cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Альберт Хофман
Біяграфія
Яго даследаванне лізергінавай кіслаты, цэнтральнага агульнага кампанента алкалоідаў спарыньі, пад канец прывяло да сінтэзу LSD-25 у 1938 годзе. Праз 5 гадоў, паўтараючы сінтэз амаль забытага рэчыва, доктар Альберт Хофман адкрыў псіхадэлічны эфект LSD пасля выпадковай абсорбцыі рэчыва праз кончык пальца 16 красавіка 1943 года. Тры дні пазней, 19 красавіка (дзень вядомы як Дзень Веласіпеда, пасля яго паездкі дадому пад уздзеяннем LSD), свядома прыняў 250 мікраграм (0.00025 грама) і выпрабаваў больш інтэнсіўны эфект. Пасля была праведзена серыя эксперыментаў з LSD пры ўдзеле самога Хофмана і яго калег. Першыя запісы аб гэтых вопытах былі зробленыя 22 красавіка таго жа года.
Хофман стаў дырэктарам аддзялення натуральных прадуктаў Лабараторыі Сандоз і прыступіў да вывучэння галюцынагенных рэчываў, знойдзеных у мексіканскіх грыбах і іншых раслінах, якія выкарыстовалі туземцы. Гэта прывяло яго да сінтэзу псілацыбіну, актыўнага агента многіх «чарадзейных грыбоў».
Хофман таксама стаў цікавіцца насеннем мексіканскай іпамеі віду Rivea corymbosa, насенне якой мясцовыя жыхары называлі Ololiuhqui. Ён быў здзіўлены, выявіўшы, што актыўны элемент гэтага насення хімічна падобны з LSD.
У 1962 годзе ён і яго жонка Аніта падарожнічалі ў паўднёвую Мексіку для пошуку расліны «Ska Maria Pastora» (Лісце Марыі-Пастушкі), пазней вядомай як Salvia divinorum. Хофман выявіў узоры расліны, але не змог дабіцца поспеху ў ідэнтыфікацыі актыўных кампанентаў (сальвінарына А, Salvinorin B).
Альберт Хофман называў LSD «лекамі для душы» і быў засмучаны агульнасусветнай забаронай рэчыва — LSD сышоў у падполле. «LSD быў паспяхова выкарыстаны на працягу 10 гадоў у псіхааналізе», казаў ён, дадаючы, што прэпарат быў «выкрадзены» моладзевым рухам 60-х ЗША і затым неапраўдана дэманізаваны кіруючымі коламі, да якіх моладзевы рух быў у апазіцыі. Ён прызнаваў, што LSD можа быць небяспечным у дрэнных руках.
Хофман з'яўляецца аўтарам больш 100 навуковых прац і аўтарам або сааўтарам некалькіх кніг, уключаючы яго кнігу «LSD — Маё цяжкае дзіця», якая з'яўляецца часткова аўтабіяграфіяй і ўтрымлівае апісанне вядомай веласіпеднай вандроўкі.
У свой 100 гадовы юбілей 11 студзеня 2006 года ён стаў цэнтральнай постаццю міжнароднага сімпозіума прысвечанага LSD, які прыцягнуў вялікую ўвагу СМІ да яго адкрыцця.
Сканаў ад сардэчнага прыступу ў сваім доме ў Бургу пад Базелем.
Ідрыс Ургенішбаеў
Ідрыс Ургенішбаеў(1912—1943) — сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Ідрыс Ургенішбаеў нарадзіўся 7 кастрычніка 1912 года ў ауле Талды-Кум (цяпер — Шалкарскі раён Акцюбінскай вобласці Казахстана). Пасля заканчэння Акцюбінскага педвучылішча кіраваў працаваў дырэктарам школы на сваёй радзіме. У студзені 1942 года Ургенішбаеў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную армію.
Да верасня 1943 года сяржант Ідрыс Ургенішбаеў камандаваў аддзяленнем кулямётнай роты 467-га стралковага палка 81-й стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро. У ноч з 30 верасня на 1 кастрычніка 1943 года аддзяленне Ургенішбаева пераправілася праз Дняпро у раёне вёскі Глушэц Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР і прыняў актыўны ўдзел у баях за захоп і ўтрыманне плацдарма на яго заходнім беразе, адбіўшы 22 нямецкія контратакі. У тых баях Ургенішбаеў знішчыў больш за 90 салдат і афіцэраў праціўніка. 6 кастрычніка 1943 года ён загінуў у баі. Пахаваны ў вёсцы Дзяражычы Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года за «мужнасць і адвагу, праяўленыя пры фарсіраванні Дняпра і пашырэнні плацдарма на правым беразе», сяржант Ідрыс Ургенішбаеў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Чырвонай Зоркі.
У гонар Ургенішбаева названы вуліца ў горадзе Чалкар і школа на радзіме.
Грамадзянская вайна ў М’янме
Грамадзянская вайна ў М’янме – канфлікт, які ўспыхнуў 5 мая 2021 года, калі ўрад нацыянальнага адзінства ў адказ на падаўленне ваенным урадам пратэстаў супраць дзяржаўнага перавароту аддаў загад Народным сілам абароны (НСА) пачаць «Народна-абарончую вайну». Вярхоўны камісар ААН па правах чалавека пазначыў падзеі менавіта як грамадзянскую вайну, а не паўстанне.
Перадгісторыя
Раніцай 1 лютага 2021 года шэраг вайскоўцаў Мянмы паспяхова зрынулі абраны на усеагульных выбарах грамадзянскі ўрад, сфармаваўшы ваенную хунту. Прэзідэнт краіны Він М’ін, дзяржаўны саветнік (кіраўнік урада) Аун Сан Су Чжы і некалькі іншых прадстаўніком зрынута рыжаму былі затрыманы, а генерал Мін Аун Хлайн, лідар змоўшчыкаў, прызначаны галоўнакамандуючым і фактычным кіраўніком дзяржавы. Дакладныя матывы перавароту невядомы. Вайскоўцы сцвярджалі, што на выбарах 2020 года было зафіксавана 8,6 мільёна парушэнняў, але не прадставілі ніякіх доказаў. Лічыцца, што пераварот мог быць спосабам аднавіць даўнюю ўладу узброеных сіл над краінай, якая скончылася дзесяццю гадамі раней.
Ахвяры
Да пачатку 2022 года амаль 1500 чалавек былі забіты ў выніку артабстрэлаў хунты. Пасля 20 авіяўдараў па вёсках паўстанцаў да пачатку 2022 года прыкладна 32 000 чалавек вымушаны былі бегчы з краіны і 776 000 былі вымушаны шукаць прытулку ў іншых частках краіны. Па даных «Асацыяцыі дапамогі палітвязням», па стане на 29 чэрвеня 2022 года каля 2030 мірных жыхароў былі забіты хунтай падчас пратэстаў, допытаў, а часам і ненаўмысна. Паводле ацэнак ACLED, на 24 чэрвеня 2022 года ў выніку гвалту пасля перавароту 2021 года ў агульнай складанасці было забіта каля 21 000 чалавек.
Эйшышкскі павет
Эйшышкскі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Вялікім Княстве Літоўскім у 1791—1795 гадах. Цэнтр — мястэчка Эйшышкі. Створаны Чатырохгадовым соймам 1788—1792 гадоў у складзе Віленскага ваяводства з паўночных парафій Лідскага павета (Беняконскай, Эйшышкскай, Нацкай, Асоўскай, Радунскай, Заблоцкай, пасля далучана Воранаўская). На Гарадзенскім сойме 1793 года Эйшышкскі павет далучаны да Мерацкага ваяводства. Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе тэрыторыя Эйшышкскага павета ў складзе Расійскай імперыі.
