cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дэзірэ Клары
Каралева-кансорт
У гэты перыяд яна палюбіла французскага прэм’ер-міністра герцага дзю Рышэльё, які прыцягнуў яе ўвагу. Паводле адной з версій, яна палюбіла яго пасля таго, як Людовік XVIII даў яму заданне адмовіць у яе чарговым звароце да сваёй сястры Джулі самым чароўным спосабам. Праўда гэта ці не, яна сапраўды палюбіла яго, але на прыхільнасць Рышэльё не адказаў, назваўшы яе сваёй «шалёнай каралевай». Па словах Лора Джуно, яна не адважылася размаўляць з ім і не падыходзіць да яго, але яна ішла за ім, куды б ён ні пайшоў, спрабавала ўступіць у кантакт з ім, ішла за ім падчас паездкі ў Спа і клала кветкі ў яго пакой. Яна ішла за ім да самай яго смерці ў 1822 годзе. Іншая версія яе паводзін у адносінах да яго заключалася ў тым, што яе муж даў ёй задачу ўступіць у кантакт з Рышэльё па палітычных матывах, але яго стаўленне прымусіла яе занадта бянтэжыцца, каб зрабіць гэта.
Улетку 1822 года яе сын Оскар здзейсніў паездку па Еўропе, каб агледзець будучых нявест, і было вырашана, што яны павінны сустрэцца. Паколькі Францыя была прызнана непрыдатнай, яны сустрэліся ў Ахене і другі раз у Швейцарыі. У 1823 годзе Дэзірэ вярнулася ў Швецыю разам з нявестай сына, Жазефінай Лейхтэнбергскай. Гэта быў прызначаны візіт, але яна павінна была застацца ў Швецыі да канца жыцця. Яны з Жазефінай прыбылі ў Стакгольм 13 чэрвеня 1823 года. Праз тры дні ёй быў прадстаўлены каралеўскі двор і ўрад, а 19 чэрвеня яна прыняла ўдзел у афіцыйным прыёме Жазефіны і стала сведкай вяселля. Вядомая гісторыя: пасля яе вяртання ў Швецыю быў цёплы і сухі перыяд, таму сяляне, якія павярнуліся да яе, былі прымушаныя вітаць яе «Vi vill ha regn!» («Мы хочам дажджу!»), што на сканскім дыялекце вельмі падобна на французскае «Vive la Reine!» («Няхай жыве Каралева!»). 21 жніўня 1829 года яна была каранавана каралевай Швецыі ў Царкве Святога Мікалая ў Стакгольме. Яе каранацыю прапаноўвалі па вяртанні, але муж адклаў яе, бо баяўся, што могуць узнікнуць рэлігійныя цяжкасці. На самой справе была прапанова перайсці ў лютэранскую веру да яе каранацыі, але ў рэшце рэшт пытанне не лічылася дастаткова важным для ціску, і яе ўсё ж каранавалі. Яна была каранавана па ўласным жаданні пасля таго, як націснула на Чарльза Джона з пажаданнем, каб яе каранавалі як «у адваротным выпадку яна не стала б належнай каралевай». Лічыцца, што прычынай яе настойлівасці стала тое, што яна разглядала гэта як абарону ад разводу. Аднак у Нарвегіі яе ніколі не каранавалі з-за статусу каталічкі, нягледзячы на просьбу аб каранацыі і там. Яна была першай абывацелькай, якая стала каралевай Швецыі з часоў Карын Менсдотэр у 1568 годзе.
Адносіны паміж ёй і яе мужам каралём Карлам XIV Юханам былі некалькі аддаленымі, але прыязнымі. Карл Юхан ставіўся да яе з некаторай раздражняльнасцю, у той час як яна паводзіла сябе вельмі свабодна і нефармальна. Двор быў здзіўлены яе нефармальнымі паводзінамі. Яна магла ўвайсці ў яго спальню і заставацца там да позняй ночы, хаця ён намякаў ёй, што хоча пабыць сам-насам са сваім любімым графам Магнусам Браге. Кожную раніцу яна наведвала мужа ў начной кашулі, што было расцэнена як шакіруючае, бо ў гэты час муж звычайна раіўся з членамі дзяржаўнага савета ў ягонай ложкавай палаце. З-за розніцы ў звычках яны рэдка бачыліся, хаця і жылі разам. Так як, напрыклад, яна заўсёды спазнялася на вячэру, ён перастаў есці з ёй, і паколькі ён таксама аддаваў перавагу есці ў адзіноце, нярэдкія выпадкі, калі прыдворныя двара сядзелі ў адзіноце за абедзенным сталом, без прысутнасці каралеўскай пары.
Нішто не сведчыць пра тое, што каралева Дэзірэ калі-небудзь мела нейкі палітычны ўплыў, і яе хвалілі за недастатковае ўмяшанне ў палітыку. Кожны раз, калі Карл Юхан узбуджаўся, было вядома, што яна можа супакоіць яго адным цвёрдым словам «Бернадот!» Адзін з такіх анекдотаў быў, калі Карл Юхан, вядомы сваім гарачым норавам, бушаваў пра тое, як ён па-рознаму будзе караць некаторыя палітычныя парады. За кожнае пакаранне, якое ён выказаў, яна, як кажуць, біла сваім веерам па стале і сказала навакольным прыдворным «Ён не зможа нашкодзіць кату!», На што двор пачаў смяяцца. Яна таксама сказала: «О, мне падабаецца чуць, як ты гэта кажаш, калі у цябе нават не хапае духу скруціць шыю кату!» Каралева Дэзірэ атрымлівала асалоду ад грамадскага жыцця, але толькі ў тым выпадку, калі яно было нефармальным, яе моцная непрыязнасць да прыдворнага этыкету і адмова падпарадкавацца яму зрабілі цяжкім прызвычаіцца да свайго становішча каралевы і прымусіць сябе паважаць шляхту, якая ў прыватным парадку высмейвала яе цяжкасці прыстасавацца да этыкету і яе таксама расцэньвалі як нейкі снабізм з-за свайго мінулага як дачкі купца і рэспубліканца. Такім чынам, ёй было цяжка дысцыплінаваць сваіх арыстакратычных фрэйлін, якіх прызначыў Карл Юхан, не параіўшыся з ёй, і якія аддавалі перавагу разбірацца ў канфліктах адносна этыкету, а не прасіць яе пасрэднічаць, што, па меншай меры, аднойчы прывяло да сцэны, якая прымусіла Карла Юхана папракнуць яе: «Паспрабуйце прымусіць сваіх дам не паведамляць публіцы пра свае дзеянні і канфлікты, як гэта адбылося ў дзень, калі вы ад’ехалі са Стакгольма», пасля інцыдэнту, калі дзве дамы ў чаканні «крычалі, як грэблівыя мадам» аб прыярытэтнасці месцаў у карэце каралевы падчас падарожжа. Гэтыя цяжкасці былі некалькі прыглушанымі падчас знаходжання яе пляменніцы Марсель Ташер дэ ла Пэйджэры, якая дасягнула сацыяльнага поспеху, і першыя гады яе жыцця каралевай апісваюцца як час баляў і вечарынак, большы, чым было заўважана пры шведскім двары з часоў караля Густава III. Аднак пасля ад’езду Ташэра ў Францыю цяжкасці Дэзірэ прызвычаіцца да прыдворнага жыцця сталі больш прыкметнымі, і яна паступова скараціла свой удзел у грамадскім жыцці, бо не магла знайсці ў ім задавальнення, калі яно павінна весціся ў адпаведнасці з этыкетам. Яе непрыязнасць да афіцыйнага дваравога этыкету заставалася галоўнай скаргай на яе жыццё ў Швецыі ў лістах да яе сястры Джулі:
Такім чынам, з часам Дэзірэ ўсё менш і менш удзельнічала ў дваравым жыцці, і гаварылася, што яна «праводзіла час больш за ўсё ў сваім пакоі, дзе яе думкі са шкадаваннем вярталіся ў той час, калі яна ў асяроддзі ласкавых сяброў вольна жыла ў Францыі без турмы этыкету». У пачатку 1830-х гадоў яна стамілася ад свайго каралеўскага статусу і хацела вярнуцца ў Парыж, але муж адмовіўся гэта дазволіць. Гэта не азначае, што Дэзірэ не сябравала з прыдворнымі, асабліва з графіняй Кларай Бонд, якая была яе фаварытам з моманту прыезду ў 1823 годзе і да самай смерці. Пасля ад’езду пляменніцы ў Францыю яна часта мела зносіны з багатым купцом Карлам Абрагамам Арфведсанам, які калісьці быў госцем у яе доме дзяцінства. Сярод іншых яе больш вядомых фрэйлін былі нарвежкі Кацінка Фальбэ і Яна Фальбэ. З-за дзівацкіх звычак Дэзірэ яны былі вядомыя як «Strapatsfröknarna» («Мадмуазэлі Бедства»). Падчас знаходжання ў палацы Розерсберг і, нягледзячы на страх перад цемрай, яна ноччу шпацыравала ў парку і загадала адной фрэйліне ісці перад ёй, апранутай у белы колер, каб не дапускаць ад сябе кажаноў.
Дэзірэ цікавілася модай, шмат цікавасці і гонару прысвячала сваім валасам і да глыбокага ўзросту насіла сукенкі з нізкім фасонам. Ёй падабалася танцаваць: яе звычайным пытаннем на дваравых прэзентацыях было, ці любяць дэбютанты танцаваць, і яна сама добра танцавала і ў старасці. Размовы ў асноўным ішлі пра яе старое жыццё ў Францыі. Яна так і не навучылася размаўляць на шведскай мове, і ёсць шмат анекдотаў пра яе спробы размаўляць на гэтай мове. Яе адсутнасць этыкету з гадамі стала больш прымацца, бо ў іншых аспектах яе б сталі называць дзіваком.
Як і яе нявестка, Дэзірэ была каталічкай, але ў адрозненне ад Жазефіны, якая была набожнай і практыкуючай каталічкай, яна такой ніколі не была. Яе набожная каталіцкая нявестка настойвала на тым, каб яна прысутнічала на імшах і споведзях. Яна сапраўды прысутнічала на імшах, каб дагадзіць Жазефіне, але заявіла, што не мае ніякіх грахоў, каб прызнацца. Калі святар пачаў прапаведаваць і дакараць яе, яна перапыніла яго і заявіла, што такія размовы раздражняюць яе нервы.
Упершыню Дэзірэ наведала Нарвегію ў 1825 годзе. У Нарвегіі яна найбольш вядомая як заступніца Eugenia stiftelse (Фонда Яўгеніі) для бедных дзяўчат у Осла Марыі Шандорф, названай у гонар каралевы, якую яна часта наведвала з 1828 па 1847 гады.
Каралева-маці
У 1844 годзе Карл XIV Юхан памёр, а Дэзірэ стала каралевай-маці. Яе сын, новы кароль Оскар I, дазволіў ёй працягваць жыць у памяшканні каралевы ў Каралеўскім палацы, а таксама ўвесь яе прыдворны персанал па-за ўвагай, каб ёй не давялося мяняць свае звычкі. Калі яе нявестка каралева Жазефіна паспрабавала пераканаць яе скараціць двор па ўласным жаданні, сказаўшы, што ёй больш не патрэбны такі вялікі двор, як каралева-маці, яна адказала: «Гэта праўда, што яны мне больш не патрэбныя усе, але я ім усё яшчэ патрэбна». Яна была ўважлівым і ўпадабаным працадаўцам сярод персаналу.
Дэзірэ сапраўды займалася дабрачыннасцю, але яна была стрыманай, і было сказана: «Яе дабрачыннасць была значнай, але праходзіла ў цішыні». Адным з прыкладаў было тое, што яна падтрымлівала бедных жанчын вышэйшага класа, даючы ім швейную працу. Яна таксама выступала ў якасці афіцыйнага абаронцы дабрачынных устаноў, такіх як Дзявочая школа жаночага таварыства. У тым жа годзе, калі яна стала ўдавой, французскі дыпламат Бакюр яе апісаў: «Каралеўскае жыццё не змяніла яе — на жаль, для рэпутацыі Кароны. Яна заўсёды была і будзе заставацца звычайнай гандляркай, здзіўленая сваім становішчам і знаходжаннем на троне». Ён таксама дадаў, што яна была жанчынай з добрай душой.
Пасля вяртання ў Швецыю ў 1823 годзе Дэзірэ захавала свой дом на парыжскай вуліцы д’Анжу ў чаканні яе вяртання. Ім кіравалі яе сястра Кацярына Ганарына Вільнёў і яе стары французскі персанал, а бізнесам у Францыі кіраваў яе пляменнік, імператарскі граф Клары. У маі 1853 года, пасля таго як Напалеон III зрабіў сябе французскім імператарам, яна падрыхтавалася да вяртання ў Парыж. Усё было гатова, і яе суправаджаў на карабель у Карльскруну яе ўнук прынц Оскар, герцаг Эстэротландскі. Аднак яе страх перад марскімі падарожжамі зрабіў немагчымым яе выезд.
У апошнія гады яна была занепакоеная сваім домам у Парыжы з-за планаў гарадскога архітэктара Гасмана, але Напалеон III зрабіў для яе выключэнне і дазволіў яе дому застацца, што і рабілася да года пасля яе смерці. Дэзірэ мела даволі гарманічныя адносіны са сваёй нявесткай і адчувала сімпатыю да нявесты свайго ўнука, прынцэсы Луізы Нідэрландскай. У наступныя гады жыцця каралевай, і ў прыватнасці, маці-каралевы, яна стала вядомай сваёй эксцэнтрычнасцю. Вядома, што яна не выконвала рэжым і, такім чынам, часта спазнялася і прымушала гасцей чакаць, што ўзбуджала яе мужа. Звычайна яна засынала ў чатыры гадзіны ночы, а прачыналася ў дзве гадзіны дня. Перад тым, як легчы спаць, яна «прагулівалася на брычцы». Падчас гэтых паездак яна часта наносіла візіты без папярэджання, што звычайна было няёмка з-за часу. Калі надвор’е было дрэннае, яе карэта праехала па двары каралеўскага палаца. Для яе было нармальным прыехаць у оперу пасля заканчэння спектакля. Раніцай клалася спаць, вечарам уставала, ноччу снедала і з агеньчыкам блукала па калідорах спальнага палаца. Гэта паказвае анекдот: у 1843 годзе ахоўнік палаца сярод ночы ўбачыў царыцу цалкам апранутай на балконе палаца. Прыйшоўшы дадому да жонкі, ён сказаў ёй, што яна лянуецца ў параўнанні з каралевай, якая ўставала гадзінамі да ўзыходу сонца. Ён думаў, што каралева-маці ўстала раней за ўсіх у горадзе, але на самой справе яна яшчэ не лягла спаць.
Ёсць гісторыі пра людзей, якіх абудзіла яе карэта, калі яна ноччу ехала па вуліцах. Карэта часам спынялася; яна крыху паспала, а потым прачнулася, і карэта працягнула свой шлях. Сваю звычку альбо кругажэнне па двары ў сваёй карэце яна назвала «Kring kring» (па-шведску «вакол ды вакол») — адно з нешматлікіх шведскіх слоў, якія яна вывучыла.
17 снежня 1860 года каралева Дэзірэ ўвайшла ў сваю ложу ў Каралеўскай шведскай оперы адразу пасля таго, як спектакль скончыўся, і пасля вяртання ў Стакгольмскі палац яна павалілася, не дабраўшыся да свайго пакоя, памершы ў 83 гады пры праўленні свайго ўнука караля Карла XV (яе сын кароль Оскар I апярэдзіў яе).
У мастацкай літаратуры
Пра Дэзірэ Клары з’явілася ў некалькіх раманах і фільмах.
Алфрэд Гілман
Алфрэд Гудман Гілман (Alfred Goodman Gilman, нар., г. Нью Хейвен, штат Канектыкут, ЗША) — амерыканскі вучоны ў галіне фармакалогіі, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1994 годзе разам М. Родбелам «за адкрыццё G-бялкоў і ролі гэтых бялкоў у сігнальнай трансдукцыі ў клетцы».
Біяграфія
Гілман нарадзіўся 1 ліпеня 1941 года ў Нью Хейвене (штат Канектыкут). Яго бацька, Алфрэд Гілман старэйшы, які выкладаў у медыцынскай школе Ельскага універсітэта, разам з Луісам Гудманам выпусціў у тым жа 1941 годзе падручнік для студэнтаў «Фармакалагічныя асновы тэрапіі», самы вядомы падручнік па фармакалогіі для студэнтаў медыцынскіх школ. У гонар свайго суаўтара Альфрэд Гілман старэйшы і назваў свайго сына Алфрэд Гудман Гілман.
Скончыў Ельскі ўніверсітэт у 1962 годзе. З 1962 года ў Кліўлендскім універсітэце, з 1969 года ў Нацыянальным інстытуце здароўя, з 1971 года ў Віргінскім універсітэце (г. Шарлатсвіл). З 1981 года кіраўнік Дэпартамента фармакалогіі Тэхаскага ўніверсітэта (г. Далас).
Выявіў з М. Родбелам малекулярны механізм перадачы інфармацыі ў арганізме — паміж клеткамі і ўнутры клетак, ідэнтыфікаваў бялкі-пасрэднікі (G-бялкі) і высветліў іх ролю ў малекулярных механізмах шэрагу інфекцыйных хвароб (халеры, коклюшу і інш.).
Доктар фармакалогіі (1969).
Член Нацыянальнай АН ЗША (1986), Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (1988).
Храм-на-Крыві (Екацярынбург)
Храм-на-Крыві (поўная назва Храм-Помнік на Крыві ў імя Усіх святых, у зямлі Расійскай прасіялых; Храм-Памятник на Крови во имя Всех святых, в земле Российской просиявших) — адзін з найбуйнейшых праваслаўных храмаў Расіі.
Храм быў пабудаваны ў 2000—2003 гг. на месцы, дзе ў ноч з 16 ліпеня на 17 ліпені 1918 быў расстраляны апошні расійскі імператар Мікалай II і яго сям’я. Асвячэнне храма адбылося 16 ліпеня 2003 года.
У цяперашні час храм з’яўляецца месцам паломніцтва для вернікаў не толькі з усіх куткоў Расіі, але і тых, хто жыве за яе межамі. Акрамя таго, храм прыцягвае да сябе ўвагу многіх турыстаў, якія прыбываюць у Екацярынбург, у тым ліку вядомых палітыкаў, прадстаўнікоў мастацтва і г. д.
Аронава Слабада
Аро́нава Слабада́ (, Аронова Слобода) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Папярнянскага сельсавета.
Да 20 студзеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Сёмкаў-Гарадоцкага сельсавета, да 9 жніўня 1979 года — у склад Заслаўскага сельсавета.
Валянцін Мікалаевіч Малышаў
Валянцін Мікалаевіч Малышаў  — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар БССР (1983).
Біяграфія
Скончыў у 1958 годзе Ленінградскі інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя Рэпіна. У 1958—1992 гадах працаваў у інстытуце «Белдзяржпраект», архітэктар, старэйшы архітэктар, кіраўнік групы, галоўны архітэктар праектаў, кіраўнік архітэктурна-канструктарскай майстэрні, намеснік дырэктара па архітэктуры — галоўны архітэктар інстытута.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1960 года, пасля член Саюза архітэктараў Беларусі; член праўлення Саюза архітэктараў БССР, член горадабудаўнічага савета ГалоўАПУ Мінгарвыканкама, старшыня мастацкага савета Міністэрства будаўніцтва БССР, член тэхнічнага камітэта па будаўніцтве Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь.
Творчасць
Асноўныя працы: серыя тыпавых праектаў дзіцячых садкоў-ясляў (1960), Палацы спорту ў Мінску (1966, з С. Д. Філімонавым), , Днепрапятроўску, (у суаўтарстве з Д. С. Філімонавым) ; корпус бальніцы Лячсанупраўлення (1968), Рэспубліканская школа-інтэрнат па музыцы і выяўленчым мастацтве (1969), кінатэатр «Кастрычнік» (1975 г.), генплан акадэмгарадка па вуліцы Жодзінскай, Дом праектных арганізацый Дзяржбуда Беларусі ў Мінску (1980), Палац культуры (1967, у сааўт. з Д. С. Філімонавым) у Салігорску, конна-спартыўны манеж у Ратамцы (1969) пад Мінскам, серыя буйнапанэльных жылых дамоў для Гродна, Гомеля, Брэста, Бабруйска (1972—1977); санаторыі «Беларусь» у Друскінінкаі (Літва, 1972) і «Беларусь» у Юрмале (Латвія, 1976), навучальна-лабараторны і спартыўны комплекс Беларускага політэхнічнага інстытута (1975, з А. М. Канстанціновічам) ў г. Мінску, удасканаленне серыі буйнапанэльных жылых дамоў 1-464 (1960), серыі буйнапанэльных жылых дамоў і блок-секцый для Бабруйска, генплан Акадэмгарадка АН БССР (1970), забудова пас. Муякан Байкала-Амурскай чыгуначнай магістралі і мікрараёнаў пас. Лангепас Цюменскай вобласці (1981); на БАМе і інш.
Аўтар навуковых прац: «Новыя сістэмы тыпізацыі ў індустрыяльным домабудаванні» (1975), «Агляд праектных рашэнняў жылых дамоў 1960—1977 гг. будаўніцтва» (1976), «Прагноз перспектыўнага развіцця індустрыяльнага домабудавання ў БССР» (1977).
Узнагароды
Узнагароджаны медалём «За працоўнае адрозненне», Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР (1967), бронзавым медалём ВДНГ, медалём «Ветэран працы». Заслужаны архітэктар БССР (1983). На Усесаюзным конкурсе — «Праектныя прапановы архітэктурна-горадабудаўнічага рашэння забудовы Ульянаўскага дзяржуніверсітэта і прылеглых да яго тэрыторый» — 1-я прэмія (1987, у аўтарскім калектыве).
Бутаўт
Бутаўт Кейстутавіч, у хрышчэнні Генрых (памёр пасля 1381) — сын Кейстута.
Клара Мікалаеўна Малышава
Клара Мікалаеўна Малышава (нар., пасёлак , Бордскі раён, , Расія) — беларуская артыстка балета, педагог. Заслужаная артыстка РСФСР (1964), Народная артыстка Беларускай ССР (1971).
Біяграфія
У 1955 годзе скончыла (педагог К. М. Гейдэнрэйх). У 1955—1957 гадах працавала ў, у 1957—1964 гадах — салістка балета. Выканала больш за 20 партый.
