cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Атон I Вялікі
Атон I Вялікі (ням. Otto I der Große, 23 лістапада 912, магчыма, Вальхаўзен, Саксонія — 7 мая 973, Мемлебен) — герцаг Саксоніі (936—961), кароль Усходне-Франкскага каралеўства (Германіі) з 936, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі з 962, кароль Італіі з 961, сын караля Германіі Генрыха I і Мацільды Вестфальскай. Падчас яго праўлення Імперыя дасягнула вяршыні сваёй магутнасці.
Сям’я
Ад першага шлюбу з Эдзіт Англійскай меў сына Людольфа і дачку Ліўтгарду.
Ад другога шлюбу з Адэльгейдай Бургундскай меў сыноў Генрыха, Бруна, Атона і дачку Мацільду.
Мішэль Эжэн Шэўроль
Мішэль Эжэн Шэўроль (Michel Eugène Chevreul; 31 жніўня 1786 — 9 красавіка 1889) — французскі хімік-арганік, замежны член-карэспандэнт Пецярбургскай АН (1853).
Адным з першых даследаваў будову раслінных і жывёл тлушчаў, патлумачыў іх абмыленне, адкрыў крэацін (1835), шэраг раслінных пігментаў, вылучыў некаторыя тлустыя кіслоты. Сумесна з Ж. Гей-Люсакам ў 1825 годзе ўзяў патэнт на выраб стэарынавай свечкі.
Бітва пры Калубары
Бітва пры Калубары (16 лістапада — 15 снежня 1914 года) — галоўная бітва Першай сусветнай вайны на Балканах. Сербскія войскі здолелі разбіць карпусы 5-й і 6-й армій аўстрыйскага фельдцэйхмайстара Оскара Паціёрэка, дзякуючы чаму быў вызвалены Бялград.
Расстаноўка сіл перад бітвай
Пасля бітвы пры Дрыне, сербская армія была вымушана адступіць на правы бераг ракі Калубара. Сербская армія мела ў сваім складзе 250 000 дрэнна экіпіраваных салдат, тады як аўстрыйскія войскі колькасцю ў 280 000 ні ў чым не мелі патрэбу.
Бачачы безвыходнасць становішча генерал Жывоін Мішыч вырашыў пакінуць пазіцыі і адступіць да горада Горна Мілановац. Ён хацеў адкласці немінучую бітву, перагрупаваць войскі і са свежымі сіламі пачаць контратаку. Ваявода Радамір Путнік першапачаткова не ўхваліў план генерала Мішыча, так як гэта пагражала стратай Белграда. Аднак, рэчаіснасць пераканала фельдмаршала рушыць услед плану Мішыча.
30 лістапада сербскія войскі пакідаюць Бялград. Оскар Паціёрэк вырашаецца змяць 2-ю сербскую войска на сваім правым флангу, і тым самым агаляе свае пазіцыі. Фельдцэйхмайстар палічыў, што саслабленая 1-я сербская армія нічога не будзе рабіць на фронце. Оскар Паціёрэк не даў войскам перадышку і яны былі канчаткова знясіленыя, тады як сербы адпачывалі і рыхтаваліся да контрнаступлення.
Контрнаступленне
Путнік аддаў загад аб усеагульным наступе сербскай арміі 3 снежня 1914 года. Дзякуючы расцягнутасці аўстра-венгерскіх войскаў, сербы адзін за адным пачалі разбіваць карпусы 6-й арміі, захапіўшы 5 снежня стратэгічную вышыню гару Сувабор. Хоць наступленне на іншых участках фронту было не гэтак уражлівым, Оскар Паціёрэк загадаў адступіць на левы бераг Калубары, каб арганізаваць масіраваную атаку на 2-ю сербскую армію. Арганізаваныя атакі і штурмы сербскіх пазіцый не былі паспяховымі. Атрымаўшы падмацаванні, сербы разграмілі 8-ы корпус 5-й арміі, чым прымусілі аўстра-венгерскія часці пакінуць Бялград і 15 снежня сербскія войскі ўступілі ў сталіцу.
Беларускі гальфстрым
«Беларускі гальфстрым» — творчае аб’яднанне, якое мае на мэце агучванне беларускай мовай найлепшых сучасных кінастужак. Кіраўнік праекту — Франак Вячорка.
Гісторыя
Праект распачаўся ў 2005 годзе з агучваньня па-беларуску вядомай брытанска-амерыканскай каляднай камедыі «». У агучванні ўзялі ўдзел як прафесійныя акцёры: Анатоль Шурпін, Юрась Бушлякоў, Вераніка Пашкевіч, гэтак палітык Аляксей Янукевіч ды іншыя.
У 2007 годзе быў агучаны беларускай мовай мультфільм «Шрэк Трэці». Ролі агучылі Святлана Зелянкоўская, Аляксандр Памідораў, Ягор Маёрчык, Мікола Рабычын, Макс Івашын, Павал Яскевіч, а таксама студэнты розных ВНУ. З англійскай мовы пераклад зрабіла Таццяна Беланогая.
У 2008 годзе былі перакладзены і агучаны па-беларуску «Беларускім Гальфстрымам» культавы гангстарскі баявік «Крымінальнае чытво» ды дзіцячы фільм «Маленькая калядная казка». Ініцыятарам дубляжу выступіў Франак Вячорка, рэжысёрам — Аляксандр Памідораў. Пераклад зрабіў Макс Шчур, а рэдактарамі выступілі Юрась Бушлякоў, Вінцук Вячорка і Пятро Садоўскі.
Скала-Падзільска
Скала-Падольская ці Скала-Падзільска (Скала-Подільська) — пасёлак гарадскога тыпу ў Чарткіўскім раёне Цярнопальскай вобласці Украіны на рацэ Збруч на захадзе Падолля. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады.
Гелена Ромер-Ахенкоўская
Гелéна Ромер-Ахенкоўская (Helena Romer-Ochenkowska; 2 жніўня 1875, Вільня ― 26 сакавіка 1947, Торунь, Польшча) ― польская і беларуская пісьменніца, публіцыстка, драматургіня, мастачка, педагогіца, а таксама асветніца і грамадская дзяячка.
Біяграфія
Нарадзілася ў Вільні 2 жніўня 1875 года ў сям’і вядомага мастака Альфрэда Ісідара Ромера і графіні Ванды з Сулістроўскіх. Калі Гелене споўніўся год, маці пераехала з Вільні ў радавую сядзібу Каралінова (цяпер Пастаўскі раён, Віцебская вобласць). Першапачатковую адукацыю атрымала дома. У 1884 г. бацька адправіў яе на вучобу ў платны Кракаўскі пансіён Люцыі Жэляшкевіч, які яна скончыла з адзнакай у 1892 г.
Пасля вяртання ў родны край стала прымаць актыўны ўдзел у культурна-асветніцкім жыцці. У Камаях адкрыла гарбатны салон, які стаў своеасаблівым цэнтрам для яе далейшай дзейнасці. Арганізавала 6 перасоўных бібліятэк: у Каралінове, Камаях, Кабыльніку (Нарач), Свіры, Лынтупах і Вішнёве.
У Камаях, Канябічах і Каралінаве за свой кошт адкрыла тры школы, у якіх навучалася па 50-60 вучняў. У школе ў Каралінове заняткі праводзіла сама. Школы працавалі таемна, бо царскія ўлады не дазвалялі адчыняць прыватныя школы.
У 1905 г. напісала і выдала падручнік па геаграфіі пад назвай «Што ёсць на небе і зямлі» (у 1926 г. падручнік быў перавыдадзены восем разоў). На аснове асабістага педагагічнага досведу напісала метадычку «Парады для народных настаўнікаў».
