cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сарацыны
Следам за Платамеям (I—II ст.), рымскі гісторык грэчаскага паходжання Аміян Марцэлін (IV ст.) называў сарацынамі адно з качавых арабскіх плямёнаў паўночнага захада Аравійскай пустыні, уздоўж межаў рымскай правінцыі Сірыя. Паступова пацяцце сарацыны пачалі ўжываць у заходняй літаратуры датычна ўсіх арабаў, а потым мусульман агулам, а часам у шырокім сэнсе ўсіх некаталікоў. Паняцце было вядома на Русі («Моамеда, жреца срачиньского» згадваў каля 1107 года ігумен Данiла) і шырока распаўсюдзілася ў сувязі з крыжовымі паходамі. З канца XII ст. этымалогію звязвалі з імем курдскага военачальніка, егіпецкага султана Саладзіна (Салах-эд-Дзіна), які ў 1187—1192 гадах узначальваў супраціў блізкаўсходніх мусульманскіх дзяржаў крыжаносцам.
Мозель
Мо́зель (Mosel, Moselle, Musel) — рака ў Францыі, Люксембургу і Германіі, левы прыток ракі Рэйн.
Сарацыны
Пасля Вялікай вайны 1409—1411 гадоў ужыванне паняцця сарацыны датычна ВКЛ рэзка скарачаецца, але яшчэ ў 1420-я гады, калі вялікага князя Вітаўта абвінавачвалі ў таемным супрацоўніцтве з асманамі, баварскі храніст Ульрых фон Рыхенталь назваў Вітаўта «herczog zu Sarasio».
Трыдакна гіганцкая
Гіганцкая трыдакна (Tridacna gigas) — буйны від марскіх двухстворкавых малюскаў, які жыве ў рыфах Ціхага і Індыйскага акіянаў. Даўжыня ракавіны можа дасягаць да 1,2 м, а маса буйных асобнікаў можа перавышаць 200 кг. Працягласць жыцця часта перавышае 100 гадоў. Гіганцкая трыдакна з'яўляецца тыповым фільтратарам, які атрымлівае ежу з аднаклетачных водарасцей і мікраарганізмаў, якія нясе ў сабе вада. Можа вырабляць жэмчуг, памеры якога часта ўражваюць, але ён не мае ювелірнай каштоўнасці. Найбуйнейшая, дакументальна пацверджаная жамчужына мела даўжыню 24 см, шырыню 14 см, вышыню 15 см і вагу 6,4 кг (жамчужына Лаа-Цзы). У 1956 годзе на востраве Ісігакі (Японія) быў знойдзены малюск даўжынёй 1,15 м і вагой 333 кг. Гэта быў самы вялікі малюск на Зямлі, згодна з Кнігай рэкордаў Гінеса.
(7) Ірыда
(7) Ірыда (Iris) — астэроід дыяметрам 203 км.
Альбеда 0,21(белы=1). Вялікая паўвось 2,385 а. а. Арбітальны эксцэнтрысітэт 0,231. Абсалютная зорная велічыня 5,51. Сідэрычны перыяд 3,7 гадоў. Нахіл арбіты да экліптыкі 5°31‘. Аргумент перыцэнтра 145°11‘. Даўгата ўзыходзячага вузла 259,55‘. Сярэдняя анамалія 313,9°.
Трайчасты нерв
Трайча́сты нерв (nervus trigeminus) — пара чарапных нерваў у чалавека і ў пазваночных жывёл. Назва паходзіць ад яго падзелу на тры асноўных ствала, хоць у некаторых жывёл нерв мае чатыры асноўныя разгалінаванні. Упершыню нерв быў названы так у 1732 годзе. Найтаўсцейшы з усіх чарапных нерваў. Па функцыі — гэта змяшаны нерв, які складаецца з адчувальных (агульных саматасэнсорных) і рухальных (адмысловых вісцэраматорных) нервовых валокнаў. Адчувальнай інервацыяй забяспечвае скуру аддзела твару, слізістыя абалонкі рота, носа, прыдаткавых пазух, кан’юнктыву, частка цвёрдай абалонкі галаўнога мозгу, вонкавае вуха і слізістую сярэдняга вуха, зубы і пераядонт, скронева-ніжнесківічны сустаў (павярхоўная і глыбокая адчувальнасць). Дзякуючы рухальным галінам трайчасты нерв інервуе некаторыя мышцы, сярод якіх жавальныя. Улічваючы наяўнасць некалькіх тыпаў валокнаў, паталагічныя працэсы, злучаныя з нервам, будуць праяўляцца як адчувальнымі, так і рухальнымі парушэннямі. Напрыклад, сярод паталогій, якія пашкоджваюць нерв, досыць вядомая неўралгія трайчастага нерва, пры ёй будзе ўзнікаць востры пякучы боль ва ўчастках інервацыі адной галіны або галін трайчастага нерва.
Эмбрыягенез у чалавека
На 26 днях развіцця чалавечага эмбрыёну на тамаграфіі візуалізуецца трайчасты вузел. Сам трайчасты вузел з’яўляецца вытворным вочнай і верхнесківічна-ніжнесківічнай трайчастых плакод. Акрамя плакоды, трайчасты вузел з’яўляецца таксама вытворным нервовага грэбня. На 32-гі дзень развіцця ў чалавечага эмбрыёна можна адрозніць два асноўныя нервовыя ствалы, якія адыходзяць ад вузла: вочны ствол (з яго разаўецца першая галіна трайчастага нерва і верхнесківічна-ніжнесківічны ствол, масіўнейшы за папярэдні, з якога будуць развівацца другая і трэцяя). На 33 дні ўнутрычэраўнага развіцця трайчасты вузел з'яўляецца найбуйнейшым сярод нервовых вузлоў чарапных нерваў і ён ужо мае тры галіны, характэрныя для спелага нерва: вочная, верхнесківічная і ніжнесківічная. У пачатку пятага тыдня гэтыя галіны дасягаюць органаў-мішэняў. Міелінізацыя нерва пачынаецца на дзявятым тыдні, а цалкам утвораная міелінавая абалонка бачная на дваццаць трэцім тыдні развіцця. Ужо на восьмым тыдні адладжваюцца рэфлексы ад скуры твару. У гэты час утвараюцца цэнтральныя шляхі нерва.
З трайчастага вузла атрымліваюцца атожылкі, якія адказваюць за павярхоўную адчувальную інервацыю. Прапрыарэцэптарная (агульная адчувальная глыбокая) інервацыя забяспечваецца нейронамі сярэднемазгавога ядра трайчастага нерва. На 33-ы дзень можна ўбачыць атожылкі з ядра, якія ўваходзяць у склад нерва.
Нейроны, якія фармуюць рухальны карэньчык, утворыцца ў базальнай пласцінцы ромбападобнага мозгу, у рамбамерах 2 і 3. Таму рухальная частка нерва з’яўляецца вытворнай нервовай трубкі. Упершыню рухальны карэньчык можна назіраць на 28-м дні развіцця. Таксама атрымоўваецца візуалізаваць рухальнае ядро. На 33 дні ўжо выразна бачны маторны складнік нерва, якы разам з прапрыарэцэптарнымі атожылкамі злучаецца з ніжнесківічным нервам. У пачатку дзевятага тыдня пачынаецца інервацыя цягліц ніжняй сківіцы.
Таксама трайчасты нерв ставіцца да так званых нерваў шчэлепавых дуг (такімі нервамі з’яўляюцца нервы твару, языкаглоткавы і дадатковы), паколькі яны цесна звязаны з іхнімі вытворнымі і інервуюць іх. Першая шчэлепавая дуга і яе вытворныя (дерма пярэдняй часткі галавы, жавальныя цягліцы, цягліца-напружальнік барабаннай перапонкі, цягліца-напружальнік паднябення, пярэдняе брушка двухбрушнай цягліцы, падсківічна-пад’язычнай цягліцы) інервуюцца менавіта трайчастым нервам.
Філагенез і параўнальная анатомія
У анамніяў сэнсорная інервацыя твару забяспечваецца як трайчастым нервам, так і ўласна нервам твару. У амніётаў гэтая задача амаль цалкам пераносіцца на трайчасты нерв, хоць адчувальныя валокны выяўляюцца і ў прамежкавым нерве твару, і ў пад’язычным, і ў блукаючым нервах. Добрае развіццё нерва адбываецца ў тых жывёл, якія маюць выпнутую пысу ці лыч, вялікую колькасць варсінак. Напрыклад, у сланоў хобат інервуецца вельмі вялікім нервам, які ўтвараецца зліццём нерва твару і верхнесківічнай галінай трайчастага нерва.
З пункту гледжання філагенезу нерв узнік пры злучэнні глыбокага вачнічнага нерва і яго вузла з трайчастым нервам; у тых відаў жывёл, у якіх гэты нерв далучыўся, ён ператварыўся ў вочны нерв — адну з галін трайчастага нерва. У шматлікіх анамній захавалася асобны падзел гэтых нерваў, напрыклад, у прамянёвапёрых і храстковых рыб. Таксама ў асобных відаў анамній ёсць павярхоўны вачнічны нерв (напрыклад, у акул) і таму комплекс трайчастага нерва ў іх складаецца з чатырох галін.
Трайчасты нерв ва ўсіх пазваночных мае аднолькавы прынцып анатамічнай будовы. У рыб трайчасты нерв адносіцца да групы шчэлепавых нерваў, якія інервуюць шчэлепавыя комплексы. Шчэлепавы нерв складаецца з адчувальнай перадшчэлепавай галіны, надшчэлепавага вузла (ganglion epibranchiale) і змешанай пасляшчэлепавай галіны, у вузле ляжаць адчувальныя нейроны, якія аддаюць атожылкі да абедзвюх галін; рухальныя валокны (аксоны) фармуюцца ў цэнтральнай нервовай сістэме і праходзяць транзітам праз вузел. Такі ж прынцып пабудовы прасочваецца ў трайчастым нерве чалавека: трайчасты вузел з’яўляецца гамолагам надшчэлепавага вузла, верхнесківічны і ніжнесківічны нервы — гамолагі адпаведна перадшчэлепавай і пасляшчэлепавай галін.
Акрамя стандартных функцый (тэмпературная, болевая, глыбокая адчувальнасць і забеспячэнне рухомасці ніжняй сківіцы), некаторыя жывёлы валодаюць рэдкімі мадыфікаванымі магчымасцямі. Напрыклад, удавы і пітоны (Boidae) і змеі падсямейства ямкагаловыя (Crotalinae) маюць інфрачырвонае чуццё. Гэтае пачуцце забяспечваецца верхнесківічным нервам і перадаецца да спецыфічнага для гэтых змей ядра — латэральнага ядра трайчастага нерва (маецца яшчэ ў кажаноў падсямейства Desmodontinae, але развівалася незалежна ад змей). Размешчаныя тут нейроны накіроўваюць свае аксоны да цеплавога ядра сеткаватай фармацыі. Яшчэ адна мадыфікацыя маецца ў качканоса. У яго тэрмінальныя галінкі нерва звязаныя з электрарэцэптарамі і спецыфічнымі механарэцэптарамі, якія дазваляюць улоўліваць электрычныя патэнцыялы і механічныя ваганні ежы качканоса — крэветак. Аналагічныя механорецепторы маюць і іншыя аднапрахадныя — яхідны і праехідны. Яшчэ адна мадыфікацыя ёсць у фарэлі: дзякуючы трайчастаму нерву гэтая рыба добра адчувае магнітнае поле, паколькі тэрмінальныя галінкі нерва злучаныя з рэцэптарамі, адчувальнымі да магнеціну. Такія ж, адчувальныя да магнітных ваганняў і звязаныя з першай галіной трайчастага нерва, рэцэптары ёсць у галубоў. У людзей трайчасты нерв змяшчае адчувальныя да капсаіцыну (адчуванне вострай пякучай ежы) валокны, якія маюць на канчатках малекулы бялку-тэрмарэцэптара TRPV1.
Асноўныя ядры
Усе адчувальныя ядры трайчастага нерва фармуюць адно ядро — трайчастае ядро трайчастага нерва (nucleus trigeminalis nervi trigemini). Гэта ядро — найбольшае сярод усіх ядраў чарапных нерваў. У англамоўнай літаратуры спіннамазгавое і галоўнае ядры дадаткова аб’ядноўваюць пад назвай trigeminal sensory nuclear complex.
З ядрамі звязаны яшчэ адны анатамічныя ўтварэнні — шляхі (тракты). Шляхі — гэта сукупнасць нервовых атожылкаў, якія распасціраюцца на пэўнай даўжыні, якія злучаюць функцыянальнай сувяззю нейроны і ўтвараюць белае рэчыва ЦНС. Даўжэйшыя шляхі накіроўваюцца да іншых аддзелаў ЦНС. Карацейшыя трайчастыя шляхі звязваюць з працягласцю некаторых ядраў, а таксама гэтыя шляхі злучаюць ядры нерва паміж сабой. Паколькі спіннамазгавое ядро вельмі доўгае, то атожылкі, якія накіроўваюцца да яго, утвараюць сыходны пучок валокнаў — спіннамазгавы трайчасты тракт (tractus trigeminalis spinalis). У гэтым тракце ёсць вызначаны лад валокнаў: наступныя ад вочнага нерва размешчаны спераду; тыя, якія ідуць ад ніжнесківічнага нерва (а таксама валакна ад Ⅶ, Ⅸ і Ⅹ пар чарапных нерваў, якія ідуць ад участку вушной ракавіны і слыхавых праходаў) — ззаду; паміж імі размешчаны валакна ад верхнесківічнага нерва. Валакна ад усіх галін прадстаўлены на кожным узроўні ядра. Другім працяглым ядром з’яўляецца среднемозговое; тракт называцца сярэднемазгавым трайчастым трактам (tractus trigeminalis mesencephalis).
Іншыя ядры
Акрамя гэтых кананічных ядраў існуе шэраг скупчэнняў нейронаў, якія звязаны з трайчастым нервам і ўтвараюць меншыя па памеры ядры. Напрыклад, у мышэй (гамолога ў чалавека не выяўлена) было апісана nucleus supratrigeminal. Яно размешчана наперадзе спіннамазгавога ядра, ззаду адносна рухальнага ядра, звонку мяжуе з галоўным ядром, а знутры зліваецца з сеткаватай фармацыяй. Іншым, ужо наяўным у людзей, ядром з’яўляецца nucleus intertrigeminal, лакалізаванае паміж галоўным і маторным ядрамі. У досведах на жывёл было паказана, што і першае, і другое ядро злучана з рухальным ядром трайчастага нерва; nucleus intertrigeminal таксама звязана з такімі рэфлекторнымі дзеяннямі, як пазяханне і марганне. Nucleus peritrigeminal з’яўляецца адчувальным ядром. Яно атрымлівае сігналы ад пульпы і зубоў і ёсць у чалавека і іншых жывёл. Nucleus paratrigeminal з’яўляецца яшчэ адным гіпатэтычна адчувальным участкам, аднак яго функцыя і сувязі да канца не выяснены.
Праекцыя участкаў твару ў ядры
Самататапічная арганізацыя ўласцівая і галоўнаму ядру. Нейроны яго заднепрысярэдняй часткі ўспрымаюць раздражненне ад паражніны рота і фармуюць неперакрыжаваны задні трайчаста-таламічны шлях. Нейроны пярэднебаковай часткі ўспрымаюць інфармацыю ад усіх галін (ад твару). Гэтая пярэднебаковая частка размеркавана паміж галінамі наступным чынам: інфармацыя ад ніжнесківічнага нерва аналізуецца дарсальна, ад вочнага — вентральна, а ад верхнесківічнага — паміж імі.
Выхад са ствала і падзел на галіны
Нерв выходзіць двума карэньчыкамі з антэралатэральнай (пярэднебаковай) часткі маста, спераду ад сярэдняй ножкі мозачка. Большы карэньчык — гэта адчувальны карэньчык (radix sensoria), а танчэйшы — рухальны (radix motoria). Пакідаючы заднюю мазгавую ямку, нерв уваходзіць у сярэднюю. Затым трапляе ў пашырэнне цвёрдай мазгавой абалонкі — трайчастую паражніну (паражніну Мекеля). У паражніны ляжыць анатамічная фармацыя, непасрэдна злучаная з адчувальным карэньчыкам нерва — трайчасты, ці паўмесячны гангліён (іншы сінонім — вузел Гасера — па імені вучонага, які першым яго апісаў). Клеткі, якія ў ім утрымоўвацца, — гэта псеўдаўніпалярныя нейроны, якія сваімі аксонамі і ўтвараюць адчувальны карэньчык, які накіроўваецца да ядраў ЦНС (галоўнага ядра трайчастага нерва ў мосце і спіннамазгавое ядро, якое праходзіць уздоўж ствала мозгу). Дэндрыты (такімі з’яўляюцца ў функцыянальным плане, а з пункту гледжання анатоміі — гэта перыферычная галіна аксона) адыходзяць на перыферыю і ўтвараюць тры галоўныя галіны трайчастага нерва:
У склад адчувальнага карэньчыка ўваходзяць таксама дэндрыты нейронаў сярэднемазгавога ядра нерва, якія толькі праходзяць праз вузел і ўспрымаюць прапрыяцэптыўныя раздражненні. Рухальны карэньчык праходзіць у пярэдняй паверхні паўмесячнага вузла; складаецца з аксонаў нейронаў, якія лакалізуюцца ў рухальным ядры трайчастага нерва. Абыходзячы Гасераў вузел, ён далучаецца да ніжнесківічнага нерва і ўтварае адзіную змяшаную галіну трайчастага нерва (вочны і верхнесківічны нервы — чыста адчувальныя нервы).
Вочны нерв
Вочны нерв пакідае паражніну чэрапа праз верхнюю вочную шчыліну. Перад самым выхадам ад яго адыходзіць галінка, якая інервуе цвёрдую абалонку. Сам нерв дзеліцца на тры галоўныя галіны: лобны нерв (nervus frontalis), слёзны нерв (nervus lacrimalis) і насавейкавы нерв (nervus nasociliaris). Лобны нерв, аддаючы меншыя галіны, інервуе ўчастак ілба (асобныя часткі лобнага ўчастка інервуюцца таксама галінамі верхнесківічнага нерва), перадносся, верхніх павекаў. Насавейкавы нерв аддае адчувальныя галіны да слізістай абалонкі рашоткі рашэцістай косткі, слізістай насавой паражніны і рагавіцы. Да вейкавага вузла (ganglion ciliare) ад яго накіроўваюцца адчувальныя валокны, якія ўтвараюць адчувальны карэньчык гэтага вузла. Слёзны нерв інервуе верхняе павека, кан'юнктыву, слёзную залозу (сам нерв забяспечвае толькі адчувальную інервацыю, аднак з ім злучаюцца валокны ад нерва твару, які забяспечвае слёзавыдзяленне).
Верхнесківічны нерв
Выходзіць з паражніны чэрапа праз круглую адтуліну і дзеліцца на наступныя асноўныя ствалы: скулавы (nervus zygomaticus), крылападнябенны нерв (nervus pterygopalatinus), які па сутнасці з'яўляецца адчувальнай галіной крылападнябеннага вузла (ganglion sphenopalatinum), верхні задні альвеалярны нерв (nervus alveolaris superior posterior) і падвачнічны нерв (nervus infraorbitalis). Скулавы нерв інервуе лобны ўчастак, слёзную залозу, частку шчок. Крылападнябенны — слізістую насавой паражніны, цвёрдага і мяккага паднябенняў, насаглоткі. Падглазнічны інервуе аднайменны ўчастак. Альвеалярны нерв інервуе дзясну, верхнія зубы, слізістую шчок і насавой паражніны.
Ніжнесківічны нерв
З’яўляецца найбольшай з усіх галін трайчастага нерва. Выходзіць з чэрапа праз авальную адтуліну. Аддае галіны двух тыпаў — рухомыя і адчувальныя. Першыя накіроўваюцца да цягліц: Да адчувальных галін адносіцца вушна-скроневы нерв (nervus temporoauricularis), які інервуе калявушны ўчастак. Ніжні альвеалярны нерв утрымоўвае адчувальныя валокны да ніжніх дзяснаў і зубоў. Яшчэ адна галіна — шчочны нерв (nervus buccalis) — інервуе слізістую шчок і дзясен, участак 5-7 зубоў. Язычны нерв ідзе да языка і інервуе пярэднія дзве трэці гэтага органа. Нерв камунікуе з двума вузламі. Нерв камунікуе з двума вузламі — падніжнесківічным (ganglion submandibulare) і пад’язычным (ganglion sublingualis).
Анастамозы
Вялікую колькасць анастамозаў трайчасты нерв ўтварае з нервам твару. Апісаны пяць асноўных анастамозаў (галіны нерва твару пазначаны як «Ⅶ», галіны трайчастага нерва — як «Ⅴ»): паміж гарызантальнай галіной надвачнічнага нерва (Ⅴ) і скроневай галіной (Ⅶ); паміж вушна-скроневым нервам (Ⅴ) і скроневай, скулавай і мімічнай галінамі (усе Ⅶ); паміж падвачнічным нервам (Ⅴ) і скуловай галіной (Ⅶ); паміж шчочным нервам (Ⅴ) і шчочнай галіной (Ⅶ); паміж падбародкавым нервам (Ⅴ) і краёвай ніжнесківічнай галіной.
Роля гэтых анастамозаў да канца не высветлена, існуе некалькі гіпотэз: а) валакна трайчастага нерва замяняюць прапрыяцэптыўныя валокны (у мімічных цягліцах прапрыярэцэптары адсутнічаюць); б) трайчастыя валокны неабходны для палягчэння выканання рэфлекторных дзеянняў (напрыклад, для выканання рагавічнага рэфлексу); в) бяруць важную долю ў адчутті тактыльных подразнень скуры твару.
Вісцераматорныя галіны нерва твару таксама ўтвараюць анастамозы з трайчастым нервам. Так, завузлавыя галіны ад крыла-паднябеннага вузла аб’ядноўваюцца са скуловым (Ⅴ), а затым — і са слёзным нервам (Ⅴ) і інервуюць слёзную залозу; барабанная струна (Ⅶ) падыходзіць да языка пасля таго, як аб’ядналася з язычным нервам (Ⅴ).
Павярхоўная адчувальная інервацыя
Уся тактыльная, тэмпературная і болевая адчувальнасць (г.зн. павярхоўная) ад пярэдніх аддзелаў галавы перадаецца ў ЦНС па ганглія-ядзерна-таламічна-коркаваму шляху (tractus ganglionucleothalamocorticalis). Варта заўважыць, што часам увесь гэты шлях завуць трайчастай пятлёй, хоць гэта не зусім дакладна. Шлях трохнейронны:
Глыбокая (прапрыяцэптыўная) адчувальная інервацыя
Галоўным чынам валокны ад среднемозгового ядра накіроўваюцца да рухальнага ядра і такім чынам утвараецца монасінаптычная рэфлекторная дуга, якая забяспечвае правільнасць выканання жавання, а таксама ніжнесківічны рэфлекс. Частка валокнаў накіроўваецца да галоўнага ядра і тут, выкарыстоўваючы яго, як «прамежкавую станцыю», затым накіроўваецца да прамежкавага мозгу. Досведы на жывёл паказалі, што некаторая колькасць валокнаў ад ядра таксама непасрэдна накіроўваюцца да таламуса, але пры гэтым не пераходзяць на іншы бок.
Маторная інервацыя
Рухальная інервацыя рэалізуецца праз коркава-ядзерны шлях (шлях прамога злучэння кары з ядрамі чарапных нерваў) (tractus corticonuclearis); калі ўлічваць, што органам-мішэнню з’яўляецца цягліца, то поўны пірамідны шлях будзе называцца коркава-цягліцавым (tractus corticomuscularis):
У таламусе
У заднепрысярэднем пярэднім ядры, да якога накіроўваюцца валакна трайчастай завесы, існуе вызначаная самататапічная арганізацыя. Такім чынам размешчаны прысярэдне нейроны, якія атрымліваюць інфармацыю ад анатамічных утварэнняў, якія размешчаны ў сярэдзіне рота. Тут, сярэдне і ўнізе знаходзіцца і дробнаклетачны ўчастак, які не звязаны з трайчастым нервам, а звязаны са смакавымі імпульсамі. У прысярэдняй частцы ядра найбольш да сярэдзіны размешчаны нейроны, якія атрымліваюць інфармацыю па заднім трайчаста-таламічным шляху, гэта значыць іпсілатэральна (гомалатэральна). У чалавека такім участкам ёсць паднябенне (цвёрдае і мяккае). Бакавая частка ядра ўспрымае інфармацыю ад твару, пры гэтым плошча, якая ацэньвае інфармацыю ад вуснаў, значна перавышае тую, якая ацэньвае інфармацыю ад рэшты твару.
У кары
Галоўным чынам адчувальная інфармацыя аналізуецца ў зацэнтральнай звіліне, што ўтрымоўвае першасную адчувальную кару. Адчувальная інфармацыя апрацоўваецца таксама ў другасным адчувальным полі, якое змяшчаецца ў цёмнай покрыўцы. Адчувальная інфармацыя ад твару размешчана ў бакавой і ніжняй частках цэнтральнай звіліны. Інфармацыя ад структур у паражніны рота аналізуецца найбольш нізка. Участак, які адказвае за інервацыю твару, размешчаны вышэй. Традыцыйна самататопіку ўчастка твару апісваюць як такую, дзе ўчастак ілба размешчаны вышэй каляротавага ўчастку. Існуе адна незвычайная прыкмета гэтага ўчастку: раздражненне скуры на твары выклікае актывацыю цэнтральнай звіліны як на супрацьлеглым баку, так і на сваім, аднак гэтыя дадзеныя патрабуюць лепшага вывучэння для іхняга прымянення ў клінічнай практыцы.
Сасуды нерва і іхняе клінічнае значэнне
Як і любая тканіна трайчасты нерв патрабуе якаснага кровазабеспячэння. Кровазабеспячэнне трайчастага нерва ажыццяўляецца рознымі галінамі вертэбра-базілярнага басейна і басейна вонкавай соннай артэрыі.
Карэньчык трайчастага нерва кровазабяспечваецца двума-шасцю галінкамі, якія могуць адыходзіць як ад асноўнай артэрыі, так і ад яе галін: верхнебаковай маставой артэрыі (arteria pontina superolateralis), ніжнебаковай маставой артэрыі (arteria pontina inferoposterior), заднябаковай маставой артэрыі (arteria pontina posterolateralis), пярэдняй ніжняй мозачкавай (arteria cerebellaris inferior anterior), верхняй мозачкавай (arteria cerebellaris superior) і трайчастай (arteria trigeminalis). Апошняя артэрыя з’яўляецца астаткам эмбрыянальнай сістэмы кровазвароту галаўнога мозгу і часта (калі маецца) выклікае кампрэсію нерва, і таму разглядаецца як адна з прычын неўралгіі трайчастага нерва.
Трайчасты вузел кровазабяспечваецца бакавой галіной ад вонкавай соннай артэрыі або ад галінкі сярэдняй абалонкі (arteria meningea media), ці ад дадатковай абалонкавай артэрыі (arteria meningea accessoria).
Тры галіны нерва кровазабяспечваюцца (на зыходным іхнім адрэзку) так: вочны нерв — ад галінак ніжнебаковага ствала ўнутранай соннай артэрыі; верхнесківічны нерв — ад галінак артэрыі круглай адтуліны (галіна ўнутранай соннай артэрыі); ніжнесківічны нерв — ад артэрыі авальнай адтуліны (галіна дадатковай абалонкавай артэрыі).
Фізіялагічныя аспекты
Акрамя ўласна жавальных цягліц, сістэма трайчастага нерва забяспечвае аналіз глыбокай адчувальнасці, якая паступае ад вокарухальных цягліц. Валакна ад вокарухальных цягліц ідуць па першай галінцы трайчастага нерва.
Хемарэцэпцыя
Існуюць тры асноўныя віды хемарэцэпцыі: нюх, смак і адчуванне ірытантаў, да якіх адносяцца аміяк, ментол, этанол, воцат, дыяксід вугляроду (у газаваных напоях). Апошняя хемарэцэпцыя забяспечваецца пераважна трайчастым нервам і, у меншай ступені, нервам твару, языка-глотачным і блукаючымі нервамі (валакна апошніх праводзяць інфармацыю ў ядраў трайчастага нерва). Інфармацыя адыходзіць ад рэцэптараў паражніны рота, насавой паражніны, кан’юнктывы, скуры галавы (напрыклад, апісанае адчуванне капсаіцыну). У большасці гэтыя рэцэптары з’яўляюцца ноцырэцэптарамі, гэта значыць трайчастая хемацэпцыя моцна звязана з трайчастай ноцыцэпцыяй, або, іншымі словамі, з’яўляецца высокаспецыялізаванай болевай адчувальнасцю. Сігналы ад рэцэптараў накіроўваюцца па галоўных ствалах да спіннамазгавога ядра трайчастага нерва. Варта заўважыць, што ірытанты раздражняюць ноцырэцэптары толькі ў вельмі вялікіх дозах (у меншых за іхняе ўспрыманне адказваюць іншыя віды хемарэцэпцыі). Трайчастая хемарэцэпцыя з’яўляецца ахоўнай па сваёй сутнасці. У празмерных колькасцях раздражняльныя рэчывы шкодныя. Таму яны выклікаюць пачуццё пячэння і болі. На іхняе дзеянне, пасля апрацоўкі сігналу ад ноцырэцэптараў у вышэйшых аддзелах ЦНС, пачынаецца гіперсалівацыя (багатае слінаўтварэнне), слёзацёк, рынарэя — гэта значыць з'явы, якія закліканы нівеляваць уплыў раздражняльніка.
Рэфлексы
Валакна трайчастага нерва з’яўляюцца аферэнтным звяном такіх рэфлекторных дзеянняў, як чханне, слёзавыдзяленне пры трапленні старонняга цела ў вока; звязаныя з дыханнем і апноэ ; з’яўляюцца аферэнтным звяном шэрагу паталагічных (для дзяцей першых месяцаў жыцця гэтыя рэфлексы з’яўляюцца фізіялагічна нармальнымі) рэфлексаў — хабатковага, смактальнага, Марынеску-Радавічы.
Важнай для нейрахірургіі з’яўляецца група рэфлексаў, якая аб’яднана пад паняццем трыгеміна-вагальных рэфлексаў. Гэта рэфлексы, якія ўзнікаюць пры раздражненні любой або некалькіх галін трайчастага нерва (аферэнтнае звяно), якое выяўляецца брадыкардыяй, гіпатэнзіяй (падзеннем артэрыяльнага ціску), паскарэннем перыстальтыкі і іншымі праявамі звязанымі з актывацыяй парасімпатычнай сістэмы і яе перавагай над сімпатычнай. Эферэнтным звяном з’яўляецца блукаючы нерв, да ядзер якога накіроўваюцца імпульсы ад трайчастага нерва. Найвядомейшым рэфлексам з’яўляецца трыгеміна-кардыяльны рэфлекс, а яго найвядомейшым відам з’яўляецца окула-кардыяльны рэфлекс (рэфлекс Ашнера). Сутнасць трыгеміна-кардыяльнага рэфлексу заключаецца ў памяншэнні частаты сардэчных скарачэнняў пры раздражненні тых участкаў, якія інервуюцца трайчастым нервам (у выпадку рэфлексу Ашнера — ад вочных яблыкаў). Часам гэтыя рэфлексы могуць прывесці да пагрозлівых станаў (асісталія), таму павінны прымацца да ўвагі пры правядзенні аперацый і іншых маніпуляцый.
Інервацыя сасудаў і галаўны боль
Трайчасты нерв таксама забяспечвае адчувальную інервацыю сасуда мазгавых абалонак пярэдняй і сярэдняй чарапных ямак. Пры празмерным раздражненні ядраў каудальной часткі спіннамазгавога ядра ўзнікае галаўны боль. Менавіта таму лічыцца, што парушэнне ў гэтай сістэме можа быць прычынай узнікнення пэўных тыпаў галаўнога болю.
2007 год у гісторыі тэлебачання
2007 год быў адзначаны шэрагам падзей у тэлебачанні.
Дзікое (балота)
Дзікое — балота на Беларусі, адно з буйнейшых у Еўропе балот нізіннага тыпу, якое захавалася ў натуральным стане.
Агульныя звесткі
Балотны масіў размешчаны на водападзеле двух буйных басейнаў: Балтыйскага і Чарнаморскага. Ён фарміруе і падтрымлівае гідралагічны рэжым нацыянальнага парка «Белавежская Пушча» і рэгіёна ўвогуле. З цэнтральнай часткі балота бяруць пачатак дзве ракі — Нараў і Ясельда. Гідралагічны рэжым на большай частцы тэрыторыі захоўваецца блізкім да натуральнага; грунтовыя воды падтрымліваюцца на ўзроўні паверхні балота з невялікімі адхіленнямі ў перыяд раставання снегу, моцных дажджоў ці летняй межані. Толькі ў паўднёва-усходняй частцы масіва ў выніку меліярацыі сумежных тэрыторый адбылося значнае зніжэнне ўзроўню грунтовых вод.
Асноўны від землекарыстання — сенакашэнне. Дзікое — адзінае балота ў паўднёва-заходняй частцы Беларусі, якое мае вялікія запасы журавін. На сумежных, у асноўным меліяраваных, землях вырошчваюцца шматгадовыя травы, прапашныя і зерневыя культуры.
Фаўна іншых пазваночных заказніка даволі разнастайная і ўключае 28 відаў млекакормячых, 4 віды паўзуноў і 5 відаў амфібій. На тэрыторыі балота адзначана рэдкая ў Белавежскай Пушчы рысь Felix linx. Асабістае значэнне Дзікое мае для захавання ў нацыянальным парку абарыгеннай папуляцыі лася Alces alces.
Акрамя гэтага, на балотным масіве выяўлена 13 відаў насякомых, якія занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі і 3 віды з Еўрапейскага Чырвонага спіса жывёл і раслін.
Неспрыяльныя фактары
Скарачэнне сенакосаў з'яўляецца асноўнай прычынай зарастання адкрытых нізінных балот хмызняком.
Асушэнне. Істотны ўплыў на гідралагічны рэжым аказвае няправільная эксплуатацыя існуючых меліяратыўных сістэм.
Паскарэнне натуральных сукцэсій. Балота Дзікое знаходзіцца на пераходнай стадыі развіцця (паміж гіпнава-асаковым і асакова-сфагнавым тыпам балот). Гэты працэс значна паскорыўся ў апошнія 30-40 гадоў, калі балоты перасталі выкарыстоўваць для сенакашэння.
Прапанаваныя меры аховы
Распрацоўваецца план кіравання балотам Дзікое, у якім будуць дадзены рэкамендацыі па вырашэнню большасці пералічаных вышэй праблем.
Бангар (Уэльс)
Бангар (Bangor) — горад у акрузе Гвінед у Паўночным Уэльсе, ля ўзбярэжжа Ірландскага мора. Адзін з самых маленькіх гарадоў Вялікабрытаніі. Па перапісу 2001 года, акрамя каля 8 тысяч студэнтаў Бангарскага ўніверсітэта, у ім пражывала 13 725 чалавек. Валійскай мовай валодаюць 76,7 % насельніцтва. Бангар вядзе сваё паходжанне ад Бангарскага сабора, заснаванага ў VI стагоддзі святым Даніілам Бангарскім. У 1884 годзе быў заснаваны Бангарскі ўніверсітэт.
NGC 6035
NGC 6035 (іншыя абазначэнні — UGC 10154, MCG 4-38-18, ZWG 137.24, PGC 56864) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Геркулес.
Голаньч
Голаньч (Gołańcz) — горад у Польшчы. Размешчаны за 360 км на паўночны захад ад Варшавы і за 75 км на поўнач ад Познані. Уваходзіць у склад Вангравецкага павета Велікапольскага ваяводства, з’яўляецца сядзібай вяскова-гарадской гміны Голаньч. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 12,64 км². Насельніцтва 3,4 тыс. чалавек.
Борна
Борна (Borna, Borno) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Саксонія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Лейпцыг. Уваходзіць у склад раёна Лейпцыг.
Насельніцтва — (на 31 кастрычніка 2019 года). Плошча 62,35 км². Афіцыйны код — 14 3 79 100.
Радзіма архітэктара Клеменса Тымэ (1861—1945).
Ватыканская абсерваторыя
Ватыканская абсерваторыя у Кастэль-Гандольфа — астранамічная абсерваторыя, заснавана ў 1930 годзе ў Кастэль-Гандольфа, Лацыа, Італія. З'яўляецца часткай астранамічнай даследчай установы, якая працуе пры падтрымцы Святога Прастола.
Гісторыя абсерваторыі
Царква даўно выяўляла цікавасць да астраноміі ў сувязі з астранамічнымі методыкамі вызначэння будовы календара і вызначэннямі святых дзён, у тым ліку і Вялікадня. Напрыклад, грыгарыянскі каляндар, прыняты ў 1582 годзе Папам Рыгорам XIII, быў распрацаваны матэматыкам і езуітам Хрыстафорам Клавіусам з Папскага Грыгарыянскага ўніверсітэта на аснове дадзеных, атрыманых у ходзе астранамічных назіранняў. У 18-м стагоддзі папства актыўна падтрымлівала астраномію - была створана абсерваторыя Рымскага каледжа ў 1774 годзе. У 1787-1789 гадах была створана Ватыканская абсерваторыя у Вежы Вятрыскаў ў Ватыкане пад кіраўніцтвам манаха Філіпа Луіджы Джылі (1756-1821). Калі ён памёр, абсерваторыя была зачынена, бо была нязручная для назіранняў і вялікую частку неба закрываў купал сабора Святога Пятра. Яго інструменты былі перададзеныя ў абсерваторыю каледжа. Трэцяя абсерваторыя - Абсерваторыя Капітолія, працавала з 1827 па 1870 год. Айцец Анджэла Секі з 1850 года кіраваў абсерваторыяй каледжа. У час яго кіраўніцтва абсерваторыя пераехала ў будынак Сант-Ін'яцыа. Пасля смерці Секі абсерваторыя была пераназваная ў «Каралеўскую абсерваторыю пры Рымскім каледжы» і заставалася такой да 1923 года. Да 1930 святло і запыленасць ад горада настолькі ўзмацніліся, што ў далейшым астранамічныя назіранні былі выключаныя. Таму абсерваторыя пераехала ў Кастэль-Гандольфа, за 25 км на паўднёвы ўсход ад Рыма. З 1961 года і ў Кастэль-Гандольфа святло Рыма пачало перашкаджаць назіранням. Была створана «Даследчая група Ватыканскай абсерваторыі» (VORG) з прадстаўніцтвам у Сцюардскай абсерваторыі (штат Арызона, ЗША). У 1980-х гадах абсерваторыя спыніла назіранні. У 1993 годзе завершана будаўніцтва Ватыканскага тэлескопа новай тэхналогіі (Vatican Advanced Technology Telescope) з дыяметрам люстэрка 1,8 метра на гары Грэм, штат Арызона, ЗША. Штаб-кватэра Ватыканскай абсерваторыі засталася ў Кастэль-Гандольфа (Італія). У пачатку 2008 года Ватыкан абвясціў, што што ў рамках агульнай рэканструкцыі папскай рэзідэнцыі абсерваторыя будзе пераведзена ў былы кляштар, а прастора абсерваторыі будзе выкарыстоўвацца для прыёму дыпламатычных наведвальнікаў.
Вуліца Бяляева (Мінск)
Вуліца Бяляева, вуліца ў Першамайскім раёне Мінска. Названа ў гонар Якава Дзмітрыевіча Бяляева (1918—1941), савецкага вайскавога разведчыка, Героя Савецкага Саюза.
Перасячэнні
Перасякаецца з вуліцамі:
(6) Геба
6 Геба (6 Hebe) (грэч. 'Ήβη) — адзін з самых вялікіх астэроідаў галоўнага кольца, і, магчыма, крыніца H-хандрытных метэарытаў, якія складаюць 40% усіх метэарытаў, што сутыкаюцца з Зямлёй.
Карвіна-Сан-Куйрыка
Карвіна-Сан-Куйрыка (Corvino San Quirico) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 1092 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 273 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 27050. Тэлефонны код — 0383.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
П’ербатыста Піцабала
П’ербатыста Піцабала (, Італія) — арцыбіскуп, лацінскі Патрыярх Іерусаліма.
Біяграфія
Нарадзіўся непадалёк ад Бергама ў Італіі, вывучаў тэалогію і філасофію ў Балоньі. Прыняўшы ў 1990 годзе святарскае пасвячэнне, прыехаў у Іерусалім, дзе пасля заканчэння курсу біблістыкі выкладаў габрэйскую мову ў вышэйшай школе францішканаў. Дзякуючы добраму валоданню яўрэйскай мовай і ўсталяваным кантактам з прадстаўнікамі ізраільскага грамадства, ордэн даручыў айцу Піцабалу душпастырства габрэйскамоўных хрысціянаў у Іерусаліме. Выбраны ва ўзросце 38 гадоў кусташам, стаў другім з самых маладых у гісторыі кіраўнікоў францішканскай Кустодыі на Святой зямлі.
24 кастрычніка 2020 года Папай Францішкам быў наменаваны лацінскім Патрыярхам Ерузалема.
2004 год у гісторыі тэлебачання
2004 год быў адзначаны шэрагам падзей у тэлебачанні.
Малінаўка (станцыя метро)
Малінаўка  — канцавая станцыя Маскоўскай лініі Мінскага метрапалітэна, знаходзіцца на перакрыжаванні праспекта Дзяржынскага, вуліц Ясеніна і Яна Чачота, каля мікрараёнаў Малінаўка і Брылевічы. Адкрылася 3 чэрвеня 2014 года. Названа на памяць колішняй вёскі Малінаўкі, якая ўвайшла ў склад горада.
Будаўніцтва
Будаўніцтва станцыі пачалося ў 2010 годзе. Архітэктар — Уладзімір Целяпнёў, скульптар — Максім Пятруль.
Спачатку адкрыццё планавалася 7 лістапада 2013 года, аднак гэтаму перашкодзілі грунтавыя воды на месцы ракі Лошыцы. Участак стаў самым складаным у гісторыі будаўніцтва Мінскага метрапалітэна. У кастрычніку 2012 — чэрвені 2013 гадоў праходчыкі-ўніверсалы змагаліся з грунтавымі водамі ў двух тунэлях. Амаль 700 чалавек працавалі на аб’екце ў тры змены і без выхадных. Нягледзячы на гэта, у самыя складаныя дні будаўнікі прасоўваліся наперад толькі на 1-1,5 метры.
У красавіку 2013 года шэраг беларускіх інтэрнэт-рэсурсаў паведаміў, што імавернасці адкрыцця працягу першай лініі метро ад «Пятроўшчыны» да «Малінаўкі» ў лістападзе 2013 года амаль няма. 11 верасня 2013 года Мікалай Ладуцька паведаміў, што адкрыццё станцыі перанесена на май 2014 года. 7 мая 2014 года старшыня Мінгарвыканкама паведаміў, што станцыя не будзе адкрыта ў названы час, а толькі цягам некалькіх тыдняў пасля 9 мая 2014 года.
23 мая 2014 года прайшоў пробны цягнік. Адкрыццё станцыі адбылося 3 чэрвеня 2014 года а 15:00 па ўсходнееўрапейскім часе.
Пасажырапаток
З’яўляецца адной з самых напружаных станцый на лініі.
Дызайн
Паводле скульптара Максіма Пятруля, у аснове мастацкай канцэпцыі ляжыць ідэя мемарыялізацыі вёскі, якая ўвайшла ў склад горада.
«Малінаўка» выяўляе сабой гай — калоны зроблены ў стылі дрэваў. На сцены нанесены раслінны арнамент з выявамі ягад маліны, а ў стылізаванай назве станцыі размешчаны птушкі малінаўкі (заранкі).
На станцыі з 9:00 да 16:00 можна пачуць спеў птушак малінавак (заранак). Запіс ўключае дзяжурны па станцыі ў інтэрвалах паміж прыбыццём цягнікоў. Працягласць спеву меней за хвіліну, пасажырам гэтая асаблівасць станцыі вельмі падабаецца.
Скульптар Максім Пятруль з’яўляецца аўтарам твораў візуальнага мастацтва, інтэграваных у грамадскую прастору станцыі Малінаўка, спраектаванай архітэктарам Уладзімірам Целяпнёвым. На станцыі ажыццяўляецца ўкараненне твораў Петруля, такім чынам яна набыла экспазіцыйную функцыю, стала выставачнай пляцоўкай, альтэрнатыўнай традыцыйным выставачным прасторам — музеям, галерэям і арт-цэнтрам. Асноўная задача твораў не столькі дэкаратыўная функцыя, як рэпрэзентатыўная — прадстаўленне саміх сябе як завершаных мастацкіх твораў «візуальнага мастацтва для грамадскіх прастор».
Ньюры
Нью́ры (Newry, Iúr Cinn Trá) — чацвёрты па велічыні горад у Паўночнай Ірландыі і восьмы на востраве Ірландыя. Знаходзіцца за 60 км ад Белфаста і за 108 км ад Дубліна. Праз горад працякае рака Кланрай. Горад быў заснаваны ў 1144 годзе побач з цыстэрцыянскім манастыром і з’яўляецца адным з найстарэйшых у Паўночнай Ірландыі. Па дадзеных на 2001 год у горадзе пражывае 27430 чалавек. Статус горада быў нададзены Ньюры ў 2002 годзе ў гонар святкавання залатога юбілею валадарання каралевы Лізаветы II.
Пасека (Брагінскі раён)
Па́сека (, Пасека) — былая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Камарынскага пасялковага савета.
Бёлен (Саксонія)
Бёлен (Böhlen) — горад у Германіі, у зямлі Саксонія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Лейпцыг. Уваходзіць у склад раёна Лейпцыг. Насельніцтва — 6896 чалавек (2009). Плошча — 24,48 км². Афіцыйны код — 14 3 79 080.
Пасека (Брагінскі раён)
Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (15 сем'яў) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. Ліквідавана 20 жніўня 2008 года.
Бёлен (Саксонія)
Горад падзяляецца на 2 гарадскія раёны.
Пасека (Брагінскі раён)
Размяшчэнне
У 66 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 21 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Палтава), 182 км ад Гомеля.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін. Планоўка складаецца з прасталінейнай вуліцы мерыдыянальнай арыентацыі, якая на поўначы далучаецца да цэнтра прасталінейнай шыротной вуліцы. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Вядомая з XIX стагоддзя як фальварак у Ёлчанскай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні.
Паводле перапісу 1897 года. У 1931 годзе арганізаваны калгас. У 1959 годзе ўваходзіла ў склад саўгаса "Камарынскі" (цэнтр – гарадскі пасёлак Камарын).
Стэрлінг (горад, Шатландыя)
Стэрлінг (Stirling, Stirlin, Strivelin, Sruighlea) — горад у цэнтральнай частцы Шатландыі. Адміністрацыйны цэнтр акругі Стэрлінг, а таксама адзін з найстарэйшых гарадоў і былая сталіца Шатландскага каралеўства. Насельніцтва — 37,4 тыс. жыхароў (2016). Стэрлінг з’яўляецца самым маленькім з сямі «сіці» (city) Шатландыі.
Прысельская
Прысельская (Присельская) — пасёлак станцыі ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Шокінскага сельскага паселішча. У пасёлку знаходзіцца чыгуначны прыпыначны пункт.
BGaming
BGaming пастаўшчык праграмнага забеспячэння для індустрыі iGaming. Кампанія была заснавана ў 2018 годзе Іванам Монцікам. Кіраўнік - Марына Астраўцова.
Гісторыя
Асноўная частка каманды пачала працаваць у 2013 годзе ў статусе дэпартамента групы Softswiss, у 2018 годзе перерасла ў самастойную адзінку і заснавала кампанію пад вядомай назвай BGaming.
Прысельская
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны пасёлак быў пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалены ў верасні 1943 года.
BGaming
Гісторыя
У сакавіку 2021 года BGaming атрымала ліцэнзію MGA.
Як сцвярджае iGaming Business у чэрвені 2022 года, партфоліо студыі ўключала 80 прадуктаў, якія былі прадстаўлены ў 700 праектах.
Грамадская дзейнасць
У маі 2021 года BGaming выпусціла гульню ў супрацоўніцтве з Сусветнай баксёрскай асацыяцыяй. Студыя ахвяравала частку даходаў, атрыманых ад WBC Ring of Riches, WBC Cares - дабрачыннаму фонду Сусветнага баксёрскага савета.
Студыя таксама падтрымлівае ініцыятывы па захаванні дзікай прыроды. Каманда ахвяруе частку даходаў ад гульні Aloha King Elvis у фонд Save the Frogs.
Пасля пратэстаў у Беларусі 2020 года кампанія перасяліла сваіх супрацоўнікаў з сем'ямі ў Грузію і Польшчу.
Наталля Васільеўна Гуйвік
Наталля Васільеўна Гуйвік (нар., , РСФСР) — беларускі юрыст і палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання і VI скліканняў.
Біяграфія
Нарадзілася 1 кастрычніка 1962 года ў г. Кіраве (РСФСР). Скончыла Усесаюзны юрыдычны завочны інстытут, юрыст.
У 1983 годзе пераехала ў Полацк. Працавала старшым юрысконсультам у Полацкім вытворчым лесанарыхтоўчым аб’яднанні; юрысконсультам вайсковай часці; суддзёй суда Полацкага раёна і г. Полацка.
У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання. У час выбараў адбыўся скандал, калі стала вядома, што на ўчастку, дзе балатавался Гуйвік, датэрмінова і на месцы жыхарства прагаласавала больш за 50% удзельнікаў выбараў. Супернікам Гуйвік быў журналіст «АНТ» Аляксей Міхальчанка.
З 2016 года — дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання. Старшыня Пастаяннай камісіі па заканадаўстве.
У снежні 2017 года адмовілася дасылаць дакументы ў Нацыянальны цэнтр заканадаўчых і прававых даследаванняў для атрымання юрыдычнага заключэння па законапраекце «Аб нарматыўна-прававых актах», які распрацоўваўся і мусіў быць прыняты на адразу дзвюх дзяржаўных мовах. Дагэтуль усе законы прымаліся толькі на адной з дзяржаўных моваў, прычым толькі адзінкі з іх на беларускай. У сваім рашэнні Гуйвік спасылалася на адсутнасць механізму прыняцця закону адразу на дзвюх мовах.
Узнагароды
Узнагароджана медалямі «70 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў», «70 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», «За працоўныя заслугі» (2019), Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, граматай Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі (2017).
Асабістае жыццё
Замужам. Муж Міхаіл, мае дачку Вольгу Аляксандраўну.
Паўль Эрліх
Вучыўся ва ўніверсітэтах у гарадах Брэслаў, Страсбургу, Фрайбургу, Лейпцыгу. З 1878 г. працаваў у Берлінскай клініцы. З 1887 г. у Берлінскім універсітэце, з 1890 г. прафесар. Адначасова з 1882 г. у Інстытуце інфекцыйных хвароб Р. Коха ў Берліне. З 1896 г. дырэктар заснаванага ім Інстытута па вывучэнні сываратак у Штэгліцы. З 1899 года дырэктар Інстытута эксперыментальнай медыцыны ў Франкфурце-на-Майне.
Навуковая дзейнасць
П. Эрліху належаць працы па праблемах гематалогіі, гісталогіі, анкалогіі. Зрабіў апісанне розных форм лейкацытаў крыві, значэнне касцявога мозгу і лімфоідных органаў у кроваўтварэнні. Сфармуляваў першую хімічную інтэрпрэтацыю імуналагічных рэакцый («тэорыя бакавых ланцугоў»). Распрацаваў метады лячэння некаторых інфекцыйных захворванняў. Даказаў магчымасць мэтанакіраванага сінтэзу хіміятэрапеўтычных сродкаў. У 1907 г. стварыў прэпарат сальварсан (прэпарат 606 )для лячэння сіфілісу.
Апостальская адміністратура для каталікоў візантыйскага абраду ў Казахстане і Сярэдняй Азіі
Апостальская Адміністратура для каталікоў візантыйскага абраду ў Казахстане і Сярэдняй Азіі — (Apostolica Administratio Kasakstanianus) — тэрытарыяльна-адміністрацыйная адзінка структуры Каталіцкай Царквы з цэнтрам у горадзе Карагандзе. Юрысдыкцыя распаўсюджваецца на тэрыторыю Казахстана, Кыргызстана, Туркменістана, Таджыкістана і Узбекістана. Структура падпарадкоўваецца наўпрост Святому Прастолу і з УГКЦ мае толькі гістарычную сувязь, а кананічна і адміністратыўна не мае з гэтай Царквой ніякіх сувязяў.
Гісторыя
Гісторыя грэка-каталікоў у Казахстане пачынаецца з часоў ганенняў, калі тысячы ўкраінцаў з Заходняй Украіны былі дэпартаваныя ў Казахстан, альбо, адбыўшы доўгія тэрміны ў сталінскіх лагерах Сібіры, КарЛАГа і СтэпЛАГа, не мелі магчымасцяў вярнуцца ва Украіну і прыехалі да сваіх сваякоў у Казахстан, дзе тыя апынуліся на прымусовых паселішчах.
У канцы 50-х гадоў грэка-каталіцкія святары, вызваленыя з-за кратаў, прыязджалі ў Казахстан і вялі падпольную душапастырскую дзейнасць сярод каталікоў лацінскага і візантыйскага абрадаў. Па прычынах масавых рэпрэсій у Казахстане апынуліся дзясяткі тысяч немцаў, украінцаў, палякаў, літоўцаў і інш. Сярод іх варта вылучыць Блажэннага Святамучаніка Аляксея Зарыцкага, епіскапа Аляксандра Хіру, святароў Стэфана Прышляка, Мар'яна Шабана, Зялінскага, Мыцька, Салітыцкага і інш.
Спачатку Набажэнствы адбываліся па зямлянках, пазней у прыватных дамах. У 1980 годзе Уладыка Аляксандр Хіра асвяціў новапабудаваную рыма-каталіцкую царкву ў Карагандзе, дзе праводзілі Набажэнствы для шматлікіх украінцаў у тым лику грэка-каталіцкія святары.
20 мая 2001 г. епіскап Васіль Медвіт разам з архиепискапам Марыянам Алесем, Апостальскім Нунцыем у Казахстане і Сярэдняй Азіі, і епискапам Томашам Пэтай, Апостальскім Адміністратарам Астаны, асвяціў храм Святых Вярхоўных Апосталаў Пятра і Паўла ў Паўладары. Працуючы ў Паўладары, а. Ірыней таксама рэгулярна наведваў арганізаваныя ім дзве грэка-каталіцкія суполкі ў Шыдэртах і Бярозаўцы.
26 верасня 2007 года ў Сатпаеве адбылося асвячэнне новага грэка-каталіцкага храма Святой Раўнаапостальнай княгіні Вольгі — прыходу Святога Прарока Іллі. Драўляны храм, збудаваны па старажытнай тэхналогіі без адзінага цвіка, пабудаваны на ахвяраванні прыхаджан і дзякуючы дапамозе грэка-каталікоў з Украіны і далёкага замежжа. Будаўніцтва гэтага прыходу блаславіў Вярхоўны Архіепіскап УГКЦ Любамір Гузар, а асвяціць новы храм прыбыў епіскап, Апостальскі Дэлегат для грэка-каталікоў Казахстана і Сярэдняй Азіі Васіль Гавера. Таксама прыехалі афіцыйныя прадстаўнікі Пасольства Украіны ў Казахстане і госці з ЗША.
У 2013 годзе асвячаны грэка-каталіцкі храм Святога Язэпа ў Астане
У верасні 2013 года Кардынал Леанарда Сандры асвяціў грэка-каталіцкі храм Св. Язэпа Абручніка ў Астане. Прэфект Кангрэгацыі па Справах Усходніх Цэркваў высока ацаніў дасягненні кіраўніцтва Рэспублікі Казахстан для рэлігійнай свабоды грамадзян, асабліва адзначыўшы «дух згоды і разумення, які існуе паміж усімі рэлігійнымі супольнасцямі прысутнымі тут».
1 чэрвеня 2019 года Папа Францішак заснаваў Апостальскую Адміністратуру. Апостальскім Адміністратарам новастворанай царкоўнай тэрытарыяльнай адзінкі Пантыфік прызначыў мітрафорнага протаіерэя Васіля Гаверу, які дагэтуль быў дэлегатам Кангрэгацыі па Справах Усходніх Цэркваў для вернікаў на гэтай тэрыторыі.
7 лютага 2023 года дэкрэтам Васіля Говеры было ўстаноўлена, што Апостальская адміністратура для каталікоў візантыйскага абраду ў Казахстане і Цэнтральнай Азіі з 1 верасня 2023 года пераходзіць на новаюліянскі каляндар услед за УГКЦ ва Украіне і ў Польшчы.
Структура
Па данных на 2013 год да Апостальскай Адміністратуры адносяцца 5 зарэгістраваных прыходаў: Караганда, Астана, Паўладар, Шыдэрты і Сатпаеў. У Апостальскай Адміністратуры служылі 9 святароў і 5 манахіняў з Кангрэгацыі Сясцёр Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі.
Мова Багаслужбаў выкарыстоўваецца царкоўнаславянская, руская і ўкраінская.
Брандыс (Саксонія)
Брандыс (Brandis) — горад у Германіі, у зямлі Саксонія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Лейпцыг. Уваходзіць у склад раёна Лейпцыг. Насельніцтва — 9587 чалавек (31 снежня 2010 года). Плошча — 34,81 км². Афіцыйны код — 14 3 83 060.
Горад падзяляецца на 4 гарадскія раёны.
Трыдакны
Трыдакны (Tridacna) — род буйных марскіх двухстворкавых малюскаў, якія жывуць у тропіках.