cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Белы карлік
Трайная геліевая рэакцыя і ізатэрмічныя ядры чырвоных гігантаў
Нягледзячы на вельмі нізкую раўнаважную канцэнтрацыю 8Be (напрыклад, пры тэмпературы ~108 К адносіны канцэнтрацый [8Be]/[4He] ~10−10), хуткасць такой трайной геліевай рэакцыі аказваецца дастатковай для дасягнення новай гідрастатычнай раўнавагі ў гарачым ядры зоркі. Залежнасць энергавыдзялення ад тэмпературы ў трайной геліевай рэакцыі надзвычайна высокая, так, для дыяпазону тэмператур T ~1—2 К энергавыдзяленне :
дзе
Y
— парцыяльная канцэнтрацыя гелію ў ядры (у дадзеным выпадку, калі вадарод амаль «вы́гараў», блізкая да адзінкі).
Варта, аднак, адзначыць, што трайная геліевая рэакцыя характарызуецца значна меншым энергавыдзяленнем, чым CNO-цыкл: у пераліку на адзінку масы энергавыдзяленне пры «гарэнні» гелію больш чым у 10 разоў ніжэйшае, чым пры «гарэнні» вадароду. Па меры выгарання гелію і вычэрпвання крыніцы энергіі ў ядры магчымыя і больш складаныя рэакцыі нуклеасінтэзу, аднак, па-першае, для такіх рэакцый патрабуюцца ўсё вышэйшыя тэмпературы, і, па-другое, энергавыдзяленне на адзінку масы ў такіх рэакцыях падае па меры росту масавых лікаў ядраў, якія ўступаюць у рэакцыю.
Дадатковым фактарам, які ўплывае на эвалюцыю ядраў чырвоных гігантаў, з'яўляецца спалучэнне высокай тэмпературнай адчувальнасці трайной геліевай рэакцыі і рэакцый сінтэзу цяжэйшых ядраў з механізмам нейтрыннага ахалоджвання: пры высокіх тэмпературах і цісках магчыма рассейванне фатонаў на электронах з утварэннем пар нейтрына-антынейтрына, якія свабодна выносяць энергію з ядра: зорка для іх празрыстая. Хуткасць такога аб'ёмнага нейтрыннага ахалоджвання, у адрозненне ад класічнага паверхневага фатоннага астуджэння, не абмежавана працэсамі перадачы энергіі з нетраў зоркі да яе фотасферы. У выніку рэакцыі нуклеасінтэзу ў ядры зоркі дасягаецца новая раўнавага, якая характарызуецца аднолькавай тэмпературай ядра: утвараецца ізатэрмічнае ядро (мал. 2).
У выпадку чырвоных гігантаў з адносна невялікай масай (парадку сонечнай) ізатэрмічныя ядры складаюцца, у асноўным, з гелію, у выпадку больш масіўных зорак — з вугляроду і цяжэйшых элементаў. Аднак у любым выпадку шчыльнасць такога ізатэрмічнага ядра настолькі высокая, што адлегласці паміж электронамі плазмы становяцца сувымернымі з іх даўжынёй хвалі Дэ Бройля, гэта значыць выконваюцца ўмовы выраджэння электроннага газу. Разлікі паказваюць, што шчыльнасць ізатэрмічных ядраў адпавядае шчыльнасці белых карлікаў, г. зн. белыя карлікі з'яўляюцца ядрамі чырвоных гігантаў.
На фатаграфіі шаравога зорнага скопішча NGC 6397 (мал. 3) можна знайсці белыя карлікі абодвух тыпаў: і геліевыя белыя карлікі, якія ўзніклі пры эвалюцыі менш масіўных зорак, і вугляродныя белыя карлікі — вынік эвалюцыі зорак з большай масай.
Страта масы чырвонымі гігантамі і скідванне імі абалонкі
Ядзерныя рэакцыі ў чырвоных гігантах адбываюцца не толькі ў ядры: па меры выгарання вадароду ў ядры, нуклеасінтэз гелію распаўсюджваецца на яшчэ багатыя вадародам вобласці зоркі, утвараючы сферычны слой на мяжы бедных і багатых вадародам абласцей. Падобная ж сітуацыя ўзнікае і з трайною геліевай рэакцыяй: па меры выгарання гелію ў ядры яна таксама засяроджваецца ў сферычным пласце на мяжы паміж беднымі і багатымі геліем абласцямі. Свяцільнасць зорак з такімі «двухслаёвымі» абласцямі нуклеасінтэзу значна ўзрастае, дасягаючы парадку некалькіх тысяч свяцільнасцей Сонца, зорка пры гэтым «раздзімаецца», павялічваючы свой ​​дыяметр да памераў зямной арбіты. Зона нуклеасінтезу гелію падымаецца да паверхні зоркі: доля масы ўнутры гэтай зоны складае ~70 % масы зоркі. «Раздзіманне» суправаджаецца досыць інтэнсіўным вытокам рэчыва з паверхні зоркі, назіраюцца такія аб'екты як протапланетарныя туманнасці (гл. мал. 4).
Такія зоркі відавочна з'яўляюцца нестабільнымі, і ў 1956 годзе астраном і астрафізік Іосіф Шклоўскі прапанаваў механізм утварэння планетарных туманнасцей праз скідванне абалонак чырвоных гігантаў, пры гэтым агаленне ізатэрмічных выраджаных ядраў такіх зорак прыводзіць да нараджэння белых карлікаў. Дакладныя механізмы страты масы і далейшага скідвання абалонкі для такіх зорак пакуль няясныя, але можна дапусціць наступныя фактары, здольныя ўнесці свой ​​уклад у страту абалонкі:
Так ці іначай, але досыць працяглы перыяд адносна спакойнага вытоку рэчыва з паверхні чырвоных гігантаў заканчваецца скідваннем абалонкі і агаленнем ядра. Такая скінутая абалонка назіраецца як планетарная туманнасць (гл. мал. 5). Хуткасці пашырэння протапланетарных туманнасцей складаюць дзясяткі км/с і блізкія да значэння парабалічных хуткасцей на паверхні чырвоных гігантаў, што служыць дадатковым пацвярджэннем іх утварэння шляхам скідвання «лішку масы» чырвоных гігантаў.
Зараз прапанаваны Шклоўскім сцэнарый канца эвалюцыі чырвоных гігантаў з'яўляецца агульнапрынятым і падмацаваны шматлікімі дадзенымі назіранняў.
Фізіка і ўласцівасці белых карлікаў
P
такога газу падпарадкоўваецца наступнай залежнасці :
дзе \rho — яго шчыльнасць, гэта значыць, у адрозненне ад ураўнення Клапейрона (ураўнення стану ідэальнага газу), для выраджанага электроннага газу тэмпература ва ўраўненне стану не ўваходзіць — яго ціск ад тэмпературы не залежыць, і, як вынік, будова белых карлікаў не залежыць ад тэмпературы. Такім чынам, для белых карлікаў, у адрозненне ад зорак галоўнай паслядоўнасці і гігантаў, не існуе залежнасці маса-свяцільнасць.
