cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мінскі абласны драматычны тэатр
2013 год
Міжнародны тэатральны фестываль «Чалавек які грае» («Homo ludens») ў Нікалаеве, Украіна са спектаклем «Камедыя» Уладзіміра Рудава (рэжысёр Андрэй Андросік). Дыплом асноўнага журы за лепшую мужчынскую ролю артысту Аляксандру Пашкевічу (Мужык), за лепшую мужчынскую ролю другога плана артысту Сяргею Карзею (Давід). Дыплом альтэрнатыўнага журы «Улюбёнец публікі» артысту Алегу Чэчаневу (Чорт).
Віцебскае аддзяленне Беларускай чыгункі
Транспартнае рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Віцебскае аддзяленне Беларускай чыгункі» – прадпрыемства Беларускай чыгункі, размешчанае на тэрыторыі Віцебскай вобласці. Мяжуе з двума суседнiмi краiнамi: Расіяй (Заолына, Езярышча, Алешча), Латвіяй (Бігасава).
Эксплуатацыйная даўжыня галоўных чыгуначных пуцей налічвае 843,6 км, даўжыня другіх галоўных пуцей 77,4 км, станцыйных – 711,9 км, пад'язных – 167,7 км. У структуру аддзялення ўваходзяць 23 адасобленыя структурныя падраздзяленні і два даччыных прадпрыемства.
Гісторыя
5 кастрычніка 1866 года было завершана будаўніцтва Дзінабурга-Віцебскай чыгункі, якая прайшла па поўначы Беларусі, з Полацка ў Віцебск прыйшоў першы цягнік. У Віцебску быў пабудаваны прыгожы 3-павярховы вакзал з пешаходным пераходным мостам закрытага тыпу на пасажырскія платформы. У межах Віцебскага аддзялення былі пабудаваны 16 станцый, з якіх Полацк і Віцебск — 1 класа з майстэрнямі па рамонту паравозаў і вагонаў.
10 кастрычніка 1868 г. быў адкрыты рух цягнікоў па ўчастку Віцебск — Рослаўль і 24 лістапада 1868 г. ад Рослаўля да Арла. У выніку Віцебск быў звязаны чыгункай з Рыгай, Пецярбургам і Варшавай праз Дынабург (Дзвінск, Даўгаўпілс) і з Масквою праз Арол.
24 снежня 1902 г. была адкрыта чыгунка ад Віцебска праз Оршу да станцыі Жлобін Лібава-Роменскай чыгункі. У студзені 1907 г. пачала працаваць Балагое-Седлецкая (Вялікія Лукі-Невель-Полацк-Маладзечна-Ваўкавыск) двупутная чыгунка. Адначасова была пабудавана двупутная ветка даўжынёю 880 м якая злучыла станцыі Полацк Рыга-Арлоўскай чыгункі і Полацк Мікалаеўскай чыгункі.
У выніку да 1907 года склалася сетка асноўных чыгуначных шляхоў у сучасных межах Віцебскага аддзялення, якія ўваходзілі ў склад розных чыгунак: Бігасава-Полацк-Віцебск-Заольша і Віцебск-Мажэеўка (Орша-Жлобін) Рыга-Арлоўскай чыгункі, Віцебск-Езярышча (Невель-Новасакольнікі) — Маскоўска-Віндава-Рыбінскай чыгункі; Парафьянаў-Круляўшчызна-Полацк-Алешча (Невель) Мікалаеўскай чыгункі.
Структурныя падраздзяленні
Станцыі Вагонные депо Лакаматыўныя дэпо Дыстанцыі пуці Дыстанцыі сігналізацыі і сувязі Іншыя прадрыемствы Даччыныя прадпрыемствы
Круклянкі (гміна)
Крукля́нкі (Kruklanki) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Гіжыцкага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Круклянках. Плошча гміны складае 201,01 км². Станам на 2004 год у гміне Круклянкі пражывалі 3006 чалавек, шчыльнасць — 16 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 12 салецтваў.
Інваліднасць
Інваліднасць (invalidus — літ. «нясільны»,  — «не» +  — «асілак») — перашкоды або абмежаванні дзейнасці чалавека з фізічнымі, разумовымі, сэнсарнымі або псіхічнымі адхіленнямі.
Інвалід — чалавек, у якога магчымасці яго жыццядзейнасці ў грамадстве абмежаваныя з-за яго фізічных, разумовых, сэнсарных або псіхічных адхіленняў.
Як адзначае Сусветная арганізацыя аховы здароўя, iнваліднасць — гэта не толькі медыцынская праблема. «Гэта складаная з’ява, што выяўляе узаемадачыненні паміж уласцівасцямі цела чалавека і асаблівасцямі грамадства, у якім ён ці яна жыве. Пераадоленне цяжкасцей, якія паўстаюць перад людзьмі  з абмежаванымі магчымасцямі, патрабуе ўмяшання для ліквідацыі бар’ераў асяроддзя і соцыуму». Пры афармленні інваліднасці маюць значэнне не толькі медыцынскія, але і сацыяльныя паказчыкі.
IC 1547
IC 1547 — галактыка тыпу NF (у працэсе пацверджання) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ахвярапрынашэнне
Ахвярапрынашэнне — форма рэлігійнага культу, якая існуе ў той ці іншай ступені ў большасці рэлігій; мэтай з'яўляецца ўсталяванне ці ўмацаванне сувязі асобы ці абшчыны з багамі ці іншымі звышнатуральнымі істотамі шляхам прынясення ім у дарунак прадметаў, якія маюць рэальную ці сімвалічнай каштоўнасцю для ахвяравальніка.
Паходжанне
Ахвярапрынашэнне — вельмі складаная з'ява, і карані яе разнастайныя. Адны звязваюць яе ўзнікненне са звычаем кармлення памерлых (Інферыя), іншыя з традыцыямі задобрывання і ўміласціўлення духоў, сумесных радавых трапез, з верай у вядзьмарскую сілу ахвярнай жывёлы і інш. Шырокае распаўсюджванне ахвярапрынашэння сведчыць пра тое, што яно адказвала глыбокім псіхалагічным патрабаванням людзей.
У розныя эпохі служыцелі культаў патрабавалі ад вернікаў усё больш багатых ахвяр духам і багам; адсюль звычаі «укладаў», ахвяраванняў і падараванняў (у старажытнасці на карысць храмаў, пазней — царквы, манастыроў); з іх склаліся велізарныя ўладанні, якія служылі, у сярэднявечнай Еўропе і на Русі асновай эканамічнай магутнасці царквы.
Pour le Mérite
Pour le Mérite (За заслугі) — ордэн, які з'яўляўся вышэйшай ваеннай узнагародай Прусіі да канца Першай сусветнай вайны. Неафіцыйна назваўся «Блакітны Макс» (Blauer Max).
Узнагарода была заснавана ў 1740 годзе прускім каралём Фрыдрыхам Вялікім, які даў яму французскую назву паколькі гэта была асноўная мова прускага двара таго часу. Першапачаткова «Pour le Mérite» узнагароджваліся як за ваенныя, так і грамадзянскія заслугі, але ў студзені 1810 года Фрыдрых Вільгельм III пастанавіў, што гэты ордэн можа ўручацца толькі ваенным.
