cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Медыяадукацыя
Медыяінфармацыйныя кампетэнцыі
Каштоўнасная пазіцыя: крытычнае і рэфлексіўнае стаўленне да даступнай інфармацыі і адказнае выкарыстанне інтэрактыўных сродкаў інфармацыі. Цікавасць і далучэнне да справаў супольнасцяў ды сетак з культурнымі, сацыяльнымі і/ці прафесійнымі мэтамі.
Рэкамендацыйны спіс медыяінфармацыйных кампетэнцый беларускага вучня
Лідарамі медыяадукацыйнага кірунку з'яўляюцца агульнанацыянальныя грамадскія аб'яднанні — Таварыства беларускай школы і Беларуская асацыяцыя журналістаў. Іх адукацыйная дзейнасць найперш скіраваная на дзве мэтавыя групы: педагогаў і журналістаў.
Пажэнчаў (гміна)
Пажэ́нчаў (Parzęczew) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Згежскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пажэнчаве. Плошча гміны складае 103,89 км². Станам на 2007 год у гміне Пажэнчаў пражывалі 5025 чалавек, шчыльнасць — 48,37 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 24 салецтвы.
Мікольск (Гомельскі раён)
Міко́льск (, Микольск) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Цярэніцкага сельсавета.
Да 19 чэрвеня 2008 года пасёлак уваходзіў у склад Целяшоўскага сельсавета.
Уладзімір Іванавіч Цярноў
Уладзімір Іванавіч Цярноў (нар., г. Масква, Расія) — беларускі гігіеніст, радыебіёлаг, радыетаксіколаг. Доктар медыцынскіх навук (1986), прафесар (1988). Член Нацыянальнай камісіі Рэспублікі Беларусь па радыяцыйнай засцярозе пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь (з 2007), старшыня камісіі (1994—2001), намеснік старшыні (2001—2007).
Біяграфія
Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1960), Усесаюзны навукова-даследчы інстытут гігіены працы і прафесійных захворванняў (Ленінград; 1964). Працаваў Беларускім навукова-даследчым санітарна-гігіенічным інстытуце (1960—1961 і 1964—1979 — кіраўнік аддзела радыяцыйнай гігіены, пазней гігіены працы); Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі (з 1979; старшы выкладчык, з 1981 — дацэнт, з 1987 — прафесар, у 1991—2005 — загадчык кафедры агульнай гігіены, з 1997 — гігіены і медыцынскай экалогіі, з 2005 — прафесар, у 1984—1995 — прарэктар па навуковай рабоце).
Навуковыя інтарэсы: радыяцыйная гігіена і радыебіялогія; радыяцыйная таксікалогія; канцэптуальныя асновы радыяцыйнай засцярогі, гігіенічнай ацэнкі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС.
Узнагароды
Медаль «За доблесную працу» (1970), значок «Отличнику здравоохранения» (1975) і інш.
Аляксандр Андрэевіч Іванаў
Аляксандр Андрэевіч Іванаў (Алекса́ндр Андре́евич Ива́нов; 16(28).7.1806,  — 3(15).7.1858, ) — рускі жывапісец.
Біяграфія
Вучыўся ў Пецярбургскай АМ (1817-28) у свайго бацькі А. І. Іванава і ў класе А. Я. Ягорава. З 1830 года пенсіянер таварыства заахвочвання мастакоў у Італіі, наведаў Аўстрыю і Германію. У 1831-58 гадах жыў у Рыме, наведаў гарады Сярэдняй і Паўночнай Італіі, Венецыю, Неапаль. У 1857 годзе ездзіў у Лондан для сустрэчы з А. І. Герцэнам. Творы ранняга (пецярбургскага) перыяду творчасці Іванава маюць усе тыповыя рысы жывапісу класіцызму: ураўнаважаная кампазіцыя, выразнае размеркаванне фігур і прадметаў па планах; мастак імкнуўся дамагчыся эмацыйнай выразнасці ў трактоўцы традыцыйных міфалагічных і евангельскіх тэм («Прыям, які просіць у Ахілеса цела Гектара», 1824, Траццякоўская галерэя; «Іосіф, які тлумачыць сны зняволеным з ім у вязніцы хлебадару і віначэрпію», 1829, «З’яўленне Хрыста Марыі Магдаліне», 1835, — усе ў Рускім музеі). Завяршае ранні перыяд творчасці адна з першых прац Іванава ў Рыме — карціна «Апалон, Гіяцынт і Кіпарыс» (1831-34, Траццякоўская галерэя), адрозная выключнай гарманічнасцю і паэтычным узвышанасцю трактоўкі выяў антычнага міфа. Як і іншыя прадстаўнікі перадавой рускай інтэлігенцыі 1830-40-х гг., Іванаў шукаў шляхі вырашэння глыбокіх сацыяльных супярэчнасцей, устаранення несправядлівасці і прыгнёту. На фармаванне светапогляду Іванава ў Рыме паўплывалі сяброўскія адносіны (у канцы 1830 — пачатку 1840-х гг.) з М. В. Гогалем і кіраўніком нямецкіх назарэйцаў мастаком Ф. Авербекам.
Куэва-дэ-ла-Олья
Помнік уяўляе сабою невялікую групу збудаванняў з глінабітнымі сценамі, размешчаных у пярэдняй частцы пячоры на краю неглыбокага каньёна. Назва паходзіць ад змешчанага ў пячоры велізарнага, каля 3 метраў вышынёй кецкаматэ — традыцыйнай пасудзіны для захоўвання кукурузы. Па архітэктурных і іншых асаблівасцях збудаванні блізкія традыцыям культуры Магаён. Падрабязныя даследаванні помніка да цяперашняга часу не праводзіліся.
У тым жа каньёне выяўлены і іншыя пячоры з дагістарычнымі паселішчамі, напрыклад, Пячора ластаўкі (Cueva de la Golondrina).
Юлія Уладзіміраўна Кароль
Юлія Уладзіміраўна Кароль (нар., Слонім, Гродзенская вобласць ) — беларуская лёгкаатлетка. Спецыялізуецца ў бегу на сярэднія дыстанцыі. Майстар спорту Беларусі.
Сухавольцаўскі сельсавет
Сухаво́льцаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кляшчэльскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска.
Юлія Уладзіміраўна Кароль
Дасягненні
На Летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года заняла 34 месца ў бегу на 800 метраў з вынікам 2.01,09.
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі 2016 года ў бегу на 800 метраў з вынікам 2.03,95.
Сухавольцаўскі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Кляшчэльскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 жніўня 1945 года перададзены ў склад Польскай Народнай Рэспублікі.
Антунова (Глыбачанскі сельсавет)
Антуно́ва (, Антуново) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Глыбачанскага сельсавета.
Фалоніка
Фалоніка (Follonica) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Грасета.
Насельніцтва складае 22009 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 388 чал./км². Займае плошчу 56 км². Паштовы індэкс — 58022. Тэлефонны код — 0566.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Leopoldo.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
NGC 49
NGC 49 (іншыя абазначэнні — UGC 136, MCG 8-1-33, ZWG 549.29, NPM1G +47.0008, PGC 952) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сюаньцзан
Сюаньцзан (Чань Хуэй) (602—664) — кітайскі будыйскі манах, вучоны, філосаф, падарожнік і перакладчык часоў дынастыі Тан. Сюаньцзан нарадзіўся ў 602 як Чэнь І (陈 袆) у сям’і вучоных. Ён вядомы сваім сямнаццацігадовым падарожжам у Індыю, дзе ён вучыўся і меў зносіны са знакамітымі будыйскімі майстрамі, у прыватнасці ў манастыры Наланда. Сюаньцзан прывёз з Індыі 657 тэкстаў на санскрыце. Ён атрымаў падтрымку імператара, і арганізаваў вялікую школу перакладаў у горадзе Чан’ань, прыцягваючы да працы шматлікіх вучняў па ўсёй Усходняй Азіі. Ён пераклаў на кітайскую мову 1330 твораў. Найбольшую цікавасць для яго ўяўляла школа Ёгачара (кіт. 瑜伽 行 派) або Чытаматра (кіт. 唯识).
Літаратура
HC ISBN 0-8133-2801-2 PB ISBN 0-8133-3407-1
Ян Кубелік
Ян Ку́белік (Jan Kubelík;, Міхле каля Прагі — , 	Прага, Чэхія) — чэшскі скрыпач і кампазітар. Бацька Рафаэля Кубеліка. Член Чэшскай Акадэміі навук і мастацтваў (1932).
Пасым (гміна)
Па́сым (Pasym) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Шчыценскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пасыме. Плошча гміны складае 149,4 км². Станам на 2004 год у гміне Пасым пражывалі 5156 чалавек, шчыльнасць — 34,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 14 салецтваў.
Ян Кубелік
Ігры на скрыпцы вучыўся ў бацькі І. М. Кубеліка, К. М. Вебера і інш. Скончыў у 1898 годзе Пражскую кансерваторыю.
Творчасць
Музыкант-віртуоз, адзін з лепшых выканаўцаў найбольш складаных твораў Н. Паганіні. Увёў у выканальніцкую практыку больш павольны тэмп ігры тэхн. пасажаў. Аўтар сімфоніі (1937), 6 канцэртаў для скрыпкі з аркестрам (1916—1924), скрыпічных п'ес, віртуозных канцэртных кадэнцый і інш.
Ушанаванне памяці
У 1947 і 1949 прайшлі Міжнародныя конкурсы скрыпачоў імя Кубеліка (у рамках муз. фестывалю «Пражская вясна»).
Галерэя Баргезэ
Галерэя Баргезэ (Galleria Borghese) — музей у Рыме, з'яўляецца часткай вілы Баргезэ. Галерэя ўзнікла пры кардынале Шыпіёнэ Баргезэ (1576—1633). Свой сучасны выгляд прыняла пры Маркантоніа Баргезэ IV (1730—1800), які ў канцы XVIII стагоддзя перабудаваў яе ў неакласічным стылі. Першы паверх музея прысвечаны скульптуры, а другі — карціннай галерэі.
Жывапіс
Збор карцін складаецца з прац галандскіх, фламандскіх, французскіх, нямецкіх і іспанскіх майстроў. Шырока прадстаўлены карціны італьянскіх мастакоў XVI—XVII стагоддзяў, напрыклад, працы да Вінчы, Веранезэ, Карэджа — «Даная» (1531), Рафаэля, Тыцыяна, Рэні, Чэзарэ да Сеста, Рубенса. Ёсць працы Караваджа, Тыцыяна, Вінчэнца Камучыні.
Запяканка
Запяканка — страва, прыгатаваная запяканнем.
Другое значэнне запяканкі — ягадная наліўка з прыправамі, прыгатаваная шляхам гарачай апрацоўкі.
Віды запяканак
Розныя папулярныя еўрапейскія стравы, напрыклад, лазанья або пудынг, таксама фактычна з'яўляюцца запяканкамі.
Кангрэс паўднёваафрыканскіх прафсаюзаў
Кангрэс паўднёваафрыканскіх прафсаюзаў (Congress of South African Trade Unions, COSATU) — прафсаюзнае аб'яднанне рабочых ПАР. Заснаваны 1 снежня 1985 года, аб'ядноўвае 21 прафсаюз, членамі якіх агулам з'яўляюцца 1,8 млн. чалавек. Уваходзіць у альянс з Афрыканскім нацыянальным кангрэсам і Паўднёва-Афрыканскай камуністычнай партыяй.
Зубр (рака)
Зубр, Зу́бар  — рака ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Беседзь (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 23 км. Плошча вадазбору 206 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,2 м/км.
Пачынаецца за 1,2 км на поўдзень ад вёскі Жукаўка, вусце за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Бялынкавічы. Найвялікшы прыток — рака Грэбля. Рэчышча на працягу 6 км каналізаванае (ад вёскі Гаўрыленка да вёскі Баронькі).
Уладзіслаў Іванавіч Сіліч
Уладзіслаў Іванавіч Сіліч ( — ) — беларускі шахматыст, першы ў Беларусі майстар спорту СССР па шахматах (1929). Шматразовы чэмпіён Віцебска. Пераможца 3-х чэмпіянатаў БССР (1928, 1934, 1937). Удзельнік 6-га чэмпіянату СССР (Адэса, 1929), а таксама апошняга даваеннага паўфіналу чэмпіянату СССР (Растоў-на-Доне, чэрвень 1941; не завершаны). Чэмпіён ЦК прафсаюза дзяржустаноў (1938). Загінуў у барацьбе супраць гітлераўскіх захопнікаў.
Мураўчы
Мура́ўчы (, Муравчий) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Цярэніцкага сельсавета.
Да 19 чэрвеня 2008 года пасёлак уваходзіў у склад Целяшоўскага сельсавета.
Эвеліна Данілаўна Блінава
Эвеліна Данілаўна Блінава (, Мінск — ) — беларуская мовазнаўца і педагог; кандыдат філалагічных навук, дацэнт. Актыўны сябар ТБМ імя Ф. Скарыны.
Біяграфія
Нарадзілася ў 28 снежня 1930 года ў Мінску ў сям’і настаўніцы і партыйнага работ­ніка. У чэрвені 1941 года лячылася ў дзіцячым санаторыі ў Друскеніках. Калі пачалася Вялікая Айчынная вайна, дзяцей з санаторыя вывезлі цягніком. Закончыла сярэднюю школу ў мястэчку Вялікая Бераставіца на Гродзеншчыне (1948), філа­лагічны факультэт Белдзяржуніверсітэта (1953), аспірантуру пры кафедры беларускай мовы гэ­тага ўніверсітэта. Абараніла кандыдацкую дысертацыю «Парны лік назоўнікаў у гісторыі беларускай мовы» (1963).
Пяцьдзесят гадоў сваёй навукова-выкладчыцкай дзейнасці аддала БДПУ імя Максіма Танка. Больш за трыццаць гадоў яна кіравала студэнцкім навуковым гурт­ком «Беларуская дыялекталогія», распрацавала тэматыку студэнцкіх даследаванняў па пытаннях дыялектнай мовы. <!-- патрэбна цалкам перапісаць Эвеліна Данілаўна Блінава нарадзілася ў ''г. Мінску'' 28 снежня 1930 года, у сям’і настаўніцы і партыйнага работ­ніка. Шчаслівае дзяцінства апаліла вайна.
Яе тата, Даніла Ананьевіч Блінуў, 1896 года нараджэння. Па-вясковаму — Дунік. Паходзіў з беднай парабкоўскай сям’і ''в. Бліны Мехаўскай воласці'', што на Віцебшчыне. Закончыў 4 класы царкоўнапрыходскай школы, вучыўся на рабфаку і Камвузе ў Менску (закончыў у 1932 годзе).
Мама, Марыя Майсееўна, нарадзілася ў 1906 годзе ў ''г. Горкі'' Магілёўскай губерні. Закончыла сярэднюю школу і агранамічны факультэт Горкаўскай сельскагаспадарчай акадэміі. Пазней выкладала біялогію і хімію ў школах па месцы працы мужа.
THeMIS
THeMIS — эстонскі ваенны баявы робат, ці невялікая модульная машына з гусенічным шасі. У яе канструкцыі выкарыстоўваецца гібрыдны прывад, які складаецца з рухавікоў унутранага згарання і электрарухавікоў. Дзякуючы такому рашэнню, машына можа рухацца да 12 гадзін з хуткасцю 20 км/г.
Эвеліна Данілаўна Блінава
Біяграфія
У 1929 годзе бацькі пажаніліся, праз год нарадзілася дачка, якую назвалі Эвелінай. У 1938 годзе ў сям’і нарадзіўся і сын Альберт.
THeMIS
Гісторыя
THeMIS упершыню былі прадстаўленыя ў 2015 годзе. Ён працуе дыстанцыйна пад кіраваннем аператараў. Канструкцыя здольная перавозіць грузы агульнай вагой да 1200 кг. Робат мае прастору паміж гусеніцамі, на якой можа транспартавацца паранены салдат ці розныя віды спецтэхнікі, грузы альбо боепрыпасы. Туды ж апцыянальна можа прымацоўвацца ўстаноўка са зброяй (кулямёт, малакаліберная гармата і іншае) для дыстанцыйнага падаўлення агнявых пунктаў. Машына здольная працаваць на адлегласці да 1,5 км ад аператара. Невялікія памеры робата (115 см у вышыню і 240 см у даўжыню) значна ўскладняюць яго выяўленне праціўнікам.
Эвеліна Данілаўна Блінава
Біяграфія
Лёсы бацькоў Эвеліны — Данілы Ананьевіча і Марыі Майсееўны тыповыя для сялянскай і гарадской моладзі таго часу. З вялікім энтузіязмам успрынялі яны ідэі савецкай улады, пайшлі ў навуку, зведалі ўсе цяжкасці даваеннага і ваеннага часу. Пасля Камвуза бацьку ў ліку 25тысячнікаў накіравалі дырэктарам у саўгас пад Крычавам. У гэтым горадзе Эвеліна пайшла ў школу, закончыла два класы. Пасля далучэння Заходняй Беларусі ЦК КПБ накіроўвае бацьку ў мястэчка Крынкі Беластоцкай вобласці (цяпер Польшча) другім сакратаром райкаму партыі.
THeMIS
Гісторыя
Нягледзячы на ​​тое, што THeMIS кіруецца ўручную аператарам, ён можа, пры неабходнасці, самастойна рухацца за пэўнай асобай або знаходзіць дарогу на мясцовасці.
Эвеліна Данілаўна Блінава
Біяграфія
У чэрвені 1941 года лячылася ў дзіцячым санаторыі Друскенікі (Літва). Калі пачалася Вялікая Айчынная вайна, дзяцей з санаторыя вывезлі апошнім цягніком. З цяжкасцю 24 чэрвеня дабраліся да Менска. Помніцца, што ў гэты дзень была страшная бамбёжка горада нямецкімі самалётамі. Далей шлях быў на Магілёў, Смаленск, неаднойчы цягнік з эвакуяванымі дзецьмі абстрэльвала нямецкая авіяцыя, многіх паранілі. Нарэшце, у пачатку ліпеня дабраліся да г. Разані, а праз нейкі час і да г. Сарапула Удмурцкай АССР. Тут жылі да кастрычніка 1941 года, потым эвакуяваных павезлі далей на ўсход: жылі ў дзіцячым доме ў в. Каракуліна на рацэ Каме. Былі апрануты лёгка, палетняму, адзенне знасілася дашчэнту.
Уладзіслаў Іванавіч Сіліч
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1904 годзе на станцыі Тапу недалёка ад Таліна ў сям'і юрыста (паводле іншых звестак — у вёсцы Ведк Метсіўскага павета Эстоніі). Бацька — Іван Мікалаевіч, беларус родам з сучаснага Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Маці — Яўгенія Савінаўна, таксама беларуска. Пасля сям'я пераехала ў Віцебск. Шахматную тэорыю асвойваў самастойна, выпісваў кнігі і перыёдыку. Неўзабаве стаў адным з лепшых шахматыстаў Віцебска і Беларусі. У 1927 годзе ў складзе каманды Беларусі перамог у камандным першынстве СССР. У 1928 годзе ў Мінску праходзіў IV Усебеларускі з'езд шахматыстаў і шашыстаў з прыстойным складам удзельнікаў: чэмпіён СССР Пётр Раманоўскі, чэмпіён БССР Канстанцін Выгадчыкаў і іншыя. Сіліч падзяліў у турніры 1-3-е месцы. У 1929 г. пасля ўдалага выступлення ў чэмпіянаце СССР (адборачная група) яму было прысвоена званне майстра спорту па шахматах. У 1935 г. Сіліч быў пераведзены ў першую катэгорыю. У 1939 г. ён вярнуў сабе званне майстра, паспяхова выступіўшы ва Усесаюзным турніры кандыдатаў у майстры (Растоў-на-Доне). У 1930-я гг. Сіліч працаваў бухгалтарам Віцебскага абласнога спарткамітэта. Актыўна гуляў у шахматы па перапісцы; разам з масквічом А. Чысцяковым выйграў Першы ўсесаюзны турнір па перапісцы майстроў і першакатэгорнікаў (люты 1935 — снежань 1936) — фактычна, першы завочны чэмпіянат СССР па шахматах. У другім такім турніры, завершаным у 1940 г., Сіліч заняў 3-е месца з вынікам 8 з 12.
Эвеліна Данілаўна Блінава
Біяграфія
Не менш пакручастым і цяжкім аказаўся і лёс бацькі. Адправіўшы сям’ю ў эвакуацыю, ён, як адзін з кіраўнікоў Крынкаўскага раёна, займаўся справамі, але ўжо праз дзень пасля пачатку вайны немцы занялі мястэчка. Разам з бежанцамі адправіўся на ўсход, але калону запынілі немцы, перасартавалі, вывелі салдат і адправілі ў канцлагер, пастралялі камуністаў, камандзіраў і яўрэяў, астатнім загадалі ісці па дамах. Адпусцілі і бацьку. З цяжкасцю ён дабраўся да г. Горкі, радзімы жонкі, даведаўся, што яна была перад гэтым тут, але падалася на ўсход. Два гады жыў на акупаванай тэрыторыі, арганізоўваў узброеную барацьбу з ворагам, быў схоплены паліцаямі, але ўцёк зпад арышту. Сустрэўся з партызанамі, быў у атрадзе да канца 1943 года — да часу вызвалення Горкаўскага раёна ад фашыстаў. Прыехаў да сям’і ў Арэнбургскую вобласць. Колькі было радасці, што сустрэліся, не згубіліся, не загінулі ў страшнай кругаверці вайны! Пасля вызвалення заходняй часткі Беларусі ад фашыстаў тату прызначылі першым сакратаром райкаму партыі зноў у Крынкі — было гэта ў пачатку жніўня 1944 года.
Уладзіслаў Іванавіч Сіліч
Біяграфія
Удзельнічаў у аб'яднанні Беларусі ўвосень 1939 г. Зноў быў прызваны ў Чырвоную Армію 4 студзеня 1942 г. Данілаўскім райваенкаматам Пензенскай вобласці РСФСР. Першы медаль атрымаў у час аперацыі «Баграціён» — «За адвагу», 24 чэрвеня 1944 г. За ўдзел у баях за Столін у якасці старшага радыста батарэі быў прадстаўлены да ордэна «Чырвоная зорка», аднак 15 ліпеня 1944 г. выйшаў загад па 397-й дывізіі аб узнагароджанні Сіліча медалём «За баявыя заслугі». 30 верасня 1944 г. малодшы сяржант Сіліч быў забіты на тэрыторыі Латвіі. Пахаваны ля вёскі Гудрэны, недалёка ад горада Сігулды.
Эвеліна Данілаўна Блінава
Біяграфія
У Эвеліны Данілаўны цудоўны муж Ігар Аляксандравіч Цапурын. Ён па адукацыі інжынерканструктар, праектаваў карпусы касмічных ракет. У 1990 годзе ён з Украіны пераехаў у Менск, у гэтам жа годзе яны з Эвелінай Данілаўнай пабраліся шлюбам. У Менску 15 гадоў працаваў інжынерам у канструктарскім бюро МТЗ. Чалавек рускай культуры (з данскіх казакоў), ён з павагай ўспрыняў нашу мову, гісторыю, наш беларускі менталітэт, прыгожа размаўляе пабеларуску, шмат чытае беларускай літаратуры. Даўно на пенсіі, але жыва цікавіцца палітычным і грамадскім жыццём краіны. Ён аднадумец і апора для Эвеліны Данілаўны.
25 жніўня 2011 г. пасля цяжкай хваробы памерла актыўны сябар ТБМ імя Ф. Скарыны, кандыдат філалагічных навук, дацэнт, вядомы лінгвіст і педагог Эвеліна Данілаўна Блінава, якая 50 гадоў сваёй навукова-выкладчыцкай дзейнасці аддала Менскаму дзяржаўнаму педагагічнаму ўніверсітэту імя Максіма Танка.
Напрыканцы 2010 года Эвеліна Данілаўна адзначыла сваё 80-годдзе. Яна цяжка хварэла, але спадзявалася на выздараўленне, трымалася бадзёра, не здавалася хваробе. І вось сумная вестка: не стала цудоўнага чалавека, нашай любімай Настаўніцы! Яе памятаюць тысячы былых студэнтаў, з пашанай узгадваюць калегі. Імя Эвеліны Блінавай — педагога і патрыёта Бацькаўшчыны — навечна застанецца ў памяці тых, хто яе ведаў, хто ў яе вучыўся і хто з ёй працаваў.
Адукацыя і навуковая дзейнасць
З 1940 года вучылася ў Крынках. Сярэднюю школу Эвеліна закончыла ў мястэчку Вялікая Бераставіца на Гарадзеншчыне ў 1948 годзе, куды на працу быў пераведзены бацька. У гэтым жа годзе паступіла на беларускае аддзяленне філалагічнага факультэта БДУ. Вучылася выдатна, праяўляла здольнасці да навуковадаследчай працы. З першага курса стала ўдзельнічаць у працы гуртка беларускай дыялекталогіі, якім кіравала прафесар Марыя Андрэеўна Жыдовіч. Гурткоўцы да апошняга курса выязджалі ў дыялекталагічныя экспедыцыі ў многія вёскі Менскай, Віцебскай, Берасцейскай абласцей, дзе збіралі матэрыялы для складання «Дыялекталагічнага атласа беларускай мовы». Па дыялекталогіі студэнтка Эвеліна Блінава выконвала курсавую і дыпломныя працы, зноў жа яе навуковым кіраўніком была М. А. Жыдовіч. Па заканчэнні ў 1953 годзе вучобы старанную выпускніцу філфака рэкамендуюць для паступлення ў аспірантуру пры кафедры беларускай мовы БДУ. Пасля аспірантуры (1956) пачала працаваць на пасадзе выкладчыка кафедры беларускай мовы '''Менскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. М. Горкага''', з 1961 года — старшы выкладчык. У 1963 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю «Парны лік назоўнікаў у гісторыі беларускай мовы» (навуковы кіраўнік М. А. Жыдовіч). З 1965 года — дацэнт кафедры беларускай мовы '''МДПІ імя А. М. Горкага.'''
Звыш за 30 гадоў кіравала студэнцкім навуковым гуртком «Беларуская дыялекталогія», штогод разам са студэнтамі адпраўлялася ў дыялекталагічныя экспедыцыі. Чуйная да народнай мовы, дбайна занатоўвала трапныя народныя словы, зберагаючы іх ад беззваротнага знікнення, стварала картатэку тэкстаў рэгіянальных гаворак. Многае з гэтага моўнага багацця ўвайшло ў падрыхтаваныя ёю ў суаўтарстве з Е. С. Мяцельскай навучальныя дапаможнікі для філалагічных факультэтаў ВНУ «Беларуская дыялекталогія» (1969, 2е выд. 1980), «Беларуская дыялекталогія: Кантрольныя працы» (1963, 2е выд. 1987), «Беларуская дыялекталогія: Практыкум» (1991). Усе тэксты ў гэтых дапаможніках запісаны самімі аўтарамі ў палявых умовах у час экспедыцый у розных раёнах Беларусі, а не ўзяты з прац А. Сержпутоўскага ці Е. Раманава.
Плённа спалучала педагагічную дзейнасць з навуковай працай. Асноўнымі кірункамі яе даследаванняў былі слова народнае, слова літаратурнае, слова ў кантэксце. Яна — аўтар каля 60 навуковых публікацый, суаўтар калектыўных дапаможнікаў для настаўнікаў, студэнтаў і абітурыентаў ''«Сучасная беларуская літаратурная мова: Лексікалогія. Арфаграфія. Фанетыка» (1984, 1993), «Беларуская мова» (1991), «Беларуская мова: Дапаможнік для абітурыентаў» (1992, 1994, 1998), «Беларуская мова: Тэорыя. Тэксты» (2004, 3-е выд. у 2008), «Зборнік дыктантаў» (1976, 1984, 1998)'' і інш.
З увядзеннем у праграмы філалагічных факультэтаў курса «Лінгвістычны аналіз тэксту» Эвеліна Данілаўна распрацоўвае для студэнтаў высока навуковыя ўзоры лінгвістычнага аналізу мастацкіх тэкстаў. Сярод іх ''"Лінгвістычны аналіз верша Я. Купалы «Спадчына», "Лінгвістычны аналіз верша М. Багдановіча «Раманс», «Параўнанне дзвюх рэдакцый верша М. Багдановіча „Слуцкія ткачыхі“ /з тэксталагічных назіранняў/», "Лінгвістычны аналіз верша М. Багдановіча «Пагоня», "Лінгвістычны аналіз паэмы «Энеіда навыварат», "Дыямент Танкаўскай паэзіі: Лінгвістычны аналіз верша «Ave Maria»'' і інш. У гэтых даследваннях — дакладнае адчуванне самых тонкіх нюансаў літаратурнага слова, удумлівы аналіз розных яго адценняў у мастацкім кантэксце з улікам ведаў па літаратуры, гісторыі, філасофіі.
Усё створанае Э. Д. Блінавай вызначаецца высокім навуковым узроўнем, глыбінёй зместу, багаццем матэрыялу і з’яўляецца каштоўным набыткам нацыянальнага мовазнаўства.
З 1956 да 2006 года Эвеліна Данілаўна працавала ў адной установе — '''Менскім дзяржаўным педагагічным інстытуце імя А. М. Горкага' ( зараз — Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка '') на філалагічным факультэце.
Узнагароды
За бездакорную шматгадовую працу была ўганаравана званнем ''«Выдатнік адукацыі БССР» (1980), «Выдатнік адукацыі СССР» (1990), узнагароджана медалём «За доблесную працу», Ганаровымі граматамі Міністэрстваў асветы СССР і БССР (10 ганаровых грамат), граматамі Беларускага рэспубліканскага савета па навуковадаследчай працы студэнтаў, выканкаму Маскоўскага раёна г. Менска, граматамі інстытута.'' -->
Фёдар Антонавіч Бруні
Фёдар (уласна Фідэліа) Антонавіч Бруні (,  — 30.8(11.9).1875, ) — рускі мастак.
Біяграфія
Італьянец па паходжанні. Вучыўся ў Пецярбургскай АМ (1809-18) у А. І. Іванава, А. Я. Ягорава, В. К. Шабуева. У 1818-36 і 1838-41 гадах працаваў у Італіі. Прафесар (1836) і рэктар (1855-71) пецярбургскай АМ. У 1820-я гадах у некаторых сваіх творах імкнуўся напоўніць грамадзянскім пафасам і рамантычнай эмацыйнасцю ўмоўныя формы акадэмічнага мастацтва («Смерць Камілы, сёстры Гарацыя», 1824, Рускі музей; малюнкі для альбома «Нарысы падзей з Расійскай гісторыі…», выдадзены ў 1839). Да гэтага ж перыяду адносіцца лепшы сярод нешматлікіх партрэтаў Бруні — рамантычны партрэт З. А. Валконскай у касцюме Танкрэда (1820, Рускі музей). Адначасова Бруні працаваў над інтымна-лірычнымі сцэнамі на антычныя тэмы («Абуджэнне грацый», 1827, Траццякоўская галерэя). З 1830-х гадах Бруні становіцца прадстаўніком найбольш кансерватыўных тэндэнцый рамантызму ў рускім жывапісе, які ў яго творчасці набывае рэлігійна-містычную афарбоўку. Грандыёзнае палатно Бруні на біблейскую тэму «Медны змей» (1827-41, Рускі музей) адзначана выразам злавеснай фатальнасці таго, што адбываецца. Бруні — аўтар 35 кардонаў для роспісаў Ісакіеўскага сабора (1841-45, Рускі музей). З канца 1840-х гг. — кіраўнік рускага акадэмізму.
Гутаўскі сельсавет
Гу́таўскі сельсавет (Гутовский сельсовет) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі Цэнтр — вёска Гутава.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 1001 чалавек, з іх 97,2 % — беларусы.
На момант скасавання ў сельсавет уваходзілі 5 населеных пунктаў: Агдэмер, Вавулічы, Гутава, Дробаты, Сорацні.
Рагачова (Архангельская вобласць)
Рагачова (Рогачёво) — другі па велічыні і значнасці населены пункт расійскага архіпелага Новая Зямля. Тут знаходзіцца ваенны аэрадром Рагачова, на якім з верасня 1972 года дыслакаваўся 63-і гвардзейскі знішчальны авіяцыйны полк.
Пасёлак размешчаны на паўвостраве Гусіная Зямля, за 12 км на паўночны ўсход ад пасёлка Бялуш’я Губа.
Уладзімір Юр’евіч Каробкін
Уладзімір Юр'евіч Каробкін (нар. ) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў скачках ў даўжыню. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Бронзавы прызёр Кубка Беларусі 2016 года ў скачках у даўжыню з вынікам 7,69 м.
Пашавіцы (гміна)
Пашаві́цы (Paszowice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Яворскага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пашавіцах. Плошча гміны складае 100,84 км². Станам на 2004 год у гміне Пашавіцы пражывалі 3862 чалавекі, шчыльнасць — 38,3 чал./км².
Асінаўка (Ушацкі раён)
Асі́наўка (, Осиновка) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Глыбачанскага сельсавета.
Да 19 лютага 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Дубраўскага сельсавета.
Крупскі
Крупскі — беларускае, польскае, украінскае, а пазней і рускае прозвішча. Ад прозвішча ўтвораны шэраг айконімаў.
Горн-Бад-Майнберг
Горн-Бад-Майнберг (Horn-Bad Meinberg) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Ліпэ. Насельніцтва — чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 90,16 км². Афіцыйны код — 05 7 66 032.
Горад падзяляецца на 17 гарадскіх раёнаў.
Гаварана
Гаварана (Gavorrano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Грасета.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Жан-П’ер Івараль
Жан-П’ер Івараль (,  — ) — французскі жывапісец і скульптар, прадстаўнік оп-арта.
Сын Віктора Вазарэлі. З 1950 па 1953 год вывучаў графіку і рэкламу ў Школе дэкаратыўнага мастацтва ў Парыжы. З 1960 года ён пачаў працаваць з аднадумцамі ў Groupe de Recherche d’Art Visuel, каб падтрымаць развіццё цэласнай абстрактнай выяўленчай мовы з дапамогай простых геаметрычных элементаў. Ствараў кампазіцыі ў стылі геаметрычнай абстракцыі.
Гуачымантонес
Гуачымантонес або Уачымантонес Guachimontones, Huachimontones — археалагічны помнік дакалумбавых часоў каля мексіканскага горада Тэўчытлан, штат Халіска. Помнік адносіцца да так званай Тэўчытланскай традыцыі  — грамадства ці комплексу грамадстваў, які існаваў у перыяд 300—900 гг. н. э.
Асноўнай характарыстыкай Гуачымантонес з'яўляюцца круглыя ступеньчатыя піраміды, размешчаныя ў цэнтрах круглых комплексаў будынкаў. Піраміда вышынёй 18 м у Крузе 2 мае 13 высокіх прыступкаў, якія вядуць на верхні ўзровень, на якім маецца 4 дадатковых прыступкі. На самым верхнім узроўні быў размешчаны пост назіральнікаў, верагодна, для цырымоніі "летуноў", распаўсюджанай у наш час у татанакаў (кручэнне вакол шаста). Па іншай версіі, на вяршынях пірамід маглі размяшчацца невялікія храмы.
Кожную піраміду атачаюць паглыбленыя круглыя плошчы, а вакол кожнай плошчы размешчана серыя маленькіх курганоў. На вяршынях курганоў маюцца платформы, якія раней служылі апорамі будынкам з дрэва і гліны.
У Гуачымантонес адкрыта каля 10 круглых комплексаў, чатыры прамавугольных плошчы і два стадыёна для гульні ў мяч.
Раскопкі Гуачымантонес праводзілі археолагі з Мічааканскага каледжа пад кіраўніцтвам амерыканскага археолага Ф. Вейганда і яго жонкі С. Гарсія дэ Вейганд. Буйнамаштабны праект раскопак распачаты ў 1998 годзе.
ЮНЕСКА уключыла ўвесь рэгіён, у тым ліку бліжэйшы завод па вытворчасці тэкілы, у свой спіс Сусветнай спадчыны. У сувязі з тым, што помнік быў абрабаваны, ён таксама ўключаны ў спіс 2008 г. па Кантролі за сусветнымі помнікамі (en:World Monuments Watch), які складаецца з 100 помнікаў, змешчаных у найбольш пагрозлівым стане.
Энергетык
Энергетык (, Энергетик)  — прыпыначны пункт Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Размешчаны ў пасёлку Энергетыкаў; на лініі Інстытут Культуры — Баранавічы-Палескія, паміж станцыяй Негарэлае і прыпыначным пунктам Асіна.
Афрыканскі нацыянальны кангрэс
Афрыканскі нацыянальны кангрэс (АНК, African National Congress) — найстарэйшая палітычная арганізацыя афрыканскага насельніцтва ПАР, з 1994 года — кіруючая партыя (у саюзе з Кангрэсам паўднёваафрыканскіх прафсаюзаў (COSATU) і Паўднёва-Афрыканскай камуністычнай партыяй).
Заснавана ў 1912 годзе, у 1960—1990 гадах нелегальная. Абвяшчала сваёй мэтай ліквідацыю рэжыму апартэіду, барацьбу за дэмакратычную перабудову грамадства. Прэзідэнт АНК — Джэйкаб Зуму, які змяніў у 2007 годзе Таба Мбекі. Уваходзіць у Сацыялістычны Інтэрнацыянал, вызначае сябе як «дысцыплінаваная левая сіла».
Сярод заснавальнікаў — вядомы зулускі грамадскі дзеяч і пісьменнік Джон Лангалібалеле Дубэ і публіцыст-тсвана Сол Плаакі. У эпоху апартэіду меў створанае ў 1961 годзе і ўзначаленае Роні Касрылсам баявое крыло «Умконта вэ сізвэ» (Umkhonto wesiZwe «Дзіда нацыі»). Прэзідэнт з 1985 года — Олівер Тамба, з 1991 да 1997 года — Нэльсан Мандэла.
Арганізацыя з 1960-х гадоў падтрымлівалася СССР. Ва ўніверсітэтах і тэхнікумах СССР вучыліся сотні актывістаў АНК. У савецкіх ваенных вучылішчах і ў лагерах у Анголе пад кіраўніцтвам савецкіх інструктараў атрымлівалі падрыхтоўку каля дзвюх тысяч байцоў ваеннага крыла АНК «Умконта вэ сізвэ». Яму пастаўлялася савецкая зброя. Баявікі арганізацыі праходзілі навучанне ў СССР у 165-м навучальным цэнтры па падрыхтоўцы замежных ваеннаслужачых. . ЗША выключылі АНК і яго членаў са спісу «тэрарыстаў» толькі ў 2008 годзе, да 90-годдзя Нэльсана Мандэлы.
У верасні 1989 года прэзідэнтам краіны выбраны Фрэдэрык дэ Клерк, які распачаў актыўныя дзеянні па ліквідацыі сістэмы апартэіду (белае насельніцтва павінна было адмовіцца ад свайго пануючага становішча). Быў вызвалены лідар АНК Нэльсан Мандэла, і ў 1994 годзе прайшлі першыя дэмакратычныя выбары, перамогу на якіх атрымаў Афрыканскі нацыянальны кангрэс. На выбарах 2004 года АНК атрымаў 69,6 % галасоў і 279 месцаў у Палаце прадстаўнікоў (канстытуцыйная большасць).
У 2008 годзе частка членаў партыі адлучылася ад АНК і стварыла новую партыю — COPE (Congress of the People — Народны кангрэс). Партыя ўпершыню прыняла ўдзел у парламенцкіх выбарах у красавіку 2009 года.
Юрый Аляксандравіч Карачун
Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.
Творчасць
Асноўныя працы: малюнкі «Сосны», «Крым. Місхор», «Гурзуф»; акварэлі «Першы снег», «Прага». З’яўляўся аўтарам-складальнікам альбомаў «Янка Купала ў творчасці мастакоў» і «Якуб Колас у творчасці мастакоў» (1982), аўтарам кнігі пра народнага мастака БССР Яўгена Зайцава. Працы Юрыя Карачуна захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Беларускім музеі народнай архітэктуры і побыту, Літаратурным музеі Якуба Коласа.
Злынка
Злынка — горад у Бранскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Злынкаўскага раёна. Насельніцтва 5,4 тыс. чалавек (2005).
Геаграфія
Горад размешчаны на рацэ Злынка, ля мяжы з Беларуссю, за 225 км на паўднёвы захад ад Бранска, за 8 км ад аднайменнай чыгуначнай станцыі.
Гісторыя
На правым беразе р. Злынка ў 1682 годзе перасяленцамі з р. Ветка заснаваны стараверскі скіт; у 1700 годзе ў рангавых дачах Старадубскага палка Гетманшчыны была заселена слабодка Злынка, якая стала адным з цэнтраў стараверства (сюды перасяляліся купцы-стараверы з Арла і Каломны).
У 1770 годзе паводле ўказа рускай імператрыцы Кацярыны II Злынка была нададзена графу П. А. Румянцаву-Задунайскаму. З канца XVIII стагоддзя Злынка — рамесны цэнтр (каменнае і цяслярскае рамёствы); у яе склад увайшла Красная слабада (на левым беразе р. Злынка), дзе развіваліся дрэваапрацоўка і гарбарны промысел. З 1860-х гадоў Злынка — адзін з цэнтраў вытворчасці запалак у Расіі. Эканамічнаму ўздыму спрыяла адкрыццё ў 1887 годзе руху па праведзенай каля яе чыгунцы Бранск — Гомель. Да канца ХІХ стагоддзя Злынка — пасад Чарнігаўскай губерні Расійскай імперыі.
У маі 1917 года прайшла 14-дзённая забастоўка рабочых У сакавіку 1918 г. Злынка акупавана германскімі войскамі. Узята Багунскім палком Чырвонай Арміі пад камандаваннем М. А. Шчорса ў снежні 1918 года. Уваходзіла ў склад Гомельскай губерні (1919—1926), Бранскай губерні (1926—1929), Заходняй вобласці (1929—1937), Арлоўскай вобласці (1937—1944) РСФСР.
Горад з 1925 года. Раённы цэнтр Арлоўскай вобласці (1939—1944), Бранскай вобласці (1944—1959, з 1988). У 1959—1988 гадах у складзе Навазыбкаўскага раёна Бранскай вобласці.
У Вялікую Айчынную вайну 25 жніўня 1941 года акупавана германскімі войскамі. Вызвалена савецкімі войскамі 26 верасня 1943 года падчас Чарнігаўска-Прыпяцкай наступальнай аперацыі.
Горад і яго наваколлі моцна пацярпелі ў выніку Чарнобыльскай аварыі (1986). У 2015 годзе Пастановай Урада РФ Злынка аднесена да зоны пражывання з правам на адсяленне.
Эканоміка
Лясгас, кансервавы завод. Вытворчасць алмазнага інструмента, лічыльнікаў вадкасці і газу.
Славутасці
Захаваліся жылыя і грамадскія будынкі XVIII — пачатку XX стст., у тым ліку драўляныя, з багатым разбярствам цэрквы: Узнясення (1870), Мікалая Цудатворцы (кан. XIX ст.), драўляная Пакроўская старавераў-бес­папоўцаў (1903—1904) і інш.
Абас I Вялікі
Абас I Вялікі (27.1.1571,, Іран — 19.1.1629) — шах іранскі (з 1587) з дынастыі Сефевідаў. Рэфармаваў войска, фінансавую сістэму, адміністрацыйнае кіраванне і інш.
На чале дзяржавы
Умацаваў цэнтральную ўладу, ролю грамадзянскай бюракратыі, якую набіраў не з цюркаў, а з аселых іранцаў. Абас I развіваў цэнтральныя раёны Ірана за кошт эксплуатацыі ўскраінных абласцей і скораных краін. Перанёс сталіцу ў Ісфахан (1598).
Гвалтоўна перасяляў ва ўнутраныя правінцыі Ірана рамеснікаў і земляробаў — армян, грузінаў, азербайджанцаў, курдаў. Пры ім пракладваліся дарогі і каналы, узводзіліся караван-сараі, палацы.
Імкнучыся аслабіць ролю цюркскага апалчэння, Абас I стварыў рэгулярнае войска. Вёў шматлікія войны, вярнуў страчаныя раней і заваяваў новыя тэрыторыі, спыніў набегі узбекаў. Перамог у войнах з Бухарой і Турцыяй, аднавіў панаванне Ірана ў Закаўказзі і Харасане, далучыў да Ірана Бахрэйнскія астравы (1601—1602), Кандагар (1621) і в. Армуз (1622).
Адрозніваўся смеласцю і энергіяй, праяўляў інтарэс да культуры еўрапейскіх краін, з шэрагам якіх усталяваў гандлёвыя і палітычныя адносіны. Пры Абасе I Іран дасягнуў незалежнасці і найбольшай моцы.
Лічыцца пахаваным у горадзе Кашане.
NGC 50
NGC 50 (іншыя абазначэнні — PGC 983, MCG 1-1-58, GC 5092) — галактыка (E-S0) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вінніцкая вобласць
Вінніцкая вобласць (Вінницька вобласць) — вобласць у цэнтры Украіны.
Агульныя звесткі
Адміністрацыйны цэнтр Вінніцкай вобласці — горад Вінніца.
Колькасць адміністрацыйных адзінак, саветаў і населеных пунктаў вобласці:
Мясцовае самакіраванне ў вобласці ажыццяўляе Вінніцкі абласны савет, выканаўчую ўладу — абласная дзяржаўная адміністрацыя. Кіраўніком вобласці (губернатарам) з’яўляецца старшыня аблдзяржадміністрацыі, назначаны Прэзідэнтам Украіны.
Месцазнаходжанне
Размешчаная ў цэнтры Украіны.
На захадзе мяжуе з Чарнавіцкай і Хмяльніцкай, на поўначы з Жытомірскай, на ўсходзе з Кіеўскай, Кіраваградскай і Чаркаскай, на поўдні з Адэскай абласцямі Украіны і з Малдовай.
Клімат
Вобласць ляжыць у межах зоны лесастэпу. Клімат умерана кантынентальны. Сярэдняя тэмпература ліпеня +19 °C, студзеня −6 °C. Ападкі бываюць пераважна ўлетку. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 520—590 мм.
Рэльеф
Большая частка тэрыторыі вобласці размешчаная ў межах Падольскага і Прыдняпроўскага ўзвышшаў. Паверхня — хвалістая раўніна, якая ўздымаецца на паўночны захад і паніжаецца на поўдзень і паўднёвы ўсход. Асабліва сільна падзеленая яе паўднёва-заходняя частка вузкімі далінамі мерыдыянальных левых прытокаў Днястра.
Глебы ў паўночна-ўсходняй частцы вобласці — чарназёмныя, у цэнтральнай — шэрыя і светла-шэрыя, на паўднёвым усходзе і ў прыднястроўскіх раёнах — чаргаванне моцных чарназёмаў з ападзоленымі глебамі.
Карысныя выкапні
Вобласць багатая няруднымі карыснымі выкапнямі. Гаспадарчае значэнне маюць радовішчы каалінаў і будаўнічага каменьня. На тэрыторыі вобласці выяўлена каля 50 радовішчаў гранітаў, гнейсаў, пяскавікоў. Таксама ёсць радовішча фасфарытаў, крэйды, гіпсу, глінаў, пяску. Паліўныя рэсурсы вобласці абмежаваныя і прадстаўленыя торфам і бурым вуглём. Гэтыя рэсурсы маюць мясцовае значэнне.
На тэрыторыі вобласці адкрытыя крыніцы мінеральных вод.
Гісторыя
На тэрыторыі, якую займае сучасная вобласць, чалавек сяліўся яшчэ са страдаўніх часоў. Археолагі знайшлі тут прылады працы эпохі неаліту, пахаванні бронзавага веку, раннеславянскія паселішчы, якія адносяцца да чарняхоўскай культуры; пазней тут жылі плямёны, якія ўваходзілі у склад Кіеўскай Русі, Галіцка-Валынскага княства.
У 1240 годзе пад ударамі орд Батыя капітуляваў Кіеў, татарскія заваёўнікі рухаліся на захад і хутка ўварваліся ў Падолле — так з тых часоў стала называцца Паніззе.
У 1362 годзе вялікі князь літоўскі Альгерд, сабраў значнае войска, разбіў у бітве на рацэ Сінюха орды братоў Кутлубуга, Хачыбея і Дмітра. Як зазначана ў летапісе, «з таго часу з Падолля выгнаная ўлада татарская». Атрыманыя землі Альгерд раздаў сваім пляменнікам Фёдару, Юрыю, Аляксандру і Канстанціну Карыятавічам, якія працягвалі ў сваёй дзейнасці дзяржаўныя традыцыі Русі. Уздоўж межаў Дзікага поля браты збудавалі замкі для абароны ад набегаў непакойлівых паўднёвых суседзяў. Гэтыя замкі і з’явіліся асновай для такіх гарадоў, як Вінніца (1363), Чарлёны град, Брацлаў і іншыя.
Паводле Люблінскай уніі 1569 года Брацлаўшчына перайшла пад уладу Рэчы Паспалітай і была ператвораная ў Брацлаўскае ваяводства.
Паводле другога падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 годзе Падолле і Брацлаўшчына адыйшлі да Расіі і ўтварылі Падольскую губерню. Пасля гэтага Вінніца стала губернскім горадам. Вінніцкая вобласць была ўтвораная 27 лютага 1932 года ў ліку першых пяці абласцей УССР. 22 верасня 1937 года з тэрыторыі вобласці была вылучаная Камянец-Падольская вобласць.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
У складзе вобласці 6 адміністрацыйных раёнаў, 18 гарадоў, з якіх 6 — абласнога значэння, 29 пасёлкаў гарадскога тыпу, 1330 сёлаў.
Нацыянальны склад
Па дадзеных усеўкраінскага перапісу 2001 г. нацыянальны склад Вінніцкай вобласці наступны (у табліцу ўключаныя дадзеныя па нацыянальнасцях, дзель якіх у агульнай колькасці сталага насельніцтва вобласці складае не менш 0,2 %):
Сельская гаспадарка
Валавы збор збожжа ў вобласці, млн. пудоў: Вытворчасць цукру, тыс. тон:
Форум Траяна
Форум Траяна (Forum Traiani) — храналагічна апошні з імператарскіх форумаў Рыма, сканструяваны архітэктарам Апаладорам з Дамаска.
Гісторыя
Для пабудовы такога велізарнага збудавання была неабходнай праца вялікай колькасці людзей: працоўныя зрылі схілы Квірынала і Капіталійскага ўзгорка, якія зачынялі даліну, занятую імператарскімі форумамі ў кірунку Марсавага поля. Магчыма, што земляныя працы былі пачаты яшчэ пры імператары Даміцыяне, але архітэктурны праект цалкам і цалкам належаў Апаладору з Дамаска, які таксама суправаджаў імператара Траяна ў дакійскай кампаніі.
Падчас будаўніцтва форума ў Рыме былі збудаваны рынак Траяна, Форум Цэзара (дзе была пабудавана Базіліка аргентарыяў), а таксама адрэстаўраваны Храм Венеры-Прамаці.
Будынак
На поўнач ад базілікі размяшчалася меншая каланада і храм, прысвечаны боскаму Траяну. Строга на поўначы ад базілікі Ульпія размяшчаліся дзве бібліятэкі, адна з лацінскімі дакументамі, іншая з грэчаскімі. Паміж дзвюма бібліятэкамі стаяла 38 мятровая калона Траяна.
У сярэдзіне IV стагоддзя імператар Канстанцый II падчас наведвання Рыма быў захоплены коннай статуяй Траяна і навакольнымі будынкамі. Візіт імператара і будынкі форума былі апісаны старажытнарымскім гісторыкам Аміянам Марцэлінам.
Да нашага часу захаваліся толькі часткі рынкаў і калона Траяна.
Леанід Мікалаевіч Пунтус
Леанід Мікалаевіч Пунтус (, Гайна, Лагойскі раён, Мінская вобласць — ) — Герой Сацыялістычнай Працы, заслужаны аграном БССР (1962).
Біяграфія
Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (1962). З 1949 — у райсельгасаддзеле Васілевіцкага раёна, саўгасе «Лагаза» Лагойскага раёна (аграном). З 1953 — у калгасе імя М. Гастэлы Мінскага раёна (галоўны аграном, старшыня калгаса). .
Аляксандр Вінербергер
Аляксандр Вінербергер (Alexander Wienerberger; 8 снежня 1891, Вена — 5 студзеня 1955 , Зальцбург) — аўстрыйскі інжынер-хімік, які на працягу 19 гадоў прапрацаваў на хімічных прадпрыемствах СССР. Вядомы тым, што, знаходзячыся ў Харкаве, стварыў і захаваў фатаграфіі Галадамору 1932—1933 гадоў, якія з’яўляюцца фотасведчаннямі масавай галоднай смерці жыхароў Украіны ў той перыяд.
Біяграфія
Аляксандр Вінербергер нарадзіўся ў 1891 годзе ў сталіцы Аўстра-Венгрыі горадзе Вена ў чэшска-яўрэйскай сям’і. Нягледзячы на тое, што яго бацька быў па нацыянальнасці яўрэем, сам Аляксандр, па сведчанні яго дачкі, лічыў сябе аўстрыйцам і атэістам.
З 1910 па 1914 навучаўся на філасофскім факультэце ў Венскім універсітэце.
Падчас Першай сусветнай вайны быў мабілізаваны ў аўстра-венгерскую армію, удзельнічаў у баях супраць расійскай арміі і ў 1915 годзе трапіў у палон.
У 1917 г. змог пераехаць у Маскву, дзе разам з сябрамі заснаваў хімічную лабараторыю. Увосень 1919 г. здзейсніў спробу ўцёкаў з Савецкай Расіі ў Аўстрыю праз Эстонію па падробленых дакументах, аднак пацярпеў няўдачу: у Пскове яго арыштавалі супрацоўнікі ЧК. Вінербергер быў асуджаны па абвінавачванні ў шпіянажы. Значную частку 1920-х гадоў ён правёў у Лубянскай турме ў Маскве. У час знаходжання ў расійскай турме яго навыкі як хіміка ацаніла савецкая ўлада. Зняволеныя замежнікі працавалі на вытворчасці, Вінербергер быў прызначаны інжынерам на вытворчасць лакаў і фарбаў, а пасля ён працаваў на заводах па вытворчасці выбухоўкі.
У 1928 г. Вінербергер упершыню пасля палону наведвае родных у Вене і заключае новы шлюб з Лілі Цымерман, дачкой фабрыканта з Швехата. Па вяртанні ў Маскву з яго знятыя абмежаванні, што дазваляе яго жонцы пераехаць у Савецкі Саюз. У 1931 годзе ў мужа і жонкі нараджаецца дачка Маргот (савецкая ўлада дазваляе жонцы інжынера на час родаў вярнуцца ў Вену).
У пачатку 1930-х гадоў сям’я Вінербергер жыла ў Маскве, дзе Аляксандр займаў кіруючую пасаду на хімічным заводзе. У 1932 г. накіраваны ў Любучаны (Маскоўская вобласць), дзе быў тэхнічным дырэктарам пластмасавага завода, а ў 1933 годзе ён быў накіраваны ў Харкаў, дзе прызначаны на аналагічную пасаду.
Фотасведчанні голаду 1932—1933 гг.
Жывучы ў Харкаве, тагачаснай сталіцы УССР, Вінербергер стаў сведкам масавага голаду і фатаграфаваў убачаныя ім сцэны на вуліцах горада, нягледзячы на пагрозу арышту з боку НКУС.
Выязджаючы ў Аўстрыю ў 1934 годзе, Вінербергер пераправіў негатывы дыпламатычнай поштай праз пасольства Аўстрыі. На такі меры засцярогі настаялі аўстрыйскія дыпламаты, паколькі была высокая верагоднасць ператрусу асабістых рэчаў інжынера на мяжы, а выяўленне здымкаў магло пагражаць яго жыцця. Пасля вяртання ў Вену Вінербергер перадаў здымкі кардыналу Тэадору Ініцэру, які разам з генеральным сакратаром Міжнароднага камітэта нацыянальных меншасцей Эвальдам Амендэ прадставілі іх Лізе Нацый.
У 1934 г. Айчынны фронт у Аўстрыі выпусціў матэрыялы Вінербергера ў выглядзе невялікай брашуры пад назвай «Rußland, wie es wirklich ist» (Расія, як яна ёсць на самой справе), але без указання аўтарства.
Фатаграфіі Вінербергера ўпершыню сталі даступныя грамадскасці ў 1935 годзе, дзякуючы публікацыі ў кнізе «Ці павінна галадаць Расія?» (Muss Russland Hungern) Эвальда Амендэ без указання аўтарства фатаграфій з-за боязі за бяспеку іх стваральніка. У 1939 г. у Аляксандр Вінербергер выдаў у Аўстрыі ўласную кнігу ўспамінаў пра жыццё ў Савецкім Саюзе, у якой дзве часткі прысвечаны Галадамору. Таксама фатаграфіі былі ўключаны ў яго мемуары, выдадзеныя 1942 г.
У 1944 г. Вінербергер займаў пасаду сувязнога афіцэра РВА. Пасля вайны яму ўдалося пазбегнуць перадачы савецкім войскам — ён апынуўся ў амерыканскай зоне акупацыі ў Зальцбургу, дзе і памёр у 1955 г.
Астраўляны (Ушацкі раён)
Астраўля́ны (, Островляны) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Глыбачанскага сельсавета.
Хвошч багнавы
Назва
Этымалогія відавага эпітэту лацінскай назвы: fluvius — «рака».
Беларускія назвы: Хвошч багнавы, ёльнік, яленец, сасонка, хвошч , хвошч балотны , елачка.
Апісанне
Сцеблы монаморфныя, зялёныя, гладкія, неразгалінаваныя або разгалінаваныя у верхняй частцы, 35-115(-150) см, полы цэнтр. 2n =216. Хвошч размнажаецца ў асноўным вегетатыўна карэнішчамі. Споры вырабляюцца ў тупых конусах на канцах некаторых сцеблаў. Споравыя пупышкі жаўтлява-зялёныя, 1-2 см даўжынёй і 1 см шырынёй, са шматлікімі лускавінкамі. Хвошч багнавы найбольш часта блытаюць з, які мае больш грубае сцябло з меншай паражнінай ў цэнтры і доўгія споравыя конусы 2-4 см даўжынёй.
Эрлінггаўзен
Эрлінггаўзен (Oerlinghausen) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Ліпэ. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 32,7 км². Афіцыйны код — 05 7 66 056.
Хвошч багнавы
Распаўсюджанне
Від трапляецца на працягу большай частцы Паўночнага паўшар’я ад Еўропы (у тым ліку Украіны) на ўсход праз тэрыторыю Турцыі, Сібіры, Каўказа, Казахстана і Манголіі, на Далёкім Усходзе Расіі, Кітая, Японіі, Карэйскага паўвострава, а таксама ў Квінслендзе ў паўночнай Аўстраліі і на большай частцы поўначы Паўночнай Амерыкі. Звычайна з’яўляецца раслінай канаў, сажалак, азёр, затокаў вялікіх рэк і мокрых лугоў, балот і забалочаных лясоў. Звычайна расце ў шчыльных калоніях.