cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
IC 4681
IC 4681 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Стралец.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Баляслаў Баляслававіч Віленчыц
Баляслаў Баляслававіч Віленчыц (нар., в. Залоззе (з 1966 у складзе в. Казейкі), Стаўбцоўскі раён, Мінская вобласць) — беларускі фізік, спецыяліст у галіне оптыкі і прыбораў і метадаў эксперыментальнай фізікі. Доктар фізіка-матэматычных навук (1995), старшы навуковы супрацоўнік (1987).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіка», 1975). У 1985 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, у 1995 годзе — доктарскую. Працаваў у Інстытуце цепла- і масаабмену АН БССР (1970—1975), Інстытуце прыкладных фізічных праблем імя А. Н. Сеўчанкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (з 1976, галоўны навуковы супрацоўнік).
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: аптычная дыягностыка газавых і аэразольных патокаў.
Распрацаваў метады вымярэння фізічных характарыстык газавых патокаў, фарміравання і дыягностыкі параметраў лазерных пучкоў, стварыў новы навуковы кірунак, які дазваляе комплексна вырашаць праблемы інжынернай экалогіі.
Па выніках распрацовак і даследаванняў апублікавана больш за 170 навуковых прац, атрымана больш за 50 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў на вынаходніцтвы. Яго градыентна-аптычныя і градыентна-дынамічныя сістэмы дэманстраваліся на спецыялізаваных выстаўках у Мінску, Санкт-Пецярбургу, Маскве, Варшаве, Дэлі, Пекіне, Гановеры, Лейпцыгу.
Узнагароды
Узнагароджаны дыпломамі, залатым і чатырма сярэбранымі медалямі ВДНГ СССР, знакам «Вынаходнік СССР» (1984). У 1991 годзе была прысуджана Прэмія Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.
Franchi SPAS-12
Гладкаствольная стрэльба Franchi SPAS-12 была распрацавана італьянскай фірмай Луіджы Франчы у канцы 1970х гадоў як універсальная баявая зброя для паліцыі і вайскоўцаў. Паводле розных крыніц, абрэвіятура SPAS расшыфроўваецца альбо як Sporting Purpose Automatic Shotgun (спартыўны аўтаматычны драбавік), альбо як Special Purpose Automatic Shotgun (аўтаматычны драбавік адмысловага прызначэння). Да цяперашняга часу SPAS-12 атрымаў вялікае распаўсюджванне як паліцэйская зброя, зброя для спецпадраздзяленняў, а таксама як грамадзянская зброя для спорту і самаабароны. SPAS-12 адрознівае высокая надзейнасць і гнуткасць ва ўжыванні, але, з іншага боку, гэтая зброя мае даволі вялікую масу і складанае кіраванне, і, як следства — высокі кошт.
SPAS-12 мае газавы рухавік аўтаматыкі. Газавы поршань колцавай, размешчаны вакол падствольнага трубчастага магазіна. Замыканне засаўкісп — хісткай баявой лічынкай у яго верхняй часткі, за хваставік ствала. Ствольная скрынка — з алюмініевага сплава. Газаадводны механізм можа быць лёгка адключаны, і стрэльба ператвараецца ў помпавую, з ручной перазарадкай пры дапамозе слізгальнага цаўя. Пераключэнне ажыццяўляецца шляхам націску і ўтрымання адмысловай кнопкі ў ніжняй частцы цаўя. Пры гэтым зрушэнне цаўя наперад да ўпора перакладае стрэльбу ў самазарадны рэжым, а зрушэнне злёгку назад — у ручны рэжым (помпавы). Падствольны магазін рыхтуецца па аднаму патрону праз акно ў дні ствольнай скрынкі, выкід стрэляных гільзаў — праз бакавое акно направа. Засцерагальнік размешчаны ў перадпакоі часткі спускавога клямара, і на ранніх мадэлях меў выгляд рычажка, а на сучасных — выгляд папярочнай кнопкі. Як правіла SPAS-12 камплектуецца металічным, складаным уверх — наперад прыкладам і пластыкавай пісталетнай дзяржальняй, аднак магчыма ўстаноўка і няскладных пластыкавых прыкладаў. Ствол з цыліндрычным свідраваннем і зменнымі чоками. Прыцэльныя прынады складаюцца з мушкі ў дульнай частцы ствала і адчыненага цаліка. Магчымая ўстаноўка розных каліматарных прыцэлаў, лазерных мэтапаказальнікаў, баявых ліхтароў.
NGC 2102
NGC 2102 (іншае абазначэнне — ESO 57-SC29) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чарнаватая блакітніца
Чарнаватая блакітніца, блакітніца аркас (Phengaris nausithous ці Maculinea nausithous) — матыль сямейства блакітніц.
Арэал
Пашырэнне: зона шыракалістых лясоў Еўропы, на ўсход да Саян; у Беларусі адзначалася на Палессі. Месцы пражывання: невялікія лугі і ўзлескі з зараснікамі крывасмоку.
Экалогія
Від аселы. За год дае 1 пакаленне. Лёт матылёў у ліпені — пачатку жніўня. Зімуюць вусені. Кармавая расліна вусеняў — крывасмок. У сваім развіцці яны звязаны з мурашкамі роду Formica. Вусені старэйшага ўзросту жывуць у мурашніках.
Самавар
Самавар — металічная пасудзіна для кіпячэння вады і падрыхтоўкі гарбаты. Першапачаткова вада награвалася ўнутранай топкай, якая прадстаўляе сабой высокую трубку, якая напаўняецца драўнянымі вуглямі. Пазней з’явіліся іншыя віды самавараў — газавыя, электрычныя і інш. У другой палове XX стагоддзя амаль паўсюдна выцесненыя электрычнымі самаварамі, электрычнымі чайнікамі і чайнікамі для пліт. Самы старажытны 3700-гадовы самавар быў знойдзены ў Шэкінскім раёне Азербайджана.
Кастрычніцкі
Інфраструктура
На тэрыторыі сучаснага пасёлка размешчаны клуб, бібліятэка, сталовая, магазін. Цэнтр торфапрадпрыемства «Каўпеніца».
Жаночая логіка 3
Стральцоў прапануе Вользе Пятроўне разабрацца ў новай заблытанай гісторыі. Справа ў тым, што яго сябар — доктар гістарычных навук, акадэмік Аляксандр Юр’евіч Сіпягін — загінуў у аўтакатастрофе. Жонка Сіпягіна, Марына, засталася жывая, але яе тэрарызуе прывід. Пасля поўначы ў загарадным доме акадэміка пачынаюць рыпець масніцы, нехта стогне, а на раніцу асабістыя рэчы нябожчыка аказваюцца не на сваім месцы...
Валерый Уладзіміравіч Магучы
Біяграфія
Скончыў факультэт скульптуры Беларускай Акадэміі мастацтваў(1988). Вучыўся ў А. Арцімовіча, А. Анікейчыка, Г. Мурамцава.
З 1984 — удзельнік выставак у Мінску, Санкт-Пецярбургу, Германіі.
Жыў у Віцебску. З 2018 года жыве ў г.Віфлеем, штат Нью-Гэмпшыр (ЗША).
Працуе ў манументальнай і станкавай скульптуры. Асноўныя творы:
Эдуарда Каман’ё
Эдуарда Оскар Каман’ё (ісп.: Eduardo Óscar Camaño; нар. года, Буэнас-Айрэс) — аргенцінскі палітык, які выконваў абавязкі прэзідэнта Аргенціны з 30 снежня 2001 па 2 студзеня 2002 года.
Каман’ё служыў мэрам акругі Кільмес ў 1987—1991 гадах. Да 2007 года быў дэпутатам парламента Аргенціны ад правінцыі Буэнас-Айрэс. Быў лідарам большасці ніжняй палаты парламента Аргенціны з 2001 года. У выніку адстаўкі Адольфа Радрыгеса Саа і Рамона Пуэрта ён узначаліў выканаўчую ўладу.
У наступныя гады стварыў перанісцкай блок з Эдуарда Дуальдэ, які знаходзіўся ў апазіцыі да прэзідэнта Нестара Кіршнера. У 2007 годзе зноў прэтэндаваў на месца ў парламенце, на гэта раз па спісе антыкіршнераўскага блока. Аднак прайграў Рыкарда Кукавільё, прадстаўніку Грамадзянскай кааліцыі.
Пасля Каман’ё стаў старшынёй нацыянальнага савета Хустысіялісцкай партыі, што зрабіла яго лідарам партыі разам з Дуальдэ і Кіршнерам. У 2008 годзе, калі Кіршнер узяў на сябе кіраўніцтва партыі, ён прапанаваў Каман’ё і Дуальдэ кіруючыя пасады, што магло аб’яднаць варожа настроеныя адзна да адной фракцыі партыі.
Трынідад (Куба)
Трынідад (Trinidad) — горад у цэнтральнай частцы Кубы, у правінцыі Санкці-Спірытус. Насельніцтва 74 571 чалавек (2007). Заснаваны ў 1514 годзе іспанскім канкістадорам Дыега Веласкесам дэ Куэльярам. Гэта адзін з найлепш захаваных старажытных гарадоў Карыбскага рэгіёна, што дало падставу для ўключэння яго ў 1988 годзе ў Спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Трынідад — важны цэнтр вытворчасці тытуню і цыгар.
Сонечнае зацьменне 20 мая 1966 года
Сонечнае зацьменне 20 мая 1966 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 137 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,9991 і дасягнула свайго максімуму ў 09:39:02 UTC у пункце з каардынатамі 39° пн. ш. 26° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 0 хв. 5 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 3 км.
Зацьменне 20 мая 1966 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1966 годзе і 152-ім у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 23 лістапада 1965 года, наступнае — 12 лістапада 1966 года.
IC 4682
IC 4682 — галактыка тыпу SBbc (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Некрафілія
Некрафілія (ад νεκρός - «мёртвы» і φιλία - «любоў») — сексуальная дэвіяцыя, якая праяўляецца ў палавой цязе да трупаў, а таксама секс з трупамі. Можа разглядацца як разнавіднасць фетышызма ці як самастойны разлад палавой перавагі.
Агульныя звесткі
Некрафілія сустракаецца як сярод мужчын, так і сярод жанчын. Узрост некрафілаў таксама можа быць розным, пачынаючы ад падлеткавага і заканчваючы пажылым.
Эрых Фром пісаў, што прычынай некрафіліі можа стаць «панурая, пазбаўленая радасці змрочная атмасфера ў сям'і, дрымотнасць... адсутнасць цікавасці да жыцця, стымулаў, імкненняў і спадзяванняў, а таксама дух разбурэння ў сацыяльнай рэальнасці ў цэлым».
У некаторых крыніцах некрафілія трактуецца як любоў да неадушаўлёных прадметаў наогул. Больш за тое, сустракаюцца згадкі пра тое, што слова першапачаткова мела менавіта такое значэнне. Псіхалагічна вельмі блізка да некрафіліі знаходзіцца сомнафілія, пры якой цяга накіравана на асоб, якія знаходзяцца ў несвядомым стане (сон, прытомнасць, кома).
Чэмпіянат свету па снукеры 1983
Чэмпіянат свету 1983 (World Snooker Championship 1983, таксама вядомы як Embassy World Snooker Championship 1983 — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 16 красавіка па 2 мая 1983 года на арэне тэатру Крусібл, у Шэфілдзе, Англія. Турнір стаў 46-м розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе. Кампанія Embassy у чарговы раз спансавала турнір. Прызавы фонд турніру склаў £135,000, з якіх £30,000 атрымаў пераможца.
Манумент ідэй чучхэ
Манумент ідэй чучхэ (주체사상탑) — помнік у Пхеньяне, пабудаваны ў 1982 годзе ў гонар 70-годдзя Кім Ір Сена. Уяўляе сабой абеліск з граніту вышынёй 170 метраў (вышыня слупа - 150 метраў, вышыня паходні - 20 метраў). З'яўляецца другім па вышыні збудаваннем у Пхеньяне. Ля падножжа размешчана 30-метровая бронзавая скульптурная група з трох фігур, якія прадстаўляюць селяніна, рабочага і працоўнага інтэлігента.
Усярэдзіне манумента ёсць ліфт, з дапамогай якога можна падняцца на назіральную пляцоўку наверсе. З паўднёвага боку ля асновы манумента ёсць ніша, сцены якой ўпрыгожаны каменнымі пліткамі, падоранымі рознымі высокапастаўленымі гасцямі Пхеньяна, таварыствамі сяброўства з КНДР, замежнымі гурткамі па вывучэнні ідэй чучхэ і іншымі сябрамі Паўночнай Карэі.
Леанід Сцяпанавіч Вялічка
Леанід Сцяпанавіч Вялічка (нар. 1925, Старобін) — беларускі ўрач, спецыяліст у галіне артапедычнай стаматалогіі. Доктар медыцынскіх навук (1980), прафесар (1981). Лаўрэат Дзяржаўнай прэмii БССР (1986), ганаровы доктар БДМУ, ганаровы грамадзянін Старобіна. Інвалід Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
У 1948 годзе скончыў зубатэхнічнае аддзяленне Мінскай зубалячэбнай школы. З 1948 па 1953 гады зубны тэхнік Старобінскай бальніцы. У 1958 годзе скончыў стаматалагічны факультэт Кіеўскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута. З 1958 па 1960 гады выкладчык Мінскага медыцынскага вучылішча № 3.
З 1960 па 1963 гады навучаўся ў мэтавай аспірантуры на кафедры артапедычнай стаматалогіі Маскоўскага медыцынскага стаматалагічнага інстытута. З 1963 года асістэнт кафедры стаматалогіі Мінскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута.
З 1967 па 1993 гады ​​загадчык кафедры артапедычнай стаматалогіі МДМІ.
Прафесар кафедры артапедычнай стаматалогіі з 1993 года ​​і па цяперашні час.
Узнагароды
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1986) за распрацоўку і стварэнне новых тэхналагічных працэсаў і абсталявання для нанясення тонкаплёначных пакрыццяў метадам іонна-прамянёвай апрацоўкі і іх шырокае ўкараненне ў народную гаспадарку.
Палітыка Партугаліі
Партугалія — прэзідэнцкая рэспубліка (з 1910). Прэзідэнт абіраецца ўсеагульным галасаваннем на 5 гадоў. У студзені 2016 прэзідэнтам абраны Марселу Рэбелу ды Соза.
Урад узначальвае прэм’ер-міністр, які, як правіла, з’яўляецца лідарам перамогшай на парламенцкіх выбарах партыі. Прэм’ер-міністр фармуе склад свайго кабінета. З 26 лістапада 2015 — Антоніу Кошта.
