cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Канстытуцыйны суд Аўстрыі
Канстытуцыйны суд Аўстрыі (Verfassungsgerichtshof, VfGH) — першы ў свеце (1920) асобны ад астатняй часткі сістэмы правасуддзя канстытуцыйны суд, функцыя якога — вырашаць пытанне аб адпаведнасці заканадаўчых актаў канстытуцыі краіны і, у выпадку неадпаведнасці, аб’яўляць акты несапраўднымі (гэта значыць фактычна заканадаўчую кампетэнцыю). З 1803 года такія рашэнні прымае Вярхоўны суд ЗША, аднак Канстытуцыйны суд Аўстрыі з’яўляецца першым органам, спецыяльна створаным для гэтай мэты. Канстытуцыйны суд мае таксама паўнамоцтвы разгляду некаторых спрэчак паміж дзяржаўнымі органамі і вынясення імпічменту вышэйшым службовым асобам.
Гісторыя
Ідэя канстытуцыйнага суда належыць аўстрыйскаму юрысту Гансу Кельзену, стваральніку «чыстай тэорыі права» (Reine Rechtslehre). Суд заснаваны ў 1920 годзе, праз два гады пасля распаду Аўстра-Венгрыі і заснавання Аўстрыйскай рэспублікі.
Пасля перавароту Дольфуса ў 1934 годзе (аўстрафашызм) дзейнасць Канстытуцыйнага суда, як і самой Канстытуцыі Аўстрыі, была прыпыненая; затым наступілі гады аншлюсу. З 1945 года Канстытуцыйны суд адноўлены. У 1953 годзе прыняты закон аб Канстытуцыйным судзе.
Паўнамоцтвы
Згодна Канстытуцыі Аўстрыі (ст. 137) Канстытуцыйны суд «разглядае ўсе маёмасна-прававыя патрабаванні, што прад’яўляюцца да Федэрацыі, землям, раёнам, абшчынам і саюзам абшчын, якія не падлягаюць ні вырашэнню ў звычайным судовым парадку, ні выкананню шляхам прыняцця рашэння органам кіравання». Ён вырашае спрэчкі паміж судамі, паміж землямі, зямлёй і Федэрацыяй (ст. 138). Ён «разглядае справы аб супрацьзаконнасці пастаноў органаў Федэрацыі або зямель па прадстаўленні суда, а ў выпадку, калі такая пастанова падлягае прымяненню пры разглядзе прававой спрэчкі Канстытуцыйным судом, — па ініцыятыве суда ў сілу ўскладзеных на яго абавязкаў» (с. 139). «Рашэнне Канстытуцыйнага суда, якім пастанова адмяняецца як супрацьзаконная, абавязвае вышэйшыя кампетэнтныя органы Федэрацыі або зямлі неадкладна апублікаваць паведамленне аб адмене… рашэнне аб адмене ўступае ў сілу з дня апублікавання» (там жа). Суд разглядае справы аб антыканстытуцыйнасці законаў Федэрацыі або зямель (ст. 140); аналагічна «рашэнне Канстытуцыйнага суда, якім закон адмяняецца як антыканстытуцыйны, абавязвае Федэральнага канцлера ці губернатара адпаведнай зямлі неадкладна апублікаваць паведамленне аб адмене». Рашэнні КС аб неканстытуцыйнасці «абавязковыя для ўсіх судоў і органаў кіравання». Суд «разглядае справы аб проціпраўнасці дзяржаўных дагавораў» (арт. 140а), аб апратэставанні выбараў, аб пазбаўленні дэпутата Еўрапарламента мандата па хадайніцтве (ст. 141). КС разглядае справы «ў сувязі з абвінавачваннямі, якія цягнуць прадугледжаную Канстытуцыяй адказнасць вярхоўных органаў Федэрацыі і зямель за дапушчаныя імі ў ходзе іх афіцыйнай дзейнасці вінаватыя правапарушэнні», уключаючы федэральнага прэзідэнта, членаў урада, дэпутатаў, губернатараў зямель, органаў улады сталічнага горада Вены (ст. 142). Калі Канстытуцыйны суд выносіць рашэнне аб асуджэнні, то гэтым рашэннем асоба вызваляецца ад пасады (там жа). КС разглядае скаргі на рашэнні органаў кіравання і справы аб парушэнні нормаў міжнароднага права (с. 144—145). Канстытуцыйны суд можа аказаць значны ўплыў на палітычную сістэму. Пачынаючы з 1995 года, Еўрапейскі суд можа адмяніць рашэнні аўстрыйскага ва ўсіх пытаннях, якія вызначаны ў законах Еўрапейскага Саюза. Аўстрыя таксама выконвае рашэнні Еўрапейскага суда па правах чалавека, паколькі Еўрапейская канвенцыя па правах чалавека з’яўляецца часткай канстытуцыі Аўстрыі.
Склад
Суд складаецца з прэзідэнта, віцэ-прэзідэнта, 12 суддзяў і 6 запасных членаў (Ersatzmitglieder), якія не ўваходзяць у асноўны склад. Членаў Канстытуцыйнага суда прызначае Прэзідэнт Аўстрыі па прадстаўленні органаў улады: Члены Канстытуцыйнага суда павінны мець юрыдычную адукацыю і не менш за 10 гадоў адпрацаваць па прафесіі. Канстытуцыйны суд працуе не пастаянна, а праводзіць сесіі, у сярэднім па 4 сесіі ў год, якія доўжацца 3 тыдні: у сакавіку, чэрвені, кастрычніку і снежні. Таму члены Канстытуцыйнага суда ў перапынках паміж сесіямі могуць займацца ранейшай дзейнасцю на асноўным месцы працы. Адзіная ўмова — падчас членства ў Судзе яны не маюць права займацца палітычнай дзейнасцю.
Дыскінезія стрававода
Парушэнне маторыкі стрававода (дыскінезія стрававода) — парушэнне рухальнай функцыі стрававода: змена прасоўвання ежы з паражніны глыткі ў страўнік пры адсутнасці арганічных паражэнняў стрававода. Парушэнні маторнай функцыі стрававода прыводзяць да затрымкі або запаволення прасоўвання ежы ў страўнік альбо да з'яўлення адваротнага яе прасоўвання.
Класіфікацыя дыскінезій
Першасныя Другасныя - на фоне плыні іншых захворванняў:
Астроўчыца
Астро́ўчыца, Лукаві́на — рака ў Беларусі, Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Нятупа (басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 10 км. Плошча вадазбору 32 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4 ‰. Пачынаецца каля вёскі Вішнявічы, цячэ ў межах Ваўкавыскага ўзвышша, упадае ў Нятупу за 1 км на паўднёвы захад ад аграгарадка Гнезна.
Сербскі арол
Сербскі арол — двухгаловы геральдычны арол, агульны знак у гісторыі сербскай геральдыкі і вексілалогіі. Двухгаловы арол і сербскі крыж асноўныя геральдычныя сімвалы, якія прадстаўляюць нацыянальную ідэнтычнасць сербскага народа напрацягу стагоддзяў. Яны паўсталі як знакі сярэднявечнай дынастыі Няманічаў. Арол з крыжам выкарыстоўваецца як герб Сербіі з 1882 года — з'яўлення Каралеўства Сербія. Ордэнам Белага Арла каралеўскім загадам, узнагароджваліся сербскія і югаслаўскія грамадзяне за дасягненні ў галіне міру або вайны, ці за асаблівыя заслугі перад каронай, дзяржавай і нацыяй, паміж 1883 і 1945 гадамі.
