cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1701 год у гісторыі астраноміі
1701 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Астранамічныя з’явы
1701 год вызначыўся самым доўгім ў XVIII стагоддзі кольцападобным сонечным зацьменнем (7 лютага, 9 хв. 55 с.).
Глеб Міхайлавіч Роўда
Клубная кар’ера
Выхаванец мінскага «Дынама», некаторы час займаўся ў акадэміі французскага «Меца», аднак пасля вярнуўся ў беларускі клуб, дзе з 2019 года стаў выступаць за дубль, а на наступны год стаў прыцягвацца да асноўнай каманды. У ліпені 2020 года падоўжыў кантракт з дынамаўцамі. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 24 кастрычніка 2020 года, выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы з бабруйскай «Белшынай» (3:1). У сезоне 2021 годзе гуляў за дубль, зрэдку з’яўляўся на лаўцы запасных асноўнай каманды.
З пачатку 2022 года трэніраваўся з «Іслаччу», якая ў сакавіку арандавала паўабаронцу. У складзе прысталічнай каманды пераважна выхадзіў на замену. Па заканчэнні сезона 2022 вярнуўся з арэнды ў «Дынама».
У студзені 2023 года стаў трэніравацца з асноўным складам дынамаўцаў, аднак неўзабаве перайшоў у «Іслач» на трывалай аснове, падпісаўшы двухгадовы кантракт.
Міжнародная кар’ера
У кастрычніку 2018 года гуляў за юнацкую зборную Беларусі (да 17 гадоў) у кваліфікацыйным, а ў сакавіку 2019 года ў элітным раўндах чэмпіянату Еўропы.
У кастрычніку 2019 года гуляў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.
21 верасня 2022 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матча супраць Расіі (1:6).
Завод-музей гісторыі горназаводскай тэхнікі
Завод-музей гісторыі горназаводскай тэхнікі — музей пад голым небам, прысвечаны гісторыі горна-завадской тэхнікі. Знаходзіцца ў Ніжнім Тагіле на праспекце Леніна ў Ленінскам раёне гарады, на Старым Карку. З'яўляецца першым у Расіі заводам-музеем помнікам горназаводскага мінулага.
Гісторыя
Завод у Ніжнім Тагіле быў створаны ў 1725 г. дынастыяй Дзямідавых. Гэты завод складаўся з поўнага тэхналагічнага цыкла выплаву металу — падрыхтоўцы жалезнай руды, драўнянага вугалю, выплаў чыгуну, жалеза і медзі. Тутака ж працавалі і гаспадарчыя і рамонтныя службы, якія абслугоўвалі завод, цагляная і лесапільная фабрыкі. Завод быў адным з найбуйнейшых у Еўропе і прапрацаваў да кастрычніка 1987 г., калі ён быў урачыста спынены. Сімвалічныя ключы ад старога завода былі ўручаны Ніжнетагільскаму музею-запаведніку горназаводскай справы Сярэдняга Урала.
Музей на аснове закрытага завода быў адкрыты ў студзені 1989 г. У 1992 годзе музей атрымаў частку тэрыторыі завода, улучаючы інфраструктуру і навакольную гістарычную зону, і гэтым быў утвораны музейны комплекс, плошча якога склала 30 Га.
Завод-музей складаецца з шэрага экспазіцый, якія паказваюць асноўныя стадыі металургічнай вытворчасці: даменавы цэх, пракатная вытворчасць, мартэнаўскі цэх, энергетычная гаспадарка, абсталяванне механічнай апрацоўкі металу і ліцейнай справы. Тутака ж знаходзяцца выстаўкі завадской тэхнікі і рухомага састава ўзору XIX—XX стагоддзяў. Музей часткова захавала аблічча будынкаў XVIII—XX стст., у тым ліку домнавую і мартэнаўскую печкі, вадзяную турбіну і маставы кран 1892 г., вадзяныя скрыні, даменавы корпус пачала XIX у. Выстаўка завадской тэхнікі дэманструе ўзоры абсталявання 1920—1930-х гг., а таксама бярвёны з лістоўніцы, захаваныя з моманту ўзвядзенні плаціны і завода, паднятыя пры рэканструкцыі плаціны ў 1992 г. Добра захавалася таксама сама плаціна, пабудаваная яшчэ ў 1721 г. і якая неаднаразова перабудоўвалася.
У склад музея ўваходзяць:
Мала Афірна
Мала Афірна (Мала́ Офірна) — вёска ў Фасціўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Ладавіка Карачы
Ладавіка Карачы (іт. Lodovico Carracci;,  — , там жа) — італьянскі жывапісец, гравёр і скульптар, прадстаўнік балонскай школы.
Біяграфія
Вучань Праспера Фантаны, Ладавіка Карачы ў сваіх шматлікіх паездках вывучаў творчасць італьянскіх майстроў. Вярнуўшыся ў Балонню з высокай мэтай адраджэння мастацтва, ён заснаваў са сваімі стрыечнымі братамі Агасціна і Анібале новую школу жывапісу — «Акадэмію дэльі Інкамінаці»
У сваіх позніх творах ён дэманструе большую самастойнасць (напрыклад, у «Багародзіцы ў славе» і ў фрэсках з жыцця св. Бенедыкта ў манастыры Санкт-Мікеле-ін-Боска). Ладавіка Карачы з’яўляецца таксама родапачынальнікам асаблівага роду карцін пакутнага пафасу — шматлікіх «Ecce Homo» і «Mater Dolorosa», створаных балонскай школай. У Эрмітажы захоўваюцца «Святое Сямейства», «Нясенне крыжа», «Пакладзенне ў труну» і «Святы Себасцьян». Мастаку атрыбутуецца вядомая карціна «Гульцы ў шахматы», адрозная глыбінёй псіхалагізму і тонкай гульнёй святла і цені.
Гран-Канарыя
Гісторыя
Востраў мае вулканічнае паходжанне.
Эканоміка
Лас-Пальмас — буйны порт.
Апосталаўскі раён
Апосталаўскі раён (Апостолівський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Днепрапятроўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Апосталавэ (Апостолове).
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 2 гарадскіх і 10 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 гарады раённага значэння, 6 пасёлкаў сельскага тыпу і 31 сяло.
Мала Снітынка
Мала Снітынка (Мала́ Снітинка) — вёска ў Фасціўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Ізбынька
Ізбы́нька, Баява́я — меліярацыйны канал у Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Віць (басейн Прыпяці). Даўжыня 25 км. Пачынаецца за 2 км на поўнач ад вёскі Ізбынь, вусце за 1,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Хвойнае. Асноўны прыток — канал В-9 (справа).
Нава Дафініўка
Нава Дафініўка (Нова́ Дофінівка) — вёска ў Лыманскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Русіны (этнічная група)
Русіны (карпата-русы, лемкі, руснакі, руснацы, угра-русы) — славянская этнічная група ва Усходняй Еўропе.
Этнонім
Як этнонім слова «русін» упершыню сустракаецца ў Аповесці мінулых гадоў і ўжываецца разам з (русь, рускі люд), так называюцца людзі з Русі: сустракаецца ў Аповесці мінулых гадоў, дагаворах Алега з грэкамі 911 г. (згадваецца 7 раз) і Ігара 945 г. (згадваецца 6 раз), дагаворах Смаленска з немцамі, і пазней ужываецца як этнонім у Кіеўскай Русі, Галіцка-Валынскам княстве, Вялікім Княстве Літоўскім.
На самай справе гэтая мова мае дзве саманазвы — «руськый, руськи» («рускі») і «русінскі». Апошняя, якая носіць некалькі штучны характар, у рускай і ўкраінскай мовах выкарыстоўваецца нашмат часцей для таго, каб адрозніваць яе ад рускай і ўкраінскай. Гэтак жа ў англійскай выкарыстоўваецца назва «Ruthenian» або «Rusyn», каб адрозніць яе ад «Russian». Самі ж носьбіты мовы называюць яе амаль выключна «рускай», прыметнік «русиньський» у дачыненні да мовы ўсплывае толькі ў міжкультурных зносінах і ўспрымаецца як русізм.
Сучасны стан
Русіны афіцыйна прызнаныя асобнай нацыянальнасцю ў Славакіі, Польшчы, Венгрыі, Чэхіі і Сербіі. Улады Украіны разглядаюць руснакоў як этнаграфічную групу ўкраінцаў.
У 1992 і 2002 гадах Закарпацкая абласная рада звярталася да цэнтральных улад Украіны з просьбай прызнаць руснакоў асобнай нацыянальнасцю. У жніўні 2006 года Камітэт па ліквідацыі расавай дыскрымінацыі ААН заклікаў урад Украіны прызнаць руснакоў у якасці нацыянальнай меншасці, паколькі існуюць «істотныя адрозненні паміж руснакамі і ўкраінцамі».
7 сакавіка 2007 года Закарпацкая абласная рада пастанавіла прызнаць руснакоў карэннай нацыянальнасцю Закарпацця. За першы пункт прынятага абласной радай рашэння прагаласавала абсалютная большасць дэпутатаў: 71 дэпутат з 75, 2 супраць, 2 устрымаліся. У другім пункце дэпутаты просяць прэзідэнта, Вярхоўную Раду Украіны і прэм'ер-міністра прызнаць руснакоў на заканадаўчым узроўні па ўсёй Украіне.
Кангрэс украінскіх нацыяналістаў, Таварыства «Просвіта» і некаторыя іншыя ўкраінскія грамадскія арганізацыі, запатрабавалі ад прэзідэнта Украіны Віктара Юшчанкі адмяніць гэтую пастанову як пазапраўную.
Рассяленне і колькасць
Руснакі засяляюць Закарпацкую вобласць Украіны, Усходнюю Славакію (паўночны ўсход Прэшаўскага краю) і частку Бескідаў у Польшчы. Некаторая іх частка пражывае ў краінах, куды яны перасяліліся ў апошнія некалькі стагоддзяў — у Венгрыі, Сербіі (у Краі Ваяводзіна, дзе іх мова прызнана адной з афіцыйных моў края), Харватыі, ЗША, Канадзе, Расіі.
Колькасць русінскага насельніцтва ў Славакіі ў параўнанні з 1920-мі гадамі, калі яго ацэньвалі ў 155 тысяч, сёння вельмі скарацілася — з 90 тысяч жыхароў гістарычнай Лемкаўшчыны (на славацкiм баку) русіны складаюць цяпер няпоўную чвэрць, хоць большасць жыхароў гэтага рэгіёна мае лемкаўскае (русінскае) паходжанне.
Паводле перапісу 2001 ва Украіне, у Закарпацкай вобласці было зарэгістравана 10.069 руснакоў (па меркаваннях руснацкіх лідараў, гэтыя дадзеныя былі фальсіфікаваны ). Перапіс 2011 у Славакіі зафіксаваў 33.482, перапіс 2002 у Польшчы — 5.863, перапіс 2002 у Ваяводзіне — 15.626, перапіс 2001 у Венгрыі — 2.079 руснакоў.
Мова
Гутарковая мова, якая выкарыстоўваецца ў Закарпацці — блізкія паміж сабою гаворкі даліннага Закарпацця, у Славакіі і Польшчы ў якасці афіцыйнай руснацкай мовы выкарыстоўваюцца мясцовыя кадыфікаваныя лемкаўскія дыялекты. У якасці літаратурнай мовы доўгі час выкарыстоўвалася царкоўнаславянская (нават у XIX ст.), што моцна ўплывала на гутарковую лексіку і зблізіла мясцовыя гаворкі з рускай мовай больш чым з украінскай. Асновы руснацкай літаратурнай мовы заклаў Аляксандр Духновіч. На мяжы XIX—XX стст. руснакі Закарпацця падзяляліся на русафілаў і ўкраінафілаў. Першыя выступалі за прыняцце ў якасці літаратурнай мовы рускай, другія — украінскай. У цяперашні час існуюць розныя варыянты літаратурнай руснацкай мовы.
IC 2936
IC 2936 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Гранадскі ўніверсітэт
Гранадскі ўніверсітэт (Universidad de Granada, скар. UGR) — дзяржаўны ўніверсітэт у Гранадзе, Іспанія. Заснаваны згодна з указам папы Клімента VII у 1531 годзе на базе медрэсэ, якое існавала з 1349 года, першапачаткова меў тры факультэты: тэалогіі, мастацтва і царкоўнага права. На дадзены момант налічвае больш за 80 тыс. студэнтаў і 3641 выкладчыкаў. Адзін з самых вялікіх і прэстыжных ВНУ краіны. Навучанне вядзецца на 17 факультэтах. Акрамя Гранады ўніверсітэт мае кампусы ў Сеўце і Мелільі. З 1998 да 2001 года гісторыю славянскіх літаратур выкладаў беларускі літаратуразнавец Мікалай Мікалаевіч Хмяльніцкі.
Рува-дзі-Пулья
Рува-дзі-Пулья (Ruvo di Puglia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бары.
Насельніцтва складае 25809 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 117 чал./км². Займае плошчу 221 км². Паштовы індэкс — 70037. Тэлефонны код — 080.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Biagio Vescovo e Martire.
Нава Вільшанка
Нава Вільшанка (Нова́ Вільша́нка) — вёска ў Лыманскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Германік
Герма́нік Ю́лій Цэ́зар Клаўдзія́н (Germanicus Iulius Caesar Claudianus), народжаны Тыбе́рый Кла́ўдзій Неро́н Герма́нік (Tiberius Claudius Nero Germanicus), таксама згадваецца як Неро́н Кла́ўдзій Друз Герма́нік (Nero Claudius Drusus Germanicus), найбольш часта згадваецца як Германік (24 мая 15 да н.э. — ) — рымскі военачальнік і дзяржаўны дзеяч, консул 12 і 18 гадоў, які праславіўся сваімі маштабнымі германскімі кампаніямі. Ганаровы кагномен Germanicus — «Германскі» ён, як і яго брат, атрымаў у спадчыну ад бацькі.
Юрый Станіслававіч Ціханаў
Юрый Станіслававіч Ціханаў (, Мінск) — беларускі шахматыст, гросмайстар (2006).
У складзе нацыянальнай зборнай удзельнік 37-й Алімпіяды (2006).
Каты (Драгічынскі раён)
Каты́ (, Коты) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Антопальскага сельсавета.
Да 17 верасня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Дзеткавіцкага сельсавета.
Млынок (Фасціўскі раён)
Млынок (Млино́к) — вёска ў Фасціўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Мішчанка
Мішчанка (Міща́нка) — вёска ў Лыманскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Уладзімір Мікалаевіч Савічаў
Уладзімір Мікалаевіч Савічаў (нар., Татарск, Новасібірская вобласць) — Генерал-лейтэнант міліцыі (1993), Кандыдат юрыдычных навук, дацэнт.
Аўліяр-Аладжынская бітва (1877)
Аўліяр-Аладжынская бітва — бітва на Каўказскім ТВД (каля гор Аўліяр і Аладжа) у верасні-кастрычніку 1877 ў час руска-турэцкай вайны 1877—1878. Руская армія (М. Т. Лорыс-Мелікаў, 56 тыс. ч., 220 гарм.) пасля шэрагу беспаспяховых атак аладжынскіх вышыняў у канцы верасня 1877, абыйшла ўмац. пазіцыі турэцкай арміі (Мухтар-паша, 37 — 38 тыс. ч., 74 гарм.), а потым 15(3).10.1877 адначасовымі ўдарамі з фронту і тылу на працягу трох дзён атачыла і разбіла галоўныя сілы турэцкай арміі, рэшткі сіл адкінула да Карса.
Уладзімір Мікалаевіч Савічаў
Біяграфія
Скончыў Адэскі дзяржаўны ўніверсітэт (1964). Намеснік міністра ўнутраных спраў БССР (1984—1987). Начальнік Акадэміі міліцыі МУС Рэспублікі Беларусь (1987—1995). Удзельнік ліквідацыі аварыі на Чарнобыльскай АЭС.
Аўліяр-Аладжынская бітва (1877)
У час бітвы руская армія ўпершыню выкарыстала тэлеграфную сувязь.
Ашмянскі раён
Ашмянскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскай вобласці. Мяжуе на захадзе з Літвой, на поўначы — з Астравецкім раёнам, на ўсходзе і поўдні — адпаведна са Смаргонскім і Іўеўскім раёнамі Гродзенскай вобласці і на паўднёвым усходзе — з Валожынскім раёнам Мінскай вобласці. Утвораны 15 студзеня 1940 года. Плошча раёна — 1,2 тыс. км². Падзелены на 10 сельсаветаў. Цэнтр раёна — горад Ашмяны.
Матавыліўка (Фасціўскі раён)
Матавыліўка (Мотови́лівка) — вёска ў Фасціўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Ашмянскі раён
Прырода
Тэрыторыя раёна знаходзіцца ў межах Ашмянскага ўзвышша.
Карысныя выкапні: торф, гліны, пясчана-жвіровы матэрыял. Працякаюць рэкі Ашмянка, Гальшанка, Клява, Загорнікі. Лясы пераважна хваёвыя, трапляюцца драбналістыя (бяроза, асіна, вольха). Лясы займаюць 34,5 % тэрыторыі раёна.
Клімат умерана кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня складае −6,6 °C, ліпеня — 17,1 °C. Сярэдняя колькасць ападкаў — 605 мм. Працягласць вегетацыйнага перыяду — 190 дзён.
Лясы пераважаюць іглічныя, сустракаюцца драбналістыя (бяроза, асіна, алешына). Лясы займаюць 34,5 % тэрыторыі раёна. Глебы пераважна дзярнова-падзолістыя, дзярнова-падзолістыя забалочаныя. Агульная плошча балотаў — 7,3 тыс. га.
Гісторыя
Ашмянскі раён утвораны 15 студзеня 1940 года ў складзе Вілейскай вобласці БССР. 12 кастрычніка 1940 года падзелены на 20 сельсаветаў: Анжадаўскі, Анкудскі, Ашмянскі, Гальшанскі, Граўжышкоўскі, Доргішкаўскі, Жупранскі, Каецяняцкі, Кальчунскі, Каменскі, Крайванцаўскі, Куцавіцкі, Лудскі, Маствілішкаўскі, Мураванаашмянкоўскі, Палянскі, Семярніцкі, Стульгінскі, Цудзенішкаўскі, Янканцаўскі. З 20 верасня 1944 года раён у складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Анкудскі, Ашмянскі, Каменскі, Маствілішкаўскі, Стульгінскі, Цудзенішкаўскі і Янканцаўскі сельсаветы, утвораны Каменналогскі і Павяжынскі сельсаветы, Анжадаўскі сельсавет перайменаваны ў Гардзіеўцаўскі, Каецяняцкі — у Барунскі. 27 сакавіка 1959 года скасаваны Лудскі сельсавет. З 20 студзеня 1960 года раён у складзе Гродзенскай вобласці. 13 лютага 1960 года да раёна далучаны Багданаўскі сельсавет Іўеўскага раёна. 2 снежня 1961 года скасаваны Барунскі і Павяжынскі сельсаветы. 25 снежня 1962 года да раёна далучаны гарадскі пасёлак Астравец, Быстрыцкі, Варнянскі, Гудагайскі, Дравяніцкі, Падольскі, Слабодкаўскі сельсаветы скасаванага Астравецкага раёна, Багданаўскі сельсавет перададзены ў склад Іўеўскага раёна. 23 сакавіка 1964 года скасаваны Доргішкаўскі сельсавет. 6 студзеня 1965 года гарадскі пасёлак Астравец, Быстрыцкі, Варнянскі, Гудагайскі, Дравяніцкі, Падольскі, Слабодкаўскі сельсаветы перададзены зноў утворанаму Астравецкаму раёну. 17 студзеня 1969 года ўтвораны Барунскі сельсавет. 11 лютага 1972 года скасаваны Гардзіеўцаўскі сельсавет. 12 лістапада 1973 года Куцавіцкі сельсавет перайменаваны ў Навасёлкаўскі. 20 чэрвеня 1988 года скасаваны Палянскі сельсавет, утвораны Гродзінскі сельсавет. 20 кастрычніка 1995 года Ашмянскі раён і горад Ашмяны аб’яднаны ў адзіную адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку. 15 снежня 1997 года скасаваны Семярніцкі сельсавет.
Насельніцтва
Насельніцтва раёна налічвае 32,3 тыс. чалавек (2009), гарадское насельніцтва складае 41,3 %. Раён мае 364 сельскіх населеных пунктаў (2011).
Гаспадарка
Агульная плошча сельгасугоддзяў складае 65,7 тыс. га, з іх асушаных 8,4 тыс. га. Асноўныя галіны сельскай гаспадаркі: мяса-малочная жывёлагадоўля, свінагадоўля, ільнаводства, вырошчваюць збожжавыя, кармавыя культуры, бульбу, рапс, агародніну.
Прадпрыемствы: харчовая (сыраробная, крухмальная, мясная, малочная — вытворчасць сухога абястлушчанага малака) прамысловасць, металаапрацоўка (дакладнае ліццё, інструментальная вытворчасць), прыборабудаванне (радыётэхніка), лёгкая (ільновалакно, абутковая), камбікормавая і дражджавая, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў, торфапрадпрыемствы.
Транспарт
Па тэрыторыі раёна праходзяць чыгуначная лінія Мінск — Вільнюс, магістраль Мінск — Ашмяны — граніца Літоўскай Рэспублікі (Каменны Лог). На паўднёвы захад ад Ашмян адыходзіць рэспубліканская аўтадарога Ашмяны — Клявіца — граніца Літоўскай Рэспублікі (Клявіца).
З поўдня на поўнач праз тэрыторыю раёна праходзіць рэспубліканская аўтадарога Іўе — Юрацішкі — Ашмяны — Варняны / пад’езд да граніцы Літоўскай Рэспублікі (Лоша). З усхода да Ашмян вядзе рэспубліканская аўтадарога Барысаў — Вілейка — Ашмяны.
Праз паўднёва-усходнюю частку раёна праходзіць рэспубліканская аўтадарога Лынтупы — Свір — Смаргонь — Крэва — Гальшаны.
Адукацыя і культура
У раёне 14 сярэдніх, 13 базавых, 11 пачатковых, 19 дашкольных устаноў, 6 бальнічных устаноў, 1 спецшкола, дзіцячая спартыўная школа, сельгастэхнікум, ПТВ. На тэрыторыі знаходзяцца санаторый «Ашмяны», дзіцячы аздараўленчы лагер «Дружба», Ашмянскі краязнаўчы музей імя Францішка Багушэвіча і філіял Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі ў вёсцы Гальшаны.
Беларуская Экстраліга 2010/2011
Плэй-оф
Чвэрцьфіналы
Фінал
Кала-Патхар
Узыходжанне на Кала-Патхар займае 1,5-2 гадзіны, калі ісці ад Гаракшэп (5164 м н.у.м.), або 3,5-5 гадзін, калі ад Лабучэ (4940 м н.у.м.)
Набілітацыя
Набіліта́цыя (ад nobilitas — знаць) — узвядзенне або далучэнне да прывілеяванага стану. Наданне шляхецтва асобе простага стану.
Кала-Патхар
У снежні 2009 года, з мэтай прыцягнення сусветнай увагі да праблемы змены клімату на планеце, на вяршыні Кала-Патхара пабываў прэм’ер-міністр Непала Мадхаў Кумар Непал, які правёў там кароткую нараду з Кабінетам міністраў.
Набілітацыя
У Заходняй Еўропе вядома з 13 ст., у ВКЛ — з часоў Вялікага князя Вітаўта (1392—1430). Вядомы акт набілітацыі ў 1436 годзе польскім Каралём Уладзіславам III ліцвіна Івана Слушкі з наданнем яму герба «Волга» (у далейшым род Слушкаў карыстаўся гербам «Астоя»).
З пачатку 16 ст. набілітацыі ў ВКЛ сталі звычайнаю з’яваю. У Статут ВКЛ 1566 быў унесены спецыяльны артыкул «О простых людех, кгдыж повышеня чести и станов за годностями заслугами могут меть». Пасля Люблінскай уніі 1569 на Сойме 1578 прынятая канстытуцыя, каб кароль плебеяў не ўзводзіў у шляхецтва, толькі па прадстаўленні Рады ВКЛ ці ў войску за мужнасць. Гэта паўплывала на фармулёўку артыкула ў Статуце ВКЛ 1588 «О непривлащенье вольностей шляхетских людем простого стану». Паводле яго набілітацыя праводзілася толькі «за явными значными и рицерскими послугами, мужством, оказаным против неприятелем нашим».
На Сойме 1601 зацверджанае палажэнне, паводле якога набілітацыя праводзілася Каралём толькі па прадстаўленні Сенату і Пасольскай ізбы, а ў войску — гетманам. Каб не было таемных набілітацый, сапраўднымі лічыліся толькі тыя, што адзначаныя ў спецыяльных соймавых канстытуцыях. На Каранацыйным Сойме 1633 забароненыя прыватныя адопцыі (прыём у геральдычны род прадстаўнікоў іншых станаў). Паводле канстытуцыі 1643 набілітаваныя сем’і на працягу трох пакаленняў не мелі права займаць дзяржаўныя пасады і спраўляць пасольствы.
Значнае пашырэнне атрымала практыка набілітацыі ў час панавання Караля і Вялікага Князя Станіслава Аўгуста (1764—1795), калі было набілітавана ў 2 разы больш асоб, чым яго папярэднікамі з 1601.
Вільярыка (Чылі)
Вільярыка — горад і камуна на поўдні Чылі, размешчаны на заходнім беразе возера Вільярыка, у 746 км на поўдзень ад Сант’яга і недалёка ад падножжа вулкана Вільярыка.
Турызм, сельская гаспадарка і малочная жывёлагадоўля. Клімат мяккі і вільготны, найбольшая колькасць ападкаў у траўні-ліпені. Сухі сезон доўжыцца са снежня па люты.
Па дадзеных перапісу 2002 года Нацыянальнага інстытута статыстыкі, Вільярыка займае плошчу 1,291.1 км², насельніцтва 45.531 жыхар (22.694 мужчын і 22.837 жанчын). З іх 30859 (67,8 %) жылі ў гарадскіх раёнах і 14.672 (32,2 %) у сельскай мясцовасці.
Аўрора (Крым)
Аўрора (Аврора) — вёска ў Раздольнэнскім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Падпарадкоўваецца Славянскаму сельскаму савету.
Аляксей Дзмітрыевіч Фёдараў
Аляксей Дзмітрыевіч Фёдараў (нар. 27 верасня 1972 г., Магілёў) — беларускі шахматыст, гросмайстар (1995).
IC 2937
IC 2937 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Леў.
Ліскы (Лыманскі раён)
Ліскы (Ліски) — пасёлак у Лыманскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
IC 2937
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Алег Іванавіч Табола
Алег Табола (18 мая 1929 — 3 красавіка 2003) — беларускі грамадскі дзеяч, сябра глыбоцкай групы беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП).
Біяграфія
Пасля паноўнага прыходу савецкіх войскаў працягваў навучанне ў Глыбоцкай сярэдняй школе № 1. Разам з Гардзеем Кліманскім скончыў двухмесячныя падрыхтоўчыя курсы і ў 1945 г. паступіў у Глыбоцкую педагагічную навучальню. Жыў вельмі бедна, стыпендыі ставала толькі на хлеб і адзін раз дзённа на абед у студэнцкай сталоўцы. Вучыцца таксама было нялёгка, бо ўся навука выкладалася па-руску: "«Цяжка было ня толькі матэрыяльна. Рэч у тым, што ўсе вучэбныя прадметы выкладаліся на расейскай мове, якой мы ніколі не вучылі і ня ведалі. Дыктанты пісалі на адзінку. Беларуская мова і літаратура ішла ў нас паспяхова. Настаўнікі былі расейцы. У студэнтаў паўставала пытанне. Чаму ў Беларусі на роднай мове напісана толькі шыльда на вучылішчы? Тут жа ўзнікала і другое пытанне: чаму ў праграме беларускай літаратуры зніклі ўсе лепшыя творы нашых класікаў? Гэта цяпер я разумею, з якой мэтай усё гэта рабілі. Трэба ж было ўладам прынізіць і беларускіх аўтараў і іх творы.»."
Узімку 1945 г., маючы 16 гадоў, далучыўся да падпольнай моладзевай беларускай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў: з арганізацыяй яго пазнаёміў Цярэнцій Еўдакімаў, але да афіцыйнай прысягі не дайшло з невядомых прычынаў. У лютым 1947 года савецкія спецслужбы пачалі арышты сябраў Саюза беларускіх патрыётаў, да чаго спрычынілася здрада: да пастаўскай групы СБП увайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, выдаўшы сябе за сябра-антысаветчыка, і падштурхоўваў да тэрарызму.
1 сакавіка 1947 Алег Табола быў арыштаваны савецкімі спецслужбамі. На допытах быў моцна катаваны, у падвале да яго даносіліся жахлівыя галасы катаваных іншых сяброў СБП: Людмілы Краснадубскай, Тамары, Алены і Ларысы Барсук. Асуджаны паводле артыкулу 63-I КК БССР да 8 гадоў савецкіх канцлагераў з пазбаўленнем правоў на 5 гадоў. Алег Табола апынуўся ў Свярдлоўскай вобласці разам з іншым сябрам па СБП — Юсцінам Протасам. Жыццё ў лагеры было невыноснае, кармілі дрэнна, а рады зняволеных радзелі з кожным днём: вяртаючыся з цяжкай працы на лесапавале часта таго ці іншага вялі назад пад рукі, а назаўтра на працу ён ужо не выходзіў. Выжыў дзякуючы пасылкам ад бацькоў, хоць частку з іх усё адно адбіралі крымінальнікі. У 1950 г. разам з іншымі палітычнымі быў этапаваны ў Карагадзінскую вобласць, дзе чуў сябе лепей і сустрэўся з іншымі паплечнікамі па арганізацыі: Антонам Фурсам, Уладзімірам Лысёнкам і Віктарам Стахоўскім. У выхадныя дні палітзняволеныя збіраліся на літаратурныя сустрэчы, Алег Табола далучыўся да беларускай групы, усе сходы якой праходзілі канспіратыўна, а групоўка складалася ня больш чым з 3 чалавек: як толькі адміністрацыя лагеру даведвалася аб групоўках, сяброў раздзялялі і вывозілі ў іншыя лагеры. Падчас зняволення займаўся нацыянальнай адукацыяй беларусаў: "«Здаралася ў лагеры сустракаць сваіх землякоў, якія цураліся нас, лічачы сябе палякамі. На пытанне: „Якой вы нацыянальнасці?“ Адказвалі: „Паляк“. А жылі іх бацькі і дзяды, напрыклад, у Глыбоцкім раёне. Даводзілася падрабязна тлумачыць, што Янка Купала і Якуб Колас таксама былі каталікамі, але гэта не замінала ім быць свядомымі беларусамі. Чыталі хлопцам верш Янкі Купалы „Ворагам Беларушчыны“. Паслухаўшы нас, хлопцы пагаджаліся, ніколі ўжо нам не пярэчылі і былі нашымі сябрамі.»."
Памёр 3 красавіка 2003 г.
Чамланг
Чамланг (Chamlang) (7321 м) — вяршыня хрыбта Махалангур-Хімал, у цэнтральнай частцы Гімалаяў, высокі пік з вельмі стромкімі сценамі, за 16 км на паўднёвы захад ад Макалу (8481 м). Размешчаны ў Непале. З’яўляецца 79-й па вышыні вяршыняй свету. Чамланг I знаходзіцца на паўднёва-заходнім ускрайку шасцікіламетровага грэбня, уся верхняя лінія якога ляжыць вышэй за 7000 метраў, а некалькі вяршынь перавышаюць 7200 м. Вышэйшы пункт паўночна-ўсходняй часткі грэбня Чамланг II (7296 м).
Юркіўці (Нэмірыўскі раён)
Юркіўці (Юркі́вці) — вёска ў Нэмірыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Палянычынці
Палянычынці (Паляни́чинці) — вёска ў Фасціўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Пылыпіўка (Фасціўскі раён)
Пылыпіўка (Пили́півка) — вёска ў Фасціўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Новая Цемра
Но́вая Це́мра (, Новая Темра) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Антопальскага сельсавета.
Да 17 верасня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Дзеткавіцкага сельсавета.
Матэа Брыгі
Матэа Брыгі (Matteo Brighi; нар., , Італія) — былы італьянскі футбаліст, паўабаронца.
Клубная
Выхаванец клуба «Рыміні», у 2000 годзе быў набыты «Ювентусам», дзе, аднак, не здолеў замацавацца. У 2002 годзе турынскі клуб прадаў 50% правоў на іграка «Парме», як частка па пераходзе ў «Ювентус» Марка Дзі Вая. У 2004 годзе «Ювентус» выкупіў усе правы на Брыгі і адразу прадаў яго ў «Рому». Рымскі клуб, у сваю чаргу, аддаў Матэа ў арэнду ў «К’ева», дзе той правёў тры сезоны.
У 2007 годзе Брыгі вярнуўся ў «Рому» і здолеў замацавацца ў складзе. У 2008 годзе падоўжыў катракт да 2012 года, а ў 2010 — да 2014 года. У сезоне 2008/09 з трыма галамі стаў найлепшым бамбардзірам «Ромы» ў Лізе чэмпіёнаў, а ў сезоне 2009/10 дапамог рымскаму клубу заняць высокае другое месца ў чэмпіянаце Італіі.
У жніўні 2011 года быў аддадзены ў арэнду ў «Аталанту», а праз год на тых жа правах стаў іграком «Тарына». Улетку 2013 года перайшоў у турынскі клуб на трывалай аснове, але ўжо ў студзені 2014 года перабраўся ў «Сасуола», якому дапамог пазбегуць вылету з Серыі A па выніках сезона 2013/14.
20 ліпеня 2015 года падпісаў кантракт з «Балонняй». 15 ліпеня 2016 года перайшоў у клуб Серыі B «Перуджа». У студзені 2018 года стаў іграком «Эмпалі». Пакінуў каманду па заканчэнні сезона 2018/19 і завяршыў кар’еру.
Міжнародная кар’ера
Быў трывалым іграком моладзевай зборнай Італіі, у складзе якой выступаў на чэмпіянаце Еўропы 2002, а таксама выйграў чэмпіянат Еўропы 2004 і кваліфікаваўся на Алімпійскія гульні.
У 2002 годзе, ва ўзросце 21 года, дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Італіі ў таварыскім матчы супраць нацыянальнай зборнай Славеніі. Аднак, наступны раз трапіў у зборную толькі праз шэсць гадоў, калі згуляў у некалькіх матчах адбору да чэмпіянату свету 2010. Усяго за зборную правёў 4 матчы.
Дасягненні
«Ювентус»:
«Рома»
Італія (да 21):
Стэповэ (Лыманскі раён)
Стэповэ (Степо́ве) — пасёлак у Лыманскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Язвынкы
Язвынкы (Язвинки́) — вёска ў Нэмірыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Белкаўскі сельсавет
Бе́лкаўскі сельсаве́т — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Белка.
Прышывальня
Прышывальня (Пришива́льня) — вёска ў Фасціўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Самікеле-дзі-Бары
Самікеле-дзі-Бары (Sammichele di Bari) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бары.
Насельніцтва складае 6961 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 211 чал./км². Займае плошчу 33 км². Паштовы індэкс — 70010. Тэлефонны код — 080.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Архангел Міхаіл.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Вула
Ву́ла — возера ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, у басейне ракі Спорня (прыток Віліі), за 10 км у напрамку на паўночны захад ад горада Вілейка, за 2,5 км на паўночны захад ад вёскі Цынцавічы.
Плошча паверхні возера 0,66 км². Даўжыня 1,85 км, найбольшая шырыня 0,92 км, даўжыня берагавой лініі 5,12 км. Найбольшая глыбіня возера 4 м, сярэдняя 1,23 м. Аб'ём вады 0,3 млн м³. Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. У паўднёвай частцы выцякае ручай у раку Спорня.
Скрыгаліўка
Скрыгаліўка (Скрига́лівка) — вёска ў Фасціўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Бургундыя — Франш-Кантэ
Бургундыя — Франш-Кантэ (Bourgogne-Franche-Comté) — рэгіён на ўсходзе Францыі.
Рэгіён уяўляе сабой аб'яднанне гістарычных Герцагства Бургундыя і Свабоднага графства Бургундыя, якія былі створаныя ў выніку падзелу Каралеўства Бургундыя па Вердэнскім дагаворы 843 года.
Юрый Маркавіч Шульман
Юрый Маркавіч Шульман (, Мінск, БССР) — беларускі і амерыканскі шахматыст.
Журбіца
Журбі́ца — рака ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Уза (басейн Дняпра). Даўжыня 6,8 км. Пачынаецца на паўночнай ускраіне пасёлка Ніва, вусце за 0,5 км на паўночны захад ад пасёлка Рагазішча. Рэчышча каналізаванае на працягу 4,5 км (вусце — 0,5 км на поўдзень ад вёскі Блюдніца).
Світлэ (Лыманскі раён)
Світлэ (Сві́тле) — пасёлак у Лыманскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Яструбыха
Яструбыха (Я́струбиха) — вёска ў Нэмірыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Сафііўка (Фасціўскі раён)
Сафііўка (Софі́ївка) — вёска ў Фасціўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Луцый Варый Руф
Луцый Варый Руф (Lucius Varius Rufus; каля 74 да н.э. — перад 14 да н.э.) — рымскі паэт, сябар Гарацыя і Вергілія.
Пасля смерці Вергілія Варый удзельнічаў у падрыхтоўцы «Энеіды» да выдання.
Адам Казімір Чартарыйскі
Адам Казімір Чартарыйскі (Adam Kazimierz Czartoryski;,  — ) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай
Біяграфія
Паходзіў з роду князёў Чартарыйскіх, сын Аўгуста Аляксандра; унук Адама Мікалая Сяняўскага.
Адукацыю сваю скончыў за мяжой, падарожнічаючы па Германіі, Францыі, Бельгіі, Італіі, Аўстрыі, Англіі; у апошняй краіне Адам Казімір Чартарыйскі прасякнуўся прыхільнасцю да англійскіх парадкаў. Ажаніўся са спадчынніцай велічэзных уладанняў, Ізабелай Флемінг.
Атрымаўшы пасаду генерала земляў падольскіх, гуляў немалаважную ролю ў палітычным жыцці Рэчы Паспалітай. Выбіраўся паслом на соймы (1756, 1758, 1760, 1762). 3 1758 генеральны староста падольскі. У 1764 выбраны маршалкам канвакацыйнага сойма і «фаміліяй» Чартарыйскіх вылучаны кандыдатам на трон Рэчы Паспалітай, але пад націскам Кацярыны II адмовіўся ад яго на карысць свайго стрыечнага брата Станіслава Аўгуста Панятоўскага.
Ініцыятар (разам з «фаміліяй») правядзення карэнных рэформ дзяржаўнага ладу Рэчы Паспалітай. У 1766 яму даручана рэфармаванне войска ВКЛ.
У 1767 далучыўся да Радамскай канфедэрацыі і ўзначаліў магнацкую апазіцыю каралю. У выніку канфлікту з каралём выехаў за мяжу. 3 1768 камендант Варшаўскага кадэцкага корпуса, камандзір палка пешай літоўскай гвардыі, генерал-лейтэнант (1775), камандзір 1-й і 2-й дывізій войска ВКЛ (да 1783). У 1773—76 член Адукацыйнай камісіі. Як камендант варшаўскага кадэцкага корпуса і член Адукацыйнай камісіі, аказаў немалаважныя паслугі справе асветніцтва. У 1786 атрымаў ад імператара Іосіфа II тытул князя Свяшчэннай Рымскай імперыі для сябе і сваіх нашчадкаў, а для старэйшага ў родзе — тытул герцага Галіцыйскага каралеўства.
Абраны паслом на Чатырохгадовы сойм (1788—92), прыхільніх Канстытуцыі 3 мая (1791). Чатырохгадовы сойм пасылаў яго ў Дрэздэн з даручэннем прапанаваць польскую карону курфюрсту Фрыдрыху Аўгусту.
Адмовіўся ад патрабаванняў Расіі далучыцца да Таргавіцкай канфедэрацыі і выехаў у Вену. Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай (1795) асноўныя маёнткі Чартарыйскіх апынуліся ў Аўстрыі і ён прыняў аўстрыйскае падданства, з 1808 аўстрыйскі фельдмаршал. У 1805 годзе ён прымаў у Пулавах імператара Аляксандра I, што ўзбудзіла ў польскім таварыстве моцную надзею на ажыццяўленне палітычнага плану, складзенага сынам Чартарыйскага, князем Адамам Ежы Чартарыйскім.
Узяты ў палон князем Юзафам Панятоўскім падчас вайны Напалеона з Аўстрыяй (1809), Чартарыйскі змяніў аўстрыйскае падданства на падданства Варшаўскага княства, хоць і быў аўстрыйскім фельдмаршалам (з 1 студзеня 1808 года). У 1812 годзе быў маршалам варшаўскага сойма.
Пасля прыходу войск Напалеона ў Варшаву ў 1812 выбраны маршалкам Надзвычайнага сейма і Генеральнай канфедэрацыі. Пазней адышоў ад палітычнай дзейнасці.
Рэзідэнцыя Чартарыйскіх у Пулавах была асяродкам грамадска-палітычнай і культурнай дзейнасці. Мецэнат, апякун літаратуры і мастацтва, тэарэтык і крытык літаратуры і тэатра, аўтар камедый. Напісаў некалькі літаратурных твораў, з якіх некаторыя былі надрукаваны, як, напрыклад, камедыі: «Panna na wydaniu» (Варшава, 1774) і «Kawa» (1779). Гл. L. Dębicki, «Puławy».
Ізабела Чартарыйская
Ізабела Эльжбета Дарота з Флемінгаў Чартарыйская (Izabela Elżbieta Dorota z Flemmingów Czartoryska; 3 сакавіка 1746, Варшава — 17 чэрвеня 1835, Высоцка) — польская арыстакратка, княгіня, жонка Адама Казімера Чартарыйскага, праз якога стала членам Фаміліі, у перыяд Чатырохгадовага сойма звязаная з Патрыятычнай партыяй. Пісьменніца, мецэнатка, калекцыянерка, стваральніца першага польскага музея ў храме Сівілы ў Пулавах, які разам з яе зборамі ў Гатычным доме сталі зачаткам сучаснага музея Чартарыйскіх у Кракаве.
Мар’яніўка (Лыманскі раён)
Мар’яніўка (Мар'я́нівка) — вёска ў Лыманскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Рычард Мэдэн
Рычард Мэдэн (Richard Madden, нар., Вялікабрытанія) — брытанскі акцёр тэатра, кіно і тэлебачання. Найбольш вядомы дзякуючы ролям Роба Старка ў серыяле «Гульня тронаў» і галоўнай ролі ў серыяле «Целаахоўнік», за якую ён атрымаў прэмію «Залаты глобус (2019)». Таксама ён сыграў ролі ў фільмах «Папялушка», «1917» і ролю Козіма дэ Медычы ў серыяле «Медычы».
Каленіцкі сельсавет
Кале́ніцкі сельсаве́т — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Петрыкаўскага раёна Мазырскай акругі. Цэнтр — вёска Каленікі.
Створаны 20 жніўня 1924 года ў складзе Петрыкаўскага раёна Мазырскай акругі БССР. Скасаваны 21 жніўня 1925 года, тэрыторыя перададзена Петрыкаўскаму местачковаму савету.
Марк Міхайлавіч Шульман
Марк Міхайлавіч Шульман (нар. года) — беларускі шашыст, міжнародны майстар.
Лілі Джэймс
Лілі Хлоя Нінет Томсан (Lily Chloe Ninette Thomson; нар. ), больш вядомая як Лілі Джэймс (Lily James) — брытанская актрыса.
Марк Міхайлавіч Шульман
Трохразовы чэмпіён Беларускай ССР па шашках-100 (1979, 1987, 1990), чэмпіён Беларусі па рускіх шашках (1998). Удзельнік турніру прэтэндэнтаў за званне чэмпіёна свету па міжнародных шашках (Гаага, 1997).
Віляка
Віляка — горад, адміністрацыйны цэнтр Вілякскага краю Латвіі, раней у Балвскім раёне Латвійскай ССР і Латвіі (да 2009 г.). Паселішча на месцы Вілякі ўпершыню згадваецца ў пачатку XIII стагоддзя ў лівонскіх хроніках пад імем Марыенгаўзена, статус горада атрымаў у 1945 годзе.
Лілі Джэймс
Лілі дэбютавала на тэлебачанні ў 2010 годзе, зняўшыся ў чатырох серыях серыяла «Проста Уільям». У 2011 годзе яна знялася ў васьмі серыях серыяла «Таемны дзённік дзяўчыны па выкліку». У 2012 годзе сыграла ролю Карыны ў фільме «Гнеў тытанаў».
Стаўкы (Фасціўскі раён)
Стаўкы (Ставки́) — вёска ў Фасціўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Віляка
Геаграфія
Размешчаны на паўночным усходзе рэспублікі, на паўднёвым беразе возера Вмляка, у 8 км на паўднёвы захад ад чыгуначнай станцыі Вэцумі па лініі Рыга — Пыталава. Горад размешчаны ў 246 км ад сталіцы краіны г. Рыга і ўсяго ў 6,5 км ад мяжы з Расійскай Федэрацыяй (Пыталаўскі раён). Размешчаны ў вярхоўях р. Кіра (басейн р. Вялікая). Мясцовасць у акрузе забалочаная, лясістая. У горадзе размешчаны ільноперапрацоўчы і масларобны заводы.
Лілі Джэймс
З 2012 па 2015 год Джэймс здымалася ў серыяле «Абацтва Даўнтан». У 2015 годзе выйшаў фільм «Папялушка», дзе яна адыграла галоўную ролю. Роля прынца дасталася Рычарду Мэдэну.
І ў 2015 і ў 2016 гадах Лілі атрымала прэмію Гільдыі кінаакцёраў ЗША ў катэгорыі «Лепшы акцёрскі склад у драматычным серыяле» за ролю ў серыяле «Абацтва Даўнтан». У 2017 годзе знялася ў фільме «Маляня на драйве» ў ролі Дэборы. Улетку 2018 гады выйшаў фільм «Mamma Mia! 2», у якім Лілі выканала ролю юнай Донны.
У 2019 годзе актрысу можна было ўбачыць на вялікіх экранах у музычнай меладраме «Yesterday», а ў 2020 годзе — на Netflix у трылеры «Рэбека», экранізацыі аднайменнага рамана Дафны Дзюмар’е.
У 2021 годзе Лілі Джэймс выканала галоўную ролю ў міні-серыяле «У пошуках кахання». У 2022 годзе чакаецца выхад міні-серыяла «Пэм і Томі» на сэрвісе Hulu. Джэймс грае ў праекце Памэлу Андэрсан. Роля яе мужа, Томі Лі, дасталася Себасціяну Стэну. Акрамя гэтага, на 2022 год намечаны выхад у пракат рамантычнай камедыі Шэкхара Капура «Пры чым тут каханне?» з Лілі ў галоўнай ролі. У карціне таксама сыгралі Шазад Латыф і Эма Томпсан.
Слуцкія замкі
Слуцкія замкі існавалі ў 15—18 стст. y г. Слуцк Мінскай вобласці. Размяшчаліся ў абалоне р. Случ. Складаліся з Верхняга (Горнага), Ніжняга (Дольнага) і Новага (Цытадэлі) замкаў.
Верхні замак
Верхні (Горны) замак займаў прыродную выспу авальнай формы памерам 80 х 100 м, якая ўзвышалася над поймай р. Случ на 5—7 м y сутоках яе з р. Бычок. У 11—14 стст. тут размяшчаўся дзядзінец летапіснага Случаска. Першыя звесткі пра Верхні замак адносяцца да 1409 года, калі ён згадваецца як умацаванне на насыпаным «капцы» з драўлянымі сценамі і вежамі. Па перыметры пляцоўкі быў насыпаны глініста-пясчаны вал шырынёй y аснове 22 м і вышынёй больш за 4 м. 3 боку поля вал апяразваўся ровам шырынёй 25 м і глыбінёй каля 2 м. Схілы замка былі ўмацаваны дубовымі завостранымі на конус палямі даўжынёй 4—6 м. Паводле інвентарных апісанняў Слуцка за 1627, 1728, 1791, 1793 і 1800, Верхні замак займаў плошчу каля 1,5 га. Цераз абарончы роў быў перакінуты пад'ёмны мост з парэнчамі, які вёў да ўваходнай замкавай брамы. Над ёй мелася высокая вежа з гадзіннікам. На вежы знаходзіўся пакрыты пазалотай медны шар з выявай арла на ім. Замкавая брама мела 4 ярусы бою. Яшчэ ў 1791 тут размяшчаліся 3 гарматы. На восі ўезду стаяў І-павярховы палац з часаных брусоў на падмурку.
Новы замак
Новы замак (Цытадэль) размяшчаўся на левым беразе р. Случ на тэрыторыі Новага места (горада). Ён меў форму квадрата плошчай 1,1 га з 4 бастыёнамі і адным равелінам. На бастыёнах і курцінах стаялі драўляныя вежы, што не ўласціва для заходне-еўрапейскай бастыённай фартыфікацыі. Новы замак быў абкружаны вадзяным ровам, злучаным з р. Случ патаемным шлюзам. Уваход y цытадэль вёў цераз мост і браму, якая знаходзілася ў тоўшчы вала. Яна была 1-павярховая і мела вароты з 2 палотнішчаў, збітых з дубовых дошак. Новы замак уваходзіў y сістэму знешніх умацаванняў Слуцка 17—18 ст.
Пэрэможнэ (Лыманскі раён)
Пэрэможнэ (Перемо́жне) — вёска ў Лыманскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Афрыка
А́фрыка — другі па велічыні пасля Еўразіі мацярык, частка свету, адзіны кантынент, які знаходзіцца ва ўсіх чатырох паўшар'ях Зямлі. Плошча 29,2 млн. км², з астравамі 30,3 млн км², займае 20,3 % сушы ці 5,9 % ад агульнай паверхні планеты. Крайнія пункты: на поўначы мыс Эль-Аб'яд, на поўдні мыс Ігольны (Агульяс), на захадзе мыс Альмады, на ўсходзе мыс Хафун. Злучана з Азіяй вузкім (112 км) Суэцкім перашыйкам, ад Еўропы аддзяляецца Міжземным морам і Гібралтарскім пралівам. На захадзе абмываецца Атлантычным акіянам, на ўсходзе — Індыйскім акіянам і Чырвоным морам. Берагі пераважна прамалінейныя, абразійныя, стромкія, з вузкай палоскай прыбярэжных нізін, у трапічных шыротах месцамі з каралавымі рыфамі.
Гісторыя даследавання
Паўночныя берагі Афрыкі былі досыць добра вядомыя народам Старажытнай Грэцыі і Фінікіі. Звесткі аб прыродзе і насельніцтве кантынента назапашваліся і пераходзілі ад егіпцян і фінікійцаў да грэкаў і рымлян, ад арабаў да еўрапейцаў.
Для еўрапейскай геаграфіі сапраўдныя даследаванні Афрыкі звязаныя з эпохай Вялікіх геаграфічных адкрыццяў. У пачатку XV ст. партугальскімі мараплаўцамі, якія шукалі марскі шлях у Індыю, быў пракладзены шлях уздоўж заходніх берагоў мацерыка і знойдзены выхад у Індыйскі акіян. У 1497—1498 гг. караван суднаў пад кіраўніцтвам Васка да Гамы на шляху ў Індыю абмінуў кантынент і выйшаў з Атлантычнага акіяна ў Індыйскі. Такім чынам быў завершаны пошук марскога шляху з Еўропы ў Індыю. З XVI ст. еўрапейскія гандляры пачалі вывозіць рабоў у Амерыку.
У канцы XVIII і пачатку XIX ст. узмоцненую цікавасць да даследавання Афрыкі сталі праяўляць еўрапейскія краіны. Розныя мэты вялі вандроўнікаў у дарогу — ваенна-стратэгічныя, навуковыя і каланіяльныя. Сярод даследчыкаў Афрыкі найбольш вядомыя брытанскі падарожнік Д. Лівінгстан (1813—1873), шатландзец М. Парк (1771—1806), немец Г. Барт (1821—1865), амерыканец Г. Стэнлі (1841—1904) і інш. Яны вывучалі ўнутраныя вобласці мацерыка, пранікаючы туды па рэках, шукалі іх вытокі, апісвалі азёры, прыроду і насельніцтва кантынента.
Геаграфія
Экватар перасякае Афрыку амаль пасярэдзіне, таму амаль увесь мацярык ляжыць паміж тропікамі. Вялікая частка Афрыкі размешчаная ў экватарыяльным, субэкватарыяльных і трапічных кліматычных паясах, толькі паўночныя і паўднёвыя яго ўскраіны заходзяць у субтрапічны пояс. Пачатковы мерыдыян праходзіць праз заходнюю частку Афрыкі. Асаблівасцю канфігурацыі мацерыка з'яўляецца пашыраная яго паўночная частка (працягласцю з захаду на ўсход на 7500 км) і звужаная амаль у 2 разы паўднёвая частка. Кантынент абмываецца водамі Атлантычнага і Індыйскага акіянаў і іх морамі, ад Еўропы аддзелены Гібралтарскім пралівам. Сухапутная сувязь Афрыкі з Еўразіяй была парушаная пабудаваным у 1869 Суэцкім каналам. Берагавая лінія парэзаная слаба. Даўжыня берагавой лініі — 24 000 км. Вылучаюцца буйны паўвостраў Самалі і вялікі Гвінейскі заліў. Блізу Афрыкі размешчаны востраў Мадагаскар і мноства архіпелагаў — Канарскі, Зялёнага Мыса і інш.
Будова паверхні
Будова паверхні мацерыка даволі аднастайная. Пераважаюць раўніны і пласкагор'і вышынёй ад 200 да 1000 м, нізін мала. Найболей шырокія пласкагор'і — Усходне-Афрыканскае і Паўднёва-Афрыканскае. Прыпаднятыя ўчасткі чаргуюцца з катлавінамі, найбольш шырокія з якіх — катлавіна Калахары, ўпадзіна Конга і інш. Найвышэйшы пункт — вулкан Кіліманджара (5895 м), самы нізкі — возера Асаль (-150 м). Сярэдняя вышыня — 600 м над узроўнем мора. Асаблівасці рэльефу звязаныя з гісторыяй развіцця мацерыка. У аснове кантынента ляжыць старажытная Афрыкана-Аравійская платформа — частка расколатай Гандваны. Платформа сфарміравалася ў археі і пратэразоі і за 2—3 млрд гадоў набыла вялікую ўстойлівасць. Толькі Атласкія горы на поўначы і Капскія на поўдні былі створаныя пазнейшымі рухамі зямной кары. Велізарная Афрыканская груда была ўзнімалася і апускалася, пры гэтым паўночная частка мацерыка часцей апускалася, чым падымалася, залівалася морамі. Крышталічны падмурак платформы перакрыты асадкавымі пародамі і толькі ў цэнтры Сахары і на ўзбярэжжы Гвінейскага заліва выходзіць на паверхню. Рэльеф Усходняй і Паўднёвай Афрыкі фарміраваўся інакш — пераважалі ўзняцці зямной кары, утвараліся гіганцкія разломы, горсты і грабены. Актыўна развівалася вулканічная дзейнасць. Тут шмат лававых раўнін, грабены занятыя азёрамі. Вывяржэнні вулканаў, землетрасенні адбываюцца і ў нашы дні. У паласе рыфтаў размяшчаюцца вулканы, у тым ліку вулкан Кіліманджара.
Нетры Афрыкі багатыя мінеральнымі рэсурсамі. Размяшчэнне радовішчаў цесна звязана з геалагічнай гісторыяй і тэктанічнай будовай. Усходняя і Паўднёвая («высокая») Афрыка, дзе на паверхні пераважаюць магматычныя крышталічныя і метамарфічныя пароды, вядомая рудамі чорных і каляровых, высакародных і рэдкіх металаў. Радовішчы дыяментаў прымеркаваныя да кімберлітавых вулканічных трубак у нетрах платформы. У тоўшчах асадкавых парод Паўночнай і Заходняй Афрыкі назапасіліся запасы фасфарытаў, нафты і прыроднага газу (вобласць Сахарскай пліты), кухоннай солі, каменнага вугалю (Нігерыя). Нафту і газ здабываюць не толькі на сушы, але і на шэльфе Атлантычнага акіяна. У Паўднёвай Афрыцы значныя запасы каменнага вугалю, медных, уранавых руд.
Клімат
Афрыка — самы гарачы мацярык планеты. На большай яе частцы сярэдняя тэмпература любога месяца вышэй +20 °С, што тлумачыцца размяшчэннем большай часткі мацерыка паміж тропікамі, дзе сонца на працягу года стаіць высока над гарызонтам, а два разы ў год бывае ў зеніце. Сезоны года больш адрозніваюцца паміж сабой па ўмовах увільгатнення. Асаблівасці клімату вызначаюцца цыркуляцыяй паветраных мас, ад якой шмат у чым залежыць колькасць ападкаў і рэжым іх выпадзення. Над экватарыяльнай часткай мацерыка фарміруецца пояс нізкага ціску, а ў трапічных шыротах — паясы высокага ціску. Гэтыя паясы перамяшчаюцца ўслед за зенітным становішчам Сонца і абумоўліваюць рух над мацерыком экватарыяльных, трапічных і ўмераных паветраных мас. Амаль увесь кантынент знаходзіцца пад дзеяннем пастаянных вятроў — пасатаў. Паўночна-ўсходнія пасаты, што прыходзяць з сушы, амаль не прыносяць вільгаці, а паўднёва-ўсходнія нясуць яе з Індыйскага акіяна. У субтрапічных шыротах у зімнія месяцы ападкі выпадаюць з умераных паветраных мас, у якіх пануе заходні перанос паветра з Атлантычнага акіяна. На размеркаванне ападкаў уплывае і рэльеф. Стромкія і высокія берагі кантынента замінаюць пранікненню вільготных вятроў з акіяна ў глыб мацярыка. На наветраных схілах гор ападкаў выпадае больш. На Эфіопскім нагор'і, на схілах гары Камерун іх колькасць дасягае 10 000 мм у год. Самыя сухія вобласці размешчаныя не толькі ўсярэдзіне мацерыка, але і ў яго прыакіянскіх частках. Так, заходняе ўзбярэжжа мацерыка ў трапічных шыротах абмываецца халоднымі цячэннямі. Паветра над імі робіцца халаднейшае, чым у верхніх слаях, таму яго канвекцыя ўскладняецца. Акрамя расы і туманаў ападкаў тут амаль няма. На мацерыку вылучаюць экватарыяльны, два субэкватарыальныя, два трапічныя і два субтрапічныя кліматычныя паясы. Усярэдзіне некаторых з іх існуюць адрозненні, якія вызначаюцца колькасцю ападкаў і іх рэжымам.
Гідраграфія
Размеркаванне ўнутраных вод цесна звязана з рэльефам і кліматам. Прыкладна 1/3 частка кантынента адносіцца да абласцей унутранага сцёку, бо велізарныя тэрыторыі мацерыка атрымліваюць мала ападкаў.
У Афрыцы працякаюць самая доўгая рака мацерыка — Ніл (6671 км) і самая паўнаводная рака Усходняга паўшар'я — Конга (Заір) (4320 км), якая выносіць у акіян вады ў 15 раз больш, чым Ніл. Рака Нігер (4160 км) — трэцяя па даўжыні і плошчы басейна рака Афрыкі. Іншыя буйныя рэкі — Замбезі (2660 км) і Аранжавая (1860 км). Рака Замбезі знакамітая адным з найбуйных у свеце вадаспадаў — Вікторыя (вышыня 120 м, шырыня 1800 м), які адкрыў Д. Лівінгстан у 1855 г.