cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Архітэктура Мірскага замка
Архітэктура паўднёва-заходняй вежы
Усярэдзіне вежа падзелена на пяць ярусаў. На першым паверсе размяшчалася сем гарматных байніц, якія фланкавалі агнём замкавыя вароты, заходнюю і паўднёвую сцены, праз іх франтальны агонь. На другі паверх вялі стромкія вузкія каменныя ўсходы. Тут стаяла шэсць гармат. У XX ст. на месцы некаторых байніц зрабілі вялікія вокны. Перакрыцце другога паверху вежы скляпеністае, а астатніх трох — па бэльках. На верхніх паверхах былі байніцы, разлічаныя на агонь, які вялі з гармат і ручной агнястрэльнай зброі. На ўзроўні чацвёртага паверху сцяны вежы пераходзяць у «васьмярык». На самым верху вежавай сцяны месцамі захаваліся паўзаложенные цэглай «варовые вокны».
Для зручнасці пад'ёму наверх ваеннага рыштунку і амуніцыі ў вежы быў спраектаваны "замкавы ліфт". З самага верху вежы з цэнтра ўніз да каменнага перакрыцця трэцяга яруса апускаўся перакінуты праз бэльку ці жалезны каток шнур-вяроўка. У драўляных перакрыццях былі зроблены адмысловыя адтуліны, якія закрываліся адкіднымі дзверцамі. З замкавага двара ў сваю чаргу мелася прыстасаванне для дастаўкі грузаў на трэці ярус. "Замкавы ліфт" захаваўся да нашага часу і экспануецца ў вежы.
Астатнія вежы адрозніваюцца ад паўднёва-заходняй памерамі падстаў, аб'ёмам памяшканняў і некаторымі дэталямі. Усе яны вельмі падобныя паміж сабой унутранай планоўкай, аб'ёмна-прасторавым рашэннем і прызначэннем памяшканняў.
Архітэктура ўязной вежы
З усіх веж Мірскага замка галоўная (уязная) па сваіх формах і арнаментацыі фасадаў з'яўляецца найбольш цікавай, яркай і дасканалай. Шасціярусное збудаванне ўзнеслася на 25-мятровую вышыню, яно стаіць на надзейным падмурку (12 х 12 м). Магутная вежа-волат упрыгожана арнаментальнымі паясамі і дэкаратыўнымі нішамі рознага памеру і формы, якія акумулююць у сабе традыцыйныя прыёмы і сродкі арнаментацыі мясцовага каменнага дойлідства. Тут і старажытнаславянскі парэбрык, і аркатурныя фрызы, і народжаныя дапытлівым розумам тутэйшых дойлідаў нішы — круглыя, трохчастковыя з віслымі гіркамі, паўцыркульныя, спічастыя, прамавугольныя. .
У памяшканні над варотамі на другім ярусе ўязной вежы першапачаткова размяшчаўся механізм уздыму-апусканні герсы і пад'ёмнага моста. Шчыліна для герсы, адтуліны для мацавання механізму, для пропуску ланцугоў і для ўсталёўкі апорных бэлек захаваліся да цяперашняга часу, слупы, на якія абапіраўся пад'ёмны мост, выяўлены археалагічнымі даследаваннямі 1991 года, згадванні пра пад'ёмны мост і фрагментах механізму ўтрымоўваюцца ў інвентарным вопісе замка ад 15 кастрычніка 1688 года.
У ўязной вежы знаходзілася турма, апісанне якой вядома з інвентароў 1681 і 1688 гадоў. Турма складалася з двух памяшканняў. Першае знаходзілася пры ўваходзе, у першым закутку злева, так званая Верхняя турма. Другое памяшканне — "склеп пад брамай" (Ніжняя турма). Наяўнасць двух турэмных памяшканняў цалкам адпавядала тым нормам, якія існавалі у Вялікім княстве Літоўскім паводле Статута 1588 года. Прысуд да верхняй турмы лічыўся лягчэйшым і выкарыстоўваўся для шляхты за нязначныя праступкі. Верхняя вязніца займала куток-нішу па левым баку брамнага памяшкання, мела плошчу каля 2,5x1,5 м, побач заўжды знаходзілася варта. У інвентарах Мірскага замка XVII ст. дзверы да вязніцы апісваюцца як драўляныя. Ніжняя турма лічылася значна больш цяжкім пакараннем, яна значна абмяжоўвала свабоду. Вязень у ёй, губляў цалкам здароўе, а большасць там і памірала. Ніжняя вязніца ў Мірскім замку знаходзілася ў пограбе, памерамі 6x4,5 м і 2,7 м вышынёй, які знаходзіўся на глыбіні 4 м ад узроўню праезду ў браме. У памяшканні мелася два вакенцы, праз якія святло амаль не паступала ў камеру. Асноўнае (паўднёвае) знаходзілася на вышыні каля 5 м ад падлогі самой камеры, другое (паўночнае) акенца размешчана на палову ніжэй ад першага. У падзямельным склепе пад уязной брамай захавалася адтуліна, адкрытая да дымавога канала, які перасякаў усе ярусы цэнтральнай вежы і выводзіўся над дахам.
На трэцім паверсе брамы меўся вялікі гадзіннік з боем. Час адмяраў жалезны малаток, які ўдарае па зване. Да гадзінніка вялі драўляныя прыступкі. Цыферблат гадзінніка са стрэлкай размяшаўся на вонкавай сцяне вежы.
Паводле дадзеных інвентара замка 1688 г., у варотнай вежы стаялі тры жалезныя гарматы. У XVIII і XIX стст. на другім паверсе размяшчалася капліца, а на сцяне, звернутай у бок замкавага двара, быў гадзіннік. Знізу пачыналіся каменныя ўсходы, якая ішла ў тоўшчы сцяны да чацвёртага паверху, адкрываючы выйсце на кожны ярус бою. Другі і трэці паверхі са скляпеністымі перакрыццямі мелі адпаведна шэсць і сем байніц для стральбы з мушкетаў і гармат. Астатнія паверхі сваёй планоўкай падобныя паміж сабой. Завяршалася вежа поясам «варовых вокнаў», якія існавалі да яе перабудовы і рамонту ў другой палове XIX ст.
Надаючы вялікае значэнне абароне адзінага ўваходу ў замак і ўлічваючы нарастальную сілу артылерыі, уладальнікі замка праз некаторы час вырашылі дадаткова ўмацаваць вароты. Для гэтага да цэнтральнай вежы прыбудавалі падковападобную сценку «прадбрамья» — барбакан таўшчынёй 1,25 м. Па цэнтры яго праразаў яшчэ адзін варотны праём на два палотны, якія замыкаліся драўляным брусам (завалай). Барбакан не меў даху. Сцены, верх якіх сканчаўся зубцамі, былі накрыты гонтам. . Тут таксама была баявая галерэя — памост для стралкоў. Усярэдзіне барбакана выкапалі катлаван глыбінёй 2 м, які зачыняўся адмысловым пад'ёмным мостам. Ён меў лапатападобную форму, даўжыня яго складала 9,75 м, шырыня — 9,5 м. Калі мост апускалі, ён клаўся на адмысловы апорны выступ у падмурку барбакана і служыў насцілам для праезду ў замак. Знізу мост быў акаваны жалезнымі палосамі і шыпамі. Калі яго паднімалі, ён цалкам зачыняў галоўны ўезд у замак. Памеры моста дазваляюць выказаць здагадку, што вышыня сцяны барабакана складала не меней 10 м. Барбакан існаваў да канца XIX ст. .
У перыяд з 1569 па 1594 гады памяшканне надбрамнай капліцы было грунтоўна перабудавана. Першапачатковы крыжовы збор над асноўным памяшканнем малельнай залы быў разбураны, наўзамен яго на адзнаках трэцяга яруса вежы узвялі новы крыжовы збор, багата дэкараваны ляпнінай з пазалотай (адзін фрагмент новага звода і карніз, працягнуты пад яго пятамі, захаваліся да цяперашняга часу; ляпніна і пазалота згадваюцца ў інвентарным вопісе ад 15 кастрычніка 1688 года). Адно з памяшканняў сакрыстыі пераўладкавалі - праз галерэю на паўночным фрагменце заходняй сцяны быў зроблены ход з капліцы ў ізноў збудаваны паўночны палацавы корпус. Ва ўсходняй нішы малельнай залы быў усталяваны алтар св. Хрыстафора, скіз якога ў двух варыянтах фрагментарна захаваўся на тыльнай сцяне нішы. У стылістыцы алтара прасочваюцца рысы маньерызма.
Архітэктура палацавага комплексу
Пабудова палацавых карпусоў замка мела сістэматызаваны характар. Склеп і першы паверх выкарыстоўваліся як каморы. Другі быў прызначаны для прыслугі, трэці - для гаспадароў. Планоўка склепа і ніжніх ярусаў абедзьвух крылаў палаца ўяўляла сабою шэраг перыядычна паўтараных секцый. Прыгатаванне ежы ажыццяўлялася ў самым замку, дзе да паўднёвай (з боку двара) і заходняй сценам прыбудавалі кухню, бровар і пякарню. З вонкавага боку да паўднёвай сцяны была прыбудавана стайня.
Лічыцца, што архітэктурныя і канструктыўныя рашэнні вокнаў запазычаны з Італіі. Вокны ўяўлялі сабою адну нітку аднакаляровага вітража ў металічнай раме, устаўленай у каменнае апраўленне. Механічнае іх выкарыстанне ў кліматычных умовах Беларусі стварала дадатковыя праблемы ацяплення памяшканняў, асабліва ў верхніх пакоях. Вялізныя памеры вокнаў выклікалі значныя страты цяпла, кампенсаваць якія спрабавалі ўсталёўкай вялікай колькасці печаў буйнага памеру. У велізарных парадных памяшканнях дадатковыя печы нетыповай для рэнесанснага перыяду канструкцыі з размяшчэннем топкі знізу усталяўвалі ў вонкавых сцен.
У рэнесансны перыяд у абодвух карпусах палаца была створана сістэма зручных туалетаў, змесцаваных на трэцім і другім паверхах. Фекаліі вымываліся з іх па ўладкованых у сценах вертыкальным каналам і скідаліся для фільтравання на прылеглую да замка тэрыторыю. У сувязі з гэтым участкі паміж паўночнай і ўсходняй сценамі замка і адпаведнымі ўчасткамі землянога вала для шпацыраў не выкарыстоўваліся. Непасрэдная сувязь замка з размешчаным да поўначы ад яго рэгулярным паркам ажыццяўлялася па пешаходным мастку, які праходзіў з другога паверху паўночнага крыла палаца на валавы ход. Характэрна, што ў раёне мастка фекаліі з каналаў скідаліся не на тэрыторыю, а ў падземнае поле фільтрацыі або падземную выграбную яму.
Для асвятлення палаца выкарыстоўваліся падвесныя і насценныя свяцільнікі, вялікія і малыя падсвечнікі, якія ўсталёўваліся на падлогу і на мэблю. Расстаноўка і нават развешванне свяцільнікаў не была сталай, для прадухілення крадзяжоў яны захоўваліся ў адмысловых памяшканнях і ўсталёўваліся ці развешваліся пад пэўныя патрэбы.
Бастыёны
Напачатку XVII ст. вакол Мірскага замка былі насыпаныя бастыённыя ўмацаванні з гліны, буйнага пяску і землі. Бастыёны мелі выгляд магутнага чатырохкутніка памерам 170x150 м так званага галандскага тыпу, стала першай лініяй абароны замка. Аднак існуе меркаванне, што па вуглах былі не класічныя бастыёны, а своеасаблівыя платформы, на якія ставіліся драўляныя вежы.
Да нашага часу захаваліся паўночна ўсходні бастыён, паўночная і часткова заходняя ўсходняя курціны на вышыню 4 м. Раней земляныя валы былі вышынёй да 9 м, перад імі меўся роў, які напаўняўся вадой пры дапамозе сістэмы ставаў. Адным з асноўных недахопаў бастыённых умацаванняў Мірскага замка была невялікая вышыня вала, што не дазвапяла закрыць палац ад варожага абстрэлу. Наверсе вала не захавалася рэшткаў землянога бруствера. Яго ролю мог выконваць драўляны паркан ці рады кашоў-габіёваў з байніцамі для стралкоў і амбразурамі для гармат.
Нейрапластычнасць
Нейрапластычнасць або пластычнасць нейронаў, або пластычнасць мозгу - уласцівасць чалавечага мозгу, дакладней нейронавых сетак у ім змяняцца ў выніку росту і рэарганізацыі. Нейрапластычнасць можа выяўляцца на розных узроўнях, пачынальна з клеткавых змен мозгу, аж да буйнамаштабных змен з перапрызначэннем роляў у кары галаўнога мозгу, як зваротная рэакцыя на пашкоджанне пэўных аддзелаў. Роля нейрапластычнасці шырока прызнаецца сучаснай медыцынай, а таксама як з'ява выкарыстоўваецца ў развіцці памяці, навучанні і аднаўленні пашкоджанага мозгу, слыху, зроку (гл. BrainPort).
Пушкіна (значэнні)
Назву Пу́шкіна маюць:
Старае Сыракарэнне
Старае Сыракарэнне (Старое Сырокоренье) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сыракоранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Старае Сыракарэнне абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць аўтадарога.
Яршоў
Яршоў — рускае прозвішча, а таксама тапонім.
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1999
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1999 — трэці па рангу дывізіён па футболе сярод беларускіх каманд 1999-га года.
Ліга, як і ў папярэднім сезоне, была падзелена на дзве падгрупы: А і Б. У турніры ўдзельнічалі 25 каманд (13 і 12 у падгрупах А і Б адпаведна). Пераможца кожнай падгрупы атрымоўваў павышэнне ў Першую лігу. У падгрупах А і Б перамаглі адпаведна мінскі «Трактар» і ФК «Лунінец», якія і атрымалі павышэнне.
Іван Кірылавіч Утарушын
Іван Кірылавіч Утарушын (, с. Вязжыліна, Чыцінская вобласць, РСФСР — ) — беларускі мастак.
Білы Рукаў
Білы Рукаў (Бі́лий Рукав) — вёска ў Хмільныцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Іван Кірылавіч Утарушын
Біяграфія
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў у 1951 годзе Маскоўскі тэкстыльны інстытут. Вучыўся ў Р. Пашкова, В. Пачымайлава, Б. Заказнова. Дыпломная праца — комплекс дэкаратыўных тканін бытавога прызначэння.
З 1952 года выкладаў у Львоўскім дзяржаўным інстытуце дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. ​Удзельнік мастацкіх выставак з 1952.
Выкладаў у 1962—1978 гадах у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце. Член БСМ з 1967 года.
Творчасць
Працаваў у дэкаратыўна-прыкладным мастацтве (тэкстыльны малюнак), а таксама ў жывапісе.
Асноўныя творы: комплекс дэкаратыўных тканін бытавога прызначэння, узоры тканін для абіўкі мэблі «Лета», «Восеньскія лісты», «Палоскі», «Елачка», «Бяроз-ка», эскізы сукеначных набіўных тканін «Вясеннія ручаі», «Зімовая казка» і дэкаратыўных дываноў «Белая вежа» і «Лясная быль»; пейзажны цыкл «Закарпацце».
Боярка (значэнні)
Боярка:
Ялец
Ялец (Leuciscus leuciscus) — рыба сямейства. Народныя назвы: яльчык, клянёк, стаўпец.
Апісанне
Даўжыня 20—25 см, маса да 200, рэдка да 400 г. Цела вузкае, падоўжанае, луска буйная. Хваставы і спінны плаўнікі цёмна-шэрыя, астатнія шэрыя, радзей жаўтавата-чырванаватыя. Рот паўніжні.
Арэал і біялогія
Пашыраны ў вадаёмах Сярэдняй і Паўночнай Еўропы. На тэрыторыі Беларусі жыве ў рэках (асабліва невялікіх, з чыстай вадой і хуткай плынню), адзначаны ў некаторых праточных азёрах. Корміцца дробнымі беспазваночнымі, насякомымі. Нераст у сакавіку—красавіку ў вярхоўях рэк або іх прытоках.
Гаспадарчае значэнне
Аб’ект спартыўнага рыбалоўства.
Будкіў
Будкіў (Бу́дків) — вёска ў Хмільныцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Аляксей Андрэевіч Сямёнаў
Аляксей Сямёнаў (нар., Брэст) — беларускі футбаліст, абаронца брэсцкага «Цэнтра футбола».
Клубная кар’ера
Выхаванец гродзенскага «Белкард», у 2017 годзе перабраўся ў брэсцкае «Дынама», дзе з 2019 года пачаў выступаць за дубль. У пачатку 2021 года разам з акадэміяй дынамаўцаў перайшоў у брэсцкі «Рух», дзе таксама гуляў за дубль.
У сезоне 2022 года «Рух» зняўся з чэмпіянату Беларусі, і ў ліпені 2022 года абаронца, які перабраўся ў структуру ЦРФ, быў аддадзены ў арэнду ў «Энергетык-БДУ». 3 ліпеня 2022 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе ў матчы з барысаўскім БАТЭ (1:1), калі выйшаў на замену ў другім тайме і пазней быў заменены. Пасля гуляў пераважна за дубль клуба, зрэдку з’яўляючыся ў асноўнай камандзе. У лютым 2023 года пакінуў сталічны клуб.
Сезон 2023 пачаў у складзе «Цэнтра футбола» ў Другой лізе.
IC 3653
IC 3653 — галактыка тыпу E? (эліптычная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Бітва пры Майпу
Бітва пры Майпу, апошняя вялікая бітва ў вайне за незалежнасць Чылі. Адбылася 5 красавіка 1818 года. Чылійцы на чале з Хасэ дэ Сан Марцінам і Бернарда O'Хігінсам перамаглі іспанскіх раялістаў.
Вазнясенка
Вазнясенка:
Аўтамабіль
Аўтамабі́ль (ад αυτο — сам і mobilis — рухомы), машына — самаходны бязрэйкавы транспартны сродак, прызначаны для руху па паверхні Зямлі. Для хуткага і камфортнага руху аўтамабіляў будуюць адмысловыя аўтамагістралі ці дарогі з цвёрдым пакрыццём. Двухколавыя самаходныя транспартныя сродкі, нават з прычэпам, а таксама невялікія трох- і чатырохколавыя самаходныя транспартныя сродкі да аўтамабіляў не належаць.
Ва ўсім свеце налічваецца каля 600 млн легкавых аўтамабіляў, што складае прыкладна адзін аўтамабіль на адзінаццаць чалавек. Колькасць асабістых аўтамабіляў хутка павялічваецца, асабліва ў Кітаі і Індыі.
Гісторыя стварэння
Першыя вядомыя чарцяжы аўтамабіля (з спружынным прывадам) належаць Леанарда да Вінчы (стар. 812R Codex Atlanticus), аднак ні дзейснага асобніка, ні звестак пра яго існаванне да нашых дзён не дайшло. У 2004 годзе эксперты Музея гісторыі навукі з Фларэнцыі змаглі аднавіць па чарцяжах гэты аўтамабіль, даказаўшы правільнасць ідэі Леанарда. У эпоху Адраджэння і пазней у шэрагу еўрапейскіх краін «самарушныя» каляскі і экіпажы са спружынным рухавіком будаваліся ў адзінкавых асобніках для ўдзелу ў маскарадах і парадах.
У Расіі ў 1780-я гады над праектам аўтамабіля працаваў вядомы рускі вынаходнік Іван Кулібін. У 1791 годзе ім была выраблена фурманка-самакатка, у якой ён ужыў махавое кола, тормаз, каробку перадач, падшыпнікі качэння і г.д.
У 1769—1770 гадах французскі вынаходнік Ж. Кюньё пабудаваў трохколавы цягач для руху артылерыйскіх гармат. «Каляску Кюньё» лічаць папярэдніцай не толькі аўтамабіля, але і паравоза, бо яна прыводзілася ў рух сілай пару. У XIX ст. дыліжансы на паравой цязе і руцьеры (паравыя цягачы, гэта значыць бязрэйкавыя паравозы) для звычайных дарог будаваліся ў Англіі, Францыі і ўжываліся ў шэрагу еўрапейскіх краін, у тым ліку Расіі, аднак яны былі цяжкімі, пражэрлівымі і нязручнымі, таму шырокага распаўсюду не атрымалі.
У 1885 годзе нямецкі вынаходнік Г. Даймлер, а ў 1886 годзе яго суайчыннік К. Бенц вырабілі і запатэнтавалі першыя самарушныя экіпажы з бензінавымі рухавікамі.
У 1895 годзе К. Бенц вырабіў першы аўтобус з РУЗ (рухавіком унутранага згарання). У 1896 годзе Г. Даймлер вырабіў першае таксі і грузавік.
Немалы ўнёсак у шырокае распаўсюджанне аўтамабільнага транспарту зрабіў амерыканскі вынаходнік і прамысловец Г. Форд, які шырока ўжыў канвеерную сістэму зборкі аўтамабіляў.
У Расіі аўтамабілі з'явіліся ў канцы XIX стагоддзя. Першы рускі аўтамабіль быў створаны Якаўлевым і Фрэзе ў 1896 годзе і паказаны на Усерасійскай выставе ў Ніжнім Ноўгарадзе.
У першай чвэрці XX стагоддзя шырокі распаўсюджанне атрымалі электрамабілі і аўтамабілі з паравой машынай. У 1900 годзе прыкладна палова аўтамабіляў у ЗША была на паравым ходу, у 1910-х у Нью-Ёрку ў таксі працавала да 70 тыс. электрамабіляў.
У тым жа 1900 годзе Фердынанд Паршэ сканструяваў электрамабіль з чатырма вядучымі коламі, у якіх размяшчаліся электрарухавікі, якія прыводзілі іх у рух. Праз два гады галандская фірма Spyker выпусціла гоначны аўтамабіль з поўным прывадам, абсталяваны міжвосевым дыферэнцыялам.
У 1906 годзе паравы аўтамабіль фірмы Stanley усталяваў рэкорд хуткасці — 203 км/г. Мадэль 1907 года праязджала на адной запраўцы вадой 50 міль. Неабходны для руху ціск пары дасягаўся за 10-15 хвілін ад запуску машыны. Гэта былі любімыя машыны паліцэйскіх і пажарных Новай Англіі. Браты Стэнлі выраблялі каля 1000 аўтамабіляў у год. У 1909 годзе браты збудавалі першую ў Каларада гасцініцу люкс-класа. Ад чыгуначнай станцыі да гасцініцы гасцей вазіў паравы аўтобус, што стала фактычным пачаткам аўтамабільнага турызму. Фірма Stanley выпускала аўтамабілі на паравым ходзе да 1927 года. Нягледзячы на шэраг вартасцей (добрая цяга, шматпаліўнасць), паравыя аўтамабілі сышлі са сцэны да 1930-х з-за сваёй неэканамічнасці і складанасцей пры эксплуатацыі. Немалы ўнёсак у шырокі распаўсюд аўтамабільнага транспарту унёс амерыканскі вынаходнік і прамысловец Генры Форд, з 1913 гады якія ўкаранілі канвеерную сістэму зборкі аўтамабіляў.
У 1923 годзе фірма Бенца вырабіла першы грузавы аўтамабіль з рухавіком Дызеля.
Хадавая частка
Хадавая частка складаецца з рамы, пярэдняга і задняга мастоў (восяў), падвескі і колаў з пнеўматычнымі шынамі. Рама з’яўляецца асновай для мацавання ўсіх механізмаў аўтамабіляў, а таксама кузава або кабіны і грузавой платформы ў грузавых аўтамабілях. У легкавых аўтамабілях і аўтобусах шырока прымяняюцца бязрамныя канструкцыі, у якіх усе механізмы прымацаваныя да корпуса суцэльнаметалічнага апорнага кузава. Масты аўтамабіляў перадаюць вертыкальную нагрузку ад рамы або кузава на колы, а штурхаючыя і тармазныя намаганні — ад колаў да рамы або кузава. Пярэдні мост складаецца з бэлькі і шарніраў, якія злучаныя з ёй паваротнымі цапфамі, з дапамогай якіх аўтамабіль робіць паварот. Задні мост вырабляюць звычайна парожнім. У ім размешчана частка механізмаў сілавой перадачы. Падвеска пругка злучае масты з рамай і разам з шынамі змякчае штуршкі і ўдары, якія ўзнікаюць падчас руху аўтамабіля.
У якасці пругкага элемента падвескі ўжываюць рысоры, гэта значыць пругкія бэлькі, складзеныя з асобных стальных лістоў, або вітыя спружыны, выкарыстоўваюць таксама стрыжнёвую, гумавую, пнеўматычную і пнеўмагідраўлічную падвескі. Для пярэдніх колаў легкавых аўтамабіляў шырока ўжываюць гэтак званую «незалежную падвеску», у якой пругкі элемент злучае раму або кузаў непасрэдна з колам. Для гашэння ваганняў падвескі ва ўсіх легкавых і ў некаторых грузавых аўтамабілях усталёўваюць гідраўлічныя або механічныя, гэта значыць фрыкцыйныя, амартызатары.
Для паляпшэння манеўранасці колы транспартных сродкаў усталёўваюцца з пэўнымі вугламі развалу і сыходжання. Для кантролю і рэгулявання гэтых параметраў прымяняюцца спецыяльныя лазерныя або камп’ютарныя стэнды «развал-сыходжанне». Акрамя таго, колы транспартных сродкаў падлягаюць перыядычнаму балансаванню на адмысловых балансавальных станках.
Рухавік
Асноўным тыпам рухавіка сучасных аўтамабіляў з'яўляецца поршневы рухавік унутранага згарання. Значныя перспектывы развіцця мае аўтамабіль з газатурбінным рухавіком унутранага згарання. Электрычныя (акумулятарныя) аўтамабілі прымяняюцца для гарадскіх перавозак лёгкіх і дробных грузаў. Паравыя аўтамабілі зараз амаль не ўжываюцца. Паводле віду паліва, якое выкарыстоўваецца для поршневых рухавікоў унутранага згарання, адрозніваюць:
Карбюратарныя і дызельныя аўтамабілі складаюць зараз асноўную частку аўтамабільнага парку. Да дызельных аўтамабіляў ставяцца пераважна грузавыя аўтамабілі вялікай грузапад'ёмнасці і аўтобусы сярэдняй і вялікай умяшчальнасці. Газабалонныя і газагенератарныя аўтамабілі працуюць на мясцовых відах паліва.
Рухавік пераўтварае цеплавую энергію паліва ў механічную, у выніку чаго на вале рухавіка ўзнікае круцячы момант. Сучасныя карбюратарныя аўтамабільныя рухавікі працуюць на чатырохтактным працоўным працэсе. Яны маюць магутнасць ад 25 да 450 к. с. пры хуткасці кручэння каленчатага вала 3000—4500 аб/хв. Дызельныя чатырохтактныя і двухтактавыя рухавікі маюць магутнасць ад 100 да 450 к. с. пры 1500—2500 аб/мін. Колькасць цыліндраў вагаецца ад двух, у мікралітражных аўтамабілях, да дванаццаці, у магутных цяжкіх грузавых аўтамабілях і легкавых аўтамабіляў вялікага літражу. Размяшчэнне цыліндраў звычайна з'яўляецца вертыкальна аднараднае або V-вобразнае. Рухавік размяшчаецца ў пярэдняй частцы аўтамабіля на яго падоўжнай восі або з боку кіроўцы. У легкавых аўтамабілях і аўтобусах рухавік часта размяшчаюць у задняй частцы ўздоўж або ўпоперак кузава.
Дызельны
Аўтамабілі з дызельным рухавіком ужо даўно папулярныя ў Еўропе, пачынаючы з першай мадэлі Мерседэс Бенц і Сітраэн у 1930-х гадах. Асноўнай перавагай дызельных рухавікоў з'яўляецца іхная эфектыўнасць на 50% у параўнанні з 27% у лепшых бензінавых рухавікоў. Аднак, асноўным недахопам дызельных рухавікоў ёсць неабходнасць паляпшэння фільтраў, каб паменшыць колькасць шкодных выхлапных часціц. Многія дызельныя аўтамабілі могуць з нязначнымі зменамі або без змен выкарыстоўваць 100% біядызель або камбінацыі іншых арганічных відаў паліва.
Бензінавы
Бензінавыя рухавікі маюць перавагу перад дызельнымі таму што яны лягчэйшыя і здольныя працаваць з большай хуткасцю кручэння, такім чынам імі звычайна аздабляюцца хуткія спартыўныя мадэлі аўтамабіляў. Сталае развіццё бензінавых рухавікоў прыводзіць да павышэння прадукцыйнасці і скарачэння забруджвання.
Большасць сучасных бензінавых рухавікоў можа працаваць з сумессю, якая змяшчае 15% этанолу старых тыпаў транспартных сродкаў. З нязначнымі зменамі, бензінавыя транспартныя сродкі могуць добра працаваць з 85% канцэнтрацыяй этанолу. Большасць бензінавых рухавікоў можа працаваць на звадкаваным газе з устаноўкай бензабаку і з змяненнямі ў працы карбюратара.
Трансмісія
Сілавая перадача, гэта значыць трансмісія, служыць для перадачы круцячага моманту ад каленчатага вала рухавіка да вядучых колаў аўтамабіля. Яна складаецца з каробкай перадач, механізму счаплення, карданнай перадачы, галоўнай перадачы, дыферэнцыялу і паўвосяў, злучаных са ступіцамі вядучых колаў. Каробка перадач дазваляе павялічваць круцячы момант на вядучых колах аўтамабіля пры павелічэнні супраціву руху, напрыклад, на ўздыме ці пры разгоне. Акрамя таго, яна дазваляе зрабіць задні ход і забяспечвае доўгае раз'яднанне рухавіка з вядучымі коламі, неабходнае падчас пуску рухавіка і халастога ходу. Паводле спосабу змены перадаткавага ліку каробкі перадач падзяляюца на:
У сучасных аўтамабілях распаўсюджаны простыя ступеньчатыя каробкі перадач. Счапленне служыць для раз'яднання і павольнага злучэння працуючага рухавіка з каробкай перадач, у выніку чаго забяспечваецца павольнае крананне аўтамабіля з месца і памяншэнне ўдарных нагрузак на зубцы шасцерняў каробкі перадач пры іх пераключэнні. Паводле спосабу перадачы круцячага моманту счаплення падзяляюцца на:
Карданная перадача звязвае агрэгаты сілавой перадачы, валы якіх размешчаны пад некаторым вуглом, які змяняецца падчас руху аўтамабіля. Яна складаецца з аднаго або некалькіх трубчастых карданных валаў, карданных шарніраў (кардану) і прамежкавых апораў. Карданы па сваёй канструкцыі падзяляюцца на жорсткія і мяккія. Галоўная перадача прызначана для павелічэння круцячага моманту і перадачы яго ад карданнага вала да дыферэнцыяла і далей на паўвосі, размешчаныя пад прамым вуглом да падоўжнай восі аўтамабіля.
Механізм кіравання
Механізм кіравання аўтамабілем складаецца з дзвюх сістэм: рулявога кіравання і тармазной сістэмы. Рулявое кіраванне складаецца з рулявога механізму і рулявога прываду. Рулявы механізм пераўтварае паварот рулявога кола ў кутняе перасоўванне рулявой сошкі. Рулявы прывад звязвае сошкі з паваротнымі цапфамі кіраваных колаў. Ён складаецца з падоўжнай рулявой цягі, падважнікаў паваротных цапфаў і папярочнай рулявой цягі.
У цяжкіх грузавых аўтамабілях і аўтобусах у сістэму рулявога кіравання ўваходзяць гідраўлічныя або пнеўматычныя ўзмацняльнікі, якія павялічваюць намаганні кіроўцы і значна палягчаюць яго працу. Для тармажэння ў аўтамабілі існуюць дзве сістэмы:
Вытворчасць
Аўтамабільная прамысловасць прадугледжвае канструяванне, распрацоўку, вырабленне, пастаўку і продаж рухавіковых аўтамабіляў. У 2008 годзе было выраблена больш за 70 мільёнаў аўтамабіляў ва ўсім свеце, у тым ліку легкавых і камерцыйных.
У 2007 годзе ў агульнай колькасці было прададзена 71,9 млн новых аўтамабіляў ва ўсім свеце, гэта значыць 22,9 мільёна ў Еўропе, 21,4 мільёна ў Азіяцка-Ціхаакіянскім рэгіёне, 19,4 мільёна ў ЗША і Канадзе, 4,4 мільёна ў Лацінскай Амерыцы, 2,4 мільёна на Блізкім Усходзе і 1,4 мільёна ў Афрыцы. Рынкі аўтамабіляў у Паўночнай Амерыцы і Японіі засталіся на ранейшым узроўні колькасці рэалізаваных асобнікаў, у той час як у Паўднёвай Амерыцы і некаторых краінах Азіі ён значна павялічыўся. З буйных рынкаў, якія зведалі значны рост, варта вылучыць Кітай, Расію, Бразілію і Індыю.
Каля 250 млн аўтамабіляў выкарыстоўваюцца ў ЗША. Па ўсім свеце налічвалася каля 806 млн аўтамабіляў і лёгкіх грузавікоў у 2007 годзе на дарогах свету, яны выпальваюць больш за 260 млрд галонаў бензіну і дызельнага паліва штогод. Гэтыя лічбы хутка растуць, асабліва ў Кітаі і Індыі. На думку некаторых экспертаў, гарадскія транспартныя сістэмы, заснаваныя на выкарыстанні аўтамабіляў, апынуліся на сёння няўстойлівымі, з празмерным спажываннем энергіі, якая дрэнна ўплывае на здароўе насельніцтва, і прадстаўленнем зніжанага ўзроўню абслугоўвання, нягледзячы на павелічэнне інвестыцый у галіну. Рух устойлівага транспарту накіраваны на вырашэнне гэтых праблем.
У 2008 годзе з хуткім ростам цэнаў на нафту, такія галіны, як аўтамабільная прамысловасць, перажывалі спалучэнне коштавага ціску ад выдаткаў на сыравіну і змяненняў у спажывецкіх звычках пакупнікоў. Вытворцы таксама сутыкаюцца з ростам знешняй канкурэнцыі з боку сектара грамадскага транспарту, бо спажыўцы могуць перагледзець сваё меркаванне на выкарыстанне прыватнага транспартнага сродку.
У наш час краіны-вытворцы аўтамабіляў, што ўваходзяць у Еўрапейскі Саюз, абавязаны кіравацца Дырэктывай 2000/53/ЕС
Праблемы эксплуатацыі і ўтылізацыі
Стварэнне рухавікоў, не забруджвальных навакольнае асяроддзе, зняло экалагічныя праблемы буйных гарадоў. Аўтамабіль ёсць складанай сістэмай, сукупнасцю механізмаў і вузлоў, якія могуць выходзіць з ладу. Таму аўтамабілі патрабуюць рэгулярнага тэхнічнага абслугоўвання. Часцяком неабходна правяраць ціск паветра ў шынах, узровень алівы і тармазной вадкасці, а таксама тэмпературу рухавіка. Зыходзячы з гэтага, большасць аўтамабіляў абсталяваныя прыборамі-індыкатарамі, якія дазваляюць сачыць за гэтымі параметрамі. Ціск паветра ў шынах вымяраецца шынным манометрам.
Пры эксплуатацыі аўтамабіля часцей зношваюцца шыны і тармазныя калодкі. Шыны таксама могуць пашкоджвацца пры наездзе на вострыя прадметы, як то цвікі, шрубы, шкло і іншыя рэчы. Пашкоджаныя шыны часта падлягаюць рамонту і прыдатныя для далейшай эксплуатацыі. Зношаныя тармазныя калодкі неабходна замяняць новымі. Пры гэтым узнікае праблема ўтылізацыі зношаных калодак, якія ў асноўным выраблены з шкоднага для чалавека азбесту. Таму ў апошні час прамысловасць пераходзіць на выраб безазбеставых тармазных калодак.
Утылізацыя і перапрацоўка маюць патрэбу таксама перапрацоўцы зношаных шын, акумулятараў, тармазной вадкасці і іншых. Выкарыстаную аліву перапрацоўваюць на прамыўны алей. Зношаныя шыны спачатку падзяляюць на металічны корд і рызіну, потым корд выкарыстоўваюць, як металалом, а гуму выкарыстоўваюць для вырабу другасных гумавых вырабаў або дадаюць да асфальту. Акумулятарныя батарэі часта выкарыстоўваюцца для пераплаўлення на свінцовыя чушкі.
Успенка
Успенка:
Віньківецкі раён
Віньківецкі раён (Віньковецький район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Хмяльніцкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Вінькіўці (Віньківці).
Вэлыкы Мытнык
Вэлыкы Мытнык (Вели́кий Митник) — вёска ў Хмільныцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Віньківецкі раён
Утвораны 7 сакавіка 1923 года. Насельніцтва раёна на года складае 24786 чалавек, плошча — 653 км².
Скасаваны 17 ліпеня 2020 года пасля завяршэння адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы.
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 17 сельскіх саветаў.
Уладзімір Іосіфавіч Дзяшко
Уладзімір Іосіфавіч Дзяшко (нар. ) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2021).
Віньківецкі раён
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу і 35 сёлаў.
Уладзімір Іосіфавіч Дзяшко
Біяграфія
Нарадзіўся ў Пінскім раёне. Скончыў Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут па спецыяльнасці «Прамысловае і цывільнае будаўніцтва». Працоўную дзейнасць пачаў у 1979 годзе. Працаваў майстрам СУ № 85, прарабам, галоўным інжынерам вытворчага аб’яднання «Гроднапрамбуд».
З 1987 па 2000 гады быў дырэктарам ААТ «Гроднапрамбуд». З 2000 па 2002 гады быў намеснікам міністра архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь.
У 2002—2011 гадах — дырэктар абласнога унітарнага праектнага прадпрыемства «Інстытут „Гроднаграмадзянпраект“». З 2011 года — намеснік старшыні Гродзенскага аблвыканкама. У жніўні 2022 года пайшоў у адстаўку з пасады намесніка старшыні аблвыканкама, а ў верасні зноў быў прызначаны дырэктарам «Гроднаграмадзянпраекта»
Mass Effect 3
«Mass Effect 3» ( МФА: ) — камп’ютарная гульня жанру Action/RPG канадскай кампаніі «BioWare», трэцяя частка аднайменнай серыі гульняў. Выдаўцом выступае кампанія «Electronic Arts ». «Mass Effect 3» выйшла 6 сакавіка 2012 года на персанальных камп’ютарах, «Xbox 360» і «PlayStation 3».
Характэрна, што ў «Mass Effect 3», у адрозненне ад папярэдніх частак серыі, прысутнічае шматкарыстальніцкі рэжым гульні.
Кіпра-мінойскае пісьмо
Кіпра-мінойскае пісьмо — нерасшыфраваная сістэма пісьма, якая мела 85 вядомых знакаў і ўжывалася на востраве Кіпр у перыяд каля 1500—1100 да н.э. дзеля запісу невядомай мовы. Уваходзіла ў Эгейскую сям’ю.
Бітва пад Лясной (1708)
Бі́тва пры Лясно́й была адной з самых значных і вырашальных падзей у гісторыі Вялікай Паўночнай вайны (1700—1721).
Бітва адбылася 28 верасня 1708 года непадалёк ад беларускай вёскі Лясная. Рускае войска было пад камандаваннем цара Пятра I і фельдмаршала Аляксандра Меншыкава. Шведскай арміяй камандаваў генерал Адам Людвіг Левенгаўпт. Перад пачаткам бітвы армія генерала Левенгаўпта налічвала 5.500 ваяроў інфантэрыі і 3.000 кавалерыі, моц рускага войска складала 4.830 ваяроў інфантэрыі (10 батальёнаў) і 6.795 ваяроў кавалерыі.
Бітва
Армія Карла XII таксама чакала ад Левенгаўпта зброю, харчаванне і вайсковую амуніцыю, плануючы пасля дапамогі працягнуць паход на Маскву. Але падрыхтоўка Левенгаўпта зацягнулася і Карл XII вырашыў адправіцца тым часам з паходам на Украіну. 15 верасня 1708 года рушыла ў паход галоўная армія шведаў. Армія Левенгаўпта знаходзілася пры гэтым усяго каля сотні кіламетраў ад Карлавага войска.
Расійскія военачальнікі вырашылі скарыстацца гэтым становішчам, і Пётр I аддаў прыказ ісці ў наступ на армію Левенгаўпта, вырашыўшы не дазволіць шведскай арміі злучыцца з галоўнай часткай войскаў Карла XII. Неабходна было спяшацца, каб не дапусціць пераправы корпусу генерала Левенгаўпта на другі бераг ракі Сож. Такі паварот дзеянняў не схапіў Левенгаўпта знянацку; генерал спыніў сваё войска і загадаў рыхтавацца да бітвы. Нечакана ў дзень бітвы ў другой палове дня пачаўся моцны снегапад, што было вельмі неспрыяльна для непадрыхтаванага да такой змены шведскага войска. Шведы былі дэзарыентаваны, Левенгаўпт аддаў загад адступаць, а таксама паліць і знішчаць зброю, харчаванне і ваенную амуніцыю, якія прызначаліся для арміі Карла.
Левенгаўпт аддаў загад свайму корпусу імкліва і непрыкметна пад пакровам ночы ўцякаць праз лес да Прапойску (назва цяперашняга беларускага горада Слаўгарад да 1945 года). Калі на ранку наступнага дня высветлілася, што войска Левенгаўпта на месцы ўчорашняга бівака няма, Пётр I кінуў наўздагон атрад драгунаў, якіх узначальваў генерал-лейтэнант Пфлуг. Драгунамі Пфлуга было пасечана каля пяцісот шведаў і захоплена ўсё тое, што Левенгаўпт не паспеў патапіць у рацэ Сож: зброю і амуніцыю схавалі пад сабой воды ракі. Да галоўнага стану Карла здолела дабрацца ўсяго 6.503 салдата корпуса Левенгаўпта, армія шведскага караля засталася без правіянту і без страчанай у бітве пры Лясной зброі. Таксама не дасталася шведскаму каралю зброя і багатыя запасы правіянту ад гетмана Мазепы, таму што даведаўшыся пра нечаканую здраду Мазепы і яго войска, Пётр загадаў спаліць стан гетмана ў Батурыне.
Страты і вынікі
Па словах Пятра I, бітва пры Лясной — «маці Палтаўскай бітвы», якая адбылася роўна дзевяццю месяцамі пазней.
У культуры і мастацтве
У 1717 годзе французскі мастак Жан-Марк Нацье напісаў палатно «Бітва пры Лясной», якое замовіў яму Пётр I. У гонар 200-годдзя перамогі над арміяй шведаў непадалёку ад вёскі Лясная быў узведзены мемарыял, які стварыў скульптар А. Обер.
У гонар перамогі рускіх воінаў названы адкрыты ў 1975 годзе астэроід (3482) Лясная.
Крабападобная туманнасць
Крабападобная туманнасць, M1 (каталог Месье) — галактычная туманнасць, якая засталася па выбуху звышновай зоркі 1054 ў сузор’і Цяльца.
Касцёл Святых Сымона і Іуды Тадэвуша (Лаздуны)
Гісторыя
Некаторыя звесткі падаюць, што апошні драўляны касцёл быў пабудаваны ў 1852 на сродкі пана Самуэля Воўка, аднак ён памёр каля 1850, а па дакументах, якія захоўваюцца ў парафіі, касцёл быў пабудаваны ў 1853 на сродкі ўладальніка Лаздунаў пана Аскара Мілеўскага. Гэта была адносна невялікая святыня на бутавым падмурку з дзвюма сакрыстыямі пры прэзбітэрыі, крытая гонтай і завершаная вежай-сігнатуркай над уваходам і крыжам над алтарнай часткай даху. У святыні было тры алтары: галоўны з абразамі Найсвяцейшай Тройцы і св. Ганны, правы бакавы — св. Антонія, левы бакавы — св. апосталаў Сымона і Юды Тадэвуша. Падлога была цаглянай, хоры над уваходам абапіраліся на чатыры слупы. Каркасная званіца на чатырох слупах стаяла асобна, у ёй змяшчаліся два званы. Касцёльная тэрыторыя была абнесена бутавай агароджай, уваход з вуліцы быў пазначаны цікавай трохпралётнай цаглянай і атынкаванай брамай.
Крабападобная туманнасць
Туманнасць утварылася са знешніх слаёў зоркі, што рассеяліся ў прасторы. Назва туманнасці звязана з яе формай, якая падобна на панцыр краба. Адлегласць да туманнасці 7000 св. гадоў; памеры 5-10 св. гадоў. Расшыраецца са скорасцю 1100 км/с. Маса газу, што ўваходзіць у Крабападобную туманнасць, складае каля 0,1 масы Сонца; сярэдняя шчыльнасць 5·10−18 кг/м³. У цэнтры туманнасці знаходзіцца пульсар, у які ператварылася зорка, што ўспыхнула. Крабападобная туманнасць — адзін з нешматлікіх астранамічных аб’ектаў, ад якіх ідзе электра-магнітнае выпрамяненне ва ўсім спектры, ад радыё- да рэнтгенаўскага і гама-дыяпазону. Да гэтай пары Крабападобная туманнасць губляе ў 100 тыс. разоў болей энергіі за секунду, чым Сонца.
Касцёл Святых Сымона і Іуды Тадэвуша (Лаздуны)
Гісторыя
Гэты касцёл, верагодна, знік недзе на мяжы ХIХ-ХХ стст., таму што на вядомым фотаздымку пачатку ХХ ст. за касцёльнай брамай зафіксаваны, хутчэй, нейкі часовы будынак, чым сапраўдная святыня.
Крабападобная туманнасць
Адкрыта Д. Бэвісам у 1731 г. Пераадкрыта Ш. Месье ў 1758 г.
Касцёл Святых Сымона і Іуды Тадэвуша (Лаздуны)
Гісторыя
Перад Другой сусветнай вайной колькасць вернікаў лаздунскай парафіі перавышала 6000 чалавек.
У пасляваенны час пробашч парафіі кс. Дыянізій Захажэўскі быў арыштаваны і сасланы ў лагер, а святыню калгасныя ўлады зачынілі і ператварылі ў збожжасховішча. Тым не менш, касцёл быў залічаны да помнікаў архітэктуры. У 1988 годзе святыня была вернута вернікам. Па-за касцёлам, у драўляным будынку, утвораны катэхетычны цэнтр парафіі. Да лаздунскай парафіі належаць капліцы ў Вікшнянах, Гудзянятах, Лаздунах-2, Яськавічах і прыдарожная ў Бачэшніках.
Архітэктура
3-нефавая 2-вежавая базіліка з 5-граннай апсідай. 3-ярусныя чацверыковыя вежы завершаны высокімі шатрамі і кампазіцыйна аб’яднаны 2-схільным шчыпцом. Над высокім 2-схільным дахам над апсідай пастаўлена мініяцюрная шатровая сігнатурка. Дзвярныя праёмы і скразныя прасветы вежаў маюць арачную форму. Унутры — цыліндрычныя скляпенні з распалубкамі, над уваходам — хоры. Сцены па перыметры ўмацаваны плоскімі контрфорсамі.
Дэкаратыўныя дэталі (пілястры, аркатурныя фрызы) выкананы высакаякаснай цаглянай муроўкай. Каларыстычны эфект архітэктуры дасягаецца маляўнічым спалучэннем паліхромнай бутавай муроўкі сцен і элементаў дэкору, выкананых з чырвонай цэглы.
Каркасная званіца на чатырох слупах стаяла асобна, у ёй змяшчаліся два званы. Касцёльная тэрыторыя абнесена бутавай агароджай, уваход з вуліцы пазначаны цікавай трохпралётнай цаглянай і атынкаванай брамай, зробленай з элементамі стылю барока.
Інтэр’ер
Інтэр’ер падзелены на тры нефы трыма парамі калон і перакрыты крыжастым скляпеннем на падпружных арках, размаляваных раслінным арнаментам. Сёння ў касцёле тры разьбяныя алтары ў стылі неаготыкі: галоўны — св. апостала Юды Тадэвуша (алтар уяўляе сабою трыфорыум, у цэнтры якога змешчана фігура святога ў акружэнні трошкі меншых фігур св. апосталаў Пятра і Паўла), левы бакавы — св. Ганны і правы — Маці Божай Чанстахоўскай. У маленькай крыпце пад падлогай пахаваны кс. Фелікс Пяткевіч (1920).
Вядомы абраз 1-й палавіны XIX ст. «Тройца новазапаветная».
Траталіяс
Траталіяс (Tratalias) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Карбонія-Іглезіяс.
Насельніцтва складае 1121 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 36 чал./км². Займае плошчу 31 км². Паштовы індэкс — 9010. Тэлефонны код — 0781.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Maria di Monserrato.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Мемарыяльны знак
Мемарыя́льны знак — архітэктурна-скульптурнае збудаванне, звычайна ў выглядзе невысокай стэлы з рэльефам або каменя з тэкстам. Устанаўліваецца ў гонар значнай гістарычнай падзеі або выдатнай асобы. Уключае надпіс-прысвячэнне, сціплы дэкор, часта партрэтную, сюжэтную ці алегарычную выяву. Бывае самастойным ці ўваходзіць у мемарыяльны комплекс. Ставіцца звычайна там, дзе адбылася падзея або на месцы, звязаным з жыццём выдатнай асобы.
Беларусь
Мемарыяльныя знакі ў Мінску: на бульвары Шаўчэнкі Тарасу Шаўчэнку (1978, скульптар С. Вакар), на плошчы Незалежнасці на месцы гібелі першага рэдактара падпольнай газеты «Звязда» Героя Савецкага Саюза У. С. Амельянюка (1980, скульптар А. Анікейчык, архітэктары Ю. Градаў, Л. Левін), у двары Дома друку на ўшанаванне памяці рабочых друкарні, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну (1984, архітэктары А. і М. Ткачукі); у Барысаўскім раёне на Брылёўскім полі каля в. Студзёнка ў гонар расійскай арміі, якая перамагла напалеонаўскія войскі ў час іх пераправы цераз р. Бярэзіна ў 1812 (1912) і на ўшанаванне памяці французскіх салдат, што тут загінулі (1997, скульптар І. Міско); у Магілёўскім раёне каля в. Буйнічы на месцы, дзе быў развеяны прах расійскага пісьменніка К. Сіманава (1980), у Салечніках на беларуска-літоўскім памежжы ў гонар Кастуся Каліноўскага (скульптар В. Янушкевіч), на месцы трагедыі 30 мая 1999 на станцыі метро «Няміга» (скульптар Г. Буралкін, архітэктар А. Чадовіч; абодва 1999), і інш. Мемарыяльныя знакі — састаўная частка ў мемарыяльных комплексах «Брэсцкая крэпасць-герой» (на месцы заставы Наганава), «Праклён фашызму» (на месцы спаленай вёскі Шунеўка Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці) і інш.
Уладзімір Цвірка
Уладзімір Цвірка, сапр.: Вадзім Сурко (, в. Беражна, цяпер Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць — ) — дзеяч беларускай эміграцыі.
Біяграфія
У час Другой сусветнай вайны на акупаванай тэрыторыі Беларусі, вучыўся ў Баранавіцкай прагімназіі. З лета 1944 года ў Германіі. Пасля вайны скончыў Беларускую гімназію імя Янкі Купалы ў Рэгенсбургу (1947), удзельнічаў у скаўцкім руху. Рэдактар скаўцкага часопіса «Наперад!». Выехаў у Вялікабрытанію, працаваў на вугальных шахтах. Скончыў факультэт сацыяльных навук Лювенскага ўніверсітэта (1954). З 1954 года супрацоўнік радыё «Вызваленне» ў Мюнхене, у 1956—1968 гадах — галоўны рэдактар беларускай секцыі. У сярэдзіне 1980-х захварэў на рак горла. Пахаваны на мюнхенскіх могілках Вестфрыдгоф.
Кальвінскі збор (Кухцічы)
Кальвінскі збор — помнік ахітэктуры Рэнесансу XVI ст. у пасёлку Первамайск (былая сядзіба Кухцічы). Гісторыка-культурная каштоўнасць рэспубліканскага значэння.
Гісторыя
Лічыцца, што кальвінскі збор у Кухцічах узведзены ў 1560—1570-я гг. па фундацыі вядомага кальвініста і паплечніка С. Буднага, тагачаснага ўладальніка маёнтка Мацея Кавячынскага.
У XVIII ст. храм быў рэканструяваны і набыў барочныя і класіцыстычныя рысы. Гэтак была дабудавана алтарная частка, амаль роўная з уваходнай у плане, але нізейшая.
Архітэктура
Падмуркі выкананы ў тэхніцы змяшанай муроўкі з цэглы і валуноў. Сцены ўзведзены ў тэхніцы раўнаслойнай муроўкі з цэглы (27—27,5х13—13,5х6,5—7 см) на вапнава-пясчанай рошчыне, аналагічная цэгла выкарыстана пры будаўніцтве Троіцкага касцёла ў Клецку (сяр. XVI ст.) і Петрапаўлаўскага касцёла ў Новым Свержні (2-я пал. XVI ст.). Вежы ўзведзены ў тэхніцы тычковай муроўкі з цэглы (?х13,5—15х6,5—7 см). Рошчына па складу блізкая да ўжытай у сценах храма.
Інтэр'ер
Унутраная прастора асноўнага аб'ёма ўяўляе круглую залу, перакрытую самкнутым купалам, які да нашага часу не захаваўся. Сцены раскрапаваны канеліраванымі пілястрамі і завершанымі прафіляванымі карнізамі з сандрыкамі. Уваходны аб'ём перакрыты крыжовым скляпеннем, а алтарная частка — цыліндрычным з распалубкамі. Апошняя раскрыта ў асноўны аб'ём лучковай аркай, як і хоры, размешчаныя на другім паверсе прытвора.
Пад алтаром размяшчаецца пахавальня ўладальнікаў маёнтка.
Падлога першапачаткова была выкладзена ў шахматным парадку тэракотавымі і зялёнымі паліванымі пліткамі (18×18×3 см)
Вэлыкы Астражок
Вэлыкы Астражок (Вели́кий Острожо́к) — вёска ў Хмільныцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
10.4 cm Feldkanone M. 15
10.4 cm Feldkanone M. 15 (10.4 cm палявая гармата M. 15) — палявая гармата, стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Гармата выраблялася кампаніяй Škoda.
Гісторыя
Гармата 10.4 cm Feldkanone M. 15 была спраектавана фірмай Škoda для забеспячэння цяжкай артылерыйскай падтрымкі войскаў. Яе роля была аналагічная нямецкай 10 cm Kanone 14. Хаця гармата была цяжэй, чым K14, вага кампенсавалася высокай далёкасцю стральбы. Для транспартавання ствол павінен быў зняты і загружаны на транспартную машыну Rohrwagen. Дызайн быў тыповым для гарматаў Škoda тых часоў, з гідраўлічнай сістэмай аддачы і спружынным тормазам. Гармата аснашчалась клінавай засаўкай. У цэлым M.15 была добра ацэнена ў войсках, хоць яе вага рабіла хуткае разгортванне праблематычным.
Баявое прымяненне
Гарматы М.15 былі разгорнуты на ўсіх франтах, уключаючы невялікі атрад, адпраўлены ў Палесціну. Пасля Першай сусветнай вайны зброю перадалі ў Італію ў якасці рэпарацый дзе яны былі прыняты на ўзбраенне пад пазначэннем Cannone da 105/32. Гармата была адной з асноўных італьянскіх далёкабойных гарматаў у Другой сусветнай вайне і ўжывалася ў Паўночнай Афрыцы і Ўсходнім фронце. Тыя адзінкі, якія былі захоплены немцамі пасля італьянскай капітуляцыі ў 1943 годзе, атрымалі пазначэнне 10,5 см. Каноне 320 (i).
Чатыры гарматы М.15 выкарыстоўваліся Польшчай падчас польска-савецкай вайны.
Курылыс (Акмолінская вобласць)
Курылыс — сяло ў Акольскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Новарыбінскай сельскай акругі. Код КАТА — 113249300.
Камышанка
Камышанка:
Вэрбіўка (Хмільныцкі раён)
Вэрбіўка (Вербі́вка) — вёска ў Хмільныцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
IC 3654
IC 3654 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Бітва пры Чакабука
Бітва пры Чакабука (12 лютага -- 14 лютага 1817) -- бітва вайны за незалежнасць Чылі, адбылася паблізу чылійскага горада Каліна. Аргентынскія і чылійскія патрыёты перамаглі армію іспанскіх раялістаў.
Прадгісторыя
Пасля бітвы пры Ранкагуа 1814 года Чылі становіцца падкантрольным іспанскай кароне. Перыяд з 1814 па 1818 гады называюць перыядам рэканкістадораў.
Правадыры руху за незалежнасць Бернарда О'Хігінс і Хасэ Мігель Карэра прымушаны бегчы з краіны. За мяжой у аргенцінскім горадзе Мендоза Хасэ дэ Сан Марцін і Бернарда O'Хігінс плануюць наступны ваенны паход супраць Іспаніі.
Пераход праз Анды
Пераход праз Анды У студзені 1817 года 4.000-тысячнае войска Хасэ дэ Сан Марціна пераходзіць праз Анды з мэтай нечаканага нападу на сілы супраціўніка. Але ў экстрэмальных умовах на высокіх андаўскіх перавалах не абышлося без значных страт: палова коней загінула ў час пераходу, армія страціла вялікую колькасць салдат. Большасць арміі складалі аргентынцы, астатнюю частку — пераважна чылійцы.