cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эканоміка Канады
Канада — развітая краіна, член Вялікай сямёркі і Вялікай двадцаткі, Арганізацыі эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця (АЭСР). Разам з Мексікай і ЗША — сваім галоўным гандлёвым партнёрам — уваходзіць у зону свабоднага гандлю НАФТА. Таксама Канада з'яўляецца актыўным удзельнікам Садружнасці нацый і Франкафоніі. Канада адрозніваецца найвышэйшымі пазіцыямі ў свеце па ІЧР (12 месца), якасці жыцця, грамадзянскіх правах, эканамічнай свабодзе, ўзроўню адукацыі. Нягледзячы на постіндустрыяльны характар эканомікі, гаспадарка Канады мае выразны сыравінны твар і абапіраецца на мінеральныя, гідраэнергетычныя, лясныя, рыбныя і інш. рэсурсы.
Агульныя асаблівасці і паказчыкі
Канада — па праву адной з самых багатых краін свету і адной з самых маштабных эканомік (замыкае першую дзясятку краін па намінальным ВУП) — з'яўляецца членам Арганізацыі эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця (АЭСР) і Вялікай сямёркі. Як і ў іншых развітых краінах, у канадскай эканоміцы пераважае сфера паслуг, дзе занята амаль тры чвэрці эканамічна актыўнага насельніцтва. Нягледзячы на тое, што ў ХХ стагоддзі рост вытворчасці, горназдабыўной прамысловасці і сектара паслуг ператварыў краіну з пераважна сельскагаспадарчай ў прамысловую і гарадскую, сярод іншых развітых краін свету Канада вылучаецца праз важнасць свайго сыравіннага сектара, у якім лесанарыхтоўка і нафтавая прамысловасць з'яўляюцца самымі прыбытковымі галінамі. Многія гарады на поўначы Канады, дзе ўмовы для вядзення сельскай гаспадаркі неспрыяльныя, існуюць дзякуючы найбліжэйшым шахтам або крыніцам драўніны.
Канада мае змяшаную эканоміку; па індэксе Heritage Foundation яна мае меншую ступень эканамічнай свабоды, чым ЗША, але больш высокую, чым большасць заходнееўрапейскіх краін. Фондавая біржа Таронта з 1500 зарэгістраванымі кампаніямі агульнай капіталізацыяй у 2 трлн долараў — сёмая ў свеце. Эканоміка Канады вельмі шчыльна інтэграваная з гаспадаркай ЗША: на паўднёвага суседа прыходзіцца 75 % канадскага экспарту і 58 — імпарту. У 2015-16 гг.. ВУП Канады падрос усяго на 2 %, за 2017 — на 3 %. Па стане на 2017 год агульнанацыянальны ўзровень беспрацоўя ў Канадзе быў 6,3 %. Правінцыйныя долі беспрацоўя вар'іруюцца ад нізкага ўзроўню (5,8 % у 2009) у Манітобы да 17 % у правінцыі Ньюфаўндленд і Лабрадор. Федэральны доўг Канады ацэньваецца ў 1,6 млрд долараў (амерыканскіх). у 2016-17 гадах у параўнанні з $ 463,7 млрд у 2008-09 гадах.
Найноўшая гісторыя эканомікі
Эканамічная інтэграцыя з ЗША значна ўзрасла пасля Другой сусветнай вайны, амерыканскія тавары і галасы амерыканскіх СМІ сталі паўсюднымі. Гэта прыцягнула ўвагу канадскіх нацыяналістаў, якія непакояцца аб культурнай і эканамічнай аўтаноміі ў эпоху глабалізацыі. . Пагадненне аб гандлі прадукцыяй аўтамабільнай прамысловасці ад 1965 года адкрыла межы для гандлю аўтамабілямі і камплектуючымі. У 1970-х занепакоенасць з нагоды энергетычнай самадастатковасці і ўдзелу замежнага капіталу ў апрацоўчых сектарах падштурхнула ліберальны ўрад прэм'ер-міністр П'ера Трудо да прыняцця Нацыянальнай энергетычнай праграмы і стварэння Агенцтва па наглядзе за замежнымі інвестыцыямі. У 1980 годзе прэм'ер-міністр Браян Малруні адмяніў Нацыянальную энергетычную праграму і змяніў назву агенцтва па наглядзе за замежнымі інвестыцыямі на «Інвестмент Канада» з мэтай заахвочвання замежных інвестыцый. Канадска-амерыканскае пагадненне аб свабодным гандлі 1988 года ліквідавала тарыфы паміж дзвюма краінамі, а Паўночнаамерыканскае пагадненне аб свабодным гандлі (НАФТА) ў 1992 годзе распаўсюдзілася і на Мексіку. У сярэдзіне 1990-х гадоў ліберальны ўрад на чале з Жанам Крэцьенам пачаў адкладаць штогадовыя бюджэтныя лішкі і стабільна выплаціў дзяржаўны доўг. Глабальны эканамічны крызіс 2008 года выклікаў эканамічны спад, які можа павысіць ўзровень беспрацоўя ў краіне да 10 %. Чысты знешні доўг Канады вырас з $ 40,6 млрд до $ 193,8 млрд у першым квартале 2010 года Камбінаваны федэральны і правінцыйны дэфіцыт у 2009-10 фінансавым годзе можа дасягнуць $ 100 млрд Дэфіцыт федэральнага бюджэту прагназуецца на ўзроўні C $ 49,2 млрд у 2010-11 гадах
Здабыўная
Канада займае першае месца ў свеце па здабычы калійных солей, цынку і ўрану, а таксама вядучае месца па здабычы такіх металаў як золата, нікель, алюміній і свінец. Радовішчы металаў на Лаўрэнційскім узвышшы распрацоўваюцца ў асноўным адкрытым спосабам. Канада з’яўляецца буйным пастаўшчыком мінеральнай сыравіны ў ЗША і іншыя індустрыяльна развітыя краіны.
Энергетыка
Атлантычнае ўзбярэжжа Канады ўтрымлівае велізарныя марскія радовішчы прыроднага газу, а правінцыя Альберта вядомая буйнымі нафтавымі і газавымі рэсурсамі: велізарныя запасы бітумінозных пяскоў ў раёне Атабаска робяць Канаду трэцяй па велічыні ў свеце краінай па запасах нафты (169 млрд тон у 2016) пасля Венесуэлы і Саудаўскай Аравіі. Здабыча нафты вядзецца збольшага на захадзе Канады. Кампанія Syncrude Canada Ltd. займаецца перапрацоўкай бітумінозных пяскоў у правінцыі Альберта, за кошт якіх канада забяспечвае 14 % сваін нафтавых патрэбаў. Па гадавым аб’ёме здабычы прыроднага газу Канада знаходзіцца на 5-м месцы ў свеце (4,3 % сусветнай здабычы у 2016). Канада займае першае месца ў свеце па вытворчасці ўранавага канцэнтрату. Большая частка электраэнергіі (3/5) выпрацоўваецца на ГЭС, 15 % — на АЭС, па 10 % — на газе і вугалі. У Канадзе працуе самая вялікая дзеючая АЭС у сучасным свеце — Брус. Багатая на гідраэнергію Канада не вельмі зацікаўлена ў развіцці альтэрнатыўнай энергетыкі, таму па долі энергіі, атрыманай на ВЭС (1,8 % у 2013), яна саступае большасці развітых краін свету. Частку нафты, прыроднага газу і электраэнергіі Канада экспартуе ў ЗША, з'яўляючыся адной з нямногіх развітых краін-нета-экспарцёрў энерганосьбітаў.
Апрацоўчая
У Канадзе развіта апрацоўчая прамысловасць, галіны якой сканцэнтраваны на поўдні Антарыа і Квебека. . Аснову апрацоўчай прамысловасці складае машынабудаванне, якое спецыялізуецца на вытворчасці транспартных сродкаў і кантралюецца ў асноўным кампаніямі ЗША. У аўтамабілебудаванні шырокае прадстаўніцтва маюць таксама японскія фірмы. Развіты сельскагаспадарчае і энергетычнае машынабудаванне, вытворчасць абсталявання для горназдабыўной і лясной прамысловасці (Таронта). У Манрэалі (Квебек) базуецца нацыянальная аэракасмічная прамысловасць (кампанія Bombardier Inc., што, дарэчы, акрамя самалётаў выпускае яшчэ цягнікі метро і трамваі). Канада — адзін з вядучых сусветных вытворцаў Hi-Fi і Hi-End кампанентаў, і акустычных сістэм. Металургія працуе на мясцовай сыравіне і прадстаўлена пераважна выплаўкай каляровых металаў (нікелевая, медная і інш.). Чорная металургія — вытворчасць чугуну і сталі — сканцэнтравана ў Прыазер’і (Гамільтан) і на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна. Буйнейшыя нафтаперапрацоўчыя заводы знаходзяцца ў Ванкуверы, Манрэалі, Эдмантане. Канада ўваходзіць у лік буйнейшых экспарцёраў калійных і азотных угнаенняў. Канада — вядучая лесапрамысловая дзяржава свету. Па экспарце піламатэрыялаў і паперы Канада займае 1-е месца ў свеце. Асноўная частка цэлюлозна-папяровай вытворчасці сканцэнтравана паблізу ГЭС на рацэ Святога Лаўрэнція.
Сельская гаспадарка
Канада з'яўляецца адным з найбуйнейшых сусветных пастаўшчыкоў сельскагаспадарчай прадукцыі; канадскія прэрыі выдатна падыходзяць для вырошвання пшаніцы, кукурзы і іншых збожжавых ; прычым экспартная палітыка ў гэтай сферы вызначаецца Канадскай збожжавай камісіяй. Канада ўваходзіць у першую дзясятку краін свету па валавой вытворчасці збожжа. Усё большае распаўсюджанне канолы (канадскага рапсу) выводзіць Канаду ў сусветныя лідары па вытворчасці біяпаліва. Асноўныя вытворцы сельскагаспадарчай прадукцыі — фермерскія гаспадаркі, высокаспецыялізаваныя прадпрыемствы (пераважна збожжавыя і жывёлагадоўчыя з мясной і малочнай спецыялізацыяй). Большая частка апрацоўваемых зямель сканцэнтравана на поўдні, у стэпавай зоне. Тут спецыялізуюцца на збожжавай гаспадарцы, пашавай мясной жывёлагадоўлі і мясашэрснай авечкагадоўлі. У прыазёрных раёнах развіваецца малочная гаспадарка і пладаводства. Вялікае значэнне маюць рэсурсы пушнога звера і прамысловай рыбы (ласось, селядзец, палтус, траска).
Транспарт
У Канадзе развіты ўсе віды транспарту, для яе характэрна значная працягласць транспартных шляхоў. У апошнія дзесяцігоддзі найбольш хуткімі тэмпамі развіваўся аўтамабільны, трубаправодны і авіяцыйны транспарт. Чыгунка дамінуе ва ўнутраных перавозках масавых грузаў. Вялікае значэнне ва ўнутраных грузаперавозках маюць водныя шляхі, перш за ўсё Вялікія азёры і рака Святога Лаўрэнція.
Замежны гандаль
Канада уваходзіць у дзясятку лідараў сусветнага гандлю. У 2015-16 гг.. Канада дэманстравала адмоўнае гандлёвае сальда (30-45 млрд долараў). У параўнанні з $ 46,9 млрд прафіцыту ў 2008 годзе. гэта вельмі кепскія вынікі. Канада з’яўляецца буйным пастаўшчыком сыравіны і харчавання на сусветны рынак. Акрамя металаў, пшаніцы, электраэнергіі, драўніны, Канама экспартуе аўтамабілі і самалёты. Найбуйнейшымі імпарцёрамі канадскай прадукцыі з'яўляюцца Злучаныя Штаты (74,7 %), Кітай (4,3 %), Вялікабрытанія (2,6 %) і Японія (2,2 %). У 2016 годзе Канада імпартавала тавараў на суму больш за $ 429 млрд. Найбуйнейшымі пастаўшчыкамі ў краіну кляновага ліста былі ЗША (58,3 %), Кітай (10,8 %), Японія (2,6 %), Германія (2,5 %). Імпарт вельмі разнастайны, пераважаюць машыны і абсталяванне, прадукцыя хімічнай прамысловасці, спажывецкія тавары шырокага попыту.
Паводле звестак беларускай статыстыкі аб'ём двухбаковага гандлю паміж Беларуссю і Канадай склаў ў 2012 годзе 69,3 млн. даляраў. Агульны беларускі экспарт у Канаду павялічыўся ў параўнанні з 2011 годам на 21,5 млн. долараў. Канада ў 2012 годзе паставіла ў Беларусь тавараў на 35,3 млн. даляраў. Агульны аб'ём беларускага экспарту тавараў ў Канаду за 2017 год склаў 13,3 млн. даляраў ЗША. Гандлёвае сальда было адмоўным і склала 33,8 млн. даляраў. Асноўным артыкулам беларускага экспарту ў 2017 годзе былі азотныя ўгнаенні (42,4 %), мэбля, клееная фанера, вадкасныя помпы, шкловалакно, прылады на вадкіх крышталях, лазеры, прадукты харчавання. Канадскі імпарт у Беларусь па выніках 2017 года склаў 47,1 млн. даляраў ЗША. У нашу краіну пастаўляліся лекавыя сродкі і вакцыны, марожаная рыба, перадаткавыя механізмы машын, абсталявання і транспартных сродкаў, моцныя спіртныя напоі, пілы, дыягнастычныя рэагенты, камп'ютары. Варта зазначыць, што і Беларусь і Канада з'яўляюцца найбуйнейшымі экспарцёрамі калійных солей у свеце. Не могучы паставіць нам калійных соляў, Канада скрыгоча зубамі і раз у некалькі гадоў прывозіць на Мінск-Арэну «Cirque du Soleil». У экспарце паслуг — за кошт транспартных і інфармацыйных — Беларусь мае дадатнае сальда (8,9 млн даляраў у 2017 годзе).
Юліус Маржак
Жыццё і творчасць
Пэўны час Ю. Маржак жыў у Вене, дзе ён вывучаў графічнае мастацтва. У 1860 годзе ён выкладаў у Вене маляванне, а таксама працаваў ілюстратарам у некалькіх мясцовых часопісах. У гэты перыяд у творах мастака выразна бачны ўплыў барбізонскай школы. У 1869 годзе мастак здзейсніў падарожжа па Балканах, з 1872 па 1875 год жыў у Ціролі. У 1882 годзе, нароўні з некаторымі іншымі чэшскімі мастакамі, атрымліваў замовы на маляўнічыя працы ў пражскім Нацыянальным тэатры. З 1887 года Ю. Маржак — прафесар пражскай Акадэміі мастацтваў, кіраўнік класа пейзажнага жывапісу.
Сыраежка шэрая
Сыраежка шэрая (Russula grisea) — шапкавы базідыяльны грыб з роду сямейства.
Расце пераважна ў сухіх хвойных лясах. Шапка дыяметрам 4—11 см, шаравата-аліўкавая або шэрая. Скурка лёгка аддзяляецца ад мякаці. Пласцінкі прырослыя, белавата-жаўтаватыя. Ножка губчатая, падоўжана-маршчыністая. Споры светла-крэмавыя, амаль бясколерныя.
Ядомы грыб.
Dragon 2
Dragon 2 (таксама вядомы як Crew Dragon і Dragon V2) — амерыканскі шматразовы пілатуемы касмічны карабель кампаніі SpaceX, распрацаваны па замове НАСА ў рамках праграмы Commercial Crew Development (CCDev). Прызначаны для дастаўкі экіпажа на Міжнародную касмічную станцыю (МКС) і вяртання іх на Зямлю.
Грузавы варыянт карабля Dragon 2 выкарыстоўваецца для дастаўкі грузаў на МКС, пачынаючы з другой фазы праграмы забеспячэння Commercial Resupply Services, замяніўшы Dragon 1, які выкарыстоўваўся ў першай фазе праграмы. Грузавая і кіраваная версіі Dragon 2 амаль ідэнтычныя, за выключэннем спецыяльных тэхнічных сродкаў, дададзеных у пілатуемы версію: сістэмы аварыйнага выратавання, сістэмы жыццезабеспячэння, інфармацыйных дысплеяў і органаў кіравання, якія дазваляюць пілоту пры неабходнасці перайсці на ручное кіраванне.
Dragon 2 выводзіцца на арбіту ракетай-носьбітам Falcon 9 са стартавага комплексу LC-39A у Касмічным цэнтры Кенэдзі.
У верасні 2021 адбылася пілатуемая касмічная місія Inspiration4, упершыню ў гісторыі касмічных палётаў без прафесійных астранаўтаў у экіпажы.
Андрэй Іванавіч Кім
Андрэй Іванавіч Кім (нар. ) — грамадскі актывіст, лідар маладзёжнага руху, былы палітзняволены. Актывіст беларускай незарэгістраванай маладзёжнай арганізацыі «Ініцыятыва» (2008). Пасля ўдзелу ў акцыі прадпрымальнікаў (10 студзеня 2008), быў 22 красавіка 2008 г. асуджаны на 1,5 гады калоніі.
Партызанская брыгада «Стары»
Партызанская брыгада «Стары» — партызанская брыгада, створаная ў жніўні 1942 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Барысаўскага раёна. У маі 1943 года брыгада (213 партызан) была расфарміравана.
Склад
Брыгада была створана на базе атрадаў «Стары» (пазней «За Радзіму»), А. І. Тамашэвіча (пазней «За Бацькаўшчыну»), «Беларусь», «Бальшавік», у лістападзе 1942 года ўключаны атрад «Смерць фашызму», у красавіку 1943 года створаны атрад імя Варашылава.
Гісторыя
Баявыя аперацыі партызаны праводзілі на камунікацыях Крупкі — Смалявічы, Барысаў — Зембін і іншых. У другой палове 1942 года падарвалі больш за 10 эшалонаў, 13 мастоў, пашкодзілі больш за 13 км тэлефонна-тэлеграфнай лініі, спалілі 4 прадпрыемствы, 4 нямецкія склады. Нападалі на варожыя гарнізоны ў вёсках Неманіца, Зачысце, Барань, Кішчына Слабада, Жыцькава, Кастрыца, Траянаўка Барысаўскага, вёсцы Красналукі (разам з атрадам «Гвардзеец») Халопеніцкага раёнаў. У лютым 1943 года ўдзельнічалі ў баях з карнікамі, выратавалі жыхароў вёскі Баранскія Пруды Барысаўскага раёна ад смяротнай кары.
Андрэй Іванавіч Кім
Біяграфія
Андрэй Кім нарадзіўся 26 лютага 1986 г. у Мінску. Вучыўся ў Мінскай нацыянальнай гімназіі № 4, затым паступіў у Нацыянальны гуманітарны ліцэй імя Якуба Коласа. Быў некаторы час студэнтам на гістарычным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсітэта. У 2015 годзе 28-гадовы Кім ажаніўся з 22-гадовай Надзеяй Рындзевіч. Абодва — евангельскія хрысціяне.
Грамадская дзейнасць
Андрэй Кім тройчы асуджаны паводле Адміністрацыйнага кодэкса.
Першы раз — у час удзелу ў выбарчай кампаніі Аляксандра Казуліна ў 2006 г. (атрымаў 12 сутак арышту).
Другі раз — у 2007 г. пасля святкавання «Хэлаўіну» (7 сутак арышту).
Трэці раз — 21 студзеня 2008 г. пасля мітынгу прадпрымальнікаў (10 сутак арышту і штраф памерам 1 млн 50 тыс. рублёў). Пасля заканчэння тэрміну трэцяга арышту, 31 студзеня 2008 г., замест выхаду на волю, ён быў прызнаны падазраваным ва ўчыненні крымінальнага злачынства і змешчаны ў СІЗА.
22 красавіка 2008 г. суддзя Цэнтральнага райсуда Мінска Алена Ільіна прызнала Андрэя Кіма вінаватым па ч. 1 арт. 342 КК РБ (арганізацыя альбо актыўны ўдзел у групавых дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак) і арт. 364 КК (гвалт альбо пагроза ўчынення гвалту ў адносінах да супрацоўніка праваахоўных органаў) і вынесла прысуд у выглядзе пазбаўлення волі на тэрмін паўтара года з адбыццём пакарання ў калоніі агульнага рэжыму.
Андрэй Кім адзіны, хто быў асуджаны да зняволення ў межах «Працэсу чатырнаццаці». Іншыя падсудныя па «справе чатырнаццаці» за ўдзел у дэманстрацыі атрымалі штрафы і 2 гады абмежавання волі без накіравання ў калоніі адкрытага тыпу. У маі 2008 г. пераведзены ў бабруйскую калонію.
Адзін з арганізатараў і ініцыятараў правядзення у Мінску «Баёў з падушкамі». Гэтыя мерапрыемствы прысвечаны ўгодкам бітвы пад Грунвальдам і бітвы пад Оршай. Першая «бітва» была 15 ліпеня 2009 года і прайшла без дазволу ўладаў, без затрыманняў. 8 верасня адбылася другая «бітва» з санкцыі гарадскіх уладаў.
У снежні 2010 г. Андрэй Кім — удзельнік Плошчы. Таемна пакінуў Беларусь пасля акцыі пратэсту 19 снежня 2010 года, калі ў яго дома і на працы маці пачаліся вобыскі. Хаваўся ў Расіі, Польшчы, Германіі, Літве і Украіне. Адзін з нямногіх, хто вярнуўся.
27 ліпеня 2010 г. Андрэй Кім затрыманы ў Мінску падчас мерапрыемства, прысвечанага 20-годзю прыняцця Дэкларацыі аб незалежнасці Беларусі. Пасля ўскладання кветак да помніка Якубу Коласу, на праспекце Незалежнасці пачаліся затрыманні. Быў асуджаны суддзём Савецкага раёна Аксанай Рэлява да штрафу ў памеры 350 000 руб. па артыкулу 17.1 КаАП — «дробнае хуліганства».
Кім з’яўляецца кіраўніком кампаніі «Кінаконг», якая агучвае вядомыя кінафільмы па-беларуску.
Арганізатар збору грошай і публікацыі ў 2016 годзе на беларускай мове кнігі «Хронікі Нарніі: Пляменнік Чараўніка».
Кемесалган
Кемесалган — сяло ў Кармакшынскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Жасалінскай сельскай акругі. Код КАТА — 434630400.
Ян Свамердам
Ян Свамердам (12 лютага 1637 -17 лютага 1680) — галандскі натураліст.
Скончыў Лейдэнскі ўніверсітэт у 1663. У 1667 абараніў дысертацыю па тэме дыхання жывёл. Асноўныя працы па анатоміі чалавека і жывёл, асабліва насякомых, а таксама малюскаў, земнаводных і інш. Прапанаваў класіфікацыю насякомых (падзяліў іх на 4 групы), заснаваную на асаблівасцях іх метамарфоза. Быў прыхільнікам прэфармацыі. Адпрэчваў магчымасць самаадвольнага зараджэння. Распрацаваў новую методыку прэпаравання, прапанаваў шэраг прэпаравальных інструментаў, упершыню стаў ужываць метад ін’екцыі ў сасуды. Сканструяваў прыборы для рэгістрацыі працы сэрца, дыхальных рухаў, цягліцавых скарачэнняў пры раздражненні нерва і інш.
Паава Нурмі
Паава Ёханес Нурмі (Paavo Johannes Nurmi; 13 чэрвеня 1897, Турку, Вялікае княства Фінляндскае — 2 кастрычніка 1973, Хельсінкі, Фінляндыя) — фінскі бягун на сярэднія і доўгія дыстанцыі, дзевяціразовы алімпійскі чэмпіён, уладальнік найбольшай колькасці алімпійскіх медалёў (12) у гісторыі лёгкай атлетыкі. Спартыўнае мянушка — «Лятучы фін».
Чэмпіён VII Алімпійскіх гульняў (1920, г. Антверпен, Бельгія — у бегу на 10000 м і ў кросе на 8000 м у асабістым і камандным заліку. Чэмпіён VIII Алімпійскіх гульняў (1924, Парыж — у бегу на 1500, 3000 і 5000 м у камандным заліку, у кросе на 10000 м у асабістым і камандным заліку. Чэмпіён IX Алімпійскіх гульняў (1928, Амстэрдам — у бегу на 10000 м). Сярэбраны прызёр (1920, на дыстанцыі 5000 м; 1928, на дыстанцыях 3000 м з перашкодамі і 5000 м). Устанавіў 22 сусветныя рэкорды (1922—31) на розных дыстанцыях.
Дырк Ян дэ Гер
Дырк Ян дэ Гер (Dirk Jan de Geer; 14 снежня 1870, Гронінген, Нідэрланды — 28 лістапада 1960, Суст, Нідэрланды) — нідэрландскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Прэм’ер-міністр Нідэрландаў.
Шчуцін (гміна)
Шчу́цін (Szczucin) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Дамброўскага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Шчуціне. Плошча гміны складае 119,48 км². Станам на 2009 год у гміне Шчуцін пражывалі 13 516 чалавек, шчыльнасць — 112 чал./км².
Алорцы
Алорцы (Suku Alor, Suku Pantar, Aloreezen) — група малых папуаскамоўных народаў, карэнныя жыхары архіпелага Алор у Інданезіі. Агульная колькасць (2020 г.) — каля 200 000 чалавек.
Алорцамі таксама называюць аўстранезійцаў, што на працягу некалькіх стагоддзяў асядалі на паўночным узбярэжжы вострава Алор і размаўляюць на асаблівым алорскім дыялекце малайскай мовы. Іх культура даволі блізкая да культуры папуасамоўных алорцаў.
Паходжанне
Архіпелаг Алор быў населены да пачатку неаліта. Першыя насельнікі займаліся рыбалоўствам, пра што кажуць знаходкі рыбалоўных кручкоў у іх пахаваннях. Радыёвугляродны аналіз знаходкі 2014 г. сведчыць пра тое, што пахаванне адбылося каля 12 тысяч гадоў таму. Сучасныя алорцы могуць быць як прамыми нашчадкамі першабытных рыбаловаў, так і прадстаўнікоў болей позняй міграцыі з Новай Гвінеі.
Алорцаў пачалі вывучаць толькі з канца XIX ст., прычым доўгі час даследаванні тычыліся пераважна іх моў і антрапалогіі. У выніку лінгвісты здолелі вылучыць алор-пантарскую групу моў, блізкую або нават сукупную з трансновагвінейскай галіной папуаскіх моў, а таксама паказаць іх адзінае паходжанне і часткова рэканструяваць старажытную протаалорскую мову. Антрапалагічна алорцы з'яўляюцца мангалоідамі, але маюць ясна адрозныя паўднёва-ціхаакіянскія рысы: адносна кароткае цела, даволі цёмную скуру, шырокія плечы, кудлатыя валасы.
Наяўнасць супольнай для ўсіх алорцаў старажытнай мовы можа сведчыць пра адзіную міграцыю яе носьбітаў, а фізічныя рысы — пра паступовае змешванне мангалоіднага і аўстралоіднага насельніцтва. Гэта падцвярджаюць і генетычныя даследаванні. Так, аўтары даследавання, апублікаванага ў 2012 г. , прыйшлі да высновы, што алорцы займаюць прамежкавае становішча паміж іншымі жыхарамі Паўднёва-Усходняй Азіі і меланезійцамі.
Культура
Галоўным заняткам алорцаў здаўна было падсечнае земляробства. У мінулым яны вырошчвалі проса, клубневыя культуры, садавіну. У нашы дні асноўнай культурай стала кукуруза. Акрамя таго, вырошчваюць рыс, фасолю, для камерцыйных патрэб — гваздзік, каву. У мінулым важную ролю адыгрывала збіральніцтва, якое забяспечвала такімі прадуктамі, як сага, тамарынд, малюскі, яйкі дзікіх птушак і казурак. Праца на палетках і збіральніцтва традыцыйна лічылася справай жанчын і падлеткаў. Жанчыны таксама займаліся некаторымі відамі рамяства — выраб тканіны ікат з раслінных валокнаў, пляценнем кашоў, ганчарствам.
Мужчынскія заняткі мелі, хутчэй, дадатковы характар. Так, жыхары ўзбярэжжа, займаліся рыбалоўствам. Аднак нават у нашы дні са з'яўленнем прамысловых суднаў гэты занятак цалкам забяспечвае толькі невялікую колькасць насельніцтва. З-за адсутнасці буйных наземных жывёл паляванне было болей прэстыжным, чым сапраўды давала здабычу. Болей важнай з'яўлялася жывёлагадоўля — трыманне курэй і свінняў. За свойскую жывёлу адказвалі менавіта мужчыны, паколькі да развіцця грашовых адносін свойская жывёла выступала ў якасці адзінкі абмену паміж сем'ямі і абшчынамі. Мужчыны таксама расчышчалі новыя палеткі, займаліся будаўніцтвам і вырабам зброі.
Традыцыйныя пабудовы каркасныя, ладзяцца з драўніны і бамбука. Дахі крыюць саломай.
Галоўнай сацыяльнай адзінкай з'яўляецца род, які падзяляецца на пашыраныя і нуклеарныя сем'і. Амерыканская антраполаг Кора Дзюбуа, якая вяла даследаванні на Алоры ў 1930-я гг., паведамляла, што шлюбы пераважна заключаюцца паміж закаханымі. Звычайна маладыя паходзяць з розных родаў. Але насуперак забаронам вядомы шлюбы са стрыечнымі братамі і сёстрамі. У часы Дзюбуа пераважала манагамія, хаця палігамія не была забаронена. На чале сям'і заўсёды стаяў мужчына. Жанчыны амаль увесь дзень працавалі на палетках, таму дзяцей даглядалі падлеткі. Адлік сваяцтва вёўся па мужчынскай і жаночай лініям пры выразным першынстве мужчынскай. Сем'і з'яўляліся маёмаснікамі зямельных надзелаў, якія апрацоўвалі.
Родавыя арганізацыі кіраваліся дарослымі мужчынамі. Яны рэгулявалі адносіны паміж чальцамі, выступалі пасрэднікамі ў спрэчках з прадстаўнікамі іншых родаў, арганізоўвалі супольныя піры і рытуалы. Буйныя роды маглі займаць цэлую вёску, але звычайна ў адной вёсцы жылі чальцы 2 розных родаў, паміж якімі падтрымліваўся саюз. Частыя ваенныя дзеянні патрабавалі супольнасці, і роды шукалі саюзнікаў не толькі ў сваёй, а яшчэ і ў суседніх вёсках. Грамадства не мела акрэсленага сацыяльнага падзелу. Усе жанатыя мужчыны сярэдняга ўзросту разглядаліся як роўныя. Тым не меней, стары ўзрост або багацці падвышалі статус і ўплыў абшчынніка. Багацце падлічвалася дзякуючы колькасці свойскай жывёлы і наяўнасці барабанаў мока.
У мінулым кожная вёска ва ўнутраных раёнах была асобнай палітычнай арганізацыяй, кантралявала пэўныя тэрыторыі. На поўначы вострава Алор у сярэднявеччы ўзнікла дзяржаўнае фарміраванне на чале з манархам-султанам. Але ўлада султана абмяжоўвалася некалькімі вёскамі. Іх жыхары ў адрозненні ад астатніх алорцаў размаўлялі на аўстранезійскіх мовах. Да сярэдзіны XIX ст. «султанат» фактычна распаўся на 5 супольнасцей на чале правадыроў-раджаў, якія абвясцілі, што паходзяць з Маджапахіту. Палітычны лад папуасамоўных вёсак да сярэдзіны XIX ст. не вядомы. У 1851 г. Алор быў далучаны да Галандскай Ост-Індыі. Галандскія чыноўнікі правялі рэформу кіравання. Пасля яе ўзніклі пасады вясковых правадыроў кепала і правадыроў саюзных вёсак тумукун. Яны падпарадкоўваліся і выплочвалі падаткі каланіяльнай адміністрацыі. Пасля ўваходжання Алора ў склад Інданезіі адбыўся падзел на акругі на чале чыноўнікаў камат. У вёсках існуе пасада старасты лурах.
Алорцы славіліся як цягавітыя воіны. Ваенныя дзеянні часцяком успыхвалі паміж вёскамі з-за спрэчак паміж іх абшчыннікамі. Арганізоўваліся супольныя рэйды супраць жыхароў суседніх раёнаў. У некаторых выпадках войны прадухіляліся дзякуючы перамовам паміж родамі, калі адзін з бакоў выплочваў кампенсацыю. Але ваенныя дзеянні лічыліся меней затратнымі, затое пачэснымі. Алорцы аддавалі перавагу засадам і імклівым нападам. Галоўную ролю адыгрывалі стральцы з лукаў. Навершы стрэл выраблялі з курыных костак. Яны наносілі ірваныя раны, што доўга не загойваліся. Ахвярамі ваенных дзеянняў былі не толькі мужчыны, але таксама жанчыны і дзеці.
Алорцы маюць багаты вусны фальклор: генеалагічныя паданні, міфы, казкі і легенды. Адметная рыса — перыядычныя родавыя святы, што суправаджаюцца танцамі і пірамі. Распаўсюджаныя музычныя інструменты: гонгі і бронзавыя барабаны мока. Яны з'яўляюцца сімваламі багацця і ўплыву ўладальнікаў.
Мовы
Родныя мовы алорцаў адносяцца да алор-пантарскай групы моў трансновагвінейскай сям'і папуаскіх моў. Лічыцца, што ўсе яны паходзяць ад адзінай мовы-продка. Аднак дзякуючы адноснай ізаляванасці сучасныя алор-пантарскія мовы істотна адрозніваюцца адна ад іншай, так што ўзаемна не зразумелы для іх носьбітаў.
З другой паловы XX ст. сярод астравіцян імкліва пашыраецца інданезійская мова. Яна з'яўляецца афіцыйнай. На ёй адбываецца школьная адукацыя. Інданезійская мова хутка выціскае родныя мовы алорцаў, якім пагражае паступовае знікненне.
Рэлігія
Традыцыйныя рэлігійныя вераванні алорцаў засноўваліся на анімістычных уяўленнях. Алорцы верылі ў існаванне 2 чалавечых душ. Пасля смерці першая душа трапляла ў падземны замагільны свет, другая — на нябёсы. Пахаванне суправаджалася пірамі, падчас якіх трацілася значная частка спадчыны. Лічылася, што парушэнне пахавальных рытуалаў магло прывесці да незадаволенасці і нават помсты з боку духа памерлага. Вылучалі духаў прыроды і духаў-ахоўнікі вёсак і родаў. Ім прыносілі ахвярапрынашэнні, выразалі іх выявы з дрэва. Таксама верылі ў злых духаў мужчынскага і жаночага полу, што авалодвалі чалавекам, спакушалі яго.
Ролю жрацоў у традыцыйных культах выконвалі «валадары вады». Яны арганізоўвалі рытуалы атрымання добрага ўраджаю. У вёсках таксама сустракаліся «празорцы» тыманг, што лекавалі з дапамогай духаў.
З перыяду сярэднявечча на ўзбярэжжы Алора распаўсюджваўся іслам, але ва ўнутраных яго ўплыў быў вельмі слабым. У першай палове XX ст. пачалося распаўсюджванне хрысціянства. У нашы дні большасць вернікаў спавядае пратэстантызм. Захоўваюцца некаторыя анімістычныя культы.
Дымніца Ваяна
Ды́мніца Ваяна, Дымніца Вайяна  (Fumaria vaillantii) — від кветкавых раслін сямейства.
Дзярэўня
Дзярэ́ўня (, Деревня) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Празямлянскага сельсавета.
Дымніца Ваяна
Апісанне
Аднагадовая травяністая расліна 10—30 см вышынёй. Сцеблы ад узыходзячых да прамых, даволі багата разгалінаваныя. Лісце чаргуецца, на хвосціках; ліставыя пласціны звычайна двойчатапёрыстарассечанае, лісточкі вузка лопасцевыя, долі ланцэтныя. Суквецці прыкладна 20-кветкавыя. Чашалісцікаў 2, з нераўнамерна зубчастымі бакамі, хутка ападаюць. Вяночак 4-пялёсткавы, 5—6 мм даўжынёй, пурпурны, знешні пялёстак на верхавіне з выманнем. Тычынак 6 у 2 групах, кожная з 1 цэлай і 2 палавіністымі тычынкамі. Арэшак шарападобны, тупы.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Еўропе, Паўночнай Афрыцы, Заходняй Азіі да Індыі; натуралізаваны ў некаторых іншых мясцінах.
На тэрыторыі Беларусі адзначана ў наваколлі гарадскога пасёлка Рось. Ва Украіне від расце на палях, агародах, уздоўж дарог — на ўсёй тэрыторыі.
IC 2346
IC 2346 — галактыка тыпу *2 (падвойная зорка) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Белазгуарда
Белазгуарда (Bellosguardo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Кампанія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Салерна.
Насельніцтва складае 1009 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 63 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 84020. Тэлефонны код — 0828.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы архангел Міхаіл.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Чарлз Лэм
Чарлз Лэм (Charles Lamb;  — ) — паэт, публіцыст і літаратурны крытык эпохі рамантызму, адзін з найбуйнейшых майстроў жанру эсэ ў гісторыі англійскай літаратуры.
Залюбічы
Гісторыя
Паводле перапісу насельніцтва 1897 года ў Сталовіцкай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, дзейнічала карчма. У 1909 годзе дзейнічала народнае вучылішча.
З 1921 года ў складзе Польшчы, у Сталовіцкай гміне Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.
У 1939 годзе ў складзе БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Гарадзішчанскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 25 снежня 1962 года ў Баранавіцкім раёне.
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі, на франтах вайны загінулі 13 жыхароў.
Інфраструктура
Працуе магазін.
Д-4
Д-4 «Рэвалюцыянер» — савецкая вялікая дызель-электрычная падводная лодка, пабудаваная ў 1927—1930 гадах, чацвёрты карабель тыпу Д.
Гісторыя карабля
Першапачаткова падводная лодка звалася «Рэвалюцыянер», 21 жніўня 1934 была пераназвана ў Д-4, аднак як ва ўжытку так і ў афіцыйных дакументах звалася як «Д-4» так і «Рэвалюцыянер». Лодка была закладзена 14 красавіка 1927 на Заводзе ім. Марці № 198 у Мікалаеўе, завадскі № С-27/192, спушчана на ваду 16 красавіка 1929 і 30 снежня 1930 ўвайшла ў склад Чарнаморскага флота. У 1938—1940 была ў рамонце.
Пітэр Гербрандзі
Пітэр Шурдс Гербрандзі (Pieter Sjoerds Gerbrandy; 13 красавіка 1885, Гюнга, Нідэрланды — 7 верасня 1961, Гаага, Нідэрланды) — нідэрландскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Прэм’ер-міністр Нідэрландаў.
IC 2347
IC 2347 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Inspiration4
SpaceX Inspiration4 — пілатуемая місія касмічнага карабля Crew Dragon.
Кампанія SpaceX запусціла касмічны карабель Dragon на арбіту з мыса Канаверал (штат Фларыда, ЗША) у ноч з 15 на 16 верасня 2021 года. У яго экіпажы ўпершыню ў гісторыі касмічных палётаў не было прафесійнага астранаўта. Усе чатыры чалавекі на борце — касмічныя турысты, якія правялі на арбіце Зямлі тры дні. Палёт завяршыўся прывадненнем капсулы з экіпажам 18 верасня 2021 года ў Атлантычным акіяне.
Богуслаў Дворжак
Богуслаў Дворжак (Bohuslav Dvořák;,  — , Левінске Олешніцы) — чэшскі.
Inspiration4
Ідэя палёту належыць амерыканскаму мільярдэру. Разам з ім на арбіту накіраваліся медсястра з дзіцячага анкалагічнага шпіталя Св. Іуды, пераможца латарэі і выкладчык гарадзкога каледжу. Фармальная мэта палёту — збор ахвяраванняў на карысць дзіцячага шпіталя. Палёт аплаціў Дж. Айзэкман. Па яго просьбе місія праходзіла на незвычайна высокай арбіце за 575 км ад паверхні Зямлі, на 160 км вышэй за арбіту МКС. Нягледзячы на поўную аўтаматызацыю працэсаў кіравання палётам, яго ўдзельнікі прайшлі шасцімесячную падрыхтоўку на выпадак аварыйных сітуацый.
Богуслаў Дворжак
Жыццё і творчасць
Вывучаў жывапіс у класе пейзажу Юліуса Маржака пражскай Акадэміі мастацтваў у перыяд паміж 1889 і 1897 гадамі. З задавальненнем удзельнічаў у плэнерах, выездах на прыроду «на эскізы», якія арганізоўваліся яго настаўнікам. У мастацкім стаўленні найбольш блізка да яго стаялі яго аднакашнікі-студэнты Антанін Славічак і Францішак Каван, з якімі Дворжака звязвалі таксама сяброўскія адносіны.
Найбольш значныя працы Б. Дворжака складаліся ў афармленні будынка пражскага Нацыянальнага музея на мяжы XIX—XX стагоддзяў — замову на яго атрымаў яшчэ Юліус Маржак у 1895 годзе, аднак з прычыны цяжкай хваробы не змог яго самастойна выканаць. Сумесна з дачкой Маржака, Жазэфінай (Пепай) Маржаковай, Б. Дворжак ствараў насценны жывапіс на тэмы з чэшскай гісторыі. Мастак быў адным з выбітных вучняў Ю. Маржака, пісаў у рэалістычным стылі. Вядомы таксама сваімі выявамі раслін і грыбоў.
Вугрападобныя
Вугрападобныя (Anguilliformes) — атрад касцістых рыб.
Апісанне
Даўжыня змеепадобнага цела 15—300 см, маса ад 10 грам да 65 кг. Плаўнікі без калючак. Брушны плаўнік і яго шкілет адсутнічае. Спінны і анальны плаўнікі доўгія, мяккія, ззаду звычайна злучаюцца з хваставым. Луска вельмі дробная або адсутнічае. Шчэлепныя адтуліны звычайна вузкія, шчэлепы падоўжаны і змешчаны назад. Верхнясківічная косць утварае край рота з зубамі. Ёсць плавальны пузыр.
Вугры здольны праходзіць скрозь невялікія адтуліны.
Пашырэнне
Вядомы з верхняга мелу. Пашыраны пераважна ў трапічных водах акіянаў. Многія жывуць на мелкаводдзі, вядуць скрытны прыдонны спосаб жыцця, хаваюцца ў расколінах скал і каралавых рыфаў, зрэдку селяцца калоніямі ў норках, некаторыя закопваюцца ў мяккі субстрат. Асобныя марскія віды жывуць на глыбінях да 4000 м або ў тоўшчы вады (да 500 м). У прэсных водах трапляюцца толькі прадстаўнікі сямейства вугровых, або прэснаводных вугроў, да іх належыць вугор еўрапейскі.
Асаблівасці біялогіі
Пераважна драпежнікі, некаторыя паразітуюць.
Развіццё з метамарфозам. Празрыстая высакацелая лістападобная лічынка (лептацэфал) істотна адрозніваецца ад дарослай асобіны. Назіраецца вялікая марфалагічная разнастайнасць лептацэфалаў.
У многіх вугрападобных у крыві ёсць ядавітыя рэчывы — іхтыятаксіны, якія, трапіўшы ў кроў цеплакроўных жывёл, разбураюць эрытрацыты.
Доўжыца
До́ўжыца (, Должица) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Празямлянскага сельсавета.
Да 16 кастрычніка 1989 года вёска ўваходзіла ў склад Празямлянскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Пачаевіцкага сельсавета.
Арцёмаў
Арцёмаў — прозвішча.
Мінская ЦЭЦ-5
ЦЭЦ-5 — філіял РУП «Мінскэнерга» — прадпрыемства энергетыкі каля гарадскога пасёлка Рудзенск. Забяспечваецца тэхнічнай вадой з вадасховішча Земснарад. Размешчана ў 40 км ад Мінска паблізу пасёлка Рудзенск. З’яўляецца самай маладой электрастанцыяй Беларускай энергасістэмы і першай вялікай цеплавой электрастанцыяй ў СНД. Унікальнасць станцыі заключаецца ў тым, што задумвалася яна як атамная ЦЭЦ. У сувязі з аварыяй на ЧАЭС, 1 ліпеня 1987 года пастановай ЦК КПСС было даручана закансерваваць будаванне станцыі. У 1990-я для мадэрнізацыі энергасістэмы Беларусі было прынята рашэнне перапрафіляваць атамную электрастанцыю ў цеплаэлектрацэнтраль на арганічным паліве.
Антарктычнае цыркумпалярнае цячэнне
Антарктычнае цыркумпалярнае цячэнне (Цячэнне Заходніх вятроў) — паверхневае цячэнне ў Паўднёвым паўшар'і. Напрамак цячэння з захаду на ўсход паміж 40° і 55° паўднёвай шыраты, абкружае зямны шар, перасякаючы Атлантычны, Індыйскі і Ціхі акіяны, у якіх адпаведна адгаліноўваецца халодныя цячэнні Бенгельскае, Заходне-Аўстралійскае і Перуанскае. Працягласць да 30 тысяч км, шырыня каля 1000 км. Утвараецца ў паверхневым слоі пад уздзеяннем пераважных у гэтых шыротах заходніх вятроў. Стрыжань цячэння супадае з паўднёвым палярным фронтам, які аддзяляе адносна цёплыя воды паўднёвай часткі Атлантычнага, Індыйскага і Ціхага акіянаў ад халодных антарктычных вод. Скорасць 0,4-0,9 км/гадз. Тэмпература вады паверхневага слоя 12-15 °C у паўночнай частцы цячэння і 1-2 °C у паўднёвай. Салёнасць адпаведна ад 35 % да 34 %.
Зону цячэння Заходніх Вятроў з-за частых і моцных штормаў называюць «равучымі саракавымі» шыротамі.
Часовы ўрад
Часовы ўрад, або, надзвычайны ці пераходны урад  — надзвычайны ўрадавы орган, створаны для кіравання пад час палітычнага пераходу, як правіла, у новастворанай дзяржаве або пасля распаду краіны. Часовыя ўрады, як правіла, часта ўзнікаюць падчас або пасля грамадзянскіх ці іншых канфліктаў.
Часовыя ўрады захоўваюць уладу да таго часу, пакуль новы ўрад не будзе прызначаны ў выніку звычайнага палітычнага працэсу, якім звычайна з’яўляюцца выбары. Яны могуць удзельнічаць у вызначэнні прававой структуры будуймых рэжымаў, кіруючых прынцыпаў, звязаных з правамі чалавека і палітычнымі свабодамі, удзельнічаць у фарміраванні структуры эканомікі, дзяржаўных інстытутаў і выбудоўваць ўзаемадзеянне з іншымі краінамі. Часовыя ўрады могуць з’яўляцца як у выніку канфліктаў і выконваць вышэйзгаданныя функцыя, так і могуць быць створанымі з мэтай запаўнення вакуму ўлады ў крызісны перыяд. Напрыклад: часовы ўрад можа быць створаны пры вотуме недаверу да дзейнага кіраўніцтва або пасля роспуску кіруючай кааліцыі.
Стварэнне часовых урадаў часта звязана з ажыццяўленнем правасуддзя пераходнага перыяду. Рашэнні, звязаныя з правасуддзем пераходнага перыяду, могуць вызначаць, каму дазволена ўдзельнічаць у часовым урадзе і палітычным жыцці.
Першыя часовыя ўрады былі створаны для падрыхтоўкі да вяртання каралеўскага праўлення ў Англіі 17 стагоддзя. Нерэгулярна скліканыя асамблеі падчас Англійскай рэвалюцыі, такія як Канфедэратыўная Ірландыя (1641-49), апісваліся як «часовыя». Кантынентальны кангрэс, з’езд дэлегатаў з 13 брытанскіх калоній на ўсходнім узбярэжжы Паўночнай Амерыкі, стаў часовым урадам Злучаных Штатаў у 1776 годзе падчас вайны за незалежнасць ЗША. Урад страціў свой часовы статус у 1781 годзе пасля ратыфікацыі Артыкулаў Канфедэрацыі і працягваў існаваць як Кангрэс Канфедэрацыі, пакуль не быў заменены Кангрэсам Злучаных Штатаў у 1789 годзе.
Практыку выкарыстання «часовага ўрада» як часткі фармальнай назвы можна прасачыць да ўрада Талейрана ў Францыі ў 1814 годзе. У 1843 годзе амерыканскія піянеры ў штаце Арэгон, у Ціхаакіянскім паўночна-заходнім рэгіёне Паўночнай Амерыкі, стварылі Часовы ўрад Арэгона, паколькі федэральны ўрад ЗША яшчэ не пашырыў сваю юрысдыкцыю на рэгіён. Шматлікія часовыя ўрады падчас рэвалюцыі 1848 года надалі гэтаму слову сучаснае значэнне: ліберальны ўрад, створаны для падрыхтоўкі да выбараў.
Спіс часовых урадаў
З 1850-х гадоў былі створаны шматлікія часовыя ўрады.
Афрыка
Па стане на 2023 год у Афрыцы толькі Паўднёвы Судан, Лівія, Судан, Буркіна-Фасо і Чад у цяперашні час маюць часовыя ўрады.
Другая сусветная вайна
Часовыя ўрады таксама былі створаны па ўсёй Еўропе, калі акупаваныя краіны былі вызвалены саюзнікамі ад нацысцкай акупацыі.
21 стагоддзе
Па стане на 2021 год Беларусь з’яўляецца адзінай краінай з часовым урадам, створаным апазіцыяй паралельна з урадам Рэспублікі Беларусь.
Спасылкі
<references group="" responsive="1">
Вілем Схермерхорн
Вілем «Вім» Схермерхорн (Willem «Wim» Schermerhorn; 17 снежня 1894, Акерслот, Нідэрланды — 10 сакавіка 1977, Харлем, Нідэрланды) — нідэрландскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Прэм’ер-міністр Нідэрландаў.
Дудзічы (Дзятлаўскі раён)
Ду́дзічы (, Дудичи) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дварэцкага сельсавета. Знаходзіцца за 17 км на паўднёвы усход ад Дзятлава, 158 км ад Гродна, 6 км ад чыгуначнай станцыі Выгада.
Да 1 ліпеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Азяранскага сельсавета, да 28 жніўня 2013 года — у склад Раготнаўскага сельсавета.
Гісторыя
Назва, магчыма, утворана ад прозвішча Дузіч, вытворнага ад дуда або дудар. У сярэдзіне XIX ст. вёска ў складзе маёнткаў Пранкоўшчына і Крамяніцы. Праваслаўны прыход Дварэц. У канцы XIX ст. — вёска Раготненскай воласці Слонімскага павета Гродзенскай губерні. Цяпер у складзе саўгаса «Раготна» (цэнтр у в. Раготна).
Каркыт (станцыя)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва станцыі складала 196 чалавек (104 мужчыны і 92 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у населеным пункце пражывалі 202 чалавекі (104 мужчыны і 98 жанчын).
Шчучын (гміна)
Шчу́чын (Szczuczyn) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Граеўскага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Шчучыне. Плошча гміны складае 115,72 км². Станам на 2004 год у гміне Шчучын пражывалі 6717 чалавек, шчыльнасць — 58 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 29 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 31 населены пункт.
Алег Вітольдавіч Праляскоўскі
Але́г Віто́льдавіч Праляско́ўскі (нар., Загорск (зараз ), РСФСР), беларускі палітычны і дзяржаўны дзеяч, прапагандыст.
Біяграфія
Працаваў загадчыкам аддзела ў Службе бяспекі Прэзідэнта Беларусі, генеральным дырэктарам БелТА, намеснікам кіраўніка Адміністрацыі прэзідэнта (2003—2007), памочнікам прэзідэнта — начальнікам Галоўнага ідэалагічнага ўпраўлення Адміністрацыі прэзідэнта (2007—2008), дырэктарам Інфармацыйна-аналітычнага цэнтра пры Адміністрацыі прэзідэнта (з 2008), міністр інфармацыі (з 2009).
Уваходзіць у кіраўніцтва грамадскага аб’яднання «Белая Русь».
Санкцыі ЕС
У рамках міжнародных санкцыяў супраць ў Беларусі пасля здушэння апазіцыі пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 года Алег Праляскоўскі стаў суб’ектам забароны на паездкі і замарожвання актываў Еўрапейскім Саюзам як частка спіса беларускіх чыноўнікаў, адказных за палітычныя рэпрэсіі, падтасоўку вынікаў галасавання і прапаганду. У сваім рашэнні Еўрапейскі савет назваў Праляскоўскага «адной з асноўных крыніц і галасоў дзяржаўнай прапаганды і ідэалагічнай падтрымкі рэжыму. Яго павысілі да пасады міністра, і з таго часу ён працягваў актыўна прапагандаваць і падтрымліваць дзеянні рэжыму ў адносінах да дэмакратычнай апазіцыі і грамадзянскай супольнасці».
Узнагароды і дасягненні
Прысвоены першы клас служачана дзяржаўнага апарату.
Сям’я
Жанаты. Мае двух дачок.
HEC Paris
Школа бізнесу «HEC Paris» (École des hautes études commerciales de Paris) – еўрапейская бізнес-школа, знаходзячаяся ў Парыжы. HEC была заснавана ў 1881 годзе.
Апісанне
Праграмы HEC маюць міжнародную патройную акрэдытацыю AMBA, EQUIS, і AACSB. Выпускнікамі школы з’яўляюцца многія значныя дзеячы бізнесу і палітыкі, у іх ліку Патрык Джозеф Стыгліц і Франсуа Аланд.
Згодна з рэйтынгам Financial Times ў 2012 школа займала 2е месца ў свеце па праграме Master in Management.
Аляксандр Вучыч
Аляксандр Вучыч (Александар Вучић; нар., Бялград) — сербскі палітык. Прэм’ер-міністр Сербіі (2014—2017). Прэзідэнт Сербіі (з 2017).
Біяграфія
Нарадзіўся 5 га сакавіка 1970 года ў Бялградзе, у сям’і Ангеліны і Анджэлка Вучыч. Скончыў юрыдычны факультэт Бялградскага ўніверсітэта. У 1993 годзе Аляксандр Вучыч уступіў у Сербскую радыкальную партыю. Пасля перамогі радыкалаў на мясцовых выбарах у Земуне 1996 годзе, Аляксандр заняў пост дырэктара спартыўнага бізнес-цэнтра «Пінк».
Жанаты, мае дваіх дзяцей.
Футурыс (бізнес-цэнтр)
«Футурыс» — будуемы бізнес-цэнтр у Мінску, які размешчаны па пр. Незалежнасці недалёка ад станцыі метро «Барысаўскі тракт».
Гісторыя
З 2007 года за шматфункцыянальны комплекс пад назвай «Gold City» адказвала прадпрыемства «Аўтадомсервіс». У тым жа годзе стартавалі падрыхтоўчыя працы да будоўлі, а таксама заключаны кантракт са стратэгічным інвестарам з Вялікабрытаніі. Па першапачатковым праекце, які распрацоўваў архітэктар Віктар Крамарэнка, дах гмаха мусіў быў вянчаць залаты шкляны шар, ад якога адмовіліся праз тэхналагічную складанасць выканання. Праект атрымаў мянушку «Усходніх варотаў Мінска». Будаўніцтва планавалася завяршыць у 2010 годзе.
У красавіку 2009 года арыштаваны дырэктар і намдырэктара фірмы-забудоўшчыка, якім былі інкрымінавана махлярства ў дачыненні да бізнес-партнёра — брытанскага дэвелапера Вінсента Петрыла. Зламыснікі спачатку выцягнулі на «вырашэнне бягучых праблем» з інвестара 70 000 долараў, а потым яшчэ больш за 300 000 долараў «на ўрэгуляванне пытанняў з чыноўнікамі».
У верасні 2010 года Мікалай Ладуцька ўрачыста закладвае памятную капсулу для нашчадкаў у падмурак бізнес-цэнтра, які змяніў назву на «Футурыс». Летам 2012 года будаўніцтва замарожана, на той час былі ўзведзены толькі 9 з 25 паверхаў. Прычынай спынення будаўніцтва сталі рознагалоссі асноўных інвестараў праекта Вінсента Петрыла і Герхарда Амана.
У пачатку 2014 года узвядзеннем бізнес-цэнтра займаецца будаўнічая кампанія «Тапас», пасля чаго даўгабуд імкліва вырас і восенню дасягнуў праектнай вышыні. Новы праект будынка распрацаваны архітэктарам Маргарытай Міклашэвіч з інстытута «Мінскграмадзянпраект». Бізнес-цэнтр планавалася здаць у 2016 годзе.
У хуткім часе працы на аб’екце зноў спыніліся праз праблемы з фінансаваннем. У 2017 годзе адноўлены крэдытная лінія і будаўніцтва «Футурыса», асноўны аб’ём сродкаў будзе вылучаны ў 2018 годзе.
Архітэктура
Шматфункцыянальны комплекс будзе складацца з 26-павярховай вежы бізнес-цэнтра і трохпавярховага будынка-стылабата. У афармленні фасадаў першых 4 паверхаў будуць выкарыстаныя граніт і шкло, вышэй — панарамнае зашкленне, апошнія VIP-паверхі ўпрыгожыць шкло з залатым адлівам. На даху небаскроба, верагодна, будзе размяшчацца верталётная пляцоўка. Будынак будуць абслугоўваць 10 ліфтаў: да 4-га паверха падымаюцца 10 ліфтаў, да 15-га паверха — 9, да 25-га паверха — 7.
Каля гмаха з’явіцца падземны паркінг на 220 машына-месцаў, над якім таксама будзе арганізавана стаянка на 500 аўтамабіляў.
У 3-павярховай часткі адкрыецца гандлёва-забаўляльны цэнтр, рэстаран, трэнажорная зала, салон прыгажосці, SPA-салон, шоу-румы.
Аляксандр Яўгенавіч Гаўрушка
Аляксандр Гаўрушка (нар., , ГДР) — беларускі футбаліст, нападнік.
Клубная
Пачаў кар’еру ў магілёўскім «Дняпро». Стаў асноўным нападнікам каманды, у сезоне 2008 стаў лепшым бамбардзірам каманды і адным з лепшых у чэмпіянаце (14 галоў). Пасля гэтага сезону перайшоў у мінскае «Дынама».
Спачатку трывала гуляў за дынамаўцаў, але потым страціў месца ў аснове і быў аддадзены ў арэнду ў наваполацкі «Нафтан». Пасля сезону 2010 быў выкуплены наваполацкім клубам, і ў сезоне 2011 быў асноўным нападнікам «Нафтана». 19 ліпеня 2012 аформіў дубль у матчы Лігі Еўропы супраць сербскай «Црвены Звезды».
У студзені 2013 перайшоў у «Белшыну». У «Белшыне» звычайна выхадзіў на замену, часам з’яўляўся ў стартавым складзе. У перадапошнім туры 23 лістапада 2013 аформіў хет-трык у браму «Дняпро».
У студзені 2014 вярнуўся ў магілёўскі клуб і замацаваўся на пазіцыі асноўнага нападніка. У снежні 2014 пакінуў «Дняпро».
У лютым 2015 года пасля прагляду стаў іграком «Слуцка». Амаль увесь сезон 2015 быў вымушаны прапусціць з-за траўмы. У студзені 2016 года кантракт са «Слуцкам» па ўзаемнай згодзе быў разарваны.
У лютым 2016 года зноў стаў іграком «Дняпро», якому дапамог вярнуцца ў Вышэйшую лігу. Па заканчэнні сезону 2016 пакінуў каманду. У лютым 2017 года трэніраваўся з магілёўскім «Тарпеда», але пазней далучыўся да «Оршы». Пачынаў сезон 2017 у якасці асноўнага нападніка аршанцаў, але ў ліпені 2017 года стала вядома аб тым, што Гаўрушка пакінуў каманду.
Міжнародная
Гуляў за моладзевую зборную Беларусі.
Луі Бел
Луі Ёзэф Марыя Бел (Louis Joseph Maria Beel; 12 красавіка 1902, Рурмонд, Нідэрланды — 11 лютага 1977, Утрэхт, Нідэрланды) — нідэрландскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Прэм’ер-міністр Нідэрландаў.