cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Махамед Юніс аль-Ахмед
Біяграфія
Падчас вайны аль-Ахмед у асноўным жыў у Сірыі, будучы абвінавачаным іракскім прэзідэнтам Нуры аль-Малікі ў тым, што ён кіруе баявымі дзеяннямі суніцкіх паўстанцаў унутры Ірака. Па словах журналістаў Майкла Вайса і Хасана Хасана, прэзідэнт Сірыі Башар Асад у нейкі момант паспрабаваў зрабіць аль-Ахмеда лідарам іракскіх паўстанцаў-баасістаў. Аднак іншыя паведамлялі, што яго арганізацыя, Аль-Аўда мае шмат шыітаў на пасадах сярэдняга ўзроўню і прывабна для некаторых былых шыітаў-баасістаў з паўднёвага Ірака. Лічыцца, што шыіцкія паслядоўнікі Юніса актыўны ў Паўднёвым Іраку. Акрамя таго, арганізацыя Ахмеда сканцэнтравана на забеспячэнні палітычнай рэабілітацыі, амністыі і рэпатрыяцыі выгнаннікаў-баасістаў, у адрозненне ад арміі Накшбандзіі, што хоча гвалтоўна звергнуць іракскі ўрад, створаны амерыканцамі.
У кастрычніку 2020 года, у сувязі са смерцю ад-Дуры, заходнія крыніцы лічылі яго найбольш верагодным кандыдатам на пасаду сакратара іракскага Баас.
Дзятлаўскі дэканат
Дзятлаўскі дэканат — дэканат Гродзенскай дыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.
Епіфаній (Думенка)
Мітрапаліт Епіфаній (свецкае імя Сяргей Пятровіч Думенка; нарадзіўся, Іваніўскі раён, Адэская вобласць) — украінскі праваслаўны дзеяч. З 15 снежня 2018 года з’яўляеца прадстаяцелям Праваслаўнай царквы Украіны, Мітрапаліт Кіеўскі і ўсяе Украіны. Доктар багаслоўя.
Таронта Рэптарс
Таронта Рэптарс (Toronto Raptors) — прафесійны баскетбольны клуб, які выступае ў Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі. Каманда была заснавана ў 1995 годзе. Клуб базіруецца ў горадзе Таронта, Антарыа.
IC 5014
IC 5014 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 2423
NGC 2423 (іншае абазначэнне — OCL 592) — рассеянае скопішча ў сузор’і Карма.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».У 2007 годзе астраномы ўпершыню зарэгістравалі планету ў зоркі NGC 2423 3 дадзенага скопішча.
Кальвадос (дэпартамент)
Геаграфія
Плошча тэрыторыі 5548 км². На ўсходзе Кльвадос мяжуе з дэпартаментам Сена Прыморская па рацэ Сене.
Дэпартамент уключае 4 акругі, 49 кантонаў і 705 камун.
Гісторыя
Кальвадос — адзін з першых 83 дэпартаментаў, створаных у сакавіку 1790 г. Займае частку тэрыторыі былой правінцыі Нармандыя.
У чэрвені 1944 г. у рэгіёне адбылася бітва за Нармандыю пасля высаджвання саюзных войскаў у Францыі.
Цікавыя факты
Ад назвы дэпартамента атрымаў назву аднаіменны напой.
Вуліца Чарняхоўскага (Адэса)
Вуліца Чарняхоўскага знаходзіцца ў курортным раёне Аркадзя г. Адэсы, паміж 5-й станцыі Вялікага Фантана і Плошчай 10 Красавіка. Раней называлася Прамая вуліца.
Забудавана ў 60-х гг. XX стагоддзя 5 — і 9-павярховымі будынкамі. Цяпер ўзведзена некалькі вышынных новабудоўляў.
На вуліцы размешчаны помнік Чарняхоўскаму, школа № 56, цэнтральны офіс Укрэксімбанк, шэраг банкаўскіх філіялаў (Унікрэдытбанк, Райфайзенбанк Аваль, Ощадбанк), універсам «Сільпо», рэстаран Макдональдс.
(77) Фрыг
(77) Фрыг — буйны астэроід галоўнага пояса, які належыць да металічнага спектральнага класа M. Ён быў адкрыты 12 лістапада 1862 года амерыканскім астраномам Крысціянам Петэрсам у абсерваторыі Лічфілд, ЗША і названы ў гонар Фрыг, жонкі Одзіна і вярхоўнай багіні ў германа-скандынаўскай міфалогіі.
Па выніках аналізу змены крывы бляску астэроіда ў 1982 годзе быў вызначаны перыяд вярчэння Фрыг. Дыяметр астэроіда быў вызначаны па выніках назіранняў, праведзеных з дапамогай касмічнай лабараторыі IRAS.
Франчэска Бараміні
Біяграфія
Сын каменячоса, сам вучыўся на каменячоса ў Мілане. З 1619 працаваў у Рыме на Карла Мадэрна, свайго далёкага сваяка, у саборы Святога Пятра. Пасля смерці Мадэрна далучыўся да групы Берніні, дабудоўвае палацца Барберыні. У далейшым працаваў у Рыме ў пастаянным суперніцтве з Берніні за папскую ўвагу. Для яго творчай манеры былі характэрныя адсутнасць прамых ліній, багацце мудрагелістых архітэктурных дэталяў, ускладненая планіроўка інтэр'ераў з галавакружнымі перападамі ўзроўняў. Завяршыўшы капэлу Фальканьері ў царкве Сан-Джавані Дэі Фіёрэнціні, 22 ліпеня 1667 г. адчуў сябе цяжка хворым і больш не выходзіў з дому. Спаліў рукапісы і малюнкі, затым пакончыў з сабой.
Крывы Гіраў
Крывы Гіраў — возера ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Дняпро, прыкладна за 4 км у напрамку на ўсход ад горада Рэчыца, каля вёскі Сянная.
Плошча паверхні возера 0,26 км². Даўжыня 3,42 км, найбольшая шырыня 80 м. Даўжыня берагавой лініі 7,45 км.
Катлавіна возера старычнага тыпу. Схілы катлавіны спадзістыя, пясчаныя. Вышыня схілаў да 2 м. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі пераважна забалочаныя. У паўночна-ўсходняй частцы возера Крывы Гіраў злучана з сеткай меліярацыйных каналаў і вузкай пратокай з возерам Гадынь, на захадзе пратокамі з азёрамі Дзегцярова і Цешанскае і каналам з ракой Дняпро.
Яўген Агрэст
Яўген Агрэст  — шведскі шахматыст з беларускімі каранямі.
У сярэдзіне 1980-х гг. Агрэст пераехаў у Ленінград вывучаць эканоміку. Пасля распаду СССР перабраўся разам з жонкай Святланай (* 1966), якая мае міжнародны тытул майстра сярод жанчын, у Стакгольм. Агрэст атрымаў ад ФІДЭ (FIDE) у 1997 тытул грасмейсцера і быў некалькі год лепшым шведскім шахматыстам да Ульфа Андэрсана. Актуальна (на красавік 2008) ён знаходзіцца з агульнай колькасцю ачкоў 2567 на трэцім месцы ў спісе ФІДЭ. Чатырохкратны пераможца шведскага першынства ў індывідуальным заліку (1998, 2001, 2003 і 2004), выйграў у 2005 трэці раз запар Паўночны турнір (die Nordische Meisterschaft).