Залежнасць маса — радыус і мяжа Чандрасекара
Прыведзенае вышэй ураўненне стану справядлівае для халоднага электроннага газу, але тэмпература нават у некалькі мільёнаў градусаў малая ў параўнанні з характэрнай фермі-энергіяй электронаў (kT \ll E_F). Разам з тым, пры росце шчыльнасці рэчыва з-за забароны Паўлі (два электроны не могуць мець адзін квантавы стан, гэта значыць аднолькавую энергію і спін), энергія і хуткасць электронаў узрастаюць настолькі, што пачынаюць дзейнічаць эфекты тэорыі адноснасці — выраджаны электронны газ становіцца рэлятывісцкім. Залежнасць ціску
P
рэлятывісцкага выраджанага электроннага газу ад шчыльнасці ўжо іншая :
Для такога ўраўнення стану складваецца цікавая сітуацыя. Сярэдняя шчыльнасць белага карліка
дзе
M
— маса, а
R
— радыус белага карліка.
Тады ціск
і сіла ціску, процідзейная гравітацыі і роўная перападу ціску па глыбіні:
Гравітацыйныя сілы, процідзейныя ціску:
Такім чынам, для белых карлікаў існуе верхні рубеж масы (мяжа Чандрасекара). Цікава, што для назіраных белых карлікаў існуе і аналагічная ніжняя мяжа: паколькі хуткасць эвалюцыі зорак прапарцыйная іх масе, то мы можам назіраць як маламасіўныя белыя карлікі толькі рэшткі тых зорак, якія паспелі праэволюцыяніраваць за час ад пачатковага перыяду зоркаўтварэння Сусвету да нашых дзён.
Асаблівасці спектраў і спектральная класіфікацыя
Спектры белых карлікаў моцна адрозніваюцца ад спектраў зорак галоўнай паслядоўнасці і гігантаў. Галоўная іх асаблівасць — невялікі лік моцна пашыраных ліній паглынання, а некаторыя белыя карлікі (спектральны клас DC) наогул не ўтрымліваюць прыкметных ліній паглынання. Малая колькасць ліній паглынання ў спектрах зорак гэтага класа тлумачыцца вельмі моцным пашырэннем ліній: толькі самыя моцныя лініі паглынання, пашыраючыся, маюць дастатковую глыбіню, каб застацца прыкметнымі, а слабыя, з-за малой глыбіні, практычна зліваюцца з непарыўным спектрам.
Белыя карлікі вылучаюцца ў асобны спектральны клас D ​​(ад Dwarf — карлік), у цяперашні час выкарыстоўваецца класіфікацыя, якая адлюстроўвае асаблівасці спектраў белых карлікаў і была прапанавана ў 1983 Эдвардам Сіонам; ў гэтай класіфікацыі спектральны клас запісваецца ў наступным фармаце :
пры гэтым вызначаны наступныя падкласы:
і спектральныя асаблівасці:
Эвалюцыя белых карлікаў
Белыя карлікі пачынаюць сваю эвалюцыю як аголеныя выраджаныя ядры чырвоных гігантаў, скінуўшых сваю абалонку — гэта значыць у якасці цэнтральных зорак маладых планетарных туманнасцей. Тэмпературы фотасферы ядраў маладых планетарных туманнасцей надзвычай высокія — так, напрыклад, тэмпература цэнтральнай зоркі туманнасці NGC 7293 складае ад 90000 К (ацэнка па лініях паглынання) да 130000 К (ацэнка па рэнтгенаўскаму спектру). Пры такіх тэмпературах вялікая частка спектра прыпадае на жорсткае ультрафіялетавае і мяккае рэнтгенаўскае выпраменьванне.
Разам з тым, назіраныя белыя карлікі па сваіх спектрах пераважна дзеляцца на дзве вялікія групы : Прычына такога адрознення саставу атмасфер белых карлікаў доўгі час заставалася няяснаю. У 1984 Іка Ібен разгледзеў сцэнарыі «выхаду» белых карлікаў з пульсуючых чырвоных гігантаў, якія знаходзяцца на асімптатычнай галіне гігантаў, на розных фазах пульсацыі. На позняй стадыі эвалюцыі ў чырвоных гігантаў з масамі да дзесяці сонечных у выніку «выгарання» геліевага ядра ўтвараецца выраджанае ядро, якое складаецца пераважна з вугляроду і цяжэйшых элементаў, акружанае невыраджанай геліевай слаявой крыніцай, у якой ідзе трайная геліевая рэакцыя. У сваю чаргу, над ёю размяшчаецца слаявая вадародная крыніца, у якой ідуць тэрмаядзерныя рэакцыі CNO-цыкла ператварэння вадароду ў гелій, акружаная вадароднаю абалонкай; такім чынам, знешняя вадародная слаёвая крыніца з'яўляецца «вытворцам» гелію для геліевай слаёвай крыніцы. Гарэнне гелію ў слаявой крыніцы схільнае да цеплавой няўстойлівасці з прычыны надзвычай высокай залежнасці ад тэмпературы, і гэта пагаршаецца большай хуткасцю пераўтварэння вадароду ў гелій у параўнанні з хуткасцю выгарання гелію; вынікам становіцца назапашванне гелію, яго сціск да пачатку выраджэння, рэзкае павышэнне хуткасці трайной геліевай рэакцыі і развіццё слаявой геліевай успышкі.
За вельмі кароткі час (~30 гадоў) свяцільнасць геліевай крыніцы павялічваецца настолькі, што гарэнне гелію пераходзіць у канвектыўны рэжым, слой пашыраецца, выштурхваючы вонкі вадародную слаявую крыніцу, што вядзе да яе астуджэння і спынення гарэння вадароду. Пасля выгарання лішку гелію ў працэсе ўспышкі свяцільнасць геліевага слоя падае, знешнія вадародныя слаі чырвонага гіганта сціскаюцца, і адбываецца новы падпал вадароднай слаёвай крыніцы.
Ібен выказаў здагадку, што пульсуючы чырвоны гігант можа скінуць абалонку, утварыўшы планетарную туманнасць, як у фазе геліевай ўспышкі, так і ў спакойнай фазе з актыўнай слаёвай вадароднай крыніцай, і, паколькі паверхня адрыву абалонкі залежыць ад фазы, то пры скідванні абалонкі падчас геліевай успышкі агаляецца «геліевы» белы карлік спектральнага класа DB, а пры скідванні абалонкі гігантам з актыўнаю слаявою вадароднай крыніцай — «вадародны» карлік DA; працягласць геліевай успышкі складае каля 20% ад працягласці цыкла пульсацыі, што і тлумачыць суадносіны вадародных і геліевых карлікаў DA:DB ~ 80:20.
Буйныя зоркі (у 7-10 разоў цяжэйшыя за Сонца) у нейкі момант «спальваюць» вадарод, гелій і вуглярод і ператвараюцца ў белыя карлікі з багатым кіслародам ядром. Зоркі SDSS 0922+2928 і SDSS 1102+2054 з кіслародзмяшчальнай атмасферай гэта пацвярджаюць.
Белыя карлікі не маюць уласных тэрмаядзерных крыніц энергіі і выпраменьваюць за кошт запасаў свайго цяпла. Магутнасць выпраменьвання абсалютна чорнага цела (інтэгральная магутнасць па ўсім спектры), якая прыходзіцца на адзінку плошчы паверхні, прапарцыянальная чацвёртай ступені тэмпературы цела:
дзе j — магутнасць на адзінку плошчы выпраменьваючай паверхні, а \! \sigma Вт/(м²·К4) — пастаянная Стэфана — Больцмана.
Рэнтгенаўскае выпраменьванне белых карлікаў
Тэмпература паверхні маладых белых карлікаў — ізатропных ядраў зорак пасля скідвання абалонак, вельмі высокая — большая за 2 К, аднак досыць хутка падае за кошт нейтрыннага ахалоджвання і выпраменьвання з паверхні. Такія вельмі маладыя белыя карлікі назіраюцца ў рэнтгенаўскім дыяпазоне (напрыклад, назіранні белага карліка HZ 43 спадарожнікам ROSAT). У рэнтгенаўскім дыяпазоне свяцільнасць белых карлікаў перавышае свяцільнасць зорак галоўнай паслядоўнасці: ілюстрацыяй могуць служыць здымкі Сірыуса, зробленыя рэнтгенаўскім тэлескопам «Чандра» (гл. Мал. 9) — на іх белы карлік Сірыўс Б выглядае ярчэй, чым Сірыўс А спектральнага класа A1, які ў аптычным дыяпазоне ў ~10 000 разоў ярчэйшы за Сірыус Б.
Тэмпература паверхні найбольш гарачых белых карлікаў — 7 К, найбольш халодных — ~5 К.
Асаблівасцю выпраменьвання белых карлікаў ў рэнтгенаўскім дыяпазоне з'яўляецца той факт, што асноўнай крыніцай рэнтгенаўскага выпраменьвання для іх з'яўляецца фотасфера, што рэзка адрознівае іх ад «нармальных» зорак: у апошніх у рэнтгене выпраменьвае карона, разагрэтая да некалькіх мільёнаў кельвінаў, а тэмпература фотасферы занадта нізкая для выпускання рэнтгенаўскага выпраменьвання.
Пры адсутнасці акрэцыі крыніцай свяцільнасці белых карлікаў з'яўляецца запас цеплавой энергіі іонаў у іх нетрах, таму іх свяцільнасць залежыць ад узросту. Колькасную тэорыю астывання белых карлікаў пабудаваў у канцы 1940-х гадоў прафесар Самуіл Каплан.
Акрэцыя на белыя карлікі ў падвойных сістэмах
Пры эвалюцыі зорак розных мас у падвойных сістэмах скорасці эвалюцыі кампанентаў неаднолькавыя, пры гэтым больш масіўны кампанент можа праэвалюцыяніраваць у белы карлік, тады як менш масіўны к гэтаму часу можа заставацца на галоўнай паслядоўнасці. У сваю чаргу, пры сходзе ў працэсе эвалюцыі менш масіўнага кампанента з галоўнай паслядоўнасці і яго пераходзе на галіну чырвоных гігантаў памер эвалюцыяніруючай зоркі пачынае расці да таго часу, пакуль яна не запаўняе сваю поласць Роша. Поласці Роша кампанентаў двайной сістэмы датыкаюцца ў пункце Лагранжа L1. У выніку, на гэтай стадыі эвалюцыі менш масіўнага кампанента праз пункт L1 пачынаецца ператок матэрыі з чырвонага гіганта ў поласць Роша белага карліка і далейшая акрэцыя багатай вадародам матэрыі на яго паверхню (гл. мал. 10), што прыводзіць да шэрагу астранамічных з'яў:
Брунецкая аперацыя
Брунецкая аперацыя — наступальная аперацыя рэспубліканскай арміі падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі.
Прадмовы
У чэрвені 1937 года нацыяналісты авалодалі горадам Більбаа і актыўна развівалі сваё прасоўванне ў Паўночнай Іспаніі. Паралельна з гэтым парты, што знаходзіліся пад кантролем Рэспублікі, былі ўзяты ў блакаду франкісцкім флотам. Дадзены момант прывёў да значнага скарачэння ваеннай дапамогі з СССР. Меркавалася пачаць забеспячэнне праз французскую мяжу, але для гэтага неабходна было пераканаць афіцыйны Парыж у дзеяздольнасці рэспубліканскага ўрада, правёўшы паспяховую ваенную аперацыю.
План
Камандаванне Рэспублікі разлічвала аслабіць націск праціўніка на Паўночным фронце і сарваць будучае наступленне ў Паўднёвай Іспаніі. Рэспубліканцы намячалі нанесці 2 сустрэчных ўдару ў агульным кірунку на Брунетэ — важны вузел камунікацый у тыле франкістаў. Галоўны ўдар сіламі 2 карпусоў з раёна на паўночны захад ад Мадрыда, дапаможны — з раёна на паўднёвы ўсход ад Мадрыда ў напрамку Навалькарнера. Меркавалася акружыць і разграміць Мадрыдскі корпуса нацыяналістаў.
Баявыя дзеянні
Баявыя дзеянні пачаліся наступленнем на дапаможным кірунку. Прасунуўшыся на 3 км, рэспубліканцы, аднак, былі спынены моцнымі контратакамі франкістаў. На кірунку галоўнага ўдару іх войскі, засяродзіўшы на ўчастку шырынёй 12 км 6 пяхотных дывізій, каля 100 гармат, 80 танкаў і 30 бронемашын, у ноч на 6 ліпеня перайшлі ў наступленне і на працягу першых гадзін прарвалі абарону нацыяналістаў. Развіваючы прарыў, пяхота і танкі рэспубліканцаў да зыходу 6 ліпеня авалодалі Брунетэ. Поспех наступленняшмат у чым быў вызначаны высокімі маральна-палітычнымі якасцямі рэспубліканскіх войскаў і замежных інтэрбрыгад, якія дзейнічалі ў іх складзе.
Мяцежнікі вымушаны былі перакінуць значныя сілы з Паўночнага фронту ў раён Брунетэ, у выніку чаго прасоўванне рэспубліканскіх частак было спынена. 24 ліпеня франкісты нанеслі моцны контрудар у напрамку горада, прымусіўшы рэспубліканцаў адысці ў паўночным кірунку і перайсці да абароны.
Вынікі
Рэспубліканскаму камандаванню не ўдалося дасягнуць канчатковай мэты. Для вырашэння пастаўленай задачы наяўных сіл і сродкаў было недастаткова. Былі дапушчаны пралікі ў арганізацыі аперацыі. У склад ударнай групоўкі не было выдзелена неабходных сіл для развіцця тактычнага поспеху ў аператыўны. Тым не менш Брунецкая аперацыя сарвала планы мяцежнікаў адносна тэрмінаў ліквідацыі Паўночнага фронту, яны таксама былі вымушаныя адмовіцца ад наступлення на паўднёвым фронце — у Эстрэмадуры.
