cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вера Нільсан
Біяграфія і творчасць
Калі пачалася Першая сусветная вайна, Нільсан была ў Боргхольме, аднак пазней пераехала ў Капенгаген, дзе ўмовы жыцця былі лепш і дзе было больш магчымасцяў для знаёмства з сусветным мастацтвам. Мастачка жыла там з 1916 па 1919 год і праводзіла летнія месяцы на востраве Эланд. У гэты перыяд яна пісала гарадскія пейзажы, паркі і партрэты. Карціны Нільсан ў стылі кубізму адрозніваліся падкрэсленай экспрэсіўнасцю і смелымі фарбамі. Крытыкі, у цэлым выключна станоўча ставіліся да яе прац, адзначалі самабытнасць жывапісу Нільсан, зусім не падобнай на тыповае «жаночае мастацтва».
У наступныя гады Нільсан жыла ў асноўным у Боргхольме, а летнія часы праводзіла на Эланде. На працягу трыццаці гадоў яна пісала эландскія пейзажы, прадстаўляючы іх то цёмнымі і змрочнымі, то яркімі і маляўнічымі, то цёплымі і празрыстымі.
Першая выстава Нільсан, сумесна з Молі Фаустман, адбылася ў 1917 годзе; наступная — у 1918-м. У 1919 годзе Нільсан пабывала ў Іспаніі, дзе на яе аказалі моцнае ўражанне працы Эль Грэка. У 1922 годзе ў Парыжы нарадзілася яе дачка Катарына, якую пасля мастачка будзе часта адлюстроўваць у сваіх карцінах і якая ў далейшым таксама стане мастачкай. Акрамя партрэтаў ўласнай дачкі, Нільсан наогул любіла пісаць дзяцей, але гэтыя працы мелі неадназначную рэпутацыю, так як былі занадта далёкія ад традыцыйных ідэалізаваных дзіцячых вобразаў.
У 1927 годзе Нільсан атрымала стыпендыю, якая дазволіла ёй з дачкой адправіцца на два гады ў Італію. У 30-я гады яна шмат падарожнічала (пабываўшы ў тым ліку ў Савецкім Саюзе) і шмат выстаўлялася — у Даніі, Галандыі, Бельгіі. Першая яе персанальная выстава адбылася ў 1933 годзе ў Стакгольме. У 1938 годзе яна напісала, пад уплывам падзей грамадзянскай вайны ў Іспаніі, манументальнае палатно «Грошы супраць жыцця» (Penning contra liv), адну з самых вядомых сваіх прац.
У пачатку 1940-х гадоў Нільсан некалькі разоў праводзіла летнія месяцы ў рыбацкай вёсцы ў Бохуслене, дзе стварыла серыю карцін. Падчас Другой сусветнай вайны мастачка жыла ў Лінчэпінгу і працягвала выстаўляцца ў Швецыі. Пасля вайны яна зноў адправілася ў Парыж, дзе скульптар Ліс Эрыксан пазнаёміў яе са студэнтамі з Сенегала. Нільсан пранікліся цікавасцю да руху негрыцюду і ў 1949 годзе паехала ў Сенегал, дзе правяла чатыры месяцы, занатоўваючы мясцовае жыццё ў малюнках і карцінах. Раней, у 1948 годзе, яна была ўзнагароджана медалём Прынца Яўгена. У 1951 годзе Нільсан атрымала першы афіцыйны заказ на фрэскі для школы Вастэрторп (Västertorpskolan) у Стакгольме. На ёй павінна была быць намаляваная бітва дабра і зла ў класічнай казцы «Гісторыя Сонца і буры» (Sagan om solen och stormen). У далейшым яна атрымлівала і іншыя заказы, сярод якіх было мастацкае афармленне Стакгольмскага метро, у прыватнасці, станцыі T-Centralen. У 1953 годзе Вера Нільсан стала першай жанчынай — членам шведскай Каралеўскай акадэміі мастацтваў.
У 1960 годзе Нільсан перасекла Міжземнае мора на грузавым караблі. Бейрут, куды на сваім шляху заходзіў карабель, стаў адным з матываў яе творчасці. У 1960-я гады ў працах мастачкі таксама ўзмацніліся пацыфісцкія матывы. Так, баючыся пагрозы ядзернай вайны, яна стварыла серыю карцін, якія паказваюць разбураны, спустошаны свет. У 1966 годзе Нільсан пабывала ў Нью-Ёрку і на Марцініцы. У 1968 годзе адбылася яе персанальная выстава ў Акадэміі мастацтваў у Стакгольме. Яшчэ адна буйная рэтраспектыўная выстава адбылася там жа ў 1975 годзе. Апошняй працай мастачкі стала так званая «Паштоўка свету» (Fredskortet), з выявай жанчын і надпісам «Жанчыны спыняць гонку ўзбраенняў». Яна была надрукавана на трох мовах — шведскай, англійскай і французскай; мастачка сама ездзіла на таксі і раздавала паштоўкі. Тыя, што засталіся былі распрададзеныя з дапамогай Міжнароднага жаночага саюза за мір і свабоду.
Вера Нільсан памерла 13 мая 1979 года ў Стакгольме. Яна пахавана ў Ёнчэпінге.
Венгерская мова ва Украіне
Венгерская мова ва Украі́не (угорська мова в Україні) — адна з моў нацыянальных меншасцей Украіны, у вялікай ступені распаўсюджаная сярод венграў краіны, а таксама прадстаўнікоў некаторых іншых этнічных груп. Пашыраная пераважна ў Закарпацкай вобласці краіны ў асяроддзі жыхароў, што кампактна пражываюць уздоўж мяжы Украіны з Венгрыяй.
Гісторыя
Большасцю сучасных гісторыкаў лічыцца, што паходжанне венграў звязанае з міграцыяй некаторых фіна-ўгорскіх плямёнаў з поўдня Заходняй Сібіры ў Еўропу, якая адбылася прыблізна на мяжы першага і другога тысячагоддзяў. Плямёны вуграў, дасягнуўшы тэрыторыі Украіны, часткова аселі на сучасных памежных тэрыторыях Закарпацця, у пэўнай ступені выцесніўшы ранейшае славянскае насельніцтва, тады як астатнія прасунуліся далей на паўднёвы захад і далі пачатак венгерскай дзяржаўнасці.
Ужо з ранніх часоў існавання ўсходнеславянскіх княстваў Кіеўскае Русі землі Закарпацця трапляюць у склад венгерскай краіны. З канца XVII ст. сучасная Венгрыя і землі пад яе кантролем трапляюць пад кантроль Аўстрыі, але незважаючы на гэта венгерская арыстакратыя захавала досыць высокі статус разам з уласнай мовай на ўсіх не-венгерскіх тэрыторыях. Статус-кво працягнуўся і па рэарганізацыі Аўстрыі ў Аўстра-Венгрыю, у якой Закарпацце, у адрозненне ад іншых заходнеўкраінскіх земляў, было аднесенае да Каралеўства Венгрыя — адной з складовых частак Аўстра-Венгрыі.
У сярэдзіне ХХ ст. Закарпацце канчаткова аб'ядноўваецца з іншымі ўкраінскімі тэрыторыямі, трапляючы ў склад УССР. З гэтага моманту адзначаецца некаторае скарачэнне долі венгерскай мовы як роднай, але ў цэлым яе становішча сярод венграў досыць моцнае, а некаторыя іншыя этнасы (напрыклад, мясцовыя цыганы) часта ўказваюць венгерскую мову ў якасці роднай.
