cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Віленскі манетны двор
Існаваў з канца XV ст. да 30 снежня 1667 года. Да вытворчасці Віленскага манетнага двара адносяць і сярэбраныя дэнарыі Вітаўта (1392—1430). Пры Аляксандру Ягелончыку выпускаў сярэбраныя манеты наміналам ад дэнара да гроша, пры Жыгімонце Старым — паўгрошы і грошы, пры Жыгімонце Аўгусце быў агульнадзяржаўным манетным дваром Рэчы Паспалітай, вырабляў наміналы ад дэнара да партугала (залатая манета), пры Стэфане Баторыі выпускаў наміналы ад дэнарыя да дуката, пры Жыгімонце Вазе — ад соліда да партугала, пры Уладзіславе IV — партугалы, пры Яне ІІ Казіміры — ад соліда да дуката. Да Люблінскай уніі 1569 года манеты выпускаліся з выявай Пагоні на асобнай стапе. У час праўлення С. Баторыя з уніфікацыяй грашовай вытворчасці Рэчы Паспалітай на манеце адбіваліся гербы Вялікага Княства Літоўскага і Каралеўства Польскага, а пры Яне ІІ Казіміры аднавілі Пагоню. Манеты Віленскага двара вылучаюцца па гербах падскарбіяў вялікіх літоўскіх або па знаках арандатараў двара.
Фелікс Луі Жак Дзюбан
Фелікс Луі Жак Дзюбан (Félix-Louis-Jacques Duban,,  — , ) — французскі малявальшчык-арнаменталіст, акварэліст і архітэктар-рэстаўратар гістарычных будынкаў. Адзін з галоўных стваральнікаў стылю неарэнесанс у французскай архітэктуры XIX стагоддзі.
Біяграфія
Скончыў парыжскую Школу прыгожых мастацтваў. Вучань Франсуа Дэбрэ, які затым ажаніўся з яго сястрой. Лаўрэат Рымскай прэміі 1823 года. У 1828—1830 гадах Ф. Дзюбан працаваў у Італіі, вывучаў руіны старажытных Пампей, затым з’ехаў у Грэцыю.
З 1832 года быў штатным архітэктарам Школы прыгожых мастацтваў у Парыжы (з 1968: École nationale supérieure des Beaux-Arts). Разам з Віёле-ле-Дзюкам Дзюбан удзельнічаў у рэстаўрацыі Каралеўскай капэлы (Сент-Шапель), працаваў над рэстаўрацыяй замкаў у Блуа, Шантыі, Дамп’еры, Фантэнбло. Аднаўляў Галерэю Апалона ў Луўры.
Дзюбан быў Камандорам Ганаровага легіёна (Commandeur de la Legion d’honneur), у 1864—1870 гадах абіраўся муніцыпальным дарадцам 7-й акругі Парыжа (Conseiller municipal 7ème arrondissement), выконваў абавязкі Генеральнага інспектара грамадзянскіх будынкаў. Сярод яго вучняў больш за іншых вядомы Шарль Агюст Кетэль.
Васькова (Рослаўльскі раён)
Васькова (Васьково) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Асцёрскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Васькова абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Рослаўльскага сельскага паселішча.
Павел Брожак
Па́вел Лукаш Бро́жак (Paweł Łukasz Brożek; нар., , Польшча) — польскі футбаліст, нападнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Польшчы (2005—2014).
Клубная кар’ера
Футболам пачаў займацца ў родным горадзе, аднак ужо ў 1998 годзе далучыўся да кракаўскай «Віслы» разам з братам, які таксама з’яўляецца футбалістам. 8 красавіка 2001 года Павел дэбютаваў у складзе кракаўскага клуба ў матчы супраць «Гурніка». 21 красавіка 2001 года ён забіў свой першы гол у Экстраклясе ў браму клуба «Одра». У 2005 годзе стаў іграком асноўнага складу.
У студзені 2011 года Павел зноў разам з братам перайшлі ў турэцкі клуб «Трабзанспор». Са студзеня па пачатак лета 2012 года Павел знаходзіўся ў арэндзе ў шатландскім «Сэлтыку». З 2013 года зноў выступаў за клуб «Вісла», пакінуў яго па заканчэнні сезона 2017/18. У верасні 2018 года, пасля змены трэнера ў кракаўскім клубе, падпісаў з ім новы кантракт да канца сезона 2018/19. Завяршыў кар’еру па заканчэнні сезона 2019/20.
Міжнародная кар’ера
У нацыянальнай зборнай Польшчы Павел дэбютаваў 27 красавіка 2005 года ў матчы супраць зборнай Мексікі і тады ж забіў першы гол.
Дасягненні
«Вісла»:
Канчанскі сельсавет
Канча́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Канчане.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Гарадоцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 22 снежня 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Вайханскага сельсавета.
Шумен
Шу́мен (Шумен), Шумла (Šumla) — эканамічны, транспартны, турыстычны і культурны цэнтр Паўночна-Усходняй Балгарыі, адміністрацыйны цэнтр Шуменскай вобласці і абшчыны Шумен. Знаходзіцца на двух берагах ракі Паройны, у 90 км на захад ад Варны. Насельніцтва горада — 89,7 тыс. жыхароў.
Гісторыя
Разам з Пліскай і Праславам, Шумен быў старабалгарскім умацаваннем з VII—X стагоддзяў, які развіўся ў феадальны горад з замкам і ўнутранай крэпасцю, з вялікай колькасцю цэркваў, майстэрняў (XII—XIV стагоддзя н.э.). Тут быў знойдзены надпіс цара Івана Шышмана (1371—1395 гг.), які сведчыць пра візіт цара ў Шумен.
Упершыню горад згадваецца як Сімеоніс у 1153 годзе арабскім падарожнікам аль-Ідрысі. У XII—XIV павеках Шумен быў значным ваенным, адміністрацыйным і эканамічным цэнтрам, пераўзыходзячы нават старую балгарскую сталіцу Праслаў.
У 1388 годзе горад патрапіў пад турэцкую ўладу. У 1444 годзе Шуменская крэпасць была ўзята і разбурана крыжакамі пад камандаваннем польска-літоўскага караля Уладзіслава ІІІ, але горад працягваў сваё развіццё каля падножжа Шуменскага плато.
Падчас руска-турэцкіх войнаў XVIII-XIX стагоддзяў ён быў пераўтвораны ў добра ўмацаваны ваенны горад з вялікім гарнізонам.
Шумен лічыцца культурнай сталіцай балгарскага нацыянальнага адраджэння ў сярэдзіне XIX стагоддзя. Гэта з'яўляецца звязана з інтэнсіўным эканамічным ростам горада. Падчас турэцкай валадарства Шумен быў буйным гандлёва-рамесным цэнтрам Дунайскага вілаета. Купцы з Шумена мелі свае канторы ў Стамбуле, Бухарэсце, Вене і Лейпцыгу. Горад ператварыўся ў адзін з асноўных цэнтраў апрацоўкі медзі і медных пасудзін, скуры і скураных вырабаў, якія прадаваліся за мяжу.
У сярэдзіне XIX стагоддзя нямецкі маршал Мольтке ўдзельнічаў ва ўмацаванні Шуменскай крэпасці. Паводле яго слоў, яна стала непрыступнай і туркі назвалі яе «Магілай няверных». Пяцідзесяцітысячны гарнізон практычна не прыняў ніякага ўдзелу ў час руска-турэцкай вайне 1877—1878 гадоў. Рускія вызваленчыя войскі ўвайшлі ў Шумен у ліпені 1878 года.
