cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тасілін-Аджэр
Гісторыя адкрыцця
Упершыню малюнкі на плато Тасілін-Аджэр былі заўважаныя Карцье ў 1909 годзе. Французскі афіцэр Брэнан правёў у гэтым рэгіёне Сахары восем гадоў (з 1932 па 1940) і зрабіў шмат замалёвак, якія потым паказаў А. Брэйлю. Брэйль вырашыў арганізаваць экспедыцыю, але планам перашкодзіла Другая сусветная вайна. Пасля вайны Брэйль выдаў замалёўкі Брэнана, дадаўшы да іх апісанне. Паколькі замалёўкі былі недакладнымі і перадавалі толькі ідэю, то і тлумачэнне яны атрымалі вельмі вольнае. Напрыклад, Брэйль у выявах бачыў цэлыя сцэны з маральна-этычным зместам, як у выпадку з «Жазэфінай, якую прадаюць яе сёстры»: гэта сцэна, дзе адлюстравана група жанчын, адну з якіх — «Жазэфіну» — яе сёстры гвалтоўна цягнуць да групы мужчын, якія стаяць паблізу.
У 1933 годзе была выдадзена кніга Л. Жалео, у якой ён намеціў перыядызацыю малюнкаў з чатырох адрэзкаў часу :
У 1935 годзе французскі археолаг Рэйграс на кароткі час наведаў гэты раён. Знаёмы са шматлікімі роспісамі Сахары, Рэйграс стварыў прыблізную перыядызацыю малюнкаў. Найбольш старажытнымі ён палічыў петрогліфы, якія адлюстроўвалі жывёл трапічнай фаўны: гіпапатамаў, насарогаў, буйной рагатай жывёлы, жырафаў, буйвалаў, антылоп і страусаў; да другой групы ён аднёс шматкаляровыя і больш умоўныя роспісы з буйнымі рагатымі жывёламі, а таксама з калясніцамі. Вельмі прыблізнае і асцярожнае датаванне патрабавала праверкі, і ў 1956-57 гг. кіраўніцтва экспедыцыі было даручана Анры Лоту, які ўжо наведваў гэты раён у 1934 годзе, і быў знаёмы з Брэйлем, прымаў удзел у выданні яго працы.
Пазнейшыя даследаванні, праведзеныя італьянцам Фабрыцыё Моры, які даследаваў суседні раён на мяжы Алжыра з Лівіяй, сабралі інфармацыю, якая дапамагла вызначыць датаванне выяў Тасілі-Аджэра больш дакладна. Даследаванні палінолагаў паказалі, што магчымы ўзрост малюнкаў больш старажытны, чым лічылася раней. Дадзеныя раскопак у суседніх раёнах паказалі, што неаліт суданскай традыцыі — гэта значыць Тасілін-Аджэра і Энэдзі — больш старажытны за неаліт Паўднёвай Еўропы і Кірэнаікі, а кераміка ва Усходняй і Цэнтралнай Сахары з'явілася адначасова з керамікай у Пярэдняй Азіі.
Брэвіс
Брэ́віс, або брэ́вэ ( — «кароткае»), перавернутая камора  — адзін з кірылічных і лацінскіх надрадковых чашападобных дыякрытычных знакаў; запазычаны са старажытнагрэчаскай пісьменнасці, дзе пазначаў кароткасць галосных. У тыпаграфіцы адрозніваюцца кірылічнае брэвэ і лацінскае брэвэ: як правіла, першае мае патаўшчэнні па краях, другое — у сярэдзіне.
У кірыліцы
З сярэдзіны XVII стагоддзя выкарыстанне брэвіса ў царкоўнаславянскай мове рускага зводу становіцца абавязковым для адрознівання галоснага «И» і зычнага «Й».
У грамадзянскім шрыфце першапачаткова былі скасаваны ўсе надрадковыя знакі, у тым ліку і кароткая; яна вярнулася ў рускую пісьменнасць у 1735 годзе, адкуль у складзе літары «Й» у розны час была запазычана іншымі мовамі (цяпер выкарыстоўваецца ва ўсіх кірыліцах, акрамя сербскай і македонскай, якія змянілі «Й» на «Ј», якая супадае па напісанні з лацінскім «J»).
Іншага паходжання брэвіс у беларускай літары «Ў» — створанай у XIX стагоддзі па мадэлі «Й» (адзін з першых выпадкаў ужывання — слоўнік Насовіча 1870 года). Акрамя таго, яна ўжывалася для таго ж гука ў кірылічным асецінскім алфавіце Шогрэна да 1924 года. Ва ўзбекскай жа кірыліцы гэтая літара пазначае простае /o/ (у той час як «О» пазначае заднеязычную /ɒ/).
Брэвіс ўжываецца ў складзе літар «Ӑ» і «Ӗ» чувашскага алфавіта для пазначэння кароткіх галосных сярэдняга ўздыму. У малдаўскім алфавіце «Ӂ» пазначае афрыкату /d͡ʒ/.
У сербскім алфавіце і харвацкай лацініцы перавернуты брэвіс над галоснай (сустракаецца ў слоўніках і навучальнай літаратуры) пазначае доўгую сыходную інтанацыю.
У лацінцы
У лацінскім алфавіце брэвіс перш за ўсё ўжываецца для пазначэння кароткіх галосных лацінскай мовы ў лінгвістычнай і навучальнай літаратуры прынамсі з часоў Адраджэння. Пазней яго сталі выкарыстоўваць у лінгвістыцы для транскрыпцыі ці транслітарацыі (напрыклад санскрыту ці праіндаеўрапейскай мовы).
У эсперанта «Ŭ» пазначае паўгалосны /w/. Пазней літара ўвайшла ў склад беларускай лацінкі і некаторых праектаў украінскай.
«Ă» у розных мовах пазначае розныя гукі: у румынскай — /ə/, у в’етнамскай — /ɐ/.
Са стварэннем турэцкага лацінскага алфавіта літара «Ğ» стала пазначаць заднеязычны фрыкатыўны зычны /ɣ/, які, зрэшты, у літаратурнай турэцкай мове не вымаўляецца і пазначае звычайна даўгату папярэдняга галоснага. З пераходам на лацінскі алфавіт у 1990-х гадах гэту літару запазычалі (з першапачатковым значэннем) азербайджанская і крымскататарская мовы.
У грэчаскім алфавіце
Брэвіс нароўні з макронам звычайна сустракаецца ў навучальнай ці лінгвістычнай літаратуры па старажытнагрэчаскай мове для пазначэння кароткіх гукаў /a i y/ ᾰ ῐ ῠ, для якіх адсутнічае парнае абазначэнне «кароткі — доўгі» (у адрозненне ад ε/η і ο/ω).
Заазер’е (Азяранскі сельсавет)
Заазе́р'е (, Заозерье) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азяранскага сельсавета.
Музей герцага Антона Ульрыха
Музей герцага Антона Ульрыха (Herzog Anton Ulrich-Museum) — карцінная галерэя старых майстроў, сабраная кіраўнікамі Браўншвайга з роду Вельфаў. Адзін з найстарэйшых агульнадаступных музеяў Еўропы, які адзначыў у 2004 годзе сваё 250-годдзе. Размешчаны ў цэнтры нямецкага горада Браўншвайг.
Аснову калекцыі сабраў Антон Ульрых Браўншвайг-Вольфенбютэльскі (1633—1714), адзін з першых «асвечаных дэспатаў» Еўропы, прадзед цара Пятра II. Ён не скупіўся на куплю карцін і статуй для ўпрыгожвання сваёй новай загараднай сядзібы Зальцдалум (знесена ў пачатку XIX стагоддзя па загадзе вестфальскага караля Жэрома).
Зрабіць музей агульнадаступным параіў князю Даніэль дэ Супервіль (заснавальнік Эрлангенскага ўніверсітэта). Збор адкрыўся для публікі ў 1754 годзе, усяго толькі праз год пасля заснавання Брытанскага музея. У калекцыі прадстаўлены такія майстры Паўночнай Еўропы, як Кранах, Гольбейн, ван Дэйк, Рубенс, Рэмбрант, Вермеер. Збор маёлікі Вельфаў лічыўся ў той час найбагацейшым на поўнач ад Альпаў. Унікальны экспанат музея — рукапісная «Кніга строяў» Матэуса Шварца.
Канапліцы
Канаплі́цы (, Коноплицы) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азяранскага сельсавета.
Іванькова (Аршанскі раён)
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Клюкаўскага сельсавета.
Лісоўскія
Лісо́ўскія (, Лисовские) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Арэхаўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Клюкаўскага сельсавета.
Малая Крушынаўка
Мала́я Крушы́наўка (, Малая Крушиновка) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азяранскага сельсавета.
Сеймурыя
Сеймурыя (Seymuria) — род выкапнёвых земнаводных падкласа батрахазаўраў.
Алексіс Цыпрас
Алексіс Цыпрас (Αλέξης Τσίπρας; нар. года, Афіны) — грэчаскі палітык, старшыня партыі «Сінаспізмас» і лідар Кааліцыі радыкальных левых (СІРЫЗА). З 2015 да 2019 года прэм’ер-міністр Грэцыі.
Біяграфія
Скончыў сярэднюю школу ў сталічным раёне Амбелакіпі. Адукацыю па спецыяльнасці інжынер-будаўнік атрымаў у Афінскім нацыянальным тэхнічным універсітэце, які скончыў у 2000 годзе. Навучаўся ў аспірантуры па тэме гарадскога і рэгіянальнага планавання (горадабудаўніцтва і землекарыстанне), працаваў інжынерам. Аўтар шэрагу артыкулаў і праектаў па добраўпарадкаванні Афін.
У школе выявіў актыўную грамадзянскую пазіцыю, уступіў ў канцы 1980-х у моладзевую структуру Камуністычнай партыі — Камуністычную моладзь Грэцыі, пік актыўнасці ў якой прыходзіўся на 1990—1991 гады. Прымаў актыўны ўдзел у выступах навучэнцаў супраць адыёзнага закона, прапанаванага міністрам адукацыі Васілісам Кантагіянопуласам. Тады Цыпрас быў упершыню запрошаны на тэлебачанне як прадстаўнік пратэстуючых школьнікаў і студэнтаў.
У студэнцкія гады становіцца вядомым актывістам студэнцкага руху, членам студэнцкага прафсаюза і універсітэцкага сената Політэхніёна. У 1995—1997 гадах абіраецца ў Цэнтральны камітэт Нацыянальнага студэнцкага саюза Грэцыі.
Пасля выхаду КПГ з «Сінаспізмас» Цыпрас застаўся ў гэтым левым кааліцыйным руху, пераўтвораным у адзіную партыю. У маі 1999 года ён быў абраны палітычным сакратаром «Моладзі Сінаспізмас» і працягваў займаць гэтую пасаду да лістапада 2003 года. Хоць Цыпрас належаў да радыкальнага левага крыла «Сінаспізмас», на сваёй пасадзе ён часцей выступаў правадніком лініі кіраўніцтва партыі ў моладзевай арганізацыі. Як сакратар «Моладзі Сінаспізмас» прымаў актыўны ўдзел у працэсе падрыхтоўкі Грэчаскага сацыяльнага форуму і міжнародных пратэстаў супраць нэаліберальнай глабалізацыі.
Бубалі
Бу́балі (, Буболи) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Фалевічы (Рагачоўскі раён)
Фале́вічы (, Фалевичи) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азяранскага сельсавета.
Рамальдава
Рама́льдава (, Ромальдово) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Арэхаўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Клюкаўскага сельсавета.
Рэкта (Рагачоўскі раён)
Рэ́кта (, Ректа) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азяранскага сельсавета.
Назва
Рэкта — гідронім балцкага паходжання. Належыць да шэрагу такіх гідронімаў на Верхнім Падняпроўі, як напр. Рэкта (прыток Сянны), Рэкта (прыток Лабжанкі). Усе гэтыя формы ўзыходзяць да балцкага абазначэння арэха: літ. riešutas, лат. rieksts, пруск. reisis. Далей да літоўскага rišti, прускага *ristun «звязваць» (арэхі растуць «звязкамі», гронкамі).
Сармацк
Са́рмацк (, Сармацк) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Высокаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Стайкаўскага сельсавета, з 2004 па 2013 год — у складзе Клюкаўскага сельсавета.
Асінаўка (Балатнянскі сельсавет)
Асі́наўка (, Осиновка) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Балатнянскага сельсавета.
Сафіёўка
Сафіёўка (, Софиёвка) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Высокаўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Клюкаўскага сельсавета.
У напрамку на поўдзень ад вёскі працякае рака Глухая.
Уладзімір Мікалаевіч Канаплёў
Уладзімір Мікалаевіч Канаплёў (, в. Акулінцы,, Магілёўская вобласць) — беларускі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Старшыня Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (2004—2007).
Біяграфія
Скончыў Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут (1975), географ.
Падчас прэзідэнцкай выбарчай кампаніі (1994) актыўна садзейнічаў вылучэнню А.Лукашэнкі кандыдатам у прэзідэнты: ініцыятыўная група пад яго кіраўніцтвам сабрала больш 70 тысяч подпісаў. Пасля перамогі А. Лукашэнкі працаваў галоўным памочнікам прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (1994—1996).
Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (1996—2000, з 2000), намеснік старшыні Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
Узначальвае Беларускае аддзяленне Фонду адзінства праваслаўных народаў. З’яўляецца першым намеснікам старшыні Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі, сябрам Рады Міжпарламенцкай асамблеі дзяржаў-удзельніцаў Садружнасці Незалежных Дзяржаў, Бюро Міжпарламенцкай асамблеі Еўразійскай эканамічнай супольнасці.
У 2006 годзе абраны старшынёй Беларускай федэрацыі гандболу (пераабраны ў 2017 годзе), кіраўніком грамадскага аб’яднання «Спартыўны клуб „11 плюс“».
16 лістапада 2004 г. абраны старшынёй Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь III склікання.
11 верасня 2007 года Уладзімір Канаплёў падаў у адстаўку з паста спікера Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу. 2 кастрычніка 2007 года Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі прыняла адстаўку спікера Палаты прадстаўнікоў Уладзіміра Канаплёва.
З 11 кастрычніка 2007 года ўвайшоў у склад Сталай камісіі па дзяржбудаўніцтве, мясцоваму самакіраванню і рэгламенту.
