cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рэвалюцыя 1848—1849 гадоў у Венгрыі
Развіццё рэвалюцыі ўлетку 1848 года і вераснёвы крызіс
Вырашэннем крызісу заняўся дзяржаўны сход. 16 верасня для кіраўніцтва краінай падчас вайны быў створаны Камітэт абароны на чале з Кошутам. Па ініцыятыве апошняга Ламберг быў абвінавачаны ў дзяржаўнай здрадзе, а 28 верасня ён быў схоплены студэнтамі-паўстанцамі Пешта і павешаны. На наступны дзень у бітве пры Пагоздзе ў 40 км ад Буды харвацкія войскі Елачыча былі спынены венгерскай арміяй і разбіты. Вераснёвы крызіс быў пераадолены коштам ператварэння рэвалюцыі ў вайну за незалежнасць.
Вайна за незалежнасць
3 кастрычніка кароль выдаў указ аб роспуску дзяржаўнага сходу і прызначэнні Елачыча галоўнакамандуючым узброеных сіл у Венгрыі. Краіна была абвешчана мяцежнай, а ўдзельнікі рэвалюцыі дзяржаўнымі злачынцамі. За дзень да гэтага Бацяні канчаткова сышоў з пасады прэм’ер-міністра. 8 кастрычніка парламент надаў Камітэту абароны ўсю паўнату выканаўчай улады ў краіне. У той жа час у Вене ўспыхнула новае паўстанне, Фердынанд бег са сталіцы, а імператарскія войскі атачылі горад. Паўстанцы звярнуліся за дапамогай да Венгрыі. Пасля доўгага вагання і пад асабістым націскам Кошута венгерская армія перайшла мяжу і рушыла да Вены. Але 30 кастрычніка ў бітве каля Швехата венгры былі разбіты войскамі Альфрэда Віндзішгрэца, а на наступны дзень Вена была ўзята штурмам. Вайна з Аўстрыяй стала немінучай. 2 снежня імператар Фердынанд адрокся ад прастола, які на ўзышоў яго пляменнік Франц-Іосіф I, не звязаны канстытуцыйнымі абяцаннямі свайго папярэдніка.
Галоўнакамандуючым венгерскай рэвалюцыйнай арміяй Кошут прызначыць Артура Гёргея, таленавітага военачальніка, які карыстаўся вялікім аўтарытэтам сярод салдат. Ён паскоранымі тэмпамі пачаткаў навучанне войскаў і падрыхтоўку да баявых дзеянняў. Адначасова Камітэт абароны заняўся вербаваннем рэкрутаў і арганізацыяй ваеннай прамысловасці. Да вясны 1849 г. венгерская армія дасягнула колькасці 170 тысяч чалавек.
Занепакоены паражэннямі рэвалюцыйнай арміі Кошут напачатку сакавіка 1849 г. ізноў вярнуў Гёргея на пасаду галоўнакамандуючага венгерскай арміяй. Гэта паслужыла пераломным момантам у вайне. Венгерскім войскам Юзафа Бема зноў удалося выгнаць аўстрыйцаў з Трансільваніі, вызваліць Банат і здушыць контррэвалюцыйныя выступленні сербаў Ваяводзіны. Тым часам асноўныя сілы арміі Гёргея атрымалі шэраг перамог у рамках «вясновага паходу» венгерскай арміі ў двурэччы Цісы і Дуная. Былі ўзяты Комарам, Вац і Пешт. Буда была абложана і пала 21 мая 1849 г. На хвалі перамог 14 красавіка дзяржаўны сход прыняў дэкрэт аб пазбаўленні Габсбургаў венгерскага прастола і абвяшчэнні незалежнасці Венгрыі. Кошут быў абвешчаны кіраўніком-прэзідэнтам краіны.
Нягледзячы на поспехі рэвалюцыі, Венгрыі бракавала міжнароднага прызнання. Усе высілкі рэвалюцыянераў дамагчыся падтрымкі з боку заходніх дзяржаў не ўвянчаліся поспехам. Прусія, Вялікабрытанія і Францыя выказаліся за захаванне адзінай Аўстрыйскай манархіі як гаранта стабільнасці ў рэгіёне. Больш таго, 9 мая расійскі імператар Мікалай I паабяцаў ваенную падтрымку Францу-Іосіфу I.
Паражэнне рэвалюцыі
21 чэрвеня на тэрыторыю ўсходніх камітатаў Венгрыі была ўведзена руская армія Івана Паскевіча. Уступленне Расіі ў вайну на баку контррэвалюцыі азначала немінучае паражэнне Венгрыі. Адначасова пачаўся новы наступ аўстрыйцаў, на чале арміі якіх устаў Юліус Гайнау. Аўстрыйскія войскі былі ўзмоцнены кантынгентамі, адкліканымі з італьянскага фронту пасля канчатковага здушэння рэвалюцыйных выступленняў у Паўночнай Італіі. Пад напорам імператарскіх войскаў Гёргей быў вымушаны адступіць на поўдзень. У той жа час армія Бема ў Трансільваніі была ў некалькіх бітвах цалкам разбіта рускімі і практычна перастала існаваць. 13 ліпеня была здадзены Буда і Пешт. 9 жніўня каля Тэмешвара пацярпеў паражэнне корпус Дзямбінскага. Становішча венгерскага ўрада стала катастрафічным, Камітэт абароны пераехаў у Сегед, а затым у Арад.
Ваенныя паражэнні спрыялі збліжэнню венгерскай рэвалюцыі з рухамі нацыянальных меншасцей. У выніку перамоў Кошута з Нікалае Бэлчэску, лідарам румынскага нацыянальнага руху, была дасягнута дамоўленасць аб мерах па ўрэгуляванні венгра-румынскіх супярэчнасцей у Трансільваніі, а за румынамі былі прызнаны ўсе нацыянальныя правы (акрамя тэрытарыяльнай аўтаноміі). 28 ліпеня дзяржаўны сход прыняў закон аб нацыянальнасцях Венгрыі, у якім абвяшчалася раўнапраўе ўсіх нацый дзяржавы, а таксама эмансіпацыя яўрэяў. Аднак гэтыя меры ўжо не маглі выратаваць сітуацыю. У выніку паражэнняў на франтах армія Венгерскай рэвалюцыі скарацілася да 30 тысяч чалавек, што было несупастаўна з аўстрыйскімі і рускімі сіламі.
10—11 жніўня 1849 г. венгерскі ўрад сышоў у адстаўку, папярэдне перадаўшы дыктатарскія паўнамоцтвы генералу Гёргею. Кошут і яго паплечнікі эмігравалі ў Турцыю. 13 жніўня ў Вілагашы Гёргей абвясціў пра капітуляцыю венгерскай арміі і здаўся на літасць рускіх войскаў. 17 жніўня капітуляваў Арад, 26 жніўня — Мункач. Нарэшце, 5 верасня здаўся Комарам. Рэвалюцыя ў Венгрыі пацярпела паражэнне.
Значэнне рэвалюцыі
Пасля здушэння рэвалюцыі ў Венгрыі разгарнулася ваенная дыктатура. 6 кастрычніка ў Пешце быў пакараны смерцю Бацяні, а 13 кастрычніка ў Арадзе — 13 генералаў венгерскай арміі. Звыш 1,5 тысяч чалавек былі прысуджаны да працяглых тэрмінаў турэмнага зняволення. У краіне была адроджана цэнзура і паліцэйскі нагляд над іншадумцамі. Самакіраванне Венгрыі было ліквідавана, усталявана абсалютная ўлада цэнтра. У 1851 г. была адменена Актраіраваная канстытуцыя. Усю тэрыторыю каралеўства падзялілі на некалькі адміністрацыйных акруг, скасаваўшы камітацкія сходы. Трансільванія, Харватыя, Славонія, Банат і Ваяводзіна былі аддзелены ад Венгрыі і ўтварылі асобныя адзінкі, падпарадкаваныя Вене. Нямецкая мова стала адзінай афіцыйнай мовай Венгерскага каралеўства.
