cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ЗІЛ-131
Пажарныя
Адной з самых масавых пажарных машын была АЦ-40(131)-137, якую з 1970 года выпускаў завод «Пажмашына» (Прылукы, Украіна). Машына мела падвойную кабіну для 7 чалавек (разам з кіроўцам). Аб’ём цыстэрны — 2400 літраў, пенабака — 170 літраў. Помпа магла падаваць 40 літраў вады ў секунду. У 1983 годзе з’явілася ўдасканаленая версія АЦ-40(131)-137А, якая адрознівалася павялічаным да 2500 літраў аб’ёмам цыстэрны і кіраваным з кабіны лафетным ствалом. Для лясной і сельскагаспадарчай мясцовасці прызначалася мадыфікацыя АЦ-40(131)-137А.04, якая мела аднарадную кабіну і павялічаны да 3200 літраў аб’ём цыстэрны. Таксама выпускаўся аўтамабіль аэрадромнага тушэння АА-40(131)-139, які дадаткова абсталёўваўся пенагенератарамі для заліўкі пенай разлітага паліва і рыштункам для ратавання экіпажаў і пасажыраў самалётаў.
Выпускаліся іншыя, падобныя на АЦ-40, аўтацыстэрны: АЦ-2,5-40 (131Н) 6ВР (вытворца — «Варгашынскі завод супрацьпажарнага і спецыяльнага абсталявання», пас. Варгашы, Курганская вобласць, Расія), АЦ-2,5/40 (131НА) ПМ-548 (ААТ «Пажтэхніка», Таржок, Расія), АЦ-40 (ЗІЛ-131) 137ВК (UAB «IKSADA», Літва). У Беларусі ТАА «Пажснаб» (Барысаў) вырабляла на шасі ЗІЛ-131 і Амур-5313 пажарныя аўтацыстэрны АЦ-3.0-40 (131).
Акрамя пажарных цыстэрн, завод «Пажмашына» таксама выпускаў рукаўныя аўтамабілі АР-2(131А)-133 прызначаныя для пракладкі трубаправодаў да месца ўзгарання. Для падачы вады пад ціскам у пракладзеныя трубаправоды выпускалася пажарна-помпавая станцыя ПНС-110(131)-131. Таржоцкі машынабудаўнічы завод выпускаў 30-метровыя аўталесвіцы АЛ-30(131).
У кіно
Фільмы, дзе задзейнічаны ЗІЛ-131:
У філатэліі
Паштовыя маркі з выявай ЗІЛ-131 альбо машын на яго базе выпусцілі ў Азербайджане, Гвінеі, Гвінеі-Бісау, Камбоджы, КНДР, Лівіі, Нікарагуа, СССР, Таджыкістане, на Кубе і Мальдывах.
NGC 4402
NGC 4402 — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Дзева. Галактыка незвычайная тым, што гарачы газ, што запаўняе блізкая галактычная скопішча, вымятае з яе будаўнічы матэрыял для нараджэння новых зорак.
Валянціна Ягораўна Расянкова
Валянціна Ягораўна Расянкова (нар., вёска Юраўка, Дрыбінскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне селекцыі сельскагаспадарчых культур. Доктар сельскагаспадарчых навук (1984). Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі БССР (1987).
Біяграфія
Скончыла Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію ў 1959 годзе. У 1962—1992 гадах працавала ў Беларускім навукова-даследчым інстытуце земляробства і кармоў (у 1971—1975 загадчык аддзела).
Навуковая дзейнасць
Пісала навуковыя працы па селекцыі яравой пшаніцы і трыцікале. Аўтар і сааўтар раянаваных сартоў яравой пшаніцы: Беларуская 12, Беларуская 80; азімага трыцікале: Дар Беларусі, Мара, Міхась; яравога трыцікале Інеса.
Таз (рака)
Таз — рака на поўначы Заходняй Сібіры, у Ямала-Ненецкай аўтаномнай акрузе Расіі.
Гімн Беніна
L'Aube Nouvelle (Усход новага дня) з атрыманнем незалежнасці ў 1960 годзе - гімн Беніна. Тэкст і музыка: Жыльбэр Жан Даньён (Gilbert Jean Dagnon).
Тэкст
1 куплет: Jadis à son appel, nos aïeux, sans faiblesse Ont su avec courage, ardeur, pleins d’allégresse Livrer au prix du sang des combats éclatants Accourez vous aussi, bâtisseurs du présent, Plus forts dans l’unité, chaque jour à la tâche, Pour la prospérité, construisez sans relâche.
Івіна (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Гімн Беніна
Тэкст
прыпеў: Enfants du Bénin debout! La liberté d’un cri sonore Chante aux premiers feux de l’aurore Enfants du Bénin, debout!
2 куплет: Quand partout souffle un vent de colère et de haine Béninois, sois fier, et d’une âme sereine, Confiant dans l’avenir, regarde ton drapeau Dans le vert tu liras l’espoir du renouveau; De tes aïeux le rouge évoque le courage; Des plus riches trésors le jaune est le présage.
прыпеў
3 куплет: Tes monts ensoleillés, tes palmiers, ta verdure, Cher Bénin, partout font ta vive parure. Ton sol offre à chacun la richesse des fruits. Bénin, désormais que tes fils tous unis, D’un fraternel élan partagent l’espérance. De te voir à jamais heureux dans l’abondance.
Шосты Прэм’ер Тузін
«Шосты Прэм’ер Тузін» — беларуская кампіляцыя, выдадзеная кампаніяй «Vigma» на CD. Уяўляе сабой 12 лепшых песен хіт-параду інтэрнэт-партала «Тузін Гітоў», складзеных рэдакцыяй па выніках 2011 музычнага года. Імпрэза з нагоды выхаду кампіляцыі была зладжана 16 верасня 2011 года ў мінскім клубе «Граффити».
Экспертны савет
Вынікі падводзілі запрошаныя эксперты ў складзе:
Дадатковая інфармацыя
Праект падтрыманы грамадскай культурніцкай кампаніяй «Будзьма беларусамі!». Мастэрынг выдання ажыццяўляўся студыяй «ОСМОС», афармленне — студыяй «АДЛІГА». CD ўтрымлівае бонус у выглядзе 30 дадатковых песен у фармаце MP3.
Ніговычы
Ніговычы (Ніго́вичі) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Нізіна
Прыкладамі нізін з’яўляюцца Амазонская, Ла-Плацкая, Інда-Гангская, Прыкаспійская; у Беларусі — Полацкая, Нёманская, Цэнтральна-Бярэзінская, Палеская.
Boreus hyemalis
Boreus hyemalis — від насякомых памерам ад 3 да 4,5 міліметраў з сямейства Boreidae.
Апісанне
Насякомае мае кароткія, шэрыя, карычневыя крылы з металічным адлівам. Прадстаўнікі віду поўзаюць або скачуць па снезе пры тэмпературы каля нуля і, такім чынам, нагадваюць Desoria saltans і віды з роду Chionea.
Самцы маюць 4 кароткіх крыла, рэшткі якіх выгінаюцца ўніз на канцах. У самак толькі два лускападобных рудыментарных крылца. Увогуле, самку можна адрозніць па выгнутай шабляпадобнай трубцы, якая служыць яйцакладам. Гэтыя жывёлы водзяцца толькі ў халодны перыяд года з кастрычніка па сакавік. За гэты час адбываецца спарванне. Лічынкі жывуць на пакрытым імхом месцах і збіраюцца ў верасні ў адтуліны групамі да акуклення.
Саманта Стосур
Саманта Джэйн Стосур (анг. Samantha Jane Stosur; нар. 30 сакавіка 1984, Брысбен, Квінсленд, Аўстралія) — аўстралійская тэнісістка.
Дзірвонішкес (Ігналінскі раён)
Дзірво́нішкес (Dirvoniškės) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 3 км ад Губавы.
Упадзіна
Упа́дзіна — замкнёная або амаль замкнёная форма рэльефу зямной паверхні, адмоўная адносна навакольнай мясцовасці (сушы, дна мора, акіяна). Вузкія і доўгія ўпадзіны на дне акіянаў называюць акіянічнымі жалабамі.
Упадзіны могуць быць бяссцёкавымі і маючымі сцёк.
Самая глыбокая ўпадзіна на сушы — упадзіна Гхор (Мёртвае мора) — на 405 метраў ніжэй узроўню мора. Самая глыбокая акіянічная ўпадзіна — Марыянскі жолаб у Ціхім акіяне — на 10 994±40 метраў ніжэй ўзроўню мора.
Класіфікацыя
Упадзіны класіфікуюць па механізмам фармавання:
Аляксандр Андрэевіч Самарскі
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі ўніверсітэт (1945). З 1953 у Інстытуце прыкладной матэматыкі АН СССР, з 1990 у Інстытуце матэматычнага мадэліравання РАН (у 1990—1998 дырэктар).
Навуковы ўклад
Навуковыя працы па матэматычнай фізіцы, тэорыі дыферэнцыяльных ураўненняў, тэорыі нелінейных працэсаў, вылічальнай матэматыцы.
Пабудаваў агульныя тэорыі, ітэрацыйных метадаў рашэння сетачных ураўненняў. Распрацаваў новыя прынцыпы апраксімацыі мнагамерных задач, аналітычныя і лікавыя метады рашэння актуальных задач ядзернай фізікі, фізікі плазмы, цеплаправоднасці і інш. Правёў разлік і дынамікі выбуху тэрмаядзернага зараду.
Сааўтар адкрыцця ў плазме, адзін са стваральнікаў тэорыі рэжымаў з абвастрэннем у нелінейных суцэльных асяроддзях.
NGC 4403
NGC 4403 (іншыя абазначэнні — MCG -1-32-8, IRAS12236-0724, PGC 40656) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Навасільці (Мастыскі раён)
Навасільці (Новосі́льці) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Ігурава
Ігурава (Игурово) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Радаманаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Паліцэйская акадэмія 2: Іх першае заданне
«Паліцэйская акадэмія 2: Іх першае заданне» (Police Academy 2: Their First Assignment) — амерыканская камедыя 1985 года рэжысёра Джэры Пэрыса. Першы з шасці сіквелаў серыі фільмаў «Паліцэйская акадэмія».
Многія акцёры засталіся з першага фільма, вярнуўшыся да сваіх роляў. Стыў Гутэнберг вярнуўся да ролі Махоўні, весялуна класа; былы гулец у амерыканскі футбол Буба Сміт вярнуўся да ролі чалавека-скалы Хайтаўэра; Мэрыян Рэмсі зноў сыграла Лавэрн Хукс; Дэвід Граф зноў сыграў вар’ята Афіцэра Юджына Тэклбэры; Майкл Уінслау вярнуўся да ролі майстра гукавых эфектаў Ларвэла Джонса, а Джордж Гейнс зноў сыграў каменданта Эрыка Ласарда. «Паліцэйская акадэмія 2: Іх першае заданне» — адзіны фільм з франшызы, у якім не грала Лэслі Істбрук ў ролі лейтэнанта Дэбі Кэлэхан.
Сярод новых акцёраў другой частцы Ховард Хесэрман у ролі капітана Піта Ласарда (брата каменданта паліцэйскай акадэміі Эрыка Ласарда), Бобкет Голдуэйт у ролі Зэда, кіраўніка разбойнай банды «Скальёны», Арт Метрана ў ролі лейтэнанта Маўзера, Цім Казурынскі ў ролі няўдалага бізнесмена Карла Суітчака і Лэнс Кінсі ў ролі сяржанта Проктара.
У фільме, курсанты скончылі паліцэйскую акадэмію і прызначаны на горшы ўчастак у горадзе, дзе яны павінны дапамагчы капітану Піту Ласарду перамагчы банду Зэда.
Добраахвотніцкая армія
Добраахвотніцкая армія — аператыўна-стратэгічнае з'яднанне Белага войска на Поўдні Расіі у 1917—1920 гг. у час Грамадзянскай вайны ў Расіі.
Кампертон’ё
Кампертон'ё (Campertogno) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 240 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 7 чал./км². Займае плошчу 34 км². Паштовы індэкс — 13023. Тэлефонны код — 0163.
Мора
Мо́ра — частка акіяна, больш-менш адасобленая ад яго сушай або ўзвышэннямі падводнага рэльефу. Адрозніваецца ад адкрытай часткі акіяна наяўнасцю ўласнага гідралагічнага і кліматычнага рэжымаў. Паводле ступені адасобленасці і асаблівасцей гідралагічнага рэжыму моры падзяляюцца на ўнутраныя ўскраінныя моры і міжастраўныя моры, паводле геаграфічнага становішча — на міжмацерыковыя моры і ўнутрымацерыковыя моры. Ад замкнёнасці мора сушай залежыць гідралагічны рэжым, салёнасць вады, сезонныя ваганні тэмпературы паветра і вады на паверхні мора. Перавага цыкланічных вятроў над морам абумоўлівае перавагу ў іх цыкланічных цячэнняў. Арганічны свет мора больш разнастайны і багаты эндэмікамі, чым у адкрытых частках акіяна. Умоўна морам называюць таксама адкрытыя часткі акіяна, якія вызначаюцца пэўнымі асаблівасцямі (Саргасава мора ў Атлантычным акіяне з вялікай масай водарасцей — саргасаў), асобныя вадасховішчы (Мінскае мора), і, наадварот, некаторыя моры называюць залівамі (Мексіканскі, Гудзонаў, Персідскі і інш.)
Класіфікацыя
Міжземныя моры — водныя акваторыі, якія глыбока заходзяць у сушу, злучаюцца з акіянам альбо прылеглым морам пралівамі. Могуць быць унутрымацерыковымі, знаходзіцца ў межах аднаго мацерыка (напрыклад, Чорнае мора), і міжмацерыковымі, знаходзяцца паміж мацерыкамі (напрыклад, Міжземнае мора).
Ускраінныя моры — часткі акіянаў, якія прымыкаюць да мацерыка і адасобленыя ад акіяна астравамі і парогамі. Ускраінныя моры знаходзяцца на шэльфе і (альбо) на мацерыковым схіле (напрыклад, Нарвежскае мора, Баранцава мора).
Міжастраўныя моры — частка акіяна, атачоная кольцам астравоў, парогі між якімі перашкаджаюць свабоднаму вадаабмену з адкрытым акіянам (напрыклад, Яванскае мора, Мора Банда, Мора Сулу).
Унутранае мора — акружанае берагамі адной дзяржавы мора, з’яўляецца яго ўнутранымі водамі і знаходзіцца пад яго суверэнітэтам.
Замкнёнае мора — мора, на якое выходзяць дзве альбо больш дзяржавы, злучаецца праз вузкі праход альбо складаецца з тэрытарыяльных вод некалькіх дзяржаў (напрыклад, Балтыйскае мора).