Адзін з самых блізкіх да А. Лукашэнкі людзей.
Кар’ера
Працаваў настаўнікам у спецшколе г. Шклова (1975—1976), намеснікам дырэктара сярэдняй школе № 3 гарады Шклова (1977—1983), у органах унутраных спраў Шклоўскага раёна (1983—1991), настаўнікам сярэдняй школы (1991—1994), памочнікам дэпутата Вярхоўнага Савета Беларусі А. Лукашэнкі.
У 1991—1994 гг. з’яўляўся памочнікам народнага дэпутата Рэспублікі Беларусь, затым у 1994—1996 гг. — галоўным памочнікам прэзідэнта Рэспублікі Беларусь А. Г. Лукашэнкі.
У 1995 г. быў абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь XIII склікання, узначальваў дэпутацкую фракцыю «Згода», з’яўляўся сябрам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РБ.
28 лістапада 1996 на першай пазачарговай сесіі Палаты прадстаўнікоў абраны намеснікам Старшыні Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь I склікання.
У кастрычніку 2000 абраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага збору Рэспублікі Беларусь II склікання ад Шклоўскай выбарчай акругі № 75.
21 лістапада 2000 на першай пазачарговы сесіі Палаты прадстаўнікоў абраны намеснікам Старшыні Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь II склікання.
16 лістапада 2004 абраны старшынёй Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь III склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Айчыны III ступені, ордэнам МПА СНД «Садружнасць», ордэнам Данііла Маскоўскага III ступені (Руская праваслаўная царква), ордэнам Крыжа прападобнай Ефрасінні Полацкай (Беларуская праваслаўная царква), двойчы — Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, ганаровымі граматамі Адміністрацыі прэзідэнта, Рады міністраў, Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі, Ганаровай граматай Рады Міжпарламенцкай асамблеі дзяржаў-удзельніцаў Садружнасці Незалежных Дзяржаў, Граматай Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Русі Алексія II.
Сям’я
Жанаты, двое сыноў.
Лукас Пападымас
{{Дзяржаўны дзеяч {{ДД}} Лукас Пападымас ({{lang-el|Λουκάς Παπαδήμος}}; нар. {{ДН|11|10|1947}}, Афіны, Грэцыя) — грэчаскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, эканаміст. Прэм’ер-міністр Грэцыі з 11 лістапада 2011 года па 16 мая 2012 года. Член Афінскай акадэміі (2006).
Біяграфія
Нарадзіўся 11 кастрычніка 1947 гады Афінах. Скончыў Афінскі каледж (1966). Атрымаў ступені бакалаўра ў галіне фізікі (1970), магістра электратэхнікі (1972) і доктара эканомікі (1977) у Масачусецкім тэхналагічным інстытуце (ЗША). Доўгі час знаходзіўся на выкладчыцкай і даследчай дзейнасці ў ЗША. У 1973—1975 гадах быў асістэнтам па даследаваннях у Масачусецкім тэхналагічным інстытуце, асістэнтам у Калумбійскім універсітэце 1975—1977, затым дацэнтам таго ж універсітэта ў 1977—1984.
З 1985 года перайшоў на дзяржаўную службу, працаваў эканамічным дарадцам, а затым кіраўніком аддзела эканамічных даследаванняў Банка Грэцыі, з 1993 года намеснік, у 1994—2002 гадах яго дырэктар.
Пасля ўтварэння зоны еўра перайшоў працаваць у еўрапейскія структуры. Са студзеня 2001 года член Кіраўнічай рады Еўрапейскага цэнтральнага банка, у 2002—2010 гадах яго віцэ-прэзідэнт.
Ленкаўшчына
Назву Ле́нкаўшчына маюць:
Размеркавальная прылада
Размеркавальная прылада (РП) — электраўстаноўка, якая служыць для прыёму і размеркавання электрычнай энергіі аднаго класа напружання.
Паводле месца змяшчэння
Адкрытыя размеркавальныя прылады (АРП) — размеркавальныя прылады, у якіх сілавыя праваднікі змяшчаюцца на адкрытым паветры без абароны ад уздзеяння навакольнага асяроддзя. Звычайна ў выглядзе АРП выконваюцца размеркавальныя прылады на напружанне ад 27,5 кВ.
Паводле выканання секцыявання
РП з адной секцыяй зборных шын
РП з дзвюма і больш секцыямі
Такія РП выконваюцца ў выглядзе некалькіх секцый, кожная з якіх мае сваё сілкаванне і сваю нагрузку, якія злучаны паміж сабой секцыйнымі выключальнікамі. На станцыях секцыйны выключальнік звычайна ўключаны, праз патрэбу паралельнай працы генератараў. У выпадку пашкоджання абсталявання на адной з секцый, секцыйны выключальнік адключаецца, адсякаючы пашкоджаную секцыю ад РП. У выпадку аварыі на самым секцыйным выключальніку, з ладу выходзяць абедзве секцыі, але верагоднасць такога пашкоджання адносна малая. На нізкавольтных РП (6—10 кВ) секцыйны выключальнік звычайна пакідаюць адключаным, так што, звязаныя паміж сабой, секцыі працуюць незалежна адна ад адной. У выпадку, калі па якіх-небудзь прычынах сілкаванне адной з секцый знікне, спрацуе прылада АЎР, якая адключыць уводны выключальнік секцыі і ўключыць секцыйны выключальнік. Спажыўцы секцыі з адключаным сілкаваннем будуць атрымліваць электраэнергію ад сумежнай секцыі праз секцыйны выключальнік. Падобная сістэма выкарыстоўваецца ў РП 6 — 35 кВ падстанцый і 6 — 10 кВ станцый тыпу ЦЭЦ.
Звычайнае секцыяванне не вырашае праблемы планавага рамонту асобных выключальнікаў секцыі. У выпадку, калі патрэбна правесці рамонт або замену выключальніка любога адыходзячага далучэння, даводзіцца адключаць ўсю секцыю, што ў некаторых выпадках недапушчальна. Для вырашэння праблемы выкарыстоўваецца прылада абыходу. Абыходная прылада ўяўляе сабой адзін ці два абыходных выключальніка на дзве секцыі, абыходныя раз'яднальнікі і абыходную сістэму шын. Абыходную сістэму шын падключаюць праз абыходныя раз'яднальнікі да раз'яднальнікаў выключальнікаў далучэнняў з процілеглага ад асноўнай сістэмы шын боку. У выпадку, калі патрэбна правесці планавы рамонт абльбо замену якога—небудзь выключальніка, ўключаюць абыходны выключальнік, ўключаюць адпаведны патрэбнаму выключальніку абыходны раз'яднальнік, потым рамантаваны выключальнік разам з яго раз'яднальнікам адключаюць. Цяпер сілкаванне адыходнага далучэння ажыццяўляецца праз абыходны выключальнік. Падобныя сістэмы атрымалі распаўсюд у РП на напружанне 110—220 кВ.
Паводле колькасці сістэм зборных шын
З адной сістэмай зборных шын
Да гэтых РП адносяцца прылады, апісаныя вышэй.
