cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Палута Аляксандраўна Бадунова
Біяграфія
Прыхільніца В. Ластоўскага, яна выступіла супраць кабінету А. Цвікевіча. Разам з Я. Мамонькам 14.10.1923 яна запатрабавала склікаць Прэзідыум Рады БНР і вырашыць пытанне аб урадзе, аднак П. Крачэўскі і В. Захарка згоды на тое не далі. І тады Т. Грыб, П. Бадунова і Я. Мамонька апублікавалі «Извещение» Бюро ЦК партыі сацыялістаў-рэвалюцыянэраў пра тое, што ўрад БНР і Рада не існуюць. Гэты дакумент выклікаў негатыўную рэакцыю сярод эсэраў.
У 1923 годзе ўрад БССР абвясціў амністыю дзеячам беларускага руху, якія не змагаліся са зброяй у руках. Гэта ўсё суправаджалася палітыкай беларусізацыі, узбуйненнем тэрыторыі БССР, пераходам да НЭПа. Чарговы раз даверыўшыся бальшавікам, недзе ў сярэдзіне 1925 года пачалі масава вяртацца эмігранты. У студзені 1925 года Палута вярнулася ў БССР. Наступныя пяць гадоў жыла ў сваёй сястры Марыі ў Менску, спрабавала наладзіць супрацоўніцтва з Інстытутам беларускай культуры.
Першая хваля рэпрэсій супраць беларускай інтэлігенцыі, што пачалася ў 1930 годзе, Палуту не закранула, магчыма быў улічаны стан яе здароўя. У 1930 годзе вярнулася ў Гомель. Працавала настаўніцай у навабеліцкай школе, на курсах беларусазнаўства ў Гомелі. Жыла на ўтрыманні брата Аляксандра. Апынуўшыся ў цяжкім становішчы, Бадунова ў 1932 хацела выехаць з СССР, ды ёй не далі дазволу.
Улетку 1937 года пачалася новая хваля рэпрэсій. 3 верасня 1937 года Палута была арыштавана. 30 лістапада 1937 «асобая тройка» НКУС БССР вынесла прысуд — 10 гадоў папраўча-рабочых лагераў. Бадунову вінавацілі ў тым, што яна разам з іншымі былымі эсэрамі ўзначаліла падпольны ЦК БПСР. 25 мая 1938 года асобай нарадай НКУС прыгавораная да вышэйшай меры пакарання. Расстраляная 29 лістапада 1938 у Менску.
Рэабілітаваная 21 чэрвеня 1989 года паводле пастановы Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР па прычыне адсутнасці складу злачынства.
Сям'я
Анатоль Сідарэвіч піша, што Палута Бадунова была закаханая ў свайго таварыша па партыі Тамаша Грыба і, не з'яўляючыся яго жонкаю, іншы раз пісалася як Бадунова-Грыб. Дзяцей не мела.
Ушанаванне памяці
Месца пахавання невядомае.
Гомельскія грамадскія актывісты звярнуліся да ўладаў з просьбай пераназваць вуліцу балгарскага камуніста Дзімітрава, на якой жыла Палута Бадунова, у яе гонар. Разам са зваротам было перададзена 200 подпісаў гамельчукоў. Просьба не была задаволена.
Фільм
У 2012 годзе была знятая дакументальна-мастацкая стужка пра Палуту Бадунову «Палута Бадунова — успомніць і не забыць», рэжысёр Валерый Мазынскі. Ідэя зрабіць фільм належыць гамельчукам, у прыватнасці — журналістцы і гісторыку Ларысе Шчыраковай. Яна пачала сама здымаць яго паводле кніжкі Валянціны Лебедзевай, а потым звярнуліся да Валерыя Мазынскага. Галоўную ролю выканала гомельская сяброўка Беларускай асацыяцыі журналістаў Ларыса Шчыракова. У кінастужцы таксама зняліся грамадскія актывісты з Гомеля.
Чэшскі эпізод з жыцця Палуты здымаўся ў Чэхіі — у сярэдняй Чэхіі, у Мысліборыцах, у старым замку. Таксама здымкі праходзілі ў Карлавым універсітэце. Прэм'ера фільма адбылася ўвосень 2012 года на тэлеканале «Белсат».
Ваўмянка Новая
Ваўмянка Новая — рака ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Волма (басейн Дняпра). Даўжыня 7,9 км. Пачынаецца каля заходняй ускраіны вёскі Карпілаўка, упадае ў сажалкі рыбакамбінату «Волма».
Левашова (Ярцаўскі раён)
Левашова (Левашово) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Капырэўшчынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Львоўскага сельскага паселішча.
Карманьёла (правінцыя Турын)
Карманьёла (Carmagnola) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 1798 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 89 чал./км². Займае плошчу 20 км². Паштовы індэкс — 10020. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы B.V. Assunta (Madonnina
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Астрывок (Сакальскі раён)
Астрывок (Остріво́к) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Пішчанка
Пішчанка (Піщанка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкай вобласці Украіны. Былы раённы цэнтр. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Размешчаны за 140 км на поўдзень ад Вінніцы недалёка ад дзяржаўнай мяжы з Малдовай і адміністратыўнай мяжы з Адэскай вобласцю на поўдні Падолля. У мястэчку працуе дом культуры, краязнаўчы музей, кінатэатр. Чыгуначная станцыя Папэлюхы знаходзіцца за 5 км ад пасёлка.
NGC 5312
NGC 5312 (іншыя абазначэнні — MCG 6-30-92, ZWG 190.61, NPM1G +33.0291, PGC 49075) — галактыка ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Трансферазы
Трансферазы — асобны клас ферментаў, якія каталізуюць перанос функцыянальных груп і малекулярных рэшткаў ад адной малекулы да другой. Шырока распаўсюджаны ў раслінных і жывёльных арганізмах, удзельнічаюць у ператварэннях вугляводаў, ліпідаў, нуклеінавых і амінакіслот.
Рэакцыі, каталізуемыя трансферазамі, у агульным выпадку выглядаюць так:
Спіс аб’ектаў PGC (1890001—1891000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1890001—1891000)
Острыў (Сакальскі раён)
Острыў (О́стрів) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Якаб Буркхарт
Якаб Буркхарт (Jacob Christoph Burckhardt;,  — , там жа) — швейцарскі гісторык культуры, які стаяў ля вытокаў культуралогіі як самастойнай дысцыпліны. Прафесар у Базельскім універсітэце (1858—1893). Класічная праца Буркхарта «Культура Італіі ў эпоху Адраджэння» (1860) прынесла яму еўрапейскую славу.
Уладзімір Васілевіч Амелькін
Уладзімір Амелькін (нар., г. Наманган, Узбекістан) — беларускі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1997, Перыядычныя рухі дзвюхмерных дынамічных сістэм), прафесар (1997).
Біяграфія
Скончыў Магілёўскі педагагічны інстытут (1965). Працуе ў БДУ. Навуковыя працы па дыферэнцыяльных раўнаннях. Распрацаваў метады развязання праблемы ізахроннасці і праблемы класіфікацыі лімітавых цыклаў для адвольных дынамічных сістэм, знайшоў канструктыўныя крытэры існавання, кратнасці і ўстойлівасці ізаляваных перыядычных рухаў.
Буркхарт
Буркхарт — прозвішча.
Мяцежны Шлях
Мяцежны Шлях  — моладзевы аргенцінскі тэлесерыял, створаны ў 2002 годзе прадзюсарам Крысам Морэнай. Серыял складаецца з двух сезонаў: 2002—2003 гг. і 2003—2004 гг. Апошні эпізод якога быў паказаны ў ліпені 2004 года.
