cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алімпійская вёска
Алімпійская вёска — комплекс збудаванняў гасцінічнага тыпу, у якіх на час Алімпійскіх гульняў размяшчаюцца дэлегацыі краін-удзельніц. Мае шэраг дапаможных памяшканняў (сталовыя, крамы, аддзяленні сувязі, трэніровачныя залы і пляцоўкі, культурны цэнтр і г.д.) Упершыню пабудавана да IX Алімпійскіх гульняў у Парыжы (1924), складалася з драўляных будынкаў, таму і атрымала назву «вёска». Алімпійская вёска — абавязак алімпійскага горада.
Сумба
Насельніцтва
Асноўную частку насельніцтва складае народ сумба. Існуе выразны падзел паміж традыцыйнымі культурамі і мовамі насельнікаў заходняй і ўсходняй частак вострава. Асноўная рэлігія — хрысціянства. Акрамя таго, пашырана мясцовая рэлігія марапу.
Эканоміка
Востраў Сумба — адзін з найбяднейшых рэгіёнаў Інданезіі. Значная частка насельніцтва жыве ў вёсках, дзе адчуваецца недахоп пітной вады і медыцынскага абслугоўвання. Асноўныя галіны эканомікі — сельская гаспадарка, ручная вытворчасць тэкстылю, паступова развіваецца турызм.
Троіцкае (Манастыршчынскі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Троіцкае абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Сераднякі (вёска)
У 1924—1939 гадах цэнтр Сераднікоўскага сельсавета.
Касцёл Святога Андрэя (Нарач)
Касцёл Святога Андрэя Апостала — рымска-каталіцкі касцёл у аграгарадку Нарач (Кабыльнік) Мядзельскага раёна, Мінскай вобласці, помнік неаготыкі. Належыць да Будслаўскага дэканата Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі. Пры касцёле дзейнічае місія.
Гісторыя парафіі і драўлянага касцёла
У зборніку старажытных грамат пад назвай «Kodeks dyplomatyczny katedry i diecezji wileńskiej = Codex diplomaticus ecclesiae cathedralis necnon Dioeceseos Vilnensis». — T. 1. 1387—1507. — (Krakow, 1932) змешчаны тры граматы адносна касцёла Св. Андрэя у Малым Мядзелі: Аднак у каментарыях да гэтых грамат, складальнікі зборніка адзначалі, што яны фальсіфікаты. Таму пытанне пра дакладную дату заснавання касцёла застаецца адкрытым.
У 1746 годзе касцёл быў рэканструяваны на сродкі Марціна Аскеркі, кашталяніча навагрудскага. У гэтыя часы касцёл апісваюць як святыню «немалых памераў», інтэр’ер якой упрыгожвалі 6 алтароў. Пасля пажару 1862 г., касцёл аднаўляецца «коштам плябана Людвіга Мініцкага і Тытуса Свентаржэцкага». У святыні былі 3 алтары, у галоўным з якіх знаходзіўся абраз Маці Божай з Дзіцяткам Ісусам у срэбнай шаце з пазалочанымі элементамі.
Паводле звестак «Памятнай кніжкі Віленскай губерні» за розныя гады адміністратарам Кабыленскага касцёлу быў Уладзіслаў Руткоўскі, а ў 1872 годзе адміністратарам касцёла 4 кл. ў Кабыльніку быў Станіслаў Сульжынскі. У 1874 годзе ўжо настаяцелем Кабыленскай парафіі быў Іосіф Бержанскі; у 1881 годзе — Антоній Грэковіч; у 1886 годзе — Міхал Ардынскі.
У 1896 годзе драўляны касцёл згарэў.
Мураваны касцёл
1897 г., 2 верасня — побач з месцам, дзе знаходзіўся будынак старога касцёла, быў закладзены падмурак новай мураванай святыні. Галоўны арганізатар будоўлі — ксёндз Ігнат Расалоўскі. Фундатары — мясцовыя парафіяне. Паводле ўспамінаў Альбіны Маліноўскай з Малой Сырмежы, чырвоную цэглу прывозілі з Паставаў, лес для будаўніцтва даў пан Скірмунт з Шэметава. Захаваўся абразок з запісам на адвароце, што Ян Койра ахвяраваў 5 долараў на цэглу для храму.
9 верасня 1901 г. будаўніцтва храма было скончана, а сам касцёл быў асвечаны. 9 лістапада 1903 года Папам Рымскім Піем Х ардынатарам Віленскай дыяцэзіі быў прызначаны біскуп Эдвард Роп. 13 чэрвеня 1904 г. яго ўрачыста інтранізавалі ў кафедральным саборы св. Станіслава ў Вільні. Першай візітацыяй падчас яго дзейнасці стала паездка ў Кабыльнік і асвячэнне новага будынка касцёла. 25 ліпеня 1904 года храм быў ім.
У 1907 годзе пробашчам касцёлу па-ранейшаму быў Iгнацый Расалоўскi. У 1908—1913 гг. пробашчам касцёла і вікарыем у Кабыльніцкім касцёле быў ксёндз Адам Плескачэўскі, а ў 1915 годзе — Ян Сялевіч.
Пра касцёл у гады Першай сусветнай вайны ўзгадваецца ва ўспамінах местачковага жыхара Маліноўскага:"«Спачатку ў 1915 годзе немцы жылі ў касцёле, дзе палілі печкі. Затым касцёл пачаў дзейнічаць па прызначэнні. Адзін раз у тыдзень маліліся ў касцёле цывільныя, нашыя людзі, з 11 гадзін немцы каталіцкай, а пазней лютэранскай веры… 16 сакавіка 1916 года ля касцёлу з боку могілак упалі дзве бомбы. Усё шкло ў касцёле выпала, параніла людзей»."Пры Польшчы ў храме працавалі арганісты. Пражывалі арганісты ў двухкватэрным драўляным доме па вуліцы Першамайскай (зараз дом № 58). У 1919—1925 гг. арганістам у касцёле працаваў Ігнаці Антонавіч Кучынскі. У 1930 годзе ў мястэчка прыехаў арганіст Браніслаў Казіміравіч Каравацкі, які скончыў навучанне пры Арцыдыяцэзіяльным касцёле каталіцкай грамады г. Вільні. Пры ім быў створаны касцельны хор, у якім удзельнічала звыш за 40 чалавек, у тым ліку: Ян Бжазоўскі, Ванда Галіеўская, Антоні Жукоўскі, Сабіна Місюк, Ёсіф Мураўскі, Ян Валай, Браніслава Пяткевіч, Андрэй Пляшак, Геля Тункевіч, Казімер Жалубоўскі, Зімніцкі і інш.
У 1943 годзе мясцовы ксёндз Паўловіч быў закатаваны савецкімі партызанамі за дапамогу польскім партызанам Арміі Краёвай (асвячаў штандар брыгады «Кміцыца»). Пахаваны на касцельным цвінтары.
У 1950-я гг. — храм спрабавалі зачыніць камуністычныя ўлады, пробашча парафіі кс. Пятра Васючонка пасадзілі ў турму, але вернікі праводзілі набажэнствы самі.
Ідрыс I
Ідрыс I (поўнае імя Мухамед Ідрыс аль-Махдзі ас-Сенусі; 12 сакавіка 1890, Аль-Джагбуб — 25 мая 1983, Каір) — кароль Лівіі (1951—1969) і кіраўнік суфійскага ордэна Сенусія.
Касцёл Святога Андрэя (Нарач)
Мураваны касцёл
Цяпер пры касцёле ў Нарачы дзейнічае місія.
Ідрыс I
Карыстаўся падтрымкай Вялікабрытаніі. Стварыў спачатку федэратыўнае Аб’яднанае Лівійскае Каралеўства (у 1951), а пасля — унітарнае Каралеўства Лівія (у 1963). Прыхільнік арабскага нацыяналізму і панарабізму. Звергнуты лівійскімі ваеннымі пад кіраўніцтвам Муамара Кадафі. Дажываў у эміграцыі ў Егіпце, пахаваны ў Саудаўскай Аравіі.
Касцёл Святога Андрэя (Нарач)
Мураваны касцёл
22 жніўня 2004 г. адзначалася 570-годдзе пабудовы першага драўлянага касцёла і стагоддзе кансекрацыі новага будынка касцёла. Цэлебраваў галоўную Еўхарыстыю ксёндз кардынал Казімір Свёнтак.
Архітэктура
Касцёл Святога Андрэя — прыклад неаготыкі пачатку XX стагоддзя. Храм мае тыповыя элементы гэтага стылю: стылізаваныя контрфорсы, акно-ружу, спічастыя вокны. У вырашэнні алтарнага фасада, некаторыя даследчыкі бачаць рысы новага стылю «мадэрн».
Гэта трохнефавая бязвежавая базіліка, накрытая двухсхільным дахам, з гранёнай апсідай на ўсходзе. Лініі дахавага завяршэння паўтарае двухсхільны шчыт алоўнага фасада, які расчленены двума прафіляванымі контрфорсамі. Дэкаратыўную кампазіцыю завяршаюць арачныя нішы і вялікі спічасты праём дзвярэй. Дапаўняюць гатычную трактоўку храма чатыры вежы-пінаклі складанага профілю на шчыце галоўнага фасада, пояс аркатурнага фрыза і ступенчатыя контрфорсы паміж спічастымі вокнамі, што рытмічна разбіваюць бакавыя фасады.
Цікавым прыкладам храмавай архітэктуры, і напамінам пра драўляны касцёл з’яўляецца барочная драўляная званіца, адрэстаўраваная ў 1925 i 1995 гг. Гэта квадратнае ў плане 3-яруснае каркасна-зрубавае збудаванне пад шатровым дахам з’яўляецца помнiкам народнага драўлянага дойлiдства. Пры перабудове ў XIX ст. нададзены асобныя рысы класiцызму.
Інтэр’ер
У галоўным алтары захоўваецца велічны старажытны абраз Маці Божай з Дзіцем Ісусам y левай руцэ i скіпетрам у правай (адрэстаўраваны ў 1902 годзе ў Вільні). Абразы ў бакавых алтарах напісаныя Браніславам Камінскім: злева — абраз патрона касцёла Св. Андрэя (1903 г.), справа — Св. Роха (1907 г.). Каля сцяны левага нефа ўстаноўлены алтар Св. Антонія, таксама выкананы ў неагатычным стылі з дубу ў пачатку XX стагоддзя.
У касцёле стаіць арган 1902 года, што налічвае 2426 труб (2400 гукавых і 26 дэкаратыўных). Асаблівасцю аргана з’яўляецца наяўнасць спецыяльнага ўстройства «Tremola», праз які інструмент можа выдаваць характэрны дрыжачы гук «жаласнага» тэмбру.
У 1901 годзе, у гонар заканчэння будаўніцтва касцёла, з бронзы была адліты памятная эмблема ў выглядзе пласціны і бронзавы дыск на мармуровым квадраце (умураваны ў пятую злева ад уваходу калону). Тэкст пласціны гучыць у перакладзе з польскай наступным чынам: «На памяць шчасліва скончанага стагоддзя ад Нараджэння Хрыстова і ўратавання свету. ХІХ ст. — 1901 год». Дыск на мармуровай пліце сімвалізуе Зямлю акружаную сферай (абадком), на якой узвышаецца крыж.
У гонар гістарычнай падзеі адкрыцця храма ў першую калону злева ад галоўнага алтара была ўмуравана мармуровая табліца. У вольным перакладзе з лацінскай мовы тэкст табліцы гучыць наступным чынам:
«Богу Усемагутнаму касцёл драўляны св. Андрэя Апостала ў Кабыльніку быў пабудаваны князямі Свірскімі ў 1463 г. Затым пробашч Ігнацій Расалоўскі ў пачатку 1897 г. заклаў вуглавы камень пад новы касцёл, будаўніцтва якога скончыў у 1901 годзе. Асвяціў біскуп барон дэ Роп у 1904 годзе». Дадзеная табліца ручной работы ў пачатку 90-х была заменена на фабрычную настаяцелем парафіі а. Аўгустынам Квяткоўскім.
Мемарыяльная дошка ў памяць Марыі Качыньскай адкрыта ў 2019 годзе, выканана ў форме разгорнутай кнігі. На адной старонцы надпіс па-беларуску, на другой — па-польску.
Цвінтар
На цвінтары каля касцёла знаходзяцца тры пахаванні з надпісамі на польскай мове: магіла ксяндза Казіміра Паўловіча (пам. 19.09.1943 г.), магіла ксяндза Яна Панятоўскага (пам. 17 ліпеня 1921 г.), магіла Лявона Кісяля (пам. 21.12.1882 г. у 66 год).
16 кастрычніка 2008 года з нагоды 30-годдзя абрання кардынала Караля Вайтылы Папам Рымскім Арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч, Мітрапаліт Мінска-Магілёўскі, сімвалічна ў 18.45 гадзін (час абрання Папы) асвяціў помнік Вялікаму Папу, усталяваны на прыкасцельнай тэрыторыі. Гэты помнік Яну Паўлу II стаў восьмым па ліку ў Беларусі.
Ламбок
Ламбок (Lombok) — востраў у Малайскім архіпелагу, у групе Малых Зондскіх астравоў,тэрыторыя Інданезіі. Абмываецца з поўдня Індыйскім акіянам, з поўначы - морам Балі Ціхага акіяна. З захаду аддзелены Ламбокскім пралівам ад вострава Балі, з усходу - пралівам Алас ад вострава Сумбава. На паўночным захадзе ад Ламбока знаходзіцца архіпелаг Гілі.
Большасць насельніцтва складаюць сасакі і балійцы.
Волкаўская (станцыя метро)
Волкаўская (Во́лковская) — станцыя Фрунзенска-Прыморскай лініі Пецярбурскага метрапалітэна.
Алімпійская хартыя
Алімпійская хартыя — збор статутных дакументаў па пытаннях алімпійскага руху. Зацверджана ў 1894 годзе Міжнародным спартыўным кангрэсам у Парыжы. Вызначае асноўныя мэты, прынцыпы, палажэнні і правілы арганізацыі і правядзення Алімпійскіх гульняў. Галоўныя палажэнні Алімпійскай хартыі распрацаваны П'ерам дэ Кубертэнам. Складаецца з 5 раздзелаў, афіцыйных тлумачэнняў і інструкцый, якія маюць абавязковы характар. Да Алімпійскай хартыі прыкладаюцца правілы правядзення рэгіянальных гульняў, якія апякуе Міжнародны алімпійскі камітэт.
NGC 485
NGC 485 (іншыя абазначэнні — UGC 895, MCG 1-4-32, ZWG 411.32, IRAS01188+0645, PGC 4921) — галактыка ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
NGC 3838
NGC 3838 (іншыя абазначэнні — UGC 6707, MCG 10-17-56, ZWG 292.22, PGC 36505) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Сянькоўшчына
Сянько́ўшчына (, Сеньковщина) — аграгарадок у Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сянькоўшчынскага сельсавета.
Знаходзіцца на аўтадарозе Слонім — Масты, за 15 кіламетраў на паўночны захад ад Слоніма, 120 кіламетраў ад Гродна.
Гісторыя
Згадваецца ў 1669 годзе ў складзе Слонімскага павета Вялікага Княства Літоўскага.
У 1940—1954 гадах цэнтр Сянкоўшчынскага сельсавета Зэльвенскага раёна. Да 18 сакавіка 1967 года вёска ўваходзіла ў склад Казловіцкага сельсавета Зэльвенскага раёна.
Нік Нолці
Нікалас Кінг Нолці (Nicholas King Nolte; нар., Омаха, Небраска, ЗША) — амерыканскі, трохразовы намінант на прэмію «Оскар» (1992, 1999, 2012), намінант на прэмію «Эмі» (1977), лаўрэат прэміі «Залаты глобус» (1992).
Мікалай Аляксандравіч Паклонскі
Мікалай Аляксандравіч Паклонскі (нар., в. Гарадок, БССР) — фізік, спецыяліст у галіне фізікі паўправаднікоў. Доктар фізіка-матэматычных навук (2002), прафесар (2004), член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2021).
Біяграфія
Пасля сканчэння фізічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 1971 годзе працаваў у БДУ і ў НДІ прыкладных фізічных праблем імя А. Н. Сеўчанкі пры БДУ. Пасля сканчэння вочнай аспірантуры БДУ ў 1976 годзе працаваў у НДІ ПФП імя А. Н. Сеўчанка ў лабараторыі электронных метадаў эксперыментальнай фізікі.
З 1993 года працуе на кафедры фізікі паўправаднікоў і нанаэлектронікі БДУ. У 1982 годзе ім абаронена кандыдацкая дысертацыя, а ў 2001 годзе доктарская дысертацыя на тэму «Статычнае экранаванне і скокавы перанос зарадаў у паўправадніках». У 2003 годзе прысвоена навуковае званне прафесара. Пад яго кіраўніцтвам абаронена 5 кандыдацкіх дысертацый.
У 2008 годзе прысуджана прэмія імя А. Н. Сеўчанкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па фізіцы паўправаднікоў і нанаэлектроніцы. Распрацаваў тэорыю экранавання электрастатычнага поля ў кавалентных крышталях са скачковым пераносам электронаў па дамешкавых атамах. Выявіў інфранізкачастотныя аўтавагінні току ў легіраваным полікрыштальным крэмніі. Вымераў размагнічвальнае поле на паверхні ферамагнітных металаў метадам электроннага перамагнітнага рэзанансу.
Аўтар звыш 400 навуковых і навучальна-метадычных прац, у тым ліку 6 патэнтаў, больш за 170 навуковых артыкулаў, 2 манаграфій, 11 навучальных дапаможнікаў. Падрыхтаваў 5 кандыдатаў навук. Уваходзіць у склад Дзяржаўнага экспертнага савета Вышэйшай атэстацыйнай камісіі. Член навукова-рэдакцыйнай калегіі Беларускай энцыклапедыі.
Брацкае вадасховішча
Брацкае вадасховішча — вадаём у Іркуцкай вобласці Расіі, створаны на рацэ Ангара ў выніку будаўніцтва Брацкай ГЭС, другое па аб’ёме вадасховішча свету. На берагах размешчаны горад Брацк, ад якога яно і атрымала назву, і Свірск.
Вадаём шырока выкарыстоўваецца для суднаходства, рыбалоўства, сплаву лесу і водазабеспячэння. Адрозніваецца значнымі рыбнымі рэсурсамі.
Асноўныя характарыстыкі
Плаціна на Брацкай ГЭС была пабудавана ў 1961 годзе, запаўненне вадасховішча скончылася ў 1967 годзе. Плошча воднай паверхні вагаецца ад 5426 км² да 5470 км², а аб’ём дасягае 169 км³. Карысны аб’ём вадасховішча складае 35,41 км³, сярэдняя глыбіня — 31 м, змяненне ўзроўню пры спрацоўцы ад НПУ — 7,08 м.
Танк-пераможца
Помнік «Танк-пераможца» — помнік у Санкт-Пецярбургу каля ракі Красненькай (праспект Стачак, 106—108). Уваходзіць у мемарыяльны комплекс Кіраўскі вал.
На гранітным пастаменце ўсталяваны танк «КВ-85», які выпускаў Чалябінскі Кіраўскі завод у гады Вялікай Айчыннай вайны. За ім знаходзіцца ДОТ, пабудаваны ў 1941 годзе, з надпісам 1941—1945. Гэта адзін з двух захаваных асобнікаў дадзенай мадэлі. Другі танк знаходзіцца ў Чалябінску. Яшчэ адзін аналагічны танк «КВ-1с» знаходзіцца ў Кубінцы.
Помнік устаноўлены ў 1951 годзе па прапанове інжынера-канструктара танка Ж. Я. Коціна і па праекце архітэктара В. А. Каменскага.
Раней у кампазіцыю ўваходзілі два абеліскі, усталяваныя па абодва бакі ад Ленінградскай шашы (цяпер — праспект Стачак). Абеліскі былі аформлены бронзавымі пяціканцовымі зоркамі, у верхніх частках цокаляў бронзавыя рэльефныя гірлянды, у рамах бронзавыя барэльефы У. І. Леніна і І. В. Сталіна, а таксама абодва бакі медаля «За абарону Ленінграда» і надпіс «Ленінград». Вышыня (без зорак) — 13,5 м. Пастамент, на якім устаноўлены «Танк-пераможца», быў абліцаваны белым мармурам.
Кампазіцыя была ўзведзена ў 1949—1951 гг. Паблізу гэтага месца ў 1945 годзе была збудаваная Трыумфальная арка (не захавалася), у якой урачыста сустракалі войскі, якія вярталіся з фронту 8 ліпеня 1945 года.
IC 236
IC 236 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Манастыршчынскі раён
Манасты́ршчынскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — г.п. Манастыршчына.
Геаграфія
Плошча раёна — 1513,75 км².
