cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Праграмаванне
Праграмаванне — тэарэтычная і практычная дзейнасць па стварэнні праграм; гэта працэс, які вядзе ад зыходнай пастаноўкі вылічальнай задачы да з'яўлення выканальных камп'ютарных праграм. Праграмаванне ўключае ў сябе такія віды дзейнасці, як аналіз, распрацоўку разумення, генерацыю алгарытмаў, праверку патрабаванняў алгарытмаў, уключаючы іх карэктнасць і спажыванне рэсурсаў, і ажыццяўленне алгарытмаў у мэтавай мове праграмавання. Зыходны код пішуць на адной або некалькіх мовах праграмавання. Мэта праграмавання складаецца ў тым, каб знайсці паслядоўнасць інструкцый, якая аўтаматызуе выкананне пэўнай задачы або рашэнне дадзенай праблемы. Працэс праграмавання, такім чынам, часта патрабуе экспертных ведаў ў многіх разрозненых прадметах, у тым ліку, ведаў аб прадметнай вобласці, спецыялізаваных алгарытмаў і фармальнай логікі.
Звязаныя задачы ўключаюць у сябе тэставанне, адладку, падтрыманне зыходнага кода, укараненне сістэмы зборкі і кіраванне атрыманымі артэфактамі, такімі як машынны код камп'ютарных праграм. Яны маглі б лічыцца часткай працэсу праграмавання, але часта тэрмін «распрацоўка праграмнага забеспячэння» выкарыстоўваецца для гэтага шырэйшага працэсу, з тэрмінам «праграмаванне», «рэалізацыя» або «кадаванне» зарэзерваваным для фактычнага напісання кода. Распрацоўка праграмнага забеспячэння спалучае ў сабе тэхнічныя метады з практыкай распрацоўкі праграмнага забеспячэння.
Востраў Закаханых (Баранавічы)
Востраў Закаханых — востраў на Свяцілаўскім возеры ў Паўночным мікрараёне горада Баранавічы. Плошча — 85 квадратных метраў.
Супрацоўнікі Баранавіцкага ЗАГСу ўпэўнены, што новыя традыцыі на гэтым рамантычным месцы спадабаюцца маладым горада.
Гарнасвечча
Гарнасвечча, Дыбалёўскае — возера ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці, за 17 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Бешанковічы, каля вёскі Дыбалі, у басейне ракі Ула.
Плошча паверхні 0,63 км². Даўжыня 2,29 км, найбольшая шырыня 0,52 км. Найбольшая глыбіня 8,0 м, сярэдняя — 4,93 м. Даўжыня берагавой лініі 5,43 км. Аб’ём вады ў возеры 3,11 млн м³. Плошча вадазбору 13,7 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй да 10 м, пераважна стромкія, пад лесам, на паўднёвым усходзе разараныя. Берагі супадаюць са схіламі. Злучана ручаём з возерам Плацішна, упадае Бортніцкі канал, выцякае ручай у раку Ула.
Замастоцкі сельсавет
Назву Замасто́цкі сельсавет маюць:
Расстрэл імператарскай сям’і Раманавых
Расстрэ́л ца́рскай сям’і́ (былога расійскага імператара Мікалая II і яго сям’і) быў ажыццёўлены ў паўпадвальным памяшканні ў Екацярынбургу ў ноч з 16 на 17 ліпеня 1918 года ў выкананне пастановы выканкама Уральскага абласнога Савета рабочых, сялянскіх і салдацкіх дэпутатаў, які ўзначальваўся бальшавікамі. Разам з царскай сям'ёй былі расстраляныя і члены яе світы.
Большасць сучасных гісторыкаў сходзяцца ў думцы, што прынцыповае рашэнне пра расстрэл Мікалая II было прынята ў Маскве (пры гэтым звычайна паказваюць на кіраўнікоў Савецкай Расіі Свярдлова і Леніна). Аднак адзінства па пытаннях, ці была дадзена санкцыя на расстрэл Мікалая II без суда (што фактычна адбылося), і ці была дадзена санкцыя на расстрэл усёй сям’і, сярод сучасных гісторыкаў няма.
Сярод юрыстаў таксама няма адзінства наконт таго, ці быў расстрэл санкцыянаваны вышэйшым савецкім кіраўніцтвам. Калі эксперт-крыміналіст Ю. Жук лічыць несумнеўным фактам тое, што выканкам Уральскага абласнога Савета дзеяў у адпаведнасці з інструкцыямі першых асоб Савецкай дзяржавы, то старэйшы следчы па асабліва важных справах У. М. Салаўёў, які з 1993 года вёў расследаванне акалічнасцей забойства царскай сям’і, у сваіх інтэрв’ю ў 2008—2011 гадах сцвярджаў, што расстрэл Мікалая II і яго сям’і праводзіўся без санкцыі Леніна і Свярдлова.
Паколькі да рашэння Прэзідыума Вярхоўнага суда Расіі ад 1 кастрычніка 2008 года лічылася, што Уральскі аблсавет не з’яўляўся судовым ці іншым органам, які меў паўнамоцтвы выносіць прысуд, апісваныя падзеі доўгі час разглядаліся з юрыдычнага пункту погляду не як палітычныя рэпрэсіі, а як забойства, што перашкаджала пасмяротнай рэабілітацыі Мікалая II і яго сям’і.
Рэшткі пяці членаў імператарскай сям’і, а таксама іх слуг, былі знойдзены ў ліпені 1991 года непадалёк ад Екацярынбурга пад насыпам Старой Капцякоўскай дарогі. У ходзе следства па крымінальнай справе, якую вяла, рэшткі былі ідэнтыфікаваны. 17 ліпеня 1998 года рэшткі членаў імператарскай сям’і былі пахаваны ў Петрапаўлаўскам саборы Санкт-Пецярбурга. У ліпені 2007 года былі знойдзены рэшткі царэвіча Аляксея і вялікай княжны Марыі.
У верасні 2015 года Следчы камітэт Расіі аднавіў расследаванне па факце гібелі царскай сям’і.
Перадгісторыя
У выніку Лютаўскай рэвалюцыі Мікалай II зрокся ад прастола і разам з сям'ёй знаходзіўся пад хатнім арыштам у Царскім Сяле. Як сведчыў А. Ф. Керанскі, калі ён, міністр юстыцыі Часовага ўрада, усяго толькі праз 5 дзён пасля адрачэння ўстаў на трыбуну Маскоўскага Савета, ён быў абсыпаны градам выкрыкаў з месца з вымогай караць смерцю Мікалая II. Ён пісаў у сваіх успамінах: «Смяротнае пакаранне Мікалая Другога і адпраўка яго сям’і з Аляксандраўскага палаца ў Петрапаўлаўскую крэпасць ці Кранштат — вось лютыя, часам ашалелыя вымогі сотняў усялякіх дэлегацый, дэпутацый і рэзалюцый, што з’яўляліся і падавалі іх Часоваму ўраду…». У жніўні 1917 года Мікалай II і яго сям’я паводле рашэння Часовага ўрада былі высланы ў Табольск.
