cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Беларускі музычна-драматычны гурток у Вільні
Беларускі музычна-драматычны гурток у Вільні — культурна-асветнае згуртаванне беларускай інтэлігенцыі ў 1911—1916 гадах.
Гурток разгарнуў шырокую культурна-асветную дзейнасць, праводзіў у жыццё ідэі газеты «Наша ніва», садзейнічаў грамадска-палітычнаму адраджэнскаму руху, станаўленню беларускага прафесійнага драматычнага і музычнага мастацтва. Наладжваў вечары нацыянальнай культуры ў форме беларускіх вечарынак — сінтэтычных канцэртаў, якія ўключалі паказ невялікіх п’ес, выступленні хору, салістаў, чытальнікаў і танцораў.
Удзельнікамі гуртка ўпершыню пастаўлены «Паўлінка» Я. Купалы (1913) і «Залёты» В. Дуніна-Марцінкевіча (1915), а таксама «Модны шляхцюк» К. Каганца, «Міхалка» Далецкіх, «Як яны жаніліся» А. Валодзьскага, «Хам» і «У зімовы вечар» паводле Э. Ажэшкі, «Пашыліся ў дурні» М. Крапіўніцкага і інш.
Спектаклі ставілі Ф. Аляхновіч і А. Бурбіс. Сярод удзельнікаў Ян Булгак, З. Бядуля, А. Ляжневіч, С. Маркевіч (Маркевічанка), П. Мядзёлка, А. Пашкевіч (Цётка), Л. Родзевіч, Ч. Родзевіч, М. Шыла і інш. Хорам кіравалі Л. Рагоўскі, І. Шыдла, М. Ячыноўская.
Андрэйс Пумпурс
А́ндрэйс Пу́мпурс (Andrejs Pumpurs;, хутар Кейраны, Ліелюмправа, Рыжскі павет, Ліфляндская губерня, Расійская імперыя — , Рыга, Ліфляндская губерня, Расійская імперыя) — латышскі паэт, найбольш вядомы дзякуючы стварэнню эпічнага твору «Лачплесіс» і бачны дзеяч руху младалатышы. Таксама прымаў удзел добраахвотнікам у вайне на баку Сербіі супраць Асманскай імперыі ў 1876 годзе, а таксама служыў афіцэрам у расійскім войску. Быў заўзятым прапагандыстам латышскай культуры.
Біяграфія
Быў адным з трох дзяцей з сям’і малазямельнага селяніна. Не маючы магчымасці працягнуць сваю адукацыю пасля завяршэння трохгадовага курсу з-за беднасці сваёй сям’і, быў вымушаны працаваць каморнікам і рабіць брудную працу са сваім бацькам. Пумпурс захапляўся латышскай вуснай традыцыяй, асабліва моцна яму падабаліся легенды. Свае першыя вершы і раннія накіды эпасу былі напісаны ў Пебалзе, сельскім цэнтры латышскай адукацыі і культурнага жыцця паміж 1867 і 1872 гадамі.
Пасля кароткага перыяду ў Рызе ён з’ехаў у Маскву ў 1876 годзе, дзе пазнаёміўся са славянафіламі Іванам Аксакавым і ​​Міхаілам Катковым. Пумпурс стаў трэцім латышскім добраахвотнікам, які змагаўся за Сербію з іншымі расійскімі саюзнікамі супраць туркаў. Ваенная кар’ера вымусіла яго з’ехаць у Севастопаль, а затым у Адэсу, дзе ён атрымаў адукацыю афіцэра. У 1882 годзе ён вярнуўся на радзіму, дзе браў удзел у таемных сустрэчах руху нарадавольцаў. З 1895 года ён працаваў інтэндантам у Дзвінску. Памёр праз рэўматызм, пахаваны на Вялікіх могілках у Рызе.
Іларыён Кіеўскі
Іларыён, ці Ларыён (?—?) — старажытнарускі царкоўны дзеяч, філосаф і пісьменнік, заснавальнік Кіева-Пячэрскай лаўры (1051), першы мітрапаліт кіеўскі з мясцовага духавенства (1051—54 ці 1055).
Аўтар публіцыстычнага твора Старажытнай Русі — «Слова пра закон і дар Божы» (паміж 1037 і 1050), дзе развіваецца думка пра роўнасць народаў, якія вызнаюць хрысціянства, высока ацэньваюцца справы князёў, якія праславілі Русь у іншых краінах. У «Слове» выказаны таксама ідэі вялікага князя кіеўскага Яраслава Мудрага аб царкоўнай незалежнасці Кіеўскай дзяржавы ад Візантыі.
Ваенна-гістарычны музей (Вена)
Музей знаходзіцца ў межах венскага Арсенала ў раёне Ландштрасэ, недалёка ад палацавага комплексу Бельведэр. Ён быў пабудаваны паміж 1850 і 1856 гадамі па загаду імператара Франца Іосіфа I, бо стары гарадскі гарнізон быў разбураны падчас рэвалюцыі 1848 года. Музей, знаходзячыся ў цэнтры Арсенала, павінен быў захоўваць інфармацыю пра перамогі Аўстрыі і яе правадырах. Будынак складаюць 5 галоўных частак: галоўная зала, прысвечаны памяці военачальнікаў, і 4 залы для правядзення выставак. Бронзавыя гарматы выстаўлены знадворку музея.
438 да н.э.
Падзеі
Архітэктары Калікрат і Іктын скончылі будаўніцтва Парфенона ў Афінах.
Яраслаў Іванавіч Клімуць
Яраслаў Іванавіч Клімуць (нар., в. Вострава, Ваўкавыскі раён, Беластоцкая вобласць — , ) — беларускі літаратуразнавец.
Біяграфія
Нарадзіўся 10 студзеня 1940 года ў в. Вострава Ваўкавыскага раёна Беластоцкай вобласці.
Творчасць
Сфера навуковых інтарэсаў — тэорыя літаратуры, гісторыя беларускай літаратуры і літаратурнай крытыкі, супастаўляльнае літаратуразнаўства, краязнаўства. Даследчык творчасці Якуба Коласа. Меў больш за 150 навуковых і вучэбна-метадычных публікацый.
Сям’я
Дачка Лада — кандыдат гістарычных навук, дацэнт кафедры ўсеагульнай гісторыі Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова ; дачка Жанна — супрацоўніца Магілёўскага абласнога краязнаўчага музея.
Сяргей Леанідавіч Варанец
Сяргей Леанідавіч Варане́ц (нар., г. )  — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1982 годзе архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута (выкладчыкі В. І. Кожар, Воінаў, Г. У. Палянская, Г. А. Трушнікава, Ю. Н. Кішык, Чантурыя, Н. А. Зельтэн, І. Іода).
У 1982—2006 гадах працаваў архітэктарам, а пазней начальнікам архітэктурна-канструктарскай майстэрні № 3 у інстытуце «Магілёўграмадзянпраект»; галоўны архітэктар г. Магілёва (2006); намеснік старшыні камітэта па архітэктуры і будаўніцтве Магілёўскага аблвыканкама, з 2007 года галоўны архітэктар Магілёўскай вобласці. Саветнік Беларускай акадэміі архітэктуры.
Член Саюза архітэктараў Беларусі з 2002 года.
Католік.
Творчасць
Асноўныя працы: кінатэатр «Ветразь», 40-кватэрны жылы дом па вул. Мянжынскага, 80-кватэрны жылы дом па вул. Чалюскінцаў, 290-кватэрны жылы дом па вул. Гагарына, 108 кв. жылы дом па вул. Сіманава, Рэканструкцыя стадыёна «Спартак», рэканструкцыя лёгкаатлетычнага манежа з залай гульнявых відаў спорту па вул. 30 гадоў Перамогі, Цэнтр спорту і адпачынку па пр. Міру — усе ў Магілёве, рэканструкцыя і інтэр’еры філіяла гасцініцы «Магілёў», дзіцячы аздараўленчы комплекс у в. Прыбар Бялыніцкага раёна, інтэр’еры Палаца грамадзянскіх абрадаў, рэканструкцыя вул. Ленінскай, рэканструкцыя Камсамольскага сквера, рэканструкцыя рэстарана «Полі» пад фірменны магазін «Крышталь» з барам, рэканструкцыя спортбазы «Космас» — усе у Магілёве, адміністрацыйны будынак «Аховы» ў г. Бабруйску, рэканструкцыя галоўпаштамта, інтэр’еры рэстаранаў «Мадэрн», «Саломенка», рэканструкцыя і інтэр’еры магазіна абутку «Бадэн», інтэр’еры Магілёўскага філіяла Інстытута правазнаўства ў Магілёве, рэканструкцыя плошчы Леніна ў г. Бабруйску, касцёл Святога Антонія, жылы дом на скрыжаванні вул. Піянерскай і К. Лібкнехта, інтэр’еры Гарадскога дома культуры, навучальна-лабараторны корпус са спорткомплексам Беларуска-Расійскага ўніверсітэта — усе ў г. Магілёве.
Узнагароды
Лаўрэат Нацыянальных фестываляў архітэктуры ў Брэсце, Гомелі, Мінску. Лаўрэат спецпрэміі «Дасягненне» Магілёўскага гарвыканкама (2005).
Сям’я
У шлюбе з архітэктарам Ірынай Варанец.
Вон Джонс
Сэр Вон Фрэдэрык Рэндэл Джонс (Vaughan Frederick Randal Jones;  — ) — амерыканскі матэматык, лаўрэат міжнародных прэмій. Вядомы працамі ў галіне функцыянальнага аналізу і тэорыі вузлоў.
Біяграфія
Вон Джонс нарадзіўся ў Гісбарне, але вырас у Кеймбрыджы. У 1970 годзе ён паступіў у Оклендскі ўніверсітэт, дзе ў 1972 годзе атрымаў ступень бакалаўра навук, а ў 1973 — магістра навук з адзнакай. У 1974 годзе ён адправіўся ў Швейцарыю, дзе ў 1979 годзе пад кіраўніцтвам Андрэ Хафлігера абараніў дысертацыю ва Універсітэце Жэневы.
У 1980 годзе Вон Джонс пераехаў у ЗША, дзе ў 1980/1981 навучальным годзе выкладаў у Каліфарнійскім універсітэце ў Лос-Анджэлесе, а з 1981 па 1985 гады — у Пенсільванскім універсітэце. З 1985 года ён стаў прафесарам Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Берклі.
Гом
Гом (Гама, Гомі) — легендарны заснавальнік Гомеля, вядомы з разрозненых фрагментарных звестак тапанімічных паданняў канца ХІХ — першай трэці ХХ ст.
Змест паданняў
Краязнавец Л. Вінаградаў (1900 г.) меркаваў, што гістарычная назва Гомеля — «Гомій» — магла быць «пазычана ад нейкага Гома». Этнограф І. Пульнер згадваў легенду, паводле якой «на месцы заснавання Гомеля жыў рыбак Гама», ад чыйго імя выводзілася назва горада. Аўтары кнігі пра будаўніцтва рачнога порта ў Гомелі Д. Алан, М. Пірожнікаў і В. Розкін (1933 г.) паведамілі пра бытаванне на гомельскім Каўказе легенды «аб разбойніку Гомі» і «яго вялікіх подзвігах». На незразумелых падставах яны адносілі постаць Гомі да ХІІ ст. і звязвалі са шведскім паходжаннем.
Праблема пашыранасці
Варыятыўнасць формы імені, як і прыпісванне персанажу ў асобных крыніцах адрозных функцый, указваюць на верагоднасць колішняга існавання некалькіх версій адпаведнага падання ці легенды. Ніводная з іх, аднак, не стала ў далейшым класічнай, як у сэнсе пашыранасці і вядомасці сярод гамяльчан (у адрозненне ад падання пра плытагонаў), так і з пункту погляду цікавасці фалькларыстаў — у акадэмічным выданні беларускіх легенд і паданняў (1983 г.) паданні пра Гома адсутнічаюць. У наш час філолаг і краязнавец А. Рогалеў у сваіх працах спрабуе папулярызаваць паданне з гомельскага Каўказа, праводзячы паралелі між постаццю разбойніка Гомі і легендарнымі заснавальнікамі іншых гарадоў Беларусі і ўкраінскага Кіева. Пры гэтым насуперак першапублікацыі 1933 г. аўтар паслядоўна называе разбойніка іменем «Гом» (а не «Гомі») і замоўчвае прыпісванне яму шведскага паходжання.
Штомесячнік
Штомесячнік  — перыядычнае выданне, якое выходзіць раз у месяц.
Самым старым амерыканскім штомесячнікам, які выходзіць бесперапынна з 28 жніўня 1845 года па гэты дзень, з'яўляецца навукова-папулярны амерыканскі часопіс.
Лі Тан
Лі Тан, Сі Гу (李唐; 1050 — каля 1130) — кітайскі жывапісец. Вядучы дзеяч акадэмій жывапісу ў Кайфыне і Ханчжоў.
Творчасць
Творчасці характэрны пераход ад суровых манахромных ландшафтаў, поўных эпічнай велічы, да сціплых лірычных вясковых пейзажаў са сцэнамі народнага побыту. Працаваў таксама ў гістарычным і бытавым жанрах. Сярод твораў: «Храм каля ракі ў летнюю пару», «Вячэрні зыб на восеньскай рацэ», «Вясковы лекар» і інш.
Царква Святога Олафа (Талін)
Царква Святога Олафа, царква Олевістэ (эст. Oleviste kirik) — лютэранская царква, размешчаная ў Таліне на месцы, дзе ў XII стагоддзі знаходзіўся гандлёвы двор скандынаўскіх купцоў. Найранейшыя згадкі пра царкву адносяцца да 1267 года.
Царква прысвечана нарвежскаму каралю Олафу II, у час валадарання якога завяршыўся пераход краіны на хрысціянства. Акрамя таго, святы Олаф лічыцца апекуном мараходаў.
Гісторыя
Першыя звесткі пра царкву адносяцца да 1267 года. Яна была заснавана як каталіцкая і названа ў гонар нарвежскага караля Олафа Харальдсана.
У XV стагоддзі царква была перароблена ў базіліку, былі ўзведзеныя новыя хоры, у галоўнай прасторы з'явіліся чатырохгранныя слупы. Скляпенні галоўнага нефу былі зробленыя зоркападобнымі, а бакавыя — крыжовымі.
У час рэканструкцыі на вежы царквы быў узведзены вельмі высокі шпіль, такім чынам вышыня царквы дасягнула 159 метраў, што на той момант было найвышэйшым збудаваннем у свеце. Царкоўны шпіль быў бачны за шмат кіламетраў і служыў арыенцірам для караблёў, чым, магчыма, і тлумачылася ідэя падобнага будаўніцтва.
У 1513—1523 гадах ля царквы на сродкі мясцовага купца Ганса Паўэлса была збудавана капліца Дзевы Марыі. Фундатару капліцы прысвечаны асобны кенатаф у ёй, аўтарам якога, верагодна, з'яўляецца вестфальскі разьбяр.
З-за вышыні шпілю ў царкву восем разоў траплялі ўдары маланкі, ад чаго тройчы пачыналіся пажары. Пасля аднаго з іх, які адбыўся ў 1625 годзе, царква страціла статус найвышэйшага будынка свету.
Апошні раз царква гарэла 16 ліпеня 1820. Па адбудове ў 1840 годзе яна набыла сучасны выгляд. У 1850 расійскі цар Мікалай I падараваў царкве вялікі звон. У гэты ж час былі пастаўленыя новыя арганы і перавезеныя з іншых будынкаў жырандолі.
Да 1944 года ў царкве Олевістэ знаходзілася нямецкая грамада. 17 верасня 1950 перададзены баптысцкай грамадзе, у ёй праведзены капітальны рамонт.
Разам з адбудаваным шпілем у цяперашні час царква мае вышыню 123,7 м, з'яўляючыся трэцяй па вышыні царквой у свеце. Паводле пастановы талінскага гарадскага кіраўніцтва, небаскробы ў Таліне не могуць быць пабудаваны вышэйшымі за царкву Святога Олафа.
Сонечнае зацьменне 12 студзеня 1823 года
Сонечнае зацьменне 12 студзеня 1823 года — частковае сонечнае зацьменне 109 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,0484 і дасягнула свайго максімуму ў 09:20:12 UTC у пункце з каардынатамі 64° пд. ш. 173° з. д..
Зацьменне 12 студзеня 1823 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1823 годзе і 56-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 16 жніўня 1822 года, наступнае — 11 лютага 1823 года.
Оклендскі ўніверсітэт
Оклендскі ўніверсітэт (University of Auckland) — універсітэт, размешчаны ў горадзе Окленд, Новая Зеландыя. З’яўляецца найбуйнейшым універсітэтам Новай Зеландыі. Па версіі QS World University Rankings у 2011 годзе ён займаў 82-е месца ў свеце. Оклендскі ўніверсітэт быў заснаваны ў 1883 годзе. Цяпер універсітэт складаецца з 8 факультэтаў і 6 кампусаў. Па даных на красавік 2010 года ў ім навучалася прыкладна 39 940 студэнтаў.
Альбервіль
Альбервіль (Albertville, часам ужываецца назва Альбертвіль) — горад у французскім дэпартаменце Савоя ў рэгіёне Рона-Альпы, заснаваны ў 1836 годзе на беразе ракі Ізер. Горад названы ў гонар караля Сардзінскага каралеўства Карла Альберта, бацькі Віктара Эмануіла II, у склад якога тады ўваходзіла Савоя.
Насельніцтва горада ў 1999 годзе складала 17,3 тыс. жыхароў. Вышыня над узроўнем мора вагаецца ад 325 да 2030 метраў.
Бердыж (археалагічны помнік)
Бердыж, або Бердыжская стаянка — археалагічны помнік у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, належыць да эпохі палеаліту.
Альбервіль
Альбервіль — папулярны зімовы курорт. У 1992 годзе ў горадзе праходзілі зімовыя Алімпійскія гульні.
Адміністрацыйны падзел Ірана
Іран — унітарная дзяржава. Адміністрацыйна падзяляецца на астаны.
Бердыж (археалагічны помнік)
Знаходзіцца 0,3 км на поўдзень ад вёскі Падлужжа, на схіле высокага правага берага ракі Сож, ва ўрочышчы Калодзежкі, якое складаецца з паўночнага і паўднёвага яроў. Культурны пласт помніка найлепш захаваўся на поўдні ад яра.
Адміністрацыйны падзел Ірана
На чале кожнага астана стаіць генерал-губернатар ( — астандар). Да рэвалюцыі 1979 году астандары прызначаліся шахам. У цяперашні час іх прызначае Міністэрства ўнутраных спраў і сцвярджае прэзідэнт Ісламскай рэспублікі.
Бердыж (археалагічны помнік)
Стаянка адкрыта К. М. Палікарповічам у 1926 годзе. Аб гэтай падзеі А. Г. Калечыц узгадвае наступнае:
Адміністрацыйны падзел Ірана
Да 1950 г. краіна была падзелена на 12 астанаў. У 1950—1960 гг. іх было 10. Да сярэдзіны 1970-х іх стала 23.
Бердыж (археалагічны помнік)
Стаянку назвалі Бердыжскай, але назва гэтая не зусім дакладная. Вёска Бердыж, адкуль прыйшоў К. М. Палікарповіч, размешчана кіламетрах у трох на поўнач, а вось да вёскі Падлужжа — усяго некалькі сот метраў.
Адміністрацыйны падзел Ірана
У 1979 г. астан Керманшах быў пераназваны ў Бахтаран. У 1986 г. Цэнтральны астан быў паасобны на астаны Тэгеран і Меркезі. У 1990 г. астан Бахтаран быў пераназваны ў Керманшах. У 1993 г. з астана Усходні Азербайджан быў вылучаны астан Ардэбіль. У 1995 г. з астана Тэгеран быў вылучаны астан Кум. У 1996 г. з Зенджана быў вылучаны астан Казвін. У 1997 г. з Мазендэрана быў вылучаны астан Галестан. У 2004 г. самы буйны астан Харасан быў падзелены на тры астаны — Паўночны Харасан, Харасан-Рэзаві і Паўднёвы Харасан. Невялікая частка была аддадзена астану Езд.
Бердыж (археалагічны помнік)
У яе вывучэнні ў далейшым прымалі ўдзел вядучыя спецыялісты ў галіне першабытнай археалогіі, а таксама палеантолагі, геолагі і палеагеографы. Раскопкі праводзіліся ў 1926 г. К. М. Палікарповічам (ускрыта 10 кв. м.), у 1927 г. С. М. Замятніным (20 кв. м.), у 1928—1929 гг, 1938—1939 гг. К. М. Палікарповічам,, Г. А. Бонч-Асмалоўскім, В. І. Громавым, Г. Ф. Мірчынкам (240 кв. м.), у 1959 г., 1968—1970 гг. У. Д. Будзько, Л. М. Вазнячуком, М. М. Цыпенка, В. В. Шчагловай, М. В. Мотузам (130 кв. м.), у 1971 г. А. Г. Калечыц (156 кв. м.). Агульная плошча раскопак склала каля 536 кв. м.
Аднак, паколькі раскопкі праводзіліся са значнымі перапынкамі па часе і ў сувязі са стратай у гады вайны даваеннай палявой дакументацыі, у далейшым адны і тыя ж плошчы неаднаразова ўскрываліся паўторна. З улікам распаўсюджання познапалеалітычных артэфактаў тэрыторыі, якую займала старажытнае паселішча, па дадзеных А. Г. Калечыц, мела плошчу каля 500 кв. м.
Адміністрацыйны падзел Ірана
У наш час разглядаюцца праекты стварэння новых астанаў: Талыш (з Гіляна і Ардэбіля), Тэбес (з Езда), Сярэдні Азербайджан (з Заходняга і Усходняга Азербайджана), Эрдэстан (з Ісфахана), падзелы астанаў Сістан і Белуджыстан на астан Сістан і астан Белуджыстан, Фарса на Заходні і Усходні Фарс, а таксама стварэнне сталічнай акругі з Тэгерана і іншыя праекты.
Бердыж (археалагічны помнік)
У раскопе 1926 г. было знойдзена больш за 700 фауністычных рэшткаў, якія (па вызначэнні В. І. Громава) належалі маманту, каню і мядзведзю, а таксама некалькі дзесяткаў крэменяў, кавалкі касцянога вугалю. Сярод крэменяў былі і штучна апрацаваныя, у т.л. пласціны, адшчэпы. Пасля раскопак С. М. Замятніна з’явілася першае меркаванне аб узросце помніка. Вучоны датаваў стаянку верхнепалеалітычным часам і правёў аналогіі з помнікамі Касцёнкі-1, Боршава-1, Гагарына і з познаарыяньякскімі помнікамі Маравіі і Ніжняй Аўстрыі (Пшэдмасць, Ніжні Вістэрніц, Пекарна, Вілендорф і інш.). Велізарную ролю ў высвятленні стратыграфіі культурнага пласта Бердыжа ў перадваенныя гады адыгралі работы Г. Ф. Мірчынка. Зробленыя ім высновы ў наступным былі дэталізаваны і ўдакладнены, але прынцыпова не змяніліся.
Адміністрацыйны падзел Ірана
Астаны з'яўляюцца адміністрацыйна-тэрытарыяльнымі адзінкамі верхняга ўзроўню, яны ў сваю чаргу падзяляюцца на 324 шахрэстана ; наступным узроўнем тэрытарыяльнага падзелу з'яўляецца бахшы, такіх адзінак налічваецца больш 740. Бахшы падзяляюцца на дэхестаны — сельскія акругі.
Бердыж (археалагічны помнік)
Працы вучоных, якія вывучалі стаянку ў пасляваеныя гады, былі скіраваны на ўдакладненне стратыграфіі і геалагічных умоў залягання культурнага пласта помніка. Л. М. Вазнячук з гэтай мэтай у 1959 г. заклаў на стаянцы звыш 30 шурфаў. На пачатку 1970-х гг., па меркаванні У. Д. Будзько і Л. М. Вазнечука, на помніку 2 культурныя пласты — паселішча ранняга верхняга палеаліту, якое адносілася да кола помнікаў касцёнкаўска-аўдзееўскай культуры больш ранняга, чым Бердыж, і менавіта стаянка — помніка позняга верхняга палеаліту, якую можна датаваць у межах 34 — 22-га тыс. да н.э. Такія высновы лёгеп тлумачыліся рэзкім падзеннем культурных рэшткаў уніз на схіле яра. Пры наяўнасці ўскрытых плошчаў на вяршыні схіла і шурфа на яго днішчы ўсвядоміць адзінства пласта, які меў розніцу ў адзнаках да 4 м, было амаль немагчыма. Для вырашэння гэтага спрэчнага пытання ў 1970 г. у геахраналагічнай лабараторыі Ленінградскага аддзялення Археалагічнага інстытута на падставе аналізу, праведзенага па зубе маманта, была атрымана першая абсалютная дата помніка. Вынікам прац А. Г. Калечыц, якая зрабіла на стаянцы некалькі апорных падоўжных і папярочных профіляў, стала выснова аб аднаслойнасці помніка, культурныя рэшткі якога былі пераадкладзены ў выніку магутнага ўздзеяння соліфлюкцыйных працэсаў. Таму аднавіць колькасць і форму касцявых жытлаў, якія, відавочна, тут былі пабудаваны, не ўяўляецца магчымым.
Агульная колькасць знаходак, атрыманых за гады раскопак, перавышае 3 тыс. адз., у т.л. каля 2 тыс. касцявых рэшткаў, большасць з якіх належала маманту. Колькасны пераважаюць цэлыя і фрагментаваныя рэбры, пазванкі, расколатыя трубчастыя косткі, зубы, фрагменты чэрапа, біўняў і інш. Ад 50 іншых жывёл захаваліся цалкам некалькі чарапоў, ніжніх сківіц, біўняў, радзей лапатак і костак таза. Астатнія касцявыя рэшткі — адзінкавыя косткі яшчэ 14 відаў жывёл, сярод якіх тыповыя прадстаўнікі верхнепалеалітычнага комплексу: валасаты насарог, конь, мядзведзь, пясец, паўночны і высакародны алені і інш.
Для вырабу прылад жыхары стаянкі выкарыстоўвалі сожскі валунны крэмень характэрнай шэрай афарбоўкі з белымі кропкавымі ўкрапінамі, якія ў вялікай колькасці сустракаецца ў россыпах на паверхні і ў карэнным заляганні ў крэйдавых адкладах, што маюць выхады на паверхню па схілах ракі Сож. Большасць артэфактаў абкатаная, з характэрным матавым бляскам.
Крамянёвы інвентар (больш за 1 тыс. адз.) складаецца са шматлікіх канкрэцый і кавалкаў крэменю, асобныя з якіх маюць сляды штучнай апрацоўкі, адно- і двухпляцовачных нуклеусаў прызматычнай формы, мноства нарыхтовак (пласцін і адшчэпаў). Найбольш важную ролю адыгрываюць такія знойдзеныя прылады працы, як наканечнікі стрэл з бакавой выемкай і нажы з масіўных пласцін з усечанымі канцамі. Комплекс прылад з другаснай апрацоўкай характарызуецца наяўнасцю рэтушаваных і на вугле зламанай пласціны разцоў, канцавых, двайных і мысападобнага скрабкоў, а таксама вастрычмі, скоблепадобнымі вырабамі, праколкамі і невялікай колькасцю мікрапласцін з рэтушшу.
У сусветнай археалагічнай літаратуры стаянка агульнапрызнана як познепалеалітычная, якая належыць да кола помнікаў вілендорфска-паўлаўска-касцёнкаўскага адзінства альбо вілендорфска-касцёнкаўскай археалагічнай культуры. Датуецца 23 430 ± 180 гадоў назад.
Прастытутка (фільм)
Сюжэт
Гады НЭПа. На ўскраіне Масквы шчасліва жыве сям'я Тыркіных. Пётр працуе ў мясніка-прыватніка Кандрацьева. Надзея вядзе гаспадарку і выхоўвае дваіх маленькіх дзяцей. У тым жа доме ў далёкай сваячкі Барбары жыве сірата Люба. «Цётка» эксплуатуе, б'е дзяўчыну, за грошы дапамагае суседу спакусіць яе і ў рэшце рэшт «за ўпартасць» выганяе на вуліцу. Тут Люба трапляе ў чэпкія рукі зводніцы, якая прымушае яе падпісаць кабальную распіску. Няшчасце абвальваецца і на сям'ю Тыркіных. Трагічна гіне Пётр. Застаўшыся без сродкаў да існавання, Надзея спачатку вымушана сысціся з мясніком, а потым пайсці на панэль. На бульвары яна сустракаецца з колішняй прастытуткай Манькай, якая распавядае ёй пра свой лёс.
Калі Манька працавала пакаёўкай, яе спакусіў сын гаспадыні. Выгналі на вуліцу, яна трапіла ў дом цярпімасці. Наступствам стала венерычная хвароба, ад якой Манька лечыцца да гэтага часу. Спроба Надзеі зарабіць прастытуцыяй не атрымліваецца. Небяспечна захварэла дзіця, і ў адчаі яна спрабуе скончыць жыццё самагубствам, кінуўшыся ў палонку. Яе ратуюць. Сярод выратавальнікаў — Люба, якая здолела вырвацца з лап зводніцы і працуе цяпер у пашывачнай майстэрні пры венералагічным дыспансеры, і яе новы сябар — камсамолец Шура. Зводніца спрабуе шантажаваць Любу распіскай, пагражаючы распавесці пра яе мінулым Шуры. Але Люба распавядае яму ўсё сама. Шура спачувае ёй і дапамагае напісаць ліст пракурору. Прытон зводніцы ліквідаваны міліцыяй. Люба і Шура шчаслівыя. Наладжваецца жыццё і ў Надзеі: Шура дапамог ёй уладкавацца ў трамвайны парк стрэлачніцай, дзеці ў садку. А Манька зноў трапляе ў венерычную бальніцу.
Дзень жартаў
Дзень жартаў, Дзень дурня, Дзень смеху — дзень, які святкуецца 1 красавіка ў шматлікіх краінах свету. Падчас гэтага дню людзі жартуюць над сябрамі і знаёмымі. У газетах, па тэлебачанню і ў інтэрнэце распаўсюджваюцца жартлівыя навіны. Не з’яўляецца афіцыйным выхадным днём.
Гісторыя гэтага свята бярэ пачатак з рымскага Prima aprilis. Менавіта пад такой назвай адзначала яго шляхта старажытнай Беларусі. Што да звычайнага люду, дык ён пачаў святкаваць Дзень жартаў менавіта 1 красавіка ў Савецкім Саюзе. Ва ўласнабеларускай традыцыі такога свята не было, а днём вясёлага шкодніцтва спрадвеку лічылася Купалле. Тады гарэзлівая моладзь за ноч рабіла ў вёсцы сапраўдны вэрхал і катала з гары запаленыя колы.
Салсберыйскі сабор
Салсберыйскі сабор (Salisbury Cathedral) — гатычны сабор Дзевы Марыі ў горадзе Солсберы (Вялікабрытанія), узведзены ў сваёй асноўнай частцы ўсяго за 38 гадоў, лічыцца чыстым узорам англійскай готыкі. Закладзены ў 1220 годзе, асвячоны ў 1258 г. і канчаткова дабудаваны ў пачатку XIV стагоддзя.
Джорджэ Шушняр
Джорджэ Шушняр (Ђорђе Шушњар; нар., Рума, Сербія) — сербскі і чарнагорскі футбаліст, нападнік клуба «Жэлезнічар» з Панчава.
Клубная кар’ера
На юнацкім узроўні гуляў за клуб «Аякс», пазней далучыўся да іншага клуба з Нові-Сада — «Вайводзіны», у складзе якога дэбютаваў у сербскай Суперлізе 5 снежня 2009 года ў матчы супраць «Явара» (0:1). У сезоне 2010/11 на правах арэнды гуляў за «Доньі Срэм», якому дапамог выйсці ў Першую лігу. У першай палове сезона 2011/12 выступаў за «Доньі Срэм» у Першай лізе, пасля чаго перабраўся ў чарнагорскую «Суцьеску». У першай палове 2013 года зноў выступаў за «Вайводзіну», пазней два сезоны правёў у складзе «Ягодзіны».
У 2015 годзе стаў іграком швейцарскага клуба «Лугана», аднак не здолеў замацавацца ў складзе. У другой палове 2016 года гуляў арэндзе ў клубе Чэлендж-лігі «К’яса». У ліпені 2017 года перайшоў у латвійскі клуб «Рыга», дзе гуляў да канца сезона.
У красавіку 2018 года падпісаў кантракт з беларускім клубам «Тарпеда» з Мінска. У ліпені 2018 года па пагадненні бакоў пакінуў мінскую каманду і неўзабаве перайшоў у «Мачву». У 2021 годзе выступаў за бразільскую «Самамбаю», а ў лютым 2022 года далучыўся да «Слабады», якой дапамог выйсціў Першую лігу. У пачтаку 2023 года перайшоў у «Жэлезнічар» з Панчава.
Міжнародная кар’ера
У жніўні 2012 года быў выкліканы ў моладзевую зборную Чарнагорыі для ўдзелу ў Мемарыяле Лабаноўскага, аднак так і не згуляў на турніры.
У-дзі
У-дзі, ці У Дзі, асабістае імя Лю Чэ (156—87 да н.э.) — кітайскі імператар (140—87 гг. да н.э.) з дынастыі Заходняя Хань.
Пры ім канфуцыянства канчаткова стала дзяржаўнай ідэалогіяй, уведзена сістэма дзяржаўных экзаменаў для замяшчэння дзяржаўных пасад, тэрыторыя краіны была падзелена на 14 акруг, зямельныя уладанні знаці падзелены паміж нашчадкамі.
Сільвестра Лега
Сільвестра Лега (Silvestro Lega;, Мадзільяна — , ) — італьянскі мастак, адзін з галоўных прадстаўнікоў руху мак'яёлі.
Біяграфія
Сільвестра Лега нарадзіўся ў Мадзільяне ў сям’і землеўладальніка. З 1838 года вучыўся ў каледжы ордэна піярыстаў, дзе выявіў вялікую схільнасць да малявання. У 1843 годзе пераехаў у Фларэнцыю, дзе вучыўся ў Акадэміі мастацтваў у класе Э. Паластрыні і займаўся ў студыях Л. Мусіні і А. Чызеры. У 1848—1849 гадах браў удзел у руху Рысарджымента, ваяваў у Таскане і Ламбардыі, быў паслядоўнікам ідэй філосафа і палітыка Джузэпэ Мадзіні.
Вярнуўшыся ў Фларэнцыю ў 1850 годзе, Лега працягнуў навучанне ў Акадэміі майстэрстваў у Дж. Бецуолі. Атрымаў сярэбраны медаль за карціну «Давід, які грае перад Саўлам». У канцы 1850-х гадоў зблізіўся з Джавані Фаторы, Тэлемака Сіньёрыні і Адрыяна Чэчоні, склаўшы разам з імі аснову руху мак’яёлі, якія выступалі супраць акадэмічнага стылю ў мастацтве.
NGC 3227
NGC 3227 (іншыя абазначэнні — UGC 5620, IRAS10207+2007, MCG 3-27-16, Arp 94, ZWG 94.28, VV 209, KCPG 234B, PGC 30445) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Леў.
Жан Бурген
Жан Бурген (Jean Bourgain;, , Бельгія — , Банхейдэн, Бельгія) — бельгійскі матэматык, лаўрэат Філдсаўскай прэміі (1994).
Доктарскую ступень атрымаў у Брусельскім нідэрландскамоўным універсітэце ў 1977 годзе, у 1981—1985 гадах — прафесар там жа. Затым працаваў у Францыі, з 1994 года — у Інстытуце перспектыўных даследаванняў у ЗША.
Працы прысвечаны розным раздзелам матэматыкі, такім як геаметрыя банахавай прасторы, гарманічны аналіз, аналітычная тэорыя лікаў, камбінаторыка, эргадычная тэорыя, дыферэнцыяльныя ўраўненні ў частковых вытворных, спектральная тэорыя, у апошні час таксама тэорыя груп.
У 2000 годзе пачаў займацца праблемамі мноства Какеі ў арыфметычнай камбінаторыцы.
Замежны член Шведскай каралеўскай акадэміі навук (2009), Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (2011).
Законы Ману
Законы або Завет Ману (मनुस्मृति, '), таксама вядомы як 'Ману-самгіта, 'Манава-дгармашастра'''(मानवधर्मशास्त्र) — помнік старажытнаіндыйскай літаратуры, старажытнаіндыйскі зборнік прадпісанняў пабожнаму індыйцу ў выкананні ім свайго грамадскага, рэлігійнага і маральнага абавязку, прыпісваецца традыцыяй легендарнаму прабацьку чалавецтва — Ману. З'яўляецца адной з дзевятнаццаці дгарма-шастр, якія ўваходзяць у літаратуру смрыці.
Сонечнае зацьменне 16 жніўня 1822 года
Сонечнае зацьменне 16 жніўня 1822 года — поўнае сонечнае зацьменне 142 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0173 і дасягнула свайго максімуму ў 23:14:34 UTC у пункце з каардынатамі 26° пд. ш. 174° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 1 хв. 35 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 80 км.
Зацьменне 16 жніўня 1822 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1822 годзе і 55-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 21 лютага 1822 года, наступнае — 12 студзеня 1823 года.
Хачынка (рака)
Хачы́нка — рака ў Слаўгарадскім і Быхаўскім раёнах Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Ухлясць (басейн Дняпра). Даўжыня 12 км. Плошча вадазбору 37 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 ‰. Пачынаецца за 0,7 км на поўдзень ад былой вёскі Запалянне Слаўгарадскага раёна, вусце за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Ліпаўка Краснаслабодскага сельсавета Быхаўскага раёна. Рэчышча каналізаванае.
Шведская гара
Шведская гара — пагорак і найбольш старажытны абарончы комплекс летапіснага Ваўкавыска, размешчаны на паўднёва-ўсходняй ускраіне сучаснага горада. Дзядзінец на гары існаваў у X—XIII стагоддзях.
Апісанне
Гара мае форму ўсечанага конусу. Гэта самы высокі пункт сярод узгоркаў марэннэй грады, якія атачаюць Ваўкавыск. Яе стромкія, здзірванелыя схілы з чашападобнай формай вяршыні добра бачныя з любога пункта горада. Вышыня Шведскай гары ад падэшвы да вяршыні вала вагаецца ў межах ад 28 да 32,5 метра. Каля падножжа гара мае круглую форму. Даўжыня акружнасці падножжа — каля 350 метраў.
Марыя Ячыноўская
Марыя Ячыноўская (Ячыноўская-Кімант; 1858?, Шаўлі, сучасная Літва — ) — піяністка, кампазітар, грамадскі дзеяч.
Шведская гара
Летапісны Ваўкавыск
З захаду ўшчыльную да Шведскай гары прылягае ўзвышша Замчышча.
Марыя Ячыноўская
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і банкаўскага службоўца. Бацькі паходзілі з Беларусі. Скончыла Пецярбургскую кансерваторыю, адна з вучаніц Антона Рубінштэйна.
Шведская гара
Раскопкі
У 1925 г. невялікія раскопкі на Шведскай гары і прылеглым да яе ўзвышшы, вядомым як Замчышча, здзейсніў польскі археолаг Юзаф Ядкоўскі. Рэчавыя знаходкі, знойдзеныя пры раскопках Ядкоўскага, адносяцца да матэрыяльнай культуры старажытнарускага горада XI—XIII стст. Амаль усе калекцыі, сабраныя да вайны, загінулі падчас нямецкай акупацыі 1941—1944 гг., іх рэшткі патрапілі ў фонды Ваўкавыскага музея.
Марыя Ячыноўская
Сямейныя сувязі
Муж Янка Кімант (Кімонт), чыноўнік, літоўскі грамадскі дзеяч. Дачка Марцэліна Кімант-Яцына (1884—1961), піяністка і педагог, прафесар Варшаўскай кансерваторыі.
Сёстры: (1872—1920), піяністка і педагог; Сабіна (1877—1954), педагог, замужам за Вацлавам Іваноўскім.
Шведская гара
Знаходкі
Знойдзена больш за 40 катэгорый розных жалезных прадметаў. Сярод іх прылады працы, бытавыя рэчы, прадметы ўзбраення і ваеннага побыту. Апошніх асабліва шмат: наканечнікі дзід і стрэл, абломак баявой сякеры, наканечнік ад ножан мяча, страмёны, шпоры і г.д. Адносна шмат упрыгажэнняў: пярсцёнкаў, бронзавых і шкляных бранзалетаў. Знаходкі ліцейных формачак, тыгелькоў, кавалкаў срэбра, медзі і свінцу гавораць, што нават на Шведскай гары займаліся ювелірнай справай. Знойдзена шмат кавалкаў неапрацаванага бурштыну, які служыў, верагодна, сырцом для мясцовых майстроў. Існавалі таксама ганчарнае і кастарэзнае рамёствы. Кераміка мае тыповыя для старажытнарускага посуду формы і арнаментацыю. Праўда, у самых ранніх пластах выяўлена кераміка, адзначаная відавочна мясцовымі рысамі: ніжэй вянца часта меўся наляпны валік, пакрыты касымі насечкамі, сценкі пасудзін упрыгожваліся наразным арнаментам у ялінку, кружковым арнаментам. Падобная кераміка сустрэта ў Гродне, вядомая яна і ў землях заходніх славян. Частка посуду паступала ў Ваўкавыск шляхам абмену. Гэта кераміка, пакрытая глазурай, а таксама амфары, якіх знойдзена шмат. Некаторыя вырабы вылучаюцца майстэрскім мастацкім выкананнем. На Шведскай гары ў пласце XII ст. была знойдзена касцяная фігурка ладдзі на ножцы з прамавугольным заснаваннем, падобная да гродзенскай шахматнай ладдзі: амаль аднолькавыя памеры, той жа тып пасудзіны з двухбаковым ходам, тыя ж фігуркі воінаў і міндалепадобныя шчыты на бартах. Воіны выразары без вусоў і без барады, з доўгімі прамымі валасамі да плячэй, у невялікіх плоскіх капялюшыках. Цалкам магчыма, што ваўкавыская і гродзенская фігуркі створаны адным і тым жа майстрам. У тым жа пласце, дзе была знойдзена ладдзя, выяўлена і касцяная фігурка воіна-барабаншчыка вышынёй 2,5 см, таксама ў капялюшыку, якая пакрывае зачэсаныя назад прамыя валасы, у падпяразанай кашулі да каленаў і з барабанам, падвешаным на шырокай стужцы. У правай руцэ ў гэтага прысадзістага непрыгожага чалавека вашчага, якой ён б'е па барабане. Гэта фігурка, як і ладдзя, належала, відаць, да аднаго багатага высокамастацкага набору шахмат.
Прывазной з Паўднёвай Германіі апынулася вельмі далікатна выкананая касцяная галоўка льва з чалавекам у расчыненай пашчы. Такімі фігурамі ўпрыгожвалі перакладзіны лёгкіх сядзенняў. Можна адзначыць таксама разьбяны медальён, на якім маецца нагрудная выява воіна са шчытом у шлеме і кальчузе. Каля галавы надпіс «Дзімітры». Знойдзены на Шведскай гары каменны абразок з надпісам «Гаўрыіл», мабыць, быў прывезены з Кіева. Наогул па складзе знаходак Шведская гара прыкметна адрозніваецца ад «Замчышча». Тут не толькі больш майстэрска выкананых каштоўных вырабаў, але і значна больш нават такіх прадметаў, як амфары і шкляныя бранзалеты. У навукоўцы бачаць адлюстраванне сацыяльнай тапаграфіі Ваўкавыска. Шведская гара была, несумнеўна, месцазнаходжаннем буйнога феадала. Тут, як відаць, і размяшчаўся двор ваўкавыскага князя.
Легенды
Існуе легенда пра тое, што Шведскую гару падчас вайны насыпалі шведскія воіны над магілай свайго вайскавода, якая, аднак, цалкам адпрэчваецца раскопкамі.
Глазгаўскі Каледонскі ўніверсітэт
Глазгаўскі Каледонскі ўніверсітэт — адзін з найбуйнейшых універсітэтаў у Шатландыі з амаль 17000 студэнтамі. Універсітэт заснаваны ў 1993 годзе. Размешчаны ў горадзе Глазга. Універсітэт складаецца з сямі навуковых школ у вобласці бізнесу, аховы здароўя і навукі і тэхнікі. Каледонская бізнес-школа мае добрую рэпутацыю ў сферы распрацоўкі інавацыйных праграм у такіх абласцях, як кіраванне рыскамі і электронны бізнес.
Тэатр Эстоніі
Вытокі тэатральнага мастацтва Эстоніі адносяцца да глыбокай старажытнасці. У рытуалах, абрадах, народных святах і гульнях выкарыстоўваліся дыялогі, элементы ігры, драматычнага дзейства, тэатральная відовішчнасць.
Фарміраванне прафесійнага нацыянальнага тэатра адбывалася ў другой палове XIX стагоддзя. У 1870—1872 гадах пры таварыстве «Ванемуйнэ» ў Тарту пры садзеянні пісьменніцы Л. Койдулы пастаўлены яе п’есы «Стрыечны браток з Саарэмаа», «Гэтакі Мульк, або Сто пураў солі». У 1878—1903 гадах пад кіраўніцтвам А. Війры тут ставіліся музычныя спектаклі, творы У. Шэкспіра, Мальера. У 1906—1914 гадах трупу ўзначальваў К. Менінг. Пастаўлены эстоснкія п’есы А. Кіцберга, Э. Вільдэ, О. Лутса. З 1906 года ў Таліне пры таварыстве «Эстонія» наладжваліся паказы драматычных спектакляў. У 1920—1930-я гады працавалі тэатры: у Таліне — «Эстонія», Драматычны тэатр, «Драма-студыа» (з 1937 года Эстонскі драматычны тэатр), Ранішні тэатр, Рабочы тэатр; у Тарту — «Ванемуйнэ». Дзейнічалі тэатральныя калектывы ў Пярну, Вільяндзі, Нарве і інш. У 1940 годзе створаны тэатр у Ракверэ. У Таліне ў 1941 годзе адкрыты Музей тэатра і музыкі, у арганізаваны Рускі тэатр (1948), Эстонскі лялечны тэатр (1952), Дзяржаўны тэатр юнага гледача (1965). У пасляваенны перыяд вялікае пашырэнне набыла драматургія А. Якабсана («Жыццё ў цытадэлі», «Барацьба без лініі фронту»), пастаўлены п’есы Р. Каўгвера, А. Лійвеса, Э. Ранета, Ю. Смуўла. Сярод найбольш значных спектакляў: «Чалавек і бог» паводле эпапеі «Праўда і справядлівасць» А. Тамсаарэ, «Дзікі капітан» Смуўла, «Мужчынскія песні» і «Жаночыя песні» на аснове эстонскіх песень, «Антоній і Клеапатра» і «» Шэкспіра, «Мілы лгун» Дж. Кілці, «Маці» паводле М. Горкага. Уклад у развіццё сцэнічнага мастацтва зрабілі рэжысёры К. Ірд, Э. Кайду, М. Міківер, М. Панса, І. Тамур, Я. Тоамінг, Э. Хермакюла; рэжысёры і акцёры А. Лаўтэр, П. Пыльдраас; акцёры К. Карм, Л. Рума, А. Тальві, А. Эскала, Ю. Ярвет і інш. У Эстоніі дзейнічаюць тэатры: у Таліне — Эстонскі драматычны, Дзяржаўны лялечны, Рускі тэатр Эстоніі, Гарадскі, і інш.; у Тарту — «Ванемуйнэ»; у Пярну — «Эндла»; у Вільяндзі — «Угала»; у Ракверэ.
Дачыненні з Беларуссю
У тэатрах Эстоніі ставіліся беларускія п’есы: «Пяюць жаваранкі» (Ракверэ), «Хто смяецца апошнім» (Талін, Пярну) К. Крапівы, «У ціхім завулку» А. Маўзона (Кохтла-Ярвэ), «Выбачайце, калі ласка!» (Талін, Пярну), «Лявоніха на арбіце» (Пярну) А. Макаёнка, «Радавыя» А. Дударава (Талін) і інш. Беларускія драматычныя калектывы ў час «Прыбалтыйскіх тэатральных вёсен» выступалі ў Таліне, эстонскія — у Мінску. Беларускія і эстонскія тэатразнаўцы і крытыкі сумесна удзельнічалі ў навуковых канферэнцыях, абмеркаваннях спектакляў.
Лучын (археалагічны помнік)
Лучы́н — археалагічныя помнікі неаліту, бронзавага і жалезнага вякоў, эпохі Кіеўскай Русі (паселішчы, гарадзішча і селішча) каля вёскі Лучын Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці.
Паселішчы належалі плямёнам верхнедняпроўскай культуры і сярэднедняпроўскай культуры. Выяўлены рэшткі наземных жытлаў з агнішчамі ў цэнтры. Знойдзены крамянёвыя прылады працы і іншыя вырабы, ляпны арнаментаваны посуд. Гарадзішча ўмацавана падковападобным валам. Як і селішча, яно належала носьбітам мілаградскай культуры, зарубінецкай культуры і насельніцтву часоў ранняга сярэдневякоўя. Знойдзены ляпная і ганчарная кераміка, вырабы з жалеза і бронзы, фрагменты шкляных бранзалетаў. Даследчыкі лічаць, што тут, магчыма, знаходзіўся летапісны Лучын. На селішчы знойдзены фрагменты ляпных і ганчарных гаршчкоў.
Малы Таймыр
Малы Таймыр (Ма́лый Таймы́р) — востраў у моры Лапцевых, у паўднёва-ўсходняй частцы архіпелага Паўночная Зямля. Размешчаны ў Таймырскім Даўгана-Ненецкім раёне Краснаярскага края Расіі.
Быў адкрыты ў 1913 годзе экспедыцыяй Барыса Андрэевіча Вількіцкага і названы першаадкрывальнікам «Востраў Цэсарэвіча Аляксея». У 1926 годзе быў перайменаваны ў «Малы Таймыр».
Плошча каля 250 км². Працягласць з захаду на ўсход 29 км, максімальная шырыня 10 км. Вышыня да 30 м (пагорак Высокая Горка, размешчаны ў паўднёвай частцы вострава). Складзены флювіягляцыяльнымі і марскімі адкладамі (пяскі, суглінкі). Пакрыты пераважна імхом і лішайнікамі. Знаходзіцца за 42 км на паўднёвы ўсход ад вострава Бальшавік.
Анхель Марыя Вільяр
А́нхель Марыя Вілья́р Ліёна (Ángel María Villar Liona; нар. 21 студзеня 1950, Більбаа) — іспанскі футбаліст і спартыўны функцыянер.
Біяграфія
З 1988 года займае пост прэзідэнта Федэрацыі футбола Іспаніі. Віцэ-прэзідэнт УЕФА (1992) і ФІФА (2002) Старшыня судзейскага камітэта Саюзу еўрапейскіх футбольных асацыяцый. Быў ініцыятарам супольнай заяўкі Іспаніі і Партугаліі на правядзенне чэмпіянату свету 2018 года.
Пасля скандальнай адстаўкі Мішэля Плаціні з посту прэзідэнта УЕФА ў кастрычніку 2015 года Вільяр стаў выконваючым абавязкі кіраўніцтва арганізацыі. 2 верасня ФІФА зацвердзіла спіс з трох кандыдатаў на вакантную пасаду. Сярод іх быў і Анхель Марыя Вільяр. Выбары адбыліся 14 верасня 2016 года. Перадвыбарная праграма Вільяра не прадугледжвала кардынальных перамен. Яна накіравана на ўмацаванне асноў еўрапейскага футбола і вяртанне лідарства, якое інстытуты, такія як ФІФА, згубілі з-за фінансавых скандалаў. Вільяр хацеў для УЕФА незалежнасці ад вырашэнняў палітыкаў, забяспечванні празрыстасці эканомікі, уключаючы зарплаты прэзідэнта і кіраўніцтва. Вертыкаль прыняцця вырашэнняў павінна выглядаць наступным вобразам: УЕФА, нацыянальныя асацыяцыі, лігі і клубы. Гэтая схема забяспечыць поўную празрыстасць. У выбарах 14 верасня не ўдзельнічаў. Пакінуў пост пасля выбрання прэзідэнтам УЕФА славенца Аляксандара Чэферына.
Па распараджэнню суддзі Санцьяга Педраса у хаду паліцэйскай аперацыі 18 ліпеня 2017 года Анхель Марыя Вільяр быў арыштаваны разам з сынам Горкай і віцэ-прэзідэнтам па эканамічным пытанням Каралеўскай іспанскай футбольнай федэрацыі Хуанам Падронам і змешчаны ў турму Сато дэль Рэаль па падазрэнню ў здзяйсненні эканамічных злачынстваў.
Камандныя дасягненні
Атлетык Більбаа
NGC 3228
NGC 3228 (іншыя абазначэнні — OCL 800, ESO 214-SC1) — рассеянае скопішча ў сузор’і Ветразі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Міжнародная экспертная камісія па правах чалавека ў Эфіопіі
Стварэнне і мэты
3 лістапада 2021 г. у справаздачы аб сумесным расследаванні, праведзеным Вярхоўным камісарам ААН па правах чалавека і Камісіяй па правах чалавека Эфіопіі, адзначалася, што ў шэрагу рэгіёнаў краіны зафіксаваны сур’ёзныя парушэнні правоў чалавека 17 снежня 2021 г. Савет ААН па правах чалавека, абапіраючыся на гэты даклад, прыняў рэзалюцыю S-33/1. На падставе дакумента з мэтай дапаўнення работы сумеснай следчай групы створана Міжнародная экспертная камісія па правах чалавека ў Эфіопіі (ICHREE). Мандат камісіі ўключаў у сябе правядзенне бесстаронняга расследавання сцвярджэнняў аб парушэннях і злоўжываннях міжнародным правам у галіне правоў чалавека, гуманітарнага права і правоў бежанцаў у Эфіопіі, учыненых з 3 лістапада 2020 г. усімі бакамі канфлікту, прадастаўленне рэкамендацый па правасуддзю пераходнага перыяду і выпрацоўку рэкамендацый ураду, узаемадзейнічаючы з усімі адпаведнымі зацікаўленымі бакамі.
Члены і структура
ICHREE складаецца з трох экспертаў. Па стане на снежань 2022 года членамі камісіі былі Махамед Чандэ Отман, Стывен Ратнер і Радхіка Кумарасвамі. Раней у складзе органа працавалі Каары Бэці Мурунгі і Фату Бенсуда.
Дзейнасць
19 верасня 2022 г. ICHREE прадставіла справаздачу са сваімі першапачатковымі высновамі ў Савет па правах чалавека. Пацведжана, што падчас баявых дзеянняў здзяйсняліся пазасудовыя забойствы і згвалтаванні, меў месца штучны голад. Многія выпадкі ахарактарызаваны як ваенныя злачынствы і злачынствы супраць чалавечнасці.
Прадстаўнік Эфіопіі ў ААН Тае Атске Селасіе заявіў, што даклад быў «непаслядоўным і схематычным», закліканы ўзмацніць палітычны ціск на ўрад краіны.
На 52-й сесіі Савета па правах чалавека ў сакавіку 2023 г. старшыня ICHREE заявіў, што ён вітае мірнае пагадненне паміж Эфіопіяй і Тыграем. У той жа час камісія працягвала расследаванне ваенных злачынстваў і парушэнняў правоў чалавека ўсімі бакамі.
Кім Філбі
Кім Філбі (Kim Philby, поўнае імя Гаральд Адрыян Расэл Філбі, Harold Adrian Russell Philby;, , Індыя — , ) — адзін з кіраўнікоў брытанскай разведкі, камуніст, агент савецкай разведкі з 1933 года.
Сонечнае зацьменне 21 лютага 1822 года
Зацьменне мела велічыню 0,9996 і дасягнула свайго максімуму ў 19:40:40 UTC у пункце з каардынатамі 29° пн. ш. 132° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 0 хв. 2 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 2 км.
Зацьменне 21 лютага 1822 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1822 годзе і 54-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 27 жніўня 1821 года, наступнае — 16 жніўня 1822 года.
Лачплэсіс
«Ла́чплэсіс» (Lāčplēsis, у перакладзе — які раздзірае мядзведзя) — латышскі гераічны эпас, узноўлены Андрэйсам Пумпурсам на аснове народных паданняў і апублікаваны, пасля 15-гадовай працы, у 1888 годзе. Вобраз галоўнага героя эпасу, Лачплэсіса, увасабляе веліч народа, яго гераічнасць. Сімвалізуе адвагу чалавека, які ачышчае зямлю ад захопнікаў.
У Латвіі 11 лістапада адзначаецца дзяржаўнае свята Дзень Лачплэсіса — дзень памяці герояў, які загінулі за вызваленне Латвіі. У 1919 годзе ў гэты дзень Латвія адбіла напад войскаў Берманта-Авалава, які наступаў на Рыгу, і ў той жа дзень была заснавана вышэйшая ваенная ўзнагарода Латвіі — ваенны ордэн Лачплэсіса.
Па матывах першапачатковага тэксту Пумпурса быў створаны шэраг іншых твораў: ад драмы Яна Райніса «Агонь і ноч» (1905) да рок-оперы «Лачплэсіс» (1988, лібрэта Мары Залітэ, музыка Зігмарса Ліепіньша).
У Латвіі шэраг тавараў народнага спажывання носіць імя Лачплэсіса — напрыклад, піва «Лачплэсіс».
У Юрмале, каля чыгуначнай станцыі Маёры, пастаўлены помнік Лачплэсісу з паднятым мячом, які рассякае дракона. Першапачаткова гэта быў фантан: струмень вады з пашчы дракона біў у шчыт Лачплэсіса, а па крузе сядзелі вялікія жабы, з якіх да ног героя таксама ліліся струмені вады.
Унарная сістэма злічэння
Уна́рная сістэ́ма злічэ́ння – найпрасцейшая з сістэм злічэння, якая ўжывае для запісу лікаў усяго адзін знак – напрыклад, рысу. Для запісу ліка з дапамогаю такой сістэмы трэба выявіць адпаведную колькасць рыс (або іншых знакаў, што ўжываюцца ў якасці лічбы):
Відавочны недахоп такой сістэмы – нязручнасць пры запісе і чытанні нават адносна невялікіх лікаў. Для таго, каб прачытаць лік, запісаны ў такой сістэме, трэба пералічыць усе рысы. Для лікаў, большых за 5 – 6, гэта немагчыма зрабіць хутка, «з лёту».
Унарную сістэму злічэння нельга адназначна аднесці да аднаго з тыпаў сістэм – пазіцыйных або непазіцыйных, бо яна адпавядае вызначэнням абодвух тыпаў. Значэнне ліка, што запісаны унарнай сістэмай, роўнае суме вагаў усіх лічбаў (вага адной лічбы роўная 1) – гэта дазваляе разглядаць яе як непазіцыйную. У той жа час унарная сістэма можа разглядацца як пазіцыйная з асноваю 1. Так, напрыклад,
/////// = 1*16 +  1*15  +  1*14  +  1*13  +  1*12  +  1*11  +  1*10  =  7
Унарная сістэма злічэння з'яўляецца найстарэйшай з сістэм злічэння. Першыя археалагічныя сведчанні яе ўжывання – косткі з упарадкаванымі зарубкамі – адносяцца да верхняга палеаліту (напрыклад, костка, знойдзеная ў пячоры Дольні Вестоніцы, Маравія, якая адносіцца да XXX ст. да н.э.).
На сёння замест унарнай сістэмы ўжываюцца іншыя, больш дасканалыя. Тым не менш, у шэрагу выпадкаў унарная сістэма няяўна ўжываецца. Напрыклад, у зорачнай класіфікацыі гатэляў фактычна ўжываецца унарная сістэма злічэння, у якой лічбаю служыць выява зоркі. Ужыванне ў малодшых класах школ палачак, запалак і іншых рэчаў для навучання лічэнню таксама ёсць прыкладам ужывання унарнай сістэмы, якая праз сваю простасць успрымаецца дзецьмі лепш за дзесятковую.
Уна́рная сістэ́ма злічэ́ння і дробныя лікі – найпрасцейшы спосаб запісу дробных лікаў - гэта запіс лічніка і назоўніка са звычайным выкарыстаннем дробнай рысы. Але куды больш цікавы выпадак запісу "унарнадзесяткова" дробнай часткі. Пры запісу дробнай часткі, калі ўжываецца для запісу лікаў усяго адзін толькі знак – напрыклад, рыса, то асноўныя цяжкасці ўзнікаюць у адрозненні 0,1 ад 0,01 ці 0,011 ад 0,001. Да канца мінулага стагоддзя такіх "унарных" лікаў, запісанных у адзін радок, не існавала. Упершыню такі запіс разглядаўся ў 1992 годзе, пры абмеркаванні дыяганальнага метаду Кантара ў МДПУ. Для запісу (абазначэння) дробных лікаў было прапанавана запісваць столькі лічб, сколькі будзе адпавядаць цэламу ліку, які атрымліваецца пры запісе ўсіх значачых лічб дробнай часткі ў адваротным парадку. Тады вышэйузгаданыя лікі будуць запісаны так: 0,1 = .1 а 0,01 = .1111111111 адпаведна 0,001 і 0,011 патрабуюць для запісу сто і 110 адзінак (лічб ці рысак) адпаведна. З дапамогай такой сістэмы запісу ці абазначэння лікаў новае гучанне набывае агульнавядомы дыяганальны метад Кантара. [