cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бяскіды
Складзены пераважна з флішаў. Ад восевай зоны Карпат аддзелены падоўжнымі далінамі і ўтвараюць асобныя плоскавяршынныя масівы з невысокімі пераваламі паміж імі.
Характэрны букавыя і хвойныя лясы, на вяршынях — лугі (паланіны).
Створаны нацыянальныя паркі Бабінагорскі і Гарчанскі (Польшча), рэзерват Катліна пад Бабінай Гарой (Славакія).
Філадэльфія (акруга)
Філадэльфія (Philadelphia County) — акруга ў штаце Пенсільванія, ЗША. Афіцыйна ўтворана ў 1682 годзе. Плошча акругі складае 370,370 км². Станам на 2013 год колькасць насельніцтва складала 1 553 165 чалавек.
Ачамчырскі раён
Ачамчырскі раён (Очамчыра араион, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი) — раён (адзінка адміністрацыйнага падзелу) часткова прызнанай Рэспублікі Абхазія. Знаходзіцца на ўсходзе краіны, мяжуе з Галскім, Гульрыпшскім і Ткуарчалскім раёнамі Абхазіі і грузінскім краем Самегрэла-Зема Сванеці.
Адміністрацыйны цэнтр раёна — горад (до 1926 года сяло) Ачамчыра. Плошча 1808 км², насельніцтва 25 458 чалавек (2016).
Раён раздзелены на 1 гарадскую і 27 сельскіх адміністрацый. Буйнейшыя населеныя пункты — Ачамчыра, Члоў, Маркула, Пакуаш.
Насельніцтва
Нацыянальны склад раёна па перапісах насельніцтва 2003 і 2011 гг.
1-я паветраная армія (СССР)
1-я паветраная армія — аператыўнае фарміраванне (аб’яднанне, паветраная армія) авіяцыі РСЧА Узброеных Сіл СССР падчас Вялікай Айчыннай вайны.
Сфарміравана 10 мая 1942 года загадам народнага камісара абароны СССР № 0081 ад 5 мая 1942 года на аснове ВПС Заходняга фронту.
10 студзеня 1949 года пераназвана ў 26-ю паветраную армію.
Гісторыя найменняў
Найменне фармавання, у розны перыяд часу:
Баявы шлях
У 1942 годзе паветраная армія падтрымлівала наступ войскаў Заходняга фронту на юхноўскім, гжацкім і ржэўскім кірунках. Удзельнічала ў Ржэўска-Сычэўскай, Ржэўска-Вяземскай, Арлоўскай, Смаленскай, Аршанскай, Віцебскай, Беларускай, Мемельскай, а таксама ў паветранай аперацыі па знішчэнні нямецкай авіяцыі на аэрадромах у маі 1943 года.
Усяго за гады вайны лётчыкамі 1 ПА здзейснена звыш 290 000 самалёта-вылетаў. За баявыя заслугі 5 яе злучэнняў і частак атрымалі ганаровае званне і ператвораны ў гвардзейскія, 50 прысвоены ганаровыя найменні, 44 узнагароджаны ордэнамі; звыш за 17 тысяч яе воінаў узнагароджаны ордэнамі і медалямі, 145 лётчыкам і штурманам прысвоена званне Героя Савецкага Саюза, а 17 чалавек удастоены гэтага звання двойчы.
У складзе
З моманту стварэння паветраная армія ўваходзіла ў склад:
Склад
Першапачаткова ў склад арміі згодна з загадам НКА СССР увайшло ўпраўленне, 4 авіядывізіі і іншыя часткі: Загадам НКА СССР № 00101 ад 23 мая 1942 года склад 1 ПА зменены, колькасць дывізій склала 13.
Пасля вайны
Пасля вайны дыслакавалася ў Беларускай ваеннай акрузе. У лютым 1949 года 1-я паветраная армія перайменавана ў 26-ю паветраную армію (дырэктыва начальніка ГШ ВС СССР № ОРГ 120026 ад 10 студзеня 1949 года).
У красавіку 1980 года 26-я паветраная армія перафармавана ў ВПС Беларускай ваеннай акругі (дырэктыва начальніка ГШ УС СССР ад 1980 года № 314/1/00170).
У маі 1988 года ВПС Беларускай ваеннай акругі перафармаваныя назад у 26-ю паветраную армію (загад міністра абароны СССР ад 1988 года № 0018).
Камандуючыя 1 (26) ПА пасля вайны
У пасляваенны перыяд арміяй (у 1980-1988 гадах — ВПС Беларускай ваеннай акругі) камандавалі :
IC 1376
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Глінец (ручай)
Глі́нец — ручай у Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Волчас (басейн Дняпра).
Даўжыня ручая 13 км. Плошча вадазбору 42 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,3 м/км. Пачынаецца прыкладна за 0,8 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Красны. Упадае ў раку Волчас прыкладна за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Зоры. Працякае праз вёскі Вудага, Глінь, Зоры. Вадазбор у межах Аршанска-Магілёўскай раўніны. У межах вёскі Зоры ў Глінец упадае ручай (справа).
Бернард Дэсклот
Берна́рд Дэскло́т (Bernat Desclot) — каталонскі летапісец, вядомы сваім апісаннем кароткага панавання Педра III Арагонскага (1276-85). склаў адну з чатырох частак «», на якія абапіраюцца сучасныя гісторыкі пры звароце да палітычнага і ваеннага жыцця Каралеўства Арагона і Княства Каталоніі ў XIII—XIV стагоддзях, у тым ліку «Арагонскі крыжовы паход». Хоць «Хроніка» Дэсклота пачынаецца ад XI стагоддзя, аднак найбольшую цікавасць уяўляюць менавіта падзеі пры памяці летапісца. Бернард напісаў свой твор у стылі рыцарскага раману, і ён разбаўлены драматычнымі маналогамі галоўных персанажаў і захоплівальнымі эпізодамі, напрыклад пра ўцёкі Педравага брата, Хаймэ II, з фартэцыі Перпіньян праз каналізацыю.
Уласна пра Бернарда не захавалася ніякіх звестак, акрамя тых невялічкіх, што можна пачарпнуць з «Хронікі».
Ягор Тадэвушавіч Хаткевіч
Ягор Хаткевіч (нар., ) — беларускі футбаліст, брамнік казахстанскага клуба «Атырау» і нацыянальнай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
Гуляў за дубль БАТЭ, МТЗ-РІПА і «Віцебска», у другой палове 2008 года гуляў за клуб пятага шведскага дывізіёна.
З 2010 па 2012 гады быў асноўным брамнікам рэчыцкага «Ведрыча-97», а ў студзені 2013 года стаў іграком «Гомеля». Спачатку разглядаўся як другі брамнік пасля Ігара Логвінава, але ў хуткім часе замацаваўся як асноўны брамнік гомельскай каманды. Улетку 2013 года, пасля прыходу ў клуб Артура Лясько, стаў чаргавацца з ім на пазіцыі брамніка.
Па заканчэнні сезона 2013 пакінуў гомельскі клуб і ў студзені 2014 года падпісаў кантракт з наваполацкім «Нафтанам». У складзе «Нафтана» стаў другім брамнікам пасля Ігара Даўгялы. Сезон 2015 пачаў асноўным брамнікам, замацаваўся на гэтай пазіцыі пасля траўмы Даўгялы (23 мая ў матчы са «Славіяй»). У студзені 2016 года пакінуў «Нафтан».
