cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шанхай Мастэрс 2016 (снукер)
Трэці дзень (21 верасня)
Выбылі: Джэймі Джонс (37),  Роберт Мілкінс (27),  Курт Мэфлін (46),  Ніл Робертсан (8),  Шон Мёрфі (4),  Бэн Вуластан (29),  Марк Уільямс (13),  Джо Пэры (12). 21 верасня на Шанхайскай гранд-сцэне гуляліся 8 астатніх матчаў 1/16 фіналу спаборніцтва. Другі нумар сусветнага рэйтынгу Сцюарт Бінэм, які выйграў тытул у Шанхаі ў 2014 годзе, атрымаў упэўненую перамогу над Джэймі Джонсам з Уэльса, які ў трэці раз удзельнічаў на шанхайскім турніры , з лікам 5:0. Такім чынам, 40-гадовы Бінэм, які дайшоў да фіналу чэмпіянату свету па снукеры з шасцю чырвонымі шарамі ў пачатку верасня, у рэкордны дзявяты раз выйшаў у 1/8 фіналу Шанхай Мастэрс на Дэвіда Гілберта дзякуючы брэйкам у 54, 112 і 124 ачкі, а валійскі снукерыст здолеў набраць толькі 36 балаў за ўвесь паядынак. Таксама з лікам 5:0 Бары Хокінс, пасеяны пад 15-м нумарам, атрымаў упэўненую перамогу над Робертам Мілкінсам. Паўфіналіст Шанхай Мастэрс 2013 года выканаў серыі ў 50, 78 і 85 ачкоў і ў трэці раз выйшаў у другі раўнд гэтага спаборніцтва. Алістэр Картэр, які атрымаў перамогу на World Open і вярнуўся ў топ-16 у пачатку сезона, перамог прадстаўніка Нарвегіі Курта Мэфліна з лікам 5:1 і брэйкамі ў 53 і 104 балы, выйшаўшы ў 1/8 фіналу ў чацвёрты раз. Такім чынам, 37-гадовы англічанін, які патрапіў на Шанхай Мастэрс упершыню з 2013 года, выйшаў у другі раўнд спаборніцтва на Джона Хігінса. 8-ы сеяны турніру Ніл Робертсан з Аўстраліі гуляў супраць валійца Раяна Дэя, які дайшоў да фіналу першага розыгрышу Шанхай Мастэрс у 2007 годзе. Снукерыст з Уэльса адкрыў лік, а яго апанент, які з дзевяці папярэдніх выступаў на турніры толькі чатыры разы праходзіў далей за першы раўнд, выдрапаў другую партыю на апошнім чорным шары і зраўняў лік. Гульня складалася з шматлікіх памылак, але 36-гадовы Дэй быў больш паспяховым і выйграў тры наступныя фрэймы, пасля чаго не страціў сваю перавагу і давёў паядынак да перамогі з лікам 5:2, у пяты раз запар і ў восьмы раз у кар'еры выйшаўшы ў 1/8 фіналу шанхайскага турніру, у той час як Ніл, які здабыў перамогу на Рыга Мастэрс у пачатку сезона , саступіў у 1/16 фіналу ў трэці раз запар.
Чацвёрты дзень (22 верасня)
Выбылі: Мэй Сівэнь,  Дэвід Гілберт (22),  Бары Хокінс (15),  Сцюарт Кэрынгтан (59),  Марк Ален (7),  Джон Хігінс (6),  Джад Трамп (5),  Роні О’Саліван (11).
