cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Васка да Гама
Узнагароды
У снежні 1499 года Васка да Гама быў узнагароджаны каралём Мануэлем I Партугальскім горадам Сінішам як спадчынным лёнам (у гэтым самым горадзе яго бацька Эштэбан калісьці быў кіраўніком). Гэта аказалася даволі складанай справай, таму што Сініш тады яшчэ належаў ордэну Сант’яга. На першы погляд, гэта не павінна было быць праблемай для майстара ордэна Хорхе дэ Ленкастрэ ўхваліць ўзнагароджанне — у рэшце рэшт, да Гама быў рыцарам Сант’яга і блізкі паплечнік Ленкастрэ. Але той факт, што Сініш быў узнагароджаны ад рукі караля, выклікала Ленкастрэ адмовіцца, каб заахвочваць караля зрабіць ахвяраванні маёмасці Ордэна. Да Гама некалькі бліжэйшых гадоў спрабуе завалодаць Сінішам, што аддаляе яго ад Ленкастрэ і ў канчатковым выніку прыводзіць да выхаду з свайго любімага ордэна Сант’яга і пераходу да канкуруючага ордэна Хрыста ў 1507 годзе. У той жа час Васка да Гама здолеў атрымаць істотную спадчынную каралеўскую пенсію 300000 рэалаў. Ён таксама быў ганараваны дваранскім званнем Dom (спадар) у бестэрміновы час для сябе, сваіх братоў і сясцёр, а таксама іх нашчадкаў. 30 студзеня 1502 года да Гама быў удастоены звання Almirante dos mares de Arabia, Persia, India e de todo o Oriente («Адмірал мораў Аравіі, Персіі, Індыі і ўсяго Усходу») — гэты тытул сваёй назвай нагадвае ганаровы кастыльскі тытул, дадзены Хрыстафору Калумбу (хутчэй за ўсё, Мануэль лічыў, што калі Кастылія мела тытул «Адмірал акіянскіх мораў», то, вядома ж, і Партугалія павінна мець таксама такі ж тытул). Яшчэ адзін каралеўскі ліст ад кастрычніка 1501 г., даў да Гаме персанальнае права ўмешвацца і ажыццяўляць вызначальную ролю на любой будучай экспедыцыі, звязанай з Індыяй.
Каля 1501 года Васка да Гама жаніўся на Катарыне дэ Атаідзе, дочцы Альвара дэ Атаіда, кіраўніка Алвора, вядомага двараніна, звязанага сваяцтвам з магутнай сям’ёй Алмейда (Катарына была першай стрыечнай сястрой Франсішку ды Алмейда)
Другое падарожжа
Наступная экспедыцыя Другая Партугальская Індыйская Армада стартавала ў 1500 годзе пад камандаваннем Педру Алварыша Кабрала з місіяй зрабіць дамову з заморынам Калікута і наладзіць партугальскую вытворчасць у горадзе. Аднак, Пэдра Кабрал ўступіў у канфлікт з мясцовай арабскай купецкай гільдыяй, у выніку чаго партугальская вытворчасць была знішчана і 70 партугальцаў былі забіты. Кабрал абвінаваціў у інцыдэнце заморына і абстраляў горад. Гэта справакавала канфлікт паміж Партугаліяй і Калікутай.
Падчас плавання флот да Гама ўсталяваў кантакты з усходнеафрыканскім золатагандлёвым портам Сафала і прымусіў султанат Кілвы да выплаты даніны, здабыўшы значную суму золата. Па дасягненні Індыю ў кастрычніку 1502 флот ды Гамы захопліваў кожнае арабскае судна ў індыйскіх водах, самае вядомае было Міры, паломніцкі карабель з Мекі, чые пасажыры былі забітыя ў адкрытым моры. Пілігрымы прапанавалі сваё багацце, якое «магло б выкупіць ўсіх хрысціянскіх рабоў ў Каралеўстве Фес і многіх іншых», але яны не былі пазбаўленыя. Да Гама глядзеў праз ілюмінатар на жанчын, якія падымалі золата, каштоўныя камяні, а таксама сваіх немаўлятаў, просячы аб літасці. Пасля дасягнення Калікута, да Гама патрабаваў ад заморына кампенсацыі для лячэння Кабрала. У той час як заморын быў гатовы падпісаць новы дагавор, да Гама зрабіў заклік да індуісцкага караля выгнаць ўсіх мусульман з Калікута да пачатку перамоў, на што атрымаў адмовы. Партугальская флот затым абстрэльваў неўмацаваны горад з мора на працягу двух дзён і моцна яго пашкодзіўшы. Таксама былі захоплены некалькі караблёў з рысам, у экіпажа адрэзалі рукі, вушы і насы; а пасля адправілі іх разам з абразлівай запіскай да заморына.
Жорсткае абыходжанне да Гамы хутка прывяло гандаль ўздоўж Малабарскага узбярэжжа Індыі ў тупік. Але, тым не менш заморын адмовіўся падпарадкавацца партугальскім патрабаванням, і нават рызыкнуў наняць флот з моцных караблёў, каб кінуць выклік Армадзе да Гамы. Але да Гама здолеў перамагчы гэты флот у марской бітве перад гаванню Калікута. Да Гама загрузіў свае караблі спецыямі ў Кочыне і Каннаноре, невялікіх бліжэйшых васальных каралеўствах, якія знаходзіліся ў варожых адносінах з заморынам. Армада пакінула Індыю ў пачатку 1503 года, да Гама пакінуў невялікую эскадру каравелаў пад камандаваннем свайго дзядзькі Вісэнтэ Содрэ, каб патруляваць узбярэжжа Індыі і цкаваць марскі гандаль Калікута, а таксама для абароны ад партугальскіх фабрык у Кочыне і Каннаноры ад непазбежных рэпрэсій з боку заморына.
Васка да Гама вярнуўся ў Партугалію ў верасні 1503 года і відавочна пацярпеў няўдачу ў сваёй місіі, каб прывесці заморына да парадкавання. Гэтая няўдача, і наступнае больш непрыемная няўдача яго дзядзькі Вісэнтэ Содрэ абароніць партугальскую фабрыку ў Кочыне прывяло да таго, что да Гама не мог разлічваць на наступныя ўзнагароды. Таму, калі партугальскі кароль Мануэл I прыняў рашэнне прызначыць першага губернатара і намесніка Партугальскай Індыі у 1505 годзе, да Гама быў відавочна па-за ўвагай, а пост атрымаў Франсішку ды Алмейда.
Жыццё ў наступныя гады
На працягу наступных двух дзесяцігоддзяў, Васка да Гама жыў спакойнум жыццём, па-за ласкай каралеўскага двара і адхілены ад індыйскіх спраў. Яго спробы вярнуць ласку Мануэла I (у тым ліку пераход да ордэна Хрыста у 1507 годзе) не далі вынікаў. На пасаду губернатараў Індыі прызначаліся іншыя людзі: спачатку Франсішку ды Алмейда і Альсорсу ды Албукеркі, а пасля Лопу Суарыш ды Албергарыя дый Дыагу Гопеш ды Секейра.
Пасля пераходу Фердынанда Магелана на бок Кастыльскай кароны ў 1518 годзе, Васка да Гама пагражаў зрабіць тое ж самае, што заахвоціла караля распачаць крокі, каб захаваць яго ў Партугаліі і пазбегнуць збянтэжанасця з-за страты свайго «Адмірал Індый» у Іспанію У 1519 годзе пасля некалькіх гадоў ігнаравання хадайніцтв да Гамы, кароль Мануэль, нарэшце, вырашыў даць Васке да Гаме феадальны тытул, прызначыўшы яго першым графам Відыгейра на падставе каралеўскага ўказу, падпісанага ў Эворы 29 снежня, пасля складанай дамовы з Хаймам, герцагам Браганса, які саступіў пасля аплаты гарады Відыгейра і Віла дос Фрадэс. Указ даў Васке да Гаме і яго спадчыннікам ўсімі звязанымі прыбыткамі і прывілеямі Такім чынам, да Гама стаў першым партугальскім графам, які не нарадзіўся не ад каралеўскай крыві
Трэцяе падарожжа і смерць
Пасля смерці караля Мануэля I ў канцы 1521 года яго сын і пераемнік, кароль Жуан III Партугальскі прыступіў да фарміравання ўрада Партугаліі за морам. Адвярнуўшыся ад старой зграі Альбукерке (якую прадстаўляў Дыега Лопес дэ Секейра), Жуан III шукаў новых людзей. Васка да Гама зноў выйшаў са свайго палітычнага зацьмення ў якасці важнага дарадцы прызначэнняў і стратэгіі новага караля. Убачыўшы у якасці прыярытэтных новую іспанскую пагрозу для Малукскіх астравоў, Васка да Гама засцерагаў супраць арабскіх ганляроў, якія па-ранейшаму былі галоўным клопатам для Дуартэ дэ Менезеша, тагачаснага губернатара Партугальскай Індыі. Менезеш таксама аказалася некампетэнтным і карумпаваным і стаў прадметам шматлікіх скаргаў. У выніку, Жуан III вырашыў запрасіць да сябе Васку да Гаму, каб замяніць Менезеша, лічачы, што само імя і памяць спраў даследчыка зробіць лепшае ўражанне на ўладу ў Партугальскай Індыі і дазволіць перайсці да новай улады і новай стратэгіі.
У прызначальным лісце у лютым 1524 года Жуан III прадаставіў Васке да Гаме тытул «Віцэ-кароль», такім чынам ён стаў другім Партугальскім губернатарам, хто атрымаў гэты тытул (першы быў Франсішку ды Алмейда у 1505 годзе). Яго другі сын, Эштэван да Гама быў адначасова прызначаны «Капітан-маёрам індыйскага мора» — камандзірам ваенна-марскога патрульнага флота ў Індыйскім акіяне, замяніўшы брата Дуартэ Луіса дэ Менезеша. У рэшце рэшт да Гама атрымаў ад Жуана III права прызначаць ўсіх сваіх сыноў партугальскімі капітанамі ў Малакке.
Стартаваўшы ў красавіку 1524 года з флотам з чатырнаццаці караблёў, Васка да Гама зрабіў сваім флагманам вядомы вялікі карак Santa Catarina do Monte Sinai, а таксама ўзяў двух сваіх сыноў Эштэбана і Паўлу. Пасля цяжкага падарожжа (чатыры ці пяць караблёў былі страчаныя ў дарозе), ён прыбыў у Індыю ў верасні. Васка да Гама неадкладна прад’явіў сваі высокія паўнамоцтвы намесніка для забеспячэння новага парадку у Партугальскай Індыі, замяніўшы ўсіх старых чыноўнікаў. Але неўзабаве да Гама захварэў малярыяй і памёр у горадзе Кочын на куццю 1524 года праз тры месяцы пасля свайго прыбыцця. Згодна каралеўскіх інструкцый, на пасадзе губернатара Індыі да Гаму змяніў адзін з яго капітанаў, які прыплыў з ім, Энрыке дэ Менезеш. Сыны Васкі Эштэбан і Паўлу адразу страцілі свае пасады і далучыліся да вяртаючагася флоту ў пачатку 1525 года (разам з знятымі Дуартэ дэ Менезешам і Луісам дэ Менезешам).
Цела Васкі да Гамы спачатку было пахавана ў царкве Святога Францыска, размешчанай ў Форце Коччы ў горадзе Коччы, але ў 1539 годзе яго астанкі былі вернутыя ў Партугалію, і цела Васкі да Гамы было паўторна пахавана ў Відыгейры ў труне, упрыгожанай золатам і каштоўнымі камянямі.
Кляштар еранімітаў у Белеме, які стаў некропалем партугальскай каралеўскай Авіскай дынастыі, быў ўзведзены ў пачатку 1500-х гадоў паблізу кропкі старту першага падарожжа Васкі да Гамы, яго будаўніцтва фінансавалася за кошт падатку на прыбытак штогадовых партугальскіх Індыйскіх Армадаў. У 1880 годзе парэшткі да Гамы і паэта Камоэнса (які апісаў першае падарожжа да Гамы ў 1572 годзе ў сваёй эпічнай паэме Лузіяды), былі перанесены на новыя разьбяныя труны у нефе царквы кляштара, усяго толькі ў некалькіх метрах ад грабніцы каралёў Мануэля I і Жуана III, якім служыў да Гама.
Шлюб і дзеці
Васка да Гама і яго жонка Катарына дэ Атаідэ мелі шэсць сыноў і адную дачку :
Род да Гама згас па мужчынскай лініі ў 1747 годзе, аднак працягнуўся па жаночай.
Спадчына
Васка да Гама з’яўляецца адным з самых вядомых і знакамітых даследчыкаў эпохі Вялікіх геаграфічных адкрыццяў. Разам з Генрыхам Навігатарам да Гама спрыяў вялізнаму поспеху Партугаліі ў раннім перыядзе каланізацыі. Акрамя самага першага плавання, да Гама пранікліва спалучаў палітыку і вайну на другім баку зямнога шара, што ўсталявала Партугалію на бачным месцы ў гандлі ў Індыйскім акіяне. Пасля першага плавання да Гамы, партугальская карона зразумела вострую неабходнасць забеспячэння апорных пунктаў на ўсходнім узбярэжжы Афрыкі для падтрымання нацыянальных гандлёвых маршрутаў на Далёкі Усход. Тым не менш, яго слава была пагоршана з-за шэрагу інцыдэнтаў і сутыкненняў, у тым ліку з-за праславутага інцыдэнту з караблямі пілігрымаў.
Вядомы партугальскі паэт Луіс дэ Камоэнс напісаў нацыянальны эпас Луізіяды, які ў асноўным прысвечаны плаванню Васкі да Гамы. У вялікай оперы 1865 года Афрыканка, кампазітарам якой быў Джакома Меербер, а аўтарам лібрэтта Эжэн Скрайб, у значнай ступені паказаны характар ​​Васкі да Гамы. Падзеі, намаляваныя ў оперы, аднак з’яўляюцца выдуманымі. Рабочая назва Меербера для оперы была Васка да Гама. У 1989 годзе ў пастаноўцы твора ў Оперы Сан-Францыска прымаў удзел вядомы тэнар Пласіда Дамінга ў ролі да Гамы. Кампазітар 19-га стагоддзя Луі-Альберт Бургал-Дзюкадрэ ў 1872 годзе напісаў аднайменную оперу на аснове жыцця і творчасці да Гамы.
Партовы горад Васка да Гама ў Гоа названы ў яго гонар, таксама як і кратэр Васкі да Гамы на Месяцы. Існуе тры футбольныя клубы ў Бразіліі (у тым ліку ФК Васка да Гама), а таксама спартыўны клуб у Гоа. Царква ў Коччы носіць імя Васкі да Гамы, і асабняк на востраве Святой Алены. Прыгарад у Кейптаўне таксама носіць імя даследчыка.
Некалькі месцаў у Лісабонскім Парке Нацый названы ў гонар даследчыка, такія як мост Васкі да Гама, вежа Васка да Гама і гандлёвы цэнтр Centro Comercial Vasco da Gama. Акіянарыўм у Парку Нацый мае эмблему мультфільм дайверам з імем «Васка», названага ў гонар даследчыка.
Партугальскі флот мае клас фрэгатаў, названых у яго гонар. У агульнай колькасці існуе тры фрэгата класа Васка да Гама, з якіх першы носіць імя даследчыка.
Паўднёваафрыканскі музыкант Х'ю Масекела запісаў антыкаланіяльную песню пад назвай «Васка да Гама (Мараплаўца)», які змяшчае песні «Васка да Гама не быў маім сябрам». Пазней ён запісаў іншую версію гэтай песні пад назвай «Каланіяльны чалавек». Васка да Гама з’яўляецца ў якасці антаганіста ў індыйскім фільме Урумі. Фільм рэжысёра Сантош Сівана адлюстроўвае няўдалую спробу замаху на да Гаму з боку індыйцаў.
Яўген Аркадзьевіч Чканікаў
Біяграфія
Скончыў Мінскі юрыдычны інстытут (1953).
Дрывасек-тытан
Дрывасек-тытан (Titanus giganteus) — від жукоў з сямейства вусачы (Cerambycidae). Належыць да ліку найбольш буйных насякомых.
Яўген Аркадзьевіч Чканікаў
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і ваеннаслужачага. У гады Вялікай Айчыннай вайны разам з маці быў у эвакуацыі ў Тамбоўскай вобласці. Пасля вайны разам з бацькамі пераехаў у Мінск, дзе ён скончыў школу і ў 1949 годзе паступіў у Мінскі юрыдычны інстытут. Пасля заканчэння інстытута працаваў ва ўпраўленні юстыцыі Віцебскага аблвыканкама: рэвізор судовага аддзела Упраўлення Міністэрства юстыцыі БССР па Віцебскай вобласці, член Судовай калегіі па грамадзянскіх справах Віцебскага абласнога суда, член Судовай калегіі па крымінальных справах Віцебскага абласнога суда, старшы народны суддзя Першамайскага раёна г. Віцебска, намеснік старшыні Віцебскага абласнога Суда.
З сакавіка 1971 па чэрвень 1976 на пасадзе Старшыні Віцебскага абласнога Суда, пасля працаваў загадчыкам аддзела адміністрацыйных і гандлёва-фінансавых органаў Віцебскага абкама КПБ.
З 1981 па 1984 год — намеснік Міністра юстыцыі БССР, з 1984 па 1986 год — Міністр юстыцыі БССР.
У 1986 годзе прыняты ў члены Мінскай абласной калегіі адвакатаў, працаваў адвакатам Мінскай абласной юрыдычнай кансультацыі.
З 1999 па сакавік 2002 года — Старшыня прэзідыума Мінскай абласной калегіі адвакатаў.
Мазэпынці
Мазэпынці (Мазе́пинці) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Касцёл Святога Станіслава (Санкт-Пецярбург)
Касцёл Святога Станіслава — каталіцкі храм у горадзе Санкт-Пецярбург. Пабудаваны ў 1823—1825 гадах (архітэктар Д. І. Вісконці). Адміністрацыйна адносіцца да Паўночна-заходняга рэгіёну Архідыяцэзіі Маці Божай (з цэнтрам у Маскве). Помнік архітэктуры. Размешчаны па адрасе: вуліца Саюза Друкароў, д. 22. Пры храме функцыянуе духоўная бібліятэка, вядзецца дабрачынная праца.
Багінская
Багі́нская — жаночае прозвішча.
IC 1474
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
1990 год у гісторыі літаратуры
1990 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Ігар Антонавіч Бархаткоў
Ігар Антонавіч Бархаткоў (нар., Мінск) — беларускі жывапісец-рэаліст, лаўрэат Прэміі Прэзідэнта Беларусі «За духоўнае адраджэнне», калекцыянер твораў сацрэалізму.
Парэчча (Сенненскі раён)
Парэ́чча (, Поречье) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Нямойтаўскага сельсавета.
Іван Сямёнавіч Козіч
Іван Сямёнавіч Козіч (1920—2000) — савецкі лётчык-знішчальнік, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).
Біяграфія
Іван Козіч нарадзіўся 3 сакавіка 1920 года ў вёсцы Старыя Маргі (цяпер — Уздзенскі раён Мінскай вобласці Беларусі). Скончыў няпоўную сярэднюю школу, два курсы індустрыяльнага тэхнікума і аэраклуб. У 1938 годзе Козіч быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1941 годзе ён скончыў Чугуеўскую ваенную авіяцыйную школу пілотаў. З кастрычніка таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Прымаў удзел у баях на Бранскім, Цэнтральным і 1-м Беларускім франтах.
Да лютага 1943 года старшына Іван Козіч быў намеснікам камандзіра эскадрыллі 721-га знішчальнага авіяпалка  Бранскага фронту. Да таго часу ён здзейсніў 210 баявых вылетаў, прыняў удзел у 31 паветраным баі, збіў 9 варожых самалётаў асабіста і яшчэ 4 — у складзе групы.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 21 красавіка 1943 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» старшына Іван Козіч быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 918.
У верасні 1944 года Козіч атрымаў цяжкае раненне і на фронт больш не вярнуўся. За час свайго ўдзелу ў баях ён здзейсніў 423 баявыя вылеты, збіў 16 варожых самалётаў асабіста і яшчэ 4 — у складзе групы. Пасля заканчэння вайны Козіч працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1950 годзе ў званні маёра ён быў звольнены ў запас. Пражываў у пасёлку Сюзьва Юрлінскага раёна Пермскай вобласці, працаваў на лесанарыхтоўках. Памёр 1 кастрычніка 2000 года.
Родзевічы (Вілейскі раён)
Ро́дзевічы (, Родевичи) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета.
Да 16 снежня 1982 года вёска ўваходзіла ў склад Рускасельскага сельсавета.
Іван Сямёнавіч Козіч
Біяграфія
Быў таксама узнагароджаны двума ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Аляксандра Неўскага, трыма ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, шэрагам медалёў.
Раман Мікалаевіч Васілюк
Раман Васілюк (нар., ) — беларускі футбаліст, нападнік. Найлепшы бамбардзір Вышэйшай лігі чэмпіянату Беларусі за ўсю яе гісторыю (218 галоў).
Клубная кар’ера
Выхаванец брэсцкага футбола, гуляў за розныя беларускія клубы, ва ўсіх адрозніваўся вялікай колькасцю забітых галоў (у суме з’яўляецца рэкардсменам па колькасці забітых галоў у Вышэйшай лізе). Спрабаваў гуляць у Расіі і Ізраілі.
У жніўні 2010 года скандальна пакінуў роднае брэсцкае «Дынама» з-за канфлікту з галоўным трэнерам Юрыем Пунтусам, у кастрычніку таго ж года падпісаў кантракт з клубам «Мінск», за які пачаў выступаць з сезона 2011.
У ліпені 2012 года перайшоў у БАТЭ. У складзе барысаўчан выступаў у Лізе чэмпіёнаў, стаў чэмпіёнам краіны, хоць і не быў асноўным іграком. У снежні таго ж года вярнуўся ў «Мінск». У сезоне 2013 быў асноўным нападнікам каманды, за сезон забіў 9 галоў, чым давёў агульную колькасць сваіх галоў у Вышэйшай лізе да 199.
У снежні 2013 года вярнуўся ў брэсцкае «Дынама» і стаў капітанам каманды. 10 мая 2014 года прыняў удзел у матчы з мінскім «Дынама», які стаў для Рамана 500-м матчам на вышэйшым узроўні, тым самым уступіў у Клуб Сяргея Алейнікава. Дапамог сваёй камандзе атрымаць перамогу (2:1), забіўшы гол на 79-й хвіліне (першы гол пасля чарговага вяртання ў Брэст). Гэты гол стаў 200-м голам Васілюка ў Вышэйшай лізе.
У лютым 2015 года яшчэ на год падоўжыў кантракт з брэсцкім клубам. Улетку 2015 года з’явілася інфармацыя аб тым, што з-за цяжкага фінансавага становішча брэсцкага клуба Васілюк можа працягнуць кар’еру ў Польшчы, таксама нападнікам цікавіліся «Нёман» і «Нафтан», аднак Раман застаўся ў Брэсце.
У студзені 2016 года падпісаў гадавы кантракт з гродзенскім «Нёманам», аднак ужо ў ліпені кантракт быў разарваны і неўзабаве Васілюк вярнуўся ў «Дынама» , дзе стаў пераважна выхадзіць на замену.
У студзені 2019 года завяршыў прафесійную кар’еру і перайшоў на працу ў скаўцкую службу брэсцкага «Дынама». У 2021 годзе ў якасці аматара выступаў за «Брэстжылбуд» у Другой лізе.
У жніўні 2021 года стаў спартыўным дырэктарам брэсцкага «Руха», заставаўся на пасадзе да пачтаку 2022 года, калі клуб зняўся са спаборніцтваў.
Міжнародная кар’ера
Гуляў за нацыянальную зборную Беларусі. 5 верасня 2001 года аформіў покер у адборачным матчы чэмпіянату свету 2002 супраць зборнай Польшчы.
Макііўка (Білацэркаўскі раён)
Макііўка (Макі́ївка) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
От Лепланд
От Лепланд (Ott Lepland, нар. 17 мая 1987 у Таліне) — эстонскі спявак, які ўяўляў Эстонію на конкурсе песні Еўрабачанне 2012.
Біяграфія
Лепланд пачаў спяваць яшчэ з дзяцінства. Першыя альбомы з дзіцячымі песнямі былі выпушчаны ім у 1995—1996 гг. У той час ён праходзіў навучанне ў музычнай школе Георга Отса ў Таліне па класе поп- і джаз-музыкі. Таксама на працягу некалькіх гадоў вучыўся іграць на фартэпіяна.
З'яўляецца пераможцам трэцяга сезону мясцовага выканальніцкага конкурсу «Eesti otsib superstaari». У 2012 годзе прадставіў сваю краіну на конкурсе песні Еўрабачанне 2012 з кампазіцыяй «Kuula» (літар. Слухай).
Казягловы (гміна)
Казягло́вы (Koziegłowy) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Мышкоўскага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Казягловах. Плошча гміны складае 159,16 км². Станам на 2004 год у гміне Казягловы пражывалі 14 456 чалавек, шчыльнасць — 90,8 чал./км².
Міхал Ежы Мнішак
Міхал Ежы Мнішак (1748 —, Слонім) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай. Чашнік каронны (1777—1778), сакратар свецкі вялікі літоўскі (1778—1781), маршалак надворны літоўскі (1781—1783) і маршалак вялікі каронны (1783—1793).
Трымаў Люблінскае, Явораўскае, Слонімскае, Растоцкае і Прасяткоўскае староствы. Кавалер шэрагу ордэнаў: Святога Станіслава (1774) і Белага Арла (1778), расійскіх Андрэя Першазванага і Аляксандра Неўскага (1781).
Біяграфія
Навучаўся ў Варшаве, Швейцарыі; вандраваў па краінах Еўропы.
Наблізіўся да караля і вялікага князя Станіслава Аўгуста Панятоўскага. Падтрымліваў ідэі Асветніцтва, распрацаваў праект акадэміі навук і нацыянальнага музея. Быў сябрам Таварыства элементарных кнігаў, Адукацыйнай камісіі.
У 1780—1781 займаў пасаду сакратара дэпартамента замежных інтарэсаў Пастаяннай Рады, у 1782—1786 — старшыня дэпартаменту паліцыі. Выступаў супраць Канстытуцыі 3 мая 1791. Выступаў за правядзенне рэформаў у Рэчы Паспалітай з апорай на Расію, за далучэнне караля і вялікага князя да Таргавіцкай канфедэрацыі.
Першы раз ажаніўся з Пелагеяй Тэрэзай Патоцкай, другі — з Уршуляй Замойскай. У другім шлюбе меў дачок Ізабелу і Паўліну.
Сонечныя зацьменні XIII стагоддзя
У перыяд з 1201 па 1300 год адбылося 246 сонечных зацьменняў.
Чына клубняносная
Чына клубняносная, Земляныя арэхі (Lathyrus tuberosus) — шматгадовая травяністая расліна роду Чына сямейства.
Распаўсюджанне
Сустракаецца ў Еўропе, на Каўказе, у Сібіры, на Алтае, у Сярэдняй Азіі, на поўдні Далёкага Усхода, у Паўночна-Заходнім Кітаі.
Расце на стэпавых лугах, як пустазелле ў пасевах, па лясных узлесках і хмызняках, пераважна на чарназёмных глебах. Апафіт.
Батанічнае апісанне
Карэнішча тонкае, звычайна з патоўшчанымі верацянопадобнымі або амаль шарападобнымі каранямі.
Сцеблы 30-80 см даўжынёй, узыходзячыя, прасцёртыя, зачэпліваюцца з дапамогай ліставых вусікаў, рабрыстыя.
Лісточкі 2-4,5 см даўжынёй, 0,7—1,5 см шырынёй, даўгавата-эліптычныя, звычайна найбольш шырокія ў верхняй палове. Прылісткі паўстрэлападобныя, 0,5—2 см даўжынёй.
Хімічны склад
Хімічны склад вывучаны недастаткова. Вядома, што ў траве ўтрымліваюцца бялкі, вітаміны і такаферол.
Практычнае выкарыстанне
Клубні велічынёй з лясны арэх ужываюцца ў ежу, у сырым выглядзе іх смак ялкавы і нагадвае радыску. На Каўказе іх чысцяць ад скарыначкі, вараць у салёнай вадзе і ўжываюць у ежу (па смаку яны нагадваюць каштаны або кампот). З маладога лісця робяць салаты.
Культывуюць як харчовую культуру ў Новай Зеландыі і Нідэрландах.
Вырошчваецца ў якасці дэкаратыўнай расліны. Можа быць выкарыстана як шматгадовы «Lathyrus odoratus».
Выкарыстанне ў медыцыне
Ужываецца ў народнай медыцыне Каўказа, Паволжа і Заходняй Сібіры. Адвар клубняў прымаюць пры дызентэрыі, калітах, дыярэі ― пры парушэнні перыстальтыкі органаў стрававання, адрыжцы, спазмах, неўрозах кішачніка. На Алтаі, акрамя таго ўжываецца ад «радзімчыка» (дзіцячыя радавыя траўмы), колючых галаўных боляў і супраць глістоў.
Баер
Ба́ер — прозвішча нямецкага паходжання.
Aero-Difusión
Aero-Difusión S.L. — невялікая самалётабудаўнічая кампанія, заснаваная ў 1954 г. Хаймэ Ілера (Jaime Illera) і Пэдра Фeрнандэсам (Pedro Fernández) у Сантандэры, Кантабрыя.
Гісторыя
У 1950 г. група аматараў з Сантандэра пад кіраўніцтвам Пэдра Фeрнандэса, Хаймэ Ілера і Лаўрэана Руіса (Laureano Ruiz) пабудавала некалькі самалётаў тыпаў Autoplan і Jodel. Даведаўшыся пра арганізацыю аматарскага руху авіятараў у Францыі, яны вырашылі заснаваць прадпрыемства па вытворчасці, рэканструкцыі і рамонце лёгкіх самалётаў — Aero-Difusión. Першы самалёт мадэлі Jodel D.112 з маторам Continental магутнасцю 65 к.с. быў пабудаваны ў пачатку 1955. Aero-Difusión вырабляла ліцэнзійныя варыянты Jodel D.112 і D.119 (з 1958) пад назвай Popuplane, а з 1963, пасля змены кіраўніцтва, ўдасканаленую версію Aero-Difusión Jodel D-1190-S, якую назвалі Compostela. На D.112 дадзенага вытворцы рабіліся выпрабаванні рухавіка ENMASA Flecha магутнасцю 90 к.с. Яго планавалася ставіць на мадэль D-1190-F — самалёт сувязі для ВПС Іспаніі (Ejército del Aire), які аднак так і не пайшоў у серыю, бо ў тэндары перамогу атрымаў самалёт AISA I.115. Было выраблена каля 6 адзінак D-1190-F. Да 1972 года прадпрыемства вырабіла больш за 120 самалётаў.
1991 год у гісторыі літаратуры
1991 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
IC 1475
IC 1475 — галактыка тыпу NF (у працэсе пацверджання) у сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Саракацягы
Саракацягы (Сорокотя́ги) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Ферэр Баса
Ферэ́р Ба́са — каталонскі гатычны жывапісец і мініяцюрыст.
Біяграфія
Яго актыўнасць прыпала на пачатак 14-га стагоддзя, што пацвярджаецца двума дакументамі, якія сведчаць аб яго працы ў двух капліцах у Сітжэсе. Праз дзесяць гадоў ён працаваў на Альфонса IV Арагонскага, выконваючы мініяцюры для рукапісаў і касцюмы Каталоніі, паказваючы моцны французскі і сіенскі ўплыў. Яго творчасць дасягнула росквіту падчас праўлення Педра IV Арагонскага, напрыклад «Хрыстос і Багародзіца» ў каралеўскай капліцы ў Барселоне (1344).
Скрэбышы
Скрэбышы (Скребиші́) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Гасціно
Гасціно́ (, Гостино) — вёска ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пасецкага сельсавета.
Банда
Банда мае настпныя значэнні:
Сярэдні праспект Васільеўскага вострава
'''Сярэдні праспект В. В.''' — буйная магістраль на Васільеўскім востраве ў Санкт-Пецярбургу, якая праходзіць ад набярэжнай Макарава да Налічнай вуліцы.
Гісторыя
Быў пракладзены ў 1730-х гадах і першапачаткова называўся Малой першпектывай (Вялікая першпектыва — цяпер Вялікі праспект). У 1760-х гадах, калі ўзнік яшчэ адзін паралельны праспект (цяперашні Малы праспект), Малая першпектыва пачала называцца Сярэднім праспектам. У 1930-х гадах Сярэдні праспект быў перайменаваны ў праспект Мусаргскага (кампазітар М. П. Мусаргскі жыў у 1875 годзе на Васільеўскім востраве на 5-й лініі ў доме № 10). У студзені 1944 года праспекту вярнулі старую назву.
У снежні 1972 года ў Сярэдні праспект увайшоў былы Мала-Гаванскі праспект. Цяпер Сярэдні праспект цягнецца ад набярэжнай Макарава да Налічнай вуліцы.
Тапонім «Сярэдні праспект» даволі часта сустракаецца ў гісторыі Санкт-Пецярбурга. У розныя часы такую ​​назву насілі, напрыклад, Клінскі праспект (1791—1857), частка вуліцы Маякоўскага (1793—1858), Сярэднегаванскі праспект (1836-1930-я), Дзягцярная вуліца (1857—1868), частка Новачаркаскага праспекта (1910—1956) і г. д.
Інстытут сарабістыкі
Інстытут сарабістыкі (Institut za sorabistiku) — назва вышэйшай навучальнай установы, якая дзейнічае ў межах філалагічнага факультэта Лейпцыгскага ўніверсітэта. Мэтай інстытута сарабістыкі з’яўляецца вывучэнне навуковай дысцыпліны, прысвечанай заходнеславянскаму народу лужычанаў, яго культуры, літаратуры, мастацкіх, гістарычных, этналагічных і грамадскіх пытанняў, верхнялужыцкай і ніжнялужыцкай моў і іх дыялектаў.
Інстытут быў заснаваны ў верасні 1951 года па ініцыятыве лужыцкага пісьменніка Міхала Наўкі. Першапачаткова называўся «Сербскім інстытутам». У інстытуце дзейнічала дзве секцыі: гісторыі, мовы і літаратуры. Да 1964 года першым дырэктарам інстытута быў лужыцкі фалькларыст і грамадскі дзеяч Павал Неда. У наступныя 30 гадоў да 1992 года дырэктарам інстытута быў лужыцкі прафесар і славіст Гінц Шустэр-Шэўц. З 1967 года па 1982 год Інстытут сарабістыкі штогод арганізоўваў міжнародныя летнія Вышэйшыя курсы лужыцкіх моў і культуры Лужыцы. Пасля рэформы вышэйшай адукацыі ў ГДР 1968 года Сербскі інстытут быў пераіменаваны ў Інстытут сарабістыкі.
У сваёй дзейнасці Інстытут сарабістыкі супрацоўнчае з Сербалужыцкім інстытутам, заснаваным у 1992 годзе.
На гэты момант дырэктарам інстытута з’яўляецца Эдвард Ворнар.
Рапаньяна
Рапаньяна (Rapagnano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Марке, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ферма.
Насельніцтва складае 1974 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 156 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 63020. Тэлефонны код — 0734.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святы Ян Хрысціцель.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Вуліца Ажэшка (Гродна)
Вуліца Ажэ́шка, гістарычныя назвы — Раскоша, Мураўёўская, Садовая — вуліца ў цэнтральнай частцы горада Гродна, звязвае Прывакзальную плошчу з пл. Леніна. Названая ў гонар польскай пісьменніцы Элізы Ажэшка. Працягласць складае каля 1000 м, ад вуліцы Савецкай да Прывакзальнай плошчы. Буйны цэнтр грамадскага жыцця горада.
Гісторыя
Першапачаткова ў XIV ст. тут праходзіў шлях з Гродна праз княжацкую вёску Гарадніцу ў Верцялішкі — радавы маёнтак кашталяна гродзенскага замка Давыда Гарадзенскага.
У 1760—1780-я гады забудоўвалася як галоўная вуліца каралеўскага прадмесця Гарадніцы. У гэты час вуліца мела назву Раскоша (ад назвы адной з гродзенскіх корчмаў). Іншыя назвы: Верцяліска, Езерска, Садовая, Басняцкая, Мураўёўская.У часы кіравання гродзенскага старосты А. Тызенгаўза тут былі пабудаваны першыя на Беларусі 20 тыпавых драўляных з мураванымі фасадамі жылых дамоў для рабочых каралеўскіх мануфактур (захаваўся адзін з іх — дом № 37, так званая «хатка майстра», 1771), будынак медыцынскай школы (зараз адміністрацыйная ўстанова), корчмы, прымыкалі палац Тызенгаўза і батанічны сад.
У 1920 названа ў гонар польскай пісьменніцы Элізы Ажэшкі, якая жыла тут з 1894 да 1910. У 1930-я будаваліся 2-3 паверхавыя каменныя дамы і аднапавярховыя драўляныя
У час Вялікай Айчыннай вайны многія будынкі былі пашкоджаны. Значныя змены ў архітэктурным абліччы вуліцы адбыліся ў 1960—1980-я гады, калі былі разбураны помнікі архітэктуры — будынкі кантрольнай палаты (пач. XIX ст.), чыгуначнага вакзала (1864), шэраг пабудоў з часоў Тызенгаўза. Узведзеныя на іх месцы 9-павярховы будынак аблвыканкама, 9—12-навярховыя жылыя дамы ўнеслі дысананс у архітэктурны ансамбль вуліцы.
Забудова
Захаваліся помнікі архітэктуры XVIII — пачатку XX ст.: будынкі медыцынскай школы, паштовага ведамства, акруговай лячэбніцы, дом віцэ-губернатара, жаночай гімназіі, Пакроўская царква, жылыя дамы (канец XIX — пач. XX ст.).
Славутасці
Адноўлены дом Элізы Ажэшка, пастаўлены помнік Янку Купалу.
1992 год у гісторыі літаратуры
1992 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Пацкава (Сенненскі раён)
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Раснянскага сельсавета.
Казяліцы (гміна)
Казялі́цы (Kozielice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пыжыцкага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Казяліцах. Плошча гміны складае 94,51 км². Станам на 2005 год у гміне Казяліцы пражывалі 2,618 чалавек, шчыльнасць — 27,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 10 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 13 населеных пунктаў.
IC 1476
IC 1476 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) у сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Стэпок (Білацэркаўскі раён)
Стэпок (Степо́к) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Лідскі павет (Расійская імперыя)
Лі́дскі паве́т (Лидский уезд) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Слонімскай, Літоўскай і Гродзенскай і Віленскай губерняў, якая існавала ў 1795—1920 гадах. Цэнтр — горад Ліда. Тэрыторыя больш за 4,9 тыс. кв. вёрст.
Гісторыя
Лідскі павет у складзе Слонімскага намесніцтва Расійскай імперыі быў утвораны ў 1795 годзе на тэрыторыі былога Лідскага павета Вялікага Княства Літоўскага, якая адышла да Расійскай імперыі ў выніку Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай. У 1797 годзе павет увайшоў у склад Літоўскай губерні, у 1801 годзе — у склад Гродзенскай, а ў 1843 годзе — Віленскай губерні.
Насельніцтва
Паводле перапісу 1897 года ў павеце пражывала 205,8 тыс. жыхароў. У тым ліку беларусы — 73,2 %; яўрэі — 12,0 %; літоўцы — 8,7 %; палякі — 4,7 %; рускія — 1,2 %. У павятовым горадзе Лідзе пражывалі 9323 чал.
У 1913 годзе — 252,5 тыс. жыхароў.
Эканоміка
У 1910 годзе дзейнічалі 244 фабрыкі і заводы з 2160 рабочымі.
Адміністрацыйны падзел
Пасля рэформы 1861 года падзелены на 24 воласці :
Томі Флэнаган (акцёр)
Томі Флэнаган (Tommy Flanagan нар. 3 ліпеня 1965; Глазга, Шатландыя) — тэатра і кіно шатландскага паходжання. Вядомы перш за ўсё роллю Філіпа «Пыр» Тэлфарда ў серыяле «Сыны Анархіі», а таксама эпізадычнымі ролямі ў касавых галівудскіх баявіках.
Спаскі востраў
Спаскі востраў — гістарычная назва тэрыторыі паміж ракой Фантанкай і Екацярынінскім каналам, абмежаваная на паўднёвым захадзе Крукавым каналам, на паўночным усходзе ракой Мойка. У XVIII — пачатку XX стагоддзяў уваходзіла ў Спаскую паліцэйскую частку. Назва ад царквы Спаса на Сянной (не захавалася). Галоўная магістраль — Садовая вуліца. У другой палове XIX стагоддзя назва Спаскі востраў паступова знікла з гарадской лексікі.
Macrodontia cervicornis
Macrodontia cervicornis — буйны жук з сямейства вусачы. Адзін з найбуйнейшых жукоў у свеце.
Апісанне
Максімальная зарэгістраваная даўжыня злоўленага ў Перу самца — 16,5 см — быў прададзены за 1 500 долараў ЗША. Мае адносна кароткія вусікі, але моцна развітыя, доўгія выгнутыя і зубчастыя мандыбулы.
Лічынка развіваецца ў гнілой драўніне на працягу 6 гадоў.
Арэал
Неатрапічая вобласць Паўднёвай Амерыкі: Калумбія, Эквадор, Перу, Бразілія, Французская Гвіяна, Сурынам, Балівія.
Феет (акруга, Джорджыя)
Акруга Фейе́тт (Fayette County) — акруга штата Джорджыя, ЗША. Насельніцтва акругі на 2000 год складала 91263 чалавек. Адміністрацыйны цэнтр акругі — горад Феетвіл.
Гісторыя
Акруга Феет заснавана ў 1821 годзе.
Геаграфія
Акруга займае плошчу 510.2 км².
Дэмаграфія
Згодна з Бюро перапісу насельніцтва ЗША, у акрузе Феет у 2000 годзе жылі 91263 чалавек.
Тэрэзынэ
Тэрэзынэ (Терезине) — пасёлак гарадскога тыпу ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Сярэдзінны хрыбет
Сярэ́дзінны хрыбет, Заходні хрыбет — горны хрыбет у Камчацкім краі Расіі, галоўны водападзельны хрыбет паўвострава Камчатка.
Даўжыня хрыбта каля 1200 км, шырыня да 120 км. Найвышэйшы пункт — вулкан Ічынская Сопка (3621 м). З'яўляецца сістэмай ланцугоў вулканаў, лававых плато, асобных горных масіваў і ізаляваных гор, пакрытых ледавікамі (плошча 866 км²). Складзены з крышталічных сланцаў, гнейсаў, пясчанікаў і вулканічных парод. Вылучаюцца хрыбты Малкінскі, Казырэўскі, Быстрынскі. У ніжняй частцы схілаў лясы каменнай бярозы, вольхавага і кедравага сланіку, вышэй — горная тундра.
Казяніцы (гміна)
Казяні́цы (Kozienice) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Казяніцкага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Казяніцах. Плошча гміны складае 245,56 км². Станам на 2004 год у гміне Казяніцы пражывалі 30 507 чалавек, шчыльнасць — 124,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 35 салецтваў.
Рэспубліка Банат
Рэспубліка Банат (Republica Bănăţeană, Banater Republik, Банатска република, Bánáti Köztársaság) — дзяржава, абвешчаная ў Тымішаары 1 лістапада 1918 года ў момант распаду Аўстра-Венгрыі і адначасовага аб’яднання Югаславіі.
Гісторыя
Да 31 кастрычніка 1918 года былі створаны ваенныя рады нацыянальнасцей, якія пражывалі на тэрыторыі Баната: румынская, венгерская, нямецкая, сербская, і яўрэйская. На іх сустрэчы Ота Рот, сацыяліст з Грамадзянскай радыкальнай партыі, выступіў з прапановай стварыць аўтаномную Банацкую народную раду з удзелам прадстаўнікоў ад кожнай этнічнай групы, але румынскія афіцэры адмовіліся, спасылаючыся на адсутнасць рэзалюцыі ад Румынскай Нацыянальнай Рады. Нягледзячы на ​​гэта, вядучыя сябры Сацыял-дэмакратычнай партыі вырашылі абвясціць рэспубліку, і 1 лістапада гэта зрабіў Ота Рот, які стаў яе прэзідэнтам. Незалежнасць Баната была прызнана Венгрыяй.
4 лістапада Банацкая народная рада арганізавала ваенныя атрады з мэтай усталяваць кантроль над усёй тэрыторыяй рэспублікі, але зрабіць гэта так і не ўдалося. 15 лістапада сербскія войскі ўвайшлі ў Банат, і рэспубліка спыніла сваё існаванне; потым яго тэрыторыя была падзелена паміж Румыніяй і Дзяржавай сербаў, харватаў і славенцаў.
16 красавіка 1920 года этнічныя немцы Баната паслалі на Парыжскую мірную канферэнцыю запыт з просьбай аб аднаўленні рэспублікі (пад назвай «Рэспубліка Банація»), але ім было адмоўлена.
Насельніцтва
Насельніцтва рэспублікі складала 1 582 133 чалавекі:
Амяльня
Амяльня́ (, Омельня)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны за 1,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Амяленская Слабада; на лініі Жлобін — Асіповічы I, паміж прыпыначным пунктам Данілаў Мост і прыпыначным пунктам Мікулічы.
Бараноўскі
Бараноўскі (ж.р.Бараноўская) — прозвішча.
Двор Артуса
Двор Артуса (Dwór Artusa) — гістарычны будынак, размешчаны ў Галоўным горадзе Гданьска, на вул. Доўгай 44, раней месца сустрэч купцоў і патрыцыяў, пазней біржа, цяпер — філіял Музея Гданьска.
Гісторыя
Назва будынка (curia regis Artus) ўзята з сярэднявечнай легенды пра караля Артура, сімвала рыцарства і мужнасці. Спачатку ў Англіі, а затым і ў іншых краінах Еўропы яго імём былі названы дамы — клубы рыцараў і патрыцыяў. Назва будынка, узведзенага ў Гданьску ў 1348-1350 гадах, упершыню з'явілася ў 1357 годзе ў рэестры гарадской зямельнай рэнты за 1350 год. У Польшчы Двары Артуса наведвалі прадстаўнікі шляхты і заможнага мяшчанства. Тут знаходзілася некалькі брацтваў. Брацтвы аб'ядноўвалі эліту Гданьска - прадстаўнікоў патрыцыята і заможнай буржуазіі. Для рамеснікаў, дробных гандляроў і ўсіх, хто працаваў фізічна ці наёмнымі рабочымі, уваход быў катэгарычна забаронены. Па вечарах тут збіраліся заможныя купцы і замежныя госці, аплачваючы напоі загадзя (у XVII стагоддзі, напрыклад, 3 шылінга). Першапачаткова, прынамсі тэарэтычна, на тэрыторыі двара было забаронена абмяркоўваць справы, менавіта для гэтага была пляцоўка перад будынкам. Вечары ў двары былі разнастайнымі: выступленні музыкаў, спевакоў, канатоходцаў, жанглёраў і інш. Нягледзячы на ​​афіцыйную забарону, наведвальнікі часта праводзілі час, гуляючы ў азартныя гульні, у косці і карты, а таксама былі вельмі папулярныя розныя стаўкі. Нягледзячы на ​​тое, што штодня тут падавалі толькі напоі, дапоўненыя невялікімі закускамі, час ад часу ладзіліся і застоллі, якія доўжыліся нават некалькі дзён. Асабліва ў канцы XVII стагоддзя свята, якія праводзіліся ўсё больш і больш пышна, сталі ператварацца ў начныя п'янкі. Усё часцей паступалі скаргі у суды на расхістванне тут нораваў гараджан. Аднак у двары адбываліся не толькі свецкія імпрэзы. У XVII стагоддзі тут з'явіліся гандляры кнігамі, якія прадстаўлялі кнігі, надрукаваныя ў Гданьску, і стэнды прац жывапісцаў. У 1989 годзе ў будынку пачаў працаваць філіял Гістарычнага музея горада Гданьска, а інтэр'ер дома стаў даступным для наведвальнікаў.
1993 год у гісторыі літаратуры
1993 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Арэгонскі шлях
Арэгонскі маршрут (таксама часам Арэгонская сцежка, Oregon Trail) — гістарычная дарога, пракладзеная ў 1830-я гады, даўжынёй каля 3200 км. Дарога звязвала даліну ракі Місуры з далінамі ў сучасным штаце Арэгон, і была прыдатная для перамяшчэння вазоў. Гэта найстарэйшая з дарог, што злучылі Вялікія Раўніны з захадам ЗША. Арэгонскі маршрут адыграў велізарную ролю ў асваенні Дзікага Захаду.
Арэгонскі маршрут першапачаткова быў пракладзены для патрэб паляўнічых і гандляроў футрам, па частках прыкладна з 1811 па 1840 год. Спачатку большая частка шляху, размешчаная на тэрыторыі сучаснага Арэгона, была непраходная для вазоў. Па ёй можна было перамяшчацца толькі пешшу, на конях ці на мулах. Паступова дарога была палепшана, і стала прыдатнай для вазоў на ўсім працягу. У 1836 годзе ў Індэпендэнс (штат Місуры) былі арганізаваны першыя эшалоны вазоў. Да гэтага часу дарога была пракладзена да Форт-Хол, штат Айдаха. У 1843 годзе першы эшалон здолеў дабрацца да Арэгона, а ў 1846 годзе Арэгонскі маршрут прыйшоў у даліну Віламет. Будаўніцтва дарогі працягвалася і пасля гэтага: былі пабудаваны масты, паромы, выпрастаны некаторыя ўчасткі, палепшана якасць, так што дарога станавілася зручнейшай і больш бяспечнай з кожным годам.
Узнікненне Арэгонскага шляху было часткай натуральнага працэсу пашырэння ЗША на захад. Пасля атрымання незалежнасці пачаўся пошук і будаўніцтва дарог, якія злучалі незалежныя штаты з Паўночна-Заходняй тэрыторыяй, якая не ўваходзіла яшчэ ў склад ЗША. Затым яны прайшлі яшчэ далей на захад, на тэрыторыі Місуры і Аёва. Адначасова было ўсталявана суднаходства па Місісіпі і яе прытокам, што дапамагло засяліць Вялікія Раўніны. Уздоўж рэк з'явіліся гарады, якія сталі адпраўнымі пунктамі на Арэгонскім шляху, і параходы маглі лёгка дастаўляць грузы ў гэтыя гарады. Да пачатку масавай міграцыі на захад, аднак, большая частка зямель, па якіх праходзіў Арэгонскі маршрут, былі ўсё яшчэ незаселенымі і малацывілізаванымі.
Арэгонскі маршрут пачынаўся на рацэ Місуры, перавальваў праз Скалістыя горы і вёў да ўзбярэжжа Ціхага акіяна, якое было вядома пад назвай Арэгон і не мела вызначаных межаў. У пачатку XIX стагоддзя на Арэгон прэтэндавалі ЗША і Вялікабрытанія, якія ў 1818 годзе заключылі пагадненне аб сумесным яго выкарыстанні. У брытанскіх крыніцах тэрыторыя згадваецца як «акруга Калумбія», а рэдкімі паселішчамі, што існавалі там, валодала Кампанія Гудзонава заліва. У 1840-я гады бабровае футра і шапкі выйшлі з моды, і гэта паклала канец усяму гандлю футрам у Паўночнай Амерыцы. Кампанія Гудзонава Заліва страціла цікавасць да асваення гэтых зямель, і калі ў 1843 годзе партыя з некалькіх сотняў амерыканскіх пасяленцаў прыбыла ў Арэгон, Вялікабрытанія ўжо была гатовая да кампрамісу. Арэгонскі дагавор 1846 года замацаваў тэрыторыі цяперашніх паўночна-заходніх штатаў за ЗША.
Арэгонскі маршрут не меў строга вызначанага пачатку і канца, таму што падарожнікі выкарыстоўвалі дарогу праз горы, каб адправіцца з розных пунктаў уздоўж ракі Місуры ў розныя пункты на ціхаакіянскім узбярэжжы. Усходняя частка шляху, разгаліноўваючыся, праходзіла па тэрыторыях сучасных штатаў Канзас, Небраска і Ваёмінг, заходняя — Айдаха і Арэгон. Розныя галінкі ўсходняй часткі Арэгонскага шляху зліваліся ў адну ў нізоўях ракі Плат, каля на Тэрыторыі Небраска. Асноўнымі пунктамі пачатку шляхі былі Канзас-Сіці, Індэпендэнс і Сент-Джозеф, порты на рацэ Місуры. Па рацэ існаваў параходны рух да вусця ракі Елаўстан з 1832 года, якім карысталіся гандляры пушнінай. Вялікія параходы не маглі падняцца вышэй Сент-Джозефа да 1852 года, калі быў пабудаваны спецыяльны канал. Пасля 1846 года адным з асноўных пунктаў пачатку Арэгонскага шляху стала вусце ракі Плат з портамі Кейнсвіл (цяпер Каўнсіл-Блафс) і Амаха. З 1847 года ў гэтым месцы функцыянаваў паром цераз Місуры.
IC 1479
IC 1479 — галактыка тыпу E-S0 (еліптична спіральна галактыка) у сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Будынак Брэсцкага гарвыканкама
Будынак Брэсцкага гарадскога выканаўчага камітэта — будынак у цэнтры Брэста, размешчаны па адрасе вул. Энгельса, 3. Узведзены ў 1977 г. (арх. Р. Шылай, Б. Школьнікаў, інж. Г. Кароль, І. Дунайка) як будынак абкама КПБ.
Архітэктура
Аб'ёмна-прасторавая кампазіцыя ствараецца на кантрастным проціпастаўленні высокага 6-павярховага Г-падобнага ў плане корпуса і нізкага шасціграннага аб'ёму залы пасяджэнняў на 320 месцаў. Галоўны фасад з высокім абліцаваным цёмным паліраваным гранітам цокалем арыентаваны ў бок плошчы Леніна. Яго рытм ствараецца пілонамі з алюмініевымі рэбрамі на ўсю вышыню будынка, чаргаваннем аконных праёмаў. Асноўны корпус мае калідорную сістэму планіроўкі. Зала пасяджэнняў далучана да кароткага крыла, мае выхад ва ўнутраны дворык адпачынку. У дэкаратыўнай аздобе інтэр'ера выкарыстаны граніт, мармур, мастацкі паркет, дэкаратыўная тынкоўка. У парадным вестыбюлі першага паверха ўстаноўлены бюст У. І. Леніна.
Барт
Барт — прозвішча.
Станіслаў Солтан
Станіслаў Солтан (, Бярдзічаў —, ) — дзяржаўны і вайсковы дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. харунжы (з 1782) і падкаморы вялікі літоўскі (з 1790), маршалак надворны літоўскі (1791—1792), староста слонімскі; генерал-ад’ютант літоўскай польнай булавы.
Паходжанне і сям’я
Прадстаўнік шляхецкага роду Перасвет-Солтанаў герба «Солтан» («Сыракомля» зменены), сын Станіслава і Алены з Ромераў.
Першы раз ажаніўся з Францішкай Тэафіліяй з Радзівілаў, другі — з Канстанцыяй з Тапліцкіх. У першым шлюбе меў сына Адама Леана Людвіка і дачок Караліну, Ганну і Алену, у другім — сыноў Станіслава і Уладзіслава, дачку Алену.
Палітычная дзейнасць
Пасля прыняцця ў Рэчы Паспалітай Канстытуцыі 3 мая 1791 года, Станіслаў Солтан увайшоў у склад групоўкі «Згуртаванне прыяцеляў Уставы аб кіраванні 3 мая».
Актыўна ўдзельнічаў у падрыхтоўцы паўстання Т. Касцюшкі, пасля падаўлення якога расійскія ўлады выслалі яго ў Казань. Вызвалены расійскім імператарам Паўлам I.
У 1806—1807 гадах разам з палкоўнікам Ф. Патоцкім рыхтаваў новае паўстанне ў колішнім Вялікім Княстве Літоўскім, у 1808 годзе выехаў у Герцагства Варшаўскае.
У канцы 1811 года ўдзельнічаў у мінскім з'ездзе арыстакратаў літоўска-беларускіх губерняў Расійскай імперыі, скліканым князем Міхалам Клеафасам Агінскім (1765—1833), на якім абмяркоўвалі праект аднаўлення Вялікага Княства Літоўскага (1811) на чале з расійскім манархам Аляксандрам I і на якім адбылося прымірэнне былых прыхільнікаў Канстытуцыі 3 мая 1791 года і былых таргавіцкіх канфедэратаў.
У расійска-французскую вайну (1812) Напалеон прызначыў яго старшынёй часовага ўраду Вялікага Княства Літоўскага (1812); адначасова ўзначаліў камітэт харчавання і магазінаў. Прыбыў у Вільню 18 ліпеня 1812 года, аднак з прычыны кепскага стану здароўя з 24 жніўня да 6 лістапада не выконваў абавязкаў. Па сканчэнні вайны эміграваў.
Первамайская (Сенненскі раён)
Первама́йская (, Первомайская) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Нямойтаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Раснянскага сельсавета.
Бартан
Бартан — прозвішча.
Верх
Верх у архітэктуры — пірамідальнае, купальнае або яруснае завяршэнне будынкаў, звычайна раскрытае ў інтэр’ер. Шырока вядомы ў культавай архітэктуры многіх краін Еўропы, у XV—XIX стст. быў адметнай рысай храмаў Беларусі, Расіі, Украіны.