cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Масявічы (Пружанскі раён)
Масяві́чы (, Мосевичи) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Зеляневіцкага сельсавета.
Да 2006 года ўваходзіла ў склад Лыскаўскага сельсавета.
BMW E87
BMW E81, E82, E87, E88 — кампактныя аўтамабілі нямецкага канцэрна BMW. Першае пакаленне 1-серыі. Выпускаліся з 2004 да 2013 года.
Гісторыя
Папярэднікам гэтай серыі была BMW 3 Compact (E36/5, E46/5). Машына мае шмат агульных рашэнняў з іншымі мадэлямі. Так, пярэдняя падвеска стойкі МакФерсан ад «пяцёркі» E60, а задняя шматрычагавая ад трэцяй серыі E90. Прапаноўвалася ў чатырох кузавах: 3-х і 5-дзверныя хэтчбэкі (E81, E87), купэ (E82) і кабрыялет (E88). Мадэль пазіцыянавалася ў залежнасці ад камплектацыі як пяці або чатырохмесцавы аўтамабіль. Цэнтральная частка прыборнай панелі злёгку павёрнутая ў бок кіроўцы, а замест ключа запальвання — бірулька і кнопка «Start» па-над ім.
Першапачаткова прапаноўвалася тры бензінавыя рухавікі: 1,6 л (115 к. с.), 2,0 л (130 к. с.) і 2,0 л (150 к. с.), а таксама два дызельныя сілавыя агрэгаты аб’ёмам 2,0 літра 122 к. с. і 163 к. с. У 2005 годзе лінейка бензінавых матораў была дапоўнена 3-літровым рухавіком магутнасцю 265 к. с. У 2007 годзе рухавікі былі мадэрнізаваны. У 2008 з’явіўся рухавік з двума турбакампрэсарамі аб’ёмам 3 літра і магутнасцю 306 к.с.
У красавіку 2010 года агульны аб’ём вытворчасці перавысіў усіх варыянтаў.
У снежні 2010 года BMW прадставіла новую мадэль — BMW 1M (версія падрыхтаваная спартовым падраздзяленнем BMW Motorsport). Базіруючыся на кузаве E82 (купэ) гэтая версія мела мала агульнага са сваім прабацькам, BMW 135. Былі перапрацаваны тормазы (ад М3 E92), дыферэнцыял ад M3 E46, пашыраная каляіна пад падвеску ад M3 E92, 19-цалёвыя колы ад M3 Competition Package, 3-х літровы 6-цыліндравы радны рухавік N54 з падвойным турбанаддзіманнем ад BMW Z4 35IS магутнасцю 340 к. с. і 500 Н·м моманту ў рэжыме «поўнага газу».
Бяспека
Аўтамабіль прайшоў тэст Euro NCAP у 2004 годзе:
У спорце
На трасе Top Gear аўтамабіль BMW 1M паказаў час меншы, чым M3 E90/E92, Chevrolet Corvette C6, Noble M12 GTO-3R, Lotus Evora, Lexus IS-F, Lamborghini Gallardo Spyder і Ferrari 575.
Пілот Аляксей Бункевіч на трасе Нюрбургрынг на гэтым аўтамабілі паказаў час 8.15 (неафіцыйны 8.12), што на 7 секунд хутчэй BMW M3 E46 і амаль на 24 секунды хутчэй BMW 135.
Рачкі (Пружанскі раён)
Рачкі́ (, Рачки) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Зеляневіцкага сельсавета.
Іж-2715
Іж-2715 — савецкі і расійскі двух-шасцімесны (у розных мадыфікацыях) грузапасажырскі аўтамабіль з тыпам кузава фургон ці пікап. Серыйна выпускаўся на Іжэўскім аўтазаводзе — з 1972 па 2004 год. Выраблена 1.076.954 аўтамабіля.
У 1980-я гады быў адзіным у СССР лёгкім развазным аўтамабілем. Да гэтага забеспячэнне гандлёвых арганізацыяй падобным транспартам традыцыйна ўскладалася на аўтарамонтныя заводы, якія перараблялі ў развазныя фургоны і пікапы седаны і ўніверсалы, што вычарпалі свой рэсурс. Грузападымальнасць фургона складала 450-500 кг, праз што ён выкарыстоўваўся выключна для перавозкі невялікіх партый грузаў.
Гісторыя
Першы аўтамабіль гэтай серыі сышоў з канвеера ў 1972 годзе. У перыяд вытворчасці выпускалася два пакалення аўтамабіляў «Іж-2715» у розных мадыфікацыях.
Першае пакаленне выпускалася з 1972 па 1982 год. Пярэдняя частка аўтамабіля была запазычаная ад «Масквіча-412», які вырабляўся на тым жа заводзе. На некаторыя экспартныя мадыфікацыі ўсталёўвалася пярэдняя абліцоўванне і фары вытворчасці ГДР ад «Іж-2125».
У 1982 годзе наступіла абнаўленне ўсяго мадэльнага шэрагу аўтамабіляў «Іж», замест успадкаванай ад АЗЛК рашоткі радыятара яны атрымалі новую распрацоўкі «ІжАўта» з круглымі фарамі. Таксама новае пакаленне атрымала новы капот, патопленыя ручкі і дзверцы без фортак.
З 1988 да канца вытворчасці выпускалася шасцімесная грузапасажырская мадыфікацыя. Гэтая мадыфікацыя прызначалася як для перавозкі грузаў, так і для кароткачасовай перавозкі пасажыраў. Канструкцыя аўтамабіля ў асноўным была падобнай грузавога фургона, аднак адрозніваючыся ад яго трансфармавальным заднім грузавым адсекам, уздоўж бартоў якога былі ўсталяваны два адкідных двухмесных сядзення. Акрамя гэтага на месцы глухіх бакавін будкі з'явіліся два вялікіх вакна з ссоўваным шклом для прытоку паветра і шкло на левай створцы задніх дзвярэй. Шкло ў перагародцы, якая адлучала кабіну ад грузавога аддзялення, таксама стала ссоўным. У салоне на ўзроўні галоў пасажыраў змясцілі дадатковыя мяккія накладкі, а пад столлю — плафон асвятлення.
Таксама існавала экспартная мадыфікацыя «Іж-27151», вядомая пад экспартнай назвай «Elite PickUp», з падоўжанай платформай. У СССР была вядомая пад індэксам «Іж-27151-013-01». Першапачаткова аўтамабіль пастаўляўся толькі ў Лацінскую Амерыку (у прыватнасці, у Панаму), але пазней аўтамабіль прадаваўся таксама ў Фінляндыі. Сваю назву атрымаў па аналогіі з экспартным найменнем «Масквіча-412», на некаторых рынках прадаваўся як «Elite 1500». Асноўным адрозненнем ад пікапаў для ўнутранага рынку былі: падоўжаная грузавая платформа і квадратныя пярэднія фары, як на «Масквічах» і «Іжах» першага пакалення. Блокі паваротнікаў і габарытных агнёў заставаліся ранейшымі — ад «Іж» серыі «ІЭ» апошніх гадоў выпуску. Колавая база і тэхнічнае начынне засталіся без зменаў.
Апісанне канструкцыі
Кабіна аўтамабіля двухмесная, сядзенні — паасобныя з рэгуляваннем сядзення кіроўцы па даўжыні і нахілу спінкі. Створаны на базе аўтамабіля Масквіч-412, які таксама выпускаўся ў Іжэўску. Выпускаўся ў камплектацыі з рухавікамі мадыфікацыі УЗАМ-412Э (1,487 л, 75 к.с.) ці УЗАМ-412ДЭ (1,487 л, 67 к.с.).
Усе варыянты вонкавага выгляду «Іж-2715» можна прыблізна падзяліць на чатыры асноўных віда:
Першы варыянт — бакавіна будкі мае тры рэбры жорсткасці, на кузаве аўтамабіля рэбраў няма, бампер і абліцоўка радыятара храмаваныя, заднія дзверы гладкія з металічнай эмблемай «Іж-1500ГР». Замест задняга бампера — трубка, якая складаецца з трох частак.
Другі варыянт — бакавіна будкі мае тры рэбры жорсткасці, на кузаве аўтамабіля — адно. Абліцоўка радыятара і пярэдняга бампера афарбаваныя ў колер аўтамабіля. Астатняе аналагічна першаму варыянту.
Трэці варыянт — бакавіна будкі мае тры рэбры жорсткасці, на кузаве аўтамабіля — два рэбры, заднія дзверы гладкія з выштампоўкай «Іж-2715». Абліцоўванне радыятара і пярэдні бампер афарбаваныя ў колер аўтамабіля. Пярэдні бампер мог быць з «ікламі», а на пярэдняй частцы будкі магло мецца рабро жорсткасці. Задні бампер ўяўляў сабой дзве трубкі па баках кузава.
Чацвёрты варыянт — аўтамабілі з новай чорнай рашоткай радыятара, патопленымі ручкамі дзвярэй, выштампоўкамі на даху і бакавіне кабіны кіроўцы. На пярэдняй часткі будкі выштампавана рабро жорсткасці, на бакавінах будкі тры выштампоўкі ў форме вокнаў, два рэбры жорсткасці на задніх дзвярах, выштампоўка «Іж-2715» на правай палове задняй дзверы і выштампоўка ў форме вакна на левай. Замест задняга бампера — трубка па цэнтры кузава, бакавых трубак няма. Пярэдні бампер афарбаваны ў колер аўтамабіля, а на аўтамабілях апошніх гадоў выпуску — чорны пластыкавы бампер. Менавіта на базе чацвёртага варыянту выпускаўся «Іж-27156» — з адным вакном на кожнай бакавой панэлі будкі і ззаду на левай дзверы, ззаду па цэнтры — падножка, пярэдні бампер і абліцоўка радыятара — былі афарбаваны ў колер кузава або чорным колерам.
Яўген Давыдавіч Чарствой
Яўге́н Давы́давіч Чарство́й (,  — ) — беларускі ўрач-патолагаанатам. Доктар медыцынскіх навук (1982), прафесар (1984). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (1997). Старшыня Беларускага навуковага таварыства ўрачоў-патолагаанатамаў.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па тэраталогіі чалавека, праблемах інфекцыйных захворванняў, марфалогіі шчытападобнай залозы.
У 2011 годзе Яўген Давыдавіч у сааўтарстве з прафесарам Міхаілам Канстанцінавічам Недзьведзем быў напісаны першы ў Беларусі нацыянальны падручнік па паталагічнай анатоміі для вышэйшых медыцынскіх устаноў адукацыі.
Я. Д. Чарствым апісаны і выдзелены ў якасці новай назалагічнай формы сіндром множных прыроджаных парокаў развіцця — ДК-, — які ў сусветнай літаратуры названы яго імем —.
Грамадская дзейнасць
Больш за 10 гадоў прафесар Я. Д. Чарствой быў галоўным паталагаанатамам Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь і шмат зрабіў па арганізацыі і ўдасканаленні паталагаанатамічнай службы рэспублікі, падрыхтоўцы кадраў.
Ён старшыня Беларускага навуковага таварыства паталагаанатамаў, член праўлення Міжнароднага саюза асацыяцый паталагаанатамаў, еўрапейскага таварыства дзіцячых паталагаанатамаў, савета па абароне доктарскіх дысертацый, рэдкалегіі часопіса «Здравоохранение».
Гусараў
Гусараў — прозвішча.
Рымскія дарогі
Рымскія дарогі (viae — дарогі) — дарожная сетка, створаная рымлянамі для хуткага перасоўвання войскаў, гандлёвых караванаў і кур'ераў.
Часцей за ўсё гэта былі адносна прамыя дарогі паміж важнымі населенымі пунктамі, што давала магчымасць хутка перамясціцца ў неабходнае месца. Рымскія дарогі злучылі паміж сабой шматлікія гарады ў Італіі, затым пачалі з'яўляцца і на іншых тэрыторыях Рымскай імперыі паміж значнымі палітычнымі і эканамічнымі цэнтрамі.
Першапачаткова дарогі будаваліся ў ваенных мэтах, але затым сталі іграць значную ролю ў эканамічным развіцці імперыі. Магчыма, у канчатковым выніку развітая сетка дарог толькі спрасціла заваёву рымскіх тэрыторый варварамі. Пасля падзення Рымскай імперыі дарогамі працягвалі карыстацца па меншай меры каля тысячагоддзя, а ў некаторых выпадках і дагэтуль, хоць зараз яны ўжо пакрыты асфальтам.
Афарызмы
Знакамітая прымаўка «Усе дарогі вядуць у Рым» мае пад сабой фактычную аснову. Рым быў цэнтрам Імперыі, першыя дарогі злучалі Рым з іншымі буйнымі гарадамі, і менавіта Рым будаваў гэтыя самыя дарогі. Таму падарожнік, які патрапіў на рымскую дарогу, мог бы без вялікіх намаганняў дабрацца да сталіцы старажытнай дзяржавы, не заблукаўшы — трэба было толькі выбіраць на скрыжаваннях самыя шырокія дарогі.
Берлінскі кінафестываль 2016
66-ы Берлінскі кінафестываль праходзіў з 11 па 21 лютага 2016 года ў Берліне. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатога мядзведзя — атрымаў фільм «» рэжысёра.
Настасся Ігараўна Масквіна
Настасся Ігараўна Масквіна (нар., Мінск) — беларуская оперная спявачка (сапрана), прафесар кафедры спеваў БДАМ, дацэнт. Народная артыстка Беларусі (2016).
Біяграфія
Настасся Масквіна нарадзілася ў Заводскім раёне Мінска. Скончыла 2 музычную школу імя М. І. Аладава.
У 1995 года годзе скончыла Беларускі ўніверсітэт культуры па спецыяльнасці рэжысёр тэатральнага калектыву.
У 2001 года скончыла Беларускую дзяржаўную акадэмію музыкі (Клас прафесара, заслужанай артысткі Рэспублікі Беларусь Л. Колас).
З 2002 года салістка Вялікага тэатра Беларусі.
У снежні 2012 года прысвоена вучонае званне дацэнта. Выкладае ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі.
Творчасць
У рэпертуары: Вiлiсы. Фатум (Ганна), Багема (Мімі), Лятучая мыш (Разалінда), Яўген Анегін (Таццяна), Іаланта (Іаланта), Хаваншчына (Эма), Дзікае паляванне караля Стаха (Надзея Яноўская), Алека (Земфіра), Джані Скікі (Нэла, Лаўрэта), Кармэн (Мікаэла), Вяселле Фігара (Барбарына), Рыта, або Пірацкі трохвугольнік (Рыта), Трубадур (Леанора, Інэс), Набукка (Ганна), Бах... Кава... Джаз... (Лізэта), Горад майстроў (Вераніка), Аіда (Аіда), Князь Ігар (Яраслаўна), Чароўная флейта (Першая Дама), Лятучы галандзец (Сэнта).
Кома (возера)
Кома (Como) — возера на поўначы Італіі.
