cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Клостэрнойбург
Геаграфія і транспарт
Горад размешчаны на правым беразе ракі Дунай, на вышыні 192 метраў над узроўнем мора. Ад Вены аддзелены гарамі Каленберг і Леапольдсберг. Са сталіцы ў Клостэрнойбург ходзяць прыгарадныя цягнікі з вакзала Франца-Іосіфа і аўтобусы са станцыі Хайлігенштат.
Гісторыя
З I па V стагоддзе нашай эры на месцы цяперашняга верхняга горада Клостэрнойбурга знаходзіўся рымскі ваенны лагер, назва якога не дайшла да нашых дзён.
Гісторыя сучаснага паселішча прасочваецца з IX стагоддзя. У 1108 г. маркграф Леапольд III з дынастыі Бабенбергаў заклаў на гары Леапольдсберг свой замак «Nivvenburc» (Нойбург, «Новы замак»). Па размаху гэта рэзідэнцыя цалкам адпавядала рангу імперскага князя. У 1114 годзе ў непасрэднай блізкасці ад рэзідэнцыі пачалося будаўніцтва царквы, якая ў 1133 годзе стала манастырскай і атрымала назву Клостэрнойбург, якая распаўсюдзілася пасля і на ўвесь горад.
Сярэднявечны Нойбург складаўся з двух паселішчаў па абодва бакі Дуная, злучаных бродам. Частыя паводкі прымушалі жыхароў па той бок Дуная ўсё далей адсоўваць сваё паселішча ад ракі. У выніку чаго да пачатку XIII стагоддзя існавала два Нойбургі: Нойбург пры манастыры (Клостэрнойбург) і Нойбург пры рынку (Корнойбург). У 1298 годзе Альбрэхт I, які пражываў у Нойбургу з 1288 года, падзяліў гэтыя два паселішчы і адначасова ўвёў у Клостэрнойбургу гарадское права. Клостэрнойбург таксама служыў рэзідэнцыяй Леапольду VI. Пасля кананізацыі ў 1485 годзе заснавальніка горада і манастыра Леапольда III гарадскі манастыр стаў нацыянальнай аўстрыйскай святыняй і адным з галоўных у Аўстрыі цэнтраў паломніцтва. У XV—XVI стагоддзях абацтва ператварылася ў вялікі рэлігійны, культурны і навуковы цэнтр. Манастыр Клостэрнойбурга быў вядомы вырабам цудоўных для свайго часу геаграфічных карт, а таксама валодаў адной з лепшых у нямецкамоўных землях бібліятэкай.
Петралана
Петралана (Πετράλωνα) — раён Афін, былы прыгарад. Раён распасціраецца ад Пірэя да вуліцы Філапапу, да моста Пулапулу. На поўдні мяжуе з прыгарадамі Таўрас і Калітэя, на ўсходзе — з Кукакі, на паўночным-усходзе — з Тысіа, на паўночным захадзе — з.
Раён Петралана разразае лінія электрычнай гарадской чыгункі, утвораныя такім падзелам раёны называюць Верхняя Петралана, або Ана Петралана (Άνω Πετράλωνα), і Ніжняя Петралана, або Ката Петралана, — адпаведна (Κάτω Πετράλωνα). Петралана вельмі густанаселены раён. Забудова пераважна малапавярховая 1950-х гадоў. Раён абслугоўваюць станцыя Афінскага метро «Петралана», аўтобусныя і тралейбусныя маршруты.
Шчаўе прыбярэжнае
Шчаўе прыбярэжнае (Rumex hydrolapathum) — від шматгадовых травяністых раслін роду шчаўе родам з балот і прэснаводных берагоў Еўропы і Заходняй Азіі.
Назва
Шчаўе прыбярэжнае, карпач, шчавух, шчаў конскі , конскі шчавей.
Батанічнае апісанне
Гэта самы высокі від у родзе з кветканоснымі сцебламі, якія дасягаюць вышыні да 2 метраў. Адзін з невялікай колькасці дэкаплоідных арганізмаў, які змяшчае дзве сотні асобных храмасом.
Распаўсюджанне і месцы пражывання
Расліна родам з Еўропы і Заходняй Азіі. Расце каля азёр, рэк і на марскіх узбярэжжах. Як правіла, сустракаецца блізка да краю вады або расце на плыткаводдзі.
Магіканы
Магіканы (саманазва: Muheconeok, літаральна «людзі вод, якія ніколі не мялеюць») — індзейскі народ, насельнікі рэзервацыі Стокбрыдж-Мунсі ў штаце Вісконсін, ЗША. Агульная колькасць — 1565 чал.
Канфедэрацыя
Магіканы сталі вядомы еўрапейцам пасля іх першага кантакта ў 1609 г. з Генры Гудзонам. У той час гэта была канфедэрацыя з 5 алганкінскіх тэрытарыяльных аб'яднанняў:
Яны жылі ў вялікіх умацаваных вёсках, займаліся земляробствам, рыбалоўствам і паляваннем. На чале аб'яднанняў стаялі спадчынныя правадыры. Вярхоўны правадыр выбіраўся на агульным сходзе. Удалы гандаль Г. Гудзона з індзейцамі выклікаў цікавасць да іх з боку галандскіх прадпрымальнікаў. Аднак кантакты паміж еўрапейцамі і магіканамі хутка прывялі да эпідэміі і значнаму скарачэнню насельніцтва сярод апошніх.
На працягу далейшых 100 гадоў магіканы моцна пацярпелі ў выніку канфліктаў з іракезамі, так што былі вымушаны перасяляцца на ўсход. У 1706 г. войны з іракезамі скончыліся паражэннем. Частка магіканаў і дэлавараў засталася на тэрыторыі Вісконсіна. Яны склалі аснову сучаснай абшчыны Стокбрыдж-Мунсі. Астатнія вярнуліся на захад, дзе былі вымушаны ўвайсці ў саюз з іракеземі і паступова асімілявацца. Да 1833 г. рэшткі магікан, што працягвалі захоўваць сваю тоеснасць, продалі свае землі ў Нью-Джэрсі і таксама перабраліся ў Вісконсін.
Зямельнае пытанне
На працягу XIX - пачатку XXI стст. паміж імі і федэральным урадам сістэматычна ўзнікалі спрэчкі аб зямлі. Частка былой канфедэрацыі, што заставалася да 1830-х гг. у Нью-Джэрсі жыла на землях, якія належылі іракезам-анейда, а вісконсінскія дэлавары — на землях, вылучаных для індзейцаў-менаміні. Яны таксама валодалі тэрыторыямі ў Нью-Ёрку, аднак у першай трэці XIX ст. большая частка гэтай маёмасці была прададзена прыватным прадпрымальнікам, і толькі невялікая частка ад заробленага была выдаткавана на куплю зямлі ў Вісконсіне.
У 1838 г. урад, імкнучыся вырашыць зямельнае пытанне магіканаў, здзейсніў іх няўдалае перасяленне ў Аклахому. Перасяленцы былі вымушаны вярнуцца з-за непрыстасаванасці да мясцовага клімата. У 1856 г. для арганізацыі самастойнай рэзервацыі за імі было замацавана каля 40 тысяч акраў у Вісконсіне.
