cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аэрапорт Хельсінкі-Вантаа
Аэрапорт Хельсінкі-Вантаа (Helsinki-Vantaan lentoasema, Helsingfors-Vanda flygplats) — міжнародны аэрапорт горада Хельсінкі, сталіцы Фінляндыі. Размешчаны ў прыгарадзе Хельсінкі — Вантаа, прыкладна за 19 кіламетраў на поўнач ад цэнтра Хельсінкі. Аэрапорт першага класа, мае тры УПП і можа прымаць большасць сучасных тыпаў паветраных судоў (у тым ліку Airbus A340 і Airbus A350). Праз аэрапорт Хельсінкі-Вантаа праходзіць больш за 90 % міжнародных рэйсаў Фінляндыі. Аэрапорт прымае самалёты больш за 30 авіякампаній. Аэрапорт з’яўляецца базавым аэрапортам, а таксама хабам для мясцовых і міжнародных рэйсаў авіякампаніі Finnair — фінскага нацыянальнага перавозчыка, які ўваходзіць у альянс Oneworld. Хельсінкі-Вантаа выконвае функцыі аэрапорта базавання і хаба для фінскай авіякампаніі-дыскаўнтэра Blue1 — фінскага рэгіянальнага падраздзялення SAS. У аэрапорце таксама базуюцца кампаніі Air Finland і Finncomm Airlines. Авіяполіс — новы міжнародны бізнес-парк, які прымыкае да тэрыторыі аэрапорта Хельсінкі-Вантаа, з’яўляецца пляцоўкай для дзейнасці вялікай колькасці кампаній, звязаных з абслугоўваннем аэрапорта. Таксама каля аэрапорта размешчаны некалькі гатэляў і музей фінскай авіяцыі.
Аэрапорт быў пабудаваны на ўскраіне населенага пункта Вантаа для абслугоўвання летніх Алімпійскіх гульняў 1952 года.
Спіс рэгіёнаў Украіны па плошчы
Спіс рэгіёнаў Украіны паводле плошчы — пералік рэгіёнаў Украіны, адсартаваны паводле плошчы.
Тэва (індзейцы)
Тэ́ва (Tewa) — культурна-лінгвістычная супольнасць індзейцаў-пуэбла, якія атрымалі найменне па назве роднай мовы з каёва-танаанскай сям'і. Жывуць пераважна ў амерыканскіх штатах Нью-Мексіка і Арызона. Агульная колькасць у ЗША (2020 г.) — 4 900 чалавек.
Гісторыя
Тэва лічацца прамымі нашчадкамі анасазі, якія мігрыравалі на тэрыторыю Нью-Мексіка з Меса-Вердэ ў канцы XIII ст. Яны здаўна займаліся земляробствам і будавалі паселішчы тыпу пуэбла. Кожная група тэва звычайна называла сябе па найменню свайго паселішча. У 1629 г. місіянеры-францысканцы ацэньвалі агульную колькасць тэва ў 2 200 чалавек.
У 1541 г. у вобласці рассялення тэва ўпершыню з'явіліся іспанскія канкістадоры. У 1598 г. іспанцы заваявалі пуэбла і пачалі сярод іх актыўную хрысціянізацыю. У 1680 г. і 1696 г. тэва арганізоўвалі антыкаланіяльныя паўстанні. Каб падпарадкаваць мясцовае насельніцтва, іспанская адміністрацыя пачала перасяленне індзейцаў у буйныя паселішчы, дзе яны знаходзіліся пад наглядам місіянераў. Так, узніклі вялікія пуэбла Намбэ, Сан-Хуан, Санта-Клара, Тэсуквэ, Пахоаквэ і Сан-Індэльфонса, большасць абшчын якіх склалі тэва. Акрамя таго, частка паўстанцаў апынулася ў Арызоне на землях хопі. Іх нашчадкі складаюць асобную групу тэва-хопі.
Пасля Мексіканскай рэвалюцыі індзейцы-пуэбла атрымалі грамадзянскія правы. Яны былі захаваны пасля далучэння Нью-Мексіка і Арызоны да ЗША ў 1850 г. У 1912 г. жыхары Сан-Хуана звярнуліся ў суд з патрэбай прызнання іх індзейцамі і надання пуэюла статуса рэзервацыі. У 1920 г. федэральныя ўлады стварылі спецыяльную раду для ўрэгулявання праблем пуэбла. У 1930-я гг. паселішчы тэва атрымалі аўтаномію.
Асаблівасці культуры
Тэва былі знаёмы з земляробствам і ірыгацыяй задаўга да прыходу іспанцаў. Вырошчалі ўздоўж рэк кукурузу, фасолю, гарбузы, бавоўнік. Частку ежы здабывалі дзякуючы паляванню і збіральніцтву. Рамёствы не былі аддзелены ад сельскай гаспадаркі, таму большасць сем'яў займалася вырабам керамікі, тканін, розных упрыгожванняў. Пасля іспанскага заваявання пачалі развівацца жывёлагадоўля і садоўніцтва. У наўшы дні большасць тэва працуюць у якасці наёмных рабочых. Прычым, гэта характэрна як для мужчын, так і жанчын.
Асноўным тыпам паселішча з'яўляюцца пуэбла. Іх жыхары складаюць абшчыну, якая валодае навакольнымі землямі. Зямля перадаецца ў карыстанне асобным сем'ям у залежнасці ад патрэбы. Сельскагаспадарчыя ўгоддзі патрабуюць супольнай працы для наладжвання арашэння. У значнай ступені гэта вызначала тое, што да другой паловы XX ст. тэва аддавалі перавагу жыццю ў пашыраных сем'ях з некалькіх пакаленняў блізкіх сваякоў. У тэва-хопі прыняты адлік сваяцтва па матчынай лініі. Тэва Нью-Мексіка вядуць адлік сваяцтва і па жаночай, і па мужчынскай лініях. Шлюбы палігамныя. Першую ноч маладая сям'я звычайна праводзіць у доме маці нявесты. У мінулым будаўніцтвам дома займаліся жанчыны, таму ён лічыцца маёмасцю жонкі і часцей перадаецца па спадчыне дачкам. Астатнюю маёмасць пасля смерці бацькоў дзеляць пароўну. Асабістыя рэчы хаваюць разам з памерлымі. На працягу маленства і юнацтва дзеці тэва праходзяць абрады прысвячэння да пэўнай узрастовай групы. Адукацыя арганізоўвалася ў ківах і касцёлах, у нашы дні — у школах.
Да каланізацыі абшчыны тэва кіраваліся жрацамі. У каланіяльны час гэта абумовіла высокі статус святароў. Аднак іспанскія ўлады стварылі свецкую адміністрацыю на чале губернатара пуэбла. У нашы дні ўсе адміністрацыйныя пасады з'яўляюцца выбарнымі. Тэва традыцыйна падзяляюцца на рытуальныя супольнасці Зіма і Лета, аднак уваходжанне ў супольнасць не дае асаблівых правоў на ўзроўні абшчыны.
Тэва — выдатныя мастакі, разьбяры і ювеліры. Шырока вядомыя чырвоная і чорная размалеваная кераміка, а таксама качына, вырабденыя ў іх пуэбла. Захаваліся шматлікія міфы, казкі, легенды. Вылучаецца цыкл паданняў пра трыкстэра Каёта.
Рэлігія
Большасць сучасных вернікаў — хрысціяне, прычым асабліва важную ролю адыгрывае каталіцтва. Рэшткі старажытнай рэлігіі захоўваюцца выключна ў рытуалах супольнасцей Зімы і Лета. Рытуальныя ачышчнні абавязковы для кіраўнікоў абшчын, але яны маюць індывідуальны характар. Рытуалы прысвячэння арганізуюцца адкрыта ў святочныя дні. Тэва шануюць зямлю, горы, некаторых жывёл. Пашырана вера ў духаў.
