cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Міжнародны аэрапорт Элефтэрыяс Венізелас
Дарога
Да аэрапорта можна дабрацца па платнай аўтамагістралі Атыка-Одас з цэнтра і паўночнай часткі Афін, па праспекце Варыс-Каропіў з заходняй часткі, па праспекце Лаўрыа з поўдня і па праспекце Спату-Луца з усходу. На тэрыторыі аэрапорта маецца мноства варыянтаў парковак на трох розных паркінгах. Размешчаных на ўзроўні прыбыцця, насупраць тэрмінала аэрапорта, аэрапорт прапануе кароткатэрміновую паркоўку на тэрмін да пяці гадзін з 1357 парковачнымі месцамі, даступнымі на участках P1 і P2. Доўгатэрміновая паркоўка размешчана праз галоўную пад’язную дарогу аэрапорта (Атыка-Одас) з 5802 парковачнымі месцамі на ўчастку P3. Для перавозкі пасажыраў прадастаўляецца бясплатны аўтобус-шатл, а да тэрмінала таксама можна дайсці пешшу. Паслугі паркоўшчыка прэміум-класа таксама прапануюцца на ўзроўні вылету ля ўваходу 3.
Таксі
Таксі можна замовіць у спецыяльна адведзенай зоне чакання таксі, размешчанай ля выхаду 3 узроўня прыбыцця. Паслугі лімузіна таксама прадастаўляюцца па запыце ва ўнутранай абочыны ўзроўня прыбыцця паміж выхадамі 3 і 4.
Аўтобус
Чатыры аўтобусныя лініі (X93, X95, X96, X97) злучаны з большай часкай Афін, X95 пачынаецца ад плошчы Сінтагма, X93 злучае аэрапорт з міжгароднымі аўтавакзаламі, X96 да галоўнага порта Афін Пірэя і X97 да станцыі метро Элініка, лініі 2. Аўтобусы высаджваюць пасажыраў на ўзроўні вылетаў і адпраўляюцца з узроўня прыбыцця паміж выхадамі 4 і 5.
Брысбен
Гісторыя
Квінслэнд утварыўся ў 1859, і Брысбен, які атрымаў назву ў гонар генерала Томаса Брысбена, быў абвешчаны яго сталіцай.
Характэрна, што ў той час Брысбен не з’яўляўся горадам. Ён уяўляў сабой дваццаць асобных муніцыпалітэтаў, і толькі ў 1925 годзе атрымаў статус горада (city).
Дэмаграфія
Брысбен па хуткасці росту насельніцтва займае 1 месца па Аўстраліі і 2 месца ў свеце. Па афіцыйных дадзеных, у перыяд з 1999 па 2004 год насельніцтва горада вырасла на 11,5 %.
Па выніках апошняга перапісу (2001), 21 % насельніцтва Брысбена складаюць замежнікі, 1,7 % гарадскога насельніцтва — абарыгены. Для 86,5 % жыхароў горада англійская мова — асноўная (родная), астатнія 13,5 % карыстаюцца англійскай як другой мовай. За англійскай па распаўсюджанасці ў горадзе ідзе кітайская мова, затым в’етнамская і італьянская.
Ордэн Белага льва
Ордэн Белага льва (Řád bílého lva) — вышэйшая дзяржаўная ўзнагарода Чэхіі.
Гісторыя ордэна
Ордэн быў заснаваны ў 1922 годзе для ўзнагароджання замежных грамадзян — асабліва выдатных палітычных і грамадскіх дзеячаў, прадстаўнікоў міжнародных арганізацый за заслугі перад дзяржавай. Ордэнам узнагароджвае прэзідэнт Чэхіі сваім указам.
Ступені
Першапачаткова ордэн меў пяць ступеняў — вялікі крыж на наплечнай стужцы з зоркай, гранд-афіцэр на шыйнай стужцы з зоркай, камандор на шыйнай стужцы, афіцэр на нагруднай стужцы з разеткай, кавалер на нагруднай стужцы.
З 1961 па 1990 год (Чэхаславацкая Сацыялістычная Рэспубліка) ордэн меў тры класы, два ніжэйшыя былі адменены:
Знак ордэна I ступені насіўся на банце наплечнай ордэнскай стужкі, перакінутай праз правае плячо; ордэны II і III ступені — на шыйнай ордэнскай стужцы.
З 1990 па 1992 год (Чэшская і Славацкая Федэратыўная Рэспубліка) ордэн меў пяць класаў:
Знак ордэна I ступені носіцца на банце наплечнай ордэнскай стужкі, перакінутай праз правае плячо; ордэны II і III ступені — на шыйнай ордэнскай стужцы, IV і V ступень на нагруднай калодцы.
Зоркі ордэна носяцца на правым боку грудзей.
З 1994 года (Чэшская Рэспубліка) ордэн мае пяць класаў:
Апісанне
Першапачаткова знак ордэна ўяўляе сабой пяціканцовы трохпялёсткавы крыж чырвонай эмалі, у цэнтры якога намаляваны белы чэшскі геральдычны двуххвосты каранаваны леў. Кожны з пялёсткаў крыжа завершаны залатым шарыкам, паміж прамянямі крыжа ліпавы ліст.
На адваротным боку знака кожны прамень крыжа нясе на сабе герб адной з гістарычных абласцей, якія ўваходзяць у склад Чэхіі: Багемія, Славакія, Маравія, Падкарпацкая Русь, Сілезія. У цэнтры знака круглы медальён чырвонай эмалі, на якім намалявана манаграма Чэшскай Рэспублікі. Медальён атачае белае кольца, на якім напісаны дэвіз ордэна: «PRAVDA VÍTĚZÍ» (Праўда пераможа).
Вянчае крыж бляшка ў выглядзе вянка з дзвюх ліпавых галін, па-над якімі накладзены дзве пальмавыя галіны (для ўзнагароджання за грамадзянскія заслугі) ці два мячы (для ўзнагароджання за ваенныя заслугі).
Зорка ордэна васьміканцовая сярэбраная з цэнтральным медальёнам чырвонай эмалі з аблямоўкай. У медальёне выява белага чэшскага геральдычнага двуххвостага каранаванага льва. На аблямоўцы дэвіз ордэна «PRAVDA VÍTĚZÍ».
Стужка ордэна чырвоная, з белымі палоскамі ў края.
У 1961 годзе ў знешні выгляд ордэна былі ўнесены невялікія змены: з ільва была прыбрана карона, з адваротнага боку знака — гербы гістарычных абласцей.
У 1990 годзе знаку ордэна быў вернуты першапачатковы выгляд. Пасля распаду Чэхаславакіі на Чэхію і Славакію з грудзі белага льва прыбралі шчыток з гербам Славакіі.
Ордэн Белага льва «За Перамогу»
Ордэн быў заснаваны 9 лютага 1945 года. Узнагароджваліся як асобныя ваеннаслужачыя, так і вайсковыя часці, злучэнні за выдатныя ваенныя заслугі і подзвігі на поле бою.
Ордэн меў пяць ступеняў:
Ордэны I і II ступені носяцца на правым боку грудзей, III, IV і V ступені — на левай.
Апісанне ордэна Белага льва «За перамогу»
Крыж ордэна ўяўляе сабой чатырохканцовы трохпялёсткавы крыж чырвонай эмалі з цэнтральным медальёнам чырвонай эмалі з аблямоўкай сіняй эмалі. У медальёне выява белага чэшскага геральдычнага двуххвостага льва. На аблямоўцы назва ордэна «ZA VÍTĚZSTVÍ» (За перамогу), унізе два скрыжаваныя мячы. На рэверс крыжа ў цэнтры манаграма Чэхаславацкай Рэспублікі, па аблямоўцы дэвіз ордэна «PRAVDA VÍTĚZÍ». Крыж пры дапамозе кольца мацуецца да калодкі, абцягнутай ордэнскай муаравай стужкай.
