cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lincoln Navigator
2014—2017
У стандартную камплектацыю Lincoln Navigator уваходзіць: чатырохзонавы клімат-кантроль, сістэма MyLincoln Touch, апошняя версія інфармацыйна-забаўляльнай сістэмы Sync 3 з 8-цалевым сэнсарным экранам, навігацыяй, галасавым кіраваннем і ўдасканаленай аўдыясістэмай з 14-ю дынамікамі. Таксама, усе мадэлі абсталяваныя святлодыёднай падсветкай датчыкаў прыборнай панэлі. Паўнапрывадныя мадэлі дадаткова ўключаюць сістэму дапамогі пры ўздыме і спуску са схілу.
Navigator IV (2017—)
У 2016 годзе быў прадстаўлены Lincoln Navigator Concept — прататып Navigator’а чацвёртага пакалення — з пад’ёмнымі дзвярыма і раскладнымі прыступкамі па баках.
Дубок (возера)
Плошча паверхні возера складае 0,38 км². Даўжыня 1,12 км, найбольшая шырыня 0,42 км. Даўжыня берагавой лініі 3,26 км. Найбольшая глыбіня 7 м, сярэдняя 3,2 м. Аб’ём вады 1,21 млн. м³. Плошча вадазбору 1,5 км².
Lincoln Navigator
Navigator IV (2017—)
У красавіку 2017 года была прадстаўленая серыйная версія мадэлі чацвёртага пакалення. Прэм’ера адбылася на мотаршоу ў Нью-Ёрку. Аўтамабіль пабудаваны на новай платформе і мае цалкам алюмініевы кузаў. Сілавы агрэгат — мадэрнізаваны 3,5-літровы V6 рухавік EcoBoost магутнасцю 450 к.с. агрэгатаваны з 10-ступеньчатай аўтаматычнай каробкай перадач.
Дубок (возера)
Катлавіна возера рэшткавага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны вышынёй да 5 м, пераважна спадзістыя і парослыя лесам. Берагавая лінія слабазвілістая, у заходняй частцы возера ўтварае два залівы. Берагі нізкія, месцамі сплавінныя, забалочаныя, пад хмызняком. Дно возера плоскае, выслана сапрапелем, на ўсходзе мелкаводдзе пясчанае. Вада празрыстая да 4,3 м.
Lincoln Navigator
Navigator IV (2017—)
На мадыфікацыі Extended колавая база павялічана на 25 см, даўжыня кузава — на 30 см і дасягае 5,64 м. Аб’ём багажнага аддзялення за трэцім радам сядзенняў амаль 425 л. Версія таксама атрымала 22-цалевыя колавыя дыскі замест 20-цалевых у базавай мадэлі.
Дубок (возера)
Возера дыстрофнае. Больш 53 % плошчы возера зарастае, да глыбіні 4 м пашыраны імхі.
У возеры водзяцца шчупак, акунь, плотка і іншыя віды рыб.
Брачыслаў (князь ізяслаўльскі)
Брачыслаў Давыдавіч (да 1114 — паміж 1160 і 1180) — князь ізяслаўльскі (з 1158).
З роду Ізяславічаў Полацкіх. Большасць даследчыкаў лічыць яго сынам Давыда Усяславіча.
Упершыню згаданы Іпацьеўскім летапісам пад 1128 годам, калі вялікі князь кіеўскі Мсціслаў Уладзіміравіч здзейсніў вялікі паход на Полацкую зямлю за «няпраўду» князя Давыда Усяславіча. Паводле летапісу, Брачыслаў тым часам ішоў з Ізяслаўля да бацькі і, знянацку заспеты нападам паўднёварускіх князёў каля Лагойска, здаўся ў палон свайму швагру Ізяславу Мсціславічу. Імя бацькі летапіс не называе, з кантэксту большасць даследчыкаў лічыць ім Давыда Усяславіча.
Алег Рапаў сцвярджае, што Брачыслаў быў князем «лагожскім і ізяслаўскім» і спасылаецца на Іпацьеўскі летапіс, аднак, там Брачыслаў не тытулаваны, адно паведамляецца пра княжацкі двор і яго жонку ў Ізяслаўлі.
У 1128 годзе Брачыславу было не меней за 14 гадоў, такім быў мужчынскі шлюбны ўзрост таго часу. Напэўна, як старэйшы сын, пакінуты на ўдзеле, калі Давыд «з сынамі» быў у Полацку. Такім чынам, з летапісу вынікае прынамсі два браты Брачыслава. Імаверна, разам з адным з іх — Валодшам, ён згаданы пазней. У 1129 годзе разам з бацькам сасланы ў Візантыю. Князь Давыд імаверна памёр у Візантыі, памерла там і брачыславава жонка княгіня Ксенія.
Пад 1139 годам летапіс паведамляе пра вяртанне са ссылкі ў Візантыю двух полацкіх княжычаў, адным з якіх імаверна быў Рагвалод-Васіль Барысавіч. Напэўна, вярнуўся са ссылкі і Брачыслаў з братамі. Прынамсі, пад 1158 годам полацкі князь Рагвалод-Васіль ідзе супраць менскіх Глебавічаў і забірае ў іх Ізяслаўль як «отчыну», то-бок бацькоўскае ўладанне, Брачыслава і Валодшы, якім і аддае горад.
Вядомыя асобы Славуты
Вядомыя ўраджэнцы Славуты:
Субстрат (біялогія)
Субстрат (ад substratumsubstratum — аснова, падсцілка) — у біялогіі месца пражывання і развіцця арганізмаў. Субстраты служаць месцам прымацавання жывёлы, расліны ці іншага арганізма і могуць выконваць ролю пажыўнага асяроддзя.
Субстрат можа ўключаць у сябе як жывыя, так і нежывыя матэрыялы, а таксама жывёл. Арганізм, які жыве на субстраце, можа, у сваю чаргу, быць субстратам для іншага арганізма. Напрыклад, скала з'яўляецца субстратам для водарасці, а водарасць — субстратам для жывёл, якія жывуць на ёй.
Траянскія астэроіды Юпітэра
Траянскія астэроіды Юпітэра — група астэроідаў, якія знаходзяцца ў ваколіцах пунктаў Лагранжа L4 і L5 Юпітэра ў арбітальным рэзанансе 1:1. Гэтыя астэроіды называюць па імёнах персанажаў Траянскай вайны, апісаных у Іліядзе.
Існуе традыцыя называць астэроіды вакол кропкі L4 імёнамі грэчаскіх герояў, а вакол кропкі L5 — абаронцаў Троі. Гектар і Патрокл апынуліся «не на сваіх месцах», паколькі гэтая традыцыя склалася пазней.
«Ахейскі лагер» (або «Грэкі»): (588) Ахілес, (624) Гектар, (659) Нестар, (911) Агамемнан, (1143) Адысей, (1404) Аякс, (1437) Дыямед, (1583) Антылох, (1647) Менелай і іншыя. Апярэджваюць Юпітэр на 60°.
«Траянскі лагер» (або ўласна «Траянцы»): (617) Патрокл, (884) Прыям, (1172) Эней, (1173) Антыф, (1208) Траіл і іншыя — адстаюць на 60°.
Усяго на кастрычнік 2010 г. адкрыта 1733 траянцаў у пункце L5 і 2793 грэкаў у L4.
У больш шырокім сэнсе «траянцы» — астэроіды, якія знаходзяцца ў наваколлі пунктаў Лагранжа L4 і L5 любой планеты. Акрамя траянцаў Юпітэра вядомыя траянцы Зямлі, Марса і Нептуна.
