cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Селана
Насельніцтва складае 1165 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 14 чал./км². Займае плошчу 86 км². Паштовы індэкс — 6030. Тэлефонны код — 0743.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Severino.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Емяльян Рыгоравіч Саўчанка
Емяльян Рыгоравіч Са́ўчанка ( — ) — генерал-маёр (28.4.1943 ).
Е. Р. Саўчанка нарадзіўся ў горадзе Дрыса (па іншых звестках у вёсцы Чарняўшчына ).
Узнагароды
Узнагароджаны сям’ю ордэнамі і медалямі. Сярод узнагарод — ордэн Леніна і ордэн Кутузава II ступені.
Маскоўская дзяржаўная кансерваторыя імя П. І. Чайкоўскага
'''Маскоўская дзяржаўная кансерваторыя імя П. І. Чайкоўскага''' (Московская государственная консерватория имени П. И. Чайковского) — вышэйшая музычная навучальная ўстанова ў Маскве, адзін з асноўных музычных ВНУ Расіі і свету.
Гісторыя
Кансерваторыя ў Маскве была заснавана ў 1866 годзе, урачыстае адкрыццё адбылося 1 верасня. Галоўным ініцыятарам стварэння кансерваторыі быў Рубінштэйн, сузаснавальнікам — князь Мікалай Пятровіч Трубяцкі.
Язэп Нікадзімавіч Булак-Балаховіч
Язэп Булак-Балаховіч (Józef Bułak-Bałachowicz; 4 верасня 1894; в. Мейшты, цяпер Ігналінскі раён Літва — 11 чэрвеня 1923; дарога з Белавежы да Гайнаўкі ў Белавежскай Пушчы) — беларускі вайсковы дзеяч, афіцэр пехоты Рускай імператарскай арміі, палкоўнік Белай арміі, удзельнік Асобнага атрада БНР, намеснік камандзіра добраахвотніцкіх аддзелаў у складзе Войска Польскага другой Польскай Рэспублікі ў 1920 г. Брат Станіслава Булак-Балаховіча.
Раннія гады і сям’я
Нарадзіўся 4 верасня 1894 года ў Мейштах Новааляксандраўскага павета, Ковенскай губерні Расійскай імперыі ў сялянскай каталіцкай сям’і. Бацька — Нікадзім Міхал Балаховіч, беларус, быў кухарам Мейштовічаў з Мейштаў. Маці — Юзэфа з дому Шафранаў, полька, была пакаёўкай Малгажаты Мейштовічавай (з дому Корвін-Мілеўскай) і дачкой кухара Корвін-Мілеўскіх. Пасля жаніцьбы, разам з братам Людвікам, пры дапамозе ўзятай у Мейштовічаў пазыкі, Нікадзім купіў маёнтак Юдуцыны пад Шаркоўшчынай, а ў 1887 годзе прадаў гэты маёнтак графу Лапацінскаму, падзяліўшы з братам інвентар. Пасля продажу маёнтка бацька ўзяў у доўгатэрміновую арэнду ад Мейштовічаў маёнтак Стакапіёва Новааляксандраўскага павета.
Нікадзім і Юзэфа Балаховічы мелі 9 дзяцей: трох сыноў і шэсць дачок. Найстарэйшай была дачка Марыя, наступны — Станіслаў. Пасля гэтага ў 1894 г. нарадзіўся сам Язэп, а потым, у 1899 годзе, яго малодшы брат Мечыслаў. Малодшых сясцёр звалі: Паўліна, Людміла, Вераніка, Ганна і Стэфанія. Бацька Бахаловіча быў свядомым беларусам, але маці варожа ставілася да беларускага пытання. Дома Балаховічы гаварылі па-беларуску. Язэп быў унукам Сыльвестара Балаховіча і Міхаліны Ясінскай.
Дзейнасць
У красавіку 1916 г. Язэп быў прызваны ў рады расійскай арміі і мабілізаваны да 7-га Рэвельскага палка пяхоты. У маі трапіў да аддзелу падпалкоўніка Леаніда Пуніна, дзе ўжо год служыў яго брат Станіслаў. У 1917 г. атрымаў падвышку ў ранзе — з паручніка да. У кастрычніку выйшаў з расійскай арміі і перайшоў да польскіх аддзелаў — быў адпраўлены генералам да Пскова рэкрутаваць палякаў да  з загада генерала Юзафа Доўбар-Мусніцкага. У лістападзе быў пераведзены да Петраграду, па-ранейшаму ў межах 1-га Польскага Корпусу. У снежні яго аддзел быў разброены бальшавікамі.
Ад мая 1918 г. Язэп належаў да I Лужскага партызанскага кавалерыйскага палка IV Петраградскай дывізіі Чырвонай Арміі пад кіраўніцтвам брата Станіслава (пазней быў перайменаваны ў 3-і Петраградскі кавалерыйскі полк). Пазней, з узмацненнем белага руху і адначасовым ростам рэпрэсій з боку органаў ЧК, перайшоў да «белых» разам з братам Станіславам і ваяваў у розных фармацыях (Эстонская вайна за незалежнасць) — у тым ліку і ў арміі генерала Юдзеніча, дзе ён атрымаў рангу падпалкоўніка, і затым палкоўніка. У лістападзе 1919 г. атрад Станіслава Булак-Балаховіча, у якім знаходзіўся і Язэп, перайшоў на бок БНР у якасці Асобнага атрада БНР. У лістападзе—снежні 1919 атрад займаў частку антыбальшавіцкага фронту каля Ізборска, паміж эстонскай і латышскай арміямі.
У канцы студзеня 1920 г. Польша пачала сакрэтныя перамовы са Станіславам Булак-Балаховічам аб пераходзе яго атрада на польскі бок, Язэп быў пасярэднікам у перамовах. Перамовы скончыліся паспяхова і шматнацыянальны атрад перайшоў на польскі бок, бо у сакавіку Эстонія, дзе дыслакаваўся атрад, заключыла мірны дагавор з бальшавікамі і збіралася інтэрнаваць беларускіх салдатаў, а на дадатак беларускае фінансаванне скончылася да такой меры, што атрад галадаў. Пасля рэарганізацыі ў Брэсце быў падпарадкаваны камандзіру генералу Эдварду Рыдз-Сміглы. Летам 1920 г. падчас адсутнасці старшага брата Станіслава, які ездзіў у Варшаву для палітычных перамоў, Язэп кіраваў аддзелам і правёў выдатныя напады на тылы бальшавіцкіх войск на Палессі — пад Оўручам і Валеднікамі. Падчас бітваў да аддзелу набіралі ўзятых у палон чырвонаармейцаў і дэзертыраў, дзякуючы чаму, нягледзячы на страты, ён павялічыўся да каля 1800 салдатаў пяхоты і 800 кавалерыстаў. Загадам Вярхоўнага Камандвання Войска Польскага ад 28 верасня 1920 г. вайска генерала Булак-Балаховіча былі ідэнтыфікаваныя як Добраахвотніцкая Хаўрусная Армія (Ochotnicza Sprzymierzona Armia), што дало статус асобнай хаўруснай арміі, якая дасягнула лічбы каля 20 тысяч салдат.
12 кастрычніка 1920 г. ў Рызе была падпісаная папярэдняя польска-савецкая мірная дамова, якая абавязвала польскі бок выдаліць са сваёй тэрыторыі або раззброіць антысавецкія ўзброеныя фармаванні да 2 лістапада. Польскае камандаванне прапанавала Станіславу Булак-Балаховічу далей весці барацьбу самастойна або пакінуць тэрыторыю Польшчы са зброяй у руках. Станіслаў вырашыў перайсці польска-савецкую мяжу і 12 кастрычніка падпісаў пагадненне з Беларускім палітычным камітэтам. БПК абавязваўся дапамагаць генералу ў арганізацыі беларускай арміі, а Балаховіч павінен быў перадаць уладу на занятай ім тэрыторыі. Атрад 10 лістапада вызваліў Мазыр, а 12 лістапада ў горад прыехаў сам Станіслаў Балаховіч, з нагоды чаго былі вывешаныя беларускія бела-чырвона-белыя сцягі. Беларускі Палітычны Камітэт ператварыўся ва ўрад БНР, які прысвоіў Станіславу тытул Начальніка Беларускай Дзяржавы, але праз некалькі дзён войскі бальшавікоў пайшлі ў контрнаступленне і «балахоўцы» мусілі адступіць у Польшу — сам Язэп перайшоў граніцу 26 лістапада.
Апошнія гады
Пасля польска-бальшавіцкай вайны польскі ўрад надаў Балаховічам польскае грамадзянства за іх удзел у барацьбе супраць Чырвонай Арміі, што дало мажлівасць жыць і працаваць у Польшчы. Язэп Булак-Балаховіч атрымаў ранг генерала брыгады. У маі 1921 г. Язэп разам з братам і амаль 200-асабовай групай падначаленных прыбыў у Белавежу. Там ён жыў у прыватным доме Філімона Вашкевіча на Трапінцы. Спачатку займаўся праблемамі размяшчэння і працаўладкавання былых «балахоўцаў», а пазней — транспартаваннем дзяржаўнай драўніны з лесу да станцыі ў Белавежы. Супрацоўнічаў з мясцовым Раённым Упраўленнем Дзяржаўных Лясоў. Язэп і Станіслаў мелі акцыі лесапільні ў Гайнаўцы.
У гэты час бальшавіцкія агенты рабілі шматлікія беспаспяховыя замахі на Станіслава Булак-Балаховіча. 11 чэрвеня Станіслаў мусіў ехаць да Гайнаўкі, але яму разбэсціўся конь, таму замест яго паехаў Язэп, бо справа была пільная. Язэп выехаў з Белавежы позна ўвечары, каб раніцай быць на месцы. Прыкладна а першай гадзіне ночы Язэпа і яго людзей перапынілі незнаёмыя, запыталі «Хто тут Балаховіч?», а пасля адказу Язэпа «Я» — застрэлілі генерала ў твар.
Пачынаючы з 2010 году з ініцыятывы Беларускай Нацыянальнай Памяці адбываецца роварны рэйд у памяць пра Язэпа Булак-Балаховіча.
Уладзімір Іванавіч Калеснік
Уладзімір Іванавіч Калеснік (нар. ) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў хадзьбе. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
На Чэмпіянаце Беларусі 2016 года заняў 5 месца ў хадзьбе на 20 кіламетраў з вынікам 1:32.33.
Углава
Агульная працягласць ракі — каля 108 км. Плошча яе вадазбору налічвае 915 км². Сіла цячэння характарызуецца сярэднім выдаткам вады, каля 6 м³ ў секунду. Сілкаванне мае ў асноўным снегавое і дажджавое. Паводка на рацэ адбываецца вясной. Зліваючыся з рэкамі Мжэ і Радбуза, Углава ўтварае ля горада Пльзень раку Бераўнка.
Азаранкі
Аза́ранкі (, Азаренки) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Жарскага сельсавета.
Грозны
Грозны — сталіца Чачэнскай Рэспублікі, цэнтр Грозненскага раёна. Горад рэспубліканскага значэння, у склад раёна не ўваходзіць, утварае гарадскую акругу горад Грозны. Горад размешчаны на абодвух берагах ракі Сунжа. Насельніцтва — 301 253 чалавекі (2019).
Гісторыя
Узнік у 1818 годзе пры будаўніцтве Сунжанскай абарончай лініі як расійская крэпасць Грозная. У снежні 1869 годзе крэпасць, якая страціла сваё ваеннае значэнне, была перайменавана ў г. Грозны. У 1893 годзе праз Грозны прайшла чыгуначная лінія Беслан — Пятроўск-Порт (цяпер Махачкала). У 1893 годзе паблізу горада пачалася здабычы нафты. У пачатку 20 ст. Грозны ператварыўся ў буйны прамысловы цэнтр Паўночнага Каўказа, працавалі нафтаперагонныя заводы, чыгуналіцейны завод і механічныя майстэрні. 7 сакавіка 1944 года, у сувязі з дэпартацыяй чачэнцаў і інгушоў, горад быў цэнтрам Грозненскай акругі ў складзе Стаўрапольскага края, але 22 сакавіка 1944 ён зноў атрымаў статус цэнтра асобнага рэгіёну — Грозненскай вобласці, а з 9 студзеня 1957 года, пасля рэабілітацыі чачэнцаў і інгушоў, — сталіцы адноўленай ЧІАССР.
1 кастрычніка 1991 года Агульнанацыянальная кангрэс чачэнскага народу пад кіраўніцтвам Джахара Дудаева абвясціў аб падзеле Чачэна-Інгушэціі на суверэнную Чачэнскую рэспубліку (сталіца — Грозны) і Інгушскую рэспубліку ў складзе РСФСР.
Аляксандраў (гміна, Люблінскае ваяводства)
Алякса́ндраў (Aleksandrów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Білгарайскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Аляксандраве. Плошча гміны складае 54,26 км². Станам на 2006 год у гміне Аляксандраў пражывалі 3194 чалавекі, шчыльнасць — 59 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 4 салецтвы.
Плесьна (гміна)
Пле́сьна (Pleśna) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Тарноўскага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Плесьне. Плошча гміны складае 83,65 км². Станам на 2013 год у гміне Плесьна пражывалі 11938 чалавек, шчыльнасць — 137,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 11 салецтваў.
Сож (пасёлак)
Сож (, Сож) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Цярэшкавіцкага сельсавета.
Правакацыя (гурт)
«Правака́цыя» — беларускі панк-рок гурт, які існаваў у 90-х гадах XX стагоддзя. Заснавальнікам і лідарам гурта быў Альгерд Бахарэвіч, які пісаў тэксты песень і з’яўляўся вакалістам. Тэксты песняў маюць найперш іранічна-палітычны характар, уяўляюць сабой своеасаблівы творчы пратэст.
Гісторыя
Гурт быў створаны ў 1993 годзе, дэбют адбыўся на першым фестывалі «Раздавім фашысцкую гадзіну» ў Мінску. У гады існавання гурт прымаў удзел у шматлікіх акцыях і фестывалях, сярод якіх варта адзначыць «Раздавім фашысцкую гадзіну», «Вольныя танцы», «Хай што-небудзь адбудзецца», «Гэта ты, Моцарт?!», усяго было дадзена каля паўсотні канцэртаў. Акрамя Мінска гурт граў у Магілёве, Лагойску, Талачыне. Апошні канцэрт «Правакацыі» быў дадзены ў 2000 годзе ў мінскім клубе «Медыўм» сумесна з беларускім гуртом Hate to State і ірландскім Call Center. 22 лютага 2003 гурт уз’яднаўся, каб даць яшчэ адзін канцэрт, які адбыўся ў Талачыне.
Альбомы
У 1999 годзе гуртом быў запісаны і выдадзены адзіны студыйны альбом пад назвай «Звычайная раніца». Больш раннія запісы рабіліся ў хатніх умовах і распаўсюджваліся толькі сярод знаёмых. Альбом «Звычайная раніца» ўключае 8 кампазіцый:
Міціна (станцыя метро)
«Міціна» (Ми́тино) — станцыя Арбацка-Пакроўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна. Знаходзіцца паміж станцыямі «Валакаламская» і «Пятніцкая шаша». Адкрыта 26 снежня 2009 года ў складзе ўчастка «Строгіна» — «Міціна». З дня адкрыцця была паўночна-заходняй канцавой на лініі да яе падаўжэння 28 снежня 2012 года на адзін перагон да станцыі «Пятніцкая шаша».
Харвацкая мова
Харвацкая мова (hrvatski jezik) — афіцыйная мова Харватыі, Босніі і Герцагавіны (нараўне з баснійскай і сербскай) і адна з шасці афіцыйных моў аўтаномнага края Ваяводзіна у складзе Сербіі.
Адносіцца да славянскай групы індаеўрапейскай сям'і моў.
Пісьменнасць на аснове лацінскага алфавіта. Каля 6,2 мільёнаў носьбітаў.
Ляхавічы (Драгічынскі раён)
Ля́хавічы (, Ляховичи) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Папінскага сельсавета.
Апраметная (п’еса)
«Апраметная» (другая назва — Зруйнаваная цемра) — п’еса беларускага драматурга Васіля Шашалевіча, напісаная прыкладна да 1924 і пастаўленая Беларускай тэатральнай студыяй В. Смышляева ў Маскве 16 мая 1925 на III з’ездзе Саветаў СССР.
У 1926 і 1927 гадах ставілася на сцэне Беларускага дзяржаўнага тэатра імя Якуба Коласа ў Віцебску. Ставіла за мэту паказаць працэс духоўнага і сацыяльнага разняволення беларускага народа.
Поўны тэкст твора не знойдзены.
Сюжэт
Злы чараўнік выкраў і ўсыпіў адвечным сном прыгажуню Алёнку. Малых дзяцей, што выпадкова сустрэлі ў лесе чараўніка, ён ператварыў у сабак «і па-сабачаму брахаць прымусіў». У выніку ўся краіна замёрла ў здранцвенні: «дзяцей ён скраў — і мова родная цяпер чужою стаць павінна». З бяды Алёнку, дзяцей і краіну вызваляюць волат Янка і тры віцязі — яны разбураюць царства чараўніка.
Крытыка
26 мая 1925 у газеце «Правда» была апублікавана рэцэнзія з станоўчым водгукам на прэм’еру п’есы. У ёй падкрэсліваўся казачны характар відовішча, дзе лесавік зачароўвае дзяўчыну Аленку і яшчэ дваіх малых дзетак, а добры віцязь выводзіць іх у ясны свет. Зрэшты, у газеце гаварылася, што пакуты герояў і іх цудоўнае вызваленне атаясамліваецца «з прыгнечанасцю Беларусі ў царскія часы і вызваленнем ад яго ў нашу пару».
З узмацненнем таталітарных тэндэнцый у адносінах да нацыянальных рэспублік стаўленне афіцыйнай крытыкі да п’есы значна пагоршылася. У сваю чаргу, В. Вольскі сцвярджаў, што такія «містычныя» пастаноўкі гледачу не зразумелыя і не патрэбныя, а галоўная ідэя спектакля цалкам двухсэнсоўная. М. Модэль у сваёй працы «Тэатр і драматургія» адзначаў, што: «Апраметная была разлічана на задавальненне ідэйных запатрабаванняў і рэакцыйных густаў нацыяналістычных колаў беларускай інтэлігенцыі; п’еса дарэшты прасякнута містыкай і яскрава выражанай нацдэмаўскай ідэалогіяй».
У 1927 годзе п’еса была знята з рэпертуара Беларускага дзяржаўнага тэатра ў Віцебску.
Пастаноўка
Спектакль 16 мая 1925 быў багаты на музыку (у ім гучалі мелодыі А. Грачанінава ), светлавыя эфекты, танцы, пантаміму. Ролі выконвалі Л. Мазалеўская, А. Лонгіна, А. Гепнер, А. Лагоўская (Аленка), К. Саннікаў (віцязь), А. Ільінскі (чарот) і С. Станюта (ведзьма).
Міхаіл Міхайлавіч Анікееў
Міхаіл Міхайлавіч Анікееў (нар.23.05.1949, в. Мікольск Дрыбінскага раёна Магілёўскай вобл.,) — кандыдат сельскагаспадарчых навук, дацэнт, дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 11-га і 13 скліканняў, Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання, заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь.
Біяграфія
Калі яму было ўсяго два гады, не стала бацькі, Міхаіла Фёдаравіча, рабочага брыгады «Нікольск» саўгаса «Дрыбінскі». Клопату пра шасцярых дзецях ляжалі на плячах маці, Сцепаніды Акуловны, даяркі той жа брыгады. С ранняга дзяцінства пачаў працаваць. У 1966 -1968 гг. працаваў рабочым, паштальёнам. В 1968-1970 гг. служыў у Савецкай арміі. Завочна скончыў Смілавіцкій сельскагаспадарчы тэхнікум і Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, аспірантуру пры БДСГА.
У 1970—1977 гг. памочнік брыгадзіра, брыгадзір саўгаса «Дрыбінскі» Горацкага раёна, у 1977—1980 гг. — галоўны аграном саўгаса «Копцеўскі» Горацкага раёна, у 1980—1986 гг. — дырэктар саўгаса «Горацкі». У 1986—1987 гг. — старшыня Горацкага выканаўчага камітэта, 1987—1991 гг. — першы сакратар Асіповіцкага гаркама КПБ. З 1991 па 2003 гг.- дацэнт кафедры раслінаводства БДСГА.
Каор
Каор (Кагор; Cahors, Caors) — горад на паўднёвым захадзе Францыі, на рацэ Лот, прытоку Гароны.
Міхаіл Міхайлавіч Анікееў
Біяграфія
У 2003—2010 гг. зноў старшыня Горацкага райвыканкама. У час яго кіравання Горацкі раён заняў 2-е месца ў рэспубліканскім спаборніцтве па сацыяльна-эканамічнаму развіццю і ў 2008 годзе занесены на рэспубліканскую Дошку Пашаны. У кастрычніку 2004 года ў горадзе Горкі прайшоў другі рэспубліканскі экалагічны форум. З 2005 па 2010 гады ў раёне былі ўладкаваны 12 аграгарадкоў: Каменка, Аўсянка, Леніна, Паршына, Добрая, Маслакі, Горы, Копцеўка, Красуліна, Рэкта, Сава, Рудкаўшчына. Аўтар навуковых і навукова-метадычных прац па раслінаводству і методыцы выкладання.
Грамадская дзейнасць
Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР адзінаццатага склікання, дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь трынаццатага склікання, дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання, дэпутат Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі, член камісіі па пытаннях экалогіі, прыродакарстання і ліквідацыі вынікаў Чарнобыльскай аварыі. Неаднаразова выбіраўся дэпутатам Магілёўскага абласнога Савета і Горацкага раённага Савета.