cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Інданезія
Прамысловасць
У апрацоўчай сферы на 2009 год было зарэгістравана больш за 25 тысяч прадпрыемстваў, якія маюць статус буйных альбо сярэдніх і больш 3,2 млн малых прадпрыемстваў і надомных вытворцаў. Найбольш значнымі галінамі з’яўляюцца харчовая прамысловасць (каля 19 % усяго несыравіннай вытворчасці, амаль 6000 буйных і сярэдніх прадпрыемстваў), хімічная прамысловасць (16 %, каля 900 прадпрыемстваў), тэкстыльная прамысловасць (7 %, каля 2000 прадпрыемстваў), тытунёвая прамысловасць (7 %, больш за 1600 прадпрыемстваў), вытворчасць машын і абсталявання (7 %, каля 600 прадпрыемстваў), (6 %, больш за 270 прадпрыемстваў),  (6 %, больш за 530 прадпрыемстваў), вытворчасць гатовага адзення (4 %, больш 2000 прадпрыемстваў). Большая частка малых прадпрыемстваў і надомных вытворцаў дзейнічаюць у розных галінах лёгкай і харчовай прамысловасці, уключаючы традыцыйныя : вытворчасць батыку, керамікі, пляценне цыновак, выраб разьбяных вырабаў з дрэва і косці, іншай запатрабаванай сувенірнай прадукцыі.
У здабыўной прамысловасці дзейнічаюць у асноўным буйныя нацыянальныя кампаніі, значная частка з якіх належыць дзяржаве, а таксама заходнія сыравінныя карпарацыі. Найбуйнейшай з нацыянальных кампаній з’яўляецца дзяржаўная манаполія «», якая кантралюе здабычу і перапрацоўку нафты.
Здабыча нафты (на 2009 год) складала больш за 1,02 млн барэляў у дзень (37 месца ў свеце), прыроднага газу — 85,7 млрд кубаметраў за год (8 месца ў свеце). Таксама ў прамысловых маштабах здабываюцца ўсе мінеральныя рэсурсы, пералічаныя ў раздзеле «Рэльеф, ўнутраныя вады, карысныя выкапні, глебы».
Сельская гаспадарка
Сельская гаспадарка — гістарычна асноўная галіна мясцовай эканомікі, даючы крыху больш за 14 % нацыянальнага ВУП, забяспечвае занятасць значнай часткі насельніцтва — больш за 38 %. Пры гэтым яго доля і ў структуры ВУП, і з пункту гледжання занятасці паступова зніжаецца.
Асноўнай сельскагаспадарчай галіной з’яўляецца земляробства. Апрацоўваныя зямлі складаюць каля 13 % тэрыторыі краіны, па іх плошчы Інданезія займае 7-е месца ў свеце. Каля апрацоўваных зямель арашаныя. Па вытворчасці многіх сельскагаспадарчых культур краіна займае лідзіруючыя месцы ў свеце.
Асноўныя харчовыя культуры: рыс (збор у 2009 годзе — 64,4 млн т, 3-е месца ў свеце), касава (22 млн т, 1-е месца ў свеце), какосы (21,5 млн т, 1-е месца ў свеце), кукуруза (16,9 млн т, 4-е месца ў свеце), бананы (6,3 млн т, 6-е месца ў свеце), батат (2 млн т, 4-е месца ў свеце). У вялікіх аб’ёмах вырошчваюцца алейная пальма (22,5 млн т пальмавага алею, 1-е месца ў свеце), сагавая пальма (5,2 млн т сага, 1-е месца ў свеце), цукровы трыснёг (26,5 млн т, 10-е месца ў свеце), какава-бабы (800 тыс. т, 2-е месца ў свеце), кавы (700 тыс. т бабоў, 4-е месца ў свеце), тытунь (181 тыс. т, 6-е месца ў свеце), гарбата (160 тыс. т,7- е месца ў свеце), гваздзік (81 тыс. т, 1-е месца ў свеце), перац (80 тыс. т, 2-е месца ў свеце). З тэхнічных культур найбольшае значэнне маюць каўчуканосы (2,8 млн т натуральнага каўчуку, 2-е месца ў свеце).
Велізарнае значэнне гістарычна мае рыбалоўства: па аб’ёме ўлову рыбы і морапрадуктаў за 2013 год — больш за 6,1 млн т — Інданезія займае другое месца ў свеце, асноўныя прамысловыя віды: тунец, , сардзіна, марскія акуні, , крэветкі. Пры гэтым па аб’ёмах вытворчасці з ім практычна зраўнялася рыбаводства, якое інтэнсіўна развіваецца: па лоўлі штучна разведзенай рыбы і морапрадуктаў за 2009 год — больш за 4,7 млн т — краіна займае другое месца ў свеце. Асноўныя віды: цілапія, карп,, крэветкі, шырока практыкуецца развядзенне жэмчугу.
Сфера паслуг
Сфера паслуг традыцыйна займала досыць важнае месца ў інданезійскай эканоміцы (уключаючы каланіяльны перыяд), аднак пачатак яе інтэнсіўнага мэтанакіраванага развіцця адносіцца да перыяду эканамічнай мадэрнізацыі 1970-х — 1980-х гадоў. Да 2010 года доля сферы паслуг у ВУП склала 37,6 %, яна забяспечвала занятасць практычна палавіны (48,9 %) працаздольнага насельніцтва. Пры гэтым эфектыўнасць і канкурэнтаздольнасць гэтага сектара ў параўнанні з інданезійскай эканомікай у цэлым застаецца невысокай, у прыватнасці, з-за тэхналагічнай і інфраструктурнай адсталасці, недахопу кваліфікаваных кадраў.
Банкаўскі сектар
Крэдытна-фінансавая сістэма Інданезіі, перажыўшы цяжкія ўзрушэнні ў ходзе крызісу 1997—1998 гадоў, у цэлым стабілізавалася ў першай палове 2000-х гадоў. У 2005 годзе Банкам Інданезіі (БІ) была разгорнута доўгатэрміновая праграма, накіраваная на мінімізацыю колькасці дзеючых у краіне прыватных банкаўскіх устаноў, у прыватнасці, за кошт зліцця найбольш дробных з іх і паглынання дробных больш буйнымі. Станам на сакавік 2011 года ў Інданезіі налічваецца 122, у тым ліку 28, якія ўяўляюць сабой сумесныя банкаўскія прадпрыемствы з замежнымі партнёрамі, і 10, кантрольны пакет якіх належыць замежным уласнікам. Характэрна, што 10 найбуйнейшых з іх кантралююць 63,4 % банкаўскага сектара, агульны аб’ём сродкаў якога складае каля 353 млрд долараў ЗША, у той час, як усе іншыя — не больш за 1 % (астатнія 35,6 % сектара прыпадае на долю 4, уключаючы БІ). Шэраг банкаў, якія знаходзяцца ў прыватных руках, ажыццяўляе, агульны аб’ём аперацый у якім склаў у 2011 годзе каля 3,3 % ад агульнага аб’ёму банкаўскіх аперацый.
На канец 2010 года стаўка рэфінансавання Банка Інданезіі складала 6,37 % (62-е месца ў свеце), базавая стаўка крэдытавання для камерцыйных банкаў — 13,25 % (65 месца ў свеце).
Гандлёвы сектар
Аб’ём унутранага гандлю па дадзеных на 2010 год складае больш за 50 млрд долараў ЗША (каля 5 % ВУП), колькасць гандлёвых пунктаў перавышае 2,5 мільёна (другое месца ў свеце пасля Індыі). Інтэнсіўнасць гандлёвай сеткі ў розных рэгіёнах Інданезіі ў цэлым прапарцыянальная шчыльнасці насельніцтва. Так, 57 % гандлёвых пунктаў знаходзяцца на Яве, 22 % — на Суматры, 21 % — на астатняй тэрыторыі краіны.
Мэджыбіж
Мэджыбіж (Меджибіж) — пасёлак гарадскога тыпу ва Украіне, у Лятычыўскім раёне Хмяльніцкай вобласці.
Насельніцтва 1731 жыхароў (перапіс 2001 года).
Інданезія
Турызм
Разам з тым, сацыяльна-эканамічны крызіс, палітычныя ўзрушэнні, эскалацыя напружанасці на этнаканфесійнай глебе і ўсплёск тэрарызму, якія мелі месца ў канцы 1990-х — пачатку 2000-х гадоў, істотна знізілі эфектыўнасць прадпрымаемых мер. Устойлівы рост колькасці замежных турыстаў, якія наведваюць краіну, пачаўся толькі ў 2007 годзе, пры гэтым дынаміка адпаведных паступленняў у бюджэт застаецца досыць няўстойлівай. Па выніках 2011 года прагназуецца іх прыкметны рост — з 7,7 да 8,3 млрд дол (каля 8 % ВУП).
Энергетыка
Электраэнергіяй забяспечана каля 65 % насельніцтва краіны. Нацыянальныя патрэбы ў электрычнасці задавальняюцца выключна за кошт уласных магутнасцей — імпарту электраэнергіі, як і яе экспарту, не ажыццяўляецца. У 2009 годзе аб’ём вытворчасці электраэнергіі склаў больш за 142,2 млрд кВт·г (24-е месца ў свеце) пры спажыванні на ўзроўні 127,2 млрд кВт·г (26- е месца ў свеце) — розніцу паміж гэтымі паказчыкамі склалі выключна страты пры транспарціроўцы і размеркаванні — больш за 15 млрд кВт·г. Каля 40,5 % спажывання электраэнергіі прыпадае на прамысловасць і будаўніцтва, 39,3 % — на бытавыя патрэбы насельніцтва, астатняе — на сельскую гаспадарку і іншыя сектары эканомікі. Манаполія на электразабеспячэнне належыць (Perusahaan Listrik Negara).
Знешні гандаль і замежныя інвестыцыі
Аб’ём знешняга гандлю ў 2010 годзе склаў 285,3 млрд долараў ЗША пры дадатным сальда ў памеры 31,1 млрд дол. Аб’ём экспарту — 158,2 млрд дол, імпарту — 127,1 млрд дол (па абодвух паказчыках — 30-е месца ў свеце).
Асноўнымі артыкуламі экспарту з’яўляюцца газ, нафта, электраабсталяванне, тэкстыль, драўніна, фанера, каўчук. Імпартуюцца, галоўным чынам, машыны і абсталяванне, нафта, прадукцыя хімічнай прамысловасці і нафтаперапрацоўкі, асобныя віды прадуктаў харчавання. Пры гэтым аб’ём імпартаванай нафты з сярэдзіны 2000-х гадоў ва ўсё большай ступені пераўзыходзіць аб’ём экспартаванай — гэта стала прычынай выхаду Інданезіі ў 2008 годзе з АПЕК, у якую яна ўваходзіла з 1962 года.
Асноўнымі спажыўцамі інданезійскага экспарту з’яўляюцца, станам на 2010 год, Японія (15,9 % ад агульнага аб’ёму), Кітай (9,9 %), ЗША (9,3 %), Сінгапур (8,8 %), Рэспубліка Карэя (7 %), Індыя (6,4 %), Малайзія (5,8 %). Большая частка імпарту паступае з Сінгапура (16,1 %), Кітая (14,5 %), Японіі (10,2 %), ЗША (7,3 %), Малайзіі (5,8 %), Рэспублікі Карэі (4,9 %), Тайланда (4,8 %).
Аб’ём у інданезійскай эканоміцы на 2010 год складае каля 85,6 млрд дол (38 месца ў свеце). Інданезійскімі інвестарамі за мяжой размешчана больш за 33 млрд дол (37 месца ў свеце).
Водны транспарт
З улікам архіпелажнага становішча краіны водны транспарт гістарычна адыгрывае ў яе сацыяльна-эканамічным жыцці асаблівую ролю. Па працягласці афіцыйна зарэгістраваных ўнутрынацыянальных марскіх маршрутаў — 21 579 км на 2011 год — краіна займае 5 месца ў свеце.
На плаву знаходзіцца 1244 судна акіянскага класа, 87 з якіх зарэгістраваныя ў іншых краінах і 65 — належаць замежным уласнікам. 17 судоў з’яўляюцца пасажырскімі, 47 — груза-пасажырскімі, астатнія належаць да розных тыпаў грузавых судоў. Найбуйнейшыя марскія парты знаходзяцца ў Джакарце, Сурабае,, Палембангу, Белаване.
Рачны транспарт у той ці іншай меры выкарыстоўваецца практычна паўсюдна, аднак сур’ёзнае значэнне як сродак грузавых і пасажырскіх перавозак мае, перш за ўсё, на Калімантане: як у сілу наяўнасці там найбольш паўнаводных рэк, так і ў сілу недастатковага развіцця на інданезійскіх тэрыторыях гэтага вострава іншых відаў транспарту.
Аўтамабільны транспарт
Па працягласці аўтамабільных дарог — 437759 км на 2008 год — краіна займае 14 месца ў свеце. Пры гэтым 258 744 км з іх маюць асфальтавае ці іншае дарожнае пакрыццё, а 179 015 з’яўляюцца грунтавымі. Частата і якасць дарожнай сеткі ў розных рэгіёнах краіны вельмі нераўнамерныя ў сілу істотных адрозненняў у населенасці і эканамічным развіцці гэтых рэгіёнаў: найвышэйшыя адпаведныя паказчыкі з’яўляюцца на Яве, мінімальнымі — на інданезійскіх тэрыторыях Калімантана і Новай Гвінеі.
На канец 2011 года ў Інданезіі было афіцыйна зарэгістравана больш за 85 600 000 аўтатранспартных сродкаў, больш за 68 800 000 з якіх — матацыклы, і мапеды, больш за 9,5 млн — легкавыя аўтамабілі, больш за 4,9 млн — грузавыя аўтамабілі, больш за 2,2 млн — аўтобусы.
Чыгуначны транспарт
Чыгуначны транспарт пачаў развівацца ў перыяд нідэрландскай каланізацыі (першая чыгунка пракладзена ў 1867 годзе). Станам на 2009 год працягласць чыгуначных шляхоў складае 5042 км — 35-е месца ў свеце. Электрыфікаваных чыгунак 565 км. У якасці нацыянальнага стандарту прынятая так званая, якая мае шырыню 1067 мм. Для развіцця чыгуначнай сеткі характэрныя тыя ж рэгіянальныя дыспрапорцыі, што і для аўтадарожнай.
Станам на канец 2011 года метрапалітэна ні ў адным з гарадоў краіны няма. З сярэдзіны 1990-х гадоў прапрацоўваюцца планы па яго стварэнні ў Джакарце. У 2004 годзе выбар зроблены на карысць стварэння ў інданезійскай сталіцы камбінаванай хуткаснай чыгуначнай сістэмы (Jakarta Mass Rapid Transportation), якая спалучае сегменты эстакаднай манарэйкі з метрапалітэнам. Запуск яе першай чаргі (участак у 15,7 км з 7 надземнымі і 6 падземнымі станцыямі) запланаваны на 2016 год.
Паветраны транспарт
Грамадзянскія авіязносіны былі наладжаны ў каланіяльны перыяд, у пачатку XX ст.: першы аэрадром (Кемаёран ў Джакарце) быў адкрыты ў 1910 годзе. Станам на 2010 год у краіне маецца 684 аэрапорты (10 месца ў свеце), а таксама 64. Пры гэтым 171 аэрапорт мае асфальтаваныя альбо бетанаваныя ўзлётна-пасадачныя палосы і 513 — грунтавыя.
На 2011 год у Інданезіі дзейнічаюць 17 авіякампаній, якія ажыццяўляюць рэгулярныя пасажырскія перавозкі, 32 кампаніі, якія ажыццяўляюць нерэгулярныя пасажырскія перавозкі, 3 кампаніі, якія ажыццяўляюць рэгулярныя грузавыя перавозкі, і 1 кампанія, якая ажыццяўляе нерэгулярныя грузавыя перавозкі. Акрамя таго, у шэрагу рэгіёнаў па меры неабходнасці да пасажырскіх і грузавых авіяперавозак прыцягваецца ваенна-транспартная авіяцыя.
Іншыя віды транспарту
Значнае развіццё атрымаў трубаправодны транспарт, які выкарыстоўваецца перш за ўсё для перамяшчэння вуглевадароднай сыравіны. Па тэрыторыі Інданезіі і прылеглым да яе марскім шэльфе пракладзена — станам на 2010 год — 7165 км газаправодаў, 5984 км нафтаправодаў, 885 км трубаправодаў для транспарціроўкі газавага кандэнсату і 617 км прадуктаправодаў іншага прызначэння.
У розных рэгіёнах некаторае значэнне захоўвае  — як у сельскай, так і ў гарадской мясцовасці выкарыстоўваюцца конныя і, радзей, буйваліныя павозкі. Паўсюдна шырокае распаўсюджванне ў якасці асабістага транспарту атрымалі ровары. Акрамя таго, у многіх гарадах у якасці грамадскага транспарту задзейнічаны веларыкшы (becak).
Сувязь
Спадарожнікавая сувязь забяспечваецца ў рамках нацыянальнай спадарожнікавай праграмы, якая рэалізуецца з 1976 года. Усяго з пачатку дзеяння праграмы запушчана 10 геастацыянарных спадарожнікаў, апошні з якіх,  — у жніўні 2009 года.
Ахова здароўя
Нацыянальная сістэма аховы здароўя ў поўнай меры адчула на сабе наступствы крызісу 1997—1998 гадоў. К пачатку 2000-х гадоў урадам была разгорнута маштабная праграма па аднаўленню і далейшаму павышэнню яе эфектыўнасці, ключавым элементам якой з’яўляецца ўстаноўка на дэцэнтралізацыю.
Пашыраецца медыцынская інфраструктура на нізавым узроўні. К канцу 2000-х гадоў у кожным раёне (кечаматане, гл. раздзел «Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел») існаваў па меншай меры адзін медыцынскі цэнтр (так званы цэнтр грамадскага аховы здароўя, Pusat Kesehatan Masyarakat), які кіраваўся дыпламаваным лекарам, персанал якога мог аказваць меддапамогу не менш чым па 8 кірунках.
На ніжэйшым адміністрацыйным узроўні — у вёсках і паселішчах (гл. раздзел «Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел») — акрамя магчымых дапаможных медпунктаў у абавязковым парадку маюцца сельскія акушэрскія пункты (Pondok Bersalin Desa), а таксама так званыя аб’яднаныя пункты абслугоўвання (Pos Pelayanan Terpadu), якія адказваюць за аказанне самых простых медыцынскіх паслуг і вакцынацыю.
У цэлым адзін лекар прыпадае на 3472 чалавекі насельніцтва, адна бальнічная койка — на 1667 чалавек.
Дзяржаўныя выдаткі на ахову здароўя ў 2010 годзе склалі каля 5,5 % ад ВУП (125 месца ў свеце). інданезійцаў па разліках 2011 года дасягае 71,3 года.
Інданезія адносіцца да краін з высокім узроўнем інфекцыйных захворванняў. Сітуацыя з распаўсюджваннем ВІЧ-інфекцыі адносна добрая.
Пры тым, што ў цэлым ахова здароўя паўсюдна забяспечваецца сродкамі канвенцыянальнай медыцыны, досыць шырока практыкуюцца метады народнай інданезійскай, а таксама медыцыны.
Усяго, паводле ацэначных дадзеных на 2008 год, той ці іншай формай медыцынскай страхоўкі забяспечана каля 100 млн інданезійцаў.
Адукацыя
Дзяржаўныя выдаткі на адукацыю складаюць 2,8 % ВУП (на 2008 год, 139 месца ў свеце). Узровень граматнасці на 2009 год — 94,7 % дарослага (старэйшыя за 15 гадоў) насельніцтва. Колькасць непісьменных хутка скарачаецца (з 2006 па 2009 год — амаль на траціну), большую іх частку складаюць жанчыны, якія пражываюць у сельскай мясцовасці. Да 2015 года плануецца поўнасцю ліквідаваць непісьменнасць.
Па абсалютнай колькасці дзяцей, якія навучаюцца ў школе — больш за 50 млн чалавек — Інданезія займае 3 месца ў свеце. Нацыянальная сістэма школьнага навучання мае тры ступені: пачатковая школа (1-6 класы, дзеці ад 7 да 12 гадоў), сярэдняя школа першай ступені (7-9 класы, ад 13 да 15 гадоў) і сярэдняя школа другой ступені (10-12 класы, ад 16 да 18 гадоў). Разам са свецкімі школамі (як дзяржаўнымі, так і прыватнымі), існуюць прыватныя рэлігійныя школы, якія маюць аналагічную трохстадыйную градацыю. Акрамя таго, да сярэдняй школы другой ступені прыраўноўваюцца тэхнікумы.
Абавязковымі з’яўляюцца дзве першых прыступкі школьнай адукацыі, гэта значыць 9 гадоў вучобы. Пачатковую школу наведвае больш за 95,1 % дзяцей адпаведнага ўзросту, сярэднюю школу першай ступені — больш за 92,5 %, сярэднюю школу другой ступені — 71,6 %. На аднаго школьнага настаўніка прыходзіцца 20,1 вучня (85 месца ў свеце).
У ВНУ навучаецца каля 4,8 млн чалавек. Ахоп насельніцтва ва ўзросце ад 19 да 23 гадоў вышэйшай адукацыяй на 2010 год складае 18,4 %, да 2014 года ўрадам плануецца давесці апошні паказчык да 30 %.
Па стане на 2011 год у краіне маецца 83 дзяржаўных і каля 3000 прыватных ВНУ. Вядучымі сярод іх з’яўляюцца :
Навука
Асновы мясцовай навуковай школы былі закладзены яшчэ нідэрландскай каланіяльнай адміністрацыяй. Першыя навукова-даследчыя ўстановы былі створаны ёю ў XIX ст.: Багорскі батанічны сад, да якога пазней былі дададзены інстытут батанічных даследаванняў (1884 год) і вопытная сельскагаспадарчая станцыя (1876), інстытут геадэзіі ў Бандунгу (1855), інстытут метэаралогіі і геафізікі ў Джакарце (1866 год), медыцынскі інстытут Эйкмана і інстытут ваеннай гігіены ў Джакарце (абодва — 1888), аддзяленне Інстытута Пастэра і геалагічная лабараторыя ў Бандунгу (абодва — 1890). У XX ст. былі заснаваныя, у прыватнасці, ветэрынарны інстытут (1908) і інстытут лесаводства (1913 год) у Багоры, інстытут гідралогіі і гідраметрыі ў Бандунгу (1914), інстытут марскіх даследаванняў у Джакарце (1919).
Мэджыбіж
Пасёлак размешчаны пры ўпадзенні ракі Бужок ў Паўднёвы Буг, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Дзяражня на лініі Грачаны — Жмэрынка-Падольская.
Заснаваны ў 1146 годзе. Магдэбургскае права з 1593. Статус пгт з 1924 года.
Інданезія
Навука
Даследаванні ў гэтых і іншых навуковых установах XIX ст. — першых чатырох дзесяцігоддзяў XX ст. праводзіліся ў асноўным нідэрландскімі спецыялістамі, іх задачы вызначаліся патрэбамі каланіяльнай гаспадаркі і сацыяльнымі патрэбамі галандскай абшчыны. Тым не менш, пасля здабыцця краінай незалежнасці значная частка акадэмічнай і даследчай базы, закладзенай каланізатарамі, была задзейнічана пры станаўленні ўласна інданезійскай нацыянальнай навуковай інфраструктуры. У прыватнасці, пад уплывам адпаведных прыярытэтаў галандскай навуковай дзейнасці ў калоніі сфарміраваўся спектр перадавых напрамкаў сучаснай інданезійскай навукі: сельскагаспадарчыя і біялагічныя дысцыпліны, ветэрынарыя.
Значная частка створаных галандцамі навуковых устаноў у перыяд незалежнага развіцця была рэструктурыравана і ўзбуйнена, паралельна ствараліся новыя аб’екты навуковай інфраструктуры практычна ва ўсіх буйных гарадах краіны. Разам са спецыялізаванымі навуковымі цэнтрамі з канца 1940-х гадоў ствараюцца навуковыя падраздзяленні ў розных універсітэтах краіны. У адпаведнасці з адміністрацыйнай практыкай, большая частка НДІ і буйных лабараторных комплексаў адносіцца да структуры профільных міністэрстваў і ведамстваў. З універсітэтаў найбольш магутным навукова-даследчым патэнцыялам валодаюць Інданезійскі ўніверсітэт (больш за 100 навуковых падраздзяленняў, прыярытэтныя напрамкі — генетычная інжынерыя, нанатэхналогіі, інфармацыйныя тэхналогіі і інфарматыка, грамадскія навукі), Бандунгскі політэхнічны інстытут (прыярытэтныя напрамкі — розныя тэхнічныя навукі, інфармацыйныя тэхналогіі), Багорскі інстытут сельскай гаспадаркі (прыярытэтныя напрамкі — розныя галіны біялогіі, сельскагаспадарчыя дысцыпліны, ветэрынарыя, лесаводства).
На ўрадавым узроўні за развіццё навукі адказвае Дзяржаўнае міністэрства навуковых даследаванняў і тэхналогій. Акадэміі навук у краіне на 2012 год няма, у якасці яе правобраза дзейнічае (Lembaga Ilmu Pengetahuan Indonesia, LIPI). У рамках НТІ і каардынуецца навукова-даследчая дзейнасць па дзесятках розных прыродазнаўчых, тэхнічных і гуманітарных напрамкаў, план па стварэнні на яе базе Акадэміі навук прыняты ў 1991 годзе без пэўных часавых рамак.
Агульныя звесткі
Інданезія — з улікам шматнацыянальнага характару яе насельніцтва — адрозніваецца высокай ступенню этнакультурнай разнастайнасці. Найважнейшымі фактарамі развіцця мясцовай матэрыяльнай і духоўнай культуры было пачарговае ўздзеянне некалькіх рэлігій — будызму, індуізму, ісламу, а таксама разнастайных форм паганства, якія спавядаліся ў розныя перыяды мясцовымі жыхарамі, і істотны знешні ўплыў, у прыватнасці, індыйскі, кітайскі, арабскі і еўрапейскі. Адпаведная разнастайная спадчына ў той ці іншай меры прасочваецца практычна ва ўсіх формах нацыянальнага мастацтва.
Літаратура
Літаратура на ўласных мовах маецца ў дзясяткаў народаў Інданезіі. Найбольш старажытнай і развітой з’яўляецца, першыя творы якой — перакладанні розных частак індыйскага эпасу «Махабхарата» — адносяцца да IX ст. Пазней пад уздзеяннем яванскіх літаратурных норм сфарміраваліся, у прыватнасці, сунданская і мадурская літаратуры. У той жа час літаратурныя традыцыі народаў, якія пражывалі на Суматры і Сулавесі, склаліся, галоўным чынам, пад уздзеяннем малайскага і арабскага ўплыву. У XIX ст. па меры распаўсюджвання ў Інданезіі малайскай мовы як сродку міжнацыянальных зносін з’явілася мясцовая малайскамоўная літаратура. Асобна ў гэтым плане стаіць творчасць найвялікшага пісьменніка гэтага часу —, галандца, які пісаў на нідэрландскай мове і лічыцца нацыянальным пісьменнікам як у Нідэрландах, так і ў Інданезіі.
Станаўленне літаратуры на інданезійскай мове, як і самой інданезійскай мовы, адносіцца да 1920-х гадоў. Для большасці аўтараў таго перыяду —, Абдула Муіса, ,  — характэрны зварот да рамантычных і лірычных матываў у спалучэнні з досыць крытычным стаўленнем да каланіяльнай рэчаіснасці. Яшчэ больш рэзка нацыяналістычныя і антыкаланіяльныя настроі адлюстроўваюцца ў творчасці пісьменнікаў 1930-х гадоў і першых двух дзесяцігоддзяў незалежнага развіцця краіны:, , , Армейн Панэ. У 1950-е і першай палове 1960-х гадоў пры падтрымцы афіцыйных улад акцэнтавалася грамадскае значэнне літаратуры, яе ідэалагічная зараджанасць, актыўна прапагандаваліся прынцыпы сацыялістычнага рэалізму. Ідэалагічныя ўстаноўкі рэзка змяніліся пасля ўстанаўлення ў 1965-67 гадах правага ваеннага рэжыму: многія пісьменнікі левага кірунку былі рэпрэсаваныя альбо былі прымушаныя да эміграцыі. Тыя літаратары, якія працягвалі творчасць, ў асноўным або выступалі з канфармісцкіх пазіцый, або выказвалі падкрэслена апалітычныя настроі. Да апошніх адносяцца найбольш значныя аўтары канца 1960-х — 1980-х гадоў —, ,, якія прыўнеслі ў інданезійскую літаратуру, у прыватнасці, элементы сюррэалізму і экзістэнцыялізму. У творах толькі нямногіх аўтараў — паэта і драматурга, публіцыста прысутнічала завуаляваная крытыка рэжыму.
Падзенне рэжыму Сухарты ў 1998 годзе і дэмакратычныя пераўтварэнні далі магчымасць для шырокага ідэйнага плюралізму ў інданезійскай літаратуры. Вялікае развіццё атрымаў публіцыстычны жанр. Нацыянальнае і міжнароднае прызнанне атрымаў шэраг маладых аўтараў, у прыватнасці, публіцыстка і драматург, навэліст. Пры гэтым актыўную творчасць у 2000-я гады працягвалі многія аўтары старэйшага пакалення, у прыватнасці, Рэндра (памёр у 2009 годзе), Гунаван Мухамад і.
Выяўленчае мастацтва
Гістарычна самым раннім відам выяўленчага мастацтва, які распаўсюдзіўся ў Інданезіі, з’яўляецца скульптура. Найбольш старажытныя з захаваных скульптурных выяў адносяцца да VII ст. Як у гэты перыяд, так і пазней у скульптуры панавала рэлігійная — індуісцкая і будысцкая тэматыка, аднак адлюстроўваліся і чыста бытавыя сюжэты (напрыклад, на рэльефах Барабудур).
Станаўленне нацыянальнай школы жывапісу адбылося ў каланіяльны перыяд пад галандскім уплывам. Яе заснавальнікам лічыцца яванец, аўтар эпічных палотнаў, які атрымаў мастацкую адукацыю ў Нідэрландах. Іншым буйным мастаком XIX ст. быў ​​Абдулах Сурьесуброта, майстар пейзажнага жанру.
Для пачатку XX ст. характэрна ўмацаванне рэалістычнага напрамку ў жывапісе, найбольш вядомымі прадстаўнікамі якога былі (сын Абдулаха Сур’есуброта),  і Сіндусударсона Суджаёна. З гэтага перыяду ўсё больш прыкметным становіцца зварот да нацыяналістычных, патрыятычных сюжэтаў, якія пасля здабыцця краінай незалежнасці становяцца дамінуючымі. Як і для літаратуры, для жывапісу 1950-х і першай паловы 1960-х гадоў характэрныя досыць высокая ідэалагізаванасць і апеляцыя да актуальных сацыяльных тэм (Рустамаджы (Rustamadji), Сумітра (Sumitro), Саёна (Sajono), Саптона (Saptoto)), у той час, як для наступнага этапу — рэзкая дэідэалагізацыя (Ахмад Садалі (Achmad Sadali), Бут Махтар (But Mochtar), Попа Іскандар (Popo Iskandar) і Срыхадзі Сударсона (Srihadi Sudarsono), якія працавалі, у прыватнасці, у стылях абстракцыянізму і кубізму).
Найбольш прыкметнай з’явай культурнага жыцця Інданезіі эпохі Сухарты, якая аказала істотны ўплыў на далейшае развіццё нацыянальнага мастацтва, стаў (РНМ, Gerakan Seni Rupa Baru) — аб’яднанне мастакоў, графікаў і скульптараў — нонканфармістаў (аднайменную назву атрымаў кірунак у інданезійскім выяўленчым мастацтве, зададзены творчасцю гэтага аб’яднання). Для твораў РНМ — пры істотнай стылявой разнастайнасці аўтараў — характэрна досыць крытычнае адлюстраванне грамадска-палітычных рэалій сухартаўскага рэжыму, працэсу вестэрнізацыі Інданезіі, спалучэнне нацыяналістычных матываў з нетрадыцыйнымі мастацкімі формамі і прыёмамі, часам — з элементамі эпатажу. Нягледзячы на распад РНМ як арганізаванага аб’яднання, многія яго прадстаўнікі, у тым ліку нефармальныя лідары Джым Супангкат (Jim Supangkat) і Харсона (Harsono), працягвалі актыўную творчую дзейнасць да 2000-х гадоў.
У цэлым жа для выяўленчага мастацтва 2000-х гадоў характэрна наяўнасць двух асноўных плыней: т. зв. «Традыцыйнай», якая прытрымліваецца прынцыпаў рэалізму — Іван Сулісцьё (Iwan Sulistyo), Лані Андрыяні (Lanny Andriani), Ідран Юсуп (Idran Yusup), Сукрыял Садзін (Sukriyal Sadin) — і «прагрэсіўнай», да якой прынята адносіць прадстаўнікоў абстракцыянізму, сюррэалізму і т. п. — Хэры Дона Heri Dono), Даданг Хрысціянта (Dadang Christanto), Цісна Санджая (Tisna Sanjaya), Марыда Насутыён (Marida Nasution), Агус Суваге (Agus Suwage).
Архітэктура
Да найбольш ранніх форм архітэктурнай спадчыны адносяцца мегалітычныя збудаванні эпохі неаліту — менгіры, уступчатыя курганы, дальмены, склепы (найбольш вядомыя ўзоры знаходзяцца на Яве і Паўднёвай Суматры). З утварэннем дзяржаў найбольш значнымі архітэктурнымі збудаваннямі становяцца індуісцкія і будысцкія храмы, аблічча якіх даволі прыкметна адрозніваецца ад культавых збудаванняў гэтых рэлігій у кантынентальнай Азіі. Найбуйнейшымі і найбольш складанымі з архітэктурнага пункту гледжання з’яўляюцца будыйскі Барабудур і індуісцкі Прамбанан, пабудаваныя ў IX ст. на Цэнтральнай Яве. Першы ўяўляе сабой дзесяціступенную піраміду (натуральны пагорак, абліцаваны блокамі андэзіта), увянчаную ступай, другі — комплекс аднатыпных, але розных па памеры конусападобных храмаў. Абодва храмавыя комплексы з’яўляюцца найважнейшымі архітэктурнымі славутасцямі Інданезіі, уключанымі ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Архітэктурныя формы жылля розных народнасцей Інданезіі, якія склаліся к Сярэднявеччу і ў асноўным захоўваюцца ў сельскай мясцовасці да цяперашняга часу, вельмі разнастайныя. Найбольш характэрныя ўзоры па рэгіёнах — лёгкія каркасныя палевыя хаты з дрэва і бамбука з трысняговым або чарапічным дахам (Ява, Мадура), вялікія супольныя дамы свірнавага тыпу выцягнутай формы (Калімантан), вялікія супольныя дамы з высокім седлападобным дахам вялікага вынасу (Суматра), лёгкія трысняговыя хаціны (усходняя частка Малых Зондскіх астравоў, заходняя частка Новай Гвінеі).
У перыяд нідэрландскай каланізацыі былі прыцягнутыя еўрапейскія архітэктурныя формы. Да ліку найбольш буйных аб’ектаў, якія дазвалялі захоўваць і развіваць нацыянальныя архітэктурныя стылі, адносяцца палацавыя комплексы мясцовых, перш за ўсё яванскіх кіраўнікоў — кратоны (keraton, kraton). Для перыяду незалежнага развіцця краіны характэрна яшчэ больш актыўнае паўсюднае засваенне заходніх архітэктурных форм — нацыянальныя матывы захоўваюцца пераважна ў традыцыйных сельскіх паселішчах і рэлігійных будынках, а таксама ў элементах архітэктурнага дэкору.
Музыка
Спрадвеку, пачынаючы з узнікнення музычнай культуры на побытавым узроўні, найбольш разнастайныя формы яна набывала ў народаў Явы, якія актыўна ўспрымалі знешні, перш за ўсё індыйскі культурны ўплыў, а ад іх у сваю чаргу распаўсюджвалася на іншыя часткі архіпелага. Асноўнымі традыцыйнай інданезійскай музыкі з’яўляюцца пяціступенны селендэра (selendero) і сяміступенны пелог (pelog). У цэлым характэрныя развітая і паліфонія, пераважанне інструментальнага меладычнага складніка над вакальным. Найбольш ярка нацыянальная музычная традыцыя выказана ў жанры гамелана, які існуе з ранняга сярэднявечча — народнага інструментальнага аркестра, галоўную ролю ў якім гуляюць самабытныя ударныя музычныя інструменты: ксілафон гамбанг, металафон, ляжачыя , барабаны. З XVI ст. развіваецца песенна-музычны жанр керанчонг (keroncong) — па назве, які выкарыстоўваецца пры. Ён нечым падобны да еўрапейскіх форм. У гэты ж перыяд распаўсюджванне атрымаў жанр, які спалучае ў сабе элементы малайскай, арабскай і хіндустанскай музыкі.
У перыяд нідэрландскай каланізацыі пры захаванні на шырокім народным узроўні ўласных музычных традыцый на элітарным узроўні інданезійцамі было асвоена еўрапейскае музычнае мастацтва. Еўрапейскія музычныя нормы ў спалучэнні з некаторымі элементамі традыцыйных характэрныя ў цэлым для музычнай культуры ў перыяд незалежнага развіцця — гэта ўласціва як творам класічнай, так і папулярнай музыкі (у тым ліку поп і рок-музыкі, якая атрымала шырокую папулярнасць у канцы XX ст.). Найбуйнейшымі кампазітарамі XX ст. з’яўляюцца Суджасмін, Ахмад Пасарыбу, Сусбіні. Нацыянальная кансерваторыя была адкрыта ў 1960 годзе, нацыянальны сімфанічны аркестр быў створаны ў 1968 годзе.
Тэатр і кінематограф
Раннія формы сцэнічнага мастацтва ўзыходзяць да тэатралізаванага дзеяння народных свят і культавых цырымоній. Як мінімум з IX ст. існуе тэатральны жанр ваянг-тапенг — выкананне танцаў і пантамімы ў масках характэрных персанажаў. Да XI ст. адносяцца першыя згадкі пра ваянг-галек і ваянг-куліт — адпаведна, тэатры аб’ёмных марыянетак і тэатры плоскіх скураных марыянетак, іх цені праецыруюцца на тканкавы экран (рэгіянальным варыянтам апошняга з’яўляецца ваянг-келітык, плоскія лялькі якога вырабляюцца з дрэва), якія застаюцца з таго часу найбольш папулярнымі формамі нацыянальнага тэатральнага мастацтва. Ва ўсіх відах ваянга драматургічнай асновай традыцыйных уяўленняў служаць эпізоды мясцовых перакладаў індыйскага эпасу «Махабхарата» са строга абмежаваным наборам персанажаў. Уяўленні, як правіла, суправаджаюцца ігрою гамелана (гл. раздзел «Музыка»). Асаблівая папулярнасць жанру ваянг-куліт прывяла да таго, што яго часцяком — перш за ўсё за мяжой — называюць проста словам ваянг, што ўяўляе сабой першапачаткова шырэйшае абагульненае паняцце для ўсіх традыцыйных інданезійскіх жанраў тэатра марыянетак і масак. Пад нідэрландскім уплывам з канца XIX ст. паступова распаўсюдзіліся еўрапейскія жанры сцэнічнага мастацтва, а таксама змешаныя формы, якія спалучаюць еўрапейскія і традыцыйныя прыёмы, у прыватнасці, кетапрак і лудрук. У перыяд дзяржаўнай незалежнасці адбываецца развіццё ўсіх — традыцыйных, еўрапейскіх і змешаных жанраў. Найбуйнейшыя тэатры краіны знаходзяцца ў Джакарце, Джак’якарце, Сурабае.
Першыя кінафільмы былі знятыя ў Інданезіі ў 1920-х гадах нідэрландскімі рэжысёрамі. Станаўленне ўласна нацыянальнага кінематографа адносіцца да 1930-х (першы мясцовы рэжысёр — Анджар Асмара), цэласнай нацыянальнай кінематаграфічнай школы (як гульнявага кіно, так і дакументалістыкі) — да 1950-х. Для кінематографа 1950-х — першай паловы 1960-х гадоў характэрны зварот да «антыімперыялістычнай» тэматыкі і вострых сацыяльных праблем (вядучыя рэжысёры — Катот Сукардзі, Бахтыяр Сіягін, Басукі Эфендзі, Асрул Сані, Усмар Ісмаіл). Пазней жанравая і сюжэтная тэматыка істотна пашырылася (вядучыя рэжысёры — Вім Умбох, Турын Джунаідзі, Асрул Сані, Наві Ісмаіл). У 1980-я — 1990-я гады з-за шырокага пранікнення на інданезійскі кінарынак замежнай прадукцыі мясцовая кінаіндустрыя пайшла на спад, які быў пераадолены толькі к пачатку XXI ст. Для 2000-х гадоў характэрна рэзкае павышэнне як колькасных, так і якасных паказчыкаў інданезійскага кінематографа: аб’ём кінапрадукцыі штогод падвойваецца, шэраг фільмаў намінаваўся на прэміі міжнародных кінафестываляў. Як прыклад можна прывесці фільм Рэйд (Serbuan maut), які крытыкі і гледачы назвалі адным з найлепшых баявікоў за апошнія гады.
Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва
Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва ў поўнай меры адлюстроўвае этнакультурную разнастайнасць краіны — для розных рэгіёнаў у гэтым плане характэрныя вельмі спецыфічныя асаблівасці. Да найбольш распаўсюджаных традыцыйных мастацкіх рамёстваў, якія атрымалі міжнародную вядомасць, адносяцца вытворчасць размаляванага батыка — як гарачага, так і халоднага (Ява, Мадура, Балі, некаторыя раёны Суматры), выраб рытуальных кінжалаў — крысаў (Ява, Балі) і куджангаў (Заходняя Ява), аб’ёмных і плоскіх лялек для тэатра ваянг (гл. раздзел «Тэатр і кінематограф»), іншых відаў (Ява, Балі, Мадура, Суматра). Практычна паўсюдна распаўсюджаныя, вытворчасць дэкаратыўных вырабаў, у многіх рэгіёнах (асабліва на Суматры, Сулавесі і Малуках) — мастацкае ткацтва. На Яве традыцыйным промыслам з’яўляецца бронзавае, на Калімантане — алавянае і сярэбранае ліццё, а таксама чаканка. Вытворчасць дэкаратыўных ганчарных і керамічных вырабаў у найбольшай ступені развіта на Малых Зондскіх астравах (асабліва на Ламбоку), там жа (у асаблівасці на Флорэс) захоўваюцца багатыя традыцыі вырабу драўляных статуэтак.
Кухня
З улікам этнакультурнай разнастайнасці краіны яе нацыянальная кухня фактычна ўяўляе сабой спалучэнне кухань розных рэгіёнаў, якія маюць свае істотныя асаблівасці. Пры гэтым некаторыя стравы, першапачаткова спецыфічныя для пэўнай мясцовасці, набылі агульнанацыянальную папулярнасць. Кулінарныя традыцыі народаў Інданезіі сфарміраваліся пры актыўным уплыве адпаведных традыцый суседніх азіяцкіх народаў: найбольш прыкметным у гэтым плане з’яўляецца ўплыў.
Шырока распаўсюджаная локшына з пшанічнай або рысавай мукі, якая падаецца як суп альбо ў смажаным выглядзе з рознымі напаўняльнікамі, напрыклад, мі гарэнг (mie goreng, літаральна — «смажаная локшына»). Запазычаны з еўрапейскай кухні хлеб не вельмі распаўсюджаны. Большай папулярнасцю карыстаюцца розныя віды вырабаў з цеста з начынкамі, многія з якіх таксама запазычаныя з кухань іншых краін, напрыклад, мартабак.
Мяса і бялковыя прадукты ў цэлым, з-за іх традыцыйнай дарагоўлі для большай часткі насельніцтва, прысутнічаюць на стале, як правіла, у невялікім аб’ёме. Найбольшае распаўсюджванне атрымалі кураціна, бараніна, казляціна і, у прыбярэжных раёнах, рыба і морапрадукты. Ялавічына ўжываецца досыць рэдка, свініна актыўна ўжываецца ў кітайскай суполцы і сярод немусульманскіх народаў Інданезіі. Папулярнасцю карыстаюцца мясныя, рыбныя альбо курыныя фрыкадэлькі — баксо (bakso), мініяцюрныя шашлычкі — сатэ (sate, satai), вырабляецца часцей за ўсё з курыцы, казляціны або бараніны, а таксама  — біточкі з рыбнага фаршу, запечаныя ў бананавым або пальмавым лісці. На Яве і ў некаторых іншых рэгіёнах атрымалі распаўсюджванне супы (традыцыйная яванскія назва (soto)) — як правіла, з кураціны і субпрадуктаў. Паўсюдна вырабляецца і спажываецца  — чыпсы з крухмалу, зёлкавай, крэветачнай рыбнай ці іншай мукі. У досыць вялікіх колькасцях ўжываецца розная гародніна — з улікам рэгіянальнай сельскагаспадарчай спецыфікі. На Яве вялікай папулярнасцю карыстаецца гадо-гадо — нешта падобнае да еўрапейскай салаты: сумесь з нарэзаных сырой або варанай гародніны, палітая арахісавым соусам. Распаўсюджаным ласункам з’яўляецца трапічная садавіна.
У ежы паўсюдна выкарыстоўваюцца спецыі і вострыя прыправы — перш за ўсё розныя віды перцаў — а таксама соевы і арахісавы соусы. Традыцыйным напоем з’яўляецца чай, які п’ецца як гарачым, так і халодным. Дастаткова распаўсюджаная кава, а таксама традыцыйныя салодкія напоі на аснове соку цукровага трыснягу і какосавага малака. Алкаголь распаўсюджаны нязначна — перш за ўсё з улікам прыналежнасці большасці інданезійцаў да мусульманскай канфесіі. У шэрагу рэгіёнаў, тым не менш, існуюць традыцыі вырабу мясцовых спіртных напояў: з рысавай або пальмавай сыравіны,  з зерня бамбука.
Друкаваныя СМІ
Першыя перыядычныя выданні на мясцовых мовах, (малайскай і яванскай) з’явіліся ў Інданезіі ў каланіяльны перыяд у пачатку XX ст., аднак шырокае развіццё друкаваныя сродкі масавай інфармацыі атрымалі толькі пасля здабыцця краінай незалежнасці. Пры гэтым, калі для 1950-х — першай паловы 1960-х гадоў была характэрная адносная, то для перыяду прэзідэнцтва Сухарты — жорсткая палітычная цэнзура і высокая ступень кантролю з боку ўлад. Радыкальныя зрухі ў плане забеспячэння свабоды друку адбыліся ў ходзе дэмакратычных рэформ канца 1990-х — 2000-х гадоў. У гэты перыяд адбыўся істотны рост колькасці перыядычных выданняў, досыць выразна абазначылася прыналежнасць тых ці іншых газет і часопісаў да розных палітычных і грамадскіх плынь.
Па стане на канец 2000-х гадоў у Інданезіі выдаецца больш за 170 штодзённых газет — як цэнтральных, так і мясцовых — агульным накладам каля 4,8 млн асобнікаў, а таксама больш 425 нештодзённых газет і часопісаў агульным тыражом каля 7,8 млн асобнікаў. Вядучыя нацыянальныя газеты —, , ,.
Электронныя СМІ
Першая радыёвяшчальная арганізацыя была створана галандскай каланіяльнай адміністрацыяй у 1934 годзе. Станаўленне ўласна нацыянальнай сістэмы радыёвяшчання пачалося адразу пасля абвяшчэння дзяржаўнай незалежнасці. На 2009 год у краіне дзейнічала больш за 700 радыёстанцый. Дзяржаўнымі з’яўляюцца 6 агульнанацыянальных і каля 50 рэгіянальных станцый. На 1000 жыхароў прыходзілася каля 140 радыёпрыёмнікаў.
Інданезійскае нацыянальнае тэлебачанне існуе з 1962 года, калі пачаў вяшчанне першы дзяржаўны тэлеканал Інданезіі — TVRI (Тэлебачанне Рэспублікі Інданезіі — Televisi Republik Indonesia). Каляровае тэлевяшчанне пачата ў 1979 годзе.
Станам на 2008 год у краіне існавалі 2 дзяржаўныя і 10 прыватных агульнанацыянальных каналаў. Акрамя таго, вяшчанне вялі больш за 100 рэгіянальных тэлестанцый. На 1000 чалавек насельніцтва прыходзілася каля 60 тэлевізараў. З канца XX ст. развіваецца і, аднак доступ да яго мае нязначная доля жыхароў — адпаведна, 1,7 % і менш 0,1 %.
Спорт
Распаўсюджванне сярод інданезійцаў еўрапейскіх відаў спорту пачалося ў перыяд нідэрландскай каланізацыі — пераважна на элітарным узроўні. Улады незалежнай Інданезіі, як правіла, надавалі вялікае значэнне развіццю і папулярызацыі спорту, рэалізуючы адпаведныя дзяржаўныя праграмы праз структуры Міністэрства па справах моладзі і спорту і (Komite Nasional Olahraga Indonesia).
Да XXI ст. у краіне ў той ці іншай ступені атрымалі распаўсюджванне практычна ўсе летнія віды спорту — як мужчынскія, так і жаночыя дысцыпліны. На рэгіянальным узроўні інданезійскія спартсмены належаць да ліку мацнейшых: па выніках Гульняў Паўднёва-Усходняй Азіі 2011 года, якія прайшлі ў Палембангу, яны занялі першае месца ў камандным заліку са 182 залатымі, 151 сярэбранымі і 143 бронзавымі медалямі. Разам з тым, у больш шырокім міжнародным маштабе іх дасягненні нашмат больш сціплыя: так, на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года камандай Інданезіі былі заваяваны толькі 1 сярэбраны і 1 бронзавы медалі. Традыцыйна найбольш паспяховымі з’яўляюцца інданезійскія бадмінтаністы, асабліва мужчыны. Мужчынская нацыянальная каманда па бадмінтоне — Трынаццаціразовы ўладальнік Кубка Томаса, шматразовы алімпійскі чэмпіён, жаночая — двухразовы ўладальнік Кубка Юбер.
Да ліку найбольш папулярных сярод насельніцтва дысцыплін адносяцца футбол, бадмінтон, адзінаборствы, мотаспорт, шахматы. З традыцыйных нацыянальных відаў у найбольшай ступені распаўсюджаныя і карыстаюцца глядацкай увагай барацьба і, разнастайныя настольныя гульні, у тым ліку , , а таксама спаборніцтвы па запуску  і гульні ў ваўчок — гасінг, якая мае шматлікія рэгіянальныя варыяцыі.
Найбуйнейшыя стадыёны — джакарцкі «Бунг Карна» (шматфункцыянальны, на 100 тысяч гледачоў), самарындскі «Паларан» (футбольны, на 60 тысяч гледачоў), палембангскі «Джакабарынг» (футбольны, на 55 тысяч гледачоў), сурабайскі «Бунг Тома» (футбольны, на 50 тысяч гледачоў).
Алег Георгіевіч Конанаў
Алег Конанаў (нар., Курск, РСФСР) — савецкі, беларускі і расійскі футбаліст і трэнер. У цяперашні час працуе галоўным трэнерам расійскага клуба «Сатурн» з Раменскага.
Кар’ера
Быў трэнерам львоўскага клуба «Карпаты» ў 2008—2011 гадах. У часе ягонага трэнерства клюб двойчы запар займаў пятае месца ва ўкраінскай Прэм’ер-лізе.
Пасля львоўскай каманды адзін сезон трэніраваў «Севастополь», а ў 2013—2016 гадах расійскі «Краснодар». У маі 2017 года стаў галоўным трэнерам чачэнскага клуба «Ахмат», аднак у кастрычніку таго ж года падаў у адстаўку.
У чэрвені 2018 года ўзначаліў тульскі «Арсенал», а ў лістападзе 2018 года перайшоў у на пасаду галоўнага трэнера маскоўскага «Спартака». Пакінуў клуб у верасні 2019 года.
З лютага па лістапад 2020 года быў галоўным трэнерам латвійскай «Рыгі», а ў чэрвені 2022 года зноў апынуўся ў тульскім «Арсенале». Пакуніў клуб у студзені 2023 года.
Узнагароды
У маі 2011 года за выдатныя заслугі ў развіцці спорту ў Львове быў узнагароджанны «Ганаровым знакам святога Юрыя».
Эгер
Эгер (Eger) — горад на паўночным усходзе Венгрыі, адміністрацыйны цэнтр медзье Хевеш. Насельніцтва — 56 429 чалавек (2009).
Гісторыя
У XI стагоддзі кароль Іштван I заснаваў у падножжа гор Бюк біскупства, з якога вырас Эгер. У 1241 годзе яго амаль цалкам разбурылі татара-манголы. Пазней на прыгонным узгорку была адбудавана біскупская рэзідэнцыя, а ў даліне ракі Эгер — новы горад. У 1552 годзе туркі ў першы раз паспрабавалі захапіць горад, але беспаспяхова. Аднак у 1596 годзе крэпасць усё ж апынулася ў руках ворага, і Эгер на 91 год трапіў пад уладу турак. Тым часам у горадзе будуюцца мячэці, лазні і мінарэты, якія захаваліся дагэтуль. Пасля сыходу турак Эгер ізноў стаў біскупскім горадам. У той жа час і з'явіліся пабудовы ў стылі «эгерскага барока», якія вызначаюць сёння аблічча горада.
Эгер — бастыён він
Горад яго ваколіцы — знакаміты гістарычны вінаробны раён Венгрыя. Жыхары амаль 1000 гадоў займаюцца вырошчваннем вінаграду і вытворчасцю такіх знакамітых вінаў, як Эгерская Бычыная Кроў, Эгерская Леанька, Харшлавелю з Дэврэ. Пасля змены рэжыму Эгерскі вінаробны раён стаў вельмі хутка развівацца. Плошча вінаградных плантацый значна ўзрасла дзякуючы перанасаджэнню традыцыйных і новых гатункаў на найлепшыя капальні (Надзь-Эгед, Пайдаш). Укаранілі дзейсную ў новых заходніх вінных культурах сістэму АОС. Апроч ужо дзейснага дзяржаўнага вінаробнага завода стварылі некалькі сотняў маленькіх і сярэдніх, якія сталі вельмі хутка развівацца. Дзякуючы гэтаму значна павялічылася якасць прадукцыі. Узрост самых старадаўніх вінных скляпоў перавышае 400 гадоў, але і ў нашы дні працягваецца будаўніцтва новых.
Геаграфія і транспарт
Горад размешчаны прыкладна ў 130 кіламетрах да паўночнага ўсходу ад Будапешта. У Эгер вядзе чыгуначная лінія ад магістралі Будапешт — Мішкальц. Горад злучаны рэгулярнымі аўтобуснымі і чыгуначнымі рэйсамі з Будапештам і іншымі гарадамі. На цягніку і аўтобусе да Будапешта —2-2,5 гадзіны.
Сівец
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 10—40 см. Утварае густыя дзярніны. Сцёблы цвёрдыя, без вузлоў. Лісце шчацінкападобнае, шызавата-зялёнае, шурпатае. Адмерлае лісце захоўваецца некалькі гадоў і ўтварае светлую «грыву» вакол жывых парасткаў (адсюль назва). Суквецце — аднабокі колас з сядзячымі аднакветнымі каласкамі. Плод — зярняўка.
Распаўсюджанне і выкарыстанне
Пашыраны ў цёплаўмераным поясе Еўразіі. Заносны ў Паўночную Амерыку. На тэрыторыі Беларусі трапляецца на лясных пясчаных палянах, на ўскрайках балот, часам утварае лугі.
Кармавая расліна нізкай якасці, выкарыстоўваецца для ўмацавання пяскоў і як дэкаратыўная.
Аляксандр Аляксандравіч Прахарэнка
Аляксандр Аляксандравіч Прахарэнка (Александр Александрович Прохоренко; 22 чэрвеня 1990 — 17 сакавіка 2016) — вайсковец Сіл спецыяльных аперацый Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі, старшы лейтэнант. Удзельнік ваеннай аперацыі Расіі ў Сірыі. Загінуў 17 сакавіка 2016 года ў ходзе баёў за Пальміру. Герой Расійскай Федэрацыі (2016).
Біяграфія
Нарадзіўся 22 чэрвеня 1990 года ў сяле Гарадкі Цюльганскага раёна Арэнбургскай вобласці. Бацька Аляксандр Васільевіч працаваў трактарыстам, маці Наталля Леанідаўна — прыбіральшчыцай у адміністрацыі.
У 2007 годзе з сярэбраным медалём скончыў Гарадзецкую сярэднюю агульнаадукацыйную школу, паступіў у Арэнбургскае вышэйшае зенітнае ракетнае вучылішча, у 2008 годзе ў сувязі з закрыццём вучылішча быў пераведзены ў Ваенную акадэмію вайсковай супрацьпаветранай абароны Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі, якую выдатна скончыў.
Пасля заканчэння акадэміі быў размеркаваны на пасаду перадавога авіяцыйнага наводчыка ў групу Сіл спецыяльных аперацый Расійскай Федэрацыі. Са студзеня 2016 года браў удзел у расійскай ваеннай аперацыі ў Сірыі, дзе выконваў задачы па навядзенні авіяўдараў на аб’екты тэрарыстычнай арганізацыі «Ісламская дзяржава», выдаючы дакладныя каардынаты размяшчэння баевікоў.
Подзвіг
17 сакавіка 2016 года Прахарэнка, які тыдзень знаходзіўся у тыле праціўніка, быў акружаны баевікамі «Ісламскай дзяржавы» ў раёне населенага пункта Тадмар (правінцыя Хомс, Сірыя). Ён уступіў у бой з паўстанцамі, і не жадаючы здавацца ў палон, выклікаў авіяўдар на сябе. Разам з загінулым Прахарэнкам былі знішчаны баевікі «Ісламскай дзяржавы».
Змеегалоўнік малдаўскі
Змеегалоўнік малдаўскі (Dracocephalum moldavica L.) — шматгадовая (у Сібіры нярэдка аднагадовая) травяністая апушаная расліна з прыемным пахам мелісы.
Аляксандр Аляксандравіч Прахарэнка
Подзвіг
Пра гібель Прахарэнкі Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі афіцыйна паведаміла 24 сакавіка 2016 года.
Змеегалоўнік малдаўскі
Апісанне
Сцябло чатырохграннае, вышынёй 15-50 см. Лісце супратыўнае, даўгавата-ланцэтнападобнае. Кветкі сіне-фіялетавыя, сабраны на верхавіне сцябла ў шасцікветкавую мутоўку. Цвіце ў ліпені-жніўні.
Аляксандр Аляксандравіч Прахарэнка
Подзвіг
Цела Аляксандра Прахарэнкі пасля перамоваў было перададзена атраду сірыйскіх курдаў баевікамі ІД падчас спецыяльнай гуманітарнай аперацыі, тыя ж у сваю чаргу ў канцы красавіка 2016 года перадалі яго прадстаўнікам расійскіх уладаў у Сірыі, якімі яно было дастаўлена ў Расію, дзе была праведзена працэдура генетычнай ідэнтыфікацыі.
5 мая, пасля жалобнага мітынгу з удзелам міністра абароны Расіі генерала арміі Сяргея Шайгу, цела Прахарэнкі было адпраўлена транспартным самалётам з падмаскоўнага ваеннага аэрадрома Чкалаўскі на ваенны аэрадром Арэнбурга, а адтуль — верталётам у сяло Гарадкі. Цела суправаджалі бацька, маці і брат Аляксандра Прахарэнкі.
Змеегалоўнік малдаўскі
Прымяненне
Настой травы ў народнай медыцыне лічыцца звязальным, проціспазматычным, абязбольвальным сродкам. Рэкамендуюць пры страўнікава-кішачных захворваннях, пачашчаным сэрцабіцці, галаўным болі, прастудных захворваннях.
Аляксандр Аляксандравіч Прахарэнка
Подзвіг
6 мая Прахарэнка пахаваны з воінскімі ўшанаваннямі на могілках вёскі Гарадкі. У дзень пахавання ў Арэнбургскай вобласці была абвешчана жалоба.
Змеегалоўнік малдаўскі
Прымяненне
Настоем палошчуць рот пры зубным болю; свежае здробненае лісце прыкладваюць да гнойных ран; травяныя прыпаркі і кампрэсы выкарыстоўваюць пры ударах і рэўматызме.
На думку лекараў Тыбету, змеегалоўнік «лечыць павышаную тэмпературу страўніка і печані».
Семешкі
Семешкі (Семешки) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Слабадскога сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.