cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гельмштэт
Гісторыя
З 1576 па 1810 год у горадзе існаваў універсітэт (Alma Julia), які быў заснаваны герцагам Юліем Браўншвайг-Вольфенбютэльскім і хутка квітнеў дзякуючы ўвазе і шчодрасці герцага. Адным з прафесараў універсітэта быў Джардана Бруна.
Праспера (спадарожнік Урана)
Праспера быў адкрыты 18 ліпеня 1999 года Холманам, Кавеларсам, Глэдманам, Пеці, Скулам на CCD-малюнках, атрыманых на 3.5-м тэлескопе Канада-Францыя-Гаваі на гары Мауна-Кеа разам з Сетэбасам і Стэфана і атрымаў часовыя абазначэнні S/1999 U 3 і Уран XVIII.
Пасля назіранняў на 5-м Паламарскім тэлескопе ў жніўні 1999 года, а таксама ў траўні-чэрвені 2000 года на тэлескопе Кіт Пік і на 2.5-м тэлескопе Ла Пальма былі атрыманыя элементы арбіты спадарожніка.
Названы імем чараўніка Праспера, герцага Міланскага - персанажа п'есы Уільяма Шэкспіра "Бура".
Жалезнікі
Назву Жале́знікі маюць:
Праспера (спадарожнік Урана)
Элементы арбіты маюць падобныя рысы з элементамі арбіты Сікараксы і Сетэбаса. Можна зрабіць здагадку аб іх агульным паходжанні. Аднак, гэтую здагадку не пацвярджае колер спадарожніка. Ён нейтральна шэры і візуальна (паказчык колеру BV = 0,80 m, RV = 0,39 m) падобны з Сетэбасам, але адрозніваецца ад Сікараксы (якая мае крыху чырванаватае адценне).
Варшаўка
Варша́ўка (, Варшавка) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рудзенскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 25 км на паўночны захад ад раённага цэнтра, на аўтадарозе Смалявічы — Шацк, за 3 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы.
Гісторыя
У канцы XІX ст. маёнтак у Цітвянскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні Расійскай імперыі. У 1908 годзе згадваецца як фальварак Варшаўка.
У канцы лютага 1918 года тэрыторыя акупіравана войскамі кайзераўскай Германіі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час Польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 года пад акупацыяй Польшчы.
З 31 ліпеня 1920 года вёска ў БССР.
З канца чэрвеня 1941 года да 4 ліпеня 1944 года акупавана нямецкімі войскамі. Каля вёскі падчас Другой сусветнай вайны было растраляна больш за 300 ваеннапалонных і мірных жыхароў.
Мелкае (возера, Бешанковіцкі раён)
Ме́лкае — возера ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці, за 26 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Бешанковічы, каля вёскі Замялочча, у басейне ракі Заходняя Дзвіна.
Плошча паверхні 0,39 км². Даўжыня 1,38 км, найбольшая шырыня 0,57 км. Найбольшая глыбіня 2,6 м, сярэдняя — 2,0 м. Даўжыня берагавой лініі 3,95 км. Аб’ём вады ў возеры 0,77 млн м³. Плошча вадазбору 14,1 км².
Катлавіна возера рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 2—5 м, спадзістыя, разараныя, на паўночным захадзе пад хмызняком. Заходнія схілы стромкія, вышынёй 10—12 м. Берагі сплавінныя (шырыня сплавіны да 30 м), параслі хмызняком. Дно плоскае, сапрапелістае. Уздоўж паўднёва-ўсходніх і паўночна-заходніх берагоў дно высцілаюць пяскі і апясчаненыя адклады. Возера эўтрофнае. Па ўсёй плошчы зарастае падводнай расліннасцю. Упадаюць 4 ручаі, выцякае ручай у возера Доўгае.
Фелікс Зянковіч
Фе́лікс Паўлавіч Зянко́віч (Feliks Zienkowicz;, маёнтак Мокрае , цяпер у Пружанскім раёне — , ) — навуковец-прыродазнаўца , мемуарыст. Удзельнік паўстання 1863—64 гадоў.
Біяграфія
Зблізіўся з польскай рэвалюцыйнай і расійскай дэмакратычнай эміграцыяй. У 1863 прыбыў з Лондану з марской экспедыцыяй паўстанцаў-эмігрантаў на караблі «Ward Jackson», які меў даставіць паўстанцам зброю, аднак быў адсочаны расійскім флотам.
Да 1868 года перабываў ва Усоллі, пасля ў Іркуцку. Тут займаўся педадагічнай дзейнасцю, навучаючы дзяцей высланых калегаў. Супрацоўнічаў з купкай польскіх натуралістаў. Прымаў удзел у навуковых экспедыцыях Бенедыкта Дыбоўскага. Разам з яшчэ адным сасланым палякам Уронскім выконваў малюнкі да прац Чэрскага і Дыбоўскага. Аб'ездзіў у навуковых мэтах абшары Забайкальскага края.
У 1881 атрымаў дазвол на пасяленне ў Ноўгарадзе. Тут пазнаёміўся з беларускай паэткай Зоф'яй Трашчкоўскай (пс. Адам М-скі). Менавіта ў пісьмах да яго Зоф'я Трашчоўская змяшчала свае беларускамоўныя вершы, у той самы час друкуючыся ў прэсе па-польску. У 1882 пераехаў у Польшчу. У 1890—1902 быў адміністратарам маёнтку на Холмшчыне.
Канец жыцця правёў у Варшаве, напісаў успаміны пра марскую экспедыцыю паўстанцаў і само паўстанне. Пахаваны на могілках Павонзкі.
Аляксандр Фёдаравіч Рогалеў
Аляксандр Фёдаравіч Рогалеў (нар., г. ) — беларускі вучоны ў галіне мовазнаўства. Краязнавец, даследчык гісторыі тапаніміі Гомеля і Гомельшчыны. Доктар філалагічных навук (1996), дацэнт (1991), прафесар (1998).
Біяграфія
Скончыў гісторыка-філалагічны факультэт Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ф. Скарыны (1980). Служыў у Савецкай Арміі. З 1982 г. працуе ў ГДУ імя. Ф. Скарыны. Прафесар кафедры  рускага, агульнага і славянскага мовазнаўства.
Навуковая і публіцыстычная дзейнасць
Аўтар шматлікіх навуковых, навукова-папулярных і краязнаўчых публікацый, у тым ліку шэрагу кніг.
Вывучае паходжанне геаграфічных назваў Беларусі, гісторыю беларускай мовы і этнаса, праводзіць краязнаўчыя даследаванні Гомеля і Гомельшчыны, а разам з тым займаецца «эзатэрычнай лінгвістыкай».
Аўтар звыш 2000 публікацый па названых вышэй тэмах ў перыядычным друку.
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровай граматай Гомельскага гарадскога Савета.
Арцём Гатальскі
Арцём Гатальскі (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Азад
Азат (Ազատ), Азад (Azad) — сяло ў Азербайджане.
У 1991 годзе падчас Карабахскага канфлікту сяло было ўключана ў Шаўмянаўскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі, але затым вернута пад кантроль Азербайджана.
Маргарыта (спадарожнік Урана)
Маргарыта (Margaret) — нерэгулярны спадарожнік планеты Уран з прамым арбітальным абарачэннем. Названая ад імя персанажа з п'есы Шэкспіра «Многа шуму з нічога». Таксама пазначаецца як Уран XXIII.
