cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Арменія
Гісторыя
У XVI-XIX стагоддзях спрадвечныя армянскія тэрыторыі — Усходняя і Заходняя Арменія — папераменна пераходзілі пад уладу варагуючых Асманскай і Персідскай імперый. Да сярэдзіны XIX стагоддзя Усходняя Арменія была заваяваная Расійскай імперыяй, а большая частка Заходняй Арменіі заставалася пад асманскім панаваннем, сёння гэта частка Турцыі. У канцы ХІХ стагоддзя і ў Першую сусветную вайну армяне ў Асманскай імперыі сістэматычна вынішчаліся.
Пасля амаль 600 гадоў бездзяржаўнасці ў 1918 годзе Арменія атрымала незалежнасць, аднак у 1920 стала савецкай. У 1922—1991 Арменія ўваходзіла ў склад СССР. У 1922–1936 Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Арменія ўваходзіла ў склад Закаўказскай СФСР са сталіцай у Тыфлісе разам з Грузіяй і Азербайджанам. Пачынаючы з 1936 Арменія з'яўлялася непасрэднай часткай СССР як Армянская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка. 1988 стаў для краіны годам выпрааванняў. У пачатку 1988 застарэлы армяна-азербайджанскі нацыянальны канфлікт, галоўным нервам якога быў Нагорны Карабах — раён кампактнага пражывання армян у азербайджанскай ССР, — выліўся ў гвалтоўныя вулічныя сутыкненні і пагромы. У снежні 1988 адбылося Спітакскае землетрасенне, якое забрала сама меней 25 000 жыццяў і моцна адбілася на эканоміцы краіны.
23 жніўня 1990 года Вярхоўны Савет Армянскай ССР прыняў дэкларацыю аб Незалежнасці Арменіі. У 1993-1994 адбылася Карабахская вайна з Азербайджанам, вынікам якой стала перамога Арменіі — была адстояна фактычная незалежнасць Нагорнага Карабаха. З таго часу адносіны Арменіі з Азербайджанам і саюзнай яму Турцыяй застаюцца варожымі. У красавіку 2018 пры пераходзе Арменіі да парламенцкай рэспублікі адбылася спроба экс-прэзідэнта Сержа Саргсяна працягнуць сваё палітычнае жыццё за дзяржаўным стырном, што выклікала грамадскія пратэсты — Армянскую рэвалюцыю, якая не дазволіла зганьбаваць дэмакратыю.
Дзяржаўны лад і палітыка
У Арменіі дзейнічае Канстытуцыя, якая была прынятая ў 1995 годзе на рэферэндуме. У снежні 2015 у краіне прайшоў другі рэферэндум, у адпаведнасці з рашэннем якога Канстытуцыя была зменена, і ў 2018 краіна перайшла да парламентарнай формы ўладкавання замест ранейшай паўпрэзідэнцкай. Кіраўніком дзяржавы па-ранейшаму з'яўляецца прэзідэнт, які цяпер прызначаецца парламентам на сямігадовы тэрмін і выконвае фактычна прадстаўнічыя функцыі.
Дрэйф экс-прэзідэнта Сержа Саргсяна на пасаду прэм'ер-міністра ў красавіку таго ж года (дзеля чаго ўласна і быў задуманы пераход да парламенцкай рэспублікі) выліўся ў палітычныя пратэсты, у выніку якіх армянскаму грамадству ўдалося адстаяць дэмакратыю. Лідар пратэстоўцаў, дэпутат Нікол Пашынян 8 траўня 2018 стаў прэм’ер-міністрам.
Заканадаўчая ўлада належыць аднапалатнаму парламенту, дэпутаты якога выбіраюцца на пяцігадовы тэрмін. 101 дэпутат парламента выбіраецца на ўсеагульных выбарах па прапарцыйнай сістэме. У экстрэмальных сітуацыях склад парламента можа быць пашыраны да 200 крэслаў. У парламент праходзяць дэпутаты партый, што пераадолелі пяціадсоткавы бар’ер. Галоўныя палітычныя партыі: «Грамадзянская дамова» Нікола Пашыняна і Арарата Мірзаяна, што разам з партыяй «Місія» і незалежнымі прадстаўнікамі грамадскасці фарміруюць урадавы альянс «Мой крок». Апазіцыйныя партыі: «Квітнеючая Арменія» і «Бліскучая Арменія». Рэспубліканская партыя Арменіі — самая ўплывовая партыя постсавецкага часу — на апошніх выбарах (снежань 2018) нават не пераадолела пяціадсоткавага бар'ера.
Выканаўчая ўлада належыць ураду на чале з прэм'ер-міністрам. Прэм’ер-міністр — самая ўплывовая фігура ў палітыцы сучаснай Арменіі — прызначаецца прэзідэнтам ў адпаведнасці з вынікамі парламенцкага галасавання і можа быць зняты ў выпадку атрымання вотуму недаверу з боку парламента. Усіх міністраў прэзідэнт прызначае паводле ўказання прэм'ер-міністра.
Знешняя палітыка
Акрамя ЕАЭС і АДКБ, Арменія ўваходзіць Савет Еўропы, Арганізацыю па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе, Сусветную гандлёвую арганізацыю. Дзякуючы цесным гістарычным сувязям з Францыяй, Арменія стала сябрам Франкафоніі, у 2018 у Ерэване адбыўся саміт гэтай арганізацыі.
Адміністрацыйны падзел
Арменія дзеліцца на 10 марзаў (մարզեր) і адзін асобны горад:
Насельніцтва
Арменія — самая малая па колькасці насельніцтва краіна Закаўказзя і СНД. Ад часу распаду Савецкага Саюза колькасць насельніцтва Арменіі, якая ў 1991 перавышала 3,5 млн чалавек, скарацілася да 2 961 000 чал. (на 01.01.2022 г.) — як за кошт натуральнага, так і міграцыйнага складнікаў. У 2021 г. нараджальнасць не вельмі пераўзыходзіла смяротнасць (12,4 супраць 11,7 на 1000 чалавек), і пры эміграцыі (- 4 200 чал. за 2021 г.) агульная дынаміка застаецца адмоўнай. Сумарны каэфіцыент нараджальнасці складае 1.64. Доля пенсіянераў — 15,77 %, доля працаздольнага насельніцтва — 68,1 %, узровень беспрацоўя — 18,2 %. Чаканая працягласць жыцця — 73.5 гадоў.
У Арменіі высокая шчыльнасць насельніцтва — 99,55 чал/км² (2021 г.). Большая частка насельніцтва сканцэнтравана ў паўночнай частцы краіны, асабліва шчыльна заселеная Арарацкая даліна, у якой знаходзіцца і сталічная агламерацыя. У гарадах жыве 63 % насельніцтва — найбольшы паказчык сярод краін Закаўказзя. У Ерэване і яго спадарожніках пражывае больш як траціна жыхароў краіны. Наступны па памерах горад, Гюмры, у дзевяць разоў меншы за сталіцу. У Ванадзоры — горадзе, што замыкае тройку — жыве 90,5 тыс.чалавек. Ад 40 да 50 тысяч чалавек складае насельніцтва гарадоў Вагаршапат (у 1945–1992 ён насіў назву Эчміядзін), Абавян, Капан, Раздан.