NGC 2424
NGC 2424 (іншыя абазначэнні — UGC 3959, MCG 7-16-9, ZWG 206.15, FGC 649, IRAS07372+3920, PGC 21558) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Рысь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аляксандр Ігаравіч Рыбак
Алякса́ндр І́гаравіч Рыба́к (Alexander Rybak, Alexander Rybak; нар., Мінск, БССР, СССР) — нарвежскі скрыпач, спявак, кампазітар і акцёр беларускага паходжання, пераможца конкурсу песні «Еўрабачанне-2009» у Маскве.
Біяграфічны нарыс
Нарадзіўся 13 мая 1986 года ў Мінску ў сям’і музыкантаў. Ва ўзросце 6 гадоў з бацькамі пераехаў у Нарвегію, сям’я пасялілася ў г. Нэсадэн (прыгарад Осла). На паўгода вярнуўся ў Мінск, пачаў вучыцца ў школе пры Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі. Скончыў кансерваторыю ў Осла. Працуе канцэртмайстрам.
Творчасць
У 2004 годзе быў узнагароджаны прызам Андэрса Ярэса ў вобласці культуры. Дайшоў да паўфіналу ў нарвежскім шоў «Ідал». У 2006 годзе выйграў конкурс «Вялікі шанец» тэлекампаніі NRK з уласнай песняй «Foolin'».
У 2009 годзе выйграў са сваёй песняй у стылі фольк «Fairytale» нарвежскі нацыянальны адбор (Melodi Grand Prix 2009), атрымаў 700 тысяч галасоў тэлегледачоў і быў абраны прадстаўніком Нарвегіі на конкурсе «Еўрабачанне-2009», а затым стаў пераможцам гэтага конкурсу.
1 чэрвеня 2009 года выйшаў дэбютны альбом Аляксандра Рыбака «Fairytales» («Казкі»).
Удзельнік конкурса песні «Еўрабачанне-2018», дзе выйшаў у фінал і заняў 15 месца.
Сувязь з Радзімай
Аляксандр і яго бацькі захоўваюць сувязь з Радзімай. Бабулі і дзядулі жывуць у Мінску і Віцебску, а дзядзька Аляксандра па бацьку, журналіст, жыве ў Маскве. Кнігі на беларускай або рускай мовах Аляксандр зараз чытае рэдка, але выконвае музыку бацькі на вершы Максіма Багдановіча. Лічыць, што родная культура паўплывала на яго музычны густ.
29 мая 2009 года Аляксандр Рыбак наведаў Мінск у якасці члена журы конкурсу «Маладыя галасы Беларусі». На канцэрце выканаў беларускую песню «Купалінка» і свой еўрапейскі шлягер «Fairytale». У ліпені 2009 года спявак выступіў на адкрыцці міжнароднага фестывалю «Славянскі Базар» у Віцебску.
У 2011 годзе Аляксандр Рыбак запісаў для праекту «Будзьма! Тузін. Перазагрузка-2» беларускую версію свайго хіта «Europe’s Skies», у беларускай інтэрпрэтацыі яна атрымала назву «Небасхіл Еўропы».
Наргіз Факхры
Наргіз Факхры (Nargis Fakhri; нар., Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканская мадэль і актрыса. Удзельнічала ў шоу «Топ-мадэль па-амерыканску», яе акцёрскі дэбют адбыўся ў 2011 годзе ў балівудскім фільме Rockstar.
Біяграфія
Наргіз нарадзілася ў нью-ёркскім раёне Куінз. Яе маці чэшскага паходжання, а бацька — пакістанскага. Бацькі развяліся, калі ёй было шэсць гадоў.
Кар'ера
Факхры дэбютавала ў балівудскім фільме 2011 года — Rockstar.
У 2013 годзе яна з'явілася ў ролі брытанскага ваеннага карэспандэнта ў палітычным трылеры Madras Cafe.
У 2015 з'явілася ў амерыканскім камедыйным фільме з элементамі баевіка — «Шпіён».
Міхаіл Васілевіч Семяненка
Міхаіл Васілевіч Семяне́нка (Михаил Васильевич Семененко; нар. ) — вучоны ў галіне насенняводства, кандыдат сельскагаспадарчых навук (1987 ).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сяле Сапычы (Пагарскі раён Бранскай вобласці, Расія). У 1972 годзе скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію. З 1994 года працуе ў Інстытуце глебазнаўства і аграхіміі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Навуковая дзейнасць
Асноўныя навуковыя працы па насенняводстве і селекцыі азімай пшаніцы. Аўтар яе сартоў Бярэзіна, Надзея, Легенда, Саната, Запавет, Фантазія і інш.
Сярод апублікаваных прац:
Станіславова (Шаркаўшчынскі раён)
Станіславова (, Станиславово) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Цэнтр Станіславоўскага сельсавета.
Знаходзіцца на левым беразе ракі Дзісна, на аўтадарозе Шаркаўшчына-Відзы. За 12 кіламетраў на захад ад гарадскога пасёлка і чыгуначнай станцыі Шаркаўшчына, 230 кіламетраў ад Віцебска.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах ваеннае паселішча ў складзе гміны Шаркаўшчына Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Эр і Луар
Эр і Луар (франц. Eure-et-Loir) — дэпартамент на поўначы цэнтральнай часткі Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Цэнтр. Парадкавы нумар 28. Адміністрацыйны цэнтр — Шартр. Насельніцтва 407,7 тыс. чалавек (55-е месца сярод дэпартаментаў, дадзеныя 1999 г.).
Геаграфія
Плошча тэрыторыі 5880 км². Дэпартамент размешчаны ў даліне Луары.
Дэпартамент уключае 4 акругі, 29 кантонаў і 403 камуны.
Станіславова
Назву Станіславо́ва маюць:
Бітва пры Ватэрлоа
Бітва пры Ватэрлоа — адбылася ў нядзелю, 18 чэрвеня 1815 года недалёка ад Ватэрлоа ў сучаснай Бельгіі, у той час часткі Злучанага Каралеўства Нідэрландаў. Французская армія пад камандаваннем Напалеона Банапарта была разбіта дзвюма арміямі Сёмай кааліцыі: англійскіх саюзнікаў пад камандаваннем герцага Уэлінгтана і прускага войска пад камандаваннем Блюхера, прынц з Вальштадскага. Бітва прывяла да канца праўлення Банапарта і Першай Французскай імперыі, і ўсталявання храналагічнай мяжы паміж паслядоўнымі еўрапейскімі войнамі і дзесяцігоддзямі адноснага міру.
Пасля вяртання Напалеона да ўлады ў сакавіку 1815 года многія дзяржавы, якія выступалі супраць яго, утварылі Сёмую кааліцыю і пачалі мабілізацыю армій. Войскі Уэлінгтана і Блюхера былі раскватараваны недалёка ад паўночна-ўсходняй мяжы Францыі. Напалеон вырашыў напасці на іх у надзеі знішчыць іх, перш чым яны маглі з'яднацца ў каардынаваным уварваннем у Францыю з іншымі членамі кааліцыі. Бітва пры Ватерлоа была вырашальнай у кампаніі Ватэрлоа і апошняй бітвай Напалеона. Параза пры Ватэрлоа завершыла панаванне Напалеона як Французскага імператара і паклала канец яго Ста дням вяртання з выгнання. Напалеон адрокся праз 4 дні, а 7 ліпеня сілы кааліцыі ўвайшлі ў Парыж.
