cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Каралеўства Астравоў
Тэрытарыяльная аснова
Тэрыторыя каралеўства астравоў на працягу ўсяго існавання гэтай дзяржавы заставалася дастаткова стабільнай, што шмат у чым тлумачыцца геаграфічным адзінствам гэтага рэгіёну. У склад каралеўства ўваходзілі Гебрыдскія астравы, а таксама заходняе ўзбярэжжа Шатландыі — сярэднявечны Аргайл, які ўключае вобласці Кінтайр, Напдэйл, Кавал, Лорн, Арднамурхан і Морвэрн. Гебрыдскія астравы ўяўляюць сабой архіпелаг з больш чым 500 астравоў рознай велічыні, гарыстых ля ўзбярэжжа і больш пакатай групы Знешніх Гебрыд. Узбярэжжа Аргайла арыентавана ў бок мора і рэзка аддзелена ад астатняй тэрыторыі Шатландыі галоўным хрыбтом Хайлэнда. Шматлікія залівы і фіёрды Аргайла звязваюць прыбярэжную тэрыторыю з астравамі, утвараючы адзіны культурна-геаграфічны рэгіён, арыентаваны на моры. Ні адна з кропак Аргайла не знаходзіцца ад марскога берага далей, чым на 12 міль. Менавіта мора з'яўлялася галоўным спосабам камунікацыі і аб'яднання гэтых тэрыторый, тады як подступы з усходу ў перыяд сярэднявечча былі вельмі абцяжараны з-за пакрытых густымі лясамі гор. Хаця тэрыторыя каралеўства астравоў у геаграфічным дачыненні прадстаўляла сабой далёкую перыферыю Еўропы, марская арыентацыя дзяржавы дазваляла яму гуляць важную ролю ў гісторыка-культурным развіцці Брытанскіх астравоў і Скандынавіі.
Гэлы і вікінгі
У старажытнасць Гебрыдскія астравы і заходняе ўзбярэжжа Шатландыі засялялі, відаць, розныя піктскія і кельцкія плямёны. З IV стагоддзя на гэтай тэрыторыі пачынаюць актыўна рассяляе ірландскія гэлы (скоты), якія на рубяжы V і VI стагоддзяў стварылі тут ўласную дзяржаву Дал Рыяда. Гэта каралеўства ўключала ў сябе Антрым, Аргайл і Унутраныя Гебрыдскія астравы. У 843 годзе Дал Рыяда была аб'яднаная з каралеўствам піктаў у адзіную дзяржаву, якая пазней атрымала назву Шатландыя.
З 793 года тэрыторыі Дал Рыяды і Знешнія Гебрыды пачалі падвяргацца набегам нарвежскіх і дацкіх вікінгаў. Яны знішчалі гэльскія манастыры і населеныя пункты гэлаў і да сярэдзіны IX стагоддзя цалкам падпарадкавалі тэрыторыю сваёй улады, перапыніўшы культурна-палітычныя сувязі рэгіёну з усходняй часткай Шатландыі. Ад набегаў вікінгі перайшлі да каланізацыі. Першыя пастаянныя паселішчы нарвежцаў ўзніклі на Знешніх Гебрыдах ўжо ў пачатку IX стагоддзя і паступова распаўсюдзіліся на ўсю тэрыторыю заходняга ўзбярэжжа аж да Голуэя на поўдні. У адрозненне ад практычна поўнай каланізацыі нарвежцамі Аркнейскіх астравоў, на Гебрыдах і ў Аргайле вікінгі не выцеснілі мясцовае гэльскае насельніцтва. Згодна з сучаснымі даследаваннямі, ад 2/3 (востраў Скай) да 1/3 (Айлей) тапонімаў Гебрыдскіх астравоў маюць нарвежскае паходжанне. Гэтая доля прыкладна адпавядае інтэнсіўнасці нарвежскай каланізацыі рэгіёну. Аб скандынаўскім уплыве кажа той факт, што ўжо ў IX стагоддзі гэлы сталі называць Гебрыды «Астравамі чужаземцаў» (Innse Gall).
Наталля Дзямідзенка
Наталля Дзямідзенка (нар. 9 лістапада 1983) — былая беларуская тэнісістка.
Найвышэйшую адзіночную пазіцыю сусветнага рэйтынгу — 340 месца дасягнула 4 кастрычніка 2004, парную — 228 месца — 11 кастрычніка 2004 года. Свой першы $50k турнір тэнісістка выйграла ў ліпені 2005 года ў пары з Андай Перану на турніры ITF у Луісвілі, абыйграўшы ў фінале Тэрын Эшлі і Джулію Дзіці. Агулам здабыла 2 парныя тытулы. Завяршыла кар’еру ў 2006 годзе.
Галіна
Галіна — Таксама можа азначаць:
Рокі Жуніяр
Жазэ́ Віто́р Ро́кі Жу́ніяр (José Vítor Roque Júnior; ), больш вядомы як проста Ро́кі Жу́ніяр — футбаліст зборнай каманды Бразіліі. Абаронца. Чэмпіён свету 2002.
Фузея
Фузея (fuzja, ад Fusil — ружжо, крэсіва) — тып гладкаствольнай дульна-зараднай крамянёвай зброі. У 17-19 стагоддзях на ўзбраенні ў арміях шэрагу краін, у тым ліку ВКЛ. Існавалі фузея салдацкая і драгунская (калібр адпаведна 19,8 і 17,3 мм, маса 5,7 і 4,6 кг). У сярэдзіне 19 стагоддзя фузеі замяніла вінтоўка.
Пажар ў дзіцячых яслях вёскі Грамошча
Пажар ў дзіцячых яслях вёскі Грамошча (Полацкі раён) адбыўся ў ноч на 30 чэрвеня 1933 года на хутары Шарухі, які адносіўся да вёскі. У гэту ноч у яслях знаходзіліся дзеці, якіх пакінулі начаваць, дарослых у памяшканні не было. Калі ўзнік пажар, дзеці не маглі пакінуць памяшкання, бо былі зачыненыя. Выратаваць іх не паспелі, і загінула 13 дзяцей. 12 з іх пахавалі ў брацкай магіле і адну дзяўчыну асобна.
Наступствы
Асноўнай версіяй следства быў наўмысны падпал. У злачынстве абвінавацілі і асудзілі на турэмны тэрмін загадчыцу сада. Але мясцовыя жыхары лічылі, што пажар узнік у выніку халатнасці супрацоўнікаў сада, якія маглі развесіць сушыцца пялюшкі каля печы, адкуль полымя перакінулася на бялізну. Доўгі час на дзіцячай брацкай магіле стаяў мармуровы помнік, дзе прычынай смерці была названа вылазка класавага ворага, а ў 2017 годзе яго замянілі на сучасны, дзе прычына смерці пазначана як «падпал». Стары помнік адправілі на перапрацоўку, што выклікала незадаволенасць палачан.
Сумба (народ)
Су́мба, або ху́мба (саманазва: Tau Humba) — карэннае насельніцтва вострава Сумба ў Інданезіі. Агульная колькасць — каля 282 тыс. чал. (2022 г.)
Гісторыя
Дакладны час засяляння вострава Сумба не вядомы. У мінулым выказваўся пункт гледжання, што яго найбольш старажытнымі насельнікамі былі аўстралоіды, пазней асіміляваныя аўстранезійцамі. Доказам гэтаму быў знешні выгляд тубыльцаў Сумбы, які меў некаторыя аўстралоідныя рысы. Аднак генетычныя даследаванні паказалі, што сумба мала адрозніваюцца ад іншых аўстранезійскіх народаў, і аўстралоідныя рысы маглі быць запазычаны іх продкамі на шляху да вострава.
Згодна міфалогіі марапу, першыя людзі спусціліся па лесвіцы з неба на поўнач вострава. Генетыкі сцвярджаюць, што продкі сумба сапраўды першапачаткова насялілі паўночныя берагі і толькі потым — астатнюю частку Сумбы. З канца неаліта пасяленцы стваралі мегалітычныя канструкцыі. Прычым, гэта традыцыя захоўвалася да XX ст.
У сярэднявеччы сумба вялі актыўны гандаль каштоўнымі відамі драўніны і духмянай смалы. Дзякуючы гандлярам з Аравіі на востраў трапілі коні. Сухі клімат мясцовых саван садзейнічаў пашырэнню конегадоўлі. Мяркуецца, што сумба знаходзіліся ў залежнасці ад яванскай дзяржавы Маджапахіт, пасля — ад дзяржаўных аб'яднанняў Сумбавы і Сулавесі. У рэчаіснасці, улада была падзелена паміж мясцовымі правадырамі, якія вялі несупынную барацьбу. Усход Вынікам гэтага стала развіццё ганлю рабамі.
У 1866 г. Сумба была далучана да каланіяльных валоданняў Галандскай Ост-Індскай кампаніі. Усход вострава знаходзіўся пад большым уплывам каланіяльнай адміністрацыі, у той час як на захадзе захоўваўся архаічны лад жыцця. Пасля паўстання 1901 г. галандцы правялі шэраг рэформ, накіраваных на мадэрнізацыю эканомікі і ўсталяванне адзінага кіравання.
У 1949 г. Сумба стала часткай незалежнай Інданезіі.
Асаблівасці культуры
Галоўным заняткам сумба здаўна з'яўляецца сельская гаспадарка. Пераважае падсечна-агнявое земляробства, у саваннах — жывёлагадоўля. Асаблівасці клімата са сталымі сезоннымі засухамі прывялі да фарміравання асаблівай земляробчай стратэгіі, калі сяляне адначасова вырошчвалі розныя культуры для пражытку — рыс, бабовыя, клубянёвыя, кукурузу і г. д. Аднак нават у наш час яна не заўсёды мае плён і дапамагае атрымоўваць добрыя ўраджаі. Аснову традыцыйнай ежы складаюць рыс і маніёк. Галандскія місіянеры і каланіяльныя чыноўнікі адзначалі, што голад часцяком становіцца зачэпкай для ваенных канфліктаў. Сумба трымаюць кароў, буйвалаў, кур, авечак, коняў. Мясцовая парода дробных, але цягавітых коняў добра вядома на іншых астравах Інданезіі. Традыцыйныя рамёствы — ткацтва і разьба па каменю.
Асноўны тып паселішча — вёска. У абарончых мэтах іх традыцыйна будуюць на вяршынях пагоркаў і атачаюць густымі калючымі зараснікамі. Каркасныя бамбукавыя хаціны будуюць на слупах. Сцены засланяюць цыноўкамі. Саламяны дах мае складаную канструкцыю, паколькі прызначаны для захавання жытла ад дажджу і сонца, а таксама забеспячэння натуральнага ветрання ў памяшканнях.
У мінулым асноўнай вопраткай з'яўляўся арнаментаваны саронг ікат, прычым і мужчыны, і жанчыны пакрывалі ім толькі ніжнюю частку цела.
Гістарычна ўсходняя частка вострава Сумба з'яўлялася галоўным месцам, звязаным са знешнім светам гандлёвымі адносінамі. Таму ў другой палове 2 тысячагоддзя н. э. тут сфарміравалася складаная сацыяльная структура грамадства з высакаодным пластом воінаў і правадырамі, што бралі тытул манархаў-раджаў. На захадзе Сумбы захоўваліся дробныя родавыя аб'яднанні на чале абраных правадыроў. У абедзьвюх частках вострава галоўную сацыяльную ролю адыгрывалі буйныя родавыя абшчыны, што займалі ўсю вёску, кантралявалі навакольныя землі і водныя крыніцы. Яны падзяляліся на малыя нуклеарныя і вялікія пашыраныя сем'і. Адлік сваяцтва і ўспадкоўванне маёмасці толькі па лініі бацькі.
Сумба маюць багаты і даволі разнастайны вусны фальклор. Захаваліся традыцыйныя святы, якія суправаджаюцца бойкамі на дзідах, коннымі скачкамі, ахвярапрынашэннямі быкоў, складаныя пахавальныя рытуалы. Да XX ст. сумба будавалі мегалітычныя магільні, найбольш вядомы Анакаланг.
Рэлігія
Традыцыйная рэлігія марапу спалучае веру ў існаванне адзінага бога, анімізм і культ продкаў. З XIX ст. распаўсюджваецца хрысціянства. Большасць вернікаў належыць да пратэстантаў.
Мовы
Сумба размаўляюць на некалькіх блізкіх мовах аўстранезійскага паходжання.
Байканыс (Паўладарская вобласць)
Байканыс — сяло ў Качырскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Байканыскай сельскай акругі. Код КАТА — 554833100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1397 чалавек (696 мужчын і 701 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 919 чалавек (458 мужчын і 461 жанчына).
Казарчанка
Казарчанка (Козарчанка/Kozarcanka, «Кабета з Казары») — фатаграфія перыяду Другой сусветнай вайны, зробленая югаслаўскім фатографам рускага паходжання Георгіем «Жоржам» Скрыгіным. На фатаграфіі шырока ўсмешлівая югаслаўская дзяўчына-партызанка ў пілотцы-цітаўцы і з вінтоўкай на плячы. «Казарчанка» набыла вялікую папулярнасць у Югаславіі і шырока выкарыстоўвалася там у якасці знака: выява была ўлучана ў падручнікі па гісторыі, выкарыстоўвалася ў ваенных манаграфіях і шырылася на плакатах.
Перадгісторыя
У красавіку 1941 года Каралеўства Югаславія было акупавана і раздробнена сіламі Восі пад правадырствам нацысцкай Германіі. 10 красавіка 1941 года было абвешчана стварэнне Незалежнай дзяржавы Харватыя (НДХ) — марыянеткавай дзяржавы, якая ўключала ў сябе тэрыторыю сучасных Харватыі, Босніі-Герцагавіны і часткі Сербіі, пад непасрэдным кіраваннем харвацкіх нацыяналістаў (усташаў). Палітыка НДХ у дачыненні сербаў складалася ў іх масавым знішчэнні, выгнанні і гвалтоўнай асіміляцыі. У адказ народы Югаславіі, перадусім сербы, пачалі фармаваць партызанскія рухі, адзін з якіх дзеяў пад кіраўніцтвам Іосіпа Броза Ціта — лідара Камуністычнай партыі Югаславіі, і стаў вядомы як Народна-вызвольная армія Югаславіі. У снежні 1943 — студзені 1944 гадоў 11-я Краінская брыгада Народна-вызвольнай арміі ажыццяўляла атакі на немцаў і ўсташаў у раёне Казары, у паўночнай Босніі, каб адцягнуць войскі праціўніка ад партызан у Баніі і на ўсходзе Босніі, дзе сілы Восі праводзілі антыпартызанскія аперацыі.
Фатаграфія і яе аб'ект
Зімой 1943—44 гадоў трупа Тэатра народнага вызвалення сустрэла калону партызан з 11-й Краинской брыгады непадалёк ад Казары. Балетмайстар трупы, Георгій «Жорж» Скрыгін, сын рускага эмігранта, таксама быў вядомым майстрам мастацкай фатаграфіі і не раз ганараваўся многіх прэстыжных узнагарод за свае здымкі. Скрыгін папрасіў камандзіра партызанскай брыгады даць яму сфатаграфаваць дзяўчыну-партызанку. Камандзір адабраў пяць санітарак, сярод якіх Скрыгін выбраў 17-гадовую Мілю Тораман(Milja Toroman). Тораман была баснійскай сербкай з вёскі Брэкіна, каля Дубцы, у падножжа гары Казара. Скрыгин надзеў на дзяўчыну кофту, павесіў ёй на плячо вінтоўку, ссунуў набакір яе цітаўку з чырвонай зоркай і прыгладзіў валасы. Сказаўшы дзяўчыне ўсміхнуцца, Скрыгин зрабіў здымак з дапамогай фотаапарата Rolleiflex.
У 1968 годзе Скрыгин выдаў кнігу пад назвай «Вайна і сцэна», дзе фатаграфія Мілі Тораман названа «Казарчанка». Суправаджалы надпіс, не згадваючы імя аб'екта фота, абвяшчае: «Маладая дзяўчына трапіла ў палон падчас першага варожага наступлення. Ёй атрымалася бегчы, нават з Германіі, і дабрацца да Казары, дзе яна далучылася да казарскіх узброеных сіл».
У 1946 годзе Міля Тораман выйшла замуж за Пера Марына, які ваяваў у складзе казарскага партызанскага атрада з 1941 года. Пара жыла ў Прыедары, дзе ў яе нарадзілася пяцёра дзяцей. У 2007 годзе Марын дала інтэрв'ю, што падчас здымак ёй зусім не хацелася ўсміхацца з-за нягод вайны, якія ёй давялося перанесці. Паводле слоў Марын — гэта быў адзіны раз у жыцці, калі яна ўзяла ў рукі вінтоўку. У лістападзе 2007 года Марын сканала ва ўзросце 81 года.
Мартынава (Холм-Жыркоўскі раён)
Мартынава (Марты́ново) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельскага паселішча.
Казарчанка
Значэнне
Пасля вайны фота «Казарчанка» атрымала шырокую слыннасць, стаў адным са знакаў партызанскага руху Югаславіі і, асабліва, гераічнага супраціву кабет-югаславак. Выява кабеты-партызанкі актыўна выкарыстоўвалася ўрадам Ціта ў якасці яднальнага пачатку ў шматкультурнай краіне. «Казарчанка» была ўлучана ў падручнікі гісторыі, ваенныя манаграфіі і выкарыстоўвалася на плакатах. Аднак, нягледзячы на папулярнасць, асобу дзяўчыны не расчынялася, бо публікацыя дакладных звестак пра акалічнасці, пры якіх была зроблена фатаграфія, магла нашкодзіць яе ідэалагічнай значнасці. Пасля першых шматпартыйных выбараў у Югаславіі, а потым і яе распаду фота страціла ідэалагічнае значэнне, і пра асобу Марын стала вядома шырокім масам.
Мартынава (Холм-Жыркоўскі раён)
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак у хуткім часе ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2019 гадах у складзе Томскага сельскага паселішча.
Іаганес Вісліцэнус
Іаганес Вісліцэнус (ohannes Wislicenus;, Кляйнехштэт, каля г. Кверфурт, Германія — ) — нямецкі хімік-арганік.
Вучыўся ва ўніверсітэтах Цюрыха і Гале. 3 1861 выкладаў у Цюрыху, Вюрцбургу, Лейпцыгскім універсітэце (з 1867 прафесар).
Навуковыя працы па тэорыі хімічнай будовы і ізамерыі арганічных злучэнняў. Выказаў меркаванне, што малочная і мяса-малочная кіслоты з'яўляюцца прасторавымі ізамерамі (1869). На падставе гэтага Якаб Хендрык вант Гоф стварыў стэрэахімічную тэорыю. Паказаў існаванне геаметрычных (цыс-, транс-) ізамераў на прыкладзе малеінавай і фумаравай кіслот (1887).
NGC 630
NGC 630 (іншыя абазначэнні — ESO 297-9, MCG -7-4-20, AM 0133-393, PGC 5924) — галактыка ў сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Субардынацыя
Субардына́цыя (ад Subordinatio — падпарадкаванне) — сістэма службовага падпарадкавання, якая дэманструе павагу падначаленых да калег, старэйшых па пасадзе, статусу ці званню, ніжэйшых органаў кіравання да вышэйшых.
Субардынацыя з’яўляецца неабходным элементам карпаратыўнай этыкі, абавязковай часткай фармату адносін падначалены — начальнік, старэйшы — малодшы. У больш шырокім сэнсе — выкананне службовай, воінскай дысцыпліны ва ўзаемаадносінах паміж рознымі па службовым становішчы і званні асобамі.
Горны хрыбет Каральпэ
Кара́льпэ — горны хрыбет у паўднёвай Аўстрыі, які аддзяляе ўсходнюю Карынтыю ад паўднёвай Штырыі. Паўднёвая частка хрыбта часткова знаходзіцца на тэрыторыі Славеніі. Працягваючыся з поўначы на поўдзень, ён абмяжоўваецца ракой Лавант на захадзе і ракой Сульм на ўсходзе. Найвышэйшы пункт хрыбта — гара Гросэ-Шпікогель (2140 м), папулярны пункт прызначэння для пешага турызму, а таксама ваенны авіяцыйны радарны вузел. На поўдні, на тэрыторыі Славеніі, хрыбет сумежны са славенскім хрыбтом Коз'як.
Рэчкі (Даўгінаўскі сельсавет)
Рэ́чкі (, Речки) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавета.
Гісторыя
Да 17 сакавіка 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Мільчанскага сельсавета.
Янкоўская
Янкоўская — жаночая форма прозвішча Янкоўскі.
NGC 5695
NGC 5695 (іншыя абазначэнні — UGC 9421, MCG 6-32-77, MK 686, ZWG 192.49, IRAS14353+3647, PGC 52261) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Валапас.
Карасёва
Карасёва — шматзначны тэрмін.
Іван Здановіч
Іва́н Здановіч:
Пазалушка
Пазалу́шка — Рака ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Чарніца (басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 5 км. Пачынаецца на паўднёвы захад ад аграгарадка Эйгерды, упадае ў Чарніцу за 1,8 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Чычыноўшчына. Рэчышча каналізаванае.
Маскавіца
Назву Маскаві́ца маюць:
Велеза
Велеза (Veleso) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кома.
Насельніцтва складае 291 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 58 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 22020. Тэлефонны код — 031.
Паала Росі
Паала Росі (Paolo Rossi;, Прата — ) — італьянскі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1982 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.
ШЫХТ
«ШЫХТ» — акустычны праект трох беларускіх бардаў: Алеся Мікуса, Паўночнага Воўка і Шляхціча.
Гісторыя
Гурт упершыню выступіў на фестывалі «Pagan Winterstorm» з патрыятычнай праграмай «Мой генэрал», якая была прысвечаная розным асобам беларускай гісторыі. Пазней да Дня адзінства балтаў была запісаная песня з гэтай праграмы пад назвай «Генэрал Люцыян» у двух выкананнях (акустычным і неафолкавым).
Мёртвае
Назву Мёртвае маюць:
Крушынянская мячэць
Крушынянская мячэць — мячэць у Крушынянах Сакульскага павета Падляскага ваяводства. Мячэць уключана ў нацыянальны спіс гістарычных помнікаў Польшчы.
Архітэктура
Мячэць мае тры вежы, дзве з іх выконваюць функцыю мінарэтаў. У плане мае форму прамавугольніка памерамі 10x13 м.
Матроніна (Холм-Жыркоўскі раён)
Матроніна (Матренино) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак у хуткім часе ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2019 гадах у складзе Томскага сельскага паселішча.
Янавічы
Я́навічы  — гарадскі пасёлак у Віцебскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, на рацэ Чарніца. За 26 км на поўнач ад чыгуначнай станцыі Лёзна. Насельніцтва 752 чал. (2017).
Гісторыя
3 пісьмовых крыніц вядомы з 1511 года як сяло і цэнтр воласці ў Віцебскім ваяводстве Вялікага княства Літоўскага. У XVIII ст. згадваецца як мястэчка, прыватная ўласнасць паноў Пацеяў.
Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай мястэчка далучана да Расійскай імперыі. У 1810 годзе маёмасць графа Пацея ў Суражскім павеце Віцебскай губерні. У пачатку XIX стагоддзя паселішча належала Дварэцкім-Багдановічам, якія ў 1800 годзе пабудавалі сядзібна-паркавы комплекс (разбураны ў 1917 годзе).
Уражанні ад Янавічаў часоў руска-французскай вайны 1812 года занатавала ў сваіх «Запісках» Надзея Дурава. "«Яновичи. Кажется, здешняя грязь превосходит все грязи, сколько их есть на свете. Не далее как через площадь к товарищу не иначе можно пробраться, как верхом; можно, правда, и пешком, но для этого надобно лепиться около жидовских домов, по завалинам, как можно плотнее к стенам, окнам и дверям, из которых обдает путешествующего различного рода паром и запахами, например, водки, пива, гусиного сала, козлиного молока, бараньего мяса и так далее… Можно быть уверену в насморке по окончании этого отвратительного обхода.»"
У 1829 годзе заснавана кардоннае, у 1854 годзе — мукамольнае, у 1866 годзе — піваварнае прадпрыемствы. У 1866 годзе мястэчка ў Віцебскім павеце і губерні. Непадалёку ад мястэчка размяшчаўся маёнтак (1660 дзесяцін зямлі), які ў 1878 года належаў памешчыку I. Багдановічу. У маёнтку меліся 2 млыны — вадзяны, на якім выраблялася 20 000 пудоў мукі, і валовы, дзе малолася 2000 пудоў мукі. Мука збывалася на месцы і вывозілася на продаж у Сураж. Праз мястэчка праходзіў паштовы тракт Сураж-Янавічы, на якім размяшчаліся паштовая станцыя Янавічы і карчма.
У 1880 годзе была адкрыта царкоўнапрыходская школа. Меліся 5 сінагог, 36 лавак, скураны завод. Кожны тыдзень у нядзелю адбываўся базар, а на працягу года — 2 вялікія кірмашы, на якія з’язджаліся гандляры не толькі з наваколля, але і з Віцебска, Суража і Невеля. Дзейнічаў прызыўны вайсковы ўчастак. У 1885 годзе пабудавана цагляная праваслаўная Свята-Троіцкая царква. У 1896 годзе адкрыта двухкласная царкоўнапрыходская школа, пры ёй меўся інтэрнат на 30 вучняў. У гэтым жа годзе пачаў працаваць нафтавы млын. У 1897—1905 гадах працавала мужчынская настаўніцкая школа, дзе рыхтавалі на працягу 2 гадоў настаўнікаў для школ граматы. 3 20 жніўня 1924 года цэнтр Янавіцкага сельсавета Суражскага раёна Віцебскай акругі. Працавалі 2 школы, на базе якіх створаны сямігадовая і яўрэйская школы. У 1929 годзе ў мястэчку арганізаваны калгасы «Ударнік» і «Інтэрнацыянал». Меліся сукнавалка, ваўначоска, абутковая і кравецкая майстэрні, 2 вінзаводы, нафтавы млын, мукамольная вытворчасць. У 1933 годзе пачаў працаваць ільнозавод.
У 1957 годзе ў Янавічы быў перанесены цэнтр Суражскага раёна, потым у Віцебскім раёне, з 1962 года ў складзе Лёзненскага раёна , цяпер у Віцебскім раёне.
У 1997 годзе ў Янавічах быў адроджаны праваслаўны прыход, уладамі вернікам перададзены будынак, які перабудоўваецца пад царкву.
У 2006 годзе Янавічам нададзены герб «у блакітным поле іспанскага тарча дзве сярэбраныя перавязі, пакладзеныя Андрэеўскім крыжам, у верхняй частцы поля — залатыя шалі».
Мадэрнавая архітэктура ў Босніі і Герцагавіне
Кантэкст
На развіццё новага падыходу да архітэктурнай творчасці ў свеце паўплывалі авангардныя мастацкія рухі і групы (футурызм, кубізм, экспрэсіянізм, пурызм) і прыстасаванне новых індустрыяльных матэрыялаў (чыгун, бетон, шкло).
Найбольшы ўплыў на развіццё мадэрнавай архітэктуры і ўрбанізму аказалі:
У Каралеўстве Югаславія
Душан Сміляніч і Хелен Бальдасар былі аднымі з першых, хто прынёс ідэі мадэрнавай архітэктуры ў Сараева ў гады адразу пасля заканчэння Першай сусветнай вайны. Яны працавалі выкладчыкамі ў Вышэйшай тэхнічнай школе ў Сараеве з 1924 года. Пазней Д. Сміляніч на кароткі час стаў муніцыпальным архітэктарам, а да 1939 г. у яго з’явілася ўласнае архітэктурнае бюро. Хелен Бальдасар спраектавала будынкі, якія ўяўляюць сабой першыя будынкі мадэрнавай архітэктуры ў Сараева:
, быўшы яшчэ маладымі студэнтамі ў Празе, абапіраючыся на дасягненні кубізму і неапластыцызму, імкнуцца стварыць свабодную і чыстую геаметрычную архітэктурную форму. У іх творчасці дамінавалі ідэі здаровага функцыяналізму, які выступае за сінтэз зместу і формы, асабліва ў культуры жылля.
Хорхэ Відэла
Хорхэ Рафаэль Відэла Рэдонда (Jorge Rafael Videla Redondo; 21 жніўня 1925, Мэрсэдэс, прыгарад Буэнас-Айрэса, Аргенціна — 17 мая 2013) — прафесійны ваенны, дыктатар («прэзідэнт дэ факта») Аргенціны з 1976 па 1981 гг.
Мадэрнавая архітэктура ў Босніі і Герцагавіне
У Каралеўстве Югаславія
У межах, навязаных сацыяльна-эканамічнымі ўмовамі, ўстанова стала магутным інвестарам, і дзякуючы гэтым архітэктарам будынкі вакфаў звычайна маюць утылітарную і канструктывісцкую канцэпцыю:
прыехаў у Боснію і Герцагавіну са студыі Лё Карбюзье ў 1939 годзе і разам з тэарэтыкам архітэктуры працаваў над сінтэзам універсальнай і хатняй (баснійскай) архітэктуры, заўсёды цвёрда стаяў на пазіцыях мадэрнавай архітэктуры. Ён спраектаваў рабочыя пасёлкі ў раёне, і  у Варэшы (ажыццяўлён пасля вайны).
У СФРЮ
ў Сараеве 1947 года, спраектаваны братамі Кадзічамі, з’яўляецца першым значным будаўніцтвам пасля Другой сусветнай вайны. У непасрэднай блізкасці архітэктар Хусрэф Рэджыч, адзін з ключавых носьбітаў развіцця архітэктурнага факультэта ў Сараеве, будуе Дом апалчэння. Крыху пазней прафесар Мухамед Кадзіч унёс значны ўклад, пабудаваўшы шэраг камерцыйных будынкаў. Чыгуначны вакзал у Сараева, праца групы архітэктараў з Чэхаславакіі, быў завершаны ў 1952 г. (архітэктар Б. Стойкаў).
У той час архітэктура выконвала функцыі ажыццяўлення сацыяльных планаў развіцця, такіх як жыллё, адукацыя, ахова здароўя, прамысловасць, турызм, адміністраванне і г.д. Вялікая колькасць будынкаў патрабавала вялікай колькасці архітэктараў, якія працавалі ў шматлікіх праектных бюро. Творчая і дызайнерская частка працы была ў руках архітэктара. Вялікая колькасць архітэктараў была задзейнічана ў праектаванні гэтых будынкаў, у тым ліку, Халід Мухасілавіч, Эсад Дайджыч, Уладзімір Добравіч, Мухамед Яшарэвіч, , Багдан Курпіель, , Србіслаў Стаянавіч, Шачыр Омеравіч, Алія Сердарэвіч, Сеад Арнаўтавіч, Мілан Медыч, Ахмед Капіджыч, Кенан Шэховіч, Младэн Гвоздэн, Намік Муфціч, Лідуміл Алікалфіч, Душан Джапо, Асман Маранкіч, Сафет Галішыч і іншыя.
На конкурсе ў 1955 годзе быў прыняты гарадскі план Марындвора Юрая Найдхарта. Яго рашэнні ў спалучэнні ідэй Лё Карбюзье і CIAM з некаторымі элементамі архітэктуры Босніі і Герцагавіны ўяўляюць сабой пераемнасць архітэктуры на шляху да сучасных тэндэнцый. У шасцідзясятых гадах дваццатага стагоддзя З. Кавачэвіч і група архітэктараў рэалізавалі гарадскі план Грбавіцы I — першага вялікага планаванага жылога будаўніцтва ў Сараева ў кантактных зонах. З. Кавачэвіч таксама кіраваў камандай, якая стварала Генеральны горадабудаўнічы план горада Сараева да 1964 года.
Гэта стварыла ўмовы для пашырэння Сараева ўніз па Сараеўскім полі да Іліджы. З пачатку 1960-х гадоў некалькі гаспадарчых, адміністрацыйных, культурных, школьных і жылых будынкаў, напрыклад, будынак Югабанка (1959 г.), Socijalno — сёння будынак PIO (1960), Energoinvest (1962, цяпер UPI), Unioninvest (1963), (1966), Комплекс факультэта філасофіі і прыродазнаўчых навук, KSC  (1968), Студэнцкі інтэрнат «Nedžarići» (1971), Будынак радыётэлебачання ў Сараеве (1972), гатэль «Брысталь» (1973), Дзяржаўны (былы ваенны) шпіталь (1976-79 гг), радзільны дом (1977), жылы раён Аліпашына поле (1974-79 па праекце каманды фірмы Vranica), Гандлёвы цэнтр «Гепок» (1978), будынак былога рэспубліканскага выканаўчага савета (урада) і Рэспубліканскай скупшчыны (1974—1982), «Elektroprivreda» (1978).), «Energoinvest» (1982) і пасёлак на Дабрыні.
Найбольшых высілкаў у будаўнічай сферы было дасягнута ў перадалімпійскія гады. У той час былі пабудаваны і рэканструяваны большасць спартыўных і турыстычных аб’ектаў, такіх як другі павільён студэнцкага дома Неджарычы, будынак Oslobođenja,, спартыўная зала Mojmilo, жылы комплекс Ciglane і г.д.
Пры аднаўленні Баня-Лукі пасля катастрафічнага землятрусу ў 1969 годзе было створана некалькі каштоўных дасягненняў: Мемарыяльная школа як сімвал салідарнасці ў аднаўленні (архітэктар Н. Нешкавіч), спартыўны цэнтр Борык (архітэктар С. Загіровіч), гатэль Босна у Баня-Луцы (А. Джэба і П. Буловіч) і Медыцынскі цэнтр (Б. Курп’ел, Р. Мандзіч, В. Хамсіч і З. Броз), з’яўляюцца вынікамі надзвычай інтэнсіўнай творчасці.
За такі працяглы перыяд і велізарную архітэктурную творчасць адрозненні ў якасці асобных будынкаў былі надзвычай вялікімі, пачынаючы ад вяршынь сусветнай архітэктуры і заканчваючы поўнымі праваламі. З мінулага засталася вельмі зручная забудова з больш-менш удалымі архітэктурнымі рашэннямі і, разам з тым, шмат недагледжаных зялёных насаджэнняў у навасёлках.
Некаторыя будынкі баснійскіх дызайнераў сталі сімваламі сучаснай архітэктуры ў выкарыстанні сучасных матэрыялаў, функцыянальных і гуманных рашэннях прасторы, а таксама ў адносінах да навакольнага асяроддзя і традыцый. Сярод іх:
Архітэктурныя рашэнні для школ і школьных памяшканняў сталі вынікам дзеянняў 1000 школ Босніі і Герцагавіны і архітэктурнага конкурсу пасля добра вывучанай праграмы і зместу кожнага характэрнага тыпу школы. Веды і архітэктурнае праектаванне дайшлі да так званых адкрытых школ. Гэта былі паняцці, якія прыжыліся ў еўрапейскіх краінах таго часу.
Большасць пабудаваных тады будынкаў не толькі выкарыстоўваюцца цяпер, але і складаюць касцяк развіцця краіны. Без, якія часта не ўспрымаюцца як архітэктурныя аб’екты і каштоўная спадчына, сённяшняя краіна не магла б функцыянаваць.
NGC 626
NGC 626 (іншыя абазначэнні — ESO 297-6, MCG -7-4-18, PGC 5901) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) у сузор’і Скульптар.
Мадэрнавая архітэктура ў Босніі і Герцагавіне
Выстава ў Нью-Ёрку
Падзеі ў архітэктуры сацыялізму за апошнія некалькі гадоў сталі прадметам цікавасці для архітэктараў і архітэктуры Еўропы. Яны знаходзяць прадуманыя праекты, цэняць іх і адводзяць ім значнае месца ў еўрапейскай архітэктуры.
NGC 626
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Мадэрнавая архітэктура ў Босніі і Герцагавіне
Выстава ў Нью-Ёрку
Адзін з самых паважаных музеяў свету, «Музей сучаснага мастацтва» (Музей сучаснага мастацтва ў Нью-Ёрку), адкрыў 15 ліпеня 2018 г. выставу пад назвай « Toward a Concrete Utopia: Architecture in Yugoslavia, 1948—1980 » (Да бетоннай утопіі: архітэктура ў Югаславіі, 1948—1980). Гэта першая прэзентацыя выключных работ вядучых архітэктараў сацыялістычнай Югаславіі амерыканскай і міжнароднай публіцы і найбольш поўная рэтраспектыва ўсіх значных чарцяжоў, планаў, фатаграфій, праектаў, відэа і іншых артэфактаў, якія кажуць пра значныя творы мадэрнісцкай архітэктуры. Экспазіцыя ўключае ў сабе працы самых вядомых югаслаўскіх архітэктараў, у тым ліку, , Эдварда Раўнікара, Венцэслава Рыхтэра і Міліцы Штэрыч.
прадстаўлена працамі, асабліва яго арыгінальнай працай «Архітэктура Босніі і шлях да сучаснасці». Выстава паказала пошукі Найдхарта протамадэрнавасці, схаванай у традыцыйнай баснійскай архітэктуры. Яго складаныя дыяграмы і пяшчотныя краявіды Мостара і маленькіх баснійскіх вёсак ледзь захаваліся — іх выратавала дачка Нейдхардта Соня, якая вынесла іх з дому ў абложаным Сараеве, перш чым варожы агонь знішчыў усё, што засталося. Таксама былі паказаны работы, галоўным праектам якой стала. Некалькі будынкаў былі вылучаны асаблівым чынам, каб падкрэсліць іх канструктыўныя навацыі.
Кызылтан (Паўладарская вобласць)
Кызылтан — сяло ў Качырскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Байканыскай сельскай акругі. Код КАТА — 554833200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 574 чалавекі (293 мужчыны і 281 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 252 чалавекі (121 мужчына і 131 жанчына).
Солчыца
Солчыца (Šalčykščia) — рака ў Беларусі і Літве, левы прыток Шальчы (басейн Мяркіса).
Даўжыня 22 км (з іх у Літве 8 км), плошча басейна 118 км² (у Літве 69 км²). Пачынаецца за 9 км на ўсход ад Эйшышкіса, на беларуска-літоўскай мяжы. Цячэ на паўночны ўсход; на працягу 12,8 км рака працякае па мяжы дзвюх краін. Упадае ў Шальчу (Солчу) на тэрыторыі Літвы. На рацэ дзве сажалкі (плошчай 53 і 15 га).
Міле
Міле — прозвішча.
Марапу
Мара́пу (сумба: marafu, літаральна "звышнатуральнае") — сістэма рэлігійных вераванняў народа сумба з вострава Сумба ў Інданезіі. Для яе характэрны спалучэнне монатэізма з анімізмам і культам продкаў.
Паходжанне
У аснове марапу палягаюць старажытныя анімістычныя і пахавальныя культы, прынесеныя на Сумбу аўстранезійцамі. Аб іх існаванні сведчаць мегалітычныя пабудовы, накшталт Анакаланга, што ўзводзіліся для шанавання продкаў. Акрамя таго, на фарміраванне сучасных рэлігійных уяўленняў маглі паўплываць яванскі індуізм, іслам і хрысціянства.
Вераванні
Прыхільнікі марапу вераць у існаванне бога-стваральніка сусвету, якога называюць Мавулу Тау-Тау Маджыі. Аднак, згодна іх уяўленням, ён не прымае актыўны ўдзел у зямным жыцці і мала ўплывае на жыццё людзей. Таму марапу ўспрымаецца як сістэма пасродніцтва паміж чалавекам і богам, а таксама як філасофія і лад жыцця.
У сваю чаргу, чалавек разглядаецца ў марапу як натуральная частка сусвету. Існуе сістэма маральных абавязкаў і паводзінаў нуку-хара, якой павінны прытрымлівацца людзі, каб не парушыць баланс у прыродзе. Прыхільнікі марапу таксама вераць у шматлікіх духаў, што насяляюць навакольную прастору. Асабліва важным з'яўляецца шанаванне продкаў.
Рытуалы
Рытуалы марапу шчыльна звязаны з паўседзённым жыццём, якое канцэнтруецца вакол сям'і і рода. Кожная сям'я мае рытуальныя месцы для шанавання духаў продкаў, акрамя таго існуе звычай захавання рэліквій продкаў у доме. Акрамя таго, рэлігійны характар маюць сумесныя святы — пасола, што суправаджаецца бойкай на дзідах, пахавальныя цырымоніі, у тым ліку штогадовая вула-поду, ачышчальныя дні біджалунгу хіўпаана і парунга таліянг.
Сямейныя рытуалы арганізуюць старэйшыны, аднак вылучаецца невялікі пласт "пасроднікаў" — людзей, што найчасцей праводзяць сумесныя цырымоніі, практыкуюць шаманізм, фактычна выконваюць функцыі святароў.
Прэласць
Прэ́ласць, або інтэртрыгінозны дэрматыт — запаленне скуры, якое узнікае пры трэнні і мацэрацыі. Прычыны: узмоцненае потавыдзяленне, нетрыманне мачы, белі і інш. Часта бывае ў дзяцей першага года жыцця, у поўных людзей. Можа ўскладняцца пры далучэнні інфекцыі (інфекцыйная прэласць).
Лячэнне тэрапеўтычнае, захаванне гігіены скуры.
Патэра Тупана
Патэра Тупана (Tupan Patera) — самы буйны вулкан на спадарожніку Юпітэра Іо. Дыяметр кратара — 79 км, глыбіня — 900 метраў. Цэнтр размешчаны па каардынатах -18.68°N, 218.85°W, на паўднёвым захадзе вобласці Басфор.
Атрымаў імя Тупана — бога грому індзейцаў тупі-гуарані. Гэта назва была зацверджана Міжнародным астранамічным саюзам у 1997 годзе.
Прадукт вывяржэнняў — тая ж вулканічная лава са значнай прымессю дыяксіду серы. Упершыню знойдзены і сфатаграфаваны касмічным апаратам «Галілеа».
Веркана
Веркана (Vercana) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кома.
Насельніцтва складае 730 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 52 чал./км². Займае плошчу 14 км². Паштовы індэкс — 22013. Тэлефонны код — 0344.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
NGC 5696
NGC 5696 (іншыя абазначэнні — UGC 9415, MCG 7-30-36, ZWG 220.36, IRAS14350+4202, PGC 52235) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Леанід Раманавіч Брэль
Леанід Раманавіч Брэль (нар., Магілёў) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1966 годзе. Працаваў у эксперыментальна-канструктарскім бюро мэблі Мінляспрама БССР, з 1966 года — намеснік начальніка аддзела, з 1975 года — начальнік аддзела ў Дзяржбудзе БССР, з 1982 года — кіраўнік майстэрні ў БелНДІПгорадабудаўніцтва.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1973 года. Член КПСС з 1960 года. Пражывае ў г. Мінск.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): праекты па абсталяванні і мэблі для Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР, Дома мадэляў, гасцініц «Юнацтва», «Турыст», «Юбілейная» (1966—1970) у Мінску, распрацоўкі тэхнічных праектаў забудовы Тэатральнай плошчы ў Віцебску (1976), цэнтра горада і вул. Савецкай у Рэчыцы (1978), рэканструкцыя і добраўпарадкаванне Кургана Дружбы на граніцы БССР, РСФСР і Латвійскай ССР (1983), генеральная схема комплекснай тэрытарыяльнай арганізацыі БССР (1987).
Мантэспан (пячора)
Мантэспан (Grotte de Montespan) — вялізная пячора на паўднёвым захадзе Францыі, у перадгор'і Пірэнеяў (дэпартамент Верхняя Гарона) з рэшткамі культуры позняга палеаліту. Адкрыта ў 1923 годзе французскім археолагам Норберам Кастэрэ. Ва ўнутраных частках пячоры выяўлены выгравіраваныя на сценах выявы бізонаў і коней, а таксама вылепленая з гліны фігура мядзведзя без галавы (замест яе да фігуры мацаваўся мядзведжы чэрап). На глінянай падлозе пячоры захаваліся сляды ног старых людзей і падлеткаў. Мантэспан была месцам культавых і магічных абрадаў (магчыма, і абрадаў ініцыяцыі).
Тлеубай
Тлеубай — сяло ў Качырскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Байканыскай сельскай акругі. Код КАТА — 554833300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 245 чалавек (122 мужчыны і 123 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 264 чалавекі (133 мужчыны і 131 жанчына).
Новікі (Холм-Жыркоўскі раён)
Новікі (Новики) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак у хуткім часе ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2019 гадах у складзе Томскага сельскага паселішча.
Саланое (Вілейскі раён)
Салано́е (, Солоное) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Даўгінава Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
У міжваенны перыяд (1923—1939) у Саланым месцілася памежная застава KOP.
Да 17 сакавіка 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Мільчанскага сельсавета.
Царква Святога Міхаіла Арханёла (Шчучын)
Свята-Міхайлаўская царква — праваслаўны храм у г. Шчучын Гродзенскай вобласці.
Гісторыя
На вул. 17 верасня. Пабудавана ў 1863 г. з бутавага каменю і цэглы.
Архітэктура
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Складаецца з асноўнага кубападобнага аб’ёму, 5-граннай апсіды, кароткай трапезнай і прытвора-званіцы. Асноўны аб’ём і васьмярык званіцы накрыты шатровымі дахамі з цыбулепадобнымі купаламі. У дэкоры фасадаў выкарыстаны атынкаваныя какошнікі, руставаныя вуглавыя лапаткі, кілепадобныя ліштвы арачных аконных праёмаў, аркатурныя фрызы, рэльефныя крыжы.
Інтэр’ер
У інтэр'еры апсіда вылучана драўляным іканастасам. Шануецца абраз «Маці Божая Хуткапаслушніца», які знаходзіцца ў храме з часу яго асвячэння.
NGC 623
NGC 623 (іншыя абазначэнні — ESO 353-23, MCG -6-4-52, PGC 5898) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Батнічны заліў
Батнічны заліў з’яўляецца самым паўночным салёным басейнам Еўропы. Паколькі ўздым сушы працягваецца, з вады ўвесь час з’яўляюцца новыя шхеры. Вымярэнні паказваюць, што ўздым сушы ў паўночнай частцы Батнічнага заліва адбываецца з хуткасцю прыблізна 90 см за сто гадоў і 20 см у паўднёвай. Прычынай уздыму з’яўляецца 3-кіламятровы пласт лёду ў ледніковы перыяд, які прадушыў сваёй вагай зямную кару. Максімальны прагін, каля 1000 метраў, прыйшоўся на паўночную частку Батнічнага заліва. Уздым працягваецца ў наш час, і ацэнена, што суша паднімецца яшчэ на 150 метраў і прыкладна праз 2000 гадоў Батнічны заліў ператворыцца ў возера. Аналагічная сітуацыя, але больш маштабная, назіраецца ў Паўночнай Амерыцы ў раёне Вялікіх Азёр.
Салёнасць заліва значна падае з поўдня на поўнач. Калі ў паўднёвай частцы яна адпавядае салёнасці Балтыйскага мора, то ў паўночнай яна настолькі нізкая, што не адрозніваецца на густ, і там жывуць шматлікія прэснаводныя рыбы.
Найбуйнейшыя астравы: Аландскія астравы, Хальмёарна, Хайлуота, Хапаранда.
Гісторыя Батнічнага заліва цесна звязана з гісторыяй дзвюх яго прыбярэжных дзяржаў. На працягу больш шасцісот гадоў (да 1809 г.) Фінляндыя і Швецыя складалі адзіную імперыю, гэтыя краіны дагэтуль звязвае агульная культурная спадчына. Гэта акалічнасць адкрывае сумесныя перспектывы для развіцця рэгіёна вакол Батнічнага заліва. Галоўнае месца ў планах па развіццю належыць дузе Батнічнага заліва, якая ўтварае паўночную канечнасць гэтага ўскрайкавага мора. Батнічная дуга выконвае пасродніцкую ролю на стыку рэгіёнаў двух мораў — Балтыйскага і Баранцавага — і служыць важным транспартным калідорам. Рэгіён Батнічнага заліва мае добрыя магчымасці для таго, каб стаць міжнароднай эканамічнай прасторай і маторам развіцця паўночнай часткі Еўропы.
Субар
Су́бар — ялова-хваёвы або шыракаліста-хваёвы лес, у якім пераважае хвоя, а елка і дуб складаюць дамешак у першым ярусе дрэвастою або ўтвараюць другі ярус ці добра развіты падлесак. Тэрмін мае народнае паходжанне.
Субар фарміруецца, у параўнанні з борам, на больш багатых і ўвільготненых супясчаных і пясчаных глебах з праслойкамі суглінку або падасланых марэнай. У субары звычайна развіты падлесак.
На тэрыторыі Беларусі субары з дамешкамі елкі пашыраны ў у паўночнай і цэнтральнай частках (Беларускае Паазер’е, Беларуская града), з дубам і ляшчынай — на Палессі і Перадпалессі.
Субары аймаюць прамежкавае, пераходнае становішча паміж тыповай тайгой, чыстымі хваёвымі барамі і лесастэпам.
Міхаіл Фёдаравіч Макарачкін
Міхаіл Фёдаравіч Мака́рачкін (Михаил Фёдорович Макарочкин;  — ) — вучоны ў галіне грунтазнаўства і фундаментабудаўніцтва, доктар тэхнічных навук (1945), прафесар (1945), член-карэспандэнт Акадэміі будаўніцтва і архітэктуры СССР (1957), Акадэміі навук БССР.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сяле Глубкі Навасільскага павета Тульскай губерні (зараз у Навасільскім раёне Арлоўскай вобласці Расіі). У 1908—1912 гадах працаваў настаўнікам. У 1915 годзе скончыў Тульскі настаўніцкі інстытут. У 1915—1917 гадах у Рускай імператарскай арміі, у 1920—1921 гадах — у Чырвонай Арміі. Да 1922 года выкладаў матэматыку. У 1926 годзе скончыў Маскоўскі інстытут інжынераў шляхоў зносін. У 1926—1930 годзе займаў пасады ў сістэме Народнага камісарыята шляхоў зносін і адначасова ў 1927—1929 гадах вучыўся у вячэрнім Універсітэце марксізма-ленінізма. З 1930 года М. Ф. Макарачкін у Маскоўскім інстытуце інжынераў шляхоў зносін, дзе займаў пасады ад асістэнта да прафесара і адначасова ў 1936—1937 гадах намесніка дэкана, у 1937—1947 гадах — дэкана факультэта. У 1947—1950 гадах адбываў пакаранне ў выпраўленча-працоўным лагеры (быў рэабілітаваны ў 1955 годзе). У 1951—1953 гадах — выкладчык матэматыкі ў 11-й сярэдняй школы ў Магілёве.
З ліпеня 1953 года М. Ф. Макарачкін у Беларускім політэхнічным інстытуце на пасадзе прафесара, з верасня 1953 года — загадчыка кафедры асноў і фундаментаў.
Памёр 5 жніўня 1963 года. Пахаваны на Усходніх (Маскоўскіх) могілках у Мінску.
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па грунтазнаўству, праектаванню і будаўніцтву фундаментаў з выкарыстаннем мясцовых матэрыялаў. Займаўся экспертызай будаўнічых аб’ектаў на тэрыторыі БССР.
Цэльбіа
Цэльбіа (Zelbio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кома.
Міхаіл Фёдаравіч Макарачкін
Навуковая дзейнасць
Сярод апублікаванага:
Цэльбіа
Насельніцтва складае 195 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 49 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 22020. Тэлефонны код — 031.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Вакашскія мовы
Вакашскія мовы — сям'я індзейскіх моў, распаўсюджаных на ціхаакіянскім узбярэжжы Паўночнай Амерыкі. Падзяляецца на паўночную і паўднёвую галіны.
Агульная колькасць носьбітаў (2000 г.) - меней за 1 000 чал.
Рэчыцкі павет
Назву Рэчыцкі павет мелі наступныя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі:
Прэзумпцыя невінаватасці
Прэзумпцыя невінаватасці ў крымінальным праве — палажэнне, паводле якога абвінавачаны лічыцца невінаватым, пакуль яго віна не будзе даказана ўстаноўленым законам парадкам. Прэзумпцыя невінаватасці — адна з найважнейшых дэмакратычных прыкмет крымінальнага працэсу, забяспечвае ахову правоў асобы, выключае неабгрунтаванае абвінавачанне і асуджэнне. Можа быць абвергнута толькі шляхам даказвання ўстаноўленымі працэсуальным законам сродкамі і выключна пры наяўнасці дастатковых судовых, якія адносяцца да справы і дапускаюцца заканадаўствам. Абавязак даказвання ўскладаецца на органы абвінавачання.
Кратар Гале
Гале — кратар на Марсе. Названы ў гонар астранома Іагана Готфрыда Гале.
Утварэнне ўпершыню было сфатаграфавана касмічным апаратам Viking Orbiter 1.
Морыц Аўгуст Зойберт
Морыц Аўгуст Зойберт (Moritz August Seubert або Moritz Seubert,  - ) — нямецкі батанік  , прафесар батанікі і заалогіі.
Біяграфія
Морыц Аўгуст Зойберт нарадзіўся ў Карлсруэ 2 чэрвеня 1818 года.
Ён наведваў Гімназію Бісмарка ў Карлсруэ і здаў экзамен на атэстат сталасці з адзнакай. З 1836 года Зойберт вывучаў медыцыну ў Гайдэльбергскім універсітэце, а з 1837 года - прыродазнаўчыя навукі ў Бонскім універсітэце. У 1846 годзе ён быў прызначаны прафесарам батанікі і заалогіі ва Універсітэце Карлсруэ ў якасці пераемніка Аляксандра Браўна.
Морыц Аўгуст Зойберт памёр у Карлсруэ 6 красавіка 1878 года.
Навуковая дзейнасць
Спецыялізаваўся на папарацепадобных, мохападобных, водарасцях і на насенных раслінах.
Мікалай Ільіч Мельнік
Мікалай Ільіч Мельнік (, с. Сарока, цяпер Іллінецкі раён, Вінніцкая вобласць — ) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1940 года.
Творчасць
Асноўныя працы: праекты малакватэрных жылых дамоў (1936—1940), тыпавы праект 8-кватэрнага жылога дому (1947), адміністрацыйны будынак у Маладзечне (1948, у аўтарскім калектыве).
NGC 7513
NGC 7513 (іншыя абазначэнні — PGC 70714, ESO 469-22, MCG -5-54-23, UGCA 437, AM 2310-283, IRAS23105-2837) — галактыка ў сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Астражок (Холм-Жыркоўскі раён)
Астражок (Острожок) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак у хуткім часе ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2019 гадах у складзе Томскага сельскага паселішча.
Сцяг крымскіх татар
Сцяг крымскіх татар уяўляе сабой палотнішча блакітнага колеру з жоўтай эмблемай (тарак-тамга, Тарак-тамга — Taraq tamğa /taraq tamɣa/) у верхнім левым куце.
Упершыню сцяг быў прыняты Курултаем (нацыянальным сходам) крымскіх татар у 1917 годзе, пасля Лютаўскай рэвалюцыі ў Расіі.
30 чэрвеня 1991 году скліканым Курултаем гэты сцяг быў паўторна прыняты ў якасці Нацыянальнага (этнічнага) .З 2010 года 26 чэрвеня адзначаецца крымскімі татарамі як дзень крымскататарскага сцяга.