cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эстонія пад кайзераўскай акупацыяй
Аб'яднанае Балтыйскае герцагства
12 красавіка балтыйскія немцы склікалі ў Рызе сход з патрабаваннем утварэння Аб'яднанага герцагства Эстляндыі, Ліфляндыі і Курляндыі і ўключэння яго ў склад імперыі шляхам персанальнай уніі з Гогенцолернамі. Гэтая просьба была перададзена ландэсратам у Рызе імператару Германіі.
Обер-Ост
Талін, Тарту і Нарва кіраваліся непасрэдна нямецкай ваеннай адміністрацыяй (Обер-Ост), а рэшта краіны была падзелена на амтсбецыркі і ортсбецыркі. Як правіла, кіраўнікамі мясцовых органаў улады прызначаліся землеўладальнікі з нямецкай шляхты. Усе эстонамоўныя газеты, акрамя пранямецкай «Rewaler Tagesblatt», былі забаронены. Так цягнулася да 10 лістапада 1918. 5 лістапада Германія дэнансавала Брэсцкі дагавор з усімі яго (тады сакрэтнымі) дадатковымі пратаколамі. 19 лістапада апошні нямецкі прадстаўнік у Эстоніі Аўгуст Вініг падпісаў пагадненне пра перадачу ўсёй паўнаты ўлады ў Эстоніі Часоваму ўраду. 28 лістапада нападам Савецкай Расіі пачалася вайна за незалежнасць Эстоніі.
Кундская культура
Кундская культура — мезалітычныя культура VIII—V тысячагоддзяў да нашай эры, распаўсюджаная на тэрыторыі ўсходняй Прыбалтыкі ад Польшчы да Ленінградскай вобласці і паўднёвай Фінляндыі.
Развілася на базе свідэрскай культуры і пазней эвалюцыянавала ў нарвенскую культуру.
Пуліскае паселішча кундскай культуры лічыцца следам старажытнага знаходжання чалавека на тэрыторыі Эстоніі. Кундская культура названа ў гонар эстонскага горада Кунда (знаходзіцца прыблізна за 110 кіламетраў на ўсход ад Таліна), недалёка ад якога было знойдзена першае шырока вывучанае паселішча на гары Ламмасмяэ і ў навакольным тарфяніку.
На тэрыторыі Беларусі вядома тры паселішчы, два ў Полацкім раёне і адно — у Верхнядзвінскім.
Прадстаўнікі культуры часта выкарыстоўвалі для вытворчасці інструментаў і зброі рогі і косткі, што было абумоўлена рэдкімі радовішчамі крэменю ў рэгіёне.
Выказваюцца здагадкі, што носьбіты гэтай культуры мелі гаплагрупу N1c.
Як і позняя свідэрская культура, кундская культура пазней пашыраецца на паўночны ўсход і ўсход, што вызначылі прыродныя ўмовы і сыход у гэтым напрамку паўночных аленяў. Комплексы, уласцівыя кундскай культуры, знаходзяць ля Анежскага возера, а яшчэ больш на поўнач фіксуюцца постсвідэрскія комплексы на рэках Каме і Пячоры.
Віктар Вестэрхольм
Віктар Аксель Вестэрхольм (Victor Axel Westerholm;, Турку — , Турку, Фінляндыя) — фінскі мастак-пейзажыст, прафесар, з 1891 па 1919 год — галоўны захавальнік Мастацкага музея Турку, стварыў калонію мастакоў Энінгебю.
З 1869 па 1879 гады навучаўся ў мастацкай школе ў Турку, а пазней у якасці творчай практыкі з 1878 па 1880 і з 1881 па 1886 гады навучаўся ў Дзюсельдорфе ў Дзюсельдорфскага акадэміі мастацтваў. Ён з’яўляўся апошнім з плеяды фінскіх мастакоў дзюсельдорфскай школы. Яго настаўнікамі былі Андрэас Мюлер, Уга Крола і Ойген Дзюкер.
З 1888 па 1890 гады навучаўся і Парыжы ў Жуля Юзефа фон Лефеўра і Гюстава Буланжэ.
У якасці самастойнага жывапісца дэбютаваў у 1876 годзе. Прымаў удзел у многіх выставах у Фінляндыі (у 1893, 1894, 1896, 1897, 1899, 1900, 1901, 1902, 1904, 1905, 1909 гадах). Пасля смерці мастака яго вялікія рэтраспектывы прайшлі ў Фінляндыі ў 1924 і 1954 гадах.
Экспанаваўся на выставах у Венецыі (1897), Парыжы (1900 і 1908), Маскве (1917 г.) і ў Капенгагене (1919). Пасля смерці карціны мастака былі прадстаўлены на выставах у Кілі, Германія ў 1929, Мілане і Рыме, Італія ў 1937, Маскве і Ленінградзе, Расія ў 1953 і 1954 і ў Кітаі ў 1958 гадах.
З’яўляўся выкладчыкам мастацкай школы ў Турку і ўзначальваў яе ў якасці дырэктара. З 1891 па 1919 гады быў першым захавальнікам мастацкага збору Мастацкага музея ў Турку. У сваёй творчасці выпрабаваў ўплыў імпрэсіянізму.
Спіс аб’ектаў PGC (2241001—2242000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2241001—2242000)
Культура азбеставай керамікі
Культура азбеставай керамікі - археалагічная культура Фінляндыі і Карэліі, якая сфармавалася ў эпоху бронзы, у другой палове II тыс. да н.э., і ў той час існавала да сярэдзіны I тыс. н.э.. Носьбітамі гэтай культуры лічаць саамаў, якія ўвайшлі ў склад сучасных вепсаў і карэлаў. Сфармавалася на базе ямачна-грабеньчатай керамікі. Аснову гаспадаркі займала паляванне і збіральніцтва.
Самая ранняя, неалітычная яшчэ па выглядзе, азбеставая кераміка выяўленая на так званых паселішчах Піндушы I, Лахці II і Сандэрмоха IV.
Стаянкі сталі дзяліцца на летнія і зімовыя. На летніх стаянках насельніцтва запасацца харчаваннем, а ўвосень адкачоўвае ў уцепленыя паселішчы з паўземлянкамі. У сасудах культуры азбеставай керамікі з'явіліся плоскія донцы, тады як ва ўсіх ранейшых культурах Карэліі дно ў сасудах было выпуклым або нават завостраным. Пласкадонныя сасуды былі лепш прыстасаваныя для побыту, асабліва пры рухах на вялікія адлегласці. Такім чынам, носьбіты культуры азбеставай керамікі вялі паўкачавы лад жыцця.
Yle TV2
Yle TV2 — фінскі тэлеканал, які вяшчае на фінскай мове (некаторыя перадачы таксама даступныя і на шведскай мове). Вяшчанне вядзецца з Тамперэ.
Канал быў адкрыты 7 сакавіка 1964 года. На канале выпускаюцца грамадскія, дзіцячыя і моладзевыя, спартыўныя, музычныя і забаўляльныя праграмы. Тэлеканал вяшчае без рэкламы.
Бітва пры Чашніках (1567)
Бітва пры Чашніках, Бітва на рацэ Уле 1567, Бітва пад Копіем — эпізод Лівонскай вайны (1558—1583). Адбылася на рацэ Уле пад Чашнікамі. Вялікалітоўскі атрад колькасцю 2 тыс. чалавек на чале з Раманам Сангушкам перамог маскоўскі корпус ваяводы Пятра Сярэбранага (8 тыс. чалавек). Вынікам бітвы стала аблога ў сярэдзіне лютага 1568 года Янам Хадкевічам Улы, пасля чаго 24 верасня 1568 года Раман Сангушка вызваліў крэпасць Ула.
Перадумовы бітвы
Падчас Лівонскай вайны Іван Грозны ўмацоўваў становішча сваіх войскаў у захопленых літоўскіх землях, умацоўваючы старыя і будуючы новыя крэпасці. У ліпені 1567 года маскоўскія ваяводы князь Пётр Сярэбраны-Абаленскі, баярын Калычоў і князь Юрый Такмакоў разам са служылым татарскім царэвічам Амуратам выступілі з царскім і татарскім войскам з Полацка і перайшлі Дзвіну, каб забяспечыць пабудову крэпасці Копіе (на поўдні ад Полацка) на востраве, размешчанай пасярод возера Суша. Частка маскоўскіх войскаў на чале з Юрыем Такмакавым заняла востраў і пачала будаваць на ёй крэпасць. Іншыя сілы спыніліся непадалёк у палявым лагеры ва ўрочышчы Суша.
Ход бітвы
Ноччу 21 ліпеня салдаты лёгкай конніцы Рамана Сангушка (казакі) напалі на перадавую варту ў 100 вершнікаў і разграмілі іх. Умела выкарыстоўваючы веды мясцовасці, яны раптам напалі на лагер, пяхота хутка раскідала драўляную агароджу, а кавалерыя, не даўшы магчымасці маскоўскім ваярам пашыхтавацца ў баявыя парадкі, уварвалася ў лагер. За кароткі час маскоўскае войска было амаль цалкам разгромлена. Мноства салдат было ўзята ў палон, быў захоплены абоз і вызвалены з палону салдаты свайго войска і мірныя жыхары, галоўным чынам сяляне, запалоненыя падчас паходу з Полацка.
Петрогліфы Астувансалмі
Наскальныя малюнкі ў Астувансалмі, фін. Astuvansalmen kalliomaalaukset, размешчаны ў Фінляндыі на беразе возера Юовесі, якое прадстаўляе сабой частку возера Сайма. Гэта найбуйнейшая калекцыя наскальнага жывапісу ва ўсёй Фенаскандыі, якая змяшчае 65 малюнкаў. Першае паведамленне аб знаходцы петрогліфаў апублікаваў фінскі археолаг Пека Сарвас ў 1968 г., хоць мясцовым жыхарам выявы былі вядомыя і раней.
У цяперашні час малюнкі размяшчаюцца на вышыні 7,7 - 11,8 метраў над узроўнем возера Сайма, аднак у часы стварэння малюнкаў яго ўзровень быў значна вышэй. Найбольш старыя з петрогліфы датуюцца каля 3000-2500 гг. да н.э. Яны размешчаны на максімальнай ў той мясцовасці вышыні (11 м над узроўнем мора). Тагачасны ўзровень мора даволі хутка змяніўся на 2,5 метра пасля апоўзня Вуоксы. Пазней ўзровень мора паступова апусціўся яшчэ на 8 метраў да цяперашняга ўзроўню. Усе пазнейшыя выявы былі выкананы малявальшчыкамі, якія падплывалі да скал на лодках.
Дзмітрый Мікалаевіч Байдук
Дзмітрый Байдук (нар., Чурылавічы, Мінскі раён) — беларускі футбаліст, паўабаронца польскага клуба «Зніч» з Бялы Піскай.
Клубная кар’ера
Пачынаў займацца футболам у школе мінскага МТЗ-РІПА, аднак у юнацкім узросце перабраўся ў склад барысаўскага БАТЭ. З 2013 года пачаў выступаць за дубль, дзе адразу стаў адным з асноўных ігракоў, выступаў на пазіцыі абаронцы. У 2014 і 2015 гадах гуляў за моладзевую каманду БАТЭ ў Юніёрскай лізе УЕФА. 18 ліпеня 2015 года згуляў за барысаўскую каманду ў першым матчы 1/16 Кубка Беларусі супраць шклоўскага «Спартака» (1:2), у той сустрэчы каманда барысаўчан была прадстаўлена ў асноўным дублёрамі.
У сакавіку 2016 года на правах арэнды далучыўся да клуба Першай лігі «Смалявічы-СТІ», які стаў фарм-клубам барысаўчан. Па заканчэнні сезона 2016 супрацоўніцтва БАТЭ са смалявіцкім клубам было спынена, аднак абаронца застаўся ў «Смалявічах-СТІ». У гэты час стаў часцей выступаць на пазіцыі паўабаронцы. Па выніках сезона 2017 дапамог камандзе выйсці ў Вышэйшую лігу, але сам пакінуў клуб.
У студзені 2018 года стаў іграком бабруйскай «Белшыны». Часам выступаў на пазіцыі нападніка, з 11 галамі стаў другім бамбардзірам каманды. У лістападзе 2018 года папоўніў склад «Гарадзеі». Трывала з’яўляўся на полі, чаргуючы выхады ў стартавым складзе і на замену.
У студзені 2022 года папоўніў склад польскага клуба «Зніч» з Бялы Піскай.
Міжнародная кар’ера
15 красавіка 2015 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у таварыскім матчы супраць моладзевай зборнай Украіны да 20 гадоў (0:1). Пазней яшчэ некалькі разоў прыцягваўся ў зборную, выхадзіў на замену ў чатырох матчах.
Грамадзянская пазіцыя
Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.
Спіс зорак сузор’я Арыёна
У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Арыёна да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.
Артур Гротгер
Арту́р Гро́тгер (Artur Grottger; (,, Аўстра-Венгрыя, цяпер Львоўская вобласць, Жыдачыўскі раён — , Амелі-ле-Бен, Францыя) — польскі мастак, адзін з асноўных прадстаўнікоў плыні рамантызму ў польскім мастацтве, ілюстратар, аўтар серыі малюнкаў, прысвечаных паўстанню 1863—1864 г.г..
Біяграфія
Артур Гротгер нарадзіўся 11 лістапада 1837 года ў Атыневічах на Падоллі. Яго бацька Ян Іосіф працаваў упраўляючым маёнтку Гілярыя Сімяноўскага і прымаў удзел у паўстанні 1863—1864 гг. у якасці афіцэра 5 палка ўланаў «Варшаўскія дзеці». Ян Іосіф так сама быў таленавітым мастаком, які вывучыўся мастацтву ў Венскай акадэміі мастацтваў. Менавіта ён даў свайму сыну першыя ўрокі малявання.
У адзінаццацігадовым узросце Артур Гротгер пайшоў вучыцца ў майстэрню львоўскага мастака Яна Машкоўскага, дзе на доўгія гады пасябраваў з сынам настаўніка — Марцэлем.
Вывучэнне мастацтва Артур працягваў у Школе мастацтваў у Кракаве, а ў 1855—1858 г.г. у Венскай акадэміі мастацтваў. У Вене мастак правёў большую частку свайго жыцця з 1854 да 1865 года. У гэты перыяд ён супрацоўнічаў з шматлікімі венскімі журналамі, такімі як «Museestunden», «Waldheim’s Illustierte Zeitung» і «Waldheim’s Illustierte Blatter», a так сама з польскім журналам «Postęp» Іосіфа Ацецкага. У 1863 годзе Артур стаў рэдактарам «Postęp».
Пад час паўстання 1863—1864 г.г. Гротгер удзельнічаў у дапамозе паўстанцам, якія збеглі з расійскага палону ў Аўстрыю. 23 студзеня 1863 года ў венскім доме Артура Гротгера быў арыштаваны паляк, які падазраваўся ва ўдзеле ў паўстанні. Гротгер таксама быў абвінавачаны ўладамі ў рэвалюцыйнай дзейнасці, пасля чаго імператар Франц Іосіф пазбавіў мастака стыпэндыі, у выніку чаго збяднеўшы Гротгер быў вымушаны ў ліпені 1865 года пакінуць Вену.
З-за фінансавых складанасцей Артур быў вымушаны вандраваць па Галіцыі, зарабляючы на жыццё маляваннем партрэтаў. Аднак у гэты ж з’явіліся найлепшыя творы мастака, выкананыя чорнай і белай крэйдай.
У 1866 годзе Артур Гротгер пазнаёміўся з 16-гадовай Вандай Мон, у якую імгненна закахаўся. У пагоні за прызнаннем Гротгер накіраваўся ў Парыж, дзе змог скончыць цыкл малюнкаў «Вайна», які купіў аўстрыйскі прынц Франц. У студзені 1867 года, пакутуючы на пагаршэнне здароў’я, Артур быў накіраваны дактарамі ў вядомы курорт Амелі-ле-Бен ў французскіх Пірэнеях, дзе ён памёр 13 студзеня 1867 года. Цела мастака было прывезена ў Львоў 4 ліпеня 1868 года і пахаванае на Лычакаўскіх могілках.
Аландскі крызіс
Аландскі крызіс (Ålandsfrågan, Ahvenanmaan kysymys) — канфлікт паміж урадам Фінляндыі і насельніцтвам Аландаў па пытанні дзяржаўнай прыналежнасці астравоў. Адна з першых спраў мірнага ўрэгулявання Лігі Нацый.
Пасля пераходу Фінляндыі са складу Швецыі ў склад Расійскай імперыі ў 1809 уплыў шведскай культуры пачаў слабець. У 1860-х сярод фінскай інтэлігенцыі паўстаў рух фенаманіі — пашырэння ўжывання фінскай мовы ў паўсядзённай гутарцы, які падтрымалі і імперскія ўлады. Гэта выклікала сур'ёзную занепакоенасць шведскай меншасці, якое складала большасць насельніцтва Аландскіх астравоў. Пасля абвяшчэння незалежнасці Фінляндыі ў 1917 яны накіравалі петыцыю шведскаму каралю Густаву V з просьбай аб далучэнні астравоў да Швецыі.
Шведскія ўлады, занятыя Першай сусветнай вайной і ўнутранымі праблемамі, спачатку не звярнулі ўвагі на аландскую петыцыю. Але пасля пачатку фінскай грамадзянскай вайны яны выслалі невялікую флатылію для эвакуацыі жадаючых з астравоў. Калі жадаючых не апынулася, камандзір флатыліі прыняў рашэнне застацца на Аландах у якасці міратворчых сіл для аховы шведскага насельніцтва, што выклікала трывогу фінскага кабінета міністраў.
Добразычлівая палітыка цэнтральнага ўрада да астраўлянінаў і неўмяшальніцтва ў справы аўтаномнай рэспублікі на працягу ўсяго XX стагоддзя прывялі да згасання сепаратысцкіх настрояў.
Украінская дзяржава
Украі́нская дзяржа́ва (Українська Держава) — перыяд у новай гісторыі сучаснай Украіны ў часы паслярэвалюцыйнай эпохі былой Расійскай імперыі, падчас якога на тэрыторыі большай часткі Украіны быў зацверджаны антысацыялістычны ўрад (таксама вядомы як Гетманат), што існаваў з 29 красавіка да снежня 1918 года. Рэжым Гетманату замяніў сабою прасацыялістычны ўрад Цэнтральнага Савета Украінскай Народнай Рэспублікі, які быў разагнаны 28 красавіка 1918 года. На чале новага ўрада стаў гетман Павел Скарападскі, пры якім украінскі ўрад пераўтварыўся ў часовую дыктатуру, якая, у прыватнасці, забараніла ўсе прасацыялістычныя палітычныя рухі з мэтай стварэння антыбальшавіцкага фронту.
У снежні 1918 года ўрад Скарападскага быў зрынуты, у выніку чаго ў выглядзе г.зв. Дырэкторыі ва Украіне аднавіўся ўрад Украінскай Народнай Рэспублікі.
Стварэнне рэжыму Украінскай дзяржавы прывяло да аб’яднання большай часткі Украіны пад эгідай адной формы дзяржаўнасці з роспускам прасавецкіх квазідзяржаўных утварэнняў, такіх як Адэская Савецкая Рэспубліка, Данецка-Крывароская Савецкая Рэспубліка і г. д. Больш жорсткая знешняя палітыка і ваенная падтрымка з боку Цэнтральных дзяржаў прывялі да вызначанай стабілізацыі жыцця ўнутры краіны.
Геаграфія
Дзяржава знаходзілася ва Усходняй Еўропе, уключаючы ў сваю тэрыторыю большую частку тэрыторыі сучаснай Украіны, за выняткам Заходняй Украіны і Крыму, пры гэтым шэраг тэрытарыяльных прэтэнзій або падкантрольных тэрыторый распаўсюджваўся на сучасныя рэгіёны Беларусі, Расіі, Малдовы і Польшчы. На паўночным усходзе, у раёнах сучаснай украінска-расійскай мяжы, існавала часовая дэмаркацыйная лінія з Расіяй, на ўсход ад краіны праходзіла мяжа з дзяржавай Усевялікага Войска Донскага, на паўднёвым усходзе і паўднёвым захадзе праходзіла ўзбярэжжа Чорнага мора, на поўдні праходзіла мяжа з Крымам, падкантрольным ураду Сулькевіча. На паўднёвым захадзе ў раёне Днястра праходзіла мяжа з Румыніяй, на захадзе — з Аўстра-Венгрыяй і зонамі нямецкай акупацыі. На поўначы Украіна фармальна мела граніцы з Беларуссю, аднак амаль увесь поўдзень сучаснай Беларусі, на які прэтэндаваў урад БНР, кантраляваўся Украінай, а на поўнач знаходзіліся тэрыторыі пад кантролем нямецкіх акупацыйных уладаў.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Пры існаванні УНР усе губерні Расіі, якія існавалі на тэрыторыі новаўтворанай УНР, былі скасаваныя, наўзамен ім былі створаныя землі, колькасць якіх была большай за колькасць губерняў, якія ахоплівалі тэрыторыю УНР. Па прыходзе да ўлады Скарападскага губернскі адміністрацыйны падзел з невялікімі папраўкамі быў вернуты, а таксама былі створаныя 2 акругі, у выніку чаго Украіна пачала дзяліцца на 9 губерняў і 2 акругі, кіраўнікамі якіх сталі старосты. З мясцовымі ўрадамі Крыму і Кубані вяліся перамовы па мажлівым аб’яднанні або стварэнні федэрацыі.
Тэрытарыяльныя спрэчкі з Беларуссю
Ужо да існавання Украінскай дзяржавы, у часы існавання Украінскай Народнай Рэспублікі, паміж кіраўніцтвамі Беларусі і Украіны ўзнікла пытанне пра будучы статус памежных земляў — поўдня былых Гродзенскай, Мінскай і Магілёўскай губерняў (Палессе).
Асноўнымі прычынамі дыскусій стаў розны набор этнаграфічных звестак пра рэгіён, згодна з якім рэгіён мог лічыцца як беларускім, так і ўкраінскім; адначасовыя прэтэнзіі беларускіх і ўкраінскіх нацыянальных дзеячаў на рэгіён, а таксама палітыка нямецкіх уладаў, якія сваімі рашэннямі замацавалі сучаснае беларускае Палессе спачатку за Украінскай Народнай Рэспублікай, а потым за Украінскай дзяржавай.
Спіс аб’ектаў PGC (2242001—2243000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2242001—2243000)
Украінская дзяржава
Тэрытарыяльныя спрэчкі з Беларуссю
Першапачаткова тэрыторыі сучаснага беларускага Палесся, якія складаюць поўдзень сучасных Брэсцкай і Гомельскай вобласцей, былі падзеленыя паміж паветамі Валынскай і Холмскай губерняў Украінскай дзяржавы. У чэрвені ў Кіеў прыбыў надзвычайны пасол БНР Раман Скірмунт, які паспрабаваў правесці з украінскім міністрам замежных спраў Дзмітрыем Дарашэнкам перамовы наконт прыналежнасці рэгіёну. Гэтыя перамовы не атрымалі поспеху з прычыны таго, што ўкраінскія ўлады дазналіся пра адсутнасць рэальнай улады ў Беларусі з боку ўраду БНР. У выніку гэтага нямецкае камандаванне дала згоду на распаўсюджанне на гэтыя тэрыторыі ўкраінскай улады.
Паводле пастановы Рады міністраў ад 14 жніўня на гэтых тэрыторыях стварылі Палескую акругу, адміністрацыйным цэнтрам якой стаў Мазыр. Праз стратэгічныя мэты ў склад Украіны таксама патрапіў Гомельскі павет Магілёўскай губерні, які быў далучаны да Чарнігаўскай губерні.
Па скасаванні Украінскай дзяржавы ўсе гэтыя тэрыторыі апынуліся ў складзе УНР. Урад Беларускай Народнай Рэспублікі працягваў захоўваць прэтэнзіі датычна іх, але ніколі не меў над імі фактычнага кантролю. З 1919 года тэрытарыяльныя прэтэнзіі на рэгіён беларускага Палесся выказаў і ўрад ССРБ.
Утварэнне
У выніку бальшавіцкай агрэсіі, пасля якой 9 студзеня 1918 года Кіеў быў узяты Саветамі, урад УНР, які першапачаткова пераследаваў антываенную палітыку, быў вымушаны шукаць ваенную палітыку з боку іншых дзяржаў.
9 лютага гэтага ж года Украіна ў Брэсце падпісала сепаратны мір з Цэнтральнымі дзяржавамі, і ў сакавіку 1918 года расійскія савецкія сілы пакінулі тэрыторыю Украіны. На чале з нямецкім фельдмаршалам фон Айхгарнам была створаная група армій «Кіеў», функцыяй якой стала абарона Украіны ад мажлівай бальшавіцкай агрэсіі.
25 красавіка 1918 года адбыўся інцыдэнт між нямецкай арміяй і ўрадам Украіны, у ходзе якога адміністрацыя групы армій «Кіеў» стала падазраваць тагачасны ўрад Украіны на чале з Усеваладам Галубовічам у выкраданні старшыні Банку знешняга гандлю Абрама Добрага. Праз гэты банк нямецкае ваеннае камандаванне здзяйсняла ўсе фінансавыя аперацыі з цэнтральнымі ўладамі Германіі. Фон Айнгарн аддаў загад, згодна з якім крымінальныя справы на тэрыторыі Украіны змаглі выбарачна траплаць пад юрысдыкцыю нямецкага ваенна-палявога суда разам з судовай сістэмай уласна Украіны. У адказ на гэта 29 красавіка Усевалад Галубовіч заявіў, што падобныя меры занадта вялікія і неапраўданыя ў маштабах расследавання справы Добрага.
У той жа дзень у будынку Кіеўскага цырку адбыўся з’езд украінскіх хлебаробаў, на якім сабралося каля 6000 чалавек з усіх васьмі губерняў, што кантраляваліся Украінай. Пасля атрымання Скарападскім інфармацыі пра з’езд, Скарападскі асабіста прыбыў у цырк, дзе ён быў абраны гетманам Украіны, пасля чаго ўдзельнікі з’езду сабраліся на Сафіеўскай плошчы, дзе Павел Скарападскі быў блаславёны на новую пасаду біскупам Кіеўскім і Галіцкім Нікадымам. У ноч з 29 на 30 красавіка 1918 года прыхільнікі гетмана ўзялі пад кантроль будынкі міністэрства ўнутраных спраў, ваеннага міністэрства і Дзяржаўнага банка. 30 красавіка эліта і найбольш лаяльная частка Цэнтральнага Савета, Сечавыя стральцы, былі раззброеныя.
Неўзабаве Скарападскім была выдадзена Грамата да ўсяго ўкраінскага народа і закон пра часовае дзяржаўнае ўладкаванне. Жадаючы стабільнасці ва Украіне, да перавароту схільна паставіліся камандаванні войскаў Аўстра-Венгрыі і Германіі. Тым не менш, супрацоўніцтва Скарападскага з дзвюма краінамі, якое пачалося ў хуткім часе, зрабіла яго непапулярным серад заўважнай часткі ўкраінскіх сялян.
Новая ўлада захавала агульную стылістыку гербу (быў захаваны трызуб, але была дададзена выява казака), аднак змяніла пазіцыю палосаў на сцягу, у выніку чаго ён набыў аналагічны з сучасным выгляд.
Супраць перавароту выступілі Сечавыя стральцы і падраздзяленні г.зв. сінежупаннікаў (апошнія былі сфарміраваныя з ваеннапалонных Германіі і Аўстра-Венгрыі і атрымалі сваю назву праз колер мундыраў).
Унутраная апазіцыя ў грамадстве была ўзмоцнена рэквізіцыяй харчовых запасаў у насельніцтва і аднаўлення ўладанняў багатых землеўладальнікаў. Праціўнікі ўраду Скарападскага сталі ажыццяўляць акты сабатажу і падпалу, у ліпені 1918 года быў забіты фон Айнгальм. У жніўні гэтага ж года антыўрадавая кааліцыя прымусіла Скарападскага аднавіць інстытут Сечавых стральцоў. На гэты момант стала відавочным паражэнне Цэнтральных дзяржаў у Першай сусветнай вайне, таму Скарападскі, разумеючы беспаспяховасць разліку на падтрымку Цэнтральных дзяржаў, стаў шукаць падтрымкі ў расійскага Белага руху. Гэта яшчэ больш павялічыла незадавальненне Скарападскім, бо Белы рух вельмі скептычна ставіўся як да ўкраінскай нацыянальнай ідэі, так і да ідэі ўкраінскай дзяржаўнасці.
У снежні 1918 года ўрад Скарападскага быў зрынуты, і на яго месцы была зацверджаная Дырэкторыя, якая аднавіла ўрад Украінскай Народнай Рэспублікі.
Падзеі Грамадзянскай вайны
Амаль увесь камандны склад узброеных сіл Украінскай дзяржавы складаўся з афіцэраў былой імператарскай арміі Расіі, таму большасць з іх не падтрымала ўкраінскі нацыянальны рух, разглядаючы яго толькі як сродак дасягнення ўласных мэтаў. У той жа час шырокія масы ўкраінскага насельніцтва не мелі развітага адчування нацыянальнай самасвядомасці, з-за чаго заўважная іх частка трапіла пад уплыў сацыялістычнай і камуністычнай прапаганды.
Пасля перамір’я, якім было азнаменавана заканчэнне Першай сусветнай вайны, украінскія сацыялісты (галоўным чынам прадстаўнікі не-савецкіх сацыялістаў, якія, у адрозненне ад украінскіх прарасійскіх сацыялістаў, ставілі на мэце здабыццё ўкраінскай дзяржаўнасці) сфарміравалі ўрад, вядомы ў гістарыяграфіі як Дырэкторыя. Гэты ўрад абапіраўся на атрады Сечавых стральцоў і шэражупаннікаў. Нягледзячы на тое, што аўстра-венгерскія і нямецкія войскі яшчэ не былі выведзеныя на той момант з Украіны, яны ўжо былі ў дэмаралізаваным стане адносна баявых дзеянняў. Тым не менш, падтрымку Дырэкторыі аказала большая частка былых сіл Скарападскага.
16 лістапада 1918 годзе ў горадзе Белая Царква пачаліся баявыя дзеянні супраць Гетманату. Скарападскі быў вымушаны звярнуцца да белагвардзейцаў, якія ў сваю чаргу ўспрымалі Украіну як плацдарм на выхад і далучэнне да сіл Добраахвотніцкай арміі Дзянікіна, што размяшчалася ля ракі Дон. Іхныя войскі былі сабраныя ў г.зв. Асаблівы корпус, які, аднак, не здолеў супрацьстаяць сілам Дырэкторыі на чале з Сымонам Пятлюрам, у выніку чаго 14 снежня Скарападскі зрокся пасады гетмана, калі Украінская Народная Армія авалодала Кіевам. Урад гетмана быў скасаваны і на змену яму прыйшоў урад Дырэкторыі.
Літоўская Савецкая Рэспубліка
Літоўская Саве́цкая Рэспу́бліка, таксама вядомая як Літоўская Саве́цкая Сацыялісты́чная Рэспу́бліка (Lietuvos Tarybų Respublika, Lietuvos Tarybų Socialistinė Respublika) — кароткатэрміновае марыянеткавае дзяржаўнае ўтварэнне ў форме савецкай рэспублікі на тэрыторыі сучаснай Літвы, абвешчанай 16 снежня 1918 года часовым рэвалюцыйным урадам на чале з Вінцасам Міцкявічусам-Капсукасам.
Спыніла сваё існаванне 27 лютага 1919 па аб'яднанні з Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікай Беларусі, разам з якой па даручэнні расійскага ўраду была ўтвораная г.зв. Літоўска-Беларуская ССР (у гістарыяграфіі вядомая таксама як ЛітБел).
На думку гісторыкаў, незважаючы на намаганні па прадстаўленні ЛСР як нібыта выніку сацыялістычнай рэвалюцыі пры падтрымцы мясцовых жыхароў, рэспубліка насамрэч з'яўлялася прарасійскім марыянетачным палітычным утварэннем, створаным для апраўдання вайны паміж Саветамі і тагачаснай незалежнай Літвой. У сваю чаргу, прадстаўнікі савецкай гістарыяграфіі прытрымлівалася думкі, што прызнанне Савецкай Расіяй савецкай рэспублікі ў Літве разбіла хлусню імперыялістаў ЗША і Вялікабрытаніі пра драпежныя мэты Расіі ў Балтыцы. Тым не менш, літоўцы не падтрымалі савецкае ўтварэнне на тэрыторыі краіны, падтрымаўшы ў асноўным незалежную дзяржаву, абвешчаную 16 лютага 1918 літоўскай Тарыбай.
Утварэнне
Германская імперыя атрымала паражэнне ў Першай сусветнай вайне і 11 лістапада 1918 года падпісала Першае Камп'енскае перамір'е, паводле якога краіна пагаджалася на спыненне баявых дзеянняў. Узброеныя сілы Германіі пачалі адступаць ад тэрыторый Обер-Оста. Праз два дні ўрад Савецкай Расіі адмовіўся ад умоў Брэсцкага міру, згодна з якім яна, у прыватнасці, прызнавала незалежнасць Літвы. Савецкае кіраўніцтва пачало наступ на заходнія тэрыторыі былой Расійскай імперыі, дзе былі абвешчаныя новыя незалежныя дзяржавы — Эстонія, Латвія, Літва, Беларусь, Украіна і Польшча. Наступ ажыццяўляўся з мэтай распаўсюджання г.зв. пралетарскай рэвалюцыі і замены мясцовых нацыянальных рухаў стварэннем савецкіх рэспублік. Савецкія сілы рушылі ўслед адыходзячым нямецкім войскам, у выніку чаго напачатку практычна бяскроўна былі заняты цэнтральныя часткі Беларусі, а потым, пад канец снежня 1918 года была дасягнута тэрыторыя сучаснай Літвы.
Абвяшчэнне
Пачатак актыўнасці камуністаў у Літве адзначаецца з канца лета 1918 года. У перыяд з 1 па 3 кастрычніка ў Вільні, якая на той момант аспрэчвалася ўрадам БНР, адбыўся з'езд з 34 дэлегатаў, на якім было абвешчана стварэнне Камуністычнай партыі Літвы. Першым старшынёй партыі быў абраны Пранас Эйдукевічус. Партыя вырашыла распрацаваць палітычную праграму на ўзор расійскіх бальшавікоў і арганізаваць сацыялістычную рэвалюцыю ў Літве. Гэтыя планы былі інспіраваныя і фінансаваліся расійскім урадам, кантралюючыся камуністычнымі дзеячамі Адольфам Ёфэ і Дзмітрыем Мануільскім. 2 снежня гэтага ж года Міцкявічусам-Капсукасам была пасланая давераная асоба для перадачы 15 млн рублёў на фінансаванне рэвалюцыі, а ўжо 8 снежня Камуністычная партыя Літвы сфарміравала Часовы рэвалюцыйны ўрад з васьмі членаў, лідарам якога стаў сам Міцкявічус-Капсукас. Іншымі яго членамі сталі Зігмас Алекса-Ангарэціс, Сямён Дыманштэйн, Казімір Ціхоўскі, Пранас Свотэліс-Пралетарас, Аляксандрас Якшэвічус, Канстанцінас Керновічус і Іцхак Вейнштэйн. Тым не менш, шэраг сучасных гісторыкаў маюць сумневы пра рэальнасць сустрэчы гэтых дзеячаў у Вільні, як гэта сцвярджалася ў савецкіх гістарычных працах, больш верагоднай зьўляецца тэорыя пра прыход гэтага ўрада разам з Чырвонай арміяй.
У перыяд 1—5 студзеня 1919 года Вільня не кантралявалася ні Літвой, ні літоўскімі камуністамі, знаходзячыся пад кантролем мясцовай польскай самаабаронай. Паміж 16 снежня 1918 года і 7 студзеня 1920 года літоўскі камуністычны ўрад знаходзіўся ў Дзвінску.
Пазней, у маніфесце, датаваным 16 снежня, было аб'яўлена пра стварэнне Літоўскай ССР. 19 снежня гэтага ж года маніфест быў апублікаваны ў расійскай газеце «Известия», а потым зачытаны па радыё ; праз пяць дзён маніфест быў распаўсюджаны ў Вільні. Праект маніфесту быў падрыхтаваны непасрэдна Міцкявічусам-Капсукасам і змяшчаў у канцы лозунг «Няхай жыве Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка [разам] з Савецкай Літвой!». Канечне маніфест быў адрэдагаваны тагачасным народным камісарам па справах нацыянальнасцей Сталіным і іншымі сябрамі РКП, у выніку чаго лозунг набыў выгляд «Няхай жыве вызваленая савецкая Літва!». Міцкявічус-Капсукас не жадаў устанаўлення незалежнай савецкай рэспублікі, агітуючы супраць сепаратызму; да гэтых ідэй ён прыйшоў пад уплывам Розы Люксембург.
Новаўтвораная ЛСР папрасіла дапамогі з боку РСФСР. 22 снежня РСФСР прызнала незалежнасць савецкай Літвы, у той жа дзень Чырвоная армія авалодала мястэчкамі Езяросы і Свянцяны (на апошняе прэтэндаваў урад БНР), у наступным актыўнасць Часовага ўрада рэзка знізілася , а армія незалежнай Літвы, будучы вельмі маладой, не здолела аказаць супраціву савецкаму наступу. 5 студзеня Чырвоная армія, наўзамен польскай самаабароне, узяла пад кантроль Вільню. Ужо пад канец студзеня гэтага ж года Чырвоная армія кантралявала большую частку Літвы, пакінуўшы пад кантролем незалежнай Літвы толькі рэгіён Жамойці і наваколляў.
У межах савецкага наступу падобныя прарасійскія савецкія ўтварэнні былі створаныя і ў іншых краінах Балтыі (Латвійская Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка, Эстляндская працоўная камуна)
Урад
Літоўская Савецкая Рэспубліка з'яўлялася адносна слабым утварэннем, якое было вымушана спадзявацца на дапамогу з боку Расіі. Саветы ў Расіі, як правіла, найбольшую падтрымку мелі серад рабочых на прадпрыемствах, якіх было даволі мала ў Літве. 21 студзеня ўрад РСФСР прадаставіў савецкай Літве крэдыт памерам 100 млн рублёў. Савецкая Літва не здолела стварыць уласнага войска; у лютым 1919 года Міцкявічус-Капсукас накіраваў тэлеграму ў Маскву, у якой паведамлялася, што прызыў літоўцаў у савецкую армію толькі заахвочвае іх да прыходу добраахвотнікамі ў армію Літоўскай Рэспублікі. У той жа час на тэрыторыях, акупаваных Саветамі, былі створаныя рэвалюцыйныя камітэты і саветы на ўзор Расіі.
Савецкае кіраўніцтва патрабавала вялікіх кантрыбуцыяў з боку занятых населеных пунктаў. Так, гораду Панявеж было прадпісана здаць на карысць савецкай улады 1 млн рублёў, Уцяне — 200 тыс, тады як ад кожнага селяніна патрабавалася па 10 рублёў.
Ліквідацыя
Паміж 8 і 15 лютага 1919 года літоўскія і нямецкія добраахвотнікі спынілі савецкі наступ, выратаваўшы ад узяцця пад савецкі кантроль тагачасную сталіцу Літоўскай Рэспублікі Каўнас (урадам Літвы сталіцай фармальна лічылася Вільня, аднак абсалютна большую частку свайго існавання ў міжваенны перыяд Літва не кантралявала гэты горад, з прычыны чаго рэальнай сталіцай рэспублікі быў горад Каўнас, які лічыўся часовай сталіцай).
Сутыкнуўшыся з непапулярнасцю савецкай улады ў Літве і пагрозай польскага наступу ў бок Беларусі, савецкае кіраўніцтва вырашыла аб'яднаць беларускую і літоўскую савецкія рэспублікі ў адзіную — Літоўска-Беларускую ССР, на чале якой стаў Міцкявічус-Капсукас, таксама былі аб'яднаныя і камуністычныя партыі абедзвюх ССР. Тым не менш, дадзеныя меры не дапамаглі, і польскія войскі ў красавіку ўзялі Вільню, а потым, у жніўні, і Мінск (гл. польска-савецкая вайна). З-за таго, што Польшча ўзяла пад кантроль амаль увесь цэнтр Беларусі, а ў склад БССР (якая ўвайшла ў склад ЛітБелу) не ўваходзіў усход сучаснай Беларусі, тэрыторыя пад кантролем ЛітБелу скарацілася да вельмі вузкай паласы зямлі між РСФСР і Польшчай у раёне ракі Бярэзіна; у выніку гэтага ЛітБел спыніў сваё існаванне спачатку фактычна, а потым і фармальна.
14 ліпеня 1920 савецкія сілы ўзялі пад кантроль Вільню, але не перадалі яе наваколле і сам горад у рукі Літвы, як гэта было замацавана паводле Маскоўскага дагавора між РСФСР і Літвой, падпісанай дзвюма днямі раней. Замест гэтага Саветы пачалі планаваць звяржэнне ўраду Літоўскай Рэспублікі і аднаўленне савецкага ўрада ў краіне, як гэта было здзейснена з БССР. Тым не менш, Чырвоная армія прайграла бітву пад Варшавай (г.зв. «Цуд на Вісле») і была адкінутая Польшчай, што расцэньваецца некаторымі гісторыкамі як адзін з фактараў выратавання Літвы ад савецкага перавароту.
У міжваенны перыяд савецка-літоўскія адносіны ў асноўным насілі станоўчы характар, аднак праз некалькі месяцаў пасля пачатку Другой сусветнай вайны Савецкі Саюз вырашыў акупаваць дзяржавы Балтыі, у тым ліку і Літву, што было ажыццёўлена ў ліпені 1940 года. Паводле афіцыйнай савецкай прапаганды гэтыя падзеі апісваліся як аднаўленне савецкай улады рэвалюцыйных мас. У 1939 годзе яшчэ незалежнай Літве была перададзена Вільня з навакольнымі рэгіёнамі, якая на той момант трапіла са складу Польшчы ў склад БССР, праз год Літве, ужо як рэспубліцы ў складзе СССР, былі перададзены дадатковыя тэрыторыі БССР, у прыватнасці Эйшышкі, Салечнікі, Друскенікі і Гадуцішкі.
Клэсіў
Клэсіў (Клесів) — пасёлак гарадскога тыпу ў Сарнэнскім раёне Ровенскай вобласці Украіны, чыгуначная станцыя на лініі Сарны - Корастэнь. Буйны цэнтр здабычы бурштыну. Размешчаны за 20 км ад райцэнтра і за 250 км ад Кіева.
Гісторыя
Заснавана ў пачатку XX ст., калі была пабудавана чыгунка Кіеў - Сарны - Ковель. У 1902 г. у некалькіх кіламетрах ад вёскі Клесава была пабудавана чыгуначная станцыя, якая атрымала такую самую назву. Пасля каля станцыі вырас невялікі пасёлак, які стаў называцца Клесавым. У 1906 г. каля станцыі Клесіў налічвалася 12 дамоў, пражывала 73 чалавека. У 1909 г. у паселішчы ўжо налічвалася 15 дамоў і 120 жыхароў. У гэты перыяд вакол пасёлка разгарнуліся распрацоўкі лясоў і граніта. У той жа час Упраўленне Палескіх чыгунак пабудавала лесапільны завод. У 1909 г. было адкрыта аднакласнае вучылішча, якое наведвалі 65 вучняў. З пачаткам Першай сусветнай вайны многіх жыхароў мабілізавалі ў царскую армію. Амаль спыніліся працы на кар'ерах.
У студзені 1918 г. войскі бальшавікоў выбілі з пасёлка войскі УНР. Аднак ужо ў лютым 1918 г. пасёлак занялі войскі Украінскай дзяржавы. 8 снежня 1918 г. была другі раз усталяваная савецкая ўлада. Аднак у канцы снежня 1918 г. пасёлак зноў апынуўся ў складзе УНР. 7 лютага 1919 г. войска бальшавікоў зноў авалодалі пасёлкам. У першай палове сакавіка 1919 г. пасёлак вызвалены войскамі УНР. У сярэдзіне жніўня 1919 г. Чырвоная Армія вяла абарончыя баі з польскімі войскамі і затым адышла. Жорсткія баі ў пасёлку разгарнуліся летам 1920 г. У першай палове верасня 1920 г. пад ціскам польскіх сіл часткі Чырвонай арміі пакінулі пасёлак. Па Рыжскаму мірнаму дагавору 1921 г. пасёлак адышоў да Польшчы. Клэсіў стаў цэнтрам гміны Сарненского павета Палескага ваяводства.
Аляксандр Сяргеевіч Ануфрыеў
Аляксандр Ануфрыеў (нар., Новы Двор, Мінскі раён) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Гомель».
Клубная кар’ера
Пачынаў займацца футболам у мінскай СДЮШАР «Дынама», у юнацкім узросце перабраўся ў склад барысаўскага БАТЭ. З 2012 года пачаў выступаць за дубль. 18 ліпеня 2015 года згуляў за барысаўскую каманду ў першым матчы 1/16 Кубка Беларусі супраць шклоўскага «Спартака» (1:2), у той сустрэчы каманда барысаўчан была прадстаўлена ў асноўным дублёрамі. У гэтай сустрэчы адзначыўся голам.
У жніўні 2015 года быў аддадзены ў арэнду ў «Смаргонь», дзе стаў асноўным іграком і забіў 5 галоў. У сакавіку 2016 года на правах арэнды далучыўся да клуба Першай лігі «Смалявічы-СТІ», які стаў фарм-клубам барысаўчан. Па заканчэнні сезона 2016 супрацоўніцтва БАТЭ са смалявіцкім клубам было спынена, аднак паўабаронца застаўся ў «Смалявічах-СТІ». У новым сезоне стаў атрымоўваць менш часу на полі, і ў ліпені 2017 года кантракт быў разарваны. Неўзабаве зноў папоўніў склад «Смаргоні». Спачатку выхадзіў на замену, пазней стаў з’яўляцца і ў стартавым складзе. Па заканчэнні сезона ў лістападзе 2017 года пакінуў каманду.
Са студзеня 2018 года праходзіў прагляд у мазырскай «Славіі» і ў лютым падпісаў кантракт. Стаў адным з асноўных ігракоў, з 10 галамі стаў другім бамбардзірам каманды ў сезоне і дапамог мазырскаму клубу вярнуцца ў Вышэйшую лігу. Сезоне 2019 пачынаў у стартавым складзе мазыран, пазней стаў часцей выхадзіць на замену. Пачатак 2020 года прапусціў з-за траўмы, пасля аднаўлення не здолеў вярнуць месца ў аснове. У ліпені 2020 года па пагадненні бакоў пакінуў «Славію».
У ліпені 2021 года падпісаў кантракт з брэсцкім «Дынама» да канца сезона, аднак на полі з’яўляўся рэдка. У студзені 2022 года некаторы час трэніраваўся з «Мінскам», але хутка далучыўся да «Гомеля» і неўзабаве падпісаў кантракт з клубам. Стаў рэгулярна з’яўляцца ў стартавым складзе каманды. У студзені 2023 года падоўжыў кантракт з «Гомелем».
Фінляндыя на конкурсе песні Еўрабачанне
Фінляндыя ўдзельнічае ў конкурсе песні «Еўрабачанне» з 1961 года. Пры гэтым краіна прапускала ўдзел у 1970 годзе, а таксама была дыскваліфікавана ў 1995, 1997, 1999, 2001, 2003 гадах з-за дрэнных вынікаў у папярэднія гады.
Удзел дзяржавы ў конкурсе нельга назваць вельмі паспяховым. Фінляндыя здабыла адну перамогу, гэта адбылося ў 2006 годзе, калі краіну прадстаўляў гурт «Lordi» з песняй «Hard Rock Hallelujah». Аднак акрамя гэтай перамогі дзяржава больш ніколі не трапляла ў топ-5. Максімальныя вынікі апроч перамогі — 6-е месца, якое Фінляндыя здабывала двойчы, у 1973 і 2021 гадах. Акрамя таго, краіна адзінаццаць разоў займала апошнія месцы на конкурсе (двойчы з іх у паўфіналах), пры гэтым тры разы атрымаўшы нулявыя балы (1963, 1965, 1982 гады). З моманту ўвядзення паўфіналу ў 2004 годзе, дзяржава 8 разоў не праходзіла ў фінал.
У 2015 годзе гурт «Pertti Kurikan Nimipäivät» выконваў самую кароткую песню ў гісторыі конкурсу. Песня называецца «Aina mun pitää». У фінал гурт не прайшоў.
Гісторыя галасавання
Станам на год гісторыя галасавання Фінляндыі выглядае наступным чынам:
Мукор
Мукар, мукор (Mucor) — род зігаміцэтавых грыбоў сямейства мукаравых.
Адрозніваецца больш за 100 відаў. Пашыраны ўсюды. Трапляюцца ў верхнім слоі глебы. На Беларусі найбольш вядомыя, , , ,. Развіваюцца на раслінных рэштках, харчовых прадуктах, выклікаюць цвіль кармоў, пладоў і караняплодаў пры захоўванні.
Міцэлій бясколерны, галінасты, расце ўнутры і на паверхні субстрату, пераважна няклетачны, часам распадаецца на асобныя клеткі, здольныя да пачкавання. Спарангіі круглаватыя, у выглядзе галовак са шматлікімі спорамі.
Некаторыя віды выкарыстоўваюць як закваску («кітайскія дрожджы») для атрымання зброджаных харчовых прадуктаў («соевы сыр»), спірту з бульбы і інш. Культура мукора раманіянавага дае антыбіётык раміцын, некаторыя віды выклікаюць захворванні (мукарамікозы) чалавека і сельскагаспадарчых жывёл.
Аўлакомніум
Аўлакомніум (Aulacomnium) — род брыевых імхоў сямейства аўлакомніевых.
Апісанне
Аўлакомніум балотны — двухдомная расліна. Утварае зялёныя або жоўта-зялёныя густалямцаватыя дзярнінкі. Сцёблы вышынёй да 10—15 см, простыя або галінастыя. Лісце даўжынёй да 3 мм, падоўжана-ланцэтнае. Каробачка падоўжана-яйцападобная, гарбатая, нахіленая, на жоўта-чырвонай ножцы. Спараносіць летам. Вегетатыўнае размнажэнне лістападобнымі вывадкавымі цельцамі, сабранымі ў шарападобныя галоўкі на доўгіх ножках. У аўлакомніума двухполага вывадкавыя цельцы верацёнападобныя.
Арэал і экалогія
Вядома 9 відаў. Пашыраны ў Паўночным паўшар'і. На Беларусі на балотах, забалочаных лугах і лясах расце ; пагаршае якасць лугоў, торфаўтваральнік. Радзей, пераважна на гнілой драўніне ў вільготных лясах, трапляецца.
Максім Уладзіміравіч Шышлоў
Максім Шышлоў (нар., ) — беларускі футбаліст, брамнік польскага клуба «Старт» з Рыманава (у арэндзе з «Космаса»).
Клубная кар’ера
Выхаванец мазырскай СДЮШАР-1, у юнацкім узросце трапіў у склад гродзенскага «Нёмана». З 2015 года пачаў выступаць за дубль гродзенскага клуба, на наступны год замацаваўся ў складзе дубля, стаў часам прыцягвацца да асноўнай каманды, дзе быў трэцім брамнікам.
У верасні 2017 года быў аддадзены ў арэнду мікашэвіцкаму «Граніту», дзе стаў асноўным іграком. У студзені 2018 года на правах арэнды перабраўся ў бабруйскую «Белшыну». Спачатку быў другім брамнікам каманды пасля Руслана Капанцова, аднак пазней стаў займаць месца ў асноўным складзе.
У пачатку 2019 года, пасля вяртання з арэнды, зноў стаў трэніравацца з «Нёманам». У сакавіку 2019 года падпісаў новы трохгадовы кантракт з гродзенскім клубам. Застаўся на сезон 2019 у складзе «Нёмана» ў якасці другога брамніка, аднак у сувязі з хваробай Сяргея Курганскага правёў першыя два матчы ў Вышэйшай лізе — супраць «Гомеля» (3:2) і салігорскага «Шахцёра» (0:3). У далейшым звычайна заставаўся ў запасе, прыцягваўся таксама да гульняў дубля.
У лютым 2020 года быў арандаваны «Слонімам-2017», дзе стаў асноўным іграком. У студзені 2021 года стаў трэніравацца з мазырскай «Славіяй» і ў лютым падпісаў з клубам кантракт. Быў рэзервовым брамнікам, за сезон 2021 правёў 6 матчаў (5 у чэмпіянаце Беларусі і 1 у Кубку Беларусі). У студзені 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў мазырскі клуб.
У лютым 2022 года вярнуўся ў «Слонім-2017». Пакінуў клуб па пагадненні бакоў у ліпені 2022 года, а ў жніўні далучыўся да «Ізалятара» з Багухвалы з пятага дывізіёна Польшчы. У лютым 2023 года перабраўся ў «Старт» з Рыманава.
Міжнародная кар’ера
У 2017 годзе прыцягваўся да складу моладзевай зборнай Беларусі, дзе з’яўляўся другім брамнікам пасля Дзяніса Шчарбіцкага. 31 мая 2017 года правёў свой адзіны матч за моладзевую зборную, калі ў таварыскай сустрэчы з Расіяй (0:7) выйшаў на поле ў пачатку другога тайма і быў заменены на 83-й хвіліне.
У ліпені 2017 года ў складзе другой зборнай Беларусі паехаў на міжнародны турнір у Тайланд, аднак быў трэцім брамнікам у складзе і на полі не з’яўляўся.
Грамадзянская пазіцыя
Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.
Пуханос
Пухано́с (Trichophorum ці Baeothryon) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя травяністыя расліны. Сцёблы тонкія і шурпатыя. Ліставыя пласцінкі кароткія, шчацінападобныя. Кветкі ў верхавінкавых каласках, двухполыя. Плод — арэшак.
Арэал
Расліны роду пашыраны ў палярных і ўмераных паясах Паўночнага паўшар'я і высакагорных трапічных і субтрапічных раёнах Азіі.
Растуць па берагах азёр, на сфагнавых балотах, забалочаных лугах.
Віды
Паводле Батанічных садоў К’ю, у родзе Пуханос 10 відаў, па дадзеных сайта The Plant List — 12 відаў.
Значэнне і выкарыстанне
Расліны з'яўляюцца ў тундры ранневеснавым і падснежным кормам аленяў.
Спіс аб’ектаў PGC (2243001—2244000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2243001—2244000)
Фінляндыя на конкурсе песні Еўрабачанне 2013
Фінляндыя прымала ўдзел у конкурсе песні Еўрабачанне 2013 у Мальмё, Швецыя, прадставіўшы свайго выканаўца, абранага з дапамогай нацыянальнага адборачнага конкурсу. Фінскі нацыянальны конкурс Uuden Musiikin Kilpailu (UMK) арганізаваны фінскай тэлерадыёкампаніяй YLE.
Нацыянальны фінал
4 чэрвеня 2012 года тэлерадыёканал YLE пацвердзіў удзел Фінляндыі ў конкурсе песні Еўрабачанне 2013 у Мальмё.
У 2012 годзе пасля змены фармату свайго нацыянальнага адборачнага конкурсу, які атрымаў назву «Uuden Musiikin Kilpailu» (UMK), Фінляндыя перайшла да сістэмы, падчас якой кожны жадаючы можа падаць сваю заяўку на ўдзел у конкурсе (для ўдзелу ў конкурсе 2013 года заяўкі падаваліся з 3 па 16 верасня 2012 года) і даслаць свой дэмазапіс на тэлеканал YLE.
Па правілах конкурсу адзін з аўтараў песень павінен мець фінскае грамадзянства або мець нерухомасць на тэрыторыі Фінляндыі. Ад аднаго выканаўца магла быць паслана толькі адна песня, якая пры гэтым не ўдзельнічае ў нацыянальным адборы ад іншых краін. Выканаўцу на май 2013 года павінна споўніцца 16 гадоў.
Мукаральныя
Мукаральныя, мукоравыя (Mucorales) — парадак зігаміцэтавых грыбоў.
Фінляндыя на конкурсе песні Еўрабачанне 2013
Нацыянальны фінал
26 верасня 2012 года было прынята 470 заявак на ўдзел у конкурсу, што менш, чым у мінулым годзе.
Мукаральныя
Выдзяляецца каля 10 сямействаў, каля 400 відаў. Пашыраны ўсюды. Пераважна сапратрофы; узбуджальнікі хвароб чалавека і жывёл, гаілі і цвілі пладоў, караняплодаў і інш. Трапляюцца на раслінных рэштках, глебе, харчовых прадуктах, паразітуюць на грыбах.
Фінляндыя на конкурсе песні Еўрабачанне 2013
Нацыянальны фінал
29 лістапада 2012 года YLE былі абвешчаныя 12 выканаўцаў, якія ў ходзе наступных тураў будуць змагацца за перамогу ў нацыянальным адборачным конкурсе.
Мукаральныя
Міцэлій добра развіты, галінасты, пераважна няклетачны, з узростам можа ўтвараць перагародкі, доўгія гіфы, рызоіды, хламідаспоры або распадацца на асобныя клеткі. Спарангіі шарападобнай формы, маюць нерухомыя споры або канідыі. Палавы працэс — зігагамія (зліццё дзвюх недыферэнцыраваных на гаметы клетак). Зігаспора з тоўстай абалонкай.
Некаторыя віды маюць высокую ферментатыўную актыўнасць і выкарыстоўваюцца для атрымання антыбіётыкаў, дражджэй.
Фінляндыя на конкурсе песні Еўрабачанне 2013
На конкурсе Еўрабачанне
11 мая 2013 года гасцініца ў Мальмё, дзе размясціліся дэлегацыі Фінляндыі, Ізраіля і Вялікабрытаніі, была ачэплена паліцыяй у сувязі з выяўленнем падазронай сумкі, магчыма, з выбуховым прыстасаваннем. Праверка не выявіла небяспечных прадметаў у сумцы, ачапленне было знята.
16 мая 2013 года выканаўца з Фінляндыі Крыста Сіегфрыдс выступіла ў другім паўфінале, а 18 мая — у фінале конкурсу.
Ачышчэнне дзесяці пракажоных
Ачышчэнне дзесяці пракажоных — з'яўляецца адным з цудаў Ісуса ў Евангеллях (Евангелле паводле Лукі 17:11-19).
Паводле Евангелля паводле Лукі, на шляху ў Іерусалім Ісус падарожнічаў уздоўж мяжы паміж Самарыі і Галілеі. Калі Ён уваходзіў у вёску, Яго сустрэлі дзесяць чалавек, якія мелі праказу. Яны стаялі на адлегласці і крычалі гучным голасам: «Ісус, Настаўнік, злітуйся над намі!»
Калі Ён убачыў іх, Ён сказаў: «Ідзіце, пакажыцеся святарам». І пасля таго, як яны пайшлі, яны былі ачышчаны. Адзін з іх, калі ён убачыў, што ён быў ацалёны, вярнуўся, хвалячы Бога гучным голасам. Ён кінуўся да ног Ісуса і падзякаваў яму, і гэта быў Самарыцянін.
Ісус спытаўся: «''Хіба не ўсе дзесяць ачысціліся? Дзе астатнія дзевяць? Як яны не вярнуліся ўзнесці славу Богу, апрача гэтага іншапляменніка?» Тады Ён сказаў яму: «Устань і ідзі, вера твая выратавала цябе.''»