cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Руапукэ (востраў)
Гісторыя
Востраў Руапукэ быў адкрыты ў 1770 г. Джэймсам Кукам. У 1824 г. каля яго пацярпеў крушэнне брыг «Элізабет Генрыета», адкуль на Руапукэ перабраліся мышы. У той час ён быў населены маары ў колькасці каля 200 чалавек на чале правадыра Тухаваікі, які адзін з першых усталяваў зносіны з брытанскімі кітабоямі. На мове маары назва значыць «два ўзвышшы».
NGC 1589
NGC 1589 (іншыя абазначэнні — UGC 3065, MCG 0-12-38, ZWG 393.30, PGC 15342) — галактыка ў сузор’і Цялец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Трышчукы
Трышчукы (Тріщуки́) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ясэніўскага сельсавета.
Краведжа
Краведжа (Craveggia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вербана-Кузіа-Асола.
Насельніцтва складае 755 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 21 чал./км². Займае плошчу 36 км². Паштовы індэкс — 28852. Тэлефонны код — 0324.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giacomo.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Бэрлын
Бэрлын (Бе́рлин) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Язліўчыцкага сельсавета.
IC 4230
IC 4230 — галактыка тыпу Sa (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Гроб Гасподні
Гроб Гасподні ці Святы Гроб (Αγιος Τάφος) — галоўная святыня хрысціянскага свету — пячора, магільня ў скале, куды, паводле Евангелля, быў пахаваны Ісус Хрыстос і на трэці дзень уваскрэс. Цяпер магільня — галоўны алтар Храма Гроба Гасподняга ў Іерусаліме.
Паводле традыцыі, магільня знаходзілася за гарадской сцяной, на паўночным захадзе ад Іерусаліма, паблізу Галгофы. На пачатку IV ст. над ёю пабудавана Кувуклія Храма Гроба Гасподняга.
У пераносным сэнсе, асабліва ў крыніцах Сярэднявечча, Гроб Гасподні — уся Святая зямля (Палесціна), дзе знаходзіцца гэта святое для хрысціян месца.
Барацьба за вызваленне Святога Гроба
З 637 года Палесціна была пад уладай мусульман. З часам калі ідэя заняцця Святой зямлі і Гроба Гасподняга распаўсюдзілася сярод заходніх хрысціян. На афіцыйным узроўні яна была агучана 24 лістапада 1095 года ў Клермоне Папам Урбанам II, ён заклікаў да збройнага паходу на ўсход. Яго заклік спарадзіў Першы Крыжовы паход, падчас якога ў 1099 годзе мясціны са Святым Гробам былі заняты хрысціянамі. Аднак гэты вынік Крыжовых паходаў быў часовым і абмежаваным, праз 88 гадоў, у 1187 годзе, Іерусалім быў страчаны хрысціянамі. І хоць крыжакі яшчэ вярталі сабе Святы горад на кароткі час, у верасні 1244 года яны пазбавіліся яго канчаткова. З таго часу Палесціна была пад уладай мусульман да 1918 года, калі яе занялі англійскія войскі падчас Першай сусветнай вайны. З 1922 года англічане кіравалі тут на падставе Брытанскага мандата.
Drabadzi-drabada
«Drabadzi-drabada» — пяты студыйны альбом беларускага гурта Крамбамбуля які выйшаў 27 снежня 2011 года. Альбом прысвечаны еўрапейскім народным песням, якія выконваюцца як на беларускай мове, так і на мове арыгінала. У агульнай складанасці альбом запісаны на 10 мовах.
Пра альбом
Па словах лідара гурта Лявона Вольскага, першапачатковая ідэя складалася ў тым, каб запісаць альбом беларускіх народных песень, але выканаць іх не як фолк, а ў якім-небудзь сучасным жанры. Пазней Вольскаму ў рукі трапіў зборнік з народнымі песнямі еўрапейскіх краін і яму падалася цікавай ідэя запісаць альбом еўрапейскіх народных песень, выкананых на беларускай мове.
29 лістапада 2010 года ў студыі інтэрнэт-партала TUT.BY гурт Крамбамбуля ў сваім жывым выступе прадставіў публіцы большасць песень са свайго будучага альбома. 19 снежня ў Беларусі прайшлі прэзідэнцкія выбары, якія скончыліся акцыяй пратэсту і затрыманнямі. Праз некаторы час у краіне з’явіўся негалосны «чорны спіс» дзеячаў культуры, у які трапілі людзі, якія так ці інакш выказалі падтрымку палітычным зняволеным. З музыкаў у «спісе» апынуліся: Ляпіс Трубяцкой, Палац, Крама, N. R. M., Нейра Дзюбель, Naka, Зміцер Вайцюшкевіч і Крамбамбуля. У сувязі з гэтым быў адменены запланаваны на 17 сакавіка канцэрт Крамбамбулі ў мінскім рэстаране «Госці». Там заявілі, што канцэрт не адбудзецца паколькі музыкі захварэлі. «Можа быць, я не зусім здаровы на галаву, як і ўсё ў гэтай краіне. Аднак на здароўе не скарджуся і, наадварот, застаюся ў добрай вакальнай форме», — так пракаментаваў гэтую сітуацыю Лявон і ў дзень адмененага канцэрту спецыяльна наведаў гэты рэстаран. У той жа час праца над новым альбомам зацягнулася, паколькі Вольскі вырашыў рабіць другі дыск, на які запісаць тыя ж песні, але ўжо на мове арыгінала.
Новы альбом выйшаў у свет 27 снежня 2011 года ў двух варыянтах: на адным дыску і на двух. Першы дыск уключае ў сябе 12 еўрапейскіх народных песень, выкананых на беларускай мове. На альбоме прысутнічаюць песні Харватыі, Францыі, Германіі, Італіі, Польшчы, Швецыі, Славакіі, Ірландыі і Літвы, а таксама тры беларускія песні. На другім дыску гэтыя ж песні выкананыя на мове арыгінала. Незадоўга да выхаду альбома гурт прадставіў кліп на першую песню «Гэта ня ветразь». Канцэрт-прэзентацыя новага альбома павінен быў адбыцца 11 лютага ў мінскім клубе «RE:Public», аднак канцэрт быў адменены. Крамбамбуля перанесла прэзентацыю ў Вільню, якая прайшла ў канцы красавіка. Адну песню разам з Крамбамбуляй выканаў літоўскі музыка Андрус Мамантавас.
Ірландская народная песня «Whiskey in the Jar» шырока вядомая не толькі ў Ірландыі, але і ў свеце. У розны час на яе была запісана вялікая колькасць кавер-версій, у тым ліку такімі групамі, як Thin Lizzy і Metallica. Па словы Лявона Вольскага назва альбома адсылае менавіта да гэтай песні. У яе тэксце ёсць выраз «dum a doo dum a da», які ніяк не перакладаюць, нават калі выконваюць песню на англійскай мове. Лічыцца, што гэтыя словы азначаюць шклянкі, што грукаюцца адна аб адну. Такім чынам, па версіі Лявона «драбадзі-драбада» гэта як бы беларуская версія гэтага выказвання (па аналогіі з «напіўся ў драбадан»).
Рэцэнзіі
Альбом быў добра сустрэты крытыкамі. На сайце Experty.by яго сярэдні бал 8 з 10. Адзначалася, што гэтым альбомам гурт выходзіць на новы ўзровень свайго развіцця. Пры гэтым альбом крытыкавалі за шматлікасць гітар і занадта цяжкі гук, што на думку некаторых аглядальнікаў дрэнна суадносіцца з народнай музыкай. На Euroradio.fm альбом назвалі спробай культурнай інтэграцыі з Еўропай, праз знаёмства з песнямі адзін аднаго.
Сонечнае зацьменне 24 кастрычніка 1995 года
Сонечнае зацьменне 24 кастрычніка 1995 года — поўнае сонечнае зацьменне 143 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0213 і дасягнула свайго максімуму ў 04:33:30 UTC у пункце з каардынатамі 8° пн. ш. 113° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 2 хв. 10 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 78 км.
Зацьменне 24 кастрычніка 1995 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1995 годзе і 216-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 29 красавіка 1995 года, наступнае — 17 красавіка 1996 года.
Канюшкіў
Канюшкіў (Конюшкі́в) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Язліўчыцкага сельсавета.
Новы Галівуд
Новы Галівуд (New Hollywood), таксама вядомы як Амерыканская новая хваля (American New Wave), або Галівудскі Рэнесанс (Hollywood Renaissance) — гэта перыяд, або рух у гісторыі кінематографа ЗША, які працягваўся з сярэдзіны 1960-х гадоў да пачатку 1980-х. Перыяд вызначаецца дзейнасцю новых кінематаграфістаў, якія паўплывалі на тэматыку фільмаў, іх выраб і прасоўванне, а таксама на тое як агулам падыходзілі да вырабу фільмаў буйныя студыі. У фільмах Новага Галівуду ключавую аўтарскую ролю браў на сябе рэжысёр, а не студыя, чаму паспрыяла адмена ў 1967 годзе. Вызначэнне Новага Галівуду змяняецца ў залежнасці ад аўтара, хтосьці лічыць яго кінематаграфічным рухам, а хтосьці перыядам. Працягласць перыяду таксама выклікае спрэчкі, як і яго цэласнасць, бо некаторыя аўтары дзеляць Новы Галівуд на некалькі асобных рухаў. Фільмы, знятыя прадстаўнікамі Новага Галівуду, стылістычна вызначаюцца значным адхіленнем ад класічных норм. Пасля падзення студыйнай сістэмы і ўздыму тэлебачання камерцыйны поспех фільмаў паменшыўся.
Назва «Амерыканская новая хваля» звязаная з Французскай новай хваляй 1950-х і 1960-х гадоў, уплыў якой зазналі амерыканскія рэжысёры, а тэорыя аўтарскага кіно дала кінематаграфістам значную свабоду, якой не было дагэтуль.
Паспяховымі фільмамі перыяду Новага Галівуду ёсць Боні і Клайд, Выпускнік, Дзіця Размары, Ноч жывых мерцвякоў, Дзікая банда і Бестурботны яздок, а фільмы, якія праваліліся ў пракаце, у тым ліку Нью-Ёрк, Нью-Ёрк, Чараўнік, Брама нябёсаў, Яны ўсе смяяліся, Ад усяго сэрца сталі заканчэннем Новага Галівуду.
Вядомымі рэжысёрамі Новага Галівуду ёсць Стэнлі Кубрык, Раман Паланскі, Фрэнсіс Форд Копала, Марцін Скарсэзэ, Вудзі Ален, Мілаш Форман, Роберт Олтмен, Артур Пен, Пітэр Багданавіч і іншыя.
Далер Назараў
Далер Мехрубонавіч Назараў (Далер Мехрубонович Назаров; 8 верасня 1959, Душанбэ, СССР ) — таджыкскі спявак і кампазітар. У творчасці Далера прысутнічаюць як народныя, так і сучасныя матывы, ён аказаў вялікі ўплыў на сучасную музыку Таджыкістана і персідска-таджыкскую народную музыку ў цэлым.
Біяграфія
Далер Назараў нарадзіўся ў 1959 годзе ў Сталінабадзе (Душанбэ), другі сын Мехрубона Назарава, міністра культуры Таджыкістана. Сваю родную мову ён называе «памірскай». Два гады вучыўся ў музычнай школе, але пакінуў яе. Атрымаў вышэйшую адукацыю па спецыяльнасці «Руская філалогія» Дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя Тараса Шаўчэнкі.
Уцёк ад грамадзянскай вайны ў Алматы ў 1992 годзе і вярнуўся ў Душанбэ ў 1997 годзе.
Труфля летняя
Труфля летняя або труфля руская чорная (Tuber aestivum) — грыб рода Труфель.
Апісанне
Цела дыяметрам прыкладна 2—8 см, круглявае. Перыдый неаддзельны, чорна-буры. Глеба шчыльна-мясістая, са слабым грыбным пахам, першапачаткова белая, пры паспяванні становіцца жаўтаватай.
Грыб занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі, ахоўваецца ў Польшчы і Украіне.
Анатоль Іверс
Анатоль Іверс, сапр.: Іван Дарафеевіч Міско (, в. Чамяры, цяпер  —, Слонім) — беларускі паэт.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Падчас Першай сусветнай вайны сям’я, як і многія аднавяскоўцы, у 1914 г. выехала ў бежанства і вярнулася ў 1918 г. У 1926 г. паступіў у Віленскую беларускую гімназію. За ўдзел у рэвалюцыйна-вызваленчым руху быў выключаны з Віленскай (1928), Клецкай (1929) і Навагрудскай (1931) гімназій. З 1931 г. у Чамярах пад наглядам польскай паліцыі. Пачаў пісаць пад псеўданімам Анатоль Іверс (Івэрс), адсылаючы ў тагачасную беларускую прэсу. З 1935 г. служыў у Войску Польскім, тым часам памешчык забіў яго маці. Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР працаваў літаратурным работнікам слонімскай раённай газеты «Вольная праца» (1939—1941). Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1940 г. Падчас Вялікай Айчыннай вайны — адзін з арганізатараў падпольнага антыфашысцкага руху, з ліст. 1943 г. — партызан брыгады імя К. Ракасоўскага, у сакав. 1944 г. абраны сакратаром Слонімскага міжраённага антыфашысцкага камітэта. Выдаваў антыфашысцкую падпольную газету «Барацьба». Жонка А. Іверса загінула ў Калдычэўскім лагеры, брат — у баі з акупантамі. У пасляваенныя гады савецкія ўлады доўгі час не прызнавалі слонімскую падпольную арганізацыю, А. Іверса некалькі разоў безпадстаўна звальнялі з працы. Потым працаваў у Слонімскім гарсавеце, у рэдакцыі раённай газеты «За перамогу камунізму», у лесахімічнай прамысловасці. У 1976—1984 г. — сакратар слонімскага раённага аддзялення Таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры. Жыў у Слоніме. Быў знаёмы і шчыра сябраваў з Аляксандрай Бергман, Сакратам Яновічам, Віктарам Шведам, Міхасём Хмялеўскім, Георгіем Валкавыцкім і інш. творчымі людзьмі Польшчы.
Творчасць
Дэбютаваў у друку вершамі ў 1934 г. Аўтар зборнікаў паэзіі «Песні на загонах» (Вільня, 1939), «З пройдзеных дарог» (1970), «Жыву ў бацькоўскім краі» (вершы і паэмы, 1982), «Я пайшоў бы ўслед за летам» (1987).
Рэвалюцыйна-вызваленчая тэматыка ў творах паэта глыбока звязана з асобай чалавека, грамадзяніна, гераічныя матывы пераходзяць у лірычныя, зліваюцца ў кранальны напеў пра лёс народа, якому даводзіцца пераадольваць гістарычную несправядлівасць, наладжваць новае жыццё. Вядучыя стылявыя рысы — пявучасць, шчырасць інтанацый, часам празмернае захапленне апісаннямі.
Наліта
Мануэль Агуда Дзюран (Manuel Agudo Durán) больш вядомы як Наліта (Nolito; нар., Санлукар-дэ-Барамеда, Іспанія) — іспанскі футбаліст, нападнік клуба «Івіса» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Іспаніі.
Камісарскі Сад (Чэрвеньскі раён)
Каміса́рскі Сад (, Комиссарский Сад) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Калодзежскага сельсавета.
Сюкура Манабэ
Сюкура Манабэ (Syukuro «Suki» Manabe, нар. г., Эхімэ, Японія) — японска-амерыканскі кліматолаг, спецыяліст па вылічальным мадэляванні клімату і яго змене, піянер камп’ютэрнага мадэлявання кліматычных змен, у прыватнасці глабальнага змянення клімату, адзін з першых даследчыкаў феномену глабальнага пацяплення — у 1970-х. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (2021).
Супрацоўнік Прынстанскага ўніверсітэта і раней Нацыянальнага ўпраўлення акіянічных і атмасферных даследаванняў (NOAA), член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1990), замежны член Канадскага каралеўскага таварыства (1995) і Японскай акадэміі навук (2009). Лаўрэат міжнародных узнагарод.
Біяграфія
У 1968—1997 гадах выкладаў у Прынстанскім універсітэце, прафесар. У 1983 годзе запрошаны прафесар у альма-матэр. У 1997—2001 гадах працаваў на радзіме ў Японіі, дырэктар даследчай праграмы па глабальным пацяпленні. У 2002 годзе вярнуўся ў Прынстанскі універсітэт, з якім быў звязаны да 2003 года і дзе зноў з 2005 года — старэйшы метэаролаг праграмы атмасферных і акіянічных навук. У 2002—2009 гадах таксама кансультант Японскага агенцтва па навуцы і тэхніцы марской зямлі (JAMSTEC) і з 2006 па 2013 год запрошаны прафесар Нагойскага універсітэта.
У 1960-х гадах Манабэ займаецца даследаваннямі атмасфернай дынамікі, услед за чым стварае першую мадэль глабальнага клімату. Апошняму папярэднічала яго супрацоўніцтва з Джозефам Смагарынскім і калегамі па Нацыянальнай метэаралагічнай службе ў распрацоўцы першых мадэлей агульнай цыркуляцыі. У 1967 годзе ён разам з Рычардам Ветэральдам паказаў, што канцэнтрацыя парніковых газаў у атмасферы можа ўплываць на тэмпературу. Апублікаваная ў тым жа годзе Манабэ ў Journal of Atmospheric Sciences спрошчаная мадэль клімату Зямлі ўжо неўзабаве была прызнана як буйны прарыў у геафізіцы і метэаралогіі.
Яго выступ у 1988 годзе перад Сенацкім камітэтам па энергетыцы і прыродным рэсурсам адыграла важную ролю ў прыцягненні ўвагі палітыкаў і шырокай грамадскасці да глабальнага пацяплення.
Фела Амерыканскага геафізічнага Саюза (1967) і Амерыканскай асацыяцыі садзейнічання развіццю навукі (1997), а таксама JAMSTEC (2008). Замежны член Еўрапейскай акадэміі (1994). Ганаровы член Амерыканскага (1997), Японскага (2000) і Каралеўскага Брытанскага (2006) метэаралагічных таварыстваў.
З 1962 года жанаты на Набука Манабэ.
NGC 1590
NGC 1590 (іншыя абазначэнні — UGC 3071, IRAS04284+0731, MCG 1-12-8, 2ZW 13, ZWG 419.14, KUG 0428+075, PGC 15368) — галактыка ў сузор’і Цялец.
IC 4231
IC 4231 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральная галактыка) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Скачко
Скачко — прозвішча.
Пункт
Пункт (лат. punctus «пунктус» — кропка) — адно з фундаментальных паняццяў геаметрыі. Пункт — гэта аб’ект, які мае пэўнае размяшчэнне (каардынаты) ў прасторы, але не мае ніякіх іншых геаметрычных характарыстык: памераў, формы, кірунку і г.д. Пункт з’яўляецца найпрасцейшым геаметрычным аб’ектам (фігурай), бо гэта адзіны геаметрычны аб’ект, які не мае частак. З’яўляецца нуль-мерным аб’ектам.
Хаця паняцце пункта з’яўляецца ідэалізаваным (бо ўсе аб’екты, што існуюць рэальна, маюць пэўныя ненулявыя памеры), яго часта можна з добрай ступенню дакладнасці выкарыстоўваць пры рашэнні фізічных задач, умоўна лічучы фізічныя аб’екты пунктамі (гл. матэрыяльны пункт).
Геаметрычныя аб’екты (напрыклад, лінія, паверхня, цела, фігура) разглядаюцца як сукупнасць пунктаў.
Мінская праўда
«Мінская праўда» — дзяржаўная газета Беларусі, заснаваная ў лістападзе 1950 года Камуністычнай партыяй як орган Савета дэпутатаў рабочых Мінскай вобласці. З 1995 года выступае адным з рупараў прапаганды рэжыму Лукашэнкі. Сярод заснавальнікаў газеты —.
На 2017 год выходзіла двойчы на тыдзень у сераду і суботу з тыднёвым накладам у 30 тыс. асобнікаў, які быў найбольшым сярод выданняў Мінскай вобласці. Падпісны індэкс у аддзелах УП «Белпошта»: 63923.
Гісторыя
1 лістапада 1950 года Бюро Цэнтральнага камітэта Камуністычнай партыі Беларусі зацвердзіла Пастанову аб заснаванні абласной газеты «Мінская праўда» у якасці органа Савета дэпутатаў рабочых Мінскай вобласці. Газета першапачаткова выходзіла на беларускай мове. З 1965 года рэдакцыя стала рыхтаваць для чытачоў у Мінску вячэрні выпуск газеты, на аснове якога ў 1967 годзе стварылі гарадскую газету «Вячэрні Мінск» (Вечерний Минск). У 1968—1972 гадах газета выдавала адмысловы выпуск пра будаванне Вілейска-Мінскай воднай сістэмы. У большасці нумароў змяшчалі пастановы Выканаўчага камітэта Мінскай вобласці. Свае артыкулы ў газеце выдавалі дзяржаўныя дзеячы: старшыня Савета міністраў БССР Кірыл Мазураў (1953—1956), старшыні Мінскага аблвыканкама Дзмітрый Цябут (1964—1975) і Мікалай Сухі (1975—1983), 1-ы сакратар ЦК Кампартыі Беларусі Пётр Машэраў (1965—1980), старшыня Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР Іван Палякоў (1977—1985), 1-ы сакратар Мінскага аблкама КПБ Уладзімір Мікуліч (1977—1985), старшыня Палаты прадстаўнікоў Беларусі Анатоль Малафееў (1996—2000) і член Савета Рэспублікі Нацсходу Беларусі Міхаіл Карчміт (1996—2004).
З 1990 года газета пачала выходзіць і па-руску. З 2003 года газету сталі выдаваць у каляровым выглядзе з адмысловым выпускам «Моладзь Міншчыны». На 2012 год газета мела звыш 20 тэматычных дадаткаў. Выданне асвятляла пытанні аховы здароўя, адукацыі, жыллёвай гаспадаркі, заробкаў, пенсій і стыпендый, дзейнасці дзяржаўных органаў і органаў мясцовага самакіравання, захавання помнікаў і народных звычаяў, сямейных каштоўнасцей і ўжытку беларускай мовы.
У 2014 годзе цана месячнай падпіскі на газету складала 30 000 рублёў ($2,92). Наклад газеты «Мінская праўда» складаў 22 тыс. асобнікаў. Выходзілі тэматычныя выпускі: «Абсяг» пра ахову прыроды, «Працоўны саюз» і «Міліцэйскі патруль». Тыднёвы наклад складаў 45 тыс. асобнікаў пры выхадзе нумароў тройчы на тыдзень у аўторак, чацвер і суботу.
Абраза хрысціян, беларусаў і прапаганда нацызму
У час палітычнага крызісу, выкліканага фальсіфікацыяй вынікаў прэзідэнцкіх выбараў 2020 года, жорсткага разгону акцый пратэстаў, збіццём і катаваннем затрыманых пратэстоўцаў, Каталіцкі касцёл у Беларусі, які рашуча выступіў супраць гвалту, падвергся пераследу і атакоўваўся дзяржаўнай прапагандай. У нумары 68 ад 7 верасня 2021 года на першай старонцы газеты надрукавалі карыкатуру на каталіцкіх святароў і беларускую нацыянальную сімволіку, якой праілюстравалі анонс артыкула прапагандыста Льва Крыштаповіча «Што хвалюе ў Беларусі каталіцкіх дзеячаў і іх польскіх куратараў?» («Что волнует в Беларуси католических деятелей и их польских кураторов?»). На малюнку выяўляюцца каталіцкія святары у характэрным адзенні, свастыка, бел-чырвона-белы сцяг і словы беларускага хрысціянскага гімна «Магутны Божа» на фоне перакручанай рэплікі абраза росіцкіх пакутнікаў — святароў, якія падчас Другой сусветнай вайны разам са сваімі вернікамі мужна прынялі смерць ад рук нацысцкіх карнікаў. Малюнак мае подпіс на рускай мове: «''Мутация веры. Кресты бывают разные…''». Пры гэтым іншы матэрыял на тытульнай старонцы мае назву, якая адсылае ў часы нацысцкай Германіі: «У чым меў рацыю Гебельс?» («В чем был прав Геббельс?»). Беларускі каталіцкі касцёл даў афіцыйны адказ на гэтую публікацыю :
Раней прэс-сакратар Беларускага каталіцкага касцёла айцец Юрый Санько адзначыў, што згаданая карыкатура зневажае хрысціянскі крыж, што абражае ўсіх хрысціян прапагандай нацысцкай сімволікі.
Лагадзіў (Бродыўскі раён)
Лагадзіў (Ла́годів) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Язліўчыцкага сельсавета.
Васіль Іванавіч Кулікоў (1921—1943)
Васіль Іванавіч Кулікоў (1921—1943) — старшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Васіль Кулікоў нарадзіўся ў 1921 годзе ў Іванава-Вазнясенске. Пасля заканчэння сямі класаў школы працаваў вучнем слесара ў чыгуначным дэпо. У лістападзе 1940 года Кулікоў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З чэрвеня 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да кастрычніка 1943 года старшы сяржант Васіль Кулікоў камандаваў гарматай 2-й батарэі 969-га артылерыйскага палка 60-й стралковай дывізіі 18-га стралковага корпуса 65-й арміі Беларускага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.
Бускі раён
Бускі раён (Буський район) — былая адміністрацыйная адзінка на паўночным усходзе Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Буск (Буськ).
Утвораны 8 верасня 1966 года. Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Насельніцтва раёна на года складае 46443 чалавекі, плошча — 856 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 2 пасялковых і 24 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 2 пасёлкі гарадскога тыпу і 80 сёлаў.
Барыс Давыдавіч
Барыс Давыдавіч (зг. 1216) — князь полацкі вядомы толькі са звестак Васіля Тацішчава, сапраўднасць якіх дыскусійная.
Полацкі князь Барыс Давыдавіч не згадваецца захаванымі старажытнарускімі і нямецкімі крыніцамі. Васіль Тацішчаў са спасылкай на сваю выпіску з Полацкага летапісу, г. зв. «Аповесць пра Святохну», паведамляе пад 1217 годам, што князь Барыс ажаніўся другім шлюбам са Святохнай, дачкой паморскага князя Казіміра, і ў гэтым шлюбе меў сына Уладзіміра-Войцеха.
Незадаволеныя палачане патрабавалі выгнання чужынцаў і вяртання старэйшых сыноў Барыса. Тады Святохна ад імя тысяцкага Сімеона, пасадніка Воіна і ключніка Дабрыні, сваіх галоўных праціўнікаў, сфальсіфікавала ліст да пасынкаў з перакананнямі скінуць бацьку са стальца, пакараць мачаху і зводнага брата Уладзіміра. Ліст перадалі князю Барысу, абвінавачаныя баяры кляліся ў нявіннасці, але прыхільнікі Святохны забілі іх. Шмат хто паверыў ва ўсё гэта, але Васілька Барысавіч знайшоў спосаб выкрыць паклёп мачахі. У дзень Спаса палачане паўсталі па вечавым звоне, узялі Святохну пад варту, забілі або выгналі ўсіх памаран і, не зрабіўшы злога князю Барысу, адправілі баяр па яго сына Васільку.
Звесткі Тацішчава выклікаюць шмат спрэчак. Па-першае, ёсць думка, што падзеі не сапраўдныя, а толькі гістарычны памфлет Тацішчава на нямецкае засілле пры расійскім імператарскім двары яго часу. Па-другое, калі падзеі сапраўдныя, у якім годзе яны адбываліся. Магчыма, з нейкай нагоды летапісец толькі запісаў падзеі летапіс пад 1216 годам, а адбываліся яны раней. Такой нагодай імаверна магла быць смерць полацкага князя Уладзіміра ў тым самым 1216 годзе і падзеі пасля яе. Некаторыя даследчыкі лічаць, што Барыс Давыдавіч мог княжыць да Уладзіміра, тое бок пасля Усяслава Васількавіча. Па-трэцяе, многія радаводы атаясняюць сыноў Барыса — Васільку і Вячку, адпаведна, з вядомымі асобамі герцыкскага князя Усевалада і кукенойскага князя Вячкі, што найбольш спрэчна ў выпадку Васількі і Усевалада.
Міднэ
Міднэ (Мі́дне) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Язліўчыцкага сельсавета.
Крэваладасола
Крэваладасола (Crevoladossola) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вербана-Кузіа-Асола.
Насельніцтва складае 4711 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 121 чал./км². Займае плошчу 39 км². Паштовы індэкс — 28865. Тэлефонны код — 0324.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святыя апосталы Пётр і Павел.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Віктар Мікалаевіч Шынкевіч
Віктар Мікалаевіч Шынкевіч (, в. Кромавічы, Докшыцкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі ваенны, начальнік Службы бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2014—2016). Палкоўнік.
Біяграфія
Нарадзіўся 28 кастрычніка 1960 года ў в. Кромавічы Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці.
У 1982 годзе скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут, у 1987 годзе — Вышэйшыя курсы КДБ СССР, у 2002 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. З 1986 па 1995 гады праходзіў службу на розных пасадах у органах дзяржбяспекі.
З 1995 года працаваў у Службе бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. У 1996 годзе з’яўляўся ахоўнікам старшыні Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь Сямёна Шарэцкага. З 2004 года па 20 кастрычніка 2014 года з’яўляўся намеснікам начальніка Службы бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
З 20 кастрычніка 2014 года па 21 снежня 2016 года працаваў начальнікам Службы бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
Уваходзіў у склад прэзідыума цэнтральнага савета Беларускага фізкультурна-спартыўнае таварыства «Дынама».
Хобі
Любіць паляванне, з’яўляецца членам Беларускага таварыства паляўнічых і рыбаловаў.
Палеская легенда (фільм)
«Палеская легенда» — фільм, зняты на кінастудыі «Беларусьфільм» па матывах апавядання «Лес шуміць» (1885). Прэм'ера фільму адбылася 5 чэрвеня 1957 года.
Сюжэт
Фільм пачынаецца з таго, як прыгонны ляснік Раман прыводзіць да пана Міхася, які забіў у панскім лесе лісу. Тым часам у маёнтку гулянне. Госці слухаюць спевы Апанаса, вольнага селяніна. За прыгожыя спевы пан абяцае выканаць любое жаданне хлопца. Апанас просіць даць вольную яго нявесце Аксане. Але пан адпраўляе спевака да другога пана, гвалтуе Аксану, а потым вырашае аддаць яе ў жонкі лясніку Раману.
Афармленне
Мастакамі карціны былі Уладзімір Белавусаў (першая самастойная праца ў кіно) і Армэн Грыгар'янц.
Шчотаўка
Шчо́таўка — колішняя вёска на левым беразе Слепні, з 1959 года ў складзе Мінска.
Гісторыя
У 1897 годзе ваколіца Сеніцкай воласці Мінскага павета, 11 двароў, 75 жыхароў. У 1917 годзе засценак, 13 двароў, 60 жыхароў. У 1934 годзе ў Менскім раёне. У 1959 годзе ўключаная ў межы горада Мінска, Партызанскі раён. Большая частка вясковай забудовы захавалася на вуліцы Шчотаўка.
Славацкая маціца
Славацкая маціца (Matica slovenská) — нацыянальны інстытут славацкай культуры, размешчаны ў горадзе Марціне. Фінансуецца пераважна дзякуючы ахвяраванням і фундатарам.
IC 4232
IC 4232 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральная галактыка) ў сузор’і Гідра.
Славацкая маціца
Маціца была заснавана ў 1863 годзе, як нацыянальны інстытут ўсіх славакаў. Статут быў зацверджаны 21 жніўня 1862 г. імператарам Францам Іосіфам I. Першым кіраўніком быў каталіцкі біскуп Штэфан Мойзес (Štefan Moyzes), яго намеснікам - пратэстанцкі біскуп Караль Кузмані (Karol Kuzmány). У 1875 годзе венгерскі ўрад спыніў дзейнасць маціцы з-за «занадта моцнай славацкай арыентацыі». Пасля стварэння Чэхаславакіі ў 1919 годзе маціца была адноўлена. Пасля ўсталявання камуністычнага рэжыму ў Чэхаславакіі задачы і паўнамоцтвы маціцы былі істотна звужаныя. Пасля мірнай рэвалюцыі 1989 года яна атрымала больш шырокія правы і паўнамоцтвы.
IC 4232
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Славацкая маціца
Галоўная задача «маціцы славацкай»: захаванне нацыянальнай культурнай спадчыны Славакіі.
У прыватнасці да «маціцы славацкай» адносяцца:
Сонечнае зацьменне 29 красавіка 1995 года
Сонечнае зацьменне 29 красавіка 1995 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 138 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,9497 і дасягнула свайго максімуму ў 17:33:21 UTC у пункце з каардынатамі 5° пд. ш. 79° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 6 хв. 37 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 196 км.
Зацьменне 29 красавіка 1995 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1995 годзе і 215-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 3 лістапада 1994 года, наступнае — 24 кастрычніка 1995 года.
Грыфала мнагашапкавая
Грыфала мнагашапкавая, Грыфала кучаравая ці Грыб-баран (Grifola frondosa) — грыб сямейства.
Біялагічнае апісанне
Грыб аднагадовы, буйны. Пладовыя цела грыбоў дыяметрам 10-40 см, часам да 80 см і вагай да 10 кг. Яны складаюцца з цэнтральнага пянька з адыходзячымі ад яго шматлікімі галінаванымі ножкамі, якія заканчываюцца плоскімі капялюшыкамі шырынёй 4-8 см. Паверхня капялюшыка радыяльна-маршчыністая, шурпатая, арэхавая, часам бурая, у кірунку да ножкі заўсёды больш светлая. Пах прыемны, захоўваецца пры высушванні.
Споравы парашок белы.
Арэал
Расце ў Еўропе, на Каўказе, Усходняй Азіі, Паўночнай Амерыцы, Аўстраліі, прарастае таксама і на Беларусі.
Распаўсюд і экалогія
Грыб расце з сярэдзіны жніўня да канца верасня ў шыракалістых лясах ў аснаванні старых дубоў, радзей клёнаў (на поўдні ў букаў і каштанаў), сустракаецца рэдка, не штогод. Расце хутка, выклікае белую асяродкавую гнілату, заражэнне адбываецца праз міцэлій, які распаўсюджваецца ў глебе ад аднаго дрэва да іншага. Пладовыя целы размяшчаюцца нярэдка на некаторай адлегласці ад ствала, з каранямі якога яны злучаны міцэліем, з'яўляюцца ў ліпені — верасні. Грыб за 10 сутак можа дасягнуць 1 м у дыяметры і важыць да 20 кг.
Ядомасць
Грыб ядомы.
Ягуар (фільм, 1996)
«Ягуар» (Le Jaguar) — французскі мастацкі фільм 1996 года рэжысёра Франсіса Вебера, сёмы, апошні з серыі фільмаў пра Франсуа Перэна і другі, у якім прысутнічае яго кампаньён Жан Кампала. Другі з фільмаў Вебера, у якім Перэна грае не П’ер Рышар (першым быў «Удар галавой»).
Сюжэт
Аднойчы ўвечары ў ліфце фешэнебельнага парыжскага гатэля апынуліся разам тры чалавекі: індзеец Вану (Харысан Лоў), які прыехаў з Амазоніі з гуманітарным турнэ, яго перакладчык — француз Жан Кампала (Жан Рэно), які вырас сярод індзейцаў, і яшчэ адзін забаўны тып — лайдак і махляр Франсуа Перэн (Патрык Бруэль), за якім сочаць бандыты ўсіх масцяў за ігральныя даўгі. Індзеец Вану нечакана ўпадае ў кому, яго шпіталізуюць у аддзяленне рэанімацыі. Перад гэтым ён паспявае паведаміць, што нехта выкраў яго душу, і патрабуецца герой, «абраны», які адправіцца на яе пошукі. Па незразумелых прычынах пры першай сустрэчы з Перэнам Вану вырашае, што ён — абраны. Ратуючыся ад праследавацеляў, Перэн згаджаецца адправіцца ў лясы Амазонкі на пошукі душы Вану разам з Кампала, спадзеючыся збегчы ад яго пры першай жа магчымасці. Па прыбыцці ён увязваецца ў настолькі неверагодныя прыгоды, што ўсё мінулае жыццё здаецца яму пусцяковіным.
NGC 1591
NGC 1591 (іншыя абазначэнні — ESO 484-25, MCG -4-11-15, IRAS04274-2649, PGC 15276) — спіральная галактыка з перамычкай ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Карабетаўка
Карабе́таўка (, Карабетовка) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Калодзежскага сельсавета.
Серхіа Рыка
Серхіа Рыка Гансалес (Sergio Rico González; нар., Севілья, Іспанія) — іспанскі футбаліст, брамнік французскага клуба «Пары Сен-Жэрмен».
Біляўці
Біляўці (Біля́вці) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Шнырыўскага сельсавета.
Старыя вароты (паэма)
«Стары́я вароты» (Stare wrota) — паэма-гутарка Уладзіслава Сыракомлі. Паэт прызнаваў яе за адну з найлепшых у сваёй творчасці.
Паэма была напісаная ў 1856 г. у Барэйкаўшчыне і выдадзеная асобным выданнем у 1857 г. Яе пісьменнік прысвяціў Ігнацыю Ходзьку.
На думку Тадэвуша Піні, адзін з найпрыгажэйшых твораў паэта.
Напісанне
У прадмове аўтар прызнаецца, што напісаў паэму пад уражаннем малюнка, дасланага Язэпам Крашэўскім. Там была старая вясковая брама з подпісам «шаноўныя старыя вароты» (Poczciwe stare wrota). Паэт задумаўся над гэтай выявай, у гэты час ён чытаў творы Скаргі, таму яна нагадала яму гісторыю, як Пётр Скарга за сумленную службу забяспечыў свайго вазніцу пенсіяй. На аснове гэтага Сыракомля і стварыў сюжэт сваёй паэмы.
Змест
Пётр Скарга прыехаў адведаць свайго былога вазніцу Шалігу, той папрасіў яго забраць з сабой у сталіцу ягонага сына, каб ён зрабіў там кар’еру. Праз шмат гадоў, калі памёр ужо і Скарга, і старэйшы Шаліга, маладзён пастанавіў пайсці на службу да Багуслава Радзівіла, перайшоўшы такім чынма на бок шведаў. Аўтар расцэньвае гэты ўчынак як здраду, падкрэсліваючы пачатковую матывацыю прагай грошай. Шаліга вяртаецца дадому, маючы намер аднавіць родавае котлішча. Аднак старыя вароты падаюць на брычку. выкончваючы запавет Скаргі, што, калі ўвойдзе сюды здраднік, няхай яны абваляцца.
Боўдуры
Боўдуры (Бо́вдури) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Шнырыўскага сельсавета.
Калоцыбе фіялкавая
Калоцыбе фіялкавая (Calocybe ionides) — грыб роду Калоцыбе сямейства.
Апісанне
Капялюшык дыяметрам 3—5 см, з роўным ці злёгку сагнутым краем, гладкі, фіялетава-карычняваты; мякаць тонкая, фіялетава-карычневая, з мяккім смакам і мучным пахам. Пласцінкі вольныя, тонкія, умеранай чашчыні і шырыні, бела-крэмавыя ці бледна-фіялетавыя. Ножка цыліндрычная, суцэльная, аднаго колеру з капялюшыкам, падоўжаная.
Арэал ахоплівае Еўропу, Азію, Афрыку. Расце і ў Беларусі.
IC 4234
IC 4234 — галактыка тыпу SBab ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Паўднёвы ўніверсітэт Джорджыі
Паўднёвы ўніверсітэт Джорджыі (Georgia Southern University) — вышэйшая навучальная ўстанова ў ЗША са статусам даследчага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Стэйтсбара, штат Джорджыя.
Установа з’яўляецца пятай па велічыні навучальнай установай у сістэме ўніверсітэтаў Джорджыі. Яна прапануе больш за 140 розных акадэмічных спецыяльнасцей на ўзроўні бакалаўра, магістра і доктара.
Універсітэт пачынаўся як Першая акруговая сельскагаспадарчая і механічная школа, якая адкрылася ў 1908 годзе з чатырма выкладчыкамі і 15 студэнтамі.
Флагманскі кампус універсітэта знаходзіцца ў горадзе Стэйтсбара, да якога можна дабрацца па шашы № 16 з гарадоў Мейкан і Савана. Ён знаходзіцца прыкладна ў адной гадзіне язды ад Саваны, у дзвюх гадзінах ад Мейкана і ў трох гадзінах ад Атланты. Універсітэт таксама мае меншыя кампусы ў Саване і Хайнсвіле.
Патрыёт (газета)
«Патрыёт» — раённая газета Ушацкага раёна Віцебскай вобласці. Выдаецца 1930 года. Заснавальнікі: Ушацкі раённы выканаўчы камітэт і Ушацкі раённы Савет дэпутатаў.
Гісторыя
Са студзеня 1945 года па 1962 год (да расфарміравання раёна) газета насіла назву «Сацыялістычны шлях», а з 1967 года — «Патрыёт».
У газеце працавалі народны мастак Беларусі Віктар Грамыка, пісьменнікі Сяргей Законнікаў і Алег Салтук, рэдактар «Віцебскага рабочага» Уладзімір Раманоўскі.
Крода
Крода (Crodo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вербана-Кузіа-Асола.
Насельніцтва складае 1457 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 24 чал./км². Займае плошчу 61 км². Паштовы індэкс — 28862. Тэлефонны код — 0324.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Універсітэт Каменскага ў Браціславе
Універсітэт Каменскага ў Браціславе (Univerzita Komenského v Bratislave) — найбуйнейшы ўніверсітэт Славакіі. Названы ў гонар выдатнага чэшскага педагога Яна Амоса Каменскага. Універсітэт уваходзіць у асацыяцыю ўніверсітэтаў Еўропы Утрэхцкая сетка.
Гісторыя
Універсітэт быў заснаваны неўзабаве пасля стварэння незалежнай Чэхаславакіі ў 1919 годзе з дапамогай Карлава ўніверсітэта ў Празе, у выніку чаго доўгі час значную частку прафесарска-выкладчыцкага складу складалі чэхі. Першапачаткова ва ўніверсітэце быў толькі адзін факультэт — медыцынскі, аднак ужо ў 1921 годзе былі адкрытыя філасофскі і юрыдычны факультэты. У 1939—1954 гадах універсітэт называўся Славацкім універсітэтам. Адкрываліся новыя факультэты:
Бродыўскі раён
Бродыўскі раён (Бродівський район) — былая адміністрацыйная адзінка на паўночным усходзе Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Броды (Броди).
