cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ачышчэнне дзесяці пракажоных
Гэты цуд падкрэслівае важнасць веры, бо Ісус не сказаў: "Мая сіла выратавала цябе", але растлумачыў вылячэнне згодна веры хворага.
Apocalyptica
«Apocalyptica» (Апакалі́птыка) — фінскі гурт, які выконвае метал на віяланчэлях. У склад гурта ўваходзяць 3 віяланчэлісты і барабаншчык. Першапачаткова праславіўшыся інструментальнымі кавер-версіямі кампазіцый вядомых трэш-метал-гуртоў, у далейшым Apocalyptica пачала выпускаць матэрыял уласнага сачынення.
Жанр гурта не паддаецца адназначнаму вызначэнню, але часцей за ўсё яго характарызуюць як сімфанічны метал або віяланчэльны метал. Большасць кампазіцый — інструментальныя, аднак «Apocalyptica» таксама прыцягвала для сумесных запісаў вакалістаў з «Slipknot», «The Rasmus», «HIM», «Sepultura», «Guano Apes», «Rammstein», «Soulfly», «Bullet For My Valentine», «Lacuna Coil», «Three Days Grace», «Bush», «Shinedown», «Flyleaf», «Gojira», «Oomph!», «Hoobastank», «Nina Hagen».
Тэтрод
Тэтрод — электронная лямпа з чатырма электродамі — катодам, анодам, кіруючай і экраніруючай сеткамі. Распрацаваны ў 1919 г. нямецкім вучоным В. Шоткі.
Тэтрод па сутнасці з'яўляецца ўдасканаленнем трыёда. Першая сетка, размешчаная каля катода, з'яўляецца кіруючай. Другая сетка змяшчаецца паміж першай сеткай і анодам. У выніку яе экраніруючага дзеяння значна змяншаецца прахадная ёмістасць (прыкладна ў 100 разоў ) і павялічваецца (прыкладна ў 10 разоў ) каэфіцыент узмацнення. На экраніруючую сетку падаецца дадатнае напружанне, роўнае аноднаму або меншае за яго.
Недахоп тэтрода
Электроны, трапіўшыя на анод, выбіваюць з яго другасныя электроны. Трапляючы на экраніруючую сетку, гэтыя электроны прыводзяць да павелічэння яе току і змяншэнню току анода. Гэтая з'ява носіць назву дынатронны эфект. З мэтай яго прадухілення паміж анодам і экраніруючай сеткай змяшчаюць дадатковы электрод, факусіруючы электроны ў пучкі («промні»). У выніку гэтага паміж анодам і экраніруючай сеткай утвараецца патэнцыяльны бар'ер, перашкаджаючы другасным электронам трапляць на сетку. Такая электронная лямпа мае назву прамянёвы тэтрод.
Lumene
Гісторыя
Заснаваная як частка фармацэўтычнага канцэрна ў канцы 1940-х гадоў, Lumene аддзялілася ў самастойную кампанію ў 1970 годзе і ўсяго праз 3 гады стала лідарам рынку касметыкі ў Фінляндыі.
Ханка (паўвостраў)
Ха́нка, Ханканіемі (Hankoniemi, Hangö udd), Гангут  — паўвостраў на паўночным беразе Фінскага заліва Балтыйскага мора на паўднёвым захадзе Фінляндыі. Самая паўднёвая частка мацерыковай Фінляндыі.
Грунт — пясчаная марэна, якая з'яўляецца завяршэннем паўднёвай марэннай грады Салпаўселькя. Паўвостраў мае шмат доўгіх пясчаных пляжаў, а таксама акружаны архіпелагам.
Адміністрацыйна паўвостраў уваходзіць у правінцыю Усіма. У паўднёвай частцы паўвострава размешчаны горад Ханка.
У сакавіку 1940 года, пасля Зімняй вайны, СССР атрымаў ад Фінляндыі ў арэнду на 30 гадоў паўднёвую частку паўвострава з горадам Ханка для стварэння ваенна-марской базы. Аднак савецкая база праіснавала да снежня 1941 года.
Голад у Фінляндыі (1866—1868)
Голад у Фінляндыі 1866–1868 гг. — апошні масавы голад у Фінляндыі, і апошні масавы голад у Заходняй Еўропе, выкліканы натуральнымі прычынамі. У фінскай гісторыі з'ява вядома як Гады вялікага голаду (фін. Suuret nälkävuodet)
Каля 15 % усяго насельніцтва Вялікага княства Фінляндскага загінула; а ў раёнах, дзе голад лютаваў — да 20 %.
Перадумовы
Ва ўмовах халоднага клімату, бедных глеб, масавы голад на тэрыторыі Фінляндыі перыядычна здараўся. Так, голад 1696–97 гг., з вялікай падставай можа быць названы Вялікім  — па некаторых падліках, ён забраў жыццё кожнага трэцяга фіна (па больш праўдападобных дадзеных — насельніцтва Фінляндыі скарацілася на 1/5 частку ).
Прычыны голаду
Лета 1866 аказалася надзвычай дажджлівым, з прычыны чаго ўраджай збожжавых культур, бульбы і гародніны апынуўся вельмі нізкім, а сабраны ўраджай было цяжка захаваць. Вялікія праблемы з харчаваннем пачаліся ўжо восенню 1866, хоць масавых смерцяў ад голаду яшчэ не было. Спадзяваліся на ўраджай наступнага года.
Але вясна ў 1867 г. пачалася вельмі позна: так, сярэдняя тэмпература ў Хельсінкі ў маі 1867 была на 8 градусаў ніжэй, чым звычайна, а рэкі і азёры былі пакрытыя лёдам да пачатку чэрвеня. Да гэтага дадаліся моцныя замаразкі, якія ўдарылі ў пачатку верасня, і ўраджаі збожжавых культур загінулі. Ужо восенню пачаўся масавы голад.
Дзеянні ўладаў
Урад Вялікага княства Фінляндскага не валодаў сродкамі для закупкі прадуктаў харчавання ў неабходных аб'ёмах.
Так, фінская марка толькі ў 1865 годзе, то бок, за год да пачатку голаду, была аддзеленая ад рубля і прывязаная да міжнароднага сярэбранага стандарту, стаўшы па-сапраўднаму незалежнай валютай.
«Бацька фінскай маркі», міністр фінансаў Юхан Вільгельм Снельман ў такой сітуацыі адкрыта баяўся вялікіх знешніх запазычанняў.
Толькі ў канцы 1867, калі голад ужо лютаваў на ўсю моц, улады Вялікага княства, нарэшце, вырашылі ўзяць «экстранную» пазыку ў Банку Ротшыльдаў, пачаўшы закупкі прадуктаў харчавання ў Еўропе. Але да таго часу, збольшага з-за спекуляцыйных махінацый, а збольшага з-за сезоннага павышэння коштаў, кошт збожжа ўжо значна павысілася.
Калі прадукты харчавання, хоць і ў недастатковай колькасці, паступілі, выявілася наступная праблема: слабое развіццё камунікацый. Часта прадукты харчавання было немагчыма даставіць да галадаючых раёнаў.
У выніку, у тэрміновым парадку былі пачаты многія грамадскія праекты па будаўніцтве дарог і партоў; самым значным было будаўніцтва 348-кіламетровай чыгункі Рійхімякі — Санкт-Пецярбург.
У 1868 годзе надвор'е вярнулася да сярэднегадавых значэнняў, і ўраджай быў досыць добры, аднак інфекцыйныя хваробы, якія распаўсюдзіліся («спадарожнікі голаду»), унеслі яшчэ шмат жыццяў.
Наступствы
Няспрытнасць уладаў Вялікага княства ў барацьбе з голадам была відавочнай, але да вялікіх палітычных наступстваў ён не прывёў. Зрэшты, Юхан Снельман ў 1868 г. усе ж быў вымушаны сысці з Сената.
У любым выпадку, немагчыма не прызнаць, што ўрад Вялікага княства валодаў вялікім пачуццём адказнасці перад уласным народам, і на працягу наступных гадоў прыклаў ўсе сілы, каб голад больш не паўтарыўся. Прысутнічала і пэўнае пачуццё віны за ўласную бяздзейнасць у самы разгар голаду.
Так ці інакш, на працягу наступных гадоў:
У цэлым, у фінскай літаратуры адзначаецца, што нягледзячы на страшныя наступствы, голад 1866–1868 гг. паслужыў і своеасаблівым «узварушэннем», штуршком у развіцці краіны.
Эміграцыя
Голад выклікаў хвалю эміграцыі фінскага насельніцтва, накіраваную перш за ўсё ў ЗША, дзе ўтварыўся цэлы раён, празваны «фінская пятля» (Finn-Loop). У асноўным фіны працавалі ў горнай прамысловасці, сельскай гаспадарцы, лесанарыхтоўцы, гэта значыць у тых галінах, якія былі развітыя ў Фінляндыі. Нямала фінаў, ратуючыся ад голаду, з'ехалі ў Санкт-Пецярбург.
Іншыя факты
Паколькі навукі былі дастаткова развітымі, а Вялікае княства — адкрытай для даследавання тэрыторыяй, голад 1866–1868 гг. пасля старанна аналізаваўся як фінамі, так і заходнееўрапейскімі навукоўцамі. У выніку, у сусветнай навуцы ўзнікла лепшае разуменне ролі голаду ў распаўсюдзе інфекцыйных хвароб, лепшае разуменне дэмаграфічных працэсаў, і г.д.
Эдвін Лінкаміес
Эдвін Ёханес Хільдэгард Лінкаміес (Edwin Johannes Hildegard Linkomies, да 1928 - Эдвін Флінк, -) - фінскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, старшыня Нацыянальнай кааліцыйнага партыі, прэм’ер-міністр Фінляндыі ў 1943 -1944.
5 сакавіка 1943 г прэзідэнт Р.Руці адправіў у адстаўку кабінет Ё. Ранглла і прызначыў Лінкаміеса новым прэм'ер-міністрам Фінляндыі. Сам факт яго прызначэння стаў для заходніх краін жэстам, які паказваў, што Фінляндыя імкнулася да выхаду з вайны. У лютым 1944 Лінкаміес накіраваў Ю. Паасіківі ў Швецыю, дзе той пачаў перамовы з савецкімі дыпламатамі аб магчымасці падпісання сепаратнага міру з СССР. Атрыманыя ад савецкага боку ўмовы выхаду Фінляндыі з вайны (СССР, у прыватнасці, патрабаваў інтэрнаваць германскія войскі ў Фінляндыі, вярнуцца да межаў 1940 і аднавіць арэнду паўвострава Ханка і г. д.) Лінкаміес палічыў непрымальнымі. 28 лютага 1944 года ён выступіў на закрытым пасяджэнні Эдускунты, дзе адзначыў, што атрыманыя прапановы СССР «ухваліць немагчыма». 19 красавіка ўрад Фінляндыі апавясціў СССР (праз міністэрства замежных спраў Швецыі) аб адхіленні савецкіх прапаноў.
Пасля вайны Лінкаміес быў прысуджаны да 5 з паловай гадоў турэмнага зняволення па абвінавачванні ў ваенных злачынствах. У 1956-1962 быў рэктарам Хельсінкскага ўніверсітэта, і канцлерам універсітэта з 1962 да сваёй смерці.
Paradise Oskar
Paradise Oskar (сапраўднае імя спевака — Аксель Энстром, Axel Ehnström, нар., Кірканумі, Фінляндыя) — шведскамоўны спявак і аўтар песень, які нарадзіўся і жыве ў Фінляндыі. Удзельнік конкурсу песні Еўрабачанне 2011.
Біяграфія
Нарадзіўся 23 кастрычніка 1990 года ў Кірконумі — прыгарадзе Хельсінкі. Свой псеўданім Paradise Oskar (у прыкладным перакладзе — «Шчаслівы Оскар») спявак узяў з кнігі шведскай пісьменніцы Астрыд Ліндгрэн «Расмус-валацуга», у якой Paradise Oskar — валацуга, які грае на акардэоне. З восені 2010 года Аксель Энстром вучыцца ў Кансерваторыі поп- і джазавай музыкі ў Хельсінкі.
Еўрабачанне 2011
Оскар прыняў удзел у другім паўфінале нацыянальнага адборачнага тура, дзе ён прайшоў у фінал разам з двума іншымі ўдзельнікамі. 12 лютага Оскар перамог у фінскім нацыянальным адборачным туры з песняй «Da Da Dam», атрымаўшы найбольшую колькасць SMS — 46,7 % галасоў. Такім чынам, ён атрымаў права прадстаўляць Фінляндыю на Конкурсе песні Еўрабачанне 2011 у Дзюсельдорфе (Германія) у маі 2011 года.
10 мая ў першым паўфінале конкурсу песні «Еўрабачанне 2011», у якім бралі ўдзел 19 выканаўцаў, Оскар стаў адным з дзесяці пераможцаў і выйшаў у фінал конкурсу. 14 мая ў фінале ён выступаў пад першым нумарам. У выніку галасавання набраў 57 балаў і заняў 21- е месца. Пасля фіналу Оскар атрымаў прэмію ад журналістаў — «Крыштальнае Сэрца». На Еўрабачанні Оскар выступаў з гітарай вытворчасці гітарнай майстэрні «Ландола» з фінскага горада Піетарсаары, якая дасталася яму ў спадчыну ад бацькі.
Фінляндыя на конкурсе песні Еўрабачанне 2012
Фінляндыя ўдзельнічала ў конкурсе песні Еўрабачанне 2012 у Баку, Азербайджан, прадставіўшы свайго выканаўцу Пернілу Карлсан з песняй «När jag blundar», абранай з дапамогай нацыянальнага адборачнага конкурсу Uuden Musiikin Kilpailu (UMK), арганізаванага Фінскім нацыянальным тэлеканалам YLE.
Нацыянальны фінал
На наступны дзень пасля завяршэння конкурсу песні Еўрабачанне 2011, які прайшоў у нямецкім горадзе Дзюсельдорфе тэлеканал YLE пацвердзіў удзел Фінляндыі ў конкурсе песні Еўрабачанне 2012 у Баку.
У 2012 годзе тэлерадыёканал YLE вырашыў змяніць фармат свайго нацыянальнага адборачнага конкурсу, які атрымаў назву «Uuden Musiikin Kilpailu» (UMK), падчас якога кожны жадаючы мог падаць сваю заяўку на ўдзел у конкурсе да 15 жніўня 2011 года і даслаць свой дэмазапіс на тэлеканал YLE.
Новы музычны конкурс завяршыўся 25 лютага 2012 года ў Хельсінкі на агульнанацыянальным фінале. Конкурс уключаў у сябе выбар журы, праслухоўвання, канцэрты ў клубах, і заключную частку, якая прайшла ў сталіцы Фінляндыі ў Хельсінкі ў канцы лютага. Вядучымі фіналу былі Гана Лаінта і Іона Картэсмакі.
Па правілах конкурсу адзін з аўтараў песень павінен мець фінскае грамадзянства або мець нерухомасць на тэрыторыі Фінляндыі. Ад аднаго выканаўца магла быць паслана толькі адна песня, якая не магла пры гэтым ўдзельнічаць у нацыянальным адборы іншых краін.
3 кастрычніка 2011 года, па паведамленнях тэлеканала YLE, было прынята 540 заявак на ўдзел у конкурсе. 24 кастрычніка 2011 года YLE паведаміў, што фінал пройдзе ў Helsinki Ice Hall. 31 кастрычніка 2011 года YLE абвясціў 40 песень, з якіх пасля ў фінал конкурсу прайшлі 12 выканаўцаў. Адзін выканаўца быў абраны тэлегледачамі, павялічыўшы лік фіналістаў да 13 удзельнікаў.
На конкурсе Еўрабачанне
Фінляндыя прымала ўдзел у першым паўфінале конкурсу, які адбыўся 22 мая 2012 года.
Галасы ад Фінляндыі
Вынікі галасавання ад Фінляндыі ў прамым эфіры аб'яўляў лідар фінскай монстр-рок-групы Lordi.
Спіс зорак сузор’я Вадаліва
У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор'я Вадаліва да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.
Багз Бані
Багз Бані (Bugs Bunny, літар. Трус Багз) — герой серыі мультфільмаў і коміксаў, антрапаморфны трус. Саркастычны, нахабны, не пазбаўлены цынізма, але разам з тым харызматычны, дасціплы і находлівы. Створаны ў творчым саюзе рэжысёра Тэкса Эйверы і аніматара Роберта МакКімсана на студыі Warner Brothers у канцы 1930-х гг. У першыню выходзіць на сцэну ў мультфільме "Кролік-баксёр" (1939). З таго часу не губляе папулярнасць. З'яўляецца эмблемай студыі.
У мультфільмах выступае як трыкстэр, нярэдка як антыгерой.
Насельніцтва Фінляндыі
Насельніцтва Фінляндыі па стане на канец мая 2012 года па папярэдніх дадзеных Статыстычнага цэнтра складала 5.408.917 чалавек.
Дадзеныя папярэдніх гадоў
На 31 снежня 2008 насельніцтва складала 5.326.314 чалавек (2.611.653 мужчыны і 2714661 жанчына). Насельніцтва за 2008 год вырасла на 25.830 чалавек. Прырост стаў самым вялікім з 1992 года.
Нацыянальны склад
Карэлы як субэтнас ўключаны ў склад фінаў (колькасць ацэньваецца вельмі па-рознаму, ад 300 тысяч да 2 мільёнаў.
У 2008 годзе замежных грамадзян у Фінляндыі было 2,7 %, а фінаў, якія нарадзіліся па-за Фінляндыяй - 4,1%. У канцы 2011 года народжаных за межамі краіны фінаў пражывала ў Фінляндыі 100 000 чалавек, а замежнікаў - 3,4%, то бок крыху больш за 183.000 чалавек.
Нацыянальныя меншасці
Самыя буйныя нацыянальныя меншасці Фінляндыі (2011):
Мовы
На канец снежня 2011 года па дадзеных Статыстычнага цэнтра, у Фінляндыі пражывала 245000 носьбітаў замежных моў, гэта значыць 4,5 % насельніцтва. Шведамоўных налічвалася 291.000 чалавек, гэта значыць 5,4 % насельніцтва. Самую вялікую групу сярод носьбітаў замежных моў складаюць рускамоўныя - 31 % (2011 - 37%). Потым ідуць эстонцы (18%), самалійцы (7%), англамоўныя (7%) і арабы (6%).
Роднымі мовамі для жыхароў Фінляндыі з'яўляюцца (31.12.2011):
Узроставая структура
У ліпені 2012 года колькасць грамадзян Фінляндыі, чый узрост перавышае 65 гадоў, упершыню за ўсю гісторыю краіны перавысіў адзнаку ў 1 млн чалавек (у 1944 гадзе іх было каля 250 тысяч, у 1975 гадзе - больш за 500 тысяч), што тлумачыцца павелічэннем працягласці жыцця. З пачатку 2012 года рост насельніцтва склаў 12650 чалавек, што адбывалася пераважна за кошт іміграцыі (натуральны прырост насельніцтва склаў 4450 чалавек).
У 2009 годзе:
Сярэдні ўзрост - 41.6 гады (у мужчын - 40 гадоў, у жанчын - 43.1 года).
Сярэдняя працягласць жыцця ў Фінляндыі складае 78.66 гадоў (у мужчын - 75.15 гадоў, у жанчын - 82.31 года).
Нараджальнасць у 2008 годзе: 10,39 чал./1000 чал. У сярэднім у Фінляндыі нараджаюцца 105 хлопчыкаў на 100 дзяўчынак.
Смяротнасць у 2008 годзе: 10 смярцей/1000 чал.
Гадавы прырост насельніцтва ў сярэднім складае 0,098 % (2009).
Структура сям'і
41 % насельніцтва Фінляндыі належыць да сем'яў з дзецьмі. Па дадзеных статыстычнага бюро Фінляндыі, у 2008 годзе ў Фінляндыі налічвалася 1444000 сем'яў, што больш за аналагічны паказчык 2007 года на 6700 адзінак. 2/3 сем'яў - афіцыйна зарэгістраваныя. 21% - пары, якія не аформілі свае адносіны. 12% - бацькі-адзіночкі. 1244 сям'і, па дадзеных на 2008 год, аднаполыя сем'і. Сярэднестатыстычная сям'я - сям'я, якая ўяўляе сабой пару, афіцыйна аформіла адносіны, з дзецьмі. Такіх 62%. Сем'і, якія складаюцца з маці-адзіночкі з дзіцем - 17%. Сем'і, дзе адзінокім бацькам з'яўляецца бацька, па ранейшаму рэдкасць, хоць на 2008 год іх налічвалася 3% ад усіх сем'яў. 187 аднаполых сем'яў, па дадзеных на 2008 год, маюць дзяцей.
Іміграцыя
З 1 мая 2004 года ў краіне дзейнічае новы закон «Аб замежных грамадзянах» (фін. Ulkomaalaislaki), які рэгламентуе працэсуальныя нормы і парадак разгляду заяў на атрыманне віду на жыхарства, механізмы абскарджанняў рашэнняў і інш. Так, від на жыхарства (фін. oleskelulupa) патрабуецца ўсім замежным грамадзянам, чый перыяд знаходжання ў Фінляндыі перавышае 3 месяцы (за выключэннем грамадзян ЕС і прыраўнаваных да іх асоб).
Згодна з законам, двума асноўнымі відамі легальнай іміграцыі з'яўляецца ўз'яднанне сям'і і рэпатрыяцыя.
Іміграцыя ў Фінляндыю на працу з краін не-членаў ЕС ўзрасла ў 2007 годзе амаль на 60 %; ў агульнай складанасці за год дазвол на працу атрымалі 6200 чалавек. Колькасць студэнтаў, якія прыязджаюць на навучанне ў Фінляндыю, у параўнанні з 2006 годам павялічылася на 14%. На 9 % узрасла колькасць прашэнняў на ўз'яднанне сям'і. Больш за ўсё прашэнняў на знаходжанне ў Фінляндыі падаецца ў Расіі, Індыі і Кітаі.
Акрамя статусу бежанца ў Фінляндыі прадугледжаны яшчэ і так званы пратэкцыйны статус: ён прадастаўляецца ў выпадку, калі чалавек, які прэтэндуе на статус бежанца, не адказвае крытэрам гэтага статусу, але, у той жа час, па аб'ектыўных прычынах, гэты чалавек не можа вярнуцца на радзіму. Уцекачы, якія маюць статус, маюць права працаваць, як і асобы з пратэкцыйным статусам. Тыя, што шукаюць прытулку, якія не маюць статусу, фармальна таксама маюць права на працу, але фактычна гэта зрабіць цяжка, паколькі наймальнік павінен атрымаць дазвол з муніцыпальнага органа на прыняцце на працу такой асобы, а ў некаторых раёнах Фінляндыі, асабліва ў Хельсінкі, такі дазвол атрымаць вельмі цяжка.
Камель
Вывернуты з зямлі камель часам называюць карчом.
Спіс аб’ектаў PGC (2244001—2245000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2244001—2245000)
Камель
Назва паходзіць ад слова «кім», блізка таксама да kamėnas, kamíenas, kamans, «камель».
Мікола Прускі
Мікола Прускі (сапр. імя — Мікалай Юр’евіч Прускі;, в. Мікалаеўшчына, цяпер  — , Дэтройт) — дзеяч беларускай эміграцыі ў Злучаных Штатах Амерыкі, выдавец, рэдактар, грамадскі і культурны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Мікалаеўшчыне Стаўбцоўскага павета, яго маці Міхаліна Яўхімаўна была стрыечнай сястрой Якуба Коласа. У пачатку 1941 года па даносе свайго падначаленага бацька Міколы Прускага Юрый быў арыштаваны, сям’я апынулася на вуліцы. Дапамог малодшы брат Якуба Коласа Міхась (Антось Галіна), які пасяліў іх на сваім хутары. У тым жа годзе бацька Прускага быў вызвалены.
У гады Другой сусветнай вайны бацька Міколы працаваў у беларускай сямігодцы настаўнікам матэматыкі і пры надыходзе Чырвонай Арміі ў 1944 годзе ён быў вымушаны з сям’ёй пакінуць Беларусь і адыйсці на Захад. Прычынамі для гэтага з’яўляліся былы арышт і праца пад нямецкай акупацыяй.
Пасля пераезду ў ЗША друкаванне каштоўных папер стала асноўнай працай Прускага. На пачатку 1950-х у Гранд-Рэпідзе (штат Мічыган) заснаваў беларускае выдавецтва, выдаў дзясяткі беларускіх кніг, у тым ліку разам з БІНіМам. Атрымаўшы добрую кваліфікацыю, ён стаў прысвячаць друкарскай справе вольны час: у 1957 годзе ў Дэтройце пачаў выходзіць на беларускай і англійскай мовах часопіс «Свет» (World), пераемнікам якога стаў беларуска-амерыканскі культурна-асветніцкі часопіс «Беларускі свет».
З 1992 года рэдагаваў штомесячную газету беларускага замежжа «Беларускі дайджэст». Пасля абвешчання незалежнасці Рэспублікі Беларусь быў ініцыятарам пасылання кантэйнераў гуманітарнай і медыцынскай дапамогі ахвярам чарнобыльскай катастрофы.
Таксама быў вядомы як друкар і выдавец кніг Беларускага інстытута навукі і мастацтва ў ЗША. Друкаваў творы эміграцыйных пісьменнікаў, у яго друкарні выйшла падрыхтаваная Вітаўтам Кіпелем біяграфія «Янка Купала і Якуб Колас на захадзе», дзе ўлічана тое, што пісалася замежнымі аўтарамі пра іх творчасць.
У апошнія гады жыцця Мікола Прускі працаваў кансультантам па Усходняй Еўропе ў дабрачыннай арганізацыі «Міжнародная дапамога». З 2005 года з’яўляўся выканаўцам гуманітарных праектаў і арганізатарам збору сродкаў на будаўніцтва Беларускага музея з Гайнаўцы. Памёр 22 студзеня 2014 года ў Дэтройце пасля цяжкай хваробы.
Сям’я
Жонка ― Вера Младзяноўская, дзве дачкі.
Сіндром раздражнёнага кішэчніка
Сіндром раздражнёнага кішэчніка (СРК) — функцыянальны разлад тоўстай кішкі. Сустракаецца пераважна ў 30—40 гадоў найчасцей сярод гараджан.
Прычыны
Немач выклікаецца праз стрэс, хранічную стомленасць, парушэнне ўстойлівага раскладу харчавання, нястачу расліннай клятчаткі ў ежы, ужыванне раздражняльнай ежы (газіраваны напой, кава, спірт і тлустыя стравы), маларухомы лад жыцця, эндакрынныя парушэнні (атлусценне, гіпатэрыёз, цукровы дыябет і дысбактэрыёз).
Праявы
Парушэнне праяўляецца праз боль і ўздуцце жывата на трэцюю гадзіну пасля яды і да спаражнення, запор і панос адразу пасля ежы ў першай палове дня, нетрыманне газаў увечары. Адчуваецца бурчанне і пераліванне ў жываце, няпоўнае спаражненне кішэчніка, цяжар і перапаўненне ў эпігастрыі. Адзначаецца ванітаванне, адрыжка, галаўны боль, адчуванне камяку пры глытанні і нястача паветра.
Крупы
Кру́пы — харчовы прадукт, які складаецца з суцэльных ці драбнёных зерняў розных культур. Драбнёныя крупы завуцца сечка.
Крупы выпрацоўваюцца пераважна з крупяных (проса, грэчка, рыс, кукуруза), іншых збожжавых (ячмень, авёс, пшаніца, дагуса, радзей жыта) і бабовых (гарох, сачавіца) культур. Да круп таксама адносяцца аўсяныя камякі і кукурузныя шматкі, успушаныя зерні (рысавыя, пшанічныя), штучнае сага і іншыя.
Працэс выпрацоўкі круп складаецца ў выдаленні са збожжа прымешак, здымання цвёрдых верхніх абалонак і надання ядру адпаведных формы і выгляду.
Крупы багаты на складаныя вугляводы, за кошт якіх адбываецца паўнавартаснае харчаванне ўсяго арганізма. З круп вараць галоўным чынам кашы і супы.
Дыяцэзія Аба
Епархія Або (Dioecezis Aboensis) — скасаваная дыяцэзія Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Аба, Фінляндыя. Дыяцэзія Аба ўваходзіла ў архідыяцэзію Упсалы. Дыяцэзія Аба распаўсюджвала сваю юрысдыкцыю на паўднёвую чвстку сучаснай Фінляндыі.
Гісторыя
Дыяцэзія Аба была заснавана ў сярэдзіне XII стагоддзя пасля захопа гэтай тэрыторыі шведамі, якія прынеслі сюды хрысціянства. Першым епіскапам епархіі стаў святы Генрых Упсальскі.
Апошнім епіскапам каталіцкай дыяцэзіі быў Арві Куркі, які загінуў падчас караблекрушэння 22 ліпеня 1522 года, калі ён з-за праследавання з боку пратэстантаў быў вымушаны пакінуць Фінляндыю. Пасля смерці Арві Куркі дыяцэзія Аба спыніла сваё існаванне.
Ратуючы містэра Бэнкса
«Ратуючы містэра Бэнкса» (Saving Mr. Banks) — амерыкана-брытанска-аўстралійскі біяграфічны фільм 2013 года, зняты рэжысёрам Джонам Лі Хэнкокам па сцэнары Келі Марсэль і Сью Сміт, які спалучае ў сабе элементы драмы і камедыі.
Малдаўская Дэмакратычная Рэспубліка
Утварэнне ў першыя гады свайго існавання кантралявала толькі частку сваёй тэрыторыі. Акерманскі павет на поўдні кантраляваўся бальшавікамі і Адэскай Савецкай Рэспублікай, на тэрыторыі МДР вяліся баі між сіламі іншых дзяржаў: румынскай арміяй, бальшавікамі і войскамі Украіны. У выніку гэтага Сфатул Цэрый, вярхоўны орган у кіраванні краінай, прагаласаваў за ўвод румынскіх войскаў у краіну, з-за чаго МДР поўнасцю апынулася пад кантролем Румыніі. Пасля гэтых падзей Сфатул Цэрый сваёй большасцю прагаласаваў за ўваходжанне ў склад Румыніі.
Гісторыя
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі па ўсёй Бесарабіі актывізавалася дзейнасць Саветаў, значную колькасць месцаў у якіх займалі бальшавікі. Разам з гэтым, губернатар Бесарабіі сышоў у адстаўку і перадаў свае паўнамоцтвы Канстанціну Мімі, які заняў пасаду камісара Часовага ўрада Бесарабіі. Ягоным намеснікам стаў Уладзімір Крыстэ.
З узнікненнем Саветаў рэзалюцыя пра прызнанне савецкай улады спачатку была прынятая ў Бендэрах на сумежным паседжанні эсэраў, сацыял-дэмакратаў і прафхаўрусаў гораду, якое адбылося 28 кастрычніка 1917 года, 22 лістапада савецкую ўладу прызнаў Кішынёўскі савет. У Ціраспалі былі прадпрыняты спробы пераўтварэння саветаў у органы ўлады. Побач з гэтымі падзеямі мясцовы сялянскі кангрэс, які адбыўся ў кастрычніку 1917 года, прагаласаваў за зацвярджэнне на пасадзе камісара Іёна Інкулеца, якога з мэтай авалодання сітуацыяй паслаў Аляксандр Керанскі. Аднак Інкулец сутыкнуўся з апазіцыяй у асобе арыстакратыі, таму ён быў вымушаны стаць намеснікам Уладзіміра Крыстэ. Аднак прызнанне Саветаў у рэгіёне, а таксама беспарадкі ў вясковай мясцовасці і курс Цэнтральнай Рады Украіны на атрыманне незалежнасці прымусілі Сфатул Цэрый 15 снежня 1917 года прыняць дэкларацыю, у якой абвяшчалася ўтварэнне Малдаўскай Дэмакратычнай Рэспублікі як аўтаномнай часткі федэратыўнай Расіі.
Па абвяшчэнні рэспублікі Крыстэ сышоў у адстаўку і перадаў свае паўнамоцтвы Інкулецу. Тым часам у Сфатул Цэрый ішлі дэбаты з прычын назвы рэспублікі, у прыватнасці, адным з варыянтаў была назва «Бесарабская рэспубліка». Тым не менш, на думку Ерхана назва рэспублікі мусіла засноўвацца на назве колькасна пераважнага народа, з-за чаго галоўным пунктам гледжання стала назва на аснове этноніму.
Дэкларацыя пра ўтварэнне МДР прадугледжвала ахову дэмакратычных правоў і свабод, перадачу зямлі сялянам без выкупу, васьмігадзінны працоўны дзень, кантроль над вытворчасцю і спажываннем, забеспячэнне насельніцтва таварамі першай неабходнасці і харчаваннем, павелічэнне заробнай платы, утварэнне нацыянальнай арміі, роўныя правы для ўсіх нацыянальнасцей і г.д. У сваёй сутнасці гэтая дэкларацыя паўтарала дэкларацыю пра стварэнне самога Сфатул Цэрый.
Малдаване левабярэжжа Днястра (Прыднястроўе) таксама бралі актыўны палітычны ўдзел у стварэнні рэспублікі. У гэтым рэгіёне іх дзеля ў пачатку ХХ ст. складала каля 50% ад насельніцтва, і гэтая тэрыторыя мела намер далучэння да МДР. Па абвяшчэнні МДР адбыўся з'езд салдат левага берагу Днястра, на якім абмяркоўвалася мажлівае далучэнне рэгіёна да МДР. У наступным часе ў Грыгарыёпалі і Ціраспалі адбыліся яшчэ некалькі малдоўскіх з'ездаў, на якіх прысутнічалі прадстаўнікі Сфатул Цэрый. На з'ездах былі прыняты рашэнні пра культурнае і палітычнае адзінства Бесарабіі і Прыднястроўя і, адпаведна, пашырэнне МДР за кошт тэрыторыі гэтага рэгіёна, аднак гэта так і не было рэалізавана ў сувязі з цяжкай палітычнай сітуацыяй.
Палітыка
7 снежня 1917 года быў арганізаваны ўрад рэспублікі, вядомы як Рада Генеральных Дырэктараў (то бок, міністраў). Ён складаўся з дзевяці членаў на чале з Ерханам, які займаў яшчэ і пасаду міністра селськай гаспадаркі. Былі прызначаныя камісары ў паветах, ставіліся спробы стварэння арміі, ствараліся камітэты па выпрацоўцы законаў. Тым не менш, Сфатул Цэрый не меў дастатковых адміністрацыйных і фінансавых магчымасцей для падтрымкі грамадскага ладу ў рэспубліцы.
Тым часам адбывалася павелічэнне ўплыву Саветаў. Ствараліся атрады Чырвонай гвардыі, вызваляліся палітычныя вязні, здзяйсняўся кантроль на коштамі, канфіскоўваліся тавары ў спекулянтаў. Сітуацыю ў вёсках кантралявалі сялянскія камітэты, якія не дапускалі прадстаўнікоў Рады Генеральных Дырэктараў і захаплялі абшарніцкія землі; асабліва ўскладнялі абстаноўку прысутнасць частак расійскай арміі, якая на той момант у большасці сваёй распалася. Салдаты малдоўскай арміі адмаўляліся прыціскаць аграрны рух.
Пасля стварэння МДР у Бесарабіі ўсталявалася шматуладдзе. Розныя рэгіёны арыентаваліся на розныя ўрады і арганізацыі, прызнаваючы Расійскую Рэспубліку, Савецкую Расію, МДР, УНР, Адэскую Савецкую Рэспубліку, Бесарабскую ССР; у асобных рэгіёнах Бесарабіі і Буджаку ўлада адсутнічала.
На кіраванне паўднёвым усходам прэтэндаваў г.зв. Румчарад — Цэнтральны выканаўчы камітэт Саветаў Румынскага фронту, Чарнаморскага флоту і Адэсы. У выканаўчым камітэце арганізацыі прысутнічалі бальшавікі і левыя эсэры. Румчарад таксама кантраляваў усе рэвалюцыйна накіраваныя войскі рэгіёна, што ўскладняла становішча ў Малдове. Расійскія войскі Румынскага фронту перайшлі на бок УНР, камандаванне гэтых войскаў спрабавала выкараніць усе праявы бальшавізму ў сваіх шэрагах. Румчарад спрабаваў супрацьдзейнічаць гэтым сілам, у выніку чаго на тэрыторыі рэспублікі склалася супрацьстаянне дзвюх сіл, не зацікаўленых у існаванні МДР.
Гэтыя ўмовы падштурхнулі Сфатул Цэрый пачаць перамовы з Румыніяй пра ўвод войскаў гэтай краіны ў Малдову. Звесткі пра факт гэтых перамоў трапілі ў прэсу, што выклікала масавыя пратэсты насельніцтва. Не чакаючы заканчэння перамоў, два палкі румынскай арміі 7 снежня 1917 года, з нагоды закупкі харчу, перайшлі Прут, занялі мястэчка Леова і некалькі памежных сёлаў. Бальшавікі кішынёўскага гарнізону здолелі выставіць заслон румынскім войскам, салдаты рэвалюцыйных поглядаў узялі пад кантроль памежную станцыю Унгень.
Пасля гэтых падзей 20 снежня ў Кішынёве і іншых гарадох былі распаўсюджаныя праклямацыі супраць Сфатул Цэрый, у якіх ён абвінавачваўся ў перадачы Бесарабіі Румыніі. Урад МДР адрынаў гэтыя заявы. 21 снежня ў газеце «Бессарабская жизнь» была апублікавана інфармацыя, што сёлы Пагэнешць, Сарат Рэзэшць і Вайнешць быццам бы аточаныя румынскай арміяй, якая страляе па насельніцтве. Рэзалюцыі супраць уводу румынскіх войскаў таксама апублікавалі сялянскія з'езды Хоцінскага і Бельцкага паветаў, другі з'езд Руічараду і г.д.
28 снежня 1917 года на паседжанні Сфатул Цэрый ў Сялянскай фракцыі Панцеляймон Ерхан выставіў на галасаванне пытанне пра неабходнасць уводу войскаў у мэтах барацьбы з анархіяй, аховы харчовых складаў, чыгунак і заключэння замежнага крэдыту. Гэта прапанова была прынята 38 галасамі — большасцю галасоў Сфатул Цэрыя. Ваенны міністр МДР Герман Пынця заявіў, што малдоўскае насельніцтва, асабліва салдаты, раззлаваныя прыходам румынаў, мяркуючы, што румынскія сілы канфіскуюць у іх зямлю, здабытую ў выніку рэвалюцыі.
У той жа дзень у Кішынёве пачаў працу фронтавы аддзел Румчараду, дзейнасць якога была накіравана на супрацьдзеянне румынскім войскам.
Абвастрэнне сітуацыі
У пачатку студзеня румынскія войскі перайшлі мяжу МДР і занялі гарады Балград, Кагул, Леова, Унгены і некалькі сёлаў. 6 студзеня 1918 года атрадам трансільванцаў была прадпрынятая спроба ўвайсці ў Кішынёў з боку Раздзельнай. Супраць іх выступілі частку фронтавага аддзела Румчараду і малдоўскія атрады, якія былі адпраўленыя на падтрымку румынскім вйоскам Радай Генеральных Дырэктараў, але перайшлі на бок бальшавікоў. Яны раззброілі трансільванцаў і адправілі іх у Адэсу.
На гэты момант у суседняй Украіне адбываліся ўзброеныя канфлікты між Украінай і савецкай уладай, на вызначанай частцы яе тэрыторыі ўжо існавала Савецкая Украіна. Яе ўлады і ўлады РСФСР адрэагавалі на ўвод румынскіх войскаў разрывам зносін з Румыніяй. Такім чынам, Румынія ўступіла ў вайну з Савецкай Украінай і РСФСР. Украінская Народная Рэспубліка таксама выразіла незадавальненне сітуацыяй, накіраваўшы ў Румынію ноту зпатрабаваннем спынення наступу на Хоцін, які лічыўся УНР часткай тэрыторыі Украіны.
15 студзеня Сфатул Цэрый з ініцыятывы Інкулеца правёў урачыстае паседжанне з нагоды прыёму румынскага генерала Е. Брашцяну. У сваіх заявах Сфатул Цэрый запэўніваў насельніцтва, што румынскія войскі прыйшлі з мэтай пераадольвання анархіі і аховы чыгунак і складоў. той жа час румынскія войскі пачалі канфіскаваць маёмасць, за кошт якога планавалася палепшыць эканамічнае становішча ў пасляваеннай Румыніі. Апрача маёмасці, канфіскацыі таксама падлягалі прадукты харчавання са складоў.
Поўнач МДР трапіў пад кантроль войскаў Аўстра-Венгрыі, чатыры румынскія дывізіі, што занялі астатнюю частку Малдовы, прадаставілі калідор для перадыслакацыі нямецкіх войскаў у Адэсу. У Кішынёве пачаў працу губернскі сялянскі з'езд, але ён быў разагнаны, а яго члены былі абвінавачаныя ў антыдзяржаўнай палітыцы і расстраляныя паводле загаду каменданта Кішынёву Мавілэ.
Сутыкненні з мясцовым насельніцтвам
21 студзеня 1918 года румынскія войскі прадпрынялі спробу заняцця Ізмаіла. Матросы мясцовай флатыліі аказалі супраціўленне румынскім войскам, супраціву аказалі падтрымку мясцовыя працоўныя. Тым не менш, 22 студзеня горад трапіў пад кантроль румынскіх сіл з прычыны палітычнай нявызначанасці мясцвых уладаў, адна частка якіх падпарадкоўвалася МДР, іншая — Румчараду.
Тым часам 22 студзеня 1918 года міністр Панцеляймон Ерхан праінфармаваў Сфатул Цэрый, што Украінская Народная Рэспубліка абвясціла незалежнасць. На паседжанні ў ноч з 23 на 24 студзеня ва ўмовах дыслакацыі ў Малдове румынскіх войскаў Сфатул Цэрый таксама абвясціў пра незалежнасць. У выдадзенай дэкларацыі пра незалежнасць абвяшчаліся дэмакратычныя правы і вольнасці, роўнасць нацый, перадача зямлі сялянам. Тым часам буйныя баі вяліся каля Белгараду-Днястроўскага. З 28 па 30 студзеня ў горадзе ішлі вулічныя баі між прыхільнікамі Цэнтральнага савета УНР, якая, апрача Малдовы, таксама прэтэндавала на горад, і бальшавікамі. У выніку баёў горад трапіў пад кароткатэрміновы кантроль бальшавікоў. Тым часам, пэўная частка насельніцтва Малдовы працягвала супраціўленне румынскім сілам.
Так, абаронаю Бендэраў кіраваў мясцовы штаб на чале з Г. Барысавым, сумесна з аддзелам Румчарада. Першая спроба ўзяцця горада была прадпрынята 29 студзеня, аднак салдаты 5-га і 6-га Заамурскіх палкоў, працоўныя атрады і апалчэнцы здолелі адстаяць горад. 2 лютага румынскія сілы здолелі ўвайсці ў Бендэры, але іх дапамаглі адбіць расійскія войскі, якія прыбылі з-за Днястра, аднак 7 лютага горад быў узяты.
Тым часам, румынская армія, заняўшы іншыя рэгіёны Бесарабіі, паспрабавала фарсаваць Днестр. На гэта адрэагаваў камандзір групай войскаў Чырвонай арміі ва Украіне Міхаіл Мураўёў, які паслаў на Днестар 3000 салдат. Гэтая групоўка засяродзілася вакол Ціраспаля і Бендэраў, ёй таксама дапамагалі сілы Адэскай рэспублікі. Румынскія сілы прадпрынялі яшчэ адну спробу фарсавання ракі, але яна правалілася. У выніку гэтага было падпісана перамір'е, уся Бесарабія апынулася пад кантролем Румыніі.
Тым не менш, бальшавікі стварылі калегію румынска-расійскіх спраў, якая справакавала аднаўленне вайны сваімі патрабаваннямі пакінуць Бесарабію. Бальшавікі асцерагаліся ўзяцця румынамі Адэсы, з-за чаго Мураўёў патрабаваў ад Адэсы вылучэння 10 млн рублёў на працяг ваенных дзеянняў. Румыны тым часам працягвалі наступ, нанесшы ўдар па бальшавіках пры Рыбніцы. Нягледзячы на гэта, Мураўёў прапанаваў наступ на Малдову і Румынію, пачаўшы з гэтай экспансіі г.зв. сусветную рэвалюцыю. Аднак бальшавікі не мелі дастатковых рэсурсаў для гэтага, а Антанта пачала ціск на румынскі бок. У выніку гэтага 8 сакавіка 1918 года быў падпісаны пратакол ліквідацыі расійска-румынскага канфлікту.
Пад кантролем бальшавікоў заставалася частка паўднёвай Бесарабіі і буйны горад Белгарад-Днястроўскі. Па ўзяцці Татарбунараў румынскія войскі змаглі пачаць наступ на гэты горад і падкантрольныя бальшавікам тэрыторыі.
У другой частцы лютага бальшавікі разбілі румынскія часткі на лініі Рэзіна—Шалданешты і нанесці ўдар у раёне мястэчка Кіцканы. Румынскія ўлады былі вымушаныя пайсці на перамовы з Саветамі. 5 сакавіка румынскі бок падпісаў пратакол пра спыненне румынска-савецкага канфлікту, 9 сакавіка яго падпісалі бальшавікі. Пагадненне складалася з дзевяці пунктаў і прадугледжвала пакіданне Бесарабіі Румыніяй цягам двух месяцаў, пераход мясцовага кантролю ў рукі міліцыі адразу па падпісанні дагаворы, абмен арыштаванымі і палоннымі, адмова румынаў ад ваенных дзеянняў датычна мясцовага насельніцтва і Чырвонай арміі, наданне Румыніі лішкаў ежы пасля задавальнення патрэбаў бальшавіцкіх сіл, права на прытулак румынскай арміі на тэрыторыі пад кантролем бальшавікоў у выпадку неперадбачнай сітуацыі, атрэба ўстанаўлення кантакту між камандаваннямі абедзвюх армій у выпадку сумеснага дзеяння супраць трэціх дзяржаў, абавязак весці перамовы пры пасярэдніцтве ЗША, Вялікабрытаніі і Францыі ў разе ўзнікнення новых супярэчнасцей.
З савецкага боку пагадненне падпісалі Х. Ракоўскі, М. Брашаван, У. Юдаўскі і М. Мураўёў, з румынскага — міністр замежных спраў і прадстаўнік рады міністраў Аляксандр Аверэску, але гэта пагадненне не паспела набыць моц. У выніку баёў з антыбальшавіцкімі сіламі Чырвоная армія была вымушана адступіць за Днестар, а Румынія, не выканаўшы сваіх абавязкаў, пачала далучэнне Бесарабіі да Румыніі, абапіраючыся на землеўласнікаў і Сфатул Цэрый.
На наступны дзень па спыненні агню Румынія скасавала пагадненне і заняла Белгарад-Днястроўскі, з-за чаго Румынія стала поўнасцю кантраляваць Бесарабію. На канец сакавіка баявыя дзеянні паступова спыніліся.
Сага (крупы)
Са́га (sago) — крупы з крухмалу, якія здабываюць са стрыжню камля сагавай і некаторых іншых пальмаў, а таксама штучныя крупы з бульбянага або кукурузнага крухмалу.
Багатая на вугляводы (85%), бялкі ўтрымваюцца ў нязначнай колькасці. Выкарыстоўваецца пры дыетах з неабходнасцю абмежаваня ўжывання бялкоў.
Сага — асноўны прадукт харчавання ў Новай Гвінеі, на Барнеа, Малуках і Суматры. У Брунеі з яе гатуюць папулярную страву амбуят. Таксама шырока выкарыстоўваецца для вырабу локшыны і белага хлебу.
На рынак звычайна пастаўляецца ў выглядзе круп, падобных да тапіёкі — шарыкі дыяметрам 2 мм. Пры прыгатаванні набухае, становіцца празрыстай і друзлай. Шырока выкарыстоўваецца для прыгатавання пудынгаў.
Малдаўская Дэмакратычная Рэспубліка
Дзяржаўная сімволіка
Малдаўская Дэмакратычная Рэспубліка мела герб і некалькі сцягоў. Першы сцяг рэспублікі не быў зацверджаны афіцыйна. Ён прадстаўляў з сябе чырвона-сіні прамавугольнік, парадак колераў у якім не быў упарадкаваны, з-за чаго ён мог вешацца як сінім, так і чырвоным колерамі дагары. Такая расфарбоўка сцягу атрымлівалася з-за выпарвання белай стужкі на расійскім сцягу.
Герб МДР стылістычна быў падобны да гербу Малдаўскага княства, змяшчаючы выяву галавы тура, зоркі, ружы і маладзіка.
Сфатул Цэрый, як вышэйшы орган кіравання краінай, таксама меў уласны сцяг. Ён быў аналагічны дзяржаўнаму, але змяшчаў надпіс Sfatul Ţării («рада краіны»), пад якім таксама знаходзіўся герб. Адзначаўся і іншы сцяг МДР, які быў падобны да сцягу Сфатул Цэрый, але адрозніваўся ад апошняга надпісам R.M. (скарачэнне ад Republica Moldova — «Рэспубліка Малдова»). Гэты сцяг выкарыстоўваўся радзей.
Улада
Фактычна МДР паводле формы дзяржаўнага кіравання з'яўлялася парламенцкай рэспублікай. Яе парламент, вядомы ў гістарыяграфіі паводле транслітарацыі румынскай назвы — Сфатул Цэрый, узнікнуў раней за саму рэспубліку 4 снежня 1917 года. Ягоным старшынёй стаў эсэр Іён Інкулец, віцэ-старшынёй — Панцеляймон Халіпа.
Выканаўчы органам Сфатул Цэрыя стаў г.зв. Дырэктарат — Рада генеральных дырэктараў. У яго склад уваходзілі дзевяць міністраў на чале з Панцеляймонам Ерханам. Гэты орган улады абіраўся народым галасаваннем. У 1917 годзе адбыліся першыя і адзіныя выбары ў Сфатул Цэрый. У ім было 150 месцаў, з іх 105 мандатаў мелі малдаване, 15 — украінцы, 13 — яўрэі, 6 — рускія, 3 — балгары, па 2 — немцы і гагаузы, па адным мандаце — паляк, грэк і армянін; нацыянальнасць уладальніка апошняга мандату невядомая.
У паўнамоцтвы Сфатул Цэрыя ўваходзілі найважнейшыя галіны дзейнасці дзяржавы. Напрыклад, менавіта яго рашэннямі спачатку было зацверджана стварэнне МДР і наступнае ўваходжанне ў склад Румыніі. 10 снежня 1918 года, пасля ўваходжання Малдовы ў склад Румыніі, Дырэктарат і Сфатул Цэрый былі скасаваны ўказам караля Румыніі.
Прадпрымаліся спробы прыняцця Канстытуцыі. У сакавіку 1918 года група малдоўскіх юрыстаў распрацавала Канстытуцыю дзяржавы, якая, тым не менш, не стала асноўным законам краіны. Дырэктаратам ставіліся спробы арганізацыі арміі, распрацоўкі законаў і ўпарадкавання мясцовай улады, аднак падобныя захады не былі ажыццёўленыя, а пасля ўваходжання ў склад Румыніі страцілі сэнс.
Геаграфія
Дакладных граніцаў у МДР не існавала. Незважаючы на гэта, заходняя мяжа рэспублікі праходзіла былой румынска-расійскай мяжой (у цэлым супадаючы з сучаснай румынска-малдоўскай), размяшчаючыся па рэчышчах рэк Прут і Дунай. На поўдні мяжа выходзіла да Чорнага мора, а на поўначы нічым не абмяжоўвалася. Вузкая прастора на паўночным захадзе паміж Днястром і Прутам межавала з Букавінай, якая належала тагачаснай Аўстра-Венгрыі, гэты ўчастак таксама не меў вызначанай мяжы. Паводле III Універсалу, ракой Днестар праходзіў участак мяжы Украіны. Адначасова гэтая рака служыла ў якасці мяжы Малдовы, аднак доўгі час пытанне ўсходняе мяжы Малдовы было адкрытым. На ўсходзе межы рэспублікі таксама абмяжоўваліся Чорным морам.
На захадзе МДР праходзіла мяжа з Румыніяй, на паўночным захадзе — з Аўстра-Венгрыяй. На ўсходзе рэспубліка мела межы з УНР, Адэскай Савецкай Рэспублікай і Бесарабскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікай. Усе гэтыя дзяржаўныя ўтварэнні ў той ці іншай ступені мелі тэрытарыяльныя прэтэнзіі да Малдовы.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Сталіцай рэспублікі стаў горад Кішынёў, які знаходзіцца ў цэнтральнай частцы сучаснай Малдовы.
Малдаўская Дэмакратычная Рэспубліка, паўтараючы тэрыторыю былой Бесарабскай губерні, падзялялася на восем паветаў: Акерманскі, Бельцкі, Бендэрскі, Ізмаільскі, Кішынёўскі, Аргееўскі, Сароцкі і Хоцінскі. Адміністрацыйныя цэнтры трох паветаў — Акерманскага, Ізмаільскага і Хоцінскага (гарады Белгарад-Днястроўскі, Ізмаіл, Хоцін адпаведна), на цяперашні момант знаходзяцца ў складзе Украіны. Акерманскі павет падчас існавання рэспублікі знаходзіўся пад кантролем Адэскай Савецкай Рэспублікі, але ўжо ў сакавіку 1918 года яго тэрыторыю ўзялі пад кантроль румынскія войскі.
З мэтай забеспячэння кіравання на павятовым узроўні Сфатул Цэрый прызначыў у кожны павет па каменданце.
Насельніцтва
У Малдаўскай Дэмакратычнай Рэспубліцы пражывала прыкладна 2 700 тыс чал. . Аснову насельніцтва ў дзяржаве складалі малдаване, якія найбольшую дзелю ад насельніцтва складалі ў цэнтральных рэгіёнах краіны. Найменшая працэнтная доля малдаванаў была ў Буджаку — поўдні былой Бесарабскай губерні. Серад нацыянальных меншасцей адзначаліся рускія, украінцы, гагаузы, немцы, балгары, яўрэі, цыгане, албанцы і г.д. Украінцы напачатку ХХ ст. складалі 20% ад насельніцтва, яўрэі — 11%, рускія — каля 8%, балгары — 5%, гагаузы і цыгане — 4 і 0,6% адпаведна.
На поўдні Буджаку раманамоўныя народы складалі 27%, у наваколлях горада Белгарад-Днястроўскі — 23%.
Аб'яднанне з Румыніяй
У сакавіку 1918 года быў апублікаваны праект Канстытуцыі МДР, распрацаваны групай малдоўскіх юрыстаў. Паводле Канстытуцыі прадугледжвалася, у прыватнасці, што Малдаўская рэспубліка складае незалежную і непадзельную дзяржаву, тэрыторыя якой не можа быць адчужанай. Нягледзячы на гэта, рэальная ўлада МДР распаўсюджвалася толькі на частку яе тэрыторыі.
Кіраўнікі Сфатул Цэрый Іён Інкулец і Думітру Чугурану некалькі разоў ладзілі паездкі ў Ясы з мэтай кансультацыяў па пытанні аб'яднання МДР і Румыніі з румынскім урадам, які знаходзіўся ў гэтым горадзе з прычыны акупацыі Германіяй Бухарэста. У выніку перамоў было вырашана, што рашэнне пра аб'яднанне прыме Сфатул Цэрый, пасля аб'яднання Бесарабія захавае аўтаномны статус, а Сфатул Цэрый засанецца органам вышэйшай улады і будзе абірацца ўсенародным галасаваннем.
27 сакавіка 1918 года адбылося наступнае паседжанне Сфатул Цэрый, на якім было пастаўлена пытанне пра аб'яднанне Румыніі і Бесарабіі. Падчас галасавання будынак, дзе адбывалася паседажнне, быў абкружаны румынскімі вайскоўцамі, на галасаванні прысутнічалі румынскія ваенныя ўлады. Збянтэжыўшыся прысутнасцю румынскіх войскаў у Кішынёве, прадстаўнікі балгарскай, нямецкай, гагаузскай меншасцей у сваю чаргу заявілі пра сваё ўстрыманне ад галасавання і палічылі яго незаконным. Прадстаўнікі сялянскай фракцыі В. Цвганко і прадстаўнік расійскай культурнай лігі В. Гракулаў заявілі пра мажлівасць вырашэння пытання далучэння або самастойнасці толькі шляхам рэферэндуму. Тым не менш, гэтыя аргументы не ўзялі ва ўлік і адбылося пайменнае галасаванне. За далучэнне прагаласавала 86 дэпутатаў, супраць — 3, устрымаліся — 36, адсутнічалі пры паседжанні — 13.
У рэгіёне пачалі адзначацца забастоўкі і паўстанні. У красавіку баставалі кішынёўскія чыгуначнікі, да якіх у маі і чэрвені далучыліся чыгуначнікі ўсёй Бесарабіі. У Бендэрах, Унгенах і Окніцы сталі падпальвацца і выбухоўвацца румынскія склады, у Каменцы і шматлікіх сёлах адзначаліся сялянскія хваляванні. На левым беразе Днястра пачаўся партызанскі рух.
На паседжанні з 25 па 26 лістапада 1918 года ў прысутнасці кворуму з 45 галасоў з 125 было прынята рашэнне пра далучэнне Бесарабіі да Румыніі, паводле якога ліквідаваліся ўмовы акту ад 27 сакавіка 1918 года. Пасля прыняцця рашэння Сфатул Цэрый спыніў існаванне. Значная частка дэпутатаў патрабавала ад румынскаг ураду аднаўлення аўтаноміі, аднак рэакцыі на гэта не паследавала.
Наступны гістарычны перыяд акрэсліваўся існаваннем Бесарабіі ў складзе Румыніі ў якасці адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі з той жа назвай і захаванымі межамі паветаў. Наступныя 22 гады Бесарабія знаходзілася ў складзе Румыніі, тады як малдоўская частка левага берагу Днястра атрымала статус аўтаноміі ў складзе УССР (спачатку ў якасці аўтаномнай вобласці, а потым — аўтаномнай ССР). Па атрыманні СССР кантролю над Бесарабіяй (што нярэдка вызначаецца ў гістарыяграфіі як акупацыя) яе тэрыторыя была аб'яднана з Малдаўскай АССР з утварэннем новай сайзнай рэспублікі — Малдаўскай ССР.