Тэрытарыяльна раён мяжуе: на паўночным захадзе з Краснінскім, на паўночным усходзе з Смаленскім, на ўсходзе з Пачынкаўскім, на паўднёвым усходзе з Хіславіцкім раёнамі Смаленскай вобласці. На паўднёвым захадзе і захадзе раён мяжуе з Беларуссю.
Раён размяшчаецца на Смаленска-Краснянскім узвышшы. Водападзел ракі Дняпро і Сажа. Паўднёвая частка раёна ў Сожаўскай нізіне. Асноўная рака — Віхра.
На падвышаных, добра дрэнажаваных водападзельных дзялянках пераважаюць дзярнова-сярэднепадзолістыя глебы на лёсападобных суглінках і марэне. У паніжэннях рэльефу звычайныя дзярнова-сільнападзолістыя забалочаныя і дзярновыя забалочаныя, у далінах рэк — поймавыя глебы. Лясы займаюць 11,1 % тэрыторыі.
Гісторыя
У 1929 годзе утвораны Манастыршчынскі раён з цэнтрам у Манастыршчыне.
Дэмаграфія
Колькасць насельніцтва — 9 195 чал. (2017).
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
З 2015 года ў Манастыршчынскім раёне 202 населеных пункта ў складзе 1 гарадскога і 6 сельскіх паселішчаў: :
Гарадскія паселішчы
Сельскія паселішчы
Эканоміка
Сельская гаспадарка спецыялізуецца на малочна-мясной жывёлагадоўлі і збожжавытворчасці, ільнаводстве, вырошчванні бульбы.
Транспарт
Манастыршчына злучана дарогамі рэгіянальнага значэння з Смаленскам, Красным, Хіславічамі і Мсціславам.
1950
Год, які выкарыстоўваецца ў якасці нулявога года для адліку часу («ххх гадоў назад») ў археалогіі, геалогіі і іншых навуковых дысцыплінах.
Чырвоны Ручай
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Камайскага сельсавета.
Лінёва (Новасібірская вобласць)
Лінёва (Линёво) — пасёлак гарадскога тыпу ў Іскіцімскім раёне Новасібірскай вобласці Расіі. Размешчаны за 79 км на поўдзень ад Новасібірска, за 19 кіламетраў на поўдзень ад раённага цэнтра Іскіціма.
Колькасць пастаяннага насельніцтва — 18 468 чал. (2017). Лінёва знаходзіцца на 23 месцы па колькасці насельніцтва сярод пасёлкаў гарадскога тыпу ў Расіі.
Дарый I
На царскі сталец уступіў праз падаўлення падуладных Персіі народаў. Каля 518 да н.э. заваяваў паўночна-заходнюю частку Індыі, а ў 512 годзе да н.э., паводле сцверджання Герадота, зрабіў няўдалы паход супраць скіфаў у Прычарнамор'е. У часы свайго панавання правёў рад ваенна-адміністрацыйных рэформ: падзяліў краіну на сатрапіі, рэарганізаваў армію, упарадкаваў падатковую сістэму, устанавіў адзіную залатую грашовую манету дарык, вёў будаўніцтва дарог, храмаў і палацаў у розных гарадах, царскай рэзідэнцыі ў Персепалі. Часы яго панавання былі перыядам найвышэйшай магутнасці дзяржавы Ахеменідаў і старажытнаперсідскай культуры.
Прыватная жаночая прагімназія М. А. Табалевіч-Федароўскай
'''Прыватная жаночая прагімназія М. А. Табалевіч-Федароўскай''' — колішняя навучальная ўстанова ў Гомелі. Заснавана ў 1908 годзе як жаночае вучылішча, у 1911 годзе пераўтворана ў 7-класную прагімназію. Заснавальніца — Марыя Антонаўна Табалевіч-Федароўская (праваслаўная, гімназічная адукацыя). Выкладаліся тэорыя і практыка замежных моў, гімнастыка і танцы. Гімназія мела дзіцячы сад. Падпарадкоўвалася Віленскай навучальнай акрузе.
Месцілася ў будынку па Румянцаўскай вуліцы (дом Хрушчова, №43) між вярхоўем Цыганскага яра і вуліцай Каўказскай. Месца прыблізна адпавядае цяперашняму абшару з поўдня будынка гомельскага цырка.
Згодна са звесткамі 1914 г. ва ўстанове (уключна з садком) працавалі 22 чалавекі (9 мужчын і 13 жанчын). Апроч выкладчыкаў і класных наглядчыкаў пры ўстанове значыўся ўрач. Заснавальніца працавала адной з класных наглядчыц. Яе муж, Панцеляймон Мікалаевіч Табалевіч, выкладаў гімнастыку і танцы.
Анод
Анод (ἄνοδοςἄνοδος — рух уверх) — дадатны полюс (клема) крыніцы электрычнага току (гальванічнага элемента, акумулятара, электрычнай машыны). Ад анода ў знешнім электычным ланцугу накіраваны электрычны ток.
Анод у электрахіміі
Пры працэсах электролізу (атрыманне элементаў з солевых раствораў і расплаваў пад дзеяннем пастаяннага электрычнага току), анод — электрычнаму станоўчы полюс, на ім адбываюцца акісляльна-аднаўленчыя рэакцыі (акісленне), вынікам якіх, у пэўных умовах, можа быць разбурэнне (растварэнне) анода, што выкарыстоўваецца, да прыкладу, пры электрарафініраванні металаў.
Аноды — множны лік слова «анод»; гэтая форма ўжываецца пераважна ў металургіі, дзе прымяняюцца аноды для гальванікі, якія выкарыстоўваюцца для нанясення на паверхню вырабы пласта металу электрахімічным спосабам, альбо для электрарафініравання, дзе метал з прымешкамі раствараецца на анодзе і абложваецца ў вычышчаным выглядзе на катодзе. Асноўнае распаўсюджванне атрымалі аноды з цынку (бываюць сферычныя, адліваныя і катаныя, часцей выкарыстоўваюцца апошнія), нікеля, медзі (сярод якіх асобна вылучаюць медна-фосфарыстыя, маркі АМФ), кадмію (ужыванне якіх скарачаецца з-за экалагічнай шкоднасці), бронзы, волава (ужываюцца пры вытворчасці друкаваных плат у радыёэлектроннай прамысловасці), сплаву свінцу і сурмы, срэбра, золата і плаціны. Аноды з некаштоўных металаў прымяняюцца для павышэння каразійнай стойкасці, павышэння эстэтычных уласцівасцяў прадметаў і інш. мэт. Аноды з каштоўных металаў прымяняюцца гальванічным вытворчасцю для павышэння электраправоднасці вырабаў і інш.
Акрамя прымусовай арганізацыі карысных электрахімічных працэсаў, аноды ужываюцца і для абароны ад непажаданых наступстваў, пабочных электрахімічных працэсаў.
Анод у паўправадніковых прыборах
Электрод паўправадніковага прыбора (дыёда, тырыстара), падлучаны да станоўчага полюсу крыніцы току, калі прыбор адкрыты (гэта значыць мае маленькі супраціў), называюць анодам, падлучаны да адмоўнага полюсу — катодам.
Знак анода і катода
У літаратуры сустракаецца рознае абазначэнне знака анода — «+» або «−», што вызначаецца, у прыватнасці, асаблівасцямі разгляданых працэсаў.