Жанчына з Элінга
Жанчына з Элінга (Ellingkvinden) — умоўнае абазначэнне жанчыны, якая памерла ў эпоху жалезнага веку і пахавана ў тарфяным балоце ў ваколіцах Сількебарга, Данія. З'яўляецца адным з найбольш добра захаваных балотных цел.
Апісанне
Жанчыну з Элінга знайшоў у 1938 годзе селянін-датчанін падчас работ па здабычы торфу ў мясцовым балоце. Аб знаходцы ён паведаміў навукоўцам, і цела было перавезена для вывучэння ў Капенгаген. Хоць адносна добра захавалася толькі задняя частка цела і, у асаблівасці валасы на галаве, было ўстаноўлена, што труп належыць жанчыне.
У цяперашні час цела жанчыны з Элінга знаходзіцца ў экспазіцыі музея Сількебарга.
Казлупішке
Казлу́пішке (Kazlupiškė) — хутар у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Насельніцтва 4 чал. (2001 г.). Захавалася.
Грыфінскі павет
Грыфінскі павет (Powiat gryfiński) — павет у Польшчы, ля мяжы з Германіяй. Уваходзіць у склад Заходнепаморскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Грыфіна. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 1869,11 км². Насельніцтва павета складае 83,3 тыс. чалавек.
Манілія
Мані́лія (Monilia) — род недасканалых грыбоў.
Апісанне
Міцэлій грыба праніэвае пашкоджаныя органы. Аднаклетачныя канідыі фарміруюцда на канідыяносцах, размешчаных групамі накшталт шаравата-бурага налёту або даволі шчыльных падушачак, раскіданых ці ў канцэнтрычных кругах. Зімуе ў пашкоджаных органах і муміфікаваных сухіх пладах.
Пашырэнне
Адрозніваецца некалькі дзясяткаў відаў. Пашыраны ўсюды. На Беларусі адзначаны — узбуджальнік пладовай гнілі семечкавых і костачкавых пладовых парод,  — выклікае вясной маніліяльны апёк (маніліёз) у выглядзе засыхання кветак, лісця і парасткаў, а ў летне-асенні перыяд — паяўленне шэрай гнілі на пладах.
Круглікаў
Круглікаў — прозвішча.
Груздзеўка (Паўладарская вобласць)
Груздзеўка — сяло ў Жалезінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Прыіртышскай сельскай акругі. Код КАТА — 554259300.
Варшаўска-Бельская епархія
Варшаўска-Бельская епархія — епархія Польскай аўтакефальнай праваслаўнай царквы з цэнтрам у Варшаве.
Гісторыя
22 красавіка (4 мая) 1834 года заснавана Варшаўскае вікарыяцтва Валынскай епархіі. 1 кастрычніка 1840 года Мікалай I падпісаў указ аб стварэнні Варшаўскай епархіі.
У 1983 годзе з Варшаўскай была вылучана Перамышльска-Гарліцкая епархія.
У 1989 годзе з Варшаўскай была вылучана Холмска-Люблінская епархія.
Prawda (1881)
«Праўда» (Prawda. Tygodnik Polityczny, Społeczny i Literacki) ― штотыднёвая палітычная, грамадская і літаратурная газета, якая выходзіла ў Варшаве ў 1881―1915 гадах. Адно з вядучых выданняў «варшаўскага пазітывізма», якое адлюстравала яго эвалюцыю.
Выдаўцы і рэдактары
Заснавальнік, выдавец і рэдактар (з 1902 года) ― пісьменнік і публіцыст Аляксандр Свентахоўскі. З 1902 года рэдактар А. Дэмбоўскі, з 1906 года ― рэдактар Р. Серашэўска, з 1908 года выдавец В. Біскупскі, рэдактар Р. Навакоўскі, з 1909 года выдавец Ю. Яблонскі, з 1910 года рэдактар А. Джон, з 1912 года рэдактар В. Ржымоўскі (выдавец з 1914), з 1915 года выдавец Б. Тышка.
Канцэпцыя газеты
Першапачаткова выступіла як публіцыстычная газета (цыклы артыкулаў А. Свентахоўскага «Я мыслю ― значыць, існую...» (1881), «Палітычныя нататкі» (1882), «Барацьба за існаванне» (1883). Газета зыходзіла з уяўлення аб нязменнасці існуючых сацыяльных адносін і падтрымлівала канцэпцыю Джэймса Міля аб суіснаванні ўсіх сацыяльных слаёў і палітычных груп для вырашэння практычных праблем у духу дэмакратычнага лібералізму. Заклік газеты «праца ля асноў» клікаў інтэлігенцыю адукоўваць народ, будаваць у вёсках школы і бальніцы. Лозунг «арганічнай працы» казаў пра ператварэнне грамадства ў адзіны нацыянальны арганізм. Пасля паўстання 1863―1864 гадоў варшаўскі пазітывізм спрабаваў растлумачыць ідэю негвалтоўнага супраціву царызму, і збольшага гэта яму ўдалося: рамантычны вобраз узброенага змагара за незалежную Польшчу пацьмянеў. Газета заклікала засяродзіцца на інтэлектуальнай, культурнай і сацыяльнай праблемах каб захаваць нацыю.
Аўтары газеты
Артыкулы і фельетоны Свентахоўскага, а таксама артыкулы прыцягнутых ім у газету вядомых польскіх пісьменнікаў, навукоўцаў і культурных дзеячаў, аказалі безуслоўны ўплыў на фарміраванне новага пакалення польска-літоўскай інтэлігенцыі. Каля 1887 года кірунак газеты змяніўся ў сувязі з пачаткам супрацоўніцтва з газетай групы публіцыстаў сацыялістычных поглядаў (Л. Кшывіцкі, Ф. Дашынскі, К. Келез-Краузэ, Ю. Мархлеўскі, С. Мендэльсон, А. Варскі, Л. Васілеўскі, Л. Вянярскі). З 1902 года на старонках газеты развівалася дзейнасць двух публіцыстычных тэндэнцый: ліберальна-дэмакратычнай і сацыялістычнай.
Альфрэд Адлер
Альфрэд А́длер (Alfred Adler,, Вена — , Абердзін, Шатландыя, Вялікабрытанія) — аўстрыйскі ўрач-псіхіятр, заснавальнік сістэмы індывідуальнай псіхалогіі.
Prawda (1881)
Аўтары газеты
У культурным раздзеле з артыкуламі выступалі Рамуальда Бадуэн де Куртэне, Ф. Багацкі, С. Дыкштэйн, Ю. Давід, Ю. Гайслер, З. Герынг, А. Інлендэр, Я. Карловіч, С. Кржэмінскі, Зыгмунт і Зянон Пяткевічы, Ю. Паплаўскі, С. Позняр, Ю. Патоцкі, С. Рамулт, В. Смаленскі, У. Спасовіч, Л. Страшэвіч. Карэспандэнтамі газеты з'яўляліся К. Барташэвіч, Іван Франко, Г. Йеж, Ф. Равіта-Гаўронскі, О. Буйвід, Э. Парэмовіч, Е. Пшэвоскі. Са сваімі творамі выступалі Ф. Брадаўскі, Іван Франко, С. Гамулінскі, І. Мацыеўскі, Эліза Ажэшка, Ю. Савіцка, В. Букавінскі, Г. Данілоўскі, У. Рэймонт, В. Серашэўскі, С. Слонскі, Л. Стаф, С. Жэромскі, К. Пшэрва-Тэтмаер. Крытычныя літаратурныя артыкулы і рэцэнзіі публікавалі А. Бем, П. Чмялоўскі, Ю. Катарбінскі, А. Драгашэўскі, В. Фельдман. Газета праводзіла дыскусіі аб тэатры, жывапісу, арганізоўвала юбілейныя акцыі, занмалась выдавецкай дзейнасцю (бібліятэка «Праўды»).
