cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Млечны Шлях (з’ява)
Склад і структура
Зоркі належаць нашай зорнай сістэме — Галактыцы, якой яна выглядае знутры, з пункту, паблізу галактычнай плоскасці, на адлегласці каля 1/2 галактычнага радыуса ад ядра галактыкі. У Млечным Шляху засяроджана пераважная колькасць зорак Галактыкі — велізарнай зорнай сістэмы, якая мае форму плоскага лінзападобнага дыска.
Сярэдняя лінія Млечнага Шляху блізкая да вялікага круга (галактычнага экватара), паўночны полюс якога знаходзіцца ў сузор'і Валасоў Веранікі; бачная шырыня ў межах ад 5 да 30 градусаў. У напрамку да цэнтра Галактыкі (сузор'і Стральца і Скарпіёна) Млечны Шлях шырокі і яркі, у процілеглым (сузор'і Персея і Возніка) — вузкі і менш яркі. У многіх месцах Млечнага Шляху назіраюцца цёмныя плямы, што абумоўлена паглынаннем святла воблакамі касмічнага пылу. Паміж сузор'ямі Арла і Цэнтаўра паласа паглынальнага рэчыва дзеліць Млечны Шлях на 2 часткі.
У міфалогіі
Паводле грэчаскай міфалогіі багіня Гера на небе малако разліла — і з'явіўся Млечны Шлях.
На беларускай зямлі вобраз Галактыкі на небе называлі Птушынай дарогай і казалі пра тое, што яна паказвае напрамак птушкам у вырай. Гавораць, што лётаюць па ёй кнігаўка, журавель, гусь, бусел і качкі. Яшчэ маглі называць яго Чумацкі Шлях — гэта палескі і ўкраінскі варыянт, таму што чумакі соль вазілі з поўначы на поўдзень. А ўзімку Млечны Шлях акурат такім чынам зарыентаваны. Шэраг назваў звязаны з гарадамі: Дарога ў Кіеў, Дарога ў Іерусалім. Можа, святыя ходзяць туды па гэтай зорнай дарозе. Але і ў беларусаў існуе легенда пра малако: калі Бог яшчэ хадзіў па зямлі, ён забараніў чорту яго піць. А той выменяў збан з малаком на самагон. Але Бог гэта заўважыў, пачаў бегчы за чортам, а той усё і разліў — атрымаўся Млечны Шлях.
Нёман
Нёман (Nemunas — Нямунас, Неман) — рака ў Беларусі, Літве і Расіі. Даўжыня 937 км, у межах Беларусі 459 км. Вадазбор 98,2 тыс. км², у межах Беларусі 35 тыс. км² (без вадазбору р. Вілія). Сярэднегадавы расход вады пры выхадзе за мяжу Беларусі 214 м³/с, у вусці 685 м³/с. Агульнае падзенне ракі на Беларусі 96,5 м. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,21 ‰.
Назва
На працягу вякоў нёманская назва зведала паэтапную моўную эвалюцыю: Нёман < Немонъ < *Nemъnъ < *Nemunas.
Значэнне назвы Нёмана — «Звілістая (рака)». Такое ж значэнне і ў рачных назваў Няміга, Нямыльня (< Nemilna), Немесла (на Павоччы), у якіх корань *nem- пашыраны іншымі пашыральнікамі (-g-, -ln-, -sl-).
Гідраграфія
Пачынаецца пад назвай Нёманец на Стаўбцоўскай раўніне каля вёскі Верх-Нёман Уздзенскага раёна, упадае ў Куршскі заліў Балтыйскага мора ўтвараючы дэльту. Праз Агінскі канал Нёман злучаны з басейнам Дняпра, праз Аўгустоўскі канал — з басейнам Віслы. 3 пабудовай Вілейска-Мінскай воднай сістэмы частка сцёку з басейна Нёмана перакідваецца ў басейн Дняпра. З старажытнасці Нёман быў часткай гандлёвых шляхоў (Бурштынавы шлях і інш.), якія злучалі Міжземнае мора з Балтыйскім.
Пад назвай Нёманец рака пачынаецца пры зліцці невялікіх вадацёкаў: Выня, Лоша, Уса, Тур’я ў паніжэнні між Мінскім і Навагрудскім узвышшамі. Рэчышча ад вытоку на працягу 26,4 км каналізаванае, далей — звілістае, шмат меляў, перакатаў, кос, пясчаных астравоў. Дно пясчанае, на перакатах пясчана-камяністае і галечнае. Цячэнне спакойнае з сярэдняй хуткасцю 0,6—0,8 м/с і ваганнямі ад 0,2 м/с да 2 м/с (у разводдзе). Шырыня ракі ў межань у вярхоўі 35—40 м, ніжэй па цячэнні да 90 м, паміж вусцямі Шчары і Чорнай Ганчы 120—150 м.
Даліна амаль да вусця Сулы невыразная, ніжэй да мяжы з Літвой пераважна скрынкападобная; паміж вусцямі Шчары і Чорнай Ганчы, дзе Нёман цячэ па ўсходняй ускраіне Гродзенскага ўзвышша, — глыбокая і вузкая. На ўсім працягу даліна асіметрычная, прычым правы круты бераг у лукавінах меандраў нярэдка змяняецца крутых левым.
Нёман цячэ пераважна па нізіне ў субшыротным кірунку. Агінаючы шэраг узвышшаў, ён утварае маргінальную даліну ружанцападобнай будовы. Пры сярэдняй шырыні даліны 2-5 км на асобных участках яна пашыраецца да 20 км, утвараючы азёрападобныя нізінныя ўчасткі, напрыклад пры ўпадзенні Бярэзіны, Моўчадзі. Разам з тым адзначаюцца значныя звужэння даліны. Так, ля г. Масты пры зліцці з Котрай шырыня даліны 0,4-0,9 км. У раёне Гродна даліна ракі набывае скразны каньёнападобны характар. Тут глыбіня ўрэза дасягае 40 м — цераз яго адбываўся спуск прыледавіковых азёр.
Схілы да ўпадзення Бярэзіны спадзістыя (вышыня 8—15 м, месцамі 30—50 м), на астатнім працягу стромкія, парэзаныя ярамі, вышынёй да 25 м. Пойма двухбаковая, нізкая, забалочаная, парэзаная старыцамі; яе шырыня 1—2 км, месцамі да 4 км, ніжэй г. Масты, дзе даліна глыбокая, часта адсутнічае. Вышэй вусця Шчары складаецца з 2 узроўняў: высокага (2—3 м) і нізкага (0,5—1,5 м). На астатнім працягу даліны вылучаюцца высокі, сярэдні і нізкі ўзроўні.
Звычайна Нёман падзяляюць на 3 часткі: верхняе цячэнне (ад вытоку да вусця Котры), сярэдняе (ад вусця Котры да горада Каўнас), ніжняе (ад Каўнаса да вусця).
Асноўныя прытокі
Справа: Уса, Сула, Уса, Заходняя Бярэзіна, Альшанка, Гаўя, Дзітва, Лебяда, Котра, Мяркіс, Вілія (Нярыс), Нявежыс, Дубіса, Юра, Іўнянка, Мінія.
Злева: Уша, Дзетамлянка, Асоцка, Крамушаўка, Ізва, Моўчадзь, Шчара, Зэльвянка, Рось, Свіслач, Студзянец, Чорная, Шашупэ.
