cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Універсальныя дэсантныя караблі тыпу «Містраль»
Карабель здольны выконваць адразу чатыры розных задачы: дэсантаваць на сушу матарызаваныя вайсковыя часці, прымаць і абслугоўваць баявыя верталёты, быць цэнтрам камандавання і плывучым шпіталем. На караблі могуць адначасова размяшчацца: 16 шматмэтавых верталётаў класа NHI NH90 ці ўдарных верталётаў класа Eurocopter Tiger; 4 дэсантныя баржы; да 70 баявых машын, уключаючы 13 асноўных танкаў тыпу AMX-56 Leclerc ці танкавы батальён, які ўключае 40 танкаў тыпу Leclerc і 450 салдат (кароткачасова да 900 чалавек). Для верталётаў прадугледжаны ангар плошчай 1800 квадратных метраў.
Вядзецца будаўніцтва двух караблёў для ВМФ Расіі у самой Францыі (кармавыя часткі будуюць на Балтыйскім заводзе, у Санкт-Пецярбургу); планавалася будаўніцтва яшчэ двух караблёў непасрэдна ў Расіі, на Балтыйскім заводзе.
Узбраенне
Штатныя дэсантна-высадкавыя сродкі французскіх ДВКД тыпу Mistral:
Заказ ВМФ Расіі
24 снежня 2010 года Расія і Францыя абвясцілі пра заключэнне дагавора аб будаўніцтву двух верталётаносцаў «Містраль» для ВМФ Расіі на французскай верфі. Яшчэ два карабля такога тыпу мяркуецца пабудаваць па ліцэнзіі у Расіі. Таксама, 24 снежня таго ж года было абвешчана, што, па выніках тэндара на пастаўку верталётаносцаў, улады РФ абралі прапанову кансорцыума, які складаецца з французскай кампаніі DCNS і расійскай Аб'яднанай суднабудаўнічай карпарацыі. Паводле дамовы першы карабель тыпу «Містраль» будзе пабудаваны на працягу 36 месяцаў пасля мінання першага авансавага плацяжу. Другі карабель — на працягу 48 месяцаў. Расія выканае 20 % прац па будаўніцтве першага верталётаносца класа «Містраль» на верфях кампаніі STX у Сен-Назэры (Францыя). Пры заключэнні кантракту па «Містралях» Францыя перадала расійскаму боку ўсе тэхналогі, якія яе цікавілі, у тым ліку сістэму SENIT-9, і яшчэ две іншыя. Вышыня ангара дазваляе месцаваць расійскія верталёты Ка-27, Ка-29 і Ка-52К на ангарнай палубе, што было пацверджана падчас візіту УДК «Містраль» у Санкт-Пецярбург пры выкананні тэставых пасадак верталётаў на палубу. Аднак праём у раёне ліфтаў мае недастатковую вышыню для Ка-29 і будзе павялічаны. Акрамя таго, плануецца выкарыстоўваць гэты верталётаносец у паўночных шыротах, у льдах. Для гэтага запатрабуецца ўзмацніць барты карабля. Аднак гэта не пацягне сур'ёзных змен у канструкцыі і тэхнічным абсталяванні «Містралю». Расія купляе верталётаносец «Містраль» з усім навігацыйным і тэхналагічным абсталяваннем, уключаючы баявую навігацыю, але ўзбраенне і верталёты на караблі будуць расійскімі. Дамова падпісана Ігарам Сечыным і Аленам Жупэ 25 студзеня 2011 года ў Сен-Назэры. Пратакол аб намерах быў падпісаны 10 чэрвеня 2011 года ў Парыжы, падпісанне канчатковага кантракту адбылося ў рамках Пецярбургскага міжнароднага эканамічнага форума 17 чэрвеня 2011 года. Першыя два дэсантных верталетаносных карабля-дока (ДВКД) «Містраль», пабудаваныя на французскіх верфях для ВМФ Расіі, будуць перададзены ў склад Ціхаакіянскага флота. Пры гэтым інфраструктура вайсковых мястэчкаў і гарнізонаў Усходняй вайсковай акругі Расіі будзе істотна мадэрнізавана за кошт вылучаных на гэта значных сродкаў. Адмысловая ўвага будзе нададзена злучэнням, дыслакаваным на выспах Курыльскай грады.
20 чэрвеня 2011 года кіраўнік Рособоронэкспорта Анатоль Ісайкін на міжнародным авіясалоне ў французскім Ле Буржэ паведаміў пра планы па месцаванні на караблях тыпу «Містраль» ВМФ Расіі шматмэтавых баявых верталётаў Ка-52 «Алігатар». Па інфармацыі ад генеральнага канструктара Камов (ААТ) Сяргея Міхеева, на расійскіх караблях тыпу «Містраль» будуць месцавацца 16 верталётаў у камбінацыі 8 Ка-52К + 8 Ка-29, гэта значыць восем баявых і восем транспартных, але гэта камбінацыя можа быць зменена ў залежнасці ад пастаўленых задач.
Найменні «Уладзівасток» і «Севастопаль» першым двум караблям былі дадзены ў лютым 2012 года па перакласіфіцыраваным у ракетныя крэйсеры вялікім супрацьлодкавым караблям (БПК) ВМФ СССР праекта 1134. Планаваныя ў пабудове па ліцэнзіі ў Расіі наступныя караблі могуць атрымаць назвы гэтак жа па расійскіх гарадах «Кранштат», «Азоў», «Петрапаўлаўск» і БПК сумежных праектаў 1134-А і 1134-Б.
16 лютага 2012 года галоўнакамандуючы ВМФ Уладзімір Высоцкі заявіў, што французскія верталётаносцы «Містраль», якія будуюцца для ВМФ Расіі, атрымаюць асноўную зброю расійскай вытворчасці.
Усе сістэмы і прылады на борце карабля будуць русіфікаваныя. На «Містралі» будзе ўсталёўвацца расійскае і французскае абсталяванне кіравання і сувязі; DCNS неабходна будзе забяспечыць сумяшчальнасць сістэм. Частка такога абсталявання будзе ўсталявана на карабель на верфі ў Сен-Назары, частка — на адной з расійскіх верфяў. Акрамя таго, у Сен-Назары карабель, які будуецца, атрымае расійскія сістэмы кіравання агнём.
Па дадзеных DCNS, «Містралі» для Расіі атрымаюць артылерыйскія ўсталёўкі АК-630 калібра 30 міліметраў у пярэдняй частцы па правым борце і ў задняй частцы карабля па левым борце (у некаторых крыніцах у якасці ЗАУ паказваецца АК-306 ). Зенітныя ракетныя ўсталёўкі 3М47 «Гибка» змясцуюцца спераду па правым борце і ззаду — па левым. DCNS падрыхтуе месцы для ўсталёўкі ўзбраення, у той час як самі баявыя сістэмы будуць усталяваныя на карабель ужо ў Расіі.
У якасці асноўнай агляднай радыёлакацыйнай станцыі на расійскім «Містралі» будзе выкарыстоўвацца французскі радар Thales MRR-3D-NG, працавальны ў G-дыяпазоне хваль. Аналагічныя радары стаяць і на трох верталётаносцах тыпу «Містраль» у складзе ВМС Францыі.
