cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алесь Пушкін
Перыяд незалежнасці Беларусі
Штогод арганізоўваў святкаванне Купалля ў гарадскім пасёлку Бобр у ноч з 6 на 7 ліпеня. Там жа праводзіў штогадовыя акцыі 25 сакавіка ў дзень абвяшчэння незалежнасці Беларускай Народнай Рэспублікі. Сябра Беларускага саюза мастакоў.
Напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў 2006 года Алеся Пушкіна на 3 дні змясцілі ў СІЗА нібыта за тое, што ў тэлефоннай размове мастак кепска казаў пра тагачаснага старшыню КДБ Беларусі Сцяпана Сухарэнку — нібыта пра гэта данеслі невядомыя «рыбакі». Алеся аштрафавалі і адпусцілі. У тым жа годзе яго спрабавалі асудзіць па абвінавачванні ў абліванні чорнай фарбай помніка «смершаўцу», Герою Савецкага Саюза Васілю Чабатарову. Але справа была адпраўленая на дадатковае расследаванне і закрытая.
9 снежня 2010 года, за 10 дзён да разгону акцыі пратэсту ў Мінску, Пушкін быў затрыманы ў сябе дома і абвінавачаны ў хуліганстве. Пад вартай у Крупскім СІЗА абвясціў галадоўку і «маўчанку». Затрыманне аказалася прэвентыўным. Каб палітычна актыўны мастак не арганізаваў акцыю пратэсту, яму далі 13 сутак і пасля іх вызвалілі. У 2019 годзе Суд Крупскага раёна прызнаў Алеся Пушкіна вінаватым у правядзенні несанкцыяванай акцыі 6 чэрвеня на ганку крамы «Еўраопт». Сам мастак назваў свае дзеянні мастацкім перформансам. Суддзя аштрафаваў яго за несанкцыянаваную акцыю і за шкоду міліцыянеру.
Пераслед 2021 года. Гібель
Удзельнічаў у акцыях пратэсту супраць фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў 2020 года. 26 сакавіка 2021 года Генеральная пракуратура Беларусі завяла крымінальную справу супраць Алеся Пушкіна праз тое, што на выстаўцы ў гродзенскім «Цэнтры гарадскога жыцця» дэманстраваўся партрэт антысавецкага падпольшчыка Аўгена Жыхара аўтарства мастака. Пракуроры ўбачылі ў гэтым «рэабілітацыю нацызму». Алесь Пушкін даведаўся пра крымінальную справу, але не адмяніў вылет з Украіны, дзе ў яго была выстаўка, і вечарам таго ж дня вярнуўся ў Беларусь. Уначы спецслужбы правялі вобшук у яго майстэрні. 29 сакавіка Алесь Пушкін быў звольнены з «Белрэстаўрацыі», дзе на той час працаваў. На наступны дзень ён быў затрыманы і зняволены. Пазней стала вядома, што ініцыятарамі крымінальнай справы супраць Пушкіна былі прарасійскія актывісты рэжыму Лукашэнкі і намеснік старшыні Гродзенскага аблвыканкама Віктар Пранюк.
6 красавіка 2021 года сумеснай заявай васьмі арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЕН-цэнтр, быў прызнаны палітычным зняволеным. 30 красавіка 2021 года шэфства над палітвязнем узяла Каміла Хансен, дэпутатка Рыксдага.
У часе суда 10 сакавіка 2022 года Алесь Пушкін лёг на лаўку і адмовіўся з яе ўставаць, суд зрабілі закрытым. 25 сакавіка на пасяджэнні суда ён у знак пратэсту парэзаў сабе жывот. 30 сакавіка 2022 года Алесь Пушкін быў асуджаны да 5 гадоў зняволення ў калоніі строгага рэжыму паводле артыкулаў 130 часткі 3 (наўмысныя дзеянні па рэабілітацыі нацызму, здзейсненыя групай асоб) і 370 (здзек з дзяржаўных сімвалаў). Суд праходзіў у закрытым рэжыме. Справу разглядала суддзя Алена Шылько, дзяржаўнае абвінавачванне па справе Алеся Пушкіна падтрымаў пракурор Аляксандр Кароль. У часе абвяшчэння прысуду Алесь гучна гаварыў і распрануўся, каб былі бачныя парэзы на жываце ў выглядзе крыжа. За гэта яго на 13 сутак змясцілі ў карцар.
15 красавіка 2022 года Алесь Пушкін быў этапаваны з СІЗА-1 у папраўчую калонію № 22 (Воўчыя Норы, Івацэвіцкі раён, Брэсцкая вобласць). У жніўні 2022 года стала вядома, што Пушкін змешчаны на 5 месяцаў у памяшканне камернага тыпу. 11 лістапада 2022 года паводле рашэння суддзі Аляксандра Кірыловіча было пастаноўлена перавесці Алеся Пушкіна на турэмны рэжым тэрмінам на паўтара года, ён быў этапаваны ў турму № 1 (Гродна). Рада Беларускага саюза мастакоў выключыла Алеся Пушкіна з шэрагаў арганізацыі незадоўга да яго смерці.
11 ліпеня 2023 жонка Алеся Пушкіна паведаміла аб смерці мужа ў гродзенскім шпіталі, куды ён быў прывезены ў непрытомным стане пад канвоем з турмы. Пазней стала вядома, што ў турме ў Пушкіна развіўся перытаніт, перад смерцю быў септычны стан і паліорганная недастатковасць. Незалежныя крыніцы ў СМІ адзначаюць, што смерць наступіла праз неаказанне медыцынскай дапамогі ў турме, шанцаў на выжыванне ў шпіталі ўжо амаль не было.
Пахаваны 13 ліпеня ў родным гарадскім пасёлку Бобр, перад гэтым адбылося адпяванне ў Свята-Мікалаеўскай царкве.
Сям’я
Жонка — Яніна Аляксандраўна. Двое дзяцей — Марыля і Мікола. Было дзве пазашлюбныя дачкі — Ганна і Дар’я. Станам на 2020 год Алесь Пушкін жыў у вёсцы Бобр разам з жонкай.
Віцебскі перыяд
Па заканчэнні інстытута атрымаў размеркаванне на працу ў віцебскім мастацкім камбінаце. З часам, знайшоўшы памяшканне пад уласную майстэрню, заняўся падрыхтоўкай выставы «''Соц-арт. Дэкларатыўнае мастацтва''». Выставе папярэднічалі перформансы «7 лістапада», «Віцебск за кратамі», «Вясна», «Вольнасць», «Каханне». Чарговы маніфест сац-арту быў прадэклараваным 25 сакавіка 1991 года, у Дзень Волі, калі Алесь Пушкін здзейсніў наступны перформанс: праехаў па Віцебску пад гукі духавога аркестра на асле, з голубам у руках. Далей голуб быў выпушчаны са словамі: «Ён прынясе нам свабоду!».
23 сакавіка 1993 года ў Віцебску мастак адкрыў адну з першых у Беларусі прыватных некамерцыйных галерэй сучаснага мастацтва «У Пушкіна», якая праіснавала да 1997 года. Галерэя займала плошчу каля 50 метраў і размяшчалася недалёка ад музея Марка Шагала. Пасля закрыцця галерэі ў 1997 годзе выехаў разам з карцінамі і зборам галерэі на радзіму, у мястэчка Бобр.
Таксама Алесь Пушкін афармляў сцэну і быў аўтарам эскізаў касцюмаў да 7 Міжнароднага фестывалю сучаснай харэаграфіі, які праходзіў у Віцебску ў 1994 годзе. Займаўся сцэнаграфіяй у Беларускім драматычным тэатры імя Якуба Коласа. Аформіў такія спектаклі, як «Кароль Лір» Уільяма Шэкспіра (рэжысёр Валерый Маслюк, 1993—1994), «Фрокен Юлія» Юхана Аўгуста Стрындберга (рэжысёр А. Грышкевіч, 1997) і «Палкоўніку ніхто не піша» Габрыэля Гарсія Маркеса (2001).
Роспіс храмаў
Паралельна дзейнасці ў Віцебску рабіў рэстаўрацыю і абнаўленне храмавых роспісаў у магілёўскім касцёле Святога Станіслава, але гэтыя работы вяліся з грубымі парушэннямі і прывялі да непапраўных страт. Там ім былі напісаны аўтарскія фрэскі: «Святая Цэцылія, патронка Музыкі і Спеваў», «Святы Арханёл Міхаіл, заступнік зямлі Беларускай», «Святы Антоній Падуанскі», «Святы апостал Іўда-Тадэвуш», «Глорыя Кардыналу Казіміру Свёнтаку», дзе ўпершыню на Беларусі былі напісаныя выявы беларускага кардынала, з яго блаславення, і Папы Рымскага Яна Паўла ІІ. Героямі роспісу выступалі многія вядомыя беларускія палітычныя і царкоўныя дзеячы, у тым ліку Зянон Пазняк. Некаторыя фрэскі былі выдаленыя па палітычных матывах.
У 1996 годзе зрабіў манументальныя роспісы сцен праваслаўнай царквы ў роднай вёсцы Бобр, адноўленай пасля разбурэння ў 1936 годзе. У гэтай царкве ў жніўні 1997 года Алесь Пушкін вянчаўся са сваёй жонкай Янінай. Тэматыка роспісу ў эпізодзе Суднага дня зноў мела палітычную афарбоўку. Па правую руку Хрыста былі намаляваныя праведнікі, па левую — грэшнікі. Анёл трубіў у горн. Асобы грэшнікаў мелі падабенства з Аляксандрам Лукашэнкам і Мітрапалітам Філарэтам. Пасля таго, як фрэску паказалі ў тэлепраграме РТР «Весткі тыдня» ў 2005 годзе, царкоўныя ўлады накіравалі ў Бобр протаіерэя Мінскай епархіі Мікалая Коржыча, пад наглядам якога скандальная частка роспісу сцены была замазана. Гэта драўляная царква, пасля асвячэння яе патрыярхам Філарэтам, згарэла. Адбылося гэта 17 лютага 2011 года. Царква адноўленая з цэглы.
У партфоліа Алеся Пушкіна таксама работы ў касцёле Панны Марыі ў Вішневе (Валожынскі раён), у касцёле архангела Міхаіла ў Міхалішках (Астравецкі раён), вітражы ў касцёле святога Яна Хрысціцеля ў Серабранцы горада Мінска.
Іншае
Аформіў кнігі паэзіі Міраславы Лукшы (Беласток, 1994), Людмілы Сіманёнак (Віцебск, 1997), Славаміра Адамовіча «Плавільшчыкі расы» (няздзейснена), А. Мельнікава «Выжывае падлейшы».
У дзяржаўнай арганізацыі «Белрэстаўрацыя» працаваў над роспісамі Бальнай залі палацу Пуслоўскіх у Косаве. Ягоная група мастакоў аднаўляла роспісы, зробленыя ў палацы напачатку XX стагоддзя Феліксам Журкам. Працаваў над узнаўленнем палаца Булгакаў у Жылічах Кіраўскага раёна.
Выстаўкі
Удзельнічаў у міжнародных выстаўках (Расія, Германія і інш.), шматлікіх перфомансах.
Працы захоўваюцца ў Дзяржаўным мастацкім музеі Беларусі, Гістарычна-архітэктурным музеі Полацка, гарадскіх музеях Оршы, у прыватных зборах у Беларусі і за мяжой.
25 сакавіка 1991 года адбылася першая персанальная выстаўка артэфактаў дэкаратыўнага мастацтва (сац-арту) у Віцебску.
25 сакавіка 1992 года ў Мінску, у Доме літаратара адбылася другая персанальная выстаўка. 4—23 кастрычніка 1992 года адбылася персанальная выстаўка ў Магілёве.
26 жніўня 2016 года ў Познані ладзілася выстаўка «Нацыянальна-радыкальны Алесь Пушкін».
Узнагароды
Лаўрэат другой Нацыянальнай прэміі «Хартыя’97» у галіне абароны правоў чалавека ў намінацыі «За смеласць у мастацтве» (1999 г.). Узнагароджаны медалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі (2019), пасмяротна ўзнагароджаны медалём «Гонар і годнасць» Аб’яднанага пераходнага кабінета (12 ліпеня 2023).
IC 4518-2
IC 4518-2 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Воўк.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Палеаліт
Палеалі́т (παλαιός — старажытны + λίθος — камень) — найстаражытнейшы перыяд у гісторыі чалавецтва. Палеаліт характарызуецца панаваннем каменных прылад працы, здабываннем ежы ў асноўным праз паляванне на буйных жывёл, а таксама з’яўленнем бліжэй да канца палеаліту homo sapiens — чалавека сучаснага выгляду.
Палеаліт пачаўся прыкладна 2,5 млн гадоў таму са з’яўленнем першых каменных прылад працы. Каля 200 тысяч гадоў таму праходзіць умоўная мяжа паміж ніжнім і сярэднім палеалітам, а каля 50—40 тысяч — паміж сярэднім і верхнім. Канец палеаліту і пераход да мезаліту адбыўся каля 10—12 тысяч гадоў таму.
Сяргей Сяргеевіч Пракоф’еў
Пачатковы перыяд
Пракоф’еў пачаў праяўляць свой надзвычайны талент у раннім узросце. У пяць год ён скампанаваў першы твор, Індыйскі галоп, занатаваць які яму дапамагла маці. У сямігадовым узросце ён навучыўся гуляць у шахматы, якія сталі яго захапленнем на ўсё жыццё. Пракоф’еў часта браў удзел у шахматных турнірах і быў добра знаёмы з Капабланкам і Бацвіннікам.
Сапраўдны вундэркінд, Пракоф’еў напісаў сваю першую оперу, Велікан, у дзевяць гадоў.
У 1902 годзе, калі пачаліся прыватныя ўрокі па кампазіцыі, ён меў напісанымі ўжо некалькі даволі наватарскіх твораў. Авалодаўшы тэхнікай кампазіцыі, Пракоф’еў хутка пачаў экcперыментаваць у пошуках новых гучанняў і ўласнага стылю.
У 1910 годзе памёр бацька Сяргея Пракоф’ева, і кампазітар мусіў пачаць самастойна зарабляць на жыццё. У 1913 ён упершыню быў за мяжой, наведаўшы Парыж і Лондан, дзе ўбачыў спектаклі балетнай трупы Сяргея Дзягілева.
У 1914 годзе Пракоф’еў завершыў навучанне ў Кансерваторыі, атрымаўшы найвышэйшы бал і прыз — канцэртны раяль. Хутка пасля гэтага ён зноў трапіў у Лондан, дзе пазнаёміўся з Дзягілевым і Стравінскім.
У часe Першай сусветнай вайны Пракоф’еў зноў паступіў у Кансерваторыю, гэтым разам у клас аргана. Ён напісаў оперу Ігрок (бел. — гулец) паводле рамана Дастаеўскага, але яе прэм’ера ў 1917 годзе не адбылася праз Лютаўскую рэвалюцыю. Летам 1917 года Пракоф’еў стварыў Першую сімфонію, Класічную, у стылі, на думку кампазітара, у якім бы напісаў яе Іосіф Гайдн, калі б жыў у той час. У 1918 годзе Пракоф’еў эмігрыраваў у ЗША, ратуючыся ад бальшавіцкай рэвалюцыі.
Замежны перыяд
Пракоф’еў прыбыў у Сан-Францыска і, на пачатку сваёй сольнай і кампазітарскай кар’еры ў Амерыцы, быў непазбежным канкурэнтам для іншых эмігрантаў з Расіі (напрыклад, для Сяргея Рахманінава). Ён распачаў выступленні як піяніст з сольнага канцэрта ў Нью-Ёрку, пасля чаго даў яшчэ серыю канцэртаў у розных гарадах. Прэм’ера яго новай оперы Любоў да трох апэльсінаў не адбылася праз хваробу і смерць дырыжора. Гэтая няўдача сапсавала Пракоф’еву таксама і сольную кар’еру, бо падрыхтоўка опернай пастаноўкі вымагала многа часу і ўвагі. У 1920 годзе кампазітар быў у цяжкай фінансавай сітуацыі і ў красавіку гэтага года пераехаў у Парыж.
Ад 1927 года Пракоф’еў пачынае рэгулярна наведваць Расію з канцэртнымі турамі, яго візіты сустракаюцца з захапленнем. Ён усё больш і больш сумаваў па роднай краіне, выказваючыся пра яе надзвычай патрыятычна. Адзін з найбольш вядомых твораў Пракоф’ева — балет Рамэа і Джульета — быў замоўлены кампазітару Кіраўскім тэатрам у Ленінградзе.
Савецкі перыяд
У 1934 годзе Пракоф’еў назусім вярнуўся ў Савецкі Саюз, яго сям’я пераехала туды годам пазней. У гэтыя часы быў створаны Саюз кампазітараў, які шчыльна кантраляваў кампазітарскую дзейнасць і рэгуляваў нават стылістычнымі кірункамі тагачаснай музыкі. Пракоф’еў напісаў серыю масавых песняў (тв. 66, 79, 89) на словы найбольш добранадзейных савецкіх паэтаў, а таксама араторыю Здравіца, тв.85, якая ўслаўляла Сталіна. Гэта ўзмацняла яго становішча як савецкага кампазітара. У гэты час Пракоф’еў таксама напісаў многа дзіцячай музыкі і грандыёзную кантату Да 20-годдзя Кастрычніка, якая ані разу не была выканана пры жыцці кампазітара. Прэм’ера оперы Сямён Катко мусіла быць адкладзеная праз арышт і расстрэл рэжысёра Усевалада Меерхольда.
У 1938 годзе Пракоф’еў напісаў музыку да кінафільма Аляксандр Неўскі (рэжысёр — Сяргей Эйзенштэйн). Пазней кампазітар перарабіў гэты твор як кантату, якая стала папулярнай для выкананняў і запісаў.
У 1941 у кампазітара пачаліся сур’ёзныя праблемы са здароўем, выкліканыя слабым сэрцам. З пачаткам вайны ён быў некалькі разоў у эвакуацыі на поўдні краіны.
У 1948 годзе быў падвергнуты нападкам савецкай крытыкі за фармалізм (разам з Шастаковічам, Мяскоўскім і іншымі)
Пракоф’еў памёр 5 сакавіка 1953 года, ва ўзросце 61 года ў адзін дзень са Сталіным (таму некалькі дзён яго родныя не маглі яго пахаваць). Маскоўская кватэра, у якой памёр Пракоф’еў, знаходзілася зусім побач з Чырвонай Плошчай, і яго цела немагчыма было вынесці на паніхіду на працягу трох дзён. Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках.
Аўтабіяграфія
У 2006 годзе надрукаваны поўны Дзённік Пракоф’ева па-руску, які ахоплівае перыяд жыцця кампазітара ад юнацтва да яго вяртання ў Савецкую Расію ў 1934 годзе. Існуе таксама грунтоўная Аўтабіяграфія, напісаная з аглядкаю на савецкую цэнзуру. Пракоф’еў валодаў яскравым і хвосткім стылем пісання і меў вялікі літаратурны талент. У рукапісах часта скарачаў словы, пішучы толькі іх зычныя (напрыклад — «Пркфв»).
Стыль
У творчасці Пракоф’ева спалучаюцца рысы мадэрнізму, неаклясіцызму і рамантызму. Гарманічная мова яго твораў засталася даволі традыцыйнай, у параўнанні з многімі яго сучаснікамі (Скрабін, Шонберг, Берг, Хіндэміт). Рэзкасць і сакаватая яскравасць гармоніяў робяць яго блізкім да Стравінскага і Пуленка. Аднак такія больш традыцыйныя кампазітары, як Сяргей Рахманінаў або Мікалай Рымскі-Корсакаў, ставіліся досыць адмоўна да стылістычных навацыяў мадэрновага Пракоф’ева. Яго музыка звычайна вельмі кантрастная: агрэсіўныя, магутныя, брутальныя такатныя эпізоды суседнічаюць з павольнымі лірычнымі выказваннямі, унікальнымі ў сваёй кранальнасці і інтымнай чысціні. Пракоф’еўскі меладычны дар у натуральнасці і невычарпальнасці можна параўнаць з Моцартам, Шапенам і Чайкоўскім. У творах для фартэпіяна зазвычай адчуваецца аркестрaвае мысленне кампазітара.
Конкурс
Міжнародны конкурс імя Сяргея Пракоф’ева рэгулярна праводзіцца ў Санкт-Пецярбургу. Ён адбываецца ў трох спецыяльнасцях: кампазіцыя, сімфанічнае дырыжыраванне і фартэпіяна сола. На першым конкурсе, які праходзіў у 1992 годзе, першую прэмію сярод піяністаў атрымаў беларус Юрый Бліноў.
Мікалай Максімавіч Раганоўскі
Мікалай Максімавіч Рагано́ўскі (Николай Максимович Рогановский; нар. ) — матэматык і педагог, доктар педагагічных навук (1999), прафесар (1996).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сяле Новасімбірка (Кувандыкскі раён Арэнбургскай вобласці, Расія). У 1964 годзе скончыў Орскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя Т. Р. Шаўчэнкі па спецыяльнасці «Матэматыка. Фізіка», у 1969 годзе — аспірантуру пры Навукова-даследчым інстытуце агульнай педагогікі Акадэміі педагагічных навук СССР. З 1972 года працуе ў Магілёўскім дзяржаўным універсітэце імя А. А. Куляшова. Займаў пасаду дацэнта. З 1994 года прафесар кафедры методыкі выкладання матэматыкі факультэта матэматыкі і прыродазнаўства. У 1998 годзе абараніў доктарскую дысертацыю «Научно-методические основы конструирования учебника геометрии средней школы».
Навуковая дзейнасць
Аўтар прац па інтэграцыйных падыходах, сучасных тэхналогіях і методыцы навучання матэматыцы, праблемах школьнага падручніка матэматыкі, падручнікаў па геаметрыі для школ з паглыбленым вывучэннем матэматыкі.
Сярод публікацый:
Маладая Беларусь (рух)
Малада́я Белару́сь — беларускі агульнанацыянальны грамадска-палітычны рух, накіраваны на аб’яднанне сацыяльна-актыўнай моладзі на аснове беларускай нацыянальнай ідэі, пабудову грамадзянскай супольнасці, спрыянне фарміраванню ўсебакова і гарманічна развітага грамадства.
Гісторыя
Рух «Маладая Беларусь» быў афіцыйна заснаваны 28 верасня 2008 года, у дзень правядзення парламенцкіх выбараў у Беларусі. Ідэя стварэння моладзевага руху належыць Артуру Фінкевічу, былому палітвязню і былому намесніку старшыні «Маладога фронту». Назва «Маладая Беларусь» упершыню з’явілася ў 2004 годзе. Гэта была назва перадвыбарчага блока, створанага перад парламенцкімі выбарамі ў Беларусі. Артур Фінкевіч быў тады адным з лідараў вышэйзгаданага перадвыбарчага блока.
Лідар
Лідарам руху «Маладая Беларусь» з моманту заснавання (28 верасня 2008 года) з’яўляецца Артур Фінкевіч. 10 ліпеня 2010 года ён быў пераабраны на з’ездзе руху ў Мінску.
Мэтавая група
Моладзь ва ўзросце 16-35 гадоў, студэнты вышэйшых навучальных устаноў, тэхнікумаў і прафесійных вучэльняў, сярэдніх школ, а таксама працоўная моладзь.
Кастрычнік 2008 — студзень 2013
Правядзенне серыі вулічных акцый і пікетаў, прысвечаных ахвярам палітычных рэпрэсій у Беларусі, у Мінску (акцыі ў памяць зніклага экс-міністра ўнутраных спраў Юрыя Захаранкі, акцыі ў памяць памерлай праваабаронцы Яны Паляковай) і ў розных гарадах краіны («Дзён салідарнасці»), арт-выступы ў дзень (10 снежня), калі была прынятая Усеагульная дэкларацыя правоў чалавека, барацьбы з гвалтоўнымі ваеннымі прызывамі актывістаў, пікеты ў знак пратэсту супраць фальсіфікацыі вынікаў рэферэндума 1996 года ў гадавіну яго правядзення, вывешванне нацыянальных бел-чырвона-белых сцягоў на дахах будынкаў на цэнтральных вуліцах Мінска і рэгіёнаў, удзел у масавых вулічных акцыях і дэманстрацыях, арганізаваных беларускімі апазіцыйнымі структурамі (Дзень Волі — 2009, 2010, 2012, Чарнобыльскі шлях- 2009—2012), правядзенне добраахвотных вулічных акцый, накіраваных на ачыстку тэрыторыі горада ; флэш-мобу «Не любіш рэжым — кінь у мяне!» 2 снежня 2009 года. Рух «Маладая Беларусь» быў адным з суб’ектаў, якія ўваходзілі ў арганізацыйны камітэт па падрыхтоўцы беларуска-еўрапейскага форуму ў лістападзе 2009 года, таксама быў адным з суб’ектаў, якія стваралі «Беларускі незалежніцкі блок»      , які быў створаны 27 кастрычніка 2009 года; удзельнікам цэлага шэрагу мясцовых дэмакратычных кааліцый на рэгіянальным узроўні. Правядзенне агульнанацыянальнай кампаніі «За незалежную Беларусь!», накіраванай на папулярызацыю нацыянальных сімвалаў (бел-чырвона-белага сцяга і герба «Пагоня (герб)») і канцэпцыі незалежнасці, якая мае найбольш важнае значэнне для краіны і яе народа. Кампанія праводзілася на працягу 5 месяцаў пачынаючы з 3 лістапада 2009 года і прайшла ў 40 гарадах Беларусі. Стварэнне грамадскай ініцыятывы, на тэрыторыі мікрараёна Чыжоўка, мэта якой — вырашэнне сацыяльных праблем раёна. Пад ціскам ініцыятывы мясцовыя ўлады ў гэты час пашыраюць будынак паліклінікі ў дадзеным мікрараёне, таксама адрамантавалі дарогі і дваравыя тэрыторыі, таксама была палепшана інфраструктура мікрараёна (2009—2010). Удзел у выбарах у мясцовыя Саветы дэпутатаў Рэспублікі Беларусь (2010 года): «Маладая Беларусь» выставіла 38-м сваіх кандыдатаў, па афіцыйных дадзеных ніхто не выйграў (па неафіцыйных дадзеных паводле сацыялагічных апытанняў пры «нармальным» падліку галасоў дэпутатамі сталі б мінімум 2 сябры руху «Маладая Беларусь»).
Удзел у Парламенцкай кампаніі: у планах было выставіць мінімум 10 кандыдатаў ад руху «Маладая Беларусь», аднак у сувязі з незразумелай сітуацыяй вакол выбараў унутры апазіцыі было прынята рашэнне засяродзіць свае намаганні на 2 акругах і выставіць такім чынам толькі 2-х сваіх кандыдатаў. У працэсе збору подпісаў, актывістамі руху было сабрана каля 3.200 подпісаў выбаршчыкаў, актывісты пагутарылі з больш чым 20.000 беларусаў, але гэта не перашкодзіла ўладам не зарэгістраваць абодвух кандыдатаў ад руху «Маладая Беларусь». Больш за 120 сяброў руху «Маладая Беларусь» увайшлі ў ініцыятыўныя групы кандыдатаў у Прэзідэнты РБ (2010) і сабралі больш за 12.000 подпісаў у іх падтрымку, удзельнічалі ў распаўсюдзе матэрыялаў, пікетах у падтрымку кандыдатаў, сустрэчах з выбаршчыкамі.
Мамэч
Мамэч (Ма́меч) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Оўруцкай гарадской абшчыны.
Малі Мошкы
Малі Мошкы (Малі́ Мошки) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Оўруцкай гарадской абшчыны.
NGC 1877
NGC 1877 — рассеянае скопішча з эмісійнай туманнасцю ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Біл Марно
Уільям Фрэнсіс «Біл» Марно (William Francis Morneau; нар. 7 кастрычніка 1962) — канадскі бізнэсмэн і палітык, міністр фінансаў Канады (2015—2020).
Сэрца чалавека
Сэрца чалавека — полы мышачны орган, заключаны ў калясардэчную сумку — перыкард. Размешчана паміж лёгкімі ў міжсценні грудной поласці, мае форму зрэзанага конуса. У дарослага чалавека даўжыня сэрца складае 10—15 см, сярэдняя маса 250 г у жанчын, 330 г у мужчын.
Перагародка падзяляе сэрца на правую і левую палавіны (правая ў пярэдняй частцы цела, левая — у задняй). Кожная з палавін мае перадсэрдзе (уверсе) і размешчаны пад ім жалудачак. «Шкілет» сэрца складаецца са шчыльнай валакністай злучальнай тканкі з участкамі храстковай, утвораны мембраннай перагародкай, фібрознымі трохвугольнікамі і кольцамі. З ім звязаны клапаны сэрца і прымацавана большасць мышачных валокнаў. Сценка сэрца ўтворана папярочна-паласатай сардэчнай мышачнай тканкай (міякардам), якая звонку абкружана эпікардам, унутры выслана эндакардам.
Слабадское
Слабадское — шматзначны геаргафічны тэрмін.
Сэрца чалавека
Рух крыві ў адным напрамку забяспечваецца сардэчнымі клапанамі, якія адкрываюцца толькі ў адным напрамку: з перадсэрдзяў у жалудачкі і з жалудачкаў у артэрыі. Сэрца дарослага чалавека скарачаецца 55—70 разоў за хвіліну і пераганяе за гэты час 4,5—5 л крыві. Кожны цыкл сардэчнай дзейнасці складаецца са скарачэння (сістала) перадсэрдзяў, потым жалудачкаў і паўзы (дыястала), у час якой сардэчная поласць напаўняецца крывёю і аднаўляецца скарачальная энергія сэрца. Дзейнасць сэрца рэгулюецца. Сардэчная мышца валодае аўтаматызмам (можа скарачацца і без удзелу цэнтральнай нервовай сістэмы). Сэрца забяспечваецца крывёю, якія ўтвараюць густую капілярную сетку; інервуецца галінкамі блукальнага і сімпатычнага нерваў.
Ясэныця-Сільна
Ясэныця-Сільна (Ясени́ця-Сі́льна) — вёска ў Драгобыцкім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Сэрца чалавека
Хваробы сэрца чалавека вывучае кардыялогія. == Анатомія сэрца == Cэрца чалавека знаходзіцца ў цэнтры міжсцення, на ўзроўні грудных пазванкоў Т5-Т8. Сэрца заключана ў перыкард – двайны мембранны мяшочак, які прымацоўваецца да міжсцення. Задняя паверхня сэрца ляжыць паблізу хрыбетнага стаўпа, пярэдняя паверхня замацована за грудзінай і грудіна-рэбравымі  храсткамі. Верхняя частка сэрца ўяўляе сабой месца мацавання некалькіх буйных крывяносных сасудаў: полых вен, аорты і лёгачнага ствала. Верхняя частка сэрца знаходзіцца на ўзроўні трэцяга рэбернага храстка. Ніжняя вяршыня сэрца ляжыць злева ад грудзіны (ад 8 да 9 см ад сярэднегрудзіннай лініі) паміж чацвёртым і пятым рэбрамі паблізу іх сучлянення з рэбернымі храсткамі.
Па ўласных пачуццях сэрца адчуваецца злева ад грудзіны больш з-за таго, што левыя аддзелы сэрца мацней за правыя, а таксама па прычыне таго, што сэрца нязначна змешчана ўлева ў грудной клетцы. Пры гэтым у невялікай долі выпадкаў сэрца змешчана ўправа, такое становішча называецца дэкстаркардзіяй. З-за звычайнага змяшчэння сэрца ўлева, а таксама таму, што сэрца знаходзіцца паміж лёгкімі, левае лёгкае менш за правае і мае сардэчную выемку, дзе і змяшчаецца сэрца. Сэрца мае форму конусу з асновай, звернутай уверх і крыху назад, і верхавінай, накіраванай ўніз і наперад (звужаецца да вяршыні грудзіны). Дарослае сэрца мае масу 250-350 г. і, звычайна, па памерах роўна кулаку чалавека: 12 см у даўжыню, 8 см у шырыню і 6 см таўшчынёй. Пры некаторых паталагічных станах, а таксама ў добра падрыхтаваных спартсменаў сэрца можа мець значна павялічаныя памеры.
Парокі сэрца
Парокі сэрца — паталагічныя змены анатамічнай структуры сэрца і пачатковай часткі сасудаў, што адыходзяць ад яго. Парокі могуць прыводзяць да парушэнняў гемадынамікі.
Парокі сэрца падзяляюцца на Набытыя парокі сэрца класіфікуюць
Эўкаліпт
Эўкаліпт (Eucalyptus) — род дрэў і некаторых кустоў, налічваецца больш за 700 відаў.
Гісторыя
Большасць эўкаліптаў паходзіць з Аўстраліі, некаторыя — з астравоў Новай Гвінеі і Інданезіі, а адзін від — нават з Філіпінскіх астравоў. Шматлікія віды былі інтрадукаваны ў засушлівых раёнах іншых частак свету, уключаючы Каліфорнію, Афрыку, Паўднёвую Еўропу, Індыю і Кітай.
Характарыстыка
Дасягаюць вышыні 100—155 метраў. Варта адзначыць, што вышыня эўкаліптаў розная, бо сярод іх налічваецца 700 відаў. І не ўсе яны дасягаюць такіх гіганцкіх памераў. Ёсць сярод іх і карлікі, якія ледзь дасягаюць 2—3 метраў у вышыню.
Дзякуючы каштоўнай драўніне і здольнасці да хуткага росту, эўкаліптавыя лясы культывуюць амаль ва ўсіх трапічных і субтрапічных краінах. З-за хуткага росту ім патрабуецца вялікая колькасць вады, што прыводзіць да высушвання глебы. Адзін сталы эўкаліпт можа на працягу года спажыць 14 тон вады.
Эўкаліпт расце вельмі хутка і да стогадовага ўзросту дасягае вышыні 100 м. Асабліва хуткі рост назіраецца ў першае дзесяцігоддзе, калі кожны год дрэва вырастае на 4—5 м. Затым рост запавольваецца. Праз 20—30 гадоў эўкаліпт дасягае вышыні 35 м пры дыяметры ствала, як у 200-летняга дуба. Пяцігадовыя эўкаліпты ўтвораць сапраўдны лес.
Выкарыстанне
З некаторых відаў эўкаліпта атрымліваюць алей, а з іншых — вельмі цвёрдую драўніну. Эўкаліпт таксама вядомы як араматычная расліна, з якога атрымліваюць каштоўныя эфірныя алеі (эўкаліптавы алей), выкарыстоўваемыя ў медыцыне і парфумерыі. Эўкаліпты таксама вырошчваюць у якасці дэкаратыўных раслін, у мэтах меліярацыі.
Слабадское (возера, Бешанковіцкі раён)
Слабадско́е во́зера — возера ў Беларусі, у Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. У басейне ракі Свячанка (цячэ праз возера), за 11 км на захад ад гарадскога пасёлка Бешанковічы, каля вёскі Слабодка.
Плошча паверхні 0,94 км². Найбольшая глыбіня 22 м. Даўжыня 2,7 км. Найбольшая шырыня 0,5 км. Плошча вадазбору 491 км².
Катлавіна лагчыннага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень.
Злучана ручаём з возерам Чорнае. Каля возера вёскі Давыдкавічы, Стрыжава, Слабодка.
Дызентэрыя
Дызентэрыя (ад ст.-грэч. — δυσεντερία; δυσ- (dus-, «плахі») + ἔντερα (éntera, «кішэчнік»)), крываўка — эпідэмічная хвароба з групы кішачных.
Узбуджальнік дызентэрыі ў чалавека — бактэрыі шыгелы (самы пашыраны від Флекснера і Зонэ). Крыніца інфекцыі — хворыя на дызентэрыю і бактэрыяносьбіты.
Пашырэнню дызентэрыі спрыяюць мухі, парушэнне асабістай гігіены і санітарнага стану ўстаноў водазабеспячэння і харчовых прадпрыемстваў. З харчовымі прадуктамі і вадой бактэрыі трапляюць у страўнікава-кішачны тракт і выклікаюць спецыфічнае запаленне язваў на слізістай абалонцы тоўстага кішэчніка.
Інкубацыйны перыяд 2 — 3, часцей 3 — 7 дзён.
Вострая дызентэрыя пачынаецца з павышэння температуры (37-38 °C), агульнай млявасці, дрэннага апетыту, схваткападобнага болю ў ніжняй часці жывата, вадкай (з крывёю і сліззю) і частай (5 — 10 разоў у суткі) дыярэяй. У апошні час амаль у 80 % хворых дызентэрыя бывае са слабымі клінічнымі прыкметамі. Цяжкая форма вострай дызентэрыі: высокая ліхаманка, ці гіпатэрмія, частая (30 — 40 разоў у суткі) дыярэя і інш. — трапляецца рэдка.
Лячэнне: шпіталізацыя, лячэбнае харчаванне, антыбіётыкі, аральная дэгідратацыя салявымі растворамі.
Кілаграм-сіла
Кілаграм-сіла (кгс, kgf) — адзінка вымярэння сілы. Вызначаецца як сіла, якая дзейнічае на цела масай у 1 кілаграм пад уздзеяннем стандартнага паскарэння свабоднага падзення. У сістэме МКГСС уваходзіла ў лік асноўных адзінак.
Кілаграм-сіла зручная тым, што вага атрымліваецца лікава роўнай масе, таму чалавеку лёгка прадставіць, напрыклад, што такое сіла 5 кгс.
Радзей ужываюцца кратныя адзінкі:
Раней кілаграм-сілу пазначалі кГ (kG), у адрозненне ад кілаграма-масы — кг (kg); аналагічна, грам-сілу пазначалі Г (G), а грам-масу — г (g).
П’ер Башан
П’ер Башан (Pierre Beauchamp;  — ) — французскі харэограф, балетмайстар, танцор і кампазітар.
Біяграфія
П’ер Башан нарадзіўся 30 кастрычніка 1631 года ў Версалі. За свой талент у харэаграфічным мастацтве быў прызначаны ў 1664 г. дырэктарам Акадэміі танца і галоўным інтэндантам прыдворнага балета, а праз некалькі гадоў — балетмайстрам. Башан першым пачаў выпускаць на сцэну дам, да яго жаночыя ролі выконваліся мужчынамі ў жаночым адзенні.
Заслуга яго ў гісторыі танцавальнага мастацтва ў тым, што ён імкнуўся надаць танцам на сцэне больш ажыўлення, разнастайнасці і выразнасці, чым раней, да яго пад балетам разумелі выкананне паваны, гавота ці ўвогуле якога-небудзь карагоднага танца, які ўстаўляўся ў п’есу ў выглядзе інтэрмецца.
Вячаслаў Іванавіч Сук
Вячасла́ў Іва́навіч Сук (пры нараджэнні Ва́цлаў Сук, Václav Suk;, г. , , Каралеўства Багемія, Аўстра-Венгрыя — , Масква) — рускі дырыжор, кампазітар чэшскага паходжання. Народны артыст РСФСР (1925).
Скончыў Пражскую кансерваторыю (клас А. Беневіца) у 1879 годзе. З 1880 года ў Расіі, дырыжыраваў спектаклямі прыватных оперных труп, з 1886 года сімфанічны дырыжор. У 1906—1933 гадах дырыжор Вялікага тэатра ў Маскве, адначасова з 1927 года і Опернага тэатра імя К. Станіслаўскага.
Аўтар музычных твораў у розных жанрах, у т.л. оперы «Лясны цар» (паст. 1900). Яго выканальніцкая дзейнасць паўплывала на станаўленне савецкай музычнай культуры. У 1890—1891 ім пастаўлена опера «Рыгалета» Дж. Вердзі ў Мінску.
Шандар Гарбаі
Ша́ндар Га́рбаі (Garbai Sándor;  — ) — венгерскі палітык-сацыяліст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў рэфармацкай сям'і, быў рабочым-муляром, рана далучыўся да рабочага руху. Ва ўзросце 18 гадоў перабраўся ў Будапешт, дзе атрымаў вядомасць як аратар на сацыял-дэмакратычных мітынгах. Член кіраўніцтва Венгерскай сацыял-дэмакратычнай партыі ў 1901—1919 гадах, старшыня прафсаюза будаўнічых рабочых Венгрыі з 1903 года, глава Нацыянальнага фонду страхавання рабочых з 1907 года.
Падтрымаў зліццё сацыял-дэмакратаў і камуністаў у адзіную Сацыялістычную партыю, якая ўзяла ўладу ў Венгрыі. 21 сакавіка 1919 года прызначаны прэм'ер-міністрам Венгрыі, сфарміраваўшы ўрад у альянсе з камуністамі, якія абвясцілі стварэнне Венгерскай савецкай рэспублікі. Хоць Гарбаі фармальна заставаўся главой урада амаль да самага канца існавання ВСР, фактычна асноўную ролю ва ўрадзе адыгрываў міністр замежных спраў Бела Кун. 1 жніўня быў заменены на чале ўрада, які стаў «апалітычным» прафсаюзным кабінетам, Дзьюлам Пейдлем, а Гарбаі атрымаў пасаду міністра народнай адукацыі, аднак ужо 6 жніўня ўрад паў пад націскам інтэрвентаў і венгерскіх манархістаў.
Мацьяш Ракашы пазней жартаваў, што ў пераважна яўрэйскім па сваім складзе ўрадзе ВСР іншаверац Гарбаі быў патрэбен, каб хоць хтосьці мог падпісваць смяротныя прысуды па суботах (насамрэч Гарбаі не падтрымліваў чырвоны тэрор).
Міхаіл Піліпавіч Чудакоў
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (аддзяленне правазнаўства, 1972; аспірантура, 1977). Працаваў у Канстытуцыйным Судзе Рэспублікі Беларусь (1996—1997, суддзя), Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (2000—2012, прафесар кафедры канстытуцыйнага права, у 2002—2012 — загадчык кафедры міжнароднага і параўнальнага права), Беларускім дзяржаўным універсітэце (1977—1996, 1997—2000 і з 2013, юрыдычны факультэт, кафедра канстытуцыйнага права, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: канстытуцыйнае права; дыпламатычнае права. Пазапрафесійная дзейнасць: літаратурная творчасць (паэт, празаік, кінасцэнарыст).
Узнагароды
Нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2001).
Грыцавец (Баранавіцкі раён)
Грыцаве́ц (, Грицевец) — станцыя ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ляснянскага сельсавета.
Гёрзельберг
Гёрзельберг (Hörselberg) — пасёлак у Германіі, у зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Вартбург. Насельніцтва — 3341 чал. Плошча — 63,24 км². Афіцыйны код — 16 0 63 095.
IC 4518-3
IC 4518-3 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральная галактыка) ў сузор’і Воўк.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Урыж
Урыж (У́ріж) — вёска ў Драгобыцкім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Мачульня
Мачульня (Мочу́льня) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Оўруцкай гарадской абшчыны.
Бакалаўр
Бакала́ўр (bachelor's degree) — акадэмічная ступень ці кваліфікацыя, якая прысуджаецца асобам, засвоіўшым адпаведныя адукацыйныя праграмы. Завершаная вышэйшая адукацыя ў краінах, якія ўдзельнічаюць у Балонскім працэсе.
Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры 2013
Чэмпіянат Вялікабрытаніі 2013 (UK Championship 2013, таксама вядомы як williamhill.com UK Championship 2013 — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 26 лістапада па 8 снежня 2013 года на арэне Barbican Centre, у Ёрку, Англія. Турнір стаў 37-м розыгрышам чэмпіянату Вялікабрытаніі, які штогод праходзіць з 1977 года. Прызавы фонд турніру склаў £755,000, з якіх £150,000 атрымаў пераможца.
Бакалаўр
Бакалаўрыят — вышэйшая адукацыя, якая пацвярджаецца дыпломам бакалаўра з прысваеннем акадэмічнай ступені бакалаўра ці кваліфікацыі бакалаўра.
Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры 2013
Пераможцам турніру стаў Ніл Робертсан з Аўстраліі, які саступаў у фінальным матчы з лікам 1:5 і 3:6, але дамінаваў у вячэрняй сесіі і пакінуў за сабой паядынак з лікам 10:7. На свяім шляху да тытула 31-гадовы аўстраліец перайграў Дылана Мічэла (6:0), Робі Уільямса (6:1), Лі Хана (6:3), Джо Пэры (6:1), шатландца Стывена Магуайра ў чвэрцьфінале (6:2), Сцюарта Бінэма ў паўфінальным матчы (9:8) і леташняга пераможцу Марка Сэлбі ў фінальным паядынку (10:7). Такім чынам, Робертсан, які стаў чэмпіёнам свету ў 2010 годзе і перамог на Мастэрс у 2012 годзе, стаў восьмым снукерыстам у гісторыі, які выйграў усе турніры трайной кароны, а таксама выйграў свой трэці рэйтынгавы тытул (пасля адкрытага чэмпіянату Кітая і Усі Класік) у 2013 годзе.
Турнір
Чэмпіянат Вялікабрытаніі 2013 года стаў 37-м розыгрышам турніру, які быў засанаваны ў 1977 годзе і з 1984 года стаў рэйтынгавым спаборніцтвам. Турнір з'яўляецца адным з трох турніраў Трайной снукернай кароны (разам з Мастэрс і чэмпіянатам свету), а таксама самым прэстыжным і самым высокааплатным рэйтынгавым турнірам пасля чэмпіянату свету. З самога заснавання чэмпіянат Вялікабрытаніі праходзіў у такіх гарадах Англіі, як Блэкпул (1977), Прэстан (1978—1997), Борнмут (1998—2000), Ёрк (2001—2006) і Тэлфард (2007—2010). У 2011 годзе першынства зноў вярнулася ў Ёрк, дзе з таго часу штогод праходзіць у Barbican Centre.
Чэмпіянат Вялікабрытаніі 2013 праходзіў пад эгідай сусветнай асацыяцыі прафесійнага більярда і снукера (англ.: World Professional Billiards and Snooker Association) і ўваходзіў у каляндар мэйн-тура, а таксама з'яўляўся шостым рэйтынгавым турнірам снукернага сезона 2013/2014.
Рэйтынгавыя ачкі
Чэмпіянат Вялікабрытаніі 2013 меў такое ж размеркаванне рэйтынгавых ачкоў, як і найбуйнейшы турнір у Кітаі — International Championship. На абодвух спаборніцтвах пераможцы атрымлівалі па 8000 ачкоў. Больш каштоўным турнірам (у плане рэйтынгу) з'яўляўся толькі чэмпіянат свету, пераможца якога атрымаў 10000 балаў.
Вільгельм I Гогенцолерн
Вільгельм I (Wilhelm I. Friedrich Ludwig), (22 сакавіка 1797 — 9 сакавіка 1888) — германскі імператар (кайзер) з 18 студзеня 1871 года, рэгент прускага каралеўства з 7 кастрычніка 1858 года, кароль Прусіі з 2 студзеня 1861 года. Прускі генерал-фельдмаршал. Першы кіраўнік Германскай імперыі (Другога рэйха), якая ўзнікла пасля аб'яднання краіны.
Жыццё да прастола і ваенная кар'ера
Другі сын Фрыдрыха Вільгельма III, Вільгельм не лічыўся патэнцыйным спадчыннікам прастола, таму атрымаў абмежаваную адукацыю. Ён служыў у арміі з 1814 года, ваяваў супраць Напалеона, і быў па водгуках вельмі храбрым салдатам; 3 жніўня 1814 года быў узнагароджаны ордэнам Св. Георгія 4-га класа. Ён таксама стаў цудоўным дыпламатам, удзельнічаючы ў дыпламатычных місіях пасля 1815 года. У 1848 годзе ён паспяхова здушыў паўстанне супраць яго старэйшага брата караля Фрыдрыха Вільгельма IV.
Кароль і кайзер
2 студзеня 1861 Фрыдрых Вільгельм IV памёр, і Вільгельм узышоў на трон як Вільгельм I Прускі, каранаваўшыся ў Кёнігсбергу.
Ён успадкаваў канфлікт паміж каралём і ліберальным парламентам. Яго лічылі палітычна нейтральным чалавекам, паколькі ён умешваўся ў палітыку менш, чым яго брат. Ён, аднак, знайшоў кансерватыўнае вырашэнне канфлікту: прызначыў Ота фон Бісмарка прэм'ер-міністрам. Паводле прускай канстытуцыі, прэм'ер-міністр падпарадкоўваўся выключна каралю, а не парламенту. Бісмарк разглядаў працу на гэтай пасадзе як васальны абавязак у адносінах да сеньёра. Аднак менавіта Бісмарк рэальна кіраваў палітыкай, як унутранай, так і знешняй; некалькі разоў ён атрымліваў згоду Вільгельма, пагражаючы адстаўкай. Пасля Франка-прускай вайны Вільгельм быў абвешчаны германскім імператарам 18 студзеня 1871 у Версалі, у палацы Людовіка XIV.
Пасля гэтай цырымоніі Паўночнагерманскі саюз (1867—1871) быў ператвораны ў Германскую імперыю (Deutsches Reich, «Нямецкі рэйх», 1871—1945).
Гэта Імперыя была федэратыўнай; імператар з'яўляўся главой дзяржавы і прэзідэнтам (першым сярод роўных) федэральных манархаў (каралі Баварыі, Вюртэмберга, Саксоніі, вялікія герцагі Бадэна і Гесэна і інш., у тым ліку сенаты свабодных гарадоў Гамбурга і Брэмена). Вільгельм прыняў тытул «Германскі імператар» неахвотна, ён аддаў перавагу б звацца «Імператарам Германіі», але гэты тытул не задавольваў федэральных манархаў.
У сваіх мемуарах Бісмарк апісваў Вільгельма як старамоднага, ветлівага і абыходлівага джэнтльмена і сапраўднага прускага афіцэра, з добрым цвярозым розумам, які, аднкак, паддаецца «жаночаму ўплыву».
Сям'я
У 1829 годзе Вільгельм ажаніўся з Аўгустай Саксен-Веймар-Эйзенахскай (1811—1890), дачкой вялікага герцага Карла-Фрыдрыха Саксен-Веймарскага і вялікай княгіні Марыі Паўлаўны. У гэтым саюзе нарадзілася двое дзяцей:
Помнікі Вільгельму I
Ніводнаму іншаму манарху не было ўзведзена столькі помнікаў, колькі Вільгельму I. Першая конная статуя тады яшчэ толькі караля Прусіі Вільгельма была створана берлінскім скульптарам Фрыдрыхам Драке ў 1867 г. Прускі інстытут помнікаў налічыў 63 скульптурныя статуі, якія адлюстроўваюць кайзера на кані, 231 — стоячы, 5 — седзячы і 126 бюстаў Вільгельма I.
Вінаградная вуліца (Мінск)
Вінаградная вуліца — вуліца ў Мінску, у мікрараёне Цна (раён індывідуальнай малапавярховай забудовы). Папярэднія назвы — вуліца Бэзавая, вуліца Курапацкая.
У адпаведнасці з рашэннем Мінгарвыканкама ад 30 ліпеня 2004 года, вуліца Бэзавая была перайменавана ў вуліцу Курапацкую у гонар навакольных вёсак і ўрочышчаў (побач з Цной знаходзіцца ўрочышча Курапаты — месца масавых растрэлаў ахвяраў сталінізму). Аднак у адпаведнасці з рашэннем Мінгарвыканкама ад 23 снежня 2004 года, вуліца Курапацкая была перайменавана ў вуліцу Вінаградную.
Трырскае курфюрства
Гісторыя
Яшчэ ў часы Рымскай імперыі Трыр быў сталіцай калоніі Аўгуста Трэверарум, і ўжо тады там знаходзілася рэзідэнцыя біскупа. У часы Карла Вялікага біскуп трырскі падняўся ў статусе да архібіскупа, яму падпарадкаваліся дыяцэзіі Туля, Меца і Вердэна.
Ужо ў часы Меравінгаў біскупы трырскія былі практычна незалежнымі тэрытарыяльнымі магнатамі. У 772 годзе Карл Вялікі дараваў біскупу Віямаду поўны імунітэт ад юрысдыкцыі мясцовага графа для падпарадкаваных яму цэркваў і манастыроў, а таксама вёсак і замкаў, што належалі Сабору Святога Пятра ў Трыры. У 816 годзе Людовік I Набожны пацвердзіў архібіскупу Хеці прывілеі, падараваныя яго бацькам.
Пасля падзелу Каралінгскай імперыі, які адбыўся ў Вердэне ў 843 годзе, Трыр дастаўся Лотару, а пасля падзелу ўладанняў Лотара I у 870 годзе ў Мерсене — увайшоў у склад Усходне-Франкскага каралеўства, якое пасля развілося ў Германію.
Цвентыбольд, незаконнанароджаны сын Арнульфа Карынтыйскага, якога бацька зрабіў каралём Латарынгіі, меў вострую патрэбу ў саюзніках супраць свавольнай знаці і таму ў 898 годзе дараваў архібіскупу Ратбаду поўны імунітэт ад падаткаў на ўсёй тэрыторыі архібіскупства. Гэты дар замацаваў становішча архібіскупаў як свецкіх землеўладальнікаў. Пасля гібелі Цвентыбольда ў 900 годзе Людовік IV Дзіцё ў сваю чаргу падараваў архібіскупу трырскаму права ўводзіць уласныя мыты ў Трыры і ваколіцах, і права чаканкі ўласнай манеты. Нарэшце, Карл III Дурнаваты падараваў архібіскупству Трырскаму права самому выбіраць свайго главу без умяшання імперскіх улад.
У XII стагоддзі падпарадкаваныя архібіскупу Трырскаму тэрыторыі значна пашырыліся, калі яму падаравалі горад Кобленц.
У XIII стагоддзі (тэхнічна — з 1242 года, увесь час — з 1263) за архібіскупам Трырскім замацаваўся тытул эрцканцлера Арльскага (гэта значыць Бургундскага; фармальна Свяшчэнная Рымская імперыя была падзелена на каралеўствы Германскае, Італьянскае і Арльскае). У сувязі з тым, што Бургундыя паступова ўвайшла ў склад Францыі, гэты тытул з'яўляўся чыста намінальным.
Апошні трырскі курфюрст, Клеменс Венцаслаў Саксонскі, жыў з 1786 года выключна ў Кобленцы. З 1795 года тэрыторыі курфюрства па левым беразе Рэйна (гэта значыць амаль усе землі) апынуліся пад французскай акупацыяй, і ў 1801 годзе былі анексаваны; там быў утвораны новая архідыяцэзія. У 1803 годзе рэшткі курфюрства былі секулярызаваны і ўвайшлі ў склад герцагства Насау.
NGC 1878
NGC 1878 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC80) — рассеянае скопішча ў сузор’і Сталовая Гара.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
IC 4519
IC 4519 — галактыка тыпу SB0-a (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Васіль Карпавіч Шчарбакоў
Васіль Карпавіч Шчарбакоў (, в. Дубраўка, Аршанскі павет —, Мінск, НКУС) — беларускі гісторык. Акадэмік БелАН (1931), доктар гістарычных навук (1934).
Біяграфія
Вучыўся ў Рагачоўскай настаўніцкай семінарыі (1914—1918). Член РСДРП(б) з 1918. Удзельнічаў у грамадзянскай вайне, быў інструктарам палітаддзела, начальнікам агітацыйна-прапагандысцкага аддзела дывізіі. У 1923 скончыў Харкаўскую вышэйшую партыйную школу і быў напраўлены на працу ў г. Чарнігаў лектарам мясцовай савпартшколы. З 1923 рэктар Інстытута народнай адукацыі ў Чарнігаве, член бюро губкама партыі, загадчыкам яго агітацыйна-прапагандысцкага аддзела (1924). Неўзабаве пераехаў у сталіцу савецкай Украіны г. Харкаў, пачаў працаваць навуковым супрацоўнікам ў Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КП(б) Украіны.
У 1930 па хадайніцтву партыйнага кіраўніцтва БССР накіраваны ў Мінск на пасаду загадчыка сектара навукі і асветы ЦК КП(б)Б. Адначасова працаваў у Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КП(б)Б. Быў імкліва ўведзены ў склад Мінскага гаркама партыі. 17 студзеня 1931 бюро ЦК КП(б)Б прыняло рашэнне «правесці ў якасці акадэмікаў» 10 беларускіх вучоных, а 1 сакавіка 1931 зацвердзіла «канчатковы спіс новых акадэмікаў», дзе першым быў названы менавіта Шчарбакоў. У той жа час ён быў зацверджаны віцэ-прэзідэнтам АН БССР (1931—1935). З 21 красавіка 1931 года займаў пасаду намесніка дырэктара Інстытута гісторыі АН БССР. У 1935 годзе з пасады віцэ-прэзідэнта перайшоў на пасаду неадменнага сакратара прэзідыума АН БССР (1935—1937). Пасля ад’езду П. Горына ў Маскву ў 1936 годзе, Шчарбакоў узначаліў Інстытут гісторыі АН БССР.
28 кастрычніка 1931 года загадам Наркамасветы БССР дацэнту Шчарбакову было прысвоена званне прафесара «по кафедре истории БССР». У 1931—1934 гадах ён выкладаў курсы беларускай гісторыі ў Вышэйшай камуністычнай сельскагаспадарчай школе Беларусі, Мінскім вышэйшым педагагічным інстытуце і БДУ. Першы дэкан гістарычнага факультэта (з 1934), а таксама першы загадчык кафедры грамадскіх навук істфака БДУ. Пражываў у кватэры № 76 Дома спецыялістаў па вул. Савецкай у Менску.
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па гісторыяграфіі, гісторыі сялянскага руху ў перыяд феадалізму, гісторыі Кастрычніцкай рэвалюцыі і грамадзянскай вайны ў Беларусі і іншых, напісаных з выкарыстаннем марксісцкай метадалогіі.
Памяць
На будынку Інстытута гісторыі НАН Беларусі ў гонар В. Шчарбакова ўсталявана мемарыяльная дошка.
Унятычы
Унятычы (Уня́тичі) — вёска ў Драгобыцкім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Мікалай Васілевіч Шкутко
Мікалай Васілевіч Шкутко́ (нар. ) — вучоны ў галіне дэндралогіі, кандыдат сельскагаспадарчых навук (1958), доктар біялагічных навук.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Лапічы (сучасны аграгарадок у Магілёўскай вобласці Беларусі). У 1938 годзе скончыў Беларускі лесатэхнічны інстытут. У 1945—1950 гадах працаваў у Гродзенскім абласным упраўленні лясной гаспадаркі. З 1957 года — у Цэнтральным батанічным садзе Акадэміі навук БССР, дзе з 1968 года займаў пасаду загадчыка аддзелам інтрадукцыі дрэвавых раслін.
Навуковая дзейнасць
Займаўся распрацоўкай навуковых асноў інтрадукцыі і акліматызацыі дрэвавых раслін на тэрыторыі Беларусі, пытаннямі іх выкарыстання у лясной гаспадарцы і лясным будаўніцтве.
Сярод апублікаванага:
Вышэйшая навучальная ўстанова
Вышэйшая навучальная ўстанова (ВНУ) — навучальная ўстанова, якая дае вышэйшую прафесійную адукацыю і ажыццяўляе навуковую дзейнасць. Вылучаюць дзяржаўныя і прыватныя ВНУ.