cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Юзаф Струцінскі
Біяграфія
На брас­лаў­скі па­соль­скі сой­мік 1756 г. абедз­ве ва­ра­гу­ю­чыя гру­поў­кі пры­е­ха­лі ў вя­лі­кай коль­кас­ці шлях­ты і са сва­і­мі над­вор­ны­мі жаў­не­рамі. Це­ха­на­вец­кі пры­вёў шлях­ту не толь­кі з Брас­лаў­ска­га па­ве­та, але і з По­лац­ка­га, і Мсціс­лаў­ска­га ва­я­вод­стваў. Яго са­юз­ні­ка­мі ў ба­раць­бе супраць Стру­тын­скіх ста­лі Ваў­жэц­кія, якія для кан­ф­лік­ту са Стру­тынскі­мі па­кі­ну­лі шэ­ра­гі пры­хіль­ні­каў «Фа­мі­ліі». Пры­хіль­ні­кі Це­ха­на­вец­кіх ак­ру­жы­лі зам­ка­вую га­ру ў Брас­ла­ве і соймі­ка­вую із­бу. Стру­тын­скі, так­са­ма, саб­раў знач­ныя сі­лы, у тым ліку пры­вёў сва­іх пад­да­ных з Вілька­мір­ска­га па­ве­та. Пад яго кіраў­ні­цтвам ака­за­ла­ся ўся гру­поў­ка пры­хіль­ні­каў Фа­мі­ліі на ча­ле з рода­мі Мір­скіх і Ру­да­мі­наў. Ад­нак, аб’­яд­на­ныя сі­лы Ваў­жэц­кіх і Це­ха­на­вец­ка­га пе­раў­зы­хо­дзі­лі сі­лы Стру­тын­ска­га, Мір­скіх і Ру­да­мі­наў. Стру­тын­скі ба­яў­ся за сваёжыц­цё і ўво­гу­ле не пай­шоў на сой­мік. Пе­ра­мо­вы ад прыхіль­ні­каў «Фа­мі­ліі» пра­во­дзіў у сой­мі­ка­вай із­бе Цыпрыян Мірскі. Яны скон­чы­лі­ся ні­чым і, больш та­го, пад час іх дай­ш­ло да но­ва­га кан­ф­лікту з Аляк­сан­д­рам Та­дэ­ву­шам Ваў­жэц­кім, які на­ват стаў паг­ра­жаць за­біць Мір­ска­га. Уз­б­ро­е­ныя пры­хіль­ні­кі Це­ха­на­вец­кіх і Ваў­жэц­кіх заня­лі ўсю сой­мі­ка­вую із­бу. Па­ба­чыў­шы не­бяс­пе­ку, пры­хіль­ні­кі «Фа­міліі» зап­ра­ша­лі шлях­ту пра­вес­ці сой­мік у кас­цё­ле. По­тым пры­хіль­ні­кі «Фа­мі­ліі» па­лі­чы­лі за леп­шае сар­ваць брас­лаў­скі сой­мік.
Пас­ля сой­мі­ка абедз­ве гру­поў­кі раз’­е­ха­лі­ся па сва­іх ста­цы­ях. Прыхіль­ні­кі «Фа­мі­ліі» саб­ра­лі­ся ў гас­цях у Юза­фа Стру­тын­ска­га. Ме­на­ві­та ка­ля яго ста­цыі ўве­ча­ры лю­дзі Стру­тын­ска­га трап­ны­мі стрэ­ла­мі за­білі Кса­ве­рыя Це­ха­на­вец­ка­га. Це­ха­на­вец­кія праг­ну­лі пом­сты шлях­це на ча­ле з Стру­тын­скім, якая бы­ла ві­на­ва­та ў за­бой­стве Ксаве­рыя. Юзаф Стру­тын­скі, ад­чу­ва­ю­чы паг­ро­зу свай­му жыц­цю, фак­тыч­на пе­ра­стае ўдзель­ні­чаць у брас­лаў­скіх сой­мі­ках, хаця пэў­ныя кро­кі пры­няць у іх удзел прад­п­ры­маў.
Шукаў падтрымкі расійскага двара і расійскіх войск у Вялікім Княстве Літоўскім, з 1757 года палкоўнік расійскага войска.
Забіты ў час канфлікту з Цеханавецкімі. Пахаваны ў касцёле дамініканцаў у Сейнах.
Сям’я
З 1735 года ў шлюбе з Розай з Плятэраў (?—1793), дачкой Фабіяна Ксаверыя Плятэра, палкоўніка войска ВКЛ, і Людвікі з Пузынаў. З ёй меў дзяцей:
NGC 4980
NGC 4980 – галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Гідры. Бачная зорная велічыня: 12,6. Размер: 1,6' × 0,7'. Прамое ўзыходжанне: 13 гадз. 9 мін. 10,1 сек. Схіленне: -28°38'30".
Страдзецкае
Стра́дзецкае (Страдзечанскае) возера — возера ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Размешчанае за 22 км у напрамку на поўдзень ад Брэста, за 1,5 км на поўнач ад аграгарадка Медна. Адносіцца да басейна ракі Спанаўка (прыток Заходняга Буга). Уваходзіць у склад Брэсцкай групы азёр.
Плошча паверхні возера складае 0,16 (0,14 ) км². Даўжыня 0,66 (0,6 ) км, найбольшая шырыня 0,36 (0,33 ) км. Даўжыня берагавой лініі 1,6 (1,5 ) км. Найбольшая глыбіня 5,8 (6,6 ) м, сярэдняя — 2,6 (3,1 ) м. Аб’ём вады ў возеры 0,42 млн м³. Плошча вадазбору 1 км². Катлавіна возера суфазійна-карставага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі высокія, пясчаныя. Мелкаводная зона возера пясчаная, глыбей — крэменязёмісты сапрапель. Возера эўтрофнае. Зарастае да глыбіні 3—3,5 м (рдзесты, эладэя, трыснёг, чарот і інш.).
Страдзецкае возера злучанае каналам з Мяднянскім возерам. Упадае ручай.
Глінянскі сельсавет
Гліня́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Гліняны.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Скідзельскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Гродзенскага раёна. 29 снежня 1972 года скасаваны.
Спіс аб’ектаў IC (1001 — 2000)
Спіс аб’ектаў Індэкснага каталога (IC) пранумараваных 1001 — 2000. Гэты астранамічны каталог дапаўняе Новы агульны каталог, і ў асноўным складаецца з зорных скопішчаў, туманнасцяў і галактык.
Малі Карасціўці
Малі Карасціўці (Малі Коростівці) — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Аркадзь Уласавіч Гусакоў
Аркадзь Уласавіч Гусакоў (нарадзіўся г., вёска Ужляціна, ) — беларускі гаспадарчы, дзяржаўны дзеяч. Член КПСС з 1943 г. Удзельнік партызанскага руху на тэрыторыі Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну.
Біяграфія
У 1944—1959 гг. у савецкіх органах у Шумілінскім, Любанскім, Клічаўскім, Слуцкім раёнах. У 1959—1967 гг. старшыня калгаса імя Дзяржынскага Слуцкага раёна Мінскай вобласці. З 1967 г. у сістэме Міністэрства гандлю БССР.