28 верасня 2012 года стала вядома, што французская кампанія Sagem атрымала субкантракт ад караблебудаўнічай карпарацыі DCNS, якая з'яўляецца галаўным выканаўцам прац па кантракце з Расіяй на будаўніцтва двух верталётаносцаў «Містраль».
Паводле ўмоў кантракту, Sagem вырабіць для двух расійскіх універсальных дэсантных караблёў тыпу «Містраль», якія будуюцца ў Францыі, аптронныя пошукава-прыцэльныя сістэмы Vampir NG.
Пастаўка першай сістэмы для ўсталёўкі на борт першага карабля была запланавана на 2013 год. Другая аналагічная сістэма павінна была быць пастаўлена праз паўгода.
Sagem прыступіла да выканання атрыманага субкантракта.
Інфрачырвоная пошукава-сачыльная сістэма Vampir NG звышдалёкага дзеяння забяспечвае надводным баявым караблям пасіўнае кругавое панарамнае назіранне за надводным становішчам, аўтаматычнае выяўленне, суправаджэнне і інфармаванне пра пагрозы рознага тыпу, ад супрацькарабельных ракет з насцільнай траекторыяй палёту над вадой да атакавалых хуткаходных караблёў.
Сістэма мае два рэжыму працы:
У некаторых паведамленнях прэсы пра расійскія «Містралі» часам прыводзяцца ТТХ гэтага праекта, некалькі адрозныя ад французскага варыянту. Напрыклад:
У караблях, якія будуюцца для ВМФ Расіі, па патрабаванні расійскага боку быў занесены шэраг змен у параўнанні з французскім праектам :
Замест састарэлай французскай сістэмы спадарожнікавай сувязі Syracuse на першы расійскі «Містраль» будзе ўсталявана айчынная сістэма «Цэнтаўр». Паводле дакументаў, апроч традыцыйных для расійскага ВМФ прымачоў і перадатчыкаў КВ і УКХ-сувязі на «Уладзівастоку» будзе ўсталявана прылада Р-794-1, якая ўваходзіць у склад мадэрнізаванай сістэмы спадарожнікавай сувязі «Цэнтаўр». Карабельная станцыя гэтай сістэмы забяспечвае перадачу дадзеных паміж караблямі, а таксама з берагавой станцыяй на хуткасці 512 кбіт/с.
Для першага расійскага ДВКД гэтага класа — «Уладзівастока» — у Францыі да кастрычніка 2014 года павінны быць пабудаваны 4 катары CTM NG (Chaland de Transported Materiel de Nouvelle Generation). У адрозненне ад сваіх папярэднікаў (CTM), катары тыпу CTM NG маюць даўжыню 27 м і шырыню 7 м, яны забяспечаны дзвюма рампамі для высадкі дэсанта: насавы і кармавы, што дае ім шырэйшыя магчымасці па манеўраванні. Катэры тыпу CTM NG будуць лепш прыстасаваны да дзеянняў ва ўмовах моцнай гайданкі, а іх хуткасць складзе да 20 вузлоў (у 2 разу больш, чым у CTM).
У 2013 годзе віцэ-прэм'ер Расіі Дзмітрый Рагозін адзначыў, што ў Расіі не вырабляецца паліва для рухавікоў, усталяваных на верталётаносцах тыпу «Містраль», таму хімікам прыйдзецца шукаць адмысловае рашэнне.
пачалося навучанне ў Санкт-Пецярбургу экіпажа «Ўладзівастока» французскімі спецыялістамі. Прыбыццё расійскіх маракоў для навучання кіраванню і абслугоўванню ДВКД у французскі порт Сен-Назар было запланавана на Паводле паведамлення ад  група расійскіх афіцэраў прыбыла ў Сен-Назар за месяц да з'яўлення тут экіпажаў дзвюх УДК «Уладзівасток» і «Севастопаль» у складзе 400 маракоў. Абодва экіпажа знаходзяцца ў Францыі на працягу лета і затым ажыццявяць пераход на першым караблі «Ўладзівасток» з Сен-Назера ў Кранштат.
15 верасня 2014 г.: «Уладзівасток» з расійскім экіпажам выйшаў у моры на хадавыя выпрабаванні.
У лістападзе 2014 г. паведамлялася, што з прышвартаванага ў порце Сен-Назара «Ўладзівастока» невядомымі было выкрадзена высокатэхналагічнае абсталяванне.
Праблемы з пастаўкай
У сувязі з меркаваным умяшаннем Расіі ў крызіс ва Украіне саюзнікі Францыі (Нямеччына, Вялікабрытанія і ЗША ) запатрабавалі прыпыніць перадачу караблёў у рамках санкцый Еўрасаюза і ЗША.
3 верасня 2014 года Францыя папярэдзіла пра магчымае прыпыненне пастаўкі ў Расію першага верталётаносца класа «Містраль» — «Уладзівасток». У якасці чынніку названы апошнія па часе дзеянні Расіі ў канфлікце на ўсходзе Ўкраіны. У паведамленні адміністрацыі прэзідэнта Францыі гаворыцца:
Прэзідэнт рэспублікі прыйшоў да высновы, што нягледзячы на перспектыву спынення агню [на ўсходзе Ўкраіны], — якое яшчэ не зацверджана і не дзейнічае, — умовы, пры якіх Францыя можа дазволіць пастаўку першага верталётаносца, адсутнічаюць.
У адказ на ліст амерыканскіх кангрэсменаў з прапановай выкупіць верталётаносцы ў НАТО паведамілі, што НАТО не можа дазволіць сабе выкупіць у Францыі нават адзін з «Містраляў», пабудаваных для Расіі. «Усяго бюджэту арганізацыі не хопіць не тое што на выкуп караблёў, але нават на тое, каб кампенсаваць Францыі палову штрафных санкцый па гэтым кантракце», — заявіла ваенная крыніца ў Брусэлі
Назначаная на 14 лістапада цырымонія перадачы «Ўладзівастока» не адбылася. Прэзідэнт Францыі Франсуа Аланд заявіў пра тое, што перадача адкладаецца і рашэнне пра пастаўку верталётаносцаў тыпу «Містраль» Расіі ён прыме без якога-небудзь ціску звонку.
25 лістапада Прэзідэнт Францыі Франсуа Аланд прыняў рашэнне прыпыніць да новага распараджэння перадачу Расіі першага верталётаносца з-за сітуацыі на Ўкраіне, а ў снежні міністрам абароны Францыі было заяўлена што "калі неабходных умоў не складзецца, мы не паставім Расіі гэтыя караблі ніколі".
Расійскі бок заявіў, што ў выпадку непастаўкі будзе судзіцца і можа патрабаваць няўстойку у памеры да 3 мільярда еўра.
Паведамлялася, што ў Францыі асцерагаюцца, што экіпаж «Уладзівастока», які праходзіў навучанне, можа завалодаць караблём і сагнаць яго ў Расію.
Таксама апавяшчалася, што Францыя шукае новага пакупніка для карабля «Севастопаль» сярод ЗША, Еўрасаюза, Бразіліі і іншых краін.
Лінчэпінг
Лінчэпінг (Linköping) — горад у Швецыі, прыкладна за 200 км на паўднёвы захад ад Стакгольма. Галоўны горад ландскапу Эстэргётланд і адміністрацыйны цэнтр аднайменнага лена. 97 500 жыхароў (2005). Авіяцыйная і тэлекамунікацыйная прамысловасць. Універсітэт. Горад быў заснаваны ў XII стагоддзі.
Выбітныя мясціны
Да выбітных мясцінаў Лінчэпінгу належаць: Кафедральны сабор (XII ст.), царква Св. Лаўрэнція (Sankt Larskyrka), замак XIII ст., Вялікая плошча (Stora torget) з фантанам Фолькунгаў, працы Карла Мілеса. Сярод музеяў варта адзначыць Музей пад адкрытым небам Стары Лінчэпінг, дзе сабраны тыповыя для мясцовасці драўляныя пабудовы і пануе атмасфера XIX — пачатку XX стагоддзяў; Авіяцыйны; Музей лена Эстэргётланд, у якім ня толькі прадстаўлена гісторыя краю, але і творы знакамітых мастакоў (Альбрэхт Дзюрэр, Пер Хёрберг і іншыя).
Стрэптакок
Стрэптакокі (Streptococcus) — род шарападобных або авоідных аспарагенных грампстаноўчых хемаарганатрофных факультатыўна-анаэробных бактэрый з сямейства Streptococcaceae. Трапляюцца ў глебе, на раслінах, скуры жывёл і чалавека. Сапрафітныя, умоўна патагенныя і патагенныя.
Чайка азёрная
Чайка азёрная, чайка-рыбачка (Chroicocephalus ridibundus) — птушка сямейства чайкавых.
Апісанне
Даўжыня цела 34-40 см, размах крылаў 85-110 см. Белая з шэрым верхам і чорнымі канцамі крылаў, пярэдні край крылаў белы (бачна ў палёце). У гнездавы перыяд галава шакаладна-карычневая. У негнездавы перыяд галава белая, па баках цёмныя плямы. Маладыя больш шэрыя і трошкі карычневыя зверху цела і галавы, канцы рулявых чорныя. Голас высокі, скрыпучы, зблізку гучыць як прарэзлівы, непрыемны рогат.
Пашырэнне
Арэал: Еўропа (акрамя поўначы), лакальна на поўдні, Азія (акрамя поўначы і поўдня); у апошні час гняздзіцца ў Грэнландыі і Канадзе (Ньюфаўндленд). На тэрыторыі Беларусі найбольш шматлікі з усіх чаек на гнездаванні пералётны, транзітна мігрыруючы і ў невялікай колькасці зімуючы від. Вельмі звычайная, асабліва на кантынентальных вадаёмах. Насяляе рознага тыпу вадаёмы з купінамі або зрослымі на паверхні раслінамі, пясчаныя пляжы і астравы, мелкія залівы, дэльты і эстуарыі, забалочаныя лугі. Лакальна гняздзіцца на вышыні да 2000 м (у Расіі). У паслягнездавы перыяд засяляе ўсе вадаёмы, акрамя хуткіх горных рэчак; харчуецца на палях, сметніках смецця, у гарадах і інш.
Часткова аселая — у паўднёвай частцы арэала, а таксама сінантропныя папуляцыі. Месца зімовак: паўднёвая частка гнездавога арэала, а таксама Заходняя, Цэнтральная і Паўднёвая Еўропа, Паўднёвая і Усходняя Азія, Паўночная Афрыка.
Асаблівасці біялогіі
Гняздо ў калоніі, на выступаючых з вады купінах або на пяску. У апошнім выпадку — ў выглядзе ямкі, часта без высцілкі; у вільготных месцах — у форме плоскай купіны са свабодна ўкладзеных сухіх надводных раслін. Вельмі рэдка ладзіць гняздо на будынках або нізкіх дрэвах (кустах).
Яйкі (звычайна 2-3, радзей 1-4, у выключных выпадках — 6, магчыма, што ад 2 самак) звычайна крыху падоўжаныя з тупым вузейшым канцом (рэдка грушападобныя), афарбоўка вельмі зменлівая: насычана-зялёныя, светла-шэрыя, бежава-карычневыя, аліўкавыя, глініста-аліўкавыя з зеленаватым або карычняватым адценнем (спарадычна адценне блакітнаватае або белае). Глыбокія плямы — вельмі бледныя, папяліста-карычневыя, паверхневыя — вельмі нерэгулярныя, цёмна-карычневыя мазкі.
Спецыяльная прэмія Старшыні Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Заснавана ў 2021 годзе з мэтай заахвочвання за выдатныя вынікі навуковых даследаванняў, адкрыцці і дасягненні ў галіне фундаментальных і прыкладных навуковых даследаванняў, якія істотна ўзбагацілі айчынную навуку і маюць важнае значэнне для развіцця навуковых школ Рэспублікі Беларусь, распрацоўку навукаёмістых узораў новай тэхнікі і прагрэсіўных тэхналогій, якія забяспечваюць інавацыйнае развіццё краіны.
Перыядычнасць прысуджэння Спецыяльнай прэміі не ўсталявана — яна можа прысуджацца па выніках каляндарнага года або на працягу года за атрыманы выдатны навуковы вынік, адкрыццё ці дасягненне ў галіне фундаментальных і прыкладных навуковых даследаванняў.
Спецыяльная прэмія можа прысуджацца: асобным навукоўцам, якія працуюць у арганізацыях НАН Беларусі; аўтарскім калектывам навукоўцаў, якія працуюць у арганізацыях НАН Беларусі (колькасць асоб, якія ўваходзяць у аўтарскі калектыў, не абмежавана); арганізацыям НАН Беларусі; структурным падраздзяленням арганізацый НАН Беларусі.
Памер грашовай часткі Спецыяльнай прэміі эквівалентны 1000 долараў ЗША.
Гагарынскае (Карагандзінская вобласць)
Гагарынскае — сяло ў Бухар-Жыраўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Гагарынскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 66 км на захад ад раённага цэнтра, пасёлка Батакара. Код КАТА — 354045100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 730 чалавек (363 мужчыны і 367 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 758 чалавек (378 мужчын і 380 жанчын).
Сымон Баранавых
Сымон Баранавых, сапр.: Сымон Якаўлевіч Баранаў (Баран) (, в. Рудкова, Ігуменскі павет, Мінская губерня, цяпер, Мінская вобласць — ) — беларускі празаік, дзіцячы пісьменнік, член Саюза пісьменнікаў СССР з 1934 года.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Юнаком парабкаваў у багатых гаспадароў. У 1920—1923 служыў у Чырвонай Арміі, прымаў удзел у баях з польскімі войскамі. Пасля дэмабілізацыі ў 1924—1925 старшыня сельсавета, загадчык хаты-чытальні, адначасова карэспандэнт беларускіх газет. У 1925—1928 вучыўся ў Мінску на рабфаку. Уваходзіў у літаратурныя аб’яднанні «Маладняк» (з 1927) і БелАПП (з 1928). У 1931 скончыў літаратурна-лінгвістычнае аддзяленне педфака БДУ. Працаваў у Беларускім радыёцэнтры, затым адказным сакратаром часопіса «Беларусь калгасная», у бібліятэцы Дома пісьменніка. Сябраваў з Я. Купалам.
Арыштаваны 4.11.1936 у Мінску па адрасе: вул. Віpская, д. 37а, кв. 1. Асуджаны пазасудовым органам НКУС 5.10.1937 як «член контррэвалюцыйнай нацыянал-фашысцкай арга­нізацыі і за антысавецкую дзейнасць» да 10 гадоў ППК. Загінуў на Калыме. Рэабілітаваны прэзідыумам Вярхоўнага суда БССР 29.12.1954. Асабовая справа Б. № 9935-с з фота­здымкам захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.
Творчасць
Выступаў у друку спачатку з карэспандэнцыямі як селькор. Асноўная тэма творчасці — беларуская вёска і сацыяльныя працэсы, якія адбываліся там у 1920—1930-я. У 1927 апублікаваў першае апавяданне «У млыне» (газета «Чырвоная змена»). Аповесць «Межы» (1932) — адзін з першых у беларускай літаратуры буйных твораў пра сацыялістычнай перабудове вёскі, карэнных змяненнях у побыце і псіхалогіі сялянства.
NGC 4673
NGC 4673 (іншыя абазначэнні — UGC 7933, MCG 5-30-73, MK 656, ZWG 159.70, PGC 43008) — эліптычная галактыка (E1) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Трэвіза
Трэвіза (Treviso, Trevixo) — горад у італьянскай вобласці Венецыя, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Размешчаны на поўнач ад Венецыі на перасечанай каналамі раўніне каля зліцця рэк Сіле і Батэніга.
Вадарэзы
Вадарэзы (Rhynchops) — род птушак атрада сеўцападобныя. Адзін род сямейства Rhynchopidae, уключае тры віды.
Даўжыня цела да 45 см. Афарбоўка чорная з белым. Крылы вельмі доўгія і вострыя, хвост з прагінам. Дзюба вялікая, сціснутая з бакоў, ніжняя сківіца даўжэйшая за верхнюю. Кормяцца дробнай рыбай і воднымі насякомымі, лётаючы ў прыцемках ці ўначы нізка над вадой і пагрузіўшы канец паддзюб'я ў ваду. Жывуць на марскіх узбярэжжах, у вусцях буйных рэк субтрапічных і трапічных зон Афрыкі, Азіі і Амерыкі. Гняздуюць невялікімі групамі на пясчаных водмелях і астравах пасля наступлення сухога сезону і спаду вады ў рэках. Яйкі (2-4) адкладаюць у рытвінку ў пяску. Птушаняты адразу пасля з'яўлення на свет могуць бегаць і плаваць, але іх яшчэ доўга кормяць бацькі.
Дэмонтэ
Дэмантэ (Demonte) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Donato.
Запецкае
Запецкае — возера ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Ласасіна (выцякае з возера).
Плошча паверхні возера 0,12 км². Даўжыня 1,02 км, найбольшая шырыня 0,15 км.
Катлавіна возера моцна выцягнутая з поўначы на поўдзень. Вышыня схмілаў катлавіны складае 10—15 м. Берагі нізкія, забалочаныя. Вакол возера парослая хмызняком забалочаная пойма.
Вышэйшы Сход Таджыкістана
Вышэйшы сход Таджыкістана, званае таксама Маджлісі Олі — заканадаўчы орган (парламент) Таджыкістана.
Склад
Вышэйшы сход складаецца з дзвюх палат:
Гісторыя
Двухпалатны парламент быў заснаваны новай канстытуцыяй 1999 года, змяніўшы аднапалатны парламент.
NGC 4674
NGC 4674 (іншыя абазначэнні — MCG -1-33-5, PGC 43050) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гусуку
Гусуку (グスク) — фартыфікацыйныя комплексы, помнікі сусветнай спадчыны на астравах Рукю ў Японіі.
Этымалогія гусуку спрэчная. Найчасцей пад ім разумеюць крэпасць. Аднак некаторыя лічаць, што слова першапачаткова значыла агарожу або агароджаны стадол. Лічыцца, што першы гусуку быў пабудаваны ў вёсцы Кунігамі на востраве Акінава каля 2500 гадоў таму. Першыя гусуку складаліся з плоту і ўнутраных будынкаў, якія крыліся саломай. Але з XIII ст. узводзіліся каменныя збудаванні, крытыя дахоўкай і абароненыя моцнымі мурамі. Усяго на астравах Рукю налічвалі каля 200 гусуку.
Вылучаліся буйныя гусуку дайдзё — рэзідэнцыі манархаў, сярэднія цюдзё — рэзідэнцыі правадыроў аджы і малыя сёдзё — аб'яднанні 2 або 3 паселішчаў. Гусуку таксама падзялялі на горныя, прыморскія, раўнінныя і горна-раўнінныя.
У 2000 г. рэшткі найбольш значных гусуку былі ўнесены ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Форум Нервы
Форум Нервы (Forum Nervæ) — трэці з чатырох імператарскіх форумаў Рыма, таксама зваўся Forum Transitorium. Будаўніцтва гэтага форума было пачата пры імператары Веспасіяне ці Даміцыяне, аднак скончана толькі ў 98 годзе пры Нерве і названы ў яго гонар.
Форум размяшчаўся паміж Форумам Аўгуста і Храмам Міру імператара Веспасіяна, адсюль назва Forum Transitorium: форум — «праход» ці «пасаж» (120 на 45 метраў). Форум таксама злучаў Аргілет (Argiletum, вуліца ці жылы раён Старажытнага Рыма) і Рымскі Форум.
На форуме Нервы знаходзіўся невялікі храм, прысвечаны Мінерве, які быў разбураны ў 1606 годзе па загаду Папы Паўла V для будаўніцтва фантана Acqua Paola і капэлы Борджа ў Санта Марыя Маджорэ), а таксама калоннай залы. Да нашых дзён захаваліся толькі 2 гранітныя калоны (так званыя Colonacce — Велізарныя калоны), частка сцяны і рэльеф з выявай Мінервы. Вялікая частка гэтага форума таксама пахавана пад вуліцай Віа дэі Форы Імперыялі.
Гар’ян
Гар'ян (غريان) — сталіца муніцыпалітэта Эль-Джабал-эль-Гарбі ў Лівіі. Насельніцтва — 39 561 чал. (на 2010 год).
Гісторыя
Горад размешчаны на гандлёвых шляхах з усходу ад Фецана да гор Нафуса. У 1884 годзе туркі пабудавалі гарадскі савет у Гар'яне. У 1920-х гадах італьянцы праклалі 90 км чыгункі паміж Трыпалі і населеным пунктам каля Гар'яна. Гэта чыгунка была знішчана брытанскімі войскамі ў гады Другой сусветнай вайны.
Эканоміка
У горадзе вырошчваюць збожжа і рыс для мясцовага спажывання, алівы і шафран для экспарту. У Гар'яне таксама вырабляюць вырабы з керамікі.
Плехаўшчына
Плехаўшчы́на (, Плеховщина) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сялецкага сельсавета. Размешчана за 14 км ад Бярозы, за 8 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская.
Гісторыя
У 1864 годзе ў Сашыцкай воласці Пружанскага павета Гродзенскай губерні. Паводле перапісу 1897 года ў Сялецкай воласці, дзейнічалі хлебазапасны магазін і піцейны дом.
З 1915 года акупіравана германскімі войскамі, з 1919 да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы (у ліпені 1920 устаноўлена савецкая ўлада. З 1921 года — ў складзе Польшчы, у 1924 годзе вёска (пад назвай Плехаўшчызна) у Сялецкай гміне Пружанскага павета Палескага ваяводства.
З 1939 года ў БССР, у 1940 годзе вёска спачатку ў Сялецкім, з 23 чэрвеня 1940 года ў Нарутавіцкім сельсавеце. У 1941—1944 гг. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Акупанты загубілі 10 жыхароў вёскі.
З 1954 года ў Блудзенскім сельсавеце. З 1964 года ў Асавецкім сельсавеце (21 лістапада 1977 сельсавет перайменаваны ў Нарутавіцкі). Паводле перапісу 1970 года — у калгасе «Кастрычнік».
Да 17 верасня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Нарутавіцкага сельсавета.
Беларускі музей у Вільні
Беларускі музей у Вільні, або Віленскі беларускі музей імя Івана Луцкевіча (Muzeum Białoruskie w Wilnie, I. Luckevičiaus baltarusių muziejus) — беларуская навуковая і асветніцкая установа, дзейнічала ў 1921—1945 гадах у Вільні па адрасе вуліца Вастрабрамская, 9 (у г.зв. «Базыліянскіх мурах», побач з Беларускім навуковым таварыствам і Віленскай беларускай гімназіяй).
Калекцыя Івана Луцкевіча
Іван Луцкевіч збіраў помнікі беларускай даўніны з часу навучання ў 3 класе гімназіі, яны склаліся багатую калекцыю і былі асновай створанага ў 1921 годзе музея. Да 1908 года, калі І. Луцкевіч перавёз сваю калецыю ў рэдакцыю «Нашай Нівы», у яе складзе ўжо былі асобнікі Бібліі Францыска Скарыны, Статута Вялікага Княства Літоўскага, некалькі слуцкіх паясоў, асобнікі «Мужыцкай праўды» і іншыя каштоўныя прадметы.
Калекцыя складалася з этнаграфічнага (адзенне, тканіны, хатнія вырабы, музычныя інструменты), археалагічнага (рэчы з курганаў і іншых раскопак), мастацкага (карціны, абразы, графіка, дэкаратыўна-прыкладное мастацтва), нумізматычнага аддзелаў, збору зброі і рыштунку, а таксама бібліятэкі (пераважна старадрукі і рукапісы). На падставе публікацыі ў польскім часопісе «Сігналы» (Sygnały nr. 75 за 1939), якая дакладна апісвала калекцыю беларускага музея, вядома, якія экспанаты змяшчала секцыя фальклору і народных інструментаў. У калекцыі музея былі дуда (так званая дуда Ігната Буйніцкага), колавая ліра (падораная рэдакцыяй «Нашай Нівы» Людаміру Міхалу Рагоўскаму ў 1910 годзе), а таксама жалейкі, рогі, і пастушыныя трубы. Іх абрысы дарэчы таксама бачныя на старым фотаздымку аднаго з пакояў музея. Іх выгляд у сваім вершы апісвае між іншым паэт Міхась Машара: «Там на сьцяне дуда, цымбалы/Спакойна ціхімі вісяць;/Іх час прайшоў,/І сэрцаў сьмелых і удалых/Яны ўжо больш не весяляць».
Міжваенны час (1921—1939)
На аснове калекцыі Івана Луцкевіча у 1921 годзе Беларускім навуковым таварыствам створаны музей, у памяць ахвярадаўца называны «Беларускім музеем імя Івана Луцкевіча» (поўная назва «Віленскі беларускі гісторыка-этнаграфічны музей імя Івана Луцкевіча»). Музей размяшчаўся ў «Базыльянскіх мурах» у невялікім памяшканні з пяці --шасці пакояў. Упарадкаваннем музея займаліся брат Івана — Антон Луцкевіч, а таксама інжынер Лявон Дубейкаўскі. Антон Луцкевіч актыўна прапагандаваў дзейнасць установы ў віленскім асяродку, у тым ліку праз змяшчэнне інфармацыі пра музей у даведніках і навуковых зборніках.
«Галоўнай думкай Івана Луцкевіча быў збор матэрыялаў, якія зрабілі б магчымымі даследавання матэрыяльнай і духоўнай культуры беларусаў — перш за ўсё народнай, беларускай гісторыі — з асаблівым акцэнтам на перыяд Вялікага княства літоўскага»  — пісаў А. Луцкевіч пра мэту стварэння музея і выбар эпохі, якую ён мусіў ілюстраваць. У 1937 годзе на пытанне анкеты пра характар збору музея А. Луцкевіч адказаў: «Рэгіянальны і нацыянальны з тэрыторыі беларускіх земляў (перадваенных), якія знаходзяцца ў межах ВКЛ».
Першы, вядомы цяпер, 278-старонкавы інвентар сладзены ў 1922 годзе. Ён падзяляе экспанаты на групы «Фольклёр» (106 прадметаў), «Рысункі ручныя — у папках» (797 малюнкаў), «Зброя» (126 прадметаў), «Кафлі, цэглы і т.п.» (435 прадметаў).
У 1933 годзе А. Луцкевіч былі апісаны асобныя аддзелы. Дагістарычны аддзел складаўся з каля 200 экспанатаў — прадметаў з эпохі палеаліту, неаліту, бронзавага і жалезнага вякоў з больш за 18 паветаў, знойдзеных пры археалагічных раскопках як Іванам Луцкевічам, так і Яўстафіем Тышкевічам. Асобна вылучаны сфрагістычная калекцыя (каля 103 пячатак), калекцыя пярсцёнкаў, прадметы рэлігійнага культу (старадаўнія крыжы, складні, царкоўныя апараты (што гэта, можа арнаты?), антымінсы, іконы і абразы, касцельныя апараты (што гэта, можа арнаты?) і вопраткі, абразы беларускія, рускія і візантыйскага стылю), свецкае малярства, графіка, збор дрэварытаў. Этнаграфічны аддзел складаўся з калекцыі тканін і вопраткі, твораў народных разбяроў, музыкальных інструментаў, гліняных, фаянсавых і шкляных вырабаў. Побытавы аддзел аб’ядноўвае старадаўнія вопраткі і прыборы да іх, слуцкія паясы, шапкі. Аддзел зброі складаўся са зброі старадаўняй і навейшага часу. Быў таксама аддзел рукапісаў і друкаў (старыя і навейшага часу дакументы).
Паводле анкеты, запоўненай 1 студзеня 1937 годзе А. Луцкевічам, своеасаблівай справаздачы перад міністэрствам, у музеі 4228 экспанатаў, з іх у экспазіцыі 1511, у фондах — 2711. Колькасць экспанатаў у аддзелах: этнаграфія — 86, выяўленчае мастацтва — 161, скульптура — 65, мастацкія промыслы — 154, нумізматыка — 2492, археалогія — 184, бібліятэка — 10555 тамоў.
Другая сусветная вайна (1939—1944)
Пасля заняцця Вільні савецкімі войскамі 19 верасня 1939 года і падпісання 10 кастрычніка 1939 года «Дамовы пра перадачу Літоўскай Рэспубліцы г. Вільні і Віленскага краю ды аб узаемадапамозе паміж СССР і Літвой», устанавілася літоўская ўлада, а сябры Навуковай рады музея (сярод якіх А. Луцкевіч, Ул. Самойла, А. Неканда-Трэпка і іншыя) былі арыштаваны. Такім чынам, ад кастрычніка 1939 г. да 15 чэрвеня 1940 года музей фактычна быў нячынны (фармальна ён не быў зачынены, але штатных супраўцоўнікаў і вызначаных гадзін працы не было). Фактычна спыніла сваё існаванне Беларускае навуковае таварыства, а музей перадалі спачатку пад ведамства Інстытута літуаністыкі, а потым Акадэміі навук Літоўскай СССР, якая была створана на базе гэтага інстытута. Паводле Т. Поклад, музей быў пераўтвораны ў дзяржаўную ўстанову тагачаснай Літоўскай ССР, а ўласнасць БНТ фактычна экспрапрыявана.
