cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лойма
Паходжанне
Вобраз лоймы, роўна як міфічныя персанажы мары, зазоўкі, стрыгі, русалкі можа быць рэштай вобраза Вялікай Багіні — старажытнага жаночага боства ўрадлівасці, культ якой мог практыкавацца яшчэ ў палеаліце.
Пётр Рыгоравіч Якаўлевіч
Пётр Рыго́равіч Якаўлевіч (,  —, ) — беларускі савецкі гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч, ганаровы грамадзянін горада Полацка (1979).
Біяграфія
Член КПСС з 1938 года.
З 1928 года — на гаспадарчай, грамадскай і палітычнай працы. У 1928—1971 гадах — рознарабочы, стрэлачнік, праваднік, участковы рэвізор Беларускай чыгункі па Віцебскаму і Полацкаму аддзяленням, другі сакратар Полацкага акруговага камітэта камсамола, першы сакратар Палескага абкама камсамола, у эвакуацыі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, сакратар Палескага падпольнага абкама КП(б)Б, першы сакратар Віцебскага гаркама КПБ, намеснік старшыні Полацкага аблвыканкама, першы сакратар Верхнядзвінскага райкама КПБ, першы сакратар Полацкага гаркама КПБ. Персанальны пенсіянер саюзнага значэння з 1971 года.
Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР 6-га і 7-га скліканняў. Член ЦК КПБ (1959—1971), член Рэвізійнай камісіі КПБ (1956—1959), дэлегат XXII з’езда КПСС.
Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Кастрычніцкай Рэвалюцыі, Працоўнага Чырвонага Сцяга, Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны», медалямі, пяццю Ганаровымі граматамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР.
Спіс шчаўкуноў Беларусі
Спіс шчаўкуноў Беларусі.
Псалом 56
Псалом 56 (57 паводле масарэцкай нумарацыі) ўваходзіцць у 8-ю кафізму. Аўтарства прыпісваецца Давіду. Галоўная тэма гэтага псалма — збавенне Давіда ад Саула.
Гаральд I (кароль Англіі)
Гаральд I Заечая Лапа (Harold Harefoot; каля 1015 — ) — кароль Англіі, які ўладарыў у 1035—1040. Сваю мянушку атрымаў за хуткасць і паляўнічыя ўменні.
Біяграфія
Гаральд быў незаконнанароджаным сынам караля Англіі, Даніі і Нарвегіі Кнуда Вялікага і Эльфгіфу Нортхэмптанскай.
Пасля смерці Кнуда Вялікага ў 1035 годзе прастол павінен быў атрымаць у спадчыну адзіны законы сын Кнуда Хардэкнуд, які кіраваў Даніяй пад канец жыцця свайго бацькі. Аднак пагроза з боку караля Нарвегіі Магнуса I не дала магчымасці Хардэкнуду прыехаць у Англію на каранаванне. Гэтым скарысталася частка англійскіх магнатаў на чале з эрлам Леафрыкам і Эльфгіфу Нортхэмптанскай, якія далі параду абраць рэгентам краіны Гаральда. На сходзе ў Оксфардзе у пачатку 1036 года прыхільнікі Гаральда і Хардэкнуда прыйшлі да кампрамісу: Гаральд станавіўся рэгентам Англіі, а каралева-маці Эма Нармандская захоўвала свой двор, гвардыю і кантроль над каралеўскай казной. Тым не менш Гаральд напаў на рэзідэнцыю Эмы ў Вінчэстэры і захапіў казну. К канцу 1037 года ўсе магнаты Англіі прызналі Гаральда сваім каралём, а Эма збегла з краіны.
Паводле меркавання некаторых гісторыкаў, улада ў краіне ў той час практычна знаходзілася ў руках маці Гаральда Эльфгіфу. У 1036 годзе ў Англію прыбыў Альфрэд Этэлінг, малодшы сын караля Этэльрэда II, які меў правы на англійскі трон. Асцерагаючыся, што яго прысутнасць на астравах справакуе звяржэнне Гаральда, прыхільнікі апошняга на чале з эрлам Годвінам арыштавалі Альфрэда. Пасля гэтага яго асляпілі і скора Альфрэд памёр. Смерць Этэлінга абурыла не толькі Хардэкнуда, які прыходзіўся кроўным братам нябожчыка, але і герцага Нармандыі, пад аховай якога пражываў Альфрэд.
Пазіцыі Гаральда ў Англіі былі дастаткова трывалымі, невядома аб якіх-небудзь апазіцыйных каралю партыях англа-дацкай арыстакратыі. Аднак Хардэкнуд падрыхтаваў атаку на астравы. Дамовіўшыся з Нарвегіяй аб міры ў 1039 годзе, Хардэкнуд сабраў вялікі флот і адплыў на адваяванне Англіі. Аднак вайны атрымалася пазбегнуць, бо 17 сакавіка 1040 года Гаральд I нечакана памёр. Хардэкнуд высадзіўся ў Уэсексе і у скорым часе быў аб’яўлены каралём Англіі. Цела Гаральда было вынята з магілы ў Вэстмінстэрскім абацтве і было кінута ў балота ля берагоў Тэмзы.
Ходасы (Мсціслаўскі раён)
Ходасы (, Ходосы) — вёска Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці, цэнтр Ходасаўскага сельсавета. На аўтадарозе Магілёў—Мсціслаў; чыгуначная станцыя на лініі Орша—Крычаў. За 19 км да паўднёвага захаду ад Мсціслава, за 84 км ад Магілёва.
Назва
Назва паходзіць напэўна ад ўласнага імя заснавальніка ці ўладальніка паселішча — Ходас, або адпаведнага патроніма (імя па бацьку, прозвішча) Ходасаў.
Аднак, ёсць таксама і паданні пра паходжанне назвы:
Пэўны час назва Ходасы абдымала тры блізкія паселішчы, якія афіцыйна назваліся Ходасы-I, Ходасы-II і Ходасы-III, але мясцовыя жыхары мелі для іх свае адрозныя імёны.
Гісторыя
Вядома з 1607 года як цэнтр маёнтка ў Мсціслаўскім ваяводстве, 47 двароў, размяшчалася за 7 км ад цяперашняга а.г. Ходасы. У 1663 годзе маёнтак перададзены Мсціслаўскаму кармеліцкаму кляштару. У 1777 годзе сяло Ходасаў у Чэрыкаўскай акрузе. Памешчык Каменскі Ф. Ф. меў тут у 1858 годзе 1158 дзесяцін зямлі, вадзяны млын і сукнавальню. Штогод 9 мая праводзіўся торг. Школа адкрыта ў 1909 г.
У 1916 г. каля сяла прайшла чыгунка. Пасажырскі рух адкрыты ў 1922 г.
24 верасня 1926 года створаны Ходасаўскі сельсавет Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці з цэнтрам на станцыі Ходасы.
У 1937 годзе на станцыі Ходасы адкрыты ўрачэбны пункт. У гады 2-й сусветнай вайны, з 14 ліпеня 1941 г. да 28 верасня 1943 г. вёска была акупавана нямецка-фашысцкімі захопнікамі, якія ў 1943 годзе спалілі яе. Пасля вайны адбудавана.
Інфраструктура
У Ходасах размешчаны ДУА «Ходасаўская сярэдняя школа», ДУА «Ходасаўскі яслі-сад», ДУА «Вучэбна-курсавы камбінат Мсціслаўскага райсельгасхарчу», Ходасаўскі СДК, Ходасаўская сельская бібліятэка, філіял музычнай школы, Ходасаўская амбулаторыя ўрача агульнай практыкі, аддзяленне сувязі.