У 1842 годзе Фрыдрых Вільгельм IV заснаваў грамадзянскую разнавіднасць ордэна: «За заслугі ў навуцы і мастацтве» (Pour le Mérite für Wissenschaften und Künste) у трох абласцях: гуманітарныя навукі, прыродазнаўчыя навукі і выяўленчае мастацтва. Адной з самых вядомых дзеячаў мастацтва, ганараваных гэтага ордэна, была Кетэ Кольвіц, у якой гэты ордэн быў пазней адабраны гітлераўцамі.
У 1915 годзе Эрвін Ромель, камандуючы падраздзяленнем горных егераў падчас першага наступу ў Шампані, захапіў важны ўмацаваны пункт праціўніка, вымусіўшы адступіць цэлую французскую брыгаду. Узнагародай за гэта стаў ваенны ордэн «Pour le Mérite».
У наш час ордэн уручаецца прэзідэнтам ФРГ толькі за грамадзянскія заслугі.
Лукавец (Вілейскі раён)
Лукаве́ц (, Луковец) — аграгарадок у Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах маёнтак у складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Басовішча
«Басо́вішча» (Фестываль Музыкі Маладой Беларусі, Basowiszcza) — штогадовы фестываль беларускай альтэрнатыўнай і рок-музыкі, які рэгулярна праводзіўся Беларускім аб’яднаннем студэнтаў (БАС) на некамерцыйнай аснове на лясной паляне Борык каля мястэчка Грудак на Беласточчыне з 1990 да 2019 года. Арганізатары вырашылі, што 30-е па ліку «Басовішча» стане апошнім.
Фэст адбываўся на працягу двух ліпеньскіх дзён. Традыцыйна на фестывалі ладзіўся конкурс маладых выканаўцаў, якія даслалі свае заявы на ўдзел і паспяхова прайшлі адбор. Штогод на фестываль прыязджала ад пяці да дванаццаці тысяч чалавек.
Удзельнікі
Штогод у асноўнай частцы праграмы «Басовішча» бралі ўдзел каля двух дзясяткаў гуртоў. Пераважная колькасць з іх з’яўляліся беларускімі, але звычайна ў праграму ўваходзілі некалькі польскіх гуртоў. Цягам некалькіх апошніх гадоў у фестывалі ўзялі ўдзел гурты з Літвы («IR», «»), Украіны («», «») і гурт з Італіі («Orchestra Arturo Piazza»).
У першы дзень фестывалю перад асноўнай часткай звычайна ладзілася вольная сцэна, дзе гурты маглі прадэманстраваць свае здольнасці.
У 2007 годзе фестываль працягваўся тры дні замест традыцыйных двух, у выніку чаго больш за 30 гуртоў атрымалі магчымасць выступіць на «Басовішчы».
Конкурсная частка
У 1992 годзе ў праграму фэстываля быў уключаны конкурс маладых выканаўцаў, за перамогу ў якім маладыя гурты атрымлівалі прызы: звычайна фінансавыя ўзнагароды альбо час запісу ў студыі. У розныя гады пераможцамі конкурсу станавіліся гурты «R.F.Braha» (1997); «КальЯн» (1998); «Znich», «Deviation», «Exist», «Алесюкі» (1999); «Сонца Мао», «», «Zet», «RIMA» (2000); «Impatt», «Бан-Жвірба», «Праект 2001», «ZERO-85» (2001); «Partyzone», «BN», «STOD» (2002); «Triquetra», «Сьцяна», «IQ48», «Indiga» (2003); «Таксі», «Сонцаварот», «Tarpach», «HMP» (2004); «», «Зьмяя», «Mauzer», «Imprudence» (2005); «Parason», «S.D.M.», «Vodar Susviet», «Людзі Сьвятла», «Nevma» (2006); «Фляўс і Кляйн», «SOK», «Unia» (2007); «TLUSTA LUSTA», «Spita/\ь F», «Глюкі» (2008) і іншыя.
У 2009 годзе пры правязенні юбілейнага, дваццатага фэсту, ад конкурсу маладых выканаўцаў было вырашана адмовіцца. Як патлумачыла намесніца старшыні Беларускага аб’яднання студэнтаў Кася Кузьміч, няма сэнсу рабіць конкурс і раздаваць узнагароды, бо «гурты, якія перамагалі ў конкурсе апошнім часам, па-сапраўднаму так і не даказалі сваю вартасць». Замест маладых гуртоў былі запрошаны пераможцы конкурсаў папярэдніх гадоў.
Публіка
Штогод «Басовішча» наведвала некалькі тысячаў гледачоў. Чакалася, што фестываль 2008 года наведаюць 3 тысячы гледачоў.
Візавае пытанне
Ад 21 снежня 2007 года Польшча далучылася да краінаў-удзельніц Шэнгенскай дамовы. Гэта падвысіла кошт аднаразовых візаў для грамядзянаў Беларусі з 5 да 60 еўра з дадаваннем больш жорсткіх патрабаванняў для атрымання візы. У 2008 годзе Беларускае аб’яднанне студэнтаў вяло перамовы з Міністэрствам замежных справаў Польшчы пра спрошчанае атрыманне бясплатных візаў для наведвальнікаў фестывалю з Беларусі. Дамова была дасягнута, але з абмежаваннем у 150 бясплатных візаў для гледачоў, бо колькасць усіх ахвотных значна перавышала консульскія магчымасці, у выніку чаго візы атрымалі тыя, хто найхутчэй падаў заяўкі.
Размяшчэнне і даезд
Сцэна, дзе праводзіцца фестываль, размяшчаецца на лясной паляне Борык (Borek). Падчас правядзення фестываля тут ствараецца намётавае мястэчка, дзе жыве ў намётах у дні фэсту большасць гледачоў, і разгортваецца інфраструктура харчавання і пітва. Намётавае мястэчка звычайна ахоўваецца, уваход на яго і размяшчэнне намётаў платны, хаця і не вельмі дарагі (каля 10 злотых).
Забароны
У 2006 годзе арганізатары сутыкнуліся з забаронай правядзення канцэртаў «Адборышча» (адборачнага тура да «Басовішча-2006») у Мінску.
Ацэнкі
Журналіст Ян Максімюк, гаворачы пра значэнне фестывалю, адзначае, што «Басовішча» было задумана на Беласточчыне як адзін з захадаў, што ўключае рэгіянальную беларускасць у агульнабеларускі кантэкст. У доўгатэрміновай перспектыве гэта аказалася памылковым і безвыніковым. На «Басовішчы» выступалі штораз іншыя і штораз лепшыя гурты з Мiнску, але тое, што яны спявалі, было ўжо па-за мясцовым падляскім кантэкстам, прынамсі па-за кантэкстам маладых, якія танчылі перад сцэнай і пілі піва ў кустах, але ніякага беларускага мэсыджу на «Басовішчы» ўжо не лавілі.
Таццяна Заміроўская на старонках «БелГазеты» ў 2007 годзе пісала, што фестываль «з’яўляецца адзіным і найстарэйшым музычным конкурсам, у рамках якога маладыя беларускія рок-гурты могуць сябе праявіць і атрымаць цалкам важкі прыз».
Рок-князёўна Кася Камоцкая як калумніст «БелаПАН» у 2008 годзе давала такую ацэнку фестывалю: «„Басовішча“ задумвалася не як фестываль беларускай музыкі ў выгнанні, а як свята мясцовых беластоцкіх беларусаў».
У 2019 годзе Лёша Горбаш з «34mag» у рэтраспектыве 2010–2019 гадоў назваў фестываль «Меккай беларускай рок-музыкі». Алег Клімаў, шэф-рэдактар «Музыкальной газеты», у 2003 годзе так апісаў фестываль: ''«„Басовішча“ — гэта беларускі „Вудстак“, толькі на тэрыторыі Польшчы, якая мяжуе з Беларуссю. Таму пра фэст гэты не ведае ніхто не толькі ў свеце, але і нават у астатняй Польшчы. Крутое, увогуле, свята жыцця»''.
Бярозаўка (Брэст)
Бяро́заўка (, Берёзовка) — былая вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Трышынскага сельсавета. З 1968 года ў складзе Брэста.
Гісторыя
У пачатку XX стагоддзя вёска ў Косіцкай воласці Брэсцкага павета, 46 двароў, 306 жыхароў. З 1940 года цэнтр Бярозаўскага сельсавета і калгаса імя М. Горкага, у 1954-1968 гадах у Трышынскім сельсавеце Брэсцкага раёна. У 1968 годзе ўвайшла ў склад Брэста. З 1978 года ў Ленінскім раёне горада.
Цукровы дыябет
Цукровы дыябет (diabetes mellītus) — група эндакрынных захворванняў, якія развіваюцца з прычыны абсалютнай ці адноснай (парушэнне ўзаемадзеяння з клеткамі-мішэнямі) недастатковасці гармона інсуліну, у выніку чаго развіваецца гіперглікемия — ўстойлівае павелічэнне ўтрымання глюкозы ў крыві. Захворванне характарызуецца хранічным цячэннем і парушэннем усіх відаў абмену рэчываў: вугляводнага, тлушчавага, бялковага, мінеральнага і водна-солевага. Акрамя чалавека, дадзенаму захворванню схільныя таксама і некаторыя іншыя жывёлы, напрыклад, коткі.
Цян
Паходжанне
Цян насяляюць рэгіён, дзе, як лічаць, у старажытнасці сфарміраваліся тыбета-бірманскія мовы, і адсюль пачалося перасяленне тыбета-бірманскіх народаў у Тыбет і на поўдзень. Таму цянскія мовы разглядаюцца як старэйшыя сярод тыбета-бірманскіх моў. Генетычнае даследаванне, апублікаванае ў 2014 г. , паказала, што цян падзяляюцца на некалькі груп, кожная з якіх болей звязана або з суседнімі кітайцамі і тыбетцамі, або з тыбета-бірманскімі народамі Паўднёва-Усходняй Азіі.
Назва цян была дадзена старажытнымі кітайцамі ў другой палове 2 тысячагоддзя да н. э. качавым народам, якія насялялі землі на захад ад іх. Частка цян удзельнічала ў фарміраванні паўночнай папуляцыі кітайцаў. У сярэднявеччы войны паміж імперыямі Бод і Тан за Сычуаньскі калідор прывялі да асіміляцыі значнай колькасці старажытных цян з боку тыбетцаў і кітайцаў. Сучасныя цян лічацца нашчадкамі тых, хто здолеў захаваць свае арыгінальныя мовы і культуру.
Культура
Мужчыны і жанчыны займаюцца рознай працай. Традыцыйна лічыцца, што месца працы жанчыны — дом, праца за яго межамі — мужчынская справа. Розніца паміж мужчынамі і жанчынамі падкрэсліваецца падчас застолляў. Прадстаўнікі розных полаў не сядзяць і не ядуць разам.
Цян традыцыйна жывуць у адносна ізаляванай мясцовасці. Асноўны тып паселішча — вёска, дзе селяцца прадстаўнікі аднаго рода. Вёскі складаюцца з двух- і болей павярховых пабудоў, якія ўзводзяць з неапрацаванага камення. На ніжнім паверсе трымаюць жывёлу, выкарыстоўваюць яго для гаспадарчых патрэб. Вышэйшыя паверхі жылыя. Важны элемент жылой часткі — агмень, дзе заўсёды гарыць агонь. Дахі пляскатыя. На іх усталёўваюць рытуальныя белыя камяні. Многія дамы былі пабудаваны сотні гадоў таму, вышэйшыя паверхі дабудоўваліся пазней, так што паступова жытлы ператварыліся ў вежы, бачныя здалёк.
Стылі народных строяў ў розных паселішчах істотна адрозніваюцца. Тым не меней, існуюць некаторыя падабенствы. Доўгі час ніжняе адзенне шылі з лубяных тканін. Па-над кашулямі апраналі ваўняныя курткі без рукавоў. Жанчыны выкарыстоўвалі шнуроўку для вопраткі, асабліва для каўняра, і для валасоў. Боты і паясы багата ўпрыгожвалі вышываннем. Мужчыны і жанчыны ўпрыгожваліся срэбранымі завушніцамі, шыйнымі грыўнямі, шпількамі і г. д.
Асноўная сацыяльная адзінка — родавая абшчына, якая адначасова з’яўляецца суседскай. У далёкім мінулым саюзамі родавых аб’яднанняў кіравалі правадыры, але з XVI ст. рэгіёнам, населеным цян, кіравалі чыноўнікі, прызначаныя кітайскім імператарскім дваром. Нягледзячы на заняпад традыцыйнай улады, родавыя абшчыны захавалі шчыльную ўнутраную сувязь, супольныя звычаі і рытуалы ў гонар продкаў. Нават у нашы дні здараюцца выпадкі кроўнай помсты, калі чалец абшчыны жорстка разлічваецца за забойства сваяка з любым сваяком забойцы.
Роды падзяляюцца на гаспадаркі. Прычым, гаспадаркі бываюць не заўсёды сямейнымі, паколькі шлюбы не вельмі трывалыя. Да сярэдзіны XX ст. былі распаўсюджаны дзіцячыя шлюбы ці нават шлюбы да нараджэння, што заключаліся бацькамі мужа і жонкі. Лепшым выбарам быў шлюбны саюз са стрыечнымі сваякамі. Вельмі часта жонка старэйшая за мужа. Нягледзячы на гэта, у культуры цян шануецца рамантычнае каханне. Палюбоўнікі могуць быць у шлюбе з іншымі асобамі, але заляцанні суправаджаюцца песнямі, якія яны спяваюць адзін другому ў адказ, а таксама танцамі. Наадварот, сувязь паміж роднымі братамі і сёстрамі вельмі шчыльная. Часцяком яны супольна вядуць гаспадарку і разам гадуюць дзяцей сястры, у той час як яе муж жыве са сваёй сястрой. У мінулым вяселлі былі неабавязковымі. У нашы дні яны доўжацца некалькі дзён і суправаджаюцца пірамі, музыкай і жартамі.
Жанчыны цян вядомы як выдатныя вышывальшчыцы. Фальклор адметны вершаванымі творамі, якія маюць 4 або 7 складоў у кожным радку. Яны апавядаюцца або спяваюцца як песні, некаторыя прысвечаны міфалагічным падзеям. Так, міф «Доўаньчжу і Муцзэчжу» апавядае пра шлюб паміж сястрой і братам і ўзыход 8 сонцаў. Вядомы гаротныя, рамантычныя, урачыстыя, жалобныя і застольныя спевы. Падчас святаў абавязкова арганізуюцца танцы. Тэматычна яны падзяляюцца на забаўляльныя, рэлігійныя (танцы шамана), цырыманіяльныя, ваенныя. Распаўсюджаныя народныя музычныя інструменты: флейта, гонг, барабан, бубен.