З кастрычніка 1940 года музей пачаў рэгулярную працу. Прэзідэнт Акадэміі Навук ЛССР Вінцас Крэве-Міцкявічус прапанаваў абсальвенту Віленскага універсітэта, этнографу магістру Мар’яну Пецюкевічу, узначаліць Віленскі беларускі музей. У штат былі прыняты таксама мастак Пётра Сергіевіч, музейнік Александровіч і бібліятэкар Янка Шутовіч, таксама ў штаце музея быў літоўскі мастацтвазнавец Уладас Дрэма.
Дырэктарам быў Янка Шутовіч, ва ўспамінах ён згадвае намаганні на пашырэнні экспазіцыі. Супрацоўнікі марылі пра стварэнне шырокай карціннай галерэі, паказ твораў выяўленчага мастацтва, скульптур, аднак, паводле В. Лабачэўскай, вельмі багаты і вялікі збор Івана Луцкевіча не быў належным чынам апрацаваны: ''«Гэтым можна патлумачыць тое, што на дакументах беларускага фонду, які захоўваецца ў архіве літоўскага фальклору Інстытута літоўскай літаратуры і фальклору, няма пячатак Беларускага музея і яго інвентарных нумароў. Некаторыя дакументы маюць нататкі алоўкам на літоўскай мове, частка іх згрупавана ў падборкі, падпісана і з датай 23.03.1943.»''.
На пачатку 1944 года нямецкія акупацыйныя ўлады загадалі перавезці калекцыю з Базыльянскіх муроў на вуліцу Святой Ганны, 4. Гэтае памяшканне было апошнім месцазнаходжаннем цэлых збораў Івана Луцкевіча, перад іх раздзелам.
Музей налічваў каля 14 тысяч рукапісаў і старадрукаў, у т.л. частка пражскай Бібліі Францыка Скарыны (1517), Статут ВКЛ (1588), Навагрудскае Евангелле (XIV ст.), кітабы, старабеларускія кнігі з друкарняў Вільні, Еўя, Супрасля, Нясвіжа, Слуцка і іншыя.
Ліквідацыя ў савецкі час (1944)
Спачатку планы раздзелу калекцыі музея хаваліся прапановамі яго пераезду ў Мінск. Паводле успамінаў Янкі Шутовіча: ''«Прыпамінаю апошні час маёй працы ў музэі. 19 лістапада 1944 году ў беларускі музэй зьявілася ўрадавая дэлегацыя БССР з прапановай пераезду музэю ў Менск. Гаварылася, што для пэрсаналу будзе забясьпечана жыльлё і ўмовы для працы, сулілі прывабныя перспектывы працы ў Менску… Я, улічваючы адказнасьць усёй прапановы, ня мог рашаць сам. Прапанаваў склікаць на панядзелак 21 лістапада шырэйшую нараду з удзелам як найбольшага ліку прадстаўнікоў віленскага беларускага грамадзянства. Няхай яна рашыць гэтае, так важнае для лёсу беларускага музэю ў Вільні, пытаньне. Нарада не адбылася. На заўтрашні дзень, г. зн. 20 лістапада, я быў пазбаўлены магчымасьці прабываць у Вільні на даўжэйшы час…»''. Наступным днём Янка Шутовіч быў арыштаваны і пазней асуджаны да 15 гадоў лагераў.
Праз некалькі дзён па арышце Я. Шутовіча, СНК ЛітССР прызначаны новы дырэктар — Юозас Пятруліс, а таксама ліквідацыйная камісія, у склад якой увайшлі намеснік народнага камісара асветы М. Мешкаўскене (старшыня), прадстаўнік ЦК дацэнт гісторык Альбінас Даўкша-Пашкявічус і дырэктар музея Акадэміі навук Літоўскай ССР кандыдат навук К. Мякас. Паводле пратаколаў ліквідацыйнай камісіі, якая скончыла працу ў чэрвені 1945 года, экспанаты, адабраныя для вывазу ў БССР, павінны быць апісаны, сфатаграфаваны і зафіксаваны малюнкамі, інвентарызаваны (на рускай і літоўскай мовах, беларускі характар збораў не браўся пад увагу) і перавезены. Цяпер знайсці часткі былога музея цяжка, напэўна, можна думаць, што працы па фіксацыі не быў выкананы прынамсі да канца.
Таксім чынам, у канцы 1944 года музей быў ліквідаваны. Калекцыі былі падзелены супольнай камісіяй паміж ЛітССР і БССР. З боку БССР у камісіі былі асобы не звязаныя з Беларуссю, якія адбіралі толькі экспанаты на беларускай мове, а ўсё звязанае з ВКЛ, найбольш важныя экспанаты, засталіся ЛітССР або вывезены ў Маскву.
Спроба аднаўлення ў 2000-х гадах
У 2001 годзе ў Вільні намаганнямі Сяржука Вітушкі зроблена спроба аднавіць інстытуцыю, у Літоўскай Рэспубліцы зарэгістравана грамадскае аб’яднанне «Беларускі музей імя Івана Луцкевіча» з дэклараванымі мэтамі даследавання старажытнай гісторыі, фіксацыі гістарычнага працэсу і прэзентацыі гістарычных ведаў у грамадстве. Паводле заявы стваральнікаў (Галіны Войцік, Сяргея Вітушкі, Сяргея Дубаўца, Таццяны Поклад, Людвікі Вітушкавай (Кардзіс)): «Сваю дзейнасьць мы разумеем як працяг віленскай музэйнай традыцыі і таму падкрэсьліваем — мы ня проста ствараем — мы адраджаем Віленскі Беларускі Музэй».
У 2021 годзе гэтае грамадскае аб’яднанне атрымала памяшканне па вуліцы Віленскай, 20. Па думку заснавальнікаў, яны аднавілі сімвал багатага гістарычнага мінулага і асяродак культурнага жыцця беларусаў у Вільні, працягнуць збор нацыянальнай спадчыны і працу над яе папулярызацыяй. Дырэктарка музея — Людвіка Кардзіс.
4 жніўня — 16 верасня 2021 года ў музеі адбылася яго першая выстаўка «Чаму воля гэта жанчына», на якой выстаўляліся працы беларускіх мастачак (Зоя Коўш, Жана Гладко, Святлана Пятушкова, Алеся Жыткевіч, Анон) і таксама творы саміх наведнікаў імпрэзы.
Другая выстаўка (5 снежня 2021 года) была прысвечаная 115-годдзю «Нашай Нівы», заснаванай Іванам Луцкевічам, і 100-годдзю самога музея. Выстаўка «Музей Івана Луцкевіча праз аналіз дадзеных і згадкі ў прэсе» прадставіла статыстычныя даныя па дзейнасці беларускага музея ў міжваенны час, сабраныя на аснове кнігі ўліку наведнікаў і тагачаснай віленскай прэсы (куратар Паўліна Вітушчанка, візуалізацыя даных Ігар Яноўскі). Разам з тым 10 снежня адбылася і навуковая міні-канферэнцыя «Віленскі музей сто гадоў таму».