Дзейнічае філіял «Мсціслаўскі райпалівазбыт», размеркавальныя склады Мсціслаўскага райпо, чыгуначная станцыя Ходасы, аўтазаправачная станцыя № 10 Крычаўнафтапрадукт, Ходасаўскае лясніцтва, участак Мсціслаўскага УКВП «Жылкамгас», участак УКВП «Водаканал», а таксама 5 крам Мсціслаўскага райпо, 1 крама Мсціслаўскага хлебзавода і 5 крам індывідуальных прадпрымальнікаў, аддзяленне «Беларусбанка», комплексна-прыёмны пункт.
Магіла лётчыка
Размешчана на тэрыторыі Ходасаўскага лясніцтва за 2 км ад цэнтра аграгарадка. У 1941 г. на гэтым месцы з-за паломкі рухавіка разбіўся савецкі самалёт, лётчык памёр адразу пасля падзення, яго імя невядома да цяперашняга часу.
Спортгарадок
Размешчаны ў Ходасах на вул. Навасёлаў, бліжэй да чыгункі. Абсталяваны арэлямі, турнікамі і таксама зонай для развядзення вогнішча. Вакол спортгарадка растуць дрэвы і расліны. Рукамі Юрыя Мікалаевіча Падгурскага гэта месца было прыведзена ў парадак і працуе ўжо некалькі гадоў, хоць сам гаспадар пляцоўкі пражывае ў Мсціславе.
ЦФОР «Алімп»
На базе фізкультурна-аздараўленчага цэнтра размешчана тры аб’екты — спартыўная зала, дзе праводзяць заняткі і спаборніцтвы па гульнявых відах спорту, і два плавальных басейны. Таксама ёсць трэнажорная зала.
Сусветны дзень барацьбы з апустыньваннем і засухай
Сусветны дзень барацьбы з апустыньваннем і засухай (World Day to Combat Desertification and Drought) — адзначаецца 17 чэрвеня пачынаючы з 1995 года. Усталяваны на 49-й сесіі Генеральнай Асамблеі ААН (Рэзалюцыя № № A/RES/49/115 ад 30 студзеня 1995 года). Дата гэтага Сусветнага дня была абраная ў знак гадавіны прыняцця канвенцыі па барацьбе з апустыньваннем.
Генеральны сакратар ААН ў 2006 годзе ў прысвечаным гэтаму Сусветнаму дны пасланні адзначае, што Апустыньванне — страта біялагічнай прадукцыйнасці зямель у засушлівых, полузасушливых і засушлівых полувлажных раёнах — гэта адна з найбольш сур'ёзных пагроз, з якімі сутыкаецца чалавецтва. Гэта — глабальная праблема, што закранае адну пятую частку насельніцтва свету ў больш чым 100 краінах.
Гамаранізм
Гамарані́зм (Homaranismo)-рэлігійна-філасофскае вучэнне для ўсяго чалавецтва, створанае Л. Л. Заменгофам, і заснаванае на прынцыпах экуменізма, пацыфізма, гуманізма. Гамаранізм развіўся са створанага раней Заменгофам гілелізма тычыўагася толькі яўрэйскага народа. Важным прапаведнікам ідэй гамаранізма стала дачка Заменгофа Лідзія.
Асіповіцкі раён
Асіпо́віцкі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — горад Асіповічы. Раён падзелены на 10 сельскіх саветаў.
Геаграфія
Асіповіцкі раён размешчаны ў цэнтральнай частцы Рэспублікі Беларусь (у суседнім Пухавіцкім раёне знаходзіцца геаграфічны цэнтр краіны), на захадзе Магілёўскай вобласці. На поўначы і захадзе ён мяжуе з Бярэзінскім, Чэрвеньскім, Пухавіцкім і Старадарожскім раёнамі Мінскай вобласці, на паўднёвым захадзе і поўдні з Бабруйскім і Глускім, на ўсходзе — з Клічаўскім раёнамі Магілёўскай вобласці. Асіповіцкі раён займае плошчу 1,95 тыс. км². Раён з’яўляецца часткай Цэнтральнабярэзінскай раўніны з абсалютнай вышынёй 150 м над узроўнем мора. Працякаюць рэкі Свіслач, Ботча, Ваўчанка. Іншыя рэкі: Грава, Капчанка, Красная, Млынка. Балота Ясень.
Гісторыя
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка Асіповічы. 20 жніўня 1924 года падзелены на 9 сельсаветаў: Асіповіцкі 1-шы, Асіповіцкі 2-гі, Верайцоўскі, Дзераўцоўскі, Зборскі, Карытненскі, Лапіцкі, Лучыцкі, Ясенскі. 1 студзеня 1925 года Асіповіцкі 1-шы і Асіповіцкі 2-гі сельсаветы аб’яднаны ў адзін Асіповіцкі сельсавет. 21 жніўня 1925 года Асіповіцкі сельсавет скасаваны, Лучыцкі сельсавет перайменаваны ў Замошскі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 8 ліпеня 1931 года да раёна далучаны Градзянкаўскі (Градзянскі), Касьянскі (Кассёўскі), Ліпеньскі, Пагарэльскі, Свіслацкі, Яноўскі нацыянальны польскі сельсаветы скасаванага Свіслацкага раёна. 15 ліпеня 1935 года Асіповічы набылі статус горада, вёскі Ялізава і Ясень аднесены да катэгорыі рабочых пасёлкаў. 3 верасня 1937 года Яноўскі нацыянальны польскі сельсавет рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 20 лютага 1938 года раён у складзе Магілёўскай вобласці. 27 верасня 1938 года вёска Градзянка атрымала статус гарадскога пасёлка. З 20 верасня 1944 года раён у складзе Бабруйскай вобласці. 14 мая 1949 года населены пункт Татарка рэарганізаваны ў рабочы пасёлак. З 8 студзеня 1954 года раён у складзе Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Верайцоўскі, Градзянкаўскі, Дзераўцоўскі, Кассёўскі сельсаветы, Яноўскі сельсавет перайменаваны ў Каменіцкі, рабочы пасёлак Ясень скасаваны, яго тэрыторыя ўключана ў Ясенскі сельсавет, утвораны Восаўскі сельсавет. 25 снежня 1962 года раён скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Бабруйскага раёна.
6 студзеня 1965 года Асіповіцкі раён утвораны зноў, уключаў горад Асіповічы, рабочы пасёлак Градзянка, Замошскі, Зборскі, Каменіцкі, Карытненскі, Лапіцкі, Ліпеньскі, Пагарэльскі, Пратасевіцкі, Свіслацкі і Ясенскі сельсаветы Бабруйскага раёна, Дараганаўскі і Дрычынскі сельсаветы Слуцкага раёна Мінскай вобласці. 27 студзеня 1965 года да раёна далучаны рабочыя пасёлкі Татарка і Ялізава. 31 студзеня 1966 года Зборскі сельсавет перайменаваны ў Вяззеўскі. 26 сакавіка 1987 года скасаваны Замошскі сельсавет, утвораны Асіповіцкі сельсавет. 1 снежня 1998 года горад Асіповічы і Асіповіцкі раён аб’яднаны ў адну адміністрацыйную адзінку. 13 лютага 2002 года скасаваны Асіповіцкі, Каменіцкі і Пагарэльскі сельсавет, Градзянскі пассавет рэарганізаваны ў Градзянскі сельсавет, статус рабочага пасёлка Градзянка паніжаны да вёскі. 20 лістапада 2013 года ўтвораны Татаркаўскі і Ялізаўскі сельсаветы. 28 лістапада 2017 года скасаваны Карытненскі сельсавет.
