cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dzieciuki
Гісторыя гурта
27 красавіка 2019 года гурт прэзентаваў кліп на спеў «Калі над лугам бусел праляцеў» з будучага новага альбома. Відэа было знятае ў польскай вёсцы Чарна Бухта на мяжы Польшчы, Літвы і Беларусі. На наступны дзень 28 красавіка ў мінскім клубе «Re:Public» адбыўся вялікі сольны канцэрт гурта. Гэта быў першы за апошнія тры гады сольны канцэрт гурта «Dzieciuki», дазволены ў Мінску. На канцэрце музыкі прэзентавалі спевы з новага альбома. Сам альбом пад назвай «Радыё «Harodnia»» павінен быў выйсці ў гэтыя ж дні, аднак з-за тэхнічных прычын, рэліз быў перанесены на пачатак восеня. Альбом стаў даступны для праслухоўвання 2 верасня. Павел Трублін, адзін з вакалістаў гурта, пасля завяршэння працы над запісам альбома, пакінуў калектыў, каб пачаць працаваць над сольным праектам. Яго месца заняў Улад Бернат.
Былыя ўдзельнікі
Паша «Трабл»: вакал, валынка, бэк-вакал (2012-2018)
Дакудава 1
Даку́дава 1 (, Докудово 1) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Дакудаўскага сельсавета.
Свіры
Свіры́ (, Свири) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ладзеніцкага сельсавета.
Нібру (камуна)
Камуна Нібру (Nybro kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Кальмар у паўднёва-ўсходняй Швецыі.
Нібру 97-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі.
Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Нібру.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 19 500 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 9 гарадскіх пасяленняў (tatort) та сельськія, найбольшыя з якіх:
Герыт Бервелінг
Герыт Бервелінг (Gerrit Berveling, нар. 1 красавіка 1944 года, Влардынген) — галандскі пісьменнік на мове эсперанта, лінгвіст.
Біяграфія
Герыт Бервелінг нарадзіўся 1 красавіка 1944 года ў Влардынгене — горадзе ў паўднёвай Галандыі. Ва ўзросце 13 гадоў пайшоў з хаты з жаданнем працаваць ксёндзам. Вучыўся ў гімназіі. Працягнуўшы адукацыю ў Лейдэнскім універсітэце, вывучаў класічныя мовы (лацінскую і грэчаскую), ва Утрэхцкім і Лейдэнскім універсітэце вывучаў тэалогію. Па сканчэнні ўніверсітэтаў 14 гадоў працаваў выкладнікам усеагульнай гісторыі і класічных моў, потым працаваў у ліберальных хрысціянскіх злучынах. У наш час працуе выкладнікам класічных моў.
Вядомы як самабытны паэт на мове эсперанта, але больш як перакладчык з лаціны, грэчаскай і галандскай моў. Адначасна з'яўляецца рэдактарам Бразільскага штомесячнага літаратурнага часопіса Esperanto revue, Fonto.
Цікавасць да мовы эсперанта Бервелінгу прышчапіла яго жонка, Madzy van der Kooij, сацыёлаг і спецыяліст па інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогіях.
Герыт Бервелінг — рэдактар часопісаў «Вясна» з 1993 па 2006 год, «Месяц» акадэмік Акадэміі Эсперанта.
Нязепятроўск
Горад размешчаны на рацэ Нязя (прыток Уфы), за 225 км ад Чалябінска. Гісторыя Нязепятроўска пачыналася з пасёлка пры найстарэйшым на Паўднёвым Урале жалезаробчым заводзе, заснаваным на рацэ Нязя ў 1747 г.
Машынабудаўнічы завод прадпрыемствы дрэваапрацоўчай прамысловасці.
Пратэктарат Саар
Пратэктарат Саар — тэрыторыя, якая была аддзелена пасля Другой сусветнай вайны ад Германіі і кіравалася Францыяй, якая разлічвала зрабіць з яе буфернай дзяржавай (накшталт Люксембурга). Была вернута ФРГ 1 студзеня 1957 года.
Гісторыя
Пасля Другой сусветнай вайны Саар апынуўся ў французскай зоне акупацыі Германіі. Перад тым як вылучыць тэрыторыю Саара ў асобны пратэктарат, французскія ўлады дадалі да яе 109 муніцыпалітэтаў з Рэйнланд-Пфальц. У сваёй прамове 6 верасня 1948 года дзяржсакратар ЗША Дж. Ф.Бірнс у Штутгарце, растлумачыў, што ЗША не могуць адмовіць Францыі ў задавальненні яе прэтэнзій на Саар, з прычыны таго, што за апошнія 70 гадоў Францыя тройчы падвяргалася нашэсцям з тэрыторыі Германіі. Аднак прамой анексіі Саара Францыяй перашкаджалі 2-я і 3-я артыкулы Атлантычнай хартыі.
У 1945—1951 гадах Саюзнікі ажыццяўлялі планы дэіндустрыялізацыі Германіі. Выконваючы план Манэ, Францыя імкнулася атрымаць эканамічны кантроль над індустрыяльнымі раёнамі Германіі, якія патрапілі ў яе акупацыйную зону, асабліва Рурскім і Саарскім рэгіёнамі. Аднак ва ўмовах нарастання савецкага і амерыканскага дамінавання ў Еўропе, французскі ўрад зрабіў гістарычны крок: у 1950 годзе ў дэкларацыі Шумана было прапанавана аб'яднаць вугальную і сталеліцейную прамысловасць Францыі і Заходняй Германіі. Рэалізацыя гэтай прапановы прывяла да стварэння Еўрапейскага аб'яднання вуглю і сталі (ЕАВС), прадвесніка сучаснага Еўрапейскага саюза. Першым крокам да рэалізацыі плана павінна было стаць вяртанне ўраду ФРГ поўнага кантролю над заходнегерманскай прамысловасцю, аднак Францыя марудзіла з гэтым, спадзяючыся ўмацаваць свой эканамічны ўплыў у рэгіёне.
Пры падпісанні Парыжскіх пагадненняў 1954 года Францыя прапанавала стварыць незалежную дзяржаву «Саарланд» пад заступніцтвам Заходнееўрапейскага саюза. Нягледзячы на тое, што канцлер ФРГ Конрад Адэнаўэр выказаў публічную падтрымку гэтаму плану, на рэферэндуме 23 кастрычніка 1955 года 67,7 % ад тых, хто прымаў удзел у галасаванні (з 96,5 % насельніцтва) адпрэчылі яго, аддаўшы перавагу вяртанню Саара ў склад Германіі.
Падпісаны 27 кастрычніка 1956 года Люксембургскі дагавор пастанавіў, што Саару павінна быць дазволена ўз'яднацца з ФРГ, што і адбылося 1 студзеня 1957 года.
Спорт
Саарскія спартсмены выступалі на летніх Алімпійскіх гульнях 1952 года ў Хельсінкі, а зборная Саара па футболе прыняла ўдзел у адборачным турніры чэмпіянату свету па футболу 1954 года. Футбольны клуб «Саарбрукен» удзельнічаў у першым у гісторыі розыгрышы Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў.
Барыс Данілюк
Барыс Данілюк ( — ) — беларускі грамадскі дзеяч у ЗША.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў вёсцы Старыя Дзявяткавічы на Слонімшчыне ў сям’і беларускага святара, удзельніка Слуцкага паўстання Хведара Данілюка (1877—1960).
