cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кантоны Францыі
Функцыі кантонаў
Кантоны ў першую чаргу з'яўляюцца структурнай асновай выбарчай сістэмы. Кожны кантон абірае свайго прадстаўніка ў Генеральны савет адпаведнага дэпартамента. Інакш арганізаваны толькі савет Парыжа.
Гісторыя
Падзел на кантоны і дэпартаменты быў уведзена ў Францыі ў 1790 годзе. Першапачатковы варыянт закона прадугледжваў аб'яднанне кантонаў у раёны (districts), але ў 1800 годзе замест раёнаў былі заснаваны акругі.
Лапатычы
Лапатычы (Лопа́тичі) — вёска ў Алэўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Алэўскай гарадской абшчыны.
Папляўшыс
Папляўшы́с (Papliaušys) — населены пункт у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Насельніцтва 2 чал. (2001 г.). Размешчаны ў Аўкштайцкім нацыянальным парку, у глыбіні Лінкмяніскага леса, на поўнач ад возера Алмаяс. На ўсход ад вёскі працякае ручай Пляўшэ.
Саўл Майсеевіч Бухман
Саўл Майсеевіч Бухман, ці Шавель Хаімавіч Бухман ( — ) — савецкі ваенны ўрач і арганізатар аховы здароўя. Палкоўнік медыцынскай службы.
Біяграфія
Скончыў медыцынскі факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 1927 годзе.
У Чырвонай Арміі з 1928 года. Служыў на пасадах дывізійнага ўрача, начальніка санітарнага корпуса, начальніка санітарнага аддзела 3-й арміі Заходняй асобай ваеннай акругі, 22-й арміі (1933—1945). Прымаў удзел у вызваленні Заходняй Беларусі. Пасля вайны працаваў начальнікам навучальнай часткі ваеннай кафедры Мінскага медыцынскага інстытута.
Пахаваны на Усходніх могілках Мінска (Беларусь), участак 26.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Чырвонага Сцяга, Айчыннай вайны 1 ступені, Чырвонай зоркі, медалямі.
ФК Шахцёр Данецк
«Шахцёр» (ФК «Шахтар») — футбольны клуб з горада Данецк. Заснаваны ў 1936 годзе. Да 1946 года каманда называлася «Стаханавец». Колеры клуба — аранжава-чорныя. Першы ў найноўшай гісторыі Украіны клуб, які выйграў Кубак УЕФА. Трынаццаціразовы чэмпіён Украіны, трынаццаціразовы ўладальнік Кубка Украіны, васьміразовы ўладальнік Суперкубка Украіны, чатырохразовы ўладальнік Кубка СССР.
Майдан (Алэўскі раён)
Майда́н (Майда́н) — вёска ў Алэўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Алэўскай гарадской абшчыны.
Герб Кыргызстана
Герб Кыргызстана — афіцыйны дзяржаўны сімвал Кыргызскай Рэспублікі; быў распрацаваны А. Абдраевым і С. Дубанаевым і зацверджаны 14 студзеня 1994 пастановай Жагорку Кенеша.
Віктар Сазонавіч Пратасеня
Ві́ктар Сазо́навіч Пратасе́ня (, вёска Пагост, — ) — беларускі савецкі жывапісец. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1981).
Скончыў у 1959 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. У 1960—1969 гадах дырэктар мастацка-экспертнай калегіі Міністэрства культуры БССР. У 1973—1977 гадах старшыня праўлення Беларускага саюза мастакоў і сакратар Саюза мастакоў СССР.
Творчасць
Сярод твораў В. С. Пратасені шэраг партрэтаў вядомых людзей: Герояў Савецкага Саюза В. З. Харужай, М. П. Шмырова, М. А. Кедышкі: Герояў Сацыялістычнай Працы М. К. Макарэвіч, А. М. Громава і інш. Аўтар серыі партрэтаў «Значныя людзі Рагачоўскага раёна», тэматычных кампазіцый «Віхуры варожыя», «Калгасныя даяркі», «Ліквідатары Чарнобыльскай аварыі». Сярод твораў мастака пейзажы «Нёман», «Бярэзіна», «Над возерам», «Перад навальніцай» і інш.
Каменнаастроўскі тэатр
Каменнаастроўскі тэатр — адзіны захаваны ў Санкт-Пецярбургу помнік драўлянага дойлідства эпохі класіцызму. Будынак быў пабудаваны ў 1827 годзе паводле праекта архітэктара С. Л. Шустава. З 2005 года Каменнаастроўскі тэатр — частка сцэнічнага комплексу Вялікага драматычнага тэатра.
IC 4753
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Водаправодная вада
Водаправодная вада (праточная вада, вада з гарадскога водаправода, гарадскога водазабеспячэння) — вада, якая паступае для спажывання з крана, дастаўляецца ў дамы камунальным прадпрыемствам па водазабеспячэнні. Стала даступна ў гарадах развітага свету на працягу апошняй чвэрці XIX стагоддзя, і агульную распаўсюджанасць атрымала ў сярэдзіне XX стагоддзя. Як правіла, гэта вада з рачных водазабораў.
Тыпы водаправоднай вады
Значная частка сістэм водазабеспячэння пастаўляе ў дамы некалькі тыпаў водаправоднай вады: У Японіі мае месца практыка перавыкарыстоўвання сцёку пітнай вады ў смыўных бачках.
Ачыстка
Падрыхтоўка вады для пітва ўключае некалькі стадый:
Пажэймяніс
Пажэймяні́с (Pažeimenys), традыцыйная беларуская назва — Пажэймяны  — населены пункт у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчаны за 2 км на паўднёвы захад ад Шакарвы, у Аўкштайцкім нацыянальным парку, на беразе возера Жэймяніс.
Валерый Васільевіч Маслюк
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (1979). З 1979 па 1981 працаваў рэжысёрам-пастаноўшчыкам у Беларускім нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Я.Коласа. З 1981 па 1983 — галоўны рэжысёр Магілёўскага абласнога драматычнага тэатра, у 1983—1991 — Дзяржаўнага рускага драматычнага тэатра імя М.Горкага. У 1993—1996 гадах — дырэктарам, да 1997 года адначасова і мастацкі кіраўнік Беларускага нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Якуба Коласа.
(950) Арэнса
(950) Арэнса (Ahrensa) — астэроід Галоўнага астэроіднага пояса. Адкрыты 1 красавіка 1921 года нямецкім астраномам Карлам Рэйнмутам у Гайдэльбергу, Германія. Названы ў гонар сям’і Арэнсаў (Ahrens), сяброў даследчыка, якія аказвалі матэрыяльную дапамогу абсерваторыі Гайдэльберг-Кёнігштуль. Астэроід не перасякае арбіту Зямлі, і робіць поўны абарот вакол Сонца за 3,65 юліянскіх гадоў.
NGC 2191
NGC 2191 (іншыя абазначэнні — ESO 160-14, PGC 18464) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Кіль.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Бадэн-Вюртэмбергская акадэмія папулярнай музыкі
Бадэн-Вюртэмбергская акадэмія папулярнай музыкі (Popakademie Baden-Württemberg) — нямецкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у горадзе Мангейм.
Агульная характарыстыка
Акадэмія паўстала з рок-фонду Бадэн-Вюртэмберга, які быў заснаваны ў 1996 годзе як пілотная ўстанова з мэтай прасоўвання рэгіянальнай музычнай сцэны Бадэн-Вюртэмберга ў Бадэн-Бадэне.
У зімовым семестры 2003/2004 года ў першы год навучання пачалі набор на ступень бакалаўра ў галіне папулярнай музыкі або музычнага бізнесу. У той час упершыню ў Германіі прапаноўвалася ступень бакалаўра па гэтых прадметах. Першапачаткова ўстанова пераехала ў пераходныя памяшканні ў цэнтры горада. Новы будынак у раёне Мангейма быў гатовы ў зімовым семестры 2004/2005 навучальнага года. У зімовы семестр 2011/2012 года дыяпазон курсаў акадэміі быў пашыраны, уключыўшы два магістарскія курсы.
Шэр (рака)
Шэр (Cher, у старажытнасці Carus) — рака ў цэнтры Францыі. Шэр з'яўляецца левым прытокам Луары. Выцякае ў Аверні (дэпартамент Крэз) пры паселішчы Шар з вышыні 717 м над узроўнем мора. Цячэ ў заходне-паўночна-заходнім кірунку і ўпадае ў Луару ніжэй горада Тура. Мае прытокі, правыя — Іеўр, Араном і Сальдром; левыя — Тард, Арнон і Фузон.
Даўжыня 352 км, у тым ліку 120 км суднаходныя. Несуднаходная частка паміж Манлюсонам і С.-Амандам (65 км) абыходзіцца Манлюсонскім каналам. Сярэдні расход вады 95 м³/с.
Берыйскі канал злучае Шэр таксама з Луарай.
Майдан-Капышчэнскы
Майдан-Капышчэнскы (Майда́н-Копи́щенський) — вёска ў Алэўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Алэўскай гарадской абшчыны.
Злучан аўтадарогай і  з Глушкавічамі.
Аўгусцін Меерберг
Аўгусцін Меер барон фон Меерберг (таксама Маерберг, Augustin Meyerberg) (жнівень 1612, Сілезія —, Вена(?)) — аўстрыйскі барон, падарожнік і дыпламат.
Меерберг родам з Сілезіі; пры Фердынандзе III быў саветнікам апеляцыйнага суда ў Глогау. Імператар Леапольд I выклікаў яго ў Вену і дванаццаць разоў адпраўляў яго паслом да розных двароў, у тым ліку: да турэцкага султана Магамета IV, да караля польскага і вялікага князя літоўскага Яна Казіміра, да караля дацкага Хрысціяна V, да рускага цара Аляксея Міхайлавіча.
У баронскую Свяшчэннай Рымскай імперыі годнасць ён быў узведзены 23 жніўня 1666 года і тады атрымаў мянушку Меер фон Меерберг; раней называўся дэ Меерн, і пад гэтым імем здзейсніў сваё падарожжа ў Маскву. Апісанню гэтага падарожжа Меерберг прысвяціў два сачыненні, напісаныя на лацінскай мове. Першае ўяўляе данясенне пра ход справы, пра прыёмы і пра вынікі пасольства; другое змяшчае, акрамя іншага, апісанне ўсяго бачанага падарожнікам, збор уражанняў, якія зрабілі на асвечанага еўрапейца карціны рускага жыцця таго часу; значэнне яго павялічваецца яшчэ тым, што да яго прыкладзены зборнік карцін і малюнкаў, зробленых з натуры мастаком, які быў у свіце Меерберга.
Нагодай для пасольства Меерберга паслужыла вайна паміж Расіяй і Рэччу Паспалітай за Левабярэжную Украіну. Першае перамір'е ў 1656 годзе было заключана пры пасродніцтве Аўстрыі, але ў 1658 годзе зноў разгарэлася вайна. Леапольд I ізноў прапанаваў сваё пасродніцтва. У складзе адпраўленага з гэтаю мэтай пасольства знаходзіўся святар Севасцьян Главінік (Главініч), які прадставіў сваё данясенне «Sebastianus Glavinich de rebus Moschorum». Пасольства, выехаўшы з Вены 17 лютага 1661 года, прыбыло да Масквы 24 мая, праз Пскоў, Ноўгарад і Цвер. 25 мая адбыўся ўрачысты ўезд у сталіцу і на наступны дзень прыём у палацы. Меерберг падрабязна спыняецца на абставінах прыёму, на цырыманіяле, на ўшаноўванні паслоў царскім абедам. Нарады цягнуліся каля чатырох месяцаў і не раз пагражалі сарвацца, напрыклад, праз невыкананне якім-небудзь з бакоў правілаў тытулавання манархаў. Цар згаджаўся прыняць пасродніцтва аўстрыйскага імператара, але кароль польскі і вялікі князь літоўскі, выражаючы гатовасць да міру, не жадаў умяшання Аўстрыі. Тады Меерберг прыклаў усе старанні, каб дамагчыся ў цара, паводле інструкцыі Леапольда I, дапамогі і саюза супраць турэцкага султана, але атрымаў адмову, хоць Аляксей Міхайлавіч і абяцаў якім-небудзь іншым шляхам аддзячыць імператара за прапанаванае пасродніцтва. 24 красавіка 1662 года пасланцы былі запрошаны ва ўнутраныя пакоі, «на сяброўскую гутарку», якая складалася ў распіцці заздароўных чар. 25 красавіка адбылася развітальная аўдыенцыя і 6 мая 1662 года пасольства выехала ў Смаленск, для ўдзелу ў нарадзе упаўнаважаных Расіі і Рэчы Паспалітай, але і там пацярпела няўдачу.
На зваротным шляху праехаў па Дняпры ад Смаленска да Магілёва, затым праз Менск і Барысаў адправіўся ў Вільню. У апісанні свайго пасольства прывёў звесткі пра забойства гетмана В. Гасеўскага, якое адбылося у час знаходжання Меерберга ў Вільню. Таксама апісаў архітэктуру, побыт жыхароў і прыроду наваколляў Дуброўны, Оршы, Копысі, Шклова, Быхава, Магілёва, Барысава, Менска. Адзначаў, што Белам Руссю ў самой Расіі называюць "вобласці паміж Прып'яццю, Дняпром і Дзвіною, з гарадамі Новагародкам, Менскам, Мсціславам, Смаленскам, Віцебскам і Полацкам". 22 лютага 1663 года Меерберг вярнуўся ў Вену.
Першае данясенне Меерберга ''«Relatio humillima Augustini de Meyern et Horatii Gulielmi Caivuccii, ablegatorum in Moschoviam a d. 17 Febr. 1661 usque ad d. 2 2 Febr. 1663» было выдадзена ў 1820 годзе (Wichmann, «Sammlung bisher noch ungedruckter kleiner Schriften zur ä ltern Geschichte und Kenntniss des Russischen Reichs»'', Берлін). На рускай мове існуюць два пераклады: першы, Дабраклонскага, надрукаваны ў «Русском Зрителе» за 1828 год, № 3-6, і другі, Барсава, у «Чтения в Императорском обществе истории и древностей российских при Московском университете» («Чытанні ў Імператарскім таварыстве гісторыі і старажытнасцей расійскіх пры Маскоўскім універсітэце») за 1882 год, кн. 1-3. Разбору гэтага данясення прысвечана каштоўнае даследаванне Адэлунга, якое выйшла ў 1827 годзе адначасова на рускай і нямецкай мовах, пад загалоўкам: «Барон Мейерберг и путешествие его по России» («Барон Меерберг і падарожжа яго па Расіі»).
Другое сачыненне Меерберга «Iter in Moschoviam etc.» змяшчае, між іншым, пераклад Улажэння пануючы Аляксея Міхайлавіча. Пра год і месца выдання гэтага сачынення існуюць розныя звесткі; паводле адных — яно выдадзена ў Кёльне ў 1663, паводле іншых — у 1679 годзе, што больш праўдападобна. У 1688 годзе ў Лейдэне выйшаў французскі дераклад, у 1697 годзе ў Неапалі — італьянскі. Французскі пераклад перадрукаваны ў 1858 годзе ў I і II тамах «Biblioth è que russe et polonaise», пад загалоўкам: «Relation d’un voyage en Moscovie». На рускай мове сачыненне M. выйшла ў XVIII у.: «Путешествие Мейерберга по России» (з малюнкамі). У «Чтениях в Обществе Истории и Древностей Российских» за 1873 год, кн. 3, надрукаваны пераклад Шамякіна. Да сачынення Меерберга прыкладзена збор малюнкаў - краявідаў, партрэтаў і наогул усіх рэчаў, якія прыцягвалі увагу чужаземцаў; зроблены яны спрактыкаванай рукой і хоць не адрозніваюцца мастацкай якасцю, але даюць дакладнае ўяўленне пра адлюстраваныя аб'екты, праз што маюць вялікае значэнне ў справе азнаямлення з рускімі старажытнасцямі. Здымкі з гэтых малюнкаў прыкладзены да згаданага даследавання Адэлунга, Кожны малюнак мае тлумачальны подпіс Меерберга. У 1903 г. у Санкт - Пецярбургу, у друкарні Суворына выдадзены Альбам Меерберга з малюнкамі і тлумачэннямі да іх.
Герб Усходняга Тымора
Герб Усходняга Тымора (афіцыйна: Тымор-Leste), быў уведзены 18 студзеня 2007. Заснаваны на праекце, які выкарыстоўваўся яшчэ тады, калі краіна аднабакова абвясціла пра сваю незалежнасць 28 лістапада 1975.
У цэнтры герба — выява аўтамата Калашнікава, як і на гербах Мазамбіка і Зімбабвэ.
Дэвіз на партугальскай мове — «Unidade, Acção, Progresso» («Адзінства, Дзеянне, Прагрэс»).
Слізні
Слі́зні — шляхецкі род ў Вялікім Княстве Літоўскім. Вядуць радавод ад паўлегендарнага Ратшы, нашчадкі якога служылі ў князя Аляксандра Неўскага, вялікіх князёў цвярскіх і маскоўскіх. Некаторыя прадстаўнікі роду перасяліліся ў Вялікае Княства Літоўскае. Іван Андрэевіч Толпык-Слізень, паводле некаторых звестак, быў прызначаны вялікім князем літоўскім Вітаўтам ваяводам бранскім.
Смоліч
Смоліч — беларускае прозвішча.
Мыхайліўка (Алэўскі раён)
Мыхайліўка (Миха́йлівка) — вёска ў Алэўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Алэўскай гарадской абшчыны.
Антоній Від
Антоній Від (1508, Обервезель, Рэйн-Хунсрук — 21 студзеня 1558, Данцыг, Паморскае ваяводства) — нямецкі мастак, графік, картограф, вядомы стварэннем карты Расіі 1-й паловы XVI ст.
Біяграфія
Нарадзіліся ў 1508 годзе ў Обервезелі-на-Рэйне, памёр 21 студзеня 1558 года ў Данцыгу. Себасцьян Мюнстэр у сваёй «Касмаграфі» называў яго літвінам. «Народжаным у Літве» яго называў і Конрад Геснер.
Вывучаў мастацтва ў Вітэнбергу. У 1534—1546 гадах жыў у Вільні, быў прыдворным мастаком вялікага князя Жыгімонта Аўгуста.
Творчасць
У 1542 годзе склаў карту Маскоўскай дзяржавы, вядомую як карта Віда-Ляцкага, хто выгравіраваў карту пэўна не вядома. У 1545—1546 годзе напісаў кампазіцыі з выявамі зубра, палявання і рыцарскага турніру. Стварыў партрэт і медаль паморскага князя Барніма XI (1545), партрэт прускага герцага Альбрэхта Брандэнбургскага (1553). Таксама думаюць, што Антоній Від зрабіў эскізы аздаблення сцен Ніжняга замка ў Вільні і ў суаўтарстве эскіз габелена з выявай Марціна Лютара (вытканы ў Грайфсвальдзе).
Карта Віда-Ляцкага
Непасрэдны ўдзел у стварэнні карты браў ваявода Іван Ляцкі, які ўцёк з Маскоўскай дзяржавы ў 1534 годзе. Сігізмунд Герберштэйн шматкротна звяртаўся да Ляцкага, каб той склаў для яго апісанне Масковіі, пасля выданнем карты заняўся Антоній Від. Акрамя звестак, атрыманых ад Ляцкага, Від выкарыстоўваў і іншыя крыніцы, напрыклад, твор Мацея Мяхоўскага «Трактат пра дзве Сарматыі». Карта ахоплівала тэрыторыі ад Фінляндыі да Абі і ад Чорнага да Балтыйскага мора.
Карта створана ў Данцыгу і выдадзена на латыні з дубліраваннем «рускай мовай» у 1555 годзе ў Базелі. 23 мая 1541 года ў лісце да Герберштэйна Ляцкі паведамляе пра пасылку яму карты Масковіі, а ў напісанай «па-руску» інскрыпцыі да карты, якая ёсць у першым яе выданні 1555 года, пазначаны 1542 год, відаць, як год вырабу рукапіснага асобніка.
У пачатку 1880-х гадоў нямецкі гісторык Генрых Міхаў выявіў у Гамбургу выданне карты Антонія Віда, зробленае Францам Хогенбергам у 1570 годзе, пра што паведаміў у сваім артыкуле пра самыя старажытныя карты Расіі. Перавыданне 1570 года мае зменены памер карты — прамавугольную форму замест квадратнай у арыгінале. Зменена і мастацкае афармленне, пакінуты толькі лацінскі тэкст. Захавалася некалькі асобнікаў гэтага выдання:
Арыгінальная карта 1555 года выяўлена пазней і прадстаўлена ў публікацыі Генрыха Міхава 1906 года.
Карта Антоннія Віда была добра вядомая сярод знакамітых картографаў, у сваіх публікацыях яго згадвае Абрахам Артэлій, Гесэль Герытсен і Нікалас Вітсен. Звесткамі, атрыманымі ад Віда, карысталіся для складання ўласных карт Сігізмунд Герберштэйн і Себасцьян Мюнстэр.
(949) Хель
949 Хель (949 Hel) — астэроід Галоўнага пояса. Адкрыты 11 сакавіка 1921 года нямецкім астраномам Максам Вольфам у абсерваторыі Гайдэльберг-Кёнігштуль, Германія. Імя астэроіда была прапанавана жонкай навукоўца праз два гады пасля яго смерці, у гонар міфалагічнай скандынаўскай валадаркі свету мёртвых. Хель не перасякае арбіту Зямлі і абарачаецца вакол Сонца за 5,19 юліянскіх гадоў.
NGC 2192
NGC 2192 (іншае абазначэнне — OCL 437) — рассеянае скопішча ў сузор’і Вознік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Распаўсюджванне COVID-19 у Бразіліі
Пандэмія COVID-19 ўпершыню пачала распаўсюджвацца ў Бразіліі 25 лютага 2020 года, пасля таго як аналізы 61-гадовага мужчыны з Сан-Паўлу, што вярнуўся з Ламбардыі (Італія), паказалі станоўчы вынік на вірус. Па стане на 4 красавіка 2020 года ў краіне было пацверджана 9053 выпадкі захворвання, у выніку чаго загінула 359 чалавек. Мясцовыя перадачы віруса былі зарэгістраваныя па меншай меры ў сямі штатах.
28 студзеня Міністэрства аховы здароўя Бразіліі павысіла ўзровень экстранай абвесткі насельніцтва да ўзроўню 2 з 3, разглядаючы «непазбежную пагрозу» для дзяржавы, паколькі быў зафіксаваны падазраваны выпадак у Белу-Арызонце, штат Мінас-Жэрайс. На наступны дзень міністэрства аб’явіла, што расследуе яшчэ два меркаваныя выпадкі ў Порту-Алегрэ і Курытыбе. Ніякай дадатковай інфармацыі аб пацыентах у Порту-Алегрэ і Курытыбе прадастаўлена не было. Тым не менш, было паведамлена, што пацыент з Белу-Арызонце быў студэнтаў, што нядаўна наведалі кітайскі Ухань, месца ўзнікнення ўспышкі віруса.
Станам на 2023 год у краіне зафіксавана 37 млн захворванняў, у тым ліку 704 тыс. смерцяў.
Сядзібна-паркавы комплекс Рушчыцаў (Багданава)
Сядзібна-паркавы комплекс Рушчыцаў — рэшткі сядзібы ў Багданаве, Валожынскі раён, Мінская вобласць. Гісторыка-культурная каштоўнасць рэгіянальнага значэння.
Гісторыя
Сядзіба вядома з другой паловы XVI стагоддзя. Названа па імі заснавальніка Багдана Сапегі (пам. у 1593 г.), кашталяна берасцейскага і смаленскага. У 1653 г. перайшла да дачкі Казіміра Мікалая Сапегі Барбары Валовіч. Потым сядзібай валодалі Пацы, Даніловічы, Чаховічы.
Сядзіба Чаховічаў вядома па інвентарам 1697, 1742 і 1776 гг. Пасля смерці Віктара Чаховіча сядзіба перайшла яго сыну Казіміру (пам. у 1834 г). Пасля смерці ўдавы Казіміра сядзіба была прададзена з малатка Фердынанду Рушчыцу (1786—1848) герба Ліс, адвакату, жанатаму на Ганне з Чаховічаў. Потым сядзібай валодалі яго сын Эдвард Фердынанд, жанаты на Альвіне Мюнх, унук Фердынанд, вядомы мастак, графік, тэатральны дэкаратар і педагог, які нарадзіўся ў сядзібе ў 1870 г. і рэгулярна прыязджаў сюды будучы студэнтам Пецярбургскай акадэміі мастацтваў, прафесарам Школы выяўленчых мастацтваў у Варшаве, Кракаўскай акадэміі мастацтваў, кафедры жывапісу Віленскага ўніверсітэта. Тут жылі яго сёстры Вольга і Ганна. У сядзібе прайшлі і апошнія чатыры гады яго жыцця, поўныя працы і натхнення. Пейзажы Багданава былі ўвекавечаны на палотнах «Зямля», «Млын», «У свет», «Эмігранты», «Вясна», «Зімняя казка», «Млын ноччу».
Сядзіба займала жывапісна перасечаную тэрыторыю каля вёскі. Цэнтральная ўязная алея працягласцю 240 м вяла да сядзібнага дома на ўзвышэнні. Гэта быў просты стары дом з лістоўніцы, пабудаваны каля 1690 г. У канцы XVIII ст. Казімір Чаховіч пачаў перабудову старой сядзібы ў формах класіцызму. Побач ён пабудаваў новы мураваны двухпавярховы будынак з порцікам на двух калонах. У 1912 г. Фердынандам Рушчыцам была прыбудавана з паўночнага боку веранда, дах якой абапіраўся на шэсць філяраў. У адрозненні ад старога новы дом называўся «мурам», «скарбцам» і стаў новым кампазіцыйным цэнтрам. На партэры, акрамя таго, былі два складскія памяшканні (тыпу скляпоў), пабудаваныя з буйных валуноў і бута. Па часу заснавання і кампазіцыйна яны былі звязаны з старым сядзібным домам. Адначасова вялася рэканструкцыя рэгулярных паркавых закладанняў з шпалерамі ў пейзажным стылі. Новы мураваны дом быў халодным. Зімой, каб пазбегнуць вільгаці, час ад часу палілі ў галандках. У кабінетах, залах (зялёнай і жоўтай), сталовай размяшчаліся мастацкія зборы, мастацкая майстэрня, бібліятэка, архіў і другія фамільныя каштоўнасці, таму дом называўся скарбцам. Будынак натхніў мастака на карціну «Пустка» (1901). Жылым быў цёплы стары дом XVII ст. Летам, асабліва ў час канікул, ён перапаўняўся гасцямі, сваякамі, вучнямі мастака. Многія наведвальнікі размяшчаліся ў новым доме — «муры». У доме меліся кафляныя печы, каміны, люстры, мэбля першай паловы ХІХ ст. Асаблівую каштоўнасць прадстаўлялі сямейныя партрэты Рушчыцаў, Чаховічаў, Мунхаў, карціны Фердынанда Рушчыца і яго вучняў (за 1904—1907 гг.). Мелася таксама скульптура. У бібліятэцы налічвалася каля пяці тысяч тамоў, сярод іх старажытныя выданні на пергаменце XVI ст., кнігі на лацінскай, французскай, нямецкай, польскай і іншых мовах, у асноўным па праву, гісторыі і літаратуры. Кнігі з'яўляліся зборам Юзафа Карчэўскага. У кніжным зборы Фердынанда Рушчыца пераважвалі выданні па культуры і гісторыі мастацтва. Сярод іх былі кнігі, атрыманыя мастаком у якасці ўзнагароды за вучобу ў мінскай гімназіі. Матэрыялы ўключалі архівы Ю. Карчэўскага, Чаховічаў, Рушчыцаў і вялікую карэспандэнцыю Фердынанда Рушчыца.
Вуліца Мяржынскага (Мінск)
Вуліца Мяржынскага — вуліца ў Першамайскім раёне Мінска. Названа ў гонар грамадскага дзеяча, аднаго з першых рэвалюцыянераў-марксістаў Сяргея Канстанцінавіча Мяржынскага. Да 1981 года мела назву Інструментальная.
Сядзібна-паркавы комплекс Рушчыцаў (Багданава)
Гісторыя
Сядзібныя пабудовы згарэлі ў ліпені 1944 г. Праслежваецца толькі падмурак былога «мура», завалены друзам.
Вуліца Мяржынскага (Мінск)
Размяшчэнне
Пачынаецца ад скрыжавання з завулкам Кузьмы Чорнага, ідзе з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Заканчваецца скрыжаваннем з вуліцай Талбухіна. Таксама перасякаецца з вуліцай Калініна. Ідзе паралельна праспекту Незалежнасці.
Грамадскі транспарт
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па вуліцы адсутнічае. Бліжэйшая станцыя метро — «Парк Чалюскінцаў».
IC 4754
IC 4754 — галактыка тыпу SBb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Фашчаўка (Шклоўскі раён)
Фа́шчаўка (, Фащевка) — аграгарадок у Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Фашчаўскага сельсавета.
Вульфеніт
Вульфеніт — мінерал, малібдат свінцу, які ўтрымовае свінец (56%) і малібдэн (26%). Атрымаў сваю назву ў гонар аўстрыйскага мінеролага Франца фон Вульфа (1728-1805). У выглядзе асобных добра ўтвораных крышталёў на сценках пустэч і расколін, крышталі звычайна сабраны ў прыгожыя друзы. Знешні выгляд крышталёў пласціністы або дыпірамідальны. Папулярны калекцыйны камень.
Хімічная формула мінерала: Pb [MoO4]. Колер ад жоўта-аранжавага да васкова-жоўтага. Таксама можа быць жаўтлява-шэрым, аліўкава-зялёным, карычневым, чырванавата-карычневым да яркага-чырвонага. Смаляны бляск, на заломах амаль алмазны.
Шчыльнасць: 6500-7000 кг / м ³. Цвёрдасць: 3 па шкале Моаса.
Байцоўскі клуб
Байцоўскі клуб:
Байцоўскі клуб (раман)
«Байцоўскі клуб» (Fight Club) — раман амерыканскага пісьменніка Чака Паланіка, апублікаваны ў 1996 годзе ў ЗША выдавецтвам ''«W. W. Norton & Company»''.
У цэнтры сюжэту герой, які цярпіць на бяссонніцу, выкліканую непрыманнем грамадства спажывання. Таксама прычына яго хваробы ў незадаволенасці тым, як разумеюць мужнасць у амерыканскай культуры. Па парадзе свайго доктара, герой пачынае наведваць групы псіхалагічнай падтрымкі хворых і бяссонніца знікае. Але праз пэўны час гэты спосаб перастае дзейнічаць. У змаганні з хваробай герой сустракае таямнічага чалавека, Тайлера Дзёрдэна — стваральніка падпольнага байцоўскага клуба як радыкальнай формы псіхатэрапіі.
Дэвід Фінчэр у 1999 годзе зняў аднайменны фільм, галоўныя ролі ў якім сыгралі Брэд Піт і Эдвард Нортан. Выхад фільма і вялікая колькасць станоўчых водгукаў кінакрытыкаў паднялі папулярнасць Паланіка і дазволілі пачаць публікацыю новых раманаў з проматурамі, на якіх аўтар чытаў свае новыя, яшчэ неапублікаваныя творы.
Млынок (Алэўскі раён)
Млынок (Млино́к) — вёска ў Алэўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Алэўскай гарадской абшчыны.
Аварыя на алюмініевым заводзе ў Венгрыі
Аварыя на алюмініевым заводзе ў Венгрыі — экалагічная катастрофа, якая адбылася 4 кастрычніка 2010 года на буйным заводзе Ajkai Timfoldgyar Zrt па вытворчасці алюмінію ў раёне горада Айка, за 160 кіламетраў ад Будапешта. У выніку выбуху на заводзе была разбурана плаціна, якая стрымлівала рэзервуар з таксічнымі адходамі. Такім чынам, адбылася ўцечка прыблізна 1,1 мільёна кубаметраў таксічнага рэчыва — чырвонага шламу. У выніку прарыву плаціны затопленымі апынуліся тэрыторыі трох абласцей (Веспрэм, Ваш і Дзьёр-Мошан-Шопран). У раёне бедства венгерскімі ўладамі было абвешчана надзвычайнае становішча. Станам на 5 лістапада ахвярамі аварыі сталі дзесяць чалавек. Агульная колькасць пацярпелых у выніку разліву ядахімікатаў перавысіла 140 чалавек.
Храналогія
4 кастрычніка ў 12:25 па мясцовым часе адбыўся прарыў плаціны на буйным заводзе Ajkai Timfoldgyar Zrt па вытворчасці алюмінію ў раёне горада Айка. У выніку разбурэння плаціны адбылася ўцечка прыблізна каля 700 тысяч кубаметраў таксічнага рэчыва — чырвонага шламу.
7 кастрычніка аналізы венгерскай Службы па кантролі за воднымі рэсурсамі паказалі перавышэнне нормы шчолачы ў Дунаі, што стварыла пагрозу ўсёй экасістэме ракі.
9 кастрычніка венгерскія ўлады пачалі эвакуацыю жыхароў пацярпелага горада Колантар у сувязі з пагрозай паўторнага разліва адходаў. Спецыялісты асцерагаліся, што рэзервуар, адкуль адбылася ўцечка, будзе працягваць разбурацца.
11 кастрычніка глава камітэта па ахове навакольнага асяроддзя Венгрыі Золтан Ілеш заявіў, што паўторны разліў ядахімікатаў непазбежны.
12 кастрычніка парламентам было прынята рашэнне пра нацыяналізацыю кампаніі MAL Zrt, які валодае камбінатам. Усім пацярпелым выплачана кампенсацыя.
14 кастрычніка суд Венгрыі не змог прад'явіць абвінавачанні ўзятаму раней пад варту главе кампаніі, у якой адбылася ўцечка, Золтану Баканьі.
Паўкае
Па́ўкае (Paukojė) — населены пункт у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчаны ў Аўкштайцкім нацыянальным парку. Размешчаны за на беразе возера Укояс, на ручаі Пакасас, які злучае яго з возерам Пакасас. Праз вёску праходзіць аўтамабільная дарога.
Фашчаўка
Назву Фа́шчаўка маюць:
Ічан-Кала
Іча́н-Кала́ (Ichan Qa'la) — унутраны горад Хівы ва Узбекістане, прадстаўляе сабою комплекс гістарычных помнікаў і з'яўляецца аб'ектам са спісу Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Паходжанне назвы
Паводле легенды аб заснаванні горада, ён вырас вакол калодзежа Хейвак, вада з якога мела дзіўны смак. Калодзеж быў выкапаны па загаду Сіма, сына біблейскага Ноя. У Ічан-Кале і сёння можна пабачыць гэты калодзеж. Хіва была аднім з гарадоў старажытнага Харэзма, буйной дзяржавы на захадзе Цэнтральнай Азіі, на поўдзень ад Аральскага мора.
З 16 ст. горад стаў сталіцай Хівінскага ханства. Сучасная назва Хіва паўстала ў 18 ст.
Гісторыя
Паводле археалагічных дадзеных, Хіва была заснавана болей за 2500 гадоў таму.
Горад выпрабаваў мноства ўзрушэнняў, звязаных з міжусобіцамі ўзбекскіх ханаў і набегамі качэўнікаў — туркменаў і казахаў. Вялікія страты Хіве нанесла ўварванне пярсідскага Надзір-шаха ў сярэдзіне 18 ст. Толькі ў 1873 г. горад, апынуўшыся пад пратэктаратам Расійскай імперыі, перажыў новы пад'ём.
У 1919 годзе часткі Чырвонай Арміі зверглі ўладу Хівінскага хана. У 1920 годзе Хіва стала сталіцай Харэзмскай Савецкай Народнай Рэспублікі, а ў 1924 годзе гэтыя землі ўвайшлі ў склад Узбекскай і Туркменскай ССР, якія сталі незалежнымі ў 1991 годзе.
Маўі (востраў)
Маўі (Maui) — другі па велічыні ў Гавайскім архіпелагу, з плошчай 1883 км². Адміністрацыйная акруга Маўі таксама ўлучае астравы Малакаі, Ланаі і незаселены Кахоолавэ. Маўі — трэці па колькасьці насельніцтва востраў штата Гаваі, налічваючы 144444 жыхароў (паводле перапісу ў 2010 годзе). Найбуйнейшы горад і камерцыйны цэнтр — горад Кахулуі з насельніцтвам 26337 асобаў. Адміністрацыйны цэнтр — суседні горад Вайлуку, дзе разьмешчаны акруговы ўрад Маўі. Іншыя буйныя гарады: Кіхэі, Лахáйна, Макавáо, Паíя, Кýла, Хáйку і Хáна.
Ічан-Кала
Комплекс Ічан-Кала
Большасць архітэктурных шэдэўраў Хівы засяроджана ў яе гарадскім ядры — Ічан-Кале, які займае тэрыторыю каля 30 га. Гэта «горад у горадзе» з магутнымі крэпаснымі сценамі, у якіх чацвёра варот — на кожны бок свету. Ад заходніх варот да ўсходніх пралегла адна з галоўных магістраляў, уздоўж якой засяроджаны асноўныя манументальныя збудаванні. Сярод іх мячэць Джума, маўзалеі Сеід Алаўдзіна і Пахлаван Махмуда, некалькі медрэсэ, мінарэт Іслам-Ходжа вышынёй 45 м і ханскі палац Таш-Хаўлі.
Маўі (востраў)
Маўі атрымаў назву ад легендарнага гавайскага паўбога Маўі, што паводле паданьняў спрычыніўся да стварэньня Гавайскіх астравоў. Першапачаткова востраў называўся 'Іхікапалаўмаэва. Традыцыйная мянушка — «Далінны востраў» (The Valley Isle).
Ічан-Кала
Комплекс Ічан-Кала
Непаўторны ансамбль Ічан-Калы ўключае 60 архітэктурных помнікаў і каля 400 традыцыйных жылых дамоў. Характэрнай рысай многіх збудаванняў з'яўляецца абліцоўка купалоў на вежах блакітнымі кафлямі і вычварны арнамент. Яркі прыклад — медрэсэ Мухамед-Амін-хана. Вялікую каштоўнасць прадстаўляе цытадэль Куня-Арк з магутнымі крэпаснымі сценамі вышынёй 10 м.
Маўі (востраў)
Геаграфія
Маўі вядомы разнастайнасцю ландшафтаў — ад трапічных джунгляў да вулканічных пустыняў — што склаліся дзякуючы ўнікальнаму спалучэнню геалогіі, тапалогіі і клімату. Найбуйнейшы вулкан — спячы Халеакала (па-гавайску: дом сонца), вышынёй больш за 3 тысячы метраў. На ўсходнім, наветраным схіле вулкана — пладародная даліна Хана, што напрацягу года атрымлівае вялікую колькасць ападкаў. Наагул, Маўі налічвае каля шасці тэрытарыяльных кліматычных зон.
Ічан-Кала
Комплекс Ічан-Кала
У спісе каштоўнасцяў агульначалавечага значэння Харэзм займае асобае месца як буйны ачаг сусветнай цывілізацыі і адзін з важнейшых цэнтраў на Вялікім шаўковым шляху.
Маўі (востраў)
Гісторыя
Палінезійцы з Маркізскіх астравоў і Таіці былі першымі пасяленцамі на Маўі. Таіцянцы ўвялі строгую сістэму табу (kapu), якая ўплывала на ўсе аспекты жыцця астравіцянаў. Напрацягу доўгага часу востраў захоўваў адносную незалежнасць, пакуль кароль Камехамеха I з вострава Гаваі не захапіў яго пад канец 18га стагоддзя.
26 лістапада 1778 года капітан Джэймс Кук стаў першым еўрапейцам, пабачыўшым востраў. Кук ніколі не быў на Маўі, бо не знайшоў прыдатнага месца высадкі, і ў 1786 годзе французскі капітан Жан-Франсуа дэ Лаперуз стаў першым прадстаўніком заходняй цывілізацыі, хто наведаў востраў. За ім прыбылі сотні гандляроў, кітабояў, лесарубаў і місіянераў.
Падчас росквіту кітабойнага бізнэсу ў 1843—1860 гадах, калі дынамічны рост насельніцтва ЗША патрабаваў усё больш кітовага тлушчу для асвятлення вуліцаў, Лахайна дасягнула піку развіцця. Напрацягу адзінага сезона порт наведвалі да 400 караблёў. Развіццё нафтавага бізнэсу у другой палове 19га стагоддзя прывяло да заняпаду кітабойнага промыслу, падзення статусу Лахайны і Маўі, і пераносу цэнтра эканамічнай і палітычнай дзейнасці на востраў Ааху.
Эканоміка
Дзве найважнейшыя галіны эканомікі Маўі — сельская гаспадарка і турызм. Найбольш пашыраныя культуры ўлучаюць: цукровы трыснёг, ананасы, бананы, авакада, папайю, каву і макадамію. З іх цукровы трыснёг займае больш за 150 кв.км. Вельмі пашыраная таксама жывёлагадоўля.
Востраў мае дзве малочныя фермы (Haleakala Dairy i Surfing Goat Farm), адзіны на Гаваях вінаробны завод на ранчо Улупалакуа, што спецыялізуецца ў прыватнасці на ананасавым віне, два водачныя заводы, а таксама мноства прыватных фермаў. Усе гэтыя прадпрыемствы надзвычай папулярныя сярод наведвальнікаў Маўі.
Турызм
Штогод Маўі вітае больш за два мільёны турыстаў, большасць з іх прыяжджае з ЗША. Сярод самых вядомых турыстычных месцаў — вулкан Халеакала, маляўнічая дарога ў Хану, былая сталіца Гавайскага каралеўства Лахайна, урадлівая горная даліна Іяо, а таксама курорты Каанапалі і Кіхэi. Пляжы Маўі заслужылі славу сваімі рознакаляровымі пяскамі і біялагічнай разнастайнасцю. Агульнавядомы сярод нырцоў кратэр Малакіні, размешчаны ля паўднёва-заходняга берага. У сярэдзіне кратэру сустракаюцца дзесяткі відаў рыбаў, значная частка якіх эндэмічная для Гаваяў.
Маўі мае мноства палёў для гульні ў гольф, а ўзімку зьяўляецца месцам збору сёрфінгістаў з усяго свету.
Portal 2
«Portal 2» — гульня амерыканскай кампаніі Valve, якая была выйшла 19 красавіка 2011 года. У дадзены момант гульня падтрымлівае такія платформы, як Microsoft Windows, OS X, Linux, PlayStation 3 і Xbox 360.
Кабылянка
Назву Кабыля́нка маюць:
Кармэн (опера)
«Кармэ́н» — опера Жоржа Бізэ ў 4 актах, лібрэта Мельяка і Галеві па матывах аднайменнай навелы Праспера Мерымэ.
Гісторыя стварэння, прэм’ера і першыя водгукі
Жорж Бізэ пачаў працаваць над размоўнай операй «Кармэн» у 1874 годзе. Прэм'ера «Кармэн» адбылася ў Францыі ў Парыжы ў тэатры «Апера-Камік» 3 сакавіка 1875 года і скончылася поўным правалам. Нават парыжане, якія лічыліся дасведчанымі гледачамі, аказаліся не гатовымі да падобнага рэалізму на сцэне. Сталічныя французскія газеты спаборнічалі ў вострасці крытычных водгукаў пра оперу «Кармэн».
Менавіта негатыўныя рэцэнзіі стварылі «Кармэн» велізарную папулярнасць. Толькі на сцэне парыжскай Камічнай оперы і толькі ў прэм’ерны сезон прайшло прынамсі пяцьдзясят спектакляў. Тым не менш, «Кармэн» надоўга знікла з парыжскіх падмосткаў і была адноўлена толькі ў 1883 годзе ў рэдакцыі Эрнэста Гіро (ён замяніў гутарковыя дыялогі рэчытатывамі, а таксама дадаў некалькі балетных сцэн, выкарыстаўшы музыку з іншых твораў Жоржа Бізэ). У значнай ступені вяртанню оперы на парыжскую сцэну спрыяла трыумфальнае шэсце оперы «Кармэн» па гарадах Еўропы, Расійскай імперыі і Амерыкі.
Прэм’ера ў Мінску адбылася 23 мая 1933 года.
Опера «Кармэн» і сёння адзін з самых папулярных тэатральных твораў.
У 1967 годзе Радзівонам Шчадрыным з выкарыстаннем музычнага матэрыялу оперы была напісана «Кармэн-сюіта».
Асобы
За час жыцця пастаўноўкі ў Беларускім оперным тэатры, ролі Кармэн выконвалі: Л. Александроўская, Л. Галушкіна, С. Данілюк, Н. Галеева, Н. Руднева, А. Абразцова, А. Волкава.
Кароткі змест
Усё дзеецца ў Іспаніі, прыблізна 1830 год
Дзея першая
У Севільі, каля цыгарэтнай фабрыкі, спыніўся драгунскі эскадрон. Салдаты любуюцца харошымі дзяўчатамі — працаўніцамі фабрыкі. У пошуках драгуна Хазэ прыходзіць Мікаэла, але салдаты кажуць ёй, што Хазэ ў іншым эскадроне і што хутка той эскадрон прыйдзе ім на змену. Мікаэла адыходзіць. Неўзабаве адбываецца змена эскадрона. Капітан Суньіга, гутарачы з сяржантам Хазэ, захапляецца працаўніцамі цыгарэтнай фабрыкі, але Хазэ адзіны, хто не цікавіцца імі — у яго ёсць нявеста Мікаэла, якая яму мілейшая за ўсіх.
Чуць фабрычны званок і дзяўчаты выходзяць на вуліцу на перапынак. Усе яны трымаюць у роце цыгарэты. Іх тут жа акружаюць мужчыны. Але вось з’яўляецца тая з іх, якую чакаюць з асаблівым нецярпеннем — цыганка Кармэн. Яна прызвычаілася да таго, што ўсе мужчыны вакол не адрываюць ад яе погляду, сама ж яна атрымоўвае асалоду ад насмешкі з іх, з іх пачуццяў. Ніхто, у тым ліку і яна сама, не можа ведаць, хто сёння стане аб’ектам яе ўвагі, а хто заўтра. Аднак ёй не падабаецца, што Хазэ — адзіны, хто не звяртае на яе ніякай увагі, і яна кідае яму пад ногі кветку. Ізноў звініць званок і дзяўчаты вяртаюцца назад на працу.
Вяртаецца Мікаэла і перадае Хазэ прывет ад ягонай маці, якая чакае яго ў вёсцы. Абое прызнаюцца ва ўзаемным каханні. Пасля адыходу Мікаэлы з фабрыкі даносіцца шум. Аказалася, што працаўніцы пасварыліся, і адна параніла другую. Вінаватай аказалася Кармэн. Капітан Суньіга загадвае Хазэ пільнаваць Кармэн, а сам адпраўляецца за ордарам на яе арышт. Аднак за гэты час Кармэн удаецца, скарыстаўшыся ўсім сваім абаяннем, спакусіць Хазэ, і ён расслабляецца. Калі Суньіга прыносіць ордар на арышт Кармэн, Хазэ дапамагае ёй бегчы з-пад варты.
Дзея другая
Прайшло два месяцы. У карчме «Лілас Пасцья» Кармэн з сяброўкамі Фраскітай і Мэрсэдэс танцамі забаўляе наведвальнікаў. Тут жа і капітан Суньіга. Ён паведамляе, што Хазэ за тое, што дапамог ёй бегчы, адбыў турэмны тэрмін і разжалаваны ў салдаты, а цяпер выйшаў на свабоду і хутка прыйдзе да Кармэн. Акружаны натоўпам уваходзіць тарэадор Эскамілья і таксама дзівіцца прыгажосці і абаянню Кармэн. Пасля зачынення карчмы для звычайных наведвальнікаў у ёй застаюцца толькі кантрабандысты — Данкайра, Рэмендада, Кармэн, Фраскіта і Мэрсэдэс. Яны збіраюцца ісці на чарговую справу, толькі Кармэн адмаўляецца. Яна хоча дачакацца Хазэ, у якога цяпер закахана. Тады кантрабандысты прапануюць ёй прыцягнуць Хазэ да сваіх спраў. Хазэ прыходзіць, аднак неўзабаве здалёк пачуўся гук трубы, якая заклікае яго ў казарму на вячэрнюю паверку. Кармэн ізноў выкарыстоўвае ўсё сваё акцёрскае майстэрства, каб Хазэ застаўся з ёй. Ён доўга вагаецца паміж салдацкім абавязкам і каханнем да яе. Але тут здараецца выпадак, які расстаўляе ўсё па сваіх месцах: вяртаецца капітан Суньіга і загадвае Хазэ вяртацца ў казарму. Хазэ адмаўляецца выканаць загад і агаляе шпагу. Так ён становіцца дэзерцірам і вымушаны застацца з Кармэн і з кантрабандыстамі. Данкайра і Рэмендада абяззбройваюць Суньігу і адводзяць з сабой, каб ён не падняў трывогу і тым самым не сарваў іх справы з кантрабандай.
Дзея трэцяя
У горах недалёка ад мяжы праз час. Кантрабандысты на чарговай справе. Аднак Кармэн ужо астыла да Хазэ, ды і яму не па душы такое рамяство. Паміж ім і Кармэн пачаліся спрэчкі. Кантрабандысты ідуць да мяжы, пакінуўшы Хазэ на варце. Перасільваючы страх, у горы шукаючы Хазэ прыходзіць Мікаэла. Яна бачыць, як Хазэ ў некага страляе і хаваецца. Аднак Хазэ прамахнуўся, і перад ім узнікае Эскамілья, які прызнаецца яму, што таксама шукае Кармэн і што ён усё ведае пра самога Хазэ. Супернікі гатовыя біцца на кінжалах, але тым часам вяртаюцца кантрабандысты за пакінутым таварам, дуэль спыняецца. Забраўшы тавар, кантрабандысты хочуць ісці, але заўважаюць Мікаэлу і хочуць яе забіць, але Хазэ ратуе дзеўку. Паміж Хазэ і Эскамілья адбываецца бурнае высвятленне адносін, ён гатовы накінуцца на яго, але Мікаэла паведамляе, што маці Хазэ пры смерці і чакае яго, і ён спыняецца. Цяпер ён пойдзе да маці, але потым ён клянецца знайсці Кармэн і давесці гэту гутарку да канца.
Эскамілья адыходзіць, запрашаючы ўсіх у Севілью на бой быкоў, які ён прысвеціць Кармэн.
Дзея чацвёртая
Плошча перад цыркам у Севільі. Ідуць падрыхтоўкі да бою быкоў. Плошча поўная народу, вакол пануе весялосць. Нарэшце з’яўляецца Эскамілья. Натоўп ледзь не на руках уносіць яго ў цырк. Фраскіта і Мэрсэдэс папярэджваюць Кармэн, што за ёй сочыць Хазэ. Але яна не баіцца сустрэчы з ім. Усё збіраюцца ў цырку, а Хазэ знаходзіць Кармэн і заступае ёй дарогу. Ён нагадвае ёй пра тое, як раней яна яго кахала, і просіць вярнуцца да яго, затым слёзна моліць і, нарэшце, пагражае. Але ўсё дарма. Кармэн больш не кахае яго. І ўрэшце гэта зусім даводзіць Хазэ да поўнай роспачы: ён забівае Кармэн. Яго арыштоўваюць.
У астраноміі
У гонар галоўнай гераіні оперы названы астэроід (558) Кармэн, адкрыты ў 1905 годзе.
Апокрыфічны ліст Якава
Апокрыфічны ліст Якава, апокрыф Якава, Таемная кніга Якава - адзін з апокрыфаў Новага Запавету. Ён апісвае таемныя павучэнні Ісуса Пятру і Якаву пасля Уваскрэсення, але да Ушэсця.
Галоўнай тэмай твора з'яўляецца тое, што чалавек павінен прыняць пакуты як непазбежнае. Згадванне Якава і Пятра дазволіла даследчыкам выказаць здагадку, што ліст ўзнік ў яўрэйскай хрысціянскай абшчыне. Праца не паказвае ніякую залежнасць ад кананічных тэкстаў, і, верагодна, напісаная ў сярэдзіне-канцы 2-га стагоддзя. Апокрыф мае гнастычнае падабенства, але не можа быць аднесены да якой-небудзь гнастычнай секты, і некаторыя навукоўцы выключаюць, што ён не мае дачынення да гностыкаў увогулле.
Паходжанне
Тэкст захаваўся ў адным часткова пашкоджаным рукапісе ў другой часцы Кодэкса Юнга, аднаго з трынаццаці кодэксаў бібліятэкі Наг-Хамадзі. Хоць тэкст, здаецца, копцкім перакладам з грэчаскага, аўтар сцвярджае, што ён быў напісаны на яўрэйскай мове. З-за спасылак на пераследы і пакутніцтва, малаверагодна, што тэкст быў напісаны пасля 313 года, калі пры Канстанціне пераслед хрысціянаў скончыў. Аналіз струтуры тэксту дае час напісання ў 2 стагоддзі, і, магчыма, у першай палове.
