Пітэр_Паўль_Рубенс
Барока. «Фламандская Сіксціна»
М. Лекурэ ставіла сабе пытанне, ці можна лічыць Рубенса мастаком барока, і прызнавала, што гэтае паняцце, што насілу паддаецца часоваму і прастораваму вызначэнню, удала дэманструе яго дваістасць. Росквіт творчасці Рубенса давёўся на пік развіцця барока. Паводле І. Е. Прус, ён быў адным са стваральнікаў гэтага стылю і яго найбуйнейшым прадстаўніком, але ў многіх адносінах яго творчае крэда радніла яго з Адраджэннем. У першую чаргу гэта ставілася да светаўспрымання. Барока разглядаецца М. Лекурэ як мастацтва свету, што страціў сваю непахіснасць. Адкрыццё Новага Свету і бясконцасці Сусвету выклікала да жыцця мноства новых вераванняў, і перад чалавекам XVII стагоддзя ўстала патрэба пераасэнсавання касмалогіі. Адгэтуль любоў эпохі да множнасці элементаў і навочнасці, каханне да арнаментальнасці і публічнай пышнасці. Рубенс па-ранейшаму ўспрымаў свет як усёахопнае адзінства, цэнтрам светабудовы для яго з’яўляўся чалавек, якога кіравалася славіць усімі магчымымі спосабамі. Пра дваістасць барока і творчасці Рубенса пісаў. Ён зваў Рубенса «самым міфалагічным» з жывапісцаў свайго стагоддзя, бо міф у яго рэалізуецца як натуральная форма першага жыццеадчування. У сваім міфалагічным пачатку ён перасягаў мастакоў не толькі Адраджэння, але нават самой антычнасці, бо «антычнае мастацтва не ведае гэтак адкрытага і гэтак магутнага напору жыццёвага інстынкту, які мы знаходзім у творах Рубенса, — у стварэннях класічнай Грэцыі прыродна-арганічныя элементы знаходзіліся ў абавязковай раўнавазе з фактарамі, якія ўпарадкавалі. Падобная дамінанта стыхійна-прыроднага пачала ў светаўспрыманні Рубенса і блізкіх да яго жывапісцаў фламандскай школы ва ўмовах такой складанай і рэфлексуючай эпохі, як XVII стагоддзе, выглядае нечаканай. <…> У адрозненне ад амбівалентнай структуры барочнай выявы ў італьянскім мастацтве, заснаванага на саюзе і адначасна на антытэзе дзвюх субстанцый — матэрыі і духу, духоўны пачатак рубенсаўскіх выяў успрымаецца не як самастойная субстанцыя, супрацьстаялая субстанцыі матэрыяльнай, а як натуральнае спараджэнне і развіццё аднаго грунту — ажыватворанай і тым самым адухоўленай матэрыі. Дуалістычнай антыноміі супрацьстаўляецца сапраўдны вобразны ». Калі адлічваць стыль барока ад рымскіх збудаванняў Ордэна Езуітаў, то гістарычна пра сваю прыналежнасць да гэтага стылю Рубенс абвясціў у 1620 годзе, калі прыняў заказ у езуітаў на афармленне фасада і ўнутранага ўбрання цэрквы св. Ігната (цяпер прысвечанай св. Карлу Барамеа). Заказ быў грандыёзны па маштабе і вельмі цвёрды па тэрмінах: кантракт быў падпісаны 20 сакавіка 1620 года, а працы былі здадзены пад канец таго ж года. Рубенс стаяў паміж Мікеланджэла Буанароці і Джавані Ларэнца Берніні як мастак сваёй эпохі, які змог аб’яднаць у сваім мастацтве жывапісу, скульптуру і архітэктуру. У майстэрні Рубенса былі напісаны 39 палотнаў, зроблены рысункі і мадэлі фасада і ўнутранага скульптурнага ўбрання. У ліпені 1718 года царква згарэла, і ад жывапісу мастака не засталося і следу, за выняткам нешматлікіх папярэдніх эскізаў і накідаў. З гэтых апошніх вынікае, што Рубенс задумаў збудаванне як «фламандскую Сіксціну»: як і ў Ватыкане, кожнае з 39 палотнаў было ўпісана ў асобны збор. Езуіты гэтым пераследавалі зусім пэўную мэту: Рубенсу была заказана «», у якой чаргаваліся старазапаветныя і новазапаветныя сюжэты. Мастак мог рэалізаваць грандыёзныя памкненні, калі яму даводзілася будаваць кампазіцыі і фігуры так, каб вернікі маглі бачыць іх здалёку ў слушным ракурсе. Фасадныя скульптуры таксама ляпіліся па мадэлях Рубенса. Рубенсу ж належала ідэя трохчасткавага дзялення фасада, узроўні якога з’яднаны так жа, як і ў рымскай царкве Іль-Джэзу. Беламармуровае рашэнне фасада сімвалізаваў, які спусціўся на зямлю.