Сцяпан Рыгоравіч Рункевіч
Сцяпан Рыгоравіч Рункевіч ( — ) — царкоўны гісторык і архівіст, дзеяч Рускай Праваслаўнай Царквы, грамадскі дзеяч.
Біяграфія
Сын вясковага святара Мінскай епархіі. Скончыў Пецярбургскую духоўную акадэмію, выкладаў у ёй. Працаваў сакратаром Сіноду. Выдаў 5 выпускаў «Матэрыялаў для гісторыі Мінскай епархіі», якія выйшлі ў свет у Мінску ў 1892—1894. У Мінску ў 1893 выдаў «Кароткі гістарычны нарыс стагоддзя Мінскай епархіі…». У гэтым жа годзе ў Санкт-Пецярбургу пабачыла свет яго «Гісторыя Мінскай архіепіскапіі (1793—1832 гг.)». Аўтар іншых даследаванняў, а таксама артыкулаў, якія друкаваў у часопісе «Минские епархиальные ведомости».
У сваіх працах і публікацыях па гісторыі ўніяцкай царквы і Мінскай епархіі праваслаўнай царквы ў XVIII—XIX стст. разглядаў пытанні гісторыі Рэчы Паспалітай напярэдадні яе падзелу, яе ўзаемаадносіны з Расійскай імперыяй, падрабязна распрацаваў пытанне пра вяртанне ўніятаў у праваслаўе. Выкарыстаў вялікі архіўны матэрыял і прасачыў дадзены працэс у кожным прыходзе, аднак прытрымліваўся афіцыйна прынятага на той час пункту гледжання.
Уладзімір Ільіч Ленін
Уладзі́мір Ільі́ч Улья́наў, больш вядомы пад псеўданімам Ле́нін (Владимир Ильич Ленин;  — ) — расійскі камуністычны тэарэтык, арганізатар і кіраўнік Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Расіі, першы кіраўнік Савецкай дзяржавы.
Біяграфія
Уладзімір Ульянаў нарадзіўся ў Сімбірску ў сям’і работніка сферы адукацыі. Паводле этнічнага паходжання Ульянаў меў рускія, калмыцкія, нямецкія, шведскія, яўрэйскія карані. Быў пахрышчаны ў праваслаўе.
У раннім узросце Ульянаў перажыў дзве вялікія трагедыі. Першай была смерць бацькі ў 1886 годзе.
У маі 1887 года брат Уладзіміра Ульянава — Аляксандр быў павешаны за ўдзел у арганізацыі замаху на цара Аляксандра III. Яго сястра трапіла пад дамашні арышт у маёнтку Ульянавых у вёсцы Какушкіна за 40 км ад Казані. Усё гэта радыкалізавала Леніна ад самых маладых гадоў. У савецкай ідэалагічнай міфалогіі гэты эпізод прадстаўляўся як вызначальны для будучай дзейнасці Леніна.
Уладзімір Ульянаў таксама ўцягваўся ў актыўнасць марксісцкіх груповак. За ўдзел у пратэстах ён быў выключаны з Казанскага ўніверсітэта і працягнуў навучанне самастойна, у 1891 годзе атрымаўшы ліцэнзію на адвакацкую дзейнасць. За гэты час ён вывучыў некалькі замежных моў, пераклаў на рускую мову Маніфест Камуністычнай партыі. Таксама Ленін стаў аўтарам некалькіх тэарэтычных прац па філасофіі марксізму.
Пэўны час Ульянаў працаваў у Самары. У 1893 годзе пераехаў у Санкт-Пецярбург, дзе ўсё больш і больш актыўна займаўся рэвалюцыйнай прапагандай і тэарэтызаваннямі на марксысцкія тэмы. 7 снежня 1895 года У. Ульянаў быў арыштаваны і зняволены на 14 месяцаў, пасля чаго сасланы ў вёску Шушанскае ў Сібіры.
У ліпені 1898 года У. Ульянаў ажаніўся з Н. Крупскай, таксама сацыялісткай. У красавіку 1899 года ён апублікаваў сваю кнігу «Развіццё капіталізму ў Расіі». У 1900 годзе тэрмін ссылкі скончыўся і У. Ульянаў пачаў шмат вандраваць па Расіі і замежжы. Пэўны час ён жыў у Цюрыху, Жэневе, Мюнхене, Празе, Вене, Манчэстэры і Лондане. Ульянаў актыўна займаўся публіцыстыкай, прыкладна ў гэты час ён упершыню выкарыстаў псеўданім «Ленін».
Ленін быў актыўным сябрам Расійскай Сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі (РСДРП). У 1903 годзе пасля расколу партыі, які быў часткова інспіраваны ленінавым памфлетам «Што рабіць?», ён узначаліў фракцыю бальшавікоў.
У 1906 годзе Ленін абраны ў прэзідыум РСДРП. У 1907 годзе ён для бяспекі пераехаў у Фінляндыю, працягваў шмат вандраваць і ўдзельнічаць у агульнаеўрапейскіх сходках «левых».
1914—1917 гг.
Падчас Першай Сусветнай вайны адбыўся раскол еўрапейскіх левых з-за таго, што некаторыя марксісцкія партыі (у прыватнасці, у Германіі) актыўна падтрымалі свае ўрады ў вайне.
Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года ў Расіі і адрачэння ад прастола цара Мікалая II, Леніну, які ў той час знаходзіўся ў ізаляванай вайною Швейцарыі, было трэба тэрмінова вярнуцца ў Расію. Зацікаўлены ў дэстабілізацыі свайго ворага — Расіі, нямецкі ўрад дазволіў Леніну на цягніку праехаць праз усю Германію, а пасля караблём пераехаць у Швецыю, а адтуль пры дапамозе шведскіх камуністаў — у Петраград.
16 красавіка 1917 года Ленін прыбыў у сталіцу Расіі і ўзначаліў бальшавіцкія сілы апублікаваўшы свае Красавіцкія тэзы, дзе заклікаў да бязлітаснай барацьбы супраць расійскага часовага ўрада. Часовы ўрад абвясціў Леніна агентам Германіі.
Пасля паразы бальшавіцкага паўстання ў ліпені, Ленін зноў збег у Фінляндыю, дзе выдаў сваю працу «Дзяржава і рэвалюцыя», у якой на базе цытат і ўласных інтэрпрэтацый прац Маркса і Энгельса заклікаў да стварэння формы кіравання грамадствам на аснове рабочых і сялянскіх рад («саветаў»).
У кастрычніку Ленін вярнуўся ў Петраград і ўзначаліў Кастрычніцкую рэвалюцыю. Падзенне Зімовага палаца ў ноч з 7 на 8 лістапада адзначыла сабой пачатак больш як 70-гадовага савецкага рэжыму ў Расіі.
На чале савецкай дзяржавы
8 лістапада 1917 года Ленін быў абраны старшынёй Савета народных дэпутатаў. Бальшавіцкі ўрад абвясціў планы па электрыфікацыі Расіі, пераадоленню дыскрымінацыі жанчын і масавай непісьменнасці.
Адной з першых задач савецкага ўрада было сканчэнне вайны. Пэўная частка бальшавіцкіх кіраўнікоў (Бухарын) выступала за працяг вайны супраць Германіі, хтосьці (Троцкі) выступаў за канцэпцыю «ані міра, ані вайны»: спыненне баявых дзеянняў і вяртанне ўсіх захопленых тэрыторый. Аднак, Ленін настаяў на падпісанні Брэсцкай мірнага дагавору, паводле якой Расія выходзіла з вайны і губляла буйныя тэрыторыі на Захадзе. Падпісанне гэтага міру дадала аргументаў тым, хто абвінавачваў бальшавікоў у прадстаўленні нямецкіх інтарэсаў.
