cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Еўрапейскі савет
Месца і сустрэчы
У адпаведнасці з артыкулам 15.3 TEU Еўрапейскі савет павінен збірацца не радзей за два разы на шэсць месяцаў, але на практыцы ён збіраецца часцей. Нягледзячы на намаганні па стрымліванні бізнесу, сустрэчы звычайна доўжацца не менш за два дні і доўжацца да глыбокай ночы.
Да 2002 года месцам правядзення самітаў Еўрапейскага савета была дзяржава-член, якое па чарзе старшынствавала ў Савеце Еўрапейскага Саюза. Аднак еўрапейскія лідары пагадзіліся падчас ратыфікацыі Ніцкага дагавора адмовіцца ад гэтай дамоўленасці ў той час, калі агульная колькасць членаў Еўрапейскага Саюза перавысіла 18 дзяржаў-членаў. Прасунутае ажыццяўленне гэтага пагаднення адбылося ў 2002 годзе, калі некаторыя дзяржавы пагадзіліся адмовіцца ад свайго права на правядзенне нарад, аддаўшы перавагу Бруселю ў якасці месца іх правядзення. Пасля пашырэння ЕС да 25 дзяржаў-членаў у 2004 годзе ўсе наступныя афіцыйныя саміты Еўрапейскага Савета праходзілі ў Брусэлі, за выключэннем перарывістых спецыяльных сустрэч, напрыклад, нефармальны Еўрапейскі Савет 2017 года на Мальце. Матэрыяльна-тэхнічныя, экалагічныя, фінансавыя і ахоўныя механізмы правядзення буйных самітаў звычайна згадваюцца ў якасці асноўных фактараў у вырашэнні лідараў ЕС перайсці да пастаяннага месцы ў Еўрапейскім Савеце. Акрамя таго, некаторыя навукоўцы сцвярджаюць, што гэты крок у спалучэнні з фармалізацыяй Еўрапейскага савета ў Лісабонскай дамове ўяўляе сабой інстытуцыяналізацыі спецыяльнага органа ЕС, які бярэ свой пачатак У Люксембургу., з нацыянальнымі лідарамі, якія пацвярджаюць сваё дамінаванне ў якасці «вышэйшай палітычнай улады» ЕС.
Першапачаткова і Еўрапейскі савет, і Савет Еўрапейскага Саюза выкарыстоўвалі будынак Юстуса Липсиуса ў якасці сваёй брусельскай пляцоўкі. Каб вызваліць месца для дадатковых канферэнц-залаў, быў праведзены шэраг рамонтных работ, уключаючы пераабсталяванне падземнай аўтастаянкі ў дадатковыя памяшканні для брыфінгаў для прэсы. Аднак у 2004 годзе лідары вырашылі, што лагістычныя праблемы, выкліканыя састарэлымі аб’ектамі, патрабуюць будаўніцтва новага спецыяльна пабудаванага месца, здольнага справіцца з амаль 6000 сустрэчамі, працоўнымі групамі і самітамі ў год. Гэта прывяло да з’яўлення будынка Europa building, якое адкрыла свае дзверы ў 2017 годзе. Цэнтральнае месца новага будынка-характэрная шматпавярховая структура ў форме ліхтара, у якой размешчаны галоўны зала пасяджэнняў, — выкарыстоўваецца як у афіцыйных лагатыпах Еўрапейскага савета, так і Савета Еўрапейскага Саюза.
Чырвоны Сад (Бялыніцкі раён)
Чырво́ны Сад (, Чирвоный Сад) — пасёлак у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лебядзянкаўскага сельсавета.
Біскупка
Бі́скупка (, Бискупка) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Машчаніцкага сельсавета.
Кярняны
Кярня́ны (, Керняны) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Варнянскага сельсавета.
Чарніца (гміна)
Чарні́ца (Czernica) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Урацлаўскага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Чарніцы. Плошча гміны складае 83,63 км². Станам на 2014 год у гміне Чарніца пражывалі 12310 чалавек, шчыльнасць — 147,2 чал./км².
Чарніхаў (гміна, Малапольскае ваяводства)
Чарні́хаў (Czernichów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кракаўскага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Чарніхаве. Плошча гміны складае 83,8 км². Станам на 2004 год у гміне Чарніхаў пражывалі 12 798 чалавек, шчыльнасць — 152,7 чал./км².
Рэнтген (адзінка вымярэння)
Рэнтген (сімвал P) — пазасістэмная адзінка экспазіцыйнай дозы радыеактыўнага выпраменьвання. Паказвае здольнасць рэнтгенаўскага альбо гама-выпраменьвання іанізаваць паветра. 1 P — колькасць радыяцыі, неабходная для вызвалення дадатных і адмоўных зарадаў адной электрастатычнай адзінкі зарада (ESU) у 1 см3 сухога паветра пры нармальных умовах (стандартнай тэмпературы і ціску). Гэта адпавядае генерацыі прыкладна 2,083×109 пар іонаў.
Пераказ у іншыя адзінкі
У Міжнароднай сістэме адзінак, 1 Р = 2,57978 · 10−4 Кл/кг (з 1 электрастатычная адзінка ≈ 3.33564 Кл і стандартнай шчыльнасці атмасфернага паветру ~1.293 кг/м³). Да 2006 года, рэнтген быў прыняты да ўжывання з сістэмай СІ, але яго велічыня выражалася ў адзінках СІ, як зарад падзелены на адзінку масы (Кл/кг).
Назва рэнтген паходзіць ад прозвішча нямецкага фізіка Вільгельма Рэнтгена.
Чарніцы Баровэ (гміна)
Чарні́цы Баро́вэ (Czernice Borowe) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пшаснышскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Чарніцах Баровых. Плошча гміны складае 120,31 км². Станам на 2004 год у гміне Чарніцы Баровэ пражывалі 4082 чалавекі, шчыльнасць — 33,9 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 25 салецтваў.
Юраны
Юра́ны (, Юраны) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Вольніца (Бялыніцкі раён)
Во́льніца (, Вольница) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Машчаніцкага сельсавета.
Хімічная кінетыка
Скорасць хімічнай рэакцыі
Скорасць хімічнай рэакцыі знаходзіцца ў непасрэднай залежнасці ад умоў рэакцыйнага асяроддзя, у якім праходзіць рэакцыя.
Прырода рэагентаў і агрэгатны стан
Скорасць хімічнай рэакцыі залежыць ад прыроды рэагуючых рэчываў. Хуткімі рэакцыямі з'яўляюцца рэакцыі кіслот, асноў и солей металаў, а таксама рэакцыі іоннага абмену. Рэакцыі з малекуламі з кавалентнай сувяззю і масіўнымі малекуламі як правіла больш павольныя.