Пасля прыходу бальшавікоў да ўлады, у пачатку 1918 года, у савецкім урадзе абмяркоўвалася прапанова правесці адкрыты судовы працэс над Мікалаем II. Гісторык Латышаў піша, што ідэя суда над Мікалаем II была падтрымана Троцкім, аднак Ленін выказаў сумневы ва ўчаснасці правядзення такога працэсу. Паводле сведчання наркама юстыцыі Штэйнберга, пытанне было адкладзенае на нявызначаны час, які так і не наступіў. На думку гісторыка У. М. Хрусталёва, да вясны 1918 года бальшавісцкімі кіраўнікамі быў выпрацаваны план па зборы ўсіх прадстаўнікоў дынастыі Раманавых на Урале, дзе яны б утрымваліся на значнай адлегласці ад вонкавых небяспек тыпу Германскай імперыі і Антанты, а з іншага боку, бальшавікі, якія мелі там моцныя палітычныя пазіцыі, маглі б трымаць сітуацыю з Раманавымі пад сваім кантролем. У такім месцы, як пісаў гісторык, Раманавых можна было б знішчыць, знойдучы для гэтага прыдатную нагоду. У красавіку — маі 1918 года Мікалай II разам з блізкімі быў дастаўлены пад аховай з Табольска ў «чырвоную сталіцу Урала» — Екацярынбург — дзе да таго моманту ўжо знаходзіліся іншыя прадстаўнікі імператарскага дома Раманавых.
Менавіта тут у сярэдзіне ліпеня 1918 года, у становішчы імклівага наступлення антысавецкіх сіл ( і ), якія набліжаліся да Екацярынбурга (і сапраўды захапілі яго праз восем дзён), была здзейснена расправа над царскай сям'ёй. У якасці адной з прычын расстрэлу мясцовыя савецкія ўлады звалі раскрыццё нейкай змовы, што нібы мела мэтай вызваленне Мікалая II. Аднак, паводле ўспамінаў членаў калегіі Уральскай АблНК І. І. Радзінскага і М. А. Мядзведзева (Кудрына), гэтая змова насамрэч з’яўлялася правакацыяй, арганізаванай уральскімі бальшавікамі, каб, як лічаць сучасныя даследчыкі, атрымаць падставы для пазасудовай расправы.
Высылка ў Екацярынбург
Пры гэтым бальшавікі не ўяўлялі сабою аднастайнай сілы.
1 красавіка УЦВК прыняў рашэнне перавесці царскую сям’ю ў Маскву. Улады Урала, якія катэгарычна пярэчылі супраць гэтага рашэння, прапанавалі перавесці яе ў Екацярынбург. Магчыма, у выніку супрацьстаяння Масквы і Урала, з’явілася новае рашэнне УЦВК ад 6 красавіка 1918 г. , паводле якога ўсе арыштаваныя накіроўваліся на Урал. У канчатковым выніку рашэнні УЦВК звяліся да дырэктыў пра падрыхтоўку адкрытага судовага працэсу над Мікалаем Другім і пра перасоўванне царскай сям’і ў Екацярынбург. Арганізаваць гэты пераезд было даручана асобаўпаўнаважанаму УЦВК Васілю Якаўлеву, якога Свярдлоў добра ведаў па супольнай рэвалюцыйнай працы ў гады першай рускай рэвалюцыі.
Дасланы з Масквы ў Табольск камісар узначаліў сакрэтную місію па вывазе царскай сям’і ў Екацярынбург дзеля наступнай перапраўкі яе ў Маскву. З прычыны хваробы сына Мікалая II было вырашана пакінуць усіх дзяцей, апроч Марыі, у Табольску ў надзеі ўз’яднацца з імі пазней.
26 красавіка 1918 года Раманавы пад аховай кулямётнікаў пакінулі Табольск, 27 красавіка вечарам прыбылі ў Цюмень. 30 красавіка цягнік з Цюмені прыбыў у Екацярынбург, дзе Якаўлеў перадаў імператарскую пару і дачку Марыю кіраўніку Уралсавета. Разам з Раманавымі ў Екацярынбург прыбылі князь, Я. С. Боткін, Г. С. Дзямідава,,.
Ёсць звесткі, што падчас пераезду Мікалая II з Табольска ў Екацярынбург кіраўніцтва Уральскай вобласці спрабавала здзейсніць яго забойства. Пазней Белабародаў у сваіх няскончаных успамінах пісаў: "Мы лічылі, што, мабыць, няма нават патрэбы дастаўляць Мікалая ў Екацярынбург, што калі будуць спрыяльныя ўмовы падчас яго перавода, ён павінен быць расстраляны па дарозе. Такі загад меў Заслаўскі і ўвесь час імкнуўся распачаць крокі да яго ажыццяўлення, хоць і безвынікова… Яго намеры былі разгаданы Якаўлевым…"
Паводле сцвярджэння, на 4-й Уральскай абласной канферэнцыі РКП(б), якая праходзіла ў гэты час у Екацярынбургу, «у прыватнай нарадзе большасць дэлегатаў з месцаў выказвалася за патрэбу хуткага расстрэлу Раманавых» з мэтай папярэдзіць спробы аднаўлення манархіі ў Расіі.
Паўсталае падчас пераезду з Табольска ў Екацярынбург супрацьстаянне паміж пасланымі з Екацярынбурга атрадамі і Якаўлевым, якому стала вядома пра намер уральцаў знішчыць Мікалая II, атрымалася вырашыць толькі шляхам перамоў з Масквой, якія вялі абодва бакі. Масква ў асобе Свярдлова запатрабавала ад уральскага кіраўніцтва гарантый бяспекі царскай сям’і, і толькі пасля таго, як яны былі дадзены, Свярдлоў пацвердзіў раней дадзеную Якаўлеву дырэктыву везці Раманавых на Урал.
23 мая 1918 года ў Екацярынбург прыбылі астатнія дзеці Мікалая II у суправаджэнні групы слуг і чыноў світы. У дом Іпацьева былі дапушчаны А. Я. Труп, І. М. Харытонаў, пляменнік І. Д. Сяднёва і К. Р. Нагорны.
Адразу па прыбыцці ў Екацярынбург чэкісты арыштавалі чатырох чалавек з ліку асоб, якія суправаджалі царскіх дзяцей: ад’ютанта цара князя, камердынера Аляксандры Фёдараўны , яе камер-фрэйліну княгіню і прыдворную лектрысу. Тацішчаў і князь Даўгарукаў, які прыбыў у Екацярынбург разам з царскай парай, былі расстраляныя ў Екацярынбургу. Гендрыкава, Шнэйдар і Воўкаў пасля расстрэлу царскай сям’і былі перавезены ў Перм з прычыны эвакуацыі Екацярынбурга. Там яны былі прысуджаны органамі ЧК да пакарання смерцю як закладнікі; у ноч з 3 на 4 верасня 1918 года Гендрыкава і Шнэйдар былі расстраляныя, Воўкаву атрымалася збегчы.
Паводле працы ўдзельніка падзей камуніста П. М. Быкава, у князя Даўгарукава, які, паводле слоў Быкава, паводзіў сябе падазрона, былі выяўлены дзве карты Сібіры з пазначэннем водных шляхоў і «нейкімі адмысловымі пазнакамі», а таксама значная сума грошай. Яго сведчанні пераконвалі ў тым, што ён меў намер арганізаваць уцёкі Раманавых з Табольска.
