Кіпр
Заканадаўства і судовая сістэма
У момант стварэння незалежнай кіпрскай дзяржавы меркавалася, што судовая сістэма павінна будзе адлюстроўваць двухабшчынны характар краіны. На чале вышэйшых судовых органаў — Вышэйшага канстытуцыйнага суда і Вярхоўнага суда (яны былі аб'яднаныя ў студзені 1964 г.) — павінны былі стаяць нейтральныя старшыні, якія не прыналежылі бы ні да адной з нацыянальных абшчын, але валодалі правам вырашальнага голасу і павінны былі захоўваць баланс паміж кіпрыётамі-грэкамі і кіпрыётамі-туркамі — членамі вышэйпаказаных судоў. Канстытуцыя 1960 г. прадугледжвала, што суд над кіпрыётамі-туркамі вяршыў толькі суддзя — турка, а над кіпрыётамі-грэкамі суддзя — грэк. У выпадку калі ў цяжбе ўдзельнічалі кіпрыёты-грэкі і кіпрыёты-туркі, справа разглядалася змяшаным судом. Былі створаныя супольныя канторы адвакатаў грэкаў і туркаў, якія валодалі заканадаўчымі і адміністрацыйнымі паўнамоцтвамі адносна спрэчак па пытаннях адукацыі, рэлігіі, культуры, спорту, кааператываў і крэдытных грамадстваў. Пасля міжабшчынных сутыкненняў 1963 г. змяшаныя суды спынілі сваё існаванне. Вярхоўны суд складаецца з 13 членаў, назначаных Прэзідэнтам Рэспублікі. Гэта вышэйшая апеляцыйная інстанцыя ў краіне. Вярхоўны суд прызначае суддзяў ніжэйстаячых судоў і вырашае ўсе пытанні, звязаныя з іх прафесійным пасоўваннем, дысцыплінарнай адказнасцю, звальненнем і г.д. Грамадзянскія справы і малаважныя злачынствы, якія вабяць пакаранні да 3 гадоў зняволення або да 500 фунтаў штрафу, разглядаюцца ў акруговых судах (District Courts). У юрысдыкцыю судоў асізаў (Assize Courts) уваходзяць больш сур'ёзныя справы. Апеляцыйнай інстанцыяй па стаўленні да іх з'яўляецца Вярхоўны суд Кіпра. У Рэспубліцы Кіпр няма ніякіх судоў, разглядаючых адмысловыя катэгорыі крымінальных спраў (напрыклад, звязаных з дзяржаўнай бяспекай). Аднак ёсць адмысловыя суды па разглядзе некаторых некрымінальных спраў: Суд працоўных спрэчак, Суд рэнтнага кантролю і Сямейны суд. Гэтыя суды ажыцяўляюць выключную юрысдыкцыю ў адпаведных пытаннях, іх рашэнні могуць быць абскарджаныя толькі з пункта гледжання права ў Вярхоўны суд. Генеральны атарней Рэспублікі Кіпр (Генеральны пракурор) выступае ў якасці галоўнага юрыдычнага дарадніка Прэзідэнта Рэспублікі і Рады міністраў і адначасова з'яўляецца дырэктарам дэпартамента публічных пераследаў. У склад Вярхоўнага суда сепаратнай дзяржавы — Турэцкай рэспублікі Паўночнага Кіпра — уваходзяць старшыня і 4 суддзі. Ён выконвае таксама функцыі канстытуцыйнага суда, вышэйшага адміністрацыйнага суда і касацыйнага суда. Гэтак жа, як і ў Рэспубліцы Кіпр, акруговыя суды ў складзе 1 суддзі разглядаюць справы, каральныя зняволеннем на тэрмін не больш 3 гадоў, суды асізаў у складзе 3 суддзяў разглядаюць больш сур'ёзныя справы. У 1991 г. у Рэспубліцы Кіпр заснаваная пасада Омбудсмана (упаўнаважанага па правах чалавека). Адвакатура арганізаваная ў выглядзе партнёрстваў, дзейсных на падставе Закона аб партнёрствах (паўтарае аднайменны англійскі Закон 1890 г.). Па атрыманні юрыдычнай адукацыі кандыдаты ў адвакаты павінны вытрымаць адвакацкі іспыт, праводжаны Прававой радай (Legal Board), і мінуць гадавую стажыроўку ў адваката, мелага па меншай меры пяцігадовы стаж. Адвакат з не менш за 3-гадовым стажам мае права выступаць у любым судзе краіны.