За першы год публічнай працы адноўленага музея былі арганізаваныя выстаўкі жівапісу, фотаграфіі і кніжнай графікі, ладзіліся прэзентацыі кніг Уладзіміра Някляева, Вольгі Гапеевай, Юрыя Дзікавіцкага, канцэрты Змітра Бартосіка, Змітра Вайцюшкевіча, Андрэя Хадановіча, паэтычныя фестывалі, майстэрні, спектаклі, адкрыліся шматлікія гурткі, бібліятэка. Быў выдадзены гід «Вільня фальклёрная».
Cln3
Cln3 у рэгуляванні пункту Start
Cln3 рэгулюе пункт клеткавага цыклу Start, калі піўныя дрожджы здзяйсняюць незваротны пераход паміж фазамі G1 і S. Упершыню ён быў ідэнтыфікаваны як ген, які кантралюе гэты працэс у 1980-х гадах. Даследаванні апошніх некалькі дзесяцігоддзяў прывялі да большага разумення механізма дзеяння Cln3.
Ідэнтыфікацыя гена CLN3
Першапачаткова ген CLN3 быў ідэнтыфікаваны як ген WHI1 у генетычным скрынінгу, накіраваным на ідэнтыфікацыю мутантаў Saccharomyces cerevisiae з малым памерам клетак (пра ролю Cln3 у кантролі памеру гл. ніжэй). У аснове гэтага даследвання ляжала ідэя, што клеткі ажыццяўляюць дзяленне толькі калі яны дасягаюць пэўнага памера. Згодна з гэтай мадэллю, мутантныя клеткі маленькага памеру ажыццяўляюць дзяленне раней за клеткі дзікага тыпу з прычыны страчанага кантроля. Такім чынам ген WHI1 спачатку лічыўся інгібітарам клеткава цыклу, бо мутантны алель whi1-1 меў «маленькі» фенатып, як і раней ідэнтыфікаваны ген Wee1 Schizosaccharomyces pombe. Аднак пазней было выяўлена, што WHI1, насамрэч, — станоўчы рэгулятар пункту Start, паколькі яго выдаленне выклікае затрымку клетак у фазе G1 і павелічэнне іх памераў у параўнанні з клеткамі дзікага тыпу. Арыгінальны алель WHI1-1 (зменены з whi1-1, як дамінантны алель) насамрэч утрымлівае нонсэнс мутацыю, якая вядзе да павялічэння запашвання гэтага бялка ў клетках, і таму скарочанай фазы G1. Акрамя таго, было выяўлена, што WHI1 з’яўляецца гамолагам цыклінаў. Згодна з назвай дзвюх раней ідэнтыфікаваных цыклінаў фазы G1 піўных дрожджаў (CLN1 і CLN2), WHI1 быў пераназваны ў CLN3.
Пераход G1-S
Усе тры цыкліны фазы G1 стымулююць пераход дрожджавых клетак праз пункт невяртання клеткавага цыклу і надыход фазы S.
Асноўнымі мішэнямі цыклінаў фазы G1 у гэтым пераходзе з’яўляюцца інгібітары клеткавага цыклу: бялкі Whi5 і Sic1. Першы з’яўляецца рэпрэсарам фактара транскрыпцыі SBF, які адказны за экспрэсію генаў неабходных для перахода G1-S. Комплексы цыклін-залежнай кіназы з цылклінамі фазы G1 (Cln-CDK), ажыццяўляюць фасфараляванне бялка Whi5. Гэта вядзе да яго экспарту з ядра і пакідае SBF у актыўным стане. Пад рэгуляцыяй SBF знаходзяцца таксама гены цыклінаў фазы S — CLB5 і CLB6, неабходныя для надыхода гэтай фазы. І хаця актывацыя SBF вядзе да выраблення гэтых цыклінаў, іх актыўнасць застаецца нізкай праз фармаванне комплекса з інгібітарам Sic1. Гэты бялок таксама фасфарылюецца комплексамі Cln-CDK, і ў гэтым выпадку хутка дэградуе і вызваляе комплексы Clb-CDK з-пад інгібіравання. Гэтак адбываецца канчатковы пераход да фазы S.
Роля Cln3 у пераходзе G1-S
Нягледзячы на тое, што асноўнай функцыяй усіх трох цыклінаў фазы G1 з’яўляецца актывацыя CDK, кожны з іх выконвае адмысловую ролю. Сярод іх, Cln3 адыгрывае ролю першаснага штуршку для ўсёй рэгуляторнай сетцы генаў пераходу G1-S. Cln3 — нестабільны бялок, з нізкай клеткавай канцэнтрацыяй, і таму актыўнасць комплекса Cln3-CDK нявысокая. Аднак, у ранняй фазе G1, калі канцэнтрацыя ўсіх цыклінаў клеткавага цыклу нізкая, невялікая актывацыя CDK цыклінам 3 з’яўляецца вырашальнай для запуску механізма ўвахода ў клеткавы цыкл. У асобнасці мяркуецца, што актыўнасць Cln3-CDK паслабляе рэпресію SBF з боку Whi5, што дазваляе невялікую экспресію Cln1 і Cln2. У сваю чаргу, гэтыя два цыкліны лічацца моцнымі актыватарамі CDK, што вядзе да большай фасфарыляцыі Whi5 і, як следства, яшчэ большай экспресіі Cln1 і Cln2. Такім чынам, Cln3 запускае дадатную зваротную сувязь актывацыі CDK, якая доўжыцца пакуль клетка не дэградуе ўсе цыкліны ў позняй фазе М (пераход M-G1). Трэба асобна адзначыць, што менавіта ў фазе G1 клеткі піўных дрожджаў вырашаюць свой далейшы лёс (спакой, кан'югацыя або клеткавае дзяленне) на падставе вонкавых сігналаў. Нестабільнасць Cln3 дазваляе хутка рэагаваць на гэтыя сігналы і прымаць мелеклярна ўважанае рашэнне аб уваходзе ў клеткавы цыкл.
Cln3 і памер клеткі
Даследванні, накіраваныя на высвятленне механізмаў праходу праз пункт Start, таксама дапамаглі растлумачыць чаму ген CLN3 быў першапачаткова апісаны як рэгулятар памеру клетак.
Клеткі растуць перад праходам праз пукт Start
Пытанне аб тым, чаму клеткі ў папуляцыі маюць аднастайны памер даўно цікавіць клеткавых біёлагаў. Вывучэнне гэтага феномена было стымулявана гіпотэзай аб тым, што клеткі эвалюцыйна прыдбалі механізмы кантролю памеру. Грунтоўнае даследванне гэтых гіпатэтычных механізмаў пачалося ў сярэдзіне 1970-х гадоў, калі Лі Хартвел з калегамі ўпершыню высвятлілі рэгуляцыю клеткавага цыкла піўных дрожджаў. Асноватворнай з’яўляецца работа 1977-га года, якая паказала, што навароджаныя клеткі дрожджаў дасягаюць свайго сталага памеру ў першай фазе G1 свайго жыцця. Далейшыя рыботы ўдакладнілі, што гэты рост адбываецца менавіта перад першым праходам пункта Start, то бок падчас асноўнага дзеяння Cln3. Шырокая інтэрпрэтацыя гэтых даследванняў аргументуе, што клетка мае набыць пэўны памер перад тым як увайсці ў свой першы клеткавы цыкл. Альтэрнатыўны пункт гледжання разглядае памер як эвалюцыйна-нейтральную эмерджэнтную якасць біясінтэтычнай сістэмы клеткі. Незалежна ад гэтага, важная роля Cln3 у відавочнай сувязі паміж клеткавым памерам і клеткавым цыклам з’яўляецца шырока прынятай.
Актыўнасць Cln3 адлюстроўвае біясінтэтычныя магчымасці клеткі
Памер клеткі — вынік дзейнасці яе сістэмы бялковай трасляцыі, якая прадстаўлена рыбасомамі. Гэтая ж сістэма абслугоўвае працэсы сінтэза ДНК (фаза S), размеркавання храмасом і клеткавага раздзялення (фаза М). Асноўны рост клеткі адбываецца у фазе G1, да ўвахода ў клеткавы цыкл. Гіпатэтычна, гэта адбываецца таму, што клеткі павялічваюць свой памер згодна з неабходнасцю павялічыць колькасць рыбасом (т.б. эфектыўнасць трансляцыі) перад пачаткам праграмы клеткавага дзялення. Гэта мадэль прадугледжвае, што клетка каардынуе пачатак клеткавага цыклу згодна з прапускной здольнасцю апарата бялковага сінтэзу, і таму яна павінна мець механізмы адчування гэтага параметра.
Cln3, як бялок з малым узроўнем экспресіі і ранішні рэгулятар пераходу праз пункт Start, з’яўляецца прыдатным кандыдатам на ролю чуйніка здольнасці клеткі сінтэзаваць бялок у фазе G1. У прыватнасці, рост колькасці рыбасом можа выклікаць павелічэнне хуткасці сінтэза (трансляцыі) Cln3 і рост яго раўнаважнай клеткавай канцэнтрацыі. Гэта, у сваю чаргу, вядзе да узвышэння актыўнасці CDK і таму пераход пункта Start (гл. рэгуляцыю Start вышэй).
Кінематограф Албаніі
Кінематограф Албаніі з'явіўся ў 1911—1912 гадах з першымі паказамі замежных фільмаў і здымкамі дакументальных фільмаў у перадваенны і міжваенны перыяд. У часы сацыялізму пры садзейнічанні СССР быў заснаваны Албанскі кінаінстытут, які пазней стаў вядомы як «Kinostudio Shqipëria e Re» і быў засяроджаны, у першую чаргу, на прапаганду барацьбы ваеннага часу. Рост ізаляцыі ў 1970-х і 1980-х гадах прывёў да скарачэння імпарту фільмаў і спрыяў пашырэнню айчыннай вытворчасці розных жанраў, у тым ліку дакументальных і анімацыйных фільмаў. Да 1990 года ў Албаніі было створана каля 200 фільмаў і пабудавана каля 450 тэатраў, але большасць абсталявання была састарэлай. У 1990 года «Kinostudio Shqipëria e Re» быў прыватызаваны і быў створаны новы Нацыянальны цэнтр кінематаграфіі, пасля чаго было пабудавана шмат новых сучасных кінатэатраў, у якіх паказваюць, у асноўным, амерыканскія фільмы.
Раннія гады
Першым публічным кінапаказам у Албаніі быў паказ малавядомага фільма «Пэдзі Надзейны», камічная гісторыя замагільнага жыцця чалавека, які настолькі адцягваўся на дробязі, што не змог прысутнічаць на сваім уласным пахаванні. Першыя паказы замежных фільмаў адбыліся ў гарадах Шкодэр і Корча. Першымі албанскімі фільмамі былі дакументальныя стужкі; першым знятым фільмам быў фільм пра Манастырскі кангрэс, які санкцыяваў албанскі алфавіт у 1908 годзе.
Камуністычны перыяд
Пасля Другой сусветнай вайны камуністычны ўрад заснаваў Албанскі кінаінстытут у 1945 годзе, які стаў «Kinostudio Shqipëria e Re» у 1952 годзе. У 1953 годзе быў зняты першы албанскі эпічны фільм «Скандэрбег» пра нацыянальнага героя Албаніі, які быў зняты ў супрацоўніцтве з кінематаграфістамі СССР. Фільм атрымаў міжнародны прыз на Канскім фестывалі. Іншымі вядомымі стужкамі таго перыяду сталі «Яе сыны» і «Тана». Апошні стаў першым поўнаметражным албанскім фільмам, а таксама фільмам з першай сцэнай пацалунка ў гісторыі албанскага кінематографа.
У 1960-я гады асноўнай тэмай албанскіх фільмаў была акупацыя Албаніі італьнскімі і нямецкімі войскамі ў часы Другой сусветнай вайны і барацьба за вызваленне. Стужкі мелі моцную станоўчую канатацыю ў бок камуністычных партызан і адмоўную — у адносінах да сілаў Балі Камбетар і разглядаліся ў якасці дзяржаўнай прапаганды. Вядомымі рэжысёрамі таго часу былі Дымітэр Анагносці, Віктар Гжыка, Гезім Эрэбера і Піра Мілкані.
У 1970-я гады ў выніку дзяржаўнай кампаніі культурнага і палітычнага ізаляцыянізму адбылося рэзкае скарачэнне імпартуемых фільмаў. Гэта прывяло да павелічэння вытворчасці кіно да 8–10 карцін у год да канца дзесяцігоддзя. Жанры таксама былі дыверсіфікаваны, уключаючы драматычныя фільмы, а таксама сямейныя і дзіцячыя стужкі. Сярод фільмаў, знятых у той перыяд, былі «Бені, які гуляе сам» рэжысёра Джанфісэ Кекі і камедыя «Капедані» рэжысёраў Фехмі Хашафі і Мухарэма Фейсы. Новымі рэжысёрамі таго часу былі Рыкард Лжаржа, Саймір Кумбара, Ібрагім Муцай, Крыстач Мірка і Эсат Мусліу. Акрамя таго, 1970-я гады былі адзначаны пачаткам здымкаў тэлевізійных фільмаў, такіх як «Udha e shkronjave» рэжысёра В. Прыфці.
У 1970-х і 1980-х гадах было знята 20–40 дакументальных фільмаў, якія разглядаюцца як культурныя элементы, а таксама прапагандысцкія стужкі. У гэты перыяд адбылося нараджэнне анімацыйных албанскіх фільмаў, першым з якіх быў «Зана і Міры» рэжысёры Улаша Драбаніку. У Албаніі стваралася каля 16 анімацыйных фільмаў у год.
Усе гэтыя кінематаграфічныя творы сталі вынікам намаганняў «Kinostudio», розных рэжысёраў, пісьменнікаў, кампазітараў і акцёраў, а таксама ўплыву з боку дзяржавы, якая сфармавала цэлую індустрыю. Да 1990 года ў краіне было выраблена каля 200 фільмаў.
Малякальніс (Дукштаская сянюнія)
Маля́кальніс (Moliakalnis) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Размешчана за 4 км ад Сянас Дукштаса. Насельніцтва 38 чал. (2001 г.).
Кінематограф Албаніі
Камуністычны перыяд
Да канца 1980-х гадоў у Албаніі налічвалася каля 450 кінатэатраў. Тым не менш, вялікая частка абсталявання была састарэлай.