cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Галубцы
Апісанне
Гатуецца найчасцей з капуснага лісця, бланшаванага ў кіпені (або з разабранай заквашанай у цэлых галоўках капусты), начыненага мясным фаршам з адвараным да напаўгатоўнасці рысам, тушыцца ў соусе. Да з’яўлення ў нашай кухні рысу (XVII ст.) і часта пазней гатаваліся з бланшаванай грубай ячневай крупы (груца) і нарэзанай на дробныя кавалкі ялавічыны з дадаткам пасераванай цыбулі, грыбоў і прыпраў. Хуткія або «лянівыя» галубцы не начыняюць, а робяць з нашаткаванага капуснага лісця, змяшанага з фаршам. Заміж капусты даўней выкарыстоўвалася і іншая зеляніна (напрыклад, лісце хрэну). У Беларусі, Польшчы, Літве робяць і галубцы з тоўчанай варанай бульбы. Галубцы з вінаграднага лісця, вядомыя ў Міжземнамор’і, на Блізкім Усходзе, на Каўказе называюцца «далма».
Norrlands Guld
У 2005 г. быў выпушчаны т.зв. безалкагольны варыянт піва з утрыманнем алкаголю 0,5%.
Магілёў (радыё)
Радыё «Магілёў» — дзяржаўная радыёстанцыя Беларусі, заснаваная ў Магілёве ў 1997 годзе. Прастора вяшчання ахоплівае Магілёўскую вобласць. На пачатку працавала тры гадзіны ў дзень на радыёхвалі 70,1 Мегагерц. Да 2002 г. называлася Новае радыё Магілёў. Сядзіба месціцца ў Магілёве, зав. Камуністычны, д. 1.
Александэр Антсан
Александэр Антсан (Aleksander Antson;, в. Ворсна на в. Саарэмаа, цяпер воласць Вальяла Эстоніі — , Хаапсалу) — эстонскі драматург, пісьменнік, журналіст, спартсмен, член алімпійскай зборнай Эстоніі па лёгкай атлетыцы (1924).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. З 1916 года працаваў школьным настаўнікам эстонскай мовы і фізкультуры на востраве Саарэмаа і ў Выру, затым — журналістам у Ракверэ і Таліне.
У 1925—1926 гадах рэдагаваў газету «Virulane». З 1927 па 1930 гады — рэдактар газеты Эстонскай сацыял-дэмакратычнай партыі «Rahva Sõna» і з 1931 па 1933 гады — «Vaba Maa». Пасля ўстанаўлення савецкай улады ў Эстоніі ў 1940—1941 гадах працаваў у камуністычнай газеце «Rahva Hääl».
Быў актыўным арганізатарам рабочага спартыўнага руху. У складзе зборнай Эстоніі ўдзельнічаў у забегу на 1500 метраў на летніх Алімпійскіх гульнях 1924 года ў Парыжы. Падчас Другой сусветнай вайны нямецкімі акупантамі быў арыштаваны і з 1941 па 1944 гады знаходзіўся ў турме. У 1945 годзе загінуў у дарожна-транспартным здарэнні.
Сырдар’інскі раён (Кызылардзінская вобласць)
Сырдар’інскі раён (Сырдария ауданы) — адміністрацыйная адзінка другога ўзроўню ў складзе Кызылардзінскай вобласці Казахстана.
Васіль Цімафеевіч Якавенка
Васіль Цімафеевіч Якавенка (, в. Пажыхар, Гомельская вобласць —, Мінск ) — беларускі празаік, публіцыст, грамадскі дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся 5 мая 1936 г. у вёсцы Пажыхар былога Васілевіцкага, цяпер Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці, у сялянскай сям’і.
Вучыўся ў Васілевіцкай беларускай школе, у 1956 г. скончыў Беларускі індустрыяльны тэхнікум па спецыяльнасці геолаг. Служыў у Групе Савецкіх Войскаў у Германіі (1956—1958). Працаваў майстрам па здабычы фрезернага торфу на торфапрадпрыемстве «Васілевічы-2», тэхнікам, інжынерам у розных геалагічных партыях і праектных інстытутах рэспублікі, рэдактарам на Беларускім радыё. У 1966 г. завочна скончыў БДУ. У 1972—1977 гг. — рэдактар аддзела навукі і мастацтва, потым аддзела нарыса і публіцыстыкі літаратурнага часопіса «Полымя». У 1977—1978 гг. — адказны сакратар праўлення Саюза кінематаграфістаў БССР. З 1990 г. — кіраўнік Беларускага сацыяльна-экалагічнага саюза «Чарнобыль». Заснавальнік і галоўны рэдактар сацыяльна-экалагічнага штотыднёвіка «Набат» (1991—1996), сайта «Мы — нацыя!». З 1977 года член Саюза пісьменнікаў БССР і СССР.
Памёр 22 студзеня 2018 г. Пахаваны на Заходніх могілках.
Творчасць
У друку выступаў з 1948 года (газеты «Зорька», «Гомельская праўда»), з мастацка-публіцыстычнымі творамі — з 1962 (газета «Калгасная праўда»). Пісаў на беларускай і рускай мовах. Выдаў тры кнігі ў перакладзе на рускую мову.
Першая кніга нарысаў «Зямля, адкрытая намі» (Земля, открытая нами, 1971) пра геолагаў. У кнігах нарысаў «Пробны камень» (1974), «Пакуль сонца ў зеніце» (1977), аповесцей і нарысаў «Дайсці да ладу» (1985), «Другой зямлі не будзе» (1989), эсэ «Вясковыя дыспуты» (1987) уздымае надзённыя праблемы маралі, ладу, жыцця грамадства і сучаснай вёскі. З М. Місюком напісаў п’есу «Вер таму, хто выпакутаваў» (першапачатковая назва «Персона нон грата», пастаўлена ў 1981).
У 1990-х Васіль Якавенка наведаў ЗША, дзе ён сустрэў Марыю Дзямковіч, доктара, беларуску з Моталя, якая жыла ў Амерыцы. Пісьменнік вельмі ўразіўся гісторыяй яе сям’і. Рамана «Надлом» увасобіў плён пісьменнікавых разваг пра гісторыю Беларусі ў ХХ стагоддзі. Кніга выйшла ў 2003 годзе. А ў 2006 раман пашырыўся і быў выдадзены як трылогія «Пакутны век». Другое перавыданне кнігі ў 2010 папоўнілася новымі раздзеламі, у тым ліку з апісаннем побыту маталян. Лёс сям’і Марыі Дзямковіч — гісторыя роду Рамановічаў — стала адной з асноўных сюжэтных ліній. Сярод персанажаў таксама — вядомыя гістарычныя асобы: Барыс Кіт, Раман Скірмунт, Радаслаў Астроўскі, Наталля Арсеннева, Вільгельм Кубэ і інш. Трылогія стала эпасам беларускага жыцця ў ХХ стагоддзі.
Апошняя кніга Васіля Якавенкі, «Абярэг», выйшла ў канцы 2017 года і атрымалася ў пэўнай ступені аўтабіяграфічнаю. У ёй пісьменнік разважае на глабальныя тэмы «распаду векавечнага быту, ранейшай унармаванай маралі — хаос у свеце і ўсё, што згубна ўплывае на далейшы лёс Зямлі і ўсяго чалавецтва».
Грамадская дзейнасць
У 1988 годзе Васіль Цімафеевіч Якавенка стаў першым кіраўніком аргкамітэта па стварэнні Беларускага народнага фронту. Але літаральна праз некалькі дзён у аргкамітэце адбыліся перавыбары, і яго ўзначаліў Зянон Пазьняк. Сам Якавенка адышоў ад БНФ.
Таксама ён заснаваў ГА Беларускі сацыяльна-экалагічны саюз «Чарнобыль» і актыўна ўдзельнічаў у раскрыцці наступстваў Чарнобыльскай катастрофы, спрыянні аздараўленню дзяцей за мяжою, а таксама на месцы, у сумесна адкрытым беларуска-японскім санаторыі «Кюсю-на-Свіслачы» (у спарткомплексе «Стайкі» пад Мінскам у 1992—1996 гадах). У 1991 годзе заснаваў і рэдагаваў па 1996 год уключна сацыяльна-экалагічную газету «НАБАТ».
У апошнія гады ён з’яўляўся каардынатарам грамадзянскай ініцыятывы «Інстытут нацыянальнай памяці». У 2007 годзе рэдагаваў грамадскі бюлетэнь «Рэха ГУЛАГу». Арганізаваў і правёў пры падтрымцы акадэмікаў, дзеячаў культуры і шырокай грамадскасці ў 2009 годзе акцыю ў падтрымку беларускай мовы, якая набыла шмат прыхільнікаў таксама сярод уладнага люду, але не атрымала свайго завяршэння. Ён актыўна выступаў з эсэ і публіцыстычнымі артыкуламі па пытаннях нацыянальнай беларускай спадчыны. Прапагандаваў этнакультурнае і нацыянальнае развіццё ў палітычным жыцці краіны (брашура «Як знайсці духоўнасць і гармонію ў грамадстве»).
IC 2283
IC 2283 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Галёнка (ежа)
Галёнка — ніжняя частка задняй канечнасці ў земнаводных і наземных пазваночных, паміж сцягном і ступнёй.
У кулінарыі найбольшае значэнне мае свіная галёнка, асабліва папулярная ў нямецкай кухні, а таксама ў чэшскай, польскай, беларускай і іншых. Галёнку вэндзяць, соляць, тушаць, запякаюць, фаршыруюць (варачы ў піве з гваздзікамі). Вараная (з гароднінай і карэннем) галёнка, з гарнірам з тушанай капусты або гарохавым пюрэ лічыцца выдатнай закускай да халоднага піва або гарэлкі. З галёнкі таксама вырабляюць квашаніну, сальцісон, вараць гарох, фасолю ды іншыя супы.
Вадзім Іванавіч Осіпаў
Вадзім Іванавіч Осіпаў (, в Верамееўка, Гарадоцкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі мастак. Член Таварыства вольных мастакоў г. Санкт-Пецярбург (1988). Член Беларускага саюза мастакоў (2007).
Біяграфія
Скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя С. М. Кірава (1979), факультэт тэорыі і гісторыі мастацтва Санкт-Пецябургскай Акадэміі мастацтваў (1993). З 2001 года выкладае ў Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава на кафедры выяўленчага мастацтва.
Жыве ў Віцебску.
Творчая дзейнасць
З 1981 года ўдзельнічае ў мастацкіх выставах у Беларусі, Расіі, Швецыі, Германіі, Японіі, Францыі.
Працуе пераважна ў тэхніцы алейнага жывапісу, у жанры нацюрморта і тэматычнай кампазіцыі. У сваёй творчасці звяртаецца да сімволікі, міфалогіі, рэлігійнай тэматыкі.
Сярод работ: «П’еса для саксафона» (1989), «У лабірынце» (1990), «Лінія на далоні» (1990), «Разлом» (1996), «Сцяна» (1996), «Эманацыя лічбаў» (1996), «Нараджэнне бурштыну» (1996), «Рытуал» (1997), «Тры рыбіны» (1997), «Залатая рака» (1999), «Перад чашай» (1999), «Пацір» (2000), «Да веры» (2001), «Залатое руно» (2001), «Браціна» (2002), «Зіма» (2003), «Вугал» (2005), «Калодзеж шчасця» (2006), «Горад» (2006), «Асенняе ахвярапрынашэнне» (2006), «Фокуснік» (2009), «Стары дом» (2010) і інш.
Бераставіцкі раённы выканаўчы камітэт
Бераставіцкі раённы выканаўчы камітэт — выканаўчы і распарадчы орган мясцовага кіравання базавага тэрытарыяльнага ўзроўню на тэрыторыі Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці Беларусі. Падсправаздачны і падкантрольны Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь і Гродзенскаму аблвыканкаму, падсправаздачны таксама Бераставіцкаму раённаму Савету дэпутатаў па пытаннях, аднесеных да яго кампетэнцыі. Агульнае кіраўніцтва дзейнасцю райвыканкама ажыццяўляе Старшыня выканкама. Выканаўчы камітэт размешчаны ў цэнтры горада, у будынку на Ратушнай плошчы, 1.
Стрышаў (гміна)
Стры́шаў (Stryszów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Вадавіцкага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Стрышаве. Плошча гміны складае 46,05 км². Станам на 2008 год у гміне Стрышаў пражывалі 6768 чалавек, шчыльнасць — 147 чал./км².
Зара (Чашніцкі раён)
Зара́ (, Заря) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лукомльскага сельсавета.
Гертруда Джэкіл
Гертруда Джэкіл (29 лістапада 1843 — 8 снежня 1932) брытанская садоўніца, садовы дызайнер, рамесніца, фатограф, пісьменніца і мастачка. Яна стварыла больш за 400 садоў у Вялікабрытаніі, Еўропе і ЗША, і напісала больш за 1000 артыкулаў для такіх часопісаў як «» і «The Garden». Брытанскія і амерыканскія энтузіасты садоўніцтва апісвалі Джэкіл выразам «вядучы ўплыў у дызайне саду» a premier influence in garden design.
Ранняе жыццё
Джэкіл нарадзілася ў доме № 2 па Графтан-стрыт, Мейфэр, Лондан, пятай з сямі дзяцей капітана Эдварда Джозэфа Хіла Джэкіла, афіцэра, і яго жонка Джуліі Хамерслі. Яе малодшы брат, Уолтар Джэкіл (англіканскі святар; некаторы час малодшы канонік  і капелан Мальты), быў сябрам Роберта Люіса Стывенсана, які запазычыў прозвішча для сваёй знакамітай аповесці пра доктара Джэкіла і Містара Хайда. У 1848 годзе яе сям’я пакінула Лондан і пераехала ў  у Сурэі, дзе яна правяла дзяцінства. Яна ніколі не была замужам і не мела дзяцей.
Тэмы
Джэкіл удзельніцай аднаго з самых уплывовых дуэтаў руху, дзякуючы яе супрацоўніцтву з англійскім архітэктарам , для чыіх праектаў яна стварыла шматлікія пейзажы , і які спраектаваў яе дом  каля Гадалмінга ў графстве Сурэй.
Джэкіл памятаюць за яе выбітны дызайн і тонкі, маляўнічы падыход да ўладкавання садоў, якія яна стварыла, у асаблівасці яе «вынослівыя кветкавыя бардзюры». Яе працы вядомыя за сваі яркія фарбы і пасадкамі, якія падобны на мазкі ад пэндзля; некаторыя мяркуюць, што падобны імпрэсіянісцкі стыль мог быць звязаны з пагаршэннем зроку Джэкіл, якое ў значнай ступені паклала канец яе кар’еры ў якасці мастака і акварэліста. Яе мастацкія здольнасці былі відавочнымі, калі яна была дзіцем, і яна рыхтавалася да кар’еры мастака.
Не жадаючы абмяжоўваць свой уплыў педагагічнай практыкай садоўніцтва, Джэкіл уключала ў сваі праекты тэорыю садоўніцтва і разуменне саміх раслін. У сваіх працах, такіх як Colour Schemes for the Flower Garden (перадрукавана ў 1988) яна паклала свой адбітак на сучаснае выкарыстанне «цёплых» і «халодных» кветкавых колераў у садах. Яе асцярогі, што расліны павінны быць паказаны для лепшага эфекту нават пры зрэзванні для дома, прывёў яе да распрацоўкі ўласных шкляных ваз для кветак.
Пазней у жыцці, Джэкіл сабрала і ўносіла велізарны масіў раслін выключна з мэтай захавання ў шматлікія установы па ўсёй Вялікабрытаніі. На момант яе смерці, яна спраектавала больш за 400 садоў у Вялікабрытаніі, Еўропе і некалькі ў Паўночнай Амерыцы. Джэкіл таксама была вядома сваім пладавітым пісьменніцтвам. Яна напісала звыш за пятнаццаць кніг, пачынаючы з «Wood and Garden»  і яе самай знакамітай кнігі «Colour in the Flower Garden» і працягваючы ўспамінамі пра сваё юнацтва.
Яна была таксама зацікаўлена ў традыцыйнай катэджнай мэблі і сельскіх промыслах, і занепакоеная тым, што яны знікаюць. Яе кніга «Old West Surrey» (1904) зафіксавала многія аспекты сельскага жыцця XIX стагоддзя і ўтрымлівае больш за 300 фатаграфій, зробленых Джэкіл.
Сады
З 1881 года, калі яна разбіла сады для Манстэд-хаўз, пабудаванага для яе маці, Джэкіл распрацавала або спланавала пасадкі для каля чатырох соцен садоў. Больш за палова была непасрэдна ўведзена ў эксплуатацыю ёю, але многія былі створаны ў супрацоўніцтве з архітэктарамі, такімі як і. Большасць яе садоў была страчана. Невялікая колькасць была адноўлена, у тым ліку яе ўласны сад у ,сады  і сад пры асабняку ў, які яна распрацавала для журналіста і арт-крытыка.
Узнагароды
Джэкіл была адной з першых 60 чалавек, што атрымалі  ад  ў 1897 годзе і  ад таго ж Таварыства ў 1929 годзе. Таксама ў 1929 годзе, яна атрымала Медаль Гонару Джорджа Роберта Уайта ад.
Пахаванне
Джэкіл была пахавана на царкоўным двары, , побач са сваім братам брат, Гербертам Джэкілам і яго жонкай, мастачкай, пісьменніцай і філантропкай. Помнік быў распрацаваны.
Спадчына
29 лістапада 2017 года, калі адзначаўся 174-ы дзень нараджэння Гертруды Джэкіл, у яе гонар быў выпушчаны.
Акупацыя Японіі
Акупацыя Японіі саюзнымі войскамі (連合国軍占領下の日本) мела месца ў 1945—1952 гадах пасля яе капітуляцыі ў Другой сусветнай вайне. На працягу гэтага перыяду Японія не валодала дзяржаўным суверэнітэтам, урад і імператар падпарадкоўваліся Вярхоўнаму Камандуючаму Саюзнымі войскамі. Найважнейшай задачай акупацыйных войскаў было правядзенне дэмілітарызацыі Японіі. На працягу гэтага перыяду быў праведзены Такійскі працэс, прынятая новая Канстытуцыя краіны і распачатае аднаўленне японскай эканомікі. Пасля ўступлення ў сілу Сан-Францыскага мірнага дагавора акупацыя скончылася і Японія зноў стала суверэннай дзяржавай.
Арганізацыя і кантроль над акупаванай Японіяй
На выпадак працягу супраціву Японіі пасля заняткі яе калоній і лакальных ўдарных аперацый (уключаючы атамную бамбардзіроўку), што запатрабавала б кровапралітных баёў і было не пад сілу адным ЗША, у ЗША быў распрацаваны агульны план падзелу Японіі з падзелам краіны на зоны вядзення баявых дзеянняў і акупацыі, а ў СССР меўся аператыўны план савецкай акупацыі, пачынаючы з высадкі на Хакайда двух стралковых дывізій, якая павінна была рушыць услед за Маньчжурскай і Паўднёва-Сахалінскай сухапутнымі, Курыльскай і трыма карэйскімі тактычнымі дэсантнымі аперацыямі Савецка-японскай вайны згодна з загадзе, аддадзеным галоўнакамандуючым савецкімі войскамі на Далёкім Усходзе маршалам Васілеўскім, але адкладзены да новых указанняў Стаўкі. У сувязі з Актам капітуляцыі Японіі рэалізацыя планаў не спатрэбілася, акупацыя Японіі заходнімі войскамі адбылася без кровапраліцця.
Акупацыйная палітыка саюзных дзяржаў у дачыненні да Японіі вызначалася перш за ўсё Патсдамскай дэкларацыяй. Але асновай канкрэтнай палітыкі ў дачыненні да Японіі з'явіўся дакумент, падрыхтаваны дзяржаўным дэпартаментам ЗША з удзелам ваеннага і марскога міністэрстваў і апублікаваны 23 верасня 1945 года пад назвай «Асноўныя прынцыпы палітыкі ЗША ў дачыненні да Японіі ў пачатковы перыяд акупацыі». Прадугледжвалася, што галоўнакамандуючы «будзе ажыццяўляць сваю ўладу праз пасродка японскай урадавай машыны і агенцтва, у тым ліку імператара...» За японскім народам прызнавалася «права свабоды перамены праўлення Японіі», пры ўмове, што такая перамена не будзе супярэчыць бяспекі амерыканскай арміі і мэтам акупацыйнай палітыкі. У дакуменце таксама гаварылася аб дэмілітарызацыі Японіі, ліквідацыі ідэалогіі мілітарызму і агрэсіі і забеспячэнні развіцця сусветнай эканомікі.
На нарадзе міністраў замежных спраў Савецкага Саюза, ЗША і Вялікабрытаніі, якое адбылося ў Маскве ў снежні 1945 года, было прынятае рашэнне заснаваць Далёкаўсходнюю камісію (ДВК) (з пастаянным знаходжаннем у Вашынгтоне) і Саюзны савет (з месцазнаходжаннем у Токіа) для Японіі, якія пачалі дзейнічаць з 1946 года. Далёкаўсходняя камісія павінна была выпрацоўваць асновы акупацыйнай палітыкі саюзных дзяржаў у дачыненні да Японіі, а Саюзны савет кансультаваць галоўнакамандуючага акупацыйных войскаў. У далейшым, па меры змены міжнароднай абстаноўкі, у прыватнасці, з абвастрэннем адносін паміж ЗША і Савецкім Саюзам, ролю і значэнне гэтых міжнародных органаў рэзка саслаблі.
Палітыка дэмакратызацыі
У снежні 1945 г. на аснове дырэктывы акупацыйных уладаў сінтаісцкая рэлігія была аддзелена ад дзяржавы, а ў навагоднім звароце да народу ў 1946 г. імператар публічна адрокся ад свайго «боскага паходжання» (гл. Нінгэн-сэнгэн).
Эканамічная палітыка
У 1945 годзе акупацыйнымі ўладамі пачаты выпуск у зварот акупацыйных іен, якія знаходзіліся ў звароце паралельна з японскай іенай. У 1948 годзе акупацыйная ена была канфіскавана з звароту, за выключэннем Акінавы, дзе яна была аб'яўлена адзіным законным плацежным сродкам, цалкам замяніўшы ў звароце японскую іену.
Культура акупаванай Японіі. Цэнзура
Ажыўленне культурнага жыцця, якое пачалося з заканчэннем Другой сусветнай вайны, закранула і жывапісу. У той час як у гады вайны ў адпаведнасці з палітыкай «японскага духу» насаджваўся кірунак традыцыйнай японскай жывапісу ніхонга, і якія абапіраюцца на еўрапейскія традыцыі мастакі былі вымушаныя практычна спыніць дзейнасць, пасля вайны з'явілася адразу некалькі арганізацый, якія працавалі ў жанры еўрапейскай алейнага жывапісу — «Докуріцу бідзюцу кекай» («Асацыяцыя незалежнага мастацтва»), «Іссуй кай» і інш.
«Зваротны курс» у палітыцы ЗША ў галіне культуры выказаўся ў незаконных пераследах дзеячаў культуры, імкненні паскорыць працэс амерыканізацыі японскага грамадства і агульным узмацненні кантролю над культурным жыццём. З чэрвеня 1949 года па люты 1950 года прайшла першая хваля «чысткі чырвоных»: рэпрэсіі, накіраваныя супраць работнікаў асветы, сустракалі супраціў з боку вучняў і іх бацькоў; бывалі выпадкі, калі цэлыя школьныя класы, пратэстуючы супраць звальнення настаўніка, сыходзілі ў горы, адмаўляючыся вярнуцца. У той жа час, як рэакцыя на амерыканізацыю культуры і палітыку «зваротнага курсу» у Японіі павысіўся інтарэс да культурнай спадчыны краіны: класічнай літаратуры, традыцыйнаму тэатру, бытавой культуры (чайнай цырымоніі, мастацтву ікебана). Напрыклад, вялікі рэзананс атрымаў выхад у 1952 годзе поўнага перакладу на сучасную японскую мову класічнага рамана Мурасакі Сікібу «Гэндзі-моногатарі», выкананага Дзюн'ітіра Танідзакі.
Тэатр
У гады Другой сусветнай вайны тых акцёраў, што не былі мабілізаваны ў армію, прымушалі ўдзельнічаць у паданнях для салдат. Па распараджэнні Аддзела інфармацыі быў створаны Японскі саюз перасоўных тэатраў, калектывы якіх раз'ехаліся па Японіі і дэманстравалі праграмы, закліканыя мабілізаваць насельніцтва. У выніку бамбаванняў была знішчана значная частка тэатральных памяшканняў, а нямногія з ацалелых будынкаў былі ператвораныя акупацыйнымі ўладамі ў кінатэатры і клубы для вайскоўцаў.
У верасні 1945 года Упраўленнем грамадзянскай інфармацыяй і асветы была выдадзена дырэктыва «Аб напрамку творчай дзейнасці ў кіно і тэатры», у якой вызначалася якім прынцыпам варта прытрымлівацца дзеячам гэтых мастацтваў. Традыцыйны тэатр Японіі — кабукі, але, нінге-дзерурі — быў абвешчаны антыдэмакратычным. Па сведчанні амерыканскага тэатразнаўца Эрла Эрнста, прызначанага адразу пасля вайны экспертам па тэатру пры Штабе акупацыйных войскаў, работнікамі тэатральнай секцыі Кіравання «быў прагледжаны ўвесь рэпертуар японскіх тэатраў, асабліва традыцыйны тэатр дзерурі і кабукі», і пасля кансультацыі з японскімі навукоўцамі «секцыя прыйшла да высновы, што большасць найбольш папулярных п'ес традыцыйнага тэатра заснавана на феадальнай ідэалогіі і не падыходзіць для народа, які мае намер назаўсёды адмовіцца ад вайны і ўстаць на шлях дэмакратыі». Дапушчаныя да пастаноўкі п'есы былі ўключаны ў адмысловы спіс. Тэатрам было прадпісана штогод абнаўляць рэпертуар мінімум на адну траціну, прычым англійская пераклад новых п'ес было неабходна падаваць у Аддзел грамадзянскай цэнзуры пры Кіраванні за тыдзень да меркаванай прэм'еры.
Такое стаўленне да тэатра выклікала ў грамадскасці незадаволенасць, і ў газетах сталі з'яўляцца нататкі, аўтары якіх выказвалі сумневы, што традыцыйны тэатр зможа выжыць у такіх умовах. Тым не менш, на сцэну сталі вяртацца артысты, якія знаходзіліся ў эвакуацыі, якія працавалі ў брыгадах Японскага саюза перасоўных тэатраў і рэпрэсаваныя падчас вайны. Развіццю тэатра ў першае час перашкаджалі высокія падаткі і адсутнасць матэрыяльнай базы. У найбольш цяжкім становішчы знаходзіўся тэатр але. У жніўні, незадоўга да канца вайны, была створана асацыяцыя акцёраў і музыкаў але «Ногаку кекай», якую, які аб'яднаў каля тысячы чалавек, узначаліў Кіта Мінору. Мэтай арганізацыі стала выратаванне але ад дэградацыі і знішчэння. Асацыяцыя займалася забеспячэннем труп рэквізітам і вяла перамовы з акупацыйнымі ўладамі аб вызначанае пастаноўках; ствараліся прыватныя і грамадскія школы для навучання акцёраў і музыкаў — «Ногакудзюку» і «Ногаку есэйкай», выдаваўся часопіс «Але» (з 1946 па 1953 год).
Першым пасляваенным прадстаўленнем стаў паказаны ў тэатры «Дзэнсіндза» у верасні 1945 года спектакль «Сукэроку» Дзіхэя Цууці, адзін з самых папулярных класічнага рэпертуару кабукі. У снежні намаганнямі трох труп тэатра сінгэкі «Бунгакудза», «Хайюдза» і «Токе гэйдзюцу гэкідзе» быў пастаўлены «Вішнёвы сад» А. П. Чэхава, што азнаменавала вяртанне на японскую сцэну і рускай драматургіі. У 1946 годзе вярнуўся да тэатральнай дзейнасці рэпрэсаваны Томоесі Мураяма; у арганізаваную ім трупу сінгэкі «Сінке гэкідан» ўвайшлі 40 акцёраў, якія прытрымліваюцца найбольш левых поглядаў. Падвяргаўся крытычнага пераасэнсавання класічны рэпертуар кабукі; у кастрычніку 1946 года пад кіраўніцтвам Мураямы ў тэатры «Дзэсиіндза» была пастаўлена антыфашысцкая п'еса амерыканскай пісьменніцы-драматурга Ліліян Хеллман «Варта на Рэйне».
Літаратура
Па заканчэнні вайны аднавілі выпуск такія літаратурныя, тэатральныя і грамадска-палітычныя часопісы, як «Бунгэй сюндзю» («Літаратурная летапіс»), «Тэаторо» («Тэатр»), «Тюо карон» («Цэнтральны агляд»), з'явіліся новыя выданні — «Сінсэй» («Новае жыццё»), «Сінте бунгэй» («Літаратура новага напрамкі»), «Тэмбо» («Панарама»). Павялічэнне колькасці друкаваных выданняў адкрыла новыя магчымасці перад японскімі аўтарамі. У 1946 годзе Кафу Нага былі апублікаваныя некалькі твораў («Танцорка», «Няпрошаныя нататкі», «Узлёт і падзенне» і інш.), якія ў цэлым адлюстроўвалі даваенны жыццёвы вопыт пісьменніка. У тым жа годзе апублікавалі свае працы два найбуйнейшых пісьменніка неогуманістычнага напрамку: Хакуте Масамунэ («Цяга да новага», «Свет, які змяняецца», «Пакуты ахвяры вайны») і Сіга Наоя («Шэры месяц»). Пачалося адраджэнне падушанага ў 30-х гадах дэмакратычнага літаратурнага руху, на чале яго сталі літаратурны крытык Корэхіта Курахара, а таксама пісьменнікі Сунао Токунага і Міямото Юрыкі. У снежні 1945 г. было створана Таварыства новай японскай літаратуры (Сін ніхон бунгаку кай), якое ставіла сваёй мэтай барацьбу за дэмакратычнае развіццё японскай літаратуры. Грамадства паўсюдна арганізоўвала літаратурныя гурткі для моладзі і вяло працу па прыцягненні ў свае шэрагі дэмакратычна настроеных літаратараў.
Міямото Юрыкі, што перажыла ў перыяд новы росквіт творчасці, апублікавала некалькі твораў: «Футісо» (1946), «Раўніна Бансю» (1946-1947), «Два дамы» (1947), «Вехі» (1947-1949), першыя два з якіх паказваюць жыццё ў краіне пасля капітуляцыі, а апошнія з'яўляюцца заключнымі часткамі яе аўтабіяграфічнай трылогіі. Сунао Токунага апублікаваў аповесць «Спі з мірам, жонка!» (1946-1948), у які раскрыў свае перажыванні перадваенных і ваенных гадоў, і раман «Ціхія горы» (1950), у якой адлюстраваў барацьбу працоўнага класа ў новых умовах.
Дэмакратычны ўздым перажывала і паэзія: пры Грамадстве новай японскай літаратуры была створана секцыя паэтаў. Вынікам яе працы стаў выпуск часопіса «Новыя японскія паэты» («Сін ніхон сидзин»). Да супольнасці далучыліся такія паэты, як Дзюн Окамото, Мицухара Канэко, Кіёсі Акияма, адзін з найбуйнейшых паэтаў перыяду пралетарскага літаратурнага руху Сигэдзи Цубо выпусціў у 1946 зборнік вершаў «Плён».
Па заканчэнні вайны склалася яшчэ адно пісьменніцкае аб'яднанне — «Паваенная група» («Сэнго ха»), удзельнікі якой сваімі задачамі ставілі фарміраванне «сучаснага вольнага чалавека» і паглыбленае выяўленне асобы. Са студзеня 1946 года «Сэнго ха» стала выпускаць часопіс «Новая літаратура» («Киндай бунгаку»), вакол якога паступова склалася група заваеўваўшых ўвагу чытача пісьменнікаў — Хіросі Нома, Ріндзо Сііна, Хару Умэдзакі, Сін'ітіро Накамура і інш. Удзельнікам «Пасляваеннай групы» было ўласціва рэзка адмоўнае стаўленне да вайны, значную ролю ў іх творчасці гуляла крытычная літаратура. Сярод праблем, падымаўшыхся «Сэнго ха» — пытанне ўзаемаадносіны мастацтва і палітыкі, а таксама пытанне аб «сучаснай асобы»: прадстаўнікі групы, тлумачыўшыя адсутнасць арганізаванага супраціўлення распаўсюджванню фашызму інтэлігенцыяй адсутнасцю ў японцаў якасцяў «разняволенай сучаснай асобы», рабілі выснову, што галоўнай задачай літаратуры з'яўляецца выпрацоўка і наступнае распаўсюджванне правільнага разумення адносін асобы і грамадства, перш грэбаваўшага інтарэсамі індывіда.
Рост цікавасці да культурнай спадчыны ў галіне літаратуры выказаўся ў павелічэнні колькасці выданняў, прысвечаных такім жанрах паэзіі, як танка і хайку: «Танка дзассі» («Часопіс танка», 1948), «Танка хайку кэнкю» («Вывучэнне танка і хайку», 1948), «Танка сэйте» («Гук танка», 1950) і інш. Гэтая тэндэнцыя прывяла і да стварэння Дзюндзі Кінасітай новага жанру п'ес мінвагэки на тэмы народных паданняў. П'есы Кінасіты ставіліся калектывамі розных напрамкаў і жанраў і выклікалі такую цікавасць, што нават было створана Таварыства па вывучэнні народных паданняў. У канцы 1940-х гадоў набываюць папулярнасць літаратурныя творы, у якіх апяваецца спецыфіка нацыянальных звычаяў і традыцый: Дзюн'юціра Танідзакі публікуе раман «Дробны снег» (1947), а Ясунары Кавабата — «Тысячу жураўлёў» (1949-1951).
Яшчэ адзін японскі пісьменнік, Тацудзо Ісікава, у рамане-эпапеі «Трыснёг пад ветрам» (1949), апісваючы час з канца Другой сусветнай вайны да забароны ўсеагульнай забастоўкі штабам у лютым 1947 года, казаў аб недапушчальнасці паўтарэння той трагедыі, што перажыў японскі народ у гады вайны. У 1952 годзе свой антываенны раман «Агні на раўніне» на аснове асабістых успамінаў стварыў Сехэй Оока; па сюжэце творы радавы Тамура становіцца сведкам таго, як яго азвярэлыя таварышы даходзяць да канібалізму.
Кінематограф
Значная ўвага Кіраванне грамадзянскай інфармацыі і асветы надавала аднаўленню японскага кінавытворчасці. У кастрычніку 1945 года была выдадзена дырэктыва, якая азначае прынцыпы, якімі трэба было кіравацца удзельнікам здымачнага працэсу: адмова ад ідэі японскага мілітарызму, стымуляванне ліберальнага руху і стварэнне ўмоў, пры якіх выключаецца новая пагроза міру з боку Японіі. Для ажыццяўлення гэтага распараджэння ў снежні 1945 года была створана Федэрацыя кінапрадзюсераў (Эйга сэйсакуся рэнгокай). Яшчэ раней, у лістападзе, быў вызначаны спіс з 277 старых фільмаў, якія было забаронена дэманстраваць з-за іх накіраваных на прапаганду нацыяналістычных і мілітарысцкіх ідэй.
У 1946 годзе рэжысёрам Акірай Куросавой быў выпушчаны фільм «Без шкадаванняў аб нашай маладосці», у якім распавядалася пра кіраўніка антываеннага руху, Тадасі Имаі — стужка «Ворагі народа», якая выкрывала кіраўнікоў Японіі ваенных гадоў, а Кейсуке Кінасітай — карціна «Раніца ў доме Осонэ» аб выпрабаваннях у гады вайны ліберальна настроенай сям'і. У 1947 годзе выйшаў фільм «Вайна і свет» Камэі Фуміа і Сацуо Ямамота, які насіў выражаны антымілітарысцкі характар. Суровая рэальнасць пасляваеннай Японіі знайшла адлюстраванне ў такіх фільмах 1948 года, як «Дзеці вулля» Хіросі Симидзу і «П'яны анёл» Акіры Курасавы; у 1949 годзе Ясудзиро Одзу зняў карціну «Позняя вясна» аб мірнага жыцця японскіх буржуа.
Пераўтварэнні адкрылі шлях на японскі экран раней цензураваўшышся любоўных сцэн і сцэн з пацалункамі. Кіраўніцтва штаба не стала падтрымліваць гэта табу і не стала перашкаджаць патоку амерыканскіх фільмаў, якія пазапаўнялі пасляваенную Японію. Дзякуючы гэтаму ў краіне з'явіліся «фільмы з пацалункамі» («сэппун эйга») і «фільмы з аголеным целам» («хадака эйга»): дзякуючы магчымасці ўключаць у карціны любоўныя сцэны японскія кінематаграфісты атрымалі магчымасць прыцягнуць гледачоў і добра зарабіць (напрыклад, фільмы 1946 года «Вучаніца і настаўнік» і «Начны пацалунак»).
У кінематографе найбольш моцна з усіх відаў мастацтва выявілася палітыка «зваротнага курсу». У 1948 годзе было звольнена 270 супрацоўнікаў кінакампаніі «Тоха», выпускала фільмы з асуджэннем бюракратыі і гераізацыяй камуністаў-рэвалюцыянераў. Пасля забастоўкі, абвешчанай у «Тоха» і якая доўжылася 195 дзён былі звольненыя яшчэ 100 чалавек — прафсаюзных актывістаў і камуністаў.
Тыя, што засталіся без працы стварылі ўласныя аб'яднання, арганізавалі збор сродкаў і наладзілі пазастудыйны выпуск прадукцыі, такім чынам паклаўшы пачатак незалежнаму японскаму кінематографу. Буйныя ж кінакампаніі ўсё больш надавалі ўвагу выпуску антыкамуністычных і мілітарысцкіх фільмаў. Пасля перыяд з 1948 па 1953 год апынуўся захаваным ў фільме «Японская трагедыя» (1958) Кейсуке Кінасаты, у якой распавядаецца гісторыя беднай жанчыны, не цікавіцца палітыкай і не разумее значэння пасляваенных падзей.
Народная падтрымка зрабіла магчымым выпуск новых фільмаў; існуючы за кошт дапамогі гледачоў, незалежнаму кіно атрымалася стварыць сваю пракатную сетку. У 1951 годзе выйшла карціна «А ўсё-такі мы жывём», якая расказвае пра жыццё японскіх рабочых, рэжысёра Тадасі Імаі, які працаваў у дакументальна-рэалістычным стылі. У пасляваенную эпоху Імаі стаў усё больш увагі надаваць гуманістычным пытанням, аддаючы перавагу іх забаўляльнаму боку кіно, і даследаваў прычыны няшчасцяў у жыцці добрых людзей. Так, у яго фільме 1952 года «Школа рэха» расказана гісторыя маладога настаўніка, які разам са сваімі вучнямі, працягвае заняткі ў сваёй вёсачцы, нягледзячы на беднасць.
У 1952 годзе выходзіць фільм «Дзеці атамнай бомбы» ў стылі дакументальнага кіно па сцэнары Канэто Сіндзі, страціў у дзень бамбардзіроўкі Хірасімы сваю сям'ю. У пасляваенны час працягваў актыўна працаваць класік японскага кінематографа Кэндзі Мідзогуті: яго фільм «Жанчына Сайкаку» аб дачцэ прыдворнага атрымаў ўзнагароду на Венецыянскім кінафестывалі 1952 года. У тым жа годзе прэмію «Оскар» як лепшы фільм на замежнай мове атрымала стужка «Расемоне» (1951) Акіры Курасавы, закранае тэму сексуальных адносін і псіхалогіі.
Літаратура
Працы па гісторыі Японіі
Працы па гісторыі культуры Японіі
Вялікія дзяржавы
Вялікая дзяржава — умоўнае, неюрыдычнае абазначэнне дзяржаў, якія дзякуючы свайму ваеннаму і эканамічнаму патэнцыялу аказваюць вызначальны палітычны ўплыў на сістэму міжнародных і міжнародна-прававых адносін.
Паняцце «вялікая дзяржава» ўпершыню аформілася пасля Венскага кангрэса, калі ім сталі зваць пяць еўрапейскіх дзяржаў: Вялікабрытанію (адзіная звышдзяржава), Францыю, Расію, Аўстрыю (пазней Аўстра-Венгрыя), Прусію (пазней Германія). Досыць доўгі час гэтыя краіны выступалі як адзіныя паўнапраўныя суб'екты міжнароднай палітыкі, якія валодаюць дастатковай ваенна-палітычнай моцай для правядзення незалежнай ні ад каго знешняй палітыкі.
Пасля Еўрапейскіх рэвалюцый 1848—1849 гадоў баланс сіл у сістэме стаў змяняцца. Аб'яднанная ў сярэдзіне XIX стагоддзя Італія прэтэндавала на ўваходжанне ў клуб вялікіх дзяржаў. А напачатку XX стагоддзя з клуба вялікіх дзяржаў фактычна выйшла Аўстра-Венгрыя, якая распалася. Да пазаеўрапейскіх вялікіх дзяржаў у канцы XIX — пачатку XX стагоддзя сталі прылічаць новую першую эканоміку свету Злучаныя Штаты Амерыкі (якія, зрэшты, вялікага ўплыву на міжнародную палітыку да Першай сусветнай вайны не аказвалі) і мадэрнізаваную Японію.
Да сярэдзіны XX стагоддзя звышдзяржавамі былі ЗША, Вялікабрытанія, СССР. Падчас Другой сусветнай вайны нацысцкая Германія і мілітарысцкая Японія зрабілі спробу стаць новымі звышдзяржавамі, а Італія — замацавацца як вялікая дзяржава, але пацярпелі паражэнне.
Пасля Другой сусветнай вайны вялікімі дзяржавамі сталі лічыцца сталыя члены Савета Бяспекі ААН: ЗША, СССР, Вялікабрытанія, Францыя і Кітай. Гэтыя ж дзяржавы набылі дадатковы ўплыў дзякуючы валоданню ядзернай зброяй. Вялікабрытанія страціла статус звышдзяржавы з прычыны распаду Брытанскай імперыі; ЗША і СССР у эпоху Халоднай вайны сталі звышдзяржавамі, якія ўзначальвалі наймагутнейшыя ваенна-палітычныя блокі (НАТА і АВД адпаведна) і мелі ваенна-стратэгічны парытэт. Статутам ААН на вялікія дзяржавы ўскладаецца галоўная адказнасць за падтрыманне міру і ўсеагульнай бяспекі.
У першыя часы пасля заканчэння халоднай вайны і распаду Савецкага Саюза, нягледзячы на прызнаную паўнапраўную правапераемнасць ад СССР (у т.л. у ААН) і перанятыя савецкія ядзерныя сілы, рэзка зменшылася значэнне і сусветны ўплыў як вялікай дзяржавы постсавецкай Расіі, якая зведала сістэмны эканамічны, унутрыпалітычны і ваенны крызіс. Звязаныя са спрыяльнай сусветнай кан'юнктурай эканамічныя поспехі і палітычная стабільнасць Расіі з пачатку XXI стагоддзя дазволілі ёй узмацніць сваё становішча ў свеце (і асабліва ў СНД), а таксама прэтэндаваць на статус патэнцыйнай звышдзяржавы.
У сучасным свеце Кітай наблізіўся да статусу звышдзяржавы і актыўна абмяркоўваецца неабходнасць рэформы Савета Бяспекі ААН. Германія, Японія, Індыя, Бразілія і радзей ПАР, Італія, Мексіка разглядаюцца як кандыдаты ў лік сталых членаў пашыранага складу Савета Бяспекі. Аднак з іх толькі Японія (як эканамічна-тэхналагічна-фінансава другая ключавая краіна Захаду з канца XX стагоддзя) і Германія (як лідар Еўрапейскага саюза), а таксама званыя часам патэнцыйнымі звышдзяржавамі Індыя (як ядзерная дзяржава і другая мільярдная паводле насельніцтва краіна з эканомікай і навукай, якія бурна развіваюццца з пачатку XXI стагоддзя) і Бразілія (як лідар развіцця Лацінскай Амерыкі) могуць кансенсусна лічыцца ў якасці новых фактычных вялікіх дзяржаў сучаснасці.
Вялікія дзяржавы паводле перыядаў
Абазначэнні:
J:морс
J:морс — беларускі поп-рок гурт, заснаваны ў снежні 1999 года. Сёння J:морс адзін з найбольш вядомых поп-рок гуртоў Беларусі.
Пачатак
Усё пачалося з сяброўства будучых юрыстаў Уладзіміра Пугача і Арцёма Лядоўскага, якія пазнаёміліся ў 1993 годзе на ўступных іспытах у мінскі Еўрапейскі Гуманітарны ўніверсітэт. У Пугача, выхадца паўднёвабеларускага горада Пінска, і Лядоўскага, вырасшага ў розных частках былога СССР (нарадзіўся ў Чыцінскай вобласці, у школу пайшоў у Кіргізіі, муз. школу скончыў у Літве), нараўне з будучай прафесіяй было шмат агульнага, уключаючы месяц і год нараджэння, а таксама любоў да музыкі.
У 1996 годзе «джэмы» двух сяброў на студэнцкіх вечарынках сталі перацякаць у сумеснае напісанне песень і яны вырашылі ўтварыць дуэт. Назву падказала жонка Арцёма Святлана — паказала на падшэўку курткі мужа, дзе красаваліся вышытыя словы No Logo. Вынікам творчых намаганняў стаў дэбютны альбом «Ода вечной любви», які быў запісаны па начах на адной з мінскіх радыёстанцый. Годам пазней адбыўся адзіны ў гісторыі No Logo канцэрт, а затым Уладзімір Пугач паехаў вучыцца ў Германію.
Аssoрти (2000—2001)
Пад канец навучання сябры не толькі атрымалі адну прафесію, але і спецыялізаваліся ў адной сферы — музычным бізнесе. Больш таго, яны апынуліся ў адной кампаніі — заснаванай у 1999 годзе беларускім рэкорд-лэйбле «Bulba Records». Зразумела, аб сваёй музыцы яны не забыліся. Была пачата праца над наступнай пласцінкай «No Logo», якая з-за стылістычнай разнастайнасці матэрыялу яшчэ на падрыхтоўчай стадыі атрымала назву «Assорти».
Прадзюсарам будучага альбома стаў Раман Арлоў, выхадзец Наваполацка і сын вядомага беларускага пісьменніка Уладзіміра Арлова. Ён быў А&R-кіраўніком (прадзюсар артыста) кампаніі і ўдзельнікам шматлікіх праектаў. Менавіта Раман прапанаваў сябрам змяніць назву. Вынікам мазгавога штурму стала слова «морс», да якога для арыгінальнасці вырашылі дадаць літару «J».
Увесь год ішла праца над дэбютным альбомам нованароджанага «J:морс». Нягледзячы на тое, што калектыў пазіцыянаваўся як дуэт, у запісы прымала ўдзел шмат іншых музыкантаў, уключаючы Рамана Арлова, рытм-секцыю гурта «Стокс» і інш. У тэлефоннай гутарцы, які гучыць у песні «Он родился в пивной», вылучыўся даўні сябар «морсаў», вакаліст мінскага гурта «Neo» Вадзім Касалапаў.
Поруч з новым матэрыялам, для «Аssoрти» было перазапісана і нават перааранжавана некалькі песень з пласцінкі «No Logo» «Ода вечнага кахання». Галоўнай ударнай сілай у раскрутцы альбома стала песня «Октябрь» (аўтар — У. Пугач), напісаная і запісаная менавіта ў кастрычніку 2000, які сапраўды быў надзвычайна цёплым. На яе нават быў зняты першы кліп калектыву (рэж. І. Пінігін), які ў 2005 годзе ўвайшоў у відэабонус аўдыёскладанкі «Мое Солнце: Правдивая история 2000—2005» (кастрычнік 2005).
Сам альбом з’явіўся ў лістападзе 2000 і менавіта на ім упершыню назва гурта была напісаная праз ніжняе падкрэсліванне (дызайнер вырашыў, што так будзе сучасней). Асобнага поспеху ён не меў, але стаў прыкметнай кропкай адліку. Разам з тым, практычна адначасова з выхадам пласцінкі Уладзімір Пугач ізноў едзе ў Германію, дзе жыве і працуе ў Гамбургу.
LSD или чай? (2001—2002)
Час у Германіі Уладзімір правёў не дарма не толькі ў прафесійным дачыненні. Да моманту вяртання ў Мінск у сакавіку 2001 у яго было напісана некалькі новых песень для будучай студыйнай пласцінкі «J:морс», уключаючы кампазіцыю «Серая тень» (яна ж «Время года» у рэмікс-версіі).
Там жа была напісана і песня «Кошачьи души», якая стала загаловачнай кампазіцыяй канцэртнага альбома, запісанага 30 красавіка 2001 у мінскім клубе «Тунэль» разам з легендарным клавішнікам «Машины Времени» Пятром Падгарадзецкім. На гітары граў Раман Арлоў, рытм-секцыю зноў запазычылі ў «Стокс». Зрэшты, нягледзячы на 100-працэнтную гатоўнасць запісу (звядзенне, майстарынг і т.д.), ён так і не выйшаў, стаўшы, другім (пасля пласцінкі «No Logo») галоўным фанаграфічным рарытэтам «J:морс».
«J:морс», дапоўненыя ўжо пастаянным удзельнікам праекта Раманам Арловым, усё лета 2001 г. прапрацавалі над новай студыйнай пласцінкай. Менавіта для яе былі напісаны і запісаны, пазней папулярныя «Айсберги» і «Календарем», «Серая тень» (тады звалася «Куда ты теперь»). Да канца года альбом пад назвай «LSD или чай?», які ў музычным плане ў асноўным працягваў традыцыі «Assорти» за выключэннем некалькіх поп-рокавых нумароў) быў гатовы, але з-за развалу Bulba Records яго рэліз быў адкладзены на пачатак 2002.
Наступны 2002 быў, бадай што, самы няпросты год у гісторыі калектыву. У красавіку гурт, у якога было дзве гатовых да выпуску пласцінкі (канцэртная «Кошачьи души» і студыйная «LSD или чай?»), пакідае сузаснавальнік, але, галоўнае, аўтар і вакаліст паловы ўсіх песень Арцём Лядоўскі. Ён з галавой падаецца ў бізнес і надоўга пакідае Беларусь. Такім чынам уся складзеная творчая канцэпцыя калектыву патрабавала сур’ёзнага пераасэнсавання, а запісы — перапрацоўцы. Зрэшты, асабістыя адносіны Пугача і Лядоўскага ад гэтага не сапсаваліся.
Web-дизайн (2002—2003)
Застаўшыся ў гурце ўдваіх, Уладзімір Пугач і Раман Арлоў бяруць паўзу ў некалькі месяцаў. Збіраўшыся ўлетку, яны запісваюць дзве новыя песні Уладзіміра — «Web-дизайн» і «Смотри». Яны працягнулі вызначаны яшчэ на некаторых песнях «LSD или чай?» ухіл у бок калязаходняга гітарнага поп-рока. Вынік быў удалым і «Смотри» з’яўляецца ў ратацыі на радыё.
Праз некалькі месяцаў, 22 лістапада 2002, на лэйбле «West Records» выйшаў максі-сінгл «Web-дизайн», у які ўвайшлі як новыя запісы Валодзі і Рамана, так і некалькі песень з пакінутага нявыдадзеным альбома «LSD или чай?». Навіной для Беларусі было наяўнасць нараўне з 6 жывымі запісамі 5 рэміксаў, якія толькі дадалі гурту вядомасці.
Рэміксамі максі-сінгла займаліся ў выніку сталыя куратары электронных інтэрпрэтацый песень «J:морс» — DJ Evsey (Сяргей Яўсеенка) і DJ Boston (Сяргей Лядоўскі, малодшы брат Арцёма). У цэлым пласцінка была станоўча сустрэта прэсай і заўважана спажыўцамі, але, як высвятлілася пазней, гэта была толькі адпраўная кропка для будучых поспехаў.
Вясною 2003 пачынаецца гарачая ратацыя песні «Web-дизайн» і яе рэміксу на вядучых FM-станцыях Беларусі. Дагэтуль нефарматная песня становіцца візітнай карткай абноўленых «J:морс». Пад канец вясны кампазіцыя атрымлівае відэаўвасабленне. Малабюджэтны, мінімалістычны і крайне просты ролік на працягу лета і восені 2003 актыўна ратыруецца на беларускім тэлеканале «Першы музычны».
Усё гэта стымулюе продажы максі-сінгла і папулярнасць калектыву. Увосень, калі ўвесь тыраж сінгла расходзіцца, з’яўляецца яго перавыданне «Web-дизайн» (тая ж назва, толькі па-беларуску), на якім песня «Смотри» замененая на беларускамоўны варыянт «Глядзі» (аўтар новай версіі тэксту — Багдан Арлоў, родны брат Рамана).
Montevideo (2003—2004)
У верасні 2003 у ратацыі з’яўляецца новая песня — «Montevideo», запісаная ўлетку 2003. Паводле традыцыі, закладзенай радыёсінглам «Web-дизайн», нараўне з дастаткова цяжкай жывой версіяй радыёстанцыям была прапанавана электронная версія ад DJ Boston, якая і стала асноўным хітом.
У кастрычніку 2003 у продажы з’яўляецца зборнік «Наша музыка 1», дзе на ўтоеным трэку размяшчалася новая беларускамоўная рэгі-кампазіцыя «J:морс» «Піва», якая дагэтуль (на момант лютага 2006) больш нідзе не выдавалася.
У пачатку 2004 года ў ратацыю быў запушчаны чарговы радыёсінгл «Альбион», а ў пачатку сакавіка выйшаў доўгачаканы альбом «Montevideo». Ён стаў па-свойму вынікам трох гадоў і трох месяцаў, якія прайшлі з часоў выхаду дэбютнага альбома «Аssoрти». У яго ўвайшлі песні з нявыданага альбома «LSD или чай?», максі-сінгла «Web-дизайн», трыб’юта N.R.M. і апошнія радыёсінглы гурта.
Нягледзячы на сваю разнастайнасць, межнае з разнашэрснасцю, пласцінка ўдалася і была добра прынята прэсай, якая стала казаць аб «J:морс», як аб лідарах беларускага поп-рока. У падтрымку рэлізу за вясну было знята два кліпа. Рэмікс «Монтевидео» экранізаваў даволі вядомы Анатоль Вечар, а песню «Альбион» — Андрэй Лескін.
100 дорог
Лета 2004 было адзначана некалькімі запісамі. Спачатку гурт запісаў песню «Зямлянка» часоў Вялікай Айчыннай для праекта «Беларускі вакзал», прысвечанага 60-годдзю вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў (выйшла на аднайменнай кружэлцы). Затым літаральна за адзін дзень кавер гурта «Земляне» «Трава ў дома» для праекта тэлеканала «АНТ» пад назвай «Беларусь: 60 мірных гадоў». І, пад канец, уласную новую песню «Так-цік-так», над якой разам з «J:морс» упершыню працаваў клавішнік і аранжоўнік Дзяніс Варанцоў.
У канцы ліпеня на радыё з’явілася «Трава ў дома» — інтэлігентна-рамантычная версія «морсаў» адзіная з усяго праекта заставалася ў ратацыі яшчэ доўгія месяцы. У жніўні надышоў час для тэхналагічнага і фатальнага «Так-цік-так» — першага беларускамоўнага радыёсінгла гурта, на які таксама быў зняты кліп. Прычым здымкі яго пачаліся яшчэ ў маі 2004, калі была гатовая толькі інструментальная частка песні, і то ў накідах. Прэм’ера відэа адбылася ў верасні 2004 і мела даволі сур’ёзны поспех.
У кастрычніку адбыўся сумесны канцэрт з расійскім гуртом «Смысловые галлюцинации», а ў снежні надышоў час для першага сольнага выступу. Ён прайшоў у рамках прэзентацыі першага беларускага інтэрнэт-сінгла — «J:морс» «100 дорог».
У віртуальную пласцінку, размешчаную ў фармаце MP3, увайшла новая песня «Вместе навсегда (100 дарог)», запісаная ў лістападзе з Дзянісам Варанцовым, а таксама нявыданы кавер «Трава ў хаты» і тры эксклюзіўных рэміксы песень з альбома «Montevideo».
Апрель (2004—2006)
Пачатак 2005 года мінуў пад знакам працы над будучым альбомам. Першымі былі запісаныя кампазіцыі «Снилось» і «Апрель». Тым часам «Вместе навсегда (100 дарог)» патрапіла ў лік найбольш ратыруемых песень беларускіх выканаўцаў, што прывяло калектыў у пачатку сакавіка на тэлеконкурс «Песня года Беларусі 2005» па выніках зімы, дзе «J:морс» занялі 5-е месца.
У пачатку красавіка на радыё з’явіўся наступны радыёсінгл «Апрель», які і даў назву да будучага альбома. Па сутнасці, гэта быў першы, з часоў «Аssорти», цалкам новы альбом «J:морс», да таго ж запісаны і напісаны ў вельмі сціслы час — дзве трэці пласцінкі было створана за два месяца.
Тым не менш, праца адназначна атрымалася і зноў была вельмі добра сустрэта прэсай, якая адзначыла сур’ёзны творчы рост гурта. Прэзентацыя альбома «Апрель» праходзіла ў практычна цалкам запоўненым КЗ «Мінск» (1300 месцаў), што лішні раз пацвердзіла сур’ёзны рост папулярнасці калектыву.
Д-2
Д-2 «Нарадаволец» — савецкая вялікая дызель-электрычная падводная лодка, пабудаваная ў 1927—1930 гадах, другі карабель тыпу Д.
J:морс
Апрель (2004—2006)
Паміж тым радыёсінгл «Апрель» апынуўся сярод лідараў сезона па ратацыях і ў выніку на «Песні года Беларусі 2005» па выніках вясны, якая праходзіла ў пачатку чэрвеня, ён заняў 8-е месца. На «Песні года Беларусі 2005» па выніках лета яго поспех паўтарыў наступны радыёсінгл, «Снилось», які выйшаў у сярэдзіне года.
Увосень гурт адправіўся ў першы ў сваёй гісторыі поўнамаштабны тур па Беларусі з праграмай лепшых песень. Да яго быў прымеркаваны выхад пласцінкі «Мое Солнце: Правдивая история 2000—2005», якая складалася напалову з хітоў і рэдкіх/нявыдадзеных запісаў калектыву. У якасці бонусу на ім прысутнічалі ўсе пяць кліпаў гурта, пачынаючы з першага відэароліка «Октябрь» (восень 2000).
Д-2
Гісторыя карабля
Першапачаткова падводная лодка звалася «Народаволец», 21 жніўня 1934 была пераназвана ў Д-2, аднак як ва ўжытку, так і ў афіцыйных дакументах звалася як «Д-2» так і «Народаволец». Лодка была закладзена 5 сакавіка 1927 на Балтыйскім заводзе № 189 у Ленінградзе, завадскі № 178, спушчана на ваду 19 мая 1929 і 11 кастрычніка 1931 года ўвайшла ў склад Балтыйскага флота.
J:морс
Апрель (2004—2006)
Тур пачаўся ў сярэдзіне кастрычніка з аншлагавага канцэрта ў сталічным КЗ «Мінск» (квіткі былі раскупленыя за тыдзень да выступу) і завяршыўся ў канцы лістапада таксама ў Мінску, дадатковым клубным канцэртам. Падчас гастроляў музыкі наведалі таксама восем іншых беларускіх гарадоў і ўсюды канцэрты праходзілі з вялікім поспехам.
Д-2
Гісторыя карабля
Улетку 1933, лодка здзейсніла пераход па Беламорска-Балтыйскаму каналу і 5 жніўня ўвайшла ў склад брыгады падводных лодак Паўночнага флота. 29 верасня 1939 Д-2 вярнулася на Балтыку і ўстала на рамонт і мадэрнізацыю. У Савецка-фінляндскай вайне ўдзелу не прымала.