Неўзабаве пасля зыходу з «Нафтана» далучыўся да жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ» і падпісаў з ім кантракт. У складзе аўтазаводцаў спачатку чаргаваўся ў складзе з Валерыем Фамічовым, але пазней саступіў яму месца першага нумара, застаўшыся другім брамнікам. У студзені 2017 года падоўжыў кантракт з жодзінцамі. Улетку 2017 года, пасля зыходу Фамічова з каманды, некаторы час быў асноўным брамнікам жодзінцаў, але пазней саступіў месца навабранцам каманды Арцёму Сароку і Івану Канавалаву. Па заканчэнні кантракта ў лістападзе 2017 года пакінуў «Тарпеда-БелАЗ».
У студзені 2018 года далучыўся да «Іслачы» і неўзабаве падпісаў кантракт з клубам. Стаў другім брамнікам каманды, з чэрвеня па жнівень падчас траўмы Сяргей Туранка, а таксама пазней у лістападзе займаў месца ў аснове. У сезоне 2019 стаў асноўным брамнікам каманды. У лістападзе 2019 года падоўжыў кантракт з «Іслаччу».
У снежні 2020 года па заканчэнні кантракта пакінуў прысталічны клуб і неўзабаве падпісаў пагадненне з мінскім «Дынама». У пачатку сезона 2021 чаргаваўся ў складзе з Яўгенам Памазанам, а з лета, калі Памазан пакінуў «Дынама», замацаваўся ў якасці ясноўнага брамніка каманды. У снежні 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў сталічны клуб.
Нэшчэрыў
Нэшчэрыў (Не́щерів) — вёска ў Абухіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Samsung Group
Samsung Group (삼성그룹) — прамысловы канцэрн (група кампаній), адзін з найбуйнейшых у Паўднёвай Карэі чэболей, заснаваны ў 1938 годзе. На сусветным рынку вядомы як вытворца высокатэхналагічных кампанентаў, тэлекамунікацыйнага абсталявання, бытавой тэхнікі, аўдыё- і відэа прылад.
Слова «Samsung» (, правільная перадача слова — «самсон») у карэйскай мове азначае «тры зоркі». Магчымая сувязь такой назвы з трыма сынамі заснавальніка Samsung Лі Бён Чхоля (이병철), малодшы сын якога Лі Гон Хі (이건희) узначальваў кампанію да красавіка 2008 года, у парушэнне ўсіх усходніх традыцый наследавання, у згодзе з якімі старэйшы сын атрымлівае ў спадчыну большую частку сямейнай уласнасці.
Барань-Гара
Бара́нь-Гара́ (, Барань-Гора) — вёска ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хорастаўскага сельсавета.
Эль-Асад
У 1973 Сірыя пры дапамозе інжынераў з Савецкага Саюза завяршыла будаўніцтва Плаціны на Еўфраце вышэй па цячэнню ад горада Рака. Плаціна стварыла вадасховішча (Бухейрат Эль-Асад) аб’ёмам 12 км³, памеры якога прыкладна 80 км у даўжыню і 8 км у шырыню. Пры ўездзе на плаціну найстрогі пашпартны кантроль. Вада з вадасховішча выкарыстоўваецца для паліўнага земляробства. Маецца гідраэлектрастанцыя. На беразе размешчаны горад Эс-Саўра. Уздоўж вадасховішча ідзе аўтамагістраль і чыгуначная лінія Халеб — Рака. Вадасховішча Асад лічыцца ключавым месцам для птушак, якія мігрыруюць і зімуюць у Заходняй Азіі.
Універсітэт Сан Хорхэ
Універсітэт Сан Хорхэ (Universidad San Jorge) — іспанская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Сарагоса (дакладней — за 13 км ад Сарагосы) у аўтаномнай супольнасці Арагон. Кантралюецца Каталіцкім Касцёлам, названа ў гонар Святога Хорхэ, які лічыцца патронам установы.
Сабор Трох Свяціцеляў (Тымішаара)
Сабор Трох Свяціцеляў пабудаваны ў традыцыйным для румынска-малдаўскай храмавай архітэктуры стылі (з элементамі карпацкага стылю). Маецца 9 вялікіх і 4 малыя вежы. Вышыня сабора — 83,7 м, гэта самая высокая царква ў краіне і адзін з найвышэйшых праваслаўных храмаў. Даўжыня сабора — 63 м, шырыня — 32 м. Унутры можа знаходзіцца больш за чатыры тысячы вернікаў.
Верхні Мамон
24 лістапада 2017 года ў Верхнім Мамоне адкрыты рэканструяваны мемарыяльны комплекс, дзе на гранітных плітах нанесеныя імёны 986 чырвонаармейцаў з паселішча і 485 чырвонаармейцаў, якія загінулі ў ходзе аперацыі «Малы Сатурн» у 1942 годзе на тэрыторыі селішча.
Паводка
Паво́дка — фаза воднага рэжыму ракі — адносна кароткачасовае (ад дзясяткаў хвілін да некалькіх сутак) і неперыядычнае падняцце ўзроўню вады ў выніку быстрага раставання снегу, ледавікоў, ці моцных дажджоў. Такое падняцце, калі яно больш значнае за звычайныя значэнні, можа выклікаць паводку ў шырокім сэнсе гэтага паняцця (навадненне).
На марскіх узбярэжжах і астравах паводкі могуць паўстаць у выніку затаплення прыбярэжнай паласы хваляй, якая ўтвараецца пры землетрасеннях або вывяржэнні вулканаў у акіяне. Падобныя паводкі нярэдкія на берагах Японіі і на іншых астравах Ціхага акіяна, менавіта такі тып паводкі назіраўся ў Японіі ў 2011 годзе, які быў выкліканы моцным землетрасеннеам ля берагоў краіны. Паводкі могуць быць абумоўлены прарывамі плацін і загараджальных дамб.
Паводкі здараюцца на многіх рэках Заходняй Еўропы, як то Дунай, Сена, Рона, По і іншых, а таксама на рэках Янцзы і Хуанхэ ў Кітаі, Місісіпі і Агая ў ЗША. У СССР вялікія паводкі назіраліся на Дняпры ў 1931 годзе і Волзе ў 1908 і 1926 гадах. У Беларусі часам здараецца выхад з берагоў Прыпяці і Нёмана.
Малая Трасцяніца
Мала́я Трасцяні́ца (, Малая Тростяница) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Весялоўскага сельсавета.
Да 17 жніўня 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Бытчанскага сельсавета, да 16 студзеня 1969 года — у склад Кішчынаслабодскага сельсавета.
Алтын
Кліп
Кліп быў зняты на Samsung Galaxy S7 edge у Санкт-Пецярбургу. У кліпе былі задзейнічаны: жылы комплекс, банкетная зала, Пецярбургскі метрапалітэн і фізіка-матэматычны ліцэй №239.
Папіна (Сенненскі раён)
Па́піна (, Папино) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Какоўчынскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Алексініцкага сельсавета.
Раавітса (прыпыначны пункт)
Пасажырскія цягнікі на прыпынку спыняліся да 2001 года, зараз на лініі ў асноўным працуюць грузавыя цягнікі. Платформа знесена.
Іван Іванавіч Паўловіч
Іван Іванавіч Паўловіч (, в. Талька, Пухавіцкі раён — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).