Альфрэд Адлер
Біяграфія
З 1930-х жыў пераважна ў ЗША. У аснове яго вывучэння прынцып унутранага адзінства псіхічнага жыцця асобы, адсутнасці трывалай мяжы і антаганізмаў паміж свядомасцю і бессвядомым. У тлумачэнні паводзін асобы апіраўся на разуменне канчатковай мэты, да якой імкнецца чалавек, падпарадкоўваючы ёй свае псіхічныя праявы. Паводле Адлера, асноўнай рухаючай сілай развіцця асобы з'яўляецца імкненне да паўнаты і асабістай перавагі, якое рэалізуецца праз механізм кампенсацыі першаснага пачуцця непаўнацэннасці. Зрабіў уклад у распрацоўку праблем псіхапаталогіі, тэорыі сноў, вывучэння сацыяльных фактараў уздзеяння на чалавечую псіхіку.
NGC 4179
NGC 4179 (іншыя абазначэнні — UGC 7214, MCG 0-31-38, ZWG 13.104, PGC 38950) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Краснае (Малдова)
Краснае — пасёлак у складзе Слабадзейскага раёна Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі. Заснаваны ў 1957 годзе. Насельніцтва каля 5 тыс. чалавек (2004), доля малдаван, рускіх і ўкраінцаў прыблізна аднолькавая.
Кансервавы завод, помнік воінам-вызваліцелям
Прага 3
Прага-3 — адзін з адміністрацыйных раёнаў правабярэжнай  Прагі. Плошча 6,49 км², насельніцтва 78 424 (2006). Утвораны ў 1960 г., калі ў яго склад увайшло некалькі перш падзеленых гарадскіх камун: Жыжкаў (цалкам); Вінаграды, Высачаны і Страшніцы (часткова). Прага-3 — гэта густанаселены і даволі дарагі раён. У заходняй частцы Жыжкава, блізкай да цэнтра горада, развіты секс-турызм і індустрыя эскорт-паслуг, ва ўсходняй размешчаны гандлёвыя цэнтры. Кошт кватэр у гэтым раёне вельмі высокі. Пры гэтым значную частку тэрыторыі раёна займаюць старыя могілкі Ольшаны. Асноўныя славутасці: Нацыянальны музей Прагі, статуя Яна Жыжкі, а таксама Жыжкаўская тэлевежа.
Уладзімірскі раён
Уладзімірскі раён (Володимирський район), да 2022 года Уладзімір-Валынскі раён (Володимир-Волинський район) — адміністрацыйная адзінка на паўднёвым захадзе Валынскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Уладзімір (Володимир).
Утвораны 17 ліпеня 2020 года ў рамках адміністрацыйнай рэформы. У яго склад увайшла тэрыторыя былых Іванычаўскага, Лакачынскага, Уладзімір-Валынскага, часткова Турыйскага раёнаў, а таксама гарадоў абласнога падпарадкавання Новавалынск і Уладзімір-Валынскі.
Абгар II
У 64 годзе да н.э. аб'яднаўся з рымскімі войскамі, дапамагаючы легату Пампея Луцыю Афранію ў захопе Паўночнай Месапатаміі. Паводле адной з версій, у 53 годзе да н.э. Абгар II здрадзіў трыумвіру Марку Красу, выведучы яго войска на адкрытую мясцовасць у бітве пры Карах, у выніку якой рымляне пацярпелі паражэнне. Аднак Абгар не атрымаў ніякай выгады ад вынікаў бітвы, бо ў тым жа годзе ён быў зрынуты парфянскім царом Ародам II.
Бальшая Ржава
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Луангва
Луа́нгва, Лвангва  (Luangwa, Rio Aruângua, Luangwa) — рака ў Афрыцы, у Замбіі, левы прыток Замбезі.
Даўжыня ракі каля 770 км, плошча басейна 145,7 тыс. кв. км. Бярэ пачатак на захад ад паўночнага ўскрайку возера Н'яса, у верхнім і сярэднім цячэнні абгінае з усходу горы Мучынга. Працякае па тэрыторыі Замбіі, у нізоўях з'яўляецца памежнай ракой паміж Замбія і Мазамбікам. Упадае ў раку Замбезі каля гарадоў Луангва (Замбія) і Зумба (Мазамбік). Луангва — адна з самых буйных рэк Паўднёвай Афрыкі і адзін з галоўных прытокаў Замбезі.
Сілкаванне пераважна дажджавое. У сезон дажджоў (з снежня па май) моцна разліваецца, у сухі сезон моцна перасыхае. Рака часткова суднаходная.
Магнус Хенрыксен
Магнус Хенрыксен (таксама вядомы як Магнус Хенрыксан) — кароль Швецыі, які кіраваў у 1160—1161 гг.
Біяграфія
Магнус Хенрыксен быў дацкім лордам, апошнім нашчадкам Стэнкіля на шведскім прастоле, яго маці Інгрыд была ўнучкай Інгэ Старэйшага. Яго бацька Хенрык Шатэлар быў датчанінам, і гэтым тлумачыцца дацкі канчатак «-сен» у яго імі.
Магнус ажаніўся са сваёй зводнай сястрой Біргідай, незаконнай дачкой Харальда IV. Ён лічыцца забойцам Сверкера I і Эрыка IX Святога. Пасля забойства апошняга ў 1160 годзе здолеў заняць прастол, аднак у бітве пры Эрэбру ў 1161 быў разбіты Карлам Сверкерсанам.
У адпаведнасці з працамі Нільса Алунда, які, у сваю чаргу, спасылаецца на Стурэ Боліна, ёсць усе падставы меркаваць, што надмагільны камень з Врэеты, які лічыцца надмагіллем караля Магнуса Нільсана, стрыечнага брата бацькі Магнуса Хенрыксена, насамрэч належыць самому Магнусу, і што яго магіла, у такім разе, павінна знаходзіцца дзесьці на тэрыторыі манастыра.
Дабраполь (Баранавіцкі раён)
Дабрапо́ль (, Доброполь) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Пачапаўскага сельсавета. Размешчана за 30 км на паўднёвы захад ад Баранавіч, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Міцкевічы на лініі Баранавічы—Ліда.
Гісторыя
У пачатку 20 стагоддзя маёнтак Дабропаль у Люшнеўскай воласці Слонімскага павета Гродзенскай губерні, каля 90 жыхароў.
З 1921 года ў складзе Польшчы, фальварак Люшнеўскай гміны Слонімскага павета Навагрудскага ваяводства.
З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 9 ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі.
Аваш
Аваш (አዋሽ) (старая назва — Гаваш) — рака на паўночным усходзе Афрыкі ў межах Эфіопскага нагор’я і ўпадзіны Афар, галоўная рака Эфіопіі. Упадае ў бяссцёкавае возера Аббэ. Зялёная даліна ракі — адзіны значны аазіс у гэтым засушлівым рэгіёне.
Гідраграфія
Аваш бярэ пачатак на Эфіопскім нагор'і за 70 км на захад ад Адыс-Абебы, далей цячэ па Вялікай рыфтавай даліне і сканчае свой бег у возеры Аббэ, што ва ўпадзіне Афар, за 100 км ад заліва Таджура. Такім чынам, Аваш адносіцца да басейна ўнутранага сцёку. Даўжыня ракі — 1200 км. Зрэшты, як шмат для якіх рэк засушлівых абласцей, для Аваша характэрна цячэнне "навыварат". Шматводная ў верхнім цячэнні, дзе жывіцца багатымі ападкамі падчас сезону дажджоў, рака, трапляючы ў пякельны клімат упадзіны Афар, вельмі хутка мізарнее і ў засушлівыя гады нават не даносіць ваду да возера Аббэ, распадаючыся на пацеркі дробных азёраў. Усе буйныя прытокі — Гавадзі, Кабена, Баркана — Аваш прымае на Эфіопскім нагор'і. У перыяд высокай вады ўзровень ракі ў вярхоўях падымаецца на 15-20 метраў.