Нягледзячы на жорсткія рэпрэсіі і згортванне рэформ Венгерскай рэвалюцыі, яна адыграла каласальную ролю ў гісторыі краіны. Вызваленне сялян і ліквідацыя феадалізму былі пацверджаны ў 1853 г. аграрнай рэформай у Аўстрыйскай імперыі. Эканамічныя пераўтварэнні сталі штуршком да бурнага капіталістычнага развіцця краіны. Дэмакратычныя заваяванні і нацыянальны ўздым венгерскай рэвалюцыі таксама не прайшлі дарма, а сталі асновай новых ліберальных рухаў, якія ўзніклі ў 1850-я гг. і прывялі краіну да здабыцця суверэнітэту і трансфармацыі імперыі ў 1867 г. у двуадзіную Аўстра-Венгерскую манархію з незалежным парламентам і адказным міністэрствам. Лідары Венгерскай рэвалюцыі 1848—1849 гг. (Кошут, Петэфі, Бем, Бацяні) сталі нацыянальнымі героямі Венгрыі, служачымі прыкладам для пераймання для новых пакаленняў венгерскай моладзі.
Насып
На́сып — выступае над мясцовасцю дадатная форма рэльефа, створана чалавекам, інжынернае збудаванне.
У старажытнасці насыпы рабілі над пахаваннямі. Такія насыпы называюцца курганамі.
Салавічы (Віцебскі раён)
Са́лавічы (, Саловичи) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Задуброўскага сельсавета.
Насып
Насыпы ў розныя часы ствараліся як элемент фартыфікацыйных збудаванняў.
Большасць насыпаў маюць лінейную падоўжаную форму, будуюцца пры будаўніцтве аўтамабільных дарог і чыгунак.
Крычаватка
Крычава́тка (, Кричеватка) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Расненскага сельсавета.
Слабада (Задуброўскі сельсавет)
Да 6 кастрычніка 1981 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Суражскага пассавета.
Федэрацыя амерыканскіх навукоўцаў
Федэрацыя амерыканскіх навукоўцаў (FAS — Federation of American Scientists) — некамерцыйная арганізацыя ў ЗША са штаб-кватэрай у Вашынгтоне, акруга Калумбія, члены якой паходзяць з навуковай, непрыбытковай і ўрадавай супольнасцяў ЗША.
Асноўныя мэты дзейнасці Федэрацыі: навуковы аналіз і прапановы развязанняў праблем нацыянальнай (ЗША) і міжнароднай бяспекі, асабліва звязаных з ядзернай зброяй і ядзернай бяспекай, ядзерным і радыялагічным тэрарызмам, сакрэтнасцю ўрадаў (асабліва ЗША), глабальным незаконным гандлем зброяй і ўзбраеннямі, канвенцыянальнымі і масавага паражэння.
Кіруецца прэзідэнтам (у 2015 — Чарлз Д. Фергюсан) і Саветам Федэрацыі (''Board). Таксама ў складзе Федэрацыі фарміруюцца Кансультацыйны савет (складаецца са спецыялістаў па профільных напрамках дзейнасці) і Савет спонсараў (складаецца з асабліва ўплывовых ці вядомых навукоўцаў і дзеячаў; у 2015 налічвае больш за 60 нобелеўскіх лаўрэатаў).
Федэрацыя перыядычна выпускае матэрыялы навукова-аналітычнага і навукова-публіцыстычнага характару з адкрытым доступам, сярод іх — квартальнік «lang-en|Public Interest Reports: the Journal for Science and Security».
Фінансаванне дзейнасці Федэрацыі — членскія зборы, узносы ад прыватных фондаў і асоб. Сярод значных, па стане на 2015 год, укладчыкаў: Дзяржаўны дэпартамент ЗША, ФБР, Ваенна-марская вышэйшая школа ВМФ ЗША, Інстытут Адкрытага грамадства, Фонд Ара́лаў (Плафшэарз), Фонд Баўмана, Фонд Карнегі, Фонд Лаўнсберы, Фонд Мак-Артураў, Фонд Мота, Фонд Нью-Ленд, Фонд Сі-Эс (Ворш-Мот), Фонд Хьюлітаў.
Клімавіцкі манетны скарб
Клімавіцкі манетны скарб — самы буйны з вядомых на Беларусі скарбаў антычных манет. Знойдзены ў Клімавічах (Магілёўская вобласць) у 1804 г. На сучасны момант месцазнаходжанне не вядома.
Межы Азербайджанскай Рэспублікі
Дзяржаўная мяжа Азербайджанскай Рэспублікі (Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sərhədi) — лінія і якая праходзіць па гэтай лініі вертыкальная паверхня, якая вызначае рубяжы дзяржаўнай тэрыторыі (сушы і воднай тэрыторыі, нетраў , марскога і паветранай прасторы) Азербайджанскай Рэспублікі. Дзяржаўная мяжа Азербайджанскай Рэспублікі з'яўляецца тэрытарыяльным мяжою дзяржаўнага суверэнітэту Азербайджанскай Рэспублікі.
Агульная працягласць дзяржаўнай мяжы Азербайджана складае 3370,4 кіламетраў. Аховай дзяржаўнай мяжы рэспублікі з Расеяй, Грузіяй, Турцыяй і Іранам, а таксама марской мяжы займаецца Дзяржаўная памежная служба. Аховай дзяржаўнай мяжы з Арменіяй — Сухапутныя войскі Нацыянальнай арміі Азербайджана.
Сухапутныя мяжы
Па сушы тэрыторыя Азербайджанскай Рэспублікі мяжуе з 5 дзяржавамі. Агульная працягласць сухапутна мяжы складае 2657,4 кіламетру: 390,3 км з Расійскай Федэрацыяй, 480 км з Грузіяй, 1007,1 км з Арменіяй, 15 км з Турцыяй, і 765 км з Іранам.
Варта адзначыць, што У 1988 годзе пачаўся армяна-азербайджанскі канфлікт, пасля распаду СССР перарос у Карабахскай вайну. У выніку баявых дзеянняў у 1992—1993 гадах узброеныя сілы непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі пры падтрымцы ўзброеных сіл Арменіі ўсталявалі кантроль над тэрыторыяй былой НКАО і прылеглымі раёнамі Азербайджана, што было кваліфікавана Саветам бяспекі ААН як акупацыя. Пасля гэтыя тэрыторыі былі ўключаны ў склад НКР.
Васілеўшчына (Мядзельскі раён)
Васіле́ўшчына (, Василевщина) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывіцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1848 годзе вёска маёнтка Будслаў Вілейскага павета Віленскай губерні, валоданне памешчыка І. І. Аскеркі, 6 двароў, 68 жыхароў. У 1868 г. вёска Будслаўскай воласці Вілейскага павета, 6 двароў, 60 жыхароў. У 1904 г. 135 жыхароў. У 1921 г. у складзе Будслаўскай гміны Дунілавіцкага, потым Вілейскага паветаў Віленскага ваяводства, 26 двароў, 167 жыхароў. З 12.10.1940 г. у Вераб’ёўскім сельсавеце Крывіцкага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай абласцей, з 27.03.1959 г. у Пузырскім сельсавеце, з 20.01.1960 г. Мінскай вобласці, з 25.12.1962 г. у Мядзельскім раёне. У 1950 г. вяскоўцы аб’ядналіся ў калгас імя Заслонава. Пазней вёска ў складзе ўзбуйненая калгаса «Маладая гвардыя», з 06.02.1975 г. — калгаса «Бальшавік» (цэнтр — вёска Пузыры).
