cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Напад у саборы Святой Нядзелі
Падрыхтоўка
Пасля здушэння Вераснёўскага паўстання 1923 года і забароны БКП 2 красавіка 1924 Камуністычная партыя працягнула нелегальную дзейнасць. Шматлікія яе актывісты былі арыштаваны, і існаванне арганізацыі апынулася пад пагрозай. Кіраўнікі партыі Георгі Дзімітраў і Васіль Калараў паспелі з’ехаць у СССР. У гэтых умовах камуністы стварылі адмысловую карную групу ў складзе ЦК БКП, а ладзіла індывідуальныя атакі з выкарыстаннем малых груп («шасцёрак»). Аднак і гэта не замінала паліцыі досыць лёгка выкрываць і знішчаць нелегальныя структуры.
Тым часам становішча камуністаў усё пагаршалася. Пасля арышту і закатавання да смерці 11 лютага 1925 урад прыняў папраўку ў Закон пра абарону дзяржавы, паводле якое смерцю каралася не толькі членства ў БКП, але і дапамога і ўкрыццё яе членаў. 26 сакавіка быў забіты кіраўнік аператыўнага аддзела ВА. У такіх умовах кіраўніцтва ВА вырашае дзейнічаць нават без ухвалы Камінтэрну.
Забелле (Соржыцкі сельсавет)
Забе́лле (, Забелье) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Соржыцкага сельсавета.
Да 9 ліпеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Астровенскага сельсавета.
Напад у саборы Святой Нядзелі
Выкананне
У снежні 1924 партыя завербавала рызнічага сабора Святой Нядзелі Пятра Задгорскага. З яго дапамогай група Ваеннай арганізацыі на чале з Петарам Абаджыевым пранесла на гарышча царквы 25 кг выбухоўкі на працягу некалькіх тыдняў. Яна была закладзена ў адну з калон асноўнага купалу ля паўднёвага ўваходу. Планавалася ўзарваць яе з дапамогай 15-метровага шнуру, што давала арганізатарам час на ўцёкі.
Аднак з-за ўзмоцненай аховы на пахаванні Уладзіміра Начава ВА вырашыла абраць іншую ахвяру — генерала, дэпутата правячай партыі «Дэмакратычная згода». 14 красавіка ён быў забіты перад Сафійскім саборам, куды накіроўваўся на службу са сваёй унучкай. Яго пахаванне было прызначана на 16 красавіка (Вялікі чацвер).
Каб павялічыць колькасць ахвяр, арганізатары тэракту разаслалі падробныя запрашэнні ад імя Асацыяцыі афіцэраў рэзерву. А 7-й гадзіне раніцы 16 красавіка Задгорскі правёў на дах Міколу Петрава, які меў узарваць бомбу па сігнале Задгорскага. А 3-й гадзіне дня пахавальная працэсія ўвайшла ў храм. Службу вёў мітрапаліт (будучы экзарх Балгарыі). Труну спярша змясцілі ля калоны з выбухоўкай, аднак пазней з-за вялікай колькасці прысутных перанеслі наперад. Так найбольш высокапастаўленыя асобы апынуліся далей ад эпіцэнтру выбуху.
Дом Лапухіна — Станіцкай
Дом Лапухіна — Станіцкай (Дом Лопухина — Станицкой) — невялікая гарадская сядзіба ў Маскве, у якой цяпер знаходзіцца Дзяржаўны музей імя Л. М. Талстога. Помнік архітэктуры маскоўскага ампіру.
Напад у саборы Святой Нядзелі
Наступствы
Увечары таго ж дню было ўведзенае ваеннае становішча. Па краіне з маўклівай згоды ўраду пракацілася хваля рэпрэсій. Адным з першых быў арыштаваны Пётр Задгорскі, якога камуністы не паспелі ліквідаваць; ён выдаў усіх, з кім меў кантакт. Цягам двух наступных тыдняў без суда і следства былі пакараны смерцю каля 450 чалавек, у тым ліку паэт Геа Мілеў і журналіст Іосіф Гербст (у 1950-я гады пры пабудове плаціны было адкрытае масавае пахаванне, труп Мілева быў ідэнтыфікаваны па яго шкляным воку — ён страціў вока ў Першую сусветную вайну). Кіраўнікі ВА БКП Коста Янкаў і Іван Мінкаў таксама былі забіты. Некаторыя з арганізатараў тэракту: Дзімітр Златараў, Петар Абаджыеў і Мікола Петраў — здолелі ўцячы праз Югаславію ў Савецкі Саюз, астатнія былі арыштаваны.
Бабруйскі дзяржаўны мастацкі каледж імя А. Я. Ларына
Бабруйскі дзяржаўны мастацкі каледж імя А. Я. Ларына, колішнія назвы Бабруйскае мастацкае вучылішча, Гарадское прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 15 — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова Рэспублікі Беларусь, адна са старэйшых сярэдніх спецыяльных навучальных устаноў у сферы культуры.
Дом Лапухіна — Станіцкай
Апісанне
У комплекс сядзібы ўваходзяць галоўны дом па вуліцы, флігель па лініі, службовыя пабудовы ў двары, белакаменная агароджа з пілонамі брам, якая афармляе праезд у двор, агароджа саду, якая абмяжоўвае тэрыторыю сядзібы з кута і з боку Лапухінскага завулка.
Бабруйскі дзяржаўны мастацкі каледж імя А. Я. Ларына
Гісторыя
Гісторыя каледжа пачалася ў 1958 годзе з адкрыцця ў Бабруйску школы столяраў-чырванадрэўшчыкаў. Праз два гады на базе гэтай школы было створана гарадское прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 15. У 1992 годзе навучальная ўстанова была пераўтворана ў «Вышэйшае прафесійнае вучылішча дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва № 15» (ВПВДПМ № 15). Навучэнцы набылі магчымасць атрымліваць сярэднюю спецыяльную адукацыю па прафесіях педагагічнага цыклу. Праз восем гадоў адбылося чарговае пераўтварэнне, у выніку якога навучальная ўстанова стала называцца «Бабруйскі прафесійна-тэхнічны каледж дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва». У 2001 годзе «Бабруйскі прафесійна-тэхнічны каледж дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва» перайменаваны ва ўстанову адукацыі «Бабруйскі дзяржаўны прафесійна-тэхнічны мастацкі каледж». У 2010 УА ​​"Бабруйскі дзяржаўны прафесійна-тэхнічны мастацкі каледж" перайменаваны ва ўстанову адукацыі «Бабруйскі дзяржаўны прафесійна-тэхнічны мастацкі каледж імя А. Я. Ларына».
Напад у саборы Святой Нядзелі
Наступствы
Суд над арганізатарамі адбыўся 1-11 мая 1925 года. Пётр Задгорскі, лейтэнант-палкоўнік Георгі Коеў (спрабаваў схаваць Івана Мінкава) і кіраўнік аддзелу ВА Марка Фрыдман былі прыгавораны да смерці. Станке Дзімітраў, Петар Абаджыеў, Дзімітр Гранчараў, Мікалай Петрыні і Хрыста Косаўскі былі прыгавораны да смяротнага пакарання завочна (апошнія тры ўжо былі забіты колькі тыдняў таму). Марка Фрыдман, самы высокапастаўлены партыец з усіх абвінавачаных, засведчыў, што арганізацыя тэракту была фінансавана і падтрыманая зброяй з СССР, аднак ускладаў непасрэдную адказнасць на Янкава і Мінкава, якія, паводле яго, дзейнічалі бяз згоды кіраўніцтва БКП. Савецкі бок адмежаваўся ад датычнасці да тэракту.
Дом Лапухіна — Станіцкай
Апісанне
У 1895 перабудаваў корпус па Лапухінскаму завулку, у 1897 па праекце  выбудаваны невялікі корпус, які прымыкаў да дваровым службаў. З 1920 г. у доме размяшчаецца Музей Л. М. Талстога; у садзе ў 1972 ўсталяваны помнік пісьменніку (1926, скульптар С. Д. Мяркураў, граніт), які быў перанесены ў 1972 годзе са.
Напад у саборы Святой Нядзелі
Наступствы
Ваеннае становішча было скасавана толькі 24 кастрычніка 1925 года.
Дом Лапухіна — Станіцкай
Апісанне
Да рэвалюцыі ў доме жыў прамысловец і маскоўскі гарадскі галава
Вайнілава (Асіповіцкі раён)
Вайні́лава (, Войнилово) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ясенскага сельсавета.
Прудзішча (Рэчыцкі раён)
Прудзі́шча (, Прудище) — пасёлак у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Караваціцкага сельсавета.
Задарожжа (Бешанковіцкі раён)
Задаро́жжа (, Задорожье) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Соржыцкага сельсавета.
Да 9 ліпеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Астровенскага сельсавета.
Сцяг Скідзеля
Сцяг Скідзеля — сцяг горада Скідзель Гродзенскага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад г. № 279.
Апісанне
Сцяг уяўляе сабой белае прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры пярэдняга боку якога размешчана апраўленае блакітнай аблямоўкай выява герба горада Скідзеля.
Герб Гродна
Герб Гродна — адзін з сімвалаў горада Гродна Гродзенскай вобласці. Герб зацверджаны Рашэннем Гродзенскага Савета народных дэпутатаў (#41) ад года.
Гістарычны герб горада Гродна зацверджаны XVI ст., адноўлены г.: «Алень, які скача ў правы бок шчыта цераз тын, на галаве аленя паміж рагамі ўмацаваны залаты крыж».
Наданне герба
Лічыцца, што герб быў нададзены гораду ў 1540 годзе каралевай польскай і вялікай княгіняй літоўскай Бонай Сфорца, аднак першыя пячаткі з выявай герба датуюцца 1565 годам. На іх намаляваны алень, які скача з залатым крыжам паміж рагоў — алень Святога Губерта.
У Гродне Святы Губерт шанаваўся гараджанамі як прыклад маральнага самаўдасканалення і як заступнік паляўнічых, бо паляванне ў старажытным Гродне доўгі час было ледзь не асноўным відам дзейнасці. Побач з горадам размяшчаліся багатыя паляўнічыя ўгоддзі (якія сталі пасля каралеўскімі) Белавежскай і Гродзенскай пушчы. Паляванне вялося галоўным чынам на буйнога мяснога звера (зуброў, тураў, аленяў, дзікоў), якога у наваколлях Гродна ў той час было багата. Агароджа, цераз якую скача алень, была дададзена да герба пазней і сімвалізуе свабодалюбнасць жыхароў Гродна.
У складзе Расійскай імперыі
Пасля далучэння горада да Расійскай імперыі ў 1795 г., стары герб быў скасаваны. У 1802 г. быў зацверджаны герб Гродзенскай губерні: на верхняй частцы шчыта быў намаляваны вершнік з васьміканцовым крыжам на шчыце — т.зв. «Пагоня», а ў ніжняй — выява зубра на чырвоным фоне. 6 красавіка 1845 г. вершнік з герба быў прыбраны. У 1878 зменена выява зубра, гербу былі нададзены імператарская карона, стужкі і дубовае лісце.
Аднаўленне гістарычнага герба
15 чэрвеня 1988 года рашэннем № 285 выканкама Гродзенскага гарадскога Савета народных дэпутатаў зацверджаны сучасны герб Гродна. Аўтары: Віталь Андрэевіч Фралоў і Сяргей Васільевіч Ільін.
Апісанне
Сучасны герб уяўляе сабой барочны шчыт, у блакітным полі якога намаляваны алень Святога Губерта з жоўтым крыжам паміж рагамі, які пераскоквае цераз агароджу белага колеру.
Святы Губерт — каталіцкі святы, біскуп Льежскі. Губерт некаторы час жыў пры двары франкскага караля Тэадорыха III, потым пры двары Піпіна, заступнік паляўнічых. Сам Губерт быў заўзятым паляўнічым і да таго ж смелым чалавекам, часта знікаў у лесе, аднойчы ў час палявання здарылася страшная бура, і Губерт адбіўся ад сваіх таварышаў і заблукаў у лясным гушчары. Надзеі на выратаванне ўжо не было, і Губерт звярнуўся з малітвай да Бога, калі ўбачыў аленя, які горда стаяў сярод дрэў, а паміж яго рагамі ззяў крыж. Ідучы за гэтым аленем, паляўнічы і выбраўся з гушчару. Здзіўлены паляўнічы не адрозніваўся прыстойнасцю паводзін, аднак гэты знак настолькі ўразіў яго, што ён цалкам змяніў сваё жыццё, стаўшы з тых часоў дбайным хрысціянінам — бедным ён раздаў усю сваю маёмасць, і, больш таго, зрабіў духоўную кар'еру.
Вялікае Пакамерскае
Вялікае Пакамерскае, Пакамерскае 1 — возера ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці, за 22 км на поўдзень ад горада Ганцавічы, за 4,3 км на паўночны захад ад вёскі Задуб’е, за 0,5 км на паўночны захад ад возера Малое Пакамерскае. Адносіцца да басейна ракі Цна. Уваходзіць у склад біялагічнага заказніка рэспубліканскага значэння «Ялоўскі».
Плошча паверхні 0,122 км², даўжыня 0,5 км, шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 1,4 км. Берагі пясчаныя, пераважна высокія, параслі лесам і хмызняком. Зарастае істотна. На паўночным усходзе злучана з Карыценскім каналам. На поўначы і ўсходзе возера акружана выдмамі.
У возеры водзяцца лінь, карась, акунь, шчупак і іншыя віды рыб.
Свята-Антоніеўская царква (Косава)
Свята-Антоніеўская царква — царква ў імя прападобнага Антонія Вялікага ў горадзе Косава Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі.
Знаходзіцца ў цэнтры горада. Пабудавана ў 1868 годзе з цэглы на месцы папярэдняга храма (адзначаны ў 1597 годзе).
Архітэктура
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Храм 4-часткавай падоўжана-восевай кампазіцыі, якая ўключае 2-ярусную чацвярыковую званіцу, прамавугольныя ў плане трапезную, папярочны асноўны аб'ём і апсіду. Званіца накрыта гранёным сферычным купалам з ліхтаром і макаўкай у завяршэнні. Асноўны аб'ём увянчаны цыбулепадобным купалам на 8-гранным барабане. Галоўны ўваход у выглядзе арачнага праёма аформлены 2-схільнай навіссю на 2 калонках. Фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі, здвоенымі і аб'яднанымі арачным абрамленнем у асноўным аб'ёме. У дэкоры фасадаў выкарыстаны руставаныя ліштвы, зубчастыя фрызы, прамавугольныя панэлі. Унутры памяшканні царквы аб'яднаны прасветамі, маюць плоскую бэлечную столь, пазбаўлены архітэктурнага дэкору.
Францішак Сяліцкі
Францішак Сяліцкі (29 лістапада 1923, Мікуліна, цяпер Даўгінаўскі сельсавет Вілейскага раёна — 2 верасня 2001, Уроцлаў) — славіст, доктар філалагічных навук. Прафесар Інстытута славянскай філалогіі Уроцлаўскага універсітэта.
Сцяг Іўя
Сцяг Іўя — сцяг горада Іўе Іўеўскага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад г. № 279.
Францішак Сяліцкі
Біяграфія
Рэпрэсаваны савецкай уладай у 1941 годзе, зняволены ў Вілейскай турме, вывезены на Алтай. Працаваў пастухом, трактарыстам у саўгасе.
Сцяг Іўя
Апісанне
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча чырвонага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у левай частцы пярэдняга боку якога размешчана выява герба горада Іўе.
Францішак Сяліцкі
Біяграфія
З успамінаў пра роднае Мікуліна:
У 1950 годзе пачынае вывучаць русістыку ва Уроцлаўскім універсітэце. Ад 1951 года асістэнт кафедры рускай філалогіі. Дырэктар (1973—1978), дэкан  (1978—1981), кіраўнік аддзялення славянскіх літаратур.
Аўтар каля 400 прац — манаграфій, падручнікаў, анталогій, лекцый, аўтарэфератаў, артыкулаў, рэцэнзій.
Журавец (Асіповіцкі раён)
Жураве́ц (, Журавец) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ясенскага сельсавета.
Таццяна Вуластан
Тацця́на Ву́ластан (у дзявоцтве Тарчыла;, , Беларусь) — беларускі снукерны рэферы нацыянальнай і другой міжнароднай катэгорыі. Афіцыйны рэферы WPBSA, EASB, EBSA і БСФ.
Асабістае жыццё
Замужам за снукерыстам Бэнам Вуластанам.
Іракліян
Іра́кліян (Гера́кліян, Ηράκλειο) — горад у Грэцыі, адміністрацыйны цэнтр Крыта. Названы ў гонар героя Геракла. Іншыя гістарычныя назвы горада: Хандак, Мегала Кастра, Кандзія, Хандакас, Гераклея.
Гісторыя
Горад быў пабудаваны на месцы невялікай гавані, якая была, як лічыцца, портам на беразе Крыцкага мора, недалёка ад цэнтра Мінойскай цывілізацыі, горада Кноса. Страбон у сваёй «Геаграфіі» (I стагоддзе) згадаў Іракліян (Ηράκλειον, гэта значыць горад Геракла) як марскі порт для Кноса (Страб., 10.4.7), хоць дадаў, што легендарны цар Мінас выкарыстоўваў як порт іншы гарадок Амніс (Αμνισῷ). Археалагічныя знаходкі не могуць з упэўненасцю пацвердзіць, што Іракліян Страбона з’яўляецца папярэднікам сучаснага горада.
Значна пазней арабы, захапіўшы Крыт у 824 годзе, ператварылі гэта месца ва ўмацаваны форт Хандак, які ўтрымлівалі на працягу 140 гадоў. Для абароны горада арабы пабудавалі магутныя сцены і акружылі іх глыбокім ровам (адсюль і назва горада Хандак, што па-арабску значыць роў).
У 961 годзе горад быў адваяваны візантыйскім палкаводцам Нікіфарам Фокам пасля васьмімесячнай аблогі. Хандак быў разрабаваны і разбураны, яго багацці на 300 караблях пераправілі ў Візантыю. Затым горад аднавілі пад назвай Мегала Кастра, гэта значыць Вялікая Крэпасць.
Праз прыкладна 250 гадоў крыжакі разграмілі Візантыйскую імперыю, і Крыт быў прададзены ў 1204 годзе венецыянцам. У часы смуты горад апынуўся ў руках піратаў, але ў 1211 годзе Венецыянская рэспубліка ўсталявала тут сваё кіраванне.
У 1462 годзе венецыянцы вырашылі пабудаваць новую крапасную сцяну, будаўніцтва расцягнулася на сто гадоў. Кожны жыхар вострава ад 14 да 60 гадоў быў прызваны на працу па ўзвядзенні крэпасці на працягу аднаго тыдня штогод. Сцяна па перыметры складала 4,5 км, а таўшчыня ў некаторых месцах дасягала дзясяткаў метраў.
У 1645 годзе туркі пачалі вайну за горад, якая расцягнулася на 24 гады. У маі 1667 года турэцкая армія пад камандаваннем вялікага візіра Ахмета Кёпрулю прыступіла да аблогі Кандзіі. За 28 месяцаў аблогі туркі страцілі 108 тысяч чалавек, венецыянцы 29 тысяч. У верасні 1669 года венецыянскі военачальнік Франчэска Маразіні здаў крэпасць, абгаварыўшы мірную эвакуацыю горада.
Горад быў пераназваны туркамі ў Хандакас. У пачатку XIX стагоддзя Хандакасу вярнулі яго гістарычную назву — Гераклея, потым Іракліян. У 1828 і 1897 гг. у горадзе адбыліся страшныя разні ў помсту за падтрымку паўстанцкага руху.
У 1898 годзе Крыт заваяваў незалежнасць пад пратэктаратам еўрапейскіх дзяржаў, а ў 1913 годзе востраў пасля Балканскай вайны 1912—1913 гадоў уз’яднаўся з Грэцыяй.
Жыхары Іракліяна, як і жыхары крыцкіх гарадоў Ханья і Рэтымнан, праславіліся ў маі 1941 года сваім удзелам у бітве за Крыт і наступным удзелам у грэчаскім Супраціўленні ў 1941—1944 гадах.
З 1971 года горад стаў адміністрацыйным цэнтрам Крыта.
Транспарт
Вузел аўтадарог, галоўны порт вострава. Авіяцыйнае абслугоўванне Іракліяна ажыццяўляе аэрапорт Нікас Казандзакіс.
Клімат
Клімат — міжземнаморскі. Астраўное становішча горада змякчае ваганні тэмператур, таму лета ў горадзе больш халоднае, чым у большасці іншых гарадоў з падобным тыпам клімату, а зіма яшчэ цяплейшая.
Славутасці
Найбольш цікавымі з’яўляюцца наступныя гістарычныя і архітэктурныя помнікі:
Замошша (Бешанковіцкі раён)
Да 9 ліпеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Астровенскага сельсавета.
Заельнік
Зае́льнік (, Заельник) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ясенскага сельсавета.
Засор’е
Засо́р’е (, Засорье) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Соржыцкага сельсавета.
Да 9 ліпеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Астровенскага сельсавета.
Красная Дуброва (Рэчыцкі раён)
Кра́сная Дубро́ва (, Красная Дуброва) — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Караваціцкага сельсавета.
Малое Пакамерскае
Малое Пакамерскае, Пакамерскае 2 — возера ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці, за 22 км на поўдзень ад горада Ганцавічы, за 3,6 км на паўночны захад ад вёскі Задуб’е, за 0,5 км на паўднёвы ўсход ад возера Вялікае Пакамерскае. Адносіцца да басейна ракі Цна.
Плошча паверхні 0,082 км², даўжыня 0,4 км, шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 1,1 км. Акруглай у плане формы. Акружана шырокай, месцамі забалочанай поймай. Берагі пясчаныя, пераважна нізкія, параслі лесам і хмызняком. Зарастае істотна. Вакол возера кальцавая выдма.
У возеры водзяцца лінь, карась, акунь, шчупак і іншыя віды рыб.
Уваходзіць у склад біялагічнага заказніка рэспубліканскага значэння «Ялоўскі».
Сцяг Зэльвы
Сцяг Зэльвы — сцяг гарадскога пасёлка Зэльва Зэльвенскага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад г. № 279.
Сцяг Свіслачы
Сцяг Свіслачы — сцяг горада Свіслач Свіслацкага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад г. № 279.
Каравацічы
Карава́цічы (, Короватичи) — аграгарадок у Беларусі, у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Караваціцкага сельсавета.
Сцяг Зэльвы
Апісанне
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча блакітнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры пярэдняга боку якога размешчана выява герба гарадскога пасёлка Зэльва.
Літургічныя кнігі рымскага абраду
Літургічныя кнігі рымскага абраду — кнігі, якія выкарыстоўваюцца для набажэнстваў і малітваў, склад і тэкст якіх афіцыяльна зацверджаныя ў Каталіцкай царкве рымскага абраду.
У назвах некаторых з гэтых кніг выкарыстоўваецца прыметнік «Рымскі», каб адрозніваць іх ад літургічных кніг, прызначаных для выкарыстання ў іншых літургічных абрадах. Прыкладам можа служыць «Рымскі імшал».
Да рэформаў Другога Ватыканскага сабору літургічных кніг налічвалася сем :
Пасля Другога Ватыканскага сабора ў Каталіцкай царкве былі адроджаныя ў якасці асобных кніг лекцыянарый і евангеліярый. На самай справе, дакладная колькасць літургічных кніг застаецца ў нашыя часы невядомай, таму што пятая рэдакцыя «Інструкцыі па належным прымяненні Канстытуцыі пра святую літургію Sacrosanctum Concilium», якая выйшла ў 2001 годзе, прадпісвае нормы не толькі для ўсіх вышэйпералічаных кніг, але і для зборнікаў малітваў да Найсвяцейшай Панны Марыі, рымскага календара, кнігі на набажэнствы мукі Пана і іншых кніг.
Герб Камарына
Герб Камарына — герб гарадскога пасёлка Камарын Брагінскага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 490.
Каравацічы
У 1926—1954 гадах цэнтр Караваціцкага сельсавета, у 1954—1962 гадах цэнтр Першамайскага сельсавета, з 1962 года па наш час — цэнтр Караваціцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 29 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Рэчыца, за 60 км ад Гомеля, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Бабічы. Каля аграгарадка пралягае аўтамабільная дарога.
Залессе (Асіповіцкі раён)
Зале́ссе (, Залесье) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ясенскага сельсавета.
Засценкі (Бешанковіцкі раён)
Засце́нкі (, Застенки) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Соржыцкага сельсавета.
Астаф’еў
Аста́ф’еў — рускае прозвішча.
Сцяг Жалудка
Сцяг Жалудка — сцяг гарадскога пасёлка Жалудок Шчучынскага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад г. № 279.
Апісанне
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з дзвюх гарызантальных роўнавялікіх палос: у верхняй жоўтай намаляваны бык чорнага колеру, у ніжняй зялёнай — падкова жоўтага колеру.
Фернандынью
Ферна́нду Луіс Роза (Fernando Luiz Roza; нар., Ландрына, Бразілія), больш вядомы як Фернанды́нью або Фернандынья (Fernandinho, МФА: ) — бразільскі футбаліст, паўабаронца клуба «Атлетыку Паранаэнсі» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Бразіліі.
Клубная кар’ера
Фернанду з’яўляецца выхаванцам клуба «Атлетыку Паранаэнсі», за якім дэбютаваў у прафесійным футболе і правёў у клубе некалькі сезонаў.
У ліпені 2005 года за 7,8 млн еўра перайшоў у данецкі «Шахцёр». У новым клубе дэбютаваў 30 ліпеня 2005 года ў матчы супраць клуба «Крыўбас» (1:0). Адгуляў вялікую ролю ў перамозе гарнякоў у нацыянальным першынстве сезона 2005/06. Акрамя таго, Фернандынью забіў гол у браму польскай «Легіі» ў матчы трэцяга адборачнага раўнду Лігі чэмпіёнаў.
6 чэрвеня 2013 года была дасягнута дамоўленасць на пераход Фернандынью ў «Манчэстэр Сіці». Сума трансферу склала 40 млн еўра. Стаў адным з асноўных ігракоў, з 2020 года быў капітанам каманды. У красавіку 2022 года абвясціў, што пакіне «Манчэстэр Сіці» па заканчэнні сезона 2021/22.
У чэрвени 2022 года вярнуўся ў «Атлетыку Паранаэнсі».
Міжнародная кар’ера
У зборнай Бразіліі дэбютаваў 10 жніўня 2011 года ў таварыскім матчы супраць зборнай Германіі.
Дасягненні
«Манчэстэр Сіці»:
Зборная Бразіліі:
Гуткінскае
Гу́ткінскае — возера ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці, за 50 км на паўднёвы ўсход ад горада Івацэвічы, на паўднёвым захадзе вёскі Гутка. Адносіцца да басейна ракі Ясельда.
Возера акруглай формы. Плошча паверхні 0,06 км², даўжыня 0,3 км, шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 0,9 км. Зарастае істотна.
Кудзяны
Кудзяны́ (, Кудяны) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Соржыцкага сельсавета.
Да 3 ліпеня 1970 года вёска ўваходзіла ў склад Астровенскага сельсавета.
Сцяг Астрыны
Сцяг Астрыны — сцяг гарадскога пасёлка Астрына Шчучынскага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад г. № 279.
Апісанне
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з дзвюх гарызантальных палос: верхняй — блакітнага, ніжняй — зялёнага колеру. Ніжняя паласа складае 1/10 шырыні сцяга. Па цэнтры на пярэднім боку палотнішча намалявана вежа белага колеру; над яе чырвоным спічастым дахам — рука воіна ў белых баявых даспехах, якая трымае аголены меч таго ж колеру.
Люлева
Лю́лева (, Люлево) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ясенскага сельсавета.
Ліхачы (Бешанковіцкі раён)
Ліхачы́ (, Лихачи) — былая вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Соржыцкага сельсавета.
Да 9 ліпеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Астровенскага сельсавета. Скасавана 20 чэрвеня 2008 года.
Сцяг Поразава
Сцяг Поразава — сцяг гарадскога пасёлка Поразава Свіслацкага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад г. № 279.
Апісанне
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча блакітнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры пярэдняга боку якога на жоўтым паўмесяцы намалявана фігура Дзевы Марыі ў кароне жоўтага колеру, чырвона-сініх адзеннях, на руках якой немаўля Ісус у жоўтай кароне, белым адзенні. Над іх галовамі — німбы жоўтага колеру.
Праснышская аперацыя
Вынікі Праснышской аперацыі
Праснышская аперацыя скончылася тым, што немцы, заняўшы Прасныш, вымушаныя былі праз два дні аддаць яго назад, страціўшы пры гэтым звыш 6 000 палоннымі і пакінуўшы 58 гармат. Планы германскага камандавання пацярпелі няўдачу, яму не ўдалося нанесці паражэнне рускім войскам, якія засяроджваліся на Млаўскім кірунку (1-й і 12-й рускім арміям), а, наадварот, прыйшлося самім адвесці свае войскі на умацаваныя пазіцыі да дзяржаўнай мяжы.
Такай-Хедзьялья
Такай-Хедзьялья (Такай) (Tokaj) — вінаробны раён, дзе робяць такайскія віны з белых гатункаў вінаграду. Асноўная частка рэгіёна знаходзіцца на тэрыторыі Венгрыі; менш славутая яго частка — на поўдні Зэмпліна (7 вёсак у Трэбішаўскі раён) у Славакіі.
Гісторыя вінаробства ў Такаі
Самае першае сведчанне існавання такайскага вінаробства адносіцца да 1550 года. Венгерскі паэт Іштван Чуяк з Мішкальца Miscolczi Czulyak István апеў у сваім вядомым жартоўным гімне «Jocoserium» такайскія віны з Тарцаля і Мезеша.
Сучасны спосаб вытворчасці лепшых такайскіх він (з дапамогай высакароднай цвілі Botrytis cinerea) быў вынайдзены капеланам сям'і Ракацы. У 1683 годзе польскія рыцары, якія знялі турэцкую аблогу Вены, прывезлі такайскае віно ў Рэч Паспалітую. У 1703 годзе князь Ракацы адправіў партыю віна Людовіку XIV — з гэтага часа віно набыла вядомасць у Францыі.
У 1908 годзе была афіцыйна зацвержана зона вытворчасці такайскіх він. У той час Венгрыя і Славакія ўваходзілі ў адзінае дзяржаўнае ўтварэнне — Аўстра-Венгрыю; гэтым тлумачацца пазнейшыя прэтэнзіі Славакіі (да якой пасля падзела краіны перайшла частка вінаробнага раёна Такай) на вытворчасць такайскіх він.
Пасля прыхода да ўлады камуністаў (1949 год) шмат якія з традыцый вытворчасці Такая былі парушаны. Толькі ў 1990-я гады старажытныя метады вытворчасці віна пачалі адраджацца, у тым ліку і пад дзяржаўным кантролем.
Славацкі Такай
Прэтэнзіі Славакіі на вытворчасць такайскіх він гістарычна абгрунтаваныя. У 1908 годзе, калі была афіцыйна зацвержана зона вытворчасці такайскіх він, Венгрыя і Славакія ўваходзілі ў склад Аўстра-Венгрыі; пасля падзела імперыі да Славакіі адышла частка такайскіх вінаграднікаў — 7 вёсак у Трэбішаўскім раёне на поўдні Зэмпліна.
У сярэдзіне ХХ стагоддзя венгры лічылі за лепшае проста скупляць практычна ўсё віно, якое выраблялася на славацкай частцы такайскіх вінаграднікаў, пасля чаго рэалізоўвалі пад назвай венгерскага такая.
У 1989 годзе славацкія вінаробы выпусцілі на рынак славацкі такай (Tokajske vino), што выклікала доўгачасовую судовую справу паміж дзвюма краінамі, якая да гэтага часу не скончана. Некалькі тыпаў славацкіх такайскіх він, якія вырабляюцца цяпер, вельмі высокай якасці, але значна больш танныя.
Абарона гандлёвай маркі
Венгерскія вінаробы змагаюцца за выключнае права на гандлёвую марку «Такай». Складаная судовая справа са Славакіяй — не адзіны выпадак такога роду: у 2008 Венгрыя здолела дамагчыся перайменавання эльзаскага віна такай піно гры ў піно гры д'эльзас. Пры гэтым віны з назвай «Такай» працягвае вырабляць крымскі завод Масандра.
Ліхошына
Ліхо́шына (, Лихошино) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Соржыцкага сельсавета.
Да 3 ліпеня 1970 года вёска ўваходзіла ў склад Астровенскага сельсавета.
Сцяг Уваравічаў
Сцяг Уваравічаў — сцяг гарадскога пасёлка Уваравічы Буда-Кашалёўскага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 490.
Матавіла
Матаві́ла (, Мотовило) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ясенскага сельсавета.
Сцяг Радуні
Сцяг Радуні — сцяг гарадскога пасёлка Радунь Воранаўскага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад г. № 279.
Апісанне
Сцяг уяўляе сабойпрамавугольнае палотнішча белага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у левай частцы пярэдняга боку якога размешчана апраўленая чырвонай аблямоўкай выява герба гарадскога пасёлка Радунь.
Макраны (Бешанковіцкі раён)
Макра́ны (, Мокряны) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Соржыцкага сельсавета.
У 1931—1954 гадах цэнтр Сініцкага сельсавета. Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Соржыцкага сельсавета, да 3 ліпеня 1970 года — у склад Астровенскага сельсавета.
Перавалока (Рэчыцкі раён)
Перавало́ка (, Переволока) — аграгарадок у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Караваціцкага сельсавета.
У 1926—1927 гадах цэнтр Перавалоцкага сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 30 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Рэчыца, за 60 км ад Гомеля.
Сцяг Акцябрскага
Сцяг Акцябрскага — сцяг гарадскога пасёлка Акцябрскага Акцябрскага раёна. Сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 490.
Апісанне
Сцяг Акцябрскага ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, левая палова якога чырвонага колеру, правая — жоўтага. У цэнтры правага боку палотнішча — выява герба Акцябрскага.
Герб Уваравічаў
Герб Уваравічаў — герб гарадскога пасёлка Уваравічы Буда-Кашалёўскага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 490.
Апісанне
Герб Уваравічаў уяўляе сабой выяву на чырвоным полі іспанскага шчыта на ўскрайкі чорнага колеру залатой уязной бярвеністай брамы.
Першае паселішча, гарадзішча і курганны магільнік, якія з'явіліся на месцы Уваравічаў, датуюцца VII ст. да н.э. — I ст. н.э. і адносяць да мілаградскай і зарубінецкай культур. Гарадзішча ўяўляла сабой вялікі насыпны, спецыяльна ўмацаваны вал, з трох бакоў акружаны ровам. Археолагі мяркуюць, што Уваравіцкае гарадзішча мела спецыяльна абсталяваны і ўмацаваны ўваход. Яшчэ ў 1873 г. было адзначана наяўнасць «уезду» ў выглядзе разрыву ў земляным вале, а таксама пляцоўкі перад ім.
Сербская дэспатыя
Паходжанне Дэспатыі
У Косаўскай бітве 28 чэрвеня 1389 былі забіты князь Лазар Хрэбелянавіч і асманскі султан Мурад I. Спадчыннікам Лазара стаў яго сын Стэфан Лазаравіч, а Мурада — Баязід I. Рэгенткай пры маладым Стэфане Лазаравічы стала яго маці княгіня Міліца. Міліца аддала сваю дачку, Аліверу, у жонкі султану Баязіду.
Першамайск (Караваціцкі сельсавет)
Першама́йск (, Першемайск) — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Караваціцкага сельсавета.
Сербская дэспатыя
Паходжанне Дэспатыі
Сербія стала васалам Асманскай дзяржавы, і Стэфан Лазаравіч абавязаны быў удзельнічаць у войнах султана. Ён прыняў удзел на баку турак у вайне супраць румын і ў бітве пры Равінэ супраць валашскага князя Мірчы I, а таксама ў Нікопальскай бітве (1396) супраць венгерскага караля Жыгімонта. Пасля гэтага султан Баязід узнагародзіў Стэфана землямі Вука Бранкавіча ў Косаве, паколькі Бранкавіч падчас Бітвы ў Нікопалі перайшоў на бок венгерскага караля.
Першамайск (Караваціцкі сельсавет)
У 1926—1939 гадах цэнтр Кабылеўскага сельсавета, у 1939—1954 гадах цэнтр Першамайскага сельсавета.
Сербская дэспатыя
Паходжанне Дэспатыі
Тым часам, у асманскія землі ўварваўся Тамерлан. У Ангорскай бітве 28 ліпеня 1402, у якой Цімур разграміў Баязіда, удзельнічаў і Стэфан. У выніку бітвы султан Баязід быў узяты ў палон. Вяртаючыся назад у Сербію, Стэфан Лазаравіч наведаў у Канстанцінопалі імператара Візантыі Мануіла II, які назваў яго тытулам «дэспат». Раней гэты тытул даваўся кіраўнікам дзяржаў-васалаў, але Візантыя была ўжо занадта слабая, каб прыняць пад сваю руку новага васала — Сербію. Таму Стэфан Лазаравіч пачаў выкарыстоўваць тытул дэспат як знак сваёй незалежнасці. Такім чынам Сербія стала Дэспатыяй.
Кансалідацыя
Ужо падчас паездкі ў Канстанцінопаль узніклі моцныя супярэчнасці паміж Стэфанам Лазаравічам і сынам яго сястры Мары Юрыем Бранкавічам, верагодным спадчыннікам бяздзетнага Стэфана. Юрый суправаджаў дзядзьку, але быў арыштаваны візантыйскімі ўладамі. Стэфана суправаджаў таксама яго брат Вук. Калі яны вярталіся ў Сербію праз Косава, уладанне Юрыя Бранкавіча, на дэспата напала армія Юрыя. Бітва адбылася каля Грачаніцы. Сербскую армію ўзначаліў Вук Лазаравіч і атрымаў перамогу над пляменнікам. Аднак ужо ў Нова Брда браты Лазаравічы пасварыліся, і справа дайшла да таго, што Вук з'ехаў да прэтэндэнта на асманскі трон Сулейману. Пасля тамерланава разгрому сыны Баязіда I ваявалі паміж сабой. Спадзяючыся на хваляванні ўнутры Асманскай імперыі, Стэфан Лазаравіч прысягнуўся каралю Венгрыі Жыгімонту (1404). Той за гэта ўзнагародзіў сербскага дэспата Бялградам, які да гэтага часу быў у складзе Венгрыі. З гэтага часу Бялград стаў сталіцай Сербіі, з прычыны таго, што ўсе ранейшыя сталіцы (Скоп’е, Прышціна, Прылеп і Крушавац) ужо былі пад кантролем Асманаў.
На працягу наступных некалькіх гадоў адбылося мноства падзей у асабістым і сямейным жыцці князя Стэфана. Спачатку яму ўдалося вызваліць з палону сваю сястру Аліверу, жонку палоненага Тамерланам асманскага султана Баязіда. Неўзабаве быў заключаны мір з Вукам Лазаравічам, братам Стэфана. Князь ажаніўся (1405) з Катылінай Гацілуцы, дачкой Франчэска Гацілуцы, кіраўніка грэчаскага вострава Лесбас. У гэтым жа годзе маці Стэфана, Вука і Аліверы, Міліца, памерла.
У 1408 паміж братамі Стэфанам і Вукам ізноў адбыўся разлад. Вук аб'яднаўся з султанам Сулейманам і Юрыем Бранкавічам і напаў на землі Стэфана (1409). Юрый Бранкавіч аблажыў Бялград, і Стэфан вымушаны быў пайсці на саступкі: яго брату Вуку перайшла Паўднёвая Сербія, і Стэфан прызнаў сюзерэнітэт Асманаў. Аднак неўзабаве разлад адбыўся і ў стане турак. Брат Сулеймана Муса паўстаў супраць султана, і Стэфан Лазаравіч прыняў яго бок. Муса і Стэфан пацярпелі паражэнне ў бітве ля Касмідона недалёка ад Канстанцінопаля, і Сулейман загадаў Вуку заняць Сербію раней, чым Стэфан вернецца. Разам з атрадам Вук быў схоплены атрадамі Мусы і пакараны смерцю (1410). Стэфан вярнуўся дамоў праз Канстанцінопаль і зноў заняў Паўднёвую Сербію, якая належала раней яго пакаранаму смерцю брату.
У 1412 годзе Муса абвясціў сябе султанам еўрапейскай часткі Асманскай імперыі. Ён напаў на Сербію, аднак быў пераможаны атрадамі Стэфана каля Нова Брда ў Косаве. Стэфан заключыў саюз з сынам султана Баязіда I Мехмедам, разам з якім стаў змагацца супраць Мусы. Заручыўшыся таксама падтрымкай венграў, Стэфан і Мехмед атакавалі Мусу пад Цамарлу ля гары Віташа (суч. Балгарыя), перамаглі яго і забілі Мусу. У выніку гэтай вайны Стэфан далучыў да Сербіі сербска-балгарскую вобласць Жніполле і горад Карпіян каля Ніша, пры тым, што сам Ніш застаўся пад кантролем турак. Праз год да ўлады ў Асманскай імперыі прыйшоў Мехмед, і старыя сувязі з ім Стэфана забяспечылі перамір'е Сербіі і магчымасць яе аднаўлення.
Памерлы (28 красавіка 1421) апошні князь Зэты завяшчаў сваё княства са сталіцай у Падгорыцы свайму дзядзьку, Стэфану Лазаравічу. Пад уладу сербскага князя перайшла таксама венгерская мясцовасць Срэбраніца. Гэтыя набыцці, якія суправаджаліся паляпшэннем адносін з Венгрыяй і Асманскай імперыяй, сталі асновай аднаўлення магутнасці Сербіі. Сербія вярнула большасць сваіх этнічных тэрыторый, страчаных у выніку бітвы на Косавам полі.
Сербскае адраджэнне
Дэспат Стэфан Лазаравіч падтрымліваў разнастайнае развіццё мастацтва ў Сербіі і сам быў паэтам, мастаком і мысляром Рэнесансу. Яго Слово љубве («Слова пра каханне») — адзін з найбольш вядомых помнікаў сербскай літаратуры. Ён сабраў самую вялікую на Балканах бібліятэку. Паспяхова балансаваць паміж Асманскай імперыяй і Венгрыяй дапамагалі і багатыя сярэбраныя рудні Срэбраніцы і Нова Брда. Бялград стаў адным з найбуйнейшых гарадоў Еўропы. У горадзе пражывала больш за 100 тысяч чалавек.
Да вайны з Турцыяй
На працягу 15 гадоў Стэфан Лазаравіч то ваяваў са сваім пляменнікам Юрыем, то мірыўся з ім, але быўшы бяздзетным, усё ж завяшчаў яму прастол (1426) незадоўга да смерці (19 ліпеня 1427). Законнасць дэспатычнай улады Юрыя пацвердзіў у 1429 годзе візантыйскі імператар Іаан VIII Палеалог.
Квітнеючую сталіцу Стэфана Бялград пасля яго смерці прыйшлося вярнуць венграм, з прычыны таго, што Стэфан атрымаў ад іх горад як уласны надзел. Багатыя гарады на поўдні былі вельмі блізка да земляў Асманскай імперыі, і Юрый вырашыў пабудаваць (1428—1430) новы цэнтр у выглядзе магутнай крэпасці ў Смедэрэве на Дунаі, каля венгерскай мяжы. Тут праходзіла яго жыццё з жонкай-грачанкай Ірынай Кантакузінай. Яе браты сталі вельмі ўплывовыя пры новым дэспаце. Засілле грэкаў выклікала незадаволенасць сярод народа. Яе чарнілі, вінавацячы ў заганах. Лічылася, што будаўніцтва Смедэрэва была капрызам Ірыны. Народныя паданні і паэзія ахрысцілі грачанку Проклета Јерина (Ірына Праклятая). Аднак ніводная грэчаская крыніца не пацвярджае гэтай крытыкі.
Асманская акупацыя
Перыяд адноснага міру з Асманскай імперыяй скончыўся ў 1438 годзе, калі да ўлады прыйшоў султан Мурад II. Яго армія, узначаленая асабіста Мурадам, напала на Сербію і разрабавала яе. Дэспат Юрый бег у Венгрыю, пакінуўшы кіраваць краінай свайго сына Гргора і брата жонкі Ірыны, Тама Кантакузена. Пасля трохмесяцовай аблогі Смедэрэва пала ў жніўні 1439 года. У распараджэнні сербаў застаўся адзін буйны горад — Нова Брдо, ахрышчаны сербамі «маці ўсіх гарадоў» — але і гэты буйны цэнтр быў захоплены асманамі 27 чэрвеня 1441 года. Адзінай незахопленай часткай Сербіі заставалася зямля Зэта. У 1441 годзе султан прызначыў Ішак-Бега першым намеснікам у Сербіі, у 1443 годзе Ішак быў заменены на Ісу-Бея.
Вяртанне Юрыя Бранкавіча
У Венгрыі Юрыю Бранкавічу ўдалося ўгаварыць уплывовых людзей і ваявод для фарміравання кааліцыі супраць турэцкага прыгнёту. У Венгрыі сфарміравалася шырокая хрысціянская кааліцыя, якую ўзначаліў ваявода Януш Хуньядзі. Да іх далучыліся румыны і валашцы, якімі кіраваў бацька знакамітага Улада Цэпеша Уладам II. Яны накіраваліся да Сербіі і Балгарыі ў верасні 1443 года. Сербія была цалкам вызвалена ад турак 15 жніўня 1444 года.
Вельмі няпроста было Юрыю балансаваць паміж дзвюма сіламі — Усходам і Захадам. У 1447—1448 годзе Юрый дапамог візантыйскаму імператару ўзмацніць ахоўныя ўмацаванні і сцены Канстанцінопаля, аднак вымушаны быў даць атрады султану Мехмету II для вайны з Візантыяй. 29 мая 1453 года пад ударамі турак Канстанцінопаль паў. На наступны год пасля захопу Візантыйскай імперыі султан Мехмет ізноў напаў на Сербію, нарэшце захапіўшы Нова Брдо і прымусіўшы Юрыя перадаць яму ўсю Паўднёвую Сербію. Дэспат Юрый памёр 24 снежня 1456 года ў Смедзе.
Кіраванне Лазара Бранкавіча
Дэспат Лазар Юравіч, які змяніў на прастоле свайго бацьку, бачачы і разумеючы, што Сербія вельмі слабая, каб нанесці паражэнне Асманскай імперыі і адваяваць страчаныя землі, аддаў перавагу скласці з султанам мір у студзені 1457 года. Па ўмовах міру Асманы вярталі Лазару большасць бацькоўскіх земляў і абяцалі не нападаць на Сербію, а ён, у сваю чаргу, павінен быў выплаціць даніну. Выратаваны ад паўднёвай пагрозы, Лазар звярную сваю ўвагу на шматлікія прыгранічныя канфлікты з Венгрыяй. Ён здолеў захапіць горад Ковін, які стаў першым сербскім горадам на іншым беразе Дуная. 20 студзеня 1458 года Лазар Бранкавіч памёр.
Кіраванне Стэфана Бранкавіча
Паколькі Лазар памёр, не пакінуўшы сыноў, пасля яго смерці быў сфарміраваны трыумвірат рэгентаў. Старэйшым стаў брат нябожчыка, Стэфан III Бранкавіч, жонка Лазара Алена Палеалог і Міхайла Ан'елавіч (губернатар Рашкі). Аднак пасля таго, як Ан'елавіч тайна ўпусціў у Смедэрэва атрад турак, ён быў заменчаны ў сакавіку 1458 года, пасля чаго Стэфан Бранкавіч стаў аднаасобным дэспатам Сербіі. Праз год Бранкавіч вырашыў жаніць сваю пляменніцу, дачку дэспата Лазара, Марыю, са спадчыннікам сербскага трона, сынам баснійскага князя Сцяпана Стэфанам Тамашэвічам. Не чакаючы вяселля з Марыяй, Стэфан абвясціў сябе новым дэспатам Сербіі 21 сакавіка 1459 года і праз два тыдні выслаў экс-дэспата Стэфана Бранкавіча ў Венгрыю.
Стэфан Тамашэвіч і падзенне Сербіі
Стэфан Тамашэвіч лічыцца адным з самых няўдалых балканскіх кіраўнікоў у эпоху Сярэднявечча. За пяць гадоў кіравання ён прайграў усе войны з Асманскай імперыяй і страціў дзве дзяржавы — Сербію ў 1459 і Боснію ў 1463 годзе. Абранне яго новым дэспатам Сербіі падняло крайнія хваляванні ў народзе, аднак яго падтрымліваў бацька, кароль Босніі Сцяпан Томаш. Да часу пачатку кіравання Стэфана памеры Сербіі не перавышалі наваколляў Смедэрэва, таму султан Мехмед вырашыў заваяваць рэшткі Дэспатыі. Туркі дайшлі да самага Смедэрэва, аднак, кіраўнік і яго людзі не змаглі абараніць горад, больш таго, баснійцам было дазволена пакінуць Сербію. 20 чэрвеня 1459 года Сербія была заваявана Асманскай імперыяй.
«Венгерская эміграцыя»
Асманы захапілі Сербскую Дэспатыю, што выклікала некаторыя хваляванні ў Венгрыі. Аднак Еўропа прызнала тое, што дэ-юрэ Сербія ўвесь час знаходзілася ў васальнай залежнасці ад Асманскай імперыі, таму палічыла пераканаўчай прычыну ўварвання турак у Сербію — прадухіленне ўнутранага канфлікту. Тым не менш, падзенне Сербіі азначала прамы выхад Асманскай імперыі да тэрыторый Венгрыі. З меркаванняў бяспекі і жадання захаваць рэштку тэрыторый (шматлікія тэрыторыі Венгрыі ўжо былі пад кантролем Асманскай імперыі, а частка земляў мелі толькі фармальнае падпарадкаванне) венгерскі кароль Мацьяш Корвін на тэрыторыі Срэма адрадзіў Сербскую Дэспатыю з прызнаннем дэспатамі васалітэту. Пачаўся так званы перыяд «венгерскай эміграцыі». Сербскія дэспаты ў Венгрыі павінны былі падтрымліваць Венгрыю ў войнах і плаціць даніну. Некаторыя дэспаты спрабавалі ваяваць з туркамі, спрабуючы адрадзіць Сербію, але беспаспяхова. На дэспатаў таксама быў ускладзены абавязак кантраляваць усіх сербаў, якія жывуць у Венгрыі. Першым сербскім дэспатам у эміграцыі стаў князь з роду Бранкавічаў Вук Гргоравіч, сын Гргора Юравіча, унук Георгія Бранкавіча.
Неўзабаве ў выніку кровапралітных войнаў большая частка Венгрыі перайшла пад кантроль Асманскай імперыі. У 1504 годзе на сербскім прастоле перапыніўся род Бранкавічаў, пасля чаго спачатку да ўлады прыйшоў харвацкі род Берыславічаў, затым — па чарзе кіравалі прадстаўнікі Божычаў, Бакічаў і Штыльянавічаў. Частка Венгрыі знаходзілася пад пратэктаратам аўстрыйскіх Габсбургаў. Захоп Венгрыі Габсбургскай Аўстрыяй ў сярэдзіне XVI стагоддзя паклаў канец Сербскай Дэспатыі ў эміграцыі. Апошні дэспат Стэфан Штыльянавіч спыніў кіраванне ў 1540 годзе.
Кіраўнікі Сербіі ў Бялградзе і Смедэрэва
Бранкавічы — старэйшая галіна Неманічаў
Турэцкія намеснікі
Сцяг Камарына
Сцяг Камарына — сцяг гарадскога пасёлка Камарын Брагінскага раёна. Сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 490.
Апісанне
Сцяг Камарына ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча блакітнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры правага боку якога — выява герба Камарына.
Евангеліярый
Евангеліярый (Evangeliarium) — адна з літургічных кніг лацінскага абраду, якая ўжываецца ў набажэнствах Рымска-каталіцкай Царквы.
Евангеліярый утрымлівае асобныя фрагменты тэкстаў Евангелля і з'яўляецца разнавіднасцю альбо складнікам лекцыянарыя — літургічнага зборніка фрагментаў тэкстаў Святога Пісання, размеркаваных згодна з парадкам літургічнага году. У практыцы паўднёваславянскіх і ўсходнеславянскіх вытворных візантыйскага абраду аналагам евангеліярыя з'яўляецца апракас.
Гісторыя
З ранніх хрысціянскіх часоў чытанне Бібліі было абавязковым момантам літургічных абрадаў. На кожным набажэнстве чыталіся біблійныя, у першую чаргу, новазапаветныя тэксты. Паслядоўнасць такіх чытанняў у раннія часы адпавядала структуры саміх тэкстаў. Яны чыталіся ад пачатку да канца (лац. lectio continua). Такім чынам, раннія хрысціяне наследавалі сінагагальную практыку, паводле якой чытанне кожнага новага ўрыўка з Закона пачыналася там, дзе скончыў папярэдні ўдзельнік набажэнства. Адной з прычынаў такога спосабу чытання Бібліі з'яўляўся той факт, што тэкст быў запісаны на папірусных і пергаментных скрутках, у сувязі з чым пошук канкрэтнага месца Пісання быў ускладнены.
Раней за ўсё такая сістэма з'явілася ў бліжнеўсходніх цэрквах, асабліва Іерусалімскай, пазней — на Захадзе, дзе самы старажытны прыклад выбару евангельскіх ўрыўкаў, якія адпавядаюць святу, адносіцца да Галіі V стагоддзя. Паступова ўстанавліваўся канон чытанняў, адпаведнасць урыўкаў падзеям ці сакрамэнтам, да якіх прывязвалася набажэнства, і іх месца ў літургічным годзе. У VIII—IX стагоддзях шырокае распаўсюджанне набылі капітулярыі (лац. capitulare lectionum) — спісы евангельскіх чытанняў на кожны дзень. Такі спіс, як правіла, размяшчаўся ў канцы ці пачатку кодэкса, які ўтрымліваў поўны тэкст усіх чатырох Евангелляў.
Толькі ў XII стагоддзі з'явіўся менавіта евангеліярый, які з'яўляўся выключна літургічнай кнігай і дзе фрагменты цалкам не залежалі ад храналогіі евангельскіх падзеяў, а былі прывязаныя да падзеяў літургічнага года.
Бліжэй да канца Сярэднявечча евангеліярыі выйшлі з ужытку па прычыне развіцця іншай літургічнай літаратуры, якая аб'ядноўвала ў сабе розныя тыпы тэкстаў: імшалы на Захадзе і розныя служэбнікі і тыпіконы на Усходзе. У ходзе літургічнай рэформы ў Каталіцкай царкве сярэдзіны XX стагоддзя асобны зборнік біблійных літургічных чытанняў быў адроджаны і стаў называцца лекцыянарыем, а евангеліярый стаў яго састаўной часткай.
Ілюстрацыі
Прынцыпы ўпрыгожвання зборнікаў евангельскіх тэкстаў не адрозніваліся ад аналагічных для рэлігійных рукапісаў іншага прызначэння. На Захадзе значнага ўзрозню дасягнула мастацтва ілюстрацыі ў евангеліярыях оттанаўскага перыяду, сярод якіх Кодэкс Эгберта, Перыкопа Генрыха II. Таксама вядомыя ўпрыгожаныя евангеліярыі іншага часу, як, напрыклад, каралінгскі евангеліярый Гадэскалька. Ад Візантыі таксама захавалася значная колькасць ілюстраваных манускрыптаў евангеліярыяў. Асабліва іх колькасць павялічылася з другой паловы XI стагоддзя да першай паловы XII стагоддзяў. Сярод іх можна адзначыць лекцыянарый з афонскага манастыра Дыянісіята, лекцыянарый 120, евангеліярый з Гістарычнага музея ў Маскве.
Сучаснае выкарыстанне
У сучаснай практыцы Каталіцкай царквы евангеліярый выкарыстоўваецца для трэцяга, евангельскага чытання на Літургіі слова. Евангельскае чытанне — галоўнае сярод усіх чытанняў імшы, таму яно суправаджаецца пабожным стаўленнем, напрыклад, падчас гэтага чытання веруючыя стаяць. Вынас евангеліярыя таксама ўрачысты — яго суправаджаюць свечкі, перад чытаннем часта адбываецца акаджэнне кнігі, чытае Евангелле дыякан альбо святар, які пасля чытання цалуе кнігу. Евангеліярый таксама выкарыстоўваецца падчас працэсій і на набажэнствах з удзяленнем сакрамэнту святарства. Пры адсутнасці евангеліярыя евангельскае чытанне гэтага дня чытаецца з лекцыянарыя ці Бібліі, пры гэтым апісаны вышэй жэсты пашаны застаюцца ў сіле.
Малыя Паўлавічы
Малы́я Па́ўлавічы (, Малые Павловичи) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Соржыцкага сельсавета.
Сцяг Рэчыцы
Сцяг Рэчыцы — сцяг горада Рэчыца і Рэчыцкага раёна. Сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 490.
Малыя Паўлавічы
Да 9 ліпеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Астровенскага сельсавета.
Сцяг Рэчыцы
Апісанне
Сцяг Рэчыцы ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча белага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры правага боку якога — выява герба Рэчыцы.
Ражнетава
Ражне́тава (, Рожнетово) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ясенскага сельсавета.
Сцяг Астраўца
Сцяг Астраўца — сцяг горада Астравец і Астравецкага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад г. № 279.