З 1933 года вучыўся ў пачатковай школе ў Слоніме, а з восені 1935 і да канца 1939 — у польскіх гімназіях у Слоніме і ў Баранавічах. У 1940 пакінуў навуку ў дзесяцігодцы і пачаў дапамагаць бацьку на гаспадарцы.
Падчас нямецкай акупацыі працаваў сакратаром і школьным інспектарам у Слоніме, у Беларускай самапомачы, кіраваў мастацкай самадзейнасцю ў Слоніме, быў спартовым інструктарам СБМ, служыў перакладчыкам пры 48-м Беларускім батальёне, прымаў удзел у працы Другога Усебеларускага кангрэсу (1944). Спяваў у хоры, удзельнічаў у танцавальным, а таксама ў драматычным гуртках. У лістападзе 1943 ажаніўся з Марыяй Дземідовіч, у ліпені 1944 з сям’ёй пакінуў Беларусь.
Да 1950 года сям’я жыла ў французскай акупацыйнай зоне ў Германіі, а Барыс Данілюк вучыўся на інжынера-будаўніка ва ўніверсітэце ЮНРРА ў Мюнхене, быў сябрам Беларускага студэнцкага згуртавання. Браў удзел у З’ездзе беларускіх студэнтаў (кастрычнік, 1947) у Марбургу. Сябра рэдакцыйнай калегіі часопіса «Крывіцкі Сьветач». З 1948 — сябра Рады БНР у Остэргофене. Падтрымаў аднаўленне БАПЦ у чэрвені 1948.
Пасля пераезду ў ЗША Барыс Данілюк прымаў актыўны ўдзел у арганізацыі беларускага царкоўнага і грамадскага жыцця ў Амерыцы. На працягу доўгіх гадоў ён уваходзіў у Раду і Кансісторыю Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы, кіраваў царкоўным хорам у Кафедральным саборы святога Кірылы Тураўскага ў Нью-Ёрку, з’яўляўся рэдактарам і выдаўцом часопіса «Царкоўны Пасланец». У расколе БАПЦ у пачатку 1980-х узяў бок прыхільнікаў мітрапаліта Ізяслава. У апошнія гады жыцця той цяжка хварэў, і Барыс Данілюк выступаў ад яго імя.
Аўтар успамінаў (надрукаваны ў № 33 «Запісаў БІНІМ»).
Пахаваны на беларускіх могілках у Іст Брансвіку ў штаце Нью-Джэрсі.
Харкаўка (Чавускі раён)
Ха́ркаўка (, Харьковка) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вайнілаўскага сельсавета.
Капліца-пахавальня Сенажацкіх
Гісторыя
Пабудавана ў 1904 годзе з цэглы як родавая пахавальня Сенажацкіх. Перададзена вернікам пасля пачатку перабудовы і асвячона 25 лістапада 1989 года, належыць да каталіцкай парафіі Святых Ядвігі і Казіміра.
Адрэстаўраваная рукамі вернікаў, пэўны час выконвала ролю касцёла. Цяпер кожны год на свята Св. Антонія (апекуна г. Магілёва) да яе ладзіцца ўрачыстая працэсія ад касцёла Св. Станіслава
Архітэктура
Кампактны прамавугольны ў плане будынак пад пакатым 2-схільным дахам. Да фасада далучана 4-гранная вежа-званіца з прамавугольным уваходным праёмам пад трохвугольным франтонам і арачным аконным праёмам над ім. Трохвугольнымі франтонамі завершаны і грані званіцы, крапаваныя па баках арачнымі нішамі. Бакавыя фасады рытмічна расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі і пілонамі ў прасценках. Мастацка-эстэтычная выразнасць дасягаецца высакаякаснай чырвонацаглянай муроўкай. Помнік архітэктуры неакласіцызму.
Ельня (Лідскі раён)
Е́льня (, Ельня) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Дакудаўскага сельсавета.
Іса Ндой
Іса Ндой (Issa Ndoye; нар., Ціес, Сенегал) — сенегальскі футбаліст, брамнік.
Клубная кар’ера
Пачынаў кар’еру на радзіме, а ў 2007 годзе перайшоў у іранскі клуб «Зоб Ахан», з якім у сезоне 2008/09 стаў віцэ-чэмпіёнам краіны і уладальнікам Кубка. У ліпені 2009 года ў якасці свабоднага агента падпісаў кантракт з украінскім клубам «Валынь», дзе стаў асноўным брамнікам, па выніках сезона 2009/10 дапамог камандзе выйсці ў Прэм’ер-лігу. Улетку 2011 года пакінуў «Валынь».
У ліпені 2012 года стаў іграком дэбютанта нямецкай Бундэслігі — клуба «Гройтэр», за які так і не згуляў у чэмпіянаце. Улетку 2013 года перабраўся ў французскі клуб «Крэтэй» з Лігі 2. У першай палове 2015 года гуляў за іранскі клуб «Трактар Сазі», пасля чаго доўгі час заставаўся без каманды.
У студзені 2017 года стала вядома, што Іса Ндой разам з братам Біранам прыбудзе на прагляд у беларускі клуб «Славія» з Мазыра. Аднак, у Беларусь Іса прыехаў толькі ў сакавіку, тым не менш здолеў стаць асноўным брамнікам мазыран. У маі 2017 года не гуляў з-за траўмы, з верасня да канца сезона не зноў не з’яўляўся на полі. Па выніках сезона 2017 «Славія» страціла месца ў Вышэйшай лізе, і Іса пакінуў мазырскі клуб.
У жніўні 2018 года далучыўся да клуба «Мюлуз» з пятага дывізіёна Францыі. Гуляў там да 2022 года, пасля чаго завяршыў кар’еру.
Міжнародная кар’ера
У 2007 годзе дэбютаваў за нацыянальную зборную Сенегала ў таварыскім матчы супраць Марока (0:3). Ндой выйшаў на замену ў другім тайме пры ліку 0:1 і прапусціў два мячы. У 2008 годзе трапіў у пашыраную заяўку сенегальцаў на Кубак афрыканскіх нацый 2008, аднак у канчатковы склад не быў уключаны. У 2013 годзе згуляў другі матч за зборную, выйшаўшы ў перапынку ў таварыскай сустрэчы з Замбіяй (1:1), галоў не прапускаў.
27 верасня
27 верасня — дзвесце сямідзясяты (дзвесце семдзесят першы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Дом Атліваннікава
Дом Атліваннікава — будынак у Шклоўскім пасадзе Магілёва, размешчаны па Ленінскай вуліцы, 34.
Гісторыя
Пабудвананы ў 1910-я гг. з цэглы як жылы. Трохпавярховы, на невысокім цокалі. Належыў купцу Атліваннікаву. У 1918 г. тут размяшчаўся павятовы камітэт харчавання. У час нямецкай акупацыі ў будынку, у былым кафэ-шантан, размяшчалася грамада беспрацоўных афіцэраў і зборны этапна-явачны пункт былых афіцэраў, завербаваных антысавецкім падполлем. Тут завербаванныя дабравольцы з ліку былых афіцэраў атрымлівалі часовы прытулак і забяспечваліся грашыма, затым перапраўляліся праз акупаванную немцамі тэрыторыю на Дон да генерала Краснова. Гэты пункт быў Магілёўскім аддзяленнем антырэвалюцыйнай і антысавецкай арганізацыі, што знаходзілася ў Смаленску. Арганізацыя мела мэтай садзеянне германскаму камандаванню ў барацьбе з бальшавікамі і ўзнаўленне манархіі. У 1920-я гг. будынак нацыяналізаваны. Нейкі час тут размяшчалася Надзвычайная камісія. Пазней выкарыстоўваўся як жылы, размяшчаліся розныя установы. Цяпер у будынку — дзіцячая мастацкая школа № 2.
Васюганская раўніна
Знаходзіцца ў паўднёвай частцы Заходняй Сібіры, у міжрэччы рэк Іртыш і Об. У паўднёвай частцы пераходзіць у Барабінскую нізіну. Працягваецца ў напрамку з захаду на ўсход больш чым на 500 км, з поўначы на поўдзень — каля 400 км. Уяўляе з сябе раўніну плоскай і спадзіста-хвалістай паверхняй з пераважаючымі вышынямі 100—150 м. Найбольшая вышыня ў вярхоўях ракі Ом у Васюганскіх балотах дасягае 166 м. У паўднёвай частцы рэльеф пакаты, перарэзаны далінамі рэк. Складзена з мезазойскіх і кайназойскіх адкладаў.
Больш за 60 % плошчы раўніны займаюць балоты. На схілах — ялова-піхтава-кедравая тайга і асінава-бярозавыя лясы. Клімат кантынентальны. Тэмпература паветра ў зімовы перыяд −19—21 °C (часам да −50—53 °C), у ліпені 17—18 °C. За год выпадае каля 500 мм ападкаў.
Асноўныя рэкі: Вялікі Юган, Васюган, Тара. На Васюганскіх балотах знаходзіцца выток ракі Ом.
Кузьмінскі чыгуначны мост
Па мосце праходзіць мяжа Кіраўскага і Усевалажскага раёнаў Ленінградскай вобласці.
Мост цераз Няву меркавалася пабудаваць у рамках будаўніцтва чыгункі Петраград — Рыбінск. Гэтую чыгунку пачалі будаваць у 1916 годзе, тады ж быў закладзены і гэты мост. Пасля заканчэння Першай сусветнай і Грамадзянскай войнаў завяршэнне будаўніцтва моста было прызнана немэтазгодным. Будаўніцтва моста аднавілася падчас савецка-фінляндскай вайны і было завершана ў 1940 годзе. Мост атрымаў назву ад вёскі Кузьмінка, якая знаходзіцца паблізу, і з’яўляецца часткай чыгуначнай лініі Занеўскі Пост — Горы. З тых часоў Кузьмінскі мост стаў другім (пасля Фінляндскага) чыгуначным пераходам цераз Няву.
Восенню 1941 года пры адступленні Чырвонай Арміі мост быў падарваны і часткова перакрыў неўскі фарватар. Лінія фронту праходзіла па рацэ Нява ў гэтым месцы з верасня 1941 па студзень 1944 года. Пасля вайны мост быў адноўлены.
Еж3
Вагоны метрапалітэна тыпу Еж3 былі створаны на аснове вагонаў тыпу Еж, але адрозніваліся змененаю электрычнаю схемаю: ставіліся больш магутныя цягавыя электрарухавікі ДК-116А, ужыта імпульснае рэгуляванне напругі ў рэжыме рэастатнага тармажэння на высокіх хуткасцях. Таксама больш цвёрдымі сталі сядушкі. Вагоны Еж3 з'яўляюцца асобным тыпам і не могуць эксплуатавацца ў адным складзе з вагонамі тыпу Е і Еж. Усе вагоны Еж3 — галаўныя і эксплуатуюцца, галоўным чынам, з прамежкавымі вагонамі Ем508Т.
На аснове вагонаў Еж3 былі створаны вагоны Еж6 (81-712) для сакрэтнай сістэмы Д6 (больш вядомае як Метро-2). Адрозніваюцца яны ад Еж3 здольнасцю працы без кантактнай рэйкі, ад акумулятарных батарэяў. У сістэме Д6 выкарыстоўваюцца як вагоны суправаджэння з кантактарна-акумулятарнымі электравозамі тыпу Л. Тры вагоны Еж6 № 5581, 5583, 5584 мадэрнізаваны ў прамежкавыя на ЗАТ «ЗРЭПС» і знаходзяцца ў рэзерве пасажырскага парку дэпо «Планернае».
Па канструкцыі Еж3 амаль не адрозніваюцца ад вагонаў тыпу Е, асноўныя адрозненьні — больш магутныя цягавыя рухавікі ДК-116А гадзінавай магутнасцю 72 квт (супраць ранейшай 68 квт) і наяўнасць у сілавой ланцугі тырыстарных рэгулятараў паслаблення ўзрушанасці для плаўнага кіравання токам узрушанасці ЦЭР пры тармажэнні на высокіх хуткасцях.
Гісторыя
Першыя даследчыя вагоны № 5561—5573 у верасні-кастрычніку 1973 года паступілі ў электрадэпо «Чырвоная Прэсня» для працы на Чырвонапрэсненскай лініі, а ўслед за імі ў верасні-лістападзе наступнага года прыйшлі ўжо серыйныя Еж3 (усе ці амаль усе выпушчаныя для Масквы вагоны з нумарамі 56хх) і першыя Ем508Т (№ 6398—6399, а таксама ўсе ці амаль усе вагоны ў дыяпазоне 6400—6443). У сваю чаргу, усе больш старыя вагоны Еж, Еж1, Ем508 і Ем509 (усе — 1972 года выпуску) былі адпраўлены ў дэпо «Паўночнае» для замены вагонаў тыпу Д, якія перадаюцца ў дэпо «Ізмайлава» для замены вагонаў Ам і Бм, што спісваюцца там.
У 1978 годзе пачата эксплуатацыя вагонаў Еж3 і Ем508Т на Горкаўска-Замаскварэцкай лініі. Для фармавання цягнікоў у дэпо «Сокал» паступілі галаўныя вагоны Еж3 (1973, 1974 і 1977 гадоў выпуску) і некалькі прамежкавых вагонаў Ем508Т з дэпо «Планернае» (і, магчыма, з дэпо «Жданаўскае»), а таксама новыя Ем508Т з завода (амаль усе выпушчаныя для Масквы вагоны ў дыяпазоне 6992—7091; некалькі з якіх паступілі тады ў дэпо «Планернае»), частка з якіх, у сувязі з недахопам Еж3, якія ўжо не выпускаліся, была пераабсталявана ў галаўныя.
Са жніўня 1980 года па кастрычнік 1983 года ўсе яны, па меры прыходу новых вагонаў 81-717 і 81-714, паступова перадаваліся ў дэпо «Планернае». За кошт гэтага ў канцы верасня 1983 года Жданаўска-Чырвонапрэсненская лінія была перакладзена на васьмівагонныя цягнікі, а апошнія вагоны з «Сокала» паступілі на яе ў кастрычніку.
Армянская Вікіпедыя
Армянская Вікіпедыя (Հայերեն Վիքիպեդիա) — раздзел Вікіпедыі на армянскай мове.
Гісторыя
Армянская Вікіпедыя адкрылася ў маі 2004 года. У 2011 годзе займала 90-ае месца сярод раздзелаў Вікіпедыі, а цяпер — на 1 2023 года — у Армянскай Вікіпедыі налічваецца  NaN артыкулs. Па гэтым паказчыку раздзел знаходзіцца на месцы сярод усіх раздзелаў Вікіпедыі.
Паводле колькасці артыкулаў сярод моў пятнаццаці постсавецкіх рэспублік яна займае трэцяе месца (пасля рускай і ўкраінскай Вікіпедый). Таксама займае чацвёртае месца сярод моў Блізкага Усходу (саступае персідскай, арабскай і турэцкай.