У 1906—1908 гг. навучалася ў Францыі ў Школе вышэйшых сацыяльных навук (École des Hautes Études Sociales). За час вучобы падрыхтавала даследаванне пра французскую сістэму адукацыі — «Szkola Batiniolska w Paryzu».
Працягнула навучанне ў Бельгіі. За час навучання ва ўніверсітэце на факультэце журналістыкі і грамадхкіх навук напісала працу «Нямецкая іміграцыя ў Польшчу і Расію» («Immigration allemands en Russie et en Pologne»). Атрымала дыплом журналісткі.
1915—1916 гадах у Вільні выкладала гісторыю Польшчы на папулярных рамесніцкіх курсах Зыгмунта Нагродскага, а ў Народным універсітэце імя А. Міцкевіча навучала польскай мове малапісьменных дарослых. У канцы 1916 года паехала ў Варшаву, дзе працавла ў «Гуртку полек», ладзіла бібліятэкі, займалася раздачай ежы для галадаючых, супрацоўнічала з Чырвоным Крыжам. Дасылала допісы ў «Ілюстраваны тыгоднік», «Свет», «Плюшч» і іншыя, працягвала гарачы ўдзел у палітычным жыцці, бязпераменна стоячы на баку Ю. Пілсудскага. У 1919 г. стала працаваць у віленскай газеце «Наш край» (Nasz Kraj). 14.07.1920 г. бальшавікі ў Вільні арыштавалі Гелену Ромер-Ахянкоўскую. Яе адпусцілі толькі дзякуючы заступніцтву літоўцаў М. Біржышкі і А. Алякнавічуса, аднак яна была вымушана хавацца.
У 1939 г. у Заходнюю Беларусь прыйшла Чырвоная армія. Маёнтак нацыяналізавалі разам з кватэрамі Ромераў у Вільні, а ў сядзібе ў Каралінове адкрылі бальніцу. Гелена ў спешным парадку перадала кнігі свайго бацькі ў бібліятэку Вільні (цяпер бібліятэка імя Урублеўскіх Акадэміі навук Літвы). Гелену і ейную маці, якой было 86 гадоў, не адправілі ў Сібір з прычыны заступніцтва за іх мясцовых жыхароў.
У красавіку 1945 г. выехала на пастаяннае месца жыхарства ў Торунь (Польшча), пасялілася з сваячкай Геленай Феліцыянаўнай Ромер (1860—1946).
Памерла 26 сакавіка 1947 года, пахаваная на могілках Св. апостала Якуба ў Торуні.
Фрыдэнсрайх Хундэртвасэр
Фрыдэнсрэйх Хундэртвасер (Friedensreich Regentag Dunkelbunt Hundertwasser, сапраўднае імя — Фрыдрых Штовасер (Friedrich Stowasser);, , Аўстрыя — , «Куін Элізабет 2») — аўстрыйскі мастак і архітэктар.
Гелена Ромер-Ахенкоўская
Творчасць
Дэбютавала ў 1904 годзе вершаванай п’есай «Karylla czyli miłość patriotyczna».
У 1908 годзе апублікавала найбольш слынны свой твор — аповесць «Маякі»(«Прывіды»). Сучаснікі адзначалі аповесць «Маякі», як цікавы і сур’ёзны твор, дзе яна закранае рэгіянальныя праблемы. Аповесць была апублікавана ў зборніку «Бібліятэчка выдатных твораў» (Варшава, 1910 год). Тагачасны літаратурны крытык Зыгмант Любіч-Залескі хваліў аповесць за «мастацкую шляхетнасць».
Фрыдэнсрайх Хундэртвасэр
У 1948 годзе ён некаторы час займаўся ў Акадэміі прыгожых мастацтваў у Вене.
Гелена Ромер-Ахенкоўская
Творчасць
Гелена Ромер-Ахенкоўская — аўтар шматлікіх брашурак і артыкулаў, каштоўных для вывучэння мінулага Віленскага края: «Кароткая гісторыя асветы на Беларусі і Літве»(1919), «Гісторыя двух абразоў: у Чэнстахове і Вострай Браме» (1919), «Як здабылі незалежнасць», «Даведнік па Вільні». Супрацоўнічала з радыёвяшчаннем, апрацавала шмат радыёперадач, у тым ліку «Віленская Вялікодная ютрань у 1910 годзе», «Віленская батлейка», «1863 год на Літве», «Вігілія ў Навагрудку ў Міцкевічаў», аставіла ў рукапісе дзённік «Стан душы Г. Ромер у розных фазах (псіхалагічныя нататкі)», які вяла ў Каралінове ў 1895-97 годзе.
Падпісвалася крыптанімамі Hro, H., R., H.R., Hr., r. ці псеўданімамі Spectator, Widz, Scypio.
Як дзядуля і бацька, мела здольнасць да выяўленчага мастацтва, добра малявала. У 1911 годзе на выставе былі прадстаўлены яе этуды і пейзажная карціна «Дарога». Захаваліся наступныя працы мастачкі: «Партрэт Міхала Казіміра Ромера», «Коні на лузе», «Каровы ў бярозавым гаі», якія яна намалявала ў маладосці. Ейнаму пэндзлю належаць таксама працы «Вуліца шкляроў у Вільні», «Пейзаж з трысцём», «Пейзаж», «Пляц і касцёл Усіх Святых у Вільні» і іншыя.
Апунцыя
Апунцыя (Opuntia) — род шматгадовых сукулентных раслін сямейства. Па разнастайнасці відаў, колькасць якіх дасягае 190, гэты род з'яўляецца адным з самых буйных у сямействе.
Апісанне
Сцяблы патоўшчаныя, сакаўныя, падзелены на членікі, укрытыя калючкамі і шматлікімі дробнымі тонкімі вышчарбленымі шчацінкамі (глахідыямі). Паводле формы членікаў апунцыі бываюць шарападобныя, цыліндрычныя і плрскія. Найбольш пашыраны формы з плоскімі членікамі. Лісце невялікае сакаўное, шылападобнае, рана ападае. Кветкі адзіночныя, двухполыя. Плады ягадападобныя.
Пашырэнне
Апунцыі распаўсюджаныя на шырокіх тэрыторыях Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі, уключаючы Вест-Індыю. У Мексіцы, якая з'яўляецца галоўным раёнам росту роду, знаходзіцца амаль палова відаў апунцыі. Паводле легенды ацтэкаў, Тэначтытлан (цяперашні Мехіка) быў заснаваны на месцы, дзе расла апунцыя, на якой сядзеў арол, што пажыраў змяю. Гэтая сцэна з легенды адлюстравана на гербе Мексікі. Два віды апунцыі распаўсюджаны ў Афрыцы.
Асобныя віды вырошчваюць у пакаёвай культуры.
Выкарыстанне
Выдзяляюцца дэкаратыўныя віды. Некаторыя даюць ядомыя плады.
Сяргей Уладзіміравіч Ражок
Сяргей Ражок (нар., Рыпкы, Чарнігаўская вобласць) — украінскі футбаліст, паўабаронца клуба «Штурм» з Іванківа.
Клубная кар’ера
Выхаванец школы горада Славуціч, у маладым узросце апынуўся ў кіеўскім «Дынама». Пасля гуляў за розныя клубы Украіны, галоўным чынам у Прэм’ер-лізе.
У студзені 2012 года перайшоў у «Мінск», дзе хутка замацаваўся ў аснове. Гуляў пераважна на пазіцыі цэнтральнага паўабаронцы. У снежні 2013 года па заканчэнні кантракта пакінуў мінскі клуб.
