cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мікола Якаўлевіч Аўрамчык
Творчасць
Дэбютаваў вершамі ў 1937 у бабруйскай газеце «Камуніст». На літаратурную дзейнасць маладога паэта з Бабруйшчыны блаславілі Якуб Колас і Янка Купала. Яго творчымі настаўнікамі былі Аркадзь Куляшоў і Кузьма Чорны, а сябрамі — Максім Танк і Пімен Панчанка.
Пераклаў на беларускую мову паасобныя творы Дж. Байрана, А. Міцкевіча, Л. Украінкі, І. Франко, М. Джаліля, Г. Эміна, І. Куратава, С. Ясеніна, Я. Смялякова, зборнікі вершаў С. Міхалкова «А што ў вас?» (1950), В. Бычко «Тры сястры» (1953), паэму М. Нагнібеды «Васілёк» (1961) і іншае.
У вершах М. Адамчыка адлюстраваны драматычны ваенны лёс паэта, жыццё ў фашысцкай няволі, шахцёрская праца, вучоба ва ўніверсітэце, уражанні ад паездак па краіне. Майстар сюжэтна-арганізаванага верша, канкрэтнай паэтычнай дэталі, лірычнага эцюда, замалёўкі.
Друкаваўся ў перыядычных выданнях, у т. л. часопісе «Дзеяслоў».
Дорпацкае ваяводства
Гісторыя
Створана на тэрыторыі былога Дорпацкага біскупства ў Інфлянтах, якое ахоплівала гістарычна-геаграфічны рэгіён Угаўнія. У пачатку Інфлянцкай ваны 1558 — 1582 гг., у ліпені 1558 г. Дорпат быў заняты войскамі Івана IV, таму Дорпацкае біскупства не брала ўдзел ў актах падданства вялікаму князю літоўскаму Жыгімонту II Аўгусту і унійным працэсе з ВКЛ. Пасля адваявання Інфлянтаў у Рускага царства Стэфан Баторый разглядаў землі Дорпацкага біскупства як здабытую тэрыторыю, дзе ён не быў звязаны якімі-небудзь абавязкамі. У 1582 г. манарх падпісаў «Інфлянцкую канстытуцыю», паводле якой створаны Дорпацкі прэзідыят. Дорпацкі прэзідыят, як і іншыя саноўнікі Інфлянтаў, не атрымаў месца ў Сенаце Рэчы Паспалітай. Паводле «Інфлянцкай ардынацыі» 1598 г. прэзідыят перайменаваны ў ваяводства. Дорпацкія ваявода і кашталян сталі сенатарамі. У час вайны Рэчы Паспалітай са Швецыяй 1600 — 1629 гг. шведскія войскі ў 1625 г. узялі Дорпат. Паводле Альтмаркскага перамір'я 1629 г. Дорпацкае ваяводства засталося за Швецыяй, але ў Рэчы Паспалітай працягвалася намінацыя на дорпацкія ўрады. Паводле Аліўскага міру 1660 г. Рэч Паспалітая канчаткова прызнала за Швецыяй заваяваную ёю частку Інфлянтаў. Намінацыя на ўрады дорпацкага ваяводы і кашталяна спынілася, але на іншыя дорпацкія ўрады (абозны, войскі, гараднічы, канюшы, лоўчы, мечнік, падкаморы, падстолі, падсудак, падчашы, пісар земскі, скарбнік, стольнік, стражнік, харунжы, чашнік) працягвалася да канца існавання Рэчы Паспалітай.
Дом па Камісарыяцкім завулку, 17
Дом па Камісарыяцкім завулку, 17 — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва.
Гісторыя
Пабудаваны ў канцы ХІХ ст. як жылы, быў прыватнаўласніцкім. Па некаторых звестках да нацыяналізацыі ў 1924 г. належыў Варвары Эстараўне Васілеўскай. Выкарыстоўваўся як жылы.
Архітэктура
Будынак з’яўляецца прыкладам гарадской мяшчанскай сядзібы, характэрнай для забудовы Магілёва кан. ХІХ — пач. ХХ стст. Першы паверх і ўваходная двухпавярховая прыбудова двухпавярховага будынка пабудаваны з чырвонай цэглы, другі паверх драўляны. Першы паверх паўпадвальны, меў атынкоўку, вокны з арачнымі праёмамі, якія потым былі закладзены, пілястры і карніз з сухарыкамі, выкладзенымі з цэглы. Другі паверх апрацаваны шалёўкай, аконныя праёмы маюць лучковыя завяршэнні з ліштвамі, карніз выраблены з дапамогай разьбы па дрэве, уяўляе сабой прыклад «магілёўскай разьбы». Дах двусхільны.
Нэрэта
Нэрэта (Nereta) — сяло ў паўднёвай частцы Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Нэрэцкага края (да 2021 года) і Нерэцкай воласці. Размешчана за 53 км на поўдзень ад горада Екабпілса, за 5 км ад мяжы з Літвой. Нэрэта вядома з 1298 года. З 1950 па 1990 гады мела статут пасёлка гарадскога тыпу. У 1949—1956 гадах была цэнтрам Нэрэцкага раёна, затым уваходзіла ў Стучкінскі (з 1991 — Айзкраўкльскі) раён. З 2009 года — краёвы цэнтр.
Псалом 110
Псалом 110 (111 паводле масарэцкай нумарацыі) адносіцца да ліку алфавітных псалмоў. Галоўная тэма гэтага псалма — славаслоўе Госпаду.
IC 2714
IC 2714 — галактыка тыпу II3m ў сузор’і Кіль.
Наўкшэні
Наўкшэні (Naukšēni) — населены пункт на поўначы Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Наўкшэнскага края (да 2021 года) і Наўкшэнскай воласці. Знаходзіцца на рацэ Руя каля рэгіянальнай аўтадарогі P22 (Валка — Руіена). За 53 км ад горада Валміера.
Насельніцтва — 744 чалавекі (2011). Карэкцыйная школа, паштовае аддзяленне, аптэка, дом культуры, музей.
Збучын (гміна)
Збу́чын (Zbuczyn) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сядлецкага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Збучыне. Плошча гміны складае 210,75 км². Станам на 2007 год у гміне Збучын пражывалі 10 145 чалавек, шчыльнасць — 48 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 46 салецтваў.
Адкрыты чэмпіянат Уэльса па снукеры 2005
Адкрыты чэмпіянат Уэльса 2005 (Welsh Open 2005) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 17 па 23 студзеня 2005 года на арэне Ньюпарт Цэнтр, у Ньюпарце, Уэльс. Турнір стаў 14-м розыгрышам адкрытага чэмпіянату Уэльса, які праводзіцца штогод з 1992 году. Прызавы фонд чэмпіянату склаў £225,000, з якіх £35,000 атрымаў пераможца.
Прызавыя грошы
Прызавы фонд панізіўся ў параўнанні з папярэднім розыгрышам на £225,000 (на палову) у сувязі са знікненнем спонсараў, склаўшы £225,000. Таксама на £17,000 знізіліся і прызавыя пераможцы, якія склалі ўжо £35,000.
Рэйтынгавыя ачкі
Адкрыты чэмпіянат Уэльса 2005 меў такое ж размеркаванне рэйтынгавых ачкоў, як і на іншых турнірах у сезоне, акрамя трох найбуйнейшых (Гран-пры, чэмпіянат Вялікабрытаніі і чэмпіянат свету). Пераможца турніру атрымаў 4000 рэйтынгавых ачкоў. Пры гэтым за перамогі на Гран-пры, чэмпіянаце Вялікабрытаніі і чэмпіянаце свету снукерысты атрымлівалі 5000, 6000 і 8000 адпаведна.
Чэмпіянат свету па хакеі з шайбай сярод юніёраў 2021
22-і Чэмпіянат свету па хакеі з шайбай сярод юніёраў 2021 праходзіў у ЗША — у гарадах Фрыска (арэна «Comerica Center») і Плейна (арэна дзіцячага цэнтра здароўя «StarCenter»).
Суддзі
Па рашэнні IIHF турнір абслугоўвалі 12 галоўных і 10 лінейных арбітраў.
Referees
Linesmen
Папярэдні раўнд
Усе гадзіны па мясцовым часе (UTC–5).
Тар’ей Весас
Тар'ей Весас (Tarjei Vesaas; - ) — нарвежскі паэт і навеліст.
Біяграфія
Пісаў на працягу амаль пяцідзесяці гадоў, з 1923 па 1970 год. Яго творы напісаны на мове нюнорск. Персанажы апавяданняў Весаса звычайна простыя сельскія жыхары, якія выпрабоўваюць сур'ёзныя псіхалагічныя ўзрушэнні. Крытыкі лічаць, што героі твораў Весаса апісаны з незвычайнай глыбінёй. Ён часта апісваў эмацыйныя тэмы, такія як смерць, віна ці страх, і дзеянне разгортваецца на фоне нарвежскага пейзажу.
Тар'ей Весас дэбютаваў у 1923 творам «Дзіця чалавечае», але шырокую вядомасць атрымаў з публікацыяй ў 1934 годзе рамана «Вялікая гульня». Самымі вядомымі яго творамі лічацца «Ледзяны замак» (1963, прэмія Паўночнага Савета), гісторыя двух дзяўчат, паміж якімі развіваецца эмацыйная сувязь, якая сканчаецца трагічна, а таксама раман «Птушкі» (1957).
У 1960-х гадах тройчы намінаваўся на Нобелеўскую прэмію.
У лютым 1964 г. атрымаў літаратурную прэмію Паўночнага Савета за раман «Is-slottet» («Лядовы палац») «за асаджаны ў паўночным зімовым краявідзе раман «Лядовы палац», які ў праніклівы спосаб пераўтварае рэчаіснасць душы ў майстэрскі вобраз чалавечай самоты і памкнення да духоўнай блізкасці з іншым чалавекам».
Мэрсрагс
Мэрсрагс (Mērsrags) — населены пункт у заходняй частцы Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Мэрсрагскага края (да 2021 года). Размешчаны прыкладна за 40 км на поўнач ад Тукумса, на аўтадарозе P131 Тукумс — Колка, на заходнім узбярэжжы Рыжскага заліва. Порт Мэрсрагс спецыялізуецца на экспарце драўніны.
Недалёка ад Мэрсрагса знаходзіцца адно з самых вялікіх латвійскіх азёр — Энгурэс.
Пеніда
Геаграфія
Востраў Пеніда знаходзіцца ў 12 км на паўднёвы ўсход ад вострава Балі, 990 км на паўднёвы ўсход ад Джакарты і 10668 км на паўночны ўсход ад Мінска. Даўжыня — 19,4 км. Найбольшая шырыня — 13,7 км.
Геалогія Пеніды нагадвае паўднёвую нізкую частку Балі. Востраў сфарміраваўся ў зоне субдукцыі літасферных пліт (гл. Тэктоніка пліт) першапачаткова як падводнае вулканічнае плато, на якім доўгі час адкладаліся вапняковыя арганічныя ападкі. Яны склалі аснову сучаснай паверхні. Пазней субдукцыя выштурхнула востраў над паверхняй акіяну.
Падводная частка Пеніды звязана з суседнімі малымі астравамі Лембанган і Кенінган.
Клімат экватарыяльны пасатны. Сярэдняя гадавая тэмпература вагаецца ад +25 °C да 32 °C. Вільготны сезон мусонаў цягнецца з кастрычніка да сакавіка.
Прырода
Схілы пагоркаў на востраве Пеніда пакрыты лясамі і хмызнякамі. Сярод раслін пераважаюць ксерафіты. У мінулым на востраве меўся статак дзікіх буйвалаў, якія да нашага часу знішчаны. Аднак захавалася шмат птушак, у тым ліку рэдкі балійскі шпак. У 2006 г. мясцовае насельніцтва прыняло рашэнне аб ахове дзікіх птушак. Такім чынам, Пеніда фактычна ператварылася ў птушыны запаведнік.
Гісторыя
Археалагічныя раскопкі, якія стала арганізуюцца інданезійскімі вучонымі з 2001 г., паказалі, што востраў Пеніда быў населены сучасным чалавекам каля 10 тысяч гадоў таму, хаця маюцца ўскосныя факты, што людзі іншых відаў з'явіліся ў гэтых мясцінах значна раней. Знаходкі на паўднёвым усходзе вострава сведчаць пра тое, што першабытныя насельнікі жылі ў пячорах, займаліся паляваннем, збіральніцтвам і рыбалоўствам. Важную частку іх харчавання складалі кажаны, змеі, малпы, чарапахі і малюскі.
Частка гісторыкаў сцвярджае, што краіна Гурун, адкуль на Балі ў старажытнасці прывозілі буйвалаў, і якая ўзгадваецца ў надпісах з XI ст., была востравам Пеніда. У надпісах паведамляецца, што ў Гурун першапачаткова мелася асобная манархічная дзяржава са сталіцай Сукун, але ў 835 г. яна была заваявана балійцамі. У галандскіх пісьмовых крыніцах востраў узгадваецца з 1597 г. пад назвай Роса. Сучасная назва вострава з'явілася не раней за XVIII ст. і значыць на балійскай мове "крэйда".
Згодна фальклору саміх астравіцян, у XVII ст. Пеніда была захоплена балійскім паўстанцам Далемам Саванганам. Яго забіў Аджы Далем Дукат, выхадзец з Усходняга Балі, які пазней атрымаў Пеніду ў карыстанне, але сам выклікаў незадаволенасць раджы з балійскай дынастыі Гелгел і быў выгнаны. Пеніда канчаткова ўвайшла ў склад усходнебалійскай дзяржавы і выкарыстоўвалася як месца высылкі палітычных і крымінальных злачынцаў.
У 1908 г. Пеніда ўвайшла ў склад Галандскай Ост-Індыі, якая ў 1945 г. стала незалежнай дзяржавай Інданезіяй.
Інфраструктура
Пеніда населена пераважна балійцамі, якія спавядаюць індуізм і размаўляюць на мясцовым дыялекце дарма лаксана. Яны жывуць у 16 вёсках. 18,32% жыхароў не мае доступ да электрычнасці.
Асноўныя галіны эканомікі — земляробства, якое з-за недахопу вады цалкам не забяспечвае мясцовае насельніцтва, гандаль і абслугоўванне турыстаў. Пеніда папулярна сярод прыхільнікаў нырання з аквалангам. Востраў звязаны з Балі паромнай пераправай.
Псалом 111
Псалом 111 (112 паводле масарэцкай нумарацыі) адносіцца да ліку алфавітных псалмоў. Галоўная тэма гэтага псалма — дабрашчаснасць і асалода верніка.
Віктар Рыгоравіч Карпілаў
Віктар Рыгоравіч Карпілаў (,  — ) — беларускі рэжысёр, педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі.
Біяграфія
Бацька — Рыгор Хацкелевіч Карпілаў — беларускі вучоны-оталарынголаг, прафесар Віцебскага, затым Мінскага медыцынскіх інстытутаў.
Скончыў у 1949 годзе акцёрскі факультэт Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута (майстэрна Е. А. Міровіча). У 1956—1989 гг. працаваў на Беларускай рэспубліканскай студыі тэлебачання ў літаратурна-драматычнай рэдакцыі, адначасова выкладаў у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце.
Паставіў каля 40 тэлеспектакляў, у тым ліку «Крах» па п’есе «Змова імператрыцы» А. Талстога, «Сэрца на далоні», «» Ж. Расіна, «Якаў Багамолаў» М. Горкага, «» Г. Гаўптмана, «Дзікунка» А. Астроўскага і М. Салаўёва.
Пахаваны на Ваенных могілках.
Александрова (Радзюкоўскі сельсавет)
Александро́ва (, Александрово) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Радзюкоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах маёнтак у складзе гміны Шаркаўшчына Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 9 снежня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Шкунціцкага сельсавета.
IC 2715
IC 2715 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Холм (значэнні)
Холм:
Маронэ-дэль-Саніа
Маронэ-дэль-Саніа (Morrone del Sannio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Малізэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кампабаса.
Насельніцтва складае 757 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 17 чал./км². Займае плошчу 45 км². Паштовы індэкс — 86040. Тэлефонны код — 0874.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Modesto.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Лузія (выкапнёвы чалавек)
Знаходка
Чэрап жанчыны, узрост якога складае каля 11 тысячаў гадоў, выявіла ў 1974 годзе ў пячоры (муніцыпалітэт Лагоа-Санта штата Мінас-Жэрайс) група бразільскіх і французскіх археолагаў, якую ўзначальвала Анета Ламінг-Амперер (1917—1977). Імя Лузія было дадзена як аналаг Люсі — вядомай антрапалагічнай знаходкі 1974 года ў Танзаніі узростам 3,5 млн гадоў.
Даследаванні шкілета паказалі, што Лузія адносілася да самых першых жыхароў Паўднёвай Амерыкі. Чэрап жанчыны мае авальную форму і маленькі памер, твар з падбародкам, які выпірае наперад. Археолагі мяркуюць, што Лузіі было ад 20 да 25 гадоў, калі яна загінула ў выніку няшчаснага выпадку ці ад нападу дзікай жывёлы. Жанчына належала да групы, якая займалася паляваннем і збіральніцтвам.
Гіпотэзы
Пры вывучэнні краніяльнай марфалогіі Лузіі, Невеш выявіў прыкметы, уласцівыя сучасным абарыгенам Аўстраліі і жыхарам Афрыкі (пры тым, што згодна з сучасным уяўленням аб расах, негроіды і аўстралоіды генетычна вельмі далёкія адны ад другіх ). Разам са сваім аргентынскім калегам Эктарам Пуч’ярэлі (Héctor Pucciarelli) з Музея Ла-Платы Нэвіс сфармуляваў гіпотэзу, згодна з якой засяленне Амерыкі адбылося ў выніку двух розных хваляў паляўнічых-збіральнікаў з Азіі праз Берынгаў перашыек, які існаваў да канца апошняга абляднення. Пры гэтым гэтыя хвалі ўяўлялі сабой біялагічна і этнічна зусім розныя групы. Першыя (так званыя «абарыгены Амерыкі») перайшлі праз перашыек каля 14 тысяч гадоў таму — да іх адносілася і Лузія. Да гэтай жа групы мог адносіцца і кенэвікскі чалавек, рысы твару якога таксама адрозніваюцца ад індзейскіх. Другая група перасяленцаў, якая прыйшла ў Амерыку каля 11 тыс. гадоў таму, у расавых адносінах была больш блізкая да мангалоідаў. Ад яе паходзяць амаль усе сучасныя індзейскія народы як Паўночнай, так і Паўднёвай Амерыкі.
Генадзіеўская Біблія
Генадзіеўская Біблія — першы ў гісторыі славянскай кірылічнай пісьменнасці поўны збор біблейскіх кніг Старога і Новага Запаветаў у перакладзе на, які стаў асновай друкаваных выданняў Бібліі на ўсходнеславянскіх землях. Быў падрыхтаваны ў наўгародскім скрыпторыі пры ўдзеле па ініцыятыве і пад кіраўніцтвам архібіскупа. Праца па кадыфікацыі славянскай Бібліі была скончана да 1499 года.
Старыя пераклады
Уладыка Генадзь паставіў задачу сабраць кнігі Святога Пісання ў адзіную Біблію на славянскай мове. Ён арганізаваў пошук частак славянскай Бібліі па манастырах і саборах. Існуючыя славянскія пераклады былі выкананы з Септуагінты і дзяліліся на чатыры часткі:
Новыя пераклады
Частку кніг знайсці не ўдалося (Параліпаменан, кнігі Ездры, Макавеяў, Неяміі, Тавіт, Юдзіф), і іх да 1493 года пераклаў з лацінскай Вульгаты харвацкі каталіцкі манах Веньіямін з Эмаўскага манастыра ў Празе.
Значэнне і далейшы лёс
Генадзіеўская Біблія была пакладзена ў аснову друкаванай Бібліі Івана Фёдарава, выдадзенай у Астрогу на Валыні ў 1580—1581 гг. (гл. Астрожская Біблія). З пачаткам царкоўнай рэформы ў другой палове XVII стагоддзя пачалася праца па рэдагаванні біблейскіх тэкстаў.
Выгляд
Захоўваецца ў Дзяржаўным гістарычным музеі — збор Сін. № 915. Біблія ўтрымлівае 1007 аркушаў in folio, у скураным на дошках пераплёце. Рукапіс напісаны дробным паўуставам канца XV стагоддзя.
Энгурэс
Энгурэс (Engures ezers) — возера ў Латвіі, размешчанае на стыку Мэрсрагскага, Энгурскага і Тукумскага краёў. У возера ўпадаюць рэкі Мэлнупэ, Грунчу, Алкснайгравіс, Чэкстгравіс, Калнупэ, Дзэдрупэ, Пэлчупэ, Дурсупэ, Юргупэ. З возера выцякае канал Мэрсрага. Возера Энгурэс — трэцяе па плошчы возера Латвіі. На ўзбярэжжы ўсходняй часткі возера знаходзіцца арніталагічны даследчы цэнтр. На возеры знаходзіцца 9 астравоў агульнай плошчай 85 га, якія часткова параслі лесам.
Агуда
Агуда, Ваньянь Агуда (完顏阿骨打;  — ) — заснавальнік і першы імператар (1115—23) дзяржавы Цзінь у Кітаі.
Завяршыў аб’яднанне чжурчжэняў, распачатае яго бацькам Янкэ, у 1114 узняў паўстанне супраць панавання кіданьскай імперыі Ляо і заняў крэпасці кіданяў на большай частцы Маньчжурыі. У 1115 абвясціў сябе імператарам пад імем Мінь і назваў дынастыю Цзінь («Залатая»). У 1116 захапіў усю Маньчжурыю, да 1123 — тэрыторыю Ляо ў Паўночным Кітаі.
Марфеміка
Марфеміка — раздзел мовазнаўства, які вывучае структуру слова, яго структурныя часткі — марфемы, іх віды, будову і спалучальнасць у слове ці словаформе.
Гісторыя марфемікі
У самастойную галіну навукі марфеміка вылучылася толькі ў 60-80-ыя гг. XX ст. Дагэтуль марфеміка ўкроплівалася ў марфалогію ці этымалогію.
Прадмет даследавання марфемікі
Прадмет даследавання — марфемная будова слова і структурныя часткі слова (марфемы). Пры гэтым марфемная будова слова вывучаецца адначасова і з фармальнага, і з семантычнага боку.