Вадазбор
Вадазбор у верхнім і часткова сярэднім цячэнні ў межах Нёманскай нізіны. Вылучаюцца асобныя ўзвышшы (вышынёю 200—300 м) — Гродзенскае, Ваўкавыскае, Слонімскае, Навагрудскае, заходняя часка Мінскага ўзвышша, паўднёвая ўскраіна Ашмянскага ўзвышша, Лідская раўніна. На тэрыторыі Літвы рака перасякае марэнную Балтыйскую граду, у ніжнім цячэнні Сярэднелітоўскую і Прыморскую нізіны.
Грунты сугліністыя, супясчаныя, тарфяныя, для рачных далін характэрны алювіяльныя пясчана-гліністыя адклады. Азёрнасць вадазбору нязначная (<1 %). Лясы (каля 25 % тэрыторыі) мяшаныя з перавагай хвойных парод.
Жыўленне, водны і лядовы рэжым
Жыўленне мяшанае, з перавагай снегавога.
Веснавое разводдзе звычайна праходзіць некалькімі хвалямі, доўжыцца 30—50 дзён. Пачынаецца звычайна ў сярэдзіне сакавіка.
Майдан
Майдан:
Нёман
Жыўленне, водны і лядовы рэжым
Сярэдняя вышыня над межанным узроўнем 2,5—4 м. Найбольшае разводдзе за апошнія 150 гадоў назіралася ў 1958, калі ўзровень вады падняўся да 3,1 м каля Стоўбцаў і да 8,1 м каля Гродна.
Летне-асенняя межань звычайна з сярэдзіны мая да канца лістапада, часта парушаецца дажджавымі паводкамі. Зімовая межань парушаецца адлігамі, калі ўзровень вады павышаецца на 2-3 м.
Замярзае ў 2-й палове снежня, найбольшая таўшчыня лёду 54—63 см, крыгалом у канцы сакавіка. Веснавы ледаход 7—16 сутак. Характэрны працяглыя, амаль штогадовыя зажоры.
Геалагічная гісторыя
Залажэнне даліны Палеа-Нёмана адносіцца да неагену, аб чым сведчаць знаходкі старажытнага алювію. У антрапагене даліна неаднаразова поўнасцю або часткова знішчалася ледавікамі і адраджалася пасля іх дэградацыі.
Сучасная даліна Нёмана пачала фарміравацца ў сувязі з адступленнем сожскага ледавіка ад краявых утварэнняў Паўднёва-заходняга адгалінавання Беларускай грады. На фоне тэктанічных падняццяў тэрыторыі басейна Нёмана ў сожскае позналедавікоўе ў далінах рэк узніклі пераважна лакальныя тэрасы са слабаразвітымі алювіяльнымі адкладамі. У муравінскае міжледавікоўе глыбіннае ўразанне паступова змянілася бакавым змяшчзннем рэчышча і свабодным меандраваннем, што выклікала пашырзнне дна даліны, фарміраванне поймавых узроуняў і намнажэнне алювію.
Вадаём, які існаваў у катлавіне Балтыйскага мора, служыў базісам эрозіі ракі. Наступанне раннепаазерскага ледавіка, вусцевы падпор рэк, якія ўпадаюць у гэты вадаём, частковае парушэнне рачных далін садзейнічалі павелічэнню магутнасці алювію ў даліне Нёмана перад фронтам ледавіка і паступоваму яе запаўненню. У раннепаазерскі час дно даліны было выраўнавана. Узроўні поймы перакрыліся раннепаазерскім алювіем, завяршылася фарміраванне муравінска-раннепаазерскай алювіяльнай світы і пляцоўкі аднайменнай тэрасы, уступ якой утварыўся ў час сярэднепаазерскага пацяплення клімату.
Пры наступанні ледавіка максімальнай стадыі паазерскага зледзянення зноў назіраўся падпор ракі краем ледавіка і ўзнікненне ў даліне падпрудных азёр. Паступовае змяшчэнне азёр уверх па даліне і пад’ём іх узроўняў садзейнічалі адступанню вусця, падняццю дна даліны і намнажэнню павялічанай магутнасці алювію сярэднепаазерскай тэрасы.
Пасля максімальнай стадыі паазерскага зледзянення адбылося перарывістае адступанне ледавіка, адраджэнне і паглыбленне даліны Нёмана, фарміраванне лакальных паазерскіх позналедавіковых тэрас уразання. У галацэне даліна развівалася пад уздзеяннем кліматычных змен, пад’ёму ўзроўняў вадаёмаў, размешчаных у катлавіне Балтыйскага мора на фоне павольных тэктанічных падняццяў тэрыторыі Панямоння.
На сучаснай мяжы Беларусі, Літвы і Польшчы знаходзяцца дзве даліны прарыву Пра-Нёмана, утвораныя ў эпоху раставання Балтыйскага ледавіковага покрыва. Больш старажытная даліна ўзнікла ў вярхоўях рэк Чорная Ганча — Нета і злучае Нёман з Віслай (гэтая даліна выкарыстаная для збудавання Аўгустоўскага канала). Адначасова з вызваленнем воднага шляху на поўнач сфармавалася маладая скразная даліна Нёмана непасрэдна ў бок Балтыйскага мора.
Гісторыя
Засяленне басейна Нёмана чалавекам пачалося з канца палеаліту.
Водакарыстанне
Вада ў рацэ па гідрабіялагічных паказчыках умерана забруджаная, выкарыстоўваецца для бытавога і прамысловага забеспячэння.
Ханга-Роа
Ханга-Роа, таксама Анга-Роа (Hanga Roa) — горад, адміністрацыйны цэнтр і адзінае сталае паселішча вострава Вялікадня.
Насельніцтва горада складае 3,4 тыс. жыхароў (2005), усяго на востраве пражывае 3,7 тыс. чалавек (2005).
Ханга-Роа ляжыць на паўднёвым захадзе вострава. Дамы ў горадзе не пранумараваны, таму ўсе лісты паступаюць на мясцовую пошту. Амаль усе дарогі ў апошнія гады заасфальтаваныя. Дзейнічае невялікі рынак Ту'у Махеке.
Рэнэ Генон
Рэнэ Жан-Мары-Жозэф Генон (René Jean-Marie-Joseph Guénon,, Блуа, Францыя — , , Каралеўства Егіпет) — французскі філосаф, аўтар прац па метафізіцы, традыцыяналізму, сімвалізму і ініцыяцыі.
Рэнэ Генон лічыцца родапачынальнікам інтэгральнага традыцыяналізму — накірунку традыцыянай думкі, падмурак якой складае палажэнне аб існаванні Прымардыальнай традыцыі альбо «Вечнай мудрасці». Пры гэтым Генон не выкарыстоўваў тэрмін «традыцыяналізм» і не звязваў сябе з канкрэтнымі напрамкамі філасофіі, лічачы апошнюю выразам індывідуальных меркаванняў.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Блуа ў сям’і архітэктара, якая прытрымлівалася строгіх каталіцкіх традыцый. Атрымаў матэматычную адукацыю ў Парыжы.
Рэнэ Генон стаў адным з нешматлікіх еўрапейцаў, якія пракраліся ў эзатэрычныя ўсходнія вучэнні. Настаўнікам, які вызначыў жыцццёвы шлях Генона, стаў індус, які належаў да школы Адвайта, аднак, як часта бывае з падобнымі настаўнікамі, вядома пра яго мала. Потым, выказваючы ўдзячнасць гэтаму чалавеку, Генон скажа, што «тым, што ў нас ёсць інтэлектуальнага, мы абавязаны выключна Усходу».
