cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Буйміна дробнакветкавая
Буйміна дробнакветкавая (Cardamine parviflora) — аднагадовая або двухгадовая травяністая расліна; від роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Расліна дасягае 10—30 см вышынёй. Сцёблы тонкія, голыя або апушаныя.
Кветкі сабраны ў кластары даўжынёй 1—4 мм. Цвіценне з сярэдзіны красавіка да пачатку ліпеня. Звычайна сустракаецца ў сухой глебе газонаў, палёў і лясных палян, як у цені так і на сонцы .<br style="clear:left" />.
Арэал
Расліна шырока распаўсюджаная ў Еўразіі, Паўночнай Афрыцы, Паўночнай Амерыцы.
Царква на стрэлцы Ніжняга замка
Царква на стрэлцы Ніжняга замка — колішні праваслаўны храм XII ст. у Полацку на ўскраіне Ніжняга замка. Стрэлка, на якой стаяў храм сёння выдаецца ў паўночным кірунку ў бок Палаты, але да змены русла ракі ўтварала адно цэлае з гарадзішчам. Полацкае гарадзішча прыкладна ў XII ст. становіцца гарадскімі могілкамі, таму царква, верагодна, існавала пры манастыры каля гарадскіх могілак.
Царква на стрэлцы Ніжняга замка ўяўляла сабой першы вядомы на Русі храм, дзе выкарыстаны складаныя планы галерэй з пашырэннем на вуглах. Багата аздобленыя фрэскавым роспісам усыпальні і шыферны саркафаг сведчаць пра прызначэнне храма як пахавальні полацкіх князёў.
Гісторыя
Храмы-пахавальні на Ніжнім замку і ў Ефрасіннеўскім манастыры будавала адна арцель, але храм-пахавальня Ефрасіннеўскага манастыра быў пабудаваны першым. Падчас раскопак было высветлена, што да перабудовы мураванай царквы на яе месцы існавала драўляная. Мураваная царква неаднаразова рамантавалася, аб чым сведчыць культурны пласт каля храма. Час разбурэння царквы вызначаны знаходкай дынарыя Аляксандра Ягелончыка (1501—1506 гг.) у культурным пласце, які перакрывае царкву.
Архітэктура
Аднаапсіднасць вылучае полацкія храмы-пахавальні сярод усіх помнікаў усходнеславянскага дойлідства, бо падобныя такія прыёмы будаўніцтва на Русі дагэтуль не сустракаліся. Новаўвядзенні, на думку П. А. Рапапорта, могуць тлумачыцца тым, што полацкія князі падчас вяртання са ссылкі ў Візантыю маглі прывезці з сабой новага дойліда, які развіў некаторыя мясцовыя традыцыі і ўключыў у іх новыя архітэктурныя прыёмы, напрыклад, шырока распаўсюджаную ў Візантыі муроўку сцен «са схаваным радам». Не выключана, што візантыйскі дойлід быў запрошаны ў Полацк да высылкі князей, г.зн. да 1130 г., што вельмі верагодна, калі ўлічыць даўнія сувязі Полацка з Візантыяй.
Інтэр’ер
Падчас раскопак былі выяўлены некаторыя элементы пачатковай ўнутранай аздобы царквы — пліткі падлогі, пакрытыя палівай жоўтага, зялёнага ці чырвона-карычневага колераў, і кавалкі тынкоўкі з фрэскавым роспісам, які паходзіць з ніжняй часткі храма і зроблены ў разнастайнай тэхніцы: чырвона-карычневыя палоскі, «змейкі» арнаменту, «напырск» пад мармур, белы раслінны арнамент на карычневым фоне. Знойдзена некалькі фрагментаў амфар ад галаснікоў.
Таксама быў знойдзены кавалак пліты саркафага, прывезенага з Валыні для вельмі знатнага чалавека, з чырвонага пірафінітавага сланца таўшчынёй ад 6 см з рэшткамі дэкаратыўнай разьбы. Рэшткі пахаванняў выяўлены на знешнім баку падмурка галерэі. Захаваліся сляды драўляных трун разам з мужчынскімі і жаночымі пахаваннямі, гэта значыць, царква не была манастырскай.
Даследванне
Знойдзены магільны склеп і рэшткі багата аздобленага саркафага, што сведчыць аб знатнасці пахаванага ў ёй чалавека. На думку П. А. Рапапорта, гэтая царква з’яўлялася княжацкай усыпальняй.
М. К. Каргер зафіксаваў наяўнасць развалу плінфы, аднак сам храм так і не быў адкрыты. У 1976 г. Г. В. Штыхавым быў выяўлены фрагмент старажытнага падмурка ў раёне дамоў № 22 і 23 па вул. Горкага. У 1977 г. П. А. Рапапортам зроблены раскоп. Большая частка помніка занятая гаспадарчымі пабудовамі, садам і агародам.
Калінічы
Геаграфія
Знаходзіцца за 4 км на захад ад Нароўлі (на аўтадарозе Нароўля — Ельск), за 18 км ад чыгуначнай станцыі Ельск (на лініі Калінкавічы — Оўруч), за 182 км ад Гомеля.
На захадзе і поўначы ад вёскі маюцца густыя лясы і меліярацыйныя каналы, злучаныя з ракой Прыпяць. У паўднёва-заходнім кірунку ад вёскі знаходзіцца ўрочышча Смалегаўскае Гало.
Назва
Пачаткова вёска-слабада з сялянамі, вядомая з канца XVIII ст., мела назву «Кныроўка». Паводле аповедаў жыхароў, новаствораная вёска-слабада атрымала такую назву па волі мясцовага пана-землеўласніка, якому ў гэтым месцы дзік (ці як кажуць па-мясцоваму «кныр») перабег дарогу. У XIX—XX стст. у рускамоўных афіцыйных дакументах назва вёскі часта пісалася як «Кнуровка» (замест «Кныровка»).
30 ліпеня 1964 г. вёска Кныроўка была перайменавана ў Калінічы.
Гісторыя
У канцы XVIII ст. вёска ўваходзіла ў склад буйнога маёнтка Барбароў, які належаў Аскеркам, з 1794 г. Сіверсам, з 1808 г. фон Гольстам. У 1826 г. маёнтак Барбароў (разам з вёскай Кныроўка) паводле куплі перайшоў ад фон Гольстаў ва ўласнасць дваран Горватаў. Пры падзеле сямейнай спадчыны паміж чатырма сынамі Ігната Тадэвушавіча Горвата (1764 — каля 1826), вёска Кныроўка стала ўваходзіць у склад буйнога маёнтка Нароўля, які атрымаў Даніэль Ігнатавіч Горват (1810—1868). Паводле сялянскай рэформы 1861 г. у Расійскай імперыі, сяляне атрымалі вызваленне ад прыгонніцтва і права на частку зямель маянткоўца Даніэля Ігнатавіча Горвата (1810—1868). Па Устаўной грамаце 1862 г. маянткоўца Даніэля Горвата маёнтак Нароўля складаўся з пяці сельскіх таварыстваў: Нараўлянскага (мястэчка Нароўля і вёска Кныроўка), Вяжышчанскага (вёска Вяжышча), Карпавіцкага (вёска Карпавічы), Цешкаўскага (вёска Цешкаў) і Кажушкоўскага (вёскі Кажушкі і Ломачы (Ламачы)).