Пяты дзень (23 верасня)
Выбылі: Алістэр Картэр (16),  Раян Дэй (26),  Майкл Уайт (21),  Майкл Холт (28). 23 верасня на Шанхай Мастэрс 2016 года праходзілі паядынкі чвэрцьфінальнай стадыі. 3-ці сеяны Сцюарт Бінэм гуляў супраць Алістэра Картэра, якому саступіў у васьмі апошніх матчах паміж імі, у тым ліку паядынак першага раўнда чэмпіянату свету ў красавіку (9:10) і матч 1/16 фіналу World Open у ліпені (3:5). Чэмпіён свету 2015 года, які перамог на шанхайскім турніры 2014 года і дайшоў да паўфіналу ў 2015 годзе , узяў першыя два фрэймы, пасля чаго Картэр, які выйшаў у чвэрцьфінал спаборніцтва ўпершыню з 2012 года , здабыў перамогу ў трэцяй партыі на апошнім чорным шары. 40-гадовы Бінэм дамінаваў у двух наступных фрэймах, узяўшы іх з брэйкамі ў 58 і 91 ачко, пасля чаго перамог у баявой шостай партыі і скончыў матч з лікам 5:1 на сваю карысць, у трэці раз запар прайшоўшы ў паўфінал гэтага турніру. Чэмпіён свету Марк Сэлбі гуляў супраць 24-га нумара сусветнага рэйтынгу Раяна Дэя. Сэлбі, які рэкордныя пяць раз даходзіў да паўфіналаў Шанхай Мастэрс і перамог на турніры ў 2011 годзе, пакінуў за сабой першыя дзве партыі з серыяй у 52 балы, на што валійскі снукерыст адказаў брэйкам у 98 ачкоў, але лідар рэйтынгу выйграў яшчэ два баявыя фрэймы і зрабіў лік 4:1 на сваю карысць. Дэй, які дайшоў да фіналу першага розыгрышу спаборніцтва ў 2007 годзе і пасля гэтага не праходзіў далей за чвэрцьфінальную стадыю, выйграў дзве наступныя партыі, скараціўшы адставанне да аднаго ачка, а ў наступным фрэйме меў магчымасць павесці брэйк пасля таго, як яго апанент здзейсніў падыход у 43 балы, але дапусціў памылку, пасля чаго Марк Сэлбі давёў паядынак да перамогі з лікам 5:3 і ў шосты раз прайшоў у паўфінал Шанхай Мастэрс на Сцюарта Бінэма.
У вячэрняй сесіі 19-ы сеяны Стывен Магуайр з Шатландыі гуляў супраць 21-га нумара рэйтынгу Майкла Уайта з Уэльса. Шатландскі снукерыст, які перамог у трох апошніх паядынках паміж гульцамі, выйграў першыя два фрэймы з брэйкам у 44 ачкі ў першай партыі і клірэнсам у 39 балаў у другой, пасля чаго 25-гадовы Уайт узяў трэці фрэйм, скараціўшы адставанне да ліку 1:2. Магуайр перамог у чацвёртай партыі на каляровых шарах, пасля чаго ўзяў верх у наступным фрэйме з серыямі ў 51 і 62 ачкі, а ў шостай партыі зачысціў стол з зялёнага па чорны шары пры ліку 39:59 і давёў матч да перамогі з лікам 5:1, у другі раз выйшаўшы ў паўфінал Шанхай Мастэрс. Такім чынам, 35-гадовы шатландзец, які 5 разоў перамагаў на рэйтынгавых турнірах, прайграў усяго чатыры фрэймы ў чатырох матчах спаборніцтва. Апанент Магуайра па 1/2 фіналу вызначаўся ў паралельным паядынку паміж Дзінам Цзюньхуэем, адзіным кітайцам у чвэрцьфінале, і 28-м сеяным Майклам Холтам. Брэйкі ў 45, 53 і 46 балаў дапамаглі фіналісту чэмпіянату свету выйсці наперад з лікам 2:0, пасля чаго англічанін, які саступіў Сяа Гадуну ў паўфінале Шанхай Мастэрс 2013 года, зраўняў лік, дзякуючы серыям у 77 і 50 ачкоў. Дзін зноў выйшаў наперад з брэйкам у 103 балы, пасля чаго вёў атаку ў шостай партыі, але спыніўся на 46 балах, а яго 38-гадовы апанент, які перамог леташняга чэмпіёна Кайрэна Уілсана і пяціразовага чэмпіёна свету Роні О’Салівана, але шмат памыляўся ў гэтым матчы, здзейсніў клірэнс у 64 ачкі і выдрапаў фрэйм, зрабіўшы лік 3:3. Кітаец пакінуў за сабой сёмы фрэйм з брэйкамі ў 61 і 38 ачкоў, а пры ліку 34:32 у восьмай партыі Холт дапусціў памылку пры ўдары па чорным шары з пазнакі і дазволіў праціўніку давесці матч да перамогі падыходам у 30 ачкоў і ў трэці раз за чатыры гады выйсці ў паўфінал шанхайскага турніру.
Шосты дзень (24 верасня)
Выбылі: Сцюарт Бінэм (3),  Стывен Магуайр (19).
