cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Падобнасць (геаметрыя)
Адкрыццё
Вучэнне пра падобнасць фігур было створана ў Старажытнай Грэцыі у V—IV стст. да н.э. працамі Гіпакрата Хіяскага, Архіта Тарэнцкага, Яўдокса Кнідскага і інш. Яно выкладзена ў VI кнізе «Пачаткаў» Эўкліда.
Абагульненні
Аналагічна вызначаецца падобнасць (з захаваннем указаных вышэй уласцівасцей) у 3-мернай эўклідавай прасторы, а таксама ў n-мернай эўклідавай і псеўдаэўклідавай прасторах.
Сукупнасць усіх падабенстваў n-мернай эўклідавай, псеўдаэўклідавай, рыманавай, псеўдарыманавай ці фінслеравай прасторы складае r-складовую групу ператварэнняў Лі, якая завецца групай падобных (гаматэтычных) ператварэнняў адпаведнай прасторы. У кожнай з прастор указаных тыпаў r-складовая група падобных ператварэнняў Лі ўтрымвае (r-1)-складовую нармальную падгрупу рухаў.
Абазначэнне
Для абазначэння падобнасці выкарыстоўваецца значок ~.
Аксід магнію
Бясколернае крышталічнае рэчыва, тэмпература плаўлення 2827 °C, шчыльнасць 3580 кг/м³. Дрэнна раствараецца ў вадзе. Дробнакрышталічны магнію аксід паглынае вуглякіслы газ і вадзяную пару, лёгка ўзаемадзейнічае з кіслотамі. Атрымліваюць абпальваннем магнезіту і даламіту. Выкарыстоўваецца ў вытворчасці вогнетрывалых матэрыялаў, магнезіяльнага цэменту, пры вулканізацыі гумы, для ачысткі нафтапрадуктаў, у медыцыне (сродак для зніжэння кіслотнасці страўнікавага соку, лёгкае слабіцельнае).
Маладнева
Маладне́ва (, Молоднево) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавета.
454
454 — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 454 год нашай эры, 454 год 1 тысячагоддзя, 54 год V стагоддзя, 4 год 6-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 5 год 450-х гадоў.
Маладнева
Пад уладай Расійскай імперыі
У пачатку 20 ст. вядома як фальварак Дукорскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.
Паводле перапісу 1926 года пасёлак.
У перыяд калектывізацыі вёска, разам з Галенбергам і Падліпкамі, увайшла ў склад калгаса “Ударнік”, а ў пасляваенныя гады стала часткай калгаса імя 16-ці чырвоных партызан. Пад час Другой сусветнай вайны з канца чэрвеня 1941 г. да пачатку ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі.
Тэнесі (значэнні)
Тэнесі:
Кракаўскае ваяводства (1945—1975)
Кракаўскае ваяводства (Województwo krakowskie) — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў Польшчы ў 1945—1975 гадах. Сядзібай ваяводскіх улад быў горад Кракаў.
Ваяводства некалькі разоў мяняла свае межы.
Тэрыторыя тагачаснага Кракаўскага ваяводства ахоплівала тэрыторыю цяперашняга Малапольскага ваяводства (без Гарліцкага павета) і Явожанскага, Жывецкага і Бельскага паветаў (ліквідаваныя ці перараспадзеленыя ў 1951 годзе).
Прэзідэнцкія выбары ў ЗША (2024)
Чарговыя прэзідэнцкія выбары ў ЗША запланаваны на 5 лістапада 2024 года, а прэзідэнт уступіць у паўнамоцтвы 20 студзеня 2025 года, калі ўсё пойдзе за планам. На выбарах можа быць выбраны 47-ы прэзідэнт ЗША, калі 46-ы прэзідэнт Джо Байдэн прайграе выбары або не будзе ўдзельнічаць.
Сістэма выбараў
Галасаваць можа грамадзянін ЗША, які знаходзіцца ці пастаянна пражывае на тэрыторыі 50 штатаў або сталічнай акругі і не знаходзіцца ў турме на момант галасавання. Таксама асобы, якія нарадзіліся грамадзянамі ЗША і пераехалі жыць у іншыя краіны, могуць з-за мяжы галасаваць, іх галасы таксама ўдзельнічаюць у праймерыз.
Абірацца на пасаду Прэзідэнта ЗША можа чалавек, які нарадзіўся ў ЗША, старэйшы за 35 гадоў, які жыве ў ЗША не менш за 35 гадоў. З другой паловы XIX стагоддзя прэзідэнты заўсёды абіраюцца з Дэмакратычнай і Рэспубліканскай партый ЗША. Кандыдатам ад партый на пасаду прэзідэнта становіцца чалавек, які перамог у партыйных праймерыз.
ЗША на гэты момант з’яўляецца апошняй дзяржавай у свеце, дзе няма прамога галасавання. Галасаванне праходзіць па мажарытарнай сістэме, пры якой патрэбна набраць 50 %+1 голас альбо больш, каб перамагчы галасы Калегіі выбаршчыкаў у 48 з 50 штатаў (выключэнні — Мэн і Небраска. Яны падзяляюцца на акругі і ўжо там абіраюцца кандыдаты па мажарытарнай сістэме. Небраска на 2022 год мае 5 электаральных галасоў, Мэн — 4). Кожнаму штату дазволена пэўная колькасць выбаршчыкаў (з 3 да 55 па перапісу насельніцтва ЗША 2020) у залежнасці ад насельніцтва. Галасоў заўсёды не меней трох на штат, бо галасы раўняюцца колькасці членаў Палаты прадстаўнікоў — у залежнасці ад насельніцтва (не меней аднаго), і двум сенатарам ад штату. Акруг Калумбія атрымлівае права галасавання на выбарах трыма галасамі. Колькасць удзельнікаў Парламенту ЗША і выбаршчыкаў раўняецца 538. Каб стаць прэзідэнтам, патрэбна набраць 270 галасоў выбаршчыкаў.
Дэмакратычная партыя
Джо Байдэн, дзеючы 46-ы прэзідэнт ЗША, заявіў, што ён збіраецца ісці на другі тэрмін На момант выбараў яму будзе 82 гады. Ён ужо з’яўляецца самым старым прэзідэнтам па ўзросту ўступлення на гэтую пасаду па выніках выбараў 2020 года. Акрамя яго, яшчэ ніхто не заявіў афіцыйна, што ён будзе кандыдатам у праймерыз. К катэгорыі больш патэнцыяльных кандыдатаў на гэтыя выбары адносяць 48 віцэ-прэзідэнта Камалу Харыс, мэра Нью-Ёрка Эрыка Адамса, і гэтыя кандыдаты могуць стаць другімі прэзідэнтамі з чырвоным колерам скуры (першы — Барак Абама), а Камала Харыс можа стаць яшчэ і першай жанчынай на посце прэзідэнта ЗША. Таксама міністр транспарту Піт Буціджыч, які можа стаць першым прэзідэнтам — адкрытым геям за межамі Еўропы і ЗША, і ўжо стаў першым адкрытым геям кабінета ЗША.
Рэспубліканская партыя
45-ы прэзідэнт краіны Дональд Трамп заяўляў, што мог бы паспрабаваць пайсці на другі тэрмін прэзідэнцтва, і мае на гэта права па Канстытуцыі ЗША. Калі ён пераможа на выбарах 2024 года, то стане другім прэзідэнтам пасля Гровера Кліўленда, які абраўся на другі тэрмін з разрывам, і традыцыйна ён будзе лічыцца 45-ы і 47-ы прэзідэнтам.
Казароўшчына
Казаро́ўшчына (, Казаровщина) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Варапаеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Паставы, пазней у складзе гміны Варапаева Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
З 1939 года ў БССР.
Макары (Лідскі раён)
Макары́ (, Макары) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходараўскага сельсавета.
Шумілінскі гісторыка-краязнаўчы музей
Шумілінскі гісторыка-краязнаўчы музей — музей, створаны ў гарадскім пасёлку Шуміліна паводле загаду Міністэрства культуры БССР ад 28 мая 1984 г. Адкрыты для наведвання 22 лістапада 1986 года.
Асноўны фонд музея (2008) налічвае 10 128 адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — 4319 адзінак. Плошча экспазіцыі 163 м². Фонды музея складаюць калекцыі археалагічных знаходак, нумізматыкі, фотаматэрыялаў пра жыццё і побыт гараджан, жывапісу і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, ткацтва і адзення, друкаваных і рукапісных дакументаў, партызанскай зброі перыяду Вялікай Айчыннай вайны і інш. Сярод экспанатаў маляўнічыя палотны мясцовых мастакоў, у т.л. заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі У. Белавусава.
Асноўная экспазіцыя размешчана ў 3 залах. У археалагічным раздзеле экспазіцыі прадстаўлены знаходкі з раскопак на тэрыторыі раёна: крэмянёвыя нуклеусы, адшчэпы, адбойнікі, каменныя шліфаваныя сякеры каменнага і бронзавага вякоў, касцявыя рэшткі маманта, у т.л. ніжняя сківіца з зубамі. Асобныя рэчы бытавога і гаспадарчага прызначэння, адзенне і абутак, ручнікі, посцілкі адлюстроўваюць асаблівасці сельскага побыту ў 19 — пачатку 20 ст. Аб падзеях грамадзянскай вайны і ваеннай інтэрвенцыі 1918—1920 гг., аб станаўленні Савецкай улады на Шуміліншчыне расказвае экспазіцыя, у якой дэманструюцца асабістыя рэчы ўдзельнікаў гэтых падзей, фотаздымкі і дакументы, зброя. Тэма Вялікай Айчыннай вайны, партызанскага руху і вызвалення Шумілінскага раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў прадстаўлена праз дакументы, фотаздымкі, рэчы Герояў Савецкага Саюза — землякоў П. А. Акуцыёнка, М. А. Ласкунова, Дз. М. Мінчугова, М. К. Спірыдзенка, а таксама фотаздымкі 106 Герояў Савецкага Саюза, якія вызначыліся пры вызваленні раёна. Асобная экспазіцыя знаёміць з матэрыяламі аб узнаўленні і развіцці прадпрыемстваў г. п. Шуміліна, сацыяльна-эканамічным і культурным развіцці раёна ў пасляваенны час. Дзейнічае пастаянная выстаўка, на якой прадстаўлены творы дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, графікі, маляўнічыя палотны сучасных майстроў.
3 1 красавіка 2002 г. працуе філіял Шумілінскага гісторыка-краязнаўчага музея — музей Обальскага камсамольскага падполля ў гарадскім пасёлку Обаль.
Тэнесі (рака)
Тэнесі (Tennessee) — рака на ўсходзе ЗША, левы, самы доўгі і паўнаводны прыток ракі Агая (басейн Місісіпі). Утвараецца зліццём ля горада Ноксвіла рэк Холстан і Фрэнч-Брод-Рывер, што сцякаюць з заходніх схілаў Апалачаў. Даўжыня ад зліцця складнікаў рэк — 1050 км, ад вытоку ракі Холстан — 1470 км. Плошча басейна — 104 тыс. км². Паводка ў канцы зімы і ўвесну, межань летам. Сярэдні расход вады ля вусця 1800 м³/с.
Сцёк Тэнесі амаль цалкам зарэгуляваны сістэмай вадасховішчаў шматмэтавага прызначэння, 9 з іх размешчаныя на самой Тэнесі (у тым ліку самая вялікая — Кентукі, плошчай 1100 км²) і 22 на прытоках. Агульная магутнасць ГЭС у басейне Тэнесі — каля 4 ГВт. На Тэнесі размешчаны гарады Ноксвіл, Чатануга.
Дудзенкі
Дудзенкі (Дуденки) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Угранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Мыцішынскага сельскага паселішча.
Герцаль Самойлавіч Навагрудскі
Герцаль Самойлавіч Навагрудскі (, г. Ваўкавыск —, г. Масква, Расія) — журналіст, пісьменнік, член Саюза пісьменнікаў СССР (1958). Бацька рэжысёра-мультыплікатара Марыяны Навагрудскай.
Творчасць
Аўтар біяграфічных нарысаў аб Героях Савецкага Саюза:
Разам з Аляксандрам Дунаеўскім напісаў дакументальную аповесць «Таварышы кітайскія байцы» (Масква, 1959). Перапрацаваная і дапоўненая, аповесць перавыдадзеная ў 1962 годзе як гісторыя аднаго літаратурнага пошуку пад загалоўкам «Па слядах Паў».
Кнігі Навагрудскага для дзяцей займальныя, прасякнуты любоўю да людзей працы. Сярод іх аповесць пра эстонскіх рыбакоў «На маленькай выспе» (1952, перавыдадзеная ў 1958). Аповесць «Дзік з 12-й Ніжняй» (1956) распавядае пра тое, як падлеткі-прадаўцы газет у Нью-Ёрку сабралі грошы на лячэнне свайго хворага сябра.
Разам (партыя)
«Ра́зам» (Вместе) — беларуская партыя, пра стварэнне якой абвясцілі Віктар Бабарыка, Марыя Калеснікава і штаб Віктара Бабарыкі. Паводле заявы стваральнікаў, партыя не закране працу Каардынацыйнай Рады.
Гісторыя
Зварот пра стварэнне партыі быў запісаны 14 чэрвеня 2020 года на выпадак, калі Віктар Бабарыка не зможа ўдзельнічаць у выбарах. У відэа адзін з членаў каманды перадвыбарчага штабу, Марыя Калеснікава, таксама анансуе назву будучай партыі — «Разам». Бабарыка назваў асноўнымі задачамі партыі правядзенне канстытуцыйнай рэформы і аб’яднанне грамадзянскіх ініцыятыў. Аднак ужо праз тыдзень Марыя Калеснікава і іншыя члены каманды былі затрыманыя або пакінулі тэрыторыю Рэспублікі Беларусь. Стваральнікі партыі цалкам прызнаюць, што Святлана Ціханоўская атрымала большасць галасоў і здабыла перамогу на выбарах 9 жніўня 2020 года.