У 1887 г. кангрэсам быў прыняты закон аб ліквідацыі племянной маёмасці на зямлю і перадачы яе чальцам племені ў маёмасць. Гэта стала прычынай перапродажу або згубы з-за невыпллаты падаткаў ўжо занятых зямель у Вісконсіне. У 1910 г. дзеянне закона было спынена. У 1938 г. зямельнае права магіканаў было часткова ўрэгулявана. У выніку іх рэзервацыя атрымала 14 тысяч акраў з папярэдніх 40 тысяч. Для кіравання землямі быў створаны племянны ўрад. У далейшым магіканы стала высоўваюць патрабаванні на частку зямель анейда і іншых іракезаў.
Іньяцыа Абатэ
Іньяцыа Абатэ (Ignazio Abate; нар., Сант’Агата-дэ’-Гоці, Італія) — італьянскі футбаліст, правы абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Італіі (2011—2015). Сын футбаліста, брамніка, Беньяміна Абатэ.
Клубная кар’ера
Абатэ з’яўляецца выхаванцам «Мілана», але пачаў сваю кар’еру ў клубе Серыі C1 «Напалі», у які быў аддадзены ў арэнду. Затым Абатэ змяніў некалькі каманд, як «Сампдорыя», у якой не правёў ні адной гульні, «П’ячэнца» і «Модэна». У 2007 годзе частку правоў на футбаліста выкупіў «Эмпалі», у якім, па ўмовах дагавору, Абатэ правёў сезон.
23 ліпеня 2008 года Абатэ быў прададзены ў клуб «Тарына», за частку правоў на футбаліста (іншая частка засталася ў «Эмпалі») турынскі клуб заплаціў 2 млн еўра. 15 кастрычніка 2008 года Абатэ ў матчы супраць «Аталанты» атрымаў траўму шчыкалаткі, якая вывела яго з гульні на 2 месяцы. 7 снежня ігрок вярнуўся на поле. У 2009 годзе вярнуўся ў «Мілан». У сезоне 2009/10 пад кіраўніцтвам Леанарду Абатэ першапачаткова выходзіў на замену на месца правага паўабаронцы, аднак з цягам часу зрушыўся ў абарону. У наступным сезоне, з прыходам Масіміліяна Алегры, Абатэ замацаваўся ў якасці асноўнага правага абаронцы «Мілана», згуляўшы ў 37 матчах.
Пакінуў «Мілан» па заканчэнні сезона 2018/19, пасля чаго заставаўся без каманды, а ў лістападзе 2020 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.
Міжнародная кар’ера
Абатэ выступаў за моладзевыя зборныя Італіі зборныя ўсіх узростаў, удзельнічаў у Алімпіядзе ў Пекіне. 11 лістапада 2011 года дэбютаваў за зборную Італіі ў гасцявым таварыскім матчы супраць зборнай Польшчы. Гульня скончылася з лікам 2:0 на карысць італьянцаў.
Дасягненні
Мілан
Веспрэм
Ве́спрэм (Veszprém, Weißbrunn) — адзін з найстарэйшых гарадоў Венгрыі, адміністрацыйны цэнтр медзье Веспрэм. Насельніцтва 61 721 чал. (2011).
Геаграфія і транспарт
Горад размешчаны па абодва бакі ад ракі Шэд прыкладна за 110 км на паўднёвы захад ад Будапешта і ў 15 кіламетрах ад узбярэжжа возера Балатан. Веспрэм звязаны аўтамабільнымі магістралямі з Будапештам, Секешфехерварам, Дзьёрам і навакольнымі гарадамі. Праз горад праходзіць чыгунка Секешфехервар — Веспрэм — Сомбатхей. Час у дарозе на цягніку да Будапешта — каля 2 гадзін.
Гісторыя
Веспрэм — адзін з найстаражытных гарадоў Венгрыі. Ён быў заснаваны ў часы кіравання караля Іштвана Святога, аднак паводле паведамленняў летапісца князя Белы III на скале, дзе была пабудавана Веспрэмская крэпасць, ужо быў замак, калі венгры прыйшлі ў гэты рэгіён. Верагодна гэта было ўмацаванне франкаў, узведзенае ў эпоху Карла Вялікага. Веспрэм стаў адной з першых біскупскіх кафедраў Венгрыі, кафедра заснавана ў 1009 годзе. Веспрэмскім біскупам здаўна належаў прывілей каранаваць венгерскіх каралеў, з-за чаго Веспрэм называлі «горадам каралеў». З рук біскупаў веспрэмскага атрымалі карону ўсе каралевы Венгрыі, пачынаючы з Гізелы, жонкі Іштвана Святога, да Цыты Бурбон-Пармскай, апошняй каралевы Венгрыі, жонкі Карла I Габсбурга. У 1001 годзе ў горадзе быў пабудаваны сабор Святога Міхаіла, які пазней неаднаразова быў перабудаваны. Да XIII стагоддзя Веспрэмская крэпасць ператварылася ў добра ўмацаваную цвярдыню на стромкім і скалістым узгорку з магутнымі сценамі. У 1241 годзе мангольскае войска не змагло яе ўзяць і адступіла ад горада. У 1552 годзе Веспрэм быў захоплены туркамі, аднак яны былі хутка выгнаны, дзякуючы чаму ў горадзе захавалася больш сярэднявечных помнікаў, чым у многіх іншых венгерскіх гарадах.
У 1706 годзе сцены крэпасці былі разбураны аўстрыйскімі салдатамі.
Славутасці
Галоўныя славутасці Веспрэма засяроджаны на крапасным узгорку, у найбольш старажытнай частцы горада. Сярод іх:
Ленінскі Камуністычны саюз моладзі Беларусі
Гісторыя
З 25 па 27 снежня 1918 года ў Смаленску адбыўся з’езд камсамола Заходняй камуны, які абраў абласны камітэт. На пачатак 1919 г. былі створаны камсамольскія арганізацыі ў Горках, Гарадке, Клімавічах, Оршы, Полацку і іншых.
24 верасня 1920 года I Усебеларускі з’езд камсамола арганізацыйна аформіў стварэнне Камуністычнага Саюза Моладзі Беларусі (КСМБ). Рэзалюцыя з’езда падкрэслівала, што КСМБ з’яўляецца непарыўнай часткай Расійскага Камуністычнага Саюза Моладзі (РКСМ).
У снежні 1991 года на XXX з’ездзе ЛКСМБ спыніў існаванне і быў перайменаваны ў «Саюз моладзі Беларусі».
Мярцвяк (фільм)
«Мярцвяк» (Dead Man) — мастацкі фільм 1995 года рэжысёра Джыма Джармуша. Галоўныя ролі ў фільме выканалі Джоні Дэп, Гары Фармер, Лэнс Хенрыксен.
Сюжэт
Малады рахаўнік Уільям Блэйк пераязджае на Дзікі Захад з надзеяй уладкавацца на працу, але нечакана робіцца героем вестэрна. Атрымаўшы кулю ў сэрца, ён сустракае індзейца па імені Ніхто. Прыняўшы бледнатварага юнака за чарговае ўвасабленне паэта Уільяма Блэйка, індзеец вырашае годна праводзіць яго ў свет продкаў. Так пачынаецца апошняя вандроўка туды, дзе марская роўнядзь пераходзіць у неба.
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 5 кінаўзнагародамі і яшчэ 14 намінацыямі.
Манастыры Ахпат і Санаін
Ахпат і Санаін (Հաղպատ, Սանահին) — аб'екты са спісу Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Арменіі і прадстаўляюць сабой два манастырскія комплексы 10-13 стст.., размешчаныя ў некалькіх кіламетрах адзін ад аднаго. Яны з'яўляліся рэлігіёзнымі і гуманітарнымі цэнтрамі свайго часу. Тут займаліся жывапісам і каліграфіяй, выкладалі розныя навукі.