Гісторыя адкрыцця
Маргарыта была адкрыта Скотам Шэпардам па здымках, зробленых ім сумесна з Дэвідам Джуітам 29 і 30 жніўня 2003 года з дапамогай тэлескопа «Субару» ў абсерваторыі Мауна-Кеа. Яны ж назіралі гэты аб’ект 20 верасня ў тэлескоп «Джэміні». Пазней Браян Марсдэн папярэдне ідэнтыфікаваў гэты аб’ект. Атрыманыя вынікі былі пацверджаны Джонам Кавеларсам па здымку, зробленым 25 жніўня 2001 г з дапамогай тэлескопа «Канада-Францыя-Гаваі». Спадарожнік атрымаў часовае абазначэнне S/2003 U 3. Уласная назва была прысвоена 29 снежня 2005 года.
Стэфана (спадарожнік Урана)
Стэфана — нерэгулярны спадарожнік Урана, мае адваротнае арбітальнае кручэнне.
Стэфана быў адкрыты 18 ліпеня 1999 года Глэдманам, Холманам, Кавеларсам, Пеці, Скулам на CCD-малюнках, атрыманых на 3,5-м тэлескопе Канада-Францыя-Гаваі на гары Мауна-Кеа разам з Праспера і Сетэбасам і атрымаў часовыя абазначэнні S / 1999 U 2 і Уран XX. Названы ў гонар персанажа п'есы У. Шэкспіра «Бура».
Доўгія вёрсты вайны (фільм)
«Доўгія вёрсты вайны» (Долгие вёрсты войны) — мастацкі фільм паводле апавяданняў Васіля Быкава.
Сюжэт
Трохсерыйны фільм у кожнай серыі адлюстраваны: пачатак (Жураўліны крык), сярэдзіна і канец вайны.
Людвіг III (кароль Баварыі)
Людвіг III (Ludwig III.; поўнае імя Leopold Joseph Maria Aloys Alfred) (7 студзеня 1845 года, Мюнхен, Баварыя — 18 кастрычніка 1921 года, Шарвар, Венгрыя) — кароль Баварыі з 5 лістапада 1913, баварскі генерал-фельдмаршал (1913). Апошні кіраўнік з дынастыі Вітэльсбахаў. Сын прынца-рэгента Луітпольда.
Біяграфія
Старэйшы сын прынца-рэгента Луітпольда і яго жонкі эрцгерцагіні Аўгусты, Людвіг быў названы ў гонар свайго дзеда — караля Баварыі Людвіга I. Першыя гады свайго жыцця ён правёў у курфюрсцкіх палатах мюнхенскай рэзідэнцыі і палаца Вітэльсбахаў. Затым сям’я пераехала ў палац Лёйхтэнберг.
У 1866 годзе, падчас Аўстра-прускай вайны, калі Баварыя ваявала на баку Аўстрыі супраць Прусіі, Людвіг знаходзіўся ў дзеючай арміі ў чыне обер-лейтэнанта. У бітве пры Хельмштэте ён быў паранены. За ўдзел у ваенных дзеянні прынц быў узнагароджаны рыцарскім крыжом I класа.
На працягу ўсяго свайго жыцця Людвігаў цікавіўся сельскай гаспадаркай. Яшчэ ў 1868 годзе ён быў абраны ганаровым прэзідэнтам Цэнтральнага камітэта баварскага сельскагаспадарчага таварыства. У 1875 годзе ён набыў замак Лёйштэтэн і стварыў пры ім узорную малочную гаспадарку. Гэтак жа прынц цікавіўся новымі тэхналогіямі, асабліва гідраэнергетыкай. У 1891 годзе пры яго ўдзеле было створана Таварыства Баварскага канала, якое планавала злучыць Рэйн з морам. У 1896 годзе Людвіг стаў ганаровым членам Баварскай Акадэміі навук.
У 1906 годзе прынц выказаўся за ўсталяванне ў Баварыі ўсеагульнага выбарчага права, у выніку чаго яго пазіцыя атрымала ўхваленне з боку главы нямецкіх сацыялістаў Аўгуста Бебеля.
Германскі генерал-фельдмаршал (26 чэрвеня 1915 года).
Сям’я
20 лютага 1868 года ў Вене прынц Людвіг ажаніўся з адзінай дачкой памерлага эрцгерцага Эстэ-Аўстрыйскага Фердынанда — Марыі Тэрэзіі. Гэты шлюб дазволіў прынцу значна палепшыць яго матэрыяльнае становішча, з прычыны таго, што памерламу эрцгерцагу належала мноства розных маёнткаў па ўсёй Еўропе.
Неабходна адзначыць, што шлюб быў надзвычай удалым не толькі з эканамічнага пункта гледжання. Пара была шчаслівая ў ім і мела 13 дзяцей. Франц, цяперашні глава дому Вітэльсбахаў з 1996 года, даводзіцца ім праўнукам.
Выжылыя дзеці:
Кіраванне
Пасля смерці бацькі Людвігаў стаў рэгентам Баварыі. Аднак у цэлым насельніцтва падтрымлівала ідэю, каб Людвіг, якому было ўжо 67 гадоў, стаў каралём. Для гэтага былі ўнесены змены ў Канстытуцыю Баварыі, куды ўводзіўся пункт, што калі манарх на працягу 10 гадоў не можа выконваць свае абавязкі па стане здароўя, гэта з’яўляецца нагодай да яго зрушэння. На падставе гэтага пункта (за які прагаласавала большасць у верхняй і ніжняй палатах баварскага парламента) Ота I быў адхілены ад улады (пра што ён, верагодна, нават і не даведаўся), і Людвіг 5 лістапада 1913 года стаў апошнім каралём Баварыі (прысягнуўся 8 лістапада).
У цэлым кіраванне насіла ўмерана кансерватыўны характар. У сваёй сацыяльнай палітыцы Людвігаў арыентаваўся на папскую энцыкліку De Rerum Novarum. Прэм’ер-міністр Баварыі Георг фон Гертлінг, прызначаны яшчэ бацькам караля, захоўваў гэту пасаду. Нягледзячы на свой тытул, кароль не закінуў сваё захапленне сельскай гаспадаркай (гаспадарка Лёйштэтэн па ранейшаму працягвала заставацца ўзорнай), у выніку чаго ён атрымаў сатырычную мянушку «Малочны фермер» (Millibauer).
Аднак Першая сусветная вайна спыніла гэтаму пастаральна-патрыярхічнаму кіраванню. Людвіг адразу выказаў падтрымку палітыцы Вільгельма, пры гэтым разлічваючы, што пры перамозе Германіі тэрыторыя Баварыі пашырыцца за кошт сумежных дзяржаў. Але паступова сітуацыя ў дзяржаве пагаршалася. Абвінавачваны ў дэманстрацыі сляпой лаяльнасці Прусіі, Людвіг станавіўся ўсё больш і больш непапулярным у Баварыі. Пасля пачатку Лістападаўскай рэвалюцыі кароль 7 лістапада 1918 года бег з палаца і 13 лістапада 1918 года адрокся ад прастола. Адна з найстарэйшых манархій Еўропы спыніла сваё існаванне.
