cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зубы чалавека
Зуб складаецца пераважна з дэнціну з паласцю, пакрытага звонку шклівом і цэментам. Зуб мае характэрную форму і будову, займае пэўнае становішча ў зубным шэрагу, пабудаваны з адмысловых тканін, мае ўласны нервовы апарат, крывяносныя і лімфатычныя сасуды. У норме ў чалавека маецца ад 28 да 32 зубоў. Адсутнасць трэціх кутніх, званых «познымі зубамі» з’яўляецца нормай, а самі трэція кутнія навукоўцамі, колькасць якіх павялічваецца, ужо лічацца атавізмам, але гэта на дадзены момант спрэчнае пытанне.
Унутры зуба знаходзіцца друзлая злучальная тканіна, працятая нервамі і крывяноснымі сасудамі (пульпа). Адрозніваюць малочныя і пастаянныя зубы — часовы і пастаянны прыкус. У часовым прыкусе прысутнічае 8 секачоў, 4 ікла і 8 кутніх — усяго 20 зубоў. Пастаянны прыкус складаецца з 8 секачоў, 4 іклоў, 8 перадкутніх і 8—12 кутніх. У дзяцей малочныя зубы пачынаюць прарэзвацца ва ўзросце ад 3 месяцаў. У перыяд ад 6 да 13 гадоў малочныя зубы паступова замяняюцца сталымі. У рэдкіх выпадках назіраюцца дадатковыя, звышкамплектныя зубы (як малочныя, так і пастаянныя).
Томас Б’юік
То́мас Б’юік (Thomas Bewick, —) — англійскі мастак, разьбяр па дрэве і гравёр па медзі, які адрадзіў у Англіі палітыпажнае мастацтва, увёўшы ў яго новыя прыёмы.
Біяграфія
Томас Б’юік навучаўся гравіраванню на медзі ў Біельбі, а разьбу па дрэве асвоіў практычна самастойна. У апошнім мастацтве ён заявіў сябе ўпершыню ў 1775 годзе выразаным на дрэве паляўнічым сабакам, за які атрымаў прэмію Каралеўскага Лонданскага таварыства мастацтваў.
Іларыён Мікалаевіч Пляшчынскі
Іларыён Мікалаевіч Пляшчынскі (, Докшыцы —, Кіеў) — графік і жывапісец.
Біяграфія
Удзельнік Першай сусветнай і грамадзянскай войнаў. Трапіў у германскі палон, у якім правёў 4 гады, да 1918 года.
Вучыўся ў школе «Таварыства заахвочвання мастакоў» у Пецярбургу. У 1919 годзе прыехаў у Казань і адразу ж паступіў у Казанскія вольныя мастацкія майстэрні (пазней — Казанскі мастацка-тэхнічны інстытут), дзе пасля іх заканчэння (1921) кіраваў майстэрняй літаграфіі і ўзначаліў графічны факультэт інстытута.
У сярэдзіне 1920-х гадоў мастак пераязджае ў Кіеў, дзе выкладае ў Кіеўскім мастацкім інстытуце і Кіеўскім інжынерна-будаўнічым інстытуце. З 1948 года — прафесар Кіеўскага мастацкага інстытута, у 1931—1944 гадах — загадчык кафедрай малюнка і жывапісу Кіеўскага інжынерна-будаўнічага інстытута. На працягу многіх гадоў з’яўляўся старшынёй бюро секцыі графікі Украінскага саюза мастакоў.
Пахаваны ў Кіеве на Байкавых могілках.
Творчасць
Іларыён Мікалаевіч Пляшчынскі працаваў пераважна ў галіне лірычнага пейзажа, а таксама кніжнай і прамысловай графікі. Стварыў серыі літаграфій, афортаў і малюнкаў: «Кіеў. Пейзажы на беразе Дняпра» (1927), «Па шаўчэнкаўскіх месцах», «Шаўчэнкаўскі запаведнік у Каневе» (1936—1938), «Дняпроўскія матывы» (1947—1961) і інш. 3 канца 1940-х гадоў неаднаразова наведваў родныя мясціны, якім прысвяціў шэраг твораў, у тым ліку «Лодкі на заснежаным беразе», «Алеся ў Першамайскім садзе», «Казлоўская вуліца», «Ранняя вясна» (1953), «Увесну на Перадмоставай слабадзе» (1958), «Перадмоставая слабада. Лодкі на беразе» (1959), «На вуліцы ўзімку» (1960) і інш. Яго творы знаходзяцца ў калекцыях найбуйнейшых музеяў Масквы, Санкт-Пецярбурга, Казані, Кіева, а гэтак жа ў прыватных зборах усяго свету. Работы мастака выстаўляліся на рэспубліканскіх і міжнародных выставах. Персанальныя выставы Пляшчынскага датуюцца 1922, 1924, 1937, 1964, 1978, 1983, 2013 гадамі. За час творчай дзейнасці меў 8 персанальных выставак.
Смаленскае княства
Смаленскае княства — сярэдневяковае дзяржаўнае ўтварэнне, якое сфарміравалася ў XII ст. вакол Смаленска. Займала тэрыторыю сучасных Смаленскай, часткі Маскоўскай, Калужскай, Цвярской, Бранскай абласцей Расіі, усходнія раёнаў Магілёўскай і Віцебскай абласцей Беларусі.
Княства ўтварылася на аснове смаленскай групоўкі крывічоў, якая стала адасоблівацца ў VIII—IX стст. у вярхоўях Дняпра і Дзясны. Размешчаны паміж паўночнай (Ноўгарад) і паўднёвай (Кіеў) Руссю, у IX—X стст. гэты адзіны гісторыка-культурны рэгіён уяўляў сабою адасобленую «Сярэднюю Русь». У 885 годзе Смаленск падпарадкаваны наўгародскі князь Алегам дарогай на Кіеў.
Палітычнае адасабленне Смаленска пачалося ў XI ст., але да пачатку XII ст. ён заставаўся кіеўскай воласцю. У 1120-я гады з’явілася самастойная дынастыя на чале з Расціславам Мсціславічам. Смаленская зямля вылучылася ў асобную дзяржаву-княства. Пры Расціславе Мсціславічы (1125—1159), Смаленскае княства дасягала найбольшых памераў. У 1136 годзе ў княстве арганізавана самастойная епархія.
У XII ст. Смаленскае княства пачало ўваходзіць у лік наймацнейшых дзяржаўных утварэнняў Русі. У 2-й палове XII ст. Смаленск пашырыў свой уплыў на Полацкую і Наўгародскую землі і за іх кошт павялічыў уласную тэрыторыю. У 1127 годзе Расціслаў Мсціславіч захапіў у Чарнігаўскага княства паўночныя землі радзімічаў — Крычаў, Прапошаск. У выніку другога паходу на землі радзімічаў (1142) ён пашырыў свае ўладанні да ракі Унечы. З 1116 года ў Глеба Менскага былі адабраныя Копысь і Орша. Часова ў залежнасць ад Смаленска трапілі Віцебск (з 1165 па 1195) і Друцк.
Каля 1280 года смаленскія князі Расціславічы садзяць свайго намесніка ў Віцебску, а ў 1290-я гады ім удаецца далучыць Бранскі ўдзел.
У пачатку XIV ст. Смаленск канчаткова страціў кантроль над Віцебскам.
З сярэдзіны XIII ст. на Смаленск пачаліся набегі Літвы. Княства, якое ўсё больш слабела, паступова губляе землі, і Смаленск усё больш трапляе ў залежнасць ад Масквы і Літвы. У пачатку XIV ст. ад Смаленскага княства адышлі да Вялікага Княства Літоўскага (ВКЛ) землі Падняпроўя, басейн Проні, верхняе Паволжа. Пры князю Іване Аляксандравічы (1313—1358) Смаленск трывала трапіў пад уплыў ВКЛ. Князь Святаслаў Іванавіч (1358—1386) імкнуўся да захавання незалежнасці Смаленскага княства, але ў выніку паходаў ВКЛ яно страціла значную частку тэрыторыі на поўдні і поўначы, у т.л. Мсціслаў і Ржэў. Святаслаў Іванавіч загінуў у 1386 годзе, калі смаленскае войска было разбіта ў бітве на рацэ Віхра (пад Мсціславам). Апошнія смаленскія князі Юрый Святаславіч (1386—1392) і Глеб Святаславіч (1392—1395) знаходзіліся пад уплывам ВКЛ. Скарыстаўшы міжусобіцу паміж Глебам і Юрыем, вялікі князь Вітаўт у 1395 годзе захапіў Смаленск і пасадзіў там сваіх намеснікаў; Глеб Святаславіч быў адпраўлены ў ВКЛ, а Юрый Святаславіч уцёк у Разань да свайго цесця Алега Іванавіча і з яго дапамогай у 1401 годзе вярнуў Смаленск. Вітаўт спрабаваў вярнуць горад у 1401, 1402 і 1403 гадах; у 1403 годзе ён захапіў Мажайск, і Смаленск апынуўся ў акружэнні зямель ВКЛ. Скарыстаўшы нейтралітэт Масквы і смерць Алега Іванавіча ў 1404 годзе, Вітаўт вярнуў Смаленск: «винных всех… позабивал до троих тысячей, и, абы в Смоленску не было болшей уже бунтов, а княжество обернул в воеводство». Такім чынам, Смаленскае княства было ліквідавана і на яго аснове створана Смаленскае ваяводства.
Захоп закладнікаў у Луцку
Захоп закладнікаў у Луцку — тэрарыстычны акт у Луцку, які адбыўся 21 ліпеня 2020 года. На Тэатральнай плошчы асоба, устаноўленая як Максім Крываш, захапіла аўтобус БАЗ-А079 з 13 пасажырамі і забарыкадавалася ў ім. Падзеі скончыліся вызваленнем закладнікаў і арыштам Крываша.
Асоба тэрарыста
Тэрарыстам з’яўляўся 44-гадовы Максім Сцяпанавіч Крываш (Максим Степанович Кривош). Нарадзіўся 6 лістапада 1975 года ў горадзе Гай Арэнбургскай вобласці. Бацька, Сцяпан Максімавіч Крываш, дацэнт палітэха, аўтар патэнта на выраб калектара электрычнай машыны. Маці загінула ў 2013 годзе ў аўтакатастрофе. Акрамя таго, у Максіма ёсць брат Багдан. У 2005 годзе ў мужчыны нарадзіўся сын.
Максім Крываш быў неаднаразова судзімы. Знаходзіўся на псіхіятрычным лячэнні. Аднак кіраўнік МУС Арсен Авакаў абверг інфармацыю пра тое, што Крываш лячыўся ў псіхіятрычным шпіталі.
У 2014 годзе апублікаваў у выдавецтве «ВолиньПолиграф» кнігу «Філасофія Злачынца» (Философия Преступника), дзе апісаў сваё знаходжанне ў зняволенні. Наклад кнігі склаў 400 асобнікаў.
Ход падзей
Перад захопам аўтобуса Максім Крываш апублікаваў паведамленне ў Твітэры, дзе заявіў, што дзяржава — гэта першы тэрарыст і запатрабаваў ад першых асоб дзяржавы запісаць відэа-заяву аб тым, што менавіта яны — тэрарысты ў законе. Акрамя таго, ён запатрабаваў ад Прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскі заклікаць паглядзець фільм «Зямляне» 2005 года, які апавядае аб праблеме эксплуатацыі жывёл людзьмі.
Крываш захапіў аўтобус, які рухаўся з Красныліўкі ў Бэрэстэчка праз Луцк. Заходзячы ў аўтобус, ён меў пры сабе заплечнік і дарожную сумку. Захоплены аўтобус спыніўся на Тэатральнай плошчы ля помніка Лесі Украінкі. Паводле слоў намесніка міністра ўнутраных спраў Антона Герашчанкі, тэрарыст захапіў закладнікаў, патэлефанаваў у паліцыю ў 09:25 раніцы 21 ліпеня 2020 года, прадставіўся Максімам Плахім. З-за захопу аўтобуса цэнтр горада быў перакрыты праваахоўнымі органамі. Паліцыя пачала аперацыю «Закладнік», а Служба бяспекі Украіны ўвяла план «Бумеранг». Следчыя Валынскай паліцыі папярэдне кваліфікавалі захоп аўтобуса па артыкуле 147 КК Украіны (захоп закладнікаў). Па даных паліцыі ў аўтобусе знаходзілася каля 20 чалавек.
Для каардынацыі дзеянняў МУС у Луцк выехаў міністр МУС Арсен Авакаў.
Галоўны рэдактар ​​выдання «Цэнзар» Юрый Бутусаў паведаміў, што тэрарыст патэлефанаваў яму і запатрабаваў, каб да аўтобуса прыбылі журналісты.
Паводле папярэдняй інфармацыі, Крываш зрабіў некалькі стрэлаў па паліцыянтах і кінуў у іх гранату, якая, аднак, не выбухнула. Некалькі пазней у раёне знаходжання захопленага аўтобуса прагрымелі тры выбухі. Неўзабаве абстрэлу падвергся офіс паліцыі, у МУС не выключылі, што агонь мог весці супольнік тэрарыста.
Да 19:00 тэрарыст дазволіў перадаць закладнікам ваду. Ваду да аўтобуса аднёс першы намеснік кіраўніка Нацпаліцыі Яўген Коваль.
Да 21:00 прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі перагаварыў з тэрарыстам па тэлефоне, пасля чаго той вызваліў траіх закладнікаў. Зяленскі таксама выканаў патрабаванне тэрарыста, запісаўшы ролік з тэкстам: «Фільм «Зямляне» 2005 года, глядзець усім». Пазней гэта відэа было выдаленае.
А 21:46 усе закладнікі былі вызваленыя ў ходзе штурму, а сам Крываш, які захапіў аўтобус, затрыманы. Кіраўнік МУС Украіны Арсен Авакоў паведаміў, што ў Харкаве быў затрыманы супольнік тэрарыста.
Расследаванне
Пасля арышту тэрарыста былі прад’яўленыя абвінчаванні па чатырох артыкулах крымінальнага кодэксу: захоп закладнікаў, незаконы зварот са зброяй, замах на жыццё работніка праваахоўных органаў, тэрарыстычны акт.
Джаванні Д’Аньела
Джаванні Д’Аньела (,, Кампанія, Італія) — каталіцкі арцыбіскуп.
Біяграфія
Святарскае пасвячэнне прыняў 8 снежня 1978 года. 1 чэрвеня 1983 года як спецыяліст у галіне кананічнага права распачаў дзейнасць на дыпламатычнай службе Святога Пасаду. Працаваў у Апостальскіх нунцыятурах у Бурундзі, Тайландзе, Ліване і Бразіліі. Вярнуўшыся ў Ватыкан, займаў пасаду ў аддзеле па адносінах з дзяржавамі Дзяржаўнага сакратарыята.
15 снежня 2001 года Папа Ян Павел II прызначыў Джаванні Д’Аньела Апостальскім нунцыем у Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга, менаваўшы яго тытулярным арцыбіскупам Пэста.
22 верасня 2010 года Папа Бенедыкт XVI прызначыў Апостальскім нунцыем у Тайландзе і Камбоджы, а таксама Апостальскім дэлегатам у М’янме і Лаосе. 10 лютага 2012 года Бенедыкт XVI прызначыў яго сваім прадстаўніком у Бразіліі — самай вялікай і густанаселенай каталіцкай краіне ў свеце, дзе арцыбіскуп Джаванні Д’Аньела да гэтага часу быў Апостальскім нунцыем.
1 чэрвеня 2020 Папа Францішак прызначыў новым Апостальскім нунцыем у Расійскай Федэрацыі.
Антавілей
Антавіле́й (Antaviliai) альбо Антавіліс (Antavilis) —, размешчаны на паўночны ўсход ад цэнтра горада.
Гісторыя
Першая згадка пра Антавілей (тады яшчэ вёска за межамі горада) датуецца XVI стагоддзем. У крыніцах за 1554 год паселішча запісана як Хантавілк, хоць ужо ў 1736 годзе — Антавіла, а ў 1791 годзе — Антавіль. Мясцовая сядзіба першапачаткова належалі Пацам, пазней Радзішэўскім і Карсакам.
У 1969 годзе вёска далучана да Вільнюса.
Апісанне
Праз Антавілей праходзіць Вільнюс—Швенчоніс—Зарасай (Немянчынская шаша). Ёсць, на ўсход ад якога пачынаецца лес. Апроч яго, ёсць яшчэ два невялікіх вадаёмы, праз якія працякае рака, прыток Нярыса (Віліі).
У раёне дзейнічае пошта, крама, пансіянат для састарэлых (з капліцай), вадапой, могілкі. Паўночная частка складаецца з калектыўных садоў. Па маршруце Антавілей—Антакальніс курсіруе аўтобус нумар 17.
Сярод славутасцяў — рэшткі сядзібы : свіран, былая школа, агарод, склеп, пара жылых дамоў,.
Турма ЦРУ
У 2004—2006 гадах у Антавілеі ў памяшканні былой стайні меркавана дзейнічала сакрэтная турма ЦРУ.
Нерухомасць, дзе потым знаходзіліся зняволеныя, першапачаткова была набыта дзвюма літоўскімі сем’ямі ў 1999 годзе. Яны адкрылі коннаспартыўны комплекс і кафэ, але справы ішлі не вельмі добра, і ў сакавіку 2004 года нерухомасць была прададзена ТАА «Эліт», даччынай кампаніі Star Group Finance & Holdings., Inc. (зарэгістравана ў Дэлавэры). Новыя ўладальнікі правялі шырокую рэканструкцыю, у тым ліку новую электраправодку. З верасня 2004 па лістапад 2005 года ў былой стайні, паводле ABC News, утрымлівалася да 8 зняволеных. Турма была зачынена ў 2006 годзе праз адсутнасць медыцынскай дапамогі вязням. У 2007 годзе аб’ект стаў уласнасцю і выкарыстоўваўся ў якасці навучальнага цэнтра.
Сейм Літвы і пракуратура пачалі расследаванне, якое ў студзені 2011 года было спынена. Улады заявілі, што гэта месца не выкарыстоўвалася ў якасці турмы, але яго сапраўднае прызначэнне не можа быць раскрыта з-за дзяржаўнай таямніцы. Аднак у ліпені таго ж года саудаўскі вязень Абу Зубайда падаў пазоў супраць Літвы ў Еўрапейскі суд па правах чалавека ў сувязі з яго ўтрыманнем пад вартай у краіне ў перыяд з лютага 2005 па сакавік 2006. У студзені 2014 года літоўскі суд абавязаў пракуратуру расследаваць прэтэнзіі іншага затрыманага, Мустафы аль-Хаўсаві, што ён утрымліваўся пад вартай у Антавілеі паміж вераснем 2004 і вераснем 2006.
NGC 5981
NGC 5981 (іншыя абазначэнні — UGC 9948, MCG 10-22-27, ZWG 297.23, IRAS15368+5933, PGC 55647) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кабэлякы
Кабэлякы (Кобеля́ки) — горад у Палтаўскай вобласці Украіны на рацэ Ворскла за 13 км ад аднайменнай чыгуначнай станцыі на лініі Палтава - Крэменчуг. Раённы цэнтр.
Працуюць завод харчовых тавараў «Мара», швейная фабрыка, хлебакамбінат, камбікормавы завод і інш. Горад газіфікаваны з 1966 г. Ёсць крыты рынак, аўтавакзал. Тры школы, музычная школа, школа-інтэрнат, прафтэхвучылішча, 2 дзіцячых садка. Ёсць дом культуры на 550 месцаў, бібліятэка, гістарычны музей, музей літаратуры і мастацтва, 3 паркі адпачынку.
Персцень (упрыгажэнне)
Персцень — пярсцёнак з якім-небудзь устаноўленым каштоўным каменем або мінералам.
Масіўны персцень з каменем з'яўляецца адным з традыцыйна мужчынскіх ювелірных упрыгажэнняў. Падобныя вырабы вядомыя з глыбокай старажытнасці. Яны падкрэслівалі сацыяльны статус ўладальніка. Залатыя мужчынскія перстні з ініцыяламі — «пячаткі» былі шырока распаўсюджаныя ў старажытнасці ў арыстакратыі. А ў Сярэднія стагоддзі яны з'яўляліся прыкметай дваранскай годнасці іх уладальнікаў. У наш час гэты від ювелірных вырабаў некалькі страціў статус элітарнага ўпрыгажэння, але і па цяперашні час масіўны пярсцёнак з буйным дыяментам, як правіла, сведчыць аб фінансавым стане ўладальніка.
Осцін Чэмберлен
Джозеф Осцін Чэмберлен (Joseph Austen Chamberlain;  — ) — англійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1925).
Паходжанне, адукацыя
Сын Джозефа Чэмберлена. Брат Невіла Чэмберлена.
Палітычная дзейнасць
У 1924—29 гадах міністр замежных спраў ва ўрадзе Стэнлі Болдуіна. Змагаўся за гегемонію Вялікабрытаніі ў Еўропе, у межах гэтай палітыкі падпісаў Рэйнскі гарантыйны пакт (1925). Ініцыятар разрыву дыпламатычных адносін Вялікабрытаніі з СССР у 1927.
23 лютага 1927 накіраваў савецкаму ўраду ноту, якія абвінавачвалі СССР у вядзенні «антыбрытанскай прапаганды». Нота папярэджвала, што працяг такой палітыкі непазбежна прывядзе да «анулявання гандлёвага пагаднення, умовы якога так відавочна парушаліся, і нават разрыў звычайных дыпламатычных адносін». Разрыў дыпламатычных адносін Англіі з Савецкім Саюзам не быў падтрыманы урадамі іншых вялікіх дзяржаў, адноўлены ў 1929 урадам лейбарыстаў.
З утварэннем у 1931 годзе міжпартыйнага ўрада Осцін Чэмберлен стаў Першым Лордам Адміралцейства.
Прэміі і ўзнагароды
Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1925) — разам з Чарлзам Гейтсам Даўэсам.
Літаратура
''Нікіцін М. Г.'' Чэмберлены //
Чалавек-павук 2
«Чалавек-павук 2» (Spider-Man 2) — амерыканскі фантастычны фільм 2004 года пра супергероя коміксаў кампаніі Marvel Comics Чалавека-павука. З’яўляецца другім з трылогіі пра Чалавека-павука ад рэжысёра Сэма Рэймі.
Сюжэт
Ціхоня Пітэр Паркер балансуе на мяжы двух сваіх жыццяў: супергероя Чалавека-павука і звычайнага студэнта каледжа. Яго адносіны з усімі, хто яму дарагі, у небяспецы або зайшлі ў тупік. А жыццё падрыхтавала яму новае выпрабаванне. Ён павінен выкарыстоўваць усе свае суперздольнасці, каб адолець жорсткага вар’яцкага доктара Ота Актавіуса.
NGC 861
NGC 861 (іншыя абазначэнні — UGC 1737, MCG 6-6-3, ZWG 523.5, IRAS02128+3540, PGC 8652) — спіральная галактыка (Sb) у сузор’і Трыкутнік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Правальё-д’Ізеа
Насельніцтва складае 6659 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 366 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 25050. Тэлефонны код — 030.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святыя апосталы Пётр і Павел.
Бельскі сельсавет (Дубровенскі раён)
Бе́льскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Бель.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Ляднянскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года сельсавет у Ляднянскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Дубровенскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 12 мая 1959 года ў склад сельсавета з Маласавінскага сельсавета перададзены 2 населеныя пункты (Вусце і Расасна). 16 верасня 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ляднянскага (11 населеных пунктаў: Антоненкі, Арловічы, Батуроўшчына, Бель, Буда, Валяўкі, Гарошкава, Зазер’е, Камары, Каробкі і Копанік) і Маласавінскага (8 населеных пунктаў: Вусце, Марчонкі, Расасна, Слабада, Снегіры, Фесеўка, Церахі і Янкаўшчына) сельсаветаў.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 19 населеных пунктаў.
Песня пра Раланда
«Песня пра Раланда» (La Chanson de Roland) — адзін з найбольш вядомых эпічных літаратурных твораў эпохі Сярэднявечча. Напісана невядомым аўтарам ці некалькімі аўтарамі на старафранцузскай мове і мела (у розных рукапісах) ад 4000 да 6000 вершаў. Фарміравалася на працягу 9—11 стагоддзяў у рэчышчы вуснай паэтычнай традыцыі. Галоўным героем «Песні пра Раланда» быў пляменнік караля Карла Вялікага граф Раланд, які мужна змагаўся з арабамі на поўначы Іспаніі. Адзін з асноўных матываў паэмы — васальная вернасць Раланда свайму каралю і адначасова адданасць сваёй Радзіме — «мілай Францыі», «салодкай Францыі».
Беларускае вольнае эканамічнае таварыства (Віцебск)
Беларускае вольнае эканамічнае таварыства ў Віцебску. Існавала ў снежні 1825 — верасні 1841 гг.
Таварыства створана памешчыкамі Віцебскай і Магілёўскай губерняў з мэтай абагульняць вопыт і павышаць прадукцыйнасць прыгонніцкай працы ва ўмовах развіцця капіталістычных адносін у аграрным сектары эканомікі, вывучаць дасягненні сельскагаспадарчай навукі ў Расіі і за мяжой і выкарыстоўваць іх ва ўмовах Беларусі. У яго склад акрамя памешчыкаў беларускіх губерняў уваходзіла некалькі членаў Вольнага эканамічнага таварыства ў Пецярбургу разам з рускім эканамістам М. С. Мардінавым. Прэзідэнтам таварыства лічыўся генерал-губернатар Віцебскай, Магілёўскай і Смаленскай губерні М. М. Хаванскі. У 1820-я г. ў набытым маёнтку Залучоссе (каля Віцебска) была арганізавана ўзорная гаспадарка. У 1841 г. таварыства выдала ў Пецярбургу 1 нумар часопіса «Летопись Белорусского общества сельского хозяйства», дзе змешчаны яго статут, артыкулы пра вінакурства на Беларусі, пра спробы безадвальнай апрацоўкі глебы і плуг для гэтай мэты, парады па арашэнні лугоў, лячэнні і засцярозе жывёлы ад паморку і іншае.
Іосіф Вікенцьевіч Казлоўскі
Іосіф Вікенцьевіч Казло́ўскі (нар. ) — урач, вучоны ў галіне тэрапіі і курорталогіі, доктар медыцынскіх навук (1971), прафесар (1975).
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па лячэнні хвароб жоўцевых шляхоў, печані, страўніка. Аўтар і сааўтар 189 публікацый і аўтар 3 навучальных дапаможнікаў. Сааўтар шэрагу патэнтаў.
Пад кіраўніцтвам І. В. Казлоўскага абаронены 6 доктарскіх і 18 кандыдацкіх дысертацый.
Сярод публікацый:
Георгій Васільевіч Зімін
Георгій Васільевіч Зімін (, Санкт-Пецярбург —, Масква) — савецкі военачальнік, маршал авіяцыі, Герой Савецкага Саюза. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР (1958—1966).
Акцябрскі сельсавет (Буда-Кашалёўскі раён)
Акця́брскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Акцябр.
Склад
У склад сельсавета ўваходзілі населеныя пункты, якія зараз не існуюць: да 1961 года — пасёлак Арол, да 1967 года — пасёлак Першамайск, да 1969 года — пасёлкі Волкаў, Гром, вёска Селішча, да 1987 года — пасёлак Прамень.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (5 населеных пунктаў) — 974 чалавекі, з іх 92,1 % — беларусы, 5,9 % — рускія, 0,8 % — украінцы.
Георг Цур
Георг Цур (, Гёрліц —, Ватыкан) — арцыбіскуп, былы нунцый у Расіі.
Біяграфія
10 кастрычніка 1955 годзе прыняў прэзбітэрскае пасвячэнне і служыў у парафіях дыяцэзіі Бамберга (Германія). Пасля заканчэння Папскай дыпламатычнай акадэміі нёс служэнне ў Індыі, Мексіцы, Бурундзі і Угандзе. 5 лютага 1979 года ён быў менаваны тытулярным арцыбіскупам Сэсты і прызначаны Апостальскім пра-нунцыем у Замбіі і Малаві. З 3 мая 1985 года стаў Апостальскім нунцыем у Парагваі, а з 13 жніўня 1990 годзе — у Індыі і Непале.
7 снежня 1998 годзе арцыбіскуп Георг Цур узначаліў Папскую дыпламатычную акадэмію ў Рыме — галоўную навучальную ўстанову Святога Пасаду, якая рыхтуе спецыялістаў міжнароднай сферы.
Януш Юр’евіч Варанецкі
Януш Юр’евіч Варанецкі (? — пасля 1603) — ураднік і рэлігійны дзеяч Польскага Каралеўства.
Біяграфія
Паходзіў з княжацкага роду Варанецкіх герба «Карыбут». Нарадзіўся ў сям’і Юрыя Фёдаравіча. Пробашч ловіцкі, дэкан гнезненскі, каралеўскі падскарбі.
Валодаў Варончынам, Катовай Воляй і Міжлессем у Луцкім павеце.
Пётр Іванавіч Баграціён
Пё́тр Іва́навіч Баграціё́н (პეტრე ივანეს ძე ბაგრატიონი; 1765 — 12 (25) верасня 1812) — расійскі генерал ад інфантэрыі, князь, герой Айчыннай вайны 1812 года.
Старэйшы брат генерал-лейтэнанта рускай арміі князя Рамана Іванавіча Баграціёна і дзядзька генерал-лейтэнанта рускай арміі, інжынера і вучонага-металурга князя Пятра Рамановіча Баграціёна (сына Р. І. Баграціёна).
Уільям Бэзіётс
Уільям Бэзіётс (William Baziotes;,  — , ) — амерыканскі жывапісец Нью-Ёркскай школы абстрактнага экспрэсіянізму, які пачынаў мастацкую кар’еру як сюррэаліст.
Жыццё і творчасць
Нарадзіўся ў сям’і грэчаскіх эмігрантаў. У 1933—1936 гадах вучыўся ў Нацыянальнай акадэміі дызайну ў Нью-Ёрку. У гэты перыяд мастак яшчэ далёкі ад абстракцыянізму і піша збольшага нацюрморты і пейзажы. У 1936—1941 гадах выкладаў жывапіс у Нью-Ёрку. У 1941 годзе знаёміцца з Робертам Мазервелам, іх сяброўства перарасло ў творчае супрацоўніцтва. Майстар адмаўляецца ад натуралістычнай манеры і звяртаецца да абстракцыянізму. У 1942 годзе ён удзельнічае ў выставе сюррэалістаў у Нью-Ёрку, у 1945 годзе адбылася яго першая персанальная выстава ў галерэі мастацтваў Пегі Гугенхайм. У 1948 годзе ўдзельнічае — сумесна з Р. Мазервелам, Барнетам Ньюменам і Маркам Ротка — у стварэнні мастацкай школы Subjects of the Artist School[6], а пазней — абстракцыянісцкага Клуба. З 1952 года выкладаў жывапіс у Гарадскім універсітэце Нью-Ёрка, у Хантэр-каледжы і ў Нью-Ёркскім універсітэце.
Уільям Бэзіётс жыў са сваёй жонкай Этэль (у шлюбе з 1941) на Манхэтэне, у квартале Морнінгсайд-Хайтс, у Нью-Ёрку. Тут ён і памёр ад раку лёгкіх 6 чэрвеня 1963 ва ўзросце 50 гадоў.
Паток свядомасці
«Паток свядомасці» — кірунак у літаратуры пераважна мадэрнісцкага зместу 20 стагоддзя, у якім непасрэдна апісваюцца душэўнае жыццё, асацыяцыі, перажыванні чалавека. Тэрмін «Паток свядомасці» увёў амерыканскі філосаф У.Джэймс, які лічыў, што свядомасць — гэта паток, рака, у якой думкі, адчуванні, спантанныя асацыяцыі пастаянна перабіваюць адна адну і вычварна, «нелагічна» пераплятаюцца. Класічныя творы «Патоку свядомасці» (раманы М.Пруста, Дж.Джойса, В.Вулф) вызначаюцца надзвычайнай увагай да суб'ектыўных перажыванняў герояў, парушэннем традыцыйнай апавядальнай структуры, змяшчэннем часавых планаў, незвычайнымі эксперыментамі і інш. Літаратура «Патоку свядомасці» паўплывала на многіх вядомых пісьменнікаў 20 стагоддзя (Э.Хэмінгуэй, У.Фолкнер, А.Хакслі, Г.Грас, Г.Грын, Н.Сарот і інш.).
Плоскасць
Пло́скасць — адно з асноўных паняццяў геаметрыі. Плоскасць — гэта бясконцая паверхня, да якой належаць усе прамыя, што праходзяць праз якія-небудзь два пункты плоскасці. У алгебры плоскасць вызначаецца як двухмерная афінная прастора.
У планіметрыі плоскасць разглядаецца як універсум, да якога належаць усе геаметрычныя фігуры. Стэрэаметрыя разглядае бесканечнае мноства плоскасцей, размешчаных у прасторы.
Ураўненні плоскасці
Плоскасць — алгебраічная паверхня першага парадку: у дэкартавай сістэме каардынат плоскасць можна задаць ураўненнем першай ступені.
A
,
B
і
C
не роўны нулю (што раўназначна няроўнасці ); у вектарнай форме:
x
z
, па-іншаму
Нармандыя-Нёман
Нармандыя-Нёман (Normandie-Niémen) — французскі знішчальны авіяцыйны полк (1 зап «Нармандыя-Нёман»), які ваяваў падчас Другой сусветнай вайны супраць войскаў краін Восі на савецка-германскім фронце ў 1943-1945 гадах.
Гісторыя
У сакавіку 1942 года французскі нацыянальны вызваленчы камітэт «Змагарная Францыя» звярнуўся да ўладаў Савецкага Саюза з прапановай накіраваць у СССР групу французскіх лётчыкаў і авіяцыйных механікаў для ўдзелу ў баявых дзеяннях супраць Германіі. 25 лістапада 1942 было падпісана савецка-французскае пагадненне аб фарміраванні на тэрыторыі СССР французскай авіяцыйнай эскадрыллі. Эскадрылля была сфарміравана 4 снежня ў г. Іванава. Па жаданні асабістага складу ваеннаму злучэнню было прысвоена найменне «Нармандыя».
Бітвы
Полк браў удзел у Курскай бітве ў 1943 годзе, Беларускай аперацыі ў 1944 годзе, у баях па разгрому нямецкіх войскаў у Усходняй Прусіі ў 1945 годзе.
28 лістапада 1944, за баявыя заслугі і праяўленую мужнасць падчас паветраных бітваў у перыяд баёў па вызваленні Літвы і пры фарсіраванні ракі Нёман, палку прысвоена ганаровае званне «Нёманскі», такім чынам, злучэнне стала называцца «Нармандыя-Нёман».
Euphorbia sclerocyathium
Euphorbia sclerocyathium — від кустарнікавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Вышыня 25—50 см. Ніжняя частка сцябла пакрыта зморшчынамі. Пры ламанні галінкі выдзяляецца млечны сок. Верх лісця завостраны, суцэльны край, эліптычнай або ланцэтападобнай формы. Даўжыня 3—15 мм, шырыня 2—6 мм. Кветкі аднаполыя, аднадомныя або двухдомныя. 2 скручаных ліста суквецця ўтвараюць званочкавае цела, голае звонку і густа пакрытае валасінкамі знутры. На кончыку суквецці спее адна жаночая кветка. Мужчынскія кветкі званочкавыя, сабраны ва ўнутранай частцы лісця.
Размнажаецца з насення. Цвіце ў маі-жніўні, плоданасіць у ліпені-кастрычніку. Насенне яйцападобнае, даўжынёй 2—3 мм, светла-шэрага колеру.
Ахова
Euphorbia sclerocyathium рэдкая рэліктавая расліна і занесена ў Чырвоную кнігу Казахстана. Атрутная расліна, якая не ўжываецца ў ежу жывёламі. Пчолы збіраюць мёд з кветак.
Аляксандр Іванавіч Сягоднік
Аляксандр Іванавіч Сягоднік (, в. Хілякі,, Гродзенская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V і VI скліканняў.
Біяграфія
Нарадзіўся 30 чэрвеня 1956 года ў в. Хілякі Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці.
Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага, настаўнік беларускай мовы і літаратуры; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, спецыяліст дзяржаўнага кіравання.
Працаваў настаўнікам беларускай мовы і літаратуры Сушанскай васьмігадовай школы Лепельскага раёна Віцебскай вобласці; арганізатарам пазакласнай і пазашкольнай работы Матырынскай сярэдняй школы Лепельскага раёна; загадчыкам аддзела адукацыі Лепельскага райвыканкама; інструктарам Віцебскага абкама КПБ; генеральным дырэктарам Віцебскага абласнога аб'яднання па арганізацыі пазашкольнай работы з дзецьмі і падлеткамі; старшынёй Віцебскага абкама прафсаюза работнікаў адукацыі і навукі; першым намеснікам начальніка ўпраўлення адукацыі Віцебскага аблвыканкама; начальнікам упраўлення адукацыі Гродзенскага аблвыканкама.
Узнагароды
Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі».
Асабістае жыццё
Жанаты, мае дваіх дзяцей.
Джо Бэр
Джо Бэр (Jo Baer; нар., ) — амерыканская мастачка, прадстаўніц мінімалізму. Вучылася ў Нью-Ёрку, дзе вынайшла сваю манахромную мінімалістычную тэхніку.
Альма Малер-Верфель
Альма Марыя Малер-Верфель (Alma Maria Mahler-Werfel, нар. Шындлер (Schindler);, — , ) — аўстрыйскі дзеяч мастацтва і літаратуры, вядомая асоба на культурнай сцэне першай паловы XX стагоддзя, жонка і спадарожніца жыцця многіх творчых людзей: кампазітара Густава Малера, мастака Оскара Какошкі, архітэктара Вальтэра Гропіуса і пісьменніка Франца Верфеля.
Джо Бэр
У 1977 годзе Бэр правяла выставу ў Музеі сучаснага мастацтва ў Оксфардзе, падчас якой яна пазнаёмілася з брытанскім мастаком Брусам Робінсам. Яны жылі і працавалі разам з 1978 па 1984 год, спачатку ў Ірландыі, а затым з 1982 па 1984 год у Лондане, ствараючы карціны, малюнкі і тэксты.
Альма Малер-Верфель
Біяграфія
Альма Шындлер нарадзілася ў сям'і мастака-пейзажыста Эміля Якаба Шындлера і яго жонкі Ганны Берген (1857—1938). Сям'я была досыць паспяховай. Пасля смерці бацькі Альмы ў 1892 годзе яе маці выйшла замуж за былога вучня мужа Карла Моля, аднаго з заснавальнікаў Саюза аўстрыйскіх мастакоў. Альма Шындлер у маладосці сама займалася мастацтвам: сем гадоў вучылася гульні на фартэпіяна ў вядучай венскай выкладчыцы Адэлі Радніцкі, захавалася сямнаццаць песень яе складання на вершы Наваліса, Гейнэ, Рыльке і іншых паэтаў.
За 17-гадовай Альмай заляцаўся мастак Густаў Клімт. У яе быў раман з кампазітарам Аляксандрам фон Цямлінскім, але яна выйшла замуж за кампазітара і дырыжора Густава Малера, які быў яе старэйшы на 19 гадоў. У гэтым шлюбе ў яе нарадзіліся дзве дачкі — Марыя, якая памерла на пятым годзе жыцця, і Ганна.
Гіганцкі мурашкаед
Гіганцкі, таксама Вялікі мурашкаед (Myrmecophaga tridactyla) — самы буйны прадстаўнік у атрадзе непаўназубых, даўжыня яго цела дасягае 110—130 см. Знешні выгляд мурашкаеда, як і іншых прадстаўнікоў непаўназубых вельмі мудрагелісты: доўгая вузкая пыса, якая нагадвае трубку, малюсенькія вузкія вочы, доўгі (да 68 см), сціснуты са бакоў хвост з улікам поўсці дасягае 95 см, часта крыху больш. Маса дарослай асобіны — да 40 кг, агульная даўжыня цела ад носа да кончыка хваста — каля 2,3 м.
Альма Малер-Верфель
Біяграфія
Яшчэ пры жыцці Малера ў Альмы пачаўся раман з архітэктарам і заснавальнікам Баўхаўса Вальтэрам Гропіусам, за якога яна ўрэшце выйшла замуж пасля смерці Малера і рамана з мастаком Оскарам Какошкай, які прысвяціў ёй адну з лепшых сваіх карцін — «Нявеста ветру». У кароткім шлюбе з Гропіусам нарадзілася дачка Манон.
Гіганцкі мурашкаед
Лад жыцця
Вялікі мурашкаед вядзе наземны лад жыцця. У адрозненне ад карлікавага мурашкаеда, ён не ўмее лазіць па дрэвах. Як і яго драўняныя сваякі, ён актыўны пераважна ўначы, але ў бязлюдных месцах нярэдка блукае і днём. Хадзіць па зямлі, маючы такія доўгія кіпцюры цяжка, і мурашкаед вымушаныя падгінаць кіпцюры і абапірацца на тыльны бок пярэдніх лап. Затое такімі кіпцюрамі лёгка абараняцца ад ворагаў — адным ударам лапы вялікага мурашкаеда здольныя вытрыбушыць сабаку. Нават ягуар — самы буйны драпежнік Паўднёвай Амерыкі — не звязваецца з гэтымі жывёламі.
Джо Бэр
У 1984 годзе Бэр адна пераехала ў Амстэрдам, дзе жыве з тых часоў. У 1990-я гады карціны Бэр сталі, па яе словах, «больш дэкларатыўнымі» з больш насычанымі колерамі, больш рэзкімі кантрастамі светла-цёмнага і больш амбіцыйнай культурнай і сацыяльнай крытыкай. Разрозненыя вобразы і сімвалы з амерыканскай, еўрапейскай, азіяцкай і класічнай цывілізацый спалучаны з цытатамі з літаратуры і густа напластаванымі алюзіямі на тэмы вайны, сэксуальнасці, разбурэння свету прыроды, прагнасці, несправядлівасці, рэпрэсій, мімалётнасці і смерці.
Гіганцкі мурашкаед
Харчаванне
Сілкуецца мурашкаед мурашкамі і тэрмітамі. Руйнуючы кіпцюрамі тэрмітнік або мурашнік, ён прыступае да трапезы. Мурашкаед выкідвае 60-сантыметровы язык, змочаны ліпкай слінай, з хуткасцю 160 раз у хвіліну, здабываючы за дзень 30000 насякомых. Гэтак жа нядаўна было ўстаноўлена, што мурашкаеды могуць сілкавацца і пладамі пальмавага дрэва, раздзіраючы плод вострымі кіпцюрамі, здабываючы такім чынам сабе вільгаць і вітаміны (упершыню гэта было заснята экспертамі Animal Planet ў 2009 годзе).
Размнажэнне
Самкі мурашкаеда — выдатныя маці, яны носяць на спіне адзінае дзіця і не растаюцца з ім ад нараджэння да наступнай цяжарнасці.
Ахова
Вялікі мурашкаед — рэдкая жывёла, занесенае ў Міжнародную Чырвоную Кнігу.
Альма Малер-Верфель
Біяграфія
Пасля разводу з Гропіусам яна стала жонкай пісьменніка Франца Верфеля, з якім эмігравала у ЗША. Гісторыю свайго жыцця яна выказала ў аўтабіяграфіі «Маё жыццё».
Пазнейшыя ацэнкі
Грамадская думка пра Альму Малер-Верфель была вельмі неадназначнай. Сама Альма лічыла сябе музай, якая натхняла на творчасць, і некаторыя сучаснікі згаджаліся з такой ацэнкай. Бернт В. Веслінг, адзін з біёграфаў Альмы Малер-Верфель, назваў яе «сімвалічнай выявай у гісторыі гэтага стагоддзя». Клаўс Ман параўноўваў яе з інтэлектуальнымі музамі нямецкай рамантыкі і з «ганарлівай і асляпляльнай дамай французскага „grand siecle“».
Іншыя сучаснікі бачылі ў Альме апантаную сексам фатальную кабету, якая выкарыстоўвала сваіх знакамітых спадарожнікаў жыцця, антысемітку, якая пісала, у прыватнасці, у сваім дзённіку, што з яўрэямі можна мець справу, але за іх нельна выходзіць замуж, і прымусіла Франца Верфеля перад шлюбам зрачыся іўдаізму. Пісьменніца Гіна Хаус заяўляла, што Альма — самы дрэнны чалавек з тых, каго яна ведала. Жонка Івана Голя Клэр пісала, што «той, хто жаніўся з Альмай Малер, павінен памерці», а сяброўка Альмы Марыэта Торберг лічыла, што Альма была адначасна вялікай жанчынай і клаакай.
Густаў Штрэземан
Густаў Штрэземан (Gustav Stresemann;, Берлін, Германія — , Берлін, Германія) — нямецкі палітык (Нямецкая народная партыя), рэйхсканцлер і міністр замежных спраў Веймарскай рэспублікі.
Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1926) (разам з Арыстыдам Брыянам) за заключэнне Лакарнскіх пагадненняў, якія гарантавалі пасляваенныя мяжы ў Заходняй Еўропе.
Куляшы (Хаценчыцкі сельсавет)
Геаграфія
Знаходзіцца за 49 км на паўднёвы ўсход ад горада Вілейкі, за 22 км ад чыгуначнай станцыі Уша на лініі Мінск — Маладзечна, за 75 км ад Мінска.
Гісторыя
У 1873 вёска ў Карпавіцкай сельскай грамадзе Хаценчыцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі; 24 рэвізскія душы, уласнасць Грэгаровіча. У 1908 годзе 149 дзесяцін надзелаў.
З 1921 года ў Польскай Рэспубліцы, вёска ў складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства.
З лістапада 1939 года ў БССР, з 15 студзеня 1940 года ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці, з 12 кастрычніка 1940 года ў Хаценчыцкім сельсавеце. У Вялікую Айчынную вайну з 25 чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі. З 20 верасня 1944 года ў Ільянскім, з 24 ліпеня 1957 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей.
Бэр
Бэр — прозвішча.
NGC 860
NGC 860 (іншыя абазначэнні — ZWG 504.37, NPM1G +30.0071, PGC 8606) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Трыкутнік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Мітрапольскі сельсавет
Мітрапо́льскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Мітраполь.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Метрапольскі сельсавет у складзе Навагрудскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Метраполь. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Драчылаўскага сельсавета. 11 лютага 1972 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ладзеніцкага сельсавета. 5 сакавіка 1985 года цэнтр сельсавета перайменаваны ў Мітраполь, а сельсавет у Мітрапольскі сельсавет. 22 снежня 1986 года ў сувязі з уключэннем вёскі Мітраполь у рысу горада Навагрудак цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Ладзенікі, а сельсавет перайменаваны ў Ладзеніцкі сельсавет.
NGC 5982
NGC 5982 (іншыя абазначэнні — UGC 9961, MCG 10-22-29, ZWG 297.24, PGC 55674) — эліптычная галактыка (E3) ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Фердынанд Рушчыц
Ферды́нанд Ру́шчыц (Фердынанд Эдуардавіч Рушчыц; Ferdynand Ruszczyc;, маёнтак Багданава Ашмянскага павета, цяпер Валожынскі раён — , там жа) — мастак, графік, тэатральны дэкаратар і педагог. Яскравы прадстаўнік культурных супярэчнасцей сваёй эпохі. Наследваў традыцыі беларускага, рускага, польскага, французскага мастацтва, у некаторых творах адметны ўплыў мадэрну.
Аказаў пэўны ўплыў на далейшае развіццё жанру пейзажу ў польскім мастацтве. Матэрыялізаваў магутны нацыянальна-патрыятычны імпульс, характэрны для польскага мастацтва ў цэлым і для мастацтва мяжы ХІХ—XX стагоддзяў у прыватнасці. Яго вельмі суцэльная па духу творчасць мела непасрэднае дачыненне да фарміравання польскага нацыянальна-рамантычнага пейзажу канца ХІХ — пачатку XX стагоддзя і найбольш ярка адлюстроўвала яго мастацкую праблематыку.
У яго творчасці знайшлі адлюстраванне жыццё і побыт беларускага народа, пераламіліся традыцыі беларускага рэалістычнага жывапісу. Дачка мастака Яніна Рушчыц сцвяржала, што яе бацька заўсёды лічыў сябе «тутэйшым», г. зн. беларусам.
Паходжанне
Род Рушчыцаў паходзіў з маёнтка Збірагі на Берасцейшчыне. Дзед мастака, Фердынанд, быў адвакатам, абараняў інтарэсы Радзівілаў і жыў пераважна ў Вільні. Пасля шлюбу з Ганнай Чаховіч атрымаў у пасаг маёнтак Вайгяны ля Багданава. У 1836 годзе ён набыў на аўкцыёне маёнтак Багданава.
Дзядуля і бабуля, Фердынанд і Ганна з Чаховічаў, мелі 9 дзяцей. Бацька, Эдвард, капітан царскай арміі, абсальвент брэсцкага Кадэцкага корпуса. Маці, Альвіна з дому Мюнхаў, была датчанкай. Нарадзілася ў Нексё на востраве Борнхальм. Яе бацька Маркус Мюнх быў уладальнікам гандлёвага карабля.
Бацькі Фердынанда сустрэліся ў Лібаве (Латвія), дзе служыў Эдвард. У Рушчыцаў было пяцёра дзяцей, чатыры дачкі і малодшы сын Фердынанд. Адпаведна сямейным рэлігійным прынцыпам дачок хрысцілі і выхоўвалі згодна з веравызнаннем іх маці (у евангелісцкай веры), а сына ― веравызнаннем бацькі (у рымска-каталіцкай).
Дзяцінства і вучнёўства
Родавым гняздом Рушчыцаў быў маёнтак Багданаў, які яны былі вымушаны пакінуць на нейкі час у выніку паражэння паўстання Кастуся Каліноўскага, а сядзібу і зямлю здалі ў арэнду. Месцам далейшага жыхарства Рушчыцаў стала Лібава, дзе бацька атрымаў пасаду ў будаўнічай канторы Лібава-Роменскай чыгункі. У 1870-я гады ён пераехаў з сям’ёй у Мінск, дзе стаў начальнікам рахункаводаў ва ўпраўленні будаўніцтвам чыгункі.
Дзяцінства і юнацтва будучага мастака прайшло ў Мінску. У 1883 годзе ён паступіў у Мінскую мужчынскую гімназію, якую скончыў у 1890 годзе з залатым медалём. Там ён атрымаў пачатковую мастацкую адукацыю ў выкладчыка Кузьмы Якаўлевіча Ермакова, выхаванца Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў. Менавіта Ермакоў прывіў Фердынаду любоў да малюнку і колеру, шмат распавядаў пра асновы рэалізма ў мастацтве. На працягу ўсяго жыцця мастак з павагай і ўдзячнасцю згадваў свайго першага настаўніка.
Бацька не ўхваляў захапленне сына, бо лічыў, што маляваннем не заробіш на жыццё, і настойваў, каб той пайшоў па слядах дзеда. Увосень 1890 года Фердынанд паступіў на юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта, дзе на працягу двух гадоў старанна вучыўся і толькі ў 1891 годзе падаў прашэнне ў Пецярбургскую Акадэмію мастацтваў з просьбай залічыць яго вольным слухачом на аддзяленне жывапісу.
У 1892—1897 гадах навучаўся жывапісу ў Пецярбургскай імператарскай Акадэміі мастацтваў спачатку пад кіраўніцтвам Івана Шышкіна, а пасля таго, як той пакінуў акадэмію — у Архіпа Куінджы, вучнямі якога таксама былі Аркадзь Рылоў, Мікалай Рэрых, Вільгельм Пурвіт, Канстанцін Урублеўскі. У сваім дзённіку Рушчыц пісаў: Паводле парады Шышкіна ў 1894―1895 гадах выехаў у Крым, дзе зрабіў шэраг жывапісных замалёвак алоўкам. У 1896 годзе падарожнічаў праз Шчэцін і востраў Руген у Паўднёвую Швецыю (Кальмар і Вісбю), а на наступны год адведаў дацкі востраў Борнхальм, дзе нарадзілася яго маці. У час вучобы Рушчыца як каларыста высока ацаніў Ілля Рэпін. У Акадэміі пасябраваў з А. Рыловым і іншымі вучнямі, якія вызнавалі рэалізм, узбагачаны вопытам французскіх імпрэсіяністаў.
Творчы шлях
4 лістапада 1897 года Рушчыц скончыў акадэмію і атрымаў званне мастака. У 1898 годзе, на вясновай выстаўцы ў Акадэміі, маскоўскі калекцыянер і мецэнат Сава Марозаў купіў карціну «Зімовы млын», што дазволіла маладому мастаку здзейсніць працяглую вандроўку па Заходняй Еўропе. За два месяцы ён наведаў Берлін, Дрэздэн, Кёльн, Парыж, Брусель, Мілан, Верону, Венецыю, Вену. Пасля доўгі час жыў у сядзібе Багданава, якую пасля шматгадовага заняпаду давёў да ладу яго бацька, зрэдку падарожнічаў па Беларусі і Расіі. У 1899 годзе прайшла першая выстаўка ў Вільні. Браў удзел у грамадскім і культурным жыцці горада, супрацоўнічаў з тэатрам.
Прымаў эпізадычны ўдзел у аб’яднанні «Свет мастацтва» (між іншым, удзельнічаў у выстаўцы ў Маскве ў 1902 годзе). У 1900 годзе ў Кракаве ўвайшоў у кола ўдзельнікаў таварыства польскіх мастакоў мадэрнісцкай арыентацыі «Штука» («Мастацтва»).
Тым часам Рушчыц стварыў своеасаблівую эпічную сагу пра лёс простых людзей. Першым у гэтай серыі лічыцца палатно «Зямля» (Ziemia; 1898), якую з-за выхаду за звыклыя рамкі не прынялі ў Пецярбургу, але на выставе 1899 года ў Варшаве гэты твор набыло Таварыства прыгожых мастацтваў «Захента».
Наступным творам стала карціна «Ля касцёла» (Koło kościoła; 1899). Яшчэ адно палатно «У свет» (W świat) пра тых, хто вымушаны сыйсці з абжытых родных месцаў і шукаць працу ў далёкім краі, было створана ў 1901 годзе. Працягам і магутным завяршэннем тэмы сталі «Эмігранты» (1902), дзе знясіленыя людзі пакідаюць радзіму ў пошуках лепшай долі. Тэма палатна, імаверна, была навеяная масавай эміграцыяй беларусаў у Амерыку ў пачатку XX стагоддзя. Карціны Рушчыца экспанаваліся ў Варшаве і Пецярбургу, крытыкі адразу заўважылі яго выключны дарунак каларыста.
У 1902 годзе атрымаў узнагароду Акадэміі ведаў у Кракаве за карціну «Лясны ручэй». У гэтым жа годзе яму даручылі правесці ў залі венскага таварыства «Сецэсія» першую экспазіцыю кракаўскай суполкі «Sztuka».
У 1903 годзе Фердынанд Рушчыц упершыню арганізаваў выставу таварыства «Sztuka» ў Вільні, у садзе былога бернардзінскага кляштара.
У 1903―1904 гадах жыў у невялічкім мястэчку Влохі пад Варшавай. Разам з мясцовымі мастакамі Каралем Ціхім, Эдвардам Траяноўскім, Конрадам Крыжакоўскім і Казімірам Стаброўскім браў актыўны ўдзел у адраджэнні Школы прыгожых мастацтваў у Варшаве. Вілу Рушчыца часта наведваў Чурлёніс.
У 1907 годзе, пасля смерці Яна Станіслаўскага, Рушчыца запрасілі на пасаду загадчыка кафедрай пейзажнага жывапісу ў Кракаўскую акадэмію мастацтваў і адначасова абралі старшынёй таварыства «Sztuka», але інтрыгі ў акадэміі і разлады сярод кракаўскіх мастакоў вымусілі яго ўжо ў 1908 годзе адмовіцца ад яе. У тым жа годзе пераехаў з Кракава ў Вільню, каб у меру сваіх «сіл служыць справе ўздыму мастацкай культуры гэтай часткі края».
У 1908 годзе ў мастацкай творчасці Рушчыца адбыўся важны злом ― ён стварыў карціну «Гняздо» і да канца свайго жыцця больш не звяртаўся да жывапісу. Надалей актыўна працаваў як тэатральны мастак і кніжны графік, рабіў эскізы дэкарацый і касцюмаў, адказваў за афармленне юбілейнай пастаноўкі паэта Юльюша Славацкага (да 100-годдзя з дня нараджэння) «Ліла Венеда» Польскага тэатра Нуны Младзяеўскай. Наступнай тэатральнай пастаноўкай Рушчыца стаў спектакль «Нязломны князь» Ю. Славацкага, прымеркаваны да 80-годдзя паўстання 1830—1831 гадоў і пастаўлены ў зале «Лютні» Віленскага архіва.
У 1910 годзе выдаў першы нумар «Віленскага штотыднёвіка», які быў прысвечаны мастацка-культурным падзеям краю. Пасля выхаду 15-га нумару выхад штотыднёвіка быў забаронены царскай цэнзурай.
Смерць бацькі ў 1910 годзе ўсклала на мастака новыя абавязкі, звязаныя з апекай гаспадаркі ў Багданаве. Ён быў вымушаны дзяліць свой час паміж Вільняй і Багданавам.
У 1911 годзе арганізаваў выстаўку польскага мастацтва ў мінскім клубе «Вогнішча», у чым яму дапамаглі мясцовыя мастакі Яраслаў Тышынскі, Генрых Вейсенгоф, Багуслаў Адамовіч, Атон Краснапольскі. Упершыню ў Мінску дэманстравалі працы вядомых кракаўскіх мастакоў, сярод якіх Ян Станіслаўскі, Юзаф Віткевіч, Ксаверы Дунікоўскі. Адкрыццё выстаўкі ператварылася ў сапраўдную культурную падзею, якая па словах мінскага скульптара Яна Багушэўскага прадвяшчала вялікае прабуджэнне «з жадданнем тварэння ў грудзях».
У пачатку 1911 года падрыхтаваў у віленскай гарадской зале дабрачынны вечар-кірмаш для Дома Сэрца Езуса «У свеце казак і забавак», стварыў для яго эскізы касцюмаў. аформіў вокладку і праілюстраваў шматлікімі малюнкамі часопіс «Літва і Русь» у памяць пра Уладзіслава Сыракомлю, выдаў альбом «Вільня праз стагоддзі» з рэпрадукцыямі Францішка Смуглевіча і асабістымі малюнкамі.
Акрамя таго, Рушчыц збіраў творы народных майстроў (тканіны, паясы) і актыўна працаваў над захаваннем помнікаў мінуўшчыны.