cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дашкі (Варапаеўскі сельсавет)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Лучай Пастаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Дунілавіцкага сельсавета.
Тадао Такаяма
(高山 忠雄; нар. — ) — былы японскі футбаліст. У 1930 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
444
444 — высакосны год, пачаўся ў суботу. 444 год нашай эры, 444 год 1 тысячагоддзя, 44 год V стагоддзя, 4 год 5-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 5 год 440-х гадоў.
2024 год у гісторыі тэлебачання
2024 год будзе адзначаны шэрагам падзей у тэлебачанні.
Персік
Персік (Prunus persica) — фруктовае дрэва з падрода мігдал (Prunus).
Агульнае
Роднасны мігдальным дрэвам, адрозніваецца ад яго толькі пладамі. Персік — лісцевае дрэва, дасягае 5—10 м вышынёй. Лісце 7—15 см даўжынёй і 2—3 см шырынёй. Кветкі разрастаюцца ранняй вясной да з'яўлення першага лісця. Плод — костачкавы, валодае добрым колерам і пахам.
Назва «персік» у шматлікіх еўрапейскіх мовах, паходзіць ад назвы краіны Персіі, дзе ўпершыню еўрапейцы пазнаёміліся з фруктам. Сучасная батанічная навука сцвярджае, што персік паходзіць з Кітая, і з'явіўся ў Персіі і міжземнаморскім рэгіёне дзякуючы гандлю, а менавіта Шаўковаму шляху, яшчэ ў дахрысціянскія часы.
Папулярны ў Кітаі, Японіі і суседніх азіяцкіх краінах. У Еўропе і Паўночнай Амерыцы распаўсюджаны менш.
Цікавае
У Кітаі лічыцца, што калі жанчына частуе мужа персікам, тое гэта можа расцэньвацца як прапанова сексу.
Сцяпужычы
Сцяпу́жычы (, Степужичи) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчэпіцкага сельсавета.
Да 25 красавіка 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Даматканавіцкага сельсавета.
Пятрылава
Назву Пятры́лава маюць:
445
445 — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 445 год нашай эры, 445 год 1 тысячагоддзя, 45 год V стагоддзя, 5 год 5-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 6 год 440-х гадоў.
Кіламетр у гадзіну
Кіламетры ў гадзіну (км/г) — пазасістэмная адзінка вымярэння хуткасці. Аб'ект, які рухаецца з хуткасцю 1 км/г, пераадольвае за адну гадзіну адзін кіламетр. Вымярэнне хуткасці ў км/г стала больш ужывальным у параўнанні з м/с, бо лягчэй успрымаецца чалавекам, у прыватнасці, кіроўцамі транспартных сродкаў (лік часу звычайна ідзе на гадзіны, а не на секунды, а лік адлегласці — на кіламетры, а не на метры).
Карасцелі (Угранскі раён)
Карасцелі (Коростели) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Блэндоўская пустыня
Блэндоўская пустыня (Pustynia Błędowska) — найбуйнейшая ў Польшчы і Еўропе пустыня, пакрытая лятучымі пяскамі. Размяшчаецца на мяжы Сілезскага і Алькушскага ўзвышшаў.
Геаграфічнае становішча
Блэндоўская пустыня размяшчаецца паміж, часткай горада Дамброва Гурніча з , на захадзе і вёскамі і  на граніцы Сілезскага і Малапольскага ваяводстваў Польшчы; мяжуе на поўдні з гмінай Ключы, граніца праходзіць каля вялікага ляснога масіва. Даўжыня пустыні не больш за 10 км, шырыня — не больш за 4 км. Сярэдняя глыбіня пяскоў складае 40 м (максімальная — да 70 м). З усходу на захад пустыню падзяляе на дзве часткі рака.
Паходжанне
Пустыня ў яе цяперашнім відзе мае антрапагеннае паходжанне. У выніку актыўнай сельскагаспадарчай дзейнасці мясцовых жыхароў узровень падземных вод панізіўся настолькі, што глеба стала няздольная да падтрымкі жыццядзейнасці раслін, і гэта прывяло да масавай гібелі раслін. Яшчэ з Сярэднявечча тут актыўна высякаліся лясы для патрэб горназдабыўной прамысловасці і металургіі, якія актыўна развіваліся на тэрыторыі Сілезіі ў тыя часы. Так утварылася больш за 150 км² тэрыторыі, пакрытай пяском глыбінёй да 60 м — у пэўны час пустыня распасціралася на поўнач да мястэчка.
Паводле распаўсюджанай у Польшчы легенды, недалёка ад горада Олькуш размяшчалася ў свой час шахта па здабычы срэбра, і д'ябал спецыяльна стварыў пустыню, каб пахаваць шахту пад пяском.
Выкарыстанне
З пачатку XX стагоддзя пустыня выкарыстоўвалася ў якасці вучэбнага палігона. У міжваенны перыяд, у часы існавання Другой Польскай Рэспублікі тэрыторыя Блэндоўскай пустыні выкарыстоўвалася 5-м армейскім корпусам Кракаўскай ваеннай акругі для вучэнняў. У час Другой сусветнай вайны нямецкі Афрыканскі корпус выкарыстоўваў пустыню як палігон для адпрацоўкі дзеянняў войскаў у час вайны ў пустынных умовах, у ёй жа размяшчалася авіябаза люфтвафэ Удэтфельд; таксама перад бітвай пад Кшываплотамі падчас польскай кампаніі вермахта тут размяшчаўся дапаможны батальён пяхоты легіянераў Войска Польскага.
У наш час толькі паўднёвая частка пустыні выкарыстоўваецца ваеннымі, сама ж пустыня знаходзіцца пад аховай як помнік прыроды, эколагі ж імкнуцца прадухіліць далейшае пашырэнне пустыні. З боку Хэхлы і на гары Чубатцы ў Ключах некалі размяшчаліся камандныя пункты, якія пазней былі знесены з-за пагрозы абрыньвання руінаў. Таксама ў Блэндоўскай пустыні ў 1966 годзе быў зняты фільм Ежы Каваляровіча «Фараон».
Турызм
Блэндоўская пустыня з'яўляецца папулярным турыстычным кірункам для пешых і конных прагулак: Блэндаў злучаны з Ключамі жоўтым турыстычным маршрутам, вядомым як «Пустынны шлях». Па тэрыторыі пустыні таксама пралягае і аранжавы конны турыстычны маршрут «Трансюрайскі конны шлях», які праходзіць побач з Хэхлай. У наш час аранжавы маршрут закрыты. Папулярызацыяй і аховай пустыні займаецца таварыства «Польская Сахара», да 30 лістапада 2014 года тэрыторыя знаходзілася пад аховай у рамках праграмы Life+, якая ставіла сваёй мэтай дасягнуць адпаведнага прыродаахоўнага статусу для найбуйнейшага польскага прыроднага пустыннага комплексу.
1941 год у гісторыі кіно
1941 год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
Allium cupani
Allium cupani — від травяністых раслін сямейства, распаўсюджаны ў паўночна-заходняй Афрыцы, Турцыі, Кіпры, Паўднёвай Еўропе.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў паўночна-заходняй Афрыцы, Турцыі, Кіпры, Паўднёвай Еўропе.