Падчас Другой сусветнай вайны мужчынскае насельніцтва мабілізавалася ў 1941—1944 гг. у Чырвоную армію. Вёска была акупавана нацыстамі ў жніўні 1941 г., а вызвалена ад нямецкіх акупантаў 29 лістапада 1943 г. у ходзе Нараўлянскай аперацыі часцямі 415-й стралковай дывізіі Чырвонай арміі. 16 мабілізаваных у 1941—1944 гг. жыхароў-чырвонаармейцаў загінулі на франтах вайны.
У 1940—1950-ыя гг. у вёсцы існавала сельскагаспадарчая арцель (калгас) «Чырвоная змена».
Паводле перапісу 1959 года вёска ў складзе калгаса «Чырвоны Баец» (цэнтрам якога была вёска Завайць).
Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Завайцянскага сельсавета, а стала ўваходзіць у склад Нараўлянскага сельсавета.
Планіроўка і забудова
Планіровачна вёска складаецца з прамой шыротнай вуліцы Карла Маркса, да якой з паўднёва-заходняга кірунку далучаецца прамалінейная вуліца Леніна з завулкам Леніна. Забудова вёскі няшчыльная, драўляная, сядзібнага тыпу.
Карл Хаўскнехт
Генрых Карл Хаўскнехт, або Карл Хаўскнехт (Heinrich Carl Haussknecht, або Carl Haussknecht , 30 лістапада 1838, Бенунген — 7 ліпеня 1903, Веймар) — нямецкі батанік  і фармацэўт.
Біяграфія
Нарадзіўся 30 лістапада 1838 года ў камуне Бенунген.
Займаўся вывучэннем флоры Швейцарскіх Альпаў. З 1889 года быў членам акадэміі прыродазнаўцаў «Леапальдзіна». Унёс значны ўнёсак у батаніку, апісаўшы мноства відаў раслін.
Навуковая дзейнасць
Генрых Карл Хаўскнехт спецыялізаваўся на папарацепадобных і на насенных раслінах.
Ушанаванне
Род раслін сямейства Парасонавыя быў названы ў яго гонар.
Мютэршпрох-Гзельшафт
Мютэршпрох-Гзельшафт (Muettersproch-Gsellschaft — «таварыства роднай мовы», скарочана MSG) — створанае ў 1966 годе таварыства, мэта якога захаванне і прапагандаванне алеманскіх дыялектаў.
Сяброўства
Створанае ў 1966 годзе ў Фрайбургу. Мае больш 3,500 членаў, якія пераважна з'яўляюцца нямецка-алеманскімі білінгвамі з тэрыторыі былой дзяржавы Бадэн. Яны абменьваюцца культурнай спадчынай з іншымі алеманскамоўнымі рэгіёнамі ў Эльзасе, Швейцарыі, Ліхтэнштэйне, Форарльбергу і Калоніі Товар. У таварыстве шмат чальцоў з алеманскай дыяспары ў Еўропе, а таксама алеманскіх пісьменнікаў, паэтаў і музыкантаў. У 1975 годдзе ў таварыстве было 350 чальцоў, а ў 1977 — ужо 1000.
Пастэрцэ
Пастэрцэ (Pasterze) — найбуйнейшы ледавік у Аўстрыі. Даўжыня складае каля 9 км, знаходзіцца на вышыні ад 3463 да 2100 м над узроўнем мора. Размешчаны ва Усходніх Альпах (хрыбет Высокі Таўэрн) ля падножжа самай высокай гары Аўстрыі Гросглокнер. Працэс раставання ледавіка Пастэрцэ пачаўся ў 1856 годзе з-за спалучэння высокіх летніх тэмператур і малой колькасці зімовых ападкаў. Ледавікі ў суседняй Швейцарыі раставалі ў 2003 годзе хутчэй.
Гісторыя Швейцарыі
Рымская Швейцарыя
У часы Рымскай імперыі захад Швейцарыі быў населены гельветамі (кельцкая моўная група), ўсход — ретыйцамі, верагодна, роднаснымі этрускам. У 52 годзе гельветы далучыліся да паўстання галаў супраць Рыма, але былі падаўлены. З тых часоў пачалася раманізацыя Швейцарыі, рухаючыся наперад павольна і паступова, але цвёрда і няўхільна на працягу некалькіх стагоддзяў.
З 264 па 470 гады ўся тэрыторыя Швейцарыі трапіла пад уладу бургундаў і алеманаў.
Сярэднявечная Швейцарыя
Пры Карле Вялікім Швейцарыя была падзелена на дзесяць графстваў (Gaue). У 843 годзе Вердэнскі дагавор прывёў да падзелу Швейцарыі на часткі: заходняя, разам з Бургундыяй, і паўднёвая, разам з Італіяй, дасталіся імператару Лотару I, усходняя, разам з усёй Алеманіяй — каралю Людовіку Нямецкаму.
У 1032 вярхоўная ўлада над Бургундыяй перайшла да імператара Конрада II; з тых часоў на працягу трох стагоддзяў, да ўмацавання Швейцарскага саюза, лёс ўсёй Швейцарыі залежыў ад германскіх імператараў.
Швейцарскі саюз (1291—1798)
Швейцарскі саюз пачынаўся як ваенны дагавор, заключаны 1 жніўня 1291 г., які аб’яднаў Уры, Швіц і Унтэрвальдэн для абароны ад аўстрыйцаў, бургундцаў і іншых неспакойных суседзяў. У 1513 годзе ў яго ўвайшлі ўжо 13 кантонаў (цяпер — 26). Акт дагавора, складзены на латыні, захаваўся ў архіве горада Швіц. З гэтага года пачынаецца афіцыйная гісторыя швейцарскай дзяржавы.
Тое, што канфедэрацыя была моцнай, паказаў 1315 год, калі горцы лясных акругаў Уры, Швіц і Унтэрвальдэн сутыкнуліся з пераўзыходзячымі войскамі Габсбургаў і іх саюзнікаў. Яны перамаглі ў бітве пры Моргартэне, якая лічыцца адной з самых важных у гісторыі Швейцарыі. Гэтая перамога заахвоціла іншыя абшчыны далучыцца да канфедэрацыі. У 1332—1353 гадах гарады Люцэрн, Цюрых і Берн, сельскія абшчыны Гларус і Цуґ заключылі асобныя дамовы з трыма акругамі якія аб’ядналіся утварыўшы шэраг канфедэрацый. Хоць гэтыя дамовы не мелі агульнай асновы, яны забяспечылі самае галоўнае — незалежнасць кожнага з удзельнікаў. Пацярпеўшы паразу ў бітвах пры Земпасі ў 1386 годзе і пры Нэфельсе ў 1388 годзе, Габсбургі былі вымушаныя, нарэшце, прызнаць незалежнасць акругаў, якія аб’ядналіся ў канфедэрацыю.
У 1513—1798 гадах Швейцарыя стала канфедэрацыяй 13 акругаў. Акрамя іх, у канфедэрацыю ўваходзілі землі, якія ўступілі ў саюз з адным ці некалькімі акругамі. Пастаяннага цэнтральнага органа не было: перыядычна склікаліся агульнасаюзныя соймы, дзе права голасу мелі толькі паўнапраўныя акругі. Агульнасаюзнай адміністрацыі, арміі і фінансаў таксама не было, і такое становішча захоўвалася аж да Французскай рэвалюцыі.
XX стагоддзе
Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны Ліга нацый спыніла сваё існаванне. Швейцарыя прыняла рашэнне не ўступаць у новаствораную Арганізацыю аб’яднаных нацый (ААН) і атрымала статус назіральніка, што дазволіла размясціць у Жэневе еўрапейскую штаб-кватэру і некалькі спецыялізаваных арганізацый ААН, уключаючы Міжнародную арганізацыю працы і Сусветную арганізацыю аховы здароўя. Швейцарыя палічыла, што адмова ад ўступлення ў ААН — лепшы спосаб захаваць сваё незалежнае становішча нейтральнай краіны пры пастаянна змяняючыхся суадносінах сіл на сусветнай арэне.
