cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Савет эканамічнай узаемадапамогі
Перыяд паспяховага функцыянавання арганізацыі
Праблемы, якія ўсталі перад СЭУ, патрабавалі змены формаў яго дзейнасці. У 1971 годзе была прынята праграма сацыялістычнай эканамічнай інтэграцыі. Ставілася задача развіцця вышэйшых формаў эканамічнай інтэграцыі - вытворчай кааперацыі і спецыялізацыі, навукова-тэхнічнага супрацоўніцтва, каардынацыі планаў эканамічнага развіцця, сумеснай інвестыцыйнай дзейнасці. У 1970-я гады ролю СЭУ ў гаспадарцы сацыялістычных краін некалькі ўзрасла. У 1972-1974 гадах ствараюцца Міжнародная эканамічная арганізацыя «Интерэлектро», гаспадарчыя аб'яднанні «Интератомэнерго», «Интертекстильмаш», «Интерхимволокно», «Интератоминструмент». У кастрычніку 1974 гады СЭУ атрымаў статус назіральніка ў ААН. Мэтай стварэння СЭУ абвяшчалася садзейнічанне эканамічнаму развіццю краін-удзельніц, падвышэнне ўзроўню індустрыялізацыі, ўзроўню жыцця, прадукцыйнасці працы і гэтак далей. Органы СЭУ прымалі рашэнні і рэкамендацыі па розных эканамічных і навукова-тэхнічных пытаннях; аднак гэтыя рашэнні не мелі абавязковай юрыдычнай сілы і прымаліся толькі са згоды зацікаўленых краін-членаў СЭУ і не распаўсюджваліся на краіны, якія заявілі пра сваю незацікаўленасць у дадзеным пытанні. Дзейнасць СЭУ мела шэраг важных пазітыўных вынікаў: у краінах, якія ўваходзяць у гэтую арганізацыю, з дапамогай іншых членаў СЭУ стваралася развітая індустрыя, ажыццяўлялася будаўніцтва, праводзілася навукова-тэхнічнае супрацоўніцтва. СЭУ спрыяў інтэграцыі эканамічных сістэм краін-удзельніц, іх прагрэсу ў эканамічным і тэхнічным развіцці. Праз СЭУ каардынаваў клірынгавы (бартэрны) гандаль паміж краінамі-удзельніцамі, праводзілася ўзгадненне і ўзаемная прывязка народнагаспадарчых планаў.
У 1975 годзе на долю краін - членаў СЭУ прыпадала траціна сусветнага прамысловай вытворчасці, гаспадарчы патэнцыял гэтых дзяржаў вырас з 1949 года ў некалькі разоў.
Крызісныя 1980-я і распад СЭУ
СССР і яго партнёры рэагавалі на развіццё негатыўных з'яў ва ўзаемным гандлі: яны прынялі шэраг «шматбаковых праграм» ў мэтах ажыўлення і інтэнсіфікацыі супрацоўніцтва. На партыйнай сустрэчы ў Сафіі восенню 1985 года савецкі бок прапанаваў распрацаваць комплексную праграму навукова-тэхнічнага прагрэсу краін - членаў СЭУ ў мэтах памяншэння і наступнай ліквідацыі адставання садружнасці ў плане навукі і тэхнікі. Спроба сацыялістычных краін падлучыцца да эўрапейскіх праграмаў, у прыватнасці да «Эўрыкі», не ўдалася, таму прыйшлося абапірацца на ўласныя сілы. У лістападзе 1986 г. у Маскве на рабочай сустрэчы вышэйшых кіраўнікоў краін-членаў СЭУ Міхаіл Гарбачоў заявіў, што трэба актывізаваць такой «магутны фактар ​​прагрэсу», як супрацоўніцтва сацкраінаў. Ім жа было адзначана, што «ў другой палове 1970-х - пачатку 1980-х гадоў развіццё сусветнай сацыялістычнай сістэмы замарудзілася». Пра гэта сведчылі і статыстычныя звесткі.
Сербскі дынар
Сербскі дынар (серб. динар) (код ISO 4217 — «RSD») — нацыянальная валюта Сербіі. 1 сербскі дынар роўны 100 пара.
Савет эканамічнай узаемадапамогі
Крызісныя 1980-я і распад СЭУ
У 1988 годзе ў рамках СЭУ была распрацавана і ўведзена сістэма сертыфікацыі СЕПРОРЕВ, якая адрознівалася ад прынятых міжнародных сістэм тым, што акрамя патрабаванняў бяспекі аховы здароўя і экалогіі, вялікае значэнне прад'яўляла да якасных тэхніка-эканамічных параметрах прадукцыі, якая пастаўлялася ў краіны-члены СЭУ.
Сербскі дынар
Існуюць манеты вартасцю 1, 2, 5, 10 і 20 дынараў; банкноты — 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000 і 5000 дынараў.
Савет эканамічнай узаемадапамогі
Крызісныя 1980-я і распад СЭУ
Пасля змены рэжымаў ва ўсходнееўрапейскіх краінах-сябрах СЭУ ў канцы 1980-х іх новыя ўрады сталі радыкальна пераглядаць свае эканамічныя і палітычныя інтарэсы. Набыўшы паўнавартасную незалежнасць і пачаўшы рашучыя эканамічныя пераўтварэнні, яны ўзялі курс на максімальна хуткае ўключэнне нацыянальных эканомік у сусветную гаспадарку, перш за ўсё ў заходнееўрапейскія інтэграцыйныя працэсы. Адначасова пачалася адкрытая і беспрэцэдэнтна вострая крытыка СЭУ як арганізацыі, з аднаго боку, і сістэмы эканамічнага ўзаемадзеяння ў яго рамках, - з другога.
Сербскі дынар
Афармленне сербскіх дынараў ідэнтычна афармленню югаслаўскіх дынараў узору 2000—2002 года.
Савет эканамічнай узаемадапамогі
Крызісныя 1980-я і распад СЭУ
5 студзеня 1991 года на пасяджэнні выканаўчага камітэта Савета эканамічнай узаемадапамогі, якое праходзіла ў Маскве, было прынята рашэнне аб пераўтварэнні СЭУ ў Арганізацыю міжнароднага эканамічнага супрацоўніцтва.
28 чэрвеня 1991 года ў Будапешце краіны-члены СЭУ: Балгарыя, Венгрыя, В'етнам, Куба, Манголія, Польшча, Румынія, СССР і Чэхаславакія на 46-м пасяджэнні сесіі Савета падпісалі Пратакол аб расфарміраванні арганізацыі. Разам з гэтым завяршылася і гісторыя сацыялістычнай эканамічнай інтэграцыі.
Асобныя структуры, першапачаткова створаныя ў рамках СЭУ (напрыклад, Міжнародны банк эканамічнага супрацоўніцтва, Міжнародны інвестыцыйны банк, Інтерспутник), існуюць і працягваюць сваю дзейнасць да гэтага часу.
Прычыны распаду СЭУ і яго вынікі
Галоўная прычына распаду СЭУ - да часу свайго ўступлення на «шлях сацыялізму» большасць краінаў не дасягнулі той высокай стадыі індустрыяльнай сталасці, якая прадугледжвае фарміраванне ўнутраных стымулаў да інтэграцыі. Крушэння СЭУ ў пэўнай меры спрыялі: выдача жаданага за сапраўднае і прадуцыраванне непрацуючых інтэграцыйных праграм.
Безграшовы гандаль, які на працягу дзесяцігоддзяў вялі краіны сацлягеру, прывеў да таго, што практычна ўсе члены СЭУ знаходзіліся ў ўпэўненасці, што іх падманваюць, што іх краіна дае больш, чым атрымлівае. Інтеграцыя вяла да нівеліроўку эканомік краін-членаў СЭУ: моцныя прайгравалі, а слабыя выйгравалі. Калі параўноўваць эканамічную сітуацыю ў краінах Усходняй Еўропы ў 1928 годзе (пік прадваеннага эканамічнага ўздыму) і ў 1970 годзе (найбольш паспяховы перыяд функцыянавання СЭУ), то апынецца, што доля краін Усходняй Еўропы ў сусветнай прамысловай вытворчасці павялічылася з 6,6 да 8,6 %. Пры гэтым доля Румыніі вырасла з 0,3 да 1%, Балгарыі - з 0,1 да 0,6%, доля Венгрыі - 0,36 да 0,6%, у той час як доля Чэхаславакіі знізілася з 1,7 да 1, 5%, а ГДР - з 2,8 да 2,4%
Для СССР і Расіі СЭУ сыграў дваякую ролю. З аднаго боку, СССР апынуўся ўладальнікам доўгу ў памеры 15 млрд рублёў. Справа ў тым, што ў 1975-1985 гадах партнёры па блоку былі павінны СССР 15 млрд руб., То за перыяд з 1986 па 1990 гады ролі памяняліся: зараз ужо Савецкі Саюз завінаваціўся 15 млрд руб. Паколькі Савет эканамічнай узаемадапамогі перастаў існаваць у неспрыяльны для СССР момант, расплачвацца з абавязкамі прыйшлося менавіта яму. З іншага, СССР быў набыты вопыт па стварэнні арганізацыі, якая рэгулюе эканамічную дзейнасць некалькіх краін.
Саўчанкі
Назву Са́ўчанкі маюць:
Тоўстая Маргарыта
То́ўстая Маргары́та (Paks Margareeta) — самая тоўстая вежа Талінскай гарадской сцяны, якая знаходдзіцца ў канцы вуліцы Пік.
З 1830 года вежу сталі выкарыстоўваць у якасці турмы. Прыбудову зрабілі 1884—1885 (першы ад пачатку прызначаны пад турму будынак у Таліне). У сакавіку 1917 года вежу спалілі. У 1930 годзе у пустуючай вежы задаволілі Музей Гісторыі.
У цяперашні час вежа адноўлена, рэстаўрыраваная і ў ёй знаходзіцца Марскі музей Эстоніі.
Віткова
Насельніцтва — 8 003 жыхароў (2014 год).
NGC 4137
NGC 4137 (іншыя абазначэнні — UGC 7135, MCG 7-25-33, ZWG 215.36, VV 454, PGC 38619) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Гончыя Псы.
Бальшое Бераснёва
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Спіс каралёў Усходняй Англіі
Скандынаўскія кіраўнікі
З 918 у складзе Уэсэкса
Стывен Хендры
Сты́вен Хе́ндры (Stephen Hendry; нар., , Шатландыя) — шатландскi былы прафесiйны гулец у снукер. Былы лідар сусветнага рэйтынгу. Сяміразовы чэмпіён свету (1990, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1999), пяціразовы пераможца чэмпіянату Вялікабрытаніі (1989, 1990, 1994, 1995, 1996), шасціразовы пераможца Мастэрс (1989, 1990, 1991, 1992, 1993, 1996) і, такім чынам, адзін з дзесяці снукерыстаў у гісторыі, якія выйгралі ўсе тры турніры трайной снукернай кароны.
У 1985 Хендры стаў самым маладым прафесійным снукерыстам: яму было ўсяго 15 гадоў. У 21 год ён стаў самым маладым чэмпіёнам свету ў гісторыі. Стывен Хендры з’яўляецца сяміразовым чэмпiёнам свету (1990, 1992—1996, 1999), пяціразовым пераможцам чэмпіянату Вялікабрытаніі (1989-1990, 1994-1996) і шасціразовым пераможцам турніру Мастэрс (1989-1993, 1996). Апроч таго, Хендры з’яўляецца рэкардсменам па агульнай колькасці рэйтынгавых перамог — 36 турніраў. Уладальнiк мноства іншых рэкордаў, кавалер Ордэна Брытанскай Iмперыi.
Хендры займаў першае месца ў сусветным рэйтынгу на працягу васьмі сезонаў запар (1990—1998), а таксама зноў стаў першым у сезоне 2006/2007. Ён займае другі радок у спісе гульцоў, якія зрабілі найбольшую колькасць соценных серый у гісторыі (775 серый), а таксама другі радок па колькасці максімальных серый (11 максімумаў), саступаючы па абодвум паказчыкам толькі Роні О’Салівану. Апроч таго, Стывен Хендры зарабіў за сваю прафесійную кар’еру больш любога іншага гульца — больш за £8,5 мільёнаў.
У маі 2012 года Хендры зрабіў заяву аб завяршэнні сваёй кар’еры пасля паражэння ў чвэрцьфінале чэмпіянату свету ад Стывена Магуайра — 2:13. У пачатку сезона 2014/2015 атрымаў запрашальную карту і мае права прымаць удзел на прафесійных снукерных турнірах.
Бальшое Сыраквашына
Бальшое Сыраквашына (Большое Сыроквашино) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Саўчонкі
Назву Саўчо́нкі маюць:
Чудское возера
Чудское возера, або Пэ́йпсі (Peipsi) — буйное прэснаводнае возера, з'яўляецца паўночным складнікам так званага Чудска-Пскоўскага азёрнага комплексу.
Плошча возера складае 2613 км² (73 % ад азёрнага комплексу).
Паўночны і заходні берагі належаць рэспубліцы Эстонія, усходні — Расійскай Федэрацыі (Пскоўская вобласць і невялікі ўчастак у вытоку ракі Нарва належыць Сланцаўскаму раёну Ленінградскай вобласці). З боку рэспублікі Эстонія з возерам мяжуюць з поўначы на поўдзень мааконды (паветы) Іда-Вірумаа, Йыгевамаа і Тартумаа.
Пасярэдзіне возера праходзіць мяжа Расіі і Эстоніі. Раней з'яўлялася ўнутраным вадаёмам СССР, а да гэтага — Расійскай імперыі, калі да яго берагоў выходзілі межы Пскоўскай, Санкт-Пецярбургскай, Ліфляндскай і Эстляндскай губерняў. Прылеглыя да возера тэрыторыі называюцца Прычуддзе.
Этымалогія
Этнонім чудзь у Старажытнай Русі шжываўся для пазначэння старажытных эстаў, уключаючы сету, а таксама як зборная назва розных фіна-ўгорскіх народаў. Назва гэта чыста славянская, таму, што эсты сябе чуддзю ніколі не звалі.
Гістарычныя факты
На лёдзе Чудскога возера 5 красавіка 1242 года адбылося знакамітае Лядовае пабоішча — бітва рускага войска князя Аляксандра Неўскага супраць войскаў Лівонскага ордэна. З-за зменлівасці гідраграфіі Чудскога возера, гісторыкам доўгі час не атрымлівалася дакладна вызначыць месца, дзе адбылася бітва. Толькі дзякуючы працяглым даследаванням, праведзеным экспедыцыяй Інстытута археалогіі Акадэміі навук СССР, было ўсталявана месца бітвы. Яно летам пагружана ў ваду і знаходзіцца прыблізна ў 400 метрах ад вострава Сігавец.
Tuntex Sky Tower
Tuntex Sky Tower (高雄85大樓, Tuntex Sky Tower) — 85-павярховы небаскроб, размешчаны ў горадзе Гаасюн, Тайвань. Вышыня будынка складае 347,5 метраў, а разам з антэнай — 378 метраў. З’яўляўся найвышэйшым будынкам на Тайвані да ўвядзення ў строй вежы Тайбэй 101 у 2003 годзе.
Небаскроб мае нестандартны дызайн у выглядзе зубца: два асобныя 39-павярховыя корпусы злучаюцца разам і трымаюць цэнтральную вежу, пад якой застаецца пустая прастора. Такім чынам будынак капіруе абрысы кітайскага іерогліфа 高 «Гао» («высокі»), які прысутнічае ў імені горада.
Будынак належыць фірме Tuntex Group. У асноўным складаецца з офісаў, але таксама ёсць жылыя плошчы, гандлёвы цэнтр, гасцініца Splendor Kaohsiung (37-70 паверхі). Назіральная пляцоўка размясцілася на 75-м паверсе небаскроба, у будынку працуюць хуткасныя ліфты, якія за секунду пераадольваюць 10,17 метра. З вежы адкрываецца від на горад, мясцовую раку і прычал.
Светач
Назву Све́тач маюць:
Некрафагі
Некрафаг або трупаед — жывёла, якая харчуецца мярцвячынай, падлай. Супрацьпастаўляецца драпежніку, аднак гэтыя тыпы харчавання не выключаюць адзін аднаго.
Падлай харчуюцца гіены, афрыканскі марабу, амерыканскія грыфы, жукі-магільшчыкі і іншыя, назіраюцца выпадкі паяданне падлы ў рабых суслікаў. Існуе гіпотэза, што да некрафагаў можна аднесці тыраназаўраў.
Існуе метад усталявання даўнасці надыходу смерці пры дапамозе даследавання насякомых-некрафагаў. На ім заснавана судовая энтамалогія.
Нгуен Чай
Нгуен Чай (Nguyễn Trãi; 1380 — 1442), таксама вядомы як Ык Чай (Ức Trai) — вучоны-канфуцыянец, дзяржаўны ды вайсковы дзеяч Дайв’ета, вядомы паэт свайго часу. Галоўны дарадца і блізкі сябра імператара Ле Лоя, які вызваліў Дайв’ет ад уладарства кітайскай дынастыі Мін. Яму прыпісваюць напісанне важных палітычных заяў ад імя Ле Лоя, што натхнялі насельніцтва Дайв’ета на падтрымку адкрытага паўстання супраць дынастыі Мін. Ён таксама з’яўляецца аўтарам дэкларацыі незалежнасці ад Кітая (Bình Ngô đại cáo).
У 1442 годзе разам з жонкай Нгуен Тхі Ло (Nguyễn Thị Lộ) і бліжэйшымі сваякамі быў абвіначаны ў атручванні імператара Ле Тхай Тонга і смяротна пакараны. Дваццаць гадоў пасля імператар Ле Тхань Тонг афіцыйна дараваў Нгуену Чаю, абвясціўшы, што той невінаваты ў смерці Ле Тхай Тонга.
Расяйнейская бітва
Расяйне́йская бітва — назва савецкага франтавога контрудару ў раёне на паўднёвы захад ад Шаўляя 23 — 25 чэрвеня 1941 года, праведзенага ў рамках Прыбалтыйскай стратэгічнай абарончай аперацыі.
Вынікі бітвы
Контрудар 12-га і 3-га мехкарпусоў з-за недахопу арганізацыі і забеспячэння звёўся да паспешлівых, няўзгодненых па месцы і часу дзеянняў. Яго вынікі апынуліся нязначнымі, а страты асабістага склада і танкаў вялікія.
ВПС Паўночна-Заходняга фронту за першыя тры дні вайны страцілі 921 самалёт і апынуліся не ў стане падтрымаць савецкія войскі з паветра.
Асноўная задача — затрымаць прасоўванне суперніка — выкананая не была. Вынік бітвы — паражэнне.
25 чэрвеня камандуючы фронтам атрымаў дырэктыву Стаўкі Галоўнага Камандавання, якая запатрабавала арганізаваць абарону сіламі адыходзячых аб’яднанняў, рэзерваў і злучэнняў другога эшалона па Заходняй Дзвіне.
Але яшчэ 24 чэрвеня нямецкі 56-ы мотакорпус выйшаў на шашу, якая вядзе да Даўгаўпілса, прайшоўшы 170 км. 26 чэрвеня Даўгаўпілс быў захоплены.
2 ліпеня, пасля адбіцця савецкіх атак, да Заходняй Дзвіны ў раёне Екабпілса выйшаў другі мотакорпус 4-й танкавай групы — 41-ы.
Нямецкая 3-я танкавая група пасля бітвы за Алітус заняла Вільнюс, выйшла на аператыўны прастор і пачала наступленне на Мінскім напрамку (глядзі далей «Беластоцка-Мінская бітва»).
Чкалаўскі сельсавет
Чка́лаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Калінкавіцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска) Залатуха.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Какуевіцкі сельсавет у складзе Калінкавіцкага раёна Мазырскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Какуевічы. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Калінкавіцкім раёне БССР. З 27 верасня 1930 года ў Мазырскім раёне, з 5 лютага 1931 года ў Рэчыцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Васілевіцкага раёна Палескай вобласці. 20 красавіка 1939 года Какуевічы перайменаваны ў Чкалава, сельсавет перайменаваны ў Чкалаўскі. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Залатушскага сельсавета, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Лукі. З 16 верасня 1959 года ў Калінкавіцкім раёне. 30 ліпеня 1970 года ў склад Баравікоўскага сельсавета Светлагорскага раёна перададзены вёскі Пажыхар і Чкалава. Паміж 1976 і 1981 гадамі цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Залатуха.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1362 чалавекі, з іх 97,3 % — беларусы, 1,3 % — рускія, 0,7 % — украінцы.
Башмачнае
Башмачнае — сяло ў Жалезінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Башмачынскай сельскай акругі. Код КАТА — 554237100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1275 чалавек (620 мужчын і 655 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 820 чалавек (392 мужчыны і 428 жанчын).
Барок (Духаўшчынскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Вежа Кулдзяла
Вежа Кулдзяла (Kuldjala torn — «вежа залатой нагі») — вежа Талінскай крапасной сцяны.
Кулдзяла ўзвялі ў якасці кутняй вежы гарадской сцяны ў 1311—1320 гадах.
Назва вежы de Guldene Voet узнікла ў 1434 годзе. Пазней сцяну пашырылі ў паўночным напрамку і пабудавалі вежу Лоевеншэдэ (Loewenschede)
У афармленні вежы Кулдзяла можна вылучыць некалькі перыядаў. Істотныя перабудовы былі ажыццёўленыя ў 1370—1372 гадах, затым пасля 1422 года і ў 1610-ых гадах, калі вежа Кулдзяла дасягнула сваёй максімальнай вышыні ў 22,5 метра.
Вежа добра захавалася і ў цяперашні час яе памяшканні выкарыстоўвае моладзевая арганізацыя Кодулін для правядзення выстаў і лекцый.
Ласка
Ласка, ласіца (Mustela nivalis) — драпежнае млекакормячае сямейства куніцавых.
Апісанне
Ласка — самы маленькі прадстаўнік атрада драпежных. Даўжыня звярка вагаецца, у залежнасці ад прыналежнасці да таго ці іншага падвіда, ад 11,4 да 21,6 см. Вага 40-100 г. Памеры самцоў большыя чым у самак. Цела з кароткімі лапкамі, узброенымі вельмі вострымі кіпцюрамі. Галава невялікая, вушы кароткія, шырокія, нос на канцы тупы і злёгку расшчэплены. Поўсць густая, мяккая, пушыстая, зімой снежна-белая, летам на спіне карычневая, знізу жаўтавата-белая. У пачатку хваста маюцца залозы, якія вылучаюць вадкасць з непрыемным пахам.
Будовай цела і афарбоўкай поўсці вельмі нагадвае гарнастая, але адрозніваецца дробнымі памерамі і больш кароткім, а галоўнае аднакаляровым хвастом.
Пашырэнне
Пашырана ў Еўразіі, Паўночнай Амерыцы, Паўночнай Афрыцы. На Беларусі нешматлікая, падвід M.n. nivalis найчасцей трапляецца на Палессі. Жыве на лугах, балотах, узлесках, у зарасніках па берагах вадаёмаў, каля жылля чалавека (у свірнах, гумнах, сціртах саломы, канюшнях і інш.).
Асаблівасці біялогіі
Корміцца пераважна мышападобнымі грызунамі, ралзей паўзунамі і земнаводнымі, птушкамі і іх яйцамі. Актыўная ноччу і на змярканні Перамяшчаецца скачкамі. Добра лазіць па галінах дрэў, ламаччы (адсюль першапачатковая назва — лазка). За суткі з’ядае да 35 г корму, робіць запасы ў сховішчах.
Гнёзды ў норах. Гон звычайна ў пачатку вясны. Цяжарнасць 26-35 сутак, з латэнтным перыядам — значна больш. У прыплодзе 3-10 дзіцянят.
Літаратура
''Самусенка Э. Р.'' Ласка //
Фіджыйцы
Фіджы́йцы (саманазва  iTaukei) — меланезійскі народ, карэннае насельніцтва Фіджы. У выніку эміграцыі сталыя абшчыны фіджыйцаў таксама ўзніклі ў Аўстраліі, ЗША, Новай Зеландыі, Вялікабрытаніі, Саламонавых Астравах і г. д. Агульная колькасць (2022 г.) — 437 400 чал.
Паходжанне
У XIX ст. еўрапейскія місіянеры стварылі міф аб афрыканскай прарадзіме фіджыйцаў. Ён шырока прадстаўлены ў нашы дні, нават выкладаецца ў фіджыйскіх падручніках па гісторыі, аднак не адпавядае навуковым звесткам.
Найбольш старажытнае сведчанне прысутнасці чалавека на Фіджы было выяўлена ў 2007 г., калі на ўзбярэжжы вострава Віці-Леву археолагі знайшлі паселішча 1100 г. да н. э. — 550 г. да н. э., заснаванае носьбітамі культуры Лапіта. Мяркуецца, што першапасяленцы прыбылі з архіпелага Бісмарка. За перыяд існавання іх паселішча адбылося 2 хвалі міграцыі. Раней, да 2000 гг. археолагі выявілі 14 дагістарычных паселішчаў, самыя старажытныя з якіх таксама былі заснаваны ў канцы 2 тысячагоддзя да н. э.
Лічыцца, што прадстаўнікі культуры Лапіта дамінавалі на астравах Фіджы да канца 1 тысячагоддзя да н. э. Дакладна не вядома, ці было знікненне культуры выклікана міграцыяй меланезійцаў, прамых продкаў сучасных фіджыйцаў. Меланезійцы маглі перасяліцца на астравы яшчэ ў перыяд росквіту Лапіта і паступова асіміляваць старажытнае насельніцтва. Дакладна невядома, адкуль ішло перасяленне меланезійцаў. Згодна паданням саміх фіджыйцаў, іх продкі прыбылі з захаду на адзіным каноэ «Каўнітоні» і спярша спыніліся на Віці-Леву.
У перыяд сярэднявечча на Фіджы склалася стракатае грамадства, якое падзялялася на мноства плямён, мела свае культурныя асаблівасці і размаўляла на розных мовах. Яны актыўна кантактавалі з палінезійцамі. Да сярэдзіны XIX ст. Фіджы з’яўляліся адным з цэнтраў экспансіі танганцаў. Узаемадзеянне з палінезійцамі аказала значны ўплыў. Даследаванні сведчаць, што фіджыйцы маюць прыкладна роўную прапорцыю генаў меланезійцаў і палінезійцаў. Прычым, палінезійская генетычная спадчына часам пераважае, асабліва сярод жыхароў астравоў Лау, якія бліжэй да танганцаў, чым да астатніх фіджыйцаў.
Гісторыя
Еўрапейскім першаадкрывальнікам астравоў Фіджы лічыцца Абел Янсзан Тасман, які ў 1643 г. выявіў месцазнаходжанне некалькіх астравоў. Еўрапейскія даследаванні працягваліся да пачатку XIX ст. і часцяком сканчаліся ўзаемнымі ваеннымі сутычкамі. Насельнікі Фіджы ўспрымаліся еўрапейскімі мараплаўцамі як ваяўнічыя дзікуны і людаеды. Палітычная раз’яднанасць вяла да сталых войн і ўмяшанню з боку Тонга, якая кантралявала частку ўсходніх астравоў.
Сітуацыя змянілася ў першай палове XIX ст. У 1801 г. на Фіджы еўрапейскімі даследчыкамі былі адкрыты сандалавыя лясы. Сандалавая драўніна дорага каштавала ў краінах Азіі, і гэта прыцягнула еўрапейскіх гандляроў. Пасля хуткага знішчэння сандалавых лясоў гандляры пераарыентаваліся на вываз жэмчугу, кітовага вусу, копры і г. д. Некаторыя еўрапейцы сяліліся на астравах, заключалі пагадненні з мясцовымі правадырамі, аказвалі дапамогу ў канфліктах, пастаўлялі агнястрэльную зброю. Галоўным ганлёвым цэнтрам стаў востраў Авалау. З 1830 г. на Фіджы працавалі пратэстанцкія місіянеры.
Аднымі з найбольш паспяховых у заваяванні іншых тэрыторый сталі правадыры невялікага вострава Мбау, якія дзякуючы брытанскаму авантурысту шведскага паходжання Чарльзу Сэвіджу атрымалі зброю для вайны супраць суседзяў. Вярхоўны правадыр Мбау, Сэру Эпеніса Такамбау (1815—1883 гг.), быў вымушаны прытрымлівацца саюзу з танганцамі і еўрапейцамі для заваявання заходняй часткі астравоў. У 1857 г. у выніку ваенных паражэнняў і ціску з боку ўжо хрысціянізаваных танганцаў ён прыняў пратэстантызм і адмовіўся ад канібалізму. У 1865 г. па ініцыятыве брытанцаў была створана Тавата, канфедэрацыя правадыроў Фіджы на чале Такамбау. У 1867 г. у процівагу Тавата пад эгідай танганцаў была створана канфедэрацыя правадыроў поўначы і ўсходу Фіджы. У 1871 г. Такамбау быў афіцыйна абвешчаны каралём Фіджы. Парадкаванне ўлады дазволіла еўрапейцам пачаць стварэнне плантацый бавоўніку і цукровага трыснёгу, а таксама ўвоз іншаземнай рабочай сілы. Цікавасць еўрапейцаў да астравоў таксама ўзмацнілася ў сувязі з адкрыццём радовішчаў золата.
У 1874 г. Такамбау падпісаў акт аб перадачы сваіх валоданняў Вялікабрытаніі. Былы кароль наведаў разам з прадстаўнікамі сваёй сям’і Аўстралію, дзе ў той перыяд знаходзілася брытанская адміністрацыя. Падчас візіту некалькі яго сыноў заразіліся адзёрным вірусам. Эпідэмія распаўсюдзілася на Фіджы і прывяла да паўстанняў правадыроў супраць улад. У выніку, захворванне і ваенныя сутычкі прывялі да смерці каля 50 тысяч чалавек, трэці ўсіх насельнікаў краіны. Брытанская каланіяльная адміністрацыя была вымушана правесці рэформы, якія стваралі абшчынныя землеўладанні і абмежавалі продаж зямлі некарэнным жыхарам. Пры адміністрацыі быў сфарміраваны дарадчы орган, што складаўся з правадыроў. Гэта ў значнай ступені кансервавала фіджыйскае грамадства. На Фіджы ствараліся буйныя плантацыі цукровага трыснёга. Недахоп таннай працоўнай сілы прывёў да ўвозу закантрактаваных рабочых з Індыі. У 1879—1916 гг. на Фіджы прыбыло каля 60 тысяч індыйцаў. Акрамя таго, існавала міграцыя з іншых краін Азіі. На працягу XX ст. індыйская абшчына хутка расла і пашырала свой эканамічны ўплыў. Да 1996 г. колькасць індыйцаў дасягнула 338 818 чал., калі колькасць карэнных фіджыйцаў і ратума склала 393 575 чал. Прычым, у гарадах індыйцаў было больш, чым фіджыйцаў. У 1989 г. сітуацыя была яшчэ больш складанай. Згодна заявам тагачаснага ўрада, індыйскае насельніцтва нават перавышала індыйскае.
У эпоху каланіялізму фіджыйская і індыйская абшчыны існавалі ў розных умовах, не былі пазбаўлены кантактаў, аднак каланіяльная адміністрацыя выступала ў якасці распарадчыка ўзаемных адносін. У 1960-ых гг., калі ўзнік рух за незалежнасць Фіджы, ён з самога пачатку не меў адзінства, бо розныя па паходжанню лідары арыентаваліся на розныя этнічныя групы. 10 кастрычніка 1970 г. Фіджы набылі незалежнасць. Хаця палітычныя лідары дзвюх абшчын намагаліся знайсці згоду, міжэтнічны канфлікт прывёў да канстытуцыйнага крызіса 1977 г. і ваенных пераваротаў 1987 г. У 1987—1989 гг. каля 12 тысяч чалавек, пераважна індыйцаў, былі вымушаны пакінуць Фіджы. Складаныя міжэтнічныя стасункі аказвалі непасрэдны ўплыў на палітычныя крызісы 2000 г. і 2006 г.
Гаспадарка
Адным з галоўных традыцыйных заняткаў фіджыйцаў з’яўляецца земляробства. У мінулым практыкавалася апрацоўка надзелаў, якія вызвалялі ад лесу шляхам рубкі або выпальвання. Іх выкарыстоўвалі некалькі гадоў, а потым пакідалі. У канцы XIX ст. брытанская адміністрацыя прыняла акт аб так званых нацыянальных землях. Імі могуць карыстацца толькі карэнныя жыхары Фіджы. Да нашых дзён каля 82 % тэрыторыі краіны ўваходзяць у склад нацыянальных. Далёка не ўсе яны прыдатны для культывацыі, аднак гарантуюць адсутнасць недахопу сельскагаспадарчых надзелаў. Больш за тое, фідждыйцы маюць магчымасць здаваць значную частку сваіх валоданняў у арэнду мясцовым індыйцам.
Здаўна падрыхтоўка надзела і апрацоўка глебы лічылася мужчынскім заняткам. Зямлю апрацоўвалі завостранымі каламі, вырошчвалі клубневыя культуры, бананы, какосы, хлебныя дрэвы. У другой палове XIX ст. з’явіліся таварныя плантацыі бавоўны, цукровага трыснёга, кавы, тытуню. Фіджыйцы звычайна не працавалі на плантацыях, аднак таксама былі вымушаны саджаць гэтыя расліны ў камерцыйных мэтах. У наші дні папулярнымі культурамі сталі рыс, проса, кукуруза. На многіх астравах працягваюць вырошчваць какосавую пальму для атрымання копры.
Распаўсюджанымі рамёствамі былі таксама апрацоўка драўніны, пляценне цыновак і кошыкаў, выраб керамікі і тапы. Калі разьбярства па дрэве лічылася мужчынскай справай, то астатнія — чыста жаночымі. Асаблівага майстэрства дасягнула вытворчасць драўляных булаў. Вылучаліся выцягнутыя цяжкія булавы баваі і вака, якімі ламалі косткі праціўнікаў, малыя кідальныя булавы і ўла і булавы талі з завостранымі навершамі. Усе яны багата ўпрыгожваліся арнаментам. Ганчарства развівалася толькі ў асобных раёнах, дзе меліся радовішчы гліны. Жанчыны-ганчары здабывалі гліну, змешвалі яе з пяском, апрацоўвалі без ганчарнага кола на шырокіх камянях з дапамогай драўлянага мяла і какосавых валокнаў.
Жытло
Традыцыйны тып паселішча — вялікая вёска, якая складалася з хацін вале і бурэ. Бурэ звычайна называлі сямейныя хаціны, ля якіх выкопвалі яму для прыгатавання ежы, а вале — грамадскія пабудовы для сустрэч дарослых мужчын і прэстыжныя хаты. Асновай пабудовы з’яўляўся драўляны каркас. Яго абвязвалі пукамі саломы, галля або трыснёга. У нашы дні можна бачыць традыцыйныя хаціны, абмазаныя сумессю гліны і вапны. Знутры хацін на падлогу клалі цыноўкі. Спалі на бамбукавых ложках, прычым гаспадар размяшчаўся на самім высокім ложку асобна ад жонак і дзяцей, якія спалі на нізкіх ложках або нават цыноўках.
Фіджыйскія вёскі будаваліся ў адпаведнасці з пэўнымі правіламі. Афіцыйным уваходам лічыўся навес лалі, пад якім знаходзіўся сродак для абвестак вясковай абшчыны — гонг, барабан або звычайная ракавіна. На бачных месцах знаходзіліся хаціны бурэ калоў, вале леву, валі ні босэ і вале ні касе. Бурэ калоў (літаральна "хаціна духаў) з’яўлялася вясковым храмам, заўсёды мела самы высокі дах, уваход простым абшчыннікам сюды забараняўся. У вале леву жыў правадыр з сям’ёй, але яна таксама магла служыць для ваенных збораў. Вялікая хаціна валі ні босэ выкарыстоўвалася для супольных рэлігійных абрадаў. У вале ні касе бавілі сумесны час дарослыя мужчыны.
Кухня
Традыцыйная кухня фіджыйцаў характарызуецца ўжываннем пераважна свежых садавіны і гародніны, а таксама мяса і рыбы. Пад уплывам індыйцаў на Фіджы шырока распаўсюдзіліся спецыі і рыс. Папулярныя фіджыйскія стравы — какода (сырая рыба з какосавай падлівай), лова (гародніна, запечаная з мясам і рыбай у земляной пячы) і палусамі (гародніна, запечаная з мясам і рыбай у лісці тара).
Да прыняцця хрысціянства фіджыйцы практыкавалі рытуальны канібалізм.
Вопратка і ўпрыгожванні цела
Фіджыйская традыцыйная вопратка рабілася з тапы, пукоў сухой травы або валасяных плеценых цыновак кута. Мужчыны і жанчыны апраналі саронг сулу. У мужчын і дарослых жанчын без сям’і ён быў кароткі, а ў замужніх жанчын — доўгі. Маладыя дзяўчыны затулялі толькі лабок, вакол якога наносілі татуіроўку. Татуіроўка з’яўлялася ўпрыгожваннем выключна жанчын, рабілася таксама жанчынамі. Працэс нанясення татуіроўкі быў дастаткова доўгім і суправаджаўся рознымі рытуаламі. Вопратка правадыра магла ўключаць травяныя повязі на руках і іншых частках цела. Ён упрыгожваўся складанай высокай прычоскай, абсыпаў валасы духмяным сандалавым пылам.
У нашы дні пераважае еўрапейскі тып адзення, хаця пасля падзей 1987 г. сулу зноў набыў папулярнасць. Старыя жанчыны імкнуцца апранаць доўгія спадніцы. Фіджыйцы-мужчыны не носяць шорты.
Грамадства
Традыцыйнае фіджыйскае грамадства не ведала роўнасці і было заснавана на жорсткай іерархічнай сістэме, калі правы кожнага чальца вызначаліся яго рангам. Асновай гэтага грамадства была пашыраная сям’я. Пасля жаніцьбы маладыя фіджыйцы прыводзілі жонку ў дом свайго бацькі. Да прыняцця хрысціянства шырока практыкавалася палігінія, прычым мець некалькі жонак дазвалялася ў першую чаргу людзям з высокім рангам. Главой сям’і заўсёды з’яўляўся старэйшы мужчына, але ў пэўных выпадках яго аўтарытэт мог аспрэчваецца больш спрытным маладым сваяком. Пашыраная сям’я мела ўнутраную іерархію, што добра бачна на прыкладзе ўжывання ежы. Першымі сняданак пачыналі старэйшыя, ніхто не маў права есці страву, якую пакуль не паспрабаваў вышэйшы па рангу.
Жонка лічылася залежнай ад мужа, аднак на Фіджы адносна лёгка арганізоўваліся разводы. Калі жонка паходзіла з сям’і вышэйшага рангу, то магла абараніць свае правы праз сваякоў, асабліва родных братоў, і нават браць на сябе рэчаіснае кіраўніцтва сямейнымі справамі. Бацькі амаль не займаліся выхаваннем дзяцей, бо працавалі ў полі. Гэты клопат пераносіўся на дзядуль і бабуль.
Сем’і ўваходзілі ў склад вясковай абшчыны. Абшчыны існуюць да нашых дзён і адыгрываюць вельмі вялікую ролю ў жыцці фіджыйцаў, паколькі з’яўляюцца карыстальнікамі і размеркавальнікамі нацыянальнага зямельнага фонду (каля 82 % усіх тэрыторый Фіджы). Сем’і знутры абшчыны таксама не маюць роўнасці, кожнай належыць пэўны статус. Адметнымі асобамі ў абшчыне здаўна былі правадыры і святары. Іх грамадскае становішча ахоўваецца верай ў ману, якая перадаецца па спадчыне, таму і статус лідара звычайна вызначаецца яго паходжаннем. Правадыры мелі права накладваць табу, судзіць і караць іншых. Падвышэнне маны пэўнай асобы і ўсёй сям’і было магчыма праз спаборніцтва з прадстаўнікамі іншых родаў, галоўным чынам на вайне. На ўсходзе Фіджы многія правадыры паходзілі з Тонга. На ніжэйшай прыступцы сацыяльнай лесвіцы стаялі рабы.
У XVIII — XIX стст. ствараліся сваяцкія саюзы матаніту. Яны высоўвалі сваіх правадыроў і захоплівалі тэрыторыі, што ў выніку прывяло да з’яўлення першых дзяржаўных супольнасцяў. Паміж правадырамі матаніту таксама ішла жорсткая барацьба, ўзаемныя дынастычныя шлюбы і забойствы. Пераход Фіджы пад кантроль Вялікабрытаніі ў канцы XIX ст. спыніў ваенную актыўнасць правадыроў. Спробы выступаць супраць каланіяльнай адміністрацыі прыводзілі да рэпрэсій у адказ. Але брытанскія ўлады захавалі інстытут правадыроў, а стварэнне нацыянальнага зямельнага фонда, якім распараджаліся абшчыны, нават садзейнічала іх эканамічнаму ўплыву, бо менавіта правадыры канчаткова вырашалі як размяркоўваць зямлю паміж сем’ямі, здачу зямлі ў арэнду і выдаткоўванне абшчынных фінансаў. Пасля набыцця незалежнасці Фіджы правадыры таксама атрымалі адмысловыя палітычныя правы.
У наш час сярод фіджыйцаў, нават тых, хто жыве за межамі Фіджы, акрамя традыцыйнага падзелу на рангі, існуе падзел на карэнных жыхароў таўкеі і нашчадкаў імігрантаў вулагі. Статус таўкеі ў грамадскай адзнацы заўсёды перавышае статус вулагі.
Фальклор
Фіджыйскі фальклор надзвычай багаты міфамі, легендамі, казкамі і гістарычнымі паданнямі, прысвечанымі розным бакам жыцця. Адметным з’яўляецца танец меке, які суправаджаецца легендарнымі апавяданнямі і музыкай. Распаўсюджаныя традыцыйныя музычныя інструменты — насавыя флейты і барабаны. Жыхары вострава Мбенга вядомы хаджэннем басанож па распаленым камяням. У мінулым гэта быў рэлігійны абрад, але ў нашы дні ён арганізуецца разам з танцамі для забаў турыстаў.
Сяргей Бульба
Сяргей Бульба , імя па нараджэнні Сяргей Чыслаў (нар., Мінск) — беларускі палітычны дзеяч , прадпрымальнік, былы старшыня Белага легіёну.
Раннія гады. Вайсковая служба
Вучыўся ў сярэдняй школе № 50 у Мінску. У 1984—1989 гадах навучаўся ў Мінскім вышэйшым інжынерным зенітна-ракетным вучылішчы. У 1988 годзе ў Мінскім вышэйшым інжынерным зенітна-ракетным вучылішчы стварыў патрыятычную суполку курсантаў 5 курсу, якая займалася гістарычна-асветніцкай дзейнасцю. У сваім асяродку яны называлі сябе «Рух-63», як нашчадкі Кастуся Каліноўскага. Штуршком да стварэння першай беларускай нацыянальнай арганізацыі вайскоўцаў сталі падзеі кастрычніка 1988 года, калі ў Мінску быў жорстка разагнаны жалобны мітынг на Дзяды. Суполка сабрала каля 300 подпісаў за дзяржаўнасць беларускай мовы. З красавіка 1989 года арганізацыя стала называцца «Вольнае згуртаванне вайскоўцаў». Заснавальнікаў арганізацыі раскідалі па гарнізонах, а найбольш актыўных — Сяргея Бульбу (Чыслава) і Вадзіма Малюшыцкага — размеркавалі ў Чыцінскую вобласць. У пераводзе на службу ў БССР было адмоўлена. У 1989 годзе быў адным з двух дзейных афіцэраў — заснавальнікаў БНФ. У 1990 годзе вылучаны асабовым складам (салдатамі) кандыдатам на выбары ў Вярхоўны Савет СССР, але заблакаваны рашэннем палітаддзела. Пасля гэтага напісаў рапарт на звальненне і звольнены па скарачэнні кадраў.
Палітычная дзейнасць у Беларусі
Вярнуўся ў Беларусь у 1991 годзе, працаваў старэйшым адміністратарам беларускамоўнага ліцэя, таксама быў намеснікам кіраўніка моладзевай арганізацыі «Выбранецкія Шыхты».
Быў адным са стваральнікаў Беларускага згуртавання вайскоўцаў у 1991 годзе, выконваў абавязкі адказнага і прэсавага сакратара Згуртавання. У сярэдзіне 1990-х гадоў заняўся фармаваннем маладзёжнай структуры Згуртавання. Ва усіх рэгіёнах Беларусі на базе Беларускага згуртавання вайскоўцаў былі створаны структуры ДРАБаў (Дружыны рэгіянальнай аховы і бяспекі. На базе «Чорных драбаў» узнік «Белы легіён» . У 1995 годзе Сяргей Бульба ўзначаліў Белы легіён.
7 ліпеня 2008 года былых кіраўнікоў «Белага легіёна» — Ігара Корсака, Міраслава Лазоўскага і Сяргея Бульбу (Чыслава) затрымалі па справе выбуху 3 ліпеня 2008 года ў Мінску, абвінавацілі паводле артыкула 339 Крымінальнага кодэксу Рэспублікі Беларусь (хуліганства), неўзабаве вызвалілі з-пад варты. Пасля 2008 года ў Беларусі быў рэдка, жыў у Непале, Індыі, Тыбеце, Лацінскай Амерыцы. У 2012 годзе афіцыйна змяніў прозвішча з Чыслаў на Бульба.
Эміграцыя
У 2013 годзе разам з сям’ёй перабраўся на сталае жыхарства ва Украіну. Жыве ва Украіне, мае бізнес у IT-сферы.
У ліпені 2023 года было абвешчана, што Сяргей Бульба стаў новым кіраўніком Беларускага моладзевага хаба (пляцоўка для арганізацый, ініцыятыў і актывістаў беларускай дыяспары у Варшаве). Былы дырэктар установы Алесь Лапко вінаваціў Бульбу ў рэйдарскім захопе арганізацыі.
Сям’я
Жанаты, мае сыноў Кастуся і Багдана.
Узнагароды
Медаль 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі (2019).
Будзіслава (імя)
Будзісла́ва (ад асноў са значэннем будзі, будзіць і слава) — жаночае імя славянскага паходжання, утворанае ад мужчынскага імя Будзіслаў.
Імяніны: 2 снежня.
Свідна
Назву Сві́дна маюць:
Рамантычнае каханне
Рамантычнае каханне — гэта выразнае і прыемнае пачуццё эмацыйнай цягі да іншага чалавека, што часта асацыюецца з сексуальнай цягай. Гэта хутчэй эрас, чым, ці.
У кантэксце рамантычных любоўных адносін, рамантычнае каханне, зазвычай, мае на ўвазе выраз рамантычных пачуццяў ці глыбокага і моцнага эмацыйнага жадання злучыцца з іншым чалавекам непасрэдна ці рамантычна. Гістарычна, тэрмін рамантычнага кахання бярэ пачатак ад сярэднявечных ідэалаў рыцарства, выкладзеных у літаратуры .
Людзі маюць прыродную схільнасць утвараць сувязі адзін з адным з дапамогай сацыяльных узаемадзеянняў, няхай гэта будзе вербальнае камунікаванне ці невербальныя жэсты.
Агульныя вызначэнні
Дыскусіі з нагоды дакладнага вызначэння рамантычнага кахання могуць быць знойдзены ў літаратуры, а таксама ў працах псіхолагаў, філосафаў, біяхімікаў і іншых спецыялістаў. Рамантычнае каханне — гэта тэрмін, але звычайна прымаецца як вызначэнне, што дазваляе вылучыць моманты і сітуацыі ў інтымных адносінах, калі адзін з удзельнікаў гэтых адносін уносіць свой маральны ўнёсак у іх.
Гістарычнае вызначэнне
Гісторыкі мяркуюць, што фактычнае англійскае слова «раман» развілося з народнага прыслоўя ў французскай мове і азначае «аповед у вершах»—маецца на ўвазе стыль гаворкі, пісьма і мастацтваў у элітных класах тагачасных навучальных устаноў. Першапачаткова гэта слова — прыслоўе лацінскага паходжання «Romanicus», што значыць «рымскага стылю». Характэрны той факт, што еўрапейскія сярэднявечныя народныя казкі, зазвычай, абвяшчалі пра рыцарскія прыгоды, не ўлучаючы ідэю кахання, да канца сямнаццатага стагоддзя.
Слова рамантыка распрацавана на грунце іншых значэнняў у іншых мовах, прыкладам, іспанскіх і італьянскіх вызначэнняў «авантурны» і «жарсны» пачатку XIX стагоддзя, часам улучаючы значэнні «раман» ці «ідэалістычная якасць».
У сваім творы Дамы свабоднага класа прафесар Ратгерскага ўніверсітэта Боні Г. Сміт малюе сватанне і шлюбныя рытуалы, якія могуць разглядацца як празмеру рэпрэсіўныя для сучасных людзей. Яна піша: «Калі маладыя жанчыны Поўначы выходзілі замуж, яны рабілі гэта без ілюзій кахання і рамантыкі. Яны дзеялі ў рамках размнажэння і падтрыманні чысціні крыві па фінансавых, прафесійных, а часам і палітычным зацікаўленасцям». згладзіла канфлікты, што ўзнікаюць з прычыны лібералізму, але не ліквідавала іх.
у сваёй кнізе Трансфармацыя інтымнасці: сексуальнасць, каханне і эратызм у сучасным грамадстве, сцвярджае, што рамантычнае каханне прыўнесла ідэі аповедаў у жыцці чалавека. Ён дадае, што аповед і яго прайграванне былі адным з сэнсаў рамантыкі. На думку Гідэнса, узрост рамантычнага кахання больш-менш супаў са з’яўленнем рамана. Гэта было злучана з тым, што рамантычнае каханне, злучанае з воляй і, такім чынам, ідэаламі кахання, стварае сувязь паміж воляй і.
Дэвід Р. Шамвей, у сваёй кнізе Рамантыка, інтым і крызіс шлюбу, сцвярджае, што дыскурс інтымнасці паўстаў у апошняй траціне 20-га стагоддзя і што гэты дыскурс быў у стане вытлумачыць, як працуюць шлюб і іншыя адносіны. Для дыскурсу інтымнасці эмацыйная блізкасць нашмат важней, чым запал. Гэта не азначае, што інтымнасць замяняе рамантычныя адносіны. Наадварот, на думку даследчыка, інтымнасць і рамантыка ўжываюцца.
Шамуэй таксама сцвярджае, што разам з узростам капіталізму старыя сацыяльныя адносіны разбурацца, у тым ліку і шлюб. Сэнс шлюбу для жанчыны змяніўся, бо яны сталі мець больш сацыяльна прымальныя альтэрнатывы і менш схільныя да прыняцця няшчасных адносін і, такім чынам, лік разводаў значна ўзрос.
Дыскурс рамантычнага кахання працягвае існаваць і сёння разам з інтымнасцю. Шамуэй піша, што з аднаго боку, рамантычнае каханне мае на ўвазе нейкага роду і яркія эмоцыі, даючы магчымасць знайсці сваю палоўку. З іншага боку, інтымныя адносіны забяспечваюць глыбокае камунікаванне, сяброўства і працяглы ўзаемапамен.
Папулярызацыя кахання
Канцэпцыя рамантычнага кахання была папулярызавана ў заходняй культуры з паняццем. Рыцары ў Сярэднія вякі былі звычайна ўцягнены ў нефізічныя і няшлюбныя адносіны з жанчынамі з дваранаў, каму яны служылі. Гэтыя адносіны былі вельмі складаны і рытуалізаваныя ў складанасці, апушчаны ў рамкі традыцыі, якая выцякае з тэорыі этыкету на грунце рыцарства, вядомай як Маральны кодэкс паводзін.
Узрост
Узрост — працягласць перыяду ад моманту нараджэння жывога арганізма да гэтага або любога іншага вызначанага моманту часу.
Звычайна пад словам «узрост» разумеецца каляндарны ўзрост (пашпартны ўзрост, храналагічны ўзрост), пры якім не ўлічваюцца фактары развіцця арганізма. Назіраныя адрозненні індывідуальных асаблівасцей развіцця арганізма ад сярэдніх паказчыкаў паслужылі падставай для ўвядзення паняцця «біялагічны ўзрост», або «ўзрост развіцця».
Свіркі
Назву Свіркі маюць:
Бракліца
Бракліца (Браклица) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Ліберальныя дэмакраты (Вялікабрытанія)
Ліберальныя дэмакраты ці Партыя ліберальных дэмакратаў (Liberal Democrats) — адна з найбуйнейшых палітычных партый у Вялікабрытаніі. Партыя прытрымліваецца ліберальнай ідэалогіі і лічыць сябе альтэрнатывай двум вядучым партыям — Кансерватыўнай і Лейбарысцкай.
Свярдлова
Свярдло́ва — прозвішча, тапонім.
Спіс захворванняў бульбы
Гэта пералік захворванняў, выяўленых на бульбе.
NGC 4138
NGC 4138 (іншыя абазначэнні — UGC 7139, MCG 7-25-35, ZWG 215.37, PGC 38643) — галактыка ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Будзіслаў
Будзісла́ў (ад асноў са значэннем будзі, будзіць і слава) — мужчынскае імя славянскага паходжання. Жаночая форма імя — Будзіслава.
Імяніны: 2 снежня.
Бурызі
Бурызі (Буризи) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Свярдлы
Назву Свярдлы́ маюць:
Малдаўскі лей
Малдаўскі лей (leu) — грашовая адзінка Малдовы. На дадзены момант маюцца папяровыя купюры наміналамі 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000 леяў, а таксама манеты вартасцю 1 (ужо не выкарыстоўваецца), 5, 10, 25, 50 баняў (bani). Лей змяніў малдаўскі купон 29 лістапада 1993 года. Абмен вырабляўся па курсе «1 лей = 1000 купонаў».
Этымалогія
Асноўную ролю на ўнутраным і знешнім рынку Малдаўскага княства гралі замежныя сярэбраныя і залатыя манеты: дукаты, флорын, злоты і іншыя. У XVII стагоддзі на Балканах і ў Малдову пракралася нідэрландская манета «leeuwendaalder», на якой быў намаляваны леў. Жыхары Малдовы называлі гэтыя манеты леямі. У 1867 годзе гэта назву атрымала валюта Румыніі, а пасля развалу СССР і грашовая адзінка Малдовы. У балгарскага лева дакладна такая ж гісторыя.
Абай (Паўладарская вобласць)
Абай — сяло ў Жалезінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Башмачынскай сельскай акругі. Код КАТА — 554237200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 171 чалавек (78 мужчын і 93 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 85 чалавек (39 мужчын і 46 жанчын).
Шанхайскі сусветны фінансавы цэнтр
Шанхайскі сусветны фінансавы цэнтр (上海环球金融中心; Shanghai World Financial Center) — небаскроб у Шанхаі, будаўніцтва якога завершана летам 2008 года. Вышыня цэнтра складае 492 м, такім чынам, гэта трэці па вышыні небаскроб у свеце пасля Бурдж-Халіфа і Тайбэй 101. Пабудавала вежу японская кампанія Mori Building Corporation. Галоўны дызайнер праекта — Дэвід Малот (David Malott) з нью-ёркскай кампаніяй Kohn Pedersen Fox.
Ласосьна Велька
Ласосьна Велька (Łosośna Wielka) — вёска ў Польшчы, уваходзіць у склад Сакульскага павета Падляскага ваяводства, частка вясковай гміны Кузніца.
Уведзенне (Смаленская вобласць)
Уведзенне (Введенье) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Мілослаў
Мілослaў (Miłosław) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Ужэсінскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Мілослаў.
Ян Антонавіч Рыдзіка
Ян Антонавіч Рыдзіка (, в. Барадзінічы, Віленскае ваяводства, цяпер Браслаўскі раён Віцебскай вобласці — ) — беларускі жывапісец-рэаліст.
Біяграфія
Вучыўся ў Гродзенскім дзяржаўным аграрным універсітэце, дзе ў 1960 годзе атрымаў спецыяльнасць агранома і ў Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава, дзе ў 1966 годзе атрымаў спецыяльнасць настаўніка.
Творчасць
Пісаў пераважна алеем. Працаваў у розных кірунках — партрэт, нацюрморт, ілюстрацыі да кніг, карціны на гістарычныя тэмы, пейзаж. Сваім прызваннем лічыў пейзажны жывапіс, а найвялікшай асалодай працу над эцюдамі.
Удзельнік мноства музейных выставак, у тым ліку прысвечаных 500-годдзю Францыска Скарыны (1990), 200-годдзю паўстання 1794 года (1994), 935-годдзю Браслава (1995), традыцыйных выставак «Восеньскі салон» і персанальных выставак Яна Рыдзікі: «Талент шчодрага сэрца» (1997, да 60-годдзя мастака), «Кветкі Яна Рыдзікі» (1998), «Браслаўшчына — край азёр» (2012, музей Адама Міцкевіча ў Навагрудку) , «Жывапіс» (2012, да 70-годдзя мастака).
Спіс самых дарагіх карцін
Спіс самых дарагіх карцін у свеце — спіс карцін, прададзеных як на мастацкіх аўкцыёнах, так і прыватным чынам.
Сегянеўшчына
Назву Сегяне́ўшчына маюць:
Раймонд Джозэф Салнье
Раймонд Джозэф Салнье  (Raymond Joseph Saulnier, – ) – амерыканскі эканаміст, старшыня Савета эканамічных кансультантаў з 1956 па 1961 пры прэзідэнце ЗША Эйзенхаўэры.
Надмагільны помнік Янку Купалу
Надмагільны помнік Янку Купалу — помнік на Вайсковых могілках у Мінску, пастаўлены ў 1971 годзе на магіле класіка беларускай літаратуры Янкі Купалы (1882—1942). Аўтарамі помніка з’яўляюцца скульптары Анатоль Анікейчык, Андрэй Заспіцкі, архітэктар Міхаіл Мызнікаў.
Побач пахаваная жонка паэта Уладзіслава Луцэвіч.
Апісанне
На фоне вертыкальнай сцяны вышынёй 4,1 м з гранітных блокаў бронзавая скульптурная фігура Янкі Купалы, вышыня якой складае 3 м. Паэт паказаны седзячы, прыхінуты спінай да сцяны, рукі апушчаны, у твары — сканцэнтраванасць, паэтычны парыў. Трактоўка мяккая, абагульненая, партрэтныя рысы дэталёва прапрацаваны.
Селівонаўка
Назву Селіво́наўка маюць:
Мінімум
Мінімум — гэта найменшая магчымая колькасць чаго-небудзь у дадзеным кантэксце.
Алег
Але́г (ад сканд. Hélgi — святы) — мужчынскае імя скандынаўскага паходжання. Імяніны: 20 верасня.
Літвінкі (Сакульскі павет)
Літвінкі (Litwinki) — вёска ў Польшчы, уваходзіць у склад Сакульскага павета Падляскага ваяводства, частка вясковай гміны Кузніца.
Вердзіна
Вердзіна (Вердино) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.