29 сакавіка 2021 года каманда Віктара Бабарыкі абвясціла пра канкрэтныя крокі па стварэнні партыі, запланаваўшы ўстаноўчы з’езд на канец вясны 2021 года. У аргкамітэт ізноў стваранай партыі акрамя Віктара Бабарыкі і Марыі Калеснікавай увайшлі таксама Максім Баграцоў, Дзмітрый Падалінскі, Іван Краўцоў, а таксама сястра Марыі Калеснікавай Таццяна Хоміч. Паводле даных аргкамітэта, за тры дні пасля абвяшчэння пра стварэнне партыі было атрымана 4400 заявак.
На думку стваральнікаў партыі галоўнае ў бягучым моманце — дамагацца патрабаванняў, якія кансалідавана агучаны Каардынацыйнай Радай і грунтуюцца на перадвыбарчай праграме Святланы Ціханоўскай. Сябры партыі «Разам» будуць браць актыўны ўдзел у рабоце Каардынацыйнай Рады і спрыяць вырашэнню ўнутрыпалітычнага крызісу праз дыялог.
Крытыка
Палітолагамі даволі скептычна ацэньвалася магчымасць афіцыйнай рэгістрацыі партыі, бо партыі ў Беларусі не рэгіструюцца з 2000 года і Аляксандру Лукашэнку легалізацыя дзейнасці Віктара Бабарыкі і Марыі Калеснікавай не патрэбна. Разам з тым, журналісты і палітычныя аглядальнікі адзначаюць, што структурызацыя часткі прыхільнікаў перамен не шкодная, але гэта робіцца так, што нават сябры прэзідыума Каардынацыйнай рады не ведаюць пра стварэнне партыі.
455
455 — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 455 год нашай эры, 455 год 1 тысячагоддзя, 55 год V стагоддзя, 5 год 6-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 6 год 450-х гадоў.
Малая Польшча
Малая Польшча (Małopolska) — гістарычная вобласць на паўднёвым усходзе Польшчы. Сталіцай Малой Польшчы лічыцца Кракаў. У 877—999 уваходзіла ў склад Вялікай Маравіі.
Рыа-Ранча
Рыа-Ранча (Rio Rancho) — горад на паўднёвым захадзе ЗША, у акрузе Сандавал штата Нью-Мексіка. Паўднёвая частка горада знаходзіцца ў акрузе Берналь. Насельніцтва — 51 765 чалавек (перапіс 2000 года), 75 978 (ацэнка 2007 года).
Іцідзі Отані
(大谷 一二; нар. — ) — былы японскі футбаліст. У 1934 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Таццяна Мікалаеўна Сафроненка
Таццяна Мікалаеўна Сафроненка (нар., Мінск) — беларускі палітык.
Біяграфія
Нарадзілася 24 лютага 1954 года ў Мінску.
Скончыла Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (эканаміст), Армавірскі дзяржаўны педагагічны інстытут (настаўнік гісторыі і сусветнай мастацкай культуры).
Працоўную дзейнасць пачала сакратаром Усесаюзнага акцыянернага таварыства «Інтурыст» у Мінску. Пасля службы ў радах Узброеных Сіл працавала інжынерам планавага аддзела ўпраўлення капітальнага будаўніцтва Мінскага гарвыканкама, рабочай дыспетчарскай службы Мінскага вытворчага аб’яднання «Праца», загадчыкам аддзела Міністэрства плодаагародніннай гаспадаркі БССР. Была дырэктарам сумеснага прадпрыемства «Таня» ў Мінску, намеснікам дырэктара Магілёўскага акцыянернага таварыства «Стужка», камерцыйным дырэктарам сумеснага прадпрыемства «Корпак Инвест» у Мінску, камерцыйным дырэктарам сумеснага прадпрыемства «Табак Инвест». Займала пасады начальніка галоўнага ўпраўлення канцэрна «Белдзяржхарчпрам», намесніка дырэктара па камерцыйных пытаннях адкрытага акцыянернага таварыства «Дрожджавы камбінат» у Мінску, дырэктара кансультацыйна-адукацыйнай установы «Цэнтр сацыяльнай падтрымкі» грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз жанчын».
Выбіралася дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання.
Узнагароды
Узнагароджана юбілейным медалём «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь.
Ляадунскі паўвостраў
Даўжыня 225 км, шырыня ад 80 да 130 км. Берагі паўвострава роўныя, у яго паўднёва-заходняй частцы на паўвостраве Гуаньдун — рыясавага тыпу. Ландшафты паўвострава — ўзгорыстыя раўніны і нізкагор'і вышынёй да 1132 м (гара Буюньшань), лясы і хмызнякі.
Калініна (Угранскі раён)
Калініна (Калинино) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Угранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Мыцішынскага сельскага паселішча.
Крапіўна
Назву Крапіўна маюць:
Кейзікі
Ке́йзікі (, Кейзики) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Варапаеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Паставы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Правы чалавека ў Малдове
Сітуацыя з правамі чалавека ў Малдове стала прадметам пільнай увагі з 2002 года, і праваабарончыя арганізацыі ў Малдове і ва ўсім свеце выступілі супраць таго, што яны лічаць несправядлівым падаўленнем незалежных СМІ, а таксама супраць іншых парушэнняў.
У 2017 годзе Упраўленне Дзяржаўнага дэпартамента ЗША па маніторынгу і барацьбе з гандлем людзьмі змясціла краіну ў спіс назірання «Узровень 2».
Гісторыя
Асвятленне дзяржаўнымі СМІ вулічных пратэстаў 2002 года, звязаных са спробай камуністамі аднавіць абавязковае вывучэнне рускай мовы і абараніць культурную самабытнасць, якую большасць малдаван падзяляе з суседняй Румынія, падвергнулася цэнзуры. У лютым 2002 года, у адказ на жорсткую цэнзуру дзяржаўнай телвяшчальнай кампаніяй Teleradio-Moldova (TVM), сотні журналістаў TVM абвясцілі забастоўку ў знак салідарнасці з антыкамуністычнай апазіцыяй. У якасці адплаты ў сакавіку некалькі журналістаў і супрацоўнікаў былі звольненыя або часова адхіленыя ад працы на тэлеканале.
Аднак у 2004 годзе было зроблена паляпшэнне, і парламент Малдовы выключыў артыкул 170 з Крымінальнага кодэкса краіны. Артыкул 170 прадугледжваў да пяці гадоў пазбаўлення волі за паклёп.
Па дадзеных Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтву ў Еўропе (АБСЕ), медыйны клімат у Малдове па стане на 2004 год заставаўся абмежавальным. Улады працягвалі шматгадовую кампанію, каб прымусіць замаўчаць незалежныя апазіцыйныя галасы і рухі. Па справе, якую шырока раскрытыкавалі праваабаронцы, апазіцыйны палітык Валерый Пасат быў прысуджаны да дзесяці гадоў пазбаўлення волі. ЗША і праваабаронцы з Еўрасаюзу лічаць яго палітвязьнем, а ў афіцыйнай заяве МЗС Расіі прысуд назвалі «уражлівым сваёй жорсткасьцю».
Паводле штогадовай справаздачы Amnesty International за 2007 год, стан правоў чалавека ў Малдове быў кепскім. Катаванні і жорсткае абыходжанне былі шырока распаўсюджаны, а ўмовы ўтрымання пад вартай былі дрэннымі. Быў ратыфікаваны шэраг пагадненняў, якія абараняюць правы жанчын, але працягваўся гандль людзьмі для гвалтоўнай сексуальнай і іншай эксплуатацыі. Меры па абароне жанчын ад хатняга гвалту былі неадэкватнымі. Былі ўнесены змены ў Канстытуцыю аб адмене смяротнага пакарання. Свабода слова абмяжоўвалася, а апазіцыйныя палітыкі падвяргаліся нападам.
У 2009 годзе, калі ў Малдове адбыліся самыя сур’ёзныя грамадскія беспарадкі за апошняе дзесяцігоддзе, некалькі мірных жыхароў, такіх як Валерыу Бабок, былі забітыя паліцыяй і значная колькасць параненыя. Паводле справаздачы аб правах чалавека Дзяржаўнага дэпартамэнту Злучаных Штатаў, апублікаванай у красавіку 2011 году, «у адрозненне ад папярэдняга году, не было паведамленьняў аб забойствах з боку сілавікоў. За год паведамленняў аб неправамерным уплыве ўладаў на СМІ істотна зменшылася». Але «улады Прыднястроўя працягвалі пераследаваць незалежныя СМІ і апазіцыйных палітыкаў; абмяжоўваць свабоду мерапрыемстваў, перамяшчэння і рэлігіі; і дыскрымінаваць румынамоўных». Малдова «дасягнула „прыкметнага прагрэсу“ ў галіне свабоды веравызнання з часоў Савецкага Саюза, але яна ўсё яшчэ можа зрабіць далейшыя крокі для заахвочвання разнастайнасці», — заявіў спецдакладчык ААН па пытаннях свабоды рэлігіі і перакананняў Хайнер Білефельдт у Кішынёве ў верасні 2011 года.
19 красавіка 2021 года ў Страсбургу (Францыя) быў падпісаны План дзеянняў Савета Еўропы для Рэспублікі Малдова на 2021—2024 гады, які меў сярод сваіх мэтаў працу над сітуацыяй з правамі чалавека ў Малдове.
Цыгане
Дыскрымінацыя цыган з’яўляецца сістэмнай праблемай малдаўскага грамадства. Праваахоўныя органы, у прыватнасці міліцыя, праяўляюць да іх дыскрымінацыйнае стаўленне, варожасць, абразлівыя паводзіны, фізічны і псіхалагічны гвалт. Дрэннае абыходжанне звычайна адбываецца падчас затрымання і накіравана на атрыманне паказанняў і прызнанняў. Былі таксама выпадкі, калі дзяржаўныя ўлады адмаўляліся расследаваць або санкцыянаваць выпадкі фізічнага гвалту, учыненага асобамі ў дачыненні да цыган. Узровень пісьменнасці цыганскага насельніцтва ніжэйшы за сярэдні па краіне, а некаторыя населеныя пункты не маюць вадаправода, каналізацыі і ацяплення.
Свабода слова і прэсы
Канстытуцыя і законы Малдовы абараняюць свабоду слова і свабоду СМІ, а таксама забараняюць цэнзуру. Тым не менш прамая і ўскосная цэнзура практыкуецца, і ў справаздачы Freedom House аб свабодзе прэсы за 2016 год Малдова прызнана «часткова свабоднай».
Вялікая Свянціца
Вялі́кая Свянці́ца (, Великая Свентица) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вердаміцкага сельсавета.
456
456 — высакосны год, пачаўся ў нядзелю. 456 год нашай эры, 456 год 1 тысячагоддзя, 56 год V стагоддзя, 6 год 6-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 7 год 450-х гадоў.
Allium cyprium
Allium cyprium — від травяністых раслін сямейства ; эндэмік Кіпра.
Распаўсюджанне
Эндэмік Кіпра. Распаўсюджаны больш ці менш па ўсім востраве. Від быў знойдзены ў лясах і карлікавых кустарніках ад 0 да 1700 м над узроўнем мора.
Пагрозы і ахова
Від не падвяргаецца вялікім пагрозам, але на subsp. lefkarense можа ўплываць змена землекарыстання праз пашырэнне сельскагаспадарчых плошчаў і ўрбанізацыю.
Від часткова ўваходзіць у запаведныя тэрыторыі.
Джанг
Джанг (جھنگ) — горад у правінцыі Пенджаб, Пакістан, цэнтр аднайменнай акругі. Насельніцтва — 293 366 чал. (на 1998 год). Размешчаны на ўсходнім беразе ракі Чынаб.
1959 год у гісторыі кіно
1959 год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
Спаржакветныя
Спаржакветныя (Asparagales) — парадак аднадольных раслін. У сістэме класіфікацыі APG II уключаны ў групу манакоты.
Апісанне
Шматгадовыя, мікатрофныя, часам бесхларафільныя наземныя ці, часцей, эпіфітныя, часам ліянавыя травы. Наземныя віды з каранёвымі клубнямі ці карэнішчамі. Эпіфітныя віды маюць паветраныя клубнепадобныя органы (туберыдыі) для запасання вады і спажыўных рэчываў. Сцёблы сімпадыяльна ці, радзей, монападыяльна разгалінаваныя. Лісты чарговыя, часам двухрадныя, рэдка процілеглыя ці кальчакаватыя, простыя і цэльныя, з паралельным жылкаваннем, часта некалькі мясістыя, звычайна з похвавай асновай. У бесхларафільных відаў яны рэдукаваныя да лусак.
Прадстаўнікі парадку
Найбольш вядомыя харчовыя расліны з гэтага парадку — прадстаўнікі родаў цыбуля і спаржа.
Сярод спаржакветных шмат дэкаратыўных прыгожаквітнеючых раслін, напрыклад, ландыш, нарцыс, амарыліс, архідэі і іншыя.
Хатнія расліны, якія ўваходзяць у гэты парадак: агава, альяс, юка.
Сістэма APG II
Паводле Сістэме APG II (2003) парадак Спаржакветныя (Asparagales) уключае 25 сямействаў:
Больш раннія сістэмы
У сістэме класіфікацыі Кронквіста (1981) парадак Asparagales адсутнічае. Большасць таксонаў, якія ўключаюцца ў гэты парадак у Сістэме APG II, у Сістэме Кронквіста ўваходзіць у парадак Liliales падкласа Liliidae класа Liliopsida.
У сістэме класіфікацыі Тахтаджана (1997) парадак Спаржакветныя (Asparagales) уваходзіць у склад надпарадку Lilianae падкласа Liliidae класа Liliopsida.
Суд Лінча
Суд Лінча (лінчаванне, lynching, the Lynch law) — забойства чалавека, які падазраецца ў злачынстве ці ў парушэнні грамадскіх звычаяў, без суда і без следства, звычайна вулічным натоўпам. Атрымаў назву ў гонар амерыканца па прозвішчы Лінч (адзін, Чарлз, суддзя, практыкаваў лінчаванне падчас Вайны за незалежнасць; другі, Уільям, капітан, увёў у Пенсільваніі «закон Лінча» аб бессудных цялесных пакараннях — але не смяротнае пакаранне — у 1780 годзе). Дзеянні суддзі Чарлза Лінча (у адрозненне ад Уільяма Лінча), па-першае, не насілі расавага падтэксту, а па-другое, ім папярэднічала абавязковае разгляд існасці справы суддзёй асабіста, без удзелу абвінавачвання і абароны. У цэлым дзеянні Чарлза Лінча былі накіраваны на падтрыманне грамадскага парадку ва ўмовах грамадска-палітычнай нестабільнасці і па сутнасці з’яўляліся спрошчаным правасуддзем ваеннага часу, з той толькі розніцай, што вердыкт выносіўся цывільным суддзёй.
457
457 — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 457 год нашай эры, 457 год 1 тысячагоддзя, 57 год V стагоддзя, 7 год 6-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 8 год 450-х гадоў.
Будлянка
Будля́нка — рака ў Магілёўскім, Быхаўскім і Чавускім раёнах Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Раста (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 24 кіламетры. Плошча вадазбору 170 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7 м/км. Пачынаецца каля паўночнай ускраіны вёскі Ліпец Магілёўскага раёна. Упадае ў Расту за 1,5 км у напрамку на ўсход ад вёскі Сутокі Чавускага раёна. На ўсім працягу каналізаваная. Асноўны прыток — (Ржаўка) Беліца.
Буканьеры
Буканье́ры (ад франц. bûcher "вогнішча") — піраты Карыбскага мора ў XVII - XVIII стст.
Гісторыя
Назва буканьераў паходзіць ад назвы прыстасавання для самажання мяса (на мове таіна buccan) або французскага слова bûcher "вогнішча". Першапачаткова так называліся каланісты з Францыі, Англіі і Галандыі, якія ў XVII ст. сяліліся на астравах Тартуга і Гаіці і займаліся паляваннем. У 1630-ых гг. пачаліся сутыкненні паміж імі і іспанскімі ўладамі, што прывяло да распаўсюджання сярод буканьераў пірацтва. Само слова "буканьер" стала значыць "пірат".
Галоўнай базай буканьераў да 1680 г. з'яўляўся востраў Тартуга. Пасля забароны пірацтва частка буканьераў перанесла сваю дзейнасць у Індыйскі акіян, дзе былі створаны буйныя пірацкія паселішчы на астравах Мадагаскар і Сен-Мары.
Лад жыцця
Буканьеры звычайна аб'ядноўваліся ў каманды. Прычым, у іх склад маглі ўваходзіць людзі рознага паходжання, у тым ліку збеглыя рабы. Паміж імі захоўвалася роўнасць. Каманда выбірала правадыра або капітана, які павінен быў абумаўляць з ёю найбольш важныя дзеянні. Некаторыя каманды ствараліся на час пэўных акцый. Было дазволена пераходзіць з адной каманды ў іншую. Трафеі падзяляліся на загадзя агавораныя паі. Значны пай належыў капітану.
На востраве Тартуга існавала сталае буйное пірацкае аб'яднанне - брацтва (matelotage). Яго чальцы захоўвалі роўнасць і дэмакратычныя парадкі кіравання. Акрамя паёў за трафеі, яны маглі атрымоўваць сацыяльныя выплаты за раненні ў баях і інваліднасць.
Першапачаткова буканьеры выкарыстоўвалі малыя судны для нападу на іспанскія галеоны, рабілі гэта патаемна, часта ўначы. Але ў друг. пал. XVII ст. многія каманды валодалі сваімі караблямі.
Для буканьераў была характэрна свая субкультура і нават жаргон (гл. Стыль, мова), які ўключаў мноства слоў з розных еўрапейскіх і індзейскіх моў.
Сіро Місакі
(三崎 四郎) — былы японскі футбаліст. У 1934 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Вялікая Польшча
Вялікая Польшча, або Велікапольшча (Wielkopolska) — гістарычная вобласць на захадзе Польшчы ў басейне ракі Варта. Найменаванне «Вялікая Польшча» ўпершыню згадваецца ў 1257 годзе і, відаць, узнікла ў якасці процістаўлення гэтай тэрыторыі Малой Польшчы з цэнтрам у Кракаве.
Гісторыя
Вялікая Польшча гістарычна з'яўлялася ядром утварэння польскай дзяржавы. У другой палове X стагоддзя вялікапольскі князь Мешка I аб'яднаў пад сваёй уладай большую частку земляў, населеных палякамі, і заклаў такім чынам аснову Польскага каралеўства. У 1138 г., пасля падзелу Польшчы паміж сынамі Баляслава III Крывавустага, на гэтых землях узнікла Велікапольскае княства на чале з князем Мешкам III і яго нашчадкамі. Князь Велікапольскі Пшэмысл II у 1295 г. каранаваўся каралём Польшчы, аднак пасля яго смерці ў 1296 г. цэнтр барацьбы за аб'яднанне польскіх земляў перайшоў да Малой Польшчы і Куявіі. Велікапольскае княства было канчаткова далучана да Польскага каралеўства ў 1314 г.
У 1793 г. пасля Другога падзелу Рэчы Паспалітай Вялікая Польшча адышла да Прусіі. У 1807 г. гэта тэрыторыя ўвайшла ў склад герцагства Варшаўскага, створанага па ініцыятыве Напалеона I, а пасля Венскага кангрэса 1814—1815 гг. заходняя частка з Познанню была далучана да Прусіі, а ўсходняя з Калішам — да Расіі. Па ўмовах Версальскага мірнага дагавора 1919 Вялікая Польшча была вернута ў склад Польскай дзяржавы.
Геаграфія
Тэрыторыя Вялікай Польшчы ўяўляе сабой частку Паўночна-Еўрапейскай раўніны. Найважнейшая рака рэгіёна — Варта. У паўночнай частцы Вялікай Польшчы размяшчаецца мноства невялікіх азёр.
Карэіна
Карэіна (Кореино) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Угранскага сельскага паселішча.
Вялікая Польшча
Геаграфія
У наш час тэрыторыя Вялікай Польшчы ўваходзіць у склад Велікапольскага ваяводства, а таксама часткова ў склад Любушскага, Куяўска-Паморскага і Лодзьскага ваяводстваў.
Карэіна
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Мыцішынскага сельскага паселішча.
Маставая
Мастава́я (, Мостовая) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавета.
Гісторыя
У 1933 годзе щпаминаецца як вёска, існавалі калгас і кузня.
Андрусава (Манастыршчынскі раён)
Андрусава (Андру́сово) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Татарскага сельскага паселішча.
The Velvet Underground
The Velvet Underground (у перакладзе з англійскай — «аксамітнае падполле») — амерыканскі рок-гурт 1960-х і 1970-х гадоў, які стаяў ля вытокаў альтэрнатыўнай і эксперыментальнай рок-музыкі. Назву часта скарачаюць да V.U. або The Velvets. Ключавыя ўдзельнікі Velvet Underground — Лу Рыд і Джон Кейл, адносна паспяхова працягнулі сольную кар’еру пасля сыходу з гурта.
Андрусава (Манастыршчынскі раён)
Гісторыя
года ў вёсцы было заключана Андрусаўскае перамір’е, якое паклала канец вайне паміж Расіяй і Рэччу Паспалітай, якая доўжылася 13 гадоў.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Паўднёвы В’етнам
Паўднёвы В’етнам — распаўсюджаная ў літаратуры назва змяняўшых адна адну дзяржаў, якія існавалі ў 1954 — 1976 у частцы сучаснага В’етнама на поўдзень ад 17 паралелі (р. Бенхай). Назвы дзяржаў:
Сталіцай «Паўднёвага В’етнама» быў горад Сайгон (цяпер Хашымін).
Гісторыя
Існавала некалькі прычын таго, чаму Паўднёвы В’етнам аддзяліўся ад Паўночнага. Перш за ўсё, гэтая тэрыторыя пазней за ўсё была далучана да гістарычнай В’етнамскай дзяржавы, і большасць насельніцтва тут складалі не в’етнамцы, а нацыянальныя меншасці - мыонгі і мон-кхмерскія народнасці. У сувязі з гэтым Францыя адносна лёгка акупавала гэтую частку В’етнама ў XIX стагоддзі. У той час як Анам (цэнтральны В’етнам) і Танкін (паўночны В’етнам) мелі статус пратэктаратаў, паўднёвы В’етнам з’яўляўся калоніяй Кахінхіна і ад яго нават абіраліся дэпутаты ў французскі парламент. Таму французскія інтарэсы тут былі мацней, чым у астатняй частцы В’етнама, і па заканчэнні Другой сусветнай вайны французы прыклалі ўсе намаганні, каб не дапусціць на гэтую тэрыторыю партызан з Паўночнага В’етнама. У 1949 у на поўдні В’етнама была абвешчана дзяржава, фармальным кіраўніком якой быў в’етнамскі імператар Бао Дай з дынастыі Нгуен, фактычна жа ў ім кіравала французская каланіяльная адміністрацыя. У 1954 згодна Жэнеўскім пагадненням адбыўся часовы падзел В’етнама (да правядзення ўсеагульных выбараў), пры гэтым каля 1 млн каталікоў з Паўночнага В’етнама бегла на поўдзень.
Паўднёвав’етнамскі ўрад, аднак, сутыкнуўся з няздольнасцю цалкам кантраляваць краіну, на тэрыторыі якой змагаліся розныя рэлігійныя і тэрарыстычныя групоўкі. Французаў на тэрыторыі Паўднёвага В’етнама змянілі амерыканцы, аднак вельмі непаслядоўная палітыка ЗША як у дачыненні да Паўднёвага В’етнама, так і пры вядзенні вайны супраць Паўночнага В’етнама, прывяла да росту антыамерыканскіх настрояў і страце аўтарытэту паўднёвав’етнамскім урадам, у якім перыядычна адбываліся перавароты.
Важнае значэнне ў ацэнцы вайны ў В’етнаме мае той факт, што ўрад ДРВ не прызнаваў факт існавання на поўдні асобнай незалежнай дзяржавы, указваючы, што яе абвяшчэнне супярэчыць Жэнеўскім пагадненням. У сувязі з гэтым да цяперашняга часу аб’яднаны В’етнам і ЗША па рознаму трактуюць падзеі таго перыяду, расцэньваючы іх адпаведна як нацыянальна-вызваленчую барацьбу за вызваленне акупаванай часткі краіны і агрэсію сацыялістычнай дзяржавы супраць амерыканскага саюзніка.
Гродзенскі кансервавы завод
ААТ «Гродзенскі кансервавы завод» — беларуская кампанія па вытворчасці прадуктаў харчавання, якая размешчана ў Гродна.
Гісторыя
Заснаваны ў 1958 годзе, з’яўляецца адным з найбуйнейшых вытворцаў Рэспублікі Беларусь плодаагароднінных, садавінавых і ягадных кансерваў, сокаў і пюрэ. У 2008 годзе была завершана рэканструкцыя завода. Асартымент прадукцыі складае больш за 150 найменняў. Уся прадукцыя завода выпускаецца толькі ў шкле. На прадпрыемстве ўкаранёны сістэма менеджменту якасці ISO-9001 і сістэма кіравання якасцю і бяспекай харчовых прадуктаў на аснове прынцыпаў НАССР.
458
458 — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 458 год нашай эры, 458 год 1 тысячагоддзя, 58 год V стагоддзя, 8 год 6-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 9 год 450-х гадоў.
Дафі Дак
Дафі Дак (Daffy Duck) — герой серыі мультфільмаў і коміксаў, у якім ён звычайна маляваўся ў выглядзе фальгі для Багса Бані.
Створаны ў творчым саюзе рэжысёра Тэкса Эйверы, у 1937 годзе. У першыню выходзіць на сцэну ў мультфільме «Паляванне на качку з свініны» (Porky's Duck Hunt) (1937). З таго часу не губляе папулярнасць. З’яўляецца эмблемай студыі.
У мультфільмах выступае як трыкстэр, нярэдка як антыгерой.
Allium daghestanicum
Allium daghestanicum — від травяністых раслін сямейства ; эндэмік Дагестана.
Распаўсюджанне
Эндэмік Дагестана.
Бывай, зброя!
«Бывай, зброя!» (A Farewell to Arms) — раман Эрнэста Хемінгуэя апублікаваны ў 1929 годзе. Дзеянне рамана адбываецца падчас італьянскай кампаніі ў Першай сусветнай вайне.
У рамане Эрнэст Хемінгуэй выкрыў вытокі той духоўнай трагедыі, якую ён абмаляваў у сваіх першых творах. У вобразе галоўнага героя рамана лейтэнанта Фрэдэрыка Генры найболыш поўна выявіўся асабісты ваенны вопыт аўтара, шмат аўтабіяграфічнага ёсць і ў трагічным, абпаленым вайной каханні героя да Кэтрын Барклі,— усё гэта надае раману асаблівую пранікнёную лірычную танальнасць. Таму натуральна ўспрымаецца паралель з трагедыяй У. Шэкспіра, што зрабіў савецкі даследчык I. Кашкін, ацэньваючы раман «Бывай, зброя!»: «Аповесць пра сучасных Рамэо і Джульету змешчана ў раму не сямейнай радавой сваркі, а ў горан усёзнішчальнай вайны».
Трагічнае ўспрыманне свету дасягае ў гэтым рамане Э. Хемінгуэя свайго апагея, шчыра і моцна гучыць праклён пісьменніка-гуманіста, звернуты да ўсяго свету: «Калі людзі столькі мужнасці прыносяць у гэты свет, свет павінен забіць іх, каб зламаць, і таму ён іх і забівае. Свет ламае кожнага, і многія потым толькі мац-нейшыя на зломе. Але тых, хто не хоча зламацца, ён забівае. Ён забівае самых добрых, і самых пяшчотных, і самых храбрых без разбору. А калі ты ні з тых, ні з другіх, ані з трэціх, можаш быць упэўнены, што і цябе заб'юць, толькі без асаблівай спешкі».
Пазней, у прадмове да выдання 1948 года, Хемінгуэй знайшоў больш канкрэтнага адрасата свайго праклёну: «Аўтар гэтай кнігі прыйшоў да свядомага пераканання, што тыя, хто змагаюцца на вайне, самыя цудоўныя людзі, і чым бліжэй да перадавой, тым больш выдатных людзей там сустрэнеш; затое тыя, хто пачынае, распальвае і вядзе вайну,— свінні, якія дбаюць толькі пра эканамічную канкурэнцыю і пра тое, што на гэтым можна пажывіцца. Я лічу, што ўсе, хто нажываецца на вайне і хто спрыяе яе распальванню, павінны быць расстраляны ў першы ж дзень ваенных дзеянняў даверанымі прадстаўнікамі сумленных грамадзян сваёй краіны, якіх яны пасылаюць ваяваць».
Круткі
Круткі́ (, Крутки) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Варапаеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Лучай Пастаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
З 1939 года ў БССР.
Латорава
Латорава (Латорево) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Угранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У 2004—2017 гадах у складзе Мыцішынскага сельскага паселішча.
Лулонга
Луло́нга — рака ў Афрыцы, у Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга, левы прыток ракі Конга.
Даўжыня ракі ал месца зліцця рэк Лапары і Марынга каля 180 км, ад вытоку ракі Лапары каля 1000 км. Плошча вадазбору 77 000 км². Рака цячэ па плоскай раўніне. Берагі ракі нізкія і забалочаныя. Рака паўнаводная. Найбольшы ўзровень вады ў кастрычніку—снежні. Суднаходная ад вусця да горада і порта Басанкусу.
Палкоўнік Тун
З’яўленне легенды
Легенда пра «палкоўніка Туна» з’явілася ў сярэдзіне В’етнамскай вайны. Падчас баёў паміж ВПС В’етнама і ВМС ЗША амерыканскія пілоты, як паведамляецца, часта бачылі самалёты МіГ-17 з бартавым нумарам 3020 і МіГ-21 з бартавым нумарам 4326, на насах якіх было намалявана па трынаццаць сімвалаў чырвоных зорак, што азначала, што дадзеныя машыны збілі трынаццаць самалётаў праціўніка. Пры гэтым пры праслухоўванні радыёпаведамленняў, якімі в’етнамскія лётчыкі абменьваліся з наземнымі сіламі або паміж сабой, амерыканцы нібыта чулі рэгулярнае паўтарэнне слова «Тун» або «Томб». З’явілася інфармацыя, што гэтае слова з’яўляецца імем легендарнага лётчыка. З гэтага часу ўзнікла легенда аб в’етнамскім «суперасе» Туне.
Больш за ўсё чутак пра «Туна» распаўсюджвалася сярод амерыканскіх пілотаў у перыяд з 1967 па 1972 год: да гэтага часу ён стаў свайго роду легендай сярод лётчыкаў, а звесткі пра яго абрасталі разнастайнымі чуткамі. Так, «Туну» ў хуткім часе «прысвоілі» званне «палкоўнік», а таксама «далі» яму імя «Нгуен», вельмі распаўсюджанае ў В’етнаме. У некаторых дакументах таксама з’явіліся сведчанні, што яго завуць «Нгуен Тун». Гэтыя чуткі паўплывалі на псіхічнае стан некаторых амерыканскіх пілотаў, у выніку чаго яны ў спешцы скідалі бомбы яшчэ да дасягнення мэты або проста рэтыраваліся пры з’яўленні самалёта МіГ.
Чуткі працягвалі хадзіць да 10 мая 1972 года, калі МіГ-17 пад нумарам 3020, як паведамлялася, быў збіты самалётам F-4 Phantom II ВМС ЗША, якім кіравалі лейтэнанты Рэндзі «Дзюк» Канінгем (пілот) і Уільям «Айрыш» Дрыскол (штурман). Пасля гэтага легенда аб «палкоўніка Туне» ў шэрагах лётчыкаў ВМС ЗША паступова знікла.
Недакладнасць легенды
На самай справе пілоты Паўночнага В’етнама, якія прымалі ўдзел у паветраных баях, не мелі званняў вышэй маёра. Некаторыя лічаць, што за міфічнага аса маглі прымаць Дзінь Тона або Фам Туана — пілотаў, чые прозвішчы гучаць амаль як «Тун». Тым не менш вядома, што дадзеныя пілоты ў першую чаргу займаліся рэйдамі супраць бамбардзіроўшчыкаў B-52, маючы адпаведную падрыхтоўку, а не паветранымі дуэлямі, таму колькасць збітых імі самалётаў не была дастатковай, каб лічыць іх лётчыкамі ўзроўню «асаў».
Амерыканскія пілоты, як правіла, ляталі кожны на адным канкрэтным самалёце, пераходзячы да пілатавання іншых толькі ў тых выпадках, калі іх самалёты аказваліся збіты або пашкоджаны. Наадварот. У сувязі з вельмі нізкім лікам даступных ім самалётаў пілоты Паўночнага В’етнама часта пілатавалі адзін і той жа баявой самалёт па чарзе. Многія самалёты, такім чынам, маглі збіваць варожыя пад кіраваннем розных пілотаў. Неразуменне гэтага амерыканскімі пілотамі, магчыма, і прывяло да з’яўлення легенды пра «палкоўніка Туна».
На думку некаторых даследчыкаў, слова «Тун» або «Томб» не з’яўляецца в’етнамскім імем або прозвішчам. Была выказана здагадка, што гэта мог быць нейкі пазыўны, які з прычыны шматразовага паўтарэння амерыканцы памылкова прынялі за імя пілота. На самай справе пры абмене паведамленнямі паміж наземнымі сіламі і пілотамі В’етнама апошнія ніколі не выкарыстоўвалі свае сапраўдныя імёны, а толькі псеўданімы для абазначэння сябе або свайго самалёта.
Вядомыя рэальныя факты
Пасля заканчэння вайны стала вядома, што МіГ-17Ф з бартавым нумарам 3020 быў прыпісаны да 923-га знішчальнага палка. Гэты самалёт меў афарбоўку ў выглядзе зялёных палос па баках: сярод амерыканскіх пілотаў самалёты з афарбоўкай такога тыпу былі вядомы пад назвай «Зялёная змяя». Гэтым самалётам за час вайны кіравалі мноства пілотаў, і ён, пілатуемы імі, збіў у агульнай складанасці як мінімум восем варожых самалётаў. Вядомы двое з яго пілотаў: Нгуен Ван Бэй (па мянушцы Бэй A) і Ле Хай. Абодва пілоты прызнаваліся асамі: пацверджана, што Нгуен Ван Бэй збіў (на розных самалётах) сем самалётаў праціўніка, Ле Хай — шэсць. Абодва яны пасля атрымалі званне Героя, засталіся жывымі пасля вайны і былі павышаны па службе да палкоўнікаў. Пра пілота, якога збілі Рэндзі «Дзюк» Канінгам і Уільям «Айрыш» Дрыскола, няма апублікаванай інфармацыі.