Адкрытае мора — акваторыя, якая знаходзіцца за межамі тэрытарыяльных вод альбо спецыяльных зон прыбярэжных дзяржаў і свабоднае ад іх юрысдыкцыі.
Марская вада
Вада мае блакітнаваты колер, які можна ўбачыць толькі ў вялікіх аб’ёмах, хоць водбліск неба і спрыяе з’яўленню блакітнага адцення воднай паверхні, гэта не галоўная прычына. Асноўная прычына — паглынанне ядрамі малекул вады «чырвоных фатонаў» ад паступаючага святла, адзінага вядомага прыкладу колеру ў прыродзе у выніку вагальнага руху, а не электроннай дынамікі.
На колер вады таксама ўплывае склад і канцэнтрацыя горных парод, раствораных у вадзе (напрыклад, Жоўтае мора) або жывых арганізмаў. А на колер мора ўплывае ступень і характар ​​забруджанасці мора.
Марская вада і кроў чалавека маюць дзіўнае падабенства ў суадносінах асноўных хімічных элементаў. З гэтым звязана тое, што рана, атрыманая ў марской вадзе, не такая балючая, як на сушы. У гады Другой сусветнай вайны  савецкія ваенныя хірургі паспяхова выкарыстоўвалі разбаўленую марскую ваду пры пераліванні крыві; такое рашэнне на заходнім фронце называецца Рашэнне Квінтана.
Салёнасць вады ў розных частках мора не аднолькавая. Каля берагоў, дзе рэкі ўпадаюць у мора або вада выцякае з растаючых леднікоў або снегу, салёнасць ніжэйшая. Нізкая салёнасць у морах, якія маюць значны прыток прэснай рачной вады і далёка ад акіяна. Напрыклад, Азоўскае (12 ‰) і Чорнае (18 ‰) моры, якія абмываюць берагі Украіны. Самае салёнае — Чырвонае мора (42 ‰), у якое няма прытоку прэсных рачных вод. Салёнасць Міжземнага мора — каля 37 ‰.
Адклад солі можа адбывацца, як у Міжземным моры, якое ў пэўныя геалагічныя эпохі функцыянавала як салёнае: яго сувязь з акіянам праз Гібралтарскі праліў была слабейшай, не было водаабмену ў абодва бакі, як цяпер адбываецца. З іншага боку, з паверхні мора выпарвалася больш вады, чым ападкаў і рэк, так што недахоп вады кампенсаваўся прытокам вады з акіяна. Такім чынам адбываўся прыток солі, які не кампенсаваўся раўназначным адтокам. Гэта прывяло да ўтварэння вельмі вялікіх адкладаў солі ў глыбіні Міжземнага мора і, відаць, паўплывала на салёнасць акіяна.
Распаўсюджванне гуку
У адрозненне ад паветра, марская вада, як і прэсная слаба паглынае энергію гукавых хваль, гук у воднай тоўшчы можа распаўсюджвацца на велізарныя адлегласці (тысячы кіламетраў). Скорасць гуку у вадзе не залежыць ад яе частоты і вышыні складае ад 1 450 м/с да 1 570 м/с, прычым з павелічэннем тэмпературы, салёнасці і ціску (гэта значыць глыбіні) гэтая велічыня ўзрастае, аднак больш за ўсё пад уздзеяннем тэмпературы.
У сярэднім са змяненнем тэмпературы на 1 °C хуткасць гуку змяняецца на 4,4 м/с, з павелічэннем салёнасці на 1 ‰— на 1,2 м/с, з ростам глыбіні на 100 м — на 1,75 м/сек. Змена хуткасці гуку ў марской вадзе з прычыны неаднастайнасці яе фізіка-хімічных характарыстык, асабліва па вертыкалі, абумоўлівае праламленне (скрыўленне) траекторыі гукавых хваль — рэфракцыі. Пры гэтым гукавыя хвалі заўсёды перакрыўляюцца выпукласцю ў той бок, дзе хуткасць гуку меншая (гэта значыць у бок больш цёплых водных мас). Паколькі акіян празрысты для электрамагнітнага выпраменьвання, то выкарыстоўваць радыёхвалі і радары для вывучэння магчымасці няма. Аднак марская вада не з’яўляецца абсалютна непразрыстай для радыёхваль. Напрыклад, пагружаная падводная лодка можа прыняць сігнал толькі радыёпрыладамі, якія працуюць на хвалях такой даўжыні, пры якой закон Беера ужо не выконваецца. Таму акіянографы выкарыстоўваюць для даследаванняў акіянаў і мораў гідраакустычныя прылады. Акустыка дала магчымасць даследаваць глыбіні мораў і даведацца, што яны поўныя гукаў, якія выдаюць дэльфіны, кіты і іншыя жывёлы, размаўляючы паміж сабой.
Хвалі
Паверхня мораў знаходзіцца ў пастаянным руху. У старажытнасці прычыны гэтых з’яў тлумачылі дзеяннямі бажаствоў: гневам Пасейдона, гульнямі нерэід, монстраў Сцылы і Харыбды. Руху вады мораў вельмі складаныя.
У залежнасці ад выгляду вертыкальных ваганняў вылучаюць наступныя хвалевыя рухі: Пры адукацыі хвалі маса вады не рухаецца гарызантальна, змяняецца толькі вертыкальны ўзровень воднай паверхні. У адных месцах парывы ветру быццам ўціскаюць яе, утвараючы лагчыну хвалі, у іншых — паверхня падымаецца ў выглядзе грэбня. З узмацненнем хуткасці ветру на грабянях хваляў з’яўляецца белая пена — баранчыкі. Вышыня хвалі павялічваецца, а моцны вецер быццам загінае верхавіны грабянёў хваль. Калі вецер слабее, то хвалі змяняюцца рабізной — згасаюць нізкімі частымі хваляваннямі.
У большасці выпадкаў вышыня ветравых акіянічных хваль дасягае 4-5 метраў. У 1933 годзе ў Ціхім акіяне маракі амерыканскага судна «Рамапо» назіралі хвалю вышынёй 34 м.
Цунамі
Рух вады можа быць выкліканы катастрафічнымі з’явамі (землетрасенні, вывяржэнні вулканаў, апоўзні, падзенні на зямлю іншых нябесных целаў) і набываць выгляд цунамі, адасобленай хвалі або салітону. Даўжыня такіх хваляў больш за 500 м і рух ахоплівае ўсю тоўшчу вады.
Прылівы
Прылівы і адлівы — гэта перыядычныя павышэнні і паніжэнні ўзроўню вады мораў і акіянаў, выкліканыя гравітацыйнай нераўнамернасцю прыцягнення вады акіянаў Месяцам і, у меншай ступені, Сонцам. Іх перыяд складае каля 12 гадзін і 25,2 хвіліны.
Прыліў надыходзіць, калі Месяц праходзіць праз мерыдыян дадзенага месца. Тое ж самае адбываецца адначасова на супрацьлеглым баку Зямлі. Так, калі Месяц праходзіць праз нулявы мерыдыян, то прылівы назіраюцца на мерыдыянах 0° і 180°, адлівы — на 90° даўгот абодвух паўшар’яў.
Амплітуда змяняецца ў залежнасці ад месцазнаходжання і можа дасягаць больш за 10 м. У адкрытым моры або акіяне прылівы і адлівы амаль не адчуваюцца, іх вышыня дасягае 90 см. Слаба яны адчуваюцца і ва ўнутраных морах. Напрыклад, вышыня прыліваў і адліваў у Азоўскім і Чорным морах вельмі малая — 2-3 см. Самы высокі ўзровень вады бывае ў вузкіх залівах адкрытага мора або акіяна. Напрыклад, вышыня прыліваў і адліваў у заліве Фандзі на ўсходнім узбярэжжы Паўночнай Амерыкі дасягае 18 м.
Марскія цячэнні
Марскія цячэнні — гарызантальнае перасоўванне вады ў морах:
Узбярэжжа. Берагавая лінія
Узбярэжжа — гэта паласа зямлі, мясцовасць ўздоўж берага мора, возера, вялікай ракі; размешчана па абодва бакі берагавой лініі. Пралягае паміж сушай і вадаёмам, і характарызуецца іх непасрэдным узаемным уплывам.
Заліў — гэта частка мора, якая глыбока заходзіць у сушу, але мае свабодны водаабмен з асноўнай часткай мора. гідралагічныя і гідрахімічныя щмовы заліва тоесныя з умовамі мора, часткай якога яны з’яўляюцца. У асобных выпадках мясцовыя асаблівасці клімату і рачны сцёк, мацерыковы сцёк могуць надаваць гідралагічным характарыстыкам павярхоўнага пласта заліваў некаторыя спецыфічныя рысы.
У залежнасці ад рэльефу берагоў і іншых геаграфічных умоў заліва адрозніваюць на некалькі відаў:
Праліў — параўнальна вузкая паласа вады, якая падзяляе ўчасткі сушы і злучае сумежныя водныя басейны або іх часткі (напрыклад, пралівы Па-дэ-Кале, Дрэйка, Керчанскі).
Мацярык — велізарны ўчастак сушы, з усіх ці амаль з усіх бакоў акружаная морамі або акіянамі (напрыклад, Еўразія).
Паўвостраў — гэта частка мацерыка, далёка заходзіць у моры і з трох бакоў акружаная вадой (напрыклад, Крымскі паўвостраў, Аравійскі паўвостраў). У геалагічным дачыненні ў большасці выпадкаў паўвостраў складае адно цэлае з мацерыком.
Востраў — частка сушы, якая акружаная з усіх бакоў вадой і пастаянна ўзвышаецца над вадой нават у перыяд найбольшага прыліву (напрыклад, Мадагаскар]). Ад мацерыкоў адрозніваюцца параўнальна невялікімі памерамі. У залежнасці ад паходжання і формы, астравы адносяць да розных тыпаў (мацерыковыя, вулканічныя, каралавыя), і выкарыстоўваюць розныя тэрміны для іх абазначэння ([[атол, архіпелаг).
Мыс — частка сушы, якая ўразаецца ў мора. Можа быць утвораны як карэннымі пародамі, так і наносамі. Сваім існаваннем мысы, як правіла, абавязаны працэсам эрозіі. Перадумовай для з’яўлення мыса служыць наяўнасць на берагавой лініі адначасова мяккіх і цвёрдых парод. Мяккія пароды, такія як пясок, руйнуюцца пад дзеяннем хваляў істотна хутчэй, чым цвёрдыя. У выніку ўтворыцца мыс (напрыклад, Горн, Мыс Добрай Надзеі).
Кругазварот вады
Вадзяная пара, якая ўтварылася над паверхняй акіянаў, пераносіцца вятрамі на мацярыкі, выпадае там у выглядзе атмасферных ападкаў і вяртаецца ў акіян у выглядзе павярхоўнага і падземнага сцёку з сушы. У працэсе вільгацеабмену змяняецца якасць вады: пры выпарэнні салёная марская вада ператвараецца ў прэсную, а забруджаная — чысціцца. Частка вады расходуецца на гідратацыю горных парод і выключаецца з кругазвароту. Пэўная колькасць вільгаці, наадварот, выходзіць з глыбокіх зямных нетраў на паверхню і папаўняе водныя масы. Акрамя таго, не ўся вада, якая сцякае па зямной паверхні, дасягае акіянаў і мораў.
Марское жыццё
Жыццё знаходзіцца ў акіяне ад паверхні да самых вялікіх глыбінь. Па тыпах місцепражывань адрозніваюць пелагічныя арганізмы, якія насяляюць тоўшчу вады (планктон і нектон) і арганізмы, якія насяляюць дно акіяна (бентас). У акіяне жывуць прадстаўнікі амаль усіх класаў жывёл, а многія класы вядомыя толькі ў акіяне. З пазваночных жывёл у акіяне насяляюць рыбы, чарапахі, змеі і млекакормячыя, галоўным чынам кітападобныя і ластаногія.
Водарасці гуляюць важную ролю ў сінтэзе арганічнага рэчыва на зямлі. У комплексе арганізмаў, якія ажыццяўляюць кругазварот рэчываў у прыродзе (прадуцэнты — кансументы — рэдуцэнты), водарасці разам з аўтатрофнымі бактэрыямі і вышэшымій раслінамі складаюць звяно прадуцэнтаў, за кошт якіх існуюць усе бесхларафільныя арганізмы планеты.
Вялікія геаграфічныя адкрыцці
Вялікія геаграфічныя адкрыцці былі падрыхтаваныя поспехамі ў караблебудаванні, навігацыі і развіцці геаграфічных ведаў. Партугальцы і [іспанцы]] навучыліся будаваць лёгкія, хуткаплынныя караблі — каравелы. Выкарыстанне компаса і развіццё картаграфіі давалі магчымасць плаваць у адкрытым акіяне. Да таго часу ўжо досыць ўкаранілася гіпотэза аб шарападобнасці Зямлі, што дало мараплаўцам надзею знайсці шлях у казачныя ўсходнія краіны, кіруючыся на захад. Першымі на пошукі краін, багатых золатам, і марскіх шляхоў у Індыю адправіліся партугальскія мараплаўцы. У іх экспедыцыях прымалі актыўны ўдзел генуэзскія маракі і купцы, якія імкнуліся абагнаць сваіх венецыянскіх супернікаў ва ўсходнім гандлі. Ужо ў 1415 годзе партугальцы завалодалі Сеутай, што стала важным гандлёвым пунктам і ваенным фарпостам на Афрыканскім мацерыку. Далей пачаліся пошукі залатаносных рэк, пра якія распавядалася ў творах арабскіх географаў. Да 1460 года партугальцы адкрылі аАстравы Зялёнага Мыса і ўвайшлі ў воды Гвінейскага заліва. Да таго часу яны ўжо занялі Азорскія астравы. Цяпер стаяла задача абмінуць афрыканскі мацярык і дасягнуць такім шляхам узбярэжжа Індыі. У 1486—1487 гадах была арганізавана экспедыцыя пад кіраўніцтвам Барталамеу Дыяша, якая дасягнула паўднёвага краю Афрыкі, адкрыўшы мыс Добрай Надзеі — самы паўднёвы пункт Афрыканскага кантынента. Такім чынам, з’явілася рэальная магчымасць адкрыць марскі шлях у Індыю.Гісторыя сярэдніх стагоддзяў пад рэд. Колесницкого. 2-е выд. испр. і доп. — м.: асвета, 1986. Частка I арт.
У 1483 годзе Хрыстафор Калумб ўступіў у перамовы з партугальскім урадам, спадзеючыся на згоду арганізаваць экспедыцыю для адкрыцця заходняга марскога шляху ў Індыю. Але яго прапанова не знайшло падтрымкі: Партугалія была блізкая да адкрыцця марскога шляху вакол Афрыкі. Тады Калумб пераехаў у Іспанію і пачаў перамовы з іспанскім дваром.
3 жніўня 1492 года, заручыўшыся падтрымкай іспанскага двара, экспедыцыя Калумба ў складзе трох караблёў і 90 чалавек каманды адбыла з порта Палос на Канарскія астравы, адкуль 10 верасня накіравалася на захад, але экспедыцыя скончылася няўдачай. Другая экспедыцыя Калумба была арганізаваная, у ёй удзельнічала 17 караблёў з экіпажам у 1560 чалавек. Падчас экспедыцыі адкдрыта Малыя Антыльскія астравы, Пуэрта-Рыка і Ямайка, абследавана паўднёвае ўзбярэжжа Кубы, але «Індыю» не змаглі знайсці. У 1495 годзе Калумб вярнуўся ў Іспанію. Толькі падчас трэцяга плавання ў 1498 годзе, Калумб падышоў да Паўднёва-амерыканскага ўзбярэжжа ля вусця ракі Арынока. У гэтым жа годзе партугальцы дасягнулі ўзбярэжжа Індыі.
Рыбалоўства
На працягу стагоддзяў рыбалоўства было ў чалавека адным з галоўных спосабаў атрымання ежы. Зараз прамысловае рыбалоўства выкарыстоўвае сучасныя тэхналогіі, а некаторыя віды рыб, малюскаў і ракападобных вырошчваюцца на спецыяльных фермах. Прыватнае рыбалоўства застаецца адным з самых любімых забаў і папулярным відам спорту.
Права
Міжнароднае марское права з’яўляецца адной з найстарэйшых галін міжнароднага права, таму што з даўніх часоў Сусветны акіян, што займае 71 % тэрыторыі планеты Зямля, адыграваў важную ролю ў задавальненні гаспадарчых патрэбаў народаў, якія насяляюць яе. У 1970 годзе Генеральная Асамблея ААН прыняла рэзалюцыю, абвясціўшы рэсурсы дна мораў і акіянаў за межамі нацыянальнай юрысдыкцыі «агульнай спадчынай чалавецтва», якую не маюць права прысвойваць сабе ні адна дзяржава або асоба.
У 1978 годзе Міжнародная марская арганізацыя заснавала Сусветны дзень мора. Гэты дзень ўваходзіць у сістэму сусветных і міжнародных дзён ААН.
Водны транспарт
Штучнымі воднымі трасамі і мясцовымі рэкамі актыўна перавозілі лес, будаўнічыя матэрыялы, хлеб, прамысловыя і рамесныя вырабы.
У турысцкай практыцы актыўна рэалізуецца праграма круізных перавозак марскімі і рачнымі маршрутамі,  з высадкай турыстаў у партах, ажыццяўленнем экскурсій і да таго падобнае.
Акіянскія лайнеры былі галоўным відам міжкантынентальнага падарожжа больш чым стагоддзе, з сярэдзіны 19-га стагоддзя да 1960-х гадоў, калі іх канчаткова выціснулі авіялайнеры. У дадатак да пасажыраў, лайнеры таксама везлі пошту і груз. Лайнеры, якія займаліся перавозкай пошты мелі абазначэнне RMS (Royal Mail Steamer) для брытанскіх караблёў або SS (steamship) для амерыканскіх. Акрамя пасажыраў і пошты лайнеры ажыццяўлялі перавозку войскаў падчас дзвюх сусветных войнаў, служылі як караблі-шпіталі, а таксама выкарыстоўваліся для перавозкі каштоўнасцяў, золата і да таго падобнага.
Рэсурсы
Крыніцай электраэнергіі можа служыць кінэтычная энергія марскіх цячэнняў. Самыя магутныя марскія цячэнні — патэнцыйная крыніца энергіі. Сучасны ўзровень тэхнікі дазваляе здабываць энергію цячэнняў пры хуткасці патоку больш 1 м / с., пры гэтым магутнасць ад 1 м2 папярочнага перасеку патоку складае каля 1 кВт. Перспектыўным уяўляецца выкарыстанне такіх магутных плыняў, як Гальфстрым і Курасіа, адпаведна 83 і 55 млн куб. м/с вады з хуткасцю да 2 м / с, і Фларыдскага — 30 млн куб. м/с з хуткасцю да 1,8 м/с. Сёння для акіянскай энергетыкі таксама ўяўляюць цікавасць плыні ў пралівах Гібралтар, Ла-Манш, а таксама на Курыльскіх астравах. Цяпер існуе мноства праектаў па здабычы энергіі з дапамогай акіянічных плыняў, адна з якіх — праграма «Coriolis», якая прадугледжвае ўстаноўку ў праліве Фларыда ў 30 км на ўсход ад горада Маямі некалькіх сотняў турбін, кожная з якіх будзе забяспечаная двума працоўнымі коламі дыяметрам 168 м.
Мора ў культуры
Марская тэматыка прысутнічае ў творах многіх мастакоў-марыністаў.
Вадасховішча
Морамі часам называюць вялікія вадасховішча на рэках (напрыклад, Мінскае мора), што, безумоўна, няправільна з прафесійнага пункту гледжання.
Месяцовыя моры
Морамі таксама ўмоўна называюць цёмныя месяцовыя раўніны, размешчаных пераважна на бачнай паверхні Месяца, натуральнага спадарожніка Зямлі (напрыклад: Мора Спакою). І базальтавыя раўніны, бачныя на паверхні Месяца як цёмныя плямы, сапраўды, спачатку, да выкарыстання Галілеем тэлескопа для назірання за небам, лічыліся астраномамі вадаёмамі.
Аляксей Валер’евіч Макараў
Аляксей Валер’евіч Макараў (нар., ) — расійскі акцёр тэатра і кіно. Нарадзіўся ў сям’і акцёраў і Любові Палішчук.
Біяграфія
Пасля заканчэння школы, з другой спробы, паступіў у ГIТIС (курс П. В. Хомскага)
Кічыгіна (Смаленская вобласць)
Кічыгіна (Кичигино) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Радаманаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Ейскі ліман
Е́йскі ліма́н (Е́йский лима́н) — заліў у паўночна-ўсходняй частцы Азоўскага мора, частка Таганрогскага заліва.
Ліман утвораны вусцем ракі Ея і адгароджаны ад мора Ейскай і Глафіраўскай пясчанымі косамі. Даўжыня Ейскага лімана каля 24 км, шырыня да 13 км. Глыбіні да 3,2 м. У заходняй частцы лімана знаходзіцца горад Ейск.
Юліус Паер
Юліус Паер (, Шонаў, каля г. Цепліцы — ) — аўстрыйскі палярны даследчык. У 1872-74 гадах узначаліў разам з Карлам Вайпрэхтам экспедыцыю на судне «Тэгетгоф», у час якой быў адкрыты архіпелаг, названы Зямлёй Франца-Іосіфа.
Спіс вуліц Хойнікаў
У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г. Хойнікі
Мона (рака)
Мона — рака на ўсходзе Тога, ля ўпадзення ў Атлантычны акіян утварае натуральную мяжу з Бенінам.
Валонія
Валонія (Wallonie, Wallonie, Wallonien, Waloneye) — пяць паўднёвых правінцый Бельгіі, дзе найболей распаўсюджанай з'яўляецца французская мова. З'яўляецца суб'ектам федэрацыі нараўне з Франдрыяй і Брусельскай сталічным рэгіёнам. Сталіца — Намюр. Насельніцтва — 3.395.942 чалавекі (2005), плошча — 16.844 км².
Паходжанне назвы
Этымалогія слова Валонія падобная са словам Уэльс. Абодва гэтых тапоніма паходзіць ад старажытнагерманскага слова «walh», што значыць — чужынец. Так германцы звалі тэрыторыі «чужых», гэта значыць не-германскіх народаў, якія гаварылі на не-германскіх мовах. Магчыма, што гэта слова, у сваю чаргу, узыходзіць да этноніма кельцкага племя волькаў.
Выдра
Выдра, або звычайная выдра, або парэшня (Lutra lutra) — від драпежных млекакормячых сямейства куніцавых, які вядзе паўводны спосаб жыцця; адзін з трох відаў роду выдр (Lutra).
Шэгыні
Шэгыні (Шеги́ні) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Выдра
Апісанне
Выдра — даволі буйны звер з выцягнутым, гнуткім целам абцякальнай формы. Даўжыня цела — 55-95 см, хваста — 26-55 см, маса — 6-10 кг. Тулава гнуткае, мускулістае, лапы кароткія, пальцы злучаны перапонкамі. Хвост мускулісты, непухнаты.
Афарбоўка поўсці: зверху цёмна-бурая, бліскучая, знізу светлая, серабрыстая. Асцёвыя валасы грубыя, але апушша вельмі густое і пяшчотнае. Будова яе цела прыстасаваная для плавання пад вадой: плоская галава, кароткія лапы, доўгі хвост і гідрафобная поўсць.
Пашырэнне
Пашырана ў Еўропе, Азіі, Паўночна-Заходняй Афрьгцы. На Беларусі трапляецца па ўсёй тэрыторыі, найбольш у паўночных і цэнтральных зонах; нешматлікая.
NGC 4404
NGC 4404 (іншыя абазначэнні — MCG -1-32-9, NPM1G -07.0365, PGC 40666) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Выдра
Пашырэнне
Сустракаюцца на захламленых рэках з абрывістымі берагамі, незамярзаючымі ямамі і перакатамі, каля старыц, па азёрах з густой расліннасцю па берагах, буйных каналах і ў іншых мясцінах, багатых рыбай.
Асаблівасці біялогіі
Тэрытарыяльны від, межы сваіх участкаў рэгулярна маркіруе. Селіцца ў норах або іншых укрытых сховішчах. Актыўная пераважна ноччу. Добра плавае і нырае. Корміцца пераважна рыбай, зрэдку ракамі, вадзянымі пацукамі, жабамі.
Промысел
Аб’ект промыслу дзеля цёплага і прыгожага футра.
Геаграфія Беніна
Дзяржава Бенін знаходзіцца ў Заходняй Афрыцы. Абмываецца на поўдні водамі Атлантычнага акіяна (Гвінейскі заліў). Берагавая лінія: 121 км.
Працягласць межаў з Буркіна-Фасо — 306 км, Нігер — 266 км, Нігерыя — 773 км, Тога — 644 км.
Геаграфічна краіна падзеленая на пяць натуральных абласцей: прыбярэжная вобласць, зона плато («Ла тэра дэ барр»), узвышанае плато з лясістай саваннай на поўначы, узгорыстая вобласць на паўночным захадзе («Атакора») і урадлівыя Нігерскія раўніны на паўночным усходзе.
Клімат — на поўначы краіны субэкватарыяльны, два сезона — сухі са снежня па май і дажджлівы з чэрвеня па лістапад. У паўднёвай частцы клімат экватарыяльны, з двума сезонамі дажджоў і двума сухімі сезонамі.
Расліннасць — у асноўным высока травяная саванна з акацыямі, пальмамі дум, дрэвамі карытэ. На ўзбярэжжы трапічныя вечназялёныя лясы, а таксама пасадкі алейнай пальмы і ціка.
Жывёльны свет даволі багаты. У саванне шмат антылоп і буйных драпежнікаў — львы, пантэры, гепарды. Сустракаюцца сланы і буйвалы.
Матэрыяльны пункт
Матэрыя́льны пункт — цела, якое пры вырашэнні пэўнай фізічнай задачы ўмоўна прымаецца за пункт. Гэта азначае, што геаметрычныя памеры цела прымаюцца роўнымі да нуля.
Матэрыяльны пункт – найпрасцейшая з механічных сістэм, якая можа рухацца толькі паступальна і не можа вярцецца або дэфармавацца.
Прадстаўленне цела ў якасці матэрыяльнага пункта дапушчальна, калі выконваюцца наступныя ўмовы:
Дапушчальнасць або недапушчальнасць прыняцця цела за матэрыяльны пункт вызначаецца ўмовамі канкрэтнай задачы. Так, напрыклад, Зямлю можна лічыць матэрыяльным пунктам пры разглядзе яе руху вакол Сонца і нельга — калі разглядаецца яе рух вакол сваёй восі.
У вызначэнне матэрыяльнай кропкі мы ўключылі ўмову, што яна павінна быць макраскапічным целам. Гэта зроблена для таго, каб да яе руху можна было ўжываць класічную механіку. Аднак у шэрагу выпадкаў і рух мікрачасцін можа разглядацца на аснове класічнай механікі. Сюды адносяцца, напрыклад, рух электронаў, пратонаў або іёнаў у паскаральніках і электронна-іённых прыборах. У гэтых выпадках мікрачасціны можна разглядаць як матэрыяльныя кропкі класічнай механікі.
Механіка адной матэрыяльнай кропкі або, карацей, механіка кропкі ў класічнай фізіцы з'яўляецца асновай для вывучэння механікі наогул. З класічнай пункту гледжання адвольнае макраскапічнай цела або сістэму тэл можна разумова разбіць на малыя макраскапічныя часткі, якія ўзаемадзейнічаюць паміж сабой. Кожную з такіх частак можна прыняць за матэрыяльную кропку.
Тым самым вывучэнне руху адвольнай сістэмы тэл зводзіцца да вывучэння сістэмы ўзаемадзейнічаюць матэрыяльных кропак. Натуральна таму пачаць вывучэнне класічнай механікі з механікі адной матэрыяльнай кропкі, а затым перайсці да вывучэння сістэмы матэрыяльных кропак.
Абярэм якую-небудзь адвольную сістэму адліку і будзем адносіць да яе рух матэрыяльнай кропкі. Рух пункту будзе апісана цалкам, калі будзе вядома яе становішча ў любы момант часу адносна абранай сістэмы адліку. Становішча кропкі мы дамовімся характарызаваць яе прастакутнымі каардынатамі х, у, г, якія з'яўляюцца праекцыямі яе радиуса- вектара г на каардынатныя восі. Поўнае апісанне руху зводзіцца таму да знаходжання трох каардынатаў х, у, г як функцый часу t:
x = x(t),  y = y(t) ,   z = z(t) ,
або да знаходжання адной вектарнай функцыі
r = r(t).
Аднак для фармулёўкі асноўных законаў механікі, з дапамогай якіх тэарэтычна могуць быць знойдзеныя якія разглядаюцца функцыі, істотныя два новых паняцці - паняцце скорасці і асабліва паняцце паскарэння.
Жалезная брыгада
Жалезная брыгада — такую мянушку атрымала пасля руска-турэцкай вайны 1877—78 гадоў 4-я стралковая брыгада, часткі якой (13, 14, 15 і 16-ы стралковы батальёны) прымалі бачны ўдзел у найболей цяжкіх аперацыях гэтай вайны, што патрабавалі поўнай напругі фізічных і маральных сіл (пераправа 3 ліпеня праз Дунай ля Зімніцы, Забалканскі паход Перадавога атрада генерала Гуркі, выручка Шыпкі і пр.), выявілі ў цяжкім змаганні з перасяжнымі сіламі турак і з суровай прыродай высокія баявыя якасці.
Сямірога
Сямірога — шматзначны тэрмін.
Паўночны алень
Паўночны алень (у Паўночнай Амерыцы — карыбу, лац. Rangifer tarandus) — парнакапытнае млекакормячае сямейства аленевых, адзіны прадстаўнік роду Паўночныя алені (Rangifer).
Жыве ў паўночнай частцы Еўразіі і Паўночнай Амерыкі. Харчуецца травой і лішайнікамі, а таксама дробнымі млекакормячымі і птушкамі.
Дрышкунай
Дрышку́най (Driškūnai), традыцыйная беларуская назва — Дрышкуны  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Размешчана за 4 км ад Сянас Дукштаса, каля возера Дзіснай. Насельніцтва 1 чал. (2001 г.).
Пэтыкы
Пэтыкы (Пе́тики) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Генадзь Мікалаевіч Праневіч
Генадзь Мікалаевіч Праневіч (нар., в. Жарабковічы, Ляхавіцкі раён, Брэсцкая вобласць — ) — беларускі літаратурны крытык, паэт, публіцыст, грамадскі дзеяч. Спецыяліст па праблеме ўзаемасувязі сярэднявечнай і новай беларускай літаратуры. Кандыдат філалагічных навук (1990), дацэнт.
Біяграфія
Скончыў у 1974 годзе беларуска-рускае аддзяленне філалагічнага факультэта БДУ. У 1976—1978 гадах выкладчык беларускай і рускай літаратуры, намеснік дырэктара Брэсцкага СГПТВ-65 будаўнікоў. У 1978—1980 гадах на партыйнай рабоце.
У 1983 годзе скончыў аспірантуру пры кафедры беларускай літаратуры БДУ. У 1983—2017 гадах выкладаў у Брэсцкім дзяржаўным універсітэце імя А. С. Пушкіна, дацэнт, загадчык кафедры беларускага літаратуразнаўства.
У 1990 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Літаратура сярэдневяковай Беларусі і станаўленне класічнай мастацкай традыцыі ў паэзіі Янкі Купалы». У 2000 годзе скончыў дактарантуру Інстытута літаратуры імя Я. Купалы НАН Беларусі.
Стажыраваўся ў 1999 і 2002 гадах у Інстытуце польскай філалогіі Ягелонскага ўніверсітэта (Кракаў).
У 1994—2004 гадах старшыня Брэсцкага аддзялення Грамадскай арганізацыі «Фонд імя Льва Сапегі». Адзін з заснавальнікаў Міжнароднага фонда Янкі Купалы ў 1995 годзе.
Памёр года.
Фенікс
Фенікс:
Каркафора
Каркафора (Carcoforo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 80 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 4 чал./км². Займае плошчу 22 км². Паштовы індэкс — 13026. Тэлефонны код — 0163.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Павел Сямёнавіч Матышэўскі
Павел Сямёнавіч Матышэўскі (10 кастрычніка 1919, в. Клешава, Слуцкі павет, Мінская губерня — 11 лістапада 2001, Кіеў) — савецкі правазнавец. Доктар юрыдычных навук (1971), прафесар (1971), акад. АПрНУ (2000).
Біяграфія
Нарадзіўся 10 кастрычніка 1919 года ў в. Клешава Слуцкага павета Мінскай губерні (цяпер — Слуцкі раён Мінскай вобласці).
Вучыўся ў Мінскім медыцынскім інстытуце (1939) і Азербайджанскім універсітэце (1942—1944). Удзельнік Вялікай айчыннай вайны.
Скончыў Кіеўскі ўніверсітэт (1946), дзе з тых часоў і працаваў: 1971—1987 — загадчык, 1987—1995 — прафесар кафедры крымінальнага права і крыміналогія, у той жа час 1974—1983 — дэкан юрыдычнага факультэта. З 1997 года — прафесар кафедры крымінальнага правасуддзя Запарожскага ўніверсітэта. З 1999 года — прафесар кафедры крыміналістыкі, крымінальнага права і працэсу Акадэміі працы і сацыяльных адносін (Кіеў).
Памёр 11 лістапада 2001 года ў Кіеве.
Ідэальны газ
Ідэа́льны газ – матэматычная мадэль газу, у якой прымаюцца за нуль сілы межмалекулярнага ўзаемадзеяння, а таксама ўласны аб'ём малекул газу.
Ідэальны газ мае наступныя ўласцівасці:
Адрозніваюць класічны ідэальны газ, часціцы якога падпарадкоўваюцца законам класічнай механікі, і квантавая ідэальны газ. У апошнім адрозніваюць два віды: часціцы аднаго падпарадкоўваюцца статыстыцы Бозэ-Эйнштэйна, другога – Фермі – Дзірака.
Паводзіны ідэальнага газу апісвае кінетычная тэорыя ідэальных газаў.
Паветраныя газы (кісларод, азот і інш.) пры тэмпературах і ціску блізкіх да нармальных з добрай ступенню дакладнасці адпавядаюць мадэлі ідэальнага газу. З дапамогай мадэлі ідэальнага газу апісваюцца таксама іншыя сістэмы, у якіх памер часціц малы адносна адлегласцей паміж імі, а ўзаемадзеянні адбываюцца толькі на малых адлегласцях (напрыклад, «электронны газ» валентных электронаў у металах, броўнаўскі рух і да т.п.)
Лімфатычны філярыятоз
Крыніцы і дыягностыка
Чэрві распаўсюджваюцца праз укусы інфікаваных маскітаў. Заражэнне звычайна адбываецца ў дзіцячым узросце. Існуе тры тыпы чарвей, якія выклікаюць хваробу: Wuchereria bancrofti, Brugia malayi і Brugia timori. Wuchereria bancrofti — самы распаўсюджаны від. Чэрві пашкоджваюць лімфатычную сістэму. Дыягностыка праводзіцца па знешнім выглядзе, з дапамогай мікраскопа, у крыві, забранай увечары. Кроў павінна мець форму густога мазку і правярацца з дапамогай метаду афарбоўкі па Гімзе. Таксама можа прымяняцца праверка крыві на антыцелы супраць хваробы.
Прафілактыка і лячэнне
Прафілактыка праводзіцца лячэннем цэлых груп, у якіх хвароба існуе на працягу года з мэтай поўнага знішчэння захворвання. Працэс займае прыблізна шэсць гадоў. Прымяняюцца наступныя медыкаменты: альбендазол з івермектынам ці альбендазол з дыэтылкарбамазінам. Лекі не забіваюць дарослых чарвей, а папярэджваюць далейшае распаўсюджванне хваробы, пакуль чэрві не памруць з-за натуральных прычын. Таксама рэкамендавана прыкладаць высілкі па папярэджанні ўкусаў маскітаў, у тым ліку зніжэнне колькасці маскітаў і выкарыстанне сетак для ложку.
Эпідэміялогія
Больш за 120 мільёнаў чалавек інфікаваныя лімфатычным філярыятозам. Прыблізна 1,4 млрд. чалавек знаходзяцца ў групе рызыкі ў 73 краінах. Хвароба найбольш распаўсюджаная ў Афрыцы і Азіі. Захворванне штогод цягне эканамічныя страты ў некалькі мільярдаў долараў ЗША.
Родас (значэнні)
Родас:
Меліхава (Гагарынскі раён)
Меліхава (Мелихово) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Радаманаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Пажарная сігналізацыя
Пажарная сігналізацыя — сукупнасць тэхнічных сродкаў для выяўлення пажару, паведамлення аб месцы яго ўзнікнення, а таксама кіравання тэхнічнымі сродкамі проціпажарнай аховы ці іншым абсталяваннем. Мае сетку пажарных апавяшчальнікаў для выяўлення небяспечных фактараў пажару (нарыклад, дыму, выпраменьвання, полымя, прадуктаў няпоўнага згарання) і пераўтварэння іх у электрычны сігнал з мэтай далейшай перадачы, прыёмна-кантрольнае абсталяванне для апрацоўкі інфармацыі, крыніцы электрасілкавання, кампаненты кіравання іншымі сістэмамі.
Мікалай Віктаравіч Абрамаў
Мікалай Віктаравіч Абрамаў (Nikolai Viktorovič Abramov;, в. Ладва, Падпарожскі раён, Ленінградская вобласць — ) — вепскі паэт, перакладчык, журналіст. Член Саюза пісьменнікаў РФ.
Біяграфія
Скончыў завочнае аддзяленне філалагічнага факультэта Петразаводскага ўніверсітэта. Працаваў рэдактарам у газеце «Kodima» («Родная зямля»).
Першы зборнік вершаў Абрамава «Koumekumne koume» («Трыццаць тры») выйшаў у 1994 годзе і стаў першай мастацкай кнігай на вепскай мове. У 1999 годзе выйшла кніга вершаў «Kurgiden aig» («Час жураўлёў»), дзе акрамя ўласных вершаў аўтара былі змешчаныя творы Пушкіна, Ясеніна, Рубцова, Пастарнака, Высоцкага, Еўтушэнкі ў перакладзе на вепскую мову. Трэцяя кніга Абрамава — «Pagiškam, vell'» («Пагаворым, браце») выйшла ў 2005 годзе. Вершы аўтара былі перакладзеныя на фінскую, венгерскую, нарвежскую і іншыя мовы. Мікалай Віктаравіч таксама пісаў на рускай мове.
У 2006 годзе Абрамаў стаў лаўрэатам літаратурнай прэміі скандынаўскага пісьменніка і грамадскага дзеяча Б. Пох’янена. Зняўся ў кароткаметражным фільме «Шчасце» ("Счастье"), які атрымаў прыз «Залатая лада» на IV усерасійскім фэсце кароткаметражных ігравых фільмаў. Здымаўся ў іншых, пераважна, кароткаметражных фільмах.
Барада (значэнні)
Барада — шматзначны тэрмін.
Каралін Вазняцкі
Каралін Вазняцкі (дацк. Caroline Wozniacki, польск. Karolina Woźniacka - Караліна Вазняцкі; нарадзілася 11 ліпеня 1990 г. горад Одэнсе, Данія) — дацкая тэнісістка польскага паходжання, першая ракетка свету ў адзіночным разрадзе па выніках 2010 і 2011 гадоў.
Пасля перамогі на адкрытым чэмпіянаце Аўстраліі ў студзені 2018 года Каралін Вазняцкі ўзначаліла рэйтынг Жаночай тэніснай асацыяцыі (WTA) пасля 6-гадовага перапынку.
Пыхы
Пыхы (Пи́хи) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Авінаўшчына
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 14 км на паўночны захад ад Сафонава, за 2 км на поўнач ад аўтамагістралі, на правым беразе Дняпра. Уваходзіць у склад Нікола-Пагарэлаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У мінулым сяло Духаўшчынскага павета якое належала Энгельгартам.
У 1734 годзе ротмістрам Энгельгартам Андрэем Сяргеевічам была пабудавана драўляная царква Ражства Багародзіцы.
У 1763 годзе палкоўнікам Энгельгартам Мікалаем Андрэевічам была пабудавана каменная царква Праабражэння.
NGC 4405
NGC 4405 (іншыя абазначэнні — IC 788, IRAS12235+1627, UGC 7529, ZWG 99.50, MCG 3-32-36, VCC 874, PGC 40643) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
8-ы армейскі корпус (Расійская імперыя)
8-ы арме́йскі ко́рпус — агульнавайсковае фарміраванне (злучэнне, вайсковы корпус) Рускай арміі, Узброеных сіл Расіі імперскага перыяду.
Підгаць
Підгаць (Пі́дгать) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Зебры
Зебра (Hippotigris) — падрод роду коні, які ўключае віды зебра раўнінная, зебра пустынная і зебра горная. Гібрыдныя формы паміж зебрамі і хатнімі конямі называюць зеброідамі, паміж зебрамі і асламі — зебруламі.
Герб Батсваны
Шчыт, размешчаны ў цэнтры, падтрымліваюць дзве зебры. Форма шчыта традыцыйная для Усходняй Афрыкі. У верхняй частцы шчыта тры зубчастых колы, якія сімвалізуюць сабой прамысловасць.
Підліскы (Мастыскі раён)
Підліскы (Підлі́ски) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Герб Батсваны
Тры хвалі сімвалізуюць ваду. А дэвіз у ніжняй частцы герба на блакітнай стужцы Pula азначае на мове сетсвана дождж. Гэты дэвіз і хвалі падкрэсліваюць важнасць вады для Батсваны.
У ніжняй частцы шчыта размешчана галава быка, якая сімвалізуе высокае значэнне жывёлы для Батсваны. Дзве зебры намаляваныя, бо яны з'яўляюцца важнай часткай жывой прыроды ў Батсване. Зебра справа трымае галінку сорга, важную сельскагаспадарчую культуру для краіны. Зебра злева трымае бівень слана - слановую косць, што сімвалізуе гандаль слановай косткай у Батсване ў мінулым.
Дыцыян
Цыян, дыцыян, (CN)2 — дынітрыл шчаўевай кіслаты, бясколерны газ з рэзкім пахам; tпл −27,8 °C; tкіп −21,15 °C; абмежавана растваральны ў вадзе, лепш — у спірце, эфіры, воцатнай кіслаце.
Хімічныя ўласцівасці
Пры працяглым награванні (400 °C) ператвараецца ў аморфны палімер — парацыян (CN)x: (х = 2000-3000), які пры 800 °C цалкам дэпалімерызуецца. Для цыяну характэрны т. зв. псеўдагалагенныя ўласцівасці: падобна галагенам (хлор, бром) ён узаемадзейнічае з воднымі растворамі шчолачаў:
Мае характэрны пах міндаля.
Знаходжанне ў прыродзе
Цыян спектраскапічна выяўлены ў каметах, выяўлены ў атмасферы Тытана.
Ужыванне
Выкарыстоўваецца ў арганічным сінтэзе (атрыманне Аксаміду) і зварванні металаў.
У 1824 годзе нямецкі хімік Фрыдрых Вёлер атрымаў з дыцыяну і вады шчаўевую кіслату.
Себасцьян Кабат
Себасцьян Ка́бат, або Себасцьян Кабо́т (Sebastiano Caboto, Sebastian Cabot, Sebastián Cabot; каля  — ) — англійскі і іспанскі мараплавец венецыянскага паходжання, даследчык усходняга ўзбярэжжа Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі.