cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Катастрофа A321 над Сінайскім паўвостравам
Усе 224 чалавекі (з іх 25 дзяцей і 7 членаў экіпажа), якія знаходзіліся на борце, загінулі.
Гэта авіяцыйная катастрофа стала найбуйнейшай у гісторыі Егіпта і самалётаў сямейства Airbus A320. Яна прывяла да самай масавай гібелі грамадзян Расіі ў авіякатастрофе.
Тэрарыстычная групоўка «Ісламская дзяржава» ўзяла на сябе адказнасць за катастрофу расійскага лайнера ў Егіпце. Кіраўнік ФСБ Расіі Аляксандр Бортнікаў 17.11.2015 паведаміў, што прычынай крушэння самалёта стаў тэракт.
Экіпаж і пасажыры
Самалётам кіраваў расійскі экіпаж, які складаўся з двух пілотаў і пяці бортправаднікоў :
Паводле звестак Расавіяцыі, на борце знаходзілася 192 дарослыя пасажыры і 25 дзяцей.
Паводле звестак МНС Расіі, большасць пасажыраў былі жыхарамі Паўночнага захаду Расіі, галоўным чынам з Санкт-Пецярбурга, таксама на борце знаходзіліся чацвёра грамадзян Украіны і 1 грамадзянін Беларусі.
Рэакцыя
Свае спачуванні выказалі лідары Егіпта, Арменіі, Беларусі, Украіны, Азербайджана, Турцыі, Францыі, ЗША, Эстоніі і іншых краін .
Улады Егіпта ў якасці папярэдняй прычыны крушэння A321 назвалі тэхнічныя няспраўнасці. Шэраг СМІ са спасылкай на крыніцы ў службах бяспекі Егіпта спачатку адзначалі, што слядоў тэрарыстычнага акту пры падзенні самалёта няма.
Авіякампаніі Emirates Airline, Air France, Lufthansa прыпынілі палёты над тэрыторыяй Сінайскага паўвострава да высвятлення прычын крушэння расійскага лайнера.
Харлампіеўская царква (Ноўка)
Гісторыя
31 кастрычніка 1994 года ў храме была праведзена першая Боская Літургія. У 1996 годзе ўсталяваны іканастас царквы. У 2000 годзе прыбудавана алтарная частка. У 2001 годзе пачата будаўніцтва купальнай часткі храма. Быў праведзены малебен з асвячэннем і ўсталяваны купал, пабудавана званіца.
У 2006 годзе царква была асвечана кіраўніком епархіі епіскапам Віцебскім і Аршанскім Дзімітрыем.
У 2011—2014 гадах пабудавана званіца. У 2015 годзе заліты падмурак пад памяшканне нядзельнай школы.
Тухоля
Тухоля (Tuchola, Tuchel — Тухель) — горад у Польшчы, размешчаны за 310 км на паўночны захад ад Варшавы і за 90 км на паўночны захад ад Торуні. Адміністрацыйны цэнтр Тухольскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Тухоля. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 17,69 км². Насельніцтва 13,8 тыс. чалавек.
Прыназоўнік
Прыназоўнік — службовая часціна мовы, якая выказвае сінтаксічную залежнасць назоўнікаў, займеннікаў, лічэбнікаў ад іншых слоў у словазлучэннях і сказах. Прыназоўнікі, як і ўсе службовыя словы, якія не могуць выкарыстоўвацца самастойна, заўсёды адносяцца да якога-небудзь назоўніка (ці слова, якое ўжыта ў функцыі назоўніка). З прычыны сваёй сінтаксічнай несамастойнасці прыназоўнікі ніколі не выступаюць у якасці членаў сказа. Яны абслугоўваюць кіраванне як від падпарадкавальнай сувязі, будучы звязаны з галоўным кампанентам словазлучэння.
Ратавальнікі (мультфільм)
«Ратавальнікі» (The Rescuers) — амерыканскі анімацыйны фільм 1977 года вытворчасці кампаніі Walt Disney Productions, выпушчаны 22 чэрвеня 1977 года кінакампаніяй Buena Vista Distribution.
Зарэчнае (Ясільскі раён)
Зарэчнае — сяло ў Ясільскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Зарэчанскай сельскай акругі. Код КАТА — 114847100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1495 чалавек (753 мужчыны і 742 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1080 чалавек (547 мужчын і 533 жанчыны).
Мова (раман)
Мова (墨瓦) — раман у жанры антыўтопіі беларускага пісьменніка і журналіста Віктара Марціновіча, упершыню выдадзены ў 2014 годзе. Мае падзагаловак «Проста стойце побач: да вас падыдуць». Раман стаў чацвёртым буйным творам Марціновіча і другім — напісаным ім беларускай мовай. Паводле аўтарскага меркавання, твор можна аднесці да жанру «сацыяльнай фантастыкі» ці «лінгвістычнага баевіка». Першая аўтограф-сесія з нагоды публікацыі рамана адбылася 10 верасня 2014 года ў Мінску, а першая паўнавартасная прэзентацыя — 23 верасня 2014 года ў Віцебску.
Гісторыя стварэння
Марціновіч працаваў над раманам каля трох-чатырох гадоў. Працэс роздуму запусціў допіс беларускай пісьменніцы Марыі Мартысевіч, у якім яна параўнала ўмовы гандлю беларускай літаратурай з наркагандлем. «Кнігу беларускую сёння ў горадзе знайсці гэтаксама складана, трэба шукаць бункер ці дылера. Гэты допіс запусціў працэс роздумаў, які цягнуўся каля трох-чатырох гадоў. Паступова нараджаўся сюжэт. Можна сказаць, гэта самы прадуманы з маіх сюжэтаў», — сцвярджаў сам Марціновіч. Нягледзячы на прыгодніцка-дэтэктыўны сюжэт, аўтар паспрабаваў сабраць у рамане сваё «разуменне багажу праблем, звязаных з нашай ідэнтычнасцю, з культурай, мовай і гісторыяй. З тутэйшасцю, з правінцыйнасцю, з гатоўнасцю адмовіцца ад свайго».
Тыпалогія «мовы»
Распаўсюджанне мовы адбываецца з дапамогай адмысловых «скруткаў» — надрукаваных ці напісаных цытат з розных літаратурных твораў. Меркавана, уздзеянне мовы на псіхіку адбываецца праз прачытанне незвычайных «псіхадэлічных» зваротаў, сінтаксічных спалучэнняў, непаўторных лексіка-граматычных адзінак, якія сустракаюцца ў скрутках. Дасягненне паўторнага эфекту патрабуе павелічэння моўнай дозы (с. 129), то бок, большай колькасці прачытанага тэксту. Пры гэтым, паўторнае прычытанне аднаго і таго ж скрутку не дае ранейшага эфекту (с. 62).
Скруткі з моваю бываюць рознай якасці і даўжыні, а самымі дарагімі лічацца скруткі з цэлых старонак друкаваных выданняў. Распаўсюджваннем мовы займаюцца арганізаваныя групоўкі кітайцаў, цыган і індывідуальных гандляроў («дылераў»). За ўжыванне мовы артыкулам 264 Крымінальнага кодэкса Саюзнай дзяржавы Кітая і Расіі прадугледжана зняволенне да 10 год, за продаж — смяротнае пакаранне (с. 35-40). Выкананне заканадаўства ў сферы распаўсюджванню наркотыкаў (у тым ліку мовы) забяспечвае «Дзяржнаркакантроль».
Эпіграф
У якасці эпіграфу да рамана ўжытая цытата з артыкула французскага філосафа Ралана Барта «Рыторыка вобраза» (1964), які прысвечаны аналізу візуальнага вобраза як знакава-камунікацыйнай сістэмы: …прычым любы падобны слоўнік, якой бы ні была яго глыбіня, уяўляе сабой код. Паколькі сама нашая псіхея (як цяпер лічаць) структураваная так, як мова. Мала таго, чым глыбей мы апускаемся ў нетры чалавечай псіхікі, тым болей разрэджанымі робяцца прабелы паміж знакамі Паводле Барта, разуменне назіральнікам пэўнага візуальнага вобраза залежыць ад культурнага кода, да якога далучаны суб’ект назірання, ад тыпаў ведаў, якія ён праектуе на выяву, і якія, разам з тым, шчыльна звязаныя з яго штодзённай практыкай, нацыянальнай прыналежнасцю, культурным і эстэтычным узроўнем: «Выява можа быць па-рознаму прачытана некалькімі рознымі суб’ектамі <…> і адна і тая ж лексыя можа мабілізаваць адрозныя слоўнікі». Адпаведна, «мова» ў рамане выступае для беларусаў (так званых «карэнных жыхароў Паўночна-Заходніх тэрыторый») асаблівым суплётам знакаў ці кодам, які толькі ў іх адных выклікае адмысловую эйфарыю, не здольную праявіцца ў астатніх грамадзян Саюзнай дзяржавы.
Сюжэт
Падзеі адбываюцца ў 2044 годзе (ці ў 4741 — паводле кітайскага календара), у Мінску, які знаходзіцца на Паўночна-Заходніх тэрыторыях Саюзнай дзяржавы Кітая і Расіі. Сюжэт грунтуецца на двух паралельных наратывах — кантрабандыста і наркагандляра Сяргея («барыгі») і неназванага наркамана («джанкі»), якія сустракаюцца толькі ў канцы рамана.
Барыга
Сяргей завозіць у Саюзную дзяржаву з Еўропы наркатычны сродак («мову»), які знаходзіцца пад строгай забаронай. Пасля адной з удалых паездак за мяжу па мову на Сяргея адбываецца незвычайны напад. Двух кітайцаў на матацыкле з дапамогай вуды спрабуюць адабраць у яго заплечнік, аднак няўдала: леска рвецца, кручок застаецца ў тканіне заплечніка, а сам Сяргей атрымлівае моцныя пашкоджанні пасля падзення на асфальт. Праз пэўны час ён разумее, што ў заплечніку быў схаваны незвычайны скарб: падкладзены кімсьці ў Варшаве зборнік санетаў на «мове» невядомага Сяргею Уільяма Шэкспіра. Далей высвятляецца, што кнігу яму падклаў прадстаўнік трыяд «Светлы шлях» — мінскага філіяла кітайскага крымінальнай арганізацыі, якая спрабуе кантраляваць распаўсюджанне наркотыку на Паўночна-Заходніх тэрыторыях. Трыяды выходзяць на Сяргея, спрабуючы ціхамірна забраць кнігу, якую, як яны мяркуюць, Сяргей хавае ў сваёй кватэры. Аднак, калі яны вяртаюцца з гаспадаром па кнігу, у доме Сяргея адбываецца выбух і нішчыць усю яго маёмасць. Трыяды ўпэўнены ў знішчэнні кнігі, таму проста адвозяць Сяргея да Цёткі — беларускай намесніцы Паўночна-Заходніх тэрыторый, якая стала адным з кіраўнікоў трыядаў пасля перамір’я, дасягнутага паміж імі і беларускім узброеным супрацівам.
Мінскія трыяды спрабуюць адрадзіць беларускую мову, і іх высілкі знаходзяць водгук у Сяргеевым сэрцы. Праз пэўны час ён адмаўляецца гандляваць мовай, а яго сустрэчы з Цёткай пачашчаюцца. Сяргей трымае ў таямніцы, што кнігу яму ўдалося захаваць, бо яна заўсёды была пры ім у заплечніку. Ён робіць выгляд, што спрабуе па памяці ўзнавіць невядомыя словы, каб заставацца цікавым Цётцы, якая яму, відавочна, падабаецца.
Трыяды даведваюцца, што ў хуткім часе ўлады рыхтуюць наступ на іх падполле, таму кіраўнік баявога крыла «Светлага шляху», беларус Сварог, вырашае дзейнічаць на апярэджанне. Ён здзяйсняе захоп тэлевізійнага цэнтра, перарываючы эфір трансляцыяй загадзя агучанага артыкула пра роднае слова сапраўднай Цёткі — беларускай літаратаркі Алаізы Пашкевіч. Але гэты тэракт падаўлены, амаль усе баевікі расстраляны ўладным спецназам, адзіны з пазасталых удзельнікаў нападу па мянушцы Дзёгаць уцякае ў бок Кітая.
Джанкі
Другая лінія ўяўляе сабой жыццяпіс неназванага «моўнаркота», які стаў спажывальнікам мовы праз выпадковую дзяўчыну ў начным клубе. Менавіта праз яго разважанні чытач найбольш даведваецца пра характар «моўнай» залежнасці, спосабы набыцця і спажывання мовы, а таксама пра яе юрыдычны статус. Гэты герой лічыць сябе інтэлектуалам і грэбліва ставіцца да большасці грамадзян. Працяглы час ён працуе ў рэкламнай агенцыі капірайтэрам і складае творчы тандэм з дасведчаным ужывальнікам мовы Ганіным. Праз пэўны час герой выпытвае ў Ганіна адрэсу наркадылера Сяргея, які стала забяспечвае яго калегу якаснымі ўзорамі мовы. Нажаль, праз пэўны час Сяргей адмаўляецца прадаваць герою чарговыя дозы і ўвогуле сцвярджае, што настала перарваў гандаль.
У той самы дзень героя арыштоўваюць прадстаўнікі Дзяржнаркакантролю. У ізалятары герой знаёміцца са следчым, які прадстаўляецца Язэпам Лёсікам і паведамляе пра «дальнабачнае» рашэнне ўладаў у хуткім часе амніставаць усіх спажывальнікаў мовы і пакінуць пакаранне толькі для яе распаўсюднікаў. Між іншым, следчы закранае тэму празмерных даходаў дылера Сяргея, які быццам на грошы залежных ад мовы людзей пабудаваў сабе новую кватэру (насамрэч, пасля выбуху ў кватэры грошы на ейную рэнавацыю выдаткавалі з дзяржаўнага бюджэту).
Героя адпускаюць з ізалятару, і ён адразу ідзе да Сяргея, дзе ў прыпадку гнева забівае яго і забірае з сабой кнігу з санетамі Шэкспіра. Гэтую кнігу як наркотык ён мае спажываць самастойна да шчаслівай старасці.
Жан-Мішэль Атлан
Жан-Мішэль Атлан ( — ) — французскі мастак.
Мова (раман)
Джанкі
Тым часам, рашэнне дзяржаўных службаў легалізаваць ужыванне мовы мае свае наступствы. На кожным рагу людных вуліц з’яўляюцца агенты, якія прадаюць скруткі з мовай, што адпачатку ўтрымліваюць дзіўныя памылкі ў выглядзе апісак ці наўмысна скажоных фрагментаў. Кошты на гэтыя скруткі ніжэйшыя, чым у трыяд, таму прыбыткі апошніх значна скарачаюцца. У жаданні высветліць абставіны справы і падзяліць зоны ўплыву з новымі ігракамі на рынку, трыяды дамаўляюцца з імі на бяззбройныя перамовы. Але падчас сустрэчы апошнія баявыя атрады «Светлага шляху» крывадушна расстраляныя.
Хуліа Ле Парк
Хуліа Ле Парк (ісп.: Julio Le Parc; нар., Мендоса) — аргенцінскі мастак і скульптар, які працуе ў напрамках аптычнага і кінетычнага мастацтва. Адзін з заснавальнікаў напрамку GRAV. З’яўляецца значнай фігурай у аргенцінскім сучасным мастацтве.
Жан-Мішэль Атлан
Біяграфія
Алжырска-яўрэйскага паходжання, нарадзіўся ў Канстанціне, Французскі Алжыр. Пераехаў у Парыж у 1930 годзе. Вывучаў філасофію ў Сарбоне. Пачаў як мастак-самавук у 1941 годзе. У 1942 годзе быў арыштаваны за тое, што быў яўрэем і за палітычную актыўнасць. Ён прызнаўся ў вар’яцтве і быў змешчаны ў прытулак Сент-Ан. У 1944 годзе ён апублікаваў невялікі томік паэзіі і правёў сваю першую выставу ў «Gallerie Arc en Ciel». У 1946 годзе ён пазнаёміўся з Асгерам Ёрнам і ўступіў у мастацкую групу CoBrA. Яго студыя стала месцам сустрэчы групы ў Парыжы.
Вуліца Якубава (Мінск)
Вуліца Якубава — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска. Названа ў гонар Гуляма Якубава (1915—1944), удзельніка вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў, Героя Савецкага Саюза.
Хуліа Ле Парк
Біяграфія
Хуліа Ле Парк нарадзіўся ў небагатай сям’і ў 1928 годзе. У трынаццаць гадоў пераехаў са сваёй маці і братамі ў Буэнас-Айрэс. Там вучыўся ў Школе прыгожых мастацтваў і праяўляў цікавасць да мастацкага авангарднага руху ў Аргенціне. У Школе прыгожых мастацтваў разам з іншымі мастакамі, сярод якіх былі: Уга Дэмарка, Ф. Гарсія Міранда, Францыска Сабрына, Орас Гарыя-Росі, Франсуа Марэле, Серхіа М’яна Серванесам, Жан-П’ерам Іваралем і Жоэлем Стэнам сфарміраваў мастацкую групу Groupe de Recherche d 'Art Visuel або GRAV.
Папярэднік кінетычнага мастацтва і оп-арта, член-заснавальнік кірунку GRAV, лаўрэат Гран-пры за жывапіс на 33-й Венецыянскай біенале ў 1966 годзе, Хуліа Ле Парк з’яўляецца значнай фігурай у гісторыі сучаснага мастацтва.
Вуліца Якубава (Мінск)
Транспарт
У пачатку вуліцы размешчаны дыспечарскі пункт «Серабранка». Па частцы вуліцы арганізаваны трамвайны рух.
Мова (раман)
Джанкі
Гандляваць якаснай мовай больш не стае каму. Спажыванне мовы з памылковым кодам расце, яе разуменне становіцца ўсё больш цяжкім для саміх носьбітаў, і людзі перастаюць карыстацца мовай. Мова памірае.
Верхнядзвінскі раённы Савет дэпутатаў
Верхнядзвінскі раённы Савет дэпутатаў (Верхнедвинский районный Совет депутатов) — прадстаўнічы орган мясцовага самакіравання на тэрыторыі Верхнядзвінскага раёна. У склад дэпутацкага корпуса ўваходзяць 25 дэпутатаў, якія абіраюцца па мажарытарнай сістэме. Тэрмін паўнамоцтваў — 4 гады.
Старшыня — Ірына Францаўна Козел
Склад
Апошнія выбары ў Верхнядзвінскі раённы Савет дэпутатаў адбыліся ў 2018 годзе. Было абрана 25 дэпутатаў. Усе беспартыйныя.
Мова (раман)
Геаграфія падзей
Пачатак рамана адбываецца ў Варшаве, дзе «барыга» Сяргей набывае скурткі з моваю, каб пераправіць іх у Мінск. У Варшаве пануе культ спажывання, шопінг ператвораны ў рэлігію, адлюстраваннем якой з’яўляюцца храмы-буцікі, што месцяцца ў колішнім Палацы культуры і навукі. Усё гэта, на думку героя, ёсць рысамі «збяднелай мультыкультурнай Еўропы», якая выразна супрацьстаўляецца «заможнаму, годнаму, монаэтнічнаму рускаму Кітаю» (с. 20).
Мінск, дзе разгортваюцца асноўныя падзеі рамана, — ёсць горадам на паўночным захадзе Саюзнай дзяржавы, да якога культурныя ўплывы дабіраюцца праз 20-30 гадоў пасля таго, як сталі моднымі ў метраполіі (с. 14). Адпаведна, на ўсім архітэктурным абліччы гораду ляжыць прыкмета адсталасці і правінцыйнасці.
Мова твору
Арыгінал рамана пісаўся на беларускай мове. Аднак першае выданне, згодна аўтарскай задуме, выйшла на таксама і на рускай мове, каб злучыць айчынную чытацкую аўдыторыю: Гэтым разам я вырашыў, што трэба злучаць аўдыторыю. Беларус, які гэты тэкст прачытае па-руску, абавязкова і гарантавана будзе шукаць яго беларускі варыянт. У гэтым сэнс гэтай эстэтычнай правакацыі, таму што квінтэсэнцыяй гэтага рамана з’яўляецца сама мова.
Пераклад на рускую мову ажыццявіла Лідзія Міхеева. Некаторыя элементы ў ім пераствораны для разумення замежнага рускамоўнага чытача (напрыклад, плошча Залежнасці ператварылася ў Плошчу ЕўрАзЭС). Пераклад быў выдадзены адразу ў дзвюх версіях: папяровай і электроннай. Выданне электроннай версіі беларускамоўнага арыгінала Марціновічам першапачаткова не прадугледжвалася.
Зважаючы на тое, што беларуская мова ў рамане выступае як «альтэрнатыўны сусвет», некаторыя чытачы адзначылі, што рускамоўны пераклад выглядае арганічнейшым за арыгінал і болей адпавядае канцэпцыі твору, паколькі ў ім выразней акрэсліваецца пранікненне чужароднай мовы ў расійскі тэкст.
Крытыка, перайманні, наследаванні
У асноўным, раман быў сустрэты прыязна чытачамі і крытыкамі. Міхась Баярын зазначыў: «„Мова“ чытаецца імкліва і цэльна, а пасля сніцца, захапляе і адорвае. <…> Кнігу хочацца расцягаць на цытаты. За апошнія пятнаццаць гадоў гэта самы цікавы беларускі раман, які я чытаў».
Андрэй Расінскі адцеміў уплыў на сюжэт рамана англамоўных антыўтопіяў «451 градус па Фарэнгейце» Брэдберы, «Дзіўны новы свет» Хакслі і «Дзюны» Герберта і назваў раман «захапляльнай кнігай». Асобнай крыніцай натхнення для Марціновіча мог стаць раман «Шабаны. Гісторыя аднаго знікнення» Бахарэвіча, насычаны моўна-гістарычнай рэфлексіяй і знакаміты першым прафетычным апісаннем Шабаноў будучага.
Негатыўныя рысы рамана адзначылі Каця Рускевіч («стыль і штампы», празмерны «жаночы глянец» ) і Ціхан Чарнякевіч: «Раман „Мова“ гладкі, як нектарын, сентыментальны да ружовасці і абсалютна нястрашны, хоць задуманы, паводле аўтара, як драма і антыўтопія». Да таго ж, паводле крытыка, аўтар дэманструе «некампэтэнтнасць … у беларускай лірычнай традыцыі», абіраючы для «моўных» уставак у раман слабыя і «найпрыметыўнейшыя» вершы (як у выпадку з «Матылём» Уладзіміра Жылкі).
NGC 3373
NGC 3373 (іншыя абазначэнні — NGC 3389, UGC 5914, MCG 2-28-13, ZWG 66.22, PGC 32306) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 3373, NGC 3389.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вінаробны ландшафт вострава Піку
Вінаробны ландшафт вострава Піку (Paisagem da Cultura da Vinha da Ilha do Pico) — аб'ект Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА у Партугаліі, на тэрыторыі Азорскага архіпелага.
Вінаграднікі займаюць плошчу ў 987 га і вырошчваюцца на вулканічным востраве з XV стагоддзя. Яны падзелены на тысячы невялікіх прамавугольных участкаў — «курайш», якія агароджаны ад уздзеяння ветру і марской вады з дапамогай загарод — «мурыньюш». Гэтыя загароды пабудаваны з блокаў базальту і расцягнуліся паралельна да скалістага берага вострава.
Барань
Гісторыя
Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772 г.) Барань у складзе Расійскай імперыі: сяло, цэнтр воласці Аршанскага павета. Паводле «Інвентара зямель, выганаў, распрацовак, зарасніка мяшчан і валашчан староства Барысаўскага, што знаходзяцца ў павеце Аршанскім для лепшага выбару падаткаў» за верасень 1781 г. у Барані было 26 пляцаў, на якіх гаспадарылі Ян і Мацей Чорныя, Юзаф Шаблінскі, Ігнацій Шушкевіч, Лук’ян Каўтач, Іаан і Курыла Шытакі, Андрэй, Нічыпар і Міхаіл Чарнухі, Якаў, Давыд і Даніла Сушкевічы, Сапрон Локіш, Ян Яранкевіч, Карповіч, Чарэйскі, Станіслаў Рэут, Лапа, Зальковіч. Да Барані належалі засценкі Загацце (9 гаспадароў), Заўротаў, Ромбскі (па 2 сям’і), і Млын Бараньскі (3 двары). У 2-й палове XIX ст. ў Барані каля 300 жыхароў, працавалі крухмальны завод, млын, было народнае вучылішча (адкрыта ў 1875 г., 31 вучань). У 1873 г. тут заснаваны драцяна-цвіковы завод. 11 ліпеня 1905 г. яго рабочыя (каля 200 чал.) правялі забастоўку, удзельнічалі ў Кастрычніцкай Усерасійскай палітычнай стачцы 1905 г.
Савецкая ўлада ўстаноўлена ў лістападзе 1917 г. З лютага да кастрычніка 1918 г. горад акупіраваны войскамі кайзераўскай Германіі. У 1924—1960 г. цэнтр сельсавета ў Аршанскім раёне. У 1935 г. пераўтвораны ў рабочы пасёлак. З 16 ліпеня 1941 да 27 чэрвеня 1944 гг. акупіраваны войскамі нацысцкай Германіі. З 17 мая 1972 г. горад.
Насельніцтва
Насельніцтва пражывае кампактна.
Эканоміка
Аснову эканомікі горада складаюць прадпрыемствы машынабудавання, лёгкай і харчовай прамысловасці. Горадаўтвараючае прадпрыемства — ААТ «Тэхніка сувязі» (раней — фірма «Лёс»). Шмат незанятых вытворчых плошчаў. Санаторый-прафілакторый «Лес».
Культура
У горадзе 3 школы.
Першы канал (Расія)
«Першы канал» — расійскі федэральны тэлеканал. Валодае найбольшым ахопам аўдыторыі ў Расіі (98,8 % насельніцтва), ажыццяўляе вяшчанне і ў мностве краін за мяжой. Першы паводле папулярнасці тэлеканал у Расіі пасля тэлеканала Расія-1. Другі паводле ўзросту тэлеканал СССР і Расіі пасля пецярбургскага Пятага канала. Вяшчае з Масквы, штаб-кватэра знаходзіцца ў тэлецэнтры «Астанкіна», на вуліцы Акадэміка Каралёва, 12. Разам з РТР пазіцыянуецца як адзін з галоўных тэлеканалаў краіны.
Існуе таксама «Першы канал HD», які поўнасцю дублюе сетку вяшчання асноўнага канала.
Асноўнымі канкурэнтамі «Першага канала» з’яўляюцца тэлеканалы «Расія-1» і НТБ. На канале працуюць 2443 супрацоўнікі (па стане на 2015 год). На верасень 2021 года 32,89 % акцый тэлеканала належыць банку ВТБ, 34 % акцый знаходзяцца ў прадстаўнікоў расійскай дзяржавы, 19 % мае Нацыянальная Медыя Група, 13 % — страхавая кампанія СОГАЗ.
Гісторыя
Першы канал вядзе сваю гісторыю ад Першай праграмы ЦТ СССР, выходзіць у эфір з 1951 года, і з’яўляецца найстарэйшым масавым тэлеканалам у Расіі. У канцы 1991 г. Цэнтральнае тэлебачанне было заменена РГТРК «Астанкіна» і быў заснаваны 1-ы канал Астанкіна, які існаваў да 1995 года. У 1995 годзе быў створаны Першы канал, які на той час называўся «Грамадскае расійскае тэлебачанне» (ГРТ) (гэта назва згадвалася на канале да сярэдзіны 2005 года). Гістарычная назва «Першы канал» была вернута тэлеканалу ў 2002 годзе.
Савецкі перыяд
Першая праграма Дзяржтэлерадыё СССР існавала з 22 сакавіка 1951 года. Першапачаткова гэта быў адзіны тэлеканал у СССР, без пастаяннага вяшчання, аднак з часам з’явіліся і іншыя каналы. Першая Праграма не мела выразна акрэсленай тэматыкі, транслюючы як навінавыя, такія як праграма «Час», так і музычныя праграмы, кінафільмы, савецкія мультфільмы, а таксама адукацыйныя праграмы, такія як «Клуб падарожнікаў» і «У свеце жывёл». Гумарыстычныя праграмы: «Вакол смеху», «Джэнтльмен-шоу» і «КВЗ». Дзіцячыя: «У гасцях у казкі», «Будзільнік», «АБВГДейка». тэлегульні: «Поле цудаў», «Шчаслівы выпадак», «Што? Дзе? Калі?». Забаўляльныя: «МузОбоз», «Ранішняя зорка», «Голубой огонёк». Грамадска-палітычныя праграмы «Взгляд» і «Да 16 і старэй».
Асноўныя застаўкі першай праграмы былі нерухомыя і бязгучныя — на экране адлюстроўвалася антэна з коламі з подпісам унізе «I Праграма».
1991—1995 гады
З канца 1991 года «Першая праграма» перастала існаваць і яе замяніў «1-ы канал Астанкіна» ў складзе РДТРК «Астанкіна», заснаванага на базе Дзяржтэлерадыё СССР. Старшынямі ДТРК «Астанкіна» у розны час былі Ягор Якаўлеў і Аляксандр Якаўлеў.
У пачатку 1995 года «Астанкіна» канчаткова страціла свае, у мінулым лідзіруючыя, у суадносінах да іншых каналаў, пазіцыі. Сацыялагічныя даныя даследавання тэлевізійнай аўдыторыі па Маскве, якія праводзіліся ў той час, паказвалі, што «Астанкіна» значна саступала па аб’ёме аўдыторыі ў дзённы час тэлеканалу 2×2, а ў вячэрнія гадзіны — НТБ, у сувязі з гэтым было прынята рашэнне закрыць тэлеканал. Указам Прэзідэнта Расіі Ельцына 6 кастрычніка 1995 года тэлерадыёкампанія «Астанкіна» была ліквідавана.
Вяшчанне
Эфірнае вяшчанне ажыццяўляецца па сістэме аналагавага каляровага тэлебачання SECAM. З лістапада 2003 канал часткова перайшоў на стэрэавяшчанне. Вяшчаннем Першага канала за мяжой з 1999 па 2002 гг. займалася ЗАТ «ГРТ-міжнароднае», а з 2002 года па сённяшні дзень — ЗАТ «Першы канал. Сусветная Сетка».
Спадарожнікавае вяшчанне
Вяшчанне ажыццяўляецца ў пакетах НТБ-Плюс, Трыкалор ТБ, Арыён Экспрэс, Вясёлка ТБ.
Праграмы
Першы канал спалучае ў сабе элементы інфармацыйнага і забаўляльнага канала. Дзякуючы яго шырокаму ахопу аўдыторыі, многія з яго праграм сталі вельмі вядомыя.
Служба навін Першага канала лічыцца адной з найбуйнейшых на расійскім тэлебачанні па аб’ёме рэпарцёрскага корпусу. Многія праграмы і супрацоўнікі адзначаны прафесійнымі прэміямі журналісцкай супольнасці. Галоўнай інфармацыйнай праграмай Першага з’яўляецца праграма «Время», якая выходзіць 40 гадоў і ўдастоена дзвюх прэмій ТЭФІ за «Найлепшую інфармацыйную праграму». Першы канал застаецца лідарам паводле колькасці тэлевіктарын і тэлегульняў. Больш за 19 гадоў на Першым канале выходзіць тэлевіктарына «Поле цудаў» з вядучым Леанідам Якубовічам.
Першы канал выпускае вялікую колькасць забаўляльных, гумарыстычных і музычных тэлеперадач. Ён валодае эксклюзіўнымі правамі на трансляцыю гульняў Клуба вясёлых і знаходлівых (найстарэйшай расійскай маладзёжнай перадачы, якая бярэ пачатак з перапынкамі з 1961 года).
У ранішнім эфіры Першага выходзіць інфармацыйна-забаўляльны канал «Добрай раніцы».
Хатайгскірк’я
Хатайгскірк'я (Háteigskirkja) — царква, якая знаходзіцца крыху на ўсход ад старога цэнтру Рэйк’явіка. Пабудавана 1957—1965 Хальдурам Х. Ёнсанам (Halldór H. Jónsson).
Нікала Бернар Лепісье
Нікала Бернар Лепісье (Nicolas-Bernard Lépicié;,  — , ) — французскі жывапісец акадэмічнага кірунку.
Біяграфія
Нікала Бернар нарадзіўся ў Парыжы ў сям’і мастакоў: малявальшчыкаў і гравёраў: Франсуа Бернара Лепісье і Рэнэ-Элізабет Марлье. Вывучаў мастацтва гравіравання ў свайго бацькі, перш чым быў вымушаны пакінуць гэты занятак з-за слабасці зроку і каля 1751 года звярнуўся да жывапісу, якім займаўся пад кіраўніцтвам Карла (Шарля) Ван Лоа.
У 1773 годзе ён напісаў для Ваеннай школы карціну «Святы Людовік, які здзяйсняе правасуддзе пад дубам», і «Зняцце з крыжа», якое ўпрыгожвае адну з капэл сабора ў Шалон-сюр-Сон. Ён маляваў бытавыя сцэны і зрабіў нямала малюнкаў жывёлін. Выконваў гравюры для «Гісторыі Францыі», працу, працягнутую Жан-Мішэлем Мора.
У жывапісе Лепісье спалучыліся рысы ракако і неакласіцызму «у духу» Ж.-А. Фраганара і Ж.-Б. С. Шардэна.
NGC 3374
NGC 3374 (іншыя абазначэнні — UGC 5901, MCG 7-22-66, ZWG 212.57, IRAS10451+4327, PGC 32266) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Людміла Фёдараўна Мажэйка
Людміла Фёдараўна Мажэйка (нар. 1958) — беларуская вучоная ў галіне акушэрства і гінекалогіі. Доктар медыцынскіх навук, прафесар.
У 2017 годзе па выніках конкурсу Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь прызнана лепшым урачом акушэрам-гінеколагам Рэспублікі Беларусь.
Біяграфія
Скончыла Мінскі ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга дзяржаўны медыцынскі інстытут у 1984 годзе па спецыяльнасці «лячэбная справа»; у 1986 г. — клінічную ардынатуру, у 1989 г. — аспірантуру па спецыяльнасці акушэрства і гінекалогія, Тэма кандыдацкай дысертацыі «Трансфузійная тэрапія пры аперацыі кесарава сячэнне», з 1989 г. кандыдат медыцынскіх навук, з 1996 г. — дацэнт.
У 2002 г. абараніла доктарскую дысертацыю «Станаўленне рэпрадуктыўнай сістэмы дзяўчынак-падлеткаў і карэкцыя яе парушэнняў», з 2003 г. — доктар медыцынскіх навук, з 2005 г. — прафесар.
Загадчыца кафедры акушэрства і гінекалогіі Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта. Старшыня Беларускага навукова-практычнага грамадскага аб’яднання «Асацыяцыя акушэраў-гінеколагаў і неанатолагаў».
Навуковая дзейнасць
З 1992 г. займаецца мікраінвазіўнымі хірургічнымі ўмяшаннямі на органах рэпрадуктыўнай сістэмы. Распрацоўвае новыя метады дыягностыкі і лячэння, у тым ліку пры анамаліі палавых органаў, дабраякасных пухлінах малога таза і прыдаткаў, эндаметрыёзе, запаленчых захворваннях палавых органаў, бясплоднасці.
Johnson & Johnson
Johnson & Johnson (Джонсан энд Джонсан) (nyse: JNJ) — амерыканская кампанія, буйны вытворца касметычных і санітарна-гігіенічных тавараў, а таксама медыцынскага абсталявання. Уваходзіць у спіс Fortune 1000. Штаб-кватэра — у горадзе Нью-Брансуік, штат Нью-Джэрсі (ЗША).
Гісторыя
Кампанія заснавана ў 1886 годзе. Першапачатковая спецыялізацыя — стэрылізацыйныя матэрыялы, пластыры і медыцынскія тавары.
У 2006 годзе кампанія набыла падраздзяленне па вытворчасці тавараў па догляду за целам у буйной амерыканскай фармацэўтычнай кампаніі Pfizer.
Напачатку 1980-х гадоў кампанія стала аб’ектам шантажу, якому папярэднічала серыя атручванняў людзей, якія прымалі прэпарат тайленол, які вырабляўся Johnson & Johnson (ва ўпакоўцы з лекамі невядомым зламыснікам дадаваўся цыяністы калій). Атрутнік, ахвярамі якога сталі сем чалавек, дагэтуль не знойдзены.
Дальнае (Акмолінская вобласць)
Дальнае — сяло ў Ясільскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Зарэчанскай сельскай акругі. Код КАТА — 114847200.
Насельніцтва
Паводле дадзеных 1999 года, у сяле не было пастаяннага насельніцтва. Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 140 чалавек (70 мужчын і 70 жанчын).
Johnson & Johnson
Кіраўніцтва кампаніі
Глава карпарацыі — Уільям C. Велдан (William C. Weldon), старшыня кіравання і генеральны дырэктар. Таксама ў склад кіраўніцтва ўваходзяць Роберт Дж. Дарэт (віцэ-старшыня і фінансавы дырэктар) і Крысціна A. Поан (віцэ-старшыня). У савет дырэктараў уваходзіць 13 чалавек.
Дзейнасць
3 асноўных кірунка дзейнасці кампаніі:
Johnson & Johnson выпускае шырокі спектр лекавых сродкаў, тавараў па догляду за целам пад гандлёвымі маркамі JOHNSON’S Baby, Neutrogena, o.b., Carefree, Reach, Clean & Clear, RoC, кантактныя лінзы Acuvue і інш. Таксама кампаніяй вырабляюцца розныя матэрыялы, прылады, абсталяванне і тэхналогіі для медыцынскіх устаноў. У склад карпарацыі ўваходзяць каля 230 даччыных кампаній у больш чым 50 краінах; прадукцыя Johnson & Johnson прадаецца ў больш чым 175 краінах.
Агульная колькасць персанала — больш 116 тыс. чалавек (2006 год). Выручка кампаніі ў 2008 годзе склала $63,7 млрд, чысты прыбытак — $12,9 млрд.
Даччыныя прадпрыемствы
Johnson & Johnson з’яўляецца карпарацыяй з высокім узроўнем дыверсіфікавання прадукцыі; у яе склад уваходзяць больш 230 даччыных прадпрыемстваў — так званая «Сям’я Johnson&Johnson»:
Віктар Аляксеевіч Піскароў
Ві́ктар Аляксе́евіч Піскаро́ў (, в. Чырвоная Горка, Юхнаўскі раён,  — ) — савецкі і беларускі дзяржаўны дзеяч, былы міністр унутраных спраў Беларускай ССР, генерал-лейтэнант унутранай службы, заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь, кандыдат юрыдычных навук.
Біяграфія
У органах міліцыі з сакавіка 1951 года. Пачынаў службу ў Тураўскім раёне. Выпускнік факультэта завочнага навучання Акадэміі міністэрства ўнутраных спраў Беларусі.
З ліпеня 1967 па 1978 год — начальнік Упраўлення ўнутраных спраў Мінскага гарвыканкама. З 1978 года — намеснік міністра ўнутраных спраў БССР. У 1983 годзе прызначаны начальнікам Галоўнага ўпраўлення Дзяржаўтаінспекцыі МУС СССР.
Са студзеня 1984 па 1990 год — міністр унутраных спраў Беларускай ССР.
Са студзеня 1991 года ў адстаўцы.
З лістапада 2001 года — старшыня Савета Беларускай грамадскай арганізацыі ветэранаў органаў унутраных спраў і ўнутраных войскаў. Дэпутат Вярхоўнага Савета Беларускай ССР 11-12 скліканняў. У 1980 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па юрыдычных навуках ў Акадэміі МУС СССР.
Маркавіцкі сельсавет
Ма́ркавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Маркавічы.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Насовіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Церахоўскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Гадзічаўскага і Рагі-Ілецкага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Церахоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Паддабранскага сельсавета. З 25 снежня 1962 года ў складзе Добрушскага раёна, з 18 студзеня 1965 года ў складзе Гомельскага раёна. 19 чэрвеня 2008 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Глыбоцкага сельсавета (2 населеныя пункты: вёска Глыбоцкае і пасёлак Зімні).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1602 чалавекі, з іх 92,4 % — беларусы, 4,2 % — рускія, 3,1 % — украінцы.
Жан Лепін
Жан Лепін (,  —, Курбевуа каля Парыжа) — нямецка-французскі жывапісец.
З 1929 года Курт Лепін вучыўся ў Баўхаўзе Дэсау ў Джозефа Альберса, Васіля Кандзінскага і Паўля Клее. З 1933 года жыў у Францыі, адкуль быў дэпартаваны ў 1944 годзе. Пасля вайны заставаўся ў Францыі пад імем Жан Лепін, выстаўляўся ў Salon des Realités Nouvelles. Лепін — адзін з найважнейшых прадстаўнікоў геаметрычнай абстракцыі ў Францыі. Стылістычна ён блізкі да такіх мастакоў, як Альберта Маньелі, Жан Дэйроль, Мішэль Сёфор, Эміль Гіліёлі і Аўрэлі Немур.
Аліўкавы алей
Аліўкавы алей — харчовы алей, вырабляецца з пладоў масліны еўрапейскай (Olea europaea). Паводле тлушчакіслотнага складу ўяўляе сабой сумесь трыгліцерыдаў тлустых кіслот з вельмі высокім утрыманнем эфіраў алеінавай кіслаты. Найбольш раннія сведчанні вытворчасці аліўкавага алею адносяцца да эпохі Старажытнага Егіпта, Старажытнага Ізраіля, Старажытнай Грэцыі і Фінікіі. Алей вырабляецца цягам выціскання спелых аліў — пладовай часткі і костак.
Градацыя
Сапраўдны аліўкавы алей Extra-virgin здабываецца з аліў з выкарыстаннем выключна механічнага ціску, без цяпла або растваральнікаў. Гэты працэс вядомы як халоднае адцісканне. Аліўкавы алей Extra-virgin, які паходзіць ад першага ціску аліў, лічыцца найлепшым, найбольш якасным. Ён, як правіла, мае выражаны свежы водар. Аліўкавы алей Virgin таксама вырабляецца пры дапамозе механічнага прэсу, але ён можа мець маленькія «дэфэкты».
Рафінаваны аліўкавы алей — гэта алей, атрыманы шляхам перапрацоўкі. Пры рафінаванні з дапамогай награвання і ахалоджвання з алею выдаляюцца прымешкі. Рафінаваны алей страчвае вялікую частку водару. Алей гатунку Fino альбо Pure — гэта сумесь рафінаванага алею і алею virgin (апошняга ў сумесі ня больш за 10 %).
У аснове градацыі аліўкавага алею ляжыць ўзровень кіслотнасці, якая залежыць ад колькасці свабоднай алеінавай кіслаты, што прысутнічае ў алеі. Рэгулярны аліўкавы алей мае каля 3-4% кіслаты, а аліўкавы алей Extra-virgin — не больш за 1%.
Выкарыстанне
Аліўкавы алей утрымлівае каля 70% монаненасычаных тлустых кіслот і шмат вітаміну Е. Ненасычаныя тлушчы зніжаюць узровень «дрэннага» халестэрыну, і такім чынам, яны памяншаюць рызыку сардэчна-судзінных захворванняў. Навукова даказана ўласцівасць паліфенолаў алею Extra-virgin спрыяць абароне ліпідаў крыві ад акісляльнага стрэсу.
Ключавым фактарам пры выбары алею для падрыхтоўкі гарачай ежы, з'яўляецца тэмпэратура нагрэву і так званы пункт дымлення, пры якой змяняецца хімічная структура алею. Аліўкавы алей Extra-virgin мае самы нізкі пункт дымлення і не падыходзіць для награвання. У прынцыпе, алей з нізкім пунктам дымлення добра падыходзіць у якасці салатных заправак і не падыходзіць для падрыхтоўкі гарачай ежы. Алей з нізкім пунктам дымлення таксама, як правіла, мае больш моцна выражаны водар. Рафінаваны алей мае больш высокі пункт дымлення і звычайна больш нейтральны смак. Алей з высокім пунктам дымлення прыдатны для гарачай апрацоўкі ежы.
Аліўкавы алей вельмі каларыйны. Адна сталовая лыжка ўтрымлівае 120 калорый.
Грушава
Назву Гру́шава маюць:
Казані
Каза́ні (Κοζάνη) — горад на поўначы Грэцыі, ў Македоніі. Горад знаходзіцца на вышыні 710 метраў над узроўнем мора, на ўскрайку ўрадлівай раўніны ў катлавіне паміж гарамі Верміён і Вурынос, што адкрываецца да даліны ракі Альякман, за 25 км на поўдзень ад Пталемаіса, за 105 км на паўднёвы захад ад Салонікаў і за 307 км на паўночны захад ад Афінаў. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай абшчыны, аднайменнай перыферыйнай адзінкі і перыферыі Заходняя Македонія. Насельніцтва горада складае 41066 чалавек, згодна перапісу 2011 года.
Гісторыя
Горад заснаваны ў XV стагоддзі ў перыяд асманскага валадарства. Быў цэнтрам грэчаскай культуры. У 1746—1750 гадах у горадзе выкладаў Яўген Вулгарыс. У горадзе была створана бібліятэка, якая захавалася да цяперашняга часу і якая з’яўляецца другой па велічыні ў краіне пасля Нацыянальнай бібліятэкі.
Падчас Першай балканскай вайны 11 кастрычніка 1912 года горад захапілі грэчаскія войскі.
У ходзе нямецкага ўварвання ў Грэцыю 13 красавіка 1941 года ў раёне горада адбылося адзінае за ўсю кампанію танкавая бітва, у якім нямецкія танкі 33-га танкавага палка 9-й танкавай дывізіі вермахта ўступілі ў бой з бранятэхнікай англійскага экспедыцыйнага корпуса. У гэтым баі былі знішчаны дзве брытанскія самаходкі і 4 нямецкія танкі (два PzKpfw IV, адзін PzKpfw II і PzKpfw I), пасля чаго англійскія войскі адступілі. 14 красавіка 1941 года нямецкія часці занялі Казані.
У Казані знаходзяцца ўніверсітэты ΤΕΙ Заходняй Македоніі і Універсітэт Заходняй Македоніі, у якіх навучаецца каля 15000 студэнтаў з усёй Грэцыі і з іншых краін.
Вольная царква ў Рэйк’явіку
Вольная царква ў Рэйк’явіку (ісл. Fríkirkjan í Reykjavík) — будынак лютэранскай, незалежнай ад дзяржаўнай, царквы Ісландыі. Знаходзіцца ў цэнтры горада, на беразе возера Т’ёрнін. Белы будынак пад зялёным дахам быў узведзены ў стылізаванай гoтыцы ў 1901 годзе.
NGC 3375
NGC 3375 (іншыя абазначэнні — MCG -2-28-8, MCG -1-28-2, PGC 32205) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Секстант.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Нізкафонавая сталь
Нізкафонавая сталь - гэта любая сталь, якая выраблялася да выбуху першых атамных бомбаў у 1940-х і 1950-х гадах. У выніку выпрабавання Трыніці і атамных бамбардыровак Хірасімы і Нагасакі ў 1945 годзе, а затым наступных выпрабаванняў ядзернай зброі ў першыя гады " халоднай вайны", узровень фону выпраменьвання ва ўсім свеце павялічыўся. Сучасная сталь, забруджана радыенуклідамі, паколькі ў яе вытворчасці выкарыстоўваецца атмасфернае паветра. Нізкафонавая сталь не мае такога высокага забруджвання і выкарыстоўваецца ў прыладах, якія патрабуюць найвышэйшай адчувальнасці для выяўлення радыенуклідаў.
Асноўнай крыніцай нізкафонавай сталі з'яўляюцца караблі, якія былі пабудаваныя да пачатку атамных выпрабаванняў, найбольш вядомыя х іх - затопленыя нямецкія лінкоры часоў Першай сусветнай вайны ў Скапа-Флоў.
Радыёнукліднае забруджванне
З 1856 г. да сярэдзіны 20-га стагоддзя сталь выраблялася ў выніку працэса Бесемера, калі ў трансфарматары Бесемера у прысутнасці паветра чыгун пераўтвараўся  ў сталь. Да сярэдзіны 20-га стагоддзя многія сталеліцейныя заводы перайшлі на канвертарную вытворчасць, у якой выкарыстоўваецца чысты кісларод замест паветра. Аднак, паколькі ў абодвух працэсах выкарыстоўваецца атмасферны газ, можа адбыцца збруджванне сталі радыяцыйнымі часціцамі з паветра. Сучаснае паветра нясе радыёнукліды, такія як кобальт-60, якія адкладаюцца ў сталь, надаючы яму слабую радыеактыўнасць.
Сусветны ўзровень антрапагеннага фонавага выпраменьвання дасягнуў максімальнага ўзроўню ў 0,15  мЗв / год вышэй за прыродны ўзровень у 1963 г., калі быў прыняты Дагавор аб частковай забароне ядзерных выпрабаванняў. З тых часоў антрапагеннае фонавае выпраменьванне экспанентна скарацілася да 0,005 мЗв / год вышэй за прыродны ўзровень.
Мелі месца выпадкі радыеактыўнага забруджвання кобальтам-60, які паступіў з пастаўленым металаломам. Гэта звязана з перапрацоўкай закрытых радыёактыўных крыніц, такіх як апараты для прамянёвай тэрапіі, а не з перапрацоўкай сталі.
Неабходнасць
Прылады, у якіх патрабуецца выкарыстанне нізкафонавай сталі, ўключаюць у сябе:
Паколькі гэтыя прылады выяўляюць выпраменьванне, якое сыходзіць ад радыеактыўных матэрыялаў, для аптымальнай адчувальнасці патрабуецца вельмі нізкае радыяцыйнае асяроддзе. Камеры з нізкім падлікам фону выкананы з нізкафонавай сталі з вельмі моцнай радыяцыйнай абаронай. Яны выкарыстоўваюцца для выяўлення найменшых колькасцяў ядзерных выкідаў.
Старынкі (Дзяржынскі раён)
Стары́нкі (, Старинки) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Бараўскога сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 10 км у напрамку на паўночны захад ад горада Дзяржынск, за 48 км ад Мінска, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Койданава. Праз вёску працякае рака Самацеч (прыток Ператуці), пралягае аўтамабільная дарога Дзяржынск — Вялікае Сяло.
Гісторыя
Вядома з XV стагоддзя. З 1483 года ў складзе Вялікага Княства Літоўскага. З 1588 года цэнтр Старынкаўскай воласці Менскага ваяводства. Маёнтак, сажалкі, млын, карчма. З 1793 года ў Велікасельскай воласці Мінскага павета. У 1836 годзе пабудаваны касцёл. У 1868 годзе адкрыта царкоўна-прыхадская школа, у якой вучыліся 30 хлопчыкаў. У 1886 годзе 48 двароў, 480 жыхароў, праваслаўная царква, школа, вадзяны млын, вінакурны завод. У 1897 годзе 484 жыхары. У 1909 годзе вёска Старынкі, 48 двароў, 481 жыхар, маёнтак Старынкі, 1 двор, 64 жыхары.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска была цэнтрам Старынкаўскага сельсавета.
Клічаўскі раён
Клі́чаўскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — горад Клічаў. Размешчаны на захадзе Магілёўскай вобласці. Мяжуе з Асіповіцкім, Бабруйскім, Кіраўскім, Быхаўскім, Магілёўскім, Бялыніцкім раёнамі Магілёўскай вобласці і Бярэзінскім раёнам Мінскай вобласці.
Геаграфія
Плошча 1800 км².
У тэктанічных адносінах Клічаўскі раён прымеркаваны да паўночнага схілу Бабруйскага пахаванага выступу Беларускай антэклізы: паўднёва-ўсходняга крыла Чэрвеньскага структурнага заліва Аршанскай упадзіны. Зверху залягаюць антрапагенавыя ўтварэнні сожскага, дняпроўскага і Бярэзінскага зледзяненняў магутнасцю 40—70 м, ніжэй на поўдзень верхнемелавыя да 40 м. Пашыраны адклады дэвону і верхняга пратэразою (венд і рыфей) магутнасцю да 600 м. На большай частцы тэрыторыі заляганне грунтовых вод неглыбокае — 2,5 м, на асобных плошчах — менш 2 м.
Паверхня раўнінная, слабапарэзаная, у межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Яе вышыня над узроўнем мора 200—240 м. Агульны нахіл паверхні з поўначы на поўдзень. 80 % тэрыторыі знаходзіцца на вышыні 150—165 м, 18 % — ніжэй за 150 м. Паверхню Друць-Бярэзінскага вадападзелу ў шыротным напрамку расчляняюць скразныя даліны глыбінёй расчлянення 5—7 м на кв. км. Найвышэйшы пункт раёна — 176 м (за 6 км на паўночны захад ад в. Дубно), самы нізкі пункт раёна — 136 м (урэз Бярэзіны). Рачныя даліны і паніжэнні ў рознай ступені забалочаныя і затарфаваныя, агульны нахіл у бок ракі Ольса.
Асноўныя рэкі — Бярэзіна, Ольса з прытокамі Нясета (з Гарадзечанкай і Турчанкай), Сушанка, Ганчанка, Суша (з Перасопенкай) і Кострычка, а таксама Друць з прытокам Даўжанкай. Іншыя рэкі: Ваданоска. Азёры: Дубавец і Орлінскае.
Карысныя выкапні: мел, пясок, пясчана-жвіровыя сумесі. Пераважаюць землі: лёгкія суглінкі 68 %, супясчаныя — 30 %. Лясамі занята — 25,7 % плошчы раёна. Балоты займаюць 3,2 % тэрыторыі.
Ёсць біялагічны мікразаказнік, гідралагічны і паляўнічы заказнікі мясцовага значэння, гідралагічны заказнік рэспубліканскага значэння Астравы Дулебы. Сельскагаспадарчыя ўгоддзі Клічаўскага раёна займаюць 36280 гектараў, з іх ворыва — 25385 гектараў.
Гісторыя
Археалагічныя даследаванні і знойдзеныя матэрыялы дазволілі высвятліць, што тэрыторыя Клічаўшчыны была заселеная чалавекам яшчэ ў эпоху неаліту. У раннім жалезным веку тут насялялі плямёны культуры штрыхаванай керамікі. У раёне выраблялі жалезныя і бронзавыя прылады працы і ўпрыгажэнні, займалася земляробствам і жывёлагадоўляй. У 6-9 стагоддзях у гэтых месцах жылі славянскія плямёны дрыгавічоў. У раёне налічваецца 29 Курганоў.
На тэрыторыі раёна ў 1998 годзе на грамадзянскім могілках вёскі Баркі археолагамі быў знойдзены помнік дахрысціянскай культуры «хатка-церамок» — від пахавання памерлых продкаў-язычнікаў. Такі абрад пахавання існаваў на тэрыторыі Клічаўскага раёна і ў першай палове 20 стагоддзя. Падобны помнік з’яўляецца адзіным захаваным на тэрыторыі Беларусі.
У 9 стагоддзі тэрыторыя цяперашняй Клічаўшчыны ўваходзіла ў склад Кіеўскай Русі, у 12 стагоддзі — належала Мсціслаўскаму княству, з першай паловы 14 стагоддзя — Вялікага Княства Літоўскага, з другой паловы 16 стагоддзя — пасля адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы ў Мінскае ваяводства. У 1793 годзе, калі да Расійскай імперыі была далучана цэнтральная частка Беларусі, і на яе тэрыторыі ўтварылася Мінская губерня. У яе склад увайшлі Бацэвіцкая і Свіслацкая воласці Бабруйскага павета, Брадзецкая і Даўжанская воласці Ігуменскага павета. Гэтыя землі і сталі тэрыторыяй сучаснага Клічаўскага раёна.
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Клічаў. 20 жніўня 1924 года падзелены на 12 сельсаветаў: Бацэвіцкі, Ваевіцкі, Ганчанскі, Запольскі, Кабылянкаўскі (Кабылянскі), Каўбчанскі, Клічаўскі, Новамаксімавіцкі (Максімавіцкі), Нясяцкі, Убалацкі, Уладзіміраўскі, Усакінскі. 8 кастрычніка 1924 года ўтвораны Усохскі сельсавет, 17 снежня 1926 года — Наталаўскі нацыянальны польскі сельсавет. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 8 ліпеня 1931 года да раёна далучаны Віркаўскі, Востраўскі, Сялібскі, Якшыцкі сельсаветы скасаванага Свіслацкага раёна і Грыбавецкі, Доўгаўскі (Даўжанскі), Дубенскі, Ядрына-Слабадскі сельсаветы скасаванага Чачэвіцкага раёна. 25 ліпеня 1931 года Сялібскі і Якшыцкі сельсаветы перададзены Бярэзінскаму раёну, 12 лютага 1935 года Грыбавецкі сельсавет — Кіраўскаму раёну. 14 жніўня 1937 года скасаваны Наталаўскі нацыянальны польскі сельсавет. З 20 лютага 1938 года раён у складзе Магілёўскай вобласці. 27 верасня 1938 года Клічаў атрымаў статус гарадскога пасёлка. 10 ліпеня 1939 года Клічаўскі сельсавет скасаваны, адначасова ўтвораны Дзмітраўскі сельсавет. З 20 верасня 1944 года раён у складзе Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Ваевіцкі, Востраўскі, Дубенскі, Запольскі, Убалацкі, Уладзіміраўскі, Усохскі сельсаветы, утвораны Бёрдаўскі сельсавет. 21 кастрычніка 1960 года скасаваны Бёрдаўскі, Максімавіцкі, Усакінскі, Ядрынаслабадскі сельсаветы. 25 снежня 1962 года раён скасаваны, яго тэрыторыя цалкам далучана да Кіраўскага раёна.
6 студзеня 1965 года Клічаўскі раён утвораны зноў, уключаў гарадскі пасёлак Клічаў, Акцябрскі, Бацэвіцкі, Віркаўскі, Ганчанскі, Дзмітраўскі (Дзмітрыеўскі), Доўгаўскі, Каўбчанскі, Нясяцкі сельсаветы, якія былі перададзены з Кіраўскага раёна. 19 жніўня 1966 года Дзмітраўскі сельсавет перайменаваны ў Патоцкі. 20 кастрычніка 1995 года Клічаўскі раён і гарадскі пасёлак Клічаў аб’яднаны ў адну адміністрацыйную адзінку. 15 снежня 2000 года Клічаў аднесены да катэгорыі гарадоў раённага падпарадкавання. 23 снежня 2009 года скасаваны Віркаўскі сельсавет, 21 снежня 2011 года — Ганчанскі сельсавет , 20 верасня 2013 года — Акцябрскі сельсавет.
Дэмаграфія
Насельніцтва раёна складае 17 246 чал. (2009), 15 148 (2016). Усяго акрамя Клічава налічваецца 140 сельскіх населеных пунктаў.
Памятныя мясціны
На тэрыторыі раёна размешчана 85 помнікаў гісторыі і культуры. Сярод іх помнікі архітэктуры: паштовая станцыя (19 ст.), Мікалаеўская царква (канец 19-пачатак 20 ст.).