cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Егіпет
Прамысловасць
У 2016 было здабыта каля 30 млн тон нафты і 42 млрд куб. м. прыроднага газу. Нафта і газ здабываюцца на пустынным захадзе, у дэльце Ніла, у Суэцкім заліве. Экспартуецца звадкаваны прыродны газ. З 2008 года Егіпет ператварыўся ў нета-імпарцёра нафты і рызыкуе стаць нета-імпарцёрам газу, што звязана з ростам эканомікі пры абмежаванасці рэурсаў. З 1964 на дапамогу вуглевадароднаму сектару прыйшла Асуанская ГЭС на Ніле магутнасцю 2100 МВт. Выпрацоўваючы 10 млрд кВт*гадз электрычнасці штогод, паўстагоддзя таму яна забяспечвала палову патрэбаў Егіпта (да таго ж была электрыфікавана сельская мясцовасць), сёння толькі 15 %, астатняе прыходзіцца на ЦЭС. У цяперашні час Егіпет плануе пабудаваць сваю першую атамную электрастанцыю ў горадзе Эль-Дабаа у паўночнай частцы краіны на 25 млрд $ расійскага крэдыту.
Егіпет мае найбольшыя ў Афрыцы нафтаперапрацоўчыя магутнасці. Развіта чорная металургія, Егіпет заняў 27-е месца ў свеце па выплаўцы сталі (5 млн тон). Сельская гаспадарка забяспечваецца ўласнымі азотнымі ўгнаеннямі. У Каіры знаходзяцца прадпрыемствы аўтамабілебудаўнічых кампаній Ghabbour Group (150 тыс. легкавых аўто і матацыклаў у год) і MCV (грузавыя аўтамабілі і аўтобусы)
Сельская гаспадарка
Плошча апрацоўваемых зямель — 4 млн га (4 % тэрыторыі Егіпту), усе яны маюць патрэбу ў арашэнні, для чаго выкарыстоўваюцца нільскія воды. Узвядзенне Асуанскай плаціны палепшыла ірыгацыйную сістэму і павялічыла плошчу арашальных зямель. Кліматычныя ўмовы дазваляюць збіраць па два ўраджаі на год. Аднак не абышлося і без праблем. Якасць глебаў стала катастрафічна падаць — спыніліся штогадовыя разлівы Ніла. Таксама вырасла засоленасць глебаў: у 2011 годзе 25 % ворыва былі ў той ці іншай ступені засолены. Уласнай вытворчасцю Егіпет задавальняе не больш 40 % патрэб у харчаванні (тыповая сітуацыя для краін «трэцяга свету»).
У сельскай гаспадарцы дамінуе раслінаводства. Галоўныя збожжавыя культуры — пшаніца, кукуруза і рыс (пры гэтым пшаніцы не хапае, а рыс экспартуецца). Асабліва вялікае развіццё атрымалі садаводства і агародніцтва, якія маюць экспартны накірунак — Еўропа ў зімова-вяснвы перыяд актыўна спажывае егіпецкую саданіну і агародніну. Егіпет — першы ў свеце вытворца фінікаў, другі — фігаў, чацвёрты — цыбулі і суніц, пяты — баклажанаў і дынь. Таксама вырошчваюцца цытрусавыя і вінаград. Егіпет славіцца сваёй доўгавалакністай бавоўнай, зрэшты, аб'ёмы яе збору зменшыліся і экспарт спыніўся. Асноўныя галіны жывёлагадоўлі — развядзенне птушкі і буйвалаў. Егіпет — адзін з сусветных лідараў па вытворчасці буйвалінага малака.
Сфера паслуг
Актыўна развіваецца турызм — у 2015 годзе Егіпет, па афіцыйных дадзеных, наведала 9,3 млн замежных турыстаў (у пікавым 2010 годзе — 14,7 млн.). Гэта прынесла Егіпту 6,1 млрд долараў ЗША (у 2010 годзе — 12,5 млрд.). У 2010 у турызме было занята 12 % насельніцтва і створана каля 11 % ВУП. Гасцінічны фонд складалі 155 тыс. нумароў. А вось 2016 аказаўся "чорным" для турызму — Егіпет наведала усяго каля 5,4 млн чалавек. У 2017 колькасць замежных турыстаў вырасла на 155 % і склала 8 млн чал.
Суэцкі канал даўжынёй 161 км з'яўляецца найважнейшай транспартнай артэрыяй, на якую прыходзіцца 10 % сусветных марскіх зносін, і дае эканоміцы Егіпта больш за 5 млрд долараў штогод. Егіпет мае густую чыгуначную сетку агульнай даўжынёй больш за 30 000 км, якая ахоплівае ўсе заселеныя рэгіёны краіны: даліну і дэльту Ніла, Сінайскі паўвостраў, заходнія аазісы.
СМІ
Егіпецкія сродкі масавай інфармацыі — надзвычай уплывовыя, як у самім Егіпце, так і ва ўсім арабскім свеце. У краіне выдаецца звыш 500 друкаваных СМІ, большасць з якіх належыць альбо дзяржаве, альбо апазіцыі, альбо іншым палітычным сілам.
У краіне парадку 100 тэлеканалаў, 2 з якіх — дзяржаўныя. Пан-арабскія каналы, такія як Al-Jazeera таксама вельмі папулярныя сярод егіпецкіх тэлегледачоў. Егіпет быў першай арабскай краінай, якая абзавялася ўласным спадарожнікам для трансляцыі тэлерадыёпраграм — Nilesat 101.
Мета (рака)
Ме́та (Río Meta) — рака ў Калумбіі і Венесуэле (у ніжнім цячэнні на мяжы паміж імі), левы прыток ракі Арынока.
Даўжыня ракі больш за 1000 км (1046 км ). Плошча вадазбору 104 000 км². Сярэдні расход вады складае каля 2000 м³/с. Выток ракі знаходзіцца ва Усходняй Кардыльеры. Працякае пераважна па раўніне Льянас-Арынока. Улетку адбываюцца паводкі.
Буйнейшыя гарады каля ракі: Пуэрта-Лопес, Пуэрта-Карэньё (у вусці) і Аракуэ.
Оскар Какошка
Оскар Какошка (Oskar Kokoschka;, Пёхларн, Аўстра-Венгрыя — , Вільнёў, Швейцарыя) — аўстрыйскі мастак і пісьменнік чэшскага паходжання, найбуйнейшая фігура аўстрыйскага экспрэсіянізму.
Біяграфія і творчасць
Па бацьку належаў да роду вядомых пражскіх ювеліраў. У 1903—1909 вучыўся ў Венскай школе мастацтваў і рамёстваў, сярод яго выкладчыкаў былі Густаў Клімт і Карл Ота Чэшка. У 1908 годзе Какошка скандальна дэбютуе сваімі творамі на мастацкай выставе, арганізаванай у Вене паплечнікамі Клімта. Пастаноўка драмы Какошкі «Забойца, надзея жанчын» (1907) на венскай сцэне выклікала скандал (у 1921 годзе Паўль Хіндэміт напісаў оперу на яе аснове).
За Какошку заступаўся вядомы венскі архітэктар Адольф Лоас (партрэт якога ён напісаў); да гэтага перыяду адносяцца таксама партрэты венскіх знакамітасцяў (Карл Краўс і інш.). У 1910 г. ён зблізіўся ў Берліне з экспрэсіянісцкай групай «Штурм», пазнаёміўся з Кандзінскім.
