cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тачыльшчыкі
Апісанне
Вельмі паліморфная група, і цяжка знайсці характарыстыкі, якія апісваюць ўсіх членаў сямейства. Жукі невялікіх памераў ад 1 да 10 мм, часцей за 5 мм. Вусікі складаюцца з 8-11-члянкоў, грабеністыя, пільчатыя або з 3 моцна павялічанымі вяршыннымі члянкамі. У лічынак ногі, звычайна, добра развіты; кіпцікі з 2 шчацінкамі. Жывуць у мёртвай або адміраючай драўніне, могуць сур'ёзна шкодзіць запасам прадуктаў і лекавай сыравіне.
HMS C26
HMS C26 — брытанская падводная лодка тыпу С. Пабудавана ў 1908-1909 гадах кампніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 20 сакавіка 1909 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 28 мая 1909 года.
Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана ў, дзе была ўключана ў Сёмую падводную флатылію.
4 сакавіка 1918 года была затоплена сваім экіпажам у Хельсінкі, пасля высадкі германскіх войскаў у Фінляндыі
Гезгальская ГЭС
Гезгальская ГЭС працуе на абсталяванні ўстаноўленным у 1950-я г. Да 1999 эксплуатацыяй ГЭС займаліся супрацоўнікі мясцовых электрычных сетак, яны выконвалі дробныя рамонты, якія не патрабавалі спецыяльных ведаў. Бягучыя і капітальныя рамонты абсталявання не рабіліся. Адсутнасць тэхнічнай дакументацыі і спецыяльных ведаў, няведанне правілаў эксплуатацыі гідраэнергетычных збудаванняў прычынілася да частковага размыву рысбермы на Гезгальскай ГЭС, бо пропуск паводкаў ажыццяўляўся толькі двумя затворамі з шасці.
Пры рэканструкцыі Гезгальскай ГЭС было пачышчана вадасховішча, прыбраныя зараснікі і добраўпарадкаваная прылеглая тэрыторыя, месца стала прывабным для летняга адпачынку, палепшылася экалагічная сітуацыя, ловіцца стронга. На Гезгальскім вадасховішчы для нармальнай працы ГЭС, кожны дзень пасля 14:00, цалкам перекрываюць сток ракі каб назапашваць ваду, таму рака ніжэй Гезгальскай плаціны ў гэты час моцна мялее.
NGC 2937
NGC 2937 (іншыя абазначэнні — UGC 5131, MCG 1-25-6, ZWG 35.15, ARP 142, VV 316, NPM1G +02.0225, PGC 27423) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Віктар Васілевіч Андрэеў
Віктар Васілевіч Андрэеў (нар., Уладзівасток, Прыморскі край, Расія) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (2016), дацэнт (1994), прафесар.
Біяграфія
Скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіка», 1982), Інстытут фізікі АН БССР (аспірантура, 1987). Працуе ў Гомельскім дзяржаўным універсітэце імя Ф. Скарыны (з 1987, факультэт фізікі і інфармацыйных тэхналогій, кафедра тэарэтычнай фізікі, прафесар, у 2008—2018 — загадчык кафедры, у 1991—1997 — намеснік дэкана факультэта).
Павел Васілевіч Шэйн
Павел Васілевіч Шэйн (1826, Магілёў — 12 (25) жніўня 1900, Рыга) — педагог, этнограф, фалькларыст — збіральнік беларускай народнай вуснапаэтычнай творчасці.
Біяграфія
Пасля выдання зборніка Павел Шэйн з дапамогай карэспандэнтаў (у ліку якіх былі Мікалай Нікіфароўскі, Адам Багдановіч, Іван Карскі) назапасіў вялікую колькасць апісанняў народных звычаяў і абрадаў, якія пазней выйшлі пад назвай «Матэрыялы для вывучэння побыту і мовы рускага насельніцтва Паўночна-Заходняга края» (т. 1-3, 1887—1902). У гэта выданне ўключаны матэрыялы з усіх губерняў Паўночна-Заходняга края, а таксама з суседніх, дзе жыло этнічна беларускае насельніцтва. Тут атрымалі адлюстраванне амаль усе бакі духоўнай і матэрыяльнай культуры беларусаў. Гэта песні абрадавыя, бытавыя, бяседныя, жартоўныя і так званыя разгульныя, апісанні абрадаў і звязаныя з імі песні, дзесяткі галашэнняў. Вясельная калекцыя П. Шэйна па багаццю не мела сабе роўных сярод дарэвалюцыйных выданняў беларускага фальклору. Звяртае на сябе ўвагу раздзел народных прывітанняў, пажаданняў, праклёнаў, лаянак, замоў. У самай працы над 3-ім томам «Матэрыялаў…», калі да даследчыка прыйшлі слава і прызнанне, П. Шэйн памёр. Акрамя названых прац ён быў аўтарам шэрага артыкулаў, рэцэнзій, нататак, якія змяшчаў у навуковых выданнях. Працы П. Шэйна, нягледзячы на часам тэндэнцыйны падыход да духоўнай спадчыны беларускага народа, — каштоўная крыніца фальклорна-этнаграфічных звестак пра побыт і культуру беларусаў 2-ой пал. 19 ст.
Воўпаўская ГЭС
Воўпаўская ГЭС — малая гідраэлектрастанцыя ў в. Кавалі Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці, размешчаная на рацэ Рось. Вызначаная магутнасць 500 КВт.
Воўпаўская ГЭС працуе на абсталяванні ўстаноўленным у 1950-я гг. Да 1999 эксплуатацыяй ГЭС займаліся супрацоўнікі мясцовых электрычных сетак, яны выконвалі дробныя рамонты, якія не патрабавалі спецыяльных ведаў. Бягучыя і капітальныя рамонты абсталявання не рабіліся. Адсутнасць тэхнічнай дакументацыі і спецыяльных ведаў, неведанне правілаў эксплуатацыі гідраэнергетычных збудаванняў прычынілася да частковага размыву рысбермы на Воўпаўскай ГЭС, бо пропуск паводкаў ажыццяўляўся толькі адным затворам з шасці.
Нікало Макіявелі
Нікало Макіявелі, Нікало дзі Бернарда Макіявелі (Niccolò Machіаvelli;,  — ) — вядомы італьянскі палітычны і ваенны тэарэтык, гісторык, пісьменнік і дыпламат. Найбольш знакамітыя працы «Уладар» (або «Князь») (Il Principe) і «Развагі над першымі дзесяццю кнігамі Ціта Лівія».
Жыццё і кар’ера
Нікало Макіявелі паходзіў з адной шляхецкай але збяднелай сям’і. Яго бацька Бернарда быў доктарам права і папскім скарбнікам. Герб Макіявелі ўяўляў з сабе італьянскі шчыт са срэбным полем, на якім намаляваны блакітны крыж, у кожны з канцоў якога ўбіты цвік. Цвік з’яўляўся сімвалам сям’і Макіявелі (у італ. мове цвік — chiavello), а ў перакладзе прозвішча азначае «шкодны цвік». Нікало Макіявелі атрымаў выдатную адукацыю, валодаў шырокімі ведамі ў лацінскай і італьянскай класіцы. З ранняга ўзросту ён зацікавіўся музыкай, якую вельмі любіў.
На дзяржаўную службу Макіявелі паступіў у 1494, але актыўную палітычную кар’еру Макіявелі пачаў у 1498 годзе, калі ён стаў сакратаром Рады Дзесяці і другім канцлерам Фларэнційскай рэспублікі. Ён быў старэйшым пасаднікам у шэрагу адміністрацыйных і дыпламатычных заданняў. У дыпламатычных місіях паміж 1499 і 1508 за мяжой, ён спаткаўся і пазнаёміўся асабіста з шэрагам найбольш моцных і ўплывовых постаццяў стагоддзя. Сярод найбольш знакамітых дзеячаў быў кіраўнік Раманьі Чэзарэ Борджыа, французскі кароль Людовік XII, Папа Рымскі Юлій II, Арагонскі кароль Ферднанд II, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі Максіміліян І. Апроч дыпламатыі, Макіявелі займаецца стварэннем рэспубліканскага апалчэння. У 1512, пасля покрышу рэспублікі і аднаўлення Медычы, Макіявелі быў абвінавачаны ў змове, заключаны ў астрог і падвергнуты катаванням. У 1513 яго выпусцілі і ён вярнуўся ў свой родавы маёнтак Сан-Кашана, дзе напісаў свае галоўныя творы. Тэмпераментны, непрыгодны для самоцтва і вучонай працы, не гледзячы на ўсі яго спадзяванні, ён так і не вярнуўся ў актыўнае палітычнае жыццё, за выключэннем 1520, калі Медычы не аднавілі яго на дзяржаўнай пасадзе ў якасці гісторыёграфа. У гэты час ён па расказу Джульё Медычы і Папы Клімента VII піша «Гісторыю Фларэнцыі», праца над якой заняла 5 год. Прыкладна ў гэты ж час (з 1518 па 1522) у Рыме пры Папскім двары знаходзіцца з дыпламатычнай місіяй Мікола Гусоўскі У 1527 Медычы выганяецца з Фларэнцыі і Макіявелі прапануе сабе рэспубліцы ў якасці першага сакратара. Але Вялікая Рада рэзка адмовіла яго прапанову ў суадносінах 12 галасоў супраць 555. Ён вяртаецца да свайго родавага маёнтку, дзе неўзабаве памірае, адчуўшы боль у страўніку. Праз дзень яго пахавалі ў касцёле Санта Кроцэ. Курсіўны тэкст
Гістарычныя абставіны
Вопытам для творчасці Макіявелі паслужыла шумная эпоха Адраджэння. Італьянскі паўвостраў быў сцэнай палітчнай барацьбы з чатырма дамінуючымі гарадамі — Фларэнцыя, Рым, Мілан і Неапаль і чатырма вялікімі сіламі — Папствам, Свяшчэннай Рымскай імперыяй, Іспаніяй і Францыяй. Кожны горад ашчаджаў сам сябе і пры дапамозе вялікіх іншаземных сіл імкнулася нанесці найвялікшую шкоду сваем супернікам. Дзяржавы наймалі арміі наймітаў з чужынцаў, якія не знаходзіліся пад сталым кантролем. Вынікам сталі шматлікія палітычныя хітрыкі, шантаж і гвалт.
У Фларэнцыі рух рэформ узначаліў Джыралама Саванарола, які прывёў да звяржэння Роду Медычы і ўсталявання рэспублікі, якая існавала да таго моманту, пакуль грамадскае апалчэнне арганізаванае Макіявелі не пацярпела паражэнне ад Іспанскіх войскаў (1512). Урад Медычы быў адноўлены і праіснаваў па 1527, калі была ўсталявана другая рэспубліка. Усі гэтыя падзеі адбіліся на Макіявелі і яго памкненням у клопаты аб ваеннае справе. Асабліва моцнай крытыцы ён падвяргаў практыку іншаземных наймітаў і кандат’ераў, адстойваючы армію, набраную з жыхароў рэспублікі. У заканчэнні Уладара ён кідае палкі заклік да ўз’яднання Італіі і яе вызвалення ад чужынцаў.
Харакатар творчасці
Сам Макіявелі так ставіў такую мэту сваіх сваіх філасофскіх, палітычных і гістарычных твораў: «…я выкажу смела і адкрыта ўсё тое, што я ведаю аб новых і старых парах, каб душы маладых людзей, каторыя будуць чытаць тое, што я напісаў, адхіліліся б ад першых і навучыліся пераймаць ад апошніх… Бо кожны шчыры чалавек павінны вучыць іншых таму дабру, якое ад цяжкіх часоў і падступству лёсу яму не атрымалася ажыццявіць у жыцці, са спадзяваннем на тое, што яны будуць больш у тым здольнымі».
Пры напісанні сваіх твораў ён шырока карыстаўся сваім уласным вопытам. Так, на вобраз «Уладара» важны ўплыў аказаў Чэзарэ Борджыа.
Макіявелі працягнуў традыцыю стварэння італьянскай мовы і менавіта ёй аддаваў перавагу ў сваёй творчасці, дзе ён дасягнуў выдатных поспехаў.
Ідэі Макіявелі
Хоць галоўныя ідэі Макіявелі змяшчаюцца ў двух яго творах — Уладар і Разважанні, яны значна розняцца ў шэрагу акцэнтаў, бо ў іх вядзецца абмеркаванне дзвюх розных палітычных сістэм. Ва Уладары Макіявелі разглядае княства, дзяржава, якая кіруецца адным кіраўніком, або невялічкай групай элітаў, а рэшты суб’ектаў не мае актыўнага палітычнага жыцця. Макіявелі звяртаецца да манархічнага кіравання і прапануе спосабы захавання моцы ўлады манарха. Ён прапануе палітыку адмаўлення масам у палітычнай актыўнасці і шляхі захавання ўлады ў прыватных руках. Макіявелі імкнецца ўпэўніць манарха ў тым што калі манарх хоча найлепшым чынам захаваць сваю ўладу, ён павінны карыстацца сілай асцярожна і эканамічна, выкарыстоўваць розныя сродкі адносна розных асоб, улічваючы традыцыі і размаітыя ўласцівасці, паляпшаючы матэрыяльныя ўмовы жыцця.
У Развагах над першымі дзесяццю кнігамі Тыта Лівія ён канцэнтруецца на рэспубліцы, калектыўна кантралюемай дзяржавай з палітычна актыўнымі суб’ектамі. У залежнасці ад арганізацыі, рэпубліка бывае арыстакратычнай альбо дэмакратычнай. У адменнасць ад большасці сучаснікаў, якія аддавалі перавагу арыстакратычнай рэспубліцы, накшталт Венецыі, Макіявелі адстойваў арганізацыю больш дэмакратычную, кшталту Рымскай рэспублікі. У Развагах яго бянтэжыць праблема захавання вольнасці сярод аўтарытарных панстваў. Ён падкрэслівае, што ў рэспублікі павінны падтрымліваца дух патрыятызму і грамадскай годнасці, дзеля таго каб выжыць у неспрыяльных нерэспубліканскіх варунках. Апроч таго, Макіявелі адмаўляе традыцыйную рэспубліканскую тэорыю, дзе сацыяльная гармонія і еднасць залежылі ад палітычнай вольнасці. Ён даказвае, што слаі і фракцыі былі непазбежны ў чалавечым грамадстве і рэспубліка павінна ўмацоўвацца ў супрацьлегласцях праз адчыненасць і паўсюдны палітычны ўдзел і дэбаты.
Аляксей Ісаевіч Сідарэнка
Аляксей Ісаевіч Сідарэнка (14 сакавіка 1914 — 20 верасня 1980) — дэкан гістарычнага факультэта БДУ (1953—1955), удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Нарадзіўся 14 сакавіка 1914 года. На гістарычны факультэт БДУ паступіў у 1937 годзе (скончыў яго ў 1945 годзе).
У час Вялікай Айчыннай вайны ваяваў у складзе 16-й танкавай брыгады на Ленінградскім, Волхаўскім і 3-м Прыбалтыйскім франтах, быў цяжка паранены.
У 1950 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. У 1950—1953 гадах быў старшынёй Рэспубліканскага камітэта прафсаюза работнікаў вышэйшай школы і навуковых устаноў. У 1953—1955 годах быў дэканам гістарычнага факультэта БДУ. У 1974 годзе пайшоў на пенсію.
Памёр 20 верасня 1980 года.
CDR (фармат файла)
Так як фармат CDR прапрыетарны, ён не падтрымліваецца многімі іншымі праграмамі, прызначанымі для рэдагавання малюнкаў. Аднак з дапамогай вольнага канвертара uniconvertor магчымая канвертацыя ў свабодныя фарматы, напрыклад, у SVG. Акрамя таго, для адкрыцця файла CDR для версіі 10 і больш ранняй — прапрыетарны Adobe Illustrator.
Леафвін Годвінсан
Леафвін Годвінсан (Leofwine; каля 1035 — 14 кастрычніка 1066) — англасаксонскі арыстакрат, эрл Кента (з 1057 года), прадстаўнік дому Годвіна і малодшы брат караля Гаральда II, актыўны ўдзельнік абароны Англіі ад нармандскіх заваёўнікаў.
Біяграфія
Леафвін быў пятым сынам Годвіна, эрла Уэсэкса, найбуйнейшага і самага ўплывовага магната Англіі першай паловы кіравання караля Эдуарда Спаведніка. Калі ў 1051 г. кароль дамогся выгнання Годвіна і яго сям’і, Леафвін адправіўся разам са сваім старэйшым братам Гаральдам у Ірландыю. Там яны набралі флатылію караблёў і, злучыўшыся з ваеннымі сіламі бацькі, у 1052 г. высадзіліся ў Англіі і прымусілі караля Эдуарда пагадзіцца на вяртанне ўладанняў і ўплыву сям’і Годвіна.
Пасля смерці эрла Годвіна ў 1053 г. яго ўладанні атрымаў у спадчыну старэйшы сын Гаральд. Леафвін каля 1057 г. атрымаў тытул эрла з уладай над наступнымі графствамі: Кент, Эсэкс, Мідлсекс, Гертфардшыр, Сурэй і, магчыма, Бакінгемшыр. Леафвін і іншыя сыны Годвіна разам кантралявалі большую частку англасаксонскага каралеўства. Уплыў Годвінсанаў яшчэ больш узмацнілася пасля абрання напачатку 1066 г. Гаральда каралём Англіі.
Леафвін разам са сваёй дружынай удзельнічаў у абароне краіны ў перыяд нарвежскага і нармандскага ўварванняў 1066 г. і загінуў у бітве пры Гастынгсе.
Марля
Выпускаецца адбеленая, радзей суровая.
Прымяненне
Тонкая марля, абястлушчаная і беленая асаблівым хімічным спосабам або апрацаваная карболавай кіслатой называецца гіграскапічнай або карбанізаванай і паступае для медыцынскіх мэтаў як перавязачны матэрыял (для бінтоў і г . п.).
Марля звычайная, беленая або афарбаваная ў розныя колеры ўжываецца на падшэўку да сукенак, а асабліва апрэтаваная (жорсткая) ідзе як падшэўка на жаночыя капялюшы, адзежныя падолы і іншае (швейны прыклад). Таксама выкарыстоўваецца для падклейкі геаграфічных карт.
ГЭС Вайтаўшчызна
ГЭС «Вайтаўшчызна» — малая гідраэлектрастанцыя ва ўрочышчы Вайтаўшчына Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці, размешчаная на рацэ Свіслач (прыток Нёмана). Вызначаная магутнасць 200 кВт. Капітальна адрэмантаваная (1997). Работы выконвала ТАА «Малая энергетыка».
Уолтэр Гілберт
Уолтэр Гілберт (Walter Gilbert; нар. 21 сакавіка 1932, Бостан, ЗША) — амерыканскі фізік, біяхімік і малекулярны біёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі 1980 года.
Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1976), замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства (1987).
Біяграфія і навуковая праца
Гілберт нарадзіўся ў Бостане, скончыў Гарвардскі і Кембрыджскі ўніверсітэты, пасля чаго працаваў у Гарвардскім універсітэце. У 1957 годзе пад кіраўніцтвам Абдуса Салама атрымаў доктарскую ступень, вывеў матэматычныя формулы, якія дазваляюць прадказваць рассейванне элементарных часціц.
Разам з Аланам Мексемам распрацаваў новы метад секвенавання ДНК. У 1979 годзе разам з Фрэдэрыкам Сенгерам атрымаў прэмію Луізы Грос-Хорвіц. У наступным 1980 годзе разам з тым жа Сенгерам Гілберт атрымаў Нобелеўскую прэмію па хіміі за метад секвенавання ДНК, якую яны падзялілі з Полам Бергам.
Гілберт першы прапанаваў тэрмін гіпотэза «свету РНК» аб паходжанні жыцця, якую ўпершыню выказаў Карл Вёзе у 1967 годзе.
Грамадская дзейнасць
У 2016 годзе падпісаў ліст з заклікам да Greenpeace, Арганізацыі Аб’яднаных Нацый і ўрадам усяго свету спыніць барацьбу з генетычна мадыфікаванымі арганізмамі (ГМА).
Кібіны
Кібіны (Kibinai, па-караімску: кыбын, мн. лік кыбынлар) — піражкі з дражджавога цеста з мясным фаршам (традыцыйна бараніна, цяпер усё часцей свініна) і вялікай колькасцю цыбулі. Выпякаюць кібіны на блясе.
Традыцыйная страва караімаў, ад якіх распаўсюдзілася ў Літве.
Рэй Брэдберы
Рэ́йманд Ду́глас «Рэй» Брэ́дберы (Raymond Douglas "Ray" Bradbury;, Уакіган, Ілінойс, ЗША — , Лос-Анджэлес, Каліфорнія, ЗША) — выбітны амерыканскі пісьменнік-фантаст. Крытыкі далучаюць некаторыя яго творы да магічнага рэалізму. Атрымаў сусветную вядомасць пасля публікацыі аповесці «451° па Фарэнгейту».
Біяграфічныя звесткі
Рэй Брэдберы нарадзіўся ў 1920 годзе ў горадзе Уакіган (штат Ілінойс). У 1934 годзе сям’я пераехала ў Лос-Анджэлес, дзе Рэй скончыў сярэднюю школу, аднак вышэйшай адукацыі ён так і не атрымаў. Пра прафесію пісьменніка ён пачаў марыць яшчэ ў дзяцінстве, першымі творамі сталі невялікія апавяданні, на якія яго натхнілі коміксы. Друкавацца пачаў у 1938 годзе. Першы поспех яму прынеслі «Марсіянскія хронікі», выдадзеныя ў 1950 годзе.
Творчасць
Першы зборнік фантастычных апавяданняў «Змрочны карнавал» (1947). Аўтар рамана-антыўтопіі «451° па Фарэнгейту» (1953), філасофска-прыгодніцкага рамана-прытчы «Набліжаецца бяда» (1962), дэтэктыва-стылізацыі пад прозу Д. Хэмета і Р. Чандлера «Смерць — лёс адзінокіх» (1985), рамана «Могільнік лунацікаў» (1990), прасякнугага міфалагічнымі матывамі, аўтабіяграфічнай аповесці «Віно з дзьмухаўцоў» (1957), зборнікаў апавяданняў «Размаляваны чалавек» (1951), «Залатыя яблыкі Сонца» (1953), «Сродак ад меланхоліі» (1959), «Глыбока за поўнач» (1976) і інш., цыкла апавяданняў «Марсіянскія хронікі» (1950), п’ес, кніг для дзяцей, радыё-, тэле- і кінасцэнарыяў.
«451 градус па Фарэнгейту» быў упершыню апублікаваны ў часопісе «Плэйбой» і адразу зрабіў Брэдберы славутым. У «Фарэнгейце» ён паспрабаваў давесці да максімальнай хуткасці тое паскарэнне жыцця, якое назіраў у ЗША ў 1950-я. Людзі перастаюць чытаць, не маюць часу спыніцца і задумацца, становяцца рабамі тэлебачання, рабамі забаваў. Жыццё зводзіцца да працы і забаваў пасля яе — і ўрэшце грамадства (само, без умяшальніцтва ўлады) прыходзіць да думкі пра шкоднасць кніг — крыніцы незразумелай і супярэчлівай інфармацыі. А таксама пра небяспеку тых, хто іх чытае.
Асноўныя тэмы твораў Рэя Брэдберы — небяспека механізаіцыі і рабатызацыі грамадства, рост бездухоўнасці і ўніфікацыі людзей; суаднесенасць рэальна-зямнога і касмічнага, часу і гісторыі, вайны і міру.
Прэміі і ўзнагароды
Рэй Брэдберы атрымаў мноства літаратурных прэмій, у прыватнасці, прэмію «Нэб’юла» і прэмію Х’юга, якая ўручаецца за літаратурныя дасягненні ў галіне навуковай фантастыкі. У 2000 годзе пісьменнік быў узнагароджаны медалём Нацыянальнай кніжнай прэміі за «вялікі ўнёсак ва ўсе жанры літаратуры».
Маркізцы
Маркізцы (саманазва Enana, літаральна "людзі") — палінезійскі народ, карэннае насельніцтва Маркізскіх астравоў. Прыкладная колькасць у Французскай Палінезіі — 8,2 тыс. чал.
Гісторыя
Антраполагі адносяць карэннае насельніцтва Маркізскіх астравоў да тыповых палінезійцаў з ярка акрэсленымі высокім ростам, асмуглай скурай, шырокімі тварамі і насамі. Лічыцца, што яны - нашчадкі перасяленцаў з Тонга і Самоа, якія прыбылі на астравы каля 2000 - 2200 гадоў таму.
Першыя насельнікі астравоў жылі на ўзбярэжжы, займаліся ловам рыбы і марскіх чарапах, а таксама палявалі на птушак. Але рост насельніцтва вымусіў іх у XI — XV стст. засяліць цэнтральныя часткі астравоў, асвоіць сельскую гаспадарку.
З аднаго боку, стромкія ўзбярэжныя скалы Маркізскіх астравоў рабілі плаванні паміж імі дастаткова небяспечнымі, таму жыхары кожнага вострава жылі ў адноснай ізаляцыі. З іншага боку, маркізцы адважваліся прадпрымаць далёкія экспедыцыі. Яны адкрылі Гавайскія астравы і востраў Рапануі. Некаторыя даследчыкі мяркуюць, што маркізцы наведвалі Паўднёвую Амерыку і прывезлі адтуль у Акіянію батат. Міграцыям садзейнічалі сталыя войны паміж рознымі групамі астравіцян.
У 1596 г. Маркізскія астравы былі адкрытыя іспанскім марплаўцам Альвара Менданья дэ Нейра. Першы кантакт скончыўся ваеннымі дзеяннямі. Каля 200 астравіцян было забіта. З кан. XVIII ст. Маркізскія астравы наведвалі еўрапейскія мараплаўцы і гандляры. Некаторы час каланіяльную экспансію стрымлівалі ваяўнічасць маркізцаў, а таксама распаўсюджаны звычай рытуальнага канібалізму.
Магілёўская воласць
Магілёўская воласць, Магілёўскае староства, або Магілёўская эканомія — буйное дзяржаўнае ўладанне ў XIV—XVIII стст., з 1589 года сталовы маёнтак (эканомія) у Вялікім княстве Літоўскім.
Маркізцы
Гісторыя
Гандляры імкнуліся мець магчымасць весці перагаворы з адным вярхоўным правадыром. таму аказвалі дапамогу, у тым ліку сучаснай зброяй, тым, каго лічылі найбольш прыдатным да кіравання. У выніку, у кан. 1830-ых гг. паміж маркізцамі пачаліся жорсткія ўзаемныя войны. Барацьба прыняла востры характар з-за дзейнасці брытанскіх пратэстанцкіх і французскіх каталіцкіх місіянераў, якія бачылі поспех іх місіі ў перамозе прыняўшага іх веру правадыра. Але гэта прывяло толькі да знішчэння значнай колькасці тубыльцаў. Некаторыя мясцовасці аказаліся пакінутымі. Варожыя адносіны паміж пратэстантамі і каталікамі Тур Хеердал бачыў яшчэ ў 1930-ыя гг.
Магілёўская воласць
Гісторыя
У 1387—1399 гадах воласць належала каралеве Ядвізе. У XV ст., напэўна, з воласці вылучаны маёнтак Буйнічы. У 1501—1513 гадах у пажыццёвым уладанні вялікай княгіні Алёны Іванаўны, пазней — дзяржаўная ўласнасць. Тэрыторыя воласці фарміравалася да 1-й паловы XVI ст., калі да яе далучаны часткі воласці Басея і Мсціслаўскага княства. Станам на 1560 год, уключала Магілёў і больш за 60 сёлаў, з іх буйнейшыя — Вейна (112 дымоў), Коханавічы (100), Сідаравічы (67), Аніскавічы (57), Чавусавічы (або Чавусы) (53). У сярэдзіне XVI ст. звычайна называлася староствам.
Маркізцы
Гісторыя
Мяркуюць, што ў некаторыя перыяды гісторыі насельніцтва Маркізскіх астравоў дасягала 100 тыс. чал. Але ў выніку сутыкнення з еўрапейцамі яго колькасць паменшылася. У 1838 г. прыкладная колькасць карэнных маркізцаў складала ўжо толькі 20 тыс. чал. У 1887 г. французы зафіксавалі 5246 чал., а ў 1945 г. - 2,5 тыс. чал. Прычынамі гэтага, аднак, было не столькі фізічнае вынішчэнне, а смерць ад эпідэмічных хваробаў, якія ненаўмысна распаўсюджвалі еўрапейцы, а пазней таксама міграцыя з астравоў на Таіці і ў іншыя краіны.
У 1842 г. французы абвясцілі аб далучэнні Маркізскіх астравоў да Францыі. Спроба супраціўлення з боку мясцовых правадыроў была задушана сілай. У 1863 г. былі ўведзеныя жорсткія законы, якія рэгламентавалі наведванне царквы і школы, а таксама нашэнне вопраткі. Асабліва актыўна дзейнічалі нямецкія гандляры, якія ўвозілі на астравы алкагольныя вырабы і опіўм (гл. Наркотык). Значная частка ўлады захоўвалася ў руках спадчынных правадыроў, але ў 1902 г. была ўведзена новая сістэма землеўладання, што прывяло да страты зямельных валоданняў простымі абшчыннікамі і правадырамі. Былі згубленыя шматлікія культурныя навыкі.
У 1904 г. закон аб наяўнасці дыпломаў у настаўнікаў фактычна забараніў місіянерскія школы, так што амаль 20 гадоў на Маркізскіх астравах адсутнічала сістэма адукацыі. Канчаткова французскія грамадзянскія школы ўкараніліся толькі пасля 1965 г. Да нашага часу Маркізскія астравы з’яўляюцца найменш эканамічна развітай часткай Французскай Палінезіі.
Асаблівасці культуры
Асноўнымі заняткамі астравіцян здаўна былі сельская гаспадарка і лоў рыбы. Вырошчвалі батат, тара, вельмі важнае месца займала хлебнае дрэва.
Магілёўская воласць
Гісторыя
Колькасць земляў, вылучаных са складу эканоміі ў вечнае і пажыццёвае ўладанне шляхты, была адносна нязначнай, пры гэтым шляхта мусіла трымацца «Уставы вольнасцей і павіннасцей Магілёўскай эканоміі» ад 1647 года без злоўжыванняў улады. Сяляне плацілі чынш у вялікакняжацкі скарб, адработачных павіннасцей амаль не было, мелі значную гаспадарчую свабоду, маглі займацца промысламі, паляваць, вылоўліваць рыбу, гандляваць на рынках прадуктамі сваёй гаспадаркі, будаваць і карыстацца млынамі, хадзіць на заробкі за межы эканоміі.
Маркізцы
Асаблівасці культуры
Вялікія пашыраныя патрылакальныя сем’і аб’ядноўваліся ў племянныя групы, якія насялялі пэўную частку вострава. На востраве Нуку-Хіва ў пач. налічвалася каля 10 - 15 племянных груп, на чале якіх стаялі правадыры. Іх улада перадавалася па спадчыне, але значна саступала магутнасці правадыроў некаторых іншых палінезійскіх народаў - гавайцаў, таіцян, танганцаў. Кожны маркізскі правадыр меў невялікую дружыну, у склад якой уваходзілі яго блізкія сябры і паплечнікі. Пад час ваенных дзеянняў выбіраўся часовы ваенны правадыр, бо спадчынныя правадыры ў вайне не ўдзельнічалі. Вялікую ролю таксама мелі жрацы таўа, якія рэгулявалі з дапамогай табу паўсядзённае жыццё. Часта яны прыходзіліся сваякамі спадчынных правадыроў.
Магілёўская воласць
Гісторыя
Пасля спусташальных казацкай (1648—1651) і расійска-рэчыпаспалітаўскай (1654—1667) войнаў, колькасць сялянскіх гаспадарак у эканоміі зменшылася з 5 118 да 4 194 — на 18 %. Падчас Паўночнай вайны (1700—1721) праз працяглыя баявыя дзеянні, масавыя рэквізіцыі, голад і эпідэміі колькасць насельніцтва значна зменшылася, эканомія запусцела. У крыніцах пасляваеннага часу, адзначалася, што «шмат сялян павымірала, палова вёсак абязлюдзела, а ў іншых па тры, чатыры селяніны».
Маркізцы
Асаблівасці культуры
Пад час ваенных дзеянняў выкарыстоўвалі даспехі з звязаных або зклееных разам кавалкаў драўніны. Для абароны грудзяў вешалі на шыю шырокія ракавіны малюскаў. Галоўным відам зброі была булава. Войны вяліся за землю, а таксама жанчын. Быў распаўсюджаны звычай канібалізму ў адносінах да ваеннапалонных.
Магілёўская воласць
Гісторыя
Для аднаўлення гаспадаркі кароль выдаў «уставу», паводле якой сяляне-«новікі» (новыя пасяленцы) маглі браць зямлі колькі здольныя апрацаваць, вызваляліся на некалькі гадоў ад падаткаў і шэрагу адработачных павіннасцей. У выніку, з 1712 да 1742 года колькасць пустых валок у эканоміі скарацілася з 1537 да 419. На працягу 2-й паловы XVII — 1-й паловы XVIII стст. з сялян патрабавалі выключна грашовую рэнту. У 2-й палове XVIII ст. паўсюдна пашыралася вытворчасць моцных напояў, тым часам прыбыткі Магілёўскай эканоміі на 37 % складаліся з арэнды корчмаў.
Маркізцы
Асаблівасці культуры
Маркізцы любілі ўпрыгожвацца дыядэмамі з птушынага пер’я, кветкамі, рабілі татуіроўку. Чым больш высакародным лічыўся чалавек, тым больш татуіраваў сябе. Простыя людзі мелі татуіроўку толькі на сцёгнах. Мужчыны вышчыпвалі валасы на твары і іншых частках цела з дапамогай прыстасавання з ракушак.
Маркізцы славіліся як выдатныя разьбяры па дрэву і каменю. Распаўсюджаны скульптуры цікі. Папулярныя забавы - песні, танцы, хада на хадулях і інш. Музычныя інструменты маркізцаў - барабан і музычны лук (прылада накшталт арфы).
Магілёўская воласць
Гісторыя
Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) эканомія ў складзе Расійскай імперыі, налічвала 5 261 дым, 25 063 душы мужчынскага полу. Значная частка эканоміі раздадзена ў прыватную ўласнасць набліжаным расійскай імператрыцы Кацярыны II — А. М. Рымскаму-Корсакаву (5 829 душ з мястэчкам Чавусы), А. П. Ярмолаву (4 445 душ), В. Я. Чычагаву (3 997), А. А. Празароўскаму (448 душ з мястэчкам Сухары) і іншым. Рэшта захавалася як дзяржаўныя маёнткі.
Маркізцы
Мова
Мова карэнных маркізцаў уяўляе сабой некалькі дыялектаў, з якіх асабліва вылучаюцца паўночны і паўднёвы. Часам яны разглядаюцца як самастойныя мовы. Пісьмовасць на аснове лацінкі.
Магілёўская воласць
Кіраўнікі воласці і эканоміі
Намеснікі, старосты, дзяржаўцы і адміністратары.
Маркізцы
Рэлігія
У старажытнасці маркізцы спавядалі політэізм, верылі ў шматлікіх багоў і духаў. Асаблівую ролю адыгрываў культ бога мора Тангароа. Маркізцы верылі, што пасля смерці душы высакародных людзей трапляюць на нябёсы, а простых - у падводны свет. Памерлых хавалі ў лодках, якія потым накіроўвалі ў акіян. Пазней распаўсюдзіліся звычаі захавання чарапоў правадыроў. Простых людзей хавалі на дрэвах або ў пячорах.
У XIX ст. шырока распаўсюдзілася хрысціянства.
Паўлаўск (Санкт-Пецярбург)
Паўлаўск (Павловск) — горад (з 1796) у Расіі, у складзе Пушкінскага раёна Санкт-Пецярбурга. Насельніцтва 15,0 тыс. чалавек (2003). Заснаваны ў 1777 годзе. Размешчаны на рацэ Славянка за 25 км на поўдзень ад цэнтра Санкт-Пецярбурга і за 3 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра горада Пушкін. Чыгуначная станцыя Паўлаўск.
У 1918-1944 гадах горад насіў назву Слуцк у гонар рэвалюцыянеркі Веры Слуцкай.
Кубак Германіі па футболе
Кубак Германіі па футболе (Deutscher Fußball-Bund-Pokal) — штогадовы кубак Германіі, які праходзіць у фармаце алімпійскай сістэмы. У спаборніцтве прымаюць удзел 64 каманды, уключаючы ўсе клубы Бундэслігі і Другой Бундэслігі. Ён лічыцца другім па значнасці нацыянальным тытулам у нямецкім футболе пасля чэмпіянату.
Спаборніцтва было заснавана ў 1935 годзе пад назвай Tschammer-Pokal. Першым пераможцам стаў «Нюрнберг». У 1937 годзе «Шальке 04» была першай камандай, якая перамагла ў турніры двойчы запар. Tschammer-Pokal быў прыпынены ў 1945 годзе ў сувязі з Другой сусветнай вайной і распаўся пасля краху нацысцкай Германіі. У 1948 годзе кубак быў адноўлены як DFB-Pokal. Ізноў «Нюрнберг» выйграў першы тытул. «Баварыя» заваявала найбольшую колькасць кубкаў — 20.
Сапрапеліты
Вылучаюць:
Сустракаюцца ў выглядзе пластоў або лінз у пластах гумалітаў, якія прайшлі буравугальную або пачатковыя этапы каменна-вугальнай стадыі метамарфізму. Здабываюцца адначасова са здабычай бурых вуглёў. Выкарыстоўваюцца ў якасці паліва і сыравіны ў хімічнай прамысловасці.
Цукровы шторм
«Цукровы шторм» — беларускі бейсбольны клуб з горада Скідзель. «Цукровы Шторм» мае назву ў гонар свайго галоўнага спонсара і заснавальніка — Скідзельскі цукровы камбінат.
Гісторыя
Каманда была заснавана ў 2002 годзе. 9 чэрвеня 2005 года атрымала афіцыйную рэгістрацыю. У 2008 годзе каманда прапусціла сезон з-за ўзніклых фінансавых цяжкасцяў. Камандай у 2011 годзе распачата будаўніцтва бейсбольнага стадыёна ў г. Скідзель.
Губы (Смаленская вобласць)
Губы (Губы) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Панізоўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 2 жыхары (2015). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 52 км на паўночны ўсход ад Рудні, за 4 км на захад ад аўтадарогі Смаленск — Невель, на беразе ракі Баражанка. За 54 км на паўночны захад ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Ігнат Тадэвушавіч Горват
Ігнат Тадэвушавіч Горват (Ignacy Horwatt, Игнат Тадеушевич Горватт) (1764, Мазырскі павет, Вялікае Княства Літоўскае, Рэч Паспалітая — каля 1826, Рэчыцкі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя) — буйны землеўласнік Расійскай імперыі, пачынальнік узвышэння роду Горватаў. Мазырскі гродскі суддзя (1782—1795) і паралельна мазырскі цывільна-вайсковы камісар (1790—1793), дэпутат дваранства (вывадовы дэпутат) Рэчыцкага павета (1795—1801), старшыня рэчыцкага павятовага гранічнага (межавага) суда (1814—1817).
Паходжанне і сям’я
Належаў да каталіцкага сярэднезаможнага шляхецкага роду Горватаў гербу «Побаг», прадстаўнікі якога займалі розныя земскія пасады ў Мазырскім павеце ВКЛ.
Быў сынам мазырскага ротмістра Тадэвуша Базылевіча Горвата і быў хрышчаны ў каталіцтва ў мазырскім касцёле ў 1764 годзе. Верагодна, нарадзіўся ў бацькавым маёнтку Ліпаў.
Скарбніца Атрэя
Прызначэнне
Верагодна, у грабніцы захоўваліся астанкі кіраўніка, які завяршыў збудаванне мікенскай крэпасці, або аднаго з яго пераемнікаў. Форма грабніцы нагадвае форму іншых толасаў усходняга Міжземнамор'я, выяўленых, у тым ліку, і ў ваколіцах Мікен, аднак па сваёй манументальнасці і грандыёзнасці з'яўляецца адным з найважнейшых манументаў мікенскай цывілізацыі.
Ігнат Тадэвушавіч Горват
Паходжанне і сям’я
Ажаніўся са шляхцянкай-каталічкай Юзэфай Феліцыянаўнай Рудніцкай (пам. пасля 04.05.1812), якая была дачкой шляхціца-каталіка Феліцыяна Бенядыктавіча Рудніцкага (каля 1747 — пасля 13.03.1816), палкоўніка польскіх войскаў, кавалера Ордэна Св. Станіслава, уладальніка маёнтка Паставічы Бабруйскага павета, і шляхцянкі-каталічкі Францішкі Багушэвіч.
Ад жонкі меў дзяцей, ахрышчаных у каталіцтва:
Службовая дзейнасць
Ігнат Тадэвушавіч Горват змог дабіцца значных кар’ерных поспехаў у Мазырскім павеце ВКЛ — служыў на высокіх земскіх пасадах мазырскага гродскага суддзі (1782—1795) і паралельна мазырскага цывільна-вайсковага камісара (1790—1793), а пазней (пасля падзелаў Рэчы Паспалітай) у Рэчыцкім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі — служыў па выбару дваран на пасадзе вывадовага дэпутата (дэпутата дваранства) ад Рэчыцкага павета ў мінскім дваранскім дэпутацкім сходзе (1795—1801) і старшыні рэчыцкага павятовага гранічнага (межавага) суда (1814—1817).
Ён не ўдзельнічаў у бураломных падзеях беларускай гісторыі канца XVIII — пачатку XIX ст., звязаных з паўстаннем 1794 года пад кіраўніцтвам Тадэвуша Касцюшкі і падзеламі Рэчы Паспалітай, і яго маёнткі не былі секвестраваны расійскімі ўладамі.
Маёнткі
Галоўнае, што Ігнат Горват зрабіў за сваё жыццё, напярэдадні сваёй смерці здолеў набыць у 1826 г. у нашчадкаў Андрэя фон Гольста буйны маёнтак Барбароў (Барбароў, Нароўля, і Галоўчыцы з навакольнымі вёскамі) у Рэчыцкім павеце Мінскай губерні — землі, якія ў 1793 г. былі секвестраваны расійскай уладай у паўстанца Яна Мікалая Аскеркі (1735—1796). Пад канец жыцця ў зямельнай латыфундыі Ігната Горвата ў 1826 г. агульна налічвалася 2 958 рэвізскіх душ, чым Ігнат Горват вывеў свой род са стану сярэднезаможнай шляхты ў багацеяў. Гэта было забяспечана паспяховай гаспадарчай дзейнасцю Ігната Горвата ў сваіх маёнтках, у першую чаргу вырабам гарэлкі. Напрыклад, у 1809 г. у сваім лісце Ігнат Горват прапаноўваў былому мазырскаму павятоваму маршалку (1805—1808) Феліксу Янавічу Яленскаму купіць у яго гарэлкі, заўпэўніваючы, што яна «найлепшага гатунку, роўнай якой да таго не бачана».
Купля маёнткаў і гаспадарчая эфектыўнасць сталі першай прыступкай для ўзвышэння роду Ігната Горвата, а нашчадкі пана не толькі не выпусцілі багацце з рук, а значна яго павялічылі, чым цвёрда ўвайшлі ў склад рэгіянальнай эліты Мінскай губерні і літоўска-беларускіх губерняў у XIX — пачатку XX ст.
Скарбніца Атрэя
Апісанне канструкцыі
Уваход у камеру ішоў праз нахільны калідор-дромас даўжынёй 36 метраў. Каменная перамычка над уваходам важыць 120 тон. Камера грабніцы ўяўляла сабой круглае памяшканне з купалам, збудаваным метадам несапраўднага (ступеністага) скляпення. Пры будаўніцтве ўжываўся сухі мур. Унутраная вышыня складае 13, 5 м, а дыяметр — 14,5 м. Кароткі калідор вёў з талоса ў бакавую камеру, якая мела амаль кубічную форму. Па памерах, грабніца была найбуйнейшым купальным будынкам свайго часу аж да пабудовы і Рымскага пантэона.
Растравы графічны рэдактар
Растравы графічны рэдактар — спецыялізаваная праграма, прызначаная для стварэння і апрацоўкі растравых малюнкаў, то бок графікі, якая запісваецца ў памяць кампутара як набор кропак, а не як сукупнасць формул геаметрычных фігур. Падобныя праграмныя прадукты знайшлі шырокае прымяненне ў працы мастакоў-ілюстратараў, пры падрыхтоўцы малюнкаў да друку друкарскім спосабам або на фотапаперы, публікацыі ў інтэрнэце.
Растравыя графічныя рэдактары дазваляюць карыстачу маляваць і рэдагаваць малюнкі на экране кампутара, а таксама захоўваць іх у розных растравых фарматах, такіх як, напрыклад, JPEG і TIFF, якія дазваляюць захоўваць растравую графіку з нязначным зніжэннем якасці за кошт выкарыстання алгарытмаў сціску з стратамі, PNG і GIF, якія падтрымліваюць добрае сціск без страт, і BMP, таксама падтрымлівае сцісканне, але ў агульным выпадку які прадстаўляе сабой нязжатае «папіксельнае» апісанне малюнка.
У супрацьлегласць вектарным рэдактарам, растравыя выкарыстоўваюць для прадстаўлення малюнкаў матрыцу афарбаваных кропак (bit map). Большасць сучасных растравых рэдактараў ўтрымліваюць вектарныя інструменты рэдагавання ў якасці дапаможных, але захоўваюць выявы толькі ў растравых фарматах.
Гуга Цэлміньш
Гуга Цэлміньш (Hugo Celmiņš;, Лубана — , Масква) — латвійскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, дыпламат, мэр Рыгі ў 1931-1935 гадах, прэм’ер-міністр Латвіі ў 1924-1925 і 1928-1929 гадах.
У 1903 годзе атрымаў вышэйшую агранамічную адукацыю ў Рызе, працягваў вучобу ў Берне. Падчас вучобы ўцягнулася ў дзейнасць латышскай карпарацыі «Талавія». У 1907—1913 гадах рэдагаваў латышскае перыядычнае выданне «Балтыйскі фермер», якое выходзіла ў Рызе.
З 1904 года — афіцэр рускай арміі, ваяваў на баку Расіі ў Першай сусветнай вайне. У 1915 годзе трапіў у нямецкі палон. У 1919 годзе ўступіў у новаствораную латышскую армію, змагаючыся з бальшавіцкай арміяй.
У красавіку 1920 годзе ад Латвійскага сялянскага саюза Карліса Улманіса быў абраны ў склад Канстытуцыйнага сходу. Ён выконваў шматлікія міністэрскія функцыі ў розных урадах: быў міністрам сельскай гаспадаркі (1920–1921) і адукацыі (1923–1924).
Узначальваў урад двойчы: першы раз з 19 снежня 1924 года па 23 снежня 1925 года, а затым з 1 снежня 1928 года па 26 сакавіка 1929 года.
Пакінуўшы Сейм у 1931 годзе стаў мэрам Рыгі. У 1935 годзе ўрад Карліса Улманіса накіраваў яго ў дыпламатычную місію ў Берлін, ён таксама быў прадстаўніком у Вене і Гаазе.
У ліпені 1940 года спрабаваў свае сілы на парламенцкіх выбарах, абвешчаных пад ціскам СССР, але ўзначалены ім спіс быў ануляваны прасавецкімі ўладамі, а сам ён у кастрычніку 1940 года быў арыштаваны НКУС СССР, прыгавораны да страты і расстраляны на палігоне «Камунарка» пад Масквой 30 ліпеня 1941 года.
Янка Геніюш
Янка Геніюш, Іван Пятровіч Геніюш (, мястэчка Крынкі Гродзенскага павета Гродзенскай губерні (цяпер Сакольскі павет Падляскага ваяводства, Польшча) —, Зэльва Гродзенскай вобласці) — беларускі грамадскі дзеяч, муж паэтэсы Ларысы Геніюш.
Біяграфія
У 1935 г. ажаніўся з Ларысай Міклашэвіч (паэтэса Ларыса Геніюш). У той самы год у іх нарадзіўся сын Юрка Геніюш.
Сябраваў з многімі беларускімі дзеячамі, што жылі ў Празе, у тым ліку і з кіраўніцтвам БНР. Актыўны сябра Праскага камітэта Беларускай народнай самапомачы.
Падчас нямецкай акупацыі, на беларускім сходзе адмовіўся падпісаць тэлеграму да Адольфа Гітлера. Аднак Ермачэнка падрабіў пад капірку подпісы ўдзельнікаў сходу і даслаў тую тэлеграму. Пасля яна трапіла ў Маскву, і на яе падставе Янка Генюіша апынуўся перад судом.
У 1943 г. Янка Геніюш трапляе ў Беларусь у Слонім. Працуе кіраўніком раённага аддзела аховы здароўя. Пасля канфлікту са слонімскім гебіткамісарам Эрэнам (Сп. Янка запытаўся ў таго, хто на гэтай зямлі гаспадар), Геніюшу прыйшлося пераехаць у Баранавічы. Ад больш вялікіх наступстваў яго выратавала «слава» падпісанта тэлеграмы да Гітлера.
У 1948 г. Янка Геніюш разам з жонкай Ларысай былі арыштаваныя і вывезеныя ў СССР. Абодва былі незаконна пазбаўлены чэхаславацкага грамадзянства і асуджаныя Вярхоўным Судом БССР на 25 год зняволення. Частку тэрміну Янка адбыў на Варкуце. Пасля смерці Сталіна (1953) быў пераведзены ў Мардовію.
Сям'я Геніюшаў была датэрмінова вызвалена ў 1956 г. Аднак ім не дазволілі вярнуцца ў Чэхаславакію. Геніюшы пасяліліся ў Зэльве ў хаце бацькі Янкі па вуліцы Савецкай, 7а.
У госці да Геніюшаў часта прыязджалі госці, былыя палітзняволеныя і літаратары: Мікола Канаш, Пятро Рашэтнік, Уладзімір Караткевіч, Алег Лойка, Данута Бічэль, Юрка Голуб, Алесь Траяноўскі і іншыя.
На пахаванне Янкі Геніюша з'ехалася шмат народу. Андрэй Вайтовіч са Слоніма зрабіў па ім помнік. Пасля смерці Ларысы Геніюш на магіле паставілі новы, агульны.
Eucosma obumbratana
Eucosma obumbratana — від молей сямейства.
Апісанне
Размах крылаў 14—20 мм. Лёт імага з ліпеня па жнівень. Існуе адно пакаленне ў год.
Лічынкі харчуюцца зародкамі відаў ,  і .
Арэал
Насяляе ў Еўропе, Кітаі (Цзілінь), Расіі і Казахстане.
NGC 2938
NGC 2938 (іншыя абазначэнні — UGC 5115, MCG 13-7-32, ZWG 350.27, PGC 27473) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Дракон.
Дэмакратычная Рэспубліка Конга
Гісторыя
Найстаражытным насельніцтвам Конга былі пігмеі. У II тысячагоддзі да н. э. з поўначы пачалі міграваць земляробчыя плямёны банту, якія прынеслі з сабой земляробства, металургію і стварылі першыя дзяржаўныя ўтварэнні. Найбольш значным сярод іх было каралеўства Конга, якое, ўзнікшы каля XIV стагоддзя, ахоплівала і поўнач Анголы. Кіраўнікі гэтай дзяржавы насілі тытул ваб—конгі, а сталіцай з'яўляўся горад Мбанза-Конга (Сан-Сальвадор). Пад канец XV ст. у вусці ракі Конга з'явіліся партугальцы. Асноўным прыбыткам Конга стаў гандаль рабамі з еўрапейскімі краінамі, асабліва з Партугаліяй. Кангалезскія рабы выкарыстоўваліся на плантацыях Амерыкі. У 1876 годзе ў краіну праніклі бельгійцы. У 1908 годзе краіна стала калоніяй Бельгіі.
NGC 2938
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дэмакратычная Рэспубліка Конга
Гісторыя
У 1959 годзе Нацыянальны рух Конга чале з Патрысам Лумумбай выйграла выбары ў мясцовы парламент, 30 чэрвеня 1960 г. краіна атрымала незалежнасць пад імем Рэспубліка Конга. З 27 кастрычніка 1971 года перайменавана ў Заір. Пасля звяржэння дыктатуры Мабуту Сесэ Секо ў 1997 годзе краіна стала насіць сучасную назву.
Прыродна-рэсурсны патэнцыял
Большая частка краіны (цэнтральны і паўночна-заходні раёны) займае шырокая ўпадзіна Конга. Самы нізкі ўчастак упадзіны, яе дно, уяўляе сабой плоскую багністую раўніну, якую перасякаюць шырокія рэчышчамі рэк Конга, Убангі, Касаі, Санкуру, Лукуга. У паніжэннях раўніны нямала азёр, найбольш буйныя з якіх — Ма́і-Ндо́мбе і Тумба. Упадзіна Конга і прылеглы да яе пояс плато з усіх бакоў акружаны пласкагор'ямі і градамі гор, адасобленыя вяршыні якіх дасягаюць вышыні 800—1000 м над узроўнем мора.
Тэрыторыя Дэмакратычнай Рэспублікі Конга багатая на разнастайныя карысныя выкапні. У гэтых адносінах краіна адносіцца да ліку самых багатых не толькі ў Афрыцы, але і ў свеце. У нетрах краіны змешчаны велізарныя запасы поліметалічных руд (перш за ўсё медна—кобальтавых і медна—цынкавых), касітэрыту (волава), рэдкіх металаў (танталу і ніобію, літыю, германію і інш), сыравіны для чорнай металургіі (марганец, жалезныя руды, легіравальныя металы), каштоўных металаў. Тут размяшчаюцца найбуйнейшыя ў свеце радовішчы тэхнічных алмазаў, адкрыты баксіты. З паліўна-энергетычных рэсурсаў варта адзначыць патэнцыйныя запасы гідраэнергіі, радовішчы вугалю, нафты і прыроднага газу.
Асабліва насычаны прыроднымі рэсурсамі паўднёвы ўсход краіны — правінцыя Катанга, дзе сканцэнтраваны буйныя запасы меднай, кобальтавай, марганцавай руды, уранініты. Гэта кангалезская частка Меднага поясу, працягласцю больш за 360 км. На ўсходзе здабываецца золата і алавянныя руды, маецца каменны вугаль, на поўдні — алмазы. На акіянскім шэльфе выяўленыя радовішчы нафты. Нацыянальны парк Салонга.
У Конга самая густая рачная сетка ў Афрыцы і велізарныя запасы гідраэнергіі. Больш за палову тэрыторыі занята вечназялёнымі лясамі, якія даюць каштоўную вырабную драўніну. На поўдні пераважаюць паркавыя саванны.
Насельніцтва
Насельніцтва ДРК адрозніваецца вялікай этнічнай складанасцю. Карэннае насельніцтва належыць да двух расавых груп: экватарыяльнай і пігмейскай. У краіне звыш 300 плямёнаў і народнасцяў. Рассяленне жыхароў нераўнамернае: раёны саванны, якія займаюць перыферыйныя часткі краіны, маюць высокую шчыльнасць, але найбольшая люднасць назіраецца па ніжнім цячэнні р. Конга. Пераважае сельскае насельніцтва (звыш 70 %).
Колькасць насельніцтва — 66,5 мільёнаў чалавек (адзнака на ліпень 2008).
Гадавы прырост — 3,2 %.
Нараджальнасць — 43 на 1000. Смяротнасць — 11 на 1000. Дзіцячая смяротнасць — 83 на 1000.
Сярэдняя працягласць жыцця — 52 гады ў мужчын, 56 гадоў у жанчын.
Пісьменнасць — 81 % мужчын, 56 % жанчын.
Этнічны склад: больш за 200 плямёнаў, галоўным чынам банту; чатыры найбуйных племя — манга, лубу, конга і мангбету-азандэ разам складаюць 45 % насельніцтва.
Мовы: французская (афіцыйная), лінгала (мова міжэтнічных зносін), кінгвана (дыялект суахілі), кіконга, чылуба.
Эканоміка
Хоць жыхары Дэмакратычнай Рэспублікі Конга з'яўляецца аднымі з самых бедных у свеце па ВНП на душу насельніцтва (каля $ 200 на жыхара), то з пункту гледжання прыродных багаццяў гэта адна з найбагацейшых краін свету: кошт мінеральных рэсурсаў ацэньваецца ў 24 трыльёны даляраў.
У параўнанні з сярэдзінай 1980-х гадоў эканоміка краіны значна скарацілася. У момант дасягнення незалежнасці (ў 1960 годзе) ДР Конга была другой па прамысловым развіцці краінай Афрыкі (прайграючы толькі Паўднёва — Афрыканскай Рэспубліцы) дзякуючы развітой здабыўной прамысловасці і адносна эфектыўнаму аграрнаму сектару. Узброеныя канфлікты, якія пачаліся ў 1996 годзе (Першая кангалезская вайна, Другая кангалезская вайна) значна паменшылі памеры эканомікі і прыбыткі бюджэту, прывялі да павелічэння знешняга доўгу. Войны і звязаныя з імі голад і хваробы прывялі да смерці больш за пяць мільёнаў чалавек. Ад недаядання пакутуе прыкладна дзве траціны насельніцтва краіны. Дэмакратычная Рэспубліка Конга — краіна з аграрна-сыравіннай эканомікай, якая спалучае адсталую спажывецкую і высокатаварную плантацыйную сельскую гаспадарку экспартнага кірунку з буйной прамысловасцю па здабычы і перапрацоўцы мінеральнай сыравіны, прызначанай таксама для вывазу.
Аснова прамысловасці ДРК — горназдабыўныя галіны і каляровая металургія. Конга займае першае месца ў свеце па здабычы кобальту (70 % сусветнага вытворчасці) і тэхнічных алмазаў (30 % сусветнай здабычы). Выплаўляецца значная колькасць медзі, кобальту і іншых металаў. Галоўны раён горназдабыўной прамысловасці і каляровай металургіі — Правінцыя Верхняя Катанга. Гэта кангалезская частка Меднага поясу. Вядучыя вытворчыя цэнтры — Лубумбашы, Калвезі. З патрэбамі гэтых галін звязана развіццё энергетыкі краіны, аснову якой складаюць ГЭС.
Сельская гаспадарка знаходзіцца на нізкім узроўні развіцця і не забяспечвае патрэбнасці насельніцтва ў прадуктах харчавання. У аграрным сектары занята звыш 3/4 эканамічна актыўнага насельніцтва краіны. На экспарт вырошчваюцца алейная пальма, каучуканосы, бавоўнік, кафейнае і какававае дрэвы. Жывёлагадоўля прадстаўлена слаба.
Транспарт
Агульная працягласць чыгунак перавышае 5 тыс. км. Па 400—кіламетровай чыгунцы, якая злучае сталіцу з портам Матады, ідуць асноўныя знешнегандлёвыя грузапатокі краіны. Цэнтр горнапрамысловага раёна Лубумбашы звязаны чыгункамі з трыма замежнымі партамі — Бейра (Мазамбік), Лабіту (Ангола), Кейптаўн (ПАР). Даўжыня аўтамабільных дарог — 145 тыс. км, у тым ліку 2,4 тыс. км асфальтаваных. Дарогі значна зношаныя. Працягласць ўнутраных суднаходных шляхоў — 16 тыс. км. Для многіх раёнаў краіны адзіным выглядам паведамленняў з'яўляецца паветраны транспарт. Галоўная асаблівасць транспартнай сеткі краіны — неабходнасць ажыццяўляць перавозкі змешана, часам з некалькімі перагрузкамі, што павялічвае транспартныя выдаткі.