На тэрыторыі раёна ў гады Вялікай Айчыннай вайны дзейнічаў 210-ы партызанскі атрад імя І. В. Сталіна.
Насельніцтва
Насельніцтва раёна на 1 студзеня 2008 года складала 51600 чалавек, у тым ліку горада Асіповічы 33600 чалавек.
У раёне размешчаны 154 сельскіх населеных пункта. На тэрыторыі маюцца таксама 2 рабочых пасёлка — (Ялізава і Татарка), і горад Асіповічы.
Гаспадарка
У 6 км ад г. Асіповічы, ніжэй Асіповіцкага вадасховішча, размяшчаецца рыбгас «Свіслач», які пастаўляе жывую рыбу па ўсёй Магілёўскай вобласці.
На скідзе вадасховішча працуе малая Асіповіцкая ГЭС, найбуйнейшая ГЭС у краіне, што выпрацоўвае каля 10 млн кВт·г у год.
Праз раён праходзяць чыгункі Мінск-Бабруйск (з адгалінаваннем на Градзянку) і Магілёў-Баранавічы, а таксама аўтатраса Мінск — Гомель.
Другі закон (Скарына)
Другі закон («Книги пятыи Моисеовы, зовемыи от еврей Гельгадворимъ, по-греческии Девтерномосъ, по латине Секунда Лекс, а по рускии Вторый закон») — пражскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет у 1519 годзе.
Змест кнігі
На тытульным лісце кнігі над гравюрай даецца назва кнігі і друкара: «Зуполне выложены докторомъ Франъциском Скорины с Полоцька въ книги Втораго закону Моисеова». У прадмове «Сказание доктора Франъциска Скорины с Полоцька в книги Втораго закону Моисеова» разглядаецца сутнасць «закона пісанага» і «закона прироженого», далей аўтар спасылаецца на ўласную прадмову да 1-ай кнігі Царстваў, дзе была выкладзена кароткая гісторыя заканадаўства. Скарына дае цэлы шэраг элементаў права, пералічваючы «посполитое», «языческое», «царское», «рицерское», «местьское», «морское», «купецькое», а пасля коратка выкладае змест гэтых праваў. Так, «рицерское или военное» права тлумачыцца як «''еже на войне соблюдаемо бываетъ. Яко справовати полки, знати своя места, розумети глас труб, делити користи, давати оброки''». На думку Скарыны, усе чалавечыя законы паходзяць з закона Божага. Пасля тлумачыцца сэнс Новага і Старога запаветаў. Далей даецца тэкст 34 раздзелаў кнігі Другога Закона, а на апошнім аркушы — пасляслоўе.
Друкарскія асаблівасці выдання
Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове ў беларускай рэдакцыі. Фармат выдання кнігі — у чвэрць аркуша, аб'ём — 66 аркушаў, якія сабраны ў 8 сшыткаў. Набор выкананы ў 10 радкоў вышынёй 75 мм. Сігнатура адсутнічае. Фаліяцыя на верхнім баку аркуша ўверсе справа. У мастацкай аздобе выдання выкарыстаны ілюстрацыя, гравіраваная на дрэве, застаўка, 37 ініцыялаў, надрукаваных з 24 дошак. На тытульным лісце знаходзіцца гравюра «Майсей перад народам». Перад асноўным тэкстам застаўка з выявай русалак, паміж хвастоў якіх шчыт з зацьменнем сонца. Такая ж застаўка даецца ў яшчэ 7 пражскіх выданнях Скарыны: кнігах «Ісус Навін», «Юдзіф», «Руф», «Суддзяў», «Эсфір», «Плач Ераміі», «Прарок Данііл».
Усяго вядома 14 экзэмпляраў кнігі Другога Закона, з іх 5 поўныя.
Вячаслаў Іванавіч Палунін
Біяграфія
Скончыў Ленінградскі дзяржаўны інстытут культуры імя Н. К. Крупскай і эстраднае аддзяленне ГІТІСа.
Акцёр-мім, клоун, аўтар і пастаноўшчык клоунскіх нумароў, рэпрыз, масак, герояў, спектакляў. У 1968 годзе арганізаваў мім-тэатр «Ліцэдэі», які стаў у 1980-я гады папулярным на ўвесь Савецкі Саюз, як і яго галоўны персанаж Асісяй. Найбольшай вядомасцю карысталіся нумары «Асісяй!», «Ніззя» і «Сумная канарэйка» («Блю-Блю-Блю-Канары…», аўтар нумара Роберт Гарадзецкі). Арганізатар «Мім-парада» (1982), Усесаюзнага фестывалю вулічных тэатраў (1987), Першага ўсесаюзнага фестывалю «Кангрэс дурняў» (1988).
Увесну і ўлетку 1989 года з падачы Палуніна караван вандроўных камедыянтаў, стартаваўшы ў Маскве, ператварыў Еўропу ў адзіную тэатральную прастору. Так пачалася традыцыя еўрапейскага фестывалю вулічных тэатраў «Караван свету» (1989). Адзін з галоўных заснавальнікаў Акадэміі дурняў, якая ў 1993—1994 правяла ў Маскоўскім кінацэнтры фестывалі «Бабы-дуры».
З 1988 года Палунін працуе пераважна за мяжой, жыў у Лондане, цяпер жыве недалёка ад Парыжа ў маёнтку «Жоўты млын».
Палунін
Палунін — рускае прозвішча.
Сноры Стурлусан
Сно́ры Сту́рлусан (Snorri Sturluson; 1178, Хвам — 23 верасня 1241, Рэйк’яхольт) — ісландскі скальд, празаік, гістарыёграф і палітык. Сноры больш за ўсё вядомы як аўтар Малодшай Эды, як складаецца з «Мрояў Гюльві» (Gylfaginning), дзе апавядаюцца сюжэты скандынаўскай міфалогіі, «Мовы паэзіі» (Skáldskaparmál) і «Спісу памераў» (Háttatal).
Журавіна (гміна)
Жураві́на (Żórawina) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Урацлаўскага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Журавіне. Плошча гміны складае 120,11 км². Станам на 2009 год у гміне Журавіна пражывалі 8445 чалавек, шчыльнасць — 70,3 чал./км².
Чорная Баба
Чорная Баба - у беларускай міфалогіі злы дух, увасабленне смерці.
Апісанне
”Мятла” (магчыма, маецца на ўвазе віхор) якая з’яўляецца ў небе над зямлёй і ператвараецца ў Чорную Бабу. Ноччу яны ходзіць па вёсках і малюе вуглём крыжы на дзвярах хат. Дзе накрэсліць крыж, у той хаце памруць усе жыхары. Калі чалавек пабачыць у небе мятлу, ён павінны сам намаляваць крыж на сваіх дзвярах. Калі прыйдзе Чорныя Баба, то, пабачыўшы крыж, яны пойдзе далей, падумаўшы, быццам накрэсліла сама, ды не памятае.
Новая зямля (паэма)
«Но́вая зямля́» — лірыка-эпічная паэма, напісаная Якубам Коласам у 1911—1923 гадах, першы беларускі буйны эпічны твор. За «Новай зямлёй» замацавалася назва «энцыклапедыя жыцця беларускага сялянства канца XIX — пачатку XX стагоддзяў».