Большасці з астатніх членаў світы было загадана пакінуць Пермскую губерню. Лекару спадчынніка было дазволена застацца ў Екацярынбургу ў якасці прыватнай асобы і два разы ў тыдзень аглядаць спадчынніка пад наглядам Аўдзеева, каменданта дома Іпацьева.
Зняволенне ў доме Іпацьева
Сям’ю Раманавых размясцілі ў «доме асаблівага прызначэння» — рэквізаваным асабняку вайсковага інжынера ў адстаўцы. Тут з сям’ёй Раманавых жылі доктар Я. С. Боткін, камер-лакей, пакаёўка імператрыцы , кухар і кухцік Леанід Сяднёў.
''Дом харошы, чысты. Нам былі адведзены чатыры пакоі: спальня кутняя, прыбіральня, побач сталовая з вокнамі ў садок і з відам на нізінную частку горада, і, нарэшце, прасторная зала з аркай без дзвярэй. <…>''
''Размясціліся наступным чынам: Алікс [імператрыца], Марыя і я ўтрох у спальні, прыбіральня агульная, у сталовай — Н [юта] Дзямідава, у зале — Боткін, Чамадураў і Сяднёў. Каля пад’езда пакой кар [аульнага] афіцэра. Варта змяшчалася ў двух пакоях каля сталовай. Каб ісці ў ванную і W.C. [ ватэрклазет ], трэба праходзіць міма вартавога ля дзвярэй кар [аульнага] памяшканні. Вакол дома пабудаваны вельмі высокі дашчаны плот у дзвюх сажнях ад вокнаў; там стаяў ланцуг вартавых, у садку таксама.''
Царская сям’я правяла ў апошнім сваім доме 78 дзён.
Камендантам «дома асаблівага прызначэння» быў прызначаны А. Д. Аўдзееў.
Адной з крыніц для следчага Сакалова сталі сведчанні дзівам ацалелага члена царскай світы камердынера Ц. І. Чамадурава, які заявіў, што «ў Іпацьеўскім доме рэжым быў усталяваны вельмі цяжкі, і дачыненне аховы было проста абуральнае». Не цалкам давяраючы яго сведчанням («я дапушчаў, што Чамадураў мог быць не цалкам шчыры ў сваіх сведчаннях перад уладай, і высвятляў, што ён расказваў іншым людзям пра жыццё ў Іпацьеўскім доме»), Сакалоў пераправерыў іх праз былога начальніка царскай аховы Кабылінскага, камердынера Воўкава, а таксама Жыльяра і Гібса. Сакалоў вывучыў і сведчанні некаторых іншых былых членаў царскай світы, у тым ліку, выкладчыка французскай мовы родам са Швейцарыі. Сам Жыльяр быў перавезены латышом Свікэ (Радзіёнавым) у Екацярынбург з астатнімі царскімі дзецьмі, аднак у дом Іпацьева ён змешчаны не быў.
Паводле сведчання Ц. І. Чамадурава, адразу па прыбыцці Мікалая II і Аляксандры Фёдараўны ў дом Іпацьева яны падпалі пад ператрус, прытым «адзін з тых, што рабілі ператрус, выхапіў радыкюль з рук Гасударыні і выклікаў заўвагу Гасудара: „Дагэтуль я меў справу з сумленнымі і прыстойнымі людзьмі“».
Былы начальнік царскай аховы Кабылінскі, са слоў Чамадурава, расказваў: «ставілася на стол міска; лыжак, нажоў, відэльцаў бракавала; бралі ўдзел у абедзе і чырвонаармейцы; прыйдзе які і лезе ў міску: „Ну, з вас даволі“. Княжны спалі на падлозе, бо ложкаў у іх не было. Уладкоўвалася пераклічка. Калі княжны ішлі ў прыбіральню, чырвонаармейцы, нібы для варты, ішлі за імі…». Сведка Якімаў (падчас падзей — развадзяшчы варты) расказваў, што вартавыя спявалі песні, «якія, вядома, не былі прыемныя для цара»: «Дружна, таварышы, у нагу», «Зрачомся ад старога свету» і г. д. Следчы Сакалоў таксама піша, што «красамоўней любых слоў кажа сам дом Іпацьева, як жылося тут вязням. Незвычайныя па цынізме надпісы і выявы з нязменнай тэмай: пра Распуціна». У давяршэнне ўсяго, паводле сведчанняў апытаных Сакаловым сведак, працоўны хлопец Файка Сафонаў дэманстратыўна спяваў проста пад вокнамі царскай сям’і непрыстойныя прыпеўкі.
Сакалоў вельмі негатыўна характарызуе частку ахоўнікаў дома Іпацьева, завучы іх «распрапагандаванымі адкідамі з асяроддзя рускага народа», а першага каменданта дома Іпацьева Аўдзеева — «самым яркім прадстаўніком гэтых адкідаў працоўнага асяроддзя: тыповы мітынговы крыкун, вельмі бязглузды, глыбока невуцкі, п’яніца і злодзей».
Ёсць таксама паведамленні пра крадзеж царскіх рэчаў аховай. Вартавыя раскрадалі і прадукты, дасыланыя арыштаваным манашкамі жаночага Нова-Ціхвінскага манастыра.
Рычард Пайпс піша, што распачатыя крадзяжы царскай маёмасці не маглі не турбаваць Мікалая і Аляксандру, бо ў ліку іншага ў адрыне знаходзіліся скрыні з іх асабістымі лістамі і дзённікамі. Апроч таго, піша Пайпс, ёсць нямала аповедаў пра грубае абыходжанне ахоўнікаў з членамі царскай сям’і: пра тое, што ахоўнікі маглі дазволіць сабе ў любы час сутак зайсці ў пакоі княжнаў, што адымалі ежу і нават што пхалі былога цара. «''Хоць такія аповеды і небеспадстаўныя, у іх шмат што перабольшана. Камендант і ахова, без сумневу, паводзілі сябе груба, але няма сведчанняў, што пацвярджаюць адкрытыя злоўжыванні''». Дзіўны спакой, з якім Мікалай і члены яго сям’і пераносілі нягоды няволі, Пайпс тлумачыць пачуццём уласнай годнасці і «фаталізмам, што караніўся ў іх глыбокай рэлігійнасці».
Правакацыя. Лісты «афіцэра Рускай арміі»
17 чэрвеня арыштаваным было паведамлена, што манашкам Нова-Ціхвінскага манастыра дазволена дастаўляць да іх стала яйкі, малако і сліўкі. Як піша Р. Пайпс, 19 ці 20 чэрвеня царская сям’я выявіла ў корку ў адной з бутэлек са сліўкамі цыдулку на французскай мове :
Сябры не дрэмлюць і спадзяюцца, што гадзіна, якую так доўга чакалі, надышла. Паўстанне чэхаславакаў уяўляе ўсё больш сур'ёзную пагрозу для бальшавікоў. Самара, Чалябінск і ўся ўсходняя і заходняя Сібір знаходзяцца пад кантролем нацыянальнага Часовага ўрада. Дружалюбная армія славянаў ужо ў васьмідзесяці кіламетрах ад Екацярынбурга, супраціўленне салдатаў Чырвонай арміі беспаспяховае. Будзьце ўважлівыя да ўсяго, што адбываецца знадворку, чакайце і спадзявайцеся. Але ў той жа час, малю вас, будзьце абачлівыя, бо бальшавікі, пакуль іх яшчэ не перамаглі, уяўляюць для вас рэальную і сур'ёзную небяспеку. Будзьце напагатове ў кожную гадзіну, днём і ноччу. Зрабіце рысунак вашых двух пакояў: размяшчэнне, мэбля, ложкі. Напішыце дакладную гадзіну, калі ўсе вы кладзяцеся спаць. Адзін з вас павінен з гэтага часу не спаць ад 2 да 3 кожную ноч. Адкажыце некалькімі словамі, але дайце, прашу вас, патрэбныя звесткі вашым сябрам знадворку. Перадайце адказ таму ж салдату, які ўручыць вам гэту запіску, пісьмова, але не кажыце ні слова.
