cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жытомірская вобласць
Агульныя звесткі
Колькасць адміністрацыйных адзінак і населеных пунктаў вобласці:
Мясцовае самакіраванне ў вобласці ажыццяўляе Жытомірскі абласны савет, выканаўчую ўладу — абласная дзяржаўная адміністрацыя. Кіраўніком вобласці (губернатарам) з’яўляецца старшыня аблдзяржадміністрацыі, які назначаецца Прэзідэнтам Украіны.
Месцазнаходжанне
На ўсходзе мяжуе з Кіеўскай вобласцю, на поўдні — з Вінніцкай вобласцю, на захадзе — з Хмяльніцкай і Ровенскай абласцямі Украіны. На поўначы мяжуе з Беларуссю.
Працягласць вобласці з захада на ўсход 170 км, з поўначы на поўдзень — 230 км.
Клімат
Паўночная частка вобласці размяшчаецца ў зоне лісцяных лясоў. Поўдзень — у зоне лесастэпу. Клімат умерана кантынентальны з вільготным цёплым летам і мяккай воблачнай зімой. Сярэдняя тэмпература студзеня −5,5 °C, ліпеня +18,5 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 753 мм.
Рэльеф
Паверхня ўяўляе сабой хвалістую раўніну з агульным зніжэннем у поўночным і паўночна-ўсходнім кірунку. Большая частка вобласці (паўднёвая і паўднёва-заходняя) ляжыць у межах Прыдняпроўскага і Валына-Падольскага ўзвышшаў. Паўночна-ўсходнюю частку займае Палеская нізіна.
Глебы: на поўначы — дзярнова-падзолістыя, на поўдні — чарназёмы звычайныя.
Карысныя выкапні
На тэрыторыі вобласці ёсць паклады будаўнічых пяскоў, пірафілітавых сланцаў, керамічных глінаў і шэрагу іншых відаў мінеральнай будаўнічай сыравіны. Таксама прысутнічаюць рэдказямельныя элементы — ванадый, скандый, гафній, торый, якія карыстаюцца значным попытам на светавым рынку.
Перспектыўным з’яўляецца радовішча мармуру, які мае малюнак надзвычайнай красы, добра палюецца.
Краснае (Ушацкі раён)
Кра́снае (, Красное) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Глыбачанскага сельсавета.
Жытомірская вобласць
Водныя аб’екты
Па тэрыторыі вобласці цячэ 221 рэчка агульнай даўжынёй 5366 км. Усе рэкі належаць да басейна Дняпра. Найвялікшыя рэкі паводле даўжыні ў межах вобласці — Цецераў — 247 км, Случ (прыток Гарыні) — 194 км, Ірпень — 174 км, Ірша — 136 км. На тэрыторыі вобласці знаходзіцца даволі шмат вялікіх азёраў. Найбуйнейшыя — Чорнае, Азэранскае, Дужае, Дзядовае, Прыбылавецкае — размешчаныя ў басейне ракі Убарць.
Краснае (Ушацкі раён)
Геаграфія
За 0,8 км на паўднёвы ўсход ад вёскі знаходзіцца возера Краснае.
Жытомірская вобласць
Гісторыя
Засяленне вобласці пачалося яшчэ ў эпоху палеаліту.
Краснае (Ушацкі раён)
Гісторыя
Да 19 лютага 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Дубраўскага сельсавета.
Жытомірская вобласць
Гісторыя
У V—VII стагоддзях тэрыторыя вобласці была заселеная даўнімі ўсходнеславянскімі плямёнамі: поўнач — драўлянамі, цэнтральная частка і поўдзень — палянамі.
У раннефеадальны перыяд (XI — пачатак XII стагоддзяў) сучасная тэрыторыя Жытомірскай вобласці ўваходзіла ў склад старадаўняй усходнеславянскай дзяржавы — Кіеўскай Русі.
У першай палове XIII стагоддзя Жытоміршчына пацярпела ад татара-мангольскага нашэсця.
Пасля Люблінскай уніі і ўтварэння Рэчы Паспалітай на тэрыторыі вобласці пашырыўся сялянскі вызваленчы рух, прайшло паўстанне пад кіраўніцтвам Севярына Налівайкі, вяліся ваенныя дзеянні Казацка-сялянскай вайны.
Жытомірская вобласць была ўтвораная 22 верасня 1937 года ў межах УССР.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
У складзе вобласці 23 адміністрацыйныя раёны, 11 гарадоў, з якіх 5 — абласнога значэння, 43 пасёлкі гарадскога тыпу, 1588 вёсак.
Якуба Коласа
Яку́ба Ко́ласа (, Якуба Коласа)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Люсіна.
Пігановічы
Пігано́вічы (, Пигановичи) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Закозельскага сельсавета.
16 ліпеня 1954 года пералічана са складу Літоўскага сельсавета Драгічынскага раёна ў склад Першамайскага сельсавета Антопальскага раёна.
21 ліпеня 1980 года вёска перададзена з Антопальскага пассавета ў Галоўчыцкі сельсавет. Да 17 верасня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Галоўчыцкага сельсавета.
Бітва пры Шарлеруа
Бі́тва пры Шарлеруа́ (21 жніўня 1914 года) — бітва на Заходнім фронце Першай сусветнай вайны. Завяршылася перамогай германскай арміі і адыходам французскіх войскаў, з’яўлялася часткай Пагранічнай бітвы 1914 года.
Ход падзей
Жорсткія баі разгарнуліся ў міжрэччы Самбры і Мааса каля бельгійскага горада Шарлеруа. Тут 5-я французская армія супрацьстаяла 2-й і 3-й германскім арміям. 21 жніўня часці 2-й германскай арміі захапілі некалькі перапраў на Самбры і 22 жніўня фарсіравалі яе буйнымі сіламі. Затым разгарнуліся жорсткія баі, спачатку французы паспрабавалі перайсці ў наступ, затым немцы атакавалі шэраг перапраў на Маас, але гэтыя дзеянні ім не прынеслі вынікаў.
Аднак 23 жніўня часці 3-й германскай арміі захапілі на Маасе некаторыя пераправы на поўдзень ад Намюра і пераправіліся на левы бераг Мааса каля Дзінана. Гэта стварыла пагрозу 5-й французскай арміі, і 23 жніўня яна пачала адыход, за ёй амаль без баёў ішлі нямецкія войскі. Немцы з ходу адкінулі слабыя французскія авангарды, якія не замацаваліся на дасягнутых рубяжах, і фарсіравалі раку. Наступныя французскія контратакі асаблівага поспеху не мелі, немцаў толькі адціснулі да ракі. У выніку часціі 10-га французскага корпуса адцягнуліся ў раён Фос, Вітрываль. Немцы таксама захапілі пераправу ў Разэлі, злучэнні 3-га французскага корпуса таксама адышлі ад ракі, а кавалерыйскі корпус Сардэ адступіў да Мерб-ле-Шато.
Французы атрымалі загад умацаваць пазіцыі, але яны гэтага не зрабілі, ды і не маглі зрабіць — у іх не было рыдлёвак і іншых інструментаў. 22 жніўня жорсткія баі працягваліся па лініі Авеле, Тамін, Разэлі, Шатлэ, Шарлеруа і Андерлю. Па ініцыятыве камандзіраў карпусоў французскія войскі паспрабавалі перакуліць германцаў. Абодва бакі наносілі артылерыйскія ўдары. Французскія контратакі, з-за іх дрэннай падрыхтоўкі, завяршыліся няўдала. Французы ў беспарадку адышлі. Лепш за ўсіх трымаўся 1-ы корпус, яго камандзір д’Эсперэ адзіным здагадаўся сабраць у мясцовых жыхароў рыдлёўкі, кірхі, ломы, і акапацца.
