cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Міхаіл Давыдавіч Натарэвіч
Міхаіл Давыдавіч Натарэвіч (, Віцебск, Расійская імперыя—, Ленінград) — савецкі жывапісец і педагог родам з Беларусі.
Біяграфія
Першапачатковую мастацкую адукацыю атрымаў у Віцебску, у студыі Юдэля Пэна.
Маладосць
У 1929 годзе быў прызваны ў Чырвоную Армію. Службу праходзіў у палку сувязі ў Маскоўскім ваеннай акрузе. Пасля дэмабілізацыі працаваў бутафорам у маскоўскіх тэатрах, аднак тэатральным мастаком не стаў. У 1932 прыехаў у Ленінград і паступіў у падрыхтоўчыя класы пры Усерасійскай Акадэміі мастацтваў. У 1934 годзе стаў студэнтам жывапіснага факультэта Ленінградскага інстытута жывапісу, скульптуры і архітэктуры. Займаўся малюнкам у Міхаіла Бернштэйна і Сямёна Абугава, жывапісам у Аляксандра Савінава.
У 1936 годзе ажаніўся з Вольгай Аляксееўнай Раеўскай, студэнткай другога курсу архітэктурнага факультэта інстытута, з якой пражыў у шлюбе 44 гады. У 1937 годзе ў іх нарадзілася дачка Наталля, якая таксама скончыла пасля Ленінградскі інстытут імя І. Я. Рэпіна і стала архітэктарам. У 1940 годзе нарадзіўся сын Аркадзь, які скончыў пасля Ленінградскае Вышэйшая мастацка-прамысловае вучылішча імя В. І. Мухінай і стаў мастаком-манументалістам. У 1946 годзе нарадзілася дачка Алена, якая скончыла пасля Ленінградскі інстытут імя І. Я. Рэпіна і стала мастаком-графікам.
У ліпені 1940 года быў прыняты выкладчыкам на кафедру малюнка Ленінградскага інстытута жывапісу, скульптуры і архітэктуры. З першых дзён Вялікай Айчыннай вайны Міхаіл Натарэвіч быў у дзеючай арміі, удзельнічаў у баях на Карэльскім фронце на пасадзе камандзіра ўзвода сувязі. Быў узнагароджаны медалямі «За абарону Савецкага Запаляр’я», «За Перамогу над Германіяй». Дэмабілізаваўся ў 1945 годзе ў званні лейтэнанта.
Пасляваенны перыяд
Пасля дэмабілізацыі, у 1945—1951 гадах, выкладаў на кафедры малюнка Ленінградскага інстытута жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя І. Я. Рэпіна, у 1955—1956 гадах выкладаў малюнак у Ленінградскім Вышэйшым мастацка-прамысловым вучылішчы імя В. І. Мухінай. Адначасова працаваў творча, спачатку аднаўляючы страчаныя за гады вайны навыкі, а потым — у пошуках уласнай тэмы, героя і жывапіснай выразнасці.
Упершыню ўдзельнічаў у выстаўцы ў 1941 годзе. З 1947 года стаў пастаянным удзельнікам гарадскіх, рэспубліканскіх і ўсесаюзных мастацкіх выставак, дзе ён меў магчымасць экспанаваць свае працы разам з творамі вядучых майстроў выяўленчага мастацтва Ленінграда. Пісаў жанравыя і гісторыка-рэвалюцыйныя кампазіцыі, партрэты, пейзажы. Часта звяртаўся да падзей і герояў Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года (напрыклад, трыпціх «Кастрычнік», 1963). Працаваў у тэхніцы алейнага і тэмпернага жывапісу.
З 1946 года Міхаіл Натарэвіч быў членам Ленінградскай арганізацыі Саюза мастакоў РСФСР. Персанальныя выставы яго твораў былі паказаны ў 1983 годзе ў Ленінградскім Саюзе мастакоў і ў 2008 годзе ў Дзяржаўным Рускім музеі.
Міхаіл Давыдавіч памёр 23 лютага 1979 года ў Ленінградзе на семдзесят другім годзе жыцця. Яго творы знаходзяцца ў Дзяржаўным Рускім музеі, у іншых музеях і прыватных зборах у Расіі, Вялікабрытаніі, Германіі, Францыі, ЗША і іншых краінах.
Портленд (Арэгон)
Портленд (Portland) — горад на паўночным захадзе Злучаных Штатаў, у сутоку рэк Віламет і Калумбія ў штаце Арэгон. Адзін з самых «зялёных» гарадоў Злучаных Штатаў. Быў зарэгістраваны ў 1851 годзе і з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам графства Малтнома. Горад нязначна распасціраецца і на тэрыторыі іншых графстваў штата, у графстве Вашынгтон на захадзе і графстве Клакамас на поўдні. Портленд кіруецца адміністрацыяй, якую ўзначальвае мэр і чатыры іншыя кіраўнікі.
Горад вядомы значнай колькасцю невялікіх бровараў і вінакурняў, а таксама моцнай прыхільнасцю жыхароў да кавы. Ён з’яўляецца месцам базавання баскетбольнай каманды НБА — Портленд Трэйл Блэйзерс.
Пшэлявіцы (гміна)
Пшэляві́цы (Przelewice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пыжыцкага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пшэлявіцах. Плошча гміны складае 162,2 км². Станам на 2005 год у гміне Пшэлявіцы пражывалі 5,273 чалавекі, шчыльнасць — 32,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 16 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 22 населеныя пункты.
Вадзім Сяргеевіч Фаставец
Вадзім Фаставец (нар., Мінск) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Жодзіна-Паўднёвае».
Клубная кар’ера
Займаўся ў акадэміі ФШМ-Мінск, а таксама ў мінскім «Дынама», дзе выступаў за дублюючы склад.
У лютым 2021 года пачаў трэніравацца з «Крумкачамі» і ў красавіку падпісаў кантракт клубам. На полі з’яўляўся нячаста, выходзячы на замену ў канцы матча. У снежні 2021 года па пагадненні бакоў пакінуў клуб, аднак у красавіку 2022 года вярнуўся ў склад каманды , дзе стаў адным з асноўных ігракоў.
Страхавая прэмія
Страхавая прэмія (таксама брута-прэмія) (страхавы ўнёсак, страхавы плацёж) — плата за страхаванне, якую страхавальнік абавязаны ўнесці страхоўшчыку ў адпаведнасці з дагаворам страхавання ці законам.
Страхавая прэмія залежыць ад страхавой сумы і брута-стаўкі страхавога тарыфу, часам вылічаючыся як здабытак апошніх з улікам паправачных каэфіцыентаў.
Памер страхавой прэміі адлюстроўваецца ў страхавым полісе. Страхавая прэмія ўносіцца страхавальнікам аднаразова авансам, або часткамі на працягу ўсяго тэрміну страхавання (у такім выпадку часткі прэміі маюць назву страхавыя плацяжы ці страхавыя ўнёскі). Аплата страхавых унёскаў на працягу працяглага перыяду (ад 5 да 20 гадоў і больш) асабліва характэрна для полісаў розных відаў страхавання пры страхаванні жыцця (асабістым страхаванні)
Несвоечасовая аплата страхавых унёскаў можа пацягнуць скасаванне дзеяння дагавора страхавання.
