cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пелішчанскі сельсавет
Гісторыя
Сельсавет быў утвораны 12 кастрычніка 1940 года неўзабаве пасля ўваходу тэрыторыі Заходняй Беларусі ў склад БССР і ўтварэння Брэсцкай вобласці. На момант утварэння ў склад сельсавета ўваходзіла 16 паселішчаў, працавалі калгас, маслазавод, 7-гадовая школа, 3 пачатковыя школы, 3 ветраныя млыны. 30 ліпеня 1966 года ў склад адноўленага Жабінкаўскага раёна перададзены 4 населеныя пункты (Багдзюкі, Дзяменічы, Лясоты і Падлессе). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 12 населеных пунктаў.
Склад
Пелішчанскі сельсавет уключае 12 населеных пунктаў:
Карная аперацыя «Erntefest»
«Erntefest» («Свята ўраджаю») — кодавая назва карнай аперацыі нямецкіх акупацыйных улад супраць партызан і насельніцтва на тэрыторыі Грэскага, Капыльскага, Пухавіцкага, Слуцкага, Уздзенскага раёнаў Мінскай вобласці падчас Вялікай Айчыннай вайны.
Карная аперацыя праводзілася ў студзені—лютым 1943 г. 13-м паліцэйскім палком СС, батальёнам СС Дырлевангера, 11 паліцэйскім і ахоўнымі батальёнамі, трыма камандамі СД. Гітлераўцы спрабавалі акружыць і знішчыць партызанскія фарміраванні. Партызаны ўдалым тактычным манеўрам выйшлі з блакіраваных раёнаў.
Падчас аперацыі карнікі расстралялі 4325 чалавек, вывезлі на прымусовыя работы больш за 1300 чалавек. Былі спалены шмат вёсак, у т.л. Жавулкі (загублена 512 чал.), Калодзезнае (загублена 196 чал.), Масявічы (загублена 130 чел.), Рулёва (загублена 22 чал.) Капыльскага раёна, Адамава (загублена 190 чалавек), Гондарава, Красная Старонка (загублена 75 чал.), Лазараў бор, Руднаўка Слуцкага раёна. Была захоплена вялікая колькасць буйной рагатай жывёлы, авечак, збожжа, насення і іншых матэрыяльных каштоўнасцей.
NGC 482
NGC 482 (іншыя абазначэнні — ESO 296-13, MCG −7-3-17, AM 0118-411, PGC 4823) — галактыка ў сузор’і Фенікс.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Слабодска-Украінская губерня
Слабодска-Украінская губерня — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Расійскай імперыі.
Гісторыя
Губерня існавала ў 1765—1780 гадах у паўночна-ўсходняй частцы цяперашняй Украіны і ў заходняй частцы цяперашніх Белгародскай і Варонежскай абласцей Расіі, затым 29 верасня 1780 года ператворана ў Харкаўскае намесніцтва. 12 снежня 1796 года Слабодска-Украінская губерня была заснавана ў другі раз. 5 снежня 1835 года скасавана, на яе месцы была створана Харкаўская губерня.
Алег Ізмайлавіч Сямёнаў-Цян-Шанскі
Алег Ізмайлавіч Сямёнаў-Цян-Шанскі (15 кастрычніка 1906 — 21 верасня 1990) — савецкі натураліст, доктар біялагічных навук, адзін з заснавальнікаў.
Паходжанне
Унук знакамітага даследчыка і першапраходца, сын яго сына Ізмаіла Пятровіча. Яго (Алега Ізмайловіча) бацька працаваў метэаролагам, маці прыходзілася дачкой папулярнаму маскоўскаму ўрачу.
Раннія гады
Да 1917 года сям’я Сямёнавых-Цян-Шанскіх жыла ў Петраградзе. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі яны пераехалі ў свой маёнтак Пятроўку (у Тамбоўскай губерні). Алег Ізмайлавіч з дзіцячых гадоў дапамагаў бацьку працаваць на метэаралагічнай станцыі. Вялікі ўплыў аказаў на яго дзядзька  — вядомы энтамолаг. Хлопчык атрымліваў хатнюю адукацыю. Ён захапляўся назіраннямі за прыродай і фатаграфіяй. У 1929 годзе з завяршэннем НЭПа і змяненнем сацыяльна-палітычнага клімату ў СССР у выніку пачатку калектывізацыі сялянства сям’і прыйшлося вярнуцца ў Ленінград, дзе бацька будучага вучонага таксама атрымаў працу метэаролага.
Праца ў Лапландскім запаведніку
У 1930 годзе Алег Ізмайлавіч прыехаў на Кольскі паўвостраў, каб працаваць (як тады здавалася — часова) на горнай метэаралагічнай станцыі ў Хібінах. Аднак па рэкамендацыі яе дырэктара, Ё. Г. Эйхфельда, прапанаваў Сямёнаву-Цян-Шанскаму перайсці на працу ў Лапландскі запаведнік навуковым назіральнікам. І праз месяц малады навуковец стаў першым навуковым супрацоўнікам запаведніка. Ён выдатна вывучыў і аб’ездзіў тэрыторыю, праводзіў улікі дзікіх паўночных аленяў, займаўся акліматызацыяй андатраў і навуковай працай. Сумесна з Г. М. Крэпсам выпусціў манаграфічныя публікацыі, якія лічыліся лепшымі ў савецкай запаведнай сістэме.
Дзейнасць у ваенны і пасляваенны час
Пасля пачатку савецка-фінскай вайны і пазней у гады Вялікай Айчыннай вайны запаведнік апынуўся ў зоне фронту. Падчас Зімовай і ў першыя месяцы Вялікай Айчыннай вайны Алег Ізмайлавіч па магчымасці працягваў навуковую і прыродаахоўную працу.
У верасні 1941 года амаль усе супрацоўнікі Лапландскага запаведніка былі звольненыя і адпраўленыя на фронт. Алег не падыходзіў па здароўі, аднак дамогся пераагляду і залічэння ў запасны стралковы полк. Таксама ён даваў задзейнічаным у кантактах з саюзнікамі афіцэрам ўрокі англійскай і рэдагаваў газету для салдат. Быў узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі і медалём «За баявыя заслугі».
Пасля дэмабілізацыі з арміі. Сямёнаў-Цян-Шанскі жыў у Ленінградзе, працаваў супрацоўнікам Заалагічнага інстытута Акадэміі Навук. Разам з жонкай — іхтыёлагам Марыяй Іванаўнай Уладзімірскай — ездзіў у экспедыцыі, у тым ліку на Куршскую касу.
Барацьба за аднаўленне Лапландскага запаведніка
Улетку 1951 года Лапландскі запаведнік, як і 86 іншых, быў ліквідаваны пастановай Саўміна СССР. Алег Ізмайловіч пачаў працаваць у адначасова ўступіўшы ў барацьбу за аднаўленне Лапландскага.