Герой Сацыялістычнай Працы (1966). Званне прысвоена за поспехі ў павелічэнні вытворчасці і нарыхтоўкі льну.
Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР шостага склікання, член Рэвізійнай камісіі КПБ у 1966—1971 гг.
Тэндык
Тэндык — станцыя ў Атыраўскай вобласці Казахстана. Знаходзіцца ў падпарадкаванні гарадской адміністрацыі Атырау. Уваходзіць у склад Геолагскай сельскай акругі. Код КАТА — 231039700.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцва станцыі складала 131 чалавек (63 мужчыны і 68 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у населеным пункце пражывалі 183 чалавекі (102 мужчыны і 81 жанчына).
Максім Уладзіміравіч Місько
Максім Уладзіміравіч Місько (нар., Мінск) — беларускі юрыст і палітык. Кандыдат юрыдычных навук.
Біяграфія
Скончыў Беларускі інстытут правазнаўства.
Працаваў прыватным прадпрымальнікам, камерцыйным дырэктарам таварыства з абмежаванай адказнасцю «Аграмінфуд», дырэктарам, юрысконсультам таварыства з абмежаванай адказнасцю «Эстэртэкс».
З’яўляецца старшынёй праўлення грамадскага аб’яднання «Беларускі фонд міру», дацэнтам кафедры фінансавага права і прававога рэгулявання гаспадарчай дзейнасці Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.
Дзіброва (Валадымырэцкі раён)
Дзіброва (Дібро́ва) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
IC 749
IC 749 — галактыка тыпу SBcd у сузор'і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Канскі кінафестываль 2003
56-ы Канскі кінафестываль праходзіў з 14 па 25 мая 2003 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «» рэжысёра.
Даўгаволя
Даўгаволя (Довгово́ля) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Аляксандр Эдуардавіч Марфіцкі
Аляксандр Эдуардавіч Марфіцкі (,, Сенненскі раён — года ля Радама) — беларускі ваенны лётчык першага класа, палкоўнік, намеснік камандуючага аператыўна-тэхнічным камандаваннем ВПС і войскаў СПА Беларусі. Загінуў падчас выканання фігуры пілатажу на Radom Air Show 2009.
Біяграфія
У 2003 годзе — камандзір 61-й знішчальнай авіяцыйнай базы Заходняга аператыўна-тактычнага камандавання Ваенна-паветраных сіл і войскаў супрацьпаветранай абароны Узброеных Сіл (Баранавічы). Меў 2320 гадзін налёту.
30 жніўня 2009 года разам з палкоўнікам Аляксандрам Жураўлевічам пілатаваў Су-27УБМ-1 падчас міжнароднага авіяшоў Radom Air Show 2009 у Радаме. Лётчыкі выконвалі фігуру пілатажу, самалёт пачаў рэзка зніжацца. Ёсць інфармацыя, што пілоты паведамілі пра аварыю і атрымалі з вышкі кіравання загад катапультавацца, але яго не выканалі, магчыма з-за таго што самалёт быў блізка да гледачоў або жылых пабудоў. Самалёт упаў ля лесу за аэрапортам, паміж вёскамі Малэнчын і Макаў, каля 100 метраў ад дамоў.
У фільме «Звычайны герой» (2004) пра героя Беларусі Уладзіміра Карвата, Марфіцкі распавядаў пра тую катастрофу: «''Ён сапраўды здзейсніў гераічны ўчынак. Адвёў самалёт. Усё ж такі 24 тоны, 4 тоны паліва, калі б ён упаў недзе на населены пункт, там не адзін дом бы сгарэў. Вельмі шмат было б ахвяр, тым больш, што гэта было ўначы, усе людзі знаходзіліся ў хатах, наступствы былі б самымі сумнымі''».
Урачыстыя пахаванні лётчыка на могілках Русіно ў Баранавічах адбыліся з удзелам міністра абароны Рэспублікі Беларусь, камандзіра паветраных войскаў Польшчы і архіепіскапа Мірона, праваслаўнага ардынарыя Войска Польскага.
Узнагароды
Узнагароджаны медалём «За бездакорную службу» I ступені (2003). Пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам «За асабістую мужнасць» (2010).
Памяць
28 верасня 2009 года Рада гміны Гузд прыняла ўхвальную пастанову аб будаўніцтве помніка лётчыкаў. Помнік быў адкрыты 11 красавіка 2010 года.
Прозвішча лётчыка таксама згадваецца на памятнай шыльдзе ў каталіцкім гарнізонным касцёле ў Радаме, дзе згаданыя імёны ўсіх 32 лётчыкаў, якія загінулі ў 1935—2009 гадах, распачаўшы свой апошні палёт з аэрадрому Радам—Садкаў.
NGC 4981
NGC 4981 – галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Дзевы. Бачная зорная велічыня: 11,4. Размер: 2,8' × 1,9'. Прамое ўзыходжанне: 13 гадз. 8 мін. 48,7 сек. Схіленне: -06°46'39".
Мартыніўка (Жмэрынскі раён)
Мартыніўка (Марти́нівка) — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Другая Карабахская вайна
Другая Карабахская вайна — буйнамаштабныя баявыя дзеянні з ужываннем танкаў, лятальных апаратаў, артылерыі, буйнакаліберных РСЗА і цяжкай агнямётнай тэхнікі паміж узброенымі сіламі Азербайджана і самаабвешчанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі (Арцах), падтрыманай арміяй Арменіі.
Гэтыя сутыкненні з’яўляюцца часткай шматгадовага міжэтнічнага канфлікту, дзе сілы самаабвешчанай рэспублікі, што размяшчаецца на тэрыторыі Азербайджана, населенай пераважна армянамі, змагаюцца за захаванне сваёй дзяржаўнасці і культуры. Задачай супраціўнага боку стаіць вяртанне кантролю над згубленым рэгіёнам, які сусветнай супольнасцю ўсё яшчэ прызнаецца азербайджанскім.
Ваеннае кіраўніцтва Азербайджана заяўляе, што армія вяла «контрнаступальную аперацыю па прадухіленні нападу праціўніка і выконвала задачы па вызваленні азербайджанскіх земляў ад акупацыі». Меркаваная мэта азербайджанскага наступлення, па словах азербайджанскага аналітыка Фуада Шахбаза, — захоп Фізулінскага і Джэбраільскага раёнаў на поўдні Нагорнага Карабаха, дзе мясцовасць менш гарыстая і больш спрыяльная для наступальных аперацый. Расійскі палітолаг Аркадзь Дубноў лічыў, што Баку пачаў гэтую аперацыю, таму што пасля сутыкненняў лета 2020 года Ільхаму Аліеву трэба было даказаць, што ён дзеяздольны лідар, а верасень — зручны час года для баявых дзеянняў у рэгіёне.
Канфлікт скончыўся падпісаннем мірнага дагавора, па якім некалькі раёнаў адыходзілі ў склад Азербайджана.
Перадгісторыя
10 снежня 1991 года ў самаабвешчанай Нагорна-Карабахскай Рэспубліцы прайшоў рэферэндум аб незалежнасці, які падтрымалі 99,98% з тых, хто прагаласаваў. Рэферэндум байкатаваўся азербайджанскім насельніцтвам Нагорнага Карабаха, якое складала каля 21% у былым НКАВ на момант 1989 года. Рэферэндум быў праведзены без згоды Азербайджанскай Рэспублікі і не прызнаны на міжнародным узроўні дзяржавамі-членамі ААН. Міжнацыянальная канфрантацыя прывяла да маштабных ваенных дзеянняў за кантроль над Нагорным Карабахам і некаторымі прылеглымі тэрыторыямі. Сутыкненні і перамяшчэнне апорных пунктаў адбываліся таксама па ўсёй працягласці мяжы Арменіі і Азербайджана.
Пасля некалькіх гадоў кровапралітных баёў, 12 мая 1994 года, прадстаўнікі Арменіі, непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі і Азербайджана падпісалі трохбаковае пагадненне аб спыненні агню. Гэта скончыла актыўную фазу ваенных дзеянняў у рэгіёне і дазволіла перайсці да перамоў аб мірным урэгуляванні канфлікту пад эгідай Мінскай групы АБСЕ. Пры гэтым, у прылеглых да армяна-азербайджанскай мяжы тэрыторыях захаваўся кантроль бакоў, які ўсталяваўся падчас канфлікту і парушаў дзяржаўную мяжу паміж краінамі. Тым не менш, пагадненне неаднаразова парушалася, у прыватнасці падчас сутыкненняў у 2016 годзе. Інцыдэнты таксама перайшлі на армяна-азербайджанскую дзяржаўную мяжу па-за межамі Нагорнага Карабаха з пагранічнымі сутыкненнямі ў 2012, 2014, 2018 і 2020 гадах.
Прававая кваліфікацыя
Адзінай прававой ацэнкі канфлікту не існуе. З красавіка па лістапад 1993 года Саветам Бяспекі ААН былі аднагалосна прыняты чатыры рэзалюцыі па Нагорна-карабахскім канфлікце, якія былі не выкананы як азербайджанскім, так і армянскім бакамі:
Ход падзей
Між іншым, у НКР былі пашкоджаныя школы, дамы і астатняя грамадзянская інфраструктура. На азербайджанскай тэрыторыі, па стане на пачатак кастрычніка, было разбурана 427 дамоў, 66 грамадзянскіх аб’ектаў, уключаючы 11 школ. 7 кастрычніка ўпаўнаважаны па правах чалавека НКР Артак Бегларан заявіў, што ў сувязі з баявымі дзеяннямі ва ўнутраныя раёны Карабаха ці далей, у Арменію, уцякла прыкладна палова насельніцтва самаабвешчанай дзяржавы, гэта значыць каля 70 тысяч чалавек.
10 кастрычніка ў зоне канфлікту ў адпаведнасці з дамоўленасцю, дасягнутай кіраўнікамі МЗС Азербайджана і Арменіі ў Маскве пры пасярэдніцтве Расіі, уступіў у сілу рэжым спынення агню, абвешчаны ў гуманітарных мэтах для абмену ваеннапалоннымі і целамі загінуўшых. Тым не менш, нават пасля гэтага баі працягнуліся. Варожыя бакі нават абвінцавілі адзін аднаго ў артабстрэлах населенных пунктаў, такіх як азербайджанская Гянджа і сталіца самаабвешчанай НКР Сцепанакерт.
Увечары 17 кастрычніка бакі дамовіліся аб часовым гуманітарным перамір’і.
10 лістапада Арменія і Азербайджан, пры пасрэдніцтве Расіі, падпісалі пагадненне аб спыненні ваенных дзеянняў у Нагорным Карабаху.
Паведамленні пра ўдзел трэціх сіл
Падчас канфлікту з’явіліся шэраг паведамленняў аб меркаваным удзеле іншых дзяржаў ці замежных наймітаў.
Па паведамленні брытанскай газеты The Guardian, Турцыя вербавала ў Сірыі баевікоў для ўдзелу ў канфлікце на баку Азербайджана. Са слоў асоб, якія назваліся сірыйскімі наймітамі, іх пачалі набіраць за месяц да пачатку сутыкненняў. Карэспандэнт The Guardian паведаміў, што сем’ям дваіх сірыйцаў, адпраўленых у Азербайджан, расказалі аб іх гібелі, усяго згадваецца пра больш за дваццаць такіх выпадкаў. Інфармацыя з крыніц у Сірыйскай нацыянальнай арміі, фінансаванай Турцыяй, а таксама ад назіральніка з Сірыйскай абсерваторыі па правах чалавека, сцвярджае, што першая партыя з 500 сірыйскіх баевікоў на пачатак баявых дзеянняў ужо прыбыла ў Азербайджан, у тым ліку два старшыя камандзіры, аднак апошняе сцверджанне The Guardian не змагло праверыць. На ўдзел сірыйскіх баевікоў на баку Турцыі паказваюць армянскія і расійскія крыніцы. Два сірыйскія паўстанцы заявілі агенцтву Reuters, што Анкара ў дапамогу Азербайджану адправіла сірыйскіх баевікоў. У інтэрв’ю выданню два баевікі з падтрымоўваных Турцыяй паўстанцкіх груп паўночнай Сірыі, якія кантралююцца Турцыяй, заявілі, што пры падтрымцы Анкары накіроўваюцца ў Азербайджан. Арабская служба BBC паразмаўляла з сірыйцам, які назваў сябе наймітам, што ваяваў на баку Азербайджана. З яго слоў у Азербайджан перад самым пачаткам вайны ў Карабаху былі перапраўленыя некалькі сотняў наймітаў з падкантрольных Турцыі сірыйскіх тэрыторый, і яны ўжо панеслі баявыя страты. Праверыць яго сцвярджэнні Бі-бі-сі не змагла, але адзначыла, што яго крыніцы і крыніцы некалькіх еўрапейскіх СМІ сцвярджаюць, што ў Карабах адправіліся баевікі з Ідліба, Афрына і іншых раёнаў на поўначы Сірыі пад патранажам Турцыі. Гэтыя публікацыі заснаваныя на расказах саміх меркаваных наймітаў: незалежных пацверджанняў гэтай інфармацыі не было. Крыніца турэцкай службы Бі-бі-сі ў фармаваннях Сірыйскай нацыянальнай арміі ў горадзе Джэраблус распавяла, што добраахвотнікамі ў Карабах запісаліся каля 1000 чалавек.
Аднак Азербайджан, Турцыя і сірыйскія ўзброеныя фармаванні адпрэчвалі гэтыя абвінавачванні.
Анкара абвінавачвала Арменію ў прыцягненні курдскіх баевікоў з Рабочай партыі Курдыстана (РПК) для дапамогі ў навучанні армянскіх «баевікоў» у Нагорным Карабаху. Крыніцы турэцкіх спецслужбаў заявілі «Middle East Monitor», што каля 300 баевікоў, якія належаць да курдскіх груповак, былі перакінутыя Арменіяй з розных краін Блізкага Усходу і размешчаны ў Нагорным Карабаху, дзе яны пасля пачалі навучаць армянскіх апалчэнцаў баявым дзеянням і партызанскай тактыцы супраць азербайджанскіх сіл на працягу апошняга месяца або двух. Вашынгтон Пост лічыў такія абвінавачванні Анкары ў адрас Арменіі «сумнеўнымі».