У 1912 г. Генон прымае іслам і бярэ сабе арабскае імя Абд-эль-Вахед Ях’я (араб.: عبد الواحد يحيى‎) — Служыцель Адзінага. Ён заўсёды падкрэсліваў, што гэты акт насіў вельмі асабісты характар ​​і ніякім чынам не быў вераадступніцтвам. У 1930 г. ён назаўсёды пакідае Еўропу і пераязджае ў Каір, дзе жэніцца з дачкой аднаго з шэйхаў, род якога належаў да ​​нашчадкаў Мухамада па жаночай лініі.
Яўген Кузьміч Аляксееў
Яўген Кузьміч Аляксееў (, Вісіма-Уткінск — ) — беларускі аграном-раслінавод. Доктар сельскагаспадарчых навук (1936), прафесар (1951), акадэмік АН БССР (1940), Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР (1957—1961). Член КПСС з 1958 года.
Біяграфія
Скончыў Казанскі настаўніцкі інстытут (1903) і Вышэйшыя сельскагаспадарчыя курсы ў Пецярбургу (1911). З 1916 дырэктар Навазыбкаўскай сельскагаспадарчай станцыі. У 1928—1930 прафесар, загадчык кафедры земляробства, глебазнаўства і аграхіміі Усесаюзнага сельскагаспадарчага інстытута завочнай адукацыі. Член ЦВК БССР у 1929-30 гг. Адначасова ў 1946—1959 загадчык аддзела лубіну і сідэрацыі Беларускага НДІ земляробства. .
Навуковы і практычны ўклад
З 1916 па 1928 гг. узначальваў Навазыбкаўскую доследную станцыю, якую стварыў на бясплодным пясчаным пагорку. Шляхам пасеву лубіну і сырадэлі і выкарыстання мясцовых арганічных угнаенняў у спалучэнні з мінеральнымі дамогся таго, што праз некалькі год на месцы пасеваў утварылася ўрадлівае поле. Атрыманы досвед быў пакладзены Я. К. Аляксеевым у аснову распрацоўкі агратэхнікі зялёных угнаенняў (сідэратаў). Вывучыў умовы, якія вызначаюць эфектыўнасць зялёнага ўгнаення на розных глебах у розных кліматычных зонах.
Аўтар каля 90 навуковых прац, у тым ліку 12 манаграфій.
Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны», медалямі.
Соіна (Хіславіцкі раён)
Соіна (Соино) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Соіна абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Соіна не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Тасіё Такабаясі
(高林 敏夫; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1974—1976 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Пагарэлае
Назву Пагарэ́лае маюць:
Георгій Іосіфавіч Жыхар
Георгій Іосіфавіч Жыхар (нар., в. Засулле, Стаўбцоўскі раён, Мінская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне цеплаэнергетыкі. Доктар тэхнічных навук (1991), прафесар (1993).
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (кваліфікацыя «Інжынер-цеплаэнергетык», 1960), Леніградскі політэхнічны інстытут (аспірантура, 1966). Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1967, энергетычны факультэт, кафедра «Цеплавыя электрычныя станцыі, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: распрацоўка і ўдасканаленне метадаў павышэння эфектыўнасці спальвання паліва ў парагенератарах і зніжэння шкодных выкідаў у навакольнае асяроддзе.
NGC 5189
NGC 5189, Спиральная Планетарная Туманнасць (іншыя абазначэнні — IC 4274, AM 1329—654, PK 307-3.1, ESO 96-PN16) — планетарная туманнасць у сузор’і Муха.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі Новага агульнага каталога.
Мае даволі незвычайную сіметрычную структуру з газавым кальцом у цэнтры. Дзякуючы гэтаму напамінае літару S, пры назіранні ў невялікія тэлескопы можа быць прынята за спіральную галактыку. Знаходзіцца на адлегласці 3000 св. гадоў ад Зямлі.
Тасарола
Тасарола (Tassarolo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Іван Аляксеевіч Далгарукаў
Іван Аляксеевіч Далгарукаў (Далгарукі; 1708 — 8 (19) лістапада 1739, Ноўгарад) — князь, прыдворны, фаварыт імператара Пятра II; сын А. Р. Далгарукава, дзед І. М. Далгарукава.
Біяграфія
З старажытнага дваранскага роду Далгарукавых. Унук князя Р. Ф. Далгарукава. Пачаўшы службу гоф-юнкерам вялікага Пятра Аляксеевіча (будучага імператара Пятра II) (1725), стаў неўзабаве яго фаварытам. Быў генералам ад інфантэрыі (1728), обер-камергерам (1728), маёрам лейб гвардыі Праабражэнскага палка (1730). Атрымаў тытул «светласці» (1729). Напярэдадні смерці Пятра II прыняў актыўны ўдзел у складанні падробленага завяшчання, які пакідаў пасад нарачонай нявесце імператара князёўне К. А. Далгарукавай (яго сястры) і асабіста падрабіў імператарскі подпіс.
Указам Ганны Іванаўны ад 9 (20) красавіка 1730 разам з сямействам бацькі і маладой жонкай Наталляй Барысаўнай сасланы ў Бярозаў, адкуль быў у 1738 па даносе ўзяты для новага следства. Пад мукамі прызнаўся ў складанні падробленага завяшчання. Быў пакараны чацвертаваннем разам з двума роднымі дзядзькамі (С. Р. Далгарукавым і І. Р. Далгарукавым) і адным стрыечным (В. Л. Далгарукавым).
Сымон Кананіт
Апісанне
Імя Сымона падаецца ва ўсіх сінаптычных Евангеллях і Дзеях, якія даюць спіс апосталаў, без далейшай інфармацыі пра іх:
«Абраў Сымона, якога Ён назваў Пятром, і Андрэя, брата яго, і Якава, і Яна, Філіпа і Варфаламея, Мацвея, Фаму, і Якава Алфеева і Сымона, які зваўся Кананіт і Іуда Якаўлева і Іуду Іскарыёта, які потым стаўся прадажнікам» (Лукі 06:14-16)
Каб адрозніваць яго ад Сымона Пятра, ён названы Кананітам (Матфея 10:4; Марка 3:18), таксама ў спісе апосталаў у Лукі 6:15, паўтараецца ў Дзеях 1:13, як Зілот («Фанатык»). Абедзве мянушкі паходзяць ад яўрэйскага слова Кана, што значыць руплівы за веру, хоць Еранім і іншыя лічылі находжанне слова ад горада Кана ці нават з вобласці Ханаан.
У Евангеллях, Сымон Кананіт ніколі не атаясамліваецца з Сымонам, братам Ісуса, які згадваецца ў Марка 6:3:
«''ці не цясляр Ён, сын Марыін, брат Якава, Ясіі, Іуды і Сымона? ці не тут сярод нас Ягоныя сёстры? І паняверыліся ў Ім.''»
Праваслаўная традыцыя падае, што Хрыстос ператварыў ваду ў віно падчас вяселля Сымона. Яго назвалі фанатыкам таму, што ўбачыўшы гэты цуд, Сымон пакінуў родны дом, сваіх бацькоў і нявесту і рушыў услед за Хрыстом. Таксама лічыцца, што пасля Пяцідзесятніцы, ён для пропаведзі Евангелля накіраваўся ў Маўрытанію.
Фумарола
Фумарола (fumarola, ад Fumo — дым) — расколіны і адтуліны, якія размяшчаюцца ў кратарах, на схілах і ля падножжа вулканаў і служаць крыніцамі гарачых газаў. Вылучаюць першасныя фумаролы, па якіх уздымаюцца вылучаныя з магмы газы, і другасныя фумаролы, у якіх крыніцай газаў служаць яшчэ не астылыя лававыя патокі і піракластычныя адклады, якія не маюць прамой сувязі з жаралом вулкана. Выхады вулканічнага газу праз фумаролы з'яўляюцца поствулканічнай з'явай і сведчаць аб пераходзе вулкана ў прамежкавую паміж вывяржэннямі стадыю або яго канчатковым згасанні.
Фумаролы падзяляюцца на сухія высокатэмпературныя, кіслыя, шчолачна-нашатырныя, сярністыя, або серавадародныя (сальфатары), вуглякіслыя (мафеты). Гарачыя (650—1000 °C) сухія фумаролы ўтрымліваюць нязначную колькасць вадзянога пару, а вылучаныя імі газы ўтрымліваюць субліматы шчолачных галагенідаў (NaCl, KCl і іншых).
Фумарольные дымы большасці астатніх фумарол утрымоўваюць вялікую колькасць вадзянога пару. Яго асноўнай крыніцай з’яўляюцца грунтавыя воды, разагрэтыя блізкімі да паверхні пластамі магмы і высокатэмпературнымі фумарольнымі газамі. Акрамя вады, праз фумаролы вылучаецца вуглякіслы газ, разнастайныя аксіды серы, серавадарод, галагенавадароды і іншыя хімічныя злучэнні, што робіць гэтыя выдзяленні небяспечнымі для чалавека. Тым не менш, насычаныя вадой фумарольныя дымы — гэта пажыўнае асяроддзе для некаторых відаў бактэрый.
Верхнякрывінскі сельсавет
Верхнякры́вінскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Верхняе Крывіна.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2035 чалавек, з іх 95,6 % — беларусы, 3,0 % — рускія, 0,5 % — украінцы.
Кавылкіна
Кавылкіна (Ковылкино, Лашма) — горад (з 1960) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кавылкінскага раёна Мардовіі. Насельніцтва 21,4 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1898 годзе.
Горад размешчаны на левым беразе ракі Мокшы (прыток Акі), за 116 км ад Саранска.
Завод «Універсал», завод «Вегос», завод «Надзея», завод «Элекс», завод сілікатнай цэглы, спіртазавод, масласырзавод.
Малін Акерман
Малін Марыя Акерман (Malin Maria Åkerman; нар., , Швецыя) — канадская актрыса і мадэль шведскага паходжання, вядомая дзякуючы сваім камедыйным ролям.
Біяграфія
Малін Акерман нарадзілася ў Стакгольме, Швецыя. Яе маці — Пія (у дзявоцтве Сундстрэм) была настаўніцай аэробікі, а ў вольны час падзарабляла мадэллю, а бацька — Магнус працаваў страхавым брокерам. Калі Малін было два гады, сям’я пераехала ў Таронта, Канада. Пасля разводу бацькоў бацька Малін вярнуўся ў Швецыю, а маці з дачкой засталіся ў Канадзе. Па заканчэнні школы Малін вучылася ў Ёркскім універсітэце. Ва ўзросце 17 гадоў мінула адбор у мадэльнае агенцтва Ford Models і некалькі гадоў працавала мадэллю. Затым, пераехаўшы ў Каліфорнію, пачала кар’еру актрысы.
У 1997 годзе Малін дэбютавала як актрыса ў канадскім серыяле «Зямля: Апошні канфлікт» у ролі робата. Акерман ў пачатку кар’еры з’явілася ў некалькіх канадскіх тэлешоў, перш чым у 2005 годзе атрымаць сваю ролю-прарыў з сіткоме канала HBO «Вяртанне» з Лізай Кудрау. Серыял меў поспех у крытыкаў, але ў рэшце рэшт быў зачынены пасля аднаго сезона, а Акерман пасля атрымала асноўныя ролі ў кінафільмах «Дзяўчына маіх кашмараў» (2007) і «27 вяселляў» (2008).
Міратворца (вэб-сайт)
Сайт «Міратворца» — інтэрнэт-прадстаўніцтва Цэнтра даследавання прыкметаў злачынстваў супраць нацыянальнай бяспекі Украіны, міру, бяспекі чалавецтва і міжнароднага правапарадку.
Агульныя звесткі і гісторыя стварэння
Створаны ўвесну 2014 года групай навукоўцаў і адмыслоўцаў па пытаннях даследавання згаданых фактараў як такіх, што складаюць істотную пагрозу ўкраінскай дзяржаве і супольнасці, у межах работы валанцёрскай групы «Народны тыл».
Мэтай цэнтра з’яўляецца наданне інфармацыйна-кансультацыйнай дапамогі органам выканаўчай улады з мэтай канчатковага ўсталявання міру ва Украіне. У сваёй рабоце асаблівую ўвагу Цэнтр надае праявам тэрарыстычнай і сепаратысцкай дзейнасці на тэрыторыі Украіны.
Крыніцамі інфармацыі для работы Цэнтра з’яўляюцца, у першую чаргу, агульнадаступныя матэрыялы, што месцяцца ў сетцы Інтэрнэт, друкаваных выданнях, і інш. Апроч таго, Цэнтр карыстаецца інфармацыяй, якую даюць прыватныя асобы на ўмовах канфідэнцыйнасці; згодна з дзейным заканадаўствам Украіны, інфармацыя, якая змяшчаецца ў ананімных зваротах, у рабоце Цэнтра не выкарыстоўваецца.
Цэнтр працуе ў партнёрстве са службай бяспекі Украіны, Генеральным штабам Узброеных сіл Украіны, Міністэрствам унутраных спраў Украіны, Дзяржаўнай памежнай службай Украіны і Дзяржаўнай пенітэнцыярнай службай Украіны.
Дзякуючы рабоце Цэнтра на працягу 2014 года на тэрыторыі Украіны была ідэнтыфікаваная і затрыманая значная колькасць тэрарыстаў, расійскіх наймітаў і прадстаўнікоў сепаратысцкіх рухаў. Высокую ацэнку рабоце Цэнтра даў, у тым ліку, камандзір батальёна «Міратворца» Андрэй Тэтэрук і дарадчык міністра ўнутраных спраў Украіны Антон Герашчанка.
Практычна з самага пачатку работы сайта «Міратворца», з улікам яго эфектыўнасці і выкліканай гэтым панікай у шэрагах сепаратыстаў, яго базу даных ў расійскім і прарасійскім друку пачалі называць «расстрэльнымі спісамі».
Станам на 13 красавіка 2015 года база даных «Міратворцы» складала больш за 30 тысяч асоб.
Дэвізам сайта і цэнтра з’яўляецца лацінскі выраз «Pro bono publico» (Дзеля супольнага дабрабыту).
Аперацыі
Увесну 2015 года стала вядома пра некалькі спецаперацый, здзейсненых супрацоўнікамі Цэнтра:
Пасля здзяйснення гэтых аперацый супрацоўнікі Цэнтра былі ўзнагароджаныя медалямі і імянной зброяй.
Палац Беласельскіх-Белазерскіх
Палац Беласельскіх-Белазерскіх; Сергіеўскі палац — палац у Санкт-Пецярбургу, на Неўскім праспекце ў месцы яго перасячэння з ракой Фантанка.
Міратворца (вэб-сайт)
Спробы закрыцця сайта
Пасля таго, як сайт «Міратворца» атрымаў вядомасць і здольнасць утвараць медыйны рэзананс у звязку з праведзенымі супрацоўнікамі Цэнтра спецаперацыямі, амбудсмен Украіны Валерыя Луткоўская выступіла з патрабаваннем закрыцця сайта і прыпынення работы Цэнтра, матывуючы гэта неправамерным выкарыстаннем асабістых даных патэнцыяльных тэрарыстаў. У адказ Служба Бяспекі Украіны распаўсюдзіла заяву са сцвярджэннем, што не знаходзіць парушэнняў заканадаўства Украіны ў дзейнасці сайта «Міратворца».
Палац Беласельскіх-Белазерскіх
Пабудаваны ў стылі так званага «другога барока». Аўтар праекта — архітэктар А. І. Штакеншнейдэр.
Гісторыя
У 1797 годзе княгіня А. Г. Беласельская набыла ў І. А. Нарышкіна невялікі каменны дом на рагу Неўскага праспекта і набярэжнай Фантанкі. Дом быў знесены і на яго месцы ў канцы XVIII стагоддзя архітэктары Ж. Тама дэ Тамон і Ф. І. Дэмерцаў пабудавалі першы трохпавярховы палац са сціплым фасадам ў класічным стылі. Аблічча гэтага дома, захавалася на малюнку М. Н. Вараб'ёва.
Міратворца (вэб-сайт)
Спробы закрыцця сайта
13 мая 2016 года было абвешчана аб закрыцці сайта, пры гэтым заяўлялася, што ўся сабраная інфармацыя будзе выкладзеная адкрыты доступ на іншых пляцоўках. Тым не менш, 19 мая сайт зноў аднавіў працу, а 20 мая на ім быў апублікаваны абноўлены спіс акрэдытаваных уладамі самаабвешчанай ДНР работнікаў СМІ.
15 лістапада 2018 года Міністэрства замежных спраў Германіі асудзіла ўключэнне экс-канцлера ФРГ Герхарда Шродэра ў базу даных украінскага сайта «Міратворца» і запатрабавала ад улад Украіны дамагчыся закрыцця інтэрнэт-рэсурсу.
У кастрычніку 2019 года маніторынгавая камісія ААН па правах чалавека заклікала Вярхоўную Раду ініцыяваць закрыццё «Міратворца» з-за размяшчэння на ім персанальных даных людзей і тым самым стварэння пагрозы іх бяспецы. Спікер Вярхоўнай Рады Дзмітрый Разумкоў у адказ заявіў, што парламент не мае паўнамоцтваў ініцыяваць закрыццё інтэрнэт-рэсурсаў, таксама заклікаўшы ўкраінскія медыя і сайты дзейнічаць у межах закона.
Погінькы
Погінькы (По́гіньки) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Галобыўкай пасялковай абшчыны.
Блэйк
Блэйк, Блейк — прозвішча.
Багушоўка (Валожынскі раён)
Багушо́ўка (, Богушовка) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пяршайскага сельсавета.
Крылова (значэнні)
Крылова — жаночая форма прозвішча Крылоў.
Жак Бланшар
Жак Бланшар ( — ) — французскі мастак эпохі барока.
Нарадзіўся ў Парыжы. Яго выхоўваў і вучыў яго дзядзька, мастак Нікаля Балеры (каля 1560—1630). Брат і сын Жака, Жан-Батыст Бланшар (пасля 1602—1665) і Габрыэль Бланшар (1630—1704), таксама былі жывапісцамі. У 1620—1623 гадах Жак Бланшар працаваў у ліёнскага гарадскога жывапісца Гарацыя Ле Блана (1575—1637). У кастрычніку 1624 года разам з братам адправіўся ў Рым. У красавіку 1626 года адправіўся ў Венецыю. Там Жак Бланшар вывучаў каларыстаў — асабліва Тыцыяна. У Турыне вясной 1628 года ён стварыў каля васьмі карцін для герцага Савойскага. У 1629 годзе прыбыў у Парыж.
Кэтрын Эн Портэр
Кэтрын Эн Портэр (Katherine Anne Porter;, , штат Тэхас — , , штат Мэрыленд) — амерыканская журналістка, пісьменніца і грамадскі дзеяч.
Літаратура
Пра жыццё і творчасць Катрын Эн Портэр напісана нямала кніг. Найбольш вядомымі з іх з'яўляюцца:
Фопікд
Фопікд (Mount Fourpeaked) — актыўны стратавулкан, размешчаны на Алясцы, уваходзіць у склад Алеуцкай вулканічнай дугі. Вышыня над узроўнем мора — 2105 м. Лічыўся даўно пагаслым вулканам і на думку многіх геолагаў вывяргаўся больш чым 10.000 гадоў таму. Ён зноў стаў праяўляць актыўнасць 17 верасня 2006 г.
Паповычы (Ковэльскі раён)
Паповычы (Попо́вичі) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Галобыўкай пасялковай абшчыны.
Паляны
Назву Паля́ны маюць:
Тэруджа
Тэруджа (Terruggia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 826 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 114 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 15030. Тэлефонны код — 0142.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Марцін Турскі.
Маналітнае ядро
Маналітнае ядро — класічная і на цяперашні час найбольш распаўсюджаная архітэктура ядра аперацыйнай сістэмы. Маналітныя ядры падаюць багаты набор абстракцый абсталявання. Усе часткі маналітнага ядра працуюць у адной адраснай прасторы.
Маналітныя ядры маюць доўгую гісторыю развіцця і ўдасканалення і з'яўляюцца найбольш зрэлымі архітэктурна і прыдатнымі да эксплуатацыі. Разам з тым, маналітнасць ядра ўскладняе яго адладку, разуменне кода ядра, даданне новых функцый і магчымасцяў, выдаленне «мёртвага», непатрэбнага, успадкаванага ад папярэдніх версій кода. «Разбуханне» кода маналітнага ядра таксама павялічвае патрабаванні да аб'ёму аператыўнай памяці, патрабаванай для функцыянавання ядра АС. Гэта робіць маналітныя ядравыя архітэктуры малапрыдатнымі да эксплуатацыі ў сістэмах, надта абмежаваных па аб'ёму АЗП, напрыклад убудаваных сістэмах, прамысловых мікракантролерах і г. д.
Альтэрнатывай маналітнаму ядру лічацца архітэктуры, заснаваныя на мікраядрах.
Падгружальныя модулі
Старыя маналітныя ядры патрабавалі перакампіляцыі пры любой змене склада абсталявання. Большасць сучасных ядраў, такія як OpenVMS, Linux, FreeBSD, NetBSD і Solaris, дазваляюць падчас працы дынамічна (па неабходнасці) падгружаць і выгружаць модулі, якія выконваюць частку функцый ядра. Модульнасць ядра ажыццяўляецца на ўзроўні бінарнага вобраза, а не на архітэктурным узроўні ядра, так як дынамічна падгружальныя модулі загружаюцца ў адрасную прастору ядра і ў далейшым працуюць як інтэгральная частка ядра. Модульнае маналітнае ядро не варта блытаць з архітэктурным узроўнем модульнасці, уласцівым мікраядру і гібрыднаму ядру. На практыцы дынамічная загрузка модуляў - гэта больш гнуткі спосаб змянення вобраза ядра падчас выканання — у адрозненні ад перазагрузкі на іншае ядро. Модулі дазваляюць лёгка пашырыць магчымасці ядра па меры неабходнасці. Дынамічная падгрузка модуляў дапамагае скараціць памер кода, які працуе ў прасторы ядра, да мінімуму, напрыклад, звесці да мінімуму адбітак ядра для убудаваных прылад з абмежаванымі апаратнымі рэсурсамі.
NGC 5190
NGC 5190 (іншыя абазначэнні — UGC 8500, MCG 3-34-43, ZWG 101.60, ZWG 102.1, IRAS13282+1823, PGC 47482) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Нейтронная фізіка
Нейтронная фізіка — раздзел фізікі элементарных часціц, які займаецца даследаваннем нейтронаў, іх уласцівасцей і структуры (часу жыцця, магнітнага моманту і інш.), метадаў атрымання, а таксама магчымасцямі выкарыстання ў прыкладных і навукова-даследчых мэтах.
Нейтроны
Адсутнасць у нейтрона электрычнага зарада прыводзіць да таго, што яны ў асноўным ўзаемадзейнічаюць непасрэдна з атамнымі ядрамі, альбо выклікаючы ядзерныя рэакцыі, альбо рассейваючыся на ядрах. Характарыстыка і інтэнсіўнасць нейтронна-ядзернага ўзаемадзеяння (нейтроннае сячэнне) істотна залежаць ад энергіі нейтронаў. У нейтроннай фізіцы галоўным чынам выкарыстоўваюцца нейтроны з энергіямі ад 107 да 10−7 эВ (даўжыні хваль дэ Бройля ад 10−12 да 10−5 см). Адпаведна гэтаму дыяпазону энергій і даўжынь хваль даследуюцца аб’екты з памерамі ад 10−12 см і характэрнымі энергіямі ўзбуджэння 106 — 107 эВ (атамнага ядра) да бачных у аптычны мікраскоп аб’ектаў памерамі 10−4 см (напрыклад, макрамалекулы біяпалімераў).
Нейтроннае выпраменьванне ўмоўна падзяляюць на энергетычныя дыяпазоны, якія адрозніваюцца метадамі атрымання і рэгістрацыі нейтронаў, а таксама напрамкамі іх выкарыстання:
Нейтроны з кінетычнай энергіяй E>100 кэВ называюцца хуткімі. Яны могуць няпругка рассейвацца на ядрах і выклікаць эндатэрмічныя ядзерныя рэакцыі, напрыклад (n, α), (n, 2n), (n, pn). Сячэнні гэтых рэакцый параўнальна плаўна залежаць ад E (вышэй характэрнага для іх энергетычнага парога), і іх даследаванне дазваляе вывучаць механізм размеркавання энергіі ўзбуджэння паміж нуклонамі, што складаюць ядро.
Нейтроны з энергіяй E<100 кэВ часта называюцца павольнымі, яны ў сваю чаргу дзеляцца на рэзанансныя і прамежкавыя. Павольныя нейтроны ў асноўным пругка рассейваюцца на ядрах або выклікаюць экзатэрмічныя ядзерныя рэакцыі, у першую чаргу радыяцыйны захоп (n, γ), рэакцыі тыпу (n, p), (n, α) і дзяленне ядраў. Рэакцыі ³He (n, p) ³H; 10B (n, α) 7Li выкарыстоўваюцца для рэгістрацыі нейтронаў; другая з іх — таксама для абароны ад нейтроннага выпраменьвання.
Назва «рэзанансныя нейтроны» абумоўлена наяўнасцю рэзанансных максімумаў (нейтронных рэзанансаў) у энергетычнай залежнасці эфектыўнага сячэння σ(E) ўзаемадзеяння нейтронаў з рэчывам. Даследаванні з рэзананснымі нейтронамі даюць магчымасць вывучаць спектр узбуджэння ядраў. У вобласці энергіі прамежкавых нейтронаў рэзанансная структура нейтроннага сячэння згладжваецца з-за перакрыцця суседніх рэзанансаў. Сячэнне любой ядзернай рэакцыі, выкліканае досыць павольнымі нейтронамі, адваротна прапарцыянальнае іх скорасці. Гэтая суадносіна называецца «законам 1/v». Адхіленне ад гэтага закона назіраецца, калі E становіцца параўнальнай з энергіяй першага рэзананснага ўзроўню.
Атрыманне
Практычна ва ўсіх нейтронна-фізічных даследаваннях выкарыстоўваюцца пучкі монаэнергетычных нейтронаў са ступенню монахраматызацыі ~ 10−2. Інтэнсіўныя пучкі хуткіх нейтронаў атрымліваюцца на паскаральніках зараджаных часціц у ядзерных рэакцыях (p, n) і (d, pn). Энергія нейтронаў Е змяняецца пры вар’іраванні энергіі першасных зараджаных часціц, якія падаюць на мішэнь.
Для атрымання монаэнергетычных нейтронаў прымяняюць метад часу пралёта, для якога неабходны імпульсныя крыніцы нейтронаў. У кожны момант часу t пасля імпульсу нейтронаў на дэтэктар, аддалены ад крыніцы на адлегласць L, прыходзяць нейтроны з энергіяй, якая вызначаецца суадносінамі
дзе энергія выражана ў электронвольтах, адлегласць — у метрах, час — у мікрасекундах.
Чараўнік краіны Оз (кніга)
Чараўнік краіны Оз (The Wonderful Wizard of Oz) — дзіцячая аповесць-казка амерыканскага пісьменніка Лаймэна Фрэнка Баума, выдадзеная ў 1900 годзе. У краінах былога СССР, Польшчы і ГДР яе сюжэт шырока вядомы па аўтарскім пераказе Аляксандра Волкава — «Чараўніку Ізумруднага горада».
Нейтронная фізіка
Атрыманне
Магутныя крыніцы цеплавых нейтронаў — ядзерныя рэактары ствараюць унутры запавольнікаў патокі цеплавых нейтронаў да 1015 нейтронаў/(см²×с). Монаэнергетычныя цеплавыя нейтроны атрымліваюць на монакрышталях. Для атрымання халодных нейтронаў выкарыстоўваюцца запавольнікі, якія ахалоджваюць да тэмпературы вадкага азоту і нават вадкага вадароду (20 К). Ультрахалодныя нейтроны выводзяцца з запавольніка рэзка выгнутымі вакуумнымі нейтронаводамі.
Чараўнік краіны Оз (кніга)
Сюжэт
Дзяўчынка Дораці Гейл жыве ў Канзасе. У яе няма бацькоў. Дзядзька Генры і Цётка Эм, якія яе даглядаюць — людзі, стомленыя цяжкай працай і шэрым жыццём на ферме, яны ніколі не ўсміхаюцца.
Дарогай дзяўчынка сустрэла жывое пудзіла, якое звалі Страшыдлам, Ніка Алавянага Дрывасека (Tin Woodman, Волкаў у сваім перакладзе назваў яго Жалезным Дрывасекам) і Баязлівага Льва. Першаму не хапала мазгоў, другому — сэрца, трэцяму — смеласці.
Пасля шматлікіх прыгод яны апынуліся ў Ізумрудным Горадзе, але Чараўнік дае ім заданне знішчыць злую Чараўніцу Захаду. Калі яны гэта адольваць, высвятляецца, што Чараўнік краіны Оз на праўдзе падманшчык. Але, нягледзячы на гэта, ён ужывае свой талент і жывы розум, і сябры Дораці атрымліваюць мозг, сэрца і смеласць. Але вярнуць у Казнас Дораці чараўнік не здолеў, і таму дзяўчынка мусіла накіравацца разам з сябрамі да добрай Чараўніцы Поўдня. Дарогай яны наведалі Фарфоравую краіну і горы, дзе жылі чалавечкі са страляючымі галовамі.
Беларускія пераклады
Урывак Чараўніка Краіны Оз (The Wonderful Wizard of Oz) у перакладзе з англійскай Сяржа Мядзведзева на сайце «ПрайдзіСвета».
Аўтарскі пераказ Волкава
У 1939 годзе савецкі матэматык і пісьменнік Аляксандр Волкаў у межах практыкі пераклаў «Чараўніка краіны Оз» на рускую мову. У першым выданні паведамлялася, што аповесць з’яўляецца перапрацоўкай амерыканскай казкі «Мудрэц з краіны Оз». У пазнейшых выданнях гэтая інфармацыя не змяшчалася. Волкаў унёс у сюжэт лакальныя змены: Сам Волкаў апісваў перапрацоўку наступным чынам:
«Выдуманая Баўмам чароўная краіна і радзіма Гудвіна, і наогул увесь свет, у якім жывуць і дзейнічаюць героі яго казак, — усё гэта вельмі падобна на знаёмы пісьменніку капіталістычны свет, дзе дабрабыт меншасці будуецца на эксплуатацыі, падмане большасці. Таму і Гудвін бачыў у падмане жыхароў чароўнай краіны адзіны шлях выратавання».
«Я значна скараціў кнігу, выціснуў з яе ваду, вытравіў тыповую для англасаксонскай літаратуры мяшчанскую мараль, напісаў новыя часткі, увёў новых герояў. … Дзве часткі, якія замаруджвалі дзеі і не былі проста звязаны з сюжэтам, я выкінуў».
Краснаслабодск (Мардовія)
Краснаслабодск (Краснослободск) — горад (з 1706) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Краснаслабодскага раёна Мардовіі. Насельніцтва 10,6 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1571 годзе.
Горад размешчаны на левым беразе ракі Мокшы (прыток Акі), за 107 км ад Саранска.
Завод «Прамсувязь», масларобны завод, радыёзавод, прадзільна-ткацкая фабрыка, харчакамбінат.
Каімбрская група
Каімбрская група (Coimbra Group) — гэта асацыяцыя ўніверсітэтаў Еўропы, створаная ў 1985 годзе. Працуе на карысць сваіх сябраў, спрыяючы інтэрнацыяналізацыі, акадэмічнаму супрацоўніцтву, дасканаласці ў навучанні і даследаваннях, а таксама служачы грамадству праз стварэнне спецыяльных акадэмічных і культурных сувязяў, лабіяванне на еўрапейскім узроўні і развіццё перадавой практыкі.
Дзейсныя сябры групы
Станам на ліпень 2020 года група ўключала 41 універсітэт з 23 краін:
Вывяржэнне вулкана
Вывяржэнне вулкана — працэс выкіду вулканам на зямную паверхню распаленых абломкаў, попелу, выліваньне магмы, якая, выліваючыся на паверхню, становіцца лавай. Вывяржэнне вулкана можа мець перыяд ад некалькіх гадзін да многіх гадоў. Вывяржэння вулканаў адносяцца да геалагічных надзвычайных сітуацый, якія могуць прывесці да стыхійных бедстваў.
Адносіны Грузія — Садружнасць Незалежных Дзяржаў
Адносіны паміж Грузіяй і Садружнасцю Незалежных Дзяржаў (СНД) — гэта шматбаковыя міжнародныя адносіны паміж трэцяй краінай і наднацыянальнай арганізацыяй.
Гісторыя
3 снежня 1993 года рашэннем Савета кіраўнікоў дзяржаў Грузія была прынята ў Садружнасць, а 9 снежня 1993 года Грузія далучылася да Статута СНД.
Грузія выйшла са складу міністраў абароны СНД 3 лютага 2006 года, паколькі сяброўства ў гэтай групе было несумяшчальна з удзелам у НАТА.
Выхад Грузіі з СНД
12 жніўня 2008 года прэзідэнт Грузіі Міхаіл Саакашвілі абвясціў аб жаданні выйсці з СНД у сувязі з расійска-грузінскай вайной. 14 жніўня 2008 года парламент Грузіі аднагалосна (117 галасамі) прыняў рашэнне аб выхадзе Грузіі з арганізацыі. У адпаведнасці са Статутам СНД (арт. 9 главы I) дзяржава-ўдзельніца мае права выйсці з Садружнасці. Аб такім намеры дзяржава пісьмова паведамляе дэпазітарыю гэтага Статута за 12 месяцаў да выхаду. Пры гэтым абавязацельствы, якія ўзніклі за перыяд удзелу ў гэтай Хартыі, абавязваюць адпаведныя дзяржавы да іх поўнага выканання. 9 кастрычніка 2008 года міністр замежных спраў Расійскай Федэрацыі Сяргей Лаўроў паведаміў, што ў жніўні 2009 года Савет міністраў замежных спраў краін СНД прыняў афіцыйнае рашэнне аб спыненні членства Грузіі ў Садружнасці. 18 жніўня 2009 года Грузія афіцыйна выйшла з СНД.
Бешанковіцкі сельсавет
Бешанко́віцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр сельсавета — гарадскі пасёлак Бешанковічы (у склад сельсавета не ўваходзіць).
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка Бешанковічы. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бешанковіцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Віцебскай вобласці. 27 верасня 1938 года Бешанковічы атрымалі статус гарадскога пасёлка. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Макаравіцкага і Пяцігарскага сельсаветаў. 16 верасня 1957 года ў склад сельсавета з Бікложскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Бараўцы, Кошчава, Красныя Буднікі, Крывіна і Крывое Сяло), з Навікоўскага сельсавета — 3 населеныя пункты (Заручэўе, Мурашкі і Яцукі). 23 лістапада 1959 года ў склад сельсавета з Рубежскага сельсавета перададзена вёска Буднікі. 20 мая 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Навікоўскага сельсавета (10 населеных пунктаў: Бонькі, Вусы, Дворышча, Доўгія, Заграмадзіна, Кавалеўшчына, Саўчонкі, Узрэчча, Юдзіна і пасёлак цагельнага завода), у склад Бікложскага сельсавета перададзены 25 населеных пунктаў (Асінаўка, Бараўцы, Бараўцы-Крывіна, Верхняе Крывіна, Дабрыгоры, Дубавое, Дубраўка, Кошчава, Красныя Буднікі, Крывіна, Крывое Сяло, Макаравічы, Малое Крывіна, Малыя Маскалёнкі, Мікіцёнкі, Навумаўка, Новыя Ранчыцы, Паліцы, Пірагі, Пліскунова, Рудыя, Русілкі, Стары Марыянфельд, Старыя Ранчыцы і Хмяльнік). У 1963 годзе ў склад сельсавета з Мікалаеўскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Акулёнкі, Галі, Запруддзе, Клімава, Лутаўе і Міралюбава), якія 30 ліпеня 1966 года перададзены ў склад адноўленага Шумілінскага раёна. 7 чэрвеня 1966 года ў мяжу гарадскога пасёлка Бешанковічы ўключана вёска Стрэлка. 26 сакавіка 1973 года ў склад сельсавета з Каўлякоўскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (вёскі Альшанікі, Бондарава, Гаравыя і Полькавічы). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Бешанковіцкага сельсавета 50 населеных пунктаў. 13 студзеня 1984 года ў склад Каўлякоўскага сельсавета перададзены 20 населеных пунктаў (вёскі Альшанікі, Бондарава, Бонькі, Вусы, Гаравыя, Дворышча, Доўгія, Заграмадзіна, Заручэўе, Кавалеўшчына, Мамойкі-II, Мурашкі, Полькавічы, Саўчонкі, Узрэчча, Харакова, Харкавічы, Юдзіна, Яцукі і пасёлак Заводскі), цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Дразды, сельсавет перайменаваны ў Драздоўскі.
