cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Руаль Амундсен
Прыватнае жыццё
Р. Хантфард згадваў і пра трэцюю каханую Амундсена — Бес Магідс. Іх адносіны сталі вядомыя яшчэ ў 1941 годзе праз газету «Афтэнпостэн», але там не называлася імёнаў. Толькі 7 мая 1968 года Элізабэт Патрыцыя Магідс, народжаная Бергер, у кароткім лісце распавяла гісторыю сваіх адносін з Амундсенам нейкай нарвежскай пары на Алясцы. Яна нарадзілася ў Вініпегу ў 1897 годзе і была дачкой эльзасца і ўраджэнкі Кіева, у 16-гадовым узросце выйшла замуж за Сэмюэла Магідса, Аляскінскага прадпрымальніка руска-яўрэйскага паходжання, які разбагацеў падчас «Залатой ліхаманкі». У дзённіку Амундсена яна ўпершыню згадваецца ў ліпені 1921 года, калі «Мод» знаходзілася ў Номе. Разам Амундсен і Магідс правялі зіму 1922—1923 гадоў у Номе, сустракаліся яны і падчас турнэ палярніка па ЗША ў 1925 і 1926 гадах. Паводле звестак, якія прыводзіліся Т. Буман-Ларсенам і Р. Хантфардам, Э. Магідс у снежні 1927 года прыязджала ў Нарвегію і жыла ў доме Амундсена да сакавіка 1928 года. Затым, мяркуючы па лістах Г. Гадзе і неапублікаванай біяграфіі Амундсена, напісанай Х. Свердрупам, Э. Магідс вярнулася ў ЗША, каб развесціся з мужам. Зноў у Нарвегію яна адплыла 23 чэрвеня 1928 года, у дзень, калі быў выратаваны У. Нобіле, а наконт Амундсена не было вестак ужо 5 дзён. У лісце 1968 года яна паведамляла:
«Апошні раз я бачыла Руала Амундсона ў 1928 годзе ў Осла, Нарвегія. Я паехала туды, каб выйсці за яго замуж. Як раз тады прапаў італьянскі генерал Умберта Нобіле, і Руаль адправіўся шукаць яго. Назад ён не вярнуўся».
Э. Магідс захавала многія рэчы, якія належалі Амундсену, і незадоўга да сваёй смерці ў 1971 годзе прадала іх Олафу Лілегравену з Джуна, у суправаджальным лісце паведаміўшы некаторыя падрабязнасці адносін з Амундсенам. У 1976 годзе Лілегравен перадаў рэліквіі Музею Руаля Амундсена ў Сварцкуге.
Памяць
Праз паўгода пасля знікнення Амундсена сядзіба «Ураніенборг» у Сварцкуге, на беразе Бунефіёрда, яе юрыдычным уладальнікам Германам Гадзе была перададзена дзяржаве для стварэння мемарыяльнага музея Руаля Амундсена.
У гонар падарожніка названыя мора Амундсена, гара Амундсена, ледавік Амундсена, палярная станцыя Амундсен—Скот у Антарктыдзе, заліў Амундсена, катлавіна Амундсена ў Паўночным Ледавітым акіяне, кратар Амундсена ля Паўднёвага полюса Месяца, а таксама астэроід № 1065 Amundsenia, адкрыты Сяргеем Бяляўскім 4 жніўня 1926 года.
У пачатку 2000-х гадоў на ўзбраенне ВМФ Нарвегіі паступілі фрэгаты тыпу «Фрыцьёф Нансен». Другое судна гэтага тыпу, якое ўступіла ў строй у 2004 годзе, атрымала імя «Руаль Амундсен».
Ва ўніверсітэце горада Тромсё з 1989 года існуе Цэнтр палярных даследаванняў імя Амундсена (Roald Amundsens senter for arktisk forskning). Сярэдняя школа камуны Апегор з 2012 года перайменаваная ў гонар Руаля Амундсена.
23 студзеня 2011 года ў горадзе Тромсё афіцыйна адкрыўся юбілейны год Нансена — Амундсена, паколькі ў 2011 годзе супалі 150-годдзе з дня нараджэння Фрыцьёфа Нансена і 100-годдзе з дня дасягнення экспедыцыяй Руаля Амундсена Паўднёвага полюса. Аб адкрыцці года абвясціў міністр замежных спраў Нарвегіі Ёнас Гар Сцёрэ. Цырымонія праходзіла пад адкрытым небам побач з цэнтрам «Фрам», што названы ў гонар знакамітага карабля, і арктычным музеем «Палярыя».
12 снежня 2011 года прэм’ер-міністр Нарвегіі Енс Столтэнберг прыбыў на Паўднёвы полюс, каб адзначыць стагоддзе экспедыцыі Руаля Амундсена.
Доўгі час памяць і спадчына Амундсена наогул не падвяргаліся ў Нарвегіі спробам рэвізіі. Толькі ў дакументальным рамане Карэ Холта (Kåre Holt, 1916—1997) «Змаганне» (Kappløpet), апублікаваным у 1974 годзе, Р. Амундсен быў паказаны ў даволі непрывабным святле. Сродкі масавай інфармацыі ў Нарвегіі абвінавацілі аўтара ў тым, што ён развянчаў вобраз нацыянальнага героя, абвеянага арэолам сусветнай славы. Холт паказаў Амундсена як эгаістычнага, зайздроснага, двудушнага чалавека з празмерным славалюбствам і апантанага пагоняй за славай і грашыма, які валодае нездаровай псіхікай і не здольнага на шчырую праяву сяброўскіх пачуццяў. Разам з тым, і Роберт Скот быў апісаны як адкрыты дылетант і нічым не характэрная асоба. Выкрывальную лінію працягнулі ў 1990-я гады Тур Буман-Ларсен і Рагнар Кваме-малодшы, які займаўся гісторыяй жыцця Ялмара Ёхансена. Па кнізе Буман-Ларсена ў 1999 годзе быў зняты дакументальны фільм «Змёрзлае сэрца» (Frosset hjerte). Крытыкі Амундсена асуджалі яго аўтарытарныя метады кіравання і нецярпімасць да меркаванняў апанентаў.
Марцін Лютэр
Ма́рцін Лю́тэр (Martin Luther; 10 лістапада 1483 года, Айслебен, Саксонія, Святая Рымская імперыя — 18 лютага 1546 года, Айслебен, Саксонія, Святая Рымская імперыя) — нямецкі манах, былы каталіцкі святар, прафесар багаслоўя, выдатны дзеяч і пачынальнік хрысціянскага рэфарматарскага руху XVI стагоддзя, пасля вядомага як пратэстанцкая Рэфармацыя. Палка палемізуючы са сцвярджэннем, што вызваленне ад Боскага пакарання за грахі можа быць выкуплена грашыма, у 1517 годзе Лютэр супрацьпаставіў гандляру індульгенцыямі Ёхану Тэцэлю свае 95 тэзісаў. Пасля ягонай адмовы вырачыся сваіх пісанняў, паводле загаду Рымскага Папы Льва X (1520) і ў выніку Вормскага эдыкту імператара Святой Рымскай імперыі Карла V (1521) Марцін Лютэр быў адлучаны ад царквы і асуджаны імператарам у якасці злачынца.
Лютэр прапаведаваў, што выратаванне не робіцца добрымі справамі, але атрымліваецца толькі як дарунак ласкай Боскай праз веру ў Ісуса Хрыста як Збавіцеля ад граху. Яго тэалогія аспрэчвала права Папы Рымска-каталіцкай царквы, навучаючы, што Біблія з'яўляецца адзінай крыніцай абсалютных ведаў у адрозненне ад сістэмы дзяржаўнага кіравання, паводле якой прызнаецца ўлада духавенства. Паслядоўнікі вучэння Лютэра атрымалі назву лютэране, у той час, як само вучэнне было названа лютэранствам.
У апошнія гады жыцця, да пагаршэння здароўя, у Лютэра значна актывізавалася антысеміцкая палеміка, то бок ён пісаў, што яўрэйскія дамы павінны быць знішчаныя, сінагогі спаленыя, грошы канфіскаваныя, а свабода яўрэяў абмежавана. Гэтыя заявы прывялі да яго спрэчнага становішча.
Раннія гады
Марцін Лютэр нарадзіўся ў сям'і Ханса Людэра (Ludher; пазней Лютэра) і яго жонкі Маргарэт, у дзявоцтве Ліндэман (Lindemann), 10 лістапада 1483 года ў Айслебене ў курфюрстве Саксонія, якая тады была часткай Свяшчэннай Рымскай імперыі. Дзіця атрымала хрышчэнне як каталік на наступную раніцу ў дзень свята святога Марціна Турскага. Яго сям'я пераехала ў Мансфельд у 1484 годзе, дзе яго бацька быў арандатарам медных руднікоў і шахцёрам і служыў у якасці аднаго з чатырох грамадзянскіх прадстаўнікоў у мясцовым савеце. Рэлігійны навуковец Марцін Марці апісвае маці Лютэра як працавітую гандлярку і адзначае, што ворагі Лютэра пазней няправільна апісалі яе як прастытутку. У яго было некалькі братоў і сясцёр, і, як вядома, меліся даволі блізкія адносіны з адным з іх, братам Якабам. Ханс Лютэр быў амбіцыйным чалавекам, таму ён быў поўны рашучасці ўбачыць Марціна, свайго старэйшага сына, юрыстам. Бацькі адправілі Марціна вучыцца ў лацінскую школу ў Мансфельдзе, а пазней у Магдэбург у 1497 годзе, дзе ён вучыўся ў юрыдычнай школе пад назвай Братоў агульнага жыцця, і Айзенаху ў 1498 годзе. Усе тры школы мелі дысцыпліны граматыку, рыторыку й логіку. Лютэр параўноўваў сваю адукацыю ў гэтых установах як чысцец і пекла.
У 1501 годзе, ва ўзросце дзевятнаццаці гадоў, ён паступіў ва ўніверсітэт у Эрфурце, які ён пазней апісаў як піўны й публічны дом. Па яго словах, ён прачынаўся а чацвёртай гадзіне штодзень, каб рыхтавацца і праводзіць стомныя духоўныя практыкаванні. Марцін атрымаў ступень магістра у 1505 годзе.
У адпаведнасці з пажаданнямі бацькі Лютэр паступіў у юрыдычную школу ў тым жа ўніверсітэце ў тым жа годзе, аднак закінуў навучанне амаль адразу ж, мяркуючы, што закон прадстаўлены нявызначана. Лютэр жадаў атрымаць паняцце аб жыцці і таму зацікавіўся тэалогіяй і філасофіяй, выказваючы асаблівую цікавасць да Арыстоцеля, Уільяма Окама і Габрыеля Біля. Ён знаходзіўся пад глыбокім уплывам сваіх настаўнікаў, Барталамея Арнольдзі фон Узінгена й Ядока Труфэтэра, якія навучылі яго з падазрэннем ставіцца нават да найвялікшых мысліцеляў і правяраць усё на ўласным вопыце. Філасофія, аднак, не задаволіла Лютэра, бо яна прапаноўвала ўпэўненасць у выкарыстанні розуму, але не любоў да Бога, якая Марціну была больш значнай. Ён лічыў, што розум не можа прывесці чалавека да Бога. Паводле меркавання юнака, розум можа быць выкарыстаны толькі ў адносінах да людзей, але не да Бога. Чалавек можа даведацца пра Бога толькі праз боскае адкрыццё, лічыў ён, і таму Пісанне стала найбольш значным для яго.
Пазней Лютэр патлумачыў сваё рашэнне стаць манахам. 2 ліпеня 1505 года, вяртаючыся з універсітэта дадому на кані ў навальніцу, ён цудам застаўся жывы, калі побач з ім бліснула маланка. Расказваючы гэтую гісторыю свайму бацьку, Лютэр закрычаў: «Дапамажыце! Святая Ганна, я стану манахам!». Пасля інцыдэнту Марцін пакінуў юрыдычную школу, прадаў свае кнігі й увайшоў у закрыты мужчынскі манастыр аўгусцінцаў у Эрфурце 17 ліпеня 1505 года. Яго бацька быў у лютасці ад таго, што бачыў, як дарэмна былі выдаткаваныя грошы на адукацыю яго сына.
Манаскае і акадэмічнае жыццё
Лютэр прысвяціў сябе манаскаму жыццю, трымаючы пост і праводзячы доўгія гадзіны ў малітве, паломніцтве й частай споведзі. Пазней ён заўважаў: «Калі хто й мог атрымаць неба як манах, то я б, вядома, так і зрабіў». Лютэр апісваў гэты пэрыяд свайго жыцця як час глыбокага духоўнага адчаю. Ёхан фон Штаўпітц, настаўнік Лютэра, падзяляў яго роздумы над асабістымі грахамі й заслугамі Хрыста. Ён вучыў, што сапраўднае пакаянне не цягне да самапакаяння й пакарання, а хутчэй да змен у сэрцы.
У 1507 годзе Лютэр быў пасвечаны ў святары, а ў 1508 годзе, фон Штаўпітц, першы дэкан створанага ўніверсітэта Вітэнберга, паслаў за Лютэрам, каб той навучаў тэалогіі ва ўніверсітэце. Марцін атрымаў ступень бакалаўра ў галіне біблейскіх даследаванняў 9 сакавіка 1508 года й ступень бакалаўра ў галіне сентэнцый Пятра Ламбардскага ў 1509 годзе. 19 кастрычніка 1512 года Лютэр стаў доктарам багаслоўя, а праз два дні быў залічаны ў Сенат тэалагічнага факультэта ўніверсітэта Вітэнберга, заняўшы пасаду доктара Бібліі. Усё астатняе жыццё ён правёў ва ўніверсітэце Вітэнберга.
Пачатак Рэфармацыі
У 1516 годзе Ёхан Тэцэль, дамініканскі манах і папскі камісар па індульгенцыях, быў адпраўлены ў Свяшчэнную Рымскую імперыю Рымска-каталіцкай царквой дзеля продажу індульгенцый, каб сабраць грошы для аднаўлення сабора Святога Пятра ў Рыме. Рымска-каталіцкае багаслоўе сцвярджала, што адна толькі вера, фідуцыярная або дагматычная, не можа апраўдаць чалавека, але актыўны ўдзел чалавека ў дабрачыннасці й добрых справах можа яго выратаваць. Дараванне грахоў можна было атрымаць ахвяруючы грошы царкве, у якасці добрай справы.
31 кастрычніка 1517 года Лютэр напісаў 95 тэзісаў, пратэстуючы супраць продажу індульгенцый і адрасуючы іх свайму біскупу Альберту Майнцкаму. Ханс Хілердэбранд піша, што Лютэр не збіраўся супрацьстаяць царкве, але пачаў дыспут як вырашэнне праблем навуковых пярэчанняў у царкоўнай практыцы, маючы тон лістоў як «пошук, а не дактрына». Хілердэбранд сцвярджае, што тым не менш некаторыя тэзісы ўзыходзілі да агульнай арганізацыі царквы, як, у прыватнасці, тэзіс 86, у якім Лютэр пытаецца: «чаму Папа, чыё багацце сёння большае за багацці самых заможных Красаў, будуе базіліку Святога Пятра на грошы бедных вернікаў, а не на свае ўласныя грошы» ?
Лютэр пярэчыў супраць прымаўкі-тлумачэння Ёхана Тэцэля, што «гэтак жа хутка, як манета падае ў куфэрак, душа з чыстца вылятае». Лютэр настойваў на тым, што, паколькі дараванне можа быць атрымана толькі ад Бога, тыя, хто сцвярджаў, што індульгенцыі вызваляюць пакупнікоў ад усіх пакаранняў і даруюць ім выратаванне, памыляюцца. Хрысціяне, па яго словах, не павінны вызнаваць Хрыста па прычыне такіх фальшывых гарантый. Аднак гэтае часта цытуемае выказванне Тэцэля зусім не адпавядала вучэнню каталіцкай царквы пра індульгенцыі, але было адлюстраваннем яго здольнасці да перабольшвання. Але калі продаж інгульгенцый для выратавання мёртвых быў асабістай ініцыятывай Тэцэля, яго вучэнне пра індульгенцыі для жывых было ў адпаведнасці з каталіцкай догмай таго часу.
Паводле меркаванняў навукоўцаў Вальтэра Крэмэра, Гетца Трэнклера, Герхарда Рытэра й Герхарда Праўсэ, гісторыя размяшчэння лістоў на дзвярах Вітэнберскага сабора мае мала падстаў для таго, каб быць праўдай. Гісторыя заснавана на заўвазе, зробленай Філіпам Меланхтонам, які, як лічыцца, не быў у Вітэнбергу ў той час.
Да студзеня 1518 года сябры Лютэра пераклалі 95 тэзісаў з лацінскай на нямецкую мову, надрукавалі іх і шырока распаўсюдзілі іх шляхам капіравання дзякуючы друкавальнаму станку. На працягу двух тыдняў копіі тэзісаў распаўсюдзіліся па ўсёй Германіі, а на працягу двух месяцаў з'явіліся па ўсёй Еўропе. Пісанні Лютэра былі шырока распаўсюджаны, дасягнуўшы Францыі, Англіі й Італіі ўжо ў 1519 годзе. Студэнты наведвалі Вітэнбэрг, каб паслухаць прамовы Лютэра. Ён апублікаваў кароткія каментарыі на Пасланне да Галатаў і сваю Працу на Псалмы. Гэтая яго ранняя частка кар'еры была адным з яго найбольш творчых і плённых этапаў.
Апраўданне праз веру
З 1510 па 1520 гады Лютэр чытаў лекцыі пра Псалмы, кнігі яўрэяў, рымлян і галатаў. Вывучаючы гэтыя часткі Бібліі, ён прыйшоў да меркавання, што прымяненне такіх тэрмінаў, як пакаянне й праведнасць каталіцкая царква тлумачыць па-свойму. Ён пераканаўся, што царква страціла з-пад увагі тое, што ён разглядаў як некалькі цэнтральных ісцін хрысціянства. Найбольш важным для Лютэра было вучэнне аб апраўданні, якое, як ён лічыў было Боскім актам, накіраваным на грэшніка, якое магло быць учынена толькі праз веру ў ласку Боскую. Ён пачаў вучыць, што выратаванне або адкупленне ёсць дар ласкі Божай, якая дасягальная толькі праз веру ў Ісуса Хрыста як месію. «Гэта адзіны і цвёрды слуп, якім мы называем вучэнне аб апраўданні. Яно з'яўляецца галоўным прынцыпам ўсёй хрысціянскай дактрыны, якая спасцігае разуменне ўсялякай набожнасці», — пазней пісаў Лютэр.
Лютэр прыйшоў да разумення, што апраўданне з'яўляецца цалкам справай Бога. Гэтае вучэнне было выразна выказана ў яго публікацыі «Рабства волі» ў 1525 годзе, якая была напісана ў адказ на «Свабодную волю», Эразма Ратэрдамскага (1524). Лютэр засноўваў сваю пазыцыю аб прароцтве на пасланні апостала Паўла да Эфесян 2:8-10. Насуперак каталіцкаму вучэнню таго часу, наконт таго, што праведныя ўчынкі вернікаў выконваюцца ў супрацоўніцтве з Богам, Лютэр пісаў, што хрысціяне атрымліваюць такую ​​праведнасць цалкам самі; што праведнасць зыходзіць не толькі ад Хрыста, але на самой справе з'яўляецца праведнасцю Хрыста, і можа быць атрымана праз веру.
Канфлікт з папствам
Архіепіскап Майнца і Магдэбурга Альбрэхт не адказаў на ліст Лютэра, які змяшчаў «95 тэзісаў». Ён праверыў гэтыя тэзісы на ерась і ў снежні 1517 года накіраваў іх у Рым. Архіепіскап не перапыніў продаж індульгенцый, бо яму былі патрэбны грошы, каб аплаціць папскі дазвол на знаходжанне больш чым на адной пасадзе. У сваю чаргу Рымскі Папа збіраў сродкі на будаўніцтва будынка царквы Святога Пятра ў Рыме.
На працягу наступных трох гадоў Папа Леў X прысылаў сваіх багасловаў на дыспуты да Лютэра, аднак гэта толькі ўмацоўвала погляды рэфарматара. Дамініканскі багаслоў Сільвестр Мацаліні падрыхтаваў тэкст абвінавачвання Лютэра ў ерасі, пасля чаго Леў X выклікаў Марціна на справу ў Рым. Аднак заступнік Лютэра курфюрст Фрыдрых пераканаў Папу разгледзець справу Марціна ў Аўгсбургу, дзе адбыўся імперскі сойм. Там у кастрычніку 1518 года на допыце папскага легата кардынала Каэтана Лютэр заявіў, што ён не лічыць папства часткай біблейскай царквы, таму гістарычная інтэрпрэтацыя біблейскіх прароцтваў на думку Лютэра дае выснову, што Папа з'яўляецца Антыхрыстам. Прароцтва адносна Антыхрыста неўзабаве стала цэнтрам спрэчак, а самі слуханні вырадзіліся ў гучную сварку. У большай ступені менавіта супрацьстаянне Лютэра з Касцёлам, а не яго «95 тэзісаў», зрабілі нямецкага багаслова ворагам папы. Як вядома, Каэтан меў распараджэнне арыштаваць Лютэра, калі ён не адмовіцца ад сваіх поглядаў. Аднак Лютэр таемна ноччу з'ехаў з горада.
Нягледзячы на ўсе погляды Марціна ў студзені 1519 годзе Папа праз свайго нунцыя Карла фон Мільтыца прыняў больш прымірэнчы падыход. Лютэр зрабіў некаторыя саступкі й паабяцаў маўчаць, калі яго праціўнікі зробяць тое самае. Аднак багаслоў Ёхан Эк быў поўны рашучасці выкрыць вучэнне Лютэра на грамадскім форуме. У чэрвені і ліпені 1519 года ён зладзіў дыспут з калегам Андрэасам Карльштатам у Лейпцыгу і запрасіў на яго Лютэра. Лютэр выступіў са смелымі сцвярджэннямі, грунтуючыся на Евангеллі ад Матфея (16:18), паводле якога Папы не маюць выключнага права тлумачэння Пісання, і што ані папавы трактаты, ані царкоўныя саборы не былі бясхібнымі. Пасля гэтага Эк празваў Лютэра новым Янам Гусам, спасылаючыся на чешскага рэфарматара і ерэтыка, які быў спалены на вогнішчы ў 1415 годзе. Ад гэтага моманту Ёхан Эк цалкам прысвяціў сябе барацьбе з Лютэрам.
У 1525 годзе 42-гадовы Лютэр звязвае сябе вузамі шлюбу з 26-гадовай былой манашкай Катарынай фон Бора. У шлюбе ў іх нарадзілася шэсць дзяцей.
У час сялянскай вайны 1524—1526 гадоў Лютэр выступіў з рэзкай крытыкай бунтаўшчыкоў, напісаў «Супраць забойных і грабуючых орд сялян», дзе назваў расправы з завадатарамі беспарадкаў богаўгоднай справай.
У 1529 годзе Лютар складае Вялікі і Малы Катэхізіс, якія былі пакладзены ў аснову Кнігі Згоды.
У працы Аугсбургскага рэйхстага 1530 года Лютэр не ўдзельнічаў, пазіцыі пратэстантаў на ім прадстаўляў Меланхтон. Апошнія гады жыцця Лютэра былі азмрочаны хранічнай хваробай. Ён памёр у Айслебене 18 лютага 1546 года.
Жаўна (Талачынскі раён)
Жаўна́ (, Жолна) — былая вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Талачынскага сельсавета.
Скасавана 27 чэрвеня 2008 года.
Кашыяна-Тэрмэ
Кашыяна-Тэрмэ (Casciana Terme) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Піза.
Ключ 12
Ключ 12 (кіт. 八 піньінь bā) са значэннем «восем» з традыцыйнага спісу 214 іерагліфічных ключоў, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 23 ключоў, якія складаюцца з дзвюх рыс.
Кашыяна-Тэрмэ
Насельніцтва складае 3696 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 101 чал./км². Займае плошчу 36 км². Паштовы індэкс — 56034. Тэлефонны код — 0587.
Ключ 12
У слоўніку Кансі налічваецца 44 іерогліфа з гэтым ключом (з 49 030).
Кашыяна-Тэрмэ
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Croce.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Ключ 12
Варыянты формы
У варыянце слоўніка Кансі ў ключа маецца кароткая гарызантальная рыса ў пачатку другога штрыху. Гэтай рыса адсутнічае ў шрыфтоў спрошчанай кітайскай мовы. У японскіх іерогліфах кароткая рыса можа прысутнічаць у залежнасці ад шрыфту.
Прыклады іерогліфаў
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 八.
Гісторыя Гаяны
Гісторыя Гаяны займае прамежак часу больш за 10 тысяч гадоў. Хаця незалежная дзяржава Гаяна ўзнікла толькі ў 1966 годзе, яна мае багатае мінулае, прадстаўленае шматвяковай гісторыяй індзейцаў, карэнных жыхароў Паўднёвай Амерыкі, каланіяльным перыядам дамінавання еўрапейскіх дзяржаў, фарміраваннем сучаснага шматэтнічнага грамадства Гаяны, яго барацьбой за незалежнасць і сацыяльную раўнавагу.
Першабытнае грамадства
Каля 4 тысяч гадоў таму забалочаныя берагі рэк, што былі прытулкам для людзей і жывёл, ахапіла моцная засуха. Узровень мора падвысіўся. Гэта вымусіла паляўнічых і збіральнікаў перасяляцца ўглыб тэрыторый, дзе меліся запасы прэснай вады, аднак не было некаторых відаў пальмаў, з якіх атрымоўвалі важныя для рацыёна крухмалістыя рэчывы. Таму каля 3 тысячагоддзяў таму старажытныя насельнікі Гаяны перайшлі да земляробства, сталі вырошчваць маніёк. Археолагі лічаць, што земляробы 1 тысячагоддзя н. э. былі прамымі продкамі сучасных індзейцаў аравакаў і варау. Яны будавалі адносна невялікія паселішчы да 15 хацін, у балоцістай мясцовасці рабілі штучныя насыпы з пяску і торфу, якія дапамагалі ратавацца ад паводак, выраблялі кераміку і каменныя прылады. Незадоўга да прыходу еўрапейцаў на поўначы Гаяны з'явіліся карыбы. Акрамя таго, у розных раёнах жылі асобныя групы гуарані.
Пачатак еўрапейскай каланізацыі
Узбярэжжа Гаяны было адкрыта іспанцамі ў 1498 г. У 1499 г. яно было даследавана экспедыцыяй Алонса дэ Ахеда і Амерыга Веспучы. Згодна Тардэсільяскаму дагавору 1494 г. паміж Іспаніяй і Партугаліяй, тэрыторыя сучаснай Гаяны трапляла ў зону іспанскага ўплыву. Нізінныя забалочаныя землі з вільготным неспрыяльным кліматам не зацікавілі іспанскіх перасяленцаў. Яны абгрунтаваліся далёка на захадзе, на тэрыторыі сучаснай Венесуэлы, хаця працягвалі лічыць Гаяну сваёй тэрыторыяй. Заходняя Гаяна да ракі Эсекіба была фармальна ўключана ў склад віцэ-каралеўства Новая Гранада. З канца XVI ст. вусці Эсекіба, Дэмірары і Бербіса аказалася прывабнымі для галандцаў і англічан, якія імкнуліся замацавацца ў Новым Свеце на землях, непадкантрольных іспанцам.
У Еўропе тэрыторыя Гаяны была вядома як частка Гвіяны. Яе назва пазней замацавалася за краінай як Гаяна. Сама назва паходзіць з мовы індзейцаў і значыць "зямля шматлікіх вод". У 1595 г. англійскі пірат і палітычны дзеяч Уолтэр Рэлі прэзентаваў кнігу "Адкрыццё Гвіяны". Яна была напісана на аснове справаздачы аб яго сапраўднай вандроўцы ў Амерыку, але ўтрымоўвала шмат перабольшванняў і міфалагічных сюжэтаў аб багаццях гэтай маладаследаванай краіны. У 1617 - 1618 гг. У. Рэлі па загаду караля здзейсніў яшчэ адну вандроўку ў Паўднёвую Амерыку ў пошуках апісаных ім багаццяў. Яна скончылася беспаспяхова. Аднак праца пірата доўгі час турбавала розум еўрапейцаў. Толькі ў канцы XVIII - пачатку XIX ст. дзякуючы пошукам Аляксандра фон Гумбальта стала зразумела, што ў Гвіяне няма Эльдарада.
У 1598 г. узбярэжжа Гаяны таксама даследавала галандская экспедыцыя. У 1616 г. галандцы заснавалі першую калонію на рацэ Эсекіба. Іх поспеху садзейнічала падтрымка галандцаў з боку англічан, якія каланізавалі на суседні востраў Барбадас, а таксама індзейцаў-аравакаў, якія пасля 1618 г. распачалі канфлікт з іспанцамі. У 1621 г. калонія была падпарадкавана галандскай Вест-Індскай кампаніі. У вусці Эсекіба была пабудавана крэпасць Зеландыя, калонія атрымала назву Новая Зеландыя (Nova Zeelandia). Да пачатку XVIII ст. галандцы здолелі стварыць яшчэ шэраг калоній на ўзбярэжжы Гаяны і Сурынама. Адным з найбольш важных галандскіх фарпостаў у Паўднёвай Амерыцы стала калонія на рацэ Бербіс, створаная ў 1627 г. Яе цэнтрам у XVIII ст. быў Новы Амстэрдам, багатае і добра ўмацаванае ваеннае і гандлёвае паселішча. У сярэдзіне XVIII ст. паўстала калонія на рацэ Дэмірара. Спроба англічан у 1620 г. замацавацца ў Гвіяне скончылася беспаспяхова.
Першыя галандскія пасяленцы ў Гвіяне часцей былі мараплаўцамі і гандлярамі. Яны былі вымушаны адстойваць сваё права на жыццё ў кровапралітных сутыкненнях з еўрапейскімі піратамі і індзейцамі. Ужо сярод першых каланістаў Эсекіба былі чарнаскурыя рабы афрыканскага паходжання. З другой паловы XVII ст. колькасць рабоў узрасла ў сувязі з паступовай пераарыентацыяй мясцовай эканомікі з гандлю на сельскую гаспадарку, заснаваную на камерцыйным вырошванні тытуню, кавы, касавы, бавоўны і цукровага трыснёгу. Галандская Вест-Індская кампанія садзейнічала пашырэнню прыватных плантацый гэтых культур. Рабы з'яўляліся таннай рабочай сілай, да таго ж фактычна бяспраўнай.
Вынікам жорсткай эксплуатацыі чарнаскурых нявольнікаў стала паўстанне бербіскіх рабоў 23 лютага 1763 г. На той час у калоніі жыло 346 еўрапейцаў і 3833 нявольніка-афрыканца. Паўстанцы здолелі добра арганізавацца, стварылі свой урад, які ўзначаліў малады правадыр з Ганы, Кофі. Да канца красавіка яны выгналі белае насельніцтва, хаця не здолелі захапіць крэпасць Насау ў Новым Амстэрдаме. У калонію тэрмінова прыбылі ваенныя падмацаванні, якія задушылі паўстанне. 88 паўстанцаў былі закатаваны, з іх 22 — спалены жыўцом.
З пачаткам Амерыканскай рэвалюцыі ў Карыбскім басейне зноў ажывіўся гандаль. Галандскія каланісты пастаўлялі кантрабанду ў паўночнаамерыканскія брытанскія калоніі, ахопленыя паўстаннем. Але гэта прывяло да канфлікта з Вялікабрытаніяй. У 1781 г. брытанскія капёры захапілі калоніі ў Гаяне, захавалі прыватныя валоданні саміх каланістаў, аднак маёмасць Вест-Індскай кампаніі абвясцілі брытанскай. Цікава, што спробу ўзброенага супраціўлення паспрабаваў арганізаваць толькі губернатар калоніі на Бербісе. У астатніх выпадках брытанцы дамагліся перамогі праз перагаворы. У вусці ракі Дэмерара захопнікі пабудавалі крэпасць Джордж, будучы Джорджтаўн. У 1782 г. Гаяна была захоплена французамі. У 1783 г. кантроль над калоніямі быў зноў вернуты галандцам.
У 1795 г., калі Нідэрланды былі захоплены французскімі рэвалюцыйнымі войскамі, і новы ўрад перайшоў на бок Францыі, Вялікабрытанія як супернік французаў у 1796 гг. зноў акупавала Гаяну. Брытанскія ўлады імкнуліся зацвердзіць гэтыя землі за сабою на доўгі час, таму садзейнічалі перасяленню брытанскіх каланістаў. Згодна дагаворам 1814 гг, падпісаным у Лондане, Нідэрланды канчаткова адмовіліся ад калоній у Гаяне на карысць Вялікабрытаніі.
Брытанская Гвіяна
У 1831 г. былыя галандскія калоніі Гаяны былі аб'яднаны ў адну брытанскую калонію, якая атрымала назву Брытанскай Гвіяны. Яе адміністрацыйным цэнтрам стаў Джорджтаўн. З 1 жніўня 1834 г. рабства ва ўсіх брытанскіх калоніях было адменена. Плантатары Гаяны атрымалі ад урада шчодрую грашовую кампенсацыю. Акрамя таго, да 1838 г. былыя рабы былі вымушаны выконваць у адносінах да сваіх гаспадароў некаторыя бясплатныя абавязкі. Пасля гэтага тэрміну многія плантатары вырашылі прадаць зямлю і пакінуць Гвіяну. Многія былыя рабы пераязджалі ў горад або за сабраныя ў 1834 - 1838 гг. грошы куплялі невялікія надзелы. Часцяком яны аб'ядноўваліся ў абшчыны, гуртам куплялі плантацыю, што заахвочвалася каланіяльнай адміністрацыяй, паколькі такія абшчыны захоўвалі буйную камерцыйную гаспадарку. У асноўным былым рабам прадавалі землі былых баваўняных плантацый, якія хутка трацілі сваю эфектыўнасць з-за канкурэнцыі з таннай бавоўнай з ЗША. Буйныя цукровыя плантацыі працягвалі існаваць, але для паніжэння кошту цукру іх уладальнікі паніжалі поплатак рабочых, забаранялі ім трымаць прыватную гаспадарку. У выніку, у 1840-ыя гг. назіраўся масавы зыход чарнаскурага насельніцтва з цукровых плантацый на дзяржаўныя землі, дзе засноўваліся афрыканскія вёскі. Адносіны паміж плантатарамі і жыхарамі гэтых вёсак былі вельмі напружанымі.
Для вырашэння праблемы таннай працоўнай сілы ўладальнікі плантацый у Гаяне першапачаткова ўвозілі закантрактаваных партугальскіх рабочых з Мадэйры. Пасля выканання кантрактаў партугальцы звычайна пакідалі плантацыі і займаліся дробным гандлем. У 1853 - 1912 гг. было таксама ўвезена 14 000 кітайцаў, якія падобна сваім папярэднікам пакідалі пры першай магчымасці працу ў сельскай гаспадарцы. У 1844 - 1912 гг. дзейнічала пагадненне з каланіяльнай Індыяй, згодна якому ў Гаяну прыбыло каля 240 000 рабочых з Усходняй Індыі. Згодна ўмоў кантрактаў, індыйцы працавалі 5 гадоў, але для бясплатнага вяртання на радзіму былі павінны адпрацаваць яшчэ 5 гадоў. У 1843 - 1949 гг. Гаяну здолела пакінуць толькі 75 547 індыйцаў. Астатнія заставаліся працаваць на плантацыях, выкупалі дробныя надзелы афрыканцаў або пераязджалі ў гарады.
Выкарыстанне закантрактаваных іншаземных рабочых прывяло да карэннай змены этнічнага склада насельніцтва. З самага пачатку гэты працэс выклікаў пэўныя праблемы ў адносінах паміж даўнімі жыхарамі і імігрантамі. У 1856 г. пратэстанцкі місіянер-крэол Джэймс С. Ор абвінаваціў партугальскіх гандляроў-каталікоў у несумленнай канкурэнцыі з афрыканцамі. Яго арышт прывёў да выступленняў негрыцянскага насельніцтва спачатку ў Джорджтаўне, а потым ў сельскай мясцовасці. Яны суправаджаліся адкрытымі нападамі і рабаваннем партугальцаў. Гвалтоўныя выступленні супраць партугальцаў паўтарыліся ў 1889 г. У 1869 г. забастоўка індыйскіх рабочых на плантацыі Леанора вылілася ў сутычку з белай адміністрацыяй. У 1872 г. паўстанне індыйскіх рабочых адбылося на адной з буйных цукровых плантацый Дэмерары. Ва ўсіх выпадках улады для задушэння выступленняў ужывалі сілу. Але для спынення эканамічнага заняпаду і стымулявання ўдзелу розных груп насельніцтва ў грамадскім жыцці каланіяльны ўрад таксама садзейнічаў пашырэнню мясцовага самакіравання і адукацыі, вылучаў сродкі для развіцця ірыгацыйнай сістэмы і будаўніцтва на ўзбярэжжы ахоўных дамбаў. У 1849 г. быў паніжаны фінансавы цэнз для жыхароў, якія прымалі ўдзел у выбарах у каланіяльны сход. Колькасць выбаршчыкаў расла пераважна за лік нееўрапейскага насельніцтва.
У 1879 г. на тэрыторыі Гаяны былі адкрыты радовішчы золата, што паспрыяла новаму прытоку перасяленцаў. Большасць з іх рухалася ва ўнутраныя раёны ў пошуках лёгкіх багаццяў. Аднак гэта абвастрыла памежную праблему з суседняй Венесуэлай, якая з 1840-ых гг. выказвала прэтэнзіі на землі заходняй Гаяны да ракі Эсекіба, паколькі ў мінулым яны фармальна ўваходзілі ў склад іспанскіх калоній. Назіраліся памежныя спрэчкі з Галандскай Гвіянай. У 1899 г. скліканы ў Парыжы міжнародны арбітражны суд падцвердзіў правы Вялікабрытаніі на заходні бераг Эсекіба, а таксама прыняў брытанскія прапановы аб размежаванні паміж Гаянай і Сурынамам. Рашэнне арбітражнага суда было адмоўна ўспрынята ў Венесуэле і Нідэрландах і стала зачэпкай для будычых тэрытарыяльных спрэчак.
З 1914 г. на тэрыторыі Гаяны амерыканскія, а потым канадскія кампаніі вялі здабычу баксітаў. Гэтая галіна хутка набыла важнасць для мясцовай эканомікі, спрыяла развіццю транспартнай сістэмы і асваенню ўнутраных раёнаў краіны. Назіралася пераразмеркаванне капіталаў, іх адток з сельскай гаспадаркі і гандлю ў здабываючую прамысловасць. З ростам колькасці наёмных рабочых з'явіўся рух за сацыяльныя правы. 30 лістапада - 1 снежня 1905 г. масавыя забастоўкі і пратэсты індыйскіх рабочых ахапілі Джорджтаўн і прадмесці. Паліцыя адкрыла стральбу і забіла 4 чалавекі. Гэты дзень увайшоў у гісторыю Гаяны пад назвай "Чорная пятніца". У адказ, рабочыя пачалі пагромы дамоў каланіяльных чыноўнікаў і гандляроў. Адміністрацыя была вымушана тэрмінова звярнуцца за дапамогай да арміі. У 1917 г. увоз таннай працоўнай сілы з Індыі быў спынены. У міжваенны перыяд рабочыя перайшлі да легальных метадаў барацьбы праз стварэнне прафсаюзаў і арганізацый ўзаемадапамогі. У 1917 г. джорджтаўнскія докеры стварылі першы Рабочы Саюз Брытанскай Гвіяны. Ужо ў 1920 г. ён налічваў 13 тысяч чалавек. У 1931 г. была сфарміравана Рабочая Ліга Брытанскай Гвіяны. Найбуйнейшай прафсаюзнай і палітычнай арганізацыяй стала Грамадзянская Асацыяцыя Народнай Улады. Яна была зарэгістравана ў 1937 г. і складалася пераважна з рабочых цукровых плантацый і цукровай прамысловасці. У 1943 г. у яе радах налічвалася болей за 20 тысяч чалавек.
18 ліпеня 1928 г. Георг V падпісаў Закон аб Брытанскай Гвіяне, які фактычна стаў мясцовай Канстытуцыяй. Закон надзяляў жанчын выбарчым правам, рэгламентаваў падзел кіравання на самастойныя заканадаўчую, выканаўчую і судовую ўлады, але пакідаў значныя прывілеі губернатара, у тым ліку прызначаць частку чальцоў у заканадаўчы сход. Апошняе было вымушанай мерай, паколькі колькасць выбаршчыкаў еўрапейскага паходжання значна скарацілася на карысць афрагаянцам і індыйцам. Асабліва важную ролю ў жыцці калоніі адыгрывалі афрагаянцы. Тыя з іх, кто прымаў удзел у I Сусветнай вайне пасля вяртання на радзіму здолелі заняць многія адміністрацыйныя пасады. Афрагаянцы таксама лідыравалі ў рабочым руху. Некалькі чальцоў выбіраліся ад індыйскай абшчыны. Прызначаныя губернатарам чальцы заканадаўчага схода звычайна былі белымі плантатарамі.
Брытанская Гвіяна моцна пацярпела ад сусветнай эканамічнай дэпрэсіі канца 1920-ых — пачатку 1930-ых гг. Значна скараціўся экспарт баксітаў, цукру і харчовых прадуктаў. Беспрацоўе вымушала жыхароў сельскай мясцовасці і ўнутраных раёнаў пераязджаць у Джорджтаўн, дзе яны прапаноўвалі сваю танную працу. Паміж прафесійнымі рабочымі і прышэльцамі ўзнікалі частыя сутычкі, якія, як і ў мінулым, часцяком набывалі характар этнічных і расавых канфліктаў. Спад вытворчасці назіраўся да 1935 г.
З пачаткам II Сусветнай вайны эканамічны стан калоніі зноў пагоршыўся з-за скарачэння ўвозу імпартных прадуктаў (мукі, тканіны, гумавых матэрыялаў, газы і г. д.). Многія мясцовыя жыхары служылі ў брытанскай арміі (звычайна на флоце або ў Карыбскіх фарміраваннях). На паўночна-заходнім узбярэжжы ЗША пабудавалі ваенную базу для аховы калоніі ад нямецкіх субмарын. Брытанская Гвіяна прыняла 50 уцекачоў-яўрэяў з Еўропы. Цяжкасці былі часовымі, паколькі недахоп прывазной ежы стымуляваў актыўнасць гаянскіх фермераў, значна вырас знешні попыт на цукар, рыс і баксіты. У пасляваенны перыяд экспарт працягваў сталы рост. Адбывалася канцэнтрацыя капіталаў. Найбольш прыбытковыя прадпрыемствы апынуліся ў руках гандлёвай фірмы сям'і Букераў, якія валодалі гвіянскімі цукровымі плантацыямі з XIX ст.
Стражы (прыпыначны пункт)
Стражы́ (, Страж, нарматыўная назва — )  — прыпыначны пункт Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Размешчаны за 1,5 км на поўдзень ад вёскі Балашы, за 5,3 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Стражы; на лініі Полацк — Маладзечна, паміж прыпыначным пунктам Ніўкі і пуцявым пастом Куранец.
Гісторыя Гаяны
Брытанская Гвіяна
Рэфармаванне брытанскай каланіяльнай сістэмы, распачатае пасля II Сусветнай вайны, абвяшчэнне незалежнасці Індыі, а таксама актыўнасць прафсаюзаў спрылі ўзнікненню руху за незалежнасць. З самага пачатку ў ім вылучыліся два лідары. Чэддзі Джаган (1918 - 1997 гг.) прадстаўляў шматлкую індыйскую абшчыну, а Форбс Бэрнхам (1923 - 1985 гг.) — афрагаянскую. 1 студзеня 1950 г. была створана Народная Прагрэсіўная Партыя (НПП). Чэддзі Джаган быў абвешчаны яе лідарам, Форбс Бэрнхам — старшынёй. НПП абапіралася на прафсаюзны рух і адкрыта прытрымлівалася сацыялістычнай арыентацыі. Поспеху партыі садзейнічалі рэформы кіравання калоніі (увядзенне ўсеагульнага выбарчага права і пашырэнне правоў заканадаўчага органа). У 1950 г. НПП выйграла муніцыпальныя выбары. У 1953 г. — агульнакаланіяльныя. Яе прадстаўнікі занялі 18 месцаў з 24 у заканадаўчым сходзе. Спехам створаная Нацыянальна-Дэмакратычная Партыя, што арыентавалася на сярэдні клас каланіяльнага грамадства і выступала асноўным канкурэнтам НПП, здолела правесці толькі 2 сваіх кандыдаты.
18 мая 1953 г. было адкрыта першае паседжанне заканадаўчага схода. Чэддзі Джаган і Форбс Бэрнхам сумесна сфарміравалі выканаўчы сход, які абвясціў курс на пашырэнне ролі дзяржавы ў эканоміцы і працоўных адносінах. Вялікабрытанія палічыла гэта адхіленнем ад дзейснага заканадаўства. Прафсаюзы абвясцілі ўсеагульную забастоўку ў падтрымку НПП. Але 9 кастрычніка 1953 г. Лондан адмяніў асноўны закон Брытанскай Гвіяны і распусціў заканадаўчы сход на падставе барацьбы з масавымі хваляваннямі. Брытанскую Гвіяну ўзначаліла часовая адміністрацыя, што складалася з кансерватыўных палітыкаў. Роспуск заканадаўчага схода быў ухвалены вядучымі палітыкамі іншых карыбскіх калоній Вялікабрытаніі. Чэддзі Джаган і Форбс Бэрнхам наведалі Вялікабрытанію, а потым Індыю, дзе вялі перагаворы ў спадзяванні адтрымаць падтрымку ад мясцовага ўрада. Аднак Джавахарлал Нэру перад пагрозай канфлікту з Пакістанам не рашыўся адкрыта выступіць супраць Вялікабрытаніі. У лютым 1955 г. паміж лідарамі НПП адбыўся раскол. Форбс Бэрнхам і яго прыхільнікі стварылі асобную фракцыю, што дзейнічала як самастойная партыя. У 1956 г. з НПП была выдалена леварадыкальная групоўка.
12 жніўня 1957 г. у Брытанскай Гвіяне адбыліся новыя ўсеагульныя выбары ў заканадаўчы сход. Яны праводзіліся згодна абноўленаму асноўнаму закону, які сцвярджаў шырокія правы каланіяльнай адміністрацыі. Толькі 14 з 28 чальцоў схода выбіраліся насельніцтвам, астатнія прызначаліся з ліку адміністрацыі або па выбару губернатара. Выбарчая кампанія праходзіла ў жорсткай канкурэнтнай барацьбе паміж дзвюмя фракцыямі НПП. У выніку фракцыя Чэддзі Джагана атрымала 9 месцаў, а фракцыя Форбса Бэрнхама — толькі 3. У 1958 г. на аснове фракцыі Форбса Бэрнхама і Аб'яднанай Дэмакратычнай Партыі, што прадстаўляла інтарэсы сярэдняга класа афрагаянскай абшчыны, быў створаны Народны Нацыянальны Кангрэс (ННК). Раскол паміж нацыянальнымі абшынамі Брытанскай Гвіяны асабліва выявіўся, калі ўрад Чэддзі Джагана адмовіўся ад перагавораў аб стварэнні Вест-Індскай Федэрацыі з іншымі англамоўнымі краінамі Карыбскага басейна. Індыйская абшчына, якая ўжо складала ў Брытанскай Гвіяне большасць насельніцтва, не жадала апынуцца ў новым палітычным саюзе ў якасці меншасці.
Прадстаўнікі НПП здолелі выйграць выбары 1961 г. Паўнамоцтвы заканадаўчага схода былі зноў пашыраны. Была ўведзена пасада прэм'ер-міністра, якую заняў Чэддзі Джаган. Хаця НПП абяцала выбаршчыкам падтрымку сельскай гаспадаркі і прамысловасці, недахоп сродкаў вымушаў урад засяроджваць увагу пераважна на сельскай гаспадарцы і адукацыі. Праводзілася ірыгацыя, былі пашыраны плошчы пасеваў, адчыняліся новыя школы. Быў скарочаны працоўны дзень, падвысіўся мінімальны поплатак, дзень 1 мая стаў афіцыйным святам. У 1963 г. адчынены Універсітэт Гаяны. Аднак асноўны фінансавы цяжар клаўся на здабываючую прамысловасць. Нягледзячы на значныя прыбыткі ад экспарту баксітаў і золата, гэтая галіна развівалася не дастаткова хутка. Урад Чэддзі Джагана адмовіўся падтрымліваць эмбарга ЗША ў дачыненні да Кубы, былі падпісаны пагадненні з Венгрыяй і ГДР. У 1963 г. Венесуэла аднавіла свае патрабаванні ў дачыненні да заходняй часткі Гаяны да ракі Эсекіба.
Частка прафсаюзаў знаходзілася пад уплывам ННК і буйных прадпрымальнікаў. Яны падтрымлівалі апазіцыю і арганізоўвалі пратэст. Сутычкі паміж прадстаўнікамі розных этнічных абшчын здараліся даволі часта. У сакавіку 1964 г. спроба ўрада падначаліць сабе прафсаюзы прывяла да адкрытага супрацьстаяння. У выніку гвалтоўных дзеянняў да 22 мая 1964 г., калі губернатар абвясціў аб надзвычайным становішчы, загінула 160 чалавек. Улетку 1964 г. адбылася новая заканадаўчая рэформа, сутнасць якой была ў дасягненні большай прапарцыянальнасці на выбарах. Выбарчая кампанія ў кастрычніку 1964 г. скончылася паражэннем НПП. Яе прадстаўнікі атрымалі каля 40% галасоў. Чэддзі Джаган абвясціў выбары махлярствам і адмовіўся пакідаць пасаду прэм'ер-міністра, але быў адхілены губернатарам.
14 снежня 1964 г. быў сфарміраваны кааліцыйны ўрад на чале Форбса Бэрнхама. Ён здолеў спыніць сутычкі паміж абшчынамі і наладзіць стабільнае развіццё здабываючай прамысловасці дзякуючы іншаземным інвестыцыям. У знешняй палітыцы Форбс Бэрнхам арыентаваўся на англамоўныя краіны Вест-Індыі, ЗША і Вялікабрытанію.
Незалежнасць
26 мая 1966 г. падчас канферэнцыі ў Лондане было заключана пагадненне з Вялікабрытаніяй аб наданні Гаяне незалежнасці. Вялікабрытанія падтрымала бок Гаяны ў спрэчцы з Венесуэлай.
12 кастрычніка 1966 г. Венесуэла заняла памежны востраў Анкока на рацэ Куюні, дзе пачала будаўніцтва аэрадрома і здабычу карысных выкапняў. 16 лютага - 17 лютага 1966 г. у Жэневе адбылася сустрэча афіцыйных прадстаўнікоў Гаяны і Вялікабрытаніі з аднаго боку і Венесуэлы — з другога для разгляду пытання аб нязгодзе Венесуэлы з рашэннем Парыжскага арбітражнага суда 1899 г. Апазіцыя на чале з НПП фактычна адмовілася прымаць ўдзел у гэтым мерапрыемстве. Па выніках канферэнцыі была створана сумесная міжнародная камісія. Венесуэла абавязвалася ў час працы камісіі не высоўваць новых тэрытарыяльных патрабаванняў. Але ў ліпені 1968 г. узніклі спрэчкі з-за марской памежнай прасторы. У студзені 1969 г. адбылося паўстанне індзейцаў і белых жывёлагадоўцаў у Рупунуні. Паўстанцы абвясцілі незалежнасць і звярнуліся за падтрымкай да Венесуэлы. Прыбыццё гаянскай паліцыі вымусіла іх збегчы ў Венесуэлу. Урад Гаяны сцвярджаў, што Венесуэла з самага пачатку была ўцягнута ў падрыхтоўку гэтай акцыі. У пачатку 1970 г. на мяжы адбылася працяглая перастрэлка. 3 сакавіка 1970 г. Венесуэла абвясціла пра тое, што зачыняе мяжу з Гаянай. 18 чэрвеня 1970 г. у Порт-оф-Спейне была падпісана сумесная дэкларацыя Гаяны, Вялікабрытаніі і Венесуэлы. Згодна рэкамендацыям міжнароднай камісіі, пытанне аб змене межаў адсоўвалася на 12 гадоў. Пасля яго завяршэння Венесуэла яшчэ некалькі разоў падцвярджала свае намаганні далучыць усходнюю частку Гаяны. Канчаткова праблема так і не была вырашана.
Першыя пасля абвяшчэння незалежнасці агуальнанацыянальныя выбары адбыліся 16 снежня 1968 г. Для забеспячэння перамогі ННК, Форбс Бэрнхам выкарыстаў фінансавую дапамогу ад ЦРУ і сфальсіфікаваў галасаванне. У выніку ННК заняў 30 месцаў у парламенце і сфарміраваў аднапартыйны ўрад на чале Форбса Бэрнхама. Новая стратэгія лідара ННК будавалася на ўмацаванні незалежнай знешняй і ўнутранай палітыкі краіны. 23 лютага 1970 г. у гадавіну паўстання 1763 г. Гаяна была абвешчана рэспублікай. Такім чынам, перарываліся канстытуцыйныя сувязі з Вялікабрытаніяй. Елізавета II больш не лічылася главой гаянскай дзяржавы. Кофі, правадыр паўстання 1763 г., абвяшчаўся нацыянальным героем. Былі ўсталяваны міжнародныя сувязі з Кубай і Кітаем. У сярэдзіне 1970-ых гг. Куба выкарыстоўвала парты Гаяны для перавозкі сваіх войск у Анголу. На канферэнцыі міністраў іншаземных спраў краін руху недалучэння ў Джорджтаўне ў 1972 г. Форбс Бэрнхам адкрыта крытыкаваў імперыялізм.
Асновай унутранай палітыкі ННК стаў "кааператыўны сацыялізм". Форбс Бэрнхам тлумачыў яго наступным чынам: "Гэта значыць, што мы верым у сацыялізм як ідэалогію і імкнемся да ўсталявання сацыялістычнай сістэмы ў Гаяне і, па-другое, збіраемся выкарыстоўваць кааператывы для дасягнення сваёй мэты". Меліся на ўвазе сельскагаспадарчыя аб'яднанні з агульнай маёмасцю, якія ствараліся пасля адмены рабства афрагаянцамі. Аднак Форбс Бэрнхам жадаў пашырыць іх вопыт на іншыя галіны эканомікі, у тым ліку гандаль, турызм, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў, вопраткі і г. д. Да 1976 г. было створана 1350 кааператываў, што аб'ядналі каля 120 тысяч рабочых. Акрамя таго, праводзілася нацыяналізацыя прамысловасці, фінансавай сферы і буйных плантацый. Да канца 1976 г. урад нацыяналізаваў 36 іншаземных кампаній. Яшчэ з 1966 г. складаўся план эканамічнага развіцця краіны. Першы пяцігадовы план быў накіраваны на стымуляванне прыватных капіталаўкладанняў. Наступны план, прыняты ў 1972 г., прадугледжваў пашырэнне прамысловай вытворчасці, тэхналагічнае пераабсталяванне, скарачэнне імпарту. Для яго ажыццяўлення быў ліцэнзаваны знешні гандаль, пашыраны харчовая прамысловасць і сетка камунікацый. План 1978 - 1981 гг. павінен быў пераадолець манакультурнае развіццё сельскай гаспадаркі і скараціць выдаткі на імпарт некаторых харчовых прадуктаў.
ННК паслядоўна выйграваў нацыянальныя выбары, аднак апазіцыя і міжнародная супольнасць абвінавачвала яго ў фальсіфікацыі галасавання і ўжыванні ваеннай і паліцэйскай сілы ў дачыненні палітычных дысідэнтаў. Выдаткі на сілы самааховы і паліцыю стала павялічваліся (з 1973 г. да 1976 г. іх павелічэнне склала 500% ). Самаахова і паліцыя адкрыта выкарыстоўваліся для захопу выбарчых будынкаў у канцы галасавання 15 снежня 1980 г. . У 1978 г. Форбс Бэрнхам ініцыяваў рэферэндум па ўнясенню змен у асноўны закон. Канстытуцыя ўступіла ў сілу 20 лютага 1980 г. Яна ўводзіла пасаду прэзідэнта, які выбіраўся ўсеагульным галасаваннем і меў вельмі шырокія паўнамоцтвы. Заканадаўчы орган Нацыянальны Сход пашыраўся за лік прысутнасці ў ім прадстаўнікоў мясцовых адміністрацый.
6 жніўня 1985 г. Форбс Бэрнхам нечакана памёр. Улада перайшла да віцэ-прэзідэнта Дэсманда Хойта (1929 - 2002 гг.), які аб'яднаў вакол сябе іншых лідараў ННК. Дэсманд Хойт быў вымушаны прызнаць няўдачы ў развіцці дзяржаўнага і кааператыўнага сектара, пашырыць магчымасці прыватных кампаній і ў 1988 г. зняць дзяржаўны кантроль са знешняга гандлю. На выбарах 1985 г. і 1986 г. апазіцыя зноў абвінаваціла ННК у скажэнні вынікаў галасавання. Знешні ціск з боку ЗША і карыбскіх дзяржаў вымусіў Дэсманда Хойта адмяніць галасаванне праз пошту. У выніку на выбарах 1992 г. ННК пацярпеў паражэнне. Большасць галасоў у парламенце (54%) атрымала НПП, яе лідар Чэддзі Джаган стаў прэзідэнтам.
Хаця гэта супярэчыла палітычным поглядам самога Чэддзі Джагана, ён быў вымушаны прыняць даволі жорсткую праграму аздараўлення эканомікі, прапанаваную МВФ. Яна спрыяла росту ВУП краіны, але таксама прывяла да пашырэння беднаты і галечы. Пасля смерці Чэддзі Джагана ў 1997 г. агульнанацыянальныя выбары выйграла яго жонка, Джэнет Джаган. НКК на чале Дэсманда Хойта арганізаваў кампанію пратэстаў, паколькі палічыў кампанію Джэнет Джаган несумленнай. У 1999 г. удава была вымушана з-за дрэннага стану здароўя перадаць пост прэзідэнта міністру фінансаў Бхарату Джагдэа, які распачаў перагаворы з НКК. У 2001 г. ён выйграў выбары, набраўшы больш за 90% галасоў выбаршчыкаў.
Першае дзесяцігоддзе XXI стагоддзя адзначылася супярэчлівымі вынікамі рэформ НПП. Гаяна застаецца адной з найбольш бедных краін Лацінскай Амерыкі. У другой палове 2010-ых гг. значна пагоршыліся адносіны паміж Гаянай і Венесуэлай.
На выбарах 28 лістапада 2011 г. НПП атрымала толькі 32 з 65 месцаў у парламенце Гаяны, аднак яе лідар Дональд Рабіндранат Раматар быў абраны прэзідэнтам дзяржавы.
Болхаў
Болхаў (Болхов) — горад (з 1778 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Болхаўскага раёна Арлоўскай вобласці. Насельніцтва 12,1 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў XIII стагоддзі.
Прадпрыемствы харчовай прамысловасці (хлебазавод, масласыраробчы завод), пеньказавод, мэблевая фабрыка, заводы паўправадніковых прыбораў, «Болхаўферммаш». Конезавод, племзавод буйной рагатай жывёлы.
Angels and Airwaves
Афіцыйна група зарэгістравана як гандлёвая марка «Angels & Airwaves» 24 чэрвеня 2005 года.
Да гэтага часу група выпусціла два альбома: «We Don’t Need to Whisper» і «I-Empire». Наступны альбом будзе называцца «Love», рэліз якога прызначаны на 14 лютага 2010 года.
We Don’t Need to Whisper: 2005–2006
Том пачаў працу над новым альбомам «Angels & Airwaves» пасля таго, як «Blink 182» пайшлі ў беcтэрміновы адпачынак у лютым 2005 года.
I–Empire and Start the Machine: 2007–2008
23 красавіка 2007 года групу пакідае Раян Сін, якога замяніў Мэт Уоктэр з «30 seconds to Mars».
Love: 2009 — да цяперашняга часу
Рэліз «Love» павінен адбыцца 14 лютага 2010 года.
Апхульта
Апхульта (Апхульта) — сяло ў Аларскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
Карпаўскае вадасховішча
Ка́рпаўскае (Ка́рповское ) — вадасховішча ў Валгаградскай вобласці Расіі, самае вялікае ў сістэме Волга-Данскога канала.
Вадасховішча створана ў 1952 годзе ў нізоўях ракі Карпаўка і аддзеленае плацінай са шлюзам і насоснай станцыяй ад Цымлянскага вадасховішча на рацэ Дон. Плошча паверхні вадасховішча 42 км². Даўжыня 18 км, найбольшая шырыня 3,2 км. Сярэдняя глыбіня 4 м, ваганні ўзроўню вады 1 м. Аб’ём вады ў Карпаўскім вадасховішчы 0,16 км³.
Вадасховішча створана ў мэтах суднаходства, рэгулявання сцёку, забеспячэння вадой і арашэння.
Каля паўночнага берага вадасховішча знаходзяцца пасёлкі Ільеўка, Пяціморск, каля паўднёвага — пасёлак Волгаданскі (Волгодонской).
Нявесцін камень
Нявесцін камень — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння (з 1996). За 1 кіламетр ад вёскі Агароднікі (Ашмянскі раён, Гродзенская вобласць), каля аўтадарогі Мінск-Ашмяны, у Рамбоўскім рове. Валун ружовага граніту рапаківі з крышталямі палявога шпату ў выглядзе авоідаў (да 2-4 см). Даўжыня 4,1 м, шырыня 3,1 м, вышыня 2,2 м, у абводзе 10 м, аб'ём 28 м³, маса каля 74 тон. Прынесены ледавіком каля 150 тысяч год назад з Аландскіх астравоў.
Па старадаўнім абрадзе да валуна прыводзілі нявест.