Пасля вызвалення Балгарыі ад Асманскай імперыі горад прыйшоў у заняпад з-за страты значэння на рынку рамеснікаў, перасялення туркаў з Шумена і з'яўлення параўнальна танных і высакаякасных заходніх тавараў.
Пасля прыгнечання венгерскага і польскага вызваленчых паўстанняў правадыры нацыянальна-вызваленчых рухаў эмігравалі ў Асманскую імперыю і знаходзіліся каля года менавіта ў Шумене на чале з кіраўніком венгерскай рэвалюцыі Лаяшам Кошутам. Тут некаторыя польскія арыстакраты прынялі іслам. У Шумен еўрапейская арыстакратыя прыўнесла свае норавы, еўрапейскую моду і культуру.
Упершыню ў Балгарыі тут прагучалі полька і мазурка, а ў сярэдзіне XIX стагоддзя венгерскі эмігрант Міхай Шафран сфарміраваў першы балгарскі сімфанічны аркестр. У яго склад увайшлі першы балгарскі кампазітар і драматург Добры Войнікаў і першы драматург і пісьменнік Васіл Друмеў — будучы мітрапаліт Тырнаўскі, якой пазней скончыў Адэскую семінарыю. У Шумене адбылося і першае драматычнае прадстаўленне; быў заснаваны балгарскі культурны цэнтр, які меў бібліятэку і чытальную залу.
Бягучы стан
Цяпер Шумен — буйны прамысловы цэнтр. Прамысловасць ахоплівае чатыры асноўныя галіны: машынабудаванне, апрацоўку каляровых металаў, хімічную і харчовую прамысловасць.
У горадзе знаходзіцца піваварны завод «Шуменска піва», які належыць карпарацыі Carlsberg Group.
Таксама Шумен — вядомы вінаградарскі цэнтр. Але акрамя вінаграда, тут вырошчваюцца тэхнічныя і збожжавыя культуры, гародніна і садавіна.
Першая Устаўная грамата
Першая Устаўная грамата да народаў Беларусі — юрыдычны і палітычны акт, прыняты Выканаўчым камітэтам Рады Усебеларускага з’езда 21 лютага 1918 года ў Мінску.
Гістарычны кантэкст
Імклівае наступленне нямецкіх войск, якое пачалося 16 лютага 1918 года, прымусіла Аблвыканкамзах і СНК Заходняй вобласці і фронту ў ноч на 19 лютага 1918 года эвакуіравацца з Мінска ў Смаленск. 3 падполля выйшаў Выканаўчы камітэт Рады Усебеларускага з’езда, з турмы вызвалены дзеячы Цэнтральнай беларускай вайсковай рады (ЦБВР). Выканком Рады Усебеларускага з’езда ў сваім загадзе № 1 ад 19 лютага абвясціў, што ён «узяў уладу ў свае рукі», а навядзенне парадку ў Мінску, дзе пачала актыўна дзейнічаць Польская ваенная арганізацыя (ПАВ), усклаў на каменданта горада, аднаго з кіраўнікоў ЦБВР Канстанцін Езавітава.
Змест
21 лютага Выканком Рады Усебеларускага з’езда звярнуўся да народаў Беларусі з Першай Устаўнай граматай, у якой адзначалася: «Радзімая старонка наша апынулася ў новым цяжкім становішчы… Мы стаім перад тым, што край наш можа быць заняты нямецкімі войскамі». Першая Устаўная грамата заклікала беларускі народ здзейсніць сваё права на «поўнае самавызначэнне», а нацыянальныя меншасці — на нацыянальна-персанальную аўтаномію. Спасылаючыся на права народаў на самавызначэнне, аўтары граматы сцвярджалі, што ўлада ў Беларусі павінна фармавацца згодна з воляю народаў, якія насяляюць краіну. Гэты прынцып мусіць ажыццяўляцца шляхам дэмакратычных выбараў ва Усебеларускі Устаноўчы Сойм.
У гэтым дакуменце Выканком абвясціў пра стварэнне ім 20 лютага ўрада — Народнага Cакратарыята Беларусі (старшыня Я. Варонка) — часовага выканаўчага органа народнай улады ў краі, які 21 лютага пачаў выкананне сваіх абавязкаў.
Выканаўчы камітэт Рады I Усебеларускага з’езда абвясціў сябе часовай уладай на Беларусі. У грамаце ўпершыню не згадвалася пра аўтаномію і неабходнасць заставацца ў складзе расійскай федэрацыі. Яе тэкст на беларускай і рускай мовах быў расклеены па ўсім Мінску-Беларускім.
Вынікі
З 21 лютага 1918 года ўлада ў Беларусі апынулася ў руках камандавання нямецкай арміі. 22 лютага яно загадала польскім падраздзяленням пакінуць Мінск, а беларускім — скласці зброю. Каб не ўскладняць дачыненні з Расіяй, немцы не прызналі беларускага ўрада, занялі сядзібу Народнага Сакратарыята, рэквізавалі яго маёмасць, скінулі з будынкаў беларускія нацыянальныя сцягі і забаранілі ўрадоўцам пакідаць горад. Аднак пры канцы лютага дайшло да перамоў паміж Сакратарыятам і нямецкай ваеннай адміністрацыяй, у выніку якіх акупанты прызналі ўрад Варонкі прадстаўніцтвам беларускага насельніцтва. Немцы дазволілі Сакратарыяту весці легальную дзейнасць на тэрыторыі Меншчыны, галоўным чынам у галіне стварэння мясцовай адміністрацыі, школьніцтва і выдавецкай справы. Наступным крокам было абвяшчэнне незалежнасці Беларускай Народнай Рэспублікі 25 сакавіка 1918 года.
Мехаўскі сельсавет
Ме́хаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Езярышчанскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Мехавое.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 39 населеных пунктаў.
Азамкірхэ
Азамкірхэ (Asamkirche; афіцыйна: царква Св. Іаана Непамука) — царква ў Мюнхене, пабудаваная ў 1733—1746 гг. братамі Азам (Космас Даміян Азам і Эгід Квірын Азам). Яна лічыцца адным з самых значных архітэктурных збудаванняў паўднёванямецкага позняга барока. Царква першапачаткова задумвалася як капэла братоў Азам. Пасля таго, як Эгіду Квірыну ўдалося паміж 1729 і 1733 гг. набыць некалькі размешчаных побач з яго жылым домам зямельных участкаў, ён узвёў у 1733 годзе сумесна са сваім братам Космасам Даміянам царкву Святога Іаана Непамуцкага.
Царква будавалася не на заказ, а як прыватная царква ў хвалу Бога і дзеля збаўлення душ архітэктараў. Гэта дазволіла братам будаваць царкву незалежна ад пажаданняў заказчыкаў. Такім чынам Эгід Кверын Азам мог з акна свайго дома бачыць галоўны царкоўны алтар. Хоць царква і была запланавана як прыватная, браты вымушаныя былі адкрываць публічны доступ у яе пасля шматлікіх пратэстаў насельніцтва. Эгід Квірын задумваў царкву як храм пакаяння для моладзі. У ёй знаходзяцца сем спавядальняў з алегарычнымі малюнкамі. Фасад царквы ў стылі барока ўпісаны ў адзіны шэраг з іншымі будынкамі па вуліцы Зендлінгер і толькі злёгку выступае за яго межы. Царква Св. Іагана Непамука збудаваная на зямельным участку памерам 22 на 8 м.
Тэтылья
«Тэтылья» (queixo tetilla — «смочка») — традыцыйны галісійскі паўцвёрды сыр з каровінага малака цёмна-крэмавага колеру з дзірачкамі. Лёгка плавіцца. Сыр тэтылья мае багаты водар і далікатны пікантны і свежы цытрынавы смак з ноткай зялёнай травы; мае мяккую кансістэнцыю і цягучую тэкстуру. Звычайна падаецца ў якасці дэсерту з айвавым мармеладам.