NGC 7031
NGC 7031 (іншае абазначэнне — OCL 210) — рассеянае скопішча ў сузор’і Лебедзь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Леанід Вітальевіч Кантаровіч
Леанід Вітальевіч Кантаровіч (6 (19) студзеня 1912, Санкт-Пецярбург — 7 красавіка 1986, Масква) — савецкі матэматык і эканаміст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (1975) «за ўклад у тэорыю аптымальнага размеркавання рэсурсаў». Піянер і адзін з стваральнікаў лінейнага праграмавання.
Кенарал (Усходне-Казахстанская вобласць)
Кенарал — сяло ў Зайсанскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Сарыцерэк. Код КАТА — 634643605.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 35 чалавек (20 мужчын і 15 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 27 чалавек (17 мужчын і 10 жанчын).
Кацярына Ігараўна Паўлюкевіч
Кацярына Ігараўна Паўлюкевіч (нар. ) — беларуская плыўчыха. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Чэмпіёнка Беларусі 2013 года на дыстанцыі 200 м на спіне.
Чэмпіёнка Беларусі 2015 года на дыстанцыі 200 м на спіне.
Ігар Мяфодзьевіч Чарняўскі
Ігар Мяфодзьевіч Чарняўскі (нар., г. Чачэрск, Гомельская вобласць) — беларускі археолаг архітэктуры.
Біяграфія
Пляменнік археолага Міхаіла Чарняўскага (1938—2013), мае брата Алега.
Скончыў у 1978 годзе БДУ імя У. І. Леніна. З 1979 года працаваў у Спецыяльных навукова-рэстаўрацыйных вытворчых майстэрнях Міністэрства культуры Беларусі. З рэарганізацыяй установы ў Беларускі рэстаўрацыйна-праектны інстытут — начальнік аддзела архітэктурна-археалагічных даследаванняў, начальнік сектара археалогіі. З 1990 г. старшыня пастаяннай камісіі па культуры, ахове і адраджэнні гісторыка-культурнай спадчыны гарсавета. З 1991 года намеснік начальніка Галоўнага ўпраўлення па рэстаўрацыі і кансервацыі помнікаў гісторыі і культуры пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь. З 2008 года начальнік упраўлення па ахове гісторыка-культурнай спадчыны і рэстаўрацыі Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь.
Навуковая дзейнасць
Займаецца архітэктурна-археалагічным вывучэннем гарадоў і замкаў сярэднявечнага перыяду на тэрыторыі Беларусі.
Праводзіў раскопкі мураваных пабудоў XII—XVIII стст. грамадзянскага характару ў Гальшанскім, Любчанскім, Нясвіжскім, Крэўскім замках, у гарадах Гродна, Магілёве, Віцебску, Пінску, а таксама ў Гайцюнішках, Ружанах, вывучаў надворныя пабудовы Лідскага і Мірскага замкаў.
У 1980 г. выявіў і даследаваў рэшткі гродзенскай Прачысценскай царквы.
Гунар Мюрдаль
Гунар Мюрдаль (Gunnar Myrdal,, Густафс — , Стакгольм) — шведскі эканаміст і сацыёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы ў 1974 годзе «за асноўныя працы па тэорыі грошай і глыбокі аналіз ўзаемазалежнасці эканамічных, сацыяльных і інстытуцыйных з'яў».
Біяграфія
Скончыў юрыдычную школу ў Стакгольме. Доктар права Стакгольмскага ўніверсітэта, прафесар там жа.
У 1945—1947 гадах міністр гандлю, у 1947—1957 гадах генеральны сакратар Эканамічнай камісіі ААН па Еўропе.
Заснавальнік і дырэктар Інстытута даследаванняў сусветнай эканомікі пры Стакгольмскім універсітэце (з 1961 года).
Аўтар навуковых прац па пытаннях міжнародных эканамічных адносін, тэорый грошай і эканамічнай дынамікі, дэмаграфічнай палітыкі, узаемазалежнасціэканамічных, сацыяльных, прававых і культурна-маральных фактараў развіцця.
Даследаваў міжрасавыя адносіны і становішча чарнаскурага насельніцтва ЗША («Амерыканская дылема: негрыцянская праблема і сучасная дэмакратыя», т.1-2, 1944), сацыяльна-эканамічныя праблемы слабаразвітых краін Паўднёва-Усходняй Азіі («Азіяцкая драма: даследаванне беднасці народаў», 1968).
Доктар эканамічных навук (1927).
Член Шведскай каралеўскай АН. Ганаровы доктар больш як 30 еўрапейскіх і амерыканскіх універсітэтаў.
Лаўрэат прэмій Ф. Сейдмана (1979). (1974) і Веблена-Команса (1975).
Асабістае жыццё
Жонка - Альва Мюрдаль - дыпламат, палітык і пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1982); сын - Ян Мюрдаль (нар. 1927) - вядомы пісьменнік і журналіст, дачкі: Сісела Мюрдаль-Бок - філосаф, прафесар Гарвардскага ўніверсітэта, і Кай Фелстер - сацыёлаг.
Вількамірскія павятовыя маршалкі
Спіс маршалкаў дваранства Вількамірскага павета.
Літаратура
Та­ма­ра Бай­ра­ша­у­скай­те. [https://etalpykla.lituanistikadb.lt/object/LT-LDB-0001:J.04~2014~1473949156546/J.04~2014~1473949156546.pdf Ин­сти­тут пред­во­ди­те­лей дво­рян­ства в за­пад­ных гу­бер­ни­ях Рос­сий­ской им­пе­рии во вто­рой по­ло­ви­не XIX в. — на­ча­ле XX в. (Ви­лен­ская и Ко­вен­ская гу­бер­нии)*]
63-я цырымонія «Грэмі»
63-я цырымонія «Грэмі» адбылася з-за пандэміі COVID-19 без гледачоў у гібрыдным фармаце на розных пляцоўках у Лос-Анджэлесе, Нью-Ёрку і Нашвіле. Артысты выступалі на пяці сцэнах, размешчаных побач адна з адной.
Велікарыта
Велікары́та (, Великорита) — аграгарадок у Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Велікарыцкага сельсавета.
Кармел (Індыяна)
Кармел (Carmel) — горад на поўнач ад Індыянапаліса ў штаце Індыяна. Насельніцтва — 101 068 жыхароў, плошча — 120 км². Першапачаткова горад называўся Віфлеем. Заснаваны ў 1837 годзе Дэніэлам Уорэнам, Аляксандрам Мілзам, Джонам Фелпсам і Сетам Грынам. Першыя жыхары горада былі пераважна квакерамі.
NGC 7032
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Бактэрыяльны вагіноз
Бактэрыяльны вагіноз (іншыя назвы: вагінальны дысбіёз (дысбактэрыёз)) — інфекцыйны незапаленчы сіндром, які характарызуецца рэзкім зніжэннем або адсутнасцю лактафлоры і яе заменай на полімікробныя асацыяцыі анаэробаў і гарднерэлы, канцэнтрацыя якіх дасягае 109-1011 КОЕ / мл. вагінальнага адлучаемага. Разнастайнасць розных мікраарганізмаў, якія ўдзельнічаюць ва ўзнікненні бактэрыяльнага вагіноза, тлумачыць тэрмін «бактэрыяльны», а ў сувязі з адсутнасцю ў аддзяляемым похвай лейкацытаў - клетак, адказных за развіццё запаленчых рэакцыі, адбылося змяненне тэрміна «вагініт» на тэрмін «вагіноз».