Пасля бітвы пры Катр-Бра Уэлінгтан адышоў ад Катр-Бра ў Ватэрлоа. Пасля бітвы пры Лін'і, якая адбылася ў той жа час, прусакі адышлі паралельна Уэлінгтану, адцягнуўшы трэцюю частку сіл Напалеона ад Ватэрлоа да асобнай і адначасовай бітвы пры Ваўрэ. Даведаўшыся пра тое, што пруская армія была ў стане падтрымаць яго, Велінгтон вырашыў даць бой на адхоне Мон-Сен-Жан ля дарогі на Брусель. Тут яму ўдалося стрымаць неаднаразовыя напады французаў у другой палове дня, абапіраючыся на павялічваючыся сілы прыбываючых прусакоў. Вечарам Напалеон кінуў свае апошнія рэзервы ў адчайным апошнім нападзе, які быў адбіты. Прусакі прарвалі правы фланг французскай арміі, а саюзная англійская армія Велінгтона контратакавала ў цэнтры, такім чынам французская армія была разбіта.
IC 5015
IC 5015 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Мікраскоп.
Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Я. Коласа НАН Беларусі
Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Якуба Коласа НАН Беларусі (The Yakub Kolas Central Scientific Library of National Academy of Sciences of Belarus, афіцыйная назва Дзяржаўная ўстанова «Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Якуба Коласа Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі») — найбуйнейшая інфармацыйная ўстанова, якая забяспечвае дзейнасць вучоных і спецыялістаў Рэспублікі Беларусь.
Адам Сідаравіч Чопчыц
Адам Сідаравіч Чопчыц ( — ) — беларускі дзеяч самадзейнага мастацтва, хормайстар,, заслужаны дзеяч культуры БССР (1963), стваральнік і мастацкі кіраўнік Гродзенскага народнага ансамбля песні і танца «Нёман» пры Гродзенскім гарадскім Доме культуры.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Дружбы народаў, медалямі СССР «За працоўную адзнаку» і «Ветэран працы», «За працоўную доблесць» (двойчы).
22 мая 1997 года прысвоена званне Ганаровага грамадзяніна г. Гродна.
Кенгуру (конкурс)
Кенгуру — матэматычнае спаборніцтва для навучэнцаў школ.
Гісторыя
Ідэя конкурса належыць австралійскаму матэматыку і педагогу Пітэру Халарану (1931—1994). Ён прапанаваў падзяліць заданні па катэгорыям складанасці і зрабіць іх у форме тэста з выбарам адказаў.
Такія спаборніцтва праводзіліся ў Аўстраліі з сярэдзіны 1980-х; у 1991 годзе конкурс быў праведзены ва Францыі (дзе і атрымаў сваю назву ў гонар краіны паходжання).
Перавагай гульні Кенгуру з'яўляецца наяўнасць простых, але займальных пытанняў. Гэта абумовіла папулярнасць конкурса: у 2011 годзе ў конкурсе ўдзельнічалі звыш 5 мільёнаў школьнікаў з 42 краін. У прыватнасці, у Беларусі конкурс праводзіцца з 1994 года; у 2011 годзе ў ім удзельнічалі 121314 вучняў з 3072 устаноў адукацыі 147 раёнаў (гарадоў) Беларусі.
Правядзенне конкурса
У Беларусі конкурс арганізуе Грамадскае аб'яднанне Беларуская асацыяцыя «Конкурс». Конкурс «Кенгуру» праводзіцца ў Беларусі з 1994 года.
У Расіі конкурс упершыню быў праведзены ў 1994 годзе. З пачатку 1995 года, правядзеннем конкурса кіруе Расійскі аргкамітэт, створаны ў Санкт-Пецярбургу пры Інстытуце прадуктыўнага навучання Расійскай акадэміі адукацыі. Дзейнасць аргкамітэта падтрымліваецца Санкт-Пецярбургскім Матэматычным таварыствам і Расійскім дзяржаўным педагагічным універсітэтам імя А. І. Герцэна. Непасрэдную арганізацыйную работу вядзе Цэнтр техналогіі тэсціравання «Кенгуру плюс».
Ва Украіне арганізацыей конкурса займаецца Львоўскі фізіка-матэматычны ліцей. Конкурс праводзіцца ва Украіне з 1997 года.
Конкурс праводіцца штогод (у Беларусі — звычана ў сакавіку).
Жоўты палац
Жоўты палац (дац. Det Gule Palæ) ці асабняк Bergum — невялікі палац каля каралеўскага палаца Амаліенбарг у раёне Фрэдэрыкстад у Капенгагене. Палац лічыцца адным з першых капенгагенскіх будынкаў у стылі класіцызму.
Першапачаткова палац будаваўся як дом бюргера, але быў набыты дацкай каралеўскай сям'ёй. У палацы пасяліўся прынц Крысціян Глюксбургскі, калі ўпершыню прыехаў у Капенгаген. У 1863 годзе ён стаў дацкім каралём пад імем Крысціяна IX. У палацы нарадзіліся дзеці будучага караля: Аляксандра, каралева Вялікабрытаніі, Дагмар, імператрыца Расіі, Георг, кароль Грэцыі, Фрэдэрык, кароль Даніі, Вальдэмар і Тыра. Так, Жоўты палац стаў месцам нараджэння продкаў усіх каралеўскіх сем'яў Еўропы.
У наш час палац належыць Дацкай дзяржаўнай кампаніі, якая займаецца кіраваннем дзяржаўнай уласнасцю Даніі, у тым ліку палацамі і сядзібамі.
Гісторыя
Фрэдэрыкстад быў закладзены ў 1748 годзе і прадугледжваўся як адзіны раён, вытрыманы ў стылі ракако. Усе будынкі мусілі былі быць пабудаваны па адзіным прынцыпе, прадугледжаным найбуйнейшым дацкім архітэктарам Мікалаем Эйтведам. Пасля яго смерці ў 1754 годзе стыль ракако выйшаў з моды. Жоўты палац быў пабудаваны ў 1759—1764 гадах па праекце архітэктара Мікалая Генрыха Жардзіна ў стылі класіцызму, стаўшы першым будынкам у Капенгагене ў гэтым стылі.
Кароль Фрэдэрык VI набыў палац у 1810 годзе ў якасці месца для пражывання сваякоў дацкай каралеўскай сям'і. У 1837 годзе кароль Фрэдэрык VII перадаў палац прынцу Крысціяну Глюксбургскаму, які ўпершыню наведаў Капенгаген. Прынц пражываў там да 1865 года, калі ён ужо стаў каралём Даніі пад імем Крысціяна IX. Пасля гэтага ён пераехаў у каралеўскі палац Амаліенбарг.
Сцяг Валожына
Сцяг Валожына — афіцыйны геральдычны сімвал горада Валожын Мінскай вобласці. Сцяг зарэгістраваны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 1 снежня 2011 года № 564 і зарэгістраваны ў Дзяржаўным геральдычным рэгістры Рэспублікі Беларусь 5 снежня 2011 года № Б-205.
Апісанне
Прамавугольнае палотнішча чырвонага колеру, у цэнтры правага боку якога герб горада Валожына і Валожынскага раёна.
Сцяг г. Валожына зацверджаны рашэннем Валожынскага раённага выканаўчага камітэта ад 22 студзеня 2009 года № 46. Аўтар сцяга М. М. Елінская. Мастак В. А. Ляхор.
Дарога Перамогі
«Дарога Перамогі» — часовая савецкая чыгуначная лінія Паляны — Шлісельбург, якая дзейнічала з 5 лютага 1943 года па 10 сакавіка 1944 года i служыла як больш эфектыўная замена «Дарогі жыцця» для дастаўкі грузаў у блакадны Ленінград.
У адрозненне ад «Дарогі жыцця», якая праходзіла па Ладажскім возеры, Дарога Перамогі пралягала па левым беразе Нявы і па паўднёвым узбярэжжы Ладагі, праходзячы на ​​некаторых участках за 3-4 кіламетры ад нямецкіх артылерыйскіх пазіцый, за што атрымала мянушку «калідор смерці». Згуляла важную стратэгічную ролю ў абароне Ленінграда, у тым ліку, і ў поўным зняцці блакады.
Беларуская граматыка Тарашкевіча (1929)
«Беларуская граматыка для школ» — школьная граматыка беларускай мовы, апрацаваная Б. Тарашкевічам (1928) і выдадзеная ў Вільні (1929). Граматыка з'яўлялася пятым у Заходняй Беларусі, значна пераробленым і пашыраным, выданнем школьнай граматыкі Тарашкевіча, выдадзенай у 1918 годзе (: Беларускія граматыкі Лёсіка).
Граматыка складалася з двух раздзелаў-«колаў», азнаямляльнага (56 параграфаў) і навучальнага (106 параграфаў) характараў.
Адметнасці
Выбухны гук г узгадваўся як такі, што «…сустракаецца рэдка і ў беларускім пісьме азначаецца літарай г з коскай над ёй з правага боку г’»
Прапаноўваўся варыянт запісу падвойнага мяккага гуку [дз'] у выглядзе «ддз».
Ацэнкі
Я. Станкевіч адзначыў, што ў 5-м выданні сэнс шэрагу правілаў стаў процілеглым у параўнанні з першымі чатырма, і адзначыў як адмоўнае тое, што Тарашкевіч не даў навуковых тлумачэнняў да сваіх развязанняў спрэчных пытанняў беларускай граматыкі, ані ў першых чатырох, ані ў пятым выданні. Наогул, гэтую граматыку Тарашкевіча Станкевіч адзначыў як маючую шмат русізмаў, паланізмаў і варварызмаў, скрытыкаваў няўдалую (і нават пагоршаную) граматычную тэрміналогію.
Аляксандр Данілавіч Шацкі
Аляксандр Данілавіч Шацкі (нар., в. Малашкавічы, Рагачоўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне прыватнай заатэхніі. Доктар сельскагаспадарчых навук (1991), прафесар (2007).
NGC 2425
NGC 2425 (іншае абазначэнне — OCL 599) — рассеянае скопішча ў сузор’і Карма.
Аляксандр Данілавіч Шацкі
Біяграфія
Скончыў Велікалуцкі сельскагаспадарчы інстытут (1960), Усесаюзны навукова-даследчы інстытут жывёлагадоўлі (аспірантура, 1971). Працаваў у Смаленскай абласной дзяржаўнай станцыі па племянной рабоце (з 1960, заатэхнік), Беларускім навукова-даследчым інстытуце жывёлагадоўлі (1971—1992, вядучы навуковы супрацоўнік аддзела авечкагадоўлі), Гродзенскім дзяржаўным аграрным універсітэце (з 1992, прафесар кафедры генетыкі і развядзення сельскагаспадарчых жывёл, у 1992—1996 і 2002—2008 — загадчык кафедры, прарэктар па навуковай рабоце).
Навуковыя інтарэсы: развядзенне сельскагаспадарчых жывёл; племянная работа ў авечкагадоўлі.
NGC 2425
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Спіс дэпутатаў Акцябрскага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання
Спіс выбраных дэпутатаў Акцябрскага раённага Савета дэпутатаў дваццаць восьмага склікання.
Канстанцін Канстанцінавіч Стрыеўскі
Канстанцін Канстанцінавіч Стрыеўскі (, в. Гальшаны —, Масква) — рэвалюцыйны і дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Скончыў народнае вучылішча ў Гальшанах. У 1896 годзе сям’я пераязджае ў Рыгу. З 11 гадоў пачаў працаваць у Рыжскіх чыгуначных майстэрнях. У 17-гадовым узросце ўступае ў рады РСДРП, выбіраецца членам падпольнага забастовачнага камітэта чыгуначных майстэрань. У 1908 годзе арыштаваны, сасланы ў Валагодскую губерню. У 1911 годзе прыязджае ў Маскву, дзе працягвае рэвалюцыйную дзейнасць, у 1913 годзе арыштаваны і сасланы ў паўночныя паветы Аланецкай губерні. У 1916 годзе вярнуўся з ссылкі і быў прызваны ў армію, дзе працягваў рэвалюцыйную прапаганду. Прымаў удзел у Кастрычніцкім узброеным паўстанні.
З 1917 годзе — першы камісар па харчаванні. Пасля грамадзянскай вайны працуе ў Маскве на розных партыйных і дзяржаўных пастах. У канцы снежня 1922 года — дэлегат І з’езда Саветаў. У 1927 годзе прызначаюць старшынёй Маскоўскага саўнаргаса. З чэрвеня 1930 года сакратар Маскоўскага абкома партыі і адначасова старшыня ВСНГ РСФСР. У 1932 годзе быў назначаны наркомам лёгкай прамысловасці РСФСР, абраны членам ЦВК СССР.
У 1937 годзе быў арыштаваны па справе Тухачэўскага. Растраляны 21 красавіка 1938 года. Рэабілітаваны пасля XX з’езда КПСС.
Філадэльфія Сэвенці Сіксерс
Філадэльфія Сэвенці Сіксерс (Philadelphia 76ers) — прафесійны баскетбольны клуб, які выступае ў Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі. Каманда была заснавана ў 1939 годзе. Клуб базіруецца ў горадзе Філадэльфія, штат Пенсільванія.
Чэмпіёны ў 1955, 1967, 1983
Дом з чатырма каланадамі
Дом з чатырма каланадамі або дом Экспедыцыі дзяржаўных даходаў — будынак, аб’ект культурнай спадчыны Расійскай Федэрацыі, пабудаваны ў 1750—1760-я гады ў стылі рускага класіцызму, хутчэй за ўсё, па праекце архітэктара А. П. Какорынава (адсутнічаюць дакументальныя пацверджанні). Размешчаны ў Санкт-Пецярбургу па адрасах Садовая вуліца, 12 і Італьянская вуліца, 23. Прамавугольны трохпавярховы будынак з аркадай у цокальным паверсе, а таксама з трыма васьмікалоннымі і адным шасцікалоннымі порцікамі іанічнага ордэра (тры з іх знаходзяцца на галоўным фасадзе, які выходзіць на Садовую вуліцу, адзін — з боку Італьянскай), візуальна дамінуючымі ў навакольным забудове. Фасады аформленыя дэкаратыўнымі пано на міфалагічныя сюжэты.
IC 5016
IC 5016 — галактыка тыпу SB? (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Butterflies (песня)
«Butterflies» (Матылі) — песня, напісаная Максімам Фадзеевым і Малькі Чаплін для конкурса песні Еўрабачанне 2010 (які адбыўся ў Осла ў маі 2010 года) і выкананая гуртам «3+2». Гурт «3+2» быў абраны ўнутрана Белтэлерадыёкампаніяй у сакавіку 2010 года, каб прадставіць Беларусь на конкурсе спачатку з песняй «Far Away». Аднак 19 сакавіка было абвешчана, што «3+2» змянілі сваю песню для конкурса, і зараз будуць спяваць «Butterflies» у першым паўфінале 25 мая. Беларусь прайшла ў фінал другі раз у гісторыі (упершыню — у 2007). Тым не менш, у фінале, яны занялі 24-ае месца. Гурт атрымаў 12 балаў ад Грузіі, такім чынам, падняўся на адно месца ўверх і пакінуў Злучанае Каралеўства на апошнім месцы.