Сыр атрымаў назву ад арыгінальнай конусападобнай формы сырнай галоўкі, які мае вагу ад 0,5 да 1,5 кг, дыяметр і вышыню ад 90 да 150 мм. Для вытворчасці тэтыльі выкарыстоўваецца малако кароў бурай альпійскай, фрызскай і галісійскай парод. Перыяд паспявання сыра — да аднаго месяца. Першапачаткова тэтылью выраблялі на тэрыторыі правінцый Ла-Карунья і Пантэведра, але ў цяперашні час тэтыльяй прызнаюцца ўсе сыры, вырабленыя на тэрыторыі Галісіі па адпаведнай тэхналогіі.
Франц I Стэфан
Франц I Стэфан (François Ier Etienne, Franz I. Stephan; 8 снежня 1708, Нансі — 18 жніўня 1765, Інсбрук) — герцаг Латарынгіі з 27 сакавіка 1729 года (пад імем Францыск III), вялікі герцаг Тасканы з 9 ліпеня 1737 года (пад імем Франчэска II), імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі германскай нацыі з 13 верасня 1745 ода. Заснавальнік Габсбургска-Латарынгскай лініі дынастыі Габсбургаў (валадарылі ў Аўстрыі ў 1745—1918 гадах).
Цётка (значэнні)
Цётка, Цёця:
Каратамар (Акмолінская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 260 чалавек (123 мужчыны і 137 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 177 чалавек (82 мужчыны і 95 жанчын).
Жак Цітс
Жак Цітс (Jacques Tits;  — ) — французскі матэматык бельгійскага паходжання, спецыяліст у галіне алгебры і геаметрыі, лаўрэат найбуйнейшых міжнародных прэмій.
Біяграфія
Жак Цітс нарадзіўся ў 1930 годзе ва Укеле. Вучыўся ў Брусельскім свабодным універсітэце, у 1950 годзе абараніў дысертацыю на тэму «Generalisation des groupes projectifs bases sur la notion de transitivité».
У 1956—1964 гадах Жак Цітс выкладаў у Брусельскім свабодным універсітэце (дзе ў 1962 годзе стаў прафесарам), у 1964—1974 гадах — у Бонскім універсітэце. У 1973 годзе Калеж дэ Франс запрасіў яго ўзначаліць кафедру тэорыі груп. Жак Цітс пагадзіўся і, паколькі па законе ў той час выкладаць тамака маглі толькі грамадзяне Францыі, прыняў у 1974 годзе французскае грамадзянства. З 1974 года ён працаваў у Калеж дэ Франс, пакуль у 2000 годзе не пакінуў пасаду ў сувязі са старэчым узростам.
Памёр 5 снежня 2021 года.
Сава белая
Белая сава́, або палярная сава (Bubo scandiacus ці Nyctea scandiaca) — птушка роду сямейства.
Пашырэнне
Пашырана кругапалярна, хракатэрна для Арктыкі і Субарктыкі: у тундрах Еўразіі, Паўночнай Амерыкі і на астравах Паўночнага Ледавітага акіяна.
Вандроўная птушка. У гнездавы перыяд селіцца ў арктычнай тундры (асабліва на схілах узгоркаў непадалёк ад вадаёмаў, а таксама паблізу ўзбярэжжаў); у Нарвегіі даходзіць да 1500 м над узроўнем мора. Пасля гнездавання адлятае ў стэпы, палі, балоты (з групамі дрэў), рачныя даліны, парослыя кустамі, марскія ўзбярэжжы (асабліва пакрытыя невысокім лесам), населеныя пункты. На тэрыторыі Беларусі вельмі рэдкі залётны ўзімку від.
Асаблівасці біялогіі
Корміцца мышападобнымі грузынамі, птушкамі, зайцамі. Лятае і палюе ўдзень, часта лунае.
Яйкі (4—10, часам 2—15) акруглыя або авальныя, белыя.
Эмпанада
Эмпана́да (empanada — «піражок з начыннем») — страва, папулярная на Пірэнейскім паўвостраве і ў Лацінскай Амерыцы. Па сутнасці, любыя смажаныя піражкі ў іспанамоўных краінах. Звычайна гатуюцца з пшанічнай мукі (хоць, напрыклад, у Венесуэле — з кукурузнай) і абсмажваюцца ў алеі ці тлушчы. Распаўсюджаныя таксама на Філіпінах, у апошнія сто гадоў разам з выхадцамі з Лацінскай Амерыкі шырока прадстаўлены і ў ЗША. Для партугальскай і бразільскай кухні першапачаткова не былі традыцыйнымі, і лічацца стравай, запазычанай з іспанамоўных краін.
Брэсцкі манетны двор
Брэсцкі манетны двор — адзін з цэнтраў манетнай вытворчасці ў Рэчы Паспалітай. Створаны ў Брэсце ў час грашовай рэформы 1659—1666 для выпуску меднага соліда (барацінкі) згодна з пастановай Варшаўскага сейма ад 22 сакавіка 1659. Працаваў з 4 снежня 1665 да 16 снежня 1666 на падставе віленскага пагаднення ад 6 чэрвеня 1665 паміж прадстаўніком земскага скарбу ВКЛ і кіраўніком двара А. М. Бандарэлі. За час працы двор выбіў каля 241 млн медных солідаў на суму 2 674 268 злотых 10 грошаў.
NGC 2854
NGC 2854 (іншыя абазначэнні — UGC 4995, IRAS09206+4925, MCG 8-17-92, ARP 285, ZWG 238.46, KUG 0920+494A, PGC 26631) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Брэсцкі манетны двор
Соліды
На аверсе бюст Яна II Казіміра Вазы, пад якім ініцыялы TLB (арандатара меднага двара). На рэверсе герб ВКЛ — Пагоня, пад ім манаграма І. К. Кіршэнштэйна. Соліды брэсцкага двара падобныя на медныя соліды Віленскага меднага двара. Ёсць меркаванне, што большая частка тыражу мае адметныя рысы: шчыт з вострым вуглом, малая манаграма, палеаграфічныя асаблівасці.
NGC 2854
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дыялектная мова
Дыялектная мова — неўнармаваная, тэрытарыяльна абмежаваная, беспісьмовая форма натуральнай мовы, якая выкарыстоўваецца галоўным чынам у бытавых зносінах пэўных груп людзей.
Дыялектная мова існуе як сістэма мясцовых гаворак, якія паводле агульнасці рыс аб'ядноўваюцца ў больш вялікія адзінствы — дыялекты. Тэрытарыяльныя дыялекты — гістарычная катэгорыя, іх развіццё абумоўлена развіццём грамадства.
Беларуская мова
Сучасная беларуская мова выдзяляе два дыялекты, паўночна-усходні і паўднёва-заходні, з пераходнай групай сярэднебеларускіх гаворак. Дадаткова існуе тэрытарыяльна адасобленая група брэсцка-пінскіх або заходнепалескіх гаворак.
H,s-дыяграма
h,s-дыяграма, i,s-дыяграма, h,s-дыяграма Малье́ – дыяграма цеплафізічных уласцівасцяў вадкасці і газа ў залежнасці ад параметраў стану.
Ужыццё атрымалі дыяграмы ўласцівасцяў вады і вадзяной пары, як найбольш выкарыстальныя ў цеплатэхніцы ў якасці рабочага цела субстанцыі (з прычыны распаўсюджанасці і таннасці).
Большая плошча дыяграмы адведзена пад частку з уласцівасцямі паравой фазы (вадкая фаза ў якасці цепланосьбіта мае абмежанні з прычыны несцісканасці вады).
Гісторыя і развіццё
У 1904 годзе нямецкі фізік Р.Малье (1863-1935) на базе табліц уласцівасцяў вады і вадзяной пары распрацаваў графічную дыяграму ў h-s каардынатах. У 1906 годзе у Берліне выйшла ягоная кніга “Новыя табліцы і дыяграмы для вадзяной пары”.
Па сутнасці, дыяграма – дакладны графічны аналаг цеплафізічных табліц уласцівасцяў вады і вадзяной пары, дадзеныя якіх атрыманыя вопытным шляхам.
На сучасным этапе распаўсюджанне атрымліваюць электронныя версіі дыяграмы, якія больш зручныя ў скарыстанні і маюць меньшую хібнасць.
Структура
Дыяграма змяшчае дадзеныя пра велічынi такіх фізічных параметраў вады і вадзяной пары, як:
Велічыні, якія адносяцца да вадкай фазы абазначаюцца з апострафам; велічыні, якія адносяцца да паравой фазы — з двайным апострафам. Прыклад: s' — удзельная энтрапія вады, s'' — удзельная энтрапія пары.
Гл. таксама
i,d-дыяграма
p,v-дыяграма
T,s-дыяграма
Вядомыя асобы Шклова
Вядомыя ўраджэнцы Шклова:
Літаратурная мова
Літаратурная мова, стандартная мова — форма натуральнай мовы, якой уласцівы вызначальныя рысы наддыялектнасці, поліфункцыянальнасці, нарматыўнай апрацаванасці (арфаэпічнай, арфаграфічнай, лексічнай, граматычнай), наяўнасці пісьмовай (пісьмова-кніжнай) і вуснай (вусна-гутарковай) формаў рэалізацыі, максімальнай стылёвай дыферэнцыянаванасці.
У адрозненне ад дыялектаў, моўныя нормы літаратурнай мовы характарызуюцца большай абавязковасцю і асэнсаванасцю, а таксама кадыфікаванасцю.
Фраўэнкірхэ (Мюнхен)
Фраўэнкірхэ (Frauenkirche), афіцыйная назва Сабор Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Der Dom zu Unserer Lieben Frau) — самы высокі сабор Мюнхена, сімвал горада. Фраўэнкірхэ з'яўляецца кафедральным саборам каталіцкай архідыяцэзіі Мюнхена і Фрайзінга.
Гісторыя
Будаўніцтва сабора ў стылі готыкі пачалося ў 1468 годзе і скончылася ў 1525 годзе.
У саборы могуць змясціцца 20 000 вернікаў, на момант заканчэння будаўніцтва насельніцтва Мюнхена складала ўсяго 13 000 чалавек. Вышыня сабора — 99 метраў. Па рашэнні рэферэндуму, які адбыўся ў 2004 годзе, у Мюнхене часова забаронена будаваць будынкі вышэй Фраўэнкірхэ, гэта значыць вышэй за 100 метраў. Сабор размешчаны непадалёк ад галоўнай плошчы горада - Марыенплац.
NGC 2855
NGC 2855 (іншыя абазначэнні — MCG -2-24-15, UGCA 161, IRAS09190-1141, PGC 26483) — галактыка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Рыа-Тынта
Ры́а-Ты́нта (Río Tinto,, літаральна «чырвоная рака») — рака на паўднёвым захадзе Іспаніі ў аўтаномным рэгіёне Андалусія. Даўжыня ракі — 100 км.
Бярэ пачатак у гарах Сьера-Марэна на поўначы правінцыі Уэльва, затым цячэ на поўдзень і паўднёвы ўсход і зліваецца з ракой Адзель, утвараючы агульны эстуарый Рыа-дэ-Уэльва. Прыкладна з 3000-х гадоў да н.э. у вярхоўях ракі вядзецца здабыча медзі, срэбра, золата і іншых карысных выкапняў. У выніку эрозіі і здабычы карысных выкапняў вада Рыа-Тынта мае вельмі высокую кіслотнасць (PH 2—2,5) і ярка-чырвоны колер вады, выкліканы высокім утрыманнем жалеза і іншых металаў.
Спіральнараснічныя інфузорыі
Спіральнараснічныя інфузорыі (Spirotrichea), або рознараснічныя інфузорыі (Heterotrichea) — клас (падклас) інфузорый.
Апісанне
Даўжыня да 3 мм. Цела ўкрыта шчыльнай пелікулай з густымі раснічкамі (органы перамяшчэння), некаторыя маюць ракавіну. Каляротавыя раснічкі (2—4 рады) злітыя паміж сабой (т.зв. мембранелы), якія спіральна закручаны па гадзіннікавай стрэлцы (адсюль назва), даўжэйшыя за астатнія (адсюль другая назва). Кормяцца дробнымі арганічнымі рэшткамі, бактэрыямі, водарасцямі, прасцейшымі. Самі служаць кормам для іншых беспазваночных, малявак рыб.
Пашырэнне
Адрозніваюцца 3 атрады, каля 2 тыс. відаў. Пашыраны ў прэсных вадаёмах. Жывуць свабодна або прымацаваныя да субстрату. На Беларусі найбольш трапляюцца, , , ,.
Значэнне
Удзельнічаюць у біялагічным ачышчэнні вады. Ёсць паразіты, узбуджальнікі хвароб жывёл і чалавека.
Зыгмунт Глогер
Зыгмунт Глогер (Zygmunt Gloger;, в. , , Аўгустоўская губерня, Расійская імперыя (цяпер Высокамазавецкі павет, Падляскае ваяводства, Польшча) — , г. , Царства Польскае Расійская імперыя) — польскі археолаг, этнограф, гісторык, фалькларыст.
Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду герба. Ураджэнец Падляшша. У 1867 годзе скончыў. У наступным годзе паступіў на гісторыка-археалагічнае аддзяленне Ягелонскага ўніверсітэта. На яго далейшую навуковую кар’еру ў этнаграфіі вялікі ўплыў аказалі сустрэчы з прафесарам і
Скончыў Кракаўскі ўніверсітэт у 1870 годзе. 3 1870 у маёнтку пад Тыкоцінам. Зрабіў шмат фальклорна-этнаграфічных і краязнаўчых экспедыцый па Польшчы, Беларусі, Літве.
Беспарадкі ў Косаве (2008)
Беспарадкі ў Косаве ў 2008 годзе — масавыя беспарадкі, якія рушылі за абвяшчэннем незалежнасці Рэспублікі Косава 17 лютага 2008 года. Хваляванні ініцыявалі косаўскія сербы, што выступалі супраць аддзялення ад Сербіі. Апазіцыйныя сілы спрабавалі захапіць важныя аб’екты інфраструктуры і памежныя заставы. Беспарадкі закранулі ў асноўным Паўночнае Косава, дзе пераважалі сербы.
Зыгмунт Глогер
Біяграфія
Сабраў у Яжэве багатую бібліятэку, вялікую музейную калекцыю археалагічных, этнаграфічных, археаграфічных, нумізматычных і сфрагістычных матэрыялаў. Тут захоўваліся беларускія матэрыялы са збораў М. Федароўскага, А. Кіркора, К. Тышкевіча і Я. Тышкевіча, А. Ельскага і інш. У яго «Старапольскай энцыклапедыі» (т. 1— 4, 1900—0З, 5-е выд. 1985) каля 1000 ілюстрацый, шматлікія беларускія матэрыялы па гісторыі, геаграфіі, драўлянай і мураванай архітэктуры, кнігадрукаванні, матэрыяльнай і духоўнай культуры беларусаў, якія Зыгмунт Глогер збіраў і даследаваў усё жыццё.
