cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Анджэй Струміла
Біяграфія
Нарадзіўся 23 кастрычніка 1927 года ў Вільні. Дзяцінства правёў у родным засценку маці — Суданах пад Свянцянамі. Да Другой сусветнай вайны быў міністрантам у касцёле Святых Пятра і Паўла на Антокалі. Навучаўся ў Дзяржаўнай вышэйшай школе пластычных мастацтваў у Лодзі, а ў 1950 годзе атрымаў дыплом выпускніка Акадэміі прыгожых мастацтваў у Кракаве.
У 1949—1953 працаваў асістэнтам у абодвух вучылішчах. З 1956 года праектаваў выставачныя павільёны для Польскай гандлёвай палаты.
У 1977—1980 — кантрактны прафесар Кракаўскай АПМ, у 1987—1988 — выкладчык сувалкаўскай філіі Акадэміі каталіцкай тэалогіі. У 1982—1984 займаў пасаду кіраўніка графічнай майстэрні пры сакратарыяце Арганізацыі Аб’яднаных Нацый у Нью-Ёрку. Вярнуўшыся ў Польшчу, пасяліўся на Чорнай Ганчы, «каб быць бліжэй да Вільні».
Памёр раніцай 9 красавіка 2020 года ў Сувалках. 15 красавіка пасля жалобнай імшы, якую адслужылі ў касцёле Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Віграх, урна з прахам мастака была пахаваная на парафіяльных могілках у.
Творчасць
Выдаў два зборнікі паэзіі: Moje і Jak. У 2008 годзе выйшаў збор артыкулаў і ілюстрацый Factum est (Стала так), а ў 2009 — «Ja. Poezje wybrane». Разам з Чэславам Мілашам і Томасам Венцлавам быў ініцыятарам выдання «Кнігі Вялікага Княства Літоўскага» — зборніку эсэ беларускіх, літоўскіх і польскіх аўтараў.
У 2008 годзе ў Сувалках адкрылася галерэя мастака, дзе выстаўленыя карціны, скульптуры, фотаздымкі і рысункі Анджэя Струмілы.
Дачыненні з Беларуссю
У Беларусі неаднаразова праходзілі выстаўкі Струмілы. Падчас сустрэчы са студэнтамі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў у 2017 годзе ён падкрэсліў, што з’яўляецца «грамадзянінам ВКЛ» і лічыць Беларусь сваёй Бацькаўшчынай.
Памяць
Фільм «Сума» («Summa») беларускага рэжысёра Андрэя Куцілы пра Анджэя Струмілу прызнаны найлепшай сярэднеметражнай стужкай на фестывалі дакументальнага кіно ў Амстэрдаме.
Святы Валянцін
Святы Валянцін (Valentinus) — імя некалькіх раннехрысціянскіх святых мучанікаў. Пра іх жыцці практычна нічога не вядома, немагчыма нават дакладна ўсталяваць ці былі яны сапраўды рознымі асобамі або гаворка ідзе пра розныя жыціі аднаго і таго ж святога. Мартыралогі згадваюць Валянціна — рымскага святара, абезгалоўленага каля 269 года, а таксама Валянціна - біскупа Інтэрамны, вядомага цудоўным лекарствам і пакаранага за зварот у хрысціянства сына кіраўніка горада. У сувязі са святам 14 лютага згадваецца яшчэ і мучанік з тым жа імем, які пацярпеў у Рымскай правінцыі Афрыка.
Жыццё і легенды
У ранніх спісах рымскіх мучанікаў Валянцін не згаданы. Аднак культ святога Валянціна быў распаўсюджаны ў Рыме ўжо ў IV стагоддзі, што паказвае факт узвядзення ў гэты час двух базілік. Адна была пабудавана каля 350 года ў пантыфікат Юлія II на Фламініевай дарозе ў месцы, дзе, паводле падання, быў пахаваны Валянцін Рымлянін. Другая пабудавана ў горадзе Тэрні над меркаванай магілай Валянціна, біскупа Інтэрамскага. Свята 14 лютага ў памяць абодвух святых усталявана ў 496 годзе папам Геласіем I. Першыя жыціі Валянціна Рымляніна і Валянціна з Інтэрамны напісаныя ў VI або VII стагоддзі, сканцэнтраваны, галоўным чынам, як і ў многіх іншых мучанікаў, на цуды лекарства і катаванні і смерці за Хрыста. Беда Вялебны ў VIII стагоддзі ўключыў жыціі абодвух Валянцінаў у свой мартыралог. У Залатой Легендзе XIII стагоддзя пра святога Валянціна прыведзена вельмі мала звестак, у прыватнасці, гаворыцца пра тое, што ён адмовіўся адрачыся ад Хрыста перад імператарам Клаўдзія і быў за гэта абезгалоўлены. У познім сярэднявеччы ў Францыі і Англіі жыціе Св. Валянціна паступова пачало абрастаць легендамі, звязанымі з тайным вянчаннем закаханых пар. Згодна з імі, імператар Клаўдзій II забараніў ваярам жаніцца. Валянцін таемна вянчаў ахвотных і за гэта быў прысуджаны да смерці. У розных легендах прыводзяцца падрабязнасці аб развітальным лісце, які Валянцін напісаў перад пакараннем смерцю сляпой дзяўчыне (па іншых варыянтах - дачцэ турэмшчыка) і гэты ліст вылечыў яе. У XVII стагоддзі ў Францыі гісторык Тылемон, а пазней у XVIII стагоддзі ў Англіі Батлер і Дус вылучылі здагадкі, што Дзень Святога Валянціна быў уведзены для замяшчэння паганскага абраду выбіраць наўздагад імёны ўмілаваных напярэдадні свята багіні Юноны, які адзначаецца 15 лютага.
Гасплемстанцыя (Акмолінская вобласць)
Гасплемстанцыя — населены пункт у Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Касшынскай аульнай акругі.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва населенага пункта складала 370 чалавек (166 мужчын і 204 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у населеным пункце пражывалі 372 чалавекі (179 мужчын і 193 жанчыны).
Шпаерскі сабор
Гісторыя
Пабудаваны ў 1030—1061 гадах імператарамі Свяшчэннай Рымскай імперыі. Пабудова была пачата кайзерам Конрадам II, затым прадоўжана яго сынам Генрыхам III і скончана ўнукам Генрыхам IV, пры якім адбылося асвячэнне сабора. У той час у Шпаеры жыло каля 500 чалавек, і Шпеерскі сабор быў адным з найбуйнейшых будынкаў свету. Гэта мела, у прыватнасці, палітычнае значэнне, так як яго памер сімвалізаваў моц кайзера.
Ацёк
Ацёк — агульныя ці мясцовыя праявы парушэння воднага абмену арганізма, калі вада, бялкі і электраліты намнажаюцца па-за клеткамі ці ў серозных поласцях цела. Бывае пры затрымцы натрыю ў арганізме, парушэнні, застоі крыві, запаленні, інтаксікацыі, алергіі і інш.
Шпаерскі сабор
Гісторыя
Паводле даследаванняў С. В. Заграеўскага, сабор у Шпаеры прадвызначыў з'яўленне ў Старажытнай Русі белакаменнага дойлідства.
На працягу тысячы гадоў сабор неаднаразова рэстаўрыраваўся і дапаўняўся, мяняў свой знешні выгляд. Самая вялікая катастрофа ў гісторыі сабора мела месца ў 1689 годзе, калі салдаты французскага караля Людовіка XIV разбурылі яго, пакінуўшы амаль толькі сцены, і апаганілі пахаванні, якія знаходзяцца ў саборы. У 1772—1784 гадах сабор быў рэстаўрыраваны і дапоўнены вестыбюлем і фасадам, аднак неўзабаве зноў захоплены і апаганены французамі. У 1846—1853 адбылася поўная рэстаўрацыя і ўпрыгожванне велічнымі фрэскамі на сродкі баварскага караля Людвіга I.
Ацёк
Лячэнне
Лячэнне: ліквідацыя асноўнай хваробы, дыета з абмежаваннем вадкасці і солі (ці без солі), мачагонныя сродкі.
Шпаерскі сабор
Гісторыя
У саборы ўсталяваны арган, з якім звязана дзейнасць выбітных нямецкіх арганістаў — Людвіга Дзёра і Леа Крэмера.
Крыпта
У склепе пад алтаром знаходзяцца пахаванні некалькіх германскіх кайзераў і каралёў, сярод якіх:
Мазурская бітва (1914)
Мазу́рская бі́тва — бітва паміж рускімі і германскімі войскамі ў час Першай сусветнай вайны 9 — 14 верасня 1914 года, што завяршылася поспехам германскай арміі і адыходам рускіх войскаў з Усходняй Прусіі.
Ход бітвы
Пасля разгрому 2-й арміі генерала А. В. Самсонава ўсе сілы 8-й германскай арміі былі сканцэнтраваны супраць 1-й арміі генерала П. К. Рэненкампфа, якая займала раён на поўнач ад Мазурскіх азёр.
Германскае Вярхоўнае камандаванне загадала кінуць усе сілы, засяроджаныя ва Усходняй Прусіі, супраць 1-й рускай арміі. Армія Рэненкампфа замацавалася на дасягнутых у ходзе наступлення рубяжах, але ў яе быў расцягнуты левы фланг, які рашэннямі штаба Паўночна-Заходняга фронту павінен быў быць прыкрыты зноў створанай 10-й арміяй. Тры карпусы, якія былі прызначаныя ў склад 10-й арміі, пачалі засяроджвацца за левым флангам арміі Рэненкампфа, але германскія войскі апярэдзілі 10-ю армію ў засяроджванні і нанеслі ўдар у стык паміж 1-й і 10-й арміямі. Наступленне пачалося 25 жніўня (7 верасня), а 9 верасня 1914 года германскія войскі здолелі прарваць абарону рускіх часцей на левым флангу. Гэтым яны паставілі пад удар увесь левы фланг арміі П. К. Рэненкампфа і абыходным рухам сталі заходзіць ёй у тыл. Супраць 16 разліковых дывізій немцаў, сабраных для наступу супраць 1-й арміі, у Рэненкампфа было 10,5 дывізій у першай лініі і 3 другачарговыя дывізіі падводзіліся з тылу. Асабліва адчувальнай была перавага праціўніка ў артылерыі. Зразумеўшы, што галоўны ўдар немцаў будзе наносіцца на левым флангу, Рэненкампф прадбачліва ракіраваў на пагражальны ўчастак 20-ы армейскі корпус і ўсе свае рэзервы. Гэта дазволіла парыраваць ахопліваючы манеўр немцаў, якія кінулі ў абыход 5 пяхотных і 2 кавалерыйскіх дывізіі.
Хмяльніцкі сельсавет
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Палоўскі сельсавет у складзе Мяжанскага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Палова. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Мяжанскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Суражскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года сельсавет перайменаваны ў Хмяльніцкі, цэнтр перанесены ў вёску Хмяльнік. 12 мая 1959 года ў склад Шабраўскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Аляксеева, Баркі, Новае Масцішча і Палавейскае). З 20 студзеня 1960 года ў Езярышчанскім раёне, з 25 снежня 1962 года ў Гарадоцкім раёне. 3 ліпеня 1970 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Шабраўскага сельсавета. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Хмяльніцкага сельсавета 33 населеныя пункты. У 1987 годзе скасаваны вёскі Бярозаўка і Шапеча. 8 красавіка 2004 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Мяжанскага сельсавета.
Мазурская бітва (1914)
Ход бітвы
10 верасня 1914 года рускім войскам быў дадзены загад да адступлення з Усходняй Прусіі. Аднак германскія войскі таксама дзейнічалі нерашуча, адбіваючы шматлікія контратакі і баючыся контрудару рускіх. Германскія часці з вялікай цяжкасцю пераадольвалі супраціў ар’ергардаў рускіх войскаў. 13 верасня 1-й арміі быў дадзены загад адысці за Сярэдні Нёман.
Хмяльніцкі сельсавет
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 19 вёсак: Азёркі, Альхавец, Аляксеева, Баркі, Бярозаўка, Вірок, Двухполле, Забарочча, Зімнік, Карабы, Лыськава, Палавейскае, Савецкая, Свабода, Селязні, Ствалкова, Украішча, Хацейка, Хмяльнік.
Мазурская бітва (1914)
Вынікі бітвы
14 верасня 1914 Мазурская бітва скончылася, а разам з ёй і ўся Усходне-Пруская аперацыя 1914 года. Германцы (па іх дадзеных) страцілі ў Мазурскай бітве 14 тысяч чалавек забітымі, параненымі і палоннымі, дакладныя страты 1-й рускай арміі ў гэтай бітве не ўстаноўлены, але яны былі вышэй германскіх і знаходзіліся на ўзроўні 40-45 тысяч чалавек забітымі, параненымі і палоннымі. У ходзе адступлення армія страціла звыш 80 гармат.
Гэтая бітва з’яўляецца важнай часткай Усходне-Прускай аперацыі 1914 года.
У выніку Мазурскай бітвы рускія войскі былі выцесненыя з тэрыторыі Германскай імперыі, але ім удалося пазбегнуць магчымага акружэння і разгрому па прыкладзе 2-й арміі.
Валянціна Васілеўна Талкунова
Творчасць
Першая выканаўца прысвечаных ёй песень і вакальных цыклаў, манаоперы «Рускія жанчыны» І. Катаева на вершы М. Някрасава. У рэпертуары таксама рускія народныя песні.
Прэміі і ўзнагароды
1-я прэмія на Усесаюзным тэлеконкурсе «З песняй па жыцці» (1973).
Казыбекбійскі раён (Караганда)
Казыбекбійскі раён, афіцыйна — раён імя Казыбек бі горада Караганды (до 2001 — Савецкі раён) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў паўднёвай часткі горада Караганда. Культурны і дзелавы раён горада. Утвораны ў 1932 годзе.
Навамаркавіцкі сельсавет
Навама́ркавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Новыя Маркавічы.
Утвораны напрыканцы 1924 года ў складзе Стрэшынскага раёна Бабруйскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Жлобінскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Жлобінскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 28 чэрвеня 1939 года ў складзе адноўленага Стрэшынскага раёна, з 17 снежня 1956 года ў складзе Жлобінскага раёна. 12 лістапада 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Кабанаўскага сельсавета (4 населеныя пункты: вёскі Атрубы, Вялікі Лес, Кабанаўка і Ляды).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (8 населеных пунктаў) — 632 чалавекі, з іх 89,9 % — беларусы, 7,6 % — рускія, 1,7 % — украінцы.
У склад Навамаркавіцкага сельсавета ўваходзілі (у наш час не існыя): да 1962 года сядзіба Каменскай МТС, да 1966 года вёска Мікулічы, да 1967 года пасёлак Вітаў, да 1971 года вёска Белая Ветка, да 1986 года вёска Закараў, да 1987 года вёскі Кавалеўка і Калінаўка.
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2008
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2008 (18-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Другой лізе) — трэці па рангу дывізіён (пасля Вышэйшай і Першай ліг) па футболе сярод беларускіх каманд 2008-га года. У турніры прымалі ўдзел 16 каманд, якія змагаліся за адзіную пуцёўку ў Першую лігу. Перамогу ў турніры і павышэнне ў класе ўпэўнена атрымаў дэбютант турніра ФК ДБК-Гомель.
Прадстаўніцтва па рэгіёнах
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.
Павел (Цімафеенкаў)
Епіскап Павел (свецкае імя Алег Паўлавіч Цімафеенкаў; нарадзіўся, ) — беларускі праваслаўны дзеяч, епіскап.
Біяграфія
У 1970-1978 гг. навучаўся ў сярэдняй школе № 9 г. Магілёва, у 1978-1981 гг. — у Магілёўскім ДПТВ-58 будаўнікоў.
У 1982-1984 гг. праходзіў тэрміновую службу ў радах Савецкай арміі.
У 1988-1991 гг. навучаўся ў Магілёўскім вучылішчы культуры імя Н. К. Крупскай.
У 1994-1998 гг. навучаўся ў Мінскай духоўнай семінарыі, у 1998-2001 гг. — у Мінскай духоўнай акадэміі (кандыдат багаслоўя).
4 ліпеня 1997 г. намеснікам Успенскага Жыровіцкага манастыра епіскапам Навагрудскім і Лідскім Гурыем пастрыжаны ў манаства з імем Павел у гонар святога апостала Паўла, 12 ліпеня — рукапаложаны ў сан іерадыякана.
У перыяд навучання ў Мінскіх духоўных школах нёс послух: з лістапада 1996 г. — выкладчык і памочнік інспектара; са жніўня 1998 г. — старэйшы памочнік інспектара; з 1999 г. — загадчык Рэгенцкай школай і старэйшы памочнік інспектара (вызвалены ад пасады ў 2000 г.).
20 чэрвеня 1999 г. мітрапалітам Мінскім і Слуцкім Філарэтам рукапаложаны ў сан іераманаха.
У 2005 г. прызначаны на пасаду загадчыка аддзяленнем завочнага навучання Мінскіх духоўных школ.
7 чэрвеня 2006 г. узведзены ў сан ігумена.
4 лютага 2008 г. прызначаны на пасаду інспектара Мінскіх духоўных школ.
27 верасня 2012 г. узведзены ў сан архімандрыта.
Рашэннем Свяшчэннга Сінода ад 23 кастрычніка 2014 г. (журнал № 93) абраны епіскапам Маладзечанскім і Стаўбцоўскім.
Нарачоны ў епіскапа 11 лістапада 2014 г. у храме Уладзімірскай іконы Божай Маці Патрыяршай рэзідэнцыі ў Чыстым завулку ў Маскве. Хіратанісаны 2 снежня за Бажэственнай літургіяй у Храме Хрыста Збавіцеля ў Маскве. Набажэнства ўзначаліў Свяцейшы Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі Кірыл.
Рашэннем Сінода БПЦ ад 3 чэрвеня 2015 г. (журнал № 18) прызначаны на пасаду старшыні Выдавецкага савета Беларускай Праваслаўнай Царквы
NGC 2807
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
У Чаншо
У Чаншо (12 верасня 1844 — 29 лістапада 1927) — псеўданім мастака У Цзюньцына.
Біяграфія
У нарадзіўся ў адукаванай сям’і, у павеце Аньцзі правінцыі Чжэцзян.
Некаторы час служыў чыноўнікам у правінцыі Ляанін. У дваццатыя гады перасяліўся ў горад Сучжоў. Першапачаткова ён прысвяціў сябе паэзіі і каліграфіі, асабліва цікавілі яго старажытныя рукапісы.
Яго працы прынеслі яму вядомасць і былі высока ацэнены ў Японіі.
Пінцэт
Пінцэ́т (ад pincette — шчыпчыкі) — інструмент, прыстасаванне для маніпуляцыі невялікімі прадметамі, якія немагчыма, нязручна альбо непажадана (небяспечна) браць голымі рукамі.
Сокарава
Назву Сокарава маюць:
Пыханскі сельсавет
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Данілавіцкага сельсавета.
Шанлыўрфа (правінцыя)
Шанлыўрфа (Şanlıurfa) — правінцыя на паўднёвым усходзе Турцыі. Плошча 18,6 тыс. км². Насельніцтва 1523 тысяч чалавек (2007). Адміністрацыйны цэнтр — горад Шанлыўрфа.
Гвіда д’Арэца
Гвіда д'Арэца, Гвіда Манака, Гвіда Арэцiна (Guido d'Arezzo;  — ) — вядомы музычны тэарэтык, аўтар сістэмы музычнай натацыі, якая праз некалькі мадыфікацый выкарыстоўваецца і сёння.
Біяграфія
Нарадзіўся, магчыма, у Францыі, уступіў у Ордэн бенедыктынцаў і прыехаў у Арэца (Італія), дзе пражыў шмат гадоў. Творы Гвіда д'Арэца, асабліва Micrologus, змяшчаюць значную інфармацыю пра паліфанію яго часу, але вядомасць прынесла інавацыйная выкладчыцкая метода. Гвіда д'Арэца сфармуляваў канцэпцыю са шкалой з шасці нот, якая была прадстаўленая па складах do, re, mi, fa, sol, la і вучыў, што інтэрвал паміж кожным складам ёсць цэлым тонам, за выключэннем інтэрвалу паміж нотамі mi і fa, дзе тон ёсць толькі напалову. У асацыяцыі складаў з усталяваным шэрагам нот, спявакі маглі вывучыць мелодыі хутчэй і дакладней чым раней. Інавацыя Гвіда рэвалюцыянізавала музычную педагогіку і прыцягнула да яго ўвагу Папскай курыі ў Рыме, дзе ён з поспехам прадэманстраваў сваю методу.
Акцябрскі раён (Караганда)
Акцябрскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў паўночнай частцы горада Караганда. Прамысловы і стары раён горада. Утвораны ў 1938 годзе.
Эклезіялогія
Эклезіялогія — вучэнне аб Царкве; раздзел дагматычнага багаслоўя, які вывучае прыроду і ўласцівасці Царквы.
У хрысціянскай эклезіялогіі сумяшчаюцца два аспекты: містычны і кананічны. У містычным аспекце Царква разглядаецца як містычнае Цела Хрыста (1 Кар. 12:27), для якога Хрыстос — галава; Кананічны аспект гаворыць аб адзінстве Царквы вакол епіскапа і адзінстве епіскапаў паміж сабой пры непарыўным пераемстве ад св. Апосталаў, якія былі пакладзеныя Хрыстом ў аснову Царквы (Мф. 16:18).
Іардан (гісторык)
Іардан (Jordanes або ) — гоцкі гісторык 6 ст. Астгот паводле нараджэння, сакратар аланскага вайскоўца на службе Усходняй Рымскай імперыі. Галоўнае сачыненне Іардана De origine actibusque Getarum («Аб паходжанні і дзеяннях гетаў», даведзена да 551 года) — адна з найважнейшых крыніц па гісторыі готаў, народаў Паўночнага Прычарнамор'я і ўсяго перыяду Вялікага перасялення народаў; утрымлівае таксама кароткія, але каштоўныя звесткі пра славян.
Наступальная граната wz.24
Наступальная граната wz.24 — граната польскай вытворчасці.
Апісанне
Граната авальнай формы, якая нагадвала яйка, выраблялася з тонкага ліставага металу, што раздзіраецца пры дэтанацыі на вялікую колькасць дробных аскепкаў. Граната рыхтавалася пікрынавай кіслатой або трацілам.
Першапачаткова выкарыстоўваючы розныя тыпы запалаў, напачатку 1930-х гранату пачалі забяспечваць запалам Zapalnik wz. Gr. 31 з дыстанцыйным выбухоўнікам, першапачаткова створаным для абарончай гранаты wz.33. Гранаты, забяспечаныя запалам Gr. 31 часам называюць wz. 24/31, каб адрозніваць іх ад арыгінальнай гранаты wz.24, забяспечанай рознымі засцерагальнікамі.
Варыянты
Граната выпускалася ў некалькіх варыянтах:
Скальпель
Скальпель (ад scalpellum — невялікі нож) — невялікі хірургічны нож даўжынёй 12-15 сантыметраў, для рассякання мяккіх тканак і сасудаў.
Грыгорый Цамблак
Грыгорый (Рыгор) Цамблак, Цамвлах, Цымівлах, Семівлах, свецкае імя Гаўрыіл (~1364, Тырнава, Балгарыя — зіма 1419/1420) — дзеяч праваслаўнай царквы, мітрапаліт кіеўскі і ўсяе Русі, мітрапаліт малдова-валашскі, пісьменнік.
Жыццё і дзейнасць
Паходзіў з абалгаранага валашскага баярскага роду. Адукацыю атрымаў у Тырнаўскім манастыры св. Тройцы пад кіраўніцтвам патрыярха Еўфімія, а таксама ў Канстанцінопалі, дзе займаўся перапіскай і перакладам на царкоўнаславянскую мову агіяграфічных твораў. Светапогляд Грыгорыя Цамблака сфарміраваўся пад уплывам візантыйскай культуры. У час турэцкай агрэсіі на Балканы, у 1394 годзе пакінуў Балгарыю, каля 1400 годзе ўзяў манаства і ўступіў у манастыр пад імем Грыгорыя. Займаўся прапаведніцкай дзейнасцю ў манастырах Візантыі, пэўны час быў ігуменам Дзечанскага манастыра ў Сербіі, прэсвітэрам у Сучаве ў Малдавіі. У 1406 годзе праездам быў у Вялікім Княстве Літоўскім, падчас паездкі да свайго дзядзькі — мітрапаліта усяе Русі Кіпрыяна, але на Нёмане атрымаў вестку пра яго смерць, на пэўны час затрымаўся ў Вялікім Княстве Літоўскім, пазнаёміўся з вялікім князем Вітаўтам.
Зноў Грыгорый Цамблак з’явіўся ў Вялікім Княстве Літоўскім у 1410-х гадах. Вялікі князь Вітаўт, працягваючы Альгердаву палітыку на ўзнаўленне Кіеўскай мітраполіі, асобнай ад Масквы (гл. пра т.зв. «Літоўскую мітраполію»), прапанаваў сабору праваслаўных епіскапаў Вялікага Княства Літоўскага вылучыць кандыдатуру Грыгорыя Цамблака на кіеўскі мітрапалічы сталец. Для пасвячэння Грыгорый Цамблак паехаў у Канстанцінопаль, але безвынікова. Не мелі поспеху і два вітаўтавы пасольствы ў Канстанцінопаль, як і ў часы Альгерда, спроба ўзнаўлення Кіеўскай мітраполіі сустрэла моцнае супраціўленне Вялікага княства Маскоўскага. Тым часам Маскоўская мітраполія ахоплівага яшчэ ўсю тэрыторыю Кіеўскай мітраполіі і мітрапаліт Фоцій не хацеў зракацца ўлады над Кіевам і Галічам, пастаўленне ў Кіеў асобнага «літоўскага» кіеўскага мітрапаліта прывяло да канфлікту паміж Вялікім Княстве Літоўскім і Маскоўскім княствам.
Нягледзячы на анафемы канстанцінопальскага патрыярха і мітрапаліта Фоція, царкоўны сабор у Навагрудку (15.11.1415), дзе прысутнічаў увесь праваслаўны епіскапат Вялікага Княства Літоўскага і Польшчы, пасвяціў Грыгорыя Цамблака ў мітрапаліты кіеўскія. Гэтае рашэнне сабор тлумачыў тым, што Фоцій не клапоціцца пра стан вялікалітоўскай часткі мітраполіі, а таксама царкоўнымі канонамі. Абвінавачванні, што выбары Грыгорыя Цамблака адбыліся пад ціскам вялікага князя Вітаўта на епіскапаў, паводле меркавання К. Хадыніцкага, абапіраюцца на пазнейшыя сведчанні тэндэнцыйнага Ніканаўскага летапісу, аўтар якога хацеў паказаць нелігітымнасць абрання Грыгорыя Цамблака. Па нагаворы Фоція канстанцінопальскі патрыярх наклаў праклён на Грыгорыя Цамблака і разам з візантыйскім імператарам звярнуўся да вялікага князя Вітаўта, каб той прызнаваў духоўную ўладу выключна Фоція.
Вясной 1416 года, калі Кіеў быў абложаны татарамі Едзігея, Грыгорый Цамблак перанёс кафедру ў Вільню ў Багародзіцкую царкву, а рэзідэнцыяй зрабіў Наваградак. Не атрымаўшы пастаўлення ад Канстанцінопаля, вялікі князь Вітаўт, гледзячы на ўнійныя тэндэнцыі, паслаў Грыгорыя Цамблака на 16-ты Сусветны сабор, які праходзіў 5.11.1414 — 22.4.1418 года ў Канстанцы. Грыгорый Цамблак 19.2.1418 года ўрачыста ўехаў у Канстанц на чале дэлегацыі з 300 прадстаўнікоў Вялікага Княства Літоўскага, Ноўгарада, Малдавіі і Вялікай Арды. У Канстанцы Грыгорый Цамблак меў аўдыенцыю Папы Марціна V, 25.2.1418 года выступіў з дзвюма прамовамі: «Прывітальнае слова Папу Марціну V» і «Прывітальнае слова айцам Канстанцкага сабора», у якіх засведчыў сваё, а таксама караля Ягайлы і вялікага князя Вітаўта, жаданне ўніі праваслаўнай і каталіцкай цэркваў і прапанаваў з мэтай яе заключэння склікаць агульны сабор прадстаўнікоў абодвух веравызнанняў. Але прамова Грыгорыя Цамблака не мела поспеху, на саборы ў першую чаргу абмяркоўвалася ўнутраная рэформа каталіцкай царквы.
Апошнія звесткі пра Грыгорыя Цамблака датуюцца 5-18.5.1418 года, калі ён быў ў Кракаве, вяртаючыся з Канстанца ў Навагрудак. Пазнейшыя звесткі крыніц кажуць ўжо пра памерлага Грыгорыя Цамблака. Пасля смерці Грыгорыя Цамблака і абвастрэння адносін Вялікага Княства Літоўскага з Польшчай у пачатку 1420-х гадоў пытанне ўзнаўлення Кіеўскай мітраполіі страціла вастрыню, вялікі князь Вітаўт прызнаў царкоўную ўладу Фоція над праваслаўнымі епархіямі Вялікага Княства Літоўскага.
Некаторыя даследчыкі лічаць, што Грыгорый Цамблак не памёр у 1419 годзе, а з-за пагроз і ганенняў часткi праваслаўных епіскапаў, якія не хацелі раздзелу адзінай мітраполіі хоць і з цэнтрам у Маскве, ён пакінуў Вялікае Княства Літоўскае каля 1420 года і выехаў у Малдову, дзе пражыў у манастыры да 1450 года.
Творчасць
Творы Грыгорыя Цамблака на царкоўнаславянскай мове адносяць да літаратур балгарскай, сербскай, малдоўскай, румынскай, старажытнарускай, старабеларускай і стараўкраінскай. Грыгорый Цамблак лічыцца аўтарам больш за 50 твораў, з якіх захаваліся і вядомы 26, у т.л. 10 твораў напісаных у т.зв. «літоўскі» перыяд. Пераважна творы Грыгорыя Цамблака — дыдактычна-панегірычныя, урачыстыя словы, казанні на розныя святы і асобныя падзеі рэлігійнага жыцця. Сярод твораў Грыгорыя Цамблака «Надмагільнае слова мітрапаліту Кіпрыяну», «Пахвальнае слова Еўфімію Тырнаўскаму», «Як трымаюць веру немцы» і інш. Асаблівую цікавасць уяўляе слова Г. Цамблака пра мукі Іаана Новага ў Белаградзе — важная крыніца па гісторыі Бесарабіі і паўднёвага берага Чорнага мора, упершыню апублікаваная ў працы румынскага епіскапа Мельхіседэка, жыццяпісе Г. Цамблака «Vie’ta si scrierile lui Grigorie Tamblacu» (Бухарэст, 1884). Грыгорый Цамблак браў удзел у складанні «Акруговай граматы» і «Апраўдальнага паслання заходнярускіх епіскапаў». Таксама займаўся перапісваннем богаслужэбных кніг.
Творы Грыгорыя Цамблака былі папулярныя і ў Маскве, ужо ў XV стагоддзі яго казанні былі ўнесены у зборнікі царкоўных павучанняў нараўне з казаннямі Іаана Златавуста і іншых святых айцоў, хоць і ананімна, у XVI стагоддзі казанні Г. Цамблака ўносіліся ў зборнікі ўжо вельмі часта, але пад рознымі імёнамі. Нарэшце, мітрапаліт Макарый унёс творы Грыгорыя Цамблака ў сваю Чэццю-Мінею, змясціўшы пад рознымі чысламі, а потым злучыўшы вялікую частку іх у канцы ліпеньскай кнігі пад загалоўкам «Кніга Грыгорыя Самвлака». Як прапаведнік, Грыгорый Цамблак часта наследаваў візантыйскім ўзорам і даходзіў да такой напышлівасці, што часам рабіўся малазразумелым.
Творы Грыгорыя Цамблака актыўна перапісваліся ў манастырах (Супрасльскім, Слуцкім, Жыровіцкім, Аршанскім, Лаўрышаўскім) і браліся за ўзор, захаваліся ў шматлікіх рукапісных зборніках 15—19 ст.
Ушанаванне памяці
Яго імя носіць Дзяржаўны ўніверсітэт імя Рыгора Цамблака ў Таракліі
ФК Бока Хуніярс
«Бока Хуніярс» (Club Atlético Boca Juniors) ― аргенцінскі футбольны клуб з горада Буэнас-Айрэс, гуляе ў Прымеры. Адзін з самым тытулаваных і папулярных футбольных клубаў краіны. «Бока» перамагла ў 18 міжнародных спаборніцтвах, і з’яўляецца рэкардсменам па гэтаму паказчыку, сярод іх — шэсць Кубкаў Лібертадорэс і тры Міжкантынентальных кубка. Клуб 33 разы станавіўся чэмпіёнам Аргенціны, што з’яўляецца другім паказчыкам у краіне пасля «Рывер Плэйт». Супрацьстаянне з гэтым клубам завецца Суперкласіка, якое збірае шмат гледачоў ва ўсім свеце і з’яўляецца адным з найважнейшых дэрбі ў футболе.
«Бока» заняла 12 радок у спісе найлепшых клубаў XX стагоддзя паводле версіі ФІФА. Таксама клуб уваходзіць у спіс найлепшых 20 клубаў паводле версіі IFFHS, і шэсць разоў займаў першы радок у штомесяцовай версіі гэтага спіса.
Гісторыя
3 красавіка 1905 года пяцёра італьянскіх хлопцаў сустрэліся, каб заснаваць клуб. Сустрэча адбылася ў доме Эстэбана Бальета, а астатніх чатырох актывістаў клікалі Альфрэда Скарпаці, Сант’яга Сана і браты Хуан і Тэадора Фарэнгі. Пасля некалькіх гадзін дыскусаў бацька Бальета выгнаў хлапцоў з дому, таму яны вымушаныя былі працягнуць абмеркаванне праекту ў Пласа-Соліс, якую цяпер лічаць месцам стварэння клуба.
Манаус
Манаус (Manaus) — горад у Бразіліі. Быў заснаваны, як перавалачная база ў джунглях Амазонкі. Росквіт горада адбыўся ў пачатку XX стагоддзя і звязаны з адкрыццём каўчуку. Пасля адкрыцця вулканізацыі горад прыйшоў у заняпад. Другое яго жыццё пачалося пасля аб’яўлення яго свабоднай эканамічнай зонай. Цяпер там знаходзіцца амаль уся электронная прамысловасць Бразіліі.
Арэшак
Арэ́шак (nucula) — аднанасенны плод з цвёрдым сухім каляплоднікам, які не зрастаецца з насеннем і не раскрываецца. Развіваецца з аднаго пладалісціка. Можа быць часткай складанага плода, напрыклад, асобны плодзік шматарэшка казяльцу. Часам арэшкам называюць і інш. дробныя арэшкападобныя плады, напрыклад плады дымніцы, грэчкі, агурочнікавых, ясноткавых, малачаевых.
Сялечкі
Сялечкі (Селечки) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Панізоўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 29 жыхароў (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 39 км на поўнач ад Рудні, за 22 км на захад ад аўтадарогі Смаленск — Невель. За 40 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Тасты
Тасты — аул у Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр аульнай акругі Тасты. Код КАТА — 116653100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 953 чалавекі (471 мужчына і 482 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 1034 чалавекі (521 мужчына і 513 жанчын).
Макасарскі праліў
Макаса́рскі праліў (Selat Makassar) — праліў у Інданезіі, які адасабляе востраў Калімантан і востраў Сулавесі. Найбольшая даўжыня — каля 800 км, шырыня — ад 130 да 370 км, найбольшая глыбіня — 2553 м.
Вулканізацыя
Вулканізацыя — хімічны працэс стварэння гумы.
Вулканізацыі падвяргаецца звычайна сумесь каўчуку з рознымі кампанентамі, якія забяспечваюць неабходныя эксплуатацыйныя ўласцівасці гум: напаўняльнікамі (тэхнічны вуглярод, крэйда, каалін, полідысперсная крэмнекіслата і г.д.), пластыфікатарамі (нафтавы і талавы алей, дыбуцілфталат і г.д.), супрацьстарэльнікамі (бісфенолы, дыяміны і г.д.), паскаральнікамі вулканізацыі (ксантагенатамі, тыязоламі, сульфенамідамі і г.д.), актыватарам вулканізацыі (аксідам цынку, аксідам магнію і г.д.), запавольвацелем падвулканізацыі (фталевы ангідрыд, N-нітразадыфеніламін і г.д.).
Фронт нацыянальнага адраджэння
Фронт нацыянальнага адраджэння (Frontul Renașterii Naționale, FRN) - гістарычная палітычная партыя Румыніі.
Створана ў 1938 годзе як манапольная партыя для падтрымкі палітыкі караля Кароля II услед за яго рашэннем аб забароне ўсіх ранейшых партый, адмене канстытуцыі 1923 года і ўвядзенні ў дзеянне канстытуцыі 1938 года. Вядомымі членамі партыі былі прэм’ер-міністры Арманд Кэлінеску, Георге Арджэшану, Канстанцін Аргетаіну, Георге Тэтэрэску і Іон Джыгурту, рэжымы якіх асацыююцца з карпаратывізмам і антысемітызмам. Асноўная мэта партыі няяўна складалася ў супрацьдзеянні набіраючай папулярнасць Жалезнай гвардыі, якая была яшчэ больш радыкальна правая. У 1940 годзе Караль II замяніў дадзеную партыю на новую Партыю нацыі (Partidul Națiunii або Partidul Națiunei, PN), «партыю таталітарнага адзінства». Партыя спыніла існаванне ў 1940 годзе пасля прыходу да ўлады Легіянерскага ўрада і роспуску парламента Румыніі. Маладзёжнай арганізацыяй фронту з’яўлялася «Варта краіны» (Straja Țării)
Тыргу-Жыускі ўніверсітэт імя Канстанціна Бранкузі
Тыргу-Жыускі ўніверсітэт імя Канстанціна Бранкузі (Universitatea Constantin Brâncuşi din Târgu Jiu) — румынская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Тыргу-Жыу. Названы ў гонар скульптара Канстанціна Бранкузі.
NGC 2807A
NGC 2807A (іншыя абазначэнні — MCG 3-24-30, PGC 26212) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Рудзецкі сельсавет
Рудзе́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Алізаравічы.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года Рудзецкі (Рудзецка-Алізараўскі) сельсавет у складзе Горвальскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Васількоўскага сельсавета.
Somebody Told Me
«Somebody Told Me» — дэбютны сінгл амерыканскай рок гурта «The Killers» з альбома «Hot Fuss ». Песня была напісана ўсім складам групы, а галоўным чынам Брэнданам Флаўэрсам і Роні Ванучы-малодшым.
Першыя часы «The Killers» не прыцягвалі ўвагу крытыкаў і пакупнікоў, менавіта таму «Somebody Told Me» быў выпушчаны два разы ў розных фарматах і з рознымі вокладкамі. На першым выданні сінгла была ружовая вокладка і дыск меў маленькі тыраж, з-за непапулярнасці. Перавыданае выданне мела вялікі тыраж, сіне-блакітную вокладку і зменены трэкліст.
У Аўстраліі песня заняла 4 месца ў Triple J's Hottest 100 of 2004.
Музычнае Відэа
Кліп быў зняты ў лютым 2004 года ў Каліфорніі, амерыканскім рэжысёром Брэтам Сайманам. Відэа проста паказвае The Killers выканаўцаў свае песні ў месяцавым святле пустыні і месцы з гіганцкім святлодыёдным экранам з выявай іх лагатыпа, таксама існуе альтэрнатыўная версія відэа, знятая на працягу дня, меркавана ў тым жа месцы.
Водгукі і крытыка
Billboard назваў песню «дзіка заразлівай». Blender сказаў, што сінгл - "цудоўнае полымя сінтэзатараў і гітар, якое рыхтуе да яркай фразы: Somebody told me you had a boyfriend who looked like a girlfriend I had in February of last year".
Гарантала
Гарантала можа значыць:
Джавані Батыста Кразата
Джамбатыста Кразата (таксама: Giovanni Battista Crosato; 1686, Венецыя або 1697, Трэвіза —, ) — італьянскі мастак і сцэнограф у стылі ракако, найбольш вядомы як фрэскапісец. Працаваў пераважна ў Венецыі, Венета і Турыне.
Марскія жалуды
Марскія жалуды  (Balanus) — самы распаўсюджаны і багаты відамі род у сямействе вусаногіх ракападобных. Марскія прымацаваныя арганізмы.
Апісанне
Свабодна перамяшчаюцца толькі лічынкі, дарослыя асобіны вядуць прымацаваны спосаб жыцця, але часам пасяляюцца на рухомых аб’ектах. Марскія жалуды прымацоўваюцца да субстрату з дапамогай шырокай падэшвы. Яна фарміруецца з пярэдняй часткі галавы і антэнул рачка. Гэта звязана з тым, што рухомая лічынка перад метамарфозам прымацоўваецца да субстрату галаўным канцом з дапамогай размешчаных на антэнулах цэментных залоз. Такім чынам, дарослы рачок апынаецца ляжачым на дне ракавіны спінным бокам цела ўніз, а яго канцавіны накіраваны ўверх. Складка покрываў — мантыя, якая акружае цела, фарміруецца як выраст подэшвы.
Антэны ў марскіх жалудоў атрафіраваныя ў сувязі з прымацаваным спосабам жыцця. Задняя частка галавы рачка ўздутая, на ёй, на верхавіне невялікага хабатка, размешчана ротавая адтуліна. Будова ротавых частак спрошчаная, таму што яны не служаць для захопу ежы.
Грудны аддзел марскога жолуда нясе шэсць пар галінастых канцавін, размеры якіх павялічваюцца спераду назад. Яны падоўжаныя, пакрытыя доўгімі шчацінкамі з боку, звернутага да роту, і маюць выгляд «вусікаў».
Асаблівасці біялогіі
Ежай марскіх жалудоў з’яўляюцца планктонныя арганізмы — галоўным чынам, весланогія ракападобныя, а таксама водарасці і нават бактэрыі. Акрамя фільтрацыі дзякуючы руху грудных ножак адбываецца абнаўленне вады ў паражніне доміка, што неабходна для газаабмену і выдалення прадуктаў жыццядзейнасці. Дыханне ажыццяўляецца цераз покрывы. Рух крыві адбываецца за кошт скарачэння мускулаў.
Марскія жалуды маюць гермафрадытную палавую сістэму. Яйцаводы адкрываюцца ў аснове пярэдняй пары грудных ножак. Апладненне ўнутранае, перакрыжаванае.
Марскія павукі
Марскія павукі (Pantopoda, Gerstaeker, 1862) — клас марскіх хеліцэравых (Chelicerata).
Апісанне
Даўжыня 0,8—72 мм. Цела складаецца з масіўнага хабатка, сегментаванага тулава і кароткага хваставога аддзела. На спіне вочны бугор з 4 вокамі. 1-я пара канечнасцей (клюшнепадобных) служыць для захопу корму, 2-я і 3-я шчупальцападобныя пары — для дотыку (а ў самцоў 3-я і для выношвання патомства), 4—7-я пары — хадзільнью ногі (з размахам ад 1,4 мм да 50 см). Унутры іх знаходзяцца адгалінаванні кішэчніка і палавыя залозы.
Пашырэнне
Вядомы з ніжняга дэвону (каля 400 млн. гадоў назад). Жывуць практычна на ўсіх глыбінях, ад літаралі да абісалі, ва ўмовах нармальнай салёнасці. Сустракаюцца ва ўсіх морах. У цяперашні час вядома больш за 1000 сучасных відаў. Часам марскіх павукоў вылучаюць з хеліцэравых ў самастойны таксон.
Асаблівасці біялогіі
Драпежнікі і паўпаразіты, кормяцца мяккімі тканкамі донных беспазваночных.
Беларускае Падняпроўе
[[Файл:Рэгіёны_Беларусі.svg|thumb|300пкс|Рэгіёны Беларусі (XIX-пач. XX ст.):
]] Падняпро́ўе — гісторыка-этнаграфічны рэгіён Беларусі, які займае Магілёўскую, частку Віцебскай і Гомельскай абласцей. На поўначы па водападзеле Дняпра і Заходняй Дзвіны мяжуе з Паазер'ем, на захадзе па левабярэжжы Бярэзіны і Дняпра — з Цэнтральнай Беларуссю і Усходнім Палессем.
Гісторыя
У старажытна-рускі перыяд (9—12 ст.) ішоў інтэнсіўны працэс сцірання племянных этнакультурных адрозненняў, зліццё славянскіх плямён у адзіную народнасць. Гэтаму ў значнай ступені садзейнічалі раўнінны рэльеф і дняпроўская сістэма суднаходных рэк, якія адыгрывалі важную ролю ва ўнутраных і знешніх культурна-эканамічных сувязях. Гістарычны лёс Падняпроўя быў звязаны са старажытным Кіевам і з гісторыяй іншых усходне-славянскіх зямель.
Этнакультурны комплекс, фальклорныя традыцыі і народныя гаворкі Падняпроўя маюць шмат агульных рыс з суседняй Смаленшчынай і заходняй Браншчынай (у 12 ст. значная частка Падняпроўя ўваходзіла ў Смаленскае, паўднёвая — у Чарнігаўскае княствы). У той час у Падняпроўі важныя адміністрацыйныя і эканамічныя цэнтры — Копысь, Орша, Друцк, Мсціслаў, Прапошаск (цяперашні Слаўгарад), Крычаў, Лучын, Гомель, Рагачоў, Чачэрск і іншыя. У канцы 12 ст. са Смаленскага вылучылася Мсціслаўскае княства, якое да сярэдзіны 14 ст. ўвайшло ў склад ВКЛ, але захоўвала ў ім пэўную аўтаномію.
На ранніх сярэдневяковых картах Еўропы (карты Н. Кузана — канец 15 — пачатак 16 ст., С. Мюнстэра — 1540) левабярэжная частка Падняпроўя пазначана пад назвай Белая Русь. На больш позніх картах (Г. дэ Баплана, Я.Сандарта — 2-я пал. 17 ст., Т.Кітхіна — 1740, і інш.) Белая Русь лакалізавана ўжо ў верхнім Падняпроўі і Паазер'і. Такое вызначэнне Белай Русі захавалася да сярэдзіны 19 ст., калі канчаткова было пашырана (з-за агульнасці гістарычнага лёсу і этнічнай культуры) на ўсю тэрыторыю сучаснай Беларусі. Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772) Падняпроўе далучана да Расіі, на яго землях утворана Магілёўская губерня, якая ў асноўным супадала з межамі рэгіёна. Пасля 1917 г. і ўтварэння БССР Падняпроўе з 1924 года ў складзе БССР (Гомельскі і Рэчыцкі паветы былі далучаны ў 1926).
Гаспадарчыя заняткі
Сельскія пасяленні звычайна размяшчаліся па берагах невялікіх рэк і ў міжрэччах. На характар рассялення ўплывала суседства з воднымі шляхамі, урадлівасць мясцовых глеб. Найбольш густа заселенай і аграрна развітой была левабярэжная частка Падняпроўя, у прыватнасці Аршанска-Магілёўская раўніна. Змешаныя хваёва-лісцевыя лясы і дубровы, што ўкрывалі гэтую тэрыторыю, у 18 — пач. 20 ст. на значных плошчах былі высечаны, і на іх месцы ўтварыліся масівы акультураных зямель. Адносна спрыяльныя глебава-кліматычныя ўмовы садзейнічалі пашырэнню хлебаробства. З тэхнічных культур сеялі лён і каноплі. Агракультура Падняпроўя мела рэгіянальныя рысы, што выяўлялася ў спосабах і прыёмах апрацоўкі глебы, мясцовых варыянтах земляробчых прылад (сох, ільнамялак, барон), формах феадальнай рэнты і інш.
Паселішчы
Сельскія пасяленні ў параўнанні з суседнім Паазер'ем вызначаліся большымі памерамі (15—30 сядзіб) і выразнай вулічнай таніроўкай. Замкнутыя ці Г-падобныя сядзібныя забудовы размяшчаліся абапал вуліцы, якая мела акрэсленую цэнтральную частку і канцы. Вуліца агароджвалася па баках і заканчвалася нярэдка з абодвух канцоў шырокімі варотамі, якія зачыняліся на ноч. З маладворных пасяленняў былі пашыраны засценкі.
Распаўсюджаныя тыпы планіроўкі традыцыйнага жылля: хата + сенцы + клець, хата + сенцы + хата, хата + трысцен. Апошні выконваў ролю сянец, нярэдка (калі ў ім ставілі печ) ператвараўся ў жылое памяшканне. Свіран (амбар, інбар) для збожжа ставілі насупраць хаты. Хлявы (хлеў, пуня) прымыкалі да жылля праз павець ці размяшчаліся ў глыбіні двара. Сярод дапаможных памяшканняў стопкі сустракаліся рэдка, замест іх у Падняпроўі былі распаўсюджаны функцыянальна блізкія скляпы (паграбы). Прасторныя гумны са стрэхамі на сохах мелі сушню — звычайную ёўню ці двух'ярусную асець з ямнай печчу. Больш прыкметная кантынентальнасць клімату, наяўнасць сушань пры гумнах, як і добрая вентыляцыйнасць апошніх, рабілі непатрэбнымі азяроды, якія тут былі рэдкай з'явай. Для сушкі лёну часцей выкарыстоўвалі лазні, якія мелі падоўжную страху, што абапіралася з аднаго боку на 2 слупы, утвараючы навес.
Канструкцыйная аснова жыллёвых пабудоў — зруб з круглых бярвён, звязаных у просты вугал з астаткам, на штандарнай аснове. Стрэхі на лемягах (закотам) і стаянках (пазней — на кроквах) крылі саломай «пад колас», радзей — камлём уніз («пад грабёнку»). У раёнах, багатых лесам (Рагачоўскі, Быхаўскі, Клімавіцкі, Чэрыкаўскі паветы), пашыраны стрэхі, крытыя дошкамі, дорам, дранкай (шчапа). Пэўным арх. абліччам і арганізацыяй інтэр'ера адрознівалася народнае жыллё на поўдні рэгіёна. Маляўнічай дэкаратыўнасцю вызначалася веткаўская разьба, якой аздаблялі франтоны, ліштвы, карнізы, ганкі, брамы і весніцы.
Народнае адзенне
Народнае адзенне Падняпроўя ўвасобіла старажытныя рысы, уласцівыя традыцыйнаму касцюму славянскіх народаў, зазнаўшы пэўны ўплыў усходніх і еўрапейскіх строяў. Тыповае верхняе адзенне — злёгку прыталеныя кажухі і шыракаполыя світкі светла-шэрага колеру са стаячым каўняром без гузікаў (падвязваліся вакол таліі шарсцяным плеценым поясам), а таксама кафтан-армяк тыпу бурноса, укарочаная паўсвітка і кажушок (паўшубак). У традыцыйным жаночым адзенні яшчэ ў пачатку 20 ст. бытавалі старажытныя панёвы, узорныя андаракі, сшытыя з безрукаўкай-гарсэтам (ліф, кабат), і саяны, аналагічныя рускім сарафанам. Жаночыя кашулі шылі з плечавымі ўстаўкамі (полікамі), нагрудная частка якіх з больш тонкага кужэльнага палатна. Іх упрыгожвалі вышыўкай і тканым арнаментам чырвонага ці камбінаванага (чырвонага з чорным) колераў (магілёўскі строй, краснапольскі строй), аздаблялі сакаленнем, маршчэннем (буда-кашалёўскі строй). Самабытным узорна-дэкаратыўным стылем упрыгожвання вылучаецца адзенне паўднёвых раёнаў (неглюбскі строй). У арнаменце святочнага адзення і тканін дамінавалі адносна буйныя геаметрычныя ўзоры, у Пасожжы часцей сустракаліся раслінныя матывы. Ва ўзорным ткацтве ўжывалася браная тэхніка, у вытворчасці андараковай тканіны пераважала 2-нітавае ткацтва. Своеасаблівымі прыёмамі аздаблення вылучаюцца традыцыйныя тканыя неглюбскія ручнікі і буда-кашалёўскія ручнікі.
Кераміка і посуд
Рэгіянальнай асаблівасцю вызначалася кераміка. Посуд з чырвонай гліны з тонкімі сценкамі аздаблялі на гарлавінах ці плечыках хвалістымі паяскамі, што наносіліся завостраным прутком па сырой гліне. Ён быў лёгкі і грацыёзны.
Таджынская катлавіна
Таджы́нская катлавіна, Таджынская ўпадзіна — міжгорная катлавіна ў гарах Паўднёвай Сібіры ў Рэспубліцы Тыва (Расія).
Катлавіна размешчана паміж Усходнім Саянам і хрыбтом Акадэміка Обручава, у басейнах рэк Хамсара і Азас (правыя прытокі Енісея). Даўжыня катлавіны каля 150 км. Вышыні ад 800 да 1800 м. Рэльеф нізкагорны і сярэднягорны, ў заходняй частцы ўзгорыста-раўнінны. Прыкметы старажытных ледавікоў — шырокія даліны, марэнныя грады і катлавіны з азёрамі (Таджа, Маны-Холь, Кадыш-Холь і інш.). У рэльефе прысутнічаюць часткі базальтавага плато. Раслінны свет пераважна складаюць таежныя лясы (кедр, хвоя, лістоўніца, елка) і стэпы (у заходняй частцы).
На тэрыторыі катлавіны запаведнік Азас.
Сокарава (вёска)
Со́карава (, Сокорово) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Ульскага сельсавета. Да 2004 года цэнтр Сокараўскага сельсавета.
Геаграфія
На паўднёвым беразе возера Паўазер’е, на аўтамабільнай дарозе Ула—Лепель. За 32 кіламетры на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Бешанковічы, за 82 кіламетры ад Віцебска, за 33 км ад чыгуначнай станцыі Чашнікі.
Гісторыя
Перад вайной у вёсцы жыло 322 чалавек у 61 двары.
Хала
Назва хала паходзіць ад адной з запаведзяў Торы, якая загадвае аддзяляць ад толькі што замяшанага гатовага цеста частку, якая і завецца «хала». Першапачаткова гэтая частка цесту прызначалася для ахвярапрынашэння, есці яе было нельга. Дагэтуль, як успамін аб запаведзі аб «аддзяленні халы», пры замешванні цеста для суботняга хлеба прынята адшчыкваць кавалачак і спальваць яго — менавіта ён і ёсць сапраўдная хала.
Андай
Андай (Hendaye, [] ) — горад на паўднёвым захадзе Францыі ў рэгіёне Новая Аквітанія.
Размешчаны ля Біскайскага заліва на этнічна баскскіх тэрыторыях дэпартамента Атлантычныя Пірэнеі, у гістарычнай вобласці Лабурдан. Аддзелены ракой Бідасоа і востравам Фазанаў ад іспанскага горада Ірун, з якім яго злучае мост. Цягнікі, якія праходзяць праз горад, тут мяняюць колы з-за рознай шырыні каляіны ў Іспаніі і Францыі. Папулярны курорт з насельніцтвам у 14,4 тыс. жыхароў (2008).
Муніцыпалітэт размешчаны на адлегласці каля 690 км на паўднёвы захад ад Парыжа, 190 км на паўднёвы захад ад Бардо, 115 км на захад ад По.
Гісторыя
Сваім бурным развіццём у XIX стагоддзі Андай, раней памежная крэпасць, абавязаны турыстам, «якія адкрылі» для сябе суседні Біярыц, і прыкладу такіх падарожнікаў, як Антуан д’Абадзі, які па праекце Віяле-ле-Дзюка пабудаваў на ўзмор’і вілу-замак і служыў мясцовым мэрам. Тут жа памёр знакаміты аўтар прыгодніцкіх раманаў П’ер Лоці.
У 1940 годзе ў Андаі адбылася гістарычная сустрэча Гітлера і Франка, на якой іспанскі лідар абвясціў аб намеры прытрымлівацца нейтралітэту падчас сусветнай вайны.
Транспарт
Андай — апошняя станцыя лініі Ласартэ-Арыя — Сан-Себасцьян — Андай баскскай сеткі вузкакалейных чыгунак EuskoTren. Таксама горад звязаны з Мадрыдам хуткаснымі цягнікамі Alvia.
NGC 2808
NGC 2808 (іншыя абазначэнні — GCL 13, ESO 91-SC1) — шаравое скопішча ў сузор’і Кіль.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Баварска-Штраўбінгскае герцагства
Баварска-Штраўбінгскае герцагства (Teilherzogtum Bayern-Straubing), таксама вядомае як Штраўбінг-Галандскае герцагства (Teilherzogtum Straubing-Holland) — герцагства ў складзе Свяшчэннай Рымскай імперыі, якое існавала ў 1353—1432 гадах. У склад герцагства ўваходзілі розныя ўладанні, шырока рассеяныя па тэрыторыі Свяшчэннай Рымскай імперыі: паўночная частка Ніжняй Баварыі (з цэнтрам у горадзе Штраўбінг), а таксама графствы Галандыя, Зеландыя, Эно (Генегау) і Фрызія.
Гісторыя
Пасля смерці ў 1347 годзе імператара Людвіга IV Баварскага засталіся шэсць сыноў і багатая спадчына. Першапачаткова Баварыя знаходзілася пад сумесным кіраваннем братоў, але ў 1349 годзе яна была падзелена на Верхнюю і Ніжнюю. Ніжняя Баварыя пры гэтым дасталася тром сынам: Стэфану II, Вільгельму I і Альбрэхту I. У 1353 годзе адбыўся новы падзел — Ніжняя Баварыя была падзелена на 2 герцагствы. Стэфану дасталася Баварска-Ландсгуцкае герцагства, а Вільгельму і Альбрэхту — Баварска-Штраўбінскае герцагства.