У 1911—1913 гг. Какошка перажыў бурны раман з вядомай венскай прыгажуняй Альмай Малер, на той момант — удавой знакамітага кампазітара і дырыжора Густава Малера (пазней яна была замужам за архітэктарам Вальтэрам Гропіусам, а затым — за Францам Верфелем). Няздольны пазбавіцца ад пакутлівых успамінаў пра яе, Какошка ў 1919 годзе замовіў майстру ў Штутгарце жаночую ляльку ў натуральную велічыню, якую пазней апісаў у кнізе «Фетыш» (1925). Ён прысвяціў Альме адну з лепшых сваіх карцін — «Нявеста ветру». Пад гэтай жа назвай у 2001 годзе выйшаў мастацкі фільм Бруса Берэсфорда «Нявеста ветру» (англ. Bride of the Wind), у якім знайшлі адлюстраванне іх узаемаадносіны.
Какошка ўдзельнічаў у Першай сусветнай вайне, быў паранены ў 1915 г. на Галіцыйскім фронце, перажыў палон, прызнаны лекарамі псіхічна нестабільным. У 1916 Какошка пазнаёміўся з Гофмансталем і Рыльке. Уражанні ад вайны ўвайшлі ў драму «Іоў» (1917). У 1919—1924 гг. Какошка быў прафесарам Дрэздэнскай акадэміі мастацтваў. Па яго драме «Арфей і Эўрыдыка» (1919) напісана опера Эрнста Кшэнека (1923).
У 1922 годзе напісаў партрэт актрысы Марыі Орскай, які зараз захоўваецца ў выглядзе літаграфій у некалькіх музеях. У 1922 і 1932 гг. працы мастака ўдзельнічалі ў Венскай Біенале.
Пра мастака адмоўна адгукаўся Мусаліні, якога падтрымалі пранацысцкія ўлады ў Вене. У 1937 годзе карціны Какошкі фігуравалі на вядомай прапагандысцкай выставе «Дэгенератыўнае мастацтва», арганізаванай нацыстамі.
У 1934 Какошка пераехаў у Прагу, у 1938 годзе, пасля Мюнхенскага пагаднення — у Вялікабрытанію, у 1946 годзе атрымаў брытанскае грамадзянства. З 1947 года жыў у Швейцарыі. Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны яго работы былі прадстаўлены ў 1945 г. на выставе ў Вене разам з палотнамі Клімта і Шыле, у 1947 г. яго экспазіцыя з поспехам прайшла ў Берне, а ў 1952 г. на Венскай Біенале яму была адведзена асобная зала.
У 1952—1963 Какошка выкладаў у летняй Акадэміі выяўленчых мастацтваў у Зальцбургу. У 1955, 1959 і 1964 гг. яго працы былі прадстаўлены на касельскай выставе «Дакумента». У 1960-я гады выступаў таксама як сцэнограф («Чароўная флейта» Моцарта, 1964, і інш.), працаваў мастаком-афарміцелем на тэлебачанні («Расмерхольм», па драме Ібсена, 1961). У 1960 годзе Оскар Какошка стаў лаўрэатам прэміі Эразма.
У 1981 г. вялікія рэтраспектыўныя выставы работ Какошкі прайшлі ў Лондане і Нью-Ёрку, у 1986 — у нью-ёркскім Музеі Саламона Гугенхайма.
Кілбірні
Кілбі́рні (Kilbirnie) — горад на заходнім узбярэжжы Шатландыі ў вобласці Паўночны Эйршыр.
Пётр Антонавіч Брынько
Пётр Антонавіч Брынько (—) — савецкі лётчык-знішчальнік, намеснік камандзіра эскадрыллі 13-га знішчальнага палка 61-й знішчальнай авіяцыйнай брыгады Ваенна-паветраных сіл Чырванасцяжнага Балтыйскага флоту, лейтэнант, Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
Нарадзіўся 17 верасня 1915 года ў пасёлку Мандрыкіна (цяпер у межах горада Данецка) у сям’і рабочага. Украінец. Скончыў 10 класаў школы і аэраклуб у горадзе Запарожжа.
Служыў у Ваенна-Марскім Флоце з 1935 года. Па заканчэнні Ейскай школы марскіх лётчыкаў быў накіраваны на Ціхаакіянскі флот, лётчык 1-га авіяцыйнага палка ВПС Ціхаакіянскага флота. Удзельнічаў у баявых дзеяннях ля возера Хасан (1938). Затым служыў у 13-м знішчальным авіяцыйным палку ВПС Балтыйскага флота, удзельнічаў у Савецка-фінскай вайне, дзе выканаў 47 баявых вылетаў.
У час Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у абароне Ленінграда, Таліна, паўвострава Ханка. Быў намеснікам камандзіра эскадрыллі 13-га знішчальнага авіяцыйнага палка ВПС Балтыйскага флота (1-га фармавання). Збіў 13 самалётаў суперніка на працягу двух месяцаў (7 асабіста і 6 у групе), два з іх тараніў. Асабліва праславіўся пры абароне Ханка. У канцы жніўня 1941 года пераведзены на абарону Ленінграда, там таксама збіў 3 нямецкія самалёты.
15 ліпеня 1941 года Брынько памылкова прыняўшы пару знішчальнікаў І-153 «Чайка», якая ляцела насустрач, за варожыя, якія ідуць у лабавую атаку, адкрыў па іх агонь. У інцыдэнце загінуў пілот аднаго знішчальніка, Іван Казлоў.
Загінуў у паветраным баі 14 верасня 1941 года каля Ленінграда. Пахаваны ў брацкай магіле ў вёсцы Нізіна.
Абаронца (крымінальны працэс)
Абаронца — гэта асоба, якая па падставах і ў парадку, прадугледжаных крымінальна-працэсуальным законам, ажыццяўляе абарону правоў і законных інтарэсаў падазраваемага або абвінавачанага і аказвае ім юрыдычную дапамогу. Артыкул 14 Міжнароднага пакта аб грамадзянскіх і палітычных правах 1966 г. прадугледжвае, што кожны пры разглядзе прад'яўленага яму абвінавачвання мае права абараняць сябе асабіста ці праз абранага ім самім абаронцу; калі ён не мае такога, - быць апавяшчэнне аб гэтым праве і мець прызначанага яму абаронцу ў любым выпадку, калі інтарэсы правасуддзя таго патрабуюць, бязвыплатна для яго ў любым такім выпадку, калі ў яго няма дастаткова сродкаў для аплаты гэтага абаронцы.
Жарнак
Жарнак (Jarnac) — горад у Францыі, у гістарычнай вобласці Сентонж, на правым беразе ракі Шаранта, у аднайменным дэпартаменце, паміж Ангулемам і Каньяком.
Узнік ў IX стагоддзі як адзін з замкаў графаў дэ ла Марш. Сярод дуэлянтаў было паняцце «ўдар Жарнака» — нечаканы выпад, які ўпершыню выкарыстаў Гі Шабо, сеньёр дэ Жарнак пад час дуэлі з Франсуа дэ Вівонам ў 1547 г. У канцы XVI стагоддзя ўладальнікі Жарнака з роду Шабо прынялі пратэстантызм. У бітве пры Жарнаку (1569) склаў галаву першы Прынц Кандэ.
Сучасны Жарнак вядомы як адзін з цэнтраў каньячнай вытворчасці ў Францыі. Родны горад прэзідэнта Франсуа Мітэрана. Насельніцтва 4508 чалавек (2007).
Палатка (Магаданская вобласць)
Палатка (Пала́тка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Хасынскага раёна і адпаведнай яму гарадской акругі Магаданскай вобласці Расіі. Адлегласць да Магадана — 82,3 км.
Насельніцтва — 4155 чалавек (2010).
Заснаваны ў 1932 годзе ў сувязі з будаўніцтвам Калымскай трасы. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1953 года.
A-ha
«a-ha» — нарвежская музычная група, створаная ў 1983 годзе ў горадзе Осла. Адзін з вядучых калектываў стылю электра-поп, які з’явіўся пад канец «новай хвалі». Музыцы гурта уласцівыя графічны, некалькі халадноваты («скандынаўскі») стыль, сінтэзатарна-гітарнае гучанне, выразная баладная мелодыка разам з ненадакучлівай танцавальнасцю і рамантычным, часам напоўненым лёгкім сумам, настроем.
Бамон (Бельгія)
Паштовы код: 6500, 6511. Тэлефонны код: 071.
Зарэчча (Руднянскі раён)
Зарэчча (Заречье) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Любавіцкага сельскага паселішча. Насельніцтва — 20 жыхароў (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 20 км на паўднёвы захад ад Рудні, за 11 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Альшанка. За 15 км на паўднёвы ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Красное на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Мішэль-Габрыэль Пакар
Мішэль-Габрыэль Пакар (-) — швейцарскі лекар і навуковец з Шамані, першым заваяваў Манблан — самую высокую гару ў Альпах і Заходняй Еўропе (4810 м), піянер альпінізму.
Біяграфія
У памяць аб першым пакарэнні Манблан ў Шамані усталяваны манумент першапраходцам, дата іх ўзыходжання святкуецца многімі альпіністамі як дзень нараджэння гэтага віду спорту, а Шамані стала неафіцыйнай сталіцай альпінізму.
Зорчына
Зорчына (Зорчино) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Любавіцкага сельскага паселішча. Насельніцтва — 31 жыхар (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 16 км на паўднёвы захад ад Рудні, за 13 км на поўнач ад аўтадарогі. За 15 км на паўднёвы ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Красное на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Таўстуха (значэнні)
Таўстуха — шматзначны тэрмін
Табарэ Васкес
Табарэ Рамон Васкес Росас (Tabaré Ramón Vázquez Rosas; 17 студзеня 1940, Мантэвідэа, Уругвай — 6 снежня 2020) — уругвайскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, двойчы прэзідэнт Уругвая.
Займаў пасаду кіраўніка дзяржавы з 1 сакавіка 2005 года па 1 сакавіка 2010 года, быў абраны на гэту пасаду 31 кастрычніка 2004 года. У другі раз быў абраны прэзідэнтам краіны ў лістападзе 2014 года, займаў гэтую пасаду з 1 сакавіка 2015 года па 1 сакавіка 2020 года. Анколаг па прафесіі, Васкес — член левацэнтрысцкага Шырокага фронту.
NGC 2963
NGC 2963 (іншыя абазначэнні — UGC 5222, IRAS09431+7311, MCG 12-10-3, ZWG 333.3, MK 122, ZWG 332.65, PGC 28155) — галактыка ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Лыка (адзінка даўжыні)
Лыка — адзінка вымярэння даўжыні: «а напротивъ того огорода взяли отменою у Яска Томковича пролянку простого поля у одно лыко» ; «а напротивъ того огорода батько нашъ далъ отцу ихъ и дҍтемъ его отмену въ поли в тоежъ лыко». Гэта слова ўжывалася са значэннем «прылада вымярэння»: «ихъ привилья лыкомъ есмо вымерали». Пра тое, што на Беларусі лыка ўжывалася як мерка, пісаў Дз. Пахілевіч. На яго думку, прычына ўжывання тая, што вяроўкі з іншага матэрыялу для вымярэння непрыгодныя: пяньковыя ссыхаецца і тым самым парушае меру, а пры вымярэнні сырой зямлі робіцца мокрай і падаўжаецца. Дрэнна карыстацца і медным ланцугом, бо ён цяжкі, часта закручваецца, колцы заскокваюць, у лесе такія ланцугі часта ірвуцца. Ён лічыл, што даўжыня лыка — адзінкі вымярэння — была такая самая, як і шнура.
Па паходжанню, слова лыка, агульнаславянскае, але з метрычным значэннем выяўлена толькі ў старабеларускай мове, у якой ужывалася словазлучэнне «поделити въ лыко» — раздзяліць зямельныя ўчасткі, памераўшы іх лыкам: «Тогды мають въ лыко и лихое и доброе поделити наполы».
Аляксандр Аляксандравіч Бранцаў
Аляксандр Александравіч Бранцаў (—) — савецкі акцёр, тэатральны рэжысёр, педагог. Лаўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1950). Народны артыст СССР (1956). Заснавальнік і першы кіраўнік (з 1922) аднаго з першых у Расіі тэатраў для дзяцей.
У 1908 годзе скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт. У 1905 годзе ўдзельнічаў у арганізацыі Перасоўнага тэатра пад кіраўніцтвам П. П. Гайдабурава, сумесная праца з якім для Бранцава з’явілася тэатральнай школай (тут жа ў 1918 годзе распачаў першы досвед пастаноўкі спектакля для дзяцей). У 1921 годзе быў старшынёй камісіі па арганізацыі тэатра для дзяцей у Петраградзе. У выніку дзейнасці гэтай камісіі ў 1922 годзе быў адкрыты Тэатр юных гледачоў. На сцэне гэтага тэатра, якім Бранцаў кіраваў да канца жыцця, ён ажыццявіў 48 пастановак, азначыўшы асноўныя шляхі развіцця савецкага тэатра для дзяцей. Бранцаў — аўтар кніг і артыкулаў па пытаннях тэорыі і практыкі тэатра для дзяцей.
Валькур
Валькур — камуна ў Валоніі, размешчаная ў правінцыі Намюр, акруга Філіпвіль. Належыць Французскамоўнай супольнасці Бельгіі. На плошчы 123,18 км² пражываюць 17516 чалавек (шчыльнасць насельніцтва — 142 чал/км ²), з якіх 48,59 % — мужчыны і 51,41 % — жанчыны. Сярэдні гадавы даход на душу насельніцтва ў 2003 годзе складаў 12.367 еўра.
Паштовы код: 5650, 5651. Тэлефонны код: 071.
HMS D3
Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана ў Харыджы, дзе была ўключана ў Восьмую падводную флатылію.
28 жніўня 1914 года прымала ўдзел у бітве ў Гельгаландскай бухце.
25 лістапада 1914 года лодка была памылкова атакавана і затоплена французскім дырыжаблем AT-0 каля. Ніхто з экіпажа не выжыў.
Аляксандр Якаўлевіч Ліпуноў
Аляксандр Якаўлевіч Ліпуноў (1906—1962) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, памочнік камандзіра ўзвода разведкі 447-га стралковага Пінскага палка 397-й стралковай Сарненской Чырванасцяжнай ордэна Кутузава дывізіі 61-й арміі 1-га Беларускага фронту, старшына. Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
Нарадзіўся 12 лютага (25 лютага па новаму стылю) 1906 года ў вёсцы Хвойня Расійскай імперыі, цяпер Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі, у сялянскай сям'і. Рускі.
З 1919 года жыў у горадзе Екацярынбургу (цяпер Свярдлоўскай вобласці). З 1929 года працаваў у геалагічных партыях. У 1937 годзе скончыў Свярдлоўскі горны тэхнікум і быў накіраваны ў Хабараўскі край, дзе займаўся геалагічнай разведкай на Ахоцкім узбярэжжы. У гэтым жа годзе вярнуўся дадому і быў прызначаны прарабам Іўдзельскай баксітавай геолагаразведачнай партыі.
У Чырвонай Арміі з 1941 года. З ліпеня гэтага ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Ваяваў на Заходнім, 3-м і 2-м Прыбалтыйскіх, 2-м і 1-м Беларускіх франтах. Удзельнік бітваў пад Масквой і Курскам. Быў двойчы паранены. Член ВКП(б)/КПСС з 1944 года.
Памочнік камандзіра ўзвода разведкі 447-га стралковага палка старшына Аляксандр Ліпуноў асабліва вызначыўся ў баях пры вызваленні Польшчы. У перыяд з 14 студзеня па 5 лютага 1945 года Аляксандр Ліпуноў з іншымі разведчыкамі выявіў размяшчэнне непрыяцеля і яго агнявых кропак у паласе наступлення 447-га стралковага Пінскага палка. У названы перыяд часу Ліпуноў асабіста знішчыў каля сарака і захапіў у палон трыццаць пяць гітлераўцаў. 25 студзеня ў баі за мястэчка Дзембово, размешчанага ў дзесяці кіламетрах паўночна-захад ад польскага горада Ходзек, старшына Ліпуноў з групай разведчыкаў пракраўся ў тыл непрыяцеля, разведав колькасць і агнявыя сродкі гарнізона горада, захапіў двух «языкоў», пасадзейничаўшы, тым самым, разгрому гарнізона Дзембава.
У канцы 1945 года А. Я. Ліпуноў дэмабілізаваны. Вярнуўся на Крайнюю Поўнач і працаваў на Калыме і Індзігірке ў Тенькінскім і Омсукчанскім раёнах у геалагічнай службе Дальстроя. Затым жыў і працаваў у геолагаразведачных партыях ў горадзе Петрыкаў Гомельскай вобласці, а з 1957 года — жыў у Бабруйску Магілёўскай вобласці.
Памёр 21 жніўня 1962 года, пахаваны ў Бабруйску.
Андрэй Сяргеевіч Бубнаў
Андрэй Сяргеевіч Бубнаў (Андре́й Серге́евич Бу́бнов; 22 сакавіка (3 красавіка) 1884, Іванава-Вазнясенск —, «Камунарка») — савецкі палітычны, партыйны і ваенны дзеяч. Член ЦК партыі ў 1917—1918 і 1924—1937 гадах. Кандыдат у члены ЦК у 1912—1917, 1919—1920 і 1922—1924 гадах. Старшыня шэрагу наркаматаў УССР і СССР. Адзін з арганізатараў лікбезу ў СССР.
Страшылы (фільм)
«Страшылы» (The Frighteners) — новазеландска-амерыканская камедыя жахаў 1996 года рэжысёра Пітэра Джэксана.
Сюжэт
Экстрасэнс Фрэнк Баністэр, які зарабляе на жыццё тым, што за сціплую плату паспяхова пазбаўляе дамы ад загадзя пасланага ім палтэргейста, сутыкаецца з грозным супернікам - маньякам-забойцам, які вярнуўся з таго свету, дакладней, затрымаўся на ім пасля пакарання смерцю.
Каўпак
Каўпак — шматзначны тэрмін
Белыя найміты ў Конга
Белыя найміты ў Конга (Mercenaires blancs au Congo) — ураджэнцы краін Афрыкі (афрыканеры і іншыя нашчадкі еўрапейскіх каланізатараў) і Еўропы, якія ўдзельнічалі ў розных ваенных канфліктах на тэрыторыі, і Дэмакратычнай Рэспублікі Конга. Пачынаючы з 1960 года праз Кангалезскія войны прайшлі паўднёваафрыканцы, радэзійцы, брытанцы, ірландцы, немцы, бельгійцы, французы, іспанцы, італьянцы, сербы, беларусы, расіяне, украінцы, грузіны і некаторыя іншыя.
У 1960-я замежнікі змаглі фактычна пераламаць ход вайны на карысць урада. У далейшым вопыт выкарыстання наймітаў у Конга ўжываўся заходнімі спецслужбамі ў грамадзянскай вайне ў Анголе.
Менавіта тут пачалася найміцкая кар’ера самых знакамітых ваенных авантурыстаў XX стагоддзя. Кангалезскія і іншыя падзеі 1960—1970-х гадоў сфармавалі сучасныя ўяўленні і стэрэатыпы пра наёмнікаў.
1960-я гады
ЗША і Бельгія, будучы асноўнымі саюзнікамі ўрадавых войск у канфлікце, не пярэчылі супраць прыцягнення афіцыйнымі ўладамі краіны наймітаў, пры ўмове, што сярод замежнікаў не будзе іх суграмадзян. Адносна жыхароў Бельгіі, зрэшты, гэта ўмова было парушана. У цэлым, у Кангалезскім крызісе на тым ці іншым баку змагаліся ўраджэнцы Вялікабрытаніі, Францыі, Заходняй Германіі, ПАР, Радэзіі, Ірландыі, Іспаніі і Італіі.
Аднымі з першых замежных баевікоў у канфлікце задзейнічалі. Асноўным ядром і ўдарнай сілай іх арміі сталі менавіта белыя найміты. Іх максімальная колькасць за ўвесь час грамадзянскай вайны не перавышала 500 чалавек. Агульнае камандаванне ажыццяўляў на пачатковы момант Рабер Фольк. Найміты актыўна супрацьстаялі не толькі ўрадавым часцям, але і міжнародным сілам ААН (першае значнае сутыкненне адбылося ў красавіку 1961 года). У баях з «блакітнымі каскамі» найміты адзначыліся ў баях за Жадавіль супраць ірландскіх вайскоўцаў пад камандаваннем Патрыка Куінлана. Прыкметна, што на баку катангцаў, акрамя іншых наймітаў, выступалі іх суайчыннікі. У цэлым, замежныя баевікі дрэнна вытрымлівалі баі супраць сіл ААН. Аднак замежнікі паспяхова змагаліся з урадавай арміяй і апалчэннем народнасці балуба.
Самым баяздольным замежным падраздзяленнем катангцаў стаў атрад «Каманда 4» пад пачаткам Майка Хоара, які ў снежні 1961 года расфармавалі, але былы камандзір сабраў новую групу, якая атрымала назву «Каманда 5». Паралельна фармуецца група Боба Дэнара — «Каманда 6». Жан Шрам, яшчэ адзін буйны дзеяч заходнееўрапейскага найміцтва, кіраваў падраздзяленнем «Каманда 10».
Гэтыя фарміраванні змагаліся ўжо на баку. Афіцыйныя ўлады заручыліся паслугамі наймітаў з-за нежадання ЗША наўпрост дапамагаць у падаўленні паўстання Сімба. Наёмныя часці адыгралі вядучую ролю ў вызваленні ад мяцежнікаў горада Стэнлівіль і. Да пачатку 1965 года, калі кангалезскі ўрад выцесніў праціўніка з большай часткі Усходняга Конга, замежнікам было даручана забяспечыць бяспеку мяжы (так, напрыклад, дзяржаўную граніцу з ЦАР ахоўваў іспанскі атрад колькасцю ў сто чалавек), аднавіць лініі сувязі і зачысціць рэшткі супраціву.
ЦРУ і бельгійскае кіраўніцтва актыўна падтрымлівалі дзейнасць усіх фарміраванняў, якія ўдзельнічалі ў канфлікце на баку ўладаў.
Атрады праўрадавых замежных баевікоў адчувалі недахоп абсталявання, мелі дрэнную падрыхтоўку і праблемы з дысцыплінай, пакутавалі алкагалізмам, наркаманіяй і гомасексуалізмам. Таксама яны часта здзяйснялі супрацьпраўныя дзеянні. Так, у адваяваных раёнах найміты здзяйснялі несанкцыянаваныя забойствы, катаванні, рабаванні і згвалтаванні. У Стэнлівілі замежныя байцы зараблялі ператрусам трупаў у пошуках наяўных грошай і ўзломам банкаўскіх сейфаў. Некаторыя былі пазней асуджаны кангалезскімі судамі за ненаўмыснае забойства.
Пры ўсім тым найміты шмат чаго зрабілі ў абарону белага насельніцтва Конга ад гвалту мяцежнікаў.
У 1967 годзе ў Стэнлівілі наёмныя войскі паднялі мяцеж, выступіўшы супраць зрушэння з пасады прэм’ер-міністра, з якім яны супрацоўнічалі з 1960 года. Замежныя баевікі пацярпелі паражэнне, а ўсе іх падраздзяленні былі расфармаваны.
1990-я гады
У лістападзе—снежні 1996 года пры непасрэдным удзеле французскіх спецслужбаў было сфарміравана падраздзяленне «Белы легіён». Яго ўзначаліў бельгіец Крысціян Тавернье. Фарміраванне далучылася да арміі рэжыму Мабуту Сесе Сека. Атрады баевікоў былі дастаткова добра ўзброены: у іх арсенале мелася і стралковая зброя, і нават авіяцыя.
У падраздзяленні служылі грамадзяне такіх краін як Францыя, Вялікабрытанія, Бельгія, Італія, Ангола, Мазамбік, ПАР і Марока. Аснову складалі сербы, у тым ліку з Рэспублікі Сербская Краіна і Босніі. Іх у злучэнні было каля ста чалавек. Сустракаліся таксама расіяне і ўкраінцы.
20 студзеня 1997 года заірскія часці пры падтрымцы замежнікаў пачалі наступальную аперацыю супраць сіл апазіцыі, але яна правалілася на пачатковым этапе. Прыкметную ролю ў ім згуляла толькі авіяцыя «Белага легіёну», якой удалося знішчыць некалькі аўтакалон групоўкі «» з боепрыпасамі і некалькі запаволіць наступленне паўстанцаў у раёне Валікале. Таксама пры яе актыўнай падтрымцы была разгромлена калона паўстанцкіх войск у раёне Кінду. 2 лютага, пасля цяжкіх баёў, часці пад камандаваннем Тавернье пакінулі Ватсу. 10 сакавіка атрад наймітаў разам з байцамі арміі Заіра ў 60 км ад Кісангані спыніў прасоўванне паўстанцаў і адкінуў іх на пяць кіламетраў. Аднак гэтая перамога не прынесла вынікаў, паколькі 15 сакавіка горад паў. У канцы сакавіка ў Кіншасе «Белы легіён» быў распушчаны.
XXI стагоддзе
У 1999 годзе ВПС ДРК набылі ў Грузіі чатыры штурмавіка Су-25 пабудовы Тбіліскага авіяцыйнага завода, у тым ліку два самалёты пабудовы 1991 года (завадскія нумары 25508110578 і 25508110579, бартавыя нумары ВПС ДРК FG-500 і FG-501) і два самалёты новай пабудовы 1999 года (завадскія нумары 25508110580 і 25508110581, бартавыя нумары ВПС ДРК FG-502 і FG-503). Дастаўка машын з Тбілісі была ажыццёўлена ў канцы 1999—пачатку 2000 года, пасля чаго дадзеныя чатыры штурмавіка склалі аснову баявога патэнцыялу кангалезскай авіяцыі, грунтуючыся пераважна на аэрадроме Гома. Палёты на іх ажыццяўляліся нанятымі ў СНД лётчыкамі.
У чэрвені 2007 года ўпаў Су-25 пад нумарам FG-501, на якім загінуў украінскі авіятар Моргатаў.
У 2015—2019 гадах праходзіла інфармацыя, што беларусы аказваюць свае паслугі па навучанні кангалезскіх пілотаў і тэхнікаў.
27 лютага 2017 года ў раёне горада Рутшуру баевікі-тутсі збілі два ўрадавыя верталёты Мі-24, на якіх знаходзіліся два грузіны, тры беларусы і тры кангалезцы (гл. Катастрофа двух Мі-24 у Рутшуру (2017)).
Двое грамадзян Грузіі раней служылі ў ваенна-паветраных сілах сваёй краіны, але былі звольнены ў сувязі са скарачэннямі. Пасля гэтага яны з’ехалі ў Дэмакратычную Рэспубліку Конга, дзе знайшлі вакантныя месцы ва ўзброеных сілах. Грамадзяне Беларусі, згодна з анлайн-выданнем «Политринг», якія складалі другі экіпаж, з’яўляліся ваеннымі спецыялістамі, накіраванымі ў краіну для падтрымкі і падрыхтоўкі кангалезскіх вайскоўцаў. Аднак як паведамілі ў праграме Навіны «24 гадзіны» на СТБ, яны дзейнічалі як прыватныя асобы.
У студзені 2023 года ўсплыла інфармацыя, што ў краіне прысутнічаюць найміты з Балгарыі і Румыніі, а таксама атрады ПВК «Вагнер».
Ёста Адрыян-Нільсан
Ёста Адрыян-Нільсан (,  —, Стакгольм) — шведскі жывапісец-абстракцыяніст.
У 1914 годзе, пасля вучобы ў Капенгагене, адкрыў для сябе ў Берліне творы Франца марка і Кандзінскага, у якіх запазычыў стыль і структурызацыю колера; пазне звярнуўся да кубізма і футурызма. У 1919 годзе стварыў першую ў шведскім мастацтве абстрактную карціну.
Каніцель
Каніцель (cañatillo, cannetille ад cañuto — труба; cannetille < cannetiglia < canna — «чарацінка», «чарот») — тонкая металічная — звычайна залатая або срэбная) нітка, выкарыстоўваная для вышывання або для ўпрыгожвання.
Выраб каніцелі
Гэты працэс доўгі, карпатлівы і складаны. Металічную нарыхтоўку, распаленую дабяла, адмысловымі абцугамі працягваюць праз дробныя адтуліны ў валачыльнай дошцы. Працягнуўшы дрот, яго спачатку астуджаюць, а затым распаляюць зноў, каб ён станавіўся мяккім і лягчэй праходзіў ужо праз іншыя, больш дробныя адтуліны. Зноў астуджаюлі і выцягвалі далей, пакуль не атрымлівалі нітку неабходнай таўшчыні. У канцы гэтую тонкую нітку акуратна навівалі на стрыжань для надання ёй спіральнай формы. Усё гэта рабілася ўручную. На такую аднастайную працу сыходзіла шмат гадзін. Адсюль пасля, у сярэдзіне XIX стагоддзя, і пайшоў выраз «цягнуць каніцель», які выкарыстоўваецца ў пераносным сэнсе.
У швейнай справе і рукадзеллі
Першапачаткова каніцель выраблялі толькі з каштоўных металаў і выкарыстоўвалі для ўпрыгожвання адзення манархаў або вышэйшага духавенства. Гэты від вышыўкі ў Расійскай імперыі называўся " і займаліся ёю «залаташвачкі».
Каляная каніцель
Вырабляецца шляхам навівання дроту на нарыхтоўку цыліндрычнай формы. Яна трывалая, цвёрдая пры згінанні. Ужываецца для пракладання контуру буйных дэталяў і узораў, таму што яе доўгія адрэзкі не дэфармуюцца пры вышыўцы і вельмі добра захоўваюць форму і кірунак. Такая каніцель мае круглы перасек дроту.
Гладкая каніцель
Вырабляецца шляхам навівання дроту на нарыхтоўку цыліндрычнай формы. Валодае меншай ступенню гнуткасці, чым мяккая каніцель. Асаблівасцю гэтай каніцелі з’яўляецца яркасць і бляск за кошт адлюстравання святла ад яе гладкай паверхні. Пераважна ўжываецца для стварэння кантрастнага эфекту ў спалучэннях у вышыўцы каніцеляў розных відаў. Мае плоскі перасек дроту.
Фігурная каніцель
Вырабляецца шляхам навівання дроту на фігурную нарыхтоўку з плаўным рэльефам. Асаблівасцю гэтай каніцелі з’яўляюцца гнуткасць і бляск. Вельмі папулярны від каніцелі сярод вышывальшчыц за кошт сваёй незвычайнасці, прыгажосці, гнуткасці і выгоды выкарыстання. Паверхня гэтага віду часцей за ўсё нагадвае разьбу шрубы, але бываюць і іншыя формы. Перасек дроту можа быць як круглым, так і плоскім.
Трунцал
Вырабляецца шляхам навівання дроту на чатырох-, пяці- і г. д. кутныя нарыхтоўкі з рэзкімі выгібамі дроту ў вуглах праламлення. Гэта дае трунцалу цудоўную гульню святла ў яго гранях. Валодае добрай гнуткасцю, прыдатны для стварэння складаных узораў. Гэты від — адзін з самых «прыгожых» відаў каніцелі, бывае квадратны, круглы, рыфлены, двайны перавіты. Мае плоскі перасек дроту.
Гаўбіца
Га́ўбіца (ад Haubitze ад чэшск. houfnice гуфніца ) — гармата для навеснай стральбы (пад кутом узвышэння да 70°).
Канструкцыйна гаўбіцы падобныя да пушак, але маюць параўнальна меншую пачатковую хуткасць і карацейшы (да 30 калібраў) ствол. Ствол можа быць даўжэйшым, а гармата — лічыцца гаўбіцай, калі пры навеснай стральбе мена зараду дазваляе перакрывацца зонам паражэння.
Англійская Прэм’ер-ліга 2021/2022
Англійская Прэм'ер-ліга 2021/2022 - гэта 30-ты сезон англійскага вышэйшага дывізіёна па футболе. Турнір пачаўся 13 жніўня 2021 і скончыўся 22 мая 2022.У чэмпіянаце прынялі ўдзел 20 каманд. 6-ы раз чэмпіёнам Прэм'ер-лігі стаў Манчэстэр Сіці.
Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам
Клубы, якія выйшлі ў Прэм'ер-лігу з Чэмпіёншыпа
Клубы, якія страцілі месца ў Прэм'ер-лізе па выніках сезона 2020/21
Вужовікі
Вужовікі — шматзначны тэрмін
Нарухіта
Нарухіта (皇太子徳仁親王 Ко:тайсі Нарухіта Сіна:; нар., , Японія) — 126-ы імператар Японіі, старэйшы сын імператара Акіхіта, які адрокся ад прастола 30 красавіка 2019 года. Першы імператар Японіі, які нарадзіўся пасля Другой сусветнай вайны. Дэвіз праўлення — Рэйва.
Цырымонія інтранізацыі імператара Нарухіта прайшла 1 мая 2019 года. 22 кастрычніка Нарухіта афіцыйна абвясціў аб сваім уступленні на прастол у адпаведнасці з канстытуцыяй краіны і законам аб імператарскім доме.
Аляксандр Паўлавіч Валадзько
Алякса́ндр Па́ўлавіч Валадзько́ (нар., , Іванаўскі раён) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер. Ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі (2012—2014). У цяперашні час працуе трэнерам у брэсцкім «Дынама».
Клубная кар’ера
Выхаванец брэсцкага футбола, з 2005 года пачаў прабівацца ў асноўную каманду мясцовага «Дынама». У сезоне 2007 замацаваўся ў асноўным складзе дынамаўцаў, дапамог ім атрымаць перамогу ў Кубку Беларусі.
У жніўні 2008 года барысаўскі БАТЭ, які шукаў узмацнення перад удзелам у групавым этапе Лігі чэмпіёнаў, узяў у арэнду маладога паўабаронцу. У барысаўскім клубе Валадзько прыйшоўся да справы, і па заканчэнні сезона быў выкуплены БАТЭ, хоць «Дынама» і лічыла гэты пераход незаконным.
У Барысаве стаў дзейначаць у цэнтры поля, ад апорнай зоны да пазіцыі «пад нападнікам». Часам вызначаўся галамі здалёк: так, 6 лістапада 2009 года ў матчы Лігі Еўропы супраць грэчаскага АЕКа, запрыкмеціўшы далёкі выхад брамніка супернікаў, адважыўся на ўдар, які апынуўся голам. 19 верасня 2012 года забіў першы гол у браму «Ліля», які дапамог БАТЭ атрымаць першую ў гісторыі перамогу ў групавым этапе Лігі чэмпіёнаў (3:1).
Станіслаў Выспяньскі
Станіслаў Матэвуш Ігнацы Выспяньскі (Stanisław Mateusz Ignacy Wyspiański;, — , ) — польскі паэт, драматург, жывапісец, дызайнер мэблі і інтэр'ераў. Дзейнасць С. Выспяньскага ў выяўленчым мастацтве характарызуецца вялікай разнастайнасцю: праекты вітражоў (чатыры з іх у кракаўскім Францысканскім касцёле), дэкарацыйны насценны жывапіс, шматлікія партрэты, пейзажы. Пэўны час С. Выспяньскі быў галоўным мастаком часопіса «Życie», рэдагаванага С. Пшыбышэўскім.
Адзін з найбольш выдатных і рознабаковых мастакоў Еўропы свайго часу. У творчасці ён удала спалучаў ідэі мадэрну з фальклорнымі і гістарычнымі матывамі. Аўтар серыі сімвалічных нацыянальных драм, прасякнутых мастацкай філасофіяй руху «Маладая Польшча». Неафіцыйна яго называлі «чацвёртым польскім прарокам» (разам з польскай «тройцай» паэтаў-прарокаў (Міцкевічам, Славацкім, Красіньскім). Шырока вядомыя яго п'есы: «Варшавянка» (1898), «Мелеагр» (1899), «Праклён» (1900), «Вызваленне» (1903), «Лістападаўская ноч» (апубл. 1908), «Вяртанне Адысея» (апубл. 1917).
Аляксандр Паўлавіч Валадзько
Клубная кар’ера
У жніўні 2012 года падоўжыў кантракт з БАТЭ да 2015 года. У першай палове сезона 2015 адсутнічаў з-за траўмы, але са жніўня вярнуў месца ў стартавым складзе.
У снежні 2015 года падоўжыў кантракт з барысаўчанамі. У першай палове сезона 2016 рэдка з’яўляўся на полі, але пачынаючы з ліпеня зноў стаў трывала з’яўляцца ў стартавым складзе. У пачатку сезона 2017 не меў трывалага месца ў аснове, але ў маі замацаваўся ў стартавым складзе ў цэнтры паўабароны. У студзені 2018 года па заканчэнні кантракта пакінуў БАТЭ.
Станіслаў Выспяньскі
Самы вядомы літаратурны твор С. Выспяньскага — драма «Вяселле» (1901), дзе аўтар, пераходзячы ад рэалістычнай да натуралістычнай, неарамантычнай і сімвалістычнай формаў, ставіць пытанні нацыянальна-дзяржаўнага адраджэння адзінай Польшчы, знаходжання супольнага погляду на сучаснасць і будучыню палякаў рознымі слаямі тагачаснага грамадства — шляхтай, сялянствам, «разначыннай» інтэлігенцыяй. Пры гэтым драматург надае нацыянальнаму гістарычнаму матэрыялу ўніверсальны сэнс, метафізічнае вымярэнне ці, наадварот, глядзіць на сусветную гісторыю і агульнаеўрапейскія міфы праз прызму польскіх праблем. У розных крыніцах «Вяселле» называюць найлепшым творам польскай драматургіі ХХ ст.
Аляксандр Паўлавіч Валадзько
Клубная кар’ера
Неўзабаве пасля зыходу з БАТЭ накіраваўся ў склад карагандзінскага «Шахцёра» і падпісаў кантракт з казахстанскім клубам. У складзе «Шахцёра» стаў гуляць у стартавым складзе. У лістападзе 2018 года стала вядома, што карагандзінскі клуб на будзе падаўжаць кантракт з беларускім паўабаронцам.
У студзені 2020 года вярнуўся ў барысаўскі БАТЭ. З’яўляўся на полі эпізадычна, звычайна заставаўся на лаўцы запасных.
Міжнародная кар’ера
12 кастрычніка 2012 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Беларусі ў адборачным матчы чэмпіянату свету супраць Іспаніі.
Трэнерская кар’ера
У студзені 2021 года завяршыў кар’еру і ўвайшоў у трэнерскі штаб БАТЭ. У студзені 2022 года быў пераведзены трэнерам у дубліруючы склад клуба. Працаваў у дублі да снежня 2022 года.
У пачатку 2023 года ўвайшоў у трэнерскі штаб брэсцкага «Дынама» ў якасці трэнера па фізпадрыхтоўцы.
Бубнаў
Бубнаў — прозвішча.
Міжнародны саюз альпінісцкіх асацыяцый
Гісторыя
Міжнародны саюз альпінісцкіх асацыяцый заснаваны ў 1932 годзе ў Шамані (Францыя) 18 нацыянальнымі альпінісцкімі аб’яднаннямі. Пры стварэнні былі выпрацаваны асноўныя задачы новай арганізацыі:
Сёння UIAA з’яўляецца агульнавядомай сусветнай арганізацыяй і прызнаным экспертам ва ўсіх пытаннях, звязаных з альпінізмам, скi-альпінізмам, скалалажанне і іншымі падобнымі відамі дзейнасці.
У 1997 годзе ўнутры Міжнароднага саюза альпінісцкіх асацыяцый (UIAA) была сфарміравана новая структура — Міжнародны савет па скалалажанні (ICC), з мэтай прадастаўлення скалалажанню значнай аўтаноміі і забеспячэння яго неабходнымі інструментамі для далейшага развіцця. У 2006 годзе UIAA вырашыў спыніць кіраванне спартовым скалалажаннем і падтрымаць стварэнне незалежнай міжнароднай федэрацыі па кіраванні гэтым відам спорту. 27 студзеня 2007 года ў Франкфурце 68 федэрацый ўвайшлі ў заснаваную Міжнародную федэрацыю спартыўнага скалалажання (IFSC). Статуты і пастановы новай міжнароднай федэрацыі былі аднадушна прыняты, і праца федэрацыі пачалася.
Колькасць нацыянальных альпінісцкіх арганізацый, якія ўваходзяць у саюз, пастаянна павялічвалася і ў цяперашні час уключае 88 арганізацый з 76 краін, якія прадстаўляюць больш за 2,5 мільёна альпіністаў, а таксама дзесяткі мільёнаў іншых зацікаўленых удзельнікаў.
Фінансаванне дзейнасці саюза ажыццяўляецца за кошт членскіх узносаў.
NGC 2964
NGC 2964 (іншыя абазначэнні — UGC 5183, IRAS09399+3204, MCG 5-23-27, KUG 0939+320, ZWG 152.56, KCPG 210A, PGC 27777) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Янкель Адлер
Янкель Якуб Адлер (Jankiel Adler;, Тушын, Царства Польскае, Расійская імперыя — , Альдборн, графства Уілтшыр, Англія) — польска-яўрэйскі мастак, графік і дызайнер, паэт.
Біяграфія
Нарадзіўся ў яўрэйскай сям’і, выхадцаў з Беларусі. У 1912 годзе пачаў вучыцца мастацтву гравёра ў свайго дзядзькі ў Бялградзе. У тым жа годзе пачаў працаваць гравёрам у паштовым упраўленні ў Бялградзе. У 1914 годзе пераехаў у Германію, дзе некаторы час жыў у Бармене і вучыўся ў «Школе прыкладных мастацтваў» пад кіраўніцтвам прафесара Г. Вітюхтэра.
У 1918—1919 гадах жыў у Лодзі, дзе стаў адным з заснавальнікаў і вядучых жывапісцаў авангарднай групы мастакоў «Малады ідыш» (Jung Idysz). У 1918 годзе ў Лодзі адбылася першая выстава яго работ, арганізаваная «Асацыяцыяй мастакоў і прыхільнікаў прыгожых мастацтваў», членам якой ён быў. Тут жа ў Лодзі ён пачаў публікаваць свае вершы. У 1919 годзе Адлер прадставіў свае працы ў Польскім мастацкім клубе ў гатэлі «Polonia» у Варшаве.
Да 1920 года жыў у Варшаве. У 1920 годзе адправіўся ў Берлін, дзе трапіў у кола мастакоў, якія аб’ядналіся вакол «Die Aktion». У 1921 годзе вярнуўся ў Бармен і стаў членам групы мастакоў Die Wupper. З 1922 года жыў і тварыў разам з М. Эрнстам і Г. Кампендонкам у Дзюсельдорфе. Быў сябрам Рэйнскага мадэрну.
У 1931—1933 гг. выкладаў у Дзюсельдорфскай акадэміі мастацтваў і сябраваў з П. Клее. У 1935 годзе ў яго адбылася выстава прац, затым рушылі ўслед экспазіцыі ў Італіі, Чэхаславакіі і СССР. У 1937 годзе Я. Адлер стаў адным з мастакоў, чые працы былі выстаўлены ў Мюнхене на выставе «Дэгенератыўнага мастацтва». У тым жа годзе адбылася яго сустрэча з Пікасо. З таго часу стыль малявання Я. Адлер стаў больш манументальным і насычаным колерам.
У 1940 годзе ўступіў валанцёрам у польскую армію ў Францыі, у яе складзе быў эвакуіраваны ў Шатландыю, пазней дэмабілізаваны па хваробе.
З 1943 года да сваёй смерці жыў у Альдборне пад Лонданам. Памёр у выніку сардэчнага прыступу, калі даведаўся, што ўся яго сям’я, у тым ліку 10 братоў і сясцёр, загінулі ў Халакосце.
Зуі (Руднянскі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Цмен пясчаны
Цмен пясчаны, Бяссмертнік (Helichrysum arenarium) — кветкавая расліна роду  сямейства.
Народная назва
Народныя назвы: Цмен пясчаны, залатушнік, змяёўнік лясны , цмін, цмян , грымотнік , залатушнік мужчынскі , бяссмертнік, цмен , кацелапкі, нітуніч, нячуйвецер , сухавейка, сухазелле , цмен жоўты  , кацялапкі.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна. Вышыня 15—40 см. Расліна белая ад лямцавага апушэння, з чорна-бурым карэнішчам. Лісце суцэльнакрайняе. Кветкі дробныя, сухія, жоўтыя або аранжавыя, у шарападобных кошыках сабраных у шчыльную шчыткападобную мяцёлку, доўга захоўваюцца (адсюль назва бяссмертнік). Плод — сямянка.
Значэнне
Лекавая расліна.
Фуміхіта
Фуміхіта, наследны прынц Акісіна (秋篠宮文仁親王 Акісіна-но-Мія Фуміхіта Сінна: нар., ) — малодшы сын імператара на пакоі Акіхіта і імператрыцы Міціко. Малодшы брат Нарухіта, імператара, які правіць, першы ў лініі атрымання ў спадчыну Хрызантэмавага трона.
Варанок
Варанок — шматзначны тэрмін
Ібн Батута
Ібн Батута (أبو عبد الله محمد ابن بطوطة) поўнае імя Ібн Батута Абу Абдалах Мухамед ібн Абдалах аль-Лаваці ат-Танджы (, Танжэр —, Фес) — вядомы арабскі падарожнік, гандляр.
У 1325 годзе Ібн Батута пакінуў родны горад і выправіўся ў паломніцтва. За 30 год ён наведаў усе краіны ісламскага свету і прылеглыя землі, пераадолеўшы 120 тысяч кіламетраў. Падчас знаходжання на Мальдывах ажаніўся з дачкой мясцовага султана. Аўтар кнігі, у якой апісаў свае падарожжы.
Маршруты падарожжаў
За сваё жыццё Ібн Батута пераадолеў больш чым 73 000 міль (117 500 км) і наведаў эквівалент 44 сучасных краін
Пілігрымкі ў Меку
14 чэрвеня 1325 года Ібн Батута выехаў з Танжэра, каб здзейсніць хадж у Меку, цэнтр рэлігійнай глыбокай пашаны мусульман, дзе знаходзіцца Кааба з чорным каменем. Прыгоды пры пераходзе найвялікшай пустыні Сахары навялі яго на думку працягнуць вандраванні.
Ён падарожнічаў у Меку па сушы, ідучы ўздоўж берага Паўночнай Афрыкі. Ягоны шлях пралягаў праз Туніс, дзе ён затрымаўся на два месяцы. Для большай бяспекі Ібн Батута стараўся далучацца да караванаў, што памяншала рызыку быць атакаваным мясцовымі плямёнамі бедуінаў. У горадзе Сфакс ён знайшоў сабе нявесту, першую, але далёка не апошнюю ў яго падарожжах.
Ранняй вясной 1326 года, пасля падарожжа даўжынёй больш чым у 3500 км, Ібн Батута дабраўся да Александрыі. На працягу некалькіх тыдняў ён даследаваў славутасці гэтай мясцовасці, пасля чаго рушыў углыб мацерыка, у бок Каіру, сталіцы Мамлюкскага султаната, буйнога горада ўжо ў тыя часы. Правёўшы каля месяца ў Каіры, ён рушыў у бок Мекі па найменш выкарыстоўваным шляху з трох наяўных. Ібн Баттута перасёк Егіпет і меў намер адплыць у Джыдда, але міжусобіца мясцовых плямёнаў прымусіла яго вярнуцца ў Каір. Затым ён наведаў Іерусалім, Дамаск, Меку, Басру, Багдад, дзе быў уганараваны аўдыенцыяй ў Абу Саіда, і Тэбрыз. Пасля гэтага ён вярнуўся ў Меку і стаў факіхам. Але яго вандраванні на гэтым не спыніліся.
У Емен і Усходнюю Афрыку
У 1330 год у Ібн Батута пераплыў Чырвонае мора і прыбыў у Адэн (Емен). Емен раздзіралі ўнутраныя канфлікты, і толькі двум гарадам - ​​Сана (цяпер сталіца Емена) і Забіду (цяпер дробны порт) ўдавалася захоўваць былую веліч. Там ён наняў судна, якое накіроўвалася ў Заілу (Самалі). Пасля гэтага ён рушыў да мыса Гвардафуй, далей па беразе Самалі, спыняючыся на тыдзень у кожным месцы. Пазней ён пабывае і ў Магадзіша, важным горадзе зямлі бербераў. .
Калі ён трапіў туды ў 1331 годзе, Магадзіша знаходзіўся ў зеніце сваёй магутнасці. Ібн Батута апісваў яго як «выключна вялікі горад», з вялікай колькасцю багатых купцоў, вядомы сваімі высакаякаснымі тканінамі, якія экспартаваліся ў многія краіны, у тым ліку Егіпет. . Дадаткова ён пісаў, што горад кіруецца султанам Самалі, родам з паўночнага Самалі, і султан добра размаўляе і на самалійскім дыялекце, і на арабскай мове. . Султан трымаў пры сабе світу візіраў, юрыстаў, камандуючых войскам, еўнухаў і розных слуг.
Ібн Батута працягнуў сваю вандроўку на поўдзень на караблі ў бок берага Суахілі. Адзін з ягоных прыпынкаў у дарозе быў на астраўным горадзе Мамбаса. На той час гэта быў невялікі горад. Яго росквіт адбыўся на стагоддзе пазней. Затым, ідучы ўздоўж берагавой лініі, Ібн Батута дасягнуў астраўнога горада Кілва (размешчаны на тэрыторыі сучаснай Танзаніі), які да таго часу стаў важным цэнтрам гандлю золатам. Ён апісваў гэты горад як «адзін з самых прыгожых і добра сканструяваных гарадоў у свеце». . Ібн Батута пакінуў запісы аб сваім візіце ў Кілву ў 1330 годзе, і захоплена адклікаўся аб пакоры і пабожнасці мясцовага кіраўніка, султана Аль-Хасана ібн Сулеймана. . Гэтым перыядам датуецца заклад  і істотная дабудова Вялікай мячэці Кілвы. Яшчэ ён пісаў, што ўлада султана распаўсюджваецца ад Маліндзі на поўначы да Іньямбане на поўдні, і асабліва быў захоплены планіроўкай горада, у якой ён бачыў заклад яго поспеху. Потым Ібн Батута адплыў у Мамбасу і Кілву, багатыя гарады на ўсходнім узбярэжжы Афрыкі, у якіх размаўлялі на мове суахілі. Моцнае ўражанне на Ібн Батуту вырабіў чорны колер скуры мясцовага насельніцтва. Каб вярнуцца ў Меку, яму прыйшлося здзейсніць плаванне вакол поўдня Аравіі і выйсці ў Персідскі заліў, а затым перасекчы Аравійскі паўвостраў.
З-за пэўнай недакладнасці ў храналогіі няма магчымасці з упэўненасцю канстатаваць, ці скончылася гэтае падарожжа Ібн Батуты ў 1332 годзе або ўжо ў 1330 (у гэтым выпадку годам яго ад'езду з Мекі варта лічыць 1328).