cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лонданскі сталічны ўніверсітэт
Агульная характкрыстыка
Лонданскі сталічны ўніверсітэт з'яўляецца буйнейшай у Лондане спецыялізаванай вышэйшай навучальнай ўстановай, які мае больш за 28 000 студэнтаў і шмат будынкаў, размешчаных па ўсім цэнтры Лондана. Універсітэт прапануе 485 спецыяльнасцей і мае самы вялікі выбар курсаў у Лондане. Ва ўніверсітэце навучаецца каля 7 000 замежных студэнтаў з больш чым 155 краін свету. Універсітэт займае трэцяе месца па папулярнасці ўніверсітэтаў Вялікабрытаніі для замежных студэнтаў.
Арловічы (рака)
Арло́вічы — рака ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Дняпро.
Апіварда
Апіва́рда, Апвардай — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі і ў Літве, у басейне ракі Апівардка (басейн Заходняй Дзвіны), за 33 км у напрамку на паўднёвы захад ад Браслава.
Плошча паверхні 5,35 км². Даўжыня 3,6 км, найбольшая шырыня 2,3 км, даўжыня берагавой лініі 10,3 км. Плошча вадазбору 81,6 км².
Возера эўтрофнае. З возера выцякае рака Апівардка. У паўднёвай частцы ўпадае ручай з возера Пруці (Прутас).
Мікіта Андрэевіч Лазоўскі
Мікіта Лазоўскі (нар., ) — беларускі футбаліст, брамнік.
Клубная кар’ера
Пачынаў займацца футболам у мінскім РЦАР-БДУ, у юнацкім узросце трапіў у структуру мінскага «Дынама», з 2017 года пачаў гуляць за дубль клуба, тады ж стаў часам прыцягвацца да асноўнай каманды мінчан. У красавіку 2019 года быў аддадзены ў арэнду ў клуб Другой лігі «Ашмяны-БДУФК», дзе быў другім брамнікам, дапамог камандзе выйсці ў Першую лігу.
У сакавіку 2020 года пасля прагляду стаў іграком «Смалявічаў». Сезон 2020 пачынаў у дублі. 3 ліпеня 2020 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у матчы з брэсцкім «Дынама» (3:3). У снежні 2020 года пакінуў «Смалявічы».
У пачатку 2021 года засярэдзіўся на выступленні ў пляжным футболе, пазней вярнуўся ў дубль мінскага «Дынама». Пакінуў сталічны клуб па заканчэнні сезона 2022.
Карл Молдэн
Карл Молдэн (Karl Malden, народжаны Младан Джорджэ Секулавіч, Младен Ђорђе Секуловић; 22 сакавіка 1912, Чыкага — 1 ліпеня 2009, Лос-Анджэлес) — амерыканскі акцёр, уладальнік прэмій «Оскар» і «Эмі».
Генадзь Кузьміч Татур
Біяграфія
Скончыў Дзяржаўны далёкаўсходні ўніверсітэт (Уладзівасток; механічнае аддзяленне, 1927). Працаваў у Дзяржаўным далёкаўсходнім універсітэце (1927—1930, навуковы супрацоўнік), Далёкаўсходні політэхнічны інстытут (1930—1939, з 1931 — загадчык кафедры будаўнічай механікі, з 1933 — кафедры супраціўлення матэрыялаў), Крыварожскім горнарудным інстытуце (1939—1958, загадчыr кафедры супраціўлення матэрыялаў і тэарэтычнай механікі), Беларускім політэхнічным інстытуце (з 1959, машынабудаўнічы факультэт, кафедра тэарэтычнай механікі, прафесар, у 1959—1968 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: тэорыя пругкасці; трываласць зварных злучэнняў; устойлівасць канструкций; горная механіка; дынаміка і трываласць машын і механізмаў (аўтамабіляў); супраціўленне матэрыялаў; тэарэтычная механіка.
Узнагароды
Званне «Заслужаны дзеяч навукі Беларускай ССР» (1972).
Падзісніс
Падзі́сніс (Padysnis) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дзіджасаліскай сянюніі. Размешчана за на левым беразе Дзісны, на граніцы з Беларуссю. Насельніцтва 4 чал. (2001 г.).
Сцюдзянец-Зарэчная
Сцюдзянец-Зарэчная (, Стюденец-Заречная) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гародзькаўскага сельсавета.
Да 2011 года пад назвай Сцюдзяне́ц.
Вэрхніў
Вэрхніў (Ве́рхнів) — вёска ў Іванычаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Пароміўскай вясковай абшчыны.
NGC 4949
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гідраніміка
Гідрані́міка (ад υδωρ — «вада» і  — «назва»)  — раздзел тапанімікі, які вывучае гідронімы (уласныя назвы мораў, заліваў, рэк, ручаёў, крыніц, азёр, балот і інш.), што гістарычна склаліся на пэўнай тэрыторыі. а таксама і х сукупнасць — гідранімію. У выніку даследаванняў гісторыка-лінгвістычнымі метадамі гідранімія выступае як гістарычная крыніца.
Абарыгены і прышэльцы называлі раку або возера па найбольш характэрнай прыкмеце па колеры, празрыстасці, смаку вады (Белая, Святліца, Гаркаватка), асаблівасцях плыні і нораву (Быстрыца, Імклівая, Звінячка), характары дна і берагоў (Дрыгвянка, Каменка, Крынічная), відах жывых істот, для якіх водны аб’ект стаў прытулкам (Бобрык, Ласосеўка), асаблівасцях расліннасці на берагах і ў пойме (Бярэзіна, Альшанка, Імшаніца) і інш. Адзін і той жа прыродны водны аб’ект (асабліва буйны) можа мець некалькі назваў, пад якімі ен быў вядомы ў розных плямен і народаў, што жылі адначасова або змяняліся на працягу гістарычнага працэсу ў пэўным рэгіёне. Найбольш старажытныя гідронім мог захавацца з тых часоў, калі стала ўстойлівай гістарычная пераемнасць насельніцтва. Часам прышэльцы крыху змянялі яго, надавалі новы суфікс з канчаткам (фармант), каб прыстасаваць да сваей мовы. Перад асновай маглі дабаўляць слова (афікс), якое наогул змяняла сэнс. Таму гідронімы ў пэўнай ступені адлюстроўваюць гісторыю этнасу. Кожная эпоха пакідала «гідранімічныя пласты», час утварэння якіх патрабуе спецыяльнага вызначэння. Так, вялікую раку ўсходняга славянства Днепр, Дняпро, Непер, Непр старажытныя грэкі і рымляне называлі Данапрас, Данапрыс, Барысфен, туркі — Узу, Узы, Юзг; сучасныя ўкраінцы называюць яе Славуціч. Рака Нёман у ніжнім цячэнні мела назву Мемель, на карце Пталамея (2 ст. н. э.) — Хрона, Хронан, у інш крыніцах — Немул, Неман, Нямот, літоўцы называюць яе Нямунас, у старажытнасці яна, відаць, называлася Гутал, потым Кронан. Пра шырокую вядомасць здаўна раку Заходняя Дзвіна сведчаць яе шматлікія назвы у германцаў Дзюна, Віна, Вена; у латышоў Даўгава, у рускіх Двина, на карце Пталамея Эрыдан, Родан, Рудон, Рубон. У ніжнім цячэнні яна была вядома старажытным мараходам як Танаіс, Турунт, Хазін, Херзін. Розныя назвы маюць таксама рэкі Вісла (Вістула, Вістла, Віскла, Вандал) і Волга (Арак, Аціль, Іціль, Йул, у Пталамея — Ра).
Каля 1070 года паўночнагерманскі храніст Адам Брэменскі назваў Балтыйскае мора. Яго, верагодна, меў на ўвазе Плутарх (2 ст. н э.), калі паведамляў пра Кронійскае мора. Тацыт (1 ст. н. э.) пісаў пра мора свебаў (свеваў — продкаў сучасных шведаў). Рымляне называлі Балтыйскае мора Венедскім залівам, германцы — Усходнім (Остзэе) або Гоцкім, арабы — Варажскім, Ругенскім, Рускім, Славянскім.