У першым паўфінальным матчы спаборніцтва, якія гуляліся да шасці перамог у фрэймах у адрозненне ад папярэдніх стадый, сустрэліся два першыя нумары сусветнага рэйтынгу англічане чэмпіён свету Марк Сэлбі і папярэдні чэмпіён свету Сцюарт Бінэм. Сэлбі, які перамог Бінэма ў чвэрцьфінале першага розыгрышу Шанхай Мастэрс у 2007 годзе, адкрыў лік, а яго апанент, які быў мацней за Марка Сэлбі ў першым раўндзе шанхайскага спаборніцтва ў 2009 годзе , пакінуў за сабой другі фрэйм з серыяй у 67 балаў. 33-гадовы лідар рэйтынгу выйшаў наперад з лікам 3:1, дзякуючы брэйкам у 76 і 65 ачкоў, а Бінэм, які ў трэці раз запар гуляў у паўфінале спаборніцтва, здабыўшы тытул у 2014 годзе, перахапіў ініцыятыву пасля перапынку і дамінаваў у наступных чатырох партыях, выйграўшы іх з брэйкамі ў 67, 123, 72 і 87 балаў і зрабіўшы лік 5:3 на сваю карысць. Пераможца Шанхай Мастэрс 2011 года ўзяў верх у доўгай дзявятай партыі, якая пераламіла ход гульні, пасля чаго пакінуў за сабой дзясяты фрэйм з брэйкамі ў 68 і 63 ачкі, зраўняўшы лік і перавёўшы паядынак у вырашальную партыю, а таксама дамінаваў у адзінаццатым фрэйме, зрабіўшы падыход у 43 балы і скончыўшы матч пераможнай серыяй у 20 ачкоў. Такім чынам, Марк Сэлбі выйшаў у другі фінал Шанхай Мастэрс у кар'еры і меў магчымасць выйграць два рэйтынгавыя турніры запар пасля перамогі на Пол Хантэр Класік у канцы жніўня.
У матчы вячэрняй сесіі паміж Дзінам Цзюньхуэем і Стывенам Магуайрам вызначаўся другі фіналіст спаборніцтва ў Шанхаі. Кітаец, які выйграў пяць апошніх паядынкаў паміж гульцамі і не прайграваў апаненту з 2009 года, адкрыў лік, аднак Магуайр, які займаў другое месца ў рэйтынгу з 2008 да 2010 года , але вылецеў з топ-16 у канцы папярэдняга сезона , пакінуў за сабой два наступныя фрэймы, выйшаўшы наперад з лікам 2:1. Дзін, які дайшоў да фіналу чэміянату свету ў маі, зраўняўся з апанентам да перапынку, дзякуючы брэйку ў 63 балы, пасля чаго зрабіў падыход у 50 ачкоў у наступнай партыі, але шатландскі снукерыст выдрапаў фрэйм з серыяй у 58 балаў, вярнуўшы сабе лідарства. Пасля гэтага пераможца адзінаццаці рэйтынгавых спаборніцтваў дамінаваў каля стала, а брэйкі ў 58, 47, 46 і 44 ачкі дапамаглі яму пакінуць за сабой чатыры партыі запар і скончыць паядынак з лікам 6:3 на сваю карысць і ў другі раз выйсці ў фінал Шанхай Мастэрс. Такім чынам, кітаец пакінуў магчымасць выйграць два снукерныя тытулы запар пасля перамогі на чэмпіянаце свету па снукеры з шасцю чырвонымі шарамі ў пачатку месяца.
Сёмы дзень (25 верасня)
Выбыў: Марк Сэлбі (2).
25 верасня ў фінальным паядынку, які праходзіў у дзвюх сесіях да 10 перамог у фрэймах, сустрэліся 10-ы сеяны Дзін Цзюньхуэй і лідар сусветнага рэйтынгу Марк Сэлбі. Фінал стаў паўтарэннем фіналу чэмпіянату свету, які праходзіў у маі і ў якім Сэлбі атрымаў упэўненую перамогу, адразу выйшаўшы наперад з лікам 6:0, не дазволіўшы апаненту ніводнага разу зраўняцца з сабой ў ліку і сокнчыўшы паядынак з лікам 18:14 на сваю карысць. Да гэтага снукерысты яшчэ два разы гулялі ў фіналах турніраў на Цзянсу Класік 2008, дзе Дзін перамог з лікам 6:5, і на адкрытым чэмпіянаце Уэльса 2012 года, дзе кітаец быў мацней з лікам 9:6. Дзін Цзюньхуэй нарадзіўся ў 1987 годзе і стаў прафесіяналам у 2003 годзе. У 2005 годзе ён выйграў два першыя рэйтынгавыя турніры — адкрыты чэмпіянат Кітая і чэмпіянат Вялікабрытаніі, які стаў яго першай перамогай на турніры Трайной кароны. У 2009 годзе кітайскі снукерыст стаў двухразовым пераможцам чэмпіянату Вялікабрытаніі, а ў 2011 годзе перамог на найбуйнейшым запрашальным турніры Мастэрс. Да лета 2013 года ён стаў уладальнікам шасці рэйтынгавых тытулаў, а ў сезоне 2013/2014 ён выйграў пяць спаборніцтваў рэйтынгавага ўзроўню, у тым ліку Шанхай Мастэрс 2013 года , паўтарыўшы рэкорд Стывена Хендры, які выйграў пяць рэйтынгавых турніраў у сезоне 1990/1991. Услед за гэтым рушыў працяглы спад у кар'еры Дзіна і да чэмпіянату свету 2016 года ён не даходзіў да фіналаў рэйтынгавых турніраў, але ў сезоне 2014/2015 тры тыдні займаў першае месца ў рэйтынгу. Такім чынам, гэты фінал стаў другім рэйтынгавым фіналам кітайскага снукерыста ў 2016 годзе. У верасні 2016 года ён стаў чэмпіёнам свету па снукеры з шасцю чырвонымі шарамі і меў магчымасць выйграць два запар снукерныя турніры. Марк Сэлбі нарадзіўся ў 1983 годзе і стаў прафесіяналам у 1999 годзе. У 2003 годзе выйшаў у свой першы рэйтынгавы фінал на адкрытым чэмпіянаце Шатландыі, а ў 2007 годзе дайшоў да фіналу чэмпіянату свету , пасля чаго ў 2008 годзе стаў пераможцам Мастэрс і першага рэйтынгавага спаборніцтва — адкрытага чэмпіянату Уэльса. У 2010 годзе ён у другі раз перамог на Мастэрс, у 2011 годзе здабыў тытул Шанхай Мастэрс і ўпершыню стаў лідарам сусветнага рэйтынгу , а ў сезоне 2012/2013 стаў пераможцам чэмпіянату Вялікабрытаніі і трохразовым чэмпіёнам Мастэрс. У 2014 і 2016 гадах перамагаў на чэмпіянатах свету і, такім чынам, з'яўляецца адным з дзесяці снукерыстаў, якія выйгравалі ўсе тытулы Трайной кароны. Да гэтага фіналу сумарна больш за тры гады займаў першае месца ў рэйтынгу і выйграў восем рэйтынгавых туніраў, у тым ліку апошняе спаборніцтва Пол Хантэр Класік і меў магчымасць выйграць два рэйтынгавыя турніры запар упершыню з 2013 года, калі Дзін здабыў тры рэйтынгавыя тытулы запар.
Уайлдкард раўнд
Восем кітайскіх аматараў атрымалі ўалдкард ад арганізатараў турніру: Сюй Сы, Ху Хаа, Чэнь Цзыфань, Сюй Ічэнь, Гуань Чжэнь, Ма Бін, Ню Чжуан і Юань Сыцзюнь. Яны згулялі ў папярэднім раўндзе за права выступаць у першым крузе асноўнага турніру супраць васьмярых выпадковых гульцоў, якія прайшлі кваліфікацыйны раўнд: Майкла Холта, Ляна Вэньбо, Энтані Мак-Гіла, Стывена Магуайра, Курта Мэфліна, Раяна Дэя, Сцюарта Кэрынгтана і Мартына Гоўлда.
Фінал
У сезоне 2016/2017 Дзін Цзюньхуэй не даходзіў да фіналаў рэйтынгавых турніраў і да гэтага гуляў толькі на World Open, дзе саступіў у 1/16 фіналу Бэну Вуластану (1:5), аднак ён перамог на чэмпіянаце свету па снукеры з шасцю чырвонымі шарамі ў пачатку верасня. Марк Сэлбі перамог на апошнім рэйтынгавым турніры — Пол Хантэр Класік — а таксама дайшоў да 1/8 фіналу World Open, дзе прайграў Цепчае Ун-Ну (3:5) і да 1/32 фіналу Рыга Мастэрс, дзе быў пераможаны Майклам Холтам (1:4). На чэмпіянаце свету па снукеры з шасцю чыровнымі шарамі Сэлбі саступіў у 1/16 фіналу Майклу Уайту (4:6). Такім чынам, англічанін меў магчымасць выйграць другі рэйтынгавы запар.
Снукерысты тры разы гулялі ў фіналах прафесійных спаборніцтваў, і ў першых двух выпадках перамогу святкаваў Дзін. На запрашальным турніры Цзянсу Класік 2008 года ён перамог у вырашальным фрэйме (6:5), а ў фінальным паядынку рэйтынгавага адкрытага чэмпіянату Уэльса 2012 года ён быў мацней за Сэлбі з лікам 9:6. Апошні раз снукерысты сустракаліся ў фінале чэмпіянату свету 2016 года, дзе Марк Сэлбі перамог з лікам 18:14.
Для Дзіна Цзюньхуэя фінал Шанхай Мастэрс стаў 16-м рэйтынгавым фіналам у кар'еры. Да гэтага ён выйграў 11 тытулаў рэйтынгавага ўзроўню і прайграў у 4-х фіналах. У прафесійнай кар'еры Марка Сэлбі гэты фінал стаў 17-м на рэйтынгавых турнірах, з якіх да гэтага ён выйграў толькі 8 тытулаў, 8 разоў саступіўшы ў вырашальных паядынках спаборніцтваў.
Дзін у другі раз выйшаў у фінал Шанхай Мастэрс пасля перамогі на турніры 2013 года над Сяа Гадунам у фінальным паядынку з лікам 10:6. Сэлбі таксама перамагаў на шанхайскім турніры 2011 года, перайграўшы Марка Уільямса ў напружаным вырашальным матчы з лікам 10:9 і выйшаў у другі фінал гэтага спаборніцтва. Такім чынам, у 2016 годзе адзін з снукерыстаў павінен быў стаць двухразовым пераможцам Шанхай Мастэрс упершыню ў гісторыі гэтага турніру.
Брэйкі, вышэйшыя за 50 ачкоў
У 39 матчах Шанхай Мастэрс гульцы аформілі 34 соценныя брэйкі, што на 11 сэнчуры больш, чым у 2015 годзе. Колькасць брэйкаў, вышэйшых за 50 ачкоў, дасягнула 156 брэйкаў, што ў сярэднім азначае 4 паўсоценныя серыі ў матчы.
Лідарамі па колькасці соценных брэйкаў сталі паўфіналіст турніру Стывен Магуайр і чвэрцьфіналіст Раян Дэй, якія зрабілі па 4 сэнчуры-брэйкі. Па колькасці серый «50+» лідарамі сталі фіналісты Дзін Цзюньхуэй (21 брэйк) і Марк Сэлбі (16 брэйкаў). Прыз за найвышэйшую серыю, зробленую ў асноўнай стадыі турніру, роўны £2000, атрымаў Стывен Магуайр, які аформіў максімальны брэйк у 147 балаў у матчы ўайлдкард-раўнда супраць Сюя Ічэня, за што таксама атрымаў дадатковую грашовую ўзнагароду ў £5000 паводле правілаў пераходнага прыза за максімум.
Ніжэй прадстаўлены ўдзельнікі, упарадкаваныя па іх найвышэйшай серыі на турніры. Насупраць пералічаны ўсе соценныя і паўсоценныя брэйкі кожнага гульца.
Статыстыка турніру
Дзін Цзюньхуэй стаў першым снукерыстам у гісторыі Шанхай Мастэрс, які перамог на турніры два разы пасля перамогі ў розыгрышы 2013 года.
Дзін выйграў свой дванаццаты рэйтынгавы тытул у кар'еры. Гэтая перамога стала першым поспехам рэйтынгавага ўзроўню для кітайца за два з паловай гады (пасля перамогі на адкрытым чэмпіянаце Кітая 2014 года).
Выйграўшы на Шанхай Мастэрс, Дзін Цзюньхуэй зраўняўся па колькасці рэйтынгавых перамог з Нілам Робертсанам. Больш за дванаццаць тытулаў рэйтынгавага ўзроўню выйгравалі толькі Стывен Хендры (36), Стыў Дэвіс (28), Роні О’Саліван (28), Джон Хігінс (28) і Марк Уільямс (18).
Апроч таго, кітайскі снукерыст выйграў пятае рэйтынгавае спаборніцтва на тэрыторыі Кітая, павялічыўшы свой рэкордны паказчык.
Змены ў рэйтынгу
У табліцы прадстаўлены змены ў сусветным рэйтынгу ў рамках топ-64 пад дзеяннем вынікаў Шанхай Мастэрс 2016.
NGC 3608
NGC 3608 (іншыя абазначэнні — UGC 6299, MCG 3-29-22, ZWG 96.22, KCPG 278B, PGC 34433) — эліптычная галактыка (E2) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Харунжы надворны літоўскі
Харунжы надворны (дворны) літоўскі (vexillifer curiae) — ураднік ў Вялікім Княстве Літоўскі, пачатак 16 стагоддзя — 18 стагоддзе. Намеснік харунжага вялікага літоўскага.
Харунжымі надворнымі літоўскімі былі:
Каска-дэна
Каска-дэна насяляюць горны рэгіён на паўднёвым усходзе канадскай тэрыторыі Юкан і поўначы правінцыі Брытанская Калумбія. У мінулым вылучалася 5 тэрытарыяльных груп:
Усе яны падзяляліся на фратрыі ваўка і крумкача, што мелі пераважна рытуальную функцыю. Галоўнай сацыяльнай адзінкай здаўна з'яўлялася пашыраная сям'я на чале мужчыны-паляўнічага. Да прыходу еўрапейцаў галоўнымі заняткамі былі паляванне на ласёў і карыбу, рыбалоўства і збіральніцтва. З 1820 г. былі ўцягнуты ў футравы гандаль з еўрапейцамі. Сем'і сезонна вандравалі па пэўных тэрыторыях. Жылі ў часовых паўзямлянкавых вігвамах. Іх будавалі жанчыны.
У нашы дні вылучаюцца 4 аўтаномныя аб'яднанні каска-дэна, кожная з якіх мае статус «першаснай нацыі». Для каардынацыі супольнасці створана Рада Каска-Дэна.
Іосіф Максімавіч Рудкоўскі
Іосіф Максімавіч Рудкоўскі (нар., в. Бузава, Верхнядзвінскі раён, Віцебскі раён — ) — работнік сельскай гаспадаркі, перадавік нафтаздабыўной прамысловасці, Герой Сацыялістычнай Працы. Член КПСС з 1957 года.
Біяграфія
У 1949—1970 гадах бурыльшчык, буравы майстар у Старобіне, Ельску, Мазыры. З 1971 года галоўны інжынер буравой № 1 Прудкоўскай плошчы Мазырскай канторы разведачнага свідравання Упраўлення геалогіі пры СМ БССР.
Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена ў 1966 годзе за поспехі ў развіцці геолагаразведачных работ, адкрыццё і разведку радовішчаў карысных выкапняў. На ХХVI з’ездзе КПБ выбраны членам ЦК.
Паўлікоўскі
Паўлікоўскі — польскае прозвішча.
Канстанцінаўка
Назву Канстанці́наўка маюць:
Аляксандр Казімір Сапега
Алякса́ндр Казімі́р Сапе́га (, Мацееў на Валыні —, ) — рымска-каталіцкі і дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Каралеўскі сакратар (ад 1547), канонік віленскі (ад 1649) і варшаўскі (ад 1651), біскуп-суфраган віленскі (ад 1655), рэферэндар духоўны вялікі літоўскі (1657—1659), біскуп жамойцкі (1659—1667) і віленскі (ад 1668).
Біяграфія
Навучаўся ў езуіцкім калегіуме ў Любліне, Віленскай езуіцкай акадэміі, Калегіуме Навадворскага ў Кракаве, ад 1638 у Кракаўскай Акадэміі. Як каралеўскі сакратар ад 1647 працягваў навучанне ў галіне кананічнага права ў Падуі (1647), Балонні (1648), Рыме (1649) і Парыжы.
14 мая 1650 зрабіўся прэпазытам віленскага капітулу. 17 ліпеня таго ж года атрымаў капланскія пасвячэнні. У кастрычніку 1650 увайшоў у біскупскі суд.