Шчаўе ўкраінскае
Батанічнае апісанне
Травяністая расліна. Лісце простае, чаргаванае. Кветкі з актынаморфным шасціпялёсткавым каляплоднікам памерам да 1 см сабраныя ў суквецці-мяцёлкі. Плод — сухі арэшак.
Манастыры Ахпат і Санаін
Дэкор будынкаў таксама падобны: звонку маналітныя фасады, знутры — багацце разьбы, барэльефаў і скульптурных упрыгожванняў. Індывідуальны стыль армянскай рэлігіёзнай архітэктуры стварыўся ў выніку змешвання мясцовых традыцый і запазычанай візантыйскай культуры.
У ансамбль Ахпацкага манастыра ўваходзяць галоўны храм з унікальнымі фрэскамі, царква Ншана, вядомая сваёй сістэмай падвойных арак, бібліятэка і сховішча рукапісаў. У 1211 годзе тут было створана «Ахпацкае евангелле», упрыгожанае мноствам мініяцюр.
Самая старажытная царква ў Санаіне — царква Божай маці, 951 г. Побач храм Усіх святых, злучаны з ёю галерэяй Рыгора Магістраса, вядомага вучонага, які тут выкладаў. Непадалёк узвышаецца трох'ярусная званіца 13 ст.
Гізела Баварская
Гізела Баварская (Gisela, таксама Gisele, Gizella), таксама Гізела Венгерская (каля 985 — каля 1033 ці ў 1065) — блажэнная, шануецца ў Рымска-каталіцкай царкве (дні памяці — 1 лютага і 7 сакавіка).
Біяграфія
Гізела была дачкой герцага Генрыха II Баварскага і Гізелы Бургундскай. Каля 995 года яна выйшла замуж за Іштвана I, караля Венгрыі. У Іштвана і Гізелы было прынамсі трое дзяцей, у тым ліку Святы Эмерык (Імрэ), але ўсе яны памерлі маладымі, не пакінуўшы спадчыннікаў. Аўдавеўшы ў 1038 годзе, Гізела падверглася праследаванням з боку новага караля Пятра: Пётр канфіскаваў уласнасць каралевы і пасадзіў яе пад варту. Самуіл Аба, які стаў спадчыннікам Пятра, працягнуў яго палітыку. Гізела была вымушана ў 1045 годзе вярнуцца ў Баварыю. Там яна сышла ў манастыр Нідэрнбург у Пасау і стала абатысай. Там яна памерла і пахавана.
Мошчы Гізелы ў Веспрэме і яе грабніца ў Пасау прыцягвалі шматлікіх паломнікаў. Яшчэ ў XVIII стагоддзі з’яўляліся прапановы кананізаваць Гізелу, але беспаспяхова. У 1975 годзе Гізела была прызнана Каталіцкай царквой блажэннай. Памяць блажэннай Гізелы — 7 сакавіка (дзень Гізелы ў каталіцкіх календарах) і 1 лютага.
Міхал Міцкевіч
Міхал (Міхаіл, Міхась) Міцкевіч:
Брыевыя (сямейства)
Брыевыя (Bryaceae) — сямейства шматгадовых імхоў класу Лістасцябловыя імхі.
Друкарня
Друкарня — паліграфічнае вытворчае прадпрыемства, на якім у агульным выпадку ажыццяўляецца падрыхтоўка да друку (выраб друкаваных формаў, клішэ, штампаў для высечкі, фотаформаў), нанясенне малюнка на носьбіт (папера, пластык, метал) — друк накладу, а таксама паслядрукавая апрацоўка друкаванай прадукцыі (брашуроўка, пераплёт, ламінацыя, цісненне, кангрэў, высечка, злепванне і т. п.).
Брыевыя (сямейства)
Сістэматыка
Сямейства Bryaceae уключае ў сябе наступныя роды :
Друкарня
Друкарні могуць быць універсальнымі або спецыялізавацца на асобных спосабах друку і відах друкаванай прадукцыі. Увесь цыкл паліграфічных работ друкарняў звычайна дзеліцца на тры этапы: дадрукавая падрыхтоўка (прэпрэс), друк і паслядрукавая апрацоўка.
Гісторыя
У 1438 годзе ў Страсбургу (Святая Рымская імперыя; цяпер дэпартамент Ніжні Рэйн, Францыя) вынаходнік Іаган Гутэнберг заснаваў першую ў Еўропе друкарню. 6 жніўня 1517 года ў сваёй друкарні ў Празе (Чэшскае каралеўства) Францыск Скарына выдаў першую друкаваную кнігу на старабеларускай мове, якой стаў Псалтыр.
Беларусь
У 1520 годзе ў Вільні (цяпер Літва) Францыск Скарына стварыў першую друкарню ў Вялікім Княстве Літоўскім, у якой выдаў на старабеларускай мове «Малую падарожную кніжыцу» ў 1522 годзе і кнігу «Апостал» ў 1525 годзе. У 1553 годзе ў Брэсце (Вялікае Княства Літоўскае) заснавалі першую друкарню ў межах сучаснай Рэспублікі Беларусь. Цягам 16-17 стагоддзяў найбольшымі ў ВКЛ былі Еўінская друкарня (Троцкі павет; цяпер Эляктрэнайскае самакіраванне, Віленскі павет, Літва), Нясвіжская друкарня (Наваградскі павет; цяпер Мінская вобласць, Беларусь) і друкарня Мамонічаў у Вільні. Пры канцы 18 ст. адчынілі Віцебскую, Гродзенскую, Магілёўскую і Мінскую губернскія друкарні (Расійская імперыя). На пачатку 20 ст. у Беларусі налічвалася 123 друкарні і літаграфічныя прадпрыемствы. На 1 студзеня 1997 г. існавала 341 друкарня, з іх 135 (40 %) дзяржаўных. Найбольшымі з іх былі: Паліграфічны камбінат імя Якуба Коласа (Мінск), Мінская фабрыка каляровага друку і Беларускі дом друку.
Бастон (тканіна)
Бастон выпускаецца галоўным чынам гладкаафарбаваным у цёмныя колеры (сіні, чорны, карычневы).
Адрозніваецца падвышанай зносаўстойлівасцю.
З’езд КПБ
З’езд Камуністы́чнай па́ртыі Белару́сі — вышэйшы орган Камуністычнай партыі Беларусі. Кіраваўся пастановамі з’ездаў і ЦК КПСС. Склікаўся не радзей за адзін раз на пяць гадоў, пазачарговы — па рашэнні ЦК КПБ або па патрабаванні адной траціны агульнай колькасці членаў партыі рэспублікі. Нормы прадстаўніцтва на з’езд вызначаў ЦК КПБ.
Заслухоўваў і сцвярджаў справаздачы і даклады ЦК, Рэвізійнай камісіі, абмяркоўваў іншыя пытанні партыйнага, гаспадарчага і культурнага будаўніцтва ў рэспубліцы, выбіраў ЦК, які паміж з’ездамі кіраваў дзейнасцю партыі, Рэвізійную камісію КПБ.
Усяго да 1991 года адбыўся 31 з’езд КПБ.
Пугачы (значэнні)
Назву Пугачы́ маюць:
Жамчужына Палесся
гісторыя
Каманда была створана 17 ліпеня 2006 года.
