cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Раман Андрэевіч Грыбоўскі
Клубная кар’ера
У пачатку 2019 года ў сувязі з пераездам «Промня» ў Магілёў і аб’яднаннем з мясцовым «Дняпром» стаў іграком аб’яднанай каманды, якая атрымала назву «Дняпро». Пачынаў сезон 2019 у аснове магіляўчан, аднак у красавіку атрымаў траўму, вярнуўся на поле ў ліпені. Хутка замацаваўся ў стартавым складзе, але не выратаваў каманду ад вылету з Вышэйшай лігі.
У студзені 2020 года праходзіў прагляд у казахстанскім клубе «Кызыл-Жар», аднак бакі не дамовіліся аб умовах. У лютым стаў трэніравацца з «Мінскам» і неўзабаве падпісаў кантракт. У сезоне 2020 трывала з’яўляўся ў стартавым складзе мінчан.
У студзені 2021 года праходзіў прагляд у гродзенскім «Нёмане» і неўзабаве афіцыйна стаў іграком каманды. У пачатку сезона 2021 з-за траўм не меў трывалага месца ў аснове, а з ліпеня замацаваўся ў стартавым складзе, з 7 галамі стаў найлепшым бамбардзірам «Нёмана» ў сезоне. У лютым 2022 года падоўжыў кантракт з гродзенскім клубам.
Міжнародная кар’ера
У 2011—2012 гадах выступаў за юнацкую зборную Беларусі ў кваліфікацыі чэмпіянату Еўропы.
Загародскія гаворкі
Загаро́дскія гаво́ркі, заходнепалеская група гаворак Беларусі (таксама брэсцка-пінскія гаворкі, палескія гаворкі, палеская група гаворак, заходнепалескія гаворкі Беларусі; Загородські говірки) — тэрмін, якім акрэсліваюць берасцейска-пінскія гаворкі заходнепалескіх гаворак (у паўднёва-заходніх раёнах Брэсцкай вобласці Беларусі). Супрацьпастаўляецца асноўнаму масіву дыялектаў беларускай мовы.
Тэрмін «загаро́дскія гаво́ркі» ўведзены ў навуковы зварот дыялектолагам Фёдарам Клімчуком у 1970-х гг. і ўтвораны ад назвы Загароддзе — гістарычнай часткі Піншчыны, старажытных шляхоў і Загародскай раўніны.
Шэраг дыялектолагаў разглядае заходнепалескія гаворкі Беларусі як гаворкі ўкраінскай мовы, альбо як гаворкі, пераходныя ад беларускай да ўкраінскай мовы (на падставе вялікай колькасці фанетычных і граматычных рыс, падобных з рысамі паўночна-ўкраінскай гаворкі).
Ад асноўных беларускіх дыялектаў (паўночна-ўсходняга і паўднёва-заходняга), а таксама ад сярэднебеларускіх гаворак заходнепалескія гаворкі Беларусі адрозніваюцца адсутнасцю акання; наяўнасцю цвёрдых зычных перад [е], [i]; пераходам /ê/ > [i] ва ўдарнай пазіцыі; наяўнасцю [i] на месцы /о/ і /е/ у закрытым складзе пад націскам; адсутнасцю дзекання і цекання і г.д.
На аснове заходнепалескіх гаворак Беларусі з канца 1980-х гг. адзначаліся спробы стварэння літаратурнай нормы (т. зв. заходнепалескай літаратурнай мікрамовы) з пісьменнасцю на кірыліцы. На аснове заходнепалескіх гаворак Польшчы (падляшскіх гаворак) сіламі энтузіястаў, пачынаючы з 2000-х гг., фармуецца адмысловая падляшская мікрамова (так званая «падляшская мова», або «свая мова») з пісьменнасцю на лацініцы.
Тэрыторыя
Заходнепалескія гаворкі на Беларусі лакалізуюцца ў Брэсцка-Пінскім Палессі. Арэал іх пашырэння на поўначы і ўсходзе абмяжоўваецца лініяй: на поўдзень ад Шарашова, Пружанаў, Бярозы, на поўнач ад Белаазёрска, на поўдзень ад Целяхан, на паўночны ўсход ад Лагішына і Пагоста Загародскага, на паўднёвы захад ад Лунінца, на ўсход ад Дубая, на паўночны ўсход ад Століна і Стругі.
Сучасная зона пашырэння заходнепалескіх гаворак у Беларусі займае паўднёвую частку сучаснай Брэсцкай вобласці ўздоўж граніцы з Украінаю, акрамя паўднёвага ўсходу вобласці, прыкладна да Лунінца на ўсход і да Пружан на поўнач. На «Этнаграфічнай карце беларускага племені», складзенай праф. Я. Ф. Карскім у 1903 р., гаворкі на гэтай тэрыторыі не аднесеныя да беларускіх.
Паўднёвая частка арэалу заходнепалескіх гаворак закранае паўночны захад Украіны. Паўднёвая мяжа заходнепалескіх гаворак украінскай мовы — гэта ўмоўная лінія паміж гарадамі Устылуг — Уладзімір — Луцк — Роўна (за 50 км на поўнач і поўдзень ад гэтай лініі знаходзяцца пераходныя гаворкі).
Гісторыя
На фарміраванне дыялектнага ландшафту Заходняга Палесся аказалі ўплыў розныя фактары. На думку некаторых даследчыкаў, Заходняе Палессе з’яўлялася часткай славянскай прарадзімы або адной з зон старажытнай міграцыі праславян. Старажытнае славянскае насельніцтва гэтай вобласці было, відаць, цясней звязана з паўднёва-заходнімі славянскімі групамі, чым з усходнімі, паколькі старадаўняя мяжа ў зоне рассялення праславян праходзіла па рацэ Гарынь. Пазней гэта мяжа перамясцілася на Заходні Буг. У 2-й палове I тысячагоддзя н.э. археалагічныя комплексы Брэсцка-Пінскага і Валынскага Палесся не былі ні тыпова дрыгавіцкімі, ні тыпова валынянскімі, ні тыпова драўлянскімі. Не выключана, што тут знаходзілася асобнае ўсходнеславянскае племя.
Напэўна, на рубяжы VII—VIII стст. асноўныя групы мясцовага насельніцтва Заходняга Палесся ўвайшлі ў валынянскі саюз. 3 канца X ст. узмацняецца дрыгавіцкі ўплыў, асабліва ў паўночна-заходняй частцы рэгіёна. 3 X ст. мелі месца перасяленні асобных груп ятвягаў з паўночнага захаду. Відаць, быў прыліў насельніцтва з Валыні ў XIII—XV стст. Сучасныя дыялектныя тыпы заходнепалескіх гаворак, магчыма, адлюстроўваюць пэўныя моўныя асаблівасці старых міграцыйных рухаў. Наклалі адбітак на дыялектны ландшафт Заходняга Палесся і пазнейшыя дзяржаўныя і адміністрацыйныя межы.
Верагодна, не выпадкова мяжа паміж заходне- і ўсходнезагародскай дыялектнымі зонамі супадае з мяжой паміж сярэдневяковымі Берасцейскай і Пінскай землямі, мяжа радастаўскай мікразоны — з участкам літоўска-польскай граніцы ў XIV—XVIII ст., мяжа сярэднепагарынскіх гаворак — з мяжой Дубровіцкага княства ў XII—XV ст.
