cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аляксандр Тарасевіч
Творчасць
А. Тарасевіч супрацоўнічаў таксама са слуцкай друкарняй. Для аднаго з яе выданняў у 1685 ён выканаў медзярытны партрэт мінскага харунжага Казіміра Клакоцкага.
Лічыцца, што А. Тарасевіч стварыў на Беларусі і Літве асобную школу гравюры. Аднак мастак не пакінуў пасля сябе непасрэдных пераймальнікаў. Як і дрэварыты Ф. Скарыны, яго працы для паслядоўнікаў засталіся недасягальныя.
OS/2
OS/2 была задумана як пераемнік PC-DOS, які б працаваў у абароненым рэжыме. Характэрна, што асноўныя сістэмныя выклікі былі спраектаванымі падобнымі на выклікі MS-DOS; іх назвы пачынаюцца з "Dos", і можна было стварыць праграмы г.зв. "сямейнага рэжыму" (Family Mode): праграмы тэкставага рэжыму, якія могуць працаваць у абедзвюх сістэмах. З-за такой спадчыны, OS/2 дзейнічае шмат у чым падобна на Unix, Xenix і Windows NT.
OS/2 больш не прадаецца кампаніяй IBM, а стандартная падтрымка OS/2 з боку IBM была спынена 31 снежня 2006 г.
Ісак Севастакратар
Ісак КАМНІН — севастакратар (пасля 1092 — пасля 1152) — трэці, малодшы сын імператара Аляксея I Камніна, бацька імператара Андроніка I, апошняга імператара з дынастыі Камнінаў.
Быў высокім і стройным, меў неўтаймоўны тэмперамент і надмернае славалюбства, валодаў бездакорным літаратурным густам і талентам пісьменніка. Яго жонкай і маці яго дзяцей была дачка перамышльскага князя Валадара Расціславіча. Ісак згуляў важную ролю ва ўзвядзенні на сталец свайго старэйшага брата Іаана II, пасля смерці Аляксея I Камніна. У знак падзякі Ісак атрымаў ад свайго брата-імператара высокі тытул севастакратара.
У першыя гады валадарства Іаана II паміж братамі была згода, але пасля 1122 года іх адносіны рэзка сапсаваліся з прычын, невядомых дакладна. Магчыма, Ісак рыхтаваў змову супраць брата, з мэтай захопу ўлады. У 1122—1123 гадах Ісак разам са сваім старэйшым сынам Іаанам збег да туркаў, дзе разгарнуў прапагандысцкую кампанію супраць свайго брата сярод мусульманскіх і лацінскіх кіраўнікоў Малой Азіі, Сірыі і Арменіі, але значнага поспеху не меў. Ваенныя перамогі Іаана II разбурылі ўсе інтрыгі Ісака. Затым Ісак перабраўся ў Палесціну, дзе на свае сродкі пабудаваў манастыр Іаана Хрысціцеля на Іардане і праклаў акведук ад крыніцы святой Лізаветы да манастыра. Неўзабаве ў Ісака пачаліся фінансавыя цяжкасці і ён вырашыў замірыцца з братам.
У канцы 1136 года браты сустрэліся надзвычай сардэчна ў Сірыі і затым Ісак разам з сынам вярнуўся ў Канстанцінопаль. Але Ісак не адмовіўся ад інтрыг супраць брата, за што быў закуты ў кайданы і прысуджаны да ссылкі ў горад Іраклію на Понце. Сын Ісака зноў збег да турак. Ісак быў памілаваны толькі з пачаткам валадарства імператара Мануіла I, сына Іаана II і адпаведна свайго пляменніка. Больш за тое, Ісак атрымаў ад Мануіла тытул васілеапатара і званне стратапедарха, але і пасля гэтага не адмовіўся ад думак аб вышэйшай уладзе.
Пасля чарговай няўдалай спробы захапіць сталец у 1143 годзе, Ісак сышоў ад палітычнай дзейнасці, прысвяціўшы астатак жыцця заняткам літаратурай і багаслоўскім разважанням. Заснаваў манастыр Багародзіцы Касмасаціры (Светавыратавальніцы), які існаваў да 13 ст. У склепе гэтага манастыра Ісак і быў пахаваны.
Універсітэт акругі Калумбія
Універсітэт акругі Калумбія (University of the District of Columbia) — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова ў ЗША са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў сталіцы дзяржавы — горадзе Вашынгтон. Адзіны «класічны» дзяржаўны ўніверсітэт у сталічнай акрузе.
Універсітэт быў створаны ў жніўні 1977 года праз аб’яднанне Настаўніцкага каледжа, Федэральнага гарадскога каледжа і Вашынгтонскага тэхнічнага інстытута.
Завелле (возера)
Заве́лле — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дахнарка, за 16 км у напрамку на паўночны захад ад Полацка, за 0,4 км на поўдзень ад вёскі Цінаўка.
Плошча паверхні возера 0,32 км². Даўжыня 1,38 км, найбольшая шырыня 0,42 км, даўжыня берагавой лініі 2,8 км. Найбольшая глыбіня 9,4 м, сярэдняя 4,2 м. Плошча вадазбору 2,3 км².
Катлавіна Завелля выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 2—5 м, у паўночнай частцы да 10 м. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія, пясчаныя. На возеры 2 востравы. У паўночнай частцы з возера выцякае ручай.
У возеры водзяцца лешч, плотка, гусцяра, краснапёрка, карась, джгір і іншыя віды рыб.
NGC 2720
NGC 2720 (іншыя абазначэнні — UGC 4710, MCG 2-23-16, ZWG 61.34, NPM1G +11.0182, PGC 25238) — галактыка ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Прыгархоз
Прыгархоз — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Сцяпнякскай гарадской адміністрацыі. Знаходзіцца прыкладна за 4 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114520600.
Сан-Антоніа Спёрс
Сан-Антоніа Спёрс (San Antonio Spurs) — прафесійны баскетбольны клуб, які выступае ў Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі. Каманда была заснавана ў 1967 годзе. Клуб базіруецца ў горадзе Сан-Антоніа, штат Тэхас.
Чэмпіёны ў 1999, 2003, 2005, 2007
IC 5327
IC 5327 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор'і Вадаліў.
Гэты аб'ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сарокі (гарадзішча)
Сарокі — археалагічны помнік каля вёскі Сарокі Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на паўночна-ўсходняй ускраіне вёскі, на ўзгорку.
Апісанне
Заходні і асабліва паўночны схілы ўзгорка вельмі крутыя, паўднёвы і ўсходні спадзістыя. Пляцоўка дыяметрам 68 м. У паўднёва-заходняй частцы гарадзішча — невялікая тэраса трохвугольнай формы. Такая ж тэраса была, напэўна, і з процілеглага (паўночна-заходняга) боку. Абследавалі ў 1890—1892 гадах Ф. В. Пакроўскі, у 1972 годзе — Я. Г. Звяруга. На ўсёй пляцоўцы прасочваецца культурны пласт з рэшткамі ляпной керамікі. Адносіцца да культуры штрыхаванай керамікі, датуецца рубяжом першага тысячагоддзя н. э.
ФК Паперпрам Гомель
«Паперпрам» — беларускі футбольны клуб з горада Гомель, заснаваны ў 2016 годзе. У цяперашні час выступае ў Першай лізе чэмпіянату Беларусі.
Гісторыя
Каманда была заснавана ў 2016 годзе і спачатку выступала ў міні-футболе. У 2017 годзе «Паперпрам» заявіўся на чэмпіянат Гомеля і з першай спробы атрымаў у ім перамогу.
У канцы 2017 года стала вядома пра намер клуба заявіцца ў Другую лігу чэмпіянату Беларусі, і ў студзені 2018 года «Паперпрам» афіцыйна адправіў дакументы для ўдзелу. У Другой лізе клуб стаў аўтсайдарам і ў сезоне 2018 заняў апошняе 15-е месца, атрымаўшы толькі дзве перамогі (у тым ліку адну тэхнічную) і двойчы згуляўшы ўнічыю.
У студзені 2019 года стала вядома, што новы сезон каманда пачне ў чэмпіянаце Гомельскай вобласці. У сезоне 2020 «Паперпрам» вярнуўся на рэспубліканскі ўзровень.
У пачатку 2021 года «Паперпрам» абвясціў аб пераходзе на прафесійны ўзровень, запрасіў вопытных футбалістаў, многія з якіх выступалі ў Вышэйшай лізе. Каманда ставіла мэтай змагацца за выхад у Першую лігу, здолела выйсці ў плэй-оф Другой лігі, але саступіла там на стадыі 1/8 фіналу. Тым не меней, з-за адмовы некаторых клубаў «Паперпрам» працягваў прэтэндаваць на павышэнне, аднак у студзені 2022 года АБФФ паміж «Паперпрамам» і «Маладзечна» абрала для ўдзелу ў Першай лізе маладзечанскі клуб. У лютым 2022 года, пасля таго як «Крумкачы» адмовіліся ад удзелу ў Першай лізе ў сезоне 2022, гомельскі клуб атрымаў прапанову далучыцца да Першай лігі, але вырашыў застацца ў Другой лізе.
У сезоне 2022, добра ўзмаціўшыся, клуб працягваў намагацца выйсці ў Першую лігу. Аднак, атрымаўшы ўпэўненую перамогу ў гомельскім дывізіёне Другой лігі, «Паперпрам» выбыў з далейшай барацьбы ўжо на стадыі 1/8 фіналу, саступіўшы па суме двух матчаў мінскім «Крумкачам». Тым не менш, АБФФ разглядала магчымасць павышэння каманды ў выпадку адмовы іншых патэнцыйных удзельнікаў Першай лігі. 16 лютага 2023 года «Паперпрам» быў дапушчаны да ліцэнзавання для ўдзелу ў Першай лізе, а 10 сакавіка разам з іншымі клубамі атрымаў ліцэнзію, такім чынам афіцыйна далучыўшыся да Першай лігі ў сезоне 2023.
Цяперашні склад
Станам на жнівень 2023 года.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Спіс аб’ектаў PGC (1818001—1819000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1818001—1819000)
Міхал Францішак Сапега
Міхал Францішак Сапега (1670 — 19 лістапада 1700, Алькенікі) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч. Вялікі канюшы літоўскі (з 1690).
Біяграфія
Вучыўся ў езуіцкіх калегіўмах у Варшаве і Брунсбергу (Браневе). У 1689 паступіў на службу ў аўстрыйскае войска, удзельнічаў у войнах супраць туркаў, генерал-маёр (1692). У 1696 вярнуўся у Вялікае Княства Літоўскае. Вялікі канюшы літоўскі з 1690, адначасова генерал літоўскай артылерыі з 1698, староста ашмянскі з 1699.
У 1700 атрымаў ад аўстрыйскага імператара чын генерал-лейтэнанта і тытул князя Свяшчэнай Рымскай Імперыі. Камандаваў сапегаўскімі войскамі ў вайне супраць шляхты — «рэспубліканцаў». У Алькеніцкай бітве 18 лістапада 1700 капітуляваў і быў засечаны шляхтай.
Сям’я
Паходзіў з чарэйскай лініі магнацкага роду Сапегаў, сын вялікага літоўскага гетмана Казіміра Яна і яго першай жонкі Крысціны Барбары Глябовіч. Меў братоў Ежы Станіслава і Аляксандра Паўла.
Не паспеў ажаніцца і не пакінуў нашчадкаў.
Карабюк (правінцыя)
Карабюк (Karabük), правінцыя на поўначы Турцыі. Плошча 2,9 тыс. кв. км. Насельніцтва 200 тысяч чалавек (2006).
Адміністрацыйны цэнтр — горад Карабюк.
Раснянскі сельсавет (Камянецкі раён)
Расня́нскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Расна.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Расненскі сельсавет у складзе Высокаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Старое Расна. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ваўковіцкага сельсавета. 26 лютага 1958 года ў склад сельсавета з Баршчэўскага сельсавета перададзены 2 населеныя пункты (вёскі Забалацце і Чарнёва). З 17 красавіка 1962 года ў складзе Камянецкага раёна. 4 верасня 1972 года скасавана вёска Старое Расна (злілася з вёскай Новае Расна). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 16 населеных пунктаў. 5 сакавіка 1981 года цэнтрам сельсавета вызначана Новае Расна. 11 ліпеня 1996 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Абяроўшчына, 26 красавіка 2013 года — у аграгарадок Расна. 20 снежня 2013 года сельсавет перайменаваны ў Раснянскі.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2985 чалавек, з іх 82,2 % — беларусы, 8,5 % — украінцы, 7,6 % — рускія.
Гердзень
Гердзень (Gerdine de Nailse, Гердень, Girdenis; ? — ) — князь Нальшчаны нальшанскі.
Імя
Імя Гердзень балцка-літоўскага паходжання. Адпачатная форма мяркуецца як *Girdenis, але вядомая і балцка-літоўская аснова Gerd-.
Асновы Gerd-, Gird- звязаныя з літоўскім gerdas «чутка, вестка», girdėti «чуць» і адносяцца да паняцця ваярскай славы, якую чуваць далёка.
У імені Гердзень аснова пашыраная пашыральнікам -en-, які таксама ў імёнах тыпу Віцень (ад *Vytenis), Трайдзень (ад *Traidenis), Гайцень (> Гайценішкі, ад *Gaitenis). Такога ўтварэння вядомыя і прускія імёны тыпу Bartenne, Kantenne, Waidenne (ім адпавядаюць літоўскія Bartenis, Kantenis, Vaidenis).
Біяграфія
Упершыню Гердзень згадваецца як нальшанскі князь (Gerdine de Nailse), сваяк (consangwinei) і сведка Міндоўга ў яго грамаце, дзе запісаны чацвёртым пасля самога Міндоўга, брата яго жонкі Лонгвіна, набліжаных баяраў і добра вядомага Парбуса. Грамата лічыцца падробленай, але гэта не паменшае значнасці звестак, бо фальшуючы грамату не сталі б пазначаць несапраўдных сведак.
«''Myndowe dei gracia Rex Lettowie universis cristi fidelibus presentes litteras inspecturis. … Huius autem donacionis testes sunt. Venerabilis dominus Culmensis Episcopus et magister Andreas Fratrum predictorum ac Fratres sui. Langwinus sororius noster. Lygeyke Schabbe. Bixe. Bune. nostri Barones et consangwinei. Parbusse de Nere. Gerdine de Nailse. Vege. Veseyele. Ibid. et Parbusse junior. De Fratribus predicatoribus Frater Syndarinus. de Fratribus minoribus Frater Adolphus et sui socii. et alii quam plures fidedigni. qui omnes simul et semel dicte donacioni nostre a nobis provide facte Magistro et Fratribus. ac eorum successoribus supradictis fuerunt vocati ad hoc in testimonium premissoruni. Datum Lettowie in Curia nostra anno domini Millesimo Ducentesimo Sexagesimo. In medio Mensis Junii.''»