У сваю чаргу ў Міністэрстве абароны Азербайджана заяўлялі, што паводле звестак разведкі сярод страт армянскага боку вялікая колькасць армянскіх наймітаў з Сірыі і розных краін Блізкага Усходу.
Падчас канфлікту азербайджанскія і іранскія СМІ паведамлялі, што расійская зброя і вайсковая тэхніка перапраўляліся ў Арменію праз Іран. 29 верасня МЗС Ірана абверг гэтыя сцверджанні. На наступны дзень СМІ, звязаныя з урадам Азербайджана, апублікавалі відэазапіс, на якой, як паведамляецца, відаць, як перакідваюць ваенную тэхніку ў Арменію праз Іран. Дэпутат парламента Азербайджана Сабір Рустамханлы заявіў, што Іран займаецца транспарціроўкай зброі з розных краін у Арменію. Пасля ў парламенце Азербайджана Рустамханлы прапанаваў адкрыць пасольства Азербайджана ў Ізраілі. Кіраўнік Адміністрацыі прэзідэнта Ірана Махмуд Ваезі ў тэлефоннай размове з намеснікам прэм’ер-міністра Азербайджана Шахіным Мустафаевым зняпраўдзіў гэтыя сцвярджэнні і заявіў, што яны былі накіраваныя на разбурэнне адносін паміж дзвюма краінамі. Акрамя таго, іранскія дзяржаўныя СМІ заявілі, што грузавікі на відэазапісы, складаліся з грузавікоў КАМАЗ, якія ўрад Арменіі раней закупіў у Расіі.
Радыё «Радыё Свабода» паводле ананімнай крыніцы паведаміла, што прадстаўнікі групы Вагнера знаходзіліся ў Карабаху і ўдзельнічалі ў баявых дзеяннях на баку армян, аднак радыёстанцыя адзначыла, што ёй не ўдалося знайсці незалежнае пацверджанне гэтай інфармацыі. Бізнесмен Яўген Прыгожын, якога звязваюць з «ПВК Вагнера», заявіў, што лічыць Нагорны Карабах азербайджанскай тэрыторыяй.
Ваенныя злачынствы
Бакі неаднаразова абвінавачваліся ў абстрэлах жылых кварталаў, грамадзянскай інфраструктуры, у тым ліку дашкольных і школьных устаноў, а таксама аб’ектаў гісторыка-культурнай спадчыны. 30 кастрычніка Amnesty International паведаміла аб першым пацверджанні прымянення Арменіяй касетных боепрыпасаў, ахарактарызаваўшы яго як «жорсткае і безразважнае». На наступны дзень, 31 кастрычніка, Арменія заявіла, што Азербайджан прымяняе забароненыя фосфарныя боепрыпасы над Нагорным Карабахам, падпальваючы лясы ў ваколіцах населеных пунктаў.
Міжнародная рэакцыя
Урады Турцыі, Пакістана і Афганістана выказалі сваю падтрымку Азербайджану, усклаўшы віну на Арменію за парушэнне рэжыму спынення агню.
Кіпр асудзіў парушэнне рэжыму спынення агню Азербайджанам «і любыя эскалацыйныя дзеянні» ўцягнутых бакоў або «любое ўмяшанне трэціх бакоў», заклікаўшы вярнуцца да мірных перамоваў.
Прадстаўнікі некалькіх краін, у тым ліку Албаніі, Аргенціны , Канады , Францыі , Грузіі , Германіі , Грэцыі , Ірана , Польшчы , Румыніі , Расіі , ЗША і Ватыкана заклікалі да міру.
Стагадовае яйка
«Стагадовае яйка» (Century egg; варыянт назвы — «Тысячагадовае яйка») — папулярная закуска кітайскай кухні; уяўляе сабой яйка, вытрыманае некалькі месяцаў у спецыяльнай сумесі без доступу паветра. Верагодна, правобразам «стагадовых яек» паслужылі яйкі, якія ў мэтах працяглага захоўвання засыпалі шчолачнай глінай.
Гатаванне
Для гатавання «стагадовых яек» выкарыстоўваюцца, як правіла, качыныя або курыныя яйкі, часам таксама выкарыстоўваюцца і перапяліныя. Існуе цэлы шэраг варыянтаў іх гатавання, але ўсе яны зводзяцца да таго, каб пагрузіць яйкі ў асяроддзе з моцна шчолачнай рэакцыяй і цалкам ізаляваць ад паступлення паветра. Свежыя качыныя, курыныя або перапяліныя яйкі абмазваюць сумессю з чаю, вапны, солі, попелу і гліны, пасля чаго загортваюць у рысавае шалупінне і салому, змяшчаюць у кош і закопваюць у зямлю. У бытавых умовах для падрыхтоўкі шчолачнай абмазкі рэкамендуецца выкарыстоўваць шчолач — гідраксід натрыю, а для ізаляцыі ад паветра — палімерную плёнку.
У выніку складаных хімічных працэсаў бялок і жаўток яйка набываюць моцна шчолачную рэакцыю — іх pH павышаецца да 9 і нават 12 (амаль як паказчык для мыла). Працэс падрыхтоўкі яек займае прыкладна 15—20 дзён у залежнасці ад пары года (узімку даўжэй), але часта яйкі вытрымліваюць 3-4 месяцы. У правільна прыгатаваных яек бялок набывае пругкую кансістэнцыю і робіцца цёмна-карычневага колеру, напаўпразрыстым. Жаўток робіцца крэмападобным, цёмнага колеру (ад светла-шэрага да практычна чорнага з зеленаватым адценнем), мае моцны аміячны пах. На паверхні вычышчанага ад шкарлупіны гатовага яйкі нярэдка можна заўважыць узоры, якія нагадваюць шэрань на акне, якія ўтвараюцца мікраскапічнымі крышталямі рэчываў, якія вылучаюцца з яйка. Гэта паслужыла прычынай іншай назвы дадзенай закускі ў кітайскай мове — «сасновыя яйкі», або «яйкі хваёвай ігліцы».
«Стагадовыя яйкі» адрозніваюцца добрай устойлівасцю ў захоўванні — калі іх пакінуць у абмазцы, яны могуць захоўвацца да некалькіх гадоў.
Дубіўка (Валадымырэцкі раён)
Дубіўка (Дубі́вка) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Старасцень прырэчны
Старасцень прырэчны (Senecio nemorensis) — кветкавая расліна сямейства астравых.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна з прамым, густа аблісцелым, у верхняй частцы крыху галінастым, рабрыстым сцяблом вышынёй 100—120 см і паўзучым або ўзыходным карэнішчам. Лісце сядзячае, цэльнае, вострае, да асновы клінападобна звужанае, па краях пільчата-зубчастае і каротка-раснічастае, даўжынёй 12-20 см і шырынёй 1,5-4 см. Абгортка двухрадная, кароткаваласістая, з 3-5 лінейнымі знешнімі і 6-12 ланцэтападобнымі, на верхавінцы раснічастымі, з чорнымі плямамі, унутранымі лісцікамі. Язычковыя кветкі (6-8) ярка-жоўтыя, сабраны ў шматлікія кошыкі, якія ўтвараюць шчыткападобнае суквецце. Плод — голая рабрыстая сямянка.
Пашырэнне
Еўразійскі нізінна-рачны рэліктавы від. У Беларусі знаходзіцца ў асобных лакалітэтах і астраўных участках росту на паўночна-ўсходняй мяжы арэала. Месцы росту: вербнякі і зараснікі іншых хмызнякоў па берагах рэк, поймавых лугоў і ўскрайках балот.
Асаблівасці біялогіі
Цвіце ў чэрвені-ліпені, пладаносіць у жніўні-верасні. Размнажэнне насеннае і вегетатыўнае.
Выкарыстанне
Дэкаратыўная і меданосная расліна.
Антон Маркевіч
Антон Маркевіч (,  —, Ошава, Канада) — беларускі грамадскі дзеяч у Канадзе.
Біяграфія
Ад 1944 года — на эміграцыі. Дзевяць гадоў (1946—1955) пражыў у Мюнхене, але ўдзелу ў грамадскім жыцці там не браў. У 1955 годзе перабраўся ў Канаду, дзе пачаў актыўна ўдзельнічаць у грамадскім беларускім жыцці. Праз кароткі час быў абраны сакратаром Задзіночання беларусаў Канады. У 1958 годзе быў абраны старшынёй Галоўнай управы ЗБК.
Разам з Кастусём Акулам ён заснаваў выдавецка-мастацкі клуб «Пагоня». Сярод іншага, сябры клуба рабілі значкі з «Пагоняй» і пярсцёнкі. Залатымі і сярэбранымі значкамі ганаравалі вядомых беларусаў за ўнёсак у грамадскую і культурную працу.
Быў карэспандэнтам амерыканскай газеты «Беларус». Пісаў пра жыццё канадскіх беларусаў пад імем Хвядос Прылепскі, ці крыпта-псеўданімам А—віч.
У 1965 годзе, жывучы ў горадзе Ошаве дабіўся, каб бел-чырвона-белы сцяг уздымаўся штогод 25 сакавіка перад гарадской ратушай побач з канадскім. У 1970-м разам з Вінцэнтам і Раісай Жук-Грышкевічамі дамовіліся з мэрыяй Таронта, каб сцяг уздымаўся на ратушнай плошчы кожныя 25 сакавіка.
Як прадстаўнік беларускай грамады быў запрошаны на ўрачысты абед у мэрыі ў гонар брытанскай каралевы Элізабет падчас яе адведзінаў Таронта.
Арганізаваў штонядзельныя паўгадзінныя радыёперадачы на беларускай мове на радыёстанцыі ў горадзе Оквіл.
Ален Прост
Ален Мары Паскаль Прост (Alain Marie Pascal Prost; нар. 24 лютага 1955) — знакаміты французскі аўтагоншчык. Удзельнік трынаццаці чэмпіянатаў Формулы-1. Чатырохразовы чэмпіён свету. Першынстваваў у 1985, 1986, 1989, 1993 гадах. Па заканчэнні кар'еры аўтагонніка, стварыў уласную каманду «Prost Grand Prix», якая праіснавала з 1997 па 2001 год, так і не дамогшыся істотных вынікаў.
Ален Прост лічыцца адным з лепшых пілотаў «Формулы-1» за ўсю яе гісторыю. За свой акуратны стыль пілатажу атрымаў мянушку «Прафесар». У свой час ён усталяваў рэкорды па колькасці перамог, лепшых колаў, ачкоў і подыўмаў. У 2000-я практычна ўсе яго рэкорды былі пабітыя Міхаэлем Шумахерам, такім чынам, Прост застаецца другім па большасці абсалютных паказчыкаў.
Булавіца
Булавіца (Буловицы) — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мурыгінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Булавіца абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Артур Іосіфавіч Бязлюдаў
Артур Іосіфавіч Бязлюдаў (, г. Барань, Аршанскі раён — ) — дзяржаўны дзеяч БССР. Кандыдат эканамічных навук (1970).
Біяграфія
Скончыў ВПШ пры ЦК КПСС у 1963. З 1955 тэхнолаг, начальнік цэха, старшы інжынер-тэхнолаг завода «Чырвоны барацьбіт» у Оршы. З 1957 намеснік загадчыка аддзела Віцебскага абкама КПБ. З 1958 1-ы сакратар Віцебскага гаркама ЛКСМБ. З 1961 загадчык аддзела Віцебскага, 2-і сакратар Полацкага, 1-ы сакратар Наваполацкага гаркамаў КПБ. З 1973 міністр жыллёва-камунальнай гаспадаркі БССР. Член Рэвізійнай камісіі КПБ у 1966-71, кандыдат у члены ЦК КПБ з 1981. 3 1994 г. рэктар Беларускага недзяржаўнага інстытута кіравання, фінансаў і эканомікі і недзяржаўнага інстытута дзелавога адміністравання.
Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР з 1975.
Валюшчына
Валю́шчына (, Валющино) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
Спаса-Праабражэнскі сабор (Магілёў)
Спаса-Праабражэнскі сабор — праваслаўны храм у горадзе Магілёве; самы вялікі ў Беларусі. Кафедральны храм Магілёўскай і Мсціслаўскай епархіі.
Па разліках, сабор свабодна ўмяшчае больш за 3,5 тысячы чалавек. Даўжыня храма — 51 метр, шырыня — 33, а вышыня — 60 метраў. У Беларусі памеры сабора могуць параўнацца толькі з храмам іконы Божай Маці «Усіх гаротных Радасць», які будуецца ў Мінску.
Сабор будаваўся пры шырокай падтрымцы грамадскасці, гарадскіх улад і дзяржавы.
Настаяцель прыхода Спаса-Праабражэнскага сабора — протаіерэй Іаан Бугрынец.
Гісторыя
Задумка пабудаваць храм у Задняпроўі ўзнікла яшчэ ў сярэдзіне 90-х гадоў XX ст. У той час у Кастрычніцкім раёне Магілёва не было ні аднаго праваслаўнага храма. На Раство 1996 года архіепіскап Максім агучыў ідэю будаўніцтва кафедральнага сабора, такое рашэнне прыняў і епархіяльны савет. За год было выбрана месца будучага храма, і ў красавіку 1997 быў утвораны прыход.
Архітэктарам быў выбраны Леанід Макарэвіч з Баранавічаў, які ўжо меў значны вопыт храмавага будаўніцтва. Ён распрацаваў прынцыповы праект, які вызначыў аблічча храма. Канструктыўную частку распрацоўвалі архітэктары «Магілёўграмадзянпраекта».
На пачатковым этапе будаўніцтва на выдзеленыя Прэзідэнтам Беларусі Аляксандрам Лукашэнкам сродкі былі закуплены цэгла, медзь, абліцовачны граніт і мармур.
У 2000 годзе быў створаны папячыцельскі савет, сустаршынямі якога сталі архіепіскап Максім і кіраўнік вобласці Барыс Батура, у склад савета ўвайшлі кіраўнікі многіх прадпрыемстваў Магілёва, якія на працягу некалькіх гадоў штомесяц пералічвалі сродкі на будаўніцтва. Пазней асноўныя расходы на сябе ўзяла Магілёўская епархія, якую на той час ужо ўзначальваў епіскап Сафроній.