Асаблівасці загародскіх гаворак
Гаворкі паўднёва-заходняй Беларусі па фанетычных і лексічных характарыстыках набліжаюцца да суседніх валынска-палескіх гаворак украінскай мовы. На беларускіх дыялектных картах іх у асноўным вылучаюць у асобную «палескую групу гаворак» беларускай мовы, у той час як ва ўкраінскіх крыніцах іх часта называюць берасцейска-пінскімі гаворкамі ўкраінскай мовы (а іх носьбітаў адпаведна залічваюць да «ўкраінцаў Берасцейшчыны» ). Пры правядзенні перапісаў насельніцтва ў XIX—XX стагоддзях у Расійскай імперыі, міжваеннай Польшчы і СССР кожным разам выкарыстоўваліся іншыя падыходы да ідэнтыфікацыі заходніх палешукоў: у матэрыялах розных перапісаў яны фігуруюць як «малорусы», «белорусы», «русские», «тутэйшыя» і іншыя. Пад час перапісаў, якія праводзіліся ў другой палавіне XX ст., заходнія палешукі Берасцейшчыны ідэнтыфікаваліся пераважна як беларусы.
У палескіх гаворках зберагліся пэўныя архаічныя элементы. Вядомы ўкраінскі славіст Юрый Шавялёў так акрэсліў характар фарміравання палескай дыялектнай зоны: «''Уласна з прычыны паступовага пашырэння „літоўскіх“, па сутнасці протабеларускіх рысаў і іннавацый, з аднаго боку, і кіева-падольска-галіцкіх, з другога, тэрыторыя Кіева-Палескага рэгіёна звужалася, і з поўдня і з поўначы адбывалася размыванне палескага ядра. Калі факт уваходжання ў протабеларускую мову на поўначы і ў протаўкраінскую мову на поўдні стаў відавочным, у асяродку палескіх гаворак узнік тэрмін-самаазначэнне „тутэйшыя“, гэта значыць тыя, што „тут“ спрадвеку і супраціўляюцца абодвум экспансіям — з поўначы і з поўдня''».
Характэрнае адрозненне вымаўлення ў заходнепалескіх гаворках ад астатніх рэгіёнаў Беларусі — «д» і «т» на месцы «дзь» і «ць»: «дэнь», «будэ (будыть)», «зять (зеть)», «ходыты» замест «дзень», «будзе», «зяць», «хадзіць».
Галоўныя асаблівасці заходнепалескіх гаворак:
Тыпы загародскіх гаворак
Адрозніваюць 4 дыялектныя тыпы загародскіх гаворак (заходнепалескіх гаворак Беларусі): сярэднезагародскі, паўднёвазагародскі, паўночназагародскі і тараканскі.
Выдзяляецца шэраг спецыфічных рыс перыферыйных заходнепалескіх гаворак, якія адрозніваюць гэтыя гаворкі ад асноўнага заходнепалескага дыялектнага масіву. Дыялектныя мікразоны заходнепалескага арэала:
Тэрытарыяльны падзел характэрнага вымаўлення ў Брэсцкай вобласці
Паводле звестак беларускага філолага Ф. Клімчука характэрныя асаблівасці вымаўлення падзеленыя прыблізна такім чынам.
Берасцюкі (сінонімы: пінчукі, загародцы, заходнія палешукі) насяляюць паўднёвую частку Брэсцкай вобласці, акрамя паўднёвага ўсходу. Гарады і пасёлкі гарадскага тыпу на гэтай тэрыторыі: Брэст, Пінск, Кобрын, Белаазёрск, Высокае, Драгічын, Жабінка, Янаў, Камянец, Столін, Антопаль, Дамачава, Лагішын, Рэчыца. Па адметнасцях гаворак сярод берасцейцаў вылучаюць асноўныя і перыферыйныя падгрупы. Асноўныя падгрупы — сярэднезагародцы, паўднёвазагародцы, паўночназагародцы і тараканцы. Перыферыйныя падгрупы — малечцы (Малецкі і Сігневіцкі сельсаветы Бярозаўскага раёна), паўночналагішынцы (некалькі вёсак на поўдні Івацэвіцкага і на поўначы Пінскага раёнаў), аброўцы (в. Аброва Івацэвіцкага раёна), сярэднепагарынцы (Столін і вакольныя вёскі), паўднёвацеляханцы (некалькі вёсак на поўдні Івацэвіцкага і на поўначы Пінскага раёнаў).
Прыклады характерных асаблівасцей мясцовых гаворак. Сярэднезагародскія гаворкі: «він (вын) будэ (будэть) ходыты (худыты) в ліс, дэнь, нэбо, вэсна, высна, камынь, сын, зеть». Паўднёвазагародскія гаворкі: «він будыть (будэ) ходыты (худыты) в ліс; дэнь, небо, весна, высна, камынь, сын, зеть». Паўночназагародскія гаворкі: «вун будэ ходыты в ліс; дэнь, нэбо, высна, вэсна, камень, сын, зять». Тараканскія гаворкі: «він будыть (будэ) ходэтэ в ліс; дань, набо, высна, камынь, сэн, зеть». Малецкія гаворкі: «вуон будэ ходыты в ліес; дэнь, нэбо, вэсна, камэнь, сын, зять». Паўночналагішынскія гаворкі: «вон будэ ходыты в лес; дзень, нэбо, вэсна, камэнь, сын, зять». Аброўская гаворка: «вон будэ ходіты в лес; день, нэбо, вэсна, камэнь, сын, зять». Сярэднепагарынскія гаворкі: «вон (вун) будэ ходіті в лес (ліс); дэнь, нэбо, камень, вэсна, сын, зять». Паўднёвацеляханскія гаворкі: «вэн будэ ходіті в лес; дэнь, нэбо, вэсна, камэнь, сын, зять».
Носьбітамі пераходных гаворак між берасцейска-пінскімі, з аднаго боку, і паўночнаберасцейскімі і ўсходнепалескімі з іншага боку, з’яўляюцца верхнеясельдцы, лунінцы, беражноўцы, бобрыкаўцы. Верхнеясельдцы насяляюць вярхоўі Ясельды каля гарадоў Бяроза і Пружаны. Характэрная гаворка: «вуон будэ ходзіці у ліес; дэнь, нэбо, камэнь, вэсна, сын, зять». Лунінцы насяляюць некалькі вёсак Лунінецкага сельсавета Лунінецкага раёна. Характэрная гаворка: «вын буде ходіті в ліс; день, небо, камэнь, вэсна, сын, зять». Беражноўцы жывуць у некалькіх вёсках Столінскага раёна (Беражное, Альпень і інш.). Характэрная гаворка: «вон буде ходіті в лес; день, небо, камэнь, вэсна, сын, зять». Бобрыкаўцы жывуць у некалькіх вёсках Бобрыкаўскага сельсавета Пінскага раёна. Характэрная гаворка: «вон буде хадіті ў лес: день, небо, камэнь, вэсна, сын, зять». Носьбіты паўночнаберасцейскіх і ўсходнепалескіх гаворак насяляюць тэрыторыі, размешчаныя на поўнач і на ўсход ад арэала берасцюкоў-пінчукоў. Месты і мястэчкі: Лунінец, Давыд-Гарадок, Мікашэвічы, Целяханы, Шарашова. Характэрныя гаворкі: «вон (вэн) будзе ходзіці (ходзіць, хадзіці) у лес; дзень, небо, вэсна (васна, весна), камэнь (камень), сын, зяць».
Сядзіба Хрушчовых-Селязнёвых
Сядзіба Хрушчовых-Селязнёвых, Дом Хрушчовых — дваранская сядзіба першай траціны XIX стагоддзя. У будынку змяшчаецца.
Сядзіба знаходзіцца на куце вуліцы і.
Гісторыя
Гісторыя сядзібы ўзыходзіць да пачатку XVIII стагоддзя, на яе тэрыторыі захавалася і пабудова XVII стагоддзя — двухпавярховы будынак, які выходзіць глухой сцяной у Чартольскі завулак. Да вайны 1812 года домам валодалі вядомыя сям'і княжацкіх і шляхецкіх родаў, , ,. Падчас Маскоўскага пажару 1812 будынак значна пацярпеў. У 1814 годзе рэшткі разбуранай сядзібы, якая належала перш князям Барацінскім, купіў гвардыі прапаршчык у адстаўцы і адразу пачаў адбудоўваць яе зноўку. Праз некалькі гадоў на месцы згарэлага дома архітэктарамі Даменіка Жылярдзі і Афанасіем Рыгоравічам Грыгор'евым быў узведзены прыгожы ампірны асабняк, які атачылі шматлікія службовыя пабудовы і невялікі сад з павільёнам.
Сям'я Хрушчова жыла адкрытым домам, і маскоўскае дваранства часта ездзіла да іх на балі, пакліканыя вечары і абеды. Дакументальна пацверджанымі звесткамі аб тым, што Пушкін, часта бываў у гэтай частцы Масквы, наведваў і гэты дом, музей не мае. Аднак, улічваючы шырокія сувязі Хрушчова, а таксама ведаючы, што многія госці дома былі з блізкага або роднаснага акружэння Пушкіна, можна меркаваць, што паэт таксама бываў тут.
У сярэдзіне 1840-х гадоў сядзібу набылі гандляры гарбатай Рудаковы, а ў 1860 годзе яна перайшла да адстаўнога штабс-капітана Дзмітрыю Сцяпанавічу Селязнёву, які высока цаніў выдатныя інтэр'еры з роспісам сцен і столяў і захаваў некаторыя з іх, у тым ліку аздобленыя мармурам бальную залу і гасціную з камінамі. У пачатку XX стагоддзя яго дачка, вырашыўшы увекавечыць памяць пра сваіх бацькоў, перадала сядзібу маскоўскаму дваранству для прылады ў ёй дзіцячай школы-прытулку.
Пасля 1917 года ў сядзібе размяшчаліся розныя ўстановы, праца якіх была звязана з захаваннем культурных каштоўнасцяў. На працягу сямі гадоў (1924—1931) тут знаходзіўся Музей цацкі. У красавіку 1940 года будынак быў перададзены Літаратурнаму музею для стварэння ў ім пастаяннай экспазіцыі, прысвечанай Уладзіміру Маякоўскаму. Прызначаная дата адкрыцця экспазіцыі супала з пачаткам Вялікай Айчыннай вайны, і праект не быў рэалізаваны.
У першыя пасляваенныя гады асабняк належаў Міністэрству замежных спраў, а потым яго зноў вярнулі Літаратурнаму музею. У жніўні 1949 года тут адкрылася юбілейная выстава «А. С. Пушкін. 150 гадоў з дня нараджэння». Пасля яе закрыцця будынак паслядоўна займалі акадэмічныя ўстановы: спачатку Інстытут усходазнаўства, затым Інстытут славяназнаўства і балканістыкі. 5 кастрычніка 1957 года быў падпісаны ўрадавы ўказ аб стварэнні ў Маскве музея А.С Пушкіна і аб перадачы музею помніка архітэктуры на Крапоткінскай, 12/2 (цяпер — вул. Прачысценка). У сувязі з гэтым былі праведзены абследаванне і рэстаўрацыя асабняка. Сядзіба амаль цалкам захавала сваё ​​першапачатковае аблічча першай трэці XIX стагоддзя. З 1961 г. у ёй знаходзіцца Дзяржаўны музей А. С. Пушкіна.
Рэстаўрацыя
У канцы XX стагоддзя было вырашана адрэстаўрыраваць сядзібу, каб не толькі палепшыць дрэнны стан будынка, але і як мага лепей прыстасаваць яго да патрэб Музея імя Пушкіна. Аўтарскі калектыў архітэктараў стварыў праект рэканструкцыі і рэстаўрацыі сядзібы, і ў 1996 годзе «» пачаў грандыёзныя рэстаўрацыйныя і будаўнічыя працы. За кароткі перыяд былі капітальна адрэстаўраваны галоўны драўляны дом сядзібы і службовы флігель XVIII стагоддзя, заменены ўсе інжынерна-тэхнічныя камунікацыі, пабудавана падземная частка музея, дзе размясцілася рэкрэацыйная зона для наведвальнікаў. Сядзібны двор атрымаў зашклёнае перакрыцце, якое аб'яднала ў адзінае цэлае асобныя будынкі сядзібы. 1 снежня 1997 года, ва ўрачысты дзень адкрыцця першай чаргі музея акрамя экспазіцый для наведвальнікаў адкрыліся выставачныя, канцэртны і канферэнц-залы, бібліятэка і чытальная зала, дзіцячыя гульнявыя пакоі. Сярод адрэстаўраваных сядзібных пабудоў былі і белакаменныя палаты XVII стагоддзя, якія выходзяць на, і садовы павільён.
Горваль
Го́рваль  — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Глыбаўскага сельсавета. Старадаўняе мястэчка Рэчыччыны.
Геаграфічныя звесткі
Размешчана на правым беразе р. Бярэзіна; за 30 км на паўночны захад ад горада і чыгуначнай станцыі Рэчыца (лінія Гомель — Калінкавічы). Асфальтаваная дарога злучае вёску з шашой Акцябрскі — Парычы — Рэчыца.
Назва
Паводле слоўнікаў XVIII—XIX стст., горваль (наз. муж. роду) — бурбалка на вадзе. У канцы XVIII ст. слова ўжо пазначалася як старадаўняе.
Старажытнасць
У цэнтры вёскі выяўлена стаянка, якая адносіцца да позняга перыяду каменнага веку — неаліту (4-е — 2 тысячагоддзі да н. э.).
У Сярэднявеччы
Гарадзішча-2 было паўторна заселена ў перыяд Высокага Сярэднявечча (X—XIII ст.). Паводле археалагічных звестак, умацаванае паселішча на гарадзішчы і побач з ім існавала ўжо ў XII—XIII ст. Верагодна, уваходзіла ў Рэчыцкую воласць Чарнігаўскага княства.
У 1239 г. Чарнігаўскае княства было спустошана татара-мангольскімі заваёўнікамі, яго землі трапілі пад уладу Арды.
За 0,3 км на ўсход ад вёскі існуе курганны могільнік X—XIII ст.
У сярэдзіне XIV ст. землі Чарнігаўскага княства былі далучаны да Вялікага Княства Літоўскага. У пісьмовых крыніцах Горваль упершыню згадваецца ў «Спісе рускіх гарадоў далёкіх і блізкіх», які складзены ў канцы XIV ст., верагодна, у Кіеве (захаваўся ў летапісах XV ст.):
А се Литовьскыи: [...] Рша камен. Горволь. Свислочь. Лукомль. Логоско. [...] (Ст-руск.)
«Літоўскімі» гэты дакумент называе гарады ВКЛ — беларускія, а таксама ўласна літоўскія са значнай колькасцю усходнеславянскага насельніцтва. У канцы XIV — пачатку XV ст. Горваль вылучаны ў якасці цэнтра асобнай воласці, якая ахоплівала абодва берагі Дняпра і Бярэзіны.
Пры вялікім князе Вітаўце горвальскім маёнткам валодаў першы намеснік віленскі Войцех Манівід (удзельнік Грунвальдскай бітвы). Каля 1424 г. уладальнікам становіцца, відаць, яго сын — намеснік троцкі, затым віленскі Іван, а ў 1458 — адзін з унукаў: Войцех (намеснік навагародскі), альбо Ян. Па згасанні роду Манівідаў Горваль — дзяржаўнае ўладанне.
У Новы час
У 1500—1537 гг., у час знаходжання суседняй Гомельскай воласці ў складзе Маскоўскай дзяржавы, Горваль меў важнае абарончае значэнне на мяжы з апошняй. У 1503 у дамове паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Вялікім Княствам Маскоўскім паселішча называецца мястэчкам. Пад 1510 Горваль значыцца як цэнтр воласці на гасцінцы Бабруйск — Чарнігаў. Паводле дакументальных звестак, за гэтыя гады Горвальская воласць 5 разоў падверглася маскоўскім набегам, напрыклад, у 1525 «многія сёлы Мазырскія і воласці Стрэшынскую і Горвальскую зваявалі, статкі людзей парабавалі, людзей пакатавалі а іншых пасяклі а многіх у палон павялі». Здараліся таксама напады крымска-татарскіх войск. Для абароны быў пабудаваны Горвальскі замак. Ён існаваў у XVI—XVIII стст., размяшчаўся на ўсходняй ускраіне паселішча, на правым беразе ракі. Ад яго захавалася горвальскае гарадзішча-1 (замчышча). Горвальскі маёнтак, які з'яўляўся дзяржаўнай уласнасцю, даваўся ў валоданне дзяржаўцам (вялікакняжацкім намеснікам). З 1528 дзяржаўцам горвальскім быў баярын Багдан Шалуха, з 1531 — князь Я. Ю. Гальшанскі-Дубровіцкі, потым уладальніцай маёнтку была вялікая княгіня Бона Сфорца. Падчас вайны паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Вялікім Княствам Маскоўскім 1534—1537 гадоў Горваль у 1535 зруйнавалі і спалілі маскоўскія захопнікі. У 1543 князь ковельскі Васіль Міхайлавіч Сангушка атрымаў у Боны Сфорцы маёнткі Горваль, Абольцы і Смаляны ў абмен на Ковель; з гэтага часу Горваль знаходзіўся ў валоданні Сангушкаў. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 мясцовасць увайшла ў Рэчыцкі павет Менскага ваяводства.
З 1 ліпеня 1569 года Горваль у выніку аб'яднання ВКЛ з Польскім Каралеўствам — у створанай Рэчы Паспалітай.
У час казацка-сялянскай вайны 1648—1651 гг. атрад войск ВКЛ пад камандаваннем стражніка вялікага літоўскага Рыгора Лукашавіча Мірскага ў 1648 г. пацярпеў паражэнне пад Горвалем на пераправе праз Бярэзіну ад казацкага палка Гетманшчыны, якім камандаваў палкоўнік Ф. Гаркуша. Напачатку вайны паміж Рэччу Паспалітай і Рускім царствам 1654—1667 гг. Горваль ў лістападзе 1654 спалілі войскі наказнога гетмана запарожскага І. Н. Залатарэнкі (знаходзіліся на службе ў маскоўскага цара). У 1661 Горваль згадваецца ў геаграфічным трактаце «Падарожжа ў Масковію» барона Аўгустына Майерберга і Гарацыя Вільгельма Кальвуччы, паслоў Рымскага імператара — хоць шлях пасольства не пралягаў праз Рэчыччыну, аўтары адзначылі Горваль як паселішча ля ўпадзення Бярэзіны ў Дняпро. З 1698 г. мясцовасць згадваецца як маёнтак Віленскага капітула (калегіі пры каталіцкім епіскапе).
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Горваль апынуўся ў складзе Расійскай Імперыі, у Рэчыцкім павеце Чарнігаўскай, з 1796 — Мінскай губерні.
Стаяў на шляху Віцебск — Магілёў — Кіеў. Пасля вайны паміж Францыяй і Расійскай Імперыяй 1812 г. згадваецца ў снежні 1813 сярод пунктаў, у якіх былі размешчаны расійскія войскі. Горвальскі маёнтак быў канфіскаваны ў ліку маёнткаў каталіцкай царквы, з 1835 г. знаходзіўся ў валоданні паноў Халадоўскіх. У мястэчку дзейнічала драўляная царква Прасвятой Тройцы (у ёй захоўваліся метрычныя кнігі з 1792), капітальна адрамантаваная ў 1851. Станам на 1858 у мястэчку было 126 двароў, на 1859 — 85. 3 1861 Горваль — цэнтр воласці. У 1864 тут адкрылася народнае вучылішча. У 1882 маёнтак набыў Г. Ф. Менгдэн, праз 6 гадоў — П. А. Зубаў. На 1882 г. у Горвалі каля 100 двароў, насельніцтва працавала на лесасплаве і ў гандлі — уніз па рацэ прадавалася збожжа і лесаматэрыялаў на 500 тыс. руб. серабром у год, меліся сельская школа і валасная бальніца, праз мястэчка праходзіў паштовы тракт Бабруйск — Рэчыца; у воласці 12 вясковых старостваў, 25 вёсак, 1087 жыхароў мужчынскага полу. У 1885 у склад Горвальскай воласці ўваходзіла 15 паселішчаў з 471 дваром; працавала паштовая кантора. Паводле вынікаў перапісу 1897 існавалі царква, 2 малітоўныя дамы, народнае вучылішча, прыстань, хлебазапасны магазін, 21 крама, гандлёвы рад, заезны двор, карчма. На стромкім беразе Бярэзіны размяшчалася сядзіба маёнтка, якую ад мястэчка аддзялялі парк і пладовы сад.
Падчас рэвалюцыі 1905—1907 гг. у Расійскай імперыі у снежні 1905 адбылося Горвальскае выступленне сялян.
З 25 сакавіка 1918 года Горваль — у абвешчанай Беларускай Народнай Рэспубліцы.
У Найноўшы час
1 студзеня 1919 года Горваль у складзе Горвальскай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні ўвайшоў ва ўтвораную ССРБ.
Пры ўтварэнні 27 лютага 1919 г. Літоўска-Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі, ва ўмовах савецка-польскай вайны і наступлення польскіх войск, усходнія беларускія землі, у тым ліку Рэчыцкі павет, не былі ўключаны ў ЛБССР, а перададзены ў РСФСР, дзе Рэчыцкі павет увайшоў ва ўтвораную 20 красавіка 1919 Гомельскую губерню.
У час савецка-польскай вайны 1919—1921 гг. частку Рэчыцкага павета, у т. л. Горваль, у 1920 займалі польскія войскі. 10 красавіка 1920 г. гэта частка Рэчыцкага павета была ўключана польскай Грамадзянскай управай усходніх зямель ва ўзноўлены ёю Мазырскі павет, які знаходзіўся ва ўтворанай польскімі ўладамі Брэсцкай акрузе.
8 снежня 1926 г. Рэчыцкі павет, у т. л. Горваль, вернуты Беларускай ССР (якая была адноўлена 31 ліпеня 1920, уваходзіла з 30 снежня 1922 да 26 снежня 1991 у СССР, з 19 верасня 1991 — Рэспубліка Беларусь). З 8 снежня 1926 Горваль — цэнтр утворанага Горвальскага раёна Рэчыцкай акругі і Горвальскага сельсавета; 9 чэрвеня 1927 у сувязі са скасаваннем Рэчыцкай акругі Горвальскі раён быў уключаны ў Гомельскую акругу. 4 жніўня 1927 Горвальскі раён скасаваны, Горваль — цэнтр сельсавета ў Рэчыцкім раёне Гомельскай акругі (26 ліпеня 1930 акругі былі скасаваны). Пры ўтварэнні абласцей 15 студзеня 1938 Горваль у складзе Рэчыцкага раёна быў уключаны ў Гомельскую вобласць. 27 верасня 1938 мястэчкі, як тып населеных пунктаў, былі скасаваны, і Горваль аднесены да вёсак. Працавалі пачатковая школа і школа-сямігодка, хата-чытальня, бальніца, аддзяленне спажывецкай кааперацыі, сельскагаспадарчае крэдытнае таварыства, паравы млын.
У II сусветную вайну ў ліпені 1943 г. вёска спалена нямецка-фашысцкімі захопнікамі, якія загубілі 93 яе жыхароў. 19 лістапада 1943 партызаны разграмілі каля вёскі нямецкую часць і ўтрымлівалі вёску да падыходу Чырвонай арміі (Горвальская аперацыя 1943 г.). Пасля вайны адноўлена.
З 2 красавіка 1959 года — у Глыбаўскім сельсавеце. Дзейнічалі клуб, бібліятэка, аддзяленне сувязі, аптэка, 2 крамы.
Сучасныя звесткі
Забудова складаецца з простай вуліцы з 3 завулкамі, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад (уздоўж ракі) і забудаванай драўлянымі сядзібамі.
Працуе фельчарска-акушэрскі пункт.
Археалагічныя помнікі
Статус гісторыка-культурных каштоўнасцей нададзены Пастановай Савета міністраў Рэспублікі Беларусь ад 14.05.2007 № 578. Уласнік матэрыяльных аб'ектаў, якім нададзены статус гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь — Глыбаўскі сельскі выканаўчы камітэт.
Героі Савецкага Саюза
Варанчук Андрэй Якаўлевіч (1915—2007) — камандзір артылерыйскай батарэі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Дзюбко Анатоль Фёдаравіч (1923—2009) — камандзір артылерыйскай батарэі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Пугачкі
Пугачкі́ (, Пугачки) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярхоўскага сельсавета.
Сяргей Віктаравіч Вадзяновіч
Сяргей Вадзяновіч (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Івацэвічы».
Клубная кар’ера
Пачынаў займацца футболам у івацэвіцкай ДЮСШ, вучыўся ў футбольным класе мінскага сувораўскага вучылішча. З 2012 года выступаў за дубль «Белшыны». 11 чэрвеня 2014 года дэбютаваў у асноўнай камандзе бабруйчан, выйшаўшы на замену на 70-й хвіліне ў матчы супраць «Гомеля» (1:2). У сезоне 2015 выступаў у асноўным за дубль, у асноўнай камандзе ў чэмпіянаце толькі тры разы выйшаў на замену.
У лютым 2016 года далучыўся да брэсцкага «Дынама», з якім у сакавіку падпісаў кантракт. У ліпені 2016 года вярнуўся ў «Белшыну», дзе стаў асноўным іграком, але не здолеў выратаваць клуб ад вылету ў Першую лігу. У сезоне 2017 гуляў за бабруйскую каманду ў другім дывізіёне.
У студзені 2018 года пачынаў рыхтавацца да новага сезона з «Белшынай», аднак у лютым накіраваўся ў пінскую «Хвалю», з якой неўзабаве падпісаў кантракт. У сакавіку 2019 года падоўжыў пагадненне з пінскім клубам. З цягам часу ў пінскім клубе стаў выкарыстоўвацца ў якасці абаронцы.
У лютым 2020 года падпісаў новы двухгадовы кантракт з «Хваляй». У 2020—2021 гадах працягваў гуляць пераважна ў стартавым складзе каманды. У студзені 2022 года падоўжыў кантракт з пінскім клубам яшчэ на год. Пакінуў «Хвалю» ў снежні 2022 года.
У пачатку 2023 года далучыўся да «Івацэвічаў».
Міжнародная кар’ера
У 2011—2012 гадах выступаў за юнацкую зборную Беларусі ў кваліфікацыі чэмпіянату Еўропы.
Роса (востраў)
Востраў Роса — востраў у мора Роса, адзін з найбольш паўднёвых астравоў планеты. Востраў размешчаны недалёка ад Зямлі Вікторыі. Каардынаты вострава: -77.66667°N, 168°W.
Геаграфія
Плошча вострава складае 2460 км². Востраў Роса практычна ўвесь пакрыты снегам і лёдам. На ім знаходзяцца адны з найвышэйшых вяршыняў Антарктыкі — Эрэбус (3794 м) і Тэрар (3230 м). Эрэбус — акрамя таго з'яўляецца самым паўднёвым актыўным вулканам на Зямлі.
Гісторыя
Вядомы мараплавец і даследчык антарктычных абласцей Дж. К. Рос у 1841 годзе адкрыў антарктычныя вулканы Эрэбус і Тэрар, названыя ў гонар яго караблёў.
Насельніцтва
На востраве размешчаны дзве антарктычныя станцыі, якія дзейнічаюць круглы год: Мак-Мерда (ЗША) і Скот-Бейс (Новая Зеландыя). У залежнасці ад сезона, на востраве прысутнічае ад 200 да 1000 чалавек. Пастаяннага насельніцтва няма, але многія даследчыкі жывуць у падобных умовах больш за год.
З 1987 па 1992 год на востраве (Мыс Эванса) знаходзілася База Сусветнага парку — круглагодная станцыя экалагічнай арганізацыі «Грынпіс».
Цікавыя факты
Востраў Роса не варта блытаць з востравам Джэймса Роса, размешчанага каля Антарктычнага паўвострава. Абодва астравы названы ў гонар аднаго і таго ж чалавека, але гэта розныя астравы.
Пратасевічы
Пратасе́вічы (, Протасевичи) — аграгарадок у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.
У 1939—1947 гадах цэнтр Верайцоўскага сельсавета, у 1964—2006 гадах цэнтр Пратасевіцкага сельсавета.
Акцябр (Рэчыцкі раён)
Акця́бр (, Октябрь) — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Камсамольскага сельсавета.
Іаан VIII Палеалог
Іаан VIII Палеалог (Ιωάννης Η' Παλαιολόγος) (18 снежня 1392 — 31 кастрычніка 1448, Канстанцінопаль) — візантыйскі імператар у 1425—1448 гадах.
Біяграфія
Іаан быў старэйшым сынам Мануіла II і Алены Драгаш. З 1421 года суправіцель бацькі (у рангу аўтакратара). Пры Іаане ў 1428—1432 г. практычна ўся Марэя вярнулася пад уладу рамеяў. Толькі чатыры гарады: Аргас, Наўплій, Карон і Мадон заставаліся пад уладай венецыянцаў. Але значна большую вядомасць Іаан набыў дзякуючы таму, што яго высілкамі і стараннямі быў даведзены працэс злучэння заходняй і ўсходніх цэркваў. Імператар разумеў, што без уніі з каталікамі Візантыйская імперыя не атрымае дапамогі з захаду і будзе немінуча заваявана асманскімі туркамі, чые ўладанні пасля дагавора 1424 гады разрасліся да самых прадмесцяў Канстанцінопаля.
У 1437 годзе разам з патрыярхам і прадстаўнічай дэлегацыяй праваслаўных архірэяў Іаан адправіўся ў Італію і правёў там больш за два гады бязвыезна, спачатку ў Ферары, а потым на Усяленскім саборы ў Фларэнцыі. Па ініцыятыве імператара дэлегацыю праваслаўных у спрэчках з каталікамі ўзначаліў Марк Эфескі, узведзены па ўказанні Мануіла незадоўга да ад'езду з Канстанцінопаля ў сан мітрапаліта. Не раз на гэтых пасяджэннях абодва бакі заходзілі ў тупік і гатовы былі раз'ехацца. Але імператар забараніў сваім епіскапам пакідаць сабор да прыняцця кампраміснага рашэння. Урэшце, праваслаўныя дэлегаты былі вымушаны саступіць каталікам амаль па ўсіх прынцыповых пытаннях.
Падпісаная 5 ліпеня 1439 года унія, была калі не поўнай, то значнай перамогай каталікоў. Але чаканага палягчэння гэта саступка не прынесла. Іншыя праваслаўныя цэрквы, у першую чаргу руская, адмовіліся прыняць унію. А ў самой імперыі унія спарадзіла раскол і смуту.
Тым часам, армія заходніх крыжакоў, якая выступіла ў паход па закліку Рымскага Папы, пацярпела ў 1444 годзе пад Варнай разгромнае паражэнне ад турак. Праз чатыры гады пасля гэтага прыйшла вестка аб заваяванні туркамі Сербіі. Іаану стала зразумела, што наступная на чарзе — рамейская дзяржава. Але сам Іаан не дажыў да таго моманту — ён памёр 31 кастрычніка 1448 года.
Шлюбы
Нягледзячы на тры шлюбы, Іаан застаўся бяздзетным. Трон атрымаў у спадчыну яго брат Канстанцін XI Палеалог.
Чэмпіянат свету па снукеры 1935
Чэмпіянат свету 1935 — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў у Thurstons Hall, у Лондане, Англія. Турнір стаў дзевятым розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе.
Сватаўка
Сва́таўка (, Сватовка) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярхоўскага сельсавета.
Мімір
Мімір (Mímir) — у германа-скандынаўскай міфалогіі велікан, які ахоўвае крыніцу мудрасці. Імя Mímir звычайна параўноўваецца з mimorian, memor «памятаць».
Мімір — велікан, які жыў сярод асаў. Быўшы дыпламатычным закладнікам ванаў, па намове быў забіты і абезгалоўлены. Одзін ахвяраваў правае вока, каб ажывіць яго галаву, якую аднёс у падземную пячору каля каранёў сусветнага дрэва Ігдрасіль. Там ён мог раіцца з разумнай галавой і піць ваду, якая надзяляла часовай мудрасцю.
Мімір ахоўвае студню, вада якой дае таму, хто яе выпіў веды. Ён не дае нікому піць з гэтай крыніцы проста так. Паводле легенд Одзін, каб здабыць мудрасць, ахвяраваў сваё правае вока менавіта для гэтага.
Балашаўка
Бала́шаўка (, Балашевка) — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Камсамольскага сельсавета.
Жолуд
Жолуд (glans)  — сухі аднанасенны сінкарпны ніжні плод з цвёрдым скурыстым каляплоднікам, якія часткова ці цалкам атачае плюска. Мяркуюць, што плюска ўтворыцца ў выніку зрастання лісцяў і прыкветкаў рэдукаванага суквецця. У дуба ў плюсцы толькі адзін жолуд, у бука і каштана — 2-3. Гэты тып плода характэрны для сямейства.
Дварок (Асіповіцкі раён)
Дваро́к (, Дворок) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.
Да 2017 года мела назву Пратасе́вічы 2.
Селішча (Бешанковіцкі раён)
Се́лішча (, Селище) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярхоўскага сельсавета.
Баранаўка (Рэчыцкі раён)
Бара́наўка (, Барановка) — былы пасёлак у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Камсамольскага сельсавета.
Рыжанкоў
Рыжанкоў — прозвішча.
Баранаўка (Рэчыцкі раён)
Скасаваны 28 верасня 2022 года.
Прудок (Асіповіцкі раён)
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Замошскага сельсавета, да 13 лютага 2002 года — у склад Асіповіцкага сельсавета.
Альгамбрскі эдыкт
Альгамбрскі эдыкт, або Гранадскі эдыкт (ісп. Edicto de Granada) — указ караля Фердынанда II Арагонскага і каралевы Ізабелы I Кастыльскай, выдадзены ў 1492 годзе, аб выгнанні з усіх тэрыторый іх каралеўстваў тых яўрэяў, якія да 31 ліпеня гэтага года адмовяцца прыняць хрысціянства.
У 1968 годзе іспанскі ўрад генерала Франка абвясціў Альгамбрскі эдыкт несапраўдным, а 1 красавіка 1992 года іспанскі кароль Хуанам Карласам I абвясціў, што ён страціў моц. У той жа дзень кароль наведаў мадрыдскую сінагогу і прасіў прабачэння за рашэнне, прынятае яго папярэднікамі амаль 500 гадоў назад. У сувязі з 500-годдзем выгнання іўдзеяў з Іспаніі іспанскі парламент у 1992 годзе зацвердзіў закон, які рэгулюе з гэтага часу адносіны паміж Іспанскай дзяржавай і саюзам яўрэйскіх абшчын Іспаніі.
Cæremoniale Episcoporum
Cæremoniale Episcoporum (Цырыманіял біскупаў) — літургічная кніга, якая апісвае царкоўныя службы, што здзяйсняюцца біскупамі лацінскага абраду Рымска-каталіцкай царквы.
Гісторыя
Папа Рымскі Клімент VIII выдаў 14 ліпеня 1600 года першую кнігу, якая насіла такую назву, папраўляючы ў адпаведнасці з патрабаваннямі Трыдэнцкага сабора змест кніг, званых Ordines Romani, якія былі напісаныя з канца VII стагоддзя і апісвалі цырымоніі абрання Папы Рымскага і давалі інструкцыі Рымскім Папам для служэння імшы і іншых службаў на працягу года. Змест гэтых кніг праз некаторы час быў пашыраны. Праца ў двух частках, вядомых як De Cæremoniis Cardinalium et Episcoporum in eorum diœcesibus («Цырымоніі кардыналаў і біскупаў у сваіх уласных дыяцэзіях»), была дададзеная ў XVI стагоддзі. Cæremoniale Episcoporum Папы Клімента VIII быў заснаваны на гэтых тэкстах і на іншых, якія цяпер страчаныя. Падрыхтоўчая праца, распачатая ў снежні 1582 года пры Папе Рымскім Грыгорыі XIII, заняла 17 гадоў. Факсіміле арыгінальнага выдання 1600 года ў двух кнігах было выдадзенае Libreria Editrice Vaticana ў 2000 годзе.
Папа Рымскі Інакенцій X апублікаваў выпраўленае выданне ў 1650 годзе. У 1727 ці 1729 годзе разделы, першапачаткова надрукаваныя як асобныя блокі, былі падзеленыя на пранумераваныя параграфы і суміраваныя. У 1752 годзе Папа Рымскі Бенедыкт XIV крыху перагледзеў дзве існаваўшыя кнігі і дадаў трэцюю частку цырымоній, якія трэба было выконваць тым, хто займаў грамадзянскія пасады ў Папскай вобласці.
У 1886 годзе Папа Рымскі Леў XIII зрабіў іншае выпраўленне, у якім ён захаваў трэцюю кнігу, хоць Папская вобласць і была далучаная да каралеўства Італіі.
Сённяшні стан
У адпаведнасці з абнаўленнем, прадпісаным Другім Ватыканскім саборам, цалкам перагледжанае выданне ў асобным томе было апублікаванае Папам Янам Паўлам II у 1984 годзе, замяніўшы ранейшыя выданні.
Змест Cæremoniale Episcoporum
Кніга складаецца з васьмі частак:
Стар (Бешанковіцкі раён)
Стар (, Старь) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярхоўскага сельсавета.
Герб Гальшанаў
Герб Гальшанаў — герб вёскі Гальшаны Ашмянскага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад г. № 455. Гальшаны сталі першай вёскай у Гродзенскай вобласці, якая атрымала свой герб. Гістарычным падмуркам для яго стварэння сталі родавыя гербы былых уладальнікаў мястэчка — Гальшанскіх і Сапегаў.
Апісанне
Герб уяўляе сабой варажскі шчыт, які мае трохвугольную ніжнюю канцавую частку, у верхнім чырвоным поле намаляваны гіпацэнтаўр – міфічная фігура каня сярэбранага колеру, якая мае галаву, грудзі і рукі чалавека натуральнага колеру, на канцы хваста – пашча дракона, якую паражае залатая страла з сярэбраным апярэннем, выпушчаная з залатога лука рукамі самога гіпацэнтаўра; ва ніжняй канцавой частцы блакітнага колеру – герб «Ліс» – сярэбраная, двойчы перакрыжаваная страла.
Гагалі
Гагалі́ (, Гагали) — пасёлак у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Камсамольскага сельсавета.
Ставішча (Асіповіцкі раён)
Ста́вішча (, Ставище) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Пратасевіцкага сельсавета, да 13 лютага 2002 года — у склад Асіповіцкага сельсавета.
Спіс дыстрыбутываў, вытворных ад Debian
Спіс дыстрыбутываў GNU/Linux, аснаваных на Debian (спіс аснаваны на звестках distrowatch.com):
Беларуска-ірландскія адносіны
Пагадненне аб усталяванні дыпламатычных адносін паміж Ірландыяй і Рэспублікай Беларусь падпісана 17 красавіка 1992 года.
15 красавіка 2010 г. у Мінску адбыўся першы беларуска-ірландскі бізнес-форум. 26 сакавіка 2013 у Дубліне Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Злучаным Каралеўстве Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі, Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Ірландыі па сумяшчальніцтве Сяргей Алейнік уручыў даверчыя граматы Прэзідэнту Ірландыі Майклу Хігінсу.
8 ліпеня 2013 года ў г. Дубліне адбыліся палітычныя кансультацыі паміж міністэрствамі замежных спраў Беларусі і Ірландыі. Беларускую дэлегацыю ўзначаліла намеснік міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь Алена Купчына, ірландскую — Дзяржаўны міністр па справах Еўропы МЗС Люсінда Крэйтан.
Анатоль Аляксандравіч Наліваеў
Анатоль Аляксандравіч Наліваеў (Абрам Налівай,, ) — беларускі мастак, рэстаўратар, музыкант, кантар, тэатральны акцёр, збіральнік і выканаўца яўрэйскай кантарской музыкі. Галоўны герой фільма «Вытокі» рэжысёра Юрыя Гарулёва. Першы дырэктар мінскага музея «Літаратурна-мастацкая гасцёўня імя У. Галубка».
Біяграфія
Нарадзіўся 1 кастрычніка 1931 года ў Рагачове. У 1941 годзе трапіў разам з маці ў яўрэйскае гета, з якога пашанцавала выратавацца. Бацька загінуў на фронце ў 1944.
Пасля вызвалення Беларусі ў 1944 годзе жыў з маці ў Мінску. Пачаў вучыцца ў музычным вучылішчы па класе кларнета. З дзяцінства таксама меў фатаграфічную памяць, што дазволіла яму тайна маляваць разбураную сталіцу (у 1940—1950-я гады фатаграфаваць і замалёўваць Мінск было забаронена). У 1945 годзе ўладкаваўся маляром і паралельна пачаў хадзіць у мастацкую студыю Сяргея Каткова, дзе займаўся 10 год.
Мастак зафіксаваў руіны пасляваеннага Мінска і стварыў галерэю партрэтаў беларускіх пісьменнікаў. Збіральнік старажытнаяўрэйскай песеннай спадчыны.
Геаграфія Паўночнай Македоніі
Геаграфічная вобласць Македонія падзеленая цяпер паміж трыма краінамі — яе паўднёвая частка, амаль палова ўсёй тэрыторыі, Эгейская Македонія, уваходзіць у склад Грэцыі; усходнія землі — Пірынская Македонія — прыналежаць Балгарыі, а Паўночная Македонія раскінулася на поўначы і захадзе, у даліне ракі Вардар.
Паўночная Македонія займае парадку 35,8 % плошчы гістарычнай Македоніі (52,4 % знаходзіцца на тэрыторыі сучаснай Грэцыі). Яе агульная плошча — 25 333 км2.
Агульная працягласць мяжы — 748 км, працягласць межаў з Албаніяй — 151 км, Балгарыяй — 148 км, Грэцыяй — 228 км, Сербіяй — 221 км.
Рэльеф
На большай частцы тэрыторыі размяшчаюцца хрыбты сярэдневысокіх горных сістэм Скопска Чорная Гара, Пінд (вышэйшая кропка — г. Кораб (2753 м) і Пірын, падзеленых шырокімі межгорнымі катлаванамі. Адзін ад іншага горныя хрыбты адлучаюць даліны рэк Вардар і Струміца, якія працякаюць праз усю краіну. На паўднёвым захадзе размешчаныя часткова належныя Македоніі буйныя азёры Ахрыдскае і Прэспа, а на паўднёвым усходзе — буйнае Дойранскае возера.
Рэгіён сейсмічна актыўны, землетрасенні даволі моцныя. У выніку апошняга, якое адбылося ў 1963, быў моцна разбураны горад Скоп’е.
Гарады
Сталіцай рэспублікі і самым буйным яе горадам з'яўляецца Скоп’е (насельніцтва 600 тыс.). Іншыя буйныя гарады — Бітала, Куманава, Прылеп і Цетава (насельніцтва 50 — 100 тыс.).
Чаркасы (Бешанковіцкі раён)
У 1924—1929 гадах цэнтр Чаркаскага сельсавета.
Гарадок (Рэчыцкі раён)
Гарадо́к (, Городок) — былы пасёлак у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Камсамольскага сельсавета.
Ліквідаваны ў 2018 годзе.
Шкалёўка
Шкалёўка (, Шкалёвка) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярхоўскага сельсавета.
Беларуска-мальтыйскія адносіны
Дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Рэспублікай Мальта ўсталяваныя 16 лютага 1993. 9 чэрвеня 2011 года Пасол Рэспублікі Беларусь у Італьянскай Рэспубліцы Беларусь Я. А. Шастакоў уручыў даверчыя граматы Прэзідэнту Мальты Дж. Абеле ў якасці Пасла Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Мальта па сумяшчальніцтве.
Станцыя Дзераўцы
Ста́нцыя Дзераўцы́ (, Станция Деревцы) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Пратасевіцкага сельсавета, да 13 лютага 2002 года — у склад Асіповіцкага сельсавета.
Сцяг Гальшанаў
Сцяг Гальшанаў — сцяг вёскі Гальшаны Ашмянскага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад г. № 455.
Апісанне
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча чырвонага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у дрэўкавай верхняй частцы блакітнага колеру размешчаны герб «Ліс» — белая, двойчы перакрыжаваная страла. У цэнтры пярэдняга боку палотнішча намаляваны гіпацэнтаўр — міфічная фігура каня белага колеру, якая мае галаву, грудзі і рукі чалавека натуральнага колеру, на канцы хваста — пашча дракона, якую паражае жоўтая страла з белым апярэннем, выпушчаная з жоўтага лука рукамі самога гіпацэнтаўра.
Брэвіярый
Брэвіярый (, ад  — кароткі) — у Каталіцкай царкве літургічная кніга, якая ўтрымлівае парадак служэння літургічных гадзінаў (афіцыя) паводле абраду Рымскай царквы. У брэвіярый уваходзяць толькі тэксты малітваў, у там ліку і тэксты малітоўных спеваў (у сярэднявечных брэвіярыях прыводзілася таксама музычная натацыя). Аналагічная па функцыі літургічная кніга для імшы завецца імшалам.
Гісторыя
Першыя брэвіярыі з'явіліся ў XI—XII стагоддзях з-за неабходнасці сабраць у адно ўсе патрэбныя для афіцыя малітоўныя тэксты. Спачатку ў такія зборнікі ўваходзілі толькі скарочаныя тэксты з розных літургічных кніг, адкуль і пайшла назва «брэвіярый». У XIII стагоддзі ў брэвіярый уваходзіў распісаны па днях тыдня і па сутачных гадзінах псалтыр, іншыя вытрымкі з Бібліі, гаміліі і парафразы Святога Пісання, айцоў Царквы і г. д., а таксама тэксты спеваў — антыфонаў, рэспансорыеў, гімнаў і інш. Натаваныя брэвіярыі па функцыі і змесце былі роднасныя з антыфанарыямі.
Брэвіярый быў рэфармаваны на Трыдэнцкім саборы, і ў 1568 годзе ўказам папы Пія V упершыню выдадзены як «Рымскі брэвіярый» (Breviarium Romanum); цяпер у брэвіярый уваходзілі толькі тэксты (без нот) усіх малітваў без якіх-небудзь скаротаў. Аб'ём трыдэнцкага брэвіярыя, падзеленага на чатыры сезонныя часткі, стаў агромністым (хаця былая назва, якая абяцала кароткасць, захавалася). Наступная значная рэформа брэвіярыя ў бок яго скарачэння была праведзеная папам Піем X у 1911 годзе. Нарэшце, Другі Ватыканскі сабор істотна змяніў парадак літургічных гадзінаў. Па выніках сабора кніга страціла сваю былую назву і ў 1971—1972 гадах была выпушчана пад назвай Liturgia horarum (Літургія гадзінаў). Тым жа саборам былі дазволеныя новыя «брэвіярыі» на нацыянальных мовах.
Праваслаўную версію аналагічнай літургічнай кнігі называюць часаслоўцам.
Чэмпіянат свету па снукеры 1934
Чэмпіянат свету 1934 — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў у Lounge Hall, у Нотынгеме, Англія. Турнір стаў восьмым розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе.
Касцёл Святога Гаштала
Касцёл Святога Гаштала (Kostel svatého Haštala) — адзін з найстарэйшых дзеючых храмаў Прагі, размешчаны на Гаштальскай плошчы (Haštalské náměstí), у гістарычным раёне Стара-Места.
Гісторыя
У XII стагоддзі на гэтым месцы стаяла трохнефная раманская базіліка, рэшткі якой былі выяўлены падчас археалагічных раскопак у 1990-х гадах. Першы пісьмовы ўспамін пра храм сустракаецца ў дакументах караля Вацлава I ад 21 сакавіка 1234 года, якія тычыліся. Меркавана ініцыятарамі яе будаўніцтва былі нямецкія рыцары, але пісьмовых пацверджанняў гэтаму няма.
У XIV стагоддзі, у перыяд росквіту сярэдневяковай культуры, пачалося будаўніцтва новага гатычнага храма. Касцёл пацярпеў у час гусіцкага паўстання ў 1420 годзе і паводкі ў 1432 г., але неўзабаве быў адноўлены. У 1689 годзе храм атрымаў сур'ёзныя пашкоджанні падчас пажару. Аднаўленнем пасля пажару ў 1689—1695 гг. кіраваў архітэктар. Так гатычны касцёл набыў некаторыя рысы стылю барока. Так жа змянілася форма даху, а на званіцы з'явіўся высокі ліхтар са шпілем.
У 2010—2012 гадах была праведзена поўная рэстаўрацыя касцёла, пасля якой у ім аднавіліся набажэнствы.
Архітэктура
Касцёл Святога Гаштала ўяўляе сабой чатырохнефную базіліку з масіўнай трохпавярховай вежай, складзенай з бутавага каменя. Вежа размешчана ў паўднёва-заходнім вугле храма і ссунута адносна цэнтральнай восі, на верхняй пляцоўцы якой дагэтуль знаходзіцца звон Фларыян, адліты ў 1690 годзе мясцовым майстрам Ф. Шэнфельдам. Пасля 1730 г. храм вытрыманы галоўным чынам у стылі барока. Унутранае ўбранне касцёла Святога Гаштала лічыцца адным з самых каштоўных здабыткаў Прагі. На сценах сакрыстыі можна ўбачыць часткова захаваны роспіс 1375 года.
Галоўны алтар створаны ў 1731 годзе ў неарэнесансным стылі. Па баках табернакля знаходзяцца рэліквіі Святога Гаштала, у тым ліку яго чэрап, які падараваў храму Карл IV. Абраз святога стварыў Ёзеф Швайвль (Josef Schweiwl) у 1884 г. Статуі Св. Яна Хрысціцеля і Святога Яна Непамуцкага па баках алтара выкананы 1731 годзе.
Паводле царкоўнага падання ў касцёле знаходзіцца магіла святой Агнежкі Чэшскай. Археалагічныя даследаванні ў 2010 г. размешчаных тут рэштак гэтую версію не пацвердзілі.
Чэмпіянат свету па снукеры 1933
Чэмпіянат свету 1933 — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў у цэнтры Джо Дэвіса, у Чэстэрфілдзе, Англія. Турнір стаў сёмым розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе.
Дабужа (Рэчыцкі раён)
Дабу́жа (, Добужа) — пасёлак у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Камсамольскага сельсавета.
Беларуска-швейцарскія адносіны
Пратакол аб усталяванні дыпламатычных адносін паміж Рэспублікай Беларусь і Швейцарскай Канфедэрацыяй падпісаны 10 лютага 1992 года.
З 1 ліпеня 2007 года ў Мінску функцыянуе аддзяленне Пасольства Швейцарскай Канфедэрацыі ў Рэспубліцы Беларусь. Яго афіцыйнае адкрыццё адбылося 11 лютага 2008 года. Пасольства Беларусі ў Швейцарыі адкрытае ў Берне. 17 сакавіка 2010 года адбылося адкрыццё ганаровага консульства Рэспублікі Беларусь у Цюрыху.
У лютым 2010 года адбыўся рабочы візіт у Швейцарыю Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь А. Р. Лукашэнка, 25 лютага 2010 года ў Кіеве прайшла сустрэча беларускага лідара з Міністрам замежных спраў Швейцарыі.