Краснае (Угранскі раён)
Краснае (Красное) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Яжавічы
Я́жавічы (, Яжевичи) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Шчэпіцкага сельсавета.
Міціко
Імператрыца Міціко (皇后 美智子; нар., , Японія), пры нараджэнні Міціко Сёда (正 田 美智子) — імператрыца Японіі з 7 студзеня 1989 па 30 красавіка 2019 года, жонка 125-га імператара Японіі Акіхіта, маці 126-га імператара Японіі Нарухіта і наследнага прынца Японіі Фуміхіта.
Аса (зенітны ракетны комплекс)
«Аса» (індэкс ГРАУ — 9К33, па класіфікацыі МА ЗША і НАТА: SA-8 «Gecko» («Гекон»)) — савецкі аўтаматызаваны зенітны ракетны комплекс. Прызначаны для прыкрыцця сіл і сродкаў мотастралковай (танкавай) дывізіі ва ўсіх відах баявых дзеянняў.
Існуюць больш сучасныя ракетныя комплексы такія як Тор-М1/2, Панцыр-С1/2, ПЗРК «Вярба», перспектыўны «Сасна», здольныя больш эфектыўна выконваць задачы «Асы-АКМ». «Аса», у адрозненне ад іх, мае цяжкасці пры перахопе мэтаў з нізкім ЭПР (БПЛА, крылатыя ракеты, малапрыкметныя самалёты, верталёты). Падчас Югаслаўскай вайны ЗРК «Аса» перахаплялі ракеты «Tomahawk», якія ляцяць на вышынях 20—100 метраў. Зона паражэння цэлі па вышыні — ад 10 да 5000 м, па далёкасці — ад 1,5 да 10,3 км (для «Асы-АКМ»).
Public Enemy
Пасля выпуску скандальнага і радыкальнага альбома «It Takes a Nation of Millions to Hold Us Back» (1988) яны абышлі Run-D.M.C. як самы авангардны праект у асяроддзі хіп-хопа. У адрозненне ад эратычнага эскапізму N.W.A, тэксты Public Enemy былі прысвечаны вострасацыяльным тэмам і заклікалі слухачоў займаць актыўную жыццёвую пазіцыю.
446
446 — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 446 год нашай эры, 446 год 1 тысячагоддзя, 46 год V стагоддзя, 6 год 5-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 7 год 440-х гадоў.
Свята-Георгіеўская царква (Львоў)
Царква святога вялікапакутніка Георгія Пераможца — праваслаўны храм у Львове. З 2023 года належыць да ПЦУ.
Гісторыя будаўніцтва
Будаўніцтвам царквы Святога Георгія ў Львове займалася Букавінская Праваслаўная Мітраполія, якая адказвала ў часы Аўстра-Венгерскай імперыі за справы ўсёй праваслаўнай царквы ў Галіцыі. У 1856 г. на вуліцы Францысканскай (зараз вул. Бабаныча) ёю быў набыты зямельны надзел з дзвюма хатамі. У 1895 г. быў зацверджаны праект будаўніцтва праваслаўнага храма і царкоўнай хаты, выкананы архітэктарам Густавам Захсам з Вены.
Астроўскі (Свіслацкі раён)
Астро́ўскі (, Островский) — пасёлак у Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вердаміцкага сельсавета.
Свята-Георгіеўская царква (Львоў)
Гісторыя будаўніцтва
1 верасня 1897 года быў закладзены краевугольны камень пад храм і пачата яго будаўніцтва. У тым жа годзе быў арганізаваны будаўнічы камітэт, у які ўвайшоў у якасці царкоўнага апекуна Міхаіл Грушэўскі, прафесар Львоўскага ўніверсітэта, вядомы ўкраінскі гісторык. Будаўніцтва ад закладання падмурка да яго поўнага завяршэння вёў архітэктар Вінцэнт Раўскі. Асвячэнне храма адбылося 14 кастрычніка 1901 года. Унутранае ўбранне царквы святога Георгія было выканана венскімі і мясцовымі львоўскімі майстрамі. Каляровыя вітражныя вокны ў металічнай аправе для храма вырабіла і ўсталявала венская фірма «Ціролер глясмалерай анштальт». Гэтая ж фірма выканала мазаічную ўстаўку над галоўным уваходам. Чатырох’ярусны іканастас усталявалі венскія майстры: сталярную частку і разьбу іканастаса рабіў Карл Вормунд, усе абразы пісаў Фрыдрых Шылер. Эскізы поліхраміі, як і ўсяго мастацкага афармлення інтэр’еру, вырабіў венскі мастак Карл Ёбст, майстэрскім афармленнем кіраваў асабіста аўтар будаўнічага праекту Густаў Захс. Званы для храма адлівала фірма Карла Швабе. З сямі званоў чатыры мелі надпіс на румынскай мове, тры — на ўкраінскай.
У 1902 годзе ў храме ўсталяваны дзве ганаровыя табліцы, чаго патрабавала царкоўнае кіраўніцтва ў Чарнаўцах. Першая — у гонар 50-летняга юбілею ўсшэсця на трон аўстра-венгерскага імператара Франца-Іосіфа — на румынскай, нямецкай і ўкраінскай мовах; другая — пасля асвячэння храма — на румынскай і ўкраінскай. Абедзве табліцы вырабіў з мармура львоўскі скульптар Людвіг Тыровіч, які вырабіў да гэтага каменны пасад у храме.
Архітэктура
Храм пабудаваны ў рамана-візантыйскім стылі, мае пяць купалаў. Пры будаўніцтве выкарыстоўвалася адмысловага абпалу чырвоная цэгла і часаны белы камень, прывезены з Цярнопальшчыны. Аснову кампазіцыі храма складае грэчаскі крыж. Цэнтральны аб’ём царквы ўвянчаны купалам візантыйскай формы. Галоўны фасад упрыгожаны вежамі-званіцамі. Па архітэктурным рашэнні царква святога Георгія нагадвае семінарскі храм у рэзідэнцыі чарнавіцкага мітрапаліта (аўтар праекту Іосіф Глаўня). У аналагічнай будаўнічай тэхніцы пабудаваная і царкоўная двухпавярховая хата, якая прымыкае да храма. Царква святога Георгія-Пераможца і царкоўная хата складаюць адзіны ансамбль і прызнаюцца адным з найлепшых узораў стылю гістарызму ў сакральнай архітэктуры Украіны.
Прававое становішча
Яшчэ ў 1862 года аўстрыйскі ўрад вызначыў будучаму праваслаўнаму храму «права публічнасці (грамадзянства)», але ніколі не прызнаваў правы прыходу. Аднак храм вёў метрычныя кнігі ўсіх праваслаўных, народжаных на Галіччыне. Пасля распаду Аўстра-Венгрыі храм з усёй яго маёмасцю знаходзіўся пад куратарствам Румынскага рэлігійнага фонду, а затым у выніку дзеянняў вернікаў і судоў перайшоў пад юрысдыкцыю спачатку Польскага ўрада, а затым Польскай праваслаўнай царквы. З 1924 г. храм належыў рускаму праваслаўнаму прыходу, большасць вернікаў якога былі галіцкімі русафіламі (у тым ліку стараста прыходу Сямён Бендасюк), а частка — эмігрантамі з Расіі. Пасля заканчэння Вялікай Айчыннай вайны храм знаходзіўся пад кіраўніцтвам Рускай праваслаўнай царквы, а з 1990 — яе самакіравальнай часткі, Украінскай праваслаўнай царквы (Маскоўскага патрыярхата). У красавіку 2023 года на парафіяльным сходзе было прынята рашэнне аб пераходзе парафіі храма да Праваслаўнай царквы Украіны.
Святыні
У храме захоўваюцца часціцы мошчаў святой вялікапакутніцы Варвары, прыпадобных айцоў Кіева-Пячэрскіх, прыпадобнага Іова (ігумена Пачаеўскага), Іоасафа Белгарадскага, Кукшы Адэскага. У храме знаходзіцца таксама копія абраза «Ціхвінская-Слёзатачывая», напісаная і асвечаная на Афоне, якая была перададзена ад рускіх пустэльнікаў Расійскаму імператарскаму консульству ў Львове. Змешчаны ў храме вобраз у 1997 годзе быў прызнаны цудатворным.
Аршанскі музей гісторыі і культуры горада
Аршанскі музей гісторыі і культуры горада — музей у Оршы, размешчаны ў гістарычным будынку па вуліцы Уладзіміра Леніна, 11. Заснаваны 1 сакавіка 1989 г. Адкрыты для наведвальнікаў у 1992 г. З 1994 года філіял Музейнага комплексу гісторыі і культуры Аршаншчыны. Экспазіцыя размешчана ў 4 залах агульнай плошчай 170 м².
Раздзел археалогіі
У раздзеле археалогіі дэманструюцца знаходкі з аршанскіх стаянак каменнага веку, комплексу археалагічных помнікаў каля в. Чаркасава, гарадзішча жалезнага веку каля в. Вусце, аршанскага гарадзішча (12—18 ст., шматлікія вырабы са шкла, керамікі, жалеза, каляровых металаў, костак), Аршанскага Куцеінскага Багаяўленскага манастыра (17—18 ст., кафля, ювелірныя вырабы) і іншыя прадметы.
Раздзел гісторыі
У раздзеле гісторыі, які адлюстроўвае жыццё Оршы ў складзе Вялікага княства Літоўскага, Рэчы Паспалітай, Расійскай імперыі, экспануюцца дакументы і матэрыялы пра дзейнасць Куцеінскай друкарні (17 ст.) і вайну 1812, нумізматычныя калекцыі (рускія манеты 15 — пачатку 20 ст., літоўскія, польскія, шведскія манеты 16—18 ст.), зброя 16 — пачатку 20 ст., старадрукі і рукапісныя кнігі 17—19 ст., макеты паселішча 12 ст., Аршанскага замка 16 ст., цэнтра Оршы пачатку 20 ст.
Сяргей Аляксандравіч Балахонаў
Сярге́й Аляксандравіч Балахо́наў (, в. Свяцілавічы, ) — беларускі пісьменнік; працуе ў плыні постмадэрнізму.
Аршанскі музей гісторыі і культуры горада
Раздзел гісторыі
У раздзелах, прысвечаных Оршы ў XX стагоддзі, адлюстравана сацыяльна-эканамічнае і культурнае развіццё горада на працягу XX стагоддзя, падзеі рэвалюцыі 1905—1907 гадоў, Першай сусветнай вайны, Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый, грамадзянскай вайны і ваеннай інтэрвенцыі, аднаўленне гаспадаркі і сацыялістычнае будаўніцтва ў 1920—1930 гады, палітычныя рэпрэсіі, аднаўленне народнай гаспадаркі ў пасляваенны перыяд. Экспануюцца дакументы і матэрыялы пра вядучыя аршанскія прадпрыемствы, пра жыццё і дзейнасць выдатных людзей Аршаншчыны: дзеяча рэвалюцыйнага руху і педагога П. М. Лепяшынскага, Герояў Савецкага Саюза А. Д. Салянікава, М. Д. Сіяніна, Герояў Сацыялістычнай Працы Б. А. Бароўскага, У. П. Пакроўскага, Г. В. Сямёнава, дзяржаўных і гаспадарчых дзеячаў Л. Я. Гаранскую, А. К. Міласерднага, пісьменнікаў Я. Купалу, У. Караткевіча, Закі Нуры, мастака П. Раманоўскага, спартсмена І. Жалязоўскага і інш. Сярод экспанатаў матэрыялы пра сувязь Оршы з гарадамі-пабрацімамі ў Італіі і Францыі. Экспазіцыю дапаўняюць мастацкія творы скульптара Я. Лансерэ, мастакоў М. Басалыгі, С. Шарая і інш.
Сяргей Аляксандравіч Балахонаў
Біяграфія
Скончыў гістарычны факультэт Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1999). З 2001 працуе настаўнікам гісторыі і грамадствазнаўства ў Гомелі.
Літаратурную творчасць пачаў яшчэ да 1992, аднак творы, напісаныя да восені 1998, не публікаваліся. Сярод іх зборнікі вершаў «Сонцавароты», «Брама сталасці», «Мой беларускі…», «Дваццатае вока вясны», «Паляванне на тэкст» няскончаныя эпічныя паэмы «Прывітанне, мая каханая» і «Алесь Гальшэўскі», некалькі фантастычных апавяданняў і аповесць «Іх спаткала нявосень». Першыя публікацыі з’явіліся ўвосень 1998 у самвыдаце «Сімболь» (Мінск, рэд. Вадзім Карцаў) і адначасова ў газетах «Наша слова» і «Наша Ніва». У 1999 стаў адным з аўтараў, без якіх, па словах Л. Рублеўскай, нельга было ўявіць тагачаснай «Нашай Нівы». Ад таго часу на старонках «Нашай Нівы» публікаваліся яго дзённікавыя творы, шэраг апрацаваных гарадскіх легенд «Die modernen Sagen» («Сучасныя сагі»), эсэ, гістарычныя містыфікацыі, вершы, музычныя рэцэнзіі і іншае.
У 1999—2000 шэраг тэкстаў С. Балахонава друкавала газета гомельскага Задзіночання беларускіх студэнтаў «ЗуБаСцік». У той самы час і да 2001 наладзілася творчае супрацоўніцтва з гомельскай маладзёвай газетай «Undergroўnd» (рэд. Кастусь Гусараў), у якой была надрукавана апавяданне-трылогія «Мажджаліна» пад псеўданімам Сяргей Лобан.
У 2001 дэбютаваў на старонках часопіса «ARCHE» з апавяданнем «Сьмерць лютністы», у анатацыі да якога аўтара ўпершыню звязваюць з постмадэрнісцкай плынню. Надалей пісьменнік выяўляе сябе апалагетам постмадэрнізму, ведучы палеміку з крытыкам літаратуры Данілам Жукоўскім (артыкулы «Сартр за наваградскай камяніцай», «Ізноў пра кляты постмадэрнізм», «Архіпелаг постмадэрн», «Entlarvung адзінокага ў пустэльні»).
У 2005 адбыўся замежны дэбют, чэшскі часопіс «Host» змясціў яго літаратуразнаўчы артыкул «Nĕkdo tam je, aneb Rozcestí nove bĕloruské literatury». Пры канцы 2005 ў выдавецтве Ігара Логвінава была выдадзена першая кніга пісьменніка — зборнік прозы «Імя грушы», які на пачатку 2007 трапіў у шорт-ліст прэтэндэнтаў на атрыманне літаратурнай прэміі «Гліняны Вялес — 2006». У 2006 у літаратурна-мастацкім альманаху «Калоссе» (рэд. Алесь Аркуш) была апублікавана аповесць «Снег капітана Мантгомэры», падзеі якой разгортваюцца ў Гомелі часоў казацка-сялянскай вайны 17 ст. Падборка твораў С. Балахонава ўвайшла ў аўдыёхрэстаматыю сучаснай беларускай літаратуры «Начная чытанка» (2007), частка якой трапіла ў плэйліст інтэрнэт-праекта «Літаратурнае радыё». У 2008 годзе пісьменнік стаў пераможцам літаратурнага конкурсу Радыё Свабода з аповесцю альтэрнатыўнай фантастыкі «Пятля зацятасці». Працаваў над перакладам шэрага твораў для музычных складанак Тузін. Перазагрузка (2009) ды Будзьма! Тузін. Перазагрузка-2 (2011).
Андрэй Аляксандравіч Кузняцоў
Андрэй Аляксандравіч Кузняцоў (, Віцебск) — беларускі спецыяліст у галіне радыёэлектронікі, матэрыялазнаўства вытворчасцей тэкстыльнай і лёгкай прамысловасці. Доктар тэхнічных навук (2008), дацэнт (2005).
Літл Рычард
Літл Рычард (Little Richard; сапраўднае імя Рычард Уэйн Пеніман, Richard Wayne Penniman;  — ) — амерыканскі спявак, піяніст і кампазітар, стаяў ля вытокаў рок-н-ролу.
Андрэй Аляксандравіч Кузняцоў
Біяграфія
Скончыў Ваенны інжынерна-касмічны інстытут імя А. Ф. Мажайскага, г. Санкт-Пецярбург (спецыяльнасць «Радыёэлектронныя сродкі», кваліфікацыя «Інжынер радыёэлектроннай тэхнікі», 1992), Маскоўскі дзяржаўны тэкстыльны ўніверсітэт імя А. М. Касыгіна (дактарантура, 2007). Працуе ў Віцебскім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1993, механіка-тэхналагічны факультэт, кафедра фізікі, прафесар, з 2011 — кафедра аўтаматызацыі тэхналагічных працэсаў і вытворчасцей, загадчык кафедры, з чэрвеня 2016 — рэктар).
Навуковыя інтарэсы: метады і сродкі ацэнкі і прагназавання паказчыкаў якасці вырабаў і матэрыялаў лёгкай і тэкстыльнай прамысловасці.
Узнагароды
Грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2014), стыпендыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2009), ганаровая грамата Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта (2015).
Толкін (кратар)
То́лкін (Tolkien) — адзін з самых паўночных кратараў на Меркурыі. Каардынаты: -88.82°N, 149.92°W. Кратар мае дыяметр 50 кіламетраў і названы ў гонар брытанскага пісьменніка Дж. Р. Р. Толкіна. Назва была зацверджана Міжнародным астранамічным саюзам 6 жніўня 2012 года.
Мошчанкі (Угранскі раён)
Мошчанкі (Мощенки) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельскага паселішча.
Дзікушскія Баяры
Дзіку́шскія Бая́ры (, Дикушские Бояры) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходараўскага сельсавета.
Адрыжынскі сельсавет
Адры́жынскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Іванаўскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр сельсавета — аграгарадок Адрыжын.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Іванаўскага раёна Пінскай вобласці. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў складзе Драгічынскага раёна. 7 лютага 1972 года скасавана вёска Сухі Бор (злілася з вёскай Падышча). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Адрыжынскага сельсавета было 7 населеных пунктаў. 21 ліпеня 1980 года скасавана вёска Уласаўцы 1. 17 лютага 1986 года да сельсавета далучана частка скасаванага Залядынскага сельсавета (3 населеныя пункты: вёскі Залядынне, Карсынь і Страмец), тады ж у склад сельсавета з Гарбахскага сельсавета перададзена вёска Смольнікі.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (8 населеных пунктаў) — 1819 чалавек. Нацыянальны склад: 97,6 % — беларусы.
Рададэндран 'Rasputin'
Rhododendron 'Rasputin' — сорт вечназялёных рададэндранаў гібрыднага паходжання.
Батанічнае апісанне
Сярэднерослы сорт, куста сплюшчаны. Памер да 10 гадоў 2,0 метры.
Лісце вялікае і бліскучае, устойлівае да хвароб, цёмна-зялёнае. Кветкі фіялетава-блакітныя, унутры чашачкі чорная ці яркая бардова-карычневая пляма. Цвіценне багатае. Час цвіцення - пачатак мая-чэрвень.
У культуры
Марозаўстойлівасць да мінус 26 °C. У пачатковы перыяд вырошчвання сорт мае патрэбу ў інтэнсіўным падразанні. Аддае перавагу адкрытым бязветраным месцам ці паўцені.
Занарач
За́нарач (, Занарочь) — аграгарадок у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Занарацкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца каля паўднёвага берага возера Нарач, за 28 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Мядзел, за 150 км ад Мінска, за 47 км ад чыгуначнай станцыі Княгінін. Каля аграгарадка пралягае аўтамабільная дарога. За 1,7 км у напрамку на паўночны захад ад аграгарадка знаходзіцца геалагічны помнік прыроды — агаленне «Студзянец».
Гісторыя
У 1729 годзе маёнтак Ашмянскага павета Віленскага ваяводства. У 1770 годзе маёнтак у валоданні Сташкевіча, 1781 годзе — Даброўскі, з 1795 года ў складзе Расійскай імперыі. У 1868 годзе сяло Свянцянскага павета Віленскай губерні, 208 жыхароў. У 1885 годзе сяло, цэнтр воласці, 22 двары, 295 жыхароў. Тут знаходзіліся валасное праўленне, царква, 2 крамы, карчма. У 1863 годзе адкрыта народнае вучылішча, у якім у 1892/93 навучальным годзе вучыліся 54 хлопчыка і 9 дзяўчынак, у 1896/97 навучальным годзе 58 хлопчыкаў. З 1893 года пачала працаваць царкоўнапрыходская школа, у якой у 1896/97 навучальным годзе вучыліся 5 хлопчыкаў і 18 дзяўчынак.
Занарацкая воласць складалася з 20 населеных пунктаў, мела 204 двары, 2861 жыхара. У 1897 годзе 48 двароў, 354 жыхары, валасное праўленне, царква, яўрэйскі малітоўны дом, народнае вучылішча, 2 хлебазапасные крамы, прыёмны лячэбны пакой, 3 крамы, карчма. У 1904 годзе ў вёсцы 320 жыхароў, у 1908 годзе — 323 жыхары.
У Першую сусветную вайну з верасня 1915 года сяло акупіравана войскамі кайзераўскай Германіі, спалена, 21 сакавіка 1916 года салдаты 27-га і 28-га палкоў 7-й пяхотнай дывізіі 2-й рускай арміі авалодалі Занараччу. Потым сяло зноў акупавана кайзераўцамі. У 1940 годзе вёска, 105 двароў, 425 жыхароў. З 12 кастрычніка 1940 года цэнтр сельсавета Мядзельскага раёна Вілейскай, з 20 верасня 1944 года Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей. У першыя дні акупацыі гітлераўскімі захопнікамі былі расстраляныя першы старшыня сельсавета І. В. Шчамель, сакратар сельсавета А. В. Жыло. У верасні 1943 года вёска цалкам спалена немцамі, якія загубілі 41 жыхара. Пасля Вялікай Айчыннай вайны вёска адбудавана.
У 1965 годзе на ўшанаванне памяці землякоў, якія загінулі на франтах вайны і ад рук карнікаў, пастаўлены 2 абеліска. У верасні 1947 года пачаліся заняткі ў Занарацкай пачатковай школе, новы будынак якой быў пабудаваны народным метадам. У 1948 годзе тэлефанізаваны будынак сельсавета. У 1949 годзе ў вёсцы створаны калгас імя Пархоменка. З 1952 года вёска — цэнтр калгаса «Шлях да камунізму», з 1973 года — цэнтр сучаснага калгаса з той жа назвай (9 вёсак). У 1953 годзе пабудаваны радыёвузел. У 1960 годзе 282 жыхары. 12 лістапада 1966 года да вёскі Занарач далучана вёска Блізнікі.
Інфраструктура
Размешчаны выканкам сельсавета, адміністрацыйны будынак калгасу, машынны двор, ферма буйной рагатай жывёлы, аддзяленне сувязі, аўтаматычная тэлефонная станцыя, аддзяленне ашчаднага банка, бібліятэка, комплексны прыёмны пункт бытавога абслугоўвання насельніцтва, Дом культуры, сярэдняя школа, дзіцячы сад, бальніца, амбулаторыя, аптэка, магазін, сталовая. Каля вёскі на беразе возера Нарач размешчана турбаза «Нарачанка» (адкрыта ў 1978 годзе).
Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей
Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей — музей горада Глыбокае, заснаваны 31 жніўня 1992 года, адкрыты ў 1997 годзе. Плошча экспазіцыі 117 м², 9,7 тыс. экспанатаў асноўнага фонду (2005).
Музей размешчаны па адрасе вул. Энгельса, 24, у будынку, узведзеным у 1931 годзе. 2 жніўня 2016 года Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь будынку нададзены статус гісторыка-культурнай каштоўнасці Беларусі рэгіянальнага значэння.
У музеі дзейнічаюць 7 залаў з пастаяннымі экспазіцыямі: зала гісторыі Глыбоцкага раёна, зала духоўнага і культурнага жыцця Глыбоччыны канца XIX — пачатку XX стагоддзяў, зала эканамічнага развіцця Глыбоччыны канца XIX — пачатку XX стагоддзяў, мяшчанскі пакой, кузня і развіццё кавальскага майстэрства, сялянская хатка.
У музеі прадстаўленыя матэрыялы па гісторыі краю, пра яго знакамітых землякоў (авіяканструктара Паўла Сухога, мастака Язэпа Драздовіча, заснавальніка беларускага тэатра Ігната Буйніцкага, палітыка і гісторыка Вацлава Ластоўскага і інш.).
У музеі ладзяцца тэматычныя выстаўкі. У 2017 і 2018 гадах праходзілі выстаўкі, прысвечаныя польскім і славацкім дудам. У сталай экспазіцыі захоўваецца дакладная копія Глыбоцкай дуды (1849 года), зробленая Сяргеем Чубрыкам.
Музей вядзе старонку пра гісторыка-культурную спадчыну рэгіёна.
Дземяшы (Пастаўскі раён)
Дземяшы́ (, Демеши) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Варапаеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Лучай Пастаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
З 1939 года ў БССР.
Чыстацел
Чыстацел
Ганна Аляксееўна Аксёнава
Ганна Аляксееўна Аксёнава (нар. ) — беларускі архітэктар.
Творчасць
Аўтар (і ў аўтарскіх калектывах) аб’ектаў добраўпарадкавання ў Мінску: комплекснае рашэнне дызайну і візуальных камунікацый для 1-й чэргі Мінскага метро (1985, дыплом рэспубліканскага фестывалю); інфармацыйны дызайн і малыя архітэктурныя формы для станцый 2-й лініі Мінскага метро (1991, дыплом ВДНГ); аэравакзальны комплекс—аэрапорт «Мінск-2» (абсталяванне, інтэр’еры); добраўпарадкаванне ўнутрыдваровай тэрыторыі Дома ўрада (1984); плошча перад універмагам «Беларусь» (1992); добраўпарадкаванне прывакзальнай плошчы і сквера (2003; дыплом рэспубліканскага фестывалю); сквер «Сэндай» перад Беларускім дзяржаўным музычным тэатрам (2002, з арх. А. Галяковым ; дыплом рэспубліканскага фестывалю); парк, які прылягае да жылога раёна «Уручча-6» (2002, з арх. А. Галяковым ); сквер па вул. Кальварыйскай (1999); рэканструкцыя вайсковых пахаванняў на Вайсковых могілках па вул. Казлова (2005); рэканструкцыя вадасховішча «Камсамольскае возера» ў парку Перамогі (2009—2010, дыплом лаўрэата маскоўскага конкурсу «Ландшафтная архітэктура. Погляд з дома», 2008); рэканструкцыя архітэктурна-скульптурнага ансамбля «Мінск-горад-герой» (2009—2010), рэканструкцыя нацыянальнага выставачнага цэнтра «Белэкспа» са стварэннем плошчы Дзяржаўнага Сцяга , рэканструкцыя Вайсковых могілак . Навуковы кіраўнік аб’ектаў, якія з’яўляюцца гісторыка-культурнымі каштоўнасцямі Рэспублікі Беларусь: бульвары па вул. Леніна і Камсамольскай; Лошыцкі сядзібна-паркавы комплекс; Усходнія могілкі (усе ў Мінску); паркавы комплекс у Нясвіжы; мемарыяльны комплекс «Трасцянец».
Сярод нерэалізаваных праектаў парк забаў «Цівалі» на месцы гістарычнай сядзібы, а таксама экалагічны парк у жылым араёне Сухарава.
447
447 — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 447 год нашай эры, 447 год 1 тысячагоддзя, 47 год V стагоддзя, 7 год 5-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 8 год 440-х гадоў.
Жораўка (Пухавіцкі раён)
Жо́раўка (, Жоровка) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 32 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск-Асіповічы, каля р. Свіслач.
Пад уладай Расійскай імперыі
Паводле перапісу 1897 г. дзейнічала капліца. піцейны дом. У тымжа годзе пабудаваны школьны будынак з дрэва і адкрыта школа царкоўнай граматы.
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.
Пасля рэвалюцыі дзейнічает працоўная школа 1-ай ступені, у якой у 1922 г. працавала 2 настаўнікі, вучыліся каля 100 хлопчыкаў і дзяўчынак.
У часе Другой сусветнай вайны з канца чэрвеня 1941 г. да 4 ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі.
Лаздуны 1
Лазду́ны 1 (, Лаздуны 1) — вёска ў Беларусі, у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Лаздунскага сельсавета. Насельніцтва 923 чал. (1999). Знаходзяцца за 12 км на поўдзень ад Юрацішак.
Гісторыя
Упершыню Лаздуны згадваюцца ў XVI ст. як валоданне Радзівілаў, якія цягам стагоддзяў перадавалі іх у заклад іншым асобам. Ад свайго заснавання паселішча ўваходзіла ў склад Ашмянскага павета Віленскага ваяводства. У 1591 годзе Лаздуны згадваюцца як маёнтак, што знаходзіўся ў закладзе ў Бруханскіх, пазней у Магільніцкіх, з 1614 г. у віленскага купца Вендана. Цягам 1645—1699 гг. Лаздунамі валодаў стольнік браслаўскі М. Більдзюкевіч. Станам на 1690 год у паселішчы было 15 дымоў.
У пачатку XVIII ст. Лаздуны перайшлі ў валоданне Ромераў, пазней Панорскіх. Станам на 1735 годзе тут было 45 дымоў. У 1744 годзе ў Лаздунах збудавалі касцёл, які належаў да Суботніцкай парафіі.
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Лаздуны апынуўся ў складзе Расійскай імперыі. Апошні ардынат Дамінік Геранім Радзівіл у 1806 годзе падараваў мястэчка Валадковічам. За Корвін-Мілеўскімі ў 1859 годзе ў Лаздунах нанава адбудавалі касцёл. У 1861 года тут адбыліся сялянскія выступленні. Паводле вынікаў перапісу (1897) у мястэчку Лаздуны быў 91 двор, працавалі хлебазапасны магазін, школа граматы; у маёнтку Лаздуны з фальваркамі — 8 двароў, дзейнічалі касцёл, вінакурня, карчма. На 1909 год у мястэчку было 122 двары.
У Першую сусветную вайну Лаздуны занялі нямецкія войскі. Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) мястэчка апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Лугамавіцкай гміне Валожынскага павета Навагрудскага ваяводства. У гэты час у мястэчку Лаздуны было 156 двароў, у фальварку Лаздуны — 14 двароў. Цягам 1920—1930 гг. тут дзейнічала сельскагаспадарчая школа.
У 1939 годзе Лаздуны ўвайшлі ў БССР. Статус мястэчка Лаздуны панізілі да вёскі. У колішнім маёнтку Лаздуны дзейнічалі сыраварня, школа, крама. У Другую сусветную вайну з 25 чэрвеня 1941 да 7 ліпеня 1944 вёска знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. З 16 ліпеня 1954 года цэнтр новаўтворанага Лаздунскага сельсавета. 3 20 студзеня 1960 г. Лаздуны ўваходзяць у склад Іўеўскага раёна.
Allium cupuliferum
Распаўсюджанне
Эндэмік Узбекістана.
Лаздуны 1
Інфраструктура
У Лаздунах працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, бальніца, бібліятэка, дом культуры.
Эканоміка
ПМК-56, асфальтавы завод і іншыя прадпрыемствы.
Бака
Назву Бака маюць:
Анатоль Міхайлавіч Салаўёў
Анатоль Міхайлавіч Салаўёў (нар., в. Ляшчынец Гомельскага раёна Гомельскай вобласці, зараз у межах Гомеля) — беларускі палітык. Палкоўнік міліцыі.
Біяграфія
Скончыў Мінскую вышэйшую школу Міністэрства ўнутраных спраў СССР, юрыст. Працоўную дзейнасць пачаў выхавальнікам у Лазавіцкай школе. Служыў у радах Узброеных Сіл. Працаваў старшым інспектарам па дазнанню, старшым следчым, намеснікам начальніка следчага аддзялення аддзела ўнутраных спраў Савецкага райвыканкама горада Гомеля, начальнікам следчага аддзялення аддзела ўнутраных спраў Цэнтральнага райвыканкама горада Гомеля, начальнікам аддзела ўнутраных спраў Гомельскага райвыканкама, першым намеснікам начальніка ўпраўлення ўнутраных спраў Гомельскага аблвыканкама.
Узнагароды
Узнагароджаны медалямі «За бездакорную службу» I, II, III ступені, «80 гадоў Беларускай міліцыі», «90 год міліцыі Беларусі», «90 год органам дзяржаўнай бяспекі Беларусі», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.
Астравецкі павет
Астравецкі павет (Powiat ostrowiecki) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Свентакшыскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе. Цэнтр павета — горад Астровец Свентакшыскі. Займае плошчу 616,81 км². Насельніцтва павета складае 112 тыс. чалавек (на 2018 год).
Філ Спектар
Філ Спектар (Phil Spector, поўнае імя Харві Філіп Спектар, Harvey Philip Spector нар. года, Бронкс) — адзін з самых уплывовых прадзюсараў у гісторыі папулярнай музыкі, распрацоўнік канцэпцыі «сцяна гуку», першаадкрывальнік такіх гукавых эфектаў, як фленджар. З 1989 года імя Спектара занесена ў Залу славы рок-н-ролу. У 2009 годзе 69-гадовы музыкант быў асуджаны да зняволення на 19 гадоў за забойства актрысы Ланы Кларксан.
Якшычы
Я́кшычы (, Якшичи) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчэпіцкага сельсавета.
Да 25 красавіка 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Даматканавіцкага сельсавета.
Мікалай Валянцінавіч Лук’янаў
Мікалай Валянцінавіч Лук’янаў (, г. Ваўкавыск —, г. Мінск, Беларусь) — рэжысёр, акцёр, кампазітар.
Рэўтава (Угранскі раён)
Рэўтава (Реутово) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельскага паселішча.
Мікалай Валянцінавіч Лук’янаў
Біяграфія
Вучыўся ў Валгаградскім вучылішчы мастацтваў на акцёрскім аддзяленні, у Валгаградскім педагагічным інстытуце. Працаваў акцёрам у Валгаградскім тэатры драмы і Разанскім ТЮГе. Напісаў музыку і песні ў 8 тэатральных спектакляў. У 1976 годзе скончыў рэжысёрскі факультэт УДІКа (майстэрня А. Б. Столпера). З 1976 па 1994 гады працаваў рэжысёрам-пастаноўшчыкам кінастудыі «Беларусьфільм». З 1995 па 2001 пражываў у Ерусаліме, акрамя іншага працаваў акцёрам у тэатры «Каўчэг». Друкаваўся ў літаратурных часопісах. Выкладаў у мінскім Універсітэце культуры (майстэрня кінадраматургаў). Працаваў Галоўным рэдактарам кінастудыі «Беларусьфільм».
Рэўтава (Угранскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Падтыннік вялікі
Падтыннік вялікі, бародаўнік (Chelidonium majus) — від кветкавых роду  раслін сямейства.
Назва
Падтыннік вялікі, цанцалея, цэнцылія, чыстацел , падтыннік , цанцылея , жоўты малачай, цалідонія, цантылія, цындалей, чортава серабро  , селідарыя.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна (30—100 см вышынёй) з кароткім карэнішчам і аранжавым млечным сокам. Сцябло прамастойнае, як і лісце, рэдка пакрытае валасінкамі, уверсе разгалінаванае. Лісце чаргавальнае, светла-зялёнае, знізу шызаватае, няпарна-перыстарассечанае Прыкаранёвае лісце буйное. Кветкі жоўтыя (каля 20 мм у дыяметры) на доўгіх кветаножках, правільныя, шырока расплюшчаныя, сабраны па 4—5 у парасонападобныя суквецці. Калякветнік двайны. Чашалісцікаў два. Плод — прамастойная струкападобная каробачка (20-50 мм даўжынёй, 2—3 мм шырынёй). Ядавіты.