Пахаваны на могілках Старыя Павонзкі ў Варшаве.
Беспарадкі ў Косаве (2008)
Напружанасць на поўначы ўзмацнілася, калі 14 сакавіка сербы захапілі будынак суда ААН у Мітравіцы, пасля чаго ў сітуацыю ўмяшаліся сілы НАТА.
Зыгмунт Глогер
Навуковая дзейнасць
Першыя этнаграфічныя працы пачаў у 1867 годзе. Пазней ажыццявіў шматлікія паездкі з мэтай правядзення этнаграфічных і археалагічных даследаванняў па землях Польшчы, Беларусі і Літвы.
Арганізатар і першы старшыня ў Варшаве.
Беспарадкі ў Косаве (2008)
Перадгісторыя
Доўгатэрміновая напружанасць паміж албанскім і сербскім насельніцтвам Косава паўплывалі на падзел правінцыі па нацыянальнай прыкмеце ў выніку міжэтнічнага гвалту, кульмінацыяй якога стала Косаўская вайна 1998—1999 гадоў у межах больш шырокіх рэгіянальных Югаслаўскіх войнаў. Баявыя дзеянні скончыліся ваенным умяшаннем НАТА. Замежныя інтэрвенты прымусілі ўлады Югаславіі (у 2006-м яна канчаткова распалася на Сербію і Чарнагорыю) вывесці свае войскі з рэгіёна. Край стаў кіравацца пад міжнародным пратэктаратам. Мясцовыя албанцы змаглі дамагчыся магчымасці стварэння ўласнай дзяржавы на гэтай тэрыторыі, што ішло ў разрэз з інтарэсамі сербаў, якія не хацелі аддзялення. Абвяшчэнне незалежнасці Косава адбылося 17 лютага 2008 года.
Байкот урада Косава
У адказ на абвяшчэнне незалежнасці Косава, мясцовыя сербы, якія выступалі супраць суверэнітэту рэгіёна, з мэтай барацьбы з косаўскім сепаратызмам і абаронай сербскай абшчыны, стварылі Асамблею косаўскіх сербаў. Сербская Праваслаўная Царква ў Косаве заявіла, што не будзе ўступаць у нейкія кантакты з урадам РК і любой дзяржавай, якая прызнае яе незалежнасць.
Зыгмунт Глогер
Навуковая дзейнасць
У археалагічных даследаваннях вучонага цікавілі праблемы каменнага веку. Між іншым раскопваў курганы каля Ваўкавыска, удзельнічаў з М. Федароўскім у археалагічных і этнаграфічных экспедыцыях.
Арганізаваў навуковыя публікацыі папулярных кніг.
Беспарадкі ў Косаве (2008)
Байкот урада Косава
Пазней прадстаўнік Белграда паведаміў, што Сербія мае намер стварыць «асаблівыя паліцэйскія атрады» ў Косаве, з мэтай утрымаць суверэнітэт над вобласцю. Пасля гэтага ў Паўночным Косаве частка супрацоўнікаў сіл бяспекі спыніла падпарадкоўвацца ўраду ў Прышціне, выконваючы ўказанні толькі сербскага ўладаў.
Зыгмунт Глогер
Навуковая дзейнасць
Член гістарычнай, археалагічнай і антрапалагічнай камісіі пры Кракаўскай акадэміі ведаў. Як член Гістарычнай камісіі польскай, удзельнічаў у падрыхтоўцы многіх энцыклапедый. Сабраныя за доўгія гады калекцыю, бібліятэку і архіў завяшчаў і  этнаграфічным музеях, Таварыствам краязнаўства і бібліятэцы ў Варшаве.
Беспарадкі ў Косаве (2008)
Байкот урада Косава
Неўзабаве ў краі больш за 200 супрацоўнікаў паліцыі звольніліся з праваахоўных органаў, адмовіўшыся падпарадковацца ўраду ў Прышціне.
Зыгмунт Глогер
Выбраныя працы
З. Глогер — аўтар каля 800 навуковых прац і артыкулаў.
Беспарадкі ў Косаве (2008)
Байкот урада Косава
3 сакавіка байкоты, звальненні і забастоўкі пачаліся ў асяроддзі работнікаў чагунак Косава.
Зыгмунт Глогер
Выбраныя працы
Яго галоўная праца «Geografia historyczna ziem dawnej Polski» («Гістарычная геаграфія зямель старажытнай Польшчы», 1900, змешчаны матэрыялы пра ВКЛ, Беларусь) ініцыявала шырокія даследаванні ў галіне спецыяльных гістарычных дысцыплін.
Шматлікія працы Глогера не адрозніваюцца адзінствам поглядаў і паслядоўнасцю. З іх найбольш важныя:
Беспарадкі ў Косаве (2008)
Супрацьстаянне ў Мітравіцы
14 сакавіка, пасля правядзення шэрагу мітынгаў, сотні пратэстоўцаў уварваліся ў будынак суда ААН. Перамовы афіцыйных асоб арганізацыі з сербамі аб спыненні пратэстаў і беспарадкаў не ўвянчаліся поспехам, і раніцай 17 сакавіка паліцыя ААН, пры падтрымцы НАТА, штурмавала будынак. Частка пратэстоўцаў была затрымана. Затым рушыў услед шэраг сутыкненняў, якія доўжыліся да поўдня. Адзін паліцыянт ААН з Украіны быў забіты, 70 сербаў і 61 міратворац ААН і вайскоўцаў НАТА былі паранены, адзін аўтамабіль ААН і адзін грузавік НАТА пашкоджаны. Сярод параненых міжнародных сіл было 27 польскіх і 14 украінскіх паліцэйскіх, а таксама 20 французскіх вайскоўцаў. Паліцыя ААН выйшла з паўночнай часткі Мітравіцы, пакінуўшы гэты раён пад кантролем сіл НАТА.
Зыгмунт Глогер
Выбраныя працы
Сярод іншых прац «Драўлянае будаўніцтва і вырабы з дрэва ў даўняй Польшчы» (т. 1—2, 1907—09) і інш. Выдаў зборнік фальклору «Старадаўнія думы і песні», «573 кракавякі» (абодва ў 1877), «Гадавыя звычаі» (1882) і інш.
Беспарадкі ў Косаве (2008)
Супрацьстаянне ў Мітравіцы
19 сакавіка паліцыя ААН вярнулася ў паўночную частку Мітравіцы разам з паліцыяй Косава, у той час як вайскоўцы з НАТА усё яшчэ кантралявалі бяспеку ў будынку суда і ў цэлым на поўначы Косава. У наступныя дні горад перайшоў пад поўны кантроль Прышціны.
Зыгмунт Глогер
Выбраныя працы
Пра жыццё, звычаі, абрады і вераванні беларускага народа пісаў у артыкулах «Земляробчыя абрады» (1867), «Звычаі народа з ваколіц Тыкоціна і Бельска» (1868), «Забабоны і ўяўленні наднарвенскага люду пра птушак, паўзуноў і насякомых» (1877) і інш. Беларускія матэрыялы і ў працах пра краязнаўчыя падарожжы (кніга «Далінамі рэк: Апісанні падарожжа ўздоўж Нёмана, Віслы, Буга і Бебжы», 1903; артыкулы «3-над Нёмана», 1872, «Падарожжа Нёманам», 1888, «На хвалях Бута», 1890; «У даліне Бебжы», 1892, і інш.). Даследаваў помнікі археалогіі каменнага і бронзавага вякоў на Гродзеншчыне, Брэстчыне.