Павел Уладзіміравіч Чарнышоў
Павел Чарнышоў (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.
Клубная
Выхаванец гомельскай СДЮШАР-8, з 2012 года выступаў за дубль «Гомеля». З лета 2014 года пачаў трапляць у асноўную каманду, дэбютаваў за яе 25 ліпеня 2014 года, выйшаўшы ў дадатковы час у кубкавым матчы супраць светлагорскага «Хіміка» (2:0). 14 верасня таго ж года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на 75-й хвіліне матча з наваполацкім «Нафтанам» (1:5). 30 лістапада 2014 года ўпершыню з’явіўся ў стартавым складзе гомельскай каманды ў матчы з мінскім «Дынама» (2:0), тады ж адзначыўся галявой перадачай.
У снежні 2014 года на два гады падоўжыў кантракт з «Гомелем». У сезоне 2015 замацаваўся ў асноўнай камандзе гамяльчан, нярэдка стаў з’яўляцца і ў стартавым складзе. У сезоне 2016 дапамог «Гомелю» перамагчы ў Першай лізе, звычайна выходзячы на замену. Сезон 2017 поўнасцю прапусціў з-за траўмы.
У студзені 2018 года перайшоў у жыткавіцкі ЮАС. У студзені 2019 года пакінуў каманду і неўзабаве далучыўся да рэчыцкага «Спадарожніка», іграком якога афіцыйна стаў у лютым. Аднак, за рэчыцкі клуб згуляў толькі ў чатырох матчах (2 у чэмпіянаце Беларусі і 2 у Кубку Беларусі), пасля чаго ў ліпені пакінуў каманду.
Міжнародная
Дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі 16 студзеня 2015 года ў матчы супраць Туркменістана на Кубку Садружнасці 2015 у Санкт-Пецярбургу. У выніку, прыняў удзел ва ўсіх шасці матчах зборнай на гэтым турніры, але пасля ў зборную ўжо не выклікаўся.
Пінскі Варварынскі манастыр
Пінскі Свята-Варварынскі манастыр — праваслаўны манастыр у Пінску ў імя Варвары-мучаніцы.
Гісторыя
У XVI стагоддзі ў Пінску былі тры праваслаўныя манастыры — Лешчанскі, Варварынскі і Богаяўленскі. Варварынскі манастыр узнік пры Прачысценскай царкве, якая стаяла ўжо ў 1513 годзе ў Старым горадзе на захад ад замка. Упершыню згадваецца пад 1520 годам пры вялікім князю Жыгімонце Старым. У 1521 годзе князем пінскім і клецкім Фёдарам Іванавічам Яраславічам пры Варварынскай царкве былі пастаўлены драўляныя будынкі. Тады ж Фёдар Яраславіч надаў манастыру дворышча Піскалаўшчына «ў Асабовічах». Манастыру таксама былі нададзены вёскі Гольцы, Крайнавічы, Завідчыцы, Жыткавічы, Высокае, Гай.
Паводле рэвізіі 1595 года, манастыр складаўся з пяці будынкаў. Уваходам на тэрыторыю былі брама-званіца з трыма званамі. У драўлянай царкве св. мучаніцы Варвары іканастас меў 10 вялікіх і 10 малых абразоў, сярод іх два асабліва багата ўпрыгожаныя, у сярэбраных акладах з чаканкай—абраз св. мучаніцы Варвары і Прачыстай Дзевы Марыі. У царскіх, паўднёвых і паўночных брамах былі абразы на палатне. Манастыр быў абнесены высокай агароджай з дубовага бярвення.
З увядзеннем уніі манастыр у 1596 годзе ператвораны ва ўніяцкі і перададзены каралём ігуменні Еўфрасінні Трызне. Манастыр валодаў 32 валокамі зямлі і 732 душамі.
Праваслаўныя манашкі з манастыра (ігумення Яўфімія (Людміла Сноўская)) былі прагнаны. Зрэшты, некаторы час ім дазволілі жыць у Пінску. У 1633 годзе загадам караля Уладзіслава IV пры актыўным удзеле ўніяцкага біскупа Лявонція Пелчынскага манастыр аддадзены ордэну бернардзінцаў. У 1635 годзе каралеўскай граматай забаронена пінскаму магістрату прымаць у горадзе праваслаўных манашак, якія мелі намер заснаваць новы манастыр.
Пасля Полацкага царкоўнага сабора ў 1839 годзе манастыр зноў стаў праваслаўным. У гэты час Варварынская царква мела 56 абразоў, сярэбраны пазалочаны крыж з часціцамі Жыватворнага Крыжа Гасподняга, упрыгожаны чэшскім крышталём і фігурамі Хрыста і Маці Божай, сярэбраны крыж, падораны грэчаскімі святарамі. Галоўнай святыняй царквы з’яўляліся мошчы (палец) св. Варвары ў пазалочанай рацы. У манастыры была вялікая бібліятэка, дзе знаходзіліся і рукапісныя кнігі. Працавала школа для дзяўчатак, там вучылі чытанню, пісьму, лічэнню, рукадзеллю.
У 1874 годзе насельнікаў манастыра (ігумення Назарэта, 5 манашак і 4 паслушніцы) перавялі ў новазаснаваны Мінскі Спаса-Праабражэнскі манастыр, які існаваў да 1925. Там у храме Праабражэння Гасподняга быў зроблены прыдзел ў імя св. мучаніцы Варвары і захоўваліся яе мошчы.
У пінскіх манастырскіх будынках гарадскія ўлады размясцілі лячэбніцу. Манастырская ж царква св. Варвары была зроблена прыходскаю ды прыпісана да пінскага Ляшчынскага манастыра, аднаго з самых старажытных у Беларусі, які знаходзіўся ў прадмесці Пінска Лешчы.
Манастыр зноў адкрыты ў чэрвені 1993 рашэннем Сінода Беларускага Экзархата. Знаходзіцца на тэрыторыі Пінскага епархіяльнага ўпраўлення, разам з Упраўленнем уяўляе адзіны архітэктурны ансамбль. Належыць да Пінскай епархіі. Манастыру аддадзены былы кінатэатр, які стаяў на месцы Фёдараўскай царквы. Яго перабудавалі ў храм у імя Уваскрэсення Гасподняга.
Пастаса (рака)
Пастаса (ісп. Río Pastaza) — рака ў Паўднёвай Амерыцы, у паўночна-заходняй частцы басейна Амазонкі. Найбуйнейшы прыток ракі Мараньён. Даўжыня — 710 км. Бярэ пачатак у эквадорскай правінцыі Катапаксі, на паўночна-заходніх схілах вулкана Катапахі. У верхнім цячэнні рака вядомая як Пататэ. Пататэ цячэ ў паўднёвым кірунку, перасякаючы мяжу з правінцыяй Тунгурауа, на тэрыторыі якой, крыху вышэй горада Баньёс, рака прымае прыток Чамба, пасля чаго яна ўжо называецца Пастаса. У сямі кіламетрах на ўсход ад горада Баньёс, вышэй вадаспадаў, на рацэ пабудавана плаціна. Ніжэй вусця Чамба Пастаса цячэ ва ўсходнім напрамку на працягу каля 275 км, а затым, ніжэй вусця ракі Топа, рака паварочвае на паўднёвы ўсход. Шаша Troncal Amazonas ідзе паралельна рацэ на ўчастку паміж гарадамі Баньёс і Пуё. Далей рака перасякае мяжу з правінцыяй Пастаса, фарміруючы далей мяжу гэтай правінцыі з правінцыяй Марона-Сант’яга.