У верасні 1957 гэтага ўдалося дамагчыся, аднак толькі ў 1965 годзе Лапландскі запаведнік зноў атрымаў самастойнасць. Да гэтага ён чатыры гады лічыўся часткай.
Далейшая навуковая дзейнасць
Алег Ізмайлавіч падрабязна вывучыў экалогію цецеруковых птушак, вынайшаў спецыяльны прыбор — актограф — для запісу працэсу наседжвання яйца. Ён выкарыстаў у сваёй працы вопыт карэнных жыхароў Кольскага паўвострава, шмат фатаграфаваў жывёл і расліны.
У 1960 годзе ў Маскве выйшла яго буйная манаграфія «Экалогія цецеруковых», перакладзеная затым на шведскую і нямецкую.
З 1962 года ён доктар біялагічных навук.
У 60-70-я гады вучонаму ўдалося коратка наведаць Фінляндыю, а таксама скарыстацца запрашэннямі замежных калегаў з ГДР (Енскі ўніверсітэт) і Чэхаславакіі. У паездках ён знаёміўся з замежнай літаратурай, дзяліўся навуковым вопытам, падарожнічаў і аглядаў славутасці Еўропы.
Пры гэтым з-за закрытасці Рускай Лапландыі для замежнікаў, у адказ візіты былі немагчымыя. Наведаць Лапландскі запаведнік змаглі толькі двое фінскіх батанікаў, з астатнімі калегамі Алег Ізмайлавіч на савецкай тэрыторыі мог сустракацца толькі ў Ленінградзе.
Удзельнічаў у міжнародных кангрэсах і сімпозіумах.
Апошнія гады
Апошнія дзесяць гадоў жыцця актыўна змагаўся за экалагічны дабрабыт поўначы, супраць забруджвання прыроды Кольскага паўвострава цяжкай прамысловасцю, у тым ліку камбінатам «». У 1980 годзе змог апублікаваць у «Праўдзе» востры артыкул на гэтую тэму.
У 1983 годзе тэрыторыя Лапландскага запаведніка была значна пашырана.
Незадоўга да смерці змог яшчэ раз наведаць Фінляндыю. Памёр вучоны 21 верасня 1990 года ад раптоўнага.
Узнагароды і памяць
За два месяцы да смерці быў узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга. У доме, дзе навуковец пражыў апошнія пятнаццаць гадоў, быў арганізаваны музей.
Працы
Апублікаваў у СССР і за мяжой больш за сто навуковых прац, у тым ліку дзесяць кніг.
The Plain Dealer
The Plain Dealer — галоўная гарадская газета Кліўленда. Увосень 2019 года заняла 23-е месца па тыражы газет у ЗША. Створана ў студзені 1842 года, калі два браты, Джозеф Уільям Грэй і адмірал Нельсан Грэй, набылі The Cleveland Advertiser (заснавана ў 1831) і змянілі яе назву на The Plain Dealer.
Краснаводскі заліў
Краснаводскі заліў — заліў ва ўсходняй частцы Каспійскага мора, у берагоў Туркменістана.
Заліў аддзелены ад мора Краснаводскай і Паўночнай Чэлекенскай косамі. Даўжыня яго складае 46 км, шырыня каля ўваходу 18 км, глыбіня дасягае 5-6 м. Шмат дробных заліваў і бухт. Салёнасць складае 13-16 ‰. На паўночным беразе заліва размешчаны горад і порт Туркменбашы.
Агаста (Мэн)
Агаста (Augusta ) — горад на паўночным усходзе ЗША, сталіца штата Мэн і акругі Кенэбек. Пры перапісе насельніцтва ў 2000 годзе насельніцтва было 18 560 чалавек, у 2008 годзе яно складала 18 282 чалавека. Гэта трэці горад-сталіца штата па найменшай колькасці чалавек пасля Мантпіліера і Піра. Агаста размешчана на рацэ Кенебек. У горадзе знаходзіцца «Універсітэт штата Мэн у Агасце».
Сычоўка (Манастыршчынскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Пескі
Назву Пе́скі маюць:
Ніз (Слонімскі раён)
Ніз (, Низ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сянькоўшчынскага сельсавета.
Усё ўсюды і адразу
«Усё ўсюды і адразу» (Everything Everywhere All at Once) — амерыканская навукова-фантастычая камедыя 2022 года рэжысёраў і сцэнарыстаў Дэніэла Шайнерта і Дэна Квана.
Прэм’ера стужкі ў Беларусі адбылася 7 красавіка 2022 года.
Сюжэт
У цэнтры фільма — Эвелін, жанчына, якая некалі з’ехала з Кітая ў Амерыку і цяпер кіруе пральняй разам са сваім мужам Уэймандам. Яе жыццё — суцэльныя стрэс і расчараванні. Жанчына заглыбленая ў працу, бо спрабуе расплаціцца з запазычанасцю перад падатковай — інакш у сям’і вось-вось забяруць бізнэс. Яе стары і хворы бацька калісьці амаль зрокся Эвелін, бо быў супраць яе шлюбу з Уэймандам. А сам Уэйманд падае на развод, бо гэта, паводле яго слоў, адзіны спосаб прыцягнуць увагу жонкі. Таксама ў Эвелін напружаныя адносіны з гомасэксуальнай дачкой, у якой ёсць сяброўка.
Але аднойчы жыццё галоўнай гераіні незваротна змяняецца, калі яе муж — дагэтуль нервовы і нясмелы — раптам аказваецца агентам з іншай рэальнасці, які выкарыстоўвае паясную сумку як смяротную зброю і наогул робіць розныя неймаверныя рэчы. Ён спешна тлумачыць Эвелін, што стабільнасці мультысусвету пагражае апантаны ўладай злыдзень Джобу Тупакі і што Эвелін павінна навучыцца скакаць паміж сусветамі, каб перамагчы зло.
Трамплінам для скачка ў іншасвет становіцца якое-небудзь дзіўнае і недарэчнае дзеянне, напрыклад, з’есці памаду, падзьмуць чалавеку ў ноздры, панюхаць чаравік ці парэзаць пальцы паперай. Ну а далей чалавек атрымлівае нейкую неймаверную суперздольнасць: скакаць як гімнаст, біцца як майстар кунг-фу ці кіраваць пальцамі ў выглядзе сасісак.
У розных мультысусветах жывуць розныя версіі Эвелін — усе яны лепшыя за тую, якую гледачы сустрэлі ў самым пачатку фільма: гэта Эвелін як зорка баявых мастацтваў, кітайская оперная спявачка, прафесійная кухарка ды іншыя. Фільм пераконвае гледача ў тым, што, хоць выбраўшы замужжа і пральню, Эвелін не стала вядомай спявачкай (якой магла б стаць, калі б засталася ў Кітаі) — роля ўладальніцы пральні не такая і дрэнная, бо толькі гэтая версія Эвелін аказалася здольнай уратаваць свет. І наогул — сям’я і каханне перамогуць усё.
Сухарышкі (Пастаўскі раён)
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Палескага сельсавета.
Прыватная жаночая гімназія В. А. Копіш
'''Прыватная жаночая гімназія В. А. Копіш''' — колішняя навучальная ўстанова ў Гомелі. Адкрыта ў 1907 годзе як 4-класная прагімназія, з 28 красавіка 1908 года — 7-класная гімназія. У 1911 — 23 выкладчыкі, 349 вучаніц. Падпарадкоўвалася Віленскай навучальнай акрузе.
Месцілася ў будынку па Крушэўскай вуліцы. Будынак захаваўся да нашых дзён (вул. Арцёма, 8) —
Таўрычаская губерня
Таўрычаская губерня — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Расійскай імперыі і РСФСР.
Апісанне
Тры паветы губерні — Бярдзянскі, Мелітопальскі і Дняпроўскі — былі на мацерыку па-за тэрыторыяй Крымскага паўвострава, а астатнія пяць — на Крымскім паўвостраве. Ад Кацярынаслаўскай і Херсонскай губерняў Таўрычаская губерня аддзялялася рэкамі і рэчкамі Бердай, Такмачкай, Конкай і Дняпром, далей мяжа ішла ліманам, а затым астатняя частка яе — марская.
Шутранж
Шутранж (люксемб. Schëtter, фр. Schuttrange) — камуна ў Люксембургу, размяшчаецца ў акрузе Люксембург. Камуна Шуттранж з'яўляецца часткай кантона Люксембург. У камуне знаходзіцца аднайменны населены пункт.
Насельніцтва складае 3711 чалавек (на 2008 год), у камуне размяшчаюцца 1112 хатніх гаспадарак. Займае плошчу 16,10 км ² (па займаемай плошчы 75 месца з 116 камун). Найвышэйшая кропка камуны над узроўнем мора складае 373 м. (83 месца з 116 камун), найменшая 241 м. (52 месца з 116 камун).
Пагулянка
Назву Пагуля́нка маюць:
Баярскі сельсавет
Назву Бая́рскі сельсавет маюць:
Кацярынаслаўская губерня
Кацярынаслаўская губерня — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Расійскай імперыі і УССР.
Гісторыя
Створана 8 кастрычніка 1802 года шляхам вылучэння з Наварасійскай губерні.
З 1 жніўня 1925 года скасавана разам з астатнімі губернямі УССР.
Сахалін (Слуцкі раён)
Сахалі́н (, Сахалин) — пасёлак у Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Знаменскага сельсавета.
Allium margaritae
Allium margaritae — від кветкавых раслін роду сямейства.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 10—20 см. Кветкі белыя.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Казахстане, Кыргызстане.
Сікорскі
Сікорскі — прозвішча.
Прыватная яўрэйская мужчынская гімназія А. Е. Ратнера
'''Прыватная яўрэйская мужчынская гімназія А. Е. Ратнера''' — колішняя навучальная ўстанова ў Гомелі. Адкрыта ў 1907 у складзе 8 класаў. У 1911 годзе — 27 выкладчыкаў, 255 навучэнцаў. Падпарадкоўвалася Віленскай навучальнай акрузе.
Будынак гімназіі размяшчаўся на рагу вуліц Прабойнай і Аляксандраўскай. Будынак моцна пашкоданы ў час вайны і падчас правядзення аднаўленчых работ быў разабраны.
Дзмітрый Нікандравіч Пенязькоў
Дзмі́трый Ніка́ндравіч Пенязько́ў (, Гомель  —, Гомель) — савецкі ваенны, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (29 чэрвеня 1945).
Біяграфія
Пенязькоў Д. Н., беларус па нацыянальнасці, нарадзіўся ў Гомелі ў працоўнай сям’і. Пасля заканчэння васьмі класаў і педагагічных курсаў (1942 год) працаваў настаўнікам. У Чырвоную Армію быў прызваны ў ліпені 1941 года.
Удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне з сакавіка 1943 года. Лейтэнант Пенязькоў камандаваў узводам 358-га стралковага палка (136-я стралковая дывізія, 70-я армія, 2-гі Беларускі фронт), калі 18 красавіка 1945 года адным з першых фарсіраваў Одэр у раёне Шэнінгена (на поўдзень ад Шчэціна) і знішчыў пры дапамозе гранат танк праціўніка. Перадавым атрадам, у складзе якога ён знаходзіўся быў захоплены плацдарм. 22 красавіка 1945 года адбыўся штурм адной з важных вышынь, і Пенязькоў першым дасягнуў вяршыні, дзе ўсталяваў чырвоны сцяг. Потым адзін за кулямётам утрымліваў вышыню, пакуль не падышлі асноўныя сілы роты, і, нягледзячы на раненне, застаўся на полі бою. 29 чэрвеня 1945 года Пенязькову Д. Н. было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
З 1947 года — у запасе. У 1950 годзе скончыў Гомельскае педагагічнае вучылішча. Потым у 1951—1969 гадах працягнуў службу ў Савецкай Арміі, скончыўшы ў 1960 годзе авіяцыйнае тэхнічнае вучылішча. У 1969 годзе Пенязькоў у званні маёра зноў сыйшоў у запас; працаваў у філіяле Беларускага палітэхнічнага інстытута ў Гомелі, дзе памер 3 лістапада 2002 года. Ганаровы грамадзянін Гомеля.
Баярскі сельсавет (Полацкі раён)
Бая́рскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Полацкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Баяры.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Полацкага раёна Полацкай акругі БССР. Цэнтр — фальварак Баяршчына. У 1928 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Ноўка. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Полацкім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Баяры. З 20 верасня 1944 года сельсавет у Полацкім раёне Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Бельскага сельсавета.
Пір (Паўднёвая Дакота)
Пір (Pierre) — горад у ЗША, сталіца штата Паўднёвая Дакота, адміністрацыйны цэнтр акругі Х’юз. Насельніцтва горада 13876 чалавек (2000) (займае апошняе месца па насельніцтву сярод сталіц штатаў).
Заснаваны ў 1880 годзе на рацэ Місуры насупраць горада Форт-Пір, з’яўляецца сталіцай Паўднёвай Дакоты з тых часоў, як яна атрымала статус штата 11 лістапада 1889 г. Мясцовая газета носіць назву Capital Journal.
IC 233
IC 233 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральна галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Салаўёўка (Манастыршчынскі раён)
Салаўёўка (Соловьёвка) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Барсукоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Салаўёўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Трапшышкі
Тра́пшышкі (, Трапшишки) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лынтупскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Палескага сельсавета.
Міхнічы
Назву Мі́хнічы маюць:
Прыватная жаночая навучальная ўстанова Л. С. Абалонскай
'''Прыватная жаночая навучальная ўстанова Л. С. Абалонскай''' — колішняя навучальная ўстанова з правамі гімназіі ў Гомелі. Заснавана ў 1915 годзе як 7-класная, потым адкрыты 8-ы клас. Падпарадкоўвалася Віленскай навучальнай акрузе.
NGC 483
NGC 483 (іншыя абазначэнні — UGC 906, MCG 5-4-29, ZWG 502.50, PGC 4961) — галактыка ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Склімінскі сельсавет
Склімі́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Цітаўка.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Мілаславіцкага раёна Калінінскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Склімін. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Клімавіцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. У 1927 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Цітаўка. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клімавіцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Мілаславіцкага сельсавета.
Паўлавічы (Слонімскі раён)
Па́ўлавічы (, Павловичи) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сянькоўшчынскага сельсавета.
Іосіф Вікенцьевіч Свідзінскі
Іосіф Вікенцьевіч Свідзі́нскі (,  —, ) — удзельнік савецка-фінляндскай і Вялікай Айчыннай войнаў. Герой Савецкага Саюза (1943).
Біяграфія
І. В. Свідзінскі нарадзіўся ў Бялынічах (зараз гарадскі пасёлак у Магілёўскай вобласці Беларусі). Скончыў 4 класы школы і курсы машыністаў паравозаў. Працаваў у Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. У Чырвонай Арміі з 1938 года. У час Вялікай Айчыннай вайны з 1941 года на Бранскім, Цэнтральным, 3-м Беларускім, 1-м Украінскім франтах.
Разведчык 177-й асобнай разведвальнай роты (163-я стралковая дывізія, 34-я армія, Паўночна-Заходні фронт) яфрэйтар І. В. Свідзінскі вызначыўся ў 1943 годзе ў час разведкі абароны праціўніка ў раёне горада Кіева. З групай байцоў выявіў агнявыя кропкі праціўніка, падарваў яго штабную машыну і здабыў важныя разведдадзеныя.
У 1946 годзе старшына І. В. Свідзінскі быў дэмабілізаваны. Жыў і працаваў у горадзе Белаазёрск (Брэсцкая вобласць Беларусі).
Геаграфія Сербіі
Сербія  размешчаная на Балканах (Паўднёва-ўсходняя Еўропа) Сярэднедунайскай нізіны (Сярэдняя Еўропа). Сербія мяжуе з Румыніяй, Балгарыяй, Македоніяй, Албаніяй, Чарнагорыяй, Босніяй і Герцагавінай, Харватыяй, Венгрыяй.
Агульнае
Сербія па плошчы (88 361 кв.км.) займае 113 месца ў свеце. Працягласць яе меж складае 2,027 км (з Румыніяй 476 км, з Балгарыяй 318 км, з Македоніяй 221 км, з Чарнагорыяй 203 км, з Албаніяй 115 км, з Босніяй і Герцагавінай 302 км, з Харватыяй 241 км, з Венгрыяй 151 км). У Сербіі 6,167 зарэгістраваных селішчаў, з іх 207 гарадскога тыпу.
Раллі займаюць 19,194 км², лясы — 19,499 км².(без Косава).
Рэльеф
Рэльеф Сербіі разнастайны. У Ваяводзіне — урадлівыя раўніны. На паўднёвым усходзе — старажытныя горы. У цэнтральнай Сербіі пераважаюць груды і нізкія горы.
Горы
Горы займаюць вялікую частку Сярэдняй Сербіі і Косава. У Сербіі вылучаюць 4 горныя сістэмы. Дынарскія горы займаюць вялікую тэрыторыю на захадзе, ідуць з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Карпаты і Балканскія горы знаходзяцца на ўсходзе, аддзеленыя ад Дынарскіх ракой Моравай. На поўдні знаходзяцца старажытныя горы — частка Рыла-Радопскай сістэмы. Вышэйшая кропка Сербіі — гара Джэравіца (2656 м).
Рэкі
92 % тэрыторыі Сербіі ставяцца да басейна Дуная і адпаведна Чорнага мора,5 % — да басейна Адрыятычнага мора,3 % — да басейна Эгейскага мора. Даўжыня Дуная на тэрыторыі Сербіі складае 588 км, па ім праходзіць мяжа з Румыніяй і Харватыяй. Асноўныя прытокі Дуная ў Сербіі — Ціса (цячэ з поўначы), Сава (з захаду), Дрына (з поўдня, натуральная мяжа з Босніяй і Герцагавінай), Морава (з поўдня, цалкам у Сербіі).
Азёры і вадасховішчы
Натуральныя азёры ў Сербіі невялікія, сустракаюцца рэдка. Большасць з іх размешчана ў Ваяводзіне. Затое ў Сербіі шмат вадасховішчаў. Найбуйныя з іх — Джэрдап на Дунаі, Перучац на Дрыне.
Клімат
Клімат Сербіі ўмерана-кантынентальны.
Цемнікі
Цемнікі (Темники) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Барсукоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Цемнікі абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Краснапёрка
Краснапёрка, чырванапёрка (Scardinius erythrophthalmus) — від прэснаводных рыб сямейства карпавыя. Народныя назвы: краснавочка, чарноха, чэрмнуха, чарналюга і інш.
Апісанне
Цела (даўжыня да 20—35 см, маса да 300—1000 г) даволі высокае, галава невялікая, рот касы, павернуты ўверх. Афарбоўка цела звычайна даволі яркая: спінка цёмна-карычневая або цёмна-зялёная, бакі жаўтавата-залацістыя з інтэнсіўна афарбаванай аблямоўкай па краях лускі. Вочы аранжавыя, з ярка-чырвонай плямай у верхняй частцы. Брушка за брушнымі плаўнікамі пляскатае, мае выразны кіль, укрыты луской. Спінны і грудныя плаўнікі ля асновы цёмныя, астатнія — ярка-чырвоныя (адсюль назва). Дарослыя рыбы афарбаваныя ярчэй за маладых.
Асаблівасці біялогіі
Вядзе аселы спосаб жыцця. Актыўная толькі ўдзень. Корміцца воднымі раслінамі і беспазваночнымі жывёламі, ікрою малюскаў, лічынкамі насякомых, моладзь — зоапланктонам. Пастаянна трымаецца ў густых зарасніках травы, багавіння, пазбягае адкрытай вады і цячэння. У цёплыя сонечныя дні падымаецца да паверхні або выходзіць у ціхія завадзі, затоны. Да канца восені збіраюцца ў чароды і залягаюць на глыбіні на ўсю зіму.
Расце павольна. Полавая спеласць настае на 3—4-м годзе пры даўжыні каля 10 см. Нераст парцыённы (красавік—чэрвень) пры тэмпературы вады 15—18°С, найчасцей на застойных і заглееных мясцінах. Плоднасць больш як 200 тыс. ікрынак.
Промысел
Прамысловае значэнне невялікае.
Левы бераг (Парыж)
Левым берагам (rive gauche [рыў гош]) у Парыжы, сталіцы Францыі, завуць палову горада, размешчаную на поўдзень ад Сены. Супрацьлеглы бераг завецца правым (rive droite [рыў друат]).