Мовы
Мовы, на якіх размаўляюць цян, складаюць самастойную галіну тыбета-бірманскай групы моў. Вылучаюцца асабістая паўночная і паўднёвая мовы, якія ў сваю чаргу падзяляюцца на розныя дыялекты. Паўночная цян не з’яўляецца тонавай. Паўднёвая цян у залежнасці ад дыялекта складаецца з 2—6 тонаў. У выніку культурнай асіміляцыі многія цян размаўляюць на кітайскай мове, іх асабістыя мовы знаходзяцца пад пагрозай знікнення.
Рэлігія
Сярод цян пашыраны культ продкаў. У кожным доме існуе асобны кут, дзе захоўваюцца таблеткі з імёнамі продкаў. Цян выдатна ведаюць сваю генеалогію. Разам з гэтым, шануюцца шматлікія багі і духі прыроды, з ліку якіх асабліва вылучаецца бог неба Муб’ясэй. Згодна легендзе, людзі паходзяць ад шлюбу яго дачкі з малпай. Для шанавання неба на дахі жылых будынкаў усталёўваюцца белыя камяні, так што народныя вераванні цян часцяком клічуць «рэлігіяй белых камянёў». Захоўваецца інстытут шаманаў. Поруч з гэтым распаўсюджаны тыбецкі будызм і канфуцыянства.
Новае Сяло (Студзёнкаўскі сельсавет)
Но́вае Сяло́ (, Новое Село) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Студзёнкаўскага сельсавета.
IC 1548
IC 1548 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Гекльберы
Гекльберы (таксама Хаклберы, Huckleberry) — тэрмін, які ў ЗША традыцыйна выкарыстоўваецца для абазначэння вялікай колькасці ягадных раслін з родаў і.
Гісторыя і межы тэрміна
Амерыканскае слова «Гекльберы» паходзіць ад англійскіх дыялектных слоў «hurtleberry» і «whortleberry», якімі ў Брытанія называлі чарніцы і буякі. У Амерыцы брытанскія каланісты сутыкнуліся з значна вялікай разнастайнасцю раслін роду, таму акрамя ўласна чарніц і буякоў, так сталі называць з чырвонымі ягадамі, а таксама іншыя расліны роду , гледзячы па звычаях канкрэтнага рэгіёну.
Акрамя таго, у Паўночнай Амерыцы рос род раслін з ядомымі ягадамі, які не сустракаецца ў Еўропе. Ён атрымаў ад навукоўцаў назву, у гонар выбітнага французскага хіміка Жазефа Луі Гей-Люсака. Усе расліны гэтага роду, і ў першую чаргу менавіта яны, сталі ў прастамоўі таксама называцца гекльберы.
Ягады Гекльберы традыцыйна збіраліся індзейцамі, а затым і белымі пасяленцамі для выкарыстання ў ежу і ў народнай медыцыне. Канкурэнтамі людзей у зборы ягад былі мядзведзі грызлі, таму іх збор прадстаўляў некаторую небяспеку.
У сучасных ЗША гекльберы з’яўляецца адным з афіцыйных сімвалаў штата Айдаха.
Чапаеўскі сельсавет
Чапа́еўскі сельсаве́т — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Чапаеўскі.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 626 чалавек, з іх 88,8 % — беларусы, 9,6 % — рускія, 0,8 % — украінцы.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 27 населеных пунктаў: пасёлак Чапаеўскі, вёскі Асвеіца, Буды, Валясы, Вялікае Сяло, Гарадзілавічы, Гаўрыліна, Дабраплёсы, Дзянісенкі, Дубровы, Залучча, Ігналіна, Ізубрыца, Кабылінцы, Кастрова, Красова, Лісна, Любасна, Малашкава, Мыленкі, Поціна, Прошкі, Рагелева, Страдна, Сукалі, Царкоўна, Чарнавокі.
Свіла 1 (археалагічны помнік)
Свіла 1 — археалагічны помнік культуры доўгіх курганоў каля вёскі Свіла 1 Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі.
Гарадзішча
Знаходзіцца за 1 км на паўночны захад ад вёскі, на высокім узгорку левага берага безназоўнай рэчкі-пратокі, якая злучае невялікае возера з возера Пліса. Пляцоўка авальная, даўжынёй 100 м, узвышаецца над поймай на 18—20 м. Умацавана з кальцавымі валамі і 2 равамі. Унутраны вал (вышыня каля 1,3 м, шырыня ў ніжняй частцы каля 10 м) насыпаны па краі пляцоўкі, другі (вышыня 2—2,5 м, шырыня каля 10 м) — на схіле ўзгорка на 5 м ніжэй унутранага вала, трэці (знешні, вышыня 8—10 м) — уздоўж асновы ўзгорка. Равы размешчаны паміж валамі, іх глыбіня 1,5—2 м, шырыня 10—15 м. Пляцоўка і схілы ўзгорка зараслі лесам і хмызняком.
Выявіў у 1893 годзе Ф. В. Пакроўскі, абследавалі ў 1965 годзе Г. В. Штыхаў, у 1972 годзе М. А. Ткачоў, даследаваў у 1974 годзе А. Р. Мітрафанаў. Раскапана 168 м² плошчы. Культурны пласт 0,3—0,4 м. На мацерыку выяўлены 2 грунтавыя пахаванні з пахавальным абрадам трупаспалення. У адным знойдзены абломкі гаршчкоў, 2 скроневыя кольцы і наканечнік утулачнай стралы з 2 шыпамі. Недалёка ад пахаванняў — гаспадарчая яма, запоўненая чорнай зямлёй, у якой было многа абпаленага зерня жыта. На дне ямы ляжалі рэшткі 2 гаршчкоў і адзін цэлы, у ім таксама было зерне жыта. У яме знойдзены наканечнік тронкавай стралы, абломкі гаршкоў і гліняныя прасліцы. Гарадзішча датуецца IX ст. н. э. Верагодна, яно належала крывічам, з’яўлялася апорным пунктам пры асваенні новых зямель.
Курганны могільнік
Знаходзіцца за 1 км на паўночны захад ад вёскі. 60 насыпаў вышынёй 0,8-2 м, дыяметрам 6—10 м. Выявіў у 1893 годзе Г. В. Штыхаў, абследавалі ў 1972 годзе М. А. Ткачоў, у 1981 годзе Л. У. Дучыц. Раскопкі не праводзіліся.
Аточка
Ато́чка (, Оточка) — вёска ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Языльскага сельсавета.
DIP
DIP (Dual In-line Package, таксама DIL) — тып корпуса мікрасхем, мікразбораў і некаторых іншых электронных кампанентаў. Мае прамавугольную форму з двума шэрагамі вывадаў уздоўж доўгіх бакоў.
Тыпы
Можа быць выраблены з пластыку (PDIP) альбо керамікі (CDIP). Керамічны корпус ужываецца з-за блізкіх значэнняў каэфіцыента тэмпературнага пашырэння керамікі і паўправадніковага крыштыля мікрасхемы. Праз гэтую прычыну пры істотных і шматлікіх перападах тэмператур механічныя напружанні крышталя ў керамічным корпусе будуць значна меньшымі, што памяньшае рызыку яго механічнага пашкоджання альбо адслаення кантактных праваднікоў. Таксама многія элементы ў крышталі здольныя змяняць свае электрычныя характарыстыкі пад уздзеяннем напружанняў і дэфармацый, што адбіваецца на характарыстыках мікрасхемы агулам. Керамічныя карпусы мікрасхем выкарыстоўваюцца ў тэхніцы, якая працуе ў жорсткіх кліматычных умовах.
Звычайна ў пазначэнні таксама ўказваецца колькасць вывадаў. Напрыклад, корпус мікрасхемы распаўсюджанай серыі ТТЛ-логікі 7400, якая мае 14 вывадаў, можа пазначацца як DIP14
У корпусе DIP могуць выпускацца разнастайныя паўправадніковыя альбо пасіўныя кампаненты — мікрасхемы, зборы дыёдаў, транзістараў, рэзістараў, кампактныя пераключальнікі. Кампаненты могуць быць непасрэдна ўпаянымі ў плату, таксама могуць авкарыстоўвацца танныя раздымы для памяньшэння рызыкі пашкоджання кампанента пры пайцы дзеля мажлівасці хуткай замены элемента без патрэбы выпайкі яго з платы, што важна пры адладцы прататыпаў прылад.
Гісторыя
Корпус DIP быў распрацаваны каспаніяй Fairchild Semiconductor у 1965 годзе. Яго з’яўленне дазволіла павялічыць шчыльнасць мантажу ў параўнанні з ужыванымі раней круглымі карпусамі. Корпус прыдатны для аўтаматызаванай зборкі. Аднак, пазмеры корпусу заставаліся адносна вялікімі ў параўнанні з памерамі паўправадніковага крышталя. Карпусы DIP шырока ўжываліся ў 1970-х і 1980-х гадах. У далейшым шырокае распаўсюджанне атрымалі карпусы для паверхневага мантажу, у прыватнасці PLCC і SOIC, якія мелі меньшыя габарыты. Выпуск некаторых кампанентаў у карпусах DIP працягваецца ў цяперашні час, аднак большасць кампанентаў, распрацаваных у 2000-х гадах, не выпускаюцца ў такіх карпусах. Кампаненты ў DIP-карпусах зручней ужываць пры макетаванні прыладаў без пайкі на адмысловых платах-breadboard'ах.
Карпусы DIP працяглы час захоўвалі папулярнасць для праграмавальных прылад, такіх як ПЗП і простыя ПЛІС (GAL) — корпус з раздымам дазваляе лёгка здзяйсняць праграмаванне кампанента па-за прыладай. У цяперашні час гэтая перавага страціла актуальнасць у сувязі з развіццём тэхналогіі ўнутрысхемнага праграмавання.
Вывады
Кампаненты ў карпусах DIP звычайна маюць ад 8 да 40 вывадаў, таксама існуюць кампаненты з меньшай альбо большай цотнай колькасцю вывадаў. Большасць кампанентаў мае крок вывадаў у 0,1 цалі (2,54 міліметры) і адлегласць паміж шэрагамі 0,3 альбо 0,6 цалі (7,62 альбо 15,24 міліметры). Стандарты JEDEC таксама вызначаюць магчымыя адлегласці паміж шэрагамі 0,4 і 0,9 цалі (10,16 і 22,86 міліметраў) з колькасцю вывадаў да 64, некаторыя карпусы маюць крок вывадаў 0,07 цалі (1,778 мм), аднак такія карпусы выкарыстоўваюцца рэдка. У былым СССР і краінах Усходняга блоку, а таксама ў еўрапейскім стандарце Pro Electron для карпусоў DIP выкарыстоўвалася метрычная сістэма і крок вывадаў 2,5 міліметры. Праз гэта савецкія аналагі заходніх мікрасхем кепска ўваходзяць у раздымы і платы, вырабленыя для заходніх мікрасхем (і наадварот). Асабліва адчувальна гэта на карпусах з вялікай колькасцю вывадаў.
Вывады нумаруюцца супраць сонца пачынаючы з левага верхняга. Першы вывад пазначаецца з дапамогай «ключа» — выемкі на краі корпуса, ці кропкі ў выглядзе паглыблення. Калі мікрасхема змешчана маркіроўкай да назіральніка і ключом уверх, першы вывад будзе зверху і злева. Адлік адбываецца уніз па левым баку корпуса і працягваецца ўверх па правым баку. Пры нумарацыі вывадаў не варта арыентавацца толькі на маркіроўку ці гравіроўку бо часам яна можа быць перавернутай. Прыярытэт пры вызначэнні нумарацыі вывадаў варта аддаваць "ключу".
Красоўскі сельсавет
Красо́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрысенскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Ігналіна.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Асвейскага раёна Полацкай акругі БССР з цэнтрам у вёсцы Красова. 24 верасня 1926 года цэнтр перанесены ў вёску Ігналіна. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Асвейскім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. З 8 жніўня 1959 года ў складзе Дрысенскага раёна. 20 мая 1960 года ў склад Сенькаўскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Гаўрыліна, Даманава, Мілеўшчына, Поціна, Прошкі і Сукалі). 22 снежня 1960 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Кісялёўскага сельсавета.
Dzievački i kosmas
«Dzievački i kosmas» (Дзевачкі і космас) — дэбютны музычны альбом гурта «Akute», выдадзены ў 2011 годзе.
Ірына Канстанцінаўна Скобцава
Ірына Канстанцінаўна Скобцава (Ири́на Константи́новна Ско́бцева; у замужжы — Бандарчук;, , СССР — , , Расія) — савецкая і расійская актрыса, народная артыстка РСФСР (1974).
Ірына Скобцава была найбольш вядомая ў якасці кінаактрысы, у яе фільмаграфіі больш за семдзесят роляў і запомнілася тэлегледачам у такіх працах як «Атэла» (1955), «Звычайны чалавек» (1957), «Паядынак» (1957), «Сярожа» (1960), «Трыццаць тры» (1965), «Вайна і мір» (1965—1967), «Зігзаг удачы» (1968), «Ватэрлоа» (1970), «Яны ваявалі за Радзіму» (1975), «Мэры Попінс, да пабачэння!» (1983), «Зайздрасць багоў» (2000), «Спадчынніцы» (2001), «Іншая жанчына, іншы мужчына» (2003), «Бурштынныя крылы» (2003), «Артыстка» (2007) і іншых.
Dzievački i kosmas
Крытыка
Музычны крытык Сяргей Будкін лічыць, што гурт запісаў «дэбютнік, які з поўным правам можа прэтэндаваць на тое, каб стаць вяршыняй беларускамоўнай рок-музыкі апошніх гадоў». Музычны журналіст Дзмітрый Падбярэзскі мяркуе, што запіс уяўляе «цалкам прыстойны, вельмі добра стылістычна сьцяты альбом, які да таго ж вызначаецца адчувальным эмацыйна-выразным настроем».
Мсціслаўскае ваяводства
Мсціслаўскае ваяводства (1566—1772) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вялікага Княства Літоўскага. Плошча складала каля 22,6 тыс. км². Сталіцай ваяводства з’яўляўся Мсціслаў. Ваяводства паўстала з Мсціслаўскага княства (у выніку адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы 1565—1566 гадоў).
Ваеннае ліхалецце прычыніла павету вялікае спусташэнне. Сойм Вялікага Княства Літоўскага 1661 года характарызаваў стан ваяводства як «цалкам спустошаны маскоўскім непрыяцелем», а колькасць дымаў скарацілася на 69 %.
Ваяводства не мела падзелу на паветы.
Ваяводства ахоплівала тэрыторыі былога Мсціслаўскага княства, Крычаўскай воласці і прыватных маёнткаў, папярэдне вылучаных з іхняга складу (усход сучаснай Магілёўскай вобласці і поўдзень Смаленскай вобласці).
Найбуйнейшыя населеныя пункты: Дрыбін, Жукава, Крычаў, Радамль, Расна, Хіславічы, Хоцімск, Шумячы.
Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай тэрыторыя ваяводства адышла да Расійскай імперыі, дзе ўвайшла ў склад Магілёўскай губерні. Тым не меней, намінальна ваяводства працягвала існаваць у складзе Рэчы Паспалітай да апошняга яе падзелу ў 1793 годзе.
IC 1549
IC 1549 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Крупскі Млын (гміна)
Кру́пскі Млын (Krupski Młyn) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Тарнагурскага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Крупскім Млыне. Плошча гміны складае 39 км². Станам на 2014 год у гміне Крупскі Млын пражывалі 3265 чалавек, шчыльнасць — 83,7 чал./км².
Валерый Васілевіч Баразненка
Валерый Васілевіч Баразне́нка (нар., с. , Ермакоўскі раён, Краснаярскі край, РСФСР) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Пражывае ў Гомелі.
Творчасць
Асноўныя працы: пасёлкі «Крынічны» Мазырскага (1970—1974), Варатын саўгаса «Радзіма» Калінкавіцкага (1979—1983) раёнаў, грамадскі цэнтр пасёлка «Ровенская Слабада» Рэчыцкага раёна (1976—1980), адміністрацыйны будынак калгаса «Сцяг камунізму» Чачэрскага раёна (1979—1980), 12-павярховы будынак Белкалгаспраекта ў Гомелі (1981—1982), серыі жылых дамоў для індывідуальнага будаўніцтва (1981—1982), маналітных жылых дамоў сядзібнага тыпу (1985), храм у імя святых першавярхоўных апосталаў Пятра і Паўла ў Светлагорску
Недаяданне
Недаяданне — агульны тэрмін, які аб’ядноўвае шэраг станаў, выкліканых недастатковым ці неадэкватным харчаваннем. Як правіла, гаворка ідзе менавіта пра недахоп прадуктаў харчавання ў рацыёне, радзей — пра парушэнне стрававання і ўсмоктвання ў страўнікава-кішачным тракце ці залішняй страце пажыўных рэчываў. Недаяданне, якое доўжыцца працяглы час, можа прывесці да знясільвання.
Недаяданне, як недахоп пажыўных рэчываў для падтрымання нармальнага функцыянавання арганізма, звычайна звязана з беднасцю ў неразвітых краінах. Аднак парушэнні харчавання, як больш агульны тэрмін, у прыватнасці нерацыянальнае харчаванне, назіраюцца і ў развітых краінах, праяўляючыся ў вялікім працэнце людзей з залішняй масай цела.
Пры недаяданні назіраецца дэфіцыт энергетычнай каштоўнасці ежы (колькасці калорый), таксама чалавеку можа не хапаць бялкоў, вітамінаў, мікраэлементаў. Такія парушэнні ва ўжытку абазначаюць іншымі тэрмінамі, напрыклад, авітамінозам, ці яшчэ больш вузкімі, якія пазначаюць выяўленую клінічную карціну недахопу пэўных пажыўных рэчываў. Як прыклад можна прывесці цынгу пры дэфіцыце вітаміну С.
Зборная Германіі па футболе
Зборная Германіі па футболе прадстаўляе Германію на міжнародных матчах і турнірах па футболе з 1908 года. Кіруецца і кантралюецца Нямецкім футбольным саюзам, які з’яўляецца адным з 55 членаў УЕФА (Саюз еўрапейскіх футбольных асацыяцый) і ўваходзіць у ФІФА.
Чэмпіён свету 1954, 1974, 1990 і 2014. Чэмпіён Еўропы 1976, 1980, 1996.
Мянушка: «Bundesteam» (народная каманда), «Bundesmaschine» (народная машына). Галоўны трэнер — Ёахім Лёў.
Цяперашні склад
Наступныя 23 футбалісты былі выкліканыя на ўдзел у асноўнай стадыі чэмпіянату свету 2018 года.
Статыстыка прыведзена станам на 8 чэрвеня 2018 года пасля матчу супраць Саудаўскай Аравіі.
Падграддзе
Падгра́ддзе (, Подгрядье) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Студзёнкаўскага сельсавета.
Ляхі (Вілейскі раён)
Ляхі́ (, Ляхи) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Урад Рэспублікі Косава
Урад Косава (алб.: Qeveria e Republikës së Kosovës; Влада Косова / Vlada Kosova) ажыццяўляе выканаўчую ўладу ў Рэспубліцы Косава. Рэзідэнцыя ўрада знаходзіцца ў Прышціне.
У склад урада ўваходзяць урадавыя міністры, а ўзначальвае яго прэм’ер-міністр. Прэм’ер-міністра абірае Асамблея Рэспублікі Косава. Міністраў прызначае прэм’ер-міністр, а потым зацвярджае Асамблея.
Альбін Курці — цяперашні прэм’ер-міністр Косава. Яго ўрад, зацверджаны Асамблеяй і ўсталяваны 22 сакавіка 2021 года, складаецца з албанцаў, а таксама міністраў этнічных меншасцей Косава, сярод якіх баснійцы, цыгане, туркі і сербы. Нягледзячы на тое, што ва ўрад уваходзяць прадстаўнікі этнічных меншасцей, у ім дамінуе албанская большасць, якая аказвае найбольшы ўплыў на прыняццё рашэнняў.
Чарневічы (курганны могільнік)
Чарневічы — курганны могільнік каля вёскі Чарневічы Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 1,5 км на захад вёскі, у лесе.
Апісанне
30 насыпаў на левым і 66 на правым берагах ракі Авута. Вышыня 1-3 м, дыяметр 5-10 м. Вакол курганоў добра прасочваюцца равочкі і перамычкі. У 1938—1939 гадах даследавалі А. Цэгак-Галубовіч і У. Галубовіч. Раскапана 79 насыпаў. Пахавальны абрад — трупаспаленне і трупапалажэнне. Знойдзены ляпныя і ганчарныя гаршкі, нажы, бранзалеты, пярсцёнкі, шкляныя пацеркі, серп, ключ і косці жывёл. У 1981 годзе абследавала Л. У. Дучыц. Адносіцца да IX—XI стст, належаў крывічам.
Матэрыялы раскопак захоўваюцца ў Гісторыка-этнаграфічным музеі Літоўскай Рэспублікі ў Вільнюсе
Банска
Банска (Банско) — горад у паўднёва-заходняй Балгарыі, у Благоеўградскай вобласці.
Аўжэфт (дэпартамент)
Аўжэфт — дэпартамент вобласці Адрар (Маўрытанія). Адміністрацыйны цэнтр — Аўжэфт.
Банска
Насельніцтва — 9497 жыхароў (на 15 чэрвеня 2020 года).
Аўжэфт (дэпартамент)
Адміністрацыйны падзел
Дэпартамент Аўжэфт падзяляецца на 4 камуны:
Банска
Размешчаны на вышыні 936 м над узроўнем мора ля падножжа Пірынскіх гор. Чыгуначная станцыя.
Іван Кузьміч Казлоў
Біяграфія
Скончыў Камвуз імя Леніна (1933), рабфак БДУ (1935), ВПШ пры ЦК УКП(б) (1948). Член КПСС з 1931 года.
У 1929—1930 гадах справавод нарсуда Плешчаніцкага раёна. У 1930 г. кіраўнік спраў Плешчаніцкага РК КП(б)Б.
З 1931 года намеснік загадчыка аддзела масавай работы рэдакцыі газеты «Чырвоная змена».
З лютага 1936 года загадчык аддзела палітвучобы Сталінскага РК ЛКСМБ (г. Мінск).
У 1937—1939 гадах інспектар па ўліку і планаванні Інстытута фізкультуры г. Мінска.
У 1939—1940 гадах інструктар аргінструктарскага аддзела, намеснік загадчыка, загадчык аддзела прапаганды и агітацыі Кагановіцкага РК КП(б)Б г. Мінска. З сакавіка 1940 года інструктар аддзела прапаганды і агітацыі ЦК КП(б)Б.
У 1943—1945 гадах загадчык сектара друку аддзела прапаганды і агітацыі ЦК КП(б)Б; у 1945—1948 гадах лектар ЦК КП(б)Б; у 1948—1950 гадах загадчык сектара агітацыйна-масавай і культурна-асветнай работы аддзела прапаганды і агітацыі ЦК КП(б)Б; у 1950—1951 гадах намеснік начальніка палітсектара Міністэрства сельскай гаспадаркі і нарыхтовак.
З 1951 года займаў пасаду намесніка міністра сельскай гаспадаркі БССР; у 1953 годзе начальнік Галоўнага ўпраўлення радыёінфармацыі Міністэрства культуры БССР; са снежня 1953 года першы сакратар Мсціслаўскага РК КПБ; у 1956—1958 гадах намеснік загадчыка аддзела партыйных органаў ЦК КПБ.
З чэрвеня 1958 года старшыня прэзідыума Беларускага таварыства дружбы і культурнай сувязі з зарубежнымі краінамі.
З сакавіка 1961 года — кіраўнік спраў Савета Міністраў БССР.
Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1955—1969). Член Рэвізійнай камісіі КПБ.
Насельніцтва Азербайджана
Насельніцтва Азербайджана ў сярэдзіне ХХ стагоддзі ўвайшло ў стадыю бурнага росту, што забяспечваецца ў асноўным высокім натуральным прыростам сялян азербайджанскай нацыянальнасці. У выніку насельніцтва рэспублікі за стагоддзе вырасла ў 4 разы, а доля азербайджанцаў ва ўсім насельніцтве павялічылася з 58% да больш чым 90%. У пачатку ХХ стагоддзя Азербайджан працягвае заставацца адным з лідараў па прыросце насельніцтва ў Паўночным паўшар'і: выключаючы афрыканскія краіны, у 2010 годзе яго апярэджвалі толькі Мексіка і Індыя. Аднак працягваецца дэмаграфічны выбух пагражае краіне перанасяленне, хоць яго пагроза здымаецца традыцыйна стабільным адтокам лішкаў маладога насельніцтва, пераважна мужчынскага полу, зарубежнымі. Адной з дэмаграфічных праблем рэспублікі застаецца селектыўны аборт, яшчэ больш ўзмацняе існуючыя палавыя диспророции. У урбанизационном плане дамінуючую ролю ў рэспубліцы гуляе Бакінская агламерацыя, па памеры шматкроць якая пераўзыходзіць усе іншыя гарадскія населеныя пункты.
Насельніцтва
У 2014 годзе Дзяржаўны камітэт статыстыкі Азербайджана ацаніў колькасць насельніцтва краіны ў 9 млн. 477 тыс. , пры гэтым адзначаючы, што больш за мільён грамадзян краіны з гэтага ліку пражывалі за межамі краіны (у Расіі, Турцыі, Украіне і іншых краінах), каля 120 тыс. на тэрыторыях, якія кантралююцца сіламі НКР, і каля 240 тыс. з'яўляліся замежнымі грамадзянамі, якія пражываюць у Азербайджане.
Гарадское насельніцтва на 1 ліпеня 2013 года складала 53,1% ад насельніцтва, а сельская — 46,9%. Мужчыны склалі 49,7% ад агульнага насельніцтва, жанчыны — 50,3%, гэта значыць на кожныя 1000 мужчын прыпадае 1013 жанчын.
Чаканая працягласць жыцця тых, хто нарадзіўся складае 72.6 года, у тым ліку ў мужчын — 69.9 гадоў, у жанчын 75.4 гадоў. (Дадзеныя на 2008 год).
На 01.01.2014 г. насельніцтва Азербайджана складала 9 як 477 тыс. Чал.
У 2010 годзе ў Азербайджане нарадзілася 165,6 тыс. Дзяцей, нараджальнасць складае 18.5 на 1000 чалавек. У сярэднім на кожную жанчыну на працягу ўсёй яе жыцці даводзіцца два народжаных дзіцяці.
У 2010 годзе памерлі 53,6 тыс. Чалавек. Смяротнасць складае, па дадзеных 2010 года, 6.0 смерцяў на 1000 чалавек.
Шчыльнасць насельніцтва
Ўзрасла і шчыльнасць насельніцтва Азербайджана з 89,2 чал./км² ў 1995 годзе на 97,4 чал./км² у 2006 г. . У рэспубліцы назіраецца рост дыспрапорцыі ў шчыльнасці насельніцтва: Апшэронскі паўвостраў дэманструе прыкметы перанасялення, у той час як з горных раёнах назіраецца працэс адтоку насельніцтва.
Дэмаграфічная сітуацыя
У пачатку XXI стагоддзя не назіралася гэтак значнага адтоку або прытоку насельніцтва, як у 1990-я гг. Так, у 2004 годзе Азербайджан пакінулі 2,8 тысяч чалавек, але пры гэтым у краіну пераехалі на пастаяннае месца жыхарства 2,4 тысяч чалавек, тым самым колькасць насельніцтва істотна не змянілася.
Крушвіца (гміна)
Крушві́ца (Kruszwica) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Інаўрацлаўскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Крушвіцы. Плошча гміны складае 262,19 км². Станам на 2004 год у гміне Крушвіца пражывалі 20 206 чалавек, шчыльнасць — 77,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 30 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 63 населеныя пункты.
IC 1550
IC 1550 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Бадзяк
Батанічнае апісанне
Шмат- або двухгадовыя травяністыя, пераважна калючыя расліны з чаргаваным глыбакаперыстараздзельным або суцэльным лісцем без прылісткаў. Кветкі трубчастыя, кветкавыя кошыкі шматкветныя, паніклыя ці прамастойныя. Лісцікі абгорткі лінейныя і лінейна-ланцэтныя, на канцы з шыпаватай калючкай. Кветаложа ўсаджана доўгімі шчацінкамі. Кветкі двух-, радзей аднаполыя, трубчастыя, рознага колеру. Плод — голая сціснутая сямянка з чубком.
Віды
Паводле базы даных The Plant List, род уключае 481 від. Некаторыя з іх:
Паводле базы даных The Plant List, від прызнаны сінонімам віду.
Зінаіда Людвігаўна Драздоўская
Зінаіда Людвігаўна Драздоўская (, с. Куранец, Вілейскі раён, Мінская вобласць — ?) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1937 годзе. Працавала ў Масгарпраекце. Пражывала па Галаванаўскім завулку, 18. Рэпрэсавана.
З 1955 па 1972 гады — архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў у БелНДІдзіпрасельбудзе.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1959 года. Пражывала ў г. Мінску.
Творчасць
Распрацоўвала планіровачную дакументацыю для сяла, у тым ліку генпланы машынна-трактарных, лугамеліярацыйных і льнонасенняводчых станцый, прадпрыемстваў тэхнічнага абслугоўвання, цяплічных камбінатаў, зверафермаў (1955—1972).
Дамашні гвалт
Дамашні гвалт, або сямейны гвалт, таксама сустракаецца хатні гвалт -- гвалт аднаго партнёра або сваяка ў дачыненні да іншага, які паўтараецца і адбываецца найперш унутры сям’і.
Апісанне
Паняцце змяшчае ў сабе фізічны, псіхалагічны, сексуальны і эканамічны гвалт. Да дамашняга гвалту адносяць таксама гвалт над дзецьмі і жорсткае абыходжанне з жывёламі. Паводле статыстыкі па Беларусі, у 86% выпадкаў дамашні гвалт здзяйсняюць мужчыны, у 14% - жанчыны.
Прычыны
Сярод прычын дамашняга гвалту -- высокі ўзровень спажывання алкаголю, патрыярхальныя стэрэатыпы, нізкая прававая культура грамадзян, адсутнасць заканадаўчай базы, якая павінна процідзейнічаць дамашняму гвалту.
Гебрыдскія астравы
Гебрыдскія астравы (Hebrides, хутчэй за ўсё ад Suðregar "Паўднёвая краіна"; Innse Gall "Жоўцевыя астравы") — архіпелаг у Атлантычнам акіяне каля заходніх берагоў Шатландыі. Уваходзяць у групу Брытанскіх астравоў. Две асноўныя цэпі архіпелагу — Унутраныя і Знешнія Гебрыды, падзеляны пралівамі Літл-Мінч і Норт-Мінч, а таксама Гебрыдскім морам.
Апісанне
Гебрыдскія астравы ўяўляюць сабой шырока раскіданую групу з каля 500 скалістых, па большай частцы высокіх астравоў, з якіх населена каля 100. Паверхня — каля 7,5 тыс. км², з якіх каля 1,6 тыс. км² занята азёрамі. Вялікая частка паверхні — камяністыя або забалочаныя раўніны. Маюцца нізкагор'і вышынёй да 1009 м (гара Кулін-Хілс на востраве Скай), сляды старажытнага абляднення.
Вільготны марскі клімат, сярэдняя тэмпература студзеня складае 4-6 °C, ліпеня — 12-14 °C. Ападкаў шмат, да 2000 мм у год. З расліннасці — луга на дзярнова-грубагумусных і дзярнова-тарфяных глебах, верашчатнік і, зрэдку гаі з нізкарослай бярозай. Жыхары ў асноўным займаюцца рыбалоўствам і жывёлагадоўляй. Наладжана вытворчасць ваўняных тканін, турызм. Найбуйнейшы горад — Сторнаўэй на востраве Льюіс.
Мая
Ма́йя, або ма́я (саманазва Maya) — група індзейскіх народаў у Мексіцы (паўвостраў Юкатан), Гватэмале, Гандурасе, Сальвадоры і Белізе. Мова мая належыць да сям'і моў мая-кічэ, частка мая ведае і іспанскую мову. Рэлігійна мая фармальна каталікі, але фактычна захоўваюць даўнія, з даіспанскіх часоў, вераванні. Асноўны занятак сучасных мая — земляробства.
Гісторыя народа Мая
Мая — стваральнікі адной з самых старажытных цывілізацый Амерыкі (гл. цывілізацыя мая), якая існавала на тэрыторыі паўднёва-ўсходняй Мексікі, Гандураса і Гватэмалы. Узнікненне цывілізацыі мая цесна звязана з альмекскай культурай у Мексіцы. Старажытныя мая займаліся падсечна-агнявым земляробствам, вырошчвалі кукурузу, фасолю, гарбузы, таматы, карняплоды, бавоўнік; разводзілі індыкоў і сабак, мяса якіх ішло ў ежу; займаліся таксама паляваннем, рыбалоўствам і пчалярствам. У 1 тыс. н.э. у народа мая з'явіліся гарады з каменнымі будынкамі. Вядома больш за 100 гарадоў, найбольш буйныя: Тыкаль, Капан, Чычэн-Іца, Ушмаль. У 9 ст. большасць гарадоў мая загінула, верагодна, у час ўварвання індзейскіх плямёнаў, якімі кіравалі тальтэкі. У 10 ст. на Юкатане з'явілася новая мая-тальтэкская дзяржава, якая пазней распалася на незалежныя гарады-дзяржавы. Пануючы слой грамадства мая складалі ваенная арыстакратыя і жрэцтва, якое мела складаную іерархію. У мая захоўваліся перажыткі радавых адносін, было развіта рабства. Жыхары сёлаў, якія складалі тэрыторыю абшчыны, неслі розныя павіннасці. У гарадах была развіта рамесная вытворчасць. Таксама значная была колькасць купцоў. Мая стварылі сваю іерагліфічныя пісьменнасць (гл. пісьмо мая), валодалі навуковымі ведамі ў галіне матэматыкі, медыцыны, астраноміі (у прыватнасці, дэталёва распрацаваным календаром, паводле якога вызначаліся тэрміны сельскагаспадарчых работ). У рэлігіі мая асабліва шанаваліся божаствы дажджу і ветру.
Аказалі супраціленне іспанскаму заваяванню Юкатана, якое пачалося ў 1527 і зацягнулася на некалькі дзесяцігоддзяў. Неаднаразова паўставалі і пасля ўстанаўлення незалежнасці Мексікі (буйнейшыя выступленні ў 1847—1854, 1904).
Старажытныя будынкі мая, змешчаныя на стылабатах, — чатырохгранныя ступеньчатыя піраміды, на усечаных вяршынях якіх знаходзяцца невялікія храмы (напрыклад, «Храм Сонца» ў Паленке, 2-я пал. 7 ст.), а таксама вузкія доўгія будынкі (рэзідэнцыі валадароў, жрэцтва і арыстакратыі), якія групуюцца вакол замкнёных двароў, і пляцоўкі для культавых гульняў. Скульптура (першапачаткова матэрыял — дрэва, затым — вапняк), прадстаўленая рэльефамі на сценах храмаў і стэлах (вельмі схематычнымі да 4 ст., больш натуральнымі ў 7 — пач. 8 ст.), атрымала асаблівае развіццё ў 2-й пал. 8 — 9 ст., калі ўтварыліся мясцовыя школы (Пэдрас-Неграс, Паленке, Капан і Кірыгуа). У гэты час з'явіліся ўраўнаважаныя шматфігурныя кампазіцыі, у якіх плоскі рэльеф свабодна спалучаўся з гарэльефам. Дасканаласці дасягнула дробная пластыка (статуэткі з тэракоты і вырабы з паўкаштоўных камянёў). Жывапіс мая прадстаўлены насценнымі роспісамі (яркія па колеры роспісы храма ў Банампаку, 2-я пал. 8 ст.) і малюнкамі на сасудах (міфалагічная або гістарычная тэматыка). Вядомыя малюнкі ў іерагліфічных рукапісах мая (сярод іх сваім мастацкім узроўнем вылучаюцца малюнкі з «Дрэздэнскага рукапісу»). У мая-тальтэкскі перыяд на паўвостраве Юкатан буйнымі архітэктурна-мастацкімі цэнтрамі былі гарады Чычэн-Іца, Ушмаль і Маяпан.