У студзені 2013 года вярнуўся на радзіму, папоўніўшы склад кіраваградскай «Зоркі». Пакінуў «Зорку» ў кастрычніку 2014 года.
У лютым 2015 года прыбыў на прагляд у бабруйскую «Белшыну» і ў выніку пачаў у яе складзе сезон 2015. У складзе «Белшыны» замацаваўся на пазіцыі апорнага паўабаронцы, таксама з 8 галамі стаў найлепшым бамбардзірам клуба ў сезоне 2015.
У пачатку 2016 года падоўжыў кантракт з «Белшынай», але з-за траўмы не згуляў ніводнага матча. У ліпені 2016 года, аднавіўшыся ад траўмы, пакінуў бабруйскі клуб і стаў іграком гродзенскага «Нёмана», дзе замацаваўся ў якасці асноўнага апорнага паўабаронцы.
У жніўні 2017 года стаў іграком «Гомеля», дзе замацаваўся ў аснове. У снежні 2017 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Гомель».
Міжнародная кар’ера
Гуляў за юнацкую і моладзевую зборныя Украіны. У 2005 у складзе моладзевай зборнай Украіны удзельнічаў у чэмпіянаце свету ў Нідэрландах.
Сонечнае зацьменне 14 ліпеня 1749 года
Сонечнае зацьменне 14 ліпеня 1749 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 132 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,9623 і дасягнула свайго максімуму ў 12:19:20 UTC у пункце з каардынатамі 8° пн. ш. 7° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 4 хв. 46 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 141 км.
Зацьменне 14 ліпеня 1749 года стала 2-м сонечным зацьменнем у 1749 годзе і 123-м у XVIII стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 18 студзеня 1749 года, наступнае — 8 студзеня 1750 года.
Інга і Ануш Аршакян
Інга и Ануш Аршакян (Ինգա և Անուշ Արշակյաններ) — армянскі фолк-дуэт. Сёстры Аршакян прадстаўлялі Арменію на Еўрабачанні 2009 у Маскве з песняй «Jan Jan» («Ջան ջան») — «Джан джан».
Біяграфія
Ануш Аршакян (24 снежня 1980, Ерэван) Скончыла музычную школу ім. Асламазяна па класе фартэпіяна. У 1994 годзе заваявала першае месца і прыз глядацкіх сімпатый на конкурсе ў Омску. З гэтага часу яна пачынае выступаць у якасці аўтара і кампазітара. Яе песні пачынаюць карыстацца вялікім поспехам. Пасля сканчэння музычнай школы яна паступае ў коледж ім. Бабаджаняна па класе фартэпіяна. У 1999 годзе яна дэбютуе ў якасці салісткі, выступаючы з дзяржаўным філарманічным аркестрам Арменіі. З 2001 па 2005 год яна навучаецца ў Ерэванскай кансерваторыі па класе джаз-вакалу.
Інга Аршакян (18 сакавіка 1982, Ерэван) Скончыла музычную школу ім. Асламазяна і коледж ім. Бабаджаняна, па класе скрыпкі ў 1997 годзе. У 1998 годзе Інга далучылася да сваёй сястры Ануш і яны сталі выступаць разам, выконваючы не толькі дуэты, але і арыі, дзе вялікую ролю гуляе скрыпка. Паралельна з яе навукай з 1999 года працавала ў ансамблі скрыпачоў ім. Ачемяна, выступаючы з ім у розных турнэ. Пасля серыі сольных выступаў у ЗША, Канадзе, Аргенціне і Францыі, а таксама замежных канцэртаў з тэатрам, Інга разам са сваёй сястрой пачынае сольную кар'еру. У 2002 годзе Інга скончыла музычны коледж і па слядах сваёй сястры паступіла ў Ерэванскую кансерваторыю па класе джазавага вакалу, якую скончыла ў 2005 годзе.
Дуэт
Інга і Ануш спяваюць і чыняць з ранняга дзяцінства, а выступаць дуэтам на прафесійнай сцэне яны пачалі з 2000 г. Іх дуэт выступаў у складзе Дзяржаўнага тэатра песні Арменіі. З 2003 г. яны пачалі сольную кар'еру. Сёстры выступалі з канцэртамі і ў Арменіі і за мяжой — у гарадах ЗША, Расіі, Германіі, у Тэгеране, Лондане, Парыжы. З 2008 г. Інга і Ануш супрацоўнічаюць з кампаніяй «ШАРМ Холдинг». Па дадзеных адборачнага тура, які адбыўся 14 лютага 2009 г. Інга і Ануш прадставілі Арменію на конкурсе песні «Еўрабачанне» 12 мая ў Маскве і замкнулі лепшую дзясятку выканаўцаў. У верасні 2011 года бралі ўдзел у фестывалі «Супольнасць на Волзе», якія праходзіў у рамках міжнароднага кангрэса «Культура як рэсурс мадэрнізацыі» ва Ульянаўску.
Абарыгены
Абарыге́ны (aborigines — ад ab origines — ад пачатку), таксама тубыльцы — аўтахтоны, старажытнае насельніцтва, карэнныя жыхары якой-небудзь мясцовасці (у процівагу перасяленцам). Паводле старажытнарымскага падання, абарыгенамі называлі самае старажытнае племя, якое жыло каля падножжа Апенінскіх гор. Ад назвы гэтага племя абарыгенамі сталі называць увогуле старажытнае насельніцтва, карэнных жыхароў якой-небудзь мясцовасці (у процівагу перасяленцам). Напрыклад, славяне — абарыгены Усходняй Еўропы.
Этнагенез беларусаў праходзіў на той тэрыторыі, дзе яны жывуць і цяпер, іх таксама можна лічыць абарыгенамі гэтай тэрыторыі.
Назва абарыгены адпавядае старажытнагрэчаскаму тэрміну «аўтахтоны».
Лізінг
Лізінг (leasing) — доўгатэрміновая арэнда машын і абсталявання, набытых арэндадаўцам для арандатара з мэтай іх вытворчага выкарыстоўвання, пры захаванні права ўласнасці на іх за арэндадаўцам на увесь тэрмін дагавора.
Сутнасць паняцця
Дагавор арэнды прадугледжвае прадмет лізінгу (абсталяванне, машыны, ЭВМ, аргтэхніка, транспартныя сродкі, збудаванні вытворчага, гандлёвага і складскога прызначэння), усталяванне тэрміна арэнды, пэўнае ўзнагароджанне (арэндная плата), якое ўключае працэнтную стаўку (кошт прыцягнення сродкаў арэндадаўцам на грашовым рынку з улікам неабходнага прыбытку банка) і амартызацыю маёмасці.
Морыц Ляйтнер
Морыц Ляйтнер (Moritz Leitner; нар., , Германія) — нямецкі футбаліст, паўабаронца швейцарскага клуба «Цюрых».
Клубная кар’ера
Ляйтнер дэбютаваў за клуб «Мюнхен 1860» 14 жніўня 2010 года, калі выйшаў на замену ў матчы Кубка Германіі супраць каманды «Верль».
У студзені 2011 года ён перайшоў у дортмундскую «Барусію», з якой падпісаў кантракт да 2015 года, але адразу быў аддадзены ў арэнду ў футбольны клуб «Аўсбург». У наступным сезоне паказаў сябе яскравым цэнтральным паўабаронцам з добрым дрыблінгам, выдатнай здольнасцью раздаваць перадачы і хутка пераходзіць у контратаку. Але ў наступным сезоне 2012/13, у якім «Барусія» дайшла да фінала Лігі чэмпіёнаў УЕФА, Ляйтнер не змог заваяваць месца ў стартавым складзе, у першую чаргу з-за моцных канкурэнтаў, як Ілкай Гюндаган, Нуры Шахін і Марыа Гётцэ. 14 чэрвеня 2013 года стала вядома, што Ляйтнер падоўжыў кантракт з «Барусіяй» да лета 2017 года і два наступных сезона правядзе на правах арэнды ў «Штутгарце», пры гэтым «Барусія» будзе мець магчымасць вярнуць футбаліста моладзевай зборнай Германіі пасля завяршэння першага года арэнды.
Улету 2015 года вярнуўся ў «Барусію», а ў жніўні 2016 года перайшоў у італьянскі «Лацыа». Аднак, у складзе «Лацыа» за паўгады правёў толькі 2 матчы ў Серыі A, і ў студзені 2017 года вярнуўся ў Германію, стаўшы іграком «Аўсбурга». У студзені 2018 на правах арэнды далучыўся да англійскага «Норвіч Сіці». У чэрвені 2018 года стаў іграком «Норвіч Сіці» на трывалай аснове. У сезоне 2020/21 страціў месца ў складзе і не з’яўляўся на полі.
У жніўні 2021 года перайшоў у швейцарскі «Цюрых».
Міжнародная кар’ера
Ляйтнер гуляў за зборныя Германіі розных узростаў, а таксама за зборную Аўстрыі да 17 гадоў.
Дасягненні
«Барусія» Дортмунд:
«Норвіч Сіці»:
«Цюрых»:
Гаштольды
Гаштольды, Гастаўты, Гастоўты, Кгастаўты, Гоштаўтасы, Гаштаўты (Gasztold) — вялікалітоўскі магнацкі (з 1529 — графскі) род, прадстаўнікі якога ў 14-16 стагоддзях займалі высокія дзяржаўныя пасады і мелі значны ўплыў, валодалі шматлікімі маёнткамі на тэрыторыі сучасных Беларусі і Літвы, у тым ліку ў Валожыне, Відзах, Глуску, Койданаве, Любчы і Мядзелі. Галоўная рэзідэнцыя — Геранёнскі замак.
Гісторыя
Хроніка Быхаўца прыпісвае Гаштольдам адно паходжанне з іх галоўнымі супернікамі — Радзівіламі. Назва роду ўтварылася ад імя яго пачынальніка, Гедзімінава ваяводы Гаштольда, якога забілі на вайне з мечаносцамі ў 1364 годзе.
Паводле позніх звестак (Літоўская хроніка 2-й і 3-й рэдакцыі, напрыклад, Летапіс Красінскага) Гаштольд быў сынам Грумпя (Грумпія, Кумпя), легендарнага заснавальніка Ашмянаў.
Па Гарадзельскай вуніі Ян (Івашка) Гаштольд прыняў герб «Габданк» ад Пятра з Відавы і Якуба з Рагозьна.
Род згас у 1542 годзе. Валадаранні перайшлі да вялікага князя.
Вядомыя прадстаўнікі
Сын баярына Пятра(?) Гаштольда, Андрэй, у 1387 годзе быў старостам віленскім, унук Ян Гаштольд (памёр у 1458) — намеснікам смаленскім у 1436–1440 гадах, ваявода віленскі з 1443 года.
У Яна Гаштольда былі дачка Марыя, жонка князя кіеўскага Сямёна Алелькавіча, і сын Марцін Гаштольд (1428—1483), ваявода кіеўскі і троцкі, жанаты з дзвюмя князёўнамі Гальшанскімі, ад першага шлюбу меў сына Альбрэхта, ад другога — дачку Лізавету, з 1492 года жонку Яна Мікалая Радзівіла, пачынальніка старэйшай галіны Радзівілаў.
Альбрэхт Гаштольд (пам. 1539) быў ваяводам віленскім і канцлерам вялікім літоўскім. Атрымаў ад вялікага князя Жыгімонта Старога дазвол ужываць на пячатках чырвоны воск замест зялёнага, што дазвалялася толькі асобам вялікакняскага дому, і ажаніўся з Соф’яй, дачкой князя Васіля Вярэйскага, які ўцёк у Літву, яе маці была грачанка Марыя — пляменніца вялікай княгіні маскоўскай Соф’і Палеолаг.
Іх сын Станіслаў Гаштольд (каля 1507—1542), у жылах якога, верагодна, цякла кроў візантыйскіх імператараў, не меў дзяцей ад шлюбу з Барбарай Радзівіл. Апошняя па яго смерці выйшла за вялікага князя Жыгімонта Аўгуста, і гэтым шлюбам прынесла ў дзяржаўны скарб прыналежныя Гаштольдам валадарствы.
Кветкавы вэлюм
Кветкавы вэлюм, таксама флор — гэта пласт дрожджаў, які ўтвараецца на паверхні віна і з’яўляецца часткай працэсу вытрымкі. Гэтыя дрожджы, якія адносяцца да роду, з’яўляюцца спантанна ў бочках з амерыканскага дуба, у якіх віно вытрымліваецца, і распаўсюджваюцца па ўсёй паверхні.
Назва кветкавы вэлюм паходзіць ад яго фарміравання ў пласты і бялёсага колеру, які ён набывае. Стварэнне гэтых дрожджаў патрабуе пэўных умоў тэмпературы, вільготнасці і крэпасці спірту (15-15,5º) для іх росту.
Вытрымка з выкарыстаннем дрожджаў кветкавага вэлюму пачалася каля 200 гадоў таму. Прынамсі да 1801 года яго адкідвалі, бо лічылі шкодным для вытворчасці.
У гэтай сістэме вытрымкі бочкі не запаўняюцца цалкам, шостая частка іх аб’ёму застаецца пустой, што стварае вялікую плошчу паверхні і паветраную камеру, якая дазваляе развіццю гэтых плёнкаўтваральных дрожджаў на паверхні. Іх выкарыстанне выконвае дзве асноўныя функцыі ў так званай біялагічнай селекцыі:
Адам Шабоцька
Адам Шабоцька (1923 — 28 жніўня 1950) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, удзельнік падпольнага Саюза вызвалення Беларусі ў Навагрудку.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і ў 1922 годзе ў в. Католышы гміны Уселюб, Навагрудскі павет, Навагрудскае ваяводства, Польская Рэспубліка.
У канцы 1946 — пачатку 1947 далучыўся да антысавецкай беларускай падпольнай арганізацыі «Саюз вызвалення Беларусі» (СВБ), дзе таксама быў яго аднавясковец Самсон Пярловіч. Зрабіў для падпольшчыкаў пячатку з выявай Пагоні. Галоўнай цэллю арганізацыі было аддзяліць Беларусь ад СССР і ўтварыць незалежную дзяржаву. Арганізацыя базавалася на сістэме «троек», але належнай сістэмы канспірацыі не было. Пад канец мая 1947 года савецкія спецслужбы арыштавалі ў Баранавіцкім раёне 18 сяброў арганізацыі, якіх выдаў правакатар Алесь Бажко. У хуткім часе таксама было арыштаванае і кіраўніцтва арганізацыі, сам Адам Шабоцька быў арыштаваны 30 траўня. Утрымліваўся ў Баранавіцкай следчай турме «Крывое кола». 30 жніўня 1947 г. ваенны суд прысудзіў дзеячаў арганізацыі на тэрмін ад 8 да 25 гадоў лагераў. Адам Шабоцька атрымаў 10 гадоў савецкіх лагераў і 5 гадоў пазбаўлення правоў.
Пакаранне адбываў на лесапавале ў канцлагеры Усць-Вым Комі АССР, а з 1949 г. — на будаўніцтве вугальных шахтаў у спецлагеры Караганды Казахскай ССР, дзе і загінуў 28 жніўня 1950. Пахаваны там жа на лагерным магільніку. Не рэабілітаваны.
Беларэч
Беларэ́ч — рака ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Клява.
Даўжыня 9,6 км. Пачынаецца на паўночны ўсход ад вёскі Пчэлінск, вусце ў вёсцы Казлоў Бераг. Каналізавана 5,5 км рэчышча ад вытоку да вёскі Хутар. На рацэ плаціна і сажалка (плошча 0,12 км²) на паўночна-ўсходняй ускраіне вёскі Мачаск.
Кніга Суддзяў (Скарына)
Кніга Суддзяў («Книга судей еже от еврей называются Шофътимъ») — пражскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет 15 снежня 1519 года.
Змест кнігі
На тытульным лісце змешчана гравюра і пашыраная назва кнігі («Зуполъне выложены на русъкий языкъ доктором Франъциском Скориною из славнаго града Полоцка Богу ко чти и людем посполитым к науце починаются»). На першым аркушы прадмова: «Предославие доктора Франъциска Скорины с Полоцька в книги судей Израилевых». На 4-47 аркушах выдадзены тэкст усіх 21 раздзелаў кнігі Суддзяў, на апошнім аркушы — кароткае пасляслоўе.
Друкарскія асаблівасці выдання
Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выдання — у чвэрць аркуша, аб'ём — 48 аркушаў, якія сабраны ў 6 сшыткаў (на восемь аркушаў у сшытку). Набор выкананы пражскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм, на паласе - 22 радкі. Сігнатура адсутнічае. Фаліяцыя змешчана на верхнем баку аркуша ўверсе справа. Выданне ўпрыгожана ілюстрацыяй «Самсон і леў» (тытульны ліст, на выяве Самсон раскрывае пашчу ільву), 2 застаўкамі, канцоўкай і 24 ініцыяламі. Застаўка змешчана перад асноўным тэкстам, на ёй выяўлены шчыт з зацьменнем сонца і сірэны з рыбінымі хвастамі; такая ж застаўка маецца ў яшчэ 7 другіх пражскіх выданнях. Другая малая застаўка змешчана перад пасляслоўем на 48 аркушы. Ініцыялы змешчаны ў пачатку раздзелаў, прадмовы і пасляслоўя.
Захавалася 11 экзэмпляраў выдання, з іх 4 поўныя.
Зелянчукскі раён
Зелянчукскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Карачаева-Чаркескай Рэспублікі Расійскай Федэрацыі.
Адміністрацыйны цэнтр — станіца Зелянчукская.
Сцяг Гаваяў
Сцяг Гаваяў (Flag of Hawaii) - адзін з сімвалаў амерыканскага штата Гаваі. Адзіны сярод сцягоў штатаў ЗША, на якім знаходзіцца Юніан Джэк, перажытак перыяду ў Гавайскай гісторыі, калі Гаваі былі брытанскім пратэктаратам (1794-1843).
Апісанне сцяга
Сцяг штата Гаваі ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча, падзеленае па гарызанталі на восем палос аднолькавага памеру, якія сімвалізуюць восемь галоўных астравоў архіпелага. Колер палос (зверху ўніз): белы, чырвоны, сіні, белы, чырвоны, сіні, белы, чырвоны. У крыжы сцяга знаходзіцца сцяг Вялікабрытаніі.
Гісторыя сцяга
Гісторыкі прыпісваюць аўтарства сцяга афіцэру Каралеўскага флота, так як у аснове сцяга ляжыць брытанскі ваенна-марскі сцяг. Таксама выклікаюць спрэчкі прозвішча гэтага афіцэра: некаторыя крыніцы называюць Аляксандра Адамса, іншыя Джорджа Беклея.
Сцяг губернатара
Сцяг, які выкарыстоўваецца губернатарам Гаваяў, уяўляе сабой перасечанае напалову палотнішча, верхняя паласа сіняга колеру, ніжняя - чырвонага колеру. У цэнтры сцяга белы надпіс HAWAII (з Гаваі), акружаны васьмю белымі зоркамі, якія сімвалізуюць восем галоўных астравоў архіпелага. Раней, калі Гаваі былі Тэрыторыяй ЗША, надпіс на сцягу быў TH(Territory of Hawaii з Тэрыторыя Гаваі).
Прыморская група войскаў
Прымо́рская гру́па во́йскаў — аб'яднанне войскаў Чырвонай Арміі на Далёкім Усходзе.
Прыморская група войскаў АЧДУА
Сфарміравана ў лютым 1932 года ў складзе Асобай Чырвонасцяжнай Далёкаўсходняй арміі. Штаб групы дыслакаваўся ў г. Нікольск-Усурыйскі (з 1935 — г. Варашылаў; цяпер г. Усурыйск). У ліпені 1938 года на аснове Прыморскай групы войскаў сфарміравана 1-я Чырвонасцяжная армія.
Прыморская група войскаў (другое фарміраванне)
Сфарміравана ў складзе Далёкаўсходняга фронту ў ліпені 1943 года. Першапачаткова ўключала: 1-ю Чырвонасцяжную армію, 25-ю армію, 9-ю паветраную армію, якія размяшчаліся ўздоўж памежнай лініі ад Губерава да мяжы з Карэяй.
5 жніўня 1945 года перайменаваны ў 1-ы Далёкаўсходні фронт.
Камандуючыя
Ліпень 1943 — ліпень 1945 — генерал-лейтэнант
З ліпеня па верасень 1945 — Маршал Савецкага Саюза Кірыл Апанасавіч Мерацкоў
NGC 2879
NGC 2879 — чацвярная зорка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Фанема
Фане́ма — гук мовы, які разглядаецца ў сваім функцыянальным аспекце; аб’ект вывучэння фаналогіі.
Уся разнастайнасць гукаў у кожнай мове зводзіцца да параўнальна невялікай колькасці фанем, якія, звычайна, утвараюць рацыянальную і эканомную сістэму (звычайная колькасць фанем у мовах свету вагаецца ад 12 да 80).
У розных фаналагічных школах праблема тоеснасці фанемы трактуецца неаднолькава. Два асноўныя падыходы, да якіх можна звесці розныя погляды, гэта:
Кантрастная дыстрыбуцыя
Сутнасць спосабу, які атрымаў назву метаду кантрастнай дыстрыбуцыі, можна ўявіць праз проціпастаўленне пар слоў (іх называюць мінімальнымі парамі), якія адрозніваюцца толькі адным гукам. Напрыклад, словы саду і с’аду адрозніваюцца зычнымі [с| і [с'], якія проціпастаўляюцца ў аднолькавых фанетычных умовах па адной прыкмеце: цвёрдасць — мяккасць. Ужыванне гукаў у аднолькавых фанетычных умовах і служыць паказчыкам іх фанематычнасці. Прыкметы, паводле якіх проціпастаўляюцца гукі (у гэтым выпадку цвёрдасць—мяккасць), прынята называць дыферэнцыяльнымі. Усе астатнія фанетычныя прыкметы, якія, характарызуючы пэўную фанему, не ўдзельнічаюць ў проціпастаўленні яе іншым фанемам, лічацца інтэгральнымі. Дыферэнцыяльныя прыкметы даволі разнастайныя, але ў кожнай мове набор іх абмежаваны. Напрыклад, у беларускай мове прыкмета цвёрдасць — мяккасць зычных з’яўляецца дыферэнцыяльнай, а ў французскай мове яна інтэгральная. Адна і тая прыкмета можа быць дыферэнцыяльнай для адных фанем і інтэгральнай для іншых. Напрыклад, глухасць у беларускай мове дыферэнцыяльная для [х], бо ёсць апазіцыя з [г], і інтэгральная для [к].
Некаторыя вучоныя лічаць, што ў фаналагічны змест фанемы ўваходзяць толькі дыферэнцыяльныя прыкметы, а сама фанема вызначаецца ў такім разе як «пучок» дыферэнцыяльных прыкмет. Іншыя даследчыкі да істотных з фаналагічнага пункту погляду адносяць і інтэгральныя прыкметы на той падставе, што ў працэсе зносін для апазнання слова з’яўляюцца важнымі (хоць і не ў аднолькавай ступені) усе аб’ектыўныя характарыстыкі фанемы.
Тэорыя фаналагічных апазіцый распрацавана ў 1930-я гады М. С. Трубяцкім, які прапанаваў іх разгалінаваную класіфікацыю. Яго тэорыя зрабіла прыкметны ўплыў на развіццё фаналогіі. Аднак і сёння прырода і структура адрознівальных прыкмет, магчымасць іх упарадкаваць у тыпалагічным плане застаецца адной з дыскусійных тэм фаналогіі.
Дадатковая дыстрыбуцыя
Фанемная ідэнтыфікацыя на аснове пазіцыйнага аналізу заснавана на тым, што фанема як абстрактная адзінка проціпастаўляецца гуку як канкрэтнай адзінцы, у якой яна рэалізуецца ў моўнай плыні. Адной фанеме можа адпавядаць некалькі розных рэалізацый, ці алафонаў, кожны з якіх суадносіцца з пэўнай пазіцыяй. Аднак фанемная прыналежнасць гукаў у розных пазіцыях вызначаецца вучонымі па-рознаму.
Так, на адносінах пазіцыйнага чаргавання, калі фанема разглядаецца як рад гукаў, якія пазіцыйна чаргуюцца ў межах марфемы, заснавана вучэнне аб фанеме ў працах прадстаўнікоў маскоўскай фаналагічнай школы. Напрыклад, у словах грыбы — грыбок — грыбе — грыб гукі [6], [б°], [б'], |п| з’яўляюцца алафонамі фанемы [б], паколькі яны знаходзяцца ў адносінах дадатковай дыстрыбуцыі ў залежнасці ад фанетычнай пазіцыі і займаюць адно і тое месца ў адной і той жа марфеме (пазіцыйна чаргуюцца). Вучоныя гэтай школы вылучаюць з функцыянальнага пункту погляду моцныя і слабыя пазіцыі ў залежнасці ад таго, дапамагаюць яны ці не выконваць фанеме яе сэнсаадрознівальную (сігніфікатыўную) функцыю і функцыю атаясамлівання (перцэптыўную) моўных адзінак. У пазіцыі, моцнай для абедзвюх функцый, паводле маскоўскай фаналагічнай школы, прадстаўлены асноўны алафон фанемы (найважнейшы гук у Дж. Джоунза), у сігніфікатыўна слабай — варыянт (паводле Аванесава — слабая фанема), у перцэптыўна слабай пазіцыі — варыяцыя (паводле М. Трубяцкога і Р. Аванесава — варыянт, паводле Л. Шчэрбы — адценне фанемы). Пры няпоўных пазіцыйных радах алафонаў, калі адсутнічае асноўны алафон і дакладнае фанемнае атаясамліванне немагчыма, вучоныя маскоўскай фаналагічнай школы ўводзяць асобную адзінку — гіперфанему. Напрыклад, у слове сабака галосны 1-га склада рэалізуе не звычанную «правяральную» фанему, а гіперфанему [а/о].
Змены гукавога аблічча слова ці марфемы інакш тлумачацца вучонымі санк-пецярбургскай фаналагічнай школы. Так, чаргаванне [6] — [б°] (грыбы — грыбоў) трактуецца як алафанічнае, а чаргаванне [6] — [п] (грыбы — грыб) — як чаргаванне фанем (гэта значыць фанемны склад слоў тыпу грыб і грып ці коз і кос аднолькавы). Прадстаўнікі пражскай лінгвістычнай школы лічаць, што ў апошнім выпадку маем справу з асобнай адзінкай фаналагічнага ўзроўню — архіфанемай, якой не ўласціва дыферэнцыяльная прыкмета звонкасць—глухасць, паколькі ў гэтай пазіцыі звонкія — глухія не проціпастаўляюцца.
Варыянты і варыяцыі
Фанема праяўляецца (рэалізуецца ў мове) у пэўных адменах — алафонах гэтай фанемы.
Сярод алафонаў звычайна вылучаецца асноўны або тыповы алафон, які характарызуецца найменшай пазіцыйнай абумоўленасцю, г.зн., найменшай залежнасцю алафона ад фанетычных умоў.
Пры пазіцыйных чаргаваннях алафоны могуць выступаць або як варыянты фанемы, або як яе варыяцыі.
Варыянт фанемы — алафон фанемы, якасць якога настолькі змяняецца, што ён супадае ў гучанні з алафонам іншай фанемы.
Варыяцыя фанемы — алафон фанемы, якасць якога змяняецца ў нязначнай ступені, і які не супадае ў гучанні з алафонам іншай фанемы.
Лінгвістычная літаратура не выпрацавала трывалай адназначнай наменклатуры ў гэтым пытанні.
Існуе такая плынь, у якой тэрміны «алафон фанемы» і «варыянт фанемы» ўжываюцца ўзаемазамяняльна, як сінонімы, і ўсе гукі, у якіх рэалізуецца фанема, называюцца тут «варыянтамі»; асноўны прадстаўнік фанемы — моцны варыянт, усе іншыя прадстаўнікі — слабыя варыянты.
Яшчэ іншая плынь існуе ў працах прадстаўнікоў ЛФШ, дзе тэрміну «варыянт» адпавядае тэрмін адценне фанемы. У гэтым выпадку, у залежнасці ад прычын, якія выклікаюць вар’іраванне фанемы, вылучаюць камбінаторныя варыянты (адценні) фанемы, абумоўленыя суседствам з іншымі фанемамі, і пазіцыйныя варыянты (адценні), якія залежаць ад становішча фанемы ў слове.
1950-я гады ў гісторыі камп’ютарных гульняў
1950-я гады былі адзначаны шэрагам падзей у галіне камп’ютарных гульняў.
Малакарачаеўскі раён
Малакарачаеўскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Карачаева-Чаркескай Рэспублікі Расійскай Федэрацыі. Плошча раёна — 1291,89 км² (з 2015 года).
Адміністрацыйны цэнтр — сяло Учкекен.
CCP Games
CCP Games (Crowd Control Productions) — фірма, якая распрацоўвае камп’ютарныя гульні. Знаходзіцца ў Рэйк’явіку, Ісландыя. CCP Games таксама мае офісы ў розных частках свету.
Прадукты
Ісландская студыя CCP у наш час займаецца распрацоўкай і дапрацоўкай камп’ютарнай гульні MMORPG EVE Online, якая выйшла ў маі 2003 года. Шанхайская студыя ССP у наш час займаецца распрацоўкай MMOFPS Dust 514.
Фанетычная транскрыпцыя
Фанетычная транскрыпцыя (ад trans праз, перад і scriptio пісьмо, пісанне, літаральна — перапісванне), спецыяльная сістэма запісу гукаў, якая выкарыстоўваецца пры апісанні фанетычных з’яваў.
Неабходнасць увядзення такой сістэмы выклікана вялікай разнастайнасцю гукаў у мовах сукупна з неабходнасцю з максімальнай дакладнасцю перадаваць вымаўленне на пісьме, а таксама тым, што звычайнае арфаграфічнае пісьмо не прыстасаванае да выканання такой задачы.
