cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чачэнская мова
Пісьменнасць
Першую пісьменнасць уласна чачэнскай мовы ў 1862 распрацоўваў чачэнскі вучоны Пётр Услар. У пачатку XX стагоддзя была зроблена спроба перавесці чачэнскую пісьменнасць на арабскіую графічную аснову. З утварэннем СССР у 1925 чачэнская мова, як і большасць моў СССР, была перакладзеная на лацінку (у 1938 гэтая азбука стала адзінай для чачэнскай і інгушскай мовы), а ў 1938 — на рускую аснову. Падчас уздыму нацыянальна-вызвольнага руху ў Чачні ў пачатку 1990-х, у 1992 годзе, парламент Ічкерыі прыняў рашэнне аб вяртанні да выкарыстання лацінкі ў якасці пісьменства для чачэнскай мовы. Аднак, пасля фактычнай паразы Ічкерыі ў канцы 1990-х укараненне лацінкі было прыпынена.
Цяпер для чачэнскай мовы выкарыстоўваюць кірылічны алфавіт. Характэрнай рысай чачэнскай кірыліцы (як і многіх іншых каўказскіх моў Расіі) з'яўляецца наяўнасць асаблівай літары - . Яе ўжываюць як асобна, так і ў дыграфах. З-за цяжкасцяў з наборам «палачкі» на практыцы яе часта замяняюць на лацінскую I ці лічбай 1(у нефармальным стылі).
Чачэнскі кірылічны алфавіт:
Чачэнскі лацінскі алфавіт (1991—1999):
Табліца адпаведнасці кірыліцы да сучаснай лацінкі:
Прыклад тэксту
Малітва Ойча наш па-чачэнску: Дада! Хьан цІе сийлахь хуьлда! Хьан олалла тІекхочийла! ХІора дийнахь напха лохьа тхуна. Тхан къиношна гечдехьа, Тхайна декхарийлахь болчарна оха ма-гечдарра. Хьарам лаамна кІел ма дахийтахьа тхо.
Заброддзе (Петрыкаўскі раён)
Забро́ддзе (, Забродье) — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Да 26 верасня 1974 года вёска ўваходзіла ў склад Бобрыкаўскага сельсавета.
Клясаў
Кля́саў (, Клясов) — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Да 26 верасня 1974 года вёска ўваходзіла ў склад Бобрыкаўскага сельсавета.
Прыстань (возера)
Прыстань — возера ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, за 21,5 км на паўднёвы захад ад горада Жыткавічы, за 0,6 км на паўночны ўсход ад вёскі Малешаў. Адносіцца да басейна ракі Прыпяць (знаходзіцца ў яе пойме).
Млынок (Навасёлкаўскі сельсавет)
Млыно́к (, Млынок) — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Да 26 верасня 1974 года вёска ўваходзіла ў склад Бобрыкаўскага сельсавета.
Plus ultra
Plus ultra (у перакладзе з латыні «далей мяжы» ці «за межы») — афіцыйны дэвіз Іспаніі, прыняты Карлам V.
Гісторыя дэвізу звязана з Фердынандам Арагонскім і фарміраваннем іспанскага герба. У 1492 годзе з заваяваннем Гранады завяршылася Рэканкіста, і аб'яднанае каралеўства Кастыліі, Леона і Арагона далучыла да сябе стратэгічна важныя Геркулесавы слупы, якія з'яўляюцца варотамі з Атлантыкі ў Міжземнае мора. Тады ж на гербе Іспаніі з'явіліся Геркулесавы слупы і герб Гранады як сімвалы новых тэрыторый і кантролю над выхадам у Атлантыку.
Аднак, калі Фердынанд дадаваў на герб калоны, дэвіз гучаў інакш: Non plus ultra, гэта значыць «не далей» межаў свету. Паводле грэчаскай легенды, гэты надпіс быў нанесены на геркулесавы слупы ў папярэджанне мараплаўцам. Але пасля адкрыцця Вест-Індыі Калумбам часціца «non» адпала і дэвіз са сцвярджальнага стаў заклічным. І ўжо ў такой форме яго зацвердзіў кароль аб'яднанай Іспаніі Карл V з мэтай разбурыць старажытнае павер'е пра тое, што хаджэнні за Гібралтар небяспечны.
Новыя Галоўчыцы
Но́выя Гало́ўчыцы (, Новые Головчицы) — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
У 1929—1965 гадах цэнтр Новагалоўчыцкага сельсавета.
Non plus ultra
Non plus ultra, таксама nec plus ultra (Не далей межаў; далей няма куды) — лацінскае выслоўе, якое стала ўстойлівым, паводле легенды напісанае на Геркулесавых слупах як перасцярога мараплаўцам, знак дасягнення імі мяжы свету.
Пасля завяршэння рэканкісты і выхаду Іспаніі да Гібралтарскага праліва Фердынанд Арагонскі дадаў да іспанскага герба сімвалічную выяву Геркулесавых слупоў у выглядзе дзвюх калон карынфскага ордара, апавітых стужкай з надпісам «non plus ultra», якую яго ўнук Карл V змяніў на Plus Ultra (Яшчэ далей; далей межаў), апусціўшы адмоўную часціцу «non».
У зыходным відзе дэвіз прадстаўлены на гербе і сцягу Мелільі — аўтаномнага горада Іспаніі, аддзеленага ад асноўнай тэрыторыі краіны Гібралтарскім пралівам.
Базіліка Дабравешчання
Базіліка Дабравешчання (כנסיית הבשורה, كنيسة البشارة) — каталіцкі храм у Назарэце (Ізраіль), узведзены на месцы, дзе паводле каталіцкай традыцыі здарылася Дабравешчанне Найсвяцейшай Дзевы Марыі. Найбуйнейшая хрысціянская царква Блізкага Усходу. Мае ганаровы статус «малой базілікі», прысвоены ёй у 1964 годзе Папам Паўлам VI. Месца хрысціянскага паломніцтва. У базіліцы служаць манахі ордэна францысканцаў.
Сучасны будынак царквы пабудавана ў 1969 годзе на месцы, дзе стаяла першапачаткова ранневізантыйская царква, а пасля царква эпохі крыжовых паходаў. Царква складаецца з двух узроўняў, ніжні ўзровень уключае Грот Дабравешчання, які многія хрысціяне лічаць рэшткамі жылля Дзевы Марыі і месцам, дзе адбывалася евангельская падзея Дабравешчання.
Гісторыя
Першае свяцілішча на гэтым месцы было пабудавана ў сярэдзіне IV стагоддзі і ўяўляла сабой алтар у Гроце Дабравешчання. Першая царква была пабудавана ў эпоху Канстанціна Вялікага і яго маці Алены, якая заснавала ў Святой Зямлі цэрквы, якія адзначаюць месцы галоўных евангельскіх падзей. Царква Дабравешчання ў Назарэце была пабудавана адначасова з Базілікай Ражства Хрыстова ў Віфлееме і Храмам Труны Гасподняй у Іерусаліме. Гэта царква была разбурана ў VII стагоддзі пасля мусульманскага заваявання Палесціны.
Другая царква над Гротам Дабравешчання была пабудавана ў эпоху крыжакоў пасля ўзяцця Назарэта Танкрэдам Тарэнцкім у 1102 годзе. З XIII стагоддзя яна знаходзілася пад апекай манахаў нядаўна створанага францысканскага ордэна. Гэта царква не была цалкам скончана, у 1909 годзе археалагічныя раскопкі паказалі, што 5 раманскіх капітэляў, зробленых у Францыі, так і не былі пастаўлены на свае месцы. Пасля паражэння крыжакоў у бітве пры Хаціне Назарэт вярнуўся пад мусульманскае панаванне, але Саладзін дазволіў манахам-францысканцам застацца і праводзіць службы ў царкве. Царква была разбурана ў 1260 годзе пасля ўзяцця Назарэта Бейбарсам I. У наступныя стагоддзі францысканцы некалькі разоў выганяліся і вярталіся ў Назарэт у залежнасці ад палітычнай сітуацыі.
