cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Напраснаўка
У час Вялікай Айчыннай вайны
'''Л. Шылава''' на падставе апытанняў жыхароў мясцовых вёсак аднавіла гэты трагічны дзень: "У гэты дзень прыехалі немцы. Адна частка акружыла вёску. Другая - пайшла па хатах, выганяючы людзей на вуліцу. Не пакідалі нікога: ні дзяцей, ні старых. Спачатку ўсіх сагналі ў дзве хаты і пратрымалі да абеду. Потым выгналі на вуліцу і пабудавалі ў вялікую калону. Па баках расставілі 12 аўтаматчыкаў і па бальшаку пагналі да лесу. Наперадзе калоны з ланцугамі на руках ішоў вялікі мужчына Ара, так клікалі аднаго з жыхароў вёскі за гіганцкі рост. Па баках ішлі маладыя хлопцы, таксама скаваныя ланцугамі. Жудасны крык і плач нёсся з калоны па ваколіцах. Многія гублялі прытомнасць і падалі, прадчуваючы блізкі канец. Больш моцныя і ўстойлівыя іх паднімалі і вялі… Падышоўшы да месца расстрэлу, немцы загадалі выходзіць з калоны па некалькі чалавек і станавіцца тварам да ямы. Калі ў каго была добрая вопратка, яе здымалі і затым расстрэльвалі - у спіну, у патыліцу. Многія падалі ў яму самі, іх дастрэльвалі там. Расстраляўшы ўсіх, фашысты засыпалі яму зямлёй, але яна "дыхала" яшчэ тры дні. Толькі аднаму ўдалося пазбегнуць смерці, гэта быў Есель Стамблер, хлопец 20 гадоў. Калі калону гналі праз лес, ён ірвануў у бок вёскі Шепелевка. Пятляючы паміж дрэвамі, прыбег у вёску, у дом Мікалая Казлова. Там была бабуля Матрона. Ён папрасіў, каб яго схавалі. Бабуля прапанавала яму стаць за дзверы, пад вешалку з армяком. За хлопцам у вёску прыбеглі два немцы. Яны заходзілі ў кожны дом, шукалі, але яго не знайшлі. Некалькі дзён Есель пражыў у хляве, а потым сышоў у партызаны. Пасля вайны ён жыў у Оршы, працаваў у райпо. Кожны год прыязджаў у вёску і прывозіў бабулі падарункі.Зрабіў спробу ўцячы і хлопчык 8 гадоў, але яго адразу ж напаткала куля.Атрымалася схавацца маладой жанчыне з двума дзецьмі ў доме пад падлогай. Але назаўтра яе выдаў немцам мясцовы стараста”.
Кацярына Данілаўна Бліндэрава, распавяла журналісту газеты "Горацкі веснік" Кацярыне Карпіцкай “...што аднаму яўрэю тады ўдалося збегчы. Бліжэй да канца вайны ён вярнуўся і заявіўся ў дом да паліцая, які заняў дом расстралянай яўрэйскай сям'і, і сілай яго кудысці павёз. Кажуць, адпомсціў і забіў" . Ці было гэта на самой справе, сказаць цяжка. Але ў час вайны такое здаралася.
Пра гэтыя падзеі сведчыць і Акт Горацкай раённай камісіі па ўстанаўленню і расследванню злачынстваў нямецкіх акупантаў у гады Вялікай Айчыннай вайны ад 10 снежня 1944 года: "Масавае забойства яўрэйскага насельніцтва нямецка-фашысцкія ізвергі зрабілі ў вёсцы Напраснаўка Маслакоўскага с/с, там засталося 8 ям, дзе закапаны расстраляныя. Масавы расстрэл немцы арганізавалі 22 сакавіка 1942 г., расстралялі 250 яўрэяў. Перад смерцю іх жорстка збілі, патрабуючы ад іх водкупу золатам. Потым іх усіх павялі на ўзлесак лесу ў 200 м. на захад ад в. Напраснаўкі і там над імі ўчынілі масавы расстрэл. Дзяцей у яму кідалі жывымі, а паверх кідалі расстраляных дарослых".
Жыхарка вёскі Надзея Маркаўна ПішчыкаваПолужирное начертание паведаміла журналісту А. Ліціну і гісторыку А. Шэндаровічу: “Я памятаю імёны некаторых людзей: быў Мендэль з вялікай сям'ёй. У яго было 16 дзяцей і перад вайной дзеці з унукамі прыехалі да яго з розных гарадоў. Стары самотны дзед Бэрка. Сымон з 2 сынамі. Адзін сын Сымона працаваў у краме ў Якаўлевічах. Ён вярнуўся да бацькі і яго потым з усімі забралі. Шэйна пякла абаранкі на продаж. Ужо стары Лейба Рак трымаў шэрсцепрадзільню. Жыў Пінька з дачкой Вольгай. У Бэрты была прыгожая дачка Люба. У Янкеля было шмат сыноў. Калі ў канцы 50-х – пачатку 60-х сталі будаваць дарогу, пахаванне трэба было перанесці. Усе астанкі выкапалі і склалі ў пяць трун і перапахавалі. Калі перезахоўвалі (годзе ў 1958-ым), прыязджала шмат яўрэяў з Ленінграда і іншых гарадоў. Пахаваных пазнавалі па абутку, грабеньчыках».
Спіс загінуўшых
У Ізраілі ў Іерусаліме працуе музей-мемарыял “ЯД ВАШЕМ”. Назва музея-мемарыяла “рука і імя”, на біблейскім іўрыце – “памяць і імя”. У ім знаходзіцца спіс тых, хто быў забіты ў Напраснаўцы. Гэта: Каган Аляксей Барысавіч, 1889 г.н., рабочы; Каган Рыва Аляксееўна, 1935 г.н., вучаніца 9 класа; Каган Пейша Аляксеевіч, 1937 г.н., вучань 7 класа; Казінец Бэрл, 1877 г.н.; Казінец Бэла, 1874 г.н.; Краснер Марыя Ураўна, 1920 г.н.; Краснер Ура, 9 дзяцей; Раскін Лейб, 1924 г.н.; Раскін Маня, 1937 г.н.; Раскін Перл, 1920 г.н.; Раскіна Фрэйда, 1910 г.н.; Раскін Мотл Давідавіч, 1934 г.н., вучань; Раскін Іцік, 1887 г.н.; Салавей Эська, 1912 г.н.; Салавей Шыфра, 1877 г.н.; Салавей Барыс, 1903 г.н.; Салавей Янкель, 1874 г.н.; Салавей Іосіф, 1921 г.н.; Салавей Зіна, 1929 г.н., вучаніца; Салавей Эля, 1927 г.н., вучань; Салавей Маша, 1896 г.н. і трое дзяцей; Салавей Арон, 1895 г.н., каваль, двое дзяцей; Сонкін Люба, 1912 г.н.; Сонкін Генрых 1920 г.н.; Сонкін Люба, 1915 г.н.; Стамблер Бася, дзіця; Стамблер Сора-Бэйля і трое дзяцей; Стамблер Мейша-Майрім; Стамблер Залман-Хаім; Фрумкіна Геня, 1924 г.н., вучаніца; Шнэйдэрман (Бардо) Сіма, 1886 г.н.;. Шнэйдэрман Навум, 1927 г.н.; Эфрас Лейба, 1891 г.н.
Вёска сёння
У вёсцы зараз пастаянна жыве 2 жыхары, летам прыязжаюць тыя, хто трымаюць дамы пад дачу.
Мяшкуці
Мяшку́ці (, Мешкути) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.
Сураўцова
Сураўцо́ва (, Суровцово) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Паршынскага сельсавета.
Да 20 чэрвеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Рэкцянскага сельсавета, да 26 сакавіка 1987 года — у склад Будскага сельсавета , да 13 чэрвеня 2002 года — у склад Горацкага сельсавета.
Квінкватрыі
Квінкватрыі ( ці ) - у Старажытным Рыме свята ў гонар Марса і, асабліва Мінервы, працягваўся з 19 па 23 сакавіка.
У чэрвені цэх флейтыстак святкаваў у гонар багіні напрацягу трох дзён малыя Квінкватрыі (quinquatria minores ці 'quinquatria minusculae)
Навасяды (Гальшанскі сельсавет)
Навася́ды (, Новосяды) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.
Нарушаўцы
Нару́шаўцы (, Нарушевцы) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.
Тосна (Горацкі раён)
Да 20 чэрвеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Будскага сельсавета, да 26 сакавіка 1987 года — у склад Паршынскага сельсавета , да 21 лістапада 1989 года — у склад Горацкага сельсавета.
Нарцукі
Нарцу́кі (, Нарцуки) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.
Слабада (Янавіцкі сельсавет)
Слабада́ (, Слобода) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Янавіцкага сельсавета.
Целяшоўка
Целяшо́ўка (, Телешовка) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Паршынскага сельсавета.
Да 20 чэрвеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Будскага сельсавета.
Сцяпная
Сцяпна́я (, Степная) (да 30 ліпеня 1964 года Ахру́ткі ) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Янавіцкага сельсавета.
Ермалоўка
Ермало́ўка (, Ермоловка) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Саўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Рудкаўшчынскага сельсавета.
Норшты
Но́ршты (, Норшты) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.
Кашара (Рагачоўскі раён)
Размяшчэнне
У 18 км на захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Рагачоў (на лініі Магілёў — Жлобін), 139 км ад Гомеля.
Каля вёскі размешчана радовішча суглінкаў.
Транспартная сетка
На аўтадарозе Бабруйск — Гомель. Планоўка складаецца з прасталінейнай вуліцы, блізкай да шыротнай арыентацыі, да якой далучаюцца з поўначы 2 завулка. Забудова двухбаковая, драўляная і цагляная, сядзібнага тыпу. У 1986-87 гадах пабудаваны цагляныя дамы на 50 сем'яў, у якіх размясціліся перасяленцы з месцаў забруджаных радыяцыяй у выніку катастрофы на Чарнобыльскай АЭС.
Валаўцы
Валаўцы́ (, Воловцы) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Саўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Рудкаўшчынскага сельсавета.
Хадорына
Хадо́рына (, Ходорино) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Суражскага сельсавета. За 38,5 км на паўночны ўсход ад Віцебска, 44,5 км ад чыгуначнай станцыі Віцебск.
Геалогія
Паміж Хадорынам і вёскай Шчалбова Гарадоцкага раёна знаходзіцца Хадорынскае радовішча глін. Пластападобны паклад звязаны з лімнагляцыяльнымі адкладамі паазерскага ледавіка. Гліны стужкавыя, з пясчанымі і алеўрытавымі праслойкамі. Ва ўскрышы пяскі.
Паклева
Пакле́ва (, Паклево) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.
Да 1978 года хутар уваходзіў у склад Гальшанскага сельсавета, да 15 снежня 1997 года — у склад Семярніцкага сельсавета.
Казлы (Горацкі раён)
Казлы́ (, Козлы) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Саўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Рудкаўшчынскага сельсавета.
Пашкішкі
Па́шкішкі (, Пашкишки) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.
Рагінчаняты
Рагінчаня́ты (, Рогинченяты) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.
Рамейкішкі
Раме́йкішкі (, Ромейкишки) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.
Шпуры
Шпуры́ (, Шпуры) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Янавіцкага сельсавета.
Кустоўка
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Рудкаўшчынскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1643 як слабада Кусткі ў Казловіцкім войтаўстве Шклоўскай воласці ў Аршанскім павеце ВКЛ.
Буджацкая арда
Буджа́цкая арда́ (таксама Акерманская арда, Белгародская Арда, па назве г. Белгарад-Днястроўскі) — аўтаномнае ўтварэнне, створанае напачатку XVII стагоддзя нагайцамі, які пасяліліся на тэрыторыі Буджака. Правадыр арды (сераскір) падпарадкоўваўся крымскаму хану, які быў васалам асманскага султана.
Гісторыя
Нагайцы з’явіліся ў Буджаку пасля паходу султана Баязіда ІІ на Малдаўскае княства у 1484 годзе, калі паўднёвая частка Прута-Днястроўскага міжрэчча ўвайшла ў Сілістрыйскі санджак Асманскай імперыі. Частка гэтых зямель была падаравана крымскаму хану, які і пасяліў тут сваіх падданых — татараў і нагайцаў, якія прыбылі з перадкаўказскіх стэпаў. Росквіт Буджацкай арды прыйшоўся на XVII стагоддзе, калі тут таксама ў значнай колькасці пасяляюцца цюркамоўныя нагайцы, уцекачы ад нашэсця калмыкаў. У выніку змяшання гэтых і іншых груп з’явіліся буджацкія татары, пазней вядомыя таксама як дунайскія татары. Паміж праваслаўным Малдаўскім княствам і буджацкімі нагайцамі-мусульманамі адбывалася вялікая колькасць памежных канфліктаў, нягледзячы на тое, што і тыя і іншыя былі васаламі Асманскай імперыі, якой, па магчымасці, неабходна было выконваць інтарэсы абодвух бакоў.
У 1728 годзе Едзісанская Арда адвандравала да Ачакава, а Едзічкульская — да Перакопа. У канцы XVIII стагоддзя пад ціскам новай расійскай улады нагайцы былі выселены назад на Паўночны Каўказ, частка з іх стала мухаджырамі, які ішлі ўсё далей на поўдзень і перасяліліся за Дунай, у вобласць Дабруджа, у якой улада турак трымалася да 1878 года.
Плябанцы (Ашмянскі раён)
Пляба́нцы (, Плебанцы) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.
Чыжыкі
Чы́жыкі (, Чижики) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Янавіцкага сельсавета. За 28,5 км на паўночны ўсход ад Віцебска, 34,5 км ад чыгуначнай станцыі Віцебск.
Гісторыя
У пачатку 20 стагоддзя вёска ў Янавіцкай воласці Віцебскага павета Віцебскай губерні. У 1905 годзе ў вёсцы 120 дзесяцін зямлі, адносілася да Неваражскай сельскай грамады. У сакавіку 1924 года вернута ў склад БССР. З 20 жніўня 1924 года ў Янавіцкім сельсавеце Суражскага раёна Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года). Вясковыя дзеці наведвалі працоўную школу 1-й ступені ў вёсцы Глазамічы, у якой у 1924 годзе навучаліся 30 вучняў з вёскі Чыжыкі. У 1930 годзе створаны калгас «Чырвоны араты».
Родзевічы (Ашмянскі раён)
Ро́дзевічы (, Родевичи) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.
Арлова (Віцебскі раён)
Арло́ва (, Орлово) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Арлы (Горацкі раён)
Арлы́ (, Орлы) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Рэкцянскага сельсавета.
Сакацяняты
Сакацяня́ты (, Сокотеняты) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Германіі
У спісе Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Федэратыўнай Рэспубліцы Германія значыцца 39 найменняў (на 2014), гэта складае ад агульнай колькасці ( на  год). 36 аб'ектаў уключаны ў спіс па культурных крытэрыях, прычым 11 з іх прызнаны шэдэўрамі чалавечага генія (крытэрый i), а астатнія 3 аб'екты ўключаны па прыродных крытэрыях. Акрамя гэтага, станам на 2014 год, 7 аб'ектаў на тэрыторыі Германіі знаходзяцца сярод кандыдатаў на ўключэнне ў спіс Сусветнай спадчыны. Федэратыўная Рэспубліка Германія ратыфікавала Канвенцыю аб ахове сусветнай культурнай і прыроднай спадчыны 23 жніўня 1976 года. Германская Дэмакратычная Рэспубліка, якая да 1990 года з'яўлялася незалежнай дзяржавай, таксама ратыфікавала канвенцыю 12 снежня 1988, аднак ніводнага аб'екта, размешчанага на яе тэрыторыі ў спіс унесена не было. Першы аб'ект, размешчаны на тэрыторыі ФРГ быў занесены ў спіс у 1978 годзе на 2-й сесіі Камітэта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Спіс
У табліцы ніжэй аб'екты размешчаны ў парадку іх дадання ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Папярэдні спіс
У табліцы аб'екты размешчаны ў парадку іх дадання ў папярэдні спіс. У даным спісе паказаны аб'екты, прапанаваныя ўрадам Германіі ў якасці кандыдатаў на ўнясенне ў спіс Сусветнай спадчыны.
Глінькава
Глі́нькава (, Глиньково) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Рэкцянскага сельсавета.
Хамянічы
Хамяні́чы (, Хоменичи) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Саўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Рудкаўшчынскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1650 як вёска Хамінічы ў Казловіцкім войтаўстве Шклоўскага графства ў Аршанскім павеце ВКЛ.
Кансуаліі
Кансуаліі - старажытнарымскія ўрачыстасці і гульні ў гонар бога Конса.
Згодна з лягендай, заснавальникам свята з'яўляўся Ромул, ён нібыта знайшоў алтар, прысвечаны богу, у зямлі. Менавіта падчас правядзення кансуалій рымляне скралі сабінянак. Урачыстасці адкрываліся штогод у цырке сімвалічнай цырымоніяй адкрыцця алтара, прысвечанага богу. Урачыстасці пачыналіся 21 жніўня коннымі бягамі і гонкамі калясніц. Падчас урачыстасцяў коні і мулы не выкарыстоўваліся падчас працы і ўпрыгожваліся гірляндамі і кветкамі.
Семернікі (Ашмянскі раён)
Семернікі́ (, Семерники) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.
У 1940—1997 гадах цэнтр Семярніцкага сельсавета.
Бандары (Віцебскі раён)
Бандары́ (, Бондари) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Да 10 красавіка 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Варонаўскага сельсавета.
Слабада (Гальшанскі сельсавет)
Слабада́ (, Слобода) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.
Тарасаўшчына
Тара́саўшчына (, Тарасовщина) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Латвіі
У спісе Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Латвійскай Рэспубліцы значыцца 2 найменні (на 2014 год), гэта складае ад агульнай колькасці ( на  год). Абодва аб'екты ўключаны ў спіс па культурных крытэрыях, прычым 1 з іх прызнаны шэдэўрам чалавечага генія (крытэрый i). Акрамя гэтага, станам на 2014 год, 3 аб'екта на тэрыторыі Латвіі знаходзяцца сярод кандыдатаў на ўключэнне ў спіс Сусветнай спадчыны. Латвійская Рэспубліка ратыфікавала Канвенцыю аб ахове сусветнай культурнай і прыроднай спадчыны 10 студзеня 1995 года. Першы аб'ект, размешчаны на тэрыторыі Латвіі быў занесены ў спіс у 1997 годзе на 21-й сесіі Камітэта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Спіс
У табліцы ніжэй аб'екты размешчаны ў парадку іх дадання ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Папярэдні спіс
У табліцы аб'екты размешчаны ў парадку іх дадання ў папярэдні спіс. У гэтым спісе прыведзены аб'екты, прапанаваныя ўрадам Латвіі ў якасці кандыдатаў на ўнясенне ў спіс Сусветнай спадчыны.
Васюты
Васю́ты (, Васюты) — былая вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Акцябрскага сельсавета.
Ліквідавана ў 2011 годзе. Увайшла ў склад горада Віцебска.
Цімахі (Ашмянскі раён)
Ці́махі (, Тимохи) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.
Папкоўка
Папко́ўка (, Попковка) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Рэкцянскага сельсавета.
Кунтуш
Кунтуш — верхняе мужчынскае адзенне, якое апраналі на жупан. На Беларусь прыйшоў з Венгрыі праз Польшчу. Разам з жупанам стаў традыцыйным адзеннем заможных людзей, складаючы так званы кунтушовы строй. Шылі доўгім, ніжэй каленяў. Насілі звычайна расшпіленым, каб быў відаць жупан.
Асаблівасць кунтушу — разрэзаныя рукавы, якія свабодна звісалі або закідваліся на плечы. Рабілі кунтушы з сукна, пазней з шоўку (часам падшывалі футрам) яркага, але цямнейшага за жупан колеру. Падпяразвалі тканым каляровым поясам.
Цюпішкі
Цю́пішкі (, Тюпишки) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.
Высокая (Віцебскі раён)
Высо́кая (, Высокая) (да 30 ліпеня 1964 года Гарэ́лышы ) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Нежкава (вёска)
Не́жкава (, Нежково) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Рэкцянскага сельсавета.
На захад ад вёскі на рацэ Парасіца вадасховішча Нежкава.
Зазыбы 2
Зазы́бы 2 (, Зазыбы 2) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Лемурыя (свята)
Лему́рыі, Лемура́ліі (Lemuralia) - святы памерлых у Старажытным Рыме. Яны адбываліся 9, 11 і 13 мая. Лічылася, што ў гэтыя дні душы блукаюць па свету ў выглядзе прывідаў-вампіраў, якіх называлі лемурамі ці ларвамі.
Бацька сям'і ўставаў апоўначы і абыходзіў басанож дом, каб адагнаць духаў. Пасля гэтага ён мыў рукі ў крынічнай вадзе, клаў у рот зярняткі чорнага бобу, які потым перакідваў праз дом, не азіраючыся ўзад. пры гэтым ён дзевяць разоў паўтараў заклінанне: «Гэта аддаю вам і гэтымі зярнятамі выкупаю сабе і сваіх блізкіх». Згодна з павер'ем, нябачныя духі ішлі за ім і збіралі рассыпаныя па зямлі зярняты. Пасля гэтага глава сям'і зноў амываўся вадой, браў медны таз і біў у яго са ўсёй моцы, просячы, каб духі пакінулі дом.
Чуркі
Чу́ркі (, Чурки) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.
Заходнікі
Захо́днікі (, Заходники) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Жупан (адзенне)
Жупан — старажытнае верхняе мужчынскае і жаночае адзенне ў многіх славянскіх народаў, у тым ліку і ў беларусаў. Быў абавязковым прадметам адзення ў так званым Кунтушовым комплексе.
Гісторыя
Жупан з’явіўся прыкладна ў XVI стагоддзі. У ХVІ — ХVІІІ стст. належаў да асноўнай часткі адзення для шляхты, мяшчан. Паступова жупан страціў сваё значэнне як верхняга адзення і насіўся толькі пад кунтушом.
Апісанне
Жупан шылі пераважна з белага або шэрага сукна, часамі і з жоўтага, блакітнага, або з больш лёгкіх, вышэйшага гатунку тканін, напрыклад, з аксаміту. Знізу яго падбівалі футрам як верхні кафтан. Крой двухбортны з вузкімі рукавамі і стаячым каўняром, спінка прыталеная, з бакоў устаўляліся кліны. З другой паловы XVII стагоддзя стаячыя каўняры замянілі вузкія планкі або звычайная абшыўка гарлавіны тыпу каймы. Пярэднія гладкія полкі зашпільвалі гузікамі, колькасць якіх часам даходзіла да двух і болей тузінаў, маглі і падпярэзвацца поясам.
Дуброўніцкі трамвай
Дуброўніцкі трамвай  (Tramvajski promet u Dubrovniku) — трамвайная сістэма ў харвацкім горадзе Дуброўнік (Харватыя), якая існавала ў перыяд 1910—1970 гадоў.
Гісторыя
Трамвайны рух у Дуброўніку з’явілася, 10 снежня 1910 года, першы маршрут быў пракладзены ад гарадскіх варот каля сцен Дуброўніка да порта Груж (Gruž), пазней першая лінія была падоўжана да чыгуначнай станцыі «Дуброўнік», была дададзена другая лінія ў Лапад.
Апошні рэйс трамвая ў Дуброўніку адбыўся 20 кастрычніка 1970 года, і адзіным грамадскім транспартам з тых часоў з’яўляюцца аўтобусы.
Players Championship (снукер)
Players Championship (да 2016: Гранд-фінал Players Tour Championship (Players Tour Championship Grand Final)) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры. З'яўляўся заключным этапам серыі Players Tour Championship з сезона 2010/2011, калі яна была створана, да сезона 2015/2016, калі адбыўся яе апошні розыгрыш. З 2017 года на турніры сталі ўдзельнічаць 16 найлепшых снукерыстаў паводле аднагадовага рэйтынгу, а прызавы фонд павысіўся да £380,000.
У 2018 годзе турнір праходзіў на працягу сямі дзён у канцы сакавіка (турнір штогод праходзіць у сярэдзіне–канцы сакавіка), а ў нядзелю быў згуляны фінальны двубой спаборніцтва.
Вынікі гульцоў на ўсіх розыгрышах турніру
Ніжэй прадстаўлены вынікі ўсіх гульцоў, якія хаця б адзін раз выступалі на Players Championship, на ўсіх розыгрышах турніру.
Рэкта (Горацкі раён)
Рэ́кта (, Ректа) — аграгарадок у Горацкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Рэкцянскага сельсавета.
Назва
Рэкта — гідронім балцкага паходжання. Належыць да шэрагу такіх гідронімаў на Верхнім Падняпроўі, як напр. Рэкта (прыток Сянны), Рэкта (прыток Лабжанкі). Усе гэтыя формы ўзыходзяць да балцкага абазначэння арэха: літ. riešutas, лат. rieksts, пруск. reisis. Далей да літоўскага rišti, прускага *ristun «звязваць» (арэхі растуць «звязкамі», гронкамі).
Геаграфія
Знаходзіцца за 5 км у напрамку на паўночны захад ад горада Горкі, за 90 км ад Магілёва, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Пагодзіна, каля аўтамабільнай дарогі Орша—Горкі. На паўднёвы захад ад аграгарадка працякае рака Проня.
Улляшына
Улля́шына (, Ульяшино) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Рэкцянскага сельсавета.
Сенькава (Горацкі раён)
Се́нькава (, Сеньково) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Рэкцянскага сельсавета.
Побач з вёскай цячэ рака Проня.
у 1924—1925 і 1926—1931 гадах цэнтр Сенькаўскага сельсавета.
Ласасіна
Ласасі́на (, Лососина) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Васкрасенка
Васкрасе́нка (, Воскресенка) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Граўжышкоўскага сельсавета.
Борці (Ашмянскі раён)
Бо́рці (, Борти) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Граўжышкоўскага сельсавета.
Халмы (Горацкі раён)
Халмы́ (, Холмы) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Рэкцянскага сельсавета.
Віцюлі
Віцю́лі (, Витюли) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Граўжышкоўскага сельсавета.
Да 2 снежня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Крайванцаўскага сельсавета.
Лабаны (Віцебскі раён)
Лабаны́ (, Лобаны) — былая вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Акцябрскага сельсавета.
Ліквідавана ў 2016 годзе.
Шавароўка
Шаваро́ўка (, Шеваровка) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Рэкцянскага сельсавета.
Вялікія Вайшнарышкі
Вялі́кія Вайшна́рышкі (, Великие Войшнаришки) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Граўжышкоўскага сельсавета.
Любава (вёска)
Лю́бава (, Любово) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Лужына (Віцебскі раён)
Лу́жына (, Лужина) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Літве
У спісе Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Літоўскай Рэспубліцы значыцца 4 найменні (на 2014 год), гэта складае ад агульнай колькасці ( на  год). Усе аб'екты ўключаны ў спіс па культурных крытэрыях. Акрамя гэтага, станам на 2014 год, 1 аб'ект на тэрыторыі Літвы знаходзіцца сярод кандыдатаў на ўключэнне ў спіс Сусветнай спадчыны. Літоўская Рэспубліка ратыфікавала Канвенцыю аб ахове сусветнай культурнай і прыроднай спадчыны 31 сакавіка 1992 года. Першыя два аб'екта, размешчаныя на тэрыторыі Літвы былі занесены ў спіс у 1994 годзе на 18-й сесіі Камітэта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Спіс
У данай табліцы аб'екты размешчаны ў парадку іх дадання ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Папярэдні спіс
У табліцы аб'екты размешчаны ў парадку іх дадання ў папярэдні спіс. У гэтым спісе прыведзены аб'екты, прапанаваныя ўрадам Літвы ў якасці кандыдатаў на ўнясенне ў спіс Сусветнай спадчыны.
Яраслаў Аляксандравіч Еўдакімаў
Яраслаў Аляксандравіч Еўдакімаў (нар., Роўна, УССР, СССР) — спявак, Народны артыст Беларусі, Заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі.
Біяграфія
Нарадзіўся Яраслаў Аляксандравіч Еўдакімаў 22 лістапада 1946 г. ў горадзе Роўна.
Яго маці Анастасія Харытонаўна Ачаратовіч ўжо ў дзевятнаццацігадовым узросце, пацярпеўшы ад палітычных рэпрэсій, трапіла ў Ровенскую турму, дзе і нарадзіўся вядомы ва ўсім свеце спявак. Выратаваць сына ад голаду ў тыя страшныя гады ёй дапамагла сукамерніца Зіна, жонка героя войны, якая карміла свайго дзіця і Яраслава. Бацька Аляксандр Ігнатавіч Еўдакімаў родам з Пермскай вобласці, Краснавішэрскага раёна, таксама быў рэпрэсаваны. Маці, перад тым як яе адправілі адбываць пакаранне, аддала чатырохмесячнага сына сваім бацькам, сама ж апынулася на адным з руднікоў Нарыльска. Яраслава ўбачыла ажно ў 1955 годзе, калі змагла прыехаць у роднае сяло.
Рос Яраслаў на Палессі, у маляўнічым сяле Карысць, Карэцкага раёна Ровенскай вобласці. Яго выхоўвалі бабуля Ярына, цётка Ганна, дзядуля Харытон, які быў першакласным кавалём, а яшчэ спяваў у царкоўным хоры. Ужо з ранняга дзяцінства ён вучыў ўнука кавальскага справы, не проста так — з песняй. Так і рос Яраслаў, убіраючы усю прыгажосць ўкраінскай прыроды і захапляючыся найбагатай песеннай культурай роднага народа.
Пасля заканчэння школы, нягледзячы на прыроджаны талент, вучыўся ў Карэцкім прафесійным вучылішчы (1964—1965 гг), асвоіў рабочую спецыяльнасць.
Прыйшоў час службы ў арміі (1965—1968). Юнак трапіў на Паўночны флот, Кольскі паўвостраў, г. Севераморск, пасёлак Відзяева. Вось толькі на карабель або на падлодку яго не ўзялі, таму што быў такі сакрэтны загад: «Дзяцей рэпрэсаваных бацькоў да сакрэтных ваенных аб’ектаў не дапускаць». Радавы Еўдакімаў тры гады праслужыў у будаўнічым атрадзе. Быў ротным запявалам.
Пасля дэмабілізацыі вярнуўся ў роднае сяло, затым едзе працаваць на шынны завод г. Днепрапятроўск, дзе выпадкова пачынае спяваць у рэстаране. Там жа, у Днепрапятроўску, ажаніўся з беларускай дзяўчынай, пераехаў на яе радзіму, у Беларусь.
У ўкраінскага самародка не было музычнай адукацыі, а таму яго не спяшаліся залічаць у штат філармоніі. І ўсё ж у Беларусі творчая кар’ера спевака знайшла годны працяг. Вось ён — яго вялікасць Выпадак: фармавалася канцэртная праграма «Памяць», і Еўдакімаў апынуўся ў патрэбны момант і ў патрэбным месцы. Усё было тады новым для маладога артыста — у зале яго слухалі сотні людзей. Да гэтага часу памятае пра страх перад выхадам на сцэну. Але глядач адразу ветліва прыняў дэбютанта, бо спяваў Яраслаў з душой, што асабліва захапіла публіку. Шмат лістоў з падзякай на імя Еўдакімава потым прыйшло ў філармонію. За Яраслава заступіўся калектыў канцэртнай брыгады, і яго пакінулі ў філармоніі. З 1975 года ён саліст-вакаліст Мінскай філармоніі.
Поспех спевака ў гледачоў рос ад канцэрта да канцэрта. І ён разумеў, што прыродныя здольнасці — добра, а вакалісту патрэбна прафесійная школа. Яраслаў знайшоў педагога па вакале Уладзіміра Бучэля. Тры гады ён браў урокі ў маэстра, а паралельна працаваў салістам у ансамблі песні і танца Беларускай ваеннай акругі.(1977—1980 гг.)
І зноў яго вялікасць Выпадак: напярэдадні 9 мая спявак прыняў удзел у дзяржаўным канцэрце, на якім прысутнічаў былы першы сакратар ЦК Кампартыі Беларусі Пётр Машэраў. Былога партызана паланіла песня «Поле памяці» (Л. Захлеўнага, У.Някляева), якую пранікнёна выканаў Яраслаў. Замілаванне першага чалавека ў рэспубліцы было такім моцным, што ён распарадзіўся прысвоіць Еўдакімаву ганаровае званне «Заслужаны артыст Беларускай ССР».
Пласцінка «Усе збудзецца» (1988) — дэбют на ўсесаюзнай студыі грамзапіса фірмы «Мелодыя». Аднак, імя выканаўцы ўжо было добра вядомым гледачу, бо творчасць надзейна заняла месца ў сэрцах мільёнаў прыхільнікаў меладычных, душэўных, лірычных, натхнёных песень.
Голас артыста часта гучаў і ў праграмах ўсесаюзнага радыё. Яраслаў заканчвае музычную вучэльню па класе вакалу (1979—1981) і становіцца салістам рэспубліканскага радыё і тэлебачання (1980—1990 р.р.).
Яраслаў Еўдакімаў неаднаразова выступаў на «Славянскім базары» (Віцебск, Беларусь), таксама быў у складзе журы (1993) гэтага фестывалю.
У 1998 г. спявак — госць фестывалю «Залаты Шлягер» (Магілёў, Беларусь).
Яраславу Еўдакімаву ў 1999 годзе прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін горада Бабруйска»
Гастраляваў за мяжой — Францыя, Германія, Нарвегія, Польшча, Чэхаславакія, Ісландыя, Швейцарыя, Швецыя.
У Яраслава Еўдакімава незвычайны тэмбр голасу — глыбокі, яркі, пяшчотны, аксамітны, лірычны барытон, у гучанні якога прысутнічае адзін тон і шэраг абертонаў, больш высокіх, чым у асноўным тоне, а маляўнічая гукавая палітра голаса тым ярчэй, чым больш гэтых дадатковых тонаў. Дыяпазон — дзве актавы. Істотнае значэнне мае гнуткасць, рухомасць голаса, уменне лёгка яго змяняць, паколькі добра пастаўленым галасам уласціва разнастайнасць тэмбраў — артыст можа спяваць басам, тэнарам. У спявака бездакорная тэхніка вакалу, дыкцыі. Па сіле голасу яго параўноўвалі з Каруза, а эксперты прадказвалі яму кар’еру опернага спевака, але Яраслаў выбраў народныя і аўтарскія творы.
Шлягерамі сталі песні ў яго выкананні, створаныя ў суаўтарстве з вядомымі кампазітарамі — Э.Зарыцкі, Л.Захлеўный, І.Лучанок, А.Марозаў, Б.Ямельянаў, В.Окаракаў, В.Дабрынін, И.Матэта, Г.Татарчанка і паэтамі — Г. Бураўкін, Н.Гілевіч, У.Някляеў, М.Ясень, Р.Раждзественскі, Л.Рубальськая, А.Папярочны, В.Ветрава, Ю.Рыбчынскі, А.Дземідзенка.
З 2009 г. Яраслаў Еўдакімаў — грамадзянін Расійскай Федэрацыі.
Зборнікі
Яраслаў Еўдакімаў адзначаны ўнікальным інтэрнэт-праектам «Новая Украіна».
Бранзалет
Бранзалет — звычайна круглая металічная, шкляная, керамічная, касцяная, драўляная, бурштынавая, камянёвая, цяпер і пластмасавая рэч для ўпрыгожвання рук (у некаторых геаграфічных мясцінах і ног).
Гісторыя
У раннім железным веку былі жалезныя, бронзавыя і срэбныя бранзалеты розных узораў. Тое, што знойдзены ліцейныя формы, тыглі, загатоўкі ў выглядзе кавалкаў бронзавага дроту, сведчыць: большасць бранзалетаў выраблялася на месцы.
Бранзалетства шырока развіта і сёння.
Іван Іванавіч Міхельсон
Іван Іванавіч Міхельсон (1740—1807) — расійскі военачальнік, генерал ад кавалерыі, вядомы перш за ўсё канчатковай перамогай над Пугачовым. Родам з эстляндскіх немцаў. Лютэранін. Масон.
Удзельнічаў у Сямігадовай вайне, у турэцкай кампаніі 1770 года і ў дзеяннях супраць польскіх канфедэратаў.
У канцы 1773 года, у чыне прэм’ер-маёра, Міхельсон прызначаны быў у войскі, адпраўленыя супраць Пугачова, і з гэтага часу імя яго набывае шырокую вядомасць. Неўзабаве пасля яго прыбыцця справы на тэрыторыі, абхопленай сялянскай вайной пад правадырствам Пугачова, прынялі іншы абарот дзякуючы выдатнай адвазе Міхельсона, асабліва нястомнасці яго ў пераследаванні паўстанцаў, якіх ён разбіваў пры кожнай сустрэчы. Перамогай над войскам Пугачова, які стаяў пад казанскім Крамлём, дзе схаваліся рэшткі жыхароў спустошанага горада, Міхельсон нанёс рашучы ўдар Пугачову, а затым, пераправіўшыся ўслед за ім на правы бераг Волгі, працягваў праследаванне яго людзей, і ў 25 вёрстах ад Чорнага Яра у 100 км ад Царыцына ля Саленікавай чарады 5 верасня 1774 нанёс ім канчатковае паражэнне.
За заслугі ў разгроме пугачоўскага паўстання атрымаў ордэн Св. Георгія 3-га класа, маёнтак у Віцебскай губерні, залатую шпагу, упрыгожаную дыяментамі, а таксама званне палкоўніка. У 1775 прызначаны камандзірам кірасірскага Ваеннага ордэна палка, а ў 1776 Лейб-кірасірскага палка. У 1778 ўзведзены ў генерал-маёры і ўзнагароджаны ордэнам Св. Аляксандра Неўскага, з 1781 прэм’ер-маёр лейб-гвардыі Коннага палка, з 1786 генерал-паручнік.
Падчас шведскай вайны 1788—1789 гг. Міхельсон камандаваў корпусам у арміі генерала Мусіна-Пушкіна. У 1797 генерал ад кавалерыі. У 1803 г. прызначаны беларускім ваенным губернатарам, кіраўнікам па грамадзянскай частцы ў Віцебскай і Магілёўскай губернях. У 1805 г. яму даручана было начальства над войскамі, сабранымі на заходняй мяжы, а ў 1806 г. — начальства над дняпроўскай арміяй, прызначанай для дзеянняў супраць турак. За спраўнае кіраванне быў узнагароджаны ў 1806 ордэнам Св. Андрэя Першазванага. Заняўшы з дняпроўскай арміяй малдаўскія землі, Міхельсон памёр у Бухарэсце.
Паводле яго завяшчання, забальзамаванае цела генерала было перавезена ў падараванае яму Кацярынай II пасля разгрому Пугачова і ўладкаванае ім села Іванава каля горада Віцебскай губерні (цяпер Пскоўская вобласць Расіі), і пахавана ў пабудаванай ім царквы Іаана Прадцечы. Магіла знішчана пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі.
Рудкаўшчына
Ру́дкаўшчына (, Рудковщина) — аграгарадок у Горацкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Саўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 22 км у напрамку на паўночны захад ад горада Горкі, за 108 км ад Магілёва, за 22 км ад чыгуначнай станцыі Пагодзіна, на аўтамабільнай дарозе. Каля аграгарадка працякае рака Бася.
Гісторыя
У 1775 годзе — сяльцо маёнтка Горы-Горкі, 7 жыхароў, уладанне Н. Л. Салагуба, у Аршанскім павеце. У 1844 годзе ў складзе фальварка Рудкаўшчына, меўся вінакураны завод, млын і карчма.
У 1875 годзе — маёнтак М. М. Іскры, працавала паштовая станцыя. У 1909 годзе была створана яўрэйская калонія. З 20 жніўня 1924 года — цэнтр Рудкаўшчынскага сельсавета Аршанскага раёна. У 1932 годзе быў створаны калгас «Чырвоная Рудкаўшчына». У 1940 годзе — 103 двары, 618 жыхароў.
У час Вялікай Айчыннай вайны
У ліпені 1941 года была акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Фашысты спалілі 13 двароў, забілі 32 жыхара. Вызвалена 26 чэрвеня 1944 года.
У канцы лютага 1943 года фашысты вырашылі расстраляць яўрэяў вёскі. Настаўніца мясцовай школы Алена Чэрвінская, ураджэнка гэтай вёскі (яе бацька быў яўрэй, маці — беларуска) сама была сведкай гэтых падзей і ўсё жыццё збірала ўспаміны тых, хто бачыў гэтую трагедыю. Яна ўспамінала, што ў перадваенныя гады ў вёсцы Рудкаўшчына жыло некалькі яўрэйскіх сем’яў: Мільгоціны, Чарнамордзік (каваль, які жыў адзін), Іофэ, Алкіны, Додкіны і інш. Акрамя пастаянных жыхароў, пражывалі яшчэ яўрэі, якія прыехалі ў вёску ў пачатку вайны. «12 сакавіка 1943 года стаяў марозны, але бязветраны дзень», — успамінала А. Чэрвінская. — «Раніцай ўсіх яўрэяў вёскі сабралі ў адзін будынак. Нас, дзве сям’і, у каго былі маці беларускі, пад строгім наглядам пакінулі дома да асобага распараджэння (як было сказана старастай вёскі). Мужчын пагрузілі на сані і павезлі палявой дарогай, астатніх пагналі пешшу па прамой дарозе да лесу. Малодшую ўнучку Чарнамордзіка немец нёс за ногі (кажуць відавочцы)».
Адам Копашылаў, сведка расстрэлу, успамінаў: «Землякі ішлі ўслед амаль усёй вёскай, хто з цікаўнасці, хто з жалю. Але карціна расправы прывяла ўсіх у жах. Два першыя стрэлы патрапілі ў маці і дачку Алкіных. Яна паспела заспяваць „Інтэрнацыянал“, абхапіўшы сына. Немцы выхапілі з яе рук трохгадовую дачку, паставілі кучаравую, бялявую з вялікімі блакітнымі вачыма дзяўчынку на пень. Яна даверліва глядзела на вылюдка, які атрымліваў асалоду ад гэтай карціны, пакуль не ўпала як нежывая. Куля трапіла ёй у галаву. Людзі былі так запалоханы, што не супраціўляліся. Іх саджалі на калені і стралялі ім у патыліцу».
Сучаснасць
Да 2013 года Рудкаўшчына была цэнтрам Рудкаўшчынскага сельсавета. Зараз аграгарадок, тут працуе паляводчая брыгада, дзве фермы, клуб, аддзяленне сувязі, фельдшарска-акушэрскі пункт.
Рад Ларана
Рад Ларана — двухбаковы бясконцы ступеневы рад па цэлых ступенях (z-a) над полем камплексных лікаў:
дзе
Гэты рад з'яўляецца сумай двух радоў:
Пры гэтым рад Ларана лічыцца збежным тады і толькі тады, калі сыходзяцца яго правільная і галоўная часткі. Гэтыя рады названы так у гонар французскага матэматыка П. А. Ларана.
Уласцівасці
a
, размешчаная ўсярэдзіне кольца збежнасці.
Тэарэма Ларана
Прымяненне радоў Ларана заснавана галоўным чынам на наступнай тэарэме Ларана:
Любую адназначную аналітычную функцыю f(z) у колцы можна прадставіць у D збежным радам Ларана.
У тым ліку, у праколатым наваколлі
ізаляванага асаблівага пункта a адназначная аналітычная функцыя f(z) прадстаўляецца радам Ларана, які служыць асноўным інструментам даследавання яе паводзін у наваколлі ізаляванага асаблівага пункта.
Тып асаблівага пункта вызначаецца галоўнай часткай рада Ларана ў праколатым наваколлі гэтага пункта:
Лятохі
Лято́хі (, Летохи) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Славутасці
Каля вёскі, у лесе, уздоўж дарогі, знаходзіцца курганны могільнік 2-й паловы I-га тыс. н. э. —.
Касцёл Перамянення Гасподняга (Ваверка)
Касцёл Перамянення Гасподняга — каталіцкі храм у вёсцы Ваверцы Лідскага раёна.
Гісторыя
Першы драўляны касцёл у Ваверцы быў пабудаваны ў 1413 годзе па фундацыі пана Міхала Галгіновіча і першапачаткова асвечаны пад тытулам Найсвяцейшай Тройцы (гэта першае гістарычнае ўзгадванне вёскі ў пісьмовых крыніцах). У 1500 годзе тут вядомыя ўжо дзве парафіі — у Вялікай (Старой) і Малой Вавёрках. Пасля Галгіновічаў вёскай уладарыў Мікалай Юндзіловіч, з 1522 г. — Косцевічы, потым Галеўскія. У 1570 Вавёрка атрымала статус мястэчка Лідскага павета. У сярэдзіне XVI ст. пры касцёле ў Вялікай Вавёрцы дзейнічалі тры альтарыі. Пры гэтым парафія ў Вялікай Вавёрцы лічылася адной з самых багатых у Віленскай дыяцэзіі, а парафія ў Малой — «убогай». У 1568 г. парафія была пераведзена ў кальвінізм, але з 1648 года, дзякуючы езуітам, якія заснавалі тут сваю місію, зноў стала каталіцкай. Адроджаная святыня была пераасвечана пад тытулам Св. Фрашцішкі. З гэтага часу ў гістарычных дакументах знікаюць звесткі аб парафіі ў Малой Вавёрцы. І мястэчка, і касцёл былі знішчаны падчас вайны 1654—1667 гадоў з Масковіяй. Магчыма, святыня была адроджана ў 1659 годзе, паколькі ў нартэксе сучаснага касцёла захавалася старая капельніца з надпісам «Самуэль Кастравіцкі. 1659». Першы каменны касцёл на месцы струхнелага драўлянага быў пабудаваны ў 1840-44 гады на сродкі мясцовага землеўладальніка Самуэля Кастравіцкага (1788—1859) і таксама быў асвечаны ў гонар Св. Францішкі Рымлянкі. Гэта быў аскетычны ў дэкоры, без асаблівых стылевых рысаў храм пад высокім гонтавым дахам без вежы (магчыма, вежа планавалася, але не была збудавана). Вядомыя фігуры, якія былі зроблены са спецыяльнага, вельмі трывалага віду гіпсу. Да сённяшняга дня захаваліся толькі дзве.
Вавёрская парафія прымала актыўны ўдзел у паўстанні 1863 года. Пробашч касцёла кс. Раймунд Зямацкі па загадзе М. Мураўёва «за прачытанне маніфесту паўстанцаў» быў расстраляны ў Вільні 5 чэрвеня (24 мая па старым стылі) 1863 года.
Да парафіі з XVIII ст. прыпісвалася капліца ў Дылеве, да 1864 г. — капліцы ў Лебедзе, Місевічах, Паперні і Радзівонішках. Да ўтварэння самастойнай парафіі ў Пелясе ў 1917 годзе, да вавёрскай парафіі далучалася яшчэ капліца ў гэтай мясцовасці, а таксама капліца ў Станкевічах.
Пад час Першай сусветнай вайны касцёл быў панішчаны і не ў значнай меры абрабаваны.
У савецкі час вернікі збіраліся ў святыні нават калі парафія была без сталага пробашча. У 1998—2000 гады пабудаваны новы мураваны будынак плябаніі і парафіяльнага цэнтра.
Да пачатку XIX ст. вавёрская парафія ўваходзіла ў склад Лідскага дэканата, пасля — у Радунскі дэканат, а ў часы польскай улады — у Васілішскі. Сёння зноў знаходзіцца ў Лідскім дэканаце.
Архітэктура
Касцёл мураваны з цэглы на высокім фундаменце з каменя. Пабудаваны ў форме крыжа. Даўжыня 41,15 метра, шырыня 19,7 метра. Даўжыня касцёла 35 метраў. Максімальная вышыня скляпення — 11 метраў, у бакавых нефах — 7 метраў. Касцёл мае дзве вежы, вышыня якіх складае 44 метры. У левай вежы знаходзяцца два званы.
Будынак уяўляе сабой дзвюхвежавую трохнефную базіліку з прамавугольнай у плане апсідай, якую фланкуюць дзве невялікія сакрысціі, і трансептам, крылы якога ўтвараюць пяцігранныя ў плане капліцы. Галоўны фасад, завершаны маленькім неабарочным франтонам, фланкаваны дзвюма пяціяруснымі (апошні ярус пяцігранны, ніжэйшыя — чацверыковыя) вежамі-званіцамі, увенчанымі фігурнымі неабарочнымі купаламі з глаўкамі. Фігурны неабарочны франтон завяршае і сцяну цэнтральнай навы.
У касцёле знаходзяцца дзве сакрыстыі, старая (яшчэ ад папярэдняга касцёла) і новая.
Касцёл абгароджаны мурам з каменя, а ад паўднёвага боку з цэглы.
Інтэр’ер
Інтэр’ер, перакрыты плоскай падшыўной бэлечнай столлю, упрыгожваюць тры драўляныя разьбяныя алтары і адзін каменны — алтар былога касцёла ў правай наве. Ён створаны ў стылі неабарока на аснове эклектычнага ордара, двух’ярусны. У першым ярусе змешчана разное Укрыжаванне ў атачэнні шматлікіх вотаў, у другім — абраз Св. Яна Непамука. Галоўны алтар, скончаны ў жніўні 2004 года, вырашаны як трыфорыум з вітымі калонамі. У яго цэнтры змешчаны абраз Перамянення Гасподняга (копія знакамітай працы Рафаэля), па баках усталяваны бетонныя фігуры святых апосталаў Пятра і Паўла. У крылах трансепта змешчаны бакавыя алтары: злева — Маці Божай Вавёрскай (алтар яшчэ не аформлены; магчыма, на яго месцы 9 сакавіка 2007 асвечаны новы алтар у гонар Святой Францішкі Рымлянкі), справа — двух’ярусны алтар Святога Антонія. Крыпты пад касцёлам няма. Над нартэксам зроблены арганныя хоры.
Столь драўляная, была выканана паводле праекта інжынера Бароўскага ў 1930 годзе.
Спіс аб’ектаў PGC (2153001—2154000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2153001—2154000)
Кандрат Ільіч Карсалін
Кандрат Ільіч Карсалін (, г.  — ?, г.  ?) — беларускі мастак. Акадэмік партрэтнага жывапісу пры Імператарскай Акадэміі мастацтваў.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і мяшчан. Атрымаў пачатковую хатнюю адукацыю. Пачаў самастойна займацца іканапісам у 12-гадовым узросце, а з 14 пачаў працаваць памочнікам у мясцовых іканапісцаў. Толькі ва ўзросце 20 гадоў атрымаў магчымасць паслухаць парады прафесійнага мастака, ім стаў Тамаш Гесэ, які прыбыў у Слуцк, каб стаць настаўнікам малявання.
З 1830-х жыў Арле, дзе ў 1835 годзе прадставіў свае працы на выстаўцы Акадэміі мастацтваў, у тым ліку партрэты генералмаёра Прытвіца і яго жонкі, графіні Зотавай, генерал-маёра Карпава і афіцэраў.
У 1836 Кандрат Карсалін стаў вольным слухачом Імператарскай Акадэміі мастацтваў у Санкт-ПецярбургуРГИА. Ф. 789. Оп. 14. 1856 г. Д. 72-К. Л. 21. Паколькі сродкаў на навучанне не хапала, а спроба атрымаць грашовую падтрымку не ўдалася, быў вымушаны пакінуць вучобу.
5 жніўня 1839 года Савет Акадэміі прысвоіў К. І. Карсаліну званне «свабоднага», «некласнага» мастака.
15 жніўня таго ж года быў залічаны кандыдатам на пасаду штатнага мастака  і у 1840 годзе прыбыў у Пекін, дзе і прабыў не больш трох гадоў. Вярнуўся на радзіму раней абумоўленага тэрміну з-за хваробы.
Па вяртанні з Пекіна на некаторы час мастак пасяліўся ў Іркуцку. З 1846 — у Санкт-Пецярбургу.
У 1861 годзе пры консульстве ў горадзе быў пабудаваны сабор Уваскрасення, абразы для якога — «Дзяцінства Хрыста» і «Ушэсце Гасподняе» — стварыў Кандрат Карсалін.
Творчасць
Удзельнічаў у роспісе.
З карцін, створаных у Кітаі, вядомы толькі пейзаж «Від на загарадны палац у ваколіцах Пекіна», які захоўваецца ў Рускім музеі ў Пецярбургу.
На карціне, напісанай каля 1860, гэта значыць праз шмат гадоў пасля вяртання мастака з Пекіна, паказаны Кітай, якім ён запомніўся К. І. Карсаліну: лугі і пашы, поля з зазелянелымі на іх пасевамі, пагоркі, пакрытыя расліннасцю, яры, пералескі, дарогі, якія бягуць у розных напрамках, возера з астраўком, акружанае зубчастай сцяной, у аддаленні, па схіле гары, сярод драўняных куп мільгаюць будынка мудрагелістых абрысаў — палацы імператарскай рэзідэнцыі, каля самага гарызонта, у глыбіні празрыстых далечынь, разгортваецца панарама Пекіна. Карціна двойчы (у 1861 і 1867 гг.) паказвалася на выставах Акадэміі мастацтваў, а затым была падораная мастаком акадэмічнаму музею. У экспазіцыі можна ўбачыць напісаны Карсаліным партрэт аднаго з мясцовых чыноўнікаў Мікіты Фёдаравіча Мяснікова. Да 1920 г. партрэт упрыгожваў скляпенні іркуцкага інстытута высакародных дзяўчын, адным з ахвярадаўцаў на пабудову будынка якога быў М. Ф. Мяснікоў. На партрэце ён намаляваны ў мундзіры камерцыйнага дарадцы, гузікі з гербам Томскай губерні. На шыі купецкія медалі за ахвяраванні, у пятліцы — Станіслаў 2-й ступені.
4 працы Карсаліна захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.
Маклакі
Маклакі́ (, Маклаки) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Загураўшчына
Загу́раўшчына (, Загуровщина) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Граўжышкоўскага сельсавета.
Шышава
Шы́шава (, Шишево) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Рэкцянскага сельсавета.
Сакольнікі (Акцябрскі сельсавет)
Сако́льнікі (, Сокольники) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Шпілі
Шпілі́ (, Шпили) — былая вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Акцябрскага сельсавета.
Ліквідавана ў 2011 годзе. Увайшла ў склад горада Віцебска.
Лойці
Ло́йці (, Лойти) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Граўжышкоўскага сельсавета.
Славутасці
«Лойцы» — пункт Дугі Струвэ, размешчаны за 0,6 км на паўднёвы захад ад вёскі.