cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аляксандр Пятровіч Савушкін
Біяграфія
19 лютага 1940 звяном з трох знішчальнікаў ВПС РСЧА (капітан Муразанаў, А. П. Савушкін і Гаруноў) быў збіты бамбавік «Бленхейм» авіяэскадрыллі LLv-46 4-га авіяпалка ВПС Фінляндыі, якія атакавалі савецкі палявы шпіталь нягледзячы на ​​наяўнасць знакаў Чырвонага Крыжа. Збіты самалёт упаў у Ладажскае возера.
На франтах Вялікай Айчыннай вайны ваяваў з чэрвеня 1941 года, з таго ж года — член УКП(б). Здзейсніў 373 баявыя вылеты на знішчальніках ЛаГГ-3 і P-39 «Аэракобра», абараняючы Ленінград ад налётаў гітлераўскай авіяцыі. У 79 паветраных баях збіў 8 варожых самалётаў асабіста і 6 у групе, а таксама адзін аэрастат-карэктоўшчык. Быў тройчы паранены, кожны раз пасля гэтага датэрмінова вяртаўся ў сваю частку.
Трагічна загінуў 17 мая 1943 года, калі накіраваўся ў тыл за новымі самалётамі на ваенна-транспартным самалёце «Дуглас». Аэрадром, з якога ён вылятаў, быў абстраляны артылерыяй, з-за чаго самалёт апынуўся недастаткова добра падрыхтаваны да палёту, што прывяло да авіяцыйнай катастрофы. Герой быў пахаваны ў Ленінградзе на вайсковых могілках Сасноўскага лесапарку (у месцы, дзе падчас вайны размяшчаўся палявы аэрадром «Сасноўка»).
Соя
Соя (Glycine) — род раслін сямейства Бабовыя. Радзімай соі з’яўляецца Усходняя Азія.
Арэал
Большасць відаў соі — шматгадовыя павойныя расліны, распаўсюджаныя ў тропіках і субтропіках ад Афрыкі, Паўднёвай Азіі і Аўстраліі да Акіяніі. Аднак калі гаворка ідзе пра сою, то звычайна маюць на ўвазе найбольш вядомы від —.
Значэнне і выкарыстанне
Насенне культурнай соі, часам званае «соевымі бабамі» (ад Soya bean, soybean) — шырока распаўсюджаны прадукт харчавання, вядомы яшчэ ў трэцім тысячагоддзі да н. э.
Піпін (кароль Італіі)
Піпін Італьянскі (Pepin d'Italie) імя пры нараджэнні — Карламан; ( —, Мілан) — кароль Італіі з дынастыі Каралінгаў, кіраваў з 781 года. Сын Карла Вялікага і Хільдэгарды Вінцгау.
15 красавіка 781 года атрымаў ад бацькі Італьянскае каралеўства і новае імя — Піпін, у гонар свайго дзеда.
У 791 годзе Піпін здзейсніў удалы паход супраць князя Беневенцкага Грымаальда III на поўдзень Італіі, падвергшы частку тэрыторыі герцагства спусташэнню. Пазней да Франкскай дзяржавы была далучана Істрыя.
Паход паўтарыўся ў 793 годзе, але быў прыпынены з-за голаду і падзяжу канёў.
У 796 годзе Піпін быў накіраваны бацькам супраць авараў. Падыдучы да Дуная, ён стаў там лагерам; авары, бачачы такую велізарную армію, забілі свайго кагана і з новымі правадырамі паўсталі перад Піпінам, прапануючы яму зямлю і ўлада. Але Піпін рушыў далей на ўсход, разбурыў Рынг (умацаваны лагер, «сталіцу» авараў) і авалодаў вялікай здабычай.
Памёр у Мілане 8 ліпеня 810 года.
IC 1536
IC 1536 — галактыка тыпу E-S0 (еліптична спіральна галактыка) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Гюнтэр Кортэн
Гюнтэр Кортэн (Günther Korten; — ) — нямецкі военачальнік, начальнік Генеральнага штаба люфтвафэ (1943—1944), генерал-палкоўнік люфтвафэ (пасмяротна).
Лавы (Старадарожскі раён)
Ла́вы (, Лавы) — вёска ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчыткавіцкага сельсавета.
Сцяпан Дзмітрыевіч Рыбальчанка
Сцяпан Дзмітрыевіч Рыбальчанка (Степан Дмитриевич Рыбальченко; 28.6 (11.7).1903, с. Новаегарлыкскае, цяпер Сальскі раён, Растоўская вобласць — ) — савецкі военачальнік, генерал-палкоўнік авіяцыі (1944).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і селяніна. Удзельнік Грамадзянскай вайны 1918—1920 — радавы. Скончыў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ ў 1936 годзе і Вышэйшыя акадэмічныя курсы пры Вышэйшай ваеннай акадэміі імя К. Варашылава (1951). У Вялікую Айчынную вайну — намеснік начальніка штаба кіравання ВПС Паўночнага фронту (1941), начальнік штаба кіравання ВПС Ленінградскага фронту (1941—1942), камандуючы ВПС Ленінградскага фронту (люты — лістапад 1942), з лістапада 1942 і да канца вайны камандуючы 13-й паветранай арміяй. Пасля вайны камандаваў ВПС Кіеўскай ваеннага акругі (1946-1947), быў генерал-інспектарам і намеснікам галоўнага інспектара па ВПС Галоўнай інспекцыі Узброеных Сіл СССР (1947-1950), камандаваў ВПС войскаў Далёкага Усходу і Далёкаўсходняй ваеннай акругі (1951-1956). Са снежня 1963 года ў запасе.
Узнагароды
Узнагароджаны 2 ордэнамі Леніна, 4 ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Кутузава 1-й і 2-й ступені, ордэнамі Суворава 2-й ступені, Багдана Хмяльніцкага 1-й ступені, а таксама медалямі.
Копцы
Ко́пцы (, Копцы) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Студзёнкаўскага сельсавета.
IC 1537
IC 1537 — галактыка тыпу GxyP (частка галактыкі) у сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Калодліва (Вілейскі раён)
Кало́дліва (, Колодливо) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах засценак у складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Краташыцы (гміна)
Краташы́цы (Krotoszyce) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Лягніцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Краташыцах. Плошча гміны складае 67,59 км². Станам на 2011 год у гміне Краташыцы пражывалі 3 192 чалавекі, шчыльнасць — 44 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 14 салецтваў.
Луіджы Руска
Луіджы Руска ( —, ) — архітэктар.
Навучаўся ў Турынскай акадэміі. У канцы 1770-х гадоў пачаў атрымліваць веды ў галіне архітэктуры.
У чэрвені 1783 годзе Луіджы Руска прыбыў у Санкт-Пецярбург, быў залічаны ў прыдворнае ведамства каменных спраў майстрам. Адначасова з ім у Пецярбургу на той жа пасадзе працаваў і яго брат Еранім Руска.
Першымі пабудовамі, у стварэнні якіх браў удзел Луіджы Руска, сталі Абухаўская бальніца і будынак Акадэміі мастацтваў. Дойлід прыцягваўся да ўдзелу «у вытворчасці казённых будынкаў»: Сафійскага сабора паблізу Царскага Сяла, Эрмітажнага тэатра, будынкаў для Коннагвардзейскага палка, Першага і Марскога кадэцкага корпуса, пабудоў у Араніенбаўме, прыдворных стайняў Міхайлаўскага замка. Луіджы Руска супрацоўнічаў з архітэктарамі Дж. Кварэнгі, В. Брэна.
Касцёл Ісуса Міласэрнага (Паставы)
Касцёл Ісуса Міласэрнага — мураваны каталіцкі храм ў г. Паставы Віцебскай вобласці. знаходзіцца на вуліцы Касманаўтаў, 33.
Гісторыя
Парафія Ісуса Міласэрнага была аддзелена ад парафіі св. Антонія Падуанскага. Рэгістрацыя дзяржаўнымі органамі адбылася 17 снежня 2014 года. Новы прыход налічвае каля дзвюх тысяч каталікоў.
З 26 снежня 2015 па 19 студзеня 2016 праходзіла Грамадскае абмеркаванне будаўніцтва касцёла. Грамадскасць Паставаў падтрымала будаўніцтва ў горадзе касцёла Езуса Міласэрнага.
23 красавіка 2016 года біскуп віцебскі Алег Буткевіч асвяціў крыж на пляцы, дзе будзе ўзведзены новы касцёл.
8 красавіка 2018 года біскуп віцебскі Алег Буткевіч правёў асвячэнне зямлі пад будову касцёла.
Вэнс Джой
Джэймс Габрыэль Кія (James Gabriel Keogh; нар. 1 снежня 1987, Мельбурн, Вікторыя, Аўстралія), больш вядомы пад сцэнічным імем Вэнс Джой (Vance Joy) — аўстралійскі спявак і аўтар песень. У 2015 годзе стаў уладальнікам прэміі ARIA Music Awards у катэгорыі «лепшы музыкант».
Біяграфія і кар'ера
Да пачатку сваёй музычнай кар'еры Вэнс быў шматспадзеўным іграком у аўстралійскі футбол. У 2008 і 2009 гадах ён гуляў за футбольны клуб Кобург (Coburg Football Club) у Віктарыянскай футбольнай лізе (Victorian Football League) і выйграў узнагароду, як лепшы ігрок за першы год удзелу. Музычную кар'еру пачаў у канцы 2000-х гадоў, сканчаючы ў той час юрыдычную адукацыю. Сваё сцэнічнае імя ён узяў ад персанажа рамана «Асалода» аўстралійскага пісьменніка Пітэра Кэры, каб больш аддзяліць сваё асабістае і прафесійнае жыццё.
21 студзеня 2013 года ён выпусціў свой дэбютны сінгл «From Afar», а 22 сакавіка 2013 года дэбютны міні-альбом God Loves You When You’re Dancing. Сінгл «Riptide» з гэтага альбома быў прызнаны самым папулярным на аўстралійскім радыё Triple J у 2013 годзе, а таксама дасягнуў шостага месца ў хіт-парадзе ARIA і быў сертыфікаваны трайным плацінавым статусам Аўстралійскай асацыяцыяй гуказапісных кампаній. Песня таксама стала плацінавай у Вялікабрытаніі, Швецыі , Канадзе і ЗША.
Дэбютны студыйны альбом Вэнса Джоя пад назвай Dream Your Life Away быў выпушчаны 5 верасня 2014 года. Гэты альбом стаў плацінавым у Аўстраліі, Канадзе і ЗША. Сінгл «Mess Is Mine» з гэтага альбома, выпушчаны ў ліпені 2014 года, таксама быў сертыфікаваны «плацінай» у ЗША і Аўстраліі.
Васіль II
Васіль II Васілевіч Цёмны ( — ) — Вялікі князь маскоўскі з 1425, сын Васіля I Дзмітрыевіча.
Вэнс Джой
Біяграфія і кар'ера
Другі альбом пад назвай «Nation Of Two» анансаваны з выхадам сінгла «Like Gold» 2 лістапада 2017 года. Яго рэліз прызначаны на люты 2018 года.
Васіль II
Біяграфія
У княжанне Васіля II адбывалася працяглая феадальная міжусобная вайна. Яго супернікамі выступіла кааліцыя ўдзельных князёў на чале з яго дзядзем — князем Юрыем Дзмітрыевічам і яго сынамі Васілём Касым і Дзмітрыем Шамякай. Падчас войнаў, ускладненых адначасовай барацьбой з Казанню і Вялікім княствам Літоўскім, велікакняжацкі пасад некалькі раз пераходзіў да галіцкіх князёў, якіх падтрымлівалі Ноўгарад і часова Цвер. Васіль II быў аслеплены (1446) Дзмітрыем Шамякам (адгэтуль мянушка «Цёмны»), аднак у канчатковым выніку ён атрымаў у пачатку 50-х гг. XV ст. перамогу. Васіль II ліквідаваў амаль усе дробныя долі ўсярэдзіне Маскоўскага княства, умацаваў велікакняжацкую ўладу. У выніку шэрагу паходаў у 1441—1460 узмацнілася залежнасць ад Масквы Суздальска-Ніжагародскага княства, Наўгародскай зямлі, Пскова і Вяцкой землі. Паводле загада Васіля II мітрапалітам быў абраны рускі епіскап Іёна (1448), што азначала абвяшчэнне незалежнасці рускай царквы ад канстанцінопальскага патрыярха і ўмацоўвала міжнароднае становішча Вялікага княства Маскоўскага.
Вэнс Джой
Дыскаграфія
Студыйныя альбомы
Міні-альбомы
Сінглы
Мандан
Манда́н (саманазва: Rųwą'kši, літаральна "нашы людзі"; Mandan) — індзейскі народ, карэнныя жыхары Паўночнай Дакоты (ЗША). Агульная колькасць (2010 г.) - 1 171 чал.
Паходжанне
Мандан адносяцца да заходняй галіны сіўанскіх народаў. Паводле іх міфаў, у старажытнасці яны жылі каля падземнага возера. Лічыцца, што ў сярэднявеччы яны перасяліліся на захад з даліны ракі Агая. Археалагічныя раскопкі адной з гістарычных вёсак паказалі, што яна была заснавана ў XVI ст. У 1738 г., калі пачаліся кантакты з французамі, мандан насялялі 9 буйных вёсак каля ракі Місуры.
Гісторыя
Французскія езуіты ўпершыню пачулі пра мандан ад іншых індзейцаў у 1736 г. У 1738 г. былі ўсталяваны прамыя зносіны. Мандан насялялі важны гандлёвы рэгіён, падтрымлівалі пасрэдніцкі гандаль з іспанцамі на поўдні і з французамі на захадзе. Хаця ў канцы XVIII ст. яны асвоілі конегадоўлю, асноўным заняткам з'яўлялася земляробства.
У 1837 - 1838 гг. мандан моцна пацярпелі ад эпідэміі воспы. Яна вынішчыла каля 90% прадстаўнікоў гэтага народа. Захавалася толькі 125 чалавек. У другой палове XX ст. прыхільнікі тэорыі генацыду індзейцаў абвінавацілі амерыканскіх ваенных у наўмысным распаўсюджванні хваробы праз перадачу заражаных коўдраў. Гісторыкі выявілі, што эпідэмія пачалася яшчэ ў 1836 г. у выніку кантактаў з пасажырамі пацярпелага крушэнне парахода "Святы Пётр". Мандан, што насялялі наваколлі крэпасці Кларк, атрымоўвалі ад амерыканцаў дапамогу, у тым ліку ім рабіліся прышчэпкі, аднак няўдала.
У 1849 г. пацярпелі ад эпідэміі халеры. Моцнае скарачэнне насельніцтва спрыяла заключэнню пагадненняў з арыкара і хідаца. У 1851 г. заключылі новае мірнае пагадненне з ЗША. У 1866 г. тры саюзных народа пагадзіліся на перадачу часткі сваіх зямель наўзамен на дапамогу з боку ЗША. У 1874 г., калі ў наваколлі вёскі Лайк-э-Фішкук адбываліся баі паміж амерыканцамі і лакота, аказвалі дапамогу параненым амерыканскім ваенным.
У 1934 г. было створана аўтаномнае аб'яднанне "нацыя мандан, арыкара і хідаца", якое атрымала прызнанне і права на самакіраванне з боку ЗША. Агульныя тэрыторыі аб'яднання складаюць каля 3600 км².
Культура
Асноўнымі гаспадарчымі заняткамі мандан здаўна былі ручное земляробства і загоннае паляванне. Земляробства лічылася абавязкам жанчын. Паляванне, якое набыло ў XVIII - першай палове XIX стст. камерцыйны характар, было мужчынскім заняткам. Паляўнічыя тэрыторыі лічыліся супольнай маёмасцю мандан і іх суседдзяў. Дагавор 1851 г. абвяшчаў супольнае валоданне мандан, арыкара і хідаца. Вёскі мандан з'яўляліся буйнымі гандлёвымі цэнтрамі, што прыцягвалі прадстаўнікоў іншых плямён.
Добра ўмацаваныя вёскі доўгі час з'яўляліся асноўным відам паселішча. Іх колькасць вагалася з-за змены колькасці насельніцтва, але ніколі не перавышала 9. У другой палове XIX ст. рэшткі мандан перасяліліся ў супольныя вёскі разам з саюзнымі арыкара і хідаца. У цэнтры традыцыйнай вёскі ладзілася вялікая цырыманіяльная хаціна. Звычайныя хаціны будавалі з гліны, якой абляплялі драўляны каркас.
У канцы XVIII - першай трэці XIX стст. вылучаліся ўнутраныя аб'яднанні:
Вігурына Паляна
Вігурына Паляна(Вигурина Поляна) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Студзянецкага сельскага паселішча.
Мандан
Культура
Яны мелі лакальны характар і аб'ядноўвалі жыхароў сельскіх абшчын. Лакальныя аб'яднанні стваралі 2 экзагамныя саюзы, заходні і ўсходні. Акрамя таго, вылучаліся родавыя групы. Жыхары кожнай вёскі выбіралі 2 правадыроў. Іх улада не была безумоўнай і залежыла ад асабістых уласцівасцяў гуртаваць вакол сябе абшчыннікаў. Правадыры павінны былі арганізоўваць супольныя рытуалы, суд, паляванні і ваенныя дзеянні. Старыя жанчыны фарміравалі патаемнае таварыства Белай Бізоніхі. Яно мела рытуальны характар.
Пераважалі пашыраныя сем'і, што супольна карысталіся апрацаванымі надзеламі. Звычайна муж пераязджаў у сям'ю жонкі, а шлюбныя заручыны суправаджаліся складанымі цырымоніямі і абменам падарункамі. Да другой паловы XIX ст. апрацаваная зямля і хаціна пераходзіла ад маці да дочак, астатняя маёмасць размяркоўвалася паміж мужчынамі. Сваяцтва перадавалася па мужчынскай і жаночай лініям. Мандан забаранялі біць малых дзяцей. Важную ролю ў сацыялізацыі хлопчыкаў адыгрывалі браты маці.
Фальклор і танцавальныя цырымоніі прысвячаліся міфалагічным і рэлігійным падзеям.
Мова
Родная мова мандан адносіцца да заходняй галіны сіўанскіх моў. У мінулым падзяляўся на заходні і ўсходні дыялекты. У канцы XX ст. мелася толькі некалькі носьбітаў гутарковай мовы. У нашы дні арганізуюцца захады для яе захавання.
Рэлігія
Паводле міфалогіі мандан, сусвет і сусветныя законы былі створаны першачалавекам Numank Maxana і яго памагатым каётам Ki-numakshi. Заступнікам земляробства лічылася Неўміручая Жанчына. Людзі першапачаткова жылі ў падземным свеце, але потым выбраліся па вінаграднаму сцяблу. Мандан верылі, што ўсе істоты і матэрыяльныя рэчы маюць душу. У чалавека налічвалі 4 душы. Пасля смерці 2 траплялі ў свет духаў, а 2 заставаліся на зямлі. У нашы дні захоўваюцца толькі некаторыя рытуалы.
З 1876 г. сярод мандан была арганізавана актыўная дзейнасць па хрысціянізацыі насельніцтва. У нашы дні большасць вернікаў — пратэстанты.
Кратошын (гміна)
Крато́шын (Krotoszyn) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Краташынскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Кратошыне. Плошча гміны складае 255,52 км². Станам на 2006 год у гміне Кратошын пражывалі 41 342 чалавекі, шчыльнасць — 161,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 29 салецтваў.
Ліпаўка (Старадарожскі раён)
Лі́паўка (, Липовка) — вёска ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчыткавіцкага сельсавета.
IC 1538
IC 1538 — галактыка тыпу NF (у працэсе пацверджання) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Бабічэўка (Шумяцкі раён)
Бабічэўка (Бабичевка) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Студзянецкага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Бабічэўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Александэр Лёр
Александэр Лёр (Alexander Löhr; — ) — аўстрыйскі і нямецкі военачальнік, генерал-палкоўнік люфтвафэ (1941), камандуючы паветранымі флатамі.
Анатоль Арсеньевіч Міхайлаў
Біяграфія
Нарадзіўся 27 мая 1939 года ў пасёлку Зяметчына Пензенскай вобласці РСФСР.
У 1961 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт.
У 1966—1974 гадах — выкладчык, дацэнт кафедры філасофіі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1974—1980 гадах — супрацоўнік Цэнтра сацыяльнага развіцця і гуманітарных спраў (Нью-Йорк—Вена). У 1980—1987 гадах дацэнт, прафесар кафедры філасофіі, з 1987 года — загадчык кафедры гісторыі філасофіі і логікі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
З 1992 года — рэктар Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта. З 1 кастрычніка 2014 года па 5 студзеня 2021 года А. Міхайлаў займаў пасаду Прэзідэнта Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта.
Узнагароды
Узнагароджаны Камандорскім крыжам Ордэна «За заслугі перад Літвой». Афіцэр Ордэна Акадэмічных пальмаў (Францыя, 2003). Лаўрэат дэмакратычнай прэміі амерыканскага Фонду імя Іона Раціу (2007). Узнагароджаны медалём Гётэ (Германія, 2004).
Навуковая дзейнасць
Навуковыя даследаванні ў галіне гісторыі філасофіі, сучаснай заходняй філасофіі і метадалогіі гуманітарных ведаў. Прааналізаваў радыкальныя пераўтварэнні, якія адбываліся ў філасофіі ХХ стагоддзя ў сувязі з узнікненнем і развіццём філасофіі жыцця, фенаменалогіі, экзістэнцыялізму, фундаментальнай анталогіі і герменеўтыкі.
Казімір Ігнат Несялоўскі
Біяграфія
З роду Несялоўскіх. Шмат разоў выбіраўся паслом на соймы Рэчы Паспалітай, дэпутатам Трыбунала ВКЛ. У маладосці ўдзельнічаў пад камандаваннем кароннага гетмана А. Сяняўскага ў бітвах з татарамі на Украіне.
Камаровічы (Шумяцкі раён)
Камаровічы (Комаровичи) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Студзянецкага сельскага паселішча.
Анатоль Арсеньевіч Міхайлаў
Навуковая дзейнасць
Аўтар звыш 60 навуковых прац, у т.л. 2 манаграфій.
Казімір Ігнат Несялоўскі
Біяграфія
У час Паўночнай вайны 1700—1721 гадах падтрымліваў караля Станіслава Ляшчынскага. Прыняў актыўны ўдзел у Тарнаградскай канфедэрацыі (1716), выконваў функцыі пісара сканфедэраванага войска. Потым перайшоў на бок караля Аўгуста ІІ. Адначасова падтрымліваў кантакты з Расіяй. У час бескаралеўя пасля смерці Аўгуста ІІ (1733) выказаўся супраць кандыдатуры на трон Станіслава Ляшчынскага і пастаноў канвакацыйнага сойма аб выбарах паляка і католіка. Стаў маршалкам канфедэрацыі Новагародскага ваяводства. Адначасова быў вымушаны падтрымаць на новагародскім сойміку пасэсараў «Нойбургскіх маёнткаў» і стаў фактычным удзельнікам іх канфлікту з канюшым вялікім літоўскім М. К. Радзівілам Рыбанькам.
Разам з новагародскай шляхтай не прыняў удзелу ў элекцыйным сойміку і выбарах Станіслава Ляшчынскага. Стаў адным з актыўных удзельнікаў абрання каралём Фрыдэрыка Аўгуста (Аўгуста ІІІ), удзельнічаў у ваенных дзеяннях супраць прыхільнікаў Станіслава Ляшчынскага ў Вялікім Княстве Літоўскім. Як узнагароду Аўгуст ІІІ у 1734 прапанаваў яму ўрад мсціслаўскага ваяводы, але Несялоўскі адмовіўся. У 1737 быў паслом у Расію ад Радзівілаў. Надалей быў цесна звязаны з Радзівіламі.
Творчасць
У 1743 годзе выдаў у Пінску кнігу «Публічныя забаўкі» («Otia publica vix domestica»), у 1752 годзе — «Хатнія забаўкі» («Otia domestica»), дзе змясціў свае вершы, эпісталярна-мемуарныя матэрыялы, прамовы, гістарычныя паведамленні, у т.л. легендарнага характару, дакументы, адозвы. Кніга карысталася папулярнасцю ў сучаснікаў; другое выданне выйшла ў Супраслі пад назвай «Хатнія забавы цікаўнага» (1783); з’яўляецца важнай гістарычнай крыніцай.
Курэйшына
Курэ́йшына (, Курейшино) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Студзёнкаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Алексініцкага сельсавета.
Цітувенай
Цітувенай, раней Цытавя́ны (Tytuvėnai) — горад у цэнтральнай Літве. Уваходзіць у склад Кяльмскага раёна Шаўляйскага павета. Колькасць насельніцтва складае 2,8 тыс. чалавек. Горад належыць да этнаграфічнага рэгіёна Жамойць. У Цітувенаі знаходзіцца вядомы помнік архітэктуры — манастыр бернардынцаў. У наваколлі вядзецца здабыча торфу.
Карпавічы (Вілейскі раён)
Карпаві́чы (, Карповичи) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Цітувенай
Першыя гістарычныя згадкі аб Цытавянах адносяцца да 1500 года. У XVII стагоддзі паселішча належала Андрэю Валовічу, і ўваходзіла ў склад Жамойцкага староства Вялікага Княства Літоўскага. Па яго загаду ў 1633 годзе быў пабудаваны касцёл і кляштар, у які былі запрошаны бернардынцы з Вільні. У XVIII стагоддзі, касцёл і кляштар былі перабудаваны, у іх архітэктуру былі даданы элементы барока.
Карпавічы (Вілейскі раён)
Геаграфія
Знаходзіцца за 60 км на паўднёвы ўсход ад горада Вілейкі, за 100 км ад Мінска.
Гісторыя
У пісьмовых крыніцах вядома з XV стагоддзя. У 1480—1490-я гады вотчына Я. Мілошавіча, баярына каралеўскага, які прадаў яе В. Івашкавічу. У 1536 годзе ўласнасць баярына Вітохны, потым ваяводы віленскага А. Гаштольда.
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Расійскай імперыі. У 1800 годзе вёска ў Хаценчыцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, уласнасць Л. Багдановіча. У 1842 годзе ў маёнтку Забор’е Д. Козела. У 1873 годзе вёска, цэнтр сельскай грамады ў Хаценчыцкай воласці, уласнасць Грыгаровіча, 86 рэвізскіх душ. У сельскай грамадзе лічыліся 370 сялян-уласнікаў, 1 аднадворац. У 1897 годзе вёска і сядзіба ў Хаценчыцкай воласці. У 1908 годзе 336 дзесяцін надзелаў.
З 1921 года ў Польскай Рэспубліцы, вёска ў складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства.
У Вялікую Айчынную вайну з 25 чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі. З фронту не вярнуліся 7 вяскоўцаў. На ўшанаванне памяці землякоў, якія загінулі ў барацьбе супраць акупантаў, у 1975 годзе ў вёсцы пастаўлены помнік.
З 20 верасня 1944 года ў Ільянскім, з 24 ліпеня 1957 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей, з 6 верасня 1957 года ў Хаценчыцкім сельсавеце. Была цэнтрам саўгаса «Карпавічы», працавалі сярэдняя школа, клуб, бібліятэка, дзіцячы сад, ФАП, аддзяленне сувязі, швейная майстэрня, 2 магазіны.
Інфраструктура
У 2009 годзе дзейнічалі дзіцячы сад, бібліятэка, Дом культуры, ФАП, аддзяленне сувязі, магазін.
Крутароўка
Крутароўка (Круторовка) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Студзянецкага сельскага паселішча.
Beschorneria albiflora
Beschorneria albiflora — від раслін сямейства, растуць у Мексіцы.
Знешні выгляд
Сукулентны мнагалетнік, які фарміруе парасткі і разеткі. Гэта адзіны від гэтага роду, які фарміруе надземны ствол, які можа вырасці прыкладна да 80 см у вышыню і мае глянцавае зялёнае лісце. Дробныя белыя кветкі сабраны ў прамастаячыя суквецці.
Асяроддзе пражывання
Beschorneria albiflora расце на вельмі стромкіх, скалістых схілах ў вільготным моху дубовых лясоў на вышыні 2000 метраў у мексіканскіх штатах Аахака і Ч'япас.
Карламан (кароль Баварыі)
Карламан (Karlmann, Carloman) (830 — 22 верасня 880, Альцётынг, Баварыя) — кароль Баварыі (з 876 года) і Італіі (з 877 года) з дынастыі Каралінгаў.
Біяграфія
Карламан быў старэйшым сынам Людовіка II Нямецкага, караля Усходне-Франкскага каралеўства, (Германіі) і Эмы Баварскай, дочкі Вельфа I, графа Альтдорфа. У 861 годзе Карламан падняў паўстанне супраць свайго бацькі, а ў 863 годзе да новага мецяжу Карламана далучыліся і яго малодшыя браты Людовік III Малодшы і Карл III Тоўсты. У 865 годзе Людовік Нямецкі быў вымушаны саступіць Баварыю Карламану, а ў наступным годзе ён перадаў Саксонію Людовіку Малодшаму, а Швабію Карлу Талстому. Пазней Карламан прымірыўся са сваім бацькам, і яны разам змагаліся за імперскую карону з імператарам Людовікам II, праўда няўдала.
Пасля смерці бацькі ў 876 годзе Германія была падзелена паміж Карламанам і яго братамі. У 877 годзе памёр кароль Заходне-Франкскага каралеўства і імператар Захаду Карл II Лысы, што дазволіла сынам Людовіка Нямецкага прад’явіць прэтэнзіі на яго спадчыну. Карламан атрымаў карону Італіі, а яго малодшы брат Карл III Тоўсты стаў імператарам. Але ўжо ў 879 годзе Карламана разбіў параліч, і, прадчуваючы смерць, ён вырашыў падзяліць свае ўладанні. Людовік Малодшы атрымаў Баварыю, а Карл Тоўсты — Італію. Карламан не быў у шлюбе і не меў законных дзяцей, аднак ад нейкай Ліўтсвінды ў яго быў незаконнанароджаны сын Арнульф, якому ён завяшчал Карынтыю. Карламан сканаў 22 верасня 880 года ў Альцётынге, пахаваны ў манастырскай царкве.
Студзянец (Шумяцкі раён)
Студзянец (Студенец) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Студзянецкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У часы Вялікага Княства Літоўскага вёска ўваходзіла ў склад Мсціслаўскага ваяводства.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Студзянец апынуўся ў складзе Расійскай імперыі.
У 1762—1772 гадах на ўзвышаным беразе рэчкі размяшчалася шляхецкая сядзіба. У яго маёнтак уваходзілі драўляны панскі дом, касцёл, купальня, выкладзеная цэглай, плаціна, праз якую праходзіла дарога Шумячы — Мсціслаў, падземны таемны ход даўжынёй каля 70 м, шмат ворнай зямлі, выпасаў, лесу.
Пасля паўстання 1863—1864 гадоў касцёл быў пераабсталяваны ў праваслаўны храм Архангела Міхаіла. Адначасова былі асвечаныя дзеючыя могілкі.
Могілак за ўсю гісторыю існавання вёскі было тры. Першыя — на краі вёскі. З левага боку дарогі на Шумячы. Гэтая могілкі былі ў паганскія часы. Пра гэта сведчаць шмат вяковыя хвоі, якіх, па расказах старажылаў, да пачатку Другой сусветнай вайны налічвалася каля 16. Другія — месца, дзе зараз знаходзіцца помнік воінам, загінулым падчас Другой сусветнай вайны ў 1939—1945 гадах. Сведкі гэтаму — шэсць груба абчасаных з каменя крыжоў. Паводле падання, гэта могілкі часоў хрышчэння Русі.
У 1817 годзе ў вёсцы было створанае вайсковае паселішча, тут быў батальён Полацкага пяхотнага палка.
Паводле афіцыйных звестак на 1866 год беларусы складалі 94,7 % насельніцтва.
XX стагоддзе
У «Спісе населеных месцаў…» запісана: «сяло Студзянец размяшчалася на тракце і ўваходзіла ў склад Загусцінскай воласці Клімавіцкага павета Магілёўскай губерні».
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР, але 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У 1929 годзе з частак тэрыторый былога Клімавіцкага і Мсціслаўскага паветаў Магілёўскай губерні і Рослаўльскага павета Смаленскай губерні быў утвораны Шумяцкі раён, куды і ўвайшла вёска Студзянец.
Ропша
Адлегласць да раённага цэнтра — 32 км. Адлегласць да бліжэйшай чыгуначнай станцыі Краснае Сяло — 25 км. Пасёлак знаходзіцца ў паўночнай частцы Іжорскага ўзвышша на Ропшынскіх вышынях (120—130 м над узроўнем мора).
Праз пасёлак працякае рака Стрэлка. На паўночны захад ад яго праходзіць Пецяргофскі канал, які жывіць фантаны Ніжняга парку Пецяргофа.
Дары (мова)
Дары́ — адна з афіцыйных моў Афганістана (разам з пушту); часта разглядаецца як адзін з літаратурных варыянтаў персідскай мовы ў шырокім сэнсе (разам з уласна іранскім фарсі і таджыкскай мовай, з якімі дары ўтварае дыялектны кантынуум).
Уваходзіць у паўднёва-заходнюю групу іранскіх моў.
Назва
Даследчыкі раней называлі мову дары персідска-кабульскай (фарсі-кабулі) ці проста кабулі, афганска-персідскай, кабульска-персідскай, кабульска-таджыкскай.
Мова класічнай персідска-таджыкскай літаратуры (9-15 стст.) у часы свайго бытавання таксама называлася parsī (у арабізаванай форме farsī), ці parsī-yi darī, г.зн. «прыдворная персідская», таму што гэта была мова двара, знаці, палітыкі і літаратуры, навукі і права таго часу.
Гісторыя
Мова дары мае агульную гісторыю з таджыкскай і персідскай мовамі і ўзыходзіць да сярэднеперсідскай і старажытнаперсідскай.
Распаўсюджанасць
Распаўсюджана ў асноўным у цэнтральных, паўночных і заходніх правінцыях Афганістана. Прыкладна для 4 млн чалавек мова дары ў яе розных дыялектных варыянтах з'яўляецца роднай, але ёю валодаюць многія іншыя народы Афганістана і Пакістана. Колькасць гаворачых на ёй дасягае 9-10 млн.
Пісьмо
Пісьменнасць дары створана на аснове арабскага пісьма з дабаўленнем 4-х літар для гукаў р, c, z, g, якіх няма ў арабскай.
Дыялекты
У аснове літаратурнай дары ляжыць кабульскі дыялект (кабулі). Выдзяляюцца дзве групы дыялектаў:
Лексіка
У дары значны пласт запазычанняў з арабскай лексікі. Вялікі ўплыў на дары аказвае мова пушту, з якой яна з даўніх часоў знаходзіцца ў блізкім кантакце. Асабліва гэта прыкметна ў лексіцы і фанетыцы.
Граматыка
Тыпалагічна дары з'яўляецца мовай намінатыўнага строю, флектыўна-аналітычнага тыпу з элементамі аглюцінацыі. Флектыўнае словазмяненне назіраецца ў дзеяслове, дзе асабовыя канчаткі выражаюць значэнні ліку і асобы. Граматычнай катэгорыі роду няма. Марфалагічна ніяк не выражана катэгорыя адушаўлёнасці/неадушаўлёнасці.
Аляксандр Вянгерка
Аляксандр Вянгерка (Aleksander Węgierko;,  — ) — польскі акцёр і тэатральны рэжысёр яўрэйскага паходжання.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Варшаве ў сям'і, садоўніка. Братам Аляксандра быў вядомы польскі тэрапеўт і дыябетолаг.
З 15 студзеня 1915 года быў жанаты з Соф'яй Вянгерка, народжанай Білаўэр (1893—1975), якая была вядомым польскім сцэнографам.
Памёр пры загадкавых абставінах. Верагодна, хаваўся на працягу некаторага часу ў якасці арганіста ў парафіяльнага святара ў вёсцы недалёка ад Беластока. Калі гэта стала небяспечным, пастар жадаючы выратаваць яго, вырашыў адправіць Вянгерку фурманкай у іншае месца. Іх спыніла гестапа. Вянгерка прызнаўся, што ён з'яўляецца яўрэям. Гестапаўцы арыштавалі яго адразу і адправілі ў канцлагер, дзе і памёр праз год. Іншая версія абвяшчае, што ён памёр у руінах Беластоцкага тэатра.
Творчасць
Творчую дзейнасць пачаў у 1912 годзе ў Вільні. З пачатку новага сезона 1913/1914 з’явіўся ў Варшава, у асноўным у толькі створаным. Таксама прымаў удзел у працы многіх іншых тэатраў:, , , Тэатра на Хлоднай у Варшаве,  і Тэатра польскай арміі ў Любліне.
У ліпені 1940 года Вянгерка прыехаў у Беласток. Калі нацысты ўварваліся ў Савецкі Саюз Маскоўскі Мастацкі тэатр звярнуўся да Вянгеркі з прапановай эвакуіравацца ў Расію. А. Вянгерка адмовіўся, таму што не хацеў пакідаць трупу.
У 1941 быў арыштаваны гестапа.
Памяць
Імя Аляксандра Вянгеркі прысвоена.
Васіль Мікалаевіч Шлапуноў
Васіль Мікалаевіч Шлапуноў (, в. Белая Дубрава, Касцюковіцкі раён, БССР — ) — беларускі вучоны ў галіне кормавытворчасці. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003), акадэмік Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1996—2002), замежны член Украінскай акадэміі аграрных навук (1999), доктар сельскагаспадарчых навук (1988), прафесар (1989).
Біяграфія
Нарадзіўся 30 ліпеня 1932 года ў в. Белая Дубрава (цяпер — Касцюковіцкі раён, Магілёўская вобласць). У 1960 годзе скончыў агранамічны факультэт Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі.
У 1950—1951 гадах працаваў участковым аграномам у Мастоўскай МТС Гродзенскай вобласці, у 1953—1955 гадах у Касцюковіцкай МТС Магілёўскай вобласці. У 1955—1959 гадах памочнік загадчыка, загадчык Давід-Гарадоцкага дзяржсортаўчастка Брэсцкай вобласці. У 1960—1961 гадах начальнік Пінскай райсельгасінспекцыі, галоўны дзяржаўны інспектар па закупках сельгаспрадуктаў па Мінскім раёне.
З 1964 года старшы навуковы супрацоўнік, у 1970—2000 гадах намеснік дырэктара па навуковай рабоце Беларускага НДІ земляробства. З 2001 года загадчык аддзела, з 2005 года галоўны навуковы супрацоўнік Навукова-практычнага цэнтра Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па земляробстве.
Памёр 4 жніўня 2021 года.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы ў галіне кормавытворчасці. Распрацаваў навукова абгрунтаваныя тэхналогіі вырошчвання кукурузы ў Беларусі (аптымізацыя срокаў і гушчыні пасеву, сістэмы прымянення ўгнаенняў, апрацоўкі глебы, аховы ад пустазелля, тэрміны ўборкі), навуковыя прынцыпы фарміравання і тэхналогіі вырошчвання 2-3-укосных высокапрадуктыўных аграфітацэнозаў аднагадовых траў. Прапанаваны занальныя сістэмы і тэхналогіі вырошчвання прамежкавых пасеваў (азімых, падсяўных, пажніўных). Удасканаліў сістэмы вытворчасці расліннага бялку для жывёлагадоўлі. Вывучаў заканамернасці фарміравання ўраджаю і змены пажыўных уласцівасцей азімага і яравога рапсу, азімай сурэпіцы, гарчыцы белай, рэдзькі маслічнай у залежнасці ад агракліматычных рэсурсаў, сістэмы ўгнаенняў, гушчыні травастояў, апрацоўкі глебы і іншых фактараў.
Аўтар звыш 280 навуковых прац, у т.л. 7 манаграфій, аўтар 16 гібрыдаў кукурузы, раяніраваных у Беларусі, 2 сартоў суданскай травы і сорту рэдзькі маслічнай Ніка.
Феафан Нолі
Феафан Стыліян Нолі (Theofan Stilian Noli;, Ібрыктэпе, Асманская імперыя — , Форт-Людэрдэйл, ЗША) — албанскі палітычны, культурны і рэлігійны дзеяч. Епіскап Дурэскі Албанскай праваслаўнай царквы. 14-ы прэм'ер-міністр Албаніі (1924 г.).
Біяграфія
Феафан Стыліян Нолі нарадзіўся ў Ібрыктэпе на тэрыторыі сучаснай еўрапейскай часткі Турцыі (тады Асманская імперыя) у праваслаўнай сям'і. Ужо ў маладосці размаўляў на 6 мовах. Працаваў акторам, падчас рабочых вандровак наведаў Афіны, Александыю і Адэсу. У 1906 г. пераехаў у ЗША.
У 1921 г. абраны дэпутатам албанскага парламента як прадстаўнік ліберальнай Народнай партыі (Partia e Popullit). Некаторы час выконваў абавязкі міністра замежных спраў. У 1923 г. стаў першым кіраўніком Албанскай праваслаўнай царквы.
У 1924 г. стаў адным з лідараў чэрвеньскай рэвалюцыі, накіраванай супраць кансерватараў на чале А. Зогу. Пасля бегства А. Зогу ў Югаславію 16 чэрвеня ўзначаліў урад Албаніі. Ён абвясціў шэраг рэформ, якія павінны былі скараціць памешчыцкае землеўладанне і садзейнічаць дэмакратызацыі мясцовага кіравання. Аднак рэформы не знайшлі падтрымкі сярод часткі прыхільнікаў рэвалюцыі. Югаславія абвінаваціла ўрад Ф. Нолі ў імкненні да бальшавізму. 13 снежня 1924 г. югаслаўская армія пры падтрымцы рускіх белаэмігрантаў, нанятых А. Зогу, ўвайшла ў Албанію. На поўдзень Албаніі ўварваліся атрады апазіцыі, падтрыманай Грэцыяй. У гэтай сітуацыі парламент перайшоў на бок А. Зогу. Ф. Нолі і яго паплечнікі былі вымушаны пераехаць у Італію, дзе стварылі ўрад у эміграцыі, які праіснаваў 6 месяцаў.
У 1925 - 1931 гг. знаходзіўся ў Вене, дзе ўзначальваў шэраг албанскіх ліберальных арганізацый, займаўся выданнем сродкаў масавай інфармацыі на албанскай мове. У 1932 г. вярнуўся у ЗША. У 1939 г., калі Албанія была акупавана з Італіяй, падтрымаў А. Зогу ў барацьбе за незалежнасць. У 1944 г. усталяваў сувязі з Э. Ходжам. У 1945 г. атрымаў доктарскую ступень у Бостанскім універсітэце, выкладаў гісторыю музыкі.
Памёр 13 сакавіка 1965 г. у Фларыдзе.
Свята-Ефрасіннеўская царква (Полацк)
Свята-Ефрасіннеўская «цёплая» царква — храм Спаса-Ефрасіннеўскага манастыра ў Полацку.
Гісторыя
На час аднаўлення Спаса-Ефрасіннеўскага манастыра, у 1841 годзе, у ім быў адзін храм — Спаса-Праабражэнская царква. З адраджэннем манаскага жыцця паўстала неабходнасць у будаўніцтве яшчэ адной царквы для здзяйснення богаслужэнняў. Ужо ў 1842 годзе ў жылым манастырскім доме была ўладкована дамавая царква і асвечана ў гонар заснавальніцы манастыра прападобнай Ефрасінні Полацкай. Аб тым, як выглядаў Свята-Ефрасіннеўскі храм у 1845 годзе, ёсць звесткі ў кнізе Д. С. Леанардава, дзе гаворыцца :
У Вялікую Айчынную вайну Ефрасіннеўская царква моцна пацярпела. Пра гэта сведчаць фатаграфіі 1950-х гадоў. Храм заставаўся ў паўразбураным стане да 1987 года.
На працягу 1987—1989 гадоў гарадскімі ўладамі ў царкве быў зроблены капітальны рамонт, былі ўстаноўлены драўляныя хоры з лесвіцай. У Спаса-Праабражэнскім храме здзяйсняліся богаслужэнні ў нядзельныя і святочныя дні, а ў Ефрасіннеўскай царкве — хрышчэнне, вянчанне, адпяванне і іншыя трэбы.
З 1991 года, калі манастыр ужо быў адроджаны, Свята-Ефрасіннеўскі храм часова служыў манаскай трапезнаю.
У 2009 годзе, у сувязі са святкаваннем 100-гадовага юбілею перанясення святых мошчаў прападобнай Ефрасінні з Кіева ў Полацк, былі пачаты рамонтныя работы ў храмах абіцелі. Спачатку быў адрамантаваны Свята-Ефрасіннеўскі храм, і пасля 82-гадовага перапынку ў царкве, нарэшце, аднавіліся богаслужэнні.
З 27 сакавіка па 9 верасня 2009 года, з прычыны рамонту Крыжа-Узвіжанскага сабора, у Свята-Ефрасіннеўскай царкве знаходзіліся мошчы прападобнай Ефрасінні. У тым жа годзе царква была ўпрыгожана двух'ярусным разным дубовым іканастасам і разьбянымі ківотамі, выкананымі майстрамі-разьбярамі М. М. Юрэвічам і В. М. Юрэвічам. Іконы для іканастаса напісаны мінскімі іканапісцамі П. А. Жаравым і А. П. Жаравым.
Царкву наведвалі патрыярхі Рускай праваслаўнай царквы Аляксій II (у 1998 годзе) і Кірыл (у 2009 годзе).
Службы
У цяперашні час у Свята-Ефрасіннеўскім храме праводзяцца ўстаўныя богаслужэнні, у святочныя і нядзельныя дні — ранняя Боская Літургія.
Святыні
Храм мае свае святыні: шанаваныя іконы Божай Маці «Іверская» і «Усецарыца», напісаныя на Святой Гары Афон, каўчэг-машчавік, дубовую раку з труной, у якім раней спачывалі мошчы прападобнай Ефрасінні, а цяпер знаходзяцца вярыгі святой. У Свята-Ефрасіннеўскім храме маецца часціца святых мошчаў прападобнай Ефрасінні.
Дзмітрый Юр’евіч Шамяка
Дзмітрый Юр’евіч Шамяка (1420—1453), князь галіцкі, сын князя Юрыя Дзмітрыевіча, вялікі князь маскоўскі ў 1446—1447 гадах.
Біяграфія
Удзельнічаў у 1430-я гады разам з бацькам і сваім старэйшым братам Васілём Касым у барацьбе за княжанне ў Маскве (1425—1453) супраць Васіля Цёмнага. З 1436 узначальваў апазіцыю супраць маскоўскага вялікага князя. Пасля таго, як у 1445 годзе ў бітве пад Суздалем сыны Улу-Мухамеда разбілі маскоўскае войска і ўзялі ў палон Васіля Цёмнага, улада ў Маскве перайшла да Шамякі. Але Васіль, паабяцаўшы хану Залатой Арды выкуп, атрымаў ад яго ардынскага войска і вярнуўся ў Маскву, а Шамяка збег ва Угліч.
Але на бок Шамякі перайшлі шматлікія баяры, купцы і прадстаўнікі духавенства, абураныя «ардынскім палкаводствам» Васіля Цёмнага, і ў 1446 годзе пры іх падтрымцы Дзмітрый Шамяка стаў маскоўскім князем. Затым ён злавіў у Траецкім манастыры Васіля Цёмнага і ў адплату за асляпленне свайго брата — Васіля Касога, асляпіў яго і адправіў ва Угліч. Але ў 1447 годзе Шамяка вымушаны быў збегчы з Масквы, асцерагаючыся войска баярына Пляшчэева, якое падступала да горада. Прычынай гэтага стала тое, што Шамяка не карыстаўся падтрымкай маскоўскіх баяраў, у якіх былі адабраныя вотчыны Суздальска-Ніжагародскага княства, якому Шамяка надаў незалежнасць.
У 1448 годзе Сабор архірэеў, незалежна ад Канстанцінопальскага Патрыярхата, узвёў на кафедру мітрапаліта Маскоўскага епіскапа Разанскага Іону, і наклаў анафему на Дзмітрыя Шамяку. Пазней ён беспаспяхова працягваў спрабаваць змагацца з Васілём Цёмным, пацярпеўшы паразы пад Галічам, а затым пад Усцюгам. У 1452 годзе быў акружаны войскам Маскоўскага княства, але збег у Ноўгарад, дзе памёр (па летапісных дадзеных, атручаны) у 1453 годзе. Пахаваны быў у Юр’евым манастыры.
Краўчонкі
Краўчо́нкі (, Кравчёнки) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 46 км на паўднёвы ўсход ад горада Вілейкі, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Уша на лініі Мінск — Маладзечна, за 80 км ад Мінска.
Гісторыя
У 1873 годзе вёска ў Карпавіцкай сельскай грамадзе Хаценчыцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі; 22 рэвізскія душы, уласнасць Грэгаровіча. У 1908 годзе 128 дзесяцін надзелаў.
З лістапада 1939 года ў БССР, з 15 студзеня 1940 года ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з 25 чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі. У чэрвені 1944 года спалены карнікамі, былі загублены 3 жыхары. З 20 верасня 1944 года ў Ільянскім, з 24 ліпеня 1957 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей.
Забойства Сільвіі Лайкенс
Сі́львія Мэ́ры Ла́йкенс (Sylvia Marie Likens; 3 студзеня 1949 года,, Індыяна, ЗША — 26 кастрычніка 1965 года, Індыянапаліс, Індыяна, ЗША) — амерыканская дзяўчына, забітая ва ўзросце шаснаццаці гадоў пасля працяглых катаванняў. Бацькі Сільвіі, Лестэр і Бэці Лайкенс, пакінулі яе на апеку хатняй гаспадыні, якой плацілі 20 долараў у тыдзень. Сільвія падвяргалася жорсткаму абыходжанню з боку Банішэўскі, яе дзяцей Полы і Джона і падлеткаў Рычарда Хобса і Коя Хабарда, якія жылі па суседстве. Праз тры месяцы Лайкенс памерла ад, шоку і недаядання. Дадзены выпадак атрымаў шырокі рэзананс у ЗША. Ён быў названы «найгоршым злачынствам супраць чалавека ў гісторыі Індыяны». На аснове гісторыі Лайкенс былі напісаныя некалькі біяграфічных і мастацкіх твораў, а таксама зняты дзве кінастужкі.
Раннія гады Сільвіі Лайкенс
Сільвія Лайкенс нарадзілася 3 студзеня 1949 года ў Лебаноне, штат Індыяна і была трэцім дзіцём Лестэра Сесіла Лайкенса (22 сакавіка 1926 года — 22 лютага 2013 года) і Элізабет Фрэнсіс «Бэці» Граймс (2 мая 1927 года — 29 мая 1998 года). У яе было два браты і дзве сястры: Дыяна і Даніэль (старэйшыя за яе на два гады) і двайняты Джэні і Бені (малодшыя на год, нарадзіліся 13 лютага 1950 года). Джэні перахварэла ў 4 месяцы поліяміэлітам, з-за чаго амаль не магла самастойна перасоўвацца, і Сільвія клапацілася пра яе. Стаўшы старэйшай, Лайкенс пачала падпрацоўваць няняй і прачкай. Дзяўчына захаплялася творчасцю гурта The Beatles, а таксама любіла спяваць і катацца на. Асобамі, якія яе ведалі, яна апісвалася як «добрая і заўсёды гатовая дапамагчы лэдзі».
Адносіны паміж бацькамі Лайкенс былі вельмі нестабільнымі, яны часта расставаліся і сыходзіліся зноў. Сільвія расла ў неспрыяльнай абстаноўцы: быўшы карнавальнымі рабочымі, яе бацькі ездзілі па ўсёй краіне, грошай у сям'і не хапала. З самога нараджэння і да пражывання ў Банішэўскі Сільвія змяніла не менш за 14 адрасоў. Дзяцей пастаянна пакідалі жыць разам са сваякамі, у той час як іх бацькі працавалі.
Сям’я Банішэўскі
У 1965 годзе Сільвія і Джэні жылі разам са сваёй маці ў Індыянапалісе, калі місіс Лайкенс трапіла ў турму за крадзеж у краме. Лестэр Лайкенс, які не так даўно пайшоў ад жонкі, прыехаў у іх дом і ад суседзяў даведаўся, што Сільвія і Джэні знаходзяцца ў доме па адрасе 3850 E. New York Street, які належаў Гертрудзе Банішэўскі, маці Полы, з якой сёстры Лайкенс сябравалі. Праца бацькі Сільвіі была звязана з пастаяннымі раз’ездамі, таму ён прапанаваў Банішэўскі за 20 долараў у тыдзень утрымліваць сваіх дачок і прыглядаць за імі. Лестэр не надаў значэння таму, што сям’я Банішэўскі (у яе было сем дзяцей) жыла вельмі бедна, у занядбаным і брудным доме без элементарных бытавых выгод. У іх доме не было пліты, і члены сям’і харчаваліся ў асноўным і бутэрбродамі, толькі зрэдку разагравалі супы, якія маглі ёсць адначасова толькі трое чалавек, паколькі са  у доме было ўсяго тры лыжкі. Пазней у судзе ён сказаў, што «не любіць саваць нос у чужыя справы». Перад ад’ездам Лайкенс даў Банішэўскі параду: «Вы павінны трымаць гэтых дзяўчынак цвёрдай рукой, таму што іх маці дазваляла ім рабіць усё, што яны захочуць».
Гертруда Банішэўскі, апісаная газетай «» як «змучаная, якая важыла ніжэй за норму», была вельмі худой, знясіленай жанчынай, якая пакутавала ад рэгулярных дэпрэсій і хварэла на бранхіт з-за пастаяннага курэння. Банішэўскі нарадзілася пад імем Гертруда Надзін ван Фасан 19 верасня 1929 года ў Індыянапалісе, была трэцім дзіцем у сям’і Х’ю і Молі ван Фасанаў. У 1940 годзе, калі Гертрудзе было 11 гадоў, Х’ю памёр ад сардэчнага прыступу. Дзяўчынка вельмі цяжка перанесла яго смерць. У падлеткавым узросце ў яе пачаліся праблемы ў адносінах з маці, у выніку чаго ў 16 гадоў яна кінула школу. Фасан некалькі разоў выходзіла замуж, але сумеснае жыццё кожны раз не складалася. Даход яе сям’і ў асноўным складаўся з дапамогі, якую дзяржава выплачвала на дзяцей, часам Гертруда займалася часовай некваліфікаванай працай. У Джона Банішэўскі, яе першага мужа, быў вельмі непастаянны характар, рознагалоссі паміж ім і Гертрудай часта заканчваліся скандалам, але, нягледзячы на ​​гэта, яны пражылі разам 10 гадоў. Пасля разводу з Банішэўскі Гертруда тры месяцы была замужам за Эдвардам Гатры, аднак Гатры не захацеў выхоўваць яе дзяцей, бо яны не былі яму роднымі. Тады яна зноў сышлася з Джонам і нарадзіла ад яго яшчэ дваіх дзяцей, а праз сем гадоў у 1963 годзе яны канчаткова скасавалі шлюб. Пасля гэтага Гертруда жыла з Дэнісам Райтам, але ён часта збіваў сужыцельку. Ад яго яна двойчы цяжарыла, але ў першы раз здарыўся. Другая цяжарнасць скончылася нараджэннем сына Дэніса Лі Райта-малодшага. Неўзабаве пасля яго з’яўлення на свет Райт сышоў ад Банішэўскі, і каб ніхто не даведаўся, што Дэніс з’яўляецца незаконнанароджаным, Гертруда ўсім прадстаўлялася як «місіс Райт», хоць ніколі не знаходзілася ў законным шлюбе з Райтам. Усяго ў яе былі 7 дзяцей: Пола, Стэфані, Джон, Мэры, Шырлі, Джэймс Банішэўскі і Дэніс Лі Райт.
Катаванні і смерць Лайкенс
На працягу першага тыдня пражывання сясцёр Лайкенс у Банішэўскі не было ніякіх інцыдэнтаў. Сільвія хадзіла ў тую ж царкву, што і Банішэўскі, глядзела з імі тэлевізар і хадзіла ў адну школу са Стэфані і Полай. Усё пачалося на другі тыдзень, калі Лестэр Лайкенс не даслаў абяцаную плату. Гертруда пачала скандал, крычучы: «Я клапацілася пра вас, дзвюх сучках, проста так!» Пачынаючы з гэтага выпадку Гертруда, нягледзячы на ​​тое, што грошы прывезлі на наступны дзень, стала вінаваціць сясцёр Лайкенс у крадзяжы і іншых правінах, а таксама рэгулярна пляскаць іх падлам.
Каб спыніць гэта, Сільвія распавяла, што Пола цяжарная (Пола Банішэўскі баялася ўсё расказаць маці, але даверыла свой сакрэт Сільвіі, з якой сябравала). Гертруда не паверыла, а Пола запала ў лютасць і збіла дзяўчыну. У канчатковым рахунку Сільвія, з-за выказванняў Гертруды аб сексуальных сувязях Лайкенс, пачала думаць, што яна сама цяжарная, аднак экспертыза пазней паказала, што Сільвія не магла быць цяжарнай, таму што хоць яе похва і была распухлай, але дзявочая плява заставалася цэлай. Магчыма, Сільвія была не вельмі добра абазнаная аб фізіялогіі жаночага арганізма і працэсе.