Арэал
Пашыраны ва ўмераным поясе Еўропы і Заходняй Азіі, як заносная расліна — на паўночным усходзе Паўночнай Амерыкі. На Беларусі трапляецца на сырых ярах, у хмызняках, на пустках, каля жылля, у садах і парках.
Асаблівасці біялогіі
Распаўсюджваецца мурашкамі.
Гаспадарчае значэнне
Інсектыцыдная, лекавая і тэхнічная расліна (з каранёў атрымліваюць жоўтую фарбу, з насення — тлусты алей).
Сцюарт Саткліф
Сцюарт Фергюсан Віктар Саткліф (Stuart Fergusson Victor Sutcliffe;, Эдынбург — Шатландыя — , , Германія) — брытанскі мастак і музыкант, таксама вядомы як былы бас-гітарыст гурта The Beatles.
Знаёмства з Джонам Ленанам у 1960 годзе прывяло яго ў групу «Бітлз», дзе ён граў да 1961 года. Саткліф сыграў з The Beatles тры песні, запісаныя ў 1960 годзе: «Hallelujah, I Love Her So», «You’ll Be Mine» і «Cayenne». Пазней пакінуў гурт і вярнуўся да жывапісу. Памёр у 21 год ад кровазліцця ў мозг.
Красная Ніва (Пухавіцкі раён)
Кра́сная Ні́ва (, Красная Нива) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавета.
Сасудзістыя расліны
Сасудзістыя расліны (Tracheophyta, Plantae Vasculares, Tracheobionta) — падцарства раслін, тканкі якіх пранізаны сасудзіста-валакністымі пучкамі. Да гэтай групы адносяцца ўсё вышэйшыя расліны за выключэннем мохападобных.
Астатнія расліны, якія не маюць ў сабе сасудзістых пучкоў, называюцца клетачнымі (Plantae Cellulares). Гэты падзел прапанаваны Агюстэнам Пірамам Дэкандолем у 1813 годзе. Да сасудзістых раслін адносяцца як вышэйшыя споравыя (Псілотападобныя, Папарацепадобныя, Дзеразападобныя, Вужоўнікападобныя і Хвошчападобныя), так і ўсё насенныя расліны.
Піт Бест
Рэндальф Пітэр (Піт) Бест (Randolph Peter «Pete» Best; нар., Мадрас, Брытанская Індыя) — брытанскі музыкант і аўтар песень. Вядомы як ударнік гурта The Beatles з 1960 да 1962 года.
Верабейкі
Верабе́йкі (, Веробейки) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вердаміцкага сельсавета.
Паход на Гагаузію
Паход на Гагаузію — марш малдоўскіх валанцёраў у кастрычніку 1990 года пад кіраўніцтвам Мірчы Друка ў раён кампактнага пражывання гагаузаў на поўдні Малдовы з мэтай падаўлення імкнення Гагаузіі да незалежнасці ад Малдовы (19 жніўня Савет дэпутатаў Гагаузіі абвясціў незалежнасць яе ад Малдовы, што было выклікана непрызнаннем малдоўскім парламентам гагаузаў карэннымі жыхарамі Малдовы).
У кастрычніку 1990 года былі абвешчаныя выбары ў Вярхоўны савет Гагаузіі. Прэм’ер-міністр Малдовы Мірча Друк 25 кастрычніка з мэтай сарваць выбары накіраваў у Камрат аўтобусы з валанцёрамі ў суправаджэнні атрадаў міліцыі. У Гагаузіі пачалася мабілізацыя. Прыднястроўе падтрымала гагаузаў і ў Гагаузію 26—27 кастрычніка былі пасланы «рабочыя дружыны» на некалькіх дзясятках аўтобусаў. Аўтакалона прайшла праз тэрыторыю Адэскай вобласці і прыбыла спачатку ў Чадыр-Лунгу, пакінуўшы там частку прыднястроўцаў, затым накіравалася ў Камрат. Над Малдовай навісла пагроза грамадзянскай вайны. У ноч з 29 на 30 кастрычніка частка прыднястроўцаў вярнулася дадому ў абмен на адвод ад Камрата такой жа часткі валанцёраў Друка. Увод у зону канфлікту часцей Савецкай Арміі прадухіліў кровапраліццё.
Стараселле (Угранскі раён)
Стараселле (Старосе́лье) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Вёска заснавана ў 1999 годзе.
Заброеўцы
Забро́еўцы (, Заброевцы) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходараўскага сельсавета.
449
449 — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 449 год нашай эры, 449 год 1 тысячагоддзя, 49 год V стагоддзя, 9 год 5-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 10 год 440-х гадоў.
Уэртынгтан (Мінесота)
Уэртынгтан (Worthington) — горад у штаце Мінесота, ЗША. Адміністрацыйны цэнтр акругі Ноблс. У 2010 годзе ў горадзе пражывала 12 764 чалавека. Шчыльнасць насельніцтва — 671,4 чал./км². Заснаваны ў 1870-х гадах як чыгуначная станцыя.
Масао Нодзава
(野澤 正雄) — былы японскі футбаліст. У 1930 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Дуброўка (Крупскі раён)
Дубро́ўка (, Дубровка) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца ў вельмі маляўнічым месцы каля лесу. У вёсцы ёсць невялікае возера Зуёнкава. У 3 кіламетрах ад Дуброўкі размешчана возера Сялява.
Гісторыя
Некалі вёска належала Сапегу.
Да 26 жніўня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Дубоўскага сельсавета, да 28 ліпеня 1966 года — у склад Вялікахальнявіцкага сельсавета. У Савецкі час быў калгас. Раней у вёсцы былі: школа, дзіцячы сад «Дубравушка», магазін, камбінат бытавога абслугоўвання, збожжаток, майстэрні, бухгалтэрыя; будаваліся кафэ, ФАП, ферма, пошта, клуб, бібліятэка, музычная школа.
Мандарын
Мандарын (Citrus reticulata) — від фруктовых дрэў роду цытрусаў (Citrus).
Мандарын з’яўляецца кустападобным дрэвам, якое не перавышае 4 метра. Лісце мандарынавага дрэва на канцах вострае, з гладкай паверхняй, пераважна авальнай формы. Кветка складаецца з пяці пялёсткаў. Плод мае прыемны пах, падобны паху апельсіна.
Асноўным пастаўшчыком былога СССР былі краіны Закаўказзя.
Часцей мандарыны спажываюць без усякай перапрацоўкі. Для масавай гадоўлі мандарынаў ёсць адмысловыя прадпрыемствы і фермы.
Жуперкі
Жу́перкі (, Жуперки) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Варапаеўскага сельсавета.
Гісторыя
З 1939 года ў БССР. У 1940—1954 гадах цэнтр Жуперкаўскага сельсавета.
Лінь Бяа
Лінь Бяа ( — ) — кітайскі палітычны дзеяч, маршал КНР, які лічыўся правай рукой і спадчыннікам Маа Цзэдуна да самай смерці ў загадкавай авіякатастрофе ў небе над Манголіяй. Пасмяротна быў аб’яўлены здраднікам і выкраслены са спісаў Камуністычнай партыі Кітая.
Шыпуны
Шыпуны (Шипуны) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Гардабайр
Га́рдабайр (Garðabær) — муніцыпалітэт (свабодная абшчына) і горад у Ісландыі, у рэгіёне Хёвудборгаршвайдзід, які з'яўляецца сталічнай агламерацыяй Рэйк’явіка. З насельніцтвам у 10272 жыхароў (на 2007 год), 10358 (на 2008 год) з'яўляецца шостым паводле насельніцтва горадам краіны.
Горад быў заснаваны ў 1876 годзе як Гардахрэпур (Garðahreppur) на паўвострвве Аўльфтанес, хаця яшчэ ў IX стагоддзі на терыторыі горада згодна з летапісам знаходзіліся дзве фермы — Віфільсстадзір і Скуластадзір. У 1976 ён атрымаў сучасную назву.
Фідэль Кастра
Фідэль Алехандра Кастра Рус (Fidel Castro Alejandro Ruz ( audio), Біран пад г. Маяры, Куба — , Гавана, Куба) — кубінскі рэвалюцыянер, палітычны і ваенны дзеяч, прэм'ер-міністр (1959—1976), прэзідэнт Кубы (1976—2008), маёр (камандантэ) Рэвалюцыйных узброеных сіл.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і заможнага землеўладальніка. У 1949 годзе скончыў юрыдычны факультэт Гаванскага ўніверсітэта, атрымаў ступень доктара права. Некаторы час займаўся адвакацкай дзейнасцю. У пачатку 1950-х гадоў уступіў у Партыю кубінскага народа («Артадоксы»). У 1952 годзе быў высунуты ад гэтай партыі ў дэпутаты Нацыянальнага кангрэса Кубы, аднак выбары не адбыліся ў сувязі з дзяржаўным пераваротам, ажыццёўленым у сакавіку 1952 года праамерыканскай вайсковай элітай пад кіраўніцтвам генерала Ф. Батыста, і ўсталяваннем дыктатуры. У ходзе барацьбы супраць дыктатуры партыя «Артадоксаў» паступова развалілася.
Фідэлю Кастра ўдалося аб'яднаць невялікую групу былых сяброў партыі, якая пачала падрыхтоўку да звяржэння дыктатуры Батысты. 26 ліпеня 1953 удзельнікі групы здзеснілі нападзенне на казармы Манкада ў горадзе Сант’яга-дэ-Куба. Выступленне было жорстка падаўлена. Кастра быў перададзены суду ваеннага трыбуналу. На судзе ён выступіў з прамовай «Гісторыя мяне апраўдае», у якой раскрытыкаваў Ф.Батыста і выклаў праграму барацьбы і рэвалюцыйных пераўтварэнняў на Кубе. Суд прыгаварыў яго да турэмнага зняволення на 15 гадоў, аднак у маі 1955 пад ціскам грамадскасці Кастра быў амніставаны. У тым жа годзе ён эміграваў у Мексіку.
У Мексіцы Кастра сабраў атрад («Рух 26 ліпеня»), у які ўваходзіў Эрнэста Гевара, рэвалюцыянер-эмігрант з Аргенціны. У снежні 1956 года гэтая група высадзілася з яхты «Гранма» непадалёк ад мыса Лас-Каларадас у правінцыі Арыентэ. Група, якая з часам пераўтварылася ў Паўстанцкую армію, разгарнула партызанскую барацьбу супраць рэжыму Батысты. Пасля перамогі рэвалюцыі і звяржэння дыктатуры Батысты 1 студзеня да ўлады на Кубе прыйшлі сілы, якія згуртаваліся вакол Паўстанцкай арміі, пад кіраўніцтвам Фідэля Кастра.
У лютым 1959 года Фідэль Кастра стаў прэм'ер-міністрам рэвалюцыйнага ўрада Рэспублікі Куба. 16 красавіка 1961 года ён заявіў, што Кубінская рэвалюцыя з'яўляецца па сваім характары сацыялістычнай. У дні ўварвання войскаў ЗША на Кубу ў раёне Плая-Хірон (красавік 1961 года) Кастра кіраваў ваеннай аперацыяй супраць інтэрвентаў.
Пасля перанесенай у ліпені 2006 года аперацыі на кішэчніку Фідэль Кастра не з'яўляўся на публіцы. Тады ён перадаў прэзідэнцкія паўнамоцтвы свайму малодшаму брату Раулю, а праз два гады абвясціў аб выхадзе ў адстаўку.
Батл-Крык
Батл-Крык (Battle Creek) — горад у графстве Калхун, у паўднёвай частцы штата Мічыган, ЗША. Размешчаны ў месцы ўпадзення аднайменнай ракі ў Каламазу. Насельніцтва 51 848 жыхароў (2013). У 1831 годзе паселішча зрабілася цэнтрам вырошчвання збожжавых і тэкстыльнай прамысловасці.
Фідэль Кастра
Біяграфія
Фідэль Кастра — ганаровы доктар юрыдычных навук МДУ імя М. В. Ламаносава (1963). У 1961 годзе яму была прысуджаная Міжнародная Ленінская прэмія «За ўмацаванне міру паміж народамі»; у 1963 годзе прысвоена званне Героя Савецкага Саюза; у 1972 годзе узнагароджаны ордэнам Леніна.
25 лістапада 2016 года Фідэль Кастра памёр ад цяжкага захворвання кішачніка. Па жаданні нябожчыка яго астанкі будуць крэміраваныя.
Allium curtum
Allium curtum — від травяністых раслін сямейства, распаўсюджаны ў Заходняй Азіі.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ва Усходнім Міжземнамор’і (Кіпр, Сінай — Егіпет, Ізраіль, Ліван, Сірыя, Палесціна, азіяцкая Турцыя, заходняя Іарданія).
Пагрозы і ахова
Развіццё турызму ўяўляе пагрозу для некаторых падгруп. На Кіпры віду пагражае дэградацыя яго асяроддзя пражывання, праз, напрыклад, турыстычнае развіццё прыбярэжных раёнаў, пашырэнне гарадскіх тэрыторый і вядзенне сельскай гаспадаркі ў прыродных раёнах.
Некаторыя субпапуляцыі здараюцца ў запаведных зонах.
Падцяжкі
Падцяжкі — эластычныя стужкі, якія падтрымліваюць штаны, радзей спадніцы. Перакідаюцца праз плечы; ззаду звычайна перакрыжоўваюцца ці злучаюцца. З’явіліся як элемент працоўнага адзення. Былі шырока распаўсюджаны ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзя, калі нашэнне куртак (пінжакоў, сурдутаў), якія іх затуляюць, было абавязковым. У наш час падцяжкі ў розных расфарбоўках час ад часу становяцца модным аксэсуарам у моладзевай адзежы.
Бекон
Беко́н (bacon) — засоленая ахалоджаная палавіна свіной тушы, без ніжніх канечнасцей, пазваночніка, касцей таза, грудзіны.