cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Троіцкая царква (Слонім)
Касцёл
Касцёл — помнік архітэктуры барока і ракако, уяўляе сабой аднанефны мураваны храм з выцягнутым прэсбітэрыем, сакрысціямі і паўкруглай алтарнай апсідай, трох'яруснай вежай-званіцай пры ўваходзе (першы ярус квадратны ў плане, умацаваны контрфорсамі, два верхнія — васьмігранныя, аздобленыя пілястрамі), накрытай шатровым дахам. У 1668 г. і 1750 г. да апсіды прыбудаваныя дзве бакавыя квадратныя ў плане капліцы, завершаныя шлемападобнымі купаламі. Сцены храма ўмацаваны контрфорсамі, прарэзаны вялікімі вокнамі з паўцыркульнымі завяршэннямі. Уваходны партал касцёла аформлены ордарнымі элементамі: паўкалонамі, спрошчаным антаблементам, архівольтамі.
Інтэр'ер
Інтэр’ер храма, як і яго вонкавае аблічча, адзначаецца суровай прастатой. Неф пераходзіць у больш вузкі прэзбітэрый, які выдзелены алтарнай перагародкай і завершаны паўкружжам апсіды, перакрыты цыліндрычным скляпеннем з распалубкамі і конхай у алтарнай частцы храма. Прасценкі ўмацаваны слупамі-пілястрамі, аб'яднанымі з вонкавымі контрфорсамі ў адзіны канструкцыйны элемент, які падтрымлівае распор скляпенняў. Як і сцены, скляпенні пазбаўлены дэкаратыўнай апрацоўкі. Толькі іх верхняя частка аздоблена ляпным геаметрычным дэкорам. З заходняга боку нефа на трохпралётнай аркадзе і крыжовых скляпеннях узвышаюцца барочныя хоры, якія агароджаны фігурным увагнута-выпуклым парапетам.
Дэкаратыўная кампазіцыя інтэр’ера пабудавана на паступовым маштабным і дэкаратыўным нарастанні групы бакавых алтароў, у якой дамінуе галоўны цэнтральны алтар апсіды XVIII ст. Выкананы маналітна са сцяной, ён мае сіметрычна-восевую шматкалонную і шматфігурную архітэктоніку: на цокаль у выглядзе арачных ніш з крапаваным п'едэсталам і табернакулам устаноўлена каланада цёмна-карычневага стука, яна нясе раскрапаваны антаблемент з фігурамі лунаючых анёлаў. Пасля 1864 г. у алтары ўстаноўлены іканастас. Па цэнтры першага яруса галоўнага алтара ў прамавугольнай раме размешчаны абраз Св. Тройцы (XVIII ст., палатно, алей). У прасценках апсіды ўстаноўлены бакавыя, меншыя па памеры і больш сціплыя па кампазіцыі алтары. Прэсбітэрыум аддзяляецца ад залы храма вуглавымі алтарамі, раскрапаванымі пучкамі пілястраў і завершанымі барочнымі ўвагнута-выпуклымі франтонамі. У прасценках нефа захаваліся яшчэ два накладныя алтары меншага памеру. Арнаментыка ўсіх алтароў заснавана на тэмах ракако: насычаныя крапоўкамі і арнамантальнай ляпнінай пілястры, валюты, ракайлі, ракавіны, вазы, фігуркі анёлаў.
Кляштар
З паўднёвага боку ад храма знаходзіцца кляштар, які ўяўляе сабой двухпавярховы П-падобны ў плане мураваны жылы корпус, які прымыкае з паўднёвага боку да апсіды храма, абмяжоўвае прамавугольны курданёр, раскрыты ў паўднёвы бок. Пабудававаны з цэглы ў сярэдзіне XVIII ст., аб чым сведчыць надпіс «1749» на вуглавым камені падмурка. Манументальны масіўны будынак накрыты вальмавым дахам з пластычным выгінам над карнізам. Плоскасныя сцены лаканічна крапаваны адзінарнымі прасценачнымі і парнымі вуглавымі пілястрамі, апяразаны карнізам нескладанага профілю і цягай.
Планіроўка галерэйная. У калідорах і памяшканнях захаваліся крыжовыя і цыліндрычныя скляпенні з распалубкамі. У тарцы ўсходняга крыла — шырокая зала, перакрытая цыліндрычным скляпеннем з люнетамі. Помнік архітэктуры барока.
Віндзар
Ві́ндзар (Windsor, да 1974 года — Нью-Віндзар) — невялікі горад (каралеўскае бора) у графстве Беркшыр, на правым беразе ракі Тэмзы, за 34 км на захад ад Чарынг-Кроса (Лондан). Тут знаходзіцца летняя рэзідэнцыя англійскіх каралёў (Віндзарскі замак).
Гісторыя
Упершыню пра горад згадваецца ў Англасаксонскай хроніцы. Яго назва паходзіць ад стараанглійскай назвы Windles-ore, ці «выгнуты рачны бераг». У 11 ст. Вільгельм I Заваёўнік набыў Віндзар у якасці паляўнічага запаведніка і пабудаваў замак. Першапачаткова горад насіў назву Нью-Віндзар (Новы Віндзар), у той час як пад назвай Віндзар была вядомая вёска, размешчаная больш як за тры кіламетры ад сучаснага горада (цяпер яна носіць назву Стары Віндзар), дзе знаходзіўся замак саксонскіх каралёў. У часы кіравання караля Генрыха I каралеўскі двор быў перамешчаны на тры мілі ўверх па цячэнні ракі. Віндзарскі замак упершыню згадваецца ў «Кнізе Страшнага суда». Замак быў пабудаваны з каменя ў 1170 годзе. З 1172 года вядомы Віндзарскі мост, які звязаў горад з размешчаным на процілеглым беразе Ітанам і лічыцца адным з найстаражытнейшых пабудаваных на Тэмзе. У той час будаўніцтва мастоў было дасягненнем, і наяўнасць уласнай пераправы ўнесла вялікі ўнёсак у развіццё горада і ўмацавала яго ўплыў.
Нью-Віндзар як уласнасць кароны першапачаткова меў прывілеі і быў вызвалены ад каралеўскіх падаткаў. З пачатку XIII стагоддзя горад меў сваю гандлёвую гільдыю пры каралеўскім заступніцтве і неўзабаве стаў галоўным горадам графства. Кароль Эдуард I у 1277 годзе адмысловым указам канчаткова замацаваў за Віндзарам статус каралеўскага бора і фармальна пацвердзіў ягоныя прывілеі.
Нью-Віндзар адыгрываў вядучую ролю ў Сярэднявеччы, да 1332 года стаўшы адным з найбагацейшых гарадоў Англіі. Пастаянныя капіталаўкладанні ў развіццё замка прыцягнулі ў горад лонданскіх гандляроў: ювеліраў, вінаробаў, бакалейнікаў і галантарэйшчыкаў — што забяспечыла гараджанам новыя працоўныя месцы. Перабудова і пашырэнне замка пры Эдуардзе III (1350—1368) былі найбуйнейшым будаўнічым праектам у сярэдневяковай Англіі, і многія жыхары Віндзара былі заняты ў ім. У 1348 годзе Чорная смерць скараціла насельніцтва горада амаль удвая, аднак будаўнічыя праекты Эдуарда III паспрыялі хуткаму прытоку насельніцтва з іншых раёнаў Англіі і з кантынентальнай Еўропы. Тыя часы былі перыядам росквіту для мясцовай эканомікі.
Перабудова замка працягвалася і ў XV стагоддзі. Віндзар стаў галоўным месцам паломніцтва, у першую чаргу, для жыхароў Лондана. Паломнікі прыязджалі, каб дакрануцца да магілы Генрыха VI, прах якога быў перанесены ў Капэлу Святога Георгія ў 1484 годзе, і фрагмента Сапраўднага Крыжа, а таксама каб наведаць каледж у Ітане. Паломнікі прыходзілі з немалымі сумамі і трацілі іх у горадзе. Каб рассяліць усіх паломнікаў, колькасць гасцініц у Віндзары ўсяго за стагоддзе вырасла з трох да трыццаці. Горад стаў вельмі багатым. Для лонданскіх паломнікаў Віндзар некаторы час пераўзыходзіў па значнасці Кентэрберы і мошчы Томаса Бекета, але з набліжэннем Рэфармацыі паток паломнікаў стаў змяншацца. У 1547 годзе ў пахавальні Святога Георгія быў пахаваны Генрых VIII, заснавальнік Англіканскай царквы.
Кіраванне Цюдараў і Сцюартаў
Горад пачаў разбудоўвацца прыблізна праз дзесяць гадоў пасля Рэфармацыі. Замак лічылі ўвасабленнем старой Англіі, а ранейшыя святыні сталі называць забабонамі. Большасць паведамленняў з гістарычных хронік гаворыць пра Віндзар у XVI і XVII стагоддзях як пра бедны горад са струхлелымі вуліцамі і жудаснымі ўмовамі пражывання. Горад і яго наваколлі становяцца месцам дзеяння п’есы Уільяма Шэкспіра «Віндзарскія насмешніцы».
У час Англійскай рэвалюцыі горад займаў палкоўнік Вен, які пакінуў яго ў 1645 годзе. Нягледзячы на залежнасць ад караля, Віндзар, як і многія камерцыйныя цэнтры, трапіў пад уладу круглагаловых. У 1649 годзе тут быў пахаваны пакараны смерцю Карл I.
Скарачэнне колькасці старых будынкаў у гэты перыяд гаварыла пра гатовасць да новага будаўніцтва з прыходам да ўлады Карла II, але наступныя кіраўнікі не звярталі ўвагі на горад, новыя будынкі не былі пабудаваны, і ён заставаўся ў заняпадзе да XIX стагоддзя.
У 1711 па загадзе каралевы Ганны каля замка зроблены іпадром, дзе штогод у чэрвені праводзіцца тыдзень каралеўскіх скачак.
Геаргіянская і Віктарыянская эпохі
Каралі вярнуліся ў Віндзар у 1778 годзе, пры Георгу III. Былі пабудаваны дзве армейскія казармы, але прысутнасць салдат стварыла новую праблему — маштабную прастытуцыю.
Значнае абнаўленне замка, які стаў з 1840 года рэзідэнцыяй каралевы Вікторыі, і будаўніцтва дзвюх галін чыгунак пазначылі пачатак найбольш яскравага перыяду ў гісторыі горада. Горад хутка ператварыўся з соннага сярэдневяковага гарадка ў цэнтр сучаснай імперыі. На працягу XIX стагоддзя ў Віндзару пабывалі многія главы еўрапейскіх дзяржаў. Аднак празмерная перабудова Віндзара прывяла да разбурэння старога горада, у тым ліку да страты ў 1820 годзе прыхадской царквы Яна Хрысціцеля, пабудаванай у 1135 годзе.
Сучасны перыяд
Большасць вуліц сучаснага Віндзара спланаваны ў XIX стагоддзі. Аднак галоўная вуліца, Піскад-стрыт, захавалася са старажытных часоў, на некалькі гадоў аперажаючы па ўзросце Віндзарскі замак (упершыню згаданая ў 1170 годзе). Замак, у сваю чаргу, з’яўляецца найбуйнейшым у Еўропе і рэкардсменам па тэрміне пражывання ў ім уладальнікаў.
Пасля пачатку Першай сусветнай вайны каралеўская дынастыя Вялікабрытаніі, якая мела нямецкае паходжанне, з патрыятычных меркаванняў змяніла назву з Саксен-Кобург-Гоцкай на Віндзарскую.
Нью-Віндзар быў афіцыйна перайменаваны ў Віндзар у 1974 годзе.
Славутасці
Помнікі архітэктуры: Віндзарскі замак (11 ст., перабудаваны ў 13—19 стст., захоўваецца калекцыя карцін, габеленаў, зброі і інш.) — летняя рэзідэнцыя англійскіх манархаў, (1474—1528, позняя готыка),  (17 ст.), парк і інш.
Асяродак
Асяродак — намнажэнне (падводнае ці надводнае) алювіяльных наносаў ў рэчышчы ракі, якое не мае расліннасці (бліжэй да берага называецца побачэнь, а ля выпуклых берагоў пры меандраванні — пляж). Звычайна мае выгляд невысокіх затопленых або часткова аголеных астравоў. Месца гнездавання птушак.
Фарміраванне
Накапленне наносаў адбываецца пры малой і вялікім паступленні наносаў.
Форма асяродка падоўжаная, выцягнутая па цячэнні, плошча да некалькіх дзесяткаў, радзей соцень квадратных метраў. Падзяляюць рэчышча на рукавы, за кошт перамяшчэння наносаў паступова рухаюцца ўніз па цячэнні ракі (ніжняя частка намываецца, верхняя размываецца). Замацаванне асяродка расліннасцю або па іншым прычынам прыводзіць да ператварэння яго ва ўстойлівы. У асяродкі выходзяць з вады і ператвараюцца ў выспы.
У Беларусі
У Беларусі трапляюцца пераважна на рэках паўднёвай часткі краіны (на Прыпяці, Дняпры, Сажы, Іпуці і інш.).
Кавалёва (Гарадоцкі раён)
Кавалёва (, Ковалёво) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бычыхінскага сельсавета.
Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Руднянскага сельсавета, да 7 чэрвеня 1966 года — у склад Мяжанскага сельсавета , да 10 кастрычніка 2013 года — у склад Гуркінскага сельсавета.
Хедэбю
Хедэбю (Хайтхабу, Haithabu, Hedeby, стар.-ісл. Heiðabýr — ад heiðr = пустэча, і býr = паселішча, двор) — найважнейшы гандлёвы цэнтр дацкіх вікінгаў, размешчаны ў глыбіні фіёрда Шлей, на скрыжаванні гандлёвых шляхоў з басейна Балтыйскага ў басейн Паўночнага мора (тут судны перацягваліся волакам у абыход Зунда) і з Каралінгскай імперыі ў Данію — так званы Валовы (Оксенвег) ці Вайсковы шлях. Цяпер гэта самая поўнач нямецкай зямлі Шлезвіг-Гольштэйн (раён Шлезвіг-Фленсбург, пасёлак Бусдорф).
Археалагічны комплекс Хедэбю складаецца з паўкруглага вала гарадзішча, злучанага з сістэмай абарончых збудаванняў Даневірке (Дацкі вал), гарадзішча, паўднёвага паселішча, шэрагу магільнікаў, камернага пахавання ў ладдзі і чатырох рунічных камянёў.
Гісторыя
У канцы IX стагоддзя — паводле Адама Брэменскага — у паўднёвай Ютландыі з’яўляецца «Олаф са Свеаланда» і пачынаецца кіраванне так званай «шведскай дынастыі» (да 930-х гадоў). З’яўленне ў той час у наваколлях Хедэбю рунічных камянёў (Вялікі і Малы камяні Сігтруга, сына Олафа) дазваляе выказаць здагадку, што цэнтр дынастыі знаходзіўся менавіта тут, з прычыны таго, што памінальныя стэлы звычайна ўсталёўваліся ў радавых сядзібах.
У 934 годзе — па Відукінду Карвейскаму — германскі кароль Генрых Птушкалоў разбіў дацкага караля Гнупэ каля Хедэбю і прымусіў таго хрысціцца. У 948 годзе быў заснаваны біскупства Хедэбю (нароўні з біскупствамі Рыбэ і Орхус).
У сярэдзіне X стагоддзя ўзводзіцца паўкруглы вал выдужай да 9 м, які акружае паселішча з сушы (ахоплівае тэрыторыю ў 24 га) і пашыраецца гавань (каля 965 года). У тым жа годзе Хедэбю наведвае арабскі купец і дыпламат Аль Тартушы. У 968 годзе зафіксавана будаўнічая дзейнасць на вале, які злучае ўмацаванні Хедэбю з Дацкім валам. У 974 годзе Дацкі вал быў захоплены імператарам Атонам II, які пабудаваў каля вала германскую крэпасць. Праз дзевяць гадоў, у 983 годзе адбылося паўстанне супраць германскага валадарства ў Даніі і сярод заходнеславянскіх плямёнаў. У выніку была разбурана германская крэпасць і Хедэбю перайшоў пад уладу дацкіх каралёў.
Апошняя будаўнічая дзейнасць на гарадзішчы зафіксавана археалагічна ў 1020 годзе (дэндрадата). У 1050 годзе Хедэбю быў разбураны атрадамі нарвежскага караля Харальда Суровага, а ў 1066 годзе рэшткі паселішча былі спалены заходнеславянскімі атрадамі. Пасля гэтага ўдару горад больш не згадваецца ў пісьмовых крыніцах, і яго роля пераходзіць да Шлезвігу, на тэрыторыі якога самая ранняя будаўнічая дзейнасць адносіцца да 1071 годзе.
У апошні раз Хедэбю стаў арэнай гістарычных падзей у 1848 годзе, калі падчас дацка-прускай вайны на яго тэрыторыі, унутры паўкруглага вала, быў разбіты ваенны лагер. Сам вал быў падноўлены і падрыхтаваны да выкарыстання ў ваенных дзеяннях.
Археалагічнае даследванне
Першым думку аб тым, што паселішча Хедэбю знаходзіцца на месцы паўкруглага вала, выказаў дацкі археолаг Софус Мюлер пасля ўважлівага агляду комплексу ў 1897 г. Яго правасць пацвердзіла Іагана Местарф, дырэктар Кільскага музея айчынных старажытнасцей, якая арганізавала першыя даследаванні гарадзішча ў 1900 г. Раскопкі працягваліся 16 сезонаў, аж да 1915 г., калі працы былі перапынены Першай сусветнай вайной. У рамках гэтых даследаванняў у 1908 г. дырэктар Кільскага музея Фрыдрых Кнор раскапаў унікальнае камернае пахаванне ў ладдзі.
Вывучэнне гарадзішча аднавілася ў 1930 і працягвалася да 1939 г. спачатку пад кіраўніцтвам Густава Швантэса, а затым — Герберта Янкуна. Тым часам былі сфармуляваны асноўныя пытанні гісторыі раннесярэднявечнага горада і атрыманы першапачатковыя даныя пра пачатак і канец культурнай актыўнасці на гарадзішчы, пра гісторыю забудовы і структуру паселішча, пра яго гандлёвую і рамесную актыўнасць, таксама як і пра сацыяльную і дэмаграфічную структуру насельніцтва. Даследаванні Янкуна ўключалі два разведачныя равы, якія праразаюць усё гарадзішча і перасякаюцца пад прамым вуглом, шэраг шурфаў, а таксама некалькі раскопаў, з якіх асаблівай увагі заслугоўваюць паўднёва-заходні раскоп, які выявіў 10 камерных пахаванняў у самым высокім месцы гарадзішча і цэнтральны раскоп, які зафіксаваў будаўнічую сітуацыю з некалькімі будаўнічымі гарызонтамі, шэрагам хат, якія добра прасочваюцца, студнямі, умацаванымі берагамі ручая.
У 1959—1969 гг. было даследавана Паўднёвае паселішча па-за межамі паўкруглага вала і значная частка цэнтральнага гарадзішча.
У 1979—1980 гг. пад кіраўніцтвам дырэктара Археалагічнага музея зямлі Шлезвіг-Гольштэйн Курта Шыцэля былі праведзены працы ў гавані Хедэбю і, у тым ліку, выяўлены, падняты на паверхню і закансерваваны два каркасы караблёў.
Важную частку навуковай дзейнасці ў Хедэбю складаюць геафізічныя даследаванні. У 1981 г. падчас санарнага сканіравання гавані быў выяўлены трэці каркас карабля. У 2002 г. распачаты геафізічныя даследаванні ўсёй тэрыторыі ўнутры паўкруглага вала. На гэты момант яны дапамаглі ўдакладніць важныя звесткі, які тычацца структуры паселішча, інтэнсіўнасці забудовы. Абследаванне паверхні з дапамогай металашукальнікаў у 2006 г. дазволіла адкарэктаваць уяўленні аб пачатку культурнай дзейнасці ў Хедэбю (знаходкі візантыйскіх пячатак другой паловы VIII ст.). У 2005 г. у месцах геамагнітных анамалій на гарадзішча распачаты раскопкі.
Структура і развіццё паселішча
Помнік складаецца з гарадзішча, акружанага паўкруглым валам, паўднёвага паселішча па-за валам, вялікага грунтавога магільніка на поўдзень ад гарадзішча, камернага і грунтавога магільнікаў у паўднёва-заходняй частцы гарадзішча, нявызначанага ўмацавання з пахаваннямі на поўнач ад вала (т.зв. Hochburg) і чатырох рунічных камянёў.
Першапачатковае ядро паселішча размешчана на абодвух берагах дробнага ручая, які праходзіць праз тэрыторыю гарадзішча з захаду на ўсход. Вельмі добрая захаванасць дрэва для IX ст. (у параўнанні з амаль не захаванымі пластамі X ст.) дазваляе даволі дакладна рэканструяваць будаўнічую сітуацыю першых фаз развіцця горада. Правільная планіроўка, працы па ўмацаванні берагоў ручая, старанна сканструяваныя вуліцы са складаным драўляным насцілам і масткамі гавораць пра існаванне плана будаўніцтва горада, магчыма звязанага з каралём Годфрэдам.
У Хедэбю вядомыя ўсе тыпы т.зв. «доўгіх хат» і гарадскіх будаўнічых тэхнік эпохі вікінгаў. У перыяд росквіту ў Хедэбю жылі прыкладна 1000 чалавек. У апошнія гады быў перагледжаны тэзіс пра выключна гандлёва-рамесны характар паселішча, аднак знаходкі сведчаць пра надзвычай шырокія гандлёвыя сувязі яго жыхароў: серыі знаходак паказваюць на актыўную камунікацыю са Скандынавіяй, Фрызскімі астравамі, саксамі, франкамі і славянамі. Цалкам верагодна, што прадстаўнікі гэтых соцыумаў маглі ўвесь час пражываць на тэрыторыі горада.
У X ст. Хедэбю становіцца найбуйнейшым вядомым нам цэнтрам у рэгіёне: чаканка ўласнай манеты, будаўніцтва магутных умацаванняў, ушчыльненне і пашырэнне гарадской забудовы (пашыраецца да 24 га, узнікае вялікі рамесны квартал), пашырэнне гавані — усё гэта сведчаць пра асаблівы статус паселішча.
У XI ст. Хедэбю страчвае сваё значэнне і гарадскія функцыі пераходзяць да Шлезвіга, які з’яўляецца на паўночным беразе фіёрда Шлей.
Атава (трава)
Aтава — трава, якая вырасла ў той жа год на кармавых сенажацях пасля скошвання, страўлення або выпасу свойскай жывёлы. На натуральных сенакосах ураджай сена звычайна складае 30 — 50 % ураджаю першага ўкосу.
Апісанне
Лічыцца, што атава больш сакавітая і мяккая за траву першага ўкосу. Атаву сушаць на сена, сілас, з яе вырабляюць травяную муку.
На пашы пасля страўлення атава адрастае некалькі разоў у залежнасці ад атаўнасці (біялагічнай здольнасці раслін адрастаць за кошт утварэння бакавых парасткаў), надвор'я і прыёмаў догляду пашы. Высокую атаўнасць на пашы маюць, , ,. Ураджайнасць атавы вышэйшая ў раёнах з вільготным кліматам і на ўрадлівых глебах. Яе можна павялічыць у 2—3 разы ўнясеннем пасля скошвання (страўлення), асабліва разам з паліваннем.
Гоцка-Сандзён
Гоцка-Сандзён (Gotska Sandön) — востраў у Балтыйскім моры. Плошча — 36,54 км². Належыць Швецыі, уваходзіць у лен Готланд.
Геаграфія
Размешчаны ў 38 км на поўнач ад вострава Готланд, даўжыня каля 9 км, шырыня — 6 км. Частка тэрыторыі вострава займаюць пясчаныя пляжы.
З 1909 года частка, а з 1963 года ўвесь востраў і частка акваторыі сталі нацыянальным паркам, агульная плошча якога складае 44,90 км². Жывёльны свет на востраве небагаты — шэрыя цюлені, зайцы, рэдкія віды насякомых. Расліннасць — пераважаюць хвоі; асіна, ляшчына, дуб, рабіна, ціс, брэднік, бяроза, ядловец, некалькі відаў архідэі і інш.
У летнія месяцы арганізуюцца рэгулярныя экскурсіі на лодках з вострава Форэ і Нюнесхамна — найбліжэйшага населенага пункта на мацерыку.
Асушэнне
Асушэнне — мерапрыемствы па зніжэнні ўзроўню грунтавых вод і памяншэння вільготнасці верхніх слаёў глебы, у тым ліку адвод лішніх паверхневых і грунтавых водаў з пераўвільготненых зямель ў рамках меліярацыі.
Гісторыя і геаграфія
Асушэнне рабілі за 3 тыс. г. да н. э. ў Егіпце (Фаюмскі аазіс), ганчарны (Месапатамія) і мураваны (Рым) дрэнаж — за 2 тыс. г. да н. э. У XVI стагоддзі з'явіліся першыя дрэны з керамічных трубаў (Англія), з канца 18 ст. асушэнне праводзілі адкрытымі каналамі. У XIX стагоддзі ў Еўропе і ЗША пашырыўся керамічны дрэнаж.
У XIX-XX стагоддзях пры засваенні Расіяй чарнаморскага ўзбярэжжа Каўказа было праведзена маштабнае асушванне мясцовасці, у выніку якога раней забалочанае, заражанае малярыяй і амаль незаселенае ўзбярэжжа ператварылася ў курортную зону.
Найбольш асушаных зямель у ЗША, Канадзе, Японіі, Індыі, Нідэрландах, Вялікабрытаніі, Польшчы, Венгрыі, Швецыі, Германіі і інш.
У Беларусі асушэнне праводзіцца з канца XVIII стагоддзя, найперш на Палессі. Першая згадка пра пасевы на асушаным балоце на тэрыторыі Беларусі адносіцца да 1851 года: ля сяла Дубрэйка Магілёўскага павета вырошчвалася цукровыя буракі.
Асушальная сетка пабудавана на 3,8 млн. га (1994), з іх 2,8 млн. га сельска-гаспадарчыя ўгоддзі (40% ворыва, 28 — сенажаць, 27 — паша, 5% інш.).
Апісанне
Звычайна ўжываецца ў зоне залішняга ўвільгатнення, дзе колькасць выпадаючых ападкаў пераважае над выпарэннем і утворыцца забалочанасць мясцовасці. Аб’екты сельска-гаспадарчага асушэння — балоты і забалочаныя або залішне ўвільготненыя (часова ці пастаянна) землі.
Тэхналогія
Ліквідацыя залішняй вільгаці дасягаецца адпампоўваннем вод асушальным інжынерным абсталяваннем, дрэнажнымі сістэмамі або высадкай парод дрэў, якія эфектыўна выпараюцца вільгаць з глеб.
Асноўныя спосабы асушэння: стварэнне адкрытай (каналы) і закрытай сетак (трубчасты, кратовы, шчылінны дрэнаж) з вертыкальным дрэнажом. Дадаткова робяць штучныя лагчыны, нагорныя каналы, закрытыя збіральнікі, самацёчныя свідравіны, абвалаванне, польдэры, пасадкі дрэў і інш.
Значэнне
Дазваляе асвоіць новыя землі, павысіць іх урадлівасць, рацыянальна выкарыстоўваць сродкі механізацыі і хімізацыі. Пры асушванні памяншаецца вільготнасць глебы, зніжаецца яе тэмпература, дзейнасць мікраарганізмаў памяншаецца. Праводзіцца таксама пры будаўніцтве, торфаздабычы, асваенні радовішчаў карысных выкапняў, ахове ад падтаплення населеных пунктаў і прамысловых аб’ектаў, у лясной гаспадарцы, з санітарна-аздараўленчымі мэтамі.
Адмоўныя бакі меліярацыі
Меліярацыя можа вызваць парушэнне гідралагічнага рэжыму, высыханне тарфянікаў (агаленне карэнных парод, як следства апустыньванне), зніжэнне ўраджайнасці з-за страты пажыўнага пласту глебы. Яна стварае ўмовы для ранневосеньскіх і позневясновых замаразкаў, парушэння месцаў росту балотных і каляводных раслін, месцаў пражывання каляводных жывёл і птушак.
Уладзімір Апсеніца
Уладзімір Апсеніца (Владімір Опсеніца, Владимир Опсеница; нар., ) — сербскі гітарыст. Удзельнік гурта Lazar Novkov & Frame Orchestra, з 2013 года — украінскага рок-гурта Океан Ельзи.
Біяграфія
У 2013 годзе Уладзімір Апсеніца ў якасці сесійнага гітарыста прыняў удзел у запісе альбома «Земля» гурта Океан Ельзи. У 2014 годзе заняў месца пастаяннага гітарыста.
Грыбачы (Гарадоцкі раён)
Грыбачы́ (, Грибачи) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бычыхінскага сельсавета. За 35 км на поўнач ад Гарадка, чыгуначная станцыя на лініі Віцебск — Невель, 74 км ад Віцебска. На поўначы і поўдні — участкі лесу. На паўночным захадзе — возера Валнея. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз вёску Лахі і далей па шашы Гарадок — Невель.
Гісторыя
У канцы XVIII стагоддзя вёска ў Гарадоцкім павеце Полацкай губерні, у складзе Езярышчанскага староства. У 1795 годзе ўласнасць памешчыцы Надзеі Лявонцьевай. У першай палове XIX стагоддзя ў Гарадоцкім павеце Віцебскай губерні. У 1839 годзе ў складзе фальварка Сяргейкава казённага маёнтка Езярышча. У 1841 годзе адносілася да Мехаўскага прыхода. У другой палове XIX — пачатку XX стагоддзя вёска ў Старынскай воласці. У 1905 годзе вёскі Грыбачы 1-я, 8 двароў, 71 жыхар, 116 дзесяцін зямлі; Грыбачы 2-я, 10 двароў, 101 жыхар, 97 дзесяцін зямлі. Абедзьве ў складзе Сяргейкаўскага сельскага таварыства і Мехаўскага праваслаўнага прыхода. У 1920 годзе вёскі Грыбачы 1-я, 13 двароў, 71 жыхар; Грыбачы 2-я, 10 двароў, 53 жыхары, 97 дзесяцін зямлі. З 15 лютага 1923 года ў Невельскім павеце. У сакавіку 1924 года вернута ў БССР. З 17 ліпеня 1924 года ў Езярышчанскім раёне Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года), з 20 жніўня 1924 года ў Пылькінскім сельсавеце. Школа 1-й ступені (у 1924 годзе 30 вучняў). З 12 кастрычніка 1929 года ў Гарадоцкім, з 12 лютага 1935 года ў Мехаўскім раёнах. З 20 лютага 1938 года ў Віцебскай вобласці. У Другой сусветнай вайне з фронту не вярнуліся 3 жыхары. З 16 ліпеня 1954 года ў Езярышчанскім сельсавеце, з 18 сакавіка 1958 года ў Езярышанскім раёне. З 16 верасня 1960 года ў Гуркінскім сельсавеце. З 25 снежня 1962 года ў Гарадоцкім раёне. У 2012 годзе была ў складзе КУСП імя Дзімітрава. Да 16 верасня 1960 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Езярышчанскага пассавета, да 10 кастрычніка 2013 года ўваходзіла ў склад Гуркінскага сельсавета.
Каверзіна
Ка́верзіна (, Каверзино) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бычыхінскага сельсавета.
Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Руднянскага сельсавета, да 7 чэрвеня 1966 года — у склад Мяжанскага сельсавета , да 10 кастрычніка 2013 года — у склад Гуркінскага сельсавета.
Асэсар
Асэ́сар (assessor — «засядацель») — у Старажытным Рыме і сярэдневяковай Еўропе службовая асоба (засядацель, прысудак, лаўнік), надзеленая судовай уладаю.
Форэ
Фо́рэ (Fårö, готл. Faroy) — востраў у Балтыйскім моры, на поўначы шведскага лена Готланд. Насельніцтва станам на 2012 год складае 524 чалавекі. Размешчаны на поўнач ад Готланда, з якім звязаны паромнай пераправай (1,2 км). Плошча вострава складае 111,35 км², з якіх 9,7 км² займаюць балоты.
Асэсар
Гісторыя
Пазней у некаторых краінах Еўропы асэсары былі асобы, якія займалі судовыя і адміністрацыйныя пасады. У ВКЛ і Польшчы з сярэдзіны 15 да 18 ст. асэсары з'яўляліся засядацелямі земскага, вечавога, асэсарскага і інш. судоў. Асэсарскі суд, напрыклад, разглядаў апеляцыі мясцовых судоў. Асэсар займаўся і справамі адміністрацыйнага кіравання.
У Расійскай імперыі — пасада, адпаведная 8 класу ў Табелі аб рангах (калежскі асэсар), пасада ў цэнтральных дзяржустановах XVIII стагоддзя, пры губернскіх праўленнях XIX — пачатку XX стагоддзяў.
Форэ
У часы халоднай вайны Форэ разам з горадам Форэсунд на поўначы Готланда быў ваеннай зонай, закрытай для замежнікаў. У нашыя дні на востраве адсутнічаюць пошта, паліцыя, бальніцы, банкі, дарожная сетка маларазвітая, нягледзячы на гэта ён вядомы як папулярны летні курорт і прыродны запаведнік, знакаміты сваімі «раўкарамі» — вапневымі адкладамі ў выглядзе скалаў.
Асэсар
Сучаснасць
У сучасным свеце асэсары (assessor) — гэта атэстатары, якія ўдзельнічаюць у працэсе незалежнай ацэнкі адпаведнасці: атэстацыі персаналу, працоўных месцаў, працэсаў, сістэм менеджменту якасці і іншых відах атэстацыі і ацэнкі адпаведнасці. У Еўропе і ЗША словам «assessor» таксама называюцца тыя, хто ў Расіі называюцца «ацэншчыкі» — эксперты па незалежнай ацэнцы кошту маёмасці.
Форэ
На востраве доўгі час жыў і памёр знакаміты кінарэжысёр Інгмар Бергман. Краявіды вострава ён адлюстраваў адразу ў некалькіх сваіх фільмах.
Асэсар
Інфармацыйны пошук і SEO
Тэрмін «асэсар» выкарыстоўваецца таксама ў SEO-сегменце. Асэсар (Assessor) — чалавек, які праглядае старонку і вызначае яе рэлевантнасць (гэта значыць «ацэньвае» старонку).
Асэсар не абавязкова з'яўляецца экспертам у пэўнай вобласці, што асабліва верна для вузкаспецыялізаваных абласцей. Ацэнка асэсара ўплывае на выдачу, таму супрацоўнікі SEO часта дзівяцца, калі іх сайт больш рэлевантны па запыце, а стаіць ніжэй, паколькі асэсар лічыць інакш.
Асноўнай задачай асэсара з'яўляецца ацэнка рэлевантнасці сайта пошукаваму запыту. А менавіта:
Усе фактары, на якія абапіраецца асэсар апісаць немагчыма, бо адзнака выдачы пошукавых сістэм індывідуальная і кожны раз удасканальваецца.
Атака
Ата́ка (attaque) — у тактыцы, імклівы і арганізаваны рух войскаў (сіл) супраць непрыяцеля з мэтай збліжэння на дыстанцыю, якая дазваляе яго знішчыць.
Атака — найбольш адказны перыяд наступальнага бою сухапутных войскаў, авіяцыі і ВМФ. Бывае пяхотная, конная, танкавая, паветраная, тарпедная (у марскім баі), ракетная і інш.; па часе правядзення — дзённая і начная, па напрамках — франтальная, флангавая, з тылу. Сухапутныя войскі звычайна атакуюць праціўніка пасля агнявых удараў усімі сродкамі зброі па яго пазіцыях і аб’ектах. Мотастралковыя падраздзяленні могуць атакаваць і на бронетранспарцёрах, не спешваючыся з машын. Паветраная атака — імклівы налёт самалётаў для абстрэлу і бамбардзіроўкі пазіцый і аб’ектаў праціўніка. У марскім баі атака ажыццяўляецца ўсімі родамі ВМФ, у т.л. авіяцыяй, падводнымі лодкамі і скораснымі надводнымі караблямі.
Шлезвіг (горад)
Шле́звіг (Schleswig, Slesvig, Sleswig, палаб. Слаўсвік) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Шлезвіг-Гольштэйн.
Уваходзіць у склад раёна Шлезвіг-Фленсбург. Насельніцтва складае 24 058 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошча 24,3 км². Афіцыйны код — 01 0 59 075.
Горад стаіць на заходнім ускрайку бухты Шлей, хвалі якой намаляваны на яго гербе.
Паходжанне назвы
Бярэ сваю назву ад бухты Шлей у Балтыйскім моры, у канцы якой ён размешчаны, і «Вік» ці «Віг», што азначае заліў на старой мове вікінгаў і сучаснай дацкай мове. Шлезвіг (Slesvig), такім чынам, азначае бухту Шлей. Існуе таксама здагадка, што назва Шлезвіг узнікла па імі аднаго племя заходніх славян, якіое жыло ў «Slavsvick» паміж V і X стагоддзямі.
Кайкі
Ка́йкі (, Кайки) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Езярышчанскага сельсавета.
Да 9 снежня 1987 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Езярышчанскага пассавета, да 10 кастрычніка 2013 года ўваходзіла ў склад Гуркінскага сельсавета , да 4 верасня 2014 года — у склад Бычыхінскага сельсавета.
Шлезвіг (горад)
Клімат
Клімат вільготны і марскі. Штогадовая сярэдняя тэмпература 8 °C, сярэднія асадкі 814 мм.
Кісялёўкі
Кісялёўкі (, Киселёвки) — былая вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Гуркінскага сельсавета.
Да 16 верасня 1960 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Езярышчанскага пассавета. Ліквідавана ў 2008 годзе.
Даневірке
Даневірке (Dannevirke, стар.-ісл. Danavirki, Danewerk) — сістэма дацкіх умацаванняў на зямлі Шлезвіг-Гольштэйн (Паўночная Германія). Даневірке з'яўляецца важным абарончым збудаваннем, пабудаваным праз Ютландскі паўвостраў у эпоху вікінгаў. Апошні раз Даневірке выкарыстоўваўся ў ваенных мэтах у 1864 годзе.
Даневірке праходзіць ад балот на захадзе паўвострава да горада Шлезвіг, непадалёк ад бухты Шлей, дзе знаходзіўся гандлёвы цэнтр вікінгаў Хедэбю. Іншая частка сцяны, паміж Шлеем і Экернфёрдэ абараняла паўвостраў Швансен.
Паводле пісьмовых крыніц, праца над Даневірке была распачата дацкім каралём Гудфрэдам у 808 годзе. Асцерагаючыся ўварвання франкаў, якія да таго часу ўжо заваявалі народы Фрызіі і Старой Саксоніі, Гудфрэд пачаў працу над велізарным збудаваннем для абароны сваёй зямлі, аддзяляючы Ютландскі паўвостраў ад паўночных межаў імперыі франкаў.
Даўжыня збудавання складае каля 30 км, вышыня вагаецца ад 3,6 да 6 метраў.
Археалагічныя даследаванні
Археалагічныя раскопкі 1969-75 гадоў, праведзеныя пры дапамозе дэндрахраналогіі паказалі, што асноўная частка Даневірке была пабудавана ў тры этапы ў перыяд з 737 па 968 гг. нашай эры. Гэта даказвае, што збудаванне было пабудавана ў той жа перыяд, што і Вал Офы, яшчэ большая абарончая структура канца восьмага стагоддзя.
Апошнія даследаванні сведчаць пра тое, што Даневірке быў пабудаваны не толькі і не столькі для ваенных мэт. Археолаг Хельмут Андэрсан выявіў, што на пачатковым этапе «сцяна», складалася з канавы паміж дзвюма нізкімі набярэжнымі. Магчыма галоўная сцяна, у самай ранняй стадыі была каналам для перавозкі грузаў паміж Балтыйскім і Паўночным морамі. Грузы паміж імі сапраўды перавозіліся, аднак доўгі час лічылася, што паміж Шлеем і Трэнэ ўсе судны перавозіліся волакам.
Сімвалізм
У дзевятнаццатым стагоддзі падчас працяглай палітычнай і ваеннай барацьбы паміж датчанамі і немцамі за валоданне Шлезвігам, Даневірке служыў магутным сімвалам дацкага нацыяналізму. У прыватнасці, ён быў сімвалам дацкіх гістарычных прэтэнзій на ўсю гэту тэрыторыю, — хоць на працягу стагоддзяў з моманту яго будаўніцтва моўныя межы паступова перайшлі на поўнач, так што ў дзевятнаццатым стагоддзі тэрыторыі на поўнач ад Фленсбурга, а таксама на поўдзень ад Даневірке былі пераважна нямецкамоўнымі.
Другая вайна за Шлезвіг
Апошні раз Даневірке выкарыстоўваўся ў ваенных мэтах падчас Другой вайны за Шлезвіг у 1864 годзе. У сувязі з вышэйзгаданым сімвалізмам збудавання грамадская думка ў Даніі чакала хуткі бой менавіта тут. Хоць бітва і не адбылася менавіта там, некалькі ранніх сутычак адбылося на поўдзень ад збудавання. Да сакавіка 1864 года дацкая армія (38 тысяч чалавек, 277 гармат) пад камандаваннем генерал-лейтэнанта К. дэ Меца адступіла праз Фленсбург на ўмацаваныя пазіцыі ў раёне горада Дзюбель. Іншая частка дацкай арміі адышла на поўнач Ютландыі, дзе засела ў крэпасці Фрэдэрысія. У сакавіку пруска-аўстрыйскія войскі аблажылі крэпасць, а 18 красавіка разграмілі датчан ля Дзюбеля. 29 красавіка дацкія войскі вымушаны былі пакінуць Фрэдэрысію і эвакуіравацца на астравы Альс і Фюн. Навіны пра адступленне сталі вялікім шокам для дацкай грамадскай думкі, для датчан Даневірке лічылася непрыступнай, генерал дэ Меца быў неадкладна адхілены ад камандавання.
Лікавыя метады
Лікавы аналіз, ці лікавыя метады (вылічальная матэматыка ў вузкім сэнсе) — раздзел матэматыкі, у якім распрацоўваюцца і даследуюцца метады лікавага рашэння матэматычных задач. Метады вылічальнай матэматыкі прыбліжаныя, падзяляюцца на аналітычныя (даюць прыбліжаныя рашэнні ў выглядзе аналітычнага выразу) і лікавыя (у выглядзе табліцы лікаў).
Гісторыя
Узнікненне вылічальнай матэматыкі звязана з неабходнасцю рашэння асобных задач (вымярэнне адлегласцей, плошчаў, аб’ёмаў і інш.). Развіццё навукі, асабліва астраноміі і механікі, спрыяла развіццю матэматыкі ўвогуле і вылічальнай матэматыкі ў прыватнасці. Складаліся табліцы эмпірычна знойдзеных залежнасцей, што прывяло да узнікнення паняцця функцыі і задачы інтэрпалявання (гл. інтэрпаляцыя). Поспехі вылічальнай матэматыкі звязаны з імёнамі І. Ньютана, Л. Эйлера, М. І. Лабачэўскага, К. Ф. Гауса, П. Л. Чабышова, С. А. Чаплыгіна, А. М. Крылова, А. М. Ціханава, А. А. Самарскага, У. І. Крылова, Л. В. Кантаровіча і інш.
З’яўленне вылічальных машын значна расшырыла кола задач і стымулявала далейшую распрацоўку метадаў вылічальнай матэматыкі з улікам магчымасцей вылічальных машын, у прыватнасці распрацоўкі спецыяльных алгарытмаў, арыентаваных на паралельную рэалізацыю.
На Беларусі даследаванні па ўсіх асноўных кірунках вылічальнай матэматыкі і падрыхтоўкі навуковых кадраў пачаліся з 1950-х гг. у АН БССР і БДУ пад кіраўніцтвам акадэміка У. І. Крылова; асобныя пытанні вылічальнай матэматыкі распрацоўваліся і раней.
Асноўныя вобласці
Многія задачы вылічальнай матэматыкі можна запісаць у выглядзе
, дзе
Слітэ
Слі́тэ (Slite) — населены пункт (tätort) на шведскім востраве Готланд. Трэці паводле насельніцтва населены пункт вострава. Размяшчаецца на ўсходнім узбярэжжы Готланда прыкладна за 35 кіламетраў на паўночны ўсход ад астраўной сталіцы Вісбю.
Вядомы цэментам, што вырабляецца на мясцовым заводзе Cementa, які кантралюецца канцэрнам HeidelbergCement.
Лікавыя метады
Асноўныя вобласці
і
Атаман
Атаман (правадыр, начальнік) — старэйшы ў родзе і правадыр у стэпавых народаў, правадыр казакоў або (саст.) наогул старэйшы ў справе (як тамада ў каўказскіх народаў). Па адной з версій, слова паходзіць ад цюркскага слова «ата» — «бацька»/«дзед» з асабістым заканчэннем «ман» («мен — чалавек») і літаральна азначае «бацька людзей». Аналагамі тытула «атаман» з’яўляюцца такія звароты да старэйшых і начальнікам як баця-камандзір, бацюшка-цар, бацька-атаман (пар. з турэцкім «ага» («афіцэр») ад «ага» — старэйшы, старшына).
Лікавыя метады
Асноўныя вобласці
у
належаць зададзеным мноствам
Атаман
Слова таксама можа выкарыстоўвацца ў значэнні кіраўнік нерэгулярнага, незалежнага ад дзяржаўнай улады вайсковага атрада (часам шайкі разбойнікаў).
У грамадзянскую вайну 1918—20 атаманамі называлі камандзіраў у часцях белай гвардыі.
У казакаў
Атаман — вышэйшы начальнік казацкага войска — камандзір (вайсковы, наказны, паходны, кашавы атаман), начальнік казацкай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі (аддзела, акружны, станічны, хугарскі атаман) або камандзір падраздзялення (куранны атаман). У Запарожскім казацкім войску існавалі кашавыя і куранныя атаманы, у Данскім — вайсковыя. На пачатку 18 ст. атаман у Данскім войску назначаўся ўрадам, з 1723 ён называўся вайсковым наказным атаманам, з 1866 меў правы генерал-губернатара і камандуючага вайсковай акругай. Званне атамана адменена пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года. Адноўлена ў Расіі на пачатку 1990-х г. у сувязі з адраджэннем казацкага руху.
Лікавыя метады
Асноўныя вобласці
X
Y
,
А
х
ці наадварот. У вылічальнай матэматыцы гэта задача рашаецца заменай мностваў
і аператара
(ці толькі некаторых з іх) іншымі, зручнымі для вылічэнняў. Замена робіцца так, каб рашэнне новай задачы
было ў нейкім сэнсе блізкім да рашэння першапачатковай задачы.
Напрыклад, калі ў якасці
Ах
узяць інтэграл то прыбліжанае значэнне яго ў многіх выпадках можна вылічыць па т.зв. квадратурнай формуле дзе
Аk
— некаторыя фіксаваныя лікі. Гэта адна з класічных задач вылічальнай матэматыкі. Пры рашэнні яе, асабліва ў выпадку кратнага (шматразовага) і кантынуальнага інтэгравання, карыстаюцца метадам Монтэ-Карла.
Прынцыповае значэнне ў вылічальнай матэматыцы належыць тэорыі прыбліжэння функцый, якая адыгрывае і агульнаматэматычную ролю. Адна з характэрных задач прыбліжэння функцый — задача інтэрпалявання, г.зн. пабудова для зададзенай функцыі
f(t)
прыбліжанай функцыі
fn(t)
, якая супадае з
t1, t2, ..., tn
. У тэорыі прыбліжэння функцый рэчаіснай (а пазней і камплекснай) пераменнай распрацоўваліся метады прыбліжэння функцый аднаго класа функцыямі іншых класаў, а таксама вывучаліся пытанні збежнасці і ацэнак прыбліжэнняў.
Найбольш пашыраныя задачы вылічальнай матэматыкі — задачы алгебры: У задачы прыбліжанага рашэння сістэмы лінейных ураўненняў
— квадратная матрыца,
b
— вектары-слупкі, часта выкарыстоўваюцца ітэрацыйныя метады. Многія ітэрацыйныя метады рашэння гэтай сістэмы маюць выгляд дзе
Bk
(
) — некаторая паслядоўнасць матрыц,
х0
— пачатковае прыбліжэнне, часам адвольнае. Розны выбар матрыц
дае розныя ітэрацыйныя працэсы.
Значную частку вылічальнай матэматыкі складаюць прыбліжаныя і лікавыя метады рашэння звычайных дыферэнцыяльных ураўненняў, дыферэнцыяльных ураўненняў у частковых вытворных, інтэгральных ураўненняў, інтэгра-дыферэнцыяльных ураўненняў, вылічальныя метады варыяцыйнага злічэння, аптымальнага кіравання, задач стахастычнага аналізу і інш.
Кошкіна
Ко́шкіна (, Кошкино) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бычыхінскага сельсавета.
Да 16 верасня 1960 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Езярышчанскага пассавета, да 10 кастрычніка 2013 года ўваходзіла ў склад Гуркінскага сельсавета.
Юрый Алегавіч Хустачка
Юрый Алегавіч Хустачка (укр. Ю́рій Оле́гович Ху́сточка) — украінскі музыкант, бас-гітарыст гурта «Esthetic Education», былы удзельнік гурта «Океан Ельзи».
Ск’ёльдунгі
Ск'ёльдунгі (Scylding (мн. л. Scyldingas); стар.-нарв.. Skjöldung (мн. л. Skjöldungar)) — легендарная каралеўская дынастыя народа данаў, продкаў сучасных датчан. Часам гэтак жа называўся іх народ. У абедзвюх мовах фамільнае імя ўтворана ад слова «шчыт». Родапачынальнік дынастыі і ўсяго роду — Ск'ёльд.
Міфічныя продкі роду
Свой род Ск'ёльдунгі, роўна як і іншыя конунгі скандынаваў, вялі ад міфічных герояў і багоў. Частку іх «міфічнай» генеалогіі можна прасачыць на прыкладзе «Сагі пра Хервёр», якая адносіцца да т.зв. саг «пра старажытныя часы» і апавядае пра дзеянні ледзь не V—VI стагоддзяў н.э. У сазе распавядаецца гісторыя берсеркаў, якія паводле міфа паходзяць ад сына бога Одзіна Сіргламі. Падобна да іншых сыноў Одзіна, Сіргламі з'яўляўся каралём Гардарыкі, гэта значыць Русі. Яго спадчыннікам быў яго сын Свафрламі, першы ўладальнік чароўнага мяча Цюрфінга, вакол якога разгортваецца дзеянне сагі. Дачка Сварфламі выйшла замуж за нашчадка веліканаў Арнгрыма, ад якога ў яе нарадзілася 12 сыноў-берсеркаў, у тым ліку і кароль готаў Анганцюр (які фігуруе нават у «Беавульфе» пад імем Онгентэаў). Анганцюр быў жанаты на Свафе, дачцы ярла Альдэйг'юбарга (Ладагі). Ад іх шлюбу нарадзілася дачка Хервёр, якой і прысвечана сага і якая, у сваю чаргу, мела сына Хейдрыка — продка Івара Шырокія Абдымкі і Ауд Багатай — прадстаўнікоў роду Ск'ёльдунгаў.
Гісторыя роду
Адным з першых па часе вядомым прадстаўніком роду Ск'ёльдунгаў стаў Івар Шырокія Абдымкі, які меў дачку Ауд Багатую. Ауд была ў шлюбе некалькі разоў: адным з яе мужоў быў Хрорык Кідальнае Кольца — праслаўлены герой скандынаўскага эпасу, ад якога ў яе быў сын Харальд па мянушцы Баязуб. Харальд стаў конунгам данаў і вёў частыя войны, з-за чаго і атрымаў сваю мянушку. Загінуў ён, быўшы старым, у вайне са сваім пляменнікам, конунгам Упсалы Сігурдам Пярсцёнкам. Гісторыкі адносяць гэту падзею прыблізна да 770—775 годзе. У Харальда Баязуба быў сын Хальвдан, які меў, у сваю чаргу, чатырох сыноў: Анула, Харальда Клака, Рэгінфрыда і Хемінга. Меркавана, менавіта Хальвдан у 782 годзе страціў свае ўладанні і адправіў пасольства да караля франкаў Карла Вялікага, каб выклапатаць сабе лен у валоданне. Анула і Рэгінфрыд загінулі ў 810-х гадах у сутычках з ворагамі, вядома пра іх вельмі мала. Хемінг, названы ў крыніцах «найхрысціянным», таксама загінуў, але пазней, у 837 годзе. Харальд Клак некаторы час быў конунгам Ютландыі, але бег у Фрысландыю, у вобласць Рустрынгенія, дзе і памёр у 840-х гадах. Таксама прадстаўніком роду быў Рорык Ютландскі, аднак у якіх адносінах ён знаходзіўся з Харальдам невядома (хутчэй за ўсё, сын або пляменнік).
Вядомыя і іншыя прадстаўнікі роду Ск'ёльдунгаў, такія як Фродзі Смелы, Хрольв Жардзінка і г.д.
Лахі (Гарадоцкі раён)
Ла́хі (, Лахи) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бычыхінскага сельсавета.
Гудфрэд
Гудфрэд (Годфрэд) (Godofredus, Gudrød, памёр у ) — кіраўнік Даніі (800/804—810), сын Сігфрэда. Хутчэй за ўсё, ён кіраваў толькі паўднёвай часткай Даніі.
Лахі (Гарадоцкі раён)
Да 16 верасня 1960 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Езярышчанскага пассавета, да 10 кастрычніка 2013 года ўваходзіла ў склад Гуркінскага сельсавета.
Гудфрэд
Біяграфія
Усе пісьмовыя паведамленні пра Гудфрэда, якія дайшлі да нас, звязаны з яго дзейнасцю, накіраванай супраць Франкскай імперыі. У 804 годзе ён сабраў армію і флот каля Сліестарпэ (так называўся ў лацінамоўных крыніцах Хедэбю), на мяжы з Саксоніяй. Трохі на поўдзень ад гэтага месца, за Эльбай, стаялі войскі Карла Вялікага. Праціўнікі вялі перамовы, вынік якіх невядомы, але, хутчэй за ўсё, прамое сутыкненне паміж імі было папярэджана.
У 808 годзе Гудфрэд дзейнічаў больш актыўна. Ён напаў на зямлю бодрычаў, якія заключылі саюз з Карлам Вялікім, і спустошыў яе, так што яны вымушаны былі прасіць яго міру і абяцалі яму даніну. Падчас гэтага паходу Гудфрэд знішчыў адзін з найважнейшых цэнтраў заходнебалтыйскага гандлю, Рорык, і вывез з яго рамеснікаў і купцоў у Хедэбю, значэнне якога як гандлёвага цэнтра дзякуючы гэтаму ўмацавалася.
Адразу ж пасля гэтага паходу, паводле «Аналаў каралеўства франкаў», ён пабудаваў умацаванні на мяжы з саксамі па паўночным беразе ракі Эйдэр: «вал ад заходняга акіяна да ўсходняга заліва, які вядзе ў Балтыйскае мора, з адзінымі варотамі, каб прапускаць вершнікаў і вазы». Гэта паведамленне, бясспрэчна, адносіцца да той часткі Даневірке, якая злучыла яго з пабудаванымі таксама пры Гудфрэдзе ўмацаваннямі Хедэбю.
З барацьбой за гандлёвыя шляхі і цэнтры, і за ўплыў на паўночнаморска-балтыйскі гандаль звязаны і паход Гудфрэда супраць фрызаў (810): з вялікім флотам ён прайшоў па ўзбярэжжы, атрымліваючы перамогі, і вярнуўся, атрымаўшы выкуп у 100 фунтаў срэбра. Занепакоены Карл Вялікі сабраў флот для паходу ў Данію, але нечакана неабходнасць у ім адпала: Гудфрэд быў забіты адным са сваіх дружыннікаў.
«Francorum Gesta» паведамляе, што пасля смерці ў 810 годзе Гудфрэда Дацкага «яго спадчыннікам стаў сын яго брата» Хемінг, які заключыў мір з франкамі.
Спіс аб’ектаў PGC (2164001—2165000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2164001—2165000)
Цячыў
Насельніцтва
Перапіс насельніцтва ў 1908 годзе сведчыць, што ў Цячыве было:
За нацыянальным складам у самому горадзе Цячыве запісаліся:
Нацыянальны склад насельніцтва Цячыва за перапісам 2001 года:
Павел Уладзіміравіч Гудзімаў
Павел́ Уладыміравіч Гуді́мов (укр. Павло́ Володи́мирович Гуді́мов) — украінські музыкант, гітарыст калекцыянер мастацтва. Лідар гурта «Гудімов», калішні гітарыст «Океану Ельзи».
Біяграфія
З 1991 па 1996 гады вучыўся ў Львоўскім лесатэхнічны універсітэце па спецыяльнасці «садова паркавае гаспадарка».
У 1991 пачаў актыўна займацца музыкай. Першая група — «Клан Тіші». 1994-2005 гады — гітарыст гурта «Океан Ельзи». З 1998 года, як і ўвесь гурт, пераехаў у Кіеў.
2001 годзе заснаваў архітэктурную майстэрню і галерэю «Я Дизайн». Пачаў арганізоўваць выставы Ўкраінскі сучаснага мастацтва.
У 2005 годзе, пасля зыходу з гурта «Океан Ельзи», заснаваў гурт «Гудимов». Выпусціў два альбома: «Трампліни» (2005), «Монополія» (2007).
Куратар ўкраінскіх і міжнародных мастацкіх праектаў.
Кніга рэкордаў Гінеса
1 красавіка 2005 гурт «Гудімов» пабіў сусветны рэкорд, зняўшы, змантаваўшы і паказаўшы ў прамым эфіры за кароткі час кліп на сваю песню «Коротка розмова». У гэты дзень прадстаўнікамі Кнігі рэкордаў Гінеса быў уручаны дыплом, які пацвярджае «чысціню новага рэкорду». Павел са здымачнай групай тэлеканала М1 здолелі пабіць папярэдні рэкорд, які складаў 3 гадзіны 46 хвілін. Свежы рэкорд у Кнізе рэкордаў Гінеса складае 3 гадзіны 28 хвілін.
Выкладчыцкая дзейнасць
З лістапада 2009 чытае ў кампаніі Кругозі (агенцтва) некалькі курсаў пра мастацтва і дызайн інтэр'еру, у прыватнасці:
Эйнхард
Эйнхард ці Эгінгард (Einhardus aut Eginhardus, Einhard auch Eginhard; каля 770, Майнгау —, кляштар Зелігенштат) — франкскі навуковец, дзеяч «Каралінгскага Адраджэння», гісторык, абат кляштароў Фантэнель (818—823) і Зелігенштат. Пераемнік Алкуіна на пасадзе кіраўніка школы пры двары Карла Вялікага.