cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Руская мова ў Беларусі
Культура
З 18 тэатраў Беларусі рускамоўнымі з’яўляюцца 14. Руская мова таксама пераважае ў беларускіх СМІ (асабліва на тэлебачанні), кнігавыдаўніцтве, справаводстве, працы органаў дзяржаўнай улады, набажэнскай практыцы праваслаўнай царквы і пратэстанцкіх устаноў. Каталіцкая царква выкарыстае ў асноўным беларускую і польскую мовы.
Бруна Шульц
Бруна Шульц (Bruno Schulz; 1892, Драгобыч, Аўстра-Венгрыя — 1942, Драгобыч) — польскі пісьменнік і мастак яўрэйскага паходжання.
Біяграфія
У 1914—1915 гадах вучыўся жывапісу ў Вене. Потым выкладаў рысаванне ў гімназіі Караля Уладзіслава Ягайла ў Драгобычы.
Падчас 2-й сусветнай вайны, 30 чэрвеня 1941 года Драгобыч акупаваны нацыстамі, якія стварылі драгобыцкага гета. Пад акупацыяй Бруна Шульцу спрыяў гаўптшарфюрэр Фелікс Ландау, у лістападзе 1942 года ён забіў асабістага дантыста іншага афіцэра СС Карла Гюнтэра, які 19 лістапада 1942 года ў помсту застрэліў Бруна Шульца на вуліцы гета, сказаўшы: «ты забіў майго яўрэя — я забіў твайго».
Творчасць
Найбольш вядомы аповесцямі ў навелах «Цынамонавыя крамы» (1934) і «Санаторыя пад клепсідрай» (1937).
Уплыў Бруна Шульца на сваю прозу прызнавалі Багуміл Грабал, Даніла Кіш, Філіп Рот, Іаак Башэвіс-Зінгер.Тэксты Бруна Шульца, у якіх штодзённае жыццё правінцыйнага гарадка робіцца фантастычнай прыпавесцю пра лёс свету, перанесены на тэатральную сцэну («Памерлы клас» Тадэвуша Кантара), экранізаваны («Санаторый пад клепсідрай» Ежы Войцеха Хаса), сталі асновай анімацыйных фільмаў («Вуліца Кракадзілаў» Стывена і Цімаці Куай, 1996), музычных твораў (опера Дж. Вулрыча «Вуліца Кракадзілаў»).
У пачатку 2001 года знойдзены фрэскі па матывах казак братоў Грым, зробленыя Шульцам у 1941—1942 гадах для сына гаўптшарфюрэра Фелікса Ландау на яго віле ў Драгобычы.
Прызнанне
У 1938 годзе Польская акадэмія літаратуры ўганаравала Бруна Шульца залатымі Акадэмічнымі лаўрамі.
Нібыта знойдзенай кнізе Шульца «Месія» прысвечаны раман амерыканскай пісьменніцы Сінція Озік «Месія са Стакгольма» (1987), самому Шульцу — раман ізраільскага пісьменніка Давіда Гросмана «Бруна» (1986), аповесць-хроніка Барыса Хазанава «Цудатворац» (1990), раман італьянскага празаік Уга Рыкарэлі «Чалавек на імя, здаецца, Шульц» (1998).
У ЗША заснавана прэмія Бруна Шульца найлепшаму замежнаму аўтару года.
У Драгобычы ёсць музей Бруна Шульца.
У маі 2001 года тры фрэскі па матывах казак братоў Грым былі зняты супрацоўнікамі цэнтра Яд ва-Шэм і нелегальна вывезены з Украіны, астатнія пяць выстаўлены ў Драгобычы і цяпер адна з галоўных славутасцяў горада.
Беларускія пераклады
Паасобныя творы на беларускую пераклаў Сяргей Шупа.
Храналогія Іракскай вайны
У гэтым артыкуле прадстаўлена храналогія вайны ў Іраку 2003—2011 гадоў.
Канфлікт з’яўляецца адным са следстваў тэрактаў у Нью-Ёрку ў 2001 годзе, пасля чаго ЗША пачынаюць шырокую кампанію па барацьбе з тэрарызмам. Пад удар трапіў рэжым Садама Хусейна, якога амерыканскія ўлады абвінавачвалі ў пасобніцтве тэрарыстам і наяўнасці зброі масавага паражэння. Па выніку Штаты разам з саюзнікамі ўварваліся ў Ірак і зрушылі ўрад. Тады супраць акупацыі краіны выступілі розныя ўзброеныя групоўкі, так званыя «іракскія інсургенты» альбо паўстанцы. Яны ўступілі ў барацьбу з войскамі міжнароднай кааліцыі і створаным ёю ўрадам Ірака, таксама перыядычна канфліктуючы паміж сабой. Інсургенты не толькі выкарыстоўвалі класічную партызанскую тактыку, такую як атакі на канвоі, блокпасты, захоп населеных пунктаў, але і актыўна здзяйснялі тэрарыстычныя акты. Ахвярамі апошніх пераважна былі мірныя жыхары. У рэшце рэшт, з-за фінансавых выдаткаў і няздольнасцю перамагчы баевікоў, у 2011 годзе ЗША вывелі ваенны кантынгент, пры гэтым абвясціўшы аб сваёй перамозе, спасылаючыся на значнае зніжэнне актыўнасці ворага. Аднак баявыя дзеянні, ужо паміж самімі іракцамі, працягваліся.
Дадзеная вайна стала адным з найбуйнейшых узброеных канфліктаў пачатку XXI стагоддзя. У гісторыі Ірака гэта другі, пасля ірана-іракскай, па кровапралітнасці канфлікт, а па некаторых падліках нават пераўзыходзіць яе. Для ЗША і іх саюзнікаў у сучаснасці Іракская вайна з’яўляецца першай па ліку страт, пераўзыходзячы таксама кампанію ў Афганістане.
Маства
Маства́, у верхнім і сярэднім цячэнні Льва — рака ў Ровенскай вобласці Украіны і ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Сцвіга (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 172 км (у межах Беларусі 80 км). Плошча вадазбор у 2400 км² (на тэрыторыі Беларусі 800 км²). Сярэднегадавы расход вады ў вусці 10,1 м³/с. Агульнае падзенне ракі 64 м. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,37 м/км, у Беларусі 0,01 м/км.
Назва
Назва імаверна балцкага паходжання, корань Mast- таксама ў балцкіх гідронімах Mastis (возера), Mast-upis (рака), Masta-purvs (балота), якія звязваюць з лат. masts "тоня (месца, дзе ловяць рыбу)".
Гідраграфія
Пачынаецца ў Ракытніўскім раёне на вышыні 190 м над узроўнем мора. Цячэ па нізіне Прыпяцкае Палессе, вусце каля вёскі Кароцічы Столінскага раёна.
Даліна невыразная, у высокай плыні месцамі трапецападобная. Пойма двухбаковая (шырыня 0,3—5 км), пераважна забалочаная. Рэчышча ўмерана звілістае, разгалінаванае, у нізкай плыні каналізаванае.
У басейне ракі возера Аляшное.
Гагарынскі раён (Смаленская вобласць)
Гагарынскі раён (Гага́ринский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) на паўночным усходзе Смаленскай вобласці Расійскай Федэрацыі.
Адміністрацыйны цэнтр — горад Гагарын.
Геаграфія
Мяжуе на поўначы з Цвярской вобласцю, на паўночным захадзе з Сычоўскім раёнам, на захадзе з Навадугінскім раёнам, на паўднёвым захадзе з Вяземскім раёнам, на поўдні з Цёмкінскім раёнам, на ўсходзе з Маскоўскай вобласцю. Плошча раёна — 2904 км².
На тэрыторыі раёна знаходзіцца крайні ўсходні пункт Смаленскай вобласці (4 км на ўсход ад вёскі Запрудня) 55.59417°N, 35.38861°W. Большую частку раёна займаюць Гжацка-Рузскае і Гжацка-Процвінскае ўзвышшы. На захадзе размешчана Гжацка-Вазузская (Сычоўская) нізіна. У межах тэрыторыі знаходзіцца вялікая частка найбуйнейшага ў галіне Вазузскага вадасховішча і Яўзскае вадасховішча, якія ўваходзяць у склад Вазузскай гідрасістэмы.
Па тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Гжаць, Яўза, Алеля, Пятроўка. У межах раёна знаходзіцца частка верхняга цячэння ракі Масква. Глебы ў раёне дзярнова-сярэдне-і моцнападзолістыя глебы на марэнах, па схілах — дзярнова-моцна- і сярэднепадзолістыя на лёсападобных суглінках, у нізінах — дзярнова-моцнападзолістыя з плямамі дзярнова-падзолістых глеевых. Лясы займаюць 42,2 % тэрыторыі.
95 тэзісаў
95 тэзісаў (Дыспут доктара Марціна Лютэра, які тычыцца пакаяння і індульгенцый) — дакумент на лацінскай мове, напісаны Марцінам Лютэрам і вывешаны 31 кастрычніка 1517 г. на дзвярах Замкавай царквы ў Вітэнбергу (адміністрацыйны цэнтр княства Саксонія). Ад гэтага дакумента адлічваецца пачатак Рэфармацыі і гісторыя пратэстантызму. Асноўны матыў і ідэя напісання 95 (XCV) тэзісаў — крытыка практыкі індульгенцый і эксклюзіўных правоў рымскага Папы дараваць грахі, а таксама зацвярджэнне Святога Пісання як адзінага аўтарытэту.
Стварэнне
У рамках кампаніі па збору сродкаў па замове Папы Льва X для фінансавання рэканструкцыі сабора Святога Пятра ў Рыме Іаган Тэцэль, дамініканскі святар, пачаў продаж індульгенцый у нямецкіх землях. Альберт Майнцкі, архібіскуп Майнца ў Германіі, меў значную пазыку, калі заплаціў за сваё высокае званне ў царкве. Ён пагадзіўся дазволіць продаж індульгенцый на яго тэрыторыі ў абмен на скарачэнне сумы пазыкі. Лютэр, відаць, не ведаў пра гэта. Нягледзячы на тое, што князь Фрыдрых III і Георг Барадаты забаранілі іх продаж у сваіх землях, прыхаджане Лютэра здзейснілі падарожжа на іх набыццё ў суседнія землі. Калі гэтыя людзі прыйшлі на споведзь да Лютэра, яны прадставілі свае індульгенцыі, за якія яны заплацілі добрыя грошы, сцвярджаючы, што яны больш не маюць патрэбы каяцца ў сваіх грахах, бо дакумент абяцаў дараваць усе іх правіны. Лютэр быў абураны тым, што яны заплацілі грошы за тое, што належыць ім па праву, як падарунак ад Бога. Ён адчуваў сябе абавязаным выкрыць махлярства. Гэтае ўздзеянне павінна было адбыцца ў выглядзе публічнай навуковай дыскусіі ва ўніверсітэце Вітэнбергу.
Змест
У першых сямі тэзісах Лютэр сцвярджае, што пакаянне, да якога заклікае Ісус Хрыстос, здзяйсняецца не ў акце сакраменту, але доўжыцца ўсё жыццё хрысціяніна і заканчваецца яно толькі з уваходжаннем у валадарства нябеснае (4 тэзіс). Сапраўднае адпушчэнне грахоў робіць не Рымскі Папа, а сам Бог (6 тэзіс). У наступных дзесяці тэзісах Лютэр крытыкуе каталіцкі дагмат пра чысцец, які як бы сцірае значэнне смерці (13 тэзіс). У тэзісах 21—52 Лютэр даказвае несапраўднасць індульгенцый, бо толькі Бог валодае нашым выратаваннем (28 тэзіс — аснова манергізму). Акрамя таго, купіўшы індульгенцыю, грэшнік не мае гарантыяў, што ён сапраўды будзе выратаваны (30 тэзіс). Мэта індульгенцый здабываецца не купляй адпушчальнай граматы, а шчырым раскаяннем (прынцып Sola fide).
У наступных 20 тэзісах Лютэр сцвярджае прыярытэт Боскага слова (verbum dei) і Евангелля над індульгенцыямі (55 тэзіс). «Сапраўды скарб Царквы, — піша ён у 62 пункце, — гэта Найсвяцейшае Евангелле пра славу і ласкі Бога», якое Бог явіў на крыжы (68 тэзіс). Гэтым закладваецца прынцып Sola Scriptura.
У апошніх 20 тэзісах Лютэр сцвярджае, што ў рымскага Папы няма ніякіх асаблівых правоў адпускаць грахі (75 тэзіс). Лютэр таксама не лічыць будаўніцтва храма святога Пятра апраўданнем для індульгенцый (86 тэзіс). У зняволенні ён закладвае асновы тэалогіі крыжа, згодна з якой на неба варта ўваходзіць не грашыма, а жальбамі (94—95 тэзісы).
Рэакцыя
Публікаванне 95 тэзісаў выклікала рэзкую рэакцыю ў Рыме і разуменне нямецкіх князёў, што абумовіла рэлігійны раскол Еўропы на пераважна пратэстантаў і каталікоў. Праз 3 гады пасля выпуску тэзісаў тады ўжо даволі вядомы Марцін Лютар быў адлучаны ад Каталіцкай Царквы рашэннем Папы Рымскага, што стала пачаткам хуткага разгалінавання і вялікага расколу ў Касцёле. Ад гэтых канфліктаў успыхнула хваля рэлігійных канфліктаў і войнаў у заходняй Еўропе.
Сталінскі ампір
Сталінскі ампір (ад empire — «імперыя» і па аналогіі з ампір), таксама сталіанс — адзін з вядучых напрамкаў у архітэктуры, манументальным і дэкаратыўным мастацтве СССР з сярэдзіны 1940-х да сярэдзіны 1950-х гадоў. У сродках масавай інфармацыі выкарыстоўваецца як нефармальная абазначэнне усёй разнастайнасці сталінскай эклектыкі.
Сімвал сталінскага ампіру — знакамітыя сталінскія гмахі ў Маскве. Сталінскі ампір ў дэкоры памяшканняў — гэта, у прыватнасці, масіўная драўляная мэбля, ляпніна пад высокімі столямі, разьбяныя шафы, бронзавыя свяцільні і статуэткі.
Канцом эпохі сталінскага ампіру лічыцца Пастанова Цэнтральнага Камітэта КПСС і Савета Міністраў СССР ад 4 лістапада 1955 года № 1871 «».
Характэрныя рысы
Стыль злучыў у сабе элементы барока, ампіру эпохі Напалеона, позняга класіцызму, ар-дэко, а таксама неаготыкі ён спалучае пампезнасць, раскошу, велічнасць і манументальнасць.
Адзін з прыкладаў інтэр’ераў, аформленых у стылі сталінскага ампіру, — банкетная зала ў будынку Цэнтральнага Маскоўскага іпадрома.
У дэкоры мэблі, якая выкарыстоўваецца ў афармленні інтэр’ераў ў стылі сталінскага ампіру, — разьба, якая ўключае ў сябе выявы лаўровых вянкоў, каласоў і пяціканцовых зорак.
Дэталь сталінскага ампіру — люстры, якія асвятляюць памяшканне, маюць парадны выгляд, часта выраблены з бронзы і упрыгожаны крыштальнымі падвескамі. Для дэкору памяшканняў часта выкарыстоўваюцца натуральныя матэрыялы — дрэва, мармур, бронзу, кераміку і крышталь.
Уладзіслаў Аляксандравіч Шчэпаў
Уладзіслаў Аляксандравіч Шчэпаў (, г. ) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V і VI скліканняў.
Біяграфія
Нарадзіўся 23 жніўня 1976 года ў г. Гомелі.
Скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Ф. Скарыны, эканаміст-менеджар. Кандыдат эканамічных навук, дацэнт.
Працаваў асістэнтам, дацэнтам кафедры эканомікі і кіравання вытворчасцю, дэканам эканамічнага факультэта ўстановы адукацыі «Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Ф. Скарыны».
У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання. З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.
Асабістае жыццё
Жанаты, мае двух сыноў.
Віталь Мікалаевіч Іванка
Віталь Іванка (нар., , Украіна) — украінскі футбаліст, нападнік.
Клубная кар’ера
Выхаванец ВФК Харкаў. У лютым 2008 года перайшоў у данецкі «Металург». У чэмпіянаце Украіны дэбютаваў 17 мая 2008 года ў матчы супраць данецкага «Шахцёра» (4:1). Іванка выйшаў на 81 хвіліне замест Аляксандра Касырына. Яго дэбют адбыўся ў 16 гадоў і ён стаў адным з самых маладых дэбютантаў элітнага дывізіёна Украіны. За 5 гадоў, праведзеных у «Металургу», нападнік не здолеў замацавацца ў стартавым складзе першай каманды, у асноўным выходзячы на ​​замены. Таму і такая нізкая выніковасць — усяго 3 галы ў 57 афіцыйных матчах.
У студзені 2013 года знаходзіўся на вучэбна-трэніровачным зборы ў складзе кіеўскага «Арсенала», аднак да падпісання кантракта тады справа так і не дайшла. У канцы сакавіка 2013 года разарваў кантракт з «Металургам».
У студзені 2015 года падпісаў кантракт з ужгарадскай «Гаверлай». Аднак, так і не згуляўшы за закарпацкі клуб, у сакавіку 2015 года накіраваўся на прагляд у бабруйскую «Белшыну» і ў выніку пачаў у Беларусі сезон 2015. Аднак, праявіць сябе ў Беларусі так і не здолеў — у 9 матчах чэмпіянату зрабіў толькі адну галявую перадачу, пры гэтым не правёў ніводнага поўнага матча. 8 ліпеня 2015 года кантракт з «Белшынай» па ўзаемнай згодзе быў разарваны.
У жніўні 2015 года стаў іграком клуба «Геліяс» з Першай лігі Украіны, а ў чэрвені таго ж года перайшоў у грузінскі «Калхеці-1913». У пачатку 2017 года далучыўся да грэчаскага клуба «Нікі» (Волас), але неўзабаве змяніў яго на «Панэяліяс». У ліпені 2017 года перайшоў у чарнагорскі клуб «Суцьеска», аднак правёў за яго толькі адзін матч і хутка пакінуў каманду.
У верасні 2018 года далучыўся да сімферопальскай «Таўрыі», аднак неўзабаве праз праблемы з алкаголем пакінуў каманду.
Міжнародная кар’ера
У юнацкай зборнай Украіны да 17 гадоў правёў 25 матчаў і забіў 4 галы. Дэбютаваў 6 кастрычніка 2007 у матчы супраць Малдовы (3:0). У тым матчы Віталь забіў два галы. Таксама правёў два матчы за юнацкую зборную Украіны U-19.
У 2013 годзе ў складзе моладзевай зборнай Украіны заваяваў срэбраныя медалі на Кубку Садружнасці, дзе ўкраінцы ў фінале саступілі моладзевай зборнай Расіі (2:4). Са сваім партнёрам па камандзе Юрыем Якавенкам і беларусам Арцёмам Быкавым стаў другім бамбардзірам на Кубку Садружнасці (ва ўсіх па 4 забітых мяча).
Бярэжа
Бярэжа — тапонім
Эўтаназія
Эўтаназія (радзей эйтаназія) (грэч.: ευ-«добры» θάνατος «смерць») — практыка спынення (або скарачэння) жыцця чалавека, які пакутуе невылечным захворваннем, церпіць невыносныя пакуты, задавальненне просьбы без медыцынскіх паказанняў у бязбольнай ці мінімальна балючай форме з мэтай спынення пакут. Пярэчыць клятве Гіпакрата.
«Кароткі Оксфардскі слоўнік» дае тры значэнні словы «эўтаназія»: першае — «спакойная і лёгкая смерць», другое — «сродкі для гэтага», трэцяе — «дзеянні па яе ажыццяўленню». Tермін «эўтаназія» выкарыстоўваецца таксама ў дачыненні ўсыплення лабараторных і бадзяжных жывёл.
Лучыцы (вёска, Дзяржынскі раён)
Лучы́цы (, Лучицы) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бараўскага сельсавета.
Вуліца Гастэлы (Мінск)
Вуліца Гастэлы — вуліца ў Цэнтральным раёне Мінска. Названа ў гонар Мікалая Францавіча Гастэлы (1908—1941), савецкага лётчыка, Героя Савецкага Саюза.
Спіс астэроідаў (1—100)
У наступных табліцах утрымліваецца няпоўны спіс адкрытых астэроідаў. Лікі, прыведзеныя ў круглых дужках перад назвай паказваюць на парадак іх канчатковага каталагізацыі ў якасці ідэнтыфікацыйнага нумара і лічацца часткай назвы.
Спісы астэроідаў у Вікіпедыях на іншых мовах уладкованы інакш. Для пераходу да аналагічных спісаў на іншых мовах выкарыстоўвайце спіс астэроідаў.
Вільгельм Форстэр
Жазэфіна Бакіта
Жазэфіна Бакіта (, Судан—, Італія) — каталіцкая святая, манахіня.
Біяграфія
Была рабыняю. Пазней ёй удалося ўцячы, і ў Венецыі яна ўступіла ў законную супольнасць Сясцёр Міласэрнасці. З-за чорнага колеру скуры, нават ужо будучы законніцай, цярпела ад дыскрымінацыі.
Папа Ян Павел II беатыфікаваў яе, а ў 2000 годзе кананізаваў.
Лунд (значэнні)
Лунд — прозвішча, тапонім.
Перадазіроўка
Перадазіроўка — медыцынскі тэрмін, які апісвае выпадак прыёму лекавага або наркатычнага прэпарата ў дозах больш рэкамендуемых або тых, якія ўжываюцца звычайна. Перадазіроўка лекамі або наркотыкам можа наносіць моцную, часам незваротную шкоду арганізму і нават прывесці да смерці.
Перадазіроўка (перавышэнне дозы) прадугледжвае істотнае перавышэнне бяспечнай дозы лекаў або наркотыку, памылку, а не наўмыснае атручванне.
Карл фон Айнэм
Біяграфія
Карл фон Аймэн нарадзіўся 1 студзеня 1853 года ў горадзе Херцберге, зямля Ніжняя Саксонія (Германія).
Большую частку свайго жыцця прысвяціў ваеннай службе. З 1876 года займаў розныя штабныя пасады. У 1884—1887 гады камандаваў эскадронам 14-га ўланскага палка, у 1893—1895 гады — 4-га кірасірскага палка.
З 1895 года выконваў абавязкі начальніка штаба VII армейскага корпуса, з 1898 года ўзначаліў аддзел Ваеннага міністэрства.
У 1900 годзе заняў пасаду дырэктара Агульнага ваеннага дэпартамента. Пасля прызначэння ў жніўні 1903 года прускім ваенным міністрам, на працягу шасці гадоў кіраваў маштабнай рэарганізацыяй нямецкай арміі і будаўніцтвам фартыфікацыйных збудаванняў. Большая частка цяжкага ўзбраення выкарыстанага ў ПСВ з'явілася ў прускай арміі пры фон Айнэме, у прыватнасці, немцы абавязаны яму з'яўленнем сучасных кулямётаў і цяжкай артылерыі. У 1909 годзе прызначаны камандзірам VII ваеннага корпуса і нёс службу пад камандаваннем генерала 2-й арміі Карла фон Бюлава. На гэтай пасадзе ў 1914 годзе, неўзабаве пасля ўступлення Германіі ў вайну, сфармаваў у складзе 2-й арміі групу з 3-х карпусоў (VII, IX і X АК), якая налічвала каля 100 тысяч чалавек, прызначэннем якой стала ўзяцце горада Льежа, што і было зроблена 16 жніўня. Узначальваючы VII АК фон Аймэн прыняў удзел у Першай бітве на Марне.
Пасля адхілення ад пасады генерал-палкоўніка Макса фон Хаўзена (1846—1922) Карл фон Аймэн заняў яго месца камандуючага 3-й арміяй у Шампані на фронце ад Рэймса да Арагона. Тут давераныя яму войскі адлюстроўвалі атакі 4-й французскай арміі, якая мела значную колькасную і тэхнічную перавагу (163 тысяч салдат і 989 гармат супраць 85 тысяч салдат і 460 гармат у фон Айнэма). Наступленне французаў было адбіта, пры гэтым французская армія панесла жахлівыя страты (больш за 90000 чалавек), пры гэтым не здолеўшы заняць нават першую лінію абароны немцаў. За гэта 16 сакавіка 1915 года Карл фон Аймэн быў удастоены вышэйшай ваеннай узнагароды Прусіі рыцарскага ордэна «Pour le Mérite». Другое наступленне французаў на гэтым участку таксама было адбіта з катастрафічнымі наступствамі для апошніх і 17 кастрычніка 1916 года фон Аймэн атрымаў дубовыя галіны да гэтага ордэну.
У 1919 годзе Карл фон Аймэн звольніўся з арміі і жыў на пенсію ў горадзе Мюльгайм-на-Руры, дзе і памёр 7 красавіка 1934 года.
NGC 6025
NGC 6025 (іншыя абазначэнні — OCL 939, ESO 136-SC14) — рассеянае скопішча ў сузор’і Паўднёвы Трыкутнік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кастэлета-дзі-Брандуцца
Кастэлета-дзі-Брандуцца (Castelletto di Branduzzo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 1090 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 95 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 27040. Тэлефонны код — 0383.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Базалан
Базалан — былое сяло ў Шчарбакцінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Скасавана 22 лістапада 2017 года. Уваходзіла ў склад Шалдайскай сельскай акругі. Код КАТА — 556867200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 85 чалавек (40 мужчын і 45 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 81 чалавек (41 мужчына і 40 жанчын).
Амар Чыані
Біяграфія
Родам з Заходняга Нігера.
У 2015 годзе ўзначаліў прэзідэнцкую гвардыю. Быў паплечнікам тагачаснага прэзідэнта Махамаду Ісуфу. У 2021 годзе ўдзельнічаў у падаўленні спробы дзяржпераварота з мэтай недапусціць да ўлады Махамеда Базума, які афіцыйна яшчэ не ўступіў на пасаду прэзідэнта.
У ліпені 2023 года сам далучыўся да змоўшчыкаў і арыштаваў Базума. Напярэдадні кіраўнік дзяржавы планаваў прыбраць Чыані з пасады камандзіра прэзідэнцкай гвардыі. Пасля абвешчаны кіраўніком ваеннай хунты.
Вуліца Герасіменкі (Мінск)
Вуліца Герасіменкі — вуліца ў Заводскім раёне Мінска. Названа ў гонар Назара Яўстратавіча Герасіменкі (1903—1942), удзельніка Мінскага падполля ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Вуліца бярэ пачатак ад вуліцы Ангарская, а заканчваецца скрыжаваннем з вуліцай Ілімскай.
Хільда Лунд
Хільда Марыя Лунд (Hilda Maria Lund, у дзявоцтве Лінд,, г.  — , Флен ) — шведская балерына ў Каралеўскім балеце.
Біяграфія
У 1849 годзе вучылася ў Стакгольмскай оперы, у 1861 годзе — другая танцоўшчыца, у 1866—1888 гадах — першая танцоўшчыца. У 1889—1894 гадах працавала педагогам у балеце.
У 1887 годзе была апісана: «Як прызнаная перадавая танцоўшчыца Каралеўскага тэатра», а ў 1870-х і 1880-х гадах часцей за ўсё выконвала вядучую ролю ў балетах, пастаўленых Каралеўскім балетам. Сярод оперных балетаў, у якіх яна ўдзельнічала: «Роберт», «Гара», «Афрыканка», «Філемон і Баўкіда», «Нямы», «Сон», «Прыгоды ў Шатландыі», «Роберт і Бертран».
Хільда Лунд лічылася адной з дзевяці лепшых балерын Каралеўскага балета ў перыяд з 1864 па 1901 год разам Амандай Форсберг, Агнес Крыстэнсан, Амаліяй Полсан, Гунхільдай Росен, Сесіліяй Фламанд, Джэні Брант, Ганнай Вестберг і Вікторыяй Страндын.
У 1862 годзе выйшла замуж за.
Віталь Міхайлавіч Сурын
Віталь Міхайлавіч Сурын (, станцыя Мірадзіна, Бабруйскі раён, Магілёўская вобласць — ) — беларускі спецыяліст у галіне дынамікі, трываласці машын, прыбораў і апаратуры. Доктар тэхнічных навук (1993), прафесар (1994).
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: апрацоўка металаў ціскам.
Абалонь (электрадэпо)
Электрадэпо «Абалонь» (Оболонь) (ЦЧ-2) — электрадэпо Кіеўскага метрапалітэна, абслугоўвае Абалонска-Тэрэмкоўскую лінію.
Гісторыя
Было адчынена 19 сакавіка 1988 года для абслугоўвання Абалонска-Тэрэмкоўскай лініі. Да гэтага лінія абслугоўвалася электрадэпо «Дарніца».
Рухомы састаў
У дэпо маецца кантактна-акумулятарны электравоз на базе вагона тыпу Еж3.
17 чэрвеня 2006 ў электрадэпо «Абалонь» паступіў на выпрабаванні пяцівагоннай састаў з вагонаў серыі 81-7021/7022 вытворчасці ААТ «Крукоўскі вагонабудаўнічы завод».
Мост каралевы Маргарыты
Мост каралевы Маргарыты (Ponte Regina Margherita) — мост у Рыме, які злучае плошчу Свабоды ў раёне Праці і набярэжную Арнольда Брэшыянскага ў раёне Кампа-Марцыа.
Мост быў пабудаваны ў 1886—1891 гг. пад кіраўніцтвам архітэктара Анжэла Вескавалі, які праектаваў таксама мост Умберта I, і названы ў гонар Маргарыты Савойскай, першай каралевы аб'яднанай Італіі. Закладка падмурка абыйшлася ў 1 547 000 лір, а ўзвядзенне моста — у 1,224 млн лір. Мост звязаў раён Праці з П'яцца дэль Попала і стаў першай пераправай праз Тыбр, пабудаванай пасля перапынку ў будаўніцтве, які доўжыўся некалькі стагоддзяў. Мост каралевы Маргарыты складаецца з трох арак і дасягае 103 м у даўжыню і каля 21 м у шырыню.
Яўген Георгіевіч Грышман
Яўге́н Гео́ргіевіч Гры́шман ( —, ) — беларускі савецкі кампазітар, аранжыроўшчык, эстрадны музыкант (джазавы флейтыст), дырыжор. У 1960-я супрацоўнічаў з Віктарам Вуячічам, граў у ансамблі «Тоніка» (Мінск). Аўтар песень і музыкі да кінафільмаў.
Ельна (возера)
Ельна — возера ў Беларусі, у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Друйка, за 3 км на паўночны-захад ад горада Браслаў. Належыць да групы Браслаўскіх азёр і знаходзіцца на тэрыторыі Нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры».
Плошча паверхні возера 0,46 км². Найбольшая глыбіня 6,1 м. Даўжыня 1,61 км, найбольшая шырыня 0,5 км. Даўжыня берагавой лініі 4,2 км. Аб’ём вады 1,2 млн м³. Плошча вадазбору 138 км².
Схілы катлавіны на ўсходзе і поўдні вышынёй 10—13 м, параслі хваёвым лесам, астатнія 2—6 м, на поўначы разараныя. Берагі пад хмызняком. Мелкаводдзе да глыбіні 1 м пясчанае, ніжэй дно сапрапелістае. Упадаюць 5 ручаёў, у т. л. з возера Бярэжа; на поўначы выцякае ручай у возера Струста. Зарастае да глыбіні 2—2,5 м, пераважна падводнай расліннасцю.
Леапольда Марэчаль
Леапольда Марэча́ль (Leopoldo Marechal;, Буэнас-Айрэс — , Буэнас-Айрэс) — аргенцінскі пісьменнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў франка-іспанскай сям’і эмігрантаў. Нягледзячы на фінансавыя праблемы сям’і, скончыў сярэднюю школу, атрымаў педагагічную адукацыю і працаваў настаўнікам, спачатку малодшых, а затым старшых класаў. Адначасова, цягам 1920-х гадоў, быў сябрам таварыства паэтаў , якое групавалася вакол літаратурных часопісаў «Proa» і «Martín Fierro». Дэбютаваў вершамі ў 1922 годзе. У 1926 годзе быў у творчым падарожжы ў Еўропу. У 1929 годзе Л. Марэчаль быў адзначаны адмысловай прэміяй «Premio Municipal de Poesía» горада Буэнас-Айрэс.
Творчасць
Дэбютаваў паэтычным зборнікам «Арляняты» (1922). Раннія вершы, якія выйшлі ў зборніках «Дні нібы стрэлы» («Días como flechas», 1926), «Оды мужчыну і жанчыне» («Odas para el hombre y la mujer», 1929), вылучаюцца ўскладненасцю метафар. Любоўная лірыка і цыкл рэлігійных вершаў увайшлі ў зборнікі «Лабірынт кахання» («Laberinto de amor», 1936) і «Санеты для Сафіі» («Sonetos a Sophía», 1940). Аўтар паэтычных зборнікаў «Кентаўр» (1940; 1-я прэмія Нацыянальнай камісіі па культуры), «Вандроўкі вясны» (1945), кнігі ўспамінаў у вершах «Пяць паэм поўдня» («Cinco poemas australes», 1937), філасофскіх раманаў «Адан Буэнас-Айрэс» («Adán Buenos-ayres», 1948) і «Банкет Севера Арканхела» («El banquete de Severo Arcángelo», 1965), драмы «Антыгона Велес» (1965), зборніка навел «Дзённік плавання» («Cuaderno de navegación», 1966).
Нягледзячы на спрыяльную крытыку, ні першы раман, ні іншыя творы Л. Марэчаля не атрымалі належнай увагі чытачоў. У літаратурнай супольнасці Лацінскай Амерыкі высока цанілі і паважалі пісьменніка, адзначаючы яго талент шмат якімі прэстыжнымі прэміямі. Аднак, шырокім колам чытачоў творы Л. Марэчаля будуць прызнаны толькі праз шмат гадоў па яго смерці.
Валерый Антонавіч Урублеўскі
Валерый Урублеўскі (,, Лідскі павет, Гродзенская губерня, Расійская імперыя — , Уарвіль, Эр і Луар, Цэнтр — Даліна Луары, Францыя) — адзін з кіраўнікоў паўстання 1863 г. у Беларусі, дзеяч польскага і міжнароднага рэвалюцыйнага руху.
Біяграфія
Нарадзіўся ў мястэчку Жалудок непадалёк ад Шчучына на Лідчыне. Скончыў Віленскі дваранскі і Пецярбургскі лясны інстытуты (На будынку ўніверсітэта ўсталявана мемарыяльная дошка).
З 1857 г. працаваў памочнікам загадчыка, а пасля загадчыкам лясной школы ў Саколцы на Гарадзеншчыне. Актыўна дапамагаў Каліноўскаму ў яго падпольнай працы, у тым ліку ў выданні і распаўсюджванні «Мужыцкай праўды».
Падчас паўстання кіраваў ваеннымі дзеяннямі інсургентаў. Быў начальнікам штаба паўстанцаў, пазней — камандуючы сіламі Гародзенскага, Люблінскага і Падляшскага ваяводстваў. Ён быў прыхільнікам левага крыла «чырвоных» найбольш актыўных змагароў, якія прытрымліваліся рэвалюцыйных поглядаў, — апоры на сялянскія масы, ліквідацыі памешчыцкага землеўладання, роўных правоў усіх народаў краю. Падчас бою з казакамі 7 жніўня 1864 г. Урублеўскі быў пасечаны шаблямі.
Сяргей Леанідавіч Сакалоў
Сяргей Леанідавіч Сакалоў (18 чэрвеня (1 ліпеня) 1911, Еўпаторыя —, Масква ) — савецкі военачальнік, Маршал Савецкага Саюза (1978), Герой Савецкага Саюза, у 1984—1987 гг. — Міністр абароны СССР.
Валерый Антонавіч Урублеўскі
Біяграфія
Трохі падлекаваўшыся, ён эмігрыраваў у Францыю. У Парыжы кіраваў дэмакратычнымі арганізацыямі беларуска-польскіх эмігрантаў. Калі 18 сакавіка 1871 года ў Францыі адбылася рэвалюцыя і быў створаны першы ў гісторыі чалавецтва працоўны ўрад Парыжскай Камуны, Урублеўскі, як і многія іншыя яго суайчыннікі, актыўна падтрымаў рэвалюцыйныя памкненні парыжан. У гэтым выступе ён бачыў «сацыяльную рэвалюцыю, якая пры поспеху можа перавярнуць увесь парадак, што існуе цяпер у Еўропе…». У званні палкоўніка (атрымаў напярэдадні паўстання) Урублеўскі прапанаваў камунарам свае паслугі і план ваенных дзеянняў. Неўзабаве яму было прысвоена званне генерала і ён узначаліў адну з трох рэвалюцыйных армій, якая абараняла паўднёвую частку Парыжа.
Сяргей Леанідавіч Сакалоў
Біяграфія
Скончыў Горкаўскае бранятанкавае вучылішча ў 1934 годзе, Ваенныя акадэміі бранятанкавых і механізаваных войск (1947) і Генштаба (1951). У Чырвонай Арміі з 1932 года. З 1934 года ў танкавых войсках на Далёкім Усходзе, удзельнік баёў на возеры Хасан (1938). У Вялікую Айчынную вайну начальнік штаба ўпраўлення камандуючага бранятанкавымі і механізаванымі войскамі 32-й арміі (1944). З 1947 года камандзір танкавага палка, начальнік штаба танкавай дывізіі, з 1952 года камандзір механізаванай дывізіі, потым начальнік штаба і камандзір аб'яднання. У 1960-64 гадах начальнік штаба — 1-ы намеснік камандзіра войскамі Маскоўскай ваеннай акругі. З 1964 года 1-ы намеснік камандзіра, з 1965 года камандзір войскамі Ленінградскай ваеннай акругі. З 1967 года 1-ы намеснік міністра, у 1984-87 гадах міністр абароны СССР.
Валерый Антонавіч Урублеўскі
Біяграфія
У баях Урублеўскі паказаў сябе ўмелым, разважлівым і прадбачлівым палкаводцам і змагаўся на чале арміі да апошняга дня існавання Парыжскай камуны. Версальцы завочна прысудзілі яго да смяротнага пакарання.
Падлекаваўшыся ў бальніцы Лонданскага ўніверсітэта, Урублеўскі ўступіў у I Інтэрнацыянал. У кастрычніку 1871 г. яго абралі членам Генеральнага савета I Інтэрнацыяналу, сакратаром-карэспандэнтам для Польшчы. Ідэі Інтэрнацыяналу Урублеўскі прапаведаваў у эмігранцкай арганізацыі «Люд польскі», створанай у Лондане па яго ініцыятыве. У 1871—1872 гадах Урублеўскі быў старшынёй судовай («трацейскай») камісіі, якая разбірала канфлікты паміж членамі I Інтэрнацыянала. Падтрымліваў Маркса і Энгельса супраць Бакуніна
Пасля распаду I Інтэрнацыяналу і арганізацыі «Люд польскі» (1876) Урублеўскі перабраўся ў Жэневу. У 1878 годзе ён нелегальна прыязджаў у Расію (Адэса, Пецярбург), сустракаўся з народнікамі-землявольцамі.
Калі французскі ўрад аб’явіў амністыю ўдзельнікам Парыжскай камуны, у 1885 г. Урублеўскі пераехаў у Францыю і пасяліўся ў горадзе Ніцы. У 1901 г. французскі ўрад прызначыў яму пенсію. Апошнія гады жыцця ён правёў ва (каля Парыжа) у доме былога камунара і земляка. Пахаваны ў Парыжы на могілках Пер-Лашэз, каля. На надмагіллі надпіс: «Гераічнаму сыну Польшчы — народ Парыжа»
Памяць
У Гродне і Катавіцах імем Урублеўскага названы вуліцы.
Яўгенія Янішчыц
Сям’я
Нарадзілася Яўгенія Янішчыц у сялянскай сям'і, бацька — бондар, цясляр, маці — працаўніца калгаса. Сям'я жыла спачатку ў вёсцы Рудка, потым пабудавалі новы дом у вёсцы Велясніца. Першы муж маці Марыі Андрэеўны, Ёзас Янішчыц, загінуў на вайне ў 1944 годзе, ад яго Яўгеніі засталося прозвішча (аб гэтым яна пісала ў вершы «Памяці Ёзаса Янішчыца»). Другі муж маці, Іосіф Сцяпанавіч Патапчук — бацька Яўгеніі Янішчыц — памёр у 1975 годзе. Маці стала двойчы ўдавой і пакінула гэты свет у 2006 годзе.
Біяграфія
Самы першы твор прачытала на школьнай вечарыне, прысвечанай Я. Коласу. У снежні 1962 года ў раённай газеце «Палеская праўда» з’явіліся першыя друкаваныя творы Яўгеніі.
Вершы 17-гадовай дзяўчыны друкаваліся ў пінскай раённай газеце, у рэспубліканскіх газетах і часопісах. У 1966, пасля заканчэння сярэдняй школы, Яўгенія Янішчыц паступіла на аддзяленне беларускай мовы і літаратуры філалагічнага факультэта БДУ. Стала дыпламантам беларускага фестывалю творчасці моладзі (1970).
Пасля заканчэння ўніверсітэта (1971) пайшла працаваць загадчыцай бібліятэкі ў ЦК ЛКСМБ. У гэтым жа годзе выйшла замуж за беларускага паэта Сяргея Панізніка. Праз пэўны час з’ехала ў Чэхаславакію, дзе муж служыў ваенным журналістам. Аднак хутка вярнулася на радзіму, да маці, і ў 1972 годзе нарадзіла сына Андрэя. Без дапамогі мужа гадавала сына, шлюб у студзені 1976 быў афіцыйна скасаваны.
Бытавая і жыццёвая неўладкаванасць працягвалася каля пяці гадоў. Паэтэса пісала ў адным з лістоў да Міхася Забэйды-Суміцкага:
У 1976 Яўгенія Янішчыц уладкавалася працаваць літкансультантам у «Сельскую газету». Атрыманая ў 1977 у Мінску на вуліцы Ульянаўскай кватэра дазволіла канчаткова замацавацца ў сталіцы. У 1981 Яўгенія ўдзельнічала ў працы XXXVI сесіі Генеральнай Асамблеі ААН. 5 сакавіка 1982 г. у «ЛіМе» была надрукаваная паэтычная нізка пісьменніцы «Спакойныя вершы», прысвечаная паездцы ў ЗША.
У 1983 яна становіцца загадчыкам аддзела паэзіі часопіса «Маладосць». У 1988 атрымлівае новую трохпакаёвую кватэру на вуліцы Старажоўскай, на Нямізе. У апошнія гады жыла адна, выхоўвала сына.
У яе жыцці былі перыяды творчага ўзлёту, прызнання і часы смутку, расчаравання. Цяжка і марудна Яўгенія Янішчыц папраўлялася пасля аварыі ў Магілёве ў 1976, калі атрымала мноства пераломаў і была надоўга прыкавана да бальнічнага ложка. Яна так і не здолела перамагчы фізічны боль і пакуты, што, у сваю чаргу, паўплывала на дэпрэсіўныя настроі ў апошнія гады жыцця. Па афіцыйнай версіі, паэтка трагічна загінула. Яна выпала з восьмага паверха аднаго з мінскіх дамоў.
Творчасць
Дэбютавала Я. Янішчыц у рэспубліканскім друку ў 1964 (вершы, часопіс «Бярозка»). Працавала паэтка на творчай ніве актыўна і плённа. Яна — аўтарка зборнікаў лірыкі «Снежныя грамніцы» (1970), «Дзень вечаровы» (1974), «Ясельда» (1978), «На беразе пляча» (1980), «Пара любові і жалю» (1983), «Каліна зімы» (1987). Выйшаў зборнік выбраных твораў «У шуме жытняга святла» (1988), у які вершы адбірала сама паэтка. Яе паэзіі ўласцівы роздум пра жыццё, бацькоўскі край, гераічнае мінулае і сучаснасць, тэмы сяброўства, кахання, мацярынства.
З самага першага зборніка тэма роднага краю становіцца візіткай паэзіі Яўгеніі Янішчыц. Палессе, Велясніца — вобразы «малой радзімы» праходзяць праз усю яе творчасць. Ціхая беларуская вёска, навакольная прырода ўплывалі на абуджэнне таленту і фарміраванне светапогляду пісьменніцы. Вёска з яе ўстойлівымі традыцыямі і ладам жыцця выклікала ўяўленне аб трываласці і надзейнасці абжытага свету. Прырода паўстала казачнай краінай. У вершы «Прыедзь у край мой ціхі…» паэтка запрашала пабачыць хараство і самабытнасць палескіх краявідаў:
3 душэўнай пранікнёнасцю і пачуццём павагі Я. Янішчыц намалявала паэтычныя партрэты землякоў, аднавяскоўцаў («Дзед Сымон», «Насця», «Усціння», «Сава і Марыя», «Павел і Нікан», «Зінька», «У бабулі Паланеі», «Салдаткі» і інш.). Яна ўспрымала працавітых, сумленных палешукоў як амаль святых, называла іх «апосталамі», «інтэлігентамі ад зямлі».
Характэрнай рысай вершаў, прысвечаных палескай прыродзе, было імкненне перадаць хараство і таямнічасць навакольнага свету. Я. Янішцыц глядзіць на свет вачыма рамантыка. У вершы «Чаму ніколі не баюся я…» паэтэса гаворыць пра сваю духоўную еднасць з радзімай:
У вершы «Не воблака, а проста аблачынка…» паэтэса думкай пераносіцца ў мінулае. У яе памяці ўсплывае вобраз вясёлай дзяўчынкі:
3 вышыні жыццёвага вопыту яна глядзіць на юнацкую бесклапотнасць. Паблажліва, бяскрыўдна ўзіраецца ў сваё мінулае, дзе «лета» і «зіма» незаўважна перайшлі адно ў другое. Кладка, якая злучала два светы: светлага дзяцінства, багатага на выдумкі юнацтва і шматабяцальнай сталасці, — стала памяццю. Верш насычаны сімвалічнымі вобразамі: воблака (увасабленне сталасці), аблачынкі (увасабленне юнацтва), матылька (лёгкасці і нязмушанасці пазнання жыцця), кладкі (злучэнне, сумяшчэнне ў лёсе двух светаў).
Глыбокае пранікненне ва ўнутранае «Я» чалавека дазволіла Яўгеніі стварыць шэраг праўдзівых вобразаў людзей вёскі, паказаць сілу і веліч простага селяніна. Яе вершы прасякнуты вялікай адданасцю роднай зямлі, любоўю да палескага краю, з яго непаўторнымі лугамі і палямі, старажытнымі лясамі. Тонка адчуваючы сваю кроўную сувязь з роднай зямлёй, паэтка ўражвае глыбінёй асэнсавання складаных праблем сучаснасці, прагай сцвярджэння высокачалавечых адносін паміж людзьмі.
Супрацьпастаўленне (антыномія) вёскі і горада ў вершы «Помню, помню праз гады…» не выказваецца адкрыта, а выяўляецца ў падтэксце тужлівых роздумаў. Горад уражвае, хвалюе, здзіўляе, але не выклікае таго захаплення і паэзіі, якую нараджае вёска. Разлад узнікае з-за немагчымасці пераходу з «вясковага» ўзроўню існавання душы на іншы. Лірычнай гераіні цяжка знаходзіцца ў гэтым памежным становішчы, на раздарожжы паміж горадам і вёскай. I як толькі ўзнікаюць жыццёвыя праблемы, яна шукае апірышча ў знаёмым, родным, ратуецца думкай пра свой вясковы свет. У вершы гучаць фальклорныя матывы: тэкст мае песенную меладычную структуру, па рытмічнай арганізацыі нагадвае сумныя народныя песні. Паэтэса ўжывае звароты і прыдаткі з ацэначна-метафарычным значэннем (золатца, сябра-сокала, сцежкі-птушкі), характэрныя для фальклору.
Лірычная гераіня Янішчыц так сказала пра сябе: «Я — поле, я сціхлая ў горадзе вёска…» («Наконт гарадскога мыслення»). Паэтка чуйна рэагавала на змены, што адбываюцца на вёсцы, у традыцыйным укладзе жыцця, хвалявалася за будучыню роднай зямлі. У сваім сэрцы яна імкнулася з’яднаць, прымірыць два светы — вясковы і гарадскі («Я вас люблю»).
Паэтычны свет Яўгеніі напоўнены пачуццём любові: да маці, радзімы, жыцця, кветак, саду, сонца, аблокаў… У вершы «Ты пакліч мяне. Пазаві…» паэтка гаворыць:
Матыў болю праходзіць праз увесь верш «Ля ложка хворай маці». Сэрца дачкі перапоўнена хваляваннем. З чуласцю і пяшчотай яна звяртаецца да самага дарагога ў жыцці чалавека: «Так ніколі твая не балела мне доля».
Радасць і смутак суіснуюць побач у вершы «Любоў мая…». «Песня і маркота» адухаўляюцца любоўю, а з пачуцця любові пачынаецца песня, як аснова жыцця і свету. Паэзію Янішчыц адрозніваюць меладычная танальнасць выказанага слова, у пафасны узлёт эмоцыі, драматызм пачуцця. Лірыка кахання кранае глыбінёй перажыванняў. У інтымнай лірыцы паэтка гаворыць мовай шчырай, даверлівай споведзі (верш «Разлука ўпала на траву…»). У жаночым сэрцы боль і туга па страчаным каханні, «Мой боль — на вышыні святла…» — гучыць прызнанне ў вершы «А як хацелася цяпла…». Лірычная гераіня кахае і пакутуе, а, пакутуючы, усе роўна жыве дзеля кахання і любові.
Лірычны струмень вызначальны ў зборніках паэзіі, дзе адлюстраваўся свет пачуццяў чулай і ранімай душы. Чалавек, людзі, прырода, паводле паэтычнай філасофіі Я. Янішчыц, — галоўная і найвышэйшая каштоўнасць на зямлі. «Жывіце і любіце, // Свой беражыце дом», — такі духоўны запавет пакінула паэтка.
Я. Янішчыц стварыла некалькі паэм. Справы вясковых працаўнікоў у паэме «Ягадны Хутар» (1980), якая вызначаецца спалучэннем верша і вершаванай прозы. У «Зорнай паэме» спалучаюцца лірычныя і публіцыстычныя інтанацыі.
Аўтарка літаратурна-крытычных артыкулаў, рэцэнзій і інш. Перакладала на беларускую мову з рускай і ўкраінскай. Асобныя вершы Я. Янішчыц пакладзены на музыку.
У 2000 пабачыла свет кніга «Выбранае» (укладанне Алы Канапелькі і Валянціны Коўтун), дзе былі ўпершыню апублікаваны паэма «Галалёд» і апавяданні Яўгеніі Янішчыц.
Прэміі і ўзнагароды
Лаўрэатка прэміі Ленінскага камсамола Беларусі (1978) за кнігу лірыкі «Дзень вечаровы», Дзяржаўнай прэміі БССР імя Янкі Купалы (1986) за кнігу лірыкі «Пара любові і жалю».
Ацэнкі
У рэцэнзіі на яе першую кнігу Рыгор Бярозкін пісаў:
Паводле выказвання Васіля Жуковіча, у літаратуру прыйшла «асоба з імем Беларусі», якая прысвяціла сваёй зямлі натхнёныя вершы-оды.
Паводле Васіля Быкава,
Памяць
2008 год на Піншчыне быў абвешчаны літаратурным годам Яўгеніі Янішчыц. Ва ўсіх бібліятэках раёна праводзіліся сустрэчы, конкурсы, віктарыны, чытачоў знаёмілі з творчаю спадчынай паэткі.
Рашэннем Пінскага райвыканкама базавай школе ў вёсцы Парэчча прысвоена імя беларускай паэткі Яўгеніі Янішчыц.
Да дваццацiгоддзя з дня яе смерці рэжысёр Андрэй Леўчык зняў стужку «Небяспечны талент» (2008) паводле сцэнарыя паэткі Раісы Баравіковай, якая блізка ведала Яўгенію.
Літаратуразнаўка Святлана Калядка выдала кнігу пра Яўгенію Янішчыц — «Непрыручаная птушка Палесся». Гісторык Анатоль Мяснікоў уключыў артыкул пра Янішчыц у кнігу «Сто асоб беларускай гісторыі».
Джвары (манастыр)
Гісторыя
Да 545 года на «крыжовай» гары ўжо стаяў храм малога памеру; цяпер ён зруйнаваны. Большая па памеры царква ў форме тэтраконха (22 на 18,4 метраў) была пабудавана ў 590—604 гадах. Магчыма яе архітэктарам быў Мікел Тхелі.
Пабудаваная на вяршыні скалістага масіву, царква служыць яго арганічным працягам і цэнтрам ўсяго навакольнага ландшафту. адзінства з ландшафтам падкрэслена тым, што сам манастыр суадносіцца з памерам скалы роўна як 1 да 7. Форма храма з’яўляецца вынікам працяглых пошукаў грузінскіх дойлідаў, якія адмовіліся ад формы базілікі і шукалі аптымальную форму цэнтральнага крыжовага храма, з адзінай унутранай прасторай. Гэтыя пошукі адлюстраваныя, напрыклад ў царкве ў Дзвелі-Гавазі і ў кафедральным саборы ў Нінацміндзе.
Невялікая па памеры царква ў плане з’яўляецца ўпісаным у квадрат крыж з паўкруглымі апсідамі на канцах. Унутраная прастора мае суразмернасць, выразнасць і акуратнасць. Завершаны хра купалам на васмігранным барабанам.
Знешні выгляд фасадаў вызначаецца гранёнымі апсідамі з плоскімі нішамі. Усходні і паўднёвы бок храма ўпрыгожаныя скульптурнымі рэльефамі і арнаментамі, на гранях алтарнай апсіды — тры рэльефа з выявамі царкощных стараст. Скульптуры грубаватыя і наіўныя па выкананню, але ў цэлым арнамент добра падкрэслівае архітэктурныя формы храма.
Архітэктурнае рашэнне вылучаецца выключнай цэльнасцю, ўпісанасцю ў ландшафт. Купал на васьмігранным барабане паслужыў шанаваным узорам для Атэнскага Сіёна ў Гарыйскім муніцыпалітэце і мноства іншых каўказскіх храмаў, стаўшы сімвалам сярэднявечнай Грузіі.
Амалія Полсан
Эрыка Амалія Полсан (Erika Amalia Paulson,,  — , )  — шведская балерына.
Джвары (манастыр)
Гісторыя
У 2004 годзе Джвары быў унесены ў спіс Міжнароднага фонда манументаў, як адзін з сотні, якім пагражае пагібель, але рэстаўрацыя 2007 года прывяла да выключэння яго з гэтага спіса. Між тым, на сценах манастыра да гэтага часу магчыма ўбачыць варварскія надпісы наведвальнікаў са ўсяго СССР за апошнія 60 год.
Амалія Полсан
Біяграфія
Амалія Полсан вучылася ў Каралеўскім балеце ў 1845 годзе. У 1857 годзе стала другой танцоўшчыцай, у 1870—1887 гадах — салістка, у 1887—1888 гадах — педагог балета і настаўніца ў ў 1890 годзе.
Сярод яе роляў былі Кірсці ў «Brudfärden i Hardanger», Ёханна ў «Kermessen i Briigge», Ліза ў «En dröm», у «La jardiniére» і ў «Wilhelm Tell», «Leonora» і «Страдэла».
Амалія Полсан уваходзіла ў лік дзевяці лепшых балерын Каралеўскага балета ў перыяд з 1864 па 1901 год разам з Амандай Форсберг, Хільдай Лунд, Агнес Крыстэнсан, Гунхільдай Росен, Сесіліяй Фламанд, Джэні Брант, Ганнай Вестберг і Вікторыяй Страндын.
Шуневіч
Шуневіч — беларускае прозвішча.
Параўнанне эсперанта і іда
Параўнанне эсперанта і іда. У гэтай стацці спрабуюць прадэманстраваць галоўныя адрозненні паміж эсперанта і іда, двумя штучнымі мовамі з блізкай гісторыяй, але з рознымі шляхамі. Іда ўзнікла ў пачатку 20 стагоддзя, пасля раскола паміж тымі хто лічыў, што эсператна мае істотныя недахопы, якія замінаюць зрабіць з яе міжнародную дапаможную мову. іншыя лічылі, што эсперанта ёсць дастаткова добрая такая, якая яна ёсць, і што бясконцыя змены мовы толькі абяссіляць яе. Мовы з'яўляюцца блізкімі і зразумелымі, што магчыма вкарыстоўваць падчас перакладаў. Напрыклад, калі у якім-небудзь літаратурным творы існуе дыялог на двух дыялектах адной мовы, то перакладаць розныядыялекты магчыма пры дапамозе эсперанта і іда. Таксама, як дыялекты служаць крыніцай новых словаў для літаратурных моў, так і іда дало шмат неалагізмаў эсперанта.
Моўнае параўнанне
Эсперанта грунтуецца на асновах эсперанта Л. Л. Заменгофа, граматыку іда тлумачыць Kompleta Gramatiko Detaloza di la Lingvo Internaciona Ido Луі дэ Бафрона
Словы
Хаця эсперанта і іда маюць вялікую колькасць падобных словаў, існуюць істотныя адрозненні. Іда ужывае 26 літар лацінскага алфавіта увогуле без дыякрытычныз знакаў. Эсперанта не ўжывае літары q, w, x, y і дабаўляе ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ, ŭ. Акрамя гэтых невялікіх адрозненняў, іда гэта спроба выпраўлення недахопаў эсперанта (з кропкі гледжання аўтараў іда).
Міжнароднасць
Стваральнікі іда лічылі, што большая частка слоўніка эсперанта не з'яўляецца міжнароднай, ці змененай без неабходнасці. Значыць, іда з'яўляецца спробай выправіць гэты недахоп "больш міжнароднымі" ці "больш правільнымі" каранямі. Гэта можа уваходзіць ў супярэчнасць з спрошчанасцю стварэння эсперантскіх словаў. Вось табліца прыкладаў па-першае эсперанта і іда, і пасля прыкладаў з англійскай, французскай, іспанскай, партугальскай, і італьянскай моў дзяля параўнання: Заўвага 1: Гэта табліца ўвогуле не з'яўляецца пераканаўчай! 4 мовы належаць да лацінскай групы, а Заменгоф аддаваў перавагу лацінскім караням Заўвага 1а: мовы з'яўляюцца індаеўрапейскімі (але адсутнічаюць славянскія мовы...)
Афіксы
У іда лічыцца, што прыстаўка mal- ужываецца занадта часта, і таксама можа быць непадыхлдзячай, таму што мае негатыўны сэнсу розных мовах, і прапануецца прыстаўка des- ("mal") як альтэрнатыва ў асоюных выпадках. У іда таксама ужываюццапрэфіксы дзяля стварэння антонімаў.
Карэлятывы
У іда не ўжываецца рэгулярны табель карэлятываў, як у эсперанта, але ўжываюцца карані лацінскага паходжання, так замест эсперантскага слова "kio" (што) ужываецца слова quo замест эчсперантскага "tie" (Там) слова ibe і г. д.
Асабістыя імёны
Эсперанта па магчымасці не эсперантызіруе імёны і геаграфічныя назвы, згодна са шматлікімі фактарамі. Большая частка еўрапейскіх імёнаў мае эквіваленты, таксама як і большасць гарадоў і ўсе нацыі. У іда большасць асабістых імёнаў разглядаюцца як іншамоўныя словы іне перакладаюцца.
NGC 6026
NGC 6026 (іншыя абазначэнні — PK 341+13.1, ESO 389-PN7, AM 1558-342) — планетарная туманнасць у сузор’і Воўк.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сяргей Сакалоў
Сяргей Сакалоў: