cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лявонцій Тарасевіч
Творчасць
Значнай і па-мастацку цікавай часткай спадчыны Лявонція Тарасевіча з'яўляюцца партрэтныя і гербавыя выявы. Яны друкаваліся на асобных аркушах ці ўключаліся ў кнігі, змяшчаліся на франтыспісах, пераўтвараючыся ў своеасаблівыя ілюстрацыі. Напрыклад, у «Літургіёне, або Служэбніку» ёсць партрэт К. С. Радзівіла. Франтыспісы шэрагу кніг упрыгожылі гербы буйных магнацкіх радоў: Агінскіх, Браніцкіх, Сапегаў, Бжастоўскіх. У 1690-я гг. мастак награвіраваў партрэтныя выявы падстолія ашмянскага Георгія Зямлі і будучага епіскапа-суфрагана беларускага Багуслава Гасеўскага. Калі ў першым прыкладзе характарыстыка вобраза дапаўняецца сімвалічнымі ўвасабленнямі «Ісціны», «Разважнасці», персаніфікацыяй «Славы», то ў другім вырашэнне менш складанае. Гэта пышны картуш з партрэтам Б. Гасеўскага. Яго, як і герб, трымаюць анёлы.
Філіп Беатрыкс-Сакі
Філіп Беатрыкс Сакі (Filip Beatrix (Szczęsny) Sacchi, 4 красавіка 1791, Масква — 16 красавіка 1850, Вустэр, Масачусетс, ЗША ) — святар, педагог, прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі і Джорджтаўскага ўніверсітэта (ЗША).
Сын француза і італьянкі, народжаны ў Маскве, уступіў у Таварыства Ісуса 11 жніўня 1807 г. Потым два гады праходзіў выпрабаванні ў навіцыяце ў Дынабургу. Вывучаў рыторыку ў Аршанскім езуіцкім калегіуме (1809—1811), філасофію (1811—1813) і французскую мову (1813—1814) у Полацкім езуіцкім калегіуме (акадэміі). Выкладаў граматыку ў калегіуме ў Пецярбургу (1814—1815). Прафесар паэтыкі і мовы, этыкі ў Полацкай езуіцкай акадэміі (1815—1817), прафесар паэтыкі і рыторыкі ў Віцебскім езуіцкім калегіуме (1817—1818). У 1818—1820 гг. вывучаў тэалогію ў Акадэміі.
Пасля выгнання езуітаў (1820) з Расійскай імперыі спачатку з’ехаў у Італію, а потым у 1821 г. у Злучаныя Штаты Амерыкі. Скончыў курс тэалогіі ў Джорджтаўнскім універсітэце (1821—1823). Дзякуючы рэкамендацыйным лістам біскупа Балонні і Тадэвуша Бжазоўскага, першага генерала адноўленнага ў 1814 г. Таварыства Ісуса, стаў выкладаць у гэтай езуіцкай навучальнай установе. Прафесар лаціны і грэчаскай мовы у Джорджтаўнскім універсітэце. Дарадца правінцыяла (1834—1840), суперыёр у Пэрадайз (Пенсільванія), місіянер у штатах Пенсільванія і Мэрыленд, прафесар моў у каледжы Святога Крыжа (College of the Holy Cross) у Вустэры.
Кельцкае мастацтва
Мастацтва кельтаў прасочваецца ад гальштацкай культуры (900—400 гады да н. э.), мае запазычанні з мастацтва ібераў, ілірыйцаў, фракійцаў і іншых плямёнаў, з якімі кельты мелі кантакты, а таксама са старажытнагрэчаскага мастацтва і мастацтва этрускаў. Найбольш характэрна кельцкае мастацтва прадстаўлена латэнскай культурай (з V стагоддзя да н. э), распаўсюджанай па ўсёй Цэнтральнай і Заходняй Еўропе (Францыя, Швейцарыя, Іспанія), на Балканах, Малой Азіі, Брытаніі і Ірландыі).
Для кельцкіх твораў характэрны арнамент, выкананы на метале. Першапачаткова нанясенне арнаменту ажыццяўлялася гравіроўкай, пазней сталі вырабляцца рэльефныя выявы. У арнаменце выкарыстоўваліся геаметрычныя, раслінныя і зааморфныя элементы. Адным з найбольш развітых кірункаў стаў выраб ювелірных вырабаў, упрыгожаных характэрным арнаментам.
У скульптуры кельтаў вялікі ўплыў антычнага мастацтва, аднак для кельтаў характэрна больш грубае выкананне фігур і ўпрыгожванне іх ўстаўкамі са шкла і паўкаштоўных камянёў, а таксама выкарыстанне розных эмаляў і інкрустацыі. Статуі малявалі кельцкія бажаствы, герояў, а таксама жывёл і фантастычных істот.
Гісторыя вывучэння
У Сярэднія вякі мастацтва кельтаў перажыло своеасаблівае адраджэнне: да яго звярнуліся народы Францыі, Швейцарыі, Бельгіі і збольшага Вялікабрытаніі. У Ірландыі ў VII—IX стагоддзях узнік так званы новакельцкі стыль.
Людзі, якія гістарычна жылі на тэрыторыі заходняй Еўропы, таксама вядомыя як кельты, паходзяць ад інда-еўрапейскіх народаў, з так званай групы людзей, умоўна названых протакельтамі, што распаўсюджваліся як этнас па паўднёва-заходняй Еўропе, адначасова узмацняючы ўплыў сваёй мовы і культуры. Археолагі здолелі аднавіць маршруты распаўсюджання кельтаў па ўплыве іх мастацтва на карэнных жыхароў, напрыклад на гальштацкую культуру або латэнскую культуру. Больш нядаўнія генетычныя даследаванні паказалі, што розныя кельцкія групы не ўсе мелі агульныя карані, а значыць гаворка ішла таксама аб асіміляцыі карэнных народаў, з часам пераняўшых мову і культуру кельтаў. Па гэтай прычыне вызначыць, хто былі спрадвечныя прадстаўнікі кельцкага этнасу вельмі складана.
Вызначэнне кельты выкарыстоўвалася, як сінонім слова Галы (Κελτοι, Celtae), у 17 стагоддзі навукоўцы, такія, як паднялі пытанне аб гістарычнай сувязі паміж Гальскімі і Брыцкімі народамі. У 18 стагоддзі, калі ў грамадстве паўстала цікавасць да «прымітывізму», у англійскім грамадстве стаў папулярны вобраз «высакароднага дзікуна», што выклікала цікавасць у многіх гісторыкаў і энтузіястаў да вывучэння кельцкай і друідскай культуры. Паралельна ў Ірландцаў зарадзілася ідэя нацыянальнага руху.
Старажытнасць
Самыя раннія археалагічныя раскопкі кельцкіх паселішчаў датуюцца прыкладна 800—450 да нашай эры. Аднак кельцкія малюнкі не адрозніваліся сваёй унікальнасцю і прадстаўлялі мастацтва, тыповае для народаў гэтага рэгіёну, і ў ім назіраўся ўплыў мастацтва іншых народаў, з якімі протакельты ўступалі ў кантакт. У якасці ўзораў выкарыстоўвалася мегалітычнае мастацтва на камянях і сасудах пакідалі ўзорныя сіметрычныя спіральныя кругі і іншыя акругленыя формыː падобныя віды мастацтва, перш за ўсё наскальныя малюнкі, у дастатку захаваліся і да нашых дзён, у прыватнасці з часоў неаліту захаваўся найбуйнейшы помнік архітэктуры Бру-на-Бойн ў Ірландыі. Мноства помнікаў мастацтва таксама захавалася ў Брэтані, гістарычнай вобласці Францыі. У Ірландыі і Еўропе былі таксама знойдзены вырабы эпохі бронзавага стагоддзя, а менавіта залатыя лунулы, вялікія каўняры і аналагі шыйных грыўняў часоў жалезнага веку. У бронзавым веку кельты сталі вырабляць розныя металічныя ўпрыгажэнні з ўзорамі і ствараць ювелірныя вырабы.
Жалезны век
У адрозненне ад большасці жыхароў Еўропы ў перыяд жалезнага веку, якія вялі сельскі лад жыцця, кельцкія паселішчы былі прадстаўлены вельмі буйнымі і ўмацаванымі селішчамі, якія рымляне называлі Опідум, такія паселішчы былі прадстаўлены арыстакратыяй, якая часта закупляла дарагія рэчы і ўпрыгажэнні, якія часцяком выразна заяўлялі пра сваё паходжанне, у суседніх культур, і якія археолагі ў будучыні знойдуць у магілах знаці. У асноўным дадзенымі раскопкамі займаўся нямецкі эмігрант Пол Якабсталь, які адыграў важную ролю ў вывучэнні ранняга кельцкага мастацтва ў сярэдзіне XX стагоддзя.
Гальштацкая культура адрознівалася геаметрычнымі арнаментамі, прамымі лініямі і трохвугольнікамі, а не выгнутымі і заплеценымі лініямі, тыповымі для кельцкага мастацтва, пры гэтым для мастацтва гэтага тыпу характэрна тэхніка запаўнення ўзорамі ўсёй прасторы прадмету або ўпрыгажэння. З-за гэтага сярод гісторыкаў ідзе дыскусія адносна таго, ці была гальштацкая культура кельцкай або ж толькі адчула ўплыў кельцкай культуры, а сама такой не з’яўлялася, нягледзячы на гэта гальштацкую культуру прынята лічыць узорам ранне-кельцкай культуры.
Па меры таго, як грамадства Гальштата станавілася больш уплывовым і багатым і наладжвала ўсё больш моцныя гандлёвыя сувязі з суседнімі рэгіёнамі, у горадзе сталі з’яўляцца ўпрыгажэнні з усё далейшых рэгіёнаў, у тым ліку тавары з Міжземнамор’я або нават кітайскі шоўк. Вядомыя знаходкі ўключаюць у сябе велізарны бронзавы кратар з Вікса з ёмістасцю 1100 літраў, зроблены ў Вялікай Грэцыі, цяпер поўдзень Італіі. У Гохдарфскай грабніцы быў знойдзены яшчэ посуд з выявамі львоў, ляжачых на вобадзе, але ўжо зроблены мясцовымі жыхарамі, пры гэтым у спробе пераймаць грэчаскае мастацтва, але ўжо з уплывам кельцкага мастацтва. Узоры гельштацкага мастацтва былі таксама знойдзены далёка ад самага Гельштата, напрыклад, у розных абласцях Ірландыі, але ўжо з уплывам мясцовых арнаментаў і традыцый.
У Гельштаце таксама стваралі фігуры людзей і мелі, як правіла, рэлігійныя адценні, самыя выдатныя ўзоры мастацтва паказваюць бронзавыя колавыя каляскі, перапоўненыя стаячымі фігуркамі людзей, таксама фігуркі маглі змяшчацца ў міскі і, верагодна, служылі дарам багоў, і археолагамі былі знойдзены побач з магіламі. Акрамя гэтага археолагамі знаходзіліся каменныя статуі людзей, якія, верагодна, паказвалі багоў.
Сярод іншых часта сустракаемых узораў мастацтва ў перыяд Ла Тэна з’яўляюцца чалавечыя і птушыныя металічныя твары і галовы, як частка упрыгожванняў або прадметаў, твары могуць мець абстрактны выгляд расліны. Пры гэтым твары рабілі так, каб стваралася ілюзія змены мімікі, калі глядзець на твар з розных ракурсаў. Калі адлюстроўваўся ўвесь чалавек, то яго галава была непрапарцыйна вялікай, што, верагодна, было адлюстраваннем кельцкіх рэлігійных перакананняў.
Найскладанейшыя ансамблі каменнай скульптуры, у тым ліку рэльефы, былі знойдзены ў французскіх археалагічных помніках Ракперцюз і Энтрэмон, некалі суседніх з грэчаскімі калоніямі. Верагодна падобныя рэлігійныя святыні былі шырока распаўсюджаныя сярод кельтаў, куды таксама складалі чарапы ворагаў. Знойдзеныя археолагамі ўзоры датуюцца 3-м стагоддзем да нашай эры.
Бронзавы век
Бронзавы век прадстаўлены ў асноўным Латэнскай культурай, якая ўтварылася раптоўна, прыкладна ў 5-м стагоддзі да нашай эры і верагодна супадала з нейкім грамадскім пераваротам, які прадвызначыў змену культурных і гандлёвых цэнтраў у паўночна-заходняй Еўропе. Першапачаткова латэны пражывалі на поўначы Францыі і поўдні Германіі, але на працягу наступных стагоддзяў распаўсюджвалі свой уплыў на Італію і Ірландыю і Венгрыю, самі кельты часцяком выступалі агрэсіўнымі захопнікамі, але былі рэгіёны, якія мірна пераймае кельцкую матэрыяльную культуру, верагодна латэнская культура першапачаткова не была кельцкай, але з часам падвергнулася асіміляцыі, паколькі раннія археалагічныя раскопкі паказваюць відавочны ўплыў ва ўпрыгажэннях і прадметах побыту замежных культур, асабліва скіфскай, грэчаскай і этрускай і нават персідскай, выкліканай заваяваннем Фракіі і Македоніі імперыяй Ахеменідаў. Само мастацтва кельтаў тады адрознівалася крывалінейнасцю, стылізаванасцю пад расліны, гародніну і садавіну: асабліва вінаград і кветкі лотаса.
Археалагічныя знаходкі паказваюць, што сярод кельтаў пануючую пазіцыю займала ваенная арыстакратыя і акрамя ювелірных упрыгажэнняў было знойдзена мноства ваенных вырабаў і зброі, аднак пахавальныя абрады сталі значна больш сціплымі ў параўнанні з Гельштацкай культурай, таму на месцы пахаванняў як правіла адсутнічаюць рытуальныя прадметы і ўпрыгажэнні.
Галоўным маркерам сацыяльнага статусу служыў нашыйны абруч — кельцкі аналаг шыйнай грыўні, які падкрэсліваў матэрыяльны, сацыяльны статус яго ўладальніка, знаходкі паказваюць, што многія грыўны было даволі зношаныя, што кажа пра тое, што ў кельтаў не было прынята мяняць дадзенае ўпрыгажэнне, як у хрысціян не прынята мяняць нагрудны крыжык. Да нашых дзён захавалася мноства узораў драўлянай скульптуры людзей, якія з-за гніення згубілі часткі цела, напрыклад рукі ці ногі і мелі верагодна сувязь з рэлігійнымі рытуаламі ці нават ахвярапрынашэннямі. Найбуйнейшае пахаванне з 10 000 драўляных фігурак і фрагментаў частак цела былі знойдзены ў, Францыя.
Бронзавы век суправаджаўся агульнай зменай у кірунку кельцкага мастацтва, якое прынята дзяліць на шэраг фаз ў храналагічным парадку: «ранняя» або «строгая» фаза, тыповая для позняга перыяду Гельштацкай культуры, асаблівасцю якой былі роўныя і геаметрычныя фігуры; «» або «раслінная» фаза (350 год да н. э.), дзе ўпершыню з’яўляюцца плеценыя арнаменты; «стыль мячоў» (250 год да н. э.), які працягвае традыцыі вальдальгесгаймскага мастацтва, якое адрозніваецца большай рэльефнасцю і тым, што багата сталі упрыгожвацца ножны і мячы. Дадзенае мастацтва асабліва было распаўсюджана на тэрыторыі цяперашніх Швейцарыі і на Балканах; «пластычная» або «трохмерная» фаза, якая рушыла пасля «мячоў», адрознівалася ў арнаментах багаццем стылізаваных малюнкаў людзей і жывёл і перыяд мастацтва опідумаў (каля 125 — 50 гадоў да н. э.), Пры гэтым адзначаецца відавочна мультяшная знешнасць малюнкаў, падобных на дыснэеўскі стыль маляваных персанажаў, дзе выразна відаць моцны ўплыў рымскага правінцыйнага мастацтва пры самабытным кельцкім стылі. Аднак да дадзеных класіфікацый нельга адносіць шэраг кельцкіх астраўных плямёнаў, развіць свае ўласныя напрамкі ў мастацтве.
У мастацтве багатых кантынентальных кельтаў на рубяжы нашай эры, яшчэ перш чым яны былі заваяваныя рымлянамі, прасочваўся ўплыў грэчаскіх, рымскіх і іншых «чужых» стыляў і, верагодна, некаторыя прадметы былі нават вырабленыя замежнымі майстрамі спецыяльна для кельтаў. У прыватнасці канцы вырабаў упрыгожваліся буйнымі шарамі або ў выглядзе лап льва, або бляшкі з кольцамі з крылатымі коньмі. Аднак у раскопках пахаванняў кельтаў, які быў пабудаваны праз 400 гадоў, былі знойдзены элементы дэкору і ўпрыгажэнні, тыповыя для эпохі жалезнага веку, таму сярод навукоўцаў застаецца актуальна дыскусія адносна таго, ці з’яўлялася золата кантынентальных кельтаў фракійскім. Кацёл з Гундэструпа I стагоддзя да н.э. з’яўляецца найбуйнейшым срэбным скарбам (дыяметр 69 см, вышыня 42 см) эпохі жалезнага веку ў Еўропе. Сітуацыю яшчэ больш заблытвае знойдзены ў балотах Францыі з сусальнага золата, які мае відавочна міжземнаморскае паходжанне.
Да III стагоддзя нашай эры кельты пачалі вырабляць чаканку манеты, пераймаючы грэчаскія, а пазней і рымскія манеты. Пазней манеты кельтаў набылі свой унікальны стыль з выкарыстаннем кельцкага арнаменту і са стылізаванымі выявамі людзей і коней. Паўднёвыя брыты выраблялі бронзавыя люстэркі з разьбяной ручкай і гравіроўкай на адваротным баку. 50 знойдзеных такіх люстэркаў упрыгожаны ўнікальным дызайнам з абстрактнымі і крывалінейнымі матывамі.
Нягледзячы на тое, што ірландскае мастацтва адыгрывала ключавую ролю ў кельцкай культуры ў эпоху ранняга сярэднявечча, у Ірландыі амаль не знойдзена узораў прадметаў і ўпрыгажэнняў Латэнскай культуры, толькі зрэдку і як правіла добрай якасці, што кажа пра тое, што яны закупляліся заможнымі людзьмі. Аднак у Ірландыі часцей можна сустрэць ўзоры Гельштацкай культуры, у прыватнасці гравіраваныя ножны. Зыходзячы з гэтага можна рабіць высновы, што ў Брытаніі і Ірландыі былі досыць слаба прадстаўлены кельцкія народы, аднак заваяванне кантынентальнай Еўропы Рымскай імперыяй кардынальна змяніла сітуацыю і справакавала пастаянныя наплывы бежанцаў, пераважна кельцкага насельніцтва, такім чынам латэнскае мастацтва працягвала сваё развіццё ў землях Шатландыі і паўночна-заходніх раёнах Вялікабрытаніі, і дало пачатак новаму астраўному кельцкай стылю, які фарміраваўся ўжо пад нарастальным уплывам хрысціянскай рэлігіі. У прыватнасці багацце археалагічных знаходак прыпадае на III стагоддзя нашай эры, аднак практычна адсутнічае ў III—IV стагоддзях, верагодна, прычынай таму служыла нестабільнасць і пастаянныя войны.
Сярод кантынентальнага насельніцтва, падвергнутага асіміляцыі з боку рымлян і германцаў быў яшчэ прыкметны ўплыў кельцкага народнага мастацтва, у прыватнасці ў рымскім ганчарстве, распаўсюджаным сярод галаў. Галія тады стала найбуйнейшым вытворцам ганчарных вырабаў, што пастаўляюцца ў розныя рэгіёны Рыма, у якіх акрамя малюнкаў бажаствоў і жывёл таксама маглі ствараць вырабы, упрыгожваючы «мясцовым» арнаментам і стылізаванымі малюнкамі. У Рымскай Брытаніі стыль упрыгажэнняў прадстаўляў сабой сінтэз рымскага стылю і кельцкага латэнскага мастацтва. Таксама ў Брытаніі для ўпрыгожвання выкарыстоўвалася значна больш эмалі, чым у іншых участках Рымскай Імперыі, напрыклад, на брошках, таксама на упрыгажэннях маглі адлюстроўвацца драконы, якія дэманструюць пераемнасць кельцкай культуры.
Ранняе сярэдневякоўе
Кельцкая культура ў эпоху ранняга сярэднявечча прадстаўлена жыхарамі Ірландыі і часткова Брытаніі пасля таго, як Рымская імперыя пасля 700 гадовай гегемоніі страціла свой уплыў у Брытаніі, аднак пакінула пасля сябе багатую спадчыну раманскага мастацтва, з тым часу шатландскі стыль стаў аказваць усё большы ўплыў на развіццё мастацтва у Паўночнай Еўропе.
Ірландскае мастацтва захоўвала непарыўную сувязь з кельцкім насельніцтвам, якое не падвергнулася ўплыву рымскага і іншых іншаземных стыляў, аднак само кельцкае мастацтва пачынаючы з VII стагоддзя пачало выпрабоўваць больш моцны ўплыў англасаксонскага і хрысціянскага мастацтваў, так зарадзілася, вядомае сваімі складанымі і вельмі вобразнымі арнаментамі, якія ўвабралі элементы некалькіх больш ранніх стыляў. З позняга кельцкага мастацтва, часам вядомага як «сапраўдны латэнскі» стыль, запазычаная любоў да спіраляў трыскеліёнаў, колаў і іншых геаметрычных матываў. Яны аб’ядналіся з жывёльнымі формамі, верагодна запазычанымі з германскай версіі агульнага еўразійскага звярынага стылю, магчыма, таксама праз кельцкае мастацтва, у якім былі распаўсюджаны галовы жывёл і ўпрыгожвалі канцы скруткаў. Спляценне таксама выкарыстоўвалася абедзвюма традыцыямі; таксама паўплывала старажытнарымскае мастацтва (напрыклад, мазаічныя падлогі) і іншыя аддаленыя ўплывы, напрыклад, Копцкае мастацтва. Усё гэта было злучана ў астраўным мастацтве.
У манускрыптах не рабілася спробаў маляваць перспектыву, нягледзячы на акцэнт у малюнку на арнаменты. У ранніх працах чалавека малявалі геаметрычна, як і жывёл, але з развіццём стылю ўплыў антычнага мастацтва рос, верагодна, праз кантакты з кантынентальнай Еўропай праз гіберна-саксонскую місію. Крыніцы ўзнікнення агульнага фармату дывановай старонкі звязваюць з рымскімі мазаікамі падлогі, копцкімі дыванамі і малюнкамі ў манускрыптах , але агульнага кансенсусу па гэтым пытанні ў навукоўцаў няма.
Хрысціянства не ўхваляла пахавання разам з памерлымі прадметаў побыту і іншых рэчаў, таму па меншай меры ад англа-саксаў захавалася большая колькасць дахрысціянскіх артэфактаў стылю, чым з больш позніх перыядаў.
Знаходкі паказваюць на тое, што артэфакты хутка хавалі, страчвалі або пакідалі. Існуе некалькі выключэнняў: партатыўныя рэлікварыі для кніг або мошчаў, некаторыя з якіх мелі сталага ўладальніка, пераважна цэрквы кантынентальнай Еўропы (хоць, напрыклад, не быў пакінуты ў Шатландыі). Большасць прадметаў астраўнога стылю захаваліся выпадкова, і часта ў выглядзе фрагментаў. Ацалелыя прадметы высокай якасці — гэта альбо свецкія, якія ў асноўным мяркуецца, былі мужчынскімі, сталовы посуд або алтарныя прадметы, выкананыя ў падобным стылі — па некаторых прадметах нават немагчыма напэўна сказаць, яны былі прызначаны для алтара ці каралеўскага стала. Вельмі верагодна, што лепшыя царкоўныя прадметы ствараліся свецкімі майстэрнямі пры каралеўскіх дварах, а менш складаныя вырабляліся манастырскімі майстэрнямі. Хоць па ацалелых прадметах большасць лепшых прадметаў былі выпрацаваны ірландскімі майстрамі па метале, знаходкі скарбу Сатан-Ху на крайнім усходзе Англіі, датаваныя пачаткам перыяду, па ўзроўні майстэрства ім не саступаюць.
Захаваўся шэраг буйных брошак (фібул). Многія з іх захоўваюцца ў Нацыянальным музеі Ірландыі, іншыя — у Брытанскім музеі, Нацыянальным музеі Шатландыі і мясцовых музеях на Брытанскіх астравах. Дызайн кожнай брошкі індывідуальны, выкананы ў розных тэхніках, але цудоўнай якасці. У многіх элементах дызайну можна прама ўбачыць падабенства з элементамі манускрыптаў. У астраўной працы па метале выкарыстоўваліся амаль усе вядомыя тэхнікі. Часткова ацалелі напаўкаштоўныя камяні, якія выкарыстоўваліся для ўпрыгажэнняў: бурштын і горны крышталь, часам таксама — гранат, акрамя таго выкарыстоўвалася таксама каляровае шкло, эмаль і шкло мілефіёры (верагодна імпартаваныя).
Таксама да нашых дзён захаваліся буйныя металічныя чары, якія з’яўляюцца выбітнымі ацалелымі прадметамі царкоўнага мастацтва. Гэтыя прадметы датуюцца VIII ці XIX стагоддзямі. Але большасць датыровак металічных прадметаў недакладная і пераважна грунтуецца на параўнанні з манускрыптамі. Засталіся толькі фрагменты таго, што калісьці верагодна было вялікімі прадметамі царкоўнай мэблі, магчыма з дрэва, пакрытага ўпрыгажэннямі з металу, такія як святыні, крыжы і іншыя. — ірландскі працэсіяльны крыж XII стагоддзя з рэлікварыем, які змяшчае астраўны дэкор, магчыма дададзены ў спробе аднавіць стыль. « пласціна з распяццем» з пазалочанай бронзай (Нацыянальны музей Ірландыі, верагодна VIII стагоддзе) З’яўляецца найбольш вядомай з дзевяці вядомых ірландскіх пласцін з распяццем, і яе стыль быў магчыма скапіяваны з вокладкі кнігі.
Гісторыкам цяжка ўявіць ўнутранае ўбранне вялікай царквы абацтва астраўнога перыяду з-за недахопу матэрыяльных артэфактаў; аднак вядома, што большасць цалкам ілюмінаваных манускрыптаў перыяду выкарыстоўваліся як дэкаратыўныя аб’екты, а не навучальныя кнігі, аднак, да нашых дзён вельмі мала засталося іх дэкараваных абкладаў. Напрыклад найбольш дэкараваная Келлская кніга мае шэраг невыпраўленых памылак, да яе не былі дададзеныя заўвагі да тэксту, неабходныя для магчымасці выкарыстання яе табліц канонаў, а калі яе скралі ў 1006 з-за абклада з каштоўнымі камянямі, то кнігу здолелі зноў знайсці, а абклад — не. Тое ж здарылася і з Ліндзісфарнскім Евангеллем. Уласна кажучы, ні адзін з асноўных ілюмінаваных манускрыптаў дадзенага перыяду не захаваў свае металічныя абклады з каштоўнымі камянямі. Да шэрагу евангелляў былі пазней зноў створаныя абклады, па якіх, верагодна, можна вызначыць як выглядалі спрадвечныя абклады кніг.
Вялікія каменныя кельцкія крыжы, якія звычайна ўсталёўваліся перад манастырамі або цэрквамі, упершыню з’явіліся ў VIII стагоддзі ў Ірландыі, магчыма ў , графстве Данегол , гэта значыць, верагодна, пазней, чым самыя раннія англа-саксонскія крыжы (канец VII стагоддзя). Пазней астраўная разьба, знойдзеная ва ўсёй Вялікабрытаніі і Ірландыі, адрознівалася амаль цалкам геаметрычнымі формамі, як і арнамент старых крыжоў. У IX стагоддзі пачалі выразаць і постаці людзей, якія можна было сустрэць на найбуйнейшых крыжах і ўбачыць шмат сцэн са Старога Запавету на ўсходнім баку крыжа і з Новага — на заходняй, а па цэнтры крыжа адлюстроўвалася само «». (X стагоддзе) у лічыцца вяршыняй майстэрства ірландскіх крыжоў. У пазнейшых прыкладах фігур становіцца менш і яны павялічваюцца ў памеры, а стыль пачынае змешвацца з раманскім, напрыклад на крыжы Дысерта (Dysert cross) у Ірландыі.
Многія крыжы, такія, напрыклад, як (VIII стагоддзе) у Каралеўстве Нартумбрыя (цяпер у Шатландыі) былі пашкоджаныя ў выніку прэсвітэрыянскага іканаборства, сёння ў большасці такіх крыжоў арыгінальная вярхушка (з уласна крыжом) страчаная.
Іншым выбітным узорам кельцкай архітэктуры з’яўляюцца пікцкія камяні, якія ўзводзілі ў Шатландыі на поўнач ад лініі Клайд- у VI—VIII стагоддзях. Арнамент прытрымліваўся стылю Істэр-Рос (Easter Ross), падобным на кантынентальны, але адрозным меншым уплывам антычнага стылю. У прыватнасці формы жывёл падобныя на тыя, якія прысутнічаюць у астраўных манускрыптах, яны пераважна з’яўляюцца сімваламі Евангелістаў. Камяні з разьбой існуюць як з перыяду паганства, так і з перыяду ранняга хрысціянства, а пікцкія сімвалы (якія да гэтага часу дрэнна зразумелыя), здаюцца прымальнымі для хрысціянаў. Прызначэнне і значэнне гэтых камянёў зразумела толькі часткова, хоць некаторыя лічаць, што яны былі прыватнымі помнікамі, сімваламі, якія пазначалі прыналежнасць да, радаводу, супольнасці і малююць старажытныя цырымоніі і рытуалы.
Захавалася таксама некалькі узораў падобных арнаментаў на срэбных упрыгажэннях піктаў, у прыватнасці ў пахаванні Норыс Ло, VII стагоддзя ці раней (значная частка была разрабавана пры знаходцы скарбу) і, VIII стагоддзя, у якіх было шмат брошак і чар. Ацалелыя прадметы з абодвух скарбаў цяпер захоўваюцца ў Нацыянальным музеі Шатландыі.
Росквіт кантынентальнага мастацтва прыйшоўся на VII і IX стагоддзі, аднак спусташальныя набегі вікінгаў разбурылі большасць манастыроў, дзе і ствараліся святыя пісанні. Пазней былі ўтвораныя змешаныя нарвежска-гальскія паселішчы, дзе мастацтва ўяўляла сабой сінтэз кельцкага і германскага, аднак і дадзенае мастацтва вымерла пасля ўварвання нарманаў у 1169—1170 гадах і ўвядзення агульнаеўрапейскага раманскага стылю. З тых часоў кельцкае мастацтва прыйшло ў заняпад, аднак аказала значны ўплыў на культуру германскіх народаў і ў прыватнасці на ўтварэнне гатычнай архітэктуры.
Мінскі фінансава-эканамічны каледж
Гісторыя
У сакавіку 1934 года абыўся першы выпуск, дыпломы атрымаў 131 навучэнец.
Да 1938 года тэхнікуму былі перададзены два памяшканні ў студэнцкім гарадку (каля чыгуначнага моста за вакзалам), якія раней політэхнічнаму інстытуту.
У студзені 1946 года адбыўся першы паваенны набор у тэхнікум. Заняткі пачаліся з 1 верасня 1946 года ў трэцюю змену з дваццаці гадзін у адноўленым будынку 37-й школы па вуліцы Танкавай. У 1949—1951 гадах на рагу Ленінскага праспекта (цяпер пр. Незалежнасці) і вуліцы Друкарскай (у наш час вуліца Сурганава) пабудаваны новы навучальны корпус (цяпер у ім размяшчаецца Беларуская акадэмія мастацтваў) і інтэрнат тэхнікума.
У 1960 годзе Мінскі фінансавы тэхнікум аб'яднаны з Мінскім статыстычным тэхнікумам. З 1960 года заняткі праводзіліся ў цяперашнім навучальным корпусе № 1 (вуліца Чырвоная, 17). У 1970-я гады пабудаваны другі навучальны корпус і два інтэрнаты. З 1979 года тэхнікум бярэ ўдзел у падрыхтоўцы спецыялістаў для народнай гаспадаркі краін, якія вызваліліся ад каланіяльнай залежнасці, у тым ліку Анголы, Афганістана, Камбоджы, Лаоса, Гвінеі-Бісау, Конга, Сьера-Леонэ, Малі, Грэнады, Мазамбіка і іншых.
У 1970-1980-х гады пабудаваны ўцеплены пераход паміж навучальнымі карпусамі і сталовая.
1 верасня 1994 года тэхнікум ператвораны ў Мінскі фінансава-эканамічны каледж. З 1995 года распачата падрыхтоўка спецыялістаў для фінансавых, падатковых органаў і банкаў. Паводле дагавора паміж каледжам і Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэтам, выпускнікі, якія атрымалі дыпламы з адзнакай, маюць магчымасць быць залічанымі адразу на другі курс дзённага навучання ўніверсітэта.
Інфраструктура
Мінскі фінансава-эканамічны каледж размяшчаецца ў двух пяціпавярховых навучальных карпусах, злучаных уцепленым пераходам.
Маюцца два інтэрнаты на 800 месцаў, у якіх пражываюць іншагароднія навучэнцы, дзве спартыўных залы (у інтэрнаце № 1 і навучальным корпусе № 2), трэнажорная зала, лыжная база, дзве актавых залы, сталовая, буфет. Абсталяваны і функцыянуюць 14 навучальных кабінетаў і лабараторый. Створаны тэлецэнтр, тры камп'ютарныя класы.
IC 5328B
IC 5328B — галактыка тыпу SBc ў сузор'і Фенікс.
Гэты аб'ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 2723
NGC 2723 (іншыя абазначэнні — UGC 4723, MCG 1-23-17, ZWG 33.39, NPM1G +03.0195, PGC 25280) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гарадняны
Назву Гарадня́ны маюць:
Першая паліцэйская часць Гомеля
Першая паліцэйская часць Гомеля — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Гомеля на пачатку ХХ ст.
Заснавана ў выніку пераўтварэнняў, выкліканых законам «Аб узмацненні Гомельскай гарадской паліцыі» ад 6 (19) ліпеня 1908 г. Нягледзячы на тое, што закон на гэта не ўказваў, сама сутнасць закладзеных у ім змен прывяла да скасавання ў Гомелі ранейшых паліцэйскіх участкаў на чале з памочнікамі прыстава і ўтварэння двух паліцэйскіх часцей на чале з часнымі прыставамі.
Першым яе прыставам (выканаўцам абавязкаў) з’яўляўся Д. Ц. Пастушкоў, які не меў чыну з іерархіі «Табелі аб рангах», прэтэндаваў на званне настаўніка народных вучылішч.
На правым беразе ракі Сож 1-я часць ахоплівала гістарычны цэнтр Гомеля і Спасаву Слабаду з прылеглымі да іх вуліцамі ці адрэзкамі вуліц, а таксама выселак Манастырок; на левым беразе — прадмесце Новую Беліцу.
Уяўленне аб маштабах тэрыторыі, якая адносілася да Першай паліцэйскай часці Гомеля, дае пералік адпаведных вуліц, завулкаў плошчаў і іншых аб’ектаў, выдадзены ў 1914 г.
Арду (правінцыя)
Арду (Ordu), правінцыя на поўначы Турцыі на ўзбярэжжы Чорнага мора. Плошча 5,9 тыс. кв. км. Насельніцтва 891 тысяч чалавек (2006).
Адміністрацыйны цэнтр — горад Арду.
Нінліль
Нінлі́ль (шумер. «Уладарка паветра») — багіня, гаспадыня ветру, жонка Энліля ў шумера-акадскай міфалогіі.
Імёны Нінліль і яе мужа Энліля сустракаюцца разам на шумерскіх гліняных таблетках ужо ў 3 тыс. да н. э. Паводле паданняў, Нінліль паходзіла з міфічнай краіны Дзільмун (магчыма, Бахрэйну). Мяркуюць, што першапачаткова яна ўвасабляла вобраз багіні-маці і заступніцы земляробаў. Энліль і Нінліль сустрэліся на рацэ каля месапатамскага горада Ніпура. Энліль прывабіў юную Нінліль сваёй прыгажосцю ці танцам. Матыў іх кахання непасрэдна звязаны з ракою ці нават замагільным светам, адкуль Нінліль выратоўвае свайго мужа. У пазнейшай версіі міфа, Энліль гвалціць Нініліль.
Багіня Нінліль таксама была вядомай у асірыйскай і вавілонскай міфалогіі, дзе выступала ў якасці жонкі багоў Ашура і Мардука.
Галоўны цэнтр шанавання — горад Шурупак.
Гаў-дэ-По
Гаў-дэ-По (Gave-de-Pau) — рака на паўднёвым захадзе Францыі, якая належыць басейну ракі Адур.
Этымалогія
Тэрмін «gave» адносіцца да дакельцкага перыяду і з’яўляецца зборным для назвы водных струменяў у заходніх Пірэнеях. Другая частка назвы паходзіць ад горада По.
Геаграфія
Даўжыня ракі 193,1 км. Крыніца знаходзіцца ў Пірэнейскіх горах, у кары Гаварні (фран. Le cirque de Gavarnie). Гаў-дэ-По зліваецца з Гаў-д'Аларон і ўпадае ў Адур. Дзесяцікіламятровы ўчастак ад зліцця дзвюх рэк да ўпадзення ў Адур завецца «Струмені аб’яднаныя» (фран. Gaves Réunis).
Сапак (Акмолінская вобласць)
Сапак — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Аксускай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 94 км на ўсход ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114531600.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 142 чалавекі (69 мужчын і 73 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 116 чалавекі (59 мужчын і 57 жанчын).
Жанна д’Арк
Жанна д'Арк (сучасн. Jeanne d'Arc;  — ) — нацыянальная гераіня Францыі, адна з галоўных камандуючых французскіх войскаў у Стагадовай вайне. Трапіўшы ў палон да бургундцаў, была перададзена ангельцам, асуджана як ератычка і спалена на вогнішчы. Пасля была рэабілітавана і кананізавана — прылічана каталіцкай царквой да аблічча святых.
Францыя ў эпоху Жанны д’Арк
Стагадовая вайна пачалася ў 1337 годзе з нападу на Францыю англійскага караля Эдуарда III, які заявіў пра свае правы на французскі прастол. Аж да 1415 года вайна ішла са зменным поспехам: французы трывалі жорсткія паразы, але ўсё ж ім атрымоўвалася трымаць пад кантролем значную частку краіны, і нават часамі адваёўваць некаторыя тэрыторыі. Але ў 1415 годзе сітуацыя для французаў рэзка пагоршылася: у Англіі спынілася звада, і кароль Генрых V з новай дынастыі Ланкастараў пачаў наважнае ўварванне на мацярык. У самой Францыі унутраная сітуацыя была катастрафічная, краінай фармальна кіраваў вар'яцкі кароль Карл VI, за рэальную ўладу ў краіне змагаліся групоўкі арманьякоў і бургіньёнаў.
25 кастрычніка 1415 года французскія войскі былі пабіты ў бітве пры Азенкуры. У 1416 годзе бургундскі герцаг Ян Адважны склаў саюз з англічанамі, неўзабаве ён стаў гаспадаром Парыжа і стаў кіраваць ад імя вар'яцкага караля супольна з жонкай апошняга — Ізабелай Баварскай. Дафін Карл, спадчыннік Карла VI, толькі дзівам здолеў бегчы на поўдзень краіны.
Каб цалкам падначаліць Францыю, ангельцам досыць было злучыць акупаваную паўночную Францыю з даўно кантраляванымі імі Гіенью і Аквітаніяй на поўдні. Ключавым пунктам, што замінаў ім гэта зрабіць, быў горад Арлеан, аперацыя па ўзяцці якога пачалася ў 1428 годзе. Абаронцы абараняліся адважна, але вынік аблогі здаваўся прадвызначаным.
Дамрэмі — Шынон
Традыцыйная дата нараджэння Жанны — 1412 год, аднак у дэкрэце Папы Пія X ад 6 студзеня 1904 года, прынятым услед за ўрачыстым паседжаннем, на якім была разгледжана справа пра прылічэнне Дзевы да ліку святых, названа дата 6 студзеня 1409/1408 года.
Жанна д’Арк нарадзілася ў вёсцы Дамрэмі на мяжы Шампані і Латарынгіі ў сям'і збяднелых дваранаў (паводле іншай версіі — заможных сялян) Жака д’Арк і Ізабелы дэ Бутон па мянушцы Рамэ (рымлянка) з-за яе паломніцтва ў Рым. Жанна ніколі не звала сябе Жаннай д’Арк, а толькі «Жаннай Нявінніцай», удакладняючы, што ў дзяцінстве яе звалі Жанэтай.
У 13 гадоў Жанна ўпершыню, па яе запэўненнях, пачула галасы архангела Міхаіла, святой Кацярыны Александрыйскай і, як лічыцца, Маргарыты Антыяхійскай, якія часам з'яўляліся ёй і ў бачным абліччы. Праз некаторы час яны нібы адкрылі Жанне, што менавіта ёй наканавана зняць аблогу з Арлеана, узвесці дафіна на трон і выгнаць захопнікаў з каралеўства. Калі Жанне выканалася 16 гадоў, яна адправілася да капітана горада Вакулёр Раберу дэ Бодрыкуру і абвясціла пра сваю місію. Быўшы абсмяянай, Жанна змушана была вярнуцца ў вёску, аднак праз год паўтарыла сваю спробу. Гэтым разам, капітан, здзіўлены яе настойлівасцю, быў больш уважлівы, а калі Жанна дакладна прадказала сумны для французаў вынік «Селядцовай бітвы» пад сценамі Арлеана, пагадзіўся даць ёй людзей, каб яна змагла скіравацца да караля, а таксама забяспечыў мужчынскім адзеннем — шаперонам, хукам і шоссами, прытым Жанна да канца аддавала перавагу апранацца менавіта так, тлумачачы, што ў мужчынскім адзенні ёй лягчэй будзе ваяваць і пры тым не выклікаць нездаровай увагі да сябе з боку салдатаў. У гэты ж час да атрада Жанны далучыліся два яе верныя спадарожніка — рыцары Жан дэ Мец і Бертран дэ Пуланжы.
За 11 дзён пераадолеўшы адлегласць па непрыяцельскай бургундскай тэрыторыі паміж Домрамі і Шынонам, 4 сакавіка 1429 года Жанна прыбыла ў гэты замак — рэзідэнцыю дафіна Карла. Дафін скарыстаўся тым, што Жанна пісала яму ў лісце, што абавязкова пазнае яго, і ўладкаваў ёй праверку, пасадзіўшы на трон іншага чалавека і ўстаўшы ў натоўпе прыдворных. Аднак Жанна вытрымала выпрабаванне, пазнаўшы караля. Яна абвясціла яму, што паслана Небам для вызвалення краіны ад ангельскага панавання і папрасіла войскі для таго, каб зняць аблогу Арлеана. У Шыноне Жанна ўразіла Карла VII і маладога герцага Алансонскага сваім майстэрствам у вярховай яздзе, сваімі бездакорнымі ведамі гульняў, пашыраных сярод шляхты:, гульня ў кольцы, — патрабавалых дасканалага валодання зброяй. Падчас апраўдальнага працэсу Ален Шарцье, сакратар каралёў Карла VI і Карла VII, заявіў з нагоды допытаў, што праводзіліся на працягу папярэдняй судзільні, наступнае: «Стваралася ўражанне, што гэта дзяўчына выхавана была не ў палях, а ў школах, у цесным камунікаванні з навукамі».
Карл, аднак, вагаўся. Спачатку ён загадаў, каб матроны пацвердзілі некранутасць Жанны, потым адправіў яе ў Пуацье, дзе яна павінна была падпасці пад допыту багасловаў, а таксама адправіў ганцоў на яе радзіму. Пасля таго, як не было знойдзена нічога, што магло б кінуць цень на рэпутацыю дзяўчыны, Карл вырашыўся перадаць у яе рукі камандаванне войскамі і прызначыў яе галоўнакамандуючым. Вядучыя французскія вайскаводы Эцьен дэ Віньёль па мянушцы Ла Гір (з франц. гнеў), Патон дэ Сентрайль і граф Дзюнуа, які з апошніх сіл адбіваў англійскія атакі ў Арлеане, павінны былі пайсці пад яе камандаванне. Начальнікам яе штаба стаў прынц Алансонскі. Важную ролю ў такім адважным рашэнні згуляў той факт, што Жанна імем Бога пацвердзіла Карлу яго законнанароджанасць і правы на прастол, у якіх сумняваліся многія, улучаючы самага Карла.
Жанна — военачальнік
Пасля прызначэння для Жанны вырабляюць даспехі (яна атрымала адмысловы дазвол камісіі багасловаў з Пуацье на нашэнне мужчынскага адзення), сцяг і харугву. Меч для яе быў знойдзены ў цэрквы Сэнт-Катрын-дэ-Фьербуа паводле наказу самай Жанны. Па легендзе, гэты меч прыналежаў Карлу Вялікаму.
Потым яна скіравалася ў Блуа, прызначаны зборным пунктам для войска, і ўжо на чале войска выступіла да Арлеана.
Вестку пра тое, што войска ўзначаліла пасланка Бога, выклікала незвычайны маральны ўздым у войску. Страцілыя надзею начальнікі і салдаты, якія стаміліся ад бясконцых параз, натхніліся і зноў знайшлі адвагу.
29 красавіка Жанна з невялікім атрадам пракрадаецца ў Арлеан. 4 мая яе армія здабыло першую перамогу, узяўшы бастыён Сен-Лу. Перамогі шлі адна за іншай, і ўжо ў ноч з 7 на 8 мая ангельцы былі прымушаны зняць аблогу з горада. Такім чынам, заданне, якое іншыя французскія палкаводцы палічылі невыканальным, Жанна д’Арк вырашыла за чатыры дні.
Пасля перамогі пад Арлеанам Жанну далі мянушку «Арлеанскай Дзевы»(la Pucelle d’Orléans).
Ваганні і нерашучасць Карла былі прычынай таго, што ў свой наступны паход да занятых англічанамі замкам Луары Жанна выступіла толькі 9 чэрвеня. Аднак і ў гэты раз армія, што ўзначальваецца ёю, дзеяла хутка, наважна і незвычайна паспяхова. 11 чэрвеня армія падышло да цэнтральнага ўмацаванага пункта англічан на Луары — Жаржо, на наступны дзень Жаржо быў узяты прыступам, 15 чэрвеня Жанна выступае на Мен сюр-Луар, 16 чэрвеня — на Бажансі, а ўжо 18 чэрвеня адбылася вырашальная бітва пры Патэ з англійскім войскам, што ўзначальваецца Тальбатам і Фастальфам, якая скончылася поўным разгромам англічан. Грозны Тальбат трапіў у палон, Фастальф бег з поля бою. Луарская аперацыя была завершана.
Жанна адправілася да караля і заклікала яго адправіцца на памазанне ў Рэймс, традыцыйнае месца ўкаранавання французскіх каралёў. Перад пачаткам паходу Жанна здолела таксама замірыць караля з былым у яго ў няласкі канэтаблем Рышмонам, дасведчаным палкаводцам, што яшчэ больш згуртавала французаў.
29 чэрвеня пачаўся «бяскроўны паход» убок Рэймса. Горад за горадам адкрываў вароты перад каралеўскім войскам, 17 ліпеня кароль быў урачыста памазаны ў Рэймскім саборы пры Жанне д’Арк, што выклікала незвычайны воплеск нацыянальнага духу ў краіне. Бургундскі герцаг Філіп III Добры не прыехаў на цырымонію, і Жанна ў той жа дзень напісала яму ліст, заклікаючы да замірэння.
Пасля каранавання Жанна пераконвала Карла пачаць наступ на Парыж, карыстаючыся спрыяльнай сітуацыяй і замяшаннем у стане англічан, аднак той ізноў пачаў вагацца. Атака на сталіцу была распачата толькі ў верасні, аднак наступ быў хутка спынены. Кароль аддаў загад адводзіць войска да Луары, і 21 верасня армія была распушчана.
Вясной 1430 года ваенныя дзеянні былі адноўлены, але праходзілі млява. Жанне ўвесь час ставіліся перашкоды каралеўскімі прыдворнымі. У маі Жанна прыходзіць на дапамогу Камп’еню, абложанаму бургундцамі. 23 мая ў выніку здрады (быў падняты мост у горад, што адразала Жанне шлях для адыходу) Жанна д’Арк была ўзята ў палон бургундцамі. Кароль Карл, які гэтулькім быў ёй абавязаны, не зрабіў нічога, каб выратаваць Жанну. Неўзабаве за 10 000 залатых ліўраў бургундцы прадалі яе англічанам. У лістападзе—снежні 1430 года Жанна была перавезена ў Руан.
Працэс і асуджэнне
Працэс пачаўся 21 лютага 1431 года. Нягледзячы на тое, што фармальна Жанну судзіла царква па вінавачанні ў ерасі, яна ўтрымвалася ў турме пад аховай англічан як ваеннапалонная. Узначальваў працэс біскуп П’ер Кашон, зацяты прыхільнік англійскіх інтарэсаў ва Францыі.
Англійскі ўрад ані не хаваў ні свайго дачынення да суда над Жаннай д’Арк, ні таго значэння, якое ён гэтаму суду надаваў. Ён узяў на сябе ўсе злучаныя з ім выдаткі. Захаваныя і апублікаваныя дакументы ангельскага скарбніцтва ў Нармандыі паказваюць, што гэтыя выдаткі былі немалымі.
У надзеі зламаць волю вязніцы яе ўтрымваюць у жудасных умовах, англійскія вартаўнікі абражаюць яе, на допыце 9 мая трыбунал пагражаў ёй катаваннем, але ўсё марна — Жанна адмаўляецца скарыцца і прызнаць сябе вінаватай. Кашон разумеў, што калі ён засудзіць Жанну на смерць, не дамогшыся ад яе прызнання віны, тое толькі паспрыяе ўзнікненню вакол яе арэолу пакутніцы. 24 мая ён звярнуўся да шчырай подласці — падаў вязніцы гатовае вогнішча для яе пакарання смерцю праз спаленне і ўжо каля вогнішча абяцаў перавесці яе з англійскай у царкоўную турму, дзе ёй будзе забяспечаны добры сыход, калі яна падпіша паперу пра адрачэнне ад ерасей і паслухмянства Царкве. Пры гэтым папера з тэкстам, зачытаным непісьменнай дзяўчыне, была падменена іншай, на якой быў тэкст пра поўнае адрачэнне ад усіх сваіх «памылак», на якой Жанна паставіла крыж. Натуральна, Кашон і не думаў выконваць сваё абяцанне і зноў адправіў яе ў ранейшую турму.
Праз некалькі дзён пад падставай таго, што Жанна зноў надзела мужчынскае адзенне (жаночае было ў яе адабрана сілай) і, такім чынам, «запала ў ранейшыя памылкі» — трыбунал прысудзіў яе да смерці. 30 мая 1431 года Жанна д’Арк была спалена жыўцом на плошчы Старога Рынку ў Руане. На галаву Жанны надзелі папяровую мітру з надпісам «Ератычка, вераадступніца, балвахвальніца» і павялі на вогнішча. ''«Біскуп, я паміраю з-за вас. Я выклікаю вас на Боскі суд!»'' — з вышыні вогнішча крыкнула Жанна і папрасіла даць ёй крыж. Кат працягнуў ёй дзве скрыжаваныя лазіны. І калі агонь ахапіў яе, яна крыкнула трохі раз: «Ісус!». Амаль усё плакалі ад жалю. Яе попел быў рассеяны над Сенай. У музеі гарады Шынон захоўваюцца рэшткі, што нібы належаць Жанне д’Арк, хоць, па даследаваннях навуковых, гэтыя мошчы ёй не прыналежаць.
Пасля смерці
Асуджэнне і пакаранне смерцю Жанны д’Арк не дапамаглі англічанам — ад удару, нанесенага ёю, яны так і не змаглі акрыяць.
Граф Уорык, запознена зразумеўшы, які ўплыў на краіну зрабіла каранаванне Карла ў Рэймсе, уладкаваў сваё «памазанне» юнага Генрыха VI у Саборы Парыжскай Богамаці у снежні 1431 года, якое, аднак, мала кім ва Францыі было ўспрынята як законнае.
Ужо ў наступным годзе Дзюнуа ўзяў Шартр, а канэтабль Рышмон, які канчаткова пагадніўся з каралём, стаў яго галоўным дарадцам.
У 1435 годзе памерлі Бэдфард і Ізабела Баварская.
У верасні гэтага ж года адбылася важная падзея — канчатковае замірэнне Францыі і Бургундыі, якія склалі Араскую дамову супраць англічан. Ужо на наступны год Рышмон увайшоў з войскам у Парыж. Вырашальны наступ французаў затрымаўся на некалькі гадоў з-за інтрыг і мяцяжоў пры каралеўскім двары.
У 1449 годзе французы пачалі наступ у Нармандыі, які завяршыўся перамогай 15 красавіка 1450 года ў бітве пры Фарміньі. Нармандыя была захоплена французамі.
У 1453 годзе французы ўзялі Бардо, што спыніла Стагадовую вайну.
Апраўдальны працэс
Пасля сканчэння вайны ў Нармандыі у 1452 годзе Карл VII загадаў сабраць усе дакументы, што адносяцца да працэсу над Жаннай, і распачаць расследаванне яго законнасці. Вынік вывучыў дакументы працэсу, апытаў пазасталых жывым сведак і згоднена прыйшоў да высновы пра тое, што падчас працэсу над Жаннай дапушчаліся грубыя парушэнні закона. У 1455 годзе Папа Калікст III загадаў правесці новы працэс і прызначыў трох сваіх прадстаўнікоў для назірання над ім.
Суд засядаў у Парыжы, Руане і Арлеане, таксама праводзілася расследаванне ў родных краях Жанны. Легаты Папы і суддзі дапыталі 115 сведак, у тым ліку і маці Жанны, яе таварышаў па зброі, простых жыхароў Арлеана.
Карлас Марыя дэ Альвеар
Карлас Марыя дэ Альвеар (Carlos María de Alvear;, Санту-Анжэлу — , Нью-Ёрк, ЗША) — аргенцінскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, генерал. Вярхоўны кіраўнік Аб’яднаных правінцый Ла-Платы ў 1815 годзе.
Жанна д’Арк
Апраўдальны працэс
7 ліпеня 1456 года суддзі зачыталі вердыкт, які абвяшчаў, што кожны пункт вінавачання супраць Жанны аспрэчваецца сведчаннямі сведак. Першы працэс быў абвешчаны несапраўдным, адзін асобнік пратаколаў і абвінаваўчага зняволення быў сімвалічна разарваны перад натоўпам якія памкнуліся. Добрае імя Жанны было адноўлена.
У 1909 Папа Пій X абвясціў Жанну блажэннай, а 16 мая 1920 года Папа Бенедыкт XV кананізаваў яе (Дзень памяці — 30 мая). У цяперашні момант практычна ў кожнай каталіцкай царкве ва Францыі ёсць статуя святой Жанны д’Арк. Арлеанская дзева малюецца ў мужчынскім касцюме, з мячом у руцэ.
Карлас Марыя дэ Альвеар
Біяграфія
У 1812 Альвеар разам з Хасэ дэ Сан-Марцінам вярнуўся ў Буэнас-Айрэс, дзе пачаў граць важную ролю ў вайне за незалежнасць аргенцінскага народа. У 1813 годзе быў старшынёй Генеральнай канстытуцыйнай асамблеі Аб’яднаных правінцый Ла-Платы, якая распрацавала канстытуцыю краіны, ў 1814 годзе ўзначаліў патрыётаў ў Буэнас-Айрэсе, якія вымусілі капітуляваць іспанскіх раялістаў у Мантэвідэа. 9 студзеня 1815 г. Альвеар заняў пасаду вярхоўнага кіраўніка Аб’яднаных правінцый Ла-Платы. Аднак яго імкненне да асабістай улады, а таксама згоду на ўсталяванне англійскай пратэктарата над правінцыямі Ла-Платы прывялі да яго звяржэння ў красавіку таго ж года.
Труханавічы
Назву Тру́ханавічы маюць:
Эміліа Сальгары
Эміліа Карла Джузэпэ Марыя Сальгары (Emilio Carlo Giuseppe Maria Salgàri;  — ) — італьянскі пісьменнік, аўтар гістарычных і прыгодніцкіх раманаў, у тым ліку пра піратаў.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Вероне, там жа скончыў мараходнае вучылішча, збіраўся стаць капітанам далёкага плавання, але не прайшоў па конкурсе. Яшчэ падчас вучобы ў вучылішчы напісаў сваё першае апавяданне «Папуасы» (1883). Пасля 1887 года вырашыў канчаткова прысвяціць сябе літаратуры. Напісаў больш за дзвесце раманаў і апавяданняў.
Найбольшую вядомасць аўтар набыў у Італіі, Іспаніі і Партугаліі. У англамоўных краінах яго ведаюць нашмат менш. Нягледзячы на ​​гучную вядомасць і велізарныя тыражы, усё жыццё Сальгары адчуваў фінансавыя цяжкасці. Раздушаны абавязкамі і сямейнымі праблемамі, скончыў жыццё самагубствам 25 красавіка 1911 года ў Турыне.
Рызэ (правінцыя)
Рызэ (Rize), правінцыя на паўночным усходзе Турцыі на ўзбярэжжы Чорнага мора. Плошча 3,8 тыс. кв. км. Насельніцтва 361 тысяч чалавек (2006). Адміністрацыйны цэнтр — горад Рызэ.
IC 5329
IC 5329 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор'і Пегас.
Гэты аб'ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 2724
NGC 2724 (іншыя абазначэнні — UGC 4726, MCG 6-20-19, ZWG 180.27, KUG 0857+359C, IRAS08579+3557, PGC 25331) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Рысь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Навіцкавіцкі сельсавет
Наві́цкавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Навіцкавічы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Дзмітровіцкага сельсавета. 15 студзеня 1962 года Пашукоўскі сельсавет перайменаваны ў Навіцкавіцкі, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Навіцкавічы. 14 красавіка 1964 года ў склад новаўтворанага Камянюцкага сельсавета перададзены 12 населеных пунктаў (Гвоздзь I, Гвоздзь II, Глыбокі Вугал, Грані, Дуброва, Лавы, Ляцкія, Падбельскія Агароднікі, Пашуцкая Буда, Рэпішча, Саладуха і Яловы Груд). 4 верасня 1972 года скасаваны вёскі Падбела-II і Падбела-III (зліліся з вёскай Падбела-I), 19 ліпеня 1976 года — вёска Падлессе (злілася з вёскай Пашукі). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 12 населеных пунктаў.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1205 чалавек, з іх 90,8 % — беларусы, 5,1 % — украінцы, 3,5 % — рускія.