Размешчана каля падножжа Альпаў, на вышыні 198 м. Плошча 146 км², даўжыня 50 км (у сярэдняй частцы падзяляецца на два басейны), шырыня 4,5 км, глыбіня да 410 м. Катлавіна тэктоніка-ледавіковага паходжання. Берагі высокія, скалістыя. Праз возера працякае рака Ада, прыток ракі По на поўначы ўпадае рака Мера.
На працягу многіх стагоддзяў Ліерна была самым эксклюзіўным месцам на ўсім возеры Кома, якое наведвалі каралі, імператрыцы, княжацкія сем'і, і дзе самыя важныя менеджэры і мільярды ў свеце куплялі дом, у тым ліку сусветны прэзідэнт Мэрсэдэс. Рыцарскі ордэн быў заснаваны ў Ліернскай царкве, што дазволіла нараджэнне каралеўскага дома каралёў Італіі, Савойі. Ліерна - гэта месца на возеры Кома з самым прыгожым жыццём з усяго возера Кома і месца, найбольш прадстаўленае мастакамі з усёй Еўропы на працягу многіх стагоддзяў, якое валодае чароўнай атмасферай. Месца вельмі прыватнае, вілы схаваныя, і нават Джорджу Клуні гадамі не ўдалося купіць вілу, якая прапануе больш за 100 мільёнаў еўра. Часта кажуць, што жыхары Ліерны заплацілі за тое, што Ліерна стагоддзямі не з'яўлялася на геаграфічных картах возера Кома. У Ліерне вельмі цяжка спыніцца, таму што наўмысна няма месцаў для паркоўкі, і прыехаць можна толькі на лодцы, выбраўшы, хто прыедзе. Раскошныя вілы ў Ліерне бясцэнныя і з'яўляюцца адным з найвялікшых сімвалаў статусу ў свеце.
Рыбалоўства, суднаходства. Кліматычныя курорты: Кома, Лека, Беладжа, Менаджа, Коліка, Чэрнобьё, Лена, Арджэньё Донга, Фаджэта-Лар'ё і інш. Каля Сала-Камачына і Асучча размешчаны адзіны востраў возера — Камачына.
Хлораргірыт
Хлораргіры́т, кераргірыт  — мінерал класа галагенідаў, хларыд серабра, AgCl. Утварае бесперапынны ізаморфны рад з бромаргірытам. Прымесі ёду, ртуці.
Крышталізуецца ў кубічнай сінгоніі. Утварае зярністыя агрэгаты, шчоткі з дробных крышталёў, кубічныя крышталі інш. Колер белы, жоўты, зялёны, шэры, жамчужна-шэры з жаўтавата-зялёным ці бурым адценнем. На свежым зломе бясколерны, пад уздзеяннем святла набывае фіялетава-карычневы да чорнага колер. Бляск алмазны, смаляны. Цвёрдасць 1,5—2,5 па шкале Моаса. Шчыльнасць 5,55—5,66 г/см³. Пластычны.
Паходжанне і радовішчы
Мае гіперагеннае паходжанне. Утвараецца ў зонах акіслення радовішчаў сераброзмяшчальных сульфідных руд. Радовішчы ў Германіі, Аўстраліі, Балівіі, Чылі, Расіі, Казахстане, Узбекістане, Украіне.
Літоўская ўніяцкая епархія
Літоўская ўніяцкая епархія — уніяцкая епархія, якая існавала ў 1809—1839 гг., да 1828 года вядома таксама пад назвамі Віленская, Літоўска-Віленская. Створана загадам імператара Аляксандра І з паўночнай і ўсходняй частак Брэсцкай епархіі; уключала Віленскую і Курляндскую губерні, Бабруйскі, Барысаўскі, Вілейскі, Дзісенскі, Мінскі паветы Мінскай губерні. У 1828 да яе далучаны ўсе парафіі Брэсцкай і частка Луцкай епархіі. Адначасова Беларускай епархіі (цэнтр-г. Полацк) перададзены тэрыторыі Курляндскай губерні, Бабруйскі, Барысаўскі, Дзісенскі, Ігуменскі паветы Мінскай губерні. У 1828 тэрыторыя літоўскай уніяцкай епархіі складалася з Віленскай і Гродзенскай губерні, Беластоцкай вобласці, Вілейскага, Мінскага, Пінскага, Слуцкага паветаў Мінскай губерні, Дубенскага, Ковельскага, Крамянецкага, Луцкага, Ровенскага, паветаў Валынскай губерні. Цэнтр епархіі — г. Вільня, з 1828 мястэчка Жыровічы (цяпер Слонімскі раён). У 1811 налічвала 295 цэркваў, 333 святары і 308852 прыхаджан. Пасля тэрытарыяльных змен (1828) колькасць прыходаў павялічылася да 779, святароў — да 735. Працавала Літоўская духоўная семінарыя ў Жыровічах. Скасавана ў сувязі з ліквідацыяй уніяцкай царквы Полацкім царкоўным саборам 1839, на яе тэрыторыі ўтворана Літоўская праваслаўная епархія. Пры стварэнні Літоўскай уніяцкай епархіі яе намінальным кіраўніком лічыўся Іраклій Лісоўскі, хоць фактычна ёю кіраваў да 1831 віленскі і літоўскі суфраган Адрыян Галаўня. У 1832—1839 епархію ўзначальваў самастойны літоўскі епіскап Іосіф Сямашка.
Хлораргірыт
Паходжанне і радовішчы
Другасная сярэбраная руда.
Капліца Святых Апосталаў Пятра і Паўла (Гродна)
Гісторыя
Была пабудавана ў 1818—1821 гг. з цэглы пры сядзібна-паркавай рэзідэнцыі маёнтка Аўгустова, пажалаванага імператрыцай Кацярынай II у 1797 г. генералу ад інфантэрыі графу Маўрыкію Пятровічу дэ Ласі за яго заслугі ў руска-турэцкай вайне, па фундацыі графа Кароля Медэма, душапрыказчыка і прыяцеля графа. З’яўлялася фамільным маўзалеем-пахавальняй, была прыпісана да касцёла Маці Божай Анёльскай францысканскага кляштара ў Гродне. Па ідэі фундатара капліца павінна была нагадваць сабор св. Пятра ў Рыме. Зруйнавана разам з сядзібай у час Першай сусветнай вайны, у 1915 годзе.
Пры савецкай уладзе капліца была закрыта і разрабавана. У сярэдзіне 1990-х гадоў гродзенскія айцы францысканцы пачалі аднаўляць капліцу. У адноўленай капліцы пачалі адпраўляць святую імшу, аднак у хуткім часе тут з’явіўся грыбок і службы перанеслі у часовую капліцу. Адноўлена ў 1996—1998 гг. паводле праекта, распрацаванага архітэктурна-канструктарскім бюро С. Шайко.
Увосень 1997 года ў якасці часовай капліцы было рэканструявана былое сховішча будаўнічых матэрыялаў побач з капліцай. У 2006 годзе быў атрыманы дазвол на будаўніцтва касцёла Найсвяцейшай Дзевы Марыі Вастрабрамскай Маці Міласэрнасці, якое было скончана ў 2019 годзе.
Шпакі (Пружанскі раён)
Шпакі́ (, Шпаки) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Зеляневіцкага сельсавета.
Капліца Святых Апосталаў Пятра і Паўла (Гродна)
Творчасць
Капліца акаймавана мураванай агароджай з брамай-званіцай (2-ярусная з лучковым праездам і прамавугольнымі прасветамі яруса-звона).
Антон Эдмунд Станіслававіч Цеханавецкі
Антон (Атон) Эдмунд Станіслававіч Цеханавецкі (Otton Edmund Ciechanowiecki; 1816 —, Парыж) — дзяржаўны службовец, удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў.
Біяграфія
Паходзіў з магнацкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва». Нарадзіўся ў сям’і Станіслава Іосіфавіча Цеханавецкага і Вікторыі са Здзяхоўскіх.
Вучыўся ў Полацкай езуіцкай акадэміі і, верагодна, у Імператарскай гвардзейскай кадэцкай школе ў Пецярбургу. Скончыў Інстытут Корпуса інжынераў шляхоў зносін. Служыў у Паўлаўскім лейб-гвардыі палку. У 1837 годзе быў пісарам у канцылярыі маршалка шляхты Мсціслаўскага павета. Скончыў службовую дзейнасць у 1840 г. у чыне калежскага рэгістратара.
У 1857—1863 гадах маршалак дваранства Чавускага павета. Уласнік маёнтка Дрыбін.
Удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў. У ноч з 6 на 7 мая 1863 г. пасля першай бітвы пад Горкамі ў Дрыбіне спыніўся атрад Звярдоўскага «Тапор». За ўдзел у паўстанні быў асуджаны на ссылку ў Шадрынск у Сібір (1865—1867). Пасля амністыі ў 1867 годзе эміграваў у Францыю.
Памёр бяздзетным года ў Парыжы. Пахаваны на могілках Пер-Лашэз, квадрат 57, рад 3 з поўначы, магіла 5 з захаду.
Аляксандр Іванавіч Груша
Біяграфія
Скончыў у 1996 годзе гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка. У 2001 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Канцылярыя Вялікага княства Літоўскага 40-х гадоў XV — першай паловы XVI ст.». У 2010 годзе атрымаў вучонае званне дацэнта. З 2017 года — доктар гістарычных навук.
У 1996 годзе працаваў вядучым палеографам Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі. У 1996—1999 гадах быў аспірантам Інстытута гісторыі НАН Беларусі, у 1999—2004 гадах працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам Інстытута гісторыі НАН Беларусі, у 2004—2005 гадах — старшым навуковым супрацоўнікам аддзела спецыяльных гістарычных навук Інстытута гісторыі НАН Беларусі, у 2005—2006 гадах выконваў абавязкі загадчыка аддзела гісторыі Беларусі XIII—XVIII стст. Інстытута гісторыі НАН Беларусі, у 2006—2014 гадах з’яўляўся загадчыкам аддзела гісторыі Беларусі Сярэдніх вякоў і пачатку Новага часу Інстытута гісторыі НАН Беларусі.
У 2014 годзе прызначаны на пасаду дырэктара Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі. Звольнены з пасады 1 ліпеня 2022 года.
Навукова-даследчыцкая дзейнасць
Стаяў каля вытокаў аднаўлення выдання Метрыкі Вялікага Княства Літоўскага ў Беларусі. Адзін з ініцыятараў стварэння навукова-выдавецкай серыі «Помнікі гістарычнай думкі Беларусі». Заснавальнік і адзін з арганізатараў некалькіх цыклаў міжнародных навуковых канферэнцый.
Аўтар больш за 140 навуковых прац.
Ганна Леанідаўна Харашкевіч
Навуковая дзейнасць
Працавала ў Інстытуце славяназнаўства РАН. Асноўныя сферы навуковых інтарэсаў — гісторыя міжнародных адносінаў у рэгіёне Усходняй Еўропы 14—17 ст., крыніцазнаўства і археаграфія, Метрыка ВКЛ. Разам з С. Каштанавым падрыхтавала «Методические рекомендации по изданию и описанию Литовской Метрики» (Вільнюс, 1985). Апублікавала «Полоцкие грамоты XIII — начала XVI вв.» (Вып. I—VІ. Масква, 1977—1989). Сярод найважнейшых публікацый кнігі: «Русское государство в системе международных отношений конца XV — начала XVI в.», «Русское государство в системе международных отношений середины XVI в.» (Масква, 1980, 2003), «Русь и Крым: От союза к противостоянию. Конец XV — начало XVI вв.» (Масква, 2001). Удзельнічала ў падрыхтоўцы да выдання твораў Сігізмунда Герберштэйна (Масква, 1988) і Міхалона Літвіна (Масква, 1994).
Валянціна Мікалаеўна Бібіла
Біяграфія
Нарадзілася 6 жніўня 1949 года ў в. Нацавічы Мастоўскага раёна Гродзенскай вобласці.
У 1975 годзе скончыла юрыдыячны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Правазнаўства». У 1978 годзе скончыла аспірантуру па спецыяльнасці «Крымінальны працэс». Выкладае ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1978, юрыдычны факультэт, кафедра крымінальнага працэсу і пракурорскага нагляду, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: судовы лад; крымінальны працэс; агульная тэорыя права; гісторыя дзяржавы і права.
Іван Іларыёнавіч Багдановіч
Іван Іларыёнавіч Багдановіч (, м. Копысь Мінскай губерні — ) — беларускі медык, педагог і арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1948). Кандыдат медыцынскіх навук, прафесар (1935).
Біяграфія
Скончыў Магілёўскую фельчарскую школу (1912), (1921). Фельчар у Баранавіцкай бальніцы, у сяле Ручальскае Речыцкага павета (1912—1914).
Малодшы медыцынскі фельчар Бабруйскага ваеннага шпіталя (1914—1919). Ардынатар Мінскай кожна-венералагічнай бальніцы (1921—1923), ардынатар, дацэнт кожна-венералагічнай клінікі ў Мінску (1923—1935). Загадчык кафедры скурных і венерычных хвароб Віцебскага медыцынскага інстытута (1935—1941).
Загадчык Чалябінскіх скурна-венералагічнай бальніцы і дыспансера (1941—1943). Прафесар кафедры скурна-венералагічных хвароб Беларускага (Яраслаўль), Мінскага медыцынскага інстытута (1943—1946). Намеснік дырэктара па вучэбна-навуковай рабоце (1946—1949), рэктар (1950—1961) Віцебскага медыцынскага інстытута.
Goodbye бацька
«Goodbye бацька» (Гудбай бацька!) — беларускі незалежны кароткаметражны мастацкі фільм, зняты ў 2006 годзе рэжысёрам Паўлам Канавальчыкам разам з анархасупоўлкай «Навінкі».
Сюжэт
Інспірацыя з нямецкага фільма «», сюжэт фільма перанесены ў беларускую палітычна-грамадскую рэальнасць. Бацькy галоўнагa героя запрашаюць на Усебеларускі народны сход. Tам яму паціснуў руку сам прэзідэнт Лукашэнка. Гэты факт выклікае ў бацькі вельмі моцныя эмоцыі, у выніку якіх ён ідзе ў доўгатэрміновы запой. У часе запоя ў Беларусі адбываюцца прэзідэнцкія выбары, ў якіх нечакана перамагае апазіцыя. Беларусь транcфармуецца ў класічны капіталістычны лад. Хвалюючыся за жыццё бацькі, сын вырашае схаваць гэты факт перад ім.
Камінота
Камінота (Cominotto, Kemmunett) — мальтыйскі незаселены востраў у Міжземным моры, размешчаны на поўнач ад вострава Мальта і за 100 м ад вострава Коміна. Плошча вострава складае 0,25 км².
Паміж астравамі Камінота і Каміна размешчаны воды Блакітнай лагуны (Bejn il-Kmiemen, літаратурны пераклад «паміж двума Каміна»)
Іван Андрэевіч Паліўка
Біяграфія
У 1934—1939 гадах вучыўся ў польскай школе в. Хомiчава, якая за 3 км ад дома, за Дняпроўска-Бугскiм каналам, з 1939 года у той жа школе, але з савецкімі настаўнікамі.
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, на фронце са жніўня 1944 года, быў сапёрам.
Пасля дэмабілізацыі ў 1950-м атрымаў прафесію шафёра, працаваў на грузавіку. Затым закончыў Пінскае сельскае прафесійна-тэхнічнае вучылішча, з 1951 года працаваў машыністам экскаватара Дняпроўска-Бугскага тэхнічнага ўчастка ў Пінску. З 1952 года — меліяратар Іванаўскай машынна-меліярацыйнай станцыі, першым месцам працы было балота Няслуха, потым — рака Вісліца. У 1961—1974 гадах — машыніст, старшы машыніст экскаватара Іванаўскага будаўніча-мантажнага ўпраўлення меліярацыі трэста «Брэстводбуд» (з 1972 года Іванаўскае БМУ ў трэсце «Пінскводбудмеханізацыя»).
Іван Андрэевіч вёў вялікую грамадскую работу: дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання (1970—1974). На ХХVІІ з’ездзе КПБ І. А. Паліўка быў абраны членам ЦК, якім з’яўляўся ў 1971—1975 гг., у гэты час сакратаром быў Пётр Міронавіч Машэраў.
Пасля цяжкай і працяглай хваробы памёр 18 жніўня 1975 года, пахаваны ў в. Пераруб, на магіле ўстаноўлены помнік (1978). Імем І. А. Паліўкі названа вуліца ў г. Іванава Брэсцкай вобласці, яго імя занесена ў Кнігу народнай славы Іванаўскага раёна. На будынку Iванаўскага БМУ ўстаноўлена мемарыяльная дошка: «Здесь, в Ивановском СМУ, с 1952 по 1974 год работал старший машинист одноковшового экскаватора Герой Социалистического Труда Иван Андреевич Поливко».
Узнагароды
За выдатную прафесійную падрыхтоўку моладзі быў узнагароджаны Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР (1974). Заслужаны меліяратар Беларускай ССР (1964), гэта ганаровае званне, устаноўленае ў 1963 годзе, ён атрымаў адным з першых у рэспубліцы. Званне Героя Сацыялістычнай Працы яму было прысвоена 30 красавіка 1966 годзе за выдатныя поспехі ў вытворчасці і нарыхтоўках сельскагаспадарчых прадуктаў. За франтавую і працоўную дзейнасць ўзнагароджаны двума ордэнамі Леніна, сям’ю медалямі, у т. л. медалямі ВДНГ СССР.
2007 год у гісторыі літаратуры
2007 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Коміна
Коміна (Kemmuna) — востраў у Міжземным моры, які ўваходзіць у Мальтыйскі архіпелаг і з’яўляецца тэрыторыяй дзяржавы Мальта. На Коміна размешчаныя Блакітная і Крышталёвая лагуны. Востраў наведваюць мноства турыстаў, але толькі 4 чалавекі жывуць стала.
Аблавушак
«Аблавушак» (Miś Uszatek) — польскі шматсерыйны анімацыйны фільм, у якім распавядаецца пра прыгоды маленькага мядзведзіка Аблавушка. Рэжысёры — і Бернард Дэц. Беларускамоўны варыянт агучаны тэлеканалам «БелСат».
Шэйпічы (Пружанскі раён)
Шэ́йпічы (, Шейпичи) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Зеляневіцкага сельсавета.
1999 год у гісторыі літаратуры
1999 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Ігнат Феліксавіч Цеханавецкі
Біяграфія
Паходзіў з магнацкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва». Нарадзіўся ў сям’і Фелікса Цеханавецкага і Альжбеты з Жукоўскіх.
Разам з жонкай Ізабелай у 1863 удзельнічаў у падрыхтоўцы паўстання ў Горках, за што былі сасланыя ў Сібір. Вернутыя па амністыі.
Сям’я
У шлюбе з Ізабелай з Кабылінскіх, дачкой генерала і Ганны з Раствароўскіх. Дзеці:
Калеты (фільм)
«Калеты» (Калеты) — беларускі дакументальны фільм, зняты рэжысёрам Арцёмам Лобачам у 2010 годзе. Аўтары фільма Павел Міцкевіч і Арцём Лобач атрымалі за яго Гран-пры на штогадовым фестывалі «Filmowe Podlasie Atakuje!» (Беласток).
Сюжэт
Калеты — вёска ў Беларусі, размешчаная на мяжы паміж Польшчай і Літвой. Жыхары Калет і жывуць далёка ад навакольнага свету ў атачэнні лесу. Яны лічаць сябе палякамі, але ў іх ёсць прымешка літоўскай і савецкай культуры.
Джэбель-Баркал
Джэбель-Баркал (جبل بركل‎) — археалагічны помнік у аднайменным скальным масіве на поўначы Судана. У 2003 г. унесены ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА разам з месцам знаходжання старажытнага горада Напата. Ахоўваемая плошча — 183 га. У яе склад таксама ўваходзіць археалагічны помнік Нуры.
Гісторыя
Джэбель-Баркал уяўляе сабою скальны масіў з плоскай вяршыняй да 98 м у вышыню. Размешчаны ў даліне Ніла, не далёка ад чацвёртага парога. Каля 1450 г. да н. э. пасля заваявання дзяржавы Керма Джэбель-Баркал і навакольныя тэрыторыі былі абраны старажытнымі егіпцянамі для пабудовы адміністрацыйнага цэнтра Нубіі, горада Напата. Скальны масіў быў прысвечаны богу Амону і атрымаў назву Свяшчэннай скалы. Старажытнаегіпецкае пісьмо адлюстроўвала назву наступным чынам:
На працягу 2 тысячагоддзяў (да VI ст. н. э.) Джэбель-Баркал з'яўляўся месцам шанавання, пахавання, будаўніцтва храмаў і адлюстравання культурнага развіцця Нубіі. У перыяд 850 - 250 гг. да н. э. тут дамінавалі прыклады кушыцкага мастацтва эпохі Напаты. У перыяд з 250 г. да н. э. да 350 г. н. э. — эпохі Мероэ.
Брытанскія даследчыкі ўпершыню паведамілі аб Джэбель-Баркал у 1820 г. У 1916 - 1920 гг. ён вывучаўся амерыканскім егіптолагам Дж. А. Рэйснерам, які арганізоўваў раскопкі Кермы. У 1973 г. італьянская археалагічная экспедыцыя пачала сістэматычныя раскопкі. З 1986 г. раскопкі набылі міжнародны характар, кантралююцца Нацыянальнай службай старажытнасцяў Судана. У 2003 г. Джэбель-Баркал унесены ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Археалогія
У скальным масіве Джэбель-Баркал і непасрэдна каля яго выяўлены наступныя археалагічныя пласты і асобныя месцы археалагічных знаходак:
Акрамя таго, каля заходняга схіла Джэбель-Баркал выяўлена месца пахавання, якое ўключае піраміды і магільні канца эпохі Напаты — пачатку эпохі Мероэ (каля 300 - 50 гг. да н. э.). Каля Джэбель-Баркал адкрыты археалагічны музей, у якім экспануюцца найбольш цікавыя знаходкі.
Ярашэвічы
Ярашэ́вічы (, Ярошевичи) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Зеляневіцкага сельсавета.
Рыгор Андрэевіч Гусараў
Рыгор Андзэявіч Гусараў (1906—1943) — сяржант Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Рыгор Гусараў нарадзіўся 6 лютага 1906 года ў вёсцы Старая Алешня (цяпер — Рагачоўскі раён Гомельскай вобласці) у сям’і селяніна. Пасля заканчэння пачатковай школы працаваў у калгасе, жыў у вёсцы Холма Назараўскага раёна Краснаярскага края. У жніўні 1941 года Гусараў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З верасня таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Удзельнічаў у баях на Смаленскім накірунку, Палтаўска-Крэмянчугскай аперацыі. У баях чатыры разы быў паранены. Да верасня 1943 года гвардыі сяржант Рыгор Гусараў камандаваў аддзяленнем 184-га гвардзейскага стралковага палка 62-й гвардзейскай стралковай дывізіі 37-й арміі Стэпавага фронту. Вызначыўся падчас Бітвы за Дняпро.
28 верасня 1943 года Гусараў адным з першых пераправіўся праз Дняпро ў раёне вёскі Мішурын Рог Верхнядняпроўсага раёна Днепрапятроўскай вобласці Украінскай ССР, захапіў плацдарм і адбіваў шматлікія варожыя кантратакі разам са сваім аддзяленнем. 4 верасня, калі выбыў са строю камандзір узвода, Гусараў замяніў яго сабой і разам з узводам заняў больш выгодны рубеж, што спрыяла паспяховай пераправе астатніх палкавых падраздзяленняў. Потым удзельнічаў у Пяціхатскай і Знаменскай аперацыях. 23 снежня 1943 года Гусараў загінуў падчас аднаго з баёў у Смелянскім раёне Чаркаскай вобласці Украінскай ССР. Быў пахаваны ў брацкай магіле у лесе каля вышыні 100,0 у Смелянскім раёне, пазней перапахаваны ў вёсцы Белазор’е Чаркаскага раёна.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 лютага 1944 года за «мужнасць і гераізм, выяўленыя падчас фарсіравання Дняпра і ў баях на захопленым плацдарме» гвардыі сяржант Рыгор Гусараў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Быў таксама ўзнагароджаны ордэнам Леніна і шэрагам медаляў.
Токсава
Токсава (То́ксово, Toksova) — пасёлак гарадскога тыпу ва Усевалажскім раёне Ленінградскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Токсаўскага гарадскога паселішча. Насельніцтва 5545 чалавек (2018). Пасёлак размешчаны ў цэнтральнай частцы раёна на поўнач ад Санкт-Пецярбурга. Праз пасёлак праходзіць аўтадарога 41К-065.
Даміцыева дарога
Даміцыева дарога (Via Domitia) — першая рымская дарога, пабудаваная ў Галіі і спалучалая Старажытны Рым і з правінцыяй Іспанія па сушы.
Была пабудавана па загадзе консула 122 да н.э. Гнея Даміцыя Агенабарба (Gnaeus Domitius Ahenobarbus) паміж 120 і 118 гадамі да н.э. і названа яго імем. У Нарбоне (Colonia Narbo Martius), заснаванай у 118 годзе да н.э. Via Domitia была працягнута Via Aquitania, якая вяла ў кірунку да Атлантычнага акіяна праз Тулузу і Бардо. Даміцыева дарога перасякала Альпы у Col de Montgenevre, праходзіла праз даліну ракі Дзюранс, перасякала Рону і ішла далей уздоўж узбярэжжа Міжземнага мора да Пірэнеяў.
Людміла Якаўлеўна Колас
Людміла Якаўлеўна Колас (Людмила Яківна Колос) — беларуская оперная спявачка (сапрана), прафесар. Заслужаная артыстка БССР (1983). З 2006 года загадчыца кафедры спеваў БДАМ.
Біяграфія
Нарадзілася 15 мая 1950 ў Чарнаўцах. Бацька — беларус (з Магілёўскай вобласці), маці — украінка.
У 1970 годзе скончыла Маладзечанскае музычнае вучылішча. Затым з адзнакай скончыла Кіеўскую кансерваторыю імя П. І. Чайкоўскага (клас народнай артысткі СССР Л. І. Чаўдар). З 1976 году — вядучая салістка Дзяржаўнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета БССР, дзе выконвала вядучыя оперныя партыі, праспявала больш за 600 спектакляў, з іх — 16 оперных прэм’ер. У 1984—1985 гадах стажыравалася ў цэнтры Удасканаленні оперных спевакоў у тэатры «Ла-Скала» (творчы кіраўнік Джульета Сіміяната). Працуе ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі з 1986 года. Член журы шматлікіх міжнародных конкурсаў. Стаж педагагічнай працы — 20 гадоў, агульны творчы стаж — 30 гадоў. З 2006 года загадчыца кафедры спеваў.
Ульянаўка (Ленінградская вобласць)
Ульянаўка (Улья́новка), да 1922 — Сабліна — пасёлак гарадскога тыпу ў Тосненскім раёне Ленінградскай вобласці Расіі. Адзіны населены пункт Ульянаўскага гарадскога паселішча. Пасёлак размешчаны на рацэ Саблінка (прыток Тосны), за 10 км на паўднёвы ўсход ад мяжы Санкт-Пецярбурга.
Серыя A 2013/2014
Серыя А 2013/2014 (Serie A 2013/2014) — 82-і сезон Серыі А і 112-ы сезон чэмпіянату Італіі па футболе. Стартаваў 24 жніўня 2013 і завяршыўся 18 мая 2014 года.
Вінніцка-Барская епархія ПЦУ
Вінніцка-Барская епархія — епархія Праваслаўнай царквы Украіны ў адміністрацыйных межах Вінніцкай вобласці Украіны, якая аб’ядноўвае грамады, якія перайшлі з УПЦ (МП)/
Гісторыя
Узнікла ў снежні 2018 года пасля аб’яднаўчага сабору ўкраінскіх праваслаўных цэркваў у выніку пераходу былога мітрапаліта Вінніцкага і Барскага Сімяона (Шастацкага) пад юрысдыкцыю Праваслаўнай царквы Украіны. Разам з мітрапалітам у ПЦУ перашла частка прыходаў Вінніцкай епархіі (УПЦ МП) ‎.
Фарносава
Фарносава (Форно́сово) — пасёлак гарадскога тыпу ў Тосненскім раёне Ленінградскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Фарносаўскага гарадскога паселішча. Размешчаны ў паўночна-заходняй частцы раёна на аўтадарозе 41К-176 (Паўлаўск — Касыя Масты).
Адлегласць да раённага цэнтра — 24 км. У пасёлку знаходзіцца чыгуначная станцыя Навалісіна на скрыжаванні чыгуначных ліній Паўлаўск — Вялікі Ноўгарад і Мга — Івангорад.
Шатлен
Шатлен (шатэлен, шатленка — ад châtelain — уладальнік замка; кашталян )- выраб, упрыгажэнне і у выглядзе ланцужка з заціскам, да якога мацуюцца ў выглядзе падвесак розныя функцыянальныя прадметы: ключы,, , нажніцы, пячаткі і гэтак далей.
Гісторыя
Шатлены насілі як мужчыны, так і жанчыны. У больш вузкім сэнсе шатлен — ланцужок для кішэннага гадзінніка з завадным ключом.
Шатлены былі вядомыя з часоў Сярэдневякоўя, але пік папулярнасці прыйшоўся на XVIII — пачатак XX стагоддзя. Шатлен XVII стагоддзя прадстаўляў сабой пояс у выглядзе ланцужка, да якога мацаваліся на некаторай адлегласці адзін ад аднаго іншыя ланцужкі для дробязяў. Як функцыянальны прадмет шатлен з’яўляўся паказчыкам статусу гаспадыні або аканомкі дома, якая валодала ўсімі ключамі і, такім чынам, усімі каштоўнасцямі.
У XVIII стагоддзі шатлены становяцца масіўнымі і багата дэкараванымі ў стылі барока або ракако. У гэты перыяд шатлен ужо не з’яўляўся поясам сам па сабе, а мацаваўся да яго ці да адзення як самастойны аксэсуар. Каштоўныя шатлены вырабляліся з золата і ўпрыгожваліся эмаллю. У XVIII стагоддзі галоўным элементам, як правіла, быў etui — спецыяльны футляр для невялікіх інструментаў. Частым элементам жаночых шатленаў з’яўляецца спецыяльны кручок для шнуроўкі сукенак і гарсэтаў.
Адраджэнне папулярнасці шатлена адбылося ў другой палове XIX стагоддзя — дамы насілі на шатлене маленькія вышытыя кашалькі, а мужчыны — кішэнныя гадзіннікі і. Служанкі і аканомкі па-ранейшаму насілі на шатленах функцыянальныя дробязі: швейныя прыналежнасці, ключы і гэтак далей.
У Віктарыянскай Англіі існавала разнавіднасць шатлена —, які ўяўляў сабой заціск на ланцужку, які прыўздымаў і ўтрымліваў спадніцу па меры неабходнасці. Гэты аксэсуар быў у модзе ў 1870-1890-я гады.
Таракон
Таракон (Tarraco/Colonia Tarraco) — старажытны горад у Іспаніі на ўзбярэжжа Міжземнага мора (цяпер Тарагона). Быў у 218 г. да н.э. заваяваны рымлянамі і стаў сталіцай рымскай правінцыі Блізкая Іспанія. Пры Цэзары ў Тараконе заснавана рымская калонія (Colonia Tarraco). Пасля аб'яднання з Галісіяй у канцы 1 ст. да н.э. — правінцыі Тараконская Іспанія.
Блізкая Іспанія
У выніку рэформаў Аўгуста пасля канчатковага заваявання Пірэнейскага паўвострава рымлянамі, якое скончылася Кантабрыйскімі войнамі, правінцыя Блізкая Іспанія была аб'яднана з Галісіяй (Gallaecia), часткай правінцыі Далёкая Іспанія. Такім чынам, узнікла новая правінцыя Тараконская Іспанія (Hispania Tarraconensis, Tarraconense).
Таракон
Руіны рымскіх збудаванняў былі ўключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Іспаніі ў 2000 годзе.
Культура Харватыі
Культура Харватыі мае глыбокія гістарычныя карані: харваты засялялі гэтыя тэрыторыі каля 14 стагоддзяў, аднак важныя помнікі папярэдніх эпох захаваліся да сённяшняга дня.
Дзякуючы свайму геаграфічнаму становішчу, Харватыя ўяўляе сумесь чатырох розных тыпаў культур. Яна была на раздарожжы ўплыву заходняй і ўсходняй культуры (з часоў падзелу Рымскай імперыі на Заходнюю і Усходнюю), а таксама Цэнтральнай Еўропы і Міжземнамор'я. Ілірыйскі рух, які зарадзіўся ў 19 стагоддзі, быў найбольш значным перыядам нацыянальнага і культурнага ўздыму. 19 стагоддзе мела вырашальнае значэнне ў станаўленні харвацкай мовы, беспрэцэдэнтнага росквіту усіх абласцей культуры і мастацтва, з'яўлення многіх новых гістарычных постацяў. Харватыя ўзбагацілі сусветную культуру. Гэтая краіна мае месца ў гісторыі адзення як радзіма гальштука, папярэдніка сучаснага гальштука.
Хамза Акбар
Хамза Акбар (حمزه اكبر‎;, , Пакістан) — пакістанскі прафесійны гулец у снукер. Чэмпіён Азіі 2015 года.
У красавіку 2015 года стаў пераможцам чэмпіянату Азіі, перайграўшы былога прафесіянала Панкая Адвані з Індыі ў фінале з лікам 7:6, і атрымаў двухгадовую пуцёўку ў мэйн-тур на сезоны 2015/2016 і 2016/2017. У кастрычніку 2015 года здзейсніў дэбют у прафесійным матчы на турніры International Championship 2015. Да канца свайго першага сезона сярод прафесіяналаў прайграў восем матчаў запар, але ў кваліфікацыі да чэмпіянату свету ўпэўнена перайграў 33-га нумара рэйтынгу Джэймі Джонса з Уэльса з лікам 10:5, здабыўшы першую перамогу ў прафесійным паядынку і ўпершыню дайшоўшы да стадыі 1/40 фіналу рэйтынгавага турніру.
Каранальныя выкіды масы
Каранальны выкід масы (coronal mass ejection, скар. ) — выкід рэчыва з сонечнай кароны. Назіранне каранальных выкідаў масы з паверхні Зямлі абцяжарана. Па-відаць, першае назіранне каранальных выкідаў у бачным дыяпазоне даўжынь хваль было выканана ў пачатку 1970-х гадоў з дапамогай каранографа, усталяванага на сёмай арбітальнай сонечнай абсерваторыі. Так як засланяючы дыск каранографа выразае з поля зроку прыбора яркі дыск Сонца, то назіранні крыніцы каранальнага выкіду на паверхні Сонца з дапамогай каранографа аказваюцца немагчымым, і здагадкі аб магчымай яго крыніцы робяцца на аснове назіранняў іншымі прыборамі ў іншых дыяпазонах хваль. Гэтая прынцыповая цяжкасць прыводзіць да таго, што па назіраннях са спадарожніка паблізу Зямлі ў шэрагу выпадкаў аказваецца немагчымым вызначыць кірунак руху выкіду: рухаецца ён да Зямлі або ад Зямлі. Для пераадолення гэтай цяжкасці ў цяперашні час выкарыстоўваецца пара касмічных апаратаў праекта STEREO, якія разведзеныя на вялікія вуглы па арбіце Зямлі.
У адрозненне ад сонечных успышак, падчас якіх магнітная энергія, назапашаная ў актыўных абласцях на Сонцы, рэалізуецца ў асноўным у выглядзе электрамагнітнага выпраменьвання, падчас каранальных выкідаў масы гэтая энергія расходуецца на паскарэнне велізарных мас рэчыва. Каранальныя выкіды масы, якія магчыма назіраць толькі па-за сонечнага дыска (па-за засланяючага дыска каранографа), часта супастаўляюць з сонечнымі ўспышкамі, якія назіраюцца на сонечным дыску. Так як такое супастаўленне неадназначна, то існуе 2 пункты гледжання аб сувязі гэтых з’яў. Згодна з больш раннім пунктам гледжання, каранальныя выкіды масы і сонечныя ўспышкі з’яўляюцца рознымі праявамі аднаго і таго ж працэсу. Згодна з другім пунктам гледжання, гэтыя з’явы могуць мець агульную крыніцу энергіі, і калі назапашанай у крыніцы энергіі досыць на рэалізацыю 2 з’яў, яны ўзнікаюць у блізкіх па часе і прасторы інтэрвалах. Аднак існуе шэраг назіранняў, калі каранальныя выкіды масы рэгіструюцца без якіх-небудзь з’яў на сонечным дыску, у тым ліку і без сонечных успышак
Выкід уключае ў сябе плазму, якая складаецца ў асноўным з электронаў і пратонаў разам з невялікай колькасцю больш цяжкіх элементаў — гелію, кіслароду, жалеза і іншых. Некаторыя іоны часта маюць больш нізкія станы іанізацыі (напрыклад, аднаразова іанізаваныя атамы гелію), чым навакольная спакойная плазма кароны, што паказвае на тое, што значная частка масы выкіду можа быць паскорана з абласцей з больш нізкай тэмпературай, гэта значыць з узроўню храмасферы. Характэрнай асаблівасцю выкіду з’яўляецца тое, што агульная тапалогія выкіду мае форму гіганцкай пятлі, абедзве або адна аснова якой замацаваны за сонечную атмасферу, а магнітнае поле ў выкідзе, як правіла, вышэй, чым у спакойным сонечным ветры, і прадстаўляе сабой скручаныя ў джгут магнітныя сілавыя лініі.
Адрозніваюць таксама каранальны выкід ў міжпланетнай прасторы (interplanetary coronal mass ejection, сокр. ). Адной з разнавіднасцей такога выкіду з’яўляецца магнітнае воблака. Калі выкід дасягае Зямлі, ён можа аказаць моцны ўплыў на яе магнітасферу, выклікаючы розныя эфекты касмічнага надвор’я. Сярод магчымых эфектаў — палярныя ззянні, магнітныя буры, парушэнні ў працы электраабсталявання, пагоршанне ўмоў распаўсюджвання радыёхваль.
MG 34
MG 34 (Maschinengewehr 34) — нямецкі адзіны кулямёт, створаны яшчэ да Другой сусветнай вайны.
Гісторыя
7,9-мм кулямёт MG 34 быў распрацаваны нямецкай кампаніяй Rheinmetall-Borsig AG па замове Рэйхсвера. Распрацоўкай кулямёта кіраваў Луіс Штанге. Кулямёт быў афіцыйна прыняты на ўзбраенне вермахта ў 1934 годзе і да 1942 года афіцыйна з’яўляўся асноўным кулямётам не толькі пяхоты, але і танкавых войскаў Германіі. У 1942 годзе замест MG 34 на ўзбраенне быў прыняты больш дасканалы кулямёт MG 42, аднак вытворчасць MG 34 не спынілася аж да канца Другой сусветнай вайны і была адноўлена пасля яе заканчэння, бо ён працягваў выкарыстоўвацца ў ролі танкавага кулямёта ў сілу большай прыстасаванасці да гэтага ў параўнанні з MG 42 і MG 3.
MG 34 яшчэ доўгі час (да сярэдзіны — канца 1970-х гадоў) афіцыйна знаходзіўся на ўзбраенні войскаў Егіпта, Турцыі, Аўстрыі, Італіі, Грэцыі, Францыі, Іспаніі, Партугаліі, Аргенціны, Ірана, Пакістана, Чэхаславакіі, Нарвегіі, Швейцарыі, Ізраіля, Сірыі, Кітая, В’етнама, ЗША і Югаславіі. У ГДР знаходзіўся на ўзбраенні народнай паліцыі. У СССР рэгулярна праводзіліся тэхнічнае абслугоўванне і рамонт трафейнай зброі, у тым ліку і кулямётаў, які знаходзіліся на складах, укамплектоўваўся яго боекамплект. Пасля распаду СССР многія з баяздольных узораў пасля дэ-факта былі абмежавана прыняты на ўзбраенне войскамі постсавецкіх дзяржаў (Украіна, Азербайджан, таксама Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя, Прыднястроўе і інш.) і прымяняліся ў лакальных узброеных канфліктах на постсавецкай прасторы.
Лі Цян
Лі Цян (李强; нар. 23 ліпеня 1959, Жуйань, Чжэцзян, Кітай) — кітайскі дзяржаўны і палітычны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся ва ўсходняй правінцыі Чжэцзян у 1959 годзе. Ва ўзросце 23 гадоў уступіў у Камуністычную партыю Кітая. Скончыў партыйную школу пры ЦК КПК, мае дыплом магістра Ганконгскага політэхнічнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «дзелавое адміністраванне».
Лі Цян у 2012—2016 гг. — губернатар правінцыі Чжэцзян, у 2016—2017 гадах — кіраўнік парткама КПК правінцыі Цзянсу. У 2017—2022 гадах ён займаў пасаду сакратара парткама Шанхая. Увайшоў у абноўлены склад ПК Палітбюро ЦК КПК у кастрычніку 2022 года на XX з’ездзе партыі. З сакавіка 2023 года Лі Цян змяніў на пасадзе кіраўніка кітайскага ўрада Лі Кэцяна, які кіраваў кабінетам міністраў з 2013 года.
Валерый Станіслававіч Мянжынскі
Валерый Станіслававіч Мянжынскі (нар., Віцебск) — беларускі гісторык, археограф. Спецыяліст па Метрыцы ВКЛ, выдавец кніг Метрыкі. Кандыдат гістарычных навук (1988).
Біяграфія
З 1976 г. выкладаў у тэхнічным вучылішчы. У 1981 г. скончыў гістарычны факультэт БДУ. З 1981 г. стаў працаваць у Інстытуце гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, у 1983—1984 гг. малодшы навуковы супрацоўнік сектара гісторыі Беларусі эпохі феадалізму. У 1984—1987 гг. скончыў вочную аспірантуру Інстытута гісторыі АН СССР, пазней таксама праходзіў стажыроўку.
У 1988 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме ''«Феадальнае землеўладанне ў Беларусі ў другой чвэрці XVI ст. (па матэрыялах кніг запісаў Літоўскай Метрыкі)»'' (навуковы кіраўнік — д.г.н. Г. Л. Харашкевіч).
З 2001 г. — выкладае ў БДУ.
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 50 навуковых публікацый. Даследуе гісторыю Метрыкі ВКЛ, гісторыю землеўладання і дваранскага саслоўя ВКЛ. Асноўныя сферы навуковых інтарэсаў — Метрыка ВКЛ. У 2000—2015 гг. апублікаваў Кнігі Метрыкі ВКЛ з раздзела Кніг запісаў, паводле архіўных адзінак захавання ў РДАСА (г. Масква) №: —  28, 30, 42, 43, 46. Падрабязней гл. ніжэй.
Лінейны дыскрымінантны аналіз
Лінейны дыскрымінантны аналіз (Linear discriminant analysis, LDA), нармальны дыскрымінантны аналіз (Normal discriminant analysis, NDA), або аналіз дыскрымінантнай функцыі (Discriminant function analysis) — абагульненне лінейнага дыскрымінанта Фішэра, метаду, які выкарыстоўваецца ў статыстыцы і іншых навуках, каб знайсці прыкмет, якая характарызуе або падзяляе два ці больш класы аб’ектаў або падзей. Атрыманая камбінацыя можа выкарыстоўвацца ў якасці або, часцей, для  перад наступнай класіфікацыяй.
LDA цесна звязаны з (ANOVA) і, якія таксама спрабуюць выразіць адну залежную зменную як лінейную камбінацыю іншых прыкмет або вымярэнняў. Аднак ANOVA выкарыстоўвае незалежныя зменныя і  залежную зменную, у той час як дыскрымінантны аналіз мае непарыўныя незалежныя зменныя і катэгарыяльную залежную зменную (г.зн. метку класа). і больш падобныя да LDA, чым ANOVA, бо яны таксама тлумачаць катэгарыяльную зменную значэннямі непарыўных незалежных зменных. Гэтым метадам аддаецца перавага, калі нельга меркаваць, што незалежныя зменныя маюць нармальнае размеркаванне, што з’яўляецца фундаментальным дапушчэннем метаду LDA.
Дыскрымінантны аналіз выкарыстоўваецца, калі групы вядомыя апрыёры (у адрозненне ад ). Кожны выпадак павінен мець ацэнку аднаго або некалькіх колькасных прэдыктыўных вымярэнняў і ацэнку групавога вымярэння. Кажучы простымі словамі, аналіз дыскрымінантнай функцыі гэта класіфікацыя — акт размеркавання рэчаў на групы, класы або катэгорыі аднаго тыпу.