзел у міжнародным кінафестывалі ў Палм-Спрынгс (Каліфорнія).
Пясчаныя глебы
Пясча́ныя гле́бы — глебы, якія развіваюцца на пясках і маюць не больш за 10 % часцінак фіз. гліны. Развіваюцца на марэнных, азёрна-ледавіковых, водна-ледавіковых, старажытнаалювіяльных, поймавых і эолавых пясках. Маюць значную водапранікальнасць, аэрацыю, цёплаёмістасць. Прыродная ўрадлівасць нізкая — колькасць арганічных і мінеральных рэчываў невялікая. Падзяляюць на рыхла- і звязнапясчаныя глебы.
Тэлескоп
Тэлескоп (ад стар-грэч. Τῆλε - далёка + σκοπέω - гляджу) — прыбор, прызначаны для назірання нябесных свяціл. У прыватнасці, пад тэлескопам разумеюць аптычную тэлескапічную сістэму, якую выкарыстоўваюць не толькі для астранамічных мэт.
Дзмітрый Віктаравіч Гельтман
Дзмітрый Віктаравіч Гельтман (нар. 31 сакавіка 1957) — расійскі батанік. Кандыдат біялагічных навук (1983). Доктар біялагічных навук (2016).
Адукацыя і прафесійная дзейнасць
Скончыў біялагічны факультэт БДУ.
Рэдактар падзелаў, член рэдкалегіі і аўтар «Чырвонай кнігі прыроды Ленінградскай вобласці» і «Чырвонай кнігі Санкт-Пецярбурга». Член савета Рускага батанічнага таварыства, член каралеўскага Лінееўскага таварыства ў Лондане.