Гаспадарчае выкарыстанне
Аваш валодае значным гідраэнергетычным патэнцыялам — найбуйнейшая плаціна была пабудавана ў 1960 годзе на адлегласці каля 75 км ад Адыс-Абебы, у выніку чаго на рацэ ўтварылася вадасховішча Кока (іншая назва — Геліла) плошчай 180 км². Вада з Кокі бярэцца на арашэнне плантацый цукровага трыснягу. Хуткае асадканакапленне пагражае занясеннем усяго аб'ёму вадасховішча.
Прарадзіма чалавека
Чалавек жыў у даліне ракі Аваш з часоў узнікнення роду Homo. Тут былі знойдзены шматлікія астанкі дачалавечых гамінідаў (аўстралапітэкі). Палеанталагічныя знаходкі маюць узрост каля 3-4 млн гадоў і з'яўляюцца сведчаннем эвалюцыі чалавека. У 1974 годзе былі выяўленыя 52 фрагменты шкілета знакамітай Люсі. У 1980 г. даліна ніжняга цячэння ракі была ўнесена ў спіс аб’ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Сар’янскі парк
Сар’янскі парк — парк пры былой сядзібе Лапацінскіх у аграгарадку Сар’я Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці.
Апісанне
Закладзены ў канцы XVIII стагоддзя. Гэта парк пейзажнага тыпу з элементамі лесапарку. З аднаго боку ён абмежаваны ярам, займае авальны ўчастак на абодвух берагах ракі Сар’янка, праз якую перакінуты мост. У пачатку 1800-х гадоў парк у Сар’і налічваў каля 100 розных дрэў.
Паводле даных вучоных Цэнтральнага батанічнага сада НАН Беларусі, зараз тут налічваецца каля 30 парод розных дрэў: ліпа, клён, ясень, вяз, серабрыстая таполя, лістоўніца польская. Над усім зялёным шатром, што раскінуўся на 15 га, узвышаецца даволі рэдкая ў Беларусі хвоя веймутава. Усе дрэвы тут высокай трываласці. На тэрыторыі парку выяўлены віды расліннасці і жывёльнага свету, якія занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь: першацвет вясновы, пралеска высакародная, жывакост высокі, з птушак — зімародак, аляпка.
Сар’янскі парк закладзены з улікам тутэйшых ландшафтных асаблівасцей. Рака Сар’янка дзеліць парк на дзве часткі, злучаныя паміж сабой пры дапамозе падвеснага моста. Раку падпітваецца крынічнай з ручаёў.
На сённяшні дзень захаваліся парадны партэр, штучныя насыпныя ўзгоркі, жывапісныя паляны, алеі.
Харошаўка
Назву Харо́шаўка маюць:
Арод
Арод:
Хаткі
Назву Ха́ткі маюць:
Яндэкс.Народная карта
'''Яндэкс. Народная карта''' — картаграфічны сэрвіс ад Яндэкс, мэта якога, у адрозненне ад Яндэкс карты — даць магчымасьць карыстальнікам самім дарабіць картаграфічную інфармацыю, якая адсутнічае, ці маецца ў недакладным выглядзе, на картах розных краін. Вынікам з’яўляецца праца супольнасці, падобная да іншага картаграфічнага сэрвісу OpenStreetMap або WikiMapia, але, у адрозненне ад OSM, Яндэкс лічыць створаныя супольнасцю карты асабістай інтэлектуальнай маёмасцю.
У выніку, пасля пацвярджэння правак, унёсак удзельнікаў сэрвісу становіцца бачным у выглядзе звыклых картаў на Яндэкс карты.
Аляксей (мітрапаліт Кіеўскі)
Выгадаваны мітрапалітам Феагностам; у 1354 годзе Канстанцінопальскі патрыярх паставіў яго мітрапалітам Кіеўскім і ўсяе Русі. У час княжання ў Маскве Івана Іванавіча Краснага і малалецтва князя Дзмітрыя Іванавіча Данскога фактычна ўзначальваў урад. Падтрымліваў Дзмітрыя ў барацьбе з цвярскімі і суздальска-ніжагародскімі князямі, выступаў супраць намаганняў князёў ВКЛ стварыць асобную мітраполію ў Кіеве.
У 1366 годзе пачаў будаўніцтва каменнага Маскоўскага Крамля. Прыхільнік пагаднення з Залатой Ардой дзеля прадухілення набегаў на Маскоўскае княства. У самой Залатой Ардзе карыстаўся вялікай павагай за тое, што вылечыў хворыя вочы ханіхі Тайдулы.
У 1448—1449 гадах кананізаваны праваслаўнай царквой. Яго мошчы былі здабыты ў 1431 годзе (паводле іншых звестак, у 1439 ці 1438 годзе) у заснаваным ім Чудавым манастыры ў Крамлі ў выніку аднаўленчых прац і перанесены ў храме Архангела Міхаіла; у 1485 годзе перанесены ў Аляксееўскі храм Чудава манастыра; у 1686 годзе — у новапабудаваны храм Дабравешчання таго ж манастыра; з 1947 года ў Богаяўленскім, што ў Ялохаве, саборы Масквы.
Вятчынскае месцазнаходжанне рададэндрану жоўтага
Вятчынскае месцазнаходжанне рададэндрану жоўтага — колішні батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Зараснікі рэлікту неагенавай флоры рададэндрану жоўтага (Rhododendron luteum). Займаюць плошчу 0,3 га (1981). Рэдкае расліннае згуртаванне. Ахоўны статус нададзены ў 1963 годзе.
Хацілавічы
Назву Хаці́лавічы маюць:
Сцяпное (Жалезінскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 163 чалавекі (90 мужчын і 73 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 53 чалавекі (30 мужчын і 23 жанчыны).
Нова-Катоўск
Нова-Катоўск — сяло ў складзе Фрунзенскага сельсавета Слабадзейскага раёна Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі (Малдова). Заснавана ў 1927 годзе. Насельніцтва 482 чалавека (2004), з іх рускія 60 %, украінцы 30 %, малдаване 7 %.
Асраена
Асраена (Эдэскае царства) — дзяржава, якая існавала на тэрыторыі заходняй, прыеўфрацкай вобласці Месапатаміі ў 132 да н.э. — 244 гг, населеная пераважна сірыйскімі народамі (галоўным чынам асірыйцамі), якія размаўлялі на арамейскай мове. Сталіцай быў горад Эдэса.
Заснаванне
Асраенай у старажытнасці называлася заходняя частка Месапатаміі, галоўным горадам якой была Эдэса. Пасля распаду імперыі Аляксандра Македонскага, Асраена ўвайшла ў склад царства Селеўкідаў. У 132 да н.э. яна абвясціла сваю незалежнасць ад Антыёха VII Сідэта, а ў 127 да н.э. была заваявана арабскім племем ароі, якое ўтварыла тут сваё царства. Незалежным яно было зусім нядоўга. Мясцовыя ўладары з дынастыі Абгара і Ма'ну вымушаны былі прызнаваць над сабой улада Парфіі.
Рымскае ўладанне
Пры Абгары I Асраена некаторы час уваходзіла ў склад армянскай дзяржавы Тыграна II. Яго пераемнік Абгар II, падтрымліваў рымлян у іх вайне супраць Парфіі, якая ўспыхнула ў 54 да н.э. Рымскія крыніцы сцвярджалі, што менавіта ён, быў галоўным віноўнікам цяжкага паражэння Краса летам 53 да н.э. у бітве пры Карах. Насуперак меркаванню армянскага цара Артавазда II, які прапанаваў для ўварвання ў Парфію абыходны шлях праз Арменію, Абгар раіў, каб рымская армія ішла напрасткі — праз бязлюдны Месапатамскі стэп. У выніку рымская армія была акружана парфянскай конніцай і цалкам знішчана. Пасля гэтай перамогі, Абгар II быў пакараны смерцю па загадзе парфянскага цара.
Пры Абгары VII, які кіраваў напачатку II стагоддзя, пры імператары Траяне, пачалася новая рымска-парфянская вайна. Абгар адзін з першых перайшоў на бок рымлян, і выслаў насустрач Траяну свайго сына Ерванда. Гэты юнак здабыў ласку імператара, і Траян вырашыў захаваць Эдэскае царства. Аднак калі ў 116 годзе Траян пакінуў Месапатамію, тут успыхнула антырымскае паўстанне. Абгар VII як саюзнік Рыма быў забіты сваімі падданымі. У 117 годзе Эдэса была захоплена рымскім войскам, якія моцна разбурылі горад. Па рашэнні рымлян, царом быў пастаўлены рымскі саюзнік — парфянскі царэвіч Парфамаспат.
У 123 годзе па патрабаванні свайго бацькі Ароза, Парфамаспат павінен быў пакінуць Эдэсу, у якой (у асобе Ману VII) была адноўлена ранейшая арабская дынастыя. Наступны цар, Ману VIII, падчас новай рымска-парфянскай вайны, у 163 годзе перайшоў на бок рымлян. Калі рымляне змаглі авалодаць горадам, ён быў адхілены ад улады. Царскі прастол быў перададзены арабу Ваілу. Ён кіраваў у 163—165 гадах.
У 165 годзе Ману VIII змог вярнуць уладу і кіраваў да 177 года. Паводле мірнага дагавора 166 года Асраена патрапіла ў васальную залежнасць ад Рыма. Наступны цар Абгар VIII падчас грамадзянскай вайны ў Рыме 193—194 гадоў прыняў бок Нігера. Калі ўлада дасталася імператару Септымію Северу, Абгар прызнаў яго ўладу і захаваў свой прастол, аднак вымушаны быў адправіць у Рым сваіх дзяцей у якасці закладнікаў.
Пераемнік Абгара VIII, Абгар IX Вялікі ў 216 годзе быў выкліканы імператарам Каракалам у Антыяхію, закуты ў кайданы і адпраўлены ў Рым. Асраена была пераўтворана ў рымскую правінцыю. Аднак неўзабаве рымляне пацярпелі паражэнне ад парфян, і ў Эдэсе стаў кіраваць сын Абгара IX, Ману IX.
Хрысціянства
З прыняццем хрысціянства звязаны апакрыфычны факт перапіскі Абгара V з Ісусам Хрыстом, але гістарычнае прыняцце хрысціянства звязана з імёнамі Абгара VIII (177—212) і Абгара IX (212—216). Хрысціянства стала распаўсюджвацца ў Эдэсе з канца II стагоддзя н.э. і пасля, напачатку IV стагоддзя н.э., стала дамінуючай рэлігіяй. Пасля Эдэса стала важным цэнтрам ранняга хрысціянства.
Існуе апакрыфічная легенда, што Эдэскае царства (Асраена) — першая дзяржава ў свеце, якая прыняла хрысціянства як дзяржаўную рэлігію  , аднак для такога пункта гледжання не маецца дастатковых падстаў.
Персідскае ўладанне
Калі ў Парфіі ўлада перайшла да новай персідскай дынастыі Сасанідаў, яны пачалі серыю новых зацятых войнаў з рымлянамі. У 242 годзе Асраена была захоплена Сасанідамі. У тым жа годзе, імператар Гардыян III змог адваяваць у персаў краіну і паставіць на прастол Абгара X. Аднак калі ў 244 годзе Гардыян быў забіты, яго пераемнік Філіп Араб саступіў шаху Шапуру I усю рымскую Месапатамію, уключаючы і Асраену. Пасля гэтага Эдэскае царства спыніла сваё існаванне.
Ніко Пірасмані
Ніко Пірасмані, таксама Ніко (Мікалай Асланавіч) Пірасманашвілі (ნიკო ფიროსმანი, ნიკოლოზ ასლანის ძე ფიროსმანაშვილი; 1862, с. Мірзаані, Грузія — , ) — грузінскі мастак-самавук, прадстаўнік інсітнага мастацтва.
Творчасць
Працаваў у Тбілісі. Маляваў самаробнымі фарбамі на кляёнцы і блясе шыльды для сталовых-духанаў і забаўляльных устаноў і карціны на тэмы народнага жыцця, пейзажы, нацюрморты, выяавы жывёл. Творы вызначаюцца насычаным глыбокім каларытам, кантрастнымі спалучэннямі халодных сіне-чорных і цёплых светлых колеравых плям, пластычнай завершанасцю форм, спалучэннем унутранага драматызму са знешнім спакоем персанажаў: «Дворнік» (1904), «Мядзведзь у месячную ноч» (1905), «Нацюрморт» (1910—12), «Лань» (1916), «Прадавец дроў», «Гулянка трох князёў», «Кампанія Бего», «Рыбак сярод скал» і інш.
Ушанаванне памяці
На радзіме Н. Пірасманашвілі адкрыты яго Дом-музей.
Галянёўскі павет
Галянёўскі павет (Powiat goleniowski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Заходнепаморскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Галенеў. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 1615,53 км². Насельніцтва павета складае 82,4 тыс. чалавек.
NGC 4180
NGC 4180 (іншыя абазначэнні — NGC 4182, IRAS12104+0719, UGC 7219, MCG 1-31-25, VCC 73, PGC 38964) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 4180, NGC 4182.
Уладзімір Уладзіміравіч Круглікаў
Уладзімір Уладзіміравіч Круглікаў (нар., в. Яблычнае, Грамячынскі раён, Варонежская вобласць, Расія) — беларускі спецыяліст у галіне аўтаматычнага і арганізацыйнага кіравання. Доктар тэхнічных навук (1978), прафесар (1980). Палкоўнік (у адстаўцы). Акадэмік Расійскай акадэміі ваенных навук (2011).
Біяграфія
Скончыў Мінскае вышэйшае інжынернае радыётэхнічнае вучылішча проціпаветранай абароны (1956). Працаваў у Мінскам вышэйшам інжынернам зенітнам ракетнам вучылішчы супрацьпаветранай абароны (1956—1992; у 1981—1992 — начальнік кафедры); Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (1992—1998, прафесар кафедры аўтаматычнага кіравання); Мінскім інстытуце кіравання (1998—2001, прафесар); Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь (2001—2019, галоўны навуковы супрацоўнік).
Навуковыя інтарэсы: адаптыўная сістэма навядзення зенітнай кіруемай ракеты на цэль; баявая эфектыўнасць зенітных ракетных сістэм і груповак супрацьпаветранай абароны; арганізацыйнае кіраванне. Кіраўнік навуковай школы «Аператыўнае майстэрства і тактыка». Больш за 100 аўтарскіх пасведчанняў на вынаходніцтвы.
Узнагароды
Званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» (2003), ордэн Чырвонай Зоркі (1986), 12 медалёў і інш.
Днястроўск
Днястроўск (Днестровск; Дністровськ; Днестровск) — горад (з 2002 года) у Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспубліцы, адміністрацыйна падпарадкоўваецца адміністрацыі горада Ціраспаля. Заснаваны ў 1961 годзе.
Знаходзіцца на левым беразе ракі Днестр, за 40 км ад Ціраспаля. У горадзе знаходзіцца Малдаўская ДРЭС.
Заслаўскі замак
Заслаўскі замак — помнік абарончага дойлідства канца XVI—XVII стст. Пабудаваны ў г. Заслаўе ў пойме р. Свіслач. Адзін з першых бастыённых замкаў Вялікага Княства Літоўскага і Беларусі. Уваходзіць у Гісторыка-культурны музей-запаведнік «Заслаўе».
Архітэктура
Бастыённы замак быў збудаваны ў традыцыях стараітальянскай фартыфікацыйнай школы і лічыцца адным са старэйшых у ВКЛ. Ён знаходзіўся ў 200 метрах на поўнач ад горада і быў абкружаны з трох бакоў шырокім вадзяным ровам, а з поўначы замак надзейна прыкрывала рэчка Княгінька.
Як адзначалася вышэй, Заслаўская бастыённая фартэцыя была ўзведзена на тэрыторыі ранейшага замчышча Заслаўя, што і абумовіла яе абрысы: крыху звужаны з захаду прамавугольнік 215×190×120×80 м. Звонку бастыёны і курціны былі абмураваны цэглай і каменем. Для абароны курцін у фланках бастыёнаў размяшчаліся капаніры з гарматамі, якія забяспечвалі моцны флангавы агонь. З напольнага боку ўсе курціны мелі таксама дадатковыя ўмацаванні т. зв. п'ятаформы, своеасаблівыя паўкруглыя бастыёны. Знутры валы-курціны, каб не асыпаліся ўнутр, былі ўмацаваны мураванай сцяной вышынёй 2,5 метры і таўшчынёй 0,33, а таксама мелі ўнутры схаваны ход для перамяшчэння абаронцаў. Валы і бастыёны былі насыпаны з пяску, жвіру і гліны з выкарыстаннем фашын.
Сучасны стан
У наш час захаваліся толькі малаважныя руіны замкавай брамы, валы і равы замка.
Манхэтэнскі праект
«Праект Манхэтэн» (Manhattan Project) — кодавая назва праграмы ЗША па распрацоўцы ядзернай зброі, ажыццяўленне якой пачалося 17 верасня 1943 года. Перад гэтым даследаванні вяліся ва «Уранавым Камітэце» (S-1 Uranium Committee, з 1939 года). У праекце прымалі ўдзел навукоўцы з ЗША, Вялікабрытаніі, Германіі і Канады.
У рамках праекта былі створаны тры атамныя бомбы: плутоніевая «Штучка» (Gadget) (падарваная пры першым ядзерным выпрабаванні), уранавы «Малыш» (Little Boy) (скінута на Хірасіму 6 жніўня 1945 года) і плутоніевы «Таўстун» (Fat Man) (скінута на Нагасакі 9 жніўня 1945 года).
Для таго, каб схаваць прызначэнне зноў створанай структуры, у складзе ваенна-інжынерных войскаў арміі ЗША была сфармавана Манхэтэнская інжынерная акруга (Manhattan Engineering District), а Гроўс (на той момант палкоўнік) быў узведзены ў брыгадныя генералы і прызначаны камандуючым гэтай акругай, ад імя якой і ўвесь праект атрымаў сваю назву.
Асноўныя звесткі
Да сакрэтнага праекту, які стартаваў у 1939 годзе, былі падлучаны шмат буйных навукоўцаў, якія эмігрыравалі ў 1933 годзе з Германіі (Фрыш, Бетэ, Сілард, Фукс, Тэлер, Блох і іншыя), а таксама Нільс Бор, вывезены з акупаванай Германіяй Даніі. У рамках праекту яго супрацоўнікі працавалі на еўрапейскім тэатры ваенных дзеянняў, праводзячы збор каштоўнай інфармацыі аб нямецкай ядзернай праграме.
Да лета 1945 года ваеннае ведамства ЗША здолела атрымаць атамную зброю, дзеянне якога было заснавана на выкарыстанні двух відаў актыўных матэрыялаў — ізатопа урану-235 («уранавая бомба»), або ізатопа плутонію-239 («плутоніевай бомба»). Галоўная складанасць пры стварэнні выбуховага прыстасавання на аснове урану-235 складалася ў узбагачэнні ўрану — гэта значыць у павышэнні масавай долі ізатопа 235U ў матэрыяле (у прыродным уране асноўным ізатопам з’яўляецца 238U, доля ізатопа 235U прыкладна роўная 0,7 %), каб зрабіць магчымай ланцуговую ядзерную рэакцыю (у прыродным і нізкаўзбачаным уране ізатоп 238U перашкаджае развіццю ланцуговай рэакцыі). Атрыманне плутонію-239 для плутоніевага зарада не было звязана на прамую са складанасцямі ў атрыманні урану-235, так як у гэтым выпадку выкарыстоўваецца уран-238 і спецыяльны ядзерны рэактар.
Першае выпрабаванне ядзернага выбуховага прыстасавання «Трыніці» на аснове плутонію-239 (у ходзе выпрабавання тэставалася менавіта плутоніевая бомба імплазіўнага тыпу) было праведзена ў штаце Нью-Мексіка 16 ліпеня 1945 года (палігон Аламогордо). Пасля гэтага выбуху Гроўс вельмі паказальна адказаў на словы Опэнгеймера: «Вайна скончана», — ён сказаў: «Так, але пасля таго, як мы скінем яшчэ дзве бомбы на Японію».
У СССР распрацоўкай ядзернай зброі займаўся Спецыяльны камітэт пры Савеце міністраў СССР пад кіраўніцтвам Л. П. Берыі. Першае выпрабаванне атамнай зброі ў Савецкім Саюзе было ажыццёўлена ў 1949 годзе, праз чатыры гады пасля першага ядзернага выпрабаванні ў ЗША.
Хвашчова
Назву Хвашчо́ва маюць:
Дзягілі
Дзягілі:
Тэлевізійная вежа (Прага)
Жыжкаўская тэлевізійная вежа (Žižkovský vysílač) — тэлевізійная і радыёвяшчальная вежа ў Празе, у раёне Жыжкаў.
Вежа была пабудавана ў 1985—1992 гадах. Вышыня — 216 метраў, з'яўляецца самым высокім збудаваннем у Чэшскай Рэспубліцы.
Вежа складаецца з трох бетонных слупоў, звязаных папярочнымі пляцоўкамі, на якіх размяшчаецца тэлерадыёвяшчальнае абсталяванне, рэстаран, кафэ і тры аглядных памяшкання. Па выгляду вежа нагадвае ракету на пускавой пляцоўцы. Таксама цікавым упрыгожваннем з'яўляюцца фігуры дзяцей, якія поўзаюць па вежы (кампазіцыя «Немаўляты» Давіда Чорнага, 2000).
На ліфце можна падняцца ў рэстаран (вышыня 66 м) і на аглядную пляцоўку, якая размяшчаецца на вышыні 93 м, адкуль адкрываецца непаўторны краявід на 100 км. З 10 студзеня 2010 года рэстаран не працуе. Хуткасць руху ліфтаў складае 4 м/сек. Вага вежы — 11 800 т.
Вежа таксама выкарыстоўваецца як метэаралагічная лабараторыя.
Тэлевежа ўваходзіць ва Сусветную федэрацыю вышынных веж.
Палінік
Паліні́к (Πολυνείκης — «які шукае бою» ( «шмат», «варожасць», «бітва»)) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі  — цар Фіваў, старэйшы сын цара Фіваў Эдыпа і Іакасты (або малодшы ), брат Антыгоны, Ісмены і Этэокла. Згаданы ў «Іліядзе».
Пасля таго, як Эдып даведаўся праўду пра сваё нараджэнне і пра тое, што жанаты на сваёй маці, ён пракляў сыноў і адправіўся ў выгнанне. Этэокл і Палінік дамовіліся кіраваць па чарзе па адным годзе, але па сканчэнні года Этэокл адмовіўся саступіць месца брату, і Палінік быў выгнаны з Фіваў Этэоклам. Або добраахвотна адправіўся ў выгнанне.
Прыбыў у Аргас, дзе кіраваў Адраст. Адраст выдаў за яго сваю дачку Аргію. На шчыце галава льва (па версіі, апрануты ў львіную шкуру ). Одзін з Семярых супраць Фіваў.
Паводле Паўсанія (які імкнецца пазбавіцца ад храналагічнай супярэчнасці ), пакінуў Фівы яшчэ пры жыцці Эдыпа і ажаніўся з дачкой Адраста, затым вярнуўся ў Фівы, пасварыўся з Этэоклам і вымушаны быў бегчы.
Паплечнікі Палініка далі на ахвярніку Зеўса Гіетыя ў Аргасе агульную клятву памерці, калі ім не атрымаецца ўзяць Фівы. Паводле Эсхіла, яны кляліся каля сцен Фіваў, апускаючы рукі ў кроў быка. Перад паходам Палінік пасвяціў статуі Афрадыты і Арэса. На Немейскіх гульнях перамог у барацьбе. Стаяў каля Найвышэйшых варот Фіваў (Гіпсісты) або каля Крэнідскіх варот.
У паядынку змагаўся з Этэоклам, і браты забілі адзін аднаго. Паводле Еўрыпіда, быў перш цяжка паранены Этэоклам, але забіў яго. Паводле Стацыя, у паядынку забіў брата, але быў ім смяротна паранены.
Дзеці Ферсандр, Адраст і Тымей.
Выява ў літаратуры
Дзеючая асоба трагедый Сафокла «Эдып у Калоне» і Еўрыпіда «Фінікіянкі», Сенекі «Фінікіянкі».
Дразды (Баранавіцкі раён)
Дразды́ (, Дрозды) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Пачапаўскага сельсавета. Размешчаны за 48 км на паўночны захад ад Баранавіч, за 11 км ад чыгуначнай станцыі Міцкевічы.
Гісторыя
У 1909 годзе ў Пачапаўскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні.
З 1939 года ў складзе БССР.
У 1970 годзе далучана суседняя вёска Ралы.
Эд IV (герцаг Бургундыі)
Эд IV (Eudes IV de Bourgogne, каля 1295 —, ) — герцаг Бургундыі і тытулярны кароль Фесалонікаў з мая 1315 года, граф Бургундскі і граф д’Артуа ў 1330—1347 гадах. Быў другім сынам герцага Бургундыі Роберта II Капетынга, і Агнэсы, дачкі французскага караля Людовіка IX Святога.
Біяграфія
У маі 1315 года стаў спадчыннікам свайго бяздзетнага брата Гуга V. З’яўляўся братам прынцэс Маргарыты Бургундскай і Жанны Кульгавай, выдадзеных замуж за будучых французскіх каралёў Людовіка X і Філіпа VI.
У 1315 годзе, пасля смерці Маргарыты (магчыма, была забіта па загадзе яе мужа Людовіка X) у турме, Бургундыя заняла варожую пазіцыю ў адносінах да Францыі. Прымірэнне адбылося пры каралі Філіпэ V Доўгім і было змацавана шлюбам Эда IV са старэйшай дачкой Філіпа V, Жаннай II у 1318 годзе.
Эд IV адыграў не апошнюю ролю ў падзеях 1330—1332 гадоў, калі падчас цяжбы за графства Артуа яно было замацавана за яго жонкай, а законны спадчыннік, граф Рабер, быў выгнаны з Францыі.
Эд IV не адрозніваўся выдатнымі здольнасцямі ў кіраванні сваімі ўладаннямі, але яго заўсёды атачалі таленавітыя саветнікі — жонка, маці, канцлер Гільём дэ Мело і іншыя.
Герцагу Эду было наканавана перажыць усіх сваіх сыноў, і яго ўладанні атрымаў у спадчыну адзіны ўнук, Філіп I Руўрскі. Эд памёр 3 красавіка 1350 года ў Сансе.
Мая Уладзіміраўна Крысталінская
Біяграфія
Спявала ў хоры Цэнтральнага дома дзяцей чыгуначнікаў пад кіраўніцтвам Ісаака Дунаеўскага. Скончыла Маскоўскі авіяцыйны інстытут, працавала на заводзе інжынерам-эканамістам, удзельнічала ў завадской самадзейнасці. У 1957 годзе стала лаўрэатам VI Сусветнага фестывалю моладзі і студэнтаў у Маскве, на якім выступала з самадзейным ансамблем «Першыя крокі» пад кіраўніцтвам Юрыя Саульскага. У 1959—1960 гадах працавала салісткай у джаз-аркестры Алега Лундстрэма. З 1961 года — салістка Масканцэрта. У апошнія гады жыцця спявачка перакладала з нямецкай мовы кнігу Марлен Дытрых «Разважанні». Кніга выйшла ў СССР ужо пасля смерці Маі Крысталінскай.
Мая Крысталінская пахаваная ў Маскве на Данскіх могілках.
Дзягілі (возера)
Дзя́гілі — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. У басейне ракі Вузлянка, за 7 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Мядзел, каля вёскі Дзягілі.
Плошча возера складае 1,37 км².Даўжыня 1,71 км, найбольшая шырыня 1,17 км. Даўжыня берагавой лініі 4,44 км. Найбольшая глыбіня 1,7 м, сярэдняя 1,3 м. Аб’ём вады ў возеры 1,75 млн м³. Плошча вадазбору 4 км².
Катлавіна возера выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад, рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 1 м (на поўначы да 7 м), параслі хмызняком, на поўначы участкамі разараныя. Берагі сплавінныя, тарфяністыя, пад хмызняком. Паўночныя берагі пясчаныя. Дно выслана сапрапелем, уздоўж паўночнага берага — пяском. Пойма возера забалочаная. Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Зарастае надводнай расліннасцю да глыбіні 1—1,2 м. 3 возера бярэ пачатак Дзягільскі канал.
Водзяцца лешч, шчупак звычайны, язь, плотка, лінь, акунь, краснапёрка і іншыя віды рыб.
Бялагардскі павет
Бялагардскі павет (Powiat białogardzki) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Заходнепаморскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Бялогард. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 845,46 км². Насельніцтва павета складае 48,3 тыс. чалавек.
Хвашчоўка
Назву Хвашчо́ўка маюць:
Alice: Madness Returns
Alice: Madness Returns з’яўляецца сюжэтным працягам камп’ютарнай гульні American McGee's Alice. У гульні распавядаецца пра Алісу Лідэл — дзяўчыну, якая пакутуе ад эмацыйнай траўмы, выкліканай згубай яе бацькоў падчас пажару. Аліса выпісалася з псіхіятрычнай клінікі і падчас дзеяння гульні жыве ў прытулку для душэўна траўміраваных сірот, пры гэтым яе працягваюць наведваць галюцынацыі. Каб пазбавіцца ад душэўнай траўмы і пазнаць праўду пра сваё мінулае, дзяўчына зноў трапляе ў Краіну цудаў, у якой пасялілася новае зло.
Гульня атрымала як дадатныя, так і адмоўныя водгукі аўтарытэтных гульнявых выданняў. Пазітыўную адзнаку ад большасці крытыкаў атрымала знешнасць узроўняў і гульнявых аб’ектаў. Як негатыўныя моманты былі адзначаны манатоннасць і задаўненасць шматлікіх момантаў гульнявага працэсу.
Апісанне геймплэю
Alice: Madness Returns у значнай ступені адрозніваецца ад American McGee’s Alice гульнявым працэсам (геймплэем). Яго можна падзяліць на дзве часткі — уяўны, які адбываецца ў Краіне цудаў, і рэальны — на вуліцах Лондану. «Рэальнасць» прадстаўлена ў шэрых тонах, якія адпавядаюць сюжэтнаму становішчу месца дзеяння. У ёй Аліса не можа выкарыстоўваць зброю, скачкі і незвычайныя здольнасці, у ёй адсутнічаюць ворагі Краіны цудаў, асноўнай мэтай з’яўляецца растлумачэнне сюжэту, а таксама гутаркі з негульнявымі персанажамі. Як і ў папярэдняй гульні, Аліса падарожнічае па лінейнаму маршруту.
Як і ў American McGee’s Alice, магчымасць працягу гульні вызначаецца паказчыкам розуму, які замяняе ачкі жыцця. У Alice: Madness Returns ён уяўляе сабой галінку з некаторай колькасцю чырвоных кветак — руж. Па меры атрымання Алісай страт кветкі па чарзе губляюць колер і знікаюць. Страты могуць прычыняцца або ворагамі, або ў выпадку дакранання Алісы да гарачых аб’ектаў. Аднаўляецца гэты паказчык да максімальнай колькасці кветак як аўтаматычна (у пачатку частак і ў некаторых іншых месцах), так і некалькімі іншымі спосабамі, растлумачанымі ніжэй. Дадзены максімум павялічваецца пры пераходзе ў наступную частку; таксама існуюць міні-гульні, пасля праходжання якіх можна набыць чарговую адзінку розуму.
Супернікі замест крышталёў сілы ўяўлення, якія прысутнічаюць у першай гульні, пакідаюць пасля смерці ружы розных памераў і зубы. Зубы выкарыстоўваюцца для паляпшэння зброі, а ружы — для папаўнення паказчыку розуму. Зубы і ружы таксама можна знаходзіць у розных аб’ектах, што руйнуюцца і ў вялікай колькасці раскіданы па узроўнях. Па меры праходжання гульні галоўная гераіня выяўляе ўспаміны розных катэгорый, якія растлумачваюць некаторыя сюжэтныя элементы і нагадваюць дзённікі з BioShock.
Пры самым малым узроўні паказчыку розуму ў Алісы з’яўляецца магчымасць перайсці ў стан Істэрыі (Hysteria) на абмежаваны час. Істэрыя дае бонусы да атак Алісы і магчымасць атрымліваць большую колькасць руж ад забойства ворагаў, аднак пераможаныя ворагі ў гэтым рэжыме не пакідаюць зубоў.
Практычна з самага пачатку гульні Аліса можа памяншацца па сваім жаданні і карыстацца маленькімі праходамі. У паменшаным стане Аліса мае здольнасць «Нюх дробкі» (Shrink View), якое «падсвятляе» нябачныя ў звычайным стане сакрэты (галоўным чынам, платформы) і падказкі. Таксама ў гульні прысутнічаюць Малюсенькія фіялкі (Shrink Violets), у якіх паменшаная Аліса можа папаўняць паказчык розуму.
Аліса можа здзяйсняць шматразовыя (да 4 раз) скачкі і парыць у паветры. Калі гераіня валіцца ў прорву ці датыкаецца да адмысловых перашкод, яна ператвараецца ў зграйку сініх матылькоў, якія ляцяць у розныя бакі і зноў злучаюцца ў Алісу, вяртаючыся да прадугледжанага распрацоўшчыкамі для вызначанай гульнявай сітуацыі месцу. У выпадку абнулення паказчыку розуму адраджэнне адбываецца на апошняй кантрольнай кропцы. Аліса можа ператварацца ў матылькоў па сваёй волі, каб ухіляцца ад атак супернікаў і хутка перамяшчацца на невялікія адлегласці.
Значная частка геймплэя нададзена платформерным складнікам — шматлікія скачкі, рычагі, якія актывуюцца, палёт па бруях паветра, што вырываюцца са спецыяльных труб, магчымасць разбурэння перашкод некаторых відаў, пераадоленне рознага роду платформаў (нябачных, тых, якія рухаюцца або ўяўляюць дадатковую скакучасць галоўнай гераіні і гэтак далей). Сустракаюцца і міні-гульні накшталт квача ці пераадолення перашкод у 2D вымярэнні. На ўзроўнях схаваны свіныя пятачкі, напоўніўшы перцам якія, можна атрымаць узнагароду ад Герцагіні. Яны характэрна парохкваюць, даючы ведаць гульцу пра сваё месцазнаходжанне.
Інтэрфейс гульца з Алісай рэалізаваны ў рэжыме трэцяй асобы. Інтэрактыўны гульнявы працэс час ад часу перарываецца як скрыптавымі ролікамі, так і «маляванымі» (двухмернымі).
Увогуле, час гульнявага працэсу складае парадку 15—20 гадзін.
Зброя
Як і ў папярэдняй гульні, зброя Алісы ўяўляе сабой змененыя побытавыя прадметы і выяўляецца Алісай па ходзе гульні. Выкарыстоўваецца яна як для прычынення страт для ворагаў, так і для разбурэння далікатных аб’ектаў. Зброю блізкага бою Аліса выкарыстоўвае на манер халоднай, зброя далёкага бою па выкарыстанні нагадвае агнястрэльную, у тым ліку патрабуе перазарадкі. У адрозненне ад папярэдняй гульні, зброя не патрабуе выкарыстання сілы ўяўлення (якая ў дадзенай гульні адсутнічае).
У распараджэнні Алісы маюцца два выгляду зброі блізкага бою: Востры нож (Vorpal blade) і Конік на палцы (Hobby horse). Арсенал далёкага бою складаецца з Перачніцы (Pepper grinder) і Чайнай гарматы (Teapot cannon).
Існуюць таксама іншыя прадметы, якія выкарыстоўваюцца Алісай, але не ставяцца да зброі: Гадзіннікавая бомба (Clockwork bomb) — выбухная прылада, якая адцягвае ўвагу ворагаў ад Алісы і аказвае дапамогу ў выкананні платформерных задач; Парасон (Umbrella) — прадмет, які выкарыстоўваецца Алісай на манер шчыта і здольны адбіваць некаторыя снарады, пасылаючы іх назад у ворагаў.
У чацвёртай частцы, пасля павелічэння, Аліса можа забіваць ворагаў і руйнаваць вызначаныя аб’екты не выкарыстоўваючы зброю, а пасродкам удару рукой ці нагой.
Ворагі
У якасці ворагаў (мобаў) у гульні выступаюць фантастычныя істоты, створаныя, як і вар’яцкая Краіна цудаў, пашкоджаным уяўленнем Алісы. У адрозненне ад папярэдняй гульні, для перамогі над большасцю ворагаў неабходна карыстацца іх слабымі месцамі. Колькасць ворагаў, з якімі Аліса змагаецца адначасова, можа быць розным у залежнасці ад складанасці таго ці іншага ворага і агульнай складанасці баявой сітуацыі.