Дасягненні
Чэмпіянат Беларусі па валейболе сярод жанчын
Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын
Сяло (значэнні)
Назву Сяло́ маюць:
Паром
Паром — плывучае збудаванне (судна, плыт і інш.) для рэгулярнай перавозкі сухапутных транспартных сродкаў (аўтамабіляў, чыгуначных вагонаў), грузаў і пасажыраў цераз водную перашкоду паміж пэўнымі берагавымі пунктамі. Буваюць самаходныя і несамаходныя.
Па вялікіх суднаходных рэках паром перамяшчаецца па кабелі, пракладзеным па дне, або буксірным суднам; не невялікіх рэках перацягваецца з дапамогай троса, замацаванага на процілеглых берагах; для паромнай пераправы праз пралівы, азёры звычайна выкарыстоўваюць спецыяльна абсталяваныя судны. Водазмяшчэннне іх да 20000 тон і больш, умяшчальнасць каля 100 чыгуначных вагонаў, пасажыраўмяшчальнасць да 2000 чалавек. Паромныя зносіны найбольш развіты ў Японіі, Заходняй Еўропе.
У ваенных мэтах выкарыстоўваюцца пры фарсіраванні водных перашкод; робяцца з штатных пантонных паркаў і мясцовых плывучых сродкаў (баржы, лодкі), на якіх замацоўваецца грузавая платформа.
У Беларусі паромы дзейнічаюць на Дзвіне (Бешанковічы, Сураж).
Бустан
Бустан (Boʻston/Бўстон, Bustan/Бустан) — горад у Каракалпакстане, Узбекістан. Цэнтр Элікалінскага раёна. Размешчаны за 13 км ад чыгуначнай станцыі Элікала (на лініі Нукус — Міскін).
Статус горада з 1983 года (да гэтага з 1970-х гадоў меў статус пасёлка гарадскога тыпу).
У горадзе размешчаны прадпрыемствы лёгкай прамысловасці.
Аршанскі мясакансервавы камбінат
Аршанскі мясакансервавы камбінат — мясаперапрацоўчае прадпрыемства абласнога значэння ў горадзе Оршы. Пабудаваны ў 1928—1930 гадах.
Гісторыя
У 1935 годзе ўведзены ў дзеянне кансервавы цэх. У Вялікую Айчынную вайну разбураны, пасля вайны адноўлены і рэканструяваны.
Асноўная прадукцыя станам на 1995 год: мяса, каўбасныя вырабы, кансервы мясныя, тлушч харчовы і тэхнічны, мясныя паўфабрыкаты, сухія кармы, субпрадукты.
У 1998 годзе прадпрыемства пераўтворана ў адкрытае акцыянернае таварыства.
Царква прытулку Святога Яна (Талін)
Царква́ прыту́лку Свято́га Я́на (Jaani Seegi kirik) — лютэранская царква ў Таліне па адрасе Тартуская шаша, 16А. Помнік архітэктуры XV—XVIII стагоддзяў. З 1994 года будынак царквы, які шмат стагоддзяў адносіўся да комплексу будынкаў прытулку для старых Святога Яна, знаходзіцца ў арэндзе ў Армянскай Апостальскай царкве Эстоніі.
Гісторыя
У XIV стагоддзі ў комплексе лепразорыя Святога Яна паўстала першая каплічка. Да XVI стагоддзя прытулак быў багатай, эканамічна і юрыдычна аўтаномнай установай, з уладаннямі ў Хар’юмаа, Вырумаа; шпіталём, жылымі кварталамі для пракажэных, вадзяным млыном, стайняй, кузняй, саўнай і іншымі збудаваннямі ў Таліне.
Замест капліцы ў 1648 годзе была пабудавана царква, але ўжо ў іншым месцы. У XVIII стагоддзі яна была павялічана. У XIX стагоддзі царкву пакрылі шчытавым дахам і дабудавалі неабарочную вежу.
За савецкім часам царква выкарыстоўвалася як склад.
У царкве знаходзяцца копіі твораў знакамітых армянскіх мастакоў з выявамі Багародзіцы, Святога Рыгора Асветніка, Месропа Маштоца,, Хрыста Збавіцеля.
Герцберг-ам-Гарц
Герцберг-ам-Гарц (Herzberg am Harz) — горад у Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Остэродэ. Насельніцтва складае 14 016 чалавек (на 31 снежня 2009 года). Займае плошчу 71,88 км². Афіцыйны код — 03 1 56 009.
Горад падзяляецца на 6 гарадскіх раёнаў.
Эсперанта ў Герцбергу
11-га ліпеня 2006 года, згодна з рашэннем гарадскіх дэпутатаў горад атрымаў наступрае поўнае імя: "Герцберг — эсперанта-горад" ("Herzberg — die Esperanto-Stadt"), стаўшы такім чынам першым у сусветнай гісторыі паселішчам, якое атрымала такі статус. Горад выкарыстоўвае для міжнародных сувязяў мову эсперанта, у прыватнасці дзяля зносінаў з жыхарамі горада-пабраціма Гура, Польшча. У Герцберге дзейнічае культурны цэнтр нямецкіх эсперантыстаў і Сусветнай арганізацыі эсперанта. Усе прывітальныя шыльды, усталяваныя на ўезде ў горад, і таксама многія з надпісаў, шыльд у самім горадзе таксама напісаны на двух мовах — нямецкай і эсперанта.
У мясцовай школе арганізавана выкладанне эсперанта, а ў бібліятэке маецца вялікі збор кніг на гэтай мове. Згодна з планамі аўтараў праекта, Герцберг павінен стаць узорам двухмоўнага горада, ў якім моўная камунікацыя адбываецца на двух узроўнях - нацыянальным (нямецкая мова) і інтэрнацыянальным (эсперанта).
У рэстаране Großer Knollen, які знаходзіцца на аднаіменнай гары (вышынёй 687 метраў), пачынаючы са студзеня 2007 года наведвальнікам прапаноўваецца двухмоўнае меню. Неўзабаве гэтаму прыкладу паследвалі два іншых рэстарана. Пачынаючы са снежня 2008 года дзейнічае "Жэньшэнь-буцік" (эсперанта Ginsengo-butiko) з двухмоўным меню. У 2011 годзе у дворыку буціка адчынілася Эсперанта-кавярня (Esperant-kavejo). Уладарнік кавярні і буціка Харальд Шыке з’яўляецца спецыялістам ў галіне прыроднай медыцыны, прэзідэнтам Міжнароднай асацыяцыі прыроднай медыцыны (эсперанта Internacia Naturkuraca Asocio) і таксама вядзе прыём пацыентаў на дзвюх мовах — нямецкай і эсперанта. Увогуле у 2012 годзе мяню на эсперанта прапаноўвалі 8 рэстаранаў і кавярань горада.
Летам 2011 года, сям’я эсперантыстаў з Польшчы набыла з вёсцы Зібер, якая ўваходзіць у склад Герцберга, трохзорачны атэль Zum Pass. У той жа час аўстрыскі эсперантыст Амір Явадзі пераехаў у Герцберг, дзе набыў стары атэль Golden Hirsch і пачаў яго рэканструкцыю
Ураўненне стану ідэальнага газу
Ураўненне Клапейрона—Мендзялеева, ураўненне Клапейрона — ураўненне, якое ўстанаўлівае залежнасць паміж фізічнымі велічынямі, што вызначаюць стан ідэальнага газу.
Атрымана ў 1834 годзе Б. П. Э. Клапейронам у выглядзе дзе
,
і
T
— ціск, аб'ём і тэмпература ідэальнага газу,
B
— каэфіцыент прапарцыянальнасці, які залежыць ад
M
— масы і
μ
— малярнай масы газу.
У 1874 годзе Дз. І. Мендзялееў вывеў ураўненне для 1 моля ідэальнага газу: дзе
R
— універсальная газавая пастаянная.
Ураўненне Клапейрона—Мендзялеева ў выглядзе з'яўляецца ўраўненнем стану ідэальнага газу, якое аб'ядноўвае закон Авагадра, закон Бойля—Марыёта, закон цеплавога расшырэння газаў (гл. законы Гей-Люсака).
Палацава-паркавы комплекс Святаполк-Чацвярцінскіх (Жалудок)
Палацава-паркавы комплекс Святаполк-Чацвярцінскіх — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры пачатку XX стагоддзя. Створаны князем Л. Святаполк-Чацвярцінскім за 1 км на захад ад г. п. Жалудок Шчучынскага раёна. Уключае мураваны палац, флігель, рэшткі былога млына, кузню і іншыя гаспадарчыя пабудовы, якія аб’яднаныя сеткай узаемна перпендыкулярных алей рэгулярнага парку.
Гісторыя
Палац пабудаваны ў 1908 годзе ў стылі паводле праекту архітэктара У. Марконі. Цяпер комплекс належыць ваеннаму ведамству.
Палац
Манументальны двухпавярховы будынак накрыты мансардавым дахам з авальнымі люкарнамі. Галоўны і дваровы франтальныя фасады вылучаныя ў цэнтры акруглымі і па баках прамавугольнымі рызалітамі, накрытымі самастойнымі шатровымі дахамі з заломамі. Дваровы цэнтральны рызаліт прарэзаны высокімі парабалічнымі аконнымі праёмамі-вітражамі і авальнымі люкарнамі, якія асвятляюць парадную лесвіцу. Рызаліт завершаны балюстрадай і скульптурна-геральдычнай кампазіцыяй з дэкаратыўнымі вазамі. Паміж дваровымі рызалітамі па фронце фасада тэраса з балюстраднай агароджай і цыркульнымі сходамі. Галоўны ўваход вылучаны балконам. У дэкоры фасадаў выкарыстаныя высокія панэлі, фігурныя і спрошчаныя ліштвы, сандрыкі, картушы, гірлянды, рустоўка. У цэнтры будынку размешчаная парадная зала, вестыбюль з лесвіцай. Пад будынкам скляпеністыя сутарэнні.
Флігель
Флігель першапачаткова з’яўляўся сядзібай Тызенгаўзаў, папярэдніх уладальнікаў маёнтка. Да пабудовы палаца ў пачатку XX стагоддзя тут жылі Чацвярцінскія, а да іх — Урускія. Вырашаны ў стылі неаготыкі — аднапавярховы, прамавугольны ў плане аб’ём з круглай у сячэнні шатровай вежай, прыбудаванай да тарцовага фасада. Сцены з бутавага каменю, члянёны стральчатымі аконнымі праёмамі. Галоўны ўваход вырашаны ў выглядзе гатычнага партала.
Цікавыя факты
Арыгінальна было вырашана князем пытанне водазабеспячэння Жалудоцкага палаца. Вада да яго паступала з крыніц у вёсцы Кукіна (прыкладна ў 2-х км ад палаца) самацёкам. Вада дадаткова фільтравалася і падавалася ў рэзервуар на 3-м паверсе будынка з дапамогай помпаў, якія працавалі на сціснутым паветры. Паводле аповедаў старажылаў, сістэма падачы вады была настолькі эканамічнай, што для працы помпаў на працягу месяца дастаткова было 2-х балонаў са сціснутым паветрам.
Артэрыяльная пратока
Артэрыяльная пратока (ductus arteriosus; таксама Баталава пратока ад імя італьянскага лекара Леанарда Батала ) — пратока, верхні аддзел 6-й артэрыяльнай дугі, які злучае ў эмбрыёнаў наземных пазваночных лёгачны ствол са спінной аортай.
Неўзабаве пасля нараджэння зарастае і ператвараецца ў непраходны для крыві артэрыяльны звязак (ligamentum arteriosum s. lig. aorticum). З дапамогай артэрыяльнай пратокі вянозная кроў лёгачнай артэрыі прымешваецца да чыстай (артэрыяльнай) крыві аорты. У некаторых выключных выпадках артэрыяльная пратока не зарастае, пры гэтым узнікае прыроджаны парок сэрца — адкрытая артэрыяльная пратока.
У кракадзілаў ёсць сасуд, аналагічны артериальнай пратоцы, які застаецца ў іх на ўсё жыццё і гэтак жа змешвае вянозную кроў з артэрыяльнай; гэта — левая аортная дуга (arcus aortae sinister), якая выходзіць з правага страўнічка (і, такім чынам, змяшчае вянозную кроў) і злучае ззаду сэрца з правай аортнаю дугою (arcus aortae dexter), якая пачынаецца ў левым жалудачку сэрца і змяшчае чыстую артэрыяльную кроў для ўтварэння ствала аорты (truncus aortae).
Войскі СС
Войскі СС (інакш «Вафен-СС», die Waffen-SS, пры нацыстах звычайна die Waffen-) — ваенныя фарміраванні СС, якія ўзніклі на аснове так званых «палітычных часцей» і зондэркаманд СС, спачатку звалася «рэзервовыя войскі СС». Назва «Вафен-СС» (Войскі СС) была ўпершыню выкарыстана ўзімку 1939—1940 гадоў. Падчас вайны гэтыя часці знаходзіліся пад асабістым камандаваннем рэйхсфюрара СС Генрыха Гімлера.
Часці войскаў СС бралі ўдзел як у ваенных дзеяннях, так і ў акцыях айнзацгруп, якія здзяйснялі генацыд.
На Нюрнбергскім працэсе войскі СС былі абвінавачаны ў ваенных злачынствах. У заключэнні трыбуналам былі абвешчаны злачыннай групай члены войскаў СС, якія здзяйснялі злачынствы, а таксама тыя, хто ведаў пра выкарыстанне войскаў СС у злачынных мэтах і засталіся пры гэтым у членах арганізацыі — выключаючы тых асоб, якія былі прызваны ў войскі СС дзяржаўнымі органамі, прычым такім спосабам, што яны не мелі правы выбару, а таксама тых асоб, якія не здзяйснялі разгляданых трыбуналам злачынстваў, а таксама тых асоб, якія перасталі быць членамі СС да 1 верасня 1939 года. Камісія ААН па правах чалавека асудзіла ўслаўленне былых ваеннаслужачых войскаў СС, і, у прыватнасці, адкрыццё помнікаў і мемарыялаў, а таксама правядзенні публічных дэманстрацый былых ваеннаслужачых войскаў СС.