Біяграфія
З 14 гадоў працаваў на Беларускай чыгунцы: пуцявы абходчык, рабочы-пуцявік у Рудзенску, пазней брыгадзір акалодка на ст. Талька. З 1976 г. дыспетчар дыстанцыі пуці, 1979 г. рэгуліроўшчык хуткасці руху вагонаў на чыгуначнай станцыі Асіповічы, потым – слесар вагоннага дэпо. Узнагароджаны ордэнамі Леніна (1974), Працоўнага Чырвонага Сцяга (1971), медалямі.
Мікалай Мікалаевіч Амелька
Мікалай Мікалаевіч Амелька (,  —, ) — савецкі флатаводзец, адмірал (13 красавіка 1964), кандыдат ваенна-марскіх навук (1965), камандуючы Ціхаакіянскім флотам (1962—1969), начальнік супрацьлодачных сіл ВМФ (1969—1978), намеснік начальніка Генштаба ўзброеных сіл па ВМФ (1979—1986), дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 7-га і 8-га скліканняў, лаўрэат Ленінскай прэміі ў галіне навукі (17 красавіка 1980) за стварэнне спецыяльнай інфармацыйнай касмічнай сістэмы.
Біяграфія
Па нацыянальнасці — беларус. У Ваенна-марскім флоце з 1931 года. У 1936 г. скончыў Ваенна-марское вучылішча імя М. В. Фрунзэ. З 1936 г. праходзіў службу на Балтыйскім флоце. быў камандзірам электранавігацыйнай групы, пам. камандзіра вучэбнага крэйсера. Удзельнік савецка-фінскай вайны 1939—1940 гг. У Вял. Айчынную. вайну — камандзір дывізіёна сеткавых загараджальных, кацерных тральшчыкаў, вартавых караблёў. У 1945—1949 гг. начальнік штаба брыгады тралення. У 1949—1952 гг. — Камандзір аховы воднага раёна базы. У 1952—1953 гг. начальнік штаба дывізіі аховы воднага раёна. У 1953—1956 гг. камандзір дывізіі аховы воднага раёна. Контр-адмірал з 31 мая 1954 года. У 1956 г. скончыў Ваен. акадэмію Генштаба. У 1956—1962 гг. — Начальнік штаба Ціхаакіянскага флоту. Віцэ-адмірал з 9 мая 1961 года. Камандуючы Ціхаакіянскім флотам (1962—1969), начальнік супрацьлодачных сіл ВМФ (1969—1978), намеснік начальніка Генштаба ўзброеных сіл па ВМФ (1979—1986). У 1986—1987 гг. — У Гр. ген. інспект. МА СССР. З лістапада 1987 года — у адстаўцы.
Узнагароды
Узнагароджаны:
Крысціян Гофман фон Гофмансвальдау
Крысціян Гофман фон Гофмансвальдау (,, цяпер , Польшча — ) — нямецкі паэт, адзін з буйных прадстаўнікоў барока, стваральнік т. зв. другой сілезскай школы паэтаў, блізкай да марынізму.
Скончыў Лейдэнскі ўніверсітэт (Нідэрланды).
Дэбютаваў перакладамі з італьянскай паэзіі. Дыяпазон лірыкі Крысціяна Гофмана фон Гофмансвальдау (надрукавана пасмяротна) вельмі шырокі: ад галантнай любоўнай паэзіі (эратычныя оды, мадрыгалы, рандо) да трагічнай філасофскай лірыкі, эпітафій і эпіграм, дзе геданістычныя матывы спалучаюцца з адчуваннем марнасці, тленнасці быцця. Вядомасць яму прынеслі «Гераічныя лісты» (1679), узорам для якіх паслужылі «Гераіды» Авідзія.
Набі
Група «Набі» (Nabis ад  — «прарок», «абраны»; назва прапанавана паэтам Анры Казалісам) — французская мастацкая група, заснавана Полем Серузье, існавала ў Парыжы ў 1890—1905 гадах. Набіды, нароўні з імпрэсіяністамі, уяўлялі сабой адзін з галоўных кірункаў мастацтва канца XIX — пачатку XX стагоддзяў.
У групу ўваходзілі такія людзі як Марыс Дэні, П’ер Банар, Поль Рансон, Арыстыд Маёль, Фелікс Валатон, Кер-Ксаўе Русель, Жан Эдуар Вюяр, Поль Серузье і іншыя.
Мастакі-набіды стварылі своеасаблівы варыянт стылю «мадэрн» пад уплывам Поля Гагена і понт-авенскай школы. Іх творчасць блізка да літаратурнага сімвалізму і характарызуецца вяршэнствам каляровага пачатку, дэкаратыўнай абагуленасцю формаў, мяккай музычнасцю рытмаў, плоскасцевай стылізацыяй матываў мастацтва розных народаў: французскага народнага мастацтва, японскай гравюры і італьянскіх прымітывістаў.
Творам Серузье, Дэні, Руселя характэрны рэлігійна-містычныя настроі ў той час як працы Банара і Вюяра маюць інтымна-лірычны лад вобразаў.
(154) Берта
(154) Берта (Bertha) — адзін з найбуйнейшых астэроідаў галоўнага пояса, які быў адкрыты 4 лістапада 1875 года французскім астраномам Прасперам Анры і названы ў гонар Berthe Martin-Flammarion, сёстры астранома Каміля Фламарыёна.
Чысцік (Смаленская вобласць)
Чысцік — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Руднянскім раёне. Размешчана ў заходняй частцы вобласці, за 6,5 км на ўсход ад Рудні, за 3 км на поўнач ад аўтадарогі А141 Арол — Віцебск на паўднёвай ўскраіне балота Чысцік. Насельніцтва — 855 жыхароў (2007 год). Адміністрацыйны цэнтр Чысцікаўскага сельскага паселішча.
Сярэдняя школа, дом культуры, торфапрадпрыемства «Чысцік» (філіял ААТ «Смаленскторф»).
Груздава (Салігорскі раён)
Гру́здава (, Груздово) — вёска ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хорастаўскага сельсавета.
IC 1377
IC 1377 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральна галактыка) у сузор’і Малы Конь.
Голавач
Го́лавач — ручай у Расонскім раёне і на мяжы з Верхнядзвінскім раёнам Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Нішча (басейн Заходняй Дзвіны).
Даўжыня ручай 12 км. Плошча вадазбору 44 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,9 м/км. Пачынаецца ў напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Казакова Верхнядзвінскага раёна. Упадае ў Нішчу прыкладна за 0,8 км у напрамку на паўночны захад ад вёскі Кульнева Расонскага раёна. Вадазбор нізінны. Рэчышча каналізаванае.
Ніжнесілезскае ваяводства
Ніжнесілезскае ваяводства (województwo dolnośląskie), ваяводства, размешчанае на паўднёвым захадзе Польшчы. Адміністрацыйны цэнтр і буйнейшы горад — Уроцлаў.
Насельніцтва — 2 914 362 жыхароў (2013 год).
Дармштат-Дыбург (раён)
Дармштат-Дыбург (ням. Landkreis Darmstadt-Dieburg) — раён у Германіі. Цэнтр раёна - горад Дармштат. Раён уваходзіць у зямлю Гесэн. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дармштат. Займае плошчу 659 кв. км. Насельніцтва 289,3 тыс. чал. (2010). Шчыльнасць насельніцтва 439 чалавек/кв.км. Афіцыйны код раёна 06 4 32.
Раён падзяляецца на 23 абшчыны.
