cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Нача)
Архітэктура
У інтэр’еры цэнтральная нава перакрыта паруснымі скляпеннямі на падпружных арках, бакавыя навы — крыжаста-паруснымі. У малітоўнай зале 3 разьбяныя алтары, якія таксама нясуць у сабе рысы неаготыкі і неараманікі. У галоўным алтары-трыфорыуме стаіць фігура Пана Езуса, яе нішу запаўняюць шматлікія воты. Алтар дэкараваны неагатычнымі пінаклямі і спічакамі, у бакавых нішах трыфорыума ўсталяваны паліхромныя фігуры святых апосталаў Пятра і Паўла. Бакавыя алтары двух’ярусныя: у левым змешчаны абраз Езуса Міласэрнага, наверсе — абраз Хросту Пана, у правым — фігура Маці Божай пад абразом св. Тэрэзы.
Касцёльны ўчастак у XIX ст. быў абнесены каменнай пабеленай агароджай з трохпралётнай уваходнай брамай. Справа ад брамы, амаль у куце агароджы, захавалася трох’ярусная званіца (ніжні ярус бутавы, сярэдні цагляны, верхні драўляны пад чатырохсхільным дахам), якая засталася яшчэ ад комплекса драўлянага касцёла і выкарыстоўваецца як сховішча.
Пахаванні
Каля касцёла пахаваны вучоны ў галіне прыродазнаўства, доктар багаслоўя Станіслаў Баніфацый Юндзіл (1761—1847).
Капліца-пахавальня Шукевічаў узведзена на захад ад касцёла, тут быў пахаваны вядомы археолаг, этнограф, краявед і фалькларыст Вандалін Шукевіч (1852—1919).
Герб Крупак
Герб Крупак — геральдычны знак горада Крупак (Мінская вобласць, Беларусь).
Апісанне
Блакітнае поле іспанскага шчыта перасякае сярэбраны хвалісты пояс, які сімвалізуе раку і падзяляе шчыт на дзве часткі. У верхняй частцы сярэбранае кола вадзянога млына, у ніжняй -- сярэбраная сцябло травы Крупкі дуброўнай з залатымі кветкамі. Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 22 чэрвеня 1999 года пад № 35.
Рака
Выказвалася думка пра паходжанне назвы горада ад рэчкі Крупкі (Крупенiцы, Курнееўкі), якая цяпер працякае праз горад і ўпадае ў Бобр, быццам гідронім Крупка ў старабеларускай мове меў значэнне  'кароткі, незамярзалы рачны прыток' , а Крупка была менавіта такой да маштабнай меліярацыі. Аўтары засноўваюць сцвярджэнне на аналогіі, на іх думку, назвы многіх паселішчаў у рэгіёне паходзіць ад гідронімаў, прыкладамі яны даюць вёскі Начу на рацэ Начы, Еленку на Еленцы, Мажаны на Можы, Свiрыдаўку на Свiрыдаўцы, Плісу на Плісе, пасёлак Бобр на Бабры. Аднак, Гістарычны слоўнік беларускай мовы ведае слова крупка ў адзіным значэнні  'дробназярністая соль'. Паходжанне ж тапонімаў трэба разглядаць паасобку і ў гістарычным кантэксце, бо зваротная з'ява -- названне ракі ад паселішча на ёй, была настолькі ж распаўсюджаная.
Вадзяны млын
На думку аўтараў вадзяны млын быў візітнай карткай мястэчка Крупкі на працягу XVII—XIX стагоддзяў. Упершыню ён згадваецца ў тарыфе падымнага падатку Аршанскага павета за 1667 год, згадваецца і пазней -- у 1765, 1812, 1859 гадах. Слоўнік геаграфічны Каралеўства Польскага і іных краёў славянскіх 1880 года выдання паведамляе: «У мястэчку Крупцы губерні Магілёўскай на Бабры ёсць млыны, на якіх вырабляецца найдалікатнейшая мука пшанічная і пад назвай Крупецкай альбо Крупчаткі развозіцца да найгалоўнейшых гарадоў».
Трава-кветка
Травяністая расліна Крупка дуброўная расце па берагах Бабра і Крупеніцы і ў ваколіцах горада. Найменне расліны супадае з імем ракі і горада, што падалося складальнікам герба вартым змяшчэння як "галінкі" на гербе горада.
Герб Заслаўя
Герб Заслаўя — геральдычны знак горада Заслаўя, Мінскага раёна Мінскай вобласці Беларусь.
Апісанне
У чырвоным полі іспанскага шчыта залаты трызуб Ізяслава Уладзіміравіча. Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 6 жніўня 1999 года № 36.
Карасор
Карасор — тапонім:
Гляйхшальтунг
Гляйхшальтунг (Gleichschaltung, арыгінальнае гучанне, ад Gleich — роўны, аднолькавы і Schaltung — схема, падлучэнне, уключэнне) — тэрмін, які выкарыстоўваўся нацыянал-сацыялістамі ў Германіі для абазначэння захопу кантролю над грамадскімі і палітычнымі працэсамі. На практыцы гляйхшальтунг уяўляў сабой гвалтоўнае ўцягванне ў сістэму нацысцкай ідэалогіі, палітыкі, кіравання, быў уведзены для барацьбы з плюралізмам і індывідуалізмам. Тэрмін вынайдзены рэйхсміністрам юстыцыі Францам Гюртнерам і ўпершыню выкарыстаны 31 сакавіка 1933 года ў назве Першага закона аб гляйхшальтунгу (папярэдні закон аб уцягванні зямель у імперыю) (Erstes Gleichschaltungsgesetz, Vorläufiges Gesetz zur Gleichschaltung der Länder mit dem Reich), згодна з якім нямецкія землі пазбаўляліся суверэнітэту на карысць вертыкалі.
Пад лозунгам гляйхшальтунга былі праведзены і многія іншыя прававыя пераўтварэнні, напрыклад, быў прыняты закон аб прызнанні НСДАП публічна-прававой карпарацыяй (Закон аб забеспячэнні адзінства партыі і дзяржавы ), былі сумешчаныя пасады рэйхспрэзідэнта і рэйхсканцлера (Закон аб чале Германскай імперыі ).
Гляйхшальтунг меў на ўвазе і масіўную ідэалагічную працу, у першую чаргу сярод моладзі, якая ўключаецца ў падуладныя нацыстам аб’яднанні і саюзы, прапагандаваўся адмова ад індывідуальных памкненняў і ажыццяўленне ў жыццё установак кіруючага рэжыму, укараняўся яго ідэалогія (гл., напрыклад, гітлерюгенд або Нацыянал-сацыялістычны саюз студэнтаў Германіі).
Звышзадачай гляйхшальтунга было стварэнне грамадства, лаяльнага рэжыму, гатовага прытрымлівацца ўказанням кіруючай вярхушкі і, акрамя таго, ажыццяўляе самакантроль — малейшую праяву апазіцыйных настрояў павінна было спыняцца без якіх-небудзь указанняў зверху.
Папак
Папак (, у позняй арабамоўнай літаратуры Бабак, ад араб. Bəbəg) — персідскі дзяржаўны дзеяч.
Папак да 200 года быў царом Хіра, невялікага гарадка на возеры Бактэган у Персіі. Затым Папак атрымаў ад свайго сюзерэна цара Гачіра Істахр і для свайго малодшага сына Ардашыра пасаду начальніка горада Дарабгерд. Яго старэйшы сын Шапур атрымаў у спадчыну трон, аднак Ардашыр зрынуў свайго брата ў 220 г.
Габрыэль Гансалес Відэла
Габрыэль Гансалес Відэла (Gabriel González Videla:, Ла-Серэна — , Сант’яга) —чылійскі палітычны дзеяч, займаў пасаду прэзідэнта Чылі ў 1946—1952 гадах. Да абрання на пост прэзідэнта займаў пасады сенатара, дэпутата, пасла Чылі ў Францыі (1939—1941), Партугаліі (1941—1942) і Бразіліі (1943—1944), пастаяннага прадстаўніка Чылі ў ААН.
Чэмпіянат Беларусі па валейболе сярод жанчын 2017/2018
Чэмпіянат Беларусі па валейболе сярод жанчын 2017/2018 — 27-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па валейболе сярод жанчын.
Вертляніцавыя
Вертляніцавыя (Monotropoideae) — падсямейства кветкавых раслін сямейства.
Раней у некаторых сістэмах класіфікацыі вылучалася ў самастойнае сямейства Monotropaceae.
Класіфікацыя
Падсямейства ўключае ў сябе 14 родаў у трох трыбах:
Валерый Аляксандравіч Сянько
Валерый Сянько (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Іслач».
Клубная кар’ера
Пачынаў займацца футболам у родных Баранавічах, а ва ўзросце 12 гадоў трапіў у структуру салігорскага «Шахцёра». З 2014 года пачаў выступаць за дубліруючы склад салігорцаў, на наступны год замацаваўся ў камандзе. У 2017 годзе стаў часам прыцягвацца да асноўнай каманды, аднак так і не згуляў за яе.
Са студзеня 2018 года праходзіў прагляд у мінскім «Промні» і ў лютым быў арандаваны сталічным клубам да канца сезона 2018. Сезон 2018 пачынаў у дублі «Промня». 14 мая 2018 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы ў стартавым складзе ў матчы супраць мінскага «Дынама» (1:3). У далейшым працягваў часам з’яўляцца ў асноўнай камандзе, пераважна выходзяы на замену. У снежні 2018 года вярнуўся з арэнды ў Салігорск, аднак у студзені 2019 года пакінуў каманду.
У ліпені 2020 года па пагадненні бакоў разарваў кантракт са «Славіяй» і неўзабаве далучыўся да дзяржынскага «Арсенала». У студзені 2021 года падоўжыў кантракт з дзяржынскім клубам. Па выніказ сезона 2021 дапамог «Арсеналу» выйсці ў Вышэйшую лігу. У сезоне 2022 працягваў рэгулярна з’яўляцца ў асноўным складзе дзяржынскага клуба ў Вышэйшай лізе.
У студзені 2023 года, пасля таго як «Арсенал» выбыў у Першую лігу, адправіўся на прагляд у «Іслач» і у выніку падпісаў кантракт.
Міжнародная кар’ера
26 сакавіка 2019 года згуляў сваю адзіную сустрэчу за моладзевую зборную Беларусі, калі выйшаў у стартавым складзе ў таварыскім матчы супраць Літвы (1:0).
Свята-Пакроўская царква (Ёдчыцы)
Архітэктура
Драўляная царква пабудавана ў 1801 г. ў цэнтры вёскі на штучным насыпе на высокім бутавым фундаменце. У 1856 г. капітальна адрамантавана на сродкі ўладальніка маёнтка князя Радзівіла, рэканструявана ў пачатку 20 ст.
Крыжовая ў плане, трохчасткавай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі: прамавугольны ў плане бабінец са званіцай над ім, купалападобны асноўны аб'ём і апсіда з бакавымі прыбудовамі. Двухярусная шатровая званіца (васьмярык на чацверыку), васьмігранны светлавы барабан асноўнага аб'ёму, вальмавы дах апсіды, двухсхільны ганак галоўнага ўвахода завершаны цыбулепадобнымі галоўкамі на васьмігранных шыйках.
Інтэр'ер
У інтэр'еры плоская столь і светлавы барабан апіраюцца на сцены з дапамогай скляпеністых ветразяў. Апсіда вылучана шырокім прасветам і невысокім 1-ярусным іканастасам на 7 абразоў.
Энрыке Пенья Ньета
Энрыке Пенья Ньета (Enrique Peña Nieto; нар., Атлакамулька) — мексіканскі палітык, былы прэзідэнт Мексікі (1 снежня 2012 года — 1 снежня 2018 года). У 2005—2011 гадах быў губернатарам штата Мехіка. Прадстаўнік Інстытуцыйна-рэвалюцыйнай партыі.
З пачатку 90-х гадоў займаў розныя пасады ў складзе ўрада штата Мехіка, у 1993-98 гадах кіраваў апаратам Сакратарыята эканамічнага развіцця штата. У 1999—2000 гадах быў намеснікам сакратара ўрада, у 2000-02 гадах узначальваў Інстытут сацыяльнай бяспекі штата Мехіка і муніцыпалітэтаў, быў віцэ-прэзідэнтам савета па комплексным развіцці сям’і. У 2003-04 гадах быў дэпутатам мясцовага парламента. У 2005 годзе стаў адзіным кандыдатам ад Інстытуцыйна-рэвалюцыйнай партыі і Партыі зялёных на выбарах у губернатары штата Мехіка і перамог на іх, набраўшы 49 % галасоў. На пасадзе губернатара надаваў асаблівую ўвагу будаўніцтву хуткасных аўтадарог і развіццю грамадскага транспарту для паляпшэння сувязі штата з федэральнай акругай Мехіка, а таксама развіццю аховы здароўя.
У канцы 2011 года сышоў з пасады губернатара і зарэгістраваўся кандыдатам у прэзідэнты. Іншыя магчымыя кандыдаты ад ІРП знялі свае кандыдатуры, і Пенья стаў адзіным кандыдатам ад партыі. Перамог на выбарах, набраўшы 38,21 % галасоў (у Мексіцы не праводзіцца другі тур).
Ян Петр Ёрдан
Ян Петр Ёрдан (Jan Petr Jordan; 15 лютага 1818, Чэшкецы (цяпер у складзе камуны Гёда), Каралеўства Саксонія — 20 мая 1891, ) — нямецкі філолаг-славяназнавец, па паходжанні серб-лужычанін.
Біяграфія
Нарадзіўся 15 лютага 1818 года ў сербалужыцкай вёсцы Чэжкецы. У 1830 годзе паступіў у Лужыцкую семінарыю ў Празе, якую скончыў у 1836 годзе, пасля чаго да 1840 вывучаў тэалогію ў Карлавым універсітэце, вучыўся таксама ў Вацлава Ганкі. У 1837 г. апублікаваў першы артыкул аб лужыцкіх сербах, у 1841 г. надрукаваў «Граматыку сербавендскай мовы ў Верхняй Лужыцы» (Grammatik der wendisch-serbischen Sprache in der Oberlausitz). У наступным годзе па палітычных матывах вымушаны быў пакінуць Прагу і пасяліўся ў Лейпцыгу, дзе ў 1843 годзе заснаваў першы нямецкі часопіс, прысвечаны вывучэнню руху славянаў: «Jahrbücher für slavische Literatur, Kunst und Wissenschaft». У 1841 годзе быў адным з ініцыятараў выдання літаратурнай газеты «Jutnička», якая ў чэрвені 1842 г. была ператворана ў штотыднёвік «Tydźenska Nowina». Чытаў у Лейпцыгскім універсітэце лекцыі па славяназнаўству. З 1843 года выдаваў у Лейпцыгу навуковы часопіс «Jahrbücher für slavische Literatur, Kunst und Wissenschaf». Апублікаваў «Гісторыю рускай літаратуры» (Geschichte der russischen Literatur; 1846), выдаў чэшска-нямецкі і польска-нямецкі слоўнікі. Пад яго імем выдаў некалькі сваіх твораў чэшскі пісьменнік Клацэль.
Акінак
Акіна́к (ἀκινάκης) — зброя колюча-сякучага прызначэння, кароткалязовы меч ці кінжал даўжынёй 17-40 см.
Былі найбольш распаўсюджаны ў скіфай у VI — III ст. да н.э. Меў выдатныя колючыя ўласцівасці і дастатковую масу (да двух кілаграмаў) для нанясення сякучых удараў. Акінакі кавалі з адной нарыхтоўк жалеза. Клінкі былі часцей за ўсё двухлязовыя, рэдка — адналязовыя. Па форме маглі быць вузкія трохвугольныя падоўжаныя альбо прамыя з паралельнымі лёзамі і кароткім вастрыём. Дол, як правіла, адсутнічаў. Меў сэрцападобнае перакрыжаванне і плоскае наверша ў выглядзе папярочнага кароткага бруска ці паўмесяца. Разам з пэўнай разнавіднасцю трэнзеля, акінак з’яўляўся адным з элементаў так званай скіфскай трыяды — комплексу прадметаў, характэрных для скіфскай культуры. Археалагічныя знаходкі акінкаў і іншых складнікаў трыяды дазваляюць прасачыць засведчанае Герадотам і Дыядорам пранікненне ўсходне-іранскіх «царскіх скіфаў» праз Пярэднюю Азію і Каўказ да Паўночнага Прычарнамор’я.
Беларусь
У Беларусі вядомы дзве знаходкі, абедзве каля в. Асарэвічы Брагінскага раёна: першую выкапала В. М. Мельнікоўская ў 1957 годзе, другую М. І. Лашанкоў у 2007 годзе. Апошні акінак меў агульную даўжыню каля 32 см, ромбападобнае ў сячэнні лязо даўжынёй 22 см, антэннае наверша пашкоджана карозіяй. Абодва належылі да Мілаградскай археалагічнай культуры.
Каталіцкія могілкі (Ліда)
Старыя каталіцкія могілкі — могілкі ў Лідзе, размешчаныя па праспекце Перамогі.
Гісторыя
У 1805 г. ксёндз Вінцэнт Нарбут, пробашч i дэкан лідскі, пабудаваў тут досыць вялікую драўляную капліцу, якую высвяціў у гонар Св. Барбары, панны i мучаніцы, як патронкі добрай смерці, абраз гэтай святой знаходзіўся ў вялікім алтары. Пасля скасавання ў Лідзе касцёла кармелітаў i пажару касцёла піяраў, падчас рамонту Фары, з дазволу дыяцэзіяльных уладаў, сюды былі часовы перанесеныя парафіяльныя набажэнствы. Ад пачатку могілкі не мелі дакладна акрэсленых межаў, аднак каля 1840 г. на сродкі пані Клары Якавіцкай, як належала па прадпісанні, могілкі былі акапаны ровам i агароджаны невысокім валам. Роў i вал, аднак, не баранілі могілкі ні ад быдла, якое пасвілася побач, ні ад непажаданых асоб. У 1848 г. была грунтоўна рэстаўравана капліца. У 1885 г. Стэфан Буткевіч, былы маршалак Лідскага павета пабудаваў новую, ашаляваную i крытую гонтам званіцу. Званіца мела два званы: адзін вагой у пуд, другі — 30 фунтаў (12 кг). Званіца добра бачна на нямецкім малюнку 1917 г. У 1927 г. званіца ўжо была ў вельмі дрэнным стане.
У 1905 г. невядомы злачынец падпаліў капліцу, але пажар быў патушаны. У капліцы калісьці быў стары арган, перанесены сюды з Фары, у 1904 г. гэты арган перададзены філіі ў Крупава, дзе ён згарэў разам з касцёлам у 1919 г. У 1928 г. быў зацверджаны новы праект драўлянай капліцы, але ён не быў рэалізаваны. У 1929 г. студэнтам архітэктуры К. Раствароўскім распрацаваны новы праект які атрымаў добрыя водгукі ад спецыялістаў. Вельмі павольнае будаўніцтва капліцы пачалося ў 1930 г. Толькі ў 1937 г. пабудова была пакрыта дахам, але да 1939 г. работы не былі скончаны. У 2000—2003 гг. быў праведзены грунтоўны рамонт, унутраная атынкоўка, устаўлены вокны і дзверы і інш.
На могілках здаўна стаяў драўляны шпіталь, пасля зруйнавання якога жабракі не мелі дзе жыць. Дзева Марыя Ле Форт, гувернантка, адпісала для тутэйшых жабракоў 66 рублёў срэбрам. Кс. Юзафат Вайшвіла, лідскі экс-піяр, які дажываў у лідскай парафіяльнай плябані, дадаў яшчэ 150 рублёў, i за гэтыя грошы ў 1845 г. пабудавалі новы драўляны шпіталь. У 1856 г. тут жылі 12 жабракоў. Калі гэты шпіталь струхнеў, пані Ласковіч пабудавала за агароджай могілак драўляны шпіталь, які існаваў яшчэ пры канцы 1930-х гг.
Карасор (возера)
Карасо́р  — горка-салёнае возера ў Каркаралінскім раёне Карагадзінскай вобласці Казахстана, ва ўсходняй частцы Казахскага драбнасопачніка, за 140 км у напрамку на ўсход ад горада Караганда, за 45 км на поўнач ад горада Каркаралінск , за 4 км ад сяла Каянды.
Плошча паверхні возера 155 км² (вагаецца да 250 км²). Даўжыня возера 43,5 км, найбольшая шырыня 7,3 км. Глыбіні да 5 м (да 2,5 м, сезонныя ваганні да 0,5 м ). Аб’ём вады 0,13 км³. Плошча вадазбору 8740 км². Берагі возера высокія, месцамі пакатыя, пясчана-галечныя, гліністыя, пясчаныя, месцамі скалістыя. На скалістых участках вышыня берагоў дасягае 25 м. На возеры два востравы — Жумырткалы і Аралтабэ. У возера ўпадаюць 14 рэк і ручаёў, у тым ліку рэкі Карасу і Талды. Дно возера высцілае іл з утрыманнем серавадароду. Замярзае ў лістападзе, вызваляецца ад лёду ў красавіку.
Рапа і іл з возера выкарыстоўваюцца ў медыцынскіх мэтах.
Палац Ардашыра
Палац Ардашыра або Атэш-Кадэх (آتشکده) — адна з рэзідэнцый першага сасанідскага цара Ардашыра, выбудаваная ім поплеч крэпасці Галех-Дахтар прыблізна ў 224 годзе. Руіны — у наваколлях сучаснага Фірузабада (вобласць Фарс).
Нароўні з Сервестанскім палацам уяўляе вялікая цікавасць як адзін з нешматлікіх захаваных помнікаў сасанідскай архітэктуры. Разваліны займаюць участак памерам 105 на 55 метраў. У старажытнасці перад палацам меўся штучны вадаём.
У 1997 г. улады Ірана прапанавалі ЮНЕСКА уключыць Атэш-Кадэх разам з Галех-Дахтарам у спіс аб'ектаў Сусветнай спадчыны.
Геза Кадаш
Геза Кадаш (Kádas Géza; — ) — венгерскі плывец, прызёр Алімпійскіх гульняў, чэмпіён Еўропы.
Геза Кадаш нарадзіўся ў 1926 годзе ў Эгеры. У 1947 годзе заваяваў срэбны медаль чэмпіянату Еўропы. У 1948 годзе на Алімпійскіх гульнях у Лондане заваяваў бронзавы медаль на дыстанцыі 100 м вольным стылем і срэбны медаль у эстафеце 4×200 м вольным стылем. Таксама ён выступіў на дыстанцыі 400 м вольным стылем, але там быў толькі 4-м. У 1952 годзе ўзяў удзел у Алімпійскіх гульнях у Хельсінкі, але не заваяваў медалёў. У 1954 годзе стаў уладальнікам залатога і бронзавага медалёў чэмпіянату Еўропы.
Мідас
Мідас (Μίδας, ?—691 г. да н.э.) — валадар Старажытнай Фрыгіі, герой старажытнагрэчаскай міфалогіі.
Гістарычная асоба
Мідас валадарыў у Фрыгіі ў другой палове VIII - пачатку VII ст. да н. э. Яго імя сустракаецца ў фрыгійскіх надпісах VII ст. У асірыйскіх крыніцах VIII - VII стст. ён вядомы як Міта. Каля Гордзіяна знаходзіцца курган Мідаса, у якім археолагі знайшлі каштоўныя прадметы мінуўшчыны. Герадот паведамляў, што Мідас быў першым малаазіяцкім кіраўніком, які прынёс дары храму Апалона ў Дэльфах.
Паводле гістарычных запісаў, у 691 г. да н.э. Мідас прайграў бітву кімерыйцам і скончыў жыццё самагубствам.
Міфічная асоба
Згодна другому казанню, Мідас быў суддзём на музычным змаганні паміж Апалонам і Панам і прысудзіў перамогу Пану. За гэта Апалон зрабіў вушы фрыгійскага валадара як у асла. Мідас схаваў іх пад капялюшам, але пра тое даведаўся цырульнік. Мідас загадаў пакараць цырульніка смерцю. Аднак на месцы забойства вырас трыснёг, які шэптам паведаміў пра асліныя вушы ўсяму свету.
General Cup (снукер)
General Cup — нярэйтынгавы турнір па снукеры. Ён быў заснаваны ў 2004 годзе, пасля чаго праходзіў у 2009, а з 2011 года праводзіцца штогод у «General Snooker Club» ў Ганконгу.
У 2015 годзе турнір праходзіў на працягу шасці дзён у сярэдзіне лістапада, а ў апошнюю суботу быў згуляны фінальны двубой спаборніцтва.
Сезон 2014 ФК Шахцёр Салігорск
У 2014-м годзе футбольны клуб «Шахцёр» з Салігорска прымаў удзел у чатырох афіцыйных турнірах:
Ігракі
=
General Cup (снукер)
Пераможцамі сямі розыгрышай «General Cup» станавіліся сем розных снукерыстаў, бо ніводны ігрок не перамагаў на гэтым спаборніцтве двойчы. Рыкі Уолдэн тры разы выходзіў у фінал, перамогшы ў 2009 годзе і пацярпеўшы паразы ў 2011 і 2012 гадах, а аўстраліец Ніл Робертсан быў у фіналах двух розыгрышай, стаўшы пераможцам у 2012 годзе і саступіўшы ў вырашальным паядынку ў 2013. Дзеючым пераможцам турніру з’яўляецца Марка Фу, які атрымаў перамогу з пятай спробы ў 2015 годзе.
Вынікі ігракоў на ўсіх розыгрышах турніру
Ніжэй прадстаўлены вынікі ўсіх ігракоў, якія хаця б адзін раз выступалі на General Cup, на ўсіх розыгрышах турніру.
Сезон 2014 ФК Шахцёр Салігорск
Ігракі
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Заўвагі
Прыйшлі ў клуб
* З арэнды
Пакінулі клуб
* У арэнду
Цыбуля мядзведжая
Відавы эпітэт ursinum паходзіць ад ursus — «мядведзь». Гэта захавалася і ў беларускай назве. У Германіі чарамша вядомая пад назвай Bärlauch — мядзведжая зялёная цыбуля. Паколькі чарамша з’яўляецца адной з самых ранніх крыніц вітамінаў у лесе (яе збіраюць у красавіку — маі), мядзведзь, які прачнуўся пасля зімовай спячкі, ласуецца травой і хутка аднаўляе свае сілы.
Лісце выкарыстоўваюць у ежу ў сырым і марынаваным выглядзе, у гарачых стравах, у хлебе і пірагах.
Біялагічнае апісанне
Цыбуліна падоўжаная, таўшчынёй каля 1 см, з абалонкамі, якія расшчапляюцца на паралельныя валокны. Цыбуліна не прымацаваная да карэнішча.
Сцябло трохграневае, вышынёй 15-50 см, ля аснавання апранутае похвамі лісця.
Лісце трохі карацей сцябла, шырокае, з ланцэтнай або падоўжна-ланцэтнай пласцінкай, паступова звужанай у чаранок, шырынёй 3-5 см. Чаранок вузкі, удвая перавышае па даўжыні пласцінку або роўны ёй.
Плод — шарападобная трохгранная каробачка з шырокімі зваротна-сэрцападобнымі створкамі.
Насенне чорнае, амаль шарападобнае.
Таксанамія
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да, пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род быў выдзелены ў асобнае сямейства  , аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства.
Пашырэнне
Цыбуля мядзведжая распаўсюджана ў Цэнтральнай Еўропе (Аўстрыя, Бельгія, Чэхія, Славакія, Германія, Венгрыя, Нідэрланды, Польшча, Швейцарыя), Паўночнай Еўропе (Данія, Фінляндыя, Ірландыя, Нарвегія, Швецыя, Вялікабрытанія), Паўднёвай Еўропе (Румынія, Балгарыя, Югаславія, Грэцыя, Італія (уключаючы Сіцылію), Францыя (уключаючы Корсіку), Іспанія), на Украіне, у Беларусі, на Каўказе (Арменія, Азербайджан, Грузія, Перадкаўказзі) і ў Турцыі.
У Беларусі трапляецца спарадычна па ўсёй тэрыторыі, находзіцца ў асобных лакалітэтах і астраўных участках росту на паўночна-ўсходняй мяжы арэала.
У дзікім выглядзе можа расці аж да тундравай зоны.
Месцы росту: шыракалістыя і шыракаліста-хваёвыя лясы ў далінах невялікіх ручаёў і рэчак, сярод балот, поймавыя дубравы і чорнаалешнікі, забалочаныя беразнякі. Расце вялікімі групамі, зрэдку ўтварае суцэльныя зараснікі на плошчы да некалькіх гектараў.
Большай часткай расце ў цяністых лясах у далінах паблізу рэк, радзей культывуецца як садовая расліна.
Асаблівасці біялогіі
Эфемероід. Цвіце ў маі-чэрвені, пладаносіць у чэрвені-ліпені. У канцы ліпеня заканчвае вегетацыю. Размнажэнне насеннае і вегетатыўнае.
Шкоднікі
Лісце чарамшы пашкоджваецца сярод іншых лічынкамі.
Хімічны склад
Лісце, сцеблы і цыбуліны валодаюць моцным часночным пахам дзякуючы ўтрыманню гліказіда алііна і эфірнага алею. У расліне шмат аскарбінавай кіслаты (у лісці да 0,73, у цыбулінах — да 0,10 %). Чым вышэй у гарах расце чарамша, тым большае ўтрыманне вітаміна C у расліне. У склад эфірнага алею ўваходзяць вінілсульфід, і альдэгіды неўстаноўленай будовы. Акрамя таго ва ўсіх частках расліны маецца бялок, фруктоза, мінеральныя солі, фітанцыды, лізацым, каратын.
Значэнне і ўжыванне
Дэкаратыўная, лекавая, меданосная і харчовая расліна.
Чарамшу вырошчваюць як культурную расліну, але часцей збіраюць дзікарослую. Масавы збор чарамшы можа прывесці да знясілення прыродных рэсурсаў.
Лісце чарамшы падобнае з лісцем атрутных раслін і відаў роду, таму пры зборы патрабуецца некаторая акуратнасць.
Размнажаецца насеннем (магчыма, але амаль не практыкуецца развядзенне цыбулінамі).
Найбольш смачнае лісце, выгадаванае пры тэмпературы 12-17 ° C. Пры тэмпературах вышэй за 20 °C смакавыя якасці, як і ва ўсіх цыбульных, пагаршаюцца, асабліва пры сухім надвор’і.
Не рэкамендуецца для адкорму жывёлы, паколькі мяса набывае непрыемны прысмак, а малако — чырвона-жоўтую афарбоўку.
Ужыванне ў кулінарыі
У ежу ўжываюць сцябло, лісце і цыбуліну расліны. Лісце чарамшы звычайна збіраюць вясной, да цвіцення. На смак лісце чарамшы нагадваюць зеляніну часнаку і цыбулі, яны багатыя вітамінам C.
Сабраную траву выкарыстоўваюць у свежым выглядзе як вострую прыправу ў салаты, супы, гародніну, як начынне для пірагоў. Траву квасяць, соляць і марынуюць, сушыць яе не рэкамендуецца, паколькі ў такім стане чарамша губляе частку сваіх каштоўных якасцяў.
На Каўказе пераважна чарамшу выкарыстоўваюць у гарачых стравах, а сырыя цыбуліны, якія збіраюць таксама да цвіцення, ядуць з хлебам і соллю. У Германіі з чарамшы таксама пякуць хлеб (Bärlauchbrot ) і пірагі (Bärlauchkuchen), выкарыстоўваюць у гарачых стравах, дадаюць замест базіліка ў асаблівы від песта (Bärlauchpesto).
Ужыванне ў медыцыне
Мядзведжая цыбуля павышае апетыт, павялічвае сакрэцыю стрававальных залоз, ўзмацняе маторную функцыю кішачніка. Акрамя таго, расліна валодае бактэрыцыдным, фунгіцыднымі і супрацьцынготным дзеяннем.
Чарамша валодае супрацьгліставым і антымікробным дзеяннем (дзякуючы высокаму ўтрыманню фітанцыдаў). Рэкамендуецца ўжываць яе пры цынзе і атэрасклерозе, у народнай медыцыне ўжываецца тысячагоддзямі, у тым ліку пры ліхаманцы, як супрацьгліставы і антымікробны сродак, пры розных кішачных інфекцыйных захворваннях. У Старажытным Рыме і ў Сярэднявеччы чарамша лічылася добрым сродкам для ачышчэння страўніка і крыві. У старадаўніх медыцынскіх трактатах чарамша згадваецца як надзейны ахоўны сродак падчас эпідэмій чумы, халеры і іншых заразных хвароб. Настоем з чарамшы лечацца пры ліхаманцы, кашлі, бранхіце, рэўматызме і радыкуліце. Яго можна прымаць унутр, шаравацца ці рабіць прымочкі.
Са старажытных часоў мядзведжая цыбуля была вядома як супрацьсклератычны сродак, здольны «падтрымліваць мужнасць». Чарамша перашкаджае назапашванню халестэрыну ў крыві, стымулюе сардэчную дзейнасць, зніжае крывяны ціск і спрыяе нармалізацыі абмену рэчываў.
Традыцыі, звязаныя з чарамшой
У нямецкім горадзе (на рацэ Некар) штогод праводзіцца шэраг мерапрыемстваў пад назвай «Эбербахскі фестываль чарамшы» («Eberbacher Bärlauchtage»), прысвечаных чарамшы і яе выкарыстанню ў кулінарыі.
Этымалогія
Лінгвісты лічаць, што назва чарамша верагодна роднасна назве чаромха.
Ханс Блікс
Ханс Марцін Блікс (Hans Martin Blix; нар. 28 чэрвеня 1928, Упсала, Швецыя) — шведскі палітык і дыпламат. Быў міністрам замежных спраў Швецыі (1978—1979), генеральным дырэктарам МАГАТЭ (1981—1997) і кіраўніком ЮНМОВІК (2000—2003).
Свабода, роўнасць, братэрства
Свабода, роўнасць, братэрства (Liberté, Égalité, Fraternité, першапачаткова — «Свабода, роўнасць, братэрства або смерць!») — дэвіз Вялікай французскай рэвалюцыі, шырока вядомы левы лозунг. З'яўляецца дзяржаўным дэвізам Францыі і Гаіці. Таксама з'яўляецца адным з дэвізаў масонства.
Гісторыя
Хоць дэвіз паходзіць з часоў Французскай рэвалюцыі, ён стаў афіцыйным дэвізам Трэцяй рэспублікі толькі ў канцы 19 стагоддзя.
У часы нямецкай акупацыі Францыі падчас Другой сусветнай вайны гэты дэвіз быў заменены на іншы «Travail, famille, patrie» (праца, сям'я, радзіма) па прапанове маршала  Петэна, які стаў кіраўніком новага  Вішысцкага ўрада Францыі шляхам канстытуцыйнага перавароту ў 1940 годзе. Пэтэн ўзяў гэты дэвіз ад Французскай сацыяльнай партыі палкоўніка дэ ла Рока.
Пасля захопу ўлады Часовым урадам Французскай Рэспублікі быў адноўлены рэспубліканскі дэвіз Liberté, égalité, fraternité, які паслядоўна ўключаўся ў французскія канстытуцыі 1946 і 1958 гадоў.
Роўнасць
Другое слова дэвізу — роўнасць — азначае, што ўсе роўныя перад законам:
Братэрства
Трэцяе слова дэвізу — братэрства — вызначана ў Дэкларацыі правоў і абавязкаў чалавека і грамадзяніна 1795 года:
Міхал Горнік
Біяграфія
Міхал Горнік нарадзіўся ў 1833 годзе ў вёсцы Ворклецы (Worklecy, Räckelwitz) пад Каменцам у Верхняй Лужыцы, пасля заканчэння сярэдняй школы ў Баўтцене ў 1847 годзе паступіў у Лужыцкую семінарыю ў Празе. Адначасова навучаўся таксама ў Маластранскай гімназіі і на багаслоўскім факультэце Карлавага універсітэта. У перыяд навучання ў Празе быў членам, а затым і старастам студэнцкага гуртка «Сербаўка», які дзейнічаў пры Лужыцкай семінарыі. У 1852 годзе апублікаваў на старонках газеты «Tydźeńske Nowiny» свой першы літаратурны твор «Brancelej». Падчас навучання ў Празе, апублікаваў у літаратурным часопісе «Kwětki», які выдавала братэрства «Сербаўка», каля 40 вершаў і перакладаў, у тым ліку пераклад на верхнялужыцкую мову «Слова пра паход Ігаравы». У 1856 годзе вярнуўся на радзіму і 24 верасня 1856 года быў пасвечаны ў сан святара. У 1871 годзе быў прызначаны пробашчам касцёла Найсвяцейшай Панны Марыі ў Баўтцэне. Знаходзіўся на гэтай пасадзе да 1890 года. 24 кастрычніка 1890 года быў прызначаны асесарам кансісторыі і канонікам капітула сабора святога Пятра.
У 1850-х гадах Міхал Горнік разам з Янам Смолером займаўся стварэннем і удасканаленнем адзінага верхнялужыцкага правапісу.
З 1860-х гадоў актыўна ўдзельнічаў у культурным і грамадскім жыцці лужыцкіх сербаў. З 1859 года па 1894 год выкладаў верхнялужыцкую мову ў каталіцкім педагагічным вучылішчы ў Баўтцэне. У 1860 годзе ім быў заснаваны сербалужыцкі часопіс «Лужычан» (Łužičan). У 1861 годзе разам з А. Я. Смолерам быў абраны членам-карэспандэнтам Харкаўскага універсітэта. У 1862 годзе з яго удзелам была створана «Таварыства святых Кірылы і Мяфодзія» — аб'яднанне лужыцкіх сербаў-каталікоў, асноўнымі мэтамі якога былі прадстаўленне інтарэсаў лужычанаў у рамках каталіцкай царквы і падтрымка і распаўсюджванне культуры славянскіх меншасцяў. У гэтым жа годзе ім было распачата выданне часопіса Katolski Posoł — царкоўнай газеты славянаў-каталікоў Верхняй Лужыцы, а таксама была апублікаваная хрэстаматыя верхнялужыцкай прозы. У 1858 годзе заснаваў штомесячны літаратурны дадатак «Mĕsačny Přidawk» газеты «Serbske Nowiny», які ў 1860 годзе быў пераўтвораны ў літаратурны часопіс «Łužičan», які стаў друкаваным органам младасербаў. З 1881 года выдаваў часопіс «Сербскі гаспадар» (Serbski Hospodaŕ).
У 1858 годзе стаў сакратаром сербалужыцкага нацыянальнага культурна-асветніцкага таварыства «Маціца Сербская» (Maćica Serbska). З 1873 года выконваў абавязкі намесніка старшыні, а ў 1882 годзе яго абралі старшынёй таварыства. З 1868 па 1894 год быў рэдактарам часопіса «Časopis Maćicy Serbskeje» і з 1880-1882 год — рэдактарам літаратурнага часопіса «Pratyja» на ніжнялужыцкай мове.
У 1889 годзе выпусціў зборнік малітваў і спеваў на верхнялужыцкай мове «Wosadnik» для выкарыстання ў каталіцкіх парафіях.
Памёр 22 лютага 1894 года ў Баўтцэне і быў пахаваны на могілках святога Мікалая каля руін царквы Святога Мікалая побач з магілай Філіпа Рэзака.
Памяць
У 1956 годзе жыхарамі Рэкельвіца усталяваны помнік М. Горніку, у Баўтцэнее і Кроствіцэ у яго гонар названы вуліцы.
Герб Жодзіна
Герб Жодзіна — геральдычны знак горада Жодзіна Мінскай вобласці, Беларусь. Зацверджаны 22 верасня 1998 года.
Гісторыя стварэння
Са здабыццём незалежнасці Беларусью, Жодзіна ўсё болей прымаў міжнародныя дэлегацыі з Германіі, Італіі, Францыі, Расіі, ЗША і іншых краін свету, шырыліся сувязі, здзяйсняліся паездкі ў адказ. У гэтых умовах гарадскі Савет дэпутатаў, каб падкрэсліць палітычны статус Жодзіна як горада абласнога падпарадкавання, а таксама ў мэтах надання завершанасці гарадской атрыбутыцы, у 1998 годзе прымае рашэнне аб зацвярджэнні герба горада.
Быў аб’яўлены конкурс на стварэнне лепшага праекта герба, у якім прынялі ўдзел шматлікія беларускія мастакі і навучэнцы жодзінскіх школ. Лепшымі былі прызнаныя эскізы члена саюза мастакоў Рэспублікі Беларусь Уладзіміра Папсуева.
Рашэннем гарадскога Савета дэпутатаў № 62 ад 22 верасня 1998 праект герба горада быў зацверджаны ўжо 14 кастрычніка 1998 года.
Тлумачэнне
Вядома некалькі тлумачэнняў галоўнай геральдычнай фігуры ў Жодзінскім гербе. Хтосьці лічыць, што яна ўвасабляе Дзеву Марыю, і тым самым выяўляе прамую геральдычную сувязь з гербам Мінска, дзе адлюстраваны канкрэтны біблейскі сюжэт — Ушэсце Дзевы Марыі. Іншыя звязваюць жаночую фігуру то з Божай Маці Фацімскай, у гонар якой у Жодзіне узведзены Рымска-каталіцкі касцёл, то з іконай Божай Маці Збавіцелькі з аднайменнай праваслаўнай царквы. У Міхайлаўскай капліцы ў алтары вісіць абраз Божай Маці Чарнобыльскай, напісаны вядомым беларускім мастаком Аляксеем Марачкіным. Нарэшце, праводзяць паралель паміж жаночым вобразам у гарадскім гербе і постаццю Анастасіі Купрыянавай, маці пяцёх сыноў, якія загінулі пад час Другой Сусветнай вайны, адлюстраванай у знакамітым мануменце ў гонар маці-патрыёткі — адной са славутасцяў горада.
У шчыце, які трымае ў руках жанчына, намаляваныя тры паляўнічых ражкі з муштукамі, накіраванымі ў цэнтр, — гэта родавы герб «Трубы» князёў Радзівілаў — заснавальнікаў Жодзіна.
Аляксандр Васілевіч Гарбатаў
Біяграфія
Нарадзіўся 21 сакавіка 1891 года ў вёсцы цяпер  Іванаўскай вобласці. З сялян. У 1902 годзе скончыў сельскую трохкласную школу. Працаваў у сялянскай гаспадарцы бацькі, на зімовых адыходныз промыслах, на абутковай фабрыцы ў Шуі.
На ваеннай службе з кастрычніка 1912 года, служыў у. Удзельнік Першай сусветнай вайны, ваяваў у Польшчы, у Карпатах, на рацэ Стаход, быў паранены ў баях, за адвагу выраблены ў і ўзнагароджаны  і медалямі.
Грамадзянская вайна і міжваенны перыяд
У РСЧА ўступіў добраахвотнікам у жніўні 1919 года. У Грамадзянскую вайну — чырвонаармеец, камандзір кавалерыйскага ўзвода, эскадрону, з красавіка 1920 года —, са жніўня таго ж года —. Ваяваў супраць войскаў генерала А. І. Дзянікіна, на савецка-польскай вайне, у канцы 1920 года — супраць войскаў С. В. Пятлюры. Член ВКП(б) з 1919 года.
Пасля заканчэння Грамадзянскай вайны, з 1921 года — камандзір 7-га Чарнігаўскага Чырвонае казацтва кавалерыйскага палка на Украіне, з 1928 года — камандзір кавалерыйскай брыгады ў, з 11 студзеня 1933 года — камандзір 4-й Туркестанскай горна-кавалерыйскай дывізіі ў Туркменскай ССР. Скончыў камандныя кавалерыйскія курсы (1926), курсы ўдасканалення вышэйшага камсаставу ў Маскве (1930). 26 лістапада 1935 года прысвоена званне камбрыга. З мая 1936 года — камандзір на Украіне.
Арышт і Калыма
У верасні 1937 года ў ходзе А. В. Гарбатаў быў зняты з пасады «за сувязь з ворагамі народа», накіраваны ў распараджэнне Упраўлення па камандным і начальным складзе РСЧА і выключаны з ВКП(б). У сакавіку 1938 года быў адноўлены ў партыі і прызначаны намеснікам камандзіра 6-га кавалерыйскага корпуса, але ў кастрычніку 1938 года звольнены ў запас і арыштаваны. Падвяргаўся катаванням следчых НКУС, але вінаватым сябе не прызнаў. У сваіх успамінах Аляксандр Васільевіч пісаў :
Допытаў з прыхільнасцю было пяць з прамежкам двое-трое сутак; часам я вяртаўся ў камеру на насілках. Затым дзён дваццаць мне давалі аддыхацца… калі пачалася трэцяя серыя допытаў, як хацелася мне спачатку памерці!
Быў асуджаны 8 мая 1939 года па («контррэвалюцыйныя злачынствы») на 15 гадоў пазбаўлення волі і 5 гадоў паразы ў правах. Пакаранне адбываў у лагеры на, захварэў цынгой.
Вызвалены пасля перагляду справы 5 сакавіка 1941 года. Пасля аднаўлення ў арміі і лячэння ў санаторыях у красавіку таго ж года атрымаў прызначэнне на пасаду намесніка камандзіра на Украіну.
Вялікая Айчынная вайна
У пачатковы перыяд вайны корпус быў перакінуты ў склад на Заходні фронт і ў пачатку ліпеня 1941 года ўступіў у бой у. Быўшы адрэзаным ад корпуса, перападпарадкаваў сабе бязладна адыходныя войскі, змог арганізаваць абарону і чатыры дні ўтрымліваў Ярцава. 22 ліпеня быў паранены і адпраўлены ў Маскву на лячэнне. Пасля лячэння быў залічаны слухачом Курсаў для вышэйшага камсаставу, але да вучобы не прыступіў і па ўласнай просьбе быў адпраўлены на фронт.
1 кастрычніка 1941 года ў Харкаве быў прызначаны камандзірам на Паўднёва-Заходні фронт. Вызначыўся ў ходзе абарончых баёў пад Харкавам, а затым у зімовых наступальных баях, дзе неаднаразова рабіў дзёрзкія рэйды па тылах праціўніка з разгромам яго гарнізонаў. 25 снежня 1941 года было прысвоена званне генерал-маёр (да гэтага часу так і заставаўся ў званні камбрыга). Узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга.
З чэрвеня 1942 года — інспектар кавалерыі Паўднёва-Заходняга фронту, са жніўня — у той жа пасадзе на Сталінградскім фронце. З кастрычніка — намеснік камандуючага на Сталінградскім і Данскіх франтах, удзельнік Сталінградскай бітвы. З красавіка 1943 года — камандзір  ў рэзерве Стаўкі ВГК. Генерал-лейтэнант (28.04.1943).
З чэрвеня 1943 года і да канца вайны — камандуючы 3-й арміяй. Генерал-палкоўнік (29.06.1944). Па-геройску і ўмела дзейнічаў у Арлоўскай, Бранскай,, Беларускай, Усходне-Прускай, Берлінскай аперацыях. За умелае кіраўніцтва 3-й арміяй пры прарыве абароны праціўніка ва Усходняй Прусіі 10 красавіка 1945 года ўдастоены звання Героя Савецкага Саюза.
За час вайны Гарбатаў быў 16 разоў згаданы ў падзячных ў загадах Вярхоўнага Галоўнакамандуючага.
Пасляваенны час
У чэрвені 1945 года пасля гібелі генерал-палкоўніка прызначаны на пасаду каменданта Берліна, таксама змяніў яго на пасадзе камандуючага  на тэрыторыі Германіі. У лістападзе 1945 года прызначаны начальнікам у Мекленбургу і Заходняй Памераніі. З лістапада 1946 года камандаваў іншымі агульнавайсковымі арміямі. З сакавіка 1950 года — камандуючы Асобнай гвардзейскай паветрана-дэсантнай арміяй. У 1954—1958 гадах камандуючы войскамі. Генерал арміі (08.08.1955). З 1958 года — у.
Ганаровы грамадзянін Арла, Гомеля. Аўтар кнігі мемуараў «Гады і войны», у якіх адным з першых у СССР у 1960-х гадах падрабязна распавёў пра рэпрэсіі 1930-х гадоў.
Водгукі таварышаў па службе
Маршал Савецкага Саюза К. К. Ракасоўскі :
Аляксандр Васільевіч Гарбатаў — чалавек цікавы. Смелы, удумлівы военачальнік, гарачы паслядоўнік Суворава, ён вышэй за ўсё ў баявых дзеяннях ставіў раптоўнасць, імклівасць, кідкі на вялікія адлегласці з выхадам у фланг і тыл праціўніку. Гарбатаў і ў побыце паводзіў сябе па-сувораўску — адмаўляўся ад усялякіх выгод, харчаваўся з салдацкага катла.
Маршал Савецкага Саюза А. М. Васілеўскі :
…у памяшканне імкліва ўвайшоў высокі генерал у кавалерыйскай форме. Правільныя рысы твару, праніклівы погляд блакітных вачэй, бездакорная выправа, выразнасць, з якой ён далажыў пра сябе, — усё гэта адразу ж, што мяне да прыбыламу. А яго просьба, выказаная проста, але вельмі энергічна, канчаткова заваявала мяне … Аляксандр прасіў, каб яму даручылі якую-небудзь сур’ёзную баявую справу. Сядзець склаўшы рукі на левым беразе Волгі, калі абстаноўка стала пагрозлівай, ён не мог.
Маршал Савецкага Саюза Г. К. Жукаў :
«У складзе Бранскага фронту найбольш энергічна наступала 3-я армія пад камандаваннем генерала А. В. Гарбатава, які на працягу ўсёй вайны цудоўна спраўляўся з роляй камандуючага арміяй. І можна сказаць: ён цалкам мог бы паспяхова справіцца і з камандаваннем фронтам. Але за яго шчырасць, за рэзкасць меркаванняў ён не падабаўся вышэйшага кіраўніцтва. Асабліва супраць яго быў настроены Берыя, які абсалютна незаслужана пратрымаў яго ў турме некалькі гадоў». .
Наконт рэзкасці і прамалінейнасці А. В. Гарбатава маецца легенда. У снежні 1941 года свайму непасрэднаму камандзіру Кірылу Маскаленку ён заявіў, што па-дурному кідаць нашы палкі ў лабавую атаку на немцаў, калі для гэтага няма аб’ектыўнай неабходнасці. На лаянку адказаў жорстка, заявіўшы, што не дазволіць сябе абражаць. Калі Сталіну даклалі аб гэтым інцыдэнце, той усміхнуўся і сказаў: «Гарбатага толькі магіла выправіць».
Сям’я
Бацька — Васіль Аляксеевіч Гарбатаў (1855—1935).
Маці — Ксенія Акакіеўна Гарбатава (памерла ў 1938 годзе).
У сям’і было 5 сясцёр — Таццяна, Ганна, Марыя, Клаўдзія, Еўдакія (самая малодшая); 5 братоў — Мікалай, Іван, Аляксандр, Георгій, Міхаіл.
У мастацтве
У 1992 годзе пра А. В. Горбатава быў зняты мастацкі фільм «Генерал» (яго ролю выканаў савецкі і беларускі акцёр тэатра і кіно, кінарэжысёр, Заслужаны артыст Беларускай ССР (1982), Народны артыст Беларусі (1996). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1985) і Дзяржаўнай прэміі РФ (1993) Уладзімір Гасцюхін).
Устаноўчы сход
Устаноўчы сход (калька з assemblée constituante) — назва выбарнага органа ў шэрагу краін, які звычайна склікаецца з мэтай вызначэння дзяржаўнага ладу, формы кіравання, а таксама формы адміністрацыйна-тэрытарыяльнай падзелу і прыняцця асноўных законаў (канстытуцыі) краіны.
Барандохт
Барандо́хт, Пурандохт  — кіраўніца (царыца царыц) Эраншахра (старажытная назва Ірана) і Анерана з дынастыі Сасанідаў, кіравала адзін год, з 629 па 630 год. Дачка шаханшаха Хасрова II. Разам з Азармдухт была адной з дзвюх жанчын-кіраўніц Ірана за ўсю гісторыю краіны.
Бітва пад Дашавам
Бітва пад Дашавам — найбольш значная бітва лакальнага падольскага паўстання падчас паўстання 1830—1831 гадоў. Бітва адбылася 14 мая 1831 года паміж большым нерэгулярным атрадам польскіх паўстанцаў пад камандаваннем пенсіянера генерал-маёра Бенедыкта Колышкі (больш за 3000 челавек) з аднаго боку і меншай колькасці расійскіх войск пад камандаваннем генерала Логіна Рота.
Адначасова, маёр Арлікоўскі падрыхтаваў два швадроны і выступіў насупраць расійскай калоне. Хоць атака была паспяхова, падаў загад адступаць, таму што пабачыў, што галоўныя сілы Калышкі не былі яшчэ падрыхтаваныя. Тактычны загад быў дрэнна зразумелы, калі недасведчаныя паўстанцы дачулі яго і пабачылі адступ атрада, якім камандаваў Пабядзінскі, пачалася паніка.
Колышка падрыхтаваў сваё войска, але тады ўпадлі на яго ўцекачы. Бязладзіцы ніхто не мог спыніць. За ўцякаючымі палякамі ішоў расійскі корпус.
Вацлаў Ржавускі загінуў у невядомых акалічнасцях. Гэтым падзеям прысвяціў Юльюш Славацкі «Думу аб Вацлаве Ржавускім».
Ваенныя злачынствы ў ходзе грамадзянскай вайны ў Сірыі
У ходзе ваеннага канфлікту ў Сірыі як прыхільнікі ўрада, так і сілы апазіцыі абвінавачвалі адзін аднаго ў здзяйсненні разнастайных злачынстваў, якія таксама фіксаваліся рознымі праваабарончымі арганізацыямі. Разам з тым, незадаволенасць вылучаліся ў адрас замежных сіл, якія ўдзельнічалі ў вайне, у прыватнасці Расіі і ЗША за празмернае ўжыванне сілы і нанясенне невыбарчых авіяўдараў па жылых кварталах населеных пунктаў.
Урадавыя сілы
Практычна з самага пачатку грамадзянскіх пратэстаў у Сірыі сірыйскія ўлады і сілавыя органы абвінавачваліся ў празмерным ужыванні гвалту і парушэннях правоў чалавека пры падаўленні акцый антыўрадавай апазіцыі. Відавочцы далі сведчанні выкарыстання спецслужбамі снайпераў і прымянення агню на паражэнне супраць удзельнікаў беспарадкаў і звычайных грамадзян. Армія і спецслужбы адмаўлялі параненым дэманстрантам у атрыманні медыцынскай дапамогі, ажыццяўлялі катаванні і збіванні затрыманых, блакавалі дастаўкі медыкаментаў і харчавання ў гарады, якія былі ахоплены пратэстамі.
У 2012 годзе ААН абвінаваціла сірыйскую армію, спецслужбы і праўрадавыя паўваенныя фармаванні «Шабіха» ў бязладных абстрэлах жылых раёнаў, забойствах актывістаў апазіцыі і прымяненні катаванняў. Шэраг парушэнняў правоў чалавека з боку сірыйскіх урадавых сіл кваліфікаваўся як злачынствы супраць чалавечнасці і ваенныя злачынствы.
У жніўні 2017 года член Камісіі ААН па расследаванні падзей у Сірыі Карла дэль Понтэ заявіла, што камісіяй сабрана дастаткова доказаў для асуджэння Башара Асада за ваенныя злачынствы, але стварэнне такога трыбунала не ўяўляецца магчымым з-за наяўнасці ў саюзнай яму Расіі права вета ў Савеце Бяспекі ААН.
Антыўрадавыя групоўкі
Найбольшая колькасць абвінавачванняў тычыцца дзеянняў «Ісламскай дзяржавы», прызнанай на міжнародным узроўні тэрарыстычнай арганізацыяй. У адным з дакладаў ААН ІДІЛ была, у прыватнасці, абвінавачана ў генацыдзе езідаў.
Тэрарыстычнай арганізацыяй таксама прызнана групоўка «Фронт аль-Нусра», канкурэнт папярэдняй. 6 жніўня 2013 года шэраг крыніц са спасылкай на іранскія СМІ паведамілі аб масавым забойстве курдаў, учыненым на поўначы Сірыі баевікамі яе атрадаў. Ахвярамі сталі 450 чалавек, сярод іх 120 дзяцей. Захопліваючы населеныя пункты, тэрарысты выяўлялі ўсіх прадстаўнікоў рэлігійных і этнічных меншасцяў (друзаў, алавітаў, армян, асірыйцаў і інш.) і дзяржслужачых, пасля чаго бязлітасна забівалі іх цэлымі сем’ямі.
Вярхоўны камісар ААН па правах чалавека Наві Пілэй абвінавачвала паўстанцаў у арганізацыі шматлікіх тэрарыстычных актах з ужываннем выбуховых прылад (уключаючы выкарыстанне тэрарыстаў-смяротнікаў), а таксама ў выкарыстанні бежанцаў у якасці «жывога шчыта».
Баевікі незаконных узброеных фарміраванняў у якасці застрашвання мірнага насельніцтва на тэрыторыі, кантраляванай урадам, шырока ўжывалі мінамётныя абстрэлы жылых кварталаў і аб’ектаў жыццезабеспячэння.
Адзначаны шматлікія выпадкі напады апазіцыянераў на супрацоўнікаў дабрачынных, гуманітарных і іншых міжнародных арганізацый, абстрэлаў, выкраданняў і забойстваў.
Паўстанцы выкарыстоўвалі блакаду населеных пунктаў.
У лютым 2016 года Незалежная камісія ААН па расследаванні злачынстваў на тэрыторыі Сірыі апублікавала даклад, у якім заявіла, што злачынствы супраць чалавецтва здзяйсняюцца як урадавымі сіламі, так і «Ісламскай дзяржавай».
Замежныя ўдзельнікі
Авіяцыйная група ПКС Расіі ў Сірыі, паводле справаздач праваабарончых арганізацый і сірыйскай апазіцыі, ажыццяўляла ўдары па месцах дыслакацыі мірнага насельніцтва, сярод якіх жылыя кварталы, медыцынскія ўстановы і школы. Акрамя таго, сцвярджалася аб ужыванні касетных і некіравальных бомбаў пры нападах на густанаселеныя гарадскія раёны. На лета 2019 года SOHR паведамляла аб 8208 мірных грамадзян, якія загінулі падчас расійскіх бамбаванняў.