cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1 (маршрут метро, Нью-Ёрк)
Увядзення Скіп-стоп
27 чэрвеня 1989 года адбыліся публічныя слуханні па пытанні аб плане NYCTA па абслугоўванні скіп-стопаў. Мэтай скіп-стопа было падоўжыць ўсе паездкі да 242-й вуліцы, забяспечыць больш хуткае час у шляху для большасці пасажыраў і павысіць надзейнасць абслугоўвання з дапамогай раўнамерна загружаных і размеркаваных цягнікоў. На працягу 1987 і 1988 гадоў быў праведзены аналіз для вызначэння розных варыянтаў экспрэс-абслугоўвання ўздоўж трасы 1, у тым ліку з выкарыстаннем цэнтральнай экспрэс-трасы. Згодна з планам, экспрэс-служба павінна была працаваць па буднях з 6.30 раніцы да 7 вечара. Паездкі, якія заканчваліся на 137-й вуліцы, былі падоўжаныя да 242-й вуліцы, што ліквідавала неабходнасць значнага зніжэння ўзроўню абслугоўвання на мясцовых прыпынках. Станыя 125-й вуліцы, якая размешчана на поўдзень ад 137-й вуліцы, сутыкнулася б са скарачэннем абслугоўвання. Размяшчэнне станцый з поўнай прыпынкам і станцый са скіп-стопам было зроблена для раўнамернага размеркавання пасажыраў паміж станцыямі 1 і 9 і для размяшчэння зваротных маршрутаў руху. Прыпынкі з пасажырапатокам больш за 8000 пасажыраў у дзень былі пазначаныя як універсальныя станцыі, у той час як менш заступніцкія прыпынкі абслугоўваліся альбо 1, альбо 9 маршрутам. Адно змяненне было ўнесена ў план 1988 года: з-за ўдзелу супольнасці 181-я вуліца была дададзеная ў якасці універсальнай станцыі. Чакалася, што экспрэс-сэрвіс зэканоміць да 2,5 хвілін часу ў шляху, у той час як на ўсіх прыпыначных станцыях час чакання скароціцца яшчэ на 2,5 хвіліны. Гэта дазволіць зэканоміць ад шасці да дзевяці хвілін або скараціць час у шляху на 19 %. Запуск экспрэс-сэрвісу праз цэнтральную трасу быў адхілены, так як траса не была прызначана для экспрэс-абслугоўвання. Траса на поўдзень ад 145-й вуліцы недастаткова доўгая, каб дазволіць экспрэсу прайсці мясцовы цягнік, што прыводзіць да зліцця затрымак на 103-й вуліцы, што выключыла б любы зэканомлены час. Акрамя таго, самыя загружаныя прыпынку на маршруце да поўначы ад 96-й вуліцы будуць абыдзены без якой-небудзь эканоміі часу. Пашырэнне мясцовага паведамлення да 242-й вуліцы або даданне дадатковых цягнікоў былі адхіленыя, паколькі яны запатрабавалі б дадатковых вагонаў метро, якія ў той час былі недаступныя.
28 ліпеня 1989 года праўленне МТА аднагалосна зацвердзіла перагледжаны план пропуску 1/9, які павінен быў уступіць у сілу 21 жніўня 1989 года. У адрозненне ад першапачатковага плана, 1 маршрут будзе прапускаць 145-ю, 191-ю, 207-ю і 225-ю вуліцы, у той час як 9 маршрут будзе прапускаць 157-ю, Дыкман, 215-ю і 238-ю вуліцы.
9 верасня і аднаўленне
Пасля тэрактаў 11 верасня 2001 года цягніка № 1 прыйшлося перанакіраваць, паколькі лінія праходзіла непасрэдна пад будынкам Сусветнага гандлёвага цэнтра і была моцна пашкоджаная ў выніку абвальвання вежаў-блізнят. Першапачаткова лінія працавала як чаўнок побач з маршрутамі 2 і 3 на Таймс-сквер з-за абломкаў, якія зваліліся на рэйкі на поўдзень ад Пенсільванскага вакзала. Калі абломкі былі расчышчаны да 17 верасня, цягнікі маршруту № 1 курсіравалі толькі паміж 242-й вуліцай і 14-й вуліцай, робячы мясцовыя прыпынкі на поўнач ад 96-й вуліцы і экспрэс-прыпынку на поўдзень ад гэтага пункту. Мясцовае паведамленне было заменена 2 і 3 маршрутаў, якія курсуюць экспрэсам ад Канал-стрыт да Фултан-стрыт з-за смецця, які пакрывае прыпынку паміж імі. Скіп-стоп-сэрвіс на маршруце 9 быў прыпынены на час дзеяння плана аварыйнай службы 9/11. 19 верасня, пасля некалькіх затрымак пераключэння на 96-й вуліцы, абслугоўванне было зменена. Цягнікі 1 лініі рабілі усё прыпынку ў любы час ад 242-й вуліцы да Нью-Лотс-Авеню праз тунэль Кларк-стрыт і лінію IRT Істэрн-Паркуэй, замяніўшы маршрут 3 цягнікоў у Брукліне, так як 3 заканчваліся на 14-й вуліцы ў гэты перыяд. Усе цягнікі 1 працягвалі курсіраваць экспрэсам з 2 паміж вышэйзгаданымі вуліцамі да 1 кастрычніка, калі ён скончыўся на Чамберс-стрыт у Манхэтэне ноччу.
Тунэль быў завершаны і адкрыты для абслугоўвання 15 верасня 2002 года, цягнікі 1 маршруту вярнуліся на Уайтхол-стрыт — Саўт-Фэры, скіп-стоп былі адноўлены. Аднак станцыя Кортланд-стрыт, якая знаходзілася непасрэдна пад Сусветным гандлёвым цэнтрам, была знесеная ў рамках ачысткі і была адноўленая як частка транспартнага вузла Сусветнага гандлёвага цэнтра да 8 верасня 2018 года, калі яна зноў адкрылася як СГЦ Кортландт.
27 красавіка 2004 года было абвешчана, што «New York City Transit» разглядае пытанне аб адмене 9-га маршруту і, такім чынам, схемы пропускаў. Да таго часу цягнікі на станцыях са скіп-стопам адчувалі больш доўгі час чакання, і ўсё менш цягнікоў атрымлівалі выгаду ад схемы абслугоўвання ў цэлым. MTA падлічыла, што ліквідацыя скіп-стоп-сэрвісу толькі дадасць пасажырам ад 21 2 да 3 хвілін часу ў шляху на самых паўночных станцыях на 242-й вуліцы і 238-й вуліцы, у той час як многія пасажыры ўбачаць, што частата цягнікоў падвоіцца, у выніку агульны час у шляху скарацілася з-за меншага часу чакання цягнікоў. Хоць MTA планавала прагаласаваць за будучыню службы скіп-стоп летам 2004 года, [48] яна ўхваліла гэта змяненне 11 студзеня 2005 года. Цягнікі маршруту № 9 былі спынены 27 мая 2005 года, і цяпер цягнік машруту № 1 робіць усё прыпынку на лініі. The 9 train was discontinued on May 27, 2005 and the 1 now makes all stops on the IRT Broadway-Seventh Avenue Line.
16 сакавіка 2009 года адкрылася новая станцыя Саўт-Фэры, якая замяніла першапачатковую петлевую станцыю. Аднак ураган «Сэндзі» затапіў станцыю, і яе давялося закрыць на рамонт. Рэктар-стрыт служыла часовым тэрміналам для 1-га да 4 красавіка 2013 года, калі 1-й вярнуўся на зноў адкрытую станцыю завесы. Старая петлевая станцыя затым служыла часовым тэрміналам да таго часу, пакуль 27 чэрвеня 2017 года не адкрылася новая станцыя Саўт-Фэры.
Канстанцін Іванавіч Кернажыцкі
Канстанцін Іванавіч Кернажыцкі (25 верасня (8 кастрычніка) 1902, вёска Выдранка,, Магілёўская вобласць — , ГУЛАГ) — беларускі гісторык, педагог. Кандыдат гістарычных навук (1934), дацэнт БДУ.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і святара. У 1926 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. З 1930 года працаваў старшым навуковым супрацоўнікам у Інстытуце гісторыі АН БССР, выкладаў у БДУ.
Сямейнае становішча: жонка, двое дзяцей.
11 снежня 1937 года арыштаваны НКУС БССР у Мінску па адрасе: вул. Свярдлова, д. 49, кв. 34.
14 траўня 1939 года прыгавораны пазасудовым органам (спецтройкай НКУС БССР) як «польскі шпіён» на 8 гадоў папраўча-працоўных лагераў.
Памёр у Краслагу ў г. Канску Краснаярскага края.
Асабовая справа № 11843-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі. Пасмяротна рэабілітаваны 5 чэрвеня 1958 года.
Навукова-даследчыцкая дзейнасць
Сфера навуковых інтарэсаў — праблемы генезісу капіталізму ў беларускіх губерніях. Даследаваў аграрную гісторыю Беларусі познефеадальнай і капіталістычнай эпох, эвалюцыю феадальнага спосабу вытворчасці ў канцы XVII — 1-й пал. XIX ст. Займаўся пытаннямі распаду феадальна-прыгонніцкай сістэмы, перыядызацыі гісторыі познефеадальнага перыяду на Беларусі. Разам з Дз. Дудковым абгрунтаваў капіталістычны характар аграрнага ладу Беларусі пасля сялянскай рэформы ў Расійскай імперыі (1861) пры адначасовым захаванні значных перажыткаў прыгонніцтва. Адзін са складальнікаў зборніка дакументаў «Гісторыя Беларусі ў дакументах і матэрыялах» (т. 1, 1936).
Патрыстычны інстытут «Аўгустыніянум»
Патрыстычны інстытут «Аўгустыніянум» (Institutum Patristicum Augustinianum) — каталіцкая вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Рыме, якая кіруецца Святым Прастолам.
Агульная характарыстыка
Інстытут асацыяваны з Папскім Латэранскім універсітэтам і спецыялізуецца на вывучэнні айцоў Касцёла, у прыватнасці, на вывучэнні спадчыны Аўгусціна Аўрэлія. Гэта адзіная ВНУ у свеце, якая прысвойвае ступень доктара у галіне патрыстыкі.
«Аўгустыніянум» лічыцца прамым спадкаемцам вучэльні «Studium Generale», якая дзейнічала ў Рыме ў XIV стагоддзі і належала ордэну манахаў-аўгусцінцаў. Ён быў заснаваны аўгусцінцамі і ў іх гонар захаваў імя святога Аўгусціна. У лістападзе 1989 года інстытут быў афіцыйна падпараткаваны Кангрэгацыі каталіцкай адукацыі. Цяперашнім прэзідэнтам з'яўляецца Джузэпэ Каруза.
Ахала
Ахала — Кай Сервілій Ахала (сярэдзіна 5 ст. да н.э.) — старажытнарымскі грамадзянін. Пра яго мала што вядома, апроч таго, што ён забіў Спурыя Мелія, якога вінавацілі ў імкненні да тыраніі, і што Марк Юній Брут, забойца Цэзара, жадаў быць «другім Ахалам» і трымаў дома яго партрэт. Магчыма, што за сваю рэпутацыю «забойцы тырана» Ахала быў удастоены статуі аўтарства кагосьці з акружэння скульптара Мірана (выканана кал 440 да н.э., галава захоўваецца ў Эрмітажы і лічыцца верагоднай выявай Ахалы).
Плашчаносная яшчарка
Плашчаносная яшчарка (Chlamydosaurus kingii) — паўзун сямейства агам. Адзіны від аднайменнага роду.
Даўжыня да 80 см. Мае шырокую лускаватую складку скуры ў выглядзе каўняра-«плашча» (адсюль назва) шырынёю да 15 см. У самцоў на каўняры каляровыя плямы; грудзі і горла чорныя. Раскрывае «плашч» пры абароне, небяспецы, узбуджэнні, у час гону.
Пашырана на поўначы і паўночным захадзе Аўстраліі і востраве Новая Гвінея. Жыве пераважна на дрэвах, па зямлі можа бегаць на задніх нагах. Корміцца пераважна насякомымі, а таксама іншымі беспазваночнымі, дробнымі паўзунамі і млекакормячымі.
Андрэй Васільевіч Хрулёў
Андрэ́й Васі́льевіч Хрулё́ў ( —, ) — савецкі ваенны і дзяржаўны дзеяч. Генерал арміі (1943). Спецыяліст у галіне тылавога забеспячэння, інтэндант. Наркам шляхоў зносін СССР (1942—1943).
Зацішша (Слаўгарадскі раён)
Заці́шша (, Затишье) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Свенскага сельсавета. Вёска Зацішша знаходзіцца на паўднёвым усходзе раёна, на мяжы з Быхаўскім раёнам.
Гісторыя
У 1910 годзе хутар у Баханскай воласці Быхаўскага павета.
Васіль Петручук
Васіль Петручук (, в. Бельскага павета Беластоцкага ваяводства —, Беласток) — беларускі пісьменнік.
Біяграіфя
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1943—1944 гг. рабіў парабкам у вёсцы Елянка. Пасля Другой сусветнай вайны служыў у Корпусе ўнутранай бяспекі, ваяваў, быў паранены. Займаўся на курсах разведчыкаў (Вроцлаў, 1950—1951). Працаваў у Варшаве (1951—1960). Вучыўся ў школе контрвыведкі (Легіянова, 1960—1961). Зноў працаваў у Варшаве. Скончыў эканамічны тэхнікум (1961). У 1962 г. пераведзены ў Беласток. У 1969 г. выйшаў у адстаўку. Сябра Беларускага літаратурнага аб’яднання «Белавежа». Кандыдат у сябры Саюза польскіх літаратараў з 1987 г.
Узнагароджаны польскімі ордэнамі Кавалерскі крыж ордэна Адраджэння Польшчы, Залатым Крыжам заслугі, Крыжам партызанскім, Сярэбраным Крыжам заслугі, медалямі, савецкім ордэнам Айчыннай вайны II ступені.
Заслужаны дзеяч культуры Польшчы (1988). У польскім друку выступае з 1961 г. Першае апавяданне на беларускай мове надрукаваў у 1975 г. (газета «Ніва»).
Пахаваны на праваслаўных могілках у раёне Дайліды ў Беластоку.
Сяргей Аляксеевіч Капроў
Сяргей Аляксеевіч Капроў (нар., г. Міяс, Чалябінская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1970 годзе. Працаваў старшым архітэктарам у Белпрампраекце, з 1973 года — намеснік начальніка аддзела горадабудаўніцтва і раённай планіроўкі Дзяржбуда БССР, з 1975 года — старшы рэферэнт у Савеце Міністраў БССР.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Член КПСС з 1974 года. Пражывае ў г. Мінск.
Творчасць
Асноўныя працы: вытворчы комплекс завода «Фермаш» у Бабруйску, завод карданных валаў у Гродне, 2-я чарга комплексу БелАЗ у Жодзіне, прадпрыемства «Мінгарсвятло», рэканструкцыя завода «Прамэнерганаладка» ў Мінску (1970-я гады, у аўтарскім калектыве), інтэр’еры залаў Дома ўрада БССР (1970—1983). Адзін з аўтараў каталога «Праекты мемарыяльных памятных знакаў» (Мінск, 1981).
Сандрынгемскі палац
Сандрынгемскі палац (Sandringham House) — прыватная сядзіба Віндзорскай дынастыі, размешчаная ў Норфалку сярод 20 тыс. акраў паляўнічых угоддзяў.
Сядзіба была набыта ў 1862 г. у прыёмнага сына лорда Пальмерстана каралевай Вікторыяй па просьбе спадчынніка прастола, прынца Уэльскага, у сувязі з яго хуткім шлюбам з Аляксандрай Дацкай. Каб праводзіць узімку больш часу на паляванні, прынц загадаў перавесці ўсе гадзіннікі ў Сандрынгеме на паўгадзіну наперад. Гэта распараджэнне заставалася ў сіле да ўзыходжання на прастол Эдуарда VIII у 1936 г.
Сандрынгем упадабаўся Аляксандры і стаў асноўным месцам знаходжання «маладога двара». Па меры росту іх сямейства стары сядзібны дом стаў здавацца цесным. У канцы 1860-х гг. ён быў істотна пашыраны, набыўшы цяперашняе нягеглае аблічча, як бы злепленае з цюдораўскага і ганнінскага стыляў. Па віктарыянскіх часах унутранае начынне сядзібы лічылася верхам камфорту. Яна была абсталявана газавым асвятленнем, падабенствам душа і злівам у прыбіральнях.
Пасля смерці мужа каралева Аляксандра працягвала жыць у Сандрынгеме да самай смерці. Таксама тут памерлі яе сын Георг V і ўнук Георг VI. Для пражывання першага з іх у парку быў выбудаваны невялікі дом (Ёрк-катэдж), а другі вымушаны быў выкупляць сядзібу (як уладанне прыватнае, а не дзяржаўнае) у старэйшага брата (Эдуарда VIII) пасля яго адрачэння ад трона. Цяперашняя каралева Елізавета таксама ўпадабала Сандрынгем. Тут яна адасабляецца з роднымі ва ўгодкі смерці бацькі і ўласнай каранацыі, а таксама на Новы год.
У памесце Эплтан-хаус на ўскраіне сандрынгемскай сядзібы да здабыцця Нарвегіяй незалежнасці жылі будучы кароль Хокан VII са сваёй брытанскай жонкай. Тут у іх нарадзіўся адзіны сын — прынц Аляксандр (будучы Улаф V).
NGC 3327
NGC 3327 (іншыя абазначэнні — UGC 5803, MCG 4-25-38, ZWG 124.51, PGC 31729) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Малы Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Новая Слабада (Слаўгарадскі раён)
Но́вая Слабада́ (, Новая Слобода) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Кабінагорскага сельсавета. Цяпер практычна злілася са Слаўгарадам.
Інфраструктура
У вёсцы працуюць дзяржаўная ўстанова адукацыі «Слаўгарадскі раённы сацыяльна-педагагічны цэнтр», магазін, сельскі клуб, сельская бібліятэка.
Сонечнае зацьменне 28 жніўня 1802 года
Сонечнае зацьменне 28 жніўня 1802 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 122 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,9367 і дасягнула свайго максімуму ў 07:12:00 UTC у пункце з каардынатамі 51° пн. ш. 106° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 5 хв. 35 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 354 км.
Зацьменне 28 жніўня 1802 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1802 годзе і 6-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 4 сакавіка 1802 года, наступнае — 21 лютага 1803 года.
Пётр Паўлавіч Дзема
Пётр Паўлавіч Дзема (нар., в. Сенча, Лохвіцкі павет, Палтаўская губерня, Расійская імперыя — ?) — педагог, рэктар Брэсцкага настаўніцкага інстытута (1946—1948). Кандыдат педагагічных навук (1946), дацэнт (1947).
Біяграфія
Нарадзіўся 2 кастрычніка 1910 года ў вёсцы Сенча Лохвіцкага павета Палтаўскай губерні ў сям’і селяніна-серадняка. У 1929 годзе скончыў педагагічны тэхнікум. З 1929 па 1930 год працаваў настаўнікам Ручанскай сямігадовай школы Палтаўскай вобласці. У 1930 годзе паступіў на інспектарскае аддзяленне Палтаўскага інстытута сацыялістычнага выхавання. Пасля расфарміравання аддзялення ў кастрычніку 1931 года пераведзены на завочнае навучанне і накіраваны на працу загадчыкам сямігадовай школы ў Міргарадскім раёне. Па заканчэнні завочнага аддзялення інстытута і інспектарскіх курсаў у 1933 годзе працаваў інспектарам школ Нова-Вадалажскага раённага аддзела народнай адукацыі. Паступіў у аспірантуру пры Навукова-даследчым інстытуце школ Наркамасветы БССР у 1938 годзе, аспіранты якога ў 1940 годзе былі пераведзены ў аспірантуру Мінскага педінстытута, якую паспяхова скончыў 10 чэрвеня 1941 года і прадставіў да абароны дысертацыю ў Савет БДУ. У лютым 1946 года абараніў дысертацыю і атрымаў вучоную ступень кандыдата педагагічных навук.
З лістапада 1935 года працаваў выкладчыкам педагогікі ў Гомельскім педагагічным тэхнікуме і педрабфаку, пазней у 1935—1937 гадах займаў пасаду асістэнта Рагачоўскага педтэхнікума і настаўніцкага інстытута. Са жніўня 1937 года працаваў у Мазырскім педвучылішчы. На пачатку Вялікай Айчыннай вайны быў эвакуяваны ў Тамбоў, а потым у Маскву. У лістападзе 1941 года дабраахвотна праз Кіеўскі ваенкамат Масквы пайшоў у армію. У 1941—1943 гадах чырвонаармеец, малодшы палітрук, начальнік бібліятэкі 57 асобнага запаснога батальёна сувязі ў Маскве, у 1943—1945 гадах служыў на Данскім, Цэнтральным, 1-ым Беларускім франтах палітработнікам, агітатарам асобнага палка сувязі генштаба і аўтамабільнага палка, прапагандыст эвакуацыйнага шпіталя, лектар Дома Чырвонай Арміі, быў лёгка паранены, вайсковае званне «капітан».
Пасля дэмабілізацыі ў снежні 1945 года на працягу студзеня − сакавіка 1946 года працаваў старшым навуковым супрацоўнікам Навукова-даследчага інстытута школ Народнага камісарыята асветы БССР. 6 сакавіка 1946 года загадам НКА БССР прызначаны рэктарам Брэсцкага настаўніцкага інстытута. Гэтае рашэнне ўзгоднена з Брэсцкім абкамам 4 ліпеня 1946 года і зацверджана ЦК КП(б) Б. Працаваў на пасадзе рэктара па ліпень 1948 года.
Крыж Тысячагоддзя (Гданьск)
Крыж Тысячагоддзя (Krzyż Milenijny) — помнік у Гданьску ў выглядзе крыжа, усталяваны на Градавай гары, якая з'яўляееца часткай комплекса Градзіска.
Ён быў усталяваны ў гонар Вялікага юбілею 2000 года - свята ўваходжання Каталіцкага Касцёла ў трэцяе тысячагоддзе, ініцыяванае Янам Паўлам ІІ як юбілейны год. Свята працягвалася з 24 снежня 1999 года па 6 студзеня 2001 года.
Помнік быў пабудаваны ў 2000 годзе на вяршыні Іерусалімскага бастыёна па праекце Яцака Лучака. Крыж мае вышыню больш за 16 метраў і стаіць на месцы, якое ў гады Другой сусветнай вайны займала зенітная ўстаноўка. Першапачаткова планавалася паставіць больш высокі помнік (больш за 20 м) і ў іншым выглядзе. 3 верасня 2000 года помнік быў асвечаны мясцовымі каталіцкімі іерархамі.
Мухамед Дауд
Сардар Алі Мухамед Ламары бін Мухамед-Азіз Дауд-Хан (іншая транскрыпцыя — Махамад Дауд; 18 ліпеня 1909 г. (па іншых дадзеных, 1908), Кабул — 28 красавіка 1978, там жа) — сердар (афганскі аналаг тытулаў князь ці прынц), афганскі дзяржаўны дзеяч. Прэм’ер-міністр (1953—1963), кіраўнік дзяржавы і прэм’ер-міністр (1973—1977), прэзідэнт (1977—1978) Афганістана.
Папскі тэалагічны факультэт «Марыянум»
Папскі тэалагічны факультэт «Марыянум» (Pontificia facoltà teologica "Marianum") — каталіцкая вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Рыме, якая кіруецца Святым Прастолам і спецыялізуецца ў галіне марыязнаўства.
Агульная характарыстыка
Сама назва «Марыянум» узыходзіць да Папы Баніфацыя IX, які ў 1398 годзе надаў калегіуму ордэна манахаў-сервітаў права прысвойваць вучоныя ступені па багаслоўі. Гэты калегіум у Рыме быў зачынены ў 1870 годзе ў сувязі з рэвалюцыяй і зноў адкрыты пад назвай калегіума святога Алесіа Фальканьеры ў 1895 годзе.
Цяпер Папскі тэалагічны факультэт «Марыянум» з'яўляецца адной з найбольш аўтарытэтных устаноў па марыязнаўству. Акадэмічныя праграмы ўключаюць магістарскую (2 гады навучання) і доктарскую ступені. ВНУ мае бібліятэку з больш чым 85 тысячамі тамоў па марыязнаўству, а таксама часопісамі багаслоўскай тэматыкі.
Арыярат III
Арыярат III (Ἀριαράθης, Ariaráthēs) (3 ст. да н.э.) — кіраўнік Кападокіі, сын Арыярамна, унук Арыярата II. Сябраваў з Антыёхам II. Вядомыя выявы на манетах.
Быў жанаты на Стратаніцы, дачкі Антыёха II, кіраўніка Сірыі, і яго жонкі Лаадыкі. Фактычна ўзыйшоў на прастол яшчэ пры жыцці свайго бацькі, каля 250 года да н.э. першым з кіраўнікоў Кападокіі прыняў тытул басілеуса. Вядома, што ён выступаў на баку Антыёха Гіеракса ў вайне супраць Селеўка II Калініка. Арыярат III таксама пашырыў сваю дзяржаву, далучыўшы да Кападокіі Катаонію. Быў бацькам Арыярата IV.
Марцін Відавіч
Пасвечаны ў святары 28 мая 1989, служыў у Спліцка-Макарскай архідыяцэзіі. Абараніў ліцэнцыят па кананічным праве. У 1983—1994 рэдактар харвацкай праграмы Радыё Ватыкана. 19 верасня 1994 паступіў на службу Апостальскай Сталіцы ў Аддзеле агульных спраў Дзяржаўнага сакратарыята. У 1994—1999 сакратар Апостальскай нунцыятуры ў Босніі і Герцагавіне, ад 2001 уваходзіць таксама ў Пастарскі савет «Peregrinatio ad Petri Sedem» (Паломніцтва да Сталіцы Св. Пятра). 15 верасня 2004 прызначаны апостальскім нунцыем у Беларусі, адначасова быў прызначаны тытулярным архібіскупам Ніна. Высвечаны на архібіскупа 21 лістапада 2004. Склаў свае абавязкі апостальскага нунцыя ў Беларусі 15 ліпеня 2011.
Мовы
Архібіскуп Відавіч акрамя роднага харвацкай валодае італьянскай, рускай, польскай, іспанскай і нямецкай мовамі
Іван Юркавіч
І́ван Ю́ркавіч (Ivan Jurković; нарадзіўся 10 чэрвеня 1952, Качэўе, Славенія) — рымска-каталіцкі дзеяч, тытулярны архібіскуп Крбавы.
Біяграфія
Паводле паходжання славенец. У 1978 годзе скончыў вывучэнне багаслоўя. Святарскія пасвячэнні прыняў 29 чэрвеня 1977. Вывучаў дыпламатыю ў Папскай Царкоўнай Акадэміі. 1 мая 1984 накіраваны на дыпламатычную службу Ватыкану. Надалей сакратар Апостальскай нунцыятуры ў Рэспубліцы Карэі (1984—1988), аўдытар Апостальскай нунцыятуры ў Калумбіі (1988—1992), саветнік прадстаўніцтва Ватыкана ў Расійскай Федэрацыі (1992—1996), саветнік у Дзяржаўным сакратарыяце па пытаннях Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтву ў Еўропе (АБСЕ).
Падчас сваёй службы ў Маскве быў таксама прафесарам кананічнага права ў каледжы каталіцкага багаслоўя імя святога Тамаша Аквінскага (1993—1996), дзе ён апублікаваў наступныя свае працы: «Кананічнае права пра шлюб» (Масква, 1994); «Кананічнае права пра Народ Божы» (Масква, 1995); «Каментар да кананічных структур Каталіцкага Касцёлу» (Масква, 1995); «Лацінска-расійскі слоўнік тэрмінаў і выразаў Кодэксу Кананічнага Права» (сумесна з А. Ковалем, Масква 1995); «Кананічнае права пра народ Божы і пра шлюб» (другое выданне, Масква, 2000). 22 лістапада 2001 акрэдытаваны Апостольскім нунцыем у Беларусі, 15 верасня 2004 яго змяніў Марцін Відавіч. 22 красавіка 2004 узначаліў Апостальскую нунцуятуру ва Украіне.
Валодае італьянскай, англійскай, рускай, іспанскай, нямецкай, французскай мовамі.
Койтаёкі
Койтаёкі (Koitajoki) — рака, якая працякае ў Фінляндыі і Расіі.
Рака працякае па тэрыторыі Усходняй Фінляндыі. Цячэ ў паўднёвым, а потым у заходнім напрамку, у верхняй частцы па ёй праходзіць дзяржаўная мяжа. Таксама яна праходзіць па тэрыторыі Расіі затым паварочвае ў Фінляндыю, рэчышча даволі звілістае. З’яўляецца прытокам Піеліс’ёкі.
Мод Вялікабрытанская
Мод Уэльская (Maud of Wales; поўнае імя Maud Charlotte Mary Victoria;  — ) — першая за 600 гадоў каралева Нарвегіі як самастойнай дзяржавы, малодшая дачка брытанскага караля Эдуарда VII і Аляксандры Дацкай, жонка нарвежскага караля Хокана VII. Стрыечная сястра Мікалая II. Яе імем названы карабель Амундсена і вялікая частка Антарктыды.
Біяграфія
Нарадзілася ў Мальбара-хаусе. У дзяцінстве ёй далі мянушку Гары за свавольства і хлапечыя замашкі. У суправаджэнні маці і сясцёр яна падарожнічала на лайнерах у Міжземнае мора і ў Нарвегію. 22 ліпеня 1896 года ў прысутнасці бабулі, каралевы Вікторыі, у Букінгемскім палацы ажанілася са стрыечным братам — дацкім прынцам Карлам. Яны жылі ў сядзібе Эплтан-хаус пры Сандрынгемскім палацы. Там у іх нарадзіўся адзіны сын — прынц Аляксандр (будучы Улаф V).
Пасля скасавання нарвежскім стортынгам векавой шведска-нарвежскай уніі прынц Карл Дацкі быў абраны нарвежскім манархам пад імем Хокана VII. Каранацыя караля Хокана і каралевы Мод адбылася ў Нідароскім саборы 22 чэрвеня 1906 года. Каралева імкнулася асвоіцца ў сваёй новай краіне і нават захапілася лыжнымі гонкамі, але ўсё ж часта наведвала родную Брытанію. Увесну 1937 года яна паехала ў Лондан на каранацыю Георга VI і ў Нарвегію ўжо не вярнулася. Пахавана ў замку Акерсхус, пасля побач з ёй быў пахаваны і яе муж Хокан VII.
Клас (біялогія)
Клас (ад — разрад, група) — іерархічная ступень біялагічнай сістэматыкі, прыродная таксанамічная група, якая аб'ядноўвае сваяцкія атрады жывёл ці парадкі раслін. Паняцце класу уведзена французскім батанікам Ж. Турнефорам (Joseph Pitton de Tournefort).
Некаторыя класы падзяляюцца на падкласы. Класы аб'ядноўваюцца ў аддзелы (раслін) і тыпы (жывёл). Прадстаўнікі класу падобныя будовай і паходзяць ад агульных продкаў.
Шалкар (Каргалжынскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 867 чалавек (447 мужчын і 420 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 455 чалавек (239 мужчын і 216 жанчын).
Класіфікацыя навук
Класіфікацыя навук — класіфікацыя навук паводле прадметаў іх даследавання.
NGC 3328
NGC 3328 — падвойная зорка ў сузор’і Леў.
Грыгорый Турскі
Грыго́рый Ту́рскі (, Grégoire de Tours, сапр. Георгій Фларэнцый ; 30.11.538 ці 539, г. Клермон-Феран, Францыя — 594 ці 595) — французскі храніст. Празваны бацькам французскай гісторыі. Епіскап Тура з 573 года, уплывовая духоўная асоба дзяржавы Меравінгаў.
Арыярат V
Арыярат V Філапатар Праведны (Ἀριαράθης Εὐσεβής Φιλοπάτωρ, Ariaráthēs Eusebḗs Philopátōr) — цар кападакійскі ( — ), сын Арыярата IV.
Грыгорый Турскі
Аўтар «Гісторыі франкаў» (Historia Francorum; на лацінскай мове, у 10 кнігах), галоўнай крыніцы палітычнай гісторыі Франкскай дзяржавы V—VI стагоддзяў, а таксама некалькіх дагматычных і агіяграфічных твораў.
Біяграфія
Георгій Фларэнцый паходзіў з знатнай гала-рымскай сям’і з сенатарскай арыстакратыі Аверні. Многія прадстаўнікі яго сям’і былі епіскапамі ў Туры і шэрагу іншых епархій. Быў клапатліва выгадаваны, епіскапам клермонскім.
Арыярат V
Верагоднымі выявамі з’яўляюцца дзве мармуровыя галавы. З віду быў падобны на сучаснага яму ўзурпатара Араферна.
Калодзежны Роў
Калодзежны Роў — геалагічнае агаленне на паўднёва-ўсходняй ускраіне горада Гродна, на правым беразе ракі Нёман; помнік прыроды рэспубліканскага значэння. З’яўляецца адным з найбольш вывучаных на тэрыторыі Беларусі і мае агульнаеўрапейскае і агульнасусветнае значэнне.
Грыгорый Турскі
Біяграфія
Ён карыстаўся вялікай пашанай у франкскіх каралёў Зігберта, Гунтрама і Хільдэберта II і энергічна абараняў інтарэсы свайго епіскапства супраць Хільперыка I і Фрэдэгонды. Грыгорый памёр у 594 годзе, ушанаваны народам як цудатворац і святы.
Калодзежны Роў
У 1872 годзе Т. Дымчэвіч выявіў у схілах Калодзежнага Рова арганагенныя пароды, якія захавалі рэшткі міжледніковай флоры. Гэта адкрыццё зрабіла Калодзежны роў і размешчаны побач Сярэбраны роў аб’ектам пільнай увагі навукоўцаў і галоўнай крыніцай інфармацыі пра біялагічную разнастайнасць рэгіёна ў мінулым.
Інтэнсіўнае вывучэнне Калодзежнага Рова, пачатае ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзя, працягнулася савецкімі навукоўцамі ў другой палове XX стагоддзя. Іх даследаванні прывялі да таго, што ў 1963 годзе былі абвешчаны помнікі прыроды "Агаленне «Прынёманскае 1» і «Скопішча груд валунна-галечнага кангламерату «Прынёманскае».
Апісанне
Уключае адклады позналедавікоўя бярэзінскага зледзянення, александрыйскага міжледавікоўя і пачатку дняпроўскага зледзянення. Плошча пакладу складае каля 66 тыс. м². Даўжыня яра 1,5 км, глыбіня каля вусця 30 м. Магутнасць азёрных і балотных адкладаў (сапрапелі, торф, супескі, суглінкі і пяскі) да 9,1 м, якія выходзяць на паверхню ў сценках Калодзежнага Рова на адлегласці 620—855 м ад вусця.
Адклады Калодзежнага Рова з’яўляюцца адным з самых багатых на тэрыторыі Беларусі месцазнаходжанняў рэшткаў выкапнёвых раслін і жывёл. Па пылку, спорах, пладах, насенні, шышках хваёвых і інш. фасіліях у іх вызначана каля 200 відаў кветкавых і споравых раслін, па крамяністых створках — 96 відаў дыятомавых водарасцей, па ракавінах — 26 відаў астракод.
Лінза азёрна-балотных адкладаў прымеркавана да тоўшчы флювіягляцыяльных парод, у якіх за яе межамі трапляюцца глыбы кангламерату (печуры), што утварыліся пры цэментацыі карбанатным растворам жвірова-галечна-валуннага матэрыялу. У тоўшчы флювіягляцыялу і на паверхні лінзы месцамі залягае «брук» — суцэльны пласт валуноў, што засталіся ад размыву ледавіковых утварэнняў.
Ашагы Джыджымлы
Ашагы Джыджымлы (Aşağı Cicimli) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і ўваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Арыярат VII Філаметар
Арыярат VII Філаметар (Ἀριαράθης Φιλομήτωρ / Ariaráthēs Philomḗtōr; канец 2 ст. да н.э.) — цар кападакійскі (116—101 да н.э.), сын Арыярата VI і Лаадыкі.
Быў глыбока адданы сваёй маці, дачцы Мітрыдата V Пантыйскага (адсюль прыдомак). Быў забіты.
Вядомыя выявы на манетах.
Шаўроў
Шаўроў — прозвішча.
Франсуа Рабле
Франсуа Рабле (François Rabelais; ?, Шынон — 9 красавіка 1553, Парыж) — французскі пісьменнік, адзін з вялікіх еўрапейскіх сатырыкаў-гуманістаў эпохі Рэнесанса, аўтар рамана «Гарганцюа і Пантагруэль».
Партрэт Леана І Міхаіла Радзівіла
Партрэт Леана Міхала Радзівіла адносіцца да серыі партрэтаў у лаўровым вянку. Да 1939 г. у калекцыі князёў Радзівілаў у Нясвіжы (№ 74, на партрэце № 123 у інвентары 1834 г., № 190 у інвентары 1857 г., № 190 у інвентар 1883 г., № 123 у інвентары 1928 г., № 248 у вопісе 1939 г.). Захоўваўся ў Вялікай сталовай зале (былой Гетманскай) у паўднёвай галерэі. Пасля 1939 г. трапіў у Мінск. У 1944 г. вывезены ў Германію. Вернуты ў Мінск з Берліна ў 1947 г. Перададзены ў Польшчу ў 1950 г.
Франсуа Рабле
Біяграфічныя звесткі
Рабле нарадзіўся ў Шыноне (у Турэні), дакладная дата нараджэння невядомая — у якасці версій называюць 1483, 1493 і 1495 г. Як мяркуецца, ён быў сынам шынкара (некаторыя сцвярджаюць — аптэкара, які займаўся і шынкарскай справай), страціў маці ў самым раннім узросце, ці (па іншых звестках) вельмі рана адкінуты ёю і перададзены ў манастыр.
Вывучаў права ў Пуацье, медыцыну ў Парыжы і Манпелье, працаваў урачом у Ліёне. Доктар медыцыны (з 1537).
Сонечнае зацьменне 4 сакавіка 1802 года
Сонечнае зацьменне 4 сакавіка 1802 года — поўнае сонечнае зацьменне 117 сараса.
Зацьменне 4 сакавіка 1802 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1802 годзе і 5-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 7 кастрычніка 1801 года, наступнае — 28 жніўня 1802 года.
Зялёная Рошча (Слаўгарадскі раён)
Зялёная Ро́шча (, Зелёная Роща) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Свенскага сельсавета.
Інфраструктура
У вёсцы дзейнічае дом сацыяльных паслуг.
Кокалан’ёкі
Кокалан'ёкі (фін. Хіітоланёкі) - рака, якая працякае ў Фінляндыі і Расіі.
Рака працякае па тэрыторыі Усходняй Фінляндыі. Яна цячэ ў паўднёвым кірунку. Таксама яна праходзіць па тэрыторыі Расіі, рэчышча даволі звілістае. Бярэ пачатак з возера Simpelejärvi. У Расіі яна ўпадае ў Ладажскае возера. Агульная працягласць ракі 53 км (з іх па Расіі - 45 км), плошча басейна - 1415 км².
На тэрыторыі Фінляндыі ў 1920 годзе на рацэ пабудавана ГЭС.
Лагергеймія
Лагергеймія (Lagerheimia) — род аднаклетачных зялёных водарасцей сямейства аацысціевых.
Апісанне
Клеткі адзіночныя, авальныя або цыліндрычныя, круглыя ці лімонападобныя, са шчацінкамі (2-11) на палюсах і экватары; часам клеткі і шчацінкі пакрыты слоем слізі. Хларапласт пласціністы, пасценны з адным пірэноідам. Клетачнае ядро адно.
Размнажэнне аўтаспорамі.
Пашырэнне і экалогія
Пераважна прэснаводныя віды, некаторыя саланаватаводныя. Тапляюцца ў планктоне азёр, рэк, сажалак і вадасховішчаў на розных кантынентах.
Актыўныя фотасінтэтыкі. Добры корм для зоапланктону.
Дзмітрый Дзмітрыевіч Сямёнаў
Біяграфія
З 1857 года ў Пецярбургу: выкладаў у гімназіі, у жаночым Марыінскім вучылішчы, у 1860—1862 гадах у Смольным інстытуце, з 1865 года на Вышэйшых педагагічных курсах пры 2-й Пецярбургскай ваеннай гімназіі. З 1873 года дырэктар Кубанскай, з 1878 года — Закаўказскай семінарый. З 1883 года інспектар па навучальнай частцы вучылішчнага камітэта Пецярбургскай гарадской думы, адначасова ў 1888—1891 гадах рэдагаваў часопіс «Детское чтение». Выступаў за ўсеагульную пачатковаю адукацыю і распаўсюджванне пісьменнасці ў народзе.
Навуковая дзейнасць
Распрацаваў методыкі выкладання рускай мовы і геаграфіі. Аўтар першых рускіх наглядных дапаможнікаў для гімназій «Свет у карцінках» (1866), «Дар слова» (1868), геаграфічнай хрэстаматыі «Айчыназнаўства» (т. 1-6, 1864—1869) і шэрагу прац па гісторыі адукацыі.
NGC 3329
NGC 3329 (іншыя абазначэнні — NGC 3397, UGC 5837, MCG 13-8-33, ZWG 351.34, IRAS10405+7704, PGC 32059) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 3329, NGC 3397.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сіліна Поле
Геаграфія
Размешчана каля шашы Масква — Варшава, на левым беразе ракі Сож.
Гісторыя
У 1882 г. сяляне П. Я. і А. Я. Гракавы валодалі тут 168 дзесяцінамі зямлі. У 1910 хутар Сіліна Поле належаў мешчаніну Варанцу, 2 двары, 13 жыхароў. Адносіўся да Язёрскага праваслаўнага прыходу.
Вертыкаль (ракета)
«Вертыкаль» («Вертикаль») — серыя савецкіх аднаступенчатых геафізічных ракет на вадкім паліве, якія выкарыстоўваліся ў даследаваннях касмічнай прасторы па праграме «Інтэркосмас» з удзелам Балгарыі, Венгрыі, ГДР, Польшчы, Румыніі, Чэхаславакіі.
На ракетах знаходзіліся зонды з навуковай апаратурай, выконваючай атмасферныя і астрафізічныя даследаванні верхніх слаёў атмасферы і іанасферы Зямлі, ультрафіялетавага, рэнтгенаўскага выпраменьвання Сонца, метэарытных часціц і інш. Атмасферны зонд на Зямлю не вяртаўся. Ракеты запускаліся на вышыню 500 і 1500 км. У 1970—1983 гг. выканана 11 запускаў. Пры першых двух запусках выкарыстоўвалася ракета Р-5В, на наступных — больш магутная.
Арыярат IX
Пасля забойства Арыярата VII і выгнання Арыярата VIII, пантыйскі цар Мітрыдат VI зрабіў царом Кападокіі свайго 8-гадовага сына, Арыярата IX. Той загінуў у Паўночнай Грэцыі ў пачатку Першай мітрыдатавай вайны з Рымам.
Выявай яго можа лічыцца мармуровая галава, знойдзеная ў Афінах на акропалі.
Арыябарзан I Філарамей
Быў выбраны на царства кападакійцамі з дазволу Рыма, пасля таго, як згасла дынастыя Арыяратаў. Узяў бок Рыма ў Мітрыдатавай вайне. Адрокся ад стальца на карысць сына Арыябарзана II.
Сцынкавыя
Сцы́нкавыя, сцынкі (Scincidae) — сямейства яшчарак інфраатрада сцынкападобных.
Адрозніваюць больш за 90 родаў, каля 1200 відаў. Пашыраны ўсюды, акрамя Антарктыды, пераважна ў тропіках Усходняга паўшар'я, асабліва ў межах Аўстралійскай біягеаграфічнай вобласці.
Даўжыня да 65 см. Цела падоўжнае, да змеепадобнага; укрыта гладкай або рабрыстай налягаючай луской, пад якой размешчаны касцявыя пласцінкі (астэадэрмы). Хвост ломкі. У рыючых форм канечнасці часткова або канчаткова страчаны, вочы звычайна адсутнічаюць.
Вядуць наземны, рыючы і паўдрэвавы спосаб жыцця, некаторыя віды паўводныя. Кормяцца пераважна насякомымі, буйныя сцынкавыя — і пазваночнымі; некаторыя расліннаедныя.
Большасць відаў адкладваюць яйцы, ёсць яйцажывародныя і жывародныя.
NGC 3330
NGC 3330 (іншыя абазначэнні — OCL 806, ESO 168-SC11) — рассеянае скопішча ў сузор’і Ветразі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сонечнае зацьменне 7 кастрычніка 1801 года
Сонечнае зацьменне 7 кастрычніка 1801 года — частковае сонечнае зацьменне 150 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,3505 і дасягнула свайго максімуму ў 19:42:34 UTC у пункце з каардынатамі 61° пд. ш. 141° у. д..
Зацьменне 7 кастрычніка 1801 года стала 4-ым сонечным зацьменнем у 1801 годзе і 4-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 8 верасня 1801 года, наступнае — 4 сакавіка 1802 года.
Dni
«Dni» (Дні) — дэбютны альбом беларускага гурта «Indiga». Песня «Тры сонцы» ў 2009 годзе трапіла і на складанку «Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New».
Варыўня
Варыўня́, ці сто́пка, істо́пка — тып гаспадарчай пабудовы на Беларусі для захоўвання агародніны, садавіны, малака, часам і гаспадарчых прылад.
Вядома з 17 ст. Звычайна зрубная прамавугольная ў плане пабудова, накрытая 2- або 4-схільным дахам з драніцы ці саломы, з вокнамі без шкла, што зачыняліся драўлянымі засаўкамі (будавалі варыўні і без акон); часам мела ўнутраныя выгарадкі, засекі. Ацяплялі варыўню курной печчу або гарачым вуголлем.
У 19 — пач. 20 ст. на паўднёвым захадзе Беларусі варыўні часам прыбудоўвалі да сянец. У фальварках 17 — пач. 20 ст. існавалі шматкамерныя варыўні, якія мелі сенцы, каморы і іншыя памяшканні (г. Давыд-Гарадок Столінскага, вёскі Дубае Пінскага, Урэчча Любанскага раёнаў і інш.).
Індэкс свабоды прэсы
Індэкс свабоды прэсы — штогадовы рэйтынг краін, які складаецца паводле ўмоў для існавання свабодных сродкаў масавай інфармацыі ў краіне.
Рэйтынг вызначаецца і публікуецца міжнароднай няўрадавай арганізацыяй «Рэпарцёры без межаў». Індэкс фарміруецца па выніках апытання, якое праводзіцца сярод партнёрскіх арганізацый (14 груп на 5 кантынентах, якія адсочваюць свабоду выказванняў) і 130 карэспандэнтаў з усяго света, а таксама журналістаў, даследчыкаў, юрыстаў і актывістаў у галіне правоў чалавека.
Весніцы
Ве́сніцы, бра́мка, фо́ртка — у народным дойлідстве Беларусі невялікія дзверы для ўваходу ў варотах, плоце, агароджы. Ва ўсходніх раёнах Беларусі весніцы робяць са шчыльна збітых дошак, часта аздабляюць разьбой, размалёўкай, фігурна выкаванымі завесамі і клямкамі, у цэнтральных і заходніх — лёгкія, са штыкетаў.
Дроздка
Дро́здка — рака ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Ілія (прыток Віліі, басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 11 км (12 ) км. Плошча вадазбору 27 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,4 м/км. Пачынаецца за 2 км у напрамку на захад ад вёскі Траянец. Упадае ў Ілію прыкладна за 2,7 км на захад ад вёскі Глыбачаны. Вадазбор у паўночнай частцы Мінскага ўзвышша. Рэчышча Дроздкі каналізаванае.
Каля ракі вёскі Рэпішча, Пасадзец.
Дажынкі (фестываль)
Рэспубліка́нскі фестыва́ль-кірма́ш працаўнікоў вё́скі «Дажы́нкі» — штогадовы фестываль працаўнікоў вёскі, які праводзіўся ў Беларусі з 1996 па 2014 гады. На фестывалі праходзіла ўшаноўванне лепшых працаўнікоў аграпрамысловага комплексу Беларусі. За ўсю гісторыю «Дажынак» фестываль не праводзіўся толькі аднойчы: у 1999 годзе з-за невысокага ўраджаю.
Афіцыйную частку фестывалю звычайна адкрывае шэсце пачэсных гасцей, дэлегацыяў абласцей, творчых калектываў і іншых удзельнікаў.
Штогадова ствараецца адпаведны план мерапрыемстваў па падрыхтоўцы да «Дажынак», паводле якога будуюцца новыя і рэканструююцца існуючыя аб’екты і камунікацыі, праводзіцца капітальны рэмонт і добраўпарадкаванне гарадскіх вуліц.
10 сакавіка 2014 года Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка прапанаваў больш не праводзіць рэспубліканскія дажынкі, а ўзнагароджваць аграрыяў непасрэдна ў раёнах на базе аграгарадкоў і ў абласцях на базе райцэнтраў, за выключэннем гарадоў абласнога падпарадкавання і тых, дзе ўжо праходзіў фестываль-кірмаш. Ён таксама прапанаваў узнагароджваць найлепшых аграрыяў краіны не на рэспубліканскім фесце-кірмашы ў верасні, а ў пачатку каляндарнага года ў Палацы незалежнасці ў Мінску.
Ільмен’ёкі
Ільмен’ёкі (фін. Ilmeenjoki) — рака ў Фінляндыі, Лахдэнпохскам раёне Карэліі і Выбаргскім і Прыазерскім раёнах Ленінградскай вобласці. У ніжняй частцы рака носіць назву Бегуноўка. Бярэ пачатак у Фінляндыі ў невялікім возеры недалёка ад расійска-фінскай мяжы. Далей цячэ на паўднёвы ўсход, утвараючы мяжу паміж Карэліяй і Ленінградскай вобласцю. Затым, перасякаючы чыгуначную лінію Хійтала — Ояярві недалёка ад а. п. Пукініемі, рака цячэ па тэрыторыі Прыазёрскага раёна Ленінградскай вобласці.
Chalarus spurius
Cephalops spurius — від двухкрылых сямейства. Сустракаецца ў Палеарктыцы.
Адам Фалькоўскі
Адам Фалько́ўскі ( —, ) — ксёндз, удзельнік нацыянальна-вызваленчага паўстання 1863—1864.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1812 годзе ў вёсцы на Падляшшы у шляхецкай сям’і, сын Бартламея Фалькоўскага. У 1826—1834 гадах вучыўся ў гімназіі ў Бельску. У 1838 годзе паступіў у Віленскую семінарыю, у 1841 годзе ў Гродне пасвечаны на святара віленскім біскупам Клангевічам. У розны час служыў вікарыем у Вышках і Дабжыневе каля Беластока, а таксама ў Кундзіне каля Саколкі.
У 1853 годзе прызначаны настаяцелем у Кузніцы Беластоцкай. У 1854 годзе пераведзены на пасаду пробашча касцёла ў Ішчалне Лідскага павета Віленскай губерні. У 1863 годзе зачытаў маніфест паўстанцаў і заклікаў сваіх вернікаў узяць удзел у паўстанні. Быў арыштаваны 3 мая 1863 года. Разам з ім былі асуджаны яшчэ двое каталіцкіх святароў — Станіслаў Ішора і Раймунд Зямацкі, уся віна якіх таксама складалася ў абвяшчэнні маніфеста. Тлумачыў, што рабіў гэта пад прымусам быць пакараным з боку паўстанцаў. Расстраляны 24 чэрвеня ў Лідзе ля дарогі на Крупы.
Ушанаванне памяці
Месца пахавання людзі аблажылі камянямі, якія шмат разоў раскідвала паліцыя. 3 мая 1919 года лідскі дэкан Гіпаліт Баярунец пасвяціў на магіле жалезны крыж, фундаваны чыгуначнікам Стэфанам Лоўкісам. У 1932 годзе пастамент крыжу быў адрамантаваны магістратам горада Ліды. Таксама імем ксяндза была названа адна з вуліц, прылеглых да помніка. У 1940 годзе савецкія ўлады знеслі крыж і зруйнавалі магілу Адама Фалькоўскага.
2 лістапада 1996 года сябры лідскай арганізацыі БНФ «Адраджэнне» асвяцілі ў фарным касцёле і ўсталявалі на магіле Адама Фалькоўскага драўляны 5-метровы крыж, які быў знесены праз 2 дні. 6 мая 1997 года крыж быў усталяваны паўторна, але яго знеслі ў той самы дзень. 22 чэрвеня 1997 года БНФ зноў усталяваў крыж. За гэту акцыю 6 чалавек былі арыштаваны (Віктар Аўгусцін, Міхась Бурачэўскі, Антон Пігулеўскі, Станіслаў Суднік, Уладзімір Хрышчановіч, Віктар Шырма), а крыж быў знесены. 11 ліпеня 1998 года сябры Згуртавання лідскай моладзі імя Гедзіміна ў чацвёрты раз усталявалі крыж на магіле ксяндза Адама Фалькоўскага, праз тры дні крыж быў знесены. У верасні 2010 года, перад правядзеннем рэспубліканскіх «Дажынак», магіла Фалькоўскага была спляжана бульдозерамі. У адсказ на тое моладзь 5 дзён ладзіла пікет на месцы пахавання. На 2 дзень пікетавання быў усталяваны драўляны крыж. Лідская грамада пачала прыносіць да крыжа знічкі. Улады прапанавалі замяніць крыж на памятны камень. 30 кастрычніка памяць Адама Фалькоўскага была ўшанавана на камяні.
Дамавы верабей
Дамавы верабей (Passer domesticus (Linnaeus, 1758); састарэлая бінамінальная назва — Fringilla domestica Linnaeus, 1758) — найбольш распаўсюджаны від роду сапраўдных вераб’ёў (Passer), сямейства вераб’іных (лац. Passeridae). Гэта адна з самых вядомых птушак, якія жывуць па суседству з жытлом чалавека і добра вядомая як па вонкавым выглядзе, так і па характэрным цырыканні.
Апісанне
Даўжыня цела да 16 см, маса 23-35 г. Выразны палавы дымарфізм. Самец у шлюбным уборы з шэрым верхам і карычневай патыліцай, з чорным «гальштукам». Узімку чорны колер робіцца больш светлым, цямнейшая паласа праз вока. Маладыя падобныя да самак.
Пашырэнне
Першапачатковы арэал знаходзіўся ў Еўропе, Азіі (акрамя паўночнай і паўднёва-ўсходняй частак), а таксама ў Паўночнай Афрыцы. Распаўсюдзіўся ў Аўстралію, Новую Зеландыю, на Філіпінах, у Паўднёвай Афрыцы, на Каморскіх і некаторых іншых астравах Індыйскага акіяна, на Гавайях, Фалклендах, Бермудах, Антылах, у Паўночнай, Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы, дзе цяпер стаў шматлікім.
Жыве ў населеных пунктах і тэрыторыях непасрэдна вакол іх. Можа адзначацца на збожжавых і кукурузных палях.
Асаблівасці біялогіі
Гнёзды ў шчылінах і дзірках пабудоў, пад дахамі, у вінаградніках на сценах будынкаў, у гнёздах варон, гракоў, буслоў і г.д., у дуплах (таксама і ў штучныхскрынках), у земляных ямах, у ярах (займае гнёзды ластавак-зямлянак), скальныя абрывы, часам у развілцы галін (месцамі на адным дрэве можа быць шмат гнёздаў, якія ўтвараюць калонію). На дрэвах не ніжэй 2 м над зямлёй. Няшчыльнае, шарападобнае або эліптычнае з бакавой адтулінай і кароткім калідорам. Знешні слой з травы і саломы з прымессю пырніку (матэрыял выступае ў розныя бакі па-за гняздом). Сярэдні слой з пырніку, сухой травы, ануч, паперы і да т.п. Высцілка багатая, з дробных пёраў, воўны, валосся і іншых мяккіх рэчаў, часта з лыка. Памеры залежаць ад месца, у якім зроблена гняздо. У выпадку абмежаванай прасторы існуе толькі высцілка без знешняга слоя.
Яйкі звычайна 4-6 (часам 2-8 і нават 10), падоўжаныя. Афарбоўка вельмі зменлівая, часта нават паміж яйкамі ў адной і той жа кладцы): белыя або бела-зялёныя, брудна-зялёныя, блакітнавата-белыя, шэрыя, чырванаватыя, карычневыя. Колер і форма плям разнародная (рыскі, крапінкі, мазкі), размяшчаюцца яны раўнамерна і густа: глыбокія- светла-папялістыя, паверхневыя -цёмна-папялістыя, шэрыя, блакітна-шэрыя, аліўкавыя, зялёна-шэрыя, пурпурова-шэрыя, чорныя, пурпурова-карычневыяабо карычневыя (часам ёсць яйкі без плямак).
Падвіды
Акрамя таго, розныя аўтары вылучаюць яшчэ 5-7 падвідаў.
Сапраўдныя яшчаркі
Сапраўдныя яшчаркі (Lacertidae) — сямейства яшчарак.
Уключае больш як 170 відаў, пашыраных у Еўропе, Азіі і Афрыцы. У Беларусі водзяцца яшчарка порсткая (Lacerta agilis) і яшчарка жывародная (Lacerta vivipara).
Чалы
Чалы — прозвішча.
Чонкаўскі сельсавет
Чо́нкаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — пасёлак Чонкі.
Утвораны 30 снежня 1927 года як Сеўрукоўскі сельсавет у складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі БССР, у склад сельсавета ўключана тэрыторыя скасаванага Хутарскага сельсавета. Цэнтр — вёска Сеўрукі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Гомельскім раёне БССР. З 10 лютага 1931 года ў межах гарадской рысы горада Гомеля. З 27 ліпеня 1937 года ў складзе Гомельскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. 25 чэрвеня 1963 года ў гарадскую мяжы Гомеля ўключаны пасёлкі Масцішча і Хутар. 28 красавіка 1988 года цэнтр сельсавета перанесены ў пасёлак Чонкі, сельсавет перайменаваны ў Чонкаўскі. 17 мая 2007 года ў склад Гомеля ўключаны пасёлак Хутар.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 3397 чалавек, з іх 86,9 % — беларусы, 8,5 % — рускія, 3,0 % — украінцы, 0,5 % — азербайджанцы.
Інгрыд Бергман
Інгрыд Бергман (Ingrid Bergman,, , Швецыя — , , Вялікабрытанія) — шведская і амерыканская актрыса. У рэйтынгу Амерыканскага інстытута кінамастацтва — 100 найвялікшых зорак кіно за 100 гадоў па версіі AFI — займае 4-е месца. Тройчы лаўрэат прэмій «Оскар» і «Давід і Данатэла», чатыры разы — прэміі «Залаты Глобус», двойчы — прэміі «Эмі», першы лаўрэат прэміі «Тоні» (1947).
Біяграфія
Вучылася ў школе пры Драматычным тэатры ў Стакгольме. У кіно пачала здымацца з 1934 года.
Аляксандр Васільевіч Петрушэўскі
Аляксандр Васільевіч Петрушэўскі (1898—1976) — савецкі военачальнік, генерал-палкоўнік (1954), Герой Савецкага Саюза (1944).
Інгрыд Бергман
Біяграфія
Актрыса шматграннага таленту, разнастайных амплуа, пераймала ў сваёй творчасці розныя стылі і творчыя манеры, спецыфіку розных нацыянальных школ.