Перадгісторыя войскаў СС
Карані войскаў СС прасочваюцца ад заснаванай 17 сакавіка 1933 аховы штаба «агульных СС» (Allgemeine-SS) у Берліне, якая складалася з 120 чалавек. Гэтак жа і ў іншых гарадах Германіі надзейныя члены СС былі сабраны ў «спецатрады СС» і выкарыстоўваліся для псеўда-паліцэйскіх задач. Гэтыя спецатрады (колькасцю 100—120 чалавек) зваліся пазней «казармавыя сотні», а потым «палітычныя часці». Задачай гэтых часцей была спачатку абарона правадыроў СС і НСДАП. Разам з СА яны ўвайшлі ў склад «Паліцайдынст» (паліцэйская служба) і афіцыйна выкарыстоўваліся ў якасці «дапаможнай паліцыі» ў патруляванні вуліц. У 1937 годзе некаторыя з «палітычных часцей» былі ператвораны ў часці СС «Мёртвая галава», якія сталі выкарыстоўвацца для аховы канцлагераў.
Задачы і мэты
«Палітычныя часці» сталі стрыжнем пазнейшых «рэзервовых войскаў СС», якія складаліся ў 1935 годзе з асабістага палка Адольфа Гітлера з асабовым складам 2600 чалавек і палкоў СС «Дойчланд» («Германія») агульнай колькасцю 5040 чалавек. Да нападу на Польшчу вермахт сачыў за тым, каб побач з ім не ўзнікла ніякая другая армія. Аднак ужо ў жніўні 1938 года па загадзе фюрара колькасць войскаў СС была даведзена да дывізіі. Каб супакоіць камандаванне вермахта, злучэнні «Мёртвая галава» і «рэзервовыя войскі СС» афіцыйна належалі да паліцыі, што працягвалася да 1942 года.
Такім чынам, Гітлер стварыў свае ўласныя войскі, якія адрозніваліся «безумоўнай вернасцю» асабіста яму, задачай якіх было забеспячэнне бяспекі. Абодва гэтыя прыкметы былі ўласцівыя Войскам СС і ў далейшым і вызначалі іх прававое і фактычнае становішча ў Трэцім рэйху. Генрых Гімлер, які стаў з 1929 года рэйхсфюрарам СС, дадаў да гэтых дзвюх вызначэнне «эліта». СС павінны былі быць не толькі «палітычна надзейнымі», але і належаць да «расы гаспадароў» у сэнсе нацыянал-сацыялісцкай ідэалогіі.
Сведчаннем аб нараджэнне войскаў СС можна лічыць сакрэтны загад Гітлера ад 17 жніўня 1938 года, у якім ставіліся задачы «рэзервовых войскаў СС» і злучэнняў «Мёртвая галава».
Войскі СС былі нарэшце створаны да пачатку Другой сусветнай вайны з аднастайных часцей, такіх як «рэзервовыя войскі СС», а таксама ўключаных да канца 1941 года ахоўных каманд канцлагераў, часцей «Мёртвая галава». Вопыты на людзях, напрыклад у канцлагеры Бухенвальд, праводзіліся ўрачамі з войскаў СС, якія ўлічвалі таксама сабранае з зубоў золата. Удзел у гэтых вопытах прымалі аднак таксама медыкі, якія не ўваходзілі ў СС. Шмат разоў такія вопыты праводзілі медыкі з люфтвафэ, якія выкарыстоўвалі ўнікальную магчымасць правядзення на «свежым чалавечым матэрыяле» эксперыментаў, часцяком пазбаўленых усякага навуковага абгрунтавання.
Ігнацы Гелгуд
Ігнацы Гелгуд (Ignacy Giełgud; ? —, г. Гнеў) — стражнік вялікі літоўскі ў 1789—1793, Генерал дывізіі , заслужаны палітычны дзеяч і ваенны з Літвы. Адзін з кіраўнікоў паўстання 1794 года.
Біяграфія
Ігнацы Гелгуд быў паслом Жамойцкага староства на Чатырохгадовы сойм у 1788 годзе і членам Згуртавання прыхільнікаў урадавай канстытуцыі. Палкі прыхільнік рэформы. Ён быў удзельнікам змовы, падрыхтоўкі пачатку паўстання Касцюшкі ў Літве. 24 красавіка 1794 абраны ў Найвышэйшую Літоўскую Раду. У званні генерал-лейтэнанта ваяваў у паўстанні Касцюшкі 1794 года, нягледзячы на членства ў Радзе.
Падчас кампаніі 1806 маршал Іаахім Мюрат даручыў яму арганізацыю войскаў у Варшаўскім дэпартаменце]. 13 сакавіка 1807 прыняў камандаванне дывізіяй пасля ранення і праводзіў. Памёр ад нягод вайны і ран.
Азначаны ў 1807 Крыжам ордэна Ганаровага легіёну і ў 1792 атрымаў Ордэн Белага Арла і Ордэн Святога Станіслава.
Манумент у гонар савецкай маці-патрыёткі (Жодзіна)
Манумент у гонар савецкай маці-патрыёткі — мемарыяльны комплекс у г. Жодзіна Мінскай вобласці. Адкрыты каля шашы Мінск — Масква ў 1975 г. (скульптары А. Заспіцкі, I. Міско, М. Рыжанкоў, архітэктар А. Трафімчук; Дзяржаўная прэмія СССР 1977 г.).
Апісанне
Шасціфігурная скульптурная кампазіцыя (з бронзы) выцягнутая па гарызанталі. Фігура маці нібы застыла на двухпрыступкавым пастаменце, а праз сімвалічную дарогу, засаджаную кветкамі, — фігуры яе пяці сыноў (пастаўленыя на больш нізкі пастамент), што пайшлі на вайну. У помніку ўвасоблены драматычны лёс беларускай маці, жыхаркі г. Жодзіна, усе пяць сыноў якой аддалі жыццё за вызваленне Радзімы ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.
Мемарыяльны комплекс арганічна ўваходзіць у навакольнае асяроддзе.
Эр
Эр (Ayr, Inbhir Àir) — горад у паўднёва-заходняй частцы Шатландыі, адміністрацыйны цэнтр вобласці Паўднёвы Эйршыр. Размешчаны на беразе заліва Ферт-оф-Клайд.
Спіс паправак да Канстытуцыі ЗША
У адрозненні ад канстытуцый многіх дзяржаў і асобных штатаў ЗША, Канстытуцыя ЗША ніколі не мянялася і ўяўляе сабой невялікі дакумент. Таму папраўкі да Канстытуцыі з'яўляюцца магчымасцю яе частковага змянення. Таксама яны ўяўляюць сабой помнік эвалюцыі амерыканскай прававой думкі і гісторыі права краіны. Змест паправак мог быць самым розным ад удакладнення абавязкаў прэзідэнта ці Кангрэса да прыняцца і адмены "Сухога закону".
Пералік паправак да Канстытуцыі ЗША з кароткім апісаннем
1-я папраўка: свабода слова, друку, рэлігіі.
2-я папраўка: права грамадзян на арганізацыю апаўчэння і валоданне зброяй.
3-я папраўка: абмежаванне практыкі размяшчэння вайскоўцаў у прыватных дамах.
4-я папраўка: недатыкальнасць маёмасці.
5-я і 6-я папраўкі: абмежаванне судовых злоўжыванняў.
7-я папраўка: права на суд прысяжных.
8-я папраўка: абмежаванне штрафных санкцый.
9-я і 10-я папраўкі: правы і паўнамоцтвы, не апісанныя ў Канстытуцыі, застаюцца за грамадзянамі і асобнымі штатамі.
11-я папраўка: "Судовая ўлада Злучаных Штатаў не павінна распаўсюджвацца на якое-небудзь пазоўнае выкананне, заснаванае на агульным праве, ці праве справядлівасці, якое ўзбуджана, або вядзецца супраць аднаго са штатаў, грамадзянамі іншага штата, або грамадзянамі ці падданымі якой-небудзь замежнай дзяржавы ".
13-я папраўка: адмена рабства. Ратыфікавана ў 1865 г.
14-я папраўка: Усе народжаныя і натуралізаваныя жыхары ЗША - іх грамадзяне з аднолькавымі правамі. Месцы ў Палаце прадстаўнікоў пераразмяркоўваюцца. Былыя ўдзельнікі паўстанняў супраць ЗША не могуць быць у Сенаце Кангрэса і на іншых высокіх дзяржаўных пасадах. Абавязаннасць дзяржавы плаціць грошы ўдзельнікам барацьбы з паўстанцамі супраць ЗША і неабавазаннасць дзяржавы плаціць удззельнікам паўстанняў супраць ЗША. Ратыфікавана ў 1868 г.
15-я папраўка: Роўнасць былых рабоў з іншымі грамадзянамі ў выбарчым праве. Ратыфікавана ў 1870 г. Папраўкі 13-15 прыняты як меры па пакаранню ўдзельнікаў Грамадзянскай вайны на баку Канфедэрацыі Злучаных Штатаў і як прававое рэгуляванне адмены рабства.
16-я папраўка: "Кангрэс мае права ўсталёўваць і збіраць падаткі з прыбыткаў, якой бы ні была іх крыніца, не размяркоўваючы гэтыя падаткі паміж асобнымі штатамі і без уліку якога-небудзь перапісу ці падліку насельніцтва ".
17-я папраўка: рэгламентацыя тэрміну і паўнамоцтваў сенатараў. 16-я і 17-я папраўкі ратыфікаваны ў 1913 г.
19-я папраўка: Выбарчае права распаўсюджана на жаншчын. (1920 г.)
20-я папраўка: Дзеянні Кангрэса ў выпадку смерці ці цяжкай хваробы прэзідэнта ЗША. Каляндарныя даты сканчэння тэрмінаў дзеяння прэзідэнта, віцэ-прэзідэнта, Кангрэса.
21-я папраўка: Адмена сухога закону. 20-я і 21-я папраўкі ратыфікаваны ў 1933 г.
22-я папраўка: Прэзідэнт не можа быць абраны больш, чым на два тэрміны. Ратыфікавана ў 1951 г.
23-я папраўка: Працэдура прызначэння выбаршчыкаў ад федэральнай акругі. (1961 г.)
24-я папраўка: Права на ўдзел у выбарах не можа быць абмежавана нявыплатай выбарчага ці нейкага іншага падатку. (1964 г.)
26-я папраўка: Выбарачыя правы распаўсюджаны на 18 гадовых грамадзян ЗША. (1971 г.)
27-я папраўка: "Ніводзін закон, які змяняе памеры ўзнагароды сенатараў і членаў Палаты прадстаўнікоў, не павінен уступаць у сілу да правядзення наступных выбараў у Палату прадстаўнікоў ". Прапанавана як пункт Білю аб правах, але не ратыфікавана разам з першымі 10 папраўкамі. Ратыфікавана 7 мая 1992 г. калі Мічыган згадзіўся з прыняццем гэтай папраўкі.
Урачашскі манастыр
Урачашскі манастыр Сарака Святых мучанікаў (Врачешки манастир — дзеючы манастыр Балгарскай праваслаўнай царквы. Уваходзіць у склад Лаўчанскай епархіі. Знаходзіцца на захадзе Балгарыі, за 5 км на захад ад вёскі Урачаш і за 10 км ад Боцеўграда.
Гісторыя
Урачашскі манастыр быў заснаваны ў XIII стагоддзі, пасля бітвы пад Клакотніцай, калі цар Іван Асень II перамог эпірскага ўладара Тэадора Комніна. Бітва адбылася ў дзень, калі святкуецца памяць Сарака Святых мучанікаў, і ў знак падзякі цар-пераможца ў іх гонар пабудаваў шмат цэркваў і манастыроў. Пры стварэнні манастыр быў мужчынскім, браты-манахі старанна перапісвалі і распаўсюджвалі літургічныя кнігі. У XVII стагоддзі пры манастыры дзейнічала царкоўная школа. У XV і XVIII стагоддзях манастыр быў спалены і заставаўся ў заняпадзе да 1890 года. У 1891 годзе Боцеўградскі майстар Вуна Маркаў пабудаваў на старым падмурку невялічкую царкву. У манастыры адрадзілася манастырскае жыццё: спачатку у ім жылі манахі-мужчыны, а з 1937 года ён становіцца жаночым, на чале з ігуменняй маці Касіянай. У наш час дзейнічае.
Архітэктура
Манастыр з'яўляецца комплесам з царквы, жылых і гаспадарчых пабудоў. Манастырская царква — аднанефавая, аднаапсідная, бяскупальная, з унутраным і вонкавым прытворам, над якім узвышаецца капліца. У адным з жылых будынкаў пазней была пабудавана капліца ў гонар святога Клімента Охрыдскага. У непасрэднай блізкасці ад манастыра, на правым беразе ракі, знаходзіцца манастырская мінеральная крыніца. Над манастыром узвышаецца востры пік, на якім знаходзяцца рэшткі крэпасці Градзішце (Чэшкаўград).
У наш час манастыр абвешчаны помнікам культуры.
Пантанал
Пантана́л  (Pântanal) — забалочаная нізіна ў вярхоўях ракі Парагвай каля заходняга падножжа Бразільскага нагор’я (пераважна ў Бразіліі), аб’ект са спіса Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Займае тэктанічную ўпадзіну, запоўненую азёрна-рачнымі адкладамі. Вышыня — 50-70 м. У перыяд дажджоў запаўняецца. У засуху ўяўляе сабой спалучэнне балот, азёр, саланчакоў, лясных і травяністых участкаў. Гэты шырокі рэгіён на захадзе Бразіліі займае большую частку штата Мату-Гросу. Аднайменны прыродаахоўны комплекс з’яўляецца аднім з буйнейшых ва ўсім свеце. Ён складаецца з чатырох рэзерватаў агульнай плошчай каля 187 тыс. га.
Пантанал — багацейшая прэснаводная экасістэма Зямлі. Краявіды гэтага рэгіёна разнастайныя і маляўнічыя. Яны ўключаюць трапічныя берагавыя лясы, сухія лістападныя трапічныя лясы, атлантычныя дажджавыя лясы, водна-балотныя ўгоддзі і саванну. Такі неаднародны ландшафт абумовіў шырокую відавую разнастайнасць. У межах гэтай унікальнай ахоўнай вобласці растуць прыблізна 3500 відаў раслін, яе насяляюць каля 50 відаў рэптылій, болей за 400 відаў рыб, 650 відаў птушак і 80 відаў сысуноў.
Аршанскі маладняк
«Аршанскі маладняк» — літаратурна-мастацкі часопіс, які ў 1925—1928 гадах выдавала Аршанская філія «Маладняка». Выйшла 7 нумароў.
У 1926 большая частка рэдакцыі часопіса, апынулася ў Горках, дзе была заснавана Горацкая студыя Аршанскай філіі «Маладняка». Такім чынам з трэцяга нумара часопіс пачаў друкаваўся ў Горках. Змяшчаў вершы, лірычныя абразкі і апавяданні А. Вечара, М. Ганчарыка (вершы падпісваў псеўд. Я. Сявец), Ю. Гаўрука, B. Каваля, Т. Кляшторнага, М. Нікановіча, В. Сташэўскага, У. Прыбыткоўскага, Алеся Дземідовіча і іншых маладых пісьменнікаў, хроніку літаратурнага жыцця Аршанскай акругі і маладнякоўскіх арганізацый рэспублікі.
Такую ж назву насіла пісьменніцкая арганізацыя, што ўваходзіла на правах філіі ў Усебеларускае аб'яднанне паэтаў і пісьменнікаў «Маладняк» рэспублікі. У дзейнасці арганізацыі прымаў удзел Максім Гарэцкі, які не з'яўляўся сябрам "Маладняка".
Стары Томас
Легенда
Паводле падання, штовесну ў сярэднявечным Таліне, на плошчы ля Вялікай Марской брамы, нямецкая шляхта ладзіла спаборніцтвы на лепшага лучніка горада. Самаму трапнаму стралку, які здолеў патрапіць у драўляную фігурку папугая, усталяваную на верхавіне высокага шоста, уручалі вялікі срэбны кубак. Аднойчы, калі рыцары толькі выстраіліся ў шэраг і падрыхтаваліся да стральбы, папугай раптам зваліўся, праткнуты стралой звычайнага талінскага юнака — жабрака па імі Тоамас. Паколькі чалавек нешляхетнага паходжання не мог удзельнічаць у турніры, Тоамасу прапанавалі пажыццёвую службу ў гарадской варце, што для бядноты было вялізным гонарам.
Тоамас частаваў цукеркамі дзетак, якія праходзілі па Ратушнай плошчы, і зрабіўся іх улюбёнцам. З цягам часу ён пастарэў, і дзеці пачалі зваць яго «Старым Тоамасам». Пасля яго смерці дарослыя паставілі флюгер у выглядзе яго фігуры на вежу ратушы, каб пазбегнуць тлумачэнняў пра чалавечую смерць. Цяпер бацькі маглі казаць дзецям, што Стары Тоамас глядзіць на іх паводзіны зверху і паслухмяным дзеткам кладзе цукеркі пад падушку.
Гісторыя
У 1944 годзе падчас бамбардзіроўкі шпіль быў пашкоджаны. У 1952 на адрэстаўраваную вежу была пастаўлена копія старога флюгера, а першы Стары Томас пакінуты на захаванне ў ратушы. У 1996 пасля абнаўлення шпіля на яго была пастаўлена трэцяя фігура Старога Томаса. Старая фігура 1952 года захоўваецца ў гарадскім музеі Таліна.
Іосіф Ляпкоўскі
Іосіф Ляпкоўскі (Юзаф, свецкае імя Ян; ? — ) — дзеяч уніяцкай царквы Вялікага Княства Літоўскага, староста пеліканскі.
Біяграфія
Паходзіў з шляхецкай каталіцкай сям’і герба «Дамброва» з Візнаўскай зямлі. У спадчыну ад бацькі Караля атрымаў разам з братам Міхалам, ротмістрам аршанскім, маёнткі ў Аршанскім павеце. Сваю частку спадчыны запісаў базыльянскаму манастыру ў Оршы, які заснаваў у 1758 годзе.
Уступіў у базыльянскі ордэн і стаў ігуменам заснаванага манастыра. Дзякуючы падтрымцы уніяцкага архіепіскапа смаленскага Іраклія Лісанскага ў 1767 годзе атрымаў ад караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Аўгуста Панятоўскага пасаду смаленскага каад’ютара і архімандрыта Ануфрыеўскага манастыра ў Мсціслаўскім ваяводстве.
Прытча аб страчанай драхме
Прытча аб страчанай драхме — адна з прытчаў Ісуса Хрыста. З’яўляецца ў новазапаветным апавяданні толькі ў Евангеллі ад Лукі 15:8-10. Прытча апавядае пра жанчыну, якая шукае страчаную манету ў 1 драхму. Прытча з’яўляецца адной з трох прытчаў прысвечаным выкупленню, калі Ісус адказвае на абвінавачванні фарысеяў і рэлігійных лідараў у Яго гасціннасці да «грэшнікаў» і збіральнікаў падаткаў. Дзве іншыя прытчы — аб згубіўшыйся авечцы і аб блудным сыне.
Іосіф Ляпкоўскі
Біяграфія
Ад імя Лісанскага пачаў у нунцыятуры ў Варшаве судовы працэс з полацкім архіепіскапам Ясонам Смагаржэўскім, які захапіў частку Смаленскай уніяцкай архіепархіі (17 дэканатаў у Мсціслаўскім ваяводстве).
Прытча аб страчанай драхме
Біблейскае апавяданне
Згодна з Лук. 15 жанчына, у якой было дзесяць срэбных манет (грэчаскіх драхмаў), губляе адну з манет. Затым яна запальвае масляную лямпу і пачынае месці хату, пакуль не знойдзе яе, пры гэтым радуючыся:
''Альбо якая жанчына, маючы дзесяць драхмаў, калі згубіць адну драхму, не запаліць свечкі і не пачне месці пакой і шукаць пільна, пакуль не знойдзе? А знайшоўшы, пакліча сябровак і суседак і скажа: парадуйцеся са мною, я знайшла згубленую драхму, Так, кажу вам, бывае радасць у анёлаў Божых і за аднаго грэшніка, які каецца.''
Іосіф Ляпкоўскі
Біяграфія
Пасля смерці Лісанскага ў 1771 годзе Ляпкоўскі быў прызначаны смаленскім архіепіскапам, застаўшыся ануфрыеўскім архімандрытам.
У Расійскай імперыі
Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе, не жадаючы стаць падданым Расійскай імперыі, пачаў рабіць захады для пераезду ў іншы базыльянскі манастыр, аднак папскі нунцый Я. Гарампі пераканаў яго застацца. Са згоды магілёўскага губернатара Ляпкоўскаму былі падпарадкаваны таксама Гомельскі і Рагачоўскі дэканаты, якія раней падпарадкоўваліся уніяцкай мітрапаліцкай дыяцэзіі і адышлі ў склад Расіі. Пасля гэтыя дэканаты былі падпарадкаваны імператрыцай Кацярынай II Смагаржэўскаму, але Ляпкоўскі здолеў захаваць над імі ўладу як яго вікарый.
Прытча аб страчанай драхме
Біблейскае апавяданне
Змест прытчы адлюстраваны ў выявах некалькіх мастакоў: Джона Міле, Яна Лейкена, Даменіка Феці, Джеймса Цісо.
Іосіф Ляпкоўскі
У Расійскай імперыі
У 1774 годзе дзякуючы ініцыятыве Смагаржэўскага створана Мсціслаўская суфраганія Смаленскай архіепархіі, на сядзібу епіскапа-сфрагана прызначаны Ануфрыеўскі манастыр. У якасці суфрагана быў прапанаваны пляменнік Ляпкоўскага — Іраклій Лісоўскі, які ў 1778 годзе прызначаны адміністратарам Ануфрыеўскай архімандрыі. У 1775 годзе атрымаў ад Панятоўскага ордэн Святога Станіслава.
У хуткім часе Ляпкоўскі памёр як апошні уніяцкі смаленскі архіепіскап. Пахаваны ў Аршанскім базыльянскім манастыры.
Горнаўскі сельсавет (Краснапольскі раён)
Го́рнаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Краснапольскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Горна.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Краснапольскага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Краснапольскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Высакаборскага сельсавета.