Малая Восмата
Малая Восмата — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Свіна, за 34 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Гарадок, каля вёскі Восмата.
Плошча паверхні возера 0,58 км². Даўжыня 1,92 км, найбольшая шырыня 0,46 км, даўжыня берагавой лініі 5,58 км. Найбольшая глыбіня 10,5 м, сярэдняя 3,8 м. Аб'ём вады ў возеры 2,23 млн м³. Плошча вадазбору 13,8 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу. Схілы катлавіны спадзістыя, пясчаныя, вышынёй ад 2—3 да 5—7 м. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія і пясчаныя. Падводная частка катлавіны складаецца з двух плёсаў. Мелкаводдзе займае больш за 25 % плошчы возера. Дно высцілаюць пяскі, апясчанены і гліністы іл.
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Прыбярэжная расліннасць распаўсюджваецца на адлегласці 5—40 м ад берага возера і да глыбіні 2,2 м. У паўночнай частцы ў возера ўпадаюць ручаі. Пратокай у паўднёвай частцы Малая Восмата злучаецца з возерам Вялікая Восмата.
У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, акунь, плотка, краснапёрка, лінь і іншыя віды рыб.
Рэйнскі вадаспад
Рэйнскі вадаспад (Rheinfall) — вадаспад на рацэ Рэйн у швейцарскім кантоне Шафхаўзен, побач з мястэчкам Нойхаўзен-ам-Райнфаль. Нароўні з больш высокім, але менш паўнаводным вадаспадам Дэціфос ў Ісландыі, Рэйнскі вадаспад лічыцца самым вялікім у Еўропе. Вышыня вадаспаду — 23 м, шырыня — 150 м. Сярэдні расход вады зімой — 250 м³/с, летам — 700 м³/с.
Падлессе (Ляхавіцкі раён)
Падле́ссе (, Подлесье) — аграгарадок у Ляхавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Жарабковіцкага сельсавета. Размешчана на аўтадарозе Ляхавічы—Нясвіж. За 8 км на паўночны ўсход ад Ляхавічаў, 228 км ад Брэста, 4 км ад чыгуначнай станцыі Жарабковічы. 825 жыхароў, 374 двары (2000).
У 1940—1972 і 1981—2013 гадах Падлессе было цэнтрам Падлескага сельсавета.
Інфраструктура
Сярэдняя школа, дом культуры, бібліятэка, амбулаторыя, камбінат бытавога абслугоўвання, аддзяленне сувязі. Брацкая магіла савецкіх воінаў.
Кампечэ (заліў)
Кампечэ (Golfo de Campeche) — заліў ля ўсходняга берага Цэнтральнай Амерыкі, паўднёвая частка Мексіканскага заліва. На ўсходзе абмывае бераг паўвострава Юкатан, на поўдні — перашыыек Тэўантэпек, а з захаду — Веракрус. Назву атрымаў у 1517 годзе ў ходзе экспедыцыі Франсіска Эрнандэса дэ Кардобы. Шырыня ў паўночнай частцы заліва складае каля 750 км, удаецца ў сушу больш чым на 300 км. Глыбіня ў адкрытай частцы да 3286 м, ля ўсходняга берага, у бухце Кампечэ — да 34 м. Плошча заліва складае каля 15540 км², прылівы пераважна сутачныя, вышыня ад 0,6 да 1,2 м.
Магілы
Магілы (Мавілы, Мовилешть, Movileşti, Movileşti, Mohyłowie) — малдаўскі баярскі род.
Першая гістарычная звестка пра род адносіцца да 1499. З цягам часу прадстаўнікі роду зрадніліся з княжацкай дынастыяй Мушацінаў. Каля 1534, падчас малдаўска-валашскіх смутаў, у ліку трох прэтэндэнтаў на валашскі пасад быў Майсей Магіла. У сярэдзіне XVI стагоддзя Іон Магіла займаў вышэйшую ў Малдаўскім княстве пасаду — лагафета, ён жа ажаніўся з дачкой малдаўскага ваяводы Пятра Рарэша — Марыяй. Яго сын Ерамей — гаспадар малдаўскі (1595—1606); другі сын, Георгій — мітрапаліт Малдаўскі; трэці, Сымон — гаспадар валашскі, бацька знакамітага мітрапаліта Пятра Магілы.
У 16—17 стстагоддзях прадстаўнікі роду пачалі ўцякаць ад турэцкага пераследу ў Польшчу. Неўзабаве яны зрадніліся з мясцовымі родамі, у тым ліку з Патоцкімі, Вішнявецкімі, Карэцкімі. Гэтак дачка Ераміі, Раіна, абаронца праваслаўя і заснавальніца манастыроў, была бабуляй караля польскага і вялікага князя літоўскага Міхала Тамаша Карыбут-Вішнявецкага. У Польшчы яны таксама былі набілітаваны гербам Магіла. Ад 1634 Магілы больш не абвяшчалі пра свай прэтэнзіі на Малдаўскае княства.
Радавод
Іон Магіла, ж. — Марыя (?—1614 ці 1616, Стамбул), д. Пятра Рарэша
Вывежак
Плошча паверхні возера 0,14 (0,1 ) км². Даўжыня 0,5 км, найбольшая шырыня каля 0,21 км. Даўжыня берагавой лініі 1,22 км. Плошча вадазбору 0,16 км². Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Берагі нізкія. Вакол возера пойма, на поўначы забалочаная. Возера слаба зарастае.
У паўночнай частцы выцякае рака Кудзінка і злучае возера Вывежак з возерам Мядзесна.
Бардзілаўка
Бардзі́лаўка (, Бордиловка) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Грэбенка. Уваходзіць у склад Міханавіцкага сельсавета. Месціцца за 13 км на поўдзень ад Мінска, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Міханавічы, на дарозе.
Гісторыя
У XIX стагоддзі вёска ў Пярэжырскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні. У пачатку XX стагоддзя вёска дзялілася на Бардзілаўку Забалоцкую і Бардзілаўку Лешніцкую. У 1916 годзе адкрытае народнае вучылішча.
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў і ў сярэдзіне кастрычніка 1920 года пад акупацыяй Польшчы.
З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. З 20 жніўня 1924 года вёска ў Кайкаўскім сельсавеце Самахвалавіцкага раёна Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930). У 1930-я гады створаны калгас імя Сталіна, працавала кузня. З 18 студзеня 1931 года ў Смілавіцкім, з 26 траўня 1935 года ў Менскім раёне, 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года тэрыторыя пад акупацыяй Германіі. Спаленыя 8 двароў, забітыя 8 жыхароў і 19 вывезеныя на прымусовую працу ў Германію.
У 1967 годзе вёскі Бардзілаўка-1 і Бардзілаўка-2 зліліся ў адну вёску Бардзілаўка. Да 1970 года ў вёсцы месцілася цэнтральная сядзіба калгаса «Расія», з 1970 года ў калгасе «Войкава» (цэнтр — Чурылавічы).
Лагафет
Лагафе́т  (λογοθέτης, logotheta, logoteta, logofăt; ад λόγος — здесь: постановление, приказание, счёт, отчёт и θέτης — які кладзе, накладае) — вышэйшы чыноўнік (аўдытар, канцлер і да т.п.) царскай ці патрыяршай канцылярыі ў Візантыі, а затым і ў некаторых Усходніх Цэрквах. Царкоўны лагафет быў захавальнікам патрыяршай пячаткі, кіраваў патрыяршай канцылярыяй і яе архівам; на ім жа ляжала грашовая справаздачнасць па патрыярхіі; ён часта быў членам патрыяршага суда. Іх абавязкі апісвае Георгій Кадзін у «De officialibus palatii Constantinopolitani etc». Грамадзянскія лагафеты адказвалі за розныя галіны дзяржаўных расходаў: лагафет прыватных маёмасцей, лагафет сакрэтаў, лагафет статка, лагафет вайсковага казначэйства, лагафет пошты (лагафет дрома). Вялікі лагафет кіраваў дзяржаўным казначэйствам.
Сіцылія
З Візантыі тытул перайшоў на Захад, дзе трывала замацаваўся ў Сіцыліі. Тытул быў эквівалентны або нават больш значны, чым Magnus Cancellarius; яго насіў, напрыклад, П'етра дэла Вінья, усемагутны прыдворны імператара Фрыдрыха II.
Дунайскія княствы
Тытул лагафет выкарыстоўваўся ў сярэднявечных Малдаўскім княстве і Валахіі для абазначэння главы гаспадарскай канцылярыі і захавальніка дзяржаўнай пячаткі. У адсутнасць гаспадара выконваў яго функцыі. Праз лагафета праходзіла афармленне дзяржаўных папер. Пазней з'явіліся тытулы «другі лагафет» і «трэці лагафет» — іх маглі насіць некалькі асоб. Тэрмін «лагафет» пракраўся ў Малдавію з Візантыі праз Балгарыю.
Галец звычайны
Галец звычайны (Barbatula barbatula) — рыба сямейства. Народныя назвы аўдотка, аўдзюшка, сліж, сляпец, лежань і іншыя.
Апісанне
Даўжыня 10-15 см. Цела цыліндрычнае, амаль не ўкрытае луской (адсюль назва), на баках дробныя лускі, якія ляжаць паасобку. Спіна і бакі шараватыя, з зеленавата-бурымі плямамі. Плаўнікі бурыя з радамі цёмных плямак. Маюцца тры пары вусікаў (на верхняй сківіцы і ў кутках рота). Самцы буйнейшыя за самак, з больш доўгімі груднымі плаўнікамі.
Пашырэнне
Пашыраны ў Сярэдняй і Паўночнай Еўропе. На Беларусі нешматлікі, водзіцца пераважна ў рэках і ручаях з хуткім цячэннем і пясчаным або камяністым дном.
Нацыянальны Герой Азербайджана
Нацыянальны Герой Азербайджана — вышэйшую ганаровае званне Рэспублікі Азербайджан.
Галец звычайны
Асаблівасці біялогіі
Донная аселая рыба. Спосаб жыцця адзіночны, у час нерасту збіраецца чародкамі. Актыўны ноччу і на змярканні, днём хаваецца пад камяні, у норы і іншыя сховішчы.
Нацыянальны Герой Азербайджана
Закон «Аб зацвярджэнні Палажэння аб званні "Нацыянальны Герой Азербайджана "», заснаваная 25 сакавіка 1992 г. . Званне прысвойваецца за выдатныя заслугі агульнанацыянальнага значэння ў Азербайджане ў абарону і ўмацаванне дзяржаўнай сістэмы і стварэння значных нацыянальных каштоўнасцяў (першапачаткова «за выключныя заслугі перад народам і подзвігі ў імя незалежнасці і прагрэсу Азербайджанскай Рэспублікі») Званне прысвойваецца толькі грамадзянам Рэспублікі Азербайджан. Медаль можа быць прысуджана пасмяротна.
Галец звычайны
Асаблівасці біялогіі
Моладзь гальцоў корміцца доннымі дробнымі арганізмамі, дарослыя — беспазваночнымі, ікрой іншых рыб.
Нацыянальны Герой Азербайджана
Палажэнне пра ўзнагароду
З 6 лютага 1998 года дзейнічае наступная рэдакцыя закона :
Галец звычайны
Асаблівасці біялогіі
Полавая спеласць наступае ў 2—3 гады пры даўжыні 6 см. Нераст у красавіку-маі. Ікру адкладвае на расліны і пясок. Плоднасць 2,5—6 тыс. ікрынак.
Значэнне і выкарыстанне
Непрамысловы від. Выкарыстоўваецца як прынада для лоўлі драпежных рыб.
Ятрышнік Траунштэйнера
Ятрышнік Траунштэйнера (Dactylorhiza traunsteineri) — від травяністых раслін з роду сямейства Архідныя. Распаўсюджаны ад Еўропы да Заходняй Сібіры.
Назва
Від названы ў гонар тырольскага аптэкара Ёзэфа Траўнштэйнера (Joseph Traunsteiner, 1798—1850).
Батанічнае апісанне
Шматгадовая расліна. Мае падземны клубень, далікатнае тонкае сцябло, якое дасягае вышыні 50 см, вузкае ланцэтнае лісце, пакрытае цёмнымі плямамі. Цвіце з чэрвеня да пачатку ліпеня. Афарбоўка кветак — ружова-ліловых адценняў. Губа часцей суцэльная.
Насенне распаўсюджваецца ветрам.
Экалогія
Расце адзіночнымі экземплярамі на вільготных лугах і балотах.
Фірвальдштэцкае возера
Фірвальдштэцкае возера альбо возера Люцэрн (Vierwaldstättersee, Lucerne) — возера ля падножжаў Альп у Швейцарыі.
Нямецкая назва Vierwaldstättersee літаральна значыць «возера чатырох лясных краёў». Фірвальдштэцкае возера грае важную ролю ў легендах, якія атачаюць раннюю гісторыю Швейцарскай канфедэрацыі. На лузе над яго берагам была прынесеная прадстаўнікамі лясных кантонаў клятва Рутлі, тут жа адбываліся і падзеі легенды пра Вільгельма Тэля.
Размешчана на вышыні 434 м, у міжгорнай тэктанічнай упадзіне, на дне якой старажытны ледавік. Складаецца з 4 басейнаў, злучаных паміж сабой вузкімі (да 1 км) пралівамі. Даўжыня сістэмы 38 км, агульная плошча 113,8 км², найбольшая глыбіня 214 м. Праз Фірвальдштэцкае возера працякае рака Ройс (прыток р. Аарэ, басейн Рэйна). Уздым узроўню летам (у сярэднім на 0,8-1,0 м), калі ў Фірвальдштэцкае возера паступаюць талыя воды альпійскіх ледавікоў. Суднаходства, у цэнтральнай частцы Фірвальдштэцкага возера — аўтамабільны паром. Лоўля стронгі. Па берагах — шматлікія курорты, у тым ліку г. Люцэрн. Турызм.
Ройс (рака)
Ройс (Reuss) — рака ў Швейцарыі. Даўжыня 164,4 км, плошча басейна 3425 км². Чацвёртая па велічыні рака Швейцарыі (пасля Рэйна, Аарэ і Роны). Працякае па тэрыторыі кантонаў Уры, Швіц, Нідвальдэн, Обвальдэн і Люцэрн. Адносіцца да басейна Рэйна. Падзенне вышынь 2101 м. Расход вады: максімальны 450 м³/с, мінімальны 10 м³/с, сярэднегадавы 140 м³/с.
Філіпі Каўтынью
Філі́пі Каўты́нью Карэ́я або Філіпэ Каўтынья (Philippe Coutinho Correia, []; нар., Рыа-дэ-Жанэйра) — бразільскі футбаліст, паўабаронца англійскага клуба «Астан Віла» і нацыянальнай зборнай Бразіліі.
Клубная кар’ера
Займацца футболам Філіпі пачаў у сістэме клуба «Васка да Гама». У 2008 годзе, у 16-гадовым узросце, быў набыты італьянскім «Інтэрам» за €4 мільёны, аднак да 18-годдзя заставаўся ў «Васка» на ўмовах арэнды.
Афіцыйны дэбют за «нерадзуры» адбыўся 27 жніўня 2010 года ў прайграным матчы Суперкубку УЕФА з іспанскім «Атлетыка», дзе Каўтынью выйшаў на замену. 8 мая 2011 года ігрок забіў першы гол за «Інтэр» у хатнім матчы супраць «Фіярэнціны».
У сезоне 2011/12 Філіпі Каўтынью быў вымушаны змагацца за месца ў асноўным складзе і ўрэшце быў аддадзены ў арэнду ў «Эспаньёл» да канца сезона. 4 лютага 2012 года Каўтынью ўпершыню выйшаў на поле ў яго складзе, а 11 сакавіка забіў два галы ў браму «Рая Вальекана».
30 студзеня 2013 года англійскі «Ліверпул» абвясціў пра падпісанне доўгатэрміновага кантракту з іграком, які атрымаў вопратку з 10 нумарам.
Трэцяе пакаленне гульнявых сістэм
Эпоха 8-бітных прыставак з'яўляется трэцім пакаленнем гульнявых сістэм і першым пасля крізісу гульнявой індустрыі 1983 года, таксама пераход ад блоквай графікі да спрайтавай, які быў ключавым скачком у гульнявым дызайне. Некаторыя кансолі-папярэднікі таксама ўжывалі 8-бітныя працэсары, аднак «паводле бітаў» хатнія гульнявыя прыстаўкі сталі пазначацца пачынаючы з трэцяга пакалення. Гэта назва стала ўжывацца са з'яўленнем 16-бітных гульнявых кансоляў, што вызначала іх галоўнае адрозненне ад папярэдняга пакалення. Пад канец 3-га пакалення 8-бітныя кансолі састарэлі і ў графіцы, і ў вылічальнай моцы ў параўнанні з 16-бітнымі прыстаўкамі. Найбольш папулярнымі сістэмамі трэцяга пакалення сталі Nintendo Entertainment System, Sega Master System і Atari 7800.
Філіпі Каўтынью
Клубная кар’ера
Першы матч за ліверпульскі клуб Філіпі правёў 11 лютага 2013 года, выйшаўшы на замену на 78 хвіліне. А менш як праз тыдзень, 17 лютага, ён забіў за «Ліверпул» першы гол. Хутка здолеў стаць адным з лідараў мерсісайдцаў.
У жніўні 2017 года цікавасць да іграка стала праяўляць «Барселона», аднак «Ліверпул» адмовіўся прадаваць іграка, і сезон 2017/18 Каўтынью пачаў у англійскім клубе. У студзені 2018 года ўсё ж перайшоў у каталонскі клуб за 120 млн еўра плюс 40 млн еўра ў якасці магчымых бонусаў.
Трэцяе пакаленне гульнявых сістэм
Гульнявыя сістэмы
Гульнявая прыстаўка Famicom (скар. ад family computer — сямейны камп'ютар) стала надзвычай паппулярнай у Японіі. Праз два гады пасля выхаду Famicom кампанія Nintendo прэзентавала яе змененую версію, Nintendo Entertainment System, для Паўночнай Амерыці, дзе прыстаўка стала дамінуючым прадуктам на рынку электронных забаў і адыграла значную ролю ў адраджэнні відэагульнявой індустрыі. У дзевяностыг гадах XX стагоддзя падробныя копіі гэтай сістэмы наваднілі рынкі СНД і дазволілі іх жыхарам дакрануцца да відэагульнявой індустрыі.
Філіпі Каўтынью
Клубная кар’ера
У жніўні 2019 года быў аддадзены ў арэнду ў мюнхенскую «Баварыю» на сезон з правам выкупу. Разам з нямецкім клубам перамог у Лізе чэмпіёнаў. Па выніках сезона «Баварыя» адмовілася набываць футбаліста, і ў верасні 2020 года Каўтынью вярнуўся ў «Барселону».
У студзені 2022 года быў арандаваны «Астан Вілай» да канца сезона з правам выкупу. У маі 2022 года быў выкуплены бірмінгемскім клубам і падпісаў кантракт да 2026 года.
Трэцяе пакаленне гульнявых сістэм
Гульнявыя сістэмы
Няглкедзячы на дамінаванне NES, на рынку прысутнічалі і іншыя папулярныя кансолі — Sega Master System (якая мела поспех у Бразіліі і Еўропе) і Atari 7800. Акрамя таго, у 1987 годзе ў Японіі пачаліся продажы прыстаўкі Sharp X68000,
У 8-бітную эпоху пабачылі свет першыя ролевыя камп'ютарныя гульні і двухмерныя гульні з відом «збоку», такія як Super Mario Bros. і Sonic the Hedgehog. Многія японскія гульні падчас лакалізацыі для амерыканскага рынку зведалі рэдагаванне і цэнзуру. У гэтым пакаленні былі выпушчаны першыя часткі многіх вядомых гульнявых серый. Сярод іх Super Mario Bros., Prince of Persia, The Legend of Zelda, Dragon Quest, Metroid, Mega Man, Metal Gear, Castlevania, Final Fantasy, Phantasy Star і Bomberman.
Філіпі Каўтынью
Міжнародная кар’ера
Філіпі Каўтынью дапамог юнацкай зборнай перамагчы на чэмпіянаце Паўднёвай Амерыкі 2009, забіўшы тры мячы. У наступным годзе ён дэбютаваў за дарослую зборную ў таварыскім матчы з Іранам.
Трэцяе пакаленне гульнявых сістэм
Гульнявыя сістэмы
Гэтае пакаленне часта называюць першым, бо менавіта ў гэтую эпоху адбылося станаўленне гульнявой індустрыі ў яе сучасным выглядзе.
Першая кансольная вайна
У трэцім пакаленні NES была папулярнай гульнявой кансоллю ў свеце дзякуючы ранняму рэлізу і эксклюзіўнасці гульняў для яе (такую ўмову Nintendo ставіла распрацоўшчыкам праектаў для NES). Гэта адмоўна сказалася на колькасці старонніх распрацовак для Sega Master System.
Філіпі Каўтынью
Дасягненні
«Інтэрнацыянале»:
«Барселона»:
«Баварыя»:
Зборная Бразіліі:
Трэцяе пакаленне гульнявых сістэм
Вядомыя гульні трэцяга пакалення
ператварылася ў серыю ў
¹ Nintendo Wars была выпушчана ў Японіі ў часы 8-бітных кансоляў, але ў Паўночнай Амерыцы выйшла толькі падчас шостага пакалкння прыставак пад назвай Advance Wars.
Федэратыўная хартыя
Федэратыўная хартыя 1291 года (Bundesbrief) — дакумент, які аформіў ваенны саюз кантонаў Швіц, Уры і Унтэрвальдэн, які лёг у аснову фарміравання Швейцарскай канфедэрацыі. Федэратыўная хартыя была падпісана прадстаўнікамі трох альпійскіх кантонаў пасля смерці караля Германіі Рудольфа I Габсбурга ў 1291 годзе, які спрабаваў аднавіць уладу Габсбургаў у рэгіёне. У адпаведнасці з хартыяй жыхары Швіца, Уры і Унтэрвальдэна абавязаліся аказваць адзін аднаму ваенную дапамогу супраць любой знешняй агрэсіі. Хоць заключэнне саюза кантонаў цалкам знаходзілася ў рамках агульнаеўрапейскага камунальнага руху, пазней Федэратыўная хартыя пачала разглядацца як фундаментальны дакумент, які заклаў аснову Швейцарскага саюза, а меркаваная дата яе падпісання — 1 жніўня — была абвешчана нацыянальным святам Швейцарыі.
Войны Траяна з дакамі
Войны Траяна з дакамі (101—102; 105—106) — серыя войнаў, якія вяліся напачатку II стагоддзі жыхарамі старажытнай Дакіі (Трансільванія, Валахія, Малдавія і Бесарабія) з рымлянамі. Заваяваныя Рымам дакі, паўстаўшы, выбралі правадыром Дэцэбала. У 100 годзе рымскі імператар Траян распачаў паход у Дакію, разбіў Дэцэбала пры горадзе Тапы (у Валахіі) і, прымусіўшы яго да міру, вярнуўся ў Рым. Але Дэцэбал пачаў дзейна рыхтавацца да працягу барацьбы, набываючы зброю і шукаючы саюзнікаў. З прычыны гэтага ў 101 годзе Траян распачаў другі паход у Дакію. Ваенныя дзеянні набылі зацяжны характар (102—104 гады). Падчас гэтай вайны Траян пабудаваў праз Дунай каменны мост, прыкрыты на абодвух берагах моцнымі перадмаставымі умацаваннямі; рэшткі гэтага «Траянава моста» дагэтуль яшчэ захаваліся ў рэчышчы Дуная ў Малой Валахіі. У 103 годзе рымляне перайшлі раку па гэтым мосце і авалодалі галоўным горадам Сармізегетузай, а ў 104 годзе занялі большую частку Дакіі; Дэцэбал скончыў жыццё самагубстам, а Дакія ў 105 годзе была ператворана ў рымскую правінцыю. У часы кіравання імператара Комада дакі зноў паўсталі, але легаты Албан і Нігер прымусілі іх скарыцца (182). У 271 годзе Дакію заваявалі готы, якім імператар Аўрэліян і саступіў гэту правінцыю.
Залавічы
Залавічы — возера ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці, за 27 км на паўднёвы захад ад горада Драгічын, за 4,5 км на паўночны захад ад аграгарадка Радастава, на ўскрайку вялікага балотнага масіва, адносіцца да басейна ракі Піна. Уваходзіць у склад біялагічнага заказніка «Званец».
Плошча паверхні 0,12 км², даўжыня 0,6 км, шырыня 0,48 км. Найбольшая глыбіня 1,2 м, сярэдняя — 0,68 км. Даўжыня берагавой лініі 1,8 км. Аб’ём вады 0,08 млн м³.
Берагі нізкія, балоцістыя. Дно выслана сапрапелем.
Завайць
За́вайць (, Завойть) — аграгарадок у Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Нараўлянскага сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 12 км у напрамку на захад ад горада Нароўля, за 190 км ад Гомеля, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Ельск, за 4 км на поўнач ад аўтамабільнай дарогі. Каля паўднёвай ускраіны аграгарадка працякае рака Сажылка (канал 3-ГД ).
Гісторыя
Знойдзены ў вёсцы скарб старадаўніх срэбных манет сведчыць аб дзейнасці чалавека ў гэтых месцах з даўніх часоў.
Па пісьмовых крыніцах вёска Завайць вядомая з XVI ст. як сяло ў Мазырскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.
Вёска Завайць згадваецца 20 ліпеня 1604 г. у дэкрэце судовых актаў Кіеўскага ваяводства, калі шляхціц Лукаш Сапега (каля 1552 — 1626) абвінаваціў суседа — шляхціца Януша Збаражскага — у гвалтоўным насланні сваіх слуг і баяраў з маёнтку Валодаркі (цяперашнія Ляўковічы) на сапежынскія землі (вёскі Завайць і Нароўля ў Мазырскім павеце) і забранні нямалалікіх стагоў сена, у нападзе на ўгоддзі сапежынскай вёскі Смалігавічы (Смалегаў) і ўгоне коней, валоў і інш.
Судовым дэкрэтам ад 25 жніўня 1609 г. на адрас шляхцянкі Ганны Штэмберг (з роду з Косткаў), удавы па князю Аляксандру Штэмбергу, і яе нашчадкаў князёў Астрожскіх было заяўлена патрабаванне апекуна, шляхціца Лукаша Сапегі і яго жонкі Сафіі (з роду Кміт) выдаць збеглых падданых з горада Чарнобыля, вёсак Нароўлі, Завайці, Антонаўкі і інш. .
У 1750 г. на Мазырскі павет з Кіеўскага ваяводства пачаліся наезды атрадаў гайдамакаў. Заклікі гайдамакаў да мясцовых жыхароў падштурхнулі да паўстання на Нараўляншчыне (1750—1751), удзельнікамі якога сталі сяляне вёсак Вербавічы, Завайць, Смалегаў і мястэчка Нароўля. Адбываліся рабаўніцтвы і гвалты. (Выбухі сялянскага паўстання тут адбываліся і ў 1760—1770-ыя гг.).
У канцы XVIII ст. вёска ўваходзіла ў склад буйнога маёнтка Барбароў, які належаў Аскеркам.
З 1800 г. у вёсцы працаваў завод па вытворчасці паташу, які належаў Якаву Сіверсу. На заводзе выраблялася 200 пудоў паташу. З 1808 г. маёнтак Барбароў (разам з вёскай Завайць) стаў зямельнай уласнасцю дваран фон Гольстаў. У 1826 г. маёнтак Барбароў (разам з вёскай Завайць) паводле куплі перайшоў ад фон Гольстаў ва ўласнасць дваран Горватаў. Пры падзеле сямейнай спадчыны паміж чатырма сынамі Ігната Тадэвушавіча Горвата (1764 — каля 1826) вёска Завайць стала ўваходзіць у склад буйнога маёнтка Галоўчыцы, які атрымаў Станіслаў Ігнатавіч Горват (1804—1884).
У 1828 г. на завайцянскай фабрыцы па вырабу паташу Станіслава Горвата працавала 29 рабочых з сялян маянткоўца Горвата. Паводле сялянскай рэформы 1861 г. у Расійскай імперыі сяляне атрымалі вызваленне ад прыгонніцтва і права на частку зямель маянткоўца Станіслава Ігнатавіча Горвата (1804—1884).
Паводле перапісу 1897 года дзейнічаў хлебазапасны магазін. У канцы XIX ст. у вёсцы было створана сельскагаспадарчае таварыства, якое ў 1905 г. налічвала 46 двароў (гаспадаркі) і мела 1237,28 дзесяцін зямлі.
У 1908 г. вёска ў складзе Нараўлянскай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні. У 1916 г. адкрыта школа, якая размяшчалася ў наёмным сялянскім доме, а ў жніўні 1925 г. для яе пабудаваны ўласны будынак. У 1930 г. у вёсцы арганізаваны першы калгас «Новая Завайць» і працавала кузня.
У час Вялікай Айчыннай вайны дзейнічала падпольная група пад кіраўніцтвам З. Жолудзя. У баях каля вёскі загінуў 31 савецкі салдат (пахаваны ў брацкай магіле каля Дома культуры). 66 жыхароў загінулі на фронце.