У электрахіміі прынята лічыць, што катод — электрод, на якім адбываецца працэс аднаўлення, а анод — той, дзе працякае акісленне. Пры працы электролізера (напрыклад, пры рафінаванні медзі) знешняя крыніца току забяспечвае на адным з электродаў лішак электронаў (адмоўны зарад), тут адбываецца аднаўленне металу, гэта катод. На адным электродзе забяспечваецца недахоп электронаў і акісленне металу, гэта анод.
У той жа час пры працы гальванічнага элемента (да прыкладу, медна-цынкавага), лішак электронаў (і адмоўны зарад) на адным з электродаў забяспечваецца не вонкавай крыніцай току, а ўласна рэакцыяй акіслення металу (растварэння цынку), то ёсць тут адмоўным, калі прытрымлівацца прыведзеным вызначэнні, будзе ўжо анод. Электроны, праходзячы праз вонкавы ланцуг, выдаткоўваюцца на праходжанне рэакцыі аднаўлення (медзі), то ёсць катодам будзе з'яўляцца станоўчы электрод.
У адпаведнасці з такім тлумачэннем, для акумулятара анод і катод мяняюцца месцамі ў залежнасці ад кірунку току ўнутры акумулятара.
Вавілон
Вавілон (шумерскае Кадынгіра, акадскае Бабілу) — у старажытнасці горад у Месапатаміі на р. Еўфрат; руіны — каля сучаснага г. Хіла (Ірак). Паводле біблейскага падання назву атрымала ад сталічнага горада, пабудаванага Німродам, адным з нашчадкаў Хама.
Гісторыя
Упершыню згадваецца пад канец ІІІ тыс. да н.э. 3 пач. ІІ тыс. да н.э. культурны цэнтр Пярэдняй Азіі. Пры цару Хамурапі (1792—50 да н.э.) стаў сталіцай Вавілоніі. Каля 1595 да н.э. захоплены хетамі, каля 1518 — касітамі. Пасля 1250 да н.э. неаднаразова трапляў пад уладу Асірыі. Найбольшага росквіту дасягнуў у Новававілонскі перыяд (Халдзейскае царства) пры царах Набапаласару (625—605 да н.э.) і Навухаданосару II (605—562 да н.э.). У 612 г. да н.э. Мідыя ў саюзе з Вавілонам заваёўвае Асірыю. 3 гэтага часу Вавілон становіцца буйным гандлёвым, культурным і рэлігійным цэнтрам, вялікім, прыгожым і добра ўмацаваным горадам. Яго архітэктура развіваецца ў цеснай сувязі з выяўленчым і дэкаратыўна-прыкладным мастацтвам. Пры цараванні Навухаданосара II у дзяржаве разгортваецца грандыёзнае будаўніцтва.
Мастацтва Вавілона — адна з яркіх старонак культуры Пярэдняй Азіі, але яго развіццё было параўнаўча нядоўгім. У сярэдзіне VI ст. да н.э. дзяржаву заваявалі войскі Ахеменідаў, аднаго з плямён Іранскага нагор'я. Пасля заваявання Кірам II (539 да н.э.) і Дарыем I (522 да н.э.) Вавілон адна са сталіц дзяржавы Ахеменідаў. Гэтая дзяржава існавала да 331 і была заваявана Аляксандрам Македонскім. Да ІІ ст. н.э. Вавілон заняпаў.
Архітэктура
Расхопкамі нямецкага археолага Р. Колвдэвея ў 1898—1917 узноўлены план горада VII—VI сг. да н.э. і архітэктурны ансамбль, створаны ў перыяд росквіту Вавілона пры цару Навухаданосару ІІ. У I—VI ст. да н.э. Вавілон — выцягнуты ў плане прамавугольнік (плошча каля 10 км²), падзелены р. Еўфрат на дзве часткі (Стары і Новы горад), абкружаны цаглянымі вонкавымі і ўнутранымі сценамі з зубчастымі вежамі і 8 варотамі, названымі імёнамі багоў. Ён быў абнесены магутнымі сценамі вышынёй каля 12 м, у якіх зроблена восем брам, прысвечаных розным багам. Самай вялікай з'яўлялася «Брама багіні Іштар». Яна складалася з чатырох квадратных у плане вежаў, паміж якімі знаходзіўся арачны праход. Вонкавыя плоскасці зубчатых вежаў ўпрыгожвалі выявы быкоў, фантастычных жывёл — драконаў («мушрушаў»), грыфонаў са змяінымі галовамі, тулавамі, пакрытымі луской, нагамі, падобнымі на лапы сабак або птушак. Выкладзеныя з кафлі-цэглы, выявы былі сімваламі багіні Іштар і бога Мардука. Колеры рэльефаў — блакітны, чырвоны, жоўты і белы — стваралі ўрачыстае уражанне, прываблівалі незвычайнасцю форм, гарманічным спалучэннем фарбаў. Убранне «брамы» дапаўнялі арнаменты, якія размяшчаліся ў выглядзе фрызаў па нізе сцен, у завяршэннях вежаў, вакол арак праходаў.
Ад «брамы» пачыналася «дарога працэсій» (Свяшчэнная дарога), якая вяла да галоўнага свяцілішча Вавілона — Эсагіла, прысвечанага вярхоўнаму богу Мардуку. 3 двух бакоў яе абмяжоўвалі высокія, глухія сцены, выкладзеныя з цэглы. Па іх версе ішлі зубцы і арнаментаваныя палосы з паліваных рэльефных разетак. Сцены мелі шырокія плоскія выступы, а іх ніжнія часткі на працягу ўсёй дарогі дэкарыраваў керамічны фрыз метровай вышыні. Праз кожныя два метры былі рытмічна размешчаны выявы фантастычных ільвоў-ахоўнікаў па шэсцьдзесят на кожным боку. Выкладзеныя з рознакаляровай кафлі-цэглы, яны надавалі «дарозе працэсій» грозную ўрачыстасць, велічнасць, паколькі лічылася, што па ёй мог ступаць сам бог Мардук. Гэта быў завершаны, стрыманы і лаканічны ансамбль, кожная частка якога (колер, пластыка, прасторавыя суадносіны архітэктурных элементаў) злівалася ў адзінае магутнае праслаўленне бога, зразумелае сваёй сімволікай кожнаму, хто ступаў на дарогу і ішоў да галоўнага свяцілішча Вавілона.
Свяцілішча бога Мардука займала плошчу 16 га і было абнесена падвойнай цаглянай сцяной з дванаццаццю ўваходнымі брамамі. Перад адной з іх, галоўнай, заканчвалася «дарога працэсій». Насупраць гэтай брамы, на другім боку комплексу ўзвышаўся вялікі зікурат Этэменанкі (архітэктар Арадахешу), «Дом асновы нябёс і зямлі», вядомы як легендарная Вавілонская вежа. Ён меў квадратную аснову 91,5 х 91,5 м і падымаўся на вышыню 90 м сям'ю ўступамі, якія былі абкладзены абпаленай цэглай, замацаванай бітумам. Усе часткі зікурата аб'ядноўваліся лесвіцамі, а яго вяршыню вянчаў верхні храм невялікіх памераў, упрыгожаны блакітнай паліванай цэглай.
У Вавілоне існавала некалькі царскіх рэзідэнцый — умацаваных палацавых комплексаў, збудаванні якіх традыцыйна групаваліся вакол адкрытых двароў. Напрыклад, у так званым Паўднёвым палацы меліся разнастайныя памяшканні жылога і гаспадарчага прызначэння, а таксама вялікая тронная зала, аздобленая пышнымі дэкаратыўнымі пано з паліванай цэглы, выявамі свяшчэнных ільвоў-ахоўнікаў. У комплекс палаца ўваходзілі і «вісячыя сады Семіраміды» (адно з сямі дзівосаў свету), якія размяшчаліся на тэрасах са скляпеністымі перакрыццямі. Па-за горадам размяшчаўся летні палац Навухаданосара II.
Валтасар
Валтасар — апошні цар вавілонскі (сяр. 6 ст. да н.э.). Падчас нападу персаў, закрыўся ў вавілонскай крэпасці, дзе аднойчы наладзіў багаты пір. Персам удалося авалодаць крэпасцю і забіць Валтасара. У біблейскай кнізе прарока Данііла змяшчаецца маляўнічае апісанне піру Валтасара.
Сумбава
Сумба́ва (Sumbawa) — востраў у складзе Малых Зондскіх астравоў, тэрыторыя Інданезіі. Заходняя частка вострава называецца Семава з адміністрацыйным цэнтрам Сумбава-Бесар. Усходняя частка завецца Біма, і яе сталіцай з'яўляецца горад Біма-Рама. Плошча вострава складае 15 448 км². Насельніцтва каля 1 мільёна чалавек.
У вострава даўгаватыя абрысы, ён працягнуўся з захаду на ўсход. Даўжыня каля 280 км і ў шырыня — 90 км. На захад ад Сумбавы размешчаны востраў Ламбок, на ўсход — востраў Флорэс. Ландшафт Сумбавы гарысты і пакрыты трапічным лесам. Узбярэжжа характарызуецца шматлікімі бухтамі. На поўначы вострава знаходзіцца вулкан Тамбара.
Карэннымі жыхарамі вострава Сумбава з'яўляюцца народы самава і мбоджа.
Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Асіповіцкага раёна
Гісторыка-культурныя каштоўнасці Асіповіцкага раёна — аб’екты архітэктуры, археалогіі, гісторыі і мастацтва, помнікі горадабудаўніцтва і запаведныя мясціны на тэрыторыі Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці, якія знаходзяцца пад дзяржаўнай аховай Рэспублікі Беларусь.
У Асіповіцкім раёне гісторыка-культурнымі каштоўнасцямі прызнаны 107 аб’ектаў, з якіх 99 — помнікі археалогіі, 7 — помнікі гісторыі, 1 — помнік архітэктуры. Усе аб’екты — гісторыка-культурныя каштоўнасці рэгіянальнага значэння.
NGC 3837
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
NGC 486
NGC 486 — галактика у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сераднякі (пасёлак)
Сераднякі́ (, Середняки) — былы пасёлак у Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіў у склад Знаменскага сельсавета.
Ліквідаваны ў 2012 годзе.
Kamunikat.org
Kamunikat.org (Камунікат) — беларуская інтэрнэт-бібліятэка, адна з найбуйнейшых у свеце. Стваральнік рэсурса — журналіст польскага радыё Беласток Яраслаў Іванюк.
Узнікла як аднайменная старонка бюлетэня Беларускай рэдакцыі радыё Палонія, якая з часам пачала ператварацца ў інтэрнэт-бібліятэку.
Складаецца з трох асноўных раздзелаў — «кнігі», «часопісы» і «артыкулы». Налічвае больш за 1000 беларускіх кніжак і часопісаў.
На галоўнай старонцы рэсурса штодзённа рэгіструецца каля тысячы наведванняў.
Горны (Тагучынскі раён)
Горны (Го́рный) — пасёлак гарадскога тыпу ў Тагучынскім раёне Новасібірскай вобласці Расіі. Горны размешчаны ў адгор’ях Салаірскага кража, за 65 км на ўсход ад Новасібірск, за 35 км на захад ад горада Тагучын. Пасёлак злучаны чыгуначнай лініяй (даўжынёй 8 кіламетраў) са станцыяй Ізынскі на чыгунцы Новасібірск — Новакузнецк.
Эрмсдорф
Эрмсдорф (Iermsdref, ) — камуна ў Люксембургу, размяшчаецца ў акрузе Дзікірх. Камуна Эрмсдорф з’яўляецца часткай кантона Дзікірх. У камуне знаходзіцца аднайменны населены пункт.
Насельніцтва складае 906 чалавек ​​(на 2008 год), у камуне размяшчаюцца 310 хатніх гаспадарак. Займае плошчу 24,09 км ² (па займаемай плошчы 34 месца з 116 камун). Найвышэйшая кропка камуны над узроўнем мора складае 420 м. (43 месца з 116 камун), найменшая 213 м. (34 месца з 116 камун).
Сезон 2011 ЖФК Зорка-БДУ
У 2011 годзе жаночы футбольны клуб «Зорка-БДУ» з горада Мінску прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Ігар Канстанцінавіч Хлабукін
Ігар Канстанцінавіч Хлабукін (нар., Баранавічы Брэсцкай вобласці) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
Біяграфія
Скончыў Вышэйшае пажарна-тэхнічнай вучылішча МУС, Акадэмію грамадзянскай абароны МНС Расіі.
Абіраўся дэпутатам Баранавіцкага гарадскога Савета дэпутатаў дваццаць сёмага, дваццаць восьмага скліканняў, быў членам, старшынёй пастаяннай камісіі па пытаннях законнасці і правапарадку, дэпутацкай этыцы Баранавіцкага гарадскога Савета дэпутатаў, членам прэзідыума Баранавіцкага гарадскога Савета дэпутатаў, дэлегатам пятага Усебеларускага народнага сходу.
Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.
Членам грамадскіх арганізацый: РДГА Беларускае фізкультурна-спартыўнае таварыства «Дынама»; ГА «Беларускае таварыства Чырвонага крыжа»; РДГА «Беларускае добраахвотнае пажарнае таварыства»; РДГА «Беларускае рэспубліканскае таварыства ратавання на водах»; ГА «Беларуская федэрацыя пажарна-выратавальнага спорту».
Узнагароды
Узнагароджаны медалём «За бездакорную службу» III ступені, нагрудным знакам МНС Рэспублікі Беларусь «За заслугі», памятнымі нагруднымі знакамі і юбілейнымі медалямі МНС Рэспублікі Беларусь, МУС Рэспублікі Беларусь, Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь, МНС Расіі, ГА «Беларускі рэспубліканскі саюз афіцэраў», ААТ «558 авіяцыйны рамонтны завод». Мае ганаровыя граматы і граматы МНС Рэспублікі Беларусь, установы «Брэсцкае абласное ўпраўленне МНС Рэспублікі Беларусь», Баранавіцкага гарвыканкама, Баранавіцкага райвыканкама, Баранавіцкага гарадскога Савета дэпутатаў.
Горны
Горны — тапонім.
IC 237
IC 237 — галактыка тыпу E-S0 (еліптична спіральна галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Наварасійская губерня
Наварасійская губерня — назва дзвюх адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак Расійскай імперыі.
Наварасійская губерня (1764—1783)
Створана 22 сакавіка 1764 года на Правабярэжнай Украіне на землях Новай Сербіі і Наваслабодскага казацкага палка з цэнтрам у крэпасці Святой Лізаветы. Падчас рэформы адміністрацыйна-тэрытарыяльнага дзялення Расійскай імперыі тэрыторыя губерні ўвайшла ў склад Кацярынаслаўскага намесніцтва, заснаванага ў 1783 годзе.
Наварасійская губерня (1796—1802)
Створана ў 1796 годзе на тэрыторыі былых Кацярынаслаўскага намесніцтва, Вазнясенскага намесніцтва і Таўрычаскай вобласці. 8 кастрычніка 1802 года скасавана, на яе месцы былі створаны Кацярынаслаўская, Мікалаеўская і Таўрычаская губерні.
Шышкі (Слонімскі раён)
Да 18 сакавіка 1967 года вёска ўваходзіла ў склад Казловіцкага сельсавета Зэльвенскага раёна.
Урбіцыд
Урбіцыд (urbs — горад + caedere — рэзаць, забіваць) — гэта тэрмін, які літаральна перакладаецца як «гвалт над горадам». Гэты тэрмін быў упершыню ўведзены аўтарам у 1963 годзе і пазней выкарыстоўваўся крытыкамі гарадской перабудовы 1960-х гадоў у Злучаных Штатах. у 1968 годзе і у 1996 годзе напісалі пра  (і разбурэнні) у такіх раёнах, як Бронкс, і падкрэслівалі ўплыў агрэсіўнай рэканструкцыі на гарадскі сацыяльны вопыт. Гэты тэрмін з’явіўся ў эпоху імклівай глабалізацыі і урбанізацыі. Гэтая імклівая тэндэнцыя глабалізацыі прывяла да таго, што гвалт і разбурэнні засяродзіліся ў кантэксце гораду, а не яго ваколіц. Асабліва пасля падзей у Сараева сталі прызнавацца выпадкі гвалту, спецыяльна накіраваныя на разбурэнне гарадскіх раёнаў. Дакладныя абмежаванні і вызначэнне гэтага тэрміна працягваюць абмяркоўвацца, паколькі абмежаванні гэтай канцэпцыі, якая толькі фарміруюецца, надзвычай абцяжарваюць класіфікацыю падзей пад загалоўкам урбіцыд. Пытанне аб намерах таксама ўзнікае пры абмеркаванні межаў урбіцыду. Здольнасць тэрміна перасякаць розныя вобласці, такія як міжнародная палітыка, антрапалогія і сацыялогія, робіць асабліва цяжкім вызначэнне урбіцыду, якое задавальняла б усім гэтым абласцях.
Уймаўка
Уймаўка (Уймовка) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Барсукоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Уймаўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Жазеф Якаўлевіч Коцін
Жазеф Якаўлевіч Коцін (Жозе́ф Я́ковлевич Ко́тин;  — ) — савецкі навуковец і канструктар танкаў і трактароў. Герой Сацыялістычнай Працы. Лаўрэат чатырох Сталінскіх прэмій. Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР.
Біяграфія
Нарадзіўся 26 лютага (10 сакавіка) 1908 года ў Паўлаградзе, Екацерынаслаўскай губерні (цяпер Днепрапятроўская вобласць, Украіна), у яўрэйскай сям’і, быў пятым дзіцем у сям’і (астатнія 4 дзяўчынкі); у дзяцінстве насіў імя Зэлік. Ратуючыся ад гвалту і рабаванняў, сям’я Коціных збегла з Паўлаграда ў Харкаў. Паступіў у медыцынскі інстытут па патрабаванні бацькоў, але потым перавёўся на аўтамабільны факультэт Харкаўскага політэхнічнага інстытута.
З 1927 года вучыўся ў ХПІ. З 1930 года — у РСЧА. Член УКП (б) з 1931 года. У 1932 годзе скончыў Ваенна-тэхнічную акадэмію імя Ф. Э. Дзяржынскага. У 1932—1937 гадах — інжынер, затым начальнік КБ навукова-даследчага аддзела Ваеннай акадэміі механізацыі і матарызацыі РСЧА. З 1937 года — галоўны канструктар Кіраўскага завода.
У 1941—1943 гадах — намеснік наркама танкавай прамысловасці СССР, галоўны канструктар Чалябінскага трактарнага завода.
Мікалаеўская губерня
Мікалаеўская губерня — назва адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак Расійскай імперыі і УССР.
Мікалаеўская губерня (1802—1803)
Створана 8 кастрычніка 1802 года з часткі Наварасійскай губерні. 15 мая 1803 года Мікалаеўская губерня была скасавана, а на яе месцы была створана Херсонская губерня.
Мікалаеўская губерня (1920—1922)
У траўні 1919 года з часткі Херсонскай губерні была вылучана на Адэская губерня. 13 сакавіка (па іншых дадзеных 16 красавіка) 1920 года Херсонская губерня была перайменавана ў Мікалаеўскую з пераводам адміністрацыйнага цэнтра ў Мікалаеў. 21 кастрычніка 1922 года Мікалаеўская губерня ўвайшла ў склад Адэскай губерні.
Эндру Джэксан Дэвіс
Эндру Джэксан Дэвіс (Andrew Jackson Davis, 11 жніўня 1826 г. — 13 студзеня 1910 г.) — амерыканскі празорлівец, прыхільнік спірытуалізму.
Э. Дж. Дэвіс быў выхадцам з беднай сям'і, у маладосці не атрымаў фармальнай адукацыі. У 16 гадоў уладкаваўся ў абутковую майстэрню. У 1843 г., уражаны лекцыяй, прысвечанай месмерызму, пачаў праводзіць вопыты з выкарыстаннем гіпнозу. У 1844 г. абвясціў, што сустракаўся з духамі Галена і Эмануэля Сведэнборга, быў прызнаны празорліўцам, пасля чаго займаўся лекаваннем і выдавецкай дзейнасцю.
У 1845 — 1885 гг. апублікаваў каля 30 прац, у якіх выклаў свае погляды на сусвет, прыроду чалавека, медыцыну, смерць і паслясмяротнае існаванне. У іх ён прадказаў адкрыццё некалькіх новых планет і планетоідаў поясу Койпера, рух Сонечнай сістэмы вакол цэнтру галактыкі, з'яўленне самарухаючых вазоў і інш.
Пастаянны ток
[[Файл:Types of current-ru.svg|міні|300x300пкс|
Пастаянны ток з’яўляецца разнавіднасцю аднанакіраванага току. Аднанакіраваны ток — электрычны ток, які не змяняе свайго кірунку.
На малюнку справа чырвоным колерам намаляваны графік пастаяннага току. Па гарызантальнай восі адкладзены маштаб часу
t
, а па вертыкальнай — маштаб току
або электрычнага напружання
U
. Як відаць, графік пастаяннага току ўяўляе сабой прамую лінію, паралельную гарызантальнай восі (восі часу).
Велічыня пастаяннага току
I
Пастаянны ток — гэта пастаянны накіраваны рух зараджаных часціц у электрычным полі.
У кожным пункце правадніка, па якім працякае пастаянны ток, адны элементарныя электрычныя зарады бесперапынна змяняюцца іншымі, аднолькавымі па суме электрычнымі зарадамі. Нягледзячы на бесперапыннае перамяшчэнне электрычных зарадаў уздоўж правадніка, агульнае прасторавае іх размяшчэнне ўнутры правадніка як бы застаецца нязменным у часе, або стацыянарным.
Пераносчыкамі электрычных зарадаў з’яўляюцца: Пастаянны рух электрычных зарадаў ствараецца і падтрымліваецца іншымі сіламі, якія могуць мець хімічную (у гальванічных элементах), электрамагнітную (дынама-машына пастаяннага току), механічную (электрафорная машына) ці іншую (напрыклад, радыеактыўныя у стронцыевых крыніцах току) прыроду. Ва ўсіх выпадках крыніца току з’яўляецца пераўтваральнікам энергіі іншых сіл у электрычную.
Электрычнае поле, спадарожнае пастаяннага току ў правадніку і ў адпаведнасці з гэтым стацыянарнае размеркаванне ў ім электрычных зарадаў, называецца стацыянарным (нязменным у часе) электрычным полем.
Электрычныя зарады ў стацыянарным электрычным полі нідзе не назапашваюцца і нідзе не знікаюць, бо пры ўсякім прасторавым пераразмеркаванні зарадаў непазбежна павінна было б змяніцца стацыянарнае электрычнае поле, і адпаведна ток перастаў бы быць пастаянным у часе.
Для стацыянарнага поля і току патрабуецца, каб электрычныя зарады нідзе не назапашваліся і нідзе не губляліся, а перамяшчаліся бесперапынным і раўнамерным патокам уздоўж праваднікоў. Для гэтага неабходна, каб праваднікі сумесна ўтваралі замкнёны на сябе контур. У гэтым выпадку будзе дасягнуты бесперапынны раўнамерны кругавы рух электрычных зарадаў ўздоўж усяго контуру.
Крыніцы пастаяннага току
Самымі першымі крыніцамі пастаяннага току з’яўляліся хімічныя крыніцы току: гальванічныя элементы, затым былі вынайдзены акумулятары. Палярнасць хімічных крыніц току самаадвольна змяніцца не можа.
Для атрымання пастаяннага току ў прамысловых маштабах выкарыстоўваюць электрычныя машыны — генератары пастаяннага току, а таксама сонечныя батарэі.
У электроннай апаратуры, якая сілкуецца ад сеткі пераменнага току, для атрымання пастаяннага току выкарыстоўваюць блокі сілкавання. Як правіла, пераменны ток паніжаецца трансфарматарам да патрэбнага значэння, затым выпрамляецца. Далей для памяншэння пульсацый выкарыстоўваецца сгладжваючы фільтр і, пры неабходнасці, стабілізатар току або стабілізатар напружання або рэгулятар напружання.
У сучаснай радыёэлектроннай апаратуры атрымалі распаўсюджанне імпульсныя блокі сілкавання. Згладжванне пульсацый выхаднога напружання адбываецца дзякуючы наяўнасці інтегрыруючага элемента, здольнага назапашваць электрычную энергію і аддаваць яе ў нагрузку. У выніку на выхадзе можна атрымаць практычна пастаянны ток.
Электрычную энергію могуць назапашваць электрычныя кандэнсатары. У агульным выпадку, пры разрадзе кандэнсатара ў знешнім ланцугу працякае пераменны ток. Калі кандэнсатар разражаецца праз рэзістар, то паяўляецца аднанакіраваны пераменны ток (паступова змяншаецца). Аднак, калі кандэнсатар разраджаецца праз шпулю індуктыўнасці, то ў ланцугу з’яўляецца двухнакіраваны пераменны ток, гэта прылада называецца вагальны контур. Электралітычныя кандэнсатары могуць мець вельмі вялікую электрычную ёмістасць (сотні і тысячы мікрафарад і больш). Пры разрадзе такіх кандэнсатараў праз вялікае супраціўленне ток памяншаецца павольней, і для кароткага часу можна лічыць, што ў знешнім ланцугу працякае пастаянны ток.
Іаністары — гібрыд кандэнсатара і хімічнай крыніцы току, здольныя назапашваць і аддаваць даволі вялікую колькасць электрычнай энергіі, напрыклад, каб электрамабіль з іаністарамі праехаў некаторую адлегласць.
Напрамак пастаяннага току і абазначэнні на электрапрыборах і схемах
Умоўна прынята лічыць (агульнапрынята), што электрычны ток у электрычным полі накіраваны ад кропак з вялікімі патэнцыяламі да кропак з меншымі патэнцыяламі. Гэта значыць, што кірунак пастаяннага электрычнага току заўсёды супадае з напрамкам руху дадатных электрычных зарадаў, напрыклад, дадатных іонаў у электралітах і газах. Там жа, дзе электрычны ток ствараецца толькі рухам патоку адмоўна зараджаных часціц, напрыклад, патоку свабодных электронаў у металах, за кірунак электрычнага току прымаюць кірунак, процілеглы руху электронаў.
Кропкі з большымі патэнцыяламі (напрыклад, на зацісках батарэек і акумулятараў) носяць назву «дадатны полюс» і абазначаюцца знакам
+
(«плюс»), а кропкі з меншымі патэнцыяламі называюцца «адмоўны полюс» і абазначаюцца знакам
-
(«мінус»).
Гістарычна склалася, што электрычная ізаляцыя дадатнага провада афарбавана ў чырвоны колер, а адмоўнага провада — у сіні або чорны.
Умоўнае абазначэнне на электрапрыборах:
ці
=
. Аднанакіраваны ток (у тым ліку пастаянны) абазначаецца лацінскімі літарамі
DC
. Для аднанакіраванага току можа быць таксама выкарыстаны сімвал Унікода ⎓ (U+2393).
Электроды якіх-небудзь прылад або радыёдэталей (дыёдаў, тырыстараў, вакуумных электронных прыбораў), якія падключаюцца да дадатнага провада, носяць назву «анод», а электроды, якія падключаюцца да адмоўнага провада, называюцца «катод».
Параметры пастаяннага току
міні|308x308пкс|[[Электрычнае напружанне
Сіла току
Электрычная магутнасць
Электрычнае супраціўленне]]
Велічыня пастаяннага току (сіла току)
Мерай інтэнсіўнасці руху электрычных зарадаў у правадніках з’яўляецца велічыня току або проста ток
I
.
Велічыня току — гэта колькасць электрычных зарадаў (электрычнасці), якія праходзяць праз папярочнае сячэнне правадніка в адзінку часу.
Замест тэрмінаў «ток» і «велічыня току» часта ўжываецца тэрмін «сіла току».
t
Q