cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хабезскі раён
Геаграфія
Хабезскі раён размешчаны ў заходняй частцы рэспублікі і мяжуе з землямі: Адыгэ-Хабльскага і Нагайскага раёнаў на поўначы, з Абазінскім і Прыкубанскім раёнамі на ўсходзе, з Усць-Джэгуцінскім раёнам на паўднёвым усходзе, з Зелянчукскім раёнам на поўдні і паўднёвым захадзе, а таксама з Атрадненскім раёнам Краснадарскага края на захадзе.
Паводле занальнага раянавання тэрыторыя раёна з поўначы на поўдзень дзеліцца на 2 зоны — перадгорную і горную. Вышыні на тэрыторыі раёна вагаюцца ад 500 да амаль 1600 метраў над узроўнем мора.
Гідраграфічная сетка ў раёне прадстаўлена ў асноўным падбасейнамі рэк Вялікі Зелянчук і Малы Зелянчук, якія маюць мноства прытокаў на тэрыторыі раёна.
Агульная плошча тэрыторыі раёна — 528,53 км² (з 2013 года).
Крысціян Дзакарда
Крысціян Дзакарда (Cristian Zaccardo; нар. ) — былы італьянскі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 2006 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.
Клубная
Крысціян быў адным з найлепшых выхаванцаў «Балонні», дэбютаваў за асноўны склад у 2001 годзе пад кіраўніцтвам Франчэска Гвідаліна, адразу замацаваўся ў аснове і атрымаў выклік у моладзевую зборную Італіі. У 2004 годзе перайшоў у «Палерма», галоўным трэнерам якога быў Гвідалін. Сезон 2008/09 правёў у «Вольфсбургу» і зноў злучыўся з Франчэска ў «Парме» ў 2009 годзе.
24 студзеня 2013 года падпісаў кантракт з «Міланам». Пераход быў часткай абмену ігракамі паміж клубамі, з «Мілана» ў «Парму» накіраваўся Джамель Месбах. У складзе «Мілана» Крысціян гуляў рэдка, за два з паловай сезоны толькі 17 разоў з’явіўся на полі ва ўсіх турнірах.
У кастрычніку 2017 года стаў іграком мальтыйскага клуба «Хамрун Спартанс». Пакінуў каманду з Мальты па заканчэнні сезона 2017/18.
У студзені 2019 года далучыўся да клуба «Трэ Фіёры» з чэмпіянату Сан-Марына. 9 ліпеня 2019 года, роўна праз 13 гадоў пасля перамогі на чэмпіянаце свету, абвясціў аб завяршэнні кар’еры.
Міжнародная
С 2004 по 2007 годы выступаў за нацыянальную зборную Італіі, правёў у яе складзе 17 матчаў, забіў адзін гол. Прымаў удзел у чэмпіянаце свету 2006, дзе тройчы выйшаў на поле і вызначыўся аўтаголам у матчы супраць ЗША.
Клубныя
«Вольфсбург»:
«Трэ Фіёры»:
Эльмар Кітс
Э́льмар Янавіч Кітс (Elmar Kits;, Тарту — 24 сакавіка 1972, Тарту, Эстонія) — эстонскі жывапісец. Народны мастак СССР (1971).
Біяграфія
Скончыў у 1939 годзе Вышэйшую мастацкую школу «Палас» у Тарту, дзе займаўся жывапісам у класе вядомага эстонскага жывапісца прафесара Ада Вабэ. У 1940—1941 гадах выкладаў у Вышэйшай мастацкай школе ў Тарту, у 1944—1949 гадах у Тартускім мастацкім інстытуце.
У 1946 годзе разам з групай эстонскіх мастакоў правёў месяц у Арменіі, у 1947 годзе быў у сярэднеазіяцкіх рэспубліках, а ў 1955 годзе ў Карэліі.
Творчасць
Працаваў у тэматычнай карціне, пейзажы, нацюрморце, партрэце. Творчасці ўласцівы свабодная жывапісная манера і тонкасць каларыстычных вырашэнняў: «Згарэлы горад» (1943), «Начная хабанера» (1944), «Кемскі парог» (1955—1956), аўтапартрэт (1956), «Паводка ў Валгаметсе» (1960), трыпціх «Музыка, балет, выяўленчае мастацтва» (1961—1962), «Будаўнікі», «У. І. Ленін» (абодва творы 1969, Дзяржаўная прэмія Эстоніі 1970) і інш.
Вынныкы
Віннікі ці Вынныкы (Винники) — горад у Львоўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны, горад-спадарожнік Львова (размешчаны ў 4 км на ўсход ад яго).
Уваходзіць у склад Лычакіўскага раёна Львова і падпарадкоўваецца Львоўскаму гарадскому савету, з'яўляецца часткай Львоўскай гарадской аб'яднанай тэрытарыяльнай грамады і Львоўскай агламерацыі.
Геаграфія
Тэрытарыяльна Віннікі размешчаны на мяжы двух ландшафтаў: Градавага Пабужжа і Давыдаўскага плато. Давыдаўскае плато — павышаны ўзгорысты ландшафт, размешчаны на крайнім паўночным захадзе Падольскага ўзвышша, у межах горада Львова, горада Віннікі і ягоных паўднёвых і паўднёва-ўсходніх ускраін. З поўначы і паўночнага-захаду Давыдаўскае плато прымыкае да даліны ракі Полтвы, з усходу абрываецца стромкім уступам (вышынёй да 100 м) раўніны Надбужанскай катлавіны. Паўднёвая мяжа праходзіць па лініі сёлаў Мілашовічы — Кугаіў — Тоўшчыў — Чарэпін — Шаламыя. Заходняя мяжа плато прымыкае да даліны вярхоўяў ракі Шчыркі. Градавае Пабужжа — паўднёва-заходняя частка Надбужанскай катлавіны. Размешчана на поўнач і ўсход ад Львова. Галоўная асаблівасць Градавага Пабужжа — наяўнасць спадзістых градаў, якія працягнуліся з захаду на ўсход (большасць з іх — паралельна). Градавае Пабужжа з'яўляецца нізінным ланшафтам, які абмежаваны даволі абрывістым уступам ад Расточча, Львоўскага плато і (часткова) Львоўскага Аполля.
Горы Віннікаў знаходзяцца ў межах Давыдаўскага плато, даўжыня якога каля 30 км. Гэта:
Гісторыя
Горад быў заснаваны як паселішча вінаградараў. Атрымаў Магдэбургскае права. Штогод невялікі правінцыйны горад пастаўляў да княскага стала 50-100 бочак віна і велізарную колькасць вінаграду. У 1737 годзе Мар'яна Патоцкая, жонка люблінскага ваяводы, заснавала касцёл, пабудаваны ў стылі барока. У канцы XVIII ст. жыццё горада змянілася: горад стаў буйным вытворцам тытунёвай прадукцыі. Так было больш за 200 год. Віннік «на тытуні» выраслі, разбагацелі, разбудаваліся. Напярэдадні Першай сусветнай вайны на дзяржаўнай тытунёвай фабрыцы працавала каля 1,5 тыс. рабочых. Найбуйнейшым прадпрыемствам горада і дагэтуль з'яўляецца Львоўская тытунёвая фабрыка.
У 1925 годзе ў Вінніках жыло каля 5 тыс. жыхароў, з іх 3300 палякаў, 2150 украінцаў, 350 яўрэяў і 200 немцаў. 27 кастрычніка 1939 года ў горадзе ўстаноўлена Савецкая ўлада. З 14 лістапада 1939 года - ў складзе Украінскай ССР. 30 чэрвеня 1941 г. акупаваны германскімі войскамі. 27 ліпеня 1944 года вызвалены савецкімі войскамі 1-га Украінскага фронту у ходзе Львоўска-Сандамірскай наступальнай аперацыі.
Транспарт
Праз горад пралягаюць маршруты львоўскага гарадскога і прыгараднага транспрату. Камунікацыя са Львовам наладжана з дапамогай львоўскіх прыватных перавозчыкаў і гарадскіх камунальных транспартных прадпрыемстваў. З Віннікаў кожныя 10-15 хвілін курсуюць аўтобусы і маршруткі да цэнтральнага чыгуначнага вакзала Львова, галоўнага (Стрыйскага) аўтавакзала Львова, ТРЦ Кінг Крос Леаполіс, чыгуначнай станцыі "Падзамчэ" і гістарычнага цэнтру Львова. Існуюць перспектыўныя планы прадаўжэння трамвайнай лініі ад вул. Пасічнай да Вынныкаў.
IC 5233
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Язэп Пушча
Язэп Пушча, сапр. Іосіф Паўлавіч Плашчынскі (, в. Каралішчавічы, Менскі павет, Мінская губерня, цяпер  —, ; Іншыя псеўданімы: Л.Кудзер; Язэп Кудзер; Лясун; Пушча; А.Пушча; Л.Трыер;) — беларускі паэт, крытык, перакладчык.
Біяграфія
Старэйшы брат Ізідара Плашчынскага. У 1918 — жніўні 1921 вучыўся ў Мінскім рэальным вучылішчы. У 1921—1922 — слухач курсаў беларусазнаўства Наркамасветы БССР. У 1921-26 працаваў настаўнікам. У 1923 быў адным з заснавальнікаў літаратурнага аб’яднання «Маладняк», пазней — «Узвышша». У 1926 годзе працаваў у Інбелкульце. У 1925—1927 вучыўся на педагагічным факультэце БДУ. Увосень 1927 перавёўся ў Ленінградскі ўніверсітэт. На чацвёртым курсе пакінуў вучобу; вярнуўся ў Мінск, у 1929-30 працаваў стыльрэдактарам у Белдзяржвыдавецтве.
Арыштаваны ДПУ БССР 25.7.1930 па справе «Саюза вызвалення Беларусі» (: рэпрэсіі ў БССР, 1929-1931). Быў жанаты, гадаваў дваіх дзяцей. Прыгавораны пазасудовым органам НКУС 10.4.1931 як «член контррэвалюцыйнай арганізацыі» і за «антысавецкую агітацыю» да 5 гадоў пазбаўлення волі. Тэрмін адбываў у Чэбаксарах, Шадрынску. Вызвалены 24.7.1935. Групавая справа Я. Пушчы і іншых № 20951-с захоў­ваецца ў архіве КДБ Беларусі.
Творчасць
Дэбютаваў апавяданнем у 1922 годзе пад псеўданімам Лясун. На працягу 1925—1930 выдаў некалькі паэтычных кніг. Вядомасць мелі яго «Лісты да сабакі». Паэзія Пушчы апявала новае савецкае жыццё, раскрывала радасны стан разняволенага працаўніка — часта праз ранішні, вясновы пейзаж. Ёй уласцівыя глыбокі лірызм, танальнасць светлай споведзі-разважання, выкарыстанне сродкаў народнай песні.
Да высылкі выйшлі зборнікі вершаў «Раніца рыкае» (1925), «Vita» (1926), «Дні вясны» (1927), «Песні на руінах» (1929), а таксама паэмы «Песня вайны» (1928) і «Цень Консула» (першапачатковая назва «Песня акупацыі»), прасякнутыя ўражаннямі аб Першай сусветнай вайне, а таксама паэма «Крывавы плакат» (1930). Была падрыхтавана да выдання кніга «Мой маніфест» (схаваная ў вуллі, а затым, пасля арышту брата, спаленая сястрой Лёдзяй). Быў падрыхтаваны да друку, але не выйшаў зборнік лірыкі «Грэшная кніга». У канцы 1920-х ускладніліся пошукі паэта, у некаторых яго творах прагучалі песімістычныя ноты.
Для твораў пасляваеннага часу характэрна ўзбагачэнне ўтрымання, пашырэнне паэтычнага далягляду.
Пасля прыезду ў Мінску ў друку з’яўляюцца вершаваная казка «На Бабрыцы» (1960), кніга «Вершы і паэмы» (1960) і зборнік «Пачатак легенды» (1963).
На беларускую мову пераклаў раман Фёдара Дастаеўскага «Бедныя людзі» (1930) і аповесць Аляксея Талстога «Дзяцінства Мікіты» (1960).
Асобныя творы Пушчы пакладзены на музыку.
Горацкая філія «Аршанскага Маладняка»
Горацкая філія «Аршанскага Маладняка» — суполка паэтаў, празаікаў, перакладчыкаў і літаратуразнаўцаў якое існавала ў 1926—1928 гг. пры Беларускай акадэміі сельскай і лясной гаспадаркі ў Горках і ўваходзіла ў «Маладняк» (Усебеларускае аб’яднанне паэтаў і пісьменнікаў).
Гісторыя стварэння філіі
У стварэнні Горацкай філіі «Аршанскага Маладняка» вялікую ролю адыграў Міхаіл Ганчарык, доктар біялагічных навук, прафесар, заслужаны дзеяч навукі БССР, член-карэспандэнт АН БССР, выхаванец Беларуская сельскагаспадарчай акадэміі 1924 года. «Не памятаю дакладна, — пісаў ён, — але здаецца, у сакавіку 1924 г. да мяне прыехалі Кандрат Крапіва і Уладзімір Дубоўка. …Крапіва і Дубоўка звярнуліся да мяне з прапановай арганізаваць філію „Маладняка“. Такія філіі ўжо былі ў некаторых акругах, і ім было даручана арганізаваць такую ж у Оршы. У гэты час у Оршы працаваў рабфак, якім кіраваў Акулік, загадчыкам вучэбнай часткі быў Сташэўскі. Я звязаўся з імі. Мы пагутарылі са студэнтамі, сярод якіх быў „знойдзены“ Тодар Кляшторны і два-тры хлопцы, якія пажадалі ўдзельнічаць у будучым „Маладняку“. Кіраўніцтва было сфарміравана ў саставе членаў праўлення Сташэўскага і Кляшторнага. Мяне прызначылі старшынёй філіі. Было вырашана выдаць і першы нумар часопіса „Аршанскі маладняк“. Праз тры месяцы літаратурныя матэрыялы для першага нумара былі выдадзеныя за кошт сродкаў аддзела народнай адукацыі…».
Праца філіі
Як бачна з архіўных дакументаў, што знаходзяцца ў Беларускім дзяржаўным архіве-музеі літаратуры і мастацтва Рэспублікі Беларусь (БДА-М ЛіМ), філія афіцыйна была арганізавана ў маі 1925 года. У 1926 годзе Міхася Ганчарыка запрасілі на працу асістэнтам кафедры фізіялогіі раслін сельскагаспадарчай акадэміі. Пасля гэтага аршанская філія «Маладняка» фактычна разбілася на дзве часткі (горацкая частка спачатку назывaлася студыя). Нягледзячы на тое, што частка сяброў арганізацыі жыла ў Горках і раёне, яна была філіяй «Аршанскага Маладняка». Аднак сябры зноў створанай арганізацыі называлі сябе сябрамі Горацкай філіі «Аршанскага Маладняка». Назву часопіса «Аршанскі Маладняк» не змянілі, хоць ён з 3-га нумара пачаў выдавацца ў Горках. 2 кастрычніка 1926 года, на першым пасяджэнні сябры Горацкай філіі улічваючы, што «сувязь з Воршай (так у той час называлі Оршу) дасканала немагчыма з-за недахопу сродкаў, працу рэарганізаваць у тым сэнсе, што ў Горках утварыць самастойную філію. У наступны момант гэта мае пад сабой грунт, затым што сілы ў Горках павялічыліся». Аднагалосна вырашылі з аршанскай філіі «Маладняка» выйсці і «…утварыць дзве самастойныя філіі: у Горках і ў Воршы, падзяліўшы ўсе сродкі пароўну». На гэтым жа пасяджэнні прынялі праект каляндарнага плана працы на 1926—1927 гг., састаўлены А. Вечарам. Ён складаўся аж з 23 пунктаў. План фактычна быў праграмным дакументам студыі. Так, у ім рэкaмендaвалaся «…вывучаць літаратуру з боку філёзофскага, зачым лічыць неабходным вывучэнне той часткі матэрыалістычнай філёзофіі, якая гаворыць аб ёй». Планы гэтыя паспяхова праводзіліся ў жыццё, што пацвярджаюць пацвярждаюць даклады студыйцаў Ю.Гаўрука («Проза і віды прозы»), А.Вечара («Аб стылістыцы») і інш. Гэта дало падставу М. І. Мушынскаму адзначыць, што "на высокім узроўні вялася творчая, крытычная праца ў некаторых найбольш моцных філіях, гуртках, аб чым сведчыць дзейнасць Горацкай студыі «Маладняка» . З пратаколаў студыі бачна, што паседжанні адбываліся кожны тыдзень у кабінеце кафедры беларусазнаўства. Пачыналіся яны ў 9 гадзін вечара, пасля таго як канчаліся заняткі ў акадэміі. Кіравала працай філіі Бюро, у якое ўваходзілі старшыня — М.Ганчарык, сакратар — А. Вечар, сябры — Ю.Гаўрук і П.Мадзёлка. Акрамя штотыднёвых паседжанняў, cябры праводзілі літаратурныя вечары сярод студэнтаў акадэміі і рабфака, а таксама ў школах і на прадпрыемствах города і раёна. З пратаколу ад 25 снежня бачна, што філія прымала ўдзел у працы гуртка «Беларускай культуры» акадэміі, а таксама культкамісіі пры прафкаме. Не парывалі сувязі горацкія сябры філіі і з Оршай. Усе свае творы, перш чым рэкамендаваць іх да друку, члены філіі абмяркоўвалі на сваіх паседжаннях.
12 лютага 1928 года ў Горках адбылася акруговая канферэнцыя «Aршанскага маладняка» сумесна з прадстаўнікамі Оршы і Мсціслава. На канферэнцыі прадстаўнік Усебеларускага часовага кірaўніцтва «Маладняка» Васіль Каваль зрабіў даклад аб становішчы маладнякоўскага руху ў Беларусі. Было вырашана падтрымаць ідэю аб уваходзе «Маладняка» ва Усесаюзную Асацыяцыю пралетарскіх пісьменнікаў. На Усебеларускую канферэнцыю «Маладняка» былі абраны А.Вечар, Ю.Гаўрук і У.Прыбыткоўскі. 15 лютага 1928 года адбылася Усебеларуская канферэнцыя, арганізаваная часовым кіраўніцтвам «Маладняка». Было абрана пастаяннае Цэнтральнае Бюро ў складзе 7 членаў, у тым ліку ад Горацкай філіі ў ЦБ увайшлі Ю. Гаўрук, А.Вечар і былы сябра Горацкай філіі В. Каваль. Горацкая філія «Аршанскага Маладняка» працавала ўсяго некалькі гадоў (1926—1928 гг.), але яна стала добрай школай для будучых паэтаў і пісьменнікаў. А тыя, хто пісьменнікамі не сталі, на ўсё жыццё захавалі любоў да літаратуры і творчасці.
Сябры філіі
У філію ўваходзілі Алесь Вечар, Юрка Гаўрук, Міхась Ганчарык, Паўліна Мядзёлка, Навум Сапранкоў, Уладзімір Прыбыткоўскі, Васіль Каваль, Герасімовіч (Язэп Вір), Віктар Бухаркін, Сяргейчык, Мурашка, Чыжанок, Шрубок, Янушка, Калядка, Сымончык, Змушка, Мільячэнка, Мятко, Алесь Дземядовіч, Саулік і іншыя. Пра лёс многіх сяброў студыі да гэта часу нічога невядома. Невядомы нават іх імёны.
Максім Гарэцкі, хоць афіцыйна і не ўваходзіў у Горацкую філію «Аршанскага Маладняка», аднак, як успамінаў М. Ганчарык, «…аказваў заўсёды добразычлівую і аўтарытэтную дапамогу „маладнякоўцам“ філіі… Асабліва быў карысным яго ўдзел у літаратурных вечарах, якія наладжваліся маладнякоўцамі, ці пры калектыўных разглядах творчасці паасобных сяброў філіі.». Вядома, што М. Гарэцкі пільна сачыў за творчасцю сяброў Горацкай філіі. У яго кнізе «Маладняк» за пяць гадоў. 1923—1928" (Мн.: 1928) ён некалькі разоў узгадвае А.Вечара, Ю.Гаўрука, В.Каваля і іншых. Надзеі, якія М. Гарэцкі ўскладаў на некаторых маладнякоўцаў, с цягам часу спраўдзіліся: з іх выраслі добрыя пісьменнікі. На жаль, асноўная частка з іх загінула ў час таталітарнага рэжыму.
Афіцыйна не ўваходзіла ў Горацкую студыю «Аршанскага Маладняка» і яго жонка Л. Чарняўская, дзіцячая пісьменніца. Відаць публікацыі ў часопісе «Маладняк» далі М. І. Мушынскаму падставу залічыць яе ў сябры «Маладняка». Дарэчы і У. А. Навумовіч таксама ўключае Л. Чарняўскую ў лік сяброў «Маладняка».
Часопіс «Аршанскі маладняк»
З друку ў 1925—1928 гады выйшла сем нумароў часопіса «Аршанскі маладняк» (у 1925 — два нумары, у 1926 — тры, у 1927 і 1928 гг. — па аднаму). Калі часопіс друкaваўся ў Оршы ў друкарні імя Ф. Скарыны тыраж быў 1500 паасобнікаў, але ён быў аб’ёмам 40-50 старонак. А калі пачаў друкавацца ў Горках, кніжкі былі да 110 старонaк і тыраж быў 1000 паасобнікаў. Акрамя аўтараў з Оршы і Горак у альманаху друкавалі свае творы і маладнякоўцы з Мсціслава: Зяма Півавараў, Юлі Таўбін, Сяргей Калугін, Я. Гоманава, Ганна Сапрыка, Змітрок Астапенка, Ларыён Максімаў.
Успаміны сяброў філіі
Аб Горацкай філіі пакінуў успаміны былы сябра студыі Юрка (Юры Паўлавіч) Гаўрук, які ў 1925 г. скончыў Вышэйшы літаратурны інстытут у Маскве і з 1925 по 1931 г. працаваў дацэнтам кафедры беларусазнаўства ў Горках. Ён піша, што «…апынуўся ў Горках амаль адначасова з А.Вечарaм у наступстве доктарам біялагічных навук, прафесарам, заслужаным дзеячам навукі і тэхнікі БССР. Ён прыехаў вучыцца, а я выкладаў беларускую мову і літаратуру. З 1925 па 1930 г. пры акадэміі бесперапынна працаваў літаратурны гурток, мы нават выпусцілі некалькі нумароў часопіса „Аршанскі Маладняк“, апошні з якіх (№ 7 за 1928 г.) выглядаў вельмі грунтоўна. Акрамя А.Вечара і мяне, актыўны ўдзел у працы гуртка прымаў Максім Гарэцкі, які кіраваў кафедрай беларусазнаўcтва. Гурток збліжаў у асноўным студэнтаў, якія спрабавалі пісаць ці цікавіліся літаратурой. Назаву некалькі імёнаў: Міхась Ганчарык, Паўліна Мядзёлка, Навум Сапранкоў, Уладзімір Прыбыткоўскі (цудоўны паэт, загінуў у пачатку вайны на Брэстчыне), Васіль Каваль, Язэп Вір. Алесь Вечар прыцягваў мяне сваёй самастойнасцю, сур’ёзнасцю, унутранай стрыманасцю, уменнем кожную распачатую працу даводзіць да канца. Ён пісаў вершы, мы іх друкавалі, прычым без усялякіх выпраўленняў, як быццам напісаны яны былі не пачаткоўцам, а дасведчаным майстрам. Для шостага нумара „Аршанскага Маладняка“ не было адпаведнага клішэ. А хацелася даць нешта арыгінальнае. І Алесь Вечар вельмі нядрэнна выразаў на ліноліуме дрэва з лісцем, якое было надрукавана на вокладцы. Я мала ведаю Алеся Вечара як навукоўца, пра гэта скажуць іншыя, але магу з упэўненасцю запэўніць, што Вечар-паэт у многім дапамог Вечару-навукоўцу».
Беларусь на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994
Беларусь брала ўдзел у зімовых Алімпійскіх гульнях 1994 гады у Лілехамеры (Нарвегія) у першы раз за сваю гісторыю. Срэбнымі прызёрамі Гульняў сталі канькабежац Ігар Жалязоўскі і біятланістка Святлана Парамыгіна.
Слабадскі сельсавет (Юравіцкі раён)
Слабадскі́ сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Юравіцкага раёна Мазырскай акругі. Цэнтр — вёска Слабада.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Юравіцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мазырскай акругі. 10 лістапада 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Бярозаўскага сельсавета.
Вольны ўніверсітэт моў і камунікацый
Вольны ўніверсітэт моў і камунікацый (Libera università di lingue e comunicazione) — італьянская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Мілан.
Ганчарства
Ганчарства — выраб рэчаў утылітарнага і дэкаратыўна-прыкладнога прызначэння з абпаленай гліны. Назва паходзіць ад слова «горн» («гран», «гарно»). Зарадзілася ў раннім неаліце; як рамяство вылучылася са з’яўленнем ганчарнага кола (у Беларусі ў X стагоддзі).
Рыйгікогу
Рыйгікогу (Riigikogu, Дзяржаўны сход) — заканадаўчы орган (парламент) Эстонскай Рэспублікі, вышэйшы орган дзяржаўнай улады Эстоніі. Склад Парламента Эстоніі — 101 дэпутат.
Паводле артыкула 65 Канстытуцыі Парламент Эстоніі:
NGC 2623
NGC 2623 (іншыя абазначэнні — UGC 4509, MCG 4-21-9, ZWG 120.15, ARP 243, VV 79, IRAS08354+2555, PGC 24288) — галактыка ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Раней, дадзеная галактыка лічылася адзінкавай пекулярнай галактыкай, даступнай для аматарскіх тэлескопаў сярэдняга памеру. Аднак у кастрычніку 2009 года было выяўлена, што NGC 2623 — дзве галактыкі з ядрамі, якія практычна зліліся і з вялікай колькасцю пратазорак на фоне інтэнсіўнага інфрачырвонага выпрамянення. Дадзенае адкрыццё было зроблена ў рамках праекта GOALS (Great Observatories All-sky LIRG Survey).
Сылва
Сылва — тапонім у Расіі.
Каражар (Шартандзінскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 134 чалавекі (73 мужчыны і 61 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 102 чалавекі (58 мужчын і 44 жанчыны).
Джанлука Дзамброта
Джанлука Дзамброта (Gianluca Zambrotta; нар. ) — італьянскі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 2006 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2009
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2009 (19-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Другой лізе) — трэці па рангу дывізіён (пасля Вышэйшай і Першай ліг) па футболе сярод беларускіх каманд 2009-га года. У турніры прымалі ўдзел 14 каманд, якія змагаліся за адзіную пуцёўку ў Першую лігу. Перамогу ў турніры і павышэнне ў класе атрымаў дэбютант турніра ФК «Рудзенск».
Прадстаўніцтва па рэгіёнах
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.
Вынікі матчаў
Крыніца: football.by
IC 5234
IC 5234 — галактыка тыпу S0-a (спіральная галактыка) ў сузор’і Тукан.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сылва (Пермскі край)
Геаграфія
Размешчаны за 30 км на ўсход ад горада Пермі. Пасёлак знаходзіцца на паўвостраве, які з трох бакоў абмываецца залівам Камскага вадасховішча ў вусцевай частцы Сылвы.
Праз пасёлак праходзіць чыгуначная лінія Перм — Чусавой, у пасёлку знаходзяцца прыпыначныя пункты 48 км, Сылва, Кулікоўка, 54 км. Маецца чыгуначны мост цераз Сылвенскі заліў.
Гісторыя
Пасёлак узнік пры станцыі Сылва, пабудаванай у 1879 годзе пры будаўніцтве Горназаводскай чыгункі. Назва пасёлку дадзена па рацэ Сылве (ад сыл — «талая» і ва — «вада»).
З 1940 года да 2005 года — пасёлак гарадскога тыпу (рабочы пасёлак) Пермскага раёна.
У 2004—2022 гадах пасёлак быў адміністрацыйным цэнтрам Сылвенскага сельскага паселішча.
NGC 2624
NGC 2624 (іншыя абазначэнні — UGC 4506, MCG 3-22-19, ZWG 89.55, ARAK 172, NPM1G +19.0183, PGC 24264) — галактыка ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Генрых Мікалаевіч Абаеў
Генрых Мікалаевіч Абаеў (нар., г. Баку, Азербайджан — ) — спецыяліст у галіне працэсаў і апаратаў хімічнай тэхналогіі. Доктар тэхнічных навук (1971), прафесар (1981).
Біяграфія
Скончыў Азербайджанскі індустрыяльны інстытут (кваліфікацыя «Інжынер-механік», 1954).
Працаваў у Інстытуце нафтахімічных працэсаў (г. Баку, 1954—1958), Усесаюзным навукова-даследчым інстытуце алефінаў (г. Баку, 1958—1966), Навукова-даследчым інстытуце манамераў для сінтэтычнага каўчуку (г. Яраслаўль, 1966—1984), Навукова-даследчым інстытуце палімераў (г. Дзяржынск, Горкаўская вобласць, 1984—1986), Усесаюзным навукова-даследчым біятэхналагічным інстытуце (г. Масква, 1986—1988), Полацкім дзяржаўным універсітэце (1988—2007, тэхналагічны факультэт, кафедра хімічнай тэхнікі, прафесар, у 1988—2006 гадах — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: працэсы хімічнай тэхналогіі; аналізатары ў нефтахімічнай прамысловасці; камп’ютарызацыя хімічных вытворчасцей; рэсурса- і энергазберажэнне.
Канстанцін Горскі
Канстанцін Антоні Горскі (Konstanty Antoni Gorski;,  — , ) — польскі , скрыпач-віртуоз, , , грамадскі дзеяч, аўтар рамансаў, двух опер і многіх інструментальных твораў.
Біяграфія
Наступныя пяць гадоў К. Горскі працаваў у Саратаве і Пензе выкладчыкам па класе скрыпкі ў мясцовых аддзяленнях Рускага Музычнага Таварыства. У 1885 годзе па запрашэнні М. Іпалітава-Іванава працаваў канцэртмайстрам аркестра опернага тэатра ў Тыфлісе. У Тыфлісе ж адбылося знаёмства Горскага з П. І. Чайкоўскім, якое перарасло ў сяброўства. У 1890 годзе К. Горскі прыняў запрашэнне з Харкава заняць пасаду выкладчыка па класе скрыпкі.
У Харкаве К. Горскі развіў актыўную дзейнасць: стварыў Польскі і касцельны хор, якія рэгулярна выступалі з канцэртамі, а ў пачатку 1890-х гадоў яшчэ і смычковы квартэт, у якім выконваў партыю першай скрыпкі.
Першая сусветная вайна і расійскія рэвалюцыйныя падзеі «адмянілі» канцэрты, спынілі заняткі з вучнямі… Пры такіх абставінах у 1919 годзе К. Горскі вярнуўся ў Варшаву, дзе спачатку імкнуўся атрымаць пасаду выкладчыка ў кансерваторыі, але безвынікова. Бліскучы канцэртуючы скрыпач, каб не памерці з голаду, ён быў вымушаны зарабляць на жыццё ігрой паміж сеансамі ў варшаўскіх кінатэатрах «Калізей» і «Вадэвіль».
Толькі ў 1922 годзе К. Горскі дамогся працы, дастойнай свайго музыканцкага ўзроўню — атрымаў месца канцэртмайстра аркестра Вялікага тэатра ў Познані. Там адбылася прэм’ера яго оперы «Маргер» (13. 01. 1927), аднак адбылася яна ўжо пасля смерці выдатнага скрыпача і кампазітара, — ён памёр 31 мая 1924 года.
Кампазітарская спадчына Канстанціна Горскага багатая і разнастайная. Ён аўтар шматлікіх скрыпічных мініяцюр (паланезаў, мазурак, канцэртных п’ес), 36-ці эцюдаў для скрыпкі, кадэнцыі да Скрыпічнага канцэрта Л. ван Бетховена, дзвюх мес (Es-dur, a-moll) для салістаў, хору і аркестра, Арганнай фантазіі, сімфанічных паэм «На Алімпе» і «Чарадзейны круг».
К. Горскі аўтар дзвюх опер: «За хлебам» (паводле навэлы Г. Сенкевіча) і «Маргер» на лібрэта В. В. Вальгера (паводле паэмы У. Сыракомлі). Сюжэт апошняй пабудаваны на падставе падзей змагання Вялікага княства Літоўскага з Тэўтонскім ордэнам.
Вялікую ўвагу аддаваў кампазітар камерна-вакальнаму жанру. Усяго К. Горскім напісана болей за 100 рамансаў. У 1914-м годзе выйшаў з друку зборнік «12 песень на словы М. Канапніцкай, У. Сыракомлі, З. Дэмбіцкага і іншых» («12 pieśni do słów M.Konopnickiej, Wł. Syrokomli, Zd. Dębickiego i in. na m-sopran lub tenor z towarzyszeniem fortepianu»).
Acyrthosiphon
Апісанне
Сярэдняга памеру і дробныя насякомыя зялёнага, карычневага, ружовага або жоўтага колеру, даўжыня 2-5 мм. Асацыяваныя з рознымі раслінамі з сямействаў, ,. Дыплоидны набор храмасом, 2n=6, 2n=8 , 2n=10 , 2n=12 , 2n=16.
Bosorka
Bosorka — камп’ютарная гульня 2023 года у жанры roguelike і тыпу «shoot 'em up», распрацаваная і выпушчаная ўкраінскай студыяй Sengi Games 14 красавіка 2023 года у Steam і дыстрыб'ютарамі відэагульняў Epic Games Store. Гульня была анансаваная 11 кастрычніка 2022 года.
Імя
Праект быў названы ў гонар персанажа з міфалогіі карпацкіх народаў — басорка/босоркані.
Сюжэт
Відэагульня распавядае пра рыжавалосую маладую чараўніцу Гарпіну, якая не магла справіцца з бязладзіцай, якую натварыла з дапамогай старажытнага грымуара. Дзякуючы няўдаламу вядзьмарству дзяўчыны кніга вяртаецца з апраметнай, нястомна выклікаючы ворагаў. Гарпіна павінна спыніць грымуар і выратаваць свет.
Распрацоўка
Босорка распрацавана ўкраінскай студыяй Sengi Games, якая базуецца ў горадзе Роўна. 11 кастрычніка 2022 года на іх афіцыйным YouTube-канале быў апублікаваны тызер-трэйлер, дзякуючы якому была анансаваная гульня. Афіцыйны трэйлер з інфармацыяй аб даце выхаду ў крамы выйшаў 11 красавіка 2023 года. У відэа было сказана, што гульня выйдзе 14 красавіка у Steam і Epic Games Store, што і адбылося.
Водгукі
Па стане на 3 чэрвеня 2023 года Bosorka мае 188 аглядаў гульцоў у Steam, 93% з якіх станоўчыя.
Па словах Алекса Дзёміна з Root Nation, гульня «дынамічная і стыльная, з добрым саўндтрэкам» і «спадабаецца геймерам, якім падабаюцца гульні roguelike».
Рэдактар GamesGreed Хуан Карлас Орціс ацаніў украінскі рогалік на 3,7 з 5 зорак. Моцнымі бакамі відэагульні ён назваў простае кіраванне персанажам, маляўнічую графіку, наяўнасць розных венікаў і босаў. Замест гэтага слабымі бакамі гульні з'яўляюцца кароткае праходжанне гульні, адсутнасць загавораў, некаторыя істоты, якія «больш раздражняюць, чым цікавыя», і той факт, што «атрыманне новых заклёнаў адмяняе старыя без магчымасці вярнуцца назад».
Марыя Р. з Expert Game Reviews пракаментаваў, што агульнае ўражанне ад Bosorka вельмі пазітыўнае, нягледзячы на некаторыя спрэчныя гульнявыя моманты: «не выклікае эмоцый гневу, калі нешта не атрымліваецца, а заахвочвае справіцца і прайсці ўсе ўзроўні. Вось якой, на мой сціплы погляд, павінна быць індзі-ролевая гульня».
Ортаміксавірусы
Ортаміксавірусы (Orthomyxoviridae) — сямейства складаных РНК-геномных вірусаў, якія валодаюць трапізмам да дыхальных шляхоў млекакормячых і птушак.
Дыферэнцыруюць на інфлюэнца-вірусы А, В і С. Вірыёны маюць сферычную форму, памер 80-120 нм. Геном прадстаўлены негатыўнай (адмоўнай) аднанітачнай НК, якая складаецца з 8 фрагментаў, што кантралююць сінтэз трох полімераз, капсіднага бялку, мембраннага бялку, нейрамінідазы, гемаглютыніну і неструктурнага бялку. Капсід пабудаваны па спіральным тыпе. Нуклеапратэідны цяж згортваецца і пакрываецца мембранным бялком і ліпідамі. На паверхні вірыёна размяшчаюцца два тыпы бялковых выступаў: палачкападобныя - гемаглютынін і грыбападобныя - нейрамінідаза.
У залежнасці ад спалучэння антыгенных тыпаў нейрамінідаз і гемаглютынінаў вірусы грыпу А чалавека дыферэнцыруюцца на тры серавары (віды): N1H1, N2H2, N2H3. Гены, якія кантралююць сінтэз гэтых бялкоў, высокамутабельныя, а ў выпадках змешанай інфекцыі фрагменты генома падвяргаюцца пераразмеркаванню, што вядзе да частай і выразнай зменлівасці вірусаў грыпу А. У вірусаў грыпу В гэтыя змены больш рэдкія і менш глыбокія, а вірус грыпу С - стабільны па антыгеннай спецыфічнасці. Вірус грыпу А выклікае эпідэмічнае захворванне грыпам у чалавека. Яго спецыфічныя серавары таксама паразітуюць у птушак, свіней і коней. Вірус грыпу В патагенны толькі для чалавека, выклікаючы ў яго эпідэмічныя ўспышкі грыпу, якія, аднак, не пераходзяць у пандэмію. Вірус грыпу С выклікае лакалізаваныя ўспышкі грыпу ў дзяцей, асабліва ў аслабелых.
Ляснянскі сельсавет
Назву Лясня́нскі сельсавет маюць:
Крошынскі сельсавет
Кро́шынскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр сельсавета — аграгарадок Крошын.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гарадзішчанскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Баранавіцкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 8 населеных пунктаў.
19 мая 1986 года да сельсавета далучана частка скасаванага Мядзеневіцкага сельсавета. 19 студзеня 1987 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Падлясейскага сельсавета.
26 чэрвеня 2013 года да сельсавета далучаныя ўсе населеныя пункты — Бараціна, Дудзічы, Ішкалдзь, Петкавічы, Родкавічы — скасаванага Петкавіцкага сельсавета, а таксама вёскі Адахаўшчына, Гірава, Дубава, Заброддзе, Лаўрынавічы, Якімавічы скасаванага Каўпеніцкага сельсавета.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1992 чалавекі, з іх 85,9 % — беларусы, 7,2 % — палякі, 5,1 % — рускія.
Карла Мадэрна
Карла Мадэрна (Maderna; 1556—1629) — рымскі архітэктар, вучань свайго дзядзькі, Даменіка Фантана.
З яго пабудоў вядомыя ў Рыме: фасад царквы святой Сусаны, які ўяўляе сабой першы прыклад распаўсюджаных ў XVII стагоддзі фасадаў з дзвюма ці некалькімі, надбудаванымі адзін над адным, ордарамі, палац Матэі-дзі-Джовэ, фантаны на плошчы святога Пятра і часткова палацца Барберыні, скончанае Берніні і Бараміні.
Увекавечыў ён сваё імя пераважна заканчэнне будаўніцтва (у 1605—1613) сабора Святога Пятра. Першапачатковы план Брамантэ, грэчаскі роўнаканцовы крыж, ён ператварыў у лацінскі, падоўжыўшы заходнюю частку сабора на тры гіганцкіх пралёта і збудаваўшы наперадзе яго велічэзныя сенцы. Даволі нярадасны фасад сабора — таксама яго твор; аднак яму не атрымалася выканаць свой праект цалкам: асяданне глебы не дазволіла пабудаваць на двух канцах фасада вежы, якія пераразалі б аднастайную лінію атыка і надалі б яму большую манументальнасць і гармонію.
Мадэрна, вельмі ўзнесены пры жыцці, падвергся пазней суровай і не цалкам справядлівай крытыцы: нельга не паставіць яму ў заслугу тое, што ён выстаяў супраць агульнага ў яго час захаплення экстравагантнымі і таннымі эфектамі і імкнуўся пры дабудоўцы сабора святога Пятра ісці па слядах Брамантэ і Мікеланджэла, па меры магчымасці не аддаляючыся ад строгасці і высакароднасці іх ідэй; калі гэта яму і не атрымалася цалкам, то віной таму не гэтулькі адсутнасць у яго здольнасці, колькі час, у які ён жыў — час амаль поўнага заняпаду італьянскага мастацтва.
Падводныя лодкі Вялікабрытаніі тыпу В
Падводныя лодкі тыпу В — серыя з 11 падводных лодак Вялікабрытаніі. Пабудаваны ў 1904-1906 гадах кампніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас.
Прыбыццё больш сучасных падводных лодкак для блакады Дарданэл зрабіла лодкі класа B залішнімі, і яны ў 1915 годзе былі выведзены на Мальту, апроч шэрага падлодак якія былі пакінуты для дапамогі Італьянскаму флоту ў Адрыятыцы. Усе лодкі, якія перажылі вайну былі прададзены на металалом у 1919-1921 гадах.
Ляснянскі сельсавет (Баранавіцкі раён)
Лясня́нскі сельсавет — адміністрацыйная адзінка ў складзе Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Лясная.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Лясноўскі сельсавет у складзе Навамышскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. З 8 красавіка 1957 года сельсавет у складзе Баранавіцкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 7 населеных пунктаў.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2244 чалавекі, з іх 85,9 % — беларусы.
17-ы літоўскі ўланскі полк
17-ы ўланскі полк — полк лёгкай кавалерыі, створаны загадам Напалеона летам 1812 года з рэкрутаў і дабраахвотнікаў земляў былога Вялікага княства Літоўскага.
Гісторыя
Шэф палка — граф Міхал Тышкевіч.
17-ы і 19-ы уланскія палкі складалі брыгаду і ваявалі побач. У баях на тэрыторыі былога ВКЛ 17-ы уланскі полк не ўдзельнічаў.
IC 5235
IC 5235 — галактыка тыпу S0-a (спіральная галактыка) ў сузор’і Тукан.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
17-ы літоўскі ўланскі полк
Строй
Строй мадэлі 1810 года, як у войску Герцагства Варшаўскага. Курткі гранатавыя, канты кармазінавыя. Рабат кармазінавы на куртцы да строя параднага, на куртцы да строя штодзённага рабат гранатавы з кармазінавымі кантамі. Каўнеры ў брыгадзе кармазінавыя. На чорных рагатыўках над нумарной бляхай Арол з Пагоняй. У 1813 годзе — Пагоня на паўсонцы легіянераў.
Зброя
У фланкераў карабін, шабля, 2 пісталеты.
Сцягі палкавыя
Не захаваліся. У Варшаве захоўваюцца чырвона-блакітныя сцягі з Арлом без нумара палка з часоў 1812 года. Напэўна, сярод іх ёсць сцягі і палкоў сфарміраваных на тэрыторыі былога ВКЛ.
Артэфакты з музеяў і прыватных калекцый
Захаваліся:
У прыватных калекцыяй ёсць элементы конскай збруі з лічбай 17. Але гэтыя элементы, як і гузікі, могуць належаць і 17-му пяхотнаму палку.
Научны (Казахстан)
Научны — пасёлак у Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Научнай пасялковай адміністрацыі. Знаходзіцца прыкладна за 5 км на поўдзень ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116842100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва пасёлка складала 1140 чалавек (508 мужчын і 632 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у пасёлку пражывалі 1065 чалавек (485 мужчын і 580 жанчын).
NGC 2625
NGC 2625 (іншыя абазначэнні — MK 625, ZWG 89.57, PGC 24285) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Тры колеры: Чырвоны
«Тры ко́леры: Чырво́ны» (Trois Couleurs: Rouge) — мастацкі фільм 1994 года польскага кінарэжысёра і сцэнарыста Кшыштафа Кеслёўскага, апошні фільм рэжысёра. Суаўтарам сцэнарыя выступіў Кшыштаф Пясевіч, галоўныя ролі выканалі Ірэн Жакоб і Жан-Луі Трэнціньян. Фільм з’яўляецца сумеснай вытворчасцю Францыі, Польшчы і Швейцарыі.
Студэнтка Жэнеўскага ўніверсітэта Валянціна, якая падпрацоўвае мадэллю, выпадкова збівае аўчарку. Жадаючы дапамагчы параненай жывёліне, жанчына трапляе ў дом пажылога суддзі, гаспадара сабакі. Цынічны мізантроп, які бавіць час праслухоўваннем суседскіх тэлефонаў, выклікае ў Валянціны толькі агіду. Аднак знаёмячыся з ім бліжэй, жанчына прыходзіць да ўсведамлення, што зламыснасць, абыякавасць і нелюдзімасць былога суддзі — вынік яго расчаравання ў людзях. Яна пачынае бачыць у ім глыбока няшчаснага самотнага чалавека, якому патрэбны любоў і падтрымка. Сама Валянціна таксама жыве досыць самотна: яе каханы трымаецца з ёй холадна, а іх адносіны ўяўляюць сабой рэдкія тэлефонныя размовы. Таму неўзабаве, нягледзячы на вялікую розніцу ва ўзросце, паміж Валянцінай і суддзёй узнікае ўзаемная сімпатыя. Паралельна з гэтым разгортваецца гісторыя маладога чалавека па імені Агюст. Ён жыве па суседстве з Валянцінай і вучыцца на юрыдычным факультэце. Звычайная гісторыя кахання, рэўнасці і здрады неўзабаве пачынае моцна нагадваць мінулае пажылога суддзі…
«Чырвоны» з’яўляецца завяршальнай часткай трылогіі «Тры колеры». Паводле задумы аўтараў сцэнарыя Кшыштафа Кеслёўскага і Кшыштафа Пясевіча кожны фільм трылогіі тым ці іншым чынам павінен быў акцэнтаваць увагу на адным з ідэалаў Вялікай французскай рэвалюцыі, адлюстраваных у дэвізе «Свабода, роўнасць, братэрства». Тэма фільма «Тры колеры: Чырвоны» —.
Прэм’ера фільма адбылася 16 мая 1994 года ў межах конкурснай праграмы 47-га Канскага кінафестывалю, дзе карціна лічылася фаварытам, аднак у выніку не атрымала ніводнай узнагароды. Фільм быў холадна прыняты крытыкамі ў Францыі і Польшчы, і ў той жа час атрымаў практычна ўсеагульнае прызнанне англамоўных крытыкаў, аб чым сведчаць максімальныя балы на агрэгатарах крытычных аглядаў «Rotten Tomatoes» і «Metacritic». Прэміяльны сезон прынёс карціне 19 кінаўзнагарод, сярод якіх прэміі «Сезар» і «», а таксама шэраг намінацый, у тым ліку 3 намінацыі на «Оскар», 4 намінацыі на прэмію «BAFTA», намінацыі на «Залаты глобус» і «Еўрапейскую кінапрэмію».
Сюжэт
Валянціна Дзюсо (Ірэн Жакоб) вучыцца ў Жэнеўскім універсітэце і падпрацоўвае мадэллю. У яе ёсць малады чалавек, Мішэль, які зараз знаходзіцца за мяжой у Англіі. Па тэлефоне ён раўніва выпытвае ў Валянціны, як яна бавіць час без яго, яна адказвае, што ноччу ёй было вельмі самотна, і яна спала ў абдымку з яго курткай. Валянціна заходзіць у кавярню, дзе традыцыйна закідвае манетку ў «аднарукага бандыта», затым яна адпраўляецца на фотасесію, а ўвечары ўдзельнічае ў дэфіле. Едучы дамоў, Валянціна мінае свайго суседа, з якім час ад часу сутыкаецца ў горадзе, але з якім не знаёма. Суседа клічуць Агюст, ён вучыцца на юрыдычным і сустракаецца з дзяўчынай, якая працуе ў тэлефонным сэрвісе прагнозу надвор’я. У маладога чалавека лопаецца гумка на кнігах, і адна з іх падае разгорнутая сярод дарогі. Агюст звяртае ўвагу на разгорнутую старонку. Тым часам Валянціна засяроджваецца на тым, каб уключыць музыку ў машыне, і выпадкова збівае аўчарку. Яна падбірае параненую жывёліну і адпраўляецца па адрасе, указаным на ашыйніку. Уладальнікам сабакі аказваецца пажылы чалавек Жазэф Керн (Жан-Луі Трэнціньян). Ён выказвае абыякавасць да лёсу сабакі, і Валянціна сама адвозіць жывёліну да ветэрынара. Там яна даведваецца, што рана ў аўчаркі няцяжкая, а яшчэ — што яна чакае шчанятаў.
Фатограф паказвае Валянціне здымкі, зробленыя падчас фотасесіі. Адзін з іх плануецца выкарыстаць для вялізнага банера: на ім дзяўчына выяўлена ў профіль на фоне чырвонай драпіроўкі з трывожным выразам твару. Фатограф спрабуе спакусіць Валянціну да сексуальных стасункаў з ім, але дзяўчына адмаўляецца. Пазней, выгульваючы сабаку, яна вырашае спусціць яе з павадка, і сабака ўцякае. Валянціна зноў адпраўляецца ў дом пажылога гаспадара сабакі. Той прыслаў дзяўчыне грошы на ветэрынара, і цяпер яна хоча вярнуць рэшту. Сабака аказваецца ў свайго гаспадара, і ён прапануе Валянціне забраць аўчарку сабе. «Вам яна не патрэбна?» — пытаецца Валянціна. «Мне ніхто не патрэбны» — адказвае пажылы чалавек. «Тады вы можаце проста перастаць дыхаць» — прапануе дзяўчына. «Добрая думка» — згаджаецца Керн. Зайшоўшы ў дом, Валянціна выяўляе, што пажылы чалавек займаецца падслухоўваннем тэлефонных размоў сваіх суседзяў. Зараз падслухоўваючая ўстаноўка трансліруе размову суседскага мужчыны са сваім палюбоўнікам. Валянціна дакарае Керна ў амаральнасці дзеянняў, той жа ў сваю чаргу прапануе дзяўчыне спыніць яго: пайсці да гэтага мужчыны і раскрыць праўду пра праслухоўванне. Валянціна так і робіць, але, аказаўшыся на месцы, бачыць, што ў суседа ёсць жонка, якая ні аб чым не падазрае, а таксама дачка, якая ў гэты самы момант слухае размову свайго бацькі праз іншы тэлефонны апарат. Валянціна адмаўляецца ад задумы і вяртаецца да пажылога чалавека. Цягам размовы Валянціна даведваецца, што Керн — былы суддзя, які расчараваўся ў людзях і знаходзіць своеасаблівае задавальненне ў падслухоўванні чужых размоў, бо тут людзі такія, якія ёсць. Перад тым, як пакінуць суддзю, Валянціна чуе яшчэ некалькі размоў, сярод якіх рамантычная гутарка Агюста са сваёй дзяўчынай, Карын. Валянціна мяркуе, што маладыя людзі кахаюць адно аднаго, аднак суддзя ўпэўнены, што Агюст сустрэў не тую дзяўчыну, якая яму патрэбна. Яго суджэнні трапныя і праніклівыя, але начыста пазбаўленыя спагады. На развітанне Валянціна кажа суддзі, што ён няправы, няправы ва ўсім, і што яго можна толькі пашкадаваць. Калі Валянціна пакідае суддзю, той бярэ стос канвертаў і піша суседзям, якіх падслухоўваў, а таксама ў паліцыю — лісты з прызнаннем.
На вуліцах Жэневы з’яўляецца вялізны банер з Валянцінай. Агюст, праязджаючы міма, заглядваецца на яе выяву. Малады чалавек здае экзамен на суддзю, і яму выпадае якраз тое пытанне, на якім разгарнулася ўпаўшая кніга некалькі дзён таму. Тым часам абуранае грамадства падае супраць былога суддзі калектыўны іск. Калі Валянціна даведваецца з газет, што суддзю абвінавачваюць у падслухоўванні, і спяшаецца да яго, каб сказаць, што данесла не яна. Суддзя супакойвае дзяўчыну і тлумачыць, што ён сам на сябе данёс. Прычынай такога ўчынку стала агіда, з якой Валянціна паставілася да яго дзеянняў, і яшчэ ён хацеў паглядзець, як яна адрэагуе на яго прызнанне. Падчас размовы суддзя адзначае, што быў правы наконт Агюста і яго дзяўчыны — між імі ўжо ўсё скончана. Валянціна пытае, ці не прыклаў суддзя да гэтага руку, але той тлумачыць, што прычынай паслужыў яго данос на сябе. Пачаўся судовы разбор, і там Карын пазнаёмілася з іншым мужчынам. Адкрываючы Валянціне свой погляд на жыццё, суддзя расказвае ёй, што некалі даўно апраўдаў вінаватага. Калі мінуў час, аказалася, што гэты чалавек пражыў добрае жыццё. Суддзя выказвае думку, што пражыві ён жыццё сваіх падсудных і апыніся ў тых жа абставінах як яны — учыняў бы тыя ж злачынствы. Цяпер ён лічыць, што ўлада рашаць, хто правы, а хто не — гэта проста недахоп сціпласці. Валянціна пытаецца, ці любіў ён калі-небудзь. Керн ухіляецца ад адказу і замест гэтага расказвае сон, які яму прысніўся напярэдадні. Яму прыснілася Валянціна, ёй было 40 або 50 гадоў, і яна была шчаслівай.
Агюст не можа звязацца з Карын па тэлефоне і адпраўляецца да яе дамоў. Ён узбіраецца на будынак, зазірае ў акно кватэры і бачыць, як яна займаецца сексам з іншым мужчынам. Ранкам Валянціна бачыць з акна, як Агюст, вярнуўшыся дамоў, у роспачы забывае выключыць фары ў машыне. Яна тэлефануе Мішэлю і паведамляе, што на наступным тыдні прыедзе ў Англію на пароме, Мішэль усё такі ж падазроны і халодны. Керн тэлефануе ў службу прагнозу надвор’я і пытаецца пра надвор’е над Ла-Маншам у дзень, калі Валянціна паплыве на пароме. Карын адказвае, што па прагнозе надвор’е будзе ясным. Яна рада гэтаму, бо сама збіраецца адправіцца туды са сваім новым кавалерам на яхце.
За дзень да ад’езду ў Англію Валянціна запрашае суддзю на свой паказ мод. Едучы на паказ, суддзя бачыць банер з Валянцінай. Пасля дэфіле яны застаюцца ў тэатры, і Жазэф расказвае Валянціне, што раней часта бываў тут. Аднойчы падчас антракту лопнула гумка, якой былі звязаны яго кнігі, адна з кніг разгарнулася, і ён прачытаў пару радкоў. Неўзабаве ў яго быў экзамен, і выпала менавіта гэтае пытанне. Валянціна пачынае здагадвацца, што прычына яго расчаравання ў людзях крыецца ў мінулым, што некалі яму здрадзілі. Суддзя пацвярджае яе здагадку. У маладосці ў яго была дзяўчына, якую ён вельмі кахаў, але аднойчы, прыйшоўшы да яе дамоў, ён заспеў за сексам з іншым мужчынам. Калі яго дзяўчына з новым кавалерам з’ехалі, Керн адправіўся за імі, перасек Францыю і Ла-Манш і працягваў пераследаваць іх, пакуль яна не загінула ў катастрофе. З тых пор ён больш не прывязваўся ні да адной жанчыны. Праз нейкі час, калі ён ужо быў суддзёй, яму дасталася справа мужчыны, які быў палюбоўнікам яго каханай. Мужчына быў вінаваты — і Керн асудзіў яго, а затым выйшаў на пенсію. Развітваючыся, Жазэф і Валянціна плануюць зноў сустрэцца праз тры тыдні, дзяўчына хоча, каб пажылы чалавек падараваў ёй шчанюка.
Валянціна сядае на паром у Англію, на той жа паром сядае і Агюст. Тым часам насуперак прагнозу надвор’е рэзка псуецца, а рабочыя пад дажджом здымаюць банер з Валянцінай. Наступным ранкам, калі суддзя выбірае аднаго са шчанюкоў для дзяўчыны, да яго даходзіць навіна, што на Ла-Манш абрынуўся жахлівы шторм, і паром з 1435 пасажырамі на борце затануў, там жа затанулі некалькі рыбацкіх судоў і невялікая прагулачная яхта. З тэлевізійнага рэпартажу выясняецца, што пасля катастрофы ўдалося выратавацца толькі семярым. Сярод іх Жулі Віньён і Аліўе Бенуа (героі фільма «Тры колеры: Сіні»), Караль Караль і Дамінік Відаль (героі фільма «Тры колеры: Белы»), а таксама Агюст Бруне і Валянціна Дзюсо. Стоп-кадр з дзяўчынай на тэлевізары суддзі цалкам паўтарае рэкламны банер: Валянціна выяўлена ў профіль на чырвоным фоне, у яе ўстрывожаны выраз твару.
Акцёрскі склад
Таксама ў эпізадычных ролях зняліся Брыджыт Рауль, Лео Рамсее, Нэйдэр Фарман, Сесіль Тэнер,, , Джэсіка Корынек.
Задума і напісанне сцэнарыя
Як і ў выпадку з тэлецыклам «Дэкалог», на стварэнне трылогіі «Тры колеры» Кеслёўскага натхніў Кшыштаф Пясевіч. Кожны фільм трылогіі павінен быў тым ці іншым чынам акцэнтаваць увагу на адным з ідэалаў Вялікай французскай рэвалюцыі, адлюстраваных у дэвізе «Свабода, роўнасць, братэрства». У сваёй аўтабіяграфіі Кеслёўскі адзначае: Тэма заключнай часткі трылогіі, фільма «Тры колеры: Чырвоны», —.
Усе фільмы трылогіі мелі па чатыры варыянты сцэнарыя і яшчэ адзін, так званы «выпраўлены» чацвёрты варыянт. Выпраўленні ў апошняй версіі сцэнарыя тычыліся перакладу дыялогаў на французскую мову. Кеслёўскі запрасіў у якасці перакладчыка, які шукаў максімальна дакладныя пераклады ўсіх рэплік і дбайна падбіраў адпаведныя французскія ідыёмы.
Падбор акцёраў і праца над ролямі
Галоўную ролю ў карціне выканала франка-швейцарская актрыса Ірэн Жакоб, якая ўжо здымалася ў Кеслёўскага ў «Падвойным жыцці Веранікі». Прыблізна ў той жа час Квенцін Таранціна запрасіў актрысу ў свой фільм «Крымінальнае чытво», у якім ролю сяброўкі баксёра пісаў адмыслова пад яе. Аднак актрыса адхіліла прапанову, бо на той момант ужо пагадзілася на ролю ў «Чырвоным». Гаворачы аб ролі Валянціны, Жакоб адзначала, што яе персанаж не выклікае асаблівага інтарэсу сам па сабе, пакуль не сутыкаецца з персанажам суддзі: «''Галоўным героем фільма з’яўляюцца адносіны паміж гэтай жанчынай і суддзёй, бо яны праяўляюць сябе адзін праз аднаго. Без іх узаемаадносін мы не даведаемся хто яны, і нам будзе ўсё адно''».