У сучаснай Украіне венгерская мова трапіла ў спіс моў, на якія распаўсюджваецца дзеянне Еўрапейскай Хартыі рэгіянальных моў, а таксама адпаведнага закону, прынятага Украінай. Згодна з гэтым венгерская мова атрымала рэгіянальны статус у некаторых рэгіёнах Закарпацкай вобласці краіны. Рэгіянальны статус дазваляе выкарыстоўваць мову ў некаторых мясцовых галінах дзейнасці поруч з дзяржаўнай мовай краіны.
Статыстыка
Паводле звестак перапісу насельніцтва 2001 года ва Украіне венгерскую мову ўказалі ў якасці роднай 156 566 асоб, у тым ліку 95,4% (149 431) этнічных венграў. У Закарпацкай вобласці венгерскую мову лічаць роднай 97% этнічных венграў і 62% цыганоў, а таксама прыкметная частка славакаў і чэхаў.
Ніжэй прыведзеная статыстыка змены долі венгерскай мовы як роднай сярод венграў Украіны.
Адсоткавая дзеля вольнага валодання венгерскай мовай сярод венграў Украіны паводле звестак перапісаў :
Распаўсюджанне венгерскай мовы як роднае сярод прадстаўнікоў найбольшых паводле колькасці народаў Закарпацкай вобласці паводле перапісу 1989 года.
Геаграфічная распаўсюджанасць
Ніжэй прыведзеная статыстыка распаўсюджанасці венгерскай мовы па раёнах і гарадах абласнога падпарадкавання Закарпацкай вобласці. Указаная дзеля венгерскамоўных ад усяго насельніцтва раёна ці горада (звесткі 2001 года).
Населеныя пункты Закарпацкай вобласці, у якіх венгерскую мову ўказалі як родную больш за 50% ад насельніцтва :
Рэгіянальны статус
Украіна адносіцца да краін, якія ратыфікавалі Еўрапейскую Хартыю рэгіянальных моў або моў меншасці, у 2012 годзе быў зацверджаны адпаведны закон пра яе дзейнасць і пералік моў, якія атрымалі статус рэгіянальнай паводле палажэнняў Хартыі. Венгерская мова стала адной з такіх моў, у выніку чаго яна набыла рэгіянальны статус у горадзе Берагава, Берагаўскім раёне і Вінаградаўскім раёнах Закарпацкай вобласці.
Адукацыя
Адукацыя па-венгерску ў 2008/2009 навучальных гадах.
Мора Вільготнасці
Мора Вільготнасці (Mare Humorum) — невялікае круглае месяцавае мора, размешчанае ў паўднёва-заходняй частцы бачнага з Зямлі боку Месяца.
Апісанне
Горы навакол Мора Вільготнасці ўтвараюць мяжу старажытнага басейна ўдарнага паходжання. Басейн запоўнены застылай базальтавай лавай, якая прасціраецца месцамі за яго мяжу: так, паўночна-заходняя мяжа басейна плаўна пераходзіць у паўднёвы ўскраек Акіяна Бур. Пласт застылай лавы, як мяркуецца, мае таўшчыню больш за 3 км, пры гэтым таўшчыня пласта павялічваецца да цэнтра басейна. Дакладны ўзрост мора складана ўсталяваць, паколькі не існуе узораў горнай пароды, сабраных у гэтай вобласці. Аднак лічыцца, што ўзрост мора падобны з ​​узростам Нектарыйскага і Імбрыйскага басейнаў, г. зн. ляжыць у межах ад 3,4 да 4,4 млрд гадоў.
Даследчыкі лічаць Мора Вільготнасці даволі цікавым утварэннем з пункту гледжання навукі, паколькі яно дазваляе зразумець працэсы фарміравання іншых месяцавых мораў пад уздзеяннем тэктонікі басейнаў і эвалюцыю масконаў — абласцей месячнай кары з гравітацыйнымі анамаліямі.
Павел
Павел (Тарашкевіца, Павал) [вялікі, магутны.], мужчынскае лацінскае імя.
Вясна, лета, восень, зіма… і зноў вясна
«Вясна, лета, восень, зіма… і зноў вясна» (봄 여름 가을 겨울 그리고 봄) — мастацкі фільм 2003 года рэжысёра Кім Кі Дука.
Сюжэт
Пад строгім поглядам Старога Манаха Малады Манах спазнае страту нявіннасці, калі гульня становіцца жорсткай, спазнае каханне, калі ў іх замкнёным свеце з'яўляецца жанчына, спазнае злачынную ўладу зайздрасці і апантанасці, цану адкуплення, прасвятленне досведам. І хоць адзін час года немінуча змяняе іншы, іх хаціна, падобна да калыскі духу, знаходзіцца паміж цяперашнім часам і будучыняй…
Крытыка
Вядомы амерыканскі кінакрытык Роджэр Эберт адзначыў фільм чатырма зоркамі з чатырох магчымых і занёс у свой спіс «Выдатных фільмаў».
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 15 кінаўзнагародамі і яшчэ 8 намінацыямі.
Свечкі
Све́чкі (, Свечки) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета. Знаходзіцца за 27 км на паўднёвы ўсход ад Маладзечна, за 51 км ад Мінска.
Гісторыя
У XIX стагоддзі вёска — цэнтр аднайменнага маёнтка ў Вілейскім павеце Віленскай губерні Расійскай імперыі, уласнасць памешчыкаў Куроўскіх. У другой палове XIX стагоддзя вёска ў Краснасельскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні. У 1857 годзе ў маёнтку 22 сялянскія душы. Пасля адмены прыгоннага права (1861) вёска ва Уланаўшчынскай сельскай грамадзе. У пачатку XX стагоддзя 130 дзесяцін зямлі. Побач размяшчаўся аднайменны маёнтак памешчыка Куроўскага.
Савецкая ўлада абвешчана ў лістападзе 1917 года. З лютага да снежня 1918 года вёска акупіравана войскамі Германіі. 25 сакавіка 1918 года тэрыторыя абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З снежня 1918 года адноўлена савецкая ўлада, з 1 студзеня 1919 года тэрыторыя ў складзе БССР, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны з ліпеня 1919 года да ліпеня 1920 года і з кастрычніка 1920 года занята польскімі войскамі.
З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, належала да Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Краснае. З 1927 года ў Маладзечанскім павеце.
З 1939 года ў БССР, з 12 кастрычніка 1940 года ва Уланаўшчынскім сельсавеце Радашковіцкага раёна Вілейскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі, якія загубілі 2 жыхароў, 8 вывезлі ў Германію на прымусовыя работы; 4 вяскоўцы загінулі на фронце. З 20 верасня 1944 года ў Маладзечанскай вобласці. З 16 ліпеня 1954 года ў Красненскім сельсавеце, з 20 студзеня 1960 года ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. У 1965 годзе на магіле ахвяр фашызму, што загінулі ў Вялікую Айчынную вайну, пастаўлены абеліск.
Вымпел
Вымпел (wimpel) — вузкі, але вельмі доўгі сцяг, раздвоены на канцы.
