cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аляксей Мікалаевіч Гайняк
Памяць
У верасні 2019 года ў горадзе Сальск на будынку сярэдняй агульнаадукацыйнай школы № 4 усталявана мемарыяльная дошка ў гонар Гайняка, які вучыўся ў ёй у перыяд з 1991 па 2001.
Сям’я
Аляксей Гайняк быў жанаты, засталіся двое дзяцей. Жонка — Гайняк (Савачкіна) Алеся Аляксандраўна (нар. 1985). Сын — Яраслаў (нар. 2011). Дачка — Яўгенія (нар. 2016).
Казлы (Маладзечанскі раён)
Казлы́ (, Козлы) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Краснае.
Калошаўшчына
Кало́шаўшчына (, Колошевщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
Гісторыя
Уваходзіла ў склад Вілейскага павета Расійскай імперыі. У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Краснае.
Дарвазскі хрыбет
Дарвазскі хрыбет — горны хрыбет на паўночным захадзе Паміра, у Таджыкістане, паміж рэкамі Абіхінгоу, Пяндж і Ванч (прыток Пянджа).
Усходняя частка хрыбта адносіцца да Паміра, злучаецца з хрыбтом Акадэміі Навук. Вышыня да 6083 м. Даўжыня каля 200 км. Складзены галоўным чынам гранітамі, метамарфічнымі сланцамі. На схілах пераважна стэпавая і драўняна-хмызняковая расліннасць (на паўночных — клён, грэцкі арэх, на паўднёвых — арча, мігдал), вышэй — субальпійскія і альпійскія лугі, вышэй 4200—4500 м — снег і ледавікі (агульная плошча зледзянення каля 750 км²).
V дынастыя (Старажытны Егіпет)
V дынастыя — старажытнаегіпецкая дынастыя фараонаў эпохі Старажытнага царства, якая кіравала каля 2504—2347 гг. да н.э.
Падчас кіравання V дынастыі адбыліся важныя змены ў Старажытнаегіпецкай рэлігіі: з'яўляецца памінальная літаратура Тэксты пірамід, культ бога Ра набывае ўсё большае значэнне, у Абусіры будуюцца храмы прысвечаныя богу Ра, распаўсюджваецца культ бога Асірыса.
Садок
Садок — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці, за 30 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Ушачы, каля вёскі Салаўёўка, у басейне ракі Заходняя Дзвіна.
Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,2 км, найбольшая шырыня 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,48 км.
Размешчана ў балоцістым паніжэнні. На поўначы ад возера хмызняк, на захадзе вылучаюцца схілы вышынёй 6 м.
Джордж Говард Дарвін
Джордж Говард Дарвін (Sir George Howard Darwin; Даун, каля Лондана -, Кембрыдж) — англійскі астраном і матэматык, член Лонданскага каралеўскага таварыства (1879), член-карэспандэнт Пецярбургскай АН (1907). Сын Ч. Дарвіна. Скончыў Кембрыджскі ўніверсітэт, з 1883 прафесар там жа. Распрацаваў метады перадвылічэння марскіх прыліваў, заснаваныя на ўжыванні гарманічнага аналізу, і даследаваў уплыў прыліваў і прыліўнога трэння як касмаганічнага фактару, што адбіваецца ў працэсах эвалюцыі нябесных цел. Прапанаваў гіпотэзу ўтварэння падвойных зорак і ўжыў яе разам са сваёй тэорыяй прыліўнога трэння да сістэмы Зямля-Месяц.
Павел Васільевіч Чычагаў
Павел Васільевіч Чычагаў (1767—1849) — рускі адмірал, сын Васілія Якаўлевіча Чычагава, марскі міністр Расійскай імперыі з 1802 па 1809 гады (афіцыйна да 1811).
Вядомы англафіл. У 1812 годзе змяніў Кутузава ў якасці камандуючага Дунайскай арміяй, кіраваў пераследам Напалеона па тэрыторыі Беларусі. Пасля пераправы французаў праз Бярэзіну абвінавачаны ў няздольнасці перагарадзіць непрыяцелю шлях да адступлення. Рэшту жыцця правёў на чужыне.
Андрэй Аляксандравіч Дзячэнка
Біяграфія
Андрэй Дзячэнка нарадзіўся ў Зімавнікоўскім раёне Растоўскай вобласці. Пасля заканчэння лётнага вучылішча праходзіў службу на лётных пасадах у ВПС. Служыў у 611-м знішчальным авіяцыйнай палку.
З 2015 года ўдзельнічаў у Ваеннай аперацыі Расіі ў Сірыі.
Указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ад 16 сакавiка 2016 года Дзячэнка, будучы намеснікам камандзіра авіяцыйнай эскадрыллі 47-га змешанага авіяцыйнага палка 105-й гвардзейскай змешанай авіяцыйнай дывізіі 6-й арміі ВПС і СПА, за гераізм, мужнасць і адвагу, праяўленыя пры выкананні воінскага абавязку, ганараваны звання Героя Расійскай Федэрацыі.
Працягнуў службу ў расійскай арміі. У 2021 годзе — слухач каманднага факультэта Ваенна-паветранай акадэміі імя прафесара Жукоўскага і Гагарына (Варонеж).
Азначэнне планеты
Антычнае азначэнне планет як «блукаючых зорак» з самага пачатку было неадназначным. На працягу свайго існавання гэтае слова азначала мноства розных рэчаў, часта маючы некалькі значэнняў у адзін і той жа час. На працягу тысячагоддзяў выкарыстанне гэтага тэрміна ніколі не было строгім, расплывістае паняцце планеты то ўключала, то выключала з сябе мноства розных аб'ектаў ад Сонца і Месяца да спадарожнікаў і астэроідаў. З развіццём ведаў аб Сусвеце слова «планета» таксама мяняла сваё значэнне, адкідаючы старыя значэнні і набываючы новыя, аднак так і не атрымала выразнага і канкрэтнага вызначэння.
Да канца XIX стагоддзя слова «планета», так і не атрымаўшы выразнага азначэння, тым не менш стала зручным распаўсюджаным тэрмінам. Яно ўжывалася толькі да аб'ектаў Сонечнай сістэмы, якіх было так мала, што ўсе адрозненні маглі разглядацца ў індывідуальным парадку. Сітуацыя змянілася ў 1992 годзе, калі астраномы сталі выяўляць усё больш і больш аб'ектаў, якія знаходзяцца за арбітай Нептуна, а таксама сотні аб'ектаў, якія круцяцца вакол іншых зорак. Гэтыя адкрыцці не толькі павялічылі колькасць патэнцыяльных планет, але таксама пашырылі разнастайнасць іх характарыстык.
Дакладнае вызначэнне «планеты» спатрэбілася ў 2005 годзе, калі быў адкрыты транснептунавы аб'ект Эрыс, які апынуўся больш Плутона — самай маленькай сярод прызнаных на той момант планет. У 2006 годзе Міжнародны астранамічны саюз (МАС), які прызнаецца астраномамі ўсяго свету як інстытут, адказны за пытанні наменклатуры, абвясціў сваё рашэнне па гэтай праблеме. Новае азначэнне ўжываецца толькі да аб'ектаў Сонечнай сістэмы і сцвярджае, што планета — гэта цела, якое верціцца вакол Сонца, досыць масіўнае, каб мець шарападобную форму пад уздзеяннем уласнай гравітацыі, акрамя таго, павінна мець паблізу сваёй арбіты «прастору, свабодную ад іншых целаў». У адпаведнасці з новым азначэннем Плутон, разам з іншымі транснептунавымі аб'ектамі, больш не з'яўляецца планетай. Рашэнне МАС не вырашыла ўсіх супярэчнасцей, і хоць мноства навукоўцаў прынялі гэтае азначэнне, частка астранамічнай супольнасці не прызнае яго.
Планеты ў антычнасці
Хоць веды пра планеты сыходзяць у глыб стагоддзяў і існавалі ва ўсіх цывілізацыях, само слова «планеты» — старажытнагрэчаскае. Грэкі верылі, што Зямля нерухомая і знаходзіцца ў цэнтры сусвету, а неба і ўсё, што на ім відаць, круціцца вакол Зямлі. Грэчаскія астраномы ўвялі тэрмін πλάνητες αστέρες, «вандроўныя зоркі», для апісання адрознення зоркападобных аб'ектаў, якія перамяшчаюцца на працягу года, у адрозненне ад asteres aplanis, «нерухомых зорак», якія былі нерухомыя адна адносна адной. Пяць целаў, цяпер званых планетамі, вядомыя старажытным грэкам — тыя, якія бачныя няўзброеным вокам: Меркурый, Венера, Марс, Юпітэр і Сатурн.
Грэка-рымская касмалогія звычайна разглядала сем планет, уключаючы ў спіс і Сонца з Месяцам (традыцыйна гэтак жа паступае сучасная астралогія); аднак, тут не было адзінага пункту гледжання — некаторыя астраномы вылучалі іх у асобную групу.
У Альмагесце, працы другога стагоддзя Клаўдзія Пталемея згадваецца «пра Сонца, Месяц і пяць планет». Гай Юлій Гігін відавочна паказвае на «пяць зорак, званых блукаючымі, якія грэкі называлі планетамі».
Пункт гледжання аб сямі планетах сустракаецца ў Цыцэрона ў Somnium Scipionis, каля 53 да н. э., у якой дух Сцыпіёна сцвярджае «сем нябесных сфер змяшчаюць планеты, па адной планеце на сферу, і круцяцца ў адпаведнасці з кручэннем нябёсаў». У сваёй Натуральнай гісторыі, напісанай у 77 н. э., Пліній Старэйшы піша «аб сямі зорках, якія мы называем планетамі з-за іх рухаў, бо ніякія зоркі не рухаюцца, акрамя іх».
Планеты ў Сярэднявеччы
Аўтары Сярэднявечча і Рэнесансу ў асноўным прытрымліваліся ўяўленняў пра сем планет. Сярэднявечнае ўвядзенне ў астраномію, De sphaera mundi Сакрабоска, уключае Сонца і Месяц у спіс планет, больш складаная Theorica planetarum носіць падзагаловак «тэорыя сямі планет», у той час як інструкцыі да Альфонсіанскіх табліц паказваюць, як «знайсці значэнне Сонца, Месяца і астатніх планет». У Confessio Amantis, паэт XIV стагоддзя Джон Говер, згадваючы пра планеты і іх сувязь з алхіміяй, піша «Of the planetes ben begonne/The gold is tilted to the Sonne/The Mone of Selver hath his part... » (З здзяйснённых платет/Дадзена Сонцу золата/Месяц ж частку сваю мае срэбрам), паказваючы, што Сонца і Месяц таксама лічацца планетамі. Нават Мікалай Капернік, што адмаўляюць геацэнтрычную мадэль, часам сцвярджаў, што Сонца і Месяц — планеты. У яго працы Аб вярчэнні нябесных сфер, ён відавочна падзяляе «Сонца, Месяц, планеты і зоркі»; аднак у прысвячэнні працы рымскаму папу Паўлу III Капернік піша «рухі Сонца і Месяца ... і пяці астатніх планет».
Зямля
Калі геліяцэнтрычная сістэма Каперніка стала пераважаць над геацэнтрычнай, Зямля стала лічыцца планетай, у той час як Сонца і Месяц былі выведзеныя з гэтага паняцця, што запатрабавала карэннага перагляду паняццяў. Як пісаў Томас Кун, гісторык навукі:
"Каперніканцы, не прымяняючы традыцыйную назву «планета» у дачыненні да Сонца ... памянялі значэнне гэтага слова так, што яно магло і далей ўжывацца для абазначэння нябесных целаў, але цяпер яны разглядаліся ў іншым святле ... Што да Месяца, чалавек, які перайшоў у шэрагі каперніканцаў, мог сказаць 'Я лічыў, што месяц — планета (альбо глядзеў на яе так), але я памыляўся.'"
Новыя планеты
У 1781 астраном Уільям Гершэль даследаваў неба ў пошуках аб'ектаў з бачным паралаксам і выявіў аб'ект у сузор'і Цяльца, якое ён палічыў каметай. У адрозненне ад зорак, якія заставаліся кропкамі нават пры высокім павелічэнні тэлескопа, гэты аб'ект павялічваўся прапарцыянальна павелічэнні тэлескопа. Пра тое, што гэты дзіўны аб'ект можа быць планетай, Гершэль і не думаў — усе вядомыя планеты былі апісаны яшчэ грэкамі і ніякіх адкрыццяў, якія змяняюць гэтую мадэль, не было. Астэроіды тады яшчэ не былі вядомыя, і адзіныя аб'екты, якія рухаюцца, назіраныя з дапамогай тэлескопаў на той час, былі каметы. Але ў адрозненне ад камет, гэты аб'ект рухаўся па практычна кругавой арбіце і ляжаў у плоскасці экліптыкі. Да таго, як Гершэль паведаміў аб адкрыцці «каметы», яго брытанскі калега Нэвіл Маскелін напісаў яму: «Я не ведаю, як гэта назваць. Яно больш падобна на планету, якая рухаецца па кругавой арбіце, чым на каметы, якія маюць вялікія эксцэнтрысітэты. Я не бачыў комы або хваста». «Камета» была таксама вельмі далёка, значна далей ад Сонца, чым адлегласць, на якім каметы звычайна становяцца бачныя. Пасля цела было прызнана сёмай планетай і названа Уран — бацька Сатурна ў рымскай міфалогіі.
Гравітацыйныя скажэнні ў руху Урана па арбіце прывялі да выяўлення ў 1846 Нептуна, а меркаваныя нерэгулярнасць ў руху апошняга прывялі да пошукаў і выяўленню Плутона ў 1930 годзе. У 1989, Вояджэр-2 вырашыў праблему, звязаную з няправільнай ацэнкай масы Нептуна.
Спадарожнікі
Калі Капернік перавёў Зямлю ў разрад планет, ён таксама змясціў Месяц на арбіту вакол яе, тым самым прысвоіўшы ёй статус натуральнага спадарожніка, першага адкрытага. Калі Галілеа Галілей адкрыў чатыры спадарожніка Юпітэра (1610), ён тым самым умацаваў довады Каперніка, так як калі адна планета мела спадарожнікі, чаму б іншай планеце — Зямлі — іх не мець. Аднак яго адкрыццё паставіла новае пытанне — ці варта лічыць гэтыя новыя аб'екты планетамі. Галілей першапачаткова назваў іх «Медычейскія свяцілы», у гонар свайго заступніка Медычы, але пісаў пра іх як пра «чатыры планеты, якія лётаюць вакол Юпітэра з няроўнымі інтэрваламі і перыядамі з вялікай хуткасцю». Аналагічна, Хрысціян Гюйгенс, пасля адкрыцця спадарожніка Сатурна Тытана ў 1655, выкарыстаў для яго апісання мноства розных тэрмінаў, у тым ліку «planeta» (планета), «stella» (зорка), «luna» (месяц), і сучасны «спадарожнік». Джавані Касіні, абвяшчаючы пра адкрыцці Япета і Рэі ў 1671 і 1672, апісваў іх як Nouvelles Planetes autour de Saturne («Новыя планеты вакол Сатурна»). Аднак, калі «Journal de Scavans» паведамляў аб адкрыцці Касіні ў 1686 двух новых спадарожнікаў Сатурна, ён называў іх выключна «спадарожнікі». Калі Уільям Гершэль паведамляў аб адкрыцці двух аб'ектаў на арбіце вакол Урана, ён выкарыстаў тэрміны «спадарожнік» і «другасная планета» (secondary planets). Усе наступныя публікацыі пра адкрыцці выкарыстоўвалі тэрмін «спадарожнік», акрамя выдання 1868, «Smith's Illustrated Astronomy», дзе выкарыстоўваўся тэрмін «другасныя планеты».
Уладзімір Мікалаевіч Белы
Уладзімір Мікалаевіч Белы (нар., в. Рафалаў, Брагінскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне оптыкі і лазернай фізікі. Член-карэспандэнт (2014), акадэмік НАН Беларусі (2021), доктар фізіка-матэматычных навук (1992), прафесар (1994). Ганаровы доктар Гомельскага дзяржаўнага універсітэта імя Ф. Скарыны (2009).
Біяграфія
Скончыў Гомельскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя В. П. Чкалава (1968). З 1968 года ў Інстытуце фізікі АН БССР, з 2014 года намеснік загадчыка лабараторыі, з 2015 года загадчык цэнтрам «Дыягнастычныя сістэмы» гэтага інстытута.
Навуковая дзейнасць
Распрацаваў тэорыю лазерных пучкоў са складанай прасторавай структурай (гауссовых, бесселевых, конічаскіх, лагерр- і бессель-гауссовых, віхравых і сінгулярных, квазібездыфракцыённых спекл-палёў і інш.) пры іх распаўсюджванні і пераўтварэнні ў анізатропных, неаднародных і рассейвалых асяроддзях. Прадказаў і даследаваў шэраг новых аптычных эфектаў (лазерны магнітарэфракцыйны, эфект бездыфракцыённага распаўсюджвання светлавых пучкоў ў наваколлі асаблівых напрамкаў двухвосевых крышталяў, спін-арбітальнай сувязі, эфект самападстройкі пад фазавы сінхранізм, палярызацыйна-незалежнай мадуляцыі). Тэарэтычна абгрунтаваў і прапанаваў новыя прынцыпы кіравання параметрамі лазернага выпраменьвання на аснове электра-акустааптычных узаемадзеянняў. Распрацаваў і стварыў высокаэфектыўныя нелінейна-аптычныя пераўтваральнікі частаты, акустааптычныя дэфлектары і модуляторы лазернага выпраменьвання. Усталяваў новы тып аптычных прасторавых салітонаў у фотарэфрактыўных крышталях. Упершыню даследаваў асаблівасці спін-арбітальнага пераўтварэння бесселевых светлавых пучкоў у крышталях. Прадказаў і даследаваў новы тып квазібездыфракцыённых паверхневых плазмон-палярытонаў, а таксама светлавых палёў адмысловага тыпу — квазібездыфракцыённага мультыплазмона. Распрацаваў арыгінальныя інтэрфераметрычныя, спэкламетрычныя і тамаграфічныя метады і прылады лазернай дыягностыкі і неразбуральнага кантролю. На аснове гіпербалічных метаматэрыялаў прапанаваны і рэалізаваны новыя канфігурацыі плоскіх лінзаў (так званыя суперлінзы) блізкага і далёкага поля.
Аўтар больш за 480 навуковых прац, у тым ліку 50 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў.
Андросава (Кардымаўскі раён)
Андросава (Андросово) — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Каменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Аўсоны
Аўсоны, або аўзоны (Ausoni) – старажытнае італійскае племя, у 1 тысячагоддзі да н. э. насялялі Паўднёвую Італію (Кампанію і Сіцылію).
Аўсоны перасяліліся на поўдзень Італіі з поўначы прыкладна ў 2 тысячагоддзі да н. э. Старажытныя грэкі, якія каланізавалі Італію, лічылі іх карэннымі насельнікамі Кампаніі і разам з іншымі італійскімі народамі адносілі да тырэнцаў. Сярод аўтараў эпохі элінізму была распаўсюджана думка, што назва аўсонаў паходзіць ад іх продка Аўсона. Яго сын Ліпар насяліў Ліпарскія астравы. Страбон прыводзіў розныя погляды на гісторыю аўсонаў, якія ў яго час ужо не існавалі, і зафіксаваў яшчэ адну іх старажытную назву — опікі, хаця прызнаваў, што аўсоны і опікі могуць быць рознымі народамі.
Васіль Кузьміч Касцючэнка
Васіль Кузьміч Касцючэнка (, в. Васільеўка, Добрушскі раён) — беларускі мастак-жывапісец. Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (2021).
Біяграфія
Нарадзіўся 25 лютага 1953 года ў в. Васільеўка Добрушскага раёна.
У 1974 годзе скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага педагагічнага інстытута.
З 1976 годзе пачаў удзельнічаць у мастацкіх выставах.
У 1998 годзе быў прыняты ў Беларускі саюз мастакоў.
Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, фондах Беларускага саюза мастакоў, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Валагодскай карціннай галерэі, Магілёўскім абласным мастацкім музеі імя П. В. Масленікава.
Барсучкі
Барсучкі (Барсучки) — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Каменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Курватура
Курватура(curvatura — крывізна) — нязначная, ледзь прыкметная крывізна прамалінейных частак будынка, якая ўжываецца для ліквідацыі аптычных скажэнняў (пры ўспрыманні будынка ў ракурсе) і для ўзмацнення пластычнай выразнасці архітэктуры. Курватура характэрная галоўным чынам для ордэрнай архітэктуры.
Курватура праяўляецца у нязначным выгіне гарызанталі, ўхілу вертыкалі, патаўшчэнне калон ў кутах будынка. Курватурам была прысвечана цэлая бібліятэка і, пачынаючы з Вітрувія, замацавалася традыцыя, згодна з якой яны тлумачыліся як сродак кампенсацыі нібыта непазбежнага правісання гарызанталяў ў глядзельным ўспрыманні. Упершыню выкарыстоўвалася Іктыніям пры будаўніцтве храма Апалона ў Басах. Разам з энтазісам з’яўляецца адным з галоўных выразных прыёмаў, якія выкарыстоўваюцца ў архітэктуры антычных культавых і грамадскіх збудаванняў.
Тырэны
Тырэ́ны (Τυρρηνοί), тырсе́ны (Τυρσανοί) — зборная назва народаў Міжземнамор'я (вакол Балканскага паўвострава і ў Італіі), дадзеная ім старажытнымі грэкамі.
Герадот лічыў тырэнаў выхадцамі з Лідыі, якія пасля 18 гадоў голаду перасяліліся ў Італію пад правадырствам валадарскага сына Тырсена. Геланік атаесамляў тырэнаў з пеласгамі. Ужо ў эпоху элінізму тырэнамі называлі этрускаў, а вобласць, населеную імі, — Тырэніяй, хаця ў папярэднія часы да тырэнаў таксама адносілі і залежныя ад іх італійскія народы. Страбон пісаў наступнае: "Рымляне клічуць тырэнаў этрускамі або тускамі. Грэкі, як паведамляюць, далі ім такое найменне з-за Тырэна, сына Аціса, які адправіўся сюды разам з пасяленцамі з Лідыі". Згодна Тацыту, этрускі таксама лічылі сябе сваякамі лідыйцаў.
Беражняны
Беражняны (Бережняны) — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Каменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Канчаны (Маладзечанскі раён)
Канча́ны (, Кончаны) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
Гісторыя
Уваходзіла ў склад Вілейскага павета Расійскай імперыі.
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Краснае.
Да 9 жніўня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Мясоцкага сельсавета.
Бярозкіна (Кардымаўскі раён)
Бярозкіна (Берёзкино) — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Каменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Дагмар Эбесен
Дагмар Эбесен (Dagmar Wilhelmina Ebbesen,  — ) — шведская тэатральная актрыса і спявачка.
Біяграфія
Дагмар Эбесен нарадзілася ў Стакгольме ў 1891 годзе. Была дачкой Торальда Эбесена і Ені Эштрэм, яна была сястрой актрысы Эльсы Эбесен.
Першую сваю ролю Дагмар сыграла ў 13 гадоў у п’есе Tummeliten ў тэатры Östermalmsteatern. З 1906 па 1909 год яна працавала з Альбертам Ранфтам і з рознымі перасоўнымі тэатральнымі групамі ездзіла па краіне. Затым яна працяглы час выступала ў тэатры Folkteatern Гётэбарга (1916—1919 гг.) і тэатры Folkan Стакгольма (1919—1928 гг.).
Поспех прыйшоў да Дагмар у 1921 годзе, калі яна сыграла служанку Крысцін ў камедыі Hemslavinnor — гэтую ролю яна пасля сыграла каля 500 разоў. Гэтая ж п’еса стала асновай для аднайменнага спектакля (1923 г.) і кінафільмаў Hemslavinnor 1993 г. і Vi hemslavinnor з Дагмар у галоўнай ролі.
У далейшым Дагмар ўсё менш грала ў тэатры, аддаючы ўсе сілы кінематографу. Яна грала пераважна пакаёвак і прыстойных жанчын, даводзілася ёй граць і жорсткіх і адмоўных персанажаў, але і яны атрымліваліся з цеплынёй і гумарам.
Найбольш ўдалымі кінафільмамі Дагмар былі Flickorna på Uppåkra (1946 г.), Kvinnan tar befälet (1942 г.), Hemsöborna (1944 г.), Kristin kommenderar (1946 г.).
Дагмар памерла ў 1954 годзе ў Стакгольме. Яе імем была названая вуліца ў Сольне.
Палеская Сеч
Палеская сеч, Украінская паўстанцкая армія атамана Бульбы Бараўца (УПА(а)Б-Б), Украінская народна-рэвалюцыйная армія (УНРА, з лета 1943 года) — падпольнае ваеннае фарміраванне, створанае на Палессі (Паўночная Украіна) улетку 1941 года.
Аснова арганізацыі была закладзена яшчэ ў 1940 годзе, а першы ўзброены атрад паўстаў з пачаткам нямецка-савецкай вайны ў чэрвені 1941 года. Бульбаўцы ваявалі як супраць немцаў, так і супраць савецкіх войскаў, перыядычна супрацоўнічаючы з адным з бакоў.
Найбольшага размаху Палеская сеч набыла ў 1942 годзе, калі ў яе шэрагах было ад 3-х да 10-ці тыс. ваяроў. Невялікі прамежак часу паўстанцы кантралявалі частку Палесся ў раёне штаба Сечы — горада Алеўска, абвясціўшы.
Утварэнне
Віталь Маслоўскі, украінскі гісторык са Львова, зазначае, што асноваю для будучых атрадаў Палескай сечы сталі аддзелы ўкраінскай паліцыі, якія сфарміраваў Тарас Бульба-Баравец на Валынскім Палессі. Атрады паліцаяў, названыя «Палескай сечай», ваявалі супраць рэшткі чырвонаармейцаў і малых атрадаў НКУС на поўначы Украіны. Сам Бульба-Баравец у сваіх мемуарах так апісвае паліцыю: "Наша «міліція» — це не та міліція, що її дозволяють німецькі «ортскоманданти» з розрахунку 1 міліціонер на 100 душ населення, озброєні тільки одними рушницями з забороною контакту та спільних дій міліції одного району з іншим районом. У нас в кожному більшому містечку стоїть гарнізон силою від одного до двох батальйонів, а в кожному більшому селі — щонайменше 1-2 сотні міліції з кулеметами, мінометами та з похованими гарматами. Загальним числом наша «міліція» в усьому Поліссі перевищує 10,000 вояків, не ізольованих район від району, а охоплених монолітною організацією і підпорядкованих наказам неофіційно — Головної Команди Поліської Січі УПА, а офіційно — Окружної Команди Міліції в Сарнах." На першых этапах дзейнасці Палескай сечы большасць бульбаўцаў ваявалі супраць дробных савецкіх злучэнняў. Палессе лічылася бяспечным месцам для ўкраінскіх паўстанцаў, бо немцы ставіліся да іх нейтральна, а савецкія партызаны толькі пачыналі сваю дзейнасць. Тарас Бульба-Баравец патрабаваў ад немцаў прызнання Палескай Сачы як асобнай нацыянальнай арміі. Немцы адмовіліся, аргументуючы гэта тым, што яны не маюць на гэта права і загаду ад камандавання Вермахта. Таму генерал Кітынгер дазволіў стварыць толькі паўваеннае фарміраванне з пашыранымі, у параўнанні з міліцыяй іншых раёнаў, правамі. Камандаванне Палескай Сечы гэта задаволіла, бо яны атрымалі поўную свабоду дзеянняў у вызначаным раёне.
Старушкі
Назву Стару́шкі маюць:
Палеская Сеч
Утварэнне
Да Палескай сечы далучалася ўсё больш і больш мясцовага люду, што жадалі бараніць сваю зямлю і гаспадарку ад захопнікаў. Галоўнае камандаванне Палескай Сечы стварыла некалькі вышкальных цэнтраў пры сваіх гарнізонах у падкантрольных ім мястэчках.
Першыя збройныя акцыі
Першыя збройныя акцыі Палескай сечы абмежаваліся дзеяннямі супраць разбітых рэшткаў Чырвонай Арміі. Паводле ўспамінаў Бульбы-Бараўца «Саветы імгненна, у паніцы пакінулі нашыя землі, а супраць немцаў ваяваць было зарана». Такая больш-менш спакойная сітуацыя на Палессі дазволіла Бараўцу заняцца ўнутранымі справамі Палескай сечы.
Рыхтуючыся да актыўных баявых дзеянняў супраць савецкіх партызанаў, Бульба-Баравец адаслаў да Беларускай народнай самаабароны дэлегацыю на чале з харунжым Пятром Даўмацюком-Налівайкам. Беларуская народная самаахова была падобна да Палескай Сечы: беларусы прагнулі здабыць незалежнасць з дапамогай Германіі. Камандаванне Беларускай самаабароны ўхваліла план бульбаўцаў наконт супольных баявых дзеянняў супраць савецкай партызанкі. Аддзеламі Беларускай самаабароны камандаваў капітан Усевалад Родзька і яго заступнік паручнік Міхал Вітушка. Яны дзейнічалі пад палітычным кіраўніцтвам прафесара Радаслава Астроўскага, які пазней быў абраны прэзідэнтам Беларускай цэнтральнай рады.
Аднак перад Палескай Сечай паўстала вялікая праблема — брак каманднага складу. Каб вырашыць гэту праблему, пад канец ліпеня Тарас Бульба-Баравец адпраўляецца на перамовы з Арганізацыяй украінскіх нацыяналістаў Сцяпана Бандэры. Аднак бандэраўцы паставілі непрымальныя для Бульбы-Бараўца ўмовы: падпарадкаванне Палескай сечы Галоўнаму штабу АУН(б). Не знайшоўшы агульнай мовы з бандэраўцамі, Тарас Бульба накіраваўся ў палітычны штаб АУН Мельніка. Там пасля трохдзённых перамоў была складзена дамова з васьмі пунктаў пра наладжанне стасункаў і цеснае супрацоўніцтва між УПА Тараса Бульбы і АУН Мельніка. Аднак АУН магла выступаць толькі як саюзнік паўстанцкай арміі, а не як камандный цэнтр. Пад час перамоў да Палескай сечы зголосилося 10 старшыняў і падстаршыняў.
Прыбыўшы ў Роўнае 5 жніўня 1941 года, Тарас Бульба сустрэўся з палкоўнікам Пятром Дзячэнкам, колішнім камандоўцам Чорных запарожцаў, і палкоўнікам. З імі Тарас Бульба склаў дамову, аналагічную той, якую ўклаў з АУН(м). Дзякуючы супрацы з колішнімі афіцэрамі Арміі УНР і з вядомым ва Украіне Пятром Дзячэнкам у Палескай сечы падняўся баявы дух, а войскі атрымалі лепшы вышкал.
Першай мэтай перад Палескай сеччу цяпер стаяла вызваленне Алеўска ад савецкіх войскаў. Узяцце Алеўска было нялёгкай справай, бо падрыхтоўка і ўзбраенне Палескай сечы ў параўнанне з рэгулярнымі часткамі Чырвонай арміі значна прайгравала.
20 жніўня быў распачаты наступ на пазіцыі савецкіх войскаў на Палессі. Сілы Палескай сечы падрыхтавалі 10-15 тыс. ваяроў разам з часткамі Беларускай самааховы. Паколькі савецкія войскі мелі перавагу ў тэхніцы і падрыхтоўцы, бульбаўцы не ўступалі ў адкрыты бой, а дзейнічалі окремими загонами. Атакуючы ўночы, яны наносілі ворагу цяжкія страты і хутка адступалі. 21 жніўня Алеўск быў узяты. Да канца жніўня савецкія войскі былі адкінуты з Палесся.
Канал Старушкі
Старушкі — меліярацыйны канал у Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці, правы прыток Азёрнага канала. Даўжыня 5,5 км. Пачынаецца за 1,5 км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Старушкі Жыткавіцкага раёна, вусце за 3,5 км на поўдзень ад вёскі Вялікі Сялюцічы.
Болдзіна (Кардымаўскі раён)
Болдзіна (Болдино) — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Каменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Вальхала
Вальхала, Вальгала — у скандынаўскай міфалогіі нябесны палац Одзіна, куды трапляюць храбрыя воіны, якія загінулі ў бітве. У Вальхале яны балююць і працягваюць ранейшае гераічнае жыццё. Асвятлялі Вальхалу бліскучыя мячы.
Веена
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Эльза Б’ёркман-Гольдшміт
Эльза Андрэа Элізабет Б’ёркман-Гольдшміт (Elsa Andrea Elisabeth Björkman-Goldschmidt; 16 красавіка 1888, Лінчэпінг — 6 красавіка 1982, ) — шведская пісьменніца, журналістка і мастачка; змагар за правы дзяцей.
Біяграфія і творчасць
Эльза Б’ёркман нарадзілася ў 1888 годзе ў Лінчэпінгу. Яе сябрамі дзяцінства былі Эльза Брэндстром, Ханарына Хермелін і Харыет Лёвенхельм. Эльза наведвала настаўніцкія курсы Ганны Сандстром ў Стакгольме, пасля чаго таксама вучылася ў школе гравюры Акселя Тальберга і ў Акадэміі мастацтваў. У пачатку 1910-х гадоў яна вучылася за мяжой, у тым ліку ў Бруге, Італіі і Германіі. Яна займалася пераважна дрэварытам і літаграфіяй, выстаўляючы свае працы як у Швецыі, так і за яе межамі: у Осла, Лейпцыгу, Вене, Парыжы, Рыме, Сан-Францыска. У цяперашні час яны ўваходзяць у зборы шэрагу шведскіх і замежных музеяў, у тым ліку Нацыянальнага музея Швецыі, Музея сучаснага мастацтва ў Стакгольме, Гётэбаргскага мастацкага музея, Мастацкага музея Мальмё і венскай галерэі Альберціна.
Вялюжына
Вялюжына (Велюжино) — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Каменскага сельскага паселішча.
Эльза Б’ёркман-Гольдшміт
Біяграфія і творчасць
У 1938 годзе, пасля анексіі Аўстрыі нацысцкай Германіяй, Эльза з мужам вымушаны былі бегчы ў Стакгольм. Там Эльза стала сябрам шведскай арганізацыі «Rädda Barnen» («Уратуем дзяцей»), якая займалася аказаннем гуманітарнай дапамогі аўстрыйскімі дзецям. У 1940 годзе яна таксама ўступіла у антынацысцкі «Аўторкавы клуб» (Tisdagsklubben), узначалены Амеліяй Пасэ. Пазней яна вярнулася ў Вену, дзе працягвала гуманітарную дзейнасць у рамках «Rädda Barnen», а таксама удзельнічала ў стварэнні шэрагу дакументальных фільмаў. У 1940-х гадах яна таксама шмат пісала, у тым ліку часткова аўтабіяграфічныя кнігі (на прыклад, «Det var i Wien») і біяграфіі (Эльзы Брэндстром і Харыет Лёвенхельм).
З 1950 па 1978 год Эльза Б’ёркман-Гольдшміт была членам літаратурнага «Грамадства дзевяці» (De Nio). З 1957 па 1960 год яна была рэдактарам часопіса «Svensk litteraturtidskrift». У 1960-х гадах яна пачала пісаць мемуары, якія затым былі выдадзены ў чатырох тамах з 1962 па 1976 год.
Эльза Б’ёркман-Гольдшміт памерла ў 1982 годзе ў Стакгольме і была пахавана на Паўночных могілках у Сольне.
Верашчакіна
Верашчакіна (Верещакино) — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Каменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Мілаш Рніч
Мілаш Рніч (Милош Рнић / Miloš Rnić, нар. ) — сербскі футбаліст, абаронца клуба «Раднічкі» з Новай Пазовы.
Клубная кар’ера
Доўгі час гуляў за клуб трэцяга дывізіёна Сербіі «Раднічкі», а ў 2012 годзе перабраўся ў клуб элітнага дывізіёна «Нові-Пазар», стаў там асноўным абаронцам.
У студзені 2013 года перайшоў у «Мінск». У складзе «Мінска» гуляў звычайна на пазіцыі левага абаронцы, дзе чаргаваўся з Юрыем Астравухам. 8 жніўня 2013 года ў адказным матчы 3-га кваліфікацыйнага раўнда Лігі Еўропы супраць «Сент-Джонстана» адзначыўся голам, які дазволіў «Мінску» прайсці ў наступны раўнд.
У студзені 2014 года падоўжыў кантракт з мінскім клубам. У сезоне 2014 ужо трывала выступаў на пазіцыі левага абаронцы, здолеўшы выцесніць адтуль Астравуха. У чэрвені 2014 адправіўся на прагляд ва ўладзівастоцкую «Прамень-Энергію», але неўзабаве вярнуўся ў «Мінск». У ліпені 2014 года кантракт з мінскім клубам быў разарваны.
У жніўні 2014 года вярнуўся ў Сербію, стаўшы іграком клуба «Доньі Срэм», але хутка перабраўся ў «Раднічкі» з Крагуеўца. За «Раднічкі» згуляў усяго ў пяці матчах і ў канцы 2014 года пакінуў клуб. Першую палову 2015 года заставаўся без клуба, а ўлетку далучыўся да «Металаца». У ліпені 2016 года перайшоў у албанскі клуб «Фламуртары», дзе правёў адзін сезон.
У верасні 2017 года далучыўся да клуба Першай лігі Сербіі «Раднічкі» з Пірата. У студзені 2018 года перайшоў у клуб Суперлігі «Бачка» з Бачка-Паланкі, аднак так і не згуляў за гэты клуб і ў верасні 2018 года вярнуўся ў «Раднічкі» Пірат.
У жніўні 2019 года папоўніў склад «Смедарава» ў Першай лізе, з 2019 года стаў гуляць за клубы ніжэйшых ліг.
Касцюшкі (Маладзечанскі раён)
Касцю́шкі (, Костюшки) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
Гісторыя
Уваходзіла ў склад Вілейскага павета Расійскай імперыі.
Да 9 жніўня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Мясоцкага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (916001—917000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (916001—917000)
Калігула
Калігула (Caligula), поўнае імя: Гай Юлій Цэзар Аўгуст Германік (, Анцый —, Рым) — старажытнарымскі імператар з 18 сакавіка 37 да 24 студзеня 41 года.
Біяграфія
Калігула нарадзіўся ў 12 год пасля Р. Х. і быў сынам вядомага генерала Германіка. Мянушка «Калігула» паходзіць ад лацінскай назвы абутку легінераў, у якой ён хадзіў у дзяцінстве, калі ўдзельнічаў з бацькам у ваенных паходах.
Калігула стаў імператарм пасля смерці Тыберыя і спачатку ўзбудзіў да сабе любоў народа. Аднак хутка ён пачаў праводзіць недальнабачную палітыку, а таксама пачаў выкарыстоўваць уладу для свайго задавальнення. Магчыма, гэта было вынікам нейкай псіхічнай хваробы. Напрыклад, са статуй багоў, якія прывезлі з Грэцыі, Калігула загадаў зняць галовы і паставіць замест іх свае выявы. Таксама ён меў намер зрабіць свайго каня консулам і такім чынам увесці ў сенат. Калігула вёў вельмі распусны лад жыцця. Ён таксама растраціў усе дзяржаўныя грошы, а потым уводзіў новыя налогі і рознымі спосабамі «выбіваў» грошы.
Нарэшце, у 41 годзе ён быў забіты Касіем Херэем у выніку змовы.
Ан (літара)
Ан (ანი, мрглавані: Ⴀ, нусхуры: ⴀ, мхедрулі: ა, МФА: ) — першая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «1». У словах ан можа ўтвараць літараспалучэнні з любой з 33-х літар грузінскага алфавіту без выключэння. Беларускі адпаведнік — літара а. Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае a.
Юнікод
У Юнікодзе:
Красоўшчына (Маладзечанскі раён)
Гісторыя
Уваходзіла ў склад Вілейскага павета Расійскай імперыі.
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Краснае.
Маскон
Маскон (ад англ. mass concentration — «канцэнтрацыя масы») — рэгіён літасферы планеты або натуральнага спадарожніка, які выклікае станоўчыя гравітацыйныя анамаліі. Масконы былі выяўлены і лакалізаваны па абурэннях у рухах штучных спадарожнікаў Месяца. Часцей за ўсё масконы размешчаны пад месяцавымі морамі, якія маюць круглявую форму.
Гісторыя адкрыцця
Пазней, па дадзеных апарата Lunar Prospector, атрыманых у 1998-1999 гг., была складзена падрабязная карта месяцавых масконаў. Масконы размешчаны ў асноўным пад вялікімі круглявымі морамі: Дажджоў, Аблокаў, Яснасці, Крызісаў, Нектару, Вільготнасці, пад Усходнім, а таксама ў галіне паміж Залівам Спякоты і Цэнтральным Залівам.
Паходжанне
Існавала тры версіі паходжання масконаў:
Вельмі імаверна, што масконы існуюць на Марсе і Меркурыі.
Бан (літара)
Бан (ბანი, мрглавані: Ⴁ, нусхуры: ⴁ, мхедрулі: ბ, МФА: ) — другая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «2». У словах ан можа ўтвараць літараспалучэнні з любой з 33-х літар грузінскага алфавіту без выключэння. Беларускі адпаведнік — літара б. Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае b.
Юнікод
У Юнікодзе:
Віцязі
Віцязі (Витязи) — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Каменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Пукцынія
Пукцы́нія, пукчынія (Puccinia) — род іржаўных грыбоў сямейства. Усе віды гэтага роду з’яўляюцца аблігатнымі патагенамі раслін. Род налічвае каля 4000 відаў (каля 1800).
Апісанне
Міцэлій грыбоў міжклетачны, з гаўсторыямі. На міцэліі і спорах маюцца кроплі алею аранжавага колеру. Цыкл развіцця поўны і няпоўны.
Кромаўшчына
Кро́маўшчына (, Кромовщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
Гісторыя
Уваходзіла ў склад Вілейскага павета Расійскай імперыі.
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Краснае.
Вальтэр Шацільёнскі
Вальтэр Шацільёнскі (Walter von Châtillon, Gautier de Châtillon, Gualterus de Insula, Walterus ab Insulis, Gualterus de Castiglione, Galterus de Castellione; каля 1135, Ліль-каля 1200) — французскі лацінскі паэт. Адзін з буйнейшых паэтаў-вагантаў. Вучыўся ў Парыжы і Рэймсе. Займаў пасаду каноніка пра двары Генрыха II. Шмат падарожнічаў. Паводле падання, памёр ад праказы ў Парыжы.
Валочня
Валочня (Волочня) — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Каменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Вальтэр Шацільёнскі
Галоўны твор Вальтэра - эпічная паэма ў 10 кнігах «Александрэіда» (напісана ў канцы 1170-х ці пачатку 1180-х гг.) пра жыццё і дзеянні Аляксандра Македонскага, у асноўным, на матэрыяле Курца Руфа.
Фёдар Іосіфавіч Нікановіч
Фёдар Іосіфавіч Нікановіч (, м. Бешанковічы, Лепельскі павет, Віцебская губерня — ), пратаіерэй, дэпутат III Дзяржаўнай Думы ад Віцебскай губерні (фракцыя правых), член Саюза рускага народа.
Скончыў Віцебскую духоўную семінарыю (1876). Святар з 1879. У 1897 прызначаны настаяцелем сабору ў Люцыне і ўзведзены ў сан протаіерэя.
У гады рэвалюцыйнай смуты 1905—1907 выступаў з маральна-рэлігійнымі і патрыятычнымі прамовамі, ацвераджаючы і ўлагоджваючы мясцовае насельніцтва. Уступіў у члены аднаго з беларускіх аддзелаў Саюза рускага народа. Заслугі Нікановіча па заспакаенні насельніцтва былі настолькі плённыя, што ў 1907 былі адзначаны імператарскім дараваннем яму ордэна св. Ганны 2-й ст. У 1907 быў абраны ў III Дзяржаўную Думу ад Віцебскай губерні, далучыўся да фракцыі правых.
З'яўляючыся відным свяшчэннікам Полацкай епархіі, прыняў актыўны ўдзел у падрыхтоўцы ўрачыстага перанясення мошчаў св. Еўфрасінні Полацкай з Кіева-Пячэрскай лаўры ў Полацк.
Памёр у 1911 у г. Юр'еве, не перанясучы аперацыі па выдаленні ракавай пухліны са страўніка.
Спіс колераў
Спіс шырока распаўсюджаных колераў.
Бістр (колер)
Выкарыстоўвалася еўрапейскімі мастакамі XV—XVIII стагоддзяў пры маляванні пяром і пэндзлем.
Спіс колераў
Звернеце ўвагу на тое, што значэнні колераў у CMYK намінальныя, бо не маецца выразнай сістэмы перакладу з RGB у CMYK (гл. метамерыя). Не выкарыстоўвайце дадзеныя значэнні тамака, дзе неабходна адпаведнасць колераў з высокай дакладнасцю.
Мітрафан (Краснапольскі)
Мітрафан (Дзмітрый Іванавіч Краснапольскі) ( — ) — свяшчэннамучанік, царкоўны, палітычны і грамадскі дзеяч, удзельнік нацыянальна-манархічнага руху, епіскап Рускай праваслаўнай царквы, дэпутат III Дзяржаўнай Думы ад Магілёўскай губерніі (фракцыя правых).
Уключаны ў Сабор Беларускіх святых. Дзень памяці — 23 чэрвеня
Біяграфія
Скончыў Варонежскую духоўную семінарыю (1890), Кіеўскую духоўную акадэмію (1897, са ступенню кандыдат багаслоўя). У 1896 годзе прыняў манаства, з 1897 года — іераманах. У 1897—1902 гадах — інспектар Іркуцкай духоўнай семінарыі, з 1902 года — рэктар Магілёўскай духаўнай семінарыі.
У 1907 годзе хіратанісан у епіскапа Гомельскага, вікарыя Магілёўскай епархіі. У тым жа годзе абраны дэпутатам Дзяржаўнай думы. У перыяд сваёй працы у Думе ў 1907—1912 прымаў дзейны ўдзел у манархічным і рускім нацыяналістычным руху. Рэгулярна ўдзельнічаў у паседжаннях Рускага сходу, падтрымліваў цесныя адносіны з кіраўніцтвам Саюза рускага народа (СРН), у лютым 1908 года ў якасці ганаровага госця прысутнічаў на адкрыцці з’езду СРН, а ў лютым 1910 года асвячаў новае памяшканне Галоўнага Савета СРН, чытаў лекцыі для рабочых-манархістаў па просьбе Рускага Народнага Саюза імя Міхаіла Архангела.
У 1912 годзе атрымаў прызначэнне на самастойную кафедру епіскапа Мінскага і Тураўскага. З 1916 года — епіскап Астраханскі і Царэўскі. З 1918 года — архіепіскап.
25 мая (7 чэрвеня) 1919 года разам са сваім вікарыем Лявонцій (фон Вімпфен) быў арыштаваны чэкістамі ў Астрахані па ўказанні Сяргея Кірава. Спробы праваслаўных жыхароў горада выручыць сваіх архіпастараў поспехам не ўвянчаліся. Перад расстрэлам, які быў арганізаваны 23 чэрвеня (6 ліпеня)1919 года, арцыбіскуп Мітрафан блаславіў салдат, якім загадалі яго пакараць смерцю. Тады чэкіст, які камандаваў расстрэлам, ударыў арцыпастыра рэвальверам па дабраслаўляючай дзясніцы і стрэліў яму ў скронь.
Горні (Кардымаўскі раён)
Горні (Горни) — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Каменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Паўль Карэр
Паўль Карэр (Paul Karrer;,  — ) — швейцарскі хімік-арганік, матэматык і біяхімік.
Біяграфія
У 1911 годзе скончыў Цюрыхскі ўніверсітэт. У 1912—1918 гадах у Франкфурце-на-Майне сумесна з П. Эрліхам праводзіў фармака-хімічныя даследаванні комплексных соляў металаў і атрымаў срэбна-сальварсанавы комплекс. З 1918 года прафесар Цюрыхскага ўніверсітэта, з 1919 года дырэктар хімічнага інстытута ў Цюрыху.
Нобелеўская прэмія
Нобелеўская прэмія па хіміі (1937) сумесна з англійскім навукоўцам У. Хоўарсам.
Фёдар Антонавіч Піскуноў
Фёдар Антонавіч Піскуноў (, в. Раманавічы —, Мінск) — беларускі лексікограф і мовазнавец.
Біяграфія
Скончыў хімічны факультэт БДУ (1966—1971). У 1971—1974 гг. працаваў старшым лабарантам, малодшым навуковым супрацоўнікам у Інстытуце торфу АН БССР (з 1990 года — Інстытут прыродакарыстання ). З 1974 да 1983 г. быў інжынерам-тэхнолагам, інжынерам-хімікам, начальнікам лабараторыі, начальнікам сектара на вытворча-тэхнічным аб’яднанні «Інтэграл», дзе выявіў сябе рацыяналізатарам і вынаходнікам. У 1983—2008 гг. — старшы інжынер, навуковы супрацоўнік Інстытута электронікі НАНБ. У 2008—2010 гг. — Фізіка-тэхнічнага інстытута НАНБ.
Дзейнасць
Асноўныя навуковыя інтарэсы ў сферы лінгвістыкі — камп’ютарная лексікаграфія, прыкладная марфалогія і ўніфікацыя беларускага правапісу.
На працягу двух апошніх дзесяцігоддзяў самастойна распрацоўваў электронную базу даных беларускай мовы. Вынікам гэтай працы стаў «Вялікі слоўнік беларускай мовы» (2012) — першы ў беларускай лексікаграфіі арфаграфічна-граматычны слоўнік. Аб’ём рэестру слоўніка каля 223 тысяч слоў; апрацавана больш за 70 мільёнаў словаўжыванняў з 2 300 літаратурных крыніц.
На чале групы супрацоўнікаў стварыў першую прафесійную праграму праверкі беларускай арфаграфіі «Літара» для Microsoft Office 2000—2003 і перадаў яе ў свабоднае карыстанне (2004). Упершыню ў беларускай лінгвістыцы выканаў поўную марфалагічную класіфікацыю парадыгмаў беларускага дзеяслова і назоўніка, на аснове якіх стварыў электронны слоўнік «Парадыгма» аб’ёмам больш за 134 тысячы лексем. Прэзентацыя і перадача ў свабоднае карыстанне адбылася ў 2010 годзе.
Многія назіранні і меркаванні, якія ўзніклі падчас сістэматызавання фактаў марфалогіі і арфаграфіі, адлюстраваныя ў шэрагу публікацый, змешчаных у часопісе «Роднае слова». У канцэнтраваным выглядзе погляды Фёдара Піскунова наконт стану беларускай мовы і надзённых задач для яе адраджэння змешчаны ў аўтарскай прадмове да «Вялікага слоўніка беларускай мовы».
Бібліяграфія
(асноўны тыраж)
Дзевіха
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Кармін (колер)
Кармін — колер пігмента кармін, а таксама вялікая група «кармінавых» адценняў.
Адценні колеру кармін
<ul> <li style = "background-color: #e66761;"> Светла-кармінава-ружовы (Hex: #E66761) (RGB: 230, 103, 97)</li> <li style = "background-color: #eb4c42;"> Карміна-ружовы (Hex: #EB4C42) (RGB: 235, 76, 66)</li> <li style = "background-color: #ef3038;"> Глыбокі карміна-ружовы (Hex: #EF3038) (RGB: 239, 48, 36)</li> <li style = "background-color: #ff0033;"> Карміна-чырвоны (Hex: #FF0033) (RGB: 255, 0, 51)</li> <li style = "background-color: #af4035; color: #ffffff"> Сярэдні кармінны (Hex: #AF4035) (RGB: 175, 64, 53)</li> <li style = "background-color: #a9203e; color: #ffffff"> Глыбокі кармінны (Hex: #A9203E) (RGB: 169, 32, 62)</li> <li style = "background-color: #960018; color: #ffffff"> Кармін (Hex: #960018) (RGB: 150, 0, 24)</li> </ul>
Гарадок (Каменскае сельскае паселішча)
Гарадок (Городо́к) — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Каменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Хаім Майсеевіч Ліўшыц
Хаім Майсеевіч Ліўшыц (חײם ליװשיץ;, , Расійская імперыя — , , ЗША) — беларускі савецкі мастак-жывапісец, педагог, член Союза мастакоў (1946—1991), дацэнт кафедры жывапісу БДТМІ (1968—1979). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1991 годзе эмігрыраваў у ЗША.
Біяграфія
Хаім Ліўшыц нарадзіўся 10 (23 кастрычніка) 1912 года ў Віцебску, у мнагадзетнай яўрэйскай сям’і. Бацька яго займаўся крухмала-патачнай прамысловасцю. Дом іх знаходзіўся на вуліцы Малая Пакроўская, дзе праз некалькі дамоў жыў Марк Шагал. Хаім Ліўшыц успамінаў, што да іх часта прыходзіў мастак Віктар Меклер, які паказваў яго дзіцячыя малюнкі Марку Шагалу.
Вучоба
Захоплены маляваннем, Хаім Ліўшыц паступіў у 1927 годзе ў Віцебскі мастацкі тэхнікум, дзе вучыўся па 1930 год. Настаўнікамі яго былі Уладзімір Хрусталёў, Міхаіл Эндэ, Фёдар Фогт. Таксама вучыўся ў майстэрні Юдэля Пэна, паслядоўніка Паўла Чысцякова.
У 1930 годзе Х. Ліўшыц прыехаў у Ленінград і пачаў знаёміцца з мастацкім жыццём горада. Ён стаў наведвальнікам студыі Паўла Філонава, заснавальніка школы аналітычнага мастацтва.
З 1932 года Ліўшыц прыступіў за заняткаў на аддзяленні жывапісу ЛІЖСА імя І. Я. Рэпіна, дзе займаўся ў А. І. Савінава, І. І. Бродскага, Б. В. Іагансона, С. Абугава, А. Карова, Р. Р. Фрэнца, К. Ф. Юона. Яго аднакурснікамі былі вядомыя ў будучыні мастакі Ю. М. Няпрынцаў, А. І. Лакціёнаў, Т. Ксенафонтаў, П. Сідараў, Д. Альхоўскі.
Творчасць
Вядомы, як аўтар сюжэтна-тэматычных карцін і майстар псіхалагічнага партрэта. Таксама пісаў пейзажы і нацюрморты. Сярод карцін мастака:
У рэспубліканскіх выстаўках удзельнічаў з 1939 г. Персанальныя выстаўкі Х. Ліўшыца адбыліся ў г. Мінску у 1964 і 1975 гадах.
Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, фондзе Беларускага саюза мастакоў, Дзяржаўным літаратурным музеі Янкі Купалы, прыватных зборах у Беларусі і замежжа.
Іван Пятровіч Сазановіч
Іван Пятровіч Сазановіч ( — ) — гісторык літаратуры, дэпутат II—III Дзяржаўнай Думы ад Магілёўскай губерні (фракцыя правых).
Біяграфія
Скончыў Магілёўскую гімназію. У 1880 годзе скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт (гісторыка-філалагічны факультэт). Быў 3 гады за мяжой у навуковай камандзіроўцы. З 1886 годзе узначаліў кафедру гісторыі заходне-еўрапейскіх літаратур, з 1887 — прафесар Імператарскага Варшаўскага ўніверсітэта. Акадэміяй навук ганараваны прэміі С. С. Уварава за працу «Пра заходні ўплыў на славянскую, рускую народную паэзію». Член Рускага сходу ў Варшаве. Член фракцыі правых II і III Дзяржаўнай думы ад Магілёўскай губерні, сакратар Дзяржаўнай думы.