На выбарах ва Устаноўчы сход Расіі большасць атрымалі правыя эсэры і цэнтрысты, неўзабаве Устаноўчы сход быў разагнаны, гэтым пачалося актыўнае гвалтоўнае выцісканне альтэрнатыўных бальшавікам сіл з палітычнай арэны.
Бальшавікі сфарміравалі кааліцыйны ўрад з Партыяй сацыялістаў-рэвалюцыянераў. Аднак, урад распаўся пасля таго, як эсэры не падтрымалі Брэсцкі мірны дагавор і далучыліся да апазіцыі бальшавікам. Бальшавікі распачалі масавыя рэпрэсіі, для чаго, у прыватнасці, была створана ЧК.
Замах
14 студзеня 1918 года пасля публічнага выступу на Леніна быў здзейснены першы замах. 30 жніўня 1918 года Фані Каплан, член партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў, зрабіла другі замах на Леніна, цяжка яго параніла. Ленін аправіўся пасля ранаў, але яго здароўе было моцна падарвана.
Грамадзянская вайна ў Расіі
Па ўсёй Расіі пачалі разгортвацца актыўныя баявыя дзеянні паміж бальшавіцкай Чырвонай арміяй і Белай арміяй, што складалася з усіх праціўнікаў бальшавікоў ад эсэраў да манархістаў.
У адказ на масавую антыбальшавіцкую барацьбу, «чырвоныя» пачалі серыю масавых рэпрэсій, вядомую як Чырвоны тэрор. Дзясяткі тысяч сапраўдных ці імаверных ворагаў бальшавіцкага рэжыму былі расстраляныя альбо адпраўленыя ў канцэнтрацыйныя лагеры. Акрамя таго, у сельскіх рэгіёнах пачала разгортвацца палітыка Ваеннага камунізму, пры якой у сялян гвалтоўна канфіскоўвалася харчаванне, быдла, пры чым людзі часта пакідаліся на галодную смерць. Ленін быў галоўным інспіратарам тэрарыстычнай палітыкі чырвонага ўрада.
Ленінская знешняя палітыка
У сакавіку 1919 года Ленін стаў ініцыятарам стварэння так званага Камуністычнага інтэрнацыяналу, праз заснаванне якога бальшавікі і іх прыхільнікі ў замежжы адмежаваліся ад агульнага сацыялістычнага руху.
Поспехі Чырвонай арміі ў барацьбе супраць белых натхнілі Леніна на абвяшчэнне канчатковай мэтай бальшавікоў «экспарт рэвалюцыі» і ўсталяванне сусветнага камуністычнага панавання. Найперш бальшавікі вырашылі ўсталяваць кантроль над Польшчай, якая здолела аднавіць незалежнасць, каб злучыцца з сваімі прыхільнікамі ў Германіі.
Ленін дэклараваў сваю прыхільнасць да нацыянальнай аўтаноміі і абвяшчаў канец нацыянальнага прыгнёту і наданне нацыянальнай незалежнасці прыгнечаным нацыям. На самой справе, гэта не перашкодзіла бальшавікам захапіць і далучыць да сябе беларускую, украінскую і многія іншыя дзяржавы.
НЭП
Голад, благое эканамічнае становішча і масавая незадаволенасць, выкліканыя бальшавіцкай палітыкай «Ваеннага камунізму» і грамадзянскай вайной, прымусіла ленінскі ўрад у 1921 годзе да пераходу да «Новае эканамічнай палітыкі», пры якой дазваляліся пэўныя элементы рыначнай эканомікі. НЭП насіла хутчэй тактычны характар вымушанага адходу ад сацыялістычных прынцыпаў і была неўзабаве згорнутая Сталіным.
Канец жыцця
Здароўе Леніна было моцна падарвана рэвалюцыяй і замахамі на яго жыццё. Медыцынскія тэхналогіі таго часу не дазвалялі выцягнуць кулю з яго шыі. У маі 1922 года Ленін меў першы ўдар, ён стаў напалову паралізаваны і не змог больш выконваць свае абавязкі па кіраванні краінай. У снежні 1922 года адбыўся другі ўдар, і Ленін цалкам адышоў ад актыўнай палітычнай дзейнасці. Трэці ўдар Ленін меў у сакавіку 1923 года, пасля чаго да канца жыцця застаўся нямым і цалкам паралізаваным.
Пасля першага ўдару Ленін паспеў надыктаваць сваёй жонцы палітычны тастамент, у якім сярод іншага жорстка крытыкаваў кіраўніцтва бальшавіцкай партыі, у тым ліку Сталіна, які займаў пасаду генеральнага сакратара ВКП з красавіку 1922 года. Ідэі Леніна былі зачытаныя на з’ездзе ВКП, але крытыкаванае кіраўніцтва заявіла пра неадэкватнасць Леніна.
Пасля смерці
Культ Леніна стаў цэнтрам камуністычнай міфалогіі. За гады камуністычнага рэжыму імем Леніна былі названы дзясяткі гарадоў, тысячы вуліц, прадпрыемстваў па ўсім СССР і краінах сацыялістычнага блоку. Практычна ў кожным буйным населеным пункце СССР быў помнік Леніну, а цэнтральная вуліца і плошча былі названыя ў гонар Леніна. Плынь марксізму, заснаваная Ленінам, атрымала найменне «Марксізм-ленінізм», існавалі цэлыя інстытуты вывучэння ленінскай ідэалогіі, пры тым, што самі працы Леніна жорстка цэнзураваліся.
Пасля падзення камунізму, ва Усходняй Еўропе большасць помнікаў Леніну былі знішчаны, вуліцы перайменаваны. Аднак, на постсавецкай прасторы дагэтуль шмат ленінскіх помнікаў і назваў. Ленінград быў у 1991 годзе перайменаваны назад у Санкт-Пецярбург, аднак Ленінградская вобласць і горад Ульянаўск (колішні Сімбірск) захавалі свае савецкія назвы.
Гісторыясофскі аналіз сучаснага яму капіталізму
У сваёй працы «Імперыялізм як вышэйшая стадыя капіталізму (папулярны нарыс)», напісанай у Цюрыху ў 1916 годзе (апублікавана ў Петраградзе ў 1917 годзе ) Ленін пастуляваў, што да канца XIX стагоддзя капіталізм ў найбольш развітых краінах перайшоў у новую «асаблівую гістарычную стадыю» свайго развіцця, якую ён называў імперыялізмам. Апошні, на яго думку, ёсць капіталізм манапалістычны («па сваёй эканамічнай сутнасці»), паразітычны або загніваючы («Дзяржава-ранцье ёсць дзяржава паразітычнага, загнівае капіталізму»), а таксама «пераходны ці, дакладней, паміраючы капіталізм». У прадмове да французскай і нямецкай выданням працы (ліпень 1920) Ленін пісаў: "Імперыялізм напярэдадні сацыялістычнай рэвалюцыі пралетарыяту. Гэта пацвердзілася з 1917 года ў сусветным маштабе."ref>Ibid., 308. На думку доктара філасофскіх навук Леаніда Палякова
сёння многія ідэі Леніна вельмі актуальныя. Напрыклад, крытыка буржуазнай дэмакратыі як схаванай формы дыктатуры капіталу. Ён пісаў: хто валодае, той і кіруе. У такой сітуацыі размовы пра ўладу народа — проста падман. Актуальная і ленінская тэорыя імперыялізму, асабліва, што тычыцца яго пераходу ў фінансавы капіталізм. Гэта самопожирающий монстар, эканоміка па вытворчасці грошай, якія аказваюцца ў банкіраў. Менавіта гэта і стала прычынай цяперашняга глабальнага крызісу. Пачытайце Леніна, ён гэта прадказваў.
Палітычная філасофія
Палітычная філасофія Леніна арыентавалася на радыкальную перабудову грамадства, якая ліквідуе ўсякі прыгнёт, сацыяльную няроўнасць. Сродкам такой перабудовы павінна была быць рэвалюцыя. Абагульняючы досвед ранейшых рэвалюцый, Ленін распрацоўвае вучэнне аб рэвалюцыйнай сітуацыі і пра дыктатуру пралетарыяту як сродку абароны і развіцця заваёў рэвалюцыі. Як і заснавальнікі марксізму, Ленін разглядае рэвалюцыю як вынік у першую чаргу аб’ектыўных працэсаў, паказваючы, што яна не робіцца па замове або па жаданні рэвалюцыянераў. Пры гэтым Ленін ўносіць у марксісцкую тэорыю палажэнне аб тым, што сацыялістычная рэвалюцыя не абавязкова павінна адбыцца ў найбольш развітых капіталістычных краінах; ланцуг імперыялістычных дзяржаў можа прарвацца ў найбольш слабым, з-за перапляцення ў ім мноства супярэчнасцяў, звяне. Ва ўспрыманні Леніна такім звяном была Расія ў 1917 годзе. Пад палітыкай Ленін разумеў перш за ўсё дзеянні вялікіх мас людзей. «… Калі адкрытага палітычнага выступу мас няма, — пісаў ён, — яго ніякія путчу не заменяць і штучна не выклічуць». Замест уласцівых іншым палітыкам разваг аб элітах і партыях Ленін казаў пра масах і сацыяльных групах. Ён уважліва вывучаў жыццё розных слаёў насельніцтва, імкнучыся выявіць змены настрояў класаў і груп, суадносіны іх сіл і г. д. На гэтай аснове рабіліся высновы аб класавых саюзах, аб лозунгах дня і магчымых практычных дзеяннях.
Пры гэтым Ленін адводзіў вялікую ролю суб’ектыўнаму фактару. Ён даводзіў, што сацыялістычная свядомасць не ўзнікае сама сабой з эканамічнага становішча пралетарыяту, што для яе выпрацоўкі патрэбна дзейнасць тэарэтыкаў, якія абапіраюцца на больш шырокія падставы, і што гэту свядомасць трэба ўносіць у рабочы клас звонку. Ленін распрацоўваў і ажыццяўляў у жыццё вучэнне аб партыі як вядучай частцы класа, паказваў на ролю суб’ектыўных складнікаў у рэвалюцыі, якія самі не ўзнікаюць з рэвалюцыйнай сітуацыі. У сувязі з гэтымі палажэннямі адны інтэрпрэтатары сталі казаць аб істотным укладзе Леніна ў марксісцкую тэорыю, іншыя — пра яго валюнтарызм.
Ленін таксама выказаў шэраг палажэнняў, развівае марксісцкую ідэю пра адміранне дзяржавы, чаму, згодна з Леніным, павінна папярэднічаць яго радыкальная дэмакратызацыя, уключаючы выбарнасць і змяняльнасць дэпутатаў і чыноўнікаў, праца якіх павінна аплачвацца на ўзроўні зарплаты рабочых, усё больш шырокае прыцягненне да дзяржаўнага кіравання прадстаўнікоў народных мас, з тым каб у канчатковым рахунку кіравалі па чарзе ўсе, і кіраванне перастала быць прывілеем.
Камунізм, сацыялізм і дыктатура пралетарыяту
Згодна з Леніным усякая дзяржава носіць класавы характар. У артыкуле «Дробнабуржуазная пазіцыя ў пытанні аб разрусе» У. І. Ленін піша: «У пытанні аб дзяржаве адрозніваць у першую галаву, якому класу „дзяржава“ служыць, якога класа інтарэсы яна праводзіць». У падрыхтаванай Леніным Праграме РКП(б) было запісана: «У супрацьлегласць буржуазнай дэмакратыі, якая схавала класавы характар яе дзяржавы, Савецкая ўлада адкрыта прызнае непазбежнасць класавага характару усякай дзяржавы, пакуль цалкам не знік падзел грамадства на класы і разам з ім ўсякая дзяржаўная ўлада». У брашуры «Ліст да рабочых і сялян з нагоды перамогі над Калчаком» У. І. Ленін класавы характар дзяржавы падкрэслівае самым рашучым чынам: «Альбо дыктатура (гэта значыць жалезная ўлада) памешчыкаў і капіталістаў, альбо дыктатура працоўнага класа».
У тэзісах дакладаў аб тактыцы РКП на III кангрэсе Камуністычнага Інтэрнацыяналу У. І. Ленін адзначае: «Дыктатура пралетарыяту азначае не спыненне класавай барацьбы, а працяг яе ў новай форме і новымі прыладамі. Пакуль застаюцца класы, пакуль звергнуты ў адной краіне буржуазія павялічвае свае атакі на сацыялізм у міжнародным маштабе, да тых часоў гэтая дыктатура неабходная». А паколькі, як падкрэслівалася ў Дакладзе аб тактыцы РКП на III кангрэсе Камуністычнага Інтэрнацыяналу 5 ліпеня 1921 года, «задача сацыялізму складаецца ў тым, каб знішчыць класы», пастолькі перыяд дыктатуры пралетарыяту ахоплівае ўсю першую фазу камунізму, г. зн. увесь перыяд сацыялізму.
Да пабудовы камунізму неабходны прамежкавы этап — дыктатура пралетарыяту. Камунізм дзеліцца на два перыяду: сацыялізм і ўласна камунізм. Пры сацыялізме няма эксплуатацыі чалавека чалавекам, але яшчэ няма багацця матэрыяльных дабротаў, які дазваляе задаволіць любыя патрэбы ўсіх членаў грамадства.
Узяцце ўлады бальшавікамі ў кастрычніку 1917 года У. І. Ленін разглядаў як пачатак сацыялістычнай рэвалюцыі, поспех якой быў для яго доўгі час праблематычным. Абвяшчэнне савецкай рэспублікі сацыялістычнай азначала для яго толькі «рашучасць Савецкай улады ажыццявіць пераход да сацыялізму».
Псеўданімы
У снежні 1901 года Уладзімір Ульянаў ў часопісе «Зара» апублікаваў першыя чатыры главы артыкула «Аграрнае пытанне і „крытыкі Маркса“», упершыню ужыўшы ў якасці подпісу псеўданім «Н. Ленін». За мяжой ініцыял «Н» звычайна расшыфроўваецца як «Николай», хоць у рэчаіснасці ні ў адной з прыжыццёвых публікацый Леніна дадзены ініцыял не расшыфроўваецца. Дакладная прычына яго з’яўлення невядомая, таму мелася шмат версій аб паходжанні гэтага псеўданіма.
На думку гісторыка Уладлена Логінава, найбольш праўдападобнай уяўляецца версія, звязаная з выкарыстаннем пашпарта рэальна існаваўшага Мікалая Леніна.
Род Леніных прасочваецца ад казака Посніка, якому ў XVII стагоддзі за заслугі, звязаныя з заваяваннем Сібіры і стварэннем зімоўя па рацэ Лене, далі дваранства і прозвішча Ленін. Шматлікія нашчадкі яго не раз вылучаліся на ваеннай і на чыноўнай службе. Адзін з іх, Мікалай Ягоравіч Ленін, даслужыўся да чыну стацкага саветніка, выйшаў у адстаўку і ў 1880-х гадах пасяліўся ў Яраслаўскай губерні, дзе і памёр у 1902 годзе. Яго дзеці, спачувалі сацыял-дэмакратычнаму руху, які зараджаўся ў Расіі, былі добра знаёмыя з Уладзімірам Ільічом Ульянавым і пасля смерці бацькі перадалі Уладзіміру Ульянаву яго пашпарт, праўда з перапраўленай датай нараджэння. Ёсць версія, што пашпарт Уладзіміру Ільічу дастаўся яшчэ вясной 1900 года, калі сам Мікалай Ягоравіч Ленін яшчэ быў жывы.
Па сямейнай версіі Ульянавых псеўданім Уладзіміра Ільіча паходзіць ад назвы ракі Лена. Так, Вольга Дзмітрыеўна Ульянава, пляменніца У. І. Леніна і дачка яго роднага брата Д. І. Ульянава, якая вывучала жыццё сям’і Ульянавых, пісала ў абарону дадзенай версіі на аснове апавяданняў свайго бацькі:
…Пра паходжанне псеўданіма «Ленін». «Я маю падставы меркаваць, — пісаў мой бацька, — што гэты псеўданім паходзіць ад назвы ракі Лена, так выдатна апісанай Караленкам. Уладзімір Ільіч не ўзяў псеўданім Волгін, так як ён досыць быў абшарпаны, у прыватнасці, яго выкарыстаў, як вядома, Пляханаў, а таксама іншыя аўтары, напрыклад, даволі вядомы богашукач і інш.»
Паводле іншага сямейнага падання, прозвішча «Ульянаў» далёка не адразу замацавалася за дзедам Леніна, Мікалаем Васільевічам — часам яго называлі «Ульянін». Ад гэтага скажонага варыянту быццам бы і з’явіўся ў сям’і ў якасці жарты псеўданім «Ленін».
Пасля прыходу да ўлады У. І. Ленін афіцыйныя партыйныя і дзяржаўныя дакументы падпісваў «У. І. Ульянаў (Ленін)».
Варта заўважыць, што Ленін — гэта самы вядомы псеўданім Уладзіміра Ільіча Ульянава, але далёка не адзіны. Усяго па прычыне канспірацыі Ульянаў меў больш за 150 псеўданімаў.
Беларускія пераклады
Збор твораў у 12 т. / Пад. рэд. П. В. Горына і інш. (1929—1934).
Афанасій Шаптыцкі
Афанасій Шаптыцкі (сапраўднае імя Антоній Аляксандравіч Шаптыцкі; 1686, Вошчанцы — 12 снежня 1746, Львоў) — епіскап Рускай уніяцкай царквы; з 18 жніўня 1729 г. — 11-ы мітрапаліт Кіеўскі, Галіцкі і ўсяе Русі.
Біяграфія
Паходзіў са старажытнага ўкраінскага баярскага роду. Бацька — Аляксандр (Аляксей ) Шаптыцкі, мечнік белзскі, перамышльскі, са стрыйскага войска. Маці — Варвара з Вышпольскіх.
У 1703 г. пад уплывам дзядзькі Варлаама Шаптыцкага уступіў у навіцыят айцоў базыльян ва Унеўскім манастыры. Тэалагічную адукацыю атрымаў у Львоўскім езуіцкім калегіуме (паводле іншых звестак, верагодна, вучыўся ў Тэатынскім калегіуме ў Львове, які служыў папскай семінарыяй для русінаў (украінцаў) і армян ). У 1706 годзе прыняў манаства з імем Афанасій. З 1710 г. - іераманах. У 1713 г. названы архімандрытам ва Уніве, адначасова памочнікам епіскапа Львоўскай, Галіцкай і Камянецкай епархіі. У 1715 г. стаў архімандрытам ва Уневе. У верасні 1715г. мітрапаліт Леў Кішка пасвяціў Афанасія Шаптыцкага ў біскупы Львоўскія.
У Беражанах ён удзельнічаў у пахаванні Адама-Міколы Сеняўскага, які быў яго пратэктарам, і аддаў Афанасію Шаптыцкаму ў дзяржаву Рагацін і Бурштын.
1742 год — у прысутнасці Афанасія Шаптыцкага ў Зарваніцы з дазволу Папы Рымскага быў каранаваны цудадзейны абраз (вобраз) Укрыжаванага Збаўцы.
У абарону сялян выступаў Атанасій Шаптыцкі; згодна з пастановамі Замойскага сабора (1720г.), у якім прымаў актыўны ўдзел, выдаваў богаслужэбныя кнігі. Ён актыўна лацінізаваў візантыйскі абрад і знешні выгляд цэркваў і духавенства. Падчас яго знаходжання на пасадзе настаяцеля духавенству забаранялася насіць старое праваслаўнае адзенне, замест яго ўводзілася рымска-каталіцкае; менавіта падчас яго кіравання грэка-каталіцкім святарам было дазволена галіць бароды і стрыгчыся. Манастыры, якія змагаліся з лацінізацыяй, масава зачыняліся, нібыта з-за недахопу грошай.
Дамогся стварэння адзінага "Рускага ордэна св. Васіля Вялікага", які спрыяў уздыму базыльянскага школьніцтва і кнігадрукавання. Змагаўся супраць пераходу вернікаў усходняга абраду на лацінскую мову; з гэтай мэтай ён атрымаў ад папы Клімента II булу, якая забараняла гэтыя пераходы. Афанасій Шаптыцкі разьмежаваў дыяцэзіі Кіеўскай мітраполіі.
21 ліпеня 1743 года новы ўладальнік горада Кулікова князь Міхал Радзівіл «Рыбонька» выдаў грамату Атанасію Шаптыцкаму, якая дазваляла яму зачыніць жаночыя манастыры ў Кулікове, Жоўкве і Сасаве.
10 снежня 1746 г. падпісаў тэстамент, на наступны дзень памёр у Львове ад «вадзяной пухліны». Пахаваны ў саборы Святога Юра, але магіла не захавалася.
Карпілаўка (Лагойскі раён)
Карпі́лаўка (, Карпиловка) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Янушкавіцкага сельсавета.
Гісторыя
Да 1832 года вёска належала Пёкле Лявіцкай. Гэта быў невялікі фальварак з адным селянінам і адным парабкам. 22 лютага 1832 года Карпілаўку купіў дзед беларускага празаіка Антона Лявіцкага (Ядвігіна Ш.) Франц Лявіцкі, і ў 1880-х гадах яе ўладальнікам стаў бацька пісьменніка Іван Лявіцкі, Францаў сын.
Сядзіба Лявіцкіх
Пасля смерці Івана Лявіцкага гаспадаром Карпілаўкі становіцца яго сын Антон, пазней вядомы пад творчым псеўданімам Ядвігін Ш. У 1897 годзе, замест раней спаленага дома, ён будуе тут новы — драўляны, з мезанінам і верандай, узводзіць вялікі на той час сад, прывозіць экзатычныя дрэвы: серабрыстыя таполі, канадскія клёны, лістоўніцы і атуляе імі сваю сядзібу. Тут збіраецца неблагая бібліятэка, у якой, апрача польскіх, французскіх кніг, з'яўляюцца кнігі і беларускія, і пра Беларусь. Маёнтак Ядвігіна Ш. часта наведваў Янка Купала. Знаёмства Купалы і Лявіцкага пачалося ў 1904 годзе і доўжылася шмат гадоў. У Карпілаўку да Лявіцкага Купала хадзіў спачатку з засценку Селішчы, дзе жылі тады маці і сёстры Купалы, а з 1911 года з фальварку Акопы, што за 1,5 км праз лясок ад Карпілаўкі. Менавіта ў Антона Лявіцкага малады паэт убачыў багаты збор беларускіх выданняў, што перавярнула яго светапогляд. Лічыцца, што якраз тады Ядвігін Ш. пераканаў Купалу пісаць на беларускай мове. Ядвігіна Ш. без перабольшвання называюць хросным бацькам Янкі Купалы ў літаратуры. Пра сустрэчы з Ядвігіным Ш. Купала пазней успамінаў:
Адзіная дачка Ядвігіна Ш., Ванда Лявіцкая, пра сустрэчы яе бацькі з Янкам Купалам успамінала:
У Карпілаўцы гасцявалі Уладзіслаў Галубок, Змітрок Бядуля і Максім Багдановіч.
Першы наскок сядзіба зведала ў 1917 годзе, калі яе разрабавалі. Жонка пісьменніка Люцыя Лявіцкая жыла тут да 1929 года пакуль яе не раскулачылі і фальварак не быў канфіскаваны. Дом неўзабаве засялілі жыхарамі з навакольных хутароў — у ім жыло шэсць сем'яў. У 1930-я гады сядзіба была разрабавана і раскіданая дашчэнту. Сучасныя вясковыя старажылы апісваюць гісторыю і выгляд колішняй сядзібы наступным чынам:
У 1992 годзе амаль праз шэсцьдзясят гадоў, унучкі Лявіцкага — Люцыя і Алеся прыязджалі наведаць радавое гняздо сваіх продкаў.
NGC 2386
NGC 2386 — падвойная зорка ў сузор’і Блізняты.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кусей Хусейн
Кусей Садам Хусейн ат-Тыкрыці (قصي صدام حسين التكريتي; 17 мая 1966, Багдад — 22 ліпеня 2003, Масул) — іракскі ваенны, палітычны і дзяржаўны дзеяч, малодшы сын былога прэзідэнта Ірака Садама Хусейна. Былы кіраўнік спецслужбаў і начальнік Рэспубліканскай гвардыі. Ён і яго брат Удэй Хусейн загінулі ў ходзе аперацыі амерыканскіх войск у 2003 годзе.
Біяграфія
Кусей Хусейн нарадзіўся ў багдадскім раёне Аль-Карч 17 мая 1966 года ў сям’і будучага прэзідэнта Ірака Садама Хусейна. У 16 гадоў Кусей абвянчаўся з дачкой генерала Махера Абдэль-Рашыда — Сахар, якую абраў яму бацька. Ён паступіў на факультэт права ў Багдадскі ўніверсітэт, які скончыў у 1987 годзе з адзнакай, па спецыяльнасці юрыст.
Калі Кусею было толькі 22 гады, Садам зрабіў яго намеснікам дырэктара спецыяльнай службы бяспекі Амн-эль-Хас, якая была ўтворана ў пачатку 1988 года. Лічыцца, што менавіта Кусей кіраваў барацьбой з шыіцкімі паўстаннямі на поўдні краіны ў 1991 годзе і менавіта яму належала ідэя асушэння балот на поўдні краіны, дзе каля тысячы гадоў пражываў асаблівы этнас «балотныя арабы» — татальная меліярацыя цалкам знішчыла гэтую народнасць.
Пазней Кусей узначальваў таемную паліцыю краіны, якая налічвала ў сваіх шэрагах некалькі тысяч чалавек і займалася падаўленнем мецяжоў шыітаў і курдаў. Менавіта дзякуючы дзеянням Кусея і яго падначаленых любая спроба такога бунту адразу спынялася. Ён нядрэнна праявіў сябе і на знешнепалітычным фронце. Намаганнямі міністра замежных спраў Ірака Наджы Сабра — пратэжэ Кусея — былі адноўлены дыпламатычныя адносіны з Саудаўскай Аравіяй і пачаты перамовы з Кувейтам, які не адчуваў да Багдаду сяброўскіх пачуццяў з часоў іракскага ўварвання 1990 года.
У 2000 годзе Кусею быў давераны кантроль над структурамі, якім Садам давяраў у найбольшай ступені. Ён стаў на чале асаблівай Рэспубліканскай гвардыі і асаблівага камітэта бяспекі. Гэтыя адносна невялікія структуры, укамплектаваныя добра падрыхтаванымі кадрамі, добра фінансаваліся і выконвалі ролю апор рэжыму Садама. У сярэдзіне мая наступнага года Кусей быў абраны ў склад 18 членаў іракскага рэгіянальнага камандавання, выканаўчага кіраўніцтва кіруючай партыі «Баас». У тым жа годзе ён быў прызначаны намеснікам партыі ў ваенным бюро.
Гібель
Апошні раз Кусей з’явіўся на тэлебачанні 7 красавіка 2003 года падчас пасяджэння вышэйшага кіраўніцтва Ірака пад старшынствам прэзідэнта краіны Садама Хусейна. У той момант ЗША ўжо ўварваліся ў краіну і акупавалі значную яе частку. Пасля падзення Багдаду ён разам з бацькам і братам схаваўся. За галаву кожнага з сыноў Садама была прызначана ўзнагарода ў 15 мільёнаў долараў. Кусей загінуў са сваімі братам і сынам у асабняку шэйха Навафа Зэйдана. Як пазней сцвярджаў камандуючы войскамі кааліцыі ў Іраку генерал-лейтэнант Рыкарда Санчэс, амерыканцы ўпершыню даведаліся, дзе хаваюцца сыны Садама, за дзень да гэтага. Невядомы жыхар Масула данёс, што Удэй і Кусей знаходзяцца на адной з віл у раёне аль-Фалях. Гэты інфарматар (курд па нацыянальнасці) атрымаў ад ЗША 30 млн долараў. Як пасля сцвярджаў сайт Debka, сыны Садама прыехалі да сваяка за два дні да смерці. Па некаторых звестках, яны спрабавалі Масул выкарыстоўваць як перавалачны пункт на шляху ў Сірыю. Але выехаць з горада ім не ўдалося. Амерыканцы пайшлі на штурм дома. Аперацыя працягвалася шэсць гадзін. Спачатку да вілы падышоў невялікі атрад байцоў 101-й паветрана-дэсантнай дывізіі. Яго сустрэлі аўтаматным агнём і гранатамі.
Людзі на віле забарыкадаваліся ўнутры і аказалі жорсткае супраціўленне. Мяркуючы па кадрах, якія ўдалося зняць тэлеканалу «Аль-Арабія», яны на віле зусім не рыхтаваліся да абароны: на стале былі рассыпаныя шакаладныя цукеркі, а самі абаронцы ў тапачках.
Калі пасля масіраванага абстрэлу, у выніку якога бетонны асабняк быў ператвораны ў руіны, спецназ уварваўся ў дом, зноў пачуліся стрэлы. Гэта страляў унук Садама — Мустафа. Адкрыўшы агонь у адказ, амерыканцы застрэлілі яго.
Целы братоў былі дастаўлены на верталёце ў Багдадскі аэрапорт, дзе іх апазналі захопленыя раней набліжаныя Садама: Тарык Азіз, Абэд Хамід Махмуд, Барзан і Ватбан ат-Тыкрыці. У абодвух загінулых быў злёгку дзікі выгляд — абодва мелі густыя бароды. Кусей, звычайна акуратна падстрыжаны, моцна аброс. Фотаздымкі забітых, з скрываўленымі і знявечанымі агнястрэльнымі раненнямі асобамі, абышлі ў тыя дні вядучыя сусветныя выданні. Армія ЗША прадэманстравала целы сыноў Садама журналістам, пры якіх патолагаанатамы паведамілі, што кожнае з целаў змяшчае больш за 20 кулявых раненняў. У Кусея было два кулявых раненні ў галаву, адзначылі медыкі, дадаўшы, што яны не былі нанесены самім Кусеем. Разам з тым, баючыся, што месца пахавання сыноў Садама можа стаць цэнтрам паломніцтва іракцаў і сімвалам супраціву, акупацыйныя ўлады доўга не выдавалі сваякам цела загінуўшых. Толькі праз два тыдні, насуперак усім мясцовым традыцыям, астанкі былі пахаваны. Кусея Хусейна пахавалі ў вёсцы аль-Аўджа. Побач з ім быў пахаваны і яго чатырнаццацігадовы сын Мустафа, унук Садама. 13 студзеня 2007 года цела забітых эксгумавалі і, у адпаведнасці з ісламскімі традыцыямі, да заходу сонца перапахавалі побач з парэшткамі іх бацькі, пакаранага 30 снежня 2006 года.
Асабістая характарыстыка
У студэнцкія гады, будучы сціплым юнаком, ён стараўся не вылучацца сярод аднакурснікаў і ніколі не падкрэсліваў свайго высокага паходжання, чым выгадна адрозніваўся ад старэйшага брата, які праславіўся неўтаймаваным норавам і ўдзелам у сумніўных гісторыях. Кусей адрозніваўся ад Удэя больш спакойным норавам, дзякуючы чаму і лічыўся даверанай асобай бацькі і верагодным яго пераемнікам: толькі яму і асабістаму сакратару прэзідэнта Ірака Абеду Хаміду Махмуду было заўсёды вядома месцазнаходжанне Садама. На сустрэчах Садама Хусейна з яго старэйшымі афіцэрамі заўсёды прысутнічаў Кусей і дэманстраваў бацьку знакі павагі і паслушэнства. На ўсіх пасяджэннях малодшы сын сядзеў побач з прэзідэнтам. Кусей таксама ўмеў хаваць свае эмоцыі, быць, калі трэба, сціплым і цярплівым. Кусей, у адрозненне ад старэйшага брата Удэя, вельмі рэдка з’яўляўся на публіцы і не вёў актыўнае грамадскае жыццё, таму пра яго вядома мала.
Тым не менш, апазіцыянеры сцвярджалі, што ён пераўзыходзіў свайго брата ў стрыманасці і жорсткасці. Кусей Хусейн, па чутках, прыдумаў метад барацьбы з перапаўненнем турмаў — «чыстку» (адзін з варыянтаў такой «чысткі»: расстраляць кожнага трэцяга).
Ружоўнік
Ружоўнік — кветнік, складзены з розных сартоў і груп руж. Нягледзячы на сортавую разнастайнасць, усе ружы досыць капрызныя і патрабуюць хованкі на зіму, таму зручней выканаць пасадку на адным участку, які будзе цалкам хавацца на зіму. Для ружоўніка выбіраюць цёплае, сонечнае месца з дрэнаванай глебай, пажадана ў параднай частцы саду.
Гісторыя
Селекцыяй руж займаліся ў Кітаі яшчэ больш за 1000 гадоў таму, і першым ружоўнікам у сучасным разуменні стаў ружовы сад французскай імператрыцы Жазефіны Багарнэ ў , Францыя, які яна ўтрымлівала ў 1799—1814 гадах. Жазефіна запрасіла на службу таленавітых садаводаў і закупляла новыя сарты руж і іншых раслін, фінансуючы для гэтага спецыяльныя экспедыцыі. Калі ў 1814 годзе яна памерла, у ружоўніку налічвалася 250 сартоў руж. Існуюць сведчанні, што імператарскія «Паляўнічыя за раслінамі» ўвязлі ў Францыю яшчэ 200 сартоў іншых раслін, у прыватнасці такую распаўсюджанаю сёння кветку, як вяргіня.
Аляксандр Валянцінавіч Патліс
Алякса́ндр Валянцінавіч Па́тліс — беларускі спявак, удзельнік музычнага гурта Новый Иерусалим.
Біяграфія
Нарадзіўся 13 кастрычніка 1970 года ў Гродна. У пяцігадовым узросце прайшоў адбор у рэспубліканскую школу пры дзяржаўнай кансерваторыі ў Мінску. Аднак па сямейных абставінах застаўся ў родным горадзе. Ва ўзросце дзевяці гадоў паступіў у гарадскую музычную школу па класе баяна. У 14 год паступіў у Гродзенскую музычную вучэльню па тым самым інструменце.
У сямнаццацігадовым узросце, ужо маючы досвед выступаў на канцэртах і вяселлях, атрымаў запрашэнне стаць спеваком вядомага ў горадзе гурта «Истина».
Вайсковую службу праходзіў у Мінску, удзельнічаў у ваенным ансамблі «Алые погоны». За два гады службы ён правёў каля 200 канцэртаў. У 1991 годзе сышоў у запас у чыне малодшага сяржанта. Знаходзячыся ў войску, пачаў чытаць Біблію. Гэта моцна паўплывала на ягоны ўнутраны свет, змяніла жыццёвыя прынцыпы і стаўленне да жыцця.
2 сакавіка 1991 года ажаніўся з Таццянай Галіноўскай. У 1992 годзе ў іх нарадзілася дачка Настасся.
Хрысціянскі перыяд творчасці
Пад канец 1991 года Аляксандр сустрэў музыкаў гурта «Catty Sark» Ігара Капылава, Вадзіма Калацэя, Аляксандра Манецкага і іншых. Праз нейкі час яны знаёмяцца з Веніямінам Брухам, Уладзімірам Сокалам і Сандэем Адэладжа. Гэтыя сустрэчы памянялі не толькі ўнутраны свет музыкаў, але і напрамак іх творчасці. Яны прымаюць рашэнне стварыць хрысціянскі гурт. Ягоны першы канцэрт пад назвай «Новый Иерусалим» адбыўся 17 мая 1992 года ў Палацы культуры тонкасуконнага камбіната Мінска. Гэты дзень лічыцца днём нараджэння гурта.
За час супрацоўніцтва з Аляксандрам Патлісам «Новый Иерусалим» запісаў 8 альбомаў. Песня «Я знаю любовь» з альбома «Ну что ты думаешь об этом?» стала лепшай песняй 1997 года ў Беларусі, а «Любовь в ладонях» (альбом «Неба осколки») стала лепшай у 2004. У складзе гурта Аляксандр адыграў больш за 1000 канцэртаў як на Беларусі, так і ў ЗША, Бельгіі, Нідэрландах, Германіі, Украіне, Расіі, Латвіі.
У 2006 годзе Аляксандр пакінуў гурт Новый Иерусалим, жадаючы заняцца сольнай кар’ерай. У 2016 годзе вярнуўся у калектыў.
Сольная кар’ера
У 2011 годзе прадставіў публіцы другі сольны альбом «Читай мои мысли».
Ацэнкі
Віталь Артыст, франтмен «Без Билета», у 2008 годзе для «Салідарнасці» сярод заметных музыкаў вылучыў Аляксандра Патліса, якога ён паважае.
Ліманскі раён (Астраханская вобласць)
Ліманскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Астраханскай вобласці Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Ліман.
Геаграфія
Ліманскі раён знаходзіцца на поўдні Астраханскай вобласці, мяжуе з Ікранінскім і Нарыманаўскім раёнамі. Плошча 5,238 тыс. км².