Агрэгатны стан (цвёрдае цела, вадкасць ці газ) таксама моцна ўплывае на скорасць хімічных пераўтварэнняў. Калі рэагуючыя рэчывы знаходзяцца ў адной фазе, напрыклад, у водным растворы, цеплавы рух прыводзіць малекулы рэагентаў у кантакт. Калі ж рэагенты знаходзяцца ў розных фазах, то праходзіць гетэрагенная хімічная рэакцыя, непасрэднае ўзаемадзеянне кампанентаў у якой адбываецца толькі на граніцы раздзелу фаз. Адсюль выцякае, што чым большая плошча для правядзення рэакцыі, тым скарэй яна працякае. Напрыклад, рэакцыя карбанату кальцыю ў выглядзе крэйды і мармуру ў першым выпадку будзе працякаць хутчэй за другі з-за порыстай, і таму большай велічыні паверхні.
Канцэнтрацыя
Канцэнтрацыя моцна ўплывае на скорасць хімічнай рэакцыі, бо часціцы могуць зрэагаваць толькі сутыкнуўшыся. Чым большая канцэнтрацыя рэчываў у рэакцыйнай прасторы, тым большая імавернасць сутыкнення ў ёй часціц рэагентаў, што тлумачыцца тэорыяй сутыкненняў. Скорасць рэакцыі пры гэтым выражаецца законам дзеючых мас.
Штокаўцы
Што́каўцы (, Штоковцы) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Слабодка Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Чарніхаў (гміна, Сілезскае ваяводства)
Чарні́хаў (Czernichów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Жывецкага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Чарніхаве. Плошча гміны складае 56,26 км². Станам на 2004 год у гміне Чарніхаў пражывалі 6483 чалавекі, шчыльнасць — 115,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 4 салецтвы.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 4 населеныя пункты.
Якубянцы
Якубя́нцы (, Якубянцы) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Мінскі паўмарафон
Мінскі паўмарафон — штогадовы паўмарафонскі забег, які праходзіць па вуліцах Мінска. Паўмарафон прымеркаваны да дня горада Мінска, які штогод адзначаецца ў другія выходныя верасня.
Праграма паўмарафона ўключае ў сябе тры дыстанцыі: 5 кіламетраў, 10,5 кіламетраў і 21,1 кіламетры.
Гісторыя
У 2015 годзе тытульным спонсарам паўмарафона было прадстаўніцтва кампаніі Фольксваген, адсюль і назва Мінскі Polo марафон (ад назвы адпаведнай маркі аўтамабілей гэтага канцэрна). У спаборніцтвах 2015 года прынялі ўдзел больш за 16 тысяч бегуноў з 36 краін.
З 2016 года Мінскі паўмарафон уваходзіць у Асацыяцыю міжнародных марафонаў і прабегаў (AIMS).
У сувязі з масавымі акцыямі пратэсту пасля прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі 2020 года Мінскі паўмарафон 2020 года быў адменены.
Вослеўка
Во́слеўка (, Ослевка) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Машчаніцкага сельсавета.
Stipa gigantea
Stipa gigantea — від траў з роду сямейства  з вечназялёным або паўвечназялёным Лісце. Гэты від часта вырошчваюць у садках ў якасці дэкаратыўнай расліны
Апісанне
Stipa gigantea — доўгажывучая расліна. Яго вузкае лісце дасягае у даўжыню 80 см. Улетку — прамыя сцеблы серабрыстага колеру з фіялетавымі кветкамі ў выглядзе шчаціністай мяцёлкі да 2 см даўжынёй, якія захоўваюцца ўсю зіму, змяняючы свой колер на глыбокі залаціста-карычневы. Звычайна расце ў засушлівых месцах, марозаўстойлівы.
Арэал
У прыродзе расце ў цэнтральнай і паўднёвай частках Пірэнэйскага паўвострава і Паўночнай Афрыцы
Чэрняева (гміна)
Чэрняе́ва (Czerniejewo) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Гнязненскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Чэрняеве. Плошча гміны складае 112,01 км². Станам на 2011 год у гміне Чэрняева пражывалі 7172 чалавекі, шчыльнасць — 61,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 15 салецтваў.
Ячменішкі
Ячме́нішкі (, Ячменишки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Закон Стэфана — Больцмана
Зако́н Стэ́фана—Бо́льцмана, вядомы таксама як Закон Стэфана, сцярджае, што агульная энергія, якая выпраменьваецца з адзінкі плошчы паверхні абсалютна чорнага цела ў адзінку часу (яе яшчэ называюць шчыльнасцю патоку энергіі, магутнасцю выпраменьвання), j*, прапарцыянальная чацвертай ступені тэрмадынамічнай тэмпературы гэтага цела T (яе таксама называюць абсалютнай тэмпературай):
Больш агульным з'яўляецца выпадак шэрага цела, якое паглынае толькі частку энергіі выпраменьвання, што падае на яго. Адпаведна, у стане тэрмадынамічнай раўнавагі яно выпраменьвае толькі частку энергіі ад той, што выпраменьваецца абсалютна чорным целам. Гэтая частка характарызуецца каэфіцыэнтам чарнаты, \epsilon:
Шчыльнасць патоку энергіі j* мае размернасць шчыльнасці магутнасці (энергію падзяліць на час і на квадрат адлегласці), адпаведна ў сістэме СІ гэта ёсць джоўль дзяліць на секунду і на метр у квадраце, альбо ват дзяліць на метр у квадраце. У сістэме СІ абсалютная тэмпература T вымяраецца ў кельвінах. \epsilon, каэфіцыент чарнаты, з'яўляецца каэфіцыентам выпраменьвання шэрага цела; калі цела з'яўляецца абсалютна чорным, \epsilon=1. У больш агульным (рэальным) выпадку, каэфіцыент чарнаты залежыць ад даўжыні хвалі святла,.
Канстанту прапарцыянальнасці σ, называюць пастаяннай Стэфана—Больцмана, альбо пастаяннай Стэфана, яна не з'яўляецца фундаментальнай, бо яе атрымліваюць з іншых вядомых канстант прыроды (фундаментальных велічынь). Велічыня гэтай пастаяннай:
дзе k — пастаянная Больцмана, h — пастаянная Планка, c — скорасць святла ў вакууме. Такім чынам, пры тэмпературы 100 К шчыльнасць патоку энергіі мае велічыню 5.67 Вт/м², пры 1000 К — 56,700 Вт/м², і г.д.
Гэты закон быў выведзены Іозефам Стэфанам (1835—1893) у 1879 на аснове эксперыментальных дадзеных, атрыманых Джонам Тындалем. У 1884 гэты закон быў атрыманы Людвігам Больцманам (1844—1906), які зыходзіў з тэарэтычных меркаванняў, што былі заснаваны на тэрмадынаміцы. Больцман разглядаў пэўны ідэальны цеплавы рухавік са святлом у ролі рабочага цела замест газу. Гэты закон мае сілу толькі для ідэальных чорных аб'ектаў, ідэальных выпраменьвальнікаў, якія называюць абсалютна чорнымі целамі.
Святаслаў (Логін)
Святаслаў (свецк. Вячаслаў Вячаслававіч Логін, нар., Чарнігаў, УССР) — беларускі праваслаўны святар, архіепіскап Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы.
Біяграфія
У 1986 годзе скончыў Кіеўскі політэхнічны інстытут, працаваў інжынерам. У 1994—1999 гадах навучаўся ў Кіеўскай духоўнай семінарыі, пасля сканчэння яе, у 1999—2000 гадах навучаўся на тэалагічным факультэце Манітобскага ўніверсітэта (Праваслаўны Калегіум св. Андрэя ў Вініпегу, Канада).
27 жніўня 2000 года рукапакладзены ў сан дыякана, а 17 снежня 2000 года — святара Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы ў Таронта і прызначаны на мясцовую парафію. У 2002-07 служыў настаяцелем парафіі ў Хайленд-Парку (штат Нью-Джэрсі, ЗША). У 2005-06 быў в/а настаяцеля кафедральнага сабора св. Кірылы Тураўскага ў Нью-Ёрку. З 2007 года — настаяцель парафіі ў Таронта.
Вячаслаў Логін вёў Царкоўны Сабор у жніўні 2003 года, калі было абвешчана аб спыненні спрэчак унутры царквы.
У лютым 2008 года прымае манашы пострыг з імем Святаслаў у манастыры св. Чатырох Евангелістаў (УАПЦ у ЗША) у Х’юстане. 24 лютага 2008 года ў Дэтройце архіепіскапам Аляксандрам (УАПЦ у ЗША) узведзены ў сан ігумена і архімандрыта. 11 мая 2008 года быў абраны епіскапам БАПЦ. Абрад хіратоніі быў выкананы архіепіскапам Уманскім і Дэтройцкім Аляксандрам, епіскапам Барыспальскім Пасіем ды епіскапам Х’юстанскім і Тэхаскім Макарыюсам пры дапамозе святарства і пры ўдзеле вялікай колькасці вернікаў з Нью-Ёрку, Нью-Джэрсі і Канады.
Спрабаваў наведаць Рэспубліку Беларусь 31 ліпеня 2015 года, але пры перасячэнні мяжы яму было аб’яўлена, што ўезд у краіну забаронены.
Узнагароды
Узнагароджаны медалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.
Лынкішкі
Лы́нкішкі (, Лынкишки) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Варнянскага сельсавета.
Іозеф Стэфан
Іозеф Стэ́фан (Joseph Stefan, 24 сакавіка 1835, Санкт-Пёльтэн — 7 студзеня 1893, Вена) — аўстрыйскі фізік і матэматык. Член Аўстрыйскай акадэміі навук (1865).
Біяграфія
Стэфан нарадзіўся ў Санкт-Пёльтэне ў сям’і этнічных славенцаў. Скончыў гімназію ў Клагенфурце і падумваў пра ўступленне ў ордэн бенедыкцінцаў, аднак вырашыў займацца фізікай і матэматыкай і паступіў у Венскі ўніверсітэт, які скончыў у 1857. Пасля выкладаў ва ўніверсітэце (з 1863 — прафесар кафедры вышэйшай матэматыкі і фізікі), з’яўляўся дырэктарам Інстытута эксперыментальнай фізікі (з 1866), рэктарам універсітэта (1876—1877), віцэ-прэзідэнтам Аўстрыйскай акадэміі навук.
Імя Стэфана носіць найбуйнейшы даследчы інстытут у Славеніі.
Навуковая дзейнасць
Вядомы сваімі працамі па розных абласцях фізікі — кінетычнай тэорыі газаў, тэорыі цеплавога выпраменьвання, оптыцы, акустыцы, электрамагнетызму і інш. Вывучаў дыфузію і цеплаправоднасць газаў, атрымаў каэфіцыенты цеплаправоднасці шматлікіх з іх. У 1879 годзе шляхам вымярэння цеплааддачы плацінавага дрота пры розных тэмпературах усталяваў прапарцыйнасць энергіі, якая выпраменьвацца ім, чацвёртай ступені абсалютнай тэмпературы. Выкарыстоўваючы гэту заканамернасць, упершыню даў дакладную ацэнку тэмпературы паверхні Сонца — каля 6000 градусаў. Тэарэтычнае абгрунтаванне гэтага закона, вядомага як закон Стэфана — Больцмана, было дадзена ў 1884 годзе вучнем Стэфана Людвігам Больцманам.
У матэматыцы вядомы задача Стэфана і адваротная задача Стэфана з рухомай мяжой у тэорыі дыферэнцыяльных ураўненняў з частковымі вытворнымі.
Уфа (значэнні)
Уфа:
Агоні
Аго́ні (, Огони) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабодкаўскага сельсавета.
Чэрнявіцы (гміна)
Чэрняві́цы (Czerniewice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Тамашоўскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Чэрнявіцах. Плошча гміны складае 127,73 км². Станам на 2004 год у гміне Чэрнявіцы пражывалі 5144 чалавекі, шчыльнасць — 40,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 29 салецтваў.
Дзьюла Багі
Дзью́ла Ба́гі (Baghy Gyula, па эсперанта звычайна падпісваўся эсперантызаванай формай імя Julio, выкарыстоўваў псеўданім Jobo;,  — , ) — выдатны венгерскі эсперантыст, вядомы паэт і празаік на мове эсперанта.
Біяграфія
Д. Багі нарадзіўся 13 студзеня 1891 у горадзе Сегед у тэатральнай сям'і: яго бацька быў акцёрам, а маці працавала ў тэатры суфлёрам. Пасля заканчэння школы Дьюла паследваў за бацькамі, да пачатка вайны ён працаваў акцёрам і рэжысёрам. З эсперанта Д. Багі пазнаёміўся ў 1911 годзе. Першая сусветная вайна спыніла яго акцёрскую кар'еру. Каля шасці гадоў ён правёў у сібірскіх лагерах для ваеннапалонных, дзе веў актыўную эсперанта-дзейнасць, арганізуючы курсы эсперанта і міжнародную перапіску (потым ён апіша гэтыя падзеі ў некаторых сваіх творах). Пасля вяртання ў Венгрыю да самой смерці ён быў адным з вядучых дзеячаў міжнароднага эсперанта-руха: арганізоўваў курсы, займаў кіруючыя пасты ў некаторых арганізацыях, супрацоўнічаў з літаратурнымі часопісамі, быў адным з рэдактараў уплывовага эсперанта-часопіса «Літаратурны свет» (Literatura mondo). Памёр 18 сакавіка 1967, у Будапешце.
Эсперанта-дзейнасць
Нягледзячы на сваю актыўную арганізацыйную дзейнасць, Д. Багі дабіўся вядомасці ў першую чаргу як паэт і празаік. Яго творы характэрызуюцца ідэалізмам і чалавекалюбствам; яго дэвізам было наступнае сцвяржэнне: «Любоў стварае свет, свет захоўвае чалавечнасць, чалавечнасць — гэта вышэйшы ідэал». Акрамя гэтага, у асобных яго творах ён выступае і як тонкі сатырык, і як цікавы мысляр. Шмат у чым яго погляды адпавядалі «унутранай ідэе» эсперанта і знаходзілі шырокую падтрымку сярод простых эсперантыстаў.
Багі, якога ласкава называлі Татай, выразіў тыя пачуцці, якія з самага пачатку былі каштоўнымі для ўсіх эсперантыстаў… Ён прзбягаў сувязі з вядомымі палітыка-ідэалагічгымі пазіцыямі і такім чынам дапамог сярэднестатыстычнаму эсператнысту, які быў далёкі ад палітыкі, звязаць сябе з яго ідэалам чалавечага братэрства.
Д. Багі з'яўляецца аўтарам шматлікіх паэтычных зборнікаў, аповесцяў, раманаў, падручнікаў эсперанта, тэатральных твораў. На шматлікіх Сусветных кангрэсах эсперантыстаў ён прымаў удзел у тэатральных пастаноўках, шмат з якіх рэжысаваў сам. Быў членам Акадэміі эсперанта Яго вучэбная аповесць «Зялёнае сэрца» (La verda koro; назву трэба разумець як «сэрца эсперантыста» ці як больш шырока, як "сэрца, напоўненае гуманізмам) да нашага часу з'яўляецца адным з найбольш папулярных падручнікаў эсперанта. Стыль твораў Д. Багі адрозніваецца прастатой і зразумеласцю. Ён быў прыхільнікам «простага» эсперанта і актыўна палемізаваў з прыхільнікамі «багатага» эсперанта, якія ўводзілі шматлікія неалагізмы (адным з такіх апанентаў Багі быў другі выдатны венгерскі эсперантыст Кальман Калачай, з якім Багі тым не мень актыўна супрацоўнічаў).
Менавіта згодна з ініцыятывай Д. Багі 15 снежня (дзень нараджэння ініцыятара эсперанта Лазара Заменгофа) адзначаецца эсперантыстамі яшчэ і як Дзень эсперантамоўнай кнігі.
Асноўныя творы
У ніжэйпрыведзеным спіске азначаны толькі год першага выдання. Большасць твораў Д. Багі шматразова перавыдаваліся; некаторыя перакладзены на нацыянальныя мовы.
Bryoerythrophyllum caledonicum
Bryoerythrophyllum caledonicum — від імхоў з роду Bryoerythrophyllum парадку класу.
Батанічнае апісанне
Быў прызнаны асобным відам ў 1982 годзе, згадваўся з 1891 пад іншымі імёнамі. Найбольшая папуляцыя расце ў Брэдалбейне. Таксама сустракаецца на астравах Скай і Рам. Мае вельмі абмежаванае асяроддзе пражывання, расце толькі на вільготных горных сланцах або базальтавых уступах. Быў часова класіфікаваны як від з нізкай рызыкай знікнення і абараняецца «Законам аб дзікай прыродзе і сельскай мясцовасці» 1891.
Гордава
Го́рдава (, Гордово) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Машчаніцкага сельсавета.
Да 15 студзеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Машчаніцкага сельсавета, да 20 жніўня 1985 года — у склад Эсьмонскага сельсавета.
Потыевыя
Pottiales — парадак імхоў класу лістасцябловых імхоў.
Арэал і асяроддзе пасялення
Потыевыя распаўсюджаныя па ўсім свеце, пераважна ў абласцях з засушлівым кліматам, дзе жывуць на глебе і скалах.
Асаблівасці
Сцябло, як правіла, вертыкальнае і не вельмі галінастае. Лісце авальнае або лапатападобнае.
Ахова
Некаторыя віды з'яўляюцца вельмі рэдкімі і падлягаюць ахове (напрыклад, Bryoerythrophyllum caledonicum, эндэмік Шатландыі).
Чэрнікова (гміна)
Чэрніко́ва (Czernikowo) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Таруньскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Чэрнікове. Плошча гміны складае 169,37 км². Станам на 2014 год у гміне Чэрнікова пражывалі 8953 чалавек, шчыльнасць — 52,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 17 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 36 населеных пунктаў.
Чэрск (гміна)
Чэрск (Czersk) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Хайніцкага павета Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Чэрску. Плошча гміны складае 379,85 км². Станам на 2004 год у гміне Чэрск пражывалі 21 202 чалавекі, шчыльнасць — 55,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 18 салецтваў.
Хор (бажаство)
Гор, ці Xор (ḥr) — у старажытнаегіпецкай міфалогіі бог сонца і неба, сын Асірыса і Ісіды.
Уяўлялі Гора ў выглядзе сокала (ці чалавека з галавой сокала) або крылатага сонечнага дыска. Першапачаткова Гора шанавалі як драпежнага бога палявання, пазней — як апекуна ўлады фараона, які лічыўся зямным увасабленнем Гора. Пасля перамогі над богам цемры Сетам Гор стаў уладаром Сусвету.
Уфа (рака)
Уфа́ (Уфа, Өфө) — рака ў Чалябінскай і Свярдлоўскай абласцях і Башкартастане (Расія), правы прыток ракі Белая (басейн Волгі).
Даўжыня ракі 918 км, плошча вадазбору 53,1 тыс. км². Бярэ пачатак ва Уфімскім возеры на Сярэднім Урале. Да месца ўпадзення ракі Юрузань даліна Уфы вузкая, ніжэй па цячэнні пашыраецца. Упадае ў раку Белая на ўскраіне горада Уфа. Асноўныя прытокі: Ай, Юрузань, Бісерць, Цюй, Уфалей.
На рацэ Паўлаўская ГЭС і Паўлаўскае вадасховішча.
Мацкелы
Мацке́лы (, Мацкелы) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Варнянскага сельсавета.
Да 27 сакавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Гозскага сельсавета, да 17 лістапада 1986 года — у склад Міхалішкаўскага сельсавета.
Адамова (Браслаўскі раён)
Адамо́ва (, Адамово) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабодкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Горка (Бялыніцкі раён)
Го́рка (, Горка) — пасёлак у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Машчаніцкага сельсавета.
Антонаўцы (Браслаўскі раён)
Анто́наўцы (, Антоновцы) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабодкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Чэрвеньск (гміна)
Чэрвеньск (Czerwieńsk) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Зеленагурскага павета Любушскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Чэрвеньску. Плошча гміны складае 195,93 км². Станам на 2011 год у гміне Чэрвеньск пражывалі 9860 чалавек, шчыльнасць — 50,3 чал./км².
Чэрвін (гміна)
Чэ́рвін (Czerwin) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Астралэнцкага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Чэрвіне. Плошча гміны складае 171,13 км². Станам на 2004 год у гміне Чэрвін пражывалі 5342 чалавекі, шчыльнасць — 31,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 45 салецтваў.
Мельнікі (Астравецкі раён)
Ме́льнікі (, Мельники) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Варнянскага сельсавета.
Чэрвін (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 46 населеных пунктаў.
Мельнікі (Астравецкі раён)
Да 27 сакавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Гозскага сельсавета, да 17 лістапада 1986 года — у склад Міхалішкаўскага сельсавета.
Дробаўка
Дро́баўка (, Дробовка) — пасёлак у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Машчаніцкага сельсавета.