Бутаўт
Біяграфія
Быў князем драгічынскім. У 1365 годзе перайшоў на бок Тэўтонскага Ордэна, ахрысціўся ў каталіцтва ў Кёнігсбергу, потым удзельнічаў у няўдалым паходзе войскаў Ордэна на Вільню. Дзесьці паміж жніўнем 1365 і 1368 годам прыбыў да двара імператара і чэшскага караля Карла IV Люксембургскага ў Празе, ад якога атрымаў тытул герцага і зямельныя ўладанні. Успамінаецца ў свіце імператара да 1378 года. Апошні раз успамінаецца крыніцамі ў 1381 годзе, у паведамленні пра ўцёкі з Літвы яго сына Вайдуты, які таксама прыняў каталіцкі хрышчэнне і накіраваўся да двара чэшскага караля. Пахаваны ў аўгустыніянскім касцёле св. Тамаша ў Празе.
Клара Мікалаеўна Малышава
Біяграфія
У 1965—1977 гадах — салістка Мінскага тэатра оперы і балета. З 1974 года — педагог класічнага танца і мастацкі кіраўнік Мінскага харэаграфічнага вучылішча.
Сукума
Суку́ма (саманазва Basukuma, літаральна "людзі поўначы") — усходнеафрыканскі народ, карэнныя жыхары Танзаніі. Жывуць пераважна на паўночным захадзе краіны, у рэгіёне Мванза. Агульная колькасць (2021 г.) - 9 884 тысяч чал.
Гісторыя
Сукума перасяліліся на поўдзень ад возера Вікторыя прыкладна ў XVII ст. з тэрыторыі сучаснай заходняй Уганды, выгнаўшы адсюль качэўнікаў-хіма. Сукума звычайна падтрымлівалі саюзныя адносіны з ньямвезі. Некаторыя роды сукума вядуць свой пачатак ад выхадцаў з поўдню. У XIX ст. вярхоўны правадыр ньямвезі атрымоўваў ад сукума выплаты мясам, хаця фармальна яны не з'яўляліся яго падданымі. У 1891 г. землі сукума былі абвешчаны часткай германскай каланіяльнай імперыі. Гэта стала магчыма з-за аслаблення мясцовай ваеннай арганізацыі ў выніку эпідэміі соннай хваробы, мору свойскай жывёлы і сутычак з суседзямі-масаямі, якія перасяліліся з тэрыторыі Кеніі і рабілі напады з мэтай выкрадання кароў. Пасля I Сусветнай вайны сукума былі падпарадкаваны Вялікабрытаніяй. Прадстаўнікі гэтага народа прымалі ўдзел у антыкаланіяльным руху. У 1964 г. тэрыторыі, населеныя сукума, увайшлі ў склад незалежнай Танзаніі.
Асаблівасці культуры
Гаспадарка сукума мае змяшаны характар. Большасць сельскіх жыхароў займаецца земляробствам, аднак таксама трымае хатнюю жывёлу. Да канца XIX ст. пераважала выпальванне часткі лесу або саванны і далейшая апрацоўка палеткаў з дапамогай матык. Пад уплывам еўрапейцаў пачалі выкарыстоўваць плуг. Галоўныя сельскагаспадарчыя культуры — бавоўнік, арахіс, рыс, маніёк і інш. Апрацоўка зямлі і збор ураджаяў лічацца пераважна жаночай справай, а жывёлагадоўля і іншыя — мужчынскай. Жыхары ўзбярэжжа возера Вікторыя займаюцца рыбалоўствам. Распаўсюджаны пчалярства, дробныя рамёствы.
Традыцыйны від паселішча — буйная вёска, якая можа налічваць да некалькі тысяч жыхароў. У мінулым будавалі хаціны слупавога тыпу. Драўляныя слупы размяшчалі па колу, злучалі бэлькамі. Сцены і дах рабілі з пераплеценага галля і трыснёга, часам абмазвалі сумяссю гліны з глеям. У нашы дні пераважаюць будынкі сучаснага тыпу. Многія сукума жывуць у гарадах.
Сукума падзяляліся на некалькі тэрытарыяльных аб'яднанняў, якія ў сваю чаргу складаліся з матрылінейных родаў. Да 1964 г. зямля перадавалася па спадчыне толькі жанчынам, а свойская жывёла, прылады працы і зброя — мужчынам. Мужчыны адыгрывалі галоўную ролю ў кіраванні сям'і і роду.
Мова
Мова сукума належыць да моў сям'і банту, вельмі блізкая да мовы ньямвезі. Пісьмовасць была распрацавана місіянерамі на аснове лацінкі.
Рэлігія
Некаторыя даследчыкі лічаць, што ў традыцыйнай рэлігіі сукума мелася ўяўленне пра адзінага першароднага бога. Яго называлі рознымі імёнамі, але храмаў для шанавання не будавалі. Шматлікія рытуалы і святы звязаны з культам сонца, абарончай магіяй, шанаваннем продкаў. Сярод сукума былі вядомы асобы, якія займаліся шаманізмам. Іх галоўнай функцыяй лічылася выкліканне дажджу.
У нашы дні значная частка вернікаў сукума спавядае хрысціянства, пераважна каталіцызм і пратэстанцтва.
Малаба
Малаба — сталіца Экватарыяльнай Гвінеі, на востраве Біёка Атлантычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі Паўночны Біёка.
Эканоміка і транспарт
Міжнародны аэрапорт. Марскі порт у заліве Біяфра (частка Гвінейскага заліва) - вываз какава, кавы, садавіны. Лесапільныя, дрэваапрацоўчыя, прадпрыемствы харчасмакавай прамысловасці, вытворчасць пальмавага алею і мыла.
Насельніцтва
Колькасць насельніцтва - 40 тысяч жыхароў (1986), 60065 жыхароў (1994), 132 440 чалавек (2001), 187302 жыхароў (2012).
Гісторыя
Заснаваны ў 1827 годзе англічанамі як паселішча Порт-Кларэнс. У 1843-1968 адміністрацыйны цэнтр Іспанскай Гвінеі.
Ашмянцы (Мінскі раён)
Да 20 студзеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Сёмкаў-Гарадоцкага сельсавета.
Агонь
Агонь (ад праслав. формы *ognis, рэдуцыр. стараж.-інд. agníṣ, хецк. agniš), сукупнасць раскаленых газаў ці плазмы, якія выдзяляюцца ў выніку награвання гаручага матэрыялу да пэўнай кропкі, або хімічнай рэакцыі, або дакранання току высокага напружання з гаручым матэрыялам.
Агонь з'яўляецца асноўнай фазай працэсу гарэння і мае ўласцівасць да самараспаўсюджвання па закранутых ім іншых гаручых матэрыялах. Уласная тэмпература агню залежыць ад крыніцы, якая выклікала рэакцыю ўспламянення і/або ад матэрыялаў, якія ўдзельнічаюць у рэакцыі гарэння.
Паводле грэчаскіх міфаў, Праметэй выкраў агонь з Алімпа і прынёс яго людзям.
Значэнне ў побыце
З прычыны вялікага значэння агню розныя спосабы яго здабывання вынайшлі яшчэ першабытныя людзі, якія выкарысталі яго для асвятлення, сагравання, прыгатавання ежы, абароны ад дзікіх жывёл і падачы ўмоўных сігналаў. Першым спосабам, відаць, быў метад атрыманьня з адвольнай крыніцы награвання, такой як маланка (хоць маланкі, улічваючы розныя прыродныя ўмовы і надвор’е, ударалі ў дрэвы досыць рэдка). Падвышаючая сіла трэння, але малаэфектыўная палачка, што верціцца ў кавалку дрэва, была замененая на кнот, які рабілі з грыбных нарастаў на дубе або ясені. Традыцыйнай формай падтрымання агню тады і цяпер, пры мінанні курсу выжываньня, было вогнішча.
У далейшым з’явіліся запалкі і спачатку бензінавыя, а потым — газавыя запальніцы.
Значэнне ў міфалогіі і эзатэрыцы
Агню надаецца вялікая ўвага ў шэрагу міфалогій. У грэчаскай і рымскай міфалогіі з агнём атаясамлялася некалькі бажаствоў (Гефест, Праметэй, Веста, Гестыя і іншыя), у старажытнаіндыйскай міфалогіі ўвасабленнем агню быў Агні, у кельцкай міфалогіі багіня агню звалася Брыгід. У зараастрызме агонь выступае як асабліва святая стыхія і ўвасабленьне чароўнай справядлівасці, Арты. У народаў Поўначы агонь уяўляўся ў выглядзе жаночага вобраза — «маці», «гаспадыні агменю» і да т. п., а ў якутаў і буратаў — у мужчынскім вобразе «гаспадара». У сярэднявечным містыцызме саламандры былі найнізкай парфумай агню, прабывалымі ў ім.
Мале
Мале (މާލެ) — горад, сталіца дзяржавы Мальдывы. Насельніцтва складае 103 693 чалавекі (2006). Міжнародны аэрапорт. Порт (вываз сушанай рыбы, какосавых арэхаў, копры). Харчовая прамысловасць. Цэнтр рыбалоўства. Маўзалей Абу-аль-Бараката, палац султана.
Прыпяць (значэнні)
Прыпяць:
Джавахецкае нагор’е
Джавахецкае нагор’е — у Закаўказзі (Грузія), частка Паўднёва-Грузінскага нагор’я, на поўдзень ад Трыялецкага хрыбта, паміж ракой Кура на захадзе і Ніжнекартлійскай раўнінай на ўсходзе. Уключае Самсарскі і Джавахецкі мерыдыяльныя хрыбты (вышыня да 3000 м) і плато Цалкінскае, Гамарэцкае, Дманіскае і Ахалакскае (вышыня да 1700 м). Складзена з андэзіта-базальтавых і трахітавых лаў. У катлавінах шмат азёр тэктанічнага ці вулканічнага паходжання (Паравані, Табацкуры і інш.). Горныя стэпы, субальпійскія лугі, якія выкарыстоўваюцца як пашы.
Джагатай
Джагатай (Чагатай; 1185—) — мангольскі васпан, другі сын Чынгісхана і Бортэ. Яшчэ пры жыцці свайго бацькі славіўся лепшым знаўцам Ясы і вышэйшым аўтарытэтам ва ўсіх пытаннях, звязаных з законамі і звычаямі. Нашчадкі Джагатая кіравалі ў Сярэдняй Азіі ў XIII—XIV стагоддзях.
Хіпстары
Хі́пстары — тэрмін, які з’явіўся ў ЗША ў 1940-х гадах, утвораны ад жаргоннага «to be hip», што перакладаецца прыблізна як «быць у тэме» (адсюль жа і «хіпі»). Слова гэта першапачаткова азначала прадстаўніка асобай субкультуры, якая сфарміравалася ў асяроддзі прыхільнікаў джазавай музыкі; у наш час звычайна ўжываецца ў сэнсе «забяспечаная гарадская моладзь, якая цікавіцца элітарнай замежнай культурай і мастацтвам, модай, альтэрнатыўнай музыкай і інды-рокам, артхаусным кіно, сучаснай літаратурай і да т.п.».
Бальшавік (Мінскі раён)
Спорт
У аг. Бальшавік быў зарэгістраваны былы беларускі футбольны клуб «Белыя Росы».
Валерый Іванавіч Карбалевіч
Валерый (Валер) Карбалевіч (нар., Паназырава, , РСФСР) — беларускі палітолаг, кандыдат гістарычных навук, дацэнт.
Біяграфічныя звесткі
У 1972—1973 гг. працаваў слесарам-сантэхнікам Рамбудупраўлення № 4 г. Слуцка. У 1978 г. скончыў гістарычны факультэт БДУ. З 1978—1983 гг. працаваў настаўнікам у Горацкай сельскагаспадарчай акадэміі. У 1986 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Деятельность компартии Белоруссии по пропаганде и внедрению достижений науки и передового опыта в сельско-хозяйственное производство (1971—1980 годы)». Выкладаў у Беларускім аграрным тэхнічным універсітэце. Працаваў у Нацыянальным цэнтры стратэгічных ініцыятыў «Усход-Захад» (пазней — Аналітычны цэнтар «Стратэгія»), у газэце «Свободные новости. СНплюс». Палітычны аглядальнік «Радыё Свабода». Працаваў галоўным рэдактарам грамадска-палітычнага аналітычнага часопіса «Грамадзянская альтэрнатыва».
Аўтар больш за 900 публікацый па розных праблемах унутранай і замежнай палітыкі Беларусі, сярод якіх кніга «Александр Лукашенко. Политический портрет».
Кельвін (адзінка вымярэння)
Ке́львін, абазначэнне K — асноўная адзінка вымярэння тэмпературы ў сістэме вымярэнняў СІ, прапанавана ў 1848 годзе.
Адзін кельвін роўны 1/273,15 тэрмадынамічнай тэмпературы трайнога пункту вады. Пачатак шкалы (0 К) супадае з абсалютным нулём. Такім чынам, шкала з’яўляецца абсалютнай тэрмадынамічнай шкалой тэмператур.
Названая ў гонар інжынера-фізіка Уільяма Томсана, 1-га барона Кельвіна (1824—1907), які нарадзіўся ў Белфасце і працаваў ва Універсітэце Глазга. Імя тытула барона Кельвіна паходзіць ад рэкі Кельвін, якая працякае праз тэрыторыю Універсітэта Глазга.
Спачатку Томсан распрацаваў сваю шкалу, каб зрушыць пачатак адліку ўжо прынятай шкалы Цэльсія па-за пункт раставання лёду да абсалютнага тэрмадынамічнага нуля. Градацыі шкалы набліжаны да градусаў Цэльсія, і ў 2019 годзе шкала была вызначана нанова праз пастаянную Больцмана k 1,380649×10−23 Дж⋅K−1. Такім чынам, адзін кельвін роўны змене тэрмадынамічнай тэмпературы T, якая прыводзіць да змены цеплавой энергіі kT на 1,380649×10−23 Дж. Тэмпература ў градусах Цэльсія цяпер вызначаецца як тэмпература ў кельвінах мінус 273,15, і 0 °C адпавядае 273,15 К. Змена тэмпературы на адзін К эквівалентная змене на адзін градус Цэльсія.
Кельвін з’яўляецца асноўнай адзінкай тэмпературы для тэхнікі і фізічных навук, тым часам як у большасці краін Цэльсій застаецца дамінуючай шкалой тэмператур па-за гэтымі галінамі. ЗША, Багамы, Беліз, Кайманы, Палау, Ліберыя і былыя англійскія калоніі карыстаюцца градусамі Фарэнгейта, і вызначаюць °F праз шкалу Кельвіна. Шкалы Фарэнгейта і Цэльсія былі распрацаваны ў пачатку-сярэдзіне XVIII ст., кельвін датаваны сярэдзінай XIX ст. і ніколі не згадваецца і не пішацца як градус, і звычайна не пішацца з вялікай літары, акрамя сімвала адзінкі K, напрыклад,
Кельвін таксама ўжываюць для вымярэння каляровай тэмпературы, якая характарызуе ўзважанае па інтэнсіўнасці размеркаванне выпраменьвання крыніцы святла як функцыі даўжыні хвалі ў аптычным дыяпазоне. Каляровая тэмпература вызначаецца як тэмпература абсалютна чорнага цела, пры якой яно выпускае выпраменьванне таго ж каляровага тону, што і разгляданае выпраменьванне. Прыклады каляровай тэмпературы розных крыніц святла:
Гаруспік
Гаруспік (,  — кішкі, вантробы і  — назіраю) — жрэц у Старажытнай Этрурыі, пазней — у Старажытным Рыме, які варажыў па вантробам ахвярных жывёл, асабліва часта па печані, і тлумачыў з'явы прыроды (палёт птушак, гром, маланку і інш.). Лепшымі гаруспікамі ў Рыме лічыліся этрускі, ад якіх і быў запазычаны гэты від варажбы. Апошні рымскі гаруспік згадваецца ў 408 годзе н.э., калі падчас аблогі Рыма вестготамі на чале з Аларыхам ён прапаноўваў рымлянам свае паслугі.
Элеанора Таледская
Элеанора Таледская (Leonor de Toledo, Eleonora di Toledo;,  — , ) — жонка Козіма I Медычы.
Біяграфія
Элеанора — другая дачка віцэ-караля Неапаля, маркіза Вільяфранка дона Педра Альварэса дэ Таледа, сына другога герцага Альбы. Сумна вядомы ў гісторыі Нідэрландаў герцаг Альба даводзіўся ёй стрыечным братам. У 1539 годзе ва ўзросце 17 гадоў яна выйшла замуж за Козіма I Медычы.
Вялікаму герцагу Козіма I дэ Медычы, які атрымаў тытул герцага незадоўга да сваёй жаніцьбы на Элеаноры, прыйшлася вельмі дарэчы падтрымка магутнага цесця. Блакітная кроў Элеаноры, якой так не хапала Медычы, павінна была дапамагчы сям’і стаць нараўне з іншымі еўрапейскімі кіраўнікамі. Апроч гэтага, Элеанора дзякуючы свайму бацьку забяспечыла Медычы надзейную сувязь з Іспаніяй, якая ў той час кантралявала значную частку Італіі, даўшы тым самым магчымасць Козіма прадэманстраваць сваю лаяльнасць і давер Іспаніі за вывад іспанскіх войскаў з правінцыі. За Элеанору таксама далі велізарны пасаг.
Па пачатку не прызнаная народам іншаземка хутка заваявала ўсеагульны давер. З аднаго боку, Элеанора Таледская праславілася як мецэнат за дапамогу, якую аказвала мастакам, з іншага боку, дзякуючы дбайнай іспанскай каталічцы ў Фларэнцыі з’явіліся езуіты і было пабудавана шмат храмаў. Валодаючы добрымі арганізатарскімі здольнасцямі, яна карысталася даверам і ў мужа, які часта пакідаў яе рэгенткай на час сваёй адсутнасці.
Трагедыя сям’і
Старэйшыя сыны Элеаноры Гарсія і Джавані сканалі ў маладым узросце; хадзілі чуткі, што малодшы забіў старэйшага і за гэта сам быў задушаны бацькам, пасля чаго Элеанора звар’яцела ад гора і памерла (па іншай версіі, усе трое памерлі ад нейкай заразнай хваробы).
Чуткі сцвярджалі, што Козіма забіў старэйшую дачку Марыю, за тое, што яна пакахала пажа. Афіцыйна было абвешчана, што смерць наступіла ад малярыі, якой захварэла Марыя. Другую дачку, Ізабелу, задушыў яе муж герцаг Брачана з дапамогай сябра за парушэнне шлюбнай вернасці. Трэцяя дачка, Лукрэцыя, была атручана па загаду свайго мужа герцага Ферарскага за шлюбную здраду. П’етра — пяты сын Элеаноры задушыў сваю жонку Леанору ланцужком для сабакі, таксама, за шлюбную нявернасць.
Сын Элеаноры герцаг Тасканы Франчэска і яго другая жонка Б’янка былі атручаны паводле меркавання сучаснікаў, малодшым братам Фердынандам.
З 11 дзяцей Элеаноры толькі два сыны П’етра і Фердынанд дажылі да сталых гадоў і памерлі калі ім споўнілася П’етра — 50, Фердынанду — 60 гадоў. Астатнія дзеці памерлі зусім маладымі.
Барыс Міхайлавіч Джагараў
Барыс Міхайлавіч Джагараў (нар. г., Чырвоны Бераг, Мінская вобласць) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1989), прафесар (1998).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Чырвоны Бераг (Чэрвеньскі раён, Мінская вобласць). Скончыў Фізічны факультэт БДУ ў 1965 годзе. Затым ў 1966 годзе паступіў у аспірантуру БДУ. Пасля заканчэння аспірантуры ў 1968 годзе пачаў працу ў лабараторыі фотахіміі Інстытута фізікі АН БССР, дзе стаў адным з першых вучняў акадэміка Г. П. Гурыновіча. У 1973 ён абараніў кандыдацкую дысертацыю «Безвыпраменныя пераходы ў малекулах парфірынаў». Да 1987 года падрыхтаваў доктарскую дысертацыю «Узбуджаныя малекулы парфірынаў, металапарфіыанў, гемаглабіну і іх узаемадзеянне з кіслародам» па спецыяльнасці Оптыка. З 1994 загадчык лабараторыі фатонікі малекул Інстытута фізікі НАН Беларусі.
Пад кіраўніцтвам Б. М. Джагарава абаронена 9 кандыдацкіх дысертацый.
Speak Now (альбом Тэйлар Свіфт)
Стварэнне і рэліз
Speak Now быў выпушчаны 25 кастрычніка 2010 года пад лэйблам Big Machine і, дзякуючы дэбютнаму тыражу ў 1 047 000 асобнікаў, ён стаў другім для спявачкі дыскам № 1 у ЗША і 3-м самым хутка прадаваным альбомам для жанчын ў гісторыі ЗША. У Вялікабрытаніі альбом дэбютаваў на 6 месцы ў UK Albums Chart. У Канадзе альбом таксама дэбютаваў на 1 месцы Canadian Albums Chart, з тыражом у 62,000 копій. Пасля магутнага дэбюту, альбом затрымаўся на № 1 і на другі тыдзень у ЗША, з накладам у 320,000 копій (падзенне на 69 %). У свой трыці тыдзень альбом апусціўся на другое месца (212,000), саступіўшы тады новаму дыску Сюзан Бойл "The Gift".
Аднак на восьмым тыдні альбом зноў вярнуўся на першае месца (259,000) і пратрымаўся на ім яшчэ два тыдні. Па стане на люты 2012 года альбом «Speak Now» прадаўся тыражом звыш 5,7 млн копій па ўсім свеце.
Крытычныя водгукі
Газета The New York Times ахарактарызавала альбом як «бязлітасны», разнастайны (з музычнага пункту гледжання), і «проста цудоўны, магчыма, самы лепшы альбом міс Свіфт». Тэона Вэбер з газеты The Village Voice адзначыў, што альбом дазволіў даць сапраўдную ацэнку таленту Свіфт, "які з'яўляецца не канфесійным, а драматычным“: «Як і некаторыя аўтары кантры-песень да яе, яна стварае персанажаў і сітуацыі, беручы іх з жыцця, і знаходзіць магутныя спосабы іх апісання». Роб Шэфілд з часопіса Rolling Stone апісаў песні Свіфт як адны з самых інтэлектуальных у поп, рок ці кантры-музыцы: «Свіфт таленавіты прафесіянал Нэшвілла, які ведае ўсе прыёмы стварэння хітоў, але яна таксама гіперрамантык з меладраматычнымі ноткамі».
Адзнакі крытыкаў:
Сінглы
Першым сінглам з альбома стала кампазіцыя «Mine». Песня і відэакліп мелі вялікую папулярнасць і атрымалі станоўчыя водгукі. 8 чэрвеня 2011 года відэакліп песні атрымаў прэстыжную прэмію «Лепшае відэа года» (Video of the Year) на штогадовай цырымоніі «The 2011 CMT Music Awards» канала Country Music Television. 15 мая 2012 года за гэты сінгл спявачка была ўдастоена прэміі аўтараў-песеннікаў BMI Pop Awards. Песня ўвайшла у топ-10 лепшых хітоў у Аўстраліі, Канадзе, ЗША, Японіі, заняла першае месца ў Adult Contemporary і другое ў Country Songs, а таксама атрымала плацінавы статус ў ЗША і Канадзе.
Другі сінгл, песню «Back to December», Тэйлар прысвяціла аднаму са сваіх былых бой-фрэндаў — акцёру Тэйлару Лотнеру, вядомаму па ролі Джэйкаба Блэка ў фільмах франшызы «Змярканне».
Трэцім сінглам стала песня «Mean», якая атрымала прэмію Грэмі як лепшая кантры-песня ў намінацыях «Лепшае сольнае кантры-выкананне» і «Лепшая кантры-песня».
Прома-кампанія
На працягу ўсяго 2011 года і да пачатку 2012 года Тэйлар гастралявала ў падтрымку альбома. За трынаццаць месяцаў яна дала 111 канцэртаў ва ўсім свеце: 7 - у Азіі, 12 - Еўропе, 80 - у Паўночнай Амерыцы і 20 - у Аўстраліі. За тур, які наведала больш за 1,6 мільёна прыхільнікаў спявачкі было сабрана больш за 123 мільёна даляраў, што зрабіла Speak Now World Tour адным з самых касавых у гісторыі. Таксама спявачка запрашала многіх музыкаў для сумесных дуэтаў падчас тура па Паўночнай Амерыцы. Выступалі: Джэймс Тэйлар, Джэйсан Мраз, Шон Колвин, Джоні Рэзезнік, Эндзі Грамер, Таль Бахман, Джасцін Бібер, Селена Гомес, Нікі Мінаж, Nelly, рэпэры B.o.B, Ашэр, Флоу Райда і T.I., Джон Форман, Джым Эдкінс, Хейлі Вільямс, рок-група Hot Chelle Rae, Роні Дан, Дарыя Рукер, Цім Макгро і Кені Чэсні. Акрамя таго, Свіфт выканала мноства акустычных кавераў падчас турнэ па Паўночнай Амерыцы. У лістападзе 2011 года ў продаж выйшаў яе першы дыск з аўдыё- і відэазапісамі з сусветнага тура, які ўключае ў сябе 17 выступленняў падчас паўночнаамерыканскага турнэ.
Спіс кампазіцый
Усе песні Тэйлар напісала самастойна.
Узнагароды
На 54-й прэміі «Грэмі» Тэйлар з песняй «Mean» перамагла ў намінацыях «Лепшая кантры-песня» і «Лепшае сольнае кантры-выкананне». У 2010-2011 гг. яна была прызнана «Аўтарам песень/Артыстам Года» Асацыяцыяй Аўтараў песень Нэшвіла. Таксама ў 2011-2012 гг. на цырымоніі ўзнагароджання Academy Of Country Music Awards Свіфт перамагла ў намінацыі «Выканаўца Года». Акрамя гэтага, у 2011 годзе яна атрымала званне «Выканаўца Года» ад Country Music Association, а на цырымоніі ўзнагароджання American Music Awards стала «Артыстам Года» (у той час як  «Speak Now» быў прызнаны «Лепшым кантры-альбомам»). Акрамя таго, у гэтым жа годзе часопіс Billboard назваў спявачку «Жанчынай Года».
Пазіцыі ў чартых
«Speak Now» заняў першае месца ў хіт-парадах ЗША, Канады, Аўстраліі і Новай Зеландыі.
Хандрыла
Хандры́ла (Chondrilla) — род кветкавых раслін сямейства Астравыя.
Батанічнае апісанне
Двухгадовыя і шматгадовыя расліны са стрыжнёвым карэнішчам. Сцёблы галінастыя, вышынёй да 125 см. Прыкаранёвае лісце выемчата-перыстае, у разетках. Сцябловае лісце лінейнае. Суквецце — кошык. Плод — сямянка.
Арэал
Налічвае каля 30 відаў, пашыраных у пустынных і стэпавых раёнах Паўночнай Афрыкі і Еўразіі. На тэрыторыі Беларусі сустракаецца 1 від —.
Значэнне
У некаторых відаў хандрылы на каранях і падземнай частцы сцёблаў утвараюцца нарасці, утрымліваючыя каўчук, не маючы прамысловага значэння.
Джагды
Джагды — горны хрыбет на Далёкім Усходзе Расіі на тэрыторыі Амурскай вобласці і Хабараўскага края, частка горнага ланцугу Янкан — Тукурынгра — Сактахан — Джагды. Максімальная вышыня — 1604 м.
Джаландхар
Джаландхар — горад у індыйскім штаце Пенджаб, адміністрацыйны цэнтр акругі Джаландхар. З’яўляўся сталіцай штата Пенджаб з 1947 па 1953 год (да пераносу сталіцы ў Чандыгарх).
Спіс зорак сузор’я Компаса
У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Компаса да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.
Джані Радары
Джані Радары (Gianni Rodari;, Аменья, Італія — , , Італія) — вядомы італьянскі дзіцячы пісьменнік і журналіст.
Біяграфія
Радары нарадзіўся 23 кастрычніка 1920 у мястэчку Аменья (паўночная Італія). Яго бацька, булачнік па прафесіі, памёр, калі Джані было толькі дзесяць гадоў. Радары і яго два браты, Чэзарэ і Марыа, раслі ў роднай вёсцы маці, Варэсота. Хваравіты і слабы з дзяцінства хлопчык захапляўся музыкай (браў урокі ігры на скрыпцы) і кнігамі (шанаваў Ніцшэ, Шапенгаўэра, Леніна, Сталіна і Троцкага). Пасля трох гадоў навукі ў семінарыі Радары атрымаў дыплом настаўніка і ва ўзросце 17 гадоў пачаў выкладаць у пачатковых класах мясцовых сельскіх школ. У 1939 г. некаторы час наведваў філалагічны факультэт Міланскага ўніверсітэта.
Падчас Другой сусветнай вайны Радары быў вызвалены ад службы з-за дрэннага здароўя. У 1941 увайшоў у фашысцкую партыю, аднак, пасля смерці двух блізкіх сяброў і зняволення брата Чэзарэ ў канцэнтрацыйным лагеры стаў удзельнікам Руху Супраціўлення, а ў 1944 годзе ўступіў у Італьянскую камуністычную партыю.
У 1952 упершыню паехаў у СССР, дзе потым бываў неаднаразова. У 1953 ажаніўся з Марыяй Тэрэзай Ферэці, якая праз чатыры гады нарадзіла яму дачку, Паолу. У 1957 Радары здаў іспыт на званне прафесійнага журналіста. У 1966—1969 Радары не публікаваў кніг і толькі працаваў над праектамі з дзецьмі.
Радары памёр ад цяжкай хваробы 14 красавіка 1980 г. у Рыме.
Мамбаса
Мамбаса — другі па велічыні горад Кеніі. Знаходзіцца на каралавым востраве ў Індыйскім акіяне і злучаны з мацерыком некалькімі дамбамі. На мове суахілі горад называецца Kisiwa Cha Mvita, што азначае «Востраў вайны». Таксама з'яўляецца цэнтрам прыбярэжнай правінцыі. Горад з'яўляецца найбуйнейшым гандлёвым цэнтрам Кеніі, а таксама адным з найбольш значных прамысловых цэнтраў. Цэнтр турызму.
Гісторыя
Арабскі порт упершыню згаданы Аль-Ідрысі ў 1151 г.. Быў найбуйнейшым цэнтрам гандлю рабамі на ўсходзе Афрыкі. У 1331 г. у горадзе правёў адну ноч знакаміты падарожнік ібн Батута. Ён адзначыў майстэрства, з якім былі пабудаваныя драўляныя мячэці. У 1415 г. гавань Мамбасу наведаў кітайскі флот Чжэн Хэ. У 1498 годзе па шляху ў Індыю каля Мамбасы праплывалі караблі Васка да Гама.
У 1502 г. партугальцы абстралялі Мамбасу з судоў. У гэты час мясцоваму султану ўдалося абвясціць аб незалежнасці ад Кілвы. У 1528 г. на султанат зноў напалі партугальцы, а ў 1593 годзе яны пабудавалі велічны Форт Ісуса. У 1638 г. Мамбаса афіцыйна аб'яўлена партугальскай калоніяй. Кіравалася з Гоа. З 1698 па 1888 год — у складзе арабскіх султанатаў Аман і Занзібар.
Сталыпін
Сталыпін — прозвішча.
Манака (горад)
Мана́ка — горад на беразе Міжземнага мора, зросся з гарадамі Монтэ-Карла і Ла-Кандамін, разам яны ўтвараюць карлікавую краіну Манака.
Джавані Джаліці
Джавані Джаліці (Giovanni Giolitti,, Мандові — , Кавур) — італьянскі палітычны дзеяч, прэм’ер-міністр Італьянскага каралеўства (пяць разоў).
У 1889—1890 гадах міністр казначэйства, у 1901—1903 гадах міністр унутраных спраў. Прэм’ер-міністр у 1892—1895, 1903—1905, 1906—1909, 1911—1914, 1920—1921 гадах. Найбольш паслядоўны прадстаўнік італьянскага лібералізму XX стагоддзя, імкнуўся пашырыць сацыяльную базу рэжыму. Урад Джаліці жорстка задушыў сялянскі рух на поўдні Італіі, развязаў вайну з Турцыяй (1911—1912). У час Першай сусветнай вайны выступаў супраць удзелу ў ёй Італіі на баку Антанты. Падтрымаў прыход да ўлады фашыстаў у 1922 годзе, з 1924 года ў апазіцыі. У 1928 годзе выступаў супраць скасавання фашыстамі парламенцкага рэжыму.
Сексуальны фетышызм
Сексуальны фетышызм (ад секс і фетыш — ідалізм, сексуальны сімвалізм, сексуальны парцыялізм) — разнавіднасць сексуальных паводзін, пры якой крыніцай і стымулам для палавой цягі становяцца неадушаўлёныя прадметы: адзежа, абутак, рэчы, зробленыя з пэўнага матэрыялу і г.д.
Фетышызм у сексалогіі
Фетышызм заўсёды быў досыць распаўсюджанай з'явай. З прычыны гэтага неабходна адрозніваць выпадкі, калі фетышызм з'яўляецца прымальным з сацыяльнага і медыцынскага пункту гледжання, і калі ён з'яўляецца паталогіяй.
З пункту гледжання сучаснай медыцыны, захворваннем (якое адносіцца да катэгорыі расстройстваў сексуальнай перавагі — парафілій, код МКБ-10 F65.0) лічацца толькі выпадкі, калі фантазіі, звязаныя з фетышызмам, выклікаюць у чалавека неадольнае імкненне здзяйсняць непрымальныя для яго дзеянні, становяцца перашкодай для звычайнага палавога жыцця і прычыняюць пакуты.
Звычайна лічыцца, што ад фетышызму пакутуюць галоўным чынам мужчыны, аднак Г. Б. Дзярагін указвае на досыць вялікую частату праяў фетышызму ў жанчын, завучы такія распаўсюджаныя жаночыя фетышы, як развітая мускулатура, аваласенне на целе мужчыны.
Вядомыя таксама выпадкі адваротнай фетышызму з'явы: антыфетышызму, калі пэўны элемент знешнасці, паводзін або рэч становіцца прыгнятальным фактарам для сексуальнай цягі.
Фетышы
У якасці сексуальных фетышаў могуць выступаць аб'екты самага рознага характару: гэта могуць быць прадметы адзежы, часткі чалавечага цела, рэчы і жывёлы, асаблівасці паводзін і знешнасці і г.д.; можна сказаць, што ў кожнага фетышыста ёсць свой, унікальны любімы ім прадмет, часам нечаканы і арыгінальны. Найбольш часта ролю фетыша выконваюць наступныя аб'екты:
Фетышыст звычайна адчувае моцнае памкненне да ўладання тым прадметам, да якога адчувае цягу. Калі цяга дасягае паталагічнага ўзроўню, то могуць выкарыстоўвацца і неправамерныя спосабы завалодання ім, у тым ліку крадзяжы і нават забойствы, якія суправаджаюцца выняткам прадметаў адзежы і частак цела ахвяры. Нярэдка ў фетышыста збіраюцца цэлыя калекцыі падобных прадметаў, якія ён выкарыстоўвае для атрымання сексуальнай разрадкі.
Прадметы фетышызму могуць выкарыстоўвацца рознымі спосабамі: фетышыст можа іх разглядаць, кранаць, нюхаць, апранацца ў іх, выкарыстоўваць у якасці «ўпрыгожання» інтэр'ера, прыкладваць да палавых органаў, мастурбіраваць на іх, укладваць з сабой у пасцелю, есці, цалаваць, аблізваць і г.д.
Фарміраванне фетышызму
Planned
Тэрапія
Лячэнне ажыццяўляецца па жаданні пацыента, звычайна з дапамогай псіхааналізу ці кагнітыўнай псіхатэрапіі.
Разнавіднасці фетышызму
Разнавіднасцей фетышызму вядома вельмі шмат, паколькі, як было сказана вышэй, кола аб'ектаў, якія фетышызуюцца, практычна невычэрпнае. Аднак толькі нешматлікія з іх здольныя даходзіць да ўзроўню сексуальнай паталогіі.
Некаторыя віды фетышызму могуць мець судова-медыцынскае і прававое значэнне, паколькі спалучаны з небяспекай для здароўя асобы ці магчымасцю здзяйснення ім супрацьпраўных дзеянняў. Да іх ліку можна аднесці, напрыклад, нарцысізм, апатэмнафілію і некрафілію.
Іншыя, як правіла, адносна бяскрыўдныя, умяшанне псіхолагаў і псіхіятраў для іх карэкцыі патрабуецца толькі ў выпадку, калі сам пацыент лічыць свае цягі ненармальнымі і яны прычыняюць яму пакуты.
Порнастужка
Порнастужка або порнафільм  — кінастужка, які змяшчае парнаграфічныя матэрыялы. У параўнанні з эратычным фільмам утрымлівае больш адкрытыя выявы і дзеянні; палавы акт не вуаліруецца і з'яўляецца асноўным сюжэтам. У шматлікіх краінах публічная дэманстрацыя такіх фільмаў забаронена, дазволены толькі паказ у зачыненых клубах, трансляцыі на закадаваных спадарожнікавых тэлевізійных каналах і распаўсюджванне на відэа.
Вішнёўка (Папярнянскі сельсавет)
Вішнёўка (, Вишнёвка) — аграгарадок у Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Папярнянскага сельсавета.
Мяса
Мя́са — шкілетная папярэчна-паласатая мускулатура жывёлы з прылеглымі да яе тлушчавымі і злучальнымі тканкамі, а таксама прылеглай коснай тканкай (мяса на касцях) або без яе (бяскоснае мяса). Таксама, мясам часамі называюць некаторыя субпрадукты: языкі, печань, ныркі, мазгі, сэрца, дыяфрагмы, мяса галоў і стрававода і г. д.