cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Франья Туджман
Вядомы таксама як гісторык з рэвізіянісцкімі і нацыяналістычнымі поглядамі (у прыватнасці, у сваіх кнігах ён сцвярджаў, што усташы забілі нашмат менш сербаў, чым ім прыпісваюць, што крытыка ўсташоў накіраваная на знявагу нацыянальнай годнасці харватаў і «сербізацыю» Югаславіі).
У прысудзе ваеннаму і палітычнаму кіраўніцтву баснійскіх харватаў за 29 мая 2013 Гаагскі трыбунал адзначыў, што Франья Туджман быў удзельнікам супольнай злачыннай змовы, мэтай якой было выгнанне нехарвацкага насельніцтва з тэрыторый, якія павінны былі стаць часткай харвацкай дзяржавы на тэрыторыі Босніі і Герцагавіны.
Бітва ў Пікардыі (1914)
Бі́тва ў Пікарды́і (22 — 26 верасня 1914) — бітва паміж французскімі і нямецкімі войскамі ў раёне рэк Уаза і Сома на Заходнім фронце Першай сусветнай вайны.
Алесь Марціновіч
Алесь Марціновіч (нар., вёска Казловічы, Слуцкі раён, Мінская вобласць, Беларусь) — беларускі пісьменнік, крытык, літаратуразнаўца.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і настаўнікаў. Бацька Андрэй Рыгоравіч выкладаў гісторыю, Маці Яўгенія Аляксандраўна працавала ў пачатковых класах. Пасля заканчэння ў 1964 годзе Навасёлкаўскай сярэдняй школы Капыльскага раёна паступіў на беларускае аддзяленне філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. З трэцяга курса перавёўся на аддзяленне журналістыкі. У 1968 годзе закончыў ужо факультэт журналістыкі БДУ.
Па размеркаванню працаваў загадчыкам аддзела пісем і масавай работы драгічынскай раённай газеты «Запаветы Ільіча». У 1969 годзе прызваны ў армію. Служыў афіцэрам, камандзірам мотастралковага ўзвода ў Забайкальскай ваеннай акрузе, паблізу ад сталіцы Бураціі горада Улан-Удэ. Пасля звальнення ў запас працаваў у рэдакцыях капыльскай раённай газеты «Слава Працы» і слуцкай раённай газеты «Шлях Ільіча».
Каля трыццаці гадоў (1972—2001, 2007) працаваў у газеце «Літаратура і мастацтва» (з 1972 года — карэспандэнт аддзела літаратуры, з 1981 года — загадчык аддзела інфармацыі і літаратурнага жыцця).
У лістападзе 1999 года адначасова пачаў працаваць у часопісе «Беларуская думка» (1999—2007): рэдактар аддзела літаратуры і мастацтва, намеснік галоўнага рэдактара, першы намеснік галоўнага рэдактара.
У далейшым намеснік галоўнага рэдактара часопісаў «Нёман» (2008—2009) і «Маладосць» (2009—2011). З 2011 года загадчык аддзела крытыкі часопіса «Полымя».
Творчасць
Выступаць у друку як журналіст пачаў яшчэ школьнікам. З 1966 года пачаў публікаваць рэцэнзіі, літаратурна-крытычныя артыкулы.
Аўтар больш як 30 кніг, у тым ліку выданняў па гісторыі для дзяцей («Святая Еўфрасіння» (пра Ефрасінню Полацкую), «Златавуст з Турава» (пра Кірылу Тураўскага), «Сімяён, сын Полацка» (пра Сімяона Полацкага), «Як Гурка ворагаў граміў» (пра Іосіфа Гурку), казак («Віця Неслух у краіне Мурашоў»), літаратуразнаўчых даследаванняў («Іван Чыгрынаў», «Святло чароўнага ліхтарыка: Выбраныя старонкі гісторыі беларускай дзіцячай літаратуры»).
Вяршыняй творчасці з’яўляецца шматтомная гісторыя Беларусі ў асобах (кнігі «Зерне да зерня», «Хто мы, адкуль мы…», «У часе прасветленыя твары», «Элегіі забытых дарог» «Сполахі далёкіх зарніц», «Свечка на золкім полі», «Птушкі з пакінутых гнёздаў», «Маладзік над заснежаным шляхам», «Исповедь старых замков», «Рагнеда і Рагнедзічы»), у якіх упершыню ў беларускай літаратуры праз жанр мастацка-дакументальных твораў (эсэ, нарыс, апавяданне) прасочаны лёсы больш як 300 знакамітых суайчыннікаў, а таксама тых, хто нарадзіўся ў іншых краінах, але звязаў лёс з беларускім краем.
Склаў кнігі публіцыстыкі «Свабоднае грамадства зблізку» (1984), паэзіі «Мы і яны» (1985) і «Слова міру і праўды» (1987), «Памяць: Капыльскі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі» (2001), «Адсюль выток, адсюль натхненне…: Шклоўчына літаратурная: проза, паэзія, публіцыстыка» (2007) і іншыя.
Кнігі Алеся Марціновіча
2-е выданне: у 3 кнігах. Кн. 1. — Мн.: Беларусь, 2008. — 431 с.; Кн. 2. — Мн.: Беларусь, 2008. — 478 с.; Кн. 3. — Мн.: Беларусь, 2008. — 447 с. 2-е выданне — Мн.: Юнацтва, 2001. 3-е выданне: Адкуль ёсць, пайшла Полацкая зямля. — Мн.: Беларусь, 2008. — 111 с.: іл.
Кляпцы
Кляпцы́ (, Клепцы) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кубліцкага сельсавета.
Бензапіла
Бензапіла, або мотапіла — ручная ланцуговая піла, забяспечаная рухавіком унутранага згарання, як правіла, двухтактавым.
Гісторыя
Ключавыя канструктыўныя элементы бензапілы (ланцуговая піла, шына, рухавік унутранага згарання) былі створаны ў канцы 19-га стагоддзя. Практычнае прымяненне «пільны гарнітуры» ідзе з пачатку 20-га стагоддзя, пры гэтым выкарыстоўваліся іншыя тыпы прывадаў: пнеўматычны, паравой, механічны і інш
Канструкцыя
Бензапіла прыводзіцца ў дзеянне двухтактавым бензінавым рухавіком унутранага згарання, злучаным праз сістэму перадачы (рэдуктар) з пільны ланцугом. Замкнёны ўтулачна-ролікавы ланцуг рухаецца па накіроўвалай шыне і нясе пільныя зуб’і. Бензапіла мае механізм аўтаматычнага счаплення, які працуе па цэнтрабежнаму прынцыпе, дзякуючы якому на халастых абарачэннях ланцуг нерухомы і бяспечная. У выпадку, калі нагрузка на рухавік пры піленні перавышае дапушчальную (напрыклад, ланцуг заклініла), то аўтаматычнае счапленне разарве (або аслабіць да дапушчальнага ўзроўню) перадатачны момант на шыну, і рухавік не заглухне. Сучасныя бензапілы таксама маюць механізм тормазу, які адразу спыняе ланцуг пры адскоку шыны ў бок пільшчыка, абрыве ланцуга і іншых аварыйных сітуацыях.
У некаторых мадэляў шына мацуецца да рэдуктару такім чынам, што дазваляе яе фіксаваць у гарызантальным або вертыкальным становішчы, што дае магчымасць здзяйсняць прапілоўкі, адпаведна, у гарызантальнай або вертыкальнай плоскасці. Многія мадэлі бензапілы, асабліва першапачаткова прызначаныя для выкарыстання пры валцы лесу, маюць магчымасць падлучэння выноснага гідрапрылады (так званага «гідракліну»), якое ўяўляе сабой выканаўчы гідрамеханізм. Нагнятанне рабочай вадкасці (масла) у гідромеханізм ажыццяўляецца бензапілой.
Шырока распаўсюджаныя ланцужныя пілы з электрычным маторам, прычым напрыклад даўбежнік (ручны інструмент для выбаркі глухіх вузкіх і глыбокіх гнёздаў) бывае толькі з электрапрывадам.
Бензапіла ў культуры
У шэрагу мастацкіх фільмаў пра зомбі і іншых выява бензапілы як прылады масавага забойства ў руках псіхічна неўраўнаважанага злачынца фігуруе як знак бязмежнай жорсткасці, вар’яцтва, разбурэння, непазбежнасці зла.
Гэты кінематаграфічны штамп быў настолькі папулярны, што паслужыў таксама прадметам высмейвання ў кінапародыях, а таксама трапіў у некаторыя з Doom-падобных камп’ютарных гульняў як адно з сродкаў узбраення героя.
Напрыклад, вельмі шырока вядомы фільм «Разрэж мяне на часткі!» (іншы пераклад: «Тэхаская разня бензапілой»), зняты ў 1974, а таксама яго працяг «Тэхаская разня бензапілой 2» 1986 года і рэмейк 2003.
З іншага боку, канадскія майстры культуры прынялі бензапілу як прыладу скульптара па дрэве. Асаблівую папулярнасць мастацтва разьбы бензапілой (chainsaw carving) здабыла ў мястэчку Хоуп (Hope) у Брытанскай Калумбіі, вуліцы і плошчы якога цяпер усе аздоблены стварэннямі майстроў бензапілы.
Зяблікава (станцыя метро)
«Зяблікава» (Зя́бликово) — станцыя Люблінска-Дзмітраўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
Галоўчыцкі сельсавет
Назву Гало́ўчыцкі сельсавет маюць:
Шыпілаўская (станцыя метро)
«Шыпілаўская» (Шипи́ловская) — станцыя Люблінска-Дзмітраўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
Абсервацыя (медыцына)
Абсервацыя (observatio — «назіранне») — комплекс абмежавальных і супрацьэпідэмічных мерапрыемстваў, накіраваных на лакалізацыю і ліквідацыю ачага інфекцыйных захворванняў.
Абсервацыя прымяняецца да асоб, якія прыехалі або выязджаюць з тэрыторыі, на якую накладзены каранцін. Асобы, якія кантактавалі з хворымі, і асобы з падазрэннем на захворванне назіраюцца пры абсервацыі на працягу аднаго максімальнага інкубацыйнага перыяду пры дадзеным захворванні з моманту апошняга магчымага заражэння пад пастаянным медыцынскім наглядам каб вызначыць іх патрэбу ў стацыянарнай шпіталізацыі.
Прусіцы (гміна)
Прусі́цы (Prusice) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Тшэбніцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Прусіцах. Плошча гміны складае 158,02 км². Станам на 2004 год у гміне Прусіцы пражывалі 9195 чалавек, шчыльнасць — 58,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 27 салецтваў.
Гарадзішчанскі сельсавет
Назву Гарадзі́шчанскі сельсавет маюць:
Барысава (станцыя метро)
«Барысава» (Бори́сово) — станцыя Люблінска-Дзмітраўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
Забойства ў Махмудзіі
Забойства ў Эль-Махмудзія — ваеннае злачынства, здзейсненае пяццю амерыканскімі салдатамі 12 сакавіка 2006 года ў паселішчы ля горада Эль-Махмудзія (Ірак). Судом былі прызнаны адказнымі сяржант Пол Е. Картэз, спецыяліст Джэймс П. Баркер, радавыя першага класа Джэсі В. Спілман, Браян Л. Ховард і Стывен Д. Грын. Падчас інцыдэнту яны згвалтавалі і забілі непаўналетняю жыхарку Абір Касім Хамза аль-Джанабі. Акрамя, ахвярамі сталі яе бацькі Касім Хамза Рахім і Фахрыя Таха Мухсін, а таксама сястра дзяўчыны Хадыле Касім Хамза.
Злачынства
14-гадовая Абір Касім Хамза аль-Джанабі разам са сваёй сям’ёй жыла на аддаленай ферме, дом знаходзіўся ў 200 метрах ад амерыканскага ваеннага кантрольна-прапускнога пункта. Па сведчанні суседзяў і брата дзяўчынкі, салдаты раней пад рознымі падставамі некалькі разоў уваходзілі на ферму, робячы Абір непрыстойныя намёкі. Як казаў сусед сям’і, дзяўчынка перастала хадзіць у школу і праводзіла час дома, такім чынам салдаты часта бачылі і звярнулі на яе ўвагу. 13-гадовы брат Абір, які ў момант злачынства быў у школе, распавёў, што аднойчы адзін з вайскоўцаў правёў пальцам па шчацэ сястры, чым вельмі яе спалохаў. Перад забойствам маці прапаноўвала, каб Абір начавала ў доме дзядзькі, аднак бацька адхіліў асцярогі, сказаўшы, што праблем не будзе, бо іх дачка занадта маленькая дзяўчынка.
12 сакавіка 2006 года пяцёра вайскоўцаў 1-га батальёна 502-га пяхотнага палка 101-й паветрана-дэсантнай дывізіі (некаторыя ў стане ап’янення), пераапрануўшыся ў грамадзянскую форму, праніклі ў дом сямейства.
Грын затым выхваляўся сваімі дзеяннямі і казаў, што гэта было «крута».
У іракскім патрыярхальным грамадстве згвалтаванне з’яўляецца вялікім ганьбай для сям’і. Мясцовы племенны лідар сказаў, што за згвалтаванне злачынец павінен заплаціць жыццём, паводле яго слоў, яны не прызнаюць амерыканскі суд: «іракцы трывалі шмат злачынстваў ад амерыканцаў і маўчалі, але яны не будуць трываць згвалтаванне».
Расследаванне
10 ліпеня 2006 г арыштаваны сяржант Пол Е. Картэз, спецыяліст Джэймс П. Баркер, радавыя першага класа Джэсі В. Спілман, Браян Л. Ховард, і сяржант Энтані І. Ерыбе.
15 лістапада 2006 года 23-гадовы спецыяліст Джэймс П. Баркер быў прызнаны вінаватым у саўдзеле ў злачыннай змове, згвалтаванні, забойстве чатырох чалавек і прысуджаны да 90 гадоў пазбаўлення волі з правам на датэрміновае вызваленне праз 20 гадоў. Ён адбывае пакаранне ў «United States Disciplinary Barracks», штат Канзас.
22 студзеня 2007 года сяржант Пол Е. Картэз быў прызнаны вінаватым у саўдзеле ў злачыннай змове, згвалтаванні, забойстве чатырох чалавек і прысуджаны да 100 гадоў пазбаўлення волі без права на датэрміновае вызваленне. Ён адбывае пакаранне там жа.
3 жніўня 2007 года радавы першага класа Джэсі В. Спілман быў прызнаны вінаватым у саўдзеле ў злачыннай змове, згвалтаванні, забойстве чатырох чалавек, ужыванні алкаголю і наркотыкаў у перыяд нясення службы і прысуджаны да 110 гадоў пазбаўлення волі з правам на датэрміновае вызваленне праз 10 гадоў.
22 сакавіка 2007 года радавы першага класа Браян Л. Ховард быў прызнаны вінаватым у саўдзеле ў змове з мэтай згвалтавання і забойствы, а таксама ва ўкрывальніцтве злачынцаў і неданосніцтве. Следства выявіла, што Ховард не ўдзельнічаў непасрэдна ў згвалтаванні і забойстве, яго задача складалася толькі ў тым, каб сачыць за становішчам каля месца здзяйснення злачынства. Акрамя таго, яго прызналі вінаватым у дачы ілжывых паказанняў на этапе расследавання з мэтай утойвання факту злачынства і ўкрывальніцтва злачынцаў. Падсудны цалкам прызнаў віну і раскаяўся ў зробленым. Улічваючы гэта, суд прысудзіў яго да 2 гадоў і 3 месяцаў пазбаўлення волі, па адбыцці якіх ён быў «з ганьбай выключаны са складу Узброеных Сіл ЗША» і пажыццёва пазбаўлены права нясення службы ў любых органах аховы правапарадку.
30 ліпеня 2007 года сяржант Энтані Ерыбе, які непасрэдна не прымаў удзел у злачынстве, але незадоўга да гэтага распіваў разам з будучымі злачынцамі спіртное, быў прызнаны вінаватым у невыкананні службовых абавязкаў, парушэнні вайсковай дысцыпліны падчас нясення службы, неданясенні аб парушэнні вайсковай дысцыпліны, неданясенні аб здзяйсненні злачынства, дачы ілжывых паказанняў сведак на этапе расследавання з мэтай утойвання факту злачынства і ўкрывальніцтва злачынцаў. Улічваючы, што той цалкам прызнаў віну і, раскаяўшыся, пагадзіўся на дачу паказанняў супраць сваіх былых таварышаў па службе, ён быў вызвалены ад крымінальнай адказнасці, але паніжаны ў званні да радавога першага класа, «з ганьбай выключаны са складу Узброеных Сіл ЗША», і пажыццёва пазбаўлены права нясення службы ў любых органах аховы правапарадку.
Рэакцыя
Сваякі забітых спадзяваліся, што ўсе злачынцы будуць прысуджаны да смяротнага пакарання.
Па сцвярджэнні іракскіх паўстанцаў з «Савета шуры муджахідаў» (які стаяў ля вытокаў стварэння Ісламскай дзяржавы), забойства двух палонных амерыканскіх вайскоўцаў у чэрвені таго ж года было здзейснена імі ў якасці помсты за згвалтаванне Абір. Ваенныя былі захоплены падчас нападу на кантрольна-прапускны пункт у Юсуфіі 16 чэрвеня, іх целы са слядамі катаванняў былі выяўленыя праз некалькі дзён. Праз некаторы час у Інтэрнэце з’явіўся відэазапіс, на якой паказваліся целы забітых (адзін з байцоў быў абезгалоўлены) і была зроблена заява, што забойства здзейснена ў адказ на згвалтаванне. Як высветлілася, загінулыя служылі ў тым жа ўзводзе, што і абвінавачаныя. Зрэшты, факт забойства ў якасці помсты быў пастаўлены пад сумнеў; як паведаміў мэр Эль-Махмудзіі, дачыненне амерыканскіх вайскоўцаў да згвалтавання стала вядома ўжо пасля выкрадання і забойства салдат.
У культуры
У лістападзе 2007 года ў 15 амерыканскіх кінатэатрах адбыўся абмежаваны паказ фільма «Без цэнзуры» (Redacted) рэжысёра Браяна дэ Пальмы, сюжэт якога заснаваны на злачынстве амерыканскіх салдат. Кангрэсмен-рэспубліканец Дункан Хантэр (Duncan Hunter) накіраваў ліст пратэсту ў амерыканскую асацыяцыю кінакампаній, сцвярджаючы, што фільм «прадстаўляе амерыканскіх салдат у Іраку як злачынцаў, ігнаруючы праявы іх гераізму».
Тарквінія
Тарквінія (Tarquinia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыа, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вітэрба.
Насельніцтва складае 16401 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 59 чал./км². Займае плошчу 280 км². Паштовы індэкс — 1016. Тэлефонны код — 0766.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Madonna di Valverde.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Справа менеджараў Белгазпрамбанка
Справа менеджараў Белгазпрамбанка — крымінальная справа супраць некалькіх кіраўнікоў «Белгазпрамбанка» па справе аб ухіленні ад уплаты падаткаў у буйным памеры. Распаўсюджана версія, што справа была ўзбуджана ў сувязі з удзелам В. Д. Бабарыкі ў прэзідэнцкіх выбарах 2020 г. Віктар Бабарыка разам з сынам Эдуардам быў затрыманы 18 чэрвеня. 21 чэрвеня яму было прад’яўленае абвінавачванне паводле ч. 2 арт. 243 («Ухіленне ад выплаты сум падаткаў і збораў, што пацягнула шкоду ў асабліва буйным памеры»), ч. 2 арт. 235 («Легалізацыя сродкаў, здабытых злачынным шляхам, учыненая паўторна, альбо службовай асобай з выкарыстаннем сваіх службовых паўнамоцтваў, альбо ў асабліва буйным памеры»), таксама паводле ч. 2 арт. 431 («Дача хабару паўторна альбо ў буйным памеры»). Сам Віктар Бабарыка не згодны з прад’яўленымі абвінавачваннямі. 29 чэрвеня міжнародная праваабарончая арганізацыя Amnesty International прызнала Віктара і Эдуарда Бабарыкаў, ды іншых затрыманых апанентаў Лукашэнкі вязнямі сумлення.
14 ліпеня Віктару Бабарыку адмоўлена ў рэгістрацыі праз неадпаведнасць прадстаўленай дэкларацыі аб даходах і маёмасці, а таксама праз тое, што ў яго выбарчай кампаніі ўдзельнічала замежная арганізацыя (меўся на ўвазе «Белгазпрамбанк»). Старшыня ЦВК Лідзія Ярмошына агучыла звесткі з ліста Камітэта дзяржкантролю, якія не дазваляюць, на яе думку, зарэгістраваць Віктара Бабарыку. Пры гэтым прэзумпцыя невінаватасці Віктара Бабарыкі была праігнараваная.
15 кастрычніка на пасяджэнні Кваліфікацыйнай камісіі па пытаннях адвакацкай дзейнасці пры Міністэрстве юстыцыі было прынятае рашэнне аб скасаванні адвакацкай ліцэнзіі Аляксандра Пыльчанкі, які быў адным з абаронцаў Віктара Бабарыкі. Прычынай назвалі каментары адваката парталу TUT.BY у жніўні 2020 года. 24 лістапада следчым упраўленнем КДБ скончана папярэдняе расследаванне крымінальнай справы ў дачыненні да кіраўнікоў ААТ «Белгазпрамбанк». Віктар Бабарыка абвінавачваецца ў здзяйсненні злачынстваў паводле ч. 3 арт. 430 «Атрыманне хабару ў буйным памеры» і ч. 2 арт. 235 «Легалізацыя („адмыванне“) сродкаў, атрыманых злачынным шляхам у асабліва буйным памеры» Крымінальнага кодэкса Беларусі. Усе, хто абвінавачваюцца ў гэтай справе, прызналі сваю віну, акрамя Віктара Бабарыкі. 19 студзеня 2021 года адвакат Дзмітрый Лаеўскі пасля таго, як азнаёміўся з матэрыяламі справы, заявіў, што абвінавачванне не даказана і ёсць шэраг фактаў, якія сведчаць аб тым, што Віктар Бабарыка не здзяйсняў таго, у чым яго абвінавачваюць.
21 студзеня 2021 года Генеральная пракуратура накіравала ў Вярхоўны Суд крымінальную справу ў дачыненні да Віктара Бабарыкі. Суд над Віктарам Бабарыкам і топ-менеджарамі Белгазпрамбанка пачаўся ў лютым. Усе фігуранты, акрамя В. Бабарыкі, прызналі сваю віну Пракурор прасіў пакараць Бабарыку 15 гадамі. 6 ліпеня яму прысудзілі 14 гадоў зняволення без магчымасці абскардзіць прысуд. Астатнім удзельнікам далі ад 5 год абмежавання свабоды да 6 год турмы.
Курлоўскі расстрэл (мемарыяльны знак)
«Курлоўскі расстрэл» — мемарыяльны знак у Мінску, на станцыі метро «Плошча У. І. Леніна». Устаноўлены ў памяць пра расстрэл царскімі войскамі і паліцыяй мітынгу года. Выкананы з бронзы, аўтары - скульптар А. Анікейчык, архітэктары Ю. Градаў, Л. Левін.
Немяржанскі сельсавет
Немяржа́нскі сельсавет (Немержанский сельсовет) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Нямержа.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Нямержаўскі сельсавет у складзе Драгічынскага раёна Палескай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Аляксеевіцкага сельсавета. 21 студзеня 1961 года ў склад сельсавета з Хомскага сельсавета перададзены вёскі Маркавічы і Чарнеевічы, якія 16 мая 1988 года вернуты ў склад Хомскага сельсавета. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Немяржанскага сельсавета было 13 населеных пунктаў. 20 жніўня 2021 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Вулькаўскага сельсавета (5 населеных пунктаў: аграгарадок Вулька, вёскі Асаўляны, Белянок, Ласінцы, Сіманавічы).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (7 населеных пунктаў) — 1090 чалавек, з іх 94,6 % — беларусы.
Аляксеевічы
Аляксе́евічы (, Алексеевичи) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Немяржанскага сельсавета.
У 1948—1954 гадах цэнтр Аляксеевіцкага сельсавета.
Мар’іна (станцыя метро)
«Мар’іна» (Ма́рьино) — станцыя Люблінска-Дзмітраўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
Прушч (гміна)
Прушч (Pruszcz) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Свецкага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Прушчы. Плошча гміны складае 141,96 км². Станам на 2012 год у гміне Прушч пражывалі 9240 чалавек, шчыльнасць — 65,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 20 салецтваў.
Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Клічаўскага раёна
Гісторыка-культурныя каштоўнасці Клічаўскага раёна — аб’екты архітэктуры, археалогіі, гісторыі і мастацтва, помнікі горадабудаўніцтва і запаведныя мясціны на тэрыторыі Клічаўскага раёна Магілёўскай вобласці, якія знаходзяцца пад дзяржаўнай аховай Рэспублікі Беларусь.
У Клічаўскім раёне гісторыка-культурнымі каштоўнасцямі прызнаны 3 аб’екты, усе з якіх — помнікі гісторыі.
Усе аб’екты — гісторыка-культурныя каштоўнасці рэгіянальнага значэння.
Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Целяханы)
Касцёл Узвышэння Святога Крыжа — мураваны каталіцкі храм у г. п. Целяханы Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца на вуліцы Леніна, 35.
Гісторыя
Мураваны касцёл быў пабудаваны ў 1823 годзе. Пасля Другой сусветнай вайны касцёл быў адабраны ў вернікаў і выкарыстоўваўся як кіназала, да якой была дабудавана пляцоўка для танцаў.
Казімір Свёнтэк разам з вернікамі прадпрымаў намаганні, каб вярнуць святыню, але па прычыне высокіх коштаў, выстаўленых Міністэрствам культуры, справа не была вырашана.
Будынак быў выкуплены бізнесмэнам з Баранавічаў і стаяў 5 гадоў у заняпадзе. У 2018 годзе дыяцэзія выкупіла будынак у Івацэвіцкага райвыканкама і распачала працы па яго аднаўленні.
14 верасня 2019 года біскуп Антоні Дзям’янка цэлебраваў першую імшу ў адноўленым касцёле.
Лажане
Лажа́не (, Ложане) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кубліцкага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Селішчанскага сельсавета.
Усохі (Слаўгарадскі раён)
Усо́хі (, Усохи) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гіжэнскага сельсавета.
Назва
Назва Усохі быццам паходзіць ад таго, што калі прыйшлі першыя насельнікі, тут быў усохлы лес (сухастой).
Гісторыя
Старажылы сведчаць, што вёска Усохі ўзнікла да адмены прыгону (т. б. да 1861). На картах назва Усохі адзначаецца з 2-й паловы XVIII стагоддзя.
Жуан да Нова
Жуан да Нова, або Жуан дэ Нова (João da Nova, Joam de Nôvoa; каля 1460—1509) — партугальскі мараплавец галісійскага паходжання.
Усохі (Слаўгарадскі раён)
Гісторыя
Вяскоўцы займаліся выганкай смалы і інш. Тут былі смалакурні, таму ўсохцаў называюць смалякамі.
Жуан да Нова
Біяграфія
Жуан да Нова нарадзіўся ў мястэчку Маэда ў Галісіі ў заможнай рыцарскай сям'і. Каля 1468 г. пад час вайны паміж прыхільнікамі і праціўнікамі кастыльскай манархіі быў перапраўлены сваякамі ў Партугалію. Зрабіў ваенную кар'еру. Удзельнічаў у вайне ў Галісіі на баку Ізабелы I, але канчаткова пакінуў радзіму паміж 1480—1483 гг.
Усохі (Слаўгарадскі раён)
Інфраструктура
У вёсцы функцыянуе Дом сацыяльных паслуг.
Жуан да Нова
Біяграфія
У 1497 г. быў прызначаны старастам Лісабона (Alcaide menor da Lisboa).
Усохі (Слаўгарадскі раён)
Археалагічныя знаходкі
Ля вёскі знойдзены два камяні з рэльефнымі выявамі трызубцаў, супастаўных па сваёй стылістыцы з радавым знакам Уладзіміра Святаславіча. З’яўленне апісаных камянёў можа быць звязана з уключэннем Пасожжа ў арбіту ўплыву Кіева пасля разгрому радзімічаў і маркіраваць тут месца збору даніны — пагост.
Жуан да Нова
Біяграфія
У 1501—1502 гг. ўзначальваў трэцяю партугальскую экспедыцыю ў Індыю. Яна складалася ўсяго з 4 караблёў, толькі часткова фінансавалася Партугальскай каронай і мела на мэце стварэнне гандлёвай факторыі ў Паўднёвай Азіі. Жуан да Нова бліскуча выканаў заданне. У першай для партугальцаў марской бітве ў Індыйскім акіяне перамог флот Калікута. Падчас экспедыцыі адкрыў астравы Ушэсця, Марцін-Вас і Святой Алены.
У 1505 г. быў прызначаны капітанам карабля «Флор-дэ-ла-Мар» і адным з кіраўнікоў сёмай партугальскай экспедыцыі ў Індыю. Але ў выніку спрэчкі з Франсішку і Лаўрэнсу дэ Алмейда пакінуў экспедыцыю і пажадаў вярнуцца на «Флор-дэ-ла-Мар» у Партугалію. Па дарозе ён захварэў. Судна і каманда апынуліся на бязлюдным востраве ў Мазамбікскім праліве, адкуль былі выратаваны Трыстанам да Кунья і працягвалі далейшы шлях разам з ім. Жуан да Нова ўдзельнічаў у ваенных сутычках з арабамі ля ўсходняга ўзбярэжжа Афрыкі і ў заваяванні Сакотры. Застаўся разам з Афонсу дэ Альбукерке на Сакотры.
Іаган Карл Вільгельм Ілігер
Іаган Карл Вільгельм Ілігер (Johann Karl Wilhelm Illiger;  — ) — германскі заолаг і энтамолаг.
Жуан да Нова
Біяграфія
Адносіны паміж да Нова і дэ Альбукерке не склаліся, што выявілася пад час рэйду ў Аманскі заліў у жніўні — верасні 1507 г. дэ Альбукерке адмовіў падначаленаму Жуану да Нова плыць у Індыю за дапамогай і нават загадаў яго арыштаваць, але потым адпусціў для ўдзелу ў бітве за Армуз.
Іаган Карл Вільгельм Ілігер
Быў сынам купца з Браўншвайга. Вывучаў энтамалогію пад кіраўніцтвам І. Х. Л. Хелвіга. Быў прафесарам, дырэктарам Берлінскага заалагічнага музея з моманту яго заснавання ў 1810 г. У 1802—1807 гг. Ілігер выдаваў «Этнамалагічны часопіс» («Magazin für Insektenkunde»).
З асобных прац Ілігера вылучаецца «Сістэматычны нарыс сысуноў і птушак» (Prodromus systematis mammalium et avium; 1811), які ўяўляў сабой спробу ўдасканалення сістэматыкі Лінея.
Жуан да Нова
Біяграфія
У лютым 1509 г. удзельнічаў у бітве ля Гоа, прычым яго карабель «Флор-дэ-ла-Мар» выкарыстоўваўся як флагман.
Памёр у ліпені 1509 г. у Кочыне. Цікава, што Афонсу дэ Альбукерке, які быў пасля яго смерці арыштаваны, прабачыў Жуана да Нова і аплаціў яго пахаванне.
Памяць
Імя Жуана да Нова носіць востраў у Мазамбікскім праліве, дзе ён і яго каманда апынуліся ў 1506 г.
Прушч Гданьскі (гміна)
Прушч Гда́ньскі (Pruszcz Gdański) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Гданьскага павета Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Юшкове (да 2017 года ў Прушчы Гданьскім). Плошча гміны складае 142,56 км². Станам на 2011 год у гміне Прушч Гданьскі пражывалі 22 345 чалавек, шчыльнасць — 156,74 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 30 салецтваў.
Саратаўская вобласць
Саратаўская вобласць — суб’ект Расійскай Федэрацыі, які размешчаны на паўночным усходзе еўрапейскай часткі краіны ў ніжнім цячэнні ракі Волга. Адміністрацыйны цэнтр — Саратаў.
Размешчана ў паўночнай частцы Ніжняга Паволжа. Плошча вобласці складае 100,2 тыс. км². З захаду на ўсход тэрыторыя выцягнутая на 575 км, з поўначы на поўдзень — на 330 км. Агульная працягласць межаў складае звыш 3500 км. На ўсходзе вобласці праходзіць дзяржаўная мяжа з Казахстанам. На поўдні — мяжа з Валгаградскай вобласцю. На захадзе мяжуе з Варонежскай і Тамбоўскай абласцямі. На поўначы мяжуе з Пензенскай, Самарскай, Ульянаўскай, Арэнбургскай абласцямі. Праз вобласць працякае рака Волга, якая дзеліць вобласць на 2 часткі: Левабярэжжа і Правабярэжжа.
Колькасць насельніцтва — 2608,3 тыс. чалавек (2006), з якіх у гарадах жыве 73,7 %. Нацыянальны склад: рускія — 85,9 %, казахі — 2,9 %, украінцы — 2,5 %, татары — 2,2 % і іншыя.
Падзяляецца на 38 раёнаў. Буйнейшыя гарады: Саратаў, Энгельс, Балакова, Балашоў.
Браціслаўская (станцыя метро, Масква)
«Браціслаўская» (Братисла́вская) — станцыя Люблінска-Дзмітраўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна. Адкрыта 25 снежня 1996 года ў складзе ўчастка «Волжская» — «Мар'іна». Названая па аднайменнай вуліцы, гораду Браціслава, а таксама «у гонар дружбы і супрацоўніцтва славянскіх народаў: рускага і славацкага».
Помнік Пятру Іванавічу Купрыянаву
Помнік Пятру Іванавічу Купрыянаву — помнік у г. Жодзіна Мінскай вобласці.
Гісторыя
Помнік Герою Савецкага Саюза Пятру Іванавічу Купрыянаву ўстаноўлены ў г. Жодзіна ў 1965 годзе. Скульптар Б. Івонцьеў, архітэктар В. Занковіч, Л. Левін.
Апісанне помніка
Помнік зроблены з бетона, вышыня стэлы 2,5 м, блокаў 1 м. Уяўляе сабой стэлу з рэльефнай выявай. Фігура трактавана ўмоўна. Парывісты рух наперад сімвалізуе перакананасць, самаахвярнасць, архітэктурнае абрамленне помніка нагадвае сцяг. Побач са стэлай пастаўлены 2 блокі з надпісамі-прысвячэннямі.
Лінкальн (акруга, Мэн)
Акруга Лінкальн (Lincoln County) — акруга на поўдні штата Мэн, ЗША. Насельніцтва на 2020 год складала 35,237 чалавек. Адміністрацыйны цэнтр — горад Уіскасет.
Акруга была заснавана ў 1760 годзе Генеральным судом Масачусэтса з часткі акругі Ёрк, і названа ў гонар англійскага горада Лінкальн.
Дэмаграфія
Паводле перапісу 2020 года ў акрузе Лінкальн жылі 35,237 чалавек. Сярэдні ўзрост насельніцтва — 51,2 год. Насельніцтва акругі па ўзроставым дыяпазоне размеркавалася наступным чынам: 16,9 % — жыхары маладзейшыя за 18 гадоў, 55,3 % — ад 18 да 65 гадоў і 27,8 % — ва ўзросце 65 гадоў і старэй. Расавы склад: белыя — 94,3 %, афраамерыканцы — 0,5 %, карэнныя амерыканцы — 0,3 % і азіяты — 0,7 %. 1,1 % насельніцтва — лацінаамерыканцы.
У 2020 годзе медыяны даход на сям’ю ацэньваўся ў 83,048 $, на хатнюю гаспадарку — у 62,121 $. 10,6 % насельніцтва пражываюць за рысай беднасці. 37,6 % маюць вышэйшую адукацыю. 51,3 % былі супрацоўнікамі прыватных кампаній, 7,1 % — самазанятыя работнікі, 13,2 % — супрацоўнікі прыватных некамерцыйных арганізацый, 14,8 % — дзяржаўныя служачыя, 13,6 % — самазанятыя ў уласным незарэгістраваным бізнесе або хатняй гаспадарцы.
Сезон 2019 ФК Шахцёр Салігорск
У 2019 годзе футбольны клуб «Шахцёр» з Салігорска прымаў удзел у чатырох афіцыйных турнірах:
Ігракі
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Рэзервовы склад
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Пакінулі клуб
1 Раней — у «Оршы» у арэндзе
² Раней — у «Тарпеда-БелАЗ» у арэндзе
³ Раней — у «Слоніме-2017» у арэндзе
4 Раней — у «Белшыне» ў арэндзе
5 Раней — у «Промні» ў арэндзе
6 У арэнду
7 Раней — у «Гарадзеі» ў арэндзе
8 Раней — у «Віцебску» ў арэндзе
9 Раней — у «Хвалі» ў арэндзе
1 У арэнду, раней — у «Рудашы» ў арэндзе
² У арэнду, раней — у «Тарпеда-БелАЗ» у арэндзе
Любліно (станцыя метро)
«Любліно» (Люблино́) — станцыя Люблінска-Дзмітраўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
Юджын (Арэгон)
Юджын (анг. Eugene) — другі па велічыні горад штата Арэгон (ЗША).
Гісторыя
На месцы размяшчэння сучаснага горада першапачаткова жылі індзейцы племя калапуя, пра гэта сведчаць розныя археалагічныя знаходкі.
Геаграфічнае становішча
Горад Юджын размяшчаецца на рацэ Віламет на поўдзень ад ракі МакКензі паміж дзвюма прытокамі ў даліне Віламет. Бліжэйшы буйны горад — Портленд.
Клімат
Клімат міжземнаморскі з мяккай зімой і доўгім перыядам вегетацыі. Сярэднегадавая тэмпература складае 12 ° C.
Маўзалей Герояў (Румынія)
Маўзалей Герояў (Mausoleul Eroilor, вядомы таксама як Mausoleul de la Mateiaș) — помнік героям Першай сусветнай вайны, размешчаны ў Румыніі (Арджэш). Помнік увайшоў пад 1010-м нумарам (код AG-IV-I A-14017) у «Спіс гістарычных помнікаў» краіны, абноўлены Міністэрствам культуры Румыніі 8 ліпеня 2004 года.
Гісторыя
На гэтым месцы, у так званай «зоне Mateiașului» групе румынскіх войскаў (Group Namaiesti) — на чале з генералам Траянам Гайсеану (Traian Găiseanu) — якая ўключала падраздзяленні з 22-й і 12-й пяхотных дывізій удалося супрацьстаяць больш шматлікаму, лепш узброенаму і больш падрыхтаванаму праціўніку. З 25 верасня (8 кастрычніка, па новаму стылю) па 10 (23) лістапада 1916 года ў рэгіёне ішлі зацятыя баі, якія спынілі прасоўванне войскаў Цэнтральных дзяржаў на румынскай раўніне. Але, з-за прарыву на іншым участку фронту, 16 (29) лістапада румынскім салдатам двух дывізій было загадана адступіць да Тырговіштэ.
Помнік
Маўзалей быў пабудаваны ў перыяд паміж 1928 і 1935 гадамі, па праекце архітэктара Думітру Іанэска Берэчэта; кіраваў будаўніцтвам Дэ Нікола. У канструкцыі быў выкарыстаны ў асноўным вапняк Albesti. Будынак складаецца з двух аб'ектаў: гарызантальнага склепа, у якім размешчана 31 крыпта з парэшткамі 2300 салдат, а на сценах якога ўмацаваныя мармуровыя пліты з імёнамі загінуўшых воінаў, і вежы, на вяршыню якой вядзе спіральная лесвіца.
З-за працёкаў вады праз вапняковыя сцены, у перыяд з 1945 па 1976 год Маўзалей Герояў зведаў капітальны рамонт. 4 сакавіка 1977 года землятрус выклікаў шматлікія расколіны, так што ў 1978 годзе зноў былі праведзены работы па абнаўленню будынка.
Маўзалей быў пашыраны ў 1980—1984 гадах за кошт будаўніцтва дадатковых парадных тэрас і лесвіц, а таксама — залаў музея і барэльефа вышынёй у 16 м, выкананага скульптарам Эйдрыянам Раду Кампулунгам.
Сінайкія
Сінайкі́я (адна з катэгорый кватаранцтва) — сумеснае жыццё двух відаў, пры якім асобіны аднаго віда выкарыстоўваюць цела асобіны або жыллё іншага віда для пражывання, пры гэтым не прыносяць гаспадару ні карысці, ні шкоды. Сінайкія з’яўляецца разнавіднасцю каменсалізму, заснаваны толькі на прасторавых, але трафічных сувязях. Кватаранцтва дзеляць на некалькі тыпаў:
Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Краснапольскага раёна
Гісторыка-культурныя каштоўнасці Краснапольскага раёна — аб’екты архітэктуры, археалогіі, гісторыі і мастацтва, помнікі горадабудаўніцтва і запаведныя мясціны на тэрыторыі Краснапольскага раёна Магілёўскай вобласці, якія знаходзяцца пад дзяржаўнай аховай Рэспублікі Беларусь.
У Краснапольскім раёне гісторыка-культурнымі каштоўнасцямі прызнаны 2 аб’екты, з якіх 1 — помнік архітэктуры, 1 — помнік гісторыі.
Усе аб’екты — гісторыка-культурныя каштоўнасці рэгіянальнага значэння.
Канарскі еўрапейскі ўніверсітэт
Канарскі еўрапейскі ўніверсітэт (Universidad Europea de Canarias) — іспанская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Ла-Оратава на востраве Тэнэрыфэ (Канарскія астравы).
Панявежыс
Паняве́жыс (Panevėžys, традыцыйная беларуская назва — Паняве́ж) — горад у цэнтральнай Літве, размешчаны на рацэ Нявежа (прыток Нёмана). Горад з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Панявежыскага павета, у складзе якога ўтварае асобнае гарадское самакіраванне.
Агульнае
Насельніцтва складае 129 тыс. чалавек, гэта пяты паказчык па краіне. Аснову насельніцтва складаюць літоўцы (96 %), рускія (2,6 %), беларусы (0,2 %), украінцы (0,2 %) і іншыя (3,6 %).
Займае плошчу прыкладна 50 км². Праз горад ідзе аўтамагістраль Вільнюс — Рыга. Чыгункай злучаецца з Даўгаўпілсам і Шаўляем, дзейнічаюць два аэрапорты мясцовага значэння. Панявежыс лічыцца сталіцай этнаграфічнага рэгіёна Аўкштайція.
Гісторыя
Упершыню горад згадваецца 7 верасня 1503 года ў грамаце вялікага князя літоўскага Аляксандра Ягелончыка, дзе бурмістру Рымгалаў даравалася зямля з умовай пабудовы на ёй касцёла. На правым беразе Нявежыса утварылася паселішча з касцёлам, гандлёвай плошчай, карчмой, броварам і лазняй, якое атрымала назву Стары Панявежыс. У пачатку ХVІ стагоддзя на левым беразе Невяжы на дзяржаўных землях утварылася новае паселішча, якое атрымала назву Новы Панявежыс. Абедзве часткі аб'ядналіся ў 1780 годзе. У 1727 годзе ў Панявежысе быў заснаваны ордэн піяраў, які пабудаваў касцёл, манастыр і калегію — першую сярэднюю школу ў горадзе.
Сёння, Панявежыс з’яўляецца вялікім цэнтрам прамысловасці Літвы, тут размешчаны некалькі буйных прадпрыемстваў, якія былі заснаваныя яшчэ у часы СССР.
Тэсенана
Тэсенана (Tessennano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вітэрба.
Насельніцтва складае 399 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 27 чал./км². Займае плошчу 15 км². Паштовы індэкс — 1010. Тэлефонны код — 0761.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Felice.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Пшасныш (гміна)
Пша́сныш (Przasnysz) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пшаснышскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пшаснышы. Плошча гміны складае 183,91 км². Станам на 2004 год у гміне Пшасныш пражывалі 7189 чалавек, шчыльнасць — 39,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 34 салецтвы.
Пётр Паўлавіч Яршоў
Пётр Паўлавіч Яршоў (Пётр Па́влович Ершо́в, 22.2(6.3).1815, вёска Бязрукава, каля г. Ішым, цяпер Цюменская вобласць — 18 (30) .8.1869, Табольск) — рускі пісьменнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і чыноўніка. У 1831-35 гадах вучыўся на філасофска-юрыдычным аддзяленні Пецярбургскага ўніверсітэта. З 1836 года жыў у Табольску, быў настаўнікам, з 1857 года дырэктар Табольскай гімназіі. Яшчэ як студэнт Яршоў напісаў свой лепшы твор — казку «Канёк-Гарбунок» (1834; поўнае выданне 1856). Яршоў таксама аўтар лірычных вершаў, п'есы «Сувораў і станцыйны наглядчык» (1835), апавяданняў.
Марцыял
Марк Валерый Марцыял (Marcus Valerius Martialis; каля  — паміж 102 і 104) — рымскі паэт. Найбольш вядомы дванаццаццю кнігамі эпіграм, лічыцца стваральнікам эпіграмы ў яе сучасным выглядзе.
Біяграфія
Нарадзіўся, вырас і атрымаў адукацыю ў горадзе Більбіліс у Іспаніі. Каля 64 года перабраўся ў Рым і ў часы дынастыі Флавіяў дасягнуў значнага поспеху як паэт. Яго першаю ўдачаю была «Кніга відовішчаў», прысвечаная адкрыццю Калізея ў 80 годзе. За ўдалаю кнігаю з’явіліся іншыя, у тым ліку 2 тэматычныя кнігі эпіграм: «Гасцінцы» і «Падарункі». Вядомасць прынеслі 12 кніг змешанага зместу. Амаль палова вершаў — сатырычныя эпіграмы, астатнія — традыцыйныя: прысвячальныя, хвалебныя, застольныя, надмагільныя, медытатыўныя.
Сваімі літаратурнымі талентамі заслужыў прыхільнасць імператараў Ціта і Даміцыяна, атрымаў званне вершніка. Пад канец жыцця, у 98 годзе, вярнуўся ў Іспанію, дзе і памёр у падораным яму маёнтку паблізу роднага Більбіліса.
Высмейваў чалавечыя заганы, выкрываў прадстаўнікоў розных сацыяльных груп і прафесій, паказваў маральнае падзенне знаці ў Рымскай імперыі. Яго эпіграмы адметныя жыццёвай дакладнасцю, сцісласцю і яскравасцю апісанняў, дасціпнасцю і тонкім гумарам паўплывалі і на паэтаў Новага часу.
Беларускія пераклады
Асобныя творы пераклалі Васіль Зуёнак, Антон Францішак Брыль і Анатоль Клышка.
Волжская (станцыя метро)
«Во́лжская» (Во́лжская) — станцыя Люблінска-Дзмітраўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
Грунвальдскія мячы
Грунвальдскія мячы (часам Мячы Грунвальда (miecze grunwaldzkie)) — два баявых мяча, якія 15 ліпеня 1410 года перад Грунвальдскай бітвай вялікі магістр Тэўтонскага ордэна Ульрых фон Юнгінген адправіў каралю Польскаму Ягайлу і вялікаму князю Літоўскаму Вітаўту ў якасці афіцыйнага выкліку на бой. Пасля польска-літоўскай перамогі абодва мячы ў якасці ваенных трафеяў былі адпраўленыя ў рэзідэнцыю караля Ягайлы ў Кракаве. З цягам часу два гэтых клінка сталі сімвалам, які адлюстроўвае ўладу манарха над двума народамі: Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага. Выкарыстоўваліся ў цырымоніях каранацыі большасці польскіх каралёў у XVI—XVIII стагоддзях. Пасля падзелу Рэчы Паспалітай бясследна зніклі ў 1853 годзе. Два мячы, тым не менш, застаюцца сімвалам ваеннай перамогі Польшчы і Літвы і з'яўляецца важнай часткай гістарычнай памяці удзельнічаўшых у бітве народаў.
Гісторыя зброі
Грунвальдская бітва — адзін з эпізодаў Вялікай вайны 1409-1411 гадоў паміж польска-літоўскай кааліцыяй на чале з каралём Ягайлам і вялікім князем Літоўскім Вітаўтам, з аднаго боку, і Тэўтонскім ордэнам на чале з вялікім магістрам Ульрыхам фон Юнгінгенам, з другога. Гэта бітва стала вырашальнай у вайне і адной з найбуйнейшых у сярэднявечнай Еўропе.
Раніцай, 15 ліпеня 1410 года, войскі польска-літоўскай кааліцыі рыхтаваліся да бою, калі з'явіліся два ворага, якія неслі два вынятых мяча. яны прасілі сустрэчы з абодвума манархамі-саюзнікамі, але, паколькі Вітаўт рыхтаваў літоўскія войскі на правым фланзе, іх прыняў толькі Ягайла. Паводле яны абвясцілі наступнае пасланне :
Найсвятлейшы кароль! Вялікі магістр Прусіі Ульрых шле цябе і твайму брату (яны апусцілі як імя Вітаўта, так і яго тытул) праз нас, герольдаў, якія прысутнічаюць тут, два мячы як заахвочванне да будучай бітвы, каб ты з німі і са сваім войскам неадкладна і з большай адвагай, чым ты выказваеш, пачаў бой і не таіўся болей, зацягваючы бітву і адсіджваючыся сярод лясоў і гаёў. Калі ж ты лічыш поле цесным і вузкім для разгортвання твайго шыхту, то магістр Прусіі Ульрых, каб выманіць цябе ў бой, гатовы адступіць, наколькі ты хочаш, ад роўнага поля, занаятага яго войскам; ці абяры іншае Марсава поле, каб больш не ўхіляцца ад бітвы...
У гэты час баявы шыхт Тэўтонскага ордэна перафармаваўся, адступіўшы на некалькі сотняў метраў. Кароль Ягайла прыняў выклік, уступіў у бой і праз некалькі гадзін атрымаў пераканаўчую перамогу. Кароль адправіў мячы ў Кракаў на захаванне разам з іншымі ваеннымі трафеямі і тэўтонскімі сцягамі — так званымі Прускімі харугвамі — у скарбніцы каралеўскага замка Вавель. Неўзабаве «два прускіх мяча», як яны былі апісаны пры казначэйскай інвентарызацыі 1633 года, сталі разглядацца як элемент каралеўскіх рэгалій Польшчы. Яны выкарыстоўваліся ў каранацыі амаль усіх каралёў на працягу існавання Рэчы Паспалітай. Падчас цырымоніі коронуемого манарха тройчы ахіналі (або іншым цырыманіяльным мячом). Пасля гэтага адзін з епіскапаў, якія праводзілі абрад, уручаў Грунвальдскія мячы каралю, а той, у сваю чаргу, перадаваў іх польскаму і літоўскаму мечаносцам. Пры далейшым праходжанні ўрачыстай працэсіі яны ішлі ледзь ззаду караля справа і злева ад яго.
У адрозненне ад Шчарбеца і іншых цырыманіяльных мячоў Польскага каралеўства Грунвальдскія мячы з'яўляліся простай баявой зброяй, тыповай для першай паловы XV стагоддзя. Праз некаторы час пасля атрымання яны былі ўпрыгожаны дзяржальнямі з пазалочанага срэбра. Акрамя таго, шчыт з гербам Польшчы — Белым Арлом — быў прымацаваны да пяты клінка аднаго меча і, аналагічна, шчыт з літоўскім гербам — да іншага.
У апошні раз Грюнвальдские мячы ўдзельнічалі ў каранацыі Станіслава Аўгуста Панятоўскага ў 1764 годзе ў Варшаве. Згадваюцца яны і пры інвентарызацыі каралеўскай казны ў 1792 годзе. Падчас паўстання Касцюшкі ў 1794 годзе Кракаў быў захоплены прускай арміяй. Вавельскі замак быў акупаваны, а яго сховішчы падвергліся разграбленню. Прускія салдаты, па ўсёй верагоднасці, не падазравалі аб гістарычнай каштоўнасці двух простых жалезных мячоў і пакінулі іх некранутымі. Пасля трэцяга падзелу рэчы Паспалітай у 1796 годзе мячы былі канфіскаваныя са спустошанага сховішча гісторыкам Тадэвушам Чацкім і перададзеныя ім прынцэсы княгіні Чартарыйскай, якая калекцыянавала творы мастацтва і польскія нацыянальныя рарытэты. Грюнвальдские мячы размясціліся сярод іншых экспанатаў у так званым храме Сібіл ў Пулавах. Падчас падаўлення Польскага паўстання 1830-1831 гадоў руская імператарская армія ўвайшла ў горад. Перад гэтым вялікую частку калекцыі з храма Сібіл вывезлі ў Францыю, а Грюнвальдские мячы схавалі ў доме парафіяльнага святара ў суседнім сяле. У 1853 годзе, пасля смерці святара, расейская жандармерыя выявіла Грунвальдскія мячы ў ходзе вобыску ў яго доме, яны былі канфіскаваныя як незаконна захоўваемая зброя. Далейшы лёс Грунвальдскай мячоў невядомы.
Сімвалізм мячоў, іх вобраз у культуры
Аб трактоўцы значэння, якое лідары Тэўтонскага ордэна надавалі двум уручаным мечам, да гэтага часу вядуцца дыскусіі. Найбольш распаўсюджанай з'яўляецца версія аб правакацыі: у традыцыях таго гістарычнага перыяду на аголеную зброю і адкрыта здзеклівы тон паслання Ягайла і Вітаўт павінны былі неадкладна адрэагаваць непрадуманай атакай. На думку сучасных польскіх публіцыстаў, вялікі магістр надаваў свайму дару выключна рэлігійны сэнс з адсылкай да Евангелля ад Лукі: «Яны сказалі: Госпадзе! вось, тут два мячы. Ён сказаў ім: даволі». Адказам, што ў яго дастаткова сваіх мячоў, Ягайла нібыта прадэманстраваў неразуменне алюзіі на біблейскі сюжэт.
Існуе і іншы погляд на ўручэнне мячоў. У адрозненне ад рыцараў на карціне польскага мастака Войцеха Косака, апранутых у белыя плашчы з тыповымі для свайго ордэна сімваламі, у хроніцы Дуглаша падрабязна і зусім інакш апісаны пасланцы з прускага лагера. Адзін з іх нёс герб імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Жыгімонта: чорны арол у жоўтым полі, другі — герб : чырвоны грыфон ў срэбным полі. На падставе гэтага магчыма выказаць здагадку, што такі дар быў звычайным для свайго часу свецкім выклікам на бой, дэманструе павагу да суперніка. Улічваючы поўнае непрыманне рыцарамі ордэна свецкіх рытуалаў, можна выказаць нават такую здагадку, што падобныя дзеянні не былі наўпрост санкцыянаваныя вялікім магістрам. Ускосна гэта пацвярджае і той факт, што вялікая колькасць польскіх дваран, якія ўдзельнічалі ў бітве на баку тэўтонцаў, пасля свайго палону былі запрошаны на баль да Ягайлы ў якасці гасцей, а пазней з пашанай адпушчаныя, у адрозненне ад рыцараў і іншых наймітаў. Для шляхты вайна заставалася рытуалам мужным і высакародным, а не спосабам знішчэння роўных сабе ў імя той ці іншай веры.
Вобраз двух Грунвальдскай мячоў выкарыстоўваўся ў мастацтве і геральдыцы шмат разоў. У 1938 годзе польская пошта выпусціла марку ў памяць аб Уладзіславе Ягайла і каралеве Ядвізе. Сярод іншых рэгалій там былі намаляваныя Грюнвальдские мячы. Гэта паслужыла падставай да дыпламатычнага пратэсту з боку нацысцкай Германіі. Для «падтрымання добрасуседскіх адносін» польскае Міністэрства замежных спраў абавязала паштовае ведамства вывесці марку з звароту. У экземплярах 1939 года мячы былі замененыя геральдычным арнаментам.
Шырока вядомы помнік Ягайлу ў Нью-Ёрка, дзе кароль паказаны верхам з двума скрыжаванымі над галавой клінкамі. Ён быў створаны да года па праекце скульптара Станіслава Астроўскага. Польская дэлегацыя, якая прыбыла на цырымонію адкрыцця, з-за пачатку Другой сусветнай вайны засталася ў Злучаных штатах разам з так і не адкрытым помнікам. У 1945 годзе яго паставілі на гранітны пастамент праекта амерыканскага архітэктара.
У лістападзе 1943 года заснаваны ваенны Ордэн «Крыж Грунвальда», на якім у залатым шчыце былі намаляваныя два Грунвальдскай мяча, накіраваныя лёзамі ўніз. Ім ўзнагароджвалі за «мужнасць у барацьбе з акупантамі, за свабоду і незалежнасць Польшчы, заслугі ў арганізацыі ўзброеных сіл, паспяховае правядзенне баявых аперацый, як польскіх, так і замежных грамадзян». У 1992 годзе ордэн скасаваны.
Грунвальдскія мячы з'яўляюцца элементамі нагруднага знака «Грунвальд-Берлін», медалі «Братэрства па зброі», герба сельскай воласці Грунвальд.
Лажаншчына
Лажа́ншчына (, Ложанщина) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кубліцкага сельсавета.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Кубліцкага сельсавета, да 18 сакавіка 1963 года — у склад Старынкаўскага сельсавета.
Леснікі (Драгічынскі раён)
Леснікі́ (, Лесники) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Немяржанскага сельсавета.