Ганаровыя грамадзяне Ашмян
Ганаровыя грамадзяне Ашмян — званне за выбітны ўклад у развіццё і росквіт горада Ашмяны.
Хвалявічы
Хваляві́чы (, Хвалевичи) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хараўскага сельсавета.
Зароўшчына
Заро́ўшчына — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 24 км на ўсход ад горада Паставы, за 1 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Варапаева, у басейне ракі Галбіца.
Плошча паверхні 0,06 км². Даўжыня 0,43 км, найбольшая шырыня 0,17 км. Даўжыня берагавой лініі 1 км.
Схілы катлавіны на ўсходзе стромкія, вышынёй 10—12 м, заняты сельгасугоддзямі; на захадзе спадзістыя, вышынёй 5—7 м, пад лесам. На поўначы і поўдні ад возера забалочаны выган.
Уручча (жылы раён)
Уручча — жылы раён ва ўсходняй частцы Мінска. Забудоўваўся з пачатку 1980-х, першапачаткова як мікрараён Усход 3. Складаецца з шасці мікрараёнаў, размешчаных абапал праспекта Незалежнасці паміж МКАД і жылым раёнам Вялікі Лес (былым ваенным гарадком). Названы ў гонар вёскі Уручча, на месцы якой пабудаваны.
Гісторыя
З 1620 па 1669 гады ўладальнікам зямель (цяперашні мікрараён «Уручча») быў князь Багуслаў Радзівіл, сын Януша. Затым маёнткам кіравалі дачка Багуслава (1669—1744) і дзве дачкі князёўны Караліны (1744—1762). Далей зямлі перайшлі ў рукі князя Міхаіла Казіміра Рыбанькі (што прыйшлося на 1762—1790 гады). Наступным уладальнікам стаў у 1790 па 1812 гг. Караль Станіслаў (Пане Каханку). У 1800 годзе вёска Урэчча (Уречье), 2 двары, 19 жыхароў. З 1812 года тут валадарылі князь Дамінік Радзівіл і яго жонка Тэафілія Мараўская. У 1815 годзе ў арэндзе А. Ваньковіча.
Вялікая частка парафіян апошняй уніяцкай Уваскрэсенскай парафіі Мінска знаходзілася ва Уруччы.
У 1858 годзе вёска Уруча (Уруче), уласнасць князя Пятра Львовіча Вітгенштэйна. Па перапісу 1870 года ва Уруччы было 12 двароў. Сярод жыхароў было 5 адстаўных салдат. У 1897 годзе вёска Уручча Астрашыцка-Гарадзецкай воласці мела 16 двароў, 119 жыхароў; таксама аднаселле Шафарня-Урэчча, двор, 7 жыхароў. У 1909 годзе было 14 двароў і 118 жыхароў. У 1917 годзе вёска ў Астрашыцка-Гарадоцкай воласці Мінскага павета; 19 двароў, 151 жыхар.
У савецкі час
Пасля рэвалюцыі вёска была аднесена да Сляпянскага сельсавета, з 1959 года — да Зяленалужскага.
Да пачатку 1980-х гадоў тэрыторыя будучага жылога раёна Уручча ўяўляла сабой пагорыстую, часткова забалочаную мясцовасць, з усходу абмежаваную комплексам ваенных гарадкоў, першы з якіх з’явіўся тут яшчэ да Другой сусветнай вайны. У раёне сучаснага скрыжавання праспекта Незалежнасці і вуліц Шафарнянскай і Русіянава размяшчалася вёска Уручча (з поўначы ад праспекта) і пасёлак Уручча (на поўдзень ад яго), тады ў гарадскую рысу яшчэ не ўваходзілі. У 1940 праводзілася прымусовае перасяленне хутароў у наноў ствараныя населеныя пункты. Хутары ва ўрочышчы Уручча перасялілі на новае месца, насупраць старой вёскі Уручча, якое размяшчалася на другім баку Маскоўскай шашы. На новым месцы стварылі дзве вуліцы. Адну вуліцу назвалі Прагрэсіўнай і на ёй сялілі хутаран, якія ўступілі ў калгас, якім калгас дапамагаў з перасяленнем. Іншую вуліцу назвалі Фізкультурнай. На ёй сялілі хутаранцаў, якія адмовіліся ўступіць у калгас. Ім калгас не аказваў ніякай дапамогі з пераездам на новае месца жыхарства, а калгасныя актывісты ўсялякімі спосабамі прымушалі хутаран паскорыць перасяленне.
У 1941 годзе 40 двароў, 150 жыхароў.
У гады акупацыі ў вёсцы было раскватаравана невялікае нямецкае падраздзяленне. У вёсцы было шмат жыхароў, якія дапамагалі партызанам. У 1944 годзе іх выдаў здраднік, усіх звязаных з партызанамі арыштавалі і затым знішчылі ў Трасцянцы.
У 1978 годзе ўключаная ў межы горада Мінска, перад уваходжаннем была ў складзе Бараўлянскага сельсавета. Па ўключэнні ў склад горада вясковыя вуліцы займелі назвы вуліца і завулак Футбалістаў. Вёска цалкам знішчаная пры будаўніцтве мікрараёна Уручча ў 1980-я гады.
Забудова
Забудова пачалася ў канцы 1970-х годзe. Тады ж рашэннем Мінскага абласнога Савета народных дэпутатаў пасёлак «Уручча» Зяленалугскага Савета ўвайшоў у рысу гораду. Будаўніцтва першых дамоў у мікрараёне Уручча-1 пачалося ў 1984 годзе. Забудова першых трох мікрараёнаў Уручча прадстаўлена ў асноўным крывалінейнымі ў плане 9-павярховымі будынкамі. Дашкольныя ўстановы размешчаны ў большасці выпадкаў у дварах, школы выходзяць на асноўныя раённыя магістралі, гандлёва-бытавыя ўстановы запраектаваныя каля найважнейшых скрыжаванняў. Большую частку жыхароў былой вёскі Уручча пасялілі ў шматпавярховым доме (№ 13 на вул. Русіянава, каля ўніверсама Першамайскі). У гэтым доме і цяпер пражываюць былыя жыхары вёскі Уручча і іх нашчадкі. З пераехаўшымі на новае месца жыхарства былымі аднавяскоўцамі яны цяпер сустракаюцца на захаванай часткі (каля станцыі метро Уручча) вясковых могілак на Радаўніцу. Адзін з першых універсамаў у раёне — «Першамайскі». Будынак быў пабудаваны па тыпавым праекце Маскоўскага інстытута «Гіпраторг».Узьнік на месцы вёскі Ўручча на пачатку 1980-х. Мікрараён дзеліцца на шэсць частак з адпаведнымі нумарамі. ў пачатку 1990 — х на вуліцы Шугаева паспелі пабудаваць тры 21-павярховыя маналітныя вежы-блізняты (архітэктар А. Фрыдман), якія дадалі дарэчныя вертыкалі ў куце Уручча-2, па меншай меры, з боку горада. Ва Уруччы меркавалася і стварэнне ўрачыстага архітэктурнага ансамбля на чырвонай лініі Ленінскага праспекта (прасп. Незалежнасці), які стаў бы парадным фасадам жылога раёна і годна аформіў бы ўезд у сталіцу БССР з боку Масквы і галоўнага гарадскога аэрапорта. На жаль, невядома, што канкрэтна меркавалі ўзвесці тут у савецкі час, творчая задача апынулася занадта адказнай, і да распаду Саюза рэалізаваць яе не паспелі. Зарэзерваваныя пад ансамбль пусткі забудавалі ўжо ў гады незалежнасці. Адзінага суцэльнага комплексу будынкаў тут, вядома, не атрымалася, хоць спробы яго стварэння ўсё ж былі зробленыя.