Апошнія гады
Пасля таго, як у лютым 1919 года Курт Эйснер быў забіты манархістам, былы кароль, палічыўшы, што можа стаць мішэнню для адплаты, з’ехаў у Аўстрыю, а затым у Ліхтэнштэйн і Швейцарыю. У красавіку 1920 года ён вярнуўся ў Баварыю і жыў у замку Вілдэрвар. Там ён заставаўся да верасня 1921 года, калі здзейсніў падарожжа ў свой маёнтак у Шарвар у Венгрыі, дзе і памёр 18 кастрычніка 1921 года.
5 лістапада 1921 года цела Людвіга было вернута ў Мюнхен разам з целам жонкі, якая памерла ў лютым 1919. Былы кароль і яго жонка былі ўрачыста пахаванны, а іх целы змешчаны ў склеп кафедральнага сабора Багародзіцы (Фраўэнкірхэ).
Сокарава (возера)
Сокарава — возера ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці, за 23 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Бешанковічы, каля вёскі Сокарава, у басейне ракі Тураўлянка.
Плошча паверхні 0,12 км². Даўжыня 0,52 км, найбольшая шырыня 0,26 км. Даўжыня берагавой лініі 1,25 км.
Схілы катлавіны вышынёй 5—8 м, пераважна разараныя. На поўначы злучана ручаём з возерам Паўазер’е.
Ёсеф Лапід
Ёсеф (Томі) Лапід ( — ) — ізраільскі палітык, журналіст і тэлевядучы, дэпутат Кнэсета (1999—2006), старшыня партыі Шынуй, намеснік прэм’ер-міністра і міністр юстыцыі Ізраіля ва ўрадзе Арыэля Шарона (2003—2004). Быў вядомы сваімі антыклерыкальнымі поглядамі і барацьбой за аддзяленьне рэлігіі ад дзяржавы.
Францыска (спадарожнік Урана)
Францыска (Francisco) — нерэгулярны спадарожнік планеты Уран са зваротным арбітальным абарачэннем. Названы ад імя персанажа з п'есы Шэкспіра «Бура». Таксама пазначаецца як Уран XXII.
Гісторыя адкрыцця
Першыя назіранні былі зробленыя 13, 25 жніўня і 21 верасня 2001 г. групамі астраномаў пад кіраўніцтвам Мэцью Холмана і Брэта Глэдмана. Пазней Глэдман ідэнтыфікаваў гэты аб’ект на здымках, зробленых Філіпам Руселем і Аліўе Музі 3 і 5 верасня 2002 года. Спадарожнік атрымаў часовае абазначэнне S/2001 U 3. Уласная назва была прысвоена 29 снежня 2005 года.
Масачусецкі ўрадавы акт
Масачусецкі ўрадавы акт (The Massachusetts Government Act) — закона, прыняты парламентам Вялікабрытаніі ў 1774 г., увайшоў ў гісторыю разам з іншымі законамі пад назвай з «невыносныя». Прыняты 20 мая 1774года, дзейнічаў з 1 ліпеня 1774 г.
Змест Закона
Закон скасоўваў выбарнасць дарадцаў губернатара калоніі па абвінавачванню ў неэфектыўнасці работы выбарных дарадцаў і перадаваў права іх прызначэння каралю на ўмове ўхвалення кандыдатур каралеўскім Таямнічым саветам. Колькасць такіх дарадцаў абмяжовалася ад 12 да 36 чал. Таксама гэты закон спыняў дзейнасць Хартыі Калоніі (яе Канстытуцыі) з 1 жніўня 1774 г. Права прызначэння шэрыфаў і суддзяў без кансультацый з саветам дарацаў перадавалася губернатару калоніі, а пры яго адсутнасці — віцэ-губернатару (іх прызначаў кароль) з 1 ліпеня 1774 г. Прысяжныя засядацелі таксама больш не выбіраліся з ліку жыхароў калоніі, іх прызначалі шэрыфы. Узрост прысяжных мусіў быць ад 20 да 70 гадоў. Уводзіліся штрафныя санкцыі супраць супрацоўнікаў паліцыі (шэрыфаў і канстэбляў), якія парушалі новы парадак вядзення судовага разбіральніцтва. Прысяжны засядацель, не павінен быў быць ізноў закліканы шэрыфам ў той жа самы суд для паўторнага выканання сваіх абавязкаў на працягу трох гадоў (за выключэннм спецыяльных судоў прысяжных). Таксама законам вызначаліся некаторыя падрабязнасці вядзення следчага і судовага справаводства.
Рэакцыя 13 калоній на гэты Закон
Прыняцце гэтага і іншых невыносных законаў стала прычынай склікання 1-га i 2-га Кантынентальнага кангрэса, якія выпрацоўвалі контр-меры ў дачыненні да метраполіі, а потым і распачалі вайну за незалежнасць калоній.
Дакументы
The Massachusetts Government Act Yale Law School. Lilian Goldman Law Library. The Avalon Project. Documents in Law, History and Diplomacy. (Арыгінальны тэкст Закона)
Невыносныя законы ў беларускім перакладзе
Спаса-Праабражэнскі сабор (Санкт-Пецярбург)
Спаса-Праабражэнскі сабор (Собор Преображения Господня всей гвардии) у Санкт-Пецярбургу — праваслаўны храм Санкт-Пецярбургскай і Ладажскай епархіі Рускай Праваслаўнай Царквы, на Праабражэнскай плошчы. Пабудаваны па праекце В. П. Стасава ў 1829 годзе на месцы больш ранняга храма. Помнік архітэктуры класіцызму.
Ніколі не закрываўся для набажэнстваў; у 1920-я — 1940-я ў асобныя перыяды знаходзіўся ў падпарадкаванні розных «абнаўленчых» структур.
Ад Спаса-Праабражэнскага сабора паходзяць назвы Праабражэнскай плошчы (былая плошча Радзішчава), на якой ён стаіць, і найблізкага (былы Царкоўны завулак)
Спасылкі
<!-- использованы в качестве источников и упомянуты в примечаниях
Васількі (Пухавіцкі раён)
Васількі́ (, Васильки) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рудзенскага сельсавета.
Гісторыя
У канцы лютага 1918 года тэрыторыя акупіравана войскамі кайзераўскай Германіі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час Польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 года пад акупацыяй Польшчы.
З 31 ліпеня 1920 года ў БССР.
Падчас Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года акупіравана нямецкімі войскамі.
Да 31 сакавіка 1977 года Васількі ўваходзілі ў склад Цітвянскага сельсавета, пасля перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Рудзенскага пассавета.
Канстанцін Гардзіенка
Канстанцін Гардзіенка (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2013 года ў эстафеце 4 × 50 м вольным стылем.
Жартайка
Назву Жарта́йка маюць:
Востраў (Пухавіцкі раён)
Во́страў (, Остров) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рудзенскага сельсавета.
Пад уладай Расійскай імперыі
На пачатку 20 ст. у Дукорскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.
З канца чэрвеня 1941 г. да 4.07.1944 г. вёска акупіравана нямецкімі войскамі.
Бугі
Бу́гі (саманазва To Ugi) — аўстранезійскі народ, карэнныя насельнікі Сулавесі, адкуль мігрыравалі на іншыя Зондскія астравы. Агульная колькасць (2014 г.) - 6 357 000 чал.
Гісторыя
Непасрэднымі продкамі бугаў, з'яўляюцца групы аўстранезійцаў, якія з 2 тысячагоддзя да н. э. насялялі цэнтральную горную частку вострава Сулавесі. У XIII - XIV стст. яны перасяліліся ў даліны Паўднёвага Сулавесі, што было звязана са зменамі ў гаспадарчым жыцці — пераходам да вырошчвання рысу. У гэты перыяд сфарміраваліся першыя бугскія дзяржаўныя ўтварэнні, найбольш уплывомым з якіх было Луву. Прыбярэжныя дзяржавы бугаў актыўна займаліся марскім транзітным гандлем. У XVI - XVII стст. да яго далучыліся еўрапейцы, спачатку партугальцы, а потым галандцы. У пачатку XVII ст. пачаў шырока распаўсюджвацца іслам.
Жарцы
Назву Жарцы маюць:
Бугі
Гісторыя
У XVII ст. галандцы імкнуліліся ўсталяваць манаполію на вываз спецый у Еўропу, што прывяло першапачаткова да выцяснення партугальцаў, а потым ваенным сутычкам з бугамі. У 1667 г. яны захапілі і разрабавалі найбольш важны гандлёвы горад Макасар. Для кантролю гандлёвых адносінаў на паўднёва-заходнім беразе Сулавесі імі была пабудавана крэпасць Ротэрдам. Войны з галандцамі прывялі да перасялення бугаў на востраў Калімантан, Малукскія астравы і іншыя месцы сучасных Інданезіі і Малайзіі, дзе імі засноўваліся новыя дзяржавы. У другой палове XIX - пачатку XX стст. бугскія дзяржавы Паўднёвага Сулавесі і Калімантана былі захоплены галандцамі. У 1950 г. увайшлі ў склад незалежнай Інданезіі.
Культура
Традыцыйная вопратка складаецца з саронга і невялікага капялюшыка. Святочнае адзенне шыецца з арнаментаваных тканін сангкет. Мужчыны і жанчыны ўпрыгожваюцца шматлікімі амулетамі, пярсцёнкамі, жанчыны — нагруднымі залатымі і срэбнымі каралямі. Мужчыны ў асобныя дні носяць выгнутыя нажы бадзік. Наяўнасць такога нажа ў сям'і сведчыць пра пэўны ранг яго ўладальнікаў.
Сем'і звычайна малыя нуклеарныя. Маладыя пасля шлюбу пераязджаюць у асобную хаціну. Дапушчаюцца саюзы са стрыечнымі сваякамі. Жаніх выплочвае за нявесту выкуп не толькі бацькам, але і братам. Мусульманскія звычаі дазваляюць палігінію. У мінулым яна была распаўсюджана амаль выключна сярод высакародных саслоўяў. У наші дні сустракаецца вельмі рэдка. Главою сям'і з'яўляецца бацька, але жонка ў адсутнасці мужа (што важна для мараходаў) мае права выконваць абавязкі старэйшага і складаць камерцыйныя дамовы ад імя сям'і. У выпадках разводу жонка мае права на палову маёмасці. Незамужнія і разведзеныя жанчыны часцяком самастойна займаюцца дробным рамяством і гандлем. Блізкія сваякі могуць жыць у розных вёсках, аднак заўсёды захоўваюць шчыльныя стасункі. Высакародныя сем'і адзінага паходжання могуць складаць буйныя роды.
Традыцыйнае грамадства бугаў фарміравалася на працягу XVI - XIX стст. Для яго было характэрна сацыяльна-прававое расслаенне. Вылучалася некалькі пластоў грамадства, кожнае з якіх мела асабістыя правы і абавязкі. Вышэйшую прыступку сацыяльнай лесвіцы займалі сваякі манархаў, ніжэйшую — рабы. Падвышэнне сацыяльнага статуса было магчыма праз удзел у ваенных канфліктах і атрыманне прывілегій ад дзяржавы. У нашы дні прадстаўнікі ўсіх саслоўяў фармальна роўныя, аднак памяць пра статус той або іншай сям'і захоўваецца, што ўплывае, напрыклад, на выбар прафесіі або пары для шлюбу.
Чайкенд
Геташэн (Գետաշէն), Чайкенд (Çaykənd) — сяло ў Азербайджане.
Бугі
Культура
Фальклор бугаў адметны развітай вуснай традыцыяй — эпічнымі песнямі, казкамі, легендамі, кароткімі вершамі, прымаўкамі і прыслоўямі. За межамі Сулавесі выдатна вядомы маляўнічыя эпічныя тэатральныя пастаноўкі ла галіга. Адзначаюць як мусульманскія, так і некаторыя свецкія святы, асабліва звязаныя з земляробчымцыклам. Яны суправаджаюцца мужчынскімі і жаночымі танцамі, гульнёй у мяч, дужаннем. Папулярныя народныя музычныя інструменты — флейта сулінг і лютня касапі.
Рэлігія
У бугаў захаваліся некаторыя старажытныя анімістычныя ўяўленні пра існаванне духаў, абрады шанавання продкаў, рытуалы лекавання хворых праз выгнанне злых духаў. У сярэднявечных тэкстах ла галіга ўзгадваюцца імёны старажытных багоў дэвата, ад якіх вядуць свой род шляхетныя сем'і.
З пачатку XVII ст. пачаў распаўсюджвацца іслам. Большасць сучасных вернікаў — мусульмане-суніты.
Мова
Мова бугаў адносіцца да сулавесійскай групы аўстранезійскіх моў. У XIV - XV стст. на мове бугаў былі складзены эпічныя паэтычныя тэксты ла галіга, запісаныя складовым пісьмом лантара, запазычаным з Індыі. У нашы дні шырока распаўсюджаны алфавіт на аснове лацінкі.
Разалінда (спадарожнік Урана)
Разалінда (Rosalind) — унутраны спадарожнік планеты Уран. Была адкрыта 13 студзеня 1986 года па здымках, зробленых апаратам «Вояджэр-2», і атрымала часовае абазначэнне S/1986 U 4. Названая ад імя персанажа з п'есы Шэкспіра «Як вам гэта спадабаецца». Таксама пазначаецца як Уран XIII.
Разалінда належыць да групы Порцыі, якая таксама ўключае ў сябе Біянку, Крэсіду, Дэздэмону, Джульету, Порцыю, Купідона, Белінду і Пердыту. У гэтых спадарожнікаў падобныя арбіты і фотаметрычныя ўласцівасці. За выключэннем арбіты, радыуса ў 36 км і геаметрычнага альбеда 0,08, пра Разалінду практычна нічога не вядома.
На здымках, перададзеных «Вояджэр-2», Разалінда выглядае амаль як шар, суадносіны яе папярочнага памеру да падоўжнага складаюць 0,8-1,0. Паверхня мае шэры колер.
Жары
Назву Жары маюць:
Панталаса
Панталаса (ад παν- «усё-» і «мора») — гіпатэтычны акіян, які абмываў, пачынаючы з сілурыйскага перыяду палеазою і да ранняга мезазою ўключна, суперкантынент Пангею і пакрываў каля паловы зямнога шара.
Дажыць да світання (фільм)
«Дажыць да світання» (Дожить до рассвета) — мастацкі фільм паводле кнігі Васіля Быкава.
Сюжэт
Восенню 1941 года, падчас бітвы пад Масквою, дзесяць байцоў пад началам лэйтэнанта пайшлі ў варожы тыл, каб падарваць базу з баепрыпасамі. Не знайшоўшы яе на месцы, лейтэнант вяртае назад асноўную групу, а сам застаецца з маладым байцом, каб працягваць пошук…
Доўгі
До́ўгі (, Долгий) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рудзенскага сельсавета.
Гісторыя
Заснавана пасля рэвалюціі, як пасёлак.
У часе Другой сусветнай вайны з канца чэрвеня 1941 г. да ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі.
Да 31 сакавіка 1977 года пасёлак Доўгі уваходзіў у склад Цітвянскага сельсавета, пасля перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Рудзенскага пассавета.
Дыяна Ільюта
Дыяна Ільюта (нар. ) — беларуская плыўчыха. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2013 года на дыстанцыях 50 м і 200 м на спіне. Бронзавая прызёрка на дыстанцыі 100 м на спіне.
Скірснямуне
Скірснямуне (Skirsnemunė) — вёска на захадзе Літвы, у Юрбаркаскім раёне Таўрагскага павета. Адміністрацыйны цэнтр Скірснямунскай сянюніі. Размешчана на беразе ракі Нямунас, за 9 км ад Юрбаркаса.
Гісторыя
Літоўскі князь Віцень спрабаваў захапіць замак увосень 1315 года, але няўдала.
Пазней замак страціў сваё значэнне для ордэна і быў пакінуты. Замест яго на іншым беразе Нёмана ў 1337 годзе была пабудавана крэпасць Баербург (Bayerburg), пры якой узнікла мястэчка Раўдоне. У 1792 годзе Скірснямуне разам з магдэбургскімі правамі быў нададзены герб.
Жвірблі
Назву Жвірблі маюць:
Дубава спорт
«Дубава спорт» — гэта сучасны стадыён у Баранавічах, які можа змясціць 1 100 гледачоў, ігравое поле са штучным пакрыццём, бегавыя дарожкі, чатыры раздзявалкі з душам, памяшканне для трэнераў і спартыўных арбітраў, канферэц-зала, дзве аўтамабільныя стаянкі. Тут адбываюцца міжнародныя спаборніцтвы па хакеі на траве.
Стадыён стаў падарункам камандзе «Тэкстыльшчык-БарДУ», якая шмат разоў станавілася пераможцай маладзёжных чэмпіянатаў Еўропы, прызёрам і пераможцам начионального чэмпіянату па хакеі на траве. На ўзвядзенне стадыёна з абласнога бюджэту было накіравана больш за 30 мільярдаў рублёў.
Сучасны стан
У Баранавічах 9 жніўня адкрыўся новы стадыён — па хакеі на траве. Хакеем на траве ў Баранавічах займаюцца больш за трыццаць гадоў. Стадыён па хакеі дастаўся футбольнай школе. Единственное, што сёння азмрочвае радасць баранавіцкага клуба па хакеі на траве, дык гэта тое, што доўгачаканы стадыён у выніку стаў учреждениі пры Дзіцяча-юнацкай школе па футболе № 5.
На будаўніцтва стадыёна было затрачана 43,6 мільярда рублёў, 10 мільярдаў ад гэтай сумы было выдзелена з гарадскога бюджэту, астатняя сума — з абласнога. Стадыён ўключае ў сябе стандартнае гульнявое поле для хакея на траве памерам 91х55 метраў, чатыры прафесійныя бегавыя дарожкі па 400 метраў, восем стометровай дарожак, трыбуну на 1100 месцаў, каментатарскія кабіны, трэнажорная зала, чатыры распранальні з душавымі, медпункт і адміністрацыйныя кабінеты. У будучыні каля стадыёна з’явіцца шматфункцыянальны гульнявой зала для индорхоккея (гульня ў зале). Падобных стадыёнаў са штучным пакрыццём па хакеі на траве ў Беларусі яшчэ сем, у Брэсцкай вобласці стадыён у Баранавічах трэці. На стадыёне будуць трэніравацца дзіцячыя групы хакеістаў. Выкарыстанне стадыёна іншымі спартсменамі праблематычна: пакрыццё прызначана для заняткаў у спецыяльнай мяккай абутку.
Кар’ер (фільм)
«Кар’ер» (Карьер) — мастацкі фільм паводле аповесці Васіля Быкава.
Сюжэт
1941 год. Параненага афіцэра Агеева знайшлі ў лесе партызаны і схавалі ў хаце пападдзі. Тамсама хавалася дзяўчына з горада Марыя. Паліцай, які ведаў усіх ў мястэчку, сустрэўшы Агеева не выдаў яго, а прапанаваў зрабіцца інфарматарам…
Рэчыцкае радовішча нафты
Рэчыцкае радовішча нафты — радовішча нафты за 10 км на паўднёвы захад ад г. Рэчыца Гомельскай вобласці. Першае нафтавае радовішча, адкрытае на Беларусі (1964). Распрацоўваецца з 1965 года. 6 пакладаў нафты прымеркаваны да міжсалявых (ялецкі, задонскі гарызонты), падсалявых карбанатных (варонежскі, сямілуцкі) і падсалявых тэрыгенных (ланскі і верхнепратэразойскі) адкладаў. Асноўную частку разрэзу (да 80 %) складаюць верхне- і сярэднедэвонскія адклады.
Тэціс (акіян)
Тэ́ціс (ад імя грэчаскай багіні мора Тэфіды — Τηθύς, Tethys) — старажытны акіян, які існаваў у эпоху мезазою паміж старажытнымі кантынентамі Гандвана і Лаўразія. Рэліктамі гэтага акіяна з'яўляюцца сучасныя Міжземнае, Чорнае і Каспійскае моры.
Гісторыя пытання
Сістэматычныя знаходкі акамянеласцей марскіх жывёл ад Альпаў і Карпатаў у Еўропе аж да Гімалаяў у Азіі са старажытных часоў тлумачыліся біблейскай гісторыяй пра Вялікі патоп. Развіццё геалогіі дазволіла датаваць марскія рэшткі, што паставіла такое тлумачэнне пад сумнеў. У 1893 годзе аўстрыйскі геолаг Эдуард Зюс у сваёй працы «Аблічча Зямлі» выказаў здагадку пра існаванне на гэтым месцы старажытнага акіяна, які ён назваў Тэціс па імі грэчаскай багіні Тэфіды. Тым не менш, зыходзячы з тэорыі геасінкліналяў аж да сямідзесятых гадоў XX стагоддзя, калі зацвердзілася тэорыя тэктонікі пліт, лічылася, што Тэціс уяўляў сабой толькі геасінкліналь, а не акіян. Таму на працягу доўгага часу Тэціс называўся ў геаграфіі «сістэмай вадаёмаў», выкарыстоўваліся таксама тэрміны Сармацкае мора ці Пантыйскае мора.
Сучасныя ўяўленні
Тэціс існаваў каля мільярда гадоў (850 да 5 млн гадоў назад), падзяляючы старажытныя кантыненты Гандвану і Лаўразію, а таксама іх вытворныя. Паколькі за гэты час назіраўся дрэйф кантынентаў, то Тэціс увесь час змяняў сваю канфігурацыю. Ад шырокага экватарыяльнага акіяна Старога Света ён ператвараўся то ў заходні заліў Ціхага Акіяна, то ў атланта-індыйскую пратоку, пакуль не распаўся на шэраг мораў. У сувязі з гэтым дарэчы кажуць пра некалькі акіянаў Тэціс: Пасля расколу Гандваны, Афрыка (з Аравіяй) і Індастан сталі рухацца на поўнач, сціскаючы Тэціс да памераў інда-атлантычнага мора. 50 мільёнаў гадоў назад Індастан уклініўся ў Еўразію, заняўшы сучаснае становішча. Злучыўся з Еўразіяй і Афра-Аравійскі кантынент (у раёне Іспаніі і Амана). Збліжэнне мацерыкоў выклікала ўздым Альпійска-Гімалайскага горнага комплексу (Пірэнеі, Альпы, Карпаты, Каўказ, Загрос, Гіндукуш, Памір, Гімалаі), які аддзяліў ад Тэціса паўночную частку — Паратэціс (мора «ад Парыжа да Алтая»). Канчатковае «закрыццё» акіяна Тэціс злучаюць з эпохай міяцэну (5 млн гадоў назад). Да прыкладу таджыкскі Памір некаторы час уяўляў сабой архіпелаг у акіяне Тэціс
Троіцкая лінія
Троіцкая лінія (Троицкая линия; да 2021 года Камунарская лінія) — лінія Маскоўскага метрапалітэна, якая знаходзіцца на стадыі будаўніцтва. Значная частка лініі будзе размешчана ў Новай Маскве. На картах пазначаецца нумарам 16.
Праект
У канцы 2013 года было вырашана пабудаваць лінію, на якой будзе размешчана 7 станцый. Пачаткам лініі плануецца зрабіць станцыю ТПК «Вуліца Наватараў» (на цяперашні момант не існуючую). Адкрыццё запланавана на 2020 год.
Паводле аднаго з першых варыянтаў праекта лінія павінна была прайсці праз станцыі «Вуліца Акадэміка Апарына» і «Вуліца Генерала Цюленева» да МКАД і далей праз станцыі «Мамыры», «Газаправод» і «Камунарка» (раней — «Парламенцкі цэнтр»).
Станцыі
Першая чарга лініі будзе складацца з 7 станцый.
Гюлістан
Гюлістан (Գյուլիստան, Gülüstan) — сяло ў Азербайджане.
Жданавічы
Назву Жданавічы маюць:
Кватэравальны акт
Кватэравальны акт (The Quartering Act) — адзін з законаў, прынятых парламентам Вялікабрытаніі ў 1774 г., якія ўвайшлі ў гісторыю пад назвай з «невыносных». Прыняты 2 чэрвеня 1774 г., як новая рэдакцыя адпаведнага закона 1765 г. тэрмінам дзеяння да 24 сакавіка 1776 г. Калі Бостанскі партовы акт, Масачусэцкі ўрадавы акт і Акт ажыццяўлення правасуддзя былі пераважна скіраваны супраць калоніі Масачусэтс у сувязі з адсутнасцю рэакцыі каланіяльнай адміністрацыі на акцыю па знішчэнні чаю, то гэты закон закранаў усе ўладанні брытанскага караля на Паўночнаамерыканскім кантыненце. Таксама Кватэравальны акт з’яўляецца самым невялікім з невыносных законаў: ён змяшчае толькі 3 кароткіх раздзелы (а кожны з астатніх меў прыкладна па 20).
Закон 1765 года
Кватэравальны акт 1765 г. дзейнічаў з 3 мая 1765 г. па 24 сакавіка 1767 г. Вайскоўцы размяшчаліся у свабодных жылых пабудовах за кошт каланіяльнай адміністрацыі на час вядзення Сямігадовай вайны.
Акт сустрэў шматлікія выпадкі сабатажу, як з боку адміністрацый усіх 13 калоній акрамя Пенсільваніі, так і з боку асобных каланістаў. Адзін каланіст у Нью-Ёрку быў нават паранены падчас узнікшых хваляванняў у сувязі са спробамі размясціць брытанскія войскі ў горадзе ў 1766 годзе.
Кароткі змест Закона 1774 года
Закон дазваляў размяшчэнне вайскоўцаў у свабодных жылых альбо нежылых пабудовах (пустых дамах харчэўнях, гасцініцах, пабудовах для жывёлы ці гаспадарчага інвентара) непасрэдным рашэннем губернатара той ці іншай амерыканскай калоніі на працягу 24-х гадзін пасля ўзнікнення такой патрэбы пры адсутнасці вайсковай казармы альбо калі казарма не магла змясціць усіх вайскоўцаў. Прычына новай рэдакцыі закона была звязана з тым, што раней губернатару было цяжка атрымаць дазвол ад мясцовай каланіяльнай адміністрацыі на размяшчэнне вайскоўцаў па-за межамі казармы.
Рэакцыя 13 калоній на новую рэдакцыю Закона
Прыняцце гэтага і іншых невыносных законаў стала прычынай склікання 1-га i 2-га Кантынентальнага кангрэса, якія выпрацоўвалі контр-меры ў дачыненні да метраполіі, а потым і распачалі вайну за незалежнасць калоній.
Кавалькі
Назву Кавалькі́ маюць:
Азі Агад аглы Асланаў
Біяграфія
Нарадзіўся 22 студзеня (4 лютага) 1910 года ў горадзе Ленкарань Бакінскай губерні (цяпер Азербайджан) у сям’і рабочага цагельні. Адукацыя няпоўная сярэдняя.
Па нацыянальнасці азербайджанец.
Лазаўцы
Назву Лазаўцы маюць:
Азі Агад аглы Асланаў
Біяграфія
Пасля смерці бацькі (1923) з 13 гадоў працаваў на ленкаранскай цагельні чорнарабочым, адначасова ў 1924 годзе скончыў курсы ліквідацыі непісьменнасці. У верасні 1924 паступіў вучыцца ў закаўказскіх ваенную падрыхтоўчую школу (горад Баку), дзе вучыўся 5 гадоў.
У Чырвонай Арміі з 1929 года. Скончыў Ленінградскую кавалерыйскую школу ў 1931 годзе. З 1931 года — камандзір узвода 15-га кавалерыйскага палка 3-й Бесарабскай кавалерыйскай дывізіі Кіеўскай ваеннай акругі (Бярдзічаў). У жніўні таго самага года зноў адпраўлены на вучобу. У 1932 годзе скончыў курсы ўдасканалення каманднага саставу і служыў камандзірам танкавага ўзвода ў 12-м аўтабронедывізіёне таго ж палка. Служыў у Харкаўскіх аўтатрактарных майстэрнях.
Ад 1933 года — камандзір танкавага ўзвода, танкавай роты, начальнік школы асобнага танкавага батальёна 2-й стралковай дывізіі Кіеўскй ваеннай акругі (г.Оўруч Жытомірскай вобласці). Ад мая 1938 года — памочнік камандзіра па страявой частцы і камандзір батальёна 3-га аўтатранспартнага палка 4-га механізаванага корпуса той самай акругі (Кіеў). Удзельнічаў у вызваленчым паходзе РСЧА ў Заходнюю Украіну ў верасні 1939 і ў савецка-фінскай вайне 1939—1940 г. З 1940 года — камандзір аўтатранспартнага батальёна 10-га стралковага палка 10-й танкавай дывізіі 15-га механізаванага корпуса Кіеўскай асобнай ваеннай акругі (г.Золачыў Львоўскай вобласці). Член ВКП(б) з 1937 года.
У снежні 1941 адкліканы ў рэзерв і ў лютым 1942 прызначаны намеснікам па страявой частцы камандзіра 55-й танкавай брыгады Крымскага фронту. Перажыў катастрофу войскаў Крымскага фронту ў маі 1942 года, пасля якой у брыгадзе не засталося ні аднаго танка. Брыгада была адноўленая і зноў ўступіла ў бой ў ліпені 1942 года ў складзе 28-га танкавага корпуса 4-й танкавай арміі Сталінградскага фронту. Удзельнічаў у баях у той самай пасадзе ў ходзе абарончага этапу Сталінградскай бітвы.
З кастрычніка 1942 года — камандзір 55-га асобнага танкавага палка, сфармаванага з рэшткаў аднайменнай брыгады ў складзе 4-га механізаванага корпуса.
Камандзір 55-га асобнага танкавага палка (2-я гвардзейская армія, Сталінградскі фронт) падпалкоўнік Асланаў вызначыўся падчас Сталінградскай бітвы. 19 лістападзе полк перайшоў у наступ і толькі за першы дзень бою прарваў ўсю паласу варожай абароны, знішчыўшы 4 танка, 5 мінамётных батарэй, 18 дзотаў і захапіўшы да 700 палонных. 22 лістапада полк вызваліў станцыю Абганерава.
За ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства, указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 снежня 1942 падпалкоўніку Азі Асланаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка».
Удзельнічаў у Беларускай наступальнай аперацыі. Яго брыгада 28 чэрвеня 1944 фарсіравала раку Бярэзіна. Генерал Асланаў з батальёнам аўтаматчыкаў і адным бронетранспарцёрам, а таксама з далучанымі па дарозе 50-ю беларускімі партызанамі, пранік у тыл ворага і авалодаў мястэчкам Плешчаніцы, адкрыўшы дарогу наступлення 3-га гвардзейскага механізаванага корпусу. Працягваючы марш на захад брыгада Асланова 2 ліпеня вызваліла Вілейку, 3 ліпеня ўдзельнічала ў вызваленні Барысава і 4 ліпеня вызваліла Смаргонь. За гэтыя подзвігі камандуючы 3-м Беларускім фронтам генерал арміі Іван Чарняхоўскі прадставіў Асланова да паўторнага прысваення звання Героя Савецкага Саюза.
За месяц баёў у Беларусі брыгада знішчыла 45 танкаў, 131 гармата, 12 мінамётных батарэй, 193 аўтамашыны, 40 самалётаў, да 2600 салдат і афіцэраў. Былі захопленыя 74 гарматы, 5 складаў, 7 чыгуначных эшалонаў, 220 аўтамашын, 580 палонных. Брыгада ўдзельнічала ў вызваленні гарадоў Вілейка, Барысаў, Смаргонь, Мінск, Вільня.
Ад ліпеня 1944 ваяваў у складзе 1-га Прыбалтыйскага фронту і зноў вызначыўся пры вызваленні горада Шаўляя, фарсіраванні ракі Заходняя Дзвіна, блакаванні групоўкі ворага ў Курляндыі.
Загінуў 24 студзеня 1945 года ў баях у мясцовасці Прыекуле ля Ліепаі (Латвія).
Пахаваны ў сталіцы Азербайджана — горадзе Баку.
За мужнасць і гераізм, праяўленыя на франтах Вялікай Айчыннай вайны, указам Прэзідэнта СССР ад 21 чэрвень 1991 гвардыі генерал-маёру танкавых войскаў Азі Асланаву другі раз прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. Сваякам былі ўручаныz ордэн Леніна і другі медаль «Залатая Зорка».
Ушанаванне памяці
Імем Асланава названыя:
Рапсавы алей
Ра́псавы алей — паўвысыхальны тлусты алей з насення рапсу.
Вадкасць ад светла-жоўтага да цёмна-рудога колеру. Застывае пры тэмпературы ад −4 да 10 °С. Шчыльнасць 0,914 г/см³ пры тэмпературы 15 °C. Па складу і уласцівасцям рапсавы алей блізкі да свірэпавага.
Рапсавы алей выкарыстоўваецца ў якасці сыравіны ў вытворчасці мыла, алкідных смол, пакостаў, змазачных матэрыялаў, дызельнага паліва і інш. Рафінаваны расавы алей — харчовы прадукт.
Зуар
Зуар (Զուար), Зульфугарлы (Zülfüqarlı) — сяло ў Шаўмянаўскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Жукавічы
Назву Жу́кавічы маюць:
Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)
Акцыі пратэсту ў Беларусі, якія пачаліся 9 жніўня 2020 года ў Мінску ды іншых гарадах, былі найперш звязаныя з арыштам альтэрнатыўных кандыдатаў у прэзідэнты і нядопускам іх да ўдзелу ў прэзідэнцкіх выбарах. Пасля публікацыі першых афіцыйных экзіт-полаў, што сведчылі пра нібыта пераканаўчую перамогу дзейнага прэзідэнта Аляксандра Лукашэнкі ўжо ў першым туры, пратэсты ахапілі адначасова вялікую колькасць гарадоў краіны, а іх асноўнай мэтай стаў сумленны падлік галасоў і адстаўка Лукашэнкі, які займае пасаду прэзідэнта з 1994 года. Масавасць беларускіх пратэстаў у пераліку на адсотак насельніцтва, уцягнутага ў іх, палітычны аналітык Арцём Шрайбман ацаніў як у разы большую за тое, што адбывалася ў краінах-суседках, нават там, дзе рэвалюцыі перамагалі.
Сілавыя структуры пачалі разганяць мірныя пратэсты, і яны перараслі ў сутычкі з АМАПам. Па сцвярджэнні прадстаўнікоў улады, гвалтоўны метад быў апраўданы правакацыямі і парушэннямі грамадскага парадку з боку дэманстрантаў. Паводле праваабаронцаў, з 10 да 17 жніўня па прычыне разгону вулічных акцый у Беларусі загінулі не менш за пяць чалавек, а сем знаходзяцца ў крытычным стане. Падтрымка расійскага прэзідэнта Уладзіміра Пуціна на піку пратэстаў дапамагла Аляксандру Лукашэнку ўтрымацца, і пасля непрацяглага зацішша сілавікі рэжыма разгарнулі агрэсіўную кампанію па запалохванні яго апанентаў. Тым не менш пасля выбарчай кампаніі на сілавікоў не было заведзена ніводнай крымінальнай справы.
Пратэсты змянялі фармат і працягваліся. Яны ўвесь час суправаджаліся беспрэцэдэнтнымі рэпрэсіямі з боку ўладаў. Адсутнасць у альтэрнатыўнай палітычнай эліты яснага разумення таго, як скарыстаць актыўнасць грамадзян, рутынізацыя вулічных пратэстаў, узмацненне масавых рэпрэсій і «прэвентыўных захадаў» (адкрытага гвалту) рэжыма — гэтыя фактары прывялі да зніжэння масавасці дэманстрацый да канца года. Як заўважыў беларускі журналіст Паўлюк Быкоўскі, рэжым Лукашэнкі выстаяў, але з вялікімі выдаткамі. Па словах генеральнага пракурора Андрэя Шведа, у 2021 годзе завершана раследаванне асноўных спраў па экстрэмісцкіх артыкулах, звязаных са спробай дзяржперавароту, агулам судамі разгледжана каля 1200 крымінальных спраў, па якіх асуджана больш 1600 чалавек. На пачатку 2022 года праваабарончая супольнасць Беларусі налічыла больш за 1000 зняволеных з палітычных матываў людзей.
Пратэсты ў перадвыбарчы перыяд
Пасля затрымання Віктара Бабарыкі, на заканчэнне збору подпісаў 19-20 чэрвеня прайшлі пікеты і «ланцугі салідарнасці» ў розных гарадах Беларусі, сярод іх Мінск, Брэст, Віцебск, Гомель, Гродна, Магілёў, Бабруйск, Баранавічы, Барысаў, Ганцавічы, Жлобін, Жодзіна, Ліда, Маладзечна, Навагрудак, Наваполацк, Орша, Пінск, Пружаны, Рэчыца, Салігорск, Светлагорск, Стоўбцы. У многіх мясцінах адбываліся затрыманні грамадзян.
З 22 чэрвеня ў сацсетках сталі з’яўляцца фотаздымкі людзей у форме, службовых пасведчанняў ды іншых індэнтыфікатараў прыналежнасці да сілавых структур разам з прыкладзеным лістком з палітычнай рэмаркай супраць дзейнага прэзідэнта. Людзі, што дасылалі гэтыя здымкі, часта прылічвалі сябе да 97 % (у супрацьвагу 3 %, якія паводле вынікаў інтэрнэт-галасаванняў набраў Лукашэнка). Да гэтага флэшмоба далучыліся прадстаўнікі бадай што ўсіх сілавых структур: КДБ, ААЦ, армія, Следчы камітэт, Пракуратура, Служба бяспекі Прэзідэнта, розныя падраздзяленні МУС — ад ДАІ да ГУБАЗіК.
25 чэрвеня міністр унутраных спраў Беларусі Юрый Караеў заявіў, што незаконныя вулічныя акцыі добра арганізаваныя, кіруюцца праз Telegram-каналы, а таксама ў якасці прыкладу прывёў анлайн-трансляцыю Радыё Свабода з «Пікета салідарнасці».
Арышт канкурэнтаў Аляксандра Лукашэнкі на выбарах — Сяргея Ціханоўскага і Віктара Бабарыкі, а таксама парушэнні свабоды сходу і слова ў Беларусі выклікалі хвалю салідарнасці. Пад канец чэрвеня 2020 акцыі падтрымкі сабралі беларусаў у Варшаве, Вільні, Берліне, Кіеве, Парыжы, Празе, Нью-Ёрку, Лос-Анджэлесе, Сан-Францыска, Маямі, Бостане, а таксама ў Лімасоле (Кіпр), Ізміры (Турцыя), Барселоне, Малазе (Іспанія) ды іншых мясцінах, дзе раней беларусы не арганізоўвалі палітычных акцый. Прайшоў «Ланцуг салідарнасці» ў Беластоку, дзе жывуць беларусы Падляшша, а таксама працуе вялізная колькасць грамадзянаў Беларусі.
Увечары 14 ліпеня ў розных гарадах Беларусі людзі выйшлі на акцыі салідарнасці ў знак нязгоды з адмовай ЦВК зарэгістраваць Віктара Бабарыку і Валерыя Цапкалу. Неўзабаве пачаліся затрыманні, падчас адбываліся сутычкі з міліцыяй. Паведамлялася аб затрыманні звыш 300 чалавек.
На наступны дзень людзі ўтварылі чаргу да ЦВК, каб паскардзіцца на парушэнні выбарчага заканадаўства і нерэгістрацыю В. Бабарыкі і В. Цапкалы (скаргу асабіста можна было падаць толькі ў гэты дзень). Чарга выцягнулася ад Дома ўрада да праспекта Незалежнасці і гатэля «Мінск», а пасля — каля музея кіно і вуліцы Берсана да вуліцы Мяснікова ў бок Нямігі. Цэнтрвыбаркам быў няздольны апрацаваць такую колькасць скаргаў і не прыняў усіх да закрыцця. Тады людзі займелі намер адправіцца на Мінскі паштамт, каб выслаць свае скаргі поштай. У адказ паштамт закрыўся раней часу. Да Цэнтрвыбаркама падагналі аўтазакі, прывезлі салдат унутраных войскаў. Па 19-ай гадзіне пачаліся першыя затрыманні. Людзей адціскалі з пляцоўкі перад Музычным тэатрам па вуліцы Мяснікова, плошчы Багушэвіча, дзе стаяў канец чаргі. Былі закрыты станцыі метро «Плошча Перамогі», «Купалаўская» і «Кастрычніцкая», перакрыты праспект Незалежнасці каля паштамта. Частка людзей вырашыла ісці на Прывакзальную плошчу, каб адправіць свае скаргі ў ЦВК. Тут аддзяленне пошты працуе кругласутачна, але людзей не ўпусцілі, бо нібыта прыйшло паведамленне аб мінаванні. Паралельна пачаліся затрыманні. З соцень людзей, што стаялі 15 ліпеня ў чарзе ў Цэнтрвыбаркам, толькі 148 чалавек паспелі падаць скаргі аб адмове ў рэгістрацыі двум патэнцыйным кандыдатам. Усяго ж камісія атрымала больш за 5000 падобных зваротаў.
Як сказала старшыня ЦВК Лідзія Ярмошына, колькасць скаргаў, што паступілі ў наступныя дні, «не падлягае ўліку». Яны паступалі ў вялізнай колькасці, таму ЦВК нават прыцягнуў работнікаў іншых арганізацый ускрываць канверты. Л. Ярмошына адзначыла, што агульны адказ на пераважную частку скаргаў быў ужо апублікаваны на сайце ЦВК 16 ліпеня, і іншага не будзе.
Упраўленне Вярхоўнага камісара ААН па правах чалавека 17 ліпеня заклікала ўлады Беларусі выконваць правы грамадзян на свабоду слова і сходаў, а таксама вызваліць затрыманых на пратэсных акцыях людзей і праводзіць сумленныя судовыя працэсы над абвінавачанымі.
6 жніўня 2020 года ў час Дня адчыненых дзвярэй устаноў дадатковай адукацыі ў Мінску (вул. Кахоўская, Цэнтральны раён, мікрараён Каштанаўка), двое гукааператараў з Мінскага дзяржаўнага палаца дзяцей і моладзі, Кірыл Галанаў і Уладзіслаў Сакалоўскі, незапланавана ўключылі запіс песні Віктара Цоя «Перемен!», які гучаў перад шматтысячнай аўдыторыяй прыблізна хвіліну і быў перапынены кіраўніком адміністрацыі Цэнтральнага раёна Дзмітрыем Пятрушам. Сакалоўскі патлумачыў, што ўключыў песню ў знак пратэсту супраць таго, што ўлады адмовілі Святлане Ціханоўскай у пляцоўцы для перадвыбарчай агітацыі. Неўзабаве гукааператары былі затрыманы па абвінавачанні ў зрыве масавага мерапрыемства і хуліганстве (заяву ў міліцыю падпісаў кіраўнік упраўлення ідэалогіі адміністрацыі Цэнтральнага раёна Юрый Цаба). 7 жніўня 2020 года суд Цэнтральнага раёна прысудзіў Галанаву і Сакалоўскаму па 10 сутак адміністрацыйнага арышту. Таго ж дня пачалася масавая акцыя ў падтрымку арыштаваных: аўтамабілісты на вуліцах Мінска гудзелі і ўключалі песню «Перемен!».
Ноч з 9 на 10 жніўня
У ноч пасля выбараў у Мінску і шэрагу рэгіёнаў Беларусі прайшлі масавыя акцыі пратэсту. На вуліцы выйшлі дзясяткі тысяч беларусаў, нязгодных з агалошанымі афіцыйнымі вынікамі выбараў. Сілавікі прымянялі спецсродкі — светлашумавыя гранаты, гумовыя кулі, вадамёты.