cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Анастасій Андрэевіч Вансяцкі
Эміграцыя
Памёр 5 лютага 1965 года ў Сент-Пітэрсбергу (лякарня «Маўнд-парк»), пахаваны ў сямейным склепе на Заходніх могілках Томпсана (штат Канектыкут) разам з жонкай Мэрыён і маці свайго сына Прысцылай. Многія дакументы Вансяцкага захоўваюцца ў архіве ў Каліфорніі, у калекцыі прафесара Джона Стэфана, аўтара кнігі «The Russian Fascists: Tragedy and Farce in Exile, 1925—1945», а таксама ў бібліятэцы каталіцкага коледжа ў Провідэнсе.
Аўтар успамінаў — кніг «Адплата» і «Сухая гільяціна: амерыканская юстыцыя ў часы Рузвельта», выдадзеных у 1963 годзе ў Сан-Паўлу (Бразілія).
Да Другой сусветнай вайны
Успамінаючы перажытае, Вансяцкі пісаў:
У 1932 годзе, разарваўшы з Братэрствам рускай праўды, я вырашыў, што мне патрэбна свая палітычная партыя, каб праводзіць у жыццё мае ідэі і планы, каб паспрабаваць зрынуць савецкі ўрад і прывесці да ўлады ўрад рускага народа.
Пасля лютага 1933 года ў маёнтак Вансяцкіх пасяліўся Д. І. Кунле, які змагаўся ў гады Грамадзянскай вайны ў арміі Дзянікіна ва Украіне. Калі Вансяцкі з ім пазнаёміўся (да рэвалюцыі ці ў гады Грамадзянскай вайны), невядома, але ў сярэдзіне 20-х гадоў Кунле некалькі разоў наведваў дом Вансяцкага. У пачатку мая 1933 года Вансяцкі і Кунле вырашылі заснаваць партыю. 10 мая 1933 года яны склалі ліст ад імя Галоўнага штаба рускіх фашыстаў пра стварэнне Усерасійскай нацыянал-рэвалюцыйнай рабочай і рабоча-сялянскай партыі фашыстаў, якую для зручнасці звалі Усерасійскай Фашысцкай Арганізацыяй (УФА). А. А. Вансяцкі стаў кіраўніком УФА, Кунле — партыйным сакратаром, а зяць Вансяцкага Л. Б. Мамедаў — старшынём Цэнтральнага выканаўчага камітэта. Друкаваным органам УФА стала газета «Фашист», якая выдавалася са жніўня 1933 года па ліпень 1941 года. У газеце шмат месца надавалася падзеям Грамадзянскай вайны, змяшчаліся фатаграфіі правадыроў Белага руху і імператара Мікалая II; УФА прадстаўлялася спадчынніцай расійскіх вайскоўцаў і манархічных традыцый. У снежаньскім выпуску газеты за 1933 год быў перадрукаваны ліст дзесяцігадовага сына князя Мікіты Аляксандравіча, у якім хлопчык пісаў:
Я гэтак шчаслівы, што я рускі фашыст!
Для партыі Вансяцкі абраў знакам свастыку, што нязменна спараджала мноства пытанняў пра перайманне Трэцяга рэйха. Вансяцкі тлумачыў, што такі знак нарысавала ў імператрыца Аляксандра Фёдараўна. Ён паказваў на дарожныя знакі ў штаце Арызона з выкарыстаннем свастыкі (скасаваны ў 1937 годзе). Пад канец тлумачэнняў ён пытаў:
Не адмаўляцца ж нам ад яе толькі таму, што яна спадабалася Гітлеру?
Калі вытлумачыць выкарыстанне свастыкі яшчэ было можна, то вытлумачыць з паднятай правай рукой і воклічам «Слава Расіі!», званні накшталт «Штурмавік смерці», клятву асабістай вернасці правадыру і гімн партыі на мелодыю «» было складана, і таму Анастасій гэтага не рабіў. Гімн партыі ён выканаў супольна з Д. І. Кунле і Л. Б. Мамедавым і запісаў гэта выкананне на грамафонную пласцінку.
Пасля стварэння партыі Вансяцкі прыйшоў да высновы, што стварэнне з'яднанага фашысцкага фронту з ліку эмігранцкіх арганізацый з'яўляецца стратэгічным заданнем, у сувязі з чым адправіўся ў Берлін. Канферэнцыя, што прайшла ў штаб-кватэры РВНР з удзелам Вансяцкага, лідара младаросаў і кіраўніка РВНР Паўла Бермант-Авалава, завяршылася толькі абменам думкамі. Пры гэтым якіх-небудзь спроб сустрэцца з правадырамі Трэцяга рэйха Вансяцкі ў Берліне не распачынаў. Пра мінулую канферэнцыю напісалі эмігранцкія газеты Еўропы, ЗША і Далёкага Усходу. Дзейнасць Вансяцкага атрымала дабраславенне мітрапаліта, ліст якога быў апублікаваны ў снежаньскім нумары «Фашиста».
У 1934 годзе, падчас першага кругасветнага вандравання Вансяцкага, УФА аб'ядналася з Расійскай фашысцкай партыяй партыяй К. У. Радзаеўскага. Радзаеўскі стаў яе генеральным сакратаром і намеснікам старшыні Цэнтральнага выканаўчага камітэта (ЦВК) партыі, а Вансяцкі — старшынём ЦВК. Аб'яднаная партыя атрымала назву Усерасійская фашысцкая партыя (УФП); знакам руху стала свастыка, нароўні з якой выкарыстоўвалася сімволіка Расійскай імперыі. Пасля разрыву з Радзаеўскім з-за спрэчкі па яўрэйскім пытанні (Вансяцкі не падзяляў антысеміцкіх паглядаў Радзаеўскага) і адносін да атамана Р. М. Сямёнаву (Вансяцкі не хацеў мець з ім ніякіх адносін, Радзаеўскі ж быў змушаны іх падтрымваць з-за націску японцаў) Анастасій ізноў узначаліў УФА, якая яшчэ некаторы час насіла назву аб'яднанай партыі. Пасля 1935 года, калі Вансяцкі быў выключаны з УФП, выкарыстанне назвы апошняй было Вансяцкім спынена.
Пасля разрыву з Радзаеўскім арганізацыя Вансяцкага займалася галоўным чынам прапагандысцкай працай: выданнем газет, брашур, удзелам у сходах і мітынгах. У 1937 і 1939 гадах члены УФА на чале з Вансяцкім бралі ўдзел у мітынгах Германа-амерыканскага саюза. У 1930-х гадах Вансяцкі напісаў шэраг прац: «Кароткі курс фашыста: для праходжання ў партыйных школах» (без даты, прыкладна 1935 год), «Адказ крытыку» (1936) і «Асновы рускага фашызму» (без даты выхаду, прыкладна 1939).
Падчас Другой сусветнай вайны
Падпісанне пакта Молатава — Рыбентропа у жніўні 1939 года Вансяцкі вітаў, параўнаўшы яго ў выданні «Фашист» з Тыльзіцкім мірам 1807 года паміж Аляксандрам I і Напалеонам I. Заключэнне пакта прывяло да выйсця з УФА яе членаў. У прыватнасці, з партыі ў кастрычніку 1939 года выйшаў зяць Вансяцкага Леў Мамедаў, а крыху пазней і Д. І. Кунле. Пакт прывёў таксама да часовага спынення адносін УФА і Германа-амерыканскага саюза.