Вымпел паднімаецца на вайсковых караблях для пазначэння дзяржаўнай прыналежнасці. Вымпелы камерцыйных суднаў, як правіла, іншай, адвольнай формы і колеру.
Над ракой Арэсай
Гісторыя стварэння
Асновай для стварэння паэмы паслужылі шматлікія паездкі Купалы па калгасах, саўгасах, новабудоўлях, наведванне камуны і саўгасу, заснаваных на Мар’інскіх балотах у Любанскім раёне Мінскай вобласці недалёк ад ракі Арэсы. Асушэнне балот у 1930-я гады ўспрымалася як глыбока рэвалюцыйная з'ява. Правобразамі герояў паэмы былі рэальныя асобы, паэт нават не змяняў іх прозвішчы. Разам з тым паэма не з'яўляецца фатаграфіяй фактаў: Купала надаў паэтычным карцінам і вобразам характар шырокіх мастацкіх абагульненняў.
Апісанне
Жанр твору — паэтычны рэпартаж, грамадзянска-публіцыстычная лірыка. Паэме ўласцівыя гераічны патас і рамантычнае гучанне. Галоўная ідэя твору — сцвярджэнне ўсепераможнаае сілы свабоднае працы. Канфлікт паэмы — тыповы канфлікт суворага, гераічнага часу — вынікае з таго, што некалькі камунараў не захацелі быць як усе і паставілі прыватныя інтарэсы вышэй за грамадскія.
Сан (значэнні)
Сан:
Слова ці частка слова
Літары:
Населеныя пункты:
Рэкі:
Этнічныя групы:
Прозвішчы:
Скарачэнні
Скарачэнне «сан.»: Скарачэнне «САН»:
Вадап’янаў
Вадап’янаў — прозвішча.
Герб Германіі
Герб Германіі — афіцыйны дзяржаўны знак Федэратыўнай рэспублікі Германіі. Выява ўяўляе сабой чорнага арла з чырвонымі лапамі на залатым фоне.
Гісторыя
На гербе Федэратыўнай Рэспублікі Германія намаляваны арол. Гэтая птушка ўслаўлялася людзьмі з найстаражытных часоў, быўшы знакам мужнасці, жыццёвай сілы і сонца. У часы Карла Вялікага чорны арол на залатым фоне быў прызнаны гербам Свяшчэннай Рымскай імперыі. Праўда, з XV стагоддзя знакам імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі становіцца двухгаловы арол з адзінай каронай над двума галовамі. Пазней, у XIX стагоддзі двухгаловы арол становіцца знакам улады (гербам) Аўстра-Венгрыі, а ў часы агульнагерманскага парламента (1848 год) (Paulskirchenparlament) — гербам германскага рэйха. У гербах шматлікіх каралеўстваў, герцагстваў і графстваў акрамя арла выкарыстоўваліся іншыя знакі: ключы, крэпасці, мядзведзі, львы, кароны і шматлікае іншае. Арол як дзяржаўны знак працягвае сваю гісторыю і ў часы аб'яднанага германскага рэйха (1871—1918 г.г.), і ў часы Веймарскай рэспублікі (1918—1933 г.г.). Нацысты таксама выкарысталі выяву арла са свастыкай у кіпцюрах як дзяржаўны знак сваёй улады. Арол на гербе кайзераўскай Германіі меў карону. У рэспубліканскія часы карона як знак манархіі назаўжды знікла з германскага герба. Пасляваенная Германія пераняла выяву арла як дзяржаўны знак у Веймарскай рэспублікі.
Эскіз цяперашняга герба быў выкананы мастаком Табіасам Швабам яшчэ ў 1926 годзе. Цяперашні германскі арол мае карацейшы хвост і не так дэталёва прамаляваныя пёры. Ды і сама выява стала больш умоўнай, чым у часы Веймарскай рэспублікі. Як герб краіны арол быў уведзены Федэральным прэзідэнтам Германіі Тэадорам Хойсам 20 студзеня 1950 г. Тэкст апісання герба быў практычна без змен пераняты з апісання герба Веймарскай рэспублікі, толькі слова «рэйx» было заменена на слова «бунд».
Для выявы арла на дзяржаўных пячатках, сцягах, манетах і паштовых марках былі таксама выкарыстаныя эскізы часоў Веймарскай рэспублікі.
Молі Фаўстман
Молі Фаўстман (Mollie Faustman; 15 сакавіка 1883, Стакгольм — 4 студзеня 1966, Стакгольм) — шведская мастачка, пісьменніца і журналістка.
Біяграфія і творчасць
Молі Фаўстман нарадзілася 15 сакавіка 1883 года ў Стакгольме ў забяспечанай буржуазнай сям’і. Яе бацькам быў інжынер Эдвард Фаўстман, незаконнанароджаны сын публіцыста і крытыка Ларса Ёхана Іерты, а маці — першая шведская жанчына-журналіст Вендэла Хэбэ. Молі Фаўстман была другой з трох дачок у сям’і. У дзяцінстве яна некаторы час жыла з бацькамі ў Лондане, але потым яе маці развялася з мужам і вярнулася з дочкамі ў Стакгольм, дзе апынулася ў складанай фінансавай сітуацыі.
Молі, чые бацькі не ўхвалялі яе мастацкія схільнасці, прыйшлося рана пакінуць дом і самой клапаціцца пра сябе. Скончыўшы школу ў 1901 годзе, з 1905 па 1911 год яна наведвала Мастацкую школу Валанд (Valand målarskola, цяпер Акадэмія Валанд). Затым, з 1908 па 1911 год, яна неаднаразова ездзіла ў Парыж, дзе працягвала вучыцца жывапісу, у тым ліку ў Анры Маціса.
Молі Фаўстман рана пачала пісаць і публікавацца, звычайна пад псеўданімам. Яна пісала кнігі для дзяцей і падлеткаў, якія збольшага прайгравалі абставіны яе ўласнага дзяцінства (развод бацькоў і г д.). Некаторыя кнігі Молі суправаджала уласнымі ілюстрацыямі. Акрамя таго, яна пісала артыкулы для Dagens Nyheter і Idun пад псеўданімам Vagabonde. Кола тэм было разлічана на шырокую публіку: шлюб, сям’я, школа, выхаванне дзяцей. Пасля яе артыкулы, напісаныя ў іранічным стылі і карысталіся вялікай папулярнасцю ў чытачоў, якія публікаваліся ў выглядзе зборнікаў.
Фаўстман таксама была адной з першых шведскіх жанчын — стваральнікаў коміксаў. У Dagens Nyheter у яе былі пастаянныя персанажы, дзеці Тутан і Путэ: у спрошчаных, стылізаваных малюнках Фаўстман адлюстроўвала сцэнкі з іх паўсядзённага жыцця. Гэтыя малюнкі былі затым апублікаваныя двума асобнымі кнігамі, у 1926 і 1934 годзе.
Молі Фаустман памерла 1 студзеня 1966 года і была пахавана ў Стакгольме.