Свята-Троіцкая царква (Вялец)
Архітэктура
Помнік народнага дойлідства. Вырашана прамавугольным зрубам пад двухсхільным дахам, перапад якога над алтарнай часткай завершаны макаўкай. Бакавыя фасады прарэзаны адзінарнымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Перад храмам адасоблена пастаўлена двух'ярусная чатырохгранная званіца.
Пераброддзе
Перабро́ддзе (, Перебродье) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета. Знаходзіцца за 18 км на захад ад горада і чыгуначнай станцыі Мёры, 198 км ад Віцебска.
Гісторыя
Горад узнік на месцы рыбацкага паселішча, якое знаходзілася паміж азёрамі Абстэрна і Набіста.
Розныя крыніцы называюць адметныя даты першапачатковага прывілея на самакіраванне: адны 25 лютага 1571 года, іншыя - адносяць гэту падзею на некалькі гадоў пазней. Больш канкрэтны гістарычна пацвярджаемы дакумент, гэта ліст Жыгімонта Аўгуста, які датуецца 22 лютым 1571 годам, дзе Пераброддзе выразна называецца "горадам". Фундацыйны прывілей на магдэбургскія правы не захаваўся, але пацвярджальны 1792 года захоўваецца ў Вільні, метрыкальны запіс яго ў Маскве.
Нягледзячы на тое што гараджане карысталіся вольнасцямі, Пераброддзе так і не дасягнуў ні эканамічнай сталасці, ні вялікай колькасці жыхароў. У 1629 годзе ў Пераброддзі былі 3 дамы на рынку і 7 на вуліцы. У 1790 годзе налічвалася 23 дамы і адна заезджая карчма, жыхароў крыху больш за 160 чалавек.
З 1793 года Пераброддзе ўваходзіць у склад Расіі. У 1812 годзе праз Пераброддзе праходзілі адступаючыя рускія войскі на чале з Барклаем-дэ-Толі. Гарадскія правы Пераброддзя двойчы пацвярджаліся Сенатам - 27 мая 1820 года і 17 чэрвеня 1823 года. У сярэдзіне 60-х гадоў у горадзе лічыцца 37 двароў і 294 жыхары, у 1823 годзе 350 жыхароў, у гэты час Пераброддзе - цэнтр воласці з насельніцтвам больш за 3500 чалавек.
З 1921 па 1939 - у складзе Браслаўскага павета Польшчы.
2 чэрвеня 2009 быў афіцыйна зацвержаны герб Пераброддзя.
Гервазы Людвік Аскерка
Гервазы Людвік Аскерка (1700—1771) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Займаў пасады мазырскага гродскага старосты (з 1724), вялікага чашніка (1748—1764), і рэферэндара літоўскага (з 1764). Быў пасол на соймы 1724, 1726, 1733 (надзвычайны), 1733 (канвакацыйны), 1740, 1744, 1746, 1748, 1750, 1752, 1760, 1764, 1766.
У 1733 абраны палкоўнікам Мазырскага павета і падпісаў выбар каралём Станіслава Ляшчынскага. Прымаў актыўны ўдзел у барацьбе пасэсараў «нойбургскіх уладанняў» супраць Радзівілаў. У 1737 абраны дэпутатам і быў кандыдатам на пасаду маршалка Трыбунала ВКЛ, але стаў маршалкам Скарбовага трыбунала.
З пачатку 1740-х гадоў супрацоўнічаў з Сапегамі і Чартарыйскімі. Разам з ковенскім гродскім старостам Шыманам Сіруцем дапамог Сапегам атрымаць большасць на рускай кадэнцыі Трыбунала ВКЛ 1742. Перад Трыбуналам ВКЛ 1743 Гервазы Людвік Аскерка лічыўся супольным кандыдатам Чартарыйскіх і Сапегаў на пасаду трыбунальскага маршалка. Дапамог лоўчаму ВКЛ Міхалу Антонію Сапегу быць абраным дэпутатам у Мазыры і стаць трыбунальскім маршалкам.
У канцы жніўня 1743 Чартарыйскія перад спробай стварэння антыкаралеўскага рокаша ў ВКЛ сабралі на нараду ў Воўчыне сваіх прыхільнікаў, сярод якіх быў і Гервазы Людвік Аскерка. У 1747 разглядаўся як магчымы кандыдат на пасаду маршалка Трыбунала ВКЛ 1748. Карыстаўся нават падтрымкай непрыхільных яму Радзівілаў, але адмовіўся дамагацца пасады.
Падтрымліваў праграму Чартарыйскіх па рэформе дзяржаўнага ладу. Сярод іх прыхільнікаў знаходзіўся і пасля разрыву Чартарыйскіх з каралеўскім дваром. У маі 1764 быў паслом Генеральнай канфедэрацыі ВКЛ у Пецярбург для забеспячэння расійскай падтрымкі Чартарыйскім і іх кандыдату на трон Станіславу Аўгусту Панятоўскаму.
У 1768 выступаў супраць запрашэння расійскіх войскаў супраць Барскай канфедэрацыі.
Сям'я
Сын новагародскага кашталяна Антонія Аскеркі і Соф'і з Календаў. Меў братоў Рафала Алойзыя, Міхала Стэфана, Казіміра Мацея, Марціна Тэадора і Багуслава Леапольда.
Ажаніўся з Тэрэзай Тызенгаўз, дачкой вялікага літоўскага пісара Міхала Бенядзікта Тызенгаўза.
Пакінуў сыноў Людвіка, Ігнацыя і Караля Гервазыя, дачок Канстанцыю Марыю (жонка канюшага ВКЛ Дамініка Александровіча), Караліну Элеанору (жонка жамойцкага старосты Антонія Ануфрыя Гелгуда), Анелю Ганну (жонка Яна Зялінскага).
Старына (Весялоўскі сельсавет)
Старына́ (, Старина) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Весялоўскага сельсавета.
Емяльянаў
Емяльянаў — прозвішча.
Іштван Бетлен
І́штван Бе́тлен, граф Бетлен ( [];, Герньесег, Трансільванія, Аўстра-Венгрыя (суч. Гарнешці, жудзец Мурэш, Румынія) —, , СССР) — венгерскі палітык, прэм’ер-міністр Каралеўства Венгрыі ў 1921-31.
Біяграфія
Іштван Бетлен нарадзіўся ў арыстакратычнай сям’і ў Трансільваніі. У 1901 годзе быў упершыню выбраны ў парламент. Падчас Парыжскай мірнай канферэнцыі знаходзіўся ў складзе венгерскай дэлегацыі; пасля абвяшчэння Венгерскай Савецкай Рэспублікі ў 1919 годзе вярнуўся ў Венгрыю і быў адным з лідараў антысавецкага ўрада, які размясціўся ў Сегедзе, нароўні з Міклашам Хорці. Пасля ліквідацыі ВСР вярнуўся ў парламент.
14 красавіка 1921 года Бетлен быў прызначаны прэм’ер-міністрам па ўказу рэгента Міклаша Хорці. Новы кабінет карыстаўся падтрымкай створанай самім Бетленам кансерватыўнай Партыі нацыянальнага адзінства. У 1921 годзе таксама некаторы час быў выконваючым абавязкі міністра фінансаў, а ў 1924 годзе — міністра замежных спраў.
Важным знешнепалітычным дасягненнем Бетлена стала ўступленне Венгрыі ў Лігу Нацый 18 верасня 1922 года. У 1927 годзе быў заключаны дагавор аб дружбе з Італіяй, які сімвалізаваў выхад Венгрыі са знешнепалітычнай ізаляцыі. Кабінет Бетлена таксама спрабаваў дамагчыся перагляду Трыянонскага дагавора, аднак яму гэта не ўдалося.
