cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Генерал арміі (СССР)
Гісторыя звання
Акрамя таго, з 1970-х гадоў становіцца звычайным прысваенне гэтага звання палітпрацаўнікам і супрацоўнікам органаў дзяржаўнай бяспекі (раней такія прыклады былі адзінкавымі). Названыя прычыны прыводзяць да росту колькасці асоб, якія атрымліваюць гэта званне ў мірны час: калі з 1950 па 1969 год званне генерала арміі атрымалі толькі 39 чалавек, то з 1970 па 1991 — ужо 64. Пачынаючы з 1967 года ўжо не абыходзіцца ніводнага года без прысваення звання генерала арміі. Трохі павялічваецца сярэдні ўзрост генералаў арміі (на час прысваення) — з 57 гадоў (1950—1960-я) да 59 гадоў (1970—1980-я).
Усяго званне «генерал арміі» за 1940—1991 гады было прысвоена 133 военачальнікам, бoльшая частка якіх займала камандныя пасады, значная колькасць — таксама штабныя і тылавыя. З іх 31 военачальніку пасля было прысвоена званне Маршала Савецкага Саюза, а яшчэ аднаму — У. Ф. Талубка — званне Галоўнага маршала артылерыі. Самым маладым генералам арміі быў І. Д. Чарняхоўскі, які атрымаў званне за тры дні да свайго 38-годдзя, самым пажылым у момант прысваення — намеснік старшыні КДБ Г. К. Цынёў, якому званне было прысвоена ў 71-гадовым узросце. Даўжэй за ўсіх меў гэта званне І. У. Цюленеў — 38 гадоў, самы нядоўгі час, 12 дзён, быў генералам арміі У. Я. Калпакчы, які атрымаў званне 5 мая 1961 года, а 17 мая загінуў. А. М. Васілеўскаму 16 лютага 1943 года, усяго праз 29 дзён пасля звання генерала арміі (18 студзеня 1943 г.), было прысвоена званне Маршала Савецкага Саюза.
Адпаведныя званні
У родах войскаў званню генерала арміі з 1943 гады адпавядалі званні маршала авіяцыі, маршала артылерыі, маршала бранятанкавых войскаў, маршала інжынерных войскаў, маршала войскаў сувязі. У 1984 годзе апошнія тры і ў 1993 годзе першыя два званні былі скасаваны.
У Ваенна-Марскім Флоце ў 1940—1945 і з 1962 адпаведным званнем з’яўлялася званне адмірала флоту; у 1945—1962 гадах звання, які адпавядае генералу арміі, у ВМФ не існавала.
Знакі адрознення
Знакі адрознення генерала арміі былі ўстаноўлены загадам Народнага камісара абароны № 212 ад 13 ліпеня 1940 года: пяць пазалочаных зорачак на чырвоных пятліцах; на рукавах вышытая вялікая залатая зорка, абрамленая чырвоным кантам, і адзін шаўрон (вугольнік) з шырокага 32-мм залатога галуна, а ў верхняй частцы — з чырвонага сукна — шырынёй 10 мм.
У студзені 1943 года гэтыя знакі адрознення былі адменены і ўведзены знакі адрознення на пагонах — 4 зоркі па вертыкальнай восі пагона.
У 1974—1997 гадах замест пагонаў з чатырма зоркамі былі генералам арміі былі ўстаноўлены пагоны з адной зоркай (большай, чым для астатніх генералаў, але меншай, чым для Маршалаў Савецкага Саюза) і агульнавайсковай эмблемай, а на гальштуку пры параднай форме адзення насілася Маршальская Зорка малога ўзору. Паказаныя змены ставілі мэтай пераадолець «няроўнасць» паміж генераламі арміі і роўнымі ім па статусе маршаламі родаў войскаў.
Мікалай Парфір’евіч Клаўс
Мікалай Парфір’евіч Клаўс (, Клімавічы Магілёўскай губерні — ?), беларускі дырыжор, кампазітар і піяніст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Клімавічах у 1906 годзе. Скончыў Беларускі музычны тэхнікум. Разам з ім вучыліся, між іншым, спевакі Ларыса Александроўская, Балоцін, цымбаліст Жыновіч, аўтар усенародна любімых песен «Бывайце здаровы» і «Наш тост» кампазітар Любан.
Адукацыя і пачатак музычнай кар’еры
Мікалай Клаўс, які займаўся ледзь не па 24 гадзіны ў суткі, да заканчэння вучобы дасягнуў цудоўных вынікаў. Як піяніст-канцартмайстар ён быў запрошаны на работу у беларускую оперную студыю, якую ўзглаўляў знакаміты ў свой час спявак, зорка Вялікага імператарскага тэатра Антон Баначыч. Зрабіў шэраг сумесных запісаў на грампласцінкі з цымбалістам Іосіфам Жыновічам (і гэта ў пачатку 1930-х). Актыўна канцэнтраваў, суправаджаючы на фартэпіяна выступленні маладых спевакоў — будучых салістаў беларускай оперы. А як дырыжор быў ужо на роўных са сваім непасрэдным настаўнікам — выдатным оперным маэстра, заснавальнікам опернага тэатра Ільёй Гітгарцам, які меціў Мікалаю вялікае будучае. Гітгарц адкрыў у Клаўсе прыродны дырыжорскі талент і па ўласнай ініціятыве займаўся з ім. Ужо ў канцы 1930-х Клаўса як дырыжора сучаснікі параўноўвалі з вялікім Яўгенам Мравінскім.
Высокі, сухарлявы, ён быў нязменна стрыманы, нешматслоўны, адрозніваўся вельмі добрымі манерамі, якія цудоўна спалучаліся ў ім з чалавечай прыстойнасцю. У 1939 годзе Мікалая Клаўса прызначылі галоўным дырыжорам сімфанічнага аркестра Усебеларускага радыёкамітэта. Ён адпрацаваў на гэтай пасадзе да самай вайны, паставіў і агучыў у жывым эфіры буйнейшыя музыкальна-сцэнічныя творы, сярод якіх — оперы, балеты, апереты, у тым ліку ўласнага сачынення. Гэта была тытанічная музычна-асветніцкая работа.
Ваенны час
У вайну ён апынуўся ў акупацыі: спрабаваў эвакуіравацца, пайшоў пешкі з жонкай і маленькай дачкой па Магілёўскай шашы — насустрач бамбёжкам. Ён зразумеў, што можа страціць сям’ю і загінуць сам — вярнуўся назад у разбураны, ахоплены полымем Мінск. З 1941 да 1944 года Клаўс працаваў дырыжорам сімфанічнага аркестра Мінскага гарадскога тэатра. Дапамагаў музыкантам як мог. Ратаваў яўрэеў з гета, даваў магчымасць працаваць у аркестры, усяляк прыкрываў тых аркестрантаў, якія непасрэдна ўдзельнічалі ў акцыях падпольшчыкаў. Але самай галоўнай сваёй місіяй у час акупацыі Клаўс лічыў непасрэдную работу ў тэатры. Бо ў ваенныя гады сіламі музыкантаў у разбураным Мінску ставілісь оперы «Вяселле Фігара», «Кармэн», «Севільскі цырульнік», «Цыганскі барон».
З 1944 года канцэртмайстар канцэртнай арганізацыі «Венета» ва Усходняй Германіі.
Арышт і пераслед
У 1948 годзе яго арыштавалі, абвінавацілі ў здрадзе радзіме і антысавецкай агітацыі. І прыгаварылі спачатку да растрэлу, а потым пасля перагляду справы — да 25 год пазбаўлення свабоды. Прысуд ён адбываў у Інцінскім МінЛАГе, працаваў газамершчыкам у шахце. Якісьці зняволены-інжынер з рэшткаў вадасцёкавай трубы змайстраваў цуда-механізм, які накочваў на звычайную паперу нотныя лінейкі. У тым жа лагеры знаходзіўся Аляксей Каплер, мужык Святланы Алілуевай, зяць Сталіна. Каплер працаваў з лагернай поштай і забяспечыў Клаўса па яго просьбе фанернымі вечкамі ад пасылачных скрынак. Менавіта яны паслужылі матэрыялам для пераплёта нот, якія цудам удалося захаваць пасля вызвалення. У лагеры, акрамя сачынення ўласнай музыкі, Клаўс аднавіў па памяці партытуру оперы Лысенкі «Наталка-полтавка» і сіламі зняволеных у 1950 годзе паставіў яе.
Клаўс запісаў па памяці і драматычныя фартэпіянныя балады, якія былі напісаны ў «Амерыканцы» (так неафіцыйна называюць СІЗА на вуліцы Валадарскага): «Шаги времени» і «Солнечный луч, играющий пылинкой». Ён запомніў і, калі знаходзіўся ў зняволенні, перанёс на паперу кантату «Под Северным сиянием» на вершы вядомага рускага паэта Яраслава Смелякова, які сядзеў з ім у лагеры. У 1998 годзе вядомыя беларускія музыканты Віктар Скарабагатаў, Ганна Каржанеўская, Алег Крымер гэтыя ноты і запісалі на радыё. Пасля вызвалення і поўнай рэабілітацыі Клаўс застаўся ў Рэспубліцы Комі — у Сыктыўкары яму прапанавалі пасаду галоўнага дырыжора. Там Мікалай Клаўс адпрацаваў восем гадоў, амаль да выхада на пенсію ў 1966 годзе. Ён здзейсніў пастаноўкі дзесяткаў оперных і балетных спектакляў, і ў Сыктыўкары яго памятаюць і зараз. Апошнія тры дзясяткі гадоў ён жыў у Калузе. Спачатку паспяхова супрацоўнічаў у якасці канцэртмайстра ў філармоніі, а пасля займаўся на даму са спевакамі-аматарамі. Рабіць гэта з кожным годам было ўсё цяжэй не толькі з-за старасці: яшчэ ў лагеры пасля пакут святлом у карцары ён стаў страчваць зрок. А калі памерла жонка, у пачатку 1990-х, аслеп канчаткова.
Міраслаў Крышчукайціс
Міраслаў Крышчукайціс (, г. Ваўкавыск —, г. Варшава, Польшча) — удзельнік Варшаўскага паўстання, капітан Арміі Краёвай, «ціхацемны» пад псеўданімам «Шэры».
Біяграфія
У 1939 годзе не быў мабілізаваны ў армію і перабраўся ў Румынію, а затым Францыю, Англію. У Францыі служыў у 2-й стралковай дывізіі пяхоты, у Вялікабрытаніі ў 1-й стралковай брыгадзе, затым інструктар ў 6-м аддзеле Генеральнага штаба. Праходзіў стажыроўку па дыверсійнай дзейнасці і інтэнданцтву.
31 студзеня 1943 годзе прыняў прысягу. У ноч з 16 на 17 верасня 1941 года перакінуты на тэрыторыю Польшчы ў складзе групы з васьмі чалавек падчас лётнай аперацыі «Неон 3». Пасля дэсантавання размеркаваны ў сапёрны аддзел Арміі Краёвай на пасаду начальніка аддзялення ва ўпраўленні тэхнічных даследаванняў. Падчас Варшаўскага паўстання начальнік сапёрскай службы Паўднёва-Цэнтральнага падабвода.
Загінуў 17 верасня 1944 года на вуліцы Макатоўскай ад мінамётнага залпу. Пахаваны на варшаўскіх Павонзках (25A-8-8).
Памяць
Яго імя занесена на сцяну памяці ў музеі Варшаўскага паўстання (нумар 36 у 132-й калоне).
Дуднік
Батанічнае апісанне
Двугадовыя або шматгадовыя травяністыя расліны, якія маюць стрыжнёвыя карані. Сцябло дудчатае, 30—90 см даўжынёй.
Кветкі дробныя белыя, зелянява-жоўтыя або ружаватыя, сабраны ў складаныя парасоны. Пялёсткі ланцэтападобныя або эліптычныя.
Плод пляскаты са спінкі, з 10 крылападобнымі краявымі рэбрамі, шырокакрылы віслаплоднік.
Распаўсюджанне і экалогія
Радзімай расліны лічаць поўнач Еўразіі. Прадстаўнікі роду растуць у Паўночным паўшар’і і Новай Зеландыі.
Расліны аддаюць перавагу лугам, рэдкалессям, палянам і ўзлескам.
Выкарыстанне
У каранях многіх відаў змяшчаюцца кумарын і дубільныя рэчывы. Некаторыя віды выкарыстоўваюцца як лекавыя расліны, а таксама ў кандытарскай і лікёра-гарэлачнай прамысловасці.
Віды
Паводле сайта The Plant List на 2013 год, род больш 115 відаў.
Некаторыя з іх :
Род, які раней вылучаўся, у цяперашні час уключаны ў род Дуднік. Віды роду і адпавдныя ім віды роду :
Рабаул
Рабаул (Rabaul) — порт на паўночна-ўсходнім беразе вострава Нов. Брытанія ў складзе дзяржавы Папуа-Новая Гвінея. Горад знаходзіцца на тэрыторыі правінцыі Усходняя Новая Брытанія, у мінулым быў яе адміністрацыйным цэнтрам. Насельніцтва — 3885 чалавек.
Падчас Ціхаакіянскай вайны ў Рабауле размяшчалася вельмі важная японская ваенная база — месца базавання паветраных сіл. Японцамі былі выкапаныя шматлікія падземныя збудаванні (агульная працягласць амаль 576 км).
19 верасня 1994 у выніку вывяржэння вулкана Тавурвур горад Рабаул быў амаль цалкам засыпаны попелам. Мноства людзей загінула; большасць будынкаў апынуліся разбураныя. Хоць частка горада і была пазней адноўлена, насельніцтва яго пасля катастрофы скарацілася больш чым на траціну.
Аляска
Аляска (Alaska) — штат ЗША, які знаходзіцца на паўночным захадзе Паўночнай Амерыкі. Не мае агульнай мяжы з іншымі штатамі. Самы вялікі штат па плошчы.
Геаграфія
Штат знаходзіцца на ўзбярэжжы Ціхага і Паўночнага Ледавітага акіянаў. Аддзяляецца ад Расіі Берынгавым пралівам. Ад асноўнай часткі ЗША аддзелены тэрыторыяй Канады. Акрамя мацерыковай часткі займае Алеуцкія астравы, архіпелаг Аляксандра і інш.
Хрыбет Брукса. Арктычная нізіна.
Сталіца штата — горад Джуна. Найбуйнейшы горад — Анкарыдж. Іншыя населеныя пункты: Сітка, Кадзьяк, Нікалаеўск.
Гісторыя
На думку многіх вучоных, продкі сучасных карэнных жыхароў Аляскі (індзейцаў, эскімосаў, алеутаў) паходзяць з Паўночна-Усходняй Азіі. У XVII стагоддзі эскімосы жылі пераважна ў прыбярэжных раёнах, алеуты — на паўвостраве, індзейцы — на паўднёва-ўсходнім узбярэжжы (тлінкіты і хайда) і ва ўнутраных раёнах Аляскі (атабаскі).
Smirnoff
Smirnoff — першапачаткова спіртавы завод, заснаваны ў Маскве Пятром Арсеньевічам Смірновым. Марка Smirnoff пастаўляецца ў 130 краін. Зараз належыць буйному брытанскаму вытворцу напояў Diageo. Smirnoff — самая прадаванная гарэлка і дыстыляваны спірт (сярод дарагіх) у свеце на сакавік 2006.
Кастэль-Факан’яна
Кастэль-Факан'яна (Castel Focognano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Арэца.
Насельніцтва складае 3320 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 59 чал./км². Займае плошчу 57 км². Паштовы індэкс — 52016. Тэлефонны код — 0575.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Марцін Турскі.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Барыкін
Барыкін — прозвішча.
Дзямчук
Дзямчу́к — прозвішча.
Новы Вісніч (гміна)
Но́вы Ві́сніч (Nowy Wiśnicz) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бахэнскага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Новым Віснічы. Плошча гміны складае 82,13 км². Станам на 2013 год у гміне Новы Вісніч пражывалі 13 448 чалавек, шчыльнасць — 163,7 чал./км².
Калюга 1
Калю́га 1 (, Калюга 1) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Багушэвіцкага сельсавета.
Васіль Фёдаравіч Токараў
Васіль Фёдаравіч Токараў (, Дніпроўскэ, Днепрапятроўская вобласць —, Пухавіцкі раён) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
На франтах Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1942 года — наводчык гарматы знішчальнага процітанкавага артылерыйскага палка, гвардыі малодшы сяржант.
Удзельнік вызвалення Пухавіччыны. 4 ліпеня 1944 года ўдзельнічаў у адбіцці 6 контратак праціўніка каля вёскі Вузляны Рудзенскага раёна. Замяніўшы камандзіра гарматы, адбіў 5 контратак, знішчыў каля 150 гітлераўцаў. Паранены, не пакінуў поля бою. Памёр ад ран 4 ліпеня 1944 года. Пахаваны ў г. Мар’іна Горка. Яго імем названа вуліца ў гарадскім пасёлку Каз Кемераўскай вобласці і ў горада Мар’іна Горка.
У 1950 годзе на магіле ў Мар’інай Горцы пастаўлены помнік — скульптура воіна.
Франсуа Мансар
Франсуа Мансар (François Mansart або Mansard;,  — , ) — французскі архітэктар, лічыцца не толькі буйнейшым майстрам элегантнага і стрыманага французскага барока, але і пачынальнікам традыцый класіцызму ў Францыі. Ад яго імя пайшоў архітэктурны тэрмін — мансарда.
Райхсгоф
Райхсгоф (Reichshof) — камуна ў Германіі, курорт, размешчаны ў зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Обербергіш. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 114,67 км². Афіцыйны код — 05 3 74040.
Асінавая Рошча
Асінавая Рошча (Оси́новая Ро́ща; Haapakangas) — гістарычны раён (па дадзеных Статута МУ пасёлка Паргалава — населены пункт) на поўначы Санкт-Пецярбурга, у раёне перасячэння Выбаргскай (А122) і Прыазёрскай шашы (А129), паблізу кальцавой аўтадарогі. У Асінавай Рошчы знаходзіцца сядзіба Вяземскіх.
Індыяна
Індыяна (Indiana) — штат на паўночным усходзе ЗША.
Геаграфія
Штат Індыяна мяжуе са штатамі Мічыган, Кентукі, Агая і Ілінойс. Знаходзіцца на беразе возера Мічыган.
Сталіца і найбуйнейшы горад штата — Індыянапаліс. Буйныя гарады — Форт-Уэйн, Саўт-Бенд, Індыяна.
Гісторыя
Індыяна ўвайшла ў ЗША 11 снежня 1816 года, стаўшы 19-ым штатам.
Нацыянальная бібліятэка Францыі
Нацыянальная бібліятэка (фр. Bibliothèque Nationale або BNF) — самы багаты збор франкамоўнай літаратуры ў свеце і самая буйная бібліятэка ў Францыі. Адна з найбуйнейшых бібліятэк свету. Гістарычна размяшчалася ў Парыжы на ру Рышэльё (адразу за Пале-Раяль) у ансамблі будынкаў XVII стагоддзя, пабудаваных па праекце Мансара для кардынала Мазарыні і пашыраных пасля 1854. Цяпер гэты ансамбль захоўвае толькі малую, але самую каштоўную частку дзяржаўнай бібліятэкі - Кабінет медалёў і манускрыпты. Асноўнае бібліятэчнае сховішча пабудавана ў 13-й акрузе, гэта чатыры вышынныя вежы на левым беразе Сены, узведзеныя ў форме разгорнутых кніг; сховішча носіць імя Франсуа Мітэрана. У БНФ працуюць 2700 чал., з іх 2500 чал. — поўны дзень.
Спіс будынкаў, якія належаць НБФ, у Парыжы і правінцыі:
Кароткая гісторыя
Нацыянальная бібліятэка Францыі — адна з самых старых у Еўропе. Каралеўская бібліятэка існавала ў Луўры яшчэ пры Карле V (кіраваў у 1364—1380 гг.) і налічвала 1200 рукапісаў. З часам ад гэтага збору амаль нічога не засталося, таму Людовік XI быў прымушаны пачынаць стварэнне палацавага кнігасховішча ад самага пачатку. Францыск I загадаў дастаўляць у бібліятэку па асобніку кожнай кнігі, які друкаваўся ў Францыі, а ў 1544 г. вывез увесь збор з Луўра ў Фантэнбло.
Прылессе (Талачынскі раён)
Прыле́ссе (, Прилесье) (да 30 ліпеня 1964 года Царко́вішча ) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Талачынскага сельсавета.
Да 18 сакавіка 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Плоскаўскага сельсавета, да 7 чэрвеня 1966 года — у склад Навасельскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Плоскаўскага сельсавета.
Канстанцін Вікенцьевіч Мацюшэўскі
Канстанці́н Віке́нцьевіч Мацюшэ́ўскі (, в. Палюдава Віцебскай губерні — ) — савецкі і беларускі дзяржаўны і партыйны дзеяч, старшыня Брэсцкага аблвыканкама (1964—1983), першы сакратар Магілёўскага абкама КПБ (1958—1964).
Біяграфія
Скончыў Аршанскае педагагічнае вучылішча (1938), настаўніцкі інстытут (1939), Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС (завочна). Член УКП(б) з 1940 г.
З 1938 года быў дырэктарам Раснянскага дзіцячага дома.
У 1940—1946 гадах у РСЧА. З 1946 года на партыйнай рабоце — інструктар Пінскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі, загадчык Аддзелам партыйных, прафсаюзных і камсамольскіх органаў Пінскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі, з 1948 года 2-і, пасля 1-ы сакратар Давыд-Гарадоцкага раённага камітэта КП(б) Беларусі. У 1956—1958 гг. першы сакратар Пінскага гаркама КПБ.
З 7 лютага 1958 па студзень 1963 года першы сакратар Магілёўскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі, пасля раздзялення абласных камітэтаў на сельскія і прамысловыя ўзначаліў Магілёўскі сельскі абласны камітэт КПБ, а 10 снежня 1964 года быў вызвалены ад абавязкаў Старшыні.
З 11 снежня 1964 года ўзначаліў Брэсцкі абласны выканаўчы камітэт і быў яго старшынёй да выхаду на пенсію ў 1983 годзе.
IC 1979
IC 1979 — галактыка тыпу *2 (падвойная зорка) у сузор’і Сетка.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Zippo
Zippo (Зіпа) — металічная бензінавая паветраабароненая запальніца, прызначаная для прысмальвання цыгарэт, якая вырабляецца кампаніяй «Zippo Manufacturing Company» у Брэдфардзе, штат Пенсільванія, ЗША з 1932 года.
Аляксандр Уладзіміравіч Прохараў
Аляксандр Уладзіміравіч Прохараў (,, Беларуская ССР — , , Расія) — беларускі і савецкі футбаліст (брамнік) і трэнер. Майстар спорту. За зборную СССР згуляў 3 матчы. За алімпійскую зборную СССР — 6 матчаў.
Біяграфія
Аляксандр Прохараў у 1965 пачаў гуляць у гродзенскім «Нёмане», аднак праз год перайшоў у мінскае «Дынама».
Потым абараняў колеры запарожскага «Металурга», кіеўскага «Дынама», а ў 1972 годзе перайшоў у маскоўскі «Спартак». Гэтаму клубу брамнік, які двойчы (у 1974 і 1975 гадах) удастойваўся прыза часопіса «Огонек» як лепшы брамнік СССР, аддаў амаль шэсць гадоў свайго жыцця.
У чэмпіянатах СССР згуляў 130 матчаў.
Выклікаўся ў зборную СССР, за якую правёў тры матчы.
З 1979 года Аляксандр Прохараў перайшоў на трэнерскую працу. Спачатку сезон узначальваў «Авангард» з Петрапаўлаўска. Затым трэніраваў «Меліяратар» (Кзыл-Арда), Карагандзінскі «Шахцёр», «Цаліннік» (Цалінаград) (1985), «Алімпіец» (Масква).
У пачатку 90-х гадоў перайшоў на адміністрацыйную працу. З 1996 года выконваў функцыі начальніка зборнай ветэранаў Расіі пры фондзе імя Льва Яшына.
Палакванэ
Палакванэ (Polokwane), былы Пітэрсбург (Pietersburg) — адміністрацыйны цэнтр мясцовага муніцыпалітэта Палакванэ, Раёна імя Тропіка Казярога і правінцыі Лімпопа (ПАР).
У 1840-х гадах фуртрэкеры пад кіраўніцтвам Андрыса Хендрыка Потгітэра заснавалі паселішча Злутпансбергдорп. З-за сутычак з мясцовымі плямёнамі паселішча прыйшлося пакінуць, і ў 100 км на паўднёвы ўсход яго жыхары заснавалі новае паселішча, якое назвалі Пітэрсбург у гонар Петруса Жубера. Падчас Другой англа-бурскай вайны англічане пабудавалі тут канцэнтрацыйны лагер, у якім утрымлівалася амаль 4 тыс. бурскіх жанчын і дзяцей.
23 красавіка 1992 года былы «town» афіцыйна атрымаў статус «city». 25 лютага 2005 года ўрад замяніў ранейшую англійскую назву горада на слова з мовы паўночны сота, якое мае значэнне «бяспечнае месца».
Вальдброль
Вальдброль (Waldbröl) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Обербергіш. Насельніцтва — чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 63,02 км². Афіцыйны код — 05 3 74044.
Горад падзяляецца на 64 гарадскія раёны.
Белакудранік чорны
Белаку́дранік чорны, Чорная шапка (Ballota nigra) — від кветкавых раслін з роду  сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 20—125 см з кароткім карэнішчам. Сцябло простае або галінастае, шурпатае, апушанае. Лісце пілаватае па краі, на чаранках. Кветкі дробныя, брудна-ружовага колеру, з непрыемным пахам, на кароткіх кветаносах у пазушных паўпарасоніках. Плод — чатырохарэшак.
Лекавая і меданосная расліна.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Еўропе, Паўночнай Афрыцы, Заходняй Азіі і на Каўказе. Растуць у садах і парках, каля жылля, дарог, на берагавых схілах і ў засмечаных месцах.
Нацыянальны парк Агульяс
Нацыянальны парк Агульяс (Agulhas National Park) — размешчаны на тэрыторыі ПАР, на аднайменнай раўніне Агульяс у Заходняй Капскай правінцыі ў 200 км на паўднёвы ўсход ад Кейптаўна.
Парк заснаваны 14 верасня 1998 года. Плошча — 2,10 кв. км.
Тэрыторыю запаведніка насяляюць такія рэдкія жывёлы як кіпцюрастая жаба, афрыканскі чорны кулік-сарока, паўднёвы кіт і іншыя.
Верхняя Інта
Верхняя Інта (Верхняя Инта) — пасёлак гарадскога тыпу Рэспублікі Комі Расіі. Чыгуначная станцыя. Насельніцтва пасёлка на 2010 год складала 2060 жыхароў, на 2017 год — 1059. У пасёлку размешчана адзіная ў Рэспубліцы Комі і адна з трох самых магутных вышак навігацыйнай сістэмы «Чайка».
Лугвен (князь літоўскі)
Лугвен, Лугвень, Лонгвін (сяр. XIII ст.) — князь літоўскі, пляменнік (сын сястры) Міндоўга. Аляксей Шаланда з нейкай прычыны называе яго шурынам (братам жонкі), а на генеалагічнай схеме паказвае зяцем (мужам сястры) Міндоўга.
Імя
Імя з шэрагу старабалцкіх (старалітоўскіх) двухасноўных імёнаў, якія дайшлі з індаеўрапейскай эпохі і ўласцівы іменасловам народаў індаеўрапейскага паходжання. З супольнага пруска-літоўскага антрапанімікону, пад 1399 годам згдаваецца ў прусаў як Langwenne. Аснова Lang-, у тым ліку ў імені Lang-vin’as, сустракаецца ў і літоўскім іменаслове, яе звязваюць з літ. lengvas «лёгкі, просты».
Другая аснова Vin- адна з найбольш папулярных сярод літоўскіх двухасноўных антрапонімаў, з ёй вядома каля сотні імён. Гэта аснова ў аблаўтных дачыненнях з асновай Vain-, яны паходзяць ад індаеўрапейскага *ṷei- «рушыць, імкнуцца; гнаць», ад якога і беларускія вайна, ваяваць.
Такім чынам, імя мела значэнне «той, каму лёгка ваюецца».
Біяграфія
Паводле Вячаслава Насевіча, Лунгвен меў уласную дружыну з 500 ваяроў і двор-замак з чэляддзю. Двор, магчыма, знаходзіўся на Лінкмяніскім гарадзішчы.
Упершыню (Лековнии, Лонъкогвенъ) згадваецца Галіцка-Валынскім летапісам пад 1244 годам, калі паваяваў ваколіцы Мельніцы — адступаючы са здабычай праз Пінскае княства, нягледзячы на папярэджанне ад пінскага князя Міхаіла, атрад Лугвеня быў разбіты пагоняй галіцка-валынскіх князёў паблізу Пінска, сам Лугвен уцёк паранены.
Урэшце Лугвен (Lengewin) быў выкуплены «сябрамі» за 500 паўмарак.
У 1247 годзе напаў на Вендэнскае комтурства, перамог бараніўшы яго ордэнскі атрад з 500 чалавек, у баі загінуў вендэнскі комтур і 8 братоў-рыцараў.
Згадваецца як сведка (Langwinus sororius noster — Лугвен сестрын наш) у магчыма падробленай грамаце Міндоўга ад 1260 года.
Гюльсін Анай
Гюльсін Онай (Gülsin Onay; 12 верасня 1954, Стамбул, Турцыя) — турэцкая піяністка. Дзяржаўны артыст Турцыі (1987).
Біяграфія
Гюльсін Анай грала на фартэпіяна з трох гадоў. Першыя ўрокі гры ёй дала маці.
Калі Гюльсін было шэсць гадоў, яна дала свой першы канцэрт на «TRT Radio Istanbul». Ва ўзросце 10 гадоў Гюльсін Анай атрымала дзяржаўную стыпендыю «Üstün Yetenekli Çocuklar Kanunu», якая дазволіла ёй атрымаць спецыяльную адукацыю ў Анкары, там Гюльсін выкладалі музыку Мітхат Фенмен і Ахмед Аднан Сайгун. Затым Гюльсін Анай вучылася ў Парыжскай Кансерваторыі, сярод яе выкладчыкаў былі Надзя Буланжэ і П’ер Санкан. Яна скончыла кансерваторыю ва ўзросце 16 гадоў, атрымаўшы «Premier Prix de Piano». Затым вучылася ў Гановерскай Вышэйшай школе музыкі і тэатра.
Павойнічак
Павойнічак (Elatíne, ад ἐλάτη — елка) — род аднагадовых травяністых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Аднагадовыя травяністыя расліны. Сцеблы тонкія, далікатныя, галінастыя, пакрытыя супратыўным або мутоўчата дробным лісцем.
У пазусе лісця развіваюцца адзінкавыя правільныя кветкі. Кветка складаецца з 3-5-глыбокараздзельнай чашачкі, чатырох — пяці пялёсткаў; чатырох — пяці ці васьмі — дзесяці тычынак і песціка з трыма — пяццю слупкамі; завязь верхняя, 3-5-гнездавая.
Плод — каробачка.
Тур’я (прыпыначны пункт)
Тур'я́ (, Турья)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчаны на паўночнай ускраіне вёскі Дзякаўцы, за 8,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Тур'я; на лініі Ліда — Масты, паміж п.п. Бабры і Мікелеўшчына.
Кастэльфранка-дзі-Сопра
Кастэльфранка-дзі-Сопра (Castelfranco di Sopra) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Арэца.
Насельніцтва складае 3090 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 76 чал./км². Займае плошчу 38 км². Паштовы індэкс — 52020. Тэлефонны код — 055.
Заступнікам населенага пункта лічыцца апостал Фама.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Джэймс Уістлер
Біяграфія
Вучыўся ў Расійскай імперыі і ЗША, але большую частку актыўнага жыцця правёў у Англіі. Найбольш вядомы партрэтамі сваіх сучаснікаў. Зазнаў уплыў рэалістаў у асобе свайго сябра Гюстава Курбэ і прэрафаэлітаў, а таксама японскага мастацтва. У шэрагу творчых метадаў быў блізкі да імпрэсіянізму. Адным з самых вядомых твораў Уістлера з’яўляецца партрэт яго маці: «Аранжыроўка у шэрым і чорным. Маці мастака». Аказаў уплыў на два пакаленні мастакоў у Еўропе і ў Злучаных Штатах. Быў дружны з Дантэ Расеці, Эдуардам Манэ, Клодам Манэ, Обры Бёрдслі, паэтамі Стэфанам Малармэ і Оскарам Уайльдам.
Кырджалійская вобласць
Кырджалійская вобласць — вобласць, адна з 28 абласцей Балгарыі. Код транспартных сродкаў К. Вобласць займае плошчу 3209,1 км² і мае насельніцтва 163 341 тыс. жыхароў. Адміністрацыйны цэнтр Кырджалі.
Насельніцтва
У вобласці пражывае 163 341 тыс. жыхароў, з усяго ліку балгары складаюць 55 939, туркі 101 116, 1 264 цыгане, і 5 700 жыхароў іншых нацыянальнасцей.
Абшчыны
У складзе вобласці налічваецца 7 абшчыны:
Новы Жмігруд (гміна)
Но́вы Жмі́груд (Nowy Żmigród) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ясельскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Новым Жмігрудзе. Плошча гміны складае 104,54 км². Станам на 2010 год у гміне Новы Жмігруд пражывалі 9234 чалавекі, шчыльнасць — 88,3 чал./км².
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 19 населеных пунктаў.
Уладзімір Андрэевіч Опель
Уладзімір Андрэевіч Опель (Влади́мир Андре́евич О́ппель; 11 (23) снежня 1872,, Расійская імперыя — , Ленінград, СССР) — расійскі хірург, доктар медыцынскіх навук (1899), прафесар (1908), сапраўдны стацкі саветнік, старшыня XX-га ўсесаюзнага з’езду хірургаў (1928), заснавальнік хірургічнай навуковай школы, адзін з заснавальнікаў сасудзістай, эндакрыннай, ваенна-палявой хірургіі ў СССР.
Уладзімір Андрэевіч з’яўляецца заснавальнікам вучэння аб этапным лячэнні параненых, неабходнасці набліжэння актыўнай хірургічнай дапамогі параненым да поля бою, спецыялізацыі ваенна-палявых шпіталяў.
Равуча
Раву́ча (, Реуча) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Талачынскага сельсавета.
Да сакавіка 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Воўкавіцкага сельсавета.
Верхняя Максакаўка
19 чэрвеня 1981 года Верхняя Максакаўка была аднесена да катэгорыі пасёлкаў гарадскога тыпу. 3 мая 1983 года Верхняя Максакаўка ўключана ў склад горада Сыктыўкара. З 3 снежня 1990 года — паўторна статус пасёлка гарадскога тыпу.
Грабаўка (Гомельскі раён)
Гра́баўка (, Грабовка) — вёска ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Грабаўскага сельсавета.
Знаходзіцца за 35 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад Гомеля, на аўтамабільнай дарозе.
Каліфорнія
Каліфорнія (California) — штат на захадзе ЗША. Займае 1-е месца па колькасці насельніцтва і 3-е па плошчы тэрыторыі (пасля Аляскі і Тэхаса). Штат знаходзіцца на ўзбярэжжы Ціхага акіяна. Мяжуе са штатамі Арэгон, Невада і Арызона, а таксама з Мексікай на поўдні. Сталіца штата — горад Сакрамента. Буйныя гарады — Лос-Анжэлес, Сан-Дыега, Сан-Хасэ, Сан-Францыска, Санта-Ана, Глендэйл, Мадэста.
Геаграфія
Геаграфія Каліфорніі адрозніваецца разнастайнасцю ад узбярэжжа Ціхага акіяна да хрыбта Сьера-Невада на ўсходзе краіны, ад пустыні Махавэ на паўднёвым усходзе да лесу Рэдвуд-Дуглас на паўночным захадзе. У сярэдняй частцы штата знаходзіцца Цэнтральная даліна, адзін з самых прадуктыўных сельскагаспадарчых раёнаў у свеце. У Каліфорніі размяшчаюцца самае высокае (гара Уітні) і самае нізкае (Даліна Смерці) месца ЗША. Амаль 40 % Каліфорніі пакрыта лясамі — нямала для параўнальна засушлівага штата. На тэрыторыі знаходзяцца Іасеміцкі нацыянальны парк і Нацыянальны парк Кінгс-Каньён. Каля паўднёвага ўзбярэжжа Каліфорніі месціцца архіпелаг Чанэл. Ён складаецца з 8 астравоў, 5 з якіх уваходзяць у склад аднайменнага марскога запаведніка. На рацэ Фетэр Оравілская плаціна.
Гісторыя
Тэрыторыя Каліфорніі была населена ў 12 тысячагоддзі да н. э. Да прыходу еўрапейцаў тут жылі шматлікія плямёны індзейцаў вінтун, ёкутаў, каўіла, вапа, мона, тымбіша, чумашаў, тонгва, серана, паютэ, шашонаў, махавэ, чэмехуэві, пома, ката, хупа, талова, мівок, эселен, оланяў, юрок, юкі, віёт, яна і г. д. Некаторыя даследчыкі лічаць, што чумашы і тонгва мелі даеўрапейскія кантакты з палінезійцамі.
Пачынаючы з канца васямнаццатага стагоддзя раён, вядомы як Альта Каліфорнія, быў каланізаваны Іспанскай імперыяй, стаўшы часткай віцэ-каралеўства Новая Іспанія. У 1821 Мексіка, у тым ліку Верхняя Каліфорнія, стала Першай Мексіканскай імперыяй, спачатку як манархія і з наступным пераходам да рэспублікі. У 1846 група амерыканскіх пасяленцаў у Саноме абвясціла незалежнасць Каліфарнійскай рэспублікі. У выніку Амерыкана-мексіканскай вайны Мексіка саступіла Каліфорнію ЗША. Каліфорнія стала 31-м штатам 9 верасня 1850.
У дзевятнаццатым стагоддзі Каліфарнійская залатая ліхаманка парадзіла драматычныя сацыяльныя, эканамічныя і дэмаграфічныя змены ў Каліфорніі, вялікі прыток людзей і эканамічны рост. Асноўныя падзеі ў пачатку 20 стагоддзя ўключалі з’яўленне ў Лос-Анджэлесе цэнтра амерыканскай забаўляльнай індустрыі, а таксама рост буйнамаштабнага турыстычнага сектара.
Эканоміка
У дадатак да квітнеючай сельскагаспадарчай галіны Каліфорніі важны ўклад у эканоміку штата ўносяць аэракасмічная, нафтаперапрацоўчая галіны, а таксама сектар інфармацыйных тэхналогій. Калі б Каліфорнія была асобнай краінай, яна займала б месца сярод 10 найбуйнейшых эканомік у свеце, з ВУП аналагічным Італіі, і была б 35-й па колькасці насельніцтва краінай.
Судовая сістэма
Іерархія судовай сістэмы Каліфорніі складаецца з Вярхоўных, Апеляцыйных і Вышэйшых судоў. Вышэйшыя суды -- дзяржаўныя суды першай інстанцыі з шырокай юрысдыкцыяй датычна крымінальных спраў, у тым ліку крымінальных злачынстваў і правапарушэнняў. Запісы па кожнай справе захоўваюцца ў рэестры з пэўнымі звесткамі, такімі як нумар крымінальнай справы, дата падачы справы і імя зарэгістраванага боку.
У Каліфорніі 58 вышэйшых судоў, па адным у кожнай акрузе. Каліфарнійскія суды абслугоўваюць амаль 34 мільёны чалавек. Бюджэт судовай улады складае 1,5% ад агульнага дзяржаўнага фонду.
Юрый Сабалеўскі
Юрый Сабалеўскі:
Хартфард (Канектыкут)
Хартфард (Hartford) — горад на паўночным усходзе ЗША, сталіца штата Канектыкут. Горад размешчаны ў акрузе Хартфард на беразе ракі Канектыкут. У 2006 г. насельніцтва горада складала 124512 чалавек, горад з'яўляўся другім па велічыні ў штаце пасля Брыджпарта. Вялікі Хартфард займае 45-е месца па насельніцтву ў ЗША (1.118.841 чал. на 2006 г.).
IC 1980
IC 1980 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Сетка.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Войваж (пасёлак гарадскога тыпу)
Войваж (Во́йвож) — пасёлак гарадскога тыпу ў Рэспубліцы Комі, уваходзіць у склад муніцыпальнага раёна «Саснагорск». Насельніцтва — 3282 чалавека (2010). Размешчаны на аўтадарозе Ухта — Троіцка-Пячорск, за 112 км на паўднёвы ўсход ад чыгуначнай станцыі Ухта (на лініі Котлас — Варкута).
Архіпелаг Бісмарка
Архіпелаг Бісмарка (раней — Новая Брытанія) — адна з астраўных груп Меланезіі ў Ціхім акіяне, на паўночны ўсход ад Новай Гвінеі. Частка дзяржавы Папуа — Новая Гвінея.
Складаецца з двух вялікіх астравоў (Новая Брытанія і Новая Ірландыя), астравоў Адміралцейства і іншых, драбнейшых.
Буйныя астравы гарыстыя (на востраве Новая Брытанія вышынёй да 2300 м), дробныя — вулканічныя і каралавыя; ёсць дзеючыя вулканы. Вільготна-экватарыяльныя лясы. Вырошчваюцца какосавая пальма, бананы, цукровы трыснёг, тытунь, бавоўнік. Рыбалоўства, лоўля жэмчугу. Значныя населеныя пункты і порты: Рабаул (в. Новая Брытанія), Кавіенг (в. Новая Ірландыя), Ларэнгау (а-вы Адміралцейства).
Адкрыты ў 1616 галандцамі В. Схаўтэнам і Я. Лемерам; з 1884 стаў германскай калоніяй і быў названы па імі О. Бісмарка.
У 1943 годзе паводле плана «Z» японскага камандавання тут праходзіла лінія абароны.
Тышкевічы (прыпыначны пункт)
Тышке́вічы (, Тышкевичи)  — прыпыначны пункт Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Размешчаны за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Сасновы Бор; на лініі Полацк — Маладзечна, паміж прыпыначным пунктам Даманаўскі і станцыяй Маладзечна.
Ольгіна (гістарычны раён)
Ольгіна — гістарычны раён Санкт-Пецярбурга, які прымыкае да гістарычнага раёна Лахта з захаду. Уключаны ў межы горада 17 студзеня 1963 года. Уваходзіць у Прыморскі раён Пецярбурга ў складзе ўнутрыгарадскога муніцыпальнага ўтварэння Лахта-Ольгіна.
Зэрах Вархафціг
Зэрах Вархафціг (זֶרַח וַרְהַפְטִיג, זרח װאַרהאַפֿטיק;, г. Ваўкавыск — , г. Іерусалім, Ізраіль) — рабін, доктар, юрыст, палітык і адзін з заснавальнікаў партыі «МАФДАЛЬ» (рэлігійнай нацыянальнай партыі) Ізраіля. Быў адным з тых, чый подпіс стаяў пад Дэклярацыяй Незалежнасці Ізраіля.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і рабіна, навукоўца і рэлігійнага сіяніста Іерухама Вархафціга і яго жонкі Рыўкі Файнштэйн.
Атрымаў рэлігійнае і агульную адукацыю. Скончыў юрыдычны факультэт Варшаўскага ўніверсітэта. У Варшаве ажаніўся з Наомі Кляйн. Стаў адным з лідэраў рэлігійных сіяністаў у Польшчы.
У пачатку Другой сусветнай вайны збег з акупаванай немцамі Польшчы ў Літву, дзе звярнуўся да японскага віцэ-консула Ціўнэ Сугіхара і галандскага консула Яна Звартеэндейка. Вархафціг здолеў пераканаць дыпламатаў даць візы для габрэйскіх уцекачоў з Польшчы. Па плану Вархафціга габрэі павінны былі знайсці прытулак на тэрыторыі, які належаў Галандыі — выспе Кюрасао. Каб трапіць на Кюрасао, габрэйскім уцекачам было неабходна перасекчы тэрыторыю Савецкага Саюза і Японскай імперыі. Савецкія ўлады згаджаліся дазволіць габрэйскім уцекачам праезд толькі пры ўмове наяўнасці ў іх японскіх віз. Было атрымана каля 1600 візаў і выратавана шмат жыццяў. У выніку студэнты ешывы Мір, выратаваныя Вархафцігам і Сугіхара, не дабраліся да Кюрасао, а да канца вайны пражылі ў Японіі.
У 1947 годзе эміграваў у Палестыну, дзе заняўся палітыкай. Быў абраны дэпутатам ў Першы Кнэсэт. З 1948 годзе чытаў лекцыі габрэйскага права ў Габрэйскім універсітэце ў Ерусаліме. У 1951 годзе быў прызначаны намеснікам міністра па пытаннях рэлігіі ў чацвёртым ўрадзе. Пасля выбараў 1961 года ў Пяты Кнэсэт ён быў прызначаны міністрам па пытаннях рэлігіі. Гэтую пасаду ён займаў да 1974 года. У 1981 годзе пакінуў Кнэсэт. З’яўляўся адным з заснавальнікаў універсітэта Бар-Iлан.
Кюстэндзілская вобласць
Кюстэндзілская вобласць — вобласць, адна з 28 абласцей Балгарыі. Код транспартных сродкаў КН. Вобласць займае плошчу 3051,5 км² і мае насельніцтва 160 702 тыс. жыхароў. Адміністрацыйны цэнтр Кюстэндзіл.
Насельніцтва
У вобласці пражывае 160 702 тыс. жыхароў, з іх — балгары складаюць 152 644, туркі 146, 8 294 цыганы, і 1 450 жыхароў іншых нацыянальнасцей.
Вілем Карнеліс Схаўтэн
У канцы 1615 года адкрыў востраў Эстадас, у 1616 годзе адкрыў самы паўднёвы пункт Паўднёвай Амерыкі — адкрыты ім мыс ён назваў у гонар свайго роднага горада — Хорн. Цяпер мыс завецца Горн.
У 1618 годзе Схаўтэн апублікаваў у Амстэрдаме свой дзённік назіранняў, які неўзабаве быў перакладзены на іншыя мовы.
Абагнуўшы мыс Горн, ён даказаў, што Вогненная Зямля не з'яўляецца паўночным ускрайкам Невядомай Паўднёвай Зямлі.
Акрамя таго, вядомы падарожжамі ў водах Новай Гвінеі, Аўстраліі і Мадагаскара.
Із’яю (пасёлак гарадскога тыпу)
Із’яю (Изъяю) — пасёлак гарадскога тыпу ў Рэспубліцы Комі, уваходзіць у склад гарадскога паселішча Пасёлак Кожва муніцыпальнага раёна «Пячора». Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1981 года. Насельніцтва — 1124 жых. (2017).
Інстытут пладаводства НАН Беларусі
Гісторыя
Аддзяленне адыграла вялікую ролю ў вывучэнні сусветных калекцый пладовых і ягадных раслін і іх суродзічаў. За перыяд з 1925 па 1931 гг. А. Я. і Э. П. Сюбаравымі былі сабраны пароды і сарты, якія належалі да розных экалога-геаграфічных груп, а таксама прадстаўнікі дзікіх і родапачынальных формаў — усяго больш за 3 тыс. сортаўзораў, у тым ліку 500 па яблыні, з асноўных пладовых раёнаў СССР і 47 замежных краін.
Аляксей Сюбараў у гады Вялікай Айчыннай вайны застаўся ў Лошыцы і працягваў даглядаць свае калекцыі. Нямецкія акупанты выкарыстоўвалі Лошыцкую сядзібу для размяшчэння свайго штаба і кватаравання і, каб пазбегнуць нечаканага нападу партызан і для лепшага абстрэлу, хацелі высекчы ўсе дрэвы навокал. Толькі дзякуючы намаганням Сюбарава, які пераканаў немцаў, што агародніна, якая вырошчвалася для іх харчавання, будзе лепш расці пад кронамі дрэў, пладовы сад удалося выратаваць. Але савецкая ўлада пасля не ацаніла намаганняў навукоўца: за «сувязь з акупантамі» ён быў рэпрэсіраваны.
22 жніўня 1944 г. пасля вызвалення Беларускай ССР ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў Пастановай Саўнаркама БССР № 495 у «Лошыцы-1» адноўлена дзейнасць Беларускай плодаагародніннай доследнай станцыі, перапыненая вайной. З 1949 г. станцыя знаходзіцца ў падпарадкаванні Міністэрству сельскай гаспадаркі БССР.
У 1964 годзе інстытут пераведзены ў пасёлак Самахвалавічы Мінскага раёна Мінскай вобласці на тэрыторыю вопытнай гаспадаркі «Русінавічы».
6 сакавіка 1972 года Беларускі навукова-даследчы інстытут пладаводства, агародніцтва і бульбы перайменаваны ў Беларускі навукова-даследчы інстытут бульбаводства і плодаагародніцтва.
16 ліпеня 1990 г. па прапанове Заходняга рэгіянальнага аддзялення УАСГНІЛ, узгодненага з Саветам Міністраў СССР, Дзяржпланам БССР, Міністрам фінансаў БССР, Дзяржаграпрамам БССР і аблвыканкамамі, на базе галіновых аддзелаў і лабараторый Беларускага НДІ бульбаводства і плодаагародніцтва створаны Беларускі НДІ пладаводства. З гэтага ж часу інстытут знаходзіўся ў складзе Заходняга рэгіянальнага аддзялення УАСГНІЛ.
З 1992 года інстытут уваходзіў у склад Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь. У 1994 г. інстытут стаў калектыўным членам.
31 кастрычніка 2000 г. інстытут ператвораны ў Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Беларускі навукова-даследчы інстытут пладаводства». У адпаведнасці з Дэкрэтам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 5 сакавіка 2002 г. № 7 інстытут увайшоў у склад Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. З 27 верасня 2002 г. — Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Інстытут пладаводства Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі».
18 красавіка 2006 года інстытут увайшоў у склад Рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Навукова-практычны цэнтр НАН Беларусі па бульбаводстве і плодаагародніцтве» з новай назвай — Рэспубліканскае навукова-вытворчае даччынае ўнітарнае прадпрыемства «Інстытут пладаводства» (РУП «Інстытут пладаводства»).
Кірункі дзейнасці
Асноўнымі кірункамі навуковай і навукова-інавацыйнай дзейнасці інстытута з’яўляюцца селекцыя і інтрадукцыя пладовых, ягадных, арэхаплодных культур, вінаграда і іх прышчэп; стварэнне банка генетычных рэсурсаў пладовых, ягадных, арэхаплодных культур і вінаграда з мэтай практычнага выкарыстання ў селекцыі, вытворчасці і для міждзяржаўнага абмену; распрацоўка і ўдасканаленне тэхналогій вытворчасці, захоўвання і перапрацоўкі пладоў і ягад; дыягностыка вірусных, вірусападобных і бактэрыяльных патагенаў і стварэнне базавых калекцый бязвірусных раслін; распрацоўка і ўдасканаленне тэхналогій і вытворчасць аздароўленага пасадачнага матэрыялу; селекцыйнае паляпшэнне племянных і прадуктыўных якасцей пчол і ўдасканаленне тэхналогій іх утрымання і выкарыстання; распрацоўка рэспубліканскіх стандартаў на пасадачны матэрыял, сыравіну пладовых і ягадных культур і прадукты іх перапрацоўкі; распрацоўка навуковых і эканамічных прагнозаў і комплексных праграм па развіцці пладаводства і пчалярства ў Рэспубліцы Беларусь; праектаванне і закладка садоў і ягаднікаў; ажыццяўленне патэнтава-ліцэнзійнай і вынаходніцкай працы, правядзенне шырокай прапаганды вынікаў навуковых даследаванняў шляхам інфармацыйнай, рэкламнай і выдавецкай дзейнасці.
Калекцыя
Калекцыі пладовых, ягадных арэхаплодных культур і вінаграда Інстытута пладаводства ўключаны ў 2012 годзе Дзяржаўны рэестр навуковых аб’ектаў, якія складаюць нацыянальны здабытак, пад рэестравым нумарам 6. Калекцыі, якія ўключаюць самы паўночны ў Еўропе фонд грэцкага арэха і вінаграда, адносяцца да ліку найбуйнейшых у Еўропе і налічваюць 5576 узораў 40 культур 110 відаў, у тым ліку 3427 — пладовых, 1391 — ягадных, 248 — арэхаплодных і 510 — вінаграда (станам на 2018 год). Калекцыйныя фонды захоўваюцца ў жывым выглядзе ex situ, на плошчы 20 га і па складзе культур і відаў не маюць аналагаў у Беларусі.
Структура
Навуковыя падраздзяленні :
Дапаможныя падраздзяленні:
Бібліятэка
Бібліятэка РУП «Інстытут пладаводства» існуе з 1946 г. Асноўны фонд бібліятэкі налічвае 47113 асобнікі літаратуры, з іх 27941 кніга і 19172 часопісы. У бібліятэцы прадстаўлены сабраныя за шмат гадоў і найноўшыя навуковыя працы па раздзелах, якія з’яўляюцца навуковай асновай сельскай гаспадаркі: біялогія і фізіялогія раслін, генетыка, глебазнаўства, аграхімія і інш.
Музей гісторыі пладаводства Беларусі
Музей адкрыты 10 кастрычніка 1995 г. у дзень 70-годдзя інстытута. Размяшчаецца ў галоўным корпусе. У аснову экспазіцыі пакладзены прадметна-храналагічны прынцып. Яна складаецца з пяці буйных раздзелаў і адлюстроўвае развіццё пладаводства на тэрыторыі Беларусі з XI стагоддзя па цяперашні час.
У музейнай экспазіцыі ўпершыню ўведзены ў навуковы ўжытак і шырока прадстаўлены архіўныя матэрыялы XVI, XVIII—XX стст. з фондаў Нацыянальнага гістарычнага архіва і архіваў навуковых устаноў Беларусі, Санкт-Пецярбургскага архіва навукова-тэхнічнай дакументацыі, Польскага музея гісторыі сельскай гаспадаркі і сельскагаспадарчай прамысловасці ў Познані, а таксама з бібліятэк рэспублікі, прыватных збораў і калекцый.
Дэталёва адлюстравана развіццё навуковага пладаводства, раскрываецца праца даследчыкаў-практыкаў Д. і К. Манюшкаў, Вільгельма Ельскага, Якуба Наркевіч-Ёдкі, прафесараў Ж. Жылібера, Эдуарда Рэго, С. Юндзіла, Міхаіла Ачапоўскага, У. Бяляева, М. Рытава, Васіля Пашкевіча, А. Грабніцкага, М. Бурштэйна, заснавальнікаў айчыннай селекцыі пладовых і ягадных культур дактароў сельскагаспадарчых навук Аляксея Яфімавіча і Эмы Пятроўны Сюбаравых, прафесара Анатоля Рыгоравіча Валузнёва, выдатнага навукоўца-пладавода прафесара А. С. Дзявятава, многіх вядомых навукоўцаў Беларусі.
Нозджац (гміна)
Но́зджац (Nozdrzec) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бжазоўскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Нозджцы. Плошча гміны складае 121,62 км². Станам на 2004 год у гміне Нозджац пражывалі 8582 чалавекі, шчыльнасць — 70,6 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 9 салецтваў.
Анжаліка Юр’еўна Дарагакупец
Анжаліка Юр’еўна Дарагакупец (нар., Гомель) — беларускі дзяржаўны дзеяч, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.
Біяграфія
Сакончыла Віцебскі дзяржаўны ордэна дружбы народаў медыцынскі інстытут, лячэбная справа.
Працоўную дзейнасць пачала ўрачом-кардыёлагам III кардыялагічнага аддзялення Гомельскага абласнога клінічнага кардыялагічнага дыспансера.
Выбіралася членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.
Матылянка
Матыля́нка (, Мотылянка) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Багушэвіцкага сельсавета.
Таццяна Сталінаўна Пуцькова
Таццяна Сталінаўна Пуцькова (нар., г. Мінск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла ў 1994 годзе архітэктурны факультэт Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі (выкладчыкі А. А. Воінаў, В. Б. Ангелаў, В. І. Анікін, В. М. Аладаў, Я. С. Панамарова, І. А. Іода, І. А. Сітнікава, У. В. Трацэўскі і інш.). У 1994—2000 гадах у інстытуце «Мінскграмадзянпраект»: архітэктар, вядучы архітэктар; у 2000—2003 гадах у СП ТАА «КМК-2», вядучы архітэктар; у 2003-08 гадах у «Творчай майстэрні Федчанкі С. І.», кіраўнік групы, галоўны архітэктар праектаў; у 2008 годзе вядучы архітэктар у кампаніі «Сліка»; з 2008 года вядучы архітэктар у праектнай групе ТАА «Тытунь-Інвест».
Член Беларускага Саюза архітэктараў з 2001 года.
Творчасць
Асноўныя працы: Тэлепорт Рэспублікі Беларусь; энергазахавальны жылы дом па вул. Гая ў г. Мінску; жылыя дамы па вул. Гая; Рэзідэнцыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у г. Сочы; адміністрацыйна-бытавы корпус комплексу «МінскАўтагаз» па Старабарысаўскім тракце ў г. Мінску; адміністрацыйны будынак прадпрыемства «Енісей» у г.п. Заслаўе; адміністрацыйны будынак па вул. Кахоўскай у г. Мінску; СТА з адміністрацыйнымі памяшканнямі і паркінгам па вул. Шаранговіча ў г. Мінску; рэканструкцыя рэстарана «Каменная кветка» з надбудовай над круглай залай для размяшчэння бара па вул. Талбухіна ў г. Мінску; жылыя дамы і катэджы ў жылым комплексе «Мядзвежына» ў г. Мінску.