Змест
Тэкст напісаны ў форме ліста (паслання) (г.зн. ліст) ад Якава іншай асобе, імя якога схаванае пашкоджаннямі тэксту. Аўтар апісвае Ісуса, Які дае пашыраныя выказванні і адказваючы на розныя ​​пытанні на працяцягу 550 дзён пасля Уваскрэсення, але да Ушэсця. І Якаў і Пётр даюць сакрэтныя парады, але толькі ў канцы Якаў, здаецца, разумее, што адбылося.
Ісус павучае ў незвычайных і, здавалася б, супярэчлівых фразах, а таксама прапануе кароткія прыпавесці. Ён запрашае Пятра, Якава ў Валадарства Нябеснае з Ім, але яны занятыя пытаннямі іншых апосталаў і губляюць свой шанец. Пасля гэтага апісваецца, як Якаў рассыланне 12 апосталаў, такім чынам паказваецца (як і ў іншых апакрыфічных дакументаў), што Якаў стаў пераемнікам Ісуса як лідар гэтага руху.
Кароткая частка ліста з'яўляецца незалежнай ад астатняй часткі тэксту, даўшы падставу некаторым даследчыкам лічыць, што Апокрыф, магчыма, паўстаў як некалькі асобных тэкстаў, аб'яднаных разам. Гэтая частка ліста спасылаецца на папярэдняе "сакрэтнае Евангелле", якое, відаць, была страчана. У апокрыфе абмеркаванне пакутніцтва і прароцтва таксама прадстаўляюцца некалькі асобна, паказваючы на ​​арыгінальны тэкст, як асноўнай часткі дакумента, у склад якога уваходзяць кароткія выслоўі. Няясна, ці кананічныя тэксты з'яўляюцца часткай апошняй рэдакцыі апокрыфа ці ён мае крыніцы з іншых твораў.
Для многіх навукоўцаў, характар выказванняў выглядае некалькі гнастычным, у першую чаргу таму, што яго вучэнні не адпавядаюць з агульнапрынятай інтэрпрэтацыі кананічных Пісанняў. Таксама рукапіс быў знойдзены сярод відавочных гнастычных вучэнняў бібліятэкі Наг-Хамадзі. Тэкст таксама выкарыстоўвае гнастычныя тэрміны, такія як спасылкі на "паўнату" ў якасці сродку выратавання. Тым не менш вучэнні апокрыфа Якава, вядома, не адпавядаюць вучэнню Валентыніянства або іншых развітых гнастычных касмалогій, так што некаторымі даследчыкамі не лічацца як уласна гнастычным тэкстам.
Мечнік вялікі літоўскі
Вялікі мечнік літоўскі, мечны — дзяржаўная пасада ў ВКЛ (канец 15—18 стагоддзі), створана на ўзор вялікага мечніка кароннага.
На святочных мерапрыемствах нёс наперадзе з левага боку вялікага князя аголены меч, як сімвал вайсковай улады. Пад час пахавання апускаў меч да долу, а ў рукаяць устаўляў свечку. Мечнік кідаў меч перад алтаром, альбо ламаў яго, калі манарх быў апошнім з роду.
Таксама існавалі павятовыя мечнікі.
Нясебыр
Нясе́быр (Несебър), да 1934 г. меў назву Мясе́мврыя (Месемврия ад ) — балгарскі горад, які знаходзіцца на Чарнаморскім узбярэжжы Балгарыі, на скалістым паўвостраве даўжынёй 850 м і шырынёй 300 м у 37 км на поўнач ад горада Бургас.
Нясебыр падзяляецца на дзве часткі: Новы Нясебыр, у якім знаходзіцца большасць сучасных дамоў і гатэляў — і Стары Нясебыр, які знаходзіцца на маленькім паўвостраве і звязваецца з сушай вузкім перашыйкам даўжынёй каля 400 метраў. На поўнач ад Новага Нясебра знаходзіцца сусветна вядомы курорт Сонечны бераг.
Горад Нясебыр — адзін з найстаражытнейшых гарадоў Еўропы з насельніцтвам каля 10 000 жыхароў. Гэта пераемнік старажытнага фракійскага паселішча Мясемврыя, якое існавала з пачатку першага тыс. да н. э. У 510 г. да н. э. ён быў ператвораны ў грэчаскую калонію.
З антычнасці да нашых дзён захаваліся руіны крапасной сцяны, цэрквы, вежы, вароты і брамы, рэльефы. У 1983 г. горад Нясебыр (у прыватнасці, яго старажытная частка) быў уключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. У старой частцы горада адбываюцца інтэнсіўныя археалагічныя пошукі. Падчас раскопак былі знойдзеныя разваліны царквы пабудовы IX ст. н. э., а таксама рэшткі візантыйскіх тэрмаў. На тэрыторыі Нясебыра ў тым ці іншым стане знаходзіцца каля 40 цэркваў. Такім чынам Нясебыр займае першае месца ў свеце па колькасці цэркваў на душу насельніцтва.
Назва
У адпаведнасці са Страбонам, першапачаткова паселішча, заснаванае тут фракійцамі, называлася Мене́брыяй, г. зн. Мена́палем, бо яго заснавальнікам быў нехта Мена, а «brias» па-фракійску значыць «горад». У 811 г. Месембрыяй авалодаў балгарскі хан Крум Жахлівы, які і зацвердзіў за гэтым горадам транскрыпцыю Несебър (Нясе́быр). Да 1934 г. горад меў афіцыйную назву Мясе́мврыя (замацавалася ў балгарскай мове з часоў Асманскай імперыі: туркі называлі горад на грэчаскі лад). У 1934 г. Нясебыру вярнулі гістарычную балгарскую назву.
Гісторыя
У найбольш ранніх археалагічных слаях на тэрыторыі сучаснага Нясебыра знойдзена кераміка, якая ва Усходнім Міжземнамор'і звычайна асацыюецца з фракійцамі. Гэта кераміка датуецца канцом бронзавага веку — пачаткам жалезнага веку, г. зн. XII—XI стст. да н. э. Дадзены тып керамікі характэрны як для ўнутраных раёнаў Фракіі, гэтак і для ўзбярэжжаў Чорнага і Эгейскага мораў. У канцы VI ст. да н. э. дарыйскія грэкі (перасяленцы з Мегары, Візантыі або Халкедона) ператварылі яго ў грэчаскую калонію і ажыўлены гандлёвы цэнтр. З гэтага часу горад у грэчаскім свеце быў вядомы як Месамбрыя або Месембрыя. На падставе літаратурных крыніц дакладнай датай узнікнення тут грэчаскай калоніі лічыцца 510 г. да н. э.; першыя археалагічныя матэрыялы адсюль датуюцца прыкладна 500 г. да н. э. Большая частка антычнага горада незваротна знішчана разбуральным землетрасеннем: тэрыторыя паўвострава складала каля 40 гектараў, а цяпер толькі 24. XII—VI стст. да н. э. датуюцца адныя гарадскія вароты і падводныя рэшткі тагачасных умацаванняў горада. Захаваліся руіны крапасных сцен і вежаў з часанага вапняку, археалагічныя парэшткі агоры ў цэнтры, акропаля, перыстыля і некалькіх дамоў.
Пасля распаду Рымскай імперыі горад, як і ўвесь Балканскі паўвостраў, быў уключаны ў склад Візантыі. Найкаштоўнейшым помнікам візантыйскай эпохі з'яўляецца базіліка святой Сафіі, якую яшчэ называюць Старой Мітраполіяй, пабудаваная на месцы агоры ў VI ст. У 680 г. Месембрыя была ўзведзена ў ранг епіскапскага горада. У 811 г. Месембрыяй авалодаў балгарскі хан Крум Жахлівы. У 1098 г. у ваколіцах горада адбылося паўстанне секты багамілаў.