Les amis ne dorment plus et espèrent que l’heure si longtemps attendue est arrivée. La révolte des tschekoslovaques ménace les bolcheviks de plus en plus sérieusement. Samara, Tschelabinsk et toute la Sibirie orientale et occidentale est au pouvoir de gouvernement national provisoir. L’armée des amis slaves est à quatre-vingt kilometres d’Ekaterinbourg, les soldats de l’armée rouge ne résistent pas efficassement. Soyez attentifs au tout mouvement de dehors, attendez et esperez. Mais en meme temps, je vous supplie, soyez prudents, parce que les bolcheviks avant d’etre vaincus represent pour vous le peril réel et serieux. Soyez prêts toutes les heures, la journée et la nuit. Faite le croquis des vos deux chambres, les places, des meubles, des lits. Écrivez bien l’heure quant vous allez coucher vous tous. L’un de vous ne doit dormir de 2 à 3 heure toutes les nuits qui suivent. Répondez par quelques mots mais donnez, je vous en prie, tous les renseignements utiles pour vos amis de dehors. C’est au meme soldat qui vous transmet cette note qu’il faut donner votre reponse par écrit mais pas un seul mot.
Un qui est prêt à mourir pour vous
L’officier de l’armée Russe.
28 чэрвеня царская сям’я адпраўляе ліст, у якім паведамляе, што
''Мы не хочам і не можам БЕГЧЫ. Мы толькі можам быць выкрадзены сілай, як сілай нас прывезлі з Табольска. Таму не разлічвайце ні на якую нашу актыўную дапамогу. У каменданта шмат памагатых, яны часта змяняюцца і сталі трывожнымі. Яны пільна ахоўваюць нашу турму і нашы жыцці і звяртаюцца з намі добра. Мы б не хацелі, каб яны пацярпелі з-за нас ці каб вы пацярпелі за нас. Самае галоўнае, унікайце разліць кроў. Збірайце інфармацыю пра іх самі. Спусціцца з акна без дапамогі лесвіцы зусім немагчыма. Але нават калі мы спусцімся, застаецца велізарная небяспека, таму што акно пакоя каменданта адкрыта і на ніжнім паверсе, уваход у які вядзе з двара, усталяваны кулямёт. [Закрэслена: «Таму пакіньце думку нас выкрасці».] Калі вы за намі назіраеце, вы заўсёды можаце паспрабаваць выратаваць нас у выпадку немінучай і рэальнай небяспекі. Мы зусім не ведаем, што адбываецца знадворку, бо не атрымваем ні газет, ні лістоў. Пасля таго як дазволілі разпячатаць акно, назіранне ўзмацнілася і мы не можам нават высунуць у акно галаву без рызыкі атрымаць кулю ў твар.''
Рычард Пайпс зважае на выяўныя дзівацтвы ў гэтым ліставанні: ананімны «рускі афіцэр» яўна павінен быў з’яўляцца манархістам, аднак звяртаўся да цара на «вы» («vous») заміж «Ваша Вялікасць» («Votre Majeste»), і незразумела, якім чынам манархісты маглі б падсунуць лісты ў корак. Захаваліся ўспаміны першага каменданта дома Іпацьева, Аўдзеева, які паведамляе, што чэкісты нібы знайшлі сапраўднага аўтара ліста, сербскага афіцэра Магіча. У рэчаіснасці ж, як падкрэслівае Рычард Пайпс, у Екацярынбургу не было ніякага Магіча. У горадзе сапраўды знаходзіўся сербскі афіцэр з падобным прозвішчам, Мічыч Ярка Канстанцінавіч, аднак вядома, што ён прыбыў у Екацярынбург толькі 4 ліпеня, калі большая частка ліставання ўжо скончылася.
Рассакрэчванне ў 1989—1992 гадах успамінаў удзельнікаў падзей даканцова растлумачыла карціну з загадкавымі лістамі невядомага «рускага афіцэра». Удзельнік расстрэлу М. А. Мядзведзеў (Кудрын) прызнаў, што ліставанне з’яўлялася правакацыяй, арганізаванай уральскімі бальшавікамі з мэтай праверыць гатовасць царскай сям’і бегчы. Пасля таго як Раманавы, паводле слоў Мядзведзева, дзве ці тры ночы правялі апранутымі, такая гатовасць стала для яго відавочнай.
Аўтарам тэксту з’яўляўся П. Л. Войкаў, некаторы час які жыў у Жэневе (Швейцарыя). Лісты перапісваў начыста І. Радзінскі, бо ў яго быў лепшы почырк. Сам Радзінскі ў сваіх успамінах сцвярджае, што «почырк там мой у гэтых дакументах».
Замена каменданта Аўдзеева на Юроўскага
4 ліпеня 1918 года ахова царскай сям’і была перададзена члену калегіі Уральскай абласной НК. У некаторых крыніцах Юроўскі хібна завецца старшынём НК; у рэчаіснасці, гэту пасаду займаў. Памагатым каменданта «дома асаблівага прызначэння» стаў супрацоўнік абласной НК Г. П. Нікулін. Ранейшы камендант Аўдзееў і яго памагаты Мошкін былі ссунуты, Мошкін (і, паводле некаторых крыніц, таксама і Аўдзееў ) пасаджаны ў турму за крадзеж.
Пры першай сустрэчы з Юроўскім цар прыняў яго за лекара, бо той параіў лекару У. М. Дзеравенку накласці на нагу спадчынніка гіпсавую павязку ; Юроўскі ў 1915 годзе быў мабілізаваны і, паводле дадзеных М. Сакалова, скончыў фельчарскую школу.
Следчы М. А. Сакалоў тлумачыў замену каменданта Аўдзеева тым, што камунікаванне са зняволенымі штосьці змяніла ў яго «п’янай душы», што стала заўважна начальству. Калі, на думку Сакалова, пачаліся гатаванні да пакарання смерцю змешчаных у доме асаблівага прызначэння, ахова Аўдзеева была выдалена як ненадзейная.
Юроўскі свайго папярэдніка Аўдзеева апісваў вельмі негатыўна, звінаваціўшы яго ў «раскладанні, п’янстве, крадзяжы»: «навакол настрой поўнай распушчанасці і расхлябанасці», «Аўдзееў, звяртаючыся да Мікалая, заве яго — Мікалай Аляксандравіч. Тот яму прапануе папяросу, Аўдзееў бярэ, абодва запальваюць, і гэта адразу паказала мне ўсталяваную „прастату нораваў“».