Геральдыка
Гера́льдыка, гербазна́ўства (heraldus — вяшчальнік) — сістэма ведаў пра гербы, правілы іх складання ў Гербоўнік і выкарыстання, дапаможная гістарычная дысцыпліна, якая вывучае старажытныя (тэарытычная геральдыка), і стварае новыя (практычная геральдыка) гербы. Садзейнічае вывучэнню генеалогіі і матэрыяльнай культуры, дапамагае вызначыць прыналежнасць, датаванне месца вытворчасці і іншыя дэталі, якія адносяцца да рэчавых помнікаў. Геральдыка мае значэнне і пры вывучэнні пісьмовых крыніц. Цесна звязана з генеалогіяй, сфрагістыкай, нумізматыкай і інш. гістарычнымі дысцыплінамі.
Геральдыка вызначае, што і як можа быць нанесенна на гербы (дзяржаўны, гарадскі, карпаратыўны, фамільны і г.д.), тлумачыць значэнне тых або іншых гербавых фігур. Карані геральдыкі ў Сярэднявеччы, калі патрабавалася атрымаць інфармацыю аб чалавеку, звычайна не бачачы нават яго асобы, бо яго твар быў закрыты шаломам. Па гэтай прычыне геральдычная сімволіка была лёгка чытальнай, без складаных малюнкаў і надпісаў, затое на вялікім каляровым гербавым поле. Такія гербы абагульнена зваліся блазонамі (ад blason — шчыт).
Віктар
Ві́ктар (Victor — пераможца) — мужчынскае імя лацінскага паходжання.
Вядома з XVI ст. як Виктор (1558), Вихтор (1567). Ад імя «Віктар» утвораны прозвішчы Ві́ктараў, Віктаро́віч, Вікто́рчык, Віцянко́ў, Віцько́, Віцюго́ў.
У розных краінах імя Віктар мае свае адпаведнікі: па-польску: Wiktor; па-украінску: Віктор; па-чэску і па-славацку; Viktor; па-расійску: Виктор; па-англійску: Victor
Імяніны: 6 сакавіка, 12 красавіка, 28 ліпеня, 1 верасня, 17 кастрычніка.
Сан (грузінская літара)
Сан (სან, мрглавані: Ⴑ, нусхуры: ⴑ, мхедрулі: ს, МФА: ) — васямнаццатая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «200». Беларускі адпаведнік — літара с. Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае s.
Юнікод
У Юнікодзе:
Смаргонскі гісторыка-краязнаўчы музей
Смаргонскі гісторыка-краязнаўчы музей — музей Смаргоні. Створаны рашэннем Савета Міністраў БССР у маі 1984 г. Адкрыты для наведвальнікаў у чэрвені 1984 года. Першапачаткова музей быў размешчаны ў помніку архітэктуры ХVІ ст. — былым кальвінскім зборы ў Смаргоні.
На момант адкрыцця ў асноўным фондзе музея налічвалася 254 музейных прадметаў, з іх 183 — экспанаты, якія тычыліся гісторыі ў савецкі перыяд. За 1985 год асноўны фонд музея папоўніўся на 333 экспанаты.
Да канца 1984 г. быў распрацаваны тэматыка-экспазіцыйны план будучай экспазіцыі музея, у студзені 1985 г. заключаны дагавор з ВА «Белрэстаўрацыя» аб стварэнні мастацкага праекта экспазіцыі музея.
У маі 1986 г. Міністэрства культуры прапанавала змяніць профіль музея і замест гісторыка-краязнаўчага стварыць адзіны ў рэспубліцы музей-тэатр «Батлейка». Быў выкананы і зацверджаны праект прыстасавання будынка, пачаўся тэрміновы збор экспанатаў.
Літоўскі лейб-гвардыі полк
Літоўскі лейб-гвардыі пяхотны полк, узброенае фарміраванне Расійскай імперыі, якое існавала ў 1817—1918 гадах у складзе 3-й гвардэйскай пяхотнай дывізіі (23 армейскі корпус, Варшаўская ваенная акруга).
Смаргонскі гісторыка-краязнаўчы музей
У кастрычніку 1986 г. МК БССР зноў пераглядае пытанне аб музеі і прымае рашэнне стварыць у Смаргоні музей Беларускага народнага тэатра.
Літоўскі лейб-гвардыі полк
Да 12 кастрычніка 1817 года назву Літоўскага лейб-гвардыі палка насіў Маскоўскі лейб-гвардыі полк, які ўдзельнічаў пад гэтым імем у Барадзінскай бітве. 12 кастрычніка 1817 г. — са знаходзіўшагася ў Варшаве з 1814 года ў Гвардзейскім атрадзе пры цэсарэвічы Канстанціне Паўлавічы 3-га батальёна лейб-гвардыі Літоўскага палка, з даданнем з іншых палкоў выхадцаў з Царства Польскага, сфармаваны новы лейб-гвардыі Літоўскі полк на правах і прывілеях старой гвардыі.
Удзельнічаў у руска-турэцкай і Першай сусветнай войнах. У 1918 годзе расфарміраваны.
Смаргонскі гісторыка-краязнаўчы музей
У маі 1987 г. зноў вярнуліся да музея-тэатра «Батлейка» і МК БССР зноў зацвердзіла гэтае рашэнне. Адначасова было ўзгоднена, што экспазіцыя гісторыка-краязнаўчага музея будзе стварацца ў будынку тагачаснага РДК.
Музей часова, на правах арэнды, пераязджае на другі паверх толькі што пабудаванай крамы.
Ракуцёўшчына
Ракуцёўшчына (, Ракутёвщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
Смаргонскі гісторыка-краязнаўчы музей
15.12.1998 г. Смаргонскі райвыканкам прымае рашэнне аб перадачы будынка цалкам на баланс аддзела культуры для яго рэканструкцыі пад музей. З гэтага часу пачынаецца работа па стварэнню экспазіцыі.
Ракуцёўшчына
Назва
Назва Ракуцёўшчына адыменнага (антрапанімічнага) паходжання.
Смаргонскі гісторыка-краязнаўчы музей
19.12.2004 г. навукова-метадычная рада УК «Гродзенскі гісторыка-краязнаўчы музей» зацвердзіла тэматыка-экспазіцыйны план Смаргонскага гісторыка-краязнаўчага музея і прыняла ў цэлым генеральны.
Ракуцёўшчына
Назва
Ад балцка-літоўскага аднаасноўнага імя Rakutis, у якім аснова Rak- пашыраная антрапанімічным пашыральнікам -ut-. Гэтая ж аснова ў старабалцкага паходжання двухасноўных імёнах Rak-man’as, Rak-tar’as.
Смаргонскі гісторыка-краязнаўчы музей
9221 музейны прадмет асноўнага і 4766 — навукова-дапаможнага фондаў.
Ракуцёўшчына
Назва
Ад гэтага ж антрапоніма тапонімы Ракуцева, Ракуці ў гэтым жа маладзечанска-вілейскім рэгіёне.
Побач з Ракуцёўшчынай (адразу цераз Краснае) адыменнага паходжання тапонімы Сурынты, Відзеўшчына, Гірдзі (ад балцка-літоўскіх аднаасноўных імёнаў Sur-int’as, Vydžius, Girdžius).
Геаграфія
Знаходзіцца за 18 км на паўднёвы ўсход ад Маладзечна, за 60 км ад Мінска, за 2 км ад чыгуначнай станцыі Уша на лініі Мінск — Маладзечна.
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядома як прыватная ўласнасць у Менскім ваяводстве Вялікім Княстве Літоўскім. У 1765 годзе вёска, 4 двары, уласнасць пана Валадзьковіча.
