cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кабрыялет
Гісторыя
Усё гэта адбіваецца на эксплуатацыйных якасцях машыны (напрыклад, дыскамфорт пры зімовай яздзе, неабходнасць апранаць шлем пры адсутным лабавым шкле), таму сёння вытворцы практычна не выпускаюць падобныя масавыя серыйныя мадэлі, хоць у першай палове 20 стагоддзя дадзены тып кузава быў вельмі папулярны. Але буйныя вытворцы часам выпускаюць дробнай серыяй спідстеры, якія з'яўляюцца мадыфікацыямі серыйных мадэляў, напрыклад Mercedes-Benz SLR McLaren Stirling Moss афіцыйна паказанага ў 2008 годзе або Porsche 911 Speedster (997) афіцыйна паказанага ў 2010 годзе. Акрамя таго існуюць шэраг дробных фірмаў, якія робяць аўтамабілі з рэтра дызайнам або якія ствараюць рэплікі класічных мадэляў з такім тыпам кузава. Таксама дадзены тып кузава сустракаецца на гоначных мадэлях, напрыклад, на Ле-Манаўскіх прататыпах.
Сарачы
Сарачы́ (, Сорочи) — аграгарадок у Любанскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Сароцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 2 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Любань, за 154 км ад Мінска, за 27 км ад чыгуначнай станцыі Урэчча, каля ад аўтамабільнай дарогі. На захад аграгарадка Сарачынскі канал.
Дзяражня
Назву Дзяражня маюць:
Тэадор дэ Банвіль
Тэадор дэ Банвіль (Théodore de Banville — Etienne Jean Baptiste Claude Théodore Faullain de Banville;, Мулен, Францыя — , Парыж, Францыя) — французскі , , , і.
Першы вершаваны зборнік — «Карыятыды» («фр. Les Cariatides») апублікаваў у 1842 годзе. Уваходзіў у паэтычную групу Парнасцы, выпускала зборнік «Сучасны Парнас» (выходзіў тройчы — у 1866, 1869 і 1876 гадах). Тэадор дэ Банвіль памёр у Парыжы 13 сакавіка 1891 г. Пахаваны на могілках Манпарнас.
Чачэнск
Чачэ́нск (, Чеченск) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сароцкага сельсавета.
Бандай
Бандай — стратавулкан у Японіі, у прэфектуры Фукусіма. Вышыня 1819 м. Падчас вывяржэння 15 ліпеня 1888 г. даліна ракі Нагасэ на плошчы 71 км² была пакрыта гразевымі лавінамі, загінуў 461 чалавек. Вулкан даў назву аднаму з відаў вывяржэнняў — бандайсанскага (бандайскага) тыпу з праявай так званага высокаэксплазіўнага вулканізму. У 1987 і 2000 гадах паблізу вулкана назіраліся землятрусы.
Спартак Васілевіч Мішулін
Спартак Васілевіч Мішулін (22.10. 1926, Масква — 17.7.2005) — расійскі акцёр. Народны артыст Расіі (1981).
Біяграфія
Скончыў тэатральную студыю пры Калінінскім абласным драматычным тэатры (1950). З 1949 у Калінінскім, Омскім тэатрах, з 1961 у Маскоўскім тэатры сатыры.
Дзяржынскі сельсавет
Дзяржы́нскі сельсавет:
Аахэ
Аахэ (Lake Oahe) — буйное вадасховішча, утворанае дамбай Аахэ на рацэ Місуры ў штаце Паўднёвая Дакота. Плошча возера — 1 500 км2, максімальная глыбіня — 62 м. Па аб'ёме вады займае чацвёртае месца сярод вадасховішчаў ЗША і першае па плошчы. Даўжыня возера каля 372 км, даўжыня берагавой лініі — 3 620 км. Возера мае важнае рэкрэацыйнае значэнне, штогод яго наведваюць каля 1,5 млн турыстаў.
У возеры водзяцца судак, шчупак, канальны сомік, малароты акунь, штучна акліматызавана чавыча, яна з'яўляецца папулярным аб'ектам аматарскай і спартыўнай рыбалкі.
Возера пачынаецца каля горада Пір і цячэ на поўнач да горада Бісмарк. Праз яго перакінуты два масты. Адзін размешчаны на хуткаснай магістралі US 12 у Мобрыджы, іншы на магістралі US 212 у Гетысбургу. Значную частку заходняга берага возера займаюць індзейскія рэзервацыі Шаен-Рывер і Стэндынг-Рок. На берагах возера знаходзяцца два магчымыя месцы пахавання індзейскага правадыра Сідзячага Быка.
Джэймс Дуайт Дана
Джэймс Дуайт Дана (, Ютыка, штат Нью-Ёрк —, Нью-Хейвен, штат Канектыкут) — амерыканскі геолаг.
Малін Хартэліус
Малін Хартэліус (Malin Hartelius; нар. 1 верасня 1966) — шведская сапрана, якая рэгулярна выступае з такімі дырыжорамі, як Нікалаус Харнанкурт, Тон Купман, Рыкарда Чайлі, сэр Джон Эліят Гардынер, Пітэр Шраер, Герберт Бламштэт і Франс Брюген. Яна супрацоўнічала з такімі аркестрамі, як Філарманічны аркестр Осла, Цюрыхскі аркестр Танхале, Сімфонія Сан-Францыска і Concentus Musicus Wien.
Біяграфія
Хартэліус нарадзілася ў 1966 годзе ў Мальмё, Швецыя. Яна вучылася ў венскай кансерваторыі (опера, Lied і араторыя) у знакамітай настаўніцы Маргарэты Бэнс.
У 1989 годзе яна стала членам Венскай дзяржаўнай опернай студыі і паступіла ў тэатр Санкт-Гален, дзе спявала сваю першую Папагену ў «Чароўнай флейце» Моцарта. Як член Венскай дзяржаўнай опернай студыі ў сезоне 1990—1991, яна выканала шматлікія ролі, у тым ліку Селіі ў «Луцый Сула» Моцарта і Папагены. У гэты ж сезон яна дэбютавала ў Цюрыхскай оперы з Папагенай, а за ёй з Арсенай у Цыганскім бароне. У сезоне 1991—1992 гадоў яна стала ўдзельніцай Цюрыхскай оперы і выступіла ў ролі Паміны ў «Чароўнай флейце», Адэль у «Кажане», Блондэн у «Выкраданне з сераля» і Энхен у «Вольнага стралка».
Пасля дэбюту на фестывалі ў Людвігсбургу (1990) і на фестывалі ў Шветцынген (1991), Хартэліус упершыню з’явілася на фестывалі ў Зальцбургу ў 1992 годзе ў ролі Барбарыны ў «Жаніцьбе Фігара». Пасля вяртання на Зальцбургскі фестываль у 1996 годзе яна пачала працаваць з дырыжорам Францам Вельсэр-Мостам у спектаклях «Імша сі мінор» (BWV 232) і «Страсці святога Матфея» (BWV 244) Баха з Camerata Accademica, а ў 1997 годзе спявала Блондхен у «Выкраданне з сераля» Моцарта пад кіраўніцтвам Марка Мінкоўскага.
Яе оперны рэпертуар працягвае пашырацца спектаклямі «Любоўны напой» і «Дон Паскуале» Даніцэці, «Чароўная флейта» Моцарта і «Жаніцьба Фігаро» і «Арыядна на Наксосе» Штрауса.
Увосень 1999 года яна адправілася ў Парыжскую оперу па запрашэнні, дзе выканала галоўную ролю ў «Галантнай Індыі» Рамо пад кіраўніцтвам Уільяма Крысці. Гэты оперны тэатр прадставіў яе таксама як Сервілію ў «Міласэрнасць Ціта», а ў 2000 годзе — як Адэль у «Кажане». У тым жа годзе яна таксама дасягнула поспеху ў якасці Паміны ў новай пастаноўцы «Чароўнай флейты» ў Цюрыхскай оперы.