У 1940 — снежні 1941 года аднавілася супраца А. А. Вансяцкага і К. В. Радзаеўскага, перапыненая пачаткам япона-амерыканскай вайны.
Пасля прыняцця 11 сакавіка 1941 года закона пра ленд-ліз Вансяцкі зразумеў, што да пачатку вайны паміж ЗША і Германіяй засталіся месяцы, і стаў згортваць палітычную дзейнасць. Ён вырашыў перанесці штаб-кватэру са ЗША на Далёкі Усход у Шанхай. 17 сакавіка 1941 года ён напісаў ліст кіраўніку далёкаўсходняга аддзялення партыі Канстанціну Сцяклову з прапановай узначаліць партыю і з апавяшчэннем, што пасля ліпеньскага нумара 1941 года «Фашист» выходзіць перастане. Паводле ліста Сцяклова ад 4 чэрвеня 1941 года, апублікаванаму ў № 63 «Фашиста» за 1941 год, ён уступіў у выкананне абавязкаў кіраўніка партыі.
Напад Германіі 22 чэрвеня 1941 года і ўступ СССР у Другую сусветную вайну прымусілі Вансяцкага вярнуцца да актыўнай палітычнай дзейнасці. З уласцівай яму тэатральнасцю Вансяцкі ад імя сваёй партыі паслаў І. В. Сталіну прапанову мірна і бяскроўна капітуляваць. 3 ліпеня 1941 года падчас пахаванняў Д. І. Кунле, які загінуў у катастрофе пры выпрабаванні самалёта, Вансяцкі зноў аднавіў кантакты з Германа-амерыканскім саюзам, члены якога наведалі пахавальныя мерапрыемствы.
9 траўня 1942 года Федэральнае бюро расследаванняў учыніла ператрус у хаце Вансяцкага, а 6 чэрвеня 1942 года ён быў арыштаваны. Вансяцкага звінавацілі ў парушэнні артыкула 32 закона пра шпіянаж 1917 года (артыкул выключаны з закона 25 чэрвеня 1948 года). У абвінаваўчым акце яму паказваліся пяць злачынных дзеянняў: сустрэча з Кунцэ ў Томпсане 12 ліпеня 1941 года, перадача Кунцэ ў Томпсане чэка на 2800 долараў ЗША 12 ліпеня 1941 года, падарожжа ў Сан-Францыска прыблізна ў чэрвені 1941 года, сустрэча з Кунц і Вілюмайтам (член Германа-амерыканскага саюза) у гатэлі «Бісмарк» у ліпені 1941 года і атрыманне ад Кунцэ лістоў пэўнага роду, адпраўленых прыблізна ў лістападзе 1941 года. Вінавачанне падтрымваў будучы памагаты галоўнага вінаваўцы ад ЗША на Нюрнбергскім працэсе. Адвакат Вансяцкага спрабаваў дамагчыся прызнання яго неразумным, аднак яму гэта не ўдалося. У выніку перамоў абароны і вінавачання Вансяцкі 22 чэрвеня 1942 года прызнаў сябе вінаватым па ўсіх пунктах вінавачання і быў прысуджаны судом Хартфарда да пяці гадоў турмы. Паводле думкі амерыканскага даследніка Дж. Стэфана, Вансяцкаму пашанцавала, што яго засудзілі так хутка, бо праз тыдзень на Усходнім узбярэжжы ЗША былі схоплены дыверсійныя групы, высаджаныя з нямецкіх падводных лодак. Калі б справа адбылася тыднем пазней, і «яму маглі б прышыць удзел у аперацыі, распрацаванай абверам». Яго чацвёра супольнікаў з Германа-амерыканскага саюза былі асуджаны на тэрміны ад 5 да 15 гадоў (прытым тыя, што прызналі сваю віну, як і Вансяцкі, атрымалі 5 і 7 гадоў).
Пасля выхаду на волю Вансяцкі адышоў ад актыўнай палітычнай дзейнасці.
Пагляды
З юнацкіх гадоў Вансяцкі прытрымліваўся манархічных паглядаў, якія, разам з нянавісцю да камунізму, сталі асновай сфармаванай ім ідэалогіі рускага фашызму. Анастасій прагматычна глядзеў на фашызм, разумеючы яго ў самым шырокім сэнсе — як ідэалогію, скіраваную на стварэнне моцнай дзяржавы і змаганне з камунізмам: «Калі хочаце ведаць, назву мы атрымалі ад чырвоных. Яны ахрысцілі нас рускімі фашыстамі, а мы гэта імя прынялі». Ён зацята адмаўляў падабенства сваёй партыі з нацыянал-сацыялістычнай: «Па маіх панятках, „фашыст“ значыць „стаадсоткавы антыкамуніст“, а зусім не абавязкова тое, што маюць на ўвазе ў Германіі і іншых краінах».
Ва ўяўленні Вансяцкага рускі фашызм з'яўляўся «парэвалюцыйнай палітычнай сістэмай, што афармляе сабою ідэалагічны і духоўны рух рускіх народных мас». Паходзячы з усталёвак рускага побыту, ён у той жа час з'яўляецца «сцвярджэннем і завяршэннем агульнай сумы гістарычных працэсаў, што адбываліся ў лоне рускай дзяржаўнасці». У брашуры «Асновы рускага фашызму» Вансяцкі абвяшчаў, што «Расійскі Фашысцкі Рух з'яўляецца рухам агульнанацыянальнага маштабу ідэакратычнага тыпу». У аснову ім быў пакладзены лозунг «Бог, нацыя, праца».
Фашысцкая дзяржава, паводле Вансяцкага, з'яўляецца дзяржавай, што верыць у Бога і адданая правадыру нацыянальнай партыі. Абвяшчаючы богаабранасць рускага народа і ўсталёўваючы рэлігійны характар дзяржаўнай сістэмы, лідар рускіх фашыстаў тым не менш паказваў, што «Расійская фашысцкая дзяржава прызнае ў вобласці рэлігійных перакананняў абсалютную і безумоўную свабоду», тым самым гарантуючы правы асобных рэлігій.
У пытанні нацыянальнай палітыкі Вансяцкім высоўваўся прынцып безумоўнага прызнання адзінства рускага народа ў яго нацыянальным, культурным і палітычным цэлым. Пад рускім народам ён меў на ўвазе не толькі саміх рускіх (велікаросаў), але і ўсіх іншых «русаў» і «росаў» — маларосаў, беларусаў,. Адмаўленне іх адзінства і непадзельнасці як аднаго цэлага народа прыраўноўвалася да дзяржаўнай здрады. Усе астатнія нацыянальнасці Расійскай фашысцкай дзяржавы павінны былі паказваць сабой адзіны арганізм без права выхаду з яго ці перавагі ў ім. Пры гэтым руская нацыянальнасць павінна была з'яўляцца канстытуцыйна — першай сярод роўных, вызначаючы сабой твар і змест дзяржавы ў цэлым.
Фашысцкая дзяржава абвяшчала раўнапраўе палоў, падаючы жанчынам правы нароўні з мужчынамі, аднак Вансяцкі рабіў абмоўку, што рускі мужчына бярэ жанчыну пад апеку, не дапушчаючы яе да цяжкай фізічнай працы, для чаго ўсталёўвае адмысловыя вобласці жаночай працы. Прыярытэтнае месца ў працаўладкаванні жанчын адводзілася сферам педагогікі, сацыяльнай апекі, гандлю, іншымі словамі, усім тым сферам жыццядзейнасці, дзе не патрабуецца значны выдатак фізічнай энергіі. Вансяцкі таксама зважаў на тое, што фашысцкая дзяржава не робіць адрознення паміж шлюбнымі і няшлюбнымі дзецьмі, аднак імкнецца да стварэння трывалай сям'і, прымушаючы легалізаваць адносіны, якія ў канчатковым выніку прывялі да з'яўлення дзяцей. Сексуальная распушчанасць і свабода полавых адносін ганіліся як фактары, што наносяць несумнеўную шкоду існаванню здаровай і моцнай сям'і. Развод мужу і жонцы падаецца без цяжкасцей, але пры наяўнасці паважлівых прычын.
У адрозненне ад іншага ідэолага рускага фашызму, Радзаеўскага, Вансяцкі не быў перакананым антысемітам. Да яўрэяў ён ставіўся прагматычна і бачыў у іх патэнцыяльных саюзнікаў у барацьбе з камунізмам. Неўзабаве пасля вяртання з Харбіна ён сказаў у адным інтэрв'ю: «Калі яўрэі захочуць стаць нашымі сябрамі і памагатымі, мы прымем іх з радасцю». Праз пяць гадоў у гутарцы з іншым рэпарцёрам ён выказаў сваю пазіцыю больш разгорнута: «Наша дачыненне да яўрэяў, я б сказаў, залежыць ад іх дачынення да нас. Калі яны вырашаць, што ім з намі па шляху, — тады ўсё ў парадку. Калі не — хай наракаюць на сябе. Калі яны хочуць змагацца супраць агульнага ворага, то за намі справа не стане. У Расіі жыве так шмат плямён і народнасцей, што бязглузда вылучаць нейкую адну народнасць і пачынаць з ёй вайну. У Германіі іншая справа — яны ж там усе адна нацыя».
Ацэнкі
Пачынальна з моманту прыезду ў ЗША дзейнасць Вансяцкага і яго асобу выклікала вялікую цікавасць у прэсы ЗША, іншых краін, а таксама эмігранцкіх газет.
Яго шлюб з мільянеркай у пачатку 1924 года выклікаў у некага ціхую зайздрасць, у некага з'едлівы. Газетчыкі высмейвалі багацеяў, якія замануліся мець ролю пралетарыяў, маючы на ўвазе яго працу на лакаматыўным заводзе. Пасля пачатку працэсу на пазоў Любы Мурамскай прэса мільгала загалоўкамі тыпа «Руская жанчына перапыняе ідылію механіка».
Не чакаючы сканчэнні перамоў Вансяцкага і Радзаеўскага, газета «» 30 сакавіка 1934 года ў артыкуле «Белагвардзейскае гняздо ў Токіа» гнеўна засудзіла Вансяцкага за спробу ўключыць далёкаўсходніх белагвардзейцаў у нацысцкую арбіту.
Пасля забойства 1 снежня 1934 года С. М. Кірава Вансяцкі ўславіў на старонках «Фашиста», намякнуўшы на тое, што рашэнне пра забойства быў прынята ў Томпсане. У адказ газета «Daily Worker» 19 снежня апублікавала артыкул «Белагвардзейцы прызнаюцца ў змовах дзеля знішчэння савецкіх правадыроў», у якой вялікая ўвага была нададзена заяве Вансяцкага. Цытуючы газету «», орган амерыканскіх камуністаў прыстрашыў «неадкладным знішчэннем фашысцкіх тэрарыстаў». 25 снежня газета «Правда» намалявала вельмі злавесны партрэт Вансяцкага, асабліва паказаўшы на яго класавае паходжанне («сын жандармскага афіцэра»), контррэвалюцыйнае мінулае («браў удзел у Грамадзянскай вайне ў шэрагах Белай арміі»), падкрэсліла яго блізкасць да плутакратыі («жанаты з дачкой аднаго са сталёвых магнатаў»), сувязі з Уол-стрыт («у яго буйныя сувязі сярод амерыканскіх капіталістаў») і адносіны з Японіяй («Вансяцкі і яго „партыя“… злучаны таксама цесным чынам з японскай ваеншчынай»).
У 1939 годзе падчас трэцяга кругасветнага вандравання Вансяцкі пазнаёміўся з Н. Н. Грозіным, якому ён заказаў напісаць сваю біяграфію. У тым жа годзе кніга Грозіна пад назвай «Ахоўныя кашулі» ўбачыла свет.
Калі пачаўся працэс над Вансяцкім, у прэсе з'явіліся загалоўкі, падобныя загалоўку ў хартфардскай газеце «Таймс»: «Буйная справа пра шпіянаж у нашым штаце: Вансяцкі і 4 іншых вінавацяцца ў змове ў карысць Восі».
Падчас вайны з Вансяцкага зрабілі пудзіла ваеннага часу. У кнізе Алана Хінда «Права на здраду: паднаготная шпіянажу ў Амерыцы», выдадзенай у 1943 годзе, дом Вансяцкага маляваўся як непрыступная крэпасць на мысе з кулямётамі ва ўсе бакі на верхавіне вежы і сталёвымі шафамі, поўнымі гранат. Пры гэтым усе члены Германа-амерыканскага саюза былі нібы яго агентамі. У кнізе Артура Дзеруняна «Таемны агент», выдадзенай у 1943 годзе, сцвярджалася, што Вансяцкі пастаўляў зброю Ф. Франка і стварыў сусветную нацысцкую шпіёнскую сетку. Альберт Ю. Кан у кнізе «Дыверсія! Таемная вайна супраць Амерыкі», выдадзенай у 1942 годзе, прысвяціў Вансяцкаму раздзел «Мільянер-дыверсант», дзе Вансяцкі намаляваны кіраўніком злучаных з Трэцім рэйхам падпольных арганізацый у ЗША, які пры наведванні Берліна сустракаецца з А. Розенбергам, Ё. Гебельсам і афіцэрамі-разведчыкамі высокага рангу. Даследчык Дж. Стэфан піша, што ў 1976 годзе на пытанне пра крыніцы такой інфармацыі Кан адказаў, што змагаўся з нацыстамі і яму было не да міндальнічання.
Пра смерць Вансяцкага паведаміла толькі канектыкуцкая газета пад загалоўкам «Шпіён Другой сусветнай вайны памёр у сваім доме ў Томпсане».
Дж. Стэфан прыводзіць думку сябра Вансяцкага князя Аляксея Шчарбатава, які сказаў пра яго, што «ў Італіі пятнаццатага стагоддзя Алекс быў бы выдатным кандацьерам. Ён валодаў патрэбным уменнем бравіраваць і блефаваць». Сам Дж. Стэфан выказваецца пра Вансяцкага як пра летуценніка-эгаіста, камічнага ў сваім пазёрстве і чуллівага ў сваёй безабароннасці, які напамінае сваім фіглярствам Мусаліні. Пры гэтым ён заўважае, што, пры ўсёй камічнасці Вансяцкага, яго прыход да ўлады мог бы прывесці да страшных наступстваў, як не раз было ў гісторыі з падобнымі фігурамі.
Бацькі, браты і сёстры
Бацька Андрэй Мікалаевіч Вансяцкі (? — 16.6.1910, Радам) — жандармскі афіцэр, начальнік Радамскага кіравання жандармерыі. Забіты тэрарыстам.