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Расійскай імперыі. У XIX стагоддзі вёска — цэнтр маёнтка ў Краснасельскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні. У склад маёнтка ўваходзілі вёскі: Іўкі, Ракуцёўшчына і частка вёскі Касцюшкі. У 1870 годзе маёнтак належаў памешчыку Шыманскаму. У 1897 годзе ў вёсцы 11 двароў, 81 жыхар; непадалёку ад вёскі знаходзіўся фальварак, 1 двор, 17 жыхароў.
У пачатку XX стагоддзя вёска, 117 дзесяцін зямлі, у Краснасельскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні. Побач размяшчаўся маёнтак памешчыцы Шыманскай, якая мела тут 150 дзесяцін зямлі.
Аляксандр Рыгоравіч Булгак
Аляксандр Рыгоравіч Булгак (нар., г. Слуцк, Мінская вобласць) — беларускі ўрач-кардыёлаг. Член-карэспандэнт (2017), доктар медыцынскіх навук (2003), прафесар (2005).
Ракуцёўшчына
Гісторыя
У 1911 годе ў фальварку жыў і працаваў амаль два летнія месяцы беларускі паэт, перакладчык, крытык і гісторык літаратуры Максім Багдановіч.
Аляксандр Рыгоравіч Булгак
Біяграфія
Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1981).
Ракуцёўшчына
Гісторыя
Савецкая ўлада абвешчана ў лістападзе 1917 года. З лютага да снежня 1918 года вёска акупіравана войскамі Германіі. 25 сакавіка 1918 года тэрыторыя абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З снежня 1918 года адноўлена савецкая ўлада, з 1 студзеня 1919 года тэрыторыя ў складзе БССР, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны з ліпеня 1919 года да ліпеня 1920 года і з кастрычніка 1920 года занята польскімі войскамі.
Аляксандр Рыгоравіч Булгак
Біяграфія
У 1985—1986 гадах лекар-оталарынголаг Цэнтра паталогіі слыху, голасу і мовы. З 1986 года ў Беларускім дзяржаўным інстытуце ўдасканалення ўрачоў, з 1997 года дацэнт. У 2000—2008 гадах загадчык кафедрай Беларускай акадэміі паслядыпломнай адукацыі. У 2008—2017 гадах намеснік дырэктара па тэрапеўтычнай дапамозе, лячэбнай працы, з 2017 года галоўны навуковы супрацоўнік Рэспубліканскага навукова-практычнага цэнтра «Кардыялогія».
Ракуцёўшчына
Гісторыя
З 1921 года вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, належала да Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Краснае.
Аляксандр Рыгоравіч Булгак
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па праблемах дыягностыкі і лячэння ў кардыялогіі. Даследаваў уплыў ультрагуку на сэрца, метэафактараў на ўзнікненне параксізмаў фібрыляцыі перадсэрдзяў ў пацыентаў з ішэмічнай хваробай сэрца (ІХС). Правёў даследаванні, звязаныя з дыягностыкай ІХС і асаблівасцямі вядзення пацыентаў з ІХС і фібрыляцыяй перадсэрдзяў. Вывучыў асаблівасці кардыёгемадынамікі, варыябельнасці рытму сэрца пры атручваннях псіхатропнымі прэпаратамі, пры вострым інфаркце мозгу, у пацыентаў з міеломнай хваробай. Правёў даследаванні па вывучэнні механізмаў развіцця лакальнага і дыстантнага ішэмічнага прэ- і паслякандыцыянавання міякарда, праблем, звязаных з вывучэннем сіндрому начнога апноэ, яго уплывам на парушэнні рытму сэрца, артэрыяльны ціск, гарманальны статус.
Аўтар больш за 300 навуковых прац.
Ракуцёўшчына
Гісторыя
З 1939 года ў БССР, з 12 кастрычніка 1940 года ў Радашковіцкім раёне Вілейскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі, якія спалілі 5 двароў і загубілі 3 жыхароў, 7 жыхароў вывезлі ў Германію на прымусовыя работы, адкуль вярнулася 5 жыхароў. 12 вяскоўцаў загінулі на фронце, 10 — у партызанскай барацьбе.
З 20 верасня 1944 года ў Маладзечанскай вобласці. З 20 студзеня 1960 года ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Да 9 жніўня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Мясоцкага сельсавета. Землі знаходзіліся ў калгасе «Краснае».
З 1991 года вёска ў незалежнай Рэспубліцы Беларусь. У 1994 годзе створаны філіял музея Максіма Багдановіча «Фальварак Ракуцёўшчына».
Славутасці
Філіял «Фальварак Ракуцёўшчына» Дзяржаўнага музея гісторыі беларускай літаратуры (Мінск). У гонар паэта Максіма Багдановіча пастаўлены мемарыяльны знак.
Сурынты
Суры́нты (, Суринты) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 19 км на паўднёвы ўсход ад Маладзечна, за 59 км ад Мінска, за 2,5 км ад чыгуначнай станцыі Уша на лініі Мінск — Маладзечна.
Гісторыя
У XVIII стагоддзі сяло, дзяржаўная ўласнасць у Краснасельскіх воласці і старастве Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1789 годзе 2 двары і карчма.
Савецкая ўлада абвешчана ў лістападзе 1917 года. З лютага да снежня 1918 года вёска акупіравана войскамі Германіі. 25 сакавіка 1918 года тэрыторыя абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З снежня 1918 года адноўлена савецкая ўлада, з 1 студзеня 1919 года тэрыторыя ў складзе БССР, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны з ліпеня 1919 года да ліпеня 1920 года і з кастрычніка 1920 года занята польскімі войскамі.
З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, належала да Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Краснае. З 1927 года ў Маладзечанскім павеце.
З 1939 года ў БССР, з 12 кастрычніка 1940 года ва Уланаўшчынскім сельсавеце Радашковіцкага раёна Вілейскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі. З 20 верасня 1944 года ў Маладзечанскай вобласці. З 16 ліпеня 1954 года ў Красненскім сельсавеце, з 20 студзеня 1960 года ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці.
Савёлаўскі вакзал
Савёлаўскі вакзал — пасажырскі тэрмінал станцыі Масква-Бутырская, адзін з 9-ці чыгуначных вакзалаў Масквы, адзіны вакзал у горадзе, які абслугоўвае толькі прыгарадныя электрацягнікі. Код станцыі: 196004. З Савёлаўскага вакзала адпраўляюцца цягнікі да Дубны і да станцыі Савёлава (горад Кімры).
Дзейнічае маршрут да аэрапорта Шарамецева. Будынак вакзала быў пабудаваны ў 1902 годзе. Рэканструіраваны ў 1992 годзе.
Сяргей
Сярге́й (ад Sergius) — мужчынскае імя лацінскага паходжання.
Вядома з XVI ст. як Сергей (1539), Сергеец (1556). Ад імя «Сяргей» утвораны прозвішчы Сярге́й, Сярге́еў, Сергіе́віч, Сергіе́нка, Сергяе́нка, Сергае́нка, Сярге́енка, Сергіе́ня, Сярге́йчык, Сяргу́н, Сяргу́нчык, Сяргу́нік, Сяргу́ткін, Сяргу́шка, Сергайчу́к, Се́ргель, Сергачоў, Сергіе́ўскі.