Фанетычная транскрыпцыя грунтуецца на наступных прынцыпах:
Машынабудаўнічы факультэт БНТУ
Машынабудаўнічы факультэт БНТУ (МБФ БНТУ) — адзін з факультэтаў Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта.
Гісторыя
10 снежня 1920 года была адкрыта спецыяльнасць «Станкі, інструманты і механічная апрацоўка металаў» у першай створанай у рэспубліцы вышэйшай тэхнічнай навучальнай установе.
Багуміл Кубішта
Жыццё і творчасць
Нарадзіўся 21 жніўня 1884 года. Вучыўся ў рэальным вучылішчы (1896—1903), затым — у школе прыкладнога мастацтва (1903—1905) у Празе. На яго першыя працы моцны ўплыў аказала творчасць Вінцэнта Ван Гога і Поля Сезана. У 1906—1907 гадах вывучае жывапіс у Фларэнцыі, потым вяртаецца ў Прагу. Кубішта, як і некалькі іншых чэшскіх мастакоў ягонага пакалення, быў моцна закрануты выставай Эдварда Мунка 1905 года. У Празе ўпершыню ўдзельнічае ў мастацкай выставе і разам з Эмілем Філа засноўвае мастацкую групу «Восем» («Osma»). Пасля паездкі ў Парыж у 1910 годзе мастак удзельнічае ў падрыхтоўцы выставы «незалежных» у Празе. Да 1910 года ён працаваў у стылі экспрэсіянізму.
Машынабудаўнічы факультэт БНТУ
Гісторыя
Факультэт быў створаны ў 1934 годзе як механічны факультэт утворанага ў 1933 годзе Беларускага політэхнічнага інстытута. У 1958 годзе механічны факультэт быў пераназваны ў машынабудаўнічы.
Багуміл Кубішта
Жыццё і творчасць
У 1911 годзе Б.Кубішту ў Празе наведваюць члены мастацкай групы «Мост» Эрнст Людвіг Кірхнер і Ота Мюлер. У жніўні таго ж года Б.Кубішта далучаецца да членаў гэтай групы і ў 1912 годзе прымае ўдзел у выставах Зондэрбунда ў Кёльне і Берлінскай сецэсіён у Берліне. У гады Першай сусветнай вайны мастак быў прызваны ў аўстра-венгерскае войска; служыў у Пуле, Вене, Ярамержы, Любляне і Славакіі. За баявыя заслугі быў узнагароджаны ордэнам Леапольда.
Жоўква
Жоўква (Жовква, Żółkiew, у 1951—1992 гг. — Несцераў) — горад раённага значэння Жоўкіўскага раёна Львоўскай вобласці, раённы цэнтр. Заснаваны ў 1368 годзе. Гарадскія правы атрымаў у 1603 годзе. Вядомы як горад рамеснікаў. У XVII ст. быў рэзідэнцыяй караля Рэчы Паспалітай Яна III Сабескага.
Геаграфія
Знаходзіцца за 25 км на поўнач ад Львова, за 35 км ад украінска-польскай мяжы на скрыжаванні міжнародных аўтадарог да Польшчы (Львоў — Рава-Руская — Варшава), да Беларусі і Прыбалтыкі (Львоў — Ковель — Брэст). Побач з аўтатрасай праходзіць чыгунка Львоў — Рава-Руская — Варшава.
Горад знаходзіцца на мяжы прыродных абласцей: узгоркаў Расточча і забалочанай ў старажытнасці раўніны Малога Палесся. Мяжа прыродных абласцей тут супадае з багатай геалагічнай, кліматычнай, расліннай і жывёльнай разнастайнасцю, побач праходзіць Галоўны еўрапейскі водападзел.
Гэта таксама старажытная мяжа зямель і княстваў Чырвоная Русі — Галіцыі, Валыні, Звенігародскага, Бэлзскага княстваў. Ля падножжа гары Гарай (365 м) — крутога ўступа Расточча, якая падымаецца на 150 метраў над прылеглай раўнінай, перасякаліся важныя шляхі Чырвонай Русі. З усходу праходзіў шлях на адрэзку паміж гарадамі Дымошын (цяпер г. Каменка-Бугская) і Шчакоцін (ваколіцы вёскі Глінск за 5 км ад Жоўквы), далей на Янаў (цяпер Івана-Франкоўск), Кракавец, Кракаў; з поўдня на поўнач пралягаў шлях з сталічнага горада Галіча (пазней са Львова) на Бэлз і Холм.
Гісторыя
Вядома як сяло Віннікі з 1368 года. У 1588 годзе сяло ў спадчыну па бацьку атрымаў гетман польны каронны Станіслаў Жалкеўскі, у 1597 годзе пачаў будаўніцтва тут замка, які назваў Жоўквай — па старой родавай вотчыне ў Мазовіі. Станіслаў Жалкеўскі атрымаў каралеўскі прывілей Жыгімонта Вазы ад 22.2.1603 года на будаўніцтва новага горада, права назваць яго Жоўквай і магдэбургскае права для паселішча. Такім чынам, сяло Віннікі стала спачатку замкавым предмесцем, а потым горадам Жоўквай. Кіраваў горадам магістрат, які абіраўся са згоды ўладальніка.
З 1678 года замак стаў каралеўскай рэзідэнцыяй Яна III Сабескага. У 2-й палове XVII — пачатку XVIII ст. горад моцна змяніўся — з’явіўся шэраг новых каменных будынкаў, выдатныя садова-паркавыя ансамблі — і дасягнуў найвышэйшага свайго развіцця і багацця. У Жоўкве дзейнічала пяць цэркваў, чатыры касцёлы, сінагога. Славілася мастацкай каштоўнасцю мясцовая калекцыя жывапісу, графікі, разьбы, габеленаў, парцаляны, зброі. Праславілі горад іканапісцы і разьбяры.
Даследчык гісторыі горада Садок Баронч высунуў версію пра нараджэнне тут ўкраінскага дзяржаўнага дзеяча і палкаводца, гетмана Багдана Хмяльніцкага. Падчас вызваленчай вайны ўкраінскага народа пад кіраўніцтвам Багдана Хмяльніцкага ў Жоўкве двойчы пабывала казацка-сялянскае войска. Падчас Паўночнай вайны 1700—1721 гадоў замак са снежня 1706 да красавіка 1707 года быў рэзідэнцыяй расійскага цара Пятра I. Паводле падання, мясцовая рака Свіня атрымала сваю назву пасля таго, як туды ўпаў маскоўскі цар (перад тым выпіўшы занадта шмат алкаголю).
Да горада ў красавіку 1707 года прыязджаў украінскі гетман Іван Мазепа. З Жоўквы гетман адпраўляў пасланца ў Саксонію заручыцца падтрымкай шведскага караля Карла XII.
Караль Юзаф Сапега восенню 1745 года спрабаваў быць пасярэднікам паміж гетманам літоўскім Міхалам Казімірам Радзівілам і сандамірскім ваяводам Янам Тарле ў іх спрэчцы за права на горад.
З 1880 года ў складзе Галіцыі — правінцыі Аўстра-Венгерскай манархіі, створаны адміністрацыйны павет Жоўква, які ахопліваў 74 абшчыны. Уздыму Жоўквы спрыяла пракладка праз горад дарогі Львоў — Белжац, адміністрацыя якой з 1889 года размясцілася ў горадзе. Асабліва моцны ўдар па горадзе нанесла Першая сусветная вайна, калі Жоўква пераходзіла з рук у рукі, падчас адступлення рускіх горад быў спалены. Перад вайной у Жоўкве размяшчаўся 15-ы полк драгун імя Эрцгерцага Іосіфа (штаб і абодва дывізіёны).
1 лістапада 1918 года ў Жоўкве ўстаноўлена ўлада ўкраінскай дзяржавы — ЗУНР.
Ферма (Італія)
Фе́рма (Fermo) — горад у італьянскім рэгіёне Марке, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі.
Вульва
Вульва (vulva) — медыцынская (інакш: навуковая) назва знешніх палавых органаў жанчыны (вонкавых геніталій); пад агульнай назвай аб’ядноўвае наступныя жаночыя мочапалавыя органы, размешчаныя каля ўваходу ў радавыя шляхі: пераддзвер’е похвы, дзявочая плява (у нявінніц), вялікія залозы пераддзвер’я (барталінавыя залозы), выхад урэтры (мочаспускальнага канала), малыя палавыя вусны (німфы), клітар, вялікія палавыя вусны, жаночую праміжнасць і лабок (венерын грудок).
Утворана мяккімі покрыўным тканкамі — скурай і слізістай; у залежнасці ад развіцця (анатамічнага «складу») вульвы ў гінекалагічнай і сексалагічнай літаратуры маюць уласную класіфікацыю. Запаленні вульвы называюцца вульвітамі.
Апісанне
Вонкавыя геніталіі размешчаны ўнізе таза, месцяцца ад лабковай дугі вентральна да крыжа дарсальна над унутранай паверхняй сцёгнаў. Дном для ўнутраных палавых і сумежных з імі органаў служыць дыяфрагма таза, якая складаецца з мышцаў і фасцый.
Hyponectriaceae
Hyponectriaceae — сямейства грыбоў парадку.
Якаў Рыгоравіч Жылінскі
Я́каў Рыго́равіч Жылі́нскі (, Міхайлаў —, ) — генерал ад кавалерыі Рускай імператарскай арміі, начальнік Генштаба (1911—14), у 1914 годзе варшаўскі генерал-губернатар і камандуючы войскамі Варшаўскай ваеннай акругі. Лічыцца галоўным вінаватым правалу Усходне-Прускай наступальнай аперацыі, з якой пачалася Першая сусветная вайна.
Усходне-Парыжскі ўніверсітэт
Агульная характарыстыка
Цэнтр даследаванняў і вышэйшай адукацыі «Усходне-Парыжскі ўніверсітэт» быў афіцыйна створаны 22 сакавіка 2007 года як дзяржаўная ўстанова навуковага супрацоўніцтва. Яго заснавальнікамі тады былі Усходне-Парыжскі ўніверсітэт Марн-ла-Вале і Нацыянальная школа мастоў і дарог. Статут быў зменены ў красавіку 2012 года з даданнем новых удзельнікаў-заснавальнікаў, сярод якіх Універсітэт Парыж-Усход — Крэтэй — Валь-дэ-Марн, Французскі інстытут транспартных, планавых і сеткавых навук і тэхналогій, Альфортаўская нацыянальная ветэрынарная школа і інш. У адпаведнасці з законам аб вышэйшай адукацыі і навуковых даследаваннях, Усходне-Парыжскі ўніверсітэт з 1 сакавіка 2015 года ператвараецца ў супольнасць універсітэтаў і ўстаноў. 1 снежня 2020 года Усходне-Парыжскі ўніверсітэт ператвараецца ў эксперыментальны калектыўны ўніверсітэт. Зліццё двух універсітэтаў планавалася ў 2017 годзе, але было прыпынена ў 2016 годзе.
Ікі-Бурул
Ікі-Бурул (Ики Бурул, Ики-Бурул) — пасёлак (сельскага тыпу), адміністрацыйны цэнтр Ікі-Бурульскага раёна і Ікі-Бурульскага сельскага муніцыпальнага ўтварэння Рэспублікі Калмыкія. Размешчаны на паўднёвым усходзе Ергеней, за 62 кіламетры на паўднёвы ўсход ад Элісты.
Насельніцтва — 3348 чалавек (2021). Заснаваны як хатон Чонын-Сала ў 1880 годзе.
Што? Дзе? Калі? (спартыўная версія)
Спартыўная версія гульні «Што? Дзе? Калі?» (ШДК) з'явілася ў 1989 годзе, пасля ўстаноўчага кангрэса МАК у Марыупале.
Гульня з'явілася на аснове існуючай з 1975 года аднайменнай тэлевізійнай гульні, аднак мае шэраг асаблівасцяў, галоўная з якіх - спаборніцтва каманд адзін супраць аднаго на адных і тых жа пытаннях.
Правілы
Асноўныя правілы, рэкамендаваныя МАК для ўсіх турніраў, апісаны ў кодэксе ШДК. Тут прыведзены ключавыя з іх:
Пытанні
Распаўсюджанымі прыёмамі для напісання пытанняў спартыўнага «Што? Дзе? Калі?» з'яўляюцца «пропускі» (патрабуецца аднавіць прапушчаныя словы ў нейкім тэксце) і «замены» (патрабуецца зразумець, якія словы былі замененыя).
У некаторых пытаннях выкарыстоўваецца раздатачны матэрыял (як правіла, надрукаваныя малюнак або тэкст).
Па пабудове пытання могуць быць вылучаныя такія разнавіднасці, як аднахадоўкі і шматхадоўкі (у залежнасці ад колькасці неабходных для ўзяцця лагічных хадоў), «мазаікі» (аб аб'екце пытання паведамляюцца розныя факты, па якіх трэба вызначыць аб'ект) і інш.
Да няякасных пытанняў адносяць «труны» (пытанні, якія з-за іх недахопаў або празмернай для турніру дадзенага ўзроўню складанасці не змагла ўзяць ні адна каманда з гуляючых на турніры; зрэшты, некаторыя «труны» з'яўляюцца вельмі якаснымі), «дзіцячыя пытанні» або «гайкі» (пытанні, якія ўзялі ўсе каманды), «свечкі» («засвечаныя» пытанні - гэта значыць тыя, якія цалкам або часткова паўтараюць тыя, якія гулялі раней), пытанні з дуальнымі адказамі (гэта альбо альтэрнатыўныя адказы, якія цалкам задавальняюць ўсім фактам пытання і, такім чынам, павінны быць залічаны, альбо «лагічныя дуалі» - адказы, якія гэтак жа лагічны, як і аўтарскі адказ, але прама супярэчаць фактам пытання, і таму не павінны залічвацца), некарэктныя пытанні (якія базуюцца на ілжывых фактах - такія пытанні могуць быць знятыя апеляцыйным журы, калі рэгламент турніру прадугледжвае гэта).
Будынак банка (Бабруйск, Камсамольская вуліца)
Будынак банка — будынак у Бабруйску, размешчаны па Камсамольскай вуліцы, 41. Пабудаваны ў 1902 годзе з цэглы. Помнік архітэктуры неакласіцызму. Цяпер тут размешчана адміністрацыйная ўстанова.
Архітэктура
Кампактны прамавугольны ў плане аднапавярховы будынак пад пакатым двухсхільным дахам. Галоўны фасад сіметрычна-восевы з бакавымі рызалітамі, завершанымі прамавугольнымі атыкамі. У дэкоры будынка выкарыстаны паўкалоны, франтоны, разеткі, атыкі. Планіроўка будынка анфіладная. У цэнтры вялікая аперацыйная зала са склепам пад ёй. У інтэр’еры захаваліся 2 прамавугольныя кафляныя печы, складзеныя на цокалях і завершаныя фігурнымі франтонамі. Плітка ўпрыгожана арнаментальным малюнкам з кветак і пялёсткаў светла-зялёных і светла-блакітных колераў.
Кніга Эсфір (Скарына)
Кніга Эсфір («Книга Есъферъ еже от евреи называютъся Мъгиля») — недатаванае пражскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет каля 1519 года.