cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Львова (Ярцаўскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Львоўскага сельскага паселішча.
Асабістая дапаможная гаспадарка
Асабістая дапаможная гаспадарка — гаспадарка грамадзян  на  прысядзібных  участках. У СССР  пасля  калектывізацыі  лічылася  неперспектыўнай і  цярпела  істотныя  абмежаванні — вялікія падаткі,  забарона  на  набыццё  коней  і тэхнікі  на  уласныя  патрэбы,  абмежаванне  на  утрыманне  жыўнасці  і  г.д.
З ажыццяўленнем зямельнай  рэформы  ў час  пераходу  да  рыначных  адносін  ствараюцца  больш  спрыяльныя  ўмовы  для яе  развіцця:  участкі  зямлі  для  асабістых дапаможных гаспадарак  павялічаны  да  1  га  (з  правам  іх  прыватызацыі),  дазволена  трымаць  коней,  набываць сельскагаспадарчыя   машыны,  наймаць  сезонных  работнікаў,  наладжаны  выпуск  малагабарытнай  тэхнікі  і  г.д.
У міжнародных стандартах статыстыкі і аналізу прыняты больш шырокі тэрмін — дамашняя гаспадарка.
Беларусь
У 1994 на Беларусі  было  1 905,6  тыс. асабістых дапаможных гаспадарак. Займаючы 15,1% усіх  сельскагаспадарчых  угоддзяў, яны  далі  85,3%  бульбы,  22,1%  мяса  (у забойнай  вазе), 35,8% малака, 42,6% яек, 67,1% воўны ад  агульнарэспубліканскай  іх  вытворчасці. З павелічэннем  зямельнага надзелу,  павышэннем  узроўню  тэхнічнай аснашчанасці і таварнасці асабістыя дапаможныя гаспадаркі  фактычна набліжаюцца да сялянскіх гаспадарак.
Масандра (камбінат)
«Масандра» — вінаграда-вінаробны камбінат харчовай прамысловасці на Паўднёвым беразе Крыма ў пасёлку Масандра. Калекцыя вінаў Масандры (каля аднаго мільёна бутэлек) з’яўляецца найбуйнейшай у свеце.
Дэгустацыйны комплекс
На прадпрыемстве ладзяцца дэгустацыі, падчас якіх госці і жыхары Крыма могуць атрымаць асалоду ад калекцыі Масандраўскіх марачных вінаў. Дэгустацыі праводзяцца на галаўным заводзе ў Масандры і ў дэгустацыйным комплексе ў Алупцы побач з Варанцоўскім паркам.
На тэрыторыі віннага завода «Масандра» знаходзіцца дэгустацыйны комплекс «Масандра». Комплекс размешчаны ў будынку галоўнага склепа «Масандра», пабудаванага ў 1894—1897 гадах пад кіраўніцтвам князя Льва Сяргеевіча Галіцына. Сваю працу комплекс пачаў у 2001 годзе. Галоўная мэта комплексу — правядзенне экскурсій і дэгустацыі для гасцей Крыма. Штогод комплекс наведвалі каля 50 000 турыстаў з розных краін.
Бодзячыў (Сакальскі раён)
Бодзячыў (Бо́дячів) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 5314
NGC 5314 (іншыя абазначэнні — MCG 12-13-9, ZWG 336.17, PGC 48810) — галактыка ў сузор’і Малая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Форум «Азія — Еўропа»
Форум «Азія — Еўропа» (Asia–Europe Meeting, ASEM, АСЕМ) — міжнародны форум для супрацоўніцтва краін Азіі, Еўропы і Акіяніі. Ідэя канферэнцыі ўзнікла пасля завяршэння Халоднай вайны з мэтай збліжэння краін Еўразіі. У 1994 Францыя і Сінгапур зрабілі прапанову правесці міжрэгіянальны саміт, якая ажыццявілася 1 сакавіка 1996, калі ў Бангкоке, Тайланд сустрэліся лідары краін Еўрапейскага саюза, АСЕАН, прадстаўнікі Еўрапейскай камісіі, а таксама Японіі, Кітая і Паўднёвай Карэі.
Трыма апорамі форума з’яўляюцца палітычная (міжнародны тэрарызм, ЗМЗ, міграцыі і права чалавека), эканамічная (развіццё гандлю, інвестыцыі, інфармацыйныя тэхналогіі) і сацыяльная, культурная і адукацыйная апора (садзейнічанне разнастайнасці культур, аб’яднанне прастор вышэйшай адукацыі Еўропы і Азіі). Таксама пры канферэнцыі дзейнічае тры падфорума: Парламенцкае партнёрства (дэпутаты парламентаў), Бізнэс-форум (бізнэсмены) і Форум народаў (актывісты няўрадавых арганізацый). Акрамя гэтага, пры АСЕМ працуе пастаянны некамерцыйны Фонд Азіі і Еўропы, які займаецца праектамі ў вобласці культуры, эканомікі, адукацыі, адміністрацыі, аховы здароўя і ўстойлівага развіцця.
Саміты
Саміты з удзелам глаў дзяржаў і ўрадаў праводзяцца кожныя два гады пачаргова ў Еўропе і Азіі.
Гарына Іванаўна Краўцова
Гарына Іванаўна Краўцова (нар. 1937) — беларуская вучоная ў галiне паталагiчнай анатомii. Доктар медыцынскіх навук (1981), прафесар (1987). З 1964 года ў Беларускім дзяржаўным медыцынскім універсітэце, прафесар кафедры паталагічнай анатоміі.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па перынатальнай паталогіі і паталогіі дзіцяга ўзросту, паталагічнай анатоміі прыроджаных парокаў развіцця.
Трасцянэць (Вінніцкая вобласць)
Паводле падання, старажытнае паселішча ляжала на паўднёвы захад ад сучаснага, але яго абрабавалі і спалілі дашчэнту. Пасля людзі аселі на цяперашнім месцы, у даліне ракі Трасцянец (Нэтэка). Новаму паселішчу спачатку далі назву Адамгорад, але потым вярнулі старую назву. Праз паселішча пралягаў шлях, які злучаў паўночна-заходнія раёны Украіны з узбярэжжам Чорнага мора. Дясяткі разоў па гэтай дарозе рабілі набегі на Трасцянэць атрады туркаў і татараў, ад якіх жыхары паселішча ратаваліся ў катакомбах.
Усевалад Эмільевіч Меерхольд
Усевалад Эмільевіч Меерхольд (Все́волод Эми́льевич Мейерхо́льд, сапраўднае — Карл Казімір Тэадор Маергольд, 28.1(9.2).1874, Пенза —, ) — савецкі рэжысёр і акцёр, народны артыст Рэспублікі (1923).
Біяграфія
Нарадзіўся 	28 студзеня (9 лютага) 1874 года ў Пензе ў сям’і прадпрымальніка, выхадца з Германіі. У 1895 годзе паступіў на юрыдычны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта, у 1896 годзе — на 2-і курс драматычнага класа Музычна-драматычнага вучылішча Маскоўскага філарманічнага таварыства; пасля заканчэння ў 1898 годзе ўвайшоў у трупу Маскоўскага Мастацкага тэатра. Найбольш значныя ролі Меерхольда — Траплёў, Тузенбах («Чайка», «Тры сястры» Чэхава), Ёганэс («Адзінокія» Гаўптмана), Мальволіа, прынц Арагонскі («Дванаццатая ноч», «Венецыянскі купец» Шэкспіра). У 1902 годзе Меерхольд сышоў з ММТ; да 1905 года ўзначальваў арганізаванае ім «Таварыства новай драмы» (Херсон, Нікалаеў, Тбілісі), дзе выступіў і як рэжысёр.
У 1922-1924 гадах Меерхольд быў мастацкім кіраўніком маскоўскага Тэатра Рэвалюцыі. Пасля закрыцця Тэатра імя Меерхольда (1938) К. С. Станіслаўскі прыцягнуў Меерхольда да працы ў оперным тэатры.
20 чэрвеня 1939 года Меерхольд быў арыштаваны ў Ленінградзе. Пасяджэнне Ваеннай калегіі Вярхоўнага Суда СССР адбылося 1 лютага 1940 года. Калегія прысудзіла рэжысёра да расстрэлу. 2 лютага 1940 года прыгавор быў прыведзены ў выкананне. Пахаваны ў агульнай магіле на Данскіх могілках.
У 1955 годзе Вярхоўны суд СССР пасмяротна рэабілітаваў Меерхольда.
Сімбіёз
Сімбіёз (ад συμ- — «сумесна» і βίος — «жыццё») — гэта цеснае і працяглае суіснаванне прадстаўнікоў розных біялагічных відаў.
У прыродзе сустракаецца шырокі спектр прыкладаў узаемавыгаднага сімбіёзу (мутуалізм). Ад страўнікавых і кішачных бактэрый, без якіх было б немагчыма страваванне, да раслін (часта архідэі), чый пылок можа распаўсюджваць толькі адзін, пэўны выгляд насякомых. Такія адносіны паспяховыя заўсёды, калі яны павялічваюць шанцы абодвух партнёраў на выжыванне. Ажыццяўляюцца ў ходзе сімбіёзу дзеянні ці вырабляюцца рэчывы з’яўляюцца для партнёраў істотнымі і незаменнымі. У абагульненым разуменні такі сімбіёз — прамежкавае звяно паміж узаемадзеяннем і зліццём.
У больш шырокім навуковым разуменні сімбіёз уяўляе сабой любую форму ўзаемадзеяння паміж арганізмамі розных відаў, у тым ліку паразітызм — адносіны, выгодныя аднаму, але шкодныя іншаму сімбіёнту. Узаемна выгадны від сімбіёзу называюць мутуалізмам. Каменсалізмам называюць адносіны, карысныя аднаму, але абыякавыя іншаму сімбіёнту, а аменсалізмам — адносіны, шкодныя аднаму, але абыякавыя іншаму.
Разнавіднасць сімбіёзу — эндасімбіёз (гл. Сімбіягенез), калі адзін з партнёраў жыве ўнутры клеткі іншага.
Навука аб сімбіёзе — сімбіялогія.
Сімбіёз і эвалюцыя
Акрамя ядра ў эукарыятычнай клетках маецца мноства ізаляваных унутраных структур, так званых арганэл. Мітахондрыі, арганэлы аднаго тыпу, генеруюць энергію і таму лічацца сілавымі станцыямі клеткі. Мітахондрыі, як і ядро, акружаныя двухслаёвай мембранай і ўтрымліваюць ДНК. На гэтай падставе прапанавана тэорыя ўзнікнення эукарыятычнай клеткі ў выніку сімбіёзу. Адна з клетак паглынула іншую, а пасля аказалася, што разам яны спраўляюцца лепш, чым па асобнасці. Такая эндасімбіятычная тэорыя эвалюцыі. Гэтая тэорыя лёгка тлумачыць існаванне двухслаёвай мембраны. Унутраны пласт вядзе паходжанне ад мембраны паглынутай клеткі, а вонкавы з’яўляецца часткай мембраны паглынула клеткі, якое ператварылася ў вакол клеткі-прыхадня. Таксама добра зразумела наяўнасць мітахандрыяльнай ДНК — гэта не што іншае, як рэшткі ДНК клеткі-прыхадня. Такім чынам, шматлікія (магчыма, усё) арганэлы эукарыятычнай клеткі ў пачатку свайго існавання былі асобнымі арганізмамі, і каля мільярда гадоў таму назад аб’ядналі свае намаганні для стварэння клетак новага тыпу. Такім чынам, нашы ўласныя целы — ілюстрацыя аднаго з найстаражытных партнёрскіх адносін у прыродзе.
Варта таксама памятаць, што сімбіёз не толькі суіснаванне розных відаў жывых арганізмаў. На світанку эвалюцыі сімбіёз быў тым рухавіком, які звёў аднаклетачныя расліны аднаго віду ў адзін арганізм (калонію) і стаў асновай разнастайнасці сучаснай флоры і фаўны.
Грыбы/водарасці
Узаемаадносіны водарасці і лішайнікавага (ліхеніўаванага) грыба, у большасці выпадкаў, уяўляюць сабой прыклад эндапаразітасапрофітызму. Грыб паразітуе на водарасці, якая расце ў слаевішчы лішайніка і раскладае адмерлыя клеткі водарасцей.
Жывёліны/водарасці
Жоўтапятністая амбістома ўжо з моманту існавання ў лытцы можа ўтрымліваць у сабе аднаклетачныя водарасці Oophila amblystomatis. Пры гэтым водарасці, выкарыстоўваючы метабаліты жывёлы, выпрацоўваюць кісларод, які выкарыстоўваецца для атрымання хімічнай энергіі ў мітахондрыях.
Акінчыцы
Акі́нчыцы — колішні засценак у Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці, у 1977 годзе ўключаны ў межы Стоўбцаў. У Акінчыцах размешчаны музей Якуба Коласа, адноўлены ў хаце, дзе ў 1882 годзе нарадзіўся паэт.
Гісторыя
Узгаданы як засценак князя Радзівіла ў 1784 годзе: тады ён адносіўся да парафіі Стаўбцоўскага дамініканскага касцёла Мінскага дэканата. Паводле «Спісу воласцей, грамад і паселішчаў Мінскай губерні на 1 студзеня 1870 г.» у Акінчыцах жыло чатырнаццаць шляхцічаў. Засценак быў упісаны ў нясвіжскі радзівілаўскі «берчак», у якім вёўся ўлік і кантроль збору грашовых падаткаў з ардынацкай шляхты.
У польскім геаграфічным слоўніку 1886 года даюцца такія звесткі: «Окіньчыцэ, у народнай гаворцы Акіньчыцы, калісьці сядзіба шляхты Акіньчыцаў, Мінскі павет, у 3-м койданаўскім стане, Свержанская воласць, за 4 вярсты на поўнач ад мястэчка Новы Свержань, пры гасцінцы з Атцэды, мае 9 двароў, мясцовасць роўная, з лёгкай глебай».
Паблізу дарогі мясцілася Акінчыцкая лясная камора, дзе з 1881 па 1883 год жыла сям’я лесніка Нясвіжскай ардынацыі Міхася Міцкевіча і яго жонкі Ганны. 3 лістапада 1882 года ў іх нарадзіўся сын Кастусь, у будучым — Народны паэт Беларусі Якуб Колас.
Рашэннем аблвыканкама ў 1977 годзе вёска Акінчыцы ўключана ў межы горада Стоўбцаў.
Жураўцы
Жура́ўцы (, Журавцы) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавета.
Да 23 чэрвеня 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Стайкаўскага сельсавета, да 28 мая 2013 года — у склад Сакаўшчынскага сельсавета.
Rock Around the Clock
«Rock Around the Clock», таксама «(We’re Gonna) Rock Around the Clock» — песня, напісаная ў 1952 годзе амерыканскімі музыкантамі Максам Фрыдманам і Джэймсам Маерсам. Песня набыла масавы поспех у 1955 годзе ў запісе Біла Хэйлі і яго гурта «The Comets». Нягледзячы на тое, што «Rock Around the Clock» не лічыцца цалкам адназначна першым запісам рок-н-ролу, менавіта яна адыграла вырашальную ролю ў папулярызацыі дадзенага жанру. Акрамя таго, сінгл з песняй стаў адным з самых папулярных у гісторыі музыкі.
Баравэ (Сакальскі раён)
Баравэ (Борове́) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Уладзімір Васілевіч Бабкоў
Уладзімір Васілевіч Бабкоў (нар., в. Папаратнае, Жлобінскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1996, Аднакрокавыя метады лікавага развязання сістэм), прафесар (1989).
Біяграфія
Скончыў БДУ (1959), дзе і працуе. Навуковыя працы па вылічальнай матэматыцы. Распрацаваў прыярытэтны падыход да пабудовы многаэтапавых вылічальных алгарытмаў з выбіральным прынцыпам апраксімацыі рознамаштабавых гармонік лінейнага набліжання пры развязанні праблемы лікавага адлюстравання памежавага пласта і пераходных працэсаў з лакальнай няўстойлівасцю.
Узнагароды
Дзяржаўная прэмія БССР (1978).
Бабкоў
Бабкоў — прозвішча.
Тарньён
Тарн’ён (Torgnon) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Вале-д’Аоста.
Насельніцтва складае 538 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 13 чал./км². Займае плошчу 42 км². Паштовы індэкс — 11020. Тэлефонны код — 0166.
Крыжакі
Крыжакі, крыжаносцы:
Міраполле (Ярцаўскі раён)
Міраполле (Мирополье) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Капырэўшчынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Мірапольскага сельскага паселішча.
Сяргей Іванавіч Цішкоў
Сяргей Іванавіч Цішкоў (, Віцебскі раён — ) — беларускі вучоны ў галіне земляробства і раслінаводства, дзяржаўны дзеяч, заслужаны дзеч навукі Беларусі (1961).
Сусветны фонд дзікай прыроды
Сусветны фонд дзікай прыроды (World Wildlife Fund, WWF) — міжнародная грамадская арганізацыя, якая працуе ў сферах, якія тычацца захавання, даследавання і аднаўлення навакольнага асяроддзя. Гэта найбуйнейшая ў свеце незалежная прыродаахоўная арганізацыя з больш чым 5 мільёнамі прыхільнікаў ва ўсім свеце, якая працуе ў больш чым 100 краінах, якая падтрымлівае каля 1 300 прыродаахоўных праектаў ва ўсім свеце.
Місія Сусветнага фонду дзікай прыроды заключаецца ў прадухіленні нарастаючай дэградацыі натуральнага асяроддзя планеты і дасягненні гармоніі чалавека і прыроды. Галоўная мэта — захаванне біялагічнай разнастайнасці Зямлі.
Сімволіка
Сімвал Сусветнага фонду дзікай прыроды — вялікая панда.
У 1929 годзе чуткі аб тым, што ў лясах Кітая жыве дзіўны чорна-белы мядзведзь, атрымалі рэальнае пацвярджэнне. У Вашынгтоне на ўсеагульны агляд было выстаўлена пудзіла панды. Рушыўшыя за гэтым спробы прывезці ў Амерыку жывую панду, кожны раз канчаліся смерцю жывёлы. І толькі пасля вайны, кітайцы, якія ўмелі ў адрозненне ад амерыканцаў і еўрапейцаў абыходзіцца з пандамі, сталі вазіць іх па найбуйнейшым заапарках свету. Падчас знаходжання панды Чы-Чы ў лонданскім заапарку, яе ўбачыў адзін з заснавальнікаў Сусветнага фонду дзікай прыроды — навуковец і мастак-анімаліст сэр Пітэр Скот. Ён зрабіў стылізаваны партрэт панды і вырашыў, што малюнак гэтай лагоднай жывёлы, якая мела патрэбу ў абароне, стане выдатным сімвалам новага фонду.
Панда — адна з рэдкіх жывёл, занесеных у Міжнародную Чырвоную кнігу.
Даклады фонду
Даклад WWF «Жывая планета» выходзіць раз у два гады. Яго называюць адной з самых цытуемых і аўтарытэтных у свеце крыніц інфармацыі аб экалагічным становішчы на планеце. Распрацоўкай даклада займаюцца навукоўцы з Лонданскага заалагічнага таварыства і Сусветнай сеткі экалагічнага следу. Даклад вызначае здароўе планеты па некалькіх паказчыках: стан папуляцый жывёл, выкарыстанне прыродных рэсурсаў чалавецтвам, выкарыстанне аднаўляемых крыніц энергіі і рэсурсаў, колькасць прэснай вады, што спажываецца пры вытворчасці і г. д.
Дакладу WWF, аднак, давяраюць не ўсё. Напрыклад, заходняя прэса адзначае, што ў дакладзе за 2010 год эксперты назіралі толькі за 2,5 тыс. відаў жывых арганізмаў, у той час як на зямлі іх больш за 2 мільёны. Пры гэтым выказваліся асцярогі, што выбарка была не выпадковай, а ўключала ў асноўным тыя віды, якія знаходзяцца на мяжы вымірання.
Барок (Сакальскі раён)
Барок (Борок, у 1968—2019 — Біркы) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Уладзімір Бабкоў
Уладзімір Бабкоў:
Глазма
Глазма ( ад glass + ) — адзін са станаў матэрыі : стан адроннага поля, папярэдні пры сутыкненнях кварк-глюоннай плазме. Лічыцца, што ў эвалюцыі Сусвету стан вачэй мы папярэднічала кварк-глюонной плазме, якая існавала ў першыя мільённыя долі секунды адразу пасля Вялікага Выбуху.
Глазма з’яўляецца асаблівасцю тэарэтычнай мадэлі «кандэнсату каляровага шкла» (color glass condensate) — падыходу да апісання моцнага ўзаемадзеяння ва ўмовах высокіх шчыльнасцей. Складаецца з каляровых токавых трубак. Таксама «кандэнсатам каляровага шкла» называецца стан матэрыі, папярэдняе глазме.
Апісанне
Кожнае слова тэрміна «кандэнсат каляровага шкла» адносіцца да характарыстык гіпатэтычнай глюоннай хвалі. Слова «кандэнсат» азначае высокую шчыльнасць глюонаў. Слова «каляровы» — да тыпу зарада, які нясуць кварк і глюон ў выніку моцнага ўзаемадзеяння. Слова «шкло» ж адсылае да ўласцівасцей аднайменнага матэрыялу, з якімі можна параўнаць некаторыя асаблівасці паводзін глюонаў.
У цяперашні час асноўныя дадзеныя аб паводзінах глазмы паступаюць з Вялікага адроннага калайдэра.
На 2012 год навукоўцы могуць толькі апісаць тое, што адбываецца, але не растлумачыць яго.
Раджу Венугопалан, адзін з кіраўнікоў групы Брукхейвенскай нацыянальнай лабараторыі, якая прадказала існаванне глазмы, мяркуе, што за яе ўласцівасцямі стаіць квантавая заблытанасць глюёнаў.