Чарвёнка-Ляшчыны (гміна)
Чарвё́нка-Ляшчы́ны (Czerwionka-Leszczyny) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Рыбніцкага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Чарвёнцы-Ляшчынах. Плошча гміны складае 115,65 км². Станам на 30.09.2012 год у гміне Чарвёнка-Ляшчыны пражывалі 41 099 чалавек, шчыльнасць — 355,3 чал./км².
Сатосі Омура
Сатосі Омура (нар., прэфектура Яманасі, Японія) — японскі навуковец-біяхімік, доктар фармацэўтычных навук (1968), доктар хімічных навук (1970). Прафесар Універсітэта Кітасата (з 1975 года).
У 2015 годзе ён падзяліў Нобелеўскую прэмію па фізіялогіі і медыцыне разам з Уільямам Кэмпбэлам і Ту Юю. Яны адкрылі новы клас лекаў на аснове авермектынаў — прадуктаў жыццядзейнасці грыбоў Streptomyces avermitilis, што дазволіла эфектыўна лячыць інфекцыі, пераносныя паразітычнымі чарвякамі.
Сярэдняе царства (Егіпет)
Сярэдняе царства — эпоха ў гісторыі Старажытнага Егіпта паміж 21—18 стст. да н.э., час праўлення XI, XII і XIII дынастый.
У часы XI дынастыі была адноўлена цэнтральная адміністрацыя, але сапраўднае развіццё Егіпта прыпала на перыяд XII дынастыі. У выніку рэформ вырас аўтарытэт фараона і была абмежавана незалежнасць намархаў, ліквідавана спадчыннасць службовых пасад; сталіца перанесена ў цэнтр Егіпта, побач з Фаюмскім аазісам, дзе былі праведзены вялікія меліярацыйныя работы.
Развіваўся замежны гандаль (з Крытам, Пунтам, Сірыяй, Малой Азіяй і Месапатаміяй), створана прафесійная армія, пабудавана сістэма ўмацаванняў ва ўсходняй частцы дэльты Ніла і ў ніжняй Нубіі. На гэты перыяд прыпадае росквіт літаратуры і мастацтва.
Балотнік (міфалогія)
Балотнік — у беларускай міфалогіі дух, адзін з чатырох відаў балотных нячысцікаў.
Апісанне
Тоўсты, без вачэй, увесь пакрыты брудам, да якога наліпла багавінне, жукі, смаўжы, мох і іншыя вадзяныя істоты. Самы пачварны з усіх нячысцікаў. Прыгожымі гукамі і вобразамі ён заманьвае чалавека ў сваю дрыгву, а калі той пачынае тануць, балотнік цягне яго ўніз. Раз’яднаная паверхня багчы сыходзіцца зноў, не пакідаючы слядоў смерці ахвяры. Калі багна недастаткова глыбокая, каб затапіць чалавека, балотніку застаецца толькі мучыцца бяссільнай злосцю. У адрозненні ад большасці нячысцікаў, не баіцца маланак Пяруна. Тыя губляюць сілу, дасягаючы паверхні вады. Балотнік нават з сатанінскай усмешкай падхоплівае нябесныя стрэлы.
Самая вялікая пагроза для балотніка — асушэнне балотаў. Часта няздольны выбрацца з высахлага жытла, ён гіне. Труп балотніка змешваецца з зямлёй і ператвараецца ва ўгнаенне. Робіцца адным нячысцікам меней, бо ўсе яны — самотныя, халасцякі. Больш за ўсё балотнік не любіць, калі людзі трывожаць яго, ходзячы па дрыгве на спецыяльных балотных лыжах. Зімою, калі балота прамярзае да самага дна, балотнік гіне. Таму ён растоплівае ніжні пласт льда сваім цёплым подыхам. Усё зіму яму даводзіцца са злосцю цярпець грукат людскіх ног і вазоў, якія рухаюцца па паверхні яго балота.
Сярод кветак і ягад патаемна вырошчвае багун, каб затуманіць розум чалавека, і прарывае балотныя акенцы, якія атачае кветкамі, да якіх падганяе рыбу. Гэта пасткі, якія знішчылі не адно жыццё. Як і астатнія балотныя нячысцікі, не звязваецца з вадзяніком.
Згадваецца ў М. Я. Нікіфароўскага.
Баранавіцкае аддзяленне Беларускай чыгункі
Транспартнае рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Баранавіцкае аддзяленне Беларускай чыгункі» — адно з буйнейшых прадпрыемстваў на Беларускай чыгунцы. Размешчана на тэрыторыі трох абласцей: Брэсцкай, Гродзенскай, Мінскай; мяжуе з трыма суседнімі краінамі: Польшчай, Літвой, Украінай.
Днём нараджэння аддзялення, у адпаведнасці з загадам Міністра шляхоў зносін СССР № 652 «Аб арганізацыі аддзяленняў дарог і ўзбуйненні аддзяленняў руху, аддзяленняў паравознага гаспадаркі і вагонных участкаў», лічыцца 23 верасня 1946.
Гісторыя
Сетка чыгуначных шляхоў Баранавіцкага аддзялення пачала складвацца з участка Гродна—Парэчча, былой Пецярбургска—Варшаўскай чыгункі, па якім 15 снежня 1862 года прайшоў першы цягнік. 28 лістапада 1871 года праз Баранавічы па ўчастку Маскоўска-Брэсцкай чыгункі праехаў першы таварна-пасажырскі цягнік. 30 снежня 1884 года здадзена ў эксплуатацыю чыгуначная лінія Вільня — Ліда — Баранавічы — Лунінец — Пінск. У 1886 годзе — лінія Беласток — Ваўкавыск — Баранавічы Палескіх чыгунак. У 1907 годзе былі пабудаваны ўчасткі Ліда — Ваўкавыск — Масты — Гродна і Ліда — Маладзечна.
Да пачатку Першай сусветнай вайны асноўныя чыгуначныя шляхі сучаснага Баранавіцкага аддзялення фактычна былі пабудаваныя. У 1915 раёны Заходняй Беларусі былі акупаваныя кайзераўскімі войскамі. У красавіку 1920 войскі Польшчы захапілі заходнюю частку Беларусі. Па ўмовах падпісанага у Рызе 18 сакавіка 1921 года мірнага дагавора заходнія беларускія землі адыходзілі ў склад польскай дзяржавы. За 18 гадоў польскага валадарства ў Заходняй Беларусі было пабудавана ўсяго 107 км чыгуначных шляхоў. Участак: Варапаева — Друя 89 км пабудаваны ў 1932 годзе. Участак Варапаева — Друскенікі 18 км. На ўчастках Мікашэвічы — Лунінец — Жабінка і Ліда — Маладзечна былі знятыя другія пуці.