У 1620 годзе друзскі эмір Фахр ад-Дзін II канчаткова дазволіў францысканцам вярнуцца ў Назарэт. Яны пабудавалі на руінах царквы невялікае свяцілішча над гротам. У 1730 годзе Дагір дазволіў будаўніцтва новай царквы. Царква была павялічана і перабудавана ў 1877 годзе, а ў 1954 годзе цалкам разабрана для будаўніцтва новага будынка базілікі, якое было завершана ў 1969 годзе. Аўтарам праекта будынка базілікі стаў італьянскі архітэктар Джавані Муцыа. Перад пачаткам будаўніцтва былі праведзены шырокія археалагічныя пошукі. Вынікі раскопак прадстаўлены ў створаным пры базіліцы археалагічным музеі. Адміністрацыйна базіліка належыць да лацінскага Патрыярхату Іерусаліма, працягвае апекавацца Ордэнам францысканцаў.
Горнае (возера)
Го́рнае — возера ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці, за 6 км на поўдзень ад горада Ганцавічы, за 3,5 км на поўдзень ад вёскі Ганцавічы, паміж урочышчамі Палонь, Куповішча і Добрыя. Адносіцца да басейна ракі Цна.
Плошча паверхні 0,055 км², даўжыня 0,3 км, шырыня 0,25 км. Даўжыня берагавой лініі 0,9 км. Берагі пясчаныя, пераважна высокія, пад лесам і хмызняком. Зарастае слаба. Праз возера працякае рака Выдранка.
Сваю назву атрымала з-за маляўнічага ўзгорыстага рэльефа навакольнай мясцовасці. За 0,5 км на паўднёвы ўсход знаходзіцца возера Малое.
У возеры водзяцца акунь, плотка, лешч, шчупак, лінь, карась і іншыя віды рыб.
Праходы (Петрыкаўскі раён)
Прахо́ды (, Проходы) — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Каноплішча
Каноплішча — возера ў Беларусі, на мяжы Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці і Столінскага раёна Брэсцкай вобласці, за 22 км на паўднёвы захад ад горада Жыткавічы, за 1,1 км на поўнач ад вёскі Малешаў. Адносіцца да басейна ракі Прыпяць (знаходзіцца ў яе пойме).
Плошча паверхні возера 0,064 км². Даўжыня берагавой лініі 3,1 км. Катлавіна выцягнута ў паўночна-ўсходнім напрамку. Берагі параслі хмызняком. Возера старычнага тыпу. На захадзе злучана з сістэмай меліярацыйных каналаў, на ўсходзе — вузкімі пратокамі з возерам Прыстань, з ракой Прыпяць злучана меліярацыйнымі каналамі на захадзе і ўсходзе.
Камень з Паўднёвай Сакары
Камень з Паўднёвай Сакары — напаўсцёрты пералік фараонаў VI дынастыі і вынікаў штогадовага перапісу скаціны, выяўлены ў 1932 годзе французскімі археолагамі на веку базальтавага саркафага Анхесенпепі I — жонкі фараона Пепі I. Знаходка была зроблена ў самым заходнім пакоі пахавальнага комплексу іншай жонкі фараона, Іпут II. Гэты спіс — адзін з першых у гісторыі пісьмовых дакументаў гістарычнага зместу.
Рэкорд (Петрыкаўскі раён)
Рэко́рд (, Рекорд) — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Томас Уолсі
Кардынал То́мас Уо́лсі (таксама Ву́лсі, Thomas Wolsey; каля 1473 — ) — канцлер Англійскага каралеўства ў 1515—1529 гадах; архібіскуп ёркскі з 1514 года; кардынал з 1515 года. Да 1529 года лічыўся самым магутным чалавекам у Англіі пасля караля Генрыха VIII, трымаў у сваіх руках усю знешнюю і значную частку ўнутранай палітыкі.
Біяграфія
Сын мясніка з Іпсвіча. Вучыўся ў Оксфардзе. У 1498 годзе прыняў сан.
Дзякуючы сувязям пры двары патрапіў у кола набліжаных да Генрыха VII, а ў 1507 годзе стаў яго духоўнікам. Пасля ўзыходжання на прастол Генрыха VIII падахвочваў яго страсць да забаў, засяродзіўшы ва ўласных руках асноўныя ніці дзяржаўнага кіравання. За два дзесяцігоддзі свайго знаходжання ў фаворы кардынал Уолсі нажыў нечуваны стан.
У вобласці знешняй палітыкі Уолсі бачыў Англію ў ролі «арбітра», які наглядае за становішчам спраў у кантынентальнай Еўропе. Пасля ўдалых баявых дзеянняў у Францыі (1513) кардынал спрабаваў прымірыць французскага манарха з англійскім, для чаго арганізаваў іх сустрэчу на Полі залатой парчы ў чэрвені 1520 года.
У тым жа 1520 годзе ён суправаджаў свайго караля на сустрэчу з імператарам Карлам V, а праз тры гады накіраваў атрады англійскіх рыцараў на дапамогу апошняму ў яго баявых дзеяннях супраць Францыі.
У 1528 годзе выступіў супраць імператара на баку французаў. Падобная беспрынцыповасць прывяла ў канчатковым выніку да дыпламатычнай ізаляцыі Англіі ў кантынентальнай Еўропе.
Уолсі да такой ступені захапіўся дыпламатычнымі інтрыгамі, што ў значнай ступені перадаручыў правядзенне рэформы англійскай царквы сваім саветнікам. У мэтах фінансавання баявых дзеянняў на Кантыненце ўвёў цэлы шэраг непапулярных падаткаў і зачыніў 29 манастыроў, а з вялізарных даходаў пабудаваў палац Хэмптан-корт і заклаў Крайст-Чорч у Оксфардзе. Не дадавалі яму папулярнасці і чуткі пра далёка ненабожныя падрабязнасці яго асабістага жыцця: нягледзячы на цэлібат Уолсі не хаваў наяўнасці незаконнанароджаных сына і дочкі.
На змену Уолсі ў ролі першага саветніка караля прыйшоў Томас Кромвель.
Старыя Галоўчыцы
Стары́я Гало́ўчыцы (, Старые Головчицы) — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
У 1925—1929 гадах цэнтр Галоўчыцкага сельсавета Капаткевіцкага раёна.
Філіпавічы (Петрыкаўскі раён)
Філі́павічы (, Филиповичи) — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Штурмбанфюрар
Штурмбанфюрар (Sturmbannführer) — званне ў СА і СС. Званне штурмбанфюрара ўведзена ў структуру СС у 1929 г. у якасці звання кіраўнікоў. Затым з 1933 г. выкарыстоўвалася ў якасці звання намеснікаў кіраўнікоў тэрытарыяльных падраздзяленняў СС — штурмбанаў (SS Sturmbann). У штурмбан уваходзілі чатыры невялікія падраздзяленні — штурмэ (SS Sturme), прыблізна роўных па колькасным складзе армейскай роце (ад 54 да 180 чал.), адно медыцынскае падраздзяленне, роўнае па колькасці армейскаму ўзводу (Sanitätsstaffel) і аркестр (Spielmannzug). Колькасць штурмбана даходзіла да 500—800 чалавек. У далейшым, з кастрычніка 1936 г., пры стварэнні войскаў СС адпавядала пасадзе камандзіра батальёна і званню маёра вермахта, а таксама шырокаму спектру штабных і адміністрацыйных пасад, такіх як ад'ютант камандуючага корпусам.
Канстанцін Ласкарыс
Канстанцін Ласкарыс (Κωνσταντίνος Λάσκαρης, 1434—1501) — візантыйскі навуковец і граматык, адзін з ініцыятараў адраджэння выкладання грэчаскай мовы ў Італіі.
Нарадзіўся ў Канстанцінопалі ў знатным віфінскім родзе Ласкарысаў, да якога належалі некалькі імператараў. Пасля падзенні Канстанцінопаля ў 1453 годзе ён знайшоў прытулак на востраве Родас, а затым у Італіі, дзе быў прызначаны на пасаду настаўніка дачкі Франчэска Сфорцы, герцага міланскага. Тут у 1476 годзе была апублікавана яго знакамітая «Грэчаская граматыка» (Grammatica Graeca, sive compendium octo orationis partium); гэта была першая друкаваная грэчаская кніга.
Пасля ад'езду з Мілана ў 1465 годзе Ласкарыс выкладаў у Неапалі, куды ён быў запрошаны Фердынандам I для чытання курсу лекцый пра Грэцыю. У наступным годзе ён абгрунтаваўся ў Месіне на в. Сіцылія па запрашэнні мясцовых жыхароў. Па рэкамендацыі кардынала Вісарыёна Нікейскага ён быў прызначаны вучыць грэчаскай мове манахаў-базыльян і працягваў выкладаць на Сіцыліі да самай смерці. Сярод яго шматлікіх вучняў былі П’етра Бемба, Франчэска Джыянелі, Нікола Вала. Ласкарыс завяшчаў сваю бібліятэку каштоўных рукапісаў у Сенат Месіны; пасля гэта калекцыя была перавезена ў Іспанію і ў наш час знаходзіцца ў Нацыянальнай бібліятэцы Іспаніі ў Мадрыдзе.
Граматыка, якая часта перавыдавалася, з'яўляецца выключна значнай працай Ласкарыса. Яго імя было пазней вядома чытачам рамана Абеля-Франсуа Вільмена «Ласкарыс, або грэкі XV стагоддзі» (1825).
Аголіцкая Рудня
Аго́ліцкая Ру́дня (, Оголичская Рудня) — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Петрыкаўскага сельсавета.
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Капцэвіцкага сельсавета.
Пятліцы
Пятліцы — парныя знакі (нашыўкі) з матэрыі на каўнеры форменнага адзення. Служаць знакамі адрознення вайсковага звання, грамадзянскага чыну ці пасады, прыналежнасці да воінскай часці, роду войскаў ці грамадзянскага ведамства. У наш час захаваліся толькі ва узброеных сілах асобных краін.
У Расіі да 1917 года выкарыстоўваліся як знакі адрознення чыноўнікаў па Табелі аб рангах.
Даран Гібсан
Даран Томас Дэніел Гібсан (Darron Thomas Daniel Gibson; нар., , Паўночная Ірландыя) — ірландскі футбаліст, паўабаронца англійскага клуба «Солфард Сіці» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Ірландыі.
«Манчэстэр Юнайтэд»
Гібсан гуляў за дзіцяча-юнацкі клуб з прадмесця Дэры, пакуль у 2004 годзе не перайшоў у «Манчэстэр Юнайтэд». Даран дэбютаваў у клубе 26 кастрычніка 2005 года ў матчы Кубка лігі супраць «Барнета», выйшаўшы на замену Лі Марціну. У сезоне 2005/06 рэгулярна гуляў за рэзервовую каманду «Манчэстэра». Ладна павандраваўшы па арэндах, нарэшце, у сезоне 2008/09 Даран пачаў апраўдваць надзеі і ўсё часцей трапляў у асноўны склад клуба. У сезоне 2009/10 Даран працягваў упэўнена гуляць і стаў адным з самых перспектыўных ігракоў Прэм’ер-лігі. Гібсан, які быў вядомы на той час як майстар далёкіх удараў, менавіта далёкімі ўдарамі забіў два галы ў браму «Тотэнхэма» ў матчы на Кубак лігі.
«Эвертан»
13 студзеня 2012 года Гібсан падпісаў кантракт з «Эвертанам» за неназваную суму. Ён стаў чацвёртым экс-іграком «Юнайтэд», які падпісаў кантракт з «Эвертанам», пасля Філа Невіла, Тыма Говарда і Луі Саа. Дэбютаваў у складзе клуба на наступны дзень у матчы супраць «Астан Вілы», які скончыўся ўнічыю 1:1. Трывала гуляў у складзе каманды толькі ў першыя два сезона, пасля чаго з’яўляўся на полі эпізадычна.
Выдранка (прыток Цны)
Выдранка, Выдрэйка — рака ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці, правы прыток ракі Цна. Даўжыня 9,2 км. Пачынаецца за 2 км на паўночны захад ад вёскі Боркі, упадае ў старое рэчышча Цны за 2 км на паўднёвы захад ад вёскі Палонь. Цячэ па лясістай мясцовасці. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае. Працякае праз азёры Качайскае і Горнае.
Даран Гібсан
«Уіган Атлетык»
У жніўні 2018 года ў якасці свабоднага агента папоўніў склад клуба «Уіган Атлетык». Па заканчэнні сезона 2018/19 пакінуў каманду.
«Солфард Сіці»
У лютым 2020 года падпісаў паўгадавы кантракт з клубам Лігі 2 «Солфард Сіці».
Дасягненні
Манчэстэр Юнайтэд
Аголічы
Аго́лічы (, Оголичи) — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Петрыкаўскага сельсавета.
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Капцэвіцкага сельсавета.
Беразнякі (Петрыкаўскі раён)
Беразнякі́ (, Березняки) — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Петрыкаўскага сельсавета.
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Капцэвіцкага сельсавета.
Белалескае
Белале́скае (, Белолесское) — пасёлак у Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Петрыкаўскага сельсавета.
Да 26 сакавіка 1987 года пасёлак уваходзіў у склад Капцэвіцкага сельсавета.
Антоні Паянк
Анто́ні Па́янк (Antoni Pająk;, Бэствіна — , Лондан) — польскі палітык, член Польскай сацыялістычнай партыі, на працягу 10 гадоў займаў пасаду прэм'ер-міністра «ўрада Польшчы ў выгнанні».
Біяграфія
З 1909 года працаваў на заводах і шахтах у Цешынскай Сілезіі. У 1919 годзе ўступіў у Польскай сацыял-дэмакратычнай партыі Галіцыі і Сілезіі-Цешына. З 1922 па 1930 год быў членам парламента першага і другога склікання. У чэрвені 1940 года быў высланы з сям'ёй у Якуцію, а праз год арыштаваны. У жніўні 1942 года быў амніставаны і прызначаны дэлегатам ад пасольства Польшчы ў Маскве. C 1948 жыў у Вялікабрытаніі. Быў прэм'ер-міністрам урада ў выгнанні з 10 верасня 1955 па 14 чэрвеня 1965. Памёр неўзабаве пасля сыходу з пасады 25 лістапада 1965 года.
Сен-Жэрменскі мір
Сен-Жэрменскі мір (Paix de Saint-Germain-en-Laye) — мірны дагавор паміж гугенотамі і каталікамі, які завяршыў трацінай Рэлігійную вайну ў Францыі. Падпісаны ў Сен-Жэрмен-ан-Ле (каля Парыжа) 15 жніўня 1570 года. Падаў гугенотам свабоду веравызнання ва ўсёй Францыі, акрамя Парыжа, з правам на кальвінісцкае набажэнства ў межах двух гарадоў кожнага губернатарства Францыі і права займаць дзяржаўныя пасады. У рамках дагавора гугеноты атрымалі чатыры крэпасці — Ла-Рашэль, Мантабан, Каньяк і Ла-Шарытэ.
Раберту Фірміну
Рабе́рту Фірмі́ну Барбо́за ды Аліве́йра або Раберта Фірміна (Roberto Firmino Barbosa de Oliveira; нар., , Бразілія) — бразільскі футбаліст, атакуючы паўабаронца саудаўскага клуба «Аль-Ахлі» з Джыды. Ігрок нацыянальнай зборнай Бразіліі (2014—2021).
Рабінью
Ро́бсан ды Со́за (Robson de Souza, МФА: ) больш вядомы як Рабі́нью або Рабінья (Robinho, МФА: ; нар., Сан-Вісенты, Бразілія) — бразільскі футбаліст, вінгер. Ігрок нацыянальнай зборнай Бразіліі (2003—2017). Рабінью шырока вядомы сваім кантролем мяча, атакавалымі інстынктамі і хуткасцю. У 1999 годзе, усяго ў 15 гадоў, Рабінью быў асабіста абраны Пеле, як яго спадчыннік.
Раберту Фірміну
Кар’ера
Сваю кар’еру Раберту пачаў у клубе «Фігейрэнсі», дзе яго заўважылі прадстаўнікі нямецкага «Гофенгайма». За нямецкі клуб бразілец дэбютаваў 26 лютага 2011 года ў хатнім паядынку 24-га туру супраць «Майнца», які скончыўся паражэннем з лікам 1:2. Бразілец выйшаў на пляцоўку на 75-й хвіліне, замяніўшы Себасцьяна Рудзі.
У лістападзе 2011 года ігрок быў выключаны з асноўнай каманды клуба, аднак пазней быў вернуты ў склад. 27 сакавіка 2014 года Раберту падпісаў новы трохгадовы кантракт з клубам.
Рабінью
«Сантус»
На наступны год зноў атрымаў тытул чэмпіёна Бразіліі, ім пачалі цікавіцца еўрапейскія гранды. Са скандалам сыходзіў з роднага клуба, гэта значыць адмаўляючыся выступаць за каманду ў знак пратэсту супраць нежадання прадаць яго ў Еўропу.
«Рэал»
31 ліпеня 2005 года перайшоў у мадрыдскі «Рэал» за 25 млн еўра. Дэбютаваў у Ла Лізе 28 жніўня 2005 года ў матчы супраць «Кадыса».
Раберту Фірміну
Дасягненні
«Ліверпул»
Рабінью
«Манчэстэр Сіці»
У ходзе летняга трансфернага акна 2008 года Рабінью быў блізкі да пераходу ў лонданскі «Чэлсі», аднак 1 верасня 2008 года перайшоў у «Манчэстэр Сіці», заключыўшы чатырохгадовы кантракт. Па неафіцыйнай інфармацыі, за яго была заплачана сума большая за 40 млн еўра.
Раберту Фірміну
Дасягненні
Зборная Бразіліі:
Рабінью
«Мілан»
31 жніўня 2010 года падпісаў кантракт з італьянскім клубам «Мілан» тэрмінам на 4 гады. Да гэтага ігрок правёў некаторы час у арэндзе ў бразільскім «Сантусе». У 2014 годзе зноў быў адпраўлены ў арэнду ў клуб бразільскі клуб.
«Гуанчжоу Эвергранд»
16 ліпеня 2015 года падпісаў паўгадавы кантракт з кітайскім клубам «Гуанчжоу Эвергранд».
«Атлетыку Мінейру»
У лютым 2016 года ў якасці свабоднага агента падпісаў пагадненне з «Атлетыку Мінейру». Пакінуў каманду ў канцы 2017 года.
Вяртанне ў «Сантус»
У кастрычніку 2020 года вярнуўся ў «Сантус», падпісаўшы кантракт да лютага 2020 года, аднак ужо праз тыдзень пагадненне было разарвана.
Міжнародная кар’ера
13 ліпеня 2003 года Рабінью дэбютаваў у зборнай Бразіліі ў матчы супраць зборнай Мексікі.
Клубныя
«Сантус»:
«Рэал Мадрыд»:
«Гуанчжоу Эвергранд»
«Атлетыку Мінейру»:
«Істанбул Башакшэхір»
Міжнародныя
Бразілія:
П’етра Бемба
П'етра Бемба (Pietro Bembo;, — , ) — італьянскі гуманіст, кардынал і навуковец.
Біяграфія
П'етра Бемба нарадзіўся ў знатнай сям'і венецыянскіх патрыцыяў, яго першым настаўнікам быў бацька, Бернарда Бемба, які прытрымліваўся гуманістычных традыцый і займаў высокія пасады ў Венецыянскай рэспубліцы. З 1478 года П'етра пражывае з сям'ёй у Фларэнцыі. Яму добра даваліся мовы, Бемба хутка вывучыў тасканскі дыялект, пазней латынь і грэчаскую мову ў Месіне ў знакамітага візантыйскага філолага Канстанціна Ласкарыса. П'етра прыняў духоўны сан, аднак прысвяціў сябе навуцы і жыў у Ферары, Урбіна і Рыме, дзе стаў выдатным членам акадэміі навукоўцаў Альда Мануцыя.
У 1513 годзе Бемба стаў сакратаром Папы Льва X, на час пантыфікатаў Адрыяна VI і Клемента VII вярнуўся ў Падую, дзе жыла яго каханая Маразіна. Да сваёй смерці ў 1535 годзе Маразіна нарадзіла Бемба траіх дзяцей, акрамя таго, вядомая любоўная перапіска паміж ім і Лукрэцыяй Борджыяй, з якой, як мяркуецца, яго таксама звязвала любоўная сувязь.
Пра Этну
«Пра Этну» — дыялог П'етра Бемба, напісаны па вяртанні з Месіны, дзе ён праходзіў навучанне ў Канстанціна Ласкарыса. Твор напісаны ў форме дыялогу паміж П'етра і яго бацькам Бернарда. У ім распавядаецца пра ўзыходжанне на Этну, якое аўтар здзейскіз вяртаючыся дамоў. Бацька і сын абмяркоўваюць вулкан, яго гісторыю, абапіраючыся на ўласны вопыт і творы класікаў. Кніга была выдадзена ў 1496 годзе Альдам Мануцыем.
Азаланскія гутаркі
У вялікай літаратурнай спадчыне Бемба (трактаты, лісты, дыялогі, гісторыя Венецыі з 1487 па 1513 г., вершы) самымі ўслаўленымі апынуліся «Азаланскія гутаркі» — дыялогі на італьянскай мове ў прозе і вершах. Упершыню выдадзеныя ў 1505 годзе, «Азаланскія гутаркі», над якімі Бемба працягваў працаваць і ў наступныя гады, шмат разоў перавыдаваліся (у XVI стагоддзі было больш дваццаці іх публікацый) і атрымалі шырокую вядомасць. Сваё сачыненне Бемба прысвяціў знакамітай Лукрэцыі Борджыя, якая, магчыма, натхніла яго на стварэнне «Азаланскіх гутарак». У іх адбіваецца моцнае ўздзеянне неаплатанічнай філасофіі кахання і прыгажосці: акцэнт ставіцца на боскім паходжанні прыгажосці, на паступовай трансфармацыі пачуццёвага кахання ў духоўную. Бемба выступаў і як тэарэтык праблемы фарміравання італьянскай мовы. У трактаце «Развагі ў прозе пра народную мову» (1525 г.) ён адстойваў перавагі тасканскага дыялекту, у якім бачыў аснову літаратурнай італьянскай мовы, і заклікаў звяртацца да мовы Петраркі і Бакача. У стылі Петраркі напісаны і шматлікія лірычныя вершы Бемба, які стаў родапачынальнікам паэзіі петраркізму. Прыхільнікі лірыкі вялікага паэта ў Італіі і за яе межамі — у Англіі, Францыі, Польшчы, Далмацыі — культывавалі стыль Петраркі, памеры вершаскладання, але асабліва — гаму любоўных пачуццяў, дапаўняючы яе ідэалізаванымі схемамі ў духу філасофіі неаплатанізму.
Франкісцкая Іспанія
Франкісцкая Іспанія — перыяд у гісторыі Іспаніі паміж 1936 і 1975 гадамі, калі Іспанія знаходзілася пад кіраваннем дыктатарскага рэжыму Франсіска Франка.
Кіраванне рэжыму пачалося 1 кастрычніка 1936 года, калі да ўлады ў краіне прыйшлі Франсіска Франка і Нацыянальны камітэт абароны (частка іспанскай арміі, якая паўстала супраць Рэспублікі). Рэжым змог замацавацца ва ўладзе пасля перамогі ў грамадзянскай вайне ў Іспаніі кааліцыі паўстанцаў Nacionales. Акрамя падтрымкі ўнутры краіны, мяцеж Франка быў падтрыманы з-за мяжы фашысцкай Італіяй і нацысцкай Германіяй, у той час як Другая Іспанская рэспубліка ў значнай меры абапіралася на падтрымку Савецкага Саюза.
Пасля перамогі ў грамадзянскай вайне ў Іспаніі нацыяналісты стварылі аднапартыйную аўтарытарную дзяржаву пад фактычна абсалютным кіраўніцтвам Франка. Другая сусветная вайна пачалася неўзабаве пасля гэтага, і, хоць Іспанія была афіцыйна нейтральнай, яна паслала сваю Блакітную дывізію ў СССР у дапамогу немцам, і яе прагерманская пазіцыя прывяла да яе ізаляцыі пасля паражэння дзяржаў Восі ў вайне. Сітуацыя змянілася з пачаткам халоднай вайны, на фоне якой моцная антыкамуністычная скіраванасць Франка натуральным чынам схіліла яго рэжым да ўступлення ў саюз са Злучанымі Штатамі.
Іспанія была абвешчана каралеўствам у 1947 годзе, але манарх не быў абвешчаны. Франка пакінуў за сабой права назваць імя чалавека, які павінен быць каралём, і наўмысна затрымліваў выбар з палітычных меркаванняў. Выбар, нарэшце, адбыўся ў 1969 годзе, калі будучым каралём быў абвешчаны Хуан Карлас дэ Бурбон як афіцыйны пераемнік Франка (які заставаўся пажыццёвым рэгентам).
Пасля смерці Франка 20 лістапада 1975 года Хуан Карлас стаў каралём Іспаніі. Ён адразу ж пачаў працэс пераходу краіны да дэмакратыі, які скончыўся пераходам Іспаніі да канстытуцыйнай манархіі і парламенцкай дэмакратыі.
Баніфацыа Бемба
Баніфацыа Бемба — італьянскі мастак крэмонскай школы. Даты жыцця і смерці не вядомыя. Працаваў у Брэшыі і Крэмоне 1444—1477 гадах. Аднавіць даты, дэталі біяграфіі, членаў сям'і немагчыма. Баніфацыа быў сынам Джавані і братам Ларэнца. Сын Ларэнца — Джанфранчэска, паводле Вазары, працаваў у Рыме на Папу Льва X.
Бернарда Бемба
Бернарда Бемба (1433—1519) — італьянскі гуманіст, бацька П’етра Бемба, выдатны венецыянскі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Належаў да старажытнага патрыцыянскага роду. Займаў бачныя пасады ў Венецыянскай рэспубліцы. Двойчы быў венецыянскім паслом у Фларэнцыі — у 1474-76 і ў 1478-80 гадах.
Пачаў сваю адукацыю ў Венецыі ў выкладчыка-авераіста са школы Рыяльта. У 1450 годзе, у 17-гадовым узросце, адправіўся вучыцца ў Вічэнцу, дзе пачаў калекцыянаваць манускрыпты. Затым ён пераехаў у Падую, дзе атрымаў сваю першую ўніверсітэцкую ступень у 1455 годзе. У тым жа годзе ён быў уключаны ў венецыянскую дэлегацыю, адпраўленую ў Рым павіншаваць Калікста III з яго ўзыходжаннем на папскі прастол. Бернарда працягнуў сваё вывучэнне грамадзянскай юрыспрудэнцыі і тэалогіі ў Падуі, працягваючы калекцыянаваць рукапісы. На палях аднаго з іх захавалася яго пазнака аб тым, як ён закаханы ў дзяўчыну па імі Фісба. Меркавана, ён меў на ўвазе Магдалену, якая нарадзіла яму сына Барталамеа ў 1457 годзе. Барталамеа пасяліў гэтага пазашлюбнага дзіця ў сваім доме і адносіўся да яго гэтак жа, як і да наступных законных дзяцей — П'етра, Антоніі і Карла.
У 1458 годзе, быўшы ў Фларэнцыі, ён закахаўся ў іншую дзяўчыну, але ў 1462 годзе ён ажаніўся з прадстаўніцай знатнага венецыянскага роду Маразіні па імі Алена. Існуе здагадка, што яна была яго ўжо другой жонкай — магчыма, да гэтага ён ужо быў жанаты на даме з роду Марчэла, якая сканала неўзабаве пасля вяселля.
Атрымаўшы доктарскую ступень у 1465 годзе ён быў адпраўлены паслом да караля Кастыліі ў 1468 годзе. Ён адплыў у Севілью і арганізаваў шэраг камерцыйных канцэсій, якія забяспечылі яму добразычлівасць сената. Затым ён быў адпраўлены паслом у Бургундыю да Карла Смелага, дзе знаходзіўся там паміж 1471 і 1474 годам, арганізаваўшы анты-турэцкі альянс паміж герцагам і рэспублікай, якія прывялі да Перонскага міру ў 1472 годзе. Таксама ён атрымаў загад быць пасроднікам паміж герцагамі Аўстрыі і Бургундыі ў 1474 годзе. У той час меў вялікія фінансавыя выдаткі і пісаў свайму брату пра недахоп сродкаў. Меркавана, менавіта тады Ганс Мемлінг мог напісаць яго партрэт (апазнанне мадэлі грунтуецца на тым, што ў пейзаж уключана пальма — частка эмблемы Бемба, якая таксама ёсць на партрэце Джынеўры Бенчы; у Бельгіі ж пальмы не растуць і ў іншых партрэтах Мемлінга яна не сустракаецца).
Быўшы падэстай Равены, у 1483 годзе замовіў П’етра Ламбарда будаўніцтва Грабніцы Дантэ. У канцы яго тэрміна на яго паступіла мноства скарг, якія паказваюць на яго несправядлівасць і парушэнне самастойнасці горада, у прыватнасці, патрабаванне рабочай сілы, парушэнне прывілею грамадзянства, царкоўнага прытулку і да т.п.
Адносіны з Джынеўрай Бенчы
Быўшы паслом у Фларэнцыі Бемба закахаўся ў юную Джынеўру Бенчы і, стаўшы яе платанічным прыхільнікам, замовіў у Леанарда да Вінчы яе партрэт. Іх адносіны апеты ў 10 лацінскіх элегіях Крыстафора Ландзіна і Алесандра Брачэсі, якія напісалі іх па заказу Бемба.
Квадрумвіры
Квадрумвіры (Quadrumvirs) — група з чатырох лідараў, арганізатараў найважнейшай падзеі ў гісторыі італьянскага фашызму — паходу на Рым. Усе чацвёра «Квадрумвіраў» былі актыўнымі ўдзельнікамі фашысцкай партыі Беніта Мусаліні і асноўнымі дзеючымі асобамі, якія прывялі да дыктатуры фашызму ў Італіі і актыўна падтрымлівалі яе.
Удзельнікі
Сам Мусаліні некалькі дыстанцаваў сябе ад паходу на Рым, з прычыны таго, што лічыў гэту аперацыю справай рызыкоўнай.
Доглас Коста
Клубная кар’ера
Доглас далучыўся да акадэміі клуба «Грэміу», калі яму былі 11 гадоў. Дэбютаваў за дарослую каманду ў 18 гадоў у матчы супраць «Батафогу» 4 кастрычніка 2008 года, забіўшы гол у першай жа сваёй гульні. Ужо праз год і некалькі месяцаў ігрок склаў дагавор з украінскім клубам «Шахцёр», не зважаючы на цікавасць з боку іншых еўрапейскіх клубаў.
У новым клубе Коста даволі хутка прайшоў адаптацыю, чаму спрыяла вялікая колькасць бразільскіх легіянераў у клубе. Доглас зарэкамендаваў сябе як майстар выканання штрафных стрэлаў. Дэбют іграка прыпаў на матч Лігі Еўропы супраць англійскага «Фулхэма», дзе Коста выйшаў на замену на 75 хвіліне. Першы гол у данецкім клубе ігрок забіў 14 сакавіка 2010 года ў пераможным матчы супраць харкаўскага «Металіста» (2:1).
Улетку 2015 года перайшоў у мюнхенскую «Баварыю», дзе замацаваўся ў аснове. У сезоне 2016/17 стаў радзей з’яўляцца па полі. У ліпені 2017 года быў арандаваны турынскім «Ювентусам» з правам выкупу. У чэрвені 2018 года «Ювентус» выкупіў паўабаронцу за 40 млн еўра.
У кастрычніку 2020 года вярнуўся ў «Баварыю» на правах арэнды. У маі 2021 года, выйграўшы з «Баварыяй» тытул чэмпіёна Германіі, пакінуў клуб і далучыўся да «Грэміу».
У лютым 2022 года далучыўся да амерыканскага «Лос-Анджэлес Гэлаксі» на правах субарэнды з «Грэміу» на паўгады, з наступным па заканчэнні арэнды падпісаннем паўнавартаснага кантракта на 1,5 гады ў якасці свабоднага агента.
Міжнародная кар’ера
У нацыянальнай зборнай Бразіліі ігрок дэбютаваў у лістападзе 2014 года ў матчы супраць зборнай Турцыі, які праходзіў у Стамбуле.
Дасягненні
«Шахцёр»:
«Баварыя»:
«Ювентус»:
Казімеж Марцінкевіч
Казі́меж Марцінке́віч (Kazimierz Marcinkiewicz, нар. 20 снежня 1959, Гожаў Велькапольскі, Любушскае ваяводства, Польшча) — польскі палітык, у 2005—2006 прэм'ер-міністр ва ўрадзе партыі «Права і справядлівасць», членам якой ён з'яўляецца.
Біяграфія
Па адукацыі фізік. Адукацыю атрымаў ва Урацлаўскім універсітэце і Універсітэце Адама Міцкевіча (Познань). Працаваў настаўнікам у Гожаве Велькапольскім. Удзельнічаў у «Салідарнасці».
Быў віцэ-міністрам адукацыі, дэпутатам парламента.
Калі пасля перамогі партыі «Права і справядлівасць» на парламенцкіх выбарах 2005 года прэм'ерам быў нечакана прызначаны Марцінкевіч, а не лідар «ПіС» і брат прэзідэнта Ярослаў Качыньскі, апанент «ПіС» Марак Бароўскі расшыфраваў папулярнае ў Польшчы скарачэнне TKM («цяпер, б…, мы») як «Teraz Kolega Marcinkiewicz» («цяпер калега Марцінкевіч»).
У 2006 годзе балатаваўся на пасаду мэра Варшавы, у другім туры прайграў Ханне Гранкевіч-Вальц.
Старыца (значэнні)
Назву Ста́рыца маюць:
Ільіч (Петрыкаўскі раён)
Ільі́ч (, Ильич; да 1964 года Батра́к)  — пасёлак у Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Петрыкаўскага сельсавета.
Бяланавічы
Бяла́навічы (, Белановичи) — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Петрыкаўскага сельсавета.
Да 2 ліпеня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Белкаўскага сельсавета, да 29 студзеня 1964 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Петрыкаўскага гарсавета.
Аскар дус Сантус
Клубная
Аскар пачаў сваю кар’еру ў моладзевым складзе клуба «Уніян Барбарэнсі». Затым у 2004 годзе перайшоў у «Сан-Паўлу». З 2008 года паўабаронца стаў выступаць за асноўны склад каманды і ў тым жа годзе выйграў з клубам чэмпіянат краіны.
17 чэрвеня 2010 года Аскар перайшоў у клуб «Інтэрнасьянал». З 2011 года Аскар стаў іграком стартавага складу клуба, склаўшы дуэт у цэнтры поля з Андрэсам Д'Алесандра. Разам яны дапамаглі сваёй камандзе атрымаць перамогу ў чэмпіянаце штата Рыу-Гранды-ду-Сул.
25 ліпеня 2012 года Аскар падпісаў пяцігадовы кантракт з «Чэлсі». Сума трансферу склала 25 млн фунтаў. У сезоне 2016/17 страціў месца ў аснове «Чэлсі», і ў снежні 2016 года ўзгадніў кантракт з кітайскім клубам «Шанхай СІПГ».
Міжнародная
14 верасня 2011 года Аскар дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Бразіліі ў першай гульні за Суперкласіка Амерыкі 2011 года супраць зборнай Аргенціны. Матч скончыўся з лікам 0:0, а Аскар выйшаў на замену Рэнату Абрэу на 63 хвіліне матча.
Клубныя
«Сан-Паўлу»:
«Інтэрнасьянал»:
«Чэлсі»:
«Шанхай СІПГ»:
Міжнародныя
Бразілія:
Прыгоды Тома Соера
«Прыгоды Тома Соера» (The Adventures of Tom Sawyer) — раман Марка Твэна апублікаваны ў 1876 годзе. Раман апавядае пра хлопчыка, які расце ў невялікім горадзе на рацэ Місісіпі. Дзеянне адбываецца да грамадзянскай вайны ў ЗША ў выдуманым горадзе Санкт-Пецярбургу, прататыпе горада Ганібал штата Місуры, дзе жыў сам Марк Твэн.
Вялаўск
Вяла́ўск (, Велавск) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Асавецкага сельсавета.
Да 25 снежня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Асавецкага сельсавета, пасля — знаходзілася ў складзе Петрыкаўскага раёна, дзе перададзена ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Петрыкаўскага гарсавета. З 29 студзеня 1964 года ў складзе Петрыкаўскага сельсавета Петрыкаўскага раёна. 1 ліпеня 2021 года вёска перададзена ў склад Мазырскага раёна.
Эдвард Рачыньскі
Біяграфія
Граф, паходзіў з вядомага вялікапольскага роду Рачыньскіх герба Налеч. Яго бацькам быў Эдвард Аляксандр Рачыньскі, а маці Ружа Патоцкая (была таксама замужам за Уладзіславам Красінскім). Быў братам Рогара Адама Рачыньскага, таксама зводным братам Караля Рогара Рачыньскага, а таксама Адама Красінскага.
Навучаўся ў Кракаве, дзе жыў у рэзідэнцыі «пад Авенамі», у доме бабулі Адама Патоцкага. Пасля яе смерці разам з сям'ёй пераехаў на вуліцу Бальнічную непадалёк тэатра. Спачатку вучыўся разам з братам Рогарам дома, што было звычайнай практыкай у польскіх земствах. Затым (з пятага класа) наведваў II Ліцэй імя караля Яна III Сабескага ў Кракаве.
З 1932 года прадстаўляў Рэспубліку як пастаянны дэлегат пры Лізе Нацый у Жэневе (прабыў на гэтай пасадзе амаль тры гады).
Праз два тэрміны паўнамоцтваў з 1934 года аж да адмовы ад прызнання ўрада Польшчы ў выгнанні 5 ліпеня 1945 года быў паслом Польшчы ў Лондане. Імем польскага ўрада падпісваў польска-брытанскі саюзны дагавор. У 1941—1943 быў міністрам замежных спраў Польшчы ў выгнанні. Да вайны быў прыхільнікам санацыі.
Пасля 7-гадовага тэрміна прэзідэнцкіх паўнамоцтваў (1979—1986) сышоў у адпаведнасці з папярэднім абвяшчэннем, як і яго папярэднік, з пасады главы дзяржавы.
Заснаваў у 1990 годзе Фонд Рачыньскіх у Познані і перадаў яму Рагалінскую галерэю пры Нацыянальным музеі, у якім ён заставаўся фактычным уладальнікам. У склад галерэі ўвайшлі больш за 300 карцін, скульптур, іншых прадметаў мастацтва, а таксама палац і парк у Рагаліне.
У якасці Прэзідэнта Польшчы быў кавалерам Ордэна Белага Арла.
Пахаваны ў Рагаліне.
Сям’я
Другой жонкай стала Цэцылія Ярашыньская (1906—1962), з якой Рачыньскі ажаніўся ў 1932 годзе. У іх было трое дочак:
У 1991 годзе ў Лондане 100-гадовы Рачыньскі абвянчаўся з Анеляй Лільпап (нар. 1910), дачкой вядомага варшаўскага архітэктара Францішка Лільпапа.
Быў апошнім прадстаўніком па мужчынскай лініі польскага роду Рачыньскіх, таму што ні яго пляменнікі, ні ён сам не пакінулі сыноў.
Палескія вандроўнікі
«Палескія вандроўнікі» — лірычна-дакументальны дзённік, напісаны пісьменнікам Генадзем Пашковым і надрукаваны тыражом экзэмпляраў мінскім выдавецтвам «Полымя».
Сюжэт
Сотні кіламетраў па Прыпяці і Гарыні прайшоў Генадзь Пашкоў з сябрамі на вёслах. Цікавыя прыгоды ў час вандровак, сустрэчы з далёкай і блізкай гісторыяй, сённяшнімі жыццёвымі праявамі надпрыпяцкай і прыгарынскай зямлі, з яе людзьмі, яркія і выразныя малюнкі прыроды.
Крытыка і прызнанне твора
Супрацоўнік Беларускага Фонда культуры Георгій Ткацэвіч падчас сумеснага мерапрыемства Дзяржаўнага музея гісторыі беларускай літаратуры і бібліятэкі № 1 імя Л. Талстога «Мы прыйшлі на зямлю, каб любіць і рассыпацца промнямі сонца…» адзначыў пазнавальнасць падобнага тыпу падарожжаў.
Па матывах кнігі аўтарам была створана радыёаповесць «Палескія вандроўнікі», за якую ён атрымаў Дзяржаўную прэмію Рэспублікі Беларусь.
Бабарыкі
Бабарыкі — тапонім.
Майсеевічы (Петрыкаўскі раён)
Майсе́евічы (, Мойсеевичи) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Асавецкага сельсавета.
Да 2 ліпеня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Белкаўскага сельсавета, да 1 ліпеня 2021 года — у склад Петрыкаўскага сельсавета (у 1959—1964 гадах Макарыцкі сельсавет) Петрыкаўскага раёна.
Табрук
Табрук (طبرق) — горад у Лівіі, муніцыпалітэт Эль-Бутнан. Насельніцтва — 110 тысяч жыхароў (2006).
Размешчаны ў гістарычнай вобласці Кірэнаіка на ўсходзе краіны, за 120 км ад мяжы з Егіптам. Порт на ўзбярэжжы Міжземнага мора. Натуральная глыбакаводная гавань — адна з лепшых на міжземнаморскім узбярэжжы Афрыкі. Канцавы пункт нафтаправода ад радовішчаў на поўдні краіны. Нафтаналіўны порт. Харчовая прамысловасць.
Гісторыя
На месцы сучаснага горада размяшчалася старажытнагрэчаская калонія Антыпіргус.
Са студзеня 1941 года па лістапад 1942 года тут адбываліся бязлітасныя баі паміж краінамі Антыгітлераўскай кааліцыі і краінамі Восі (у складзе злучэння «Афрыканскі корпус») падчас Другой сусветнай вайны. У сувязі з гэтым па імі горада быў названы малы бетонны бункер «табрук».
У 1951—1969 гадах — рэзідэнцыя караля Лівіі Ідрыса I.
Амбразіянская рэспубліка
Амбразіянская рэспубліка, або Залатая Амбразіянская рэспубліка (Aurea Repubblica Ambrosiana) — сярэдневяковае дзяржаўнае ўтварэнне, якое праіснавала з 14 жніўня 1447 года да 27 лютага 1450 года на частцы тэрыторыі сучасных Ламбардыі і П’емонта.
Рэспубліка з цэнтрам у Мілане ўзнікла на часткі тэрыторыі Міланскага герцагства пасля смерці апошняга прадстаўніка Вісконці. Назву дзяржава атрымала ў гонар заступніка сталіцы Святога Амвросія. Амбразіянская рэспубліка была створана ва ўмовах вайны з Венецыяй мясцовай знаццю і мела спачатку падтрымку сярод насельніцтва, аднак, у 1449 годзе адбылося паўстанне, якое прывяло да перадзелу ўласнасці і паслабіла моц рэспублікі. Напачатку 1450 года Франчэска Сфорцу, зяцю Вісконці, удалося аднавіць Міланскае герцагства. Дынастыя Сфорца праіснавала на чале герцагства да 1535 года.
Макарычы (Петрыкаўскі раён)
Мака́рычы (, Макаричи) — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Петрыкаўскага сельсавета.
У 1924—1964 гадах цэнтр Макарыцкага сельсавета.
Баброўшчына
Бабро́ўшчына — тапонім.
Трабрыянскія астравы
Трабрыян (Trobriand), або Кірывіна (Kiriwina) — архіпелаг у Саламонавым моры. З’яўляецца часткай дзяржавы Папуа — Новая Гвінея. Агульная плошча — 374,34 км². Насельніцтва (2000 г.) — 28 486 чал.
Геаграфія і прырода
Трабрыянскія астравы месцяцца за 200 км на паўночны ўсход ад Порт-Морсбі, сталіцы дзяржавы Папуа — Новая Гвінея. Архіпелаг мае каралавае паходжанне, складаецца з больш за 20 астравоў, мноства скал і каралавых рыфаў. Найбуйнейшы і найбольш населены востраў — Кірывіна. Клімат экватарыяльны, вельмі вільготны.
Астравы пакрыты трапічнымі лясамі. Распаўсюджаныя расліны — фікус, тэрміналія, сумах, актамелес і інш. У гаспадарчых мэтах вырошчваюць какосавую пальму. У лясах выяўлена 38 відаў сысуноў, пераважна грызуноў і кажаноў, шмат птушак, у тым ліку знакамітая райская птушка.
Гісторыя
Продкамі сучасных трабрыянцаў з’яўляюцца выхадцы з розных астравоў Меланезіі. Згодна паданням, яны прыбывалі на лодках у розныя часы і фарміравалі самастойныя родавыя калектывы, якія часцяком знаходзіліся ў варожых адносінах.
У 1793 г. архіпелаг быў адкрыты французскай экспедыцыяй і атрымаў сваё найменне ў гонар аднаго з афіцэраў. У XIX ст. на астравах спыняліся кітабоі, гандляры каштоўнай драўнінай і рабамі. У 1894 г. была адкрыта пратэстанцкая місія. З 1904 г. дзейнічаў прадстаўнік аўстралійскага ўрада. У гады Першай сусветнай вайны на Трабрыянскіх астравах праводзіў даследаванні знакаміты антраполаг Браніслаў Маліноўскі. Падчас Другой сусветнай вайны на востраве Кірывіна дзейнічаў аэрадром саюзнікаў, які адыграў значную ролю ў разгроме японскіх войск на Новай Брытаніі.
У 1975 г. архіпелаг увайшоў у склад дзяржавы Папуа — Новая Гвінея.
Культура
Карэннае насельніцтва Трабрыянскіх астравоў — меланезійцы. Яны жывуць пераважна на буйных астравах. Адміністрацыйны цэнтр — паселішча Ласуя на востраве Кірывіна. Тут працуюць порт і аэрапорт. Асновай эканомікі застаюцца сельская гаспадарка і рыбалоўства. Земляробства накіравана на ўнутранае забеспячэнне. Важная сельскагаспадарчая культура — ямс. Камерцыйны характар маюць толькі насадждэнні какосавай пальмы. Жывёлагадоўля (свінні, куры) адыгрывае дадатковую ролю. У нашы дні на астравах арганізавана некалькі рыбалоўных кааператываў. На Трабрыянскіх астравах развіты хатнія рамёствы, асабліва знакаміта мясцовая разьба.
Традыцыйныя сацыяльныя адносіны заснаваны на прыналежнасці таму ці іншаму роду, які мае асобнае паходжанне і асобны сацыяльны статус. Адлік сваяцтва знутры рода вядзецца па лініі маці. Правадыры родаў складаюць вясковую раду, якая займаецца дробнымі судовымі справамі і кіраваннем. Сем’і пераважна нуклеарныя. Частка маёмасці належыць бацьку і перадаецца ў спадчыну па мужчынскай лініі. Другая частка, у тым ліку зямля, належыць маці і перадаецца па жаночай лініі.
З канца XIX ст. на астравах распаўсюджана хрысціянства, аднак тубыльцы захоўваюць многія традыцыйныя вераванні, у тым ліку ў духаў, што насяляюць навакольны свет, шырока распаўсюджана вера ў магію. Рэлігійныя святы суправаджаюцца пірамі і спартыўнымі спаборніцтвамі. Народны фальклор знакаміты песнямі і танцамі. На Трабрыянскіх астравах захоўваюцца традыцыйныя рамёствы.
Кажамякі
Кажамя́кі — тапонім.
Навасёлкі (Петрыкаўскі раён)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Петрыкаўскага сельсавета.
Да 2 ліпеня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Белкаўскага сельсавета, да 29 студзеня 1964 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Петрыкаўскага гарсавета.
Рамірэс
Рамі́рэс Са́нтус ду Насіме́нту (Ramires Santos do Nascimento, МФА: ; нар., Рыа-дэ-Жанэйра, Бразілія) — бразільскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Бразіліі (2009—2014).
У Бразіліі
Рамірэс з’яўляецца выхаванцам клуба «Жайнвілі», у якім дэбютаваў у 2004 годзе. У чэрвені 2007 года Рамірэс перайшоў у клуб «Крузейру», які заплаціў за трансфер іграка 350 тысяч долараў. Ужо ў першым сезоне Дарывал Жуніяр, галоўны трэнер «Крузейру», даверыў месца дыспетчара Рамірэсу, які апраўдаў надзеі, ускладзеныя на яго, стаўшы лідарам каманды, часцей асістуючы партнёрам, аднак і знярэдку забіваючы галы.
Але найлепшым сезонам Рамірэса ў «Крузейру» стаў 2008 год, калі ігрок стаў найлепшым бамбардзірам сваёй каманды ў Кубку Лібертадорэс, а на ўнутранай арэне «бліскаў» не менш яскрава, атрымаўшы сярэбраны мяч найлепшага іграка, выступаўчы на месцы атакуючага паўабаронцы ў чэмпіянаце Бразіліі.
«Бенфіка»
20 сакавіка 2009 года Рамірэс падпісаў кантракт з партугальскай «Бенфікай», якая заплаціла за трансфер футбаліста 7,5 млн еўра. Футбаліст таксама ўваходзіў у сферу інтарэсаў расійскага ЦСКА, аднак ніякіх рэальных крокаў па яго куплі армейцы не рабілі. Рамірэс дэбютаваў у складзе «Бенфікі» ў матчы супраць клуба «Віторыя» (Гімарайнш) і адразу ж забіў гол.
«Чэлсі»
5 жніўня 2010 года Рамірэс дасягнуў дамоўленасці аб пераходзе ў англійскі клуб «Чэлсі», які заплаціў за трансфер паўабаронцы 22 млн еўра.
«Цзянсу Сайнці»
27 студзеня 2016 года «Чэлсі» абвясціў аб пераходзе Рамірэса ў кітайскі клуб «Цзянсу Сайнці». З 2018 года перастаў з’яўляца на полі, у маі 2019 года па заканчэнні кантракта пакінуў клуб.
«Палмейрас»
У чэрвені 2019 года вярнуўся ў Бразілію, падпісаўшы чатырохгадовы кантракт з «Палмейрасам». У лістападзе 2020 года кантракт па пагадненні бакоў быў разарваны.
У верасні 2022 года афіцыйна абвясціў аб завяршэнні кар’еры.
Міжнародная кар’ера
У 2008 годзе Рамірэс у складзе зборнай Бразіліі паехаў на Алімпіяду, замяніўшы траўмаванага Рабінью, але там ён гуляў, у асноўным, выходзячы на замену. У 2010 годзе Рамірэс у складзе зборнай гуляў на чэмпіянаце свету, дзе правёў 4 першыя гульні сваёй каманды, але толькі ў матчы супраць зборнай Чылі выйшаў на поле ў стартавым складзе. Апошнюю гульню зборнай ігрок прапусціў за дыскваліфікацыі.
Клубныя
«Крузейру»:
«Бенфіка»:
«Чэлсі»:
«Палмейрас»:
Міжнародныя
Зборная Бразіліі
Першамай (Петрыкаўскі раён)
Першама́й (, Першемай) — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Петрыкаўскага сельсавета.
Да 2 ліпеня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Белкаўскага сельсавета. Да 30 ліпеня 1964 года вёска мела назву Гараваха.
Латыгава
Назву Латы́гава маюць:
Свабода (Петрыкаўскі раён)
Свабо́да (, Свобода) — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Петрыкаўскага сельсавета.
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Капцэвіцкага сельсавета.