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Пузыроўскага сельсавета.
Трушчы
Трушчы́ (, Трущи) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Задуброўскага сельсавета.
Боркавіцкі сельсавет
Боркавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Боркавічы.
Агульнае
Знаходзіцца на поўдні Верхнядзвінскага раёна. Праз сельсавет працякае рака Дрыса.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Валынецкага раёна Полацкай акругі БССР. 9 сакавіка 1929 года раён быў перайменаваны ў Боркавіцкі. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Боркавіцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Дрысенскага раёна БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 4 сакавіка 1960 года ў склад сельсавета з Луначарскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (Антушэва, Гвазды, Двор Зялькі, Зялькі, Мазурына, Маркоўшчына і Разуліна). 22 снежня 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Луначарскага сельсавета. 25 снежня 1962 года Дрысенскі раён быў перайменаваны ў Верхнядзвінскі. У 1971 годзе скасавана вёска Козікі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 43 населеныя пункты. У 1978 годзе ў склад Валынецкага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (вёскі Белавусы, Валуцёва, Ермакі, Калатовіна, Клімаўшчына і Краўцы). У 1987 годзе скасавана вёска Антушэва.
27 чэрвеня 2008 года на тэрыторыі сельсавета была ліквідаваная вёска Скарада.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2627 чалавек, з іх 88,6 % — беларусы, 8,1 % — рускія, 1,0 % — украінцы.
Населеныя пункты
Населеныя пункты ў межах сельсавета:
Баўбы
Баўбы́ (, Болбы) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.
Да 2 снежня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Крайванцаўскага сельсавета, да 21 снежня 1987 года — у склад Граўжышкоўскага сельсавета.
Сомерсет
Со́мерсет, або Со́мерсетшыр (Somerset, або ;, Gwlas an Hav) —  і  графства Англіі, размешчанае ў паўднёва-заходняй частцы краіны. Займаючы тэрыторыю ў 4171 квадратны кіламетр, Сомерсет мяжуе з Брысталем і Глостэршырам на поўначы, Уілтшырам на ўсходзе, Дорсетам на паўднёвым усходзе і Дэванам на паўднёвым захадзе. На поўначы і захадзе тэрыторыя графства часткова абмежавана Брыстальскім залівам і вусцем ракі Северн. Сталіцай графства з'яўляецца горад Тонтан, размешчаны ў яго паўднёвай частцы. Насельніцтва Сомерсета — 910 тысяч жыхароў (паводле даных перапісу насельніцтва 2011 года).
Тэрыторыя графства ўяўляе сабой галоўным чынам сельскую моцна пагорыстую мясцовасць. Існуюць доказы таго, што пачынаючы з эпохі палеаліту ў данай мясцовасці існавалі паселішчы людзей, якія захоўваліся і ў першым стагоддзі нашай эры падчас рымскага ўварвання, і ў наступнае ранняе Сярэднявечча падчас панавання англасаксаў. Сомерсет адыграў значную ролю падчас збору сіл супраць вікінгаў Альфрэдам Вялікім, а таксама ў пазнейшай рэвалюцыі і паўстанні Монмута.
Сельская гаспадарка з'яўляецца асновай эканомікі графства. Гадоўля авечак і буйной рагатай жывёлы, у тым ліку для воўны і сыра (перш за ўсё чэдэр), адначасова з'яўляецца як традыцыйным, так і сучасным заняткам для рэгіёна, гэтак жа як і больш незвычайная дзейнасць па вырошчванні вярбы для пляцення кошыкаў. Калісьці ў Сомерсеце было мноства яблыневых садоў, і графства дагэтуль славіцца сваім моцным сідрам. Узровень беспрацоўя ніжэйшы, чым у сярэднім па краіне. Найбуйнейшымі сектарамі занятасці з'яўляюцца рознічны гандаль, прамысловасць, турызм, ахова здароўя і сацыяльнае забеспячэнне. Рост насельніцтва вышэйшы, чым у сярэднім па краіне.
Тапаніміка
Назва паходзіць ад старажытнаанглійскага слова Sumorsǣte, якое ў сваю чаргу з'яўляецца скарачэннем ад Sumortūnsǣte, якое азначае «людзі, якія жывуць у або якія залежаць ад яго». Першае вядомае выкарыстанне назвы Somersæte адносіцца да 845 года, пасля захопу тэрыторыі саксамі. Sumortūn, а таксама яго сучасны аналаг Somerton, можа азначаць «летняе паселішча», фермерскі дом, які выкарыстоўваецца толькі ў летні перыяд. Паводле іншай версіі назва паходзіць ад Seo-mere-saetan, што азначае «пасяленцы на беразе мора-возера». Жыхары Сомерсета ўпершыню згадваюцца ў англасаксонскіх хроніках ад 845 года, у змененай форме слова: Sumursætum, аднак першыя згадкі графства, якія адносяцца да 1015 годзе, выкарыстоўваюць правільны варыянт. Архаічная назва графства — Somersetshire — упершыню згадваецца ў хроніках за 878 год.
Першыя паселішчы
Пячоры ўзгоркаў былі заселены ў эпоху палеаліту і на гэты момант з'яўляюцца археалагічнымі помнікамі. Косці з пячоры, напрыклад, адносяцца да перыяду 12 000 гадоў да н.э., а цэлы шкілет, вядомы як Чалавек з Чэдара датуецца 7150 годам да н.э. Таксама ў пячорах Сомерсета было знойдзена мноства малюнкаў таго часу.
Засяленне прыбярэжных тэрыторый графства, у прыватнасці старажытнага горада Гластанберы і мясцовасці каля 137-мятровага ўзгорка, таксама мае доўгую гісторыю, якая бярэ пачатак з першых паселішчаў паляўнічых эпохі мезаліту. Частыя перамяшчэнні спрыялі будаўніцтву Світ-Трэка — адной з найстаражытных дарог у Паўночнай Еўропе, якая датуецца 3807-3806 г. да н.э.
Дакладны ўзрост хенджа недалёка ад вёскі невядомы, але лічыцца, што збудаванне належыць да эпохі неаліту. Таксама вядома мноства паселішчаў жалезныя вякі, некаторыя з якіх з'явіліся паўторна ў раннім сярэднявеччы.
Рымскае ўварванне
У дарымскі час тэрыторыю Сомерсета насялялі брыцкія плямёны дуратрыгаў, якія карысталіся некаторай аўтаноміяй і ў рымскі час (племянной сталіцай дуратрыгаў лічыцца горад, што знаходзіўся на месцы цяперашняга Ільчэстэра). Эканамічнаму развіццю тэрыторыі і яе частковай раманізацыі ў тыя гады спрыялі здабыча солі, распрацоўка свінцовых руд і крыніцы, якія лічыліся свяшчэннымі і дзякуючы якім горад Бат, цэнтр тэрыторыі, стаў у тыя гады досыць буйным паселішчам.