Улетку 1659 як каралеўскі пасланец улагодзіў салдацкі бунт у літоўскім войску. На сойме 1662 увайшоў у склад ваенна-скарбовае камісіі, тады ж спрабаваў прымірыць гетманаў Паўла Сапегу і Вінцэнта Корвін-Гасеўскага. У 1666 узначаліў пасля смерці брата драгунскую харугву ў літоўскім войску.
12 красавіка 1671 перанёс Абраз Маці Божай Вастрабрамскай у новую капліцу, дзе ён знаходзіцца да сёння. Пахавалі біскупа ў касцёле Святога Станіслава ў Вільні.
Выдрыца (басейн Заходняй Дзвіны)
Вы́дрыца — рака ў Ушацкім раёне Віцебскай вобласці, у басейне Заходняй Дзвіны.
Жывёлагадоўля
Жывёлагадоўля — галіна сельскай гаспадаркі, якая займаецца развядзеннем сельскагаспадарчых жывёл для вытворчасці жывёлагадоўчых прадуктаў.
Забяспечвае насельніцтва прадуктамі харчавання (малочныя прадукты, мяса, яйцы, мёд і інш.), лёгкую і харчовую прамысловасць сыравінай (скура, воўна, мяса, малако і інш.), дае жывую цяглавую сілу (коні, валы, аслы, мулы, вярблюды, алені і інш.), асобныя кармы (касцявая мука і інш.), лекавыя сродкі (гармоны, сывараткі) і арганічныя ўгнаенні. Галоўныя галіны: гадоўля буйной рагатай жывёлы, свінагадоўля, авечкагадоўля, конегадоўля, козагадоўля, аленегадоўля, птушкагадоўля, зверагадоўля, рыбаводства, сабакаводства, трусагадоўля, шаўкаводства. Жывёлагадоўля Беларусі мае малочна-мясны кірунак.
Жывёлагадоўля — найбольш старажытны промысел чалавецтва пасля палявання, збіральніцтва і рыбалоўства, засвоены нароўні з земляробствам, у неаліце ​​(гл. неалітычная рэвалюцыя). З'яўленню жывёлагадоўлі папярэднічаў працэс прыручэнне пэўных відаў дзікіх звяроў, якія былі прыдатнымі для жыцця з чалавекам і з якіх магла быць вынятая карысць у форме крыніцы мяса, малака, шкур або ў якасці рабочай жывёлы, якая цягне плуг.
Мікалай Андрэевіч Збаражскі
Мікалай Андрэевіч Збаражскі (? — да 8 ліпеня 1574) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага, князь.
Біяграфія
Паходзіў з княжацкага роду Збаражскіх герба «Карыбут». Нарадзіўся ў сям’і Андрэя Сямёнавіча Збаражскага.
У 1559 і 1563 гадах спраўца Кіеўскага ваяводства. 3 1560 года стараста крэменецкі. Падпісаў акт Люблінскай уніі 1569 года.
Валодаў чвэрцю Збаража і інш.
Сям’я
Першым шлюбам жанаты з княжной Казекай, другім — з Ганнай, дачкой апошняга сербскага дэспата Іаана Стафанавіча Бранкавіча.
Pollapönk
«Pollapönk» — ісландскі гурт, які прадстаўляў Ісландыю на конкурсе песні «Еўрабачанне 2014» з песняй «No Prejudice». Хейдар Эдн Крысцяўнсан і Харальдур Фрэйр Гісласан сумесна з Рэйнарам Паўдлем Стэйнсанам утварылі ісландскі рок-гурт «Botnleðja».
Канцы
Назву Канцы́ маюць:
Атака авіябазы K-1
Атака авіябазы К-1 у 2019 годзе — ракетны ўдар па авіябазе К-1 у правінцыі Кіркук у Іраку 27 снежня 2019 года. На авіябазе размяшчаўся амерыканскі ваенны персанал, задзейнічаны ў аперацыі «Непахісная рашучасць». Па ёй было выпушчана больш за 30 ракет, у выніку чаго загінуў амерыканскі грамадзянскі падрадчык, паранены чатыры вайскоўцы ЗША і два супрацоўнікі іракскіх сілаў бяспекі. ЗША ўсклалі адказнасць за напад на апалчэнне «Катаіб Хезбала», падтрымоўванае Іранам, і іракскую праўрадавую групоўку Сілы народнай мабілізацыі. «Катаіб Хезбала» адмаўляла адказнасць за напад. У адказ ЗША нанеслі авіяўдар па пазіцыях «Катаіб Хезбала» ў Іраку і Сірыі, забіўшы больш за 25 чалавек. У адказ апалчэнцы атакавалі дыпмісію ЗША ў Багдадзе, што, у сваю чаргу, прывяло да авіяўдара ЗША па міжнародным аэрапорце Багдада 3 студзеня 2020 года, у выніку якога былі забіты іранскі генерал Касем Сулеймані і камандзір іракскай міліцыі Абу Махдзі Аль-Мухандзіс.
NGC 3609
NGC 3609 (іншыя абазначэнні — UGC 6310, MCG 5-27-43, ZWG 156.50, PGC 34511) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Неалітычная рэвалюцыя
Неалітычная рэвалюцыя — пераход чалавечых абшчын ад прымітыўнай эканомікі паляўнічых і збіральнікаў да сельскай гаспадаркі, заснаванай на земляробстве і/або жывёлагадоўлі. Па дадзеных археалогіі, прыручэнне жывёл і раслін адбывалася ў розны час незалежна ў 7-8 рэгіёнах. Самым раннім цэнтрам неалітычнай рэвалюцыі лічыцца Блізкі Усход, дзе прыручэнне пачалося не пазней, чым 10 тыс. гадоў таму.
Помнік Георгію Канстанцінавічу Жукаву (Мінск)
Помнік Георгію Жукаву — помнік у г. Мінску, размешчаны на скрыжаванні вуліцы Чыгуначнай і праспекта Жукава, у аднайменным скверы.
Бюст чатыры разы Героя Савецкага Саюза ўстаноўлены 8 мая 2007 года. На адкрыццё манумента прыйшлі ветэраны, вайскоўцы і пажылыя людзі.
На тэрыторыі Беларусі Г. К. Жукаў праслужыў каля 17 гадоў і прайшоў шлях ад камандзіра кавалерыйскага эскадрона да намесніка камандуючага войскамі Беларускай асобай ваеннай акругі. Па словах намесніка старшыні Мінскага гарвыканкама Міхаіла Ціцянкова, які адкрываў помнік: «пад непасрэдным кіраўніцтвам маршала летам 1944 года была ажыццёўлена аперацыя „Баграціён“ па вызваленні Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Кіраваныя ім войскі I Беларускага фронту ва ўзаемадзеянні з двума суседнімі франтамі бліскуча правялі Вісла-Одэрскую аперацыю, разграмілі Берлінскую групоўку праціўніка і занялі сталіцу гітлераўскага рэйха. А 8 мая Жукаў прыняў капітуляцыю нацысцкай Германіі».
Кошт помніка, узведзенага на сродкі ветэранаў і Мінгарвыканкама па праекце скульптара Анатоля Арцімовіча і архітэктара Аляксандра Жылінскага, ацэньваецца прыкладна ў 100 млн рублёў.
Акрамя гэтага, па просьбе ветэранаў імя Г. К. Жукава прысвоена СШ № 83 г. Мінска.
Сквер Адама Міцкевіча
Рашэннем Мінскага гарадскога савета дэпутатаў ад 23 верасня 2009 года скверу было нададзена імя славутага польскага паэта беларускага паходжання Адама Міцкевіча.
Капачы
Назву Капачы маюць:
САХР
САХР:
The Common Linnets
«The Common Linnets» — нідэрландскі поп-гурт; складаецца з двух выканаўцаў — Ільзэ ДэЛанж і Уэйлана. Гурт быў заснаваны для аднаразовага канцэрта на стадыёне «Гролс Вестэ» і для конкурсу песні «Еўрабачанне 2014». На «Еўрабачанні 2014» дуэт з песняй «Calm After the Storm» заняў другое месца (238 балаў), саступіўшы толькі прадстаўніцы Аўстрыі Канчыце Вурст.
Анатоль Яўгенавіч Карпаў
Анатоль Яўгенавіч Карпаў (нар., горад Златавуст, Чалябінская вобласць) — 12-ы чэмпіён свету па шахматах (1975—1985), міжнародны гросмайстар (1970), заслужаны майстар спорту СССР (1974). Трохразовы чэмпіён свету па шахматах сярод мужчын (1975, 1978, 1981), трохразовы чэмпіён свету ФІДЭ (1993, 1996, 1998), двухразовы чэмпіён свету ў складзе зборнай СССР (1985 і 1989), трохразовы чэмпіён СