cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Максім Валер’евіч Палякоў
Firefly Aerospace
Бізнэсовец прыцягнуў украінскіх навукоўцаў і інжынераў да працы над лёгкай ракетай Firefly Alpha, што значна паскорыла працэс яе стварэння. У маі 2018 года ў Дняпры быў адкрыты R&D Center Firefly, у якім працуюць 140 украінскіх спецыялістаў. У 2017 годзе Polyakov і Noosphere Ventures купілі амерыканскі касмічны стартап Firefly Space Systems ракетны інжынер Том Маркусік, які раней працаваў у Virgin Galactic, Blue Origin, SpaceX.
У лістападзе 2018 года Firefly Aerospace быў уключаны ў спіс кампаній, выбраных НАСА для Праграмы даследавання Месяца, агульным бюджэтам $2,6 млрд.
У 2019 годзе Firefly Aerospace падпісаў пагадненне аб супрацоўніцтве з Aerojet Rocketdyne, былым падраздзяленнем Boeing.
У красавіку 2020 года Firefly абвясціў пра пагадненне з касмічным палётам, запланаванае да запуску ў 2021 годзе з ваенна-паветранай базы Вандэнберг.
Узнагароды і дасягненні
2009 — «Прадпрымальнік года» ў Шатландыі (Ernst & Young).
2018 — узнагароджаны Нацыянальнай прэміяй Украіны «Чалавек года» за «За значны ўклад у адраджэнне ўкраінскай прасторы».
Тударава
Назву Ту́дарава маюць:
Таццяна Іосіфаўна Жыгалка
Таццяна Іосіфаўна Жыгалка (, Мінск — ?) — Герой Сацыялістычнай працы (1958).
Біяграфія
З 1952 года старшыня калгаса «Перамога» (Рудзенскі раён), з 1958 года старшыня Рудзенскага райвыканкама, з 1960 года старшыня калгаса «XVI партз’езд» (Пухавіцкі раён). З 1967 года дырэктар магазіна ў Мінску.
Званне Героя прысвоена за поспехі ў развіцці сельскай гаспадаркі, укараненне дасягненняў навукі і перадавога вопыту. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1955—1967), намеснік старшыні Вярхоўнага Савета БССР (1964—1967).
Тумашы
Назву Тумашы маюць:
Абвал
Абва́л — раптоўны адрыў і падзенне вялікіх масаў горных парод са стромкіх схілаў гор, рачных далін, абразійных марскіх берагоў. Здараюцца ад страты счаплення ці часовай апоры горных парод у выніку іх выветрывання, падмывання ці размыву, сейсмічных штуршкоў. Абрынутыя масы акумулююцца як завал.
У выніку буйнейшага Усойскага абвалу, на р. Мургаб (аб'ём пароды 2,2 млрд м), які здарыўся ў 1911 годзе, утварылася Сарэзскае возера на Паміры.
Задроўеўскі сельсавет
Задро́ўеўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Аршанскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Задроўе.
Гісторыя
Утвораны 16 ліпеня 1954 года як Сальніцкі сельсавет у складзе Коханаўскага раёна Віцебскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Гальцаўскага і Роска-Сялецкага сельсаветаў. Цэнтр — вёска Сальнікі. З 17 снежня 1956 года сельсавет у складзе Аршанскага раёна, з 25 снежня 1962 года — у складзе Талачынскага раёна. 18 сакавіка 1963 года да сельсавета далучана тэрыторыя Тумініцкага сельсавета. З 12 лютага 1965 года сельсавет у складзе 15 населеных пунктаў (Барэйшава, Дзятлава, Дубавое, Жалезнякі, Задроўе, Забалацце, Зайцава, Засеклі, Лісуны, Мезенава, Пагост, Пагосцік, Панізоўе, раз’езд Пагост і Роскі Сялец) у Аршанскім раёне, а астатнія 9 населеных пунктаў сельсавета (Белаброддзе, Замошша, Кісялі, Круханавічы, Нагаўкі, Рамашкава, Сальнікі, Старынкі і Уладыкі) увайшлі ў склад Коханаўскага пассавета. 11 верасня 1965 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Задроўе, сельсавет перайменаваны ў Задроўеўскі. У 1972 годзе ў склад Першамайскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Дзятлава, Лісуны і Мезенава), у склад сельсавета з Малотынскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Дроздава, Казлова, Рагазіна і Хлусава). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Задроўеўскага сельсавета 15 населеных пунктаў.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 854 чалавекі, з іх 95,1 % — беларусы, 4,2 % — рускія, 0,7 % — украінцы.
Самуэль Кастравіцкі (1902—1953)
Самуэль Андрэй Кастравіцкі (, —, ) — польскі і беларускі ваенны дзеяч.
Біяграфія
Належаў да каталіцкага сярэднезаможнага шляхецкага роду Кастравіцкіх гербу «Байбуза», прадстаўнікі якога займалі розныя земскія пасады ў Менскім ваяводстве ВКЛ і Мінскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі. Менавіта з гэтай галіны роду паходзіць знакаміты французскі паэт Гіём Апалінер.
Самуэль Кастравіцкі быў сынам лекара, беларускага грамадскага дзеяча Амброзія Кастравіцкага і яго жонкі Марыі Багушэўскай. У 1915—1918 вучыўся ў мінскай гімназіі.
Удзельнічаў у лідскай Самаабароне, паранены, быў выкуплены ў чырвоных з палону. Пазней служыў у Войску Польскім, скончыў школу падхарунжых у Варшаве, у снежні 1921 звольнены ў запас. У 1923 вывучаў права ва універсітэце Стэфана Баторыя ў Вільні. У 1930-я працаваў у Варшаўскай зямельнай Палаце.
Перад самай вайной пасяліўся ў Вільні. Пасля вераснёўскай кампаніі спачатку хаваўся ў Вільні, а пад канец 1939 прыбыў у Варшаву, удзельнічаў у канспірацыйных вайсковых арганізацыях. У канцы 1940 стаў членам Партыі беларускіх нацыяналістаў (ПБН), таксама супрацоўнічаў з СУБ-АК.
У 1941 шэф разведкі СУБ-АК на паўночна-ўсходнім абшары палкоўнік Тамаш Зан даручыў Самуэлю Кастравіцкаму кіраўніцтва разведвальным прадстаўніцтвам аддзела Галоўнага Камандавання ў Мінску. У гэты ж час Кастравіцкі запісаўся ў Беларускі камітэт, дзе на сваіх членаў глядзелі як на будучых кандыдатаў да займання разнастайных пасад у цывільнай адміністрацыі на Беларусі. У жніўні 1941 разам з Вітаўтам Буткевічам Самуэль Кастравіцкі выехаў ненадоўга ў Баранавічы і Вільню, але пасля спаткання з добра яму знаёмым Вацлавам Іваноўскім вярнуўся ў Варшаву. У канцы лістапада прыбыў у Мінск з мэтай арганізаваць на месцы разведвальную ячэйку СУБ, з ім прыехаў Вітаўт Буткевіч. Пасля сустрэчы з Вацлавам Іваноўскім, які быў прызначаны на пасаду бургамістра Мінска, Самуэль Кастравіцкі вярнуўся ў Варшаву, а ў Мінску застаўся Вітаўт Буткевіч, які атрымаў пасаду ў гарадской управе. У далейшым С. Кастравіцкі трымаў з ім канал сувязі. Пасля вяртання ў Варшаву С. Кастравіцкі застаўся ў контрразведчым сектары на пасадзе кіраўніка ячэйкі, якая займалася, між іншым, беларускімі справамі. На гэтай пасадзе ён прымаў захады дзеля падрыхтоўкі ў Галоўным камандаванні СУБ-АК спрыяльнай глебы для перамоў з прадстаўнікамі ПБН, але яго высілкі не прынеслі плёну.
У ліпені 1944 Самуэль Кастравіцкі атрымаў званне маёра запасу. Пасля Варшаўскага паўстання апынуўся ў лагеры палонных Лямсдорф, затым Волдэнберг. Са жніўня 1945 служыў у ахоўных ротах у Германіі. Быў дэмабілізаваны ў 1948. Пасля дэмабілізацыі эміграваў у Аргенціну.
Сям’я
Самуэль Кастравіцкі быў жанаты з Алінай з Прыбыткаў (1913 г.н.). Яе маці Ева Прыбытка (1885 г.н.) з Алінай Кастравіцкай, з сынамі Аліны і Самуэля Крыштафам Нарымундам (1936 г.н.) і Аляксандрам Каралем (1938 г.н.), а таксама разам з малодшай сястрой Аліны Ядвігай і братам Янушам, вясной 1940 года былі высланы ў Казахстан. Вядома, што ў 1941 годзе Аліна Кастравіцкая знаходзілася ў шпіталі для нервовахворых на станцыі Аляксееўка, а ў 1942 разам з сястрой працавала рабочай у геалагічнай экспедыцыі па пошуку нафты. У 1946 годзе яны ўсе выехалі ў Польшчу.
Бальдасарэ Перуцы
Бальдасарэ Перуцы (Baldassare Tommaso Peruzzi; 15 студзеня 1481, Сіена — 6 студзеня 1536, Рым) — італьянскі архітэктар і жывапісец эпохі позняга Рэнесансу.
Біяграфія
Працаваў разам з Даната Брамантэ і Рафаэлем на віле Фарнезіна. Пасля смерці Рафаэля ўзначальваў працу па будаўніцтве Сабора Святога Пятра ў Рыме. Яго апошняй пабудовай стаў Palazzo Massimo alle Colonne у Рыме (1532—1536). Перуцы пахаваны ў рымскім Пантэоне побач з магілай Рафаэля.
Жывапіс
Пэндзлю Перуцы належаць фрэскі ў Санта-Марыя-дэла-Пачэ, Палацца Мадама, рымскіх цэрквах Сант-Анафрыа-аль-Джанікола, Сан-П'етра-ін-Манторыа і Сан-Рока.
NGC 4166
NGC 4166 (іншыя абазначэнні — UGC 7198, MCG 3-31-68, ZWG 98.96, PGC 38882) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аляксандр Абрамавіч Грэйман
Аляксандр Абрамавіч Грэ́йман (, —, ) — вучоны ў галіне хірургіі, доктар медыцынскіх навук (1961), прафесар (1963).
Біяграфія
А. А. Грэйман нарадзіўся ў Казані. Паступіў на вучобу на медыцынскі факультэт Казанскага ўніверсітэта, быў пераведзены на медыцынскі факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, які скончыў у 1926 годзе. У 1926—1931 гг. працаваў у Бярэзінскім раёне хірургам у раённай бальніцы, загадчыкам раённым аддзелам аховы здароўя. У 1931—1934 гг. ардынатар хірургічнай клінікі БДУ, адначасова намеснік дырэктара 1-а клінічнага гарадка Мінска. У 1939—1940 гг. праходзіў службу ў Чырвонай Арміі. У час Вялікай Айчыннай вайны камандзір медыка-санітарнага батальёна, вядучы і галоўны хірург эвакашпіталяў. У 1945—1947 гг. асістэнт кафедры шпітальнай хірургіі Мінскага медыцынскага інстытута. У 1946 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Экспериментальные данные к вопросу об эволюции и патогенезе эндемического зоба в БССР». У 1947—1948 гг. дацэнт кафедры хірургіі Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў, у 1948—1956 і ў 1957—1963 гг. дацэнт кафедры агульнай хірургіі Мінскага медыцынскага інстытута, у 1956—1957 гг. загадчык кафедрай. У 1961 годзе А. А. Грэйману прысвоена вучоная ступень доктара навук, у 1963 годзе вучонае званне прафесара. У 1963—1970 гг. ён на пасадзе 2-й кафедрай шпітальнай хірургіі Мінскага медыцынскага інстытута.
Памёр А. А. Грэйман 1 чэрвеня 1970 г. Пахаваны на Усходніх могілках Мінска.
Навуковая дзейнасць
А. А. Грэйману належаць навуковыя працы па хірургіі валляка і пухлін шчытападобнай залозы, органаў брушной поласці. Займаў пасаду намесніка старшыні Беларускага навуковага таварыства хірургаў. Аўтар больш за 60 навуковых прац, у тым ліку манаграфіі «Хирургическое лечение и патоморфология зоба» (1964). Рэдактар манаграфіі «Актуальные вопросы острого аппендицита» (1969).
Сярод апублікаванага:
Узнагароды
Узнагароджаны баявым ордэнам і медалямі, Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР, значком «Выдатнік аховы здароўя».
Абвінавачанне
Абвінавачанне ў праве — працэсуальная дзейнасць упаўнаважаных законам органаў ці службовых асоб, якая заключаецца ў даказванні віны асобы, што прыцягваецца да крымінінальнай адказнасці.
Заканадаўства Рэспублікі Беларусь прадугледжвае 3 віды абвінавачання:
Міхаіл Рыгоравіч Яфрэмаў
Міхаі́л Рыго́равіч Яфрэ́маў ( — ) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант (1940). Герой Расійскай Федэрацыі (31.12.1996, пасмяротна).
Лютка (рака)
Лю́тка  — рака ў Беларусі, у Барысаўскім раёне Мінскай вобласці, у басейне ракі Бярэзіна, у паўднёвай частцы Бярэзінскага біясфернага запаведніка.
Даўжыня ракі 9,2 (10 )км. Плошча вадазбору 27 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,5 м/км. Выток ракі знаходзіцца каля вёскі Люцец. Упадае ў возера Палік у напрамку на поўдзень ад вёскі Палік. Вадазбор нізінны.
Петрапаўлаўка (Паўладарская вобласць)
Петрапаўлаўка — сяло ў Жалезінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Міхайлаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 554253500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 452 чалавекі (229 мужчын і 223 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 330 чалавек (161 мужчына і 169 жанчын).
Туравічы
Назву Туравічы маюць:
Дзіджасаліс
Назву Дзіджа́саліс (Didžiasalis) маюць:
Тураўшчына
Назву Ту́раўшчына маюць:
Гайбуты
Гайбу́ты (, Гайбуты) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Пачапаўскага сельсавета. Размешчаны за 46 км на паўднёвы захад ад Баранавіч, за 8 км ад чыгуначнай станцыі Міцкевічы на лініі Баранавічы—Ліда.
Да вёскі далучаны суседні хутар Кляндзін.
Назва
Назва Гайбутаў — ад балцка-літоўскага двухасноўнага імя Гайбут, Gai-but’as.
Такую ж назву, Гайбуты, мела паселішча паміж Івянцом і Койданавам (цяпер не існуе).
Гісторыя
На пачатку 20 стагоддзя ў Пачапаўскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, налічвала прыкладна 20 двароў, 160 жыхароў. Побач знаходзілася в. Малыя Гайбуты: 5 двароў, каля 40 жыхароў.
Акадэмічная музыка
Акадэмічная му́зыка — музыка, якая знаходзіцца у адносінах пераемнасці перш усяго да сфарміраваных у Еўропе ў XVII—XIX ст. музычных жанраў і форм (опера, сімфонія, саната і т. п.), меладычных і гарманічных прынцыпаў і інструментальнага складу.
У тых ці іншых канкрэтных выпадках канфлікт кампазітараў-акадэмістаў XX стагоддзя, асабліва тых, якія належаць да авангардных плыняў (напрыклад, Джона Кейджа або Карлхайнца Штокхаўзэна), з музычнай традыцыяй мінулага можа быць вельмі рэзкім, але гэта менавіта канфлікт (гранічна напружаны дыялог), тады як іншыя тыпы сучаснай музыкі — ад поп-музыкі да джазу — з класічнай еўрапейскай музычнай традыцыяй амаль не ўзаемадзейнічаюць.
Зрэшты, тыя або іншыя эксперыменты па скрыжаванні акадэмічнай музыкі з рознымі іншымі традыцыямі прадпрымаліся на працягу ўсяго XX стагоддзя: ад створанага Джорджам Гершвінам гібрыду класікі і джазу да запісаў у суправаджэнні сімфанічнага аркестра (сімфа-джаз), выкарыстання сімфанічнага аркестра ў рок-музыцы (джаз-рок, сімфонік-метал, сімфа-блэк-метал і г. д.) або з іншымі запазычанымі ў «акадэмістаў» элементамі выканання, практыкаванымі многімі рок-гуртамі.
У больш шырокім сэнсе слова акадэмічнай музыкай можна лічыць тую, што напісана, спаўняецца і вывучаецца ў асяроддзі музыкантаў з акадэмічнай музычнай адукацыяй, якія склаліся ў XX стагоддзі з класічных музычных традыцый, але істотна адышла ад іх у бок рацыянальных прынцыпаў арганізацыі музычнага матэрыялу.
Барыстар
Ба́рыстар (barrister) — катэгорыя адвакатаў у Вялікабрытаніі і краінах Садружнасці, якія ведут справы. Барыстары — адвакаты больш высокага рангу, чым салісітары.
Наяўнасць двух катэгорый адвакатаў не адпавядае сучаснай сусветнай практыцы і тлумачыцца ў асноўным гістарычнымі прычынамі, кансерватызмам англійскай судовай сістэмы, складанасцю вядзення судовых спраў у краінах англа-саксонскай сістэмы права (неабходнасцю прымянення значнай колькасці судовых прэцэдэнтаў і адсутнасцю строгай сістэмы прававых актаў), а таксама нежаданнем барыстараў губляць прывілеяванае становішча і звязаныя з гэтым матэрыяльныя выгады.
У Вялікабрытаніі налічваецца каля 11500 барыстараў (з іх 70 % працуюць у Лондане). Кожны барыстар у гэтай краіне павінен ўступіць у адну з чатырох юрыдычных карпарацый, або палат — Лінкальнс-Ін,, Мідл-Тэмпл або Інер-Тэмпл.
Феміда
Феміда, Тэміда, Тэміс (ст.-греч. Θέμις) — у старажытаагрэчаскай рэлігіі і міфалогіі багіня правасуддзя, тытаніда.
Санта-Марыя-дэла-Пачэ
Санта-Марыя-дэла-Пачэ (Santa Maria della Pace) — тытулярная царква (з 13 красавіка 1587 года) у Рыме, недалёка ад п'яцца Навона. Царква пабудавана ў 1480 годзе пры Папе Сіксце IV у падзяку Багародзіцы па выпадку заключэння дагавора аб міры.
Феміда
Лічылася дачкой Урана і Геі, другой законнай жонкай Зеўса. Паводле адной з версій міфа, Феміда — маці Праметэя.
Санта-Марыя-дэла-Пачэ
Першую капэлу справа ад уваходу ў царкву — капэлу Кіджы (Capella Chigi) — упрыгожваюць фрэскі працы Рафаэля, створаныя па замове банкіра Агасціна Кіджы і ўяўляюць сабой выявы чатырох сівіл (Кумская, Персідская, Фрыгійская і Тыбурцінская) сярод анёлаў. Рэстаўрацыя ў 1656 годзе праводзілася па планах П'етра да Картона: фасад быў перабудаваны ў барочным стылі.
Тытулярная царква
Царква Санта-Марыя-дэла-Пачэ з'яўляецца тытулярнай царквой, кардыналам-святаром з тытулам царквы Санта-Марыя-дэла-Пачэ з 21 лютага 2001 года, з'яўляецца чылійскі кардынал Франсіска Хаўер Эрасурыс Оса.
Феміда
У пераносным сэнсе «Феміда», «шалі Феміды» — справядлівае правасуддзе, закон.
Убалацце
Назву У́балацце маюць:
Захоп Меноркі франкістамі
Захоп Меноркі франкістамі — эпізод грамадзянскай вайны ў Іспаніі.
Перадгісторыя
Падчас грамадзянскай вайны Балеарскія астравы былі захоплены нацыяналістамі — за выключэннем моцна ўмацаванага вострава Менорка. У самым пачатку вайны рэспубліканцы паспрабавалі выбіць нацыяналістаў з іншых астравоў, але тым на дапамогу прыйшла італьянская авіяцыя. У іх руках застаўся толькі востраў Менорка, на якім праціўнік і не спрабаваў высаджвацца.
Ход падзей
8 лютага 1939 года да вострава Менорка падышоў нейтральны карабель — брытанскі крэйсер «Дэваншыр», на борце якога знаходзіўся ўпаўнаважаны Франсіска Франка — Фернанда Сарторыус-і-Дыяс-дэ-Мендоса, граф дэ Сан-Луіс. Ён правёў сакрэтныя перамовы з камендантам Меноркі — капітанам Гансалесам дэ Убіетай. Дакладна не ўстаноўлена, хто з іх быў ініцыятарам перамоў.
9 лютага Гансалес дэ Убіета і Сан-Луіс падпісалі акт аб капітуляцыі Меноркі. Паводле радыёстанцыі крэйсера граф выклікаў з Маёркі войскі нацыяналістаў, якія акупавалі востраў. Крэйсер «Дэваншыр» узяў на борт Гансалеса дэ Убіету і яшчэ 450 жыхароў Меноркі, і вывез іх у Марсель. Астатнія рэспубліканскія войскі засталіся на востраве і здаліся нацыяналістам.
Пека Рынэ
Пека Рынэ (Pekka Rinne;, Кемпеле, Фінляндыя) — фінскі прафесійны хакеіст, брамнік клуба НХЛ Нэшвіл Прэдатарз. Ён быў намінаваны на Везіна Трофі (Vezina Trophy) ў 2011 і 2012 гадах.
Луіджы Керубіні
Біяграфічныя звесткі
Музыцы вучыўся ў бацькі Барталамео Керубіні, пазней у Дж. Сорці і інш. У 1784—86 працаваў у Лондане, з 1788 у Парыжы. 3 1795 у Парыжскай кансерваторыі (з 1816 прафесар, у 1822—41 дырэктар).
Творчасць
У час французскай рэвалюцыі канца XVIII ст. пісаў маршы, гімны, песні, харавыя творы («Гімн Пантэону», 1794; «Жалобны гімн на смерць генерала Гоша», 1797). На аснове сінтэзу традыцый французскай камічнай оперы і прынцыпаў музычнай драматургіі К. В. Глюка стварыў узоры новага жанру — «оперы выратавання». Яго уверцюры з кантрастным тэматызмам і элементамі сімфанічнага развіцця сталі правобразам уверцюр Л. ван Бетховена. Сярод твораў: оперы «Квінт Фабій» (паст. 1779), «Ладаіска» (1791), «Эліза» (1794), «Медэя» (1797), «Два дні» (1800), «Алі-Баба, або Сорак разбойнікаў» (1833); месы; 2 рэквіемы, крэда, літаніі, матэты; творы для аркестра; 6 квартэтаў (1814—37), струнны квінтэт (1837); п'есы для аргана, фартэпіяна і інш.
Манар
Мана́р (දිස්ත්‍රික්කය, மன்னர் ஐலன்ட்) — востраў у Полкскім праліве. Уваходзіць у склад дзяржавы Шры-Ланка. Плошча - 130 км². Насельніцтва - 45307 чал. (2003 г.).
Прырода і геаграфія
Злучаны з асноўнай часткай Шры-Ланкі шашой А14. У 1914 - 1964 гг. дзейнічала чыгуначная паромная пераправа ў Індыю, разбураная ў выніку ўрагана. Планавалася аднавіць яе пасля 2012 г.
Гісторыя
Засяленне вострава Манар адбылося ў глыбокай старажытнасці. З сяр. 1 тысячагоддзя да н. э. ён кантраляваўся валадарамі Анурадхапуры. З кан. 1 тысячагоддзя да н. э. сюды сталі перасяляцца тамілы з Паўднёвай Індыі, у тым ліку прадстаўнікі высакароднай касты Карыяраў - Курукула. Яны традыцыйна займаліся сельскай гаспадаркай і ловам рыбы.
У XVI ст. Манар быў захоплены партугальцамі, якія пабудавалі на ім крэпасць і ахрысцілі частку мясцовага насельніцтва. У XVII ст. востраў быў далучаны да ўладанняў Нідэрландаў, а ў кан. XVIII ст. - Вялікабрытаніі. У 1948 г. стаў часткай незалежнай Шры-Ланкі.
Пад час грамадзянскай вайны 1983 - 2009 гг. уваходзіў у зону баявых дзеянняў. У 1990 г. байцы ТВТІ выселілі з Манара ўсіх мусульман.
Абвінаваўчае заключэнне
Абвінава́ўчае заключэ́нне — працэсуальны дакумент, у якім выкладзена і абгрунтавана рашэнне следчага (або асобы, якая праводзіла дазнанне) аб фармулёўцы абвінавачання асобы, прыцягнутай да крымінальнай адказнасці. У ім падсумоўваюцца вынікі папярэдняга следства па справе, робіцца вывад пра ўчыненне злачынства пэўнай асобай, пра дастатковасць падстаў для судовага разгляду справы.
Складаецца з апісальнай і рэзалютыўнай частак. У апісальнай частцы выкладаецца сутнасць справы, у рэзалютыўнай змяшчаюцца звесткі пра абвінавачанага (абвінавачаных) і фармулёўка прад'яўленага абвінавачання са спасылкай на адпаведныя артыкулы Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь. Следчы падпісвае абвінаваўчае заключэнне і разам са справай перадае пракурору, які зацвярджае абвінаваўчае заключэнне і накіроўвае справу ў суд ці вяртае яе для дадатковага следства або спыняе справу. Абвінаваўчае заключэнне ўручаецца абвінавачанаму не пазней як за 3 сут да судовага разгляду, што дае яму магчымасць азнаёміцца з доказамі і падрыхтавацца да абароны.
Атлет
Атлет (ад athlo — памкненне, прыз за перамогу) — паняцце, якое ўжываецца ў некалькіх сэнсах — у шырокім сэнсе: як сінонім слова спартсмен, любы ўдзельнік спартыўных спаборніцтваў; у вузейшым сэнсе: любы, хто на аматарскім ці прафесійным узроўні займаецца лёгкай ці цяжкай атлетыкай. Ужываецца найбольш часта ў сілавых відах спорту.
Слова «атлет» часам мае таксама маральную нагрузку. Некаторыя аўтары, якія пішуць на тэмы сілавога спорту, маюць на ўвазе, што спартсмены, якія выкарыстоўваюць хімічныя сродкі, стэроіды, допінг і іншыя, не з'яўляюцца атлетамі, і што атлетамі з'яўляюцца толькі некаторыя з «натуральных» спартсменаў.
Па-за спартыўным кантэкстам «атлетам» завуць мускулістага, моцнага, добра складзенага чалавека.
NGC 4168
NGC 4168 (іншыя абазначэнні — UGC 7203, MCG 2-31-46, ZWG 69.81, VCC 49, PGC 38890) — эліптычная галактыка (E2) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Midnight Commander
«Midnight Commander» (mc, міднайт-камандар, літаральна: «паўночны камандзір») — адзін з кансольных файлавых менеджараў для Unix-падобных аперацыйных сістэм, клон «Norton Commander». Асноўны інтэрфейс складаецца з дзвюх панэляў, на якіх адлюстроўваецца файлавая сістэма.
«Midnight Commander» мае магчымасць прагляду зместу файлаў RPM-пакетаў, працуе з папулярнымі фарматамі архіваў, нібыта яны проста каталогі, а таксама можа працаваць як кліент FTP або FISH. У «Midnight Commander» убудаваны рэдактар mcedit (але можна задаць і іншы). Сярод магчымасцяў mcedit ёсць падсвятленне сінтаксісу для розных моў, магчымасць работы ў рэжымах ASCII ці HEX.
«Midnight Commander» таксама можа пераймяноўваць групы файлаў. Гэта зручна пры маніпуляванні вялікімі групамі файлаў, напрыклад, каб узгадніць іх з новым спосабам наймення. «Midnight Commander» можа таксама перамяшчаць файлы ў розныя каталогі і адначасова пераймяноўваць іх. Дазваляецца ўказваць уваходныя і выніковыя імёны файлаў з дапамогай падстаноўчых знакаў. Пры гэтым можна карыстацца рэгулярнымі выразамі. Акрамя таго, карыстальнік можа абіраць ці ўжываць магчымасць «shell patterns» (аўтаматычнае групаванне падстаноўчых знакаў).
«Midnight Commander» у цяперашні час уключаны ў большасць дыстрыбутываў Linux і мае пашыральнасць пад GNU General Public License.
mc даволі папулярны на Linux дзякуючы пабудове на гнуткіх тэкставых інтэрфейсах (Ncurses альбо S-lang), што дазваляе яму працаваць у звычайнай кансолі, у вакне X-тэрмінала, паверх SSH-злучэння і з усімі відамі аддаленых абалонак.
Аб’ектыўная рэальнасць
Аб'ектыўная рэальнасць — сукупнасць незалежных ад чалавечай свядомасці аб'ектаў, сувязяў, адносін, узаемадзеянняў, працэсаў, аб'яднаных у нежывыя, і сацыяльна-арганізаваныя сістэмы. Жывыя сістэмы ўключаюць усю сукупнасць арганізмаў, здольных да самаўзнаўлення на аснове. Сацыяльна-арганізаваныя сістэмы — гэта сукупнасць індывідуумаў і іх згуртаванняў, якія падтрымліваюць сваё існаванне праз пераўтварэнне навакольнай рэчаіснасці. У структуру такіх сістэм уваходзяць таксама створаныя чалавекам тэхнічныя сістэмы, з дапамогай якіх ён больш паспяхова асвойвае рэчаіснасць. Унутраная падпарадкаванасць і сістэмная арганізацыя, якімі валодае аб'ектыўная рэальнасць, законы яе эвалюцыі складаюць найважнейшы элемент даследаванняў.
З улікам характару аспектаў аб'ектыўнай рэальнасці, якія даследуе тая ці інш. дысцыпліна, вылучаюць фізічную рэальнасць, біялагічную рэальнасць і г.д. і адпаведна карціну фізічнай рэальнасці, карціну біялагічнай рэальнасці і г.д. як найбольш буйныя блокі ведаў. Агульныя характарыстыкі аб'ектыўнай рэальнасці адлюстроўвае.
Кубак Беларусі па футболе 2005/2006
Кубак Беларусі па футболе 2005/2006 — 15-ы розыгрыш Кубка Беларусі. Пераможцам Кубка ўпершыню стаў футбольны клуб БАТЭ з Барысава, які ў фінале перамог салігорскі «Шахцёр» у дадатковы час з лікам 3:1 (1:1 пасля асноўнага часу).
1/32 фінала
На гэтай стадыі прынялі ўдзел 32 клубы:
Гульні прайшлі 15 чэрвеня 2005.
Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.
1/16 фінала
На гэтай стадыі прынялі ўдзел 30 клубаў:
Па жараб'ёўцы «Баранавічы» і «Полацк» аўтаматычна прайшлі ў наступны раўнд.
Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.
1/8 фінала
Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.
Чвэрцьфіналы
Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніках двух матчаў.
Амброзій Кастравіцкі
Амброзій Самуэль Кастравіцкі (—) — лекар, беларускі грамадскі дзеяч, брат Казіміра Кастравіцкага (Каруся Каганца), бацька Самуэля Кастравіцкага.
Кубак Беларусі па футболе 2005/2006
Адказныя матчы
Адказныя матчы прайшлі 5 красавіка 2006.
Паўфіналы
Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніках двух матчаў.
Амброзій Кастравіцкі
Біяграфія
Належаў да каталіцкага сярэднезаможнага шляхецкага роду Кастравіцкіх гербу «Байбуза», прадстаўнікі якога займалі розныя земскія пасады ў Менскім ваяводстве ВКЛ і Мінскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі. Менавіта з гэтай галіны роду паходзіць знакаміты французскі паэт Гіём Апалінер.
Кубак Беларусі па футболе 2005/2006
Адказныя матчы
Адказныя матчы прайшлі 14 красавіка 2006.
Амброзій Кастравіцкі
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і маянткоўца Караля Самуэлевіча Кастравіцкага (1814—1874) і яго жонкі сярэднезаможнай шляхцянкі Гелены Тадэвушаўны Свентаржэцкай. Бацька Караль удзельнічаў у паўстанні 1863—1864, быў сасланы расійскімі ўладамі ў Табольск, а яго маёнтак Малыя Навасёлкі ў Мінскім павеце быў канфіскаваны. Па лініі маці Амброзій Кастравіцкі быў блізкім сваяком іншага паўстанца — Баляслава Свентаржэцкага (1831—1888). Акрамя таго Кастравіцкія мелі блізкія сваяцкія сувязі з іншымі сярэднезаможнымі родамі Міншчыны — Ваньковічамі, Вайніловічамі, Прушынскімі, Оштарпамі, Янішэўскімі і інш. Напрыклад, блізкай сваячкай была Ядвіга Адамаўна Кастравіцкая (з роду Вайніловічаў).
Скончыў гімназію ў Санкт-Пецярбургу і медыцынскае аддзяленне Маскоўскага ўніверсітэта (1897).
У 1901—1920 Кастравіцкі працаваў лекарам у Лідзе, Свянцянах і Мінску. Ажаніўся з каталічкай Марыяй Багушэўскай. Удзельнічаў у беларускім нацыянальна-дэмакратычным руху, фінансаваў выданне літаратурных твораў на беларускай мове, сябраваў з Вацлавам Іваноўскім.
Існуе меркаванне, што Амброзій Кастравіцкі ў 1916—1917 удзельнічаў у мінскім аддзеле Камітэта дапамогі ахвярам вайны і ў сакавіку 1917 быў старшынём З’езда беларускіх нацыянальных арганізацый у Мінску. Але насамрэч гаворка ідзе пра яго брата Казіміра.
У кастрычніку 1918 жыў у Лідзе, разам з сынам Самуэлем з’яўляўся сябрам польскай Самаабароны. Удзельнік баявых дзеянняў пад Шчучынам.
З лета 1920 жыў у Варшаве, у 1925 атрымаў гаспадарку ў Белагрудзе, пад Лідай.
Памёр у 1937, пахаваны ў Белагрудзе. Сям’я (удава і дзве дачкі) 10 лютага 1940 была дэпартаваная ў Азіяцкую частку СССР, рэабілітаваная ў 1996.
Уборкі
Назву Убо́ркі маюць:
Трэгалоза
Трэгалоза — дыцукрыд, які складаецца з 2 астаткаў глюкозы. Вылучана са спарынні, ёсць таксама ў многіх водасцях, вышэйшых грыбах, некаторых вышэйшых раслінах. Асноўны вуглявод гемалімфы многіх насякомых, сінтэзуецца ў тлушчавым целе насякомых.
Могилёвские губернские ведомости
Могилёвские губернские ведомости — газета, афіцыйны орган Магілёўскага губернскага праўлення. Выдаваліся ў 1838—1917 гадах у Магілёве на рускай мове з рознай перыядычнасцю. Мела 2 часткі: афіцыйную (з 1838; мела агульны і мясцовыя аддзелы) і неафіцыйную (з 1893; у 1897—1903 гадах рэдагаваў Е. Р. Раманаў; у 1904—1905 гадах выходзіла як самастойная грамадская і літаратурная газета). Афіцыйная частка змяшчала ўказы, пастановы і распараджэнні цэнтральнай i мясцовай улад, аб’явы. Неафіцыйная асвятляла падзеі грамадскага і культурнага жыцця ў краіне і за мяжой, у Магілёве і іншых населеных пунктах губерні, друкавала літаратурныя творы, даследаванні і матэрыялы па гісторыі, краязнаўстве, статыстыцы, адукацыі, этнаграфіі, фальклоры, мовазнаўстве, сацыяльна-эканамічных пытаннях.
У 1902—1905 гадах карэктаркай у газеце працавала Яўлалія Казановіч.
Цемя
Це́мя (vertex) — частка паверхні галавы жывёлы, якая знаходзіцца паміж лобнай і патылічнай абласцямі. У насякомых цемем завуць верхні склерыт галаўной капсулы, які звычайна падзелены эпікраніяльным швом на правую ці левую паловы і абмежаваны спераду лбом, ззаду — патыліцай, а па баках — фасетачнымі вачамі і шчокамі.
Узнаж
Назву У́знаж маюць:
Царкоўнае (Паўладарская вобласць)
Царкоўнае — сяло ў Жалезінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Навамірскай сельскай акругі. Код КАТА — 554255100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 721 чалавек (353 мужчыны і 368 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 495 чалавек (255 мужчын і 240 жанчын).
Хамада-эль-Хамра
Хамада-эль-Хамра — пустыннае плато на паўночным захадзе Лівіі, у Трыпалітаніі. Даўжыня з захаду на ўсход каля 700 км, з поўначы на поўдзень каля 200 км. Складзена з вапнякоў. Вышыня 450—500 метраў. Стромка абрываецца на поўначы (уступ Джэбель-Нефуса) і на поўдні.
Таццяна Піліпаўна Заранок
Таццяна Піліпаўна Заранок (, ст. Васілевічы, Рэчыцкі павет, Мінская губерня (цяпер горад Васілевічы, Рэчыцкі раён, Гомельская вобласць — ) — беларуская актрыса. Заслужаная артыстка БССР (1955). Народная артыстка БССР (1967).
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і чыгуначніка. З 1930 года вучылася на драматычных курсах у Мінску, дзе выкладчыкам быў Еўсцігней Афінагенавіч Міровіч. Пасля заканчэння курсаў у 1931 годзе была накіравана ў Віцебск у Беларускі другі дзяржаўны тэатр. У 1933 годзе скончыла студыю БДТ-2, педагогамі былі М. А. Міцкевіч, А. К. Ільінскі.
У час Вялікай Айчыннай вайны разам з БДТ-2 знаходзілася ў эвакуацыі ў г. Уральску Казахскай ССР, затым у г. Арэхава-Зуева РСФСР. У кастрычніку 1944 года тэатр вярнуўся ў Віцебск. Таццяна Заранок удзельнічала ў тылавых работах, выступала з франтавымі брыгадамі. У 1951—1974 гадах працавала ў Брэсцкім абласным драматычным тэатры імя ЛКСМБ.
Выканаўца вострахарактарных і камедыйных лірыка-драматычных роляў. Высокае прафесійнае майстэрства ў спалучэнні з арганічным адчуваннем псіхалагічнай праўды паводзін персанажа, разуменне жанравых і стылявых асаблівасцей драматургічных твораў, эмацыянальная напоўненасць унутранага жыцця створаных вобразаў характарызуюць Т. П. Заранок як самабытную актрысу. Вобразы ў класічным і сучасным рэпертуары вылучаліся грамадзянскай сталасцю артысткі.
Найбольш значныя ролі Таццяны Піліпаўны ў беларускім рэпертуары: Таццяна («Над Бярозай-ракой» П. Глебкі), Паўліна («Пяюць жаваранкі» К. Крапівы), Люба («Алазанская даліна» К. Губарэвіча і І. Дорскага), Зінка («Заложнікі» А. Кучара), Даша («Брэсцкая крэпасць» К. Губарэвіча), Ганна Чыхнюк («Выбачайце, калі ласка!» А. Макаёнка). Сярод лепшых роляў: Надзея Канстанцінаўна Крупская («Фінал» П. Строгава, «Дзень цішыні» М. Шатрова, «Брэсцкі мір» К. Губарэвіча). З роляў класічнага і савецкага рэпертуару: Вольга («Тры сястры» А. Чэхава), Наташа, Глафіра («На дне», «Ягор Булычоў і іншыя» М. Горкага), Фаншэта («Жаніцьба Фігара» П. Бамаршэ), Марціна («Лекар паняволі» Ж. Мальера), Фані («Хаціна дзядзькі Тома» паводле Г. Бічэр-Стоу), Дунька («Любоў Яравая» К. Транёва) і інш.
Узнагароджана Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР (1955, 1967), медалямi «За доблестный и самоотверженный труд в годы Великой Отечественной войны» (1945), «За доблестный труд» (1970), памятнымі медалямі ў гонар юбілеяў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне.
Муж, Леанід Паўлавіч Валчэцкі (1913—1991), артыст, тэатральны дзеяч, заслужаны дзеяч культуры БССР (1963). Працаваў у Беларускім драматычным тэатры імя Якуба Коласа. У 1951—1974 гадах быў дырэктарам Брэсцкага абласнога драмтэатра імя ЛКСМБ, аўтар кнігі «Годы, спектакли, роли…» (1974). Дачка дачка, Тамара Леанідаўна Валчэцкая, таксама стала актрысай, працавала ў Брэсцкім тэатры.
Пол Кольер
Пол Кольер (Paul Collier; нар., , Уэльс) — валійскі прафесійны снукерны рэферы. У снежні 1991 года стаў самым маладым членам Асацыяцыі прафесійных снукерных рэферы. Абслугоўваў фінальныя матчы рэйтынгавых турніраў, у тым ліку вырашальны паядынак чэмпіянату свету па снукеры 2004 года паміж Роні О’Саліванам і Грэмам Дотам. Рэгулярна з'яўляецца суддзёй найбуйнейшых снукерных турніраў.
Карпаратыўная калекцыя Белгазпрамбанка
Карпаратыўная калекцыя Белгазпромбанка — збор твораў мастацтва Белгазпрамбанка, які налічвае больш за 100 артэфактаў. Ядро калекцыі складаюць творы мастакоў Парыжскай школы — ураджэнцаў Беларусі. Калекцыя фарміруецца ў рамках рэалізацыі нацыянальнага гісторыка-культурнага праекта «Арт-Беларусь». 35 экспанатаў збору ўключаны ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Рэспублікі Беларусь.
Гісторыя
Пачатак фарміравання калекцыі быў пакладзены ў 2011 годзе, калі Белгазпрамбанк у цесным узаемадзеянні з Нацыянальнай камісіяй па справах ЮНЕСКА (тагачасны старшыня камісіі — Уладзімір Шчасны) набыў у Надзін Нешавер, эксперта па Парыжскай школе 1905—1939 гг. , шэраг твораў Пінхус Крэменя, Міхаіла Кікоіна, Восіпа Любіча, Шрага Царфіна  — мастакоў Парыжскай школы яўрэйскага паходжання, якія нарадзіліся на Беларусі.
Далейшае папаўненне калекцыі банк ажыццяўляў праз пакупкі на сусветных аўкцыёнах («Крысціс», «Сотбіс», «Артк’юрыал», «Макдугалс») і ў прыватных уладальнікаў. У 2012 годзе на таргах «Крысціс» у Лондане Белгазпрамбанк набыў працы Марка Шагала «Закаханыя» (1981) і Хаіма Суціна «Вялікія лугі ў Шартры з віядукам» (каля 1934)  — першыя ў Беларусі арыгінальныя жывапісныя творы гэтых сусветна вядомых мастакоў. Аднак, найбольш каштоўным набыццём Белгазпрамбанка стала карціна Суціна «Ева», набытая на аўкцыёне «Сотбіс» у 2013 годзе за 1 805 000 долараў — самы дарагі мастацкі твор, набыты за гады незалежнасці Беларусі.
У 2018 годзе ў Беларусі з’явілася трэцяя праца Суціна — палатно «Заснулая з кнігай. Мадлен Кастэн». Партрэт набыты банкам у Вялікабрытаніі за £ 359 тыс.
Узнога
Назву Узно́га маюць:
Амельяновіч
Амельяновіч — прозвішча.
Лужайнік вадзяны
Лужа́йнік вадзяны, лужо́ўнік вадзяны (Limosella aquatica) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Аднагадовая расліна вышынёй 2—5 (15) см з ляжачымі парасткамі (сталонамі), якія ўкараняюцца. Лісце простае, суцэльнае, з гладкім краем, злёгку мясістае, у прыкаранёвай разетцы ці ў пучках на канцах парасткаў. Кветкі дробныя, з пяццю пялёсткамі, белага колеру з ружаватым адценнем. Вяночак кветак званочкавы. Кветкі адзіночныя, на доўгіх кветаносах у пазухах лісця разеткі. Плод — двухгнёздавая каробачка са шматлікім насеннем.
Распаўсюджанне і экалогія
Распаўсюджана ва ўмераных абласцях Еўразіі, Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі. Святлолюбівая расліна. Гіграфіт, гідрафіт і мезатроф. Расце ў ілістых месцах, па берагах вадаёмаў, у канавах, неглыбокіх западзінах, на вільготных і забалочаных лугах, часам у вадзе. Цвіце ў маі—чэрвені.
Голевічы
Го́левічы (, Голевичи) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Пачапаўскага сельсавета. Размешчаны за 40 км на паўднёвы захад ад Баранавіч, за 17 км ад чыгуначнай станцыі Моўчадзь.
Гісторыя
Вёска Голевічы (Hoylewicze) ёсць у спіску весак прыходу ўніяцкай царквы Пачапава за 1680 год.
У пачатку XX стагоддзя вёска ў Пачапаўскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерніі; 37 двароў, 270 жыхароў.
Яўген Віктаравіч Панкоў
Яўген Панкоў (нар., ) — расійскі футбаліст, абаронца.
Голевічы
Гісторыя
У 1921 годзе ў складзе Польшчы, у Пачапаўскай гміне Навагрудскага павета.
З 1939 года ў складзе БССР.
Яўген Віктаравіч Панкоў
Клубная кар’ера
Пачаў займацца футболам у Сімферопалі, пазней перабраўся ў Краснадар. Гуляў за розныя клубы ніжэйшых дывізіёнаў Расіі. У 2007 годзе трапіў у мінскае «Дынама», гуляў таксама за «Граніт» і «Мінск». Пасля спынення існавання стаўрапальскага «Дынама» улетку 2012 года перайшоў у мазырскую «Славію». Па заканчэнні сезона пакінуў мазырскі клуб.
Міжнародная кар’ера
Выклікаўся ў юнацкую зборную Расіі.
Мандэр
Мандэр — прозвішча.
Вядомыя носьбіты:
Санта-Кларыта
Санта-Кларыта (Santa Clarita) — горад у штаце Каліфорнія, ЗША. Размешчаны ў акрузе Лос-Анджэлес.
Санта-Кларыта была ўтворана ў снежні 1987 года як аб’яднанне некалькіх паселішчаў. Насельніцтва 176 320 жыхароў (2010), а ў 2018 годзе насельніцтва павялічылася да 210 089 чалавек. Клімат у горадзе — міжземнаморскі. Сярэднія тэмпературы на працягу года знаходзяцца ў дыяпазоне ад 2 °C да 36 °C, сярэднегадавая ад 6,7 °C да 25,8 °C. Сярэднегадавы ўзровень ападкаў — 354,6 мм.
Тэрмапілы
«Тэрмапілы» — літаратурна-мастацкі і беларусазнаўчы штогадовы часопіс. Выдавец — Беларускае літаратурнае аб’яднанне «Белавежа». Выходзіць з 1998 года ў Беластоку, Польшча. Галоўны рэдактар — Ян Чыквін. Мова выдання — беларуская, польская.
Гісторыя
Часопіс «Тэрмапілы» выходзіць з 1998 г., юбілейнага саракагоддзя аб’яднання «Белавежа». Да гэтага творы белавежцаў друкаваліся на Літаратурнай старонцы штотыднёвіка «Ніва», у альманахах ды аўтарскіх выданнях. Часопіс стаў першым беларускім выключна літаратурным часопісам на тэрыторыі Польшчы.
Ва ўступным слове да першага нумара рэдактар «Тэрмапілаў» Я. Чыквін акрэсліў канцэпцыю часопіса:
«Хочацца спадзявацца, што ад самага пачатку часопісу будзе ўласціва формула адкрытасці ў тым сэнсе, што ён стане месцам сустрэчы для ўсіх, хто хоча творча займацца беларускім прыгожым пісьменствам, беларускаю культураю і іх даследаваннем, як у нас, так і па-за межамі Польшчы».
Уладзіміраўка
Назву Уладзіміраўка маюць:
NGC 4169
NGC 4169 (іншыя абазначэнні — UGC 7202, MCG 5-29-32, ZWG 158.41, HCG 61A, PGC 38892) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Улазавічы
Назву Ула́завічы маюць:
Элеўферы
Элеўферы (Ελευθερές) размяшчаюцца на мяжы Атыкі і Беотыі, у перадгор'ях Кіферона. Крэпасць у Элеўферах нароўні з Эгасфенамі з'яўляецца самым захаваным старажытнагрэчаскім фартыфікацыйным збудаваннем на тэрыторыі сучаснай Грэцыі. Крэпасць пабудавана ў IV стагоддзі да нашай эры.
Лічыцца, што менавіта з Элеўфераў перайшоў у Афіны культ Дыяніса Элеўферыйскага, у гонар якога святкаваліся Вялікія Дзіянісіі. Элеўферы былі радзімай вялікага скульптара Мірана, аўтара знакамітага «Дыскабола».
Уланаўшчына
Назву Ула́наўшчына маюць:
Марцэл II
Марцэл II (лац. Marcellus PP. II; свецкае імя: Марчэла Чэрвіні, італ. Marcello Cervini; 6 мая 1501, Мантэфана, Папская вобласць - 30 красавіка 1555, Рым) — Папа Рымскі з 9 па 30 красавіка 1555 года.
Маркатай
Маркатай — былое сяло ў Жалезінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіла ў склад Навамірскай сельскай акругі. Скасавана 12 кастрычніка 2012 года, яго тэрыторыя далучана да складу сяла Царкоўнае Навамірскай сельскай акругі. Код КАТА — 554255200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 136 чалавек (75 мужчын і 61 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 26 чалавек (17 мужчын і 9 жанчын).
Харан
Харан, або Ка́ры (Harrânu — «скрыжаванне»; Carrhae) — старажытны горад у паўночнай Месапатаміі, упершыню згаданы ў хецкіх дакументах з Багазкёя, а затым у Старым Запавеце і асірыйскіх царскіх надпісах. У наш час — адміністрацыйны цэнтр аднайменнага раёна ў турэцкай правінцыі Шанлыўрфа.
Гісторыя
Харан — адзін з найстаражытных гарадоў свету. Не раз згадваецца ў біблейскай кнізе Быццё. Там памёр і быў пахаваны бацька Аўраама Фара. У гэтай зямлі таксама жыў Лаван, брат Рэвекі. Зямля Харан мела гандлёвыя зносіны з Цірам і была заваявана асірыйцамі.
У апошняй траціне II тысячагоддзя да н.э. Харан быў заваяваны асірыйцамі, якія прасоўваліся на захад, і, стаўшы пры Саргоне II неад'емнай часткай Асірыі, не саступаў па значэнні старажытным асірыйскім гарадам у цэнтральных абласцях краіны.
Пад Харанам вавілонскі цар Набапаласар 25 ліпеня 616 да н.э. перамог асірыйскую армію на беразе Еўфрата. У чэрвені 609 да н.э. новы асірыйскі цар Ашур-убаліт разам з фараонам Нехо беспаспяхова паспрабавалі адбіць Харан. З кастрычніка 539 да н.э. Харан увайшоў у склад Ахеменідскай імперыі, а з 323 да н.э. — Селеўкідскай.
Пасля гэтага ў Карах былі паселены ветэраны арміі Аляксандра Македонскага, пазней горад патрапіў пад уладу Парфіі. У перыяд першага непасрэднага кантакту з рымлянамі падчас парфянскай кампаніі Краса ў 53 да н.э. Кары ўваходзілі ў кліенцкае царства Парфіі Асраену, менавіта пры Карах Рым пацярпеў адно з найвялікшых паражэнняў у сваёй гісторыі. У 214 г. Каракала прысвоіў Карам статус калоніі і наведаў іх у красавіку 217, аднак быў там забіты прэфектам прэторыя Макрынам. Кары акружалі старажытныя гарадскія сцены 4 км даўжынёй.
У позняй антычнасці і ў часы Багдадскага халіфата Харан быў цэнтрам сабеізму — рэлігіі, заснаванай на пакланенні зоркам.
