cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ладажскае возера
Клімат умерана халодны. Сярэдняя тэмпература паветра ў лютым ад -8 да -10 °С, у ліпені 16—17 °С; тэмпература вады — на паверхні ў жніўні каля 16 °С (найбольшая 25 °С), у глыбінных пластах летам 4—4,5, зімой 2—2,5 °С. Ападкаў каля 550 мм за год. Возера халаднаводнае, з запаволенымі біялагічнымі працэсамі. Характэрны згонна-нагонныя з'явы, сейшы, штормы. Прыбярэжная частка замярзае ў лістападзе—снежані, цэнтральная частка — у снежані—сакавіку, крыгалом у цэнтральнай частцы ў 2-й палове сакавіка, у паўночнай частцы ў 1-й палове мая. Празрыстасць вады ў цэнтральнай частцы 4,5 м, каля берагоў 1—2,5 м, на захад ад вострава Валаам да 8—10 м. Вада прэсная, гідракарбанатна-кальцыевая, з мінералізацыяй 56 мг/л.
Каля 58 відаў рыб, у т.л. прамыловыя: асетр, вугор, ласось, стронга, судак, лешч, акунь, корушка, плотка, шчупак. Трапляецца цюлень.
Ажыццяўляюцца рыбалоўства, суднаходства, рэкрэацыя. Выкарыстоўваецца для водазабеспячэння.
У 9—12 ст. праз возера праходзіў водны шлях «з варагаў у грэкі». 3 лістапада 1941 да студзеня 1944 па Ладажскім возеры праходзіла «Дарога жыцця» ў блакіраваны Ленінград. У сувязі з індустрыялізацыяй рэгіёна возера падпала пад значнае антрапагеннае ўздзеянне (забруджванне, эўтрафаванне). На берагах гарады Прыазерск, Петракрэпасць, Сортавала, Новая Ладага, Шлісельбург і інш.
499
499 — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 499 год нашай эры, 499 год 1 тысячагоддзя, 99 год V стагоддзя, 9 год 10-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 10 год 490-х гадоў.
NGC 124
NGC 124 (іншыя абазначэнні — UGC 271, MCG 0-2-38, ZWG 383.18, IRAS00253-0205, PGC 1715) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Хірокадзу Ніномія
(二宮 洋一; нар. — ) — былы японскі футбаліст. У 1940—1954 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Насельніцтва Аргенціны
З насельніцтвам больш за 44 млн чал. Аргенціна — трэцяя пасля Бразіліі і Калумбіі дзяржава Паўднёвай Амерыкі. Насельніцтва Аргенціны было сфарміравана хвалямі міграцыі з Еўропы на іспанскім падмурку. Індзейскі субстрат тут меў меншае значэнне, чым для большасці краін Лацінскай Амерыкі. Для Аргенціны характэрная даволі слабая заселенасць тэрыторыі. Сталічная агламерацыя — Вялікі Буэнас-Айрэс — адносіцца да ліку найбуйнейшых гарадоў Амерыкі.
Дэмаграфія
Гістарычна для Аргенціны быў характэрны невысокі натуральны і значны міграцыйны прырост. Натуральны прырост Аргенціны і ў пачатку XXI стагоддзя застаецца стабільна невысокім — 0,91 % у 2017 годзе. . Аднак вартым будзе зазначыць, што па меры змяншэння нараджальннасці ў краінах Лацінскай Амерыкі, аргенцінскі паказчык прыросту сёння практычна зраўняўся з сярэднім па рэгіёне. Аргенціна можа пахваліцца адным з найвышэйшых у Лацінскай Амерыцы паказчыкаў працягласці жыцця — 77 гадоў у 2017.
Краіна імігрантаў
Сто гадоў таму Аргенціна была прыцягальнай для мігрантаў з Еўропы. Толькі ў перыяд з 1880 па 1950 гады ў Аргенціну прыехала больш за 5 мільёнаў імігрантаў. Насельніцтва краіны расло на 4 % штогод. Міграцыйны прырост зменшыўся пасля другой сусветнай вайны, апошняй вялікаю хваляй еўрапейскіх мігрантаў сталі нацысцкія паслугачы, якіх краіна прыняла яўна і таемна. У канцы XX ст. Аргенціна "перапрафілявалася" на прыём мігрантаў з бяднейшых лацінаамерыканскіх дзяржаў, а ў пачатку XXI ст. Аргенціна ператварылася ў краіну эміграцыі, праўда, нязначнай — 0,1 % у 2017.
Народы і мовы
Больш за 90 % насельніцтва — аргенцінцы, нашчадкі эмігранаў з Іспаніі, Італіі. Аргенцінцы размаўляюць на іспанскай мове. Жывуць таксама украінцы, палякі, беларусы, немцы, яўрэі, італьянцы. Карэнных жыхароў — індзейцаў — засталося каля 100 тысяч чалавек. Большасць індзейцаў жыве на поўначы: гэта кечуа і гуарані, а таксама араўканы каля мяжы з Балівіяй і Парагваем; тэхуэльча жывуць у Патагоніі. Метысаў, што гавораць на мове кечуа, каля 200 тыс. чалавек.
Рэлігійны склад
Большасць вернікаў — католікі, ёсць пратэстанты, хоць прантэстантызм у Аргенціну пранікае павольней чым у іншыя краіны рэгіёну, нямала праваслаўных — нашчадкаў мігрантаў з Усходняй Еўропы.
Размяшчэнне і рассяленне
Большасць насельніцтва сканцэнтравана ў Пампе, Патагонія заселена зусім рэдка. Гарадское насельніцтва — 92 %, больш як трэцяя частка гараджан жыве ў Вялікім Буэнас-Айрэсе — сталічнай [[агламерацыя|агламерацыі] (15,8 млн чал у 2015..
Джыралама Джэнга
Джыралама Джэнга (іт. Gerolamo Genga; 1476, Урбіна —, Урбіна) — італьянскі мастак і архітэктар. Належыць да мастакоў Высокага Адраджэння і ранняга маньерызму.
Жыццё і кар’ера
Дженга нарадзіўся недалёка ад Урбіна. Паводле біяграфіі Джорджа Вазары, да трынаццаці гадоў Джэнга быў адпраўлены ў вучні да Лукі Сіньёрэлі. Пасля гэтага ён тры гады працаваў з П’етра Перуджына ў кампаніі з Рафаэлем. Затым працаваў у Фларэнцыі і Сіене (дзе ўпрыгожваў палац Петручы каля 1508 года) разам з Ціматэа Віці, у Сіене ён пісаў розныя кампазіцыі для Пандольфа Петручы мясцовага дзяржаўнага дзеяча.
Франчэска Марыя I дэла Ровер, спадчыннік роду Мантэфельтра, запрасіў Джэнга і даручыў яму выканаць работы звязаныя з яго шлюбам з Элеанорай Ганзага ў 1509 годзе. Аднак неўзабаве гэты герцаг быў выгнаны папам Львом Х, і Джэнга рушыў услед за ім у Мантую.
Калі Дэла Ровер перабраўся ў Пезара, ён даручыў Джэнга перабудаваць былы замак у прыгарадную вілу, вядомую як Віла Імперыяле, працы былі завершаны ў 1530 годзе. Для фрэскавага аздаблення інтэр’еру Джэнга наняў некалькі буйных мастакоў-маньерыстаў, у тым ліку Франчэска Мензокі, Аньёла Бранзіна, Доса Досі і Рафаэле Коле.
Аляксей Рыгоравіч Папугаеў
Аляксей Рыгоравіч Папугаеў (1924—1943) — савецкі вайсковец. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1944 г., пасмяротна). Гвардыі малодшы сяржант.
Біяграфія
Аляксей Рыгоравіч Папугаеў нарадзіўся 15 студзеня 1924 года ў сяле Рассыпное цяпер Троіцкага раёна Луганскай вобласці Украіны ў сялянскай сям’і. Рускі. Скончыў 9 класаў школы. У кастрычніку 1941 года Лазова-Аляксандраўскім раённым ваенкаматам Варашылаўградскай вобласці А. Г. Папугаеў быў прызваны ў рады Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі. Скончыў школу малодшых камандзіраў, асвоіў воінскую спецыяльнасць мінамётчыка.
У баях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі малодшы сяржант А. Р. Папугаеў з 16 студзеня 1942 года на Заходнім фронце на пасадзе камандзіра разліку 82-міліметровага мінамёта 32-га гвардзейскага стралковага палка 12-й гвардзейскай стралковай дывізіі 49-й арміі. Баявое хрышчэнне прыняў на рацэ Угрэ, удзельнічаў у баях за пасёлак Сабельнікава. З 20 студзеня 1942 года 12-я гвардзейская стралковая дывізія была перакінутая пад Сухінічы, дзе вяла баі ў складзе 10-й і 16-й (з канца сакавіка 1942 года) армій Заходняга фронту. Да вясны 1943 года Аляксей Рыгоравіч удзельнічаў у наступальных і абарончых баях у Калужскай вобласці на жыздрынскім кірунку.
У канцы сакавіка 1943 года 12-я гвардзейская стралковая дывізія была перададзена ў склад 61-й арміі толькі што сфармаванага Бранскага фронту і заняла абарону на поўдзень ад Бялева. З 12 ліпеня 1942 года гвардыі малодшы сяржант А. Р. Папугаеў удзельнічаў у Арлоўскай аперацыі Курскай бітвы. Пры прарыве варожай абароны на болхаўскім напрамку ў раёне вёсак Пальчыкавая і Хамякова і ў наступных баях за вызваленне Арлоўскай вобласці ён дзейнічаў смела і рашуча. Ведучы ўраганны агонь з свайго мінамёта, ён спрыяў адбіцці некалькіх контратак праціўніка, знішчыўшы да 50 салдат і афіцэраў вермахта. У ходзе наступлення А. Р. Папугаяў знаходзіўся на адкрытай пазіцыі ў баявых парадках пяхоты пад бесперапынным агнём праціўніка, але ні разу не пакінуў свайго месца каля мінамёта.
15 жніўня 1943 года 61-я армія была выведзена ў рэзерв Стаўкі Вярхоўнага Галоўнакамандавання і 7 верасня 1943 года была перададзена Цэнтральнаму фронту. За гэты час гвардыі малодшы сяржант А. Р. Папугаеў, які стаў ужо адным з ветэранаў 32-га гвардзейскага стралковага палка, на камсамольскім сходзе быў абраны камсамольскім арганізатарам аднаго з стралковых батальёнаў. У ходзе Чарнігаўска-Прыпяцкай аперацыі камсорг Папугаяў заўсёды знаходзіўся ў першых шэрагах надыходзячага батальёна, натхняючы яго байцоў асабістым прыкладам. Аляксей Рыгоравіч удзельнічаў у фарсіраванні Дзясны, вызваленні вёскі Любеч. Асабліва вызначыўся пры фарсіраванні ракі Дняпро.
У ноч з 28 на 29 верасня 1943 года гвардыі малодшы сяржант А. Р. Папугаеў на падручнымм сродку адным з першых у падраздзяленні пераадолеў водны рубеж ля вёскі Глушэц Гомельскай вобласці Беларускай ССР. Пры захопе плацдарма гранатай падавіў нямецкі ДЗОТ. У жорсткай рукапашнай сутычцы, умела дзеючы штыком і прыкладам, знішчыў звыш 35 варожых салдат і афіцэраў. У далейшым удзельнічаў у адбіцці шматлікіх контратак праціўніка на захопленым плацдарме.
2 кастрычніка 1943 года, выконваючы заданне камандавання па выведцы пярэдняга краю нямецкай абароны і выяўленні варожых агнявых кропак, гвардыі малодшы сяржант А. Р. Папугаяў загінуў. Званне Героя Савецкага Саюза яму было прысвоена указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года пасмяротна. Першапачаткова быў пахаваны ў брацкай магіле на правым беразе Дняпра ў палутара кіламетрах ад вёскі Уласенкі.
У 1949 годзе яго астанкі былі перапахаваны ў брацкай магіле ў вёсцы Малажын Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.
Буйнякава
Буйня́кава — возера ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі ў басейне Дняпра, прыкладна за 3 км у напрамку на поўнач ад горада Жлобін, за 1 км ад вёскі Лебядзёўка.
Плошча паверхні возера 0,13 км². Даўжыня 1,5 км, найбольшая шырыня 0,09 км. Даўжыня берагавой лініі 3,1 км. Катлавіна возера старычнага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень у пойме Дняпра. Берагавая лінія слабазвілістая. У паўночнай частцы ў Буйнякава ўпадае ручай з возера Сярэдняе, на поўдні выцякае ручай у возера Лебядзёўка.
Нямержа (Свіслацкі раён)
Няме́ржа (, Немержа) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабравольскага сельсавета.
Мост Шмырова
Мост імя Шмырова — аўтадарожны мост з трамвайным рухам цераз раку Лучосу ў паўднёвай частцы горада Віцебска. Злучае праспект Чарняхоўскага і Зялёнагурскую вуліцу. Названы ў гонар аднаго з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху ў Беларусі, Героя Савецкага Саюза М. П. Шмырова. Да вайны на месцы сучаснага моста існаваў жалезабетонны мост, які быў разбураны ў 1941 годзе. Цяперашні мост пабудаваны ў 1961 годзе. Рэканструяваны ў канцы 1990-х гадоў. Першапачаткова з'яўляўся жалезабетонным арачным мостам, пры рэканструкцыі да аркі па баках былі дададзеныя металічныя фермы.
Астравыя (падсямейства)
Падсямейства Астравых аб'ядноўвае больш за тысячу родаў і больш за шаснаццаць тысяч відаў, у той час як другое падсямейства, Cichorioideae, або Латукавыя (Lactucoideae), або Liguliflorae, складаецца прыкладна з двухсот родаў і чатырох тысяч відаў.
Назва
У літаратуры часам сустракаецца іншая назва падсямейства — Tubiflorae. Такая назва звязана з тым, што ў прадстаўнікоў гэтага таксона кветкі галоўным чынам трубчастыя, а язычковымі бываюць толькі крайнія кветкі.
Трыбы
Самая прымітыўная трыба падсямейства —.
Спіс трыб падсямейства Астравыя :
Цівунцы (Пастаўскі раён)
Ці́вунцы (, Тиунцы) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Варапаеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Лучай Пастаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
З 1939 года ў БССР.
Мора Густава-Адольфа
Мора Густава-Адольфа (таксама Мора Прынца Густава-Адольфа) — маленькае міжастраўное мора ў Канадскім Арктычным архіпелагу. З'яўляецца часткай Паўночнага Ледавітага акіяна. Мора Густава-Адольфа абмежавана з захаду двума астравамі — Бордэн і Макензі-Кінг, з усходу — востравам Элеф-Рынгнес, а з поўдня — востравам Лохід.
Назва мору было дадзена Ота Свердрупам падчас яго экспедыцыі 1902 года. Лічачы, што ён дабраўся да заходняй мяжы Канадскага Арктычнага архіпелага, Свердруп назваў акваторыю на ўсход ад вострава Элеф-Рынгнес морам Прынца Густава-Адольфа — у гонар шведскага прынца Густава-Адольфа, будучага караля Густава VI Адольфа, сына Густава V, у гонар якога ён назваў мора на поўнач ад Элеф-Рынгнес.
M 1-42
M 1-42, ESO 456-67 — планетарная туманнасць, якая знаходзіцца ў сузор’і Стральца на адлегласці 10 тысяч светлавых гадоў ад Сонца. Адкрыта ў 1946 годзе германа-амерыканскім астрафізікам. З-за свайго візуальнага падабенства да Вока Саўрана з кінаадаптацыі Пітэра Джэксана «Уладар Пярсцёнкаў» туманнасць атрымала адпаведнае празванне «Вока Саўрана» (Eye of Sauron).
Такасі Кано
(加納 孝; нар. — ) — японскі футбаліст. У 1951—1954 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
NGC 126
NGC 126 (іншыя абазначэнні — MCG 0-2-49, ZWG 383.28, PGC 1784) — лінзападобная галактыка (SB0) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ян II Казімір Ваза
Ян II Казімір (Jan II Kazimierz; 22 сакавіка 1609 — 16 снежня 1672), кароль польскі і вялікі князь літоўскі (1648—1668). Апошні кароль і вялікі князь з дынастыі Вазаў.
Сын Жыгімонта III Вазы. Намінальна і спадчынна да 1660 насіў тытул караля Швецыі. Удзельнічаў у вайне Расіі з Рэччу Паспалітай 1632—34, у Трыццацігадовай вайне 1618—48. У 1643—45 член ордэна езуітаў, з 1646 кардынал. Пасля смерці старэйшага брата, караля Уладзіслава IV, вызвалены рымскім папам з духоўнага звання. 20.11.1648 на сойме абраны каралём польскім і вялікім князем ВКЛ пры дапамозе групоўкі магнатаў і шляхты, прыхільнікаў пагаднення з казакамі, што паўсталі на Украіне, каб потым пачаць вайну хрысціянскіх дзяржаў супраць Турцыі і Крымскага ханства. Напачатку вёў памяркоўную палітыку ў дачыненні да казакоў у разліку на пагадненне з Б. Хмяльніцкім, аднак гэта палітыка не дала вынікаў, і вайна на Украіне працягвалася. У 1649 і 1651 узначальваў паходы на Украіну, заключыў Збораўскі і Белацаркоўскі мірныя дагаворы. У час яго панавання адбыліся разбуральныя войны: Казацкая вайна (1648—1651), а таксама Патоп (1654—1667) і вайна са Швецыяй у ходе якіх маскоўскія войскі акупіравалі большую частку ВКЛ, а шведскія значную частку Польшчы, уключаючы Варшаву. Кароль, быў змушаны ўцячы ў Сілезію. У 1657 Рэч Паспалітая адмовілася ад суверэнных правоў на Прусію, а ў выніку Андрусаўскага перамір’я (1667) страціла Смаленскае ваяводства, Кіеў і ўсе тэрыторыі Украіны на ўсход ад Дняпра.
Агульны гаспадарчы заняпад Рэчы Паспалітай, няўдачы ў войнах, аслабленне міжнароднага становішча дзяржавы, напружаныя адносіны з магнатамі і шляхтай, смерць энергічнай і актыўнай у палітыцы каралевы Марыі Людвікі (1667) прывялі да таго, што 16.9.1668 Ян II Казімір адрокся ад трона і назаўсёды выехаў у Францыю.
Кшыж Велькапольскі
Кшыж Велькапольскі (Krzyż Wielkopolski) — горад на паўночным захадзе Польшчы. Размешчаны за 420 км на паўночны захад ад Варшавы і за 110 км на паўночны захад ад Познані. Уваходзіць у склад Чарнкоўска-Тшцянэцкага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Кшыж Велькапольскі. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 5,83 км². Насельніцтва 6,2 тыс. чалавек.
Яцвяжская мова
Яцвяжская мова, судоўская мова, судзінская мова, мова яцвягаў — адна з мёртвых балтыйскіх моў.
На ёй размаўлялі заходнябалцкія плямёны, што ў I — пач. II тыс. н.э. насялялі тэрыторыю паміж Нёманам і вярхоўямі ракі Нараў. Паступова выцесненая польскай, літоўскай і нямецкай мовамі. Блізкая да прускай мовы.
Перастала існаваць у XVI ст., сляды захаваліся ў XVIII—XIX ст. у некаторых гаворках беларускай і літоўскай моў у выглядзе асобных запазычанняў.
Сувалкійская гаворка аўкштайцкага дыялекта літоўскай мовы, складзеная пад уплывам гаворак яцвягаў, ляжыць у аснове сучаснай літоўскай літаратурнай мовы. Ян Атрэмбскі таксама адзначыў пэўны ўплыў мовы яцвягаў на польскую мову на ўсходзе сучаснай Польшчы — у прыватнасці, на мазавецкую гаворку.
Яцвяжская мова доўгі час вывучалася на аснове абмежаванага назоўнага матэрыялу, ажно пакуль не быў апублікаваны знойдзены ў Белавежскай пушчы «Яцвяжскі слоўнічак».
Блізкасць да прускай мовы
На думку большасці лінгвістаў, пры ўсіх цяжкасцях і лакунах у даследаванні яцвяжскай мовы гаворкі яцвягаў найбольш блізкія да гаворак балцкага племені прусаў, а таму аднесены да заходняй галіны балтыйскай групы індаеўрапейскай моўнай сям’і. Паводле даследаванняў польскага лінгвіста, мова яцвягаў — заходнябалцкая, якая таксама мела некаторыя асаблівасці, характэрныя для славянскіх моў. Паводле Ул. Тапарова, у мове «Яцвяжскага слоўнічка» адлюстраваныя пэўныя «пераходныя працэсы ад балцкай стадыі да праславянскай».
Пра блізасць яцвяжскай да старапрускай мовы сведчыць шэраг лінгвістычных рыс.
Бюргеры Шры-Ланкі
Бюргеры Шры-Ланкі (ад гал. burgher, "гараджанін", саманазвы Hollandsche і Tupass) — этнічная група, якая склалася на Шры-Ланцы ў выніку шлюбаў партугальскіх, галандскіх і брытанскіх перасяленцаў з мясцовым насельніцтвам. Агульная колькасць на Шры-Ланцы - 39599 чал. (перапісы 2001 - 2007 гг). У выніку эміграцыі бюргерскія абшчыны склаліся ў Аўстраліі, ПАР, Вялікабрытаніі і г. д.
Гісторыя
Бюргерская абшчына пачала складвацца ў XVI ст. у выніку каланізацыі ўзбярэжжа Шры-Ланкі выхадцамі з Партугаліі, сярод якіх былі як партугальцы, так партугальскія яўрэі, немцы, італьянцы, галісійцы і інш.
У XVII ст., калі ўзбярэжжа была акупавана Нідэрландамі, большасць партугальцаў была вымушана пакінуць калонію, аднак частка нашчадкаў ад сумесных шлюбаў перасялілася на землі, што кантраляваліся сінгальскімі ўладарамі. Выключэнне было зроблена для партугальскіх яўрэяў. Галандская Ост-Індская кампанія садзейнічала прыцягненню перасяленцаў з Еўропы, якія займаліся мясцовым кіраваннем, плантацыйнай гаспадаркай, рамяством і гандлем.
Пасля захопу Шры-Ланкі Вялікабрытаніяй у кан. XVIII - пач. XIX ст. па-еўрапейску адукаваныя крэолы галандскага і партугальскага паходжання заахвочваліся да працы ў каланіяльнай адміністрацыі, мелі фармальныя і нефармальныя прывілегіі. Колькасць бюргерскага насельніцтва стала расла. У 1899 г. была сфарміравана арганізацыя галандскіх бюргераў "Галандскі саюз", а ў 1907 - 1908 гг. - Саюз галандскіх бюргераў Цэйлона. З 1908 г. выдаваўся часопіс Саюза на англійскай мове.
Абвяшчэнне незалежнасці Шры-Ланкі (1948 г.), дзяржаўнасці сінгальскай мовы (1956 г.) і нацыяналізацыя часткі эканомікі прывялі да выдалення бюргераў з адміністрацыйных пасад і бізнесу. З 1950-ых гг. назіраецца сталая бюргерская эміграцыя ў іншыя, перш за ўсё англамоўныя краіны. Іх колькасць на Шры-Ланцы паступова скарачаецца. Пад час грамадзянскай вайны 1983 - 2009 гг. некаторыя бюргеры высоўвалі патрабаванне стварэння бюргерскай дзяржавы на Шры-Ланцы, але ні ўладамі, ні самой бюргерскай абшчынай яно не было ўспрынята ўсур'ёз.
Асаблівасці культуры
Традыцыйна бюргеры арыентаваліся на каланіяльныя ўлады, таму будавалі паўседзённую культуру ў адпаведнасці з патрабаваннямі, якія накладвала на іх метраполія. Характэрна, што ўжо ў XIX - перш. пал. XX стст. большасць з іх адмовілася ад партугальскай і галандскай крэольскіх гаворак на карысць англійскай мовы.
Хаця большасць належыла да нашчадкаў ад шлюбаў еўрапейцаў з сінгаламі і таміламі, яны імкнуліся трымаць дыстанцыю ад тубыльцаў. Больш за тое, сярод саміх бюргераў назіралася няроўнасць у вызначэнні статуса. Так галандскія бюргеры Hollandsche лічыліся вышэй за партугальскіх бюргераў Tupass, а тыя ў сваю чаргу за "чорных бюргераў", што жылі ў сельскай мясцовасці і радніліся з мясцовымі хрысціянамі. Само слова "бюргер" часам мела негатыўнае адценне. Упершыню афіцыйна яно было ўжыта брытанскай адміністрацыяй пад час перапісу 1871 г.
OMX Nordic 40
OMX Nordic 40 (OMXN40) — рэгіянальны фондавы індэкс, які ўключае ў сябе 40 найбуйнейшых кампаній, чые акцыі гандлююцца на біржах Капенгагена, Хельсінкі, Стакгольма і Рэйк'явіка. Індэкс пачаў разлічвацца 28 снежня 2008 года на ўзроўні 1000 пунктаў. На даны момант у індэксе не прадстаўлена ніводная ісландская кампанія.
Бюргеры Шры-Ланкі
Асаблівасці культуры
Вернікі - пратэстанты і каталікі.
OMX Nordic 40
Кампаненты індэксу
У індэкс уваходзяць наступныя кампаніі (па стане на 19 чэрвеня 2009 года):
Зафранцузская Грэбля
Зафранцу́зская Грэ́бля (, Зафранцузская Гребля) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1885 годзе ваколіца ў Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.
З лютага да снежня 1918 года акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года паводле Трэцяй Устаўной граматы абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад ССРБ. У жніўні — ліпені 1920 года пад акупацыяй Польшчы.
У 1926 годзе ваколіца ў Балочанскім сельсавеце Пухавіцкага раёна.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 да ліпеня 1944 года акупаваная нацысцкай Германіяй. У сакавіку 1944 года вёска была спаленая, загінула 14 жыхароў. Пасля вайны вёска адноўленая.
Віторыя (Бразілія)
Віто́рыя (Vitória — перамога) — горад у Бразіліі, сталіца штата Эспірыту-Санту. Насельніцтва 317 тыс. жыхароў (2006).
Заснаваны 8 верасня 1551 года. Горад атрымаў назву ў гонар перамогі партугальскіх войскаў пад камандаваннем Вашку Фернандэша Каўтынью (pt:Vasco Fernandes Coutinho) над індзейцамі. 24 лютага 1823 года атрымаў афіцыйны статус горада (cidade).
Марскі порт Віторыя — адзін з найважных у краіне, размешчаны галоўным чынам на востраве ў заліве Віторыя, праз які пабудаваны Трэці мост, які злучае Віторыю з горадам Віла-Велья.
Транспарт
У 10 кіламетрах ад цэнтра горада размешчаны міжнародны аэрапорт Эўрыку ды Ажыяр Салес.
Эладская цывілізацыя
Эладская цывілізацыя — сучасны археалагічны тэрмін, які звычайна асацыюецца з дагрэчаскімі насельнікамі Эгейскага рэгіёну, часцей за ўсё з пеласгамі, радзей згадваюцца і іншыя народы (мінійцы, каўконы, лелегі і іншыя). Датаванне эладскай культуры ў значнай меры прывязаная да развіцця тыпаў керамікі ў залежнасці ад канкрэтнага стылю або месца паходжання. У 28 – 21 стагоддзях да н.э. у Грэцыі пачалі з'яўляцца носьбіты сельскагаспадарчай культуры, якія наклаліся на мясцовае насельніцтва неіндаеўрапейскага паходжання. Пра гэта грамадства вядома мала, за выключэннем таго, што асноўныя тэхналогіі апрацоўкі бронзы ўзніклі ў Анатоліі, і эладская культура ў гэты перыяд падтрымлівала культурныя кантакты з заходнеанаталійскай культурай. Важныя археалагічныя помнікі гэтага перыяду згрупаваныя на Эгейскім узбярэжжы ў Беётыі і Аргалідзе (Лерна, Пефкакія, Фівы, Тырынф) і на астравах каля ўзбярэжжа, такіх як Эгіна і Эўбея. Вядома, што пранікненне анаталійскай культуры на тэрыторыю Грэцыі не суправаджалася маштабнымі разбурэннямі. Усе паселішчы гэтай эпохі дзеляцца на два віды — гэта цытадэлі, у якіх пражывалі прадстаўнікі родаплемянной шляхты, і шчыльна забудаваныя пасёлкі, заселеныя ў асноўным сялянамі-земляробамі. Падзел паселішчаў на цытадэлі і пасёлкі можа казаць пра пачатак класавага ўтварэння ў другой палове 3 тысячагоддзя да н.э. Цывілізацыя гэтага перыяду ўжо апярэджвала ў сваім развіцці іншыя еўрапейскія культуры. У 21 –16 стагоддзях да н.э. атрымала распаўсюджанне так званая «мінійская кераміка», якая ўляўляла сабой посуд з прамалінейнымі або абстрактнымі малюнкамі. Але пазней пад уплывам кікладскай і мінойскай культур пачаў з'яўляцца посуд з крывалінейнымі матывамі і нават рэалістычнымі выявамі. Паселішчы гэтага перыяду, якія былі знойдзены ў вялікай колькасці на Пелапанесе і ў цэнтральнай Грэцыі (у тым ліку ў Этоліі), а на поўначы дасягалі даліны ракі Сперхеяс, размяшчаліся шчыльней адзін да аднаго і звычайна знаходзіліся на вяршынях узгоркаў. З 16 стагоддзя да н.э. эладскі перыяд быў цесна звязаны з мікенскай культурай.
4 верасня
4 верасня — дзвесце сорак сёмы (дзвесце сорак восьмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Рэм Іванавіч Салаухін
Рэм Іванавіч Салау́хін ( — ) — беларускі савецкі фізік. Член-карэспандэнт АН СССР (1968) і Міжнароднай акадэміі астранаўтыкі (1968), акадэмік АН БССР (1977). Доктар фізіка-матэматычных навук (1964), прафесар (1965). Лаўрэат Ленінскай прэміі (1965).
Біяграфія
Нарадзіўся ў рабочым пасёлку Гусь-Хрустальны (сучасны горад ва Уладзімірскай вобласці Расіі). У 1953 годзе скончыў фізіка-матэматычны факультэт Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1953—1958 гг. працаваў у Энергетычным інстытуце акадэміі навук СССР. З 1959 года ў Сібірскім аддзяленні АН СССР — загадчык лабараторыяй у Інстытуце гідрадынамікі, намеснік дырэктара Інстытута ядзернай фізікі. У 1971—1976 гг. на пасадзе дырэктара Інстытута тэарэтычнай і прыкладной механікі. Прафесар Новасібірскага ўніверсітэта (1965—1977). У 1976—1987 гг. Р. І. Салаухін на пасадзе дырэктара Інстытута цепла- і масаабмену імя А. В. Лыкава Акадэміі навук БССР, адначасова (з 1977 года) — прафесар, загадчык кафедрай Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Навуковая дзейнасць
Працаваў у галіне фізікі ўдарных хваляў, фізікі плазмы, квантавай электронікі, высокатэмпературнай газадынамікі. Даследаваў кінэтыку ўдарных хваляў, атрымаў важныя вынікі ў распрацоўцы і вывучэнні газадынамічных лазерных сістэм, вывучаў працэсы пераходу гарэння ў дэтанацыю. Прапанаваў метады вымярэння ціску, шчыльнасці, тэмпературы і іншых параметраў працэсаў ва ўдарных хвалях.
Аўтар больш за 140 навуковых прац, у тым ліку 5 манаграфій.
Сярод апублікаванага:
Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Славені)
Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан — вайсковае пахаванне ў в. Славені, Талачынскі раён. Размешчана ў цэнтры вёскі, ля самай аўтамагістралі Мінск — Масква.
Гісторыя
Брацкая магіла з’явілася ў 1964 годзе, у час падрыхтоўкі да 20-годдзя Перамогі над нацысцкай Германіяй. Астанкі воінаў і партызан, пахаваных у гады вайны ля аўтамагістралі, чыгункі, навакольных вёсак, былі перанесены ў адну брацкую магілу. Спачатку ў ёй спачывалі 35 афіцэраў, салдат і партызан. Затым чырвоныя следапыты Славенскай сярэдняй школы пад кіраўніцтвам былога партызана, настаўніка Я. А. Пасюціна знайшлі яшчэ дзевяць невядомых магіл. Астанкі загінуўшых таксама былі перанесены сюды. Школьнікі ўстанавілі іх імёны і апісалі подзвігі ўсіх 44 загінуўшых, пахаваных у брацкай магіле ў Славенях. Сярод пахаваных — Герой Савецкага Саюза Іван Цімафеевіч Арцем’еў і французскі лётчык палка «Нармандыя-Нёман» Жак Гастон, які загінуў у небе Талачына летам 1944 года.
Апісанне
Над братняй магілай узвышаецца скульптура воіна ў плашч-палатцы з аўтаматам на грудзях. У яго задуменных вачах і боль страт, і рашучасць адпомсціць ворагу за таварышаў па зброі, за спаленыя гарады і сёлы роднай Беларусі.
Чашкоўшчына
Чашко́ўшчына (, Чашковщина) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Варапаеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Лучай Пастаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
З 1939 года ў БССР.
Красны Акцябр (Пухавіцкі раён)
Кра́сны Акця́бр (, Красный Октябрь) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1976 годзе да населенага пункта была далучана вёска Ізабалёва.
Тжцянка
Тжцянка (Trzcianka) — горад на паўночным захадзе Польшчы. Размешчаны за 380 км на паўночны захад ад Варшавы і за 90 км на поўнач ад Познані. Уваходзіць у склад Чарнкоўска-Тшцянэцкага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Тжцянка. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 18,3 км². Насельніцтва 17,2 тыс. чалавек.
Кастрычніцкі мост
Гісторыя
Першы вядомы мост, які існаваў прыкладна на месцы сучаснага Кастрычніцкага моста, згадваецца ў дакументах XVI—XVII стагоддзяў пад назвай Юр’еўскі. Ён намаляваны на чарцяжы Віцебска 1664. Таксама насіў назвы Завіцебны, Езуіцкі (у XVII стагоддзі побач быў пабудаваны езуіцкі калегіум). Мост злучаў Узгорскі і Ніжні замкі. Уяўляў сабой драўляную канструкцыю з апорамі ў рэчышчы ракі і палевымі апорамі на берагах. Даўжыня таго моста складала каля 40 метраў, шырыня — 6 м.
Не пазней канца XVIII стагоддзя мост пачаў называцца Чырвоным. У 1814 годзе паміж Саборнай і Рынкавай плошчамі быў пабудаваны першы ў горадзе каменны (цагляны) мост, арачнай канструкцыі. З пускам гарадскога трамвая ў 1898 годзе побач з Чырвоным мостам (крыху вышэй па плыні Віцьбы) быў пабудаваны невялікі драўляны мост для трамвайнага руху. У 2011 годзе на мосце ўстаноўлена каляровая ілюмінацыя.
Скотэк
Скотэк сёння ўяўляе сабой сумязь кэмпінгу і рэстарану, які знаходзіцца ў прыватнай уласнасці. На працягу некалькіх гадоў Скотэк належаў і кіраваўся як моладзевая і лагерная ферма Шведскай місіянерскай царквой ва Ульрысэгамне. Тут адзначалася мноства святаў, як дзяржаўных, так і прыватных. Асабліва шмат гасцей прыходзіла ў сярэдзіне лета.
Мемарыял
Каля фермы Скотэк, на том месцы, дзе, як лічыцца, раней стаяў вялікі дуб, зараз стаіць мемарыяльны камень, прысвечаны Бітве з дачанамі, у якой Стэн Стуре быў смяротна паранены. У ім напісана наступнае;
Пераклад:
Палкаводзец Стэн Стурэ М. смяротна паранены на лёдзе Осунда 19 студзеня 1520 у бітве з ворагамі каралеўства за незалежнасць Швецыі - - - гэты помнік узведзенны ў Скотэне 1914 года каб замацаваць памяць аднага з самых высакародных людзей Швецыі
Ёсіё Окада
(岡田 吉夫; нар. — ) — былы японскі футбаліст. У 1951—1954 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Экстракляса 2014/2015
Экстракласа 2014/2015 — 81-ы сезон чэмпіянату Польшчы па футболе ў Вышэйшым дывізіёне.
Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам
Клуб, які страціў месца ў Экстраклясе па выніках сезона 2013/14
Генеральная канфедэрацыя Каралеўства Польскага
Генеральная канфедэрацыя Каралеўства Польскага — ваенна-палітычнае аб’яднанне магнатаў і шляхты Варшаўскага герцагства і Вялікага Княства Літоўскага.
Абвешчана ініцыятывай імператара Напалеона І надзвычайным сеймам герцагства 28 чэрвеня 1812 года. Маршал канфедэрацыі — Адам Казімір Чартарыйскі, галоўны орган — Генеральны савет (складаўся з 11 членаў).
Акт канфедэрацыі ад 28 чэрвеня абвяшчаў аднаўленне Каралеўства Польскага, заклікаў усіх палякаў далучацца да канфедэрацыі, а тых, хто знаходзіўся на расійскай службе, — пакінуць яе. На працягу ліпеня — кастрычніка 1812 года да канфедэрацыі далучыліся і амаль усе паветы Беластоцкай вобласці, Віленскай, Гродзенскай і Мінскай губерняў. Камісія часовага ўрада ў ВКЛ, пасля адмовы Напалеона ад заснавання асобнай літоўскай канфедэрацыі, 14 ліпеня 1812 года таксама далучылася да Генеральнай канфедэрацыі, але стварыла ўласную сістэму ведамаснага кіравання краем разам з французскай акупацыйнай адміністрацыяй. Пэўную ролю адыграла прамова Напалеона ў Вільні 11 ліпеня 1812 года перад дэлегацыяй генеральнай канфедэрацыі, дзе ён, па сутнасці, ухіліўся ад прызнання адзінай Польска-Літоўскай дзяржавы. Магчыма так сталася праз тое, што Напалеон дагэтуль разглядаў ВКЛ як прадмет палітычнага гандлю з імператарам Аляксандрам.
Наступныя акты тычыліся толькі Польшчы. Матэрыялы Генеральнай канфедэрацыі публікаваліся ў перыядычным выданні «Dziennik Konfederacyi Krolestwa Polskiego».
Французская адміністрацыя і асабіста імператар, граючы на патрыятычных пачуццях мясцовага набілітэту, выкарыстоўвала новаўтварэнне для мабілізацыі матэрыяльнай і рэкруцкай базы зямель былой Рэчы Паспалітай падчас вайны супраць Расіі, а таксама як інструмент кіравання. Польская і літоўская шляхта ж бачыла ў далучэнні да канфедэрацыі шанец на аднаўленне Рэчы Паспалітай. Аднак праз абставіны, што склаліся ў рэгіёне падчас яе стварэння, канфедэрацыя, нягледзячы на дастаткова вялікую падтрымку насельніцтвам, не мела рэальнай палітычнай і ваеннай моцы і мела хутчэй фармальны характар.
У студзені 1813 года Генеральны савет эвакуіраваўся з Варшавы ў Кракаў, а ў красавіку 1813 года самараспусціўся праз заняцце польскіх зямель расійскай арміяй.
Прылукі (Мінскі раён)
Прылу́кі (, Прилуки) — аграгарадок у Мінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, на шашы. Уваходзіць у склад Сеніцкага сельсавета.
Геаграфія
Размяшчаецца на беразе ракі Пціч за 12 км у напрамку на поўдзень ад Мінска, за 3 км ад чыгуначнай станцыі Пціч.
Назва
Назва паселішча ўтварылася ад тэрміна «лука» — дугападобны паварот ракі.
Таксама паходжанне назвы «прылукі» тлумачыць мясцовая легенда, паводле якой у старадаўнія часы тут адбылася дуэль баярына Яраслава са сваім колішнім паплечнікам за права застацца з маладзіцай Люблянай, у выніку якога яны загінулі разам і месца іх смерці было названа Прылукамі (паводле віду зброі, якой яны біліся).
Гэты сюжэт апрацоўвае ў сваім апавяданні «Прылукі» (1893) беларускі празаік Карусь Каганец.
Гісторыя
Згадваецца ў 1567 годзе як сяло і шляхецкая ўласнасць Есьманаў і Горскіх. У 1582 годзе — сяло, цэнтр маёнтка, уласнасць Багдана Статкевіча, двор. У 1600 годзе — сяло, уласнасць жонкі Багдана Статкевіча і яго сына Вільгельма. У 1667 годзе — маёнтак, шляхецкая ўласнасць, 19 дымоў. У 1791 годзе — вёска, цэнтр маёнтка (8 вёсак) Каралішчавіцкай парафіі, уласнасць Максіміляна Іваноўскага, 3 двары, 3 фальваркі, 83 дымы, 5 корчмаў.
У 1800 годзе — панскі двор, сяло і вёска, уласнасць старасціхі Т. Іваноўскай. Двор і сяло размяшчаліся на левым беразе ракі Пціч. Тут размяшчалася драўляная ўніяцкая царква, мураваны панскі дом, сад рэгулярнай планіроўкі, млын на два паставы і сукнавальня. Сама вёска размяшчалася на правым беразе ракі: 19 двароў, 129 жыхароў. З 1815 года — уласнасць Людвікі Іваноўскай, а па жаночай лініі — мінскага губернскага маршалка шляхты (1823—1847) Льва Оштарпа, па смерці якога вёска дасталіся яго зяцю, знакамітаму аграному Атону Горвату (1809—1894), мінскаму губернскаму маршалку (1847—1853), які ў 1851 годзе перабудаваў замак у цудоўны палац псеўдагатычнага стылю, заклаў вялікі сад з аранжарэяй пры ім і ўзвёў вежу з гадзіннікам. У 1868 годзе палац згарэў, аднак у 1872 годзе быў адноўлены.
З 1872 года — уладанне вядомага калекцыянера і нумізмата графа Эмерыка Каралевіча Чапскага (1828—1896), з 1897 года — уладанне яго сына графа Ежы Эмерыкавіча Чапскага (1861—1930).
У 1897 годзе Прылукі — вёска Самахвалавіцкай воласці, 8 двароў, 50 жыхароў, 2 кузні, народнае вучылішча, царква, хлебазапасны магазін, карчма. У маёнтку Прылукі 7 двароў, 206 жыхароў. У 1917 г. ў сяле 4 двары, 23 жыхары; у маёнтку двор, 335 жыхароў. У 1927—1931, 1939—1954 гадах цэнтр Падгайскага сельсавета.
У часы Другой сусветнай вайны ў будынку палаца знаходзілася рэзідэнцыя гаўляйтара Вільгельма Кубэ. Часткова разбураны ў Другую сусветную вайну, палац адбудаваны ў пасляваенны час. Цяпер тут размешчаны Беларускі навукова-даследчы інстытут аховы раслін.
Замак Берг
Замак Берг (Schlass Bierg, Château de Berg, Schloss Berg) — асноўная рэзідэнцыя вялікіх герцагаў Люксембурга. Знаходзіцца ў горадзе Кальмар-Берг, каля зліцця дзвюх галоўных рэк дзяржавы — Альзет і Атэрт.
Бергскае памесце знаходзілася ва ўладанні заможнага сямейства Паск'е да 1845 года, калі кароль Вілем II вырашыў абзавесціся рэзідэнцыяй у паўднёвай частцы сваіх уладанняў, населенай пераважна каталікамі. Пасля набыцця ім права на замак яго статус быў афіцыйна замацаваны ў першай канстытуцыі Люксембурга (1848).
Пасля аддзялення Люксембурга ад Нідэрландаў у 1890 годзе замак аблюбаваў вялікі герцаг Адольф. Менавіта тут нарадзіліся трое кіраўнікоў вялікага герцагства, уключаючы Жана I. У 1907-11 гг. на месцы старога быў выбудаваны новы замак, больш ёмісты, па праекце М. Остэнрыдэра і П. Функ-Эйта.
У гады Вялікай дэпрэсіі манархі дасягнулі з урадам дамоўленасці аб перадачы Бергскага замка і герцагскага палаца ў сталіцы краіны ва ўласнасць вялікага герцагства ў абмен на кампенсацыю ў 40 млн франкаў. Пры гэтым за імі захоўвалася права пражывання ў гэтых рэзідэнцыях.
У гады Другой сусветнай вайны замак прыйшоў у запусценне, але пасля рэстаўрацыйных прац ізноў стаў месцам знаходжання вялікага герцага (з 1964 года).
Брацкія магілы савецкіх воінаў і партызан (Відзы)
Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан — вайсковае пахаванне ў г.п. Відзы, Браслаўскі раён. Размешчана на могілках. У брацкай магіле пахавана 135 воінаў. У 1974 годзе на могілках пастаўлены помнік, які ўяўляе сабой скульптуру воіна. На пастаменце дошка з імёнамі загінуўшых.
Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан — вайсковае пахаванне ў г.п. Відзы, Браслаўскі раён. Размешчана ў цэнтры гарадскога пасёлка. У брацкай магіле пахаваны 59 воінаў і партызан. У 1953 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна, на пастаменце — дошкі з імёнамі загінуўшых.
Тушамля
Ту́шамля (, Тушемля) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабравольскага сельсавета.
NGC 127
NGC 127 (іншыя абазначэнні — MCG 0-2-50, ZWG 383.29, NPM1G +02.0013, IRAS00266+0235, PGC 1787) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Прывакзальная плошча (Віцебск)
Прывакзальная плошча — важны транспартны вузел Віцебска. Размешчана каля чыгуначнага вакзала, ад плошчы пачынаецца вуліца Кірава. Плошча ўяўляе сабой прамавугольнік з памерамі 166 на 90 метраў. На плошчы знаходзяцца канцавыя прыпынкі некаторых тралейбусных і аўтобусных маршрутаў. Таксама тут размешчана стаянка таксі і аўтастаянка.
У левай частцы Прывакзальнай плошчы ў 1960-х гадах быў закладзены сквер. У цэнтры плошчы зроблены кветнік.
Гісторыя
У 1898 годзе ў Віцебску з'явіўся трамвай, адзін з маршрутаў якога вёў да вакзала, канцавы прыпынак знаходзіўся ў раёне плошчы. Пасля Другой сусветнай вайны, у пачатку 1950-х гадоў, на плошчы быў пабудаваны новы будынак вакзала (наўзамен разбуранага). У 2005 годзе было зроблена добраўпарадкаванне плошчы: тратуарная плітка, зроблены дарожкі ў скверы. У красавіку-ліпені 2010 года была праведзена рэканструкцыя Прывакзальнай плошчы: у цэнтры ўсталяваны фантан, асфальтавае пакрыццё заменена на тратуарную плітку двух колераў, створаны газоны і кветнікі, паменшаны памер аўтастаянкі, зменена размяшчэнне прыпынкаў грамадскага транспарту.
Пол Джэнкінс (мастак)
Пол Джэнкінс (Paul Jenkins, поўнае імя William Paul Jenkins;, Канзас-Сіці — , ) — амерыканскі мастак і скульптар, прадстаўнік абстрактнага экспрэсіянізму.
Жыццё і творчасць
У юнацтве ён пазнаёміўся з Фрэнкам Райтам, які па даручэнні стрыечнага брата Пола — прападобнага Барыса Джэнкінса, які аднаўляў пасля пажару царкву ў Канзас-Сіці. Але Райт прапанаваў Полу Джэнкінсу думаць пра што-небудзь іншае, а не пра мастацтва. Таксама ў маладыя гады Пол сустрэўся з Томасам Хартам Бентанам і таксама падзяліўся сваім намерам стаць мастаком. Моцны ўплыў на яго аказала калекцыя твораў мастацтва музея Нельсана-Аткінса, які ў той час называўся William Rockhill Nelson Art Gallery.
Пазней пераехаў у горад Стразерс, штат Агая, каб жыць са сваёй маці Надзін Херык (Nadyne Herrick) і айчымам, якія разам кіравалі мясцовай газетай Struthers Journal (цяпер — Hometown Journal). Пасля заканчэння школы Пол служыў у Марской службе ЗША, затым падчас Другой сусветнай вайны знаходзіўся ў Ваенна-марскім авіяцыйным корпусе ЗША. Пасля заканчэння вайны, у 1948 годзе ён пераехаў у Нью-Ёрк, дзе на працягу чатырох гадоў у Лізе студэнтаў-мастакоў Нью-Ёрка ў Ясуа Куніёсі і ў Морыса Кантара. За гэты час ён пазнаёміўся з Маркам Ротка, Джэксанам Полакам, Лі Краснер і Барнетам Ньюманам. У 1953 годзе Джэнкінс адправіўся ў Еўропу: прапрацаваўшы тры месяцы ў Таарміне на Сіцыліі, асталяваўся ў Парыжы. З 1955 года мастак дзяліў свой час паміж Нью-Ёркам і Парыжам.
Першая яго парыжская персанальная выстава адбылася ў 1954 годзе ў студыі Поля Факеці.
Валахады
Валаха́ды (Βαλαχάδες) — субэтнічная група грэкаў-мусульман на поўначы Грэцыі.
Валахадамі называлі грэкаў-мусульман, якія жылі пераважна вакол ракі Альякмон. Згодна іх асабістым паданням, яны прынялі іслам у XVII ст. дзякуючы місіянерскай дзейнасці двух янычараў грэчаскага паходжання. Назва паходзіць ад слова «алах». У валахадаў быў высокі прававы статус адносна навакольнага хрысціянскага насельніцтва. Старасты вясковых абшчын мелі тытул беяў. Аднак да пачатку XX ст. эканамічнае становішча валахадскіх абшчын мала адрознівалася ад становішча іншых насельнікаў Македоніі.
Асноўным заняткам валахадаў здаўна было земляробства. У Асманскай імперыі ў адрозненні ад грэкаў-хрысціян лічыліся ваеннаабавязанымі. Сяліліся ў буйных вёсках, часам разам з хрысціянамі. Жылі ў двухпавярховых дамах. Размаўлялі на грэчаскай мове. Сярод валахадаў было шмат прыхільнікаў бекташы. У пачатку XX ст. у Македоніі налічвалася ад 14 373 да 16 070 чалавек.
У 1923 г. значная частка валахадаў перасялілася ў Анатолію ў выніку абмена насельніцтвам паміж Грэцыяй і Турцыяй. У нашы дні ў Грэцыі не вылучаюцца як асобная рэлігійная або субэтнічная меншасць.
Велень
Велень (Wieleń) — горад на паўночным захадзе Польшчы. Размешчаны за 410 км на паўночны захад ад Варшавы і за 90 км на паўночны захад ад Познані. Уваходзіць у склад Чарнкоўска-Тшцянэцкага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Велень. Займае плошчу 4,33 км². Насельніцтва 6 тыс. чалавек.
Кодзі Міята
(宮田 孝治; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1951—1954 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Чырвоная спякота
«Чырвоная спякота» (Red Heat) — амерыканскі фільм режысёра Уолтера Хілла.
Сюжэт
Капітан маскоўскай паліцыі Іван Данко едзе ў ЗША з мэтай арыштаваць мафіёзі Віктара Руставі, які збіраецца наладзіць пастаўку ў СССР наркотыкаў з ЗША.
Глеб Усеваладавіч (князь гарадзенскі)
Глеб Усеваладавіч (1120-я г. — пасля 1173) — князь гарадзенскі.
Біяграфія
Сын князя Усевалада Гарадзенскага. Разам з братам Барысам Усеваладавічам атрымаў у спадчыну Гарадзенскае княства, падпарадкоўваўся вялікім князям кіеўскім. У 1144 г. з братам удзельнічаў у паходзе вялікага князя кіеўскага Усевалада Ольгавіча супраць галіцкага Уладзіміра Валадаравіча. У 1166 г. з дружынай паводле загаду кіеўскага князя ахоўваў ад полаўцаў купецкія караваны каля Канева, у 1167 і 1170 г. дапамагаў, а ў 1173 г. з полацкімі, тураўскімі і пінскімі князямі і братам Мсціславам — ў міжусобнай барацьбе за кіеўскі сталец.
Буяноўскі пагорак
Буяноўскі пагорак — марэнны астанец у Перабродскім сельсавеце Мёрскага раёна. Размешчаны за 11,5 км на паўночны ўсход ад Пераброддзя і за 9 км на паўночны захад ад Мёраў, ля вёсак Буянова, Крычава, Ліпніцы, Дзедзінка, Храброва. Магчыма, раней тут існаваў замак.
Абсалютная вышыня над узроўнем мора 155,3 м, бачная вышыня 17 м, даўжыня 1,2 км, шырыня 800 м, арыентацыя захад-усход. Утварыўся 14-16 тыс. гадоў таму ў часы браслаўскай стадыі апошняга зледзянення. У наваколлях марэнныя супескі, суглінкі, грубыя пяскі і інш. Растуць імхі і лішайнікі.
Архаічная Грэцыя
Архаічная Грэцыя — эпоха ў гісторыі Грэцыі, якая ахоплівае перыяд 8-6 стагоддзяў да н.э.
Тэрмін «архаічная Грэцыя» быў прыняты сярод гісторыкаў у 18 стагоддзі і паўстаў фактычна ў ходзе вывучэння грэчаскага мастацтва. Першапачаткова архаічны перыяд адносіўся да этапу развіцця грэчаскага мастацтва, у асноўным дэкаратыўнага і пластычнага, прамежкавага паміж перыядам геаметрычнага мастацтва і мастацтва класічнай Грэцыі. Пазней тэрмін «архаічны перыяд» быў распаўсюджаны не толькі на гісторыю мастацтва, але і на грамадскае жыццё Грэцыі, паколькі ў гэты перыяд, які быў наступным пасля «цёмных стагоддзяў», назіралася значнае развіццё палітычнай тэорыі, уздым дэмакратыі, філасофіі, тэатра, паэзіі, адраджэнне пісьмовай мовы (з’яўленне грэчаскага алфавіту замест забытага ў перыяд «цёмных стагоддзяў» лінейнага пісьма Б).
Міхась Скрыпка
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў Рагачоўскі педагагічны тэхнікум (1930). Працаваў настаўнікам у Рагачоўскім раёне. Скончыў завочна літаратурны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута (1940). У час Вялікай Айчыннай вайны быў у партызанах, у 1944—1945 — у Чырвонай Арміі. Пасля вайны працаваў настаўнікам у школах Магілеўшчыны і Міншчыны, у т.л. у 1952—1954 г. — настаўнікам Талькаўскай СШ. У 1965—1971 працаваў намеснікам дырэктара бюро прапаганды мастацкай літаратуры СП БССР.
Творчасць
Дэбютаваў у друку у 1927. Аўтар зборнікаў баек, вершаў, мініяцюр «Сатыра і гумар» (1958), «Сатырычны калаўрот» (1967), «Ад смеху не ўцячэш» (1975), зборнікаў аповесцей, апавяданняў і гумарэсак «Мая хата не з краю» (1959), «Пад корань» (1962), «Усяк бывае…» (1963), «Шануючы вас» (1982), кніжак антырэлігійных нарысаў «Сцеражыся цемрашалаў!» (1964), «Дзіва ў кошыку» (1983), «Злазьце — прыехалі!» (1985), «З сэрцам і перцам» (1987), кніжкі апавяданняў для дзяцей «Дзіва ў рэшаце» (1963) і вершаванага зборніку «Пад смешнай вясёлкай» (1971). Выйшла кніга выбраных твораў «І з перцам і з сэрцам» (1977).
Выступаў як драматург. Аўтар сцэнарыя кароткаметражнай тэлекамедыі «Акадэмік» (пастаўлена ў 1963). Аўтар звыш трыццаці аднаактовых п'ес, камедый для мастацкай самадзейнасці «Дадому» (1958), «Тэлеграма» (1959), «Землякі» (1962), «Чорт дапамог» (1963), «Навагодняя сустрэча» (1963), «Небяспечны госць» (1964), «На сваю галаву» (1966) і інш.
Перакладаў з рускай і ўкраінскай моў. Пераклаў асобныя вершы А. Твардоўскага, С. Маршака, С. Міхалкова, А. Барто, С. Алейніка, А. Вішні, П. Глазавога і інш.
4 жніўня
4 жніўня — дзвесце шаснаццаты (дзвесце семнаццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Джон Франклін Эндэрс
Джон Франклін Эндэрс (John Franklin Enders;, Уэст-Хартфард — , Уотэрфард, Канектыкут) — амерыканскі вірусолаг, член Нацыянальнай АН ЗША (1953) і Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук, член Лонданскага каралеўскага таварыства.
Скончыў Ельскі ўніверсітэт (1920), у якім быў членам тайнага таварыства «Скрутак і ключ». У 1929—1956 гадах выкладаў у Гарвардскім універсітэце. З 1946 года загадчык лабараторыяй інфекцыйных хвароб пры педыятрычнай цэнтры ў Бостане, загадчык даследчага аддзела інфекцыйных хвароб дзіцячай бальніцы Бостана. З 1956 года прафесар дзіцячай бальніцы Гарвардскай медыцынскай школы.
Навуковая дзейнасць
Асноўныя работы па бактэрыялогіі, імуналогіі, вірусалогіі. Выявіў новы тып поліцукрыду пнеўмакока, даказаў каталітычную ролю камлементу ў апсанізацыі бактэрый спецыфічнымі антыцеламі. Сумесна з Т. Уэлерам і Ф. Робінсам усталяваў, што вірус поліяміэліту не мае спецыфічнага зродства да нервовай тканкі, распрацаваў метад культуры клетак для вырошчвання віруса поліяміэліту. Стварыў вакцыну супраць адзёру (сумесна з інш.).
ABB
ABB (Asea Brown Boveri Ltd.) — шведска-швейцарская кампанія, якая спецыялізуецца ў вобласці электратэхнікі, энергетычнага машынабудавання і інфармацыйных тэхналогій. Кампанія заснавана ў 1988 годзе зліццём шведскай кампаніі ASEA і швейцарскай Brown, Boveri & Cie. Офісы канцэрна прадстаўлены ў больш чым 100 краінах свету. Вытворчыя магутнасці размяшчаюцца на тэрыторыі Германіі, Швейцарыі, Швецыі, Італіі, Францыі, Расіі, Чэхіі, Партугаліі, Бразіліі, Фінляндыі, Эстоніі, Украіны, Беларусі і г.д.