У цэнтры карціны паўстаюць 4 галоўных персанажа: Мія, Мануэль, Пабла і Марыса, якія вырашаюць стварыць музычную групу. У кожнага з іх розныя характары, погляды на жыццё, густы, і жаданне паставіць сябе ў грамадстве, але, нягледзячы на ўсё гэта, яны на працягу ўсяго серыяла спрабуюць знайсці кампраміс адзін з адным, і разам ісці да адной мэты, таго чаго хочуць — спяваць, выступаць, сябраваць і любіць…
Цікавыя факты
Калі здымаўся серыял у краіне была вельмі складаная эканамічная і палітычная сітуацыя, што, уласна, і адбылася на сюжэце серыяла: дзеці вучацца ў школе «Элітны шлях», школе для дзяцей заможных бацькоў, дзе нараўне з багатырамі таксама маюць магчымасць вучыцца, так званыя «стыпендыяты» — дзеці з бедных сем’яў, вось у гэтым і прасочваюцца рэзкія сацыяльныя размежавання, уласцівых аргенцінскаму грамадству і цяпер, асабліва — тады.
Вялец (Валожынскі раён)
Вяле́ц (, Вялец) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавета.
Да 23 чэрвеня 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Стайкаўскага сельсавета, да 28 мая 2013 года — у склад Сакаўшчынскага сельсавета.
Арэол (мастацтва)
Арэол (aureola — памяншальнае ад aurea, «залаты») — гэта ззянне светлавога воблака, якое на выявах святых персанажаў акружае ўсю фігуру.
У раманскіх мовах назоўнік Aureola звычайна больш звязаны са светлавым дыскам, які атачае галаву святых фігур, што ў беларускай мове называецца. У німб на спіне або галаве называецца prabhāmaṇḍala або prabhavali.
У мастацтве
У самыя раннія перыяды выкарыстанне арэолу абмяжоўвалася фігурамі асоб, але потым яно было распаўсюджана на Дзеву Марыю і некаторых святых.
Арэол, які ахоплівае ўсё, звычайна мае авальную або эліптычную форму, але часам малюецца круглым, ці ў форме або. Калі ён выглядае проста як светлавы дыск вакол галавы, яго называюць, у той час як спалучэньне німба і арэола называецца славаю. Строгае адрозненне паміж німбам і арэолам звычайна не праводзіцца, і апошні тэрмін часцей за ўсё выкарыстоўваецца для абазначэння ззяння вакол галоў святых, анёлаў або Асобаў Тройцы.
Асобна вылучаецца спецыфічны матыў у іканаграфіі Дзіцятка Ісуса, які з’яўляецца крыніцай святла ў сцэне. Гэтыя выявы паходзяць непасрэдна з аповедаў святой Брыгіты Шведскай пра яе бачанні, у якіх яна апісвае, што бачыла гэта.
Развіццё
У круглай форме німб прадстаўляе сабой натуральнае і нават прымітыўнае выкарыстанне ідэі кароны,  мадыфікаваны такой жа простай ідэяй выпраменьвання святла з галавы вышэйшай істоты або метэаралагічным феноменам гало. Верагодна, што ўсе пазнейшыя асацыяцыі з сімвалам адносяцца да ранняга астралагічнага паходжання (гл. Мітра), асоба, якая праслаўляецца такім чынам, атаясамліваецца з сонцам і прадстаўлена ў вобразе сонца; таму арэол — маздаізму. З гэтага ранняга астралагічнага выкарыстання форма «слава» ці «німб» была адаптавана або атрымана ў спадчыну ў новых вераваннях.
Мандорла
Мандорла — гэта арэол у форме, які акружае фігуры Хрыста і Дзевы Марыі ў традыцыйным хрысціянскім мастацтве. Ён звычайна выкарыстоўваецца для апраўлення фігуры ў раннім сярэдневякоўі і, а таксама ў візантыйскім мастацтве тых жа перыядаў. Тэрмін адносіцца да формы, падобнай на міндаль : «мандорла» на італьянскай мове азначае. У абразах Усходняй Праваслаўнай Царквы мандорла выкарыстоўваецца для адлюстравання святых момантаў, якія выходзяць за межы часу і прасторы, такіх як Уваскрасенне, Праабражэнне і Узнясенне. Гэтыя мандорлы часта афарбоўваюцца ў некалькі канцэнтрычных каляровых узораў, якія цямнеюць па меры набліжэння да цэнтра. Гэта адпавядае царкоўнаму выкарыстанню, апісанай і іншымі. Па меры таго, як святасць павялічваецца, няма спосабу адлюстраваць яе яркасць, акрамя цемры.
На вядомай раманскай фрэсцы Хрыста ў Славе ў надпіс «Ego Sum Lux Mundi» («Я — святло свету») уключаны ў малюнак мандорлы.
На тымпане ў намаляваны жэст Хрыста, выразаны ў, які паказвае на анёлаў ля Яго ног з падсвечнікамі. Шэсць навакольных зорак, якія нагадваюць квітнеючыя кветкі, паказваюць на вядомыя планеты, уключаючы Месяц. Тут сімвалізм мае на ўвазе Хрыста як.
У адным асаблівым выпадку, у Чэрвоне (Ньеўр), Хрыстос сядзіць у атачэнні васьмі зорак, якія нагадваюць квітнеючыя кветкі. У Конку кветкі шасціпялёсткавыя. У Чэрвоне, дзе матыў міндаля паўтараецца па краі мандорлы, яны пяціпялёсткавыя, як і кветкі міндаля — першыя кветкі, якія з’яўляюцца ў канцы зімы, нават раней, чым лісце міндальнага дрэва. Тут ёсць спакуса пашукаць спасылкі ў сімвалізме дзевяціразгалінаванага кандэлябра. У XII стагоддзі з Нарбоны выйшла вялікая школа іўдаістычнай думкі, якая супадала з вытокамі Кабалы. Больш за тое, у Чэрвоне толькі восем зорак/кветак мае шэсць пялёсткаў: Корань Давіда, Ранішняя зорка, згаданая ў канцы Кнігі Адкрыцця (22:16) (У адным са самых старажытных рукапісаў поўнай яўрэйскай Бібліі, Ленінградскім кодэксе, можна знайсці зорку Давіда, умураваную ў васьмікутнік).
У сімволіцы Хільдэгарды фон Бінген мандорла адносіцца да Космасу.
Таледскі алькасар
Таледскі алькасар (Alcázar de Toledo) — алькасар у Таледа, размешчаны ў самым высокім пункце горады, узвышаючыся над астатнімі яго будынкамі.
Гісторыя
Крыніцы сведчаць пра тое, што на гэтым месцы спрадвеку знаходзілася крэпасць горада. Яшчэ ў 3 стагоддзі тут размяшчалася рымская крэпасць, пазней на яе месцы знаходзілася галоўнае абарончае збудаванне мусульман. Крэпасць была рэстаўравана па ўказанні Альфонса VI пасля заваявання горада. Сучасны будынак Алькасара быў пабудаваны па загадзе Карла V у якасці рэзідэнцыі для манархаў. У сувязі з гэтым старажытная крэпасць была амаль цалкам разбурана, захаваліся толькі некаторыя элементы старадаўняга збудавання на ўсходнім фасадзе. Галоўным архітэктарам будаўніцтва палаца ў 1545 г. быў прызначаны, выдатны прадстаўнік стылю «». Знешне крэпасць уяўляе сабой будынак правільнай чатырохвугольнай формы з ахоўнымі вежамі па вуглах. Адной з задач Каварубіяса было змякчэнне строгага крапаснога стылю, у сувязі з чым ён перарабіў паўночны (галоўны) і заходні фасады. Асабліва вытанчаным атрымаўся паўночны фасад са шматлікімі арнаментамі, франтонамі і пілястрамі. Пазней партал галоўнага фасада быў упрыгожаны Хуанам дэ ла Менам фігурамі воінаў і геральдычным сімвалам Габсбургаў у выглядзе арла.