Яўгенія Васільеўна Сікорская
Яўгенія Васільеўна Сікорская (, Энгельс Саратаўскай вобласці — ) — беларускі педагог, Заслужаны настаўнік прафесійна-тэхнічнай адукацыі Беларусі.
Біяграфія
Скончыла Саратаўскі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі СССР (1944). Працавала ў апараце Міністэрства сельскай гаспадаркі БССР (1945—1952), у 1952—1975 гадах — выкладчык Ашмянскага ПТВ № 192.
Ганаровае званне «Заслужаны настаўнік прафесійна-тэхнічнай адукацыі» прысвоена ў 1967 годзе.
Шаранта (дэпартамент)
Шаранта (фр. Charente) — дэпартамент Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Пуату — Шарант. Парадкавы нумар 16. Адміністрацыйны цэнтр — Ангулем. Насельніцтва 340 тыс. чалавек (66-е месца сярод дэпартаментаў, дадзеныя 1999 г.).
Геаграфія
Плошча тэрыторыі 5956 км².
Дэпартамент уключае 3 акругі, 35 кантонаў і 404 камуны.
Гісторыя
Шаранта была адным з першых дэпартаментаў, утворанных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстала на тэрыторыі былой правінцыі Ангумуа. Назва паходзіць ад ракі Шаранты.
Эрнст Барлах
Эрнст Барлах (Ernst Barlach;, , Гольштэйн — , ) — выбітны нямецкі скульптар, мастак і пісьменнік. Рэаліст і экспрэсіяніст.
Біяграфія і творчасць
Вучыўся ў Гамбургу, Дрэздэне, Парыжы. У ранніх скульптурах, кераміцы, графіцы быў блізкі да югендстылю. У 1909 годзе працаваў у Фларэнцыі. Звярнуўся да нямецкай готыкі, якая аказала вырашальнае ўздзеянне на стыль яго спелых работ. У 1910 годзе пасяліўся ў Гюстраве, дзе пражыў усё астатняе жыццё.
З патрыятычных пачуццяў падтрымаў сусветную вайну, у 1915—1916 гадах ваяваў у пяхоце, вярнуўся з фронту перакананым пацыфістам. Набыў шырокую вядомасць, быў прыняты ў члены Прускай акадэміі мастацтваў (1919), Мюнхенскай мастацкай акадэміі (1925), атрымаў прэмію Клейста (1924). Ілюстраваў «Фаўст» Гётэ (1923). Пасля прыходу нацыстаў да ўлады антываенны пафас работ Барлаха прыйшоў у сутыкненне з мілітарысцкім духам «новай Германіі». У 1937 годзе работы скульптара былі канфіскаваныя з музеяў, цэркваў і іншых грамадскіх месцаў і асуджаныя як «дэгенерацыйнае мастацтва». У 1938 годзе Барлах быў вымушаны выйсці з Прускай Акадэміі Мастацтваў. Апошнім часам ён цяжка хварэў.
Знішчальны батальён (СССР, 1941)
Знішчальны батальён — арганізацыйная форма савецкіх паўвайсковых адзінак у 1941 годзе. Такія батальёны ствараліся ў прыфрантавой паласе ў перыяд нямецкага наступлення 1941 года, дзеля выканання дырэктывы УКП(б) (28.6.1941) па стварэнні «выпаленай зямлі» для нямецкіх войскаў — знішчэння жыллёвага фонду, матэрыяльных рэсурсаў і інш. Пачатак арганізацыі такіх батальёнаў быў пакладзены пастановамі ЦК УКП(б) (2.7.1941) і СНК БССР і ЦК КП(б)Б (6.7.1941).
Асабовы склад батальёнаў складалі добраахвотнікі з ліку тых, хто не падлягаў мабілізацыі. Для ідэйнага ўмацавання ў асабовы склад уводзіліся камсамольскія і савецкія, напрыклад, калгасныя дзеячы. На камандаванне батальёнамі прызначаліся афіцэры НКУС або кіраўнікі структур Камуністычнай партыі на ўзроўні раёна і вышэй.
За ліпень 1941 ва ўсёй прыфрантавой паласе былі створаны 1755 знішчальных батальёнаў (каля 328 тыс.ч.).
У БССР за ліпень-жнівень 1941, галоўным чынам у Віцебскай, Гомельскай, Палескай і Магілёўскай абласцях, былі створаны 78 знішчальных батальёнаў (больш за 13 тыс.ч.). Частка іх асабовага складу пазней увайшла ў склад партызанскіх атрадаў.
Віленскія павятовыя маршалкі
Спіс маршалкаў дваранства Віленскага павета.
Літаратура
Та­ма­ра Бай­ра­ша­у­скай­те. [https://etalpykla.lituanistikadb.lt/object/LT-LDB-0001:J.04~2014~1473949156546/J.04~2014~1473949156546.pdf Ин­сти­тут пред­во­ди­те­лей дво­рян­ства в за­пад­ных гу­бер­ни­ях Рос­сий­ской им­пе­рии во вто­рой по­ло­ви­не XIX в. — на­ча­ле XX в. (Ви­лен­ская и Ко­вен­ская гу­бер­нии)*]
NGC 2426
NGC 2426 (іншыя абазначэнні — UGC 3977, MCG 9-13-38, ZWG 262.22, VV 284, PGC 21648) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Рысь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Лідскі дэканат
Лідскі дэканат — дэканат Гродзенскай дыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.
Віктар Арсеньевіч Саковіч
Віктар Арсеньевіч Саковіч ( в. Княгінін Мядзельскага раёна — ) — беларускі педагог, Заслужаны настаўнік Беларусі.
Біяграфія
Скончыў Мінскі інстытут фізічнай культуры (1955). З 1955 года ў Ашмянах; выкладчык фізічнага выхавання СШ № 1 (1955—1957), школы-інтэрната (1958—1969), дырэктар дзіцячай спартыўнай школы (1969—1972), настаўнік СШ № 2 (1972—1982), Палянскай НСШ (1982—1992).
Ганаровае званне «Заслужаны настаўнік БССР» прысвоена ў 1968 годзе. Узнагароджаны Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР (1968).
Спагеціфікацыя
Спагеціфікацыя (Spaghettification) — астрафізічны тэрмін (часам таксама сустракаецца назва эфект локшыны ) для абазначэння моцнага расцяжэння аб’ектаў па вертыкалі і гарызанталі (гэта значыць, яны робяцца падобнымі да спагеці). Прычынай такога расцяжэння з’яўляецца вялікая прыліўная сіла ў вельмі моцным неаднародным гравітацыйным полі. У выпадках, калі аб’екты знаходзяцца каля чорных дзірак, дэфармацыя пры такім расцяжэнні настолькі моцная, што ніякі аб’ект не можа захаваць сваю структуру.
Стывен Хокінг, апісваючы гэты тэрмін у сваёй кнізе «Кароткая гісторыя часу», прыводзіць у якасці прыкладу палёт гіпатэтычнага касманаўта, які, пралятаючы праз гарызонт падзей чорнай дзіркі, «расцягваецца, як спагеці» гравітацыйным градыентам. Пры гэтым тэрмін «спагеціфікацыя» з’явіўся яшчэ да публікацыі кнігі Хокінга.
Просты прыклад спагеціфікацыі
Чатыры аб’екты (пазначаныя на схеме зялёнымі кропкамі) рухаюцца ў гравітацыйным полі ў накірунку да цэнтра нябеснага цела. У адпаведнасці з законам адваротных квадратаў, бліжэйшы да нябеснага цела аб’ект атрымлівае найбольшае паскарэнне, і калі ўявіць усе чатыры аб’екты часткамі аднаго, больш вялікага аб’екта, тады відавочна, што ён будзе дэфармавацца за кошт прыліўных сіл, і пры адпаведнай велічыні гэтых сіл будзе альбо разарваны, альбо «выцягнуты».
Унутры і па-за гарызонтам падзей
Размяшчэнне кропкі, у якой прыліўныя сілы дасягаюць такой велічыні, што разбураюць аб’ект, які туды трапіў, залежыць ад памеру чорнай дзіркі. Для звышмасіўных чорных дзірак, напрыклад для такіх, якія размешчаны ў цэнтры Галактыцы, гэтая кропка ляжыць у межах іх гарызонту падзей, таму гіпатэтычны касманаўт можа перасекчы іх гарызонт падзей, не заўважаючы ніякіх дэфармацый, аднак пасля перасячэння гарызонту падзей яго падзенне да цэнтра чорнай дзіркі ўжо будзе непазбежным. Для маленькіх чорных дзірак, у якіх радыус Шварцшыльда значна бліжэй да сінгулярнасці, прыліўныя сілы заб’юць касманаўта яшчэ да дасягнення ім гарызонту падзей. Напрыклад, для чорнай дзіркі з масай у 10 мас Сонца на адлегласці ў 1000 кіламетраў ад яе, прыліўная сіла складзе 325 N, аб’ект будзе разбураны на адлегласці ў 320 км ад яе, а яе радыус Шварцшыльда складае 30 км. Для чорнай дзіркі з масай 10 тысяч сонечных мас дыстанцыя разбурэння складзе 3200 км, а радыус Шварцшыльда — 30 000 км.
Адкрыццё Арэна
«Адкрыццё Арэна», Стадыён «Спартак» — стадыён футбольнага клуба «Спартак» (Масква). Адкрыццё адбылося 27 жніўня 2014 года. Стадыён прымае Чэмпіянат свету па футболе 2018 года.
Будаўніцтва пачалося ў лістападзе 2006 года і першапачаткова планавалася, што яно будзе завершана ў 2012 годзе, але пазней тэрмін быў прадоўжаны да 2014 года. Кошт праекта складае 150 мільёнаў еўра. Гэта першы уласны стадыён футбольнага клуба Спартак Масква. Каманда да гэтага часу ніколі не гуляла у хатніх матчах на сваім стадыёне. Стадыён быў афіцыйна адкрыты 5 верасня 2014 года таварыскім матчам паміж Спартаком і ФК Црвена Звезда.
IC 5017
IC 5017 — галактыка тыпу S0    R  ў сузор’і Індзеец.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Гракх Бабёф
Гракх Бабёф (Gracchus Babeuf, імя ўзята ў гонар антычных гракхаў; сапраўднае імя - Франсуа Наэль Бабёф, François Noël Babeuf;, — , ) — французскі рэвалюцыйны камуніст-утапіст, кіраўнік руху "ў імя роўнасці" падчас Дырэкторыі.
Варненскі некропаль
Варненскі некропаль (Варненски некропол) — старажытны могільнік на тэрыторыі Варны, Балгарыя. Варненскі некропаль быў выпадкова выяўлены ў 1972 годзе ў заходняй, прамысловай частцы горада Варна, прыблізна ў 500 м ад Варненскага возера і ў 4 км ад цэнтра горада. Лічыцца адным з найважнейшых археалагічных помнікаў дагістарычнай Еўропы.
Выяўленне і раскопкі
У 1972 годзе, падчас прац па пракладцы кабеля, экскаватаршчык Райча Марынаў выпадкова заўважыў у каўшы некалькі бліскучых прадметаў, пры больш дэталёвым разглядзе апынулася, што былі знойдзены старажытныя залатыя ўпрыгожванні і керамічныя аскепкі. Даведаўшыся пра знаходку, да раскопак неадкладна прыступілі супрацоўнікі Варненскага археалагічнага музея на чале з Іванам Івановым і Міхаілам Лазаравым.
За дзесяцігоддзі было раскапана парадку 7500 кв. м., што складае прыкладна дзве траціны ад меркаванай плошчы некропаля. Знойдзены 294 магілы, больш за 3000 прадметаў з золата, агульнай вагай звыш 6 кг, мноства медных прадметаў, больш за 600 узораў керамікі (уключаючы пазалочаную), высакаякасныя крэмніевыя і абсідыянавыя лёзы і ўпрыгожванні.
Датаванне
Некропаль у Варне, часта называюць халкалітавым, і датуюць прыблізна канцом 5 тысячагоддзя да н.э.. Меркавана ён выкарыстоўваўся на працягу 150—200 гадоў. Аднак розныя метады ацэнкі ўзросту даюць разбег парадку 500 гадоў. Па старажытнасці знаходкі ў Варне стаяць у адным шэрагу са знаходкамі ў Старажытным Егіпце і Старажытнай Месапатаміі. Па назве некропаля была названа культура, якая існавала ў гэтай вобласці.
Пахаванні
У выніку раскопак было выяўлена тры тыпу пахаванняў: Найбольш багата ўпрыгожанымі з'яўляюцца магілы першага тыпу. Асобна трэба адзначыць магілу № 43: у ёй, мяркуючы па ўсім, быў пахаваны выключна багаты ці ўплывовы чалавек, магчыма правадыр або жрэц. Пахаваны мужчына быў ростам каля 170 см, памёр ва ўзросце каля 45 гадоў. З адной толькі гэтай магілы было вынята 990 залатых прадметаў агульнай вагай больш за 1,5 кг, мноства медных і каменных інструментаў. Пахаваны быў апрануты ў выключна багатую адзежу, трымаў жазло ў правай руцэ, у магіле былі знойдзены таксама часткі лука, упрыгожанага золатам.
У некаторых «сімвалічных» пахаваннях былі знойдзены зробленыя з гліны копіі чалавечых галоў, з упрыгожваннямі на месцы вачэй, носа, ілба і рота. Верагодна, такі тып пахаванняў здзяйснялі калі не маглі знайсці або даставіць цела нябожчыка.
Акрамя ўпрыгожванняў ва ўсіх магілах знаходзілі некалькі ўзораў керамікі, і розныя інструменты, якія маглі спатрэбіцца ў замагільным жыцці. Былі таксама знойдзены розныя фігуркі талісманаў і ідалаў, як антрапаморфныя, так і зааморфныя. Найбольш часта сустракаюцца выявы нейкіх рагатых жывёл і быкоў.
Клаўдзіа Каэльё
Клаўдзіа Каэльё (,  —, ) — іспанскі мастак.
Коэльо быў вучнем Францыска Рысі. Ён набыў вялікую рэпутацыю, але быў азмрочаны прыбыццём Лукі Джардана, якое паклала пачатак перыяду заняпаду іспанскага мастацтва. Памёр у Мадрыдзе 20 красавіка 1693 года.
У Мадрыдзе, Сан-Ільдэфонса, у Эскарыяле, у Палары, Сарагосе, Саламанцы, Карэла, Тарэхон-дэ-Ардос, Вальдэмара і іншых месцах ён пакінуў рэлігійныя карціны, якія характарызуюцца магутнай канцэпцыяй. Клаўдзіа Каэльё быў апошнім важным іспанскім мастаком класічнага перыяду.
Румыны ў Венгрыі
У наш час румыны ў Венгрыі складаюць малаважную меншасць. Паводле апошніх даных венгерскага перапісу 2011 года (які праводзіўся на аснове прынцыпу самавызначэння), колькасць румын склала 35 641 чалавек ці 0,3% ад агульнай колькасці насельніцтва краіны, тым самым значна павялічыўшыся ў параўнанні з 8 482 чалавек ці 0,1% у 2001 годзе. Румыны жывуць галоўным чынам у гарадах і вёсках, размешчаных каля румынскай граніцы, напрыклад, у Батаньі, Элеку, Дзьюле, а таксама ў венгерскай сталіцы Будапешце.
Гісторыя
Гістарычна склалася так, што значная частка зямель сучаснай Румыніі належала каралеўству Венгрыя.
Незалежна ад факту румынскай прысутнасці ў Трансільваніі да яе заваявання венграмі (гл. паходжанне румын), першыя пісьмовыя крыніцы пра румынскія паселішчы датуюцца XIII стагоддзем. У адным з летапісаў у 1283 годзе згадваецца вёска Алатэлук, дзе жылі румыны. «Зямля румын» (1222, 1280)   знаходзілася ў Фэгэрашы: гэта тэрыторыя згадваецца ў 1285 годзе пад іншай назвай - Олашы. Упершыню нібыта румынскае імя «Ола» ў Венгрыі згадваецца ў адной з каралеўскіх хартый 1258 года. У той час румыны пражывалі ў Трансільваніі, Банаце, Марамарашы і Парцыуме.
Пасля Трыянонскага дагавора Венгрыя стала практычна цалкам этнічна аднароднай дзяржавай, дзе толькі 10,4% насельніцтва складалі нацыянальныя меншасці, з якіх 6,9% былі немцамі, румын жа ў краіне пражывала каля 0,3%.
Колькасць румын у Венгрыі рэзка павялічылася на кароткі перыяд у час Другой сусветнай вайны, калі Венгрыя анексавала часткі Чэхаславакіі, Румыніі і Югаславіі. Гэтыя анексіі былі пацверджаны ў рамках Мюнхенскага пагаднення, дзвюх Венскіх арбітражаў (1938 і 1940). У прыватнасці, у Паўночнай Трансільваніі, паводле звестак венгерскага перапісу 1941 года, пражывала 53,5% венграў і 39,1% румын.
Пасля Другой сусветнай вайны Венгрыя стала яшчэ больш этнічна аднароднай дзяржавай, чым падчас міжваеннага перыяду: да 1980 года ў краіне пражывала 99% венграў (гл. насельніцтва Венгрыі).
Прыморская Шаранта
Шаранта Прыморская (франц. Charente-Maritime) — дэпартамент на захадзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Пуату — Шарант. Парадкавы нумар 17. Адміністрацыйны цэнтр — Ла-Рашэль. Насельніцтва 557 тыс. чалавек (39-е месца сярод дэпартаментаў, дадзеныя 1999 г.).
Геаграфія
Плошча тэрыторыі 6864 км². Праз дэпартамент працякае рака Шаранта, Гарона.
Гісторыя
Ніжняя Шаранта (так зваўся дадзены дэпартамент да 4 верасня 1941 г.) — адзін з першых 83 дэпартаментаў, створаных у сакавіку 1790 года.
Беларускі рок
Беларускі рок — умоўная назва рок-музыкі, створанай музыкантамі з Беларусі. Гэта музыка меркавана ўзнікла ў канцы 60-х, але самы актыўны росквіт шматлікіх гуртоў у гэтай плыні перапаў на пачатак 1980-х. Найбольш важныя гурты: Мроя (з 1994 — N.R.M.), Ляпіс Трубяцкі, KRIWI, TT-34, Верасы, Акцэнт, ULIS, Neuro Dubel, Новае Неба, BLAGI MAT!!!, Open Space, Hair Peace Salon, Jitters, Бонда і Крама.
Адметнасці
Галоўнымі тэмамі беларускага року з’яўляецца традыцыйна ўсё, звязанае з беларусамі, сённяшняй Беларуссю, а таксама яе гісторыяй. Эмацыйная, сэнсавая і гукавая палітра беларускага року разнастайная, але даволі часта ў беларускіх рок-музыкаў прысутнічаюць тэмы змагання, салідарнасці, жыцця пры аўтарытарызму, свабоды, нацыянальнай самаідэнтычнасці і свядомасці, беларускай мовы, рэпрэсій і эміграцыі.
У гучанні беларускіх рок-гуртоў часта можна заўважыць заігрыванні з народнымі матывамі, тэмамі, інструментамі.
Беларускаму року часцей за ўсё ўласцівы тэксты на беларускай і рускай мовах.
Вялікі знешні ўплыў на беларускі рок аказвала разнастайная заходняя рок-музыка (у прыватнасці Польшчы, Вялікабрытаніі, ЗША і іншых еўрапейскіх краін), а таксама музыка краін былога СССР (у прыватнасці Расіі і Украіны).
1960-я гады
З 12 па 14 красавіка 1968 года ў Мінскім радыётэхнічным інстытуце прайшоў адзін з першых у СССР рок фестываляў — «Першы фестываль біт-ансамбляў Мінска». Фестываль быў арганізаваны камсамолам і прымеркаваны да 50-годдзя БССР і 50-годдзя УЛКСМ. У фестывалі прынялі ўдзел аматарскія гурты з Мінска («Алгарытмы», «2+2», «Дойліды», «Рэфлекс», «Пінгвіны», «Грыфы», «Вясёлыя лісы», «Дысканты», «Ювента», «Сінія гітары», «Скіфы»). Па правілах фестывалю кожны ансамбль павінен быў выканаць сем кампазіцый (твор савецкага кампазітара, твор беларускай тэматыкі, уласны твор, інструментальны твор і тры любыя кампазіцыі па свайму выбару). Галоўны прыз «Бурштынавую гітару» атрымаў гурт «Алгарытмы», другі прыз «Хрустальную вазу» атрымалі «Дойліды».
Адзін з членаў журы, малады кампазітар Ігар Лучанок, тады адзначыў, што ў гэтай музыцы хацелася б чуць «менш перайманняў» і «больш нашага, савецкага рэпертуару». Нягледзячы на тое, што ўсе калектывы, акрамя «Алгарытмаў», былі раскрытыкаваны з боку журы, пра фестываль станоўча адгукнулася рэспубліканская прэса. Крытычныя заўвагі зводзіліся да таго, што ў музыкаў няма нармальнага завадскога абсталявання, а гітары і ўсю апаратуру ім даводзіцца рабіць самім. Газета «Чырвоная змена», напрыклад, панаракала на тое, што прафесійныя кампазітары мала пішуць твораў у жанры біг-біт (у СССР біг-бітам у гэты час называлі любую сучасную электрагітарную музыку: рок-н-рол, блюз-рок, рытм-энд-блюз і г д.).
1970-я гады
Яшчэ 1 верасня 1969 года акампанавальны ансамбль «Лявоны», арганізаваны Уладзімірам Мулявіным пры Мінскай філармоніі, быў пераведзены ў разрад вакальна-інструментальных. У кастрычніку наступнага 1970 года ансамбль прыняў удзел у IV Усесаюзным конкурсе артыстаў эстрады, перад гэтым змяніўшы назву на «больш сур’ёзную» — «Песняры». Першы прыз у той раз нікому не ўручаўся, а другую прэмію падзялілі «Песняры», Леў Лешчанка і грузінскі ансамбль «Дыэла». Такім чынам, «Песняры» атрымалі права на запіс альбома. Падчас працы над альбомам да «Песняроў» далучыўся Леанід Барткевіч, удзельнік ансамбля «Залатыя яблыкі». Альбом выйшаў у 1971 годзе. Ён не меў назвы, таму яго часта называюць па першай песні, «Ты мне вясною прыснілася». Гэтая пласцінка разышлася 4-мільённым тыражом. Рэпертуар «Песняроў» складаўся ў асноўным з беларускіх народных песень, якія Мулявін пераклаў на біг-бітоўскія і блюзавыя мелодыі. Хоць сам Мулявін быў рускім па нацыянальнасці, ён зрабіў так, што беларускія народныя песні спяваў увесь Савецкі Саюз.
