cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ламбардыя
Гісторыя
Калі Фрыдрых I Барбароса пачаў свае паходы на Італію, ён сустрэў з боку саюза рашучае процідзеянне. У 1158 годзе, аднак, Мілан здаўся каралю, выплаціў яму даніну і выдаў закладнікаў; Фрыдрых атрымаў магчымасць каранавацца ламбардскай жалезнай каронай. З 28 упаўнаважаных ад 14 ламбардскіх гарадоў і 4 юрыстаў Балонскага ўніверсітэта, якія адстойвалі ідэю неабмежаванасці імператарскай улады, быў складзены камітэт, які быў павінен выпрацаваць законы для ламбардскіх гарадоў. Новымі законамі каралю было дадзена прызначэнне герцагаў, кіраўнікоў (падэста), суддзяў; гарады пазбаўлены права заключаць саюзы, трымаць войскі, набываць новыя землі. Мір на такіх умовах не мог быць трывалым, але новая вайна скончылася ўзяццем і поўным разбурэннем Мілана (1162). Праз два гады ў многіх гарадах зноў адбыліся паўстання; імператарскія кіраўнікі былі выгнаныя і гарады зноў заключылі саюзы, якія хутка зліліся ў адзін ламбардскі.
Страшнае паражэнне Фрыдрыха пры Леньяна (1176) прывяло спачатку да 6-гадовага перамір’я, а потым да Канстанцкага міра (1183), па якому гарады вярнулі сабе старыя вольнасці; за імператарам засталася толькі цень улады. У наступныя дзесяцігоддзі ламбардскія гарады хутка развілася і багацелі, чаму садзейнічалі крыжовыя паходы; сваёю раскошай яны ўражвалі замежнікаў. Ламбардскі саюз распаўся; яго месца занялі канфедэрацыі, палітычнымі цэнтрамі якіх былі ў Ламбардыі Мілан і Павія, а па-за яе, на поўначы Італіі, Фларэнцыя, Балоння, Піза, Генуя, Венецыя. Канфедэрацыі гэтыя і асобныя гарады варагавалі паміж сабою; саюзы заключаліся, відазмянялася і распадаліся; пастаянна ўзнікалі новыя групоўкі гарадоў, але супраць дамаганняў імператарскай улады ў першы час яны ўсе былі аднадушныя.
Патроху, аднак, партыя гібелінаў, якая стаяла за імператарскую ўладу, набыла перавагу ў многіх гарадах (між іншым у Парме, Мантуі, Ферары, Вероне, П’ячэнцы, Рэджыа, Мадэне, Брэшыі); пазней гэтыя гарады склалі асаблівую канфедэрацыю; ў іншых гарадах панавалі гвельфы, якія стаялі за незалежнасць гарадоў і падтрымлівалі Папу. Паходы Фрыдрыха II на Ламбардыю, адкрытыя бліскучай перамогай пры Кортэнуова (1237), скончыліся для яго вельмі сумна: ён быў ушчэнт разбіты пад Пармай і збег з Італіі (1247). Юрыдычна Ламбардыя і Таскана і пасля гэтага заставаліся часткай Германскай імперыі, але фактычна на працягу 60 гадоў нямецкія каралі не заяўлялі дамаганняў на ўладу. У самых ламбардскіх гарадах улада з рук прывілеяваных саслоўяў мала-памалу перайшла ў рукі масы гараджан. Гарадамі кіравалі выбарныя асобы, па большай частцы з прадстаўнікоў старажытных высакародных сем’яў, якія набывалі сімпатыі масы. У многіх гарадах гэтым асобам удалося, абапіраючыся на дэмакратыю, захапіць спадчынную ўладу. Такія правіцелі знаходзілі больш зручным далучацца да партыі гібелінаў. У Мілане такім чынам уладу захапіла сям’я Вісконці. У 1310 годзе нямецкі кароль Генрых VII распачаў новы паход праз Альпы ў Італію; на гэты раз Мілан, у якім правіў гібелін Матэа Вісконці, добраахвотна адкрыў свае вароты; Генрых каранаваўся ламбардскай жалезнай каронай і прызначыў Вісконці імператарскія намеснікам і міланскі графам.
Дынастыя Вісконці ў наступныя гады распаўсюдзіла сваю ўладу на Павію, Кома, П’ячэнцу, Крэмону, Брэшыю і інш. Заснаванне магутнай дзяржавы Вісконці ў Ламбардыі выклікала незадавальненне ў іншых гарадах, што засталіся вернымі старадаўнім гвельфскім традыцыям; Раздоры далі Карлу IV аснову зрабіць новы паход на Італію. У 1395 годзе Джангалеаца Вісконці прыняў тытул герцага Міланскага. Праўленне дынастыі Вісконці, які зрабіў вельмі шмат для распаўсюджвання адукацыі, для развіцця ў Мілане літаратуры і мастацтва, было вельмі дэспатычным; кіраўнікі звярталіся да развіццю шпіёнства, да жорсткіх катаванняў і пакараняў палітычных праціўнікаў; самакіраванне і свабода амаль зніклі.
У 1447 годзе вымерла дынастыя Вісконці, і яе месца заняла дынастыя Сфорца. У 1516 годзе Міланскае герцагства было заваявана Францыскам I Французскім, але дынастыя Габсбургаў, лічачы яго сваім ленам, прыклала значныя намаганні, каб адабраць яго ў Францыі. У 1523 годзе Мілан, Лодзі, Павара, Алесандрыя былі ўзяты войскамі Карла V. У 1530 годзе Папа каранаваў Карла V ламбардскаю жалезнай каронай за два дні да каранацыі яго Імператарскай каронай. З гэтых часоў Ламбардыя стала іспанскай правінцыяй і кіравалася іспанскім віцэ-каралём. Валодаючы Міланам і Неапалем, Іспанія ў рэчаіснасці панавала над усёй Італіяй. Пасля вайны за іспанскую спадчыну, адным з тэатраў якой была Ламбардыя, апошняя — дакладней, Міланскае герцагства (у яго склад не ўваходзілі Бергамо, Брэшыя, але ўваходзілі Алесандрыя и П’аченца) — перайшло да Аўстрыі (1714). Падчас вайны за аўстрыйскую спадчыну Аўстрыя павінна была саступіць Сардзінскаму каралеўству частку герцагства (каля 8000 км²), за ёй засталася вобласць у 21 000 км².
У 1797 годзе Банапарт утварыў з Ламбардыі Цызальпінскую рэспубліку. Знішчаная Суворавым, але неўзабаве адноўленая, рэспубліка была далучана ў 1802 годзе да Італьянскай рэспубліцы, потым да італьянскага каралеўства. У 1815 годзе Ламбардыя і Венецыя былі вернуты Аўстрыі і ўтварылі Ламбарда-Венецыянскае каралеўства.
Цюрыхскім мірам 1859 года Ламбардыя далучана да Італіі; з тых часоў яе палітычная гісторыя зліваецца з гісторыяй новага каралеўства.
Эканоміка
Ламбардыя з’яўляецца адным з важных рэгіёнаў у сусветнай эканоміцы. Яе ВУП складае 400 млрд. еўра. Ламбардыя з’яўляецца адным з трох самых багатых рэгіёнаў Еўропы з узроўнем ВУП на душу насельніцтва на 30 % вышэй, чым у іншых частках Італіі. У многіх міжнародных і італьянскіх кампаній ёсць штаб-кватэры ў Мілане.
ВУП Ламбардыі складае 20,7 %. Гэта 305 550,4 еўра. ВУП на душу насельніцтва — 32128,4 еўра на 2007 год.
Канцэрн Фіат валодае таксама некалькімі кампаніямі ў галіне прамысловага будаўніцтва, аўтатранспарту і суднаходства і інш. Яму належыць бачная Турынская газета «Стампа», а таксама гасцініцы, гандлёвыя, рэкламныя прадпрыемствы і многае іншае. Гэта сапраўдная «імперыя» унутры Італьянскай Рэспублікі. Заводы астатніх, менш значных аўтамабільных фірмаў — «Ферары» і «Мазераці», якія выпускаюць гоначныя аўтамабілі, «ланч», дзяржаўнай кампаніі Альфа-Рамэа і інш. размешчаны на поўначы — у Мілане, Турыне, Ківаса, Бальцана, Мадэне (Эмілія-Раманья), а таксама каля Неапаля.
Самы магутны ў краіне вузел электратэхнічнага вытворчасці — Міланская правінцыя разам з правінцыямі Варэсе, Бергама і Кома. У апошнія гады будаўніцтва электратэхнічных прадпрыемстваў зрушылася на поўдзень, у раёны гарадоў Неапаля і Бары. Баваўняных прадпрыемства шырока размешчаныя па краіне, асабліва іх шмат на поўначы — у Ламбардыі і П’емонце, чаму спрыяе тут мноства вады і таннай электраэнергія альпійскіх ГЭС. Большасць абутковых фабрык размешчана ў Ламбардыі.
Любыціў
Любыціў (Лю́битів) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Барок (Ракаўскі сельсавет)
Баро́к (, Борок) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ракаўскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Бароцкага сельсавета.
Трышчаціннік
Трышчаці́ннік (Trisetum) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя травяністыя расліны вышынёй да 150 см. Лісце чаргаванае, простае, суцэльнае, сядзячае. Суквецце — мяцёлка з 2—5-кветкавых каласкоў. Плод — зярняўка.
Арэал і экалогія
Налічвае каля 87 відаў, пашыраных у нетрапічных паясах абодвух паўшар’яў і высакагорных раёнах тропікаў.
Растуць у лясах, хмызняках, на вільготных лугах, камяністых схілах і ў тундры.
Спіс відаў
Род Трышчаціннік уключае 87 відаў :
Значэнне і выкарыстанне
Многія з трышчаціннікаў з’яўляюцца каштоўнымі кармавымі раслінамі. Таксама вырошчваюцца ў якасці дэкаратыўных.
Хакей на траве на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Спаборніцтвы па хакеі на траве на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года праводзіліся ў Алімпійскім хакейным цэнтры ў Рыа-дэ-Жанейра з 6 па 19 жніўня 2016 года. Былі разгуляны два камплекты ўзнагарод сярод мужчын і жанчын. У спаборніцтвах бралі ўдзел 12 мужчынскіх і 12 жаночых зборных.
Крыст’яўн Эльд’яўдн
Крыст’яўн Эльд’яўдн (Kristján Eldjárn) — трэці прэзідэнт Ісландыі (з 1968 па 1980).
Біяграфія
Нарадзіўся 6 снежня 1916 г., горад Дальвік. Вывучаў археалогію ва Ўніверсітэце Капенгагена, выкладаў у ісландскім універсітэце. У 1957 г. атрымаў ступень доктара за даследаванні паганства ў Ісландыі. З 1947 па 1968 гг. — Дырэктар Нацыянальнага музея Ісландыі.
У 1966—1968 гг. вёў серыю адукацыйных тэлепраграм на ісландскай тэлебачанні, у якіх ён паказваў і распавядаў аб экспанатах Нацыянальнага музея ў гістарычным кантэксце. Гэтыя тэлеперадачы заваявалі вялікую ўвагу тэлегледачоў і зрабілі іх аўтара і вядучага адным з вядомых людзей у краіне.
Пачаўшы выбарчую кампанію 1968 г., значна саступаў свайму суперніку Гунару Тродсэну, Эльд’яўрд выйграў выбары з вынікам 65,6 %. У 1972 і 1976 гг. аўтаматычна пераабіраўся прэзідэнтам у сувязі з адсутнасцю іншых кандыдатаў. У 1980 г. адмовіўся ўдзельнічаць у выбарах для таго, каб мець час скончыць свае навуковыя працы.
Пры Крыст’яўне Эльд’яўдне адбыўся самы значны знешнепалітычны крызіс з моманту абвяшчэньня незалежнасці — «трасковая вайна».
Сын — пісьменнік, дачка — аўтар і ілюстратар дзіцячых кніг.
NGC 5231
NGC 5231 (іншыя абазначэнні — UGC 8574, MCG 1-35-11, ZWG 45.34, IRAS13332+0315, PGC 47953) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Марандэра
Марандэра (Marondera) — горад на паўночным усходзе цэнтральнай часткі Зімбабвэ, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Усходні Машаналенд. Узнікла ў 1890 годзе як заезны двор на дарозе з Харарэ ў Мутарэ. У 1896 годзе быў разбураны супрацьстаяннем народа шона. Ізноў узнік як вёска ў 1913 годзе; у 1943 годзе атрымаў статус горада. Размешчаны прыкладна за 72 км на паўднёвы ўсход ад сталіцы краіны, горада Харарэ. Абсалютная вышыня — 1699 метраў над узроўнем мора. Насельніцтва — 68 017 чалавек (2013).
Палеаэскімосы
Палеаэскімосы (ад παλαιός "старажытны" і Eskimo "эскімос" ) — умоўная назва старажытных насельнікаў арктычных рэгіёнаў Паўночнай Амерыкі і вострава Урангеля.
Упершыню падзел старажытнага эскімоскага насельніцтва Арктыкі на палеаэскімосаў і неаэскімосаў прапанаваў у 1917 г. дацкі этнолаг Х. П. Стынсбі.
Да палеаэскімосаў звычайна адносяць прадстаўнікоў наступных археалагічных культур:
Яны займалі шырокія тэрыторыі ад вострава Урангеля на ўсходзе да вострава Грэнландыя на захадзе, ад паўвострава Лабрадор на поўдні да вострава Элсмір на поўначы.
У мінулым лічылася, што палеаэскімосы з'яўляюцца прамымі продкамі сучасных эскімосаў або субстратам, асіміляваным прадстаўнікамі археалагічнай культуры Туле. Аднак генетычныя даследаванні 2010 г. паказалі, што палеаэскімосы наогул не былі продкамі сучасных эскімосаў. Мяркуецца, што палеаэскімосы былі блізкімі сваякамі сучасных алеутаў або асобнай галіны мігрантаў з Азіі, блізкіх да каракаў і юкагіраў. Яны з'явіліся ў Паўночнай Амерыцы разам з продкамі сучасных эскімосаў каля 6 тысяч гадоў таму. Зніклі пад ціскам прадстаўнікоў культуры Туле ў X - пачатку XV стст.
Пячора Ніо
Ніо (Grotte de Niaux), пячора з палеалітычным жывапісам. Францыя, наваколлі г. Тараскон-сюр-Ар’еж, 100 м над узроўнем р. Вікдэсо.
Малюнкі адкрытыя капітанам Молярам, вывучаліся А. Брэйлем і Э. Картальякам. Агульная даўжыня зал і пераходаў пячоры больш 2 км. Першыя малюнкі з’яўляюцца ў 500 м ад уваходу. Гэта розныя знакі, выкананыя чырвонай охрой, за імі гравіраваныя малюнкі двух бізонаў. Ёсць таксама малюнкі і на падлозе пячоры. Усяго ў пячоры 104 фігуратыўных малюнкі. Дзве траціны з іх находзяцца ў Чорным Салоне. Большасць фігур вельмі выразныя. Не паддаюцца расшыфроўцы толькі 15 малюнкаў. Усяго больш 300 знакаў. Радыёвугляродная датыроўка: цэнтральная фігура бізона на пано I — 12890±160, чорная паласа, праведзеная побач — 13060±200, маленькі бізон на пано V — 13850±150.
Рыгор Фёдаравіч Квітка-Аснаўяненка
Рыгор Фёдаравіч Квітка-Аснаўяненка (Григо́рій Фе́дорович Кві́тка-Основ'я́ненко; 29 лістапада 1778-20 жніўня 1843) — украінскі пісьменнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1778 годзе ў вёсцы Аснова, пад Харкавам, і амаль усё сваё жыццё правёў у Харкаве.
З малых гадоў быў хваравіты і да 6 гадоў сляпы. Адукацыю атрымаў хатнюю. Нядоўга лічыўся на ваеннай службе. Ён паступіў у 23 гады ў падгародны Куражскі манастыр і прабыў у ім каля 4-х гадоў; па вяртанні з манастыра вёў паўманашскі лад жыцця, пакуль не захапіўся грамадскай дзейнасцю і тэатрам.
Адкрыццё Харкаўскага ўніверсітэта ў 1805 годзе ўнесла вялікае ажыўленне ў жыццё мясцовага грамадства. У 1812 годзе ў Харкаве ўзнік пастаянны тэатр, і Квітка прыняў у ім актыўны ўдзел у якасці акцёра, драматурга і потым гісторыка гэтага тэатра. У тым жа годзе па ініцыятыве Квіткі ўзнікла дабрачыннае таварыства.
З 1816 па 1821 гады ў Харкаве выходзіў «Украінскі веснік» — першы Харкаўскі часопіс, пад рэдакцыяй Квіткі, Філамафіцкага і Ганорскага. Тады ж Квітка друкуе ва «Украінскім весніку» і ў «Весніку Еўропы» невялікія апавяданні і вершы; але ўсё напісанае ім у гэты час слабое і пасля не перавыдаваліся. Несумнеўная літаратурная здольнасць Квіткі праявілася толькі ў пачатку 1830-х гадоў, пераважна ў аповесцях на ўкраінскай мове: «Канатопскай вядзьмарцы», «Марусі», «Ад Тобі і скарб», «Козир-дивка» і г.д. Акрамя таго, ён напісаў шэраг аповесцяў і гістарычных апавяданняў на рускай мове, з якіх найбольш буйны — гісторыка-бытавы раман «Пан Халяўскі».
Сіроцінскі раён
Сіро́цінскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе БССР у 1924—1961 гадах.
Узаемная арганізацыя
Узаемная арганізацыя, ці арганізацыя на ўзаемных пачатках — звычайна, але не заўжды, прадпрыемства ці кампанія, мэта якой — рабіць прадукты ці паслугі сваім пачаткоўцам. Ад кааперацыі адрозніваецца тым, што сябры арганізацыі не інвестуюць грошы непасрэдна ў яе, але атрымліваюць права голаса падчас кіраўніцтва арганізацыяй і частку прыбытку, якая залежыць непасрэдна ад кліенцкіх зносін.
Прыбыткі арганізацыі звычайна інвестуюцца зноў у яе, каб патрымліваць паступовы рост арганізацыі, а таксама, каб забяспечыць яе бяспеку.
Сяргей Канстанцінавіч Туманскі
Сям'я
Бацька — Канстанцін Мікалаевіч Туманскі — працаваў у Акцызным кіраўніцтве, быў кіруючым акцызнымі зборамі Мінскай губерні. Належыў да дваранскага роду Туманскіх з Басані (зараз вёска Басань, Полагаўскі раён, Запарожская вобласць, Украіна), з якога паходзілі апошні генеральны пісар Войска Запарожскага Васіль Туманскі, паэты Фёдар Антонавіч Туманскі і Васіль Іванавіч Туманскі, а таксама пісьменнік Фёдар Восіпавіч Туманскі. Маці — Кацярына Аляксееўна Шчолкіна — сялянка з вескі Красны Смаленскай губерні (зараз мястэчка Красны, Смаленская вобласць, Расійская Федэрацыя), дачка цесляра. У сям'і было шасцёра сыноў — Рыгор, Аляксей, Васіль, Юрый, Сяргей і Леў — і дзве дачкі — Соня і Марыя (ад першага шлюбу бацькі). У 1902 годзе, неўзабаве пасля нараджэння малодшага сына, Канстанцін Мікалаевіч памёр, і сям'я апынулася ў вельмі цяжкім матэрыяльным становішчы.
Адукацыя і служба ў войску
Сярэднюю адукацыю атрымліваў у Мінскай губернскай гімназіі (мужчынскай), заканчваў у эвакуацыі ў Кастраме і ва Уладзіміры. У Мінску ўпершыню зацікавіўся авіяцыяй, калі разам са старэйшымі братамі наведваў паказальныя палёты на Камароўскім полі.
У ліпені 1918 года, падчас Грамадзянскай вайны, старэйшы брат Сяргея Канстанцінавіча Аляксей, які ўзначальваў 1-ы Тамбоўскі авіяатрад (пазней 5-ы разведвальны), выклiкаў Сяргея і Юрыя ў Тамбоў, дзе Сяргей Туманскі вырашыў далучыцца да авіяатраду добраахвотнікам. Пасля заканчэння школы лётчыкаў пры аэрадроме ён атрымаў званне малодшага матарыста. У верасні 1918 г. авіяатрад быў пераведзены на Усходні фронт у Сарапул. У пачатку 1919 г. скончыў курсы радыёмеханікаў ва Уладзіміры і быў накіраваны на Заходні фронт пад Петраград.
Улетку 1920 г. у авіяцыі Чырвонай Арміі з бамбавікоў Ілля Мурамец быў сфарміраваны 1-ы атрад «Гром». Аляксей Туманскі быў камандзірам аднаго з бамбавікоў і падчас баёў пад Мінскам узяў да сабе ў экіпаж сваіх братоў Сяргея (малодшым матарыстам) і Льва (памочнікам кулямётчыка). Разам яны змагаліся на Паўднева-заходнім фронце.
Пасля заканчэння грамадзянскай вайны паступіў у Петраградскую ваенна-тэхнічную школу ВПС, якую скончыў у 1922 годзе. Туманскі меў імкненне стаць авіяцыйным інжынерам, але з-за дваранскага паходжання атрымаць вышэйшую адукацыю ён мог толькі маючы пэўны стаж службы ў войску. У 1922—1927 гг. служыў тэхнікам у розных авіяатрадах, а таксама бортмеханікам у Аляксея Туманскага падчас баёў на Туркестанскім фронце. У 1927 годзе паступіў у Ваенна-паветраную акадэмію імя М. Я. Жукоўскага. Адукацыю атрымоўваў разам з авіяканструктарам Аляксандрам Сяргеевічам Якаўлевым, міністрам авіяцыйнай прамысловасці СССР Пятром Васілевічам Дзяменцевым, намеснікам галаўкама ВПС СССР генерал-палкоўнікам Аляксандрам Мікалаевічам Панамаровым. Падчас вучобы, у рамках конкурснага задання, разам з Панамаровым, Фёдаравым і Сенічкіным Туманскі спраектаваў невялікі матор ТУПФСЕН (абрэвіятура прозвішчаў стваральнікаў), за што іх групе была прысуджаная грашовая прэмія.
Працоўная дзейнасць
Пасля заканчэння акадэміі быў накіраваны на пасаду старэйшага інжынера ў Цэнтральны інстытут авіяцыйнага маторабудавання (ЦІАМ), дзе стаў вядучым інжынерам па маторы М-22 (копіі французскага матора «Юпітэр VI»). Савецкая версія рухавіка мела мноства ўласных дэфектаў і была ненадзейнай з-за неналаджанасці тэхналагічных працэсаў на запарожскім заводзе № 29. Туманскі з'ясаваў прычыны і суправаджаў вытворчасць, пазбавіўшы яе гэтых праблем.
У 1935 годзе, па набытай у Францыі ліцэнзіі, на заводзе № 29 стаў вырабляцца 14-цыліндравы двухрадковы зоркападобны рухавік Гном-Рон «Містраль Мажор» 14Кdrs, які атрымаў пазначэнне М-85. Канструктарамі завода былі распрацаваныя яго мадыфікацыі М-86 і М-87. Аднак гэтае сямейства мела мноства дэфектаў, з-за чаго галоўнага канструктара завода А. С. Назарава перавялі ў Варонеж, а потым арыштавалі. На яго месца ў лютым 1938 прызначылі Сяргея Канстанцінавіча Туманскага. Дзякуючы супрацоўніцтву са сваімі калегамі па ЦІАМ Нэйманам і Кінасашвілі, ужо да восені 1938 г. Туманскаму ўдалося ліквідаваць недахопы. Таксама, для павелічэння магутнасці і падвышэння вышыннасці матора, ім была распрацаваная мадыфікацыя М-87Б.
У пачатку 1939 г. на заводзе № 29 быў сабраны новы матор М-88 з істотна павялічанымі ўзлётнай магутнасцю (1100 к.с.) і вышыннасцю. Пад кіраўніцтвам С. К. Туманскага ў ДКБ-29 былі спраектаваныя мадыфікаваныя маторы М-88А і адзін з асноўных авіярухавікоў у Другой сусветнай вайне М-88Б.
У 1939 годзе з'явілася пастанова ўрада № 226, якая загадвала Сяргею Ілюшыну прадставіць да 1 верасня 1939 палепшаны варыянт бамбавіка ДБ-3Ф з маторамі М-88 на той час не гатовымі да масавай вытворчасці. Самалёт прайшоў дзяржіспыты з рухавікамі М-87Б, але быў рэкамендаваны да вытворчасці з рухавікамі М-88. Калі самалёт з М-88 нарэшце прыбыў на дзяржіспыты ў снежні 1939 года, ён быў зняты з-за негатовасці рухавікоў. Паўстала сітуацыя калі ў серыйнай вытворчасці знаходзіўся неіснуючы самалёт. У сакавіку 1940 рухавік давялі да нармальнага стану, і да сярэдзіны 1940 атрымалася яго фарсіраваць, але патрабаванні пастановы не былі выкананыя. Дзякуючы высокай адзнацы новага штурмавіка Ілюшына, яму атрымалася пазбегнуць пакарання, і вінаватымі ў зрыве вытворчасці ДБ-3Ф зрабілі канструктараў рухавікоў. М-88 часова знялі з вытворчасці, Сяргея Туманскага адхілілі ад пасады, і ён вярнуўся ў ЦІАМ.
У сакавіку 1941 г., па запрашэнні М. М. Громава, Туманскі пераходзіць у Лётна-даследчы інстытут НКАП. У 1943 становіцца намеснікам галоўнага канструктара А. А. Мікуліна на даследчым авіяматорным заводзе № 300. Займаўся распрацоўкай рухавікоў АМ-39 і АМ-39ФН-2(АМ-40). У 1946годзе па загаду Сталіна прыярытэт быў аддадзены турбарэактыўным рухавікам. На заводзе № 300 былі распрацаваныя АМТКРД-01 і яго мадыфікацыя АМРД-02, якія аднак не атрымалі наступнага развіцця. Мікулін захапіўся стварэннем малых рухавікоў, Туманскі наадварот жадаў распрацаваць рухавік вялікай цягі. У 1948годзе Туманскі выконваў абавязкі галоўнага канструктара (падчас працяглага адпачынку Мікуліна). Карыстаючыся адсутнасцю галоўнага канструктара і падтрымкай дырэктара заводу А. А. Завітаева пад уласную адказнасць Туманскага была распачата распрацоўка і разгорнута вытворчасць турбарэактыўнага рухавіка АМ-3 (РД-3). Пасля сустрэчы з міністрам М. В. Хрунічавым, пры яго падтрымцы, увесь завод быў пераведзены на вытворчасць АМ-3. Пасля вяртання Мікуліна, Туманскі займаўся даводкай АМ-3 для дальняга бамбавіка Ту-16.
У 1951—1954 гадах Туманскі ў ДКБ Мікуліна займаўся фарсіраваннем АМ-5 для пераадолення хуткасці гуку. Рухавіку было прысвоена пазначэнне АМ-9Б і іх усталявалі на знішчальнікі МіГ-19. Паралельна ў 1953 пачалася распрацоўка АМ-11. У студзені 1955 Мікулін быў вызвалены ад сваёй пасады і галоўным канструктарам быў прызначаны С. К. Туманскі. Пасля сыходу Мікуліна ўсе рухавікі былі перапазначаны: АМ-3 у РД-3, АМ9Б у РД9Б, АМ-11 атрымаў пазначэнне Р11-300. Першым самалётам для Р11-300 стаў МіГ-21, падчас працы па яго стварэнні быў павялічаны дыяметр фарсажнай камеры і рухавік атрымаў серыю Р11Ф-300.
У 1957годзе Туманскі атрымаў Ленінскую прэмію за стварэнне АМ-3.
У 1957 годзе пачалася распрацоўка маларэсурснага газатурбіннага рухавіка КР15-300 для крылатых ракет. Таксама вялася распрацоўка рухавіка для супрацькарабельных крылатых ракет КР7-300. На базе кароткарэсурснага КР15-300 быў распрацаваны Р15-300 для перахопнікаў з хуткасцямі М>2. На рухавіку Р15Б-300 ўпершыню ў СССР была ўсталяваная асноўная электронная сістэма рэгулявання палівападачы.
У ліпені 1957 г. Туманскі пачаў праектаванне РУ19-300, спецыялізаванага рухавіка для вучэбных самалётаў Якаўлева. Але замест Як-З0 у якасці вучэбнага быў прыняты L-29, і РУ19-300 былі ўжытыя ў эксперыментальных экранапланах Расціслава Аляксеева. У сярэдзіне 60-х гэты рухавік сталі ўжываць у якасці дадатковага рухавіка на самалётах Ан-24, Ан-26 і Ан-30 для краін са спякотным кліматам.
Для эксперыментальнага самалёта вертыкальнага ўзлёту і пасадкі (СВУП) Туманскі прапанаваў ужыць мадыфікаваны АМ-5. Быў праведзены вялікі аб'ём даследаванняў для вырашэння праблем, якія ўзнікаюць пры рабоце рухавіка на СВУП. У 1962годзе ДКБ Якаўлева было спецыялізавана на самалётах ВУП. Па прапанове А. С. Якаўлева Туманскі прыступіў да стварэння пад'ёмна-маршавага рухавіка. Падчас працы над Як-36 былі створаныя адмысловыя мадыфікацыі рухавіка Р11-300 — Р21-300 і Р21М-300. Пасля перагляду праекта машыны на яе паставілі эксперыментальны Р27-300. Для самалёта Як-36М (пазней Як-38) у ДКБ быў спраектаваны больш магутны рухавік Р27В-300, у якім быў улічаны эфект адлюстравання газаў.
У ДКБ былі спраектаваныя вадкасныя рэактыўныя рухавікі Р201-300 і Р209-300 для ракет «паветра-зямля» і ракет-мішэняў. У 1962—1963 гг. былі створаныя мікрарухавікі Р210Д-300 і Р210Е-300 для арыентацыі і стабілізацыі касмічных караблёў. Па ініцыятыве Туманскага на заводзе было створана адмысловае ДКБ па мікрарухавіках.
У 1961 годзе Туманскі кіраваў працамі па стварэнні касмічнай ядзернай энергетычнай усталёўкі ТЭУ-5 («Таполя», пазней «Тапаз-1»). У апошнія гады свайго жыцця С. К. Туманскі сумяшчаў кіраўніцтва канструктарскім бюро з працай у іншых навуковых установах.
У 1965 годзе абраны сапраўдным членам АН СССР.
Гл. таксама
Аляксей Канстанцінавіч Туманскі
Любчэ (Ковэльскі раён)
Любчэ (Лю́бче) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Ян Юзаф Бараноўскі
Ян Ю́заф Барано́ўскі (7 верасня 1805, Смілавічы — 30 сакавіка 1888, Лондан) — эканаміст і фінансіст, лінгвіст, інжынер і вынаходнік. Аўтар вынаходстваў у сферы чыгункі, сувязі, улікова -разліковых машын, у тым ліку семафора, валідатара білетаў і газавага лічыльніка.
Рэзюмэ
Ян Юзаф Бараноўскі нарадзіўся ў Смілавічах тагачаснага Ігуменскага павета на Міншчыне ў шлюбе шляхціца герба Гжымала Марціна Бараноўскага з Мар’янай, народжанай Шалкевіч.
Адукацыю пачаў у шляхецкім пансіёне, якім кіравалі святары-місіянеры з кляштара ў Смілавічах, а працягнуў у класічнай гімназіі ў Мінску. У 1821—1825 гадах вучыўся на кафедры матэматыкі і фізікі Віленскага ўніверсітэта, у 1825—1828 гадах — на юрыдычным аддзяленні гэтага ж універсітэта, атрымаўшы ступень кандыдата. Адразу пасля заканчэння вучобы быў запрошаны Людвікам Ельскім працаваць у бюро замежнай карэспандэнцыі Банка Польскага.
З 1832 года Бараноўскі жыў у эміграцыі ў Францыі — у Грэ, Ліёне і Шалон-сюр-Соне, ён адмовіўся ад урадавай дапамогі, займаў важныя пасады ў банкавых і гандлёвых дамах. У 1837 годзе ён пераехаў у Парыж, уладкаваўся касірам у банк Jelski, Dussard et Compagne. У 1843—1848 гадах працаваў інспектарам чыгункі Парыж — Руан — Гаўр. Сістэма ўліку, распрацаваная ім для патрэб гэтай кампаніі, была высока ацэнена і ўкаранёная іншымі чыгуначнымі кампаніямі Францыі. Пасля 1848 года кінуў працу і цалкам прысвяціў сябе вынаходніцкай дзейнасці.
У 1871 годзе, пасля заканчэння франка-прускай вайны, Францыя павінна была выплаціць вялікую кантрыбуцыю. Бараноўскі прадставіў уладам план урадавай пазыкі, які зрабіў гэта магчымым. Ён не атрымаў ніякага ўзнагароджання за сваю прапанову, што выклікала яго незадаволенасць Францыяй і ў 1872 годзе ён з’ехаў у Лондан. Ён уладкаваўся там на працу ў якасці памочніка сакратара Літаратурнага таварыства сяброў Польшчы (звязанага з лагерам Hôtel Lambert) і займаўся, апроч іншага, распрацоўкай слоўнікаў. Ведаў, акрамя польскай, нямецкую, французскую і англійскую мовы. У 1880 годзе распрацаваў The Student’s Anglo-Polish Grammar падручнік для вывучэння польскай мовы для англамоўных.
Вынаходствы
Быў аўтарам многіх тэхнічных вынаходстваў, 17 з якіх былі запатэнтаваны ў Францыі. Сярод яго вынаходстваў:
Публікацыі
У канцы жыцця ён задакументаваў свае вынаходствы і апублікаваў сваю біяграфію на французскай і англійскай мовах.
Ушанаванне памяці
Вынаходнік быў ушанаваны Поштай Польшчы на паштовай марцы наміналам 3 злотых.
Магілёў-1
«Магілёў-1» — дзяржаўны тэлеканал Беларусі, заснаваны ў 1997 годзе ў Магілёве. Мае звыш 14 гадзін вяшчання на суткі і больш як 80 супрацоўнікаў. Сядзіба размяшчаецца ў Магілёве, вул. Першамайская, д. 83 . 19 кастрычніка 2009 г. аднавіў беларускамоўныя выпускі навін пасля больш як трохгадовага цалкам рускамоўнага вяшчання.
Тасіхіко Окімунэ
(沖宗 敏彦; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1981 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Брусон (Італія)
Брусон (Brusson) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Вале-д’Аоста.
Насельніцтва складае 840 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 16 чал./км². Займае плошчу 55 км². Паштовы індэкс — 11022. Тэлефонны код — 0125.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Maurizio martire.
NGC 5232
NGC 5232 (іншыя абазначэнні — MCG -1-35-3, IRAS13335-0814, PGC 47998) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Калейдаскоп
Калейдаскоп (ад Καλός — прыгожы, εἶδος — від, σκοπέω — гляджу, назіраю) — аптычны прыбор-цацка, часцей за ўсё ў выглядзе трубкі, якая змяшчае ўнутры тры (часам два ці больш трох) падоўжных, складзеных пад кутом кавалкі люстранога шкла; пры паварочванні трубкі вакол падоўжнай восі каляровыя элементы, якія знаходзяцца паміж люстэркамі, адлюстроўваюцца і ствараюць зменлівыя сіметрычныя ўзоры. Рознае ўзаемнае размяшчэнне люстэркаў дазваляе атрымаць розную колькасць дубляваных малюнкаў: 45 ° — 8, 60 ° — 6, 90 ° — 4.
У пераносным сэнсе — хуткая змена з'яў, асоб, падзей.
Кабукі
Кабукі (歌舞伎 — літар. «песня, танец, майстэрства», «майстэрскія спевы і танцы») — адзін з відаў традыцыйнага тэатра Японіі. Уяўляе сабой сінтэз спеваў, музыкі, танца і драмы. Выканаўцы кабукі выкарыстоўваюць складаны грым і касцюмы з вялікай сімвалічнай нагрузкай.
Этымалогія слова "кабукі"
Слова «кабукі» паходзіць ад дзеяслова «кабукі», які літаральна азначае «адхіляцца». Пазней слова "кабукі" пачало пазначацца кітайскімі іерогліфамі, а «кабукі» паступова выйшла з ужытку. Слова «кабукі» ў яго арыгінальным напісанні на японскай мове складаецца з трох іерогліфаў - 歌舞 伎, дзе сімвалы 歌舞 (кабу) азначаюць словазлучэнне «песня і танец», а знак 伎 (кі) - «майстэрства». У пачатку XVII стагоддзя ў якасці амонімаў для кі выкарыстоўваліся іерогліфы «кваліфікаваная жанчына» і «гульня». Такая камбінацыя знакаў дае апісанне драмы, якая ў той час уяўляла сабой прадстаўленні, якія складаліся з танцаў, песень і скетчаў з драматычным складнікам.
Гісторыя
Узнік у 16 стагоддзі на аснове народнага тэатра і народнага танца.
Першапачаткова трупы складаліся пераважна з жанчын (она-кабукі), пасля іх забароны ў 1629 годзе — з хлопчыкаў-падлеткаў (вакасю-кабукі), з 1651 года — выключна з мужчын (яра-кабукі), якія выконвалі і жаночыя ролі (анагата).
Гісторыя драматургіі кабукі звязана з развіццём гутарковай драмы (нёгэн), якой папярэднічаў народны вулічны фарс 14-15 стагоддзяў. Ігра акцёраў будавалася на аснове пераймання рэчаіснасці (манамантэ) і перадачы ўнутранага свету, стану чалавека.
Галоўныя жанры кабукі — пачуццёвая меладрама і бытавая драма.
Росквіт кабукі пачынаецца з канца 17 стагоддзя. Завершаную форму набыў у другой палове 18 стагоддзя, калі ў рэпертуар увайшлі п'есы тэатра марыянетак, пантаміма, склаліся дакладна вызначаныя тэхніка ігры акцёраў (ката), амплуа (герой, нягоднік, дзяўчына, хлопец і інш.), сістэма дэкарацый і абсталявання сцэны, акцёрскія дынастыі.
З 1870-х гадоў кабукі рэфармаваўся, часткова набыў еўрапейскія рысы.
У сучасным кабукі захаваліся асаблівая ўмоўная манера выканання, кананічныя позы, грым, дэкарацыі і інш.
Сучаснасць
У сучаснай Японіі кабукі застаецца даволі папулярным жанрам - ён самы папулярны від тэатральнага мастацтва сярод усіх традыцыйных японскіх драматычных жанраў. Многія вядучыя акцёры кабукі часта здымаюцца ў кіно і на тэлебачанні (Банда Тамасабура V сыграў некалькі роляў (у тым ліку і жаночых) у кінафільмах). У некаторых тэатральных трупах жаночыя ролі зноў пачалі выконваць жанчыны, а пасля Другой сусветнай вайны быў сфармаваны цалкам жаночы калектыў кабукі Іцікава Кабукі-дза. 24 лістапада 2005 года кабукі увайшоў у «Трэцюю Дэкларацыю шэдэўраў вуснай спадчыны чалавецтва» ЮНЕСКА.
Вігдзіс Фінбагадоцір
Вігдзіс Фінбагадоцір (Vigdís Finnbogadóttir, нарадзілася 15 красавіка 1930) — чацвёрты прэзідэнт Ісландыі з 1980 года. З’яўлялася першай жанчынай у свеце, абранай на пасаду канстытуцыйнага кіраўніка дзяржавы (і наогул другой жанчынай-прэзідэнтам у свеце пасля ўспадкавання мужу без выбараў аргенцінкі Ісабель Марцінес дэ Перон).
Біяграфія
Вігдзіс Фінбагадоцір не рыхтавалася да палітычнай кар’еры. Яна вывучала французскую мову і літаратуру ва ўніверсітэце Грэнобля і Сарбоне ў Парыжы з 1943 па 1949 год, гісторыю тэатра ва Універсітэце Капенгагена.
З 1972 года кіравала Нацыянальным тэатрам у Рэйк’явіку. Упершыню была абраная прэзідэнтам у 1980 годзе і заставалася на гэтай пасадзе чатыры тэрміну. Займаючы пасаду прэзідэнта, надавала вялікую ўвагу развіццю ісландскай мовы, унікальнай культуры Ісландыі і цікавасцям моладзі. Заснавальнік і кіраўнік Асацыяцыі дапамогі дзецям у Ісландыі.
Як прэзідэнт Ісландыі, з’яўлялася гросмайстрам ордэна Сокала.
У 1996 годзе, адмовіўшыся ад удзелу ў чарговых выбарах, яна ўзначаліла Сусветны савет жанчын-лідараў. Пасля сыходу з пасады прэзідэнта краіны абрана пажыццёвым ганаровым членам Асацыяцыі правоў жанчын Ісландыі. Адначасова Вігдзіс Фінбагадоцір з’яўляецца Паслом добрай волі ЮНЕСКА па пытаннях развіцця моўнай разнастайнасці і ганаровым доктарам шэрагу ўніверсітэтаў у Францыі, ЗША, Канадзе, Фінляндыі, Швецыі, Вялікабрытаніі і Японіі.
Гусь-гуменніца
Гусь-гуменніца (Anser fabalis) — птушка з сямейства Качыныя.
Агульная характарыстыка
Гусь-гуменніца — буйная птушка буравата-шэрай афарбоўкі, які нагадвае шэрую гусь. Дзюба чорная з аранжавай палоскай пасярэдзіне. Ногі аранжава-жоўтыя. Маладыя птушкі са светла-жоўтымі нагамі і чорнай дзюбай. Самец і самка не адрозніваюцца па афарбоўцы, аднак самка некалькі драбней. Маса цела вагаецца ад 2,5 да 4,5 кг і вышэй. Даўжыня цела 66-90 см, размах крылаў 142—175 см.
Распаўсюджванне
Гусь-гуменніца насяляе тундру і тайгу Еўразіі ад Грэнландыі да Далёкага Усходу.
Зімуе на марскіх узбярэжжах Сярэдняй Еўропы і Азіі, на Чорным і Міжземным морах, часткова ў Сярэдняй Азіі, у Японіі і паўднёва-ўсходнім Кітаі.
На Беларусі звычайны від у час транзітных міграцый.
Асаблівасці біялогіі
Гняздо на сухім грунце або купіне, у ямцы або на ўтаптанай сухой расліннасці; чашападобнае, з сухой расліннасці, па краях гнязда пух і пер’е наседжваючай самкі
Яйкі (3-4) пераважна падоўжаныя, брудна-белыя. Памеры: 82 х 56 мм.
Падвіды
Адрозніваюцца дзве групы падвідаў.
Чыцінская вобласць
Чыцінская вобласць — суб’ект Расійскай Федэрацыі, які існаваў у 1937—2008 гадах, знаходзілася ў Забайкаллі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Чыта.
У склад вобласці ў 1993—2008 годзе ўваходзіў іншы суб’ект федэрацыі — Агінская Бурацкая аўтаномная акруга, якая ў 2008 годзе была аб’яднана з вобласцю з утварэннем новага суб’екта Расійскай Федэрацыі — Забайкальскага края.
Вобласць падзялялася на 31 раён. Буйнейшыя гарады: Чыта, Краснакаменск, Борзя, Пятроўск-Забайкальскі.
Бузуны (Валожынскі раён)
Бузуны́ (, Бузуны) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ракаўскага сельсавета.
Арон Саламонавіч Бацвіннік
Арон Саламонавіч Бацвіннік (, Ігумен —, Масква) — генерал-маёр (1943), дацэнт, загадчык кафедры хімічнай абароны Ваенна-інжынернай акадэміі імя Куйбышава.
Біяграфія
Удзельнічаў у грамадзянскай вайне. У 26-гадовым узросце быў прызначаны начальнікам хімічных войскаў Беларускай, потым Маскоўскай ваенных акруг.
З самага пачатку Вялікай Айчыннай вайны на фронце: начальнік хімічнай службы войскаў Паўночна-Каўказскага, 1-га Беларускага франтоў. Удзельнічаў у вызваленні Беларусі, Польшчы.
Пасля вайны быў дацэнтам, загадчыкам кафедры хімічнай абароны Ваенна-інжынернай акадэміі імя Куйбышава.
Клімент Васілевіч Квітка
Клімент Васілевіч Квітка (4 лютага (23 студзеня) 1880, с. Хмялёў, цяпер Роменскі раён, Сумская вобласць — 19 верасня 1953; Масква) — украінскі музыказнаўца-фалькларыст.
Адзін з заснавальнікаў савецкай музычнай этнаграфіі. Аўтар шматлікіх тэарэтычных прац, прысвечаных украінскаму музычнаму фальклору. Яму належаць таксама працы па вывучэнні народных музычных інструментаў, навучальныя і метадычныя дапаможнікі. Узнагароджаны 2 ордэнамі, а таксама медалямі. Распрацаваў новую методыку палявой працы, тэарэтычнай асновы этнамузыкальнай сацыялогіі і гісторыка-параўнальнага вывучэння музыкі этнічна роднасных народаў (славян, цюрак). Зрабіў шэраг важных адкрыццяў у вобласці паходжання і распаўсюджвання першабытных гукашэрагаў, храматызмаў, рытмічных архетыпаў і народных музычных інструментаў. Істотнае значэнне маюць і яго працы па крытыцы крыніц.
К. В. Квітка сабраў звыш 6000 украінскіх, рускіх, беларускіх і інш. народных песень.
Квітка зрабіў унікальныя запісы на фанограф дум кабзара Ігната Ганчарэнкі, галасоў Лесі Украінкі і Івана Франко. Таму нездарма яго называюць заснавальнікам украінскай музычнай этнаграфіі.
Сатосі Ямагуты (1959)
Сатосі Ямагуты (山口 悟; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1981 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Каледж Кольпінга
Каледж Кольпінга (Kolpingo kolegija) — літоўская недзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая ажыццяўляе рэалізацыю прафесійных навучальных праграм неўніверсітэцкага ўзроўню. Сядзіба ўстановы знаходзіцца ў Каўнасе.
Заснавальнікам каледжа з’яўляецца Літоўскі фонд Кольпінга — каталіцкая дабрачынная арганізацыя. Каледж падтрымліваецца Міжнародным таварыствам Кольпінга. Штаб-кватэра таварыства знаходзіцца ў Кёльне, дзе заснавальнік таварыства благаславёны Адольф Кольпінг пачаў сваю дзейнасць.
Адамаўка (археалагічныя помнікі)
Адамаўка — археалагічныя помнікі: курганныя могільнікі дрыгавічоў каля в. Адамаўка (Рэчыцкі раён, Гомельская вобласць). Могільнікі знаходзяцца за 1,5 км на ўсход ад вёскі.
У 2 могільніках было 70 насыпаў (не захаваліся). У 1890 г. У. З. Завітневіч даследаваў 9 курганоў вышынёй 1,5—1,6 м, дыяметрам 9—10 м. Пахавальны абрад — трупапалажэнне галавой на захад на гарызонце, у 3 насыпах пахаванні ў ямах глыбінёй 0,7 м, у адным — трайное пахаванне галавой на усход. У 6 насыпах выяўлены рэшткі трун. Знойдзены залатая завушніца, віты пярсцёнак, пярсцёнкападобныя скроневыя кольцы, шкляныя пацеркі, жалезныя нажы, крэсіва, спражка, гліняныя гаршкі. Датуецца XI — пачаткам XII стст.
NGC 5233
NGC 5233 (іншыя абазначэнні — UGC 8568, MCG 6-30-47, ZWG 190.29, PGC 47895) — галактыка ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ігар Юр’евіч Увараў
Ігар Юр’евіч Увараў (нар., г. Гомель) — беларускі гісторык. Спецыяліст па праблеме эвалюцыі саслоўя шляхты ВКЛ у XVI ст. Кандыдат гістарычных навук (2003), дацэнт (2009).
Біяграфія
Нарадзіўся года ў Гомелі.
Скончыў у 1997 годзе гісторыка-юрыдычны факультэт Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ф. Скарыны. У 2002 годзе быў саікальнікам у Рэспубліканскім інстытуце вышэйшай школы, саіскальніцтва.
У 2003 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Пашырэнне правоў і свабод беларускай шляхты ў Вялікім княстве Літоўскім да Люблінскай уніі (па матэрыялах вальных соймаў XVI ст.)».
З 2006 года дацэнт кафедры сацыяльна-гуманітарных і прававых дысцыплін гуманітарна-эканамічнага факультэта Гомельскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта імя П. Сухога.
Навуковая дзейнасць
Напрамкі даследаванняў: гісторыя палітычных эліт ВКЛ у канцы XIV—XVI ст.
Мізгея
Мiзге́я (Мизгея) — рака ў Расіі, працякае па Тульскай вобласці, левы прыток ракі Упы. Даўжыня 43 км, плошча басейна 561 км². Сярэдні ўхіл 2,28 м/км. Бярэ пачатак за 4 км на захад ад вёскі Верхнія Дубкі, цячэ ў межах Адоеўскага і Арсеньеўскага раёнаў, утвараючы вялікія лукавіны. Упадае ў Упу каля пасёлка Прыупскi.
У сярэднім цячэнні раку перасякае аўтадарога Р139 Бялёў — Тула.
Пасля зліцця з Малой Мiзгеяй рака атрымлівае назву Вялікая Мiзгея.
Сілкаванне пераважна снегавое. Рака замярзае ў сярэдзіне лістапада, ускрываецца ў канцы сакавіка — пачатку красавіка. Разводдзе з канца сакавіка да сярэдзіны красавіка.
На рацэ Мiзгеі размешчаны вёскі Мiзгея, Малыхіна, Малае і Вялікае Касімава, Сомава, Гарбачава, Бутыркі.
Несуднаходная.
Водзяцца галавень, плотка, пячкур, карп.
Гісторыя назвы
Паводле падання, Мiзгея атрымала сваю назву яшчэ ў часы мангола-татарскай няволі, калі ў рацэ патануў хан Мiзгей.
Струна (значэнні)
Назву Струна маюць:
Гільдыі
Гільдыі, цэхі — у перыяд ранняга сярэднявечча розныя аб’яднанні купцоў у краінах Еўропы для абароны інтарэсаў сваіх членаў. Купецкія гільдыі ствараліся, з мэтай абароны купцоў і тавараў у дарозе, узаемадапамогі, атрымання гандлёвых прывілеяў, замацавання манапольнага становішча на мясцовых рынках. На Беларусі так званыя купецкія сотні вядомы з XII ст. ў Полацку і Віцебску. У XVII—XVIII стст. купецкія арганізацыі ў рамесна-гандлёвых цэнтрах ВКЛ называліся брацтвамі. Адстойваючы інтарэсы купцоў на гандаль у гарадах мелі перавагі пры набыцці і продажы прывазных тавараў, права пасрэдніцтва ў гандлі іншаземных купцоў, рэгулявалі парадак куплі і продажу, адносіны паміж купцамі. Пасля далучэння Беларусі да Расійскай імперыі на яе пашырылася дзеянне рэгламенту Галоўнага магістрата, які абавязваў ствараць гільдыі ва ўсіх гарадах. Купцы павінны былі запісвацца ў гільдыі і купляць гандлёвае пасведчанне, права атрымання пасведчанняў дзейнічала да Кастрычніцкай рэвалюцыі.
Шалан-Сент-Ансельм
Насельніцтва складае 710 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 26 чал./км². Займае плошчу 27 км². Паштовы індэкс — 11020. Тэлефонны код — 0125.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Ансельм Кентэрберыйскі.
Арцём Алегавіч Булойчык
Арцём Булойчык (нар., ) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер. У цяперашні час працуе трэнерам у расійскім клубе «Балтыка» з Калінінграда.
Клубная кар’ера
З 2009 года выступаў за дубль мінскага «Дынама». У 2010 годзе прыцягваўся да асноўнай каманды, гуляў у Лізе Еўропы. Сезон 2012 прапусціў з-за траўмы.
У красавіку 2013 года перайшоў у «Мінск». Не здолеў замацавацца ў асноўным складзе, звычайна выхадзіў на замену. У студзені 2014 года пакінуў мінскі клуб.
У сакавіку 2014 стаў іграком «Бярозы-2010». Другую палову сезона 2014 прапусціў з-за траўмы.
У лютым 2015 года знаходзіўся на праглядзе ў «Гомелі», па выніках якога клуб не стаў прапаноўваць паўабаронцу кантракт. У выніку, у красавіку 2015 года Булойчык далучыўся да клуба Першай лігі Латвіі «1625 Ліепая».
У жніўні вярнуўся ў Беларусь, стаўшы іграком першалігавага «Дняпра». Быў іграком асноўнага складу ў другой палове сезона 2015. У пачатку 2016 года разам з камандай рыхтаваўся да новага сезона, але ў красавіку, за тыдзень да пачатку чэмпіянату, кантракт з клубам быў разарваны, і Арцём папоўніў склад «Промня». У ліпені 2016 года перайшоў у іншы сталічны клуб — «Тарпеда», у снежні таго ж года па заканчэнні кантракта пакінуў «Тарпеда».
У пачатку 2017 трэніраваўся разам з бабруйскай «Белшынай», а ў сакавіку зноў далучыўся да «Промня» і неўзабаве падпісаў кантракт. У якасці трывалага іграка асновы дапамог камандзе выйсці ў Вышэйшую лігу. Сезон 2018 пачынаў у стартавым складзе, аднак са жніўня страціў месца ў аснове.
У студзені 2019 года пакінуў «Прамень» і неўзабаве падпісаў кантракт з НФК. Першую палову сезона 2019 прапусціў з-за траўмы, з ліпеня стаў з’яўляцца на полі, чаргуючы выхады ў стартавым складзе і на замену.
У студзені 2020 года падпісаў кантракт з «Гомелем». У жніўні таго ж года пакінуў клуб.
Міжнародная кар’ера
Выступаў за моладзевую зборную Беларусі на Кубку Садружнасці 2012 у Санкт-Пецярбургу, правёў 2 матчы.
Трэнерская кар’ера
У другой палове 2020 года, завяршыўшы кар’еру, працаваў трэнерам у структуры «Энергетыка-БДУ». У студзені 2021 года ўвайшоў у трэнерскі штаб асноўнай каманды «Віцебска», таксама ўзначальваў рэзервовую каманду. Пакінуў віцебскі клуб у чэрвені 2022 года і хутка далучыўся да калінінградскай «Балтыкі».
Венгліншчына
Венглі́ншчына (, Венглинщина) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ракаўскага сельсавета.
Хуан Антоніа Льярэнтэ
Хуан Антоніа Льярэнтэ (Juan Antonio Llorente, 30 сакавіка 1756, Рынкон-дэль-Сота — 5 лютага 1823, Мадрыд) — іспанскі гісторык, каталіцкі святар, доктар кананічнага права.
Біяграфія
У 1778 годзе Льярэнтэ паступіў у Валенсійскі ўніверсітэт, а з 1789 года стаў сакратаром інквізіцыі у Мадрыдзе, у 1808 годзе далучыўся да ўрада караля Ж. Банапарта і дамогся скасавання інквізіцыі. Аднак, у 1822 годзе апублікаваў (два тамы) «Палітычныя партрэты Пап ад Святога Пятра да Пія VII», за што быў высланы з Францыі.
Алеінавая кіслата
Алеі́навая кіслата́ — аднаасноўная ненасычаная карбонавая кіслата, СН3(СН2)7СН=СН(СН2)7СООН.
Малярная маса 282,46. Бясколерная вязкая вадкасць, тэмпература кіпення 232 °C (15 мм рт. сл.), шчыльнасць 0,89—1,0 кг/м, нерастваральная ў вадзе, раствараецца ў арганічных растваральніках.
Выкарыстанне
Эфіры алеінавай кіслаты выкарыстоўваюцца ў вытворчасці алейных фарбаў, касметычных прэпаратаў, флатарэагентаў, пластыфікатараў, тэкстыльна-дапаможных рэчываў. Этылавы эфір алеінавай кіслаты (лінетол) — лекавы сродак для зніжэння халестэрыну. Здольная выклікаць экзэму.
Літын
Літын (Літин) — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкай вобласці Украіны. Былы раённы цэнтр. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Размешчаны за 30 км на паўночны захад ад Вінніцы.
Аляксей Леанідавіч Кудрын
Аляксей Леанідавіч Кудрын (Алексей Леонидович Кудрин;, Добэлэ, Латвійская ССР) — расійскі дзяржаўны дзеяч, міністр фінансаў Расійскай Федэрацыі (з мая 2000), Намеснік Старшыні Урада Расійскай Федэрацыі (у маі 2000 — сакавіку 2004 і з верасня 2007). Дэкан Факультэта свабодных мастацтваў і навук Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Яцкаўшчына
Назву Я́цкаўшчына маюць:
Герадот
Герадо́т Галікарна́скі (Ἡρόδοτος Ἁλικαρνᾱσσεύς, 484 да н.э. — 425 да н.э.) — старажытнагрэчаскі гісторык. Шмат падарожнічаў, наведаў Вавілон, Фінікію, Егіпет, Кірэнаіку, Фракію, Сіцылію, астравы Эгейскага мора, гарады Пелапанеса, Сярэдняй Грэцыі і інш. Веды і ўражанні ад вандровак выкарыстаў пры напісанні сваёй «Гісторыі», прысвечанай асвятленню прычын і падзей вайны грэкаў з персамі (500-449 да н.э.), гісторыі краін і народаў у складзе Персідскай дзяржавы, апісанню іх побыту, культуры, геаграфічнага становішча. Названы сучаснікамі «бацькам гісторыі». Пазней яго гісторыя была падзелена 9 кніг (па колькасці грэчаскіх муз).
Біяграфія
У 444/3 г. Герадот перасяліўся разам з іншымі афінянамі ў новазаснаваную афінскую калонію Фурыі. Найважнейшая частка жыцця Герадоту — яго падарожжы ў розныя краіны Еўропы і Азіі, а таксама ў Егіпет — вядома зрэшты надта мала, толькі з яго намёкаў.
Вярнуўшыся яшчэ маладым чалавекам на радзіму ў Галікарнас, Герадот узяў удзел у народным руху супраць тырана Лігдаміса і спрыяў яго зрынанню. У 444 г. да н.э. Герадот прысутнічаў на Панафінскіх фестах і прачытаў там вытрымкі з апісаньня сваіх падарожжаў, выклікаўшы ўсеагульнае захапленне. Пры канцы жыцця з'ехаў y Турыюм (сучасная Італія), дзе пражыў рэшту дзён.
«Гісторыя»
Твор Герадота абапіраўся на старажытнагрэчаскую літаратурную традыцыю лагаграфіі. Гэта — не строгая гістарычная праца, але таленавіты тэкст і крыху скептычны аповед пра пачутае і ўбачанае, гэта своеасаблівая энцыклапэдыя таго часу з гістарычнымі, геаграфічнымі, этнаграфічнымі, прыродазнаўчымі і літаратурнымі звесткамі. З дзевяці кніжак, альбо музаў, на якія зараз падзяляецца яго твор, амаль цэлая другая палова — гэта паслядоўны гістарычны расповед пра грэка-пэрсідскія войны, што заканчваецца на вестцы пра ўзяцце Сесту ў 479 г. да н. э.
Першая палова змяшчае расповеды пра ўзвышэнні Персідскага царства, Вавілонію, Асірыю, Егіпет, Скіфію, Лівіі і інш. Нягледзячы на рознамасцевасць звестак, творы Герадота уяўляюць сабой спробу аб’яднаць рознародны матэрыял агульнымі рэлігійна-этычнымі поглядамі. Адзінства выкладу дасягаецца ў пэўнай меры і тым, што ад пачатку да канца Герадота спрабуе прасачыць барацьбу паміж «варварамі» і «элінамі», што скончылася вырашальным трыюмфам апошніх, і гэта часам надае працы тэлеалагічны і шавіністычны змест.
Нягледзячы на прызнанне аўтарытэту працы Герадота, як годнай даверу першакрыніцы, варта памятаць, што творы Герадота вядомыя толькі па шмат пазнейшых рукапісах, напісаных амаль праз паўтары тысячы гадоў пасля Герадота.