Могілкі
Асноўныя прозьвішчы на могілках — Шылімо, Шырынскія, Сандовіч, Клімовіч, Ерахавец, Раманоўскія, якія сустракаюцца з 19 — пач. 20 ст. да нашага часу. Па некаторых звестках ля гэтага магільнага пагорка адбываліся расстрэлы НКВД
Асноўныя вуліцы
Таксама праз Уручча праходзіць праспект Незалежнасці (раней Францыска Скарыны).
Грамадская інфраструктура
У жылым раёне даволі развітая гарадская інфраструктура. У кожным з шасці мікрараёнаў ёсць развітая сетка гандлёвых аб’ектаў, аптэк і іншых спадарожных аб’ектаў грамадскага абслугоўвання. У мікрараёнах Уручча-1, Уручча-2 і Уручча-6 размешчаны аддзяленні паштовай сувязі РУП «Белпошта». Раён абслугоўвае дзве дарослыя (№ 8, № 28) і адна дзіцячая (№ 11) паліклініка, а таксама плавальны басейн. У кожным мікрараёне размешчаны установы дашкольнай і сярэдняй адукацыі.
Транспарт
Праз раён праходзяць аўтобусныя і тралейбусныя маршруты. Раён абслугоўваюць ДС Уручча-2 і ДС Уручча-4, будуецца тралейбусны парк № 1 КУП «Мінсктранс». 7 лістапада 2007 года была адкрыта станцыя метро Уручча.
Славутасці
У мікрараёне Уручча-2 размешчаны ўнікальны парк-музей камянёў, вядомы як «Музей валуноў». Паміж праспектам Незалежнасці і мікрараёнам Уручча-6 размешчаны парк Уручча.
Іпацій Пацей
Іпацій Пацей, свецкае імя Адам Львовіч Пацей (, сядзіба Ражанка Берасцейскага пав. Падляшскага ваяв. — ) — царкоўны і дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай, пісьменнік-палеміст.
Біяграфічныя звесткі
Паходзіў з роду Пацеяў. Нарадзіўся на Берасцейшчыне ў шляхецкай сям’і. Бацька — Леў Пацей — вялікі пісар літоўскі часоў Жыгімонта Старога, таксама займаў урад падскарбія вялікага літоўскага. Маці — Ганна Лазчанка — па сведчаннях сучаснікаў, вельмі адукаваная жанчына. Пачатковую адукацыю атрымаў у Нясвіжскай пратэстанцкай школе. Затым, ужо пасля смерці бацькі, накіраваўся ў Ягелонскі ўніверсітэт (Кракаў), дзе паступіў на факультэт свабодных мастацтваў.
Па вяртанні на радзіму служыў да 1572 пры двары Жыгімонта II Аўгуста. 3 1566 берасцейскі пісар земскі, у 1569 пасол на сойм. З 1580 берасцейскі земскі суддзя, з 1588 берасцейскі кашталян і сенатар Рэчы Паспалітай. У 33-гадовым веку пакінуў кальвінскае веравызнанне і вярнуўся ў праваслаўе. Каля 1590 выступіў ініцыятарам стварэння Берасцейскага брацтва, пры якім адчыняецца школа і шпіталь.
Пасля смерці жонкі (1592) прыняў манаства пад імем Іпацій (красавік 1593). 3 мая 1593 епіскап уладзімірскі (г. Уладзімір-Валынскі). У 1593 ўключаецца ў распрацоўку прынцыпаў яднання Праваслаўнай Царквы і Каталіцкага Касцёла. Пасля папярэдніх узгадненняў і ўдакладненняў, аб чым вядома з нерапіскі тых часоў, I. Пацей дамогся, каб праваслаўны сабор 1594, які праходзіў у Брэсце, большасцю галасоў прыняў Саборную грамату (2 снежня 1594), у якой былі вызначаны асноўныя мэты аб’яднання. І. Пацей, маючы на мэце прыцягнуць да справы царкоўнай уніі як мага больш прыхільнікаў, піша і выдае твор «Унія, або Выклад галоўных артыкулаў лучнасці грэкаў з Касцёлам Рымскім» (Вільня, 1595). Восенню 1595 разам з Кірылам Цярлецкім і вялікай дэлегацыяй у складзе свецкіх і духоўных асоб, едзе да Папы Рымскага. 23 снежня 1595 у святочнай атмасферы дэлегацыю прымае Клімент VIII. I. Пацей і К. Цярлецкі, выконваючы даручэнне сабора, прысягнулі Папу Рымскаму, за сябе і за іншых, на вечнае злучэнне Усходняй Царквы Рэчы Паспалітай (Кіеўскай мітраполіі) з Каталіцкай Царквой пад уладай Апостальскага пасаду ў Рыме. Улетку 1596 I. Пацей завяршыў падрыхтоўку да абвяшчэння царкоўнай еднасці. На Берасцейскім саборы, што праходзіў 16—18 кастрычніка (6—8 — паводле старога стылю) 1596, адбылося падпісанне пагаднення — Берасцейская унія. 3 1599 уніяцкі Мітрапаліт Кіеўскі і Усяе Русі.
I. Пацей у якасці епіскапа, а з 1600 і уніяцкага мітрапаліта быў надзелены значнымі ўладнымі паўнамоцтвамі. Аднак у змаганні з ідэйнымі апанетамі аддаваў перавагу пісьмоваму слову. У 1597 ён піша «Справядлівае апісанне Берасцейскага сабора» (Вільня, 1597), якое з’яўлялася разгорнутым адказам на «Апокрысіс» К. Філалета. На старонках твора I. Пацей аргументаваў, што падпісанне Уніі не супярэчыла царкоўнаму праву і свецкім законам ВКЛ і адбывалася належным чынам, а сабор праводзіўся ў адпаведнасці з даўнімі традыцыямі. У 1598 з’явілася вострае публіцыстычнае пасланне I. Пацея да князя К. Астрожскага. Палемічны талент I. Пацея выявіўся падчас літаратурных дыскусій з Клірыкам Астрожскім у 1598—99 г. Вядомасць атрымалі канцэптуальныя працы «Гармонія, або Згода веры, сакраментаў і цырымоній святой Усходняй Царквы з Касцёлам Рымскім» (Вільня, 1608) і «Адказ на ліст Мялеція, александрыйскага патрыярха» (1600). У іх пісьменнік на новым тэарэтычным узроўні паказаў, што Усходняя царква «з усімі яе цырымоніямі» вельмі блізкая да Касцёла. На пачатку XVII ст. I. Пацей шмат выступаў з пропаведзямі і казаннямі. Як правіла, прамаўляў на беларускай мове.
Шмат увагі I. Пацей аддае адукацыі і асвеце. Развівае заснаваную ў 1597 Берасцейскую школу, куды запрасіў доктара багаслоўя Пятра Аркудзія, грэка паводле паходжання. Засноўвае калегіум пры Віленскім Свята-Троіцкім манастыры, рэктарам якога прызначыў Пятра Федаровіча-Сумерэтніковіча. Штогод са сваіх сродкаў выдзяляў значныя сумы для школ ва Уладзіміры.
Пахаваны ва Уладзімірскім кафедральным саборы.
Сям’я
У шлюбе з Ганнай з Галаўнёў-Астрожацкіх меў пяцёра дзяцей: Яна, Пятра, Крыштафа, Аляксандра, Кацярыну.
Літаратурная творчасць
Аўтар палемічных твораў на старабеларускай і польскай мовах у абарону царкоўнай уніі: «Унія…» (1595), «Справядлівае апісанне ўчынкаў і справы сінодавае» (1597), «Размова берасцяніна з братчыкам» (1604), «Уваскрослы Налівайка» (1607), «Ерасі, невуцтва і палітыка папоў і мяшчан віленскага брацтва», «Гармонія…», «Рэляцыя» (усе 1608), вялікай колькасці прамоў, павучанняў і інш.
