cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тры колеры: Сіні
Музыка
У межах фільма пытанне наконт аўтарства канцэрта — ці была Жулі аўтарам мужавай музыкі — застаецца адкрытым. Сам Кеслёўскі выказваў думку, што Жулі, верагодна, была суаўтаркай мужа: «''Я не ўпэўнены, якая яе роля тут. Для Марына Карміца Жулі — аўтар музыкі, для мяне — не… Але яна рэдагуе, выпраўляе ноты''». У сваёй аўтабіяграфіі Кеслёўскі ўдакладняў сваё бачанне ролі Жулі: «''Магчыма, яна з тых, хто не ў стане ствараць музыку, але яна цудоўная рэдактарка ўжо напісанага. Яна ўсё бачыць, у яе выдатнае аналітычнае мышленне і талент да ўдасканалення рэчаў. Спісаны нотны ліст някепскі, але пасля яе выпраўленняў музыка становіцца цудоўнай. Не так і важна, суаўтар яна ці аўтар, карэктуе яна ці стварае''».
Пры працы над фільмам практычна ўся музыка пісалася да пачатку здымкаў. Кеслёўскі гаворыць, што «ў пэўным сэнсе, „Сіні“ здымаўся як ілюстрацыя да музыкі».
Пракат і зборы
Карціна «Тры колеры: Сіні» выйшла на экраны ў верасні 1993 года. Галоўны прэм’ерны паказ адбыўся 5 верасня на юбілейным 50-ым Венецыянскім кінафестывалі. Апроч таго фільм дэманстраваўся на кінафестывалях у (3 верасня), Таронта (17 верасня), Садберы (верасень), Чыкага (8 і 9 кастрычніка), Нью-Ёрку (12 кастрычніка).
Упершыню карціна выйшла ў шырокі пракат у Францыі 8 верасня 1993 года. Агульная колькасць прададзеных білетаў склала 1 237 416, а фільм заняў у Францыі 27-е месца па зборах за 1993 год. У Польшчы, на радзіме рэжысёра, прэм’ера фільма адбылася 10 кастрычніка. У Германіі пракат стартаваў 4 лістапада 1993 года. Агульная колькасць прададзеных білетаў склала 437 536.
Распаўсюджваннем фільма ў Злучаных Штатах Амерыкі займаўся кінапрадзюсар Харві Вайнштэйн і яго кампанія «». У амерыканскі пракат фільм выйшаў 30 лістапада 1993 года. За прэм’ерны ўікенд фільм сабраў толькі 6 413 долараў. Аднак агулам зборы ў амерыканскім пракаце дасягнулі сумы 1 324 974 долары.
Рэйтынгі
Паводле даных папулярнага агрэгатара крытычных аглядаў «Rotten Tomatoes» сярод 44 прафесійных крытыкаў 43 далі станоўчую ацэнку фільму, што складае 98 %. Глядацкі рэйтынг склаў 93 % на аснове амаль 40 тысяч галасоў. Абагуленае меркаванне крытыкаў, апублікаванае на сайце гучыць наступным чынам:
Іншы папулярны агрэгатар крытычных аглядаў, «Metacritic», дае фільму сярэднюю ацэнку ў 85 балаў са 100 магчымых на аснове 9 рэцэнзій прафесійных крытыкаў. Карыстальніцкі рэйтынг на гэтым рэсурсе складае 8.9/10.
Крытыка
Вядомы амерыканскі кінакрытык Роджэр Эберт у сваім першапачатковым аглядзе 11 лютага 1994 года ацаніў фільм 3,5 зоркамі з 4. Аднак пазней, 9 сакавіка 2003 года выпусціў новую рэцэнзію, у якой удастоіў усю трылогію «Тры колеры» 4 зорак і змясціў яе ў свой спіс «Выдатных фільмаў». У рэцэнзіі для «Washington Post» Хэл Хінсан заявіў: «''Для Кеслёўскага тонкасць — гэта рэлігія. Ён намякае або падразумявае — робіць усё, каб не раскрыць свае карты''». Харлан Кенэдзі назваў «Сіні» шэдэўрам, сказаўшы, што рэжысёр «выдатны фокуснік сучаснага кіно: гуманіст, пераапрануты ў мізантропа, чорны маг, які выцягвае ўсмешлівага белага труса з шапкі якраз тады, калі ўжо клічуць экзарцыста». сказаў у аглядзе для «Cinéaste», што «метафізіка Кеслёўскага больш гуманістычная і псіхалагічная, чым дактрынальная ці тэалагічная». Дэйв Кер з часопіса «Film Comment» заўважыў, што аператар Славомір Ідзяк «здымае з такой малой глыбінёй рэзкасці, такой дакладнай фокуснай адлегласцю, што яго аб’ектыў ледзь утрымлівае маленькі прадмет у полі зроку». Вінсэнт Ам’ель з часопісу «Positif» заўважыў, што фільм Кеслёўскага падкрэслівае «пасрэдніцтва выявы, яе ілюзорную якасць». Ліза Нэсельсан з часопіса «Variety» асабліва высока ацаніла музыку Збігнева Прайснера, «чые громападобныя акорды абуджаюць памяць, страту і прывіднае абяцанне еўрапейскага адзінства». Яна кажа, што музыка ў гэтым фільме «самастойны персанаж, які яскрава выражае тое, чаго, здаецца, не хапае маўклівай Жулі». У той жа час Нэсельсан сцвярджае, што, як і ў «Падвойным жыцці Веранікі», «французскія персанажы Кеслёўскага выглядаюць спрошчанымі ў параўнанні з польскімі».
Насуперак пераважнай большасці аглядальнікаў, якія ўхвалілі карціну, некаторыя рэцэнзенты ўспрынялі фільм больш крытычна. з «The Guardian» сказаў, што слабасцю «Сіняга» з’яўляецца яго поўная схематычнасць, якая аднак кампенсуецца неверагоднай эмацыйнай сілай фільма. Адам Марс-Джонс у артыкуле для «The Independent» раскрытыкаваў падыход Кеслёўскага: даследаваць ідэю праз сюжэт. Марс-Джонс выказаў думку, што гледачы «будуць занадта занятыя, спрабуючы прасачыць за сюжэтам, якім бы нязначным ён ні быў, каб адчуць, што яны нейкім чынам судакранаюцца са спадчынай Французскай рэвалюцыі». Жан Балье ў часопісе «Ciné-Bulles» выказаў меркаванне, што «Сіні», як і папярэдні фільм Кеслёўскага «Падвойнае жыццё Веранікі», хутчэй нагадвае «практыкаванне ў стылі». Адзін з самых негатыўных водгукаў на фільм належыць, які ў артыкуле для «The New York Times» выказаў думку, што неверагодна багатая кампазіцыя фільма далёкая ад пазнавальнага жыцця, што фільм «поўны містычнай бравады» і пры гэтым «мёртвы». Кэнбі завяршае сваю рэцэнзію наступным выказваннем: «''„Сіняму“ не спакусіць гледача сваімі вельмі складанымі, музычна фармальнымі схемамі. Апавяданне занадта каштоўнае і абсурднае. Інтэрпрэтацыя, якой яно патрабуе, здаецца дылетанцкай''».
Узнагароды
Фільм «Тры колеры: Сіні» здабыў ажно сем прызоў на 50-ым Венецыянскім кінафестывалі, у тым ліку галоўную ўзнагароду кінафестывалю — «Залатым ільвом». Апроч таго фільм быў удастоены трох прэмій «Сезар», трох намінацый на «Залаты глобус», намінацыі на Еўрапейскую кінапрэмію за найлепшы фільм і многіх іншых узнагарод.
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм меў 21 узнагароду і 18 намінацый :
Сімвалізм сіняга колеру
Стывен Вудвард у сваім дэтальным аналізе фільма звярнуў увагу на нетрадыцыйнасць, з якой Кеслёўскі трактуе асноўны колер з пункту гледжання яго сімволікі. Вудвард адзначыў, што ў бальнічнай сцэне «ўлічваючы асацыяцыі сіняга святла і пахавальнай музыкі, сіні, здаецца, утрымлівае агульнапрыняты сэнс жалобы і дэпрэсіі». Тым не менш, музычнае суправаджэнне падкрэслівае ўсё большую барацьбу Жулі з мелодыяй, якая нагадвае ёй пра пачуццё жалобы; сімволіка сіняга колеру спалучаецца з такімі рэквізітамі, як напоўнены вадой басейн, у які гераіня пагружаецца, каб заглушыць гук мужавай кампазіцыі. Але мелодыя «па-ранейшаму цячэ», пачуццё жалобы заглушыць не атрымоўваецца, і Жулі паддаецца гэтаму пачуццю ў фінальнай сцэне, вытрыманай у сініх танах.
Інтэрпрэтацыі
Славай Жыжак заўважыў, што лозунг «Свабода, роўнасць, братэрства», які выкарыстоўваецца ў трылогіі «Тры колеры», нельга адрываць ад хрысціянскіх багаслоўскіх цнотаў — веры, надзеі і любові. Паводле Жыжака, «Сіні» звязвае свабоду і любоў. «Свабода з’яўляецца сапраўдным вызваленнем толькі тады, калі яна падтрымліваецца Любоўю, любасным прыняццем іншых (у „Сінім“ Жулі праходзіць шлях ад халоднай, абстрактнай свабоды да рэальнай свабоды ў любові да іншых)». Гэтая Любоў, аднак, набывае спецыфічную форму, бо апошні «сексуальны акт, падчас якога Жулі даходзіць да прасвятлення, пастаўлены як яе ўласная самотная фантазія, падзея падобная на сон, якая на самай справе не звязана з кантактам з іншым чалавекам». Славенскі псіхааналітык таксама сцвярджаў, што Жулі доўгі час фетышызавала ідэалізаваную памяць пра свайго мужа, якая абясцэнілася весткай пра яго здраду ёй. Такім чынам, «Сіні», паводле слоў Жыжэка, «фільм не пра жалобу, а пра стварэнне ўмоў для жалобы: толькі ў апошняй сцэне фільма Жулі можа пачаць пераадоленне жалобы».
Фёдар Георгіевіч Аляксееў
Фёдар Георгіевіч Аляксееў (Фёдор Алексеев, Ֆեոդոր Ալեքսեև) — расійска-армянскі мовазнавец і журналіст беларускага паходжання.
Біяграфія
Галоўны рэдактар і выдавец навуковага часопіса «», прысвечанага мовам карэнных народаў Расіі, і астраханскага гарадскога інтэрнэт-выдання «Камыш». Арганізатар і ўдзельник лінгвістычных экспедыцый у Расіі і Беларусі, фестываляў моў у Вялікім Ноўгарадзе і Гдове, навуковай канферэнцыі ў Санкт-Пецярбургу.
Убэрэж
Убэрэж (У́береж) — вёска ў Сарнэнскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Вуглы (Сарнэнскі раён)
Вуглы (У́гли) — вёска ў Сарнэнскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
IC 1365
IC 1365 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Малы Конь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Дакудава)
Свята-Раства-Багародзіцкая царква — праваслаўны храм у вёсцы Дакудава Лідскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.
Гісторыя
Пабудавана ў 1866 годзе з бутавага каменю на месцы папярэдняга храма, адзначанага ў 1795(70) годзе.
Архітэктура
Помнік архітэктуры сінадальнага накірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана па «ўзорнаму» праекту чатырохчасткавай падоўжна-восевай кампазіцыяй: прытвор-званіца, трапезная, кубападобная малітоўная зала, паўкруглая апсіда. Шатры двух'яруснай (васьмярык на чацверыку) званіцы і малітоўнай залы завершаны цыбулепадобнымі галоўкамі. На фоне бутавай муроўкі сцен вылучаны атынкаваныя аркатурныя паясы, плоскія ліштвы арачных адзінарных і падвоеных аконных праёмаў, вуглавыя руставаныя лапаткі.
Кавалеўскі
Кавалеўскі — беларускае, польскае, украінскае прозвішча.
Брылі (Барысаўскі раён)
Брылі́ (, Брили) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Весялоўскага сельсавета.
Валянцін Іванавіч Гусеў
Валянцін Іванавіч Гусеў (, с. Александрыя, Стаўрапольскі край — ) — беларускі архітэктар, педагог. Заслужаны архітэктар Беларусі (1969).
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1936 годзе. З 1936 года выкладчык БПІ. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Працаваў у Белпрампраекце, начальнікам Мінскпраекта, у 1953—1959 намеснік старшыні Дзяржбуда Беларусі. У 1959—1978 гадах выкладаў у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце (у 1964—1978 гадах загадчык кафедры інтэр’ера і абсталявання).
Творчасць
У творах выкарыстоўваў кампазіцыйныя прыёмы і формы класічнай архітэктуры. Сярод асноўных работ Дом афіцэраў у Бабруйску (1937), фабрыка піяніна ў Барысаве (1937), першыя жылыя пасёлкі на торфапрадпрыемствах у Мінскай, Віцебскай, Магілёўскай, Гомельскай абласцей (1937—1939); праекты аднаўлення і рэканструкцыі разбураных у гады Вялікай Айчыннай вайны Акруговага Дома афіцэраў (1945—1946, з І. Р. Лангбардам) і жылых дамоў па праспекце Ф. Скарыны (1945—1946), адміністрацыйныя будынкі на вуліцах Камуністычнай (1945—1948), Фрунзэ (1948), будынак Упраўлення Беларускай чыгункі (1951, у сааўт.) у Мінску, забудова праспекта Кірава ў Віцебску (1951—1954, у аўтарскім калектыве).
Дакументы дзейнасці (праекты, рэцэнзіі, артыкулы), біяграфічныя дакументы і фотаздымкі (будынкаў, індывідуальныя, у групах) захоўваюцца ў БДАНТД, куды перададзены жонкай.
Prionodon
Prionodon — род млекакормячых сямейства Prionodontidae. Родавая назва паходзіць ад πρίων — «піла», ὀδών — «зубы», таму што мае зубы, якія нагадваюць зуб'і пілы.
Сістэматыка
Томас Хорсфілд апісаў род Prionodon ў 1822 годзе і размясціў яго ў сям'і Prionodontidae. У 1864 годзе Джон Эдвард Грэй прызначыў падсямейства Prionodontinae, да якога падпарадкаваў роды Prionodon і Poiana. На аснове аналізу ДНК 29 відаў драпежных Prionodon змешчаны ў сямейства Prionodontidae.
Апісанне
Даўжыня галавы і цела: 310—450 мм, даўжыня хваста: 304—420 мм.
Вага P. linsang 600—800 грамаў. У сярэднім P. pardicolor крыху менш P. linsang. У P. linsang асноўны колер вагаецца ад бялёса-шэрага да карычнева-шэрага і становіцца крэмавым на ніжняй частцы цела. Узор складаецца з чатырох або пяці шырокіх, папярочных, чорных або цёмна-карычневых палос на спіне, таксама ёсць па адной вялікай паласе на кожным баку шыі. Бакі цела і лапы з цёмнымі плямамі, хвост паласаты. Некаторыя асобіны P. pardicalor маюць фонавы колер памяранцава-бура-жоўты, у той час як іншыя бледна-карычневы. Чорныя плямы на верхняй частцы цела размешчаны больш-менш у падоўжныя шэрагі, і хвост мае 8-10 цёмных кольцаў. Гэтыя жывёлы вельмі стройныя, грацыёзныя і прыгожыя. Поўсць кароткая, густая і мяккая, вонкава і на дотык падобна на аксаміт. Кіпцюры прыбіраюцца. Чэрап доўгі, нізкі, вузкі, мыска вузкая і падоўжаная. У адрозненне ад многіх віверавых Prionodon, падобна, не мае пахавых залоз.
Паводзіны, жыццёвы цыкл
Жывуць пераважна ў лясах. Вядуць начны лад жыцця і ў цэлым жывуць на дрэвах, але часта спускаюцца на зямлю ў пошуках ежы. P. linsans будуе гняздо з галінак і лісця, у адным выпадку гняздо знаходзілася ў нары ля аснавання пальмы. Гэты від таксама, як кажуць, жыве ў дуплах дрэў. Ежу складаюць дробныя млекакормячыя, птушкі, яйкі і казуркі. Абмежаваныя дадзеныя адносна прайгравання мяркуюць, што P. linsans не мае выразнага сезону размнажэння. Адзін нованароджаны меў вагу 40 грам. У няволі P. linsang жыў 10 гадоў і 8 месяцаў.
Юзаф Ксаверый Гескі
Юзаф Ксаверый Гескі (Józef Ksawery Heski junior ці Hestke, Eske, Estke; каля 1730 — каля 1810) — жывапісец і гравёр.
Біяграфія
Сын Ксаверыя Гескага Працаваў у Нясвіжскім замку і Нясвіжскім дамініканскім манастыры.
На схіле гадоў мастак стаў манахам-тэрцыярыем дамініканскага ордэна і неадступна знаходзіўся пры касцёле, які сам калісьці ўпрыгожыў жывапісам.
Творчасць
Сярод работ партрэты для фамільнай галерэі князёў Радзівілаў, партрэт польскага караля Станіслава Аўгуста, аўтапартрэт і іншыя. Стварыў шэраг карцін для Сталбцоўскага дамініканскага касцёла («Раздача міласціны св. Антоніем і епіскапам Юльянам» і інш.).
Жукіўці (Абухіўскі раён)
Жукіўці (Жуківці́) — вёска ў Абухіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Глазуноўскі раён
Глазуноўскі раён (Глазуновский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Арлоўскай вобласці Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — горад Глазуноўка.
Гісторыя
Глазуноўскі раён быў утвораны 18 студзеня 1935 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР у складзе Курскай вобласці. 13 ліпеня 1944 года раён быў перададзены ў склад Арлоўскай вобласці.
АПЕК
Арганізацыя краін, экспартуючых нафту, АПЕК, OPEC (анг.: Organization of the Petroleum Exporting Countries) — міжнародная арганізацыя з штаб-кватэрай у Вене. Мэта арганізацыі — кантроль за сусветнай здабычай нафты і ўзроўнем цэн на нафту. У 2016 годзе 14 дзяржаў-членаў АПЕК кантралявалі 73 % сусветных запасаў нафты і давалі 44 % аб'ёму яе сустветнай здабычы.
АПЕК была ўтворана ў 1960 годзе ў Багдадзе. Роля арганізацыі значна ўзрасла пад час нафтавага крызісу 1973 – 1974 гадоў калі арганізацыя шматразова падвышала сусветныя цэны на нафту.
Краіны-удзельнікі АПЕК (з годам уваходжання):
Былыя краіны-ўдзельнікі:
Навасёлкаўскі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Навасё́лкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзяржынскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Навасёлкі.
Утвораны 23 сакавіка 1932 года ў складзе Койданаўскага нацыянальнага польскага раёна БССР. З 29 чэрвеня 1932 года ў складзе Дзяржынскага раёна. З 31 ліпеня 1937 года ў складзе Мінскага раёна. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. З 4 лютага 1939 года ў складзе Дзяржынскага раёна. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Дзяржынскага сельсавета.
Лясная Паляна (Сенненскі раён)
Да 21 жніўня 1989 года Лясная Паляна ўваходзіла ў склад Обальскага сельсавета.
Анатоль Дзмітрыевіч Гусеў
Анатоль Дзмітрыевіч Гусеў (нар., ст. Жыжыца, , РСФСР) — беларускі філосаф. Доктар філасофскіх навук (1979), прафесар (1980).
Біяграфія
Скончыў БДУ ў 1952 годзе. З 1954 па 1964 год выкладаў у БДУ, з 1973 года загадчык кафедры ў Рэспубліканскім інстытуце вышэйшай школы пры БДУ (з перапынкамі; у 1968—1972, 1982—1988 гадах у Сакратарыяце ААН у Нью-Ёрку, Вене). Кіраўнік Цэнтра па інфармацыі і навучанні ў галіне правоў чалавека і грамадзянскай адукацыі Рэспубліканскага інстытута вышэйшай школы пры БДУ. Аўтар прац па праблемах сацыяльнай філасофіі і паліталогіі. Прэзідэнт Беларускай асацыяцыі палітолагаў, віцэ-прэзідэнт Асацыяцыі садзейнічання ААН.
Угедзор
Угедзор (Ուղեձոր) — сяло ў хамайнке Зарытап марза Ваёц-Дзор у цэнтральнай частцы Арменіі. У 2001 годзе ў сяле пражывалі 133 чалавекі. Размешчана за 31 км на паўднёвы ўсход ад горада Ехегнадзор, за 16 км на паўночны ўсход ад сяла Зарытап. Раней сяло насіла назву Качбек.
Глыбаўка
Глы́баўка (, Глыбовка) — вёска ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Стаўбунскага сельсавета.
Вольфсбург
Вольфсбург (Wolfsburg) — акруговы горад у Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія. У горадзе размяшчаецца штаб-кватэра канцэрна Фольксваген. Вольфсбург разам з гарадамі Браўншвайг і Зальцгітэр ўтварае адзін з дзевяці цэнтраў высокага ўзроўню зямлі Ніжняя Саксонія. Акрамя таго, горад з'яўляецца часткай гарадской агламерацыі Гановер-Браўншвайг-Гётынген-Вольфсбург.
Вольфсбург займае шостае месца ў зямлі Ніжняя Саксонія па колькасці насельніцтва пасля Гановера, Браўншвайга, Оснабрука, Ольдэнбурга і Гётынгена. Бліжэйшымі буйнымі гарадамі з'яўляюцца Браўншвайг у 26 кіламетрах на паўднёвы-захад, Магдэбург ў 64 кіламетрах на паўднёвы ўсход і Гановер у 74 кіламетрах на захад. Колькасць насельніцтва перавысіла ў 1972 годзе 100000 чалавек, дзякуючы гэтаму Вольфсбург увайшоў у лік буйных гарадоў Германіі.
Вольфсбург - адзін з нешматлікіх гарадоў, якія былі заснаваны ў Германіі ў першай палове XX стагоддзя. З часу заснавання 1 ліпеня 1938 і да 25 мая 1945 года Вольфсбург называўся Штат Дэс КдФ-Вагенс бай Фалерслебен і прызначаўся ў якасці месца жыхарства для супрацоўнікаў заводу «Фольксваген», якія павінны былі вырабляць «мадэль Жук».
У горадзе базуюцца футбольны клуб «ФК Вольфсбург» і хакейны клуб «Грызлі Адамс Вольфсбург».
Пальм’яна
Пальм’яна (Palmiano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Марке, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асколі-Пічэна.
Насельніцтва складае 208 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 17 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 63040. Тэлефонны код — 0736.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы архангел Міхаіл.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Асецінская мова
Асяцінская мова (ирон æвзаг) — мова асецін, з'яўляецца нашчадкам скіфа-сармацкай мовы.
Адносіцца да усходняй падгрупы іранскай групы індаіранскай галіны індаеўрапейскіх моў.
Распаўсюджаны ў Рэспубліцы Паўночная Асеція — Аланія (РПнА-А) і ў Рэспубліцы Паўднёвая Асеція (РПдА). Лік размаўляючых ацэньваецца ў 450—500 тыс. чалавек, з іх у Паўночнай Асеціі — каля 300—350 тыс. чалавек.
Ананімны інтэрнацыянал
Ананімны інтэрнацыянал (ці «Шалтай-Балтай») — хакерская групоўка, якая праславілася публікацыяй дакументаў для ўнутранага карыстання па ўнутранай палітыцы РФ, а таксама асабістай паштовай перапіскі, якая належыць членам ўрада і шэрагу дэпутатаў. Група спецыялізавалася на перахопе перапіскі і узломе акаўнтаў высокапастаўленых чыноўнікаў, буйных фірмаў і СМІ і далейшай продажы праз інтэрнэт атрыманых дадзеных. Вялі уласны блог «Шалтай-Балтай», куды выкладвалі вынікі сваёй працы. За 15 месяцаў існавання блога аўтары Shaltay Boltay выпусцілі на розных пляцоўках 75 публікацый (дакументаў і фатаграфій), якія змяшчаюць кампраметуючую інфармацыю аб дзейнасці расейскіх чыноўнікаў і палітыкаў.
У канцы кастрычніка 2016 быў арыштаваны Уладзімір Анікееў, вядомы пад псеўданім «Льюіс», які лічыцца арганізатарам групы. Анікееву прад'яўлена абвінавачаньне ў неправамерным дасяге да камп'ютарнай інфармацыі. Акрамя Анікеева, затрыманы яшчэ пяць чалавек, сярод іх адзін з кіраўнікоў Цэнтра Інфармацыйнай Бяспекі ФСБ Сяргей Міхайлаў і яго намеснік Дзмітрый Дакучаеў, а таксама былы кіраўнік аддзела расследаванняў камп'ютэрных інцыдэнтаў «Лабараторыі Касперскага» Руслан Стаянаў.
Метады працы
Першапачаткова група досыць доўга выкладвала матэрыялы бясплатна, затым пачаўшы іх продаж, сумесна з інтэрнэт-біржай Joker.buzz. Да восені 2016 года аб'ём продажаў склаў каля двух мільёнаў даляраў, якія пайшлі на падтрымку інфраструктуры «Ананімнага інтэрнацыяналу».
2013 год
Па словах удзельнікаў «Ананімнага інтэрнацыяналу», яшчэ да выхаду ў публічнае поле група займалася здабычай і продажам дадзеных.
Упершыню група праявіла сябе 31 снежня 2013 года, калі апублікавала тэкст навагодняга звароту прэзідэнта РФ Уладзіміра Пуціна, прычым не першапачатковага варыянту (загадзя запісанага ля сцен Крамля), а зачытанага ім з Далёкага Усходу, куды ён прыбыў дапамагчы пацярпеламу ад стыхійнага бедства мясцоваму насельніцтву. Аб самім звароце шырокай публіцы тады вядома не было, і ў выніку часткі рэгіёнаў РФ паказалі «традыцыйны» запіс, а іншым — прамую гаворку прэзідэнта з Хабараўска, пазней прэс-сакратар Пуціна Дзмітрый Пяскоў растлумачыў гэта тэхнічнай недапрацоўкай.
2014 год
У траўні 2014 года група выклала серыю лістоў розных чыноўнікаў, якія лябіруюць інтарэсы камбіната харчавання «Канкорд», саўладальнік якога Яўген Прыгожын, па дадзеных хакераў, актыўна займаецца палітыкай, а яго структуры — «сачэннем і арганізацыяй правакацый супраць апазіцыянераў і СМІ» пры дапамозе «Агенцтва інтэрнэт-даследаванняў». У перапісцы супрацоўнікаў агенцтва Дзяніса і Ігара Асадчых трымалі справаздачу па інфармацыйнаму праекту з навінавымі парталамі і сацыяльнымі сеткамі, у тэксце загадвалася акцэнтаваць увагу на ваеннай і палітычнай моцы Расеі ў сусветным прасторы «для з'яўлення панічнага страху перад Расеяй як перад самай магутнай сусветнай дзяржавай».
У сярэдзіне ліпеня «Ананімным інтэрнацыяналам» былі выкладзеныя ў адкрыты дасяг электронныя лісты са скрыні на gmail, які нібыта належыць віцэ-прэм'еру РФ Аркадзю Дварковічу. У дадатку да дадзеных лістах ёсць файлы з інфармацыяй аб рэструктурызацыі «Мечела», «падаткавага манеўры» ў нафтавай галіне, прапанаванае Міністэрствам фінансаў, і іншыя дадзеныя.
У верасні 2014 года група выклала ў сетку два архіва з ўнутранымі дакументамі і перапіскай з 5 лютага 2014 года па 23 верасня 2014 года, якая нібыта належаць супрацоўніку ААТ «Маскоўскія інфармацыйныя тэхналогіі» (МІТ) Антону Бушуеву. Сама кампанія звязана з мэрыяй Масквы і спецыялізуецца на інфармацыйна-аналітычным суправаджэнні працы сталічных уладаў. Паводле гэтых дадзеных, МІТ рэгулярна размяшчае праплочаныя матэрыялы, без якіх-небудзь паметак аб іх рэкламным характары ў агульным у 23 выданнях, сярод якіх ёсць і агульнарасійскія: «Аргументы и факты», «Новые вести», «Известия», «Труд», «Собеседник», «Литературная газета», «Комсомольская правда», «Росбалт», «Независимая газета», «Российская газета», «Мой район», «Версия», а таксама шэраг электроных выданняў. Частку заказных матэрыялаў была прысвечана выбарам Мэра Масквы ў 2013 годзе і выбарам у Масгардуму, пры гэтым некаторыя з гэтых навін былі ў перапісцы супрацоўнікаў МІТ яшчэ да іх публікацыі ў названых СМІ. Па ацэнцы інтэрнэт-выдання «Insider», размяшчэнне праплачаных матэрыялаў пад выглядам журналісцкіх артыкулаў трактуецца КК РФ як «махлярства», з улікам выдзеленых сум — махлярства ў асабліва буйных памерах. У РБК было пачата ўнутранае расследаванне з нагоды таго, што іх супрацоўнік у працоўны час і з рабочай пошты мог займацца размяшчэннем рэкламна-інфармацыйных матэрыялаў на іншых пляцоўках.
14 жніўня 2014 года Twitter-акаўнт прэм'ер-міністра РФ Дзмітрыя Мядзведзева ў Twitter быў узламаны. Адказнасць за гэта ўзялі прадстаўнікі «Ананімнага інтэрнацыяналу», якія таксама далі адрас асабістага акаўнта Мядзведзева ў Twitter, які выкарыстоўваецца ім для чытання. Там прэм'ер падпісаны на галоўнага рэдактара тэлеканала Russia Today Маргарыту Сіманьян, пісьменніка Сяргея Мінаева, акаўнт прэс-цэнтра Міхаіла Хадаркоўскага, апазіцыянера Аляксея Навальнага, былога кіраўніка Мінфіна Аляксея Кудрына, віцэ-прэм'ера Аркадзя Дварковіча, журналіста Алега Кашына, гумарыстаў Гарыка Харламава, Міхаіла Галусцяна і Паўла Волю, галоўнага рэдактара радыёстанцыі «Эхо Москвы» Аляксея Венядзіктава, бізнэсоўца Міхаіла Прохарава, дэпутата Дзярждумы Аляксандра Хінштэйна, лідара ЛДПР Уладзіміра Жырыноўскага. У самога акаўнта, зарэгістраванага ў чэрвені 2010 года, усяго 187 чытачоў, у ліку адзіных пяці твітаў ёсць запіс «Рашэбнік зборніка задач па фізіцы аўтары гладкоў исачэнкава луцэвіч слесар» са спасылкай на рэсурс, які Twitter настойліва не рэкамендуе адкрываць. Аўтары блога Shaltay Boltay заявілі аб тым, што ўзламалі акаўнты шэрагу расейскіх чыноўнікаў, і Мядзведзеў — не самая важная постаць у нашай «скарбоначцы».
У канцы кастрычніка была апублікавана перапіска, адной з бакоў якой нібыта з'яўляецца кіраўнік сакратарыята першага віцэ-прэм'ера Ігара Шувалава Юрый Газаран. У матэрыялах апісана сітуацыя ў расійскай банкаўскай сістэме, у тым ліку ў асобных крэдытных арганізацыях, з ацэнкай «катастрафічная». Прадстаўнік сакратарыята Шувалава адмовіўся ад каментароў, не пацвердзіўшы і не аспрэчыўшы сапраўднасць перапіскі.
У канцы снежня «Шалтай-Балтай» апублікаваў лісты, якія, як сцвярджаецца, былі выяўлены ў электроннай пошце намесніка начальніка кіравання ўнутранай палітыкі адміністрацыі прэзідэнта Цімура Пракапенкі са снежня 2013-га па сакавік 2014-га. Большая частка складаецца са спасылак на паведамленні ў розных выданнях і блогах, справаздачы «аб сітуацыі ў інтэрнэце», маніторынг упамінаемасці ў СМІ Вячаслава Валодзіна. Таксама меркаваныя супрацоўнікі ўпраўлення ўнутранай палітыкі Адміністрацыі прэзыдэнта Расеі адсочвалі дзеянні апазіцыянера Аляксея Навальнага ў інтэрнэце, рыхтавалі занатоўкі аб рэдакцыйнай палітыцы незалежных выданняў, з абсалютнай сур'ёзнасцю вывучалі здзеклівыя твіты і дэматыватары звычайных карыстальнікаў сацыяльных сетак і абмяркоўвалі магчымасць блакавання непажаданых рэсурсаў.
2015 год
У канцы студзеня група выставіла на продаж перапіску прэс-сакратара прэм'ер-міністра Дзмітрыя Мядзведзева Наталлі Цімаковай. На сайце «Міжнароднай біржы сакрэтнай інфармацыі» лот з амаль 500 паведамленняў, якія датуюцца 2004-2015 гадамі, прапаноўвалася купіць за 150 біткойнаў (гэтая сума эквівалентная прыкладна $35000). Аўкцыён павінен быў ісці на працягу 8 дзён — з 22 па 30 студзеня ўключна, у анатацыі былі выкладзеныя некалькі лістоў Цімаковай.
31 сакавіка 2015 года група выклала для вольнага спампоўкі СМС-перапіску за 2011-2014 гады намесніка кіраўніка Упраўлення Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі па ўнутранай палітыцы Цімура Пракапенкі. У перапісцы прысутнічаюць спробы чыноўніка ўздзейнічаць на многія вядомыя СМІ («Газету.ру», «Коммерсантъ», «Слон», «Лунту.ру», «РБК», «КП», «Росбалт», «Фонтанка.ру», «Бизнес FM», «Metro») праз членаў іх рэдакцый, а таксама абмеркаванне з кіраўніцтвам Раскамнагляду мэтаў далейшых блакаванняў, што сведчыць аб поўнай афіляванасці ведамства з адміністрацыяй прэзідэнта. Сапраўднасць перапіскі пацвердзілі некалькі яе магчымых фігурантаў: генеральны дырэктар РБК Мікалай Молибог і кіраўнік холдынгу «News Media» Арам Габрэлянаў.
Ралан Жафэ
Ралан Жафэ (Roland Joffé; нар., , Вялікабрытанія) — англа-французскі , і.
Ананімны інтэрнацыянал
2015 год
16 красавіка была апублікаваная перапіска, якая належала, па словах хакераў, кіраўніку Раскамнагляду Аляксандру Жарову. У ёй утрымліваюцца лісты ад бізнэсоўца Канстанціна Малафеева (лабіраваў ўключэнне тэлеканала «Спас» ў другі мультыплекс лічбавага эфірнага тэлевяшчання) і Міхаіла Ксянзова. Асаблівая ўвага нададзена перапісцы генеральнага дырэктара радыёстанцыі «Эхо Москвы» Міхаіла Дзёміна, у якой ён абмяркоўваў апытанні на сайце радыёстанцыі, ўзгадненне публікуюцца блогаў, асобнай рэкламы і тэкстаў, пазбаўленне ліцэнзіі пецярбургскага «Эха», памер бюджэту станцыі і невыкананне дамоўленасцяў аб зарплаце, а таксама ўзгадненне промаролікаў «Антыкрызіснага маршу» з удзелам Барыса Нямцова і Міхаіла Касьянава.
Ралан Жафэ
Біяграфія
Ралан Жафэ нарадзіўся 17 лістапада 1945 гады ў Лондане. Выхоўваўся ў сям’і дзеда — скульптара Джэйкаба Эпстайна (з дачкой Эпстайна Эстэр другасна ажаніўся бацька Ралана). Вучыўся ў французскім ліцэі Шарля дэ Голя (Lycée Français Charles de Gaulle) у Паўднёвым Кенсінгтоне і каледжы Кармель — адзінай яўрэйскай школе-інтэрнаце ў Еўропе (Оксфардшыр). Вышэйшую адукацыю атрымаў у Манчэстэрскім універсітэце.
У 1970-х гадах працаваў артыстам у тэатры. З 1971 па 1980 год быў жанаты з актрысай Джэйн Лапатэйр, развод, сын — Роўэн Жафэ (нар. 1973), цяпер таксама сцэнарыст і рэжысёр.
Ананімны інтэрнацыянал
2015 год
У снежні 2015 года ў сваім твітэры «Шалтай-балтай» апублікаваў скрыншоты дакументаў, якія па іх словах ўяўляюць сабой інструкцыю па «сліву» пратэсту дальнабойшчыкаў супраць сістэмы «Платон». Асноўнай заданнем у ім паказаны адкол максімальнай колькасці прыхільнікаў, што дазволіць «звесці астаніх да ўзроўню дробнай групы, якая не прадстаўляе пагрозы ні для грамадства і ўлады, ні цікавасці для СМІ».
Ралан Жафэ
Біяграфія
Яго дэбютам у кіно стала драма «Поля смерці» (1984), заснаваная на дакументальных матэрыялах, пра дзеянні чырвоных кхмераў ў Камбоджы. Карціна прынесла Жафэ намінацыю на «Оскар» за лепшую рэжысуру і атрымала тры прэміі.
Ананімны інтэрнацыянал
2016 год
У красавіку хакеры абвясцілі аб узломе і крадзяжы змесціва дзьвух паштовых скрынь і перапіскі ў WhatsApp тэлевядоўцы Дзмітрыя Кісялёва, якое было выстаўлена на аўкцыён да 15 траўня. Ахоплены перыяд з 2009 па 2016 год з агульным аб'ёмам інфармацыі ў 11 гігабайт, адзін з выкарыстоўваных акаўнтаў быў зарэгістраваны на жонку журналіста Марыю. Тэматыка ў асноўным прысвечана праектам «Россия Сегодня», таксама ў масіве ёсць дадзеныя аб фінансах і актывах (сярод якіх — купля элітнай кватэры ў 204 квадратных метраў на Каляровым бульвары за 162 мільёна рублёў у лютым 2014 года), аспрэчванне ўведзеных ЕЗ персанальных санкцый, купля гатовай дыпломнай працы і прафесійных навукоўцаў артыкулаў для жонкі. Сярод суразмоўцаў журналіста апынуліся загадчыца сектара сацыяльнай філасофіі Інстытута філасофіі РАН Валянціна Фядотава (на платнай аснове пішучая тэксты вядучага), эканаміст Мікіта Крычаўскі, медыяменеджар Арам Габрэлянаў, пранкер Ваван, міністр культуры Уладзімір Мядзінскі.
Уільям Кэлі
Уільям Лоуз Кэлі-малодшы (сустракаецца таксама памылковы варыянт напісання прозвішча — Колі) (William Laws Calley, Jr., нар. 8 чэрвеня 1943, Маямі, штат Фларыда, ЗША) — афіцэр амерыканскай арміі, які ўдзельнічаў у знішчэнні мірных жыхароў вясковай абшчыны Сангмі падчас В’етнамскай вайны.
Ананімны інтэрнацыянал
2016 год
У канцы чэрвеня была апублікавана частка перапіскі Арама Габрэлянава, дзе ён абмяркоўвае палітыку выдання, наём супрацоўнікаў і розныя публікацыі. Поўны архіў з фатаздымкамі і відэа хакеры выставілі на аўкцыён, стартавая цана склала 10 биткойнаў (6825 даляраў), выкуп без торга — 100 біткойнаў. Габрэлянаў заявіў аб частковай фальсіфікацыі перапіскі, пры гэтым абвясціўшы ўзнагароду ў 1000 биткойнаў (682 тысячы даляраў) за звесткі аб хакерах. Пакупнік масіва дадзеных надалей дазволіў ажыццявіць яго частковую публікацыю. Паводле публікацыям групы, выданне Life і Вести публікуюць заказныя матэрыялы і займаліся фальсіфікацыяй дадзеных. Акрамя гэтага, у рэдакцыйную палітыку «Известий» актыўна ўмешваецца першы намеснік кіраўніка Адміністрацыі прэзідэнта Аляксей Громаў — наўпрост і праз кіраўнікоў (якія надалей публікаваліся як аўтарскія матэрыялы, у прыватнасці — намесніка галоўнага рэдактара Барыса Мяжуева).
Уільям Кэлі
Біяграфія
Нарадзіўся 8 чэрвеня 1943 года ў сям’і ветэрана Другой сусветнай вайны. Скончыў школу ў Маямі. Вучыўся ў каледжы ў Палм-Біч, адкуль выбыў з-за дрэнных ацэнак. Пасля гэтага займаўся падпрацоўкамі, нідзе надоўга не затрымліваючыся.
Ралан Жафэ
Біяграфія
Другую намінацыю на «Оскар» рэжысёр атрымаў за свой наступны фільм «Місія» (1986), які распавядае пра езуіцкага місіянера ў Бразіліі канца XVIII стагоддзя. Карціна стала лаўрэатам прэміі «Залатая пальмавая галіна» Канскага кінафестывалю.
Ананімны інтэрнацыянал
Блакаванні
23 ліпеня 2014 года блог «Шалтай Балтай» апынуўся ў рэестры забароненых сайтаў, які вядзе Раскамнагляд. Прычынай гэтага стаў развязак Смольніцкага раёнага суда Санкт-Пецярбурга аб задавальненні пазову грамадзяніна РФ Ігара Асадчага аб прызнанні інфармацыі на дадзеным сайце забароненай да распаўсюджванню згодна з законам «Аб персанальных дадзеных», па якому гэтая інфармацыя павінна быць выдаленая. Хостынг-правайдэр не адказаў на апавяшчэнне Раскамнагляду аб выдаленні, і служба накіравала аператарам сувязі прадпісанне аб блакаванні блога. Самі аўтары расцанілі блакаванне як «дармовы піяр ад Раскамнагляду», звязаўшы яе з публікацыяй дадзеных аб палітычнай дзейнасці кампаніі «Конкорд».
Ралан Жафэ
Біяграфія
Трэці фільм Жафэ пра Роберта Опенгеймера «Таўстун і малы» прысвечаны гісторыі стварэння атамнай бомбы.
Уільям Кэлі
Біяграфія
Уступіў у армію ЗША ў ліпені 1966 года. Быў залічаны ў Школу падрыхтоўкі кандыдатаў у афіцэры Сухапутных войскаў (Форт-Бэнінг, штат Джорджыя), пасля завяршэння якой у верасні 1967 года атрымаў званне 2-га лейтэнанта і прызначэнне ў роту C («Чарлі») 1-га батальёна 20-га пяхотнага палка 11-й лёгкай пяхотнай брыгады.
Ананімны інтэрнацыянал
Блакаванні
Па стане на канец сакавіка 2015 года ні ў адным з сілавых ведамстваў РФ дзейнасць «Ананімнага інтэрнацыяналу» не выклікала цікавасці.
Затрыманні
У канцы кастрычніка 2016 быў арыштаваны журналіст Уладзімір Анікееў, вядомы пад псеўданімам «Льюіс», які лічыцца арганізатарам групоўкі. Аднак набыткам грамадскасці гэта стала толькі ў апошніх ліках студзеня, пасля таго як некалькі буйных расейскіх СМІ распаўсюдзілі інфармацыю пра інцыдэнт. У прыватнасці, па паведамленні агенцтва «Росбалт», расійскімі спецслужбамі была ўжытая старая схема, адпрацаваная ў СССР і Расеі яшчэ з часоў вядомай «Аперацыі „Трэст“». Аперацыю правялі ў піцерскім аэрапорце пасля таго, як Анікееў прыляцеў з Украіны. Знаходзячыся там, як мяркуе следства, Льюіс размясціў на сайце «Киберхунта» перапіску памочніка расійскага прэзідэнта Уладзіслава Суркова, якая празліла святло на некаторыя аспекты расійскай палітыкі ў дачыненні Украіны. Уцечка менавіта гэтай інфармацыі сур'ёзна ўсхвалявала спецслужбы — прычым не толькі ФСБ, але і ФСА.
Уільям Кэлі
Злачынства
У лістападзе 1969 года справа Мілаі нарэшце атрымала шырокую агалоску, пасля чаго асоба Кэлі стала аб’ектам вывучэння амерыканскімі сродкамі масавай інфармацыі. Суд над лейтэнантам працягваўся з лістапада 1970 па сакавік 1971 скончыўся прызнаннем Кэлі вінаватым у забойстве 22 мірных жыхароў. Першапачатковы прысуд (пажыццёвае зняволенне) быў у жніўні 1971 года зменены на 20 гадоў пазбаўлення волі. Фактычна Кэлі правёў тры з паловай гады пад дамашнім арыштам, пасля чаго ў 1974 годзе быў умоўна-датэрмінова вызвалены.
Ананімны інтэрнацыянал
Затрыманні
Анікеева даставілі ў Маскву, дзе Следчае ўпраўленне ФСБ прад'явіла яму абвінавачванне за неправамерны дасяг да кампъютарнай інфармацыі, здзейснены групай асоб па папярэдняй змове або арганізаванай групай (ч. 3 арт. 272 КК РФ). Фігурант па хадайніцтве следства быў узяты пад варту 9 лістапада 2016 года. Пастановай ад 28 снежня 2016 мера стрымання ў выглядзе ўтрымання пад вартай у дачыненні да Анікеева была падоўжана да 8 сакавіка 2017 года.
У сваіх сведчаннях арыштаваны Анікееў згадваў супрацоўніка Цэнтра інфармбяспекі ФСБ Сяргея Міхайлава. Яму, па дадзеных крыніцы «Росбалта», яшчэ ў пачатку года даручылі папрацаваць з групоўкай «Шалтай-Балтай». У выніку групоўка была вылічана, пасля чаго куратарам хакераў стаў Міхайлаў. З лета ён нібыта самастойна падаваў кантэнт для публікацыі — у асноўным, перапіска дзяржслужачых, не ўяўляе асаблівай «небяспекі». Аднак пасля таго, як у сетку выцякла перапіска Суркова, гэта перапоўніла чашу цярпення ФСБ, — заключае крыніца агенцтва.
Уільям Кэлі
Пасля памілавання
Пасля свайго вызвалення Кэлі працаваў у ювелірнай краме ў Калумбусе (штат Джорджыя).
У 2009 годзе Кэлі публічна папрасіў прабачэння за аддадзены загад:
Ананімны інтэрнацыянал
Затрыманні
Акрамя Анікеева, фігурантамі крымінальнай справы апынуліся яшчэ пяць чалавек, сярод іх адзін з кіраўнікоў Цэнтра інфармацыйнай бяспекі ФСБ Сяргей Міхайлаў і яго намеснік Дзмітрый Дакучаеў, а таксама былы кіраўнік аддзела расследаванняў камп'ютарных інцыдэнтаў «Лабараторыі Касперскага» Руслан Стаянаў (па звестках крыніцы «Интерфакса» — Дакучаяву і Стаянаву інкрымінуецца дзяржаўная здрада, група «Шалтай-Балтай» і яе лідар Уладзімір Анікееў, па словах адваката Івана Паўлава, якія не маюць стасункі да гэтай справы).
У ліпені 2017 года Анікееў быў прысуджаны да двух гадоў калоніі пасля угоды са следствам. Паводле яго адваката, пры допыце ў ФСБ той прызнаў частковую фальсіфікацыю перепісак Наталлі Цімаковай, Дзмітрыя Кісялёва, Цімура Пракапенкі, Андрэя Белавусава і Яўгена Кіслякова (у чым менавіта фальсіфікацыя  складаецца — невядома).
Бунт чатырнаццаці
Бунт чатырнаццаці — скандальная адмова 21 лістапада года чатырнаццаці лепшых выпускнікоў Імператарскай Акадэміі мастацтваў, узначаленых І. М. Крамскім, ад удзелу ў конкурсе на вялікі залаты медаль, які праводзіўся да 100-годдзя Акадэміі мастацтваў. Выхад мастакоў з Акадэміі, які адбыўся ў след за гэтым, стаў першым дэманстрацыйным выступленнем прыхільнікаў новай нацыянальнай школы рэалістычнага жывапісу супраць класічнага, акадэмічнага кірунку ў выяўленчым мастацтве XIX стагоддзя.
Предпосылки
Адразу пасля абвяшчэння тэмы канкурсантаў на суткі замыкалі ў ізаляваных майстэрнях, дзе яны за 24 гадзіны павінны былі прыдумаць сюжэт і намаляваць эскіз будучай карціны. Эскіз зацвярджаўся Саветам Акадэміі і не падлягаў змяненню.
Да стогадовага юбілею зацвярджэння статуту Акадэміі Кацярынай II Савет Акадэміі прыняў рашэнне аб змяненні правіл правядзення конкурсу. Паводле новых правілах прэтэндэнтам дазвалялася толькі адзін раз удзельнічаць у конкурсе, навучэнцы па класе жанравага жывапісу павінны былі ўдзельнічаць адначасова з навучэнцамі па класе гістарычнага жывапісу, прычым гістарычным жывапісцам не было прадстаўлена права на свабодны выбар сюжэту карціны. Наўзамен абавязковага сюжэту канкурсантам прадпісвалася намаляваць якое-небудзь пачуццё (сум, туга па айчыне і інш.) на зададзеную агульную тэму. З боку акадэмічнага начальства гэта быў сур'ёзны крок да аб'яднання гістарычнага і жанравага жывапісу, які меў у той час большы поспех у публікі.
Падача прашэнняў
Прадпісанні з новымі правіламі правядзення конкурсу атрымалі чатырнаццаць гістарычных і жанравых жывапісцаў, узнагароджаных да гэтага часу малым залатым медалём Акадэміі: Багдан Веніг, Аляксандр Грыгор'еў, Мікалай Дзмітрыеў, Фірс Жураўлёў, Пётр Забалоцкі, Іван Крамской, Аляксей Карзухін, Карл Лемах, Аляксандр Літоўчанка, Канстанцін Макоўскі, Аляксандр Марозаў, Міхаіл Пяскоў, Мікалай Пятроў і Мікалай Шустаў.
Вырашыўшы, што новыя правілы ставяць жанравых і гістарычных жывапісцаў у няроўнае становішча, канкурсанты 8 кастрычніка 1863 гады падалі ў Савет Імператарскай Акадэміі мастацтваў пісьмовае прашэнне з просьбай даць ім свабодны выбар сюжэту па жаданні ўдзельнікаў, калі зададзеная Саветам тэма не адказвае асабістым схільнасцям мастака. Акрамя таго, у прашэнні ставілася пад сумнеў мэтазгоднасць ізалявання ўдзельнікаў на 24 гадзіны для працы над эскізам будучай карціны.
Прашэнне было разгледжана на пасяджэнні Савета, дзе абураныя дзёрзкасцю канкурсантаў члены Савета прынялі рашэнне аднавіць ранейшыя правілы і прызначыць усім прэтэндэнтам, як гісторыкам, так і жанрыстам адзін сюжэт на біблейскую або антычную тэму. Аднак пра гэта рашэнне канкурсантам паведамлена не было, пісьмовае прашэнне было пакінута без адказу.
Па ініцыятыве І. М. Крамскога частка канкурсантаў распачала новую спробу, падаўшы калектыўны ліст віцэ-прэзідэнту Акадэміі мастацтваў князю Р. Р. Гагарыну. Ліст адмовіліся падпісваць Канстанцін Макоўскі і Аляксандр Літоўчанка. Новае прашэнне таксама было пакінута без адказу.
Тады ініцыятыўная група асабіста наведала з прашэннямі некалькі ўплывовых членаў Савета, у тым ліку рэктара Акадэміі па архітэктуры прафесара К. А. Тона і рэктара па жывапісе і разьбярстве прафесара Ф. А. Бруні. Але і гэта мера засталася беспаспяховай.
Дзень бунту
Абражаныя ігнараваннем сваіх прашэнняў акадэмісты ў ноч перад конкурсам на агульным сходзе вырашылі, што ў выпадку, калі іх просьба не будзе задаволена, яны адмовяцца ад удзелу ў конкурсе і кожны з іх падасць прашэнне пра выпуск з Акадэміі па сямейных ці любых іншых акалічнасцях з выдачай ім дыпламоў аб заканчэнні ў адпаведнасці з узнагародамі Акадэміі, які ўжо меліся ў іх.
У прызначаны час а 10 гадзіне раніцы 21 лістапада года ўсе чатырнаццаць прэтэндэнтаў былі выкліканы ў канферэнц-зала Акадэміі, дзе віцэ-прэзідэнт Акадэміі князь Р. Р. Гагарын абвясціў сюжэт да конкурсу са скандынаўскіх саг: «Баль у Валгале». На троне бог Одзін, у атачэнні багоў і герояў; на плячах у яго два крумкачы; у нябёсах, скрозь аркі палаца Валгалы, у аблоках бачны месяц, за якім гоняцца ваўкі.
Іншыя ўмовы конкурсу павінен быў абвясціць рэктар Акадэміі Ф. А. Бруні, але ён не паспеў зрабіць гэтага, таму што ўпаўнаважаны акадэмістамі Іван Крамской зрабіў заяву:
Астатнім быў акадэміст па класе гістарычнага жывапісу Пётр Забалоцкі, які заявіў, што намерваецца ўдзельнічаць у конкурсе. Савет Акадэміі адказаў Забалоцкаму, што конкурс пры адным прэтэндэнце адбыцца не можа.
Аднак замест Забалоцкага прашэнне пра выхад з Акадэміі падаў скульптар Васіль Крэйтан, які таксама меў малы залаты медаль Акадэміі. Такім чынам, ад конкурсу адмовіліся і выйшлі з Акадэміі трынаццаць жывапісцаў і адзін скульптар.
Вынікі
Савецкая гістарыяграфія разглядала «бунт чатырнаццаці» як палітычнае выступленне дэмакратычна настроеных мастакоў, якое скончылася выключэннем канкурсантаў з Акадэміі. Сапраўды, пра сарваны конкурс было дакладзена імператару Аляксандру II. Па найвышэйшым наказе за былымі акадэмістамі быў арганізаваны сакрэтны паліцэйскі нагляд. Аднак усе прашэнні ўдзельнікаў скандалу былі задаволены. Тым, хто выйшаў з Акадэміі, былі ўручаны дыпломы класнага мастака другой ступені.
Былыя акадэмісты арганізавалі першую ў Расіі Арцель мастакоў, якая мела пэўны эканамічны поспех. Восем з чатырнаццаці ўдзельнікаў «бунту», у тым ліку і Іван Крамской, пазней атрымалі ганаровае званне акадэміка Імператарскай Акадэміі мастацтваў      з прысваеннем класнага чыну надворнага саветніка. Одзін з удзельнікаў «бунту», Кірыл (Карл) Вікенцьевіч Лемах, стаў настаўнікам малявання і жывапісу дзяцей імператара Аляксандра III, у тым ліку і цэсарэвіча, вялікага князя Мікалая Аляксандравіча, будучага імператара Мікалая II.
Званне «Маці-гераіня»
«Ма́ці-гераі́ня» — вышэйшае званне, якое прысвойвалася шматдзетным маці, і назва аднайменнага ордэна ў СССР. Званне і ордэн заснаваны Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР 8 ліпеня 1944 года.
Згодна з «Палажэннем аб званні „Маці-гераіня“», яно прысвойваецца з адначасовым узнагароджаннем ордэнам маці, якія нарадзілі і выхавалі 10 і больш дзяцей, па дасягненні апошнім дзіцем ўзросту 1 года і пры наяўнасці ў жывых астатніх дзяцей гэтай маці.
Адначасова з ордэнам «Маці-гераіня» з'явіліся «Медаль Мацярынства» і ордэн «Матчына слава».
Апісанне ордэна
Ордэн «Маці-гераіня» ўяўляе сабой залатую выпуклую пяціканцовую зорку на фоне срэбных прамянёў, што разыходзяцца ў выглядзе пяціканцовай зоркі, канцы якой размешчаны паміж канцамі залаты зоркі.
Памер ордэна паміж супрацьлеглымі канцамі срэбнай штралавай зоркі — 28 мм. Вышыня ордэна разам з калодачкай — 46 мм.
На 18 верасня 1975 года залатога ўтрымання ў ордэне 4,5±0,4402 г, срэбнага 11,525±0,974 г Проба золата 950. Агульная вага ордэна — 17,5573±1,75 г.
Знак ордэна злучаны пры дапамозе вушка і звяна з фігурнай металічнай пласцінай, пакрытай чырвонай эмаллю. На пласцінцы выпуклая надпіс «Мать-героиня». Краі пласцінкі і надпіс пазалочаныя. Пласцінка мае на адваротным баку шпільку для прымацавання ордэна да адзежы.
Палажэнне аб званні «Маці-гераіня»
Званне «Маці-гераіня» з'яўляецца вышэйшай ступенню адрознення і прысвойваецца маці, якія нарадзілі і выхавалі дзесяць і больш дзяцей.
Прысваенне звання «Маці-гераіня» ажыццяўляецца па дасягненні апошнім дзіцем узросту аднаго года і пры наяўнасці у жывых астатніх дзяцей гэтай маці.
Пры прысваенні звання «Маці-гераіня» ўлічваюцца таксама дзеці: Маці, якім прысвоена званне «Маці-гераіня», уручаецца ордэн «Маці-гераіня» і Грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР.
Ордэн «Маці-гераіня» носіцца ўзнагароджанымі на левым баку грудзей і пры наяўнасці ў узнагароджанай іншых ордэнаў і медалёў размяшчаецца над імі.
Гісторыя ордэна
Званне «Маці-гераіня» — вышэйшая ступень адрозненні Савецкага Саюза, устаноўленая для жанчын за заслугі ў нараджэнні і выхаванні дзяцей. Упершыню ў айчыннай гісторыі уводзілася асаблівая ўзнагарода для жанчын-маці: ордэн «Маці-гераіня». Характэрна, што гэтае званне было заснавана ў гады Вялікай Айчыннай вайны, якая забрала мільёны жыццяў. Большасць загінуўшых на франтах мужчын былі маладога і сярэдняга ўзросту. Насельніцтва краіны значна знізілася. Увядзенне звання «Маці-гераіня» і аднайменнага ордэна асабліва падкрэслівалі тое, як востра ў той час мела патрэбу краіна ў моладзі, у новым пакаленні будаўнікоў камунізму.
Аўтар праекта ордэна — мастак І. А. Ганф.
Першае прысваенне ганаровага звання «Маці-гераіня» было выраблена Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 27 кастрычніка 1944 года. Сярод чатырнаццаці жанчын, удастоеных звання «Маці-гераіня» гэтым Указам, ордэн «Маці-гераіня» № 1 і Грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР № 1 былі ўручаны жыхарцы пасёлка Мамантаўка Маскоўскай вобласці Аляксахінай Ганне Савельеўне, якая выхавала 12 дзяцей. Узнагарода была ўручана ёй у Крамлі 1 лістапада 1944 года.
Па стане на 1 студзеня 1995 года ордэнам «Маці-гераіня» ўзнагароджана прыблізна 431 тыс. жанчын.
Сусветны банк
Сусветны банк — афіцыйная назва: Міжнародны банк рэканструкцыі і развіцця (The International Bank for Reconstruction and Development, IBRD).
Пачаў сваю дзейнасць 25 чэрвеня 1946 года ў выніку рашэння на канферэнцыі ў Брэтон Вудз у ліпені 1944 года (тады і быў заснаваны). Галоўнай мэтай яго стварэння была адбудова знішчанай у Другой Сусветнай вайне Еўропы і Японіі. Таксама мэтай была дапамога ў развіцці краін Азіі, Лацінскай Амерыкі і Афрыкі. Цяпер ён працуе з 124 краінамі.
Хоць тэрмін «Сусветны банк» адносіцца да дзьвюх з пяці спецыялізаваных агенстваў, якія працуюць разам у Групе Сусветнага банку: Міжнароднага банку рэканструкцыі і развіцця і Міжнароднай асацыяцыі развіцця (The International Development Association), але паўсюль ужываецца гэты тэрмін толькі для вызначэння банку. Астатнія тры агенствы дзейнічаюць у рамках Групы Сусветнага банку: Міжнародная фінансавая карпарацыя, Міжнародны цэнтр вырашэння інвестыцыйных спрэчак і Агенства многабаковых інвестыцыйных гарантый.
Сусветны банк не з'яўляецца банкам у звыклым значэнні. Ён ажыццяўляе доўгатэрміновыя пазыкі са зніжанымі працэнтамі для найбольш бедных краін-удзельніц і прадпрыемстваў (пасля атрымання ўрадавых гарантый), датацыі, тэхнічную дапамогу для праграм прызначаных для валькі з узбраеннем і фінансуе развіццё такіх галін жыцця як ахова здароўя, адукацыя, ахова асяроддзя і развіццё інфраструктуры. Але за гэта ён патрабуе пэўных палітычных зрухаў, такіх як барацьба з карупцыяй, развіццё дэмакратыі, і найважнейшае — развіццё прыватнага сектара эканомікі.
Грошы на выдзяленне крэдытаў слабаразвітым краінам паходзяць ад унёскаў краін-удзельніц, аплаты краінамі ранейшых крэдытаў і дзякуючы эмісіі аблігацыяў на сусветных грашовых біржах.