У апошніх сезонах Хартэліус прыняла ўдзел у якасці сапрана ў «Bach Cantata Pilgrimage» Джона Эліёт Гардынера (2000), і дэбютавала як Марсэліна ў Фідэліа ў Баварскай дзяржаўнай оперы. Яе высока ацанілі за яе з’яўленне ў рэалізацыі Нікалаусам Гарнанкуртам рэдкай ігравой оперы «Альфонс і Эстрэла» Шуберта ў Цюрыхскай оперы і выступленні на Зальцбургскім фестывалі ў 2000 годзе ў розных канцэртах разам з Венскай філармоніяй пад кіраўніцтвам Вольфганга Саваліша і Шарля Макераса. На фестывалі ў Зальцбургу 2001 года яна спявала Адэль у новай пастаноўцы «Кажан» з аркестрам Моцартэум пад кіраўніцтвам Івора Болтана.
Спіс прэзідэнтаў Турцыі
Прэзідэнт Турцыі — кіраўнік дзяржавы Турцыя.
Верхненямецкія мовы
Верхненямецкія мовы (дыялекты) (Hochdeutsch) — гэта група нямецкіх дыялектаў, распаўсюджаных паўднёвей лініі Бенрата ці лініі Урдынгена. Падзяляецца на дзве буйных зоны — паўднёванямецкую і сярэдненямецкую. Прычына проціпастаўлення верхненямецкіх дыялектаў ніжненямецкім у гістарычным разрыве, пачатак якому быў пакладзены падчас вылучэння старажытнаверхненямецкай мовы. Гэты этап гістарычнага развіцця нямецкай мовы пачынаецца разам з вядомым працэсам другога перамяшчэння зычных, які і спрыяў рэзкай змене марфалагічнай і асабліва фанетычнай структуры дыялектаў цэнтра і поўдня сучаснай Германіі.
Нямецкая мова шырокім разуменні складаецца з вышэйназваных моў, прычым яна неаднастайная, а дыялекты ці варыянты аднаго рэгіёна нямецкамоўнай прасторы могуць істотна адрознівацца ад дыялектаў і варыянтаў іншага рэгіёна. Аднак часта паняцце Hochdeutsch прыраўноўваюць да паняцця Standardsprache, тым самым паказваючы на яго ролю ў станаўленні літаратурнай мовы немцаў.
Распаўсюджванне
Сярод моў, якія маюць непасрэдную гістарычную сувязь з верхненямецкімі мовамі, вылучаюць ідыш і люксембургская мова. На верхненямецкіх дыялектах гавораць у цэнтры і на поўдні ФРГ, у Швейцарыі (уласны швейцарскі варыянт мовы), Аўстрыі (аўстрыйскі варыянт), Паўднёвым Ціролі, Усходняй Бельгіі, у Люксембурге, Ліхтэнштэйне, Эльзасе і Латарынгіі, а таксама ў Верхняй Сілезіі на тэрыторыі Польшчы. Моўныя астраўкі — гэта пераважна нямецкамоўныя жыхары ЗША, Румыніі, Расіі і іншых краін (да іх не адносяцца нямецкамоўныя, якія размаўляюць на нямецка-плацкім дыялекце, з прычыны таго, што апошні адносіцца да ніжненямецкіх моў).
Само паняцце Hochdeutsch можна раскласці на словы hoch (высокі, верхні) і Deutsch (нямецкі), з якіх зразумела, што гэтыя дыялекты размяшчаюцца ў гарыстых абласцях поўдня, у той час як ніжненямецкія дыялекты (nieder і Deutsch) пераважна размяшчаюцца ў нізіннай паўночнай частцы.
Гісторыя
Гісторыя верхненямецкай мовы налічвае чатыры ступені, якія вызначаюць асноўныя вехі ў яе развіцці. Першы этап завуць старажытнаверхненямецкім перыядам (Althochdeutsch, коратка — Ahd.), які пачынаецца з другім перамяшчэннем зычных прыкладна ў сярэдзіне VIII стагоддзя і завяршаецца ў сярэдзіне XI стагоддзя. На гэтым этапе верхненямецкая мова фарміруе сваю фанетыка-марфалагічную структуру. Наступны этап — сярэдневерхненямецкі (Mittelhochdeutsch ці Mhd.), калі з 1050 па 1350 год нароўні з граматычным станаўленнем адбываецца станаўленне лексікі. У трэці — ранняноваверхненямецкі перыяд (Frühneuhochdeutsch или Fnhd.) — мова набывае сучасныя рысы, а асноўныя змены тычацца пераважна лексічнага ладу, што тлумачыцца шматлікімі запазычаннямі. З завяршэннем трэцяга перыяду прыкладна ў 1650 годзе настае новаверхненямецкі перыяд (Neuhochdeutsch ці Nhd.), які доўжыцца да гэтага моманту (інакш кажучы, сучасную нямецкую мову таксама можна назваць новаверхненямецкай). Для яе таксама характэрна ўзбагачэнне лексічнай базы і нармаванне правапісу.
Структура дыялектаў
У складзе сярэдненямецкіх дыялектаў вылучаюць дзве групы — заходне- (рыпуарскі, мозельска-франкскі, рэйнска-франкскі, паўночна-гесэнскі, сярэднегесэнскі і усходне-гесэнскі) і усходне-сярэдненямецкую (лужыцка-новамаркскі, цюрынгскі, верхнесаксонскі, паўночнаверхнесаксонскі, сілезскі, усходнепрускі).
Хусангар (вёска)
Хусангар — вёска ў камуне Астэрой у графстве Вестлан, Нарвегія. Вёска размешчана ўздоўж Остэрфіёрда на паўночным беразе вострава Астэрой. Вёска знаходзіцца за 6 км на поўнач ад муніцыпальнага цэнтра Ланэвога і прыкладна за 5 км на паўднёвы захад ад Фотлансвога.
Вёска была адміністрацыйным цэнтрам былой камуны Хусангар, якая існавала з 1838 па 1964 год.
Хусангарская царква
Гістарычная царква Хусангар была пабудавана ў 1796 годзе. Яна размешчаны ў вёсцы Хусангар і яна была галоўнай лютэранскай царквой муніцыпалітэта. Гэтая царква пабудавана ў раманскім стылі, з цэглы і каменя. На гэтым месцы калісьці была драўляная каталіцкая царква рымскага абраду, пабудаваная ў сярэднявеччы. Упершыню яна была згадана ў гістарычных запісах у 1329 годзе. Пазней была пабудавана драўляная царква. У часы з’яўлення пратэстанства царкву забралі ў каталікоў і перадалі дзяржаўнай лютэранскай царкоўнай абшчыне. Драўляная царква была знішчана маланкай і згарэла ў Раство ў 1795 годзе. З 1863 па 1865 год царква была пашырана на захад. Прыбудова да рызніцы з паўднёвага боку царквы была пабудавана ў 1962-1964 гадах.
Шыпілавічы
Шыпі́лавічы (, Шипиловичи) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сароцкага сельсавета.
Дзятлава (значэнні)
Назву Дзя́тлава маюць:
Нацыянальны парк Бандай-Асахі
Бандай-Асахі — нацыянальны парк у Японіі, на поўначы вострава Хансю. 4 асобныя ўчасткі знаходзяцца ў сумежных раёнах прэфектур Ямагата, Фукусіма і Ніігата. Плошча 189.661 га. Заснаваны 5 верасня 1950 годзе. Размешчаны ў вулканічных гарах, пакрытых шырокалісцевымі і іглічнымі лясамі (на вяршынях — лугі і хмызнякі). У парку жывуць палятухі, чорны мядзведзь і інш. На тэрыторыі Бандай-Асахі створана 10 запаведнікаў агульнай плошчай звыш 17 тыс. га.
Герб Петрыкава
Герб Пе́трыкава — афіцыйны геральдычны сімвал горада Петрыкава. Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 20 лютага 2001 г. пад № 49.
Апісанне: іспанскі шчыт рассечан «у слуп», у правым чырвоным полі залаты ключ бародкаю ўверх, у левым блакітным — сярэбраны ключ бародкаю ўніз.
Аўтар герба — Е. С. Жалняркевіч, мастак — А. В. Леўчык.
Гістарычныя вытокі сімволікі герба
Паводле легенд горад існуе з X ст. і атрымаў назву ад імені свайго заснавальніка, яцвяжскага князя, які прыняў пры хрышчэнні імя аднаго з апосталаў — Пятра. Паданні данеслі да нас славянскае імя Петрык. Па гістарычных жа крыніцах Петрыкаў вядомы з XV ст. як мястэчка Слуцкага княства ў складзе Вялікага княства Літоўскага. У гэты час паселішча належала князям Алелькавічам. У XV—XVI стст. па загадзе Юрыя Алелькавіча тут быў пабудаваны замак, разбураны ў час вайны Вялікага Княства Літоўскага з Маскоўскай дзяржавай у 1534—1537 гг.
Ключ, якім можна адмыкаць ці замыкаць штосьці, — сімвалічны прадмет, які характарызуе таксама «развязваючую і звязваючую сілу» яго ўладальніка. Гэтай сілай у царкоўнай сферы надзелены, паводле Евангелля ад Матфея, апостал Пётр, з іменем якога звязваюць назву горада. Абавязковымі атрыбутамі, якімі суправаджаюцца ўсе выявы гэтага апостала, з’яўляюцца два ключы, сярэбраны і залаты.
Разам з тым ключы з’яўляюцца сімвалам закрытага, умацаванага горада. Перадача ключа ад абложанага горада ворагам была выражэннем капітуляцыі перад заваёўнікам. З другога боку, ключы ад горада ўручаюцца ганаровым гасцям, як знак перадачы ўлады, прыязнасці і гасціннасці. У сімволіцы ключы на гербе паказваюць таксама на давер і выпрабаваную вернасць, праяўленую ў адносінах да свайго гаспадара і ўладара.
Ключ ці пара ключоў з рознымі атрыбутамі ёсць на гербах гарадоў Babtai і Plateliai (Літва), Перакопа (Украіна), Шлісельбурга (Расія), Брэмена (Германія), Ватыкана, Ліды (Беларусь) і іншых.
Дзятлавіцкі сельсавет
Назву Дзя́тлавіцкі сельсавет маюць:
Дзёрнавічы
Назву Дзё́рнавічы маюць:
Максім Іванавіч Санец
Максім Санец (нар., ) — беларускі футбаліст, нападнік гомельскага «Паперпрама».
Клубная кар’ера
З 2013 года стаў выступаць за дубль «Гомеля», дзе хутка здолеў замацавацца. 21 верасня 2014 года дэбютаваў у асноўнай камандзе гамяльчан у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену на 80-й хвіліне матча з жодзінскім «Тарпеда-БелАЗ» (1:2).
У сезоне 2015 працягваў гуляць за дубль, выходзячы таксама ў асноўнай камандзе на замену ў канцы матча. 25 кастрычніка 2015 года забіў першы гол за «Гомель» у Вышэйшай лізе, паразіўшы браму «Слуцка» (выніковы лік 1:3).
У лютым 2016 года, пасля вылету «Гомеля» з Вышэйшай лігі, было абвешчана аб пераходзе Санца ў клуб «Крумкачы». У сталічным клубе стаў у асноўным выхадзіць на замену, выступаў за дубль. У кастрычніку 2016 года падоўжыў кантракт з «Крумкачамі» на тры гады. У першай палове сезона 2017 выступаў у асноўным за дубль, за галоўную каманду згуляў у чатырох матчах. У ліпені 2017 года кантракт клуба з футбалістам быў разарваны, і неўзабаве той стаў іграком сталічнага «Тарпеда». У складзе «Тарпеда» стаў у асноўным выхадзіць на замену.
У 2018 годзе, пасля таго як «Тарпеда» атрымала месца ў Вышэйшай лізе, стаў у асноўным гуляць за дубль. У ліпені 2018 года быў аддадзены ў арэнду гомельскаму «Лакаматыву», дзе замацаваўся ў стартавым складзе. У пачатку 2019 года, вярнуўшыся з арэнды, стаў рыхтавацца да новага сезона з «Тарпеда», аднак у лютым зноў быў аддадзены ў арэнду ў «Лакаматыў». У жніўні 2019 года «Тарпеда» спыніла існаванне, нападнік стаў іграком «Лакаматыва» на трывалай аснове. У красавіку 2020 года па выніках канфлікту з гомельскім клубам быў дыскваліфікаваны на месяц і абвешчаны свабодным агентам. Пасля гэтага прыблізна год прапусціў з-за службы ў арміі.
У красавіку 2021 года далучыўся да рэчыцкага «Спадарожніка». Дэбютаваў за каманду 29 мая 2021 года ў матчы з гродзенскім «Нёманам» (2:2), адзначыўшыся голам. У далейшым замацаваўся ў стартавым складзе рэчычан. У ліпені 2021 года, пасля таго як «Спадарожнік» зняўся з Вышэйшай лігі, перайшоў у «Іслач», дзе пераважна выхадзіў на замену.
У студзені 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Іслач» і неўзабаве стаў іграком «Слуцка», дзе пераважна выхадзіў на замену. У лістападзе 2022 года па пагадненні бакоў разарваў кантракт са слуцкім клубам.
Міжнародная кар’ера
10 жніўня 2016 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы супраць Малдовы (1:1).
Барыкоў
Барыко́ў (, Бориков) — пасёлак у Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Соснаўскага сельсавета.
Аўтабіяграфічны раман
Аўтабіяграфічны раман — жанравая разнавіднасць рамана, у якім галоўным персанажам выступае сам аўтар, а падзеі, змешчаныя ў фабуле, — сапраўдныя падзеі з яго жыцця. Як вобраз галоўнага персанажа, так і яго сюжэт — гэта мастацкая апрацоўка фактаў, перажытых аўтарам. Адным з самых старажытных аўтабіяграфічных раманаў з'яўляецца «Споведзь» Блажэннага Аўгустына. Тыповы ўзор аўтабіяграфічнага рамана - «Споведзь» Жана-Жака Русо.
Нік Адамс (персанаж)
Нікалас (Нік) Адамс — выдуманы персанаж, пратаганіст двух дзясяткаў апавяданняў, напісаных у 1920-х і 1930-х гадах амерыканскім пісьменнікам Эрнэстам Хемінгуэем. Большасць з гэтых апавяданняў былі пазней сабраны ў кнізе 1972 года, апублікаванай пасля смерці Хемінгуэя пад назвай «Апавяданні пра Ніка Адамса» («The Nick Adams Stories»).
Аўтабіяграфічны раман
Аўтабіяграфічны раман не варта атаясамліваць з раманам-дзённікам, мемуарнай прозай. У мемуарнай прозе аўтара ў першую чаргу цікавіць свет, які ён апісвае, а затым - ўласная персона. У дзённіку разрыву паміж часам напісання і часам, пра які ідзе гаворка ў аповядзе. Як разнавіднасць біяграфічнага рамана, раман аўтабіяграфічны больш канцэнтравана і паслядоўна ўвасабляе аўтарскія погляды, суб'ектыўна тлумачачы падзеі і факты жыцця.
Добрая Воля
Назву До́брая Во́ля маюць:
Казімір Фалькевіч
Казімір Фалькевіч (, в. Шастакі, Тургельская гміна, Віленскі павет — верасень ) — беларускі нацыянальны дзеяч, селянін.
Уваходзіў у склад Беларускай рады ў Вільні ў 1918 годзе. Уваходзіў у склад Тарыбы і ўдзельнічаў у стварэнні Міністэрства беларускіх спраў Літвы.
У кастрычніку 1920 — сакавіку 1921 года працаваў агентам па закупках у Дэпартаменце аправізацыі Сярэдняй Літвы.
Паведамленне пра смерць селяніна Казіміра Фалькевіча 28 верасня 1922 года надрукавала газета «Беларускі Звон». Яго прозвішча можна сустрэць у працы Антона Луцкевіча «Польская акупацыя ў Беларусі» (1920). Памяці К. Фалькевіча прысвечаны некралог «Дзядзька Фалькевіч», напісаны Антонам Луцкевічам пад псеўданімам «Яго таварыш». Пазней у заходнебеларускім друку з'явяцца матэрыялы, падпісаныя псеўданімам К. Фалькевіч, крыптанімамі К. Ф., К. Ф-віч. Гэта Луцкевіч вырашыў унесьмяроціць імя свайго таварыша.
Брыджтаўн
Брыджтаўн (Bridgetown) — горад, сталіца Барбадаса. Насельніцтва — 96 578 жыхароў (2006). На захадзе вострава. Заснаваны ў 1628 годзе. Галоўны порт краіны, вузел аўтадарог. Міжнародны аэрапорт. Прадпрыемствы нафтаперапрацоўчай, лёгкай і харчовай прамысловасці. Вытворчасць і экспарт цукру, патакі, рому. Бункерная станцыя. Курорт. Універсітэт Вест-Індыі. Турызм. Архітэктурныя помнікі 18 стагоддзя.
Саліцюд
Саліцюд (Schloss Solitude, ад французскага Solitude — адзінота) — паляўнічы замак у заходняй частцы Штутгарта, на паўднёвым захадзе Германіі. Пабудаваны ў стылі ракако (з элементамі класіцызму) ў 1763–1769 гадах архітэктарамі Іаганам Фрыдрыхам Вайгінгам і Філіпам дэ ля Геп'ерам у час кіравання герцага Карла Яўгена. Ужо ў 1770 герцаг заснаваў тут школу (Karlsschule), якая ў 1781 была пераўтвораная ў Вышэйшую школу. Бадай найвядомым яе вучнем стаў пазней Фрыдрых Шылер (яго бацька, Іаган Каспар Шылер, таксама ў свой час навучаўся ў гэтай школе). У сярэдзіне XX стагоддзя будынак быў у паўразбураным стане. Яго рэстаўрацыя адбылася ў 1972–1983 гадах. З 1990 у замку размешчана мастацкая акадэмія. Сам замак з'яўляецца адным з Дзяржаўных замкаў і садоў Бадэн-Вюртэмберга і адкрыты для наведвальнікаў.
R.U.R.
R.U.R. («Росумскія Ўніверсальныя Робаты», «Р.У.Р.») - навукова-фантастычная п'еса, напісаная Каралам Чапекам у 1920 годзе. Прэм'ерны паказ п'есы адбыўся 25 студзеня 1921 года ў Празе.
Падзеі ў п'есе разварочваюцца на фабрыке, дзе вырабляюць «штучных людзей» - яны названыя робатамі, хаця аўтар апісаў іх бліжэй да сучаснага паняцця «андроід». Гэта штучныя людзі, скампанаваныя з вырашчаных тканак і органаў, яны кропля ў кроплю падобныя да людзей, адрозніваясь па саставу тым, што створаны з іншых рэчываў. Яны цалкам здольныя разважаць, але пры гэтым, здаецца заўсёды радыя служыць чалавецтву. Галоўнае пытанне твора: ці справядліва эксплуятаваць такіх штучных людзей і калі так, то якія наступствы гэта можа выклікаць.
Вынікам стварэння «R.U.R.» стала папулярызацыя тэрміна «робат». У чэшскай мове слова «robota» значыць «катарга», «цяжкая праца», «паншчына» (пар. балгар. «роб» - «раб»
Пралог
Алена Глоры, дачка прэзідэнта буйной прамысловай дзяржавы, прыязджае на востраў, дзе знаходзіцца фабрыка Ўніверсальных Робатаў Росума. Тут яна сустракаецца з Домінам0 дырэктарам R.U.R., які распавядае ёй гісторыю кампаніі, якая пачалася з вучонага Росума-старэйшага, які некалі паставіў сваёй мэтай абвергнуць існаванне бога шляхам стварэння штучных людзей. А Росум-малодшы адкінуў такую філасофію і пачаў ствараць на заводзе спрошчаных чалавекападобных істот для працы, што і адкрыла цяперашнюю тэхналогію стварэння робатаў (істот, будова цела і розума якіх выверана гадамі эксперыментаў - нічога лішняга: ні пачуццяў, ні жаданняў, ні патрэбнасцяў - толькі адныя веды і ўменні) і падрывае асновы грамадства заснаванага на попыце на працоўную сілу. Домін дэманструе Алене прыклад робата - сваю сакратаршу, якая так добра ведае сваю працу, што здаецца, ёй падманам, чалавекам у абліччы робата. Потым Алена сустракаецца з нешматлікімі заснавальнікамі фабрыкі, прыймаючы на гэты раз людзей за робатаў - і доўга апавядае ім аб тым, што яна прадстаўнік Лігі Чалавечнасці, арганізацыі па правам чалавека, мэта якой - «вызваліць» робатаў ад прыгняцення з боку чалавецтва. Пасля выяснення непаразумення і экскурсіі па цэхам фабрыкі ідзе тлумачэнне паміж галоўнымі героямі - Домін і Алена неўзабаве заручаюцца.
Першы Акт
Падзеі адбываюцца праз дзесяць гадоў:
Мары Доміна аб вызваленні чалавека ад зневажальнай працы, стварыць яму становішча бязмежнага дабрабыта ажыццявіліся - на Зямлі пануе дастатак (тавары і прадкуты з лішкам вырабляюць робаты) і бесклапотнасці.
Другі Акт
Напрацягу другога акта робаты пад кіраўніцтвам Радыя акружаюць фабрыку. Домін, яго памочнікі і Алена ў аблозе. Апошнім рубяжом застаецца агароджа, якая знаходзіцца пад напругай. Але ўсе разумеюць, што засталося нядоўга - цэх па выпрацоўцы электрычнасці знаходзіцца ў зоне дасягальнасці захопнікаў. Пасля прапановы прадаць паўстаўшым формулу вытворчасці робатаў, Алена прызнаецца, што спаліла ўсе рукапісы Росума-старэйшага, якія ўтрымлівалі формулу. Усе аплакваюць крах цывілізацыі, у той час як робаты штурмуюць фабрыку, і раней ці пазней забіваюць ўсіх, акрамя архітэктара Алквіста (над ім злітваваліся, таму што, ён, па словам робатаў, «працуе рукамі, нібыта сам - робат»).
Трэці Акт
Прайшлі гады, і ўсе людзі былі вынішчаны ўрадам робатаў. Алквіст, адзіны на Зямлі застаўшыйся ў жывых чалавек, павінен аднавіць формулу, каб працягнуць стварэнне робатаў. Без яе з цахоў выходзяць толькі бяздушныя кучы мяса і костак. Але ён архітэктар, і пагэтаму не можа дасягнуць поспеха ў даручаным яму праекце. Чыноўнікі з урада робатаў звяртаюцца да Алквіста і спачатку загадваюць, а потым умаляюць яго скончыць формулу. Алквіст і сам быў бы рад гэта зрабіць, але не можа. Ён ужо стары і расчараваны ў сабе, яго прыгнятае само існаванне. У адказ ён моліць робатаў прачасаць Зямлю і прывесці яму хаця б аднаго ацалелага чалавека. Але позна, такіх няма.