Маці Ніна Анастасьеўна Вансяцкая, народжаная Плюшчэўская (? — 1916), памерла ад хваробы.
Старэйшы брат Мікалай Андрэевіч Вансяцкі (гады жыцця невядомыя) загінуў падчас Грамадзянскай вайны, ваюючы з бальшавікамі.
Старэйшая сястра Марыя Андрэеўна Вансяцкая (гады жыцця невядомыя) пасля 1917 года жыла ў Расіі. Арыштавана ў 1936 годзе. Далейшы лёс невядомы.
Другая старэйшая сястра Наталля Андрэеўна Мамедава, народжаная Вансяцкая (1892 — 9.9.1968), у 1910 годзе працавала начальнікам адраснага стала ў Радаме. У 1910 годзе выйшла замуж за маладога афіцэра Льва Мамедава, які стаў да канца Грамадзянскай вайны палкоўнікам. Пасля 1917 года разам з мужам з'ехала ў Харбін, а ў 1924 годзе ў ЗША. З мужам жыла непадалёк ад А. Вансяцкага ў Патнеме, адкрыўшы рэстаран «Рускі мядзведзь». У канцы 1947 года яны зачынілі рэстаран і пераехалі ў Сент-Пітэрсберг (штат Фларыда). Памерла ад інфаркту.
Трэцяя старэйшая сястра Таццяна Андрэеўна Вансяцкая (гады жыцця невядомыя) пасля 1917 года жыла ў Расіі пад Масквой. Далейшы лёс невядомы.
Жонкі і дзеці
Першая жонка Люба Мурамская (гады жыцця невядомыя) (1920—1922). 31 студзеня 1920 года ў ялцінскім Нікольскім саборы адбыўся шлюб А. Вансяцкага па праваслаўным абрадзе з Любай Мурамскай. 22 лістапада 1922 года царкоўны суд пад старшынствам мітрапаліта Нью-ёркскага Платона пастанавіў, што шлюб А. Вансяцкага і Л. Мурамскай несапраўдны, а шлюб А. Вансяцкага і М. Рым сапраўдны. 3 жніўня 1923 года нью-ёркскі акруговы суд пацвердзіў рашэнне царкоўнага суда. Далейшы лёс Мурамскай невядомы.
Другая жонка, з якой Вансяцкі пражыў больш сарака гадоў,— Мэрыён Вансяцкая, народжаная Рым (9.1.1877 — 11.11.1963). Паходзіла з заможнай сям'і. У 1903—1918 гадах была замужам за Рэдмандам Стэфансам, c якім развялася з-за шлюбнай здрады апошняга. Абвянчалася з А. Вансяцкім 3 лютага 1922 года ў праваслаўным Нікольскім саборы на 97-й вуліцы Нью-Ёрка. Ці быў аформлены афіцыйны развод пасля нараджэння у А. Вансяцкага сына ад Э. П. Ройстэр, невядома.
Эдзіт Прысцыла Вансяцкая, народжаная Ройстэр (? — 25.3.1966) — маці адзінага дзіцяці Анастасія Вансяцкага. А. Вансяцкі пазнаёміўся з Прысцылай, якая працавала афіцыянткай, у пачатку 1948 года наведваючы сваю сястру Наталлю і яе мужа ў Сент-Пітэрсбергу. Ройстэр памяняла прозвішча пасля нараджэння у 1950 годзе сына Андрэя. Ці былі аформлены іх адносіны афіцыйна, невядома. Памерла ад панкрэатыту, пахавана ў маўзалеі каля Мэрыён і Анастасія.
Ад адносін з Эдзіт Прысцылай Ройстэр у Анастасія Вансяцкага нарадзіўся адзінае дзіцё сын Андрэй Анастасьевіч Вансяцкі (р. 2.7.1950). Скончыў Паўднёва-Фларыдскі ўніверсітэт у 1976 годзе і паступіў у аспірантуру ва. Жанаты. У наш час (з 1979 г.) працуе аўдытарам.
Гірча кменалістая
Гірча́ кменалістая (Selinum carvifolia) — від кветкавых травяністых раслін роду  сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая расліна вышынёй 30—100 см. Сцябло баразнаватае, з вузкімі крылатымі рэбрамі, простае або галінастае ў верхняй частцы. Ніжняе і прыкаранёвае лісце шматразова перыста-рассечанае, на доўгіх чарашках. Верхняе лісце больш дробнае, менш рассечанае і амаль сядзячае. Кветкі белыя або чырванаватыя, у складаных парасоніках. Плод — віслаплоднік (пры высыханні распадаецца на дзве палавінкі).
Арэал і экалогія
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўропы і Азіі. Заносны від на тэрыторыі Паўночнай Амерыкі. Расце на ўзлесках, на лугах, берагах вадаёмаў, у хмызняках. Цвіце ў чэрвені—жніўні, насенне выспявае ў верасні.
Ахоўны статус
Гірча кменалістая — даволі рэдкі від. Ахоўваецца на тэрыторыі ўсходняй Фенаскандыі, у Расіі (Рэспубліка Карэлія, Рэспубліка Татарстан, Растоўская, Курганская, Цюменская вобласці), на Украіне (Луганская вобласць).
Краснаўральск
Краснаўральск (Красноуральск) — горад (з 1932) у Свярдлоўскай вобласці Расіі. Насельніцтва 28,1 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1925 годзе.
Горад размешчаны на рацэ Кушайка (басейн Обі), за 224 км ад Екацярынбурга.
Самуэль Рагоза
Самуэль Рагоза (Samuel Rahoza; 7 лютага 1788, Бабінавічы — 5 кастрычніка 1839, Новы Сонч, Польшча ) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог.
Біяграфія
Уступіў у Таварыства Ісуса 16 жніўня 1803 г. і на працягу двух гадоў праходзіў выпрабаванні ў Дынабургскім навіцыяце. У 1805—1806 гг. вывучаў рыторыку ў Аршанскім езуіцкім калегіуме, а ў 1806—1809 гг. — філасофію ў Полацкім езуіцкім калегіуме. У 1813 г быў высвечаны на ксяндза, а ў 1814 г. скончыў чатырохгадовы курс тэалогіі ў Полацкай езуіцкай акадэміі і працаваў у сваёй альма-матэр як прафесар этыкі, палітэканоміі, статыстыкі і заалогіі (1814—1816, 1817—1819) і прафесар фізікі і матэматыкі (1816—1817). Згодна з патрабаваннямі навучальнай праграмы да курсаў «Этыка або маральная філасофія» і «Палітычная эканомія і статыстыка» даваў асновы юрыдычных ведаў. У 1819—1820 гг. — прэфект школ у Віцебску.
Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820) з’ехаў у Аўстрыйскую дзяржаву. З канца лістапада 1820 і да 1825 г. працаваў на розных пасадах, галоўным чынам — прафесара дагматычнай тэалогіі, у Цярнопальскім езуіцкім калегіуме. 15 жніўня 1821 г. даў манаскія абяцанні. Потым выкладаў дагматычную тэалогію ў калегіумах у Старой Весі (1825—1828) і Тынцы (1828—1831).
Калі моцны пажар у Тынецкім калегіуме (2 мая 1831 г.) зрабіў немагчымым далейшае выкарыстанне пацярпелых будынкаў, было вырашана перанесці гэтую навучальную ўстанову ў іншае месца. Дзеля матэрыяльнага забеспячэння такой патрэбы улады перадалі езуітам былы кляштар Ордэна прэманстратаў у Новым Сончы. Туды, каб ўзначаліць працы па падрыхтоўкі новай адукацыйнай пляцоўкі, і быў накіраваны С. Рагоза. Пасля адкрыцця калегіума ў Новым Сончы працаваў у ім прафесарам дагматычнай тэалогіі (1832—1837), а з 19 лістапада 1837 г. і да сваёй смерці 5 кастрычніка 1839 г. — рэктарам.
Стары Стан (Хіславіцкі раён)
Стары Стан (Старый Стан) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Стары Стан абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Стары Стан не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Сяргей Пятровіч Гур’еў
Біяграфія
Праваслаўны. Скончыў Маскоўскае палацавае архітэктурнае вучылішча з правам на чын X класа. 17 лютага 1865 года прыбыў у Гродзенскую губерню. З 17 ліпеня 1868 да 1876 года ў чыне калежскага рэгістратара і калежскага асэсара працаваў архітэктарскім памочнікам пры гродзенскім губернскім будаўнічым аддзяленні. Малодшы архітэктар. Жанаты.
У 1871 годзе ўзнагароджаны ордэнам Святой Ганны 3-й ступені, брыльянтавым пярсцёнкам.
Пятрас Аўштравічус
Пятрас Аўштравічус (Petras Auštrevičius); нар. , Юодшылей) — літоўскі палітык. Сябар парламенцкіх дэлегацый Літвы на Рэвалюцыю годнасці ў снежні-лютым 2014.
Таксама эканаміст, дыпламат, удзельнік прэзідэнцкіх выбараў, рыхтаваў Літву да ўступлення ў Еўрапейскі саюз у 2004, дэпутат Еўрапейскага парламента з 2014 па 2019.
Біяграфія
1981 г. скончыў сярэднюю школу ў Вільні, а ў 1986 годзе — эканамічны факультэт Віленскага ўніверсітэта. З 1986 па 1991 ён працаваў асістэнтам у Інстытуце эканомікі Акадэміі навук Літвы, у 1988 скончыў дактарантуру.
З 1991 працаваў у Міністэрстве замежных спраў як вядучы спецыяліст, затым начальнік аддзела. Пасля заканчэння вучобы ў 1992 годзе, стажыраваўся ў Інстытуце Гувера пры Стэнфардскага ўніверсітэта, працаваў у Паўночным філіяле МЗС. У 1993 годзе ён быў прызначаны часовым павераным у справах Фінляндыі, затым з 1994 па 1997 працаваў паслом Літоўскай Рэспублікі ў краіне (самы малады пасол у гісторыі Літвы).
У 1998 годзе дарадца прэм’ер-міністр Гедзіміна Вагнорюса па пытаннях замежных спраў. У тым жа годзе ўзначаліў урадавую камісію па еўрапейскіх справах. Ён займаў гэту пасаду да 1999 года і зноў у 2000—2003 гг. З студзеня 2001 ў снежні 2002 года ён быў галоўным перамоўшчыкам па пытаннях сяброўства Літвы ў Еўрапейскім Саюзе.
У 2004 прыняў удзел у прэзідэнцкіх выбарах як незалежны кандыдат, атрымаўшы падтрымку некалькіх буйных правых і цэнтрысцкіх партый. Ён выбыў у першым туры, аднак атрымаў добры вынік 19,33 %. У другім туры Аўштравічус падтрымаў Валдаса Адамкуса. У тым жа годзе стаў членам Сейма Літвы ад Саюз лібералаў і цэнтра.
Пасля канфлікту з будучым мэрам Вільні, Артурасам Зуокасам, восенню 2005 з групай дэпутатаў пакінуў фракцыю СЛЦ. У 2006 годзе ён узначаліў новую партыю, Ліберальны рух Літоўскай Рэспублікі. Ён кіраваў фарміраваннем да 2008 года, прайграўшы партыйныя выбары Элігіюсу Масюлісу. На парламенцкіх выбарах у тым жа годзе другі раз атрымаў мандат дэпутата. У 2012 годзе быў пераабраны, быў віцэ-спікерам.
На выбарах Еўрапейскага Парламента 2014 атрымаў мандат дэпутата, які прадстаўляў фракцыю лібералаў.
У 2019 пераабраны ў Еўрапарламент. У Еўрапарламенце паўнапраўны член Камітэта па замежных справах (AFET) і Падкамітэта па бяспецы і абароне, намеснік члена Камітэта па транспарце і турызме (TRAN) і Падкамітэта па правах чалавека. Член дэлегацый Еўрапейскага парламента: Камітэт Парламенцкай асацыяцыі ЕС-Украіна, Дэлегацыя па сувязях з Афганістанам, Дэлегацыя ў Парламенцкай асамблеі EURONEST, Дэлегацыя па сувязях з Парламенцкай асамблеяй НАТА. Замяшчальны член дэлегацыі Еўрапарламента па сувязях з Беларуссю.
Узнагароды
Узнагароджаны памятным медалём у гонар 750-годдзя каранацыі караля Міндаўгаса (2003), крос-Камандор ордэна вялікага князя Гедзіміна (2003), памятным медалём за ўступленне Літвы ў ЕС і НАТА (2004), крыжам I ступені ордэна Белай ружы (Фінляндыя), ордэнам гонару (Грузія, 2014), французскім Нацыянальным ордэнам заслугі, украінскім ордэнам «За заслугі» III ступені (2015) і Ордэнам святога роўнаапостальнага князя Уладзіміра Вялікага II ступені.
Галавачы (Буда-Кашалёўскі раён)
Размяшчэнне
У 24 км на поўнач ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 72 км ад Гомеля.
Гідраграфія
На поўначы рака Чачора (прыток ракі Сож).
Транспартная сетка
Побач шаша Доўск — Гомель.
Планоўка складаецца з кароткай, ледзь выгнутай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Забудова двухбаковая, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядома з канца XVIII стагоддзя як паселішча ў Рэчыцкім павеце Менскага ваяводства Вялікага княства Літоўскага. Маёнтак Галавлі аб'ядналі ў 1765 годзе 2 вёскі з 15 гаспадаркамі. Пасля першага падзела Рэчы Паспалітай (1772 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1845 годзе дзейнічал піцейны дом. У 1850 годзе ўласнасць казны. Па рэвізскіх матэрыялах 1859 года ў валоданні Я. Весялоўскай. У 1880 годзе ў Мяркулавіцкай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні. З 1884 года дзейнічаў хлебазапасны магазін. Па перапісе 1897 года знаходзіўся хлебазапасны магазін. У 1909 годзе 647 дзесяцін зямлі.
Рагнгільда Шведская
Рагнгільда Шведская (?-каля ) — мясцова шанаваная каталіцкая святая, чый культ зафіксаваны ў сераднявечнай Швецыі. Часцей за ўсё асацыюецца з касцёлам у Сёдэртэлье ў правінцыі Сёдэрманланд і Стрэнгнескай дыяцэзіі Швецыі. Паводле шэрагу крыніц, была таксама шведскай каралевай, жонкай Інге II.
Біяграфія
Лічыцца заснавальніцай касцёлу ў Сёдэртэлье, дзе і была пахавана. Калі яна была рэальнай асобай, дык жыла ў ХІ-ХII стст. Традыцыйнай датай смерці лічыцца 1117. Тым не менш, ніводная крыніца ранейшая за ХV стагоддзе яе не ўзгадвае. Эпітафія з узгаданага касцёла была запісана ў XVII стагоддзі. Эліясам Пальмск'ёльдам. У крыніцах ХV стагоддзя пазначаецца, што яна была каралевай, дачкой Гальстэна (магчыма, Гальстэна Стэнкільсана) і каралевай, жонкай ці то Інге I, ці Інге II, што замінае ёй быць генеалагічна і храналагічна дачкой Гальстэна Стэнкільсана. Насценныя выявы Рагнгільды, якія датуюцца ХV стагоддзем, можна ўбачыць у касцёлах у Бёр'е і Вікста ва Упландзе і ў Гельсінгландзе і Энонгеры (усе Упсальская дыяцэзія).
Цікавасць да Рагнгільды (і некаторых іншых мясцовых святых) і ўвогуле да шведскай мінуўшчыны аднавілася пасля некаторага зацішша рэфармацыі ў XVI—XVII стст. У сваю чаргу праца шведcкага каталіцкага святара Ёганеса Вастовіюса «Vitis aquilonia» (Паўночная лаза), надрукаваная ў 1623, выклікала пераасэнсаванне чалавечай выявы на пячатцы горада Сёдэртэлье як выявы Рагнгільды.
У Блакбергу (прыгарад Стакгольма) знаходзіцца капліца святой Рагнгільды.
Рычмандскі амерыканскі міжнародны ўніверсітэт у Лондане
Рычмандскі амерыканскі міжнародны ўніверсітэт у Лондане (Richmond, The American International University in London) — брытанская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у Лондане.
Агульная характарыстыка
Універсітэт прысуджае дыпломы штата Дэлавэр (ЗША), дзе ўніверсітэт акрэдытаваны ў аспаведнасці з амерыканскім заканадаўствам аб вышэйшай адукацыі. Да 2018 года такія дыпломы ў Вялікабрытаніі прысуджаліся Адкрытым універсітэтам; але з 2018/2019 навучальнага года ўніверсітэт змог выдаваць свае ўласныя ступені ў Вялікабрытаніі, атрымаўшы паўнамоцтвы аб прысуджэнні дыпломаў аб вышэйшай адукацыі ад Агенцтва па забеспячэнні якасці вышэйшай адукацыі Вялікабрытаніі. Гэта азначае, што ўсе студэнты атрымліваюць дыпломы як у Вялікабрытаніі, так і ў ЗША па адной праграме.
19-ы асобны батальён РХБА (Украіна)
Нумар воінскай часці — А2174.
Гісторыя
Батальён радыелагічнай, хімічнай і бактэрыялагічнай абароны накіраваны Украінай у сакавіку 2003 года ў Кувейт і прызначаны для ліквідацыі наступстваў у выпадку магчымага прымянення Іракам зброі масавага знішчэння. Само падраздзяленне сфармавана і падрыхтавана яшчэ да афіцыйнага запрашэння для ўдзелу ў гэтай аперацыі.
5-я армія
Назву Пя́тая а́рмія мелі:
Новая газета (Аргенціна)
«Новая газета» («Новая газета») – штотыднёвая газета беларускіх эмігрантаў у Буэнас-Айрэсе ў 1930-х гг. (да 1940 г.). На яе старонках перадрукоўваліся артыкулы з савецкіх газетаў, змяшчаліся заклікі да ўдзелу ў кампаніі дапамогі Рэспубліканскай Іспаніі, справаздачы аб дзейнасці беларускіх арганізацыяў. У пачатку 1940-х гг. на старонках “Новой газеты” з’явіліся артыкулы, якія крытыкавалі ўмяшальніцтва беларускіх эмігрантаў у палітычную дзейнасць, што тлумачылася ўплывам таварыстваў “Культура” і “Бібліятэка імя І. Луцкевіча”. Пасля выключэння з Камуністычнай партыі Аргентыны кіраўніцтва газеты (рэдактара П. Ільяшэвіча і выдаўцу Л. Гузіча) “Новая газета” спыніла сваю дзейнасць.
19-ы асобны батальён РХБА (Украіна)
Гісторыя
18 сакавіка 2003 г. Прэзідэнтам Украіны быў падпісаны ўказ № 227 «Аб накіраванні 19-га асобнага батальёна радыяцыйнай, хімічнай і біялагічнай абароны Узброеных Сіл Украіны ў Дзяржаву Кувейт для аказання дапамогі ў абароне грамадзянскага насельніцтва гэтай дзяржавы ад наступстваў магчымага прымянення зброі масавага паражэння і ліквідацыі магчымых наступстваў прымянення зброі масавага паражэння на тэрыторыі Дзяржавы Кувейт».
Падрыхтоўка падраздзялення
Батальён камплектаваўся салдатамі на кантрактнай аснове, якія збіраліся з усёй Украіны.
Падраздзяленні пры гэтым камплектаваліся так: Многія салдаты і афіцэры ўжо мелі вопыт выканання задач у міратворчых місіях.
Камандзірам батальёна быў прызначаны намеснік камандзіра 704-га палка РХБ абароны па ўзбраенні падпалкоўнік Юрый Васільевіч Анішчук, начальнікам штаба — першым намеснікам камандзіра батальёна — падпалкоўнік Васіль Сцяпанавіч Кіцул.
Арганізацыйна-штатная структура
Пазней, ужо ў ходзе перакідання, згодна дырэктывам міністра абароны Украіны, структура і колькасць батальёна была зменена.
Узнагароды
На дзень фарміравання 73 вайскоўцаў былі ўзнагароджаны медалямі ААН «На службе свету», 42 – медалямі НАТА «На службе міру і свабоды» і 2 чалавекі – медалём «Воіну-інтэрнацыяналісту».
Рахінджа
Рахінджа (саманазва: رُاَينڠَ) — індаарыйскі народ у Паўднёва-Усходняй Азіі. Яго радзімай з'яўляецца ўсходняе ўзбярэжжа М’янмы. Аднак у выніку крызісу 2016 — 2017 гг. большасць рахінджа былі вымушаны пакінуць гэту краіну. Асноўныя краіны міграцыі — Бангладэш і Саудаўская Аравія. Агульная колькасць (2022 г.) — 2 048 300 чалавек.
Гісторыя
Вобласць Аракан на захадзе сучаснай М’янмы знаходзілася пад уплывам індыйскай культуры з IV ст. З VIII ст. яе наведвалі мусульманскія арабскія гандляры. Сярод сучасных рахінджа папулярны міф пра паходжанне ад арабаў, чые судны цярпелі крушэнне каля араканскіх берагоў. Аднак перасяленне буйных груп з усходу Паўднёвай Азіі, відавочна, адбывалася ў XV — XVIII стст., калі паміж Араканам і Бенгаліяй былі ўсталяваны шчыльныя зносіны, якія часам суправаджаліся войнамі і прыгонам палонных. Выхадцы з Бенгаліі служылі ў араканскім войску.
У 1784 г. Аракан быў заваяваны бірманцамі. Пры гэтым значная частка мясцовага насельніцтва была прымусова выгнана ў цэнтральную М’янму або збегла ў валоданні Брытанскай Ост-Індскай кампаніі. Пасля далучэння М’янмы да брытанскіх калоній у 1826 г. мясцовая адміністрацыя прыцягвала перасяленцаў з Індыі для заняцця пустак. Само слова «рахінджа» таксама ўпершыню з'явілася ў брытанскіх дакументах. Яно паходзіла ад скажонай мясцовай назвы Аракана. Рахінджа разглядаліся як карэннае насельніцтва, таму ў адрозненні ад пазнейшых індыйскіх перасяленцаў атрымалі права выбіраць прадстаўнікоў у каланіяльныя органы ўлады.
Падчас II Сусветнай вайны паўднёвы Аракан апынуўся пад японскай акупацыяй, паўночны працягваў кантралявацца брытанцамі. У 1942 г. паміж араканскімі будыстамі і мусульманамі-рахінджа ўспыхнуў канфлікт. Ён суправаджаўся бегствам мусульман у Бенгалію і паўночны Аракан і ўзброенымі вылазкамі мусульманскіх атрадаў, ад чаго болей цярпелі паселішчы простых араканцаў. Брытанцы сфарміравалі з ліку бежанцаў дабраахвотныя ваенныя часткі, што ўдзельнічалі ў вызваленні М’янмы ад японцаў.
У 1948 г., калі М’янма набыла незалежнасць, араканскі палітык-мусульманін Махамед Абдул Гафар спрыяў замацаванню назвы рахінджа як афіцыйнай. Аднак яго спроба вылучыць паўночны Аракан у асобную правінцыю не мела поспеху. Часткова гэта тлумачыцца страхам бірманскіх палітыкаў страціць дадзены рэгіён, пакольки сярод рахінджа была папулярна ідэя далучэння да Усходняга Пакістана. У 1978 г. ваенны ўрад правёў «чыстку» памежных зямель Аракана ад «іншаземцаў». У выніку, каля 200 тысяч бежанцаў-мусульман апынулася на тэрыторыі Бангладэш. У выніку перагавораў паміж урадамі дзвюх дзяржаў праз 16 месяцаў большасць бежанцаў вярнулася. Тым не меней, у 1982 г. рахінджа былі выключаны са спісу карэнных народаў М’янмы і ў выпадку адмовы рэгістравацца ў якасці прадстаўнікоў іншых народаў пазбаўляліся грамадзянства. У бірманскіх сродках масавай інфармацыі іх называлі бенгальскімі мігрантамі або нават выкарыстоўвалі абразлівую мянушку калар.
У 1988 — 1997 гг. спачатку сярод эмігрантаў, а потым сярод мусульман Аракана сфарміраваўся палітычны рух, які падтрымаў супрацоўніцтва з дэмакратычнымі партыямі М’янмы, папулярызаваў назву рахінджа. Дзеячы руху сцвярджалі, што рахінджа — карэнныя насельнікі Аракана і быццам бы Аракан значны перыяд з'яўляўся мусульманскай дзяржавай. Аднак такая пазіцыя не знайшла падтымкі сярод араканцаў, якія выступілі супраць скажэння сваёй гісторыі. Іх палітыкі апасаліся, што з-за раўнавання правоў будыстаў і мусульман араканцы ператворацца ў этнічную меншасць на радзіме. У 2012 г. у Аракане адбыліся грамадзянскія сутычкі паміж араканцамі і рахінджа.
9 кастрычніка 2016 г. група паўстанцаў-рахінджа атакавала ваенныя пасты на мяжы М’янмы з Бангладэш, што стала прычынай масавых рэпрэсій з боку ваенных і пераследу з боку араканцаў-будыстаў. Згодна ААН, да лютага 2017 г. было забіта болей за 1000 рахінджа. У жніўні — верасні 2017 г. крызіс абвастрыўся, пераслед набыў масавы характар. Аун Сан Су Чжы фактычна абвінаваціла ў гэтым паўстанцаў-рахінджа, хаця асноўнымі пацярпелымі з'яўляліся прадстаўнікі саміх рахінджа. У выніку каля 500 000 — 700 000 бежанцаў былі вымушаны пакінуць М’янму.
Мова
Родная мова рахінджа адносіцца да індаарыйскай групы індаеўрапейскай моўнай сям'і, блізкая да бенгальскай і асамскай моў. Першыя пісьмовыя запісы рабіліся з дапамогай лацінкі. У нашы дні часцей карыстаюцца пісьмом на аснове арабскага алфавіта (з 1975 г.) і індыйскага пісьма брахмі (пісьмо ханіфі, распрацаванае ў Бангладэш у 1980-х гг.).
Рэлігія
Большасць вернікаў з'яўляюцца мусульманамі-сунітамі, таксама распаўсюджаны суфізм. Падчас бегства рахінджа ў 2016 — 2017 гг. у Бангладэш сярод бежанцаў апуныліся каля 500 індуістаў.
Музеязнаўства
Музеязнаўства, музеялогія — комплексная навуковая дысцыпліна, якая вывучае гісторыю развіцця музеяў іх грамадскія функцыі, распрацоўвае тэорыю і методыку ўсіх галін музейнай дзейнасці. Як сістэма спецыяльных ведаў займаецца праблемамі камплектавання, сістэматызацыі, навуковага дакументавання і каталагізацыі музейных фондаў, даследуе атрыбутацыю, тыпалагізацыю, спосабы захавання і рэстаўрацыі экспанатаў, выпрацоўвае методыку прапагандысцка-асветнай работы. Звязана з усімі грамадскімі, прыродазнаўчымі і тэхнічнымі навукамі. Першыя спробы тэарэтычнага асэнсавання музейнай справы адносяцца да эпохі Адраджэння. Непасрэдным заснавальнікам музеязнаўства лічыцца нямецкі калекцыянер І. Д. Маёр — аўтар кнігі «Нічога не вырашаючыя агульныя развагі аб мастацкіх і прыродазнаўчых зборах» (1674 г.). Распрацоўкі і практычны попыт французскага музеязнаўцаў канца XVIII — пачатку XIX стст. былі пераняты большасцю еўрапейскіх краін. У 2-й палове XIX ст. музеязнаўства сфарміравалася як асобны раздзел навукі, асаблівых поспехаў дасягнула ў 1960 — 1970-я гг., калі аформіліся нямецкая, польская і чэшская музеязнаўчыя школы. Фармальнае прызнанне музеязнаўства як самастойнай навуковай дысцыпліны адбылося на XI Генеральнай канферэнцыі Міжнароднага савета музеяў (існуе пры ЮНЕСКА), што праходзіла ў Маскве ў 1977. Савецкая школа музеязнаўства склалася ў 1960 — 1970-я гг. Яе тэарэтычным і навукова-метадалагічным цэнтрам быў НДІ культуры ў Маскве (цяпер Расійскі інстытут культуралогіі). На Беларусі з 1911 у Віцебскім аддзяленні Маскоўскага археалагічнага інстытута рыхтаваліся спецыялісты па асобных музейных спецыяльнасцях і чыталіся курсы па музеязнаўстве (Б. Р. Брэжга, А. П. Сапуноў і інш.). У 1920-я г. ў БССР музеям быў нададзены статус навукова-даледчых устаноў, пры БДУ дзейнічалі музейныя курсы (кіраўнік В. Ю. Ластоўскі). 3 пачатку 1930-х беларуская музейная практыка развівалася ў агульным рэчышчы савецкага музеязнаўства. Стварэнне незалежнай Рэспублікі Беларусь дало штуршок развіццю самастойнай беларускай школы музеязнаўства. У 1992 адкрыта кафедра крыніцазнаўства і музеязнаўства ў БДУ, у 1994 г. — кафедра этналогіі і музеязнаўства ў Беларускім універсітэце культуры. 3 1993 г. у Беларускім інстытуце праблем культуры працуе Лабараторыя музейнага праектавання, дзейнічае 2-гадовая школа музеязнаўства для перападрыхтоўкі музейных супрацоўнікаў.