Утвораны ў 1939 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 59773 чалавекі, плошча — 1157 км².
Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 1 пасялковага і 23 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 1 пасёлак гарадскога тыпу і 101 сяло.
Брачыслаў (князь полацкі)
Брачысла́ў (? — сярэдзіна ХІІІ стагоддзя) — князь віцебскі (? — 1242), князь полацкі (1232—1242). Магчыма, паходзіў з роду віцебскіх князёў Васількавічаў.
Біяграфія
Згадваецца Наўгародскім Першым летапісам. Быў віцебскім князем, у 1232 годзе заняў полацкі сталец пасля 10-гадовага смаленскага панавання.
Дачку Васілісу выдаў замуж за наўгародскага князя Аляксандра Яраславіча, вяселле адбылося ў Тарапцы ў 1239 годзе. Магчыма, тым жа часам другую дачку выдаў замуж за літоўскага князя Таўцівіла. Магчыма, яго сынам быў пазнейшы полацкі князь Канстанцін.
Сонечнае зацьменне 3 лістапада 1994 года
Сонечнае зацьменне 3 лістапада 1994 года — поўнае сонечнае зацьменне 133 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0535 і дасягнула свайго максімуму ў 13:40:06 UTC у пункце з каардынатамі 35° пд. ш. 34° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 4 хв. 23 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 189 км.
Зацьменне 3 лістапада 1994 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1994 годзе і 214-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 10 мая 1994 года, наступнае — 29 красавіка 1995 года.
Клэкаціў
Клэкаціў (Кле́котів) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Шнырыўскага сельсавета.
NGC 1592
NGC 1592 (іншыя абазначэнні — ESO 421-2, MCG -5-11-11, VV 647, PGC 15292) — галактыка ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Клейка
Кле́йка (, Клейка) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Калодзежскага сельсавета.
Іван Ціханавіч Ціханаў
Іван Ціханавіч Ціханаў (, Арлоўская вобласць, РСФСР — ) — беларускі мастак.
Член Беларускага саюза мастакоў. Працаваў ва ўсіх жанрах станкавага жывапісу, а таксама ў манументальна-дэкаратыўным мастацтве.
Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі.
IC 4235
IC 4235 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Крэўская унія
Крэўская унія (1385) — пагадненне аб дынастычным саюзе паміж Польскім каралеўствам і Вялікім Княствам Літоўскім.
Тангарыра
Паміж Нгаўрухоэ і Тангарыра пракладзены папулярны маршрут пешага турызму. На схілах вулканаў у 2000—2003 гг праводзіліся здымкі трылогіі «Уладар пярсцёнкаў».
Крэўская унія
Пасля смерці ў 1382 годзе караля польскага Людовіка Венгерскага, які не меў сыноў, польскія магнаты пасля двухгадовых спрэчак абвясцілі каралевай яго малодшую дачку Ядвігу. Ініцыятарамі шлюбу Ядвігі з вялікім князем літоўскім Ягайлам былі магнаты Малапольшчы на чале са Спыткам з Мельштына. Ужо ў красавіку 1383 г. адбыліся першыя польска-літоўскія кантакты, пад час якіх магла абмяркоўвацца магчымасць шлюбу Ягайлы з дачкой нябожчыка Людовіка І Анжуйскага — Марыяй альбо Ядвігай. Па версіі храніста Яна Длугаша, першымі з такой прапановай звярнуліся прадстаўнікі Літвы. Па версіі «Летапісца вялікіх князёў літоўскіх» — ініцыятыву праявіў польскі бок.
18 студзеня 1385 г. у Кракаў прыбыла пасольства ВКЛ на чале са Скіргайлам Альгердавічам. Паводле «Кракаўскага календара» і Крэўскага акта ў яго склад уваходзілі князі Барыс, Альгімонт і віленскі староста (намеснік) Гануль, па паходжанні рыжскі немец. Князь Барыс, пасля даследаванняў О. Галецкага, упэўнена атаясамліваецца з падольскім князем Барысам Карыятавічам. Альгімонт — гальшанскі князь, бацька Івана Альгімонтавіча. Паводле «Прускай хронікі» С. Грунаў, прысутнічаў таксама Вітаўт, якога каралева Ядвіга запыталася пра смерць яго бацькі Кейстута, але гэта даволі позняя крыніца. Скіргайла, прамову якога працытаваў Длугаш, прапанаваў польскаму боку тыя ж умовы, якія потым былі зафіксаваны Крэўскім актам. Аднак у пункце пра скарбы ішла гаворка пра тое, што скарбы будуць фізічна перавезеныя ў Польшчу, тады як у Крэўскім акце аб гэтым сказана больш асцярожна: «будуць абернены на патрэбы».
З Кракава Скіргайла вярнуўся ў ВКЛ, а Барыс Карыятавіч і Гануль разам з дэлегацыяй Польшчы адправіліся ў Венгрыю. Там яны правялі перамовы з каралевай Альжбетай, удавой Людовіка І Анжуйскага, маці каралевы Ядвігі.
У жніўні 1385 г. у Крэва — радавы замак Ягайлы, прыбылі паслы Польшчы кракаўскі чашнік Улодка, завіхосцкі кашталян Мікалай, казімірскі дзяржаўца Крысцін і паслы Венгрыі чанадскі прэпазіт Стафан і патацкі кашталян Ладзіслаў, сын Какаса дэ Каза. 14 жніўня таго ж года было падпісана пагадненне з Польшчай, што вядома пад умоўнай назвай «Крэўская унія». Па форме дакумент прадстаўляе сабой пацверджанне абяцанняў, якія далі Барыс Карыятавіч і Гануль венгерскай каралеве Альжбеце ад імені вялікага князя літоўскага Ягайлы і яго паўнамоцнага пасла Скіргайлы.
Прававы змест Крэўскага акта
Паводле тэксту дакумента ён быў прыняты ў прысутнасці Скіргайлы Альгердавіча, Карыбута Альгердавіча, Лугвена Альгердавіча і Вітаўта Кейстутавіча, якія павесілі пад ім свае пячаткі.
11 студзеня 1386 г. у Ваўкавыску адбылася сустрэча Ягайлы з прадстаўнікамі Польшчы: люблінскім старастам Улодкам, кракаўскім падстолім Пятром Шафранцам, завіхосцкім кашталянам Мікалаем і казімірскім дзяржаўцам Крысцінам. Яны мелі даверчыя лісты ад польскай шляхецкай супольнасці і ад князя Уладзіслава Апольскага (як прадстаўніка інтарэсаў каралеў Альжбеты і Ядвігі). Паслы Польскага каралеўства гарантавалі Ягайле, што ён абраны каралём польскім, возьме ў жонкі каралеву польскую Ядвігу і можа бесперашкодна і ў бяспецы прыбыць на генеральны сейм у Люблін, прызначаны на 2 лютага 1386 г.
15 лютага 1386 г. Ягайла ахрысціўся ў Кракаўскім кафедральным саборы (цырымонію правёў гнезненскі архіепіскап Бадзанта) і прыняў імя Уладзіслаў — у гонар Уладзіслава Лакетка, першага польскага караля, пры якім быў заключаны дынастычны саюз паміж Польшчай і ВКЛ. Разам з Ягайлам ахрысціліся некаторыя яго браты: Свідрыгайла (Баляслаў), Вігунт (Аляксандр), Карыгайла (Казімір). Паўторна прыняў каталіцтва Вітаўт (пад імем Аляксандр). 18 лютага Ягайла абвянчаўся з каралевай Ядвігай. 4 сакавіка адбылася яго каранацыя.
Сцяг Садружнасці нацый
Сцяг Садружнасці нацый — адзін з афіцыйных сімвалаў Брытанскай Садружнасці. Сцяг уяўляе сабою сіняе палатно, у цэнтр якога змешчаны залацісты сімвал Садружнасці — літара «C» (ад commonwealth), выяўленая ў выглядзе дзід, якія апяразваюць зямны шар. Агулам на сцягу 61 дзіда, колькасць адпавядае лік членаў Садружнасці. Прапорцыі сцяга — 1:2.
Крэўская унія
Праблема аўтэнтычнасці Крэўскага акта
Арыгінал Крэўскага акта, пачынаючы з XV ст., захоўваўся ў Архіве Кракаўскай кафедральнай капітулы, збор пергаменных дакументаў, № 188. Гэта пергамен шырынёй 330 мм, вышынёй 223 мм, закладка 39 мм. Першапачаткова былі падвешаны на пергаменных стужках пяць пячатак. Ад чатырох захаваліся толькі стужкі, ад адной — толькі адтуліна. Старэйшая копія была запісана ў рукапіс XV ст., які таксама захоўваецца ў Архіве Кракаўскай кафедральнай капітулы: «Liber antiquus privilegiorum», арк. 53 — 53 адв., № 77. Дзве іншыя копіі былі зробленыя ў XVII і XVIII стст.
Першым гісторыкам, які даследаваў Крэўскі акт (па арыгіналу з капітулы Кракаўскай), працытаваў у сваёй працы значныя фрагменты з яго і параўнаў дакумент з хронікай Длугаша, быў А. Нарушэвіч. У 1837 г. дакумент быў упершыню цалкам надрукаваны па арыгіналу гісторыкам польскай літаратуры М. Вішнеўскім, потым археографамі А. Сакалоўскім і Ю. Шуйскім. Лепшая публікацыя належыць У. Сямковічу і С. Кутшэбе. Копія XV ст. надрукавана М. Качэрскай. Пераклады на беларускую мову друкаваліся тройчы.
Сцяг Садружнасці нацый
Ужыванне сцяга
Сцяг узняты над лонданскім будынкам Мальбара-хаус (Marlborough House) — штаб-кватэрай Сакратарыята Садружнасці нацый, а таксама і над іншымі будынкамі, у якіх праходзяць сустрэчы Садружнасці, а таксама мерапрыемствы, звязаныя з яго дзейнасцю.
Крэўская унія
Праблема аўтэнтычнасці Крэўскага акта
Пячаткі існавалі яшчэ ў XIX ст. — іх прамалёўкі надрукаваў М. Вішнеўскі. Потым яны былі страчаны. У 1920-я гг. У. Сямковіч знайшоў пячатку Вітаўта ў Львове. У 1960 г. быў зроблены аналіз пергамена інфрачырвонымі і ўльтрафіялетавымі промнямі — нічога падазронага ў яго фізічных характарыстыках не выяўлена.
У 1970-я гг. літоўскі гісторык Ё. Дайнаўскас паспрабаваў даказаць, што Крэўскі акт — гэта фальсіфікацыя, зробленая палякамі на падставе хронікі Длугаша (фрагменту за 1385—1386 гг.), каб абгрунтаваць свае дамаганні на землі Літвы і Русі. Аналагічны пункт гледжання адстойваў Я. Юхо. Ён лічыў, што абяцанні Ягайлы ў Крэўскім акце былі сфальсіфікаваныя польскімі феадаламі, каб абгрунтаваць «захопніцкія дамаганні на беларускія, украінскія і літоўскія землі»; гэтыя абяцанні ніколі не выконваліся, акрамя пункта аб каталіцкім хрышчэнні; Крэўскі акт хутчэй «нагадвае акт безагаварочнай капітуляцыі». Я. Юхо адзначаў, што на думку аб фальсіфікацыі тэксту наводзіць і той факт, што ў актах Востраўскага пагаднення 1392 г. і Віленска-Радамскай уніі 1401 г. няма ні слова аб абяцаннях Ягайлы
Гіпотэза Ё. Дайнаўскаса не знайшла падтрымкі ў навуковай супольнасці ні ў Польшчы, ні ў Літве. Працамі М. Качэрскай, Л. Корчак, М. Космана, калектыву літоўскіх гісторыкаў на чале з Ю. Кяўпене даказана неабгрунтаванасць довадаў Ё. Дайнаўскаса.
«Крэўскі перыяд»: значэнне і перыядызацыя
Існуе вялізная навуковая літаратура, прысвечаная прававому значэнню тэрміна «applicare» і звязку Польшчы з ВКЛ пасля 1385 г. У польскай гістарыяграфіі найбольшае прызнанне атрымаў пункт гледжання, што ў выніку «Крэўскай уніі» Вялікае Княства Літоўскае было далучана да Польскага каралеўства (Г. Лаўмянскі лічыў гэта інкарпарацыяй) і страціла цалкам альбо часткова свой дзяржаўны суверэнітэт. Большасць удзельных князёў ВКЛ на працягу перыяду з 1386 па 1393 гг. прынялі васальныя прысягі на вернасць каралю і каралеве Польшчы, іх нашчадкам і Кароне Польскай у цэлым. Сярод іх былі Вітаўт Кейстутавіч, Жыгімонт Кейстутавіч, Васіль Нарымонтавіч, Фёдар Любартавіч, Уладзімір Альгердавіч, Аляксандр Вігунт Альгердавіч, Дзмітрый Карыбут Альгердавіч, Скіргайла Альгердавіч. Апошні выконваў у ВКЛ функцыі намесніка Ягайлы з 1386 па 1392 гг. з абмежаванымі паўнамоцтвамі. Ягайла тытулаваўся ў якасці караля Польшчы, вярхоўнага князя літоўскага, дзедзіча (спадчыннага ўладальніка) Русі. У 1392 г. функцыі намесніка Ягайлы ў ВКЛ у выніку Востраўскага і Белзскага пагадненняў прыняў Вітаўт. Але ў 1398 г. ён узяў курс на поўны суверэнітэт ВКЛ ад Польшчы і пры заключэнні Салінскага дагавора з Тэўтонскім ордэнам баяры ВКЛ абвясцілі Вітаўта манархам. Паражэнне на рацэ Ворскле (1399) зноў увяло ВКЛ у арбіту палітычнай залежнасці ад Польшчы, вынікам чаго стала Радамска-Віленская унія 1401 г. Такім чынам, «Крэўскі перыяд» у гісторыі ВКЛ і Польшчы працягваўся з 1385 па 1398 гг.