cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Іаган Церклас Цілі
Трыццацігадовая вайна
Пасля гэтага Цілі ўступіў у Саксонію, але шчасце яму здрадзіла. 17 верасня 1631 года ён сустрэўся са шведскай арміяй у Брэйтэнфельда (недалёка ад Лейпцыга) і пацярпеў разгромнае паражэнне; уся яго артылерыя дасталася шведам, ён страціў больш за 7 тысяч забітымі, 7 тысяч патрапілі ў палон, а сам Цілі быў паранены. Адступіўшы ў Баварыю, Цілі давёў да ладу войска і зноў паспрабаваў спыніць наступ шведаў. Намерваючыся заступіць ім шлях праз Лех, Цілі акапаўся на ўсходнім беразе ракі, каля крэпасці Райна, але пасля зацятай бітвы 15 красавіка 1632 года быў вымушаны адступіць.
Цілі пацярпеў цяжкае паражэнне, атрымаў смяротнае раненне ядром у нагу і быў вывезены ў Інгальштат, дзе і памёр 30 красавіка са словамі: «Рэгенсбург! Рэгенсбург!», працягваючы нават на божай пасцелі выконваць абавязкі вайскавода. Грабніца яго знаходзіцца ў вялікім абацтве Альцётынга.
Валянцін Сцяпанавіч Агалец
Валянці́н Сцяпа́навіч Агале́ц (нар., в. Азяраны Гомельскай вобласці, БССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, Міністр унутраных спраў Рэспублікі Беларусь (1995—1999), генерал-лейтэнант, кандыдат ваенных навук (1996).
Біяграфія
Беларус. У 1973 годзе скончыў Арджанікідзаўскае ваеннае вучылішча імя С. М. Кірава МУС СССР, у 1984 — Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ, 1994 г. — КУАС пры Ваеннай акадэміі Генеральнага штаба Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі.
Апонаўцы
Гісторыя
За 500 м на паўночны ўсход ад вёскі, на пакатым узвышшы, выцягнутым з усходу на захад знаходзіцца бескурганны могільнік балтаў. Памеры 150x80 м. Датуецца XIII — XV ст.
Валянцін Сцяпанавіч Агалец
Біяграфія
Працоўную дзейнасць пачаў у 1968 годзе экспедытарам аддзела рабочага забеспячэння Тураўскага леспрамгаса. У 1969—1970 гг. служыў у Савецкай Арміі на пасадах радавога і сяржанцкага складу.
Апонаўцы
Гісторыя
Вядома звыш 200 пахаванняў, для іх характэрны каменныя муроўкі прамавугольнай або авальнай формы з 1—2 вялікімі камянямі ў галавах і нагах. У мужчынскіх пахаваннях знойдзены баявыя сякеры, жалезныя нажы і кінжалы, крэсівы, паясныя рамяні, спражкі, у жаночых — сярэбраныя (адзін з выявай птушкі) і бронзавыя пярсцёнкі, скроневыя кольцы, бранзалеты і завушніцы, бразготкі, бронзавыя бляшкі рознай формы ад галаўнога ўбору, абшытыя дробнымі шклянымі пацеркамі, кавалкі тканіны адзення, пражскія грошы XIV ст. і літоўскія дэнарыі XIV—XV ст.
З 2-й паловы ХІХ ст. вядомы як вёска ў Забалацкай воласці Лідскага павета Віленскай губерні, уласнасць графа М. Патоцкага.
Валянцін Сцяпанавіч Агалец
Біяграфія
З верасня 1992 года ва ўнутраных войсках МУС Рэспублікі Беларусь — начальнік УВВ, першы намеснік камандуючага войскамі, з 12 жніўня 1994 года — намеснік Міністра ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь, з кастрычніка 1995 года — першы намеснік Міністра ўнутраных спраў — камандуючы ўнутранымі войскамі, са снежня 1995 года па люты 1999 года — Міністр унутраных спраў Рэспублікі Беларусь.
Звольнены ў запас у красавіку 2007 года.
Стайкі (Ціманаўскі сельсавет)
Ста́йкі (, Стайки) — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ціманаўскага сельсавета.
Грушкы (Хорашыўскі раён)
Грушкы (Грушки́) — вёска ў Хорашыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Хорашыўскай пасялковай абшчыны.
Новікі (Глыбоцкі раён)
Но́вікі (, Новики) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Падсвільскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Бярозаўка (Місявіцкі сельсавет)
Бяро́заўка (, Берёзовка) — вёска ў Беларусі, у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Смільгінскага сельсавета, да 17 кастрычніка 2005 года — у склад Забалацкага сельсавета.
Тун
Тун (Thun) — горад у Швейцарыі, акруговы цэнтр, знаходзіцца ў кантоне Берн. Уваходзіць у склад акругі Тун. Насельніцтва — 42 319 чалавек (на 31 снежня 2007 года). Афіцыйны код — 0942.
Баброўнікі (Воранаўскі раён)
Бабро́ўнікі (, Бобровники) — хутар у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года хутар уваходзіў у склад Смільгінскага сельсавета, да 17 кастрычніка 2005 года — у склад Забалацкага сельсавета.
Давыдзіўка (Хорашыўскі раён)
Давыдзіўка (Дави́дівка) — вёска ў Хорашыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Хорашыўскай пасялковай абшчыны.
Палессе (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса, пазней у складзе гміны Галубічы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Сямёнаўка (Клімавіцкі раён)
Сямёнаўка (, Семёновка) — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ціманаўскага сельсавета.
Да 11 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Асмолавіцкага сельсавета.
Даныліўка (Хорашыўскі раён)
Даныліўка (Дани́лівка) — вёска ў Хорашыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Хорашыўскай пасялковай абшчыны.
Валэйшы
Валэ́йшы (, Валейши) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.
Да 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Місявіцкага сельсавета.
Дворышчэ (Хорашыўскі раён)
Дворышчэ (Дво́рище) — вёска ў Хорашыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Хорашыўскай пасялковай абшчыны.
Дашынка
Дашынка (Да́шинка) — вёска ў Хорашыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Хорашыўскай пасялковай абшчыны.
Ціманава
Ці́манава (, Тимоново) — аграгарадок у Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ціманаўскага сельсавета.
Знаходзіцца за 6 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Клімавічы, за 130 км ад Магілёва, на рацэ Перавалочня.
Telegram
Telegram (Тэлеграм) — бясплатны кросплатформавы месэнджар для смартфонаў і іншых прылад для абмену тэкставымі паведамленнямі і медыяфайламі розных фарматаў. Выкарыстоўваецца прапрыетарная серверная частка з закрытым кодам. Telegram працуе на магутнасцях некалькіх кампаній, якія фінансуюцца Паўлам Дуравым. У некаторых відах чатаў месэнджара можна ўключыць скразное (end-to-end) шыфраванне паведамленняў.
Уліковы запіс карыстальніка прывязваецца да нумара тэлефона, што з’яўляецца адным з галоўных аргументаў крытыкаў Telegram, бо гэта не забяспечвае поўнай ананімнасці пры перапісцы. У чэрвені 2022 года Telegram увайшоў у пяцёрку праграм, якія больш за усіх загружаюць у свеце, а колькасць яго актыўных карыстальнікаў перавысіла 700 мільёнаў.
У Беларусі ў 2023 годзе Telegram — самы папулярны месэнджар для атрымання інфармацыі.
Гісторыя
Праект створаны Паўлам Дуравым, заснавальнікам сацыяльнай сеткі «У Кантакце». 14 жніўня 2013 года быў прадстаўлены першы кліент Telegram для прылад на платформе iOS.
Тэхналогія
Пры абмене файламі можна як дасылаць файлы з прылады, так і шукаць медыякантэнт у інтэрнэце (пры выкарыстанні мабільных версій для iOS або Android). Маецца абмежаванне ў 1,5 ГБ для памера адпраўленых файлаў. Праграма выкарыстоўвае сістэму дазапампоўвання файлаў пасля абрыву сувязі.
Групы  — гэта асобны від чатаў, у якім можа ўдзельнічаць адразу вялікая колькасць карыстальнікаў. Ствараць групы могуць усе карыстальнікі. Для лепшага кіравання групай стваральнік можа прызначаць адміністратараў і вызначаць іх функцыянал. Спачатку групы маглі ўключаць толькі да 200 удзельнікаў, пачынаючы з лістапада 2015 года — да 1000 удзельнікаў, з 14 сакавіка 2016 — да 5000 удзельнікаў. З 30 чэрвеня 2017 года памер групы павялічыўся да 10 000 удзельнікаў, з 30 студзеня 2018 года — да 100 000 удзельнікаў, з 21 студзеня 2019 года — да 200 000 удзельнікаў.
Верхняя Ваверка
Ве́рхняя Ва́верка (, Верхняя Ваверка) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Смільгінскага сельсавета, да 24 красавіка 1978 года — у склад Старасмільгінскага сельсавета , да 17 кастрычніка 2005 года — у склад Забалацкага сельсавета.
Грашчанкаў
Грашчанкаў — прозвішча.
Перавоз (Глыбоцкі раён)
Пераво́з (, Перевоз) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Падсвільскага сельсавета.
Telegram
Крытыка
Серверы Telegram не захоўваюць паведамленні з таемных чатаў, але захоўваюць гісторыю звычайных чатаў і змест адраснай кнігі карыстальнікаў на тэрмін выкарыстання сэрвісу і на тэрмін неактыўнасці, пазначаны ў наладах уліковага запісу (ад аднаго месяца да года). Шыфраванне, якое выкарыстоўваецца ў месэнджары, не забяспечвае PFS (Perfect forward secrecy — Ідэальная прамая сакрэтнасць) ва ўсіх выпадках.
Патала
Палац Патала (: པོ་ཏ་ལ, 布达拉宫) у горадзе Лхаса у Тыбеце. Размешчаны на высокім узгорку, які ўзвышаецца над горадам. Агульная плошча палацавага комплексу складае 360 тыс. м². Гэта ўзор старажытнай архітэктуры, дзе захоўваюцца больш чым 100 тысяч культурных рэліквій.
Сёння палац Патала з'яўляецца музеем, які актыўна наведваюць турысты, застаючыся месцам паломніцтва будыстаў і працягваючы выкарыстоўвацца ў будыйскіх рытуалах. З прычыны вялікай культурнай, рэлігійнай, мастацкай і гістарычнай значнасці, унесены ў 1994 годзе ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. У 2001 годзе ў «гістарычны ансамбль палаца Патала» была ўключана летняя рэзідэнцыя Далай-лам, палац і парк Нарбулінка.
Гісторыя
У 637 цар Тыбета Сонгцэн Гампо ўзвёў тут першы будынак у тым месцы, дзе ён звычайна медытаваў. Калі ён вырашыў зрабіць Лхасу сваёй сталіцай, ён пабудаваў палац. Пасля сваіх заручын з кітайскай прынцэсай Вэнь Чэн, пашырыў палац да 999 пакояў, узвёў сцены і вежы і вырыў абвадны канал. У другой палове VIII стагоддзя ў палац патрапіла маланка і драўляныя пабудовы згарэлі, затым па прычыне міжусобных войнаў палац быў разбураны. Цяпер захавалася толькі пячора Фа-Вана і зала Пабалакан.
Telegram
Крытыка
Таксама неаднаразова выказваліся сумневы ў бяспецы пратаколу MTProto.
Патала
Гісторыя
У грандыёзным будаўніцтве бралі ўдзел лепшыя майстры таго часу з Тыбета, Непала і Кітая.
Уздзеянне ветру, сонца і дажджу на працягу доўгага часу прывяло да ўзнікнення пашкоджанняў, такіх як акісленне з наступным пачарненням і абсыпанне пазалоты з вонкавага боку дахаў, а таксама эрозія ўнутраных драўляных канструкцый ад дажджавой вады. У 2016 годзе Дзяржаўнае ўпраўленне КНР па ахове культурнай спадчыны вылучыла звыш 31 млн юаняў на рамонтныя работы. У 2018 годзе залатыя дахі палаца Патала зноў заззялі.
Размяшчэнне
Палац знаходзіцца на вышыні 3 700 м на Чырвоным узгорку (Марпо Ры) пасярэдзіне Лхаскай даліны. З-за тэрас, пляцовак на дахах і храмаў, ён не стварае ўражання крэпасці (дзонга). Агульны выгляд палаца, які расцягнуўся на горным хрыбце, з вежамі, сценамі, лесвіцамі, храмамі і прыбудовамі, уяўляе сабой унікальнае мастацкае рашэнне, яго велічнасць і прыгажосць шануюцца будыстамі, архітэктарамі і мастакамі, дзівяць падарожнікаў.
Шматлікія паломнікі абыходзяць вакол узгорак з палацам, здзяйсняючы кору — рытуальны абыход святога месца. Уздоўж кары знаходзяцца шматлікія малітоўныя барабаны і гандлёвыя рады.
Пабудовы
Белы палац складаецца з Вялікага ўсходняга павільёна, Сонечнага павільёна, жылых пакояў рэгента і настаўніка далай-ламы, а таксама службовых памяшканняў урада. Вялікі ўсходні павільён выкарыстоўваўся для афіцыйных цырымоній, у Сонечным павільёне далай-лама ўласна жыў і працаваў, чытаў свяшчэнныя тэксты, займаўся кіраваннем.
Чырвоны палац служыў больш месцам малітваў і рэлігійных рытуалаў, у ім знаходзяцца павільёны. Вялікае значэнне маюць восем мемарыяльных ступ, у тым ліку Пятага і Трынаццатага Далай-лам.
Апроч ступ, палац мае шэраг вялікіх і малых зал (храмаў), прысвечаных будам, бадхісатвам, далай-ламам, а таксама для аўдыенцый і цырымоній. У залах выстаўлены каштоўнасці і рэліквіі — прасторавыя мандалы для сузірання, памінальныя ступы, статуі далай-лам і настаўнікаў, статуі божастваў і йідамаў, кнігі, рытуальныя прадметы, на сценах — складаная сістэма роспісу.
У Заходняй вялікай зале звычайна праходзілі рэлігійныя цырымоніі, ахвярапрынашэнні і прыёмы.
Асаблівае значэнне мае пячора Фа-Вана, у якой яшчэ да будаўніцтва палаца чытаў свяшчэнныя тэксты цар Сонгцэн Гампо.
Ясная Паляна (Клімавіцкі раён)
Я́сная Паля́на (, Ясная Поляна) — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ціманаўскага сельсавета.
Вевэ
Вевэ (Vevey) — горад на захадзе Швейцарыі, у франкамоўным кантоне Во. Адзін з цэнтраў Швейцарскай Рыўеры. Вевэ размешчаны на беразе Жэнеўскага возера, паміж Лазанай і Мантро, у цэнтры традыцыйнага вінаробчага рэгіёна Лаво. У горадзе знаходзіцца галоўны офіс кампаніі «Nestlé».
Гаранцы
Гара́нцы (, Горанцы) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Смільгінскага сельсавета, да 24 красавіка 1978 года — у склад Старасмільгінскага сельсавета , да 17 кастрычніка 2005 года — у склад Забалацкага сельсавета.
Пальмарыя
Пальмарыя (Palmaria) — італьянскі востраў у Лігурыйскім моры. Вузкім пралівам аддзяляецца ад мыса Порта-Венерэ, разам з якім занесены ў лік помнікаў Сусветнай спадчыны. Тэрытарыяльна з’яўляецца часткай камуны Портавенерэ ў правінцыі Спецыя рэгіёну Лігурыя. Плошча — 1,53 км²; ломкі мармуру і вапняка, вінаробства і аліўкавыя плантацыі. Форт, з сігнальнай вежай і электрычным святлом, уваходзіць у сістэму ўмацаванняў ваеннай гавані Спецыі.
Кёрціс
Кёрціс — прозвішча.
Гудзінішкі
Гудзіні́шкі (, Гудинишки) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.
Градаўшчына (Воранаўскі раён)
Градаўшчы́на (, Градовщина) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Смільгінскага сельсавета, да 24 красавіка 1978 года — у склад Старасмільгінскага сельсавета , да 17 кастрычніка 2005 года — у склад Забалацкага сельсавета.
Перадолы
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса, пазней у складзе гміны Галубічы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Аляксандр Іванавіч Іванкоў
Алякса́ндр Іва́навіч Іванко́ў (,, Беларуская ССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, былы міністр гандлю Беларусі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Мінску ў 1950 г.
Перадолы
Гісторыя
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Галубіцкага сельсавета.
Бёрда (Клічаўскі раён)
Бёрда (, Бёрдо) — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Патоцкага сельсавета.
Аляксандр Іванавіч Іванкоў
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі кааператыўны інстытут Центрасаюза, Мінскую вышэйшую партыйную школу.
Бёрда (Клічаўскі раён)
У 1939—1954 гадах цэнтр Ваевіцкага сельсавета, у 1954—1960 гадах цэнтр Бёрдаўскага сельсавета. Да 23 снежня 2009 года вёска знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.
Вёска знаходзіцца за 10 км у напрамку на поўдзень ад горада Клічаў, за 100 км ад Магілёва.
Аляксандр Іванавіч Іванкоў
Біяграфія
У 1972—1974 гадах працаваў намеснікам старшыні праўлення Бярэзінскага райспажыўсаюза (Мінская вобласць). Затым служыў у радах Савецкай Арміі.
У 1975—1994 гадах займаў пасады намесніка старшыні праўлення, старшыні праўлення Маладзечанскага райспажыўсаюза; інструктара аддзела гандлю і бытавога абслугоўвання, інструктара сацыяльна-эканамічнага аддзела Мінскага абкама КПБ; загадчыка аддзела рынкавых тавараў, каардынацыі гандлю і бытавога абслугоўвання Мінскага аблвыканкама; казначэя Нацыянальнага алімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь. На працягу чатырох гадоў працаваў у прыватных камерцыйных структурах.
Гандзінагар
Гандзінагар (ગાંધીનગર, Gandhinagar) — горад у Заходняй Індыі, адміністрацыйны цэнтр штата Гуджарат. Насельніцтва — 195 891 чалавек (2001). Размешчаны за 23 км на поўнач ад Ахмадабада і прыкладна за 464 км на паўночны захад ад Мумбаі, на вышыні 80 м над узроўнем мора. Названы ў гонар Махматмы Гандзі.
Аляксандр Іванавіч Іванкоў
Біяграфія
З канца 1990-х гадоў быў галоўным спецыялістам упраўлення кантролю за выкананнем рашэнняў урада апарата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, начальнікам упраўлення гандлю галоўнага ўпраўлення міжнароднага супрацоўніцтва і гандлю апарата Савета Міністраў.
З 2003 года — намеснік міністра гандлю Рэспублікі Беларусь. У лютым 2004 года быў прызначаны першым намеснікам міністра гандлю Рэспублікі Беларусь.
Дварчаны (Воранаўскі раён)
Дварча́ны (, Дворчаны) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.
Аляксандр Іванавіч Іванкоў
Біяграфія
З 16 чэрвеня 2005 года прызначаны міністрам гандлю Рэспублікі Беларусь.
Дварчаны (Воранаўскі раён)
Гісторыя
Каменны могільнік перыяду сярэднявечча (XIII—XV стагоддзі) знаходзіцца на паўднёвай ускраіне вёскі.
Аляксандр Іванавіч Іванкоў
Біяграфія
9 студзеня 2009 года вызвалены ад пасады Міністра гандлю Рэспублікі Беларусь.
Сям'я
Сын — вядомы гімнаст Іван Іванкоў, Заслужаны майстар спорту, чэмпіён свету і Еўропы па спартыўнай гімнастыцы.
Статуя Адзінства
Статуя Адзінства (स्टैच्यू ऑफ यूनिटी, Statue of Unity) — помнік-статуя ў гонар Валабхаі Патэля, намесніка прэм’ер-міністра Індыі і аднаго з лідараў руху за незалежнасць Індыі, на востраве Садху на рацэ Нарбада у штаце Гуджарат.
Дзеткі
Дзе́ткі (, Детки) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.
Восаў (Клічаўскі раён)
Во́саў (, Осов) — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Патоцкага сельсавета.
Да 21 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Бёрдаўскага сельсавета, да 23 снежня 2009 года знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.
Аляксандр Мікалаевіч Кулічкоў
Алякса́ндр Мікала́евіч Кулічко́ў (,, Мсціслаўскі раён, Магілёўская вобласць, Беларуская ССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, былы міністр гандлю Беларусі.
Біяграфія
Скончыў у 1967 Беларускі тэхналагічны інстытут імя С. М. Кірава; ў 1979 — факультэт арганізатараў прамысловай вытворчасці і будаўніцтва пры Беларускім інстытуце народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава; ў 1988 годзе Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС.
З 1968 па 1972 гады працаваў хімікам, тэхнолагам Бабруйскага фанерадрэваапрацоўваючага камбіната, начальнікам цэнтральнай лабараторыі Бабруйскага вытворчага дрэваапрацоўчага аб'яднання.
Затым працаваў першым намеснікам, намеснікам старшыні Магілёўскага аблвыканкама, старшынёй Пастаяннай камісіі Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь па прамысловасці і паслугах насельніцтву, старшынёй Магілёўскага абласнога выканаўчага камітэта, памочнікам прэзідэнта Беларусі.
З 24 верасня 2001 года прызначаны міністрам гандлю Рэспублікі Беларусь.
21 лютага 2005 года вызвалены ад пасады Міністра гандлю Рэспублікі Беларусь і прызначаны Кіраўніком спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
10 студзеня 2008 года вызвалены ад пасады ў сувязі з выхадам у адстаўку.
Дзмітраўка 2
Дзмі́траўка 2 (, Дмитровка 2) — аграгарадок у Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Патоцкага сельсавета.
У 1939—1966 гадах цэнтр Дзмітраўскага сельсавета. Да 23 снежня 2009 года вёска знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.
Ваевічы
Вае́вічы (, Воевичи) — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Патоцкага сельсавета.
У 1924—1954 гадах вёска ў складзе Ваевіцкага сельсавета, у 1924—1939 гадах яго цэнтр. Да 21 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Бёрдаўскага сельсавета, да 23 снежня 2009 года знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.
Анатолій Міхайлавіч Варывончык
Выхаванец беларускага хакея. У вышэйшай лізе чэмпіянату СССР правёў 44 матчы (10+5, 22).
У якасці галоўнага трэнера зборнай Беларусі па хакеі ўдзельнік зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 у Нагана, чэмпіянатаў свету 1997 , 1998 , 1999 , 2000 , 2001.
Гуцульская Рэспубліка
Гуцульская Рэспубліка (Гуцульська Республіка) — назва ўкраінскага дзяржаўнага ўтварэння, якое існавала з лістапада 1918 па чэрвень 1919 на Закарпацце.
Гісторыя
Пасля перамогі 1 лістапада 1918 нацыянальнага паўстання ў Львове насельніцтва Букавіны і Закарпацця на шматлюдных народных сходах у Чарнаўцах і Хусце выказалася за ўваходжанне гэтых вечных украінскіх зямемель да складу ЗУНР. 21 студзеня 1919 г. года ў Хусце адбыўся Агульнакарпацкі Кангрэс, дэлегаты якога вырашылі аб'яднаць Закарпацкія землі ў складзе адзінай Ўкраінскай дзяржавы. У гэты жа час на Рахаўшчыне ўтварылася Гуцульская рэспубліка з цэнтрам у вёсцы Ясін. Таму як яна была заснавана.
У пачатку лістапада 1918 года ў Ясіне быў створаны атрад мясцовай міліцыі («Народнай абароны»), каб не дапусціць грабаванняў з боку аўстра-венгерскіх салдат, якія, праз сяло, вярталіся дадому пасля вайны з Усходу. Яе (каля 250 ваяроў) ўзначаліў дэмабілізаваны афіцэр аўстра венгерскай арміі Сцяпан Клачурак, адзін з нямногіх Ясінскіх ўкраінцаў, што меў вышэйшую адукацыю.
8 лістапада 1918 народны сход жыхароў Ясіна і навакольных вёсак прагаласавалі за ўз'яднанне Закарпацкай Гуцульшчыны з Украінай і выбралі Гуцульскі Народны Савет (ГНР). У яго ўвайшлі 42 дэпутаты. Савет ўзначаліў Сцяпан Клачурак. У склад Савета ўваходзіла 42 члена — 38 ўкраіна, 2 немцы і 2 габрэі. Выканаўчая ўлада належала секцый (Міністэрства) і падсекцый — дыпламатычнай, ваеннай, унутранай, гаспадарчай і інш. Сучаснікі адзначаюць, што ў маленькай дзяржаве быў дзіўны, ня ідылічны, лад. Грамадскі суд вёў стараста горада. Вінаватым прыгаворваў на працягу некалькіх дзён дапамагаць якія жывуць у нястачы — секчы дровы ўдовам, нямоглым і сіротам. Школы ў рэспубліцы былі ўкраінскія, дзейнічаў народны хор, а ў Народным доме грамадзянам чыталі лекцыі на розныя цікавыя тэмы. Дыпламатычныя сувязі міні-дзяржава падтрымлівала толькі з ЗУНР. З замежжам — Галіцыяй, гандлявалі лесам. У Коломыя адпраўлялі драўніну, прывозілі хлеб. Расплочваліся мадзьярскімі кронамі і ўкраінскімі грыўнямі. Сачылі, каб ўбогія грамадзяне не былі абдзелены ежай. За высечкай лесу таксама сачылі, каб не знішчаць дарма дрэў.
Прадстаўнікі Гуцульскай Народнай Рады прынялі удзел у працы Будапешцкага (10 снежня) і Сыгіцкага (18 снежня) кангрэсаў, якія былі скліканыя урадам Венгрыі з мэтай вызначэння будучыні Закарпацця Гуцулы найбольш рэзка выступілі супраць спробы пакінуць край у складзе Венгрыі.
Такая пазіцыя раззлавала венгерскі ўрад К. Карэй. 22 снежня ў Ясін прыбыў венгерскі жандарскі батальён. У сяле быў ўстаноўлены акупацыйны рэжым. Гуцульская Народная Рада сышла ў падполле і на Каляды падняла паўстанне. У ноч з 7 на 8 студзеня 1919 венграў — каля 500 вайскоўцаў — амаль без бою захапілі ў палон. 10 студзеня шматтысячнае веча пацвердзіла імкненне Закарпацкай Гуцульшчыны да аб'яднання з ЗУНР
13 студзеня 1919 г. Гуцульскае войска, узмоцненае атрадам Уга, пачало наступ з мэтай вызвалення Мараморошчыны ад венгерскай адміністрацыі і войскаў. Ён праходзіў уздоўж чыгункі Ясін-Сігет. Пяхоту прыкрывалі два цягнікі, узброеныя гарматамі і кулямётамі. За некалькі дзён у баях за Белін, Рахаў, Вялікі Бычкоў, венгерскія войскі былі разбітыя. Былі вызваленыя ўсе ўкраінскія населеныя пункты сучаснай Рахаўшчыны і левабярэжжа Цісы (цяпер — на тэрыторыі Румыніі). У Вышкаве (цяперашняя Румынія) вызваліцеляў сустрэлі ўрачыстай працэсіяй на чале з святаром, пад сіне-жоўтымі сцягамі. У вызваленых населеных пунктах абіралі старастаў, прызначалі ваенных камендантаў. Ва ўстановах ўводзілі ўкраінскую мову. Пачалі аднаўленне мастоў, дарог, лясных промыслаў. Сацыяльную палітыку накіравалі на падтрымання малазабяспечаных слаёў. У прыватнасці, быдла, прадукты з вайсковых складоў перадаваліся салдацкім удовам і шматдзетным сем'ям.
Увечары 16 студзеня, пасля бою ў прыгарадзе — на чыгуначнай станцыі каморцы, узяты горад Сігет. Украіна-венгерска-габрэйскае насельніцтва горада вывесіла на ў вокнах белыя і сіне-жоўтыя сцягі. Войска рухалася далей, каб перашкодзіць намерам венграў разагнаць Агульназакарпацкія зборы, планавалася склікаць ў Хусце студзеня 21 (сход ткі адбыліся 420 дэлегатаў галасавалі за ўз'яднання Прыкарпацця з Украінай). Аднак на перадавыя пасты «Народнай абароны» за 10-12 кіламетраў ад Сыгота студзеня 17 напала румынская дывізія, якая грунтавалася ў Бая-Марэ. Пачаліся баі. Сілы былі няроўныя. Раніцай 18 студзеня з Сыгота атрымалася эвакуіраваць адзін эшалон з Гуцульскай войскам, а другі спыніўся ў каморцы, таму румыны разабралі каляіну. Падчас бою загінулі 18, параненыя 39 Украінцаў, многія трапілі ў палон.
Падбадзёраныя падзеямі ў Сыгоце, венгры паднялі мяцеж. 19 студзеня, у Рахіве забілі старасту П. Папенка і захапілі цэнтр горада. І на станцыю прыбыў цягнік з Гуцульскім войскам з-пад Сыгота. Мяцежнікаў разагналі. Неўзабаве Рахіў прыйшлося пакінуць, ён стаў буфернай зонай паміж тэрыторыяй, акупаванай румынамі, і Гуцульскай Рэспублікай. Яе перадавыя пасты стаялі ў прыгарадзе Рахова — Устерыках.
Гуцульская рэспубліка пачала мірнае жыццё. Вяліся лясная гаспадарка, гандаль з ЗУНР. Адтуль і з УНР, у абмен на лес, а таксама ў крэдыт, паступалі прадукты, газа, запалкі, кнігі і таму падобнае. Бедным жыхарам іх вылучалі дарма. Да Станіславу і Каламыі штодня хадзілі цягнікі. У школах навучанне вялося на роднай мове, пенсіянеры атрымлівалі пенсію.
У траўні 1919 палякі адхілілі войскі ЗУНР за Збруч, і Гуцульская Рэспубліка страціла прыкрыцця з усходу. Тады ж румынскія войскі рушылі на яе тэрыторыю, якую, па рашэнні ГНР, здалі без бою. Гэта сябе апраўдала, таму што спачатку румыны не ўжывалі рэпрэсій. Яны пачаліся 11 Чэрвеня 1919, калі румыны даведаліся, што Галоўная ўправа прыняла мемарандум да Рускай (Украінскай) Рады ў Ужгарадзе з просьбай, каб Гуцульшчына і Прыкарпацця далучыліся да Чэхаславакіі (ўз'яднанне з Украінай было немагчыма).
Большасць кіраўнікоў ГР і Галоўнай управы арыштавалі. Аднак аўтарытэт гэтых людзей быў так высокі, што румыны былі вымушаныя іх вызваліць (Акрамя Сцяпана Клачурака), і яны працавалі ў мясцовай адміністрацыі.
10 верасня 1919 г. па Сен-Жэрменскай дамове тэрыторыя Гуцульскай Рэспублікі ўвайшла ў склад Чэхаславакіі.
Значэнне
Гуцульская Рэспубліка паўстала з народнай ініцыятывы. І хоць пастаўлена тады мэта не была дасягнута, аднак існаванне рэспублікі мае вялікае гістарычнае значэнне, перш за ўсё ва ўзбагачэнні вопыту дзяржаватворчай барацьбы і падняцці нацыянальнай свядомасці гуцулаў. Істотных праяў русінства, у тым ліку палітычнага, ад мясцовых жыхароў не атрымлівалася.
Казляны
Казля́ны (, Козляны) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.
Іванаўка (Клічаўскі раён)
Іва́наўка (, Ивановка) — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Патоцкага сельсавета.
Да 23 снежня 2009 года вёска знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.
Запрудзяны
Запрудзя́ны (, Запрудяны) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Смільгінскага сельсавета, да 17 кастрычніка 2005 года — у склад Забалацкага сельсавета.
Праабражэнка (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса, пазней у складзе гміны Галубічы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Галубіцкага сельсавета.
Валабхаі Патэль
Валабхаі Патэль (Vallabhbhai Patel; вядомы таксама як Сардар Патэль,  — ) — індыйскі дзяржаўны дзеяч, адзін з лідараў Індыйскага нацыянальнага кангрэса (ІНК). Адзін з аўтараў Канстытуцыі Індыі і творцаў палітычнага ладу краіны. У процівагу сацыялісту Джавахарлалу Неру знаходзіўся на правым, кансерватыўнай, крыле ІНК.
Біяграфія
Нарадзіўся ў невялікім горадзе Надыядзе ў Брытанскай Індыі. Пасля заканчэння сярэдняй школы, Патэль скончыў юрыдычны каледж. З 1900 па 1910 год працаваў адвакатам па крымінальных справах у гарадах Годхра і Балсад, у гэтым перыяд Патэль стаў адным з самых вядомых і паспяховых адвакатаў Брытанскай Індыі. У 1910 годзе ён паехаў у Лондан і ўступіў у юрыдычную карпарацыю Мідл-тэмпл. У 1913 годзе Валабхаі вярнуўся ў Індыю, дзе працаваў адвакатам у горадзе Ахмедабад.
Пасля падзелу Брытанскай Індыі Валабхаі заняў пасаду намесніка міністра ўнутраных спраў. Прыкладаў вялікія намаганні, каб Індыя захавала свае межы і не распалася на мноства дробных дзяржаў. Заслугі Патэля перад нацыяй былі адзначаны ў прысваенні яму ганаровага звання «сардар» (лідар, правадыр).
Памёр у Бамбеі, яго цела было крэміравана.
Кавяза
Кавяза́ (, Кавяза) — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Патоцкага сельсавета.
Да 21 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Бёрдаўскага сельсавета, да 23 снежня 2009 года знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.
Клічаўскія Пасёлкі
Клі́чаўскія Пасёлкі (, Кличевские Посёлки) — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Патоцкага сельсавета.
Да 23 снежня 2009 года вёска знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.
Раз’езд Замошша
Раз’е́зд Замо́шша (, Разъезд Замошье) — былая вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Падсвільскага сельсавета.
Ліквідавана ў 2018 годзе.
Лаззё
Лаззё (, Лазьё) — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Патоцкага сельсавета.
Радзіма-маці (Кіеў)
Радзіма-маці (Батьківщина-мати) — манументальная скульптура ў Кіеве на правым беразе Дняпра. Размешчана на тэрыторыі Музея гісторыі Украіны ў Другой сусветнай вайне. Адкрыта ў складзе музейнага комплекса ў 1981 годзе ў Дзень Перамогі. Комплекс адкрываў Генеральны сакратар ЦК КПСС Леанід Брэжнеў.
Праектаванне і будаўніцтва
Сталёвая скульптура такіх памераў у СССР выраблялася ўпершыню. Тэхналагічнае праектаванне і зборка ажыццяўляліся спецыялістамі Кіеўскага завода імя Парыжскай Камуны з улікам рэкамендацый выдадзеных інстытутам электразваркі імя Патона па зварцы элементаў з нержавеючай сталі асобнымі блокамі-секцыямі вагой 25-30 тон.
Першапачаткова меркавалася пакрыць манумент сусальным золатам, аднак пазней ад гэтай ідэі адмовіліся. Металічны каркас быў выкананы з нержавеючай сталі, выплаўленай ў Запарожжы. Сталёвую ашалёўку статуі зварылі спецыялісты Інстытута электразваркі імя Патона з лістоў памерам 50х50 см таўшчынёй 1,5 мм. Сумарная даўжыня швоў склала каля 30 км.
Над праектам статуі пачынаў працаваць вядомы ў СССР скульптар, аўтар падобнага манумента ў Валгаградзе — Яўген Вучэціч.
Першапачаткова меркавалася, што на пастаменце будзе ўзвышацца 80-метровая бронзавая з пазалотай фігура жанчыны. Ля падножжа статуі з 30-метровай вышыні павінен быў цячы ў Дняпро вадаспад, з абодвух бакоў якога воіны фарсіравалі раку. Пасля смерці Вучэціча працу ўзначаліў украінскі скульптар Васіль Барадай, пры якім кампазіцыя зведала значныя змены. Барадай распрацаваў праект, які быў рэалізаваны сумесна з Фрыдам Сагаянам і Васілём Вінайкіным, а таксама з архітэктарамі Віктарам Елізаравым, Георгіем Кіслым, Мікалаем Фешчанкам.
Пасля 2015 года ў рамках так званай дэкамунізацыі ва Украіне ўзнікла ідэя замяніць герб СССР на трызубец, які адпавядае выяве на малым дзяржаўным гербе Украіны. Работы неаднаразова адкладалі з-за высокага кошту і асцярог, што дэмантаж герба парушыць устойлівасць статуі. Дзяржаўная інспекцыя архітэктуры і горадабудаўніцтва Украіны 13 ліпеня 2023 года выдала дазвол на пачатак работ.
Пунькі (Глыбоцкі раён)
Пу́нькі (, Пуньки) — былы хутар у Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіў у склад Падсвільскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Канстантоў
Канстанто́ў (, Константов) — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Патоцкага сельсавета.
Да 23 снежня 2009 года вёска знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.
Пунькі (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
Да 15 кастрычніка 1960 года хутар уваходзіў у склад Галубіцкага сельсавета.
Ліквідаваны ў 2018 годзе.
Кунеі
Да 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Місявіцкага сельсавета.
Каламыцкія
Каламы́цкія (, Коломыцкие) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Смільгінскага сельсавета, да 17 кастрычніка 2005 года — у склад Забалацкага сельсавета.
Курчоўцы (Воранаўскі раён)
Курчо́ўцы (, Курчёвцы) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавета.
Да 17 кастрычніка 2005 года вёска ўваходзіла ў склад Забалацкага сельсавета.
Палосы (Клічаўскі раён)
Пало́сы (, Полосы) — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Патоцкага сельсавета.
Да 21 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Бёрдаўскага сельсавета, да 23 снежня 2009 года знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.
Спіс аб’ектаў PGC (2172001—2173000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2172001—2173000)
Свіла 1
Сві́ла 1 (, Свила 1) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Падсвільскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Наркуны (Воранаўскі раён)
Нарку́ны (, Наркуны) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.
Мігдалы (Воранаўскі раён)
Мігдалы́ (, Мигдалы) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.
Сонечнае зацьменне 12 кастрычніка 1939 года
Сонечнае зацьменне 12 кастрычніка 1939 года — поўнае сонечнае зацьменне 123 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0266 і дасягнула свайго максімуму ў 20:40:23 UTC у пункце з каардынатамі 73° пд. ш. 155° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 1 хв. 32 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 418 км.
Зацьменне 12 кастрычніка 1939 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1939 годзе і 92-ім у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 19 красавіка 1939 года, наступнае — 7 красавіка 1940 года.
Паплавы (Клічаўскі раён)
Папла́вы (, Поплавы) — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Патоцкага сельсавета.
Да 23 снежня 2009 года вёска знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.
Сонечнае зацьменне 21 лістапада 1938 года
Сонечнае зацьменне 21 лістапада 1938 года — частковае сонечнае зацьменне 151 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,7781 і дасягнула свайго максімуму ў 23:52:25 UTC у пункце з каардынатамі 69° пн. ш. 162° з. д..
Зацьменне 21 лістапада 1938 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1938 годзе і 90-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 29 мая 1938 года, наступнае — 19 красавіка 1939 года.
Свіла 2
Сві́ла 2 (, Свила 2) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Падсвільскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Перасопня
Перасо́пня (, Пересопня) — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Патоцкага сельсавета.
Да 21 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Бёрдаўскага сельсавета, да 23 снежня 2009 года знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.
Сонечнае зацьменне 19 красавіка 1939 года
Сонечнае зацьменне 19 красавіка 1939 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 118 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,9731 і дасягнула свайго максімуму ў 16:45:53 UTC у пункце з каардынатамі 73° пн. ш. 129° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 1 хв. 49 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 285 км.
Зацьменне 19 красавіка 1939 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1939 годзе і 91-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 21 лістапада 1938 года, наступнае — 12 кастрычніка 1939 года.
Мішкалы
Мішкалы́ (, Мишкалы) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Смільгінскага сельсавета, да 24 красавіка 1978 года — у склад Старасмільгінскага сельсавета , да 17 кастрычніка 2005 года — у склад Забалацкага сельсавета.
Сонечнае зацьменне 29 мая 1938 года
Сонечнае зацьменне 29 мая 1938 года — поўнае сонечнае зацьменне 146 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0552 і дасягнула свайго максімуму ў 13:50:19 UTC у пункце з каардынатамі 53° пд. ш. 22° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 4 хв. 5 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 675 км.
Пасека-Дварчаны
Па́сека-Дварча́ны (, Пасека-Дворчаны) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.
Падэйкі
Падэ́йкі (, Подейки) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавета.
Рубеж (Клічаўскі раён)
Рубе́ж (, Рубеж) — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Патоцкага сельсавета.
Да 21 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Бёрдаўскага сельсавета, да 23 снежня 2009 года знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.
Свілко 1
Свілко́ 1 (, Свилко 1) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Падсвільскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах фальварак у складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Інфраструктура
Праз вёску праходзіць мясцовая аўтамабільная дарога (Гваздова — Стрынадкі — Падсвілле).
Міхал Восіпавіч Глушневіч
Міхал Восіпавіч Глушневіч (, г.  —, г. ) — літоўскі і беларускі астраном. Магістр філасофіі (1818).
Біяграфія
Пачатковую адукацыю атрымаў у Мінскай гімназіі. У 1814—1818 гадах навучаўся ў Віленскім універсітэце, дзе вывучаў матэматыку і астраномію. У 1819 стаў магістрам філасофіі. З 1819 года ад’юнкт, пазней намеснікам дырэктара. Па сваёй пасадзе Глушневіч удзельнічаў ва ўсіх працах і назіраннях абсерваторыі, як астранамічных, так і метэаралагічных, але у другіх больш, чым у першых, як гэта звычайна практыкавалася ў дачыненні да памочнікаў дырэктара ў абсерваторыях, падобных Віленскай.
Пасля выхаду П. Славінскага 21 чэрвеня 1843 года ў адстаўку Глушневіч быў прызначаны часова займаць пасаду дырэктара Віленскай абсерваторыі. У гэтым званні, акрамя вядзення бягучых работ абсерваторыі ў ранейшым аб’ёме, ён працягваў таксама і апрацоўку назіранняў папярэдніх гадоў, друкуючы іх у прадпрынятым для гэтага абсерваторыяй у 1838 годзе на ўласныя сродкі выданні пад назвай «Extrait des observations météorologiques 1834—35 par Slavinsky et Hlouchnewitch» (Vilna, 1838). Апошнім са штогодных выпускаў гэтага выдання быў «Extrait des observations faites, à l’observatoire de l’Académie Impériale des sciences à Vilna, pendant l’année 1843 par M. Hłuszniewicz» (Vilna, 1846).
Выпраўляць пасаду дырэктара Глушневіч заставаўся да прызначэння ў пачатку 1848 на гэтую пасаду памочніка дырэктара Пулкаўскай абсерваторыі Я. М. Фуса, які ўступіў у адпраўленне сваіх новых абавязкаў з красавіка таго ж года. Пасля гэтага Глушневіч заставаўся ў Віленскай абсерваторыі нядоўга. 18 ліпеня 1848 ён быў звольнены ў адстаўку па пададзеным ім прашэнні ў чыне тытулярнага саветніка.
Памёр у Вільнюсе ў 1862 годзе.
Стаялава (вёска)
Стая́лава (, Стоялово) — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Патоцкага сельсавета.
Міхал Восіпавіч Глушневіч
Праца над вызначэннем Дугі Струвэ
У 1826 годзе Глушневіч разам з сваім дырэктарам П. Славінскім дапамагаў генералу ў правядзенні ім астранамічных назіранняў для Літоўскага градуснага вымярэння, якое ўвайшло пазней у склад вымярэння 25-градуснай дугі мерыдыяна ад Ледавітага акіяна да Дуная. Галоўнымі пунктамі ў Літоўскім вымярэнні былі: паўночны — Брыстэн ў 28 вёрстах на паўночны захад ад горада Якабштадта, сярэдні — Немеж і паўднёвы — Белін паблізу мяжы Мінскай і Валынскай губерняў. П. Славінскі і М. Глушневіч вызначылі для Тэнера шырату Брыстэна, прычым Глушневіч усталяваў разам з іншым памочнікам дырэктара Віленскай абсерваторыі І. Жылінскім на каменных падмурках, вырабіў частку патрэбных назіранняў і ў заключэнне вылічыў і самую шырыню з дзевяці зорак  з верагоднасць памылкі 0,125’’. У 1827 годзе для таго ж градуснага вымярэння ён назіраў у Немежы з 21 ліпеня па 1 кастрычніка на працягу 42 начэй праходжанне зорак праз першы вертыкал. У 1832 годзе з прычыны выяўлення рознасці ў 26,01’’ паміж азімутамі боку Крэйцбург—Дабарскальн, вылічаным па назіраннях В. Я. Струвэ ў Якабштадце і Тэнера ў Немежы, прыйшлося зноў вырабіць астранамічныя назірання ў Немежы для вызначэння азімута боку Немеж-Мяшканцы. Даручаныя Глушневічу, гэтыя назіранні вырабляліся ім з 1 ліпеня па 6 кастрычніка. Пры іх вылічэнні, зробленым В. Я. Струвэ, яны былі знойдзеныя ім вельмі добрымі.
Свілко 2
Свілко́ 2 (, Свилко 2) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Падсвільскага сельсавета.
Міхал Восіпавіч Глушневіч
Праца над вызначэннем Дугі Струвэ
За гэту працу М. Глушневіч у 1837 годзе быў узнагароджаны і кальцом з брыльянтам. Яна была апісана ў 8-9 тамах «Записок военно-топографического депо» ў 1843 годзе.
Свілко 2
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Стаялава (вёска)
Да 23 снежня 2009 года вёска знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.
Міхал Восіпавіч Глушневіч
Іншая дзейнасць
У 1824 з геадэзістам Я. І. Ходзькам праводзіў градусныя вымярэнні на тэрыторыі Беларусі.
Палац Шырваншахаў
Палац Шырваншахаў (Şirvanşahlar sarayı) — былая рэзідэнцыя шырваншахаў, кіраўнікоў Шырвана, пабудаваная ў Баку ў перыяд з XIII па XVI стагоддзе (некаторыя будынкі, як і сам будынак палаца, былі пабудаваны напачатку XV стагоддзя пры шырваншаху Халіл-уле I). Узвядзенне палаца было звязана з пераносам сталіцы дзяржавы Шырваншахаў з Шэмахі ў Баку, які славіўся сваёй гаванню. Палац утварае комплекс, куды таксама ўваходзяць дыванханэ, магільны склеп шырваншахаў, палацавая мячэць 1441 года з мінарэтам, лазня і маўзалей прыдворнага вучонага Сеіда Ях’я Бакуві.
У 1964 годзе палацавы комплекс быў абвешчаны музеем-запаведнікам і ўзяты пад ахову дзяржавы. У 2000 годзе ўнікальны архітэктурны і культурны ансамбль, нароўні з абнесенай крапаснымі сценамі гістарычнай часткай горада і Дзявоцкай вежай, быў уключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Палац Шырваншахаў і сёння лічыцца адной з жамчужын архітэктуры Азербайджана.
Месцазнаходжанне палаца
Будынак палаца размешчаны на вяршыні бакінскага ўзгорка, на якім размешчана найбольш старая частка горада, што завецца крэпасцю. У наш час яе атачаюць старадаўнія гарадскія сцены. Побач з будынкам палаца знаходзіцца яшчэ некалькі пабудоў, якія мелі непасрэднае дачыненне да палаца. Разам з палацам гэтыя збудаванне ўяўляюць цэлы комплекс. Гэта — шахская мячэць з мінарэтам, побач з ёй будынак магільнага склепа, «дыван-хана» («судзілішча», так завуць будынак, які прылягае да палаца з паўночнага боку) і маўзалей Сеіда Ях'я Бакуві (так званы «маўзалей дэрвіша»), размешчаны на поўдзень ад палаца. Раней каля гэтага маўзалеі стаяла старадаўняя мячэць, ад якой у наш час захаваліся руіны. Да пабудоў, якія знаходзіліся пры палацы, адносяцца і руіны лазні, а таксама аўдан. Яны размешчаны на захад ад магільныя скляпы.
Дзякуючы таму, што гэтыя збудаванні знаходзяцца на вяршыні ўзгорка, яны займаюць пануючае месца ў старым горадзе і бачны здалёк. Сярод пабудоў сярэднявечнага Баку яны вылучаліся масіўнасцю архітэктуры, асаблівасцю мура і велічынёй. Варта таксама адзначыць, што ў далёкім мінулым палац быў акружаны самастойнай сцяной з вежамі і такім чынам служыў унутранай цытадэллю бакінскай крэпасці. Нягледзячы на тое, што ў наш час на паверхні ніякіх слядоў гэтай сцяны не захаваліся, яшчэ ў 20-х гадах XX стагоддзя ў паўночна-ўсходнім боку палаца можна было адрозніць рэшткі, відаць, падмуркаў вежы і звязанай з ёй часткі сцены.
Гісторыя палаца
На самым будынку палаца ніякіх надпісаў не захавалася. Таму час яго будаўніцтва вызначаецца па датах, якія знаходзяцца ў надпісах на архітэктурных помніках комплексу палаца. Надпісы, якія служаць для гэтай мэты, цалкам захаваліся толькі на магільным склепе і мінарэце шахскай мячэці. У абодвух надпісах завецца імя валадара, які загадаў узвесці гэтыя будынкі. Гэта — імя валадара Шырвана Халіл улы I (1417—1462 гады кіравання). Згадваецца таксама час пабудовы: на магільным склепе пазначаны 839 год хіджры (1435/36), на мінарэце шахскай мячэці — 845 (1441/42).
Магільны склеп, палац і мячэць пабудаваны з аднаго і таго ж матэрыялу, склюдаванне і муроўка каменя аднолькавыя. В. М. Левіятаў прыходзіць да высновы, што гэтыя збудаванні і будынак палаца ўзніклі ў блізкім паміж сабой часе, і нават, што палац быў пабудаваны некалькі раней за іх, у першых дзесяцігоддзях XV стагоддзя.
Да 1501 года звестак пра будынак палаца не выяўлена. У адным жа з персідскіх летапісаў распавядаецца, што ў 1501 годзе войскі шырваншаха Фарух-есара, сына Халіл-улы I, пацярпелі пад Шэмахай разгромнае паражэнне ад войскаў шаха Ісмаіла I з дынастыі Сефевідаў. У бітве шырваншах Фарух-есар загінуў; войскі Ісмаіла I, перамогшы пад Шэмахай, рушылі на Баку, аблажылі яго і пасля некалькіх штурмаў узялі горад. Тады, па словах летапісца, па загадзе шаха Ісмаіла I быў разбураны высокі будынак шырваншахаў. Гэты выраз тлумачылі ў тым сэнсе, што быў разбураны палац шырваншахаў. Аднак, В. М. Левіятаў адзначае, што гэты выраз, паводле духу сярэднявечных летапісаў, варта разумець у тым сэнсе, што былі разбураны ўлада шырваншахаў і іх уладарныя вярхоўныя правы. Цалкам магчыма, што ў становішчы, калі, пасля ўзяцця Баку, у ім гаспадарылі войскі шаха Ісмаіла I, палац быў абрабаваны і, магчыма, часткова разбураны. Праз некаторы час горадам Баку і ўсёй яго акругай, а таксама Шырванам сталі кіраваць намеснікі, якіх паставілі Сефевіды. Пра тое, хто жыў у палацы і ў якім стане ён знаходзіўся ў першай палове XVI стагоддзя, звестак не выяўлена.
У другой палове XVI стагоддзя паміж Сефевідамі і Асманскай імперыяй ішла вайна. У 1578 годзе туркі бяруць Баку. З часоў панавання Асманскай імперыі на палацавай тэрыторыі захавалася брама ў палацавай сцяне, якая атачае палац з усходу. З надпісу, змешчаным на партале гэтай браме, вынікае, што яна была пабудавана ў гады кіравання турэцкага султана Мурада III (1574—1595). Поўны тэкст гэтага надпісу наступны:
У літаратуры згадвалася пра тое, што ў той час у палацы жылі турэцкія пашы. Гэты меркаванне выказваецца з прычыны таго, што пры палацы былі пабудавана згаданая вышэй брама.
Мяркуецца, што з XVII стагоддзя палац спусцеў у тым сэнсе, што ў ім не жылі якія-небудзь урадавыя асобы. Настаяцель манастыра і прадстаўнік ісфаганскай місіі капуцынаў Патэр Рафаэль дзю Ман у сваім сачыненні ў 1660 годзе апісвае палац шырваншахаў у бакінскай крэпасці і гаворыць пра яго разбурэнне і запусценне. У 1723 годзе Баку падвяргаецца бамбардзіроўкам войскамі Пятра I, у сувязі з чым паўднёва-ўсходнія фасады палаца пацярпелі. У такім зруйнаваным стане палац знаходзіўся да перадачы яго ў сярэдзіне XIX стагоддзя расійскаму ваеннаму ведамству.