На левым беразе знаходзяцца наступныя муніцыпальныя акругі горада:
IC 234
IC 234 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Бухарэсцкая (станцыя метро)
Бухарэсцкая (Бухаре́стская) — станцыя Фрунзенска-Прыморскай лініі Пецярбурскага метрапалітэна.
Мікалаева
Назву Мікала́ева маюць:
121-я партызанская брыгада імя А. Ф. Брагіна
'''121-я партызанская брыгада імя А. Ф. Брагіна''' — партызанская брыгада, створаная ў кастрычніку 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Любанскага, Старобінскага, Акцябрскага, Глускага, Капаткевіцкага, Петрыкаўскага раёнаў. 2 ліпеня 1944 года брыгада (527 партызан, 5 атрадаў і 1 кавалерыйскі эскадрон) злучылася з Чырвонай Арміяй.
Гісторыя
Партызаны праводзілі аперацыі на варожых камунікацыях, на ўчастку Капцэвічы — Мікашэвічы падарвалі больш за 700 рэек. Атрад імя Гастэлы ўдзельнічаў у падрыве чыгуначных мастоў цераз рэкі Пціч і Бобрык (лістапад і снежань 1942 года), у разгроме гарнізона ў вёсцы Ламавічы Акцябрскага раёна. У верасні 1942 — студзені 1943 гадоў падарвалі 12 эшалонаў, разбурылі 10 км чыгуначнага палатна, 27—28 чэрвеня 1944 года разам з 100-й брыгадай імя С. М. Кірава, 258-й брыгадай імя В. У. Куйбышава, 161-й брыгадай імя Р. І. Катоўскага захапілі і ўтрымлівалі да падыходу Чырвонай Арміі пераправу цераз раку Пціч.
Памяць
У 1976 годзе ў пасёлку Дварэц Любанскага раёна ў гонар брыгады была ўстаноўлена мемарыяльная дошка.
Каледонія
Каледонія — старажытная назва паўночнай часткі вострава Вялікабрытанія, на поўнач ад вала Адрыяна ці вала Антаніна, атаясамляецца з цяперашняй Шатландыяй. Каледонскі лес на паўночнай мяжы рымскай Брытаніі ўпершыню згаданы ў «Прыродазнаўчыя гісторыі» Плінія. Затым слова «Каледонія» сустракаецца ў Тацыта, у апавяданні пра паходы Агрыкалы. У 83 ці 84 г. правадыр плямёнаў Каледоніі Галгак быў ушчэнт разбіты Агрыкалам і страціў 10000 забітымі. Пры Антаніне паспяхова ваяваў з каледонцамі Лолій Урбік, які пабудаваў так званы вал Антаніна. Імператар Септымій Север у 209 г. правёў пераможную кампанію ў Каледоніі, але з яго смерцю ў 211 г. правінцыя была пакінута. Пазней Каледонія знікае з твораў пісьменнікаў; на сцэну выступаюць пікты (з канца III ст.), а таксама скоты, атакоты і саксы (з 367 г.). Этымалогія слова «Каледонія» незразумелая; яго збліжаюць з кімрскім Celydd — «лясістая агароджа», з ірландскім Caill — «дровы» і з Gael, англійскай назвай кельтаў і кельцкай мовы. З іншага боку, назву Каледонія таксама звязваюць з плямёнамі каледонцаў і дыкалідонаў, абодва з якіх адносіліся да дакельцкага насельніцтва.
Георгій Кліментавіч Бухавец
Георгій Кліментавіч Бухавец (,  — ) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант (1944 г.).
Біяграфія
У Чырвонай Арміі з 1920 года. Удзельнік Грамадзянскай вайны, вызвалення Заходняй Беларусі ў 1939 годзе. У перыяд Вялікай Айчыннай вайны з 1941 года на Паўночна-Заходнім, Ленінградскім, 3-м Беларускім, 1-м Украінскім франтах: начальнік штаба стралковага корпуса, камандзір дывізіі, начальнік штаба арміі.
У 1945-53 гадах начальнік штаба ваенных акругаў.
Эль (Люксембург)
Эль (люксемб. Ell, фр. Ell) — камуна ў Люксембургу, размяшчаецца ў акрузе Дзікірх. Камуна Эль з'яўляецца часткай кантона Рэданж. У камуне знаходзіцца аднайменны населены пункт.
Насельніцтва складае 983 чалавекі (на 2008 год), у камуне размяшчаюцца 330 хатніх гаспадарак. Займае плошчу 21,55 км ² (па займаемай плошчы 46 месца з 116 камун). Найвышэйшая кропка камуны над узроўнем мора складае 508 м. (22 месца з 116 камун), найменшая 268 м. (80 месца з 116 камун).
Казімір Францавіч Пушчын
Казімір Францавіч Пушчын (1908, вёска Пціч, — 11 студзеня 1961) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай вобласці.
Біяграфія
Член КПСС з 1928 года. З 1928 года на камсамольскай рабоце ў Азарычах і Калінкавічах, з 1937 года на гаспадарчай рабоце. З чэрвеня 1941 года ў Чырвонай Арміі. У партызанах з ліпеня 1942 года: камандзір групы, з лістапада 1942 атрада, у кастрычніку 1943 — ліпені 1944 гадоў камандаваў 121-й партызанскай брыгадай імя А. Ф. Брагіна. З 1944 года намеснік старшыні Мінскага райвыканкама, старшыня Уздзенскага райвыканкама, з 1956 года начальнік упраўлення Мінскага аблвыканкама. Дэпутат ВС БССР з 1947 года.
Станіслаў Фёдаравіч Дубянецкі
Станіслаў Фёдаравіч Дубянецкі (, в. Востраў, Пінскі раён, Брэсцкая вобласць — 3 красавіка 2022) — беларускі філосаф, палітолаг, публіцыст. Кандыдат філасофскіх навук (1989). Брат кнігавыдаўца, пісьменніка, перакладчыка і грамадскага дзеяча Міхаіла Дубянецкага. Бацька гісторыка, культуролага, публіцыста і паэта Эдуарда Дубянецкага.
Біяграфія
Памёр 3 красавіка 2022 года.
Дзейнасць
Даследуе праблемы фарміравання нацыянальнай самасвядомасці, нацыянальна-культурнага адраджэння, маральнага выхавання асобы, развіцця палітычнага працэсу, дэмакратыі і грамадзянскай супольнасці. У 1970—1980-х гг. вывучаў пытанні функцыянавання сістэмы палітычнай і эканамічнай адукацыі, павышэння тэарэтычнага і прафесійнага ўзроўню розных катэгорый кадраў. Аўтар кніг і брашур, раздзелаў у калектыўных манаграфіях і зборніках, навуковых, навукова-папулярных і публіцыстычных артыкулаў у перыядычным друку.
Член навукова-рэдакцыйнага савета і аўтар звыш 80 артыкулаў па філасофіі, паліталогіі, гісторыі філасофскай і грамадскай думкі ў 18-томнай Беларускай энцыклапедыі (1996—2004). Адзін з аўтараў «Социологической энциклопедии» (2003), энцыклапедычных даведнікаў «Беларусь» (1995), «Чалавек і грамадства» (1998), «Рэлігія і царква на Беларусі» (2001), «Асветнікі зямлі Беларускай: Х--пачатак ХХ ст.» (2006; 2-е выд.), энцыклапедыі «Республика Беларусь. Т.1—6» (2005—2008) і інш. Навуковы рэдактар выдадзеных у БелЭн і іншых выдавецтвах кніг па культуралогіі, філасофіі, паліталогіі, правах чалавека.
Ідэалагічная работа ва Узброеных сілах Рэспублікі Беларусь
Ідэалагічная работа ва Узброеных сілах Рэспублікі Беларусь — дзейнасць па рэалізацыі дзяржаўнай палітыкі ў галіне ідэалогіі ва Узброеных сілах Рэспублікі Беларусь.
Органы
Пытаннямі дадзенай сферы займаецца Галоўнае ўпраўленне ідэалагічнай работы Міністэрства абароны, створанае 20 лютага 2004 года. У складзе мае ўпраўленне інфармацыі і ўпраўленне маральна-псіхалагічнага забеспячэння. Органу падпарадкоўваюцца ваеннае інфармацыйнае агенцтва «Ваяр», тэлекампанія «ВаенТВ», а таксама ўпраўленне па ўвекавечанні памяці абаронцаў Айчыны і ахвяр войнаў Узброеных Сіл.
Сутнасць
Ідэалагічная работа заклікана сфармаваць патрыятычныя пачуцці, высокі маральны дух як у вайскоўцаў і грамадзянскіх супрацоўнікаў беларускай арміі, так і ў насельніцтва. Важнае месца займаюць сацыяльна-псіхалагічная адаптацыя і падтрымка дысцыпліны. Ідэалагічная работа вядзецца па выхаваўчым, інфармацыйна-прапагандысцкім, псіхалагічным, сацыяльна-прававым і сацыяльна-культурным кірунках. У арганізацыйным аспекце дадзеная дзейнасць ажыццяўляецца ў выглядзе ідэалогічакай падрыхтоўкі, сістэм інфармавання, лекцыйнай прапаганды, адзіных дзён інфармавання, выкарыстання сродкаў візуальнай інфармацыі і сцяннога друку, работы мясцовых радыёвузлоў і індывідуальнай выхаваўчай работы.
Змест
У пачатку 1990-х гадоў органы выхаваўчай работы апынуліся ў крызісе, паколькі ва Узброеных Сіл маладой рэспублікі не было выразна сфармуляванай ідэалагічнай канцэпцыі. У многіх службовых асоб зусім адсутнічала разуменне значнасці гэтай дзейнасці. Ідэалагічная сфера адчувала арганізацыйную блытаніну. Былі прапановы наогул ліквідаваць упраўленне па выхаваўчай рабоце. Сітуацыю выратавалі толькі энтузіясты з ліку афіцэраў.
У 1995—2003 гадах у напрамку ідэалагічнай работы былі праведзены розныя эксперыменты і даследаванні, якія пазней прывялі да з’яўлення эфектыўных і ўстойлівых мадэляў кіравання, умацаваўшы парадак у арміі.
У ходзе рэформаў 2004—2005 гадоў і стварэння галоўнага ўпраўлення ідэалагічнай работы выхаваўчая дзейнасць была канчаткова ўпарадкавана.
У аснову пакладзена афіцыйная дзяржаўная ідэалогія, так званая «ідэалогія беларускай дзяржавы» — юрыдычна аформленая сістэма ідэй, ідэалаў і каштоўнасцяў, якая адлюстроўвае мэты і асаблівасці беларускага шляху грамадскага развіцця. Базавыя прынцыпы і мэты развіцця беларускай дзяржавы замацаваны ў канстытуцыі. У падмурку знаходзяцца бяспека, тэрытарыяльная цэласнасць, незалежнасць, суверэнітэт і дабрабыт грамадзян. Забеспячэнне гэтага непасрэдна звязана з функцыямі і задачамі Узброеных Сіл.
У гістарычным канцэпце для Узброеных Сіл Беларусі за прыклад і аснову ўзяты Чырвоная армія і падзеі Вялікай Айчыннай вайны.
Галіна Арцёмаўна Яшава
Галі́на Арцё́маўна Я́шава (нар., Віцебск) — беларускі вучоны-эканаміст, педагог, доктар эканамічных навук, прафесар.
Біяграфія
У 1987—1990 гадах навучалася ў аспірантуры Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Эканоміка, арганізацыя і кіраванне прадпрыемствамі, галінамі, комплексамі».
У 1990 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Механізм кіравання НТП ва ўмовах пераходу да рынкавай эканомікі (на прыкладзе прадпрыемстваў Віцебскага аблвыканкама)».
У 1997 годзе прысвоена вучонае званне дацэнта.
У 2004 годзе скончыла дактарантуру кафедры эканомікі прамысловых прадпрыемстваў Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Эканоміка, арганізацыя і кіраванне прадпрыемствамі, галінамі, комплексамі».
У 2009 годзе абараніла доктарскую дысертацыю на тэму «Фарміраванне і рэалізацыя кластэрнага падыходу ў кіраванні канкурэнтаздольнасцю прадпрыемстваў легкай прамысловасці Рэспублікі Беларусь».
З 1990 па 1995 гг. з’яўлялася асістэнтам, старшым выкладчыкам, дацэнтам кафедры эканомікі, арганізацыі і планавання прадпрыемстваў Віцебскага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта.
У 1995—1999 і 2004—2010 гг. з’яўлялася дацэнтам кафедры камерцыйнай дзейнасці.
З 2010 года займае пасаду загадчыка кафедры эканамічнай тэорыі і маркетынгу Віцебскага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта.
Аўтар больш за 300 навуковых публікацый: 9 манаграфій, больш за 180 артыкулаў, у т.л. у замежных выданнях Расіі, Украіны, Польшчы, Літвы, Латвіі, Сербіі. Кіруе падрыхтоўкай аспірантаў.
У 2023 годзе суд Першамайскага раёна Віцебска прызнаў яе вінаватай па артыкуле аб распаўсюджванні «экстрэмісцкіх матэрыялаў».
Навуковыя інтарэсы
Займаецца даследаваннем метадалогіі і метадаў прымянення кластэрнага падыходу да інавацыйнага развіцця і павышэння канкурэнтаздольнасці рэгіянальнай і нацыянальнай эканомікі; даследуе механізмы дзяржаўна-прыватнага партнёрства ў інавацыйным развіцці эканомікі, механізмы фарміравання партнёрскіх адносін у павышэнні канкурэнтаздольнасці прадпрыемстваў, маркетынгавыя тэхналогіі павышэння канкурэнтаздольнасці прадпрыемстваў.
Іншыя дасягненні
З’яўлялася майстрам спорту СССР па спартыўнай акрабатыцы, чэмпіёнам Беларусі сярод юніёраў у 1978 годзе, срэбраным прызёрам Беларусі сярод дарослых у 1979 годзе.
Гальванічны элемент
Гальванічны элемент — хімічная крыніца электрычнага току, заснаваная на ўзаемадзеянні двух металаў і/або іх аксідаў ў электраліце, які прыводзіць да ўзнікнення ў замкнёным ланцугу электрычнага току. Названы ў гонар Луіджы Гальвані. Пераход хімічнай энергіі ў электрычную энергію адбываецца ў гальванічных элементах.
Гісторыя вывучэння гальванічных працэсаў
З'ява ўзнікнення электрычнага току пры кантакце розных металаў было адкрыта італьянскім физіёлагам, прафесарам медыцыны Балонскага ўніверсітэта (г. Балоння, Італія) — Луіджы Гальвані ў 1786 годзе: Гальвани апісаў працэс скарачэння мускулаў задніх лапак свежепрепарированной жабы, замацаваных на медных гручках, пры дакрананні сталёвага скальпеля. Назірання былі вытлумачаны першаадкрывальнікам як праява «жывёльнай электрычнасці».
Італьянскі фізік і хімік Алесандра Вольта, зацікавіўшыся досведамі Гальвани, убачыў зусім новую з'яву — стварэнне патоку электрычных зарадаў. Правяраючы пункт гледжання Гальвани, А. Вольта зрабіў серыю досведаў і прыйшоў да высновы, што прычынай скарачэння цягліц служыць не «жывёльная электрычнасць», а наяўнасць ланцугу з розных праваднікоў у вадкасці. У пацверджанне — А. Вольта замяніў лапку жабы вынайдзеным ім электраметрам і паўтарыў усе дзеянні. У 1800 годзе А. Вольта ўпершыню публічна заяўляе аб сваіх адкрыццях на пасяджэнні Лонданскага каралеўскага грамадства, што праваднік другога класа (вадкі) знаходзіцца ў сярэдзіне і датыкаецца з двума праваднікамі першага класа з двух розных металаў... з Прычыны гэтага ўзнікае электрычны ток таго ці іншага напрамкі. Рускі навуковец Пятроў у 1802 годзе выкарыстаў гальванічны элемент для пабудовы электрычнай дугі.
Віды электродаў
У склад гальванічнага элемента ўваходзяць электроды. Электроды бываюць:
Характарыстыкі гальванічных элементаў
Гальванічныя элементы характарызуюцца электрарухаючай сілай (ЭРС), ёмістасцю; энергіяй, якую ён можа аддаць ва знешнюю ланцуг; сохраняемостью.
Класіфікацыя гальванічных элементаў
Гальванічныя першасныя элементы — гэта прылады для прамога пераўтварэння хімічнай энергіі, зняволеных у іх рэагентаў (акісляльніка і аднаўляльніка), у электрычную. Рэагенты, якія ўваходзяць у склад крыніцы, выдаткоўваюцца ў працэсе яго працы, і дзеянне спыняецца пасля расходу рэагентаў. Прыкладам гальванічнага элемента з'яўляецца элемент Даніэля—Якобі.
Шырокае распаўсюджванне атрымалі марганцэво-цынкавыя элементы, якія не змяшчаюць раствора электраліта (сухія элементы, батарэйкі). Так, у солевых элементы Лекланшэ: цынкавы электрод служыць катодам, электрод з сумесі дыяксіду марганца з графітам служыць анодам, графіт служыць токоотводом. Электралітам з'яўляецца паста з раствора хларыду амонія з дадаткам мукі або крухмалу ў якасці загушчальнікі.
Шчолачныя марганцево-цынкавыя элементы, у якіх у якасці электраліта выкарыстоўваецца паста на аснове гідраксіду калія, валодаюць цэлым шэрагам пераваг (у прыватнасці, істотна большай ёмістасцю, лепшай працай пры нізкіх тэмпературах і пры вялікіх токах нагрузкі).
Солевыя і шчолачныя элементы шырока прымяняюцца для харчавання радыёапаратуры і розных электронных прылад. Другасныя крыніцы току (акумулятары) — гэта прылады, у якіх электрычная энергія вонкавай крыніцы току ператвараецца ў хімічную энергію і назапашваецца, а хімічная — зноў ператвараецца ў электрычную.
Таксама існуюць шчолачныя акумулятары: найбольшая прымяненне атрымалі нікель-кадміевыя і нікель-металгідрыдных батарэі, у якіх электралітам служыць гідраксід калія (K-OH).
У розных электронных прыладах (мабільныя тэлефоны, планшэты, ноўтбукі), у асноўным, прымяняюцца літый-іённыя і літый-палімерныя акумулятары, якія характарызуюцца высокай ёмістасцю і адсутнасцю эфекту памяці.
Электрахімічнай генератары (паліўныя элементы) — гэта элементы, у якіх адбываецца ператварэнне хімічнай энергіі ў электрычную. Акісляльнік і аднаўляльнік захоўваюцца па-за элемента, у працэсе працы бесперапынна і асобна падаюцца да электродаў. У працэсе працы паліўнага элемента, электроды не выдаткоўваюцца. Аднаўляльнікам з'яўляецца вадарод (H2), метанол (CH3OH), метан (CH4); у вадкім або газападобным стане. Акісляльнікам звычайна з'яўляецца кісларод — з паветра або чысты. У кіслароднае-вадародным паліўным элеменце са шчолачным электралітам, адбываецца ператварэнне хімічнай энергіі ў электрычную. Энергаўстаноўкі прымяняюцца на касмічных караблях: яны забяспечваюць энергіяй касмічны карабель і касманаўтаў.
NGC 484
NGC 484 (іншыя абазначэнні — ESO 113-36, PGC 4764) — галактыка ў сузор’і Тукан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Пуцімельскі сельсавет
Пуці́мельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Недзведзь.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Мілаславіцкага раёна Калінінскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Пуцімель. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Клімавіцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. У 1927 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Недзведзь. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клімавіцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Галіцкага сельсавета.
Сезон 2012 ЖФК Зорка-БДУ
У 2012 годзе жаночы футбольны клуб «Зорка-БДУ» з горада Мінску прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
NGC 3839
NGC 3839 (іншыя абазначэнні — UGC 6700, MCG 2-30-24, ZWG 68.48, IRAS11413+1103, PGC 36475) — спіральная галактыка (Sd) у сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
IC 235
IC 235 — галактыка тыпу P (особлива галактыка) у сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Цырклішкі Вялікія
Цы́рклішкі Вялі́кія (, Цирклишки Великие) — былая вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Лынтупскага сельсавета.
Да 2004 года вёска ўваходзіла ў склад Палескага сельсавета. 25 сакавіка 2022 года скасавана.
Allium margaritiferum
Апісанне
Расліна мае ружаватыя лісточкі калякветніка і ружаватыя завязі.
Краснаярскае вадасховішча
Краснаярскае вадасховішча — штучны вадаём, створаны на Енісеі пры будаўніцтве Краснаярскай ГЭС. З’яўляецца адным з найбуйнейшых па аб’ёме штучных вадаёмаў у свеце, у Расіі займае па гэтым паказчыку другое месца (пасля Брацкага вадасховішча).
Верхняя кропка вадасховішча знаходзіцца ў раёне горада Абакан, пры ўпадзенні ў Енісей ракі Абакан. Ніжняя кропка — плаціна Краснаярскай ГЭС. Адлегласць ад верхняй кропкі да Краснаярскай ГЭС па прамой — каля 250 кіламетраў, аднак агульная даўжыня вадасховішча значна больш — 388 кіламетраў. Шырыня ў самых шырокіх месцах дасягае 15 кіламетраў. Вышыня зрэзу вады — 243 метры над узроўнем мора.
Валянціна Іванаўна Урублеўская
Валянціна Іванаўна Урублеўская (нар., в. Церуха, Гомельскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі і абсталявання дрэваапрацоўчых вытворчасцей, матэрыялазнаўства ў машынабудаванні. Доктар тэхнічных навук (1988), прафесар (1990).
Біяграфія
Сконыла Беларускі тэхналагічны інстытут (спецыяльнасць «Дрэваапрацоўчая прамысловасць», 1962), Інстытут механікі металапалімерных сістэм АН БССР (аспірантура, 1973). Працавала ў Інстытуце механікі металапалімерных сістэм АН БССР (1964—1980), Беларускім дзяржаўным універсітэце транспарту (з 1980, прафесар кафедры «Дэталі машын, пуцявыя і будаўнічыя машыны»).
Узнагароды
Медаль ВДНГ СССР «За дасягнутыя поспехі ў развіцці народнай гаспадаркі СССР» (1979), значок «Выдатнік асветы Рэспублікі Беларусь» (1993) і інш.
Сумба
Су́мба (Pulau Sumba) — востраў у складзе Малых Зондскіх астравоў. Тэрыторыя Інданезіі. Размешчаны ў Індыйскім акіяне паміж астравамі Ява (на захадзе) і востравам Ламбок і астатнімі Малымі астравамі Сундэ (Сумбава, Флорэс і Тымор). Плошча - 11 200 км². Насельніцтва (2010 г.) - 685 186 чал.
Геаграфія
Востраў Сумба знаходзіцца на поўдні Інданезіі ў 1383 км на паўднёвы ўсход ад Джакарты. Абрысамі нагадвае паўмесяц, звернуты на паўднёвы захад. Даўжыня з паўднёвага ўсходу на паўночны захад — 220 км. Найбольшая шырыня — 78 км. Праз цэнтральную частку вострава цягнецца горны хрыбет з шырокімі разломамі і суседнімі плато. Найвышэйшы пункт над узроўнем акіяна — 1225 м.
Востраў Сумба сфарміраваўся ў позні мелавы перыяд як частка буйной вулканічнай дугі. Актыўнасць мясцовых вулканаў скончылася каля 31 млн гадоў таму. Каля 16 млн гадоў таму Сумба аддзялілася ад адзінай дугі і паступова стала перамяшчацца на паўднёвы захад з хуткасцю 50 мм у год. Гэты рух скончыўся каля 7 млн гадоў таму.
Паверхня складаецца пераважна з пясчанікаў і аргілітаў, ёсць выхады вулканічных парод. Рэкі кароткія, парожыстыя. Сумба месціцца ў зоне частых землятрусаў і цунамі.
На Сумбе дамінуе засушлівы экватарыяльны клімат з 2 выразнымі сезонамі — сухім з чэрвеня да кастрычніка і вільготным з лістапада да сакавіка. Найбольшая колькасць ападкаў на паўднёвым захадзе — 1600 мм у год. На паўночным усходзе сярэднегадавы паказчык ападкаў не перавышае 600 мм.
Прырода
У мінулым востраў Сумба пакрывалі лісцяныя мусонныя лясы. Аднак у выніку экстэнсіўнага земляробства, якое суправаджалася выпальваннем дрэў, іх плошча скарацілася да 10% паверхні. У асноўным яны растуць на схілах гор, на ўсходзе — уздоўж яраў, дзе суседнічаюць з саваннамі. Вырубукі і выпальванні працягваюцца. Толькі 3% плошчы Сумбы знаходзіцца пад аховай.
Фаўна прадстаўлена 17 відамі сысуноў, 180 відамі птушак, 12 з якіх — эндэмікі, рэптыліямі, шматлікімі казуркамі.
Гісторыя
Хаця сістэматычныя археалагічныя раскопкі праводзяцца на востраве Сумба з 1970-х гг., яго старажытная гісторыя амаль не вядома. Як паказваюць даследаванні генетыкаў і лінгвістаў, прамымі продкамі сучасных сумбанцаў былі старажытныя аўстранезійцы. Першапачаткова яны насялілі паўночныя берагі, пасля — астатнія часткі вострава. На Сумбе доўгі час захоўвалася традыцыя ўзвядзення мегалітычных помнікаў. Найбольш вядомы з іх — Анакаланг.
Да сярэдзіны 2 тысячагоддзя н. э. насельніцтва Сумбы было ўцягнута ў міжнародны гандаль. Адсюль вывозілі духмяныя віды драўніны, тэкстыль, рабоў, увозілі жалеза, фаянс, срэбра. Магчыма, дзякуючы арабскім гандлярам на Сумбу трапілі коні. Мяркуюць, што ў познім сярэднявеччы частка вострава знаходзілася ў залежнасці ад яванскай імперыі Маджапахіт. У 1522 г. востраў Сумба ўпершыню з'явіўся на партугальскіх картах пад назвай Чэндан. Тэрыторыя вострава была падзелена паміж некалькімі дзяржаўнымі аб'яднаннямі, што несупынна вялі войны, дзякуючы якім квітнеў гандаль рабамі.
У 1866 г. Сумба была далучана да каланіяльных валоданняў Галандскай Ост-Індскай кампаніі. Каланіяльная адміністрацыя першапачаткова імкнулася кіраваць праз раду правадыроў, але тыя практычна не падпарадкоўваліся ёй. У 1901 г. успыхнуў узброены канфлікт, пасля якога галандскія чыноўнікі забаранілі войны, адмянілі рабства, пачалі збіраць падаткі на будаўніцтва дарог. Вялася актыўная місіянерская дзейнасць, што, аднак, не перашкодзіла захаванню мясцовай рэлігіі марапу. Уцягванне тубыльцаў у дарожныя працы, а таксама адміністрацыйнае і царкоўнае кіраванне садзейнічала стварэнню адукаванага пласта насельніцтва.