cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ігнасіа Камача
«Малага»
У пошуках гульнявой практыкі ў снежні 2010 года Ігнасіа перайшоў у «Малагу». 8 студзеня 2011 года ў матчы супраць «Атлетыка» з Більбаа, ён дэбютаваў у новым клубе. Пазней замацаваўся ў аснове і стаў адным з лідараў каманды, а таксама яе віцэ-капітанам.
«Вольфсбург»
У ліпені 2017 года падпісаў чатырохгадовы кантракт з нямецкім «Вольфсбургам», аднак гуляў мала з-за траўм. У верасні 2020 года завяршыў прафесійную кар’еру.
Дасягненні
«Атлетыка»:
Тэорыя поля
Тэорыя поля — шматзначны тэрмін:
Матэматыка:
Іншае:
Радзюшы-Тушча
Радзюшы́-Ту́шча (, Радюши-Туща) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхалішкаўскага сельсавета.
Да 31 жніўня 1959 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Свірскага пассавета Свірскага раёна, пасля — у складзе Астравецкага раёна, дзе 11 верасня 1959 года ўключана ў склад Міхалішкаўскага сельсавета.
Ільянскі сельсавет
Ілья́нскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вілейскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Ілья.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ільянскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Шыпкоўскага сельсавета. З 24 ліпеня 1957 года пасля скасавання Ільянскага раёна сельсавет у складзе Вілейскага раёна. 6 верасня 1957 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Суднікоўскага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года сельсавет у складзе Мінскай вобласці. 28 мая 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Альковіцкага сельсавета (22 населеныя пункты: вёскі Адамоўшчына, Акцябрская, Альковічы, Аўсянікі, Забалацце, Зацемень, Каранёва, Крайскія Пасекі, Маразы, Мацькаўскія Пасекі, Мацькаўцы, Пабядзіцель, Ракшыцы, Рушчыцы, Сачыўкі, Скарада, Стайкі, Старынкі, Хадасы, Харкі, Юнцавічы і хутар Крынічына).
Дэмаграфія
Усяго насельніцтва (2011 год) у сельсавеце — 4117 чалавек, у тым ліку:
Дынаміка
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (28 населеных пунктаў) — 3244 чалавекі, з іх 96,6 % — беларусы, 2,1 % — рускія.
Склад
Ільянскі сельсавет уключае 50 населеных пунктаў:
Гандаль
Магазіны ў вёсках Абадоўцы, Ілья, Старынкі, Хадасы, Забалацце, Юнцавічы, Мацькаўцы, Стайкі, пасёлку Партызанскі.
Бытавое абслугоўванне
Комплексныя прыёмныя пункты КУП «Вілейскі КБА» ў Ільі, Мацькаўцах, Партызанскім.
Лакісава
Ла́кісава (, Лакисово) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бялькоўшчынскага сельсавета.
Неперарыўная функцыя
Неперарыўная функцыя (неперарыўнае адлюстраванне), або непарыўная функцыя (непарыўнае адлюстраванне) — функцыя без «скачкоў», г.зн. такая, у якой малое змяненне аргумента прыводзіць да малога змянення значэння функцыі.
Лакісава
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Галубаўскага сельсавета.
Лаўрукі
Лаўрукі́ (, Лавруки) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бялькоўшчынскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Галубаўскага сельсавета.
Неперарыўная функцыя
ε-δ азначэнне
Няхай D\subset\R і f: D\to\R.
Функцыя f называецца непарыўнаю ў пункце x_0\in D, калі для любога існуе \delta>0 такое, што для любога справядліва
Функцыя f называецца непарыўнаю на мностве E, калі яна непарыўная ў кожным пункце мноства.
Інакш кажучы, функцыя f непарыўная ў пункце x_0, гранічным для мноства D, калі f мае граніцу ў пункце x_0, і гэта граніца супадае са значэннем функцыі f(x_0).
Леанід Сямёнавіч Корнеў
Леанід Сямёнавіч Корнеў (Леонид Семёнович Корнев, 1915 — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, гвардыі старшы лейтэнант. Герой Савецкага Саюза (24.03.1945, пасмяротна).
Неперарыўная функцыя
Пункты разрыву
Калі ўмова ў азначэнні непарыўнасці функцыі ў некаторым пункце парушаецца, то кажуць, што функцыя мае ў дадзеным пункце разрыў. Іншымі словамі, калі A — значэнне функцыі f у пункце a, то граніца такой функцыі (калі яна існуе) у гэтым пункце не супадае з A. На мове наваколляў умова разрыўнасці функцыі f у пункце a атрымліваецца адмаўленнем умовы непарыўнасці функцыі ў дадзеным пункце, а іменна: існуе такое наваколле пункта A вобласці значэнняў функцыі f, што як бы мы блізка не падыходзілі к пункту a вобласці вызначэння функцыі f, заўсёды знойдуцца такія пункты, чые вобразы будуць за межамі наваколля пункта A.
Леанід Сямёнавіч Корнеў
Біяграфія
Л. С. Корнеў нарадзіўся ў вёсцы Спас-Слабада Полацкага павета Віцебскай губерні (зараз у межах Полацка). Атрымаўшы няпоўную сярэднюю адукацыю, з 1932 года працаваў вагонным дэпо ў Полацку. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны прымаў удзел у эвакуацыі абсталявання ў тыл. Быў эвакуіраваны ў горад Сызрань Куйбышаўскай (зараз Самарскай) вобласці. У сакавіку 1942 г. прызваны ў Чырвоную Армію. У жніўні 1942 г. быў паранены і пасля лячэння накіраваны ў ваенна-пяхотнае вучылішча, якое скончыў у 1943 годзе. З лютага 1944 г. Л. С. Корнеў зноў у дзеючай арміі. Удзельнічаў у вызваленні Гомельскай вобласці Беларусі, Бабруйскай і Люблін-Брэсцкай аперацыях.
Неперарыўная функцыя
Скасавальныя пункты разрыву
Калі граніца функцыі існуе, але функцыя не вызначана ў гэтым пункце, ці граніца не супадае са значэннем функцыі ў дадзеным пункце: то пункт a называецца пунктам скасавальнага разрыву функцыі f (у камплексным аналізе — скасавальны асаблівы пункт).
Леанід Сямёнавіч Корнеў
Біяграфія
Намеснік камандзіра па палітычнай частцы 2-га стралковага батальёна 130-га гвардзейскага стралковага Чырванасцяжнага палка (44-я гвардзейская стралковая Баранавіцкая Чырванасцяжная дывізія, 65-я армія, 1-ы Беларускі фронт) вызначыўся ў баях за вызваленне Польшчы у раёне населеных пунктаў Пул­туск и Се­роцк на рацэ Нараў. 5 верасня 1944 г. ударная група пад камандаваннем Л. Корнева фарсіравала раку Нараў і захапіла плацдарм, разведала брод, зрабіла праходы ў мінным полі і драцяных загародах. Пасля фарсіравання ракі Л. С. Корнеў удзельнічаў у адбіцці контратак праціўніка і расшырэнню Нараўскага плацдарма, у тым ліку, контрнаступлення мотапяхоты праціўніка пры падтрымцы больш за 400 танкаў.