У канцы IV стагоддзя рымская адміністрацыя ў Брытаніі саслабла, эканамічныя сувязі з мацерыком спыніліся і ў Сомерсеце і на прылеглым да яго паўвостраве Корнуал аднавілася племянное кіраванне — гэтыя тэрыторыі ўвайшлі ў склад каралеўства Думнонія, пра якое вядома вельмі мала. Сомерсет быў перыферыяй каралеўства і ў канцы VI стагоддзя (традыцыйная дата — 577 год) быў захоплены Уэсэксам. У далейшым тэрыторыя, дзякуючы сваім рэсурсам, была аб'ектам барацьбы паміж Уэсэксам і Мерсіяй, пакуль да пачатку X стагоддзя не ператварылася ў апору супраціўлення англасаксаў скандынавам. У 973 у Баце быў каранаваны кароль Англіі Эдгар.
Сомерсет у перыяд Сярэднявечча
Пасля эпідэміі чумы ў XIV стагоддзі (гл. Чорная смерць) насельніцтва графства скарацілася прыкладна ўдвая, а земляробства з-за недахопу рабочых рук было заменена на авечкагадоўлю і ў XV—XVI стагоддзя Сомерсет стаў цэнтрам вытворчасці воўны. У гэты ж час пачалася здабыча вуглю.
Новы і найноўшы час
Цяпер важную ролю ў эканоміцы графства адыгрывае турызм.
Геалогія
Большую частку тэрыторыі Сомерсета можна падзяліць на некалькі тыпаў, вызначаных геалогіяй мясцовасці. Гэта карставыя вапнякі на поўначы, гліністыя даліны і забалочаныя ўчасткі ў цэнтры, ааліты на ўсходзе і поўдні рэгіёна, а таксама пясчанік дэвонскага перыяду на захадзе.
На паўночны ўсход ад маланаселеных прыбярэжных раўнін і балот размяшчаецца  — шэраг умерана высокіх вапняковых узгоркаў. Цэнтральная і заходняя часткі Мендып-Хілс уваходзяць у спецыяльны спіс з 1972 года і займаюць 198 кв.км. Галоўным чынам гэтыя ўзгоркі з'яўляюцца пашамі, толькі невялікая колькасць выкарыстоўваецца ў якасці ворных земляў.
На паўднёвым захадзе размяшчаюцца ўзгоркі, якія атрымалі ў 1956 годзе першымі ў Англіі статус. Сярод узгоркаў можна выявіць верасовыя пустэчы, дубовыя лясы, старажытныя паркі з іглічнымі дрэвамі. Увесь аб'ект займае плошчу ў 99 квадратных кіламетраў.
Пячоры і рэкі
На тэрыторыі Сомерсета знаходзіцца вялікая сетка пячор, уключаючы напрыклад і знакамітую пячору Гофа — помнік археалогіі каменнага веку; працякае мноства падземных рэк; адзначана вялікая колькасць разнастайных цяснін, такіх як  і. Апроч падземных рэк, у Сомерсеце значная колькасць звычайных рэк, сярод якіх Акс,, , , , ,. Менавіта значная колькасць рэк з'яўляецца галоўнай прычынай забалочанасці заходняга Сомерсета. На поўначы графства рака упадае ў буйнейшую раку Эйван. Рака цягнецца амаль да горада, на яе берагах захаваліся сляды двух прычалаў часоў рымскага ўварвання.
Узбярэжжа
Паўночная мяжа Сомерсета складаецца з 64 кіламетраў берагавой лініі Брыстальскага заліва і вусця ракі Северн. Па вышыні прыліваў Брыстальскі заліў займае другое месца ў свеце. Вышыня прыліваў увесну ў асобных месцах дасягае 12 метраў. У графстве распрацаваны праект па будаўніцтве плаціны для выкарыстання гэтай энергіі. Асноўныя прыбярэжныя гарады з захаду на паўночны ўсход: Уэстан-сьюпер-Мэр,, , , , Портысхед. Прыбярэжная зона паміж Майнхедам і самым усходнім пунктам у з'яўляецца.
Клімат
Таксама як і ў астатняй паўднёва-заходняй Англіі клімат Сомерсета мякчэйшы і больш вільготны, чым на тэрыторыі астатняй часткі Англіі. Сярэднегадавая тэмпература графства — 10 °C. Ліпень і жнівень з'яўляюцца самымі цёплымі месяцамі ў годзе з сярэднясутачнымі максімумамі каля 21 °C. Узімку сярэдняя мінімальная тэмпература каля 1°. Сярэднегадавая колькасць сонечных гадзін — 1600, што трохі менш, чым у сярэднім па рэгіёне. Сярэдняя колькасць ападкаў складае каля 700 мм. Звычайна ў год бывае 8-15 дзён снегапада. З лістапада па сакавік хуткасць ветру максімальная, а з чэрвеня па жнівень мінімальная. Пераважным ветрам з'яўляецца паўднёва-заходні.
Згадванні ў культуры
Рэжысёр Эдгар Райт зняў фільм «A Fistful of Fingers», у якім дзеянне адбываецца ў горадзе Уэлсе, графства Сомерсет, а тэглайн гучыць наступным чынам: «Найвялікшы вестэрн з калі-небудзь зробленых у… Сомерсеце». Таксама ў Сомерсеце адбываецца дзеянне іншага фільма рэжысёра «Dead Right».
Сафін
Сафін — татарскае і башкірскае прозвішча.
Венцавічы
Ве́нцавічы (, Венцевичи) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета.
Гісторыя
У 1868 г. вёска Свірскай воласці Свянцянскага павета Віленскай губерні, 12 двароў, 98 жыхароў. У 1904 г. у вёсцы 187 жыхароў, у 1907 г. — 167 жыхароў. З 12.10.1940 г. у Канстанцінаўскім сельсавеце Свірскага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай абласцей, з 05.08.1954 г. у Шэметаўскім сельсавеце таго ж раёна, з 31.08.1959 г. у Мядзельскім раёне, з 20.01.1960 г. Мінскай вобласці, з 10.05.1960 г. у Свірскім гарпасялковым Савеце. У Вялікую Айчынную вайну акупіравана гітлераўцамі з 29.06.1941 г. да 03.07.1944 г. У 1949 г. вяскоўцы стварылі калгас імя Калініна. З 1964 вёска ў складзе саўгаса «Канстанцінава» (цэнтр — вёска Камарова), з 04.09.1991 г. — калгаса «Канстанцінава».
У 2013 годзе Свірскі пасялковы савет быў скасаваны, і Венцавічы ўвайшлі ў склад Свірскага сельсавета.
Храпальна
Хра́пальна (, Храпольно) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Задуброўскага сельсавета.
Да 6 кастрычніка 1981 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Суражскага пассавета.
Бернікі (Ашмянскі раён)
Бе́рнікі (, Берники) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.
Навасёлкі (Дрыбінскі раён)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Расненскага сельсавета.
Унукі
Уну́кі (, Унуки) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1868 г. маёнтак і вёска Кабыльніцкай воласці Свянцянскага павета Віленскай губерні. У маёнтку 6 жыхароў, у вёсцы 7 жыхароў, 2 двары. У 1904 г. засценак і вёска. У засценку, валоданне Грачаніхі, 14 жыхароў, у вёсцы 14 жыхароў. У 1908 г. у вёсцы 3 двары, 16 жыхароў. З 12.10.1940 г. у Ляшчынскім сельсавеце Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай, з 20.01.1960 г. Мінскай абласцей, з 09.08.1979 г. у Нарацкім сельсавеце Мядзельскага раёна. З 1979 вёска знаходзіцца ў складзе калгасу «Нарач» (цэнтр — вёска Чараўкі).
Турда
Турда (Turda, Torda, Thorenburg) — горад і муніцыпія ў жудзецы Клуж Румынія, размешчаны на рацэ Ар'еш.