Унутры краіны ўрад Бетлена праводзіў кансерватыўны аўтарытарны курс, але пры гэтым большасць рэальных рычагоў улады знаходзіліся ў Міклаша Хорці. У 1922 годзе насельніцтву былі ўрэзаны выбарчыя правы: выбарчае права захавалася ў поўным аб’ёме для 38 % грамадзян; акрамя таго, было адменена тайнае галасаванне. Эканамічнае становішча краіны ў гады прэм’ерства Бетлена заставалася цяжкім: прамысловая вытворчасць наблізілася да даваеннага ўзроўню толькі ў 1927-28 гадах. Пасля пачатку Вялікай дэпрэсіі эканамічны стан Венгрыі пагоршыўся. У краіне значна вырасла беспрацоўе (у 1932 годзе яно складала 60 % сярод прамысловых і сельскагаспадарчых рабочых ), і 24 жніўня 1931 года Бетлен сышоў у адстаўку з пасады прэм’ер-міністра.
Бетлен практычна адышоў ад вялікай палітыкі, хоць у сярэдзіне 30-х быў адным з галоўных крытыкаў курсу Дзьюлы Гёмбёша з боку ўмераных кансерватараў. У 1936 годзе Бетлен быў прызначаны тайным саветнікам; ён выступаў супраць збліжэння Венгрыі з Германіяй, а ў канцы Другой сусветнай вайны спрабаваў заключыць сепаратны мір з Англіяй і ЗША. У красавіку 1945 года Бетлен быў узяты ў палон савецкімі войскамі і 5 кастрычніка 1946 года памёр у Маскве ў няволі.
Пашкава (Сенненскі раён)
Па́шкава (, Пашково) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Какоўчынскага сельсавета.
Сангастэ (станцыя)
Сангастэ (Sangaste) — станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Валгамаа. Знаходзіцца ў вёсцы Тсіргулійна на лініі Валга — Тарту.
Навіна (Салігорскі раён)
Навіна́ (, Новина) — вёска ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хорастаўскага сельсавета.
IC 1378
IC 1378 — галактыка тыпу EN (эмісійная туманнасць) у сузор’і Цэфей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сіні вершнік
Гісторыя
Аб’яднанне «Сіні вершнік» было заснавана ў снежні 1911 года ў Мюнхене Васілём Кандзінскім і Францам Маркам. Асноўнай мэтай было вызваленне ад акамянелых традыцый акадэмічнага жывапісу. Апроч іх у групе таксама былі Аўгуст Маке, Мар’яна Вяроўкіна, Аляксей Яўленскі і Паўль Клее. У працы гэтай мастацкай групы ўдзельнічалі таксама танцоры і кампазітары. Іх аб’ядноўвала цікавасць да сярэднявечнага і прымітыўнага мастацтва і рухаў таго часу — фавізму і кубізму.
Аўгуст Маке і Франц Марк прытрымліваліся меркавання, што ў кожнага чалавека ёсць унутранае і знешняе ўспрыманне рэчаіснасці, якія варта аб’яднаць пасродкам мастацтва. Гэта ідэя была абгрунтавана тэарэтычна Кандзінскім. Група імкнулася дасягнуць раўнапраўя ўсіх формаў мастацтва.
Элісенда дэ Манкада
Элісенда дэ Манкада-і-Луна (Elisenda de Moncada y Luna) (1292, Манкада, Каталонія — 1364, Барселона, Каталонія) — дачка барона дэ Манкада і дэ Атона Педра II дэ Манкада з дому Манкада; у замужжы — каралева Арагона, Валенсіі, Сардзініі і Корсікі.
Біяграфія
Элісенда дэ Манкада нарадзілася ў 1292 годзе ў Манкадзе, у Каталоніі. Яна была дачкой Педра II, барона дэ Манкада і дэ Атона і Элісенды дэ Пінас.
25 снежня 1322 года ў Тарагоне яна была выдадзена замуж за Хаймэ II, караля Арагона, Валенсіі, Сардзініі і Корсікі, графа Барселоны і іншых земляў Каталоніі. Гэта быў чацвёрты і апошні шлюб караля, за тры гады да вяселля заўдавелага ў трэці раз. Хаймэ II спадзяваўся праз гэты саюз умацаваць адносіны паміж тронам Арагона і малодшай галіной уплывовага феадальнага роды Манкада, які меў шматлікія ўладанні ў Каталоніі і на Сіцыліі.
У 1326 годзе каралева Элісенда дэ Манкада заснавала жаночы манастыр у Педральбесе, прыгарадзе Барселоны, даручыўшы яго клопатам манашак з ордэны кларысінак. У наступным годзе яна заўдавела і пасялілася ў доме каля заснаванага ёю манастыра. Тут каралева пражыла трыццаць сем гадоў. Элісенда дэ Манкада памерла ў 1364 годзе і была пахавана ў манастыры Педральбес.
Шлюб Элісенды дэ Манкада і Хаймэ II Арагонскага быў бяздзетным.
(155) Сцыла
(155) Сцыла (Σκύλλα) — невялікі астэроід галоўнага пояса, які быў адкрыты 8 лістапада 1875 года аўстрыйскім астраномам Іаганам Палізай і названы ў гонар Сцылы, марской пачвары ў старажытнагрэчаскай міфалогіі.
Антыказнаўства
Антыказнаўства — навука пра старажытную Грэцыю і Рым. У кантынентальнай Еўропе вядомая таксама пад назвай «класічная філалогія», але з прычыны таго, што многія адносілі філалогію пераважна да вывучэння моў і літаратуры, тэрмін «класічная філалогія» набыў дваякі сэнс. У XIX стагоддзі нямецкімі вучонымі была створана канцэпцыя «навукі пра старажытнасць», якая аб'ядноўвала розныя аспекты вывучэння старажытнага свету, такія дысцыпліны як уласна класічная філалогія, гісторыя старажытнага свету, класічная археалогія, папіралогія, эпіграфіка, нумізматыка і гісторыя права. Храналагічна антыказнаўства ахоплівае перыяд ад другога тысячагоддзя да новай эры да сярэдзіны першага тысячагоддзя новай эры; геаграфічна — раён найбольшага распаўсюджвання эліністычных і рымскіх заваяванняў і сфер уплыву.
Суна (рака)
Су́на (Су́на ) — рака ў Еўрапейскай частцы Расіі, у Рэспубліцы Карэлія. Упадае ў Анежскае возера (басейн Нявы).
Даўжыня ракі 280 (282 ) км. Плошча вадазбору 7670 км². Сярэдні расход вады складае 66 м³/с на адлегласці 30 км ад вусця. Рака бярэ пачатак з возера Ківіярві (Ківі-Ярві ) на Заходне-Карэльскім узвышшы. Працякае праз некалькі азёр і ўпадае ў Кандапожскую губу Анежскага возера каля сяла Янішполе. Жыўленне снегавое і дажджавое. На рацэ маюцца парогі і вадаспады, у тым ліку знакаміты вадаспад Ківач (за 32 км ад вусця, на тэрыторыі Дзяржаўнага запаведніка «Ківач»). У выніку будаўніцтва Гірваскага гідравузла сцёк ракі быў накіраваны па канале на каскад ГЭС (у т.л. Кандапожская ГЭС) і затым у Кандапожскую губу. Сцёк у старым рэчышчы (ніжэй плаціны Гірваскага гідравузла) складае 4,97 м³/с (0,157 км³/год).
Сербалужыцкі інстытут
Сербалужыцкі інстытут (Serbski institut, Sorbisches Institut) — назва навуковай установы, якая знаходзіцца ў горадзе Баўтцэн, Германія. Займаецца вывучэннем лужыцкіх моў і даследаваннямі па гісторыі, культуры і грамадскаму жыццю лужычанаў. Інстытут збірае і архівуе матэрыялы, прысвечаныя сарабістыке і прадстаўляе іх для публічнага вывучэння і распаўсюджвання лужыцкай культуры.
Гісторыя
Інстытут быў створаны ў 1992 годзе на аснове Інстытута сербалужыцкага народазнаўства (Institut za serbski ludospyt), які быў створаны 1 мая 1951 года ў Баўтцэне па ініцыятыве лужыцкага прафесара Павола Навотнага. 1 жніўня 1952 года Інстытут сербалужыцкага народазнаўства увайшоў у склад Нямецкай акадэміі (з 1972 года — акадэмія навук ГДР).
Адміністрацыя Сербалужыцкага інстытута размяшчаецца ў Баўтцэне. У Котбусе знаходзіцца філіял навуковай установы. Штатнае распісанне складаецца з 15 пасадаў навуковых супрацоўнікаў і 11 пасадаў навукова-тэхнічнага і адміністрацыйнага персаналу. Супрацоўнікі Сербалужыцкага інстытута выкладаюць у розных вышэйшых навучальных установах у Германіі і за мяжой. Інстытут супрацоўнічае з Інстытутам сарабістыкі Лейпцыгскага ўніверсітэта.
У інстытуце дзейнічае Сербалужыцкая цэнтральная бібліятэка і Сербскі архіў.
Сербалужыцкі інстытут выдае з 1952 года дзве навуковыя серыі, навуковае перыядычнае выданне «Lětopis», якое цяпер выходзіць два разы на год, а таксама выданне «Schriften des sorbischen Instituts/Spisy serbskeho instituta» (да 2012 года выдадзена 56 тамоў).
Цяпер дырэктарам Сербалужыцкага інстытута з'яўляецца лужыцкі прафесар Гаўке Бартельс
Малы Андаман
Малы Андаман (на мове Онге: Gaubolambe) — чацвёрты па плошчы востраў Андаманскіх астравоў плошчай у 734,39 км², які знаходзіцца ў паўднёвай частцы архіпелага. Ад вострава Рутланд, архіпелага Вялікі Андаман, аддзелены пралівам Дункан. Востраў з’яўляецца радзімай народа Онге, якія завуць яго Egu Belong, і з’яўляецца племянной рэзервацыяй з 1957 года. Пры перапісе ў 2001 годзе папуляцыя вострава складала 17 528 чалавек, у 4 093 хатніх гаспадарках, размешчаных у 18 вёсках. У вёсцы Kwate-tu-Kwage, размешчанай у заліве Хут, на ўсходнім узбярэжжы вострава, маецца глыбакаводны прычал, да якога можна падысці праз каралавы рыф.
У нізіннай частцы вострава шырока распаўсюджаны трапічны лес і водзяцца некалькі рэдкіх відаў марскіх чарапах. У 1960-х гадах індыйскі ўрад пачаў праграму каланізацыі, сканцэнтраваную, галоўным чынам, на лесанарыхтоўках, але пасля яна была згорнута, і ў 2002 годзе была вынесена судовая пастанова ў абарону вострава.
Малы Андаман часта супрацьпастаўляецца Вялікаму Андаману.
Будалюшаўскі сельсавет
Будалю́шаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Буда Люшаўская.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Буда-Люшаўскі сельсавет у складзе Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. З 27 кастрычніка 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Буда-Кашалёўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Любавінскага сельсавета. 13 лютага 1958 года ў склад Ліпініцкага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Дубраўка, Люшаў, Негаўка і Салтанаўка). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Будалюшаўскага сельсавета 9 населеных пунктаў. 1 снежня 2009 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Ліпініцкага сельсавета.
Склад
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 9 населеных пунктаў: вёскі Буда Люшаўская, Любавін, Новы Любавін, Слабада Люшаўская, Хмяльное, Шутнае і пасёлкі Зарэчча, Перагрузачны, Рошча. Таксама ў склад сельсавета ўваходзілі: да 1947 года — пасёлак Сталіна, да 1963 года — пасёлак Калініна (да 1937 года імя Бухарына), да 1969 года — пасёлак Асінаўка.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 671 чалавек, з іх 93,9 % — беларусы, 2,7 % — рускія, 0,9 % — украінцы, 0,9 % — армяне, 0,7 % — лезгіны.
Вялікі Андаман
Вялікі Андаман — асноўны архіпелаг Андаманскіх астравоў, які ўключае ў сябе пяць галоўных астравоў.
З поўначы на поўдзень:
Тры самых паўночных вострава з'яўляюцца самымі вялікімі з усёй групы. Сталіца Андаманскіх і Нікабарскіх астравоў, саюзнай тэрыторыі Індыі, Порт-Блэр таксама знаходзіцца на архіпелагу, на Паўднёвым Андамане.
Вялікі Андаман знаходзіцца на поўнач ад Малога Андамана — іншага архіпелага, які адносіцца да Андаманскіх астравоў, ад якога ён аддзяляецца пралівам Дункан.
Пабеда (Хальчанскі сельсавет)
Пабе́да (, Победа) — пасёлак у Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Хальчанскага сельсавета.
Ратуша Галоўнага горада (Гданьск)
Ратуша Галоўнага горада (Ratusz Głównego Miasta) — сярэднявечная ратуша, помнік архітэктуры XIV-XV стагоддзяў, які знаходзіцца на тэрыторыі Галоўнага горада ў Гданьску. Гэта другі па вышыні будынак у гістарычным цэнтры Гданьска пасля Марыяцкай базілікі.
Гісторыя
Калі была пабудавана першая ратуша ў Гданьску — невядома. Аднак ужо ў 1308 годзе крыжакі разбурылі будынак ратушы, які стаяў на гэтым месцы. Самыя старажытныя фрагменты ратушы датуюцца 1327—1336 гадамі. Калі ў 1346 годзе Любекскае права гарадскога самакіравання было заменена на Кульмскае права, то паводле якога судовая ўлада (лава) была аддзеленая ад самакіравання (рада), узнікла патрэба ў дзвюх асобных залах для дзвюх устаноў. Таму ў 1357 годзе на месцы сучаснай была пабудавана новая невялікая ратуша.
З развіццём горада, у 1379-1382 гадах, на гэтым жа месцы быў пабудаваны двухпавярховы мураваны будынак дойлідам Генрыхам Унгерадынам. Будынак ратушы неаднаразова перабудоўваўся ў XV і XVI стагоддзях.
У 1454—1457 гадах пры каралі Казіміры IV, сыне Ягайлы, была пашырана ратуша, а ў 1486-1488 гадах пабудавана вежа. У 1492 годзе вежа была завершана Міхаэлем Энкінгерам, але ў 1494 годзе яна згарэла.
3 кастрычніка 1556 года ў ратушы зноў здарыўся пажар, на ліквідацыю яго наступстваў спатрэбілася некалькі гадоў. Будынак быў рэканструяваны ў стылі рэнесансу. У горадзе развіваўся гандаль, а заможныя месцічы, імкнучыся падкрэсліць значнасць горада, упрыгожвалі інтэр'еры ратушы. Над аздабленнем яе залаў працавалі на працягу XVI і пачатку XVII стагоддзяў лепшыя майстры і мастакі.
У 1559-1560 гадах быў зроблены новы вялікі шпіль, а ў 1561 годзе на шпілі была ўстаноўлена пазалочаная статуя караля Жыгімонта II Аўгуста. У вежы ратушы размясцілі 14 званоў. Пабудаваная ў XIV стагоддзі гатычна-рэнесансная ратуша, у якой размяшчалася гарадская ўлада, на працягу наступных чатырох стагоддзяў была пашырана і рэканструявана, стаўшы ўпрыгожаннем горада.
Падчас Другой сусветнай вайны гістарычны помнік моцна пацярпеў. У 1942 годзе карціны са столі Чырвонай залы былі дэмантаваныя, і гэта выратавала іх ад поўнага знішчэння. У сакавіку 1945 года пажар знішчыў вежу і драўляныя перакрыцці ратушы. Здавалася, што будынак ужо немагчыма аднавіць і яго трэба разабраць. Аднак архітэктары распрацавалі комплексны праект рэканструкцыі і кансервацыі, які выратаваў ратушу ад поўнага зносу і вярнуў будынку былую славу.
Алей (значэнні)
Назву Алей маюць:
Гоман (Бабруйск)
«Гоман» — газета, што выдавалася з 1990 года ў Бабруйску.
Выдавец і рэдактар — Аляксандр Чугуеў. Грамадска-палітычнае выданне. Друкаваліся матэрыялы гістарычнай, краязнаўчай, палітычнай тэматыкі.
Пількавічы
Пі́лькавічы (, Пильковичи) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Какоўчынскага сельсавета.
Асінаўка (Барысаўскі раён)
Асі́наўка (, Осиновка) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяляціцкага сельсавета.
Будыка
Будыка — прозвішча.
Дзьюла Гёмбёш
Дзьюла Гёмбёш, граф Якфа ( [];, Мурга, медзье Тольна, Аўстра-Венгрыя — , , Германія) — венгерскі палітык, прэм’ер-міністр Каралеўства Венгрыі ў 1932-36.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Мурга. Сын сельскага настаўніка, дунайскага шваба. Сям’я Гёмбёшаў належала да Евангелічна-Лютэранскай Царквы Венгрыі. У 1897—1901 гг. Дзьюла вучыўся ў Евангелічным ліцэі Шопрана. У 1901 г. паступіў у ваеннае вучылішча ў Печы.
Гёмбёш стаў прэм’ер-міністрам пасля таго, як у верасні 1932 года кабінет Дзьюлы Караі сышоў у адстаўку, не здолеўшы вырашыць эканамічныя і палітычныя пытанні. У 1932 годзе з-за наступстваў сусветнага эканамічнага крызісу да 60 % прамысловых і сельскагаспадарчых рабочых заставаліся без працы. Пры Гёмбёшы пачалося аднаўленне эканомікі, і ў 1935 годзе аб’ём прамысловай вытворчасці дасягнуў дакрызіснага ўзроўню. Найважнейшай замежнапалітычнай мэтай Гёмбёша была рэвізія Трыянонскага дагавора. Гёмбёш арыентаваўся на Германію і Італію. У 1933 годзе ён стаў першым главой дзяржавы, які наведаў ўзначаленую Гітлерам Германію. У 1935 годзе Венгрыя і Германія заключылі сакрэтнае пагадненне аб супрацоўніцтве, у якім было таксама закранута пытанне аб падзеле Чэхаславакіі па этнічным прынцыпе.
Памёр Гёмбёш 6 кастрычніка 1936 года ад нырачнай недастатковасці ў Мюнхене. Вядома, што Гёмбёш рыхтаваў забарону Сацыял-дэмакратычнай партыі і падпарадкаванне прафсаюзаў дзяржаве.
Ляхавіцкі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Ля́хавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Пухавічы.
Створаны 20 жніўня 1924 года ў складзе Жыткавіцкага раёна Мазырскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Жыткавіцкага раёна БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Жыткавіцкім раёне Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці.
Скасаваны 16 ліпеня 1954 года. Тэрыторыя сельсавета ўвайшла ў новаствораны Марохараўскі сельсавет.
У 1925 годзе ў склад сельсавета ўваходзілі сяло Ляхавічы, вёска Пухавічы, хутары Адзёнава, Алексіна, Арлова Гняздо, Баран, Бая, Боркі, Бяседкава, Ванькова Ніва, Вазок, Валобка, Вароніна, Відошын, Ворат, Воўчая Галава, Высокі Востраў, Вялікае Дворышча, Вярхі, Галяняцішча, Гараваха, Гарохавішча, Гарохева, Грачышча, Дзедава Калоддзе, Дзярэнічы 1-я, Дзярэнічы 2-я, Дуброва, Забай-Балота, Завялікі Лес, Задуб, Зарыкованне, Зарэчка, Затапіла, Затычын, Зімовішчы 1-я, Козін Праход, Колаўскае, Кунішча, Ласчын Лясок, Левун-Чарцяж, Ліпнікі, Марохарава, Мужынка, Мядзвежае, Наваслед, Навіна, Паграбішча, Падбай-Балота, Паддзярэвішча, Паддубінне, Падмарохарава Балота, Палом, Паросля, Парскі, Пласток, Пляцішча, Подзішча, Пражка, Расошша, Садкі, Сбішча, Сецішча, Стар’е, Стаўпішча, Стая, Сцяпандраўшчына, Ускліца, Ушок, Хвоя, Храпялёўская, Цес, Цісцец, Чаўновішча, Шырынаў Лес, Яблань, Язвінка, Язвінка 2-я, Ялец, Ястрабішча, Ятніца. Насельніцтва 3644 чалавекі, 597 гаспадарак (з іх 373 хутарскія).
Віцебск (значэнні)
Назву Віцебск маюць:
Аляксандр Мікалаевіч Пашкевіч
Аляксандр Мікалаевіч Пашкевіч (, Мар’іна Горка) — беларускі мастак, жывапісец. Член Беларускага Саюза мастакоў (1989).
Біяграфія
Два гады наведваў мастацкую студыю пры тэатральна-мастацкім інстытуце. У 1966—1969 гадах вучыўся ў Мінскім мастацкім вучылішчы імя Глебава. Ад 1979 года — член Беларускага Саюза мастакоў. Працуе выкладчыкам Маладзечанскай дзіцячай мастацкай школы. Яго працы знаходзяцца ў музеях Беларусі, Расіі, Нацыянальнай бібліятэцы Вялікабрытаніі.
Літаратура
Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9
Гусінае
Гусі́нае — возера ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, за 2,5 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Мазыр, у басейне ракі Прыпяць.
Плошча паверхні возера 0,12 км². Даўжыня 1,1 км, найбольшая шырыня 0,17 км, даўжыня берагавой лініі 2,3 км. Катлавіна возера старычнага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход і знаходзіцца на левабярэжнай пойме ракі Прыпяць.
Верхняя Хава
Ве́рхняя Хава (Верхняя Хава) — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Верхняхаўскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 8154 чалавек паводле звестак за 2010 год. Сяло размешчана на рацэ Хава за 67 км на паўночны ўсход ад горада Варонежа.
У ХІХ стагоддзі сяло Верхняя Хава было ў складзе Верхняхаўскай воласці Варонежскага павета Варонежскай губерні.
Ёга
Ёга (дэванагары: योग) — паняцце індыйскай культуры, у шырокім сэнсе азначае сукупнасць розных духоўных і фізічных практык, якія былі распрацаваны ў розных напрамках індуізма і будызма, галоўнай мэтай якой з’яўляецца кіраванне псіхікай і псіхафізіялогіяй індывідуума дзеля дасягнення найвышэйшага псіхічнага і духоўнага стану. У больш вузкім сэнсе, ёга — гэта адна з шасці артадаксальных школ філасофіі індуізму. Зыходная мэта ёгі — змяненне анталагічнага статуса чалавека ў свеце.
Людвік Тышкевіч
Людвік Тышкевіч (1748 — ) — дзяржаўны і вайсковы дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Генерал-ад’ютант (з 1772), пісар вялікі літоўскі (1775—1780), гетман польны літоўскі (з 1780), падскарбі вялікі літоўскі (з 1791) і маршалак вялікі літоўскі (з 1793). Кавалер ордэнаў Белага Арла (1776) Святога Станіслава (1778), а таксама расійскіх Андрэя Першазванага (1787) і Аляксандра Неўскага (1787).
Ёга
Слова «ёга» паходзіць ад санскрыцкага кораня ёдж ці юдж, якое мае шмат сэнсаў: «саюз», «гармонія» і інш. Упершыню сустракаецца ў «Рыг-ведзе» — найстаражытнейшым з усіх захаўшыхся помнікаў індыйскай літаратуры. За межамі Індыі тэрмін, як правіла, асацыюецца з хатха-ёгай і ейнымі асанамі ці з фізічнымі практыкаваннямі. Таго, хто займаецца ёгай, называюць ёгам ці ёгінам.
Людвік Тышкевіч
Біяграфія
У 1778 абіраўся маршалкам сойма. У вайну Расіі з Рэччу Паспалітай, на сходзе 23 ліпеня 1792 падтрымаў прапанову караля і вялікага князя Станіслава Аўгуста Панятоўскага пра яго далучэнне да Таргавіцкай канфедэрацыі, што пазней зрабіў сам. У 1795 узначаліў дэпутацыю Вялікага Княства Літоўскага да расійскай імператрыцы Кацярыны II.
Атрымаў у спадчыну ад стрыечнай бабулі Саламеі Радзівіл маёнтак у Гародне, пры ім тут была ўзведзена рэзідэнцыя і сфармаваўся сядзібна-паркавы ансамбль. У 1792 збудаваў палац у Варшаве.
У 1775 парадніўся з паноўным родам Панятоўскіх, узяўшы шлюб з дачкой Казіміра Канстанцыяй Панятоўскай. Быў апошнім мужчынскім прадстаўніком галіны Скумінаў-Тышкевічаў.
Адам Сцяпанавіч Плятэр
Граф Адам Сцяпанавіч Плятэр (1790—1862) — польска-літоўскі археолаг і натураліст.
Біяграфія
Сын графа  (1750—1803) і Тэафілы Станіславаўны са Ржавускіх (1761—1800). Быў дваранскім маршалкам Дынабургскага павета і членам, куды ахвяраваў вынікі сваіх раскопак.
Сям’я
З 1816 года ў шлюбе з Людвікай з Грабоўскіх (1799—1873), дачкой Паўла. Дочкі: Сыны:
Будынак Брэсцкага аблвыканкама
Будынак Брэсцкага аблвыканкама — будынак у Брэсце, размешчаны на плошчы Леніна, па адрасе вуліца Леніна, 11.
Гісторыя
Пабудаваны ў 1938 г. з цэглы як ваяводскае ўпраўленне (Urząd Wojewódzki Poleski w Brześciu nad Bugiem). Цяпер у будынку размяшчаецца Брэсцкі аблвыканкам.
Архітэктура
Чатырохпавярховы аб'ём меў спачатку прамавугольную форму з выступаючымі на галоўным і дваровым фасадах цэнтральнымі рызалітамі. У 1960 г. прыбудавана чатырохпавярховае крыло, якое надало плану Г-падобную форму. Цэнтральная частка на ўсю вышыню будынка вылучана пілонамі. Перад уваходам — дэкаратыўныя газоны. Першы паверх аддзелены ад верхніх шырокім гарызантальным поясам. Рыфлёная тынкоўка сцен прарэзана рустам. Планіроўка калідорная з двухбаковым размяшчэннем памяшканняў. Прастора вестыбюля чляніцца 2 радамі круглых, абліцаваных штучным чорным мармурам калон. Шырокая трохмаршавая лесвіца ў вестыбюлі вядзе на другі паверх, дзе размешчана зала пасяджэнняў. Ніжняя частка сцен цэнтральнага хола і парэнчаў лесвіцы абліцавана мармурам карычневых таноў. Сцены хола другога паверха і вестыбюля руставаныя. Столь залы пасяджэнняў расчлянёна глыбокімі кесонамі.
Петкуны (Мёрскі раён)
Вёска знаходзіцца каля возера Петкуны́.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Паўночны Андаман
Паўночны Андаман — буйны востраў на поўначы архіпелага Вялікі Андаман, Андаманскіх Астравоў, плошчай у 1376 км². Найбуйнейшае паселішча на востраве — горад Дыгліпур (англ.). Асноўнай прамысловасцю на востраве з'яўляюцца вырошчванне рысу і апельсінаў. На востраве знаходзіцца найвышэйшы пункт усяго архіпелага — Сэдл Пік (738 метраў).
Паўночны Андаман даволі часта выпрабоўвае вялікія землетрасенні, і пацярпеў ад цунамі пры землетрасенні ў Індыйскім акіяне ў 2004 годзе.
Пузічы
Пу́зічы (, Пузичи) — вёска ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хорастаўскага сельсавета.
Рамон Мунтаньер
Рамо́н Мунтанье́р (Ramon Muntaner; Ramon Muntaner; паміж 1265 і 1270 — каля 1336 ) — іспанскі каталонскі гісторык, вайсковец і храніст. Аўтар «Хронікі».
Біяграфія
Нарадзіўся ў Пераладзе (Каталонія) у 1265 годзе. Дэталі яго біяграфіі вядомыя з яго ж хронік. Прыкладна ў 1275—1276 гадах суправаджаў адмірала Руджэра Лаура да французскага двара ў Арлеане. У 1280 годзе, напэўна, пачаў атрымваць адукацыю ў Манпелье; падрабязнасці яго жыцця да 1300 года невядомыя, але з прычыны згадванняў ім Лурыя мяркуецца, што ён быў той ці іншай выявай з ім злучаны. З-за ўдзелу ў вайне з французамі Мунтанер страціў свае ўладанні ў Пераладзе і пакінуў яе, ніколі больш не вярнуўшыся ў родныя месцы. У 1298 годзе ён знаходзіўся ў Валенсіі як жыхар Маёркі, хоць мяркуецца, што ён не затрымаўся там надоўга.
Са снежня 1300 года знаходзіўся на службе ў Федэрыга II, караля Сіцыліі. Браў удзел у бітве пры Месіне падчас канфлікту паміж Карлам II з Анжуйскага дому і Федэрыга, прыналежным да Барселонскага дому. Пазней, па ўсёй бачнасці, далучыўся да Ражэра дэ Флора у яго аперацыях на Сіцыліі, быўшы яго асабістым сакратаром і адказваючы за набор наймітаў.