Мікалай Макаравіч Пятрэнка
Мікала́й Мака́равіч Пятрэ́нка (нар., Мазырскага раёна Гомельскай вобласці — ) — беларускі дзеяч самадзейнага мастацтва, кампазітар, педагог. Заслужаны настаўнік БССР (1966). Ганаровы грамадзянін Полацка (1995).
Новая зямля (паэма)
Якуб Колас пачаў пісаць твор, калі рыхтавалася сталыпінская аграрная рэформа, і яго гісторыя непасрэдна звязана з тым, як вырашалася зямельнае пытанне ў Расійскай імперыі і пазней у СССР.
Мікалай Макаравіч Пятрэнка
Біяграфія
Скончыў Мінскі педагагічны інстытут (1940).
Новая зямля (паэма)
Гісторыя напісання
У 1947 годзе Я. Колас успамінаў, што ў час знаходжання ў астрозе перад яго вачыма паўставалі малюнкі маленства, прыроды, з жадання іх запісаць пачалася «Новая зямля».
Мікалай Макаравіч Пятрэнка
Біяграфія
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У мірны час працаваў на розных кіруючых пасадах на Гомельшчыне і Віцебшчыне. З 1960 года выкладчык, намеснік дырэктара Полацкага педвучылішча.
Новая зямля (паэма)
Гісторыя напісання
На працягу сакавіка-мая 1911 года, седзячы ў мінскім астрозе, Якуб Колас напісаў гумарыстычнае вершаванае апавяданне «Як дзядзька ездзіў у Вільню і што ён там бачыў». Гэта быў самастойны твор пра паездку дзядзькі Антося ў зямельны банк, яго прыгоды ў незнаёмым вялікім горадзе. Пазней на аснове апавядання былі створаны раздзелы «Па дарозе ў Вільню», «Дзядзька ў Вільні», «На Замкавай гары» (XXVII—XXIX).
Мікалай Макаравіч Пятрэнка
Біяграфія
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны І ступені, медалямі.
Новая зямля (паэма)
Гісторыя напісання
У турме ж, на працягу чэрвеня-верасня 1911 года, былі напісаны раздзелы «Леснікова пасада», «Раніца ў нядзельку», «За сталом», «На першай гаспадарцы», «Пярэбары», «Каля зямлянкі», «Дзядзька-кухар», «Смерць ляснічага» (I—VIII). Часткова быў напісаны «Дарэктар» (XIV). Дзевяць раздзелаў былі напісаны ў 1921 годзе, сярод іх — «Падгляд пчол», «Панская пацеха», «Вялікдзень».
Мікалай Макаравіч Пятрэнка
Творчасць
Аўтар некалькіх падручнікаў. Самадзейны кампазітар, аўтар больш за 300 песень, з 1980 года кіраваў клубам самадзейных кампазітараў у Полацку. Лаўрэат конкурсаў самадзейных кампазітараў.
Новая зямля (паэма)
Гісторыя напісання
Былі перыяды, калі твор зусім не пісаўся, а часам праца ішла даволі інтэнсіўна, напрыклад, многа працы было над паэмай падчас знаходжання на Куршчыне, а завершана яна была ў Мінску.
Мікалай Макаравіч Пятрэнка
Асноўныя творы
Песням Пятрэнкі характэрныя меладычнасць, выкарыстанне інтанацый беларускага песеннага фальклору. Найбольш папулярныя:
Новая зямля (паэма)
Гісторыя напісання
Паэма была скончана 5 студзеня 1923 года і ўпершыню апублікавана асобным выданнем у тым жа годзе выдавецтвам БКВТ «Савецкая Беларусь».
Пазней «Новая зямля» друкавалася ў газеце «Народ», урыўкі друкавала «Наша ніва».
Аўтабіяграфічнасць
Гісторыя з пакупкай зямлі, якая з’яўляецца галоўнай сюжэтнай лініяй у паэме, адбылася з бацькам і дзядзькам паэта, але ў жыцці яна мела некаторыя адрозненні, так, зямля ўсё ж такі была куплена, хоць і давялося за яе заплаціць двойчы, бо першая вусная дамова была аднабакова скасавана прадаўцом.
Прататыпамі галоўных герояў з’яўляюцца бацькі паэта: Міхаіл Казіміравіч і Ганна Юр’еўна і яго дзядзька Антось. Сам аўтар уклаў свае рысы ў вобраз Кастуся, аднаго з сыноў Міхала.
Сюжэт
Паэма распавядае пра побыт сям’і працоўнага беларуса Міхала, пра яго вольналюбівыя мары і імкненні. Паэма складаецца з 30 частак.
Пасля ўсхваляванага лірычнага запеву ў частцы I паэт абмалёўвае святочную летнюю раніцу ў хаце лесніка Міхала. Галоўны герой апавядае пра тое, што ў нейкім далёкім невядомым Заблонні прадаецца ўрадлівая зямля, якая магла б прынесці выратаванне ад цяжкай долі, ад паднявольнай лесніковай службы. Было прынята рашэнне «сваім вокам» паглядзець тое Заблонне…
Расповяд пра мінулае герояў займае асноўнае месца ў паэме. Толькі раздзел «Агляд зямлі» (XXVI) вяртае чытача да гутаркі за сталом. Пасля гэтага адбылося Антосева падарожжа ў Вільню.
Калі ўжо адбыліся першыя захады, браты паглядзелі зямлю, Дзядзька Антось настойліва ўзяўся за афармленне неабходных спраў у зямельным банку, Міхал цяжка захварэў. Здарылася гэта зусім неспадзявана.
Праз некаторы час Міхал памёр, так і не здзейсніўшы сваю мару.
Міхал
Больш за ўсё Міхал хацеў сам быць гаспадаром свайго лёсу. У яго дастаткова рашучасці, каб змагацца за дасягненне пастаўленай мэты. Такая далёкая, такая жаданая зямля прыдавала Міхалу сілы пераносіць усе нягоды. Але ён так і не дачакаўся той жаданай волі.
Ганна
Ганна — жонка Міхала, тыповы прыклад гаспадарлівай беларускай сялянкі, цяглівай працаўніцы, клапатлівай маці. Хоць яна і не пярэчыла мужу, але і не надта верыла, што ён сапраўды здолее такім шляхам атрымаць незалежнасць ад панскай улады. У яе словах выяўляюцца такія рысы, як назіральнасць, разважлівасць, дальнабачнасць, уменне зразумець абставіны і даць ім цвярозую адзнаку.
Антось
Дзядзька Антось — брат Міхала і верны яго памочнік ва ўсіх справах. Ён дзяліў з сям’ёй лесніка ўсе радасці і тыя нягоды, якіх так многа выпадала на іх долю.
Характар Антося і яго найлепшыя чалавечыя якасці найбольш поўна раскрываюцца ў працы. У адносінах да ўсяго, за што б ён не браўся, выяўляюцца такія рысы, як дбайнасць і акуратнасць, майстэрства і настойлівасць, працавітасць і цярплівасць. Усюды ў яго ўзорны лад і парадак.
Чытач можа ўявіць і знешні выгляд дзядзькі: яго невысокі рост, каржакаватую фігуру, зухаўскія вусы, кароткі і таўсматы нос. Захапляюць дабрата, спагадлівасць Антося, яго клапатлівыя адносіны да дзяцей Міхала і Ганны, уменне ладзіць з імі, быць ім дарадцам, суддзёю, выхавальнікам, сябрам, апекуном. Дзядзька, як ніхто, умеў прыносіць ім радасць.
Праблематыка паэмы
Асноўнай мэтай аўтара з’яўляецца паказаць адносіны «чалавек-зямля», ён апісвае дадзеную тэму на розных узроўнях: гаспадарчыя адносіны селяніна да зямлі, зямля як гарант годнасці чалавека, як доказ яго самастойнасці, свабоды, упэўненасці ў будучыні. Як і ў іншых сваіх творах, напрыклад, у рамане «На ростанях», Якуб Колас ідзе ад прыватнага да агульнага, паказваючы праз адносіны адной сям’і да ўласнага кавалка зямлі адносіны ўсяго народу да сваёй краіны, да Бацькаўшчыны.
Важнай тэмай з’яўляецца таксама адлюстраванне сямейных зносін у вялікай традыцыйнай сям’і. Аўтар паказвае нам яе склад такімі радкамі:
Чытач можа пабачыць адносіны паміж мужам і жонкай, братэрскія зносіны двух мужчын, можна ўбачыць, як кожнае важнае пытанне вырашаецца не дэспатычна, воляй гаспадара, а калегіяльна, сямейнай радай. Гэта тычыцца пытання продажу зямельнага надзелу, выхавання і адукацыі дзяцей і г. д. Добра паказаны ў паэме моманты размеркавання адказнасці і абавязкаў паміж жанчынай/мужчынамі, дзецьмі/дарослымі. Паказваючы рэдкія канфлікты ў сям’і Міхала, аўтар не толькі дае карціну міжасабовых адносін членаў сям’і, але і дапамагае чытачу адчуць усе грані побыту герояў, робіць іх свет аб’ёмным і поўным.
Між іншымі пытаннямі Якуб Колас кранае тэму сялянскага п’янства, распавядае пра народныя звычаі, апісвае свецкія і рэлігійныя святы, сельскагаспадарчыя «тэхналогіі» і многае іншае. Падрабязнасць і ўвага да кожнай этнаграфічнай дэталі робіць герояў жывымі, дае нам поўны агляд сялянскага жыцця тых часоў.
Народны побыт у паэме
У «Новай зямлі» паказваецца жыццё беларускага сялянства канца ХІХ стагоддзя. Сям’я, апісаная ў творы, — Міхал, яго брат Антось, жонка Міхала Ганна, дзеці — самая звычайная сялянская. Усе яны выключна працалюбівыя, і хоць знешнія абставіны іх жыцця часта неспрыяльныя (пярэбары з месца на месца па загадзе начальства, неўрадлівая зямля, пажар), але праца заўсёды давала плён, і гэта ўнушала аптымізм, упэўненасць у сабе.
Сюжэт паэмы разгортваецца з улікам гадавога кола дзён. Асаблівасцю каляндарных свят была іх знітаванасць і са святамі сямейнымі. Так, Мядовы Спас, акрамя рэлігійнага, меў важнае сямейнае значэнне: на новы мёд, што выкачвалі з вуллёў прама пры гасцях, запрашалі кумоў — хросных бацькоў і матак сваіх дзяцей. Кумы мелі магчымасць пабачыць хрэснікаў, прыносілі ім падарункі, а самі атрымлівалі мёд і плады новага ўраджаю. Як і да любога свята, да гэтага старанна рыхтаваліся — мыліся, прыбіраліся, упрыгожвалі дом. Ушаноўвалі і святых, а разам з імі — простых людзей, родзічаў. Знешне свята — не толькі смачная ежа, пітво, песні, танцы, весялосць (усё апісвае Якуб Колас падрабязна), але і магчымасць выявіць свае мастацкія здольнасці: прыбраць — у кожную пару года па-рознаму — хату і сядзібу. Асабліва ж важным святам быў Вялікдзень.
Паказчыкам культуры чалавека, сям’і, народа з’яўляецца і кулінарыя. Разнастайнасць вызначала святочны, ды нават і паўсядзённы стол. У паэме падрабязна расказваецца пра гэту сферу сялянскага побыту: як сядзелі, як трымаліся за сталом. А елі ў звычайны дзень мачанку, грэцкія аладкі, верашчаку, «тварог, запраўлены смятанай». Ежа давала энергію для працы, больш багатая яна была ў святы. На Масленіцу абавязкова пякліся пераважна аладкі, бліны — сімвалы веснавога сонца; як адзін з самых прыемных успамінаў маленства Якуб Колас апісвае гэты працэс.
Жывучы на ўлонні прыроды, дзеці маглі назіраць шматлікіх звяроў з іх адметнымі павадкамі, напрыклад, лася, якога лічылі ў лесе галоўным, ваўкоў, зайцоў, куніц «і многа ўсякае драбніцы». З замілаванасцю апісвае аўтар заняткі дзяцей: рыбалка з дзедам ці з дзядзькам Антосем, паходы ў грыбы, ягады; лоўля куніц, тхароў, а зімою — лыжы, санкі, коўзанне па замерзлай рацэ, паляванне.
Зусім не менш часу займала інтэлектуальная праца: дзяцей лесніка спачатку вучыў «дарэктар» — такі ж хлопчык, толькі ён ужо скончыў школу, ды і сам Міхал, а таксама падручнікі таго часу, скажам, «начаткі», якія знаёмілі дзяцей з асноўнымі гісторыямі з Бібліі, а значыць з асновамі чалавечай культуры. Важнае значэнне ў згуртаванні сям’і, у выхаванні дзяцей, іх інтэлектуальным развіцці мелі сумесныя гутаркі вечарамі, пасля заканчэння цяжкага працоўнага дня.
Малюнкі прыроды
Прырода ў паэме — гэта і фон дзеяння, і аб’ект захаплення герояў і аўтара. Прыроду Якуб Колас успрымаў як непрачытаную кнігу, як таямніцу, вечную загадку, якую пастаянна імкнуцца разгадаць героі твора. А ў той жа час прырода непасрэдна ўплецена ў чалавечае існаванне, з’яўляецца арэнай дзейнасці людзей. Прырода ў творы — і гэта найважнейшая яго асаблівасць — набывае як бы характар роднага дома, робіцца ўтульнай і абжытай.
Асабліва падрабязна і з замілаваннем Якуб Колас апісвае лес — ён вырас у лесе, на ўсё жыццё яго палюбіў і, як ніхто з беларускіх пісьменнікаў, паэтычна адлюстраваў. Параўнанні выкарыстоўвае паэт для характарыстыкі лясных дрэў: елкі падобныя да крыжоў, а дубы — як вежы ці вартаўнікі, вербы — старэнькія кабеткі, маладая грушка — з тонкім станам дзяўчына. Лес, крыніца, луг, поле — Якуб Колас апісвае, быццам малюе. Але знешняя прыгажосць — як бы адзін бок іх паэтычнасці. Ёсць і другі, дзе яны чаруюць і даюць пачатак казкам, прывідам, страхам.
Аўтар не адступае ад сваёй любві да маляўнічых пейзажных замалёвак, паганскіх поглядаў на прыродныя з’явы. Навальніцу і мароз ён надзяляе душой, сонца выводзіць у вобразе багіні, якая «стрэлы-косы раскідае». Прырода ў Якуба Коласа — гэта частка Радзімы. Праз захапленне роднымі краявідамі чалавек выяўляе свае патрыятычныя пачуцці. Аўтар выступае за гарманічнае суіснаванне чалавека і прыроды, без вызначэння між імі галоўнага.
Структура твора
<div class="references-small" style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3; font-size:12px;">
Значэнне паэмы
Беларускія вучоныя-літаратуразнаўцы, крытыкі, паэты і празаікі аднадушна вельмі высока ацанілі твор. Шэдэўр айчыннай літаратуры, цар-звон беларускай паэзіі, ліра-эпічная паэма, першы беларускі раман у вершах, адысея беларускай літаратуры, беларускі нацыянальны эпас і г. д. Цяжка нават пералічыць тыя ўзнёслыя азначэнні, якія атрымала «Новая зямля». М. Мушынскі назваў паэму эпахальнай з’явай не толькі ў гісторыі нацыянальнага ліра-эпасу, але і ў гісторыі духоўнай культуры беларускага народа. Аб’ёмнае літаратуразнаўчае даследаванне паэмы К. Чорным згарэла ў першыя дні вайны.
Якуб Колас змог тое, што раней беларускім пісьменнікам не надта ўдавалася — гаворачы выключна пра сваё, выказаць агульначалавечае. Паказваючы побыт, штодзённыя справы, ён здолеў напоўніць гэтыя рэальныя моманты творчай паэтыкай і маляўнічасцю. У 1948 годзе ў лісце да галоўнага рэдактара выдавецтва «Советский писатель» П. І. Чагіна ён пісаў : «Лічу, што славянскімі народамі будзе з цікавасцю прачытана гэта паэма. Яна — асноўная паэма ва ўсёй маёй паэтычнай творчасці».
Раіса Баравікова назвала твор «паэмай на ўсе стагоддзі». М. В. Ісакоўскі, адзін з перакладчыкаў паэмы на рускую мову, называў яе самым любімым творам, яго захаплялі «першародная чароўнасць і зямная плоць верша Коласа і яго тонкая паэтычнасць».
Паэма перакладалася на рускую, украінскую і польскую мовы. У 1952 годзе беларуская дыяспара Германіі выдала «Новую зямлю» ў Мюнхене тарашкевіцай. У перакладзе У. Шатона паэма выйшла на лацінскай мове.
Уплыў на культуру
У 1980 годзе Юрый Семяняка напісаў аднайменную оперу на лібрэта А. Петрашкевіча. Яна была пастаўлена ў Беларускім тэатры оперы і балета ў 1982 годзе.
У 1982 годзе паводле паэмы Якуба Коласа мінскай студыяй «Тэлефільм» пры Дзяржтэлерадыё БССР зняты тэлевізійны фільм «Новая зямля», ролі ў якім выканалі Таццяна Мархель, Яўген Шыпіла і Анатоль Жук.
Выданні паэмы афармлялі многія вядомыя мастакі. Сярод іх А. Ахола-Вало, Г. Г. Паплаўскі, А. Кашкурэвіч. Выданне з ілюстрацыямі Г. Паплаўскага атрымала дыплом «» на конкурсе ў Лейпцыгу ў 1968 за афармленне кнігі. Да выдання 2002 года ілюстрацыі намаляваў В. П. Шаранговіч. Паводле паэмы Юры Герасіменка-Жызнеўскі стварыў серыю станковых работ.
Псалом 57
Псалом 57 (58 паводле масарэцкай нумарацыі) ўваходзіцць у 8-ю кафізму. Аўтарства прыпісваецца Давіду. Галоўная тэма гэтага псалма — пакаранне бязбожных.
IC 2882
IC 2882 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Гілелізм
Гилелі́зм - дактрына натхнённая равінам Гілелем, сучаснікам Ісуса Хрыста. Л. Л. Заменгоф прыняў яе ў рамках сваіх ідэй выказаных ў стацці "Гілелізм - прапанова па вырашэнню яўрэйскага пытання", выдадзенай ў 1901 годзе. Адказаўшыся ад сіяністскага вырашэння ўжо ў 1886, Заменгоф аднак застаўся верным сваму народу, яый лёс ва Усходняй Яўропе быў вельмі цяжкі. У 1901 годзе, пад псеўданімам Unuel ("Адзін з народа"), узяты ад Акад-Хама, равіна, да духоўнага сіянізма якога Заменгоф далучыўся (адмовіўшыся ад палітычнага і нават ухброенага сіянізма Тэадора Герцля), Заменгоф выдаў свае тэзісы аб усталяванні новай, нейтральнай агульначалавечай рэлігіі, усталаяванай таксама на новай, нейтральнай агульначалавечай мове. Калі сіянізм імкнуўся каб аб яўрэея гаварылі з такой самай павагай, як аб французах, немцах, рускіх і г. д., то Заменгоф імкнуўся, каб наогуле забыліся аб існаванні яўрэяў, французаў, немцаў, рускіх і г. д. Сваю прапанову ён разаслаў напісаную па руску да "інтэлектуальных" яўрэяў (ашкеназійцам, валодаючых рускай мовай), з якіх шмат хто былі эсперантыстамі. Яўрэі і Талстоўцы складалі значную частку эсперантыстаў у тагчаснай Расійскай імперыі. Сустрэўшы супраціўленне, Заменгоф на некаторы час адмовіўся ад распаўсюджвання свайго праекта, які праз некалькі гадоў адрадзіўся пад назвай гамаранізма. У адным са сваіх пісем, Заменгоф тлумачыць, што "сотня людзей вывучыўшых мову спадчынна, з'яўляюцца больш важнымі, чым міліёны вывучыўых яго згодна з модай" і што "мова найбольш маленькага народа мае больш жыццяздольнасці чым мова без народа". Гэта пісьмо разглядаюць як першы зародак раўмізма.
Крыштаф Слушка
Крыштаф Слушка (? — каля 1619) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Сын Мікалая Слушкі, старосты крычаўскага, брат троцкага ваяводы Аляксандра Слушкі.
Менскі падсудак у 1602, ваявода вендэнскі з 1609.
Лавы (Драгічынскі раён)
Ла́вы (, Лавы) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Антопальскага сельсавета.
Да 17 верасня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Дзеткавіцкага сельсавета.
Лісецкі
Лісецкі — прозвішча.
Новы Двур Крулеўскі
Новы Двур Крулеўскі (Nowy Dwór Królewski) — вёска ў Польшчы, уваходзіць у склад Хэлмінскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства, у гміне Папова Біскупе.
Андрыя
Андрыя (Andria) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Барлета-Андрыя-Трані.
Насельніцтва складае 99 148 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 243 чал./км². Займае плошчу 408 км². Паштовы індэкс — 70031. Тэлефонны код — 0883.
Заступнікамі населенага пункта лічацца San Riccardo di Andria, Santa Maria dei Miracoli.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Жулкеўка (гміна)
Жулке́ўка (Żółkiewka) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Краснастаўскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Жулкеўцы. Плошча гміны складае 130,01 км². Станам на 2004 год у гміне Жулкеўка пражывалі 6220 чалавек, шчыльнасць — 47,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 29 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 39 населеных пунктаў.
Міхаіл Антонавіч Лісецкі
Міхаіл Антонавіч Лісецкі (, Латыгаль, Сенненскі раён, Віцебская вобласць — ) — работнік горнай прамысловасці, Герой Сацыялістычнай Працы (1982).
Біяграфія
Пасля заканчэння Латыгальскай школы (1952) скончыў адно з ленінградскіх прафтэхвучылішчаў. Працоўную дзейнасць пачаў на Kipaўcкім заводзе, потым працаваў на Котласкім цэлюлозна-папяровым камбінаце. З 1958 года — у горадзе Певек. Працаваў у горнай прамысловасці, дзе прайшоў шлях ад матроса да брыгадзіра комплекснай брыгады, якая здабывала золата.
У 1982 годзе Міхаілу Антонавічу Лісецкаму было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.
Жыў у Магадане, потым у Іркуцку.
Восава (Докшыцкі раён)
Во́сава (, Осово) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці, за 5 км на паўднёвы ўсход ад Докшыц. Уваходзіць у склад Докшыцкага сельсавета.
Паселішча злучана дарогамі з Докшыцамі, з вёскамі Рашкаўка, Нябышына, Паўночнае Гняздзілава.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Докшыцы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Да 29 снежня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Янкоўскага сельсавета.
Сасхоры
Сасхоры (სასხორი) — паселішча ў Мцхецкім муніцыпалітэце Грузіі.
Чэрнівецкі раён
Чэрнівецкі раён (Чернівецький район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Вінніцкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Чэрніўці (Чернівці).
Утвораны 28 лістапада 1990 года. Насельніцтва раёна на года складае 21965 чалавек, плошча — 590 км².
Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 13 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу, 6 пасёлкаў сельскага тыпу і 32 сяла.
Водазабеспячэнне
Водазабеспячэ́нне — сукупнасць мерапрыемстваў па забеспячэнні вадой населеных пунктаў, прамысловасці, транспарту і інш. праз сістэму гідратэхнічных збудаванняў. Для водазабеспячэння выкарыстоўваюць паверхневыя воды і прэсныя падземныя воды. Падзяляецца на камунальнае і вытворчае. Найбольшыя спажыўцы вады — прадпрыемствы металургічнай, хімічнай, нафтаперапрацоўчай і цэлюлозна-папяровай прамысловасці, ЦЭЦ (падача вады на арашэнне адносіцца да воднай гаспадаркі, на ГЭС — да гідраэнергетыкі). Сістэма водазабеспячэння ўключае ачышчальныя і водазаборныя збудаванні, помпавыя станцыі, вадаводы, водаправодную сетку і інш., бывае гаспадарча-пітнога, вытворчага, проціпажарнага і аб’яднанага прызначэння. Сучасныя сістэмы цэнтралізаваныя: кожная забяспечвае вадой вялікую групу спажыўцоў. Якасць вады для водазабеспячэння кантралюе санітарны нагляд праз санэпідэмстанцыі. Для захавання неабходнай якасці пітной вады ствараюцца водаахоўныя зоны, зберагаюцца водаахоўныя лясы, ажыццяўляюцца іншыя мерапрыемствы па ахове прыроды.
Глінскі сельсавет
Назву Глі́нскі сельсавет маюць:
IC 2883
IC 2883 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Рамашкава (возера)
Рама́шкава — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Аўсянка, за 40 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Гарадок, на захад ад вёскі Азёркі.
Плошча паверхні возера 0,17 км³. Даўжыня 1,1 км, найбольшая шырыня 0,23 км. Даўжыня берагавой лініі 2,38 км. Найбольшая глыбіня дасягае 4,1 м. Аб’ём вады 0,48 млн. м³. Плошча вадазбору 3 км².
Катлавіна Рамашкава лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 12—15 м, на поўначы да 3 м, у паўднёвай частцы невыразныя. Берагі пераважна нізкія, забалочаныя, тарфяныя, на поўначы возера часткова пясчаныя, параслі водна-балотнай расліннасцю і хмызняком. Дно на мелкаводдзі пясчанае, глыбей выслана сапрапелем.
Слабапраточнае. Ручаём злучана з возерам Азярок (Азёркі). У возеры пераважна расце вадзяны арэх плывучы, занесены ў рэспубліканскую Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь (утварае паласу шырынёй каля 30 м да глыбіні 2,5 м).
У возеры водзяцца акунь, шчупак, плотка, гусцяра, краснапёрка і іншыя віды рыб.
Псалом 58
Псалом 58 (59 паводле масарэцкай нумарацыі) ўваходзіцць у 8-ю кафізму. Аўтарства прыпісваецца Давіду. Галоўная тэма гэтага псалма — збавенне Давіда ад Саула.
IC 2884
IC 2884 — галактыка тыпу *Grp (вялікая група зорак) ў сузор’і Хамелеон.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Алесь Бяляцкі
Але́сь Бяля́цкі, поўнае імя Аляксандр Ві́ктаравіч Бяляцкі (нар., Вяртсіля, Сартавальскі раён, Карэльская АССР, РСФСР) — беларускі грамадскі дзеяч, праваабаронца, палітвязень і вязень сумлення. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (2022).
Біяграфія
У 1984 годзе скончыў гісторыка-філалагічны факультэт Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «беларуская і руская мовы і літаратура» (кваліфікацыя — філолаг, выкладчык беларускай і рускай моў і літаратуры). Падчас вучобы сябраваў з будучымі вядомымі беларускімі пісьменнікамі, тады — студэнтамі Анатолем Сысом, Эдуардам Акуліным, Сяржуком Сысом, Анатолем Казловым. Падчас вучобы выступіў з першымі літаратуразнаўчымі артыкуламі, дэбютаваў у 1984 годзе ў газеце «Літаратура і мастацтва».
Працаваў настаўнікам у Лельчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Тэрміновую вайсковую службу ў 1985—1986 гг. праходзіў механікам-вадзіцелем браніраванага цягача ў артылерыйскай знішчальнай супрацьтанкавай батарэі пад Свярдлоўскам (цяпер Екацярынбург, Расія).
З 1981 года браў удзел у моладзевым нацыянальна-дэмакратычным руху. Быў сябрам падпольнай групы моладзі: Беларускай канспірацыйнай партыі «Незалежнасць», якая ставіла мэтай спрыянне выхаду Беларусі з СССР і стварэнню незалежнай, дэмакратычнай дзяржавы. Група мела статут і праграму, працавала праз легальныя нефармальныя моладзевыя аб’яднанні «Талака», «Тутэйшыя», выдавала нелегальны часопіс «Бурачок», была ініцыятарам правядзення першых у Беларускі мітынгаў на Дзяды ў 1987 і 1988 гадах , акцый пратэсту — воднага ралі супраць пабудовы Даўгаўпілскай ГРЭС (1987) , мітынгу супраць разбурэння Верхняга горада ў Мінску (1988) , дэманстрацыі і мітынгу ў Курапатах (1988).
Алесь Бяляцкі друкаваўся ў тагачасных падпольных выданнях, часопісах «Бурачок» і «Вера». Быў удзельнікам мітынгаў на Дзяды ў 1987 і 1988 гадах. З’яўляўся адным з арганізатараў Першага вальнага сойму беларускіх суполак.
Падчас навучання ў аспірантуры ў г. Мінску ў 1986—1989 гг. быў адным са стваральнікаў Таварыства маладых літаратараў «Тутэйшыя» (1986), потым — старшынём гэтай грамадскай арганізацыі. Быў пад пагрозай выключэння з аспірантуры, але грамадскую дзейнасць не спыніў. Браў удзел у паседжаннях Камэтэта-58, у 1988 г. выступіў адным з заснавальнікаў таварыства «Мартыралог Беларусі», а таксама быў сябрам арганізацыйнага камітэту грамадскай арганізацыі Беларускі народны фронт. У 1990 годзе выступіў адным з арганізатараў грамадскай арганізацыі Беларуская каталіцкая грамада.
У 1989 годзе скончыў аспірантуру Інстытута літаратуры імя Янкі Купалы Акадэміі навук БССР. У 1989 годзе працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам Музея гісторыі беларускай літаратуры, затым у 1989 годзе па конкурсе абраны калектывам музея на пасаду дырэктара Літаратурнага музея Максіма Багдановіча.
Працаваў дырэктарам музея з кастрычніка 1989 да жніўня 1998 года. Падчас працы Алеся Бяляцкага ў музеі былі адкрыты экспазіцыі ў цэнтральным будынку музея ў Мінску на Траецкім прадмесці (1991), у філіялах музея — «Беларускай хатцы» ў Мінску на вуліцы Рабкораўскай, 14 (1991), «Фальварак Ракуцёўшчына» ў вёсцы Ракуцёўшчына Маладзечанскага раёна (1991), у Яраслаўлі (1993). У будынках музея напачатку 1990-х гадоў праходзілі шматлікія культурныя і грамадскія мерапрыемствы, сходы дэмакратычных сілаў, пасяджэнні Управы і Сойму Беларускага народнага фронту, малітоўныя службы грэка-католікаў. У будынку музея ў 1990 г. мела юрыдычны адрас і пачынала працу рэдакцыя адной з першых дэмакратычных газет у Беларусі «Свабода». Алесь Бяляцкі прадаставіў юрыдычны адрас музея для рэгістрацыі дзясяткаў няўрадавых арганізацый, які ў тыя гады было цяжка знайсці, у тым ліку Праваабарончаму цэнтру «Вясна» і Цэнтру «Супольнасць». Запрасіў у літаратурны музей М. Багдановіча на працу маладых беларускіх пісьменнікаў Паліну Качаткову, Эдуарда Акуліна, Сяргея Вітушку, Алеся Астраўцова.
Дэпутат Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў у 1991—1996 гадах. 20 жніўня 1991 года разам з іншымі 29 дэпутатамі Мінгарсавета, на наступны дзень пасля путчу ГКЧП, выступіў з адкрытым зваротам да жыхароў Мінска «захоўваць вернасць законна абраным органам улады і дамагацца ўсімі канстытуцыйнымі метадамі спынення дзейнасці Дзяржаўнага камітэту па надзвычайным становішчы». 5 верасня 1991 года пасля прыняцця Мінгарсаветам рашэння пра выкарыстанне нацыянальнай сімволікі Бяляцкі прынёс бела-чырвона-белы сцяг у залу пасяджэнняў дэпутатаў, гэты сцяг першым у краіне быў афіцыйна вывешаны над будынкам Мінгарсавета.
Сакратар Управы БНФ (1996—1999), намеснік старшыні Партыі БНФ (1999—2001).
У 1996 годзе заснаваў гарадскую мінскую арганізацыю Праваабарончы цэнтр «Вясна-96», які 15 чэрвеня 1999 года пераўтварыўся ў рэспубліканскае Грамадскае аб’яднанне Праваабарончы цэнтр «Вясна». Рашэннем Вярхоўнага суда Рэспублікі Беларусь 28 кастрычніка 2003 года за ўдзел у назіранні падчас прэзідэнцкіх выбараў 2001 года Грамадскае аб’яднанне «Праваабарончы цэнтр „Вясна“» было пазбаўлена дзяржаўнай рэгістрацыі. З тых часоў вядучая беларуская праваабарончая арганізацыя працуе без рэгістрацыі.
Старшыня рабочай групы Асамблеі няўрадавых дэмакратычных арганізацый (2000—2004).
Віцэ-прэзідэнт Міжнароднай федэрацыі за правы чалавека (The International Federation for Human Rights, FIDH; 2007—2016).
Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў (1995) і Беларускага ПЭН-цэнтра (2009).
4 жніўня 2011 годзе затрыманы ДФР КДК, затым арыштаваны і змешчаны ў СІЗА ў Мінску.
24 лістапада 2011 года асуджаны па ч. 2. арт. 243 КК (утойванне даходаў у асабліва буйным памеры) на 4,5 гады пазбаўлення волі з канфіскацыяй маёмасці. Суд прызнаў яго вінаватым у нясплаце падаткаў. Падставай для крымінальнага пераследу стала інфармацыя пра банкаўскія рахункі, якую перадалі беларускім праваахоўным органам Літва і Польшча. А. Бяляцкі сваёй віны не прызнаў і заявіў, што грошы, якія былі атрыманы на яго рахункі ў банку, выкарыстоўваліся на праваабарончую дзейнасць. Раней у тым жа годзе беларускія ўлады скіравалі Літве запыт у справе фінансавання беларускай апазіцыі, Алеся Бяляцкага ўдалося прызнаць вінаватым у тым ліку ў выніку таго, што адказ на гэты запыт не быў добра прадуманы літоўскім бокам. Літоўскі дыпламат Рэнатас Юшка пазней пракаментаваў гэта так: «Для Літвы гэта вялікае паражэнне на міжнароднай арэне, і я ўсё яшчэ адчуваю пэўнае пачуццё віны з-за Алеся. Калі я яшчэ быў адказным за каардынацыю такіх справаў, то нам удавалася прадухіляць падобныя здарэнні». Беларускія праваабаронцы, а таксама кіраўніцтва Еўрапейскага Саюза, урады краін ЕС, ЗША і міжнародныя праваабарончыя арганізацыі лічылі А. Бяляцкага палітычным вязнем, а прысуд яму — палітычна матываваным. Яны патрабавалі ад уладаў Беларусі вызваліць праваабаронцу. 15 верасня 2011 г. адмысловую рэзалюцыю па справе А. Бяляцкага прыняў Еўрапейскі парламент. З патрабаваннем аб вызваленні А. Бяляцкага да беларускага ўраду звярталіся Старшыня Еўрапарламенту Ежы Бузек, прадстаўнік ЕС па замежных справах і палітыцы бяспекі Кэтрын Эштан , старшыня АБСЕ Эйман Гілмар , спецыяльны дакладчык па сітуацыі ў Беларусі Рады ААН па правах чалавека Міклаш Харасці.
Тэрмін зняволення адбываў у папраўчай калоніі № 2 у г. Бабруйску. Працаваў упакоўшчыкам у швейным цаху. Неаднаразова пакараны адміністрацыяй калоніі за «парушэнні правілаў паводзін асуджаных», прызнаны «злосным парушальнікам рэжыму», таму пазбаўлены амністыі ў 2012 годзе , пазбаўляўся спатканняў з роднымі і перадач. У калоніі напісаў шмат тэкстаў на літаратуразнаўчыя тэмы, эсэ, успаміны, якія перадаваліся на волю ў лістах. Падчас зняволення ў абарону Алеся Бяляцкага разгорнутая кампанія міжнароднай салідарнасці.
Алесь Бяляцкі вызвалены 21 чэрвеня 2014 года.
Падчас пагрому грамадскіх арганізацый у Беларусі Алесь Бяляцкі затрыманы 14 ліпеня 2021 года. 15 ліпеня сумеснай заявай дзевяці арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЕН-цэнтр, прызнаны палітычным зняволеным.
7 кастрычніка 2022 года Алесь Бяляцкі абвешчаны лаўрэтам Нобелеўскай прэміі міру. За свайго зняволенага мужа залаты медаль і дыплом лаўрэата 10 снежня атрымала Наталля Пінчук. Нобелеўская прамова ўпершыню ў гісторыі прагучала па-беларуску.