Што тычыцца самалёта Міг-21ПФ з бартавым нумарам 4326, які ў цяперашні час экспануецца ў ваенным музеі, то ён быў прыпісаны да 921-га знішчальнага палка «Саа Да» («Чырвоная зорка»). Гэтым самалётам таксама напераменку кіравалі многія пілоты, і ён збіў у агульнай складанасці трынаццаць варожых самалётаў. Пазней шэсць пілотаў, якія кіравалі гэтым самалётам, атрымалі званне Герояў, у тым ліку пілот Нгуен Ван Кок, які збіў дзевяць пацверджаных варожых самалётаў (амерыканцы прызналі сем), што з’яўляецца рэкордам у ВПС Паўночнага В’етнама.
Тым не менш рэкорд ВПС В’етнама па колькасці збітых самалётаў у дачыненні да самалёта належыць, паводле афіцыйных даных, МіГ-21ПФ з бартавым нумарам 4324, прыпісаным да 921-га знішчальнага палка, які пілатаваўся дванаццаццю рознымі лётчыкамі, здзейсніў шэсцьдзесят дзевяць баявых вылетаў, удзельнічаў у паветраных баях дваццаць два разы, выпусціў дваццаць пяць ракет і збіў чатырнаццаць амерыканскіх самалётаў у перыяд з лістапада 1967 па май 1968 года. Гэты самалёт пасля быў названы «шчаслівым», таму што не толькі збіў больш за ўсё варожых самалётаў (14 штук), але і 3/4 пілотаў, што ім кіравалі, збівалі ворага. З дванаццаці пілотаў дзевяць чалавек збівалі самалёты ворага, восем былі прызнаны асамі, сямёра ўдастоіліся звання Героя, а пяцёра сталі генераламі. У цяперашні час гэты самалёт з’яўляецца экспанатам ваенна-гістарычнага музея ў Ханоі.
459
459 — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 459 год нашай эры, 459 год 1 тысячагоддзя, 59 год V стагоддзя, 9 год 6-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 10 год 450-х гадоў.
Хідэо Сакаі
(堺井 秀雄; нар. — ?) — японскі футбаліст. У 1934 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Ян Фігель
У 1983 годзе скончыў Кошыцкі тэхнічны ўніверсітэт, працаваў інжынерам у Прэшове. У 1990 годзе ўступіў у Хрысціянска-дэмакратычны рух, у 1992 годзе стаў дэпутатам славацкага парламента. Працаваў у камітэце па знешняй палітыцы, быў членам славацкай дэлегацыі ў Савеце Еўропы. У 2004 годзе, пасля ўступлення Славакіі ў Еўрасаюз, быў вылучаны на пасаду еўрапейскага камісара па пытаннях прадпрымальніцтва і прамысловасці, аднак знаходзіўся на гэтай пасадзе да фарміравання новага складу Еўракамісіі на чале з Жазэ Мануэлам Барозу, дзе Фігель атрымаў пасаду еўрапейскага камісара па пытаннях адукацыі і культуры (да 2007 года ў яго кампетэнцыю таксама ўваходзілі пытанні шматмоўя).
Вялікія Міхалкі
Вялі́кія Міха́лкі (, Великие Михалки) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вердаміцкага сельсавета.
2 снежня 1961 года перададзена з Грынкоўскага сельсавета ў склад Вердаміцкага сельсавета.
1937 год у гісторыі кіно
1937 год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
Сяркі (Лідскі раён)
Сяркі́ (, Серки) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходараўскага сельсавета.
Аўхімовіч
Аўхімовіч — прозвішча.
Allium damascenum
Allium damascenum — від травяністых раслін сямейства ; эндэмік Сірыі.
Распаўсюджанне
Эндэмік Сірыі.
Бальшыя Дураўкі
Бальшыя Дураўкі (Большие Дуравки) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Татарскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Colin’s
«Colin’s» (камерцыйная назва) — з’яўляецца часткай прамысловай групы «Eroglu group». Офіс кампаніі размешчаны ў Стамбуле, Турцыя. Кампанія папулярная ў першую чаргу на ўсходнееўрапейскім рынку і імкнецца прадастаўляць вопратку даступнай сярэдняй коштавай катэгорыі. У 2010 у кампаніі працавала больш за.
Гісторыя
Кампанія «Colin’s» была створана ў Турцыі ў 1983 годзе як прадпрыемства па вырабе плашчоў і куртак. У 1992 годзе яна была ператворана ў прамысловую швейную кампанію пад гандлёвай маркай «Colin’s». У 1993 годзе кампанія выйшла на міжнародны рынак, адкрыўшы першы магазін за межамі Турцыі.
Дзейнасць
На дадзены момант прадукцыя кампаніі «Colin’s» прадстаўлена ў 32 краінах свету, у тым ліку і ў Беларусі.
1950 год у гісторыі кіно
1950 год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
Бузіна
Бузіна (Sambucus) — род кветкавых раслін сямейства бружмелевыя.
Апісанне
Высокія кусты або невялікія дрэвы вышынёй да 10 метраў, зрэдку шматгадовыя травяністыя расліны. Лісце няпарнаперыстае з непрыемным пахам. Кветкі дробныя, белыя, жоўтыя, крэмавыя, зеленаватыя, іншы раз ружовыя або чырвоныя, у верхавінкавых шчыткападобных або мяцёлчатых суквеццях. Плод — сакаўная ягадападобная касцянка.
Пашырэнне
Існуе каля 25 відаў. Пашыраны ва ўмераных і субтрапічных шыротах. На Беларусі як здзічэлыя і натуралізаваныя трапляюцца, і. У Цэнтральным батанічным садзе НАН РБ вырошчваюць 6 інтрадукаваных відаў:, , , , і.
Гаспадарчае значэнне
Дэкаратыўныя, лекавыя, харчовыя, тэхнічныя, меданосныя, ядавітыя (кара мае алкалоід самбуцын), інсектыцыдныя і фітанцыдныя расліны.
Мзы
Мзы (Мзы) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Угранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Мыцішынскага сельскага паселішча.
Балашаўскі сельсавет
Бала́шаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна БССР. Цэнтр — вёска Балашаўка.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Горвальскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет рэарганізаваны ў Балашаўскі нацыянальны польскі сельсавет. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рэчыцкім раёне БССР. 20 лістапада 1934 года рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. У 1935 годзе скасаваны.
Пабеда (Пухавіцкі раён)
Пабе́да (, Победа) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавета. Сустракаецца назва Перамога.
460
460 — высакосны год, пачаўся ў пятніцу. 460 год нашай эры, 460 год 1 тысячагоддзя, 60 год V стагоддзя, 10 год 6-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 1 год 460-х гадоў.
Раслава (Угранскі раён)
Раслава (Раслово) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Угранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Мыцішынскага сельскага паселішча.
Хлусы-Субачы
Хлусы́-Су́бачы (, Хлусы-Субочи) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходараўскага сельсавета.