Асабліва ахоўныя прыродныя тэрыторыі і аб’екты
Асаблі́ва ахо́ўныя прыро́дныя тэрыто́рыі і аб'е́кты - тэрыторыі, акваторыі  і  аб'екты,  цалкам  або  часткова,  пастаянна  або  часова  выключаныя  з  інтэнсіўнага  гаспадарчага  выкарыстання (таксама  тыя,  што  знаходзяцца  ў  карыстанні  і  валоданні),  для  якіх  заканадаўствам  і  нарматыўнымі  актамі  устанаўліваецца  асаблівы  рэжым  аховы  і выкарыстання.
Тэрыторыі
Тэрыторыі ўтвараюцца  з  мэтай  захавання  своеасаблівых  эталонаў  прыроды,  забеспячэння  экалагічнай  раўнавагі  і  падтрымкі асяроддзя,  прыдатнага  для  чалавека,  жывёл  і раслін,  вывучэння  натуральных  і  антрапагенных  працэсаў  у  біясферы  і  кантролю  за  іх зменамі,  аховы  прыродных  рэсурсаў,  каштоўных  натуральных  і  штучных  прыродных  комплексаў,  аб’ектаў  і  з’яў,  генафонду  расліннага і  жывёльнага  свету  і  інш. Маюць экалагічнае, рэсурса-  і  аб'ектаахоўнае,  навуковае,  асветнае,  выхаваўчае,  культурнае,  эстэтычнае,  рэкрэацыйнае  або  гістарычнае  (у  асобных  выпадках)  і  іншыя  значэнне. Да іх  адносяцца  тэрыторыі запаведнікаў,  нацыянальных  паркаў,  заказнікаў, некаторых  помнікаў  прыроды. У сусветнай  практыцы  асноўнай  формай  з'яўляюцца  нацыянальныя  і  прыродныя  паркі,  запаведнікі  (рэзерваты).
Аб'екты
Да аб'ектаў  належаць  некаторыя  помнікі  прыроды:  асобныя  рэдкія і  векавыя  дрэвы  і  іх  групы,  валуны,  валунна-галечныя  кангламераты  і  іх  групы,  геалагічныя  агаленні,  унікальныя  формы  рэльефу,  крыніцы  і інш.
Маўрэн
Маўрэн (ням. Mauren) — абшчына ў Ліхтэнштэйне.
Насельніцтва — 3686 чал. Афіцыйны код — 7008.
Кашынетэ-д’Іўрэа
Кашынетэ-д'Іўрэа (Cascinette d'Ivrea) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 1448 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 724 чал./км². Займае плошчу 2 км². Паштовы індэкс — 10010. Тэлефонны код — 0125.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Antonio di Padova.
Інтэрглоса
Інтэрглоса (Intergloso, Interglosa ці Interglossa) - штучная мова, прапанаваная Лансэлотам Хогбэнам (1895-?) у кнізе Interglossa у 1943 годзе. Мова мае слоўнік большай часткай запазычаны з грэчаскай мовы, і граматыку з рысамі англійскай, кітайскай і піджынга. У 1963 Хогбен прапанаваў штучную мову Essential World English, створаную на аснове бэйсік-інгліш, і пакінуў інтэрглосу. Каля 1981 года Вэндзі Эшбі і Рональд Кларк вярнулі мове жыццё, якая пасля ажыццяўлення некаторых змен пачала звацца Глоса.
Алфавіт і вымаўленне
Інтэрглоса мае лацінскі алфавіт. ae = e; c, ch,q = k; ph = f; rh = r; th = t; x у пачатку слова гучыць як z, у іншых месцах слова мае гук ks; y = i. У пачатку словаў не вымаўляюць першую зычную ў камбінацыях ct-, gn-, mn-, pn-, ps-, pt-, за выключэннем прыстаўкі "pseudo-". Усе словы з некалькі складаў канчаюцца на галосную. Націсковы склад - перадапошні, калі слова канчаецца адной галоснай (bilEta), але трэці з канца, калі слова канчаецца двумя галоснымі: (nEsia, orientAtio).
Марфалогія
Аўтар не ўжывае традыцыйныя назвы (такія як назоўнік, дзеяслоў, і г. д.) каб класіфікаваць словы. Ён прапануе зусім іншую наменклатуру. Існуе 11 "псеўданімаў" з якіх толькі 4 рэальна суадносяцца з займеннікамі (mi = я, tu = ты, na = мы, mu = вы). Псеўданім su пачынае пвтальныя аперацыі. Існуе 6 пытальных, імператыўных, адмоўных і кампаратыўных слоўцаў. Існуе 396 назоўнікаў, але аўтар лічыць "назоўнікамі" толькі назвы пэўных рэчаў. Назоўнікі не маюць ні склона ні множнага ліка. Існуе 20 "глагольчыкаў", г. зн. словаў, якія дзейнічаюць як дзеясловы, дзеяслоўныя прыметнікі ці абстрактныя назоўнікі, толькі змяняючы пазіцыю ў сказе.Гэтыя словы марфалагічна нязменныя. Існуе 29 артыкляў. Аўтар называе "артыклямі" не толькі самі артыклі, але таксама і лічэбнікі. Існуе 417 узмацняльнікаў, г. зн. словаў, якія функцыяніруюць як прыметнікі, прыназоўнікі, прыслоўі. Лічэбнікі (1-10): mono, bi, tri, tetra, penta, hexa, hepta, octa, nonnea, deca.
Бальшое-Бярдзяева
Бальшое-Бярдзяева (Большое-Бердяево) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Капырэўшчынскага сельскага паселішча.
Інтэрглоса
Сінтаксіс
Парадак словаў у Інтэрглосе абавязкова суб'ект, дзеяслоў, аб'ект. Мадіфіцыруючыя словы з'яўляюцца пасля мадыфікаваных, "артыкль" перад імём, прыслоўі перад аб'ектамі, непрамя аб'ект перад прамым. Адсутнічае змена паслядоўнасці словаў падчас пытання ці адмовы.
Бальшое-Бярдзяева
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Інтэрглоса
Прыклады
Na parenta in Urani; na dicte volo; tu Nomino gene revero. Plus tu Crati habe accido; plus u Demo acte harmono tu Tendo epi Geo homo in Urani; Na dicte petitio: Tu date plu di Pani a Na; plus Tu acte pardo plu malo Acte de Na; metro Na acte pardo Mu; Su acte malo de Na. Peti Tu non acte dirigo Na a plu malo Offero: Hetero, Tu date libero Na apo Malo. Mi date credito de bibli pan amico-pe de mi [Я прысвячаю гэтую кнігу ўсім маім сябрам]
Бальшое-Бярдзяева
Гісторыя
У 2004—2017 гадах у складзе Мірапольскага сельскага паселішча.
Род-Айлендскі ўніверсітэт
Род-Айлендскі ўніверсітэт (University of Rhode Island) — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, галоўны кампус якой месціцца ў вёсцы Кінгстан на поўдні штата Род-Айленд, ЗША. Гэта адзіны дзяржаўны ўніверсітэт у штаце.
Універсітэт прапануе ступені па 80 спецыяльнасцях бакалаўрыяту і 49 спецыяльнасцях магістратуры у 9 акадэмічных школах і каледжах. Гэтыя школы і каледжы ўключаюць мастацтва і навукі, бізнес, адукацыю і прафесійныя студыі, інжынерыю, медыцыну, экалогію і навукі аб жыцці, медсястрынства, фармацыю і акіянаграфію.
NGC 5315
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Трансфузіялогія
Трансфузіялогія (ад Transfusio) — раздзел медыцыны, які вывучае пытанні трансфузіі (змешвання) біялагічных і замяняюльных іх вадкасцяў арганізмаў, у прыватнасці крыві і яе кампанентаў, груп крыві і групавых антыгенаў (вывучаецца ў гематрансфузіялогіі), лімфы, а таксама праблемы сумяшчальнасці і несумяшчальнасці, пост-трансфузійных рэакцый, іх прафілактыкі і лячэння.