Падрабязнасці жыцця Гердзеня да 1263 года невядомы. У надзейных крыніцах упершыню згадваецца пад 1263 годам, калі выступіў пасярэднікам заключэння дагавора ад 23 снежня паміж лівонскім ландмайстрам і Рыгай з аднаго боку і Полацкім і Віцебскім княствамі з другога пра пацвярджэнне ўмоў дагавора раней заключанага полацкім князем Канстанцінам. Дагавор пацвярджаў перадачу зямель на ўсходзе Латгаліі немцам у абмен на гарантыі бяспекі, рэгуляваў правілы гандлю і разгляду судовых спраў паміж бакамі. У прыватнасці, пацвярджалася права полацкіх і віцебскіх купцоў гандляваць у Рызе і на Готландзе, а нямецкіх — у Полацкай зямлі. Судовыя справы павінны былі разглядацца па месцы жыцця адказчыка.
«''Княз(ь) Гердень кланяетьс(я) всем темь, кто видить сую грамот(у), тие люд(и), што ныне живи суть, а темь, кто напосле приидуть, темь ведомо буди, как мир есмы створил(и) промежи местеря и с ратьманы рижьскыми, и с полочаны и видьбляны тако, како грамот(а) написано, тако им надо всею землею отступит(и), што есть Лотыгольская земля, как не вступатися на тую землю, што княз(ь) Костянтин дал местерю с своею брат(ь)ею, с своею грамот(ой) и с печатью, како боле того на ту землю не поискывати. Верху того, про ту пакость, што ся в розмирьи створило, как им от обою сторону отступити, што Руськая земля словеть Полочькая, от тое земли местерю и брат(ь)и его отступит(и) с всею правдою. Верху того, немечькому гостю в Полочьскую волно ехат(и) торговат(и), купити и продат(и). Тако ж полочаном и видиблянину волно гостити в Ригу и на Готьскы берег. А где будет(ь) кто кому виноват, в томь городе правити, где тот ч(е)л(о)в(е)к живеть, инде суд(а) ему не искати, которой волости ч(е)л(о)в(е)к извинитьс(я), ту ему правда дат(и), или вина его. А старому миру стояти княз(я) Герденя, княз(ь) тыих, кто по нем будет(ь). Што поклепани на резне и што словеть Лотыгольская земля, от того ся отступили с всею правдою, Местерь, также брат(ь)я его, отступили, што словет(ь) Полочьская земля, со всею правдою. Сию грамот(у) тогды нап(и)сана в Ризе, коли б(ог) был а/(1000) лет и с/(200) лет и з/(60) лет и д/(4) ле(т) по рожен(ьи) б(о)жии дни за три дни.''»
На падставе гэтай граматы некаторыя даследчыкі лічаць Гердзеня на той час полацкім князем, але іншыя заўважаюць, што ў грамаце Гердзень названы проста князем, не князем полацкім. Такім чынам развязваецца даўняе пытанне ці быў Гердзень адзіным князем у Полацку, бо ў 1265 годзе як полацкі князь згадваецца Ізяслаў, а пра смерць Гердзеня крыніцы паведамляюць толькі ў 1267 годзе. Некаторыя даследчыкі лічылі, што згадка Ізяслава ў грамаце ёсць памылкай перапісчыка, што Ізяслаў быў толькі віцебскім князем, а полацкі сталец заняў пасля смерці Гердзеня, але ніякіх сведчанняў гэтаму няма. Да таго ж, Гердзень стала знаходзіўся не ў Полацку, а ў Нальшанах або «Літоўскай зямлі» і імаверна не быў адзіным князем у Нальшанах, а толькі адным з тамтэйшых князёў.
Другая палова 1260-х гадоў для Гердзеня прайшла ў барацьбе з Даўмонтам, які таксама быў нальшанскім князем, але змушана з’ехаў адтуль і стаў. Варожасць паміж імі звычайна тлумачаць тым, што пасля падпарадкавання Нальшан вялікі князь літоўскі Войшалк перадаў іх Гердзеню, чым Даўмонт быў незадаволены, бо таксама на іх прэтэндаваў.
Даўмонт стаўшы пскоўскім князем у 1266—1267 гадах тройчы рабіў паходы на Літву і Полацкую зямлю. У 1266 годзе Даўмонт з 270 псковічамі разрабаваў «зямлю Літоўскую» — валоданне Гердзеня, пры гэтым захапіў у палон яго жонку Еўпраксію (сваю цётку) і двух сыноў. Гердзень, сабраў войска з 700 чалавек, разам з іншымі князямі пачаў пагоню, але 18 чэрвеня трапіў у арганізаваную Даўмонтам засаду і быў вымушаны ратавацца ўцёкамі. Наступнай зімой Даўмонт зноў пайшоў на Літву, а ў 1267 годзе арганізаваў у паход з пскавічамі і наўгародцамі, падчас якога Гердзень і быў забіты.
Генрых Ной
Генрых Ной (Heinrich Neuy;, — , ) — нямецкі мастак-абстракцыяніст, дызайнер мэблі, архітэктар.
Біяграфія
1947 ў Боргхорсце засноўвае ўласную майстэрню. У 1989 — уласную галерэю.
Расненскі сельсавет
Назву Ра́сненскі сельсавет маюць:
Гарады Францыі
Гарады Францыі
Кастаману (правінцыя)
Кастаману (Kastamonu), правінцыя на поўначы Турцыі на ўзбярэжжы Чорнага мора. Плошча 13,5 тыс. кв. км. Насельніцтва 323 тысяч чалавек (2006).
Адміністрацыйны цэнтр — горад Кастаману.
IC 5328
Гэты аб'ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Раснянскі сельсавет
Назву Расня́нскі сельсавет маюць:
Міхаіл Васільевіч Айвазаў
Адукацыя
Нарадзіўся ў 1841 ці 1842 годзе. Па сканчэнні курса ў Новачаркаскай гімназіі, быў накіраваны з 4 студзеня 1855 па 15 чэрвеня 1861 пенсіянерам Зямлі Войска Данскога ў Пецярбургскае будаўнічае вучылішча, якое скончыў з атрыманнем звання архітэктурнага памочніка, пасля чаго паступіў на службу ва Упраўленне , а праз 5 гадоў атрымаў званне архітэктара.
З 1861 года і на працягу 20 наступных гадоў працаваў старшым інжынерам у Новачаркаску (1861-81).
Пасля 1881 года перайшоў з ваеннага ведамства на службу ў Міністэрства ўнутраных спраў, Айвазаў займаў пасады губернскага архітэктара ў Палтаўскай, Ніжагародскай і Мінскай губернях (1886), пакуль не зрабіўся губернскім інжынерам ў Віленскім будаўнічым аддзяленні (1886).
У выданні «Известия общества гражданских инженеров» ў 1895 годзе быў надрукаваны некралог М. В. Айвазава.
Абакан
Абака́н (Абакан, Ағбан) — горад (з 1931 г.) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Хакасіі. Насельніцтва 164,7 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1675 годзе. У 1925—1931 гг. меў назву Хакаск.