Мярлінскі сельсавет
Мярлінскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Столінскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр сельсавета — вёска Мярлін.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Давыд-Гарадоцкага раёна Пінскай вобласці, з 8 студзеня 1954 г. Брэсцкай вобласці. Пасля скасавання Давыд-Гарадоцкага раёна 19 студзеня 1961 года ў складзе Столінскага раёна. Скасаваны 2 кастрычніка 1962 года.
CERN
Асноўнай функцыяй CERN з’яўляецца прадастаўленне паскаральнікаў часціц і іншых аб’ектаў інфраструктуры, неабходнай для высокіх энергетычных даследаванняў фізікі, якія былі пабудаваны ў выніку міжнароднага супрацоўніцтва. Арганізацыя таксама з’яўляецца месцам нараджэння World Wide Web.
У 2012 годзе Расія падала заяўку на ўступленне ў CERN.
Ягор Сяргеевіч Пахоменкаў
Ягор Сяргеевіч Пахоменкаў (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Пераможца Спартакіяды Беларусі сярод ДЮСШ 2013 года на дыстанцыі 200 м комплексным плаваннем.
Срэбраны прызёр Алімпійскіх дзён моладзі Беларусі 2014 года на дыстанцыі 400 м комплексным плаваннем.
Рэнтан (Вашынгтон)
Рэнтан (Renton) — горад у акрузе Кінг, штат Вашынгтон (Злучаныя Штаты Амерыкі). Размешчаны за 13 міляў (21 км) на паўднёвы ўсход ад Сіэтла, каля паўднёва-ўсходняга берага возера Вашынгтон. Насельніцтва — 50 052 (2000).
Айнабулак (Зайсанскі раён)
Айнабулак — сяло ў Зайсанскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Айнабулакскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 10 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра, горада ]Зайсан. Код КАТА — 634645100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1894 чалавекі (951 мужчына і 943 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1519 чалавек (754 мужчыны і 765 жанчын).
Гусак (Маларыцкі раён)
Гуса́к (, Гусак) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Велікарыцкага сельсавета.
NGC 7033
NGC 7033 (іншыя абазначэнні — PGC 66228, MCG 2-54-2, ZWG 426.6, NPM1G +14.0507, KCPG 554A) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Рыз Ахмед
Рызван «Рыз» Ахмед (Rizwan «Riz» Ahmed; нар., Уэмблі, Лондан, Вялікабрытанія) — брытана-пакістанскі акцёр, музыкант і актывіст, лаўрэат прэмій «Оскар» і «Эмі». Найбольшую вядомасць набыў ролямі ў фільмах: «Дарога на Гуантанама», «Чатыры львы», «Стрынгер», «Ізгой-адзін. Зорныя войны: Гісторыі», «Гук металу», а таксама ў тэлесерыяле «Аднойчы ноччу».
Унутрыматачная спіраль
Унутрыматачная спіраль (УМС) - контрацэптыў, які ўяўляе сабой невялікае прыстасаванне з пластыка з меддзю, якое тармозіць прасоўванне сперматазоідаў ў поласціну маткі, памяншае тэрмін жыцця яйкаклеткі, перашкаджае прымацаванню аплодненай яйкаклеткі да паласціны маткі.
Храпунскі сельсавет
Храпунскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Столінскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр сельсавета — вёска Храпунь.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Давыд-Гарадоцкага раёна Пінскай вобласці, з 8 студзеня 1954 г. Брэсцкай вобласці. Пасля скасавання Давыд-Гарадоцкага раёна 19 студзеня 1961 года ў складзе Столінскага раёна. Скасаваны 2 кастрычніка 1962 года.
Лютовічы
Люто́вічы (, Лютовичи) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бучацінскага сельсавета.
Дэфо
Дэфо — прозвішча.
Гранічна дапушчальны выкід
Гранічна дапушчальны выкід (ГДВ) — параметр для апісання колькасці забруджвальнага рэчыва ў выкіданых газах, што лічыцца гранічна дапушчальнай пры яго выкідзе ў атмасферу за пэўную адзінку часу.
ГДВ вызначаецца для ўсіх крыніц забруджвання атмасферы (і для ўсіх дамешкаў, якія выкідаюць гэтыя крыніцы) такім чынам, каб выкіды шкодных рэчываў з пэўнай крыніцы і сукупнай колькасці крыніц горада або іншага населенага пункта не стваралі, з улікам перспектывы развіцця прамысловых прадпрыемстваў і рассейвання ў атмасферы шкодных рэчываў, прыземную канцэнтрацыю, якая перавышае іх ГДКмр.
Асноўныя значэнні ГДВ — максімальныя разавыя — вызначаюць пры поўнай нагрузцы на газаачышчальнае і тэхналагічнае абсталяванне ў звыклым рэжыме работы, без іх перавышэння на працягу 20-хвілінных інтэрвалаў. Нароўні з максімальнымі разавымі (кантрольнымі) значэннямі ГДВ (г/з) вызначаюць вытворныя ад іх гадавыя значэнні ГДВг (т/г) для асобных крыніц і прадпрыемства агулам з улікам часавай нераўнамернасці выкідаў, у тым ліку за кошт планавага рамонту газаачышчальнага і тэхналагічнага абсталявання.
Пры немагчымасці дасягнення прадпрыемствам значэнняў ГДВ з прычын аб’ектыўнага характару для яго вызначаюць нормы часова ўзгодненых выкідаў (ЧУВ) шкодных рэчываў і ўводзяць паступовае зніжэнне іх паказчыкаў да значэнняў, што забяспечваюць трыманне ГДВ.
Юрый Яранімавіч Поцюс
Юрый Яранімавіч Поцюс (нар. ) — беларускі плывец. Кандыдат у майстры спорту Беларусі.
Дасягненні
Чэмпіён Еўропы сярод юніёраў 2014 года на дыстанцыі 50 м брасам.
Дубічна
Ду́бічна (, Дубично) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Велікарыцкага сельсавета.
NGC 7034
NGC 7034 (іншыя абазначэнні — PGC 66227, UGC 11687, MCG 2-54-3, ZWG 426.7, KCPG 554B, NPM1G +14.0508) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Жанатурмыс (Усходне-Казахстанская вобласць)
Жанатурмыс — сяло ў Зайсанскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Айнабулакскай сельскай акругі. Код КАТА — 634645200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 328 чалавек (175 мужчын і 153 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 284 чалавекі (160 мужчын і 124 жанчыны).
Трон (франшыза)
Трон (TRON) — медыяфраншыза, якая ўключае ў сябе фільмы, мультсерыял, камп’ютарныя гульні, кнігі і коміксы. Сусвет Трона з’явіўся ў 1982 годзе з фільма «Трон» кампаніі Walt Disney Pictures. За ім былі створаныя розныя працягі: кнігі, серыі коміксаў, відэагульні, працяг Трон: Спадчына ў 2010 годзе, музычныя альбомы і мультсерыял. Прэм’ера мультсерыяла «Трон: Паўстанне» стартавала на канале Disney XD у чэрвені 2012 года.
Уілем Дэфо
Уілем Джэймс (Уільям) Дэфо (William James (Willem) Dafoe; нар., Аплтан) — амерыканскі акцёр. Чатырохразовы намінант на прэмію «Оскар» (1987, 2001, 2018, 2019), «Залаты глобус» (2001, 2018, 2019) і прэмію Брытанскай кінаакадэміі (2018).
Атрымаў сусветнае прызнанне дзякуючы ролі сяржанта арміі ЗША Гордана Элаяса ў фільме «Узвод» (1986), а таксама дзякуючы сваім галоўным і другарадным ролям у такіх карцінах, як «Місісіпі ў агні» (1988), «Апошняя спакуса Хрыста» (1988), «Англійскі пацыент» (1996), «Святыя з Бундока» (1999), «Цень вампіра» (2000), «Не злоўлены — не злодзей» (2006), «Гатэль „Гранд Будапешт“» (2014) і ролі Нормана Озбарна / Зялёнага гобліна ў трылогіі пра Чалавека-павука. Акцёр здымаецца як у высокабюджэтных блокбастарах, так і ў артхаўсных праектах.
NGC 7035
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Малінова (Капыльскі раён)
Маліно́ва (, Малиново) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бучацінскага сельсавета.
Албанская кухня
Албанская кухня  — нацыянальная кухня албанцаў. З'яўляецца міжземнаморскай, сфармавалася пад уплывам многіх кухняў, у тым ліку італьянскай і турэцкай. Албанская кухня характарызуецца выкарыстаннем спецый, такіх як чорны перац і міжземнаморскіх зёлак: мацярдушка, мята, базілік, размарын, якія выкарыстоўваюцца ў прыгатавання мяса і рыбы, але таксама часам выкарыстоўваецца перац чылі і часнок.
Гародніна выкарыстоўваюцца амаль у кожнай страве. Асноўны посілак албанцаў — ланч, які складаецца з gjellë (тушанага мяса), якое з'яўляецца галоўнай стравай і гатуецца з разнастайнай гароднінай, і салатаў са свежай гародніны: таматаў, агуркоў, зялёнага перцу, і маслін. Салат запраўляецца соллю, аліўкавым алеем, воцатам і / або лімонным сокам.
Малочныя прадукты з'яўляюцца неад'емнай часткай кухні, як правіла суправаджаюцца хлебам і алкагольнымі напоямі такімі як ракі. Морапрадукты распаўсюджаны пераважна ў прыбярэжных раёнах і гарадах краіны такіх як Дурэсе, Влёра, Шкодэр, Лежа і Саранда.
Талды (Зайсанскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 92 чалавекі (50 мужчын і 42 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 71 чалавек (42 мужчыны і 29 жанчын).
Свята-Варварынская царква (Слуцк)
Гісторыя
Царква ўзводзілася ў 1794—1799 гадах. Загад аб будаўніцтве быў выдадзены ў 1794 годзе. У 1796 годзе пачаліся работы і да 1800 года пабудова была цалкам закончана і аздоблена.
Хутчэй за ўсё, пасля рамонту ў XIX стагоддзя з’явіліся тры ганкі са слуповымі порцікамі, якія прыдалі фасадам рысы класіцызму, а самому будынку — крыжовы выгляд. У 1868 годзе быў праведзены рамонт, пасля чаго царква атрымала выгляд, які захоўваўся да сярэдзіны XX стагоддзя.
Пасля рэвалюцыі была закрыта. Падчас Другой сусветнай вайны пры ёй зноў арганізаваўся прыход і аднавіліся набажэнствы. З 1944 па 1948 год настаяцелем царквы быў протаіерэй Сергій Шахновіч, а пасля яго ад’езду — протаіерэй айцец Міхаіл Мар’янскі, які аказаўся апошнім настаяцелем Варварынскай царквы.
У ноч з 7 на 8 красавіка 1953 года царква з усёй маёмасцю згарэла. Па афіцыйных дадзеных, пажар адбыўся з-за няякаснай электраправодкі. Прыхаджане на свае сродкі непадалёку ад згарэлага храма, на другім баку вуліцы 14-ці Партызан, набылі прыватны дом, у якім набажэнствы аднавіліся зноў. Праз нейкі час улады прыход скасавалі, а памяшканне было перададзена для арганізацыі клуба таварыства сляпых.
Архітэктура
Царква ўяўляла сабою помнік народнага драўлянага дойлідства з рысамі стылю барока. Адносілася да тыпу драўляных трохзрубных храмаў ярусна-восевай кампазіцыі з вылучаным цэнтральным верхам. Галоўны цэнтральны аб’ём уяўляў сабою ярусную кампазіцыю: чацвярык на чацверыку, які завяршаўся васьмерыковым светлавым барабанам са шлемападобным купалам. Прамавугольныя ў плане, амаль аднолькавыя па аб’ёму прытвор і алтарная апсіда (у якой былі зрэзаны вуглы, таму яна яна мела выгляд пяцігранніка), па шырыні меншыя, а па вышыні роўныя са зрубам сярэдняга чацверыка, пакрываліся падобнымі схільнымі дахамі з вальмамі па тарцах. Купал, а таксама дахі апсіды і бабінца ўпрыгожвалі тры дэкаратыўныя цыбулепадобныя купалкі.
Сцены звонку былі вертыкальна ашаляваныя. Галоўны ўваход меў выгляд порціка: два слупы-апоры падтрымлівалі выступаючы над ганкам навес з франтонам і двухсхільным дахам, на якім пасярэдзіне мясцілася шатровая вежачка. Меліся яшчэ ўваходы з абодвух бакоў галоўнага аб’ёма, вылучаныя двухслуповымі порцікамі пад двухсхільнымі дахамі. Спалучэнне ўсіх частак пабудовы ўтварала прыгожую гарманічную архітэктурную кампазіцыю. Характэрным для яе было пачуццё павольнага руху ад ніжэйшых бакавых аб’ёмаў да цэнтра, завершанага ўзнесеным над будынкам крыжам. Да алтарнай часткі з правага боку далучалася невялікая па аб’ёму рызніца. Унутры плоская столь пераходзіла ў падкупальныя скляпенні праз ветразі. Меўся старажытны чатырох’ярусны іканастас, члянёны пілястрамі і калонкамі белай афарбоўкі з пазалотай. У ім размяшчаліся 20 абразоў.
Царкоўная званіца стаяла асобна: з правага боку ад уваходнай брамы на могілках. Яна была пабудавана (магчыма, адноўлена) у 1875 годзе.
Лешніца (Маларыцкі раён)
Ле́шніца (, Лешница) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Велікарыцкага сельсавета.
NGC 7035A
NGC 7035A (іншыя абазначэнні — PGC 66257, ESO 530-15A) — галактыка ў сузор’і Казярог.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Лямпа напальвання
Лямпа напальвання — электрычная крыніца святла, у якой цела напалу (тугаплаўкі праваднік), змешчанае ў празрыстую вакуумную або запоўненую інертным газам судзіну, награваецца да высокай тэмпературы за кошт правядзення праз яго электрычнага току, у выніку чаго цела выпраменьвае электрамагнітныя хвалі ў шырокім спектральным дыяпазоне, у тым ліку бачнае святло. У якасці цела напалу ў наш час звычайна выкарыстоўваюцца спіралі з вальфрамавых стопаў.
Прынцып дзеяння
У лампе выкарыстаецца эфект награвання цела напальвання пры праходжанні праз яго электрычнага току (цеплавое дзеянне тока). Пры награванні цела напальвання па законе Планка выпраменьвае электрамагнітныя хвалі, частка якіх пры тэмпературы з'яўляецца бачным святлом.
Гісторыя вынаходства
У 2-й палове 1870-х гадоў амерыканскі вынаходнік Томас Эдысан праводзіць даследчую працу, у якой спрабуе як ніткі розныя металы. У 1879 годзе ён патэнтуе лямпу з плацінавай ніткай. У 1880 годзе ён вяртаецца да вугальнага валакна і стварае лямпу з часам жыцця 40 гадзін.
Антон Аляксандравіч Пракопаў
Антон Аляксандравіч Пракопаў (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Пераможца Рэспубліканскай спартакіяды школьнікаў 2014 года на дыстанцыі 100 м брасам.
Пераможца Першынства Беларусі 2015 года на дыстанцыі 100 м брасам.
Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі 2016 года ў камбінаванай эстафеце 4 × 100 мікст.
Нямецкі гістарычны музей
Гісторыя
Музей быў заснаваны 28 кастрычніка 1987 года па выпадку святкавання 750-гадовага юбілею Берліна і ў той час размяшчаўся ў будынку Рэйхстага ў Заходнім Берліне. У гэты дзень адпаведнае пагадненне было падпісана федэральным канцлерам Гельмутам Колем і кіруючым бургамістрам Заходняга Берліна Эберхардам Дыпгенам у будынку рэйхстага. Першая пастаянная выстаўка «Карціны і сведчанні нямецкай гісторыі» адкрылася ў снежні 1994 года і складалася з больш чым 2 000 экспанатаў.
Нямецкі гістарычны музей меркавалася размясціць у спецыяльна пабудаваным для яго будынку недалёка ад рэйхстага. У архітэктурным конкурсе на праект новага музейнага будынка перамог італьянскі архітэктар Альда Росі. Падзенне Берлінскай сцяны ўнесла свае карэктывы ў гэтыя планы. Пасля аб'яднання Германіі 3 кастрычніка 1990 года федэральны ўрад перадаў Нямецкаму гістарычнаму музею калекцыю і плошчы Музея нямецкай гісторыі, які функцыянаваў у ГДР. Так Цэйхгаўз, самы стары будынак на Унтэр-дэн-Ліндэн, стаў домам для Нямецкага гістарычнага музея. Першыя экспазіцыі ў Цэйхгаўзе адкрыліся ўжо ў верасні 1991 года.
У 1998 годзе пачалася рэстаўрацыя Цэйхгаўза. Фае і ўнутраны дворык адкрыліся ў красавіку 2004 года. Пастаянная выстаўка музея адкрылася 2 чэрвеня 2006 года ў прысутнасці федэральнага канцлера Ангелы Меркель. З 2003 года быў адкрыты доступ наведвальнікаў у другі будынак музея, пабудаваны Бэй Юймінам, дзе праходзяць спецыялізаваныя выстаўкі.
Нямецкі гістарычны музей адным з першых музеяў Германіі адкрыў уласны вэб-сервер, які ператварыўся ў адзін з самых папулярных музейных сервераў у Германіі. Нямецкі гістарычны музей — адзін з самых наведвальных музеяў Германіі.
Выстаўкі
Пастаянная выстаўка музея ўключае больш за 8 000 гістарычных экспанатаў, якія распавядаюць пра асоб, падзеі, ідэі і працэсы ў амаль двухтысячагадовай нямецкай гісторыі: ад першага стагоддзя да н.э. і да нашых дзён. Апроч асноўнай экспазіцыі ў музеі рэгулярна праходзяць спецыялізаваныя выстаўкі.
Небяспека
Небяспека — верагоднасць, магчымасць узнікнення тых ці іншых працэсаў, з’яў, тэхнагенных здарэнняў, якія могуць з’явіцца ці з’явіліся чыннікам надзвычайнай ці экстрэмальнай сітуацыі.
У залежнасці ад крыніцы асноўныя выгляды небяспекі для жыцця і здароўя чалавека можна падзяліць на:
NGC 7036
NGC 7036 — патройная зорка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дровы
Дро́вы — ссечаныя і распілаваныя часткі дрэваў, якія выкарыстоўваюцца для таго, каб паліць у печы, коміне альбо вогнішчы для атрымання цяпла і святла. Большая частка дроваў мае форму палена.
Тэхналогія вытворчасці
Камлі дрэваў і тоўстыя галіны пілуюць на кавалкі даўжынёй 40—60 см, якія пасля расколваюць сякерай уздоўж на драбнейшыя кавалкі. Часам для гэтага працэсу выкарыстоўваецца адмысловая сякера, лязо якой мае форму кліна з вуглом прыкладна ў 30°.
Правільнай стойкай падчас сячэння дроваў лічыцца такая, калі ногі расстаўленыя шырэй за плечы. Гэта прадухіліць ад пашкоджанняў у выпадку промаху, няўдачнага ўдару альбо ламання сякеры.
Самымі «спякотнымі» лічацца дровы з бярозы, а самымі халоднымі — з асіны.
Беларускія традыцыі
Нарыхтоўкай дроваў зазвычай займаліся мужчыны. Лічылася, што ў таго, хто першы ссек дрэва на дровы да наступнай зімы, «жыццё будзе цяплейшым і багацейшым».
Час, на працягу якога займаліся нарыхтоўкай дроваў, называўся дрывасекам. Звычайна ён пачынаўся вясной, у сакавіку-красавіку, а скончваўся 22 кастрычніка — на Якуба-дрывасека — ахоўніка дрывасекаў. У пэўных мясцовасцях дровы нарыхтоўвалі талакой.
Нарыхтоўкай дроваў забаранялася займацца ў пэўныя дні: на Каляды, на Саракі, у перадвелікодную пятніцу, у чацвер на Траецкім тыдні, а таксама ў нядзелю і ў святы. Таксама забаранялася секчы дровы пасля заходу сонца. З відаў дрэваў забаранялася секчы рабіну, бузіну, асіну, шыпшыну, вішню. Таксама не дазвалялася секчы на дровы дрэва, у якое трапіла маланка альбо якое было вывернута з коранем падчас навальніцы. Лічылася, што нарыхтоўка такіх дрэваў выклікае хваробу ці смерць кагосьці з жыхароў хаты.
Каб дзіця не нарадзілася з рассечанымі вуснамі, цяжарнай жанчыне было неабходна пазбягаць месцаў, дзе пілуюць і сякуць дровы. Падчас вяселляў жаніха часам прасілі пакалоць дровы, каб паказаць сваю спрытнасць і гаспадарлівасць.
Навасёлкі (Бучацінскі сельсавет)
Навасёлкі (, Новосёлки) — пасёлак у Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бучацінскага сельсавета.
Кайнар (Зайсанскі раён)
Кайнар — сяло ў Зайсанскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Айнабулакскай сельскай акругі. Код КАТА — 634645400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 406 чалавек (213 мужчын і 193 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 364 чалавекі (196 мужчын і 168 жанчын).
Кехіндэ Фатаі
Кехіндэ Фатаі (Kehinde Fatai; нар., Абуджа) — нігерыйскі футбаліст, нападнік румынскага клуба «Ацэлул» з Галаца.
Клубная кар’ера
На моладзевым узроўні гуляў на радзіме за клуб JUTH, а ў ліпені 2007 года пераехаў у Еўропу, далучыўшыся да «Фарула» з Канстанцы. У чэрвені 2010 года ў якасці свабоднага агента перабраўся ў іншы румынскі клуб — «Астру», дзе стаў адным з асноўных ігракоў. У верасні 2013 года на правах арэнды стаў іграком бельгійскага «Бругэ», аднак не здолеў замацавацца ў складзе і праз год вярнуўся ў «Астру».
У маі 2015 года падпісаў трохгадовы кантракт з пражскай «Спартай». У жніўні 2016 года перабраўся ў расійскі клуб «Уфа». Спачатку быў трывалым іграком асновы, аднак у першай палове 2018 года стаў у асноўным заставацца на лаўцы запасных. У жніўні 2018 года па пагадненні бакоў разарваў кантракт з «Уфой».
Неўзабаве пасля зыходу з «Уфы» падпісаў кантракт з беларускім клубам «Дынама» з Мінска, дзе хутка замацаваўся ў аснове. 20 кастрычніка ў матчы з «Мінскам» адзначыўся хет-трыкам (выніковы лік 3:3). Сезон 2019 пачынаў у стартавым складзе дынамаўцаў, з лета стаў часцей выхадзіць на замену. У снежні 2019 года па заканчэнні кантракта пакінуў мінскі клуб.
У студзені 2020 года папоўніў склад румынскай «Астры». Пакінуў клуб па заканчэнні сезона 2020/21. У верасні 2021 года далучыўся да «Арджэша», а ў жніўні 2022 года перайшоў у казахстанскі «Туран».
Міжнародная кар’ера
Выступаў за моладзевую зборную Нігерыі.
Тэпінг
Тэпінг — тэхніка ігры на гітары. Гук ствараецца пры дапамозе лёгкіх удараў па струнах на грыфе гітары.
Гісторыя
Лічыцца, што тэхніка тэпінга зарадзілася сярод электрагітарыстаў у сярэдзіне XX стагоддзя. Яе распаўсюджванне звязваюць са з'яўленнем электрагітары. Першапачаткова тэпінг (рэзкае прыцісканьне струны пальцам правае рукі, «хамер») быў проста адным з тэхнічных прыёмаў, падобна флажалету.
З часам гэты прыём развіўся ў асобны спосаб ігры на электрагітары — двухручны тэпінг (пад словам «двухручны» разумеецца, што левая і правая рука здабывае гук самастойна, граючы незалежныя партыі, падобна таму, як гэта робяць піяністы). Тэпінг можа быць двух выглядаў — адзінагалосны, які выкарыстоўваецца пры хуткасных пасажах, у асноўным з дысторшнам, а таксама больш складаны выгляд — поліфанічны, або незалежны тэпінг, пры якім абедзве рукі граюць свае ўласныя партыі. Некаторыя выданні завуць гэты прыём ігры «фартэпіянная» тэхніка, бо вельмі нагадвае тэхніку ігры на фартэпіяна. Сустракаецца таксама назва тачстайл (TouchStyle).
Расіенскія павятовыя маршалкі
Спіс маршалкаў дваранства Расіенскага павета.
Літаратура
Та­ма­ра Бай­ра­ша­у­скай­те. [https://etalpykla.lituanistikadb.lt/object/LT-LDB-0001:J.04~2014~1473949156546/J.04~2014~1473949156546.pdf Ин­сти­тут пред­во­ди­те­лей дво­рян­ства в за­пад­ных гу­бер­ни­ях Рос­сий­ской им­пе­рии во вто­рой по­ло­ви­не XIX в. — на­ча­ле XX в. (Ви­лен­ская и Ко­вен­ская гу­бер­нии)*]
Сержпутоўскі
Сержпутоўскі — прозвішча.
NGC 7037
NGC 7037 — группа звёзд ў сузор’і Лебедзь.
Масевічы
У 1940—1954 гадах цэнтр Масевіцкага сельсавета.
Кейсі Афлек
Калеб Кейсі Мак-Гуайр Афлек-Болт (Caleb Casey McGuire Affleck-Boldt; нар., Фалмут, Масачусетс) — амерыканскі акцёр тэатра, кіно і тэлебачання, а таксама кінарэжысёр, кінапрадзюсар і сцэнарыст. Лаўрэат прэмій «Оскар», «Залаты глобус» і BAFTA (усе — 2017 года) за галоўную ролю ў драме «Манчэстэр ля мора». Малодшы брат Бенa Афлека.
Менструацыя
Менструацыя (ад mensis — месяц), месячныя або рэгулы — частка менструальнага цыкла жаночага арганізма, адрыньванне функцыянальнага пласта эндаметрыя (слізістай абалонкі маткі), якое суправаджаецца крывацёкам. Ад першага дня менструацыі пачынаецца адлік менструальнага цыкла. Тое, што менструальная кроў не згортваецца і мае больш цёмны колер, чым кроў, якая цыркулюе ў сасудах — гэта норма. Гэта тлумачыцца прысутнасцю ў менструальнай крыві набору ферментаў.
Менструацыя звычайна адбываецца кожны месяц, але маюцца і нестандартныя тэрміны менструацыі. Да палавога паспявання, у перыяд цяжарнасці і адразу пасля родаў, у менапаўзе менструацыя адсутнічае. Вылучэнні адразу пасля родаў называюцца лохіі і працягваюцца некалькі тыдняў. Часам падчас кармлення грудзьмі менструацыя можа адсутнічаць нейкі час і на гэтым адсутнасці менструацыі пабудаваны такі метад засцярогі ад цяжарнасці як метад лактацыённай аменарэі. Першае з’яўленне менструацыі (менархе) у жанчыны адбываецца ў 12-14 гадоў (у сярэднім; з роскідам ад 9-11 да 19-20 гадоў). Пасля першай менструацыі наступная можа быць праз 2 або 3 месяцы. З часам менструальны цыкл ўсталёўваецца і працягваецца 28 дзён, але працягласць цыкла ад 21 да 35 дзён таксама з’яўляецца нармальнай. Толькі ў 13 % усіх жанчын цыкл складае роўна 28 дзён. Менструацыя доўжыцца прыкладна 2-8 дзён.
Рыгор Яўгенавіч Пякарскі
Рыгор Яўгенавіч Пякарскі (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Пераможца Спартакіяды Беларусі сярод ДЮСШ 2013 года на дыстанцыі 100 м вольным стылем.
Пераможца Рэспубліканскай спартакіяды школьнікаў 2014 года на дыстанцыі 100 м вольным стылем.
Пераможца Першынства Беларусі 2015 года на дыстанцыі 100 м вольным стылем.