З 15 кастрычніка 1946 спыніла (у сувязі з перадачай вобласці ў склад Польшчы) дзейнасць Беластоцкая магістраль, як самастойная адміністрацыйна-гаспадарчая адзінка. Ад яе да Брэст-Літоўскай чыгункі перайшло Лідскае аддзяленне руху. Было ліквідавана як маладзейнае Ваўкавыскае аддзяленне руху і паравознай гаспадаркі (за кошт ліквідацыі з’яўляецца Гродзенскае ўзбуйненнае аддзяленне). 1 кастрычніка 1948 года Лунінецкае аддзяленне было далучана да Баранавіцкага аддзялення. 28 ліпеня 1951 года на базе аб’яднання Брэст-Літоўскай магістралі і Мінскага аддзялення Заходняй чыгункі была створана Мінская чыгунка. У 1953 годзе адбылося аб’яднанне Беларускай і Мінскай чыгунак у адну Беларускую чыгунку. Згодна з загадам МПС СССР № 997 ад 15.03.1955 г. было ліквідавана Гродзенскае аддзяленне і яго станцыі былі перададзеныя Баранавіцкаму аддзяленню.
11 сакавіка 1965 г. першы цягнік на цеплавознай цязе адправіўся на Брэст. 1969 г. на аддзяленне дарогі паступіў першы дызель-цягнік. 1976 г. — электрыфікаваны ўчастак Мінск — Стоўбцы, 1982—1983 Стоўбцы — Баранавічы — Лясная. 1981 г. — станцыі Гарынь, Відзібор і Прыпяць (Столінскага раёна), якія ўваходзілі ў Львоўскую чыгунку, перададзеныя ў склад Баранавіцкага аддзялення.
1984 г. — станцыі Лоўча, Парахонск і Ясельда ўчастка Лунінец — Брэст з Баранавіцкага аддзялення перададзены Брэсцкаму аддзяленню.
1994 г. — станцыя Парэчча, якую абслугоўвала Літоўская чыгунка на тэрыторыі Беларусі, перададзена Баранавіцкаму аддзяленню Беларускай чыгункі.
Сацыяльная сфера
Ужо да канца 1944 года пачаў працаваць клуб чыгуначнікаў у Баранавічах, клуб станцыі Ваўкавыск, клуб станцыі Лунінец, клуб станцыі Ліда. На Баранавіцкім аддзяленні працавала восем бібліятэк: бібліятэка Райпрафсожа, бібліятэка клуба Лунінец, бібліятэка клуба Ваўкавыск, бібліятэка клуба Гродна, бібліятэка клуба Ліда, бібліятэка станцыі Баранавічы-Цэнтральныя, бібліятэка лакаматыўнага дэпо Баранавічы.
Пасля вызвалення Беларусі ў чэрвені 1945 пры Райпрафсожы (Раённая прафсаюзная арганізацыя чыгуначнікаў) пачаў працаваць піянерскі лагер «Іса», размешчаны ў 40 км ад горада Баранавічы ў накірунку да г. Слонім. Да 1939 года на тэрыторыі лагера размяшчалася дача графа Пуслоўскага. Да цяперашняга часу ў галоўным корпусе захаваліся каміны, адкрытая веранда і на 2-м паверсе, над верандай, балкон, а таксама круглы будынак—ледавік.
Піянерскі лагер «Азёры» быў пабудаваны ў Гродзенскім раёне каля вёскі Азёры ў 1955 годзе і прыняў першых дзяцей у 1956 годзе.
14 снежня 1984 г. у г. Баранавічы быў адкрыты Музей гісторыі УП «Баранавіцкае аддзяленне Беларускай чыгункі». У залах музея прадстаўлены этапы станаўлення і развіцця чыгуначнага транспарту. Аб пачатковым і наступных перыядах тэхнічнага абсталявання магістралі наглядна распавядае экспазіцыя першага ў Беларусі аддзела гісторыі чыгуначнай тэхнікі, адкрытага 30 ліпеня 1999 года.
У канцы 1995 г. быў акрыты для чыгуначнікаў Санаторый «Магістральны» ва ўрочышчы «Гай» на ўсходняй ускраіне горада Баранавічы. У 1997 ўступіла ў строй другая чаргу санаторыя — два плавальных басейны, кабінеты лячэбнай фізкультуры, спартыўны зал. У чэрвені 2000 года санаторый адкрыўся зноў пасля рэканструкцыі і пашырэння за кошт далучана прафілакторыя вытворчага баваўнянага аб’яднання. Пабудаваныя крытыя тэнісныя корты. У 2007 годзе на беразе возера Свіцязь пачало працаваць аддзяленне «Свіцязь» санаторыя «Магістральны», з нумарным фондам на 84 месца.
Сучасны стан
У склад уваходзяць 60 дзейнічаючых станцый, у тым ліку буйныя чыгуначныя вузлы: Баранавічы, Гродна, Лунінец, Ваўкавыск, Ліда. У цяперашні час на Баранавіцкім аддзяленні даўжыня галоўных чыгуначных пуцей налічвае 1206 км, станцыйных і пад’язных — 846 км. У структуру аддзялення ўваходзяць 26 адасобленых структурных падраздзяленняў і адно даччынае прадпрыемства.
Структурныя падраздзяленні
Станцыі
Лакаматыўныя дэпо Вагонныя дэпо Дыстанцыі пуці Дыстанцыі сігналізацыі і сувязі Іншыя прадпрыемствы Даччынае прадпрыемства
Ту Юю
Біяграфія
Нарадзілася ў г. Нінбо правінцыі Чжэцзян (Кітайская рэспубліка). У 1951 годзе паступіла на медыцынскі факультэт Пекінскага ўніверсітэта; у 1952 годзе з Пекінскага ўніверсітэта быў вылучаны асобны Пекінскі медыцынскі інстытут (у 2000 годзе ізноў зліты з Пекінскім універсітэтам), факультэт фармакалогіі якога Ту Юю і скончыла ў 1955 годзе. Пасля гэтага яна два з паловай гады вывучала традыцыйную кітайскую медыцыну, а затым стала працаваць у Інстытуце традыцыйнай кітайскай медыцыны.
Уільям Кэмпбэл
Уільям Кэмпбэл (англ. William C. Campbell; нар., Рамелтан, Ірландская Вольная дзяржава) — амерыканскі вучоны-біяхімік ірландскага паходжання, доктар навук (1957, Вісконсінскі ўніверсітэт у Мадысане), прафесар Універсітэта Дру. У 2015 годзе ён падзяліў Нобелеўскую прэмію па фізіялогіі і медыцыне разам з Сатосі Омура і Ту Юю. Яны адкрылі новы клас лекаў на аснове авермектынаў — прадуктаў жыццядзейнасці грыбоў Streptomyces avermitilis, што дазволіла эфектыўна лячыць інфекцыі, якія пераносяць паразітычныя чарвякі.
Навасельскае
Навасельскае — возера ў Беларусі, у Сенненскім раёне (на мяжы з Чашніцкім раёнам) Віцебскай вобласці ў басейне ракі Свячанка, за за 18 км у напрамку на захад ад горада Сянно, каля вёскі Новае Сяло.
Плошча паверхні возера 0,15 км². Даўжыня 0,69 км, найбольшая шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 1,68 (1,58) км. Найбольшая глыбіня 5,8 м. Аб’ём вады 0,47 млн м³. Плошча вадазбору 1,42 (8,25) км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны ў заходняй частцы стромкія вышынёй да 10 м, ва ўсходняй спадзістыя вышынёй да 6 м. Берагі высокія, заходнія зліваюцца са схіламі катлавіны. Зарастае ўмерана. У паўночнай частцы з возера выцякае ручай у Свячанку.
Забалоцце (Бялыніцкі раён)
Забало́цце (, Заболотье) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Машчаніцкага сельсавета.
Чэрвіньск над Віслан (гміна)
Чэрвіньск над Ві́слан (Czerwińsk nad Wisłą) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Плоньскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Чэрвіньску над Віслан. Плошча гміны складае 146,07 км². Станам на 2004 год у гміне Чэрвіньск над Віслан пражывалі 7926 чалавек, шчыльнасць — 54,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 37 салецтваў.
Боханы
Бо́ханы (, Боханы) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабодкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Мяшляны
Мяшля́ны (, Мешляны) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Варнянскага сельсавета.
Будзілы
Будзі́лы (, Будилы) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабодкаўскага сельсавета.
Чарвонак (гміна)
Чарво́нак (Czerwonak) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пазнаньскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Чарвонку. Плошча гміны складае 82,24 км². Станам на 2013 год у гміне Чарвонак пражывалі 26 750 чалавек, шчыльнасць — 324,3 чал./км².
Будзілы
Вёска змяшчаецца на паўднёвым беразе возера Снуды.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Карытніца (Бялыніцкі раён)
Кары́тніца (, Корытница) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Машчаніцкага сельсавета.
Старое царства (Егіпет)
Старое царства, ці Старажытнае царства — эпоха ў гісторыі Старажытнага Егіпта паміж 28—23 стст. да н.э., час праўлення III, IV, V і VI дынастый.
Аддзяленне Старога царства ад папярэдняга яму Ранняга царства, ці раннедынастычнага перыяду, з'яўляецца ўмоўным: III дынастыя, з якой пачынаецца Старое царства, роднасная II дынастыі, а сталіцай Егіпта заставаўся Мемфіс.
У час Старога царства дзяржава зведала эканамічны і культурны ўздым. Адзінства Егіпта ўвасаблялася ва ўладзе фараона, які быў неабмежаваным гаспадаром усёй краіны.
Побач з абшчынным узнікла прыватнае землеўладанне, умацаваўся бюракратычны апарат, створана пастаяннае войска. Неабмежаваная ўлада фараонаў выявілася ў будаўніцтве пахавальных пірамід (Хеопса, Хефрэна, Мікерына і інш.).
Распаўсюдзіўся культ бога Ра, егіпецкія цары называлі сябе яго сынамі. У гэты перыяд узмацніліся палітычныя і эканамічныя сувязі Егіпта з Фінікіяй і краінай Куш (у Нубіі). Фараоны Снофру і Сахура рабілі ваенныя набегі на Фінікію, адкуль дастаўлялі драўніну для будаўніцтва караблёў. З Куша паступалі золата, слановая косць, жывёла, духмяныя рэчывы, рабы. З цягам часу ўлада фараонаў прыйшла ў заняпад і дзяржава распалася на номы.
Марыя Веньямінаўна Бярковіч
Марыя Веньямінаўна Бярко́віч (Мария Вениаминовна Беркович;,  — ) — беларускі мастак кіно і графік.
Біяграфія
У 1930 годзе скончыла Віцебскі мастацкі тэхнікум, 1939 — Маскоўскі інстытут выяўленчых мастацтваў. Да Вялікай Айчыннай вайны працавала ў асноўным у галіне ілюстрацыі. Пачынаючы з 1954 года і па 1976 год працавала мастаком па касцюму на кінастудыі «Беларусьфільм». Выканала эскізы касцюмаў да кінафільмаў «Несцерка» (1954), «Міколка-паравоз» (1956), «Чырвоныя лісце» (1958), «Апавяданні пра юнацтва» (1959), «Апошні хлеб» (1963), «Запомнім гэты дзень» (1966), «Шчаслівы чалавек» (1969) інш. Сярод яе твораў ёсць і лірычныя пейзажы, серыя лістоў у тэхніцы акварэлі і гуашы на вытворчую тэму: «Барысаўская запалкавая фабрыка імя С. М. Кірава» (1949). Аўтар акварэльных пейзажаў Мінска, Раўбічаў, Рыжскага ўзмор’я і інш.
Чарвонка (гміна)
Чарво́нка (Czerwonka) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Макоўскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Чарвонцы Уласцяньскай. Плошча гміны складае 110,59 км². Станам на 2004 год у гміне Чарвонка пражывалі 2630 чалавек, шчыльнасць — 23,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 23 салецтвы.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 29 населеных пунктаў.
Навадрожкі
Навадро́жкі (, Новодрожки) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Варнянскага сельсавета.
Нідзяны
Нідзя́ны (, Нидяны) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Варнянскага сельсавета.
Навадрожкі
Да 27 сакавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Гозскага сельсавета, да 17 лістапада 1986 года — у склад Міхалішкаўскага сельсавета.
Еўрапейскі тур PTC 2012/2013 – Этап 5 (снукер)
Еўрапейскі тур PTC 2012/2013 – Этап 5 (таксама вядомы як Адкрыты чэмпіянат Шатландыі 2012) — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 13 па 16 снежня 2012 года ў Ravenscraig Sports Facility, у Рэйвэнскрэйге, Шатландыя. Прызавы фонд турніру склаў €70,000, з якіх €12,000 атрымаў пераможца.
Веркаўшчына
Ве́ркаўшчына (, Верковщина) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабодкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Слабодка Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Еўрапейскі тур PTC 2012/2013 – Этап 4 (снукер)
Еўрапейскі тур PTC 2012/2013 – Этап 4 (таксама вядомы як Адкрыты чэмпіянат Балгарыі 2012) — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 15 па 18 лістапада 2012 года ў Princess Hotel, у Сафіі, Балгарыя. Прызавы фонд турніру склаў €70,000, з якіх €12,000 атрымаў пераможца.
Пераможцам турніру стаў Джад Трамп, які перайграў на сваім шляху да тытула Мартына О'Донэла (4:1), Майкла Уайлда (4:0), Адыт'ю Мехту (4:2), Дэйва Харальда (4:1), Эндру Хігінсана ў чвэрцьфінале (4:0), Марка Дэвіса ў паўфінальным матчы (4:2) і Джона Хігінса ў фінальным паядынку з лікам 4:0. Гэтая перамога стала дзявятым прафесійным і чацвёртым тытулам PTC у кар'еры 23-гадовага англічаніна, а таксама другім прафесійным турнірам, выйграным Трампам у сезоне 2012/2013 (пасля рэйтынгавага International Championship).
Прызавыя грошы
Прызавы фонд турніру склаў €70,000, як і на ўсіх астатніх турнірах серыі PTC 2012/2013, якія праходзілі ў Еўропе, да якіх дадаліся €3,111 за максімальны брэйк. Пераможца спаборніцтва атрымаў €12,000.
Клява (вёска)
Клява́ (, Клева) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Машчаніцкага сельсавета.
Athyrium flexile
Athyrium flexile — від папараці роду сямейства.
Арэал і асяроддзе пасялення
Дадзеная папараць з’яўляецца эндэмікам Шатландыі і знойдзена ўсяго ў чатырох месцах Паўночна-Шатландскага нагор’я. Звычайна сустракаецца на розных узвышшах вышэй 750 метраў і расце на асыпках з такіх парод, як кварцыт і граніт.
Дадзены від досыць марозаўстойлівы, снежны полаг абараняе яго ад марозу.
Сістэматыка
Некаторыя навукоўцы мяркуюць, што Athyrium flexile не асобны від, а разнавіднасць  —.
Лічыцца уразлівым з-за абмежаванага арэала, паколькі больш чым 75 % папуляцыі знаходзіцца ў гарах.
Чорштын (гміна)
Чо́рштын (Czorsztyn) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Наватаргскага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Манёвах. Плошча гміны складае 61,72 км². Станам на 2004 год у гміне Чорштын пражывалі 7143 чалавекі, шчыльнасць — 115,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 7 салецтваў.
Кулакоўка
Кулако́ўка (, Кулаковка) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Машчаніцкага сельсавета.
У 1924—1960 гадах вёска ў складзе Кулакоўскага сельсавета, у 1924—1939 гадах яго цэнтр. Да 15 студзеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Машчаніцкага сельсавета, да 20 жніўня 1985 года — у склад Эсьмонскага сельсавета.
Еўрапейскі тур PTC 2012/2013 – Этап 6 (снукер)
Еўрапейскі тур PTC 2012/2013 – Этап 6 (таксама вядомы як Адкрыты чэмпіянат Фюрстэнфельдбрука 2013) — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры, першыя тры раунды якога праходзілі з 26 па 27 лістапада 2012 года ў акадэміі сусветнага снукера, у Шэфілдзе, Англія, а пачынаючы з 1/16 фіналу турнір праходзіў з 4 па 6 студзеня 2013 года на Event Forum, у Фюрстэнфельдбруке, Германія. Прызавы фонд турніру склаў €70,000, з якіх €12,000 атрымаў пераможца.
Першы пераходны перыяд (Егіпет)
Першы пераходны перыяд, ці Першая пераходная эпоха — смутны час ў гісторыі Старажытнага Егіпта паміж 23—21 стст. да н.э., час праўлення VII—XI дынастый.
Пасля смерці фараона Пепі II, які па паданнях панаваў 94 гады, пачаўся доўгі перыяд палітычнай раздробленасці і барацьбы за трон. Ён характарызаваўся эканамічным і культурным заняпадам, сацыяльнымі хваляваннямі, якія часам набывалі форму народных паўстанняў супраць намархаў.
Вялікім уплывам у гэты час карысталіся правіцелі Геліопаля, якія падпарадкавалі цэнтральны Егіпет і дэльту Ніла, а таксама правіцелі Фіваў у Верхнім Егіпце. У выніку войнаў перамог фіванскі правіцель Ментухатэп І, які ў сярэдзіне 21 ст. да н.э. зноў аб'яднаў краіну пад сваёй уладай.
Манастырок (Гомель)
Засценак Манастырок (пасля далучэння проста Манастырок) — гістарычны раён горада Гомеля. Тэрытарыяльна размешчаны па-за сучаснай вуліцы Інтэрнацыянальная (за мастом «Кавальны-1»), паміж чыгуначным палатном і вёскай Любны, а з поўначы абмежаваны вуліцамі Беларускай і Леванеўскай.
Манастырок з’яўляецца часткай былой Спасавай Слабады. Таксама як і Спасава Слабада, Манастырок быў першапачаткова заселены стараверамі.
Геаграфічныя адметнасці
Гістарычным цэнтрам раёна з’яўляюцца вуліцы: 1-я Заводская (раней Падгорная) і 2-я Заводская (раней Манастырская).
Вядомым месцам Манастырка з’яўляецца так званая «Басава гара», самая высокая кропка Манастырка, на якой размяшчаўся дом заможнага абшарніка па прозвішчу Шаўцоў (рас. Шевцов).
Гістарычныя адметнасці
Манастырок вядомы сваім лесапільным заводам Левіціна (па інш. версіі Левітана). Гэта адлюстравана на карце Гомеля 1910 года. На той жа карце 1910 года, Манастырок апошніраз узгадаваецца пад назвай «Засценак Манастырок».
Яшчэ адной адметнасцю былі могілкі старавераў, якія знаходзіліся недалёка ад Басавай гары (не захаваліся).
Лісаўка
Лі́саўка (, Лисовка) — пасёлак у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Машчаніцкага сельсавета.
Рудзішкі 1
Ру́дзішкі 1, да 2014 года Ру́дзішкі (, Рудишки) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Варнянскага сельсавета.
Да 27 сакавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Гозскага сельсавета, да 17 лістапада 1986 года — у склад Міхалішкаўскага сельсавета.
Чудац (гміна)
Чу́дац (Czudec) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Стшыжоўскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Чудцы. Плошча гміны складае 84,96 км². Станам на 2004 год у гміне Чудац пражывалі 11 569 чалавек, шчыльнасць — 136,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 8 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 7 населеных пунктаў.
Вязкі
Вя́зкі (, Вязки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабодкаўскага сельсавета.
Чоснаў (гміна)
Чо́снаў (Czosnów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Навадворскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Чоснаве. Плошча гміны складае 128,34 км². Станам на 2008 год у гміне Чоснаў пражывалі 8959 чалавек, шчыльнасць — 65 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 33 салецтвы.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 34 населеныя пункты.
Ранняе царства (Егіпет)
Ранняе царства — эпоха ў гісторыі Старажытнага Егіпта паміж 30—28 стст. да н.э., час праўлення І—II дынастый. Эпоха адлічваецца ад легендарнага аб'яднання краіны царом Менесам.
Каля сярэдзіны 4-га тыс. да н.э. з меншых протадзяржаў утварыліся 2 вялікія царствы — Верхні Егіпет і Ніжні Егіпет. Прыкладна каля 3000 да н.э. цар Верхняга Егіпта Менес захапіў Ніжні Егіпет, заснаваў крэпасць Мемфіс (з 28 ст. да н.э. сталіца Егіпта) і аб'яднаў абедзве дзяржавы. Пачалася гісторыя адзінай краіны Егіпет.
У перыяд Ранняга царства удасканальваліся каменныя і медныя прылады працы, пашырыўся менавы гандаль, развівалася ірыгацыйная гаспадарка. Фарміраваўся дзяржаўны апарат, вылучыліся номы на чале з намархамі. Вяліся войны з кушытамі (нубійцамі) на поўдні, лівійцамі на паўночным захадзе, бедуінамі Сінайскага паўвострава на паўночным усходзе.