Гісторыя
Заснаваны як дакійскі горад з назвай Патаіса (Potaissa), Турда быў заваяваны рымлянамі. Заснаваны каструм таксама называўся Патаіса і стаў муніцыпіяй, затым калоніяй. Патаіса была галоўным лагерам V Македонскага легіёна з 166 па 274 гады. Саляныя рудні былі вядомыя ў дагістарычныя часы. Пасля венгерскага заваявання саляныя рудні Турды былі ўпершыню згаданы ў 1075 годзе. У 1932 годзе рудні былі закрыты, але нядаўна зноў адкрыты для турызму.
Трансільванскія саксы пасяліліся тут у XI стагоддзі. Горад быў разбураны пры мангольскім нашэсці ў 1241—1242. Андраш III надаў каралеўскія прывілеі паселішчу, якія былі пацверджаны Людовікам I Вялікім.
У 1467 годзе Мацьяшам I быў скліканы венгерскі сейм у Турдзе. Пазней у XVI стагоддзі часта збіраўся Трансільванскі сейм. У 1558 годзе сейм Турды абвясціў свабоду каталіцкай і лютэранскай веры. У 1563 годзе сейм таксама зацвердзіў свабоду кальвінізму, а ў 1568 годзе ён распаўсюдзіў свабоду веравызнання на ўсе рэлігіі, абвясціўшы: «Забаронена каму-небудзь пагражаць каму-небудзь палонам ці выгнаннем за яго рэлігію» — незвычайная свабода ў сярэдневяковай Еўропе. Гэты Турдскі эдыкт быў першай спробай легалізацыі агульнай рэлігійнай свабоды ў хрысціянскай Еўропе (хоць яго законная эфектыўнасць была абмежаванай).
У 1609 годзе Габрыэль Баторый надаў новыя прывілеі Турдзе. Яны пазней былі пацверджаны Габрыэлем Бетленам. У 1659 годзе ў бітве пры Турдзе Ахмед-паша разбіў войскі Юрыя II Ракацы.
Немерка
Не́мерка (, Немерка) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Расненскага сельсавета.
Вялікае Княства Літоўскае
Згадваецца ў 1756 годзе як вёска ў складзе вялікакняскага маёнтка Расна ў Мсціслаўскім ваяводстве ВКЛ.
Цімур Марселевіч Сафін
Цімур Марселевіч Сафін ((Тимур Марселевич Сафин, Тимур Марсель улы Сафин); 4 жніўня 1992, Ташкент) — расійскі фехтавальшчык на рапірах, трохразовы чэмпіён Еўропы, прызёр чэмпіянатаў свету, Еўропы і Еўрапейскіх гульняў. Алімпійскі чэмпіён у камандных спаборніцтвах у рапіры (2016), бронзавы прызёр Гульняў XXXI Алімпіяды ў асабістых спаборніцтвах у рапіры, заслужаны майстар спорту Расіі.
Прылепаўка (Дрыбінскі раён)
Прыле́паўка (, Прилеповка) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Расненскага сельсавета.
Клімавіцкі дзяржаўны аграрны каледж
Клімавіцкі дзяржаўны аграрны каледж — каледж у г.Клімавічы, створаны 5 мая 1932 г. пастановай № 344 Народнага Камісарыята Земляробства БССР на базе ФЗВ як пчалаводны тэхнікум.
Цімур Марселевіч Сафін
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1992 годе ў Ташкенце ў татарскай сям’і, пераехаў у Расею, ад 1998 году заняўся фэхтаваньнем. Член юнацкай (2008), нацыянальнай (2012) зборнай каманды Расіі па фэхтаванні. Майстар спорту Расіі (2007), майстар спорту Расіі міжнароднага класа (2012) па фэхтаванні.
Прылепаўка (Дрыбінскі раён)
Вялікае Княства Літоўскае
Згадваецца ў 1756 годзе як слабада Прыліпаўка ў складзе вялікакняскага маёнтка Расна ў Мсціслаўскім ваяводстве ВКЛ.
Клімавіцкі дзяржаўны аграрны каледж
Створаны
У 1944 г. створана ветэрынарнае аддзяленне. Праведзены першы пасляваенны набор — 165 навучэнцаў на тры аддзяленні — пчалаводнае, заатэхнічнае і ветэрынарнае. А праз год, ужо ў снежні 1945 г., адбыўся першы выпуск спецыялістаў.
Цімур Марселевіч Сафін
Біяграфія
Выхаванец СДЮСШАР № 19 (першы трэнер — Фарыт Яватавіч Арсланаў, В. В. Нагімаў); рэспубліканскай школы-інтэрната спартыўнага профілю № 5, трэнеры — Ліра Рымаўна Грушына (Хісматуліна) і Руслан Рафікавіч Насібулін.
Клімавіцкі дзяржаўны аграрны каледж
Створаны
З 1944 г. тэхнікум меў статус ветзаатэхнікума, зааветтэхнікума, з 1970 г. — саўгаса-тэхнікума, з 1997 г. — сельскагаспадарчага тэхнікума, з 2002 г. — Установа адукацыі «Клімавіцкі дзяржаўны аграрны каледж».
Цімур Марселевіч Сафін
Біяграфія
У 2014 годзе скончыў Башкірскі інстытут фізычнай культуры.
Выступае за клуб СДЮСШАР № 19, горад Уфа.
Церахова (Віцебскі раён)
Церахо́ва (, Терехово) — былая вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Задуброўскага сельсавета.
Да 6 кастрычніка 1981 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Суражскага пассавета. Ліквідавана ў 2016 годзе.
Пяскі (Дрыбінскі раён)
Пяскі́ (, Пески) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Расненскага сельсавета.
Нацыянальная алімпійская і спартыўная асацыяцыя Ісландыі
Нацыянальная алімпійская і спартыўная асацыяцыя Ісландыі (Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands) — арганізацыя, якая прадстаўляе Ісландыю ў міжнародным алімпійскім руху. Заснавана ў 1921 годзе; зарэгістравана ў МАК у 1935 годзе.
Штаб-кватэра размешчана ў Рэйк’явіку. З’яўляецца членам МАК, ЕАК і іншых міжнародных спартыўных арганізацый. Ажыццяўляе дзейнасць па развіцці спорту ў Ісландыі.
Бенцяі
Бенцяі́ (, Бентяи) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Шавуры (Віцебскі раён)
Шавуры́ (, Шауры) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Задуброўскага сельсавета.
Да 22 снежня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Ботаніцкага сельсавета, да 6 кастрычніка 1981 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Суражскага пассавета.
Буферная дзяржава
Буферныя дзяржавы — краіны, размешчаныя паміж варагуючымі (у ваенным або геапалітычным сэнсе) дзяржавамі, якія раздзяляюць іх і забяспечваюць такім чынам адсутнасць агульных межаў і кантакту варожых армій. Часта выкарыстоўваюцца дзяржавамі для стварэння «санітарных кардонаў».
З. Бжазінскі ў сваёй кнізе «Вялікая шахматная дошка» выкарыстоўваў тэрмін «буферная дзяржава» для апісання дзяржавы, якая раздзяляе дзяржавы, якія імкнуцца да супрацоўніцтва, і такім чынам паслабляльнага абодвух сваіх суседзяў на карысць чацвёртага боку.
Прыкладамі буферных дзяржаў могуць служыць:
Па меркаванні некаторых экспертаў, у наш час дзяржавы былога СССР, якія ўваходзяць у арганізацыю «ГУАМ», з'яўляюцца буфернымі краінамі, якія аддзяляюць Расійскую Федэрацыю ад сумежных «старых» дзяржаў Еўропы і Азіі.