За 2021 год унёскі страхавых арганізацый Беларусі па прамым страхаванні і сустрахаванні склалі 1 726,6 млн рублёў. Тэмп росту страхавых унёскаў за 2021 год у параўнанні з 2020 годам склаў 114,3 %
Крайна
Крайна (Krajina, vojvodstvo Kranjsko, Krain, Carnia, Carniolia) — герцагства і каронная зямля (Kronland) Аўстра-Венгерскай манархіі, прыналежыць да цыслейтанскай яе часткі, мяжуе на поўначы з Карынтыяй і Штырыяй, на ўсходзе і паўднёвым усходзе з Харватыяй, на поўдні з Істрыяй, на захадзе з Горыцай і Градыскай, займаючы прастору ў 9956 кв. км.
Мітарноўскі
Мітарноўскі — мужчынскае прозвішча.
Мар’інагорскі дзяржаўны аграрна-тэхнічны каледж імя У. Е. Лабанка
'''Мар’інагорскі дзяржаўны ордэна «Знак Пашаны» аграрна-тэхнічны каледж імя У. Е. Лабанка''' — установа сярэдняй спецыяльнай адукацыі ў пасёлку Мар’іна Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
Гісторыя
29 траўня 1876 года ў мястэчку Мар’іна Горка Ігуменскага павета Мінскай губерні была заснавана сельскагаспадарчая школа па ўказе Імператара Аляксандра II. У студзені 1911 года школа была ператворана ў сельскагаспадарчае вучылішча ніжэйшай ступені; у жніўні 1918 года — у сярэдняе, з сакавіка 1921 года — у Мар’інагорскі сельскагаспадарчы тэхнікум.
У 1949 годзе пры тэхнікуме ўтворана завочнае аддзяленне.
У 1970 годзе ў выніку аб’яднання навучальна-даследчай гаспадаркі з суседнім калгасам «Авангард» тэхнікум быў ператвораны ў саўгас-тэхнікум.
24 снежня 1984 года саўгасу-тэхнікуму было прысвоена імя выпускніка Уладзіміра Елісеевіча Лабанка.
Мар’іна Рошча (станцыя метро)
«Мар’іна Рошча» (Ма́рьина Ро́ща) — станцыя Люблінска-Дзмітраўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
Скарпідыум скарпіёнападобны
Скарпідыум скарпіёнападобны (Scorpidium scorpioides) — від брыевых імхоў сямейства амблістэгіевых.
Апісанне
Двухдомная лістасцябловая расліна. Дзярнінкі маккія, рыхлыя, жоўта- або карычнева-зялёныя, бліскучыя. Сцябло прамастойнае або сцелістае, даўжынёю 10—30 см, простае або няправільна перыста-разгалінаванае, уздута-аблісцелае, на канцы кручкаватае. Лісце моцна ўвагнутае, яйцападобна-ланцэтнае, завостранае, серпападобнае або прамое, суцэльнакрайняе, чарапіцападобна размешчанае. Жылка кароткая, падвойная. Каробачка нахіленая або гарызантальная, карычневая або прадаўгавата-цыліндрычная, на пурпуровай ножцы даўжынёй 4—6 см. Вечка пуката-канічнае. Перыстом падвойны.
Пашырэнне
Пашыраны ў Паўночным паўшар'і. На Беларусі трапляецца на балотах, па берагах азёр, старых рэчышчаў і невялікіх вадаёмаў (часта ў вадзе).
Асаблівасці біялогіі
Спараносіць летам.
Кінатэатры Брэста
Кінатэатры ў Брэсце існуюць з 1909 года. На 2022 год у Брэсце працуюць 2 кінатэатры, абодва падкантрольныя дзяржаўнай структуры КУП «Брэстаблкінавідэапракат».
Гісторыя
Колькасць кінатэатраў у розныя гады: Паводле выдання «Ад Бярэсця да Брэста: з стагоддзя ў стагоддзе» В. Мароза, В. Яжэлава, першы кінатэатр у Брэсце з'явіўся ў 1909 годзе. Па ўспамінах штабс-капітана Дагадзіна, які служыў у Брэсцкай крэпасці, у 1911 годзе ў Брэсце на Шасэйнай вуліцы (цяпер - праспект Машэрава) «дзейнічалі два кінематографа, ды ў крэпасці яшчэ адзін, то пры звычайнай змене карцін праз тры дні пры жаданні можна было глядзець кожны дзень новую карціну». З высокай ступенню верагоднасці гэта былі «Ілюзіён», які размяшчаўся ў доме Кобрынца, і «Фантазія» - у доме Бірштэйна.
Адміністрацыйны падзел Буркіна-Фасо
Адміністрацыйны падзел Буркіна-Фасо — падзел тэрыторыі Буркіна-Фасо на пэўныя часткі ў мэтах эфектыўнай арганізацыі дзяржаўнага кіравання і мясцовага самакіравання. Згодна з падзелам Буркіна-Фасо падзяляецца на 13 рэгіёнаў, 45 правінцый і 301 дэпартамент.
Кінатэатры Брэста
Гісторыя
У 1913 годзе ў доме А. Сарвера па зав. Паштоваму (зараз – вул. Свярдлова) працаваў кінатэатр «Лотас».
Кінатэатр «Адрыя» (па некаторых дадзеных першапачаткова называўся «Кааліцыя») пачаў працаваць у 1919 годзе ў будынку былой жаночай гімназіі на вуліцы Дамброўскай (зараз – вул. Савецкая). Падчас Другой сусветнай вайны ў кінатэатры паказвалі фільмы для нямецкіх афіцэраў. Таксама ў 1919 годзе працаваў кінатэатр на сучаснай Пушкінскай вуліцы, у якім паказвалі нямыя фільмы пад музычны акампанемент.
У 1925 годзе на базе кінатэатра чыгуначнікаў быў адкрыты школьны кінатэатр.
На 1933 год у Брэсце працавала 4 кінатэатры: «Адрыя», кінатэатр Сарвера (зараз – вул. Свярдлова, 4), «Міраж» па вул. 3 Мая, 14 (сучасная вул. Пушкінская), «Світ» па вул. Уніі Любельскай, 21 (сучасная вул. Леніна).
З прыходам савецкай улады ўсе кінатэатры былі нацыяналізаваны і перайшлі ў распараджэнне абласнога кінатрэсту. У студзені [1940]] года кінатэатры былі перайменаваны: кінатэатр Сарвера стала кінатэатрам імя Горкага, «Адрыя» - «1 Мая», а «Міраж» - у «КІМ».
Падчас Другой сусветнай вайны фільмы транслявалі ў Вялікай сінагозе (на гэтым месцы ў будучыні быў пабудаваны кінатэатр «Беларусь»). Пасля вайны кінатэатр працаваў да канца 1960-х гадоў.
У 1946-м адкрыўся дзіцячы спецыялізаваны кінатэатр «Змена».
У 1958 годзе ў гарадскім парку культуры і адпачынку імя 1 Мая адкрыўся кінатэатр «Летні». У 1959 годзе на Пушкінскай вуліцы пабудаваны кінатэатр «Мір» па тыпавому праекту. У 1961 годзе ў парку імя 1 Мая адкрыўся дзіцячы кінатэатр «Зорка».
У 1977 годзе пасля рэканструкцыі будынка адкрыўся кінатэатр «Беларусь» (вул. Савецкая, 62).
На 1 студзеня 1986 года ў Брэсце працавала 7 кінатэатраў: «1 Мая», «Беларусь», «Мір», «Змена», «Зорка», «Летні», «Юнацтва».
У 1990-я гады кінавідэацэнтр «1 Мая» адзіны ў гарадской сетцы работаў на самаакупнасці.
Узімку 2001 года завяршылася рэканструкцыя кінатэатра «Беларусь». У снежні 2010 года ў кінатэатры «Мір» была усталявана сістэма для паказу 3D-фільмаў.