З 26 красавіка 1962 года па 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад і з’яўлялася цэнтрам Завайцянскага сельсавета, была цэнтрам калгаса «Чырвоны Баец».
Інфраструктура
Размешчаны 9-гадовая школа, Дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, дзіцячы сад, аддзяленне сувязі, магазін.
Археалагічныя мясціны
За 0,5 км і 7 км на паўночны-захад ад вёскі знаходзяцца адпаведна па аднаму старажытнаму гарадзішчу.
Смалегаўская Рудня
Смале́гаўская Ру́дня (, Смолеговская Рудня) — былая вёска ў Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Завайцянскага сельсавета.
Да 26 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Галоўчыцкага сельсавета, пасля — у склад Нараўлянскага сельсавета, які 26 красавіка 1962 года перайменаваны ў Завайцянскі.
Ліквідавана 21 верасня 2010 года.
Спіс аб’ектаў PGC (953001—954000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (953001—954000)
Скарпіён I
Скарпіён I — фараон так званай 00 дынастыі.
Біяграфія
Скарпіён I — фараон дадынастычнага Егіпта, так званай канфедэрацыі з цэнтрам у Чэні (стар.-грэч. Тыніс) і/ці Абджу (інш.-грэч. Абідас). Кіраваў каля 3300-3200 гг. да н.э., што адпавядае фазам культуры Накада — IIIa1 і IIIa2. Фараоны гэтага перыяду ўключаюцца сучаснымі даследчыкамі ва ўмоўную 00 дынастыю.
У 1988 годзе археолагамі ў Ум эль-Каабе была знойдзена грабніца, якая ідэнтыфікуецца як грабніца Скарпіёна I.
Аляксандраўка (Нараўлянскі раён)
Алякса́ндраўка (, Александровка) — вёска ў Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Кіраўскага сельсавета. Каля вёскі размешчаны пункт пропуску на мяжы з Украінай.
У 1925—1937 гадах цэнтр Аляксандраўскага сельсавета (у 1926—1937 гадах меў назву Аляксандраўскага нацыянальнага польскага сельсавета).
Германовіч
Германовіч — прозвішча.
Sideroxylon grandiflorum
Sideroxylon grandiflorum — доўгажывучы від дрэў сямейства, эндэмічны для Маўрыкія.
Sideroxylon grandiflorum цэніцца за сваю драўніну.
У 1973 годзе лічылася, што гэты від вымірае. Існавалі нібыта толькі 13 прадстаўнікоў віду, узрост якіх ацэньваўся прыкладна ў 300 гадоў. Праўдзівы ўзрост не можа быць вызначаны, паколькі дрэвы гэтага віду не маюць гадавых кольцаў. Меркавалася, што насенне можа прарастаць толькі прайшоўшы праз стрававальны тракт птушак сямейства. На сёння даказана, што гэта не абавязковая ўмова.
Паколькі від лічыцца каштоўным, то леснікі і батанікі механічным шляхам вытанчаюць цвёрдую абалонку насення для таго, каб дапамагчы іх прарастанню.
Брацкае
Бра́цкае (, Братское) — вёска ў Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Кіраўскага сельсавета.
Брэдлі Купер
Брэдлі Купер (Bradley Cooper; нар. 5 студзеня 1975 Філадэльфія, ЗША) — амерыканскі акцёр.
Расне
Расне — возера ў Беларусі, у Пінскім раёне Брэсцкай вобласці, за 28 км на паўднёвы захад ад горада Пінск, за 3,4 км на паўночны захад ад вёскі Семехавічы, у басейне ракі Піна.
Плошча паверхні 0,051 км², даўжыня 0,3 км, шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 0,8 км.
Вобласць Герца
Вобласць Герца (Херца) (Ţinutul Herţa, Край Герца) — прыгранічная з Румыніяй тэрыторыя ў складзе Чарнавіцкай вобласці Украіны. Назва тэрыторыі паходзіць ад назвы аднайменнага горада на яе тэрыторыі. Насельніцтва складае прыкладна 32 тыс. чалавек, 93 % з іх — румыны. Межы вобласці блізкія да межаў сучаснага Герцаеўскага раёна, але не ідэнтычныя.
Вобласць Герца з'яўляецца тэрыторыяй гістарычнай Малдовы, у складзе якой у 1859 годзе яна ўвайшла ў склад румынскай васальнай дзяржавы ў складзе Асманскай імперыі, а пасля незалежнай румынскай дзяржавы.
У 1940 годзе СССР ва ўльтыматыўнай форме запатрабаваў не толькі вярнуць Бесарабію, анексаваную Румыніяй у 1918 годзе, але і перадаць яму паўночную частку Букавіны, якая дасталася Румыніі пры падзеле Аўстра-Венгрыі, і вобласць Герца. Пры гэтым вобласць Герца ў савецкай гістарыяграфіі, як правіла, асобна ад Букавіны не згадваецца, а факт анексіі апісваецца як «вяртанне Бесарабіі і Паўночнай Букавіны», хоць ні Букавіна, ні вобласць Герца (у адрозненне ад Бесарабіі) у склад Расіі да Першай сусветнай вайны не ўваходзілі.
Падчас Другой сусветнай вайны ў 1941 годзе Румынія вярнула вобласць Герца пад свой кантроль і захоўвала яе да 1944 года. Канчаткова савецкая анексія была пацверджана на Парыжскай мірнай канферэнцыі 1947 года.
Афіцыйна Румынія не мае тэрытарыяльных прэтэнзій да Украіны датычна вобласці Герца. Аднак шэраг румынскіх і малдаўскіх арганізацый і палітычных дзеячаў выступаюць супраць знаходжання гэтай тэрыторыі ў складзе Украіны, лічачы дзеянні СССР у 1940 годзе незаконнымі. У прыватнасці, прэзідэнт Румыніі Траян Бэсеску неаднаразова заяўляў, што любыя прэтэнзіі Украіны на Прыднястроўе, калі такія ўзнікнуць, будуць звязаны з вяртаннем тэрыторый, якія дасталіся Украіне ад Румыніі пасля Другой сусветнай вайны. Пры гэтым гаворка ідзе не толькі пра Паўночную Букавіну і вобласці Герца, але і Бесарабіі (якая часткова належыць Украіне), чыё вяртанне ў 1940 годзе румынскія палітыкі таксама лічаць анексіяй. Пункт гледжання палітыкаў у Малдове, асабліва сярод уніяністаў, таксама блізкі да румынскага. Дэкларацыя аб незалежнасці Рэспублікі Малдова прама гаворыць, што «не спытаўшы насельніцтва Бесарабіі, поўначы Букавіны і вобласці Херца, гвалтоўна захопленых 28 чэрвеня 1940 года, а таксама насельніцтва Малдаўскай АССР (Заднястроўя), утворанай 12 кастрычніка 1924 года, Вярхоўны Савет СССР, у парушэнне сваіх канстытуцыйных паўнамоцтваў, прыняў 2 жніўня 1940 года закон аб утварэнні саюзнай Малдаўскай ССР“». . Незаконнасць дзеянняў СССР таксама падкрэслівалася ва ўказе (пазней адмененым) былога в.а. прэзідэнта Малдовы Міхая Гімпу аб прызнанні 28 чэрвеня 1940 года Днём савецкай акупацыі: «СССР акупаваў сілай зброі Бесарабію і Паўночную Букавіну, насуперак волі насельніцтва гэтага края».
Маладая Італія
«Маладая Італія» (Giovine Italia) — італьянская рэвалюцыйная падпольная арганізацыя ў 1831—1834 і 1840—1848 гадах.