Такім чынам, у выніку баёў 21—22 жніўня французскія войскі саступілі лінію Самбры і расстроілі сваі злучэнні ў бясплённых контратаках. 3-я германская армія толькі 22 жніўня выйшла да Маасу, адціснуўшы перадавыя французскія часці і збіраючыся перайсці ў наступ 23 жніўня, як было раней дамоўлена. Армія Гаўзена рухалася не спяшаючыся, хоць яе хуткі выхад у фланг і тыл французскай арміі, мог прывесці да катастрофы. Толькі адна дывізія 22 жніўня заняла пераправу ў Асцьера.
23 жніўня французскія войскі перайшлі да абароны. Тым часам становішча французскай арміі стала вельмі небяспечным. 2-я армія Бюлава выйшла на лінію Цюэн — Налін — Метэ, а 3-я армія Гаўзена выйшла асноўнымі сіламі да Маасу. У цэлым дзень быў няўдалы для арміі Ланрэзака. Французы ўпарта змагаліся, пераходзілі ў контратакі, але пад ціскам нямецкіх войскаў адыходзілі. Вечарам немцы, пасля артылерыйскай падрыхтоўкі, пачалі моцны наступ, французскія 10-ы, 3-ці і 18-ы карпусы адыходзілі. Камандзір 1-га французскага корпуса Франшэ д’Эсперэ, атрымаўшы вестку, што германскія войскі захапілі мост у Асцьера, адціснулі часці 51-й дывізіі і накіроўваюцца да Антэ (у тыл 1-га корпуса), накіраваў сваю 1-ю пяхотную дывізію ў тыл.
Баі ў гэты дзень насілі вельмі напружаны характар. Французы, нягледзячы на вялікія страты і агульнае засмучэнне, адважна хадзілі ў атакі, дамагаліся лакальных поспехаў. Камандуючы 2-й германскай арміяй фон Бюлаў лічыў сваё становішча вельмі небяспечным. Яго войскі былі стомленыя, панеслі вялікія страты, у тыле германскіх карпусоў была рака Самбра, што пагражала ў выпадку ўзмацнення націску французскай арміі катастрофай. Левы фланг арміі Бюлава яшчэ не ўсталяваў сувязь з 3-й арміяй, а 1-я армія не магла яму дапамагчы, бо была звязана жорсткімі баямі з англійскімі войскамі. Бюлов пасля некаторых ваганняў усё ж вырашыў працягнуць наступ.
Французскай арміі пагражала катастрофа, калі б 3-я германская армія дзейнічала больш актыўна. Французы маглі патрапіць у кальцо акружэння. Аднак войскі 3-й арміі не спяшаліся. Толькі невялікі атрад 19-га нямецкага корпуса пераправіўся ў Асцьера, стварыўшы пагрозу тылу 1-га французскага корпуса. На іншых кірунках пераправа затрымалася з-за цяжкадаступнасці берагоў ракі. Такім чынам, да вечара 23 жніўня толькі невялікія часткі 3-й арміі фарсіравалі Маас. 3-я германская армія не выкарыстала ўдалы момант і своечасова не прыйшла на дапамогу 2-й арміі, хоць іх паспяховае ўзаемадзеянне магло прывесці да акружэнню значнай часткі французскай арміі. Германскае вярхоўнае камандаванне загадала Гаўзену накіраваць частку арміі на поўдзень Жыве, аднак гэты загад запазніўся, так як Ланрэзак ўжо пачаў адводзіць войскі з магчымага кальца акружэння. Ланрэзак, бачачы агульнае засмучэнне арміі і з-за відавочнай пагрозы праваму флангу і тылу (суседняя 4-я французская армія пачала адступленне), загадаў раніцай 24 жніўня пачаць агульны адыход. Французскія войскі адышлі на лінію Жыве, Філіпвіль, Бамон і Мабёж. Ланрэзак пачаў адступленне па сваёй ініцыятыве. Некалькі пазней французскі галоўнакамандуючы Жофр ухваліў адыход і выдаў «Запіску для ўсёй арміі», дзе патрабаваў новых падыходаў. Французскім войскам забаранялі атакаваць у шчыльных калонах, патрабавалі абкопвацца, арганізоўваць артылерыйскую падрыхтоўку перад ударам і весці паветраную разведку. Аднак катастрофа ўжо адбылася. Французская армія прайграла грандыёзную Пагранічную бітву па ўсіх напрамках.
Леў I (Папа Рымскі)
Свяціцель Леў I Вялікі (лац. Leo PP. I), (390 — 10 лістапада 461) — Папа Рымскі з 29 верасня 440 да 10 лістапада 461. Дні памяці — 18 лютага, 12 лістапада.
Бітва пры Шарлеруа
Ход падзей
24 жніўня баёў практычна не было, французы адыходзілі, а немцы паступова прасоўваліся наперад. 25 жніўня 5-я французская армія працягвала адступленне і выйшла на лінію Авэн — Мар’ембур. У выніку 5-я французская армія пацярпела паразу ў бітве пры Шарлеруа. Французскае камандаванне не змагло арганізаваць узаемадзеянне з бельгійскімі і англійскімі войскамі (брытанцы ў Монса дзейнічалі ізалявана), не арганізавала устойлівую абарону па натуральнаму рубяжу ракі Самбры, французская пяхота хоць і адважна атакавала, але дзейнічала ў асноўным без падтрымкі артылерыі. Толькі своечасовы загад аб адыходзе выратаваў французскую армію ад акружэння і поўнага знішчэння.
У сваю чаргу германскае камандаванне дрэнна арганізавала ўзаемадзеянне паміж 2-й і 3-й арміямі, што дазволіла французскай арміі пазбегнуць рашучай паразы. Немцы мелі поўную перавагу ў сілах і спрыяльныя ўмовы для акружэння і разгрому французскай арміі, але не змаглі імі скарыстацца, упусціўшы магчымасць акружэння як мінімум правага флангу арміі Ланрэзака. Як і ў Ардэнскай аперацыі германскія войскі страцілі магчымасць нанесці праціўніку жорсткае паражэнне, дазволіўшы французам адысці на новыя рубяжы.
Леў I (Папа Рымскі)
З яго згоды па просьбе рымскага імператара Маркіяна ў 451 годзе скліканы Халкідонскі сабор — чацвёрты Усяленскі сабор.
Іванаўка (Гомельскі раён)
Іва́наўка (, Ивановка) — вёска ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Цярэніцкага сельсавета.
У 1926—1927 гадах цэнтр Іванаўскага сельсавета.
Адамстаўн (значэнні)
Адамстаўн (Adamstown) - адзін з наступных населеных пунктаў
Аўстралія
Ірландыя
Астравы Піткэрн
ЗША
Джон Квінсі Адамс
Джон Квінсі Адамс (John Quincy Adams;  — ) — 6-ы прэзідэнт ЗША. Сын Джона Адамса, 2-га прэзідэнта ЗША. Першы пасол ЗША у Расійскай імперыі.
Біяграфія
У 1788 здаў экзамен у Гарвардскі каледж, у 1791 годзе ў якасці адваката пасяліўся ў Бостане, але ўжо ў 1794 годзе выправіўся паслом у Гаагу, а ў 1798 (падчас прэзідэнцтва бацькі) — у Берлін.