Паўднёвы фасад палаца пры жыцці Карла V завершаны не быў, а яго пераемніку на троне Філіпу II праект Каварубіяса не спадабаўся. Кіраўніцтва будаўніцтвам было перададзена прыдворнаму архітэктару Хуану дэ Эрэры. Асноўнай мэтай змены архітэктара было замяніць «пышны стыль» платэрэска на стражэйшы афіцыйны стыль, які падабаўся Філіпу II (пазней ён атрымаў назву «»). Вялікі цэнтральны быў пабудаваны. Двор акружаны двухпавярховай каланадай карынфскага ордара з паўкруглымі аркамі. У цэнтры двара стаіць помнік імператару Карлу V (копія працы, якая захоўваецца ў мадрыдскім Каралеўскім палацы).
Палацу так і не было наканавана стаць сапраўды каралеўскім, таму што задоўга да яго завяршэння сталіца Іспаніі была перанесена ў Мадрыд. У розныя часы тут жылі ўдовы і былыя жонкі манархаў. Алькасар перажыў шматлікія разбурэнні на працягу стагоддзяў: у 18 стагоддзі крэпасць пацярпела ад англа-партугальскіх войскаў у час вайны за іспанскую спадчыну, у 1810 годзе ў час напалеонаўскай акупацыі і ў 1887 годзе (пасля рэканструкцыі) крэпасць была спалена, апошнія разбурэнне Алькасар перажыў у верасні 1936 года падчас 72-дзённай аблогі рэспубліканцамі — крэпасць была амаль цалкам разбурана. Пазней Алькасар быў рэканструяваны як помнік абаронцам крэпасці у час грамадзянскай вайны.
Цяпер тут размешчаны.
Бэндзюга
Бэндзюга (Бендюга) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Fontinalaceae
Fontinalaceae — сямейства імхоў атраду.
Таксанамія
У сямейства ўключаюць наступныя роды :
Навасёлкі (Ярцаўскі раён)
Навасёлкі (Новосёлки) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Капырэўшчынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Львоўскага сельскага паселішча.
Сар
Сар (Sarre) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Вале-д’Аоста.
Насельніцтва складае 4622 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 165 чал./км². Займае плошчу 28 км². Паштовы індэкс — 11010. Тэлефонны код — 0165.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Maurizio.
NGC 5313
NGC 5313 (іншыя абазначэнні — UGC 8744, MCG 7-28-74, ZWG 218.54, IRAS13475+4013, PGC 49069) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Блакітны колер у геральдыцы
Блакі́тны ко́лер — традыцыйная назва для сіняга колеру і яго адценняў у геральдыцы.
Асаблівасці
У гербах прынцаў выражаецца тэрмінам «Jupiter», у гербах пэраў — «saphir», ва ўсіх іншых — «azur».
Шрафіроўка
Графічна ў чорна-белым варыянце колер пазначаецца гарызантальнымі лініямі.
Сімволіка колеру
Блакітны колер у геральдыцы традыцыйна сімвалізуе прыгажосць, мяккасць, веліч, славу, гонар, вернасць, шчырасць, сухасць, яснасць, цноту, дасканаласць, сіняе поле, неба.
У сярэдневяковай астраноміі блакітнаму колеру адпавядала планета Юпітэр, у алхіміі — сапфір і волава, стыхія — паветра.
Бракуліна (Ярцаўскі раён)
Бракуліна (Бракулино) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Капырэўшчынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Львоўскага сельскага паселішча.
Абраз Святога Іасафата Кунцэвіча (Нясвіж)
Абраз Святога Іасафата Кунцэвіча — верагодна, найбольш ранні з выяўленых на Беларусі твораў іканапісу з выявай Іасафата Кунцэвіча. Захоўваецца ў касцёле Божага Цела ў Нясвіжы.
Апісанне
Святы прадстаўлены ў поўны рост, у дынамічным руху. На ім квяцістая мантыя і амафор з крыжамі, на галаве мітра. У левай руцэ Кунцэвіч трымае посах з фігурным навершам, правай бласлаўляе. Яго позірк скіраваны ўніз на анёла, які падае Іасафату кнігу.
Адкрыты ліст
Адкрыты ліст, дазвол (з 1992 г.) — афіцыйны дакумент, які выдаецца навуковымі ўстановамі на права правядзення даследчыкамі археалагічных разведак і раскопак. Усе самавольныя аматарскія доследы, звязаныя з пашкоджаннем помнікаў, забаронены.
У Беларусі першы адкрыты ліст (грамату) атрымаў 14 снежня 1818 г. А. Чарноцкі. Напісаны ён на пергаменце на рускай, лацінскай і польскай мовах, падпісаны рэктарам Віленскага універсітэта С. Малеўскім; зберагаецца ў Мінскім абласным краязнаўчым музеі ў Маладзечне. У Расійскай імперыі самавольныя раскопкі старажытных помнікаў былі забаронены царскім указам 1846. У СССР з 1971 г. дзейнічаў закон аб ахове помнікаў гісторыі і культуры.
У Беларусі ўсе археалагічныя помнікі — гарадзішчы, курганы, рэшткі архітэктурных і культавых збудаванняў, умацаванняў, каменныя выявы (ідалы, крыжы) і г.д. — складаюць гісторыка-культурную спадчыну краіны і з'яўляюцца ўсенародным багаццем, знаходзяцца пад аховай дзяржавы. Гэтыя помнікі даследуюцца ўстановамі (навуковымі і навукова-рэстаўрацыйнымі, ВНУ, музеямі і дзяржаўнымі органамі, дзе ёсць спецыялісты-археолагі), якія атрымалі адкрыты ліст на права вядзення палявых работ. Адкрытыя лісты выдаюцца ІГ НАН Беларусі (пасля разгляду заяўкі, пададзенай не пазней як за 2 тыдні да пачатку работ) паводле інструкцыі, распрацаванай у адпаведнасці з Законам Рэспублікі Беларусь «Аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны» (2006), «Палажэннем аб ахове археалагічных аб'ектаў пры правядзенні земляных і будаўнічых работ» (прынята Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 22 мая 2002). Рэгіструюцца Упраўленнем па ахове гісторыка-культурнай спадчыны і рэстаўрацыі Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь. Адмовіць выдаць адкрыты ліст могуць у тым выпадку, калі ён ужо выдадзены іншай асобе альбо прэтэндэнт на атрыманне дакумента не мае адпаведнай навуковай кваліфікацыі. У адкрытым лісце ўказваецца пасада, месца працы, прозвішча даследчыка, назва адміністрацыйнага пункта і аб'екта, дзе вядуцца археалагічныя работы, віды работ (раскопкі, шурфоўка, назіранне, разведачнае даследаванне). Перадавяраць права работ іншай асобе забараняецца. У залежнасці ад характару даследаванняў выдаюць адкрытыя лісты 4 форм: формы 1 — на права выканання раскопак і разведак; формы 2 — на права вядзення разведак з абмежаваным (да 24 м на помніку) ускрыццём невялікіх участкаў паселішчаў і грунтавых могільнікаў; формы 3 — на права правядзення разведак без якіх-небудзь земляных работ; формы 4 — на права ахоўных даследаванняў (назіранне і тэрміновыя раскопкі) помнікаў, якія знаходзяцца ў аварыйным стане ці ў зоне будаўнічых работ. Пасля завяршэння палявых работ і камеральнай апрацоўкі рэчавых матэрыялаў даследчык абавязаны падрыхтаваць навуковую справаздачу па выніках палявых даследаванняў і прадставіць яе ў ІГ НАН Беларусі; ён нясе персанальную адказнасць за захаванне гісторыка-культурнай спадчыны, фіксацыю і захаванне знаходак у адпаведнасці з палявым вопісам да іх перадачы на пастаяннае захоўванне ў музей ці навуковыя археалагічныя фонды IГ НАН Беларусі.
Feigeria
Feigeria — род молей сямейства. Род быў узведзены ў 1990 годзе.
Пакістан
Пакіста́н (پاکِستان — «зямля чыстых», Pakistan, поўная назва — Ісла́мская Рэспу́бліка Пакіста́н (اسلامی جمہوریہ پاکِستان Ісламі Джумхурійе Пакіста́н, Islamic Republic of Pakistan) — дзяржава ў Паўднёвай Азіі. Мяжуе з Афганістанам (2430 км) і Іранам (909 км) на захадзе, з Індыяй на ўсходзе, з Кітаем на паўночным усходзе, мае выхад да Аравійскага мора шырынёй у кіламетраў на поўдні. На паўночным захадзе кантралюе частку спрэчнага з Індыяй штата Джаму і Кашмір. Пакістан займае геапалітычна важнае становішча на скрыжаванні Паўднёвай Азіі, Блізкага Усходу і Цэнтральнай Азіі.
Пакістанская зямля стала калыскаю старажытнаіндыйскай цывілізацыі. На працягу гісторыі тут кіравалі індусы, грэкі, мусульмане, татара-манголы, сікхі, афганцы. У ХІХ ст. ўся тэрыторыя сучаснага Пакістана ўвайшла ў склад Брытанскай Індыі. Пакістан абвясціў незалежнасць 14 жніўня 1947 года. Пакістан — адзіная ў свеце дзяржава, створаная па рэлігійнай прыкмеце. 23 мая 1956 года ўступіў у сілу Статут, паводле якога Пакістан стаў першай у свеце ісламскай рэспублікай (Дзень Рэспублікі). У выніку вайны з Індыяй (1971) Усходні Пакістан выйшаў са складу дзяржавы і стаў незалежнай рэспублікай Бангладэш. З 1998 Пакістан — адзіная краіна ісламскага свету, якая мае ядзерную зброю.
Канстытуцыя 1973 пацвердзіла рэспубліканскі лад, вернасць канонам ісламу, а таксама абвясціла Пакістан федэрацыяй (падзелены на 4 правінцыі і тры тэрыторыі). Пакістан — парламенцкая рэспубліка, урад прапісаны ў Ісламабадзе, збудаванай у 1960-я гады новай сталіцы.
Па колькасці насельніцтва ў 2018 годзе Пакістан апярэдзіў Бразілію і цяпер займае 5-е месца ў свеце. Дзяржаўныя мовы — урду і англійская, шырока ўжываюцца мовы пенджабі, сіндхі, пушту. Дзяржаўная рэлігія — іслам. Сталіца — Ісламабад, найбуйнейшыя гарады, галоўныя эканамічныя цэнтры — Карачы і Лахор.
Пакістан — індустрыяльна-аграрная краіна са сферай паслуг, што хутка расце. Найважнейшай галіной эканомікі застаецца сельская гаспадарка, з якой вельмі шчыльна звязана прамысловасць. У 1960-я—1970-я Пакістан стаў адным з цэнтраў Зялёнай рэвалюцыі. Па памерах эканомікі, тэмпах росту ВУП, хуткасці фармавання сярэдняга класу Пакістан уваходзіць у лік вядучых дзяржаў свету. Даследчыкі адносяць Пакістан да групы «Наступныя 11» — ліку краін, што маюць вялікі патэнцыял і могуць у хуткім часе стаць важнымі гульцамі на сусветнай эканамічнай арэне. Пры гэтым краіна працягвае пакутваць ад сваіх традыцыйных праблемаў: перанаселенасці, беднасці, непісьменнасці, тэрарызму. Пакістан — сябра ААН, ШАС, Руху недалучэння, Арганізацыі ісламскага супрацоўніцтва, Садружнасці нацый, рэгіянальнай арганізацыі СААРК і інш.
Этымалогія
У перакладзе з урду і персідскай тапонім «Пакістан» літаральна азначае «зямля чыстых» (пак — чысты, стан — зямля, краіна). Назва была прыдумана студэнтам Кембрыджа, пакістанскім нацыяналістам Рахматам Алі і ўпершыню прадстаўлена ў памфлеце «Цяпер або ніколі» (1933), тэхнічна яна ўяўляла сабою акронім. Алі склаў першыя літары мусульманскіх рэгіёнаў паўночнага захаду Брытанскай Індыі: Пенджаб, Афганістан, Кашмір, Сінд, Белуджыстан. Літара і была ўстаўлена для прасцейшага вымаўлення.
Бэрэжнэ (Сакальскі раён)
Бэрэжнэ (Бережне́) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Пакістан
Геаграфічнае становішча
Пакістан — другая па велічыні дзяржава ў Паўднёвай Азіі. Мяжуе з Афганістанам (2430 км) і Іранам (909 км) на захадзе, з Індыяй (2912 км) на ўсходзе, з Кітаем (523 км) на паўночным усходзе, мае выхад да Аравійскага мора і Аманскага заліва шырынёй у 1046 кіламетраў на поўдні. На паўднёвым захадзе мае невялічкую марскую мяжу з Аманам. Пакістан кантралюе заходнюю частку Кашміра, прэтэндуючы на ўвесь астатні штат. Ад Таджыкістана аддзелены Ваханскім калідорам — вузкай палоскай афганскай зямлі, якая ў XIX ст. стала буферам паміж расійскай Сярэдняй Азіяй і Брытанскай Індыяй.
Рэльеф
Алювіяльная нізіна даліны Інда з’яўляецца заходняй часткай Інда-Гангскай раўніны, размешчанай на ўскраіне Індастанскай платформы. Яна амаль цалкам ляжыць ніжэй за 200 м і адрозніваецца аднастайным рэльефам з малымі ўхіламі. Заходнюю і паўночна-заходнюю часткі Пакістана займаюць ускрайкавыя хрыбты Іранскага нагор’я вышынёй да 3452 м. Найбольш магутныя, пакрытыя буйнымі ледавікамі горныя ланцугі размешчаны на крайняй поўначы Пакістана і адносяцца да горных сістэм Гіндукуша, Гімалаяў і Каракарума. Апошні размешчаны на кантраляванай Пакістанам часткі Кашміра. Вышэйшыя пункты краіны — гара Тырычмір (7690 м) у Гіндукушы і гара Чагары (8611 м) у Каракаруме. На тэрыторыі Пакістана размяшчаецца каля 40 вяршыняў, якія перавышаюць 7000 метраў.
Пакістан мае невялікія запасы нафты, газу і каменнага вугалю, прымеркаваныя да асадкавых комплексаў ускраіны Індастанскай платформы; і руд чорных і каляровых металаў у складкаватых абласцях.
Клімат
Клімат у Пакістане сухі кантынентальны трапічны, на паўночным захадзе — субтрапічны, у гарах на поўначы краіны — больш вільготны з выразна выяўленай высотнай пояснасцю. Зіма на раўніне цёплая (12-16 °C, на ўзбярэжжы да 20 °C), у высакагор’ях — суровая (да −20 °C). Лета гарачае (у пустынях 35 °C, на ўзбярэжжы 29 °C, у гарах і на пласкагор’я Іранскага нагор’я 20-25 °C), у высакагор’ях — марознае (на вышынях ад 5000 м — ніжэй 0 °C). Ападкаў у год выпадае ад 50 мм у пустыні Тар, да 100—200 мм у Сіндзе, 250—400 мм у далінах і на пласкагор’я Іранскага нагор’я, 350—500 мм у перадгор’ях і 1000—1500 мм у гарах на поўначы краіны. Большая частка ападкаў выпадае падчас паўднёва-заходняга мусона (у ліпені — верасні), у межах Іранскага нагор’я — у зімова-вясновы перыяд.
Гідралогія
Найбуйнейшай ракой Пакістана з’яўляецца Інд, яго басейну належыць большая частка краіны. Галоўны прыток Інда — Сатледж, які збірае вады асноўных рэк Пенджаба (Чынаб, Раві, Джэлам, Біяс) і аддае ваду буйным арашальным каналам (Дыпалпур, Пакпатан, Панджнад). На буйных рэках адзначаюцца летнія паводкі, абумоўленыя мусоннымі дажджамі і раставаннем ледавікоў у гарах.
Флора і фаўна
Расліннасць Пакістана пераважна паўпустынная і пустынная, найбольш бедная — у пустыні Тар на ўсходзе ад Інда, дзе пераважаюць пясчаныя грады. На раўніне Інда натуральная расліннасць — паўпустынныя саванны (чый, палын, каперсы, астрагалы). Уздоўж Інда і іншых рэк сустракаюцца палосы тугаяў, у дэльце Інда і ўздоўж узбярэжжа Аравійскага мора месцамі захаваліся мангравыя зараснікі. На Іранскім нагор’і распаўсюджаныя фармацыі калючых падушкападобных кустоў, у гарах Белуджыстан — рэдкія зараснікі фісташкі і арчы. У гарах на поўначы краіны на вышыні 1500-3000 м — асобныя ўчасткі лістападных (дуб, каштан) і хвойных (елка, піхта, хвоя, гімалайскі кедр) лясоў. У далінах паблізу паселішчаў — плантацыі фінікавай пальмы, цытрусавых, маслін, фруктовыя сады. Уздоўж арашальных каналаў частыя насаджэнні шаўкоўніцы.
З буйных млекакормячых ў гарах водзяцца леапард, барс, буры і белагруды мядзведзь, лісіца, дзікія казлы і бараны, персідская газель; на раўнінах — гіены, каракалы, шакалы, дзікі, антылопы, джэйраны, куланы, дзікія аслы, грызуны. Разнастайны свет птушак: арлы, грыфы, паўліны, папугаі. Шмат змей, у тым ліку ядавітых, у Індзе водзяцца кракадзілы. З беспазваночных распаўсюджаныя скарпіёны, малярыйныя камары. Аравійскае мора багатае рыбай (тунец, селядзец, марскі акунь, індыйскі ласось), ракападобнымі (крэветкі) і марскімі чарапахамі.
Старажытны перыяд
З VIII ст. н. э. на тэрыторыі краіны пачынаецца распаўсюджванне ісламу. У сярэднія вякі ўтвараюцца буйныя мусульманскія дзяржавы на чале з Газневідамі і Гурыдамі. У XIII ст. тэрыторыя ўваходзіць у склад Мангольскай імперыі. Пасля распаду Мангольскай імперыі тэрыторыя ўваходзіць у дзяржаву Цімурыдаў, якая распадаецца на некалькі дзяржаў. Адзін з прадстаўнікоў дынастыі Цімурыдаў у XVI ст. заснаваў імперыю Вялікіх Маголаў, пасля распаду якой у XVIII ст. адбываецца ўздым сікхскага нацыяналізму ў Сіндзе, Белуджыстане, Пенджабе.
Каланіяльны перыяд
У XIX ст. тэрыторыя сучаснага Пакістана была захоплена англійскімі войскамі і ўключана ў склад Брытанскай Індыі. Супрацьстаянне паміж індуізмам і ісламам раскалола Брытанскую Індыю і прывяло да гвалту на рэлігійнай глебе. Таму яшчэ да набыцця незалежнасці была відавочнай неабходнасць стварыць на месцы калоніі дзве дзяржавы, размежаваўшы тэрыторыю па рэлігійным прынцыпе. Адным з духоўных заснавальнікаў мусульманскай дзяржавы быў паэт Ікбал, кіраўнік Мусульманскай Лігі, арганізацыі прыхільнікаў самастойнага развіцця мусульманскіх тэрыторый. Менавіта Ікбал прапанаваў у 1930 годзе стварыць незалежную мусульманскую дзяржаву, у якую ўвайшлі б Пенджабе, Сінд, Паўночна-заходняя пагранічная правінцыя (ПЗПП) і Белуджыстан. 23 сакавіка 1940 года ў Лахоры была прынята гістарычная Лахорская рэзалюцыя, якая абвяшчала прынцыпы існавання мусульманскай абшчыны ў незалежнай дзяржаве.
Сучасны перыяд
У 1990-я гады адбываецца развіццё ядзернай праграмы Пакістана пад кіраўніцтвам Абдул Кадыр Хана, што стала прычынай увядзення ЗША санкцый супраць Пакістана. У 1999 годзе адбыўся ваенны пераварот, да ўлады прыйшоў генерал Первез Мушараф. З пачатку 2000-х гадоў паўночна-заходні рэгіён Пакістана Вазірыстан з’яўляецца апорай руху Талібан. У 2004 у талібы захапілі фактычную ўладу ў рэгіёне. Пасля 11 верасня 2001 года Пакістан афіцыйна спыніў падтрымку рэжыму талібаў і падтрымаў умяшанне ЗША супраць талібаў.
2007-08 гады прагрымелі дзвюма гучнымі падзеямі: ў снежні 2007 была забіта Беназір Бхута; а летам 2008, посмцячы за карыкатуры на прарока, на дацкую амбасаду ў Ісламабадзе напалі тэрарысты.
Па дадзеных на чэрвень 2009 года тэрыторыі Пакістана, пагранічныя з Афганістанам, амаль не кантралююцца ўладамі гэтай дзяржавы. 28 красавіка 2011 года адбыўся пагранічны канфлікт паміж Афганістанам і Пакістанам каля горада.
Дзяржаўны лад
Пакістан — парламенцкая федэратыўная рэспубліка. Дзейнічае канстытуцыя 1973 года з папраўкамі. Кіраўнік дзяржавы — прэзідэнт (абавязкова мусульманін), які выбіраецца калегіяй выбаршчыкаў з дэпутатаў парламента і прадстаўнікоў заканадаўчых сходаў 4 правінцый тэрмінам на 5 гадоў.
Заканадаўчая ўлада належыць двухпалатнаму парламенту, які складаецца з Нацыянальнай асамблеі (237 дэпутатаў, з якіх 217 выбіраюцца насельніцтвам тэрмінам на 5 гадоў, а 20 (жанчыны) — новым складам Нацыянальнай асамблеі) і Сенату (87 членаў выбіраюцца заканадаўчымі сходамі правінцый на 6 гадоў). Кожныя 3 гады абнаўляецца палавіна складу сената. Выканаўчы орган — урад на чале з прэм’ер-міністрам, які выбіраецца большасцю галасоў Нацыянальнай асамблеі.
Насельніцтва
У канцы ХХ стагоддзя па колькасці жыхароў Пакістан абышоў Японію і Расію, а ў 2018 (мяркуючы па ўсім) з 212 млн чалавек апярэдзіў Бразілію, такім чынам, замкнуўшы першую пяцёрку краін па колькасці насельніцтва. Сярэднегадавы прырорст складае 1,5 % (2017) — гэта найвышэйшы ў Паўднёвай Азіі і адзін з найвышэйшых у Азіі паказчыкаў. У 2030 годзе Пакістан «плануе» зрынуць Інданезію з яе чацвёртага месца і стаць буйнейшай мусульманскай краінай свету. Пры гэтым нельга не адзначыць, што ў параўнанні з канцом ХХ стагоддзя даволі моцна зменшылася нараджальнасць (сумарны каэфіцыент нараджальнасці — 2,62) і хуткія тэмпы росту насельніцтва яшчэ трымаюцца толькі дзякуючы яго маладой структуры (31,5 % складаюць дзеці і падлеткі да 15 гадоў) і павелічэнню працягласці жыцця (да 68 гадоў).
Пакістан — шматнацыянальная краіна. Найбуйнейшыя народы належаць да індаеўрапейскай моўнай сям’і: пенджабцы (пераважна правінцыя Пенджаб), сіндхі (паўднёвая частка даліны Інда) — прадстаўнікі індаарыйскае групы; пуштуны (раёны на паўночным захадзе), белуджы (Белуджыстан) — носьбіты іранскіх моваў. Дзяржаўнай мовай служыць агульнапакістанская урду (па-сутнасці лінгва франка). Амаль усе вернікі — мусульмане (сунітаў 77 %, шыітаў, паводле розных ацэнак, 5-20 %). Па 1,5 % складаюць індуісты і хрысціяне. Канстытуцыя Пакістана гарантуе ўсім вернікам свабоду веравызнання.
Сярэдняя шчыльнасць насельніцтва 244 чал./км², найбольшая на арашальных землях у даліне Інда і яго прытокаў (Пенджабе) да 500 чал./км², у гарах і пустынных раёнах — каля 10-20 чал./км². Гарадское насельніцтва 36,7 %. Буйнейшыя гарады размешчаны ў Пенджабе і на крайняй поўначы краіны: Лахор (11,7 млн чал.), Фейсалабад (3,3), Хайдарабад, Равалпіндзі (2,2), і інш.. На Індыйскім узбярэжжы (ды і ўсім поўдні) знаходзіцца толькі адна (але ж агромністая) агламерацыя Карачы (15 млн чал).
Эканоміка
Эканамісты сцвярджаюць, што да ХVIII стагоддзя Пакістан быў часткай найбагацейшага рэгіёну свету. Каланіяльны перыяд шмат у чым вызначае твар сучаснай пакістанскай эканомікі. У другой палове ХХ стагоддзя эканамічнае развіццё незалежнага Пакістана запавольвалася ў часы дэмакратычнага кіравання і паскаралася ў перыяды ваенных рэжымаў. Пачатак ХХІ ст быў адзначаны сур’ёзнымі рэформамі, якія далі эканоміцы станоўчы і моцны штуршок.
Пакістан — індустрыяльна-аграрная краіна з шматукладнай эканомікай. Сельская гаспадарка працягвае граць вялікую ролю ў эканоміцы краіны і займае 24,7 % усяго ВУП, хоць прамысловасць актыўна развіваецца і складае 19,1 % ВУП (у 2017 годзе). Пры гэтым у сельскай гаспадарцы занята 42 % працоўных, а ў прамысловасці — 22 %. У 2010-х рост эканомікі складае 4-5 % (2015—2017). Аднак па памерах ВУП на душу насельніцтва (5600 долараў у 2018) Пакістан усё яшчэ далёка ззаду большасці краін Азіі. Каля 20 % пакістанцаў жывуць за міжнароднай рысай беднасці (1,25 дол. у дзень).
З сельскай гаспадаркай так ці інакш звязаны большасць працуючых пакістанцаў. Асноўная зерневая культура — пшаніца (8-е месца ў свеце, 26 млн тон у 2014), па вырошчванні якой Пакістан апярэджвае разам складзеную Афрыку. Кароль тэхнічных культур — бавоўнік (4-е месца ў свеце, 2,3 млн тон). Пакістан займае першае месца ў свеце па зборы абрыкосаў. Пакістан мае вялікае пагалоўе буйной рагатай жывёлы і з’яўляецца чацвёртым у свеце вытворцам малака. У краіне знаходзіцца найбуйнейшы ў свеце рынак вярблюдаў.
Прамысловаць у значнай ступені вынікае з сельскай гаспадаркі, гэта тычыцца тэкстыльнай і харчовай галін. Найбольш пяспяховай галіной прамысловасці ў 2010-х стала цэментная вытворчасць, у першую чаргу, у сувязі са з’яўленнем попыту ў Афганістане, куды штогод экспартуецца 7 млн тон. Развіваецца, абапіраючыся на танную працоўную сілу, машынбудаванне. У горадзе Сіялкот вырабляецца 55 % футбольных мячоў у свеце. У здабыўной прамысловасці важнае значэнне мае вугальная галіна: журнал «Форбс» назваў Пакістан «вугальнай Саудаўскай Аравіяй».
У Пакістане яскрава праяўляюцца прасторавыя адрозненні ў гаспадарцы, абумоўленыя сумесным дзеяннем розных фактараў. Эканамічнай воссю краіны з’яўляецца рака Інд, абапал якой размясціліся цэнтры росту — буйныя гарады ад Карачы на поўдні да Пешавара на поўначы. Перыферыя, накштал Белуджыстана, слабаразвітая і аграрная.
Дзве траціны пакістанскага экспарту складае прадукцыя тэкстыльнай і швейнай прамысловасці. Адмоўнае гандлёвае сальда — балючая эканамічная праблема Пакістана: у 2016 пакістанскі імпарт па кошце ўдвая перавысіў экспарт. Асноўныя гандлёвыя партнёры: ЗША, Кітай, Вялікабрытанія, Германія (па экспарце); Кітай, ААЭ, ЗША, Японія, Саудаўская Аравія (па імпарце).
Музыка
У музыцы і танцах лакальныя тэндэнцыі, назіраныя ў Пенджабе, Хайбер-Пахтунхва, Сіндзі і Белуджыстане, рэзка адрозніваюцца ад тых, якія характэрныя для абшчыны ўрдумоўных пакістанцаў. У першым выпадку прасочваецца ўпор на народныя песні і танцы, тады як у культуры ўрду гэты матыў адступіў на другі план. Прычына заключаецца галоўным чынам у тым, што большасць жыхароў краіны, якія размаўляюць на гэтай мове, належаць да мухаджыраў, якія пазбавіліся каранёвых сувязяў з роднымі месцамі ў Індыі. Савет мастацтваў Пакістана імкнецца захаваць устойлівасць рэгіянальных стыляў у танцах, музыцы, скульптуры і жывапісу.
Адукацыя і навука
Толькі 63 % пакістанскіх дзяцей скончылі пачатковую школу. Акрамя таго, толькі 68 % пакістанскіх хлопчыкаў і 72 % дзяўчынак давучваюцца да 5 класа. Стандарты нацыянальнай сістэмы адукацыі Пакістана запазычаныя з брытанскай сістэмы адукацыі. Дашкольнаю адукацыя для дзяцей 3-5 гадоў складаецца з трох этапаў: гульнявыя групы, яслі і дзіцячы сад. Пасля дашкольнай адукацыі, вучні паступаюць у пачатковую школу. У сярэдняй школе практыкуецца паасобнае навучанне дзяўчынак і хлопчыкаў, аднак, у буйных гарадах таксама існуюць школы з сумесным навучаннем. Восем базавых дысцыплін — гэта урду, англійская, матэматыка, выяўленчае мастацтва, навука, грамадскія навукі, ісламазнаўства і інфарматыка. У праграмы некаторых школ таксама ўключаюцца мовы краін-суседзяў Пакістана, у прыватнасці: арабская, французская і кітайская мовы.
Спорт
Самыя распаўсюджаныя віды спорту ў Пакістане — футбол, хакей на траве, вялікі і настольны тэніс, барацьба, бокс, цяжкая атлетыка, гольф, пола, плаванне, сквош, бейсбол і крыкет.
Хакей на траве
З алімпійскіх відаў спорту хакей на траве безумоўна з’яўляецца найбольш паспяховым для Пакістана. Са сваіх 10 алімпійскіх медалёў за ўсю гісторыю пакістанцы 8 выйгралі менавіта ў мужчынскім хакеі на траве, у тым ліку усё золата і срэбра. Тройчы (1960, 1968 і 1984) пакістанцы станавіліся алімпійскімі чэмпіёнамі, тройчы выйгравалі срэбра (1956, 1964, 1972) і двойчы бронзу (1976 і 1992). Такім чынам з 1956 па 1984 гады Пакістан выйграваў ўзнагароды на ўсіх 7 Алімпіядах, у якіх прымаў удзел (Гульні-1980 у Маскве Пакістан байкатаваў). Менавіта Пакістану ў 1960 годзе ў Рыме атрымалася перапыніць пераможную серыю Індыі, якая выйгравала золата на 6 Алімпіядах запар (у фінале Пакістан абыграў Індыю з лікам 1-0).
Бронза хакеістаў на Алімпіядзе-1992 у Барселоне застаецца на дадзены момант апошняй алімпійскай узнагародай пакістанцаў. Яшчэ дзве алімпійскія ўзнагароды прынеслі Пакістану барэц вольнага стылю Махамад Башыр (бронза ў 1960 годзе) і баксёр Саід Хусейн Шах (бронза ў 1988 годзе).
Казальбаргонэ
Казальбаргонэ (Casalborgone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 1798 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 89 чал./км². Займае плошчу 20 км². Паштовы індэкс — 10020. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы B.V. Assunta (Madonnina.
Красны Двор
Кра́сны Двор (, Красный Двор) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мазалаўскага сельсавета.
Гісторыя
З XIX ст. вядома яке маёнтак у Вярхоўскай воласці Віцебскага павета і губерні. У 1893 маёнтак належаў генерал-лейтэнанту У. П. Вітарфу. Дзейнічала школа граматы. У 1905 уласнасць памешчыка В. І. фон Вітарфа, якому належала 118 дзес. зямлі.
У 1922 арганізаваны саўгас «Красны Двор». З 20 жніўня 1924 вёска ў Бараўлянскім сельсавеце Лосвідскага раёна Віцебскай акругі, з 29 кастрычніка 1924 — Кузняцоўскага раёна Віцебскай акругі, з 27 ліпеня 1930 — Віцебскага раёна і вобласці. Паводле перапісу насельніцтва, Красны Двор значыўся як пасёлак, у якім у 1926 было 13 двароў, 55 жыхароў. У 1939 у Красны Двор пераселены жыхары населеных пунктаў Заазер'е, Аўсюкова, Алешкавічы.
У 1941 у вёсцы 40 двароў, 168 жыхароў. З ліпеня 1941 па чэрвень 1944 Красны Двор акупіраваны нямецкімі войскамі. У жніўні 1942 нямецкія акупацыйныя ўлады знішчылі ўсе двары і 19 жыхароў. У 1943—1944 у баях за вёску загінула 58 салдат Краснай Арміі.
У 1965 на ўскраіне вёкі на брацкай магіле савецкага воіна пастаўлены помнік — скульптура воіна.
З 20 снежня 1960 вёска ў Мазалаўскім сельсавеце. У 1969 тут 41 двор і 123 жыхары; 1 студзеня 2003 — 29 двароў і 40 жыхароў.
Парсек
Парсе́к [ад словаў паралакс і секунда] — пазасістэмная адзінка вымярэння адлегласці, якой карыстаюцца ў астраноміі, звычайна для аб'ектаў па-за Сонечнай сістэмай. Азначаецца пс.
Адлегласць у 1 пс адпавядае гадавому паралаксу у 1″, або адлегласць, з якой радыус арбіты Зямлі бачны пад вуглом у 1″.
1 пс = 3,26 св. г. = 206265 а. а. = 30,857×1012 км. Ужываюцца і больш буйныя адзінкі, напрыклад, 1 кілапарсек (1 кпс) = 103 пс і 1 мегапарсек (1 Мпс) = 106 пс.
Савет народных камісараў Заходняй вобласці і фронту
Савет народных камісараў Заходняй вобласці і фронту — выканаўчы орган Абласнога выканаўчага камітэта Савета рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў Заходняй вобласці і фронту (Аблвыкамзаха). Існаваў з 26 лістапада (9 снежня) 1917 па 25 лютага 1918 з цэнтрам у Мінску (з 21 лютага 1918 у Смаленску).
Утвораны на 1-м пленарным пасяджэнні Аблвыкамзаха «для каардынацыі дзеянняў камісараў і рашэння асабліва важных пытанняў». У яго ўваходзілі аддзелы (камісарыяты) на чале з часова абранымі камісарамі:
Абавязкі старшыні выконвалі К. І. Ландар (лістапад—снежань), А. Ф. Мяснікоў (1-я дэкада студзеня), М. І. Калмановіч (2-я дэкада студзеня). У пачатку 2-й дэкады студзеня 1918 пасада старшыні СНК была скасавана; замест яе была ўтворана калегія камісараў, якія па чарзе старшынствавалі на пасяджэннях і падпісвалі пастановы. У студзені—лютым 1918 былі арганізаваны новыя аддзелы (камісарыяты): Былі таксама рэарганізаваны і аддзелы. У студзені пры аддзеле па нацыянальных справах былі створаны 2 пададдзелы па польскіх (С. Гельтман) і яўрэйскіх (Фрыдлянд) справах; ваенны аддзел быў рэарганізаваны ў Ваенны камітэт на чале калегіі з 9 асоб (старшыня А. Ф. Мяснікоў). На яго складалася задача стварэння Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі і дэмабілізацыя армій Заходняга фронту. У канцы студзеня былі аб'яднаны камісарыяты працы і гандлю (І. І. Рэйнгольд).
Юрысдыкцыя СНК фактычна пашыралася на Мінскую, неакупіраваную частку Віленскай губерняў і Заходні фронт. Члены камісарыятаў працавалі ў кантакце з Мінскім Саветам рабочых і салдацкіх дэпутатаў і ўваходзілі ў адпаведныя яго аддзелы. У абавязак камісараў уваходзіла і ажыццяўленне дэкрэтаў СНК РСФСР. У іх межах кожны аддзел быў упаўнаважаны самастойна вырашаць пытанні сваёй кампетэнцыі. Розныя дырэктывы, не прадугледжаныя дэкрэтамі цэнтральнага ўрада, выдаваліся для выканання толькі пасля зацвярджэння іх на агульным сходзе членаў Аблвыкамзаха.
Да 12(25) снежня 1917 паралельна са створаным СНК працягваў дзейнічаць ранейшы орган улады — Ваенна-рэвалюцыйны камітэт Заходняга фронту (старшыня бюро ВРК К. І. Ландар). Аддзелы СНК Заходняй вобласці і фронту, створаныя па аналогіі з цэнтральнымі органамі ўлады — СНК РСФСР, з цягам часу павінны былі прыстасоўвацца да мясцовых асаблівасцей праз рэарганізацыі, змену кіраўніцтва, наладжванне супрацоўніцтва з рабочымі арганізацыямі, служачымі ранейшых урадавых устаноў, органаў самакіравання і інш. З усіх аддзелаў асноўны цяжар дзейнасці па ўсталяванні савецкай улады, ажыццяўленні яе дэкрэтаў прыпадаў на камісарыяты працы, гандлю і прамысловасці, народнай гаспадаркі, фінансавы і некаторыя інш. У кірунку арганізацыі гаспадарчага жыцця былі ўзяты на ўлік найважнейшыя прадпрыемствы па выпуску тавараў народнага ўжытку, устаноўлены 8-гадзінны рабочы дзень, наладжана дапамога беспрацоўным, створаны трыбуналы працы для ўрэгулявання канфліктаў паміж рабочымі і ўладальнікамі прадпрыемстваў. З мэтай барацьбы з сабатажам СНК прыняў у снежні 1917 пастанову аб накладанні штрафаў на прадпрымальнікаў, якія не падпарадкоўваліся пастановам савецкай улады. Для патрэб працоўных адкрываліся пункты грамадскага харчавання, будаваліся інтэрнаты, выдзяляліся дадатковыя сродкі. Камісарыят фінансаў узяў пад кантроль усе банкі і грашова-крэдытныя ўстановы, усклаў падаткі на маёмныя пласты насельніцтва. Камісарыят народнай гаспадаркі пачаў улік і нацыяналізацыю матэрыяльных каштоўнасцей франтавых арганіізацый Усерасійскага земскага саюза, Усерасійскага саюза гарадоў, Земсаюза і інш. Уся маёмасць, у т.л. былых дзяржаўных устаноў, жывы і мёртвы інвентар, грашовыя сродкі аб'яўляліся нацыянальнай уласнасцю і пераходзілі ў распараджэнне СНК.
Усе мерапрыемствы СНК праводзіліся, як правіла, ва ўмовах сабатажу з боку былых служачых дзяржаўных, грамадскіх і інш. устаноў. Большасць прафсаюзаў ставілася да органаў савецкай улады апазіцыйна і неахвотна ішла на супрацоўніцтва з імі. У адказ на захады Усебеларускага з'езду 1917 па стварэнні нацыянальных органаў улады ў ноч з 17 на 18 снежня 1917 па загаду К. І. Ландара з'езд быў распушчаны. 12 лютага 1918 была распушчана Цэнтральная беларуская вайсковая рада, арыштаваны некаторыя яе дзеячы. У снежні 1917—1918 па загаду СНК было спынена выданне газеты «Социалист-революционер», «Дзённік мінскі», «Утренняя газета», «Дэр Векер») і інш. Для ўмацавання новай улады на чале з камісарыятам юстыцыі пачалося стварэнне рэвалюцыйных трыбуналаў. Небяспека антыбальшавіцкіх выступленняў, актывізацыя 1-га польскага корпуса Ю. Р. Доўбар-Мусніцкага, пагроза з боку германскіх войск узмацнілі дзейнасць ваеннага і іншых аддзелаў у кірунку стварэння атрадаў РСЧА. Праца СНК спынена 19 лютага 1918 выканаўчая ўлада, якая распаўсюджвалася «на губерні Смаленмкую, Віцебскую, Магілёўскую і частку Мінскай», як асобная структура з названага органа не вылучалася. Новы орган улады — Абласны выканаўчы цэнтр — пачаў функцыянаваць у складзе 12 камісарыятаў.
Літаратура
Сяменчык, М. Савет народных камісараў Заходняй вобласці і фронту / Мікалай Сяменчык // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузелі—Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с. — С. 188—189. — ISBN 985-11-0214-8.
Анатоль Барысавіч Антаневіч
Біяграфія
Скончыў БДУ (1963), дзе і працуе. Навуковыя працы па функцыянальным аналізе і дыферэнцыяльных раўнаннях. Распрацаваў новы падыход у даследаванні функцыянальна-дыферэнцыяльных раўнанняў і нелакальна-краявых задач, заснаваных на вывучэнні адпаведных аператарных алгебраў. Адзін з аўтараў «Руска-беларускага матэматычнага слоўніка» (1993).
Магадха
Магадха — гістарычная вобласць і старажытная дзяржава на паўночным усходзе сучаснай Індыі.
Вядома прыкладна з 9—8 ст. да н.э. Сталіцы — гарады Раджагрыха і Паталіпутра (з 4 ст. да н.э., сучасная Патна). Паводле будыйскіх крыніц, у 7 ст. да н.э. Магадха была адной з 16 «вялікіх дзяржаў» Індыі. У 6—3 ст. да н.э. найбольш эканамічна развіты раён Індыі.
Значна пашырылася пры царах Бімбісары і Аджаташатру (6—5 ст. да н.э.). Была ядром імперый Нандаў (4 ст. да н.э.), Маур'яў (4—2 ст. да н.э.), дзяржавы Гуптаў (4— б ст. н.э.). Нашчадкі Гуптаў правілі ў Магадхе да пачатку 8 ст.
У 8—12 ст. Магадха ў складзе дзяржаў і.
Магадха — буйнейшы эканамічны і культурны цэнтр Старажытнай Індыі, з ёю звязаны важныя этапы ў развіцці будызму і джайнізму. Да 10 ст. назва «Магадха» выйшла з ужытку.
Гампрын
Гампрын (Gamprin) — абшчына ў Ліхтэнштэйне.
Насельніцтва — 1436 чал. Афіцыйны код — 1595.
Ваўпянка
Ваўпя́нка  — рака ў Беларусі, у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Рось (басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 31 км. Плошча вадазбору 165 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 0,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 2 м/км.
Пачынаецца каля вёскі Шніпава, цячэ па Ваўкавыскім узвышшы, упадае ў Воўпаўскае вадасховішча каля вёскі Воўпа (створана на рацэ Рось у сутоках з Ваўпянкай). Даліна выразная, трапецападобнай формы, шырынёй 0,4—0,6 км. Схілы даліны ўмерана стромкія. Абалона двухбаковая, шырынёй 200—400 м. Рэчышча звілістае, неразгалінаванае, на працягу 16,4 км каналізаванае (0,5 км ніжэй вёскі Бойдаты да вёскі Воўпа). Берагі ўмерана стромкія. Каля вёскі Цярэшкі створана сажалка (плошча 0,06 км²).
Львова (Ярцаўскі раён)
Львова (Львово) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Капырэўшчынскага сельскага паселішча.