Беспарадкі ў Косаве (2008)
Наступныя здарэнні
28 сакавіка паліцэйскі кантрольна-прапускны пункт у паўночнай частцы Косава, на якім працавалі сербскія афіцэры, падвергнуўся абстрэлу з аўтаматычнай зброі. Напад учынены жыхарамі албанскай вёскі Кашутава, на поўнач ад Мітравіцы.
Зыгмунт Глогер
Выбраныя працы
Акрамя таго, Глогер выдаў без подпісу некалькі кніжак для народнага чытання, а ў 1879 г., пад назвай «Народная Бібліятэка» — тры кніжкі: «Krakowiaki», «Kujawiaki и Маzurki», «Baśni i powiecti», потым у 1880 г. «Godу weselne», «Marzenia samotnika» (1883), «Zabawy, gry, zagadki, żarty i przypowiesci» (1886) і інш. Некаторыя працы Глогера пераведзены ў нямецкую мову і выдадзены ў «Materialen zur Vorgeschichte des Menschen» (Іена, 1879).
Беспарадкі ў Косаве (2008)
Наступныя здарэнні
26 чэрвеня, у вёсцы Баравое, недалёка горада Камяніца, прадстаўнікі мясцовай абшчыны сербаў і цыган забарыкадавалі дарогу ў знак пратэсту супраць будаўніцтва мячэці, санкцыянаванай мясцовым урадам. Каля 100 албанцаў з другога боку барыкады пачалі закідваць пратэстоўцаў камянямі.
Зыгмунт Глогер
Выбраныя працы
Смерць Глогера не дазволіла скончыць пачаты ім другі том энцыклапедыі «Budownictwo drzewne i wyroby z drzewa w dawnej Polsce» (1907—1909, літары A-L).
Карыстаўся псеўданімамі Pruski, Prus, Ziemianin, Sąsiad, Hreczkosiej.
Памяць
З 1983 года ў Польшчы праводзіцца конкурс і заснаваны медаль імя Зыгмунта Глогера за асаблівыя дасягненні ў даследаванні, ахове і развіцці культуры.
Ян Гандрык
Ян Гандрык, нямецкі варыянт — Ёган Хандрык (Jan Handrik, Johannes Handrick, 20 лютага 1924, вёска Ворклецы, Лужыца, Германія — 31 снежня 2015, Будзішын, Германія) — сербалужыцкі грамадскі дзеяч, шматгадовыя член саюзнага ўпраўлення «Домавіны», лаўрэат прэміі імя Якуба Чышынскага (1982).
Біяграфія
Нарадзіўся 20 лютага 1924 года ў сялянскай сям'і ў сербалужыцкай вёсцы Ворклецы (Рэкельвіц). Скончыў у гэтым жа сяле народную школу. У 1948 годзе ўдзельнічаў у будаўніцтве дарогі Белгарад-Заграб у складзе сербалужыцкі брыгады «Алаіз Андрыцкі» моладзевай арганізацыі «Serbska młodźina». Пазней да роспуску гэтай арганізацыі быў яе старшынёй. Быў настаўнікам лужыцкіх моў і гісторыі Лужыцы. З 1950 года дырэктар сербалужыцкай школы ў Будзішыне (Баўтцэн) і з 1953 года — дырэктар школы імя Якуба Чышынскага ў вёсцы Панчыцы-Кукаў (Паншвіц-Кукаў).
У 1951 годзе быў абраны ў члены саюзнага ўпраўлення сербалужыцкай культурна-асветніцкай арганізацыі «Домавіна». Быў членам гэтага ўпраўлення на працягу 11 выбарчых перыядаў да 1990 года. Пасля Мерчына Новака-Нехарньскага і Мерчына Каспера выконваў абавязкі старшыні адной з камісій саюзнага ўпраўлення «Домавіны». З 1956 года быў на кадравай пасадзе «Домавіны» і з 1964 года па 1989 год — адказным сакратаром за культурную дзейнасць. У 1964 годзе заснаваў хор «Budyšin». На працягу сямі гадоў займаўся арганізацыяй штогадовага «Фестывалю сербалужыцкай культуры».
У 1964 годзе заснаваў хор «Budyšin». У 1980 годзе ў суаўтарстве з Янам Буланкам выдаў песеннік «Towaršny spěwnik» і ў 1997 годзе — песеннік «Spěw najrjeńši towarš je».
Публікаваў свае артыкулы ў газеце «Nowa doba» і літаратурных часопісах «Rozhlad» і «Serbska protyka».
У 1982 годзе за сваю дзейнасць быў удастоены прэміі імя Якуба Чышынскага.
Тымішаарскі банацкі ўніверсітэт сельскагаспадарчых навук і ветэрынарнай медыцыны
Тымішаарскі банацкі ўніверсітэт сельскагаспадарчых навук і ветэрынарнай медыцыны (Universitatea de Ştiinţe Agricole şi Medicină Veterinară a Banatului din Timişoara) — румынская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Тымішаара.
Ян Гандрык
Біяграфія
У 1989 годзе выйшаў на пенсію. Памёр 31 снежня 2015 года і пахаваны на могілках Найсвяцейшай Панны Марыі ў Будзішыне.
Антон Пятровіч Баначыч
Антон Пятровіч Баначыч (, паводле іншых звестак 13 (25 студзеня) 1978 года ці 19 (31) снежня 1880, г. Жданаў — (ці 26 студзеня, а паводле Музычнай энцыклапедыі 23 студзеня ), г. Мінск) — рускі і беларускі савецкі спявак (бас-барытон, пазней драматычны тэнар), кампазітар і педагог  , стваральнік Мінскай Дзяржаўнай студыі оперы і балета, на базе якой з'явіўся Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета Рэспублікі Беларусь.
Глінкі (Рослаўльскі раён)
Глінкі (Глинки) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Асцёрскага сельскага паселішча.
Антон Пятровіч Баначыч
Антон Баначыч — адзін з яркіх прадстаўнікоў рускай музычнай культуры, яго дзейнасць ахоплівала шырокія сферы музычнай культуры: ён і спявак, прычым вялізнага дыяпазону, які пачынаў як барытон, а пасля тэнар , і кампазітар, і рэжысёр, і педагог. І тым не менш яго імя апынулася не занадта вядома нашчадкам праз сто гадоў; ды і пра яго самога мала вядома: невядомыя дакладныя даты яго жыцця — розныя крыніцы называюць іх па-рознаму.
Глінкі (Рослаўльскі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Глінкі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Антон Пятровіч Баначыч
Біяграфія
Вядома, што яго бацька — чарнагорац, маці — грачанка, але розныя крыніцы па-рознаму называюць дзейнасць яго бацькі: ці то лекар, ці то аўстрыйскі консул.
Глінкі (Рослаўльскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Антон Пятровіч Баначыч
Вучоба
Вучыўся ў нямецкім пансіёне і рускай класічнай гімназіі ў Рэвелі (цяпер Талін), затым атрымаў медыцынскую адукацыю.
Глінкі (Рослаўльскі раён)
Гісторыя
З 2004 па 2019 год у складзе Рослаўльскага сельскага паселішча.
Антон Пятровіч Баначыч
Вучоба
Спевам навучаўся спачатку ў Харкаўскай музычнай школе (клас П. Ціханава). Затым паступіў у Пецярбургскую кансерваторыю — ці то ў 1896, ці то ў 1898; але выкладчыкі вядомыя: клас спеваў, оперны клас І. І. Палечака, клас фартэпіяна і кампазіцыі М. Р. Салаўёва ; скончыў Пецярбургскую кансерваторыю ў 1900 годзе, а можа быць — ў 1901.
Пачатак артыстычнай дзейнасці
Яшчэ будучы студэнтам, пачаў артыстычную дзейнасць. Калі прыязджаў у Харкаў, выступаў там у трупе (барытонавыя партыі Князь Ялецкі — «Пікавая дама» П. Чайкоўскага, 1899; Дэман — «» А. Рубінштэйна, сезон 1900/1901).
У 1900 і ў 1903—1905 гадах А. Баначыч спяваў у Кіеве, вясной 1901 — у Казанска-Саратаўскім таварыстве пад кіраўніцтвам М. Барадая, пазней выступаў у Екацярынаславе, Тыфлісе (1902—1904), Саратаве (сезон 1903/04), Ніжнім Ноўгарадзе, Баку (лета 1903, 1912), Пецярбургу (1904, Новы летні тэатр «Алімпія», антрэпрыза Я. Кабанава і К. Якаўлева); у іншых гарадах.
У 1905 годзе Антон Баначыч быў прыняты ў маскоўскую імператарскую трупу, якая выступала ў асноўным на сцэне Вялікага тэатра.
Маскоўскі Вялікі тэатр
На сцэне маскоўскага Вялікага тэатра А. Баначыч выканаў мноства партый.
Спявачка ў сваёй мемуарнай кнізе «Жизнь и сцена» успамінала пра А. Баначыча, што ён ''«быў таленавіты і вельмі музыкальны, з ім наогул было прыемна спяваць. Гэта быў цікавы Герман і цудоўны Вертэр»''.
Адначасова прымаў удзел і ў аперэтах, і ў канцэртах, асабліва праславіўся з выкананнем цыганскіх рамансаў пад уласны акампанемент на гітары. Гастраляваў у Германіі (Берлін, Новы каралеўскі оперны тэатр, 1908), Італіі (1909; Мілан, 1910), Францыі (1909), ЗША (1909—1912), Манака (Монтэ-Карла, 1911), Баку (1912).
Запісваўся на пласцінкі. Са створаных 13 запісаў захаваліся толькі дзве, астатнія незаменнай згубленыя.
Палац Сан-Тэльма
Палац Сан-Тэльма (Palacio de San Telmo) — барочная рэзідэнцыя за сценамі старой Севільі, якую займае адміністрацыя аўтаномнай супольнасці Андалусія. Будаўніцтва пачалося ў 1682 годзе на сродкі інквізіцыі як школа для сірот маракоў. У 2-й палове XIX стагоддзя ў палацы пражывала інфанта Луіза Фердынанда з мужам, герцагам дэ Манпансье.
Камаровічы (Горацкі раён)
Камаро́вічы (, Комаровичи) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Добраўскага сельсавета.
Антон Пятровіч Баначыч
Маскоўскі Вялікі тэатр
Усё ж галоўным у творчасці А. Баначыча заставаўся вакал. Ён прапрацаваў у Вялікім тэатры да 1921, сустрэўшы на гэтай сцэне Кастрычніцкую рэвалюцыю, якая перамяніла цалкам статус Вялікага тэатра — ён перастаў быць часткай маскоўскай імператарскай трупы і перайшоў у ранг новага дзяржаўнага савецкага тэатра.
Палац Сан-Тэльма
Збудаванне ў плане квадратнае, на вуглах пастаўлены вежы. Унутры — шырокі двор з садам. З інтэр’ераў найболей пышна ўпрыгожана капэла. Цясляны партал у стылі чурыгерэска можа служыць эталонам гэтага напрамку; ён быў скончаны да 1754 года. Па фасадзе ўстаноўлены статуі 12 знакамітых севільцаў, сярод якіх Веласкес, Лопэ дэ Руэда, Мурылья, Барталамэ дэ лас Касас.
Камаровічы (Горацкі раён)
Гісторыя
Першыя згадкі: 1660 г.
Антон Пятровіч Баначыч
Апошнія гады
У 1921—1922 гадах А. Баначыч, пакінуўшы Маскву, працаваў у Омскім дзяржаўным оперным тэатры: саліст, галоўны рэжысёр і кіраўнік оперы. Паводле Музычнай энцыклапедыі, ён пакінуў артыстычную дзейнасць, перастаўшы выступаць, у 1921 годзе і ўжо не мог быць салістам-спеваком, займаючыся выключна рэжысурай оперных спектакляў і педагогікай.
Камаровічы (Горацкі раён)
Гісторыя
Загадам Прэзідэнта А.Г. Лукашэнка населены пункт Камаровічы аднесены да катэгорыі — вёска (сельскі населены пункт).
Антон Пятровіч Баначыч
Апошнія гады
З 1923 года А. Баначыч займаўся педагагічнай дзейнасцю  — спачатку ў Омску (1923, выкладчык музычнага тэхнікума), затым пераязджае ў Томск (1924, загадчык оперным класам музычнага вучылішча і адначасова загадчык оперы Сібпалітпрасвету).
Камаровічы (Горацкі раён)
Гісторыя
11 студзеня 2007 г. праз Камаровічы прайшоў моцны шквальны вецер хуткасцю 29 м/с, які абясточыў мясціну амаль на 10 гадзін i разбурыў кроўлі 6-ці дамоў, кроўлі вытворчых забудоў, зламаў i вывярнуў з карэннямі дрэвы.
Антон Пятровіч Баначыч
Апошнія гады
У 1925—1928 ён працуе ў Саратаве: выкладчык, загадчык оперным класам музычнага вучылішча і адначасова рэжысёр і дырыжор арганізаванай ім опернай студыі пры губернскім судзе.
Камаровічы (Горацкі раён)
Гісторыя
У Камаровічах пабудаваны дзіцячая пляцоўка, сквер, парк, клуб культуры. Працуе сельскагаспадарчы кааператыў "Камаровічы".
Антон Пятровіч Баначыч
Апошнія гады
У 1928 пераехаў у Мінск. У 1928—1930 гг. ён кіраўнік класаў оперы, сольных спеваў і камернага ансамбля Беларускага музычнага тэхнікума; ў 1930 годзе была створана Дзяржаўная студыя оперы і балета, якую ўзначаліў Антон Баначыч, у 1930—1933 гг. ён — кіраўнік вакальнай групы Дзяржаўнай студыі оперы і балета; ў 1932 годзе А. Баначыч стварыў вакальную кафедру ў Мінскай кансерваторыі, у 1932—1933 — арганізатар і загадчык вакальнай кафедры Мінскай кансерваторыі, прафесар, з 1933 — кіраўнік Вялікага тэатра оперы і балета Беларускай ССР, створанага на базе студыі, якую ён узначальвае.
На гэтай апошняй пасадзе Антон Пятровіч Баначыч прабыў зусім нядоўга, ён памёр у 1933 годзе, але дакладную дату яго смерці крыніцы называюць па-рознаму.
Творчасць
Нягледзячы на сваю кампазітарскую, рэжысёрскую і педагагічную дзейнасць, больш за ўсё Антон Баначыч праславіўся як спявак, у першую чаргу артыст оперы.
А. М. Пружанскі пра А. Баначыча :
«валодаў шырокім па дыяпазону голасам са свабодным лёгкім верхнім рэгістрам (выдатна валодаў фальцэтам) і магутным па сіле гукам, яркім акцёрскім тэмпераментам. Рухомасць голасу ў верхнім рэгістры дазволіла Баначычу перайсці на тэнаровыя партыі»
так характарызаваў спевака :
У рэпертуары А. Боначича было каля 100 партый, прычым зусім рознага дыяпазону, у тым ліку 42 барытонавыя, да якіх пасля 1905 ён, у апошнія гады сваёй творчасці спявак-тэнар, вяртаўся эпізадычна.
Асабліва спявак праславіўся ў партыі Германа ў оперы «Пікавая дама» П. Чайкоўскага, у якой выступаў на працягу 20 гадоў (зробленыя ім два запісы з гэтай партыі — усё, што захавалася з усёй творчасці гэтага знакамітага спевака).
Джон Торэнс Тэйт
Джон Торэнс Тэйт (John Torrence Tate;, , Мінесота — ) — амерыканскі матэматык, які ўнёс фундаментальны ўклад у алгебраічную тэорыю лікаў, арыфметычную геаметрыю і звязаныя з імі галіны алгебраічнай геаметрыі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і прафесара фізікі Мінесотскага ўніверсітэта і рэдактара часопіса Physical Review Джона Торэнса Тэйта-старэйшага; маці — Лоіс Беатрыс Фослер — настаўніца англійскай мовы.
Ступень бакалаўра атрымаў у Гарвардскім універсітэце, у 1950 годзе ў Прынстанскім універсітэце атрымаў ступень Ph.D. пад кіраўніцтвам Эміля Арціна. Пасля гэтага выкладаў у Гарвардзе на працягу 36 гадоў, у 1990 годзе перайшоў у Тэхаскі ўніверсітэт і працаваў там да сваёй адстаўкі ў 2009 годзе.
Удзельнік групы Бурбакі, прычым адзін з нямногіх яе ўдзельнікаў-нефранцузаў.
Ігар Міхайлавіч Лучанок
Іга́р Міха́йлавіч Лучано́к (6 жніўня 1938, Менск — 12 лістапада 2018, Мінск) — беларускі і. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1973), народны артыст Беларусі (1982) і СССР (1987), заслужаны дзеяч культуры Польшчы. Прафесар. Ганаровы грамадзянін Мар’інай Горкі, Мінска і Сальска (Растоўская вобласць, Расія).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Мінску ў сям’і лекара Міхаіла (Міхася) Лукіча Лучанка і настаўніцы Аляксандры Герасімаўны, якія пабраліся шлюбам у 1931 годзе. Жылі ў здымным пакоі ў доме па Ігуменскім тракце (цяпер вул. Маякоўскага). Праз 38 дзён пасля народзінаў сям’я пераехала ў пасёлак Пячэрск (Магілёўскі раён), бо бацька атрымаў накіраванне на працу ў Магілёўскую псіхіятрычную бальніцу. Да атрымання адукацыі ўрача ў Беларускім медыцынскім інстытуце бацька з 20 лютага 1926 г. працаваў скрыпачом у Беларускім вандроўным тэатры пад кіраўніцтвам Уладзіслава Галубка. Маці была родам з Бабруйска, паходзіла са шляхецкага роду Жукоў і скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «хімія і біялогія». З лета 1940 г. да канца чэрвеня 1941 г. сям’я жыла ў Магілёве, у доме чыгуначнікаў на Першамайскай вуліцы. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны бацьку адправілі ваенным урачом 3-га рангу ў Гомель у складзе самаходнай лятучкі № 710 для ратавання параненых. Калі пачаліся нямецкія бамбардзіроўкі Магілёва, вярнуўся з маці і сястрой Ларысай у пасёлак Пячэрск (цяпер частка Магілёва). У ліпені 1941 г. з’ехаў з маці і сястрой у станіцу Марозаўская (Растоўская вобласць, РСФСР). Зімавалі на бліжэйшым хутары Бакланава. У пачатку 1942 г. бацька перавёз сям’ю ў Сталінград, дзе некалькі дзён давялося начаваць на вакзале. Адтуль выехаў з сям’ёй у Сальск (Растоўская вобласць), куды бацьку накіравалі служыць ваенным урачом. Там пайшоў у 1-ы клас чыгуначнай школы № 9.
На пачатку жніўня 1946 г. вярнуўся з сям’ёй у таварным вагоне ў Беларусь, дзе бацька Міхаіл Лукіч пачаў працаваць урачом у чыгуначнай амбулаторыі на станцыі Пухавічы і атрымаў жытло. Адвучыўся з 2-га па 5-ы класы ў Мар’інай Горцы (Пухавіцкі раён, Мінская вобласць), дзе яго сям’я жыла ў дзедавай хаце па вуліцы Фрунзэ, д. 73, якую бацька ў хуткім часе перавёз з вёскі Язоўкі. Ад бацькі атрымаў першыя ўрокі музыкі, для чаго той набыў акардэон-чвэрць, цымбалы і чорнае піяніна.
У жніўні 1950 г. пераехаў на наёмную кватэру ў Мінск, дзе паступіў у 6-ы клас па цымбалах музычнай школы пры Дзяржаўным тэатры оперы і балета Беларусі. Настаўнікам быў цымбаліст Аркадзь Астрамецкі, які стаў лаўрэатам 1-га Усесаюзнага агляду выканаўцаў на народных інстументах. У 1951 г. бацькі самі пераехалі ў Мінск, дзе атрымалі пакой па вул. Фрунзэ, д. 3 . У 1952 г., у 14 гадоў быў залічаны ў Дзяржаўны народны аркестр БССР, якім кіраваў Язэп Жыновіч. У 9-м класе застаўся на 2-і год, каб працягнуць навучанне па класе фартэпіяна ў Рыгора Шаршэўскага. Затым паступіў у Рэспубліканскі ліцэй пры Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі па класе кампазіцыі у Віктара Белага. У час навучання ў Беларускай кансерваторыі быў ленінскім стыпендыятам.
У верасні 1956 г. стаў піяністам толькі створанага Львом Молерам джазавага ансамблю, які праз 5,5 месяцаў рэпэтыцыяў даў адзіны канцэрт, прысвечаны Дню Савецкай арміі, у мінскім Доме афіцэраў у прысутнасці маршала Сямёна Цімашэнкі. У 1961 г. скончыў Беларускую дзяржаўную кансерваторыю па класах кампазіцыі яе рэктара Анатоля Багатырова і піяніна Рыгора Шаршэўскага.
Па размеркаванні да 1962 г. выкладаў у Гомельскім музычным вучылішчы, пасля чаго лекаваўся ў Есентуках (Стаўрапольскі край, РСФСР). Затым уладкаваўся на кафедру музыкі Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута. У 1963 г. на прапанову рэктара Беларускай кансерваторыі Уладзіміра Алоўнікава здаў іспыты ў Ленінградскую кансерваторыю Дзмітрыю Шастаковічу. У 1965 г. скончыў асістэнтуру-стажыроўку Ленінградскай кансерваторыі пад кіраўніцтвам прафесара Вадзіма Салманава і ўступіў у Саюз кампазітараў Беларусі. У кастрычніку 1967 г. пакінуў выкладанне на кафедры кампазіцыі Беларускай кансерваторыі (1300 гадзін) і паступіў у аспірантуру Маскоўскай кансерваторыі, якую скончыў у 1970 г. пад кіраўніцтвам прафесара Ціхана Хрэннікава, старшыні Саюза кампазітараў СССР.
З 1980 г. старшыня праўлення Беларускага саюза кампазітараў. У 1982—1986 гг. рэктар Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі. У 1985 г. песня «Майскі вальс» на яго музыку і словы Міхаіла Ясеня прагучала ў выкананні Яраслава Еўдакімава на Усесаюзным тэлефестывалі «Песня года». У лютым 1985 г. стаў дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР. У 1989—1991 гадах — дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР. У 1993 г. выступіў адным з ініцыятараў стварэння Рэспубліканскай партыі працы і справядлівасці; Таварыства народнай дыпламатыі.