Апытаны Сакаловым брат Юроўскага Лэйба ахарактарызаваў Я. М. Юроўскага так: «Характар у Янкеля запальчывы, настойлівы. Я вучыўся ў яго гадзіннікавай справе і ведаю яго характар: ён любіць уціскаць людзей». Паводле слоў Леі, жонкі іншага брата Юроўскага (Элу), Я. М. Юроўскі вельмі настойлівы і дэспатычны, а яго характэрнай фразай было: «Хто не з намі, той супраць нас». Разам з тым, як паказвае Рычард Пайпс, неўзабаве пасля свайго прызначэння Юроўскі цвёрда прыпыняе крадзеж.
Рычард Пайпс лічыць гэта дзеянне дамэтным з пункту гледжання бяспекі, бо схільных да крадзяжу ахоўнікаў можна было падкупіць, у тым ліку дзеля ўцёкаў; у выніку на нейкі час утрыманне арыштаваных нават палепшылася, бо спыніўся крадзеж прадуктаў з Нова-Ціхвінскага манастыра. Апроч таго, Юроўскі складае вопіс усіх наяўных у арыштаваных каштоўнасцей (па цверджанні гісторыка Р. Пайпса — апроч тых, якія кабеты таемна зашылі ў майткі); каштоўнасці змяшчаюцца ім у апячатаную скрыню, якую Юроўскі аддае ім на захоўванне. Сапраўды, у дзённіку цара ёсць запіс ад 23 чэрвеня (6 ліпеня) 1918 года :
Разам з тым нецырымоннасць Юроўскага неўзабаве пачала раздражняць цара, які адзначыў у сваім дзённіку, што «гэты тып падабаецца нам усё менш». Аляксандра Фёдараўна ахарактарызавала Юроўскага ў сваім дзённіку як чалавека «вульгарнага і непрыемнага». Разам з тым Рычард Пайпс адзначае :
Але ён валодаў некалькімі важнымі для чэкіста вартасцямі: ён быў да педантычнасці сумленны ў звароце з дзяржаўнай маёмасцю, бязмежна жорсткі і даволі праніклівы.
Апошнія дні
Пры гэтым левым бальшавікам на Урале даводзілася спаборнічаць у радыкалізме з левымі эсэрамі і, уплыў якіх быў значным. Як піша Ёфе, бальшавікі не маглі сабе дазволіць даваць сваім палітычным праціўнікам нагод для папрокаў у «спаўзанні направа». А такія вінавачанні былі. Пазней упікала ЦК бальшавікоў, што ён «распусціў цароў і пад цароў па… украінам, крымам і замежжам» і «толькі па патрабаванні рэвалюцыянераў», то бок левых эсэраў і анархістаў, падняў руку на Мікалая Раманава. Паводле сведчання А. Аўдзеева, у Екацярынбургу група анархістаў спрабавала правесці рэзалюцыю пра неадкладнае пакаранне смерцю былога цара. Паводле ўспамінаў уральцаў, экстрэмісты спрабавалі арганізаваць напад на дом Іпацьева з мэтай знішчыць Раманавых. Водгаласы гэтага захаваліся ў дзённікавых запісах Мікалая II за 31 мая (13 чэрвеня) і Аляксандры Фёдараўны за 1 (14) чэрвеня.
13 чэрвеня ў Пермі было здзейснена забойства Вялікага князя Міхаіла Аляксандравіча. Адразу пасля забойства ўлады Пермі абвясцілі, што Міхаіл Раманаў бег, і абвясцілі яго ў вышук. 17 чэрвеня паведамленне пра «ўцёкі» Міхаіла Аляксандравіча было перадрукавана ў газетах Масквы і Петраграда. Паралельна з’яўляюцца чуткі пра тое, што Мікалай II забіты чырвонаармейцам, які самавольна ўварваўся ў дом Іпацьева. На самай жа справе Мікалай на той момант быў яшчэ жывы.
Чуткі пра самасуд над Мікалаем II і над Раманавымі пашырыліся і за межы Урала.
18 чэрвеня старшыня Саўнаркама Ленін у інтэрв’ю апазіцыйнай бальшавізму ліберальнай газеце «Наша слова» заявіў, што Міхаіл, паводле яго звестак, нібы сапраўды бег, а пра лёс Мікалая Леніну нічога не вядома.
20 чэрвеня кіраўнік спраў Саўнаркама У. Д. Бонч-Бруевіч запытваў Екацярынбург: «У Маскве пашырыліся звесткі, што быццам бы забіты былы імператар Мікалай II. Паведаміце наяўныя ў вас звесткі».
Масква накіроўвае ў Екацярынбург для інспекцыі камандуючага Паўночна-ўральскай групай савецкіх войскаў латыша Р. І. Берзіна, які наведаў дом Іпацьева 22 чэрвеня. Мікалай у сваім дзённіку, у запісы ад 9 (22) чэрвеня 1918 года, паведамляе пра прыбыццё «6 чалавек», і на наступны дзень з’яўляецца запіс пра тое, што яны аказаліся «камісарамі з Петраграда». 23 чэрвеня прадстаўнікі Саўнаркама зноў паведамілі, што звестак пра тое, жывы Мікалай II ці не, у іх усё яшчэ няма.
Р. Берзін у тэлеграмах у Саўнаркам, УЦВК і паведамляў, што «ўсе сямейнікі і сам Мікалай II жывыя. Усе звесткі пра яго забойства — правакацыя». На падставе атрыманых адказаў у савецкім друку некалькі разоў аспрэчваліся чуткі і паведамленні, якія з’яўляліся ў некаторых газетах, пра пакаранне смерцю Раманавых у Екацярынбургу.
Паводле сведчанняў трох тэлеграфістаў з Екацярынбургскага паштамта, атрыманых пазней камісіяй Сакалова, Ленін у гутарцы з Берзіным па простым провадзе распарадзіўся «ўзяць пад сваю ахову ўсю царскую сям’ю і не дапусціць якіх б там ні было гвалтаў над ёй, адказваючы ў дадзеным выпадку сваім уласным жыццём». На думку гісторыка А. Г. Латышава, тэлеграфная сувязь, якую падтрымваў Ленін з Берзіным, з’яўляецца адным з довадаў імкнення Леніна захаваць жыццё Раманавым.
Згодна з афіцыйнай савецкай гістарыяграфіяй, рашэнне пра расстрэл Раманавых было прынята выканкамам Уралаблсавета, тым часам як цэнтральнае савецкае кіраўніцтва было апавешчана ўжо пасля расстрэла. У перыяд перабудовы гэта версія стала падпадаць пад крытыку, і да пачатку 1990-х гадоў сфарміравалася альтэрнатыўная версія, паводле якой уральскія ўлады не маглі прыняць такое рашэнне без дырэктывы Масквы і ўзялі на сябе гэту адказнасць дзеля стварэння маскоўскаму кіраўніцтву палітычнага алібі. У постперабудоўны час расійскі гісторык А. Г. Латышаў, які займаўся расследаваннем акалічнасцей, злучаных з расстрэлам царскай сям’і, выказаў думку, што Ленін сапраўды цалкам мог таемна арганізаваць забойства такім чынам, каб перакласці адказнасць на мясцовыя ўлады, — прыкладна гэтак жа, як, па перакананні Латышава, гэта было прароблена паўтара гады пазней у дачыненні Калчака. І ўсё ж у дадзеным выпадку, мяркуе гісторык, справа ішла інакш. Паводле яго думкі, Ленін, не жадаючы псаваць адносіны з германскім імператарам Вільгельмам II, блізкім сваяком Раманавых, не даваў санкцыі на расстрэл.
У пачатку ліпеня 1918 года ўральскі ваенны камісар выехаў у Маскву для рашэння пытання пра далейшы лёс царскай сям’і. Паводле дадзеных Генпракуратуры РФ, у Маскве ён знаходзіўся з 4 па 10 ліпеня; 14 ліпеня Галашчокін вярнуўся ў Екацярынбург.
Калі выходзіць з наяўных дакументаў, то лёс царскай сям’і ў цэлым у Маскве не абмяркоўваўся ні на якім узроўні. Абмяркоўваўся толькі лёс Мікалая II, якога меркавалася судзіць. Паводле дадзеных шэрага гісторыкаў, існавала таксама прынцыповае рашэнне, паводле якога былому цару павінен быў быць вынесены смяротны прысуд. Паводле дадзеных следчага В. Н. Салаўёва, Галашчокін, спасылаючыся на складанасць ваеннага становішча ў раёне Екацярынбурга і магчымасць захопу царскай сям’і белагвардзейцамі, прапанаваў расстраляць Мікалая II, не чакаючы суда, аднак атрымаў катэгарычную адмову.
На думку шэрага гісторыкаў, рашэнне пра знішчэнне царскай сям’і было прынята па вяртанні Галашчокіна ў Екацярынбург. С. Д. Аляксееў і І. Ф. Плотнікаў лічаць, што яно было прынята вечарам 14 ліпеня «вузкім колам бальшавіцкай часткі выканкама Уралсавета». У фондзе Саўнаркама дзяржаўнага архіва РФ захавалася тэлеграма, адпраўленая 16 ліпеня 1918 года ў Маскву з Екацярынбурга праз Петраград :
Такім чынам, тэлеграма была атрымана ў Маскве 16 ліпеня ў 21 гадзіну 22 хвіліны. Г. З. Ёфе выказаў здагадку, што пад «судом», пра які ідзе гаворка ў тэлеграме, маецца на ўвазе расстрэл Мікалая II ці нават сям’і Раманавых. Адказу ад цэнтральнага кіраўніцтва на гэту тэлеграму ў архівах не выяўлена.
У адрозненне ад Ёфе, шэраг даследчыкаў разумее ўжытае ў тэлеграме слова «суд» у даслоўным сэнсе. У гэтым выпадку ў тэлеграме гаворка ідзе пра суд над Мікалаем II, адносна якога была дамоўленасць паміж цэнтральнай уладай і Екацярынбургам, і сэнс тэлеграмы такі: «паведаміце Маскву, што ўмоўленага з Піліпам суда па ваенных акалічнасцях… чакаць не можам. Расстрэл не трывае адкладу». Такая трактоўка тэлеграмы дазваляе лічыць, што пытанне пра суд над Мікалаем II яшчэ не было знятае 16 ліпеня. Вынік лічыць, што лаканічнасць пастаўленага ў тэлеграме пытання сведчыць пра тое, што цэнтральныя ўлады былі з гэтым пытаннем знаёмыя; пры гэтым есць падставы «меркаваць, што пытанне пра расстрэл членаў царскай сям’і і слуг, выключаючы Мікалая II, ні з У. І. Леніным, ні з Я. М. Свярдловым не ўзгаднялася».
За некалькі гадзін да расстрэлу царскай сям’і, 16 ліпеня, Ленін падрыхтаваў тэлеграму ў якасці адказу рэдакцыі дацкай газеты «National Tidende», што звярнулася да яго з пытаннем пра лёс Мікалая II, у якой аспрэчваліся чуткі пра яго гібель. У 16 гадзін тэкст быў пасланы на тэлеграф, але тэлеграма так і не была адпраўлена. Паводле думкі А. Г. Латышава, тэкст гэтай тэлеграмы «азначае, што Ленін нават не меркаваў пра магчымасць расстрэлу Мікалая II (не кажучы ўжо пра ўсю сям’ю) у найбліжэйшую ноч».
Паводле дадзеных Генеральнай пракуратуры РФ, афіцыйнае рашэнне пра расстрэл Мікалая II было прынята 16 ліпеня 1918 года Прэзідыумам Уральскага абласнога Савета працоўных, сялянскіх і салдацкіх дэпутатаў. Арыгінал гэтага рашэння не захаваўся. Аднак праз тыдзень пасля расстрэлу быў апублікаваны афіцыйны тэкст прысуду : "Пастанова Прэзідыума Уральскага абласнога Савета працоўных, сялянскіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў: З прычыны таго, што чэха-славацкія банды пагражаюць сталіцы чырвонага Урала, Екацярынбургу; з прычыны таго, што каранаваны кат можа ўнікнуць суда народа (толькі што выяўленая змова белагвардзейцаў, што мела мэтай выкраданне ўсёй сям’і Раманавых), Прэзідыум абласнога камітэта ў выкананне волі народа, пастанавіў: расстраляць былога цара Мікалая Раманава, вінаватага перад народам у незлічоных крывавых злачынствах. Пастанова Прэзідыума абласнога савета прыведзена ў выкананне ў ноч з 16 на 17 ліпеня. Сям’я Раманавых перавезена з Екацярынбурга ў іншае, вярнейшае месца. Прэзідыум абласнога Савета працоўных, сялянскіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў Урала"
Адпраўка кухціка Леаніда Сяднёва
Як сцвярджаў у сваёй працы «Забойства царскай сям’і» член следчай каманды Р. Вільтон, перад расстрэлам «кухцік Леанід Сяднёў, таварыш гульняў Цэсарэвіча, быў выдалены з Іпацьеўскага дома. Ён быў змешчаны ў рускіх вартавых у доме Папова, насупраць Іпацьеўскага». Успаміны ўдзельнікаў расстрэлу пацвярджаюць гэты факт.
Камендант Юроўскі, як сцвярджаў удзельнік расстрэлу М. А. Мядзведзеў (Кудрын), меркавана па сваёй ініцыятыве прапанаваў адправіць з «Дома асаблівага прызначэння» кухціка Леаніда Сяднёва, які знаходзіўся ў царскай свіце, пад падставай сустрэчы з дзядзькам, які нібы прыехаў у Екацярынбург. На самай жа справе дзядзька Леаніда Сяднёва, лакей вялікіх князёўнаў І. Д. Сяднёў, што суправаджаў царскую сям’ю ў высылцы, з 27 мая 1918 года знаходзіўся пад арыштам і ў пачатку чэрвеня (паводле іншых дадзеных, пад канец чэрвеня  ці ў пачатку ліпеня 1918 года ) быў расстраляны.
Сам жа Юроўскі сцвярджае, што ён атрымаў загад адпусціць кухціка ад Галашчокіна. Пасля расстрэлу, паводле ўспамінаў Юроўскага, кухцік быў адпраўлены дамоў.
Астатніх членаў світы вырашана ліквідаваць разам з царскай сям’ёй, бо яны «заявілі, што жадаюць падзяліць долю манарха. Хай і падзяляюць». Такім чынам, прызначаны да ліквідацыі чатыры чалавекі: лейб-медык Я. С. Боткін, камер-лакей А. Я. Труп, кухар І. М. Харытонаў і пакаёвая Г. С. Дзямідава.
З членаў світы атрымалася выратавацца камердынеру Ц. І. Чамадураву, які 24 мая захварэў і быў змешчаны ў турэмную лякарню; падчас эвакуацыі Екацярынбурга ў мітусні ён быў забыты бальшавікамі ў турме і вызвалены чэхамі 25 ліпеня.
Расстрэл
З успамінаў удзельнікаў расстрэлу вядома, што яны загадзя не ведалі, якім спосабам будзе ажыццяўляцца «пакаранне смерцю». Прапанаваліся розныя варыянты: закалоць арыштаваных кінжаламі падчас сну, закідаць гранатамі пакой з імі, расстраляць. Паводле дадзеных Генпракуратуры РФ, пытанне пра парадак правядзення «пакарання смерцю» было вырашана пры ўдзеле працаўнікоў УралаблЧК.
У 1 гадзіну 30 хвілін ночы з 16 на 17 ліпеня да дома Іпацьева прыбыў грузавік для перавозкі трупаў, са спазненнем на паўтары гадзіны. Пасля гэтага быў пабуджаны лекар Боткін, якому паведамілі пра патрэбу ўсім тэрмінова перайсці ўніз у сувязі з трывожнай сітуацыяй у горадзе і небяспекай заставацца на верхнім паверсе. На зборы пайшло прыкладна 30 — 40 хвілін.
перайшлі ў паўпадвальны пакой (Аляксея, які не мог ісці, Мікалай II нёс на руках). У паўпадвале не было крэслаў, потым па просьбе Аляксандры Фёдараўны былі прынесены два крэслы. На іх селі Аляксандра Фёдараўна і Аляксей. Астатнія размясціліся ўздоўж сцяны. Юроўскі ўвёў расстрэльную каманду і зачытаў прысуд. Мікалай II паспеў толькі спытаць: «Што?» (іншыя крыніцы перадаюць апошнія словы Мікалая як «А?» ці «Як, як? Перачытайце»). Юроўскі даў каманду, пачалася бязладная стральба.
Па дадзеных Т. Манаковой, падчас расстрэлу былі таксама забіты два сабакі царскай сям’і — Арціна Таццяны і  Джымі Анастасіі. Трэцяму сабаку — спаніэлю Аляксея Мікалаевіча па мянушцы Джой — было захавана жыццё, бо ён не выў. Спаніэля пазней узяў да сябе ахоўнік Ляцемін, які з-за гэтага быў апазнаны і арыштаваны белымі. Пазней, па аповедзе біскупа, Джой быў вывезены ў Вялікабрытанію афіцэрам-эмігрантам і перададзены брытанскай каралеўскай сям’і.
Для таго, каб заглушыць стрэлы, каля Дома Іпацьева завялі грузавік, але стрэлы ў горадзе ўсё адно былі чутныя. У матэрыялах Сакалова ёсць, у прыватнасці, сведчанні пра гэта двух выпадковых сведак, селяніна Буйвіда і начнога вартаўніка Цацэгава.
Паводле дадзеных Рычарда Пайпса, адразу пасля гэтага Юроўскі цвёрда перарывае спробы аховы раскрасці выяўленыя імі каштоўнасці, пагражаючы расстрэлам. Пасля гэтага ён даручыў П. С. Мядзведзеву арганізаваць прыбіранне памяшканняў, а сам з’ехаў на знішчэнне трупаў.
Дакладны тэкст прысуду, сказанага Юроўскім перад расстрэлам, невядомы. У матэрыялах следчага М. А. Сакалова ёсць сведчанні Якімава, які сцвярджаў, са спасылкай на назіраючага за гэтай сцэнай ахоўніка Кляшчова, што Юроўскі прамовіў: «''Мікалай Аляксандравіч, Вашы сваякі імкнуліся Вас выратаваць, але гэтага ім не давялося. І мы прымушаны Вас самі расстраляць''».
М. А. Мядзведзеў (Кудрын) апісаў гэту сцэну наступным чынам :
''— Мікалай Аляксандравіч! Спробы Вашых аднадумцаў выратаваць Вас не завершыліся поспехам! І вось, у цяжкую гадзіну для Савецкай рэспублікі… — Якаў Міхайлавіч падвышае голас і рукой сячэ паветра: — …на нас ускладзена місія скончыць з домам Раманавых!''
Ва ўспамінах памагатага Юроўскага Р. П. Нікуліна гэты эпізод выкладзены так : "таварыш Юроўскі прамовіў такую фразу, што:
«Вашы сябры наступаюць на Екацярынбург, і таму вы прысуджаны да смерці»."
Сам жа Юроўскі не змог успомніць дакладны тэкст: «…я тут жа, наколькі помню, сказаў Мікалаю прыкладна наступнае, што яго царскія сваякі і блізкія як у краіне, так і за мяжой, спрабавалі яго вызваліць, а што Савет працоўных дэпутатаў пастанавіў іх расстраляць».
17 ліпеня днём некалькі членаў выканкама Уралаблсавета звязаліся з Масквой па тэлеграфе (на тэлеграме пазначана, што яна прынята ў 12 гадзін) і паведамілі, што Мікалай II расстраляны, а яго сям’я эвакуявана. Рэдактар «Уральскага рабочага», член выканкама Уралаблсавета В. Вараб'ёў пазней сцвярджаў, што ім «было вельмі ніякавата, калі яны падышлі да апарата: былы цар быў расстраляны пастановай прэзідыума Аблсавета, і было невядома, як на гэту „самаволю“ будзе рэагаваць цэнтральная ўлада…». Верагоднасць гэтага сведчання, пісаў Г. З. Ёфе, не паддаецца праверцы.
Следчы М. Сакалоў сцвярджаў, што ім знойдзена шыфраваная тэлеграма старшыні Уралаблвыканкама А. Белабародава ў Маскву, датаваная 21 гадзінай 17 ліпеня, якую нібы атрымалася расшыфраваць толькі ў верасні 1920 года. У ёй паведамлялася: «Сакратару Саўнаркама : перадайце Свярдлову, што ўсё сямейства спасцігла тая ж доля, што і кіраўніка. Афіцыйна сям’я загіне пры эвакуацыі». Сакалоў рабіў выснову: значыць, вечарам 17 ліпеня Масква ведала пра згубу ўсёй царскай сям’і. Аднак у пратаколе пасяджэння Прэзідыума УЦВК 18 ліпеня гаворыцца толькі пра расстрэл Мікалая II. На наступны дзень газета «Известия» паведаміла:
Напярэдадні гэтага афіцыйнага паведамлення ў друку, 18 ліпеня (магчыма, у ноч з 18-га на 19-е ), адбылося пасяджэнне Саўнаркама, на якім гэта пастанова Прэзідыума УЦВК была «прынята да ўвагі».
Тэлеграмы, пра якую піша Сакалоў, у справах Саўнаркама і УЦВК няма. «Некаторыя замежныя аўтары, — піша гісторык Г. З. Ёфе, — асцярожна нават выказалі сумнеў у яе сапраўднасці». І. Д. Кавальчанка і Г. З. Ёфе пакінулі адкрытым пытанне, ці была гэта тэлеграма атрымана ў Маскве. На думку шэрага іншых гісторыкаў, у ліку якіх Ю. А. Буранаў і В. М. Хрусталёў, Л. А. Лыкава, гэта тэлеграма сапраўдная і яе атрымалі ў Маскве да пасяджэння Саўнаркама.
19 ліпеня Юроўскі вывез у Маскву «дакументы змовы». Час прыезду Юроўскага ў Маскву дакладна не вядомы, аднак вядома, што прывезеныя ім дзённікі Мікалая II 26 ліпеня ўжо знаходзіліся ў гісторыка М. М. Пакроўскага. 6 жніўня пры ўдзеле Юроўскага быў дастаўлены ў Маскву з Пермі ўжо ўвесь архіў Раманавых.
Пытанне пра склад расстрэльнай каманды
Савецкі даследчык М. Касвінаў у сваёй кнізе «23 ступені ўніз», упершыню апублікаванай у часопісе «» (1972—1973 год), фактычна прыпісваў кіраўніцтва расстрэлам не Юроўскаму, а Ярмакову :
Аднак пазней тэкст быў зменены, і ў наступных выданнях кнігі, што выйшлі ўжо пасля смерці аўтара, кіраўнікамі расстрэлу былі названы Юроўскі і Нікулін:
У матэрыялах следства М. А. Сакалова па справе пра забойства Імператара Мікалая II і яго сям’і ўтрымваюцца шматлікія сведкавыя сведчанні пра тое, што выканаўцамі забойства былі «латышы» на чале з яўрэем (Юроўскім). Аднак, як адзначае Сакалоў, рускія чырвонаармейцы звалі «латышамі» ўсіх нярускіх бальшавікоў. Таму думкі пра тое, кім былі гэтыя «латышы», разыходзяцца.
Сакалоў далей піша, што ў доме была выяўлены напісаныя па-венгерску надпіс на сцяне «Verhas Andras 1918 VII/15 e orsegen» і ўрывак ліста, датаваны вясной 1918 года. Надпіс на сцяне на венгескай мове перакладаецца як «Вергазі Андрэас 1918 VII/15 стаяў на пасту» і часткова прадубляваны па-руску: «№ 6. Вергаш Карау 1918 VII/15». Імя ў розных крыніцах вар’іруецца як «Вергазі Андрэас», «Верхас Андрас» і г.д. Сакалоў аднёс гэтую асобу да ліку «катаў-чэкістаў»; даследчык І. Плотнікаў лічыць, што гэта было зроблена «неабдумана»: пост № 6 адносіўся да вонкавай аховы, і невядомы Вергазі Андрас мог не браць удзел у расстрэле.
Генерал Дзітэрыхс «па аналогіі» аднёс да ліку ўдзельнікаў расстрэлу таксама аўстра-венгерскага ваеннапалоннага Рудольфа Лашэра; паводле дадзеных даследчыка І. Плотнікава, Лашэр насамрэч зусім не прыцягваўся да аховы, займаючыся толькі гаспадарчай працай.
У святле даследавання Плотнікава спіс расстрэльваючых можа выглядаць так: Юроўскі, Нікулін, член калегіі аблЧК, , С. П. Ваганаў, А. Г. Кабанаў,, В. Н. Нетрэбін, магчыма, Я. М. Цэльмс і, пад вельмі вялікім пытаннем, невядомы студэнт-гарняк. Плотнікаў лічыць, што апошні быў выкарыстаны ў доме Іпацьева на працягу толькі некалькіх сутак пасля расстрэлу і толькі як спецыяліст па каштоўнасцях. Такім чынам, паводле Плотнікава, расстрэл царскай сям’і быў здзейснены групай, што складалася па нацыянальным складзе амаль цалкам з рускіх, з удзелам аднаго яўрэя (Я. М. Юроўскага) і, напэўна, аднаго латыша (Я. М. Цэльмса). Паводле захаваных звестак, два-тры латышы адмовіліся браць удзел у расстрэле.
Існуе яшчэ адзін спіс быццам бы расстрэльнай каманды, складзены табольскім бальшавіком, які перавозіў у Екацярынбург астатніх у Табольску царскіх дзяцей, латышом Я. М. Свікэ (Радзіёнавым) і які складаецца амаль цалкам з латышоў. Усе памянёныя ў спісе латышы сапраўды служылі са Свікэ ў 1918 годзе, аднак у расстрэле, па ўсёй бачнасці, не бралі ўдзел (за выняткам Цэльмса).
У 1956 годзе ў германскіх СМІ былі апублікаваны дакументы і сведчанні нейкага І. П. Меера, былога ваеннапалоннага-аўстрыйца, у 1918 годзе члена Уральскага абласнога савета, у якіх сцвярджалася, што ў расстрэле бралі ўдзел сем былых ваеннапалонных-венграў, у тым ліку чалавек, якога некаторыя аўтары ідэнтыфікавалі як Імрэ Надзя, будучага палітычнага і дзяржаўнага дзеяча Венгрыі. Гэтыя сведчанні, аднак, былі пазней прызнаны фальсіфікаванымі.
Кампанія дэзынфармацыі
У афіцыйным паведамленні савецкага кіраўніцтва пра расстрэл Мікалая II, апублікаваным у газетах «Известия» і «Правда» 19 ліпеня, сцвярджалася, што рашэнне расстраляць Мікалая II («Мікалая Раманава») было прынята ў сувязі з вельмі цяжкім ваенным палажэннем, што склалася ў раёне Екацярынбурга, і раскрыццём контррэвалюцыйнай змовы, што мела мэтай вызваленне былога цара; што рашэнне пра расстрэл быў прынята прэзідыумам Уральскага абласнога савета самастойна; што забіты быў толькі Мікалай II, а яго жонка і сын былі перапраўлены ў «надзейнае месца». Пра лёс іншых дзяцей і набліжаных да царскай сям’і асоб зусім не згадвалася. Цягам шэрага гадоў улады зацята баранілі афіцыйную версію, быццам сям’я Мікалая II жывая. Гэта дэзынфармацыя спрыяла ўзнікненню чутак пра тое, што некаторым членам сям’і ўдалося бегчы і выратавацца.
Хоць цэнтральныя ўлады яшчэ ўвечары 17 ліпеня павінны былі пазнаць з тэлеграмы з Екацярынбурга, «…што ўсё сямейства спасцігла тая ж доля, што і главу», у афіцыйных рэзалюцыях УЦВК і СНК ад 18 ліпеня 1918 года згадвалася толькі пра расстрэл Мікалая II. 20 ліпеня адбыліся перамовы Я. М. Свярдлова c А. Г. Белабародавым, падчас якіх Белабародавым было зададзенае пытанне: «…ці можам мы апавясціць насельніцтва вядомым тэкстам?». Пасля гэтага (паводле дадзеных Л. А. Лыкавай, 23 ліпеня ; паводле іншых дадзеных, 21 ці 22 ліпеня ) ў Екацярынбургу было апублікавана паведамленне пра расстрэл Мікалая II, якое паўтарала афіцыйную версію савецкага кіраўніцтва.