cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Генадзь Якаўлевіч Кляўко
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і Якава Сафронавіча Кляўко і Марыі Іванаўны (Доўгай). Вучыўся ў Рудзенскай сярэдняй школе (скончыў у 1950 годзе), потым на філалагічным факультэце БДУ (скончыў у 1955 годзе). З 1954 да 1963 гг. працаваў літаратурным рэдактарам у газеце «Калгасная праўда», з 1961—1973 гг. — літсупрацоўнікам, адказным сакратаром часопіса «Вожык», з 1973 да 1979 — намеснікам галоўнага рэдактара літаратурнага часопіса «Полымя».
Творчасць
У рэспубліканскім друку з вершамі выступіў у 1950 г. Аўтар зборнікаў вершаў «Абветраныя далягляды» (1962), «Сто крокаў» (1967), зборнікаў вершаў і паэм «Прыстань» (1974), «Плуг» (1978), «Падкова над парогам» (выбранае, 1979), «Вязьмо» (1984), зборнікаў гумарыстычных вершаў і мініяцюр «Лайдак і кнопкі» (1964), «Каб не сурочыць» (1971), «Што праўда, то не грэх…» (1971). Для дзяцей выдаў кніжку вершаў «Першы салют» (1964).
Перакладаў на беларускую мову творы пісьменнікаў народаў СССР. У 1975 г. у яго перакладзе выйшаў зборнік паўднёва-асецінскай паэзіі «Трубіць алень», у 1986 годзе выдадзены зборнік перакладу вершаў Касты Хетагурава «Асецінская ліра».
Гняздоўка запоўненая
Гняздо́ўка запоўненая (Nidularia factra) — від базідыяльных грыбоў з роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Пладовае цела грыба сядзячае, 0,5—0,7 см у дыяметры, з шырокай асновай. Унутры яго круглаватыя цельцы (перыдыёлы), у якіх развіваюцца базідыі са спорамі. Абалонка (перыдый) таўстасценная, часам лямцавая, спачатку белаватая, потым карычневая. Перыдыёлы ў колькасці больш за 20, шарападобнай формы, да 2 мм у дыяметры, цёмна-каштанавага колеру і ляжаць свабодна ў густой слізістай масе. Споры гладкія, бясколерныя.
Распаўсюджанне і экалогія
Грыб распаўсюджаны па ўсім Зямным шары. Сапратроф. Растуць групамі ў лясах, парках, садах на адмерлай драўніне, зрэдку на глебе. Пладовыя целы з’яўляюцца ў ліпені—кастрычніку.
Міхась Чарот
У гады Першай сусветнай вайны служыў афіцэрам запаснога палку. У часе Грамадзянскай вайны і інтэрвенцыі ўсталяваў сувязь з падпольнымі рэвалюцыйнымі арганізацыямі на Беларусі і займаўся арганізацыяй паўстанцкіх атрадаў. Быў адным з арганізатараў Беларускай камуністычнай арганізацыі ў часе польскай акупацыі.
Супрацоўнік газеты «Савецкая Беларусь», у 1925—1929 гадах ейны рэдактар. Член Беларускай асацыяцыі пралетарскіх пісьменнікаў, літаратурных аб’яднанняў «Маладняк» і «Полымя», у 1924—1931 гадах член ЦВК БССР. Сумесна з Ю. Тарычам паводле аповесці «Свінапас» стварыў сцэнарый першага беларускага мастацкага фільма «Лясная быль» (1926).
Прысвяціў арыштаваным па справе «Саюза вызвалення Беларусі» верш «Суровы прыгавор падпісваю першым…» (1930), у якім асуджаў іх за нацдэмаўшчыну. У студзені 1937 года быў арыштаваны сам. Расстраляны ў ноч з 29 на 30 кастрычніка 1937 года. Рэабілітаваны калегіяй Вярхоўнага суда СССР 8 снежня 1956 года.
Сям’я
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Дзед Міхася Чарота быў майстрам па ткацтве і атрымаў адпаведнае яго заняткам прозвішча ад пана, бабуля паэта працавала карміцелькай у панскім палацы.
Меў двух братоў і сясцёр: Паўла (інжынер і хатні педагог), Аляксандра (аграном), Марыю (кухарка) і Насту (актрыса).
Стрыечны брат Міхася Чарота, Іосіф Кудзелька, быў начальнікам упраўлення па ахове аўтарскіх правоў пры СП БССР, іншы, Іван Кудзелька, займаў пасаду народнага камісара фінансаў БССР.
Адукацыя і прафесійная дзейнасць
Першую адукацыю атрымаў у наёмнага настаўніка і ў Цітвянскім двухгадовым вучылішчы. У 1913—1917 гадах вучыўся ў Маладзечанскай настаўніцкай семінарыі. У гады Першай сусветнай вайны семінарыя эвакуіравалася ў Смаленск, дзе прайшлі два апошнія гады навучання Міхася Чарота. Пасля сканчэння вучобы быў мабілізаваны ў армію.
Служыў афіцэрам запаснога палка ў Кузнецку, там разам з іншымі афіцэрамі-беларусамі намагаўся стварыць беларускі гурток. Падчас Грамадзянскай вайны і інтэрвенцыі ўсталяваў сувязь з падпольнымі рэвалюцыйнымі арганізацыямі на Беларусі, працаваў у паўстанчым камітэце і займаўся арганізацыяй паўстанцкіх атрадаў.
Вясной 1918 года вярнуўся ў Менск, дзе пачаў настаўнічаць у беларускай школе; паступіў у МВПІ. Спяваў у хоры У. Тэраўскага пры «Беларускай хатцы» (меў прыгожы барытон), быў старшынёй тэатральнай суполкі «Маладзік», потым — Таварыства працаўнікоў беларускага мастацтва, выконваў ролі ў трупе Уладзіслава Галубка.
У 1919 годзе стаў членам Белнацкама і створанай пры ім Ваеннай Рады. Быў адным з арганізатараў Беларускай камуністычнай арганізацыі, якая ў студзені 1920 года ўтварылася з членаў «Маладой Беларусі». У 1920 годзе ўступіў у УКП(б). З 1920 года — супрацоўнік, у 1925—1929 гадах — рэдактар газеты «Савецкая Беларусь». У 1930—1932 гадах рэдактар двухтыднёвіка «Чырвоная Беларусь».
У 1923 годзе ўдзельнічаў у стварэнні літаратурнага аб’яднання «Маладняк» (уладальнік яго пасведчання № 1 ), з якога выйшаў у канцы 1927 г. Некаторы час быў членам аб’яднання «Полымя», затым уступіў у Беларускую асацыяцыю пралетарскіх пісьменнікаў.
У 1927 годзе падчас камандзіроўкі ад Наркамасветы разам з Ц. Гартным і М. Зарэцкім пабываў у Латвіі, Германія, Францыі і Чэхаславакіі. У 1927 годзе быў у праўленні Беларускага таварыства па культурных сувязях з замежжам. У 1930-я гады працаваў загадчыкам літаратурнага сектара Дзяржаўнага выдавецтва БССР, кансультантам у кабінеце маладога аўтара Саюза пісьменнікаў БССР. Прысвяціў фігурантам справы «Саюза вызвалення Беларусі» верш «Суровы прыгавор падпісваю першым…», у якім асуджаў іх за нацдэмаўшчыну. Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1934).
Арышт
Арыштаваны 24 студзеня 1937 года ў Менску па адрасе: вул. Ленінская, д. 35, кв. 1, адначасова выключаны з УКП(б). Сядзеў у адной камеры з паэтам Юркам Лявонным. Асуджаны пазасудовым органам НКУС 28 кастрычніка 1937 г. як удзельнік «контрарэвалюцыйнай нацдэмаўскай арганізацыі» да ВМП з канфіскацыяй маёмасці. Прыгавораны да расстрэлу 28 кастрычніка 1937 года. Апошні верш «Прысяга» (пра асабістую невінаватасць) запісаў на сцяне менскай унутранай турмы НКУС, дзе яго ўбачыў і захаваў у памяці Мікола Хведаровіч: ''«у 1939 годзе я быў пераве­дзены ў адзіночную камеру. Уважліва аглядзеў сцены, шукаючы надпісаў, і вось у кутку прачытаў тэкст верша, выкалупаны нечым вострым на сцяне. Гэта была апошняя сустрэча з маім любімым паэтам і другам Міхасём Чаротам. Гадамі я захоўваў гэтыя яго словы ў сэрцы»''. Празаік і паэт Масей Сяднёў у сваім рамане «Раман Корзюк» згадаў, як скатаванага М. Чарота свядома спойвалі, каб у непрытомнасці выпытваць новыя імёны «здраднікаў». Пасля допытаў і катаванняў прызнаў сябе вінаватым. Расстраляны ў ноч з 29 на 30 кастрычніка 1937 года. Савецкія крыніцы пазначаюць дату смерці 14 снежня 1938 года, не згадваючы факта расстрэлу.
Рэабілітаваны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 8 снежня 1956 года. Асабовая справа М. Чарота № 8153-с з фотаздымкам захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.
Творчасць
Пісаць пачаў у трынаццацігадовым узросце. Першыя паэтычныя спробы М. Чарота адносіліся да часоў вучобы ў семінарыі і не захаваліся. Друкаваўся з 1918 года (паводле іншых звестак — з 1919 года ), яго вершы «Пад крыжам», «Звон», «Песня беларуса» з’явіліся ў газетах «Беларусь», «Звон», пазней гэтыя і іншыя вершы ўвайшлі ў кніжку паэзіі «Завіруха» (1922 — першы зборнік М. Чарота ).
Пачатковы этап творчасці адметны нацыянальна-патрыятычным гучаннем. У вершы «Ахвярую беларускаму хору Тэраўскага» паэт заклікаў да абуджэння краю, духоўнае і гістарычнае адраджэнне народа бачыў у апоры на нацыянальную самасвядомасць. У вершы «На шляху адраджэння» спрабаваў зазірнуць у будучыню і нібы прадчуваў цяжкі шлях і вялікія ахвяры.
Пасля 1921 нацыянальна-патрыятычныя матывы саступаюць месца рэвалюцыйна-пралетарскім, у творчасці дамінуе матыў супрацьпастаўлення мінулага гаротнага жыцця пад прыгнётам новаму радаснаму. якое настала з перамогай рэвалюцыі. У вершы «Скокі на могілках» мінулае малюе ў вобразе суцэльных могілак, на якіх адбываецца пралетарская оргія, праз акт вандалізму вяршыцца гвалт над гісторыяй Беларусі. Паэтычную версію рэвалюцыі на Беларусі М. Чарот даў у паэме «Босыя на вогнішчы» (1922), дзе паказаў, што Беларусь была толькі адбіткам расійскіх рэвалюцыйных падзей. У паэме-фантазіі «Чырванакрылы вяшчун» (1923) стварыў мастацкую ідэалізацыю вобраза «ўсясветнай камуны» і апісаў палёт на аэраплане над рознымі краінамі як місію распаўсюджвання вызваленага агню рэвалюцыі. У паэме «Ленін» (1924) у апалагетычным стылі ўслаўляў правадыра пралетарскай рэвалюцыі. У паэме «Беларусь лапцюжная» (1924) паказаў паслярэвалюцыйнае абнаўленне жыцця, збліжэнне горада і вёскі. У паэме «Марына» (1925) адлюстравана героіка-рэвалюцыйнае змаганне часоў грамадзянскай вайны на фоне рамантычнага, фальклорна-ідэалізаванага кахання. У паэме «Карчма» (1925), прысвечанай Я. Купалу, тэма мінулага і сучаснага Беларусі набывае нечаканыя абрысы: лірычны герой, нягледзячы на сацыяльнае перараджэнне, смуткуе ад развітання з мінулым. У кнізе вершаў «Сонечны паход» (1929) з’явіліся новыя тэмы змрочнага Захаду, дзе ў цяжкім палоне гібеюць працоўныя, і шчаслівай пралетарскай краіны.
У зборніку навел «Веснаход» (1924) М. Чарот сцвердзіў сябе як майстра прозы, стварыў псіхалагічна глыбокія характары герояў, беларуская рэчаіснасць 1920-х гадоў паказана з гумарам, часам досыць апалагетычна. Прыгодніцкая аповёсць «Свінапас» (1923—1924) пра падзеі грамадзянскай вайны — рамантычна гераізаваны твор (паводле аповесці стварыў з Ю. Тарычам сцэнарый першага беларускага мастацкага фільма «Лясная быль» — пастаўлены ў 1926).
Музычная драма «На Купалле» (нап. 1921, не збераглася, паст. БДТ-1; 1921, адноўлены тэкст апублікаваны ў 1982), вадэвіль «Мікітаў лапаць» (апубл. 1923, паст. Першым таварыствам беларускай драмы і камедыі; ролю Мікіты выконваў аўтар), іншыя пастаноўкі, дзіцячыя п’есы «Данілка і Алеська» (1920), «Пастушкі» (1921) прынеслі М. Чароту прызнанне як драматургу. Апублікаваў п’есу «Дажынкі» і аднаактоўку «Сон на балоце» (1924).
Кампазітар У. Тэраўскі, пазней кампазітар А. Туранкоў стварылі на тэкст п’есы «На Купалле» оперу «Кветка шчасця».
Асабістае жыццё
Быў жанаты, гадаваў траіх дзяцей.
Ацэнкі
Даследчыкі называюць Міхася Чарота адным з лідараў беларускай савецкай літаратуры 20-х гадоў. Яго творчасць адбіла ў сабе рамантычныя парыванні, супярэчнасці і вялікія ілюзіі свайго часу. Зрэшты, ацэнка творчасці Міхася Чарота сярод сучаснікаў ніколі не была адназначнаю. Язэп Пушча, рэцэнзуючы выданне паэмы «Ленін» (1926), крытыкаваў твор за «алавяна-лёгкія і гранітна-васковыя» стылістычныя прыёмы, якія «мядзведжым спрытам варочаюцца ў гушчэчы шматкроп’яў, засланяючы сабою сэнс тых з’яў, якія яны падручыліся перадаць». Таксама паэт ушчуваў М. Чарота за адсутнасць зместу.
Іншую пазіцыю датычна паэтычнай чыннасці Міхася Чарота заняў Максім Гарэцкі, для якога творчасць паэта была кангламератам дасягненняў і недахопаў паслякастрычнікай літаратуры ў цэлым, а сам Чарот быў для яго паэтам таленавітым, аднак супярэчлівым. М. Гарэцкі адзначаў, што Міхась Чарот мае моцны прыродны талент і пры ўсіх недахопах з’яўляецца «найлепшым у беларускай літаратуры песняром Кастрычнікавай рэвалюцыі». Згадваючы «шэсць паэм» Міхася Чарота, М. Гарэцкі адзначае, што гэта «найлепшае ў беларускай пралетарскай паэзіі».
У чэрвені 1924 года вядомы маскоўскі паэт, празаік і кінасцэнарыст Мацвей Ройзман (1896—1973) у артыкуле «Белорусский имажинизм» (часопіс «Гостиница для путешествующих в прекрасном», № 4) аднёс М. Чарота да пачынальнікаў беларускага імажынізму: «М. Чарот (может быть бессознательно) положил начало белорусскому имажинизму». Паводле В. Жыбуля, рысы паэтыкі імажынізму, спалучаныя з традыцыямі беларускай народнай творчасці, прысутнічаюць у шэрагу вершаў М. Чарота 1922—1924 гг. («Вясну пяю», «Я зноў — дзе поле каласамі…», «Чырвоныя вяснянкі», «Вясенні балаган», «Зарунела, зарунела…», «Камсамолія», «Ленінамайскае»).
Памяць
Іменем Міхася Чарота названы вуліцы ў Мінску, Гродне, Маладзечне і Рудзенску. У апошнім, на будынку Дома культуры прымацавана мемарыяльная дошка.
Да 100-гадовага юбілею пісьменніка РУП «Белпошта» выпусціла канверт (мастак Віктар Сташчанюк). У 2021 годзе быў выпушчаны маркіраваны канверт, прысвечаны да 125-годдзя з дня нараджэння пісьменніка (дызайн канверта Святлана Цырулік).
NGC 2877
NGC 2877 (іншыя абазначэнні — MCG 0-24-15, ZWG 6.43, ARAK 201, IRAS09231+0226, PGC 26738) — галактыка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ǎ
Ǎ, ǎ — літара лацінскага алфавіта. Утвораная ад А з дапамогай гачака. Характэрная для піньіня, дзе абазначае літару А ў трэцім тоне.
Каманда 5 (Конга)
Каманда 5 (5 Commando) — падраздзяленне еўрапеоідных наймітаў часоў Кангалезская крызісу 1960-х. Створана ўрадам Конга (Леапольдвіль) для барацьбы з пастаннем Сімба. Група была найбольш баяздольным злучэннем Кангалезскай нацыянальнай арміі, згуляўшы значную ролю ў падаўленні бунту. Байцам фарміравання ставяць у заслугу абарону белага насельніцтва Конга ад гвалту мяцежнікаў. Аднак у той жа час яны самі часта здзяйснялі супрацьпраўныя дзеянні.
Гісторыя
У студзені 1964 года на ўсходзе Рэспублікі Конга (сучасная Дэмакратычная Рэспубліка Конга) пачалося паўстанне на чале з Партыяй афрыканскай салідарнасці, лаяльнай СССР. Хваляванні ў гэтай частцы краіны імкліва распаўсюджваліся і пагражалі пачаткам бунтаў у іншых правінцыях. Прэм’ер-міністр Маіз Чомбэ, улічваючы нежаданне ЗША дапамагаць у падаўленні бунту, вырашыў звярнуцца да палуг наймітаў.
У Чомбэ ўжо быў досвед работы з замежнымі наёмнымі спецыялістамі: у пачатку 60-х, калі будучы прэм’ер быў лідарам катангскіх сепаратыстаў, на баку Чомбэ змагаўся белы атрад «Каманда 4».
У ліпені 1964 года праз Джэры Пурэна (былога афіцэр-найміта ВПС Катангі) пачалася вярбоўка замежных баевікоў у падраздзяленне «. У ПАР і Радэзіі былі створаны вярбовачныя цэнтры па наборы ў атрад «Каманда 5». Вярбоўшчыкі нават падалі аб'явы ў газеты. У стварэнні групы дапамагалі ўлады Бельгіі, якія забяспечылі злучэнне зброяй, боепрыпасамі, грузавікамі і абмундзіраваннем. Найміты, акрамя бельгійцаў, атрымлівалі пастаянную падтрымку ад амерыканскага ЦРУ.
З-за прыцягнення да ўнутранага канфлікту замежнікаў на Чомбэ пасыпалася крытыка кангалезскай грамадскасці і нават урадаў краін-удзельніц Арганізацыі афрыканскага адзінства. Той абяцаў, што заменіць белых наймітаў кангалезцамі, як толькі яны будуць дастаткова падрыхтаваны.
Атрад
Арганізацыйна група была падзелена на восем падраздзяленняў, пазначаных нумарамі ад 51 да 58 (па два афіцэры і тры сяржанты ў кожным злучэнні). Колькасна яны адпавядалі ўзводам. У шэрагах «Каманда 5» служылі радэзійцы, паўднёваафрыканцы, брытанцы, немцы і бельгійцы. Кантракты з байцамі заключаліся на шэсць месяцаў. Базавая зарплата радавога складала 280 долараў, сяржанта-400, старэйшых афіцэраў — 1100. Плюс да гэтага даплачвалі 420 долараў за работу ў небяспечных умовах і 37 000 кангалезскіх франкаў у якасці штомесячнай дапамогі. У выпадку гібелі найміта сваякам выплачвалася кампенсацыя ў памеры 19 000 долараў.
Да 9 снежня 1965 года групу ўзначальваў Майк Хоар. Потым яго замяніў Джон Пітэрс, які камандаваў сіламі да 26 сакавіка 1967 года.
Баявы шлях
Упершыню ў бой атрад уступіў у раёне Альбервіля. Найміты здзейснілі дзве атакі на горад, але абедзве няўдала.
Да пачатку 1965 года, калі кангалезскі ўрад выцесніў мяцежнікаў з большай часткі Усходняга Конга, «Каманда 5» было даручана забяспечыць бяспеку мяжы, аднавіць лініі сувязі і зачысціць рэшткі супраціву, асабліва ў раёнах Фізі-Барака і Увары. У гэты час найміты трапляюць на загалоўкі еўрапейскіх газет дзякуючы паспяховаму вызваленню белых закладнікаў з палону паўстанцаў.
У 1967 годзе, калі прэм’ера Чомбэ адхілілі ад улады, найміты паднялі мяцеж, але пацярпелі няўдачу. У сакавіку таго ж года ўлады загадалі расфармаваць замежныя атрады. У красавіку «Каманда 5» спыніла існаванне.
Праблемы
Недахоп абсталявання, дрэнная падрыхтоўка і праблемы з заробкам падрывалі маральны дух падраздзялення, таму асабісты склад першы час нёс вялікія страты. У канцы 1964 г. кангалезскі ўрад палепшыў фінансавае і матэрыяльна-тэхнічнае забеспячэнне, а кіраўніцтва групы звольніла некампетэнтных байцоў. Аднак, акрамя гэтага, у атрадзе былі значны праблемы з дысцыплінай, у тым ліку з алкагалізмам, наркаманіяй і гомасексуалізмам.
Бельгійскія палкоўнікі Фрэдэрык Вандэваль і Луі Марльер выказвалі сумневы ў якасці наймітаў. Апошні і зусім назваў іх «піратамі, якія нічога не каштуюць у баі». Амерыканскі дыпламат Джордж Годлі апісаў «Каманда 5» як «некантраляваную групу галаварэзаў [...], якія лічаць марадзёрства або ўзлом сейфаў цалкам сваёй прэрагатывай». Падобныя ацэнкі абумоўлены тым, што ў адваяваных раёнах група здзяйсняла несанкцыянаваныя забойствы, катаванні, рабаванні і згвалтаванні. У Стэнлівілі найміты зараблялі ператрусам трупаў у пошуках наяўных грошай і ўзломам банкаўскіх сейфаў. Некаторыя паўднёваафрыканцы «Каманда 5» былі пазней асуджаны кангалезскімі судамі за ненаўмыснае забойства.
Вінаградная вуліца (Наваполацк)
Вінаградная вуліца (, Виноградная улица) — вуліца ў Наваполацку.
Апісанне
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада ў раёне прамзоны БВК на тэрыторыі садовага таварыства "Будаўнік 2003" недалёка ад берага Заходняй Дзвіны. Працягласць вуліцы складае 540 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. У гэтай мясцовасці існуе яшчэ 7 вуліц з падобнай назвай (1-я Вінаградная, 2-я Вінаградная і гэтак далей).
Дрыгавічы
Дрыгавічы́ (гістар. другувіты, драгувіты ) — усходнеславянскае этнапалітычнае аб'яднанне (саюз плямёнаў).
Лічыцца, што дрыгавічы мелі паўднёвае ці, магчыма, заходняе паходжанне. Магчыма, з'яўляюцца нашчадкамі насельніцтва зарубінецкай культуры. Першая згадка дрыгавічоў у летапісах змешчана ў недатаванай частцы «Аповесці мінулых гадоў», якая паведамляе пра рассяленне славян на Усходне-Еўрапейскай раўніне пасля іх прышэсця з Дуная:
У VI—VII стст. дрыгавічы масава рухаліся з поўдня на поўнач, асноўная іх частка асела на землях між Зах. Дзвіной на поўначы і балоцістымі прасторамі на поўдзень ад Прыпяці на поўдні; між левым берагам Дняпра на поўнач ад упадзення ў яго Прыпяці на ўсходзе і ўмоўнай лініяй у былых Бельскім і Беластоцкім паветах на У ад мазавецкага г. Візна на захадзе. На сваіх паўночнай і заходняй межах заселеныя імі землі ўзаемна перамешваліся з землямі крывічоў.
Паводле займаных рачных сістэм, адрозніваюцца дрыгавічы прыпяцкія, бярэзіна-друцкія, нёманскія, дзвінскія.
Паводле гістарычных дакументаў, у Македоніі (у вакол. г. Салуна), у Фракіі (на р. Драгавіц, між Салунам і Вярэяй), жылі другавіты (магчыма, частка дрыгавічоў), таксама і на землях палабскіх славян.
Дрыгавічы, відаць, досыць рана мелі князёў (македонскія дрыгавічы — 685 ). На беларускіх землях мелі ўласнае дзяржаўнае ўтварэнне не пазней за X ст. ; на гэтай аснове склалася Тураўскае княства. Таксама да дрыгавіцкіх належалі Гарадзенская і Берасцейская землі; ужо ў XI-XII стст. раёны Берасця і Горадна адзначаліся суцэльна ўсходнеславянскім насельніцтвам.
Да ліку дрыгавіцкіх гарадоў, згодна з летапісамі, належалі Тураў, Слуцк і Клецк. Верагодна, такімі былі таксама Мазыр, Брагін (Брягин), Рэчыца, Рагачоў, магчыма, г. Дубровіца ў сучаснай Ровенскай вобласці.
Дрыгавічы з'яўляюцца адной з асноўных крыніц утварэння беларускай народнасці (: крывічы, радзімічы, балты).
Наталля Уладзіміраўна Трафімава
Кар’ера
Выступала як прафесійная баскетбалістка выступала ў Беларусі і за мяжой, была капітанам баскетбольнай зборнай Беларусі.
З 2015 года гуляючы галоўны трэнер клуба «Гарызонт» (Мінск).
У 2016 годзе стала галоўным трэнерам баскетбольнай зборнай Беларусі.
Кузьма Чорны
Кузьма Чорны, сапр.: Мікалай Карлавіч Раманоўскі (, маёнтак Лапацічы, Слуцкі павет, Мінская губерня, цяпер в. Борка-Бялевічы, Капыльскі раён, Мінская вобласць —, Мінск; Іншыя псеўданімы: Максім Алешнік; М. Біруля; Ігнат Булава з-пад Турава; Вясёлы; М. Сідарэўскі; Сусед-вясёлы; Раман Талапіла; Арцём Чамярыца; Сымон Чарапкевіч; А. Чорны; Крыптанімы: Р. М.; М. Р-скі; К. Ч.) — беларускі празаік, драматург, публіцыст.
Біяграфія
Арыштаваны 14.10.1938. 8 месяцаў сядзеў у Мінскай турме, з іх 6 — у камеры-адзіночцы. Следчыя рэгулярна катавалі вязня. Змардаваны душой і целам пісьменнік вызвалены 8 чэрвеня 1939 года.
Тры новыя раманы, аб’ёмнае літаратуразнаўчае даследаванне паэмы Я. Коласа «Новая зямля» згарэлі ў першыя дні вайны. З напісанага ў гэты час захавалася толькі п’еса «Ірынка» (1940). У 1941—1944 гадах знаходзіўся ў эвакуацыі (пераважна ў Маскве). Удзельнічаў у выданні газеты-плаката «Раздавім фашысцкую гадзіну». Працаваў над раманамі «Вялікі дзень» (1941—1944), «Пошукі будучыні» (1943), «Млечны Шлях» (1944), аповесцямі (засталіся незакончанымі) «Скіп’ёўскі лес», «Сумліцкая хроніка», «Смага». Апошнія творы пісьменніка доўгія гады заставаліся ў рукапісах. У гады Вялікай Айчыннай вайны выйшлі зборнікі фельетонаў «Кат у белай манішцы» (1942) і апавяданняў «Вялікае сэрца» (1945). У верасні 1944 года вярнуўся ў Мінск, працаваў у рэдакцыі часопіса «Беларусь». Памёр ад інсульту ў выдзеленай Саўнаркамам кватэры-пакоі 22 лістапада 1944 года.
Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі і партызанскім медалем.
Пахаваны на Вайсковых могілках у Мінску.
Творчасць
Літаратурную дзейнасць пачаў у 1920 як паэт (пад уласным прозвішчам і крыптонімам М. Р.). 3 1921 выступаў як празаік. Пачаткам літаратурнай творчасці лічыў публікацыю апавядання «На граніцы» (1923) пад псеўданімам К. Чорны. Яго апавяданні ўвайшлі ў кнігі «Апавяданні» і «Срэбра жыцця» (1925). «Па дарозе», «Пачуцці», «Хвоі гавораць» (усе 1926), «Вераснёвыя ночы» (1929), «Брыгадзіравы апавяданні» (1932), «Вялікае сэрца» (1945) і інш.
У «маладнякоўскі» перыяд творчасці пераважалі паэтычныя замалёўкі, эцюды, імпрэсіі, у якіх апяваецца хараство беларускай прыроды, услаўляецца духоўнае абуджэнне мужыка-беларуса. У апавяданнях «узвышаўскага» перыяду адбываецца адкрыццё ўнутранага свету асобы, паглыбляецца псіхалагічны аналіз, паказваецца змаганне «за знішчэнне прыніжанасці чалавека перад чалавекам», сцвярджаецца гуманістычная думка аб вялікай сіле чалавека на зямлі, ствараюцца каларытныя вобразы «палявых людзей», якія ўвасабляюць найлепшае ў беларускім характары, з’яўляюцца вобразы прадстаўнікоў маладога пакалення, схільных да філасофскіх разваг і актыўных грамадскіх учынкаў. У апавяданнях 1930-х гадоў Кузьма Чорны спрабаваў авалодаць вьпворчай тэмай, паказаць працэс нараджэння новага чалавека — калектывіста, ударніка сацыялістычнай працы, выявіць у ім прыкметы класавай прыналежнасці, што вяло да схематызму і збедненасці вобразаў. У апавяданнях 1940-х гадоў узнаўляў драматычныя эпізоды перыяду Вялікай Айчыннай вайны, малюнкі спусташэння беларускай зямлі і волю беларусаў да супраціўлення, стварыў запамінальныя вобразы людзей, якія сімвалізуюць багацце душы простага чалавека («Маленькая жанчына», «Прасторны дом», «Вялікае сэрца»).
Супярэчлівы працэс ачалавечвання свету, які адбываўся ў паслярэвалюцыйны час, адлюстраваны ў празаічным эпасе К. Чорнага — раманах «Сястра» (1927—28), «Зямля» (1928), аповесці «Лявон Бушмар» (1929), незавершаных раманах «Вецер і пыл» (1927—29), «Ідзі, ідзі» (1930). У рамане «Сястра» вострае драматычнае сутыкненне супрацьлеглых поглядаў на ролю асобы ў працэсе рэвалюцыйнага абнаўлення свету, адмаўленне непаважлівага стаўлення да чалавека, сцвярджэнне хрысціянскіх каштоўнасцей: любоў да бліжняга, міласэрнасць, спагада. У рамане-паэме «Зямля» пераважае паказ «плыні свядомасці» герояў з простанароддзя, хараства простых людзей, беларускіх народных звычаяў і прыроды. У аповесці «Лявон Бушмар» — класічны тып чалавека-ўласніка, вобразам якога сцвярджаецца роля псіхалагічнай і біялагічнай спадчыннасці ў станаўленні асобы. У незавершаных раманах праз шэраг яркіх вобразаў і псіхалагічных тыпаў зроблена спроба ўзнавіць драматычную атмасферу ідэалагічных спрэчак аб шляхах абнаўлення свету перыяду рэвалюцыі, грамадзянскай вайны, калектывізацыі і індустрыялізацыі краіны.
У пачатку 1930-х гадоў Кузьма Чорны прыйшоў да задумы напісаць «у мастацкіх вобразах гісторыю беларускага народа ад знішчэння паншчыны і да нашых дзён». Цыкл твораў уключаў раманы «Бацькаўшчына» (1931), «Трыццаць год» (няскончаны, 1934), «Трэцяе пакаленне» (1935), аповесць «Люба Лук’янская» (1936). Рукапісы раманаў «Простыя людзі», «Вялікае выгнанне», «Судны дзень» згарэлі ў першыя дні вайны. Часткі эпічнага цыкла адлюстроўвалі этапныя моманты ў гісторыі беларусаў і грунтаваліся на ўсебаковай (сацыяльнай, псіхалагічнай, філасофскай) мастацкай распрацоўцы пэўнай ідэі. У аснове сюжэта «Бацькаўшчыны» ідэя Радзімы, якая на працягу стагоддзяў хвалявала беларусаў. Цэнтральнае месца ў разгалінаванай сістэме вобразаў, пабудаванай на прынцыпе кантрасту, займае вобраз Леапольда Гушкі, які папаўняе галерэю вобразаў беларусаў, пачатую паэмай «Новая зямля» Я. Коласа, шукальнікаў «роднага кутка», каб адчуваць сябе ў ім вольным і незалежным. Гістарычнае ўяўленне беларусаў аб Бацькаўшчыне дапаўняецца ў духу эпохі ідэяй «сацыялістычнай бацькаўшчыны», а глыбокі псіхалагічны аналіз у канцы твора замяняецца сацыялагічным падыходам да падзей. У «Трэцім пакаленні» пісьменніка цікавіць паняцце ўласнасці, яго ўплыў на характар і лёс чалавека. У аповесці «Люба Лук’янская» паэтызуецца духоўнае хараство беларускай жанчыны, паказваецца драматызм яе жыцця ў «эпоху войнаў і рэвалюцый». У гэтым цыкле Кузьма Чорны імкнуўся стварыць «тыпы, якія носяць беларускія імёны» і «павінны стаць абагульненымі вобразамі, зразумелымі ўсім нацыянальнасцям».
Задуманы пісьменнікам празаічны цыкл развіты ў раманах «Пошукі будучыні» (1943, апубл. 1950), «Вялікі дзень» (1941—44, няскончаны, апубл. 1947), «Млечны Шлях» (1944, апубл. 1954), незавершаных эпічных творах «Скіп’ёўскі лес» (1944, апубл. 1946), «Сумліцкая хроніка» (1941—44, апубл. 1975), «Смага» (урывак апубл. 1990) і інш. Кузьму Чорнага хвалюе лёс беларусаў у час вялікіх выпрабаванняў, адносіны яго герояў да зямлі, уласнасці, бацькаўшчыны, маралі, будучыні і інш. У аснове «Пошукаў будучыні» — праблема маральнага выбару. Сюжэт сацыяльна-філасофскага рамана «Вялікі дзень» пабудаваны на думцы пра цяжкі гістарычны шлях беларусаў да сваёй мары, увасобленай у ідэі вольнай працы на вольнай зямлі, і пра Вялікую Айчынную вайну як перыяд гартавання і гістарычнага ўзняцця народа і ўзмацнення яго нацыянальнай самасвядомасці. «Беларускі чалавек сярод сваіх еўрапейскіх суседзяў у час Айчыннай вайны», — так сфармуляваў Кузьма Чорны задуму філасофскага рамана-прытчы «Млечны Шлях».
Аўтар п’ес «Бацькаўшчына» (на аснове аднайменнага рамана, апубл. 1932—39; паст. БДТ-1 у 1932, «Базылевічава сям’я» (1938), «Ірынка» (паст. БДТ-1 і БДТ-2 у 1941), аповесці для дзяцей «Насцечка» (1940). Выдаў апавяданні для дзяцей «Як дзядзька Тамаш напалохаў ваўкоў» (1941). Аўтар кніжкі фельетонаў «Кат у белай манішцы» (1942), нарыса «Герой Савецкага Саюза Ціхан Піменавіч Бумажкоў» (1943). Гумарыстычныя творы сабраны ў зборніку «Вяселле ў Скіп’ёўскім Пераброддзі» (1971).
У Зборы твораў увайшлі раманы «Сястра», «Ідзі, ідзі», «Трыццаць год», «Пошукі будучыні», аповесць «Скіп’ёўскі лес» і многія іншыя творы, якія асобнымі выданнямі да гэтага не публікаваліся. Асабістае, перажытае і перадуманае выказана ім у «Дзённіку» (апубл. 1988) і фрагаентах незавершаных твораў, якія ўспрымаюцца як своеасаблівы пісьменніцкі запавет.
Пераклаў на беларускую мову аповесці «Станцыйны даглядчык», «Трунар», «Дуброўскі», «Капітанская дачка» А. Пушкіна (у зборніку «А. Пушкін: Выбраныя творы», 1949), п’есы «Рэвізор» М. Гогаля, «Гарачае сэрца» і «Позняе каханне» А. Астроўскага, «Апошнія» і «Варвары» М. Горкага, шэраг твораў У. Караленкі, П. Панчанкі, Я. Гашака і інш.
Асобныя творы К. Чорнага інсцэнізаваны і экранізаваны: інсцэніроўка «Уласнасць» А. Гутковіча і Ф. Казлоўскай паводле рамана «Трэцяе пакаленне» (1959), спектакль «Вялікае сэрца» (паст. 1960, Беларускае тэлебачанне; паводде аднайм. рамана), фільм «Ноч пры дарозе» (1992, паводле аднайм. апавядання).
Зборы твораў
У 2023 годзе пачалося выданне навукова каментаванага Збору твораў Кузьмы Чорнага ў 12-ці тамах. У першы том увайшлі апавяданні 1921–1925 гадоў
Ушанаванне памяці
Іменем Кузьмы Чорнага названа школа ў Цімкавічах, дзе існуе прысвечаны яму літаратурны музей, філіял Дзяржаўнага музея гісторыі беларускай літаратуры, вуліцы ў Бабруйску, Мінску, Нясвіжы, Слуцку. У 2000 на Капыльшчыне адкрыты два мемарыяльныя знакі.
Чжукайгоу
Археолагі падзяляюць развіццё дадзенай культуры на пяць стадый, адпаведных позняй стадыі культуры Луншань, ранняй, сярэдняй і позняй стадыі культуры Эрлітоу і ранняй стадыі культуры Эрліган. На ранніх стадыях на дадзеную культуру паўплывала культура Луншань, на сярэдняй стадыі — культура Цыцзя; менавіта ў гэты перыяд у матэрыяльнай культуры пачынаюць з'яўляцца бронзавыя артэфакты. На апошняй стадыі культуры Чжукайгоу ранейшая практыка прынясення ў ахвяру авечак і свіней была паступова заменена на прынясенне ў ахвяру сабак.
Ваенны пераварот у Судане (2021)
25 кастрычніка 2021 года ў Судане адбыўся ваенны пераварот, падчас якога прынамсі 5 высокапастаўленых асоб былі затрыманы, у тым ліку прэм’ер-міністр Абдала Хамдок. Мела месца блакаванне доступу да мабільнай сувязі і Інтэрнэту ў краіне. Было абвешчана аб увядзенні рэжыму надзвычайнага становішча і роспуску ўрада.
Перадумовы
У верасні 2021 года адбылася няўдалая спроба ваеннага перавароту. Са слоў міністра інфармацыі, злачынцамі былі «прыхільнікамі ранейшага рэжыму», якія спрабавалі ўзяць пад кантроль будынка дзяржаўных тэлерадыёвяшчальных кампаній і цэнтральнае вайсковае камандаванне. Пасля інцыдэнту былі арыштаваны 60 ваенных.
16 кастрычніка пратэстоўцы выйшлі на вуліцы, патрабуючы змены ўлады. Яны заклікалі генерала Абдэля Фатаха аль-Бурхана, кіраўніка Суверэннага савета, захапіць кантроль над краінай.
21 кастрычніка праваенныя пратэстоўцы правялі сядзячую дэманстрацыю ля прэзідэнцкага палаца, у той час як тысячы людзей выйшлі на вуліцы ў падтрымку пераходнага ўрада. 24 кастрычніка яны заблакавалі асноўныя дарогі ў Хартуме. Сілы бяспекі ўжылі слёзацечны газ для разгону натоўпу.
Ход падзей
24 кастрычніка 2021 года суданскія вайскоўцы арыштавалі прынамсі пецярых высокапастаўленых дзяржаўных дзеячаў Судана. Пазней паведамлялася аб масавых адключэннях Інтэрнэту і мабільнай сувязі па ўсім Судане.
Па словах сведкі агенцтва Reuters, падчас перавароту на вуліцы Хартума выйшлі байцы сіл аператыўнай падтрымкі.
Пазней у той жа дзень Абдэль Фатах аль-Бурхан абвясціў надзвычайнае становішча і абвясціў аб роспуску ўрада і суверэннай рады. У тэлезвароце ён заявіў, што новы тэхнакратычны ўрад будзе кіраваць краінай да наступных выбараў, якія адбудуцца ў ліпені 2023 года.
Па даных саудаўскай тэлекампаніі Al Hadath TV, узброеныя сілы змясцілі грамадзянскага прэм’ер-міністра Абдалу Хамдока пад хатні арышт пасля аблогі яго дома. Міністр прамысловасці Ібрагім аль-Шэйх, губернатар Хартума Айман Халід і міністр інфармацыі Хамза Балул таксама былі ўзяты пад варту. Былі арыштаваны члены кіруючай суверэннага савета Махамед аль-Факі і Фейсал Салех, саветнік прэм’ер-міністра па СМІ.
У пазнейшых паведамленнях сцвярджалася, што яны былі дастаўлены ў неўстаноўленае месца, і незразумела, ці быў сярод іх Хамдок. Па словах сведак, ваенныя разгарнуліся па ўсёй сталіцы, абмяжоўваючы перамяшчэнне грамадзянскіх асоб. Міжнародныя рэйсы былі прыпынены пасля закрыцця аэрапорта Хартума. Адразу ж пасля інцыдэнту міжнародныя назіральныя групы, паведамілі аб маштабных адключэннях Інтэрнэту ў Судане. Гэтыя перабоі пазней былі пацверджаны міністэрствам інфармацыі. Таксама паведамлялася пра перабоі ў працы мабільнай сувязі.
Грамадзяне, якія выступалі супраць ваеннага перавароту, выйшлі на вуліцы Хартума. Арыштаваны Абдала Хамдок падчас перавароту заклікаў выходзіць на дэманстрацыі. Вайскоўцы пачалі страляніну па натоўпе пратэстоўцаў. Пацярпелі 12 грамадзянскіх асоб.
Пазней колькасць ахвяр павялічылася да 7 загінуўшых і 140 параненых. Потым колькасць забітых вырасла да 10.
Наступствы
У лістападзе замест Суверэннага савета ўтвораны Пераходны суверэнны савет.
Рэакцыя
Джэфры Д. Фелтман, спецыяльны пасланнік ЗША на Афрыканскім Рогу, заявіў, што Злучаныя Штаты «глыбока ўстрывожаны» першапачатковымі паведамленнямі аб ваенным перавароце.
Афрыканскі Саюз выступіў з заявай, у якім таксама заклікаў вызваліць палітычных лідараў.
Атакар Кубін
Атакар Кубін (чэш. Otakar Kubín, фр. Othon Coubine;, Басковіцы, Маравія — , ) — чэшскі жывапісец, скульптар і графік.
У 1912 годзе Кубін з’ехаў у Францыю, дзе ўзяў сабе імя Coubine (каб яго не блыталі з іншым знакамітым чэшскім мастаком, Альфрэдам Кубіным). У 1913 годзе прадставіў дзве свае працы на выставах «Бубновага валета» ў Маскве і Санкт-Пецярбургу яшчэ пад старым імем «Otakar Kubín». У 1925 годзе мастак атрымаў французскае грамадзянства.
Палотны А. Кубіна выкананы пераважна ў імпрэсіянісцкім і кубісцкім стылях.
Паўночна-Каўказскі фронт
Паўно́чна-Каўка́зскі фронт — аператыўнае аб’яднанне РСЧА ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Першае фарміраванне
Паўночна-Каўказскі фронт першага фарміравання быў утвораны 20 мая 1942 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 19 мая 1942 года з войскаў былога Крымскага фронту, часцей, злучэнняў і ўстаноў, падпарадкаваных глаўкаму Паўночна-Каўказскага напрамку.
Склад
У склад фронту ўключаліся: У далейшым у Паўночна-Каўказскі фронт у розны час уваходзілі: 28 ліпеня 1942 года рашэннем Стаўкі ВГК ў Паўночна-Каўказскі фронт былі перададзеныя войскі скасаванага Паўднёвага фронту, а ў яго складзе створаны Прыморская і Данская аператыўныя групы войскаў.
Баявая задача
Пры фарміраванні Паўночна-Каўказскі фронт атрымаў задачы па ўтрыманню Севастопальскага абарончага раёна і мяжы ракі Дон, абароне узбярэжжаў Чорнага і Азоўскага мораў.
Баявыя дзеянні
Да 3 ліпеня 1942 года войскі фронту сіламі Севастопальскага абарончага раёна вялі абарончыя баі пад Севастопалем.
З 25 ліпеня па 5 жніўня 1942 года войскі фронту вялі цяжкія абарончыя баі ў ніжнім цячэнні Дона, а затым на стаўрапольскім і краснадарскім напрамках.
У жніўні-верасні 1942 года войскі фронту правялі Армавіра-Майкопскую і Новарасійскую аперацыі, не дапусціўшы прарыву праціўніка ўздоўж Чарнаморскага ўзбярэжжа ў Закаўказзе.
4 верасня 1942 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 1 верасня 1942 года Паўночна-Каўказскі фронт пераўтвораны ў Чарнаморскую групу войскаў Закаўказскага фронту.
Камандны склад
Камандуючы — Маршал Савецкага Саюза Сямён Міхайлавіч Будзённы (май-верасень 1942).
Члены Ваеннага савета: Начальнікі штаба:
Склад
У склад фронту ўвайшлі: У далейшым яму была перададзена таксама Чарнаморская група войскаў Закаўказскага фронту ў складзе: У аператыўным падпарадкаванні камандуючага войскамі Паўночна-Каўказскага фронту знаходзіліся Чарнаморскі флот і Азоўская ваенная флатылія.
Баявыя дзеянні
Войскі фронту ў студзені — пачатку лютага 1943 года ўдзельнічалі ў Паўночна-Каўказскай аперацыі. У Краснадарскай аперацыі яны нанеслі паражэнне 17-й нямецкай арміі і ў ходзе далейшага наступлення да пачатку мая адкінулі праціўніка на Таманскі паўвостраў. З другой паловы лютага злучэнні 18-й арміі вялі ўпартыя баі па ўтрыманню і пашырэнню плацдарма пад Наварасійскам. Авіяцыя Паўночна-Каўказскага фронту заваёўвала панаванне ў паветры падчас паветраных бітваў на Кубані.
У верасні-кастрычніку 1943 года Паўночна-Каўказскі фронт ажыццявіў Новарасійска-Таманскую аперацыю, у ходзе якой 16 верасня вызваліў Новарасійск, ачысціў ад войскаў праціўніка Таманскі паўвостраў і завяршыў вызваленне Паўночнага Каўказа. У лістападзе 1943 года правёў Керчанска-Эльцігенскую дэсантную аперацыю і, захапіўшы плацдарм на Керчанскім паўвостраве на паўночны ўсход ад Керчы, стварыў выгадныя ўмовы для вызвалення Крыму.
20 лістапада 1943 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 15 лістапада 1943 года фронт ператвораны ў Асобную Прыморскую армію.
Камандны склад
Камандуючыя: Член Ваеннага савета — генерал-маёр (студзень-лістапад 1943).
Начальнікі штаба:
Гіпсасінга карлікавая
Гіпсасі́нга карлікавая (Hypsosinga pygmaea) — від павукоў з роду сямейства.
Апісанне
Даўжыня самак складае 4—5 мм, самцоў — каля 3,5 мм. Пярэдняя частка цела карычневага колеру. Брушка авальнай формы, чорнае. У самак на брушку знізу маюцца 2 жоўтыя палосы.
Жывуць павукі на адкрытых месцах, на вялікіх лясных палянаў, каля берагоў азёр.
Фронт нацыянальнага вызвалення імя Фарабунда Марці
Фронт нацыянальнага вызвалення імя Фарабунда Марці (ФНВФМ) (Frente Farabundo Martí para la Liberación Nacional, FMLN) — сальвадорская палітычная партыя левай арыентацыі, названая ў гонар лідара сальвадорскіх рэвалюцыянераў Фарабунда Марці.
ФНВФМ быў створаны ў пачатку грамадзянскай вайны, калі Кампартыя, «Узброеныя сілы нацыянальнага супраціву» і «Народныя сілы вызвалення» стварылі цэнтр для каардынацыі баявых дзеянняў. Пасля вайны арганізацыя раззброіла свае атрады, адмовіўшыся ад ідэі ўзброенай барацьбы.
У 2009 г. кандыдат ад ФНВФМ Маўрысіа Фунес перамог на прэзідэнцкіх выбарах. У 2014 Сальвадор Санчэс Серэн, таксама вылучэнец ад ФНВФМ, атрымаў перамогу на выбарах.
Інстытут тэхналогіі металаў НАН Беларусі
Інстытут тэхналогіі металаў НАН Беларусі — даследчая ўстанова Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, заснаваная ў кастрычніку 1970 года ў якасці Магілёўскага аддзялення Фізіка-тэхнічнага інстытута (ФТІ).
Гіём Франсуа Лапіталь
Гіём Франсуа Лапіталь (Guillaume François Antoine, marquis de L'Hôpital, 1661 — 2 лютага 1704) — французскі матэматык, аўтар першага падручніка па матэматычным аналізе.
Інстытут тэхналогіі металаў НАН Беларусі
На 2021 год уваходзіў у Аддзяленне фізіка-тэхнічных навук Акадэміі. Ажыццяўляў:
Гіём Франсуа Лапіталь
Біяграфія
Сын багатых бацькоў, маркіз Лапіталь паступіў спачатку на ваенную службу, але па слабасці зроку неўзабаве пакінуў яе і прысвяціў сябе навукам. Быў членам Парыжскай акадэміі навук, удзельнік вучонага гуртка Мальбранша. Быў жанаты на Мары-Шарлот дэ Ромій дэ ла Шэнелэ (фр. Marie-Charlotte de Romilley de la Chesnelaye), яна таксама займалася матэматыкай.
У 1690-х гадах заняў бачнае месца ў школе Лейбніца, з новым метадам якога яго пазнаёміў Іаган Бернулі ў 1692 годзе падчас свайго знаходжання ў Парыжы і маёнтку Лапіталя.
Інстытут тэхналогіі металаў НАН Беларусі
Падраздзяленні
На 2021 год Інстытут тэхналогіі металаў уключаў:
Гіём Франсуа Лапіталь
Біяграфія
Галоўная заслуга Лапіталя заключаецца ў першым сістэматычным выкладанні матэматычнага аналізу, дадзены ім у творы «Аналіз бясконца малых» (фр. Analyse des infiniment petits pour l’intelligence des lignes courbes, 1696). У гэтай кнізе сабраны і прыведзены ў стройнае цэлае асобныя пытанні, раскіданыя да таго ў розных пачасовых выданнях, а таксама прыводзіцца Правіла Лапіталя. У прадмове Лапіталь паказвае, што без усялякага сораму карыстаўся адкрыццямі Лейбніца і братоў Бернулі і «не мае нічога супраць таго, каб яны прад’явілі свае аўтарскія правы на ўсё, што ім заўгодна». Сучаснікаў, аднак, моцна збянтэжыла тое, што Іаган Бярнулі прад’явіў прэтэнзіі на ўсе сачыненні Лапіталя цалкам.
Бары Купер
Бары Купер (нар., ) — брытанскі музыказнавец, буйны спецыяліст па творчасці Людвіга ван Бетховена.
Скончыў Оксфардскі ўніверсітэт. Аўтар шэрагу арганных і харавых твораў. Выкладаў у Абердзінскім універсітэце, з 1990 года прафесар Манчэстэрскага ўніверсітэта.
Васіль Васілевіч Нешытой
Васіль Васільевіч Нешытой (, с. Кацічы, Навазыбкаўскі раён, Бранская вобласць — ) — беларускі спецыяліст у галіне тэарэтычных асноў інфарматыкі, прыкладной і матэматычнай лінвістыкі. Доктар тэхнічных навук (1990), кандыдат філалагічных навук (1973), прафесар (2011).
Бары Купер
З пачатку 1980-х гадоў працаваў з чарнавікамі і рукапісамі Бетховена, абагульніўшы свае назіранні ў кнігах «Бетховен і творчы працэс» (англ. Beethoven and the Creative Process; 1990) і «Бетховенскі кампендыум» (англ. The Beethoven Compendium; 1991). Найбольшы рэзананс, аднак, выклікалі пошукі Купера, звязаныя з так званай Дзясятай сімфоніяй Бетховена: па сцвярджэнні Купера, яму ўдалося ідэнтыфікаваць сярод пазнейшых чарнавікоў Бетховена накіды да новай сімфоніі (аб намеры Бетховена прыступіць да новай сімфоніі было вядома з перапіскі). Вынікам пяцігадовай працы Купера стала завершаная партытура 15-хвіліннага сачынення, упершыню выкананага 17 кастрычніка 1988 г. Ліверпульскім філарманічным аркестрам пад кіраваннем Вальтэра Велера; у далейшым Купер пашырыў і дапоўніў сачыненне.
Васіль Васілевіч Нешытой
Біяграфія
Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (факультэт прамысловага і грамадзянскага будаўніцтва, 1970), Інстытут мовазнаўства імя Я. Коласа (аспірантура, спецыяльнасць «Структурная, прыкладная і матэматычная лінгвістыка», 1973). Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце культуры і мастацтваў (з верасня 2004, факультэт інфармацыйна-дакументных камунікацый, кафедра інфармацыйных рэсурсаў, загадчык кафедры, з 2014 — прафесар).
Навуковыя інтарэсы: матэматычная лінвістыка; інфарматыка; тэорыя імавернасцей і матэматычная статыстыка; тэорыя абагульненых размеркаванняў (аўтара) і яе прымяненне у розных галінах ведаў; праграміраванне; сістэмы менеджменту якасці; прагназіраванне, ў т. л. індэксаў цэн у будаўніцтве; матэматыка-статыстычныя метады ў бібліятэчна-інфармацыйнай дзейнасці.
Інстытут тэхналогіі металаў НАН Беларусі
Падраздзяленні
Таксама Інстытут тэхналогіі металаў ажыццяўляў набор у:
Гісторыя
6 кастрычніка 1970 года Акадэмія навук БССР заснавала Магілёўскае аддзяленне Фізіка-тэхнічнага інстытута (ФТІ). За савецкім часам супрацоўнікі Інстытута ўзнагароджваліся за свае распрацоўкі Дзяржаўнай прэміяй БССР, ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга БССР, медалямі Выстаўкі дасягненняў народнай гаспадаркі СССР у Маскве і званнямі «Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі БССР». У 1992 годзе Магілёўскае аддзяленне ФТІ пераўтварылі ў Інстытут тэхналогіі металаў (ІМТ). Да 1997 года ў Інстытуце працаваў акадэмік Генадзь Анісовіч. На 1998 год у ІМТ працавала 6 лабараторый, аддзел і аспірантура.
Ад часу здабыцця Беларуссю незалежнасці супрацоўнікаў Інстытута ўзнагароджвалі Дзяржаўнай прэміяй Рэспублікі Беларусь, прэміяй Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, 2-ма медалямі Францыска Скарыны і званнямі «Заслужаны вынаходнік Рэспублікі Беларусь». У 2006 і 2008—2010 гадах Інстытут займаў 1-е ў Беларусі месца па выніковасці навуковых даследаванняў з занясеннем на Рэспубліканскую дошку пашаны. У ходзе выканання навукова-тэхнічнай праграмы Магілёўскай вобласці 1999—2010 гадоў Інстытут тэхналогіі металаў выпусціў 111 новых відаў вырабаў на $30,8 млн пры выдатках рэспубліканскага бюджэту каля $2,5 млн (больш як 12-кратная рэнтабельнасць): 42 спосабы апрацоўкі, 25 відаў плыладаў і абсталявання, 22 віды рэчываў, 16 методыкаў, 4 камп’ютарныя сістэмы і 2 прэпараты. Укаранне распрацоўвак знізіла матэрыялаёмістасць вытворчасці ў 1,5 разы.
NGC 2878
NGC 2878 (іншыя абазначэнні — UGC 5022, MCG 0-24-14, ZWG 6.42, NPM1G +02.0216, PGC 26739) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мазендэран
Мазендэра́н  — адна з 31 правінцый (астанаў) Ірана, размешчаная на поўначы краіны. Мяжуе з астанамі Гілян і Казвін на захадзе, Тэгеран і Семнан — на поўдні, з правінцыяй Галестан — на ўсходзе. З поўначы абмываецца Каспійскім морам. Уздоўж паўднёвай мяжы астана працягнуўся горны ланцуг Эльбурс, дзе размешчаны найвышэйшы пункт Ірана — гара Дэмавенд. Адміністрацыйны цэнтр — горад Сары. Плошча — 23 701 км². Адміністрацыйна падзяляецца на 15 шахрэстанаў.
Насельніцтва
Насельніцтва — 2 922 432 чалавека. Галоўным чынам мазендэранцы і гілянцы, і таксама персы. Найбуйнейшыя гарады — Амоль, Баболь, Бабальсер, Бехшэхр, Махмудабад, Наўшэхр, Рамсар, Сары, Танекабон, Чалус.
Джон Уілкінс
Джон Уілкінс (Джон Вілкінс; John Wilkins, —) — брытанскі святар і палімат, адзін з заснавальнікаў Лонданскага Каралеўскага таварыства. Біскуп Чэстэра з 1668 г. да сваёй смерці.
Джон Уілкінс — адзін з нямногіх людзей, якія займалі пасады кіраўнікоў каледжаў і Оксфардскага, і Кембрыджскага ўніверсітэтаў. У складаных умовах грамадзянскай вайны і рэлігійнай канфрантацыі ў Англіі Уілкінс здолеў стабілізаваць абстаноўку ў Оксфардзе і прыняў удзел у стварэнні Лонданскага Каралеўскага таварыства.
З’яўляецца адным з заснавальнікаў натуральнай тэалогіі, сумяшчальнай з тагачаснай еўрапейскай навукай. Сярод прац Уілкінса найбольш вядомы яго «Вопыт пра сапраўдную сімволіку і філасофскую мову» (1668), у якім, сярод іншага, Уілкінс прапанаваў універсальную мову і дзесятковую сістэму мер, якая пасля стала асновай метрычнай сістэмы.
Канвелішкі
Канве́лішкі (, Конвелишки) — аграгарадок у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Канвелішскага сельсавета. Насельніцтва 425 чал. (2014). Знаходзяцца за 21 км на паўночны ўсход ад Воранава, за 9 км ад чыгуначнай станцыі Беняконі.
Гісторыя
Упершыню згадваюцца ў другой пал. XVII ст. як маёнтак Калвелішкі, уладанне Пражмоўскіх. Мясцовасць уваходзіла ў склад Ашмянскага павета Віленскага ваяводства. Маёнтак уключаў двор, вёску Калвелішкі і мястэчка Смолінск (пазней Канвалішкі, назва захавалася да XX ст.).
Цягам XVIII ст. Канвелішкі знаходзіліся ва ўладанні Храптовічаў. У 1786 мясцовасць перайшла да Францішка і Мікалая Янкоўскіх. У канцы XVIII ст. каля двара збудавалі капліцу.
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Канвелішкі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Дзевяніскай воласці Ашмянскага павета Віленскай губерні. У 1808 Янкоўскія збудавалі ў мястэчку драўляны касцёл Св. Мікалая. Каля 1850 Канвелішкі сталі ўласнасцю Умястоўскіх. У 1880-я ў мястэчку дзейнічаў яўрэйскі малітоўны дом, працавалі 4 крамы, карчма і бровар. У 1920 Канвелішкі апынуліся ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Дзевянішкаўскай гміне Ашмянскага павета Віленскага ваяводства. Станам на 1921 у мястэчку было 39 двароў, у вёсцы — 25 двароў.
У 1939 Канвелішкі ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 сталі цэнтрам сельсавета Воранаўскага раёна. У паваенны час мястэчка і вёска злучыліся. Станам на 1971 у Канвелішках было 55 двароў, на 1997 — 145 двароў.
Інфраструктура
У Канвелішках працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, амбулаторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта.
Эканоміка
Дапаможны цэх вырабу абутку.