З дзвюма сістэмамі зборных шын
Гэтая РП падобна структурай да РП з секцыяваннем зборных шын і абыходнай прыладай, але, у адрозненні ад яе, абыходная сістэма шын выкарыстоўваецца як рабочая, нагрузкі на сістэму размяркоўваюць паміж абедзвюма сістэмамі шын. Гэта робіцца для павышэння надзейнасці электразабеспячэння. Адсутнасць сілкавання на адной з сістэм шын дапускаецца толькі часова, пакуль вядуцца рамонтныя работы на гэтай сістэме шын.
Да асноўных недахопаў варта аднесці:
Найбольшае распаўсюджванне сістэма атрымала ў РП на напружанне 110-220 кВ.
Паводле структуры схемы
Радыяльнага тыпу
Гэтаму тыпу ўласцівыя наступныя прыкметы:
Кальцавога тыпу
Кальцавой тып схемы адрозніваецца наступнымі прыкметамі:
Адкрытая размеркавальная прылада (АРП)
Адкрытая размеркавальная прылада (АРП) — размеркавальная прылада, абсталяванне якой змяшчаецца на адкрытым паветры. Усе элементы АРП размяшчаюцца на бетонных альбо металічных падстаўках. Адлегласць паміж элементамі выбіраецца згодна з ПУЭ. На напрузе 110 кВ і вышэй пад прыладамі, якія выкарыстоўваюць для працы масла, ствараюць маслапрыёмнікі — запоўненыя жвірам паглыбленні. Гэтая мера накіравана на зніжэнне верагоднасці ўзнікнення пажара і памяншэння пашкоджанняў пры аварыі на такіх прыладах.
Зборныя шыны АРП могуць выконвацца як у выглядзе жорсткіх труб, так і ў выглядзе гнуткіх правадоў. Жорсткія трубы мацуюцца на стойках з дапамогай апорных ізалятараў, а гнуткія падвешваюцца на парталы з дапамогай падвесных ізалятараў.
Тэрыторыя, на якой размяшчаецца АРП, у абавязковым парадку агароджваецца.
Закрытая размеркавальная прылада (ЗРП)
У некаторых выпадках для ЗРП выкарыстоўваецца тое ж абсталяванне, што і для АРП, але з размяшчэннем ўнутры закрытага памяшкання. Тыповы клас напружання: 35 ... 110 кВ, радзей — 220 кВ. ЗРП такога тыпу маюць мала пераваг у параўнанні з АРП, таму выкарыстоўваюцца рэдка. Больш практычна ўжыванне для ЗРП спецыяльнага абсталявання.
Камплектная размеркавальная прылада (КРП)
Размеркавальная прылада, сабраная з тыпавых уніфікаваных блокаў высокай ступені гатоўнасці, якія сабраныя ў завадскіх умовах, называецца камплектнай размеркавальнай прыладай. На напружанні да 35 кВ ячэйкі вырабляюць у выглядзе шафаў, якія злучаны бакавымі сценкамі. У такіх шафах элементы з напружаннем да 1 кВ (ланцугі ўліку, рэлейнай абароны, аўтаматыкі і кіравання) выконваюць правадамі ў цвёрдай ізаляцыі, а элементы ад 1 да 35 кВ — праваднікамі з паветранай ізаляцыяй (шыны з ізалятарамі).
Для напружанняў вышэй за 35 кВ паветраная ізаляцыя не ўжываецца, таму элементы, якія знаходзяцца пад высокім напружанне змяшчаюць у герметычныя камеры, запоўненыя элегазам. Ячэйкі з элегазавымі камерамі маюць складаную канструкцыю, вонкава падобную на сетку трубаправодаў. КРП з элегазавай ізаляцыяй скарочана абазначаюць КРПЭ.
Сімахі
Сімахі́ (, Симохи) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Высокаўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Клюкаўскага сельсавета.
Восаў (Рагачоўскі раён)
Во́саў, сустракаецца таксама варыянт Во́сава, н.; О́саў, м. (, Осов) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Балатнянскага сельсавета.
Галі (Шумілінскі раён)
Га́лі (, Гали) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Да 1963 года вёска знаходзілася ў складзе Мікалаеўскага сельсавета, да 30 ліпеня 1966 года — у складзе Бешанковіцкага сельсавета Бешанковіцкага раёна , да 12 верасня 1966 года — у складзе Шумілінскага раёна , з 12 верасня 1966 года па 10 жніўня 1970 года — у складзе Дабейскага сельсавета.
Генрых III Чорны
Генрых III Чорны (Heinrich III;  —, Бодфельд, Саксонія, Германія) — кароль Германіі з 1039 года, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі з 1046 года, герцаг Баварыі ў 1027—1042 гадах пад імем Генрых VI, герцаг Швабіі ў 1039—1045 гадах, кароль Бургундыі з 1039 года з Франконскай (Салічнай) дынастыі, сын імператара Конрада II і Гізелы Швабскай, дачкі Германа II, герцага Швабіі.
Галоўнай апорай Генрыха III былі міністэрыялы і рыцарства. Яго верным саветнікам і канцлерам доўгі час быў Ана II, які пасля яго смерці служыў яго сыну. Здзейсніў паход у Італію ў 1046—1047 гадах, падчас якога зрынуў трох пап, якія супернічалі паміж сабой; некалькі разоў прызначаў кандыдатаў на папскі прастол. Генрых III падтрымліваў Клюнійскую рэформу, якая спрыяла ўзмацненню папскай улады. Ён паставіў у залежнасць ад імперыі Чэхію і Венгрыю, падпарадкаваў герцага Латарынгскага. Генрых III раздаваў лены (свецкія) за грошы, чым настроіў супраць сябе шэраг свецкіх феадалаў.
Стрыпуны
Назву Стрыпу́ны маюць:
Генрых III Чорны
Першыя гады кіравання
Пасля смерці Конрада II абраны і каранаваны Генрых III быў прызнаны ў Германіі, Італіі і Бургундыі.
Князь Бржэціслаў Багемскі скарыстаўся хваляваннямі ў Польшчы і зменай улады ў Германіі, каб пошасць на Польшчу. Кракаў быў разрабаваны, шматлікія палякі былі выведзены ў палон, а прах Св. Адальберта перанесены з Гнезна ў Прагу. Насустрач арміі караля Генрыха, якая павінна была пакараць за гэты набег, Бржэціслаў паслаў у якасці закладніка свайго сына з абяцаннем самому прыбыць для прынясення прысягі. У 1040 годзе Генрых выступіў у паход супраць князя, які парушыў слова, але пацярпеў паражэнне ў Багемскім лесе, бо Бржэціслаў атрымаў падмацаванне ад венграў. У 1041 годзе кароль яшчэ раз трыма арміямі, з поўначы, захаду і поўдні, выступіў супраць Багеміі. Калі войскі сталі пад Прагай, Бржэціслаў скарыўся. У пакаянных адзеннях ён прынёс прысягу ў Рэгенсбурге, заплаціў штраф у 4000 марак золатам і быў адораны ў якасці ленаў Багеміяй і дзвюма польскімі абласцямі — верагодна, часткай Сілезіі з Брэслау. Надалей ён на ўсё жыццё захаваў вернасць Генрыху III, часта бываў пры двары і падтрымліваў яго ваенныя выправы.
Увосень 1042 года Генрых выступіў супраць Абы Шамуэля, які ўварваўся раней (у лютым 1042 года) у імперскія землі на Дунаі. Пасля разбурэння Дойч-Альтэнбурга і Прэсбурга Генрых прайшоў да Грана, але трывалага поспеху ўдар у адказ не меў. У 1043 годзе Генрых, нягледзячы на двухразовую прапанову Абы заключыць мір, яшчэ раз накіраваў супраць яго войска на поўдзень ад Дуная. Перад умацаваннямі венграў на Рабніцы быў заключаны дагавор, паводле якога немцам перадавалі палонных і, верагодна, насуперак жаданню Абы, вярталі саступленую ў 1031 годзе тэрыторыю паміж Фішай і Лейтай. Непакорлівасць Абы і настроенасць супраць яго венгерскіх князёў дазволілі Генрыху ў 1044 годзе яшчэ раз выступіць супраць яго з баварскімі і багемскімі войскамі. Ён абыйшоў венгерскія ўмацаванні на Рабніцы і перайшоў Раб каля Менфё, дзе ўшчэнт разбіў большыя сілы венграў. Народ скарыўся германскаму каралю, які ў Штульвейсенбургу аднавіў ва ўладзе былога караля Пятра: Аба паўстаў перад судом немцаў і венграў, быў прызнаны вінаватым і пакараны смерцю. На Тройцу 1045 года Генрых яшчэ раз прыбыў у Штульвейсенбург, дзе Пётр уручыў яму як свайму сюзерэну пазалочаную дзіду, пасля таго як венгерскія магнаты абавязаліся быць вернымі германскаму каралю і яго спадчыннікам.
Ужо само разгортванне рыцарскага войска Генрыха ў 1045 годзе вымусіла люцічаў, якія нападалі на саксонскую мяжу, аднавіць выплату даніны. Выгнаны ў 1034 годзе князь Казімір здолеў, верагодна, з нямецкай дапамогай, атрымаць назад Польшчу. У 1046 годзе ён разам з князямі Памераніі і Багеміі прысягнуўся на вернасць германскаму каралю, і, такім чынам, у першыя ж гады кіравання Генрыха апынуўся адноўлены сюзерэнітэт над усімі ўсходнімі суседзямі.
Шлюб Генрыха з Агнэсай, дачкой герцага Аквітаніі і Пуату Вільгельма V, павінен быў паслужыць захаванню міру на захадзе і забеспячэнню ўлады Генрыха над Бургундыяй і Італіяй. На сустрэчы пад Івуа на Ш'еры Генрых I Французскі, мабыць, неахвотна даў згоду на гэты шлюб. Заручыны адбыліся ў Безансоне, каранацыя — у Майнцы, а вясельныя ўрачыстасці прайшлі ўслед за гэтым, у лістападзе 1043 года, у Інгельгайме. Пратэсты абата Зігфрыда Горцкага з-за блізкага сваяцтва маладых — абодва былі нашчадкамі Генрыха I — не былі прыняты да ўвагі. Рымскі Папа Бенедыкт IX, які падпарадкаваўся каралю Генрыху гэтак жа, як падпарадкоўваўся яго бацьку, праз двух сваіх легатаў санкцыянаваў шлюб Генрыха, які не адпавядаў канонам.
Першы італьянскі паход (1046—1047)
Забяспечыўшы ўвосень 1046 года мір у краіне і на межах, Генрых адправіўся ў Італію. У Павіі 24 кастрычніка 1046 года ён правёў з ламбардскімі, нямецкімі і бургундскімі біскупамі сінод, на якім быў апублікаваны ўсеагульная забарона сіманіі.
Тым часам на папскім прастоле апынуліся адначасова два папы: Сільвестр III і Рыгор VI. Першы быў выбраны замест выгнанага рымлянамі Бенедыкта IX, другі адкупіў за 1000 марак папскую тыяру ў таго ж Бенедыкта. Рыгор VI, які набыў за грошы «апостальскі прастол», лічыўся клюнійцам і апраўдваў свой учынак высакароднымі намерамі «рэфарміраваць Рымскую царкву». Ён хацеў заручыцца падтрымкай Генрыха III і сустрэў яго ў П'ячэнцы, каб суправаджаць у Рым і ўскласці на яго галаву імператарскую карону. Але Генрых III, які зарэкамендаваў сябе змагаром царкоўнай рэформы, вырашыў, папярэдне ўзгадніўшыся з «грамадскай думкай», перадаць справу аб папскай тыяры на суд царкоўнага сінода, які адбыўся ў Сутры 20 снежня 1046 года. Некананічнае ўзвядзенне на папскі прастол Рыгора VI дало Генрыху падставы да таго, каб прымусіць сінод у Сутры зрынуць яго разам з выгнаным паўтара года назад Сільвестрам III. Каб пазбегнуць беспарадкаў палонены Генрыхам Рыгор VI павінен быў з'ехаць у Германію; яго суправаджаў манах Гільдэбранд (будучы Папа Рыгор VII). Праз тры дні сінод у Рыме выказаўся за зняцце Бенедыкта IX, які спрабаваў аднавіць свае правы, у сувязі з яго супрацьзаконным адрачэннем ад папскага прастола і, пасля адмовы ад прапанаванага сану архібіскупа Адальберта Брэменскага і па яго парадзе, узвёў на прастол святога Пятра пад імем Клімента II сакса, біскупа Суітгера Бамбергскага. На наступны дзень, 25 снежня ён быў пасвечаны ў сан і правёў імператарскую каранацыю Генрыха і яго жонкі.
Генрых III лічыў Гвемара IV, які валодаў Салерна і Капуяй і прысвоіў сабе тытул герцага Апуліі і Калабрыі, занадта моцным і самастойным. У лютым 1047 года ў Капуі імператар прыняў клятву вернасці і багатыя дары ад двух лангабардскіх князёў — Гвемара IV Салернскага і Пандульфа IV Капуанскага. Пры гэтым ён забараніў Гвемару тытулавацца герцагам Апуліі і Калабрыі, а Пандульфа за дадатковую вялікую грашовую суму аднавіў у якасці леннага валадара Капуі. Адначасова Генрых прыняў васальную клятву ад двух нарманскіх графаў — Дрога Атвіля Апулійскага і Райнульфа II Аверскага, ураўнаваўшы, такім чынам, іх ранг у феадальнай іерархіі з лангабардскімі князямі. Беневент не адкрыў Генрыху свае вароты і пасля няўдачнай аблогі быў адлучаны ад царквы Кліментам II, які суправаджаў імператара ў Паўднёвай Італіі.
Другі італьянскі паход
Увесну 1055 года імператар адправіўся ў Італію ў другі раз. Разам з новым Папам Віктарам II і 120 біскупамі ён правёў у чэрвені сабор у Фларэнцыі, на якім забараніў адчужэнне царкоўнай маёмасці і заклікаў некаторых біскупаў да адказу за сіманію і парушэнне цэлібату. Імператар і Папа заставаліся разам да канца года. У планах Генрыха заставалася зацвярджэнне яго ўлады над домам Каноса. Готфрыд Латарынгскі бег з Італіі ў Германію, палоненых Беатрысу Тасканскую (яго жонку) і яе дачку Мацільду імператар павёз з сабой. Ён і ўпаўнаважаныя ім пасланцы ў многіх месцах чынілі свой суд. Дзякуючы першым гарадскім прывілеям імператар падтрымаў гарады ў барацьбе супраць вышэйшай знаці і тым самым прыцягнуў іх на свой бок. Іх падтрымкай пасля карыстаўся і Генрых IV. Важныя сувязі імператар усталяваў дзякуючы заручынам свайго сына з Бертай, дачкой графа Турынскага.
Слабада (Межаўскі сельсавет)
Слабада́ (, Слобода) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Межаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Стайкаўскага сельсавета, з 2004 па 2013 год — у складзе Клюкаўскага сельсавета.
Я не вярнуся
«Я не вярнуся» (Я не вернусь) — драма, знятая ў 2014 годзе кінастудыяй «Беларусьфільм», кінакампаніяй «СТБ» (Расія), «Хельсінкі-фільмі» (Фінляндыя), «Амрыён» (Эстонія).
Аўтар сцэнарыя — Яраслава Пуліновіч пры ўдзеле Алега Газэ. Рэжысёр-пастаноўшчык — Ільмар Рааг. Аператар-пастаноўшчык — Туома Хутры Мастак-пастаноўшчык — Анастасія Карымуліна, Павел Шапо. Кампазітар — Пану Аалці. У ролях — Паліна Пушкарук, Віка Лабачова, Андрэй Астраханцаў.
Сюжэт
Маладая выкладчыца ўніверсітэта Ганна знаходзіцца на парозе сваёй прафесійнай кар'еры, супраць яе высунута фальшывае абвінавачванне ў захоўванні наркотыкаў. Усе яе ранейшыя прыхільнасці не вытрымліваюць гэтай праверкі на трываласць — сябры адварочваюцца ад яе, і ўсе планы на заваяванне свету раптоўна разбураюцца. Карыстаючыся сваёй дзіцячай знешнасцю, Ганна шукае прытулку ў дзіцячым прыёмніку-размеркавальніку. Там яна сустракае Крысціну, замкнёную 13-гадовую дзяўчынку, якая марыць збегчы да сваёй бабулі ў Казахстан. Ганна прымае рашэнне збегчы з размеркавальніка разам з Крысцінай.
Балотня
Бало́тня (, Болотня) — аграгарадок у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Балатнянскага сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 45 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Рагачоў, за 106 км ад Гомеля, за 3 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Новыя Журавічы і аўтамабільнай дарогі. Каля паўднёвай ускраіны аграгарадка працякае рака Гутлянка (прыток Дняпра).
Старына (Аршанскі раён)
Старына́ (, Старина) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Арэхаўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Клюкаўскага сельсавета.
Гуцішча
Гуці́шча (, Гутище) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Балатнянскага сельсавета.
Гарадок (Шумілінскі раён)
Гарадо́к (, Городок) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Бітва на Марне (1914)
Бітва на Марне (цуд на Марне, 1-я Бітва на Марне) — вялікая бітва між нямецкімі і англа-французскімі войскамі, якая адбылася 5 верасня — 12 верасня 1914 на рацэ Марна пад час Першай Сусветнай вайны, якая скончылася паражэннем немцаў. У выніку бітвы быў сарваны план наступу нямецкацй арміі, які арыентаваўся на хуткую перамогу на Заходнім фронце і вываду Францыі з вайны.
Пасля няўдалых для Антанты прагранічных баёў, паражэнні ў спробе стрымаць правае крыло нямецкай арміі на рэках Сома і Ольса, французска-англійскія войскі адышлі за раку Марна на ўсход ад Парыжу, у раён дзе канцэнтравалася новая 6 Армія ген. Дж. Мануры. Пад час сутычак з адыходзячым праціўнікам нямецкія 1-я і 2-я арміі 30—31 жніўня вымушаны былі змяніць кірунак наступу і апынуліся на захадзе, а на ўсходзе ад Парыжу.
4 верасня французскі камандуючы ген. Жазэф Жофр загадаў ударыць у правае крыло нямецкіх войскаў сіламі брытанскай арміі і 5-й і 6-й французскай арміі. Нямецкае камандванне (камандзір штабу Гельмут Мольтке) дырэктываю ад 4 верасня паставіла заданне стварыць абарончы фронт сіламі 1-й і 2-й арміі з мэтай адбіцця ўдару з захаду (ад Парыжа) і працягу наступальнай аперацыі на поўдні і паўднёвым усходзе сіламі 3-й, 4-й і 5-й армій. Але 3 верасня 1-я нямецкая армія перайшла Марну і вышла на згрупаванне 2-й арміі, прымушаючы яе да перагрупавання на Усход, у выніку чаго між рэкамі Марна і Ольсе, застаўся толькі адзін корпус кавалерыі. На пачатку верасня адносіна сіл на фронце ад Парыжа да Вердэна змяніўся на карысць войск Антанты (56 дывізій пяхоты і 10 дывізій кавалерыі, 1082 тыс. салдат, 2816 лёгкіх і 184 цяжкіх гармат), супраць нямецкіх (44 дывізіі пяхоты і 7 дывізій кавалерыі, 900 тыс. салдат, 2928 лёгкіх і 436 цяжкіх гармат), пры гэтым на захадоднім аддрэзку фронту перавага была двукратна, бо французы ўзмацнілі сваё левае крыло, а немцы 26 жніўня знялі два корпусы з 2-й і 3-й армій з мэтай перавозу іх ва Усходнюю Прусію.
5 верасня на рацэ Урк пачаліся баі на адцінку 6-й французскай арміі, а 6 верасня французска-англійскія войскі перайшлі ў контратаку на цэлым фронце да Вердэна. Камандуючы 1-й нямецкай арміі ген. Аляксандр фон Клюк вымушаны быў 6—8 верасня перакідваць усе свае сілы з ракі Марны на раку Урк з мэтай затрымаць французскае войска. У выніку між 1-й і 2-й нямецкімі арміямі паўстаў разрыў шырынёй 35—40 км, у якім уварвалася 5-я французская армія і брытанская армія. Нямецкае камандванне страціла кіраўніцтва войскам. Цяжкая сітуацыя на фронце 2-й нямецкай арміі пагражала ёй акружэннем і прымусіла яе камандуючага ген. Карла фон Бюлава прыняць рашэнне 9 верасня аб адыходзе яе правага крыла. Гэта прывяло, нягледзячы на наступ 9 верасня 1-й,3-й і 4-й армій, да адыходу 1-й арміі, а потым і іншых нямецкіх армій, што 10 верасня было зацверджана нямецкім камандваннем. Да 12 верасня нямецкія войскі адцягнуліся на 65 км за раку Эна на лініі на ўсход ад мястэчка Рэймс.
15 верасня, згодна з дырэктывай ген. Жазэф Жофра наступ быў затрыманы. Параза нямецкіх войскаў над ракой Марнаю прывяло да паражэнні нямецкага стратэгічнага плану хуткай вайны на заходнім фронце.
Праз два месяцы зацятай барацьбы фронт усталяваўся ўздоўж падвойнай лініі акопаў, падзяляючы Францыю, ад Швейцарыі да каналу Ла Манш.
Бітва прызнана 17-тай пераломнай бітвай у гісторыі свету.
Другая бітва на Марне адбылася ў ліпені 1918 года.
Чарняўскія
Чарня́ўскія (, Чернявские) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Межаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Стайкаўскага сельсавета, з 2004 па 2013 год — у складзе Клюкаўскага сельсавета.
Полымя (значэнні)
Назву По́лымя маюць:
Выня
Назву Выня́ маюць:
Сукневічы
Назву Су́кневічы маюць:
Ёўня (Рагачоўскі раён)
Ёўня (, Ёвня) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Балатнянскага сельсавета.
Кайса Мякярайнен
Кайса Леэна Мякярайнен (Kaisa Leena Mäkäräinen; нар., Рысціярві, Кайнуу) — вядомая фінская біятланістка, таксама прымала ўдзел у лыжных стартах. Чэмпіёнка, віцэ-чэмпіёнка і 4-разовы бронзавы прызёр чэмпіянатаў свету па біятлоне. Чэмпіёнка Фінляндыі па лыжных гонках. Уладальніца трох Кубкаў свету (сезоны 2010/11, 2013/14, 2017/18). 4-хразовая чэмпіёнка свету па летнім біятлоне.
Лісічына
Назву Лісі́чына маюць:
Лашаны
Назву Лаша́ны маюць:
Жавіннік
Жаві́ннік (, Жевинник) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Балатнянскага сельсавета.
Смалярня
Назву Смалярня маюць:
Гусінцы
Гусі́нцы (, Гусинцы) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Каробкі
Назву Каробкі маюць:
Мірклішкі
Назву Мі́рклішкі маюць:
Феадосій Фёдаравіч Шчадрын
Феадосій Фёдаравіч Шчадрын (Феодосий Фёдорович Щедрин;  — ) — расійскі скульптар, прадстаўнік класіцызму, прафесар, рэктар Акадэміі мастацтваў.
Біяграфія
Феадосій Шчадрын нарадзіўся ў сям'і салдата лейб-гвардыі Праабражэнскага палка, у 1764 годзе прыняты ў лік казённых выхаванцаў пры Акадэміі мастацтваў. Навучаўся скульптуры ў француза.
За час навучання атрымаў шэраг узнагарод. У 1769 годзе атрымаў другі сярэбраны медаль, у 1770 годзе — малы залаты за барэльеф «Замах Рагнеды на жыццё Уладзіміра», у 1771 годзе — першы сярэбраны за малюнкі з натуры. У 1772 годзе ён атрымлівае вялікі залаты медаль за барэльеф «Ізяслава Мсціславіча, зняважанага, хацелі забіць любімыя яго воіны, не ведаўшы», выкананы ў стылі рускага барока.
У 1773 годзе як быў камандзіраваны для працягу навучання за мяжу. На працягу года прабыў у Італіі, спачатку ў Фларэнцыі, затым у Рыме, дзе ім была выканана статуя «Апалон, які вымае стралу з калчана». У 1775 годзе па загадзе Акадэміі мастацтваў, для працягу адукацыі, пераехаў у Парыж, дзе і прабыў больш за дзесяць гадоў. Заняткі скульптурай, вельмі паспяховыя, праводзіліся пад кіраўніцтвам. На другім годзе навучання, у 1776 годзе, атрымаў за статую «Марсія» ад парыжскай Акадэміі другі залаты медаль. Па просьбе Алегрэна камандзіроўка яму было падоўжана.
У 1794 годзе быў прызнаны прафесарам, а праз год членам савета Акадэміі, у 1803 годзе стаў ад'юнкт-прафесарам. У 1818 годзе атрымаў званне рэктара.
Шчадрыным выкананы шэраг работ грамадскага прызначэння. Фігуры «Сірэны» (1800-05) і «Рэкі» для Самсонаўскай тэрасы Пецяргофскага саду, фігуры для Біржы, Адміралцейства (сумесна з І. І. Церабянёвым, архітэктарамі І. К. Корабавым і А. Д. Захаравым), у тым ліку «Карыятыды» (1812—1813); для Казанскага сабора, у тым ліку велізарны гарэльеф: «Хрыстос, які ідзе да месца распяцця» (1807). Выкананы шэраг бюстаў і асобных скульптур: «Спячы Эндыміён», бронза, 1779, «Фаўн з Вакханкай», «Дыяна», «Венера» (1792), «Нарцыс», бюст, мармур, 1811. У форме медальернай пластыкі выконвае ў 1811 годзе медаль «У гонар адкрыцця Палтаўскага манумента».
Шчадрын Ф. Ф. пахаваны на Смаленскіх праваслаўных могілках. У 1934 годзе яго прах перанесены ў Некропаль XVIII стагоддзя.
Завідаўка (Рагачоўскі раён)
Заві́даўка (, Завидовка) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Балатнянскага сельсавета.
Калюгі
Назву Калю́гі маюць:
Далуева
Далу́ева (, Долуево) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Крапіўна (Аршанскі раён)
Крапі́ўна (, Крапивно) — аграгарадок у Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крапівенскага сельсавета.
Знаходзіцца за 11 км у напрамку на ўсход ад горада Орша, за 91 км ад Віцебска, на рацэ Крапівенка.
Бітва пры Саратозе
Бургойн даў дзве невялікія бітвы, каб вырвацца з акружэння. Ён выйграў невялікую тактычную перамогу над генералам Гарацыа Гейтсам і Кантынентальнай арміяй 19 верасня бітвай пры ферме Фрымена коштам значных страт. Аднак усе яго поспехі былі зведзеныя на нет, калі ён зноў напаў на амерыканцаў 7 кастрычніка у бітве пры вышынях Беміса, калі амерыканцы захапілі частку англійскіх абаронцаў. Бургойн быў вымушаны адступіць, і яго армія была акружаная значна большымі амерыканскімі сіламі ў Саратозе, якія прымусілі яго здацца на 17 кастрычніка. Бітвы праходзілі праз васемнаццаць дзён адна ад адной на тым жа самым месцы - 14 км на поўдзень ад Саратогі, Нью-Ёрк. Вынік абодвух бітваў быў няўдалы. Злоўлены ў пастку праўзыходнымі сіламі амерыканскіх войскаў, без надзеі на дапамогу, Бургойн здаў ўсю сваю армію 17 кастрычніка. Англійская здача, па меркаванню гісторыка Эдмунда Моргана, "была вялікім паваротным момантам вайны, таму што яна выйграла для амерыканцаў знешнюю дапамогу, якая была апошнім элементам неабходным для перамогі".
Гісторыя
Стратэгія Бургойна аддзяліць Новую Англію ад паўднёвых калоній пачалася добра, але запаволіўся ў сувязі з арганізацыйнымі праблемамі. У самым пачатку кампаніі яму ўдалося ўзяць форт Тыкандэрога, але пасля гэтага пачаліся цяжкасці. Часткі яго арміі выйшлі да Гудзона у канцы ліпеня, але з-за праблем з камунікацыямі асноўная частка яго войска заставалася ў форце Эдвард. Спроба вырашыць гэтыя праблемы прывяла да таго, што 16 жніўня ў бітве пры Бэнінгтане было страчана каля 1000 чалавек. Акрамя гэтага, 28 жніўня прыйшлі весткі аб няўдачы экспедыцыі супраць форта Стэнвікс.
Амерыканская Кантынентальная армія павольна адыходзіла яшчэ з моманту страты Тыкандэрогі. У сярэдзіне жніўня гэтая армія, тады яшчэ пад камандаваннем генерал-маёра Філіпа Шуйлера, стаяла лагерам каля Стыллуотэра. Страта Тыкандэрогі і адступленне арміі адбіліся на іміджы Шуйлера і 19 жніўня камандаванне арміяй прыняў генерал Гарацыа Гейтс. Пры Гейтсе армія трохі павялічылася ў памеры з прычыны дадатковага набору па штатах. 7 верасня Гейтс загадаў арміі рухацца на поўнач. Ён выбраў месца, вядомае як вышыні Беміса, якое знаходзіцца на поўнач ад Стылвотэра і д15 км справа паўднёвей Саратогі і за тыдзень добра ўмацаваў яго, у чым яму дапамог ваенны інжынер Тадэвуш Касцюшка. З вышынь добра праглядалася ўся акруга і яны кантралявалі адзіную дарогу на Олбані. Да захаду пачыналіся густыя лясы, практычна непраходныя для вялікай арміі.
Першы бой адбыўся 19 верасня, калі Бургойн перавёў некаторыя сваі войскі ў спробе фланкіраваць амерыканскую пазіцыю па вышынях Беміса. Бенедыкт Арнольд, прадбачачы гэты манеўр, размясціў значныя сілы на шляху брытанскіх войскаў. У той час як Бургойн хоць здабыў кантроль над ўзмацненнямі фермы Фрымена, але коштам значных страт. Перастрэлка працягвалася ўвесь дзень, у той час як Бургойн чакаў падмацаванне з Нью-Ёрка. Апалчэнне працягвала прыбываць, павялічваючы памер амерыканскай арміі. Спрэчкі ўнутры амерыканскага лагера дазволілі Гейтсу пазбавіць Арнольда яго камандвання.
Брытанскі генерал Генры Клінтан, рухаючыся ўверх ад Нью-Ёрка, паспрабаваў адцягнуць увагу амерыканцаў, захапіўшы два форта ў горнай мясцовасці ракі Гудзон 6 кастрычніка; але яго намаганні былі занадта познімі, каб дапамагчы Бургойну. Бургойн зноў напаў на вышыні Беміс 7 кастрычніка пасля таго, як стала відавочна, што ён атрымае аніякай дапамогі. У цяжкім баю, адзначаным рэйдам амерыканскіх войскаў, натхнённых Арнольдам, сіл Бургойна былі адкінутыя на пазіцыі, якія яны займалі да 19 верасня, пры гэтым амерыканцы захапілі частку брытанскіх абаронцаў.
Бургойн страціў каля 1000 чалавек у абодвух бітвах і цяпер праціўнік пераўзыходзіў яго ўтрая. Амерыканцы страцілі каля 500 чалавек забітымі і параненымі. Бургойн страціў некалькі здольных камандзіраў, спробы штурму амерыканскага лагера не ўдаліся, і яго уласныя пазіцыі былі часткова занятыя супернікам. Уначы ён адвёў войскі. Раніцай 8-га кастрычніка Бургойн вярнуўся на ўмацаваныя пазіцыі, узведзеныя 16-га верасня. 13 кастрычніка ён здаўся пад Саратогай, а 17-га капітулявала ўся армія. Рэшткі яго атрада адступілі ад Тыкандэрогі ў Квебек.
Навіны ад капітуляцыі Бургойна адыграў важную ролю ў знешняй палітыцы, калі Францыя аступіла ў вайну ў якасці саюзніка ЗША, хоць раней яна пасылала ў ЗША боепрыпасы і зброю, у прыватнасці гарматы Вальера, якія адыгралі важную ролю ў Саратозскіх падзеях. Гэтая бітва таксама прывяла Іспанію да далучэння да Францыі ў вайне супраць Вялікабрытаніі.
Кеўлы
Назву Ке́ўлы маюць:
Вельбарская культура
[[Выява:Przeworsk2.PNG|right|250px|thumb|Археалагічныя культуры першай паловы III ст. н.э.
]] right|250px|thumb|Эвалюцыя вельбарскай культуры перад міграцыяй да [[Чорнае мора|Чорнаму мору.
{{legend|#f00| - аксыўская культура,}} {{legend|#f80| - экспансія ў Кашубскае Памор'е,}} {{legend|#FFFF00| - экспансія ў Познані,}} {{legend|#00FF00| - экспансія ў Заходняй Прусіі,}} {{legend|#00a| - экспансія ў Мазовіі і Беларусі,}} {{legend|#80f| - Рымская імперыя.}}]] thumb|250px|Вельбарская і чарняхоўская культуры ў другой палове [[III стагоддзя н.э.:
]] Вельбарская культура — археалагічная культура жалезнага веку ў паўночнай Польшчы і паўднёва-заходняй Беларусі. З'яўляецца ў 20 гадах II стагоддзя н.э., эвалюцыянуючы з аксыўскай культуры. Праіснавала да V стагоддзя н.э. Звязана з чарняхоўскай культурай, змяняецца пражскай культурай. Звычайна ідэнтыфікуецца з готамі.
Тэрыторыя
Займала тую ж тэрыторыю, што і яе папярэдніца — аксыўская культура, наваколлі сучасных гарадоў Гданьск і Хелмна. Яе ўзнікненне звязваюць з міграцыяй готаў з Паўднёвай Швецыі ў Памеранію. З часам тэрыторыя пашыраецца і дасягае на поўдні наваколляў сучаснага горада Познань. Прыблізна да 190 года н.э. у выніку далейшай міграцыі на поўдзень готы засяляюць басейн рэк Віслы і Заходняга Буга, пацясніўшы мясцовыя балта-славянскія плямёны. На ўсходзе вельбарская культура не распаўсюджвалася далей ракі Гарынь. Да 250 года н.э. прадстаўнікі Вельбарскай культуры канчаткова пакінулі Памеранію. Прасоўваючыся на поўдзень яны дасягнулі рэк Дняпро і Паўднёвы Буг на тэрыторыі сучаснай Украіны, дзе разам з мясцовымі сармацкімі плямёнамі ўтварылі чарняхоўскую культуру. Пазнейшыя помнікі вельбарскай культуры на тэрыторыі Беларусі датуюць IV стагоддзем, на тэрыторыі Польшчы — V стагоддзем н.э.
Помнікі культуры
Вельбарк-Мальбарк, Брэст-Трышын, Пятровічы, Дзіцінічы, Любовідз, Цэцэле, Лепясоўка.
На тэрыторыі паўднёва-заходняй Беларусі вядомы Вялічкавічы, Дружба, Брэсцкі бескурганны могільнік і інш.
Этнічная прыналежнасць
Вельбарскую культуру звязваюць з готамі, гепідамі, скірамі.
Паніззе
Назву Пані́ззе маюць:
Сіўкі
Назву Сі́ўкі маюць:
Лукашэнка
Лукашэ́нка — беларускае і ўкраінскае прозвішча. Паходзіць ад памяншальнай формы Лукаш (ад імя Лука). Вядомыя носьбіты:
Загрэб’е
Загрэб'е (, Загребье) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Балатнянскага сельсавета.