Неперарыўная функцыя
Скасавальныя пункты разрыву
Калі «паправіць» функцыю f у пункце скасавальнага разрыву і прыняць то атрымаецца функцыя, непарыўная ў дадзеным пункце. Такая аперацыя над функцыяй называецца давызначэннем функцыі да непарыўнай ці давызначэннем функцыі па непарыўнасці, што і абгрунтоўвае назву, як пункта скасавальнага разрыву.
Леанід Сямёнавіч Корнеў
Біяграфія
20 кастрычніка 1944 г. Л. С. Корнеў быў цяжка паранены і памёр у дывізіённым медсанбаце № 157. Пахаваны ў брацкай магіле на месцы баёў каля населенага пункта Ста­ві­но­га Пул­тускага павета (Мазавецкае ваяводства, Польшча).
Неперарыўная функцыя
Пункты разрыву першага і другога роду
Калі граніца функцыі ў дадзеным пункце не існуе (і функцыю нельга давызначыць да непарыўнай), то для лікавых функцый узнікае дзве магчымасці, звязаныя з існаваннем у лікавых функцый аднабаковых граніц:
Элементарныя функцыі
Адвольныя мнагачлены, рацыянальныя функцыі, паказчыкавыя функцыі, лагарыфмы, трыганаметрычныя функцыі (прамыя і адваротныя) непарыўныя ўсюды ў сваёй вобласці вызначэння.
Функцыя са скасавальным разрывам
Функцыя вызначаная згодна з формулаю
непарыўная ў любым пункце x \neq 0. Пункт x=0 з'яўляецца пунктам скасавальнага разрыву, бо граніца функцыі
Функцыя знака
Функцыя
называецца функцыяй знака.
Гэта функцыя непарыўная ў кожным пункце x \neq 0.
Пункт x=0 ёсць пунктам разрыву першага роду, прычым тады як у самім пункце функцыя раўняецца нулю.
Ступеньчатая функцыя
Ступеньчатая функцыя, вызначаная як усюды непарыўная, акрамя кропкі x=0, дзе функцыя церпіць разрыў першага роду. Тым не менш, у пункце x=0 існуе правабаковая граніца, якая супадае са значэннем функцыі ў дадзеным пункце. Такім чынам, гэта функцыя з'яўляецца прыкладам непарыўнай справа функцыі на ўсёй вобласці вызначэння.
з'яўляецца прыкладам непарыўнай злева функцыі на ўсёй вобласці вызначэння.
Функцыя Дзірыхле
Функцыя называецца функцыяй Дзірыхле. Па сутнасці, функцыя Дзірыхле — гэта характарыстычная функцыя мноства рацыянальных лікаў. Гэта функцыя з'яўляецца ўсюды разрыўнаю функцыяй, бо на любым прамежку ёсць як рацыянальныя, так і ірацыянальныя лікі.
Функцыя Рымана
Функцыя называецца функцыяй Рымана.
Гэта функцыя з'яўляецца непарыўнаю ўсюды на мностве ірацыянальных лікаў, бо граніца функцыі ў кожным ірацыянальным пункце раўняецца нулю.
Раўнамерная непарыўнасць
Функцыя f называецца раўнамерна непарыўнаю на E, калі для любога існуе \delta>0 такое, што для любых двух пунктаў x_1 і x_2 такіх, што, спраўджваецца.
Кожная раўнамерна непарыўная на мностве E функцыя, відавочна, з'яўляецца таксама і непарыўнаю на ім. Адваротнае, увогуле кажучы, не справядліва. Аднак, калі вобласць вызначэння — кампакт, то непарыўная функцыя аказваецца таксама і раўнамерна непарыўнаю на гэтым адрэзку.
Паўнепарыўнасць
Існуе дзве сіметрычныя адна адной уласцівасці — паўнепарыўнасць знізу і паўнепарыўнасць зверху: Паміж непарыўнасцю і паўнепарыўнасцю ёсць наступная сувязь: У адпаведнасці з гэтым можна дапусціць для паўнепарыўных функцый бесканечныя значэнні:
Аднабаковая непарыўнасць
Функцыя f называецца аднабакова непарыўнаю злева (справа) у кожным пункце x_0 сваёй вобласці вызначэння, калі для аднабаковае граніцы справядліва роўнасць:
Непарыўнасць амаль усюды
На рэчаіснай прамой звычайна разглядаецца простая лінейная мера Лебега. Калі функцыя f такая, што яна непарыўная ўсюды на E, акрамя, магчыма, мноства меры нуль, то такая функцыя называецца непарыўнаю амаль усюды.
У тым выпадку, калі мноства пунктаў разрыву функцыі не больш чым злічальнае, мы атрымліваем клас інтэгравальных па Рыману функцый (гл. крытэрый інтэгравальнасці функцыі па Рыману).
Крэчат (рака)
Крэ́чат — малая рака ў паўднёва-заходняй Беларусі, у Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці, правы прыток Ясельды (басейн Прыпяці).
Даўжыня ракі 15 км. Плошча вадазбору 59 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні — 0,96 м/км. Бярэ пачатак за 1,7 км на паўночны захад ад вёскі Аніцавічы. На рацэ стаіць горад Бяроза, за 1 км на ўсход ад горада Крэчат упадае ў Ясельду. Рэчышча цалкам каналізаванае.
Міногавыя
Міногавыя (Petromyzontidae) — сямейства бяссківічных жывёл атраду міногападобных.
Класіфікацыя
У сямействе вылучаюць два падсямействы і 8 родаў :
Ройсцішкі (Міхалішкаўскі сельсавет)
Ро́йсцішкі (, Ройстишки) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхалішкаўскага сельсавета.
Да 31 жніўня 1959 года хутар знаходзіўся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Свірскага пассавета Свірскага раёна, пасля — у складзе Астравецкага раёна, дзе 11 верасня 1959 года ўключаны ў склад Міхалішкаўскага сельсавета.
Ціхаакіянскае вогненнае кальцо
На заходнім узбярэжжы Ціхага акіяна вулканічны ланцуг цягнецца ад паўвострава Камчатка праз Курыльскія, Японскія, Філіпінскія астравы, востраў Новая Гвінея, Саламонавы астравы і Новую Зеландыю да Антарктыды. Усходняя частка кальцо ўключае вулканы паўночна-ўсходняй Антарктыды, астравоў Вогненнай Зямлі, Андаў, Кардыльераў і Алеуцкіх астравоў.
У Ціхім акіяне знаходзіцца некалькі зон спрэдынгу (разрастання) акіянічнай літасферы, галоўная з якіх — Усходне-Ціхаакіянская зона (складаецца з падводных літасферных пліт Какос і Наска). Па перыферыі акіяна адбываецца субдукцыя гэтых пліт пад суседніякантыненты. Над кожнай зонай субдукцыі працягнуўся ланцужок вулканаў, усё разам яны і ўтвараюць Ціхаакіянскае кольца. Аднак гэта кольца незамкнёнае, яно перарываецца там, дзе няма субдукцыі — ад Новай Зеландыі і ўздоўж антарктычнага ўзбярэжжа. Акрамя таго, ні субдукцыі, ні вулканізму няма на двух адрэзках узбярэжжа Паўночнай Амерыкі: уздоўж паўвострава і штата Каліфорнія (больш за 2000 км) і на поўнач ад вострава Ванкувер (амаль 1500 км).
У Ціхаакіянскім вогненным кольцы адбылося амаль 90% усіх сусветных землятрусаў і 80% найбольш магутных з іх. Наступная па магутнасці сейсмічная зона (5—6% землятрусаў і 17% самых магутных землятрусаў свету) — гэта Міжземнаморскі складкавы пояс, які пачынаецца каля Явы і Суматры, ідзе праз Гімалаі, Міжземнамор'е і заканчваецца ў Атлантычным акіяне. Сярэдне-Атлантычны хрыбет — трэцяя па магутнасці зона землятрусаў.
Сароча
Саро́ча (, Сороче) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхалішкаўскага сельсавета.
Да 3 красавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Жукойненскага сельсавета, пасля — у склад Спондаўскага сельсавета.
Формулы Віета
Формулы Віета — формулы, якія выражаюць каэфіцыенты мнагачлена праз яго карані.
Гэтымі формуламі зручна карыстацца для праверкі правільнасці знаходжання каранёў мнагачлена, а таксама для састаўлення мнагачлена па зададзеных каранях.
Фармулёўка
(кожны корань узяты адпаведную яго кратнасці колькасць разоў), то каэфіцыенты выражаюцца ў выглядзе сіметрычнага мнагачлена ад каранёў, а менавіта:
Інакш кажучы, (-1)^ka_k роўнае суме ўсіх магчымых здабыткаў з k каранёў:
Калі старшы каэфіцыент мнагачлена a_0 \ne 1, то для прымянення формулы Віета неабходна спачатку падзяліць усе каэфіцыенты на a_0 (гэта не ўплывае на значэнне каранёў мнагачлена). У гэтым выпадку формулы Віета даюць выраз для адносін усіх каэфіцыентаў да старшага. З апошняй формулы Віета вынікае, што калі карані мнагачлена цэлалікавыя, то яны з'яўляюцца дзельнікамі яго свабоднага члена, які пры гэтым таксама цэлалікавы.
Доказ
Доказ вынікае з роўнасці, атрыманай раскладаннем мнагачлена па каранях, улічваючы, a_0 = 1
Прыраўноўваючы каэфіцыенты пры аднолькавых ступенях x (тэарэма адзінасці), атрымліваем формулы Віета.
Квадратнае ўраўненне
Калі x_1 і x_2 — карані квадратнага ўраўнення ,то
У асобным выпадку, калі a=1 (прыведзеная форма x^2+px+q=0), то
Кубічнае ўраўненне
Калі — карані кубічнага ўраўнення  то
Астаповіч
Астаповіч — прозвішча.
Медыцынская генетыка
Медыцынская генетыка — раздзел генетыкі чалавека, які вывучае спадчынныя хваробы, прычыны іх узнікнення, шляхі пашырэння, метады папярэджання, дыягностыкі і лячэння, ролю спадчынных структур у развіцці іншых хвароб, а таксама зваротны ўплыў паталагічных фактараў і знешняга асяроддзя на спадчынны апарат чалавека. Выкарыстоўвае метады агульнагенетычныя і спецыяльныя (блізнятны, генеалагічны, цытагенетычны, біяхімічны, папуляцыйна-статыстычны і інш.).
Гісторыя
Медыцынская генетыка пачала развівацца ў пачатку 20 ст., калі былі сфарміраваны асноўныя палажэнні тэорый мутацыі, храмасомнай, папуляцыйнай і эвалюцыйнай спадчыннасці, устаноўлены яе матэрыяльныя носьбіты.
Вядомыя генетыкі ў СССР — С. Р. Левіт, С. М. Давыдзенкаў, С. Н. Ардашнікаў, М. С. Навашын і інш.
На Беларусі
На Беларусі распрацоўкі па медыцынскай генетыцы вядуцца з 1960-х у Інстытуце генетыкі і цыталогіі АН, медыцынскіх установах ВНУ. Даследавалася: генетыка злаякасных пухлін і імунагенетыка (М. В. Турбін, Г. В. Краскоўскі, А. Ю. Бранавіцкі), роля храмасомных парушэнняў у патагенезе спантанных абортаў і анамалій развіцця (Ю. В. Гулькевіч), месца спадчынных фактараў у развіцці некаторых дзіцячых хвароб (І. Н. Усаў), анамалій мочапалавой сістэмы (М. Я. Саўчанка), лейкозаў (А. І. Свірноўскі) і інш.; аналізуюцца метады геннай інжынерыі як найбольш перспектыўныя ў лячэнні спадчынных хвароб.
Наладжана сістэма медыка-генетычнага кансультавання насельніцтва, у т.л. асоб з абцяжаранай спадчыннасцю, на базе рэспубліканскага медыка-генетычнага цэнтра ў Мінску, адпаведных кансультацый і кабінетаў у абласных гарадах. Працуе НДІ спадчыннасці і прыроджанных захворванняў.
Марцінава (Верхнядзвінскі раён)
Ма́рцінава (, Мартиново) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бялькоўшчынскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Жоўнінскага сельсавета.
Крыніца
Тэрмін «крыні́ца» можа ўжывацца ў наступных значэннях:
Вераніка Вітэнберг
Вераніка Вітэнберг (ורוניקה ויטנברג; нар., , Беларусь) — ізраільская мастацкая гімнастка.
Біяграфія
Вітэнберг увайшла ў гісторыю Ізраіля заваяваўшы шостае месца ў фінале летніх Алімпійскіх гульняў 2008 у Пекіне ў складзе ізраільскай нацыянальнай зборнай па мастацкай гімнастыцы.
Ribes aciculare
Ribes aciculare — від раслін сямейства агрэставых.
Арэал
Расліна паходзіць з умеранага поясу Азіі. Сустракаецца ў Сібіры (Рэспубліка Алтай, Тува), Сярэдняй Азіі (Казахстан, Кыргызстан, Таджыкістан), Манголіі і Кітае.
Таксанамія
Від Ribes aciculare уваходзіць у род сямейства  парадку.
Лукас Білья
Лукас Радрыга Білья (Lucas Rodrigo Biglia; нар., Мерседэс, Аргенціна) — аргенцінскі футбаліст, паўабаронца турэцкага клуба «Фаціх Карагюмрук» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Аргенціны.
Клубная
Займаўся футболам у клубе «Эстудыянтэс» з роднага горада Мерседэс і «Аргенцінас Хуніярс», за апошні з якіх дэбютаваў у дарослым футболе ў 2003 годзе. У клубе правёў 2 сезоны, пасля чаго перайшоў у клуб «Індэпенд’ентэ».
Сваёй гульнёй за «Індэпенд’ентэ» прыцягнуў увагу прадстаўнікоў трэнерскага штаба бельгійскага «Андэрлехта», да складу якога далучыўся ў 2006 годзе. Згуляў за «Андэрлехт» наступныя сем сезонаў сваёй гульнявой кар’еры, правёўшы больш за 200 матчаў у чэмпіянаце Бельгіі.
23 ліпеня 2013 года «Лацыа» абвясціў пра пераход Більі ў свой склад. Ігрок падпісаў кантракт на пяць гадоў. У складзе «Лацыа» стаў адным з лідараў і капітанам каманды. У ліпені 2017 года быў набыты «Міланам», з якім падпісаў трохгадовы кантракт.
Па заканчэнні сезона 2019/20 пакінуў «Мілан» у якасці свабоднга агента, і ў верасні 2020 года далучыўся да турэцкага клуба «Фаціх Карагюмрук», які выйшаў у Супер Лігу.
Міжнародная
У 2011 годзе Лукас дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе нацыянальнай зборнай Аргенціны.
Дасягненні
«Андэрлехт»
Матукі
Матукі́ (, Матуки) — былая вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Бялькоўшчынскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Галубаўскага сельсавета. Скасавана ў 2008 годзе.
Сідарышкі
Сі́дарышкі (, Сидоришки) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхалішкаўскага сельсавета.
Да 3 красавіка 1959 года хутар уваходзіў у склад Жукойненскага сельсавета, пасля — у склад Спондаўскага сельсавета.
Градыент
У вектарным злічэнні градые́нт скалярнага поля — вектарнае поле, якое ўказвае напрамак найхутчэйшага нарастання скалярнага поля, а амплітуда гэтага поля ёсць хуткасць нарастання. У дэкартавых каардынатах градыент роўны вектару частковых вытворных функцыі па адпаведных каардынатах.
Напрыклад, калі ўзяць у якасці \varphi вышыню паверхні зямлі над узроўнем мора, то яе градыент у кожным пункце будзе паказваць «напрамак самага крутога пад’ёму», а сваёю велічынёй характарызаваць крутасць схілу.
З матэматычнага пункту гледжання градыент — гэта вытворная скалярнай функцыі, вызначанай на вектарнай прасторы.
Прастора, на якой вызначана функцыя і яе градыент, можа быць, увогуле кажучы, як звычайнай трохмернай прасторай, так і прасторай любой іншай размернасці і любой фізічнай прыроды, ці чыста абстрактнай.
Тэрмін упершыню з’явіўся ў метэаралогіі, а ў матэматыку быў уведзены Максвелам у 1873 г. Абазначэнне grad таксама прапанаваў Максвел.
Стандартныя абазначэнні: або, з выкарыстаннем аператара набла, — замест \varphi можа быць любое скалярнае поле, абазначанае любою літарай, напрыклад  — абазначэнне градыента поля V.
Азначэнне
У выпадку трохмернай прасторы градыентам скалярнай функцыі каардынат x, y, z называецца вектарная функцыя з кампанентамі
Абазначыўшы адзінкавыя вектары (орты) па восях прамавугольных дэкартавых каардынат як градыент можна запісаць у выглядзе:
Калі \varphi — функцыя n зменных то яе градыентам называецца n-мерны вектар
кампаненты якога роўныя частковым вытворным \varphi па яе адпаведных аргументах.
Сэнс градыента любой скалярнай функцыі f у тым, што яго скалярны здабытак з бесканечна малым вектарам перамяшчэння d\mathbf{x} дае поўны дыферэнцыял гэтай функцыі пры адпаведным змяненні каардынат у прасторы, на якой вызначана f, г. зн. лінейную (у выпадку агульнага становішча яна ж галоўная) частку змянення f пры перамяшчэнні на d\mathbf{x}. Прымяняючы адну і тую ж літару для абазначэння функцыі ад вектара і адпаведнай функцыі ад яго каардынат, можна напісаць:
Варта тут заўважыць, што раз формула поўнага дыферэнцыяла не залежыць ад віду каардынат x_i, г.зн. ад прыроды параметраў
x
увогуле, то атрыманы дыферэнцыял з’яўляецца скалярным інварыянтам пры любых пераўтварэннях каардынат, а раз d\mathbf{x} — гэта вектар, то градыент, вылічаны звычайным спосабам, аказваецца каварыянтным вектарам, г.зн. вектарам, прадстаўленым у дуальным базісе, які толькі і можа даць скаляр пры простым складанні здабыткаў каардынат звычайнага (контраварыянтнага), г.зн. вектарам, запісаным у звычайным базісе. Такім чынам, выраз (увогуле кажучы — для адвольных крывалінейных каардынат) можа быць цалкам правільна і інварыянтна запісаны як:
(у ортанарміраваным базісе мы можам пісаць усе індэксы ніжнімі, як мы і рабілі вышэй). Аднак градыент аказваецца сапраўдным каварыянтным вектарам у любых крывалінейных каардынатах.
Прыклад
Напрыклад, градыент функцыі будзе роўны:
У фізіцы
У розных галінах фізікі выкарыстоўваецца паняцце градыента розных фізічных палёў.
Напрыклад, напружанасць электрастатычнага поля ёсць мінус градыент электрычнага патэнцыялу, напружанасць гравітацыйнага поля (паскарэнне свабоднага падзення) у класічнай тэорыі гравітацыі ёсць мінус градыент гравітацыйнага патэнцыялу. Кансерватыўная сіла ў класічнай механіцы ёсць мінус градыент патэнцыяльнае энергіі.
У прыродазнаўчых навуках
Паняцце градыента прымяняецца не толькі ў фізіцы, але і ў сумежных і нават параўнальна далёкіх ад фізікі навуках (іншы раз гэта прымяненне мае колькасны, а часам і проста якасны характар).
Напрыклад, градыент канцэнтрацыі — нарастанне ці спаданне па якім-небудзь напрамку канцэнтрацыі растворанага рэчыва, градыент тэмпературы — павелічэнне ці памяншэнне па якім-небудзь напрамку тэмпературы асяроддзя і пад.
Градыент такіх велічынь можа быць выкліканы рознымі прычынамі, напрыклад, механічнаю перашкодаю, дзеяннем электрамагнітных, гравітацыйных ці іншых палёў або адрозненнямі ў растваральнай здольнасці пагранічных фаз.
Геаметрычны сэнс
Разгледзім сямейства ліній узроўню функцыі \varphi:
Няцяжка паказаць, што градыент функцыі \varphi у кропцы \vec{x}^0 перпендыкулярны яе лініі ўзроўню, якая праходзіць праз гэту кропку. Модуль градыента паказвае найбольшую скорасць змянення функцыі ў наваколлі \vec{x}^0, г.зн. частату ліній узроўню. Напрыклад, лініі ўзроўню вышыні рысуюцца на тапаграфічных картах, пры гэтым модуль градыента паказвае крутасць спуску ці пад’ёму ў дадзенай кропцы.
Сувязь з вытворнаю па напрамку
Прымяняючы правіла дыферэнцавання складанай функцыі, няцяжка паказаць, што вытворная функцыі \varphi па напрамку раўняецца скалярнаму здабытку градыента \varphi на адзінкавы вектар \vec{e}:
Такім чынам, для вылічэння вытворнай па любым напрамку дастаткова знаць градыент функцыі, то бок вектар, кампаненты якога з’яўляюцца яе частковымі вытворнымі.
Градыент у артаганальных крывалінейных каардынатах
дзе H_i — каэфіцыенты Ламе.
Палярныя каардынаты (на плоскасці)
Каэфіцыенты Ламе: Адсюль:
Цыліндрычныя каардынаты
Каэфіцыенты Ламе: Адсюль:
Сферычныя каардынаты
Каэфіцыенты Ламе: Адсюль:
Валахі
Вала́хі (таксама влахі, валохі) — этнаграфічны экзаэтнонім, які пазначае народы, носьбітаў усходне-раманскіх моў; назва румын і ўсяго ўсходне-раманскага насельніцтва Балканаў і Карпатаў у Сярэднявеччы, а таксама (у больш ранніх крыніцах) усяго раманскага, раманамоўнага ці раманізаванага насельніцтва Еўропы (гл. Лацінская Еўропа і Старая Раманія). На аснове валашскіх этнамоўных груп склалася сучасная нацыя румыны, якая мае свае дзяржаўныя ўтварэнні, а таксама шэраг малалікіх народнасцей Балканаў: істрарумыны, мегленарумыны, арумыны, влахі Сербіі, Ваяводзіны, Македоніі і г.д. Іншыя, яшчэ больш малалікія валашскія групы паступова асіміляваліся і ўвайшлі ў склад паўднёваславянскіх народаў.
Германскае паходжанне тэрміна
Тэрмін мае германскае паходжанне. Быўшы першапачаткова назвай канфедэрацыі волькаў — кельцкіх плямёнаў, якія рассяліліся ад Роны і Эбра да Баварыі і Дуная, ён затым ужываўся германцамі для абазначэння раманізаваных кельтаў, што жылі ў рымскай правінцыі Галія. Пасля V стагоддзя, ва ўмовах германскага панавання, гала-рымляне, якія насялялі Галію, атрымалі пагардлівую назву «уэльскі», тады ж з'явіліся назвы Уэльс і валоны, якія англа-саксы і юты ўжывалі для абазначэння часткова раманізаваных кельтаў Брытанскіх астравоў. Германцы, якія аселі ў былой рымскай правінцыі Рэцыя (цяпер Швейцарыя) вельшамі называлі раманскае насельніцтва з роднай франка-правансальскай мовай (гл. Рамандыя). Пазней тэрмін пракраўся ў славянскія мовы. У славянскіх мовах, а таксама ў венгерскай влахамі, влохамі ці валохамі першапачаткова зваліся ўсе раманскія народы (пар. Włochy — Італія). Візантыйцы, паўднёвыя і ўсходнія славяне звалі влахамі (Βλάχος) пастухоўскія народы Балканскага паўвострава.
Валахі ў гісторыі ўсходніх і паўднёвых славян
У часы Вялікага перасялення народаў жыхары Балканскага паўвострава (частка раманізаваных мёзаў разам з дакамі) асіміляваліся, стаўшы валахамі — продкамі сучаснага румынскага народа. У VI стагоддзі славяне пачалі адціскаць валахаў паміж рэк Прут і Днестр (у т.з. Бесарабіі). У IX стагоддзі частка венграў захапіла ў валахаў Трансільванію. Цеснае суседства з венграмі прывяло да з'яўлення ў мове валахаў шматлікіх венгерскіх запазычанняў.
Першае пісьмовае паведамленне пра валохаў утрымліваецца ў пачатку недатаванай часткі старажытнарускай «Аповесці мінулых гадоў» (да апавяданняў пра хаджэнне апостала Андрэя, пра заснаванне Кіева і пра нашэсце обраў): «валохі напалі на славян дунайскіх, то пасяліліся сярод іх, і сталі прыгнятаць іх». З нярускіх крыніц імя «влахі» сустракаецца ў гісторыі кіравання візантыйскага імператара Аляксея Камніна (1114—1116 гг.), дзе ўтрымліваецца інфармацыя пра валохаў, якія пражывалі на паўночны ўсход ад вусця Дуная, і ў хроніцы (1118—1206 гг.) візантыйскага гісторыка Н. Ханіята. Ханіят пісаў, што ў 1164 годзе архонт Андронік Камнін, спрабуючы ўцячы ў Галіцкую Русь, быў схоплены валахамі на мяжы Галіцыі (паўночны ўсход Прута-Днястроўскага арэала). У XII стагоддзі ўдзельнічалі ў стварэнні Балгара-Валашскай дзяржавы.
У Сярэднявеччы (з VI-XVIII стст.) валахі зведалі моцны ўплыў славянскай мовы і культуры. Але адрозненні ў побыце і культуры не дазволілі валахам канчаткова асімілявацца ў славянскім асяроддзі, хоць славяна-раманскае двухмоўе дасягнула свайго апагею ў VIII-XII стагоддзях. Мітраполія Валахіі ўваходзіла ў склад Охрыдскага, а затым Тырнаўскага Патрыярхата (1234—1393) (Гл. артыкул Балгарская праваслаўная царква), з прычыны чаго ўспрыняла славянскі алфавіт і царкоўнаславянскую ў якасці літургічнай мовы. Дзяржаўнай мовай княстваў Валахія і Малдова, якія ўтварыліся ў 14 стагоддзі, была лацінская, а потым старажытнаславянская.
Валахі ў Расійскай імперыі
У 1707 годзе Пётр Вялікі прыняў на службу валошскага выхадца Апостала Кігеча, які павінен быў стаць кашталянам Валошскай Харонгві, але з прычыны таго, што влахаў для гэтага было занадта мала, то яны былі накіраваны ў слабадскія палкі, а ў 1740 годзе ім дазволена было набываць у Маларосіі нерухомасць. Пазней склаўся і асобы Валошскі корпус, камандзірам якога ў 1738 годзе прызначаны быў князь Кантэмір. У 1742 годзе было загадана было сяліць валохаў у Арэнбургскім краі, а ў 1761 годзе дазволена было прымаць валохаў у Екацярынаслаўскую губерню, якія жылі ў Польшчы.
Літургічныя колеры
Літургічныя колеры — гэта колеры, якія выкарыстоўваюцца для літургічнага адзення і элементаў упрыгожвання ў кантэксце хрысціянскай Літургіі. Сімвалізм фіялетавага, белага, зялёнага, чырвонага, залатога, чорнага, ружовага і іншых колераў можа служыць для надання асаблівага настрою пэўнаму перыяду літургічнага году ці падкрэсліваць спецыфічны повад.
Існуе розніца паміх колерамі клірыкаў, якія яны носяць падчас літургічных цэлебрацый, і іх харавым адзеннем, якое амаль што не змяняецца ў залежнасці ад літургічнага перыяду.
Паслярэформенныя нормы
У рымскім абрадзе, які быў рэфармаваны падчас Другога Ватыканскага сабора, падчас літургічных дзеянняў прымяняюцца наступныя колеры.
У больш урачыстыя дні (святы) можна ўжываць найбольш дарагія літургічныя адзенні, нават калі яны маюць непрадпісаны колер. Такое адзенне можа быць зроблена, напрыклад, у залатым ці срэбным колеры. Канферэнцыі біскупаў могуць вызначаць і прапаноўваць Апостальскаму пасаду адаптацыі з улікам патрэбаў і культуры мясцовых народаў.
Рытуальныя імшы цэлебруюцца ў прадпісаным колеры, альбо ў белым, альбо ва ўрачыстым колеры. Імшы ў розных патрэбах служацца ў колеры бягучага дня ці літургічнага перыяду, альбо ў фіялетавым, калі яны маюць пакутны характар. Ватыўныя імшы цэлебруюцца ва ўласным колеры імшы, альбо ў колеры, які адпавядае бягучаму дню ці літургічнаму перыяду.
Дарэформенныя нормы
Рымскі імшал у версіі Папы Яна XXIII (1962) быў дазволены для выкарыстання ў экстраардынарнай форме рымскага абраду Папам Бенедыктам XVI ў 2007 годзе пасля апублікавання motu proprio Summorum Pontificum. Гэтая рэвізія імшала ўключала змены, зробленыя Янам XXIII у motu proprio Rubricarum instructum 29 ліпеня 1960 года. Выкарыстанне літургічных колераў у розных версіях дарэформеннай літургіі адбывалася наступным чынам.
Папа Пій X падняў ступень святкавання нядзеляў звычайнага перыяду, таму тыя нядзелі, якія прыпадалі на пэўныя актавы, сталі цэлебравацца ў зялёным колеры замест колера той актавы, дзе знаходзіліся.
Правілы, што датычылі літургічных колераў да часу Папы Пія X, былі, па сутнасці, такімі ж, як выкладзена ў Рымскім імшале Папы Пія V (1570), за выключэннем дададзеных за гэты перыяд святаў, якіх яшчэ не было ў гэтым імшале. Апісаная там схема колераў адлюстроўвала іх выкарыстанне, якое склалася ў Рыме да XII стагоддзя.
Візантыйскі абрад
Візантыйскі абрад, які ўжываецца ўсімі Праваслаўнымі Цэрквамі, а таксама Усходнімі Каталіцкімі Цэрквамі візантыйскага абраду, не мае універсальнай сістэмы колераў, пры гэтым служэбныя кнігі візантыйскай традыцыі ўказваюць толькі, што колер павінены быць «светлы» альбо «цёмны». У грэцкай традыцыі каштанавы ці карычневы колеры ўжываюцца для ўрачыстых святаў, а ў іншыя дні выкарыстоўваецца цэлы шэраг іншых колераў, найбольш распаўсюджаныя з якіх залаты і белы.
Славянскія Праваслаўныя Цэрквы і Грэка-Каталіцкія Цэрквы, на якія ўплывае заходняя традыцыя, прынялі свой цыкл літургічных колераў. Паміж канкрэтнымі супольнасцямі магчымыя разыходжанні, але ў цэлым, колеры ў візантыйскай літургіі ўжываюцца наступным чынам.
Колеры змяняюцца перад Вячэрняй напярэдадні таго ці іншага літургічнага дня. Падчас вялікіх святаў колер змяняецца перад вячэрняй службай, якая пачынае першы дзень перадсвята, і застаецца да апошняга дня паслясвята.
Пад уплывам Захаду чорны колер часта ўжываецца ў славянскіх цэрквах для пахаванняў, будніх дзён Вялікага посту і Вялікага тыдня як знак пакаяння і смутку, але ў другой палове XX стагоддзя старажытны белы стаў больш папулярны як сімвал надзеі Уваскрашэння.
Руская Праваслаўная царква
Паводле выдання «Настольная книга священнослужителя», выдадзенага Рускай Праваслаўнай царквой, за літургічны год можа ўжывацца да васьмі літургічных колераў. Іх выкарыстанне можа мець варыянты, але ў асноўным, яны выкарыстоўваюцца наступным чынам.
Сімволіка колераў у традыцыі Рускай Праваслаўнай царквы заснавана, між іншым, на спектральных якасцях святла. Белы колер, паводле традыцыі, сімвалізуе Божае нястворанае святло, якое ўключае ў сябе ўсе іншыя колеры. Падобную сімволіку мае таксама залаты колер, дзякуючы свайму сонечнаму бляску. Ён таксама абазначае багацце, дастойнасць, каралеўскую ўладу. Акрамя гэтых, традыцыя ўжывае сем колераў спектру сонечнага святла, у сувязі з чым існуюць шматлікія паралелі з біблійным і традыцыйным ужываннем і сімвалізмам лічбы сем (сем Таінстваў, шэсць дзён стварэння і адзін адпачынку, Тройца і чатыры Евангеллі і г. д.). З гэтых колераў тры з’яўляюцца «нестворанымі» (чырвоны, жоўты і сіні), а астатнія чатыры (аранжавы, зялёны, блакітны, фіялетавы) — створанымі ад першых трох (сімвал нястворанай Тройцы і стварэння).
Копцкі і Эфіопскі абрады
Копцкая Праваслаўная і Каталіцкая традыцыя, якая мае месца таксама ў Эфіопіі і Эрытрэі, выкарыстоўвае толькі белыя літургічныя адзенні, а залаты і срэбны колеры лічацца варыянтамі белага.
Англіканская царква
Каляровая схема, прапанаваная Царквой Англіі, таксама ўказвае, калі выкарыстоўваць залатыя адзенні ў тых цэрквах, дзе залаты і белы — гэта адрозныя колеры. Выкарыстанне ружовага адзення, як у рымскім абрадзе, падаецца як варыянт у штогадовых лекцыянарыях, аднак пазнейшыя выданні пазначаюць яго як «традыцыю».
Лютэранства
Евангелічная лютэранская царква ў Амерыцы (ELCA) выкарыстоўвае тую самую схему колераў, што і англікане і скандынаўскія лютэране, але з выкарыстаннем залатога колеру толькі для Пасхальнай вігіліі і набажэнстваў Велікоднай нядзелі. На Вялікім тыдні замест цёмна-чырвонага выкарыстоўваецца алы колер. Супольнасці, якія не маюць такога колеру, выкарыстоўваюць фіялетавы ад Пальмавай нядзелі да Вялікай серады і белы колер у Вялікі Чацвер. Чорны колер, які англікане традыцыйна выкарыстоўвалі для Вялікай Пятніцы і пахаванняў, прымяняўся ў ELCA толькі на Папялец, але з выхадам новага Евангелічнага лютэранскага малітоўніка, які замяніў Лютэранскую кнігу малітваў, чорны больш не рэкамендуецца для Папяльца ці Вялікай Пятніцы — замест яго ў Папялец выбіраецца фіялетавы колер, а для Вялікай Пятніцы не прадпісана ніякага колеру. Таксама новае выданне малітоўніка прапануе блакітны колер (альбо фіялетавы як варыянт) для перыяду Адвэнту, адлюстроўваючы традыцыйнае выкарыстоўванне блакітнага колеру ў Скандынаўскіх лютэранскіх цэрквах.
Таксама Лютэранская Царква — Місурыйскі сінод (LCMS), Вісконсінскі евангелічны лютэранскі сінод (WELS) і Аб'яднаная царква метадыстаў выкарыстоўваюць падобную сістэму, але з выкарыстаннем фіялетавага колеру як асноўнага і для Адвэнту, і для Вялікага посту (блакітны можа быць варыянтам толькі для Адвэнту), а залатога колеру замест белага як на Божае Нараджэнне, так і на Вялікдзень. WELS выкарыстоўвае чырвоны таксама падчас «Перыяду канца свету» — часу разважанняў над кнігай Апакаліпсісу. Усе тры супольнасці носяць чырвоны колер у апошнюю нядзелю кастрычніка, на святкаванне Рэфармацыі 31 кастрычніка, калі Марцін Лютэр прыбіў 95 тэзісаў да дзвярэй Вітэнбергскай царквы.
Пратэстанты
Некаторыя пратэстантскія цэрквы, гістарычна — метадысты, а сёння шматлікія супольнасці Пратэстанцкага мэйнстрыму, выкарыстоўваюць схему колераў, падобную да англіканскай і рымска-каталіцкай, хоць такая практыка і не паўсюдная. Многія пратэстантскія цэрквы не выкарыстоўваюць літургічных колераў увогуле.
Сарумскі абрад
Сарумскі абрад выкарыстоўваўся ў сярэднявечнай Англіі да Рэфармацыі і меў асаблівы набор літургічных колераў. Пасля адраджэння англакаталіцтва ў XIX стагоддзі некаторыя супольнасці Царквы Англіі пачалі прымаць літургічныя колеры сарумскага абраду, каб атрымаць пэўны англійскі выраз каталіцтва, а не рымскі. Дакладныя літургічныя колеры сарумскага абраду застаюцца прадметам дыскусій, але сучасныя карыстальнікі гэтых колераў сцвярджаюць, што ў ім блакітны колер захоўваўся для Адвэнту, а неадбелены лён ужываўся падчас Вялікага посту. Сарумскі абрад ніколі не атрымаў афіцыйнага адабрэння Царквы Англіі, але паўплываў на шматлікія кафедральныя саборы гэтай царквы.
Барханы
Барханы, мацерыковыя дзюны — паўмесяцавыя або серпападобныя ўзгоркі з сыпкага, навеянага ветрам пяску. Характэрныя для пясчаных пустыняў. Наветраны схіл барханаў выпуклы ў плане, доўгі, пакаты (5-14°), падветраны — увагнуты, кароткі, стромкі (30-33°), пераходзіць у выцягнутыя «рогі». Вышыня да 10-20 метраў, зрэдку 40 метраў. Зліваючыся, утвараюць барханныя ланцугі. Пад уздзеяннем ветру перамяшчаюцца да сотняў метраў за год.
Геатэрмальная крыніца
Геатэрмальная крыніца (γαία — зямля і  — цяпло, жар) — выхад на паверхню падземных вод, нагрэтых вышэй за 20 °C. Таксама існуе вызначэнне, у адпаведнасці з якім крыніца называецца гарачым, калі мае тэмпературу вышэйшую за сярэднегадавую тэмпературу мясцовасці.
Тэрмальныя мінеральныя крыніцы падраздзяляюцца на цёплыя (20-37 °C), ці гарачыя (37-50 °C) і вельмі гарачыя (50-100 °C).
Распаўсюджванне
Ізатэрма 20 °C у зямной кары праходзіць на глыбінях ад 1500—2000 м (раёны шматгадовамерзлых парод) да 100 м і менш (субтропікі), а ў тропіках выходзіць на паверхню. У горных раёнах, такіх як Альпы, Каўказ, Цянь-Шань і Памір, тэрмальныя крыніцы маюць тэмпературу да 50—90 °C, а ў артэзіянскіх басейнах на глыбінях 2000—3000 м свідравінамі - воды з тэмпературай 70—100 °C і больш. У раёнах актыўнага вулканізму крыніцы праыяўляюцца ў відзе гейзераў і струменняў пары, якія выносяць на паверхню паравадзяныя сумесі і пары з глыбінь 500—1000 м, дзе вада знаходзіцца ў перагрэтым стане (150—200 °C). Падобныя аб'екты можна сустрэць на Камчатцы (Паўжэтка), у ЗША (Вялікія Гейзеры), у Новай Зеландыі (Уаіракеі), у Італіі (Лардэрэла), у Ісландыі і іншых месцах.
Склад
Мінералізацыя тэрмальных вод, іх хімічны, газавы склад моцна вар'іруецца: ад прэсных і саланаватых гідракарбанатных і гідракарбанатна-сульфатных, кальцыевых, натрыевых, азотных, вуглякіслых і серавадародных да салёных і расольных хларыдных, натрыевых і кальцыева-натрыевых, азотна-метанавых і метанавых, месцамі серавадародных.
Гаспадарчае выкарыстанне
Гарачыя крыніцы спрадвеку выкарыстоўваліся для лячэння хворых (рымскія, тбіліскія тэрмы), адпаведны раздзел медыцыны называецца бальнеалогія. У Японіі на геатэрмальных крыніцах размяшчаюцца ансэны.
Тэрмальныя воды таксама выкарыстоўваюцца для цеплазабеспячэння і ў якасці альтэрнатыўнай крыніцы электрычнасці. Рэйк’явік (сталіца Ісландыі) цалкам абаграваецца цяплом тэрмальных вод. У Італіі, Ісландыі, Мексіцы, Расіі, ЗША і Японіі працуе шэраг электрастанцый на перагрэтых тэрмальных водах з тэмпературай звыш 100 °C.
У цеплазабеспячэнні існуе падзел крыніц на слабатэрмальныя (20—50 °C), тэрмальныя (50—75 °C) і высокатэрмальныя (75—100 °C), а ў бальнеалогіі — на цёплыя ці субтэрмальныя (20—37 °C), тэрмальныя (37—42 °C) і гіпертэрмальныя (больш за 42 °C).
Бабча
Бабча:
Мыкава
Мы́кава (, Мыково) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бялькоўшчынскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Жоўнінскага сельсавета.
Смалзавод
Смалзаво́д (, Смолзавод) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхалішкаўскага сельсавета.
Да 3 красавіка 1959 года хутар уваходзіў у склад Жукойненскага сельсавета, пасля — у склад Спондаўскага сельсавета.
Фурман
Фурман — прозвішча.
Помнік Івану Паскевічу
Помнік Івану Паскевічу — разбураны помнік у Варшаве, прысвечаны намесніку Царства Польскага, фельдмаршалу Расійскай імперыі Івану Фёдаравічу Паскевічу. Знаходзіўся ў Кракаўскім прадмесці, перад цяперашнім Прэзідэнцкім палацам (які зваўся «Намеснікаўскім») на месцы сучаснага помніка Юзафу Панятоўскаму. Помнік, створаны скульптарам М. С. Піменавым, быў урачыста адкрыты 21 чэрвеня 1870 года ў прысутнасці імператара Аляксандра II. Помнік Юзафу Панятоўскаму, які стаяў на яго месцы раней, быў дэмантаваны пасля прыгнечання паўстання 1830—1831 гадоў і перавезены спачатку ў Навагеоргіеўскую крэпасць, а пазней — у рэзідэнцыю Паскевіча ў Гомелі.
У 1917 годзе помнік па ініцыятыве нямецкіх акупацыйных сіл быў дэмантаваны і разабраны на часткі, якія пасля пераплавілі. Адзіным ацалелым фрагментам стаў адзін з чатырох барэльефаў, які ўпрыгожваў пастамент манумента. На ім намалявана сцэна штурму Варшавы 1831 года рускай арміяй. На сённяшні дзень фрагмент захоўваецца ў Музеі Войска Польскага ў Варшаве.
У 1922 Польшчы быў вернуты помнік Панятоўскаму, які быў усталяваны на Саксонскай плошчы аж да яго знішчэння немцамі ў 1944 годзе. На месцы помніка Паскевічу быў пастаўлены помнік легіянерам. У 1965 годзе на гістарычным месцы была ўсталявана копія помніка Панятоўскаму.
Стрыпялішкі
Стрыпялі́шкі (, Стрипелишки) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхалішкаўскага сельсавета.
Да 31 жніўня 1959 года хутар знаходзіўся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Свірскага пассавета Свірскага раёна, пасля — у складзе Астравецкага раёна, дзе 11 верасня 1959 года ўключаны ў склад Міхалішкаўскага сельсавета.
Паташня (Верхнядзвінскі раён)
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Жоўнінскага сельсавета. Скасавана ў 2008 годзе.
Пользіна 1
По́льзіна 1 (, Пользино 1) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бялькоўшчынскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Жоўнінскага сельсавета.
Аляксандр Агрыкала
Аляксандр Агры́кала (Alexander Agricola; сапраўднае прозвішча, магчыма, Акерман [Ackerman], 1445 ці 1446, Гент? — 15 жніўня 1506, Вальядалід) — фламандскі кампазітар, выбітны прадстаўнік франка-фламандскай школы.
Біяграфія
На смерць Агрыкалы невядомы аўтар (магчыма, Хуан дэ Анчыета ) напісаў матэт пад загалоўкам «Эпітафія Аляксандру Агрыкале, кампазітару караля Кастыліі» (Epitaphion Alexandri Agricolae symphonistae regis Castillae). Гэты матэт быў надрукаваны ў музычнай анталогіі Георга Рау «Symphoniae jucundae» у 1538 годзе.
Эвер Банега
Э́вер Максімілья́на Даві́д Бане́га (Éver Maximiliano David Banega; нар., , Аргенціна) — аргенцінскі футбаліст, паўабаронца саудаўскага клуба «Аш-Шабаб» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Аргенціны.
«Бока Хуніярс»
Банега з’яўляецца выхаванцам футбольнай школы клуба «Бока Хуніярс». У дарослую каманду патрапіў пасля сыходу асноўнага цэнтральнага паўабаронцы клуба Фернанда Гага ў «Рэал Мадрыд» і, нягледзячы на ​​сваю маладосць, паспяхова яго замяніў. Дэбют Банегі ў аргенцінскай лізе адбыўся 10 лютага 2007 года ў пераможным для «Бокі» матчы супраць «Банфілда». У першы ж год выступаў за клуб стаў адным з ключавых ігракоў «Бокі» і прыцягнуў да сябе ўвагу селекцыянераў вядучых клубаў Еўропы, сярод якіх у СМІ называліся «Барселона», «Мілан» і «Ювентус». Акрамя таго, Банега стаў рэгулярна выклікацца ў моладзевую зборную Аргенціны, у складзе якой стаў пераможцам чэмпіянату свету 2007 сярод ігракоў да 20 гадоў.
«Валенсія»
5 студзеня 2008 года Банега падпісаў з іспанскай «Валенсіяй» кантракт на пяць з паловай гадоў. За яго пераход «Валенсія» заплаціла 18 мільёнаў еўра. Ужо праз 8 дзён Банега дэбютаваў за клуб у матчы чэмпіянату Іспаніі супраць «Атлетыка», выйшаўшы на замену пасля перапынку і адгуляўшы ўвесь другі тайм. У дэбютным сезоне ў Іспаніі Банега згуляў 12 матчаў у Ла Лізе і дапамог «Валенсіі» перамагчы ў Кубку Іспаніі.
У сезоне 2008/09 гуляў у арэндзе за мадрыдскі «Атлетыка», затым вярнуўся ў склад «кажаноў». Але ў сезоне 2010/11 месца Эвера ў стартавым складзе «Валенсіі» сумневу ўжо не мянялася. Ён быў задзейнічаны трэнерам Унаі Эмеры галоўным чынам на пазіцыі плэймэйкера, але таксама адпрацоўваў і ў абароне каманды.
У лютым 2012 года Банега атрымаў траўму, з-за якой ён прапусціў не менш за 6 месяцаў — пералом сцёгнавай косці. Інцыдэнт адбыўся на заправачнай станцыі: аргенцінец забыўся паставіць аўтамабіль на ручны тормаз, і той праехаў яму па назе.
«Севілья»
У жніўні 2014 года Банега перайшоў у «Севілью», падпісаўшы кантракт на два гады з магчымасцю яго падаўжэння яшчэ на адзін год. Сума трансферу склала 2,5 млн еўра. У складзе «Севільі» Банега стаў двухразовым пераможцам Лігі Еўропы.
Вяртанне ў «Севілью»
У чэрвені 2017 года «Севілья» дасягнула дамоўленасці з «Інтэрам» аб вяртанні іграка, і ў ліпені было афіцыйна абвешчана аб пераходзе.
«Аш-Шабаб»
У студзені 2020 года было абвешчана аб пераходзе Банегі ў саудаўскі клуб «Аш-Шабаб» па заканчэнні сезона 2019/20.
Міжнародная кар’ера
6 лютага 2008 года Банега дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Аргенціны ў таварыскім матчы супраць зборнай Гватэмалы, які быў пераможаны аргенцінцамі з лікам 5:0. У чэрвені 2008 года ён быў уключаны ў заяўку зборнай Аргенціны на Алімпійскія гульні ў Пекіне.
Клубныя
«Бока Хуніярс»:
«Валенсія»:
«Севілья»:
Міжнародныя
Аргенціна:
Супраненты
Супране́нты (, Супроненты) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхалішкаўскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Супраненцкага сельсавета. Да 25 красавіка 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Свірскага сельсавета, да 31 жніўня 1959 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Свірскага пассавета Свірскага раёна, пасля — у складзе Астравецкага раёна, дзе 11 верасня 1959 года ўключана ў склад Міхалішкаўскага сельсавета.
Пользіна 2
По́льзіна 2 (, Пользино 2) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бялькоўшчынскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Галубаўскага сельсавета.
Сузы
Су́зы (эламскае Шушан, сучаснае Шуш) — старажытны горад, сталіца дзяржавы Элам. Руіны каля 20 км на паўднёвы захад ад г. Дызфуль (тэрыторыя сучаснага Ірана).
Гісторыя
У 640-я гг. н.э. Сузы былі разбураны арабскімі заваёўнікамі. Як неўмацаванае паселішча горад існаваў некалькі стагоддзяў, потым заняпаў.
Цяперашні стан
Руіны Суз маюць выгляд 4 узгоркаў: «узгорак акропаля» на поўдні (царскі горад Элама), «узгорак ападаны» на поўначы (руіны ахеменідскага палаца, 521 — 1-я палавіна 4 ст. да н.э.) з рэльефамі з паліванай цэглы, рэшткі параднай залы-ападаны і храма агню), «узгорак царскага горада» на ўсходзе (рэзідэнцыя ахеменідскай і сасанідскай знаці), «узгорак горада рамеснікаў» (некропаль парфянскага і селеўкідскага часу) на ўсход ад царскага горада.
Ад протаэламскага перыяду (канец 4-га — пачатак 3-га тыс. да н.э.) дайшлі багатыя пахаванні з ляпнымі размаляванымі керамічнымі пасудзінамі і помнікамі іерагліфічнай эламскай пісьменнасці; ад эламскага мастацтва (2—1-га тыс. да н.э.) — скульптура, кераміка, размаляваныя паліваныя абліцоўкі, рэльефы, помнікі, прывезеныя з паходаў у Месапатамію (стэлы, Хамурапі; абедзве ў Луўры). Найбольш познія знаходкі адносяцца да 9—10 ст. н.э.
Тумкі
Тумкі́ (, Тумки) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхалішкаўскага сельсавета.
Да 3 красавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Жукойненскага сельсавета, пасля — у склад Спондаўскага сельсавета.