Сярэднявечча
Двухгаловы сербскі арол мае візантыйскае паходжанне: у Візантыі двухгаловы арол азначаў двайны суверэнітэт імператара (свецкая і духоўная ўлада), а таксама прызнанне ўлады імператараў Візантыі на ўсходзе і захадзе. Найстарэйшая выява, якая захавалася сустракаецца на зробленым кцітарам партрэце Міраслава Завідавіча ў царкве Святых Пятра і Паўла ў Біела-Поле (прыблізна 1190 год). У яго была адна шыя з двума галовамі, нашыйнікі на шыі і хвасце, распасцёртымі крыламі, хвост у форме флёр-дэ-ліс, галавы большай за крылы па памерах, лапамі з трыма пальцамі на кожнай, з арлом, які знаходзіўся ўнутры круга. З XII па XV стагоддзе гэты арол Няманічаў, за аснову якога ўзяты арол Свяшчэннай Рымскай імперыі, мяняў сваё аблічча і неўзабаве стаў адрознівацца ад першапачатковай выявы : дзве шыі, аброжкаў не было, хвост у форме ліста з дрэва, галовы меншыя за крылы па памерах, на лапах па 4 пальцы, крылы складзеныя. Арол Няманічаў адлюстроўваўся на элементах арнаменту ў манастыры Жыча (1207—1220), у Касцёле Багародзіцы Левішкі (1307—1310), на адзенні Ёвана Олівера (1349), на вышыўцы з манастыра Велучэ (XIV стагоддзе), на малюнку манастыра Рэсава (1402—1427), на талерках Івана I Чарноевіча і на выявах многіх кляштараў і цэркваў.
У пачатку XIV стагоддзя двухгаловы арол з'яўляецца на пячатках, сярэднявечных фрэсках і арнаменце адзення сербскіх кіраўнікоў. Сербская праваслаўная царква прыняла гэты малюнак пасля яго з'яўлення на ўваходзе ў манастыр Жыча, дзе каранаваліся сербскія манархі (з 1219 па 1953 манастыр быў рэзідэнцыяй архіепіскапа). На пярсцёнку каралевы Тэадоры Смілец (1321—1322) быў выгравіраваны двухгаловы арол. Пры кіраванні Стэфана Душана (1331—1355) двухгаловы арол быў намаляваны на дзяржаўнай пячатцы. У 1339 годзе ўпершыню быў згаданы сцяг серба-грэцкага царства, калі Анджаліна Далорта адлюстраваў жоўты сцяг з чырвоным двухгаловым арлом як сцяг сербскай дзяржавы.
Двухгаловы арол выкарыстоўваўся іншымі сербскімі дынастыямі (Мрняўчэвічы і Лазаравічы). Лазар Хрэбелянавіч (1371—1389), які займаўся аднаўленнем манастыра Хіландар на гары Афон, загадаў намаляваць на паўночнай сцяне манастыра двухгаловага арла. Мюнхенскі сербскі псалтыр (1371—1389) уключае шматлікія малюнкі сербскага арла. Двухгаловы арол таксама стаў выяўляцца на гербе Стэфана Лазаравіча пасля прыняцця ім тытула дэспата ў жніўні 1402 года, які быў падараваны імператарам Янам VII Палеалогам у Канстантынопалі.
Новы час
ўтрымліваюць згадкі аб двухгаловым арле, малююць на гербах у пачатку Новага часу. Белы двухгаловы арол у чырвоным поле быў гербам Няманічаў і Стэфана Лазаравіча, таксама арол Няманіча быў гербам Лазара Хрэбелянавіча і дынастыі Лазаравіч. Напалову белы і напалову чырвоны арол адлюстроўваўся на гербе Мрняўчэвіч.
Альфонс Горбах
Альфонс Горбах (Alfons Gorbach, 15 жніўня 1898, Кёчах-Маутен, Аўстрыя — 31 ліпеня 1972, Грац, Аўстрыя) — аўстрыйскі палітык, член Аўстрыйскай народнай партыі. Федэральны канцлер Аўстрыі ў 1961—1964 гадах.
Біяграфія
Удзельнічаў у Першай сусветнай вайне, у кастрычніку 1917 быў паранены ў нагу.
Пасля акупацыі Аўстрыі Горбах знаходзіўся ў канцэнтрацыйным лагеры Дахау, у 1944 годзе быў пераведзены ў Флоссенбюрг, дзе ён заставаўся да канца вайны.
Пасля вайны абраны ў Нацыянальны савет Аўстрыі, дэпутатам якога быў на працягу сямі скліканняў (з 5-га па 11-й). Пасля выбараў у Нацыянальны савет у Аўстрыі ў 1959 году Аўстрыйская народная партыя стала толькі другой найбуйнейшай партыяй у краіне. Пасля падзення даверу Юліус Рааб кіраўніком Аўстрыйскай народнай партыі стаў Горбах, абраны на восьмым пазачарговым з’ездзе партыі. Рааб застаўся ганаровым сябрам партыі. Губернатар Штырыі Ёзэф Крайнер падтрымаў абранне Горбаха ў якасці старшыні партыі. У той жа час Крайнер быў абраны на пасаду, які раней займаў Горбах, і змог пашырыць свой уплыў у федэральнай зямлі Штырыя. У 1961, пасля адстаўкі Юліуса Рааба, А. Горбах стаў чацвёртым федэральным канцлерам (1961—1964).
З падзеннем папулярнасці ў Аўстрыйскай народнай партыі большасць членаў партыі выказалася супраць кандыдатуры Альфонса Горбаха. Неўзабаве пасля гэтага, у верасні 1963 г., Ёзэф Клаўс быў абраны новым старшынёй партыі. Горбах выйшаў у адстаўку ў лютым 1964 года, і Клаўс пачаў перамовы аб новай кааліцыі, заняўшы пасаду канцлера. Горбах вярнуўся ў палітыку, стаўшы ў 1964 годзе дэпутатам Нацыянальнага савета, і захаваў сваё месца да 1970 года. У Аўстрыйскай народнай партыі ён быў абраны ганаровым старшынёй да канца жыцця.
Электрацягнік
Электрацягнік — разнавіднасць неаўтаномнага маторвагоннага рухомага састава, які атрымлівае энергію ад знешняй кантактнай сеткі з дапамогай токапрыёмнікаў.
Электрацягнікі шырока выкарыстоўваюцца чыгуначным прыгарадным і бліжнім міжгароднім злучэнні, радзей — як гарадскі цягнік. У адрозненне ад іншых тыпаў цягарухомага саставу, яны здольныя хутка разганяцца і тармазіць на кароткіх перагонах паміж станцыямі, адносна малашумныя і не забруджваюць навакольнае асяроддзе, што вельмі важна ў густанаселенных раёнах. Таксама электрацягнікі прымяняюцца ў высокахуткасным пасажырскім злучэнні.
Акрамя чыгункі, электрацягнікі выкарыстоўваюцца ў метрапалітэне, а таксама на манарэйкавым транспарце.
Складнасць
Электрацягнік фармуецца з маторных (выконваючых функцыю цягі) і прычапных вагонаў. Прычапныя вагоны могуць утрымліваць абсталяванне, выконваючае дапаможныя функцыі — напрыклад, кампрэсары (атрыманне сціснутага паветра для тармазной сістэмы, уздыму токапрыёмнікаў, адчынення-зачынення дзвярэй, пнеўмакантактараў і іншых сістэм), акумулятарныя батарэі, пераўтваральнікі напружвання і т. д. Вагоны электрацягніка з кабінамі кіравання называюцца галаўнымі. Пасажыры могуць размяшчацца ва ўсіх вагонах электрацягніка.
Мінімальная састаўная адзінка камплектавання, утрымліваючая ўвесь комплекс абсталявання, называецца секцыяй.
У некаторых электрацягніках кожны вагон мае кабіну кіравання ці закрыты рэзерваваны пульт кіраванне ў салоне і можа быць выкарыстаны як галаўны — напрыклад, многія айчынныя электрацягнікі метрапалітэну пачынаючы з А і канчаючы Еж-3 фармаваліся толькі з галаўных вагонаў з кабінамі кіравання, большасць якіх выкарыстоўвалася ў якасці прамежкавых.
Аднак існуюць электрацягнікі, у каторых галаўны вагон не прызначаны для перавозкі пасажыраў, фактычна такі вагон можна было б лічыць электравозам, калі б не канструктыўная ўвязка з прамежкавымі вагонамі і другім галаўным вагонам (ці хваставым вагонам з кабінай кіравання) электрацягніка.
Механічная частка
Механічная частка вагона змяшчае кузаў, каляскі, ударна-цягавыя прыборы і тармазное абсталяванне. У адрозненне ад электравозных, цягавыя электрарухавікі выканана самавентылюемымі (то ёсць іх астуджэнне забяспечваецца вентылятарамі, знаходзячыміся непасрэдна на на восі электрарухавіка, у той час як на электравозах выкарыстоўваюцца асабістыя матор-вентылятары.
Уваход пасажыраў ажыццяўляецца праз дзвярныя праёмы па баках. Большасць сучасных электрацягнікоў маюць аўтаматычныя дзверы, кіраванне якімі ажыццяўляецца з пульта машыніста, самыя старыя электрацягнікі і цягнікі вузкакалейных ліній могуць мець ручныя дзверы. Дзверы паводле канструкцыі могуць быць рассоўнымі, прыслонна-ссоўнымі ці паваротнымі і прыводзяцца ў дзеянне пнеўматычным ці электрычным прывадам.
Электрычная частка
Электрацягнікі атрымліваюць энергію ад кантактнага проваду ці кантактнай рэйкі з дапамогай токапрыёмнікаў. Токапрыёмнікі могуць размяшчацца як на маторных, так і на прычапных вагонах, у апошнім выпадку сілкаванне перадаецца ў маторны вагон праз міжвагонныя электрычныя кабелі. Найбольш распаўсюджаным відам токаз'ёму з'яўляецца верхні токаз'ём з падвешанага над чыгуначнай лініяй электрычнага кабелю.
СССР
У СССР першыя электрацягнікі пачалі эксплуатавацца ў 1926 годзе на лініі Баку — Сабунчы —Сураханы (пастаянны ток, напружванне 1200 В).
У далейшым ў СССР усе электрацягнікі выпускаў Рыжскі вагонабудаўнічы завод у супрацоўніцтве з Рыжскім электрамашынабудаўнічым і Калінінскім вагонабудаўнічым заводамі (усе цягнікі серыі ЭР). Яны пачалі выпускацца з канца 1950-х гадоў замест электрацягнікоў серыі С. Выпуск пачаўся з ЭР1 і ЭР2 на 3000 В пастаяннага току, а ледзь пазней — для ЭР7 і ЭР9 для пачаўшага ўкараняцца пераменнага току
Расія
У 1990 гадах пасля распаду СССР вытворчасць электрацягнікоў была перададзена на Дземіхаўскі і Таржокскі заводы. Ў Дземіхава быў пачаты выпуск электрацягнікоў серыі ЭД: пастаяннага току сямейства ЭД2Т/ЭД4. і пераменнага току ЭД9 з мадыфікацыямі розных індэксаў, з'яўляўшыхся мадыфікацыяй ЭР2Т і ЭР9Т з некалькі падоўжанымі вагонамі і тамбурамі, новай формай лабавой часткі. У Таржке пачат выпуск цягнікоў ЭТ, асноўнымі мадэлямі сталі ЭТ2 і ЭТ2М, канструктыўна заснаваныя на ЭР2Т.
З 2007 года на Таржокскім заводзе выпускаецца чатырохвагонны дызель-электрацягнік ДТ1. На неэлектрыфікаваных участках цягавыя электрарухавікі сілкуюцца ад двух дызель-генератарных установак, на ўчастках, электрыфікаваных на пастаянным напружванні 3 кВ, атрымліваюць сілкаванне ад кантактнага проваду. Дызель-генератары размяшчаюцца пад кузавам галаўных вагонаў, на маторным вагоне (з токапрыёмнікам) устаноўлены каляскі з цягавымі электрарухавікамі, адзін з вагонаў — прычапны.
Электрацягнікі ў культуры
З часоў першага кінасеанса братоў Люм'ер і па сённяшні дзень зняты ў вызначаным ракурсе рухаючыйся ў кадры цягнік застаецца дастаткова выразным і распаўсюджаным элементам кіно.
Электрычны акумулятар
Электрычны акумулятар — хімічная крыніца току, крыніца сілкавання шматразовага дзеяння, асноўная спецыфіка якога заключаецца ў зваротнасці ўнутраных хімічных працэсаў, што забяспечвае яго шматразовае цыклічнае выкарыстоўванне (праз зарад-разрад) для накаплення электраэнергіі і аўтаномнага сілкавання розных электратэхнічных прылад і абсталявання, а таксама для забеспячэння рэзервовых крыніц энергіі ў медыцыне, вытворчасці і іншых сферах. Электрычны акумулятар складаецца з корпусу, электродаў, клем, сепаратараў і электраліту. Акумулятары звычайна аб’ядноўваюцца ў батарэі для павышэння напружвання.
Значэнне і выкарыстоўванне слова
Тэрмін «акумулятар» выкарыстоўваецца для абазначэння:
ZERO-85
Гісторыя
Пераможцы Басовішча-2001. Удзельнікі ўсіх наступных фэстаў. У студзені 2017 года музыкі прадставілі альбом «Turritopsis Nutricula» на канцэрце ў Беластоку, які стаў апошнім для гурта.
Электрычны акумулятар
Гісторыя
Першы правобраз акумулятара, які ў адрозненні ад батарэі Алесандра Вольты можна было шматкратна зараджаць, быў створаны ў 1803 годзе Іаганам Вільгельмам Рытарам. Яго акумулятарная батарэя ўяўляла сабою слуп з пяцідзесяці медных кружочкаў, паміж якімі было пракладзена вільготнае сукно. Пры прапусканні праз дадзеную прыладу тока ад вольтавага слупа яно само стала весці сябе як крыніца электрычнасці.
Прынцып дзеяння
Прынцып дзеяння акумулятара заснаваны на зваротнасці хімічных рэакцый. Працаздольнасць акумулятара можа быць адноўлена шляхам зарада, то бок прапусканнем электрычнага току ў напрамку, зваротным напрамку тока пры разрадзе. Некалькі акумулятараў, аб’яднаных у адзін электрычны ланцуг, складаюць акумулятарную батарэю.
Ленін Марэна
Ленін Вальтэр Марэна Гарсэс (Lenín Voltaire Moreno Garcés; нар. 19 сакавіка 1953 года,, правінцыя Арэльяна) — эквадорскі юрыст і палітык. Віцэ-прэзідэнт Эквадора (2007—2013), прэзідэнт Эквадора (2017—2021).
Біяграфія
Яго бацька ідэалізаваў рускага рэвалюцыянера У. І. Леніна і таму даў такое імя свайму сыну.
Дэў (армянская міфалогія)
Дэў (դև) — у армянскай міфалогіі добры ці злы дух. Апісваецца ў міфах, легендах і казках як волат з велізарнай галавой на плячах і вачамі памерам з гліняныя збаны ці талеркі (некаторыя дэвы — аднавокія), што спалучалі часам у сваім вобразе і рысы жывёл. Дэў можа быць як добрым, так і злым — усе дэвы падзяляюцца на белых і чорных, прытым колер не заўсёды адпавядае характару (г.зн. белы можа быць і злым, а чорны — добрым). У легендах чараўнікі былі здольныя прымусіць дэва ўсяліцца ў цела чалавека.
Ленін Марэна
Біяграфія
Віцэ-прэзідэнт Эквадора з 15 студзеня 2007 года. Ён і прэзідэнт Рафаэль Карэа была абраныя на ўсеагульных выбарах 26 лістапада 2006 года. Ён займаў гэтую пасаду да 24 мая 2013 года.
Дэў (армянская міфалогія)
З добрых дэваў вядомыя аралезы і урваканы, са злых — алы, айсы, чывалы і вішапы. Такія духі, як хадж, ставяцца да людзей нейтральна ў міфалогіі. Аблічча кожнага дэва адрозніваецца — прыкладам, пайрыкі прымаюць аблічча як прыгожых жанчын, так і асліх, якія жывуць у развалінах.
Ленін Марэна
Біяграфія
Быў высунуты кандыдатам у прэзідэнты ад кіруючага Альянса годнай і назелажнай радзімы, які ўзначальваў Рафаэль Карэа, на ўсеагульных выбарах 2017 года. Разам з Гільерма Ласа прайшоў у другі тур, дзе перамог, набраўшы 51 % галасоў.
Дэў (армянская міфалогія)
У казцы Аванеса Туманяна «Райская кветка» дэў з'яўляецца вартавым райскай кветкі.
Ленін Марэна
Дзейнасць па дапамозе людзям з абмежаванымі магчымасцямі
Перасоўваецца на інвалідным вазку, бо пасля нападу на яго з мэтаю абрабавання ў 1998 годзе ў яго паралізаваныя ногі.
За дзейнасць па дапамозе людзям з абмежаванымі магчымасцямі вылучаўся кандыдатам на атрыманне Нобелеўскай прэміі міру ў 2012 годзе. З 19 снежня 2013 года — спецыяльны пасланец Генеральнага сакратара ААН па пытаннях інваліднасці і даступнасці.
Ваўкавыя
Ваўкавы́я, Ко́ласаўшчына  — рака ў Беларусі, у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Рось (басейн Нёмана).
Назва
Назва балцкага паходжання, поўны літоўскі аналаг — гідронім Vilkaujà (Вілкаўя) «Ваўчыная (рака)», ад vilkas «воўк» (Vilk-av-ja > Vilkauja). На тэрыторыі Беларусі таксама балцкія «ваўчыныя» рэкі — Воўчас, Аўчоса, якія таксама маюць літоўскі аналаг Vilkesà (Вількеса).
Гідраграфія
Даўжыня ракі 14 км. Плошча вадазбору 68 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,4 м/км. Пачынаецца каля аграгарадка Войткавічы, працякае праз горад Ваўкавыск, упадае ў Рось на яго паўночна-заходняй ускраіне. Вадазбор у межах Ваўкавыскага ўзвышша.
Вехатнянка
Вехатня́нка, Вехатні́ца — рака ў Беларусі, у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Рось (басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 10 км. Плошча вадазбору 59 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 5,4 м/км. Пачынаецца на паўднёвы ўсход ад вёскі Дыхнавічы, за вёскай Станкаўцы цячэ праз сажалкі, упадае ў старарэчча Росі каля гарадскога пасёлка Рось.
Міхр
Апісанне
У армянскім эпасе «Сасна црэр» («Давід Сасунскі») ёсць два персанажы з такім імем — Мгер (Міхр) Старэйшы і Міхр Малодшы (унук папярэдняга, сын Давіда Сасунскага). Згодна армянскай міфалагічнай традыцыі Михр здзяйсняе шэраг вычынаў, ваюе з ільвом, які забівае мірных жыхароў, ратуе ад паводкі горад Джазіру, скідаючы ў раку скалу, якая дзеліць яе на рукавы і змагаецца з несправядлівасцю ў свеце. Міхр Малодшы, сустракаючыся са сваім бацькам Давідам, ваюе з ім, не ведаючы, што гэта яго бацька, і перамагае яго. Зняважаны Давід кляне Міхра, выракаючы яго на бяздзетнасць і няшчасце. Міхру, такім чынам, не ўдаецца перамагчы несправядлівасць, зямля перастае трымаць яго і яго каня, і ён гразне ў зямлі. Параіўшыся з магіламі сваіх бацькоў, Міхр чуе іх запавет чакаць наступу справядлівасці ў скале. Міхр б'е па скале мячом, яна расступаецца, упускаючы Міхра і яго каня. Далей, з рознай перыядычнасцю ў залежнасці ад версіі (2 разы ў год ці штосуботу) Міхр выходзіць са скалы і правярае, ці наступіў справядлівы мір. Калі гэта здарыцца, то Міхр зможа пакінуць скалу назаўжды.
Свянціца (прыток Росі)
Свянці́ца — рака ў Беларусі, у Свіслацкім і Ваўкавыскім раёнах Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Рось (басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 10 км. Плошча вадазбору 38 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,7 м/км. Пачынаецца на паўднёвы захад ад вёскі Навасёлкі Свіслацкага раёна, цячэ ў межах Ваўкавыскага ўзвышша. Упадае ў Рось на захад ад вёскі Хацькоўцы Ваўкавыскага раёна. Пойма ўчасткамі забалочаная, у вярхоўі вядуцца торфараспрацоўкі. Каля вёскі Вялікая Свянціца створана сажалка (плошча 0,1 км²).
Максім Максімавіч Слюсар
Максім Слюсар (нар., ) — украінскі футбаліст, нападнік.
Клубная кар’ера
Выхаванец луганскай «Зары». У юнацкім узросце паўгода выступаў за данецкі «Металург», пазней вярнуўся ў родны клуб, дзе стаў гуляць за моладзевы склад. У снежні 2015 года разам з шэрага іншых ігракоў «Зары» быў выключаны з клуба па падазрэнні ва ўдзеле ў дагаварных матчах.
Міжнародная кар’ера
Выступаў за юнацкую зборную Украіны.
Клаус
Клаус (Klaus) — прозвішча.
Сердзюкоў
Сердзюкоў — прозвішча.
Галіна Максімаўна Гарэцкая
Біяграфія
Бацька Максім Іванавіч Гарэцкі (1893—1938), беларускі пісьменнік, літаратуразнаўца, лексікограф, фалькларыст, дзеяч беларускага нацыянальна-дэмакратычнага адраджэння. Маці Леаніла Усцінаўна Чарняўская (Гарэцкая) (1893—1976), беларускі празаік, перакладчык, педагог.
Пасля заканчэння сярэдняй школы вучылася ў Ленінградскім педінстытуце імя А. І. Герцэна ў мансійскай групе паўночнага аддзялення. Калі пачалася Вялікая Айчынная вайна працавала на акопах пад Ленінградам, а ў канцы 1943 — пачатку 1944 гг. пачала выкладаць у школе, але пасля цяжкай аперацыі на горла, да пенсіі працавала рэгістратарам у паліклініцы.
Займалася справай рэабілітацыі бацькі, Максіма Гарэцкага. 4 жніўня 1958 г. Галіна Гарэцкая напісала заяву на імя Генеральнага пракурора СССР аб рэабілітацыі бацькі. Пачалося следства і 30 снежня 1958 года пракуратура Калужскай вобласці вынесла пратэст, у якім было ўстаноўлена, што паказанні сведак былі сфальсіфікаваны. 21 студзеня 1959 г. прэзідыум Калужскага абласнога суда прыняў рашэнне аб поўнай рэабілітацыі Максіма Гарэцкага.
На працягу ўсяго жыцця збірала і захоўвала спадчыну бацькі і маці. Прымала ўдзел у выданні іх кніг. Актыўна ўдзельнічала ў працы беларускага зямляцтва Санкт-Пецярбурга.
Літаратуразнаўчая дзейнасць
Пасля смерці бацькі галоўнай справай жыцця Галіны Гарэцкай стала ўпарадкаванне і падрыхтоўка да выдання творчай спадчыны Максіма Гарэцкага. Спачатку яна займалася гэтым разам з маці. Яны падрыхтавалі і перадалі на захаванне матэрыялы сямейнага архіва Максіма Гарэцкага ў аддзел рукапісаў і рэдкай кнігі Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа АН БССР (фонд 7).
У пачатку 2000-х гадоў яна перадала частку рукапісаў і асабістых рэчаў у Беларускі дзяржаўны архіў-музей літаратуры і мастацтва (фонд 426).
Калі было прынята рашэнне аб выданні творчай спадчыны Максіма Гарэцкага, Галіна Гарэцкая, як тэкстолаг і літаратуразнаўца прымала актыўны удзел у выданні збору твораў бацькі ў чатырох тамах (уваходзіла у склад рэдакцыйнай калегіі), займалася выданнем іншых твораў Максіма Гарэцкага і Леанілы Чарняўскай.
Кірыл Аляксандравіч Дарашэнка
Кірыл Дарашэнка (нар., Новамаскоўск, УССР) — украінскі футбаліст, паўабаронца клуба «Стандарт» з Навіх Санжараў.
Клубная кар’ера
Выхаванец данецкага «Шахцёра», выступаў за рэзервовыя каманды клуба, таксама аддаваўся ў арэнду ў алчэўскую «Сталь» і кіраваградскую «Зорку».
У 2010 годзе перайшоў у данецкі «Алімпік», з якім стаў пераможцам спачатку Другой, а потым і Першай лігі чэмпіянату Украіны. 26 ліпеня 2014 года дэбютаваў у Прэм’ер-лізе ў матчы супраць адэскага «Чарнаморца» (0:4). У красавіку 2015 года кантракт з «Алімпікам» быў разарваны.
У сакавіку 2017 года далучыўся да беларускага клуба «Тарпеда-БелАЗ», з якім неўзабаве падпісаў кантракт. Хутка замацаваўся ў аснове жодзінцаў у якасці цэнтральнага паўабаронцы, але ўлетку страціў месца ў складзе. Па заканчэнні сезона ў лістападзе 2017 года пакінуў «Тарпеда-БелАЗ».
Міжнародная кар’ера
Выступаў за юнацкія зборныя Украіны.
Нарыманаўскі раён
Нарыма́наўскі раён — раён у складзе Астраханскай вобласці, які знаходзіцца на захад ад яе адміністрацыйнага цэнтра. Уключае 11 сельскіх саветаў і гарадское паселішча горад Нарыманаў.
Гісторыя
Нарыманаўскі раён быў створаны ў 1931 годзе як татара-нагайская нацыянальная адміністрацыйная адзінка.
Населеныя пункты
Найбуйнейшы населены пункт раёна і яго адміністрацыйны цэнтр — горад Нарыманаў (11 139 чал.), які стаіць на беразе Волгі на паўночным усходзе раёна. Сярод іншых буйных паселішчаў раёна можна вылучыць Старакучарганаўку (6 343 чал.), Салянку (5 332 чал.), Трусава (1 738 чал.) — сёлы, якія прымыкаюць да гарадской мяжы Астрахані і функцыянуюць як яе прыгарады.
П’ер Берэгавуа
П'ер Берэгавуа (Pierre Bérégovoy; 23 снежня 1925, дэпартамент Прыморская Сена — 1 траўня 1993, Парыж) — французскі палітык-сацыяліст, 161-ы прэм'ер-міністр Францыі пры прэзідэнце рэспублікі Франсуа Мітэране (1992—1993).
Невядомая (карціна)
«Невядомая» — карціна рускага мастака Івана Крамскога (1837-1887), напісаная ў 1883 годзе і якая з'яўляецца часткай збору Дзяржаўнай Траццякоўскай галерэі. Памер карціны — 75,5×99 см.
На палатне намаляваная маладая жанчына, што праязджае ў адкрытым экіпажы па Неўскаму праспекту каля павільёнаў Анічкава палаца. Справа за яе спіной бачны. Яна апранутая па апошняй модзе 1880-х гадоў. На ёй аксамітны капялюшык з пер'ем, упрыгожанае мехам і стужкамі паліто, муфта і тонкія скураныя пальчаткі. Погляд царскі, таямнічы і трохі сумны.
«Яе ўбор — капялюш „Францыск“, аздоблены вытанчанымі лёгкімі пер'ем, „шведскія“ пальчаткі, пашытыя з найтанчэйшай скуры, паліто „Скобелеў“, упрыгожанае сабаліным мехам і сінімі атласнымі стужкамі, муфта, залаты бранзалет — усё гэта модныя дэталі жаночага касцюма 1880-х гг., якія прэтэндуюць на дарагую элегантнасць. Аднак гэта не азначала прыналежнасці да вышэйшага светаа, хутчэй наадварот — кодэкс няпісаных правілаў выключаў строгае прытрымліванне модзе ў вышэйшых колах рускага грамадства».
«Невядомая» лічыцца адным з найбольш значных і вядомых твораў Івана Крамскога. Даўшы палатну такую назву, мастак надаў яму арэол таямнічасці і інтрыгі. У ідэйна-мастацкім плане зместу вобліка «Невядомай», жывапісцу ўдалося стварыць твор, які стаяў на мяжы партрэта і тэматычнай карціны.
Чырвоная Зорка (кінатэатр, Магілёў)
«Чырвоная Зорка» — шырокаэкранны кінатэатр у Магілёве. Знаходзіцца ў гістарычным цэнтры горада, па адрасе вул. Першамайская, 14.
Невядомая (карціна)
«Невядомая» да гэтага часу застаецца загадкай мастака. Ні ў лістах, ні ў дзённіках ён не пакінуў згадак пра асобу невядомай.
Чырвоная Зорка (кінатэатр, Магілёў)
Гісторыя
Найстарэйшы кінатэатр горада. Пабудаваны ў 1930 годзе па праекце інжынера Э. Лосера з цэглы, з элементамі канструктывізму, на месцы дарэвалюцыйнага кінатэатра «Чары», узведзенага ў 1909 годзе. У час Вялікай Айчыннай вайны разбураны, у 1948 годзе адноўлены, у 1954 годзе рэканструяваны.
Невядомая (карціна)
Існуе непацверджаная легенда, што прататыпам гераіні карціны паслужыла курская дзяўчына, сялянка Матрона Савішна, якая выйшла замуж за двараніна Бястужава (чыё асабістае імя не паказваецца, што пацвярджае легендарнасць гісторыі). Крамской пазнаёміўся з ёй у Санкт-Пецярбургу і быў зачараваны яе прыгажосцю. Але ў прыватным зборы Д. Фрыдрыха ў Празе захоўваецца эцюд, на якім тая ж жанчына намаляваная, мабыць, больш дакладна.
Чырвоная Зорка (кінатэатр, Магілёў)
Архітэктура
Будынак уяўляе сабой выцягнуты ў плане прамавугольнік, да якога перпендыкулярна далучаны касавая зала і паўцыркульны вестыбюль. У аснову архітэктурна-прасторавай кампазіцыі пакладзены прынцып проціпастаўлення аб'ёмаў. На галоўным фасадзе вестыбюль з шырокім зашкленнем кантрастуе з «глухой» вертыкальнай сценкай і нізкім аб'ёмам, дзе размешчаны службовыя памяшканні. Галоўны ўваход з боку тарцовага фасада вылучаны шырокай лесвіцай. Бакавыя фасады рытмічна членяцца прамавугольнымі аконнымі праёмамі з боку фае.
Невядомая (карціна)
У 2013 г. у рамках праекта «Жывапіс 3D» ў двары царскасельскіх Дзяжурных стайняў была ўстаноўлена скульптурная копія карціны працы Аляксандра Таратынава.
Фанос Пагосавіч Тэрлемезян
Фано́с Паго́савіч Тэрлемезя́н (Փանոս Թերլեմեզյան; 3 сакавіка 1865, Ван — 30 красавіка 1941, Ерэван, Арменія) — армянскі мастак, Народны мастак Армянскай ССР (1935). Адзін з лідараў самаабароны Вана ў 1915 годзе.
Біяграфія
Вучыўся ў школе грамадства заахвочання майстэрстваў у Пецярбургу (1895—1897) і ў Акадэміі Жуліяна (Académie Julian) у Парыжы (1899—1904). У 1913 годзе на Міжнароднай мастацкай выставе ў Мюнхене мастак быў узнагароджаны залатым медалём за карціну «Прытвор Санінскага манастыра» (1904).
Пасля генацыду армян у перыяд Першай сусветнай вайны жыў Францыі, Італіі, Іспаніі і ЗША. Пасля прыхода Савецкай улады ў Арменію, у 1928 г. прыехаў у Ерэван, у якім пражыў да канца свайго жыцця (1941).
Народны мастак Армянскай ССР (1935). Заслужаны мастак Армянскай ССР(23.04.1931). Кавалер ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга (4.11.1939).
Іозеф Клаус
Іозеф Клаус (Josef Klaus; 15 жніўня 1910 — 26 ліпеня 2001) — аўстрыйскі кансерватыўны палітык, адзін з кіраўнікоў Народнай партыі; федэральны канцлер Аўстрыі з 1964 па 1970 гады.
Палітычная кар’ера
Іозеф Клаус быў губернатарам правінцыі Зальцбург з 1949 па 1961 год і членам АНП. Канцлер Юліус Рааб прадставіў яго як «маладога рэфарматара». Клаус займаў пасаду федэральнага міністра фінансаў пры канцлера Горбаха і змяніў яго на гэтай пасадзе. Клаус сфармаваў кааліцыю сацыял-дэмакратаў, калі Народная партыя прывяла Клауса да перамогі на выбарах. Першым крокам на пасадзе канцлера стала пагадненне з Еўрапейскай супольнасцю, што прывяла да наступнае ўваходжанне Аўстрыі ў Еўрапейскі саюз у 1995 годзе. Клаус здзейсніў мноства рэформаў на пасадзе канцлера, але прайграў выбары 1970 года Бруна Крайскаму, што стаў наступным Федэральным канцлерам.
Радзівон Валянцінавіч Сямук
Радзівон Сямук (нар., ) — украінскі футбаліст, брамнік казахстанскага клуба «Акжайык» з Уральска.
Клубная кар’ера
Нарадзіўся ва Украіне, але кар’еру пачаў у беларускім клубе «Дынама» (Брэст). У 2010 годзе гуляў на правах арэнды за пінскую «Хвалю». Не здолеўшы прабіцца ў асноўны склад брэстчан, у 2012 годзе папоўніў склад мазырскай «Славіі», дзе быў другім брамнікам пасля Уладзіміра Гаева.
У 2013—2014 гадах гуляў у беларускай Першай лізе за клубы «Граніт» і «Смаргонь», дзе трывала з’яўляўся ў аснове. У 2015 годзе ад’ехаў у Польшчу, дзе выступаў за клуб чацвёртага дывізіёна «Ролька». У ліпені 2016 года вярнуўся ў Беларусь, зноў папоўніўшы склад «Граніта», дзе стаў чаргавацца на полі з Уладзіславам Васілючкам.
Пасля вылету «Граніта» з Вышэйшай лігі ў студзені 2017 года прыбыў на прагляд у «Славію» і неўзабаве падпісаў кантракт. Перад пачаткам сезона разглядаўся як другі брамнік пасля Ісы Ндоя, але ў сувязі з траўмамі апошняга Сямук нярэдка з’яўляўся ў стартавым складзе, правёўшы 14 матчаў у чэмпіянаце ў сезоне 2017. Сезон 2018 у Першай лізе пачынаў як асноўны брамнік мазыран, з лета пачаў чаргавацца ў браме з Міхаілам Бараноўскім. У сезоне 2019 спачатку быў запасным брамнікам, але хутка замацаваўся ў якасці асноўнага брамніка, пазней зноў стаў чаргавацца з Бараноўскім. У лістападзе 2019 года атрымаў траўму і выбыў да канца сезона. У снежні 2019 года стала вядома, што Радзівон пакідае «Славію».
У студзені 2020 года пачаў трэніравацца з жодзінскім «Тарпеда-БелАЗ» і ў выніку падпісаў кантракт. Быў рэзервовым брамнікам каманды. У студзені 2021 года па заканчэнні кантракта пакінуў жодзінскі клуб, пасля чаго некаторы час трэніраваўся з брэсцкім «Дынама».
У лютым 2021 года стаў іграком расійскага «Тамбова». Дэбютаваў у расійскай Прэм’ер-лізе 19 сакавіка 2021 года ў матчы супраць «Сочы» (0:5). Гуляў за «Тамбоў» да лета 2021 года, калі каманда выбыла з Прэм’ер-лігі і спыніла існаванне.
Са студзеня 2022 года трэніраваўся з брэсцкім «Дынама» і ў лютым падпісаў кантракт з клубам. Спачатку быў асноўным брамнікам, з мая стаў заставацца на лаўцы запасных. У чэрвені 2022 года па пагадненні бакоў пакінуў брэсцкі клуб і неўзабаве перайшоў у казахстанскі «Акжайык».
Егішэ Марціросавіч Тадэвасян
Егішэ Марціросавіч Тадэвасян (24 верасня 1870, Эчміядзін — 22 студзеня 1936, Тбілісі) — рускі і армянскі мастак.
Біяграфія
Вучыўся ў гімназіі пры Лазараўскім інстытуце ў Маскве, потым у Маскоўскім вучылішчы малярства, разьбярства і дойлідства, скончыў яго ў 1894 годзе.
У 1916 годзе арганізаваў і ўзначаліў Саюз мастакоў Арменіі.
У 1935 годзе прысвоена званне Заслужанага дзеяча мастацтваў Армянскай ССР.
Пахаваны ў Пантэоне ім. Камітаса у Ерэване.
Працы Тадэвасяна захоўваюцца ў Дзяржаўнай маляўнічай галерэі Арменіі, Дзяржаўным музеі мастацтваў Грузіі, Дзяржаўным музеі мастацтва народаў Усходу (Масква), у музеі-запаведніка В. Паленава, а таксама ў прыватных калекцыях.
Грыгор Сепухавіч Ханджан
Грыгор Сепухавіч Ханджан (Գրիգոր Սեպուհի Խանջյան, 29 лістапада 1926, Ерэван, СССР — 19 красавіка 2000, Ерэван, Арменія) — савецкі армянскі маляр і графік.
Акадэмік АМ СССР (1973; член-карэспандэнт 1962). Народны мастак СССР (1983). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1969).
Аўтар пераважна жанрава-пейзажных карцін і прасякнутых драматызмам, пабудаваных на рэзкіх святлоценявых кантрастах ілюстрацый і графічных серый на тэмы з жыцця армянскага народа.
Біяграфія
Нарадзіўся 29 лістапада 1926 года ў Ерэване. У 1945 годзе скончыў Ерэванскае мастацкае вучылішча імя Ф. Тэрлемезяна. Вучыўся ў Ерэванскім мастацкім інстытуце (1945—1951) у А. В. Бекарана, Э. А. Ісабекяна. Член СХ Армянскай ССР і абраны членам яго кіравання (1953). Член-карэспандэнт АМ СССР (1962). Член кіраўніцтва СХ СССР (1963). Сапраўдны член АМ СССР (1973). Дэпутат Вярхоўнага Савета і членам Прэзідыума ВС Армянскай ССР (1975). Член-карэспандэнт АН АрмССР (1982). Сканаў 19 красавіка 2000 года ў Ерэване.
Творчасць
Ён шырока вядомы як маляр, кніжны ілюстратар і дызайнер буйнамаштабных габеленаў на гістарычную тэматыку. Прайграваючы ў сваёй творчасці лепшыя традыцыі армянскага мастацтва, Ханджан адрасуе свае працы шматнацыянальнай публіцы. Яго творчасць вядомая і любая далёкая за межамі Арменіі. Яго працы — паказнік высокага мастацтва нашых дзён. Праз свае ілюстрацыі для рамана «Раны Арменіі» (1959) Хачатура Абавяна, для паэмы «Несуцішная званіца» (1968) Паруйра Севака і праз эскізы для габеленаў на гістарычную тэму: «Вардананк» і «Армянскі Алфавіт» (1981), мастак імкнуўся як бы ўсталяваць дыялог з гледачом, пабудзіць у ім успаміны і эмоцыі, паднесці высокія ідэалы. Уяўленне падзей гісторыі яго роднага народа адбывалася ў свядомасці мастака паступова, робячыся поўным і скончаным толькі з гадамі.
Яго інтэрпрэтацыя гістарычнай тэмы стала яснай у ілюстрацыях да рамана Абовяна "Раны Арменіі", у яго ўяўленні трагічных падзей, апісаных у кнізе, людзей, залучаных у тыя падзеі і галоўнага героя, што вёў людзей. У чорна-белых лістах, справы і характар Агасі, асноўнага героя рамана, пададзены з рамантычнасцю і натхненнем. Ілюстрацыі, асвятлялыя іншы аспект гісторыі Арменіі, зроблены Ханджяном для паэмы Севака «Несуцішная званіца». Цэнтральная фігура паэмы — кампазітар Камітас, яе галоўная тэма — гісторыя жыцця і смерці кампазітара. Камітас прайшоў са сваім народам усе жахі Генацыду Армянскага народа ў Турцыі ў 1915 годзе. Менавіта лёс вялікага кампазітара Камітаса натхніла мастака на стварэнне гэтых прац. Паэма, ілюстраваная Ханджанам, стала настольнай кнігай у кожнай армянскай сям'і. Ілюстрацыі мастака дапамагаюць захаваць у памяці чытача яркую выяву героя і паказваюць яго ўласнае дачыненне да гэтых трагічных падзей.
На эскізах Ханджяна для габеленаў таксама захаваны падзеі Армянскай гісторыі: сцэны бітвы з Персамі 451 года, узначаленага Варданам Маміканянам; і стварэнне Армянскага алфавіта Месропом Маштоцам у 405 годзе. Культура Італьянскага, Іспанскага і Мексіканскага народаў, з якой блізка пазнаёміўся Ханджан падчас вандраванняў па гэтых краінах, стала тэмай серыі новых прац мастака, у якіх адчуваецца запал і шчырасць, уласцівыя гэтым краінам. З сярэдзіны сямідзясятых нацюрморты робяцца галоўнай тэмай прац Ханджана. Запал мастака да народнай творчасці таксама выявіўся ў шматлікіх нацюрмортах мастака. Ханджян хацеў сваімі працамі спрыяць адраджэнню традыцыйных рамёстваў Армянскага народа.
Царква Спаса на Нярэдзіцы
Царква Спаса на Нярэдзіцы (Спас на гары Нярэдзіцы, Спас-Нярэдзіца) — храм Праабражэння Гасподняга, размешчаны ў 1,5 км на поўдзень ад Вялікага Ноўгарада на правым беразе былога рэчышча, на невялікім узвышшы побач з.
Гісторыя
Узведзена за адзін сезон каля 1198 года пры наўгародскім князю  ў памяць аб двух загінулых сынах.
Храм аднагаловы, кубічнага тыпу, чатырохслупны, трохапсідны. Фрэскавыя роспісы займалі ўсю паверхню сцен і ўяўлялі сабой адзін з унікальных і найбольш значных жывапісных ансамбляў Расіі. Роспісы актыўна вывучаліся і апісваліся ад пачатку стагоддзя да 30-х гадоў XX стагоддзя.
Акварэльныя копіі нярэдзіцкіх фрэсак, выкананыя ў 1862 годзе мастаком, былі паказаны ў 1867 годзе на Сусветнай выстаўцы ў Парыжы і заслужылі бронзавы медаль.
На Гарадзішчы вакол царквы існаваў Спаса-Нярэдзіцкі, ці Спас на Гарадзішчы мужчынскі манастыр (прыпісаны да Юр’ева манастыра).
Фрэскі Нярэдзіцы — найбольш каштоўны помнік наўгародскага манументальнага жывапісу XII стагоддзя. Гэта быў абсалютна скончаны і непашкоджаны фрэскавы цыкл. У 1903—1904 гадах пад кіраўніцтвам архітэктара П. П. Пакрышкіна была праведзена першая рэстаўрацыя храма. Пасля рэстаўрацыі Н. К. Рэрых, як быццам прадчуваючы нядобрае, пісаў, звяртаючыся да мастакоў: «Спяшайцеся, таварышы, замаляваць, зняць, апісаць прыгажосць нашай даўніны. Непрыкметна набліжаецца канец яе. Захавайце цудоўныя абломкі мінулага для будучых будынкаў жыцця».
У перыяд Вялікай Айчыннай вайны сусветна вядомы помнік загінуў. «Адступаючы, руская армія пакінула Ноўгарад і замацавалася на абарончым рубяжы Ліпна — Нярэдзіца — Кірылаў — Кавалёва — Волатава, гэта значыць па рэчышчы Волхаўца. Супрацьстаянне двух сіл працягвалася года паўтара, у гэты час старажытныя храмы на лініі нашай абароны, пераўтвораныя ў доўгачасовыя агнявыя кропкі, падвяргаліся сістэматычнаму артылерыйскаму абстрэлу. Адной з першых, яшчэ ў жніўні — кастрычніку 1941 года, загінула Нярэдзіца. Яна была разбурана больш чым напалову: уцалелі толькі тыя часткі будынка, якія апынуліся пад заваламі паваліўшыхся купалоў, скляпенняў і верхніх сцен. Загінуў і весь — за вельмі нешматлікімі выключэннямі — роспіс храма. Была спалена вёска Нярэдзіца. Цалкам разбурана Гарадзішча з Благавешчанскай царквой».
Дзякуючы захаваным апісанням, копіям і фотаздымкам, іконаграфічны матэрыял з храма Праабражэння на Нярэдзіцы застаецца адным з найбольш ужывальных у параўнальным аналізе. Работы па выратаванню помніка пачаліся ў 1944 годзе. Цалкам адноўлены ў 1956—1958 гадах.
У 2001 гадах Наўгародская архітэктурна-археалагічная экспедыцыя правяла раскопкі ўнутры храма. Сярод іншых шматлікіх знаходак, за вынятай падсыпкай пад падлогу былі выяўленыя ўчасткі першапачатковага жывапісу 1199 года і грабніца з астанкамі маскоўскага князя Афанасія Данілавіча, нашчадка Рурыкавічаў, брата Івана Каліты і ўнука Аляксандра Неўскага, пахаванага тут, па летапісных крыніцах, у 1322 годзе.
Комплексная архітэктурная рэстаўрацыя царквы Спаса Праабражэння на Нярэдзіцы завяршылася ў 2004 годзе.
Аптэка Ідэльсона
Аптэка Ідэльсона — славутасць у горадзе Таганроге Растоўскай вобласці, якая размяшчаецца ў завулку Чырвоным, 23. Сучасная назва — аптэка № 53. Паводле Рашэння № 301 ад 18 лістапада 1992 года дом, у якім знаходзілася аптэка Ідэльсона, прызнаны аб'ектам культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.
Царква Спаса на Нярэдзіцы
Сучаснае становішча
Па рашэнні ЮНЕСКА ў 1992 годзе царква Спаса на Нярэдзіцы ўключана ў Спіс Сусветнай спадчыны разам з шэрагам іншых помнікаў Ноўгарада і яго ваколіц (гл. артыкул Гістарычныя помнікі Ноўгарада і ваколіц).
Аптэка Ідэльсона
Гісторыя
Спачатку Р. Б. Ідэльсон для размяшчэння сваёй аптэкі арандаваў памяшканне на сучаснай вуліцы Чэхава. Потым для развіцця ўласнай справы ён купіў двухпавярховы дом, на першым паверсе якога размясцілася тая ж аптэка ў 1884 годзе. З часам аптэка Ідэльсона стала лепшай у горадзе Таганрогу. Да нашага часу захавалася выява этыкеткі з аптэкі Ідэльсона.
Нацыяналізацыя аптэкі адбылася 20 чэрвеня 1920 года. У аптэкарскім памяшканні сталі працаваць 9 чалавек, на пасаду галоўнага правізара быў прызначаны І. Бы. Нанкін. Установа стала звацца аптэкай № 53 і працягнула сваю працу. З канца 1980-х гадоў уваходзіць у склад ГПП «Фармацыя».
Апісанне
Элементы, якія былі створаны для дэкаравання фасада, месцаваліся без вызначанай сіметрыі. Гэта былі барэльефы, спічастыя вокны, тонкія калонкі. Вонкавае аблічча дома было выкананае ў стылі, падобным да гатычнага.
Анатоль Свірыдавіч Шпакаў
Анатоль Свірыдавіч Шпакаў — расійскі вучоны ў галіне сельскай гаспадаркі, член-карэспандэнт Расійскай Акадэміі Навук, заслужаны дзеяч навукі Расійскай Федэрацыі.
Біяграфія
Нарадзіўся 9 лістапада 1947 года ў в. Усцінавічы Краснапольскага раёна Магілёўскай вобласці. У 1975 годзе скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію. У 1976-1978 гадах працаваў аграномам саўгаса «Калінінскі» Магілёўскай вобласці. У 1978—2000 гадах — аспірант, затым малодшы, старэйшы навуковы супрацоўнік аддзела палявой кормавытворчасці, намеснік загадчыка лабараторыі севазваротаў, загадчык аддзела палявой кормавытворчасці, намеснік дырэктара па навуковай рабоце Усерасійскага НДІ кармоў імя В. Р. Вільямса. У 2000—2006 гадах — дырэктар ВНДІ кармоў, з 2006 года — галоўны навуковы супрацоўнік аддзела палявой кормавытворчасці ВНДІ кармоў.
Навуковыя дасягненні
У 1983 годзе абараніў дысертацыю на суісканне навуковай ступені кандыдата сельскагаспадарчых навук на тэму: «Прадуктыўнасць і якасць кукурузы на сілас у залежнасці ад нормаў угнаенняў пры вырошчванні яе на эрадаванай дзярнова-падзолістай глебе ў Цэнтральным раёне Нечарназемнай зоны». У 1996 годзе абараніў дысертацыю на суісканне навуковай ступені доктара сельскагаспадарчых навук на тэму: «Навуковае абгрунтаванне стварэння інтэнсіўных кармавых севазваротаў на аснове комплекснай ацэнкі культур у Цэнтральным эканамічным раёне».
Пры яго садзейнічанні на базе ВНДІ кармоў арганізаваны сумесна з Расійскім цэнтрам кансультавання галіновы цэнтр па кормавытворчасці.
Шпакаў А. С. — адзін з вядучых вучоных у галіне кормавытворчасці і агульнага земляробства. Яго навуковая дзейнасць звязана з даследаваннем сістэм палявой кормавытворчасці, кармавых і палявых севазваротаў, тэхналогій. Ён распрацоўвае пытанні адаптыўнай інтэнсіфікацыі лугапашавай гаспадаркі і навуковыя асновы краявіднага раянавання кармавых культур па прыродных зонах. Вырашае праблемы біёлагізацыі і экалагізацыі кормавытворчасці і земляробства, рэсурса — энергазберажэння, захавання і ўзнаўлення глебавай урадлівасці.
Прапанаваў сістэму палявых культур і асноўныя параметры яе праектавання для Цэнтральнага эканамічнага рэгіёна Расіі. Пад яго кіраўніцтвам і пры непасрэдным удзеле распрацоўваюцца новыя адаптыўныя, эканамічныя, высокаэфектыўныя сістэмы і тэхналогіі кормавытворчасці; ствараюцца і ўкараняюцца новыя сортакармовых культур; праводзіцца работа па стварэнню генафондаў кармавых раслін, метадаў іх фарміравання і ідэнтыфікацыі для вырашэння прыярытэтных задач селекцыі.
Доўгі час з’яўляўся членам бюро аддзялення раслінаводства, старшынёй секцыі палявой кормавытворчасці РАСХН, членам рэдкалегіі часопіса «Кормопроизводство».
Шпакавым А. С. апублікавана больш за 150 работ, з іх 10 манаграфій. Ім падрыхтавана 7 кандыдатаў навук, аказана арганізацыйная і навукова-метадычная дапамога ў падрыхтоўцы 5 доктарскіх дысертацый. З'яўляецца членам двух дысертацыйных саветаў у РГАУ ім. К. А. Ціміразева і ВНДІ кармоў ім. В.Р.Вильямса.
Узнагароды
Узнагароджаны медалём «В память 850-летия Москвы», граматамі Міністэрства сельскай гаспадаркі Расійскай Федэрацыі і РАСХН.
Аганес Мкртычавіч Зардаран
Аганес Мкртычавіч Зардаран — армянскі савецкі жывапісец, Народны мастак Армянскай ССР (1963), сапраўдны член Акадэміі майстэрстваў СССР (1988), член-карэспандэнт Акадэміі мастацтваў СССР (1958), прафесар Ерэванскага педагагічнага інстытута імя Х. Абавяна (1969)
Удзельнік мастацкіх выстаў з 1942 года. Ганараваны срэбнага медаля на Сусветнай выстаўцы 1958 года ў Бруселі за карціну «Вясна» (1956).
Творы Зардарана захоўваюцца ў Дзяржаўнай Траццякоўскай галерэі, Музеі мастацтва народаў Усходу (Масква), Дзяржаўнай маляўнічай галерэі Арменіі і ў многіх музеях Расіі і іншых краін СНД.
Раннія гады
Нарадзіўся 8 студзеня 1918 года ў горадзе Карс у сям’і рамесніка. У перыяд генацыду армян сям’я Зардаранаў пераязджае спачатку ў Армавір, потым у Краснадар і нарэшце, у 1920 годзе, асталёўваецца ў Тыфлісе.
У 1933 годзе наведвае заняткі ў майстэрнях Акадэміі майстацтваў Тыфліса, але неўзабаве развязвае працягнуць адукацыя ў Арменіі — у Ерэванскім мастацкім тэхнікуме, у класікаў армянскага малярства С. Аракеляна і В. Гайфеджана.
У 1937 годзе, пасля сканчэння тэхнікума, едзе ў Ленінград і паступае ў Ленінградскі інстытут малярства, скульптуры і архітэктуры (ЛІСА) дзе вучыцца разам з Ал. Д. Сакаловым, А. Мыльнікавым, М. Анікушыным, І. Вітман, Е. Майсеенка, сяброўскія адносіны з якімі падтрымвае да канца жыцця.