Казахі ў ЗША
Казахі ЗША  — казахскае насельніцтва Амерыканскага кантынента, у асноўным прадстаўлена грамадзянамі Канады і ЗША (Kazakh Americans). Казахі з'яўляюцца адным з афіцыйных народаў гэтых краін.
ЗША
У ЗША казахі пачалі эміграваць пасля Другой Сусветнай вайны. Даследчыкі вылучаюць некалькі груп: Увага казахскіх эмігрантаў Злучаныя Штаты сталі прыцягваць дзе-то з сярэдзіны 60-х гадоў пасля лібералізацыі іміграцыйных законаў. У тыя гады ў краіне налічвалася каля 20 сем'яў казахаў. На сённяшні дзень паводле афіцыйных дадзеных, у Амерыцы пражывае да трох тысяч казахаў.
У амерыканскіх казахаў назіраюцца як монаэтнічная, так і міжэтнічныя шлюбы. Прычым апошнія характэрныя больш для старэйшага пакалення. Моладзь стараецца знаходзіць сабе спадарожніка жыцця з казахскай асяроддзя, захоўваючы, такім чынам, сваю этнічную ідэнтычнасць.
У 1996 годзе пры Индианском універсітэце была створана Казахская студэнцкая асацыяцыя, якая штогод арганізуе святкаванне Наурыза, знаёміць з традыцыямі і звычаямі казахскага народа, праводзіць канферэнцыі. Казахская дыяспара ў ЗША папаўняе свае шэрагі, дзякуючы міжэтнічных шлюбаў, а таксама прадастаўлення амерыканскімі ўладамі магчымасці для пражывання і дзейнасці навукоўцам і спецыялістам з Казахстана.
У цяперашні час у ЗША, акрамя казахскіх студэнцкіх аб'яднанняў, ужо функцыянуе казахскі нацыянальны цэнтр.
Навукова-тэхнічная рэвалюцыя
Навукова-тэхнічная рэвалюцыя (НТР) — карэннае якаснае пераўтварэнне прадукцыйных сіл, якасны скачок у структуры і дынаміцы развіцця прадукцыйных сіл.
Неалітычная рэвалюцыя
Неалітычная рэвалюцыя — пераход чалавечых абшчын ад прымітыўнай эканомікі паляўнічых і збіральнікаў да сельскай гаспадаркі, заснаванай на земляробстве і/або жывёлагадоўлі. Па дадзеных археалогіі, прыручэнне жывёл і раслін адбывалася ў розны час незалежна ў 7-8 рэгіёнах. Самым раннім цэнтрам неалітычнай рэвалюцыі лічыцца Блізкі Усход, дзе прыручэнне пачалося не пазней, чым 10 тыс. гадоў таму.
Індустрыяльная рэвалюцыя
Індустрыяльная (прамысловая) рэвалюцыя (прамысловы пераварот, Вялікая індустрыяльная рэвалюцыя) — пераход ад ручной працы да машыннай, ад мануфактуры да фабрыкі; пераход ад пераважна аграрнай эканомікі да індустрыяльнай вытворчасці, у выніку якога адбываецца трансфармацыя аграрнага грамадства ў індустрыяльнае. Прамысловы пераварот адбываўся ў розных краінах не адначасова, але ў цэлым можна лічыць, што перыяд, калі адбываліся гэтыя змены, пачынаўся ад другой паловы XVIII стагоддзя і працягваўся на працягу XIX стагоддзя. Характэрнай рысай прамысловай рэвалюцыі з’яўляецца імклівы рост прадукцыйных сіл на базе буйной машыннай індустрыі і зацвярджэнне капіталізму ў якасці пануючай сусветнай сістэмы гаспадаркі.
Прамысловая рэвалюцыя звязана не проста з пачаткам масавага прымянення машын, але і з змяненнем усёй структуры грамадства. Яна суправаджалася рэзкім павышэннем прадукцыйнасці працы, хуткай урбанізацыяй, пачаткам хуткага эканамічнага росту (да гэтага эканамічны рост, як правіла, быў прыкметны толькі ў маштабах стагоддзяў) і павелічэннем жыццёвага ўзроўню насельніцтва. Прамысловая рэвалюцыя дазволіла на працягу жыцця ўсяго толькі 3-5 пакаленняў перайсці ад аграрнага грамадства (дзе большасць насельніцтва вяла натуральную гаспадарку) да індустрыяльнага.
Iнфармацыйная рэвалюцыя
Інфармацыйная рэвалюцыя — глыбокія якасныя змены ва ўсіх сферах жыццядзейнасці грамадства, якія адбываюцца ў выніку шырокага ўкаранення новых сродкаў захоўвання, апрацоўкі і перадачы інфармацыі.
Дабро
Прырода дабра
Дабро і зло — антанімічныя паняцці і, такім чынам, адмаўляюць адзін аднаго. У еўрапейскай традыцыі дабро звычайна асацыююць са святлом, светлым, белым. Зло — з цемрай, цёмным, чорным. Паводле догматаў некаторых рэлігій, дабро са злом разглядаюцца як аўтаномныя сілы, якія вядуць адвечную барацьбу за права ўладарыць у свеце. Падобная сістэма поглядаў у тэалогіі завецца дуалізмам.
Дабро ў будызме
У будызме няма звыклага еўрапейцам антаганізму «Дабро — Зло». Вышэйшае «зло» для будыста — Сансара, ланцужок пераўвасабленняў багоў, людзей, жывёлін… (у безуладна наяўнай Сансары ёсць шэсць відаў істот — багі, асуры, людзі, жывёліны, прэты і насельнікі наракі). Якім бы справядлівым ні было жыццё, яно ўсё роўна так або інакш складаецца з пакут (уласных або якія прычыняюцца), выкліканых жаданнямі. Напрыклад, жаданне есці становіцца прычынай пакуты жывёлін, рыб, птушак, мяса якіх ужываецца ў ежу. Пераадоленне ж пакут магчыма пасродкам вызвалення ад жаданняў. Такім чынам, чалавечыя жаданні (а таксама жаданні багоў, жывёлін) можна назваць Злом для будыста.
У пісаннях аб жыцці Буды Гаутамы ёсць згадка пра персаніфікаванае Зло — гэта Мара, які названы «духам Кахання і Смерці». У прынцыпе, у Мары ўвасобленыя ўсе зямныя жаданні.
Дабро ў даасізме
Паводле канцэпцыі даасізму, няма абсалютнага дабра і абсалютнага зла, няма абсалютнай ісціны і абсалютнай хлусні — усе паняцці і каштоўнасці адносныя. Аналіз жа бясплодны па прычыне сваёй бясконцасці.
З вучэння аб інь і янь зыходзіць ідэя аб тым, што дабро і зло роўныя і раўназалежныя. А значыць, дабро ёсць натуральны стан свету, як, зрэшты, і зло. Даос, які імкнецца да дабра, выклікае да жыцця зло. Галоўнай дабрачыннасцю лічыцца ўстрыманне; гэта ёсць пачатак маральнага ўдасканалення.
Дабро ў індуізме
У індуізме за ўменне адрозніваць Дабро ад зла ведае сардэчная чакра Анахата. З пункта гледжання індуізму, велічыня развіцця гэтай чакры (адносна астатніх чакраў) вызначае тую крайнюю планку, якая падзяляе дабро і зло. Пры слабаразвітай чакры ва ўчынках чалавека прысутнічае менш дабрыні («Радуйся, што не забіў, а толькі абрабаваў»). Пры празмерна развітай чакры з усякага дзеяння і сітуацыі чалавек імкнецца выняць і прынесці ў свет больш дабрыні («Калі б'юць па правай шчацэ, трэба падставіць левую»).