Насельніцтва Арменіі складаецца з армян (98 %), езідаў (1,2 %), рускіх (0,4 %), асірыйцаў, украінцаў, грэкаў, курдаў. Пасля вайны з Азербайджанам за Нагорны Карабах у Арменію прыбыла каля 260 тыс. бежанцаў з Азербайджана пераважна армянскай нацыянальнасці, а ў Азербайджан перасялілася каля 200 тыс. чалавек, у асноўным азербайджанцаў (якія за савецкім часам складалі найбольшую этнічную меншасць), што канчаткова ператварыла Арменію у надзвычайна монанацыянальную краіну.
Эканоміка
З 1994 года, пры падтрымцы МВФ ідзе мадэрнізацыя эканомікі, якая выклікала эканамічны рост. Дзякуючы прыватызацыі сярэдніх і малых прадпрыемстваў краіне ўдалося абмежаваць інфляцыю і стабілізаваць валюту. У 2003 Арменія ўвайшла ў Сусветную Гандлёвую Арганізацыю, стаўшы яе 145 удзельнікам. Органам банкаўскага рэгулявання і банкаўскага нагляду з'яўляецца Цэнтральны банк Рэспублікі Арменія. Значную частку нацыянальнага прыбытку забяспечваюць грашовыя пераводы нацыянальнай дыяспары у Расіі і іншых краінах. У 2010-х хутка развіваецца ІТ-сектар: у 2013 кампанія Intel заявіла аб намеры адкрыць у Ерэване даследчы цэнтр. У 2015 Арменія ўвайшла ў Еўразійскі эканамічны саюз, тым самым замацаваўшы сваю эканамічную арыентацыю на Расію. У 2012 – 2018 ВУП Арменіі вырас на 40,7 %!
Да адмоўных фактараў, што па сёння тармозяць развіццё армянскай эканомікі, адносяцца наступствы землетрасення 1988 і блакада з боку Турцыі і Азербайджана. Эканамічнае супрацоўніцтва ажыццяўляецца толькі праз межы Грузіі і Ірана. Значнай праблемай застаецца беспрацоўе (18,9 % у 2017), яшчэ вышэй ягоны паказчык сярод моладзі.
Развіта здабыўная прамысловасць, у якой у 2017 было створана 3,1 % ВУП (172 млрд драм) : вядзецца здабыча золата, свінцова-цынкавых і медных руд. Разведаны невялікія паклады нафты і прыроднага газу, але іх распрацоўка нават не пачата.
Адсутнасць значных паліўных рэсурсаў вынікла ў неабходнасці будаўніцтва АЭС. Два рэактары магутнасцю 420 МВт кожны былі запушчаны у 1976 і 1980 гадах у Мецаморы. У 1989, пасля землетрасення ў Спітаку, праца АЭС была спынена. Нястача электрычнасці і паліва ў выніку блакады з боку Азербайджана выклікала аднаўленне працы АЭС, што дазволіла краіне забяспечыць патрэбы ў электрычнасці і спыніць жорсткую эканомію, але прывяло да адмоўнай рэакцыі з боку Еўрапейскага Саюза. Станам на 2015 год АЭС давала 40 % ад ўсёй армянскай вытворчасці электраэнергіі. У лютым 2018 было аб'яўлена аб мадэрнізацыі АЭС і павелічэнні яе магутнасці на 10 %. Даследуюцца магчымасці ўсталявання невялікіх рэактараў у іншых раёнах краіны. І ядзернае паліва, і газ дзя ЦЭС, прадпрыемстваў і камунальнай гаспадаркі імпартуюцца з Расіі. І толькі парожыстыя армянскія рэкі не пакідаюць краіну без энергіі айчыннага паходжання. Дзейнічае каскад ГЭС на рацэ Раздан. Да уласна армянскіх энергарэсурсаў адносяцца і хуткі армянскі вецер, і гарачае армянскае сонца, на якія так актыўна намякаюць праціўнікі атамнай энергетыкі з ЕС. У 2017 армянскімі электрастанцыямі было выраблена 7,8 млрд кВт*гадз электраэнергіі, што на 6,1 % больш чым у папярэднім годзе, але па вытворчасці кВт*гадз на душу насельніцтва Арменія саступае большасці краін СНД.
Сярод астатніх галін прамысловасці ў ХХІ стагоддзі важную ролю працягваюць іграць: Адроджаны і нанова створаны некаторыя галіны машынабудавання: прыладабудаванне, вытворчасть дэталяў для аўтамабілебудавання, рухавікоў, прэсавага абсталявання; асвоена апрацоўка каштоўных камянёў і агранка алмазаў.
Сельская гаспадарка, у якой занята 36 % насельніцтва і якая ствараецца 15 % ВУП (2017) ды значная частка экспарту, развітая не дастаткова для самазабяспечання харчаваннем. Да фактараў, што спрыяюць развіццю адносяцца ўрадлівыя вулканічныя глебы, да неспрыяльных — гарыстасць тэрыторыі і дэфіцыт увільгатнення ў летні перыяд. У сельскай гаспадарцы пераважае раслінаводства, нягледзячы на тое, што ворныя землі, сады і вінаграднікі займаюць усяго 16 % тэрыторыі. Асноўным раёнам земляробства з'яўляецца Арарацкая даліна. Вырошчваюцца збожжавыя (пшаніца, ячмень), гародніна, бульба, пладовыя культуры (персікі, грэцкія арэхі, айва, інжыр, гранаты, абрыкосы), вінаград (сталовыя і вінныя гатункі), дыні, кветкі. Больш раннія вясна і лета дазваляюць армянскім аграрыям пастаўляць прадукцыю на рынкі паўночных краін у красавіку-чэрвені. У жывёлагадоўлі пераважае экстэнсіўная авечкагадоўля на засушлівых большай часткай года горных пашах, якія займаюць 56 % тэрыторыі краіны. Севан дае багата рыбы, асабліва знакамітая стронга, якая тут завецца ішханам.
Чвэрць армянскага экспарту (2017) прыходзіцца на турыстычныя паслугі, 12 % — на ІТ паслугі. Яшчэ чвэрць складаюць каляровыя металы — медзь і золата, 10 % — тытунёвыя вырабы і спіртныя напоі. Асноўнымі пакупнікамі з'яўляюцца Расія (24 %), Кітай (13 %), Грузія (12,5 %), Швейцарыя (8 %). Асноўныя артыкулы імпарту — турыстычныя і транспартныя паслугі, паліва, прадукты харчавання. Галоўныя пастаўшчыкі — Расія (29 %), краіны ЕС, Грузія, Іран, ААЭ. Гандлёвы абарот паміж Арменіяй і Беларуссю складае каля 50 млн даляраў. Беларускі ўрад плануе павялічыць экспарт у Арменію трактароў і ліфтоў, пасажырскай тэхнікі, малочнай прадукцыі. Арменія пастаўляе на беларускі рынак кветкі, спіртныя напоі, лекі.
Літаратура
Армянская літаратура — адна з самых старажытных літаратур свету. Зарадзілася ў сярэдзіне V стагоддзя пасля стварэння каля 406 г. армянскага алфавіта. V стагоддзе лічыцца «залатым векам» у гісторыі армянскай літаратуры. X—XIV стагоддзі таксама называюцца перыядам армянскага адраджэння.
Паданні і легенды («Нараджэнне Ваагна», «Гайк і Бел», «Ара Цудоўны і Шамірам», «Тыгран і Аждаан» і інш.) расказваюць пра барацьбу армян за незалежнасць і дзяржаўнасць, адлюстроўваюць зараджэнне этнічнай самасвядомасці, пошукі ў філасофскім асэнсаванні жыцця прыроды і сусвету. Помнікам сусветнай культуры з'яўляецца гераічны эпас IX стагоддзя «Давід Сасунцы».
Людвік Сяніцкі
Людвік Сяніцкі (Сініцкі) герба «Боньча» (2 лютага 1677, Белзскае ваяводства, Холмшчына — студзень 1757, Расены, Жмудзь, ВКЛ) — вялікалітоўскі ваенны дзеяч, рэгіментар Беларускай дывізіі, ссыльны, адзін з першых даследчыкаў Якуціі.
Біяграфія
Сын Паўла Сяніцкага, падстолля бускага і Канстанцыі са Станкараў, якія вызнавалі кальвінізм. Маці была дачкой Пятра Богуша Станкара і яго жонкі Крысціны, дачкі Адама Жалкеўскага (Жулкеўскага) герба «Боньча». Канстанцыя выйшла першым шлюбам за Паўла Сяніцкага і ад яго мела дачку Аляксандру і сыноў: Яна, Веспасіана і Людвіка, а другім шлюбам за Прыстаноўскага, земскага суддзю ў Жмудзі. У Мікалая Сяніцкага (пам. 25 красавіка 1688) ад першага шлюбу з Жалкеўскай, харунжанкі Холмскай, было трое сыноў: Ян, Аляксандр і Павел, з 14 сакавіка 1676 г. падстоллі бускі, з 1674 г. адміністратар Радзівілаўскіх маёнткаў у Біржах у Жмудзі.
У 1700 г. выконваў функцыю камісара ў Трыбунале Скарбавым. У 1703 г. сінод у Жупранах даручыў яму місію вяртання кальвінісцкага храма ў Монкішках каля Кельмаў. У сваіх мемуарах Людвік сцвярджаў, што быў дэпутатам ад Жмудзі на Люблінскім сойме 1703 г., але яго асобы няма ў спісе дэпутатаў, магчыма, ён толькі суправаджаў свайго стрыечнага брата Крыштафа Казіміра Сяніцкага, дзе яго брату кароль даў генеральства артылерыі ВКЛ і Адміністрацыю Магілёўскай эканоміі, а ад Рэчы Паспалітай Быхаўскае графства. Людвік адначасова робіцца яго намеснікам. Пасля сойма Людвік ездзіў у інтарэсах Двара ў характары пасла да цара Пятра I ў Маскву, адтуль калі вярнуўся ў Магілёў і Быхаў, Вішнявецкі прызначыў яго палкоўнікам Беларускай дывізіі.
У лютым 1707 г. Людвік быў абраны ад Аршанскага павета дэпутатам Вялікага Літоўскага Трыбунала, і выехаў у Вільню разам з братам, мечнікам Крыштафам Казімірам, таксама абраным дэпутатам на гэты ж Трыбунал ад Пінскага павета.
Тут далі знаць, што Нестаровіч, харунжы панцырнай харугвы Рыгора Агінскага, старосты Жмудскага вяртаецца з Масквы з царскімі грашыма. Адразу Крыштаф Казімір Сяніцкі даў загад забраць гэтыя грошы.
Людвік разам з братам удзельнічаў у абароне Быхава ў 1707 г. ад расійскіх войск. Пасля капітуляцыі быў вывезены разам з братам у Маскву, затым у Азоў, але з Варонежу ізноў вернуты ў Маскву.
Намаганнямі пасла Рэчы Паспалітай Станіслава Хаментоўскага Людвіку Сяніцкаму ў 1722 г. дазволілі выехаць з Якуцку і ў Маскве, на Какуе, ён прыняў каталіцкую веру.
Пасля вяртання з Сібіры Людвік, з 1727 г. вёў з ранейшымі сувернікамі цяжбу за 8.000 злотых, якія ён быў павінен кальвінісцкім храмам у Біржах і Краснаголішках, якая абцяжарвала яго валоданне Гойжэў у Жмудзі. /Гойжэў набыла ў 1748 г. Зофья, жонка Мікалая Красінскага, старасты Гомельскага і, як евангелістка, урэгулявала абавязацельствы Людвіка./ У 1733 г. Людвік быў електарам Станіслава Ляшчынскага. Таксама валодаў маёнткамі Шаўкоты і Выспы ва Упіцскім павеце. Гэтыя маёнткі, на час выгнання Людвіка, аддадзены былі (21 красавіка 1710 г.) пад курацыю Адаму, старасце Зельборскому, і Паўлу Kасцюшкам, хоць жылі сваякі і сваякі Людвіка, такія як чэснік холмскі Стэфан (пам. 29 мая 1738), а таксама пародненыя з ім, па стрыечнай сястры Tэафіле, Kaрвіцкія. 28 мая 1736 г. Людвік Сяніцкі стаў цівуном Рэтаўскім /літ. Rietavas/ (адрачэнне 14 лістапада 1746 г.). Разам з сястрой свайго брата Крыштофа Казіміра Сяніцкага Зофьяй судзіўся з Янам Ліндорфам, якому Крыштаф Казімір у 1707 г. пакінуў частку рухомасці на суму 83 тыс.
Пасля вяртання з выгнання, ён пабраўся шлюбам з падкамаранкай Віленскай Тэрэзай, дачкой Міхала, лоўчага бускага, і Барбары, народжанай Лапацкай, Камароўскіх. Калі 24 студзеня 1757 г. яго хавалі разам з жонкай у Расенах, піяры паспрабавалі, каб жалобная цырымонія адбывалася найпышней, сабралі на ёй вялікую колькасць шляхты, а таксама духавенства шведскага і ордэнскага з усяго Жмудскага княства. Познюю абедню святадзейнічаў кс. Ян Шэмет, кантар прэлат Жмудскі, пробашч з Шадава, сын жонкі рэтаўскага цівуна ад першага шлюбу, пропаведзь жа прамаўляў кс. Ежы Цяпінскі, асістэнт піяраў Літоўскай правінцыі і ардынатар віленскай кафедры, рэктар піярскага калегіума ў Расенах кс. Крыштаф Лапацінскі. Памёр Людвік бяздзетным, пра што паведаміла ў сваім дадатку варшаўская газета Kurier Polski /Nr. 1. 1757/, якую выдавалі манахі ордэна піяраў, затым езуіты (1729—1760). Заснаваны Сяніцкім калегіум у Расенах дзейнічаў звыш 80 гадоў. У 1832 г. ён падзяліў лёс астатніх піярскіх дамоў, якія былі знішчаны расійскімі ўладамі ў адплату за іх прыхільнае стаўленне да лістападаўскага паўстання 1831 г. Пасля праведзенай касацыі архівы піярскіх дамоў у большасці загінулі, у тым ліку і расенскія.
Найбольш каштоўнай часткай «Дакумента» з’яўляецца "Першы раздзел (С. 1-47), дзе прадстаўлены кароткі нарыс жыцця аўтара з цікавым апісаннем Сібіры, асабліва вераванняў і звычаяў мясцовых народаў. Знаходзіцца тут таксама звесткі аб Японіі (шмат у чым сумбурнае і верагодна ўзятае з рэляцыяў каталіцкіх місіянераў), так як Людвік сустракаўся ў Якуцку з японскімі ахвярамі караблекрушэння, дастаўленымі туды з Камчаткі. У наступных раздзелах чытачам паказана вяртанне ў лона каталіцкай царквы адшчапенскіх рэлігійных рухаў, між іншымі і пратэстанцкіх веравызнанняў, ў яўна пазітыўнай інтэрпрэтацыі.
Куркава
Назву Куркава маюць:
Скрыбаўцы (станцыя)
Скры́баўцы (, Скрибовцы)  — станцыя Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчана ў вёсцы Скрыбаўцы; на лініі Ліда — Масты, паміж прыпыначнымі пунктамі Семашкі і Халечына.
Борхен
Камуна падзяляецца на 5 сельскіх акруг.
Дэсэнска Затока (станцыя метро)
Дэсэнска Затока (Зато́ка Десе́нка) — праектаваная станцыя Кіеўскага метрапалітэна, на Падольска-Вігураўскай лініі.
Аляксандр Аляксандравіч Мароз
Аляксандр Аляксандравіч Мароз (Олександр Олександрович Мороз; нар. 19 лютага 1944) — украінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, інжынер, педагог, палітолаг, у 1991—2012 гадах кіраўнік Сацыялістычнай партыі Украіны (СПУ) і кіраўнік яе фракцыі ў парламенце. Двойчы старшыня Вярхоўнай Рады Украіны (1994—1998, 2006—2007).
Рой Мур
Рой Сцюарт Мур (Roy Stewart Moore; нар. 11 лютага 1947, Гадсдэн, Алабама, ЗША) — амерыканскі палітык і юрыст.
Найбольш вядомы ўсталёўкай у будынку Вярхоўнага Суду Алабамы помніка з Дзесяццю запаведзямі, які важыў амаль 2,5 тоны. Гэта адбылося ў 2001 годзе, калі Рой Мур займаў пасаду галоўнага суддзі Алабамы.
Крышна (рака)
Крышна (на санскрыце азначае «цёмная»), таксама называецца Крышнавені — адна з доўгіх рэк Індыі (даўжыня каля 1300 км). Бярэ пачатак каля горада Махабалесвар у штаце Махараштра, упадае ў Бенгальскі заліў каля вёскі Хамасаладееві у штаце Андхра-Прадэш. Рака таксама працякае праз штат Карнатака. Дэльта ракі - адзін з найбольш урадлівых раёнаў Індыі, тут знаходзіліся рэзідэнцыі старажытных цароў Сатавахана і Ікшваку. На рацэ размешчаны горад Амараваці.
Лукашова (Смаленская вобласць)
Лукашова (Лукашово) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цітоўшчынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Полацкая брацкая школа
Полацкая брацкая школа — праваслаўная навучальная ўстанова Полацка, якая існавала з 1633 да канца 1660-х гадоў.
Гісторыя
Паводле фундаментальнага запісу полацкай Богаяўленскай царквы ад 6 чэрвеня 1633 года і пацвярджальнага прывілея караля Уладзіслава IV ад 12 ліпеня таго ж года пры царкве пачала дзейнічаць брацкая школа. Згаданы каралеўскі прывілей дазваляў «збудованне школы для науки детям христианским».
Школа ўтрымлівалася на сродкі полацкага Богаяўленскага брацтва. У склад брацтва ўваходзілі полацкія купцы, мяшчане, дробныя шляхцічы, прадстаўнікі духавенства і інш.
Вучні знаёміліся з прыродазнаўствам, вучылі філасофію, фізіку. Арыфметыка і геаметрыя выкладаліся разам.
Пры школе існаваў тэатр, якім кіраваў Сімяон Полацкі. Ён пісаў для яго п’есы, ажыццяўляў іх пастаноўкі на сцэне. У Полацку ён напісаў шэраг сваіх твораў, якія пазней былі апублікаваны ў Маскве.
Бад-Вюненберг
Бад-Вюненберг (Bad Wünnenberg) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Падэрборн. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 161,04 км². Афіцыйны код — 05 7 74040.
Горад падзяляецца на 7 гарадскіх раёнаў.
IC 1863
IC 1863 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Мажэшчын (гміна)
Мажэ́шчын (Morzeszczyn) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Тчэўскага павета Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Мажэшчыне. Плошча гміны складае 91,22 км². Станам на 2004 год у гміне Мажэшчын пражывалі 3792 чалавекі, шчыльнасць — 41,6 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 11 салецтваў.
Максімава (Дзямідаўскі раён)
Максімава (Максимово) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цітоўшчынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Амфіцэлія
Амфіцэлія (Amphicoelias ад грэч. amphi — «з двух бакоў» і koilos — «пусты, увагнуты») — род траваедных дыназаўраў з групы заўрапод. Уключае два віды: A. altus і A. fragillimus.
Апісанне
A. fragillimus апісаны па адзіным фрагменце пазванка (які разбурыўся неўзабаве пасля ачысткі і не захаваўся дагэтуль — захаваўся толькі малюнак), таму памеры і нават само існаванне гэтага дыназаўра выклікае сумневы.
Калі амфіцэлія ўсё ж апісана правільна, то яе даўжыня, паводле разлікаў, складала ад 40 да 62 метраў, а маса — да 155 тон. Тады гэта не толькі самы буйны дыназаўр за ўвесь час іх існаванні, але і самае буйная з вядомых жывёл (буйней можа быць толькі сейсмазаўр, аднак яго памеры і маса таксама ўсё яшчэ застаюцца прадметам навуковых спрэчак). Амфіцэлія амаль у два разы даўжэйшая за блакітнага кіта і на 10 метраў даўжэйшая за сейсмазаўра, які стаіць на другім месцы. Аднак высунуты здагадкі пра існаванне больш масіўных дыназаўраў (напрыклад, брухаткаязаўра, які жыў у мелавым перыядзе ).
A. altus дасягаў больш сціплых памераў, каля 25 метраў.
Вострыца дзірваністая
Вострыца дзірваністая (Deschampsia cespitosa) — від шматгадовых травяністых раслін сямейства. Этымалогія: caespitosa — «чубаты».
Назва
Вострыца дзірваністая, мурог, вастрыца.
Апісанне
Расліна мае глыбокія карані да 1 м. Вегетатыўнае размнажэнне ажыццяўляецца падземнымі парасткамі. Сцеблы трывалыя вертыкальныя і гладкія, ад 20 см да 1, 5(2). м. Лісце 10-60 см даўжынёй; шырынёй 2-5 мм. Язычок даўжынёй ад 6 да 8 мм. Суквецце — мяцёлка, 10-50 см даўжынёй; 3-20 см у шырыню. Каласкі даўжынёй 4-6 мм. Плады — зярняўкі, адносна лёгкія і схільныя да ветравога або плавучага распаўсюджвання, даўжынёй каля 2 міліметраў.
Распаўсюджанне
Ва Украіне расце на вільготных лугах, у лясах, на балотах — на Палессі, у лесастэпе і Карпатах, часта; заходзіць у паўночную частку левабярэжнага стэпу.
Ліхтэнау (Вестфалія)
Ліхтэнау (Lichtenau) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Падэрборн. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 192,17 км². Афіцыйны код — 05 7 74 028.
Горад падзяляецца на 15 гарадскіх раёнаў.
Слабада (Воўкавіцкі сельсавет)
Слабада́ (, Слобода) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Воўкавіцкага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Жукнеўскага сельсавета.
Макуніна (Смаленская вобласць)
Макуніна (Макунино) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цітоўшчынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Майкл Коу
Майкл Дуглас Коу (Michael Douglas Coe, ) — амерыканскі археолаг, антраполаг, эпіграфіст, маяніст, заслужаны прафесар Ельскага ўніверсітэта. Вядомы дзякуючы навукова-папулярным работам аб дакалумбавай месаамерыканскай цывілізацыі Мая. Акрамя мая, даследаваў і іншыя культуры Месаамерыкі (у прыватнасці, малавывучаную Традыцыю шахтавых магіл і Традыцыю Тэўчытлан).
Доктарскую ступень Коу атрымаў у Гарвардскім універсітэце. У 1955 годзе ажаніўся з дачкой амерыканскага біёлага Феадосія Дабжанскага. З 1968 па 1994 год Коу быў наглядчыкам антрапалагічнай калекцыі ў музеі натуральнай гісторыі Пібады Ельскага ўніверсітэта.
Палаццуола-суль-Сеніа
Палаццуола-суль-Сеніа (Palazzuolo sul Senio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Фларэнцыя.
Насельніцтва складае 1234 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 11 чал./км². Займае плошчу 109 км². Паштовы індэкс — 50035. Тэлефонны код — 055.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santo Stefano.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Семпаала
Паселішча ўзнікла на мяжы н. э. Найстаражытнейшыя помнікі дэманструюць уплыў альмекаў. У часы татанакаў, якія насялялі горад незадоўга да прыходу іспанцаў, яго насельніцтва складала 25-30 тыс. чалавек.
Якія прыбылі ў гэтыя месцы канкістадоры на чале з Эрнанам Картэсам заключылі саюз з мясцовымі татанакамі супраць ацтэкаў, паміж якімі з пачатку 15 у. вялася працяглая вайна.
У тыя часы Семпаала была квітнеючым горадам. Гэта быў важны рэлігійны і гандлёвы цэнтр ва ўсходняй частцы Мексікі. Іспанцы далі мянушку Семпаалу «Заганны горад» з-за шматлікіх фэстаў і велізарных садоў, наяўных у горадзе, нягледзячы на жыццярадасны характар насельнікаў. Пазней горад таксама звалі «Новая Севілья» па асацыяцыі з іспанскім горадам.
Пасля перамогі Картэса і ўсталявання кантролю над Новай Іспаніяй татанакі падвергліся рэпрэсіям. Іх гвалтоўна высялялі з горада, звярталі ў рабства для працы на цукровых плантацыях, прымусілі прыняць хрысціянства.
У 1575—1577 тут успыхнула эпідэмія воспы, неўзабаве пасля чаго, каля 1600 г., горад быў канчаткова закінуты. Астаткі насельніцтва перасяліліся ў Шалапу, і Семпаала была забыта аж да яе адкрыцця археолагам Франсіска дэль Паса-і-Транкоса. Мясцовасць паступова была заселена новымі жыхарамі.
Пелагея Максімаўна Аўсеенка
Пелагея Максімаўна Аўсеенка (, Казіміраўка, Магілёўскі раён  — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1949). З 1946 года звеннявая льнаводчага звяна калгаса імя Кірава Магілёўскага раёна, з 1956 года даярка, у 1960—1968 гг. — брыгадзір паляводчай брыгады калгаса імя Валадарскага Магілёўскага раёна.
Моранг (гміна)
Мо́ранг (Morąg) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Аструдскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Морангу. Плошча гміны складае 310,55 км². Станам на 2004 год у гміне Моранг пражывалі 24 998 чалавек, шчыльнасць — 80,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 27 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 61 населены пункт.
IC 1864
IC 1864 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Печ.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Альтэнбекен
Альтэнбекен (Altenbeken) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Падэрборн. Насельніцтва — 9269 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 76,22 км². Афіцыйны код — 05 7 74004.
Камуна падзяляецца на 3 сельскія акругі.
Бібліятэка Акадэміі навук Літвы
Размяшчаецца ў Вільнюсе на вуглу вуліц Т. Урублеўскага і Жыгіманту; афіцыйны адрас. Карыстацца маюць права ўсё грамадзяне Літвы і замежных дзяржаў. Штогод абслугоўваецца каля 20000 чытачоў. У 2004 годзе налічвалася 16 477 зарэгістраваных чытачоў, з іх 176 з замежных краін. У 2008 годзе ў бібліятэкі было 8 447 зарэгістраваных чытачоў.
Гісторыя
Заснавана ў 1941 годзе на базе бібліятэк евангеліка-рэфармацкага сінода (заснаванай у 1557 годзе) і Дзяржаўнай публічнай бібліятэкі Яўстахія і Эміліі Урублеўскіх (заснаванай у 1925 годзе адвакатам Тадэвушам Урублеўскім) як Цэнтральная бібліятэка Акадэміі навук Літоўскай ССР. Пасля Другой сусветнай вайны фонды бібліятэкі папоўніліся выданнямі і рукапісамі зачыненых бібліятэк касцёлаў і манастыроў, нацыяналізаваных музеяў, таварыстваў, памесцяў, таксама прыватных бібліятэк Касакоўскіх, Тышкевічаў, Ромераў.
З 2002 года бібліятэка з’яўляецца членам Асацыяцыі навуковых бібліятэк Літвы. Увосень 2009 года Прэзідыум Акадэміі навук Літвы ўхваліў ініцыятыву шматгадовага дырэктара бібліятэкі Юозаса Марцынкявічуса, які неаднаразова прадпрымаў спробы вярнуць бібліятэцы гістарычную назву. Назва замацавана новым палажэннем, зацверджаным Прэзідыумам Акадэміі навук 24 лістапада 2009 года. 31 снежня 2009 года на будынку бібліятэкі была ўсталявана новая шыльда.
Структура
Аддзелы бібліятэкі дзейнічаюць у 9 навуковых інстытутах (Інстытут хіміі, Інстытут тэарэтычнай фізікі і астраноміі, Інстытут фізікі, Інстытут экалогіі, Інстытут культуры, філасофіі і мастацтвы, Інстытут біяхіміі, Інстытут матэматыкі і інфарматыкі, Інстытут батанікі, Інстытут геалогіі і геаграфіі).
У бібліятэцы маюцца аддзелы абслугоўвання фондаў і карыстальнікаў, каталогаў, рукапісаў (усе тры заснаваны ў 1941 годзе), аддзел рэдкіх выданняў (заснаваны ў 1957 годзе), аддзел камплектацыі (заснаваны ў 1960 годзе), а таксама аддзелы інфармацыі (заснаваны ў 1961 годзе), кансервацыі і рэстаўрацыі (заснаваны ў 1976 годзе), старой перыёдыкі (заснаваны ў 1991 годзе), інфармацыйных сістэм (заснаваны ў 2003 годзе) і дзесяць чытальных залаў.
Фонд
Збор складае 3,5 млн адзінак захоўвання, у тым ліку 200 000 рэдкіх выданняў (63 інкунабулы), 12 000 карт і атласаў, 191 000 рукапісаў, звыш 1 400 пергаментаў (1985). На 31 студзеня 2005 года ў бібліятэцы налічвалася 3 772 391 адзінка захоўвання, з іх 261 394 экзэмпляраў рукапісных дакументаў. На 31 снежня 2008 года фонды бібліятэкі склалі 3 797 732 экзэмпляраў, з іх 265 173 адзінак захоўвання рукапісных дакументаў. Штогадовы прырост фондаў каля 70000 экзэмпляраў. Кнігаабмен з 730 бібліятэкамі і навуковымі ўстановамі.
Будынак
Асноўны будынак пабудаваны па праекце архітэктара Кіпрыяна Мацулевіча ў 1885 годзе. Уяўляе сабою двухпавярховы дом з мезанінам з жоўтай цэглы. Галоўны паўночна-усходні фасад выходзіць на скрыжаванне вуліц Жыгіманту і Урублеўске. Вылучаецца порцік галоўнага фасада з адкрытай тэрасай.
Уладальнікам была Клемянціна Тышкевіч, якая арандавала будынак Віленскаму таварыству навукі і мастацтва (заснаванаму ў 1907 годзе) для музея навукі і мастацтва, які размяшчаўся тут у 1907—1914 гадах. Дырэктарам музея быў гісторык, бібліяфіл, грамадскі дзеяч Люцыян Узембла. У 1931—1941 гадах у будынку размяшчалася Дзяржаўная бібліятэка Яўстахія і Эміліі Урублеўскіх, аснову якой склаў кніжны збор адваката Тадэвуша Урублеўскага. У 1944 годзе ў будынку размяшчаўся штаб 3-га Беларускага фронта.
У фае першага паверху каля ўваходу стаіць скульптура «Ядзвіга і Ягайла» польскага скульптара Оскара Томаша Сасноўскага (1810—1888).
У акне вестыбюля ў 1979 годзе ўстаноўлены вітраж з тонкага каляровага шкла, змацаванага палоскамі свінцу, мастака вітражыста Бронюса Бружаса (майстар К. Курляндскас). Кампазіцыя вітража памерам 7 х 3 м сіметрычная. Па восі сіметрыі размешчаны тры вялікіх медальёна складанай формы з фігурнымі кампазіцыямі. З двух бакоў іх апраўляюць 6 медальёнаў меншага памеру з алегарычнымі нацюрмортамі і арнаменты. Тэма фігурных кампазіцый і нацюрмортаў — гісторыя літоўскай навукі: першая літоўская кніга (унізе), Літоўскае навуковае таварыства (у цэнтры) і сучасная навука (уверсе). Вакол медальёнаў размешчаны сентэнцыі на літоўскай і лацінскай мовах.
Двухбаковая тканіна
Двухбаковая тканіна — тканіна, якая характарызуецца адсутнасцю сподняга боку і мае аднолькавы выгляд з кожнага боку, так што яе можна выкарыстоўваць абыякава ў абодвух напрамках.
Тэрмін вызначае тканіны, якія маюць двайную аснову і адзін уток, або два ўтка і адну аснову. У якасці прыкладу можна згадаць дыяспер.
Часам дапускаецца больш шырокае вызначэнне, пашыраць гэты тэрмін на тканіны, бакі якіх могуць адрознівацца з-за кантраснага, змены колеру або. Гэтая тканіна выкарыстоўваецца для вырабу адзення без падшэўкі.
Гісторыя
У 1960-х гадах італьянская мадэльер і дызайнер адзення была запрошана  ў белую залу Палацца Піці ў Фларэнцыі, каб прадставіць сваю калекцыю. Калекцыя атрымала поспех за выкарыстанне тэхнікі двухбаковасці не толькі ў тканінах, але і ў кроі. Пазней Міла Шон стварыла цэлыя калекцыі сукенак, паліто і касцюмаў, аздобленых як унутры, так і звонку адмысловымі англійскімі шыўкамі, каб забяспечыць поўную зваротнасць адзення. заявіла:
Структура
Тэхналогія падыходзіць для стварэння тканіны для гальштукаў з асабліва тонкай шаўковай пражы, задуманай з двума рознымі бакамі, якія можна паварочваць па жаданні, калі змяняецца настрой, а таксама ў залежнасці ад абставін выкарыстання на працягу дня. Двухбаковасць таксама добра спалучаецца з мужчынскімі кашулямі, ствараючы тканіны з двума асновамі, якія маюць «апорны» малюнак з аднаго боку і «аксесуарны» з другога, як дадатак. Апошні з’яўляецца дэталлю на вопратцы, напрыклад, на рукавах або на каўняры. Можна знайсці тканіны з чатырма парадкамі нітак, якія ўтвараюць адну, дзе правы і левы бакі мяняюцца месцамі, у адпаведнасці з аднолькавым дызайнам у чаргаваных і процілеглых колерах. Два пласты трымаюцца разам, цесна звязаныя рознымі тэхнікамі пляцення, у якіх перапляценні могуць быць аднолькавымі або рознымі, сумяшчальнымі адно з адным. Іншы метад, з пяццю або больш радамі нітак, вызначае дзве розныя і цалкам аўтаномныя паверхні, звязаныя паміж сабой пятым агульным элементам, які дзейнічае як звязванне асновы або ўтка, кожная з якіх можа лічыцца правым бокам тканіны.
Помнік каралю Яну III Сабескаму (Гданьск)
Помнік каралю Яну III Сабескаму (Pomnik króla Jana III Sobieskiego) — конная статуя караля Рэчы Паспалітай Яна ІІІ Сабескага, якая сёння знаходзіцца ў гістарычным цэнтры Гданьска.
Першапачаткова пастаўлены ў Львове ў 1898 годзе. У 1950 годзе перададзены ўладамі СССР у Польскую Народную Рэспубліку, у 1965 годзе пастаўлены ў Гданьску.
Гісторыя
Помнік быў прафінансаваны горадам Львовам і адкрыты 20 лістапада 1898 года.
Гэта праца львоўскага скульптара Тадэвуша Баронча, адлітая з бронзы венскай фірмай Артура Крупа. Аснову помніка з шэрага трэмбавельскага (заціноцкага) пясчаніку зрабіла скульптурная майстэрня Юльяна Маркоўскага. Для фігуры караля пазіраваў львоўскі прадпрымальнік Мар’ян Стыпаль. Стыль працы Баронча нагадвае ранейшы помнік Сабескаму ў варшаўскім парку Лазенкі 1787 года, тым больш што ў абодвух выпадках сумневы выклікаюць прапорцыі паміж сілуэтам каня і вершніка.
Помнік быў усталяваны ў Львове на Гетманскіх Валах (сучасны праспект Свабоды) на самым прадстаўнічым пешаходным маршруце Львова. Сёння гэтае месца ў Львове займае помнік Тарасу Шаўчэнку.
Ян Сабескі — гэта адзіны кароль Рэчы Паспалітай, які быў выхадцам з ваколіц Львова (нарадзіўся ў Алеску, часта гасцяваў у Жоўкве, валодаў камяніцай у Львове і часта бываў у гэтым горадзе). На помніку ён прадстаўлены ў нацыянальным адзенні, у жупане і кунтушы, на кані, пераскокваючы праз паваленую гармату, кошык для фашыны і разбіты лафет. Постаць караля была звернута на паўднёвы ўсход, адкуль часцей за ўсё прыходзіла небяспека для Львова.
Калі ў ліпені 1944 года Львоў быў захоплены СССР, быў створаны праект пераўтварэння Сабескага ў Багдана Хмяльніцкага. Але ў 1950 годзе помнік быў перададзены камуністычным уладам Польшчы. 16 гадоў ён стаяў у парку ў Вілянуве ў Варшаве, пасля чаго быў перавезены ў Гданьск. Помнік, прывабны сваёй формай, прагнулі атрымаць таксама Кракаў і Уроцлаў. Але яго размясцілі на адной з галоўных плошчаў Старога горада ў Гданьску — на калішнім Драўняным рынку, на месцы знятага нямецкага помніка, і 26 чэрвеня 1965 года зноў адкрылі.
Помнік быў размешчаны ўжо тварам на захад. Арыгінальная дошка з тэкстам «Каралю Яну III ад горада Львова» была схаваная і вернута толькі пасля 1989 года. Арыгінальныя карычневыя картушы так і не былі вернутыя. Хутчэй за ўсё, іх уклалі ў бетон унутры пастамента помніка. Цяперашнія дошкі былі зроблены з пясчаніку ў 1990-я гады скульптарам Чэславам Гайдай, які раней у 1980-х гадах рэканструяваў іншыя часткі картуша. Важыць помнік больш за 7 тон і мае больш за 8 метраў у вышыню.
Суднабудзіўна (станцыя метро)
Суднабудзіўна (Суднобудівна́) — праектаваная станцыя Кіеўскага метрапалітэна, на Падольска-Вігураўскай лініі.
Крайслер-білдынг
Крайслер-білдынг (Chrysler Building) — небаскроб кампаніі «Chrysler Corporation», пабудаваны ў 1930, адзін з сімвалаў Нью-Ёрка. Будынак вышынёй 319 м (1046 футаў) размешчаны ва ўсходняй частцы Манхэтэна на скрыжаванні 42-й вуліцы і Лексінгтан Авеню. Першапачаткова належыў карпарацыі «Крайслер», у цяперашні час ён знаходзіцца ў сумеснай уласнасці «Abu Dhabi Investment Council» (90 %) і «Tishman Speyer Properties» (10 %).
Куэрнавака
Куэрнавака (Cuernavaca) — горад у Мексіцы. Сталіца штата Марэлас и адміністрацыйны цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта. Колькасць насельніцтва, па дадзеных перапісу 2010 года, склала 338 650 чалавек.
Агульныя звесткі
Назва Cuernavaca паходзіць з мовы наўатль і яе можна перакласці як: на ўскрайку лесу.
Брусы (Барысаўскі раён)
Брусы́ (, Брусы) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Прыгараднага сельсавета.
Ленештат
Ленештат (Lennestadt) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Ольпэ. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 135,06 км². Афіцыйны код — 05 9 66 020.
Горад падзяляецца на 48 гарадскіх раёнаў.
Малое Арэтава
Малое Арэтава (Малое Аретово) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цітоўшчынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
IC 1865
IC 1865 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральна галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Траян Корсак
Траян Корсак (? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Корсакаў ўласнага герба «Корсак».
Падваявода полацкі ў 1755—1773гадах, войт Полацка ў 1749—1755 гадах, сурагатар гродскі полацкі ў 1749—1755 гадах.
Пасол на сойм 1766 года ад Полацкага ваяводства.
Масіна (гміна)
Масі́на (Mosina) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пазнаньскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Масіне. Плошча гміны складае 170,87 км². Станам на 2009 год у гміне Масіна пражывалі 26 650 чалавек, шчыльнасць — 156 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 21 салецтваў.
Юзаф Аляксандр Ябланоўскі
Юзаф Аляксандр Ябланоўскі (, Ціхомель на Валыні —, ) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай, гісторык, бібліёграф, мецэнат мастацтва. Стольнік вялікі літоўскі (1744—1755), ваявода новагародскі (1755—1772), член шматлікіх еўрапейскіх акадэмій і навуковых таварыстваў.
Біяграфія
З магнацкага роду Ябланоўскіх герба «Прус ІІІ», сын Аляксандра Яна і Тэафіліі з Сяняўскіх.
Атрымаў хатнюю адукацыю, падарожнічаў па Францыі, Італіі, Германіі, Галандыі, Англіі. Неаднаразова абіраўся паслом на соймы.
У 1740 ажаніўся з Каралінай Радзівіл, дачкой канцлера вялікага літоўскага Караля Станіслава Радзівіла, што дало яму магчымасць набыць маёнткі і пасады ў Вялікім Княстве Літоўскім.
У часы другога панавання Станіслава Ляшчынскага быў яго прыхільнікам, паслом ад караля польскага і вялікага князя літоўскага да караля французскага Людовіка XV. У 1743 ад імператара Карла VII атрымаў тытул князя.
Падтрымліваў Барскую канфедэрацыю, па паразе якой адмовіўся ад пасады новагародскага ваяводы, каб не ўдзельнічаць у санкцыянаванні першага падзелу Рэчы Паспалітай.
Дзейнасць
Заснаваў у 1774 ва ўніверсітэце ў Лейпцыг Навуковае Таварыства Ябланоўскіх (лац. Societas Jablonoviana), якое існуе і сёння. У XVIII стагоддзі выдаваліся яго працы па гісторыі Польшчы, матэматыцы, эканоміцы.
Напісаў: «Ostafi… tudzież nauka o wierszach i wierszopisach polskich» (1751, вершам), «Museum Polonum» (1752), «L’Empire des Sarmates» (1748) і працы па генеалогіі.
Меў рэзідэнцыі ў Падхорцах каля Стрыя, Ябланове-Літоўскім, Ляхавічах. Аднавіў Наваградскі замак.
Старое Палюдава
Старо́е Палю́дава (, Старое Полюдово) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Воўкавіцкага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Жукнеўскага сельсавета.
Гісторыя
Вядома прынамсі з 1540 года, калі Палюдава (напэўна, доля ў ім), разам з долямі ў Перавалочні, Астрашапках і Башаровым, называецца «прысёлкам» маёнтка Падбярэззе князя Сямёна Ямантавіча.
Мацея Кежман
Мацея Кежман (Матеја Кежман; нар. ) — сербскі футбаліст, нападнік. Згуляў 49 матчаў за зборную Сербіі і Чарнагорыі, забіў у іх 17 галоў.
Кар’ера
У статусе свабоднага агента 31 жніўня 2011 года падпісаў кантракт з беларускім клубам БАТЭ да канца года. У канцы 2011 года сышоў з каманды і неўзабаве завяршыў кар’еру.
Пазванок
Пазванок — складальны элемент (косць) пазваночнага слупа.
Розныя групы пазваночных жывёл маюць розную колькасць пазванкоў у пазваночным слупе. У шэрагу груп — напрыклад, у птушак ці сысуноў — некаторыя пазванкі зліваюцца, ствараючы больш трывалыя ўтварэнні. У чалавека ў норме пазваночны слуп мае 33—34 пазванкі, уключаючы 5 зрослых у так званы крыж; акрамя таго, ад 3 да 5 пазванкоў, зрастаючыся, фарміруюць хвастцовую косць. Свабодныя пазванкі паміж сабой маюць праслойкі храстковай тканкі — так званыя міжпазванковыя дыскі.
Падобныя па будове і функцыях пазванкі фарміруюць розныя аддзелы пазваночнага слупа: шыйны, грудны, паяснічны, крыжавы, хваставы. Адпаведна з назвамі аддзелаў, і самі пазванкі называюцца па назве аддзела (напрыклад: першы грудны пазванок). Выключэнне складаюць першыя два шыйныя пазванкі, якія маюць уласныя назвы: атлант і эпістрафей. Найбольш пастаянны па колькасці пазванкоў шыйны аддзел, які ў большасці груп пазваночных уключае 7 пазванкоў.
Пазванкі бываюць рознай формы; яны могуць мець і дадатковыя адросткі. У рыб, некаторых земнаводных і паўзуноў форма сучляноўных паверхняў пазванкоў дваякаўвагнутая (амфіцэльная). У большасці земнаводных і паўзуноў у сувязі з патрэбнасцю ў рухомасці цела пазванкі становяцца працэльнымі, г.зн. увагнутымі спераду, ззаду выпуклымі, або апістацэльнымі — спераду выпуклымі, ззаду ўвагнутымі; у птушак — гетэрацэльнымі, г.зн. седлападобнымі. У сысуноў паміж пазванкамі размешчаны міжпазванковыя храсткі, у сувязі з чым цела пазванкоў маюць плоска-ўвагнутую форму: плаціцэльныя пазванкі.
Будова
Незалежна ад прыналежнасці да якога-небудзь пэўнага аддзела пазваночнага слупа ўсе пазванкі маюць адзіны агульны план будовы.
У пазванку адрозніваюць цела і дугу. Цела пазванка звернута ўперад і прызначана для апорнай функцыі. Дуга пазванка злучаецца ззаду з целам з дапамогай ножак дуг пазванка. Паміж целам і дугой размяшчаецца пазваночная адтуліна. У сукупнасці ўсе пазваночныя адтуліны ўтвараюць пазваночны канал, дзе знаходзіцца спінны мозг. Ад дугі пазванка адыходзяць адросткі: ззаду ў сагітальнай плоскасці асцюкаваты адростак, направа і налева ад дугі — папярочныя адросткі , уверх і ўніз ад дугі — верхнія і ніжні сустаўныя адросткі. Знізу сустаўныя адросткі абмежаваны верхнімі і ніжнімі пазваночнымі выразкамі, якія пры злучэнні суседніх пазванкоў утвараюць міжпазванковыя адтуліны. Праз гэтыя адтуліны праходзяць крывяносныя сасуды і спіннамазгавыя нервы.
Уладзімір Георгіевіч Казлоў
Уладзімір Георгіевіч Казлоў (1934 — ?) — студэнт Мінскага медыцынскага інстытута, нонканфарміст, палітычны вязень.
Біяграфія
Па гэтай жа справе быў затрыманы яшчэ адзін студэнт медінстытута Даніэль Давыдавіч Марошак. Падчас вобшуку ў студэнта У. Казлова былі знойдзены дзённікі, а таксама напісаны ім, але няскончаны «Манифест русских марксистов-ленинцев». У дзённіках, запісах і лістах сябрам У.Казлоў характаразаваў лад у СССР як «дзяржаўны капіталізм», а Камуністычную партыю ў сваім маніфесце называў «холопско-диктаторской партией России», рэзка адмоўна выказваўся пра Сталіна.
Казлоў і Марошак удзельнічалі ў няўдалай спробе арганізаваць у медыцынскім інстытуце літаратурны гурток, за што былі абвінавачаны ў стварэнні «антысавецкай арганізацыі».
4 студзеня 1955 года У. Казлоў разам з Д. Марошакам былі асуджаныя па артыкулах 72-а і 76 Крымінальнага кодэксу БССР («антысавецкая агітацыя і прапаганда» і «стварэнне контррэвалюцыйнай арганізацыі ці ўдзел у ёй») на 5 гадоў пазбаўлення свабоды з паражэннем у выбарчых правах на 3 гады.
Суд прызнаў студэнтаў вінаватымі ў тым, што «они в разное время, начиная с 1951 года, среди окружающих их лиц проводили антисоветскую агитацию, они возводили клевету на мероприятия Партии и Советского Правительства по колхозному строительству и др.; клеветали на национальную политику в СССР и советскую лействительность, восхваляли порядки в капиталистических странах».
У 1956 годзе прысуд У. Казлову і Д. Марошаку быў апратэставаны. У выніку апратэставання, прысуд паводле артыкула 76 КК БССР быў адменены, а справа за недаказанасцю абвінавачання спыненая. Прысуд па артыкуле 72-а быў зменены, прызначанае пакаранне было зніжана да двух гадоў пазбаўлення свабоды кожнаму, без паражэння ў выбарчых правах. 22 жніўня 1956 года Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР прыняў рашэнне вызваліць У. Казлова і Д. Марошака са зняццем судзімасці. Далейшы лёс У. Казлова невядомы.
19 жніўня 1997 года У. Казлоў і Д. Марошак былі рэабілітаваны Прэзідыумам Вярхоўнага суда Беларусі. Асабовая справа У. Казлова К. № 37027 з фотаздымкам захоўваецца ў Цэнтральным архіве КДБ Беларусі.
Медаль «За перамогу над Японіяй»
Меда́ль «За перамо́гу над Япо́ніяй» заснаваны Указам Прэзідыума ВС СССР ад 30 верасня 1945 года. Аўтар праекта медаля — мастак М. Л. Лукіна.
Палажэнне аб медалю
Асобы, узнагароджаныя медалём «За перамогу над Японіяй», пасля мелі права на ўзнагароджанне юбілейнымі медалямі: Агульная колькасць узнагароджаных медалём «За перамогу над Японіяй» складае каля 1 831 000 чалавек.
Нягледзячы на той факт, што статус медаля прадугледжваў аднаразовае ўручэнне, вядомыя выпадкі паўторнага ўзнагароджання. Так, напрыклад, двух медалёў «За перамогу над Японіяй» ўдастоена Лысенка Таццяна Фёдараўна. Пасведчанні да медаля Г № 116525 і Г. № 116541 выпісаныя, адпаведна, 28 сакавіка 1948 года і 6 ліпеня 1948 года Арджанікідзаўскім райваенкаматам Растоўскай вобласці. Трохразовым кавалерам медаля «За перамогу над Японіяй» стаў старшы сяржант Мішко Міхаіл Арцёмавіч.
Апісанне медаля
Медаль «За перамогу над Японіяй» вырабляецца з латуні і мае форму правільнага круга дыяметрам 32 мм.
На адным боку медаля профільная пагрудная выява Генералісімуса Савецкага Саюза Сталіна І. В., звернутая направа. У верхняй частцы медаля па акружнасці надпіс «ЗА ПОБЕДУ НАД ЯПОНИЕЙ».
Усе надпісы і выявы на медалю выпуклыя.
Медаль пры дапамозе вушка і кальца злучаецца з пяцікутнай калодкай, абцягнутай шаўковай муаравай стужкай шырынёй 24 мм. Пасярэдзіне стужкі шырокая чырвоная палоска, па абодва бакі ад яе: па адной белай палосцы, па адной чырвонай палосцы і па адной вузенькай белай палосцы. Края стужкі абрамлены вузенькімі жоўтымі палоскамі.