Валянцін Генрыхавіч Мазец
Валянцін Генрыхавіч Мазе́ц (, в. Станелевічы, Зэльвенскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1995).
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся 6 верасня 1965 года ў в. Станелевічы Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобласці.
Дубенка
Дубенка — прозвішча, тапонім.
Спіс краін Еўрапейскага саюза
Краіны-члены Еўрасаюза — гэта краіны, якія з’яўляюцца членамі Еўрапейскага Саюза, мэтай якога з’яўляецца інтэграцыя еўрапейскіх дзяржаў, якая заключаецца ў адзіным эканамічным рынку, адсутнасці пашпартна-візавага кантролю, выкарыстанні агульнай валюты. Членам ЕС можа стаць краіна, якая адпавядае Капенгагенскім крытэрыям. З 31 студзеня 2020 года ў саюз уваходзяць 27 дзяржаў:
Паўднёвая магістраль (Мінск)
Паўднёвая магістраль — аўтамабільная дарога ў Мінску. Пабудавана ў 2019 г. як працяг вуліцы Валадзько пасля скрыжавання з Аэрадромнай вуліцай. Ідзе паралельна лініі Асіповічы I — Мінск-Пасажырскі Беларускай чыгункі і пераходзіць у вуліцу Асаналіева ў раёне прыпыначнага пункта Лошыца.
Навальніца-3
Навальніца-3 — беларускі комплекс для абароны стратэгічных аб’ектаў ад мультыкоптараў, распрацаваны ААТ «КБ Радар» у рамках серыі сістэм РЭБ «Навальніца».
Прызначаны для абарона стратэгічных аб’ектаў ад грамадзянскіх мультыкоптараў серыйнай вытворчасці DJI Phantom 2, 3, 4; Inspire; Mavic; Matrice; Walkera Voyager 3 і г.д. Комплекс забяспечвае зону выяўлення з радыусам не менш 500 – 1000 м ад цэнтра ахоўнага аб’екта, зону блакавання палёту мультыкоптараў з радыусам не менш 300 – 500 м; выяўленне і пеленгацыю наземных пунктаў кіравання БПЛА (месцазнаходжанне аператара). У склад уваходзіць выяўляльнікі (радыёпеленгатар), два пастаноўшчыка перашкод каналах кіравання мультыкоптарамі (каналы 1, 2), два пастаноўшчыка перашкод сістэмах GPS і ГЛОНАСС (каналы 3, 4), оптыка-электронны модуль і кейс-кантэйнер для размяшчэння камплекта радыёабсталявання.
Дубнікі
Назву Дубнікі маюць:
Дроэда
Дроэда (Droichead Átha, Дрохеда) — партовы горад у Ірландыі. Знаходзіцца ў графстве Лаут, мае статус бора на ўсходнім узбярэжжы Ірландыі за 56 кіламетраў на поўнач ад Дубліна.
Рака Бойн падзяляла горад на дзве роўныя часткі паміж графствамі Лаут і Міт, пакуль гарадская рада ў 1898 годзе не вырашыла перадаць цалкам горад графству Лаут. У 1976 годзе раёны разрослага горада ў графстве Міт зноў былі перададзеныя пад юрысдыкцыю графства Лаут.
На гербе горада прысутнічае зорка і паўмесяц у памяць аб выратаванні горада ад голаду трыма асманскімі караблямі са збожжам, пасланымі турэцкім султанам Абдулам-Меджыдам I у дапамогу гараджанам падчас голаду ў Ірландыі ў 1845—1849 гадах. Султан менавіта так і паступіў, аднак употай адправіў яшчэ тры судны з харчаваннем. Нягледзячы на перашкоды англійскіх караблёў, «флатылія свабоды» дасягнула порта і прывезла харчаванне.
У падзяку за гэта ірландцы з вялікай сімпатыяй ставяцца і цяпер да туркаў, асабліва ў Дроэдзе.
Гісторыя
Горад узнік у XII стагоддзі пры нармандскім бароне Гуга з роду Ласі, па загадзе якога быў пабудаваны замак Мілмаунт-Форт на правым беразе ракі Бойн. Дроэда ўваходзіла ў Пэйл і з’яўлялася адной з галоўных крэпасцяў Пэйла. У верасні 1649 года пасля жорсткай аблогі амаль увесь гарнізон Дроэды і невядомая колькасць мірных жыхароў былі забітыя англічанамі, якімі камандаваў Олівер Кромвель.
У ліпені 1690 года за 6 кіламетраў ад Дроэды адбылася Бітва на рацэ Бойн — найбуйнейшая Бітва за ўсю гісторыю Ірландыі, вынікам якой стала перамога пратэстантаў над каталікамі, і дату якой і дагэтуль адзначаюць аранжавыя добраахвотннікі Паўночнай Ірландыі, наклікаючы лютыя пратэсты каталікоў.
Архітэктура ды славутасці
За 3 км на захад ад Дроэды размешчана Меліфонцкае абацтва. На поўнач ад горада знаходзіцца Монастэрбойс, руіны сярэднявечнага паселішча з трыма вялікімі кельцкімі крыжамі. Непадалёк ад Дроэды знаходзіцца ўнікальны помнік Ньюграйндж — мегалітычнае культавая пабудова, якая ўваходзіць у комплекс Бру-на-Бойн і пабудаваная больш за 5 тысяч гадоў таму.
Спорт
Футбольны клуб Дроэда Юнайтэд, базуецца Дроэда на стадыёне Анкі Дорыс Парк. Клуб выступае ў Вышэйшай лізе Ірландыі, быў заснаваны ў 1919 годзе.
Дубовы
Назву Дубо́вы маюць:
Загалле (Любанскі раён)
Зага́лле (, Загалье) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Соснаўскага сельсавета.
У 1924—1960 гадах цэнтр Загальскага сельсавета.
Нільс Лавік
Нільс Андэрсан Лавік (Nils Andresson Lavik) (8 студзеня 1884 года; Хусангар, Астэрой, Вестлан, Нарвегія — 14 ліпеня 1966 года) — нарвежскі палітык, лютэранскі прапаведнік і фермер. Ён быў рэктарам (сцюрар) біблейскай школы Заходняй асацыяцыі стажыровак, калі быў абраны ў парламент. Таксама з’яўляўся першым прадстаўніком Хрысціянскай народнай партыі ў парламенце і парламенцкім лідарам 1945—1953 гадоў.
З 1931 па 1933 год Лавік быў дэпутатам парламента ад левых сіл. Напярэдадні ўсеагульных выбараў 1933 года яго абыйшла кандыдатура Хордалана, таксама з боку левых сіл. Гэта было адной з галоўных прычын, па якой у тым жа годзе была створана партыя «Новая хрысціянская народная партыя». Лавік быў абраны ад Хрысціянскай народнай партыі Хордалана і абіраўся ў парламент да 1953 года. Таксама ён быў старшынёй партыі ў 1938—1951 гадах.
Дубовікі
Назву Дубо́вікі маюць:
Падлуг
Падлу́г (, Подлуг) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Соснаўскага сельсавета.
Канскі кінафестываль 1964
17-ы Канскі кінафестываль праходзіў з 29 красавіка па 14 мая 1964 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду — Гран-пры Міжнароднага кінафестывалю — атрымаў фільм «» рэжысёра Жака Дэмі.
Дананг
Дананг — горад і порт у Паўднёвым В’етнаме, на беразе Паўднёва-Кітайскага мора. 887 069 жыхароў (2009). Харчасмакавыя, тэкстыльныя (баваўняна-папяровыя, шаўковыя) прадпрыемствы. Размешчаны ў 759 км ад Ханоя і ў 960 км ад Хашыміна. Марскі порт і Міжнародны аэрапорт Дананг.
Гарады-пабрацімы
Дананг з’яўляецца горадам-пабрацімам наступных гарадоў:
• 2;width:480px
Moma alpium
Moma alpium — дзённы матылёк з сямейства совак, насяляе ў Палеарктыцы.
Апісанне
Даўжыня пярэдняга крыла 16-18 мм Размах крылаў 34-42 мм. Пярэднія крылы шаравата-зялёнага колеру з чорнымі ламанымі лініямі, якія нагадваюць накіпны лішайнік. Пярэднія крылы з трыма белымі падоўжнымі палоскамі, трыма чорнымі папярочнымі лініямі і чорнымі кропкамі. Заднія крылы шэра-бурага колеру, у заднім вуглу маюць два белых вочка.
Спосаб жыцця
Актыўны ў цёмны час сутак. Насяляе змешаныя і лісцяныя лясы, ускрайкі лясоў, паркі, багністыя бязлесныя прасторы. Лёт з мая па верасень у залежнасці ад месцазнаходжання.
Вусені цёмна-шэрага, амаль чорнага колеру, з трыма шырокімі чырвона-жоўтымі плямамі на спіне і са шматлікімі чырвонымі бародаўкамі, пакрытымі жоўтымі палоскамі. Харчуюцца лісцем дуба, еўрапейскага бука, асіны, рабіны, чорнай таполі, бярозы і іншых лісцяных дрэў, сустракаюцца з чэрвеня да верасня. Кукалка цёмна-бурая, у светлым кокане.
Брненскае княства
Брненскае княства (Brněnský úděl) — княства на поўдні Маравіі, дзе ў XI—XII стст. кіравала адна з галін роду Пржэмыславічаў.
У 1054 годзе князь Бржэціслаў I пастанавіў, што старэйшы ў родзе павінен кіраваць у Празе, а малодшыя атрымліваюць Маравію і павінны падпарадкоўвацца старэйшаму князю. Паводле гэтага старэйшы сын Бржэціслава, Спытыгнеў II, стаў у 1055 годзе князем чэшскім. Маравія была падзелена на 2 часткі, якія атрымалі другі і трэці сыны Бржэціслава. Ураціслаў атрымаў частку Маравіі са стальцам у Оламаўцы (Оламаўцкае княства), Конрад у выніку частку мараўскіх зямель зса стальцам у Брне, якія склалі Брненскае княства. Пазней з яго вылучылася Зноемскае княства.
Брненскае княства межавала з аўстрыйскімі землямі, і абараняла Чэхію ад нападаў з поўдня.
Пасля смерці Святаполка Емніцкага Брненскае княства ўвайшло ў склад уладанняў маркграфа Маравіі Уладзіслава Індржыха.
Шале (баскетбольны клуб)
Шале — французскі баскетбольны клуб з аднайменнага горада Шале. Заснаваны ў 1975 годзе. Пераможца чэмпіянату Францыі ў 2010 годзе.
Гісторыя
У 1999 годзе пасля перамогі ў нацыянальным кубку «Шале» аўтаматычна трапіў у Еўралігу, дзе выступіў няўдала, здабыўшы ўсяго тры перамогі ў 16 матчах. У сезоне 2008/09 каманда дайшла да фіналу Кубка выкліку, аднак саступіла італьянскаму «Віртусу».
Свой першы і адзіны тытул нацыянальнага чэмпіёна французы заваявалі ў сезоне 2009/10, перайграўшы ў фінале плэй-оф «Ле-Ман». Дзякуючы тытулу клуб смог аўтаматычна трапіць з розыгрыш Еўралігі 2010/11. Другая спроба таксама атрымалася не зусім няўдалай: «Шале» спыніў выступы ў першым раўндзе (4 перамогі, 6 параз, 5-е месца ў групе).
Дубравіца
Назву Дубравіца маюць:
Дубраўкі
Назву Дубраўкі маюць:
Нептунас (баскетбольны клуб)
Нептунас — літоўскі баскетбольны клуб з аднайменнага горада Клайпеда.
Гісторыя
Заснаваны яшчэ ў 1962 годзе ён з’яўляецца бесперапынным удзельнікам Літоўскай Баскетбольнай Лігі. Двойчы за гэты час станавіўся срэбным прызёрам турніру. У сезоне 2014/2015 клуб выступаў у Еўралізе, а ў 2016 годзе ў Еўракубку.
Бусль
Бусль (Бусвы) — рака ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Уса (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 10 км. Плошча вадазбору 39 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,2 м/км. Пачынаецца за 10 км у напрамку на захад ад вёскі Паплавы, упадае ва Усу за 1 км на паўночны захад ад аграгарадка Багушэвічы. Вадазбор у паўночнай частцы Цэнтральна-Бярэзінскай нізіны. Рэчышча Буслі ад вытоку да вёскі Падложка каналізаванае. Рака прымае сцёк з ручаёў і меліярацыйных каналаў.
Дуброўкі
Назву Дубро́ўкі маюць:
Спіс аб’ектаў PGC (2011001—2012000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2011001—2012000)
Старасек
Старасе́к (, Старосек) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Соснаўскага сельсавета.
Група армій «Поўдзень»
Гру́па а́рмій «По́ўдзень» (Heeresgruppe Süd) — група армій вермахта ў Другой сусветнай вайне. Фарміравалася чатыры разы — 26 жніўня 1939 года (скасавана 8 кастрычніка 1939 года); 22 чэрвеня 1941 года (скасавана 9 ліпеня 1942 года); 12 лютага 1943 года (скасавана 4 красавіка 1944 года); 23 верасня 1944 года (скасавана 30 красавіка 1945 года).
1939
24 жніўня 1939 года стварэнне Групы армій «Поўдзень» пераўтварэннем камандавання 12 арміі мірнага часу. З 1 верасня ўдзельнічае ва ўварванні ў Польшчу сумесна з Групай армій «Поўнач» пад камандаваннем генерал-палкоўніка фон Бока, з'яўляючыся галоўнай ударнай сілай вермахта. Па заканчэнні Польскай кампаніі перафарміравана, пераведзена на Заходнееўрапейскі ТВД і пераназвана ў Групу армій «A».
1941
22 чэрвеня 1941 Група армій «A» атрымлівае назву Група армій «Поўдзень». На пачатковым этапе аперацыі «Барбароса» (уварванне ў СССР) група вяла наступ у паўднёвым кірунку (Львоў, Кіеў, Севастопаль, Адэса, Растоў-на-Доне)
У чэрвені — снежні 1941 (камандуючы — Рундштэт) група мела наступны склад (адзіная група армій у вермахце, якая ўключала больш чым дзве палявыя арміі):
Акрамя таго, у склад групы ўваходзілі румынскія войскі:
Зноемскае княства
Зноемскае княства (Znojemský úděl) — княства на поўдні Маравіі, дзе ў XI—XII стст. кіравала адна з галін роду Пржэмыславічаў.
У 1054 годзе князь Бржэціслаў I пастанавіў, што старэйшы ў родзе павінен кіраваць у Празе, а малодшыя атрымліваюць Маравію і павінны падпарадкоўвацца старэйшаму князю. Паводле гэтага старэйшы сын Бржэціслава, Спытыгнеў II, стаў у 1055 годзе князем чэшскім. Маравія была падзелена на 2 часткі, якія атрымалі другі і трэці сыны Бржэціслава. Ураціслаў атрымаў частку Маравіі са стальцам у Оламаўцы (Оламаўцкае княства), Конрад у выніку частку мараўскіх зямель зса стальцам у Брне, якія склалі Брненскае княства.
Брненскае княства межавала з аўстрыйскімі землямі, і абараняла Чэхію ад нападаў з поўдня. Пасля смерці Конрада I Брненскага яно было падзелена паміж яго сынамі: Ольдржых стаў кіраваць з Брна, а Літальд — са Знойма. Так утварылася Зноемскае княства.
У 1197 годзе Зноемскае княства ўвайшло ў склад уладанняў маркграфа Маравіі Уладзіслава Індржыха.
Дуброўшчына
Назву Дубро́ўшчына маюць:
Чарнаморскі флот ВМФ Расіі
Чарнамо́рскі фло́т Расі́йскай Федэра́цыі — аператыўна-стратэгічнае аб'яднанне ваенна-марскога флоту Расіі на Чорным моры. Асноўныя базы размешчаныя ў Севастопалі (Украіна) і Новарасійску. У складзе мае дывізію надводных караблёў, некалькі брыгад караблёў і ракетных катараў, а таксама Новарасійскую ВМБ, ВПС флоту, берагавыя войскі, злучэнні і часці забеспячэння. У сучасным выглядзе створаны ў 1997 годзе пры раздзяленні Чарнаморскага флоту СССР на Чарнаморскі флот Расіі і ВМС Украіны.
70 % усёй інфрастуктуры расійскага ЧФ знаходзіцца на тэрыторыі Крыма. 25-тысячны асабісты склад флоту размешчаны ў трох пунктах базавання: у Севастопалі (бухты Севастопальская, Паўднёвая, Карантынная, Казачая), Феадосіі і часова ў Мікалаеве, дзе ідзе пабудова і рамонт расійскіх судоў.
Па дамове аб падзеле ЧФ ад 28 мая 1997 ва ўкраінскіх тэрытарыяльных водах і на сушы можа знаходзіцца групоўка расійскіх караблёў і судоў колькасцю да 388 адзінак (з іх 14 падводных дызельных лодак). На арандуемых аэрадромах у Гвардзейскім і Севастопалі (Качы) можа быць размешчаны 161 лятальны апарат. Гэта цалкам супастаўна з моцай ваенна-марской групоўкі Турцыі.
12 чэрвеня 1997 на караблях расійскага Чарнаморскага флоту быў падняты гістарычны Андрэеўскі сцяг.
Чарнаморскі флот у сваім складзе мае наступныя баявыя караблі: (дадзеныя на красавік 2007 года):
Ямнае (Любанскі раён)
Я́мнае (, Ямное) — пасёлак у Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Соснаўскага сельсавета.
Канскі кінафестываль 1963
16-ы Канскі кінафестываль праходзіў з 9 па 23 мая 1963 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «» рэжысёра Лукіна Вісконці.
Упернавік
Упернавік — невялікі горад і сталіца аднайменнага муніцыпалітэта, размешчанага на поўначы Заходняй Грэнландыі. Заснаваны ў 1772 годзе. Мяжуе з Ууманакам на поўдні, Каанаакам на поўначы і Паўночна-Усходнім Нацыянальным паркам на ўсходзе і паўночным усходзе. Насельніцтва муніцыпалітэта Упернавіка складае каля 3000 чалавек, частка якіх жывуць (1144 чалавек) у горадзе Упернавік, а астатнія ў дзесяці паселішчах муніцыпалітэта, уключаючы Куларсуак, з насельніцтвам 405 чалавек. Транспартная сувязь ажыццяўляецца паветраным шляхам, якое абслугоўвае мясцовая авіякампанія Air Greenland.
Каспійская флатылія ВМФ Расіі
Каспійская флатылія — расійская ваенна-марская флатылія, якая базуецца ў Астрахані і мае зонай сваіх інтарэсаў рэгіён Каспійскага мора. У складзе флатыліі некалькі брыгад на чале з капітанамі 1-га ранга і дывізіёнаў (на чале з капітанамі 2-га ранга) караблёў, авіяцыя, берагавыя войскі. Брыгада артылерыйскіх катараў на паветранай падушцы мае пункты базавання ў Махачкале і Каспійску.
Задачы:
Канскі кінафестываль 1962
15-ы Канскі кінафестываль праходзіў з 7 па 23 мая 1962 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «» рэжысёра.
Віктар Іосіфавіч Кураш
Віктар Іосіфавіч Кураш (нар. 28 красавіка 1958, в. Юхнавічы, Дзяржынскі раён) — дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся 28 красавіка 1958 г. у в. Юхнавічы Дзяржынскага раёна Мінскай вобласці.
У 2000 г. скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.
З 2007 па 2013 гг. працаваў на пасадзе намесніка Міністра культуры Рэспублікі Беларусь. З 2015 года дырэктар Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь.
Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 14 сакавіка 2017 г. № 199 прызначаны дырэктарам Дэпартамента па архівах і справаводству Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь. Адпраўлены ў адстаўку Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 18 студзеня 2023 г. № 45. На яго месца прызначаны генерал-маёр Алег Воінаў, які да таго быў памочнікам міністра абароны па пытаннях міжнароднага вайсковага супрацоўніцтва.
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровымі граматамі Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, граматамі Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта, Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў, міністэрстваў і ведамстваў, прафсаюзных, камсамольскіх органаў, рэлігійных і міжнародных арганізацый, юбілейнымі медалямі, нагруднымі знакамі.
Балтыйскі флот ВМФ Расіі
Балты́йскі флот — аператыўна-стратэгічнае аб'яднанне ваенна-марскога флота Расіі на Балтыйскім моры. Асноўныя пункты базавання — Балтыйск (Калінінградская вобласць) і Кранштат (муніцыпальная акруга Санкт-Пецярбурга). У сваім складзе мае дывізію надводных караблёў, брыгаду дызельных падводных лодак, злучэнні дапаможных і пошукава-выратавальных судоў, ВПС флота, берагавыя войскі, часткі тылавога тэхнічнага і адмысловага забеспячэння. Штаб Балтыйскага флота размяшчаецца ў Калінінградзе.
Флагманскі карабель: эскадраны мінаносец «Настойлівы».
Гэвін Дуглас
Гэ́він Ду́глас (Gavin Douglas; каля 1474—1522) — адзін з найбуйнейшых шатландскіх паэтаў XVI стагоддзя.
Нягледзячы на паспяховую кар'еру паэзія Дугласа, як і працы яго старэйшага сучасніка Уільяма Данбара, мае на сабе адбітак індывідуалізму і суб'ектывізму. Яго алегарычная паэма «Палац гонару» (The Palice of Honour) узыходзіць да традыцый «Kingis Quair» Якава I, аднак наскрозь прасякнута гуманістычнымі ідэаламі Рэнесансу. Асаблівае багацце літаратурнай мовы Дугласа адзначаецца ў яго вобразах прыроды Шатландыі, лірызм і самадастатковасць якіх з'явіліся навацыяй у паэзіі.
Аднак самым знакамітым творам Гэвіна Дугласа з'яўляецца яго пераклад «Энеіды» Вергілія, які па праве лічацца адным з лепшых у сусветнай гісторыі. У шатландскім літаратуразнаўстве існаваў нават такі пункт гледжання, што пераклад Дугласа лепшы, чым арыгінал Вергілія. Мова перакладу — уласна шатландская, якая процістаіць як гэльскай, так і англійскай. Менавіта напачатку XVI стагоддзя ўласна шатландская мова перажывала свой росквіт: гэльская ўжо выйшла з ужывання, а да уніі з Англіяй было яшчэ далёка.
3D-прынтар
Тэхналогія
3D-друк можа ажыццяўляцца рознымі спосабамі і з выкарыстаннем розных матэрыялаў, але ў аснове любога з іх ляжыць прынцып папластовага стварэння (гадоўлі) цвёрдага аб’екта.
Ужываюцца дзве тэхналогіі фарміравання пластоў:
Таксама вядомыя дзве тэхналогіі пазіцыянавання друкавалай галоўкі:
Прыкладанні
Пасля стварэння 3D-мадэлі выкарыстоўваюцца САПР-сістэмы, якія падтрымліваюць кіраванне 3D-друкам. Часта мадэлі захоўваюць у фармаце STL.
Самастварэнне
Да нядаўняга часу лічыліся навуковай фантастыкай 3D-прынтары, здольныя ўзнавіць дэталі ўласнай канструкцыі, гэта значыць рэпліцыраваць. Цяпер распрацоўка такой машыны вядзецца праектам RepRap, на дадзены момант прынтар ужо вырабляе больш за палову ўласных дэталяў. Праект уяўляе сабой распрацоўку з агульнадаступнымі напрацоўкамі і ўся інфармацыя пра канструкцыю распаўсюджваецца па ўмовах ліцэнзіі GNU General Public License.
Вежанка (Любанскі раён)
Ве́жанка (, Веженка) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Тальскага сельсавета.
Археалагічныя мікратапонімы
Сярод назваў гарадзішчаў шырока распаўсюджаны Гарадок, Гарадзец, Гарадзішча, Замак, Ахоп, Батарэя, Татарская гара, Французская гара. З язычніцкімі вераваннямі звязаны назвы Капішча, Акураўшчына, Акунь-Гара, Дымакуры, Ігрышча, Гуслішча, Дзявочая Гара. Вядомы назвы, звязаныя з рэальнымі гістарычнымі персанажамі: Гара Рагвалода і Рагнеды (в. Перавоз Расонскага раёна), Гара князя Багуміла (в. Качановічы Нясвіжскага раёна), Замак каралевы Боны (гарады Мядзел, Рагачоў) і інш.
Для курганных могільнікаў найбольш характэрны назвы Валатоўкі, Капцы, Курганы. Часам яны маюць яшчэ і дублетныя назвы: Татарскія магілы, Шведскія магілы, Французскія магілы, Французскія валатоўкі. Асобнай назвай звычайна вылучаюцца вялікія насыпы (Волатава магіла, Княжая магіла, Дзявіч-Гара), а таксама адзіночныя курганы (Асілкава магіла, Магіла Міндоўга, Магіла Войшалка). Адметныя назвы маюць курганна-жальнічныя могільнікі (Галодныя магілы, Галоднік), каменныя магілы (Баярскія могілкі, Паганскія магілы, Яцвяжскія магілы), жальнікі (Халернік, Аўстрыйскія магілы, Жалі).
Захаваліся назвы месц старых могільнікаў — Кладавішча, Паганскі цвінтар, Чумныя могілкі, Мёртвае Поле; паселішчаў — Сяльцо, Гарадшчызна, Бабулін Бугор. Народныя назвы характэрны і для культавых камянёў — Божы камень, Чортаў камень, Волат, Пярун, Быкі, Кравец, Шавец; каменных крыжоў — Крыж-Баба, Кацярынінскі крыж, Каралеўскі камень, Растучы крыж.
Сувязь пэўных тапонімаў з наяўнасцю археалагічных аб'ектаў улічваецца пры правядзенні археалагічнай разведкі.
Жыў-быў пёс
«Жыў-быў пёс» — мультыплікацыйны фільм рэжысёра Эдуарда Назарава, створаны па матывах украінскай народнай казкі «Сірко».
Сюжэт
Падзеі адбываюцца на ўкраінскім хутары. Стары вартаўнічы Сабака становіцца нікому не патрэбен, і гаспадары вырашаюць прагнаць яго са двара. Апошняй кропляй стала тое, што падчас кражы ў доме Сабака спаў і не падняў трывогу. На дапамогу Сабаку, які збег у лес пасля таго, як яго прагналі, ужо гатоваму звесці рахункі з жыццём, прыходзіць яго былы непрыяцель Воўк. Воўк дапамагае Сабаку прадэманстраваць былым гаспадарам сваю патрэбнасць: ён інсцэніруе кражу гаспадарскага немаўляці, а Сабака робіць выгляд, што перамагае Ваўка і ратуе малечу. У якасці ўзнагароды Сабаку з пашанаю вяртаюць на хутар, дзе ён пасля таго займае стан пачэснага жыхара.
Адчуваючы сябе вінаватым перад Ваўком, Сабака знаходзіць спосаб адплаціць таварышу за паслугу. Узімку гаспадары Сабакі ладзяць вяселле дачкі. Ён дапамагае Ваўку прабрацца ў хату і корміць яго скрадзенай з гаспадарчага стала ежай, поіць гарэлкай. Разамлелы ад багатага пачастунку Воўк хоча пець. Акурат у гэты час госці заводзяць украінскую песню, і Воўк пачынае гучна падвываць, чым выдае сябе. Людзі, якія сабраліся ў хаце, здагадаліся, што пад сталом нейкім чынам апынуўся Воўк, і збіраюцца расправіцца з ім, але Сабака «праганяе» Ваўка з хаты, і такім чынам Воўк ратуецца. Воўк дзякуе Сабаку за пачастунак, і сябры развітваюцца, пасля чаго, раздабрэлы Воўк зносіць па дарозе частку гаспадарчага плятня. Павольна падае густы снег, а Сабака яшчэ доўга стаіць каля паламанага плятня і ўзіраецца ўдалячынь…
Гісторыя стварэння
Эдуард Назараў расказвае:
Музыка
У мультфільме гучаць украінскія народныя песні «Ой там на горі» і «Та косив батько, косив я» ў выкананні гурта «Дрэва» з сяла Крачкоўка Палтаўскай вобласці.
Алег Леанідавіч Воінаў
Алег Леанідавіч Воінаў (нар., Днепрапятроўск, УССР) — беларускі вайсковец, выкладчык гісторыі.
Біяграфія
Нарадзіўся 26 сакавіка 1967 года ў Днепрапятроўску.
У 1988 годзе скончыў Новасібірскае вышэйшае ваенна-палітычнае агульнавайсковае вучылішча, у 1999 годзе — камандна-штабны факультэт Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь, у 2009 годзе — факультэт Генеральнага штаба Узброеных Сіл Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь.
У ліпені 1988 года накіраваны ў Беларускую ваенную акругу (з 1991 года — Узброеныя Сілы Рэспублікі Беларусь), дзе да 2013 года служыў у інжынерных войсках на розных пасадах, у т. л. начальнікам інжынерных войск Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь, начальнікам Упраўлення інжынерных войск Генеральнага штаба Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь. З мая 2013 года па лістапад 2015 года — стац-сакратар — памочнік Міністра абароны Рэспублікі Беларусь па пытаннях ваеннай палітыкі. З лістапада 2015 года па красавік 2022 года — начальнік Дэпартамента вайсковага супрацоўніцтва Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь — памочнік Міністра абароны па пытаннях міжнароднага вайсковага супрацоўніцтва.
З 10 мая 2022 года па 20 студзеня 2023 года працаваў дырэктарам Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі.
Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 18 студзеня 2023 г. № 45 быў прызначаны дырэктарам Дэпартамента па архівах і справаводстве Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам «За службу Радзіме» ІІІ ступені (2013), медалямі «За бездакорную службу» І, ІІ і ІІІ ступеняў (2002, 2011, 2018), ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (2018). У 2021 годзе прысвоена ганаровае званне «Заслужаны спецыяліст Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь».
Сям’я
Маці і родны брат Глеб жывуць ва Украіне.
27 лютага 2022 года, пасля пачатку поўнамаштабнага ўварвання Расіі ва Украіну, у ходзе якога Беларусь дала сваю тэрыторыю для ўварвання, да Алега Воінава публічна звярнуўся яго родны брат Глеб, жыхар Дніпра: «''Цяпер у нас у краіне ідзе вайна. І я б хацеў, каб ты па меры сваіх магчымасцяў… каб ты спыніў гэтую вайну, каб не было кровапраліцця далей… Каб ты прыклаў як мага больш сваіх высілкаў, як афіцэр і як чалавек…» .''
Берлін
Берлі́н (Berlin) — сталіца Германіі і яе найвялікшы горад (3 419 623 жыхароў, лістапад 2013) як па колькасці насельніцтва, так і па плошчы. Плошча — 892 км². Гэта таксама першы па велічыні горад Еўрапейскага Саюза па колькасці жыхароў. Адлегласць па прамой паміж гарадамі Берлін — Мінск 969 км.
Берлін мае самы найбольшы ўплыў сярод палітычных цэнтраў Еўрапейскага Саюза і дзякуючы вялікаму культурнаму багаццю і разнастайнасці з’яўляецца самай высоканаведвальнай метраполіяй кантынента. Горад з’яўляецца буйным транспартным вузлом і значным эканамічным, культурным і адукацыйным цэнтрам Германіі. Сусветную вядомасць Берліну прыносяць універсітэты, навукова-даследчыя ўстановы, тэатры, музеі, а таксама фестывалі, начное жыццё і незвычайная архітэктура.
На працягу сваёй гісторыі Берлін неаднойчы быў сталіцай германскіх краін, такіх як маркграфства/курфюрства Брандэнбург, каралеўства Прусія, Германскі Рэйх альбо ГДР (толькі колішняя ўсходняя частка горада). Пасля ўз’яднання Германіі 3 кастрычніка 1990 года Берлін стаў яе новай сталіцай, па рашэнню германскага бундэстага 1991 года набывае з 1999 года новыя функцыянальныя паўнамоцтвы і становіцца месцазнаходжаннем парламента і ўраду Германіі.
Гісторыя
Самыя раннія сведчанні існавання паселішча ў раёне Берліна датуюцца 1192 годам. Першыя пісьмовыя згадкі гарадоў у рэгіёне сучаснага горада з’яўляюцца з канца XII стагоддзя. Шпандау ўпершыню згадваецца ў 1197 годзе, а Кёпенік у 1209 годзе, аднак гэтыя раёны не ўваходзілі ў Берлін да 1920 года. Цэнтральная частка Берліна раней складалася з двух гарадоў. Кёльн-на-Фішэрынзелі ўпершыню згадваецца ў дакуменце ў 1237 годзе, а ішны горад, які стаяў на рацэ Шпрэе, Нікалайфіртэль згадваецца ў дакуменце ад 1244 года. Час згадвання найстарэйшага з двух гарадоў і лічыцца часам заснавання Берліна. Два горада з цягам часу ўтварылі цесныя эканамічныя і сацыяльныя сувязі і ў рэшце рэшт зліліся ў 1307 годзе ў адзін горад, які стаў вядомы як Берлін.
У 1435 годзе Фрыдрых I стаў курфюрстам маркграфства Брандэнбург, якой ён кіраваў да 1440 года. Яго пераемнік, Фрыдрых II Жалезназубы, зрабіў Берлін сталіцай маркграфства, а наступныя члены сям’і Гогенцолернаў кіравалі ў Берліне да 1918 года, спачатку ў якасці абраных кіроўцаў Брандэнбургу, а потым як каралі Прусіі і ў канчатковым выніку, як нямецкія імператары. У 1448 годзе грамадзяне паўсталі супраць будаўніцтва новага каралеўскага палаца Фрыдрыха II Жалезназубага. Гэты пратэст не быў паспяховым, аднак, грамадзяне ў выніку страцілі шмат з якіх сваіх палітычных і эканамічных прывілеяў. У 1451 годзе Берлін стаў каралеўскай рэзідэнцыяй. Кіраўнікам Брандэнбурга і Берліна давялося адмовіцца ад свайго статусу вольнага Ганзейскага горада. У 1539 годзе валадар і горад афіцыйна далучыліся да лютэранскай царквы.
16—19 стагоддзі
Трыццацігадовая вайна, якая працягвалася з 1618 па 1648 гады, спустошыла Берлін. Траціна дамоў былі пашкоджанымі альбо разбуранымі і горад страціў палову свайго насельніцтва. Фрыдрых Вільгельм, вядомы як «Вялікі курфюрст», які стаў пераемнікам свайго бацькі Георга Вільгельма, пачаў праводзіць палітыку заахвочвання іміграцыі і рэлігійнай цярпімасці. Разам з Патсдамскім эдыктам, які быў напісаны ў 1685 годзе, Фрыдрых Вільгельм прапаноўваў прытулак французскім гугенотам. Звыш за 15 тысяч гугенотаў адправіўся ў Брандэнбург, з якіх 6 тысяч пасяліліся ў Берліне. Да 1700 года каля 20 працэнтаў жыхароў гораду былі французамі, і іх культурны ўплыў на горад быў вельмі велізарным. Акрамя таго, у горад накіраваліся іншыя імігранты з Чэхіі, Польшчы і Зальцбурга.
Прамысловая рэвалюцыя ператварыла Берліне ў XIX стагоддзі. Эканоміка горада і яго насельніцтва значна павялічылася, а сам горад стаў асноўным чыгуначным вузлом і эканамічным цэнтрам Германіі. Неўзабаве, некаторыя прыгарады ўвайшлі ў склад Берліна, што таксама павялічыла плошчу і колькасць насельніцтва горада. У 1871 годзе Берлін стаў сталіцай створанай Германскай імперыі. А 1 красавіка 1881 года горад аддзяліўся ад правінцыі Брандэнбург і ўтварыў асобную адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку.
20 стагоддзе
У 1902 годзе быў адкрыты метрапалітэн.
Пасля Першай сусветнай вайны ў 1918 годзе ў Берліне была абвешчана рэспубліка. У 1920 годзе ў Вялікі Берлін былі ўключаны дзясяткі мястэчкаў, вёсак і маёнткаў, якія размяшчаліся вакол Берліна. Гэтае дзеянне і мела дачыненне да Шпандау і Шарлотэнбурга, а таксама шэрагу іншых абласцей, якія зараз з’яўляюцца галоўнымі муніцыпалітэтамі. Пасля гэтага пашырэння, у Берліне налічвалася каля чатырох мільёнаў чалавек. У эпоху Веймарскай рэспублікі Берлін стаў сусветна вядомым як цэнтр культурнай трансфармацыі.
30 студзеня 1933 года Адольф Гітлер і нацысцкая партыя прыйшла да ўлады. Нацысцкі рэжым знішчыў яўрэйскую суполку Берліна, якая налічвала 170 тысяч чалавек да 1933 года. Пасля Крыштальнай ночы ў 1938 годзе, тысячы яўрэяў горада былі заключаны ў турму ў суседнім канцлагеры Захсенгаўзен, а на пачатку 1943 года былі адпраўлены ў лагеры смерці, як Асвенцім, з прычыны чаго 19 мая таго ж года горад быў аб’яўлены «юдэнфрай». Падчас Другой сусветнай вайны вялікая частка Берліна была разбурана ў 1943—1945 гадах паветранымі налётамі і падчас бітвы за Берлін. Сярод сотняў тысяч людзей, якія загінулі падчас бітвы за Берлін, паводле ацэнак, 125 тысяч з’яўляліся грамадзянскімі асобамі. Пасля заканчэння вайны ў Еўропе ў 1945 годзе Берлін атрымаў вялікі лік бежанцаў з усходніх правінцый. Дзяржавы-пераможцы падзялілі горад на чатыры сектара, аналагічныя зонам акупацыі, якімі была падзелена ўся Германія. На тэрыторыі сектараў заходніх саюзнікаў (ЗША, Вялікабрытанія і Францыя) быў створаны Заходні Берлін, у той час на тэрыторыі савецкага сектара сфарміраваўся Усходні Берлін.
Існаванне дзвюх нямецкіх дзяржаў павялічыла напружанне ва ўзаемаадносінах сярод капіталістычным і сацыялістычным блокамі, што ў выніку прывяло да халоднай вайны. Усходняя Германія абвясціла Берлін у якасці сваёй сталіцы, што не было прызнана заходнімі дзяржавамі. Акрамя таго ГДР кантралявала толькі палову тэрыторыі самога Берліна, ва Усходнім Берліне знаходзілася вялікая частка гістарычнага цэнтра гораду. Заходнегерманскі ўрад, тым часам, быў створаны на часовай аснове ў Боне.
Берлін быў цалкам падзелены. Нягледзячы на тое, што жыхары заходняй часткі гораду маглі пераходзіць ва ўсходнюю частку гораду толькі праз строга кантралюемыя кантрольна-прапускныя пункты, для большасці жыхароў Усходу падарожжа ў Заходні Берлін і ФРГ было ўжо немагчыма. У 1971 годзе чатырохбаковае пагадненне гарантавала доступ у і з Заходняга Берліна на машыне ці на цягніку праз Усходнюю Германію і скончыла патэнцыяльныя хваляванні аб закрыцці маршрутаў. У 1989 годзе, з заканчэннем халоднай вайны і ціскам з боку насельніцтва Усходняй Германіі падзенне Берлінскай сцяны адбылося 9 лістапада 1989 года і пасля яна была разбурана амаль цалкам. 3 кастрычніка 1990 года дзве часткі Германіі ўз’ядналіся, як Федэратыўная Рэспубліка Германія, Берлін зноў стаў афіцыйнай нямецкай сталіцай. У чэрвені 1991 года Бундэстаг прагаласаваў за перанос усіх дзяржаўных адміністрацыйных структур у Берлін, які цалкам быў завершаны ў 1999 годзе.
Геаграфія
Дакладныя геаграфічныя каардынаты Берлінскай ратушы: 52° 31' 12" паўночнай шырыні, 13° 24' 36" заходняй даўжыні. Самае вялікае пашырэнне горада ва ўсходне-заходнім напрамку дасягае 45 кіламетраў, у паўночна-паўднёвым — 38 кіламетраў. Плошча гарадской тэрыторыі — каля 892 км². Берлін цалкам акружае зямля Брандэнбург, горад знаходзіцца на ўсходзе Федэратыўнай Рэспублікі Германія, на адлегласці 70 кіламетраў ад мяжы з Польшчай. Горад з’яўляецца адным з самых густанаселеных раёнаў краіны.
Клімат
Горад знаходзіцца ў зоне памеранага клімату. Сярэднегадавая тэмпература ў Берліне-Далеме складае 9,2 °C, а сярэднегадавая колькасць ападкаў 579 мм. Самымі цёплымі месяцам з’яўляецца ліпень і жнівень з сярэдняй тэмпературай 18,4 і 17,8 °C, самыя халодныя месяцы — студзень і люты з сярэдняй тэмпературай 0,5 і 1,2 °C. Самая высокая сярэдняя колькасць ападкаў прыходзіцца на май: 67 мм, самая нізкая на люты: 36 мм.
Архітэктура
Тэлевізійная вежа Фернзейтурм (Fernsehturm) на плошчы Аляксандрплац у раёне Мітэ з’яўляецца адным з самых высокіх будынкаў у Еўрапейскім саюзе, маючы вышыню ў 368 метраў. Пабудавана яна была ў 1969 годзе, і яе бачна з большай часткі цэнтральных раёнаў гораду. Берлін можна разгледзець з яе паверха назіранняў, які размяшчаецца на вышыні 204 метра. Пачынаючы з алеі Карла Маркса на ўсход, праспект мае манументальныя жылыя будынкі, выкананыя ў стылі сацыялістычнага класіцызму эпохі Іосіфа Сталіна. Побач з гэтай вобласцю размяшчаецца Чырвоная ратуша (Rotes Rathaus) з характэрнай чырвона-цаглянай архітэктурай. Перад ратушай стаіць фантан Нептунбрунен (Neptunbrunnen), які ўяўляе сабой выяву міфалагічнай групы трытонаў, якія персаніфікацуюць чатыры асноўныя рэкі Прусіі, і Нептун на вяршыні іх.
East Side Gallery з’яўляецца выставай пад адкрытым небам, якая выкарыстоўвае апошнія існыя часткі Берлінскай сцяны. Гэта самы вялікі пакінуты доказ гістарычнага падзелу горада. У апошні час галерэя зведала рэстаўрацыю.
Брандэнбургскія вароты, якія месцЯцца ў Берліне, з’яўляюцца славутасцю не толькі горада, але і Германіі. Выява варотаў размяшчаецца на нямецкіх манетах еўра. Будынак Рэйхстага з’яўляецца традыцыйным месцам правядзення пасяджэнняў парламента Германіі, ён зведваў капітальны рамонт у 1950-х гадах пасля таго, як атрымаў сур’ёзную шкоду падчас Другой сусветнай вайны. Будынак быў зноў рэканструяваны брытанскім архітэктарам Норманам Фостэрам у 1990-х, які вырабіў шкляны купал над парламенцкай залай, што дазваляе арганізаваць вольны доступ грамадскасці да парламенцкіх пасяджэнняў.
Сярод адчаканеных месцаў горада маецца неакласічная плошча Жандарменмаркт, чыё імя ўзыходзіць да элітнага прускага фарміравання «жандармаў» (gens d'armes), якое тут знаходзілася ў XVIII стагоддзі. На плошчы, з кожнага з яе бакоў, маюцца два аднолькавыя саборы, Французскі сабор і Нямецкі сабор. Канцэртная зала (Konzerthaus), дом Берлінскага сімфанічнага аркестра, стаіць паміж дзвюма саборамі.
Музейны востраў на рацэ Шпрэе ўяўяляе сабой месца размяшчэння пяці дамоў-музеяў, пабудаваных з 1830 па 1930 гады, якія з’яўляюцца аб’ектам Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Аднаўленне і будаўніцтва галоўнага ўваходу ва ўсе музеі, а таксама рэканструкцыя Гарадскога палаца (Stadtschloss), які размяшчаецца на тым жа востраве, абыйшлася горада больш за 2 млрд еўра пасля ўз’яднання краіны. Акрамя таго, размешчаны на востраве і прылеглы да Люстгартэна і палаца Берлінскі сабор, амбіцыйная спроба імператара Вільгельма II стварыць аналаг пратэстанцкай базілікі Святога Пятра ў Рыме. У вялікім склепе сабору знаходзяцца астанкі некаторых больш ранніх прадстаўнікоў прускай каралеўскай сям’і. Царква ў цяперашні час належыць пратэстанцкаму Саюзу евангельскіх цэркваў. Як і многім іншым будынкам, яму быў нанесены значны ўрон падчас Другой сусветнай вайны, але пасля сканчэння канфлікту сабор быў адноўлены. Найбольш добра захаваліся сярэдневяковыя цэрквы Святой Марыі, храм-помнік Мемарыяльная царква кайзера Вільгельма. Сабор Святой Ядвігі з’яўляецца каталіцкім саборам Берліна.
Унтэр-дэн-Ліндэн цягнецца з усходу на заход гораду ад Брадэнбургскіх варот да месца былога Гарадскога палаца і з’яўляецца адным з галоўных праспектаў Берліна. Многія класічныя будынкі маюцца ўздоўж вуліцы, таксама размешчаны і ўніверсітэт Гумбальдта. Фрыдрыхштрасэ з’яўляецца легендарнай вуліцай Берліна, яна спалучае ў сабе традыцыі архітэктуры горада XX стагоддзя з сучаснай архітэктурай Берліна.
Патсдамерплац быў перабудаваны з нуля пасля 1995 года. Да захаду ад яго размешчаны культурны цэнтр, у якім знаходзіцца Карцінная галерэя ў асяроддзях Новай нацыянальнай галерэі і Берлінскай філармоніі. Помнік забітым яўрэям Еўропы, помнік ахвярам Халакосту, размешчаны на поўначы ад плошчы.
Эканоміка
У 2014 годзе сукупны ўнутраны прадукт зямлі Берлін склаў 117,3 мільярдаў еўра, што на 2,2 % болей у параўнанні з 2013 годам. У 2015 сукупны ўнутраны прадукт на чалавека ў Берліне склаў 35 627 еўра. Узровень беспрацоўя за 2015 год склаў 10,7 % — найніжэйшы паказчык для горада за апошнія 20 гадоў. Найважнейшымі сектарамі эканомікі Берліна з’яўляюцца крэатыўная і культурная эканоміка, турызм, біятэхналогіі, медыцынская тэхніка, фармаіндустрыя, медыя/інфармацыйныя і камунікацыйныя тэхналогіі, будаўніцтва, рознічны гандаль, оптыка і энергатэхніка.
Прадпрыемствы
Станам на 2014 год найбуйнейшымі працадаўцамі ў Берліне былі наступныя прадпрыемствы (усе яны маюць галоўныя штаб-кватэры ў Берліне, за выключэннем Siemens, штаб-кватэра якога знаходзіцца часткова ў Берліне, часткова — у Мюнхене і Deutsche Post AG са штаб-кватэрай у Боне; у дужках пазначана агульная колькасць супрацоўнікаў той ці іншай фірмы): Deutsche Bahn — 21 260 чалавек (з 276 310), Charité — 16 857 чалавек (з 16 857), Vivantes — 14 714 чалавек (з 14 714), Berliner Verkehrsbetriebe — 13 300 чалавек (з 13 300), Siemens — 12 000 чалавек (з 405 000), Deutsche Post AG — 10 000 чалавек (з 470 000).
Турызм
Берлін з’яўляецца адным з найважнейшых цэнтраў гарадскога турызму ў Германіі. У 2015 нямецкую сталіцу наведала больш за 12 мільёнаў турыстаў, якія правялі ў ім каля 30 мільёнаў начовак. Гэта ставіць Берлін у шэраг найбольш папулярных турыстычных гарадоў Еўропы, пасля Лондана і Парыжа. Інтэрнацыянальныя госці складаюць 40 % турыстаў, што наведваюць Берлін. Больш за ўсіх прыязджае турыстаў з Вялікабрытаніі, Італіі, Нідэрландаў, Іспаніі і ЗША. Турыстаў прывабліваюць архітэктура гораду, яго гістарычныя славутасці, музеі, фестывалі, начноё жыццё і буйныя мерапрыемствы.
Транспарт
Вуліцы Берліна нумаруюцца па дзвюх розных сістэмах нумарацыі дамоў. Кругавая падковападобныя нумарацыя выкарыстоўвалася да 1929 года, з тых часоў зігзагападобная нумарацыя. Паколькі шматлікія берлінскія вуліцы былі перайменаваны не ў апошнюю чаргу з-за палітычных узрушэнняў і гэтыя змены часта выкарыстоўваліся для ўвядзення арыентацыйнай нумарацыі на адпаведнай вуліцы з 1929 года, арыентацыйную нумарацыю можна знайсці і на многіх старых вуліцах.
У пачатку 1950-х гадоў большасць берлінцаў па-ранейшаму ездзілі на роварах, аўтобусах, трамваях і цягніках. Матацыклы станавіліся ўсё больш папулярнымі, і ў 1960-я гады лічбы продажаў аўтамабіляў, якія цяпер выпускаюцца масава, рэзка выраслі. У Заходнім Берліне, як і ў астатняй частцы Федэратыўнай Рэспублікі Германія, новае будаўніцтва і рэканструкцыя ў асноўным грунтаваліся на Афінскай хартыі 1933 г., ва Усходнім Берліне 16 прынцыпаў гарадскога планавання сталі абавязковымі. У выніку рэканструкцыя ў абедзвюх частках пайшла па мадэлі горада, прыязнага да аўтамабіляў. Такім чынам, жылыя і камерцыйныя памяшканні часта былі аддзеленыя адно ад аднаго. З гэтага часу таксама планаваліся шматлікія прыгарадныя гарады-спадарожнікі. Гэты неэфектыўны спосаб руху і гарадскога развіцця быў рана прызнаны памылковым, але ён захоўваўся дзесяцігоддзямі.
Берлін — важны міжнародны транспартны вузел, асабліва чыгуначны — ён злучае Заходнюю і Усходнюю Еўропу. У прыватнасці, са снежня 2011 праз Берлін праходзіць цягнік Масква—Парыж, які спыняецца таксама і ў беларускіх гарадах: Оршы, Мінску і Брэсце. У 2006 у Берліне быў здадзены ў эксплуатацыю новы Галоўны чыгуначны вакзал.
Сам горад абслугоўваюць 15 ліній электрычкі, 10 ліній метро, 22 трамвайныя лініі, 150 аўтобусных і 5 паромных. Аўтобусныя лініі падзяляюцца на экспрэсы (з літарай X), г.зв. метробусы (т.б. звышхуткасныя; з літарай M) і г.зв. омнібусы (т.б. звычайныя аўтобусы; з трохлічбавымі нумарамі). Начныя аўтобусы маюць перад нумарам літару N. Міжгароднія і міжнародныя аўтобусы адпраўляюцца з Цэнтральнага аўтавакзала. Па стане на 2012 год у Берліне налічвалася таксама 7 600 таксі, якія належалі 3 100 фірмам (тры чвэрці з іх мелі ў наяўнасці толькі па адным аўтамабілі).
У 2012 годзе на кожную 1 000 берлінцаў прыходзілася 324 аўтамабілі. Аўтабан A111 (E26) злучае Берлін з Гамбургам і Ростакам, A113 — з Дрэздэнам і Котбусам, A115 (E51) — з Гановерам і Лейпцыгам. Акрамя таго, A114 выводзіць праз кальцавую дарогу на Шчэцінскі кірунак, а A103 — на Патсдамскі.
Развіты ў Берліне і веласіпедны рух. Даўжыня адмысловых веласіпедных сцежак складала ў 2014 годзе 191 км
Раёны горада
Адпаведна закону аб рэгіянальнай рэформе ад 10 мая 1998 колькасць акруг была паменшана да 1 студзеня 2001 года з 23 да 12.
Насельніцтва
Насельніцтва Берліна
У метраполіі Берлін пражывае 3 950 887 чалавек (па даных на 1 студзеня 2005) на тэрыторыі плошчай 5370 квадратных кіламетраў. Шчыльнасць насельніцтва ў рэгіёне дасягае 736 жыхароў на адзін квадратны кіламетр, а ў прыгарадах шчыльнасць насельніцтва складае каля 123 жыхароў на адзін квадратны кіламетр.