Гісторыя музеязнаўства
Гісторыя музейнай справы (гістарычная музеялогія) — складаная частка музеязнаўства, якая вывучае гісторыю музеяў як спецыфічных шматфункцыянальных інстытутаў, гісторыю музейнай думкі, музейную палітыку і арганізацыю музейнай справы ў розных гістарычных умовах. Шчыльна звязана з развіццём асветы і шэрагу галін навукі, з’яўляецца неад’емнай часткай гісторыі айчыннай культуры. Некаторыя даследчыкі разглядаюць вывучэнне гісторыі музеяў і іх ролі ў грамадстве як уласна прадмет музеялогіі (Ж. А. Рыўер, Францыя).
Гісторыя музейнай справы выкарыстоўвае метады і дасягненні гістарычнай навукі, спецыяльных гістарычных дысцыплін, мастацтвазнаўства, помніказнаўства. Матэрыялы па гісторыі музейнай справы публікуюцца ў спецыяльнай навуковай літаратуры, музейных перыядычных выданнях, у вучэбнай літаратуры па спецыяльнасці «музейная справа і ахова гісторыка-культурнай спадчыны», у працах па гісторыі культуры. Даследаванні ў дадзенай галіне праводзяць музеялагічныя цэнтры, кафедры музеялогіі ВНУ, а таксама буйнейшыя музеі.
NGC 5090B
NGC 5090B (іншыя абазначэнні — ESO 269-88, MCG -7-27-52, AM 1317-433, DCL 561, IRAS13173-4335, PGC 46528) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Цэнтаўр.
Герхон
Герхон — асірыйскі абложны шчыт. Вышыня большая за рост чалавека, верхні кант загнуты назад. Упіраўся ў зямлю нізам, і адмыслова прызначаны воін трымаў яго за дзяржанне. Шырыня, відаць, была такой, што давала абарону 2–3 воінам. Першыя вядомыя выявы такіх шчытоў сустракаюца на барэльефах IX–VII стст. да н.э.
Мурызенга
Мурызенга (Murisengo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 1521 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 100 чал./км². Займае плошчу 15 км². Паштовы індэкс — 15020. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Antonio abate.
Шэршнеўка (Хіславіцкі раён)
Шэршнеўка (Шершневка) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Шэршнеўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Шэршнеўку не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Новаўкраінскі раён
Новаўкраінскі раён (Новоукраїнський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Кіраваградскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Новаўкраінка (Новоукраїнка).
Утвораны 5 красавіка 1921 г. Насельніцтва раёна на года складае 41912 чалавекі, плошча — 1668 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога і 21 сельскага савета.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння і 72 сяла.
5-я армія (Расійская імперыя)
5-я а́рмія (5А) — агульнавайсковае аператыўнае аб'яднанне (першага і другога фарміравання), злучэнняў, частак Рускай імператарскай арміі падчас першай сусветнай вайны.
Склад
Палявое ўпраўленне (штаб 5А) было ўтворана ў ліпені 1914 года пры штабе Маскоўскай вайсковай акругі. На канец 1917 года штаб арміі размяшчаўся ў Дзвінску. Ліквідаваны ў пачатку 1918 года.
Склад арміі ў ліпені 1914 года: Да 5 жніўня 1914 года 5-я армія знаходзілася ў складзе Паўднёва-Заходняга фронту.
У чэрвені 1915 года ў сувязі з пагрозай германскага наступу на гарады Мітава, Вільні, са злучэнняў і частак, якія знаходзіліся ў Рыга — Шавельскім раёне, была сфарміравана 5-я армія (другога фарміравання), а злучэнні і часці 5-й арміі (першага фарміравання) перададзены ва 2-ю армію.
На канец 1917 года армія мела ў сваім складзе:
У складзе
Першае фарміраванне: Другое фарміраванне:
Баявыя дзеянні
У перыяд Першай сусветнай вайны армія прыняла ўдзел у няўдалай наступальнай аперацыі па прарыву эшаланаванай абароны праціўніка — Нарачанскай аперацыі Паўночнага і Заходняга франтоў з 5 па 17 сакавіка 1916 года. 8-12 сакавіка армія наносіла ўдар сіламі 13-га, 28-га і 37-га армейскіх карпусоў (дзве ўдарныя групы пад камандаваннем генералаў І. К. Гандурына і У. А. Слюсарэнка) ад Якабштата на Панявеж. Прарваць абарону ворага рускія войскі не змаглі. Страты 5-й арміі дасягнулі 38 тыс.чал.
Ягор Аляксеевіч Герасімаў
Яго́р Аляксе́евіч Гера́сімаў  — беларускі тэнісіст.
Біяграфія
Пачаў гуляць у тэніс ва ўзросце шасці гадоў. Першы трэнер — Наталля Валер’еўна Верына. Улюбёнае пакрыццё — хард, улюбёны турнір — Адкрыты чэмпіянат ЗША.
Спартыўная кар’ера
У канцы жніўня 2019 года прайшоў кваліфікацыю Адкрытага чэмпіянату ЗША і ў выніку дабраўся да другога кола. Перамога ў першым коле асноўнай сеткі над паўднёва-афрыканцам Лойдам Харысам стала першай перамогай Герасімава ў асноўнай сетцы турніру Вялікага шлема.
У верасні на Адкрытым чэмпіянаце Санкт-Пецярбурга дайшоў да паўфіналу, дзе прайграў Даніілу Мядзведзеву.
Потым на Адкрытым чэмпіянаце Чэнду дайшоў да чвэрцьфіналу.
У кастрычніку ў Маскве на Кубку Крамля дайшоў да 1/8 фіналу, дзе прайграў у трох сэтах Андрэю Рублёву.
Асабістае жыццё
Жанаты з дзяўчынай па імені Ганна (з 29 кастрычніка 2016 года).
Нікола Лукіч
Нікола Лукіч (Никола Лукић; нар., ) — сербскі футбаліст, паўабаронца.
Клубная кар’ера
Выступаў за розныя клубы ў Сербіі, дзе найбольш паспяховым быў перыяд у «Металацы».
У жніўні 2014 года перайшоў у футбольны клуб «Мінск». У складзе сталічнай каманды адразу замацаваўся ў аснове на пазіцыі цэнтральнага паўабаронцы, стаў адным з найлепшых яе ігракоў у другой палове сезона 2014.
У снежні 2014 года падоўжыў кантракт з «Мінскам». У матчы першага тура чэмпіянату Беларусі 2015 супраць «Нафтана» (0:0), атрымаў цяжкую траўму на сёмай хвіліне сустрэчы. Вярнуўся на поле ў ліпені і зноў стаў асноўным цэнтральным паўабаронцам каманды.
У студзені 2016 года стала вядома, што Лукіч пакіне «Мінск». У лютым далучыўся да славацкага клуба «Земплін», які незадоўга да таго папоўніў іншы футбаліст мінчан Аляксандр Свярчынскі. У жніўні 2016 года перайшоў у «Вождавац», дзе замацаваўся ў аснове.