У адчаі Алквіст хоча анатамаваць жывых робатаў, каб зразумець, як ажывіць зноў створаных, і ягоны выбар прыпадае спачатку на робата Прымуса, потым на Алену - тую самую, што была створана па ўзору Алены Глоры. Але адбываецца цуд, і робаты Прымус і Алена пачынаюць абараняць адзін аднаго ад смерці, прапаноўваючы кожны сам сабе ў абмен на іншага.
Раптоўна Алквіст разумее, што гэта - каханне, а яны - зноў народжаныя Адам і Ева сярод робатаў.
Сілезія (значэнні)
Сілезія — гістарычны рэгіён у цэнтральнай Еўропе, падзелены паміж Чэхіяй, Германіяй і Польшчай. Тэрыторыя Сілезіі складаецца з наступных абласцей:
Бандытызм
Бандытызм — стварэнне ўстойлівай ўзброенай групы (банды) у мэтах нападу на грамадзян або арганізацый, адносіцца да катэгорыі асабліва цяжкіх злачынстваў.
Банда — злачынная арганізацыя, характарызуецца устойлівасцю і ўзбраеннем. Пра ўстойлівасць сведчаць стабільнасць яе складу і структуры, злачынная дзейнасць банды ажыццяўляецца пераважна аднатыпнымі сродкамі і метадамі. Узброенасць характарызуецца наяўнасцю зброі хоць бы ў аднаго члена банды.
Бандытызм па сваім змесце ўяўляе карысліва-гвалтоўнае злачынства. Яго пераважнымі мэтамі служаць завалоданне чужой маёмасцю, каштоўнасцямі, грашыма шляхам гвалту ці рэальнай пагрозай яго неадкладнага прымянення. Аднак бандыцкія напады могуць пераследваць і мэты немаёмаснага характару, звязаныя з інтарэсамі членаў банды.
Згодна з Крымінальным кодэксам Рэспублікі Беларусь стварэнне банды, г.зн. узброенай арганізаванай групы з мэтай нападу на прадпрыемствы, установы, арганізацыі або на грамадзян, альбо кіраўніцтва бандай, альбо ўдзел у бандзе або ў здзяйсняемых ёю нападах — караюцца пазбаўленнем волі на тэрмін ад пяці да пятнаццаці гадоў з канфіскацыяй маёмасці або без канфіскацыі.
Баянічы
Бая́нічы (, Бояничи) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Соснаўскага сельсавета.
Хэдлі Рычардсан
Элізабет Хэдлі Рычардсан (Elizabeth Hadley Richardson; -) — першая жонка амерыканскага пісьменніка Эрнэста Хемінгуэя.
Яны ажаніліся ў 1921 годзе і праз некалькі месяцаў пераехалі ў Парыж. У 1925 годзе даведалася пра раман Хемінгуэя з Палін Пфайфер і ў 1927 развялася з ім. У 1933 годзе Хэдлі ажанілася ў другі раз, з журналістам Полам Моўрэрам, з якім пазнаёмілася ў Парыжы.
Леанід Давыдавіч Побаль
Леанід Давыдавіч Побаль (, в. Мікалаева, цяпер Іўеўскі раён —, Мінск) — беларускі археолаг. Доктар гістарычных навук (1978), прафесар (1990).
Біяграфія
У час 2-й сусветнай вайны сувязны і баец партызанскага атрада. Скончыў Інстытут фізкультуры (1950), БДУ (1951). Працаваў ва ўстановах народнай асветы (1950—1955). З 1958 года — супрацоўнік Інстытута гісторыі АН БССР: загадчык сектара (1970); загадчык аддзела археалогіі (1980), археалогіі першабытнага грамадства (1986); вядучы навуковы супрацоўнік (1991). Галоўны хавальнік фондаў Музея гісторыі НАН РБ (з 1997). На пенсіі з 2002 года.
Навуковая дзейнасць
Асноўны кірунак навуковай дзейнасці — вывучэнне старажытнай гісторыі славян на тэрыторыі Беларусі ў агульным кантэксце гісторыі славян Усходняй Еўропы.
Член-карэспандэнт і акадэмік (з 1999) Міжнароднай Славянскай акадэміі, член Польскага археалагічнага таварыства і Беларускага таварыства аховы помнікаў. Прадстаўнік ад Беларусі ў Міжнароднай уніі славянскай археалогіі (да 1996).
Аўтар 6 манаграфій, больш за 200 навуковых публікацый.
Канскі кінафестываль 1966
19-ы Канскі кінафестываль праходзіў з 5 па 20 мая 1966 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду — Гран-пры Міжнароднага кінафестывалю — атрымалі два фільмы: «» рэжысёра Клода Лелуша і «» рэжысёра П’етра Джэрмі.
Мармарай
Мармарай (Marmaray) — падводны чыгуначны тунэль пад пралівам Басфор, пабудаваны дзеля злучэння еўрапейскай і азіяцкай частак Стамбула. Рух цягнікоў праз тунэль працягласцю 13,6 км (уключаючы 1,4 км непасрэдна пад вадой ) пачаўся 29 кастрычніка 2013 года.
Будаўніцтва тунэля каштавала 3,5 млрд долараў ЗША. З улікам пад'езных шляхоў, злучэння з сеткаю існых аўтадарогаў і інфраструктуры кошт праекту склаў 5 млрд долараў.
Тунэль з'яўляецца часткай праекта «Мармарай» па мадэрнізацыі чыгуначнай сістэмы Стамбула. Самый глыбокі ўчастак тунэля знаходзіцца ў 60 метрах ад паверхні заліва.
Назва Мармарай утворана ад спалучэння турэцкіх слоў «Marmara» (Мармуровае мора, якое размешчана на поўдзень ад тунэля) і «ray» — рэльс.
Люблін-Брэсцкая аперацыя
Люблінска-Брэсцкая аперацыя (18 ліпеня — 2 жніўня 1944 г.) — частка буйнамаштабнай наступальнай аперацыі Чырвонай Арміі «Аперацыя Баграціён»
Правядзенне
Люблін-Брэсцкая наступальная аперацыя была праведзена войскамі 1-га Беларускага фронту з мэтай разгрому брэсцкай і люблінскай груповак праціўніка. З нямецкага боку ім супрацьстаялі злучэнні 2-й арміі і 9-й арміі групы армій «Цэнтр» і 4-я танкавая армія групы армій «Паўночная Украіна».
Да зыходу 21 ліпеня савецкія войскі на шырокім фронце выйшлі да р. Заходні Буг, з ходу яе фарсіравалі і ўступілі на тэрыторыю Польшчы. Арміі правага крыла ў гэты перыяд падыходзілі да Брэста. Да зыходу 26 ліпеня часці выйшлі да Заходняга Буга, ахапіўшы групоўку праціўніка ў Брэста з поўначы і паўночнага захаду. На працягу 28 ліпеня Брэст быў вызвалены.
28 ліпеня ў бітву была ўведзена 1-я армія Войска Польскага.
31 ліпеня 2-я танкавая армія прарвалася да прадмесця Варшавы, але была сустрэта контрударам моцнай групоўкі нямецкіх войскаў.
Вынікі
У выніку Люблінска-Брэсцкай аперацыі было завершана выгнанне немцаў з паўднёва-заходніх абласцей Беларусі і вызвалены ўсходнія раёны Польшчы. Падчас аперацыі савецкія войскі прасунуліся на 260 км.
Гл. таксама
Вялікая Айчынная вайна
Агнес фон Куроўскі
Агнес фон Куроўскі Стэнфілд (Agnes von Kurowsky Stanfield;  — ) — амерыканская медсястра, якая, як мяркуецца, паслужыла правобразам для Кэтрын Барклі ў рамане Эрнэста Хемінгуэя «Бывай, зброя!».
Куроўскі працавала медсястрой у шпіталі Амерыканскага Чырвонага Крыжа ў Мілане падчас Першай сусветнай вайны. Адным з яе пацыентаў быў Хемінгуэй, які закахаўся ў яе. Пасля вайны Хемінгуэй вярнуўся ў Злучаныя Штаты і разлічваў, што Куроўскі хутка прыедзе да яго і яны пажэняцца. Але замест гэтага ён атрымаў ад яе ліст з аб’явай аб разрыве. Хоць Куроўскі ў канчатковым выніку вярнулася ў Злучаныя Штаты, яны ніколі больш не сустракаліся.
Жоўты колер
Сігнальныя колеры ў прамысловасці
Жоўты святло мае мінімальнае рассейванне у атмасферы, таму выкарыстоўваецца як сігнальны, папераджальны колер; часта ў спалучэнні з чорнымі касымі палосамі — для падвышэння візуальнай кантрастнасці.
Жоўтым колерам маркіруюць балоны газаў, выкарыстаючы яго для:
Міфалогія і павер'і
Чувашы лічаць, што ад жаўтухі добра дапамагаюць пёры жаўтушкі (чув. Сар кайaк — Жоўтая птушка). У лесе адшукваюць яе гняздо, выбіраюць жоўтыя пёры, замочваюць у вадзе, пасля чаго гэтай вадой мыюць цела хворага.
Культурныя асацыяцыі
. У рэгбі яна азначае выдаленне на 10 хвілін.
У фальклоры
Жоўты колер з'яўляецца знакам і вынікам растраты апошніх летніх сіл. Скура памерлага чалавека таксама набывае жоўты колер, а з'яўленне жоўтай плямы на руцэ прадвяшчае смерць. Беларусы лічылі, што жоўты колер дзіцяці сведчыць пра яго хуткую смерць ад жаўтухі ці іншай хваробы.
Сафія Адлерспарэ
Сафія Адальфіна Адлерспарэ (Sophie Adlersparre; 6 сакавіка 1808 года — 23 сакавіка 1862 года) — шведская мастачка.
Жоўты колер
У фальклоры
Жоўтым колерам могуць характарызавацца і прадстаўнікі іншасвету (жоўты колер валасоў у дамавіка).
Сафія Адлерспарэ
Біяграфія
Нарадзілася 6 сакавіка 1808 года ў шведскай камуне Мёрбюлонга. Бацька Сафіі — лютэранскі дваранін, Аксель Адлерспарэ (1763—1838), губернатар вострава Эланд, маці — Караліна фон Арбін. Цікавасць да выяўленчага мастацтва выявілася ў дачкі з дзяцінства. Першапачаткова дзяўчынка вучылася жывапісу ў мастака Карла Густава Педерсена, які папаў на востраў Эланд пасля караблекрушэнне. У 1830 годзе сям’я пераехала ў Стакгольм. Сафія атрымала адукацыю ў мастакоў Карла Густава Кварнстрэма (1810—1867), Ёхана Густава Сандберга і Олафа Ёхана Сёдермарка (1790—1848). Дэбютавала як мастаяка у 1836 годзе, калі прынцэса Жазэфіна Лейхтэнбергская, будучая каралева Швецыі, замовіла ў яе свой партрэт.
Жоўты колер
У фальклоры
Поле ўжывання жоўтага колеру даволі шырокае ў абрадах магічнага пазбаўлення ад хвароб, што абумоўлена сувяззю гэтага колеру з іншасветам і яго прадстаўнікамі, а таксама асацыяцыяй з сімптомамі пэўных хвароб. На Беларусі ад жаўтухі націралі шчокі залатой манетай, купалі хворага ў разрэджанай гліне, лячылі адварам жоўтага дзікага сухацвету.
Трыяда «жоўтае-чорнае-белае» выкарыстоўваецца з мэтай сімвалічнага аддзялення нячыстай сілы ад чалавека. Жоўты разам з чырвоным выступе як заменнік золата. Асацыяцыя жотага колеру з золатам матывавала ўяўленне пра тое, што расліны, характэрным колерам якіх з'яўляецца жоўты, могуць дапамагчы ў пошуку схаваных скарбаў.
Сафія Адлерспарэ
Творчасць
У 1845 годзе каралева Швецыі аплаціла Сафіі далейшую вучобу ў Парыжы; у 1845—1846 гадах яна вучылася ў Дрэздэне ў нямецкіх мастакоў Юхана Крысціяна Клаўсена Даля і Каспара Давіда Фрыдрыха, яны разам капіявалі карціны старых майстроў. У 1851—1855 гадах жыла і вучылася ў гарадах Мюнхен, Балоння, Фларэнцыя і Рым. У Рыме яна была членам шведскай і нямецкай калоніі мастакоў, удзельнічала ў руху Назарэйцаў, якім кіраваў мастак Фрыдрых Овербек.
Жоўты колер
У фальклоры
Характэрна таксама асацыяцыя жоўтага з сонцам. Жоўты, як і чырвоны, можа быць колерам агню. Разам з тым ён можа проціпастаўляцца чырвонаму як адлюстраванне апазіцыі «здаровы-хворы». Жоўты, бледны, белы як колеры могуць нейтралізавацца чырвоным. Жоўты можа абазначаць не толькі няшчасце, хваробу, смерць, але і здраду, растанне, падман. Гэты колер непажаданы ў вянку нявесты.
Сафія Адлерспарэ
Творчасць
У Рыме Сафія Адлерспарэ перайшла ў каталіцтва, напісала партрэт папы Пія IX. У яе працах гэтых гадоў адчувалася ўплыў рамантызму і жывапісу мастака Рафаэля. У 1855 годзе Адлерспарэ наведала Швецыю, дзе яе работы былі выстаўлены ў каралеўскім палацы.
Жоўты колер
У фальклоры
Жоўты з'яўляецца амбівалентным колеравым сімвалам, бо вытрымлівае дзве процілеглыя тэндэнцыі: жыцця і смерці. Але пераважна жоўты мае негатыўную ацэнку.
Сафія Адлерспарэ
Творчасць
У 1862 годзе Адлерспарэ вярнулася на пастаяннае жыхарства ў Швецыю. Там ёй была прызначаная пенсія ад Litteratörernas och Artisternas pensionsförening. Неўзабаве пасля атрымання першага плацяжу мастачка памерла.
Жоўты колер
Іншае аб жоўтым колеры
Па іншай версіі, назва пахабна ад адцення нізкаякаснай таннай паперы, на якой друкаваліся нізкапробныя выданні
Сафія Адлерспарэ
Творчасць
У цяперашні час карціны Сафіі Адольфіны Адлерспары захоўваюцца ў Гарадскім музеі Стакгольма, Нацыянальным музеі Швецыі («Прынцэса Жазэфіна», 1841; «Партрэт Оскара першага», 1846; «Аксель фон Арбін і Генрыэта», 1858 і інш.), у замку Крагехольм і ў прыватных калекцыях. Шэраг партрэтаў членаў каралеўскай сям’і, партрэт Пія IX знаходзяцца ў каралеўскіх калекцыях.
Чарасы (гміна)
Гміна Чарасы (Gmina Czeressa (Czeress, Czerez)) — колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1927 года ў Навагрудскім ваяводстве, Віленскай зямлі, Віленскім ваяводстве Польскай Рэспублікі (цяпер тэрыторыя Беларусі). Сядзіба размяшчалася ў Чарасах (131 жых. у 1921 годзе )
У самым пачатку міжваеннага перыяду гміна Чарасы ўваходзіла ў склад Дзісенскага павета Навагрудскага ваяводства. 13 красавіка 1922 года гміна разам з астатнім Дзісенскім паветам была ўключана ў склад Віленскай зямлі, ператворанай 20 студзеня 1926 года ў Віленскае ваяводства. 1 студзеня 1926 года гміна перададзена з Дзісенскага павета ў склад Браслаўскага павета таго ж ваяводства.
Дэмаграфія
Паводле перапісу насельніцтва Польшчы 1921 года ў гміне пражывала 5 746 чал., 428 вызнавалі каталіцтва, 4 955 праваслаўе, 319 стараверства, 36 іўдаізм, 8 іслам. Таксама 355 жых. назвалі сябе палякамі, 5 362 — беларусамі, 4 — украінцамі, 19 — яўрэямі, 8 — татарамі, a 2 — рускімі. Мелася 1 098 жылых будынкаў.
Барыс Андрэевіч Лазука
Барыс Андрэевіч Лазу́ка (, в. Рэпеншчына,, Віцебская вобласць) — беларускі мастацтвазнавец, педагог. Кандыдат мастацтвазнаўства (1989).
Біяграфічныя звесткі
У 1977 годзе скончыў Віцебскі педагагічны інстытут, працаваў у ім. 3 1996 года — у Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь, з 1998 года — прарэктар і загадчык кафедры Беларускай акадэміі мастацтваў. За­гад­чык ад­дзе­ла ста­ра­жыт­най бе­ларускай куль­ту­ры Ін­сты­ту­та мас­тацт­ва­знаў­ства, эт­на­гра­фіі і фальк­ло­ру НАН Беларусі, дырэктар Музея старажытнабеларускай культуры.
Навуковая дзейнасць
Даследуе беларускае мастацтва XVII—XVIII ст., тэарэтычныя праблемы стылю барока. Аўтар вучэбнага дапаможкіка «Гісторыя мастацтваў» (1996).
Дражнаўскі сельсавет
Назву Дра́жнаўскі сельсавет маюць:
Дражня
Назву Дра́жня маюць:
Раберта Гуалцьеры
Раберта Гуалцьеры (Roberto Gualtieri; нар. 19 ліпеня 1966, Рым) — італьянскі гісторык і выкладчык, міністр эканомікі і фінансаў (2019—2021).
Дарога Р112
Дарога — аўтамабільная дарога рэспубліканскага значэння ў Віцебску і Віцебскім раёне Беларусі.
Драздоўшчына
Назву Драздоўшчына маюць:
Норланд
Норланд (Norrland, даслоўна Паўночная зямля, Паўночная краіна) — гістарычная назва паўночнай часткі Швецыі, адна з трох яе буйных гістарычных частак (разам з Гёталандам і Свеаландам). Складаецца з 9 правінцый. Геаграфічна знаходзіцца ў паўночнай Швецыі, на поўдні мяжуе са Свеаландам. Займае 59 % плошчы краіны (261 292 км²), дзе жыве ўсяго каля 12% яе насельніцтва (1 153 788 чалавек па стане на 2011 год).
Жалы
Жа́лы (, Жалы) — пасёлак у Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Соснаўскага сельсавета.
За 1 км на ўсход ад пасёлка знаходзіцца возера Сялец.
Дроздава
Назву Дро́здава маюць:
Група армій «Паўночная Украіна»
Група армій «Паўночная Украіна» (Heeresgruppe Nordukraine) — аператыўна-стратэгічнае аб’яднанне ва ўзброеных сілах Германіі падчас Другой сусветнай вайны.
Склад групы армій
У красавіку 1944:
У жніўні 1944: агульная колькасць 40 дывізій (да жніўня 1944)
Канскі кінафестываль 1965
18-ы Канскі кінафестываль праходзіў з 3 па 16 мая 1965 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду — Гран-пры Міжнароднага кінафестывалю — атрымаў фільм «» рэжысёра.
Міжнародны аэрапорт Элефтэрыяс Венізелас
Афінскі міжнародны аэрапорт Элефтэрыяс Венізелас (Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος»)  — найбуйнейшы міжнародны аэрапорт у Грэцыі, абслугоўвае горад Афіны і рэгіён Атыка. Ён пачаў функцыянаваць 28 сакавіка 2001 года (як раз да летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года) і з’яўляецца асноўнай базай Aegean Airlines, а таксама іншых невялікіх грэчаскіх авіякампаній. Ён замяніў стары міжнародны аэрапорт Элінікон. Афінскі міжнародны аэрапорт у цяперашні час уваходзіць у групу 1 Міжнароднага савета аэрапортаў (больш за 25 мільёнаў пасажыраў), станам на 2020 год гэта 19-ы па загружанасці аэрапорт ў Еўропе.
Развіццё і ўласнасць
Аэрапорт размешчаны паміж гарадамі Маркапулон, Карапіён, Спата і Луца, прыкладна за 20 км на ўсход ад цэнтра Афін (30 км па дарозе, з-за прамежкавых пагоркаў). Аэрапорт названы ў гонар Элефтэрыяса Венізеласа, віднага Крыцкага палітычнага дзеяча і прэм’ер-міністра Грэцыі, які ўнёс значны ўклад у развіццё грэцкай авіяцыі і ваенна-паветраных сіл Грэцыі ў 1930-х гадах. На сённяшні дзень права ўласнасці падзелена паміж Грэцкай Рэспублікай і прыватным сектарам у памеры 55—45 % акцый па прынцыпе Дзяржаўна-прыватнага партнёрства для кампаніі аэрапорта. У цяперашні час прыватныя інвестары ўключаюць групу Copelouzos (5 %) і Канадскую PSP Investments (40 %) пасля куплі акцый Hochtief.
Аэрапорт быў пабудаваны, каб замяніць закрыты міжнародны аэрапорт Элінікон, бо ён дасягнуў свайго пункту насычэння, не маючы фізічнай прасторы для далейшага росту. Даследаванні для новага аэрапорта праводзіліся яшчэ ў 1970-х гадах, і было разгледжана цэлых 19 розных месцаў, перш чым быў абраны падыходзячы раён паблізу горада Спата. Дзяржаўная кампанія Athens Airport SA была створана ў 1978 годзе для рэалізацыі гэтых планаў. Аднак пасля затрымак і павольнага развіцця праект быў адроджаны толькі ў 1991 годзе, калі тагачасны ўрад абвясціў міжнародны тэндэр на выбар партнёра па будаўніцтву, эксплуатацыі і трансферу праекта аэрапорта, для гэтага быў абраны Hochtief з Германіі.
У 1996 годзе была створана кіруючая кампанія Афінскага міжнароднага аэрапорта ў рамках дзяржаўна-прыватнага партнёрства з 30-гадовым канцэсійным пагадненнем. У тым жа годзе пачалося будаўніцтва з прыкладным коштам 2,1 мільярда еўра і з меркаванай датай завяршэння: люты 2001 года. Будаўніцтва аэрапорта было завершана за пяць месяцаў да запланаванага тэрміну, але адкрыццё было адкладзена на месяц з-за таго, што не было завершана наземнае паведамленне з аўтастрадай Атыка-Одас. Аэрапорт афіцыйна адкрыўся 28 сакавіка 2001 года. Асноўный асаблівасцю аэрапорта з’яўляецца дзве паралельныя узлётна пасадачныя паласы 4 км і 3,8 км адпаведна. Аэрапорт атрымаў адабрэнне Еўрапейскага агенцтва па авіяцыйнай бяспецы і Федэральнага ўпраўлення грамадзянскай авіяцыі на ўзлёт і пасадку найбуйнейшага пасажырскага самалёта ў свеце A380. Першы ў гісторыі A380, які наведаў Афінскі міжнародны аэрапорт імя Элефтэрыяса Венізеласа, здзейсніў экстранную пасадку 13 красавіка 2011 года па неадкладных медыцынскіх паказаннях. Першы запланаваны рэйс A380 адбыўся 26 кастрычніка 2012 года авіякампаніяй Emirates.
Уплыў крызісу дзяржаўнага доўгу Грэцыі (2009—2013)
Крызіс дзяржаўнага доўгу Грэцыі скараціў агульны пасажырапаток аэрапорта на працягу шасці гадоў запар. Шмат далёкамагістральных авіякампаній цалкам спынілі абслугоўванне ў аэрапорце, у той час як іншыя аддалі перавагу працаваць толькі на сезоннай аснове, вырашыўшы спыніць абслугоўванне ў зімовыя месяцы. Больш таго, гэтыя праблемы яшчэ больш пагоршыліся ў сувязі з закрыццем авіякампаніі Olympic Airlines, якая выконвала мноства далёкамагістральных рэйсаў у аэрапорт і з аэрапорта. У 2013 годзе аэрапорт абслужыў крыху больш за 12,5 мільёна пасажыраў, што на 3,2 % менш, чым у 2012 годзе, і прыкладна на 25 % менш, чым у 2007 годзе, што было рэкордна высокім паказчыкам на той момант.
Аднаўленне і новыя ўзроўні пасажырапатоку (2014—2015)
2014 адзначыўся моцным аднаўленнем пасажырапатоку аэрапорта і ўсіх статыстычных паказчыкаў. Больш за дзесяць новых авіякампаній адкрылі новыя рэйсы ў Афіны. Aegean Airlines пашырыла сваю сетку на 30 %, у той час як Ryanair адкрыла новую базу ў аэрапорце Афін і дадала восем кірункаў. Кампанія аэрапорта зафіксавала павелічэнне пасажырапатоку больш чым на 21 % на працягу 2014 года, дасягнуўшы 15,1 млн пасажыраў, што было абумоўлена як новымі напрамкамі, так і павелічэннем прапускной здольнасці на існуючых кірунках. Характэрна, што Сінгапур і Gulf Air аднавілі палёты, у той час як Emirates, Etihad Airways і Qatar Airways часцей лётаюць у Афіны. Delta Air Line аднавіла свае штотыднёвыя рэйсы, а American Airlines захавала свае сезонныя расклады ў ЗША з яшчэ больш частай сувяззю.
Згодна з апублікаванай статыстыкай аэрапорта, агульны аб’ём перавозак за 2015 год дасягнуў уражлівых паказчыкаў, дасягнуўшы амаль 18,1 мільёна пасажыраў, рэкорд таго часу ў аэрапорце за ўвесь час павялічыўся на 19 % у параўнанні з мінулым годам і на 1,55 мільёна (+ 9,4 %) лепшага да гэтага, які быў дакрызісным 2007 годам. Акрамя таго, за той жа перыяд аб’ём перавозак самалётаў у параўнанні з аналагічным перыядам мінулага года павялічыўся на 14 %. Больш за тое, у 2015 годзе значны рост (+ 38 %) быў зафіксаваны пасажырамі, якія перасаджваюцца, прычым міжнародны транспарт да міжнароднага трансферу адзначыў значнае павелічэнне (+ 60 %), што сведчыць пра значнае ўзмацненне сувязі аэрапорта Афін.
Больш за дваццаць мільёнаў пасажыраў (2016—2018) і не толькі
2016 год стаў знакавым годам для Афінскага міжнароднага аэрапорта, як для ўнутраных, так і для міжнародных кірункаў. Гадавыя вынікі адлюстроўваюць высокія паказчыкі трэці год запар, падмацаваныя двухзначным ростам, на гэты раз пасажырапаток перавысіў адзнаку ў дваццаць мільёнаў, павялічыўшыся на 10,7 % у гадавым вылічэнні. Здаровы рост працягнуўся ў 2017 годзе, калі аэрапорт прадэманстраваў павелічэнне пасажырапатоку на 8,6 % да 21,7 мільёна пасажыраў, што стала яшчэ адным рэкордам за ўвесь час для аэрапорта Афін. На працягу 2018 года аэрапорт дасягнуў яшчэ аднаго рэкорднага ўзроўню, паведаміўшы аб павелічэнні пасажырапатоку на 11 % да больш чым 24,1 мільёна пасажыраў. Аналагічным чынам, авіязносіны дасягнулі новага рэкорду, паведаміўшы аб штогадовым росце на 10,8 % да 217 094 рэйсаў.
За першыя тры кварталы 2019 года пасажырапаток аэрапорта дэманструе прыкметы далейшага павелічэння: колькасць пасажыраў павялічылася на 6,5 % да 19,97 млн пасажыраў, а колькасць паветраных судоў павялічылася на 3,2 %.
Агляд
У цяперашні час у аэрапорце ёсць два тэрмінала, галоўны тэрмінал і спадарожнікавы тэрмінал, да якога можна дабрацца па падземнай лініі ад галоўнага тэрмінала. Ён прызначаны для пашырэння на аснове модульнага падыходу ў наступныя гады, каб улічыць павелічэнне аб’ёму авіяперавозак. Гэтыя пашырэнні плануюцца ў рамках шасці этапаў. Першы этап дазволіў аэрапорту прымаць 26 мільёнаў пасажыраў у год. Калі аэрапорт першапачаткова адкрыўся, на бягучым этапе патрабавалася прапускная здольнасць усяго 16 мільёнаў пасажыраў у год; аднак прапускная здольнасць змагла павялічыцца без пераходу да наступнага этапу дзякуючы перадавой ІТ-лагістыцы. Шосты і заключны этап пашырэння дазволіць аэрапорту забяспечыць штогадовы пасажырапаток у 50 мільёнаў пасажыраў, пры цяперашняй планіроўцы застанецца досыць месцаў для дадання яшчэ пяці тэрміналаў. Такім чынам, існуючая ў цяперашні час сістэма паралельных узлётна-пасадачных палос была распрацавана для забеспячэння палётаў з высокай эквівалентнай гадавой нагрузкай на пасажыраў па завяршэнні заключнага этапу пашырэння.
Галоўны тэрмінал
Асноўны будынак тэрмінала апрацоўвае ўсе рэйсы ўнутры Шэнгена, а таксама некалькі рэйсаў, якія не ўваходзяць у Шэнген. Усе 144 стойкі рэгістрацыі аэрапорта размешчаны ў Галоўным тэрмінале і маюць тры асобныя ўзроўні: адзін для прыбыцця, адзін для вылетаў і фуд-корт, а таксама выгляд на ўсходнюю ўзлётна-пасадачную паласу. Тэрмінал абсталяваны чатырнаццаццю тэлескапічнымі трапамі і адзінаццаццю істужачнымі канвеерамі для багажу.
У сакавіку 2018 года Афінскі міжнародны аэрапорт абвясціў тэндэр на першае фізічнае пашырэнне паўднёвыга крыла галоўнага тэрмінала. Тэндэр прадугледжваў пашырэнне будынка агульнай плошчай прыблізна 14 950 квадратных метраў на пяці ўзроўнях (узроўні ад 0 да 4). Будаўнічая кампанія па пашырэнню была абрана летам 2018 года, а праект планавалася завяршыць да сярэдзіны 2019 года. Да яго дададуць яшчэ 18 стоек рэгістрацыі, а таксама дадатковае месца для прыбыцця, ад’езду, бяспекі і аўтаматызаваных кантрольных варот, а таксама дададуць пашыраную гандлёвую плошчу і новыя залы да сярэдзіны 2020 года.
Спадарожнікавы тэрмінал
Спадарожнікавы тэрмінал мае два ўзроўні, адзін для прыбыцця, а іншы для адпраўлення. Да яго лёгка дабрацца па падземным пераходзе ў камплекце з рухомымі дарожкамі. Тэрмінал абсталяваны дзесяццю тэлескапічнымі трапамі і здольны абслугоўваць штогадовы пасажырапаток у шэсць мільёнаў пасажыраў.
Статыстыка
Міжнародны аэрапорт Афін —самы вялікі і загружаны аэрапорт у Грэцыі. Да канца 2019 года гэта быў 26-й па загружанасці аэрапорт у Еўропе, абслугоўваючы ў агульнай колькасці 25,57 мільёна пасажыраў.
Чыгунка і метро
Чыгуначная станцыя знаходзіцца непасрэдна побач з тэрміналам аэрапорта, куды можна дабрацца па надземнай дарожцы. Па лініі 3 Афінскага метро і прыгарадная чыгунка Проасціакас курсіруюць да гэтай станцыі.