Задачы марфемікі
Задачы марфемікі:
Сувязь са словаўтварэннем
Сувязь марфемікі са словаўтварэннем асабліва цесная. Сувязным звяном паміж імі з'яўляецца слова. Марфемы існуюць толькі ў складзе слова і выдзяляюцца толькі са словаў, а ўтварэнне новых словаў адбываецца на базе словаў і марфем.
Сувязь з лексікалогіяй
Кожнае новае ўтворанае слова ўключаецца ў лексічны слоўнік мовы, а лексічны слоўнік мовы — аб'ект даследавання лексікалогіі.
Сувязь з марфалогіяй
Кожнае слова належыць да пэўнай часціны мовы. Вывучэннем часцін мовы займаецца марфалогія. Кожная часціна мовы мае свае ўніверсальныя і спецыфічныя марфемы, якія ўдзельнічаюць ва ўтварэнні новых словаў.
Сувязь з арфаграфіяй
Адзін з сучасных прынцыпаў беларускай арфаграфіі называецца марфалагічны. Ён патрабуе графічнай аднастайнасці перадачы марфем на пісьме незалежна ад іх вымаўлення.
Сувязь з этымалогіяй
У працэсе гістарычнага развіцця мовы марфемная структура словаў можа змяняцца (спрошчвацца).
Сувязь з сінтаксісам
На базе словазлучэнняў утвараюцца складаныя словы.
Сувязь з фразеалогіяй
Ад устойлівых выразаў утвараюцца словы (скаліць зубы — скалазуб).
Ніжнятошчыцкі сельсавет
Ніжнято́шчыцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Ніжняя Тошчыца.
Гісторыя
Утвораны 21 жніўня 1925 года ў складзе Быхаўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Быхаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Верхнятошчыцкага сельсавета.
23 снежня 2009 года цэнтр Верхнятошчыцкага сельсавета перанесены ў вёску Ніжняя Тошчыца, сельсавет перайменаваны ў Ніжнятошчыцкі. 19 кастрычніка 2011 года скасавана вёска Партолеўка. 20 лістапада 2013 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Навабыхаўскага сельсавета.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 917 чалавек, з іх 96,7 % — беларусы, 2,4 % — рускія, 0,4 % — украінцы.
Склад
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 17 населеных пунктаў: пасёлкі Заводчык, Калінін, Леніна, Рабочы, вёскі Верхняя Тошчыца, Віляхаўка, Вішанька, Вялікі Лес, Істопкі, Красны Бераг, Ліпа, Малінаўка, Міхалёўка, Ніжняя Тошчыца, Первае Мая, Сінеж і Тошчыца.
Валянцін Іванавіч Бартэльсен
Валянцін Іванавіч Бартэльсен (Valentin Karl Richard Bartelsen;, Дэрпт — , Тарту) — беларускі і расійскі ветэрынар.
Дзяцінства і адукацыя
З сям’і Іагана Фрыдрыха Бартэльсена (1808, Рэвель — 29.05.1865, Дэрпт) і яго жонкі Анеты Сафіі, народжанай Томсан (6.2.1833, Дэрпт — ?).
Прафесійная дзейнасць
Скончыў Дэрпцкі ветэрынарны інстытут, ветэрынар (1881).
У 189-91 гадах займаў пасаду малодшага губернскага ветэрынарнага ўрача ў Мінску.
На 15.5.1897 і 15.5.1898 калежскі асэсар. На 15.5.1899 ветэрынар Дзяржаўнага конезаводства ў Вятцы. На 1.2.1901, 15.2.1902 надворны саветнік, вольнапрактыкавальны ветэрынар ў Холме Пскоўскай губерні. На 1.05.1908 ў Туркестанскім краі. На 1.5.1914 вольнапрактыкавальны ветэрынар ў Санкт-Пецярбургу. На 1.5.1916 там жа, у тым жа чыне.
У Грамадзянскай вайне
У, залічаны з 17.08.1919. На снежань 1919 ветэрынарны ўрач 3-й пяхотнай дывізіі.
Пазнейшае жыццё
Па заканчэнні баявых дзеянняў жыў у Тарту. Выкладаў ветэрынарыю. Пахаваны на лютэранскіх могілках у Тарту.
Прамысловасць будаўнічых матэрыялаў Беларусі
Прамысловасць будаўнічых матэрыялаў і канструкцый Беларусі (ПБМК) — галіна нацыянальнай эканомікі, якая з’яўляецца шматрофільнай высокаразвітай галіною, для якой у агульным аб’ёме промысловай вытворчасці Беларусі складае 5,5 % (2011). Дадзеная галіна мае вялікае значэнне для развіцця краіны, і з кожным годам яно ўзрастае. Гэта звязана з пастаяннай неабходнасцю будаваць жыллё, узводзіць розныя аб’екты гаспадарчага і сацыяльна-культурнага прызначэння. Прамысловасць будаўнічых матэрыялаў — аснова будаўніцтва.
Гісторыя
Вытворчасцю керамічных вырабаў, цэглы, чарапіцы, кафлі, шкла на Беларусі займаліся з даўніх часоў; кераміка была асвоена аж у неаліце. Са з'яўленнем ганчарнага круга у (X ст.) вытворчасць вырабаў з гліны вылучалася ў ганчарнае рамяство. Асаблівага росквіту ганчарства на Беларусі дасягнула ў XV ст. Вядомымі яго цэнтраі былі Івянец, Нясвіж, Копысь, Мір, Ружаны, Ракаў, Чашнікі. З XV ст. інтэнсіўна развівалася вытворчасць кафлі. Буйным цэнтрам яе вытворчасці стаў Копысь. Першымі мануфактурамі (XVIII ст.) былі шкляныя заводы ў Налібаках, Урэччы, Іўі (Вілейскі раён), фаянсавы завод у Свержані.
У канцы XIX — пачатку XX ст. фабрычна-заводская сілікатна-керамічная прамысловасць займала 5-е месца па ўдзельным аб’ёме сваёй прадукцыі, размяшчалася пераважна ў Магілёўскай (30 %), Мінскай (26 %), Гродзенскай (19 %) губернях. Пераважалі шкланая і кафляная вытворчасці, цэглу выраблялі на невялікіх заводах амаль ва ўсіх гарадах і мястэчках. Найбуйнейшы цагляны завод з кальцавой печчу і стужачным прэсам пабудаваны ў 1893 у Мінску. У 1900 дзейнічала 50 кафляных прадпрыемстваў, 57 цагельных, 73 шкляных і ганчарных; усяго ў сілікатна-будаўнічнай прамысловасці на той час працавала 185 прадпрыемстваў з 8,1 тыс. рабочых і сумарнай вытворчасці 4,6 млн руб.
У 1913 дзейнічалі 42 цагельна-чарапічныя прадпрыемствы, якія давалі 1,6 % усёў прамысловай прадукцыі. Буйныя заводы па выпуску аконнага шкла ў 1910 размяшчаліся ў вёсках Серкавіцы і Наспа. У 1913 на Беларусі дзейнічала 20 кафляных заводаў, у т.л. 14 у Копысі. Цэмент вырабляўся на Ваўкавыскім цэментным заводзе. У 1913 на Беларусі было выраблена 58 млн шт. цэглы, 33 тыс. т. цэменту, 1,76 млн м² аконнага шкла.
Савецкі перыяд (да 1941)
У міжваенны перыяд у БССР былі пабудаваны буйныя механізаваныя прадпрыемствы: «Мінскі завод будматэрыялаў» (1925), «Гомельскі шклозавод» (1933), «Крычаўскі цэментны завод» (1933), завод па вырабе сілікатнай цэглы ў Клімавічах (1928) і Оршы (1935). Перад вайной на Беларусі выпускалася 3,5 % цэменту, 3,4 % аконнага шкла, 4 % буд. цэглы агульнасаюзнай вытворчасці.
Савецкі перыяд (пасля 1945)
У выніку страт у гады ВАВ у 1945 валавая прадукцыя галіны складала 15 % да ўзроўню 1940. У пасляваенныя гады ПМБК хутка развівалася, што было абумоўлена вялікай патрэбай у будаўнічых матэрыялах для аднаўлення народнай гаспадаркі. У 1947 уведзены ў экспуатацыю «Мінскі гіпсавы завод», у 1948—1950 — Крычаўскі шыферны завод.
У 1950 вытворчасць цэменту ў параўнанні з 1945 вырасла ў 6,8 раза, вапны — 3,6, цэглы — 12,7, аконнага шкла — 12,5. Да 1958 наладжана вытворчасць арміраваных сілікатных пліт, гіпсакартонных перагародных пліт і панэлей, фасаднай керамікі, мінеральнай ваты, аглапарыту, пачалася вытворчасць аўтаклаўных сілікатных вырабаў. У 1955—1965 пабудаваны заводы зборнага жалезабетону ў Мінску (найбуйнейшы), Віцебску, Гомелі, Магілёве, Брэсце; асвоена вытворчасць керамзітавага жвіру ў Віцебску.
З 1959 наладжаны выпуск дэталей для зборнага домабудавання ў Мінску на заводзе зборнага жалезабетону і асваеннем буйнапанэльнага домабудавання адбыўся пераход на завадскія метады будаўніцтва.
Незалежная Беларусь
Найлепшыя паказчыкі галіна мела ў 1990. З 1992 назіраюцца крызісныя з’явы. З 1992-95 вытворчасць будаўнічых матэрыялаў скарацілася на 58 % да ўзроўню 1991. Тым не менш, у 1994 на ААТ «Гідрашклоізол» была ўведзена тэхналагічная лінія па вытворчасці гідрашклоізолу, а на базе ВА «Мінскбудматэрыялы» створана ААТ «Керамін»; у 1996 уведзены ў дзеянне Беларускі цэментны завод (г. Касцюковічы), а на ААТ «Гомельшкло» — прадпрыемства па вытворчасці паліраванага шкла, у 1999 — ААТ «Забудова»; у 2001 шляхам зліцця «Краснасельскцэмент» і Гродзенскага абласнога міжкалгаснага прадпрыемства па вытворчасці цэменту створана ААТ «Краснасельскбудматэрыялы».
Цэментная прамысловасць
Сыравінай для вытворчасці цэменту ў Беларусі з’яўляюцца мел, мергель, гліны. Працуюць тры прадпрыемствы: у Крычаве (цэмент, шыфер), у Касцюковічах (цэмент) і ў гарадскім пасёлку Краснасельскі (высакаякасны цэмент, шыфер, вапна, азбестацэментныя трубы) (мал. 117). У 2017 г. у рэспубліцы было выраблена 4,5 млн т цэменту. У перспектыве вытворчасць гэтага будматэрыялу значна ўзрасце. Цэментныя заводы экспартуюць сваю прадукцы ў Расію, Польшчу, Літву і іншыя краіны.
Прамысловасць сценавых матэрыялаў
Галіна прамысловасці будаўнічых матэрыялаў, якая складае 16 % валавой прадукцыі (2001). Вырабляецца будаўнічая цэгла (75 прадпрыемстваў), сценавыя бетонныя і сілікатныя блокі, панэлі розных памераў (53 прадпрыемствы). Колькасць цагельных заводаў скарачаецца. вытворчасць цэглы з 2331 у 1990 паменшылася да 789 млн шт. умоўнай цэглы ў 2003. Найбольш магутныя прадпрыемствы па вытворчасці цэглы: «Мінскі завод будаўнічых матэрыялаў», «Брэсцкі КБМ», «Гомельбудматэрыялы», «Гродзенскі камбінат будматэрыялаў», «Кераміка» (Віцебск), «Керамін», «Радашковіцкі керамічны завод», «Мінскі камбінат сілікатных вырабаў», «Магілёўскі КСВ», «Любанскі камбінат будаўнічых матэрыялаў», «Оршабудматэрыялы», «Смаргоньсілікатбетон», «Забудова» (пас. Чысць), «Обальскі керамічны завод».
Сценавых буйных бетонных і сілікатных блокаў у 2003 выраблена 94 млн шт. умоўнай цэглы. Сценавыя блокі і панэлі вырабляюць на прадпрыемствах «Мінскжалезабетон», «Смаргоньсілікатбетон», «Лідабудканструкцыі», «Салігорскпрамбуд», «Бяроза КСВ», «Краснасельскбудматэрыялы», «Баранавіцкі камбінат ЖБК», «Завод ЖБК» (Маладзечна).
Вытворчасць лінолеума і аўталіну — «Гомельбудматэрыялы»
Нярудныя будаўнічны матэрыялы
Прадпрыемствы і вытворчасці размяшчаюцца паблізу радовішчаў пяску, пясчана-жвіровых матэрыялаў, будаўнічага каменю. Разведана больш за 130 радовішчаў пясчана-жвіравых матэрыялаў з агульнымі запасамі 704,4 млн м³, эксплуатуецца каля 80 радовішчаў. Прадпрыемствы спецыялізуюцца на здабычы, здрабненні і абагачэнні будаўнічага каменю, друзу, жвіру, будаўнічага пяску.
Буйнейшае прадпрыемства РУВП «Граніт» (Мікашэвічы). Сыравіна — дыярыт, гранадыярыт і граніт (Мікашэвіцкае радовішча). У ліку буйных вытворцаў пяску і жвіру — «Смаргоньбетонсілікат», «Нярудпрам», «Оршабудматэрыялы», «Заслаўебудіндустрыя», «Оршабудматэрыялы», «Полацкі камбінат будаўнічых матэрыялаў».
Вытворчасць вапнавых, гіпсавых і мясцова вяжучых матэрыялаў
Дадзеная галіна прамысловасці сканцэнтравана на 18 прадпрыемствах і складае 3,2 % валавой прадукцыі галіны ПБМК (2003). У 2003 годзе ў Беларусі выраблена 2,1 млн т. вапнавай і даламітнавай мукі, 659 млн т. вапны. Даламітавую муку і вапну вырабляюць на ААТ «Даламіт» (пас. Руба); гіпс, гіпсавыя пліты і панэлі, гіпсакардонныя лісты — на ААТ «Белгіпс» (Мінск); вапну — на ААТ «Бяроза КСВ», «Красносельскбудматэрыялы», «Забудова», «Клімавіцкі вапнавы завод».
Прамысловасць мяккіх дахавых і гідраізаляцыйных матэрыялаў
Дадзеная галіна прамысловасці складае 6,2 % (2001). У 2003 выраблена 25 млн м² мяккіх дахавых матэрыялаў і ізолу; вядучае прадпрыемства СП ААТ «Дах» (Асіповічы), якое вырабляе рубероід, толь, пергамін, біпалікрын, бікрын, дахаэласт. Гідрашклоізол вырабляюць на ААТ «Гідрашклоізол» (Бронная Гара) і «Гідрашклоізол» (Мар’іна Горка).
Вытворчасць лёгкіх порыстых запаўняльнікаў
Дадзеная галіна прамысловасці склада 1,6 % валавой прадукцыі галіны (2001).
Керамзіт выпускаюць на «Завод керамзітавага жвіру» (Новалукомль). Вядучае прадпрыемства па вытворчасці перліту, тэнісіту, аглапарыту — «Мінскі завод будаўнічых матэрыялаў».
Цеплаізаляцыйныя матэрыялы (мінеральная вата і вырабы з яе) выпускае «Гомельбудматэрыялы»; пліты цеплаізаляцыйныя з пенапласту полістырольнага — «Бяроза КСВ». Азбестацэментныя вырабы — «Краснасельскбудматэрыялы» і «Крычаўцэментнашыфер»; вытворчасць камплектаў лёгкіх металаканструкцый, шматслойных сценавых панэлей з эфектыўнымі ўцяпляльнікамі, афарбаванай рулоннай сталі — на РУП «Маладзечанскі завод лёгкіх металаканструкцый»
Шкляная і фарфора-фаянсавая прамысловасць
Гэта галіна зараз уключае каля 50 прадпрыемстваў, частка з якіх існуе ўжо працяглы час. Самыя вялікія прадпрыемствы па вытворчасці рознага шкла знаходзяцца ў Касцюкоўцы (Гомельская вобласць), Гродне. Шкляны посуд вырабляюць на прадпрыемствах, якія размяшчаюцца ў невялікіх пасёлках (Ялізава), сартавы крышталёвы посуд і мастацкія вырабы — у Барысаве і Бярозаўцы (Гродзенская вобласць), люстраное шкло — у Мінску, Гомелі і Бабруйску. Фарфора-фаянсавая прамысловасць узнікла адносна нядаўна ў Мінску і Добрушы. Прадпрыемствы гэтай галіны вырабляюць якасную фарфора-фаянсавую прадукцыю. Вытворчасць тэхнічнага фарфору наладжана ў Клецку.
Дагавор зліцця
«Дагавор зліцця» (ці Брусельскі дагавор ) — еўрапейскі дагавор, які аб'яднаў органы Еўрапейскага аб'яднання вуглю і сталі, Еўрапейскай супольнасці па атамнай энергіі і Еўрапейскай эканамічнай супольнасці (ЕЭС) у адзіную арганізацыйную структуру.
Дагавор быў падпісаны ў Бруселі 8 красавіка 1965 года і набыў моц 1 ліпеня 1967 года. У ім пазначаецца, што Камісія ЕЭС і Савет ЕЭС павінны замяніць Камісію і Савет Еўратама, а таксама Вярхоўны орган і Савет Еўрапейскага аб'яднання вугалю і сталі. Хоць кожны орган заставаўся юрыдычна незалежнымі, з'явіліся агульныя інстытуты (да гэтага дагавора, ужо была агульная Парламенцкая Асамблея і Суд), усё разам было вядома як Еўрапейскія супольнасці. Гэты дагавор разглядаецца некаторымі як рэальны пачатак існавання сучаснага Еўрапейскага саюза.
Гэты дагавор быў ануляваны Амстэрдамскім дагаворам, падпісаным у 1997 годзе:
"Без шкоды для пунктаў выкладзеных ніжэй, якія маюць сваёй мэтай захоўваць асноўныя элементы з палажэнняў Канвенцыі ад 25 сакавіка 1957 года ў адносінах некаторых устаноў, агульных для Еўрапейскай супольнасці і Дагавора ад 8 красавіка 1965 года пра стварэнне Адзінага Савета і Адзінай камісіі Еўрапейскай супольнасці, але з выключэннем з пратаколу, згаданага ў пункце 5, павінны быць адменены."
- Артыкул 9 (1) Амстэрдамскага дагавора
Рустам Нургаліевіч Мініханаў
Рустам Нургаліевіч Мініханаў (, сяло Новы Арыш, Рыбна-Слабадскі раён, Татарская АССР) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Прэзідэнт Татарстана з 25 сакавіка 2010 года.
Старшыня савета дырэктараў ААТ «Татнефть», старшыня савета дырэктараў ААТ «Татнефтехиминвест-холдынг», старшыня савета дырэктараў ААТ «Связьинвестнефтехим»
Хуан Ансельма
Хуан Перегрына Ансельма (Juan Peregrino Anselmo; — ) — футбаліст зборнай каманды Уругвая. Нападнік. Чэмпіён свету 1930.
Псалом 144
Псалом 144 (145 паводле масарэцкай нумарацыі) адносіцца да ліку алфавітных псалмоў. Галоўная тэма гэтага псалма — добрасць Гасподняя.
Збуйна (гміна, Падляскае ваяводства)
Збу́йна (Zbójna) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ламжынскага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Збуйне. Плошча гміны складае 185,77 км². Станам на 2004 год у гміне Збуйна пражывалі 4358 чалавек, шчыльнасць — 23,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 19 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 26 населеных пунктаў.
Каспар Весель
Каспар Весель (, Ёнсруд, Нарвегія —, ) — дацка-нарвежскі матэматык, па прафесіі каморнік. Аўтар твору «Аб аналітычным прадстаўленні напрамкаў» (1799), прысвечанага тэорыі вектараў на плоскасці і ў прасторы, у якім упершыню дадзена геаметрычнае прадстаўленне камплексных лікаў. На працягу стагоддзя праца Веселя заставалася невядомай, а яе вынікі адкрываліся ізноў.
Біяграфія
Весель нарадзіўся ў Вестбю, Нарвегія. У 1763 годзе, скончыўшы сярэднюю школу, ён адправіўся ў Данію для далейшага навучання. У 1778 годзе ён атрымаў ступень Candidatus juris. З 1794 г. ён працаваў у якасці інспектара (з 1798 як Каралеўскі інспектар Тапагеадэзіі).
Матэматычныя аспекты геадэзіі, прывялі яго да вывучэння геаметрычнага значэння камплексных лікаў. Яго асноўная праца, «Om directionens analytiske betegning / Аб аналітычным прадстаўленні кірункаў», была апублікавана ў 1799 годзе дацкай каралеўскай акадэміяй навук і літаратуры. Паколькі гэта было ў Даніі, то публікацыя засталася практычна незаўважанай, і тыя ж вынікі былі пазней самастойна знойдзены Жанам Арганам і Карлам Гаусам.
Эдуард IV
Біяграфія
Старэйшы сын Рычарда Ёркскага і Сесіліі Невіл, брат Рычарда III. Пасля смерці бацькі ў 1460 г. ўспадкаваў яго тытулы графа Кембрыджа, Марча і Ольстэра і герцага Ёркскага, узначаліў партыю Белай ружы. У 1461 г. ва ўзросце васямнаццаці гадоў узышоў на англійскі трон пры падтрымцы Рычарда Нэвіла. У гэтым жа годзе Ёркамі былі здабыты перамогі пад Морцімер-Крос і пры Таўтоне. У выніку апошняй асноўныя сілы Ланкасцераў былі пабіты, а кароль Генрых VI і каралева Маргарыта беглі з краіны (кароль неўзабаве быў злоўлены і складзены ў Таўэр). Актыўныя баявыя дзеянні аднавіліся ў 1470, калі перайшоўшы на бок Ланкасцераў граф Уорык і герцаг Кларэнс (малодшы брат Эдуарда IV) вярнулі на пасад Генрыха VI. Эдуард IV з іншым сваім братам герцагам Глосцерам беглі ў Бургундыю, адкуль вярнуліся ў 1471. Герцаг Кларэнс ізноў перакінуўся на бок брата — і Ёркі атрымалі перамогі пры Барнэце і Цьюксберы. У першай з гэтых бітваў быў забіты граф Уорык, у другой загінуў прынц Эдуард — адзіны сын Генрыха VI, — што стала канцом ланкастарскай дынастыі.
Эдуард IV — першы кароль з дынастыі Ёркаў — мірна валадарыў аж да сваёй смерці, якая прыйшла нечакана для ўсіх у 1483, калі каралём на кароткі час стаў яго сын Эдуард V.
Шлюб і дзеці
Быў жанаты на Елізавеце Вудвіл (1437—1492), іх дзеці:
Кароль быў вялікім любоўнікам і акрамя афіцыйнай жонкі, быў таемна заручаны яшчэ з адной ці некалькімі жанчынамі, што ў далейшым дазволіла каралеўскай радзе абвясціць яго сына Эдуарда V байструком і разам з іншым яго сынам кінуць у Таўэр.
Уладзіслаў Чарняўскі
Уладзіслаў Чарняўскі (, засценак Амружын, Віленская губерня —, ) — беларускі каталіцкі святар. Перакладчык Бібліі і Катэхізіса на беларускую мову.
Біяграфія
Вучыўся ў Арляняцкай пачатковай школе, потым у мястэчку Крэва. Вучобу прадоўжыў у беларускай настаўніцкай школе ў Барунах. Пасля пераехаў у Друю, дзе скончыў пры кляштары марыянаў мясцовую гімназію (1937). З 1938 г. — у ордэне марыянаў.
У кастрычніку 1944 г. высвечаны на ксяндза ад архібіскупа М. Рэйніса. Служыў у Крэве (1944). У 2-й палове 1940-х г. вярнуўся ў Вільню, адпраўляў тут набажэнствы і вучыўся ў Віленскай духоўнай каталіцкай семінарыі. Пасля яе закрыцця ў 1945 г. служыў пры касцёле Св. Ігната. Са снежня 1953 г. выконвае святарскія абавязкі ў Беларусі ў мястэчку Вішнева (Валожынскі раён). У студзені 1968 г. быў запрошаны ў Рым, дзе прысутнічаў на аўдыенцыі ў Папы Паўла VI. Апостальскім пасадам быў прызначаны дарадчыкам пры Кангрэгацыі абрадаў.
Уладзіслаў Чарняўскі дабіўся папскага блаславення на тое, каб весці богаслужэнні па-беларуску. Доўгія гады ён быў адзіным святаром на Беларусі, хто вёў службу на роднай мове, у паўсядзённай душпастырскай дзейнасці звяртаўся да вернікаў з казаннямі па-беларуску. Вёў перапіску з беларускімі святарамі Ф. Чарняўскім і Ч. Сіповічам.
Пахаваны ў Вішневе.
Ушанаванне памяці
На стагоддзе з дня народзінаў Уладзіслава Чарняўскага, ў Вішневе, дзе той працаваў амаль 50 гадоў, адкрыўся музей святара.
Вярэйскія
Вярэйскія — малодшай лінія маскоўскіх вялікіх князёў (Рурыкавічаў), прадстаўнікі якой жылі ў ВКЛ. Паходзяць і вядуць радаслоўную ад вялікага князя маскоўскага Дзмітрыя Іванавіча, па мянушцы Данскі. Прозвішча сваё атрымалі ад горада Вярэя (у 1389—1432 гг. Вярэя ўваходзіла ў склад Мажайскага княства, а ў 1432—1486 гг. была цэнтрам Вярэйскага княства, у 1445 г. была разрабавана літвінамі, цяпер горада раённага падпарадкавання ў Нара-Фамінскім раёне Маскоўскай вобласці Расійскай Федэрацыі), якое ім належала. Перад смерцю Дзмітрый Данскі ў тастаменце адпісаў ва ўдзел свайму трэцяму сыну Андрэю Дзмітрыевічу (1382—1432) Мажайскае (куды ўваходзіла і Вярэйская воласць) і Белазерскае княствы. Пасля смерці Андрэя Дзмітрыевіча гэты ўдзел быў падзелены: старэйшы сын Іван Андрэевіч (з 1432 по 1454, князь Мажайскі, пасля 1454, князь Чарнігаўскі, пасля 1454, князь Гомельскі, з 1454, князь Любечскі, пасля 1454, князь Старадубскі), зрабіўся прадаўжальнікам роду князёў Мажайскіх, а ўзнікшае ў 1432 г. Вярэйскае княства разам з Белазерскім княствам атрымаў яго малодшы сын Міхаіл Андрэевіч (? — 1486) — родапачынальнік князёў Вярэйскіх. Падчас вайны за пасад Маскоўскага вялікага княства паміж вялікім князем маскоўскім Васілём II і князем звянігарадска-галіцкім Юрыем Дзмітрыевічам Міхаіл Андрэевіч падтрымаў спачатку Юрыя Дзмітрыевіча, свайго дзядзьку, але потым перайшоў на бок Васіля II, які даводзіўся яму стрыечным братам. Разам з Васілём II хадзіў супраць хана Улуг-Мухамеда і трапілі ў палон, але пазней былі вызваленыя. У 1471 г. разам з Іванам III хадзіў на Ноўгарад Вялікі. У 1484 г., калі яго сын Васіль Удалы з сям'ёю ўцёк у ВКЛ (дзе ў 1484 г. Казімір ІV Ягелончык перадаў Удалому ўладанне Любеч на Дняпры, Койданаў, Вусу, Старынкі, Іслач, Валожын і Радашковічы), Іван III прымусіў яго падпісаць некалькі пагадненняў, паводле якіх апошні абавязаўся не падтрымліваць з сынам сувязь, не прымаць яго ў свае ўладанні, у тастаменце адпісаць свой удзел вялікаму князю маскоўскаму. Пасля смерці Міхаіла Андрэевіча Вярэйскае княства было далучана да Маскоўскага вялікага княства. Таксама меў сына Івана, які памёр да 1485 г.
Дом па Камісарыяцкім завулку, 10
Дом па Камісарыяцкім завулку, 10 — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва. Помнік архітэктуры пачатку XX ст.
Гісторыя
Пабудаваны ў пачатку XX ст. як даходны дом, быў прыватнаўласніцкім. У 1924 г. нацыяналізаваны. Выкарыстоўваўся як жылы і пад розныя ўстановы. Зараз гэта адміністрацыйны будынак ЗТАА «Дыялог-Магілёў».
Архітэктура
Двухпавярховы вуглавы будынак з двума аднолькавымі фасадамі і вуглавой часткай паміж імі. Пабудаваны з цэглы чырвонага колеру, неатынкаваны, на высокім цокалі. Уваход знаходзіцца ў бакавой частцы аднаго з фасадаў. Першы паверх галоўнага фасада і ўваходная частка апрацаваны рустам. Вокны першага і другога паверхаў маюць лучковыя праёмы з замковым каменем і падаконнымі нішамі. Міжпаверхавы пояс выраблены ў выглядзе хвалістай лініі. Гзымс апрацаваны сухарыкамі. Усе дэкаратыўныя дэталі выкананы цаглянай муроўкай. Дах двухсхільны.
Урук
Уру́к — старажытны горад-дзяржава ў Шумеры (шумерскае Унуг, біблейскае Эрэх, грэч. Архоя), на яго месцы сучасны пасёлак Варка (за 65 км на паўночны захад ад г. Насірыя ў Іраку).
Гісторыя
У XXVIII ст. да н.э. вядомы паўлегендарны правіцель Урука Гільгамеш. Пад гегемоніяй Урука ў XXVIII — XXVII ст. да н.э. аб’яднаны гарады-дзяржавы Паўднёвага Двухрэчча. Пры цару Лугальзагісі ў XXIV ст. да н.э. Урук — сталіца Шумера. Заваяваны ў XXIV ст. да н.э. Сарганам Старажытным і ўвайшоў у склад яго дзяржавы. У канцы XXII ст. да н.э. яго цар Утухегаль стварыў у Двухрэччы аб’яднанае «царства Шумера і Акада». Урук заставаўся важным горадам да канца I тыс. да н.э. У VIII—II ст. да н.э. — аўтаномны храмавы горад у складзе вавілонскага, потым ахеменідскага і селеўкідскага царстваў. Разбураны Сасанідамі ў III ст. н.э.
З пачатку ХХ ст. вядуцца сістэматычныя раскопкі.
Архітэктура
Да першых вядомых культавых будынкаў адносіцца так званы Белы храм ва Уруку (кан. IV тыс. да н. э.), які захаваўся ў руінах. Ён складаўся з двух частак — гліняных тэрасы і платформы, дзе знаходзілася свяцілішча. На іх можна было ўзысці па лесвіцах, выкладзеных з пліт вапняку. Вонкавыя паверхні платформы і фасады свяцілішча аформлены плоскімі лапаткамі. Дзякуючы вялікім памерам, афарбоўцы сцен у белы колер храмавы комплекс вылучаўся сярод радавой гарадской забудовы.
Сезон 2011 ЖФК Універсітэт Віцебск
У 2011 годзе жаночы футбольны клуб «Універсітэт» з Віцебска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Асманская мініяцюра
Самі мініяцюры звычайна не падпісваліся аўтарамі, што, магчыма, было звязана з «адмовай ад індывідуалізму» ці з'яўлялася следствам таго, што работы ствараліся не адным чалавекам. Па традыцыі, галоўны мастак распрацоўваў кампазіцыю (сцэну) мініяцюры, а яго вучні і чаляднікі прарысоўвалі контуры (якія называліся «тахрыр») чорнымі або каляровымі чарніламі, а затым — малявалі саму мініяцюру, не ствараючы ілюзіі трэцяга вымярэння (перспектывы). У некаторых рукапісах сучаснымі даследчыкамі былі выяўлены імёны і нават выявы галоўных мастакоў, але, значна часцей, азначаўся пісар, які працаваў над тэкстам.
Разуменне перспектывы ў асманскай мініяцюры адрознівалася ад такога ў «суседнем» еўрапейскам жывапісе эпохі Адраджэння: намаляваная сцэна часта ўключала розныя часавыя перыяды ў рамках аднаго малюнка. Мініяцюры акуратна ішлі за кантэкстам кнігі, у якую яны былі ўключаны, нагадваючы больш сучасныя ілюстрацыі, чым «аўтаномныя» творы мастацтва.
Фарбы для каляровых мініяцюр атрымліваліся з парашковых пігментаў, змешаных з яечным бялком, а пазней — з разведзеным гуміарабікам. Атрыманыя такім чынам колеры былі яркімі, а кантрасныя колеры яшчэ больш падкрэслівалі гэтую якасць. Найбольш выкарыстоўваемымі колерамі ў асманскіх мініяцюрах былі ярка-чырвоны, пунсовы, зялёны і розныя адценні сіняга.
Светапогляд, які ляжыць у аснове асманскага мініяцюрнага жывапісу, таксама адрозніваўся ад светапогляду еўрапейскай рэнесанснай традыцыі: мастакі ў асноўным не імкнуліся маляваць людзей, жывёл або нежывыя прадметы рэалістычна, хоць растучы рэалізм ўсё ж выяўляецца ў творах пачынаючы з канца XVI стагоддзя. Асманскія мастакі ў сваіх творах як бы намякалі на бясконцую і трансцэндэнтную рэальнасць (гэта значыць на Алаха — згодна з пантэістычнага пункту гледжання, уласцівага суфізму): у выніку чаго атрымліваліся стылізаваныя і абстрактныя выявы.
Гісторыя і развіццё
Падчас праўлення султана Мехмеда II у палацы Тапкапы ў Стамбуле быў створаны студыя «Накашанэ-і-Рум», якая таксама функцыянавала як акадэмія для стварэння ілюмінаваных рукапісаў, якія выкарыстоўваліся як султанам, так і прыдворнымі. У пачатку XVI стагоддзя майстэрня персідскіх мініяцюрыстаў у Гераце была зачынена, а яе знакаміты мастак Бехзад (або Біхзад) адправіўся ў Тэбрыз. Пасля таго, як асманскі султан Селім I ў 1514 годзе на кароткі час заваяваў Тэбрыз і адправіў шмат мясцовых рукапісных кніг у Стамбул, у палацы Тапкапы была створана «Персідская акадэмія жывапісу».
У выніку, мастакі гэтых двух акадэмій стварылі дзве розныя школы жывапісу: мастакі з Накашанэ-і-Рума спецыялізаваліся на дакументальных кнігах, у той час як «персідскія майстры», дэманстравалі публіцы і нейкую частку асабістага жыцця уладароў (іх партрэты і гістарычныя дасягненні). У апошніх творах можна сустрэць выявы вяселляў і, асабліва, урачыстасцяў абразання. Сярод работ меліся таксама і навуковыя кнігі: па батаніцы і заалогіі, алхіміі, касмаграфіі і астралогіі, медыцыне, тэхнічныя творы і нават любоўныя лісты.
Цараванне Сулеймана Пышнага (1520-1566) і, у асаблівасці, Селіма II (1566-1574) у другой палове XVI стагоддзя стала «залатым векам» асманскай мініяцюры — у гэты перыяд яна дасягнула свайго піку. Накаш Асман (вядомы як Асман-мініяцюрыст) быў самым важным мініяцюрным жывапісцам таго часу, а мастак Нігары — найважнейшым партрэтыстам эпохі. Матракі Насух быў знакамітым мастаком-мініяцюрыстам ў часы праўлення як Селіма I, так і Сулеймана Пышнага: ён стварыў новы жанр жывапісу пад назвай «тапаграфічны жывапіс». У сваіх работах ён адлюстроўваў горада, парты і замкі — прычым, без чалавечых фігур — і актыўна камбінаваў сцэны (на яго працах адну сцэну можна часта назіраць з розных кропак гледжання).
У часы праўлення Селіма II (1566-1574) і Мурада III (1574-1595) быў створаны класічны стыль асманскай мініяцюры. Вядомымі мініятурыстамі гэтага перыяду былі Накаш Асман, Алі Чэлебі, Мола Касым, Хасан Паша і Лютфі Абдула. Да канца XVI стагоддзя і ў пачатку XVII стагоддзя, асабліва ў час праўлення султана Ахмеда I, папулярнымі сталі асобныя мініяцюры, якія ствараліся на асобнай старонцы і прызначаліся для збору ў альбомы. Яны існавалі і ў часы Мурада III, які замовіў сабе цэлы альбом у жывапісца Веліжана. Да XVII стагоддзя мініяцюрны жывапіс стаў папулярным сярод жыхароў Стамбула.
У культуры
Асманскім мініяцюрыстам і заняпаду мастацтва мініяцюры ў Асманскай імперыі прысвечаны раман Архана Памука «Мяне клічуць Чырвоны».
IC 2716
IC 2716 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Брытанскае каралеўскае астранамічнае таварыства
Таварыства прадстаўляе Вялікабрытанію ў Міжнародным астранамічным саюзе. Яго задачамі з'яўляюцца садзейнічанне развіццю астраноміі, геафізікі, даследаванняў Сонечнай сістэмы і сумежных навуковых дысцыплін.
Паседжанні таварыства праходзяць у Бёрлінгтан Хаўзе на Пікадзілі ў Лондане, а таксама па ўсім Злучаным Каралеўстве.