8 красавіка 2004 года ўтвораны зноў, у склад сельсавета ўключаны 34 населеныя пункты (Алейнікі, Аскершчына, Бабаедава, Баброўшчына, Берасні, Буй, Быстры, Варахобкі, Галыні, Галькі, Ганчарова 1, Ганчарова 2, Гаўрыліна, Давыдкавічы, Дразды, Жарабікова, Забар’е, Залужжа, Ільягова, Камоскі, Лабачова, Лукашоўка, Мамойкі, Папоўшчына, Паручнікі, Пяцігарск, Радзюкі, Сенькаўшчына, Слабодка, Стрыжава, Траяны, Трубіліна, Філіпінкі і Янаўшчына) скасаванага Драздоўскага сельсавета і 12 населеных пунктаў (вёскі Доўгае, Жахоўшчына, Заполле, Касарэўшчына, Ліцвякі, Новае Вадапоева, Папкі, Сасняны, Свяча, Старое Вадапоева, Чаўнышкі і Шышова) скасаванага Свячанскага сельсавета.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1909 чалавек, з іх 96,5 % — беларусы, 2,5 % — рускія, 0,5 % — украінцы.
Радашын (Украіна)
Радашын (Ра́дошин) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Галобыўкай пасялковай абшчыны.
Фані Вэле-Стран Хурн
Фані Вэле-Стран Хурн (Fanny Welle-Strand Horn, нар. ) — нарвежская біятланістка і лыжніца, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 года ў жаночай эстафеце.
Араканцы
Арака́нцы, таксама ракха́йн (саманазва: ရခိုင်လူမျိုး) — тыбета-бірманскі народ, карэннае насельніцтва вобласці Аракан у М’янме. Невялікая колькасць араканцаў шчыльна жыве на паўднёвым усходзе Бангладэш. Агульная колькасць (2022 г.) — 2 758 000 чалавек.
Паходжанне
Араканцы — тыбета-бірманскі народ. Згодна ўяўленням, распаўсюджаным у М’янме, іх продкі з’явіліся на тэрыторыі Аракана задоўга да нашай эры. Аднак археалагічных падцверджанняў гэтаму няма. Найбольш верагодны перыяд міграцыі тыбета-бірманцаў — канец 1 тысячагоддзя н. э. Іх прыход можа быць звязаны з заняпадам дзяржавы, заснаванай у III — IV стст. індыйскай дынастыяй Чандра. У пачатку 2 тысячагоддзя на Араканскім узбярэжжы склалася некалькі гарадоў-дзяржаў, залежных ад Паганскай імперыі. Акрамя таго, нашчадкі мігрантаў падзяляліся на розныя плямёны.
Агульная свядомасць араканцаў склалася ў XV — XVIII стст., калі адбылося станаўленне дзяржавы Мраук-У, вядомай сярод еўрапейцаў і індыйцаў як Араканскае каралеўства. Значную ролю ў гэтым працэсе адыграла распаўсюджанне будызму ў форме Тхеравада. У будысцкіх кляштарах поруч з палі выкарыстоўвалася араканская мова. Акрамя таго, будызм адрозніваў араканцаў ад індаарыйскага насельніцтва, што таксама сялілася ў гэтым рэгіёне і спавядала іслам. Апошнія сталі продкамі народа рахінджа.
Асаблівасці культуры
Сельская гаспадарка Аракана здаўна арыентавана на вырошчванне рысу, які з'яўляецца асноўнай харчовай культурай. Тым не меней, асаблівасці мясцовага клімату, асабліва цыклоны, ствараюць пэўную рызыку для атрымання ўраджаю. Таму ў мінулым і ў нашы дні частка рысу завозіцца з іншых рэгіёнаў. Для спажывання і камерцыйных патрэб таксама вырошчваюць імбір, востры перац, тытунь, бавоўнік, джут, садавіну і гародніну. Жывёлагадоўля мае дадатковы характар. Хаця рыба займае важнае месца ў харчаванні, рыбалоўства развіта толькі ў прыбярэжнай зоне.
У Аракане здаўна існавалі гарады, якія былі цэнтрамі рамяства і гандлю. У XV — XVIII стст. араканцы былі шчыльна ўцягнуты ў пасрэдніцкі гандаль рабамі, але пазней спецыялізацыяй мясцовых гандляроў сталі ўвоз еўрапейскіх прамысловых тавараў, вываз чаю і харчу. У наш час дробным гандлем займаюцца пераважна жанчыны. Традыцыйныя рамёствы: апрацоўка дрэва, металаў, ювелірная справа, ткацтва. У мінулым амаль не было наземных дарог, таму важным заняткам з'яўлялася транспартыроўка грузаў на лодках.
Араканская кухня сумяшчае бірманскія і індыйскія традыцыі. Акрамя варанага рысу ядуць стравы з гародніны, мяса і рыбу — у выглядзе кары. Папулярны супы, дэсерты з салодкага рысу і садавіны. Найбольш распаўсюджаны напоі — чай і какосавае малако.
Народная вопратка складаецца з саронгу, закрытай кашулі ў мужчын і адкрытай кашулі ў жанчын. Звычайны абутак — сандалі. Дарослыя мужчыны робяць татуіроўкі. У старых яны займаюць амаль усю скуру на целе. Жанчыны ўпрыгожваюць валасы архідэямі і іншымі кветкамі.
Традыцыйныя хаціны каркаснага тыпу на па́лях. Жылая зона складае другі паверх. Перад уваходам будуецца веранда. Спальня месціцца ў задняй частцы. Першы паверх не мае сцен. Днём тут хаваюцца ад спякоты.
Асноўны сацыяльны інстытут — малая нуклеарная сям'я. У мінулым таксама вылучаліся племянныя і родавыя аб'яднанні, аднак яны былі канчаткова разбураны ў другой палове XX ст. у выніку палітыкі прымусовых перасяленняў. У шлюб уступаюць у канцы падлеткавага ўзросту. Сям'я жаніха забяспечвае пасаг. Будысцкія манахі абавязкова правяраюць гараскопы маладых, чытаюць малітвы падчас шлюбнай цырымоніі. Поўная шлюбная цырымонія можа цягнуцца болей за тыдзень, патрабуе значных выдаткаў, таму ў большасці выпадкаў маладыя правододзяць скарочаную цырымонію, а ўжо ў сталым узросце, калі маюць дзяцей, — поўную. Згодна будысцкім традыцыям, жанчына разглядаецца ніжэй па статусу, чым мужчына, і на чале сям'і стаіць або бацька, або старэйшы сын.
Араканская музычная культура і паэтычная лірыка эг’ін бяруць пачатак у прыдворных забавах XV — XVIII стст. Песні складаюцца для асобых жыццёвых выпадкаў ад заляцанняў і вяселляў да калыханак. Народныя аркестры ўключаюць барабаны, ксілафоны, музычныя талеркі і металічны рог хнэ. Яны суправаджаюць тэатральныя пастановы, у тым ліку тэатр марыянетак, а таксама калектыўныя танцы. Так, у танцы дон йін прымаюць удзел да 100 танцораў. Араканцы вядомы баявым мастацтвам к’ін. Рукапашныя спаборніцтвы суправаджаюць многія святы.