Вячаслаў Іванавіч Пераход
Вячаслаў Іванавіч Перахо́д (, п. Рахаў, Келецкае ваяводства, Польшча —, Мінск) — беларускі вучоны ў галіне лесаводства. Доктар сельскагаспадарчых навук (1944). Прафесар (1923). Акадэмік АН БССР (1950) і Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР (1959—1961). Заслужаны дзеяч навукі Беларускай ССР (1956).
Джон Квінсі Адамс
Біяграфія
Адамс цалкам падзяляў погляды бацькі, за што ў 1801 годзе быў адкліканы Т. Джэферсанам з Берліна. Заняўся зноў адвакатурай, але ў 1802 годзе быў абраны ў члены Масачусецкага сената, у 1803 годзе — у члены Кангрэса.
Вячаслаў Іванавіч Пераход
Біяграфія
У 1906 годзе скончыў рэальнае вучылішча ў Беластоку. У 1911 годзе скончыў Новаалександрыйскі інстытут сельскай гаспадаркі і лесаводства ў Пулавах. Працаваў у навучальных установах Пскова, Кастрамы, Вятлугі. З 1922 года ў Беларускім інстытуце сельскай і лясной гаспадаркі і Беларускім дзяржаўным універсітэце. З 1925 года прафесар Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі і Беларускага лесатэхнічнага інстытута. З 1946 года В. І. Пераход у Інстытуце лесу Акадэміі навук БССР, у 1949—1954 гадах яго дырэктар.
Джон Квінсі Адамс
Біяграфія
24 снежня 1814 г Адамс дасягнуў заключэння Генцкага міру, пасля чаго быў паслом у Англіі, а ў 1817 годзе прэзідэнтам Д. Манро прызначаны дзяржаўным сакратаром ЗША і пост гэты займаў на працягу 8 гадоў. Адзін з галоўных аўтараў «дактрыны Манро».
Пасля заканчэння паўнамоцтваў Манро і выбараў, якія не прывялі да перамогі ніводнага кандыдата, Адамс, згодна з Канстытуцыяй, быў абраны Палатай Прадстаўнікоў на пост прэзідэнта Злучаных Штатаў (хоць атрымаў менш галасоў чым Эндру Джэксан). Гэта быў адзіны выпадак у гісторыі ЗША, калі будучага прэзідэнта вызначыў Кангрэс.
Вячаслаў Іванавіч Пераход
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: лесаэканамічнае раянаванне Беларусі; лясная статыстыка; геаграфічны профіль пры вывучэнні лясоў, гісторыя лесаводства. Аўтар больш за 190 навуковых прац, у тым ліку 14 манаграфій і брашур.
Сярод апублікаваных прац:
Уладзімір Аляксандравіч Калач
Уладзімір Аляксандравіч Калач (нар. 19(?)) — беларускі вакаліст і музыка, заснавальнік (разам з жонкай Надзеяй), удзельнік і менеджар фэнтэзі фолк гурта Irdorath. Палітычны зняволены, абвінавачаны і асуджаны падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.
Біяграфія
Як удзельнік гурта Irdorath удзельнічаў ў шматлікіх музычных фэстах у розных краінах Еўропы: Wacken Open Air, WOMEX, Дикая Мята, Kilkim Žaibu, Celtic Transilvania, Festiwal Mitologii Słowiańskiej, Folkest, Na Fir Bolg, Hradecký slunovrat і іншых.
Мае трох родных братоў і сястру.
Палітычны пераслед 2020—2022
У лістападзе 2020 Уладзімір і яго жонка Надзея былі звольнены з цэнтра для дзяцей і моладзі «Вікторыя», дзе яны выкладалі традыцыйную, народную ды сярэднявечную музыку, а таксама стварылі рэпетыцыйную пляцоўку, якой карыстаўся іх гурт Irdorath. Надзея апісала сітуацыю наступным чынам: «''Нас звольнілі, бо мы адкрыта удзельнічалі ў маршах, гралі ў дварах, рабілі відэа, каб падтрымаць народ. Гэта ўсё замінала нашаму цэнтру захоўваць нейтралітэт у гэтай сітуацыі. Мы ж лічым, што нейтралітэт — гэта маўклівая згода. Нас звольнілі адразу ж пасля серыі дваровых канцэртаў. Падчас апошняга канцэрту ў мяне ўжо званіў тэлефон: кіраўніцтва бачыла нашыя выступы, у тым ліку і на плошчы Пераменаў''».
Уладзімір Калач быў затрыманы ўвечары 2 жніўня 2021 у Мінску на лецішчы пад Мінскам падчас святкавання дня народзінаў сваёй жонкі разам з іншымі музыкамі і гасцямі свята. Агулам было затрымана 16 чалавек, дзесяць з іх пазней атрымалі суткі арышту і штрафы ў межах адміністрацыйных спраў аб непадпарадкаванні міліцыі. Шэсць чалавек, у тым ліку Уладзімір і Надзея, былі затрыманы ў межах крымінальнай справы па арт. 342 Крымінальнага кодэксу (Арганізацыя альбо актыўны ўдзел у групавых дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак). Па сведчанні адной з прысутных на святкаванні, Аляксандры Грахоўскай, затрыманне было падобна на спецаперацыю: прысутныя сабраліся на лецішчы, дзе збіраліся адзначыць дзень народзінаў Надзеі, але перад пачаткам святкавання заўважылі людзей у вайсковай форме без апазнавальных знакаў, якія беглі з розных бакоў і стралялі. «Было так шмат выстралаў, што не зразумела, чаму пакуль усе жывыя» — сведчыла Аляксандра пазней. Для запісу затрымання выкарыстоўваўся дрон, здымкі з якога пасля былі паказаны МУС у тлумачальным відэа па затрыманні. Прысутных паклалі на зямлю, адабралі тэлефоны, пазней жанчынам дазволілі сесці на канапу. Сама Аляксандра праз два дні атрымала штраф ў межах адміністрацыйнай справы за тое, што не адчыніла зламаную брамку, якая не была зачынена (таксама за гэта ж былі асуджаны яшчэ дзевяць чалавек).
10 жніўня 2021 шэрагам беларускіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі Хельсінкскі камітэт, Беларуская асацыяцыя журналістаў і Беларускі ПЭН-цэнтр, Уладзімір Калач быў прызнаны палітычным зняволенным.
29 верасня 2021 сімвалічным «хросным» Надзеі і Уладзіміра Калачоў стаў дэпутат Еўрапарламента Гельмут Шольц, які з гэтай нагоды зазначыў наступнае: «''Я падтрымліваю Надзею і Уладзіміра Калачоў, вакалістку і дудара фолк-рок-гурта Irdorath, і заклікаю неадкладна іх вызваліць. Яны былі затрыманыя за ўдзел у групавых акцыях, якія груба парушаюць грамадскі парадак за забеспячэнне музычнага суправаджэння мірных маршаў пратэсту. Неверагодны факт для трэцяга дзесяцігоддзя 21-га стагоддзя. Але гэта глыбокая рана для ўсеагульных правоў чалавека, прызнаных амаль усімі дзяржавамі свету, у тым ліку і ў Беларусі, калі выканаўцы затрымліваюцца зусім неабгрунтавана падчас рэалізацыі сваёй страсці і права на свабоду слова, выказвання меркаванняў і сходаў''».
9 снежня 2021 у судзе Савецкага раёна Мінска пачаўся разгляд крымінальнай справы Уладзіміра і Надзеі Калачоў. Ад пачатку справа Калачоў уключала ў сябе, у тым ліку, і «навучанне ці іншую падрыхтоўку асоб для ўдзелу ў дзеяннях, якія груба парушаюць парадак, а роўна фінансаванне ці іншае матэрыяльнае забеспячэнне такой дзейнасці», але падчас следства гэтая частка была знята праз адсутнасць доказаў. Музыкаў абвінавацілі ў грубым парушэнні грамадскага парадку, яўным непадпарадкаванні законным патрабаванням прадстаўнікоў улады, перашкодзе руху грамадскага транспарту, здейсненымі групай асоб па папярэдняй змове. Падставай нібыта стаў удзел музыкаў у маршах пратэсту 16 жніўня, 6 верасня і 25 кастрычніка 2020 года. Уладзімір на гэты конт патлумачыў наступнае: «''Агрэсіі ніякай не было, атмасфера святочная, усе вакол усміхаліся. Усе разам прайшліся праспектам Незалежнасці да плошчы Перамогі, потым па Пераможцаў калона пайшла да Стэлы. Патрабаванняў і папярэджанняў аб незаконнасці акцыі не чуў, бо гучала музыка. Далей шлях быў перакрыты і людзі павярнулі ў адваротны бок. Некалькі разоў выконвалі кампазіцыю Цоя „Перамен!“, а потым разыйшліся''».
14 снежня 2021 суддзя Аляксандр Анатольевіч Якунчыхін вынес прысуд. Ён пагадзіўся з пазіцыяй памочніцы пракурора Вольгі Емельянчанкі і прызначыў Надзеі і Уладзіміру па два гады пазбаўлення волі ў калоніі агульнага рэжыму
Пяшыцы (гміна)
Пяшы́цы (Pieszyce) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Дзержанёўскага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пяшыцах. Плошча гміны складае 64,6417 км².
Курганская вобласць
Курганская вобласць (Курга́нская о́бласть) — суб’ект Расійскай Федэрацыі, які размешчаны на Паўднёвым Урале. Адміністрацыйны цэнтр — Курган. Створана 6 лютага 1943 года. Насельніцтва 896 264 чалавек (2012), з іх большасць — рускія (91,5 %). Мяжуе на захадзе з Чалябінскай вобласцю, на паўночным захадзе — са Свярдлоўскай, на паўночным усходзе — з Цюменскай вобласцю, на паўднёвым усходзе — з Паўночна-Казахстанскай вобласцю (Рэспубліка Казахстан), на поўдні — з Кастанайскай вобласцю (Рэспубліка Казахстан). Падзяляецца на 24 раёны. Буйнейшыя гарады: Курган, Шадрынск.
Геаграфія
Курганская вобласць займае паўднёва-заходнюю частку Заходне-Сібірскай раўніны (вышыня да 193 м). Паверхня плоская, на водападзелах пясчана-гліністыя грывы і шматлікія западзіны, занятыя азёрамі ці забалочаныя. Карысныя выкапні: будаўнічыя матэрыялы, торф, рапа і лекавыя гразі салёных азёр. Клімат рэзка кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −18 °C, ліпеня 19 °C.
Світаві
Гісторыя
Світаві, адзін з самых старажытных гарадоў рэгіёну, быў заснаваны ў сярэдзіне XII стагоддзя манахамі з Літамішля і названы па рэчцы Свитава, якая працякае ў гэтым месцы. Некаторы час паселішча знаходзілася ў валоданні літаммышльскага манастыра, пакуль правы на яго не прад'явіў біскуп горада Оламаўц. У 1256 годзе права на горад былі саступлю оламаўцкаму біскупу. Горад, які карыстаўся каралеўскімі і біскупскімі прывілеямі, пачаў расці і развівацца. У 1389 годзе былі пабудаваныя ўмацаванні. Падчас Гусіцкіх войнаў горад быў разрабаваны і зноў адышоў манастыру Літомышля, аднак ужо ў 1484 годзе зноў стаў валоданнем оламаўцкіх біскупаў. У XVI стагоддзі, якія сталі «залатым» для Світаві, былі заснаваны гільдыі, пабудавана ратуша, заснаваны гарадскі архіў.
Падчас Трыццацігадовай вайны горад падвергнуўся поўнаму спусташэнню, але быў неўзабаве адноўлены. Былі пабудаваны новая царква, шпіталь, пачала развівацца тэкстыльная прамысловасць.
У 1781 годзе горад гарэў і амаль увесь быў знішчаны. Іншае бедства ў горад прынеслі Напалеонаўскія вайны.
У ходзе рэвалюцыі 1848 года ўлада біскупаў Оламаўца была скасаваная. У гэты час насельніцтва Свтіваі складала 4 431 чалавек і працягвала расці. У 1866 годзе ў Світаві было падпісана перамір'е, паводле якога завяршылісь баявыя дзеянні паміж Аўстрыяй і Прусіяй.
У канцы XIX стагоддзя Валянцінам Освальдам Отэндорферам была заснавана бібліятэка.
Пасля распаду Аўстра-Венгрыі ў 1918 годзе горад стаў часткай Чэхаславакіі. У 1938 годзе горад у складзе г н. Судэцкай вобласці быў перададзены гітлераўскай Германіі. Пасля Другой сусветнай вайны горад Світаві быў вернуты Чэхаславакіі, нямецкае насельніцтва было дэпартавана.
NGC 80
NGC 80 (іншыя абазначэнні — UGC 203, MCG 4-2-4, ZWG 479.6, PGC 1351) — цьмяная галактыка ў сузор’і Андрамеды. Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Першы Канстанцінопальскі сабор
Першы Канстанцінопальскі сабор, Другі Усяленскі сабор — Усяленскі сабор Царквы; скліканы ў 381 годзе імператарам Феадосіем I (379—395) у Канстанцінопалі. Прызнаецца Усяленскім усімі цэрквамі. Зацвердзіў дагмат аб сыходжанні Святога Духу ад Айца, пра роўнасць і адзінасутнасць Бога Духа Святога з іншымі абліччамі Святой Тройцы — Богам Айцом і Богам Сынам; дапоўніў і зацвердзіў Сімвал веры ў рэдакцыі, якая атрымала назву Нікейска-Цараградскай (Нікейска-Канстанцінопальскай).
Акрамя таго, усталяваў статус епіскапа Канстанцінопальскага як епіскапа Новага Рыма, другім па статусе пасля Рымскага епіскапа, абыйдучы епіскапа Александрыйскага, які да таго лічыўся першым на Усходзе і насіў тытул «Папа». У выніку ўтварылася так званая пентархія — пяцёрка галоўных епіскапскіх кафедраў (памесных цэркваў) хрысціянскага свету: Рым, Канстанцінопаль, Александрыя, Антыёхія і Іерусалім.
Сабор адкрыўся ў маі 381 года ў канстанцінопальскай Царква Святой Ірыны і скончыў працу ў ліпені таго ж года. Імператар Феадосій I прысутнічаў на яго адкрыцці, але ў саборных пасяджэннях ні яго прадстаўнікі, ні ён сам удзелу не прымалі.
Памяць Айцоў II Усяленскага сабору святкуецца Царквой.
Удзельнікі
На Саборы прысутнічала 150 артадаксальных епіскапаў. Феадосій запрасіў на Сабор таксама 36 македаніянскіх епіскапаў на чале з найстарэйшым епіскапам Елеўсіем Кізікскім, спадзяючыся, што яны пагадзяцца ў спавяданні веры з артадаксальнымі. Але епіскапы Македоніі і Егіпта прама заявілі, што не дапушчаюць і не дапусцяць «адзінасутнасці», і пакінулі Сабор. Папу Рымскага Дамасія (з Заходняй Рымскай імперыі Грацыяна) імператар Феадосій пра адкрыццё Сабора нават не паведамляў.