Баратын (Сакальскі раён)
Баратын (Боря́тин) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 5316
NGC 5316 (іншыя абазначэнні — OCL 913, ESO 133-SC6) — рассеянае скопішча ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Морула
Мо́рула (morula — шаўкоўніца) — гэта стадыя ранняга эмбрыянальнага развіцця зародка, якая пачынаецца з завяршэннем драбнення зіготы. Клеткі морулы падзяляюцца гомабластычна. Пасля некалькіх дзяленняў клеткі зародка фарміруюць шарападобную структуру, які нагадвае ягаду шаўкоўніцы.
У далейшым унутры зародка з'яўляецца поласць — бластацэль. Гэты этап развіцця завецца бластула.
Баянычы
Баянычы (Бояничі) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Праллі (карціна)
«Праллі» — карціна Дыега Веласкеса, напісаная каля 1657 года, у позні перыяд творчасці мастака. Таксама вядомая пад назвай «Міф пра Арахну». У наш час захоўваецца ў музеі Прада.
Традыцыйна лічылася, што карціна адлюстроўвае працаўніц габеленавай майстэрні Каралеўскага кляштара Санта-Ісабель у Мадрыдзе. Аднак у 1947 годзе мастацтвазнавец Дыега Ангула паказаў, што іканаграфія карціны адносіцца да міфа пра Арахну з «Метамарфоз» Авідзія, паводле якога ткачыха Арахна кінула выклік самой Афіне ў майстэрстве ткацтва і, перамогшы ў спаборніцтве, была ператворана багіняй у павука за ганарыстасць і кашчунскія выявы багоў.
Паводле агульнапрынятай сучаснай трактоўкі, карціна адлюстроўвае спаборніцтва паміж Афінай, у вобразе жанчыны злева, і Арахнай, якая працуе справа, павярнуўшыся да гледача спіной. На заднім плане публіка разглядае адзін з завершаных габеленаў Арахны «Выкраданне Еўропы» — сюжэт, які Арахна выкарыстоўвала сярод іншых падчас спаборніцтва, паводле міфа, выкладзенага Авідзіем. Габелен ідэнтыфікуецца дзякуючы падабенству з аднайменнай карцінай Тыцыяна, якая захоўвалася ў тыя гады ў Каралеўскай калекцыі жывапісу. «Пралляў» таксама можна інтэрпрэтаваць, як алегорыю мастацтва, якое патрабуе і боскага натхнення (Афіна), і руплівай працы (Арахна).
Большасцю навукоўцаў датаванне карціны абгрунтоўваецца яе стылістычнымі элементамі — інтэнсіўнасцю асвятлення, эканамічным выкарыстанні прасторы і відавочным уплывам італьянскага барока. Аднак некаторыя даследчыкі адносяць яе да перыяду 1644—1650 гадоў, аргументуючы гэта падабенствам шэрагу аспектаў з раннімі бадэгонам Веласкеса. Напрыклад, двухузроўневая кампазіцыя «Пралляў», з падзелам дзеяння на пярэдні і задні план, аналагічная кампазіцыі «Хрыста ў доме Марфы і Марыі» 1618 года.
Карціна была напісана для дона Педра дэ Арчэ, егермайстра Філіпа IV. У XVIII стагоддзі яна стала часткай Каралеўскай калекцыі і, верагодна, была пашкоджана пры пажары ў Мадрыдскім Алькасары 1734 года, пасля якога да палатна былі дададзены новыя секцыі — 37 см у суме з бакоў і 50 см зверху. У 1980 годзе карціна падверглася стараннай рэстаўрацыі, але часткі палатна, не якія належаць пэндзлю Веласкеса, было вырашана пакінуць. У наш час карціна экспануецца ў арыгінальным памеры, а дададзеныя секцыі закрыты спецыяльнай рамкай.
Ваўчанка (прыток Бярэзіны)
Ваўчанка  — рака ў Асіповіцкім і Бабруйскім раёнах Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Бярэзіна (басейн Дняпра). Даўжыня ракі 37,5 км. Плошча вадазбору 374 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці каля 1,9 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7 м/км. Асноўныя прытокі: канава Ваўчанка (праваруч), Ясенка (леваруч).
Пачынаецца за 1,8 км на паўднёвы захад ад пасёлка Татарка Асіповіцкага раёна, упадае ў Бярэзіну каля вёскі Вербкі Бабруйскага раёна. Цячэ па Цэнтральнабярэзінскай раўніне. Даліна трапецападобная, шырынёй 200—500 м. Абалона двухбаковая, шырынёй 200—400 м. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае, шырынёй 5—10 м. Берагі стромкія, вышынёй 1,5—3 м. Рака выкарыстоўваецца як водапрыёмнік меліярацыйных каналаў.
Трасалогія
Трасалогія (ад фр. La trace - «след» і грэч. Λόγος - «вучэнне») — крыміналістычнае вучэнне пра сляды, адна з цэнтральных частак крыміналістычнай тэхнікі, у ёй вывучаюцца тэарэтычныя асновы і заканамернасці ўзнікнення слядоў, якія адлюстроўваюць механізм здзяйснення злачынства; распрацоўваюцца рэкамендацыі па ўжыванні метадаў і сродкаў выяўлення, канфіскацыі і даследаванні слядоў у мэтах высвятлення абставін, значных для раскрыцця, расследавання і папярэджання злачынстваў.
Савет Міністраў Андрэя Кабякова
Савет Міністраў Андрэя Кабякова — 8-ы ўрад Беларусі на чале з А. Кабяковым. Яго склад быў аб’яўлены 27 снежня 2014 года. У склад Савета міністраў уваходзіць 41 чалавекі: сам Прэм’ер-міністр, першы намеснік ПМ, 4 намеснікі ПМ, 24 міністры, 8 старшыняў дзяржаўных камітэтаў, Старшыня Адміністрацыі Прэзідэнта, Старшыня Нацыянальнага банка, і кіраўнік апарата Савета Міністраў.
Арэлі (карціна Фраганара)
«Арэлі» — карціна французскага жывапісца Жана Анарэ Фраганара, напісаная каля 1767 года. Найбольш вядомая праца мастака, якая лічыцца адным з шэдэўраў эпохі ракако.
На карціне намаляваны малады чалавек, які назірае з-за кустоў за юнай паненкай на арэлях, якую разгойдвае пажылы мужчына, які не заўважае паклоннік. У адлюстраваны на карціне момант дзяўчына, знаходзячыся ў верхнім пункце траекторыі арэляў, дазваляе ўдачліваму кавалеру зазірнуць у тайны сваёй сукенкі, хоць падобная шчодрасць абярнулася стратай туфліка, які ляціць у статую Гарпакрата — старажытнагрэчаскага бога маўчання і сакрэтаў. Шапо бержэр (капялюш па-пастухоўскі) на галаве дзяўчыны ўзмацняе іранічна-фрывольны сэнс карціны, паколькі ў тыя часы такія капялюшы асацыяваліся са сталай высакароднасцю жыхароў сельскіх памесцяў, прывязаных да прыроды і несапсаваных гарадскімі спакусамі.
Паводле ўспамінаў драматурга Шарля Кале, неназваны ім прыдворны Людовіка XV заказаў гэту карціну Габрыэлю-Франсуа Дуаену ў якасці сюжэтнага партрэта сваёй палюбоўніцы і сябе, прычым па першапачатковай задумцы арэлі павінен быць разгойдваць біскуп. Не Дуаен, які рызыкнуў узяцца за такую фрывольную працу, перадаў заказ Фраганару, які і напісаў карціну, замяніўшы, аднак, біскупа на парафіяніна.
Асоба першага ўладальніка карціны застаецца нявысветленай, хоць выказвалася здагадка, што гэта мог быць Мары-Франсуа-Давід Баю дэ Сен-Жульен, больш вядомы, як Барон дэ Сен-Жульен (1713—1788). Першым дакладна вядомым уладальнікам быў зборшчык падаткаў М.—Ф. Менаж дэ Прэсіньі, пасля смерці якога ў 1794 годзе карціна перайшла ва ўласнасць рэвалюцыйнага ўрада Францыі. Пазней карціна, магчыма, належала маркізу дэ Разен дэ Сен-Мар, а наступным бясспрэчным уладальнікам стаў Шарль дэ Марні. Пасля смерці дэ Марні ў 1865 годзе карціна была набыта на аўкцыёне ў Парыжы Рычардам Сеймур-Конуэем, чацвёртым маркізам Хартфарда, адным з заснавальнікаў збору Уолеса ў Лондане, дзе палатно і захоўваецца дагэтуль.
Ваўчанка (прыток Шчары)
Ваўчанка  — рака ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Шчара (басейн Нёмана). Даўжыня 9 км. Пачынаецца на паўднёвым усходзе ад вёскі Падвялікае ў балоцістай мясціне, упадае ў Шчару на паўднёвым усходзе ад вёскі Чарлёнка. Ад вытоку на працягу 8,2 км каналізаваная. Каля вёскі Падвялікае на рацэ створаныя сажалкі (плошча 0,04 км² і 0,07 км²).
Вальгрызанш
Вальгрызанш (Valgrisenche) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Вале-д’Аоста.
Насельніцтва складае 183 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 2 чал./км². Займае плошчу 112 км². Паштовы індэкс — 11010. Тэлефонны код — 0165.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Grato.
Партызанская вайна
Партыза́нская вайна́ — вайна, якую вядуць ваенныя фарміраванні, што маскіруюцца пад мясцовае насельніцтва і пазбягаюць непасрэдных, адкрытых і значных сутыкненняў з ворагам.
Элементы партызанскай вайны
Асноўны ўхіл партызанскай вайны робіцца ў бок засад, выпраў у месцы размяшчэння ворагаў, дыверсійна-падрыўных акцый у тыле.
Вярхапоўе
Вярхапоўе (Верхоповье) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Капырэўшчынскага сельскага паселішча.
Партызанская вайна
Гісторыя
Першымі ў гісторыі партызанскую вайну практыкавалі скіфы ў вайне супраць персаў у VI ст. да н.э. У Новы Час партызанская вайна паказала сваю эфектыўнасць у барацьбе з французскімі інтэрвентамі ў Іспаніі 1808—1814 і ў Расіі (расійска-французская вайна 1812). Падчас франка-прускай і Першай сусветнай войнаў жыхары занятых немцамі земляў Францыі і Бельгіі актыўна карысталіся тактыкай партызанскай барацьбы ( гл. "Франтырэры").
Вярхапоўе
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Партызанская вайна
Гісторыя
Падчас грамадзянскай вайны ў Расіі ўсе бакі, так ці іначай, карысталіся метадамі партызанскай барацьбы. Эпізадычна, у розныя моманты 1920-1930-х, партызанская барацьба вялася на землях СССР праціўнікамі савецкай улады, у Заходняй Беларусі—праціўнікамі польскай улады. Гл.далей : "Басмачы", "Рудабельская рэспубліка", Партызанскі рух "Зялёны дуб".
Вярхапоўе
Гісторыя
У 2004—2017 гадах у складзе Мірапольскага сельскага паселішча.
Партызанская вайна
Гісторыя
У XX ст. метадамі партызанскай вайны актыўна карыстаюцца радыкальныя рухі ў краінах Трэцяга Свету:
У Беларусі актыўная партызанская вайна супраць нямецкай акупацыйнай улады разгарнулася ў час Вялікай Айчыннай вайны. Пасля вяртання савецкай улады ў Прыбалтыцы, Беларусі і Украіне дзейнічалі антысавецкія партызанскія рухі. Гл.далей : Савецкі партызанскі рух (1941-1944), Украінская паўстанчая армія, Армія Краёва, "Лясныя браты", "Чорны кот", Янка Філістовіч.
Юрыдычны аспект
Удзельнікі партызанскага руху не адпавядаюць патрабаванням для ваенных фарміраванняў (Гаагская Канвенцыя аб законах і звычаях сухапутнай вайны, 1907), бо ўдзельнічаючы ў ваенных дзеяннях, партызаны маскіруюцца пад цывільных людзей (не маюць ані формы, ані адрозных знакаў, зброю хаваюць) і прымушаюць акупацыйную ўладу выконваць жорсткія дзеянні супраць усіх цывільных людзей. У адпаведнасці з Гаагскай канвенцыяй, партызаны, трапіўшы ў палон, не маюць правоў ваеннапалонных і перадаюцца пад судовую юрысдыкцыю (заводзіцца справа аб парушэнні партызанам правілаў вядзення вайны).
Яўген Пятровіч Пулхаў
Яўген Пятровіч Пулхаў (, Баранавічы —, Пінск) — беларускі мастак, педагог.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і чыгуначніка, машыніста паравоза. У 1922 годзе яго бацька пераехаў з сям’ёй у г. Пінск. Пасля заканчэння прыватнага рускага рэальнага вучылішча Яўген Пулхаў з 1927 года працаваў землямерам, шмат фатаграфаваў.
Настаўнікам стаў Фёдар Піліпавіч Лаўроў (1896—1971), які далучыў пачынаючага мастака да афармлення Палескага кірмашу (1937). Мала захавалася карцін Я. П. Пулхава гэтага пачатковага перыяду: усяго некалькі невялікіх эцюдаў ужо незахаваўшыхся пінскіх царквушак і каплічак, выкананых алейнымі фарбамі.
Пасля вайны працаваў метадыстам у Пінскім абласным Доме народнай творчасці. Пачынаючы з 1953 года кіраваў студыяй выяўленчага мастацтва ў Доме піянераў і школьнікаў. Яго вучнямі былі Барыс Хургель, Мікалай Байрачны, Яўген Шатохін, Навум Шэер, Андрэй Вярэніч, Наталля Галушка і інш.
Неаднаразова удзельнічаў у выставах. Вялікі поспех мелі дзве размаляваныя керамічныя вазы на выставе беларускай народнай творчасці ў Маскве (1955). Валодаў рознымі тэхнікамі, аднак сапраўдным майстрам праявіў сябе ў акварэлі. Любімыя тэмы акварэляў — яблычныя нацюрморты і кветкі. Да 30-годдзя Перамогі над фашысцкай Германіяй выканаў цыкл гравюр «Поверженный фашизм», «Никто не забыт…», «Качин Михаил». Шмат працаваў у галіне дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва: распісваў керамічныя гаршкі, драўляныя талеркі і інш. Выдатна атрымлівалася ў яго лясная скульптура з сучкоў і карэньчыкаў. У 1983 годзе ў Пінскай гарадской карціннай галерэі адбылася персанальная выстава карцін мастака, прысвечаная 75-годдзю з дня нараджэння.
Памёр 18 кастрычніка 1992 года і быў пахаваны на могілках «Пасенічы».
Творы мастака захоўваюцца ў Музеі Беларускага Палесся.
Узнагароды
За сваю шматгадовую працу быў узнагароджаны медалямі «У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна» і «Ветэран працы», значкамі «Отличник народного образования» і «За активную работу с пионерами» (1964), Ганаровай граматай.
Радзвілішкіскі раён
Радзвілішкіскі раён (па-літоўску: Radviliškio rajono savivaldybė) — адміністрацыйная адзінка ў цэнтральнай Літве ў Шавелькім павеце. Адносіцца да этнаграфічнага рэгіёна Аўкштота.
Паселішчы
У раёне існуюць наступныя паселішчы:
Колькасць насельніцтва (2001):
Староствы
Раён дзеліцца на 13 старостваў:
Асабліва ахоўныя прыродныя тэрыторыі Беларусі
Асабліва ахоўныя прыродныя тэрыторыі Беларусі (ААПТ Беларусі) — тэрыторыі, акваторыі і аб'екты, цалкам або часткова пастаянна або часова выключаныя з інтэнсіўнага гаспадарчага выкарыстання (таксама тыя, што знаходзяцца ў карыстанні і валоданні), для якіх заканадаўствам і нарматыўнымі  актамі  устанаўліваецца асаблівы  рэжым  аховы  і выкарыстання.
На Беларусі гэтыя тэрыторыі і аб’екты маюць міжнароднае, рэспубліканскае або мясцовае значэнне. У адпаведнасці з «Законам Рэспублікі Беларусь аб асабліва ахоўваемых прыродных тэрыторыях і аб’ектах» (1994) ім надаецца статус дзяржаўных. Кіраванне ў галіне  арганізацыі,  выкарыстання  і аховы  гэтых  тэрыторый  і  аб’ектаў ажыццяўляецца  Кабінетам  Міністраў Рэспублікі  Беларусь, выканкамамі мясцовых Саветаў дэпутатаў, Міністэрствам  прыродных  рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя і яго органамі на месцах; кантроль — мясцовымі Саветамі дэпутатаў, органамі Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя і інш.
Гісторыя
На Беларусі станам на 1995 год існавала 79 такіх тэрыторый, у т.л. Бярэзінскі біясферны  запаведнік, Прыпяцкі ландшафтна-гідралагічны  запаведнік, Палескі дзяржаўны радыяцыйна-экалагічны запаведнік (ПДРЭЗ), нацыянальныя  паркі Белавежская  пушча і Браслаўскія азёры, 76 заказнікаў і 187 помнікаў  прыроды рэспубліканскага  значэння. Агульная плошча ААПТ склада 794,2  тыс. га (3,8% ад агульнай плошчы краіны).
У наш час у Беларусі функцыянуе 2 запаведніка (Бярэзінскі біясферны запаведнік і ПДРЭЗ), 4 нацыянальныя паркі (Белавежская пушча, Браслаўскія азёры, Нарачанскі і Прыпяцкі), 433 заказнікі і 861 помнік прыроды. У 2008 г. агульная плошча ААПТ склала 1577,8 тыс.га (7,6% ад агульнай плошчы краіны).
Хведар Кажаневіч
Хведар Кажаневіч ( — ) — беларускі грамадскі і ваенны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся 14 лютага 1926 г. у вёсцы Любель-Поль, гміна Пінкавічы, Пінскі павет, Палескае ваяводства ў Польскай Рэспубліцы.
Падчас Другой сусветнай вайны у 1940 г. разам з бацькамі быў дэпартаваны на катаргу ў раён Архангельску. У 1942 г. каб уратаваць сваё жыццё і сям’ю запісаўся да Арміі Андэрса. Прайшоў Іран, Палестыну, Італію. Удзельнік бітвы за Монтэ-Касіна, за што меў узнагароду.
У 1946 г. прыбыў у Вялікабрытанію. Ад 19 студзеня 1947 быў сябрам Згуртавання беларусаў у Вялікабрытаніі. Першыя гады жыў у Брадфардзе (Ёркшыр), потым перабраўся ў Манчэстэр, дзе працаваў інспектарам транспарту. Быў актывістам і доўгагадовым старшынём аддзелу ЗБВБ у Манчэстэры. Ад 1949 г. быў сябрам Згуртавання беларускіх камбатантаў. Адзін з арганізатараў беларускай суботняй школкі ў Манчэстэры, старшыня бацькоўскага камітэта. Адзін з ініцыятараў стварэння Беларускага клуба ў Манчэстэры, выконваў абавязкі яго скарбніка. Быў сябрам Рады БАПЦ у Вялікабрытаніі. На ягоных плячах трымалася беларускае жыццё ў графстве Ланкашыр.
Напісаў прадмову да кнігі «Беларусы ў бітве за Монтэ-Касіна».
Памёр 27 лютага 2007 г. у Манчэстэры.
Вайславычы
Вайславычы (Войславичі) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Партызанскі раён (Мінск)
Партызанскі раён — адміністрацыйны раён Мінска. Размешчаны ва ўсходняй частцы горада. Створаны ў 1978. Плошча: 22 км² (пачынаючы з 26 сакавіка 2012 г. у склад Партызанскага раёна г. Мінска з тэрыторыі Мінскага раёна Мінскай вобласці былі ўключаны зямельныя ўчасткі юрыдычных, фізічных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў агульнай плошчай 4095,0812 г. (гл. Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 26.03.2012 г. № 141). Насельніцтва: 95 тыс. чалавек, беларусаў — 76 %.
Васіль Аскаравіч Маркс
Васіль Аскаравіч Маркс (, Харкаў — ) — беларускі вучоны ў галіне артапедыі і траўматалогіі. Доктар медыцынскіх навук, заслужаны дзеяч навукі Беларусі, прафесар.
Партызанскі раён (Мінск)
Эканоміка
Адзін з двух самых прамыслова развітых раёнаў горада. Яго доля ў агульным аб’ёме выпуску прамысловай прадукцыі перавышае 20 %. Буйнейшыя прадпрыемствы: Мінскі трактарны завод, Мінскі маторны завод, Белкамунмаш, Электратэхнічны завод, Слодыч.
Васіль Аскаравіч Маркс
Біяграфія
Скончыў Харкаўскае рэальнае вучылішча, Харкаўскі ўніверсітэт ў 1921 годзе і Харкаўскі медычны інстытут у 1926 годзе.
Партызанскі раён (Мінск)
Адукацыя і культура
На тэрыторыі раёна размешчаны Мінскі дзяржаўны лінгвістычны універсітэт, Інстытут нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь.
Васіль Аскаравіч Маркс
Біяграфія
Працаваў у Харкаўскай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі, загадчыкам кафедры артапедыі і траўматалогіі Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі (1953—1978).
Эпібалія
Эпібалі́я (ад грэч. epibolé — накідванне, мур, пласт) — перамяшчэнне клетак, якое падбываецца на ранніх стадыях развіцця зародка, у той жа час, калі адбываецца гаструляцыя. Гэта адзін са шматлікіх спосабаў міграцый клетак ранняга зародка, якія прыводзяць да ўражлівых фізічных перабудоў. Пры эпібаліі клеткі анімальнай вобласці зародка распаўсюджваюцца па яго вегетатыўнай вобласці, якая ў будучыні стане энтадэрмай (ці жаўтком — у жывёл з мерабластычнымі яйкамі). Найбольш добра эпібалія вывучана на прыкладзе рыбкі даніа-рэрыа, паколькі ў іх гэты працэс лягчэй назіраць.
Gekko mizoramensis
Gekko mizoramensis — від яшчарак сямейства. Від з’яўляецца эндэмікам штата Мізарам у Індыі.
Адкрыццё
G. mizoramensis быў знойдзены ў Інда-Бірманскім рэгіёне, у горадзе, у маі 2022 года. Малекулярныя дадзеныя яго блізкае сваяцтва з відам, які жыве на другім баку Араканскага хрыбта.
Усе асобнікі G. mizoramensis знойдзены ў раёне горада на вышынях ад 1.5 to 3.6 м над зямлёй. Яны актывізаваліся ў прыцемках, палюючы на насякомых, якіх прыцягвалі крыніцы святла. Іх асяроддзе пражывання таксама звычайна насялялі яшчаркі відаў, і.
Адкрыццё сведчыць аб тым, што біяразнастайнасць паўночна-ўсходняй Індыі яшчэ недастаткова задакументавана.
Ругель
Ругель (ням. Ruggell) — абшчына ў княстве Ліхтэнштэйн.
Насельніцтва — 1932 чал. Афіцыйны код — 7010.
Казелетэ
Казелетэ (Caselette) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 2641 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 186 чал./км². Займае плошчу 14 км². Паштовы індэкс — 10040. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giorgio; Santi Mario, Marta, Audiface e Abaco.
Крыкет
Кры́кет (cricket) — камандны некантактны від спорта, што ўваходзіць у сямейства гульняў, у якіх выкарыстоўваюцца біта і мяч. Крыкет узнік у XVI стагоддзі на поўдні Англіі. Да канца XVIII стагоддзя гульня стала адным з нацыянальных відаў спорту. Экспансія Брытанскай імперыі спрыяла пашырэнні гульні па ўсім свеце. Першыя тэставыя матчы паміж зборнымі камандамі былі праведзены ў сярэдзіне XIX стагоддзя. Крыкетны матч мяркуе спаборніцтва дзвюх камандаў, кожная з якіх пададзена адзінаццаццю спартсменамі. Гульня праходзіць на травяной падлозе, што мае форму эліпса. У цэнтры поля размешчана прамавугольная земляная пляцоўка — пітч. Даўжыня пітча складае 22 ярды ці крыху больш за 20 метраў, шырыня — 10 футаў ці 3 метры. На тарцах пітча знаходзяцца драўляныя брамкі. Гульнявыя зоны на канцах пітча адлучаюцца ад яго асноўнай прасторы адмысловымі палосамі, крызамі.
Існуе некалькі агульнапрынятых фарматаў правядзення прафесійных крыкетных матчаў. Розныя фарматы могуць істотна адрознівацца адзін ад аднаго па некаторымі параметрам, прыкладам, працягласці. Кароткія гульні ўлучаюць толькі 20 овераў, што складае каля 3,5 гадзін гульнявога часу, тым часам як тэставыя матчы паміж вядучымі зборнымі могуць працягвацца да пяці дзён шасцігадзіннага супрацьстаяння. Змена правіл гульні знаходзіцца ў веданні, найбуйнейшага ў свеце крыкетнага брэнда. Глабальнае рэгуляванне крыкетам ажыццяўляе Міжнародны савет крыкету, што яднае цяпер 106 членаў, толькі 10 з якіх маюць статус поўных.
Правілы гульні
Правілы гульні ствараюцца і змяняюцца. Апроч таго, Міжнародны савет крыкету распрацаваў стандартныя гульнявыя ўмовы для тэставых і аднадзённых міжнародных матчаў. Стварэнне і выкарыстанне дадатковых умоў на ўзроўні ўнутраных чэмпіянатаў знаходзіцца ў веданні нацыянальных федэрацый крыкету. У правілах гульні агадана некалькі фарматаў правядзення матча, у тым ліку па сістэме абмежаванай колькасці овераў. Сістэма мае на ўвазе правядзенне матча ў адзін ці два інінгса, якія могуць быць абмежаваны па часе ці па колькасці овераў. У правілах па традыцыі выкарыстоўваецца англійская сістэма мер, пры гэтым новыя рэдакцыі правіл улучаюць і вымярэнні ў СІ.
Збор правіл улучае наступныя раздзелы: прадмову, прэамбулу, 42 правілы і чатыры дадаткі. У прадмове паказана кароткая гісторыя правіл і клуба «Мэрылебан». Прэамбула была ўлучана ў правілы адносна нядаўна. Дадзены падзел утрымлівае матэрыялы, прысвечаныя этычным стандартам крыкету. Самі правілы змяняліся восем разоў. Папраўкі тычыліся праблем дрэннага асвятлення, парадку лёсавання, этычных прынцыпаў гульні і іншых аспектаў крыкету.
Пералік рэдагаваў гульні і іх кароткі змест пададзены ніжэй.
Гульцы і суддзі
Першыя чатыры правілы дакранаюцца ўдзельнікаў матча: гульцоў, суддзяў і маркёраў.
Правіла 1: Гульцы. Крыкетная каманда ўлучае адзінаццаць гульцоў, у тым ліку капітана. Па-за рамкамі афіцыйных спаборніцтваў каманды могуць дамовіцца пра большую колькасць складу, пры гэтым у полі не могуць знаходзіцца больш за адзінаццаць гульцоў.
Правіла 2: Замены. У крыкеце можна праводзіць замены траўмаваных гульцоў, аднак замянілы гулец не можа адбіваць, падаваць, ахоўваць брамку ці дзеяць у ролі капітана. У выпадку аднаўлення і пры згодзе арбітра заменены гулец вяртаецца на поле. Няздольны бегаць бэтсмен можа мець свайго ранера, які будзе выконваць прабегі тым часам як бэтсмен працягне адбіваць. Калі гулец выходзіць на поле без каманды арбітра і дакранаецца мяча, мяч неадкладна робіцца мёртвым (см. Правіла 23), а адбіваючая каманда атрымлівае 5 ранаў.
Правіла 3: Суддзі. На матчах працуюць двое суддзяў, якія сочаць за выкананнем правіл, прымаюць усе патрэбныя рашэнні і паведамляюць пра іх маркёрам. Правілы не патрабуюць наяўнасці трэцяга суддзі, аднак у крыкеце высокага ўзроўню ён (знаходзячыся па-за полем і дапамагаючы палявым суддзям) можа працаваць на пэўным матчы ці турніры пры асаблівых гульнявых акалічнасцях.
Правіла 4: Маркёры. На гульні прысутнічаюць два маркёры, якія слухаюць сігналы суддзяў і вядуць рахунак.
Поле і інвентар
Наступная група правіл апісвае асноўныя вымогі, што падаюцца да інвентару спартсменаў, пітча і поля ў цэлым.
Правіла 5: Мяч. Крыкетны мяч робіцца з корку і пакрываецца скурай. Акружнасць крыкетнага мяча павінна прымаць значэнні ў дыяпазоне ад 8 і 13/16 да 9 цаляў ці ад 22,4 да 22,9 сантыметраў. Снарад павінен важыць не менш за 5,5 і не больш за 5,75 унцый, то бок мець масу ад 155,9 да 163 грамаў. У рамках аднаго інінгса выкарыстоўваецца, зазвычай, адзін мяч. Вынятак складаюць тыя выпадкі, калі снарад губляецца — тады ён замяняецца аналагічным. Апроч таго, палявая каманда можа папрасіць пра замену мяча пасля розыгрышу некаторага ліку овераў (80 у тэставых і 34 у аднадзённых міжнародных матчах).