У 2012 быў зачынены найстарэйшы кінатэатр Брэста «1 Мая». 15 чэрвеня 2012 года пасля рэканструкцыі адкрылася 3D-кіназала Палаца культуры прафсаюзаў (вул. Маскоўская, 275). На 2021 год кіназала не працуе.
18 мая 2013 года на тэрыторыі стаянкі гарадскога парку культуры і адпачынку адкрыўся першы ў Брэсце аўтакінатэатр «Рандэву». Ён быў разлічаны на 50 аўтамабіляў. Закрыты 1 мая 2017 года
Спіс кінатэатраў Брэста
У спісе прадстаўлены зачыненыя, існуючыя і будучыя кінатэатры Брэста. Яны размешчаныя ў алфавітным парадку.
Табліца:
Існуючыя
Колерам вылучаныя часова зачыненыя кінатэатры
Хорхэ Альгін
Хорхэ Марыа Альгін (Jorge Mario Olguín; нар., Далорэс, правінцыя Буэнас-Айрэс, Аргенціна) — аргенцінскі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1978 у складзе нацыянальнай зборнай Аргенціны.
Скрыпялі
Скрыпялі́ (, Скрипели) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Немяржанскага сельсавета.
Масцішча (Ушацкі раён)
Масці́шча (, Мостище) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кубліцкага сельсавета.
Карл Антонавіч Меер
Карл Анто́навіч фон Ме́ер (, Віцебск, цяпер Беларусь —, Санкт-Пецярбург, Расія) — расійскі сістэматык-батанік.
Біяграфія
Разам з Аляксандрам Бунгэ быў памочнікам Ледэбура ў падарожжы па Алтаю і Джунгарыі, а затым і ў «Флоры Алтая».
Быў памочнікам дырэктара (1831), а затым дырэктарам Імператарскага Батанічнага саду ў Санкт-Пецярбургу.
«Батанічны магазін К. А. Меера» размяшчаўся ў Маскве на Кузнецкім Мосце ў доме № 22—24.
Пшэмкаў (гміна)
Пшэ́мкаў (Przemków) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Палькавіцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пшэмкаве. Плошча гміны складае 107,45 км². Станам на 2010 год у гміне Пшэмкаў пражывалі 8739 чалавек, шчыльнасць — 81 чал./км².
Ксаверый Мітарноўскі
Ксаверый Мітарноўскі (Міцярноўскі, Ksawery Mitarnowski) — дзяржаўны службовец.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Мітарноўскіх герба «Прус ІІ». У 1818—1820 г. — земскі суддзя Навагрудскага павета. 15 жніўня 1820 года разам з А. Міцкевічам, Т. Занам, М. Верашчакам, В. Путкамерам прысутнічаў на імянінах Марылі Верашчака ў Туганавічах.
Сябра масонскай ложы «Шчаслівага Вызвалення» ў Нясвіжы, масон 3-й ст. у 1818—1820 гадах.
Сям’я
Дзеці: сын Казімір, пацверджаны ў дваранстве Расійскай імперыі і запісаны ў дваранскую кнігу Гродзенскай губерні ў 1858 г. Памешчык Сакольскага і Беластоцкага павета. У Беластоцкім павеце яму належалі частка маёнтка Хабаткі і 1/5 частка маёнтка Трырэчча, канфіскаваныя пасля паўстання 1863 года. Служыў чыноўнікам, меў чын калежскага сакратара. За дачыненне да спраў па паўстанні прызначаны (паміж 01.01.1864 і 01.03.1864) ваенным судом да «адміністрацыйнага спагнання» і высланы на жыхарства ў Пензенскую губерню. Яго маёмасць на падставе ўказа ад 10 снежня 1865 падлягала абавязковаму продажу.
Троіцкая гара (Гомель)
Троіцкая гара — колішняе невялікае ўзвышша ў Гомелі. Знаходзілася на рагу сучасных вуліц Сялянскай і Савецкай. Выразна прасочваецца на плане 1838 г.
У наш час перапад рэльефу (уздым) тут заўважаецца толькі на адрэзку вуліцы Савецкай ад скрыжавання з Ірынінскай да скрыжавання з Сялянскай. Перапад між скрыжаваннямі з вуліцай Сялянскай і з вуліцай Камунараў адсутнічае.
Малы бугай
Агульныя характарыстыкі
Даўжыня цела 32—39 см, маса 130—170 г, даўжыня крыла каля 15 см. Цела сціснутае з бакоў. Малы бугай — адзіны прадстаўнік атрада буслападобных, у якіх самец і самка адрозніваюцца афарбоўкай. У дарослых самцоў афарбоўка верха галавы, спіны, махавых і рулявых пёраў чорная, шыя і грудзі вохрыстыя з бураватай падоўжнай палосай, брушка белаватае. Крыючыя пёры крыла жоўтыя, дзюба і ногі зеленаватыя. Самка са спіны бурая са стракацінкамі, жывот, галава і шыя вохрыстыя. Дзюба даўгая, прамая, вострая. Дзюба ў самкі жоўтая з бурым канцом. Маладыя падобныя да самак, але з больш выразнымі палосамі і больш плямістыя. Ногі доўгія, зялёнага колеру.
Пашырэнне
Арэал разарваны: Еўропа (акрамя поўначы), паўднёва-заходняя частка Азіі, паўднёвае ўзбярэжжа Аўстраліі, астравы і паўднёва-ўсходняе ўзбярэжжы Новай Гвінеі, Афрыка на поўдзень ад Сахары, Мадагаскар, Паўночная Афрыка — толькі лакальна. На тэрыторыі Беларусі шырока распаўсюджаны, але даволі рэдкі на гнездаванні від. Насяляе густыя зараснікі над берагамі кантынентальных вадаёмаў паблізу лугоў, а таксама ўчасткі трыснягу з групамі кустоў.
Пералёты від, паўднёвыя папуляцыі аселыя. Пералёты адбываюцца ўначы. Месца зімовак у Афрыцы на поўдзень ад Сахары, а таксама на поўдні гнездавога арэала.
Асаблівасці біялогіі
Кормяцца воднымі насякомымі, дробнай рыбай, земнаводнымі, часам яйкамі і птушанятамі дробных прыбярэжных птушак.
Пары, якія гняздуюцца, трымаюцца адасоблена на значнай адлегласці адна ад другой. Гняздо робіць у густых кустах, на паваленых дрэвах, радзей у трыснягу, ажурнае і спружыністае, з галінак, укладзеных спіральна да цэнтра (часам скупа выслана лістамі водных раслін). Яйкі (5—9) авальныя, амаль з аднолькавымі тупымі канцамі, белыя (часам з блакітнавата-зялёным адценнем), часта з больш тоўстымі ўчасткамі з вапны; памеры 34 х 26 мм.
Дзякуючы скрытнаму спосабу жыцця і здольнасці маскіравацца, бугай рэдка пападаецца на вочы нават тады, калі ён пасяляецца побач з жыллём чалавека, але голасам выдае сваю прысутнасць.
Дзіцячы конкурс песні Еўрабачанне 2014
Дзіцячы конкурс песні Еўрабачанне 2014 (Junior Eurovision Song Contest 2014; Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2014) — дванаццаты штогадовы дзіцячы конкурс песні Еўрабачанне, які прайшоў на Мальце, у невялікім горадзе Марса паблізу Валеты. Гэта быў першы конкурс песні Еўрабачанне, які праходзіў на Мальце. Акрамя таго, мерапрыемства трэці раз у гісторыі дзіцячага Еўрабачання адбылося ў краіне-пераможцы конкурсу. Мальта перамагла ў 2013 годзе ў Кіеве з песняй «The Start» у выкананні Гайі Каўкі. Мальтыйскі нацыянальны тэлеканал, PBS, выступіў вяшчальнікам гэтай падзеі.
Фінал конкурсу адбыўся 15 лістапада, удзел прынялі 16 краін. Тры з іх — Італія, Славенія і Чарнагорыя — удзельнічалі ўпершыню. Пераможцам стаў прадстаўнік Італіі Вінчэнца Канціела з песняй «Tu primo grande amore».
Прадстаўніца Беларусі Надзея Місякова з песняй «Сокал» заняла 7-е месца.
Месца правядзення
17 снежня 2013 года генеральны дырэктар Мальтыйскага вяшчальніка PBS Антон Атард падпісаў дакументы аб правядзенні конкурсу на Мальце, і ўжо на наступны дзень на афіцыйным сайце конкурсу было абвешчана, што краінай-арганізатарам выступіла Мальта.
16 чэрвеня 2014года на афіцыйным сайце конкурсу было абвешчана, што конкурс пройдзе на суднабудаўнічым заводзе «Malta Shipbuilding». «Malta Shipbuilding» размешчаны ў горадзе Марса, у дзесяці хвілінах язды ад сталіцы Мальты, Валеты. Асаблівасцю арэны з’яўляецца тое, што яна складаецца з трох ангараў, у якіх і пройдзе конкурс.
Візуальны дызайн конкурсу
9 мая 2014 года на прэс-канферэнцыя EBU і PBS у Капенгагене былі прадстаўлены лагатып і слоган. Дэвізам конкурсу стаў хэштэг #Together, што ў перакладзе азначае Разам. Ён быў абраны таксама па прыкладу конкурсу ў Капенгагене, дзе дэвізам быў хэштэг #JoinUs. Лагатып уяўляе сабой частку мальтыйскага васьміканцовага крыжа, які сабраны з рознакаляровых сегментаў. Па словах стваральнікаў, гэта робіць лагатып дынамічным і цікавым.
Нацыянальныя адборы
Адкрытыя нацыянальныя адборы (з выкарыстаннем тэлегаласавання) абавязковыя для ўсіх краін-удзельніц, але некаторым краінам ЕВС дазваляе праводзіць унутраны адбор, толькі дзеля таго, каб такія краіны ўдзельнічалі ў сёлетнім конкурсе. Напрыклад, у 2010 і 2011 гадах выключэнне было зроблена для Латвіі.
Свае адкрытыя адборы правялі наступныя краіны:
Вялікі Аўстралійскі заліў
Вялікі Аўстралійскі заліў (Great Australian Bight) — буйны адкрыты заліў, які адносіцца да водаў Індыйскага акіяна. Размешчаны ў цэнтральнай і заходняй частцы паўднёвага ўзбярэжжа Аўстраліі.
Вялікі Аўстралійскі заліў працягнуўся на ўсход ад Заходняга мыса ў Заходняй Аўстраліі да Паўднёва-Заходняга мыса на Тасманіі. Працягласць ўзбярэжжа заліва складае каля 1160 км. Плошча каля 1335 тыс. км². Глыбіня да 5670  м. Галоўны порт — горад Адэлаіда. Большая частка заліва размешчана на поўдні тэрыторыі, прылеглай да мяжы штатаў Заходняя Аўстралія і Паўднёвая Аўстралія. У Вялікім Аўстралійскім заліве маюцца некалькі больш дробных заліваў — Спенсер, Сент-Вінсент.
Для берагавой лініі Вялікага Аўстралійскага заліва характэрныя берагавыя скалы (да 60 м у вышыню), пясчаныя пляжы і скалістыя тэрасы. У бухту Уілсан упадае рака Дэнмарк. У заліў упадаюць рэкі Мурэй. Прылівы вышынёй да 3,6 м.
Флора і фаўна
Воды заліва, нягледзячы на адносна невялікую глыбіню, не адрозніваюцца багаццем флоры і фаўны па прычыне нязначнага назапашвання асадкаў. Тым не менш, заліў насяляе мноства акул, асабліва ў прыбярэжных водах, а таксама гладкіх кітоў, якія мігрыруюць унутры рэгіёна.
Гісторыя
Вялікі Аўстралійскі заліў быў упершыню даследаваны еўрапейцамі ў 1627 годзе, калі галандскі мараплавец Тысен праплыў уздоўж яго заходняй мяжы. Пазней узбярэжжа было падрабязна нанесена на карту англійскім даследчыкам капітанам Мэцью Фліндэрсам у 1802 годзе, падчас яго плавання вакол Аўстралійскага кантынента.
Яблонка
Назву Ябло́нка маюць:
Сакалоўскі
Сакалоўскі — беларускае прозвішча.
Карантанія
Карантанія (Karantanija, Korotan) — адна з найстаражытных славянскіх дзяржаў, узніклая ў пачатку VII ст. на тэрыторыі Карынціі, Штырыі і Славеніі. Дзяржава праіснавала каля трохсот гадоў, пакуль не была ўключана ў склад Каралінгскай імперыі. Славянскае насельніцтва Карантаніі (карантанцы) з'яўляецца родапачынальнікамі сучасных славенцаў.
Дастаеўская (станцыя метро, Масква)
«Дастаеўская» (Достое́вская) — станцыя Люблінска-Дзмітраўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
Ігар Міхайлавіч Рынкевіч
І́гар Міха́йлавіч Рынке́віч (нар. 3 красавіка 1968, Гродна) — беларускі юрыст, адвакат, палітык.
Вучоба
Нарадзіўся 3 красавіка 1968 года ў Гродна ў сям’і рабочых-машынабудаўнікоў. У 1985 годзе скончыў сярэднюю школу № 3 з залатым медалём.
Кадаанская археалагічная культура
Кадаа́нская культура (Caddoan culture) — археалагічная культура на поўдні ЗША. Сфарміравалася да 800 г. як частка буйной Місісіпскай культуры. Праіснавала да сярэдзіны XIX ст.
Ігар Міхайлавіч Рынкевіч
Вучоба
У 1989 г. абраны дэлегатам ад універсітэта на студэнцкую канферэнцыю Беларусі і Усесаюзны студэнцкі форум. Удзельнічаў у працы Маскоўскага студэнцкага клуба, які падтрымаў Міжрэгіянальную групу дэпутатаў ВС СССР.
Кадаанская археалагічная культура
Прыналежнасць
Кадаанскую культуру атаесамляюць з народамі кадаанскай сям'і моў. У сваю чаргу яны з'яўляюцца аўтахтонамі паўночна-усходняга Тэхаса, дзе іх прысутнасць прасочваецца з II ст. н. э.
Развіццё
Лічыцца, што носьбіты кадаанскай культуры паходзілі ад прадстаўнікоў больш старажытнай лясной. Дзякуючы гандлёвым кантактам у сярэдзіне 1 тысячагоддзя н. э. яны асвоілі выраб керамікі, выкарыстанне лукам і стрэламі. Каля 780 г. пачалі вырошчваць кукурузу. Пераход да земляробства спрыяў рэзкаму павелічэнню насельніцтва, з'яўленню буйных паселішч, якія маглі з'яўляцца рытуальнымі цэнтрамі. Аднак у перыяд фарміравання і ранні перыяд спажыванне кукурузы мела другаснае значэнне ў параўнанні з прадуктамі збіральніцтва, рыбалоўства і палявання. Асноўнай ежай яна стала толькі пасля 1200 г., што адлюстравалася ў распаўсюджванні карыеса з-за павелічэння вугляводаў у дыеце.
Ігар Міхайлавіч Рынкевіч
Вучоба
У плыні III—IV курсаў паводле індывідуальнага плану навучання быў прымацаваны да кафедры сацыялогіі палітыкі сацыялагічнага факультэта Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта, дзе наведваў заняткі на шэрагу факультэтаў і рыхтаваў да абароны дыпломную працу па тэме: «Роля ценявых карпаратыўных аб’яднанняў у сістэме савецкай бюракратыі ў 1953—1991 гг.» У сувязі з распадам СССР і насталай няўзгодненасцю ў сістэме адукацыі абарона дыпломнай працы ў МДУ не была праведзена.
Кадаанская археалагічная культура
Развіццё
Кадаанцы з'яўляліся насельнікамі заходняй перыфірыі Місісіпскай культуры, пра што сведчаць знаходкі, характэрныя для астатніх місісіпцаў: узоры тканін, плеценых вырабаў, каменных статуэтак, медзі, ракавін і г. д. Разам з гэтым, у кадаанцаў мелася асаблівасць — адсутнасць значных умацаванняў вакол вёсак. Росквіт кадаанскай культуры адбыўся каля 1400 г. Да гэтага часу склалася іерархічнае грамадства, кадаанцы асвоілі суседнія землі (пераважна даліны рэк) Арканзаса, Аклахомы і Луізіяны. Мяркуюць, што ў першай чвэрці XVI ст. агульная колькасць насельніцтва магла дасягаць 250 тысяч чалавек.
Ігар Міхайлавіч Рынкевіч
Вучоба
У 1992 годзе скончыў ГрДУ па спецыяльнасці «Гісторыя» з прысваеннем кваліфікацыі «Гісторык, выкладчык гісторыі і сацыяльна-палітычных дысцыплін» з дыпломам з адзнакай.
Кадаанская археалагічная культура
Развіццё
У 1541 г. землі кадаанцаў наведала іспанская экспедыцыя на чале Эрнанда дэ Сота. Згодна іспанскім запісам, канкістадоры мелі ваенную сутычку з народам, які назвалі тула і апісвалі як «людзей, што біліся найлепей за астатніх, з кім сустракаліся хрысціяне». Іспанцы ўзгадвалі спадчынных правадыроў кады (caddi cacique) і некалькі буйных духоўных асоб чэнекі (xeneci). Сучасныя археолагі выявілі каля 20 агульных цырыманіяльных цэнтраў.
Ігар Міхайлавіч Рынкевіч
Вучоба
Працягнуў навучанне завочна ў ГрДУ і ў чэрвені 1998 года скончыў поўны курс па спецыяльнасці «Правазнаўства» з прысваеннем кваліфікацыі «Юрыст» з дыпломам з адзнакай.
Кадаанская археалагічная культура
Развіццё
Найбольш непрыемным наступствам кантактаў з еўрапейцамі было распаўсюджанне эпідэмічных захворванняў, да якіх у індзейцаў не было імунітэта. Яны сталі прычынай заняпаду Місісіпскай культуры і крызісу Кадаанскай культуры. З паўночнага ўсходу ў спусцелую пасля эпідэмій даліну Місісіпі прыйшлі сіўанскія народы, з якімі ў кадаанцаў склаліся варожыя адносіны. У XVIII ст. кадаанцы аказвалі супраціў іспанскім перасяленцам і падтрымлівалі гандлёвыя і саюзныя сувязі з французамі. Гэта не перашкаджала французам узбройваць осэйдж, найбольш жорсткіх канкурэнтаў кадаанцаў.
Далейшыя хвалі эпідэмій і ваенных паражэнняў прывялі да дэмаграфічнага заняпаду, міграцыі часткі кадаанцаў (паўні, кічаі, вічыта і арыкара) на поўнач. У другой палове XIX ст. кадаанскія народы трапілі ў канчатковую залежнасць ад ЗША.
Ігар Міхайлавіч Рынкевіч
Вучоба
Абараніў дыпломную працу па тэме: «Праблемы прававога рэгулявання дзейнасці сродкаў масавай інфармацыі ў Рэспубліцы Беларусь». Дадзеная праца была адзначана на конкурсе студэнцкіх дыпломных прац. Некаторыя становішчы працы былі апрабаваны падчас законапраектнай дзейнасці Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь XIII склікання.
З’яўляўся сушукальнікам навуковай ступені кандыдата юрыдычных навук, аднак падрыхтаваную дысертацыю не стаў абараняць. Мае шэраг публікацый па прававым рэгуляванні дзейнасці СМІ, крымінальна-прававой і праваабарончай тэматыцы, а таксама палітыка-публіцыстычных артыкулаў.
Кар’ера
У 1992—1994 гадах працаваў настаўнікам гісторыі, грамадазнаўства ў сярэдніх школах Гродна.
З верасня 1998 года — выкладчык кафедры тэорыі і гісторыі права, затым — старэйшы выкладчык кафедры крымінальна-прававых дысцыплін прыватнага Інстытута кіравання і прадпрымальніцтва. У жніўні 2006 года ў пік судовай абароны па крымінальнай справе А. Казуліна кіраўніцтва ВНУ не падоўжыла працоўны кантракт.
Цяпер працуе юрысконсультам у ТАА «СПАРТАСЭРВІС».
Грамадска-палітычная дзейнасць
Са студэнцкіх гадоў актыўна займаўся грамадска-палітычнай, праваабарончай дзейнасцю.
Сустаршыня Клубу выбаршчыкаў г. Гродна «Грамадзянская ініцыятыва» (1991—1994). Каардынатар збору подпісаў у г. Гродна за правядзенне рэферэндуму па датэрміновых выбарах у Вярхоўны Савет (1993).
Адзін з ініцыятараў стварэння, аўтар статуту Беларускай асацыяцыі журналістаў (БАЖ), член Праўлення, выканаўчы дырэктар (1995—1997), намеснік дырэктара Цэнтра прававой абароны СМІ пры БАЖ (1997—1998).
Сябар Беларускага Хельсінкскага камітэта (БХК), прэс-сакратар БХК (1996).
Супрацоўнічаў з праваабарончай арганізацыяй «Прававая абарона насельніцтва» (2001—2004). Адзін з ініцыятараў грамадзянскай кампаніі «Беларусь — у Раду Еўропы», стварэнні ў Беларусі Грамадскай камісіі па рэабілітацыі ахвяр палітычных рэпрэсій (2007).
Сябра партыі «Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада» (1991), старшыня Цэнтральнай рэвізійнай камісіі партыі (1992—1995), сябар Цэнтральнай Рады і выканкама партыі (1995—1999), прэс-сакратар, галоўны спецыяліст па арганізацыі выбараў (1995—1997).
Удзельнічаў у стварэнні Сацыял-дэмакратычнага саюза і аб’яднання БСДГ з ПНP у партыю БСДП «Народная Грамада» (1995). З студзеня 2005 — сябра Цэнтральнай Рады партыі. З сакавіка 2007 гады — нам. старшыні БСДП (Грамада).
У маі 2007 года на Кангрэсе аб’яднаных дэмакратычных сіл (АДС) Беларусі абраны сябрам Палітрады АДС і Прэзідыума Палітрады АДС.
Быў адвакатам экс-кандыдата ў прэзідэнты Аляксандра Казуліна.
У лютым 2008 года вылучаны прэтэндэнтам на кандыдацтва ў дэпутаты на парламенцкіх выбарах 2008 года па адзіным спісе ад АДС па Кальварыйскай выбарчай акрузе № 104 г. Мінска. У жніўні 2008 года на падставе сабраных подпісаў грамадзян быў зарэгістраваны кандыдатам у дэпутаты. Яго даверанымі асобамі былі А. Казулін і А. Мілінкевіч, іншыя грамадскія дзеячы.
Асабістае жыццё
З канца 1994 года пражывае ў Мінску.
Жанаты (жонка — эканаміст-бухгалтар), выхоўвае дачку.
Чорная адзінка
«Чорная адзінка» (Schwarzer Einser) — філатэлістычная назва першай паштовай маркі каралеўства Баварыя 1849 года. Першая марка на тэрыторыі сучаснай Германіі.
Бельмонтэ-ін-Сабіна
Бельмонтэ-ін-Сабіна (Belmonte in Sabina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыа, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рыеці.
Насельніцтва складае 652 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 28 чал./км². Займае плошчу 24 км². Паштовы індэкс — 2020. Тэлефонны код — 0765.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Maria SS. della Croce.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Трубная (станцыя метро)
«Тру́бная» (Тру́бная) — станцыя Люблінска-Дзмітраўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Магілёўскага раёна
Гісторыка-культурныя каштоўнасці Магілёўскага раёна — аб’екты архітэктуры, археалогіі, гісторыі і мастацтва, помнікі горадабудаўніцтва і запаведныя мясціны на тэрыторыі Магілёўскага раёна Магілёўскай вобласці, якія знаходзяцца пад дзяржаўнай аховай Рэспублікі Беларусь.
У Магілёўскім раёне гісторыка-культурнымі каштоўнасцямі прызнаны 15 аб’ектаў, з якіх 8 — помнікі гісторыі, 7 — помнікі архітэктуры.
11 аб’ектаў — гісторыка-культурныя каштоўнасці рэгіянальнага значэння, 4 аб’екты — гісторыка-культурныя каштоўнасці рэспубліканскага значэння.
Пшэмысль (гміна)
Пшэ́мысль (Przemyśl) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пшэмыскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пшэмыслі. Плошча гміны складае 108,42 км². Станам на 2011 год у гміне Пшэмысль пражывалі 9947 чалавек, шчыльнасць — 92 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 16 салецтваў.
Вадзім Віктаравіч Дзямідчык
Вадзім Віктаравіч Дзямідчык (нар., г. Мінск) — беларускі вучоны, спецыяліст у галіне клетачнай біялогіі, біяфізікі, біяінжынерыі і фізіялогіі раслін. Доктар біялагічных навук, прафесар.
Навуковая і грамадская дзейнасць
За час працоўнай дзейнасці кіраваў больш як 40 навуковымі праектамі ў Беларусі, Вялікабрытаніі і Расійскай Федэрацыі, а таксама з’яўляўся навуковым кіраўніком больш чым 60 студэнтаў і аспірантаў.
Віктар Барысавіч Шклоўскі
Віктар Барысавіч Шклоўскі (Ви́ктор Бори́сович Шкло́вский,,  — ) — савецкі пісьменнік, літаратуразнаўца, крытык.
Біяграфія
Узнагароджаны 3 ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга.
Дэнмарк
Дэнмарк (Denmark River) — рака на поўдні Заходняй Аўстраліі.
Рака бярэ пачатак у раёне прыроднага заказніка Pardelup і ўпадае ў бухту Уілсан Вялікага Аўстралійскага заліва. Даўжыня ракі — 60 км, мае прытокі, у тым ліку два невялікія ручаі. На рацэ пабудавана дамба.
Сваю назву па-англійску рака атрымала ад Т. Брэйдвуда-Уілсана ў гонар урача А. Дэнмарка. З мовы мясцовых абарыгенаў назва перакладаецца як «Месца чорных лебедзяў».
У сувязі з распрацоўкай зямель басейна ракі яе салёнасць рэзка знізілася.
Іаган Марцін Шлеер
Іаган Марцін Шлеер (Johann Martin Schleyer;, Оберлаўда, цяпер Лаўда-Кёнігсхофен — , ) — нямецкі каталіцкі святар, стваральнік мовы валапюк. Сапраўднае імя Марцін Шлеер, першае імя Іаган, на самой справе было імем хроснага бацькі, якое ён дадаваў неафіцыйна.
Біяграфія
Прысвечаны ў сан у 1856 годзе, служыў у розных прыходах. У перыяд Культуркампф правёў чатыры месяцы ў турме (1875), за зробленую ў казанні адмоўную заўвагу ў адрас сацыялізму. Пасля, ён працаваў у прыходзе святых Пятра і Паўла каля Констанца (1875—1885), дзе ў яго з'явіліся думкі наконт стварэння мовы прызванай аблегчыць зносіны паміж народамі — валапюка. Пазней ён казаў, што бог сам кіраваў яго працай.
Фактычна, раней за валапюк ён спрабаваў стварыць яшчэ адну штучную мову, якую называў Dolmetsch-Sprache (тлумачальная мова). Першая ідэя Шлеера была ў тым, што трэба стварыць мову на аснове знакаў, якія існавалі б у асноўных еўрапейскіх мовах: нямецкай, англійскай, італьянскай, іспанскай і рускай. Таму, у 1878 годзе ён стварыў універсальны алфавіт, прыдатны для запісу ўсіх гукаў ва ўсіх мовах. Ён думаў, што для хрысціянскай Еўропы, адзіны алфавіт таксама неабходны, як і адзіная рэлігія. Яго алфавіт меў дастаткова вялікі поспех і таму Шлеер думаў, што прызваны для стварэння ўніверсальнай мовы для чалавецтва. Але ён кінуў ідэю стварэння мовы на аснове галоўных еўрапейскіх моў, жадаючы стварыць штучную мову з цалкам рэгулярнай граматыкай. Сістэма валапюка ўключае ў сябе тэорыі ранейшых праектаў: яна мае рысы сакрэтнай мовы, коду, пазіграфіі і штучнай мовы.
Шлеер быў вядомы і як паліглот: ён пісаў вершы на 7 і празаічныя творы на 25 мовах.
У 1870-я гады выдаваў літаратурна-рэлігійны часопіс «Арфа Сіёна». У 1879 годзе апублікаваў у ім першы артыкул пра мову валапюк «Праект сусветнай мовы і сусветнай граматыкі для адукаваных людзей усіх нацый Зямлі», у 1880 годзе выпусціў падручнік «Валапюк, сусветная мова». У 1894 годзе прызначаны папскім прэлатам.
У Констанцы і Оберлаўдзе ўсталяваныя мемарыяльныя дошкі ў гонар Шлеера. У горадзе Лаўда, які знаходзіцца паблізу, ёсць школа, якая носіць яго імя.
З 2001 года ідзе міжнародны працэс беатыфікацыі Марціна Шлеера.
Ракамітрум
Ракамітрум (Racomitrium) — род лістасцябловых імхоў сямейства грыміевых.
Апісанне
Двухдомныя шматгадовыя расліны. Дзярнінкі плоскія, белавата-зялёныя або светла-жоўта-зялёныя. Сцябло даўжынёю 2—20 см, няправільна разгалінаванае, часта вузлаватае з-за шматлікіх укарочаных бакавых парасткаў. Лісце ад яйцападобнага да прадаўгавата-ланцэтнага, рыхла-прылягаючае, у большасці з воласападобным бясколерным кончыкам. Жылка шырокая, простая. Спарагоны на верхавіне сцябла або ыа бакавых парастках, на гладкіх ножках даўжынёй ад 5 мм да 2,5 см. Каробачка прамастойная, прадаўгавата-яйцападобная да амаль цыліндрычнай. Перыстом просты, раснічасты. Вечка конусашылападобнае. Каўпачок шапачкападобны.
Пашырэнне
Адрозніваюцца сотні відаў, пашыраных амаль на ўсіх кантынентах. На Беларусі трапляецца ракамітрум разнаклетачны (Racomitrium heterostichoides).
Windows 8.1
Windows 8.1 — аперацыйная сістэма сямейства Windows NT, вытворчасці карпарацыі Microsoft, наступная па часе і выхаду — Windows 10. Прызначана для працоўных станцый, персанальных камп’ютараў і партатыўных прылад; версія, прызначаная для вырашэння серверных задач — Windows Server 2012 R2. У параўнанні з Windows 8 мае шэраг абнаўленняў і паляпшэнняў, накіраваных на палягчэнне працы з графічным інтэрфейсам. Windows 8.1, гэтак жа як і Windows 8, арыентавана на ПК з сэнсарным экранам, але не выключае магчымасці выкарыстання на класічных ПК.
Першыя чуткі і ўцечкі
Чуткі аб Windows 8.1 з’явіліся адразу ж пасля выхаду Windows 8. Таксама, паводле чутак, стала вядома аб тым, што кодавая назва сістэмы — «Windows Blue». 24 сакавіка 2013 года ў сетку ўцякла першая зборка Windows Blue 9364. Пасля было заўважана, што Microsoft блакіруе ўліковыя запісы, якія выкарыстоўваліся пры ўсталяванні гэтай зборкі. Пазней у сетцы з’яўляліся зборкі Windows Blue 9374, 9385, 9471, 9477, 9483.
Назва
26 сакавіка 2013 года ў Microsoft афіцыйна пацвердзілі, што працуюць над абнаўленнем пад кодавым імем «Windows Blue». 14 мая гэта абнаўленне атрымала афіцыйную назву «Windows 8.1» .
Касцёл Святога Казіміра
Касцёл Святога Казіміра — назва шэрагу каталіцкіх храмаў, асвячоных у гонар святога Казіміра.
Портленд (Мэн)
Портленд (Portland) — горад на паўночным усходзе ЗША ў штаце Мэн, адміністрацыйны цэнтр акругі Камберленд.
Насельніцтва
Насельніцтва — 64249 чалавек (2000), 91,27 % — белыя, 3,08 % — азіяты, 2,59 % — афраамерыканцы. Белае насельніцтва галоўным чынам ірландскага (21,2 %), англійскага (19,2 %), італьянскага (10,8 %), французскага (10,5 %) і нямецкага (6,9 %) паходжання. 18,8 % насельніцтва маладзейшыя за 18 гадоў, 13,9 % — старэйшыя за 65 гадоў. 14,1 % насельніцтва пражываюць за рысай беднасці. Гэта найбуйнейшы па насельніцтве горад штата. У агламерацыі пражывае 489343 чалавек, з іх 243537 у гарадскіх умовах. Паводле ацэнак на 2007 год колькасць жыхароў, якія пражываюць у агламерацыі дасягнула 513 тыс. Па ўзроўні жыцця ў 2007 годзе Портленд заняў 6-е месца сярод 100 гарадоў краіны.
Усходы (Драгічынскі раён)
Усхо́ды (, Усходы) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Немяржанскага сельсавета.
Луі Бусенар
Луі Анры Бусенар (Louis Henri Boussenard,, Эскрэн, дэпартамент Луара — , Арлеан) — французскі пісьменнік.
Здзейсніў шмат падарожжаў. З 1877 года публікаваў вострасюжэтныя раманы, насычаныя геаграфічным і прыродазнаўчагістарычны матэрыялам. Звычайна яго героі — маладыя французы, якія паказваюць цуды адвагі і кемлівасці: «Праз Аўстралію. Дзесяць мільёнаў Чырвонага Апосума»(1879), «Падарожжа парыжскага гамена вакол свету» (1880) і інш. Бусенар пісаў таксама навукова-фантастычныя раманы: «Таямніца доктара Сінтэза» (1888), «Дзесяць тысяч гадоў сярод ільдоў» (1890).
Тэатр Вялікага Княства Літоўскага
Тэатр Вялікага Княства Літоўскага ― сінтэтычнае мастацтва XIV—XVIII стагоддзяў, якое спалучае ў сваіх творах выразныя сродкі драматургіі, акцёрскай гульні, рэжысуры, жывапісу, музыкі.
Тэатральнае мастацтва Вялікага Княства Літоўскага бярэ пачатак у народным тэатры, які ўзнік на аснове старажытных абрадаў, гульняў, карагодаў, паказаў вандроўных акцёраў-скамарохаў. З XVI ст. бытаваў народны лялечны тэатр батлейка. У XVII ст. узнікла народная драма. Характэрнай асаблівасцю школьнага тэатра XVI—XVII ст. была сатырычная накіраванасць яго інтэрмедый. З’явіліся прыгонныя, аматарскія і прафесійныя тэатры.
Вытокі
Вытокі тэатра Вялікага Княства Літоўскага — у народным тэатры з яго абрадавымі песнямі і танцамі, дзе прысутнічаюць элементы гульнявога дзеяння і тэатральнага пераўвасаблення. Элементы тэатралізаванага дзеяння ёсць у многіх каляндарных (напрыклад, Купалле) і сямейна-бытавых абрадах. Асабліва насычаны элементамі тэатралізацыі вясельны абрад і каляды, падчас якіх разыгрывалі цэлае прадстаўленне з драматычным дзеяннем, песнямі-дыялогамі, жартамі, танцамі.
Ужо ў «Аповесці мінулых часоў» аўтар не толькі распавядае пра асобныя моманты вясельных абрадаў (напрыклад, звязаных з жаніцьбай наўгародскага князя Уладзіміра Святаславіча з полацкай княгіняй Рагнедай), але і параўноўвае некаторыя вясельныя звычаі розных усходнеславянскіх плямёнаў — палян, радзімічаў і севяран. Некаторыя моманты літоўскага вяселля дадзены ў перапісцы вялікага князя літоўскага Аляксандра Ягелончыка ў 1492 годзе з Расіяй.
Самая ранняя згадка пра тэатралізаваныя дзейства ў беларускіх сялян змяшчаецца ў даследаванні М. Чарноўскай (Czarnowska M. «Zabytki mitologii slawianskiej w zwyczajach wiejskiego ludu na Bialej Rusi dochowywane», Wilno, 1817), дзе падрабязна апісана святкаванне «русальнага тыдня», які паступова перарос у абрад пляцення вянкоў і ваджэння карагодаў. Апісанне тэатралізаванага святкавання Купалы, русальнага тыдня, Вясны, Мары, Ярылы ажыццёўлена этнографам Е. Р. Раманавым у даследаванні «Беларускі зборнік. Т. 1: Магілёўская губерня. Вып. 8: Побыт беларуса» (Вільня, 1912). У працы П. В. Шэйна «Матэрыялы для вывучэння побыту і мовы рускага насельніцтва Паўночна-Заходняга краю. Т. 3: Апісанне жылля, адзення…» (СПб., 1902) на прыкладзе Мсціслаўшчыны паказана тэатралізаванае правядзенне карагоднай гульні «Халімон». Апісанне асаблівасцяў карагодных гульняў у тэатралізаванай форме на прыкладзе этнічных беларусаў, якія жылі ў XIX ст. у Чарнігаўскай губерні, змяшчаецца ў даследаванні М. Косіч «Літвіны-беларусы Чарнігаўскай губерні, іх побыт і песні» (СПб., 1901). Асаблівасці тэатралізаванага святкавання калядак на Палессі таксама апісаны Е. Р. Раманавым. Святкаванне калядак з пераапрананнем удзельнікаў у казу, мядзведзя, каня, дзеда, яўрэя, немца, афіцэра, цыгана раскрыта П. В. Шэйнам у зборніку «Беларускія народныя песні…» (СПб., 1874).
Варта адзначыць, што беларускае вяселле з’яўляецца, па сутнасці, спецыфічнай операй або народнай драмай, імправізаваным тэатральным прадстаўленнем з пэўным вясельным сцэнарам, завязкай, кульмінацыяй і развязкай.
Адно з першых апісанняў тэатралізаваных вясельных абрадаў у форме гумарыстычнага канфлікту паміж сваякамі «жаніха» і «нявесты» даў А. Рыпінскі ў даследаванні «Bialorus» (Paruz, 1840). Комплекснае даследаванне, якое дае поўнае апісанне беларускага вяселля, адлюстравана К. П. Гукоўскім у зборніку «Вяселле ў літоўскіх беларусаў» (Коўна, 1894). Асаблівасці правядзення тэатралізаваных вясельных абрадаў у Віцебскай губерні сабраны П. М. Шпілеўскім і апублікаваныя асобным зборнікам «Вясельныя абрады ў засценкаўцаў (акалічан) Віцебскай губерні». Правядзення тэатралізаванага вяселля пінчукамі апісаў М. В. Доўнар-Запольскі («Песні пінчукоў…» (Кіеў, 1895). Тэатралізаваныя выступы на вясельным абрадзе раскрытыя Я. Ф. Карскім ў кнізе «Беларусы. Т. 3» (М., 1916) і Х. П. Яшчуржынскім — «Вяселле маларасейскае як рэлігійна-бытавая драма» (Кіеў, 1896).
У гістарычным аспекце народная паэтыная творчасць папярэднічала ўзнікненню тэатра і драматургіі як такіх. Абрадавае і гульнёвае дзействы вельмі марудна і толькі часткова перарасталі ў тэатральнае. Гэтаксама і скамарохі, выступленні якіх, насычаныя народнымі песнямі, танцамі, прыказкамі і прымаўкамі, жартамі, усялякімі трукамі, станавіліся падзеяй любога свята, не разыгрывалі гульняў паміж сабой, г. зн. іх прадстаўленні на гарадскіх плошчах, ярмарках ці вясковых вуліцах не былі спектаклем у цесным сэнсе слова .
Пазней, у XVII—XVIII стст., мастацтва скамарохаў пераўтварылася ў балаганы, лялечны тэатр-батлейку. Часам хадзілі скамарохі з мядзведзямі. Вядомыя школы дрэсіроўкі мядзведзяў у ваколіцах Гродна, Нясвіжа, Мінска, Ракава, на Палессі, а найбольш буйная з іх — Смаргонская мядзведжая акадэмія, якая існавала ў XVII—XVIII стст. У Семежаве каля Капыля існавала школа вяровачных скакуноў.
Народнае тэатральнае мастацтва адрознівалася свабоднай імправізацыяй, лёгкасцю пераходу ад сур’ёзнага да смешнага (гульні «Жаніцьба Цярэшкі», «Млын», «Дзед і баба», «Каза», «Меланка», «Гусі», «Проса»), — гэта і з’явілася асновай мастацтва вандроўных акцёраў. З часам ў іх ўяўленнях з’явіліся сюжэтныя драматычныя і камічныя сцэнкі — інтэрмедыі, затым — народная драма.
Выказваецца меркаванне, што ў Кафедральным саборы ў Вільні ў XV ст. маглі паказвацца літургічныя драмы, злучаныя з імшой, у адпаведнасці з традыцыяй якая пашырылася тады ў Еўропе. Літургічныя драмы і часткова пропаведзі паслужылі фарміраванню ўяўленняў пра магчымасць драматызацыі тых або іншых падзей. Роля «паратэатралізаванага» дзеяння ўзрасла таксама ў прыдворных цырымоніях і магнацкіх урачыстасцях (заручынах, шлюбах, паляваннях, турнірах і інш.). Яшчэ ў 1506 годзе пры двары Жыгімонта Старога былі ажыццёўлены першыя пастаноўкі свецкіх п’ес. Набліжаныя да караля асобы са складу буйной шляхты, магнатаў або сенатараў прысутнічалі на гэтай рэдкай па тым часе каралеўскай забаве.
Батлейка
Народны лялечны тэатр батлейка (ад польскай Betleem) з’явіўся ў XVI ст. Тэатр гэтага тыпу меў у розных месцах княства назвы яселка, батляемка, астлейка, жлоб, батлейка. Польскі тэатр з рухомымі фігуркамі — «шопка» (szopka, ад schoppen ― хлеў) ― з XV ст. . Супраць польскага паходжання ўсходнеславянскага вяртэпа выказваўся Іван Франко, які лічыў, што вяртэпны тэатр зарадзіўся на Валыні. Найстарэйшы спіс украінскай вяртэпнай драмы (1701) дайшоў да нас, на думку І. Франка, у школьным рукапісным зборніку 1788 года.
Спачатку прадстаўленні былі звязаны са святам каляды, калі моладзь хадзіла з батлейкай па мястэчках і вёсках. Пазней сцэны, звязаныя з калядамі, паступова спыніліся. Рэпертуар батлейкі з часам папоўніўся фальклорна-бытавым матэрыялам, незвычайнымі сюжэтамі, колькасцю персанажаў. Складаўся ён звычайна з дзвюх частак: кананічнай (рэлігійнай) і свецкай (народна-бытавой). Кананічны сюжэт разыгрываўся на верхнім, свецкі ― на ніжнім ярусе-сцэне. Найбольшай папулярнасцю карыстаўся свецкі рэпертуар з камічнымі сцэнкамі, народнымі песнямі і танцамі. У рэпертуары батлейкі разам з народнымі драмамі «Цар Прожар», «Цар Ірад» і «Цар Максімілян» з’явіліся інтэрмедыі «Мацей і доктар», «Антон з казой і Антоніха», «Вольскі — купец польскі», «Бэрка-карчмар», «Цыган і цыганка», «Ванька малы», «Паніч» і іншыя. Многія сцэны мелі вострасатырычны характар, у іх высмейваліся такія сацыяльныя тыпы, як доктар-шарлатан, франт-шляхціц, карчмар.
Час хаджэння з вяртэпам адрознівалася ў залежнасці ад мясцовасці. Напрыклад, у Віцебскай і Магілёўскай губернях прадстаўленне паказвалі ў першыя тры дні калядных святаў, а таксама напярэдадні калядаў і ў Ражство ([Раманаў). У Мінску лялечную п’есу глядзелі з каляд да стрэчання (Шэйн).
З канца 1960-х гадоў дзеячы прафесійнага і аматарскага тэатра сталі звяртацца да батлеечных першакрыніц. У 1970-я гады пачалося асваенне батлеечных традыцый драматычнымі тэатрамі. Пачынальнікам быў рэжысёр Ю. Фрыдман, які ажыццявіў пастаноўку спектакля ў ТЮГу «Дай вады, калодзеж».
Школьны тэатр
Згадванне аб школьным тэатры ўпершыню сустракаецца ў Івана Вішэнскага, які папракаў братчыкаў, сяброў рэлігійных брацтваў, у тым, што яны мала моляцца, а толькі «камедыі будуюць і гуляюць».