Павел Аляксандравіч Вадап’янаў
Павел Аляксандравіч Вадап’янаў (нар., в. Паланая, Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі філосаф. Член-карэспандэнт (2009) Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, доктар філасофскіх навук (1983), прафесар (1984). Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (1995).
Біяграфія
Скончыў Ленінградскі дзяржаўны універсітэт ім. А. А. Жданава (1967). У 1967—1982 гадах у Інстытуце філасофіі і права АН БССР. З 1982 года загадчык кафедры, з 2010 года прафесар Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта.
Узнагароды
Прэмія акадэмій навук Украіны, Беларусі і Малдовы (1996) за манаграфію «Вялікі дзень гневу: экалогія і эсхаталогія».
Навуковая дзейнасць
Навуковыя даследаванні прысвечаны філасофіі навукі і тэхнікі, філасофіі і метадалогіі навукі, экалогіі і эвалюцыйнай біялогіі. Распрацаваў новы навуковы напрамак на аснове даследавання праблемы ўстойлівасці біясферы як фундаментальнай тэарэтычнай праблемы, у якой сканцэнтраваныя найважнейшыя светапоглядныя і метадалагічныя аспекты сучаснай навукі, якія ўдакладняюць і паглыбляюць сучасную навуковую карціну свету. Раскрыў механізмы падтрымання ўстойлівасці біясферы — наяўнасць біялагічнай разнастайнасці, дубліруючых і страхуючых механізмаў, перавага працэсаў сінтэзу над дэструкцыяй, забаронаў на біяхімічным узроўні, стабілізіруючы адбор на ўзроўні філагенезу, што дазволіла абгрунтаваць асноўныя законы эвалюцыі біясферы, якія маюць навуковае і практычнае значэнне для вызначэння стратэгіі выжывання чалавецтва. Даў абгрунтаванне экалагічных наступстваў навукова-тэхнічнага прагрэсу, выявіў яго станоўчыя і адмоўныя бакі, абгрунтаваў неабходнасць зацвярджэння новых каштоўнасных арыентацый ва ўзаемадзеянні грамадства і прыроды, раскрыў неабходнасць змены склаўшагася асабліва спажывецкага вектара развіцця на аснове аналізу канцэптуальных падстаў стратэгіі ўстойлівага развіцця, што мае вялікую практычную значнасць для вызначэння аптымальнай экалагічнай палітыкі ва ўмовах агульнапланетарнага крызісу. Прапанаваў абгрунтаванне стратэгіі дастатковага развіцця на аснове прынцыпаў біяантропацэнтрызму і залатога сячэння (пераадоленне разрыву паміж марнатраўнасцю і беднасцю ў спажыванні) як галоўнага напрамкі развіцця сучаснай цывілізацыі на шляху набліжэння да ноасфернаму стагоддзю.
Аўтар 210 навуковых прац, у тым ліку 10 манаграфій.
Т’ар (літара)
Т'ар (ტარი, мрглавані: Ⴒ, нусхуры: ⴒ, мхедрулі: ტ, МФА: ) — дзевятнаццатая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «300». Беларускі адпаведнік — т'. Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае t.
Юнікод
У Юнікодзе:
З угодкавых настрояў
«З уго́дкавых настро́яў» — паэма Янкі Купалы, завершаная ў Менску 29 кастрычніка 1927 года і ўпершыню надрукаваная 7 лістапада 1927 года ў газетах «Звязда» і «Савецкая Беларусь». Мае падзагаловак «Да дзесяцігоддзя Кастрычніцкай рэвалюцыі». Аўтографы паэмы захоўваюцца ў Літаратурным музеі Янкі Купалы.
Апісанне
Твор лірыка-публіцыстычны, па структуры ўяўляе сабой цыкл з 6 частак-вершаў на тэму рэвалюцыі і грамадзянскай вайны. Адзінства тэмы, храналагічнае апісанне падзей, якія ўтвараюць своеасаблівы сюжэтны стрыжань твору, даюць падставу разглядаць яго як паэму. Шмат якімі рысамі родніцца з паэмай «Безназоўнае»: паэмы аб’ядноўвае характар паэтычнага мыслення і імкненне аўтара намаляваць пераважна лірычнымі сродкамі панарамную карціну маштабных сацыяльных пераўтварэнняў.
Твор прасякнуты патасам услаўлення рэвалюцыі. Яму ўласцівая ўрачыста-ўзнёслая танальнасць, святочная настроенасць. Паэт шырока выкарыстоўвае народна-песенныя матывы, абагульненыя фальклорныя вобразы. У творы дамінуе фальклорная стыхія, сустракаюцца вобразы і матывы дарэвалюцыйных вершаў паэта. Павышаная экспрэсіўнасць аповяду выяўляецца ў шырокім выкарыстанні фальклорных параўнанняў, эпітэтаў, розных стылістычных фігур, паўтораў. Кожная частка твора мае адметны рытмічны малюнак.
Паэма стала адным з першых твораў Купалы, якія сведчылі аб трагічным спыненні творчага ўздыму паэта, пазбаўленага магчымасці ствараць свабодна. Ул. Арлоў залічыў паэму да шэрагу «дзяжурных, пазначаных штучным патасам вершаванак».
Пераклады
На рускую мову паэму пераклалі М. Ісакоўскі і У. Раждзественскі.
Вілейскі краязнаўчы музей
Вілейскі краязнаўчы музей — музей Вілейкі. Заснаваны на падставе Пастановы ЦК КПБ Б-44/7 ад 30 ліпеня 1982 г.
Арганізаваць у Вілейцы краязнаўчны музей упершыню прапанавалі вілейскія настаўнікі Б. Фельдман і Ф. Шыраеў яшчэ ў 1941 годзе. З такой прапановай яны звярнуліся ў рэдакцыю абласной «Сялянскай газеты»:
Першая экспазіцыя музея была створана ў 1985 годзе і 7 мая музей адчыніў свае дзверы для першых наведвальнікаў. 1 студзеня 2005 года адбылася змена назвы на Дзяржаўная ўстанова «Вілейскі краязнаўчы музей».
Музей размяшчаецца ў будынку, які з’яўляецца помнікам грамадзянскай архітэктуры пачатку ХХ стагоддзя. У 2014 годзе будынак экспазіцыі музея быў закрыты на капітальны рамонт і сёння мае сучасны, прывабны выгляд. Для наведвальнікаў, у сувязі з адсутнасцю пастаяннай экспазіцыі, у музеі ладзяцца экспазіцыі часовыя.
Экспазіцыя
Экспазіцыя пабудавана па тэматыка-калекцыйнаму метаду і ўключае ў сябе такія раздзелы, як «Час», «Вытокі», «Вілія», «Народныя рамёствы і промыслы Вілейшчыны», «Хата», «Вайна», «Пакуты», «Вілейка», «Канстанцін Тышкевіч і яго экспедыцыя па Віліі». Такі спосаб паказу дазваляе перыядычна мяняць тэмы або калекцыі, уносіць дапаўненні.