Перайменаванне
5 красавіка 2012 завяршылася двухэтапнае (першы, другі) абмеркаванне-галасаванне па пытанні перайменаванне Армянскай Вікіпедыі, у выніку якога пераважная большасць армянскай вікі-супольнасці прыняла рашэнне адмовіцца ад старога варыянту назвы энцыклапедыі «Հայերեն Վիքիփեդիա» [Hayeren Vikip'edia] і перайсці на новы, больш зручны і адпаведны правілам сучаснай армянскай мовы варыянт — «Հայերեն Վիքիպեդիա» [Hayeren Vikipedia], гэта значыць з дапамогай замены ў слове Wikipedia літары (փ) на (պ).
Статыстыка
Паказчык якасці — «глыбіня» — для армянскага раздзела роўны, што з’яўляецца адным з найлепшых вынікаў у групе раздзелаў Вікіпедыі з лікам артыкулаў 10-50 тыс.
Ясмін Гаўры
Ясмін Гаўры (Yasmeen Ghauri, урду: یاسمین غوری) — канадcкая топ-мадэль.
Біяграфія
Ясмін нарадзілася 23 сакавіка 1971 года ў горадзе Манрэаль (Канада) ў сям'і пакістанца і немкі. Яе бацька быў імамам.
Мадэльную кар'еру пачала з 17 гадоў. Вучачыся ў школе, працавала ў Макдональдсе, дзе Ясмін заўважыў скаўт мадэльнага агенцтва. Бацькі Ясмін былі супраць кар'еры мадэлі.
У 1998 годзе была адным з анёлаў Victoria’s Secret.
Ясмін была тварам такіх марак, як Christian Dior, Chanel, Emmanuel Ungaro, Escada, Gianfranco Ferré, Versace, Hermès, Lanvin, Оscar de la Renta, Ralph Lauren, Revlon, Sonia Rykiel и Valentino.
З'яўлялася на вокладках такіх часопісаў, як "Cleo", "Marie Claire" (Аўстралія, Францыя, Італія, Іспанія, Вялікабрытанія),  "Shape", "Photo Life", "Flare",  "ELLE" (Францыя, Германія, Італія, Мексіка, Сінгапур, Вялікабрытанія, ЗША),  "Vogue" (Германія, Іспанія і Італія) і "Cosmopolitan" (ЗША).
Азёрск (Чалябінская вобласць)
Азёрск (Озёрск) — горад (з 1954) у Расіі, у Чалябінскай вобласці, закрытае адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (ЗАТУ), да 1994 года называўся Чалябінск-65. Насельніцтва 91,4 чалавек (2005). Заснаваны ў 1945 годзе.
Горадаўтваральным прадпрыемствам з’яўляецца вытворчае аб’яднанне «Маяк», на якім у 1954 годзе адбылася крупная аварыя з вікідам радыяцыі.
Ладажскі мост
Ла́дажскі мост (Ла́дожский мост) — развадны мост цераз раку Няву ў Ленінградскай вобласці, размешчаны за 6 км ад яе вытока, з’яўляецца першым па цячэнні Нявы. Мост размяшчаецца побач з вёскай Мар’іна Кіраўскага раёна Ленінградскай вобласці на 40 км аўтамабільнай дарогі Санкт-Пецярбург — Мурманск (федэральная траса «Кола»). Мост мае 9 пралётаў. Чатыры з іх перакрытыя жалезабетоннымі разразнымі бэлькамі, чатыры рэчышчавыя — неразрэзнай сталёвай бэлькай з суцэльнай сценкай, паралельнымі паясамі і артатропнай плітой праезжай часткі, а адзін — развадны ля правага берага. Апоры выкананы з жалезабетону з гранітнай асадкай.
Мост быў пабудаваны ў перыяд з 1978 год па 1983 год па праекце архітэктара Ю. І. Сініцы і інжынераў А. І. Кецлаха і А. Ю. Русінава. У 1981 годзе быў адкрыты рух па адной палове моста — па дзвюх палосах, цалкам мост быў здадзены ў эксплуатацыю ў 1983 годзе.
Шурыца
Шу́рыца — рака ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Галбіца (басейн Заходняй Дзвіны).
Даўжыня ракі 20 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,3 м/км. Плошча вадазбору 70 км². Пачынаецца каля вёскі Карпавічы, працякае праз возера Старадворскае, упадае ў Галбіцу прыкладна за 400 м на поўнач ад вёскі Галбея. Вадазбор у паўночнай частцы Свянцянскіх град. Рэчышча Шурыцы часткова каналізаванае на працягу 7,5 км ніжэй Старадворскага возера. Рака прымае сцёк з меліярацыйных каналаў і ручаёў.
Каля ракі населеныя пункты Карпавічы, Стары Двор, Пруднікі. Паміж вёскамі Карпавічы і Стары Двор на рацэ вадасховішча.
Strophanthus hispidus
Strophanthus hispidus — від трапічных раслін; від роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Strophanthus hispidus — буйная дрэвападобная ліяна, радзей куст або дрэва, з доўгімі злёгку павойнымі разгалістымі парасткамі.
Лісце крыжавана-супраціўнае, радзей у мутоўках па 3-4 штукі, эліптычнае, з завостранай верхавінай, апушанае.
Кветкі правільныя. Чашачка глыбокапяціраздзельная. Вяночак варонкападобны з пяцілопасцевым адгінам. Пялёсткі з доўгімі, павіслымі, стужкападобнымі, перакручанымі, адцягненымі канцамі, даўжынёй 20-25 см і шырынёй 1 мм. У зеве кветкі маецца 5 маленькіх двухзубковых чырвоных вырасты. Афарбоўка вяночка звонку белая, унутры жоўтая, часта з плямамі.
Плод складаецца з двух моцна завостраных да верхавіны струкападобных, цёмна-карычневых або карычнева-фіялетавых падоўжна-бароздавых лістовак, дыяметрам 3-5 см і даўжынёй 35-40 см, гарызантальна разбежных пры паспяванні. Насенне шматлікае, ланцэтападобнае, плоскае, даўжынёй 10-17 мм, цёмна-бурае, злёгку апушанае, нясе на верхавіне восць даўжынёй 5-6 см, якая ў верхняй частцы мае султанчык з пёрыстаразмешчаных серабрыста-белых валасінак.
Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
Расце ў Заходняй Афрыцы ад Сенегала да Анголы ў густых трапічных лясах.
Хімічны склад
У насенні расліны ўтрымліваюцца сардэчныя гліказіды, галоўныя з якіх К-страфантазід, цымарын — да 1,47 %, субаін (G-страфанцін). Акрамя гэтага, насенне ўтрымлівае халін, трыганелін, сапаніны, тлусты алей да 30,5 %. Кара каранёў змяшчае сардэчныя гліказіды, халін і трыганелін.
Сінонімы
Паводле The Plant List на 2010 год, у сінаніміку віду ўваходзяць :
Хальмахера
Хальмахе́ра (Pulau Halmahera), Джайлола — востраў у складзе Малайскага архіпелага, буйнейшы з Малукскіх астравоў. Належыць Інданезіі.
Плошча вострава 17780 км². Берагавая лінія складанай формы. 4 паўастравы раздзяляюцца залівамі і веерападобна расходзяцца ад цэнтра вострава. Паверхня гарыстая. Найбольшая вышыня — дзеючы вулкан Гамкунора. Клімат экватарыяльны. Тэмпература паветра на ўзбярэжжы 25—28 °С. За год выпадае 2000—3000 мм ападкаў. На востраве вечназялёныя трапічныя лясы.
Эканоміка
Земляробства, экспарт вострых прыпраў, драўніны. Плантацыі какосавай пальмы. На востраве порт Джайлола.
Сямкова (Навагрудскі раён)
Сямко́ва (, Семково) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ладзеніцкага сельсавета.
Як пошуг маланкі
«Як по́шуг мала́нкі» — дакументальны фільм пра мядзельска-смаргонскае антыкамуністычнае падполле ў Заходняй Беларусі пасля Другой сусветнай вайны.
Фільм прысвечаны фактам супраціву савецкай уладзе з боку моладзі Беларусі пасля Другой сусветнай вайны, якія і да гэтага часу застаюцца невядомымі. Удзельнікі супраціву жывуць яшчэ і сёння, і дагэтуль з іх не знялі кляйма «вораг народу». Былых зняволеных раскідала па свеце: нехта пасля ГУЛАГу застаўся ў Расіі, нехта апынуўся ў Літве, але большасць — у Польшчы.
У цэнтры аповеду — лёс Расціслава Лапіцкага, кіраўніка моладзевага антысавецкага супраціву на паўночным захадзе Беларусі — на Мядзельшчыне і Смаргоншчыне — у пасляваенны перыяд. Удзельнікаў супраціву вельмі жорстка пакаралі, даўшы каму 10, каму 25 гадоў зняволення, а Расціслава Лапіцкага прысудзілі да «найвышэйшай меры». Сёння на месцы яго расстрэлу людзі ставяць крыжы, але кожнага разу крыж нішчаць невядомыя зламыснікі, пасля чаго людзі зноў ставяць новы крыж у памяць аб беларускіх патрыётах.
Галоўную ролю — Расціслава Лапіцкага — сыграў 22-гадовы Уладзімір Шульжыцкі, кіраўнік смаргонскай суполкі «Моладзі БНФ». Паплечнікаў Лапіцкага ўвасобілі Дзяніс Лазар з Маладзечна, Юстына Саўка з Мінску, вайскоўцаў і спецслужбоўцаў — Павал Гарадніцкі, Аляксей Кавалец, Аляксей Сюдак ды інш. Здымкі праходзілі ў Маладзечне, Вілейцы, Смаргоні, Вільні, вёсках і мястэчках.
Александрова (Чавускі раён)
Александро́ва (, Александрово) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавіцкага сельсавета.
Атрапатэна
Атрапатэ́на (ці Мідыя Атрапатэна, Малая Мідыя;, , класічная , ᾿Ατροπατήνη, візант. Άδραβιγνων, сірыйск. Aδorbāyγān, Ատրպատական, آذربایجان) — гістарычная вобласць і старажытная дзяржава на паўночным захадзе сучаснага Ірана. Прыкладна адпавядае тэрыторыі Іранскага Азербайджана і паўднёвых раёнаў Азербайджанскай Рэспублікі. Сталіца — Ганзак.
Назва
Назва Ātur-patkān літаральна азначае «Уладанне Атурпата» і ўтворана ад імя заснавальніка царства — Атрапата (Атурпат, Āturpāt, авестыйскае Atərəpāta — літаральна «ахоўны агонь») з дапамогай іранскага суфікса *-kān, які выкарыстоўваецца для фарміравання тапонімаў. Імя «Атурпат» засведчана аж да эпохі Сасанідаў, так, напрыклад, у IV стагоддзі н.э. візір і вярхоўны жрэц шаха Шапура II насіў імя Атурпат-і-Махраспандан. У ісламскую эпоху гэта назва трансфармавалася ў сучасную «آذربایجان» — «Азербайджан» (праз «Адарбадган»), пры змяненні першай часткі з трансфармацыяй інтэрвакальнай *t > δ у *āδar- > *āzar-, пад фанетычным уплывам арабскай мовы.
Іранская назва Атрапатэна — найбольш старажытная з вядомых навуцы назваў Азербайджана, якая дайшла да нас з грэчаскіх крыніц. Пазней яна відазмянялася, прыняўшы ў персаў форму «Адэрбадаган», затым у арабаў — «Адэрбайджан» і «Азербайджан». У перакладзе назва азначанае «краіна агню», што было звязана з шырока распаўсюджаным тут вогнепаклонствам.
Тэрыторыя
Асноўнай тэрыторыяй Атрапатэны была гарыстая вобласць на ўсход ад возера Урмія — поўдзень сучасных супын Заходні і Усходні Азербайджан і Ардэбіль, поўнач астана Курдыстан, астан Зенджан і зона Талышскіх гор. У III стагоддзі да н.э. тэрыторыя Атрапатэны, магчыма, пашыралася на поўнач да пантыйскіх рэгіёнаў Фасіса і Калхіды, аднак звычайна яе тэрыторыя абмяжоўваліся басейнам ракі Аракс. У пачатку II стагоддзя да н.э. Атрапатэна ўключала таксама тэрыторыю горада Нахічэвань.
У першай палове II стагоддзя да н.э., у войнах з армянскім царом Арташэсам I Атрапатэна страціла значныя тэрыторыі на поўначы, а менавіта сваё каспійскае ўзбярэжжа, Фаўнітыду і Васпуракан (на ўсход ад возера Ван), якія адышлі да Вялікай Арменіі.
Насельніцтва
Насельніцтва Атрапатэны першапачаткова складалася з іранскіх і аўтахтонных даіранскіх (мабыць, дагестанскіх на ўсходзе і хурыта-ўрарцкіх на захадзе) плямёнаў, у далейшым цалкам іранізавалася. Страбон пералічвае плямёны Атрапатэны на пачатак нашай эры: «горныя плямёны кадусіяў, амардаў, тапіраў, кіртыяў і іншыя вандроўныя і разбойніцкія народнасці», асоба вылучаючы па значэнні і колькасці кадусіяў. З іх амардамі (мардамі) і кіртыямі называлі іранскія качавыя плямёны ўвогуле, прычым ад назвы кіртыяў, відаць, паходзіць назва курдаў. Кадусіі таксама, несумнеўна, іранскае племя звычайна лічацца продкамі талышоў. Да часоў Страбона ў Атрапатэне ўжо існавала агульнанародная мова (мова-кайнэ) — сярэднемідыйская, спадчыніцай якога ў Сярэднявечча была мова азеры (азары), зніклая індаеўрапейская мова іранскай моўнай групы. У Раннім Сярэднявеччы насельніцтва Атрапатэны/Азербайджана размаўляла як на іранскай мове азеры, так і на стандартнай персідскай мове. Вядомы персідскі гісторык X стагоддзя Масудзі піша:
"Персы — гэта народ, які насяляе горы Махат і Азербайджан аж да Арменіі і Арана, Байлекан і Дэрбент, Рэй і Табарыстан, Маскат і Шабаран, Джурджан і Абаршахр, гэта значыць Нішапур, Герат і Мерв і іншыя вобласці ў зямлі Харасана, Седжыстан, Керман, Фарс і Ахваз… Усе гэтыя землі былі калісьці адзіным царствам з адным царом і адной мовай.. хоць мова трохі адрозніваецца… Існуюць розныя мовы, такія, як пехлеві, дары, азеры і іншыя персідскія мовы."