Сярод галоўных удзельнікаў Сабора прысутнічалі: Мялецій Антыяхійскі, Цімафей I Александрыйскі, Кірыл Іерусалімскі, Геласій Кесарыска-Палесцінскі (пляменнік Кірыла), Асхолій Фесаланікійскі, Рыгор Ніскі (брат Васіля Вялікага), Амфілохій Іканійскі, Оптым Антыёхіі Пісідыйскай, Дыядор Тарскі, Пелагій Лаадыкійскі. Старшынствавалі на Саборы Мялецій Антыяхійскі, які неўзабаве пасля пачатку працы Сабора памёр, і яго замяніў Рыгор Назіянзін (каля 330-каля 390), вядомы ў царкве пад імем Багаслова, а пасля таго, як і ён пакінуў Сабор — Нектарый, пераемнік Рыгора на Канстанцінопальскай кафедры.
Агая
Ага́я (Ohio) — штат на паўночным усходзе Сярэдняга Захаду ЗША. Першы штат, уключаны ў канфедэрацыю пасля прыняцця Ардананса аб Паўночным Захадзе ў 1787 годзе. Скарачэнне — OH, афіцыйная мянушка — «Штат конскага каштана». Сталіца — горад Калумбус, найбуйнейшыя гарады — Цынцынаты, Кліўленд, Таліда, Акран.
Дэмаграфія
Насельніцтва Агая ў 2003 годзе складала 11 435 798 чалавек.
Законы штата
Максімальнае абавязковае пакаранне за цяжкія злачынствы ў штаце Агая складае 20 000 долараў штрафу і 11 гадоў турмы. Крайнія выпадкі існуюць, калі прымяняецца пажыццёвае зняволенне, хаця ў Агая яны рэдкія. З 2014 па 2020 год у штаце былі прыведзены ў выкананне 4 смяротныя прысуды.
Агая займае 49-е месца з усіх 50 штатаў за самыя мяккія пакаранні за эксплуатацыю аўтамашыны пад уздзеяннем алкаголю. Ён таксама займае 47-е месца па агульнай прафілактыцы кіравання ў нецвярозым стане. Колькасць парушэнняў, звязаных з эксплуатацыяй аўтамабіля ў нецвярозым стане, ў перыяд з 01.01.2020 па 31.05.2020 знізілася на 36% да аналагічнага перыяду 2019 года.
Чалябінская вобласць
Чалябінская вобласць — суб’ект Расійскай Федэрацыі, які размешчаны на Паўднёвым Урале. Адміністрацыйны цэнтр — Чалябінск. Утворана 17 студзеня 1934 годзе. Чалябінская вобласць мяжуе са Свярдлоўскай, Арэнбургскай і Курганскай абласцямі, Башкартастанам і Казахстанам.
Насельніцтва 3 603 339 чалавек (2002), з якіх бальшыню складаюць рускія (82,3 %).
Падзяляецца на 27 раёнаў. Буйнейшыя гарады: Чалябінск, Магнітагорск, Златавуст, Міяс, Капейск.
Геаграфія
Чалябінская вобласць ёсць адна з паўднёвых частак Урала. Умоўная мяжа паміж Еўропай і Азіяй праводзіцца ў асноўным па межавым хрыбтам Уральскіх гор. Недалёка ад станцыі Уржумка Паўднёва-Уральскай чыгунцы, 8 км ад Златавуста, на перавале Уралтаў, стаіць каменны слуп, на адным з яго бакоў напісана «Еўропа», на іншым — «Азія». Гарады Златавуст, Катаў-Іванаўск, Сатка знаходзяцца ў Еўропе. Чалябінск, Троіцк, Міяс — у Азіі, Магнітагорск — у абедзвюх частках света.
Плошча Чалябінскай вобласці роўная 88,5 тысячы км². Працягласць вобласці з поўначы на ​​поўдзень складае 490 км, з захаду на ўсход — 400 км. Геаграфічны цэнтр вобласці размяшчаецца на правым беразе ракі Уй, за 3 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Ніжнеўсцэлемава Уйскага раёна. Чалябінская вобласць па тэрыторыі займае 5 месца з 8 рэгіёнаў Урала і 39 месца па Расіі. Агульная працягласць меж складае 2750 км.
Насельніцтва
Чалябінская вобласць па колькасці насельніцтва займае 3 месца з 8 рэгіёнаў Урала і 9-е месца ў Расійскай Федэрацыі (на 2005 год). Вобласць ёсць найбольш шчыльна населеная на і другая пасля Свярдлоўскай вобласці па ўзроўні ўрбанізацыі, бо ўдзельная вага гарадскога насельніцтва складае 81,4 %. Па шчыльнасці насельніцтва Чалябінская вобласць ― 24-ы рэгіён у Расіі без уліку Масквы і Санкт-Пецярбурга, а па ўзроўні ўрбанізацыі ― 9-ы, без уліку аўтаномных акруг.
Эканоміка
Чорная металургія, па маштабах якой вобласць не мае сабе роўных у краіне, прадстаўлена аднымі з найбуйнейшых металургічных камбінатаў у Магнітагорску і Чалябінску, пераробныя заводамі, прадпрыемствамі па вытворчасці ферасплаваў і стальных труб. У каляровай металургіі маецца вытворчасць медзі, цынку і нікеля. Металургіі спадарожнічае вытворчасць вогнеўпораў з магнезіта.
Машынабудаванне абапіраецца на ўласную металургічную базу, што абумоўлівае яго металаёмістасць, хоць і менш значную, чым у Свярдлоўскай вобласці. Тут выпускаюцца трактары, грузавыя аўтамабілі, трамвайныя вагоны, тэхналагічнае абсталяванне, ракетна-касмічная тэхніка, электратэхнічныя вырабы.
Энергетычная база вобласці раней уключала здабычу бурага вугалю, аднак у сувязі з нізкай якасцю вугалю ўсе шахты сёння зачыненыя, і некалькі магутных цеплавых электрастанцый. Доля электраэнергетыкі ў 1991 годзе складала 2,4 %, а ў 2003 годзе ― 7,1 %. Плануецца будаўніцтва Паўднёва-Уральскай АЭС.
Цікавыя факты
У Чалябінскай вобласці маецца сяло Парыж, у якім стаіць копія Эйфелевай вежы.
Вашынгтон (штат)
Вашынгто́н (Washington) — штат на паўночным захадзе ЗША, 42-і штат у складзе саюзу. Сталіца — Алімпія, найбуйнейшы горад — Сіэтл. Насельніцтва — каля 5,9 млн чалавек (2000). У пазбяганне блытаніны са сталіцай назву звычайна суправаджаюць скаротам DC (што азначае «Акруга Калумбія»), а да назвы штата дадаюць слова «штат». Афіцыйная мянушка — «Вечназялёны штат». Названы ў гонар Джорджа Вашынгтона, першага прэзідэнта ЗША, штат быў зроблены з заходняй часткі Вашынгтонскай тэрыторыі, якая была перададзена Брытанскай імперыяй у 1846 годзе ў адпаведнасці з Арэгонскім дагаворам пры ўрэгуляванні спрэчкі аб граніцы Арэгона.
Вашынгтон — 18-ы па велічыні штат, плошча якога складае 183627 квадратных міль (184827 км²), і 13-ы па колькасці насельніцтва штат, у якім пражывае больш за 7,6 мільёна чалавек. Прыблізна 60 % жыхароў Вашынгтона жывуць у сталічным раёне Сіэтла, цэнтры транспарту, бізнесу і прамысловасці ўздоўж П’юджэт-Саўнда — прытока Ціхага акіяна, які складаецца з шматлікіх астравоў, глыбокіх фіёрдаў і бухт, выразаных ледавікамі.
Вашынгтон — адзін з самых багатых і сацыяльна ліберальных штатаў краіны.
Гісторыя
У Вашынгтоне былі знойдзены шкілетныя парэшткі Кеневік Мэн, адзін з найстарэйшых і найбольш поўных парэшткаў чалавека, знойдзеных у Паўночнай Амерыцы. Да прыбыцця еўрапейцаў у рэгіёне было мноства ўстояных плямёнаў амерыканскіх першабытных жыхароў, адметных сваімі татэмнымі слупамі і багата выразанымі каноэ і маскамі. Сярод іх галін гаспадаркі было вялікае паляванне на ласося і, асабліва ў Маках, паляванне на кітоў.
Геаграфія
На поўначы штат Вашынгтон мяжуе з канадскай правінцыяй Брытанская Калумбія, на ўсходзе — са штатам Айдаха, на поўдні — са штатам Арэгон. На захадзе ён амываецца водамі Ціхага акіяна. Агульная плошча складае 184 824 км² (18-е месца ў ЗША), з іх на сушу прыходзіцца 172 587 км². Буйныя гарады: Спакан, Эверэт, Кент, Якіма.
Самарскі нацыянальны даследчы ўніверсітэт імя С.П. Каралёва
Самарскі нацыянальны даследчы ўніверсітэт імя С.П. Каралёва - расійскі нацыянальны даследчы ўніверсітэт у горадзе Самара. Быў утвораны ў 2015 годзе шляхам аб'яднання Самарскага дзяржаўнага ўніверсітэта і Самарскага дзяржаўнага аэракасмічнага ўніверсітэта імя акадэміка С.П. Каралёва.
Склад ўніверсітэта
У сваім складзе ўніверсітэт мае :
Таксама ўніверсітэт мае свае прадстаўніцтвы ў Сызрані, Тальяці і Благавешчанску.
Сяргей Рыгоравіч Навіцкі
Сяргей Рыгоравіч Навіцкі (нар., Мінск) — беларускі дзяржаўны дзеяч, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.
Біяграфія
Нарадзіўся 26 жніўня 1962 года ў Мінску.
Працаваў інжынерам аддзела метралагічнага забеспячэння завода імя Ф. Э. Дзяржынскага вытворчага аб’яднання «Інтэграл» імя XXV з’езда КПСС, інжынерам-канструктарам вопытна-канструктарскага бюро машынабудавання, майстрам-вытворцам мастацкіх вырабаў з металу Мінскага вытворчага аб’яднання мастацкіх вырабаў, майстрам Мінскага мастацкага вытворчага камбіната, майстрам Мінскага камбіната манументальна-дэкаратыўнага і прыкладнога мастацтва, дырэктарам малога прадпрыемства «НН», дырэктарам таварыства з абмежаванай адказнасцю «РАДАКСІС» (г. Мінск).
Генеральны дырэктар сумеснага таварыства з абмежаванай адказнасцю «Хенкель Баўтэхнік» (г. Заслаўе Мінскага раёна).
Выбіраўся дэпутатам Мінскага абласнога Савета дэпутатаў 26-га склікання, членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.
Узнагароды
Чалавек года Міншчыны-2011. Лепшы прадпрымальнік Мінскай вобласці (2009, 2010), лепшы прадпрымальнік Мінскага раёна (2007, 2009). Мае падзякі старшыні Мінскага аблвыканкама, Беларускай праваслаўнай царквы. Узнагароджаны юбілейнымі медалямі, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, ганаровымі граматамі Міністэрства спорту і турызму, упраўлення адукацыі Мінскага аблвыканкама, Мінскага райвыканкама, медалём Беларускай праваслаўнай царквы свяціцеля Кірылы Тураўскага, ганаровай граматай прыхода храма праведнай Сафіі Слуцкай у г. Мінску Мінскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы.
Адносная атамная маса
Адносная атамная маса (абазначаецца: A_{r}) — хімічная велічыня, роўная адносіне сярэдняй масы ў нукліда дадзенага элемента да 1/12 масы атама ў нукліда 12C.
Ян XIII
Ян XIII (Ioannes PP. XIII; каля 938 — 6 верасня 972, Рым) — Папа Рымскі з 1 кастрычніка 965 да 6 верасня 972.
Біяграфія
Рымлянін, сын Іаана з роду Крэсчэнца і Феадоры з роду графаў Тускулумскіх. Быў епіскапам Нарніі. Неўзабаве пасля абрання Папам Ян быў выгнаны рымскай шляхтай і вярнуў свой трон толькі з дапамогай Атона I Вялікага. Заснаваў архіепіскапства ў Мекленбургу. 25 снежня 967 г. каранаваў Атона II Рудога суправіцелем імператара.
Чыта-дэла-П’евэ
Чыта-дэла-П'евэ (Città della Pieve) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Умбрыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Перуджа.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santi Gervasio e Protasio.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Малінаўка (Гомельскі раён)
Малі́наўка (, Малиновка) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Цярэніцкага сельсавета.
Палац культуры чыгуначнікаў (Растоў-на-Доне)
Палац культуры чыгуначнікаў (ДК Чыгуначнікаў, Ленпалац) — дом культуры ў Растове-на-Доне.
Гісторыя
Напачатку 1924 гады прафсаюз галоўных майстэрняў Уладзікаўказскай чыгункі ў Растове-на-Доне выступіў з ініцыятывай будавання Палаца Працы ў гонар правадыра пралетарыяту У. І. Леніна (таксама зваўся Рабочы палац імя Леніна ці Ленпалац ).
Месца пад будаванне Палаца культуры было абрана не выпадковае. Тут у снежні 1905 года народная дружына, што складалася з працоўных Уладзікаўказскай чыгункі, на з 13 па 20 снежня адбівала напор царскіх войскаў і казакоў.
3 мая 1924 года адбылася закладка падмурка будучага Палаца культуры чыгуначнікаў. Будаванне прасоўвалася хутка і 6 лістапада 1927 года адбылося ўрачыстае адкрыццё палаца. Аўтары праекта архітэктары Міхаіл Кандрацьеў, А. Маркелаў, Леанід Эберг.
Першых наведнікаў Палац прыняў у 1928 годзе. C гэтага моманту ўсе буйныя чыгуначныя імпрэзы і ўрачыстыя сустрэчы праходзілі ў сценах палаца. Адным з такіх памятных падзей стала сустрэча чыгуначнікаў з Міхаілам Шолахавым у кастрычніку 1934 года. У 1941 годзе ў Ленпалацы быў сфармаваны 1135-ы стралковы полк 339-й растоўскай стралковай дывізіі.
У час Вялікай Айчыннай вайны будынак палаца быў часткова разбураны. Праект яго аднаўлення склала архітэктар Зоя Пачанцова-Алінская. Цалкам аднаўленчыя працы завяршыліся ў 1957 годзе. У 1960 годзе адкрыўся музей чыгуначнай славы, у 1961 годзе — музей гісторыі, рэлігіі і атэізму.
На будынку Палаца культуры былі ўсталяваны тры мемарыяльныя дошкі:
Апісанне
Палац культуры чыгуначнікаў стаў першым будынкам у Растове-на-Доне, выкананым у стылі савецкага канструктывізму, і адным з першых у СССР Палацаў для працоўных. Будынак мае шматчасткавую структуру. Складаецца з сяміпавярховай вышыннай часткі справа ад галоўнага фасада і працяглай чатырохпавярховай часткі. Карніз і антаблемент абапіраюцца на чатыры цыліндрычныя і дзве квадратныя калоны карынфскага ордара. Першы паверх руставаны. Да параднага ўваходу вядуць два шырокія сходавыя маршы па 10 ступеняў кожны. Тры цэнтральных дзверы ўпрыгожваюць трохвугольныя сандрыкі. Фасад атынкаваны. Унутранае складанае планаванне канцэнтруецца вакол тэатральнага і кіназалаў. Палац і дагэтуль застаецца адным з найбуйнейшых палацавых будынкаў на поўдні Расіі. У палацы культуры чыгуначнікаў ёсць тэатральна-канцэртная зала на 700 месцаў, банкетная зала на 300 месцаў. У будынку працуе больш трыццаці гурткоў, студый і клубных фармаванняў, у якіх займаецца каля дзвюх тысяч чалавек.
Падчас паваеннай рэстаўрацыі фасад зведаў досыць моцныя змены. У гэты перыяд канструктывізм падвяргаўся пераследам, у галоўнага ўваходу ў палац быў арганізаваны гіганцкі партал з каланадай. Тым не менш збеглы агляд з вялікай адлегласці дапамагае ўявіць сілуэт будынка ў першародным выглядзе.
Петравіцы Вельке (гміна)
Петраві́цы Ве́льке (Pietrowice Wielkie) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Рацібожскага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Петравіцах Вельке. Плошча гміны складае 68,07 км². Станам на 2004 год у гміне Петравіцы Вельке пражывалі 7203 чалавекі, шчыльнасць — 105,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 11 салецтваў.
Толкава
То́лкава (, Толково) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Закозельскага сельсавета.
Да 21 ліпеня 1980 года вёска ўваходзіла ў склад Антопальскага пассавета, да 17 верасня 2013 года — у склад Галоўчыцкага сельсавета.
Янаў-Палескі (станцыя)
Я́наў-Палескі (, Янов-Полесский)  — станцыя Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчана ў горадзе Іванава.
Здзіслаў Дурчэўскі
Здзіслаў Дурчэўскі (Zdzisław Durczewski;, мястэчка Длонь Пазнаньскага ваяводства, Польшча — , Варшава) — польскі археолаг. Доктар гістарычных навук (1936).
З 1932 працаваў у Археалагічным музеі ў Варшаве. У 1937 ўзначаліў даследаванні на Замкавай гары ў Гродна, пасля адхілення ад прац вядомага даследчыка Ю. Ядкоўскага. На плошчы 240—300 м выявіў культурны пласт 4,65 м. Выявіў фрагменты драўлянай забудовы дзядзінца XII—XV стст. з рэшткамі 23 забудоў і шматлікімі археалагічнымі знаходкамі (каля 9 тысяч). У кастрычніку 1939 — снежні 1940 працаваў у Вільні, потым у Варшаве, дзе загінуў у час Варшаўскага паўстання.
У гады Другой сусветнай вайны калекцыя знаходак З. Дурчэўскага разрабавана, а дакументацыя знішчана. Часткова запісы пра вынікі раскопак Дурчэўскага апублікаваў М. Варонін у сваёй манаграфіі «Старажытнае Гродна» (1954).
Іост ван дэн Вондэл
Іост ван дэн Вондэл (Joost van den Vondel; 17 лістапада 1587, Кёльн — 5 лютага 1679, Амстэрдам) — выбітны паэт і драматург Нідэрландаў, адзін з найбольш яскравых прадстаўнікоў «Залатога стагоддзя» нідэрландскай літаратуры. Сваёй творчасцю заклаў асновы сучаснай нідэрландскай літаратурнай мовы.
Біяграфія
Сын купца-анабаптыста, які перасяліўся падчас рэлігійных ганенняў ў Кёльн. Малады Вондэл таксама быў прызначаны для купецкай прафесіі. Перасяліўшыся ў 12-гадовым узросце ў Амстэрдам, пачаў займацца паэзіяй ў школах «рыторыкі», дзе атрымаў гуманітарную адукацыю і засвоіў старажытныя мовы.
Творы Вондэла ахопліваюць амаль усе віды паэтычнай творчасці: ён — аўтар лірычных, эпічных і дыдактычных вершаў, а таксама шматлікіх драм (усяго 32), якія прынеслі яму сусветную вядомасць. Перакладаў французскіх, італьянскіх і антычных аўтараў.
У Нідэрландах Адраджэнне супадала з нацыянальным вызваленнем і Рэфармацыяй, і творчасць Вондэла адлюстроўвала ўсе гэтыя гістарычныя рухі. У александрыйскіх вершах ён узносіць веліч краіны, рост гандлёвых гарадоў, подзвігі галандцаў на сушы і морах, у вершах антычнай формы апявае нацыянальны рух супраць іспанцаў («Geboortklock van Willem van Nassau», 1626 і інш.)
Мікалай Аляксандравіч Бярдзяеў
Біяграфічныя звесткі
Вучыўся ў Кіеўскім універсітэце (1894—98). За ўдзел у «Саюзе барацьбы за вызваленне рабочага класа» выключаны з універсітэта і сасланы ў Валагодскую губерню. Выступаў у зборніках «Вехі», «Праблемы ідэалізму» і інш. Пасля рэвалюцыі (з 1917) быў прафесарам філасофіі Маскоўскага ўніверсітэта. Арганізатар «Вольнай акадэміі духоўнай культуры ў Маскве» (1919). У 1922 высланы з СССР, жыў у Берліне, Парыжы.
Светапогляд
Знаходзячыся пад уплывам філасофіі І. Канта, Я. Бёме, А. Шапенгаўэра, Ф. Ніцшэ, У. Салаўёва, В. Разанава, абараняў ідэі экзістэнцыялізму, прапагандаваў прымат свабоды над быццём і чалавека над светам, адстойваў абсалютную каштоўнасць любой асобы і любой культуры.
У працах «Філасофія свабоды» (1911), «Дух і рэальнасць» (1937), «Экзістэнцыяльная дыялектыка боскага і чалавечага» (1952) і інш. абгрунтаваў канцэпцыю т.зв. новай рэлігійнай свядомасці, або хрысціянскага персаналізму. Паводле М. Бярдзяева, задача чалавека ў вызваленні свайго духу з палону ўяўнага быцця і «выхадзе з рабства ў свабоду», з варожасці свету ў «касмічную любоў»; гэта магчыма толькі пры выкананні строгіх правіл і норм паводзін, сфармуляваных у Старым запавеце (этыка закону), перайманні подзвігу Ісуса Хрыста (этыка збавення), выхаванні святасці, духоўным узвышэнні асобы і яе свабоднай любові да Бога-творцы (этыка творчасці). М. Бярдзяеў лічыў неапраўданымі сацыяльныя рэвалюцыі, якія прыводзяць «да вынішчэння святасці», гібелі духоўнай культуры. Ён сцвярджаў, што марксізм «засланіў» чалавека класам і не здольны вырашыць праблему свабоды і актыўнасці асобы, асуджаў бесчалавечнасць, гвалт і тэрор, якія сталі штодзённай практыкай таталітарных рэжымаў, у т. л. і сталінскага рэжыму ў СССР.
Даследаваў праблемы інтэлектуальнай гісторыі Расіі, распрацаваў канцэпцыю т. зв. «камюнатарнасці» (абшчыннасці) або рускай самабытнасці, за мяжой выступаў як патрыёт, прадстаўнік рускай культуры і праціўнік розных формаў месіянскай і шавіністычнай ідэалогіі.
Адносная малекулярная маса
Адносная малекулярная маса (абазначаецца: M_{r}) — хімічная велічыня, роўная адносіне сярэдняй масы ў малекулы, што складаецца з нуклідаў дадзенага хімічнага элемента да 1/12 масы атама ў нукліда 12C.
Малекулярныя масы складаных малекул можна вызначыць, проста складаючы малекулярныя масы элементаў, якія ўваходзяць у іх. Напрыклад, малекулярная маса вады (H2O) ёсць
Магілёўскія фрэскі
Магілё́ўскія фрэ́скі — манументальны жывапіс XVII — першай паловы XIX стагоддзя ў інтэр’ерах культавых будынкаў у г. Магілёў. Вылучаўся панаваннем стылістыкі барока, у пачатку XIX ст. выявіліся прыкметы новага стылю — класіцызму. Адыграў вялікую ролю ў аздабленні інтэр’ераў культавых пабудоў рэгіёна (гл. фрэскі касцёла і кляштара кармелітаў у Бялынічах). 3 творамі іншых відаў мастацтва магілёўскія фрэскі складалі цэльныя ансамблі, у выніку чаго адбываўся сінтэз архітэктуры і жывапісу (убранства інтэр’ера Станіславаўскага касцёла). Магілёўскае сакральнае мастацтва гэтага перыяду характарызавалася павышэннем прафесійнага ўзроўню і арыентацыяй на заходняе мастацтва, з аднаго боку, і імкненнем да фальклорных традыцый — з другога.
Красная Горка (Ушацкі раён)
Кра́сная Го́рка (, Красная Горка) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Глыбачанскага сельсавета.
Геаграфія
За 600 м на поўдзень ад вёскі знаходзіцца возера Краснае.
Гісторыя
Да 19 лютага 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Дубраўскага сельсавета.
Задор’еўскі сельсавет
Задо́р’еўскі сельсавет (таксама — Задо́рскі сельсавет ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагойскага раёна Мінскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска) Задор’е.
Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Плешчаніцкага раёна Мінскай вобласці БССР шляхам аб’яднання тэрыторыі скасаваных Амнішаўскага і Горнаўскага сельсаветаў. З 25 снежня 1962 года ў складзе Лагойскага раёна. 30 студзеня 1976 года да сельсавета далучана частка скасаванага Прусевіцкага сельсавета (вёскі Васількоўка і Шылы). У 1977 годзе ў склад сельсавета з Ізбішчанскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў: вёскі Венера, Выгар, Дзвінаса, Краснае, Леснікі, Луськое, пасёлак Задор’е. 30 кастрычніка 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ізбішчанскага сельсавета (7 населеных пунктаў: вёскі Ізбішча, Мацеева, Папоўцы, Сакавічы, Хацень, Шамаўка і Юрылава). 29 чэрвеня 2010 года ліквідавана вёска Гаравец, 28 снежня 2012 года — вёска Востраў 1.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (27 населеных пунктаў) — 1290 чалавек, з іх 96,4 % — беларусы, 2,2 % — рускія, 0,6 % — украінцы, 0,4 % — палякі.
Сельгаспрадпрыемствы:
Ярмоленка
Ярмоленка — прозвішча, тапонім.
Ягор Цімуравіч Гайдар
Ягор Цімуравіч Гайдар (, Масква —, Масква) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, эканаміст. З’яўляўся адным з ідэолагаў і кіраўнікоў эканамічных рэформ пачатку 1990-х гадоў у Расіі. У 1991—1994 гадах займаў высокія пасады ва Урадзе Расіі (у тым ліку з’яўляўся выканаўчым абавязкі Кіраўніка Урада). Дэпутат Дзярждумы Расіі першага (1993—1995) і трэцяга (1993—2003) скліканняў.
Дырэктар Інстытуту эканомікі пераходнага перыялу, член Назіральнага савета Аналітычнага цэнтра аграспажывецкай эканомікі.
NGC 81
NGC 81 — спіральная галактыка тыпа S0/a? па класіфікацыі Хабла. Знаходзіцца ў сузор’і Андрамеды на адлегласці каля 270 млн св. гадоў ад Сонца. Дыяметр галактыкі складае каля 25 тыс. св. гадоў, што дазваляе класіфікаваць NGC 81 як карлікавую галактыку.
NGC 81 была адкрыта ў 1873 г. англійскім астраномам Ральфам Коўплендам.
Якуб Угоўскі
Якуб Угоскі (Угоўскі) (Jakub Ugoski, каля 1604, Мазовія – 23 ліпеня 1676, Вільня) – дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог.
Уступіў у Таварыства Ісуса 29 жніўня 1624 г. у Вільні. Суперыёр рэзідэнцыі ў Нясвіжы (1641–1644), пракуратар Літоўскай правінцыі Таварыства Ісуса (1644–1646). У 1647–1649 гг. – рэктар Полацкага, а ў 1659–1664 гг. – Пултускага езуіцкіх калегіумаў. З 1652 па 1655 гг. і з 1665 па 1668 гг. – правінцыял Літоўскай правінцыі Таварыства Ісуса. Прэпозіт (кіраўнік) Дома прафесаў у Вільні (1668–1674).
Антоній (святы)
Антоній — імя, якое насілі некаторыя святыя :
Патрыярх Александрыйскі
Патрыярх Александрыйскі — епіскап егіпецкай Александрыі. У наш час падобны тытул носяць 3 главы розных хрысціянскіх цэркваў.
Папа і Патрыярх Александрыйскі і ўсяе Афрыкі
Папа і Патрыярх Александрыйскі і ўсяе Афрыкі (поўны тытул Найблажэннейшы, Найбоскі і Найсвяцейшы Айцец і Пастыраначальнік, Папа і Патрыярх Вялікага Града Александрыі, Лівіі, Пентапаля, Эфіопіі, усяго Егіпта і ўсяе Афрыкі, Айцец Айцоў, Пастыр Пастыраў, Архірэй Архірэяў, Трынаццаты Апостал і Суддзя Сусвету, Η Αυτού Θειοτάτη Μακαριότης ο Πάπας και Πατριάρχης της μεγάλης πόλεως Αλεξανδρείας, Λιβύης, Πενταπόλεως, Αιθιοπίας, πάσης γης Αιγύπτου και πάσης Αφρικής, Πατήρ Πατέρων, Ποιμήν Ποιμένων, Αρχιερεύς Αρχιερέων, τρίτος και δέκατος των Αποστόλων και Κριτής της Οικουμένης ) — афіцыйны тытул прадстаяцеля Александрыйскай Праваслаўнай Царквы. Праваслаўная Александрыйская Царква — адна з самых старажытных, у дыпціху Праваслаўных Цэркваў стаіць другой, пасля Канстанцінопальскай і перад Антыяхійскай.
З усіх праваслаўных патрыярхаў толькі ў Патрыярха Александрыйскага маецца тытул Папы.
Гісторыя тытула
Паводле шостага канона Першага ўсяленскага сабору (325) і другога канона Другога ўсяленскага сабору (381), улада Александрыйскага епіскапа распаўсюджвалася «на ўвесь Егіпет».