Гісторыя і культура Вілейскага краю паказаны ад старажытных часоў да другой паловы ХХ стагоддзя. Музей захоўвае матэрыялы археалагічных раскопак паселішчаў V—I тысячагоддзя да н.э. і курганных могільнікаў І тысячагоддзя н.э. У музеі экспануюцца: нумізматычная калекцыя, у т.л. Касцяневіцкі манетны скарб ХVІІ стагоддзя, калекцыя дакументаў з царкоўных архіваў ХVІІІ-ХХ стагоддзяў, прадметы этнаграфіі, прадстаўленыя вырабамі ганчарства, ткацтва, пляцення, вышыўкі. У экспазіцыі прадстаўлены рарытэты: скарб крамянёвых нажоў эпохі неаліту, скроневыя кольцы, іншыя жаночыя ўпрыгожанні Х-ХІІ стагоддзяў, падзорная труба і чыгуннае ядро напалеонаўскай арміі (часоў вайны 1812 года), нагрудны знак памочніка вілейскага гарадскога старасты 1892 года, так званы стальны панцыр — дэталь амуніцыі панцырнай роты Чырвонай арміі 1943 года.
Агульная колькасць прадметаў музейнага фонду на 1.01.2012 года — 25242 адзінак.
У экспазіцыі размешчаны творы мастака Івана Занкавіча, майстра саломапляцення Пятра Гатоўкі, майстра разьбы па дрэве Уладзіміра Субача.
Выставачная зала імя Нікадзіма Сілівановіча
18 мая 1997 года паводле пастановы Вілейскага райвыканкама ў асобным будынку на плошчы Свабоды адкрыта выставачная зала імя Нікадзіма Сілівановіча, акадэміка жывапісу Расійскай Акадэміі мастацтваў, ураджэнца Вілейшчыны. Папярэдне зала месцілася ў будынку Крыжаўзвядзенскага касцёла, які мясцовыя ўлады вярнулі вернікам.
Тут рэгулярна праходзяць выстаўкі мастакоў, фатографаў, народных майстроў, з фондаў іншых музеяў. У выставачнай зале пастаянна экспануецца копія карціны Нікадзіма Сілівановіча «Салдат з хлопчыкам» (1866), з арыгіналу, які захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі.
Папулярызацыя краязнаўства
У музеі праводзяцца навукова-практычныя канферэнцыі, чытанні. Выпускаюцца краязнаўчыя зборнікі.
Разам з «Рэгіянальнай газетай» рэалізуе праект пад назвай «Найцікавейшыя экспанаты», паводле якога журналіст Алесь Высоцкі расказвае аб экспанатах музея, якія могуць выклікаць найбольшую цікавасць наведнікаў.
Асветніцкая дзейнасць
Ініцыятарам праекта «Арт-Вілейка» — настаўніца вілейскай гімназіі № 2 Святлана Чабатар. «Арт-Вілейка» ставіла за мэту далучыць людзей да мастацтва, зрабіць зрэз патэнцыяльнай аўдыторыі: даведацца, хто цікавіцца мастацтвам у рэгіёне. Лекцыі адбываліся раз на месяц на працягу года.
Праект «Гістарычныя вандроўнічкі». Заняткі-гульні для выхаванцаў дзіцячых садкоў і вучняў пачатковай школы і ў выглядзе заняткаў-лекцый для вучняў старэйшых класаў. Праводзіўся ў 2008—2009 навучальным годзе. У забаўляльнай форме гульні дзецям давалі першапачатковыя веды па беларускай культуры, традыцыях і абрадах, народных промыслах і рамёствах, беларускаму фальклору.
Захаванне фальклору і народных традыцый
У 2007 годзе у музеі пачала працаваць студыя вілейскіх народных абрадаў і традыцый «Краявід», якая ў 2010 годзе атрымала званне «народны аматарскі калектыў».
Студыяй запісаны абрад «Вянок» народнага вяселля, зроблены апісанні найбольш значных этапаў вяселля на Вілейшчыне, сабрана прадметы (адзенне, музычныя інструменты, папяровыя кветкі для вяночка маладой, шаргуны для вясельных коней і інш.), якія выкарыстоўваліся на вяселлі, фотаздымкі вяселляў канца ХІХ-ХХ ст.ст. Была вывучана навуковая літаратура, што змяшчае запісы даследчыкаў народнай культуры ў рэгіёне.
Удзельнікі студыі запісваюць успаміны аб тым, як праходзілі абрады на Вілейшчыне, якія рэчы ў іх выкарыстоўваліся і якую сімвалічную і семантычную значнасць яны мелі.
На падставе сабранага багатага матэрыялу складаюцца сцэнарыі абрадаў і святаў. Праводзіцца абрад вілейскага народнага вяселля «Горка — па-беларуску», які ладзіцца у музеі ў беларускай хатцы і на культурна-турыстычным аб’екце «Вільянін хутар». У абрадзе ўдзельнічаюць маладыя і госці вяселля.
Безназоўнае (паэма)
«Безназоўнае» — паэма Янкі Купалы, напісаная ў 1924 годзе. Чарнавыя аўтографы паэмы захоўваюцца ў Літаратурным музеі Янкі Купалы. Рукапіс паэмы таксама захоўваецца ў Публічнай бібліятэцы Нью-Ёрка.
Сухадольшчына
Сухадо́льшчына (, Суходольщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета. Знаходзіцца за 15 км на паўднёвы ўсход ад Маладзечна, за 63 км ад Мінска.
Гісторыя
У другой палове XIX стагоддзя вёска ў складзе маёнтка Свечкі, у Краснасельскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі. Пасля адмены прыгоннага права (1861) вёска, 22 рэвізскія душы, у складзе Уланаўшчынскай сельскай грамады. У 1904 годзе 135 дзесяцін зямлі.
Безназоўнае (паэма)
Гісторыя публікацый
Упершыню цалкам паэма надрукаваная ў Менску ў 1924 годзе ў часопісе «Полымя» (№ 2). Раздзел 8 пад назвай «Трэба» прысвечаны «Газэце „Савецкая Беларусь“ з прывітаннем выхаду яе тысячнага нумару», напісаны 2 студзеня 1924 года, апублікаваны ў газеце «Савецкая Беларусь» 5 студзеня 1924 года. Раздзелы 6 і 7 пад агульным загалоўкам «Як бы хто набаяў…» з прысвячэннем «На прывітанне пашырэння Беларусі і шостага Усебеларускага з’езда Радаў» напісаныя 11 сакавіка 1924 года і ўпершыню апублікаваныя ў газеце «Савецкая Беларусь» 12 сакавіка 1924 года.
Сухадольшчына
Гісторыя
Савецкая ўлада абвешчана ў лістападзе 1917 года. З лютага да снежня 1918 года вёска акупіравана войскамі Германіі. 25 сакавіка 1918 года тэрыторыя абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З снежня 1918 года адноўлена савецкая ўлада, з 1 студзеня 1919 года тэрыторыя ў складзе БССР, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны з ліпеня 1919 года да ліпеня 1920 года і з кастрычніка 1920 года занята польскімі войскамі.
Безназоўнае (паэма)
Апісанне
Галоўная тэма паэмы — нацыянальнае дзяржаўнае будаўніцтва Беларусі, духоўнае самасцвярджэнне беларускага народа. В. Рагойша вызначае паэму як героіка-патрыятычную.
Сухадольшчына
Гісторыя
З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, належала да Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Краснае. З 1927 года ў Маладзечанскім павеце.
Безназоўнае (паэма)
Апісанне
У паэме Я. Купала адгукнуўся на падзеі, што адбываліся на Беларусі ў 1920-я гады, у прыватнасці, на ўваходжанне ў склад Беларусі тэрыторый Віцебскай, Гомельскай і Смаленскай губерняў. У паэме 10 раздзелаў, аб’яднаных вобразам Беларусі і ўслаўленнем яе дзяржаўнасці. Я. Купала як бы назірае за працэсам адраджэння краіны, набываннем ім шырыні і размаху. Нацыянальнае адраджэнне паэт параўноўвае з абрадамі заручынаў і вяселля, дзе сабраліся жаданыя госці. Каранаваная нявеста, якая сімвалізуе Беларусь, заняла свой пачэсны пасад, стала гаспадыняй у сваёй хаце. Адна з найбольш загадкавых паэм Купалы. Ул. Някляеў назваў яе «апошняй купалаўскай паэмай Купалы». У паэме няма ніводнага названага героя, ёсць толькі абагуленае «мы». Як і ў «Адвечнай песні», герой паэмы не мае імені, ён проста Мужык.
Сухадольшчына
Гісторыя
З 1939 года ў БССР, з 12 кастрычніка 1940 года ва Уланаўшчынскім сельсавеце Радашковіцкага раёна Вілейскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі, 4 вяскоўцы загінулі на фронце. З 20 верасня 1944 года ў Маладзечанскай вобласці. З 16 ліпеня 1954 года ў Красненскім сельсавеце, з 20 студзеня 1960 года ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці.
Безназоўнае (паэма)
Апісанне
І. Навуменка адзначае рухомую інтанацыю паэмы, насычанасць твору яркімі эпітэтамі, метафарамі, якія падкрэсліваюць маштабны палёт паэтавай думкі, «нястрымны разліў пачуцця». Новыя, народжаныя на гістарычным сацыяльным пераломе паняцці паэт падводзіць пад вобразы, выпрацаваныя народнай традыцыяй, або стварае ў яе духу.
Пераклады і мастацкія ўвасабленні
На польскую мову паэму пераклаў Ч. Сенюх (раздзел 6), на рускую — А. Андрэеў, Н. Кіслік, на ўкраінскую — І. Муратаў, А. Паніў. Ілюстраваў паэму В. Шаранговіч.
Татаршчына (Красненскі сельсавет)
Татаршчы́на (, Татарщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 16 км на паўднёвы ўсход ад Маладзечна, за 62 км ад Мінска, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Уша на лініі Мінск — Маладзечна.
Гісторыя
У другой палове XIX стагоддзя вёска ў складзе казённага аднайменнага маёнтка, у Краснасельскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі. Пасля адмены прыгону (1861) вёска ў складзе Краснасельскай сельскай грамады. У 1897 годзе ў вёсцы 14 двароў, 85 жыхароў. Непадалёку размяшчалася сядзіба, 1 двор, 16 жыхароў. У пачатку XX стагоддзя вяскоўцам належала 129 дзесяцін зямлі. Побач з вёскай размяшчаўся маёнтак памешчыка Месняра, які ў 1904 годзе меў тут 499 дзесяцін зямлі.
Савецкая ўлада абвешчана ў лістападзе 1917 года. З лютага да снежня 1918 года вёска акупіравана войскамі Германіі. 25 сакавіка 1918 года тэрыторыя абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З снежня 1918 года адноўлена савецкая ўлада, з 1 студзеня 1919 года тэрыторыя ў складзе БССР, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны з ліпеня 1919 года да ліпеня 1920 года і з кастрычніка 1920 года занята польскімі войскамі.
З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, належала да Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Краснае. З 1927 года ў Маладзечанскім павеце.
З 1939 года ў БССР, з 12 кастрычніка 1940 года ва Уланаўшчынскім сельсавеце Радашковіцкага раёна Вілейскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі, якія загубілі 2 жыхароў, 2 вывезлі ў Германію на прымусовыя работы (1 вярнуўся); 2 вяскоўцы загінулі на фронце. З 16 ліпеня 1954 года ў Красненскім сельсавеце, з 20 студзеня 1960 года ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці.
Ашмянскі краязнаўчы музей імя Ф. К. Багушэвіча
'''Ашмянскі краязнаўчы музей імя Ф. К. Багушэвіча''' — музей у Беларусі, заснаваны ў горадзе Ашмяны паводле пастановы Савета Міністраў БССР ад 27 верасня 1952 г. Адкрыты для наведвальнікаў 16 кастрычніка 1955 г. Плошча экспазіцыі на той час складала 144 м². Музеем кіравалі А. М. Кушнераў, В. У. Свенціхоўскі, Л.Дз. Яфімцава, М. Ф. Спірыдонаў, В. Р. Навумаў, Ю. М. Борд, М. М. Бараноўскі, А. Р. Каранеўскі, Д. І. Васілеўская. З 1998 г. дырэктар Ж. І. Іванова.
У 1981 годзе плошча экспазіцыі музея складала 248 м². Дзейнічалі аддзелы гісторыі дасавецкага перыяду, гісторыі савецкага перыяду і аддзел прыроды.
Асноўны фонд музея (2008) налічвае 9144 адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — 9870 адзінак. У калекцыях музея старажытныя прылады працы, фрагменты шклянога і керамічнага посуду XI—XVI ст., знойдзеныя пры археалагічных раскопках на Ашмяншчыне, манеты 18 — 19 ст., прадметы побыту, творы дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, вырабы народных майстроў, дакументы і фотаздымкі па гісторыі Ашмянскага краю. Экспанаты расказваюць пра ўдзельнікаў гістарычных і рэвалюцыйных падзей М. С. Арэхву, Г. Дэмбінскага, А. Снядэцкага. У фондах музея зберагаюцца дакументы і матэрыялы перыяду Вялікай Айчыннай вайны, у тым ліку аб партызанскай брыгадзе імя Гастэлы, якая дзейнічала на тэрыторыі раёна, друкарскі станок, партызанскія газеты і лістоўкі. Значная частка калекцыі прысвечана жыццю і творчасці Францішака Багушэвіча: асабістыя рэчы, выданні яго твораў, макет дома ў Кушлянах і інш. У музейнай бібліятэцы захоўваецца каля 1,5 тысячы тамоў каштоўных выданняў XIX—XX ст.
У 2000 г. музей пераведзены ў гістарычны будынак у цэнтры горада і закрыты для наведвальнікаў. З верасня 2006 г. вядзецца рэканструкцыя. Выставачная дзейнасць адбываецца ў навучальных установах, установах культуры, іншых музеях.
Іааніс Метаксас
Іаа́ніс Метакса́с (Ιωάννης Μεταξάς;  — ) — грэчаскі генерал, прэм’ер-міністр (фактычна дыктатар) Грэцыі з 1936 года да сваёй смерці.
Біяграфія
Атрымаў ваенную адукацыю, ваенную кар’еру пачаткаў з удзелу ў баявых дзеяннях супраць турак у 1897 годзе ў Фесалійскай кампаніі. Працягнуў навучанне ў Германіі ў Прускай ваеннай акадэміі. Вярнуўшыся, удзельнічаў у працэсе мадэрнізацыі грэчаскай арміі ў перыяд перад Балканскімі войнамі (1912—1913), у якіх ён прыняў актыўны ўдзел. У 1913 годзе прызначаны начальнікам Генеральнага штаба.