У 1974 годзе выйшла другая пласцінка «Алеся», куды акрамя народных песень увайшлі ўжо і песні на вершы беларускіх паэтаў. У 1976 годзе на музычным кірмашы MIDEM у Канах, куды прыязджаюць музыкі з усяго свету, якія прадалі больш за ўсё пласцінак у сваёй краіне, «Песняры» прадстаўлялі фірму «Мелодыя» і Савецкі Саюз. Там на іх звярнулі ўвагу амерыканскія прадзюсары і запрасілі на гастролі ў Амерыку. Такім чынам, «Песняры» сталі першым савецкім гуртом, які правёў гастролі па ЗША. У 1976 годзе «Песняры» прадставілі рок-оперу на вершы Янкі Купалы — «Песня пра долю», а ў 1978 годзе канцэптуальная серыя працягнулася операй «Гусляр». Гэтыя працы былі зроблены больш сур’ёзна, чым папярэднія, у стылі арт-року.
У БССР у гэты перыяд часу працавалі і іншыя ВІА («Верасы», «Сябры»), але яны ўяўлялі сабой звычайную савецкую эстраду.
1980-я гады
У канцы 1970-х — пачатку 1980-х гадоў у мінскім маладзёжна-камсамольскім кафэ «Сузор’е» працаваў штатны музычны калектыў пад такой жа назвай. Музыканты гурта «Сузор’е» ігралі хард-рок. Падобнае стала магчымым з-за некаторай лібералізацыі рэжыму ў СССР з прычыны Алімпіяды-80. Аднак ужо ў 1983 годзе, пры Юрыі Андропаве, пачаліся ганенні на рокераў і калектыў «Сузор’е» быў забаронены. Тым не менш усе музыкі працягнулі працаваць у філармоніі. У 1984 годзе яны выпусцілі магнітаальбом «Рок-тэрапія». У 1986 годзе аднавілі выступы як «Сузор’е», а ў 1988 годзе выпусцілі пласцінку «Вераснёўская рака» на фірме «Мелодыя».
У 1990 годзе беларускія студэнты ў Польшчы арганізавалі фестываль беларускай музыкі «Басовішча».
Метал-гурт «Удар» (да 1987 года называўся «Эдэльвейс» і ў якасці ВІА з 1983 года выконваў песні на брэсцкай танцпляцоўцы) удзельнічае ў рок-фестывалі «Рытмы граніцы-1987», які адбыўся ў Брэсцкім абласным Палацы культуры прафсаюзаў, з 1988 года гурт дае канцэрты, выступае на фестывалях у Данецку, Мінску, Наваполацку. У 1989 годзе «Удар» запісваюць свой адзіны магнітаальбом «Не забі» (рус.: «Не убей»), які выходзіць у адкрыты продаж.
Гурт «Бонда» (раней называўся «Студыя 7») выпусціў у 1986 годзе адзін з першых беларускамоўных альбомаў гэтага дзесяцігоддзя «Месца пад сонцам». У 1989 годзе гурт распаўся і на яго аскепках з’явіліся такія гурты, як ULIS, «Крама» і The Little Blues Band. У 1989 годзе гурт ULIS запісаў у Польшчы свой дэбютны альбом «Чужаніца», які атрымаў шмат станоўчых водгукаў у беларускай прэсе, а ў 1991 годзе альбом быў перавыдадзены фірмай «Мелодыя». У 1989 годзе беларускія музычныя журналісты звярнулі ўвагу на гурт «Мроя», дзе тады граў на клавішах і спяваў Лявон Вольскі. Яны адправілі ліст на фірму «Мелодыя» з просьбай запісаць гэтых музыкаў. «Мелодыя» даслала ў Мінск перасоўную гуказапісвальную студыю. Так з’явіўся альбом «Дваццаць восьмая зорка».
Як і ў астатнім Саюзе, рокеры канца гэтага дзесяцігоддзя спрабуюць падымаць у сваіх песнях тэмы розных вострасацыяльных праблем часу. Моднай з’яўляецца тэма нацыянальнага адраджэння. На беларускую рок-музыку гэтага часу аказвае некаторы ўплыў польскі рок (Lady Pank).
1990-я гады
У пачатку 1990-х гадоў беларускі рок перажывае крызіс. Многія прыкметныя гурты мінулага дзесяцігоддзя ў пачатку 1990-х распадаюцца. Распад СССР, здабыццё Беларуссю незалежнасці і наступ дэмакратыі выбіваюць глебу з-пад ног у нацыянальна арыентаваных гуртоў. Лявон Вольскі, лідар гурта «Мроя», успамінае: «Мы не маглі сябе знайсці падчас росквіту дэмакратыі. Мы былі змагарамі і іміджам, і душой. А ў той час змаганне стала абсалютна непатрэбным».
У 1990 годзе Уладзімір Серафімаў і Віталь Кунц у Брэсце заснавалі гурт «Садъ». Як і большасць андэграўндных гуртоў, «Садъ» не ўпісваўся ні ў адну з тусовак. Першы поспех прыйшоў у 1997 годзе з выхадам альбома «Мы пред врагом не спустили...», які быў адзначаны станоўчымі рэцэнзіямі ў мінскай «Музычнай газеце» і ў піцерскім часопісе Fuzz. Пасля перамогі на фестывалі Rock-Line у Кунгуры ў 1998 годзе песні гурта сталі гучаць на радыёстанцыях Масквы, Кіева і Мінска.
У 1993 годзе з’яўляецца рок-гурт Drum Ecstasy, якая становіцца ўнікальным музычным праектам. У гурце чатыры музыкі граюць на барабанах са сталёвымі карпусамі і ствараюць гукавую сцяну для ўзрыву аўдыторыі. Рок-гурт прадстаўляе свой варыянт гучання: цяжкую танцавальную музыку, створаную трыма барабаншчыкамі, якіх падтрымлівае падмурак, прапушчаны праз апрацоўку сэмплаў і электроннай перкусіі бас-гітары.
Жыццё ў рок-музыку ўдыхаюць першыя прэзідэнцкія выбары, якія праходзяць у ліпені 1994 года. Аляксандр Лукашэнка, які перамог на выбарах, пачынае з таго, што вяртае краіне савецкую сімволіку і праводзіць палітыку па выцясненні беларускай мовы. Закрываюцца беларускія школы і ўніверсітэты, беларуская мова становіцца мовай пратэсту. Некаторыя рускамоўныя гурты пачынаюць выконваць песні на беларускай мове. Удзельнікі гурта «Мроя» мяняюць свой кірунак з хард-року на альтэрнатыўны рок (гранж) і арганізуюць новы гурт N.R.M. (Незалежная Рэспубліка Мроя). У другой палове 1990-х гадоў гурт N.R.M. становіцца культавым на беларускай рок-сцэне. Пікам поспеху гурта стаў альбом «Тры чарапахі» (2000). Супрацьстаяць сістэме спрабуе і Кася Камоцкая ў сваім гурце «Новае Неба».
У 1994 годзе была арганізавана музычная прэмія «Рок-каранацыя». Рок-каронай узнагароджваюцца рокеры, якія адзначыліся ў канкрэтным годзе.