Горад размешчаны ў цэнтральнай частцы Мінусінскай катлавіны, ля ўпадзення ракі Абакан у Енісей, за 4218 км ад Масквы. Чыгуначнымі лініямі звязаны з Ачынскам, Новакузнецкам і Тайшэтам. Ля скрыжавання Енісея з чыгункай Новакузнецк — Абакан — Тайшэт пабудаваны буйны рачны Абаканскі порт. Ад Абакана ідзе Усінскі тракт у Туву. Ёсць аэрапорт.
NGC 2721
NGC 2721 (іншыя абазначэнні — MCG -1-23-15, PGC 25231) — галактыка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Беларускі аўтамабільны завод
ВА «Беларускі аўтамабільны завод» — адзін з найбуйнейшых сусветных вытворцаў кар’ерных самазвалаў вялікай і асабліва вялікай грузападымальнасці, а таксама іншага цяжкага транспартнага абсталявання для горназдабыўной і будаўнічай галін прамысловасці.
Гісторыя
У 1948 годзе (згодна з Законам аб пяцігадовым плане аднаўлення народнай гаспадаркі БССР на 1946—1950 гг.) у раёне чыгуначнай станцыі Жодзіна пачалося будаванне машынабудаўнічага завода па выпуску тарфянога абсталявання. У маі 1950 года была выпушчана першая прадукцыя завода: кантэйнеры для перавозкі торфу, варашылкі для яго сушкі і інш.
Выганашчанскае
Выганашча́нскае, Вы́ганаўскае — возера ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. На водападзеле рэк Шчара і Ясельда, за 37 км на ўсход ад горада Івацэвічы, за 5,3  км у напрамку на поўнач ад вёскі Выганашчы, на тэрыторыі гідралагічнага заказніка Выганашчанскае.
Плошча паверхні 26 км². Найбольшая глыбіня 2,3 м, сярэдняя — 1,2 м. Даўжыня 7 км. Найбольшая шырыня 4,8  км. Даўжыня берагавой лініі 21 км. Аб’ём вады 32,1 млн м³. Плошча вадазбору 87,1 км².
Катлавіна рэшткавага тыпу, авальная, злёгку выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны спадзістыя, пясчаныя, пераважна забалочаныя. Берагавая лінія плаўная. Берагі нізкія, тарфяністыя, укрытыя хмызняком, на поўначы і поўдні сплавінныя. Дно плоскае, выслана карычневым грубадэтрытавым сапрапелем, у заходняй частцы шматлікія мелі.
Мінералізацыя вады да 124 мг/л, празрыстасць да 0,5 м. Эўтрофнае. 3 поўначы на поўдзень возера перасякае Агінскі канал.
Вылучаецца відавым багаццем вышэйшых водных раслін і наяўнасцю прыбярэжнай разнатраўна-асакова-злакавай сплавіны шырынёй да 150 м. Мноства вадаплаўных птушак. Зарастае па ўсёй акваторыі трыснягом, чаротам, рагозам, разаком, эладэяй, урэчнікам. Водзяцца карась звычайны, лінь, язь, шчупак, плотка; акліматызаваны карась сярэбраны.
Беларускі аўтамабільны завод
Гісторыя
У 1960 годзе перад канструктарскім бюро БелАЗа паўстае заданне стварэння новага самазвала, максімальна прыстасаванага для працы ў кар’ерах. За год быў створаны прынцыпова новы аўтамабіль-самазвал грузападымальнасцю 27 тон, доследны ўзор якога быў выпушчаны ў верасні 1961 года.
У 1968 годзе створаны БелАЗ-549 — самазвал класа грузападымальнасці 75—80 т.
У 1977 годзе былі выпушчаны доследныя ўзоры самазвала БелАЗ-7519 — базавага самазвала класа грузападымальнасці 110—120 тон.
У 1994 годзе мадэльны шэраг самазвалаў папоўніла машына новага пакалення — 55-тонавы самазвал БелАЗ-7555. Новыя самазвалы выпускаліся ў некалькіх мадыфікацыях, што адрозніваюцца рухавікамі, шынамі розных канструкцый і г.д.
У 1996 годзе прадпрыемства прыступіла да выпуску яшчэ адной перспектыўнай мадэлі — самазвал БелАЗ-75131 грузападымальнасцю 130 тон.
У верасні 2005 года на БелАЗе быў выпушчаны доследны ўзор кар’ернага самазвала БелАЗ-75600 грузападымальнасцю 320 тон.
За апошні час на БелАЗе былі распрацаваны і выраблены спробавыя партыі: На базе асноўных вузлоў БелАЗ-75600 распрацаваны кар’ерны самазвал БелАЗ-75601 грузападымальнасцю 360 тон.
Усяго ж за ўсю гісторыю прадпрыемства Беларускім аўтазаводам распрацавана больш 600 мадыфікацый кар’ерных самазвалаў грузападымальнасцю ад 27 да 360 тон, выпушчана больш 130 тысяч адзінак кар’ерных самазвалаў, якія за ўсю гісторыю прадпрыемства былі адпраўлены ў больш за 70 краін свету.
У 2013 годзе быў выпушчаны самы вялікі ў свеце самазвал БелАЗ-75710 грузападымальнасцю 450 тон.
Прадукцыя
Сярод тэхнікі, што вырабляецца на заводзе:
Тэхніка БелАЗ найбольш запатрабавана ў вугальнай прамысловасці — 46 % ад агульнага аб’ёму продажаў. На долю металургічнай і жалезаруднай прамысловасці прыпадае 12 %, прадпрыемстваў па здабычы дыяментаў і золата, няруднай і будаўнічай галіны — па 9 %, аўтсорсінгавых кампаній — 8 %, каляровай металургіі — 6 %, хімічнай прамысловасці — 4 %.
Па выніках 2019 года было прададзена 849 машын: 796 кар’ерных самазвалаў, 9 шахтных самазвалаў і 44 адзінкі спецтэхнікі. На экспарт было адпраўлена 790 самазвалаў. На расійскі рынак прыпадае каля 75 % продажаў (593 адзінкі тэхнікі). Другім па аб’ёмах рынкам стала Украіна (43 машыны), трэці — Казахстан (26 машын).
Газета «Новости БелАЗа»
«Новости БелАЗа» — масава-палітычная газета. Першы нумар выйшаў 15 красавіка 1959 года. Першапачатковая назва «Белорусский автозаводец». У 2005 годзе газета перайменавана ў «Новости БелАЗа». Выходзіць адзін раз на тыдзень на 10 паласах. Распаўсюджваецца толькі па падпісцы. Тыраж газеты ў першым паўгоддзі 2013 года — 5 475 экзэмпляраў.
У 2011 годзе газета стала лаўрэатам прэміі Нацыянальнага конкурсу друкаваных сродкаў масавай інфармацыі «Залатая Ліцера», а ў 2012 годзе — пераможцам VIII Нацыянальнага конкурсу і ўладальнікам «Залатой Ліцеры».
Галоўны рэдактар выдання з 2 лютага 2010 па 29 чэрвеня 2012 года — Надзея Макарэвіч, з 30 чэрвеня 2012 года — Сяргей Конан.
Міжнародныя санкцыі
21 чэрвеня 2021 года аўтамабільны завод унесены ў санкцыйны спіс ЕС як «крыніца значных даходаў для рэжыму Лукашэнкі» і адказны за рэпрэсіі супраць грамадзянскай супольнасці. У сваім рашэнні Еўрапейскі савет пазначыў, што ААТ дала свае памяшканні і абсталяванне для правядзення палітычнай акцыі ў падтрымку рэжыму, а супрацоўнікаў, якія ўдзельнічалі ў забастоўках і мірных акцыях пратэсту, палохала і пагражала ім звальненнямі, напрыклад, група людзей была зачыненая ў памяшканні, каб не дапусціць яе далучэння да іншых удзельнікаў акцыі, у той час як кіраўніцтва кампаніі прадставіла СМІ забастоўку як працоўны сход. Таксама завод санкцыйныя спісы ўключылі Канада, Швейцарыя. 6 ліпеня 2021 года да чэрвеньскага пакета санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя.
Лынтупы (курганны могільнік)
Лынтупы — курганны могільнік у гарадскім пасёлку Лынтупы Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ў лесе за 2,5 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка.
Апісанне
Цягнуцца яны нешырокай паласой па ўзвышшы ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. У наш час налічваецца крыху больш за 70 курганоў дыяметрам 5-17 м, вышынёй 0,4-1,7 м. Найбольш буйныя знаходзяцца ў цэнтральнай і паўночна-заходняй частках могільніка. Каля большасці насыпаў ёсць кругавыя раўкі з перамычкамі. Абследавалі ў канцы XIX стагоддзя Д. І. Даўгяла, у 1894 годзе Ф. В. Пакроўскі. Курганы датуюцца X—XIII стагоддзямі, належалі балтам.
По (горад)
По (, Paue) — галоўны горад гістарычнай вобласці Беарн і французскага дэпартамента Атлантычныя Пірэнеі. Горны курорт і цэнтр зімовых відаў спорту. Насельніцтва: 78732 жыхароў (на 1999 год).
Геаграфія
Па размешчаны на краю плато, якое ўзвышаецца на 40 метраў над ручаем По, які спускаецца са схілаў Пірэнеяў. З галоўнай вуліцы горада — бульвара Пірэнеяў даўжынёй 1600 метраў — адкрываецца від на заснежаныя горныя вяршыні. На эмблеме горада намалявана знакамітая вяршыня Пік дзю Мідзі д’Асо.
Гісторыя
Па быў заснаваны ў XI стагоддзі. Назва азначае на мясцовым дыялекце «загарадзь». У XVI стагоддзі замак По стаў улюблёнай рэзідэнцыяй манархаў Навары з дому Альбрэ; тут нарадзіўся будучы кароль Генрых IV (як, зрэшты, і заснавальнік шведскай дынастыі Бернадотаў — Карл XIV).
У XX стагоддзі адбываецца індустрыялізацыя — узнікаюць прадпрыемствы аэракасмічнай і газаздабыўнай прамысловасці. C 1901 года ў По штогод праводзяцца аўтагонкі.
Калядны боршч з вушкамі
Калядны (вігілійны) боршч з вушкамі — адмыслова прыгатаваны чырвоны боршч з поснымі вушкамі, які з’яўляецца традыцыйным польскім, украінскім і беларускім супам, які падаецца напярэдадні Калядаў.
Калядны боршч адрозніваецца ад чырвонага, прыгатаванага на працягу года. Гэта чысты велікапосны боршч, то бок прыгатаваны без выкарыстання мясных інгрэдыентаў, акрамя. Чысты вялікапосны боршч рыхтуюць з агародніннага булёну і у спалучэнні з адварам  і бураковым квасам. Паводле некаторых рэцэптаў, напрыклад, паводле Мікалая Рэя, буракі, прызначаныя для булёну, трэба папярэдне. Запраўляюць боршч соллю і цукрам. Адсутнасць перцу ў супе дазваляе дадаваць больш вострыя дабаўкі. Гатовы боршч павінен быць кісла-салодкім, празрыстым, інтэнсіўна-чырвонага колеру.
Па частцы рэцэптаў рыхтуецца адразу адзін адвар (з гародніны і грыбоў). прапаноўвала дадаткова ўзбагачаць прыгатаваны адвар рыбнай галавой, салёным (гэта значыць сушаным) кропам і расцёртым часнаком. Часам (напрыклад, па Дысловай) згадваецца, што ў суп дадаецца нарэзаныя вараныя буракі і абсмаленая цыбуля. Радзей калядны боршч запраўлялі абсмажанай на алеі гародніне  — тады атрыманы суп не будзе празрыстым і інтэнсіўна чырвоным.
Квашаныя буракі часта рыхтуюцца нават за два тыдні да Вігіліі. Яшчэ адзін спосаб подкісліць боршч — дадаць, , або кіслы кампот з вішні. Выкарыстанне воцату для падкіслення не рэкамендуецца. У апошні час усё часцей чырвоны боршч гатуюць з.
Традыцыйная для вушак напярэдадні Каляд можа складацца з, цыбулі,  або. Акрамя вушак, калядны боршч падаюць часам з або запечаныя.
Каталіцтва ў Эстоніі
Каталіцкая царква Эстоніі з'яўляецца частка сусветнай Каталіцкай царквы.
Паводле даных перапісу насельніцтва 2000 года ў краіне пражывае 5 745 чалавек, якія дэкларавалі сваё каталіцкае веравызнанне, гэта значыць каля 0,5 % насельніцтва. Сайт catholic-hierarchy.org прыводзіць тую ж лічбу на 2008 год.
Гісторыя
Хрысціянства пачало пранікаць на тэрыторыю сучаснай Эстоніі ў XI стагоддзі, гэта пацвярджаюць як археалагічныя, так і пісьмовыя сведчанні. Так прыкладна ў 1070 годзе архібіскуп брэменскі прызначыў эстам і фінам біскупа. У пачатку XIII стагоддзі тэрыторыя сучаснай Эстоніі была заваявана дацкімі і нямецкімі крыжакамі, за гэтым рушыла ўслед гвалтоўная хрысціянізацыя эстаў, якая ў цэлым скончылася да 1227 года
У першай палове XVI стагоддзя на тэрыторыі сучаснай Эстоніі шырокае распаўсюджанне атрымаў рэфармацыйны рух, а ўплыў каталіцтва стаў згасаць. У другой палове XVI стагоддзя амаль уся Эстонія была заваявана шведамі, пасля чаго каталіцтва было цалкам забаронена, а афіцыйнай царквой стала лютэранская. У 1559—1645 гадах каталіцтва на тэрыторыі сучаснай Эстоніі існавала толькі ў паўднёвай вобласці — Лівоніі, якая тады была падпарадкавана Вялікаму Княству Літоўскаму. З 1710 года ў выніку Паўночнай вайны Эстонія знаходзіцца пад уладай Расійскай імперыі. Пасля далучэння эстляндскіх зямель да Расійскай імперыі Пётр I аднавіў правы нямецкай арыстакратыі, страчаныя ёю пры шведскім кіраванні, уключаючы свабоду сумлення. У канцы XVIII стагоддзя ў Эстоніі налічвалася каля 300 каталікоў, галоўным чынам сярод нямецкага дваранства. XIX стагоддзе стала перыядам адноснага адраджэння каталіцкай веры ў Эстоніі, у 1845 годзе была асвячона царква ў Таліне, у 1899 годзе — у Тарту.
Пасля здабыцця незалежнасці ў 1918 годзе дзяржава гарантавала грамадзянам свабоду сумлення. Святы Прастол прызнаў Эстонію 10 кастрычніка 1921 года. У 1924 годзе ўтворана апостальская адміністратура Эстоніі. З 1931 па 1942 год яе ўзначальваў Эдуард Профітліх. У 1936 годзе ён стаў першым у гісторыі эстонскім каталіцкім біскупам. Эдуард Профітліх памёр у 1942 годзе ў савецкай турме, у наш час ідзе працэс яго беатыфікацыі.
Да моманту, калі Эстонія ў 1940 годзе была далучана да СССР, у краіне налічвалася каля 5 тысяч каталікоў. У савецкі перыяд Каталіцкая царква ў Эстоніі падвяргалася рэпрэсіям як і іншыя рэлігійныя рухі, былі зачынены ўсе храмы, акрамя дзвюх, многія святары прайшлі праз турмы і лагеры.
Сучасны стан
Каталіцкая царква ў Эстоніі арганізацыйна аб'яднана ў апостальскую адміністратуру Эстоніі. Паводле звестак на 2008 год у краіне налічвалася 5 745 каталікоў, 14 святароў, 4 манаха (адзін францысканец і тры дамініканцы, з іх 2 іераманахі), 20 манашак і 9 прыходаў. Апостальскую адміністратуру з 1 красавіка 2005 года ўзначальвае Філіп Жан-Шарль Журдан. Кафедральным саборам апостальскай адміністратуры Эстоніі з'яўляецца сабор Святых Пятра і Паўла ў Таліне.
Паводле звестак перапісу 2000 года каталікі Эстоніі размяркоўваліся па нацыянальнасці наступным чынам: эстонцы — 1736, палякі — 867, беларусы — 831, літоўцы — 749, рускія — 713, украінцы — 290, латышы — 182, фіны — 77, немцы — 73, іншыя — 227.
Каталіцкія прыходы існуюць у Таліне, Тарту, Пярну, Валзе, Ахтмэ, Нарве, Сіламяэ, Ракверэ і Ківіылі. У Таліне таксама размешчаны адзіны ў краіне грэка-каталіцкі прыход, які адміністрацыйна адносіцца да Украінскай грэкакаталіцкай царквы.
Самым вядомым каталіцкім збудаваннем краіны з'яўляецца кляштар Святой Біргіты, пабудаваны ў 1407 годзе і разбураны у час Лівонскай вайны рускімі войскамі ў XVI стагоддзі. У 2001 годзе побач з руінамі старажытнага кляштара быў пабудавана новы кляштарны будынак, дзе ў наш час пражываюць 8 манашак-брыгітак.
Х’юстан Рокетс
Х'юстан Рокетс (Houston Rockets) — прафесійны баскетбольны клуб, які выступае ў Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі. Каманда была заснавана ў 1967 годзе. Клуб базіруецца ў горадзе Х’юстан, штат Тэхас.
Чэмпіёны ў 1994, 1995
Аксу (раён Біржан сал)
Аксу — аул у раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Аксускай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 109 км на ўсход ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114531100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 471 чалавекі (264 мужчыны і 207 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 270 чалавекі (139 мужчын і 131 жанчына).
Марына Іванаўна Цвятаева
Мары́на Іва́наўна Цвята́ева (Марина Ивановна Цветаева;, Масква, Расійская імперыя — , Ялабуга, СССР) — вядомая руская паэтэса, празаік, перакладчыца.
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і прафесара Маскоўскага ўніверсітэта, філолага і ўсходазнаўцы Івана Цвятаева. Маці, Марыя Мэйн была піяністкай. Дзіцячыя гады паэтэсы прайшлі ў Маскве і Тарусе (Калужская вобласць). Пісаць вершы Марына пачала ва ўзросце шасці гадоў. У 1906 яе маці памерла ад туберкулёзу, Марына разам з сястрой Анастасіяй засталіся пад апекай бацькі. Праз хваробу маці сям’я падоўгу жыла ў Італіі, Швейцарыі і Германіі. Пачатковую адукацыю Марына атрымала ў Маскве, пасля вучылася ў пансіёнах Лазаны (Швейцарыя) і Фрайбурга (Германія). У шаснаццаць гадоў пабывала ў Парыжы, каб праслухаць у Сарбоне кароткі курс лекцый па старафранцузскай літаратуры.
У 1910 годзе Марына за ўласныя грошы выдала свой першы зборнік вершаў «Вечаровы альбом» («Вечерний альбом») і ў тым жа годзе напісала свой першы крытычны артыкул «Чарадзейства ў вершах Брусава» («Волшебство в стихах Брюсова»). Праз два гады выйшаў наступны зборнік М. Цвятаевай — «Чароўны ліхтар» («Волшебный фонарь», 1912).
Пачатак творчасці Цвятаевай звязаны з колам маскоўскіх сімвалістаў. Пасля знаёмства з Валерыем Брусавым і Элісам паэтка ўдзельнічае ў дзейнасці гурткоў і студыяў пры выдавецтве «Мусагет». На раннія творы Цвятаевай паўплывалі Някрасаў, Брусаў і Валошын.
У 1911 годзе Марына Цвятаева пазнаёмілася з Сяргеем Эфронам і ў студзені 1912 году выйшла за яго замуж. У тым жа годзе ў іх нарадзілася дачка Арыядна (Аля).
У 1913 годзе выйшаў трэці зборнік вершаў М. Цвятаевай — «З дзвюх кніг» («Из двух книг»).
У 1914 годзе Цвятаева пазнаёмілася з паэткай і перакладчыцай Соф’яй Парнок; іх стасункі доўжыліся да 1916 году (калі яны разышліся і Марына вярнулася да мужа). Цвятаева прысвяціла Парнок цыкл вершаў «Сяброўка» («Подруга»).
У Цвятаевай і Эфрона ў 1917 годзе нарадзілася дачка Ірына, якая памерла ў прытулку ад голаду ва ўзросце трох гадоў. Гады Грамадзянскай вайны былі для паэткі вельмі цяжкімі. Сяргей Эфрон служыў у Белай арміі. У гэтыя гады з’явіўся цыкл вершаў «Лебядзіны стан», прасякнуты спачуваннем да белага руху.
У траўні 1922 Марыне Цвятаевай і яе дачцэ Арыядне дазволілі з’ехаць за мяжу — да мужа, які пасля разгрому Дзянікіна стаў студэнтам Пражскага ўніверсітэта. Спачатку М. Цвятаева з дачкой жылі ў Берліне, пасля тры гады ў прадмесцях Прагі. У Чэхіі напісаныя «Паэма Гары» і «Паэма Канца». У 1925, пасля нараджэння сына Георгія, сям’я перабралася ў Парыж, дзе Эфрона абвінавачваюць у тым, што ён завербаваны НКУС і ўдзельнічаў у змове супраць Льва Сядова, сына Льва Троцкага.
Большая частка створанага ў эміграцыі засталася нявыдадзенай. У 1928 годзе ў Парыжы пабачыў свет апошні прыжыццёвы зборнік вершаў «Пасля Расіі» («После России»), куды ўвайшлі вершы 1922-25 гадоў.
У адрозненне ад вершаў, якія не мелі ў эмігранцкім асяроддзі прызнання, проза М. Цвятаевай была папулярнай і заняла першае месца ў яе творчасці. У гэты час выдадзеныя «Дом ля Старога Пімена» (1934), «Маці і музыка» (1935), «Мой Пушкін» (1937), «Аповесць пра Сонечку» (1938), успаміны пра Валошына «Жывое пра жывое» (1933), пра Андрэя Белага «Палонны дух» («Пленный дух», 1934), пра Міхаіла Кузміна «Вецер з іншых мясцінаў» («Нездешний ветер», 1936).
З 1930-х гадоў Марына Цвятаева з сям’ёй жыве амаль у галечы. У 1937 Арыядна выехала ў Маскву, атрымаўшы магчымасць вярнуцца на радзіму. 10 кастрычніка таго ж году з Францыі збег Эфрон, які быў замешаны ў замоўленым палітычным забойстве. У 1939 годзе паэтка таксама вярнулася ў СССР. Па прыездзе жыла на лецішчы НКУС у Болшаве. 27 жніўня была арыштаваная Арыядна, 10 кастрычніка — Эфрон. У жніўні 1941 года Сяргея Эфрона расстралялі, Арыядна была рэабілітаваная ў 1955 годзе пасля пятнаццаці гадоў рэпрэсій.
У апошнія гады паэтка амаль не пісала вершаў і займалася перакладамі. Была ў эвакуацыі ў горадзе Ялабуга. Скончыла жыццё самагубствам.
Беларускія пераклады
Сярод перакладчыкаў Цвятаевай на беларускую мову — Пятро Макарэвіч, Андрэй Хадановіч, Валянціна Аколава, Лявон Баршчэўскі.
Карная аперацыя «Паляванне на качак»
Паляванне на качак (Entenjagd) — кодавая назва карнай аперацыі нямецка-фашысцкіх захопнікаў супраць партызан і мясцовага насельніцтва ў Бялыніцкім, Круглянскім і Шклоўскім раёнах 16—19 кастрычніка 1943 года.
Праводзілася сіламі выведзенымі з аперацыі «Паляванне на зайцоў», узмоцненымі батальёнамі 638-га і 350-га палкоў, артылерыйскай групай і іншымі з мэтай «уціхамірвання» раёна ад Талачына да Круглага. Задума аперацыі заключалася ў тым, каб намнога большымі сіламі на паўночным усходзе ад вёскі Галоўчын Бялыніцкага раёна стварыць «кацёл» і ўдарамі з чатырох напрамкаў пры падтрымцы авіяцыі знішчыць партызан. Аднак гэтая аперацыя, як і аперацыя «Паляванне на зайцоў», не мела поспеху. Партызаны выйшлі з «катла» на флангі і ў тылы карнікаў, працягваючы наносіць удары па камунікацыях 4-й арміі. 19 кастрычніка акупанты захапіўшы каля 300 мясцовых грамадзян для выкарыстання на будаўніцтве ўмацаванняў і вывазу ў Германію, абрабаваўшы вёскі, пачалі адыход з раёна аперацыі. Нямецкае камандаванне вымушана было часова адмовіцца ад правядзення буйнамаштабных карных аперацый. У другой палове кастрычніка гітлераўцы правялі ў раёне аховы тылу 4-й арміі 418 патрульных акцый, 183 засады на партызан, 64 аперацыі па размініраванню дарог і, як і раней, былі вымушаны пастаянна выкарыстоўваць 106 ахоўных каманд для суправаджэння транспартаў.
Горна-Алтайск
Горна-Алтайск (Горно-Алтайск) — горад (з 1928) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Рэспублікі Алтай. Насельніцтва 53,5 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1830 годзе. Да 1932 года называўся Улала (Улала), з 1938 да 1948 года — Айрот-Тура (Ойрот-Тура). Горад размешчаны ў паўночна-заходняй частцы рэспублікі, на тэрыторыі Маймінскага раёна. Адлегласць ад Горна-Алтайска да Масквы — 3641 км, да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Бійск — 100 км. Вядзецца (2007) праектаванне чыгункі Бійск — Горна-Алтайск.
Кевелар
Кевелар (ням. Kevelaer) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Клевэ. Насельніцтва складае 28,3 тыс. чалавек (2009); ў 2000 г. — 26,8 тысяч. Займае плошчу 100,6 км². Афіцыйны код — 05 1 54 032. Горад падпадзяляецца на 5 гарадскіх раёнаў.
Дзявочы вінаград
Дзявочы вінаград, дзікі вінаград (Parthenocissus) — род кветкавых раслін сямейства.
Апісанне
Дрэвавыя лістападныя, рэдка шматтадовазялёныя ліяны з лазячымі сцябламі. Лісце зубчастае, цёмна-зялёнае, на доўгіх чаранках, увосень набывае пурпуровы колер. Кветкі дробныя, зеленаватыя, двухполыя або толькі мужчынскія, з недаразвітай завяззю, сабраныя ў паўпарасоніхі ці шчыткі. Плод — дробная шарападобная цёмна-шызая ягада.
Пашырэнне
Адрозніваецца 15 відаў. Пашыраны ва ўмераных паясах Паўночнай Амерыкі, ва Усходняй Азіі і на Гімалаях. На тэрыторыі Беларусі інтрадукаваны 3 віды:, ,.
Асаблівасці біялогіі
Размнажаюцца атожылкамі, чаранкамі, насеннем.
Выкарыстанне
Дэкаратыўныя расліны. Вырошчваюцца для ўпрыгожання балконаў і фасадаў будынкаў, альтанак.
Закон адваротных квадратаў
У фізіцы закон адваротных квадратаў — гэта закон, які сцвярджае, што значэнне некаторай фізічнай велічыні ў дадзенай кропцы прасторы адваротна прапарцыянальна квадрату адлегласці ад крыніцы поля, якое характарызуе гэтая фізічная велічыня.
Абгрунтаванне
Закон адваротных квадратаў у агульным выпадку выкарыстоўваецца і ў дачыненні, калі лініі дзеяння некаторай сілы, або энергія ці іншая велічыня, якая захоўвае поўнае значэнне, разыходзіцца (распаўсюджваецца) у радыяльным кірунку ад крыніцы. Па меры таго, як плошча сферы (якая вызначаецца па формуле 4 \pi r^2) расце прапарцыянальна квадрату адлегласці ад крыніцы (радыусу сферы), і як выпушчанае выпраменьванне выдаляецца ўсё далей ад крыніцы, гэта выпраменьванне павінна праходзіць праз паверхню, плошча якой расце прапарцыянальна квадрату адлегласці ад крыніцы. Такім чынам, інтэнсіўнасць выпраменьвання, якое праходзіць праз адну і тую ж плошчу, адваротна прапарцыянальная квадрату адлегласці ад крыніцы.
Гравітацыя
Гравітацыя — гэта ўзаемадзеянне паміж двума аб'ектамі, якія валодаюць масамі. Такія аб'екты падпарадкоўваюцца закону сусветнага прыцягнення :
Калі размеркаванне мас у пэўным матэрыяльным некропкавым аб'екце валодае сферычнай сіметрыяй, то такі аб'ект можа разглядацца як кропкавая маса (матэрыяльны пункт).
Як закон адваротных квадратаў закон сусветнага прыцягнення быў ​​сфармуляваны ў 1645 Ісмаэлям Буйё (Буліяльдам). Гэта адрознівалася ад здагадкі Ёгана Кеплера аб адваротна прапарцыянальнай залежнасці ад адлегласці. Але Буліяльд не прызнаваў справядлівасць ні другога і трэцяга законаў Кеплера, ні рашэнні Хрысціяна Гюйгенса для руху па акружнасці. Буляальд лічыў, што сонца прыцягваецца у афеліі і адштурхваецца ў пэрыгеліі.
Роберт Гук і Джавані Альфонса Барэлі у 1666 г. падрабязна апісалі гравітацыйную сілу як прыцягальную сілу. У лекцыі ў 1670 Гук патлумачыў, што гравітацыя ўласцівая «ўсім нябесным целам» і ўвёў прынцып, які сцвярджае, што сіла гравітацыі меншае з адлегласцю. Да 1679 Гук прыйшоў да высновы, што гравітацыя мае адваротна прапарцыянальную залежнасць квадрату адлегласці. Ён паведаміў гэта ў лісце да Ісаака Ньютана. Гук быў досыць рэзкі, нягледзячы нават на тое, што ў сваёй працы «Пачаткі» Ньютан прызнаў, што Гук разам з Рэнам і Галеем незалежна адзін ад аднаго ўжывалі закон адваротных квадратаў для сонечнай сістэмы, таксама як аддаў даніну павагі Буліяльду.
Электрастатыка
Сіла прыцягнення або адштурхвання, якая дзейнічае паміж двума зараджанымі часціцамі, у даданне да прама прапарцыянальнай залежнасці ад здабытку зарадаў, з'яўляецца адваротна прапарцыянальнай квадрату адлегласці паміж імі. Гэта зацвярджэнне вядома пад назвай закона Кулона.
Святло і іншыя віды электрамагнітнага выпраменьвання
Інтэнсіўнасць святла (гэта значыць, энергія, якая прыходзіцца на адзінку плошчы ў адзінку часу) або іншых лінейных хваль, выходных ад кропкавай крыніцы адваротна прапарцыянальная квадрату адлегласці ад крыніцы. Гэта значыць, напрыклад, што аб'ект, перамешчаны на адлегласць у 2 разы большую ад крыніцы, атрымлівае толькі чвэрць той магутнасці, якую ён атрымліваў у першапачатковым становішчы.
Напрыклад, інтэнсіўнасць сонечных прамянёў складае 9140 Вт на квадратны метр на арбіце Меркурыя, але толькі 1370 Вт на арбіце Зямлі (на тую ж плошчу) — трохразовае павелічэнне адлегласці цягне дзевяціразовае памяншэнне інтэнсіўнасці сонечных прамянёў.
Варта адзначыць, што ў адрозненне ад інтэнсіўнасці і ад поля ў статычным выпадку, амплітуда напружанасці электрычнага поля і магнітнай індукцыі ў электрамагнітнай хвалі ад кропкавай крыніцы падае адваротна прапарцыянальна першай ступені адлегласці :
Фатографы і тэатральныя майстры па свеце выкарыстоўваюць закон адваротных квадратаў для выбару аптымальнага месца становішча асвятляльных прыбораў.
Закон адваротных квадратаў можа быць ужыты толькі для кропкавых крыніц святла; найбольш распаўсюджаныя ў памяшканнях цыліндрычныя лямпы дзённага святла не з'яўляюцца кропкавымі крыніцамі, і таму да іх нельга ўжываць закон адваротных квадратаў, у адрозненне ад большасці іншых крыніц штучнага выпраменьвання.
Закон адваротных квадратаў мае некаторае значэнне ў дыягнастычнай рэнтгенаграфіі і радыяцыйнай тэрапіі для разліку дозы апраменьвання. Аднак гэтая прапарцыянальнасць не выконваецца ў практычных выпадках, нягледзячы нават на тое, што памеры крыніц апраменьвання нашмат менш адлегласцей да аб'екта апрамянення.
дзе
Прыкладанні ў тэорыі поля
Для бязвіхурнага вектарнага поля ў трохмернай прасторы закон адваротных квадратаў звязаны з тым уласцівасцю, што дывергенцыя звяртаецца ў нуль звонку крыніцы.
Марсель Лефеўр
Марсель Лефеўр — імя (у розных напісаннях на французскай мове) некалькіх асобаў:
NGC 2722
NGC 2722 (іншыя абазначэнні — NGC 2733, MCG -1-23-14, IRAS08562-0330, PGC 25221) — галактыка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 2722, NGC 2733.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Тамаш Шэвяроўскі
Тамаш Шэвяроўскі (30-40-я гг. XVII ст., Мінск―1699, Быцень) ― першы вядомы беларускі кампазітар Вялікага Княства Літоўскага, прадстаўнік ўсходнеславянскага барока, дырыжор, спявак, педагог.
Біяграфія
Звесткі аб Шэвяроўскам сустракаюцца ў спісах XVIII стагоддзя з біяграфіямі вядомых манахаў-уніятаў. Нарадзіўся ў мінскай уніяцкай сям’і. Вучыўся філасофіі і тэалогіі ў Віленскай езуіцкай Акадэміі. У 1660-х гг. займаўся кампазітарскай і выкладчыцкай дзейнасцю. Сучаснік больш вядомага кампазітара Мікалая Дылецкага. У 1670-1680-я гг. рэгент капэлы кіеўскага уніяцкага мітрапаліта Кіпрыяна Жахоўскага.
Са сваей капэлай выступаў на соймах Рэчы Паспалітай, удзельнічаў у Пантыфікальнай каталіцкай месе, якая праводзілася рымскім пантыфікам. Пасля скону Жахоўскага, прыняў пастрыг ў Віленскім Свята-Траецкім манастыры з імем Тэадор. Займаў кіруючыя пасады ў Полацку і Бяле Кракаўскай, але музычных заняткаў не пакідаў: кіраваў хорамі і выкладаў царкоўныя спевы. Памёр у Быценскім уніяцкім манастыры.
Творчасць
Пра матэты Шэвяроўскага дзеля грэка-каталіцкага набажэнства, створаных на царкоўнаславянскія тэксты, даследчыкі ведалі толькі па дакументах. У канцы XX стагоддзя ў архівах былі знойдзены два сачыненні: шасцігалосная Літанія (Ларэтанская) і цыкл васьмігалоснай Вячэрні. Мотэты рэканструяваныя пецярбургскім кампазітарам І. В. Мацыеўскім і беларускім музыказнаўцам І. В. Герасімавай.
У кастрычніку 2012 года ў творах X Львоўскага фестывалю старажытнай музыкі ўпершыню прагучалі творы Тамаша Шэвяроўскага.
Герберт Хунгер
Герберт Хунгер ( — ) — аўстрыйскі візантыніст.
Біяграфія
Хунгер нарадзіўся і памёр у Вене. З 1973 па 1982 год ён займаў два тэрміны запар пост прэзідэнта Аўстрыйскай акадэміі навук.
Медзярыт
Медзярыт — гравюра на медзі, распаўсюджаная ў Беларусі і збольшага на Украіне ў XVII—XVIII стст. Выконвалася з дапамогай тручэння металу моцнай гарэлкай.
Медзярыт у картаграфіі і кнігавыдавецтве
Першыя медзярыты на беларускія тэмы замаўляліся за мяжой: Карта Полацкай зямлі, План Полацка (Рым, 1579), Карта Беларусі і Літвы (Амстэрдам, 1613).