Барсенгір
Барсенгір — сяло ва Улытаускім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Барсенгірскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 143 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра, сяла Улытау. Код КАТА — 356035100.
Гідраніміка
Паводле падання, Чорнае мора, або Понт, было вядома яшчэ арганаўтам. Паводле старажытна-грэчаскага географа і гісторыка Страбона (1 ст. да н э.), грэкі сначатку называлі яго Аксінскі Понт («Негасціннае»), потым перайменавалі ў Эўксінскі Понт («Гасціннае»). Для іранцаў яно было Ахшаена («Цьмянае»), для туркаў — Кара-Дэніз («Чорнае мора»). Летапісец Нестар (канец XI — пач. XII ст.) называе яго Понт і падкрэслівае, што «гэта мора слыве Рускім».
Барсенгір
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 746 чалавек (375 мужчын і 371 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 648 чалавек (362 мужчыны і 286 жанчын).
Гідраніміка
Гідронімы паступова эвалюцыяніравалі. Так, вядомы прыток Заходняга Буга змяняў назву Лосна (Іпацьеўскі летапіс) — Лісна — Лесна — Лясная. Некаторыя фінскія гідронімы набылі балцкія (Варануса, Оксна, Сартай, Уасупэ, Шашупе) або славянскія (Ваўпянка, Кіраўка, Сар’янка, Соржыца, Чудзінка) фарманты. Возера З’яла пачалі называць Выганаўскім, Князь-возера — Чырвоным, р. Бчыць — Пціч, р. Хідра — Хітрая.
Найстаражытнымі з’яўляюцца гідронімы з корнем дон-, дан-, які паходзіць ад агульнаіндаеўрапейскага слова дану — «цячэнне», «рака». У такім значэнні слова дон захавалася ў старажытна-іранскім рэлігійным творы «Авеста» (1-я палова 1-га тысячагоддзя да н.э.) і ў асеціскай мове, што дае падставу шэрагу даследчыкаў лічыць яго толькі інда-іранскім. Аднак гэта назва больш старажытная, пра што сведчыць тры ракі Дон, а таксама Дан, Дэйн у Англіі, Дандр, Тон у Францыі («д» перайшло ў «т», як у назве Дона — Танаіс, Танаквісль), Данэ ў Літве, Дан у Партугаліі, Томс у Індыі. Дунай рымляне называлі Дунавій, Данубус, кельты і германцы — Донаў, готы — Данаві, балгары — Дунав, венгры — Дуна, туркі — Туна, румыны — Дунэря. Гідронім Дзвіна паходзіць, верагодна, ад індаіранскага слова дэваяна — «паўночны шлях» або «дарога багоў-дзіваў», Нёман (Мемель) — ад агульнаіндаеўрапейскага слова мель — «чорны», а яго галоўная пратока Рус, Русне ад старажытнаеўрапейскага (кельцкага) рус — «светлы».
Ручай Гомій пры р. Сож, азеры Гомель у басейне Эсы і Гумель у басейне Гарыні, р. Гомалін у басейне Северскага Данца маюць назвы, сугучныя пдронімам Гомельсу ў Турцыі, Гомаль у Афганістане, Гомаці ў Індыі. Слова мал у індаеўрапейцаў азначае «стаячая вада», у балтаў — «бераг», «зямля».
Этымалопя гідроніма Прыпяць (у вярхоўях мае назву Струмель, Струмень) не вельмі празрыстая. Слова прыпетс азначае «якая моцна наслядзіла» (у старажытных індаеўрапейцаў пры — «скрозь», «моцна», петс — «след», «пядзя»). Прыток Прыпяці р. Ясельда (Ясольда, Яцольда), як і Сольда (Сакольда) з басейна р. Нараў, мае ў назве слова альда — «рака». Рака Мальда (Эльда) есць на поўначы Германіі, возеры Сальда ў Турцыі, р. Салда ў басейне ракі Об.
Перасяленні стараж індаеўранейцаў можна таксама прасачыць па назвах воз Олтуш у Маларыцкім раёне, рэк Олту ў Турцыі, Олт у басейне Дуная, Альта ў левабярэжжы Дняпра. На іх шляху ляжалі таксама Прыпяць (з прытокамі Лань, Льва, Пша, Свінавод), Вісла і Нёман. У 8—5-м тысячагоддзях да н. э. Ютландыю і Скандынавію злучаў сухапутны перашыек (Балтыйскае мора было возерам). Індаеўрапейскі арэал адзначаецца гідронімамі на мен-, мін-, нар-, нор-, нер-, тар-, тур- і інш. Мена, Менка, на якой узнік Мінск (Менск); Мена ў басейне Плісы, Мінья, Міній у Іспаніі; Мінаб у Іране; Нараў у басейне Заходняга Буга; воз. Нарач (у літоўцаў Нарутас), Нера ў басейне Дуная, у Нарвегіі і Італіі; Нара ў Індыі; Нарсея ў Іспаніі, Нарын упадае ў воз. Ісык-Куль, Нары ў Пакістане, Тара ў басейнах Дуная і Іртыша; Тар у Лондане; Тарна ў басейне Цісы, Тарн у басейне Гарыні, Таро ў Італіі; Тарнак у Афганістане і Літве.
Пасля рассялення індаеўрапейцаў у Еўропе, але яшчэ да вылучэння з іх асяроддзя балцкіх, германскіх, іранскіх і інш. плямен (2500—1500 гадоў да н. э.), склаўся пласт старажытна-еўрапейскай гідраніміі. На думку некаторых даследчыкаў, у яго ўваходзяць гідронімы Лупа, Ола, Ольса, Амоня, Сола, а таксама з фармантамі -ара, -антыя, -мантыя, -мана, -мена, -ісія і падобнымі: Алантыя, Армантыя, Альмена, Візара, Варысія. Яны могуць пачынацца на ал-, ан-, вел-, він-, дра-, дры-, іл-, іс- («лёд»), лан-, мер-, ос-, сал-, сол-, сен-, сві -, стр-, ун- (Алдан, Велна, Віндава, Драва, Ілія, Іслач, Лань, Міра, Оса, Салон, Сольча, Сена, Свінь, Струна, Унструт і інш.). Найбольшая ў Еўропе колькасць старажытнаеўрапейскіх гідронімаў (яшчэ дабалцкіх) выяўлена менавіта ў басейне Нёмана. Сустракаюцца яны і ў паўд частцы Верхняга Падняпроўя — Алісаўка (Алісія), Арціслаўка (Арцісія), Арыя (усе каля Магілёва), Мадорка каля Рагачова.
У басейне верхняй Волгі індаеўрапейцы сутыкнуліся з угра-фінскімі (уральскімі) пляменамі, некаторыя з якіх у сярэдзіне 3-га тысячагоддзя да н.э. мусілі перасяліцца на захад і дасягнулі Балтыйскага мора. Яны засялялі таксама басейн ракі Ака (йокі, йоггі — «рака») з прытокамі Вожа, Кашма, Мокша, Пра, Проня, Сара, Сарма, Уводзь, Угра, Шаня. Угра-фінскія гідронімы часта адрозніваюцца каранямі вод-, вол-, вят-, кем-, кір-, мож-, сес-, сар-, сор- («возера»), суо- («балота»), чар-, чуд-, шош-, ок-, ор-, ора- («якая свідруе»), сеж-, югла- (Водзьма, Волхаў, Вятша, Кіря, Маза-Югла, Окана, Орша, Рыдыга, Сарагожа, Сораць, Сысола, Утуга, возера Чудскае, воз. Чарсцвяты, Шоша, Шушве, Шуя). Выкарыстоўваліся таксама фарманты -га, -ога, -уга («рака»), -весі, -ярві («возера»), -жма, -кса, -кша, -ша, -ха, -да (калі немагчыма рэканструяваць -уда), -ма, -маа («бераг», «зямля»), -я (Волга, Воря, Жыжма, Керша, Коша, Ладага, Маруга, Мшага, Нельша, воз. Суя, Удога, Чыха, Шышма, Юр’яха і, магчыма, Покшэньга). Характэрная асаблівасць некаторых угра-фінскіх гідронімаў — «цоканне» і наяўнасць падвойных шыпячых і свісцячых гукаў (Сосва, Жызма, Шоша). Шмат угра-фінскіх назваў захавалася ў Латвіі, пераважна на ўзбярэжжы Рыжскага заліва, каля 30 — у Літве. Некаторыя даслецчыкі лічаць угра-фінскімі фарманты -ты, -ды (азеры Дрывяты, Дрысвяты, Снуды ў Браслаўскім раёне). 3-за рознага падыходу мовазнаўцаў асэнсаванне старажытных гідронімаў неадназначнае. Яно патрабуе разгляду іх у даволі вялікіх рэгіёнах і ўліку арэалаў мясцовых археалагічных культур.
На тэрыторыі Беларусі каля 1,5 тыс. рэк даўжыней больш за 10 км кожная і 470 азёр плошчай звыш 0,5 км² кожнае. Сярод іх амаль 600 балцкіх гідронімаў (без уліку старажытнаеўрапейскіх і іншамоўных). На поўнач ад Прыпяці, у Верхнім Падняпроўі, басейне Заходняй Дзвіны яны ўтвараюць шчыльную сетку, таму сэнс кожнага мясцовага гідроніма можа быць высветлены ў першую чаргу зыходзячы з літоўскай і латышскай моў. Назвы рэк Бяроза (Бярэзіна, Берзань) паходзяць ад літоўскіх слоў берзас, бержас («бяроза») або берзауне («балота»), а апошнія ад агульнаіндаеўрапейскага слова берк («бялець», «свяціцца»), Дунай, Тур’я ад дунайс, турас («глеісты», «гразкі»), Друць, Дрыса ад друтас («магутны»); Даўгава — «мнагаводная»; Мярэча, Морач — «дрыгвянка»; Пліса — «чыставодная»; Рэста — «балацянка»; Свіда — «светлая»; Ула — «жвірніца»; Цна — «правабярэжная», Эса — «бродніца» і інш. У балцкіх гідронімах можна аднавіць словы -уда («вада» — Нёўда, Лосвіда), -упэ, -упіс («рака») — Гелупэ, Нятула) Ім уласцівы фарманты -ея, -ія, -ула, -ета, -іта, -еса, -оса, -дра, -сна, -ста, -ксна, -кша, -шта (Асвея, Вілія, Апіта, Арэса, Лучоса, Бершта, Расосна).
На левабярэжжы Дняпра, у басейнах Дзясны і Іпуці вылучаюць індаіранскія гідронімы, распаўсюджанне якіх звязана са скіфамі і іх папярэднікамі: Сейм, Серабоўт, Харопуць, Эсмань, Бася (басач — «вялікая»), Вець (ветэ — «вада»), Вейна, Карма, Стомець. На дунайскім напрамку індаіранцы назвалі рэкі Буг, Істар («паток», назва Дуная ў ніжнім цячэнні), Днестр (дон + істар), Прут («бродніца»), Сава («чорная»).
Пасля ілірыйцаў, якія жылі на Валыні, засталіся Іква, Ікава, Мараква, Поніква і, верагодна, Барбара, Брэшча, Грана, Гарынь, Ліць, Луква.
Германскія пранікненні на паўднёвы ўсход сталі прычынай паяўлення асобных гідронімаў у міжрэччы Віслы і Нарава (Брэнь, Верціна, Вкра, Гвда, Згаведа, Скрва) і далей на ўсход (Бахмут, Белз, Берній, Брытай, Брда, Бярлянка, Дзерна, Корна, Кранк, Ленг, воз. Люцымер, Льва, возера Нобель, Палахва, Парній, Расцімір, Руфа, Стыр, Тусталь, Чэква, Шпіль).
Сярод іх вылучаюцца гоцкія. У 175—375 готы вандравалі ад Заходняга Буга да Азоўскага мора, наведвалі рачныя даліны Ворсклы, Днястра, Северскага Данца, сярэдняе Падняпроўе, Крым, абышлі з поўдня Палессе (Айум, Ойум — «краіна балот і лясоў») і ўтварылі вялікае дзяржаўнае аб’яднанне. У выніку некаторыя мясцовыя гідронімы набылі характэрныя фарманты: -агва (-ага), -ахва (-аха, -ваха, -афа), -вата (-вато — «вада»), -аві (-аў, -ов). Толькі на Украіне існуе не менш за 40 такіх назваў (Ахава, Гаўрувата, Колгаў, Луплаваха, Малахва, Мярэфа, Мурахаў, Пулькаў, Цернаў, Цярэхва, Ярнувата, Яха і інш).
На тэрыторыі Усходняй Еўропы, асабліва на Палессі, пануе больш позняя славянская гідранімія. У працэсе рассялення славяне часта надавалі мясцовым гідронімам характэрныя для сваей мовы суфіксы і канчаткі або наогул па-свойму называлі тысячы дробных рэчак, папярэднія назвы якіх былі страчаны. У арэале, дзе складвалася іх мова (на прарадзіме), нярэдка захоўваліся не зусім зразумелыя гідронімы (Вісла, Дзвіна, Одра, Свіцязь). У зонах наступных міграцый (1-е тысячагоддзе н.э.) яны пераважна празрыстыя паводле сэксу (Балацянка, Каменка, Ліпаўка, Ржаўка, Трасцяніца, Чорная).
Наяўнасць поліэтнічных гідронімаў (Альзініца, Ілжанка, Лундонга, Мірклішка, Нерайшанка, Ардзяжанка, Сародынька, Серакаратнянка, Чарапеціца, Шаймена, Юрмала) дазваляе іншы раз прасачыць паслядоўнасць засялення пэўнай тэрыторыі. На аснове гідраніміі складваюцца ўяўленні аб прарадзімах старажытных індаеўрапейцаў, балтаў, германцаў, славян і інш. народаў. Прарадзіма першых знаходзілася хутчэй за ўсе ў Прычарнаморскай (Цыркумпанційскай) вобласці. Славянскія плямены вылучыліся з індаеўрапейскай (ці прамежкавай балта-славянскай) еднасці на вісла-одэрскай прасторы, а магчыма, і ў больш шырокім арэале, які ўключаў Прыкарпацце, Валынь і Заходняе Палессе. У 3—5 ст. асобныя іх пранікненні адбываліся на паўночны ўсход, пазней — на поўдзень. Прыпяць стала славянскай ракой у 6—8 стст. Тэрыторыі на поўнач ад яе разам з левабярэжжам Дняпра трапілі ў славянскі арэал спачатку ў выніку славянізацыі, потым асіміляцыі мясцовага балцкага насельніцтва.
Катмай
Катмай (Katmai) — дзеючы стратавулкан, або па-іншаму слаісты вулкан, на поўдні паўвострава Аляска, размешчаны на тэрыторыі нацыянальнага парку Катмай. Вулкан, які дасягае 10 км у дыяметры, мае цэнтральную кальдэру, запоўненую возерам, памерамі 4,5 × 3 км, якая ўтварылася пры вывяржэнні вулкана Наварупта ў 1912 годзе. Максімальная вышыня Катмая, на якой і ляжыць кальдэра, — 2047 метраў над узроўнем мора. У 1975 годзе водная паверхня кратарнага возера знаходзілася на вышыні каля 1286 метраў, а разліковая вышыня, на якой знаходзілася дно кальдэры, склала 1040 метраў.
Абдэль Хамід Махамед Дбэйбе
Абдэль Хамід Махамед Дбэйбе (عبد الحميد الدبيبة; нар. 1958, Місурата, Каралеўства Лівія) — лівійскі палітык і бізнесмен. Быў прызначаны часовым прэм’ер-міністрам Лівіі. Шэраг СМІ называюць яго пра-эрдаганскім палітыкам, якія маюць блізкія адносіны з Турцыяй.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1958 годзе ў горадзе Місурата. Атрымаў ступень магістра інжынерных навук у Канадзе. Быў менеджэрам футбольнага клуба «Аль-Аль-Ітыхад» і старшынёй савета дырэктараў Лівійскай холдынгавай кампаніі па развіцці і інвестыцый (LEDCO).
Вера Захараўна Харужая
Вера Захараўна Харужая (,  — снеж., Віцебск; Псеўданімы: Антолька; Вера; Вераніка Карчэўская; Алеся Шыпшына; Падпольнік; Г. С. Корнилова; Польская камсамолка;) — дзеяч вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі, адзін з арганізатараў антыфашысцкага падполля ў Віцебску, публіцыстка.
Абдэль Хамід Махамед Дбэйбе
Біяграфія
У 2020 годзе Дбэйбе заснаваў рух «Лівія аль-Мустакбал» (Будучыня Лівіі).
Вера Захараўна Харужая
Біяграфія
Скончыла Мазырскую адзіную працоўную школу 2-й ступені (1919). У 1919 настаўнічала на Палессі.
У 1920 удзельнічала ў антыпольскім партызанскім руху. Працавала загадчыкам палітаддзела Мазырскага і Бабруйскага павятовых камітэтаў камсамола. У 1922—1923 у апараце ЦК КСМБ. Член рэдкалегій газеты «Малады араты», супрацоўніца часопісу «Полымя», газеты «Чырвоная змена». У 1923 скончыла Цэнтральную савецка-партыйную школу ў Мінску.
Абдэль Хамід Махамед Дбэйбе
Біяграфія
5 лютага 2021 года быў прызначаны часовым прэм’ер-міністрам краіны на Форуме палітычнага дыялогу Лівіі. Дбэйбе балатаваўся разам з Махамедам аль-Манфі ў якасці прэзідэнта і Мусам аль-Кані і Абдалой аль-Лафі ў якасці віцэ-прэзідэнтаў. У той жа час ён сутыкнуўся з абвінавачваннямі ў спробах падкупіць некаторых дэлегатаў форума праз свайго стрыечнага брата, багатага бізнэсмэна Алі аль-Дбэйбе. Яго спіс атрымаў 39 галасоў, што на пяць больш, чым у Агілы Салех Іса і Фатхі Башагі. Апошні быў успрыняты як прыхільнік ЗША, але амерыканскі пасол адмаўляў любыя спробы паўплываць на выбарчы працэс.
Вера Захараўна Харужая
Біяграфія
З лютага 1924 на падпольнай рабоце ў Заходняй Беларусі. З чэрвені 1924 сакратар ЦК КСМЗБ, член ЦК КПЗБ. Выступала ў нелегальным друку, на мітынгах, пісала тэксты ўлётак і адозваў. Арганізавала выданне падпольнай газеты КСМЗБ «Малады камуніст». Арыштавана 15.9.1925. На судовых працэсах, якія праходзілі ў Брэсце (1927) і Беластоку (1928), прыгаворана да 8 гадоў турмы. З катаржнай турмы ў Фардоне (Быдгашчанскае ваяв.) вяла перапіску з паплечнікамі па барацьбе і роднымі. У 1930-х частка яе лістоў была сабрана ў кнігу «Лісты на волю» і выдадзена на беларускай, рускай, польскай мовах.
Абдэль Хамід Махамед Дбэйбе
Біяграфія
15 сакавіка афіцыйна заняў пасаду прэм’ер-міністра.
Вера Захараўна Харужая
Біяграфія
У 1932 у выніку абмену палітвязнямі вярнулася ў Мінск. Для выдавецтва ЦК КПЗБ пісала адозвы, артыкулы, брашуры. Завяршыла пачатыя ў турме публіцыстычныя брашуры «За Чырвоны Кастрычнік на Заходняй Беларусі», «Мы — маладая гвардыя рабочых і сялян», «Увага, школьнікі» (выдадзены ў 1933 на беларускай, украінскай і польскай мовах).
У 1935 выключана з партыі па даносу мужа, Станіслава Адамавіча Скульскага (Мертэнса). Арыштавана органамі НКУС 10.8.1937. Два гады знаходзілася ў Мінскай унутранай турме НКУС. Вызвалена 15.8.1939. З пачаткам вайны ў атрадзе В. Каржа. З вясны 1942 у апараце ЦК КП(б)Б у Маскве. У верасні 1942 накіравана ў варожы тыл. Арыштавана 13.11.1942. Закатавана нацыстамі. У 1960 годзе Харужая была пасмяротна ўзнагароджаная тытулам Героя Савецкага Саюза. У той жа год у гонар Харужай была перайменаваная вуліца Зялёнае Кола ў Мінску.
Абдэль Хамід Махамед Дбэйбе
Біяграфія
У верасні 2021 года парламент прагаласаваў за вынясенне недаверу ўраду Абдэля Хаміда Дбэйбы.
10 лютага 2022 года на палітыка быў здзейснены замах. Невядомыя абстралялі яго аўтамабіль, калі Дбэйбе вяртаўся дадому. У той жа дзень Палата прадстаўнікоў прызначыла Фатхі Башагу прэм’ер-міністрам. Дбэйбе і УНА адхілілі гэтае прызначэнне.
Сям’я
Жанаты. Мае шасцярых дзяцей.
Модра
Мо́дра (Modra, Modern, Modor) — горад у заходняй Славакіі, размешчаны ў падножжа Малых Карпат. Насельніцтва каля 9 тыс. чалавек.
Гісторыя
Модра ўпершыню згадваецца ў 1158 годзе як уладанне біскупа з Нітры. У 1361 становіцца каралеўскім горадам, у 1607 свабодным каралеўскім горадам. У наш час Модра знакамітая сваім віном і керамікай.
Мяжа (возера)
Мяжа́ — возера ў Беларусі, у Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці каля аграгарадка Мяжа ў басейне ракі Ловаць (цячэ праз возера).
Плошча паверхні возера складае 0,79 км². Даўжыня возера 1,3 км, найбольшая шырыня 0,93 км. Найбольшая глыбіня 2 м, сярэдняя — 0,6 м. Катлавіна возера тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны спадзістыя вышынёй 2—5 м, складзеныя з пяскоў і супесяў. Берагавая лінія даўжынёй 3,52 км слабазвілістая. Берагі нізкія, пясчаныя і тарфяністыя. Пойма шырынёй 25—300 метраў, забалочаная. Дно возера плоскае. Літаральная зона да глыбіні ў 1 м пясчаная, глыбей дно выслана апясчаненым глеем і крэменязёмістым сапрапелем. На возеры востраў плошчай каля 0,1 га.
Возера Мяжа эўтрофнае, праточнае. Падводнай расліннасцю зарастае па ўсёй плошчы.
Упадаюць рэкі Ловаць і Шыша́. Выцякае Ловаць, злучаючая Мяжу з возерам Сосна.
У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, плотка, карась і іншыя віды рыб.
Іваніў (Іванычаўскі раён)
Іваніў (Іва́нів) — вёска ў Іванычаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Пароміўскай вясковай абшчыны.
Навасілка (Вэсэлынаўскі раён)
Навасілка (Новосілка) — вёска ў Вэсэлынаўскім раёне Мікалаеўскай вобласці Украіны.
Тыльёле
Тыльёле (Tigliole) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 1705 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 106 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 14016. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Лаўрэнцій.
Вуглоўскі сельсавет
Назву Вугло́ўскі сельсавет маюць:
Мантэньё-Уанкавілка
Мантэньё-Уанкавілка (Manteño-Huancavilca) — дакалумбавая цывілізацыя ў Паўднёвай Амерыцы. Існавала на захадзе Эквадора ў перыяд паміж 600 г. і 1532 г.
Даследаванне
Назва Мантэньё-Уанкавілка паходзіць ад наймення 2 археалагічных культур — Мантэньё і Уанкавілка. Першыя знаходкі культуры Мантэньё былі зроблены амерыканскім археолагам Маршалам Говардам Сэвілам на эквадорскім узбярэжжы ў 1907 г., прычым газета «The New York Times» амаль адразу заявіла пра адкрыццё новай невядомай цывілізацыі. Канчаткова Мантэньё была вылучана эквадорскімі археолагамі Х. Хіхонам і Э. Эстрада ў 1950-х гг. Яны палічылі, што культура ўяўляла сабою гандлёвую лігу некалькіх гарадоў.
Хаця ўжо Э. Эстрада падзяляў кудьтуру Мантэньё на 2 часткі, культура Уанкавілка была вылучана пазней на аснове запісаў іспанцаў у XVI ст., якія ўзгадвалі краіну Гуанкавілка на поўначы Таўантынсую. У нашы дні Уанкавілка — назва мясцовасці на паўночны захад ад вострава Пуна. На думку некаторых даследчыкаў культура Уанкавілка больш старажытная за культуру Мантэньё. Тым не меней, іх прадстаўнікі мелі сталыя зносіны.
Археалагічныя даследаванні культур працягваюцца і ў нашы дні.
Паходжанне
Культуры Мантэньё і Уанкавілка сфарміраваліся на месцы папярэдніх прыбярэжных старажытных культур Вальдывія, Мачалілья і Баія. Пераемнасць з папярэднікамі выяўляецца ў традыцыях керамікі, а таксама ў звычаі дэфармацыі чэрапу яе носьбітаў. Хаця іспанцы сутыкнуліся ў XVI ст. з яе прадстаўнікамі, звестак пра мову мясцовых жыхароў не захавалася, таму іх этнічны склад не вызначаны.
Асаблівасці
Асновай жыццядзейнасці прадстаўнікоў цывілізацыі Мантэньё-Уанкавілка былі земляробства і рыбалоўства. Яны вырошчвалі кукурузу, маніёк, бульбу, бавоўнік, арахіс і іншыя культуры. Акрамя рыбы на водмелях здабывалі ракавіны малюска Spondylus, якія выкарыстоўваліся для ахвярапрынашэнняў і маглі адыгрываць ролю валюты. Для плавання ў моры ладзілі вялікія плыты, пры перамяшчэннях карысталіся навігацыйным абсталяваннем. Дзякуючы гэтаму прадстаўнікі Мантэньё-Уанкавілка арганізавалі шырокую гандлёвую сетку ўздож ціхаакіянскага берага.
Да нашага часу найлепей вывучаны рэшткі прыбярэжных паселішчаў, дзе чатырохкутныя пабудовы ўзводзіліся на штучных насыпах. Асноўным будаўнічым матэрыялам была драўніна, радзей будавалі з саману. Памеры пабудоў вагаліся ад 5x6 м да 11x57 м. Вялікія пабудовы ўмяшчалі да 7 пакояў. Шырыня іх сцен дасягала 1 м. Першае паселішча, дзе М. Г. Сэвіл пачаў раскопкі, цягнулася на некалькі кіламетраў уздоўж узбярэжжа і разам з суседнімі ўтварала буйны населены пункт з 20 000 або нават 30 000 жыхароў.
Звесткі пра грамадства Мантэньё-Уанкавілка дайшлі з іспанскіх крыніц XVI ст., іх часткова падмацоўваюць матэрыялы археалагічных раскопак. Вядома, што Мантэньё-Уанкавілка не мела адзінага дзяржаўнага кіравання. Меліся тэрытарыяльныя аб'яднанні на чале спадчынных правадыроў. Яны маглі складаць саюзы або канфедэрацыі для адстойвання супольных інтарэсаў. Вядома, што прадстаўнікі Мантэньё-Уанкавілка аказалі супраціўленне інкам, хаця ў выніку былі вымушаны падпарадкавацца. Для аблічча мясцовых жыхароў былі характэрны дэфармаваныя чэрапы і падпіленыя зубы, яны мелі прычоску, падобную на тую, што насілі еўрапейскія каталіцкія манахі. Мужчыны і жанчыны карысталіся шматлікімі ўпрыгожваннямі.
Рэлігійныя вераванні былі політэістычнымі. Захаваліся паданні пра мясцовую багіню здароўя Уміньі, культ якой працягваў існаваць у пазнейшыя перыяды. Цэнтрамі рэлігійнага жыцця з'яўляліся храмы. Частка іх служак з высокім сацыяльным статусам практыкавала рытуальны гомасексуалізм. Для пахаванняў характэрны падвоеныя ўрны.
Штандар вайны і міру
Штандар з Ура — жамчужына экспазіцыі Брытанскага музея. На панэлі з выявай вайны паказана прыгранічная сутычка з удзелам шумерскага войска. Пад коламі вабленых куланамі цяжкіх калясніц гінуць праціўнікі. Зраненых і зняважаных палонных прыводзяць да цара. На іншай панэлі намалявана сцэна балявання. Тых, хто балюе вяселяць гульнёй на арфе.
Прызначэнне панэляў не зусім ясна. Вулі меркаваў, што іх выносілі на поле бою ў якасці своеасаблівага сцяга. Некаторыя вучоныя, падкрэсліваючы мірны характар адной са сцэн, мяркуюць, што гэта былі сценкі кладкі для арфы.
Артычанка
Артычанка — рака ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці, правы прыток ракі Шчара (басейн Нёмана). Даўжыня 6 км. Пачынаецца за 3,5 км на паўднёвы захад ад пасёлка Сасновы ў лясным урочышчы Артычанка, упадае ў Шчару на ўсходзе ад вёскі Вішнеўка. На ўсім працягу каналізаваная.
Нікамед
Нікамед (Νικομήδης, ) у гісторыі:
Цары Віфініі
Ларыса Генадзьеўна Лук’яненка
Ларыса Генадзьеўна Лук’яненка (нар., Краснаярск, Расія) — беларуская спартсменка і трэнер (гімнастыка мастацкая), заслужаны майстар спорту Беларусі, чэмпіёнка (1992, 1994, 1995, 1996), сярэбраны (1994, 1995, 1996) і бронзавы (1992, 1995) прызёр чэмпіянатаў свету, чэмпіёнка Еўропы (1993, 1995), заслужаны трэнер Беларусі.
Таццяна Аляксееўна Таякіна
Таццяна Аляксееўна Тая́кіна (Тетяна Олексіївна Таякіна, нар. ) — савецкая ўкраінская балерына, педагог. Народная артыстка СССР (1980).
Біяграфія
Нарадзілася 12 студзеня 1951 года ў Кіеве ў сям’і кіроўцы і прадаўшчыцы крамы падпісных выданняў.
Займацца танцам пачала ў Палацы піянераў у Л. Крымскай, дзякуючы парадзе якой паступіла ў Кіеўскае дзяржаўнае харэаграфічнае вучылішча, якое скончыла ў 1969 годзе па класе В. П. Мей. Сярод педагогаў у вучылішчы — А. А. Папова (класічны танец), (дуэтны танец), А. В. Зайцаў, А. М. Муха.
З 1969 года — у балетнай трупе Кіеўскага тэатра оперы і балета імя Т. Шаўчэнкі, дзе танцавала да 1989 года. У тэатры займалася ў Г. М. Кірылавай, свае найважнейшыя партыі рыхтавала з педагогам-рэпетытарам І. С. Сонінай.
У 1977 годзе па запрашэнні М. М. Плісецкай удзельнічала разам з у IV Міжнародным фестывалі танца ў Парыжы, дзе за выкананне «Вялікага класічнага па» на музыку Д. Абера ў харэаграфіі  атрымала прэмію імя Ганны Паўлавай, якая ўручаецца Парыжскай акадэміяй танца.
З 1989 года — мастацкі кіраўнік, у 1993—2010 гадах — дырэктар Кіеўскага харэаграфічнага вучылішча.
Выкладала ў балетнай студыі Ochi International Ballet (Нагоя, Японія).
З 1996 года — член Камітэта па Дзяржаўных прэміях Украіны імя Т. Р. Шаўчэнкі.
Творчасць
Высокае тэхнічнае майстэрства і артыстычная адоранасць дазваляюць балерыне з роўным поспехам выступаць як у класічным, так і ў сучасным рэпертуары. Яе лепшыя партыі: Адэта-Адылія («Лебядзінае возера» П. І. Чайкоўскага), Сванільда («Капелія» Л. Дэліба), Нікія («Баядэрка» Л. Мінкуса), Аўрора («Спячая прыгажуня» П. І. Чайкоўскага), Жызель («Жызель» А. Адана), Кітры («Дон Кіхот» Л. Мінкуса).
Лешак Калакоўскі
Лешак Правім Лешак Калакоўскі (Leszek Kołakowski;, г. , Польшча — ) — польскі філосаф. Член Польскай АН з 1991.
Біяграфія
Прафесар Варшаўскага ўніверсітэта (1964—68). У 1966 выключаны з Польскай аб'яднанай рабочай партыі. У 1968 (пасля сакавіцкіх студэнцкіх дэманстрацый) пазбаўлены кафедры, эмігрыраваў. 3 1970 прафесар Оксфардскага ўніверсітэта.
У сваіх поглядах першапачаткова прыхільнік марксізму, пазней яго крытык. Даследуе праблемы гісторыі, філасофіі, філасофіі культуры (асабліва рэлігіі), аксіялогіі і гнасеалогіі. Аўтар фундаментальнай працы «Галоўныя плыні марксізму. Узнікненне — развіццё — распад» (т. 1—3, 1976—78), прысвечанай гісторыі марксізму. Сярод іншых прац: «Светапогляд і штодзённае жыццё» (1957), «Пазітывісцкая філасофія» (1966), «Культура і фетышы» (1967), «Прысутнасць міфа» (1972), «Гусерль і пошукі пэўнасці» (1975), «Рзлігія: калі Бога няма» (1982), «Horror metaphysicus» (1988), «Цывілізацыя на лаве падсудных» (1990).
Навасілка (Тарутынскі раён)
Навасілка (Новосілка) — вёска ў Тарутынскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Навасілка (Бучацкі раён)
Навасілка (Новосілка) — вёска ў Бучацкім раёне Цярнопальскай вобласці Украіны.
Паўднёва-Кітайскае мора
Паўднёва-Кітайскае мора (Laut China Selatan, Biển Đông, 南海, Dagat Luzon, Laut Cina Selatan) — паўзамкнутае мора ля берагоў Паўднёва-Усходняй Азіі, паміж паўвостравам Індакітай, астравамі Калімантан, Палаван, Лусон і Тайвань. Уваходзіць у склад марскіх басейнаў Аўстралія-Азіяцкага Міжземнага мора, паміж Ціхім і Індыйскім акіянамі.
Плошча — 3.537.289 км², максімальная глыбіня — 5560 м, Тэмпература вады на паверхні ў лютым ад 20° С на поўначы да 27 °C на поўдні, у жніўні дасягае 28-29 °C па ўсёй плошчы. Салёнасць вады — 32-34 ‰. Улетку і ўвосень частыя тайфуны. Прылівы няправільныя, сутачныя і паўсуткавыя, да 4 м.
У 2018 годзе адкрыўся музей Паўднёва-Кітайскага мора ў кітайскай астраўной правінцыі Хайнань.
Вужанка
Вужанка:
Лэжныця
Лэжныця (Лежни́ця) — вёска ў Іванычаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Пароміўскай вясковай абшчыны.
Мыхале
Мыхале (Михалє) — вёска ў Іванычаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Пароміўскай вясковай абшчыны.
Навасілка (Чарткіўскі раён)
Навасілка (Новосілка) — вёска ў Чарткіўскім раёне Цярнопальскай вобласці Украіны.
NGC 4950
NGC 4950 (іншыя абазначэнні — ESO 269-47, MCG -7-27-31, DCL 490, PGC 45294) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Цзунцзы
Цзунцзы  — кітайская страва, з начынкамі, загорнуты ў бамбукавы, трысняговы або любы іншы плоскі ліст, вараны.
Ад кітайцаў гэтую страву запазычылі, («бачанг»", кхмеры («ном чанг»), інданезійцы і малайцы (у апошніх двух краінах гэта страва называецца «бакчан» або «бачан», запазычанне з  паўднёваміньскай мовы). Таксама распаўсюджана  «мачанг».
Паходжанне
Цзунцзы традыцыйна ўжываюцца і дорацца на, які адзначаецца ў пяты дзень пятага месяцовага месяца (канец мая-сярэдзіна чэрвеня) у памяць аб Цюй Юане, славутым кітайскім паэце, які жыў у царстве Чу ў.
Знакаміты сваім патрыятызмам, Цюй Юань беспаспяхова спрабаваў папярэдзіць кіраўніка і народ аб ваяўнічасці суседняга царства Цынь. Калі цыньскі генерал узяў сталіцу Чу,, у 278 годзе да н. э., напісаў свой апошні твор, «Плач аб сталіцы Ін» і ўтапіўся ў рацэ. Паводле легенды, мясцовыя жыхары сталі кідаць скруткі рысу ў ваду, каб рыбы або вадзяны дракон не з’елі цела паэта.
Апісанне
Начынне цзунцзы вар’іруе ад рэгіёну да рэгіёну, але выкарыстоўваецца заўсёды. Ён можа быць ці ж папярэдне вымачаны.
Начынне ад рэгіёну да рэгіёну адрозніваецца так: на поўначы — звычайна салодкае (, або тара); на поўдні —,  і грудзінка, тара, і кураціна, , свіны тлушч і. Акрамя таго, сустракаюцца цзунцзы з, , , , каштанамі, арахісам, , -свінінай.
Традыцыйныя цзунцзы заварочваюць у бамбукавае лісце, аднак сустракаюцца варыянты з лісцем кукурузы, банана, канны, пандану, і. Кожны тып лісця перадае рысу сваё адценне смаку.
Форма цзунцзы ў паўночных раёнах Кітая цыліндрычная, а ў паўднёвых — тэтраэдральная.
Цзунцзы вараць на пары або ў вадзе некалькі гадзін.
У падрыхтоўцы звычайна прымае ўдзел уся сям’я.
Егіндзі
Егіндзі — сяло ва Улытаускім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Егіндзінскай сельскай акругі. Код КАТА — 356039100.
Уладзіслаў Паўлюкоўскі
Уладзіслаў Міхайлавіч Паўлюкоўскі, больш вядомы пад псеўданімам Улад-Ініцкі (, в. Ініца, Наваградскі павет — 8 верасня (ці 8 лістапада), Вільня) — беларускі паэт, празаік, этнограф, краязнавец, мастак, ваенны фатограф.
Егіндзі
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 627 чалавек (319 мужчын і 308 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 309 чалавек (177 мужчын і 132 жанчыны).
Вядомыя асобы Крэмэнчука
Вядомыя ўраджэнцы Крэмэнчука:
Уладзіслаў Паўлюкоўскі
Біяграфія
Паходзіў з мнагадзетнай сялянскай сям’і. Скончыў пачатковую школу ў Стоўбцах і гарадскую школу ў Навагрудку. Працаваў у канцылярыі маёнтка князя Радзівіла. Вучыўся ў Харкаўскім мастацкім вучылішчы.
У Першую сусветную вайну служыў у расійскім войску ў чыне прапаршчыка, палкавы пісар у штабе 530-га Васіль-Сураўскага палка, баявыя дзеянні якога канцэнтраваліся пераважна на Віленшчыне. Падпаручнік (ЗАФ ад 8 чэрвеня 1917, старшынства 21 верасня 1916). Падчас службы рабіў фатаграфіі баёў з ворагам, салдат і афіцэраў свайго падраздзялення, пацярпелых, параненых, ахвяр вайны. З атрыманых здымкаў склаў фотаальбом «Памяткі вайны 1914—1917 гг.», які зараз захоўваецца ў ЦНБ імя Якуба Коласа НАН Беларусі.
Удзельнік грамадзянскай вайны ў Расіі на баку чырвоных.
У 1920 годзе вярнуўся ў родную вёску Ініца. У сярэдзіне 1920-х пераехаў у Вільню (Заходняя Беларусь у складзе Польшчы). Сябра Беларускай сялянска-работніцкай грамады (БСРГ). У 1926 годзе за актыўную грамадска–палітычную дзейнасць супраць польскай дзяржавы быў арыштаваны і зняволены ў Лукішках. Дзякуючы апеляцыйнаму суду вызваліўся ў 1927 годзе. Ізноў арыштаваны польскімі ўладамі ў 1939 годзе, змешчаны ў канцлагер Бяроза-Картузскі. Вызваліўся ў верасні 1939 года ў выніку прыхода савецкіх войск. Пакінуў успаміны пра знаходжанне ў лагеры «Арышты; Бяроза і Воля».
Вярнуўся ў Вільню. З ліпеня 1941 года загадчык бібліятэкі і сакратар Віленскага беларускага гісторыка–этнаграфічнага музея імя І. Луцкевіча, сябра навуковай рады музея. Па ліквідацыі музея ў лістападзе 1944 года, быў прызначаны дырэктарам зноў утворанага Літаратурнага музея А. Пушкіна ў Вільні (1946—1948).
29 жніўня 1948 года арыштаваны савецкімі органамі бяспекі, перавезены ў Мінск. Асуджаны да 10 гадоў лагераў. Вызвалены ў 1953 годзе. Вярнуўся ў Вільню паралізаваным і невылечна хворым. Памёр у 1955 годзе, пахаваны на віленскіх могілках Роса.
Творчасць
Пачаў друкавацца з 1926 года. У другой палове 1920–х гадоў яго вершы, артыкулы, замалёўкі, апавяданні друкуюцца ў газетах і часопісах «Маланка», «Шлях моладзі», «Авадзень», «Хрысьціянская Думка», «Сцяг Працы», «Сялянская ніва», «Пралескі», «Наша праўда», «Народная справа», «Грамадзянін», «Заранка».
На працягу 1928—1929 гадоў выдаў тры кнігі (частка з іх прысвечана вязніцы: вершы «Лукішкі», «Дзень у адзіночцы», «У вастрозе», «Відзежа ў вастрозе»).
Перакладаў расійскіх класікаў (Леў Талстой, Міхаіл Зошчанка).
Як мастак–графік удзельнічаў у выданні віленскіх беларускіх календароў-гадавікоў, падручнікаў, фотаальбомаў, буклетаў, розных дапаможнікаў па мастацтве, разьбе па дрэве.
Карыстаўся псеўданімамі: ''У-Ініцкі; Улад. Ініцкі; У. І. Ніцкі; Улад-Ініцкі; Унучак; Унучакаў Зямляк; У. Паў-скі; Ул. Паў-скі; крыптанімамі: У. І.; У.-І.; Ў. П.''
Ян Жыжка
Ян Жыжка, Іаан Жышка (каля 1360, Троцнаў —, Пржыбыслаў) — кіраўнік гусітаў, военачальнік, нацыянальны герой Чэхіі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў шляхецкай сям’і. Маладосць правёў пры двары Вацлава IV. У 1410 годзе Жыжка ў складзе чэшскіх добраахвотнікаў ваяваў пад сцягамі Ягайлы і Вітаўта супраць Тэўтонскага ордэна (удзел у Грунвальдскай бітве не пацверджаны, але магчымы), затым магчыма ўдзельнічаў у паходах венграў супраць туркаў, магчыма ваяваў на баку англічан ў вайне супраць французаў (або наадварот на баку французаў). Па вяртанні на радзіму Жыжка далучыўся да гусітаў і стаў на чале іх. Ён арганізаваў узброеныя атрады сялян і заснаваў лагер каля замка Табар, ад якога яго партыя атрымала імя табарыты. На чале 4 тыс. чалавек Жыжка разбіў у ліпні 1420 года на гары Віткоў (перад Прагай) 30-тысячнае войска крыжакоў, адпраўленае імператарам Жыгімонтам для захопу горада, у лістападзе ён зноў разбіў імператарскія войскі пры Панкрацэ і авалодаў крэпасцю Вышаград. Страціўшы пры аблозе замка Рабі сваё другое вока, сляпы Жыжка працягваў кіраваць войскам і сам удзельнічаў амаль ва ўсіх бітвах (перавозіўся на вазу). У 1422 годзе ён атрымаў бліскучую перамогу над Жыгімонтам пры Дойчбродзе і ўварваўся ў Маравію і Аўстрыю, спусташаючы ўсё на сваім шляху. Памёр у 1424 годзе ад чумы, пахаваны ў Чаславе. У 1623 годзе паводле загаду імператара магіла Жыжкі была разбураная, а рэшткі яго выкінутыя.
Леанід Яўгенавіч Катовіч
Леанід Яўгенавіч Катовіч (, — ) — беларускі хірург, доктар медыцынскіх навук, прафесар.
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 120 навуковых прац, 2 манаграфій.
Асноўныя навуковыя напрамкі: таракальная і брушная хірургія.
Стэарынавая кіслата
Стэары́навая кіслата́, октадэканавая кіслата — вышэйшая насычаная аднаасноўная карбонавая кіслата аліфатычнага шэрагу, якая мае формулу C18H36O2, або CH3(CH2)16COOH.
Белыя крышталі без паху і смаку, нерастваральныя ў вадзе і растваральныя ў дыэтылавым эфіры. Тлустая навобмацак.
Стэарынавая кіслата была адкрыта ў свіным сале ў 1816 годзе французскім хімікам М. Шэўролем. Атрымліваюць стэарынавую кіслату пры гідролізе тлушчаў і каталітычным акісленні вышэйшых алканаў.
Ірына Барысаўна Лаўроўская
Ірына Барысаўна Лаўроўская або Ірэна Лаўроўская (нар., Брэст) — беларуская архітэктарка, гісторык, грамадская дзяячка, выкладчыца. Спецыяліст па гісторыі старажытнага Брэста і яго архітэктурнай спадчыне, іх папулярызатар. Кандыдат мастацтвазнаўства ў галіне ўрбаністыкі і архітэктуры (2006).
Біяграфія
Нарадзілася 8 лютага 1951 года ў Брэсце. Вучылася ў сярэдняй школе № 20 г. Брэста.
Скончыла архітэктурны факультэт Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытута. Па заканчэнні інстытута размеркавана ў Віцебск, потым вярнулася ў Брэст.
Да 1985 года працавала ў праектнай арганізацыі «Брэстграмадзянпраект», потым перайшла на працу ў школу. У 1989—1999 гадах — старшы выкладчык кафедры мастацка-графічных дысцыплін Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта. У сярэдзіне 1990-х гадоў выкладала па-беларуску курс «Гісторыя архітэктуры і сусветнага мастацтва» у беларускім ліцэі пры Брэсцкім філіяле Беларускага гуманітарнага адукацыйна-культурнага цэнтра.
У 2006 годзе абараніла ў Інстытуце мастацтвазнаўства Польскай Акадэміі навук кандыдацкую дысертацыю па тэме «Брэст-Літоўскі ў перыяд I Рэчы Паспалітай (1569—1795). Перамены ў планіроўцы і архітэктура».
Жыве ў Брэсце.
Грамадская дзейнасць
З канца 1980-х гадоў займаецца папулярызацыяй гісторыі старажытнага Брэста і яго архітэктурнай спадчыны. З 1989 года — адна з ініцыятараў і актывістаў грамадскай кампаніі па ўратаванні аднаго з сімвалаў сярэднявечнага Брэста — кляштара бернардзінак на тэрыторыі Валынскага прадмесця ў крэпасці. Уласна Ірына Лаўроўская ў канцы 1980-х гадоў як архітэктар ідэнтыфікавала руіны пабудоў, якія пакінула пасля расфарміравання воінская часць, як рэшткі бернардзінскага кляштара.
Шылавічы (Ваўкавыскі раён)
Шы́лавічы (, Шиловичи) — аграгарадок у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Шылавіцкага сельсавета. Насельніцтва 764 чал. (2012).
Гісторыя
Упершыню Шылавічы згадваюцца ў XVI стагоддзі. У розныя часы мясцовасць знаходзілася ва ўладанні Крупскіх, Вольскіх, Весялоўскіх. У 1600 Крыштаф Вольскі фундаваў тут касцёл. У 1642 Крыштаф і Аляксандра Весялоўскія перадалі мястэчка Гродзенскаму кляштару брыгітак.
Ірына Барысаўна Лаўроўская
Грамадская дзейнасць
З’яўлялася членам БНФ, у 2000-я — член Сойма БНФ.
Навуковыя інтарэсы
Як даследніца гісторыі і архітэктуры Брэста, праходзіла шэраг стажыровак у Беларусі і па-за яе межамі, працавала ў архівах Варшавы, Любліна, Масквы, Санкт-Пецярбурга, Вільні, Львова і іншых, публікавала артыкулы ў навуковай літаратуры і ў СМІ. Доктар габілітаваны. Абаранілася ў Варшаве, у верасні 2006 г. у Інстытуце мастацтвазнаўства Польскай Акадэміі навук. Тэма навуковай працы (кіраўнік — прафесар доктар Ежы Кавальчык): «Брэст-Літоўскі ў перыяд I Рэчы Паспалітай (1569—1795). Перамены ў планіроўцы і архітэктура» («Brześć Litewski w okresie I Rzeczypospolitej (1569—1795). Przemiane przstrenne i architektura»).
Даследуючы гісторыю Брэста, з’яўляецца спецыялістам у галіне ўрбаністыкі, сакральнай архітэктуры і архітэктуры барока, аўтар манаграфіі, навуковых і папулярных артыкулаў па гісторыі архітэктуры. З’яўлялася рэдактарам гістарычнай рубрыкі «Exlusivus encyclopedia» у газеце «Брестский курьер», якую рыхтавала ГА «Стары горад».
Вулькаўскі сельсавет
Назву Ву́лькаўскі сельсавет маюць:
Празямлянскі сельсавет
Празямля́нскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чашніцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Проземля.
Ірына Барысаўна Лаўроўская
Навуковыя інтарэсы
Актыўна выступае па пытаннях горадабудаўніцтва ў Брэсце, захавання комплексу пабудоў у гістарычным цэнтры горада, захавання калоніі імя Фелікса Варбурга, ладзіць навуковыя семінары і грамадскія кансультацыі. Старшыня Фонду «European Urban Institute» (зарэгістраваны ў Польшчы). Член грамадскай назіральнай камісіі пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь.
Шылавічы (Ваўкавыскі раён)
Гісторыя
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Шылавічы апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Ваўкавыскім павеце Беластоцкага ваяводства.
Празямлянскі сельсавет
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1968 чалавек, з іх 91,5 % — беларусы, 7,7 % — рускія, 0,4 % — украінцы.
Шылавічы (Ваўкавыскі раён)
Гісторыя
У 1939 Шылавічы ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 сталі цэнтрам сельсавета. Станам на 1 студзеня 2004 тут было 240 двароў.
Інфраструктура
У Шылавічах працуюць сярэдняя і музычная школы, дашкольная ўстанова, дом культуры, бібліятэка, пошта.
Эканоміка
Цэнтр прыватнага сельскагаспадарчага ўнітарнага прадпрыемства «Шылавічы-Агра».
(1036) Ганімед
(1036) Ганіме́д (Γανυμήδης) — найбуйнейшы калязямны астэроід з групы Амура (III), які належыць да цёмнага спектральнага класа S. Ён быў адкрыты 23 кастрычніка 1924 года нямецкім астраномам Вальтэрам Баадэ ў Гамбургскай абсерваторыі і названы ў гонар Ганімеда, старажытнагрэчаскага юнака, выкрадзенага Зеўсам.
Дзякуючы вялікім памерам і рэгулярным збліжэнням з Зямлёй арбіту Ганімеда атрымалася ўсталяваць з высокай ступенню дакладнасці і разлічыць параметры наступных збліжэнняў. Найбольш цеснае з іх адбудзецца 13 кастрычніка 2024 года, калі Ганімед пройдзе на адлегласці 55,9641 млн км (0,374097 а.а.) ад Зямлі, пры гэтым яго бачная зорная велічыня можа дасягаць значэння 8,1m. Ён таксама рэгулярна перасякае арбіту Марса і 16 снежня 2176 года павінен будзе прайсці на адлегласці ўсяго 4,290 млн км (0,02868 а.а.) ад гэтай планеты.
Гісторыя назіранняў
Праведзеныя ў 1998 годзе радыёлакацыйныя назіранні Ганімеда з дапамогай радыётэлескопа Арэсіба дазволілі атрымаць выявы астэроіда, на падставе якіх можна гаварыць аб сферычнай форме гэтага цела. Прыкладна ў той жа час праводзіліся назіранні с мэтай атрымання крывых бліску і палярызацыйных крывых астэроіда, але з прычыны дрэннага надвор’я, гэтыя даследаванні не ўдалася правесці ў поўным аб'ёме. Тым не менш, атрыманыя дадзеныя дазволілі зрабіць вывад аб наяўнасці слабай карэляцыі паміж гэтымі крывымі ў залежнасці ад вугла павароту астэроіда. Паколькі ступень палярызацыі залежыць ад няроўнасцяў паверхні і складу грунту, то гэта сведчыць аб адноснай аднароднасі паверхні астэроіда як паводле рэльефу, так і паводле складу парод. Пазнейшыя назіранні крывых бліску, якія былі праведзеныя ў 2007 годзе, дазволілі вызначыць перыяд варочання астэроіда наўкол сваёй восі, які раўняецца 10,314 ± 0,004 гадзін.
Навасілка (Залішчыцкі раён)
Навасілка (Новосілка) — вёска ў Залішчыцкім раёне Цярнопальскай вобласці Украіны.
Лонданскі Рыджэнцкі ўніверсітэт
Агульная характкрыстыка
Лонданскі Рыджэнцкі ўніверсітэт — гэта некамерцыйны прыватны ўніверсітэт, размешчаны ў Лондане. Ён быў створаны ў 1984 годзе як Рыджэнцкі каледж. У 1985 годзе ён набыў былы кампус Бедфардскага каледжа Лонданскага ўніверсітэта ў Рыджэнтс-парку.
Універсітэт атрымаў паўнамоцтвы па наданню дыпломаў аб вышэйшай адукацыі ў 2012 годзе і стаў універсітэтам у 2013 годзе. Гэта адзін з пяці прыватных універсітэтаў Вялікабрытаніі. Універсітэт мае кампус у Рыджэнтс-парку ў цэнтры Лондана.