Олівер Браўн
Пачаў удзельнічаць на турнірах Міжнароднай адкрытай серыі ў 2009 годзе ва ўзросце 14 гадоў. У сезоне 2010/2011 дэбютаваў на прафесійным турніры і ўдзельнічаў у асноўных стадыях шасці турніраў серыі PTC. У сезоне 2011/2012 яшчэ чатыры разы трапляў у 1/64 фіналу нізкарэйтынгавых турніраў, а ў наступным сезоне дэбютаваў і два разы гуляў у стадыі 1/32 фіналу прафесійных спаборніцтваў. У 2013 годзе ўпершыню гуляў у кваліфікацыі да рэйтынгавага турніру на адкрытым чэмпіянаце Аўстраліі, а ў кваліфікацыйным раундзе да International Championship перамог Найджэла Бонда і ўпершыню патрапіў у асноўную стадыю турніру рэйтынгавага ўзроўню ва ўзросце 19 гадоў. На адным з турніраў кваліфікацыйнага тура Q School 2014 года дайшоў да 1/8 фіналу, саступіўшы за два крокі да траплення ў прафесіяналы, а ў пачатку сезона 2014/2015 перамог другога нумара рэйтынгу Дзіна Цзюньхуэя ў кваліфікацыі да Усі Класік (5:0) і Олівера Лайнса ў 1/32 фіналу, упершыню дайшоўшы да 1/16 фіналу рэйтынгавага турніру. У тым жа сезоне патрапіў у асноўную стадыю International Championship і дэбютаваў на другім па значнасці рэйтынгавым турніры, чэмпіянаце Вялікабрытаніі, пасля чаго на адкрытым чэмпіянаце Уэльса перамог Майка Дана і Раяна Дэя ў першых раундах і ў другі раз дайшоў да 1/16 фіналу спаборніцтва рэйтынгавага ўзроўню. У 2015 годзе дэбютаваў у кваліфікацыі да чэмпіянату свету, але саступіў у першым жа раундзе Ліаму Хайфілду (1:10). Пасля гэтага штогод удзельнічаў у Q School, але не дамагаўся поспеху, а ў 2017 годзе дайшоў да трэцяй стадыі 1/16 фіналу рэйтынгавага турніру на Пол Хантэр Класік.
Будзёнаўка (Ашмянскі раён)
Будзёнаўка (, Будёновка) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.
Бярозаўка (Віцебскі раён)
Бяро́заўка (, Берёзовка) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Булы
Бу́лы (, Булы) — былая вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Запольскага сельсавета.
17 жніўня 2010 года скасавана.
Уго Льярыс
Уго Льярыс (Hugo Lloris; нар., , Францыя) — французскі футбаліст, брамнік англійскага клуба «Тотэнхэм Хотспур» і нацыянальнай зборнай Францыі. Чэмпіён свету 2018 года. Льярыс мае маланкавыя рэфлексы і слушнае прыняцце рашэнняў, а таксама выдатна гуляе на выхадзе ў адзін на адзін. Тройчы абіраўся найлепшым брамнікам года ў французскім першынстве.
Пачатак кар’еры
Льярыс нарадзіўся 26 снежня 1986 года ў міжземнаморскім горадзе Ніца ў арыстакратычнай сям’і. яго маці працавала адвакатам, а яго бацька быў банкірам у Монтэ-Карла. У 2008 годзе, калі Уго гуляў у «Ніцы», яго маці памерла.
«Ніца»
Пасля поспеху ў камандзе клуба ва ўзросце да 18 гадоў, Льярыс быў пераведзены ў дубль клуба ў французскую аматарскую лігу ў сезоне 2004/05. Льярыс патрапіў у першы склад каманды напярэдадні сезону 2005/06, атрымаўшы кашулю з 1 нумарам. Льярыс дэбютаваў 25 кастрычніка 2005 года за клуб, ва ўзросце да 18 гадоў, адстаяўшы браму на нуль у матчы на Кубак Французскай лігі, а яго каманда перамагла з лікама 2:0 «Шатару».
«Ліён»
Пасля аднаго з выбітных сезонаў Уго, паўсталі спекуляцыі на конт яго далейшай кар’еры. Маладым галкіперам цікавіліся французскі клуб «Ліён», які жадаў знайсці змену свайму сыходзячага брамніку Грэгары Купэ, «Мілан», які жадаў замяніць ім бразільца Дыду, і «Тотэнхэм Хотспур», які жадаў замяніць Льярысам Пола Робінсана. У канчатковым ліку Уго перайшоў у склад «Ліёна», але асабістыя дамоўленасці з «Міланам» былі вельмі блізкія да пераходу француза ў італьянскі клуб. Віцэ-прэзідэнт «Мілана» Адрыяна Галіяні заявіў, што пагадненне было дасягнута, але дамову была анулявана з-за адмовы Крысціяна Аб’яці пераходзіць у «Палерма».
Кошт трансферу першапачаткова не называўся, але пазней было выяўлена, што паслугі Уго былі ацэнены ў € 8,5 млн.
«Тотэнхэм Хотспур»
Льярыс падпісаў кантракт з клубам «Тотэнхэм Хотспур» 31 жніўня 2012 года. Дэбютаваў за шпораў у матчы Лігі Еўропы супраць італьянскага «Лацыа» 20 верасня 2012 года, матч скончыўся ўнічыю 0:0.
Міжнародная кар’ера
Льярыс атрымаў свой ​​першы заклік да нацыянальнай зборнай Францыі 6 лютага 2008 года да матча супраць зборнай Іспаніі, тым не менш на сустрэчы ён не быў залічаны нават у склад запасных. Праз паўгода 19 лістапада таго ж года ён згуляў свой першы матч на зборную ў гульні супраць зборнай Уругвая, якая скончылася з лікам 0:0.
Дасягненні
Францыя:
Сістэма абазначэння аб’ектаў адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу
Сістэма абазначэння аб'ектаў адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу (СААТА, SOATO) — класіфікатар, які з'яўляецца складовай часткай Адзінай сістэмы класіфікацыі і кадзіраванні тэхніка-эканамічнай інфармацыі, які выкарыстоўваецца ў аўтаматызаваных сістэмах кіравання. Код класіфікацыйных прыкмет аб'екта, які дазваляе вызначыць яго месцазнаходжанне.
Аб'екты класіфікацыі
Аб'ектамі класіфікацыі ў СААТА з'яўляюцца:
У СААТА выкарыстоўваецца метад паслядоўнага кадавання. Максімальная даўжыня кода складаецца з 10 разрадаў — код складаецца з 10 лічбавых значэнняў.
Болтуп
Бо́лтуп (, Болтуп) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.
Назва
Назва балцка-літоўскага паходжання, ад baltas «белы» і upė «рака» (вёска знаходзіцца ля ўтоку ручая, што цячэ з балота на захадзе ад Болтупа, у раку Граўжанку). Больш ранні выгляд назвы захаваўся ў польскім напісанні Bołtupie. «Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага» ў апісанні наступнага за Bołtupie слоўнікавага тапоніма Bołt-upie напрамую падае пераклад «rzeka Biała».
Такім жа чынам у гэтым рэгіёне, абапал рэчкі Ашмянкі, утвораныя назвы Лэйлубка, Індрубка.