У XIII ст. арабскі гісторык Абуэль-Фіда апісвае горад у руінах.
З Султантэпэ, вялікага ўзгорка на раўніне Харана, выняты значны збор літаратурных тэкстаў.
Павел IV
Павел IV (Paulus PP. IV; свецкае імя Джанп’етра Карафа, Giovanni Pietro Caraf(f)a; 28 чэрвеня 1476 — 18 жніўня 1559) — Папа Рымскі з 23 мая 1555 па 18 жніўня 1559 года.
NGC 4170
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Улессе
Назву Уле́ссе маюць:
Роюс (Ігналінскі раён)
Ро́юс (Rojus) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Размешчана на поўначы раёна, на паўднёва-заходнім узбярэжжы Бяржынінкайскага возера.
Калінінградскі заліў
Калінінградскі заліў (таксама Ві́слінскі заліў) — заліў, размешчаны ў паўднёвай частцы Балтыйскага мора, званы таксама Віслінскім (у Польшчы), нямецкая назва Frische Haff, літоўская назва Aistmarės. Беларуская назва ад размешчанага на заліве горада Калінінград.
Геаграфія і гідралогія
Фактычна Калінінградскі заліў з'яўляецца лагунай — амаль закрытым вадаёмам, аддзеленым ад мора пясчанай Балтыйскай (Віслінскай) касой. Абмен вады адбываецца праз вузкі Балтыйскі праліў, размешчаны ва ўсходняй частцы ў раёне горада Балтыйска. Узровень вады ў заліве некалькі вышэй узроўня мора, таму ў праліве, які злучае заліў з морам, маецца цячэнне. У заліў упадаюць рэкі Нагат (правы рукаў Віслы), Прэголя, Прахладная і іншыя, таму вада ў заліве з'яўляецца даволі прэснай. Даўжыня заліва 91 км, шырыня вар'іруе ад 2 да 11 км, плошча 838 кв. км. Агульная берагавая лінія працягнулася на 270 км, з якіх 159 км адносяцца да Расіі і 111 км да Польшчы. Сярэдняя глыбіня складае 2,7 м, максімальная (за выключэннем штучнага фарватара — Калінінградскага марскога канала) 5,2 м. Уздоўж канала знаходзяцца насыпныя астравы (Зялёны і інш.). Найбольш буйны востраў Насыпны знаходзіцца на расійскай тэрыторыі. Назва кажа пра яго паходжанне. Ён быў штучна створаны на натуральнай водмелі ў 30-я гады мінулага стагоддзя. Падчас вайны на ім знаходзілася батарэя пражэктарных установак. Цяпер там усталяваны два навігацыйных знака: 1.Насыпны-Паўночны і 2.Насыпны-Паўднёвы, якія дзейнічаюць з 10 красавіка па 5 снежня.
Акваторыя заліва падзелена паміж Расіяй і Польшчай, пры гэтым 56,2 % яе плошчы адносяцца да Расіі і астатнія да Польшчы. Па акваторыі праходзіць мяжа Калінінградскай вобласці. Берагі нізкія, багністыя, з іглічным лесам. Узімку пакрываецца лёдам. Порты: Балтыйск (на беразе праліва), Калінінград.
Фаўна
Заліў насяляе 57 відаў кругларотых і рыб, якія адносяцца да 22 сямействаў (з якіх 20 відаў адносяцца да карпавых). Асноўныя прамысловыя рыбы — салака, лешч, судак, вугор, плотка, акунь і чахонь (Pelecus cultratus). У меншай ступені маюць прамысловае значэнне мянтуз, шчупак, жэрах, гусцяра, рачная камбала (Platichthys flesus) і ёрш. .
Іон Сідаравіч Солтыс
Біяграфія
Працаваў у калгасе. З мая 1944 года ў дзеючай арміі. Куляметчык 548 стралковага палка (1-шы Украінскі фронт). У баі пад горадам Лузіенталь на тэрыторыі Польшчы пры прарыве абароны ворага адзін з першых фарсіраваў раку Бабер. Агнём прыкрываў пераправу роты. Паўтарыў подзвіг А. Матросава, засланіўшы сабою амбразуру дзота, дзе вёў агонь кулямет.
Павел III
Павел III (Paulus PP III; свецкае імя: Алесандра Фарнезэ, Alessandro Farnese; 29 лютага 1468 — 10 лістапада 1549) — Папа Рымскі з 13 кастрычніка 1534 па 10 лістапада 1549 г.
Біяграфія
Наведваў лекцыі гуманіста Пампонія Лета. Ва ўзросце 25 гадоў, не маючы духоўнага сану, быў прызначаны Папам Аляксандрам VI кардыналам і епіскапам адразу трох дыяцэзій. Сваёй кар’ерай ён быў абавязаны сястры, Джуліі Фарнезэ, якая была палюбоўніцай Папы Аляксандра VI. Юлій II узнагародзіў Алясандра чацвёртым, а Клімент VII — пятым епіскапствам. У 1534 годзе быў абраны Папам Рымскім.
Кардыналы разлічвалі, што дасведчаны ў палітычных справах Фарнезэ зможа ўмела манеўраваць паміж Францыяй і Габсбургамі. Пачатак яго пантыфікату не паказваў на тое, што ён мае намер правесці рэформу звычаяў папскай курыі.
У 1540 Павел III булай «Regiminis militantis ecclesiae» заснаваў езуіцкі ордэн з пералікам першых дзесяці яго членаў-заснавальнікаў.
Андрэй Уладзіміравіч Мамацюк
Клубная кар’ера
Пачаў займацца футболам у Ноўгарадзе, а ў пачатку 2009 года трапіў у дубль маскоўскага «Спартака». Не замацаваўся ў маскоўскім клубе і перайшоў у «Цюмень», дзе стаў трывалым іграком асновы. У жніўні 2012 года перайшоў у мазырскую «Славію», але па заканчэнні сезона пакінуў клуб.
У жніўні 2013 года стаў іграком санкт-пецярбургскага «Дынама», а ў лютым 2014 года перайшоў у разанскую «Зорку». У 2014—2016 гадах гуляў за пензенскі «Зеніт», пазней выступаў за ўладзімірскае «Тарпеда». У жніўні 2017 года стаў іграком крымскага клуба «Кызылташ», дзе гуляў да сакавіка 2022 года.
Селішча (археалогія)
Се́лішча — археалагічны тэрмін, які пазначае рэшткі неўмацаванага паселішча (у адрозненне ад гарадзішча — рэшткаў умацаванага паселішча). Могуць адносіцца да першабытнаабшчыннага часу, Сярэдніх вякоў (V—XV ст.), а пры неабходнасці археалагічнага вывучэння больш позніх паселішчаў — і да Новага часу (кан. XV — пач. XX ст.). Таксама тэрмін, які сустракаецца ў сярэдневяковых летапісах у сэнсе сяло, вёска.
У Беларусі селішчы належаць у асноўным да апошняга перыяду першабытнага часу — жалезнага веку (VII ст. да н. э. — VIII ст. н. э.); сярэднявечнай, ці Старажытнай Русі (IX—XIII ст.), і больш позняга часу.
Неўмацаваныя паселішчы знаходзіліся на берагах рэк і азёр, на пакатых узвышшах у поймах рэк і мысападобных выступах. Селішчы плошчай да 1 га прымыкалі да гарадзішчаў і ўтваралі адзіны гаспадарчы комплекс. Селішчы плошчай больш за 1 га існавалі самастойна. Забудова праводзілася радамі, але сустракалася і забудова без бачнага парадку. Некаторыя селішчы мелі агароджу.