Парламент (Асамблея Рэспублікі) абіраецца па партыйных спісам на 4 гады. У склад парламента ўваходзяць 230 дэпутатаў. Папярэднія парламенцкія выбары адбыліся 20 лютага 2005.
У Партугаліі дзейнічае шматпартыйная сістэма. Аднак асноўнае палітычнае дужанне адбываецца паміж двума партыямі: сацыялістычнай (лева-цэнтрысцкай, 121 мандат на парламенцкіх выбарах 2005) і сацыял-дэмакратычнай (права-цэнтрысцкай, 75 мандатаў на парламенцкіх выбарах 2005). У парламенце таксама прадстаўленыя:
Канстытуцыя Партугаліі прынятая 25 красавіка 1976, змены ўносіліся ў 1982, 1989, 1992, 1997, 2001 і 2004.
Суксун
Геаграфія
Суксун размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы Пермскага края, за 134 кіламетраў ад Пермі і за 30 кіламетраў ад мяжы са Свярдлоўскай вобласцю.
Пасёлак размешчаны на рацэ Суксунчык, якая з’яўляецца прытокам Сылвы. Пры будаўніцтве Суксунскага завода была арганізавана сажалка, па ўсходнім беразе якой развіваўся пасёлак, а супрацьлеглы бераг упіраецца ва ўсходні схіл Сылвенскага кража, з якога добра бачны пасёлак. Рака Суксун, на якой быў пабудаваны завод, была падзелена на дзве ракі: Суксунчык (паміж сажалкай і вусцем) і Сандушка (частка вышэй сажалкі).
Да 2007 года праз Суксун праходзіла федэральная траса Р242 Перм — Екацярынбург. У 2007 годзе быў здадзены ўчастак трасы ў абыход пасёлка. Чыгуначныя транспартныя зносіны з пасёлкам адсутнічаюць, найбліжэйшая буйная чыгуначная станцыя — Кунгур (50 кіламетраў).
Гісторыя
Першае летапіснае згадванне ў 1651 годзе.
У 1723 годзе Берг-калегія прыняла «ад Неўянскага камісара Мікіты Дзямідава» заяўку на будаўніцтва медзеплавільнага завода на рацэ Суксун. Распрацоўка Суксунскіх медных капей была пачата ў 1724 годзе, а ў студзені 1725 года прамыслоўцам Акінфіем Дзямідавым быў закладзены медзеплавільны завод, які пачаў працу 11 жніўня 1727 года, а з 15 студзеня 1729 года запрацаваў на поўную магутнасць. Завод вырабляў вычышчаную медзь як для дзяржаўнай замовы — для патрэб манетных двароў, так і гатункавую медзь для продажу на ўнутраным рынку.
У наступныя год-два на Суксунскім заводзе з’явіліся: «каменная фабрыка» для ліцця званоў і падрыхтоўкі латуні (зялёнай медзі); фабрыка для вытворчасці з медзі і латуні посуду, бытавога і царкоўнага начыння; фабрыка па вытворчасці самавараў. У 1841 годзе тут быў пабудаваны і пушчаны на ваду першы на Урале параход з жалезным корпусам «Мікіта Дзямідаў».
Пасля адмены прыгоннага права ў Суксуне з’яўляецца вялікая колькасць саматужных майстэрняў па вытворчасці самавараў і іншага меднага посуду.
20 чэрвеня 1933 года Суксун стаў пасёлкам гарадскога тыпу.
Летам 1941 года ў Суксун была эвакуіравана Віцебская акулярная фабрыка, якая змяніла асноўны профіль Суксунскага завода на ўвесь наступны перыяд. Па заданні Народнага камісарыята аховы здароўя СССР завод прыступіў да вытворчасці акулярных лінзаў і ахоўных акуляраў. З 1956 года завод цалкам перайшоў на выпуск лінзаў і акуляраў. У сувязі з гэтым ён быў перайменаваны ў Суксунскі оптыка-механічны завод. У цяперашні час завод спецыялізуецца на выпуску сродкаў індывідуальнай абароны (ахоўныя акуляры, шчыткі, каскі, навушнікі).
Воінскі абавязак
Воінскі абавязак — абавязак (павіннасць) мужчын (у некаторых дзяржавах і жанчын) несці ваенную ці нацыянальную (альтэрнатыўную, грамадзянскую) службу.
Таксама гэта мае на ўвазе абавязак ваяваць (у выпадку ваенных дзеянняў) у шэрагах узброеных сіл. З воінскага абавязку неабходна выцякае ваенная служба грамадзян падчас вайны. Але ў многіх дзяржавах існуе воінская павіннасць, якая прадугледжвае нясенне службы як у ваенны, так і ў мірны час. Кожная дзяржава мае магчымасць вызначыць узрост прызыву, а таксама іншыя ўмовы, якія вызначаюць якасць і працягласць службы. Воінскі абавязак узыходзіць да старажытнасці і працягваецца ў некаторых дзяржавах да гэтага часу пад рознымі назвамі. Сучасная сістэма амаль поўнага нацыянальнага прызыву маладых людзей на службу датуецца Французскай рэвалюцыяй у 1790-х гадах, дзе яна стала асновай вельмі вялікі і магутнай арміі і флоту. Большасць еўрапейскіх дзяржаў пазней скапіявалі гэтую сістэму для мірнага часу, так што людзі ў пэўным узросце звычайна служаць адзін год — 8 гадоў на сапраўднай службе, а затым пераходзяць у запас (рэзерв) і ў адстаўку.
У Беларусі
У перыяд Кіеўскай Русі аснову княжацкіх узброеных сіл стваралі невялікія прафесійныя атрады — дружыны; прыкладна з XIV стагоддзя па землях Вялікага Княства Літоўскага распаўсюдзілася паспалітае рушэнне — мабілізацыя ўсіх ваеннаабавязаных краіны (expeditio generalis) або аднаго ці некалькіх ваяводстваў ці паветаў, апалчэнне.
З прыходам расійскай улады быў уведзены рэкруцкі набор, пры якім пэўная частка насельніцтва амаль усё жыццё аддавала службе ў расійскім войску, пазней тэрміны службы былі значна паменшаны.
У БССР была ўведзена сістэма набору ў армію на тэрмін да двух гадоў ваеннаабавязанага насельніцтва. У 1984 годзе прадастаўленне адтэрміноўкі ад прызыву на ваенную службу для працягу адукацыі (арт. 35 Закона) было адменена, вернута — у 1989 годзе.
Паўночнакітайская мова
Паўночнакітайская мова («паўночныя дыялекты кітайскай мовы», таксама бэйфанхуа або гуаньхуа  — найбуйнейшая кітайская мова або асноўная дыялектная група кітайскай мовы (у залежнасці ад вызначэнні статусу кітайскіх ідыёмаў), якая аб'ядноўвае блізкія адзін да аднаго кітайскія дыялекты, распаўсюджаныя на большай частцы паўночнага і паўднёва-заходняга Кітая.
На аснове пекінскага дыялекту гэтай групы стварылі ў 50-60 гг. ХХ ст. маўленчы стандарт путунхуа, які стаў афіцыйнай вуснай мовай краіны. Уключае ў тым ліку дунганскую мову, якая вылучаеццы выключна этна-сацыялінгвістычна.
У заходняй літаратуры паўночнакітайскую мову звычайна завуць мандарынскай, або мандарынскай кітайскай (Mandarin Chinese). Назва ўзнікла як калька c кіт. гуаньхуа (літар. — афіцыйная гаворка), ад заходняй назвы вышэйшых кітайскіх чыноўнікаў (гуань) — мандарынаў.
Пад кітайскай мовай, як правіла, маюць на ўвазе менавіта яе паўночную разнавіднасць або стандартную форму — путунхуа.
Дыялекты
Асноўныя дыялектныя групы паўночнакітайскай:
东北 = Паўночна-усходняя галіна
北京 = Пекінская галіна
冀鲁 = Галіна Цзі-Лу (хэбэйска-шаньдунская галіна)
胶辽 = Галіна Цзяа-ляа (ляадунска-шаньдунская галіна)
兰银 = Галіна Лань-інь (раёны Ланьчжоу — Іньчуань і ўсходнія раёны Сіньцзян-Уйгурскага аўтаномнага раёна)
江淮 = Цзянхуайская галіна (левабярэжнае нізоўе ракі Янцзы: Ухань — Хэфэй — Тайчжоу — Яньчэн)
西南 = Паўднёва-заходняя галіна
Часам у склад паўночнакітайскай уключаюць таксама цзіньскую мову (цзінь; 45 млн чал.), распаўсюджаную ў правінцыі Шаньсі, на поўначы правінцый Шэньсі і Хэбэй, і ў часткі аўтаномнага раёна Унутраная Манголія.
Міжземнаморскі тэатр ваенных дзеянняў Другой сусветнай вайны
Міжземнаморскі тэатр ваенных дзеянняў Другой сусветнай вайны (1940—1945) — баявыя дзеянні, якія адбываліся падчас Другой сусветнай вайны ў Міжземным моры, на Балканах на Блізкім Усходзе, Паўночнай Афрыцы, Італіі, і Паўднёвай Францыі.
Уварванне ў Егіпет. Першае ўварванне ў Грэцыю (чэрвень 1940 — сакавік 1941)
10 чэрвеня 1940, у разгар нямецкага наступу ў Францыі, Італія абвясціла вайну Вялікабрытаніі і Францыі. 11 чэрвеня італьянская авіяцыя здзейсніла першы налёт на востраў Мальту, дзе знаходзілася буйная брытанская ваенна-марская база. Пасля капітуляцыі Францыі і падпісання вішысцкім урадам саюза з Германіяй, узнікла пагроза выкарыстання французскага флоту Германіяй і Італіяй. 3 ліпеня 1940 брытанцы нанеслі ўдар па французскім флоце ў алжырскім Мерс-эль-Кебіры і іншых портах (гл. аперацыя «Катапульта»), захапіўшы ці патапіўшы амаль усе ваенныя караблі Францыі.
13 верасня 1940 італьянская армія ўварвалася ў тэрыторыі Лівіі ў Егіпет з мэтай захопу Александрыі і Суэцкага канала, але неўзабаве яна была спынена. 28 кастрычніка Італія ўварвалася ў Грэцыю з тэрыторыі Албаніі. Аднак грэчаская армія спыніла напад, перайшла ў контрнаступленне і нанесла італьянцам разгромнае паражэнне, выбіўшы іх з тэрыторыі краіны і заняўшы Паўднёвую Албанію. 11 лістапада англічане нанеслі сур'ёзнае паражэнне італьянскаму флоту ў Таранта (большая частка лінейных караблёў была сур'ёзна пашкоджана), пасля чаго марскія перавозкі ў Афрыку для італьянцаў сталі даволі складанымі. 9 снежня 1940 года англійскія войскі перайшлі ў наступ у Егіпце, занялі ўсю Кірэнаіку і ў пачатку лютага 1941 года выйшлі ў раён Эль-Агейла. Пасля чаго англічане спынілі наступ у Паўночнай Афрыцы і пачалі перакідку войск у Грэцыю.
Захоп Грэцыі і Югаславіі. Бітвы ў Паўночнай Афрыцы і на Блізкім Усходзе (сакавік 1941 — лістапад 1941)
Цяжкае становішча італьянцаў у Паўночнай Афрыцы прымушае іх прасіць дапамогі ў Германіі. У Афрыку прыбывае нямецкі корпус на чале з генералам Ромелем. 31 сакавіка ён пераходзіць у наступ і да 15 красавіка выбівае англічан з Лівіі і падыходзіць да межаў Егіпта. Англічане страцілі многія апорныя пункты, захаваўшы толькі крэпасць Табрук, якая бараніла шлях углыб краіны, да Ніла. У сувязі з пранацысцкай палітыкай урада Ірака, брытанскія войскі 18 красавіка 1941 урываюцца ў Ірак. Пасля паўтара месяца зацятых баёў 30 мая Ірак капітулюе. У чэрвені брытанская армія пры падтрымцы руху «Змагарная Францыя» захоплівае Сірыю і Ліван, вывеўшы іх з пад кантролю вішысцкага рэжыму. Пасля адмовы іранскага ўрада ў размяшчэнні брытанскіх і савецкіх войскаў на тэрыторыі Ірана, СССР і Вялікабрытанія ў жніўні-верасні 1941 акупуюць Іран. Шах Рэзы Пехлеві бяжыць з краіны, Іран уступае ў Антыгітлераўскую кааліцыю.
Улетку 1941 брытанскі флот і авіяцыя трывала захапілі панаванне на моры і ў паветры на Міжземнаморскім тэатры. Выкарыстоўваючы востраў Мальта як базу, яны патапілі ў жніўні 1941 33 %, а ў лістападзе — звыш 70 % грузаў, якія накіроўваліся з Італіі ў Паўночную Афрыку.
Перамога саюзнікаў у Паўночнай Афрыцы (лістапад 1941 — май 1943)
8 лістапада 1942 амерыкана-англійскія дывізіі пад камандаваннем генерала Эйзенхаўэра пачалі высадку ў Алжыры, Аране і Касабланцы. Да канца лістапада англа-амерыканскія войскі занялі Марока і Алжыр, уступілі ў Туніс і падышлі да гарадоў Бізерта і Туніс. У сярэдзіне лютага 1943 нямецкія танкавыя войскі нанеслі ўдар па амерыканскіх войсках, прасунуліся на паўночны захад на 150 км, але затым пад ціскам перавышаючых сіл адышлі на зыходныя пазіцыі. 21 сакавіка 1943 англа-амерыканскія войскі пачалі наступ з поўдня на лінію Марэт і з захаду ў раёне Макнасі і прарвалі абарону італа-нямецкіх войскаў, якія ў пачатку красавіка адышлі да горада Туніса. 13 мая 1943 італа-нямецкія войскі, акружаныя на паўвостраве Бон (250 тыс. чалавек), капітулявалі. Заняцце саюзнікамі Паўночнай Афрыкі рэзка пагоршыла і без таго цяжкае стратэгічнае становішча краін фашысцкага блока ў Міжземным моры.
Італьянская кампанія (май 1943 — май 1945)
10 ліпеня 1943 англа-амерыканскія войскі пачалі высадку на востраве Сіцылія. Маючы абсалютную перавагу сіл на моры і ў паветры, яны да сярэдзіны жніўня авалодалі Сіцыліяй, а ў пачатку верасня пераправіліся на Апенінскі паўвостраў. У Італіі нарастаў рух за ліквідацыю фашысцкага рэжыму і выхад з вайны. У выніку ўдараў англа-амерыканскіх войскаў і росту антыфашысцкага руху ў канцы ліпеня паў рэжым Мусаліні. Яго змяніў урад Бадолья, які падпісаў 3 верасня перамір'е з ЗША і Вялікабрытаніяй. У адказ немцы ўвялі ў Італію дадатковыя кантынгенты войскаў, раззброілі італьянскую армію і акупавалі краіну. Да лістапада 1943, пасля высадкі англа-амерыканскіх дэсантаў у Салерна, нямецка-фашысцкае камандаванне адвяло свае войскі ў раён Рыма, дзе фронт стабілізаваўся. Толькі ў маі 1944 саюзнікі здолелі прарваць германскую абарону на поўдзень ад Рыма і, злучыўшыся з дэсантам, раней высаджаным у Анцыа, занялі італьянскую сталіцу 4 чэрвеня 1944 г. Пасля гэтага 2 французскія і 3 амерыканскія дывізіі былі адкліканы з фронту для высадцы ў Паўднёвай Францыі. Са ЗША і Паўночнай Афрыкі таксама прыбылі дадатковыя дывізіі. 15 жніўня 6-я група армій — амерыкана-французскія войскі высадзіліся на ўзбярэжжы Паўднёвай Францыі. Нямецкія войскі аказалі слабое супраціўленне і, з прычыны таго, што агульнае прыпыненне на Заходнім фронце складалася для іх няўдала, 19 жніўня пачалі адыходзіць з тэрыторыі Паўднёвай Францыі. Да 11 верасня 6-я група армій падпарадкоўвалася камандаванню саюзнікаў у Міжземнамор'і (AFHQ) пакуль у раёне Дыжона саюзныя войскі, якія высадзіліся ў Паўднёвай Францыі, злучыліся з войскамі саюзнікаў, што наступалі з Паўночнай Францыі. Пасля гэтага 6-я група армій стала падпарадкоўвацца Заходнееўрапейскаму камандаванню саюзнікаў (SHAEF) і Паўднёва-Французская аперацыя ўжо стала часткай Заходнееўрапейскага тэатра ваенных дзеянняў.
Пасля гэтага да вясны 1945 года вайна ў Італіі была пазіцыйнай, баявыя дзеянні адбываліся ў раёне «Гоцкай лініі». У першай палове красавіка 1945 саюзнікі разгарнулі вырашальны наступ у Паўночнай Італіі. Пасля шэрагу баёў яны занялі Балонню і фарсіравалі раку По. У канцы красавіка пад ударамі саюзных войскаў і ўздзеяннем народнага паўстання, якое ахапіла ўсю Паўночную Італію нямецкія войскі сталі хутка адыходзіць, а 2 мая нямецкая група армій «C» капітулявала.
NGC 2103
NGC 2103 (іншае абазначэнне — ESO 57-EN24) — эмісійная туманнасць у сузор’і Сталовая Гара.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дэмбіца
Дэмбіца (Dębica) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Дэмбіцкага павета Падкарпацкага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляеца сядзібай вясковай гміны Дэмбіца. Займае плошчу 33,81 км². Насельніцтва — 49 000 чалавек (на 2004 год).
Нацыянальны Кангрэс Аргенціны
Выбары ў кангрэс адбываюцца прамым галасаваннем. Парламент абнаўляецца часткамі (палова Палаты Дэпутатаў і траціна Сената) кожныя два гады. Колькасць абранняў на пасаду дэпутата ці сенатара неабмежавана.
Кангрэс праводзіць сесійныя пасяджэнні з 1 сакавіка па 30 лістапада кожнага года, але прэзідэнт можа склікаць пазачарговыя сесіі для разгляду канкрэтнага пытання або працягваць бягучыя. Зала пасяджэнняў Нацыянальнага Кангрэса знаходзіцца ў Палацы Кангрэса ў горадзе Буэнас-Айрэс і на плошчы Кангрэсу, якая знаходзіцца на заходнім канцы Майскай вуліцы, якая вядзе да Майскай плошчы, дзе размешчана Каса-Росада — рэзідэнцыя Прэзідэнта Аргенціны.
Італьянская забастоўка
«Італьянская забастоўка» (таксама «абструкцыя», «праца па правілах», «белая забастоўка») — разнавіднасць забастоўкі, пры якой персанал літаральна прытрымліваецца працоўных і службовых інструкцый, нормаў пры адначасовым захаванні іх прысутнасці на працоўных месцах, адна з формаў пратэстнай барацьбы супраць пагаршэння працоўных адносін.
Сонечнае зацьменне 23 лістапада 1965 года
Сонечнае зацьменне 23 лістапада 1965 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 132 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,9656 і дасягнула свайго максімуму ў 04:14:51 UTC у пункце з каардынатамі 2° пн. ш. 120° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 4 хв. 2 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 134 км.
Зацьменне 23 лістапада 1965 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1965 годзе і 151-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 30 мая 1965 года, наступнае — 20 мая 1966 года.
Радзівіл
Радзівіл — прозвішча літоўскага паходжання, якім карысталіся прадстаўнікі вялікалітоўскага княжацкага роду Радзівілаў.
Вядомыя носьбіты:
IC 4683
IC 4683 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Стралец.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Міхаіл Радзівіл
Міхаіл Радзівіл
NGC 2104
NGC 2104 (іншыя абазначэнні — ESO 205-2, AM 0545-513, IRAS05459-5133, PGC 17822) — галактыка ў сузор’і Жывапісец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Franchi SPAS-15
SPAS- 15 выкарыстае традыцыйную сістэму газавага рухавіка аўтаматыкі з верхнім размяшчэннем газавага цыліндру і кароткім працоўным ходам газавага поршня. Замыканне ажыццяўляецца паваротам засаўкі за ствол, што дазволіла выканаць ствольную скрынку з алюмініевага сплава. Затворная група разам з зваротнымі спружынамі аб’яднаная накіроўвалымі зваротных спружын у адзіны модуль, лёгка вымаемы пры разборцы. дзяржальня ўзвядзення размешчаная на верхнім боку ствольнай скрынкі, пад дзяржальняй для пераноскі, і лёгка кіруецца любой рукой. Ручны засцерагальнік размешчаны перад спускавым гаплікам, пад спускавым клямарам размешчаны дадатковы аўтаматычны засцерагальнік, выключаемый пры ахопе дзяржальні пальцамі.
Выбар рэжымаў стральбы (ручны помпавы або паўаўтаматычны) ажыццяўляецца пры дапамозе кнопкі на верхнім боку цаўя: для пастаноўкі стрэльбы ў паўаўтаматычны рэжым, неабходна націснуць кнопку і ўтрымліваючы яе рукой падаць цаўё наперад да ўпора. Пры гэтым узбоч за цаўём з’явіцца чырвоная пазнака "AUTO". Для пастаноўкі стрэльбы ў ручны помпавы рэжым трэба націснуўшы і ўтрымліваючы кнопку, падаць цаўё злёгку назад да таго, як яно ўвойдзе ў зачапленне з цягамі засаўкі, пры гэтым перад цаўём з’явіцца чырвоная пазнака "PUMP".
Прыцэльныя прылады адчыненыя, уключаюць у сябе рэгуляваны цалік на дзяржальні для пераноскі і мушку на газавай камеры. Магчымая ўсталёўка лазерных мэтапаказальнікаў, коллиматорных прыцэлаў і ліхтароў.
На стрэльбах ранніх выпускаў усталёўваліся альбо нерухомыя пластыкавыя прыклады, альбо рамачныя складаныя ўбок прыклады з алюмініевых трубак. На сучасных стрэльбах усталёўваюцца складаныя ўбок пластыкавыя суцэльныя прыклады. Ствол цыліндрычнага свідравання, можа абсталёўвацца зменнымі чоками. Крамы коробчатые, пластыкавыя, однорядные, на 6 патронаў з даўжынёй гільзы 70 мм.
Янаш Вітэз
Янаш Вітэз (János Vitéz; каля 1408 — ) — венгерскі архібіскуп, канцлер Венгерскага каралеўства, выхавальнік Мацьяша Хуньядзі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і дробнага харвацкага двараніна. Вучыўся ў Падуанскім універсітэце. Пасля вяртання ў Венгрыю зрабіў галавакружную кар’еру: ад заграбскага каноніка да варадскага біскупа, а затым эстэргамскага архібіскупа-прымаса і канцлера Венгерскага каралеўства. Ён служыў Жыгімонту і абодвум Хуньядзі: кіраўніку Венгрыі Янашу і яго сыну, каралю Мацьяшу, да якога быў запрошаны выхавальнікам.
У канцылярыі Жыгімонта Янаш Вітэз пазнаёміўся з Энеем Сільвіа Пікаламіні, які працаваў у ёй пэўны час. Яшчэ ў бытнасць варадскім біскупам, Янаш Вітэз згуртаваў вакол сябе літаратурны кружок паводле тыпу гуманістычнай акадэміі, у якую ўвайшоў і Верджэрыа. Адным з першых у Венгрыі ён стаў калекцыянаваць кодэксы, сабраўшы вялікую бібліятэку, частка якой пазней папоўніла знакамітую бібліятэку Мацьяша. Аснову яго калекцыі склалі працы антычных аўтараў. Янаш Вітэз не быў гуманістам у поўным сэнсе гэтага слова. Антычныя аўтары ўяўлялі для яго хутчэй новы ідэал літаратурнага стылю і чысціні лацінскай мовы, інструмент навострывання ўласнага пяра, чым крыніцу новага светапогляду. Стаўшы канцлерам, ён услед за Верджэрыа ўкараняў новую лацінскую культуру ў каралеўскай канцылярыі. Менавіта ў гэтай сферы ён увекавечыў сябе ў гісторыі венгерскай культуры, пакінуўшы багатую эпісталярную спадчыну. Яго лісты служылі ўзорам для маладых дыпламатаў і адміністратараў. Яны быў сабраны ў 1451 г., пазней, у пачатку XVI ст., выдадзены амаль як падручнікі. Янаш Вітэз аказваў таксама падтрымку моладзі ў атрыманні неабходнай адукацыі. Нямала яго стыпендыятаў вучыліся ў італьянскіх універсітэтах. У сваім жа каралеўстве, у Пожані (сучасная Браціслава), ён заснаваў Academia Istropolitana — першая вышэйшая навучальная ўстанова, арганізаваная па тыпу Балонскага ўніверсітэта. Аднак акадэмія ненадоўга перажыла свайго стваральніка.
Нільс Густаў Дален
Нільс Густаў Дален (Nils Gustaf Dalén; 30 лістапада 1869, Стэнсторп, Швецыя — 9 снежня 1937, Лідынге, Швецыя) — шведскі вынаходнік, заснавальнік кампаніі AGA, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы(1912) «за вынаходніцтва аўтаматычных рэгулятараў, якія выкарыстоўваюцца ў спалучэнні з газавымі акумулятарамі для крыніц святла на маяках і буях».
Чэмпіянат свету па снукеры 1982
Чэмпіянат свету 1982 (World Snooker Championship 1982, таксама вядомы як Embassy World Snooker Championship 1982 — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 30 красавіка па 16 мая 1982 года на арэне тэатру Крусібл, у Шэфілдзе, Англія. Турнір стаў 45-м розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе. Кампанія Embassy у чарговы раз спансавала турнір. Прызавы фонд турніру склаў £110,000, з якіх £25,000 атрымаў пераможца.
Нільс Густаў Дален
Біяграфія
Нягледзячы на слепату Дален заставаўся на чале AGA да 1937 года.
Слонімскі замак
Слонімскі замак (замчышча) — назва старажытнага цэнтра Слоніма, а таксама шэрагу палаца-паркавых комплексаў пабудаваных на яго месцы ў ХІ — XVIII ст. Размяшчаліся на левым беразе р. Шчара.
Спачатку пабудаваны драўляны астрог, потым дзядзінец ХІІ — XIII ст., у XІV — XV ст. драўляны замак на высокім насыпе з падпорнай сценкай з вялікіх камянёў (разбураны пасля 1506). Умацаваным цэнтрам сярэдневяковага Слоніма быў Верхні замак, які займаў узвышша памерам 150x200 м. Замкавая пляцоўка мела форму няправільнага прамавугольніка, узвышалася над ракой на 3—4 м, была ахавана ровам шырынёй 15—18 м і глыбінёй каля 8 м. У 14—18 ст. побач з Верхнім размяшчаўся Ніжні замак, які займаў падковападобную пляцоўку. ахоўваўся земляным валам і вадзяным ровам. У 1520 г. перабудаваны ў невялікі драўляны палац з залай пасяджэнняў, дзе ў 2-й палове XVII ст. адбываліся генеральныя сеймікі. Палац быў абкружаны драўлянымі гароднямі з вежамі.
Палац меў 116 пакояў і залу (найбольш пышная ў стылі ракако «зала багінь», рэстаўрыравана ў 1788). У комплекс уваходзілі манеж, аранжарэя, вялікія дамы для прыдворных і гасцей, друкарня (1777), гаспадарчыя пабудовы і тэатр, пабудаваны паблізу замка на беразе выраўнаванага рукава р. Шчара.
Палацавы комплекс аддзяляўся ад гарадскіх збудаванняў і гандлёвай плошчы сажалкай і рэгулярным садам (майстар паркавай архітэктуры Ле Рак, прыгонны садоўнік Васіль). Не збярогся.
IC 4684
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Антоні Радзівіл
Антоні Радзівіл:
Усходне-Карэйскі заліў
Усходне-Карэйскі заліў — заліў Японскага мора ў паўночна-ўсходняй частцы Карэйскага паўвострава, абмывае тэрыторыю КНДР. Глыбіня ў адкрытай частцы дасягае 1800-2000 м, ля берага - 60 м. Прылівы няправільныя паўсутачныя, амплітуда слабая - 0,5 м. Буйныя парты: Хынам у паўночнай частцы і Вансан у паўднёвай.
Чучхэ
Чучхэ (주체) — паўночнакарэйская ідэалогія, абвешчаная ў 1955 годзе Кім Ір Сенам.
У КНДР чучхэ як афіцыйная ідэалогія лічыцца гарманічнай трансфармацыяй ідэй марксізму-ленінізму на аснове старажытнакарэйскай філасофскай думкі. Упершыню пасля вызвалення Радзімы, тэрмін «чучхэ» прагучаў у прамове Кім Ір Сена "Аб выкараненні дагматызму і фармалізму ў ідэалагічнай працы і аб усталяванні чучхэ» (사상사업에서 교조주의와 형식주의를 퇴치하고 주체를 확립할 데 대하여), зробленай 28 снежня 1955 года.
Згодна з Канстытуцыяй 1972 года, КНДР — суверэнная сацыялістычная дзяржава, якая ў сваёй дзейнасці кіруецца ідэямі «чучхэ». У адпаведнасці з гэтымі ідэямі ўсе пытанні ўнутранага жыцця павінны вырашацца з пазіцый самастойнасці, з апорай на ўласныя сілы.
Паводле афіцыйнага пункту гледжання гісторыкаў КНДР, доўгі час лічылася, што ідэі чучхэ абвясціў Кім Ір Сен ў 1930 годзе ў вёсцы Калунь (Кітай), аднак у цяперашні час лічыцца, што ідэі чучхэ пачалі фармавацца з моманту ўтварэння «Саюза звяржэння імперыялізму» (17 кастрычніка 1926 года).
З 8 ліпеня 1997 года ў Паўночнай Карэі прынята новае «летазлічэнне чучхэ», пачаткам якога з'яўляецца 1912 - год нараджэння Кім Ір Сена.
Балу
Размешчаны на старой дарозе са Стамбула ў Анкару (новая праходзіць праз тунэль, ніжэй горада). Старажытны горад, уваходзіў у Хецкае царства прыкладна з 2000 да н.э., а прыкладна з 500 да н.э. — адзін з галоўных гарадоў хецкай дзяржавы.
NGC 2105
NGC 2105 (іншае абазначэнне — ESO 86-SC29) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Беларуская мара
«Беларуская мара» (Белорусская мечта) — беларускі дакументальны фільм рэжысёра Кацярыны Кібальчыч, створаны творчым аб’яднаннем «LasTV» па замове Інфармацыйнага Бюро Салідарнасці з Беларуссю пры падтрымцы ў 2011 годзе.
Сюжэт
У фільме распавядаецца гісторыя жыцця маладога чалавека з Мінска, які апошнія 18 гадоў жыве ў краіне «апошняга дыктатара Еўропы». У аснову фільма ляглі падзеі 2010—2011 гадоў у Беларусі: прэзідэнцкая кампанія, рэпрэсіі над іншадумцамі, суды над беларускай апазіцыяй і тое, як гэта адбілася на жыцці самай «стабільнай» пост-савецкай рэспублікі.
Прэм’ера
Закрытая прэм’ера адбылася ў Мінску ў нядзелю 6 лістапада 2011 года.
Сланске Врхі
Сланске Врхі (Slanské vrchy, Солоні гори) — горны масіў ва ўсходняй Славакіі на мяжы з Венгрыяй. Найвышэйшы пункт — гара Шыманка, 1092 м. Венгерская частка завецца Землінскія горы (Zempléni-hegység). На тэрыторыі Сланскіх Врхоў знаходзіцца некалькі запаведнікаў. Расліннасць — у асноўным букавыя лясы, сустракаюцца дубы і грабы.
Нагорная вуліца (Мінск)
Нагорная вуліца — вуліца ў Партызанскім раёне Мінска. Знаходзіцца ў жылым квартале, раздзеленым Сляпянскай воднай сістэмай з аднаго боку і Свіслаччу з другога. Перасякае вул. Іванаўскую і Захарава і ідзе паралельна вул. Андрэеўскай.
Уладзімір Паўлаў
Уладзімір Паўлаў:
Чэрнева
Назву Чэ́рнева маюць:
Надзея Георгіеўна Бабкіна
Надзея Георгіеўна Бабкіна (нар., Чорны Яр, Астраханская вобласць, СССР) — савецкая і расійская народная і эстрадная , актрыса, тэлевядучая, даследчык народнай песні, педагог, палітычны і грамадскі дзеяч. Заслужаная артыстка РСФСР (1986), народная артыстка Расіі (1992).
Гданьская суднаверф
Гданьская суднаверф (Stocznia Gdańska) — суднабудаўнічае прадпрыемства ў горадзе Гданьск, Польшча. Вядомая як месца ўзнікнення прафсаюза «Салідарнасць» ў 1980 годзе.
Гісторыя
Гданьская суднаверф была заснавана ў 1945 годзе як дзяржаўнае прадпрыемства, на тэрыторыі былых нямецкіх верфяў Schichau-Werft і Danziger Werft. Абедзве верфі былі значна пашкоджаны падчас Другой сусветнай вайны. У перыяд з 1967 па 1989 год прадпрыемства было вядома як Гданьская суднаверф імя У. І. Леніна.
У жніўні 1980 года забастоўка на Гданьскай суднаверфі вымусіла камуністычныя ўлады ПНР легалізаваць першы ва Усходняй Еўропе незалежны прафсаюз Салідарнасць. Менавіта тут Лех Валенса падпісаў з віцэ-прэм’ерам Мечыславам Ягельскім Гданьскія пагаднення 31 жніўня 1980 года. Гданьская суднаверф мела важную ролю і ў забастовачным руху 1988 года, які ініцыяваў трансфармацыю ПНР у Трэцюю Рэч Паспалітую.
У цяперашні час на Гданьская суднаверфі працуюць каля 2 тысяч чалавек (прыкладна ў дзесяць разоў менш, чым у пачатку 1980-х). Эканамічнае становішча прадпрыемства нестабільна.
Міжнародны жаночы прафсаюз работнікаў швейнай прамысловасці
Міжнародны жаночы прафсаюз работнікаў швейнай прамысловасці (International Ladies Garment Workers Union (ILGWU)) — амерыканскі прафсаюз, які аб’ядноўваў работнікаў вытворчасці жаночага адзення і быў адным з першых прафсаюзаў, у склад якога ўваходзілі пераважна жанчыны.
Важную ролю ў развіцці прафсаюза адыграў ураджэнец Беларусі Давід Ісаак Дубінскі. Пры прэзідэнцтве Дубінскага ў прафсаюзе, быў заключаны першы пакт у швейнай прамысловасці аб 35-гадзінным рабочым тыдні, створаны першы фінансуемы працадаўцам фонд водпускаў рабочых, фонды аховы здароўя і сацыяльнага забеспячэння і пенсійныя фонды.
Прафсаюз завяршыў сваю дзейнасць у 1995 годзе, аб’яднаўшыся з прафсаюзам рабочых швейнай і тэкстыльнай прамысловасці ў новую арганізацыю - UNITE, якая ў 2004 годзе аб’ядналася з прафсаюзам работнікаў гасцініц і рэстаранаў і ўтварыла.
Сербскахарвацкая мова
Сербскахарвацкая ці харвацкасербская мова (таксама сербская або харвацкая, харвацкая аб сербская) (у арыгінале srpskohrvatski/cрпскохрватски, hrvatskosrpski, hrvatski ili srpski, srpski ili hrvatski) — існаваўшы раней тэрмін для абагульнення пад адной назвай сукупнасці дыялектаў, якія ўжываюцца ў Сербіі, Чарнагорыі, Босніі і Герцагавіне і Харватыі — сучасныя сербская, харвацкая, баснійская і чарнагорская мовы. Афіцыйная мова Югаславіі (разам са славенскай, пазней і македонскай) з 1918 да 1991 года.
Літаратурны стандарт засноўваўся на штокаўскім дыялекце і дапускаў экаўскі і іекаўскі варыянты (неафіцыйна яны лічыліся «ўсходнім» (сербскім) і «заходнім» (харвацкім) варыянтамі літаратурнай мовы). Да таго ж, фармальна дыялектамі сербскахарвацкай лічыліся кайкаўскі і чакаўскі дыялекты, але яны не былі ў афіцыйным ужытку.
З распадам Югаславіі афіцыйнымі мовамі новаствораных дзяржаў сталі сербская, харвацкая, баснійская, чарнагорская мовы. Тэрмін «сербскахарвацкая мова» пачаў знікаць з ужытку, спачатку з афіцыйных дакументаў, пасля паступова і з лінгвістычнай літаратуры. Сёння найменне «сербскахарвацкая мова» з'яўляецца дыскусійным гістарычна-палітычным пытаннем. Многія носьбіты лічаць тэрмін «сербскахарвацкая» палітычна некарэктным і нават абразлівым. Іншыя працягваюць ужываць гэты тэрмін.
Сярод лінгвістаў няма адзінага погляду на лёс тэрміна. Ён усё яшчэ выкарыстоўваецца, дзякуючы лаканічнасці пры абазначэнні сукупнасці некалькі моў. Альтэрнатыўная назва баснійская/харвацкая/сербская мова (БХС) з'явілася ў афіцыйным ужытку ў замежжы. У рэгіянальнай лінгвістыцы існуе таксама тэрмін «цэнтральная паўднёваславянская дыясістэма».
Узаемна зразумелыя формы сербскахарвацкай мовы працягваюць выкарыстоўвацца пад рознымі назвамі ў Сербіі, Чарнагорыі, Харватыі і Босніі і Герцагавіне.
Заходне-Балгарскае царства
Заходне-Балгарскае царства (970—1018) — традыцыйнае найменне Першага Балгарскага царства ў перыяд, калі паўночны ўсход быў ужо захоплены Візантыяй да канчатковага яго падзення ў 1018. У македонскай гістарыяграфіі дзяржава згадваецца як Царства Самуіла (Самоилово царство), чым падкрэсліваецца не-балгарскі (македонскі) статус дзяржаўнасці, што выклікае ажыўленую дыскусію.
Перадгісторыя
У 968 паўночна-ўсходняя частка Балгарыі была занята войскамі Кіеўскай Русі на чале з князем Святаславам Ігаравічам. Неўзабаве, у 970 на Балгарыю напала і Візантыя. Князь Святаслаў заключыў саюз з балгарскім царом Барысам II, але быў разбіты візантыйцамі. Пасля гэтага рэшткі яго войска адступілі ў Кіеў, а візантыйскія войскі на чале з імператарам Іаанам Цымісхіем занялі сталіцу Праслаў і паўночна-заходнія вобласці Балгарыі, цар Барыс II і яго малодшы брат Раман былі ўзяты ў палон. Імператар Іаан Цымісхій абвясціў, што Балгарыя далучана да Візантыі.
Пасля падзення Праслава сталіца царства перамясцілася на захад. Спачатку пастаяннай сталіцы не было, у розны час крыніцы згадваюць Скоп’е і Прэспу. Канчаткова сталіцай стаў горад Охрыд, размешчаны на тэрыторыі сучаснай Паўночнай Македоніі. Гэта дзяржава праіснавала амаль паўстагоддзя і традыцыйна называецца ў айчыннай гістарыяграфіі Заходне-Балгарскім царствам.
Кіраўнікі
Паколькі балгарскі цар Барыс II знаходзіўся ў візантыйскім палоне, то першапачаткова ў неакупіраванай частцы Балгарыі панавала анархія, але паступова на першы план высунуліся браты-камітопулы Давід, Майсей, Аарон і Самуіл. Яны прызнавалі вярхоўную ўладу Барыса II (хоць той і знаходзіўся ў палоне і не мог кіраваць краінай) і спрабавалі змагацца з візантыйскімі войскамі. Карыстаючыся тым, што ў Візантыі пасля смерці імператара Іаана Цымісхія военачальнік Варда Склір падняў мяцеж, камітопулы пачалі наступ на Візантыю. Асноўную ролю ў гэтых дзеяннях гуляў Самуіл. Старэйшыя браты Давід і Майсей загінулі напачатку барацьбы. Аарон не прадпрымаў асоблівых дзеянняў. У 976 Самуіл абвінаваціў Аарона ў зносінах з Візантыяй і, падчас вайны з ім, забіў. У 977 цар Барыс II быў выпадкова забіты, яго малодшы брат Раман здолеў бегчы з візантыйскага палону, пасля чаго Самуіл прызнаў Рамана новым балгарскім царом. Пры гэтым Самуіл, пакідаючы Раману тытул цара, фактычна сам кіраваў краінай. Да 986 Самуіл, застаўшыся апошнім з братоў-камітопулаў, замацаваў сваё панаванне ў Паўднёвай Македоніі і ў Фесаліі.
Барацьба з Візантыяй
Пасля таго, як камітопуламі была адноўлена ўлада ў заходняй частцы Балгарыі, Візантыя не спыняла спроб заваяваць гэту рэштку Балгарскага царства. Так у 986 імператар Васіль II спрабаваў заваяваць заходнія землі Балгарыі і аблажыў Сафію, але не атрымаў поспеху ў гэтым. У 991 Васілю II удалося ўзяць у палон балгарскага цара Рамана.
Пасля 1001 Візантыя бесперапынна ваявала з Балгарыяй. У 1004 Васіль ІІ, узяў Відзін, разбіў армію цара Самуіла каля Моравы і ўзяў прыступам Скоп’е. 29 ліпеня 1014 Васіль II атрымаў буйную перамогу над балгарамі, узяў 15 тысяч палонных, загадаў асляпіць іх (на кожную сотню аслепленых быў пакінуты адзін павадыр, аслеплены толькі на адно вока) і адправіць іх у такім відзе ў Балгарыю. Гэта падзея выклікала смерць цара Самуіла. Неўзабаве пасля гэтага візантыйскія войскі занялі Охрыд, а частка знаці перайшла на бок Візантыі. Новы цар, Гаўрыіл Радамір спрабаваў арганізаваць абарону, яму нават удалося разбіць армію Тэафілакта Ватаніята, але ў 1015 Васіль II распачаў новы паход у Балгарыю.
Падзенне царства
Лічыцца, што Васіль II звязаўся са стрыечным братам Гаўрыіла, Іванам Уладзіславам і прапанаваў яму зрынуць Гаўрыіла ў абмен на мір з Балгарыяй. У 1015 Гаўрыіл быў забіты, а Іван Уладзіслаў абвясціў сябе царом Балгарыі. Аднак мір быў нядоўгім. У 1016 Візантыя зноў уварвалася ў рэшткі Балгарыі. У 1018 годзе ў бітве пры Дураца цар Іван Уладзіслаў быў забіты. Пасля гэтага балгарская знаць, уключаючы царыцу Марыю (удаву Івана Уладзіслава), здалася візантыйцам пад гарантыю асабістай недатыкальнасці. Пасля гэтага рэшткі Балгарскага царства былі канчаткова акупаваны Візантыяй.
IC 4685
IC 4685 — галактыка тыпу IV3pn ў сузор’і Стралец.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Палітыка Бразіліі
Паводле Канстытуцыі 1988 года Бразілія з’яўляецца прэзідэнцкай рэспублікай. Згодна з індэксам дэмакратыі (2017), Бразілія можа пахваліцца дэмакратычным палітычным рэжымам.
Палітычная сістэма
Прэзідэнт і віцэ-прэзідэнт выбіраюцца разам на 4 гады, з магчымасцю перавыбараў. Прэзідэнт адначасова з’яўляецца лідарам дзяржавы і главой урада, у якім прызначае міністраў. Парламент — дзвюхпалатны Нацыянальны кангрэс: федэральны сенат (81 месца) і палата дэпутатаў (513 месцаў).