26 чэрвеня 2001 года архіепіскап Максім асвяціў будоўлю фундамента. У аснову падмурка былі закладзены мошчы прападобнага Майсея, Кіева-Пячэрскага цудатворца, які служыў у войску князя Барыса. Фундамент залівалі бесперапынна, днём і ноччу, трое сутак. Было заліта больш за тысячу кубаметраў бетону.
Калі пачалося будаўніцтва сабора, прыхаджане знялі невялікі прыватны дом і там праводзілі службы.
Калі ў 2002 годзе епіскап Сафроній был назначаны на Магілёўскую кафедру, падмурак храма быў ужо гатовы і пачалося ўзвядзенне цяглянага мура.
Дом, дзе ажыццяўляліся богаслужэнні, стаяў далёка ад месца будаўніцтва. Каб прыхаджане прывыкалі да будучага храма, узнікла патрэба правядзення богаслужэнняў каля будоўлі. Па просьбе епіскапа Сафронія і настаяцеля Іаана Бугрынца для гэтай мэты быў выдзелены чыгуначны вагон. Каб даставіць яго на месца будаўніцтва, прыйшлося выклікаць з Мінска вялікую платформу. У гэтым вагоне богаслужэнні праводзіліся больш за дзесяць гадоў.
У Вялікую Суботу перад Вялікаднем 2008 года быў урачыста падняты першы купал сабора.
6 жніўня 2015 года, у дзень памяці свяціцеля Георгія Каніскага, мітрапаліт Мінскі і Заслаўскі Павел, Патрыяршы Экзарх усяе Беларусі, здзейсніў чын вялікага асвячэння Праабражэнскага сабора.
Разам з мітрапалітам Паўлам служылі: архіепіскап Віцебскі і Аршанскі Дзмітрый, архіепіскап Пінскі і Лунінецкі Стэфан, епіскапы: Дзятлаўскі Пётр; Магілёўскі і Мсціслаўскі Сафроній; Брэсцкі і Кобрынскі Іаан; Гомельскі і Жлобінскі ; Тураўскі і Мазырскі Леанід; Барысаўскі і Мар’інагорскі Веніямін; Слуцкі і Салігорскі Антоній.
Купалы
Першы купал быў урачыста ўстаноўлены ў перад Вялікаднем 2008 года.
Па новай тэхналогіі зроблена і «залачэнне». Выконвалі яго на ваенным заводзе ў Чалябінску. У аснове — высокаякасная фінская нержавеючая сталь, пакрытая адмысловым сплавам з нітрыду тытану. На выгляд гэты сплаў падобны на золата 585 пробы, але значна больш даўгавечны, не акісляецца і не цямнее.
Унутры
У храме праведзеныя вадаправод, каналізацыя, электрычнасць, сувязь і пажарная сігналізацыя. Падлога зроблена з падагрэвам.
Скляпенні і сцены атынкаваныя. Асноўны і цокальны паверхі аздобленыя каменем.
Іканастас
Цэнтральны іканастас зроблены ў Мінску беларускімі разьбярамі пад кіраўніцтвам Міхаіла Юрэвіча. Іконы для сабора вырабляюцца таксама ў Мінску ў майстэрнях.
Запланавана ўстаноўка двух бакавых іканастасаў.
Мэжырыў
Мэжырыў (Межи́рів) — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Жаўкыні
Жаўкыні (Жовки́ні) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Алеся
Алеся — жаночае імя. Менш распаўсюджаная кароткая форма імя — Леся. Алесь — парнае гэтаму жаночаму імю мужчынскае імя — адпавядае поўным хрысціянскім імёнам «Аляксандр», «Аляксей», часам «Алег».
Лаўненскі сельсавет
Ла́ўненскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Скідзельскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Лаўна.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Скідзельскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Русінавецкага сельсавета.
Жлобін-Заходні
Жло́бін-Заходні (, Жлобин-Западный, да 1965 — раз’езд 288 км)  — станцыя Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчана на заходняй ускраіне горада Жлобіна; на лініі Жлобін — Асіповічы I, паміж прыпыначным пунктам Дэпоўскі і прыпыначным пунктам Малевічы.
Вялікае Сяло (Жалудоцкі сельсавет)
Вялі́кае Сяло́ (, Великое Село) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жалудоцкага сельсавета.
Да 17 студзеня 1969 года вёска ўваходзіла ў склад Доўгаўскага сельсавета, да 20 лістапада 1973 года — у склад Жалудоцкага сельсавета , да 26 лютага 2013 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Жалудоцкага пассавета.
Віктар Шутовіч
Біяграфія
Апрацаваў зборнік «Калядныя песні», выдадзены Нінай Абрамчык у Берліне.
Жураўлынэ (Валадымырэцкі раён)
Журавлынэ (Журавли́не) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Маўчаны (Жмэрынскі раён)
Маўчаны (Мовчани́) — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Дамба (сяло)
Дамба — сяло ў Атыраўскай вобласці Казахстана. Знаходзіцца ў падпарадкаванні гарадской адміністрацыі Атырау. Адміністрацыйны цэнтр Дамбінскай сельскай акругі. Код КАТА — 231043100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1967 чалавек (954 мужчыны і 1013 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 1152 чалавекі (570 мужчын і 582 жанчыны).
NGC 5
NGC 5 — галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў сузор’і Андрамеды. Бачная зорная велічыня: 13,3. Бачны размер: 1,2'x0,7'. Прамое ўзыходжанне: 0 гадз. 7 мін. 48 сек. Схіленне: +35°21'00".
Вялікая Пушча
Вялі́кая Пу́шча (, Великая Пуща) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
IC 750
IC 750 — галактыка тыпу Sab (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор'і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Быкава (Пачынкаўскі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Быкава абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Забалатця (Валадымырэцкі раён)
Забалатця (За́болоття) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Акунёўка (Шклоўскі раён)
Акунёўка (, Окунёвка) — аграгарадок у Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 20 км у напрамку на ўсход ад горада Шклоў, за 40 км ад Магілёва, за 23 км ад чыгуначнай станцыі Шклоў, за 4 км на поўнач ад аўтамабільнай дарогі. Каля аграгарадка працякае рака Аўчоса.
The Street
The Street (Вуліца) — сярэднявечная назва рымскай дарогі, якая ішла праз Скалісты край у Дэрбішыры ад спа-гарадка Бакстан (Aquae Arnemetiae) на паўднёвы захад ад сучаснага Дэрбі. Лінія дарогі прасочваецца па яе захаваных частках ад Бакстана (Buxton) да Карсінгтана (Carsington), што пацвярджаецца археолагамі. Мяркуецца, што ад Карсінгтана дарога раней ішла на ўсход да Уірксуорта (Wirksworth) і там злучалася з Рыджуэйскай дарогай, якая прасочваецца ў паўночных ваколіцах Дэрбі.
Магыліўка (Жмэрынскі раён)
Магыліўка (Могилі́вка) — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Элка (Невада)
Элка  (Elko) — горад у штаце Невада, ЗША. Адміністрацыйны цэнтр акругі Элка. Заснаваны ў 1868 годзе пры пракладцы транскантынентальнай чыгункі.
Паводле перапісу 2020 года насельніцтва горада налічвае 20 564 чалавек.
Гісторыя
Статус горада нададзены ў 1917 годзе.
Пасляваеннае будаўніцтва пашырыла горад на ўсход па Айдаха-стрыт і на поўнач за Седар-стрыт.
У 1970-я гады назіраўся рост забудовы вакол горада, адкрыццё пакладаў золата прывяло да павелічэння колькасці насельніцтва. З пашырэннем горада сталі ўзнікаць асцярогі наконт бяспекі ў сувязі з інтэнсіўнасцю чыгуначнага руху ў самым цэнтры горада. У 1973—1983 гадах рэйкі былі перанесены з цэнтра ў паўднёвую частку, дзе была пабудавана новая станцыя. На месцы старых шляхоў была пракладзена вуліца Сільвер-стрыт.
У 1979 годзе пры пракладцы пачалося будаўніцтва аб’язной дарогі. Былі пабудаваныя чатыры пуцеправоды з трыма з’ездамі ў горад. У выніку быў значна скарочаны транзітны рух праз горад па вуліцы Айдаха-стрыт, якая была часткай старой. Камерцыйная забудова пашырылася ўздоўж Айдаха-стрыт на ўсход: былі пабудаваны гатэль, казіно, гандлёвы цэнтр і супермаркеты. Дзякуючы далейшаму будаўнічаму буму горад таксама пашырыўся на захад.
Насельніцтва
Расавы склад насельніцтва :
NGC 5054
NGC 5054 – галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Дзевы. Бачная зорная велічыня: 10,9. Размер: 5,1' × 2,8'. Прамое ўзыходжанне: 13 гадз. 16 мін. 58,3 сек. Схіленне: -16°38'05".
Ламара Барысаўна Бейдзіна
Ламара Барысаўна Бейдзіна (, г. ) — беларуская савецкая спартсменка ў стралковым спорце.
З 1975 года ў спортклубе Беларускай ваеннай акругі. Чэмпіёнка Еўропы ў камандных і срэбны прызёр ў асабістым першынствах (1976, г. Скоп’е, Югаславія; 1977, Рым). Чэмпіёнка СССР у камандным першынстве (1976-77). Рэкардсменка СССР (1977). Трэнер Я. І. Бейдзін. З пачатку 1980-х жыве ў Рызе.
(118) Пейто
(118) Пейто (Πειθώ) — тыповы астэроід галоўнага пояса, прыналежны да светлага спектральнага класа S. Ён быў выяўлены 15 сакавіка 1872 года германскім астраномам Робертам Лютэрам у Дзюсельдорфскай абсерваторыі і названы ў гонар Пейто, багіні пераканання ў старажытнагрэчаскай міфалогіі.
Жлобін-Падольскі
Жло́бін-Падольскі (, Жлобин-Подольский)  — станцыя Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчана на паўднёвай ускраіне горада Жлобіна; на лініі Жлобін — Калінкавічы, паміж станцыяй Жлобін і прыпыначным пунктам Саланое.
Харол
Харол (Хорол) — горад у Палтаўскай вобласці Украіны. Плошча 7 км². Насельніцтва 13 631 чал. (1 студзеня 2012).
Леанід Герасімавіч Кляцкоў
Леані́д Гера́сімавіч Кляцко́ў (, вёска Шыліна,  – ) — партыйны і дзяржаўны дзеяч БССР.
Біяграфія
Па адукацыі настаўнік.
З 1935 года на савецкай і камсамольскай рабоце.
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
У 1955 года скончыў Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС.
З 1952 года 1-ы сакратар Ашмянскага райкама КПБ, з 1960 года загадчык аддзелам, сакратар Мінскага абкама партыі, старшыня камітэта партыйна-дзяржаўнага кантролю абкама партыі і аблвыканкама, намеснік старшыні аблвыканкама.
З 1966 года загадчык аддзеламі ЦК КПБ, у 1972—1989 гадах 1-ы сакратар Гродзенскага абкама КПБ.
З 1989 года — інспектар ЦК КПБ.
У 1989—1991 гадах — народны дэпутат СССР. Пасля 1991 года знаходзіўся на пенсіі.
Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена ў 1976 г. за поспехі ў выкананні планаў па павелічэнні вытворчасці і продажы дзяржаве сельскагаспадарчай прадукцыі.
Член КПСС з 1940 года. Член ЦК КПБ з 1966 г. Член Цэнтральнай рэвізійнай камісіі КПСС з 1976 г. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 1974—1989 гг., Вярхоўнага Савета БССР у 1959—63 гг. і 1967—75 гг.
Зэлэнэ (Валадымырэцкі раён)
Зэлэнэ (Зеле́не) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Шарлеруа
Шарлеруа (Charleroi, Tchålerwè)  — горад у Бельгіі, размешчаны ў правінцыі Эно, якая адносіцца да Валонскай часткі краіны. Шарлеруа знаходзіцца на рацэ Самбр, у 50 км на поўдзень ад Бруселя. У горадзе пражываюць 212.000 чалавек.
У эканоміку Шарлеруа традыцыйна найбольшы ўклад уносяць сталявары, аднак гэтая галіна ў апошні час структурна змянілася. Акрамя гэтага, горад з’яўляецца авіяцыйным (аэрапорт Брусель-Шарлеруа) і чыгуначным вузлом. Праз канал Шарлеруа-Брусель горад мае зносіны з фламандскімі воднымі шляхамі.
Шарлеруа быў заснаваны іспанцамі ў 1666 годзе як крэпасць Шарнуа (фр. Charnoy), пазней перайменаваны ў гонар юнага караля Карла II. Футбольны стадыён горада быў адной з арэн, на якіх праходзілі матчы чэмпіянату Еўропы па футболу 2000.
Сінхроннае вярчэнне
Сінхроннае вярчэнне (прыліўны захоп) — сітуацыя, калі перыяд абарачэння спадарожніка вакол сваёй восі супадае з перыядам яго абарачэння вакол цэнтральнага цела. Пры гэтым спадарожнік заўсёды звернуты да цэнтральнага цела адным і тым жа бокам, паколькі ён абарачаецца вакол сваёй восі за той жа час, які яму патрабуецца на абарот вакол свайго партнёра па арбіце. Прыліўны захоп адбываецца ў час узаемнага руху і характэрны для многіх буйных натуральных спадарожнікаў планет Сонечнай сістэмы, а таксама выкарыстоўваецца для стабілізацыі некаторых штучных спадарожнікаў. Калі розніца ў масах паміж двума целамі невялікая, то яны абодва могуць быць у прыліўным захопе адзін адносна другога, як у выпадку з Плутонам і Харонам.
Пры назіранні сінхроннага спадарожніка з цэнтральнага цела заўсёды бачны толькі адзін бок спадарожніка. Пры назіранні з гэтага боку спадарожніка цэнтральнае цела «вісіць» у небе нерухома. З адваротнага ж боку спадарожніка цэнтральнае цела ніколі не бачнае.
Калі вось уласнага вярчэння спадарожніка не перпендыкулярная плоскасці арбіты, назіраюцца лібрацыі па шыраце, а калі арбіта спадарожніка значна адрозніваецца ад акружнасці, то лібрацыі па даўгаце.
Сінхроннае вярчэнне з’яўляецца раўнаважкім станам у нябеснай механіцы. Калі першапачаткова перыяд абарачэння спадарожніка вакол планеты і перыяд яго вярчэння вакол восі розныя, узнікаюць прыліўныя хвалі, якія тармозяць ці разганяюць вярчэнне вакол восі.
Прыклады
Практычна ўсе спадарожнікі ў Сонечнай сістэме сінхранізаваныя са сваімі цэнтральнымі целамі, бо іх арбіты даволі малыя, а прыліўныя сілы ўзмацняюцца адваротна прапарцыйна кубу адлегласці. Выключэннямі з’яўляюцца нерэгулярныя спадарожнікі газавых гігантаў, чые арбіты пралягаюць істотна далей за арбіты буйных спадарожнікаў.
Зэлэныця (Валадымырэцкі раён)
Зэлэныця (Зелени́ця) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Сінхроннае вярчэнне
Прыклады
Плутон і Харон — яскравы прыклад узаемнага прыліўнога захопу. Харон — вельмі вялікі месяц адносна свайго цэнтральнага цела і абарачаецца вакол яго на невялікай арбіце. Гэта вымусіла Плутон таксама здабыць прыліўны захоп у адносінах да Харона. У выніку два гэтыя целы верцяцца адзін вакол аднаго (барыцэнтр сістэмы ляжыць над паверхняй Плутона), нібы злучаныя тросам у двух супрацьстаялых адзін аднаму пунктах іх паверхні.
Прыліўны захоп астэроідаў па большай частцы невядомы, але варта чакаць, што блізка вярчальныя пары таксама павінны быць у прыліўным захопе адзін адносна аднаго.
Гаравыя (Гаранскі сельсавет)
Гаравы́я (, Горовые) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
Дубрава (вёска, Шчучынскі раён)
Ду́брава (, Дуброво) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жалудоцкага сельсавета.
У 1940—1969 гадах цэнтр Дубраўскага сельсавета.
Ошава
Ошава (Oshawa) — горад у Канадзе, размешчаны ў правінцыі Антарыа на беразе возера Антарыа, прыкладна каля 60 км на ўсход ад Таронта.
Гісторыя
Гісторыкі лічаць, што вобласць, якую на сёння займае Ошава, з’яўлялася перавалачным пунктам для гандлю мяхамі. Мяхі грузіліся на каноэ індзейцамі ў гавані Ошава і транспартаваліся ў розныя індзейскія гандлёвыя кропкі, размешчаных на захадзе ў вусце ракі. Каля 1760 года французы пабудавалі гандлёвы пост недалёка ад гавані, які аднак пазней быў у заняпадзе, але яго руіны далі прытулак першым імігрантам з Еўропы.
У канцы XVIII стагоддзя мясцовы жыхар, Роджэр Конант, пачаў экспартаваць ласось у ЗША. Яго поспех у гэтай справе прыцягнуў далейшую міграцыі ў рэгіён. Вялікая колькасць імігрантаў былі лаялістамі Брытанскай імперыі, якія з’ехалі з незалежнай ЗША, каб жыць пад брытанскім панаваннем. Пазнейная павялічылася ірландскія і франка-канадская іміграцыя, пасля чаго пачаўся працэс індустрыялізацыі гораду. Статус горада быў атрыманы ў 1857 годзе.
Эканоміка
Асноўнай галіной эканомікі Ошава заўсёды з’яўлялася аўтамабілебудаванне, у якім асаблівае месца займае канадскае падраздзяленне General Motors. З часу заснавання буйных зборачных заводаў кампаніяй McLaughlin Carriage Company у 1876 годзе, яны, таксама як і штаб-кватэра GMC, дагэтуль размяшчаюцца ў межах горада.
У Ошаве таксама было заснавана конегадоўчае прадпрыемства Windfields Farm, дзе нарадзіўся від вядомага канадскага рысаку Паўночны Танцор.
Алонец
Ало́нец, таксама Алане́ц (Олонец, Anuksenlinnu) — горад (з 1137 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Алонецкага раёна Карэліі. Насельніцтва 9,8 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1137 годзе.
Горад размешчаны ў Алонецкай нізіне.
Валянцін Канстанцінавіч Лукашоў
Валянці́н Канстанці́навіч Лукашо́ў (25 чэрвеня 1938, Ленінград — 8 чэрвеня 1998, Швецыя) — беларускі геахімік, член-карэспандэнт, доктар геолага-мінералагічных навук, прафесар. Навуковец у галіне тэарэтычных і прыкладных праблем геахіміі, наватар і арганізатар даследаванняў у шэрагу яе накірункаў.
Адукацыя
У 1961 з адзнакай скончыў геаграфічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Будучы студэнтам, узначаліў студэнцкую навуковую суполку на факультэце і правёў першыя самастойныя літалагічныя і геахімічныя даследаванні.
Праца і даследаванні
Пасля заканчэння ўніверсітэта працаваў у Лабараторыі геахімічных праблем АН БССР (пазней рэарганізавана ў Інстытут геахіміі і геафізікі) на пасадах малодшага (1961—1965), старэйшага навуковага супрацоўніка (1965—1969), загадчыка сектара (1969—1971), а з 1972 ён — загадчык лабараторыі геахіміі гіпергенеза Інстытута геахіміі і геафізікі АН БССР (цяпер Інстытут геалагічных навук НАН Беларусі).
Даследаванне чацвярцічных адкладаў
Валянцін Лукашоў распрацоўваў многія аспекты выкарыстання геахімічных індыкатараў для характарыстыкі геалагічных працэсаў. У 1964—1965 ён знаходзіўся ў доўгатэрміновай камандзіроўцы ў Польшчы з мэтай вывучэння геахімічных асаблівасцяў чацвярцічных адкладаў гэтай краіны і іх карэляцыі з аднаўзроставымі адкладамі ў Беларусі. Матэрыялы, сабраныя ў Польшчы, былі выкарыстаны ў доктарскай дысертацыі «Геохимические особенности четвертичного литогенеза в палеогеографических условиях Белорусского Полесья и смежных территорий», якую ён паспяхова абараніў у 1969, і манаграфіі «Геохимия четвертичного литогенеза» (1970).
Палеагеаграфічныя рэканструкцыі
У 1972 выйшла ў свет манаграфія «Геохимические индикаторы процессов гипергенеза и осадкообразования», у якой усебакова разгледжаныя магчымасці выкарыстання геахімічных паказчыкаў пры палеагеаграфічных рэканструкцыях старажытных умоў літагенеза, рудаўтварэння і пошуку карысных выкапняў. Па ініцыятыве Валянціна Лукашова сумесна з геолагамі Закаўказзя геахімічныя індыкатары былі выкарыстаныя для карэляцыі ўмоваў фарміравання гліністых парод (выдзялення інтэрвалаў у стратыграфічным разрэзе кайназою, якія адпавядаюць ледавіковым эпохам плейстацэну на Усходне-Еўрапейскай раўніне. Лукашоў стаў арганізатарам экспедыцый, падчас якіх сумесна з вучонымі Расіі, Украіны і Малдовы вывучаліся кайназойскія адклады Малдовы, Адэскай вобласці, Крыма, Кубані.
Навасэлыця (Жмэрынскі раён)
Навасэлыця (Новосе́лиця) — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.