Для мастацкага метаду I. Пацея характэрна сінкрэтычнае спалучэнне антычных, заходнераманскіх і грэка-візантыйскіх мастацка-эстэтычных традыцый, з глыбіннай арыентацыяй на традыцыйную беларускую культуру, перадусім, гутарковую народную мову з яе лексіка-фразеалагічным багаццем і асаблівым марфалагічна-сінтаксічным каларытам.
Творы I. Пацея ідэйна і тэматычна шматпланавыя. У іх дамінуе царкоўна-рэлігійная і маральна-філасофская праблематыка —тэалагічныя і хрысталагічныя матывы (непадзельнасць Святой Тройцы, выпраменьванне Святога Духа, богачалавечая прырода Хрыста), хрысціянская антрапалогія (сэнс чалавечага жыцця, шлях да Бога, маральны імператыў і аналіз чалавечых учынкаў у святле антынамічных катэгорый: «шчырасць — хлуслівасць», «пакорлівасць — пыхлівасць», «вернасць — адступніцтва»), сатэрыялогія (Чысцец і Мытарства, Пекла і Нябеснае Царства), эклесіялогія (сапраўдная вера і ерасі ў царкве), дэманалогія (вядзьмарства, паганскія багі, панаванне Антыхрыста). Шырока асвятляюцца тэмы Суднага дня, царкоўных цырымоній (абедня, вячэрня, павячэрніца, паўночніца, ютрань, славаслоўе, першая гадзіна, трэцяя гадзіна, шостая гадзіна, дзевятая гадзіна), Тайнаў Хрыстовых (Хрышчэнне, Мірапамазанне, Еўхарысція, або Цела і Кроў Хрыстовы, Пакаянне, Чыны святарства, Алеяпамазанне, Жаніцьба), пастоў, абразоў і выяў Бога, святых мошчаў, каляндарнай рэформы.
У публіцыстыцы І. Пацея ўздымаецца найвастрэйшая для яго часу праблема ўзаемадачыненняў паміж свецкай і духоўнай уладамі. Пісьменнік у рэзкай форме выказаўся супраць намераў свецкіх паноў, магнатаў непадзельна кіраваць святарамі. Дыктат над духоўнымі асобамі недапушчальны, меркаваў I. Пацей, бо гэта знявага царквы, невыкананне Божай навукі, здзек з запаветаў Хрыста. Сутнасць яго дактрыны ў тым, каб духоўныя справы цалкам залежалі ад волі святароў, вырашаліся выключна духоўнымі асобамі, а свецкія людзі ішлі за імі без ваганняў, «бо лепш ведае пастыр, што авечкам карысней».
На старонках твораў знайшла адлюстраванне праблема сацыяльнай дыферэнцыяцыі грамадства. I. Пацей выступіў у абарону ідэі грамадскага дыялога, паразумення станаў. Ён асуджаў анархію, хаос. Сацыяльныя супярэчнасці, канфесійныя непаразуменні ды міждзяржаўныя канфлікты, паводле яго пераканання, лепш за ўсё пераадольваць мірным шляхам — праз перамовы і ўзаемныя саступкі.
І. Пацей, бадай, першым у гісторыі нацыянальнай публіцыстычнай літаратуры сфармуляваў ідэю роўнасці грамадзянскіх і палітычных правоў для людзей свецкага і духоўнага станаў. Пісьменнік вызначыў асноватворныя прынцыпы міжканфесійнага дыялога, у першую чаргу паміж вернікамі каталіцкай і праваслаўнай цэркваў. Лейтматыў яго твораў — гуманістычная ідэя блізкасці, адзінства, адсутнасць грунту для нянавісці.
Бібліяграфія
Прапаведніцкія творы І. Пацея на старабеларускай мове былі сабраны і выдадзены ў 1677, у 1714 — перавыдадзены на польскай мове ў Супраслі.
Гарадзечна (Пружанскі раён)
Гарадзе́чна (, Городечно) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Шаняўскага сельсавета.
Да 2004 года з’яўлялася адміністрацыйным цэнтрам Гарадзечненскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 21 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Пружаны, за 67 км ад Брэста, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Аранчыцы.
Тынскі храм
Храм Дзевы Марыі перад Тынам (Kostel Panny Marie před Týnem — Týnský chrám) — дамінанта Старамесцкай плошчы Прагі. Будаўніцтва сабора пачалося ў XIV стагоддзі, а канчаткова завяршылася толькі ў 1511 годзе. Напачатку XV стагоддзя Тынскі храм стаў не толькі духоўным цэнтрам Старога Горада, але таксама і галоўным гусіцкім касцёлам Прагі. У 1621 годзе сабор перайшоў да езуітаў. Тым часам у галоўнай статуі была прыбрана залатая чара, сімвал Рэфармацыі, і надпіс «Праўда перамагае».
У фундаменце сабора — раманскія і раннегатычныя падмуркі. Яшчэ ў XI стагоддзі тут стаяў невялікі раманскі касцёл. У XIII стагоддзі замест яго была пастаўлена гатычная пабудова. У XIV стагоддзі было распачата будаўніцтва новага храма. Ён стаў галоўным храмам Старэ-Места. Аўтарства прыпісваецца Мацьё Араскаму і маладзейшаму Пятру Парлеру. Стыль Парлера навочна бачны ў карунках вокнаў галоўнага нефа і заходнім акне. Гатычная архітэктура ідэальна гармануе з аздабленнем, якое з'явілася ў наступных стагоддзях. Значная частка інтэр'еру аформлена ў стылі барока.
Алтар у стылі барока быў выкананы ў 1649 годзе мастаком Каралам Шкрэтай.
У саборы пахаваны вялікі астраном Ціха Брагэ.
Аблога Троі
Аблога Троі, Разбурэнне Іліёна (Ἰλίου πέρσις) — старажытнагрэчаская паэма, частка эпічнага цыклу пра падзеі Траянскай вайны. Аўтарства прыпісваецца паэту Арктыну (VIII ст. да н. э.)
Гісторыя
Паэма «Аблога Троі» не дайшла да нашага часу. Захавалася не болей за 10 кароткіх фрагментаў і пераказаў. Найбольш змястоўны належыць Еўтыхію Проклу (II ст. н. э.). Ён прыпісаў аўтарства Арктыну з Мілета, які жыў у VIII ст. да н. э. Сярод навукоўцаў XIX — XX стст. высоўвалася думка, што паэма была складзена пазней, у VII ст. да н. э. Яна складалася з 2 частак і завяршала апісанне падзей Траянскай вайны, але не сам «Эпічны цыкл», куды ўваходзіла. Наступныя паэмы «Вяртанні», «Адысея» і «Тэлегонія» былі прысвечаны лёсу ўдзельнікаў пасля вайны.
Змест
Траянцы спрачаюцца з-за Траянскага каня, пакінутага грэкамі, і вырашаюць прысвяціць яго Афіне ў гонар сваёй перамогі. Пасейдон насылае двух марскіх змеяў, якія забіваюць Лаакоана з сынамі. Эней з паплечнікамі прымае гэта за знак хуткага падзення Троі і пакідае яе.
З наступленнем ночы грэчаскія воіны на чале Менелая і Адысея выходзяць з Траянскага каня, адчыняюць браму грэчаскай арміі, і тая ўрываецца ў горад. Троя палае. Неапталем забівае Прыяма, які хаваецца за алтаром Зеўса. Аякс Малы выцягвае з-за алтара Афіны Касандру, але гэта выклікае абурэнне яго паплечнікаў, і ён сам вымушаны хавацца за алтаром. Менелай і Адысей урываюцца ў дом Дэіфоба і забіваюць яго. Менелай знявечыць цела, а потым забірае Алену Прыгожую. Адысей забівае маленькага сына Гектара, а Неапталем палоніць Андрамаху. Грэкі прыносяць ў ахвяру Паліксену каля магільні Ахіла. Афіна заклікае багоў да помсты грэкам падчас іх вяртання.
1931 год у гісторыі астраноміі
1931 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Спіс аб’ектаў PGC (907001—908000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (907001—908000)
Жабін (Пружанскі раён)
Жабі́н (, Жабин) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Шаняўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Гарадзечненскага сельсавета.
Аляксей Мікалаевіч Кулажанка
Аляксей Мікалаевіч Кулажанка (, в. Белабярэжская Рудня, Рэчыцкі павет, Гомельская губерня — ) — беларускі партыйны і гаспадарчы дзеяч, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
Біяграфія
Скончыў Мазырскае педагагічнае вучылішча, але працаваць настаўнікам не давялося — пачалася Вялікая Айчынная вайна.
У 1941 годзе быў прызваны ў Чырвоную армію, ваяваў на Данскім фронце ў стралковым палку. Актыўнага камсамольца-прапагандыста заўважылі і накіравалі вучыцца. Чатыры месяцы вучыўся ў Харкаўскім ваенным пяхотным вучылішчы, затым трапіў на самы адказны ўчастак фронту — пад Сталінград. Назначаны намеснікам палітрука стралковай роты 10-га палка 3-й стралковай гвардзейскай дывізіі. У баях пад Сталінградам прыняты ў партыю. Быў цяжка паранены ў правае плячо і нагу, паўгода лячыўся ў шпіталях. Потым ваяваў на 3-м Украінскім і Карэла-Фінскім франтах. Вайну скончыў ля граніц Нарвегіі.
Дэмабілізаваны летам 1945 годзе, прызнаны інвалідам ІІІ групы. Вярнуўся на радзіму, хацеў настаўнічаць у вясковай школе, але яго накіравалі на партыйную работу ў Нараўлянскі райкам партыі, спачатку інструктарам, затым загадчыкам аддзела, у 1947 годзе — вучыцца ў Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КП(б)Б.
Пасля яе заканчэння ў 1949 годзе накіраваны ў Пінскую вобласць. У 1949—1956 гадах — трэці сакратар, затым другі сакратар Лагішынскага райкама КПБ (з 1954 года Брэсцкай вобласці). Давялося заняцца калектывізацыяй сельскай гаспадаркі, што з’яўлялася вялікай праблемай: пасля нямецка-фашысцкай акупацыі засталіся спаленыя вёскі, апусцелыя палі, беднасць сялян. Хадзіў па хатах і тлумачыў аграрную палітыку партыі, пераконваў у неабходнасці карэннай перабудовы сялянскага ладу жыцця.
Калі па прызыву партыі многія тысячы камуністаў з гарадоў паехалі ў вёскі, ён паследаваў іх прыкладу. У 1956—1966 гадах — старшыня калгаса імя С. М. Кірава Лагішынскага (з 1962 г. Пінскага) раёна. Удзельнічаў у рабоце ХХІІ з’езда КПСС (1961). У 1966 г. абраны першым сакратаром Пінскага райкама КПБ Брэсцкай вобласці. З 1975 года працаваў у апараце Брэсцкага абкама КПБ. У 1980—1990 гадах — памочнік першага сакратара абкама КПБ. У гэты час першымі сакратарамі абкама працавалі Уладзімір Андрэевіч Мікуліч (1964—1977), Яфрэм Яўсеевіч Сакалоў (1977—1987), Анатоль Антонавіч Зеляноўскі (1987—1991).
Неаднаразова абіраўся дэпутатам Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў працоўных, дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання (1963—1967).
У 1986 годзе назначаны старшынёй арганізацыйнага камітэта па стварэнні абласной ветэранскай арганізацыі. У 1987 годзе абраны старшынёй абласнога савета ветэранаў вайны і працы.
Памёр 16 лютага 2010 года, пахаваны на гарадскiх могiлках «Плоска».
Узнагароды
30 красавіка 1966 года, за атрыманне высокіх ураджаяў сельскагаспадарчых культур, удастоены звання Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Серп і Молат». Узнагароджаны двума ордэнамі Айчыннай вайны, у 1973 годзе ордэнам Кастрычніцкай рэвалюцыі. За шматгадовую працу ўзнагароджаны шасцю Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР.
Берлінская гарадская электрычка
Берлінская гарадская электрычка (S-Bahn) (S-Bahn Berlin) — прыгарадна-гарадскі цягнік, адзін з відаў грамадскага транспарту ў Берліне і Брандэнбургу, Берлінскай агламерацыі. Чыгуначная сетка берлінскай гарадской электрычкі даўжынёй 331 км мае 165 станцый. Колькасць перавезеных пасажыраў у 2006 годзе склала 375,000,000 чалавек. Многія лініі берлінскай гарадской электрычкі абслугоўваюць таксама прыгарады Берліна: Патсдам, Араніенбург, Бланкенфельдэ-Малаў, Бернал, Тэльтаў, Хенігсдорф, Эркнер, Кёнігс-Вустэрхаўзен, Штраўсберг, Біркэнвердэр, Хоэн-Ноендорф
Саюз лесапрамыслоўцаў Паўночна-Заходняга краю
Саюз лесапрамыслоўцаў Паўночна-Заходняга краю — рэгіянальнае манапалістычнае аб’яднанне лесапрамыслоўцаў у Расійскай імперыі ў пачатку XX ст. Створаны з мэтай процідзеяння Саюза ўсходне-прускіх лесагандляроў і лесапрамыслоўцаў навязаць расійскім лесаэкспарцёрам свае ўмовы экспарту лесу ў Германскую імперыю. Саюз прадстаўляў інтарэсы лесапрамыслоўцаў Арлоўскай, Валынскай, Віленскай, Гродзенскай, Кіеўскай, Ковенскай, Мінскай, Магілёўскай і іншых губерняў, якія гандлявалі лесам і ляснымі матэрыяламі і транспартаваннем іх па Вісле і Нёмане ў Кёнігсберг, Данцыг, Мемель, Бромберг, Тыльзіт і Торн (Германская імперыя). У 1909 г. аб’ём экспартных паставак Саюза быў больш за 30 млн. залатых руб. Для абароны сваіх інтарэсаў перад германскімі лесаімпартнымі арганізацыямі саюз выступаў за ўсталяванне спецыяльнай гавані ў Юрбургу, заснаванне інстытута прысяжных мершчыкаў, нарміраванне экспарту для Паўночна-Заходняга краю. Саюз вёў перагаворы пра аб’яднанне паміж іншымі рэгіянальнымі арганізацыямі (напр., Саюзам лесапрамыслоўцаў Віцебскай губерні) і стварэнне ўсерасійскага манапалістычнага аб’яднання.
Засімавічы
За́сімавічы (, Засимовичи) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Шаняўскага сельсавета.
Да
Да, Чорная рака (zh/李仙江, Đà) — рака ў Кітаі і В’етнаме, правы найбольш буйны прыток ракі Хангха.
Даўжыня каля 1000 км. Вытокі на Юныганьскім нагор’і. Цячэ пераважна ў глыбокай даліне з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Мусонны рэжым з летне-восеньскай паводкай. У нізоўях Да — рысаводства. На рацэ Да — горад Хоабінь.
Спіс аб’ектаў PGC (1980001—1981000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1980001—1981000)
Каменскае
Ка́менскае — возера ў Беларусі, у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 18 км на паўднёвы ўсход ад горада Паставы, за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Вароны, у басейне ракі Смычыца.
Плошча паверхні 0,04 км². Даўжыня 0,26 км, найбольшая шырыня 0,18 км. Даўжыня берагавой лініі 0,68 км.
Размешчана на ўсходнім ускрайку ляснога масіва. На захадзе лугавая нізкая пойма. На паўднёвым усходзе выцякае ручай у раку Смычыца.
Echinostelium
Echinostelium — род слізевікоў сямейства. Назва ўпершыню апублікавана ў 1873 годзе.
Класіфікацыя
•
Аэрапорт Берлін-Тэмпельгоф
Аэрапорт Берлін-Тэмпельгоф (Flughafen Berlin-Tempelhof, IATA: THF, ICAO: EDDI) — аэрапорт у Берліне, функцыянаваў з 1920-х гг па 2008 год. Размяшчаецца ў раёне Тэмпельгоф, унутры кольцавай лініі S-Bahn.
Гісторыя
Тэмпельгофскае поле, на якім быў пабудаваны аэрапорт Тэмпельгоф, раней служыла ў якасці плацу для страявой падрыхтоўкі. У 1909 годзе Орвіл Райт прадставіў тут свой лятальны апарат, праводзіў паказальныя палёты і ўсталяваў некалькі рэкордаў. У 1922 годзе поле зраўнялі і ўмацавалі, а ў 1923 годзе тут з'явілася два першыя ангары. Першая авіялінія злучыла Берлін з Кёнігсбергам. Адсюль пасля здачы аэрапорта ў эксплуатацыю 6 красавіка 1926 быў здзейснены першы рэгулярны рэйс авіякампаніі «Lufthansa» (тады яшчэ «Deutsche Luft Hansa AG») у Цюрых. Ужо ў 1927 годзе да аэрапорта Тэмпельгоф - першаму ў свеце - была падведзена лінія метрапалітэна. У 1930-я гады па аб'ёме перавозак Тэмпельгоф значна пераўзыходзіў аэрапорты Парыжа, Амстэрдама і Лондана. Аднак тэхнічныя магчымасці аэрапорта былі хутка вычарпаныя, і ў 1934 годзе архітэктарам Эрнстам Загебілем быў прадстаўлены план яго пашырэння, у адпаведнасці з якім аэрапорт змог бы абслугоўваць да шасці мільёнаў пасажыраў у год (у 1934 годзе - толькі 200 тысяч чалавек). Аэравакзал плошчай ў 284 тысяч м². стаў па тых часах самым буйным будынкам у свеце. Ён таксама з'яўляецца і адным з самых доўгіх будынкаў: агульная даўжыня дугападобнай часткі будынка складае каля 1,2 км. Пакрытае травой лётнае поле авальнай формы мела у дыяметры каля двух кіламетраў і дазваляла досыць лёгкім самалётам таго часу, як, напрыклад, "Junkers Ju 52", дакладна не садзіцца і ўзлятаць супраць ветру. Будаўніцтва працягвалася і пасля пачатку вайны ў 1939 годзе, але і да 1945 года аэрапорт яшчэ не быў цалкам дабудаваны. Станцыя метрапалітэна была адпаведна перанесена да новага будынку аэрапорта.
Васільсурск
Васільсурск (Васильсу́рск) — рабочы пасёлак (пасёлак гарадскога тыпу) у Ніжагародскай вобласці Расіі. Уваходзіць у Варатынскі раён. Прыстань на Волзе (Чабаксарскае вадасховішча), пры ўпадзенні ракі Сура. Кліматычны курорт.
Знаходзіцца за 152 км на ўсход ад Ніжняга Ноўгарада.
Бланкілья
Бланкі́лья (La Blanquilla) — востраў на поўдні Карыбскага мора. З’яўляецца федэральным уладаннем Венесуэлы. Плошча — 64,53 км². Сталага насельніцтва няма.
Геаграфія
Востраў Бланкілья з’яўляецца часткай Паўднёвых Падветраных астравоў групы Малых Антыльскіх астравоў. Знаходзіцца ў 289 км на паўночны ўсход ад Каракаса, сталіцы Венесуэлы, у 388 км на усход ад Банайрэ, у 310 км на захад ад Грэнады. Уяўляе сабою плоскае скалістае плато, вышыня якога дасягае 30 м. Даўжыня — 11,24 км. Найбольшая шырыня — 9,35 км. Даўжыня берагавой лініі — каля 55 км. Значная частка ўзбярэжжа пакрыта пляжамі з дробным белым пяском. Дзякуючы яму востраў атрымаў сваю назву (ад blanco, «белы»).
Востраў мае вулканічнае паходжанне. Сфарміраваўся ў зоне субдукцыі літасферных пліт (гл. Тэктоніка пліт) каля 65 — 55 млн гадоў таму як падводнае плато, на якім паступова назапашваліся арганічныя ападкі. Далейшая субдукцыя выштурхала востраў над паверхняй мора. У заходняй частцы захаваліся гранітныя скалы, што маюць дачыненне да перыяду першапачатковага ўзнікнення. На ўсходзе знойдзены каралавыя тэрасы, што сфарміраваліся ў выніку змен узроўню мора не пазней за 8 тысячагоддзе да н. э.
Клімат трапічны вільготны. Нягледзячы на частыя дажджы, кіпрая паверхня ўсмоктвае ападкі, таму на Бланкілье няма рэк і азёр. Сярод скал часам вылучаюцца невялікія гранітныя «кішэні», дзе пітная вада можа захоўвацца доўгі час.
Прырода
Флора прадстаўлена відамі, прыстасаванымі да нястачы вільгаці, у тым ліку кактусамі. Для фаўны характэрны як мясцовыя (ігуаны, птушкі, казуркі), так і інтрадуцыраваныя чалавекам віды (здзічэлыя козы, аслы). Сярод каралавых рыфаў каля вострава знаходзяць рэдкія чорныя каралы.
Гісторыя
Індзейцы часова наведвалі востраў ужо ў глыбокай старажытнасці. Археолагамі выяўлены рэшткі іх керамікі, пакінутыя каля 1150 г. да н. э. У 1498 г. адкрыты Хрыстафорам Калумбам. У XVII — XVIII стст. на ім спыняліся піраты. У 1874 г. на Бланкілье было заснавана невялікае галандскае паселішча, аднак яго жыхары былі выгнаны ўрадам Венесуэлы.
Афіцыйна далучаны да Венесуэлы ў 1938 г.
У нашы дні востраў наведваюць вучоныя, турысты, тут маецца сезонная база марской ваенізаванай аховы.
Малыя Сурвілішкі
Малы́я Сурві́лішкі — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 20 км на захад ад горада Паставы, каля вёскі Сурвілішкі, у басейне ракі Камайка.
Плошча паверхні 0,29 км². Даўжыня 1,02 км, найбольшая шырыня 0,46 км. Найбольшая глыбіня 2,6 м. Даўжыня берагавой лініі 3,16 км. Аб'ём вады 0,33 млн м³. Плошча вадазбору 135 км².
Манеты еўра Літвы
Манеты еўра Літвы, як і іншых краін, васьмі наміналаў. Рэверсы літоўскіх манет еўра з абазначэннем наміналу не адрозніваюцца ад рэверсаў манет еўра іншых краін. На аверсах намаляваны геральдычны вершнік з мячом герба Пагоні і сучаснага герба Літвы з назвай краіны на літоўскай мове Lietuva. Дызайн манет, які перамог у абвешчаным у 2004 годзе конкурсе, распрацаваны скульптарам і медальерам Антанасам Жукаўскасам.
Усевалад Сцяпанавіч Фальскі
Усе́валад Сцяпа́навіч Фа́льскі (, або 8 сакавіка 1887 — пасля 1926) — беларускі грамадска-палітычны, дзяржаўны і культурны дзеяч, акцёр; адзін са стваральнікаў беларускага прафесійнага тэатра.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Лошыца Мінскага павета Мінскай губерні (цяпер у межах горада Мінска). Скончыў тры курсы Ляснога інстытута ў Пецярбургу. У 1906 годзе далучыўся да беларускага руху. На працягу 1915—1918 гадоў удзельнічаў у арганізацыі і быў старшынёй Першага таварыства беларускай драмы і камедыі, Мінскага таварыства працаўнікоў мастацтва. Быў жанаты.
Выканаўца вядучых роляў у спектаклях «Паўлінка» Янкі Купалы, «Пашыліся ў дурні» Марка Крапіўніцкага, «Модны шляхцюк» Каруся Каганца, «Бязвінная кроў» Уладзіслава Галубка і інш. Быў членам Мінскага аддзела Беларускага таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны, намеснікам старшыні Беларускага нацыянальнага камітэта ў Мінску, прадстаўніком Беларускай рады на Дэмакратычнай нарадзе 1917 года на Усебеларускім з’ездзе адзін з лідараў фракцыі левай плыні. Са жніўня 1918 года ў Маскве, удзельнічаў у стварэнні маскоўскай беларускай секцыі РКП(б). Узначальваў камісарыят замежных спраў Часовага рабоча-сялянскага савецкага ўрада Беларусі (студзень 1919). У 1919 годзе двойчы арыштаваны савецкімі ўладамі, у т.л. летам 1919 года быў сярод расстрэльных заложнікаў, якіх чэкісты вывезлі ў Смаленск пры адступленні бальшавікоў з Беларусі.
Быў вызвалены са Смаленскай катаржнай турмы 7 мая 1919, перайшоў фронт і вярнуўся ў заняты польскімі войскамі Менск. У часе польскай акупацыі Беларусі (1919—1920) намеснік начальніка раёна эксплуатацыі лясоў. Выконваў вядучыя ролі ў «Паўлінцы» Янкі Купалы, «Модным шляхцюку» Каруся Каганца, іншых пастаноўках Таварыства беларускай драмы і камедыі. Браў удзел у грамадскіх арганізацыях, быў сябрам Беларускай арганізацыі дапамогі ахварам вайны. Пасля стварэння ў кастрычніку 1919 Беларускай вайсковай камісіі працаваў там перакладчыкам.
Усевалад Гарадзенскі
Усевалад Гарадзенскі, Усеваладка (кан. 1098/ 1099 — ) — гарадзенскі ўдзельны князь, пачынальнік лініі гарадзенскіх князёў.
Упершыню згадваецца летапісам пад 1116 годам у сувязі са шлюбам з Агаф’яй, дачкой Уладзіміра Манамаха. Наступны раз згаданы Іпацьеўскім летапісам пад 1127 годам, калі вялікі князь кіеўскі Мсціслаў Уладзіміравіч у паход на Полацкую зямлю накіраваў «Вячьслава ис Турова, Андрѣя из Володимера, Всеволодка из Городна, Вячьслава Ярославича исъ Кльчьска… ити къ Ізяславлю», які яны захапілі і абрабавалі. Усевалад удзельнічаў таксама ў паходзе Мсціслава і Ольгавічаў супраць літвы ў 1132 годзе.
Паходжанне Усеваладкі дыскусійнае, бо ўпершыню Усеваладку па бацьку — Давыдавічам, называе позні Густынскі летапіс (XVII ст.), але, як паказаў яшчэ ў XIX ст. Рафаіл Зотаў, летапісец паблытаў Усеваладку з Усеваладам Давыдавічам. У свой час Васіль Тацішчаў у працы «Гісторыя Расійская» незалежна ад Густынскага летапісу зрабіў падобныя памылкі — аднойчы назваў Усеваладку Давыдавічам, двойчы атоесніў з Усеваладам Ольгавічам, і сцвярджаў, што Усеваладка ажаніўся з унучкай (sic!) Уладзіміра Манамаха. З працы Тацішчава памылка трапіла ў «Расійскую гісторыю» Мікалая Карамзіна і «Гісторыю Расіі з найстаражытнейшых часоў» Сяргея Салаўёва, а адтуль у сучасную гістарыяграфію.
Усевалад Сцяпанавіч Фальскі
Біяграфія
Неаднаразова хадайнічаў перад урадам Беларусі, каб дазволілі вярнуцца дамоў. Апошняе вядомае дакументальнае сведчанне пра У. Фальскага датуецца 26 студзеня 1926 года. Далейшы лёс невядомы.
Усевалад Гарадзенскі
Распаўсюджанай была думка, што Усеваладка сын князя дарагабужскага і ўладзімірскага Давыда Ігаравіча (?—1112), праўнук Яраслава Мудрага. Пасля смерці бацькі (1112) Усеваладка, быццам, трапіў пад апякунства старэйшага за сябе стрыечнага брата Мсціслава Усеваладавіча, сына Усевалада Ігаравіча. Пасля смерці Мсціслава (1116) лёсам Усеваладкі заняўся вялікі князь кіеўскі Уладзімір Манамах, ажаніў яго са сваёй дачкой Агаф’яй (кан. 1100 — ?) і даў у пасаг ускраінную Гарадзенскую воласць.
Усевалад Сцяпанавіч Фальскі
Біяграфія
Рэабілітаваны Ваеннай пракуратурай Рэспублікі Беларусь 6 жніўня 1996 года. Асабовая справа У. Фальскага № 20479-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.
Усевалад Гарадзенскі
Цяпер паходжанне Усеваладкі ад Давыда Ігаравіча ставіцца пад пытанне, бо незразумела чаму Усеваладка не атрымаў спадчыны свайго меркаванага бацькі — Дарагабужскага княства. Паводле старой версіі, удзелам Усеваладкі мог быць Горадзен на Гарыні, які знаходзіўся ў межах уладанняў Давыда Ігаравіча, але сучасныя археалагічныя даследаванні не выявілі там знаходак XII ст. і наогул значнага культурнага слою. Пагатоў, калі б Усеваладка быў сынам Давыда Ігаравіча, шлюб з Агаф’яй быў бы немагчымы, бо яны былі траюраднымі братам і сястрой, а шлюбы такой ступені сваяцтва на Русі былі пад кананічнай забаронай.
На думку Аляксандра Назаранкі, бацькам Усеваладкі быў берасцейскі князь Яраслаў Яраполчыч, княства якога ўключала Дарагічын і Горадзен. У 1101 годзе Яраслаў Яраполчыч быў схоплены разам з дзецьмі сваім дзядзькам вялікім князем кіеўскім Святаполкам Ізяславічам, бо быццам хацеў завалодаць дзядзькавымі гарадамі Тураўскай зямлі, якія лічыў сваёй «отчынай». Пасля гэтага вялікі князь Святаполк Ізяславіч перадаў Берасце разам з Туравам свайму сыну Яраславу Святаполчычу. Яраслаў Яраполчыч памёр у няволі ў чэрвені 1102 года. Пасля смерці Святаполка Ізяславіча (1113) велікакняжацкі сталец заняў Уладзімір Манамах і Тураў з Берасцем перайшлі ў яго непасрэднае ўладанне. Уладзімір Манамах, на думку Назаранкі, вылучыў з Берасцейскай воласці Гарадзенскі ўдзел і перадаў яго Усеваладу, які да гэтага часу знаходзіўся ў Кіеве.
Андрэй Плахонін, палемізуючы з Назаранкам, прызнаў, што ў Густынскім летапісе, працах Тацішчава, Карамзіна і Салаўёва Усеваладка названы Давыдавічам памылкова, і правёў падрабязны аналіз магчымага з’яўлення памылкі. Плахонін пагаджаецца, што Горадзен на Гарыні нельга лічыць за воласць Усеваладкі, таму прапануе іншае паселішча з падобнай назвай у межах уладанняў Давыда Ігаравіча. У прапанаваным паселішчы, аднак, яшчэ не праводзілі археалагічных даследаванняў. Таксама Плахонін адзначыў, што на Русі вядома некалькі выключэнняў з кананічнай забароны на шлюбы паміж блізкімі родзічамі, але не тлумачыць, чаму рэлігійны Уладзімір Манамах пайшоў на такое выключэнне для шлюбу сваёй дачкі з удзельным князем. Плахонін прапанаваў некалькі магчымых альтэрнатыўных радаводаў Усеваладкі, але сам назваў іх неабгрунтаванымі і ўрэшце канстатаваў, што пытанне паходжання Усеваладкі ў сучаснай гістарыяграфіі адкрытае, пры гэтым прапанаваў лічыць Усеваладку сынам усё таго ж Давыда Ігаравіча і шукаць яго ўдзел на «Пагорыні».
Усеваладка меў трох сыноў — Барыса (?—1151), Глеба (1120-я — пасля 1173), Мсціслава (? — пасля 1184); і двух дачок — адна была ў шлюбе за Юрыем Тураўскім (1144), другая — з Уладзімірам Чарнігаўскім (1144), а потым з палавецкім ханам Башкордам (1156).
Ірына Пятроўна Мірашнічэнка
Ірына Пятроўна Мірашнічэнка (Ири́на Петро́вна Мирошниче́нко;, , РСФСР — , , Расія) — савецкая і расійская актрыса, спявачка, педагог; народная артыстка РСФСР (1988).
Біяграфія
Нарадзілася 24 ліпеня 1942 года ў Барнауле, куды ў пачатку Вялікай Айчыннай вайны яе бацька, малодшы палітрук Пётр Ісаевіч Вайнштэйн, быў накіраваны з Масквы ў складзе 22-га запаснога стралковага палка Сібірскай ваеннай акругі. У 1944 годзе вярнулася з маці ў Маскву (бацька быў пераведзены ў штаб Сібірскай ваеннай акругі і далучыўся да сям’і пасля дэмабілізацыі ў жніўні 1945 года).
З 6 да 8 гадоў вучылася ў школе пры вучылішчы імя Гнесіных іграць на скрыпцы. Вучачыся ў школе, займалася ў студыі пры тэатры Ленінскага камсамола. Там пазнаёмілася з драматургам Міхаілам Шатровым, які быў старэйшы за яе на дзевяць гадоў. У 1960 годзе яны пажаніліся.
У 1961 г. паступіла ў Школу-студыю МХАТ (курс В. П. Маркава). На трэцім курсе дэбютавала ў кіно ў фільме Георгія Данелія «Я крочу па Маскве».
Пасля заканчэння школы-студыі Ірыну прынялі ў МХАТ. Ролі актрысы — Маша ў спектаклі «Чайка», місіс Чыўлі ў «Ідэальным мужы», Жэня ў спектаклі «Валянцін і Валянціна», Маша ў спектаклі «Тры сястры», Даша ў «Сола для гадзін з боем», Ася ва «Удаўцы», Інга ў «Першым дні свабоды», Серафіна дэла Роза ў «Татуяванай ружы», Аркадзіна ў «Чайцы», Ранеўская ў «Вішнёвым садзе» А. П. Чэхава і многія іншыя.
Першай вялікай працай актрысы ў кіно стала роля разведчыцы Галіны Артынскай у фільме «Іх ведалі толькі ў твар» (1966). У «Андрэі Рублёве» А. А. Таркоўскага Ірына Мірашнічэнка сыграла ролю Марыі Магдаліны. Таксама знялася ў фільмах «Дзядзька Ваня», «Крамлёўскія куранты», «Прыйшоў салдат з фронту», «…І іншыя афіцыйныя асобы», «Вам і не снілася…», «Рыжы, сумленны, закаханы», «Таямніцы мадам Вонг», «Зімовая вішня» (2 і 3 часткі), «Журавіны ў цукры».
У 1972 годзе на здымках фільма «Гэта салодкае слова — свабода!» пазнаёмілася з рэжысёрам Вітаўтасам Жалакявічусам, які стаў яе другім мужам. Шлюб пратрымаўся шэсць месяцаў. Праз некалькі гадоў пачаліся адносіны з калегам па тэатры Ігарам Васільевым, праз пяць гадоў яны разышліся. Была праваслаўнай верніцай. Дзяцей не мела.
Давід Анахт
Давід Анахт (Դավիթ Անհաղթ, нар. канец 5 ст. - памёр 1-я палова 6 ст.) — армянскі філосаф-неаплатонік, прадстаўнік александрыйскай школы антычнай філасофіі. Вучыўся ў Александрыі і Афінах. Філасофія Давіда Анахта, выкладзеная ў апублікаваных "Азначэнні філасофіі", "Аналізе "Увядзення "Парфірыя" і інш, спалучае ў сабе платанізм з элементамі вучэння Арыстоцеля і Піфагора.
Кацёлкі
Кацёлкі (, Котёлки) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Шаняўскага сельсавета.
Даніэл Вулфал
Дэ́ніэл Берлі Ву́лфал (Daniel Burley Woolfall; 15 чэрвеня 1852 - 24 кастрычніка 1918) — другі прэзідэнт ФІФА. Ураджэнец Англіі. Быў на чале ФІФА ў перыяд з 1906 па 1918 годы.
Біяграфія
Да таго, як Вулфолла абралі прэзідэнтам ФІФА ён быў членам Футбольнай асацыяцыі Англіі ад Блэкберна, пад яго кантролем знаходзіўся англійская футбол і частка французскіх клубаў, якія ўваходзілі ў асацыяцыю.
На пасадзе прэзідэнта ФІФА ён займаўся уніфікацыяй правілаў футбола, прымаў удзел у арганізацыі футбольных турніраў  Алімпійскіх гульняў 1908 і  1912 гадоў. Акрамя міжнародных правілаў футбола ён таксама распрацаваў асноўныя палажэнні аб дзейнасці ФІФА, частка з якіх ужываецца да гэтага часу. Міжнародныя спаборніцтвы былі падзеленыя на клубныя ды нацыянальныя. Удзел членаў ФІФА ў іншых міжнародных камерцыйных турнірах было забаронена.
Ён актыўна займаўся распаўсюджваннем ўплыву ФІФА і пашырэннем яе геаграфіі. Да 1909 года ў арганізацыі складаліся толькі еўрапейскія краіны. Намаганнямі Вулфала да міжнароднай федэрацыі далучыліся ПАР (1909), Чылі (1912), Аргенціна (1912) і ЗША (1913).
Шэлест
Шэлест — прозвішча.
Савецкія спецыялісты за мяжой
Савецкія спецыялісты за мяжой — спецыялісты розных спецыяльнасцяў з СССР, якія пасылаліся па накіраванні розных савецкіх арганізацый, на работу за межы краіны (звычайна ў «краіны народнай дэмакратыі» або ў «краіны сацыялістычнай арыентацыі», зрэдку ў капіталістычныя краіны Захаду і Усходу).
Савецкія грамадзянскія спецыялісты за мяжой
Накіроўваліся па лініі Дзяржаўнага камітэта па эканамічных сувязях (ДКЭС) — Тэхнапрамэкспарт, Атамэнергаэкспарт і інш.
Віды
Савецкія ваенныя спецыялісты за мяжой былі двух відаў: У некаторых выпадках і тыя і іншыя маглі непасрэдна ўдзельнічаць у баях з ворагам.
Краіны
таксама, у складзе савецкіх вайсковых фармаванняў:
Іна Барысаўна Зубкоўская
Іна Барысаўна Зубкоўская, па нараджэнні Ізраілева (И́нна Бори́совна Зубко́вская; 29 лістапада 1923, Петраград — 5 лютага 2001, Санкт-Пецярбург ) — артыстка балета і педагог, салістка Марыінскага тэатра ў 1941—1970 гадах, выкладчык ЛАХВ (з 1965), прафесар. Народная артыстка РСФСР (1957).
Вучылася ў Маскоўскім харэаграфічным вучылішчы пры ДАВТ, якое скончыла ў 1941 годзе (клас пецярбургскага педагога М. А. Кажуховай). З пачаткам вайны Іна разам з сям’ёй эвакуіравалася ў Молатаў. Там яна апынулася ў балетнай трупе Кіраўскага тэатра, з якім амаль на тры дзесяцігоддзі звязала сваё творчае жыццё.