Такое называнне рэчак у паласе, што прылягае да беларуска-літоўскай мяжы, не рэдкасць: Jodupa «Чорная рака» (juodas «чорны») — прыток ракі Дзітвы ў Лідскім раёне. Так жа сама раней называлася і рэчка Ёдаўка ў Пастаўскім раёне (цячэ ў возера Вялікія Швакшты).
Славутасці
Маёнтак вядомы з XVI ст. як уласнасць Сташкевічаў, потым — Маляевічаў, Віламовічаў, Верашчакаў і інш. У 1806 г. уладальнікам Болтупа стаў Енджэй Снядэцкі, вядомы ўрач, хімік і філосаф. Мясцовая капліца, як ужо дзеючая ад ашмянскай парафіі, адзначаецца з 1910-х гг. Магчыма, яна дзейнічала ў палацы Снядэцкіх.
Тугальдава
Ту́гальдава (, Тугольдово) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Расненскага сельсавета.
Вялікая шахматная дошка
«Вялікая шахматная дошка: вяршэнства Амерыкі і яе геастратэгічныя імператывы» (The Grand Chessboard: American Primacy and Its Geostrategic Imperatives) — найбольш вядомая кніга, напісаная Збігневам Бжазінскім. Кніга ўяўляе сабой разважанні пра геапалітычную магутнасць ЗША і пра стратэгіі, дзякуючы якім гэта магутнасць можа быць рэалізавана ў XXI стагоддзі. Найбольшую ўвагу Бжазінскі сканцэнтраваў на геапалітычнай стратэгіі ЗША адносна Еўразіі. Бжазінскі мяркуе, што вяршэнства на Еўразійскім кантыненце фактычна з'яўляецца вяршэнствам ва ўсім свеце, і лічыць найбольш важнымі стратэгічнымі мэтамі ЗША — распаўсюдзіць свой уплыў у Цэнтральнай Азіі і на Постсавецкай прасторы (у першую чаргу на Расію, якая займае найбольшую плошчу гэтай прасторы).
Бжазінскі з'яўляецца паслядоўнікам заснавальніка сучаснай англа-саксонскай геапалітыкі Мак-Кіндэра, гэта значыць разглядае палітыку з пункту гледжання проціборства цывілізацыі мора (ЗША, Вялікабрытанія) і цывілізацыі сушы (гл. Хартленд).
Каралеўства Седанг
Каралеўства Седанг (Royaume des Sedangs) — віртуальная дзяржава, утвораная ў канцы XIX стагоддзя французскім авантурнікам Чарлзам-Мэры Давідам дэ Майрэна на часткі сучаснага В’етнама.
Гісторыя
Майрэна, былы французскі ўрадавы служачы з сумніўнай рэпутацыяй, у 1888 годзе быў уладальнікам плантацыі ва Французскім Індакітаі. Калі кароль Сіяма высунуў тэрытарыяльныя прэтэнзіі да Французскага Індакітая, Майрэна пераканаў каланіяльнага адміністратара дазволіць яму адправіцца з групай місіянераў у экспедыцыю ў глыб Анама (В'етнам), для перамоў з мясцовымі плямёнамі. Па прыбыцці, Майрэна пасябраваў з горным племем седангаў. 3 чэрвеня 1888 года правадырамі плямёнаў бахнар, рэнгао і седанг Майрэна быў абраны каралём Каралеўства Седанг пад імем Марый I. Канчаткова Майрэна замацаваў свай пазіцыі, калі здолеў прадухіліць выбліск чарговай эпідэміі пры дапамозе лекаў, якія апынуліся ў яго. У знак падзякі правадыр племя седангаў аддаў яму ў жонкі дачку.
Неўзабаве Майрэна адправіўся ў вандраванне па Паўднёва-Усходняй Азіі і Еўропе, з мэтай знайсці людзей, якія дапамаглі бы яму ўладкаваць каралеўства. Ён наведаў Анам, Ганконг, Вялікабрытанію, Францыю і Бельгію. Падчас свайго вандравання Майрэна шчодра раздаваў тытулы, прысвячаў у рыцары, узнагароджваў медалямі сваіх прыхільнікаў. Ён таксама выпусціў дзве серыі марак каралеўства.
Вяртанню Майрэны ў Седанг перашкодзіў французскі флот, які блакаваў в'етнамскія парты і канфіскаваў яго зброя як кантрабанду ў Сінгапуры. Кароль Марый I памёр 11 лістапада 1890 года на востраве Тыаман (Малайзія) пры загадкавых акалічнасцях (высоўваліся розныя версіі: атручванне, укус атрутнай змяі або ў выніку паядынку). Пасля Каралеўства Седанг было анексіравана Францыяй і яе пратэктаратам Анамам.
Гран-Пры Малайзіі 2014 года
Гран-пры Малайзіі 2014 года (2014 Formula 1 Petronas Malaysia Grand Prix) - гоначны этап Чэмпіяната Свету ў класе Формула-1, які адбыўся 30 сакавіка 2014 на аўтадроме Сепанг у Малайзіі. Гэта быў другі этап Чэмпіяната Свету сезона 2014 года. У гоначны ўік-энд цалкам дамініравалі пілоты каманды Mercedes. Льюіс Хэмілтан выйграў кваліфікацыю, гонку, таксама паказаў найлепшы круг у гонцы, нікому не саступіўшы лідарства за 56 кругоў. Ніка Розберг стаў другім. Для каманды Mercedes дубль на подыуме стаў першым з Гран-Пры Італіі 1955 года, калі першыя две пазіцыі атрымалі Хуан-Манэль Фанхіа і П'ера Таруффі.
Кваліфікацыя
Кваліфікацыя пачалася з затрымкай амаль што ў гадзіну з-за моцнай залевы, што накрыла Сепанг. Старт сэсіі пераносіўся 4 разы, пакуль дождж не супакоіўся і траса не стала прыгоднай для заездаў. Пагроза ўзмацнення дажджу вынудзіла пілотаў стартаваць усім разам, што ўскладніла кваліфікацыю. Першым найлепшы час у даждажавых умовах паказаў лідар чэмпіянату Ніка Розберг - да самага канчатка першай сэсіі гэты вынік ніхто так не пераўзышоў. Другі час паказаў на сваім Mercedes Льюіс Хэмілтан, трэцім стаў Себасцьян Фетэль. Дадзеныя вынікі абумовілі кола барацьбітаў за поўл-пазіцыю ў Малайзіі. Першая кваліфікацыйная сэсія не здолела прадоўжыцца 18 хвілін. Шведскі пілот Caterham Маркус Эрыксан не здолеў правільна патрапіць у паварот і разбіў свой балід аб рэльс бяспечнасці, таксама патрапіў у рэкламны шчыт. Недабіткі, якія засталіся на трасе пасля аварыі Эрыксана, прымуслі сцюардаў спыніць сэсію за 35 секунд да яе заканчэння і не працягваць яе далей. Зноў няўдала выступіў Пастор Мальданада, які не здолеў трапіць у другую сэсію.
У другой кваліфікацыйнай сэсіі інтэнсіўнасць дажджу знізілася, але траса па-ранейшаму заставлася мокрай. Некаторыя пілоты спрабавалі паказаць час на прамежкавай гуме, але безвынікова. Пачатак сэсіі адзначыўся сутыкненнем Фернанда Алонса і Данііла Квята, у выніку чаго сэсія была спынена на 6 хвілін, каб прыбраць з трасы недабіткі пярэдняга антыкрыла Toro Rosso Квята. Падвеска пярэдняга левага кола Алонса была пашкоджана, але тэхнікі Ferrari здолелі выпусціць іспанца на трасу. Другую сэсію выйграў Льюіс Хэмілтан у барацьбе з Себасцьянам Фетэлем.
У трэцяй сэсіі асноўная барацьба за поўл-пазіцыю ішла паміж пілотамі Mercedes і Себасцьянам Фетэлем. Пілоты McLaren эксперыментавалі з гумай, у выніку чаго Джэнсан Батан не здолеў уключыцца ў барацьбу за першыя пяць месцаў на старце. Хэмілтан зноў выйграў кваліфікацыю, як і ў Аўстраліі. Фетэль на гэты раз быў другім, Ніка Розберг і Фернанда Алонса занялі адпаведна трэцяе і чацвёртае месцы.
Пасля кваліфікацыі пілот Williams Вальтэры Ботас быў пакараны трыма пазіцыямі на старце за перашкоду Даніэлю Рык'ярда падчас другога сэгмента.
Гонка
Яшчэ перад гонкай высветлілася, што Серхіа Перэс не прыме ўдзел у гонцы: яго Force India сутыкнулася з тэхнічнымі праблемамі на шляху да стартавай рашоткі. Таму ў гонцы ўдзельнічалі не 22, а 21 пілот.
Хэмілтан захапіў лідарства адразу пасля старта, у той час як Фетэль стартаваў няўдала - яго апярэдзілі Ніка Розберг і Даніэль Рык'ярда. На першым крузе адбылося сутыкненне Пастора Мальданада і Жуля Б'яншы. Камісары прызналі вінаватым у сутыкненні Б'яншы і пакаралі пяцісекундным штрафам stop & go. Негледзячы на тое, што абодва пілота здолелі працягнуць гонку, далей за восьмы круг ні Б'яншы, ні Мальданада не праехалі і сышлі па тэхнічных прычынах.
Апошнія кургі гонкі адзначаліся актывізацыяй Фернанда Алонса, які нагнаў Ніка Хюлькенберга і даехаў да чацвёртага месца. У другой палове дзясяткі пілоты Williams актывізавалі свой ціск на Джэнсана Батана. Вальтэры Ботас быў відавочна хутчэйшы за Феліпе Масу, і кіраўніцтва Williams загадала Масе прпусціць Ботаса, каб апошні змог прадоўжыці ціск на Батана. Але Маса не падпарадкаваўся загадам з боксаў і даехаў да фініша ўслед за Батанам і наперадзе Ботаса.
Кваліфікацыя
<references group="#" />
Гонка
Заўвагі:
Мацьё Вальбуэна
Раннія гады
Вальбуэна пачаў сваю кар’еру ў прафесійным клубе «Бардо». Пасля двух сезонаў у «Бардо» ён далучыўся да аматарскага клуба «Лангон-Кастэ» ў пяты дывізіён французскага футбола. У 2004 годзе далучыўся да клуба «Лібурн», які выступаў у трэцім паводле ўзроўню дывізіёне французскага футбола.
У сезоне 2006 года клуб прабіўся ў Лігу 2, а Вальбуэна быў названы іграком года лігі, што зацікавіла некалькіх прафесійных клубаў Лігі 2 і Лігі 1.
«Алімпік» Марсель
9 чэрвеня 2006 года Вальбуэна падпісаў свой першы прафесійны кантракт пасля ўзгаднення з пераходам у клуб «Алімпік» з Марселя. Ён падпісаў трохгадовы кантракт з клубам і атрымаў кашулю з нумарам 28. Вальбуэна дэбютаваў за клуб 15 ліпеня 2006 года ў матчы трэцяга раўнда Кубка Інтэртота супраць украінскага клуба «Дняпро». Вальбуэна дэбютаваў за клуб у розыгрышу французскай лігі 19 лістапада 2006 года ў матчы супраць «Валансьена», выйшаўшы на змену. 19 мая 2007 года Вальбуэна забіў свой першы прафесійны гол у матчы супраць клуба «Сент-Эцьен», а яго каманда перамагла ў той сустрэчы з лікам 2:1.
«Дынама» Масква і «Алімпік» Ліён
2 жніўня 2014 года падпісаў кантракт з маскоўскім «Дынама». Замацаваўся ў аснове маскоўскага клуба і быў прызнаны аматарамі найлепшым футбалістам «Дынама» ў сезоне 2014/15. Улетку 2015 года, з-за выключэння «Дынама» з еўракубкаў і скарачэння бюджэту, цікавасць да Вальбуэна стаў праяўляць ліёнскі «Алімпік». 11 жніўня падпісаў трохгадовы кантракт з французскім клубам.
«Фенербахчэ» і «Алімпіякос»
У чэрвені 2017 года перайшоў у турэцкі клуб «Фенербахчэ». У маі 2019 года абвясціў аб сыходзе з каманды па заканчэнні сезона і неўзабаве падпісаў кантракт з грэчаскім «Алімпіякосам». Пакінуў клуб па заканчэнні сезона 2022/23.
Міжнародная кар’ера
Наступны выклік Вальбуэна атрымаў праз два гады ў маі 2010 года, калі ён быў уключаны ў папярэдні спіс з 30 чалавек, якія павінны былі гуляць на чэмпіянаце свету па футболе ў ПАР.
Дасягненні
Алімпік Марсель:
Алімпіякос:
Асабістае жыццё
Вальбуэна нарадзіўся ў паўднёва-заходняй камуне Бруж у дэпартаменце Жыронда, яго маці завуць Брыджыт, а бацьку — Карлас. Ён мае іспанскае паходжанне праз свайго бацьку, які родам з горада Вальядалід.
Бялянішкі (Ашмянскі раён)
Бяля́нішкі (, Белянишки) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.
Фёдар Адамавіч Лахвіч
Фёдар Адамавіч Лахвіч (нар., в. Грабава, Жыткавіцкі раён, Гомельская вобласць) — беларускі хімік. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2000; член-карэспандэнт з 1994), доктар хімічных навук (1987), прафесар (1991).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1967). У 1967—1971 гадах стажор-даследчык, аспірант Інстытута арганічнай хіміі імя Зялінскага АН СССР. У 1971—1974 гадах малодшы, старшы навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі Інстытута фізіка-арганічнай хіміі АН БССР, у 1974—1989 гадах загадчык лабараторыі, намеснік дырэктара па навуковай рабоце Інстытута біяарганічнай хіміі АН БССР, з 1989 г. загадчык лабараторыі. У 1997—2002 гадах галоўны вучоны сакратар Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, з 2000 года адначасова выконваючы абавязкі дырэктара, з 2002 года дырэктар Інстытута біяарганічнай хіміі НАН Беларусі, у 2002—2004 гадах акадэмік-сакратар Аддзялення хіміі і навук аб Зямлі. З 2005 года дырэктар Інстытута біяарганічнай хіміі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, адначасова з 2008 года генеральны дырэктар ДНВА «Хімічны сінтэз і біятэхналогія».
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы ў галіне хіміі прыродных біялагічна актыўных злучэнняў і іх аналагаў. Аўтар больш за 700 навуковых прац, у т. л. 4 манаграфіі, 90 вынаходніцтваў.
Салянка
Салянка:
Вярба (Дрыбінскі раён)
Вярба́ (, Верба) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхееўскага сельсавета.
Вайцяхова
Назву Вайцяхо́ва маюць:
Чарнарэчка
Чарнарэ́чка (, Черноречка) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Расненскага сельсавета.
Вялікае Княства Літоўскае
Згадваецца ў 1756 годзе як вёска ў складзе вялікакняскага маёнтка Расна ў Мсціслаўскім ваяводстве ВКЛ.
Валодзькі
Назву Вало́дзькі маюць: