cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Міхаіл Канстанцінавіч Кеўра
Навуковая дзейнасць
Удзельнічаў у стварэнні ў Рэспубліцы Беларусь службы клінічнай фармакалогіі. На працягу 19 гадоў з’яўляўся галоўным пазаштатным клінічным фармаколагам Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь. Аўтар больш за 280 навуковых прац, 7 манаграфій.
Узнагароды
Лаўрэат прэміі ЛКСМБ. Узнагароджаны Ганаровымі граматамі Міністэрства аховы здароўя БССР, ЦК ЛКСМБ, ЦК УЛКСМ, Ганаровым Знакам Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца СССР. Ганаровы донар СССР. У 2012 годзе ўзнагароджаны медалём СНД «За заслугі ў навуковай дзейнасці».
(97) Клато
97 Клато́ (97 Klotho) — астэроід Галоўнага астэроіднага пояса. Адкрыты 17 лютага 1868 года французскім астраномам Эрнстам Вільгельмам Тэмпелем у Марсельскай абсерваторыі, Францыя. Астэроід названы ў гонар Клато, адной з трох багінь лёсу ў старажытнагрэчаскай міфалогіі.
Па спектральнай класіфікацыі Толена, Клато адносіцца да астэроідаў класа M, аднак радыёлакацыйныя назіранні альбеда не даюць прамых пацверджанняў пра значную наяўнасць жалезна-нікеліевых кампазітаў у складзе яго паверхні. Эксперыменты, якія праводзяцца з мэтай даследавання колькаснага спетральнага ўплыву сонечнага ветра на астэроіды, выявілі, што фізічныя ўласцівасці Клато сумяшчальныя з энстатытавымі хандрытамі. Аналагічныя ўласцівасці былі выяўлены таксама ў астэроіда Лютэцыя, побач з якім у ліпені 2010 года праляціць еўрапейскі касмічны зонд «Разета». Магчыма, што даследаванні Лютэцыі з блізкай адлегласці дазволяць больш даведацца пра паверхневы склад Клато.
Назіранні за Клато ў сакавіку 1990 гады дазволілі вызначыць яго адносна вялікі перыяд вярчэння, які складае каля паўтары зямных сутак.
Астэроід не перасякае арбіту Землі і абарочваецца вакол Сонца за 4,36 юліянскіх гадоў.
NGC 6020
NGC 6020 (іншыя абазначэнні — IC 1148, UGC 10100, MCG 4-38-2, ZWG 137.5, NPM1G +22.0514, PGC 56467) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Рудкаўшчынскі сельсавет
Ру́дкаўшчынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Горацкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Рудкаўшчына.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Аршанскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Аршанскім раёне БССР. З 5 красавіка 1935 года ў складзе Горацкага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 20 лістапада 2013 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Саўскага сельсавета.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 594 чалавекі, з іх 94,9 % — беларусы, 3,9 % — рускія, 0,5 % — украінцы.
Склад
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 6 населеных пунктаў: агарагарадок Рудкаўшчына, вёскі Валаўцы, Ермалоўка, Казлы, Кустоўка і Хамянічы.
Інфраструктура
Праз сельсавет праходзіла рэспубліканская аўтадарога Крычаў — Орша — Лепель.
Маралды (Шчарбакцінскі раён)
Маралды — станцыя ў Шчарбакцінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Хмяльніцкай сельскай акругі. Код КАТА — 556863300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва станцыі складала 551 чалавек (259 мужчын і 292 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у населеным пункце пражываў 441 чалавек (184 мужчыны і 257 жанчын).
Свабода панарамы
[[Файл:Freedom_of_Panorama_in_Europe_NC.svg|міні|321x321пкс|Свабода панарамы ў краінах Еўропы для камерцыйных мэтаў.
]] Свабода панарамы (Panoramafreiheit) — магчымасць вырабляць здымкі і свабодна распаўсюджваць выявы абароненых аўтарскімі правамі аб’ектаў (будынкаў, скульптур і г. д.), якія знаходзяцца ў грамадскіх месцах.
У заканадаўстве розных краін правы на фатаграфаванне аб’ектаў адрозніваюцца. У прыватнасці, гэтыя правілы вельмі строгія ў Францыі (аж да таго, што па некаторых палажэннях нельга свабодна змяшчаць фатаграфію Эйфелевую вежу, якая ўваходзіць у грамадскі здабытак і аўтарскія правы на якую скончыліся, калі фатаграфія зроблена ў цёмны час сутак, — з-за аўтарскіх правоў на ілюмінацыю ) і менш строгія ў Германіі і значнай колькасці іншых краін, у якіх лічыцца, што фатаграфіі аб’ектаў і людзей на вуліцы ці ў публічных месцах не забароненыя для публікацыі.
У некаторых краінах (Вялікабрытанія, Германія, Кітайская Народная Рэспубліка) свабода панарамы замацаваная законам. У іншых (некаторыя дзяржавы былога СССР, Францыя, Румынія) — значна абмежаваная заканадаўствам. У трэціх (Злучаныя Штаты Амерыкі, Паўднёвая Карэя, Расія) — распаўсюджваецца толькі на некаторыя катэгорыі аб’ектаў — напрыклад, толькі на будынкі. Існуюць і дзяржавы (напрыклад, Італія), якія цалкам забараняюць здымку панарам. Закон многіх краін дазваляе неабмежаванае выкарыстанне ахоўваемых аўтарскімі правамі малюнкаў будынкаў і помнікаў толькі ў некамерцыйных мэтах.
Ключ 49
Ключ 49 己 (已, 巳 піньінь jǐ) са значэннем «сам, свой» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 31 ключа, якія складаюцца з трох рыс.
У слоўніку Кансі налічваецца 20 іерогліфаў з гэтым ключом з 49,030.
Першапачаткова слоўнік Кансі складаўся з 540 ідэяграм, але пасля быў адрэдагаваны і паменшаны) да класічнага цяпер існуючага спісу ў 214 іерагліфічных ключа. У першым варыянце слоўніка ключ адлюстроўваў розныя варыянты прадметаў і рэчаў, напрыклад, змяю або нітку. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў азначэннях «сам», «сябе».
Прыклады іерогліфаў
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў.
Казанова-Ланаці
Казанова-Ланаці (Casanova Lonati) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 427 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 107 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 27041. Тэлефонны код — 0385.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Beata Vergine Maria del Monte Carmelo.
Паўвагон
Паўвагон — чыгуначны грузавы вагон адкрыты без даху з высокімі бартамі, прызначаны для перавозкі навалачных грузаў (руда, вугаль, флюс, лесаматэрыялы і г.д.), кантэйнераў іншых грузаў, што не патрабуюць абароны ад атмасферных ападкаў.
Канструктыўныя асаблівасці
Кузаў паўвагона не мае даху, што забяспечвае зручнасць пагрузкі і выгрузкі грузаў. Паўвагон можа мець разгрузныя люкі ў падлозе і адкідныя кантавыя сценкі або глухі кузаў.
Тыпы паўвагонаў
Паўвагоны бываюць:
Артур Слівіньскі
Нарадзіўся ў памешчыцкай сям'і. У яго было шмат братоў і сясцёр. Скончыў гімназію ў Варшаве, вучыўся ў Акадэміі гандлю ў Лейпцыгу. З 1902 года — член Польскай сацыялістычнай партыі. У 1900–1905 гадах супрацоўнічаў з левымі часопісамі ў Варшаве. Падчас рэвалюцыі 1905 года застаўся ў Кіеве, дзе ўзначаліў мясцовую арганізацыю Польскай сацыялістычнай партыі. У 1905 годзе ажаніўся з Леакадзіяй Чарнецкай. У 1906 годзе пад наглядам паліцыі разам з жонкай выехаў у Галіцыю. У лістападзе 1906 года стаў рэдактарам двухтыднёвіка «Трыбуна» у Кракаве. З 1907 года член Замежнага камітэта ППС. У 1907 годзе назаўсёды пасяліўся з жонкай у Варшаве. У гэты перыяд працаваў у банку. З 1908 года выдаваў двухтыднёвік «Віцязь». У 1912 годзе быў адным з заснавальнікаў, а затым і вядучых дзеячаў Саюза патрыётаў.
Падчас Першай сусветнай вайны быў адным з бліжэйшых паплечнікаў Юзафа Пілсудскага. У 1917 годзе стаў сакратаром Часовага дзяржаўнага савета і прэзідэнтам Партыі нацыянальнай незалежнасці. Пасля вайны ў 1918-1919 гадах быў віцэ-старшынёй Варшаўскай гарадской рады, а ў 1919-1922 гадах - віцэ-прэзідэнтам Варшавы. Прэм'ер-міністрам быў прызначаны 28 чэрвеня 1922 года. Сышоў у адстаўку 7 ліпеня 1922 года. У 1925 годзе стаў загадчыкам гарадскіх тэатраў у Варшаве, а ў 1932-1939 гадах — дырэктар Польскага камунальнага банку. У 1930-я гады вярнуўся ў палітыку, на гэты раз у якасці сенатара (1935–1939) па квоце прэзідэнта.
Універсітэт грамадзянскай абароны МНС Рэспублікі Беларусь
Універсітэт грамадзянскай абароны МНС Рэспублікі Беларусь (УГА МНС РБ) — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова па падрыхтоўцы спецыялістаў вышэйшай кваліфікацыі ў галіне пажарнай бяспекі і абароны насельніцтва і тэрыторый ад надзвычайных сітуацый прыроднага і тэхнагеннага характару.
Артур Слівіньскі
Пасля пачатку Другой сусветнай вайны быў членам Грамадзянскага камітэта ў Варшаве. Ён быў адным з 12 закладнікаў, пазначаных немцам у адпаведнасці з капітуляцыяй горада ад 28 верасня «для абароны ад актаў сабатажу». У 1939–1941 гадах узначальваў Сталічны камітэт сацыяльнай самапомачы. Памёр 16 студзеня 1953 года ў Варшаве, пахаваны на могілках Павонзкі.
Універсітэт грамадзянскай абароны МНС Рэспублікі Беларусь
Універсітэт з’яўляецца членам еўрапейскай асацыяцыі вышэйшых навучальных устаноў, якія ажыццяўляюць навучанне і прафесійную падрыхтоўку кадраў у галіне папярэджання і ліквідацыі надзвычайных сітуацый прыроднага і тэхнагеннага характару і грамадзянскай абароны (European Fire Service Colleges Associations — EFSCA).
Porsche Panamera
Porsche Panamera чатырохмясцовае купэ класа люкс з пярэднематоравай кампаноўкай і поўным, альбо заднім прывадам. У продажы з 2009 года.
Свята-Успенская царква (Казлоўшчына)
Свята-Успенская царква — праваслаўны храм у г.п. Казлоўшчына Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці.
Porsche Panamera
Рухавік
Усе рухавікі — бензінавыя, і ўсё стаяць падоўжна спераду. Самы «маленькі» — V6 3.6 магутнасцю 300 л.с. Але гэта ўжо не «усефольксвагенаўскі» 290-моцны рухавік, што ставіцца на «пачатковы» Porsche Cayenne, а свой уласны, і збіраецца ён на заводзе ў Цуффенхаузене. Чым быў дрэнны матор VW, калі пакінуць убаку «пытанне прэстыжу»? Тым, што ён занадта высокі для размяшчэння пад спусцістым капотам Панамэры. Далей — 400-моцны рухавік V8 у атмасферным выкананні, а на вяршыні — 500-моцны V8 з турбінай. Апошнія два матора — практычна тыя ж, што ставяцца на Porsche Cayenne. Пазней з’явіцца і гібрыдны сілавы агрэгат на базе матора V6, які абяцае эканомію паліва на 21 %. Усталёўка шмат у чым уніфікаваная з гібрыдным Кайенам.
Свята-Успенская царква (Казлоўшчына)
Гісторыя
Знаходзіцца ў цэнтры пасёлка. Пабудавана ў 1928 годзе з дрэва на месцы драўлянага храма, вядомага з 1773 года. Абкладзена цэглай у канцы 20 ст.
Porsche Panamera
Прывад
Прывад — альбо на заднія колы, альбо на ўсё. Як і на паўнапрывадных Porsche 911, да пярэдніх колаў крутоўны момант будзе падводзіцца праз шматдыскавую муфту з электрычным кіраваннем (дыяпазон блакавання — ад нуля да ста адсоткаў). Ёсць і блакаванне задняга міжколавага дыферэнцыяла, прычым не выключана, што і яна будзе працаваць пад наглядам электроннага кантролера.
Свята-Успенская царква (Казлоўшчына)
Архітэктура
Твор народнага дойлідства з рысамі рэтраспектыўна-рускага стылю. Храм складаецца са зрубаў малітоўнай залы, бабінца з двух’яруснай чатырохграннай званіцай над ім і прамавугольнай у плане апсіды з прытворамі рызніц па баках. Асноўны зруб накрыты двухсхільным дахам, завершаным макаўкай. Званіца завершана цыбулепадобным купалам, апсіда — васьмігранным барабанам з галоўкай. Фасады гарызантальна ашаляваны, рытмічна расчлянёны лучковымі аконнымі праёмамі з вертыкальнымі бусамі-сцяжкамі ў прасценках. Уваход вылучаны слуповым арачным ганкам пад двухсхільным пакрыццём.
Porsche Panamera
Прывад
Захаваецца звыклая індэксацыя: «проста» Panamera (V6 і задні прывад), Panamera S (атмасферны рухавік V8 і задні прывад), Panamera 4S (тое ж, але з поўным прывадам) і Panamera Turbo (500-моцны турбомотор і толькі поўны прывад).
Базавая і апцыянальная камплектацыя
Як і чакаецца ад раскошнага аўтамабіля, Porsche Panamera абсталяваны вельмі добра нават пры базавых камплектацыях. Так, асноўныя мадэлі абсталяваныя: высоўным люкам, сістэмай навігацыі з жорсткім дыскам, электрапрывадам дзвярэй багажніка, аўдыясістэмай з Bluetooth, функцыяй электрарэгуліроўкі пярэдніх сядзенняў у 8-мі пазіцыях і дадатковымі параметрамі бяспекі. Што тычыцца прадукцыйнасці, то кіроўцу будуць прапанаваныя: амартызатары з электракіраваннем, сістэма стабільнасці «Porsche Stability Management», адаптыўная пнеўматычная падвеска і сістэма «Active Suspension Management» ад Porsche для паляпшэння плаўнасці ходу і кіравальнасці.
Кузаў
Спусцісты дах, плыўныя формы і шчыткі, якія робяць плоскім амаль усё дно, забяспечылі версіі Panamera S каэфіцыент лабавога супраціву 0,29. Для машын з турбінай і інтэркулерамі ў пярэднім бамперы Cx ледзь горш — 0,3. Прычым візуальна нізкі дах не абмежаваў пасажыраў: прастор і спераду, і на задніх сядзеннях суцэль прадстаўніцкі. А з пад’ёмнымі сіламі, непазбежна якія ўзнікаюць пры такой форме кузава, закліканы дужацца пад’ёмна-рассоўны спойлер: на хуткасці 250 км/ч заднюю вось прыціскаюць да дарогі дадатковыя 650 ньютонаў.
Але галоўнае, што гэты кузаў лёгкі. Заднепрывадны Porsche Panamera S важыць 1770 кг, а самая цяжкая версія Turbo — на 200 кг больш. Для параўнання: маса 407-моцнага BMW 750i — 2020 кг, а «кароткі» 525-моцны Mercedes S 63 AMG цяжэй яшчэ на 50 кг.
Ваенны камунізм
У гістарыяграфіі маюцца розныя меркаванні па пытанні аб прычынах пераходу да такой палітыкі — хтосьці з гісторыкаў лічыў, што гэта была спроба камандным метадам "увесці камунізм" і бальшавікі адмовіліся ад гэтай ідэі толькі пасля яе правалу, іншыя падавалі яе як часовую меру, як рэакцыю бальшавіцкага кіраўніцтва на рэаліі Грамадзянскай вайны. Такія ж супярэчлівыя ацэнкі давалі гэтай палітыцы і самі правадыры бальшавіцкай партыі, якія ўзначальвалі краіну ў гады Грамадзянскай вайны. Рашэнне аб спыненні ваеннага камунізму і пераходзе да НЭП было прынята 14 сакавіка 1921 года на X з'ездзе РКП(б).
Барбара Буш
Барбара Буш (Barbara Pierce Bush,  — 17 красавіка 2018) — жонка 41-га прэзідэнта ЗША Джорджа Буша старэйшага, маці 43-га прэзідэнта Джорджа Буша малодшага і 43-а Губернатара Флорыды Джэба Буша.
Біяграфія
Нарадзілася 8 чэрвеня 1925 года ў шпіталі Booth Memorial ў прыгарадзе Нью-Ёрка Кўінз, дзяцінства правяла ў прыгарадзе Нью-Ёрка. Яе бацька стаў вядомым выдаўцом жаночых часопісаў у 60-х, маці Барбары загінула ў 1949 годзе ў аўтамабільнай катастрофе. Па лініі бацькі з’яўлялася далёкай сваячкай 14-га прэзідэнта Франкліна Пірса.
У апошні час Барбара Буш пражывала разам з мужам у Х’юстане, штат Тэхас. Узначальвала дабрачынны фонд свайго імя, займаецца развіццём адукацыі. У гонар Барбары Буш названа некалькі школ: 3 пачатковыя і дзве сярэднія ў Тэхасе, і адна пачатковая школа ў Арызоне. Таксама ў яе гонар названы бальніца і медыцынскі цэнтр у штаце Мэн і бібліятэка ў Тэхасе.
У пачатку сакавіка 2009 года Барбара Буш перанесла паспяховую аперацыю на сэрцы па пратэзаванні клапана аорты.
Памерла 17 красавіка 2018 года.
Рускі алфавіт
Паходжанне алфавіту
Рускі алфавіт паходзіў ад старажытнарускай кірыліцы, якая, у сваю чаргу, была запазычаная ў балгараў і атрымала распаўсюджванне на Русі пасля прыняцця хрысціянства (988 г.).
У такім выглядзе руская азбука знаходзілася да рэформ Пятра I 1708—1711 гг. (а царкоўнаславянская такая і дагэтуль), калі былі ліквідаваны надрадковыя знакі (што, дарэчы, «адмяніла» літару Й) і скасаваны шматлікія дублетные літары і літары, якія выкарыстоўваліся для запісу лікаў (што стала неактуальным пасля пераходу на арабскія лічбы).
Апошняя буйная рэформа пісьменнасці была праведзена ў 1917—1918 г. — у яе выніку з'явіўся цяперашні рускі алфавіт, які складаецца з 33 літар. Гэты алфавіт таксама стаў асновай шматлікіх младапісьменных моў (пісьменнасць для якіх раней XX стагоддзя адсутнічала або была згубленая і была ўведзена ў рэспубліках СССР пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі).
Электроннае паданне
У кадыроўцы Юнікод сучасны рускі алфавіт мае наступныя коды (лікі шаснаццатковыя):
У Юнікодзе няма гатовых рускіх літар з націскам, але іх можна рабіць складовымі, дадаючы знак U+0301 (combining acute accent) пасля націскной галоснай (напрыклад, ы́, э́, ю́, я́). Літара «Ё» адсутнічае ў некаторых старых камп'ютарных кадыроўках па прычыне неабавязковасці яе выкарыстання (звычайна яна замяняецца літарай Ее) і таго, што лік 32 (гэта значыць 33 — 1) — гэта 25, што было стандартным памерам літарнай часткі кодавых табліц у ранніх сістэмах кадавання.
Прабалта-славянская мова
Гіпотэза існавання прабалта-славянскай мовы па змаўчанню падразумявае гіпотэзу балта-славянскай групы моў у складзе індаеўрапейскай сям'і, згодна з якой балцкія і славянскія мовы маюць агульныя рысы, якія абедзве галіны атрымалі ў спадчыну ад агульнай мовы-продка.
Фанетыка, фаналогія
Ніжэй прыведзенае апісанне гукавога ладу, які большасць лінгвістаў рэканструюе для прабалта-славянскай мовы. Пры запісе гукаў выкарыстоўваецца прыняты ў адпаведных галінах лінгвістыкі фанетычны запіс, а таксама запіс паводле IPA (у квадратных дужках або нахіленых рысах).
У цэлым лінгвісты рэканструююць наступны лад зычных гукаў для прабалта-славянскай мовы:
На думку лінгвістаў прабалта-славянская мова ў значнай ступені захавала лад галосных гукаў позняй праіндаеўрапейскай мовы. Найбольш прыкметным з адрозненняў стала зліццё ранейшых кароткіх /o/ і /a/ у /a/. Ранейшыя складовыя санорныя пераўтварыліся ў асаблівыя дыфтонгі з устаўкай *i або *u перад санорным. Сярод іншага, існавала адрозненне між кароткімі і доўгімі галоснымі.
Існавала таксама паслядоўнасць галосных, што ішлі пасля *l, *r, *m або *n, якія ўтваралі з гэтымі зычнымі т.зв. плаўныя дыфтонгі. Гэтыя спалучэнні акцэнталагічна рэалізоўваліся як і іншыя дыфтонгі, а не як паслядоўнасці тыпу «галосны + зычны».
Прабалта-славянскі націск, а таксама акцэнталагічныя сістэмы нашчадкаў прабалта-славянскай мовы дагэтуль з'яўляюцца прадметам актыўных даследаванняў, у якіх дагэтуль пануюць рознагалоссі ў сувязі з рознымі лёсамі развіцця сістэм націску ў розных выпадках. Ніжэй прыведзены агульны агляд пунктаў гледжання, па якіх існуе адносная згода лінгвістаў, а таксама, пры неабходнасці, іншыя меркаванні. Для рэканструкцыі прабалта-славянскага націску ў сучасных лінгвістычных даследаваннях выкарыстоўваюцца тыя балцкія і славянскія мовы, што захоўваюць танальныя адрозненні — літоўская, латышская, пруская (верагодна), славенская і сербскахарвацкая, пры гэтым некаторыя з дыялектаў сербскахарвацкай мовы (чакаўскі, пасаўскі) захоўваюць больш архаічныя танальныя адрозненні.
Як і ў праіндаеўрапейскай мове, у прабалта-славянскай мове ў большасці словаў націск мог падаць на любы склад. Між іншым, націск праіндаеўрапейскіх слоў у многіх распаўсюджаных выпадках змяніў сваю пазіцыю ў прабалта-славянскіх словах.
У раннія перыяды існавання прабалта-славянскай мовы ў некаторых складах (асабліва ў тых, што ў праіндаеўрапейскія часы заканчваліся на зычны) развіліся пэўныя віды дадатковай артыкуляцыі. Гэтыя новыя варыянты, у прыватнасці, уключалі ў сябе т.зв. акутны рэгістар, які падаў на любы доўгі склад і мог узнікнуць як у націскным, так і ненаціскным складзе. Наступныя склады падоўжыліся і таксама атрымалі акутны рэгістар:
Граматыка
Назоўнікі, прыметнікі і займеннікі прабалта-славянскай мовы ў асноўным захавалі граматычныя асаблівасці праіндаеўрапейскай мовы.
У склонавай сістэме захаваліся сем з васьмі праіндаеўрапейскіх склонаў: назоўны, родны, давальны, вінавальны, творны і клічны склоны. Аблатыў (пытанні «ад каго?», «адкуль?», «ад чаго?», «чаму?») зліўся з родным, пры гэтым некаторыя інфлектыўныя канчаткі роднага склону былі з яго запазычаныя.
Адрозніваліся тры лікі: адзіночны, парны і множны. Назоўнікі маглі адрознівацца паводле трох родаў: мужчынскага, жаночага і ніякага, пры гэтым многія з першапачатковых слоў ніякага роду набылі ў прабалта-славянскай мужчынскі род.
Развіццё прабалта-славянскай мовы з праіндаеўрапейскай
Верагодна, што ў некаторых выпадках у прабалта-славянскай мове чаргаваліся ініцыяльныя (пачатковыя) *e- і *a-. Гэтая змена, вядомая часам як закон Развадоўскага, засноўвалася на выпадках, калі балта-славянскае *e- этымалагічна адпавядала індаеўрапейскім ініцыяльным *(H)a-, *(H)o-, *h₂e-, *h₃e-. Славянскія мовы захавалі некаторыя рэлікты гэтага чаргавання. Напрыклад:
Закон Вінтэра захоўваўся ў часы фанематычнага адрознення паміж радам простых і прыдыхальных звонкіх выбухных. У выніку закону Вінтэра адрозненне між дзвюма серыямі ўскосна захавалася ў прабалта-славянскай мове, бо балта-славянскія галосныя падаўжаліся перад звычайнымі звонкімі выбухнымі, але не перад прыдыхальнымі выбухнымі ў закрытым складзе. На аснове адноснай храналогіі гукавых змен было выяўлена, што закон Вінтэра ўзнік даволі позна, пасля ўзнікнення некаторых іншых, менш прыкметных балта-славянскіх змен (напрыклад, пасля знікнення ларынгалаў у перадгалоснай пазіцыі). Прыкладам:
*eǵh₂om > пр.-балт.-слав. *eźHam (паводле закону Вінтэра) *ēźHam > пр.-слав. *jāzun (ст.-слав. azъ, слав. jaz).
Такім чынам, зліццё праіндаеўрапейскіх радоў прыдыхальных і звычайных велярных выбухных зычных стала адною з апошніх гукавых змен у прабалта-славянскай мове.
Праіндаеўрапейскія палатавелярныя таксама маглі дэпалаталізавацца ў балта-славянскіх мовах, для чаго было прапанавана некалькі правіл. Згодна з Р. Матасавічам, гэтая палаталізацыя адбылася перад санорнымі, за якімі ішлі галосныя задняга рада. Гэта растлумачыла б такія кентумныя рэфлексы, як:
Іншы пункт гледжання заключаецца ў гіпотэзе, што сатэмізацыя адбылася самастойна ў праславянскай і прабалцкай мовах, гэта значыць пасля распаду прабалта-славянскай мовы.
Рэфлексы праіндаеўрапейскіх ларынгалаў */h₁/, */h₂/, */h₃/, што прадстаўлялі тры розныя фанемы ў праіндаеўрапейскай мове, у прабалта-славянскай мове зліліся ў адзіную — */H/, пры гэтым у часы існавання прабалта-славянскай мовы пачаўся доўгі перыяд знікнення ларынгалаў. Ні адна з балцкіх і славянскіх моў не захавала дадзеныя гукі, але адносная храналогія гукавых змяненняў адлюстроўвае, што падобныя гукі не былі страчаны адначасова.
Прабалта-славянскія ларынгалы сталі асабліва трывалымі ў пазіцыі перад галоснымі: PIE *tn̥h₂u- («тонкі», лац. tenuis, санскр. tanú) перайшло ў прабалта-славянскай у *tunHu- і, урэшце, у праславянскай — у *tunu-ku/*tinu-ku (ст.-слав. tьnъkъ, рас. тонкий, польск. cienki). Гэтыя змены паказваюць, што страта ларынгалаў у прабалта-славянскай мове адбылася толькі пасля ўзнікнення вакальнай пратэзы між складовымі санорнымі.
У пазіцыі між зычнымі ў другім складзе ларынгалы зніклі, аднак у першым складзе яны далі рэфлекс у выглядзе галоснага */a/. Напрыклад:
Падобная з'ява адсочвалася таксама ў германскіх і кельцкіх мовах, што меркавана можа сведчыць на карысць таго, што гэты пераход існаваў у якасці цэлай дыялектнай ізаглосы ў позняй праіндаеўрапейскай мове.
Перад звонкімі выбухнымі ў прабалта-славянскай мове */s/ рэалізоўвалася як */z/. Апошні гук стаў фаналагічна адрознівацца ў славянскіх мовах пасля пераходу прабалта-славянскага */ź/ (рэфлекс праіндаеўрапейскіх */ǵ/ і */ǵʰ/) у праславянскі */z/.
У выніку правіла ruki ў праславянскай мове ўзнік гук */š/ перад галоснымі пярэдняга рада (*/e/, */i/), */x/ — перад галоснымі задняга рада, */s/ — перад зычнымі. Гэтая змена, хутчэй за ўсё, з'яўляецца вынікам наступных інавацый:
Правіла ruki таксама адбылося ў пазіцыях, дзе ларынгал размяшчаўся пасля */u/ або */i/: */s/ перайшоў у */š/ пасля *uH і *iH, аднак у цэлым гэта пытанне застаецца дыскусійным. У балцкіх мовах правіла ruki засведчанае толькі ў літоўскай мове з прычыны зліцця */š/ і */ś/ у латышскай і прускай мовах (астатнія балцкія мовы засведчаныя толькі невялікімі ўрыўкамі, што не дазваляе рабіць вывады пра лёс правіла ruki ў астатніх балцкіх мовах). У літоўскай мове */š/ і */ś/ зліліся ў /š/, аднак яно адрозніваецца ад /s/, што, такім чынам, паказвае захаванне правіла ruki ў мове. Між тым, у большасці лінгвістычнай літаратуры па літоўскай мове сцвярджаецца пра толькі частковую рэалізацыю правіла ruki ў гэтай мове. Выказваюцца гіпотэзы, што ў балцкіх */s/ зліўся з */š/ толькі пасля */r/, у той час */u/, */k/, */i/ існуе як */s/, так і */š/. Напрыклад:
Аналагічна з гэтым, літ. maĩšas і латышск. maiss («мяшок») поўнасцю этмалагічна адпавядаюць ст.-слав. měxъ і санскр. meṣá, але ў teisùs («правільны») */s/ захавалася, тады як адбыўся пераход */x/ < */š/ паводле правіла ruki: ст.-слав. tixъ, бел. ціхі.
У балцкіх мовах не існуе поўнай рэалізацыі праіндаеўрапейскага двайнога */s/ пасля */r/, */u/, */k/, */i/, што, такім чынам, ускладняе пытанне аб характары правіла ruki адносна балта-славянскіх моў. Найбольш верагоднай з гіпотэз з'яўляецца меркаванне, што праіндаеўрапейскае */s/ ў балцкіх, як і ў славянскіх, паўсюдна перайшло ў */š/ пасля */r/, */u/, */k/, */i/, але гэты пераход змяніўся дзякуючы наступным інавацыям (напрыклад, пераходу фінальнага *-š у *-s). У цэлым можна меркаваць, што правіла ruki ў балцкіх мовах дзейнічала толькі ў спрадвечнай лексыцы, атрыманай з перыяду меркаванага балта-славянскага адзінства, гэта значыць у тых словах, што маюць паралелі таксама і ў славянскіх мовах (за выключэннем выпадковых паралельных супадзенняў).
У адрозненне ад моў індаіранскае галіны, дзе адбыўся пераход */s/ > */š/ пасля палатавелярнага */ḱ/, імаверна, што ў балта-славянскіх палатавелярныя перайшлі ў фрыкатывы і без уліку правіла ruki. Напрыклад:
Фаналагічныя інтэрпрэтацыі ларынгала */H/ таксама дыскусійныя. На аснове тыпалагічных звестак можна меркаваць, што балта-славянскі ларынгал быў рэалізаваны ў выглядзе глухога нартаннага фрыкатыва [h] або гартаннае змычкі — [ʔ].
Сярод іншых рэгулярных гукавых змен (гукавых законаў) з'яўляецца знікненне пачатковага */w/ перад */r/ і */l/ (закон Лідэна). Праіндаеўрапейскі */w/ быў захаваны ў прабалта-славянскай мове ў якасці білабіяльнага (губна-губнога) паўгалоснага (плаўны), але ў літоўскай і большасці славянскіх моў ён у канчатковым выніку змяніўся на лабіядэнтальны (губна-зубны) фрыкатыў /v/. Пазнейшы пераход усходнеславянскага /v/ у /w/ у беларускай мове не разглядаецца датычна гэтага пераходу з прычыны значна пазнейшага фарміравання беларускай мовы і, адпаведна, гэтага пераходу.
Праіндаеўрапейскае */m/ у пачатку слоў перайшло ў */n/ у часы існавання прабалта-славянскай мовы (параўн. пруск. assaran «возера» < PIE *eǵʰerom). У славянскіх мовах гэты пераход з'яўляецца ўскосным з-за страты канчатковых зычных у перыяд існавання праславянскай мовы. Больш зразумелым гэты пераход становіцца пры ўжыванні паняцця сандхі (змена гукаў у залежнасці ад іх месца ва ўрыўку тэксту, слова або сказа): *kom emōj замест чаканага **ka memō перайшло ў пр.-слав. *kan jemъ (ст.-слав. kъ n’emu, бел. «да яго», літаральна «к яму»).
Праіндаеўрапейскія */i/, */u/, складовыя алафоны праіндаеўрапейскіх плыўных */y/, */w/, захаваліся ў якасці галосных у прабалта-славянскай мове, пры гэтым перад ларынгаламі яны рэалізаваліся як доўгія: *iH > */ī/, *uH > */ū/. Праіндаеўрапейскі */u/ ў балта-славянскай падоўжыўся перад */n/ у выпадках, калі */n/ знаходзілася ў пазіцыі перад выбухным. У славянскіх мовах *-n- пазней выпала. Напрыклад:
Паводле старых аўтараў, праіндаеўрапейскі */i/ не праяўляў падаўжэння ў гэтых умовах.
У складовай пазіцыі праіндаеўрапейскія санорныя */l/, */r/, */m/, */n/ у балта-славянскай мове атрымалі дваістыя рэфлексы, адрозніваючыся паводле таго ці іншага пратэтычнага галоснага: *iR або *uR (дзе R — умоўнае пазначэнне санорнага), рэфлексы тыпу *iR аказаліся часцейшымі, прырода гэта з'явы застаецца незразумелай для сучаснае лінгвістыкі. Адносна лёсу гэтых рэфлексаў існуе некалькі гіпотэз, найбольш прыкметнай з якіх з'яўляецца гіпотэза французскага лінгвіста А. Веяна, згодна з якім *uR рэфлексы ўзніклі пасля праіндаеўрапейскіх лабіявелярных. Польскі лінгвіст Е. Курыловіч меркаваў, што рэфлексы тыпу *uR узніклі пасля праіндаеўрапейскіх велярных. Паводле Р. Матасавіча прапанаваныя наступныя правілы:
Праіндаеўрапейскі аблаўт зведаў значныя змены ў прабалта-славянскай мове. У адрозненне ад праіндаеўрапейскай мовы, дзе падаўжэнне галосных мела пэўныя і замацаваныя функцыі і ўжыванне, у прабалта-славянскай, праславянскай і балцкіх выкарыстанне доўгіх галосных або іх змена значна пашырылася. Напрыклад:
На аснове ўжо існых апафанічных проціпастаўленняў між балта-славянскімі */ā/, */ē/, */ō/ і кароткімі */a/, */e/ ўзніклі новыя проціпастаўленні між */ī/, */ū/ і */i/, */u/. Падобны тып апафоніі не быў уласцівы праіндаеўрапейскай мове. Напрыклад:
Новы тып апафоніі стаў выкарыстоўвацца ў праславянскай мове для адрознення розных часоў дзеясловаў:
Далейшае развіццё
У праславянскай мове ў нязменным выглядзе захавалася сістэма прабалта-славянскіх кароткіх галосных, але, у адрозненне ад балцкіх, прабалта-славянскія */ō/ і */ā/ зліліся ў адзіны гук — */ā/ (гл. вышэй).
Новаапостальская царква
Новаапо́стальская царква́ — міленіястычная дэнамінацыя, якая вылучылася з Каталіцкай апостальскай царквы ў Германіі ў 1863 годзе ў выніку схізмы. У канцы XIX стагоддзя дзейнічала таксама ў Нідэрландах.
Асноўнымі ідэямі новаапостальскага вучэння ёсць прэміленіялізм і другое прышэсце. Большасць астатніх дактрынаў супадаюць з хрысціянскімі, найболей з пратэстанцкімі (асабліва літургія), у той час як іерархія і арганізацыя параўнальная з рыма-каталіцкай царквой.
Новаапостальская царква лічыць сябе ўзноўленай прадаўжальніцай ранняй царквы, а сваіх лідараў — наступнікамі дванаццаці апосталаў. У пэўных аспектах гэтае вучэнне падобнае да рэстаўрацыянізму.
Гл. таксама
Новаапостальская царква ў Рэспубліцы Беларусь
Лінія Сталіна
Лінія Сталіна — у 1930-х гадах сістэма вузлавых абарончых збудаванняў на «старой» (гэта значыць да 1939 года) мяжы СССР, якая складалася з умацаваных раёнаў ад Карэльскага перашыйка да берагоў Чорнага мора.
У Савецкім Саюзе гэтая сістэма ўмацаваных раёнаў афіцыйна ніколі не называлася «Лініяй Сталіна». Абарончыя збудаванні пад назвай «Лінія Сталіна» не згадваюцца ў даследаваннях гісторыкаў Другой сусветнай вайны. Толькі міністр прапаганды фашысцкай Германіі Ёзэф Гебельс называў лініяй Сталіна сістэму ўмацаваных раёнаў, якая будавалася ўздоўж заходняй дзяржаўнай мяжы СССР у 1928—1939 гадах.
Гісторыя
Будаўніцтва першых трынаццаці ўмацраёнаў (УР) пачалося ў 1928 годзе: Карэльскі, Кінгісепскі, Пскоўскі, Полацкі, Мінскі, Мазырскі, Каросценьскі, Кіеўскі, Наваград-Валынскі, Лятычаўскі, Магілёў-Падольскі, Рыбніцкі, Цераспальскі ўмацраёны.
Гэтыя ўмацраёны былі працягласцю ад 50 да 150 км па фронце, уключалі перадавыя пазіцыі і перашкоды да 12 км у тыл і асноўныя пазіцыі глыбінёй каля 4 км. Па магчымасці, флангі УРаў закрываліся прыроднымі перашкодамі, і кожны УР павінен быў закрываць важны маршрут.
Нягледзячы на зняцце з баявога дзяжурства, «Лінія Сталіна» згуляла некаторую ролю ў пачатку Вялікай Айчыннай вайны. Некаторыя з УРаў былі занятыя ў пачатку ліпеня 1941 года прыпісанымі да іх кулямётнымі батальёнамі, а таксама некаторымі з часцямі Чырвонай Арміі, які адступалі, і аказвалі супраціў праціўніку ад некалькіх дзён да двух тыдняў.
Фільмы
24 верасня 2008 года ў беларуска-нямецкай Гістарычнай майстэрні ў Мінску адбылася прэзентацыя 30-хвіліннага дакументальна-публіцыстычнага фільму «Лінія Сталіна: гонар ці ганьба?». У фільме прадстаўлены альтэрнатыўны дзяржаўнаму погляд на гісторыю і функцыі ўмацраёну. Аўтарам ідэі і рэжысёрам выступіў Уладзімір Самойлаў (журналіст), аператарам — Галіна Самойлава.
Дзмітрый Сяргеевіч Асадчы
Дзмітрый Асадчы (нар., Кіраваград) — украінскі футбаліст, паўабаронца ізраільскага клуба «Цэйрэй» з Ум-эль-Фахма.
Клубная кар’ера
Выхаванец кіраваградскай ДЮСШ-2, з 2006 года пайшоў вучыцца ў кіеўскае РВВФК (рэспубліканскае вышэйшае вучылішча фізічнай культуры), адкуль трапіў у структуру кіеўскага «Дынама». Гуляў за другую каманду і дубль кіяўлян, аддаваўся ў арэнду клубам «Сумы» і «Александрыя». У жніўні 2011 года вярнуўся ў Кіраваград, падпісаўшы кантракт з мясцовай «Зоркай». У «Зорцы» гуляў на працягу трох з паловай гадоў, усяго прыняў удзел у 73 матчах і забіў 5 галоў.
У лютым 2015 года падпісаў кантракт з мікашэвіцкім «Гранітам», які па выніках сезона 2014 вярнуўся ў беларускую Вышэйшую лігу. У складзе «Граніта» стаў у асноўным выхадзіць на замену. У верасні 2015 года атрымаў траўму, з-за якой выбыў да канца сезона.
У студзені 2016 года адправіўся на прагляд у «Гаверлу» і ў выніку падпісаў кантракт. Аднак, ужо ў лютым пакіуў закарпацкі клуб з-за яго цяжкага фінансавага становішча і забароны на рэгістрацыю новых ігракоў і вярнуўся ў «Граніт». У красавіку правёў тры матчы за каманду, выйшаўшы на замену, пасля быў пераведзены ў дубль. 13 мая 2016 года пакінуў мікашэвіцкі клуб.
У ліпені 2016 года далучыўся да клуба «Гарняк-Спорт», аднак ужо восенню пакінуў яго. У 2017 годзе пераехаў гуляць у Ізраіль.
Міжнародная кар’ера
У 2009 годзе правёў тры матчы за юнацкую (да 18 гадоў) зборную Украіны.
NGC 6021
NGC 6021 (іншыя абазначэнні — UGC 10102, MCG 3-41-5, ZWG 108.17, PGC 56482) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
ФК Слуцк
«Слуцк» — беларускі футбольны клуб з горада Слуцк, заснаваны ў 1998 годзе. У цяперашні час выступае ў Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі.
Гісторыя
Клуб быў заснаваны ў 1998 годзе пад назвай «Слуцк», пазней стаў называцца «Слуцкцукар». Да 2007 гуляў у чэмпіянаце Мінскай вобласці, стаў чэмпіёнам вобласці ў 2002 і 2007.
У Першай лізе на працягу двух сезонаў клуб займаў пятае месца.
2013
У сезоне 2013 каманда разглядалася як адзін з фаварытаў турніру, але не лічылася галоўным прэтэндэнтам на павышэнне. Пачатак турніру атрымаўся не вельмі добры: каманда пацярпела паражэнні ў трэцім і чацвёртым турах. У выніку доўгі час прыйшлося даганяць галоўных канкурэнтаў: «Гарадзею» і «Віцебск». Пасля перамогі ў 14-м туры над «Віцебскам» (4:1) «Слуцк» выйшаў на другі радок, а пасля 21-га тура перагнаў «Гарадзею» і ўзначаліў турнірную табліцу. Пасля перамогі ў перадапошнім туры над «Віцебскам» (1:0) «Слуцк» стаў недасягальны для супернікаў і гарантаваў сабе выхад у Вышэйшую лігу.
2014
У сезоне 2014 каманда захавала асноўных ігракоў, узмацніўшыся пры гэтым шэрагам легіянераў. У выніку, каманда апынулася ў ніжняй частцы табліцы. Пазней, трохі паправіўшы сваё становішча, «Слуцк» узняўся на дзявяты радок, з якога пасля падзелу Вышэйшай лігі на шасцёркі трапіў у другую шасцёрку. У ніжняй палове табліцы справы ў «Слуцка» пайшлі лепш, ён узняўся на восьмае месца, але няўдалы фініш дазволіў гродзенскаму «Нёману» перагнаць случан, пакінуўшы тых дзявятымі.
2015
Сезон 2015 каманда пачала няўдала, неўзабаве апынуўшыся на апошнім радку табліцы. У жніўні 2015 года быў адпраўлены ў адстаўку шматгадовы галоўны тренер каманды Юрый Крот. Выконваць абавязкі галоўнага трэнера стаў ігрок каманды Вячаслаў Грыгараў. Пад яго кіраўніцтвам «Слуцк» здолеў паправіць сваё становішча, і сезон каманда скончыла на 11-м месцы з 14.
2016
У студзені 2016 года Грыгараў быў зацверджаны ў якасці галоўнага трэнера каманды. Пачатак сезона атрымаўся няўдалым, каманда апынулася ў зоне вылету. У чэрвені клуб развітаўся з вопытнымі ігракамі і лідарамі каманды — Ігарам Варанковым, Яўгенам Лашанковым і Сяргеем Цвяцінскім. У ліпені замест іх прыйшлі новыя ігракі, аднак каманда працягвала знаходзіцца ўнізе табліцы. Пасля паражэння ў верасні ад аўтсайдэра, мікашэвіцкага «Граніта», Грыгараў быў адпраўлены ў адстаўку, але неўзабаве кіраўніцтва клуба вырашыла пакінуць трэнера на пасадзе, а звольніць яго памочніка Андрэя Баса. Фініш каманда здолела правясці паспяхова, заняўшы выніковае 12-е месца з 16.
2017
У студзені 2017 года новым галоўным трэнерам замест Грыгарава быў прызначаны Віталь Паўлаў. Слуцкі клуб паспяхова пачаў сезон, выйшаўшы ў паўфінал Кубка Беларусі, а ў чэмпіянаце ішоў сярод лідараў, скончыўшы першую палову чэмпіянату на чацвёртым месцы. Другая палова сезона атрымалася для «Слуцка» менш удалай, і каманда заняла выніковы сёмы радок.
2018
Сезон 2018 каманда зноў пачала ўпэўнена і хутка апынулася сярод лідараў. Першую палову сезона «Слуцк» скончыў на пятым месцы. Аднак, другая палова сезона атрымалася значна горшай. Слуцкая каманда саступіла ў апошніх дзевяці матчах, але папярэдніх поспехаў хапіла, каб атрымаць выніковы восьмы радок.
2019
Сезон 2019 «Слуцк» пачаў няўдала і апынуўся недалёка ад зоны вылету, аднак добрая гульня ў сярэдзіне сезона дазволіла падняцца ў сярэдзіну табліцы. Пазней шэраг няўдач зноў апусціў каманду, аднак перамога ў апошнім туры дазволіла заняць выніковае 11-е месца.
2020
Слуцкі клуб добра пачаў сезон 2020, пасля сямі тураў аднаасобна ўзначальваў турнірную табліцу, нягледзячы на скарачэнне фінансавання з-за змены кіраўніцтва асноўнага спонсара — Слуцкага цукрарафінаднага камбіната (дырэктар камбіната Мікалай Пруднік, які падтрымліваў клуб, быў арыштаваны пад так званай «цукровай справе»). Аднак пазней пайшлі паражэнні за паражэннямі, і «Слуцк» апусціўся ў ніжнюю палову табліцы, а ў канцы турніру вымушаны быў весці барацьбу за выжыванне. Яшчэ ў чэрвені, пасля першых няўдач, каманду пакінуў галоўны трэнер Віталь Паўлаў, выканаўцам абавязкаў трэнера застаўся яго памочнік Аляксандр Кончыц, а ў кастрычніку «Слуцк» узначаліў Аляксандр Бразевіч. Пад яго кіраўніцтвам каманда заняла выніковае 14-е месца, аднак у стыкавых матчах за месца ў Вышэйшай лізе перайграла «Крумкачы» (2:0, 2:1) і засталася ў элітным дывізіёне.
2021
У пачатку сезона 2021 фан-рух «Слуцка» адмовіўся падтрымліваць клуб, пакуль у краіне працягваюцца палітычныя судовыя справы, збіццё і забойства людей за ўласныя меркаванні.
У 2021 годзе «Слуцк» знаходзіўся пераважна ў ніжняй частцы турнірнай табліцы, нярэдка быў блізкі да зоны вылету, аднак паспяховы фініш дазволіў заняць выніковы дзявяты радок.
2022
Слуцкі клуб няблага пачаў сезон, доўгі час знаходзіўся ў сярэдзіне табліцы, аднак летам вынікі пагоршыліся. У жніўні пасаду галоўнага трэнера пакінуў Аляксандр Бразевіч, на чале каманды ў якасці выканаўцы абавязкаў стаў яго памочнік Аляксандр Гурыновіч. Пад яго кіраўнітцвам становішча трохі выправілася, «Слуцк» завяршыў сезон на 11-м месцы.
Цяперашні склад
Станам на ліпень 2023 года, згодна з афіцыйным сайтам клуба.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Рэзервовы склад
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Уладзімір Уладзіміравіч Шыцько
Уладзімір Уладзіміравіч Шыцько (,, Віцебская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Біяграфія
Скончыў Віцебскі педагагічны інстытут імя С. М. Кірава, настаўнік пачатковых класаў.
Працаваў піянерважатым Лужаснянскага дзіцячага дома Віцебскага раёна; сакратаром камітэта камсамола Лужаснянскага сельскагаспадарчага тэхнікума; першым сакратаром Дубровенскага раённага камітэта ЛКСМБ; загадчыкам арганізацыйнага аддзела Дубровенскага раённага камітэта КПБ Віцебскай вобласці; дырэктарам Лужаснянскай школы-інтэрната-гімназіі для здольных і таленавітых дзяцей Віцебскай вобласці; дырэктарам Віцебскага кадэцкага вучылішча.
З'яўляўся дэпутатам Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў, быў старшынёй пастаяннай камісіі па рэгламенце і мясцовым самакіраванні.
Удастоены ганаровага звання «Заслужаны настаўнік Рэспублікі Беларусь».
У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Пашаны, двума юбілейнымі медалямі, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
Мікалай Васільевіч Агаркаў
Мікала́й Васі́льевіч Ага́ркаў (, Молакава, Цвярская губерня, Расійская рэспубліка —, Масква) — Маршал Савецкага Саюза (1977). Начальнік Генеральнага штаба ўзброеных сіл СССР з 1977 па 1984 гг.
Грабніца антыпапы Яна XXIII
Грабні́ца антыпа́пы Я́на XXIII — надмагільны помнік з бронзы і мармуру, які створаны Данатэла і Мікелоца і знаходзіцца ў баптыстэрыі сабора Санта-Марыя-дэль-Ф’ёрэ (Дуома), дзе антыпапа Ян XXIII (Бальтазар Коса, каля 1360—1419). Яе збудаванне было замоўлена душапрыказчыкамі Яна неўзабаве пасля яго сканання 22 снежня 1419 года і завершана ў 1420-я гады; такім чынам, яна стала вяхой у гісторыі ранняга Рэнесансу ў Фларэнцыі. Па Фердынанду Грэгоравіусу, грабніца ўяўляе сабой «адначасова магілу Вялікай схізмы ў Царкве і апошнюю грабніцу Папы за межамі Рыма».
У свой час Ян быў цесна звязаны з Фларэнцыяй, якая лічыла яго законным пантыфікам падчас Вялікай схізмы. Існуе меркаванне, што пахаванне ў фларэнційскім баптыстэрыі было спробай надаць легітымнасць яго пантыфікату, звязаўшы яго з ушанаваным святым месцам. Выкарыстанне папскай сімволікі ў надмагіллі, як і сама сувязь Фларэнцыі з Косай, былі вытлумачаны як абраза выбранага на Канстанцкім саборы Марціна V і спроба падняць аўтарытэт Медычы, а сама грабніца была прызнана непрыстойнай для грамадзяніна Фларэнцыі.
У афармленні грабніцы скарыстаны стаячыя ў нішах статуі трох хрысціянскіх дабрадзейнасцей (Веры, Надзеі і Любові), фамільны герб Косы, а таксама бронзавая пазалочаная фігура, якая ляжыць на саркафагу, які ў сваю чаргу стаіць на кансолях; над ёй знаходзіцца выява Мадонны з немаўлём у паўмесяцы, а ўсю кампазіцыю ахінае балдахін. На момант завяршэння гэта было самае высокае скульптурнае збудаванне ў Фларэнцыі і адно з нешматлікіх пахаванняў, размешчаных у баптыстэрыі ці саборы, які знаходзіцца па суседстве. Гэта была таксама першая з некалькіх сумесных прац Данатэла і Мікелоца, і прыналежнасць разцу таго ці іншага некаторых элементаў грабніцы ў свой час была прадметам дыскусій у асяроддзі мастацтвазнаўцаў.
Антыпапа Ян XXIII
Тым часам 29 мая 1415 года сабор зрынуў Яна і 11 лістапада 1417 абраў Папам Марціна V. У лютым 1419 года Марцін прыехаў у Фларэнцыю, і ў тым жа годзе Коса быў выкуплены Фларэнційскай рэспублікай (у 1417 Людвіг III адмовіўся ад вернасці Жыгімонту) пры садзейнічанні Джавані дзі Бічы дэ Медычы. Верагодна, яго выкуп быў узнагародай за дапамогу Фларэнцыі ў мінулым ці ж сродкам ціску на Марціна V, які да таго часу яшчэ знаходзіўся ў Фларэнцыі (у Рым ён прыбыў у верасні 1420), а можа быць, спалучаў абедзве прычыны. Коса дапамагаў Фларэнцыі пры заваяванні Пізы ў 1405 годзе, быўшы легатам у Балонні, а ў бытнасць Папам вызначыў банк Медычы ў якасці асноўнага сховішча папскай казны.
У Фларэнцыі 14 чэрвеня 1419 Коса прызнаў вяршэнства Марціна V і 26 чэрвеня атрымаў кардынальскую шапку, але 22 снежня таго ж года сканаў. Нягледзячы на атрыманы тытул кардынала-біскупа Тускуланскага, Коса называў сябе «кардыналам Фларэнційскім».
Пахаванні
Цела Косы было перанесена ў баптыстэрый і, як прадпісвалася зборнікам рытуальных усталяванняў Ordo Romanus, праз дзевяць дзён пахавана пры ўдзеле фларэнційскай знаці і папскай курыі. Падчас пахавальных рытуалаў, якія праходзілі выключна ўнутры Дуома і баптыстэрыя, на галаве памерлага ляжала белая мітра, а ў нагах ляжала кардынальская шапка. Першыя тры дні цырымоній былі прысвечаны адпаведна служэнню Косы ў сане кардынала і Папы, яго ролі сябра Фларэнцыі і яго прыватнага жыцця. Ён быў пахаваны ў часовым пахаванні да таго, як была скончана яго грабніца.
Заказ на працы
Дагавор пра стварэнне надмагільнага помніка Косы быў складзены праз прыкладна дзесяць дзён пасля яго смерці. Апошняя воля нябожчыка, якую ён выказаў у сваім завяшчанні на божай пасцелі 22 снежня 1419, уключала некаторыя прадыктаваныя фларэнційскім этыкетам распараджэння, дабрачынныя і царкоўныя ахвяраванні, але вялікая частка маёмасці адышла да яго пляменнікаў Мікеле і Джавані. Пры падзеле спадчыны яго пляменнікі мелі перавагу; пакуль вяліся працы над грабніцай Косы, правы на яго маёмасць аспрэчваліся крэдыторамі.
Коса прызначыў выканаўцамі сваёй волі чатырох уплывовых фларэнційцаў: Барталамеа дзі Тальда Валоры, Нікола да Уцана, Джавані дзі Бічы дэ Медычы і В'еры Гуаданьі, упаўнаважыўшы любых двух душапрыказчыкаў з іх ліку дзейнічаць ад імя ўсіх чатырох, што, відаць, і было выканана Валоры і Медычы. Валоры памёр 2 верасня 1427 года; да гэтага часу Гуаданьі ўжо таксама сканаў, а Уцана даўно страціў цікавасць да прац, пакінуўшы іх выкананне Джавані — ці, верагодней, Козіма Медычы.
Душапрыказчыкі Косы абвясцілі, што той жадаў быць пахаваным у баптыстэрыі, але быў занадта сціплым, каб паказаць гэта ў сваім завяшчанні. Даследчыкі давяраюць гэтаму сведчанню, лічачы Косу «тактоўным тактыкам», хоць гісторык Хорст Джэнсан выказаў здагадку, што тыя абралі баптыстэрый як месца пахавання насуперак волі нябожчыка. Запісы ў дакументах паведамляюць, што 9 студзеня 1421 года Пала Строцы ад імя цэха гандляроў тканінамі Артэ дзі Калімала (Arte di Calimala), адказнага за стан баптыстэрыя, пагадзіўся на пабудову невялікага непрыкметнага (breve et honestissima) надмагілля, але не даў дазволу на стварэнне капэлы, у якой жадаў быць пахаваным Коса; сучасная навука прыпісвае адмову Строцы таму, што пахаванне ў баптыстэрыі было вялікім гонарам, якой Коса, магчыма, не заслугоўваў. Іншых прысвечаных грабніцы запісаў цэха не захавалася, паколькі большасць дакументаў 1420-х згублена, хоць захаваліся нататкі сенатара Карла Строцы, які чытаў гэтыя дакументы.
Згода Артэ дзі Калімала на будаўніцтва грабніцы традыцыйна тлумачыцца тым, што Коса ў свой час перадаў баптыстэрыю правы ўказальны палец Яна Хрысціцеля і 200 флорынаў на стварэнне належнага рэлікварыя. Лічылася, што гэтым пальцам Ян паказаў на Хрыста, сказаўшы: «Ecce Agnus Dei». Доўгая і складаная гісторыя рэліквіі стварала вакол яе дадатковы арэол легенды: канстанцінопальскі патрыярх Філафей паднёс яе ў 1363 годзе ў дарунак Папе Урбану V, той перадаў яе сваім пераемнікам Рыгору XI і Урбану VI; апошні пазбавіўся яе падчас аблогі Начэра-Інфер'ёрэ, а Ян XXIII купіў яе за 800 флорынаў і насіў пры сабе, пакуль не схаваў у кляштары Санта-Марыя-дэльі-Анджэлі.