В XI веке там впервые пачынаюць з'яўляцца цюркі, у XIII стагоддзі, у часы мангольскага заваявання, іх колькасць павялічваецца, і ў часы Сефевідаў (XVI—XVIII стагоддзя) мясцовае іранскае насельніцтва канчаткова пераходзіць на цюркскую мову (гэта значыць сучасную азербайджанскую), хоць астраўкі, дзе размаўлялі на звязаных з азеры іранскіх мовах — таці і талышскай, захоўваюцца дагэтуль.
Сталіца
Летняй сталіцай Атрапатэны быў горад Ганзак, сярэдневяковы Шыз — сучасны Тэкаб у правінцыі Заходні Азербайджан. Галоўнае свяцілішча Адур-Гушнасп знаходзілася ў 25 км да паўночнага ўсходу, цяпер яго разваліны называюцца Тэхтэ-Сулейман. Да часу арабскага заваявання сталіца, верагодна, размяшчалася ў Ардэбілі.
Гісторыя
Першапачаткова тэрыторыя ўласна Атрапатэны — гэта тэрыторыя старажытнай дзяржавы Мана, якая была захоплена Мідыяй, чыё насельніцтва (кутыі, лулубеі, пазней скіфы) цалкам іранізаваліся. Пасля захопу Мідыі персамі ўваходзіла ў склад Мідыйскай сатрапіі Ахеменідскага дзяржавы. Да моманту заваявання Аляксандрам Македонскім (331 да н.э.) Мідыяй кіраваў сатрап Атрапат, які прызнаў Аляксандра царом і захавала пасада. Пры першым падзеле спадчыны Аляксандра ў 323 да н.э. ён быў зрынуты (на яго месца быў прызначаны македанянін Піфон), але захаваў уладу над меншай, паўночнай часткай краіны, якая стала называцца Мідыя Атрапатэна (літар. «Атрапацкая Мідыя»), ці Малая Мідыя. Пазней слова «Мідыя» ў назве перастала ўжывацца. У эпоху Селеўкідаў Мідыя Атрапатэна існавала як самастойная дзяржава, якое кіруецца нашчадкамі Атрапата, але намінальна падпарадкаванае Селеўкідам. Гісторыя яе на працягу большай часткі III стагоддзя да н.э. невыразная, да 222—220 гадам да н.э. старажытнагрэчаскі гісторык Палібій згадвае цара Атрапатэны Артабазана як валадара шырокай тэрыторыі не толькі да поўдня, але і на поўнач ад Аракса і саюзніка мяцежнага сатрапа Мідыі супраць селеўкідскага цара Антыёха III. Як вынікае з Палібія, да 200 годзе да н.э. Атрапатэна дасягнула максімальнага тэрытарыяльнага пашырэння (Палібій нават сцвярджае, што яна валодала вярхоўямі Фасіса, гэта значыць Рыёні, у чым сучасныя навуковыя, аднак, сумняваюцца ); аднак у пачатку II стагоддзя атрапатэнцы пацярпелі паражэнне ад армянскага цара Арташэса I, які адняў у іх Каспіяну (Пайтакаран), Басарэпіду (Васпуракан) і Фаўнітыду. Услед за тым Атрапатэна трапляе ў залежнасць ад Парфянскага царства, акрамя 80—60-х гг. I ст. да н.э., калі яна належала армянскаму цару Тыграну II, які перамог парфян. Атрапатэнай тады кіраваў цар Дарый, які згадваецца антычнымі аўтарамі сярод падуладных Тыграну цароў падчас яго бітваў з рымлянамі.
У 36 годзе да н.э. рымскі трыумвір Антоній у саюзе з армянскім царом Артаваздам (сынам Тыграна) уварваўся ў Атрапатэну, але пацярпеў паражэнне; у наступным годзе, наадварот, цар Артавазд Мідыйскі заключыў саюз з Антоніем супраць парфян і Артавазда Армянскага. У перыяд кіравання Арыябарзана, саюзніка Рыма, Актавіян Аўгуст аддаў яму царскую карону Арменіі, аднак ён кіраваў усяго 2 гады, з 2 па 4 гады н.э. Перадача царскай улады ў рукі атрапатэнскага цара выклікала хвалю мецяжоў у Арменіі. Пасля смерці Арыябарзана рымляне перадалі царскую карону Арменіі, сыну Арыябарзана, Артавазду II, якія сталі таксама царом Арменіі пад імем Артавазда III. У пачатку I стагоддзя н.э. парфянскі цар Артабан II зрабіў свайго сына царом Атрапатэны, у далейшым усе цары краіны паходзілі з роду Аршакідаў. Пасля падзення дынастыі Аршакідаў Атрапатэна ўвайшла ў склад дзяржавы Сасанідаў.
На Вялікдзень 628 года візантыйскае войска на чале з імператарам Іракліем захапіла сталіцу Атрапатэны — горад Ганзак.
У сярэдзіне VII стагоддзеа (паміж 639 і 643 гадамі) Атрапатэна была зававана Арабскім халіфатам і ўтварыла асобную правінцыю ў яго складзе са сталіцай у горадзе Ардэбіль. Варта адзначыць, што падчас арабскага заваявання летняя сталіца Атрапатэны была размешчана ў Ардэбілі.
Пазней тэрыторыя Атрапатэны была ядром некалькіх сярэдневяковых дынастый васалаў Халіфата: Саларыдаў, Саджыдаў (879—929), Равадзідаў. У 1092—1140 гадах уваходзіла ў склад Сельджукскага дзяржавы. Пасля яго распаду на тэрыторыі Атрапатэны ўтварылася дзяржава Ільдэгізідаў. У XII стагоддзі гэтыя землі ўваходзілі ў склад дзяржавы Харэзмшахаў, затым былі заваяваны манголамі і ўвайшлі ў склад дзяржавы Ільханаў. У 1335—1432 гадах тут кіравала дынастыя Джалаірыдаў.
Кіраўнікі
Атрапатыды Аршакіды
Значэнне для зараастрызму
У пачатку нашай эры гэты раён набыў асаблівае рэлігійнае значэнне — з ім сталі звязваць легенды пра дзейнасць заснавальніка зараастрызму Заратустры, тут знаходзіўся адзін з трох «вялікіх» храмаў агню зараастрыйцаў Адур-Гушнасп (гарадзішча Тэхтэ-Сулейман), раскапаны нямецкай археалагічнай экспедыцыяй. Ён лічыўся найвялікшым з трох галоўных зараастрыйскіх храмаў, таму што належаў царскай сям'і і саслоўю воінаў, тады як два іншыя, Адур-Фарнбаг у Фарсе і Адур-Бурзснміх у Харасане, належалі адпаведна саслоўю магаў і саслоўю рамеснікаў і земляробаў. Паводле некаторых легенд, горад Урмія лічыўся радзімай прарока Заратустры.
Елізавета Крысціна Браўншвейг-Вольфенбютэльская
Елізавета Крысціна Браўншвайг-Вольфенбютэльская (Elisabeth Christine von Braunschweig-Wolfenbüttel; 28 жніўня 1691, Браўншвайг — 21 снежня 1750, Вена) — прынцэса Браўншвайга-Вольфенбютэля, жонка імператара Карла VI і тытулярная імператрыца Свяшчэннай Рымскай імперыі германскай нацыі. Маці эрцгерцагіні Марыі Тэрэзіі.
Прынцэса Елізавета Крысціна была першым дзіцем у сям’і герцага Людвіга Рудольфа Браўншвайг-Вольфенбютэльскага і яго жонкі Крысціны Луізы Этынгенскай.
Дзед Елізаветы Крысціны Антон Ульрых Браўншвайг-Вольфенбютэльскі здолеў умовіцца з імператрыцай Амаліяй Вільгельмінай Браўншвайг-Люнебургской пра заручыны сваёй 13-гадовай унучкі з Карлам. Выгадаваная ў пратэстанцкім веравызнанні нявеста некаторы час супрацівілася вяселлю, не жадаючы прымаць каталіцтва, але затым здалася і перайшла ў каталіцтва 1 мая 1707 года ў Бамбергу.
У 1708 годзе маладыя ажаніліся ў Барселоне. У 1711 годзе памёр імператар Іосіф I. Карл, які не бачыў у Елізаветы Крысціны якіх-небудзь здольнасцей у палітычных справах, тым не менш пакінуў жонку намесніцай у Іспаніі, а сам адправіўся ў Вену каранавацца імператарам. Елізавета Крысціна пакінула Іспанію ў 1713 годзе.
Адзіны і доўгачаканы сын Карла і Елізаветы Крысціны Леапольд Іаган памёр неўзабаве пасля нараджэння. З чатырох дзяцей Елізаветы Крысціны дажылі да сталага ўзросту толькі двое. Дачка Марыя Ганна памерла пры родах. Праз выжылую дачку Марыю Тэрэзію Елізавета Крысціна з’яўляецца родапачынальніцай галіны Габсбургаў-Латарынгскіх. Пахавана ў Імператарскім магільным склепе ў Вене.
Оскарсгамн (камуна)
Камуна Оскарсгамн (Oskarshamns kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Кальмар на ўсходнім узбярэжжы паўднёвай Швецыі.
Оскарсгамн 107-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі.
Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Оскарсгамн.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 26 190 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 9 гарадскіх пасяленняў (tätort):
Забалотня
Забало́тня (, Заболотня) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Дакудаўскага сельсавета.
Чурылавічы
Чуры́лавічы (, Чуриловичи) — аграгарадок у Мінскім раёне Мінскай вобласці, на дарозе. Уваходзіць у склад Міханавіцкага сельсавета. Месціцца за 9 км на поўдзень ад Мінска, за 5 км на захад ад чыгуначнай станцыі Міханавічы.
Гісторыя
У 1567 годзе сяло ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, уласнасць В. Плявачыча. У 1597 годзе сяло, фальварак, уласнасць каталіцкай царквы. У 1791 годзе вёска маёнтка Плябанцы, 14 дымоў, уласнасць Язвінскай.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі. У 1800 годзе ўласнасць князя Дамініка Радзівіла, у Мінскім павеце Мінскай губерні. У 1858 годзе ўласнасць Ельскіх, у Самахвалавіцкай воласці Мінскага павета.
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў і ў сярэдзіне кастрычніка 1920 года пад акупацыяй Польшчы.
З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. З 20 жніўня 1924 года вёска ў Гатаўскім сельсавеце, з 1927 года ў Дзяргайскім сельсавеце Самахвалавіцкага раёна Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930). У 1926 годзе ў вёсцы працавала кузня, шавецкая майстэрня. У 1929 годзе створаны калгас. З 18 студзеня 1931 года ў Смілавіцкім раёне, з 26 траўня 1935 года ў Менскім раёне. З 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года тэрыторыя пад акупацыяй Германіі. Спаленыя 40 двароў, забітыя 23 жыхары і 1 жыхар вывезены на прымусовую працу ў Германію.
5 сакавіка 1959 года Чурылавічы перададзены са скасаванага Гатаўскага сельсавета ў склад Самахвалавіцкага сельсавета.
Леарх
Леарх (Λέαρχος) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі сын Іно і цара Архамена Афаманта, брат Мелікерта. Быў забіты ўласным бацькам, на якога Гера наслала шаленства за тое, што Афамант узяў на выхаванне Дыяніса. З-за гневу Геры Афамант у прыпадку шаленства застрэліў з лука сына Леарха, прыняўшы яго за аленя. Паводле іншага апавядання, Тысіфона па загадзе Геры наслала на Афаманта шаленства, і ён разбіў твар немаўля аб камень.
27 жніўня
27 жніўня — дзвесце трыццаць дзявяты (дзвесце саракавы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Архамен
Архаме́н (Ὀρχομενός):
Свіны грып
«Свіны» грып (Swine flu) — умоўная назва захворвання людзей і жывёл, якое выклікаецца штамамі віруса грыпу. Назва шырока распаўсюджвалася ў СМІ напачатку 2009 году. Штамы, асацыяваныя з выбліскамі т.зв. «свінога грыпу» выяўлены сярод вірусаў грыпу сератыпа C і падтыпаў сератыпа А (А/H1N1, А/H1N2, А/H3N1, А/H3N2 і А/H2N3). Гэтыя штамы вядомыя пад агульнай назвай «вірус свінога грыпу». Свіны грып распаўсюджаны сярод хатніх свінняў у ЗША, Мексіцы, Канадзе, Паўднёвай Амерыцы, Еўропе, Кеніі, мацерыковым Кітаі, Тайвані, Японіі і іншых краінах Азіі. Пры гэтым вірус можа цыркуляваць у асяроддзі людзей, птушак і інш. відаў; гэты працэс суправаджаецца яго мутацыямі.
Мікалай Васільевіч Куцко
Мікалай Васільевіч Куцко (нар., в. Табулкі Пінскага раёна Брэсцкай вобласці) — беларускі палітык.
Біяграфія
Скончыў Беларускую ордэна Кастрычніцкай Рэвалюцыі і ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга сельскагаспадарчую акадэмію (інжынер-механік), Акадэмію кіравання пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь (менеджар-эканаміст). Працаваў галоўным інжынерам саўгаса «Навасёлкі» Петрыкаўскага раёна, дырэктарам саўгаса «Маканавічы» («Сцяг Перамогі») Рэчыцкага раёна, інструктарам Гомельскага абкама КПБ, першым намеснікам старшыні Рэчыцкага райвыканкама — начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання. Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання, Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь другога і трэцяга скліканняў. Прызначаўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны медалямі «За працоўныя заслугі», «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі.
Чэмпіянат Беларусі па гандболе 1997/1998
Чэмпіянат Беларусі па гандболе 1997/1998 — 6-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.
Карнілкі
Карні́лкі (, Корнилки) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Дакудаўскага сельсавета.
Астравы (Чавускі раён)
Астравы́ (, Островы) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавіцкага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца не пазней за 1648 год як сяло з царквой Перамянення Гасподняга ў складзе Магілёўскай воласці ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Ала ад-Дзін Мухамед II
Ала ад-Дзін Мухамед II (علاءالدين محمد,, поўнае імя — Ала ад-Дунія ва-д-Дзін Абу-л-Фатх Мухамад ібн Тэкеш) (1169—1220) — шах Харэзма ў 1200—1220 гг. Малодшы сын харэзмшаха Тэкеша, ад якога атрымаў у спадчыну велізарную імперыю са сталіцай у Гурганджы.
Праект рэформы беларускага правапісу 1930 года
Адметнасці
У канчатковай карэктуры праекту было скасавана пісанне «ь» («мяккі знак») між «падвойных зычных» і пасля «з-с», «дз-ц» перад мяккімі зычнымі.
Ала ад-Дзін Мухамед II
Біяграфія
Пасля перамогі над Гурыдамі Мухамед стаў рыхтавацца да вайны з каракітаямі. Але ў першай жа бітве каракітаі, якія падкупілі кіраўнікоў Харасана і Самарканда, разграмілі армію харэзмшаха, пасля чаго Мухамед на некаторы час знік з поля зроку сваіх набліжаных. Толькі ўвесну 1208 года Мухамед вярнуўся ў Харэзм. Умацаваўшы сваю дзяржаву, ён прыступіў да рашучай барацьбы з каракітаямі, абапіраючыся пры гэтым на падтрымку мусульман каракітайскай дзяржавы, якія ўспрымалі яго як вызваліцеля. У верасні 1210 пры бітве на раўніне Іламіш за Сырдар’яй каракітайскія войскі пацярпелі паражэнне. У мусульманскім свеце перамога Мухамеда была расцэнена як перамога ісламу над «нявернымі» і тым самым значна ўзрос аўтарытэт харэзмшаха. У афіцыйных дакументах Мухамеда сталі называць «другім Іскандэрам» і «султанам Санджарам». На яго пярсцёнку з'явіўся надпіс «цень Алаха на зямлі» — адзін з галоўных тытулаў сельджукскіх цароў.
У 1212 годзе ў Самаркандзе ўспыхнула паўстанне. Яно было жорстка падушана Мухамедам, пасля чаго ён вырашыў зрабіць гэты горад сваёй сталіцай. Да 1215 года яго ўлада харэзмшаха распаўсюдзілася на сам Харэзм, на Маверанахр, Паўднёвы Туркменістан, Афганістан, Іран, а таксама іншыя тэрыторыі. У 1217 годзе Мухамед адправіўся ў паход на Багдад, адзін з духоўных цэнтраў мусульманскага свету, жадаючы стаць не толькі свецкім, але і духоўным валадаром. Аднак пры пераходзе горнага перавала яго войска патрапілі ў снегапад і панесла значныя страты. Мухамеду прыйшлося адмовіцца ад сваіх планаў і вярнуцца ў Самарканд.
Праект рэформы беларускага правапісу 1930 года
Адметнасці
Быў скасаваны пераход «е» ў «я» пры пісанні асобных «не» і «без».
Дрыса (рака)
Дры́са — рака ў Расонскім і Верхнядзвінскім раёнах Беларусі, правы прыток Заходняй Дзвіны. Даўжыня 183 км. Плошча вадазбору 6420 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 45,6 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,2 ‰. Агульнае падзенне ракі 45,3 м.
Праект рэформы беларускага правапісу 1930 года
Ацэнкі
Камісія адзначала, што дасягнуць канчатковага развязання пытання ненаціскнога «Е»/«Э» не ўдалося. Шэраг пастаноў Камісіі праходзіў нязначнай большасцю галасоў, і нязгодныя мелі намер апеляваць да вышэйшых органаў улады.
Але праект наогул не быў ажыццёўлены з-за рэпрэсій 1929—1930 гг. супраць «нацдэмаў», да якіх былі залічаны многія члены камісіі. Аднак, частка прадугледжаных у ім змяненняў была пазней уведзена ў першы і другі праекты рэформы 1933 г., і ў беларускі правапіс 1934 г.
Дрыса (рака)
Назва
Назва Дрыса балцкага паходжання.
Аснова Dris- у рачных назвах (двойчы на Верхнім Падонні),  (прыток Жыздры на Верхнім Павоччы) , Дрысела на Павоччы, у назве возера Дрысвяты (*Dris-ṷ-).
Фанетычна блізкая (не роднасная, але ўтвораная блізкім чынам) аснова Bris- у назвах возера Брыса / Бриссо ў вярхах Дзвіны, ракі Брыска / Бриска (прыток Дняпра каля вусця Друці).
Канцавы элемент -(с)са таксама ў гідронімах тыпу Іс(с)а, Ліс(с)а, Ус(с)а, Эс(с)а, Пліс(с)а, Нес(с)а, Труса, Рэс(с)а. Такія асновы могуць пашырацца з дапамогай балцкіх пашыральнікаў, як у назвах рэк на Павоччы, , Дрысела. Гэтыя ж пашыральнікі -ij-, -et-, -el- у балцкіх гідронімах тыпу Ілія, Вядзета, *Скідзела.
Найімаверней аснова Dris- — самастойная гідранімічная аснова старабалцкай даўніны. Але калі Дрис- было б вытворнае ад пачатковага Дрыс-, тады магчыма ад балцкага Drū-s- (далей да індаеўрапейскага *dreu-, *dru- «бегчы, імкнуцца»), як у прускай азёрнай назве Drusa.
Гідраграфія
Выцякае з возера Дрысы, цячэ па паўночнай частцы Полацкай нізіны праз азёры Астраўцы, Сіньша і Буза, вусце ў межах горада Верхнядзвінск. Летне-асенняя межань каля 140 сутак. Замярзае ў канцы снежня, крыгалом у канцы сакавіка — пачатку красавіка. Веснавы ледаход у вярхоўі 8 сутак, у нізоўі 2 сутак. Каля вёскі Дзёрнавічы Верхнядзвінскага раёна (61 км уверх ад вусця) найбольшы расход вады 279 м³/с (1962), найменшы — 6,34 м³/с (1972).
У басейне Дрысы азёры Мяшчэцкае, Якаўскае, Сіньша, Сяляўскае, Глыба, Пралобна, Барсучае, Бродна, Валоба, Гачча, Глухое, Дземіна, Доўжа (Доўжна), Жабенак, Звярынае, Бачонак, Ізбёнак, Куніца, Луцянок, Арловец, Заслісцінак, Межна, Ножніцы, Опціна, Рудзянок, Сямёненкі, Падазёркі, Шэпельна, Ямна, Лебядзіна, Лапушынскае, Малыя Блізняты, Паўднёвы Блізня, Паўночны Блізня, Шчучае, Негаўскае і іншыя.
Асноўныя прытокі
Справа: Нешчарда, Нішча, Свольна. Злева: Шчаперня, Дахнарка, Чарнейка.
На рацэ
Гарады: Верхнядзвінск.
Ала ад-Дзін Мухамед II
Вайна з Мангольскай імперыяй
У 1218 годзе Чынгісхан адправіў да Мухамеда пасольства з прапановай заключыць саюз для сумеснай барацьбы з канкурэнтамі на ўсходзе і ўзаемавыгаднага гандлю. Аднак, насамрэч ён выношваў планы заваявання дзяржавы Харэзмшахаў. Харэзмшах адмовіўся ісці на здзелку з «нявернымі» і па прапанове кіраўніка Атрара Іналчука Кайыр-хана пакараў смерцю паслоў-купцоў, і сто мангольскіх афіцэраў-шпіёнаў. Чынгісхан запатрабаваў выдачы Кайыр-хана, але ў адказ Мухамед ізноў пакараў смерцю аднаго з удзельнікаў наступнага мангольскага пасольства. Пасля перамогі над Кучлукам мангольскае войска на чале з Субедэй-багатурам і Тахучар-наёнам наблізілася да межаў Харэзма і сутыкнулася з войскамі харэзмшаха. Правае крыло харэзмскага войска пад камандаваннем сына Мухамеда Джэлал ад-Дзіна дамаглося поспеху на сваім флангу і дапамагло цэнтру і леваму крылу свайго войска. Да наступу цемры ніводны з бакоў не дамогся перамогі. Уначы манголы распалілі вогнішчы і пакінулі месца бітвы. Увесну 1219 года, не скончыўшы заваяванне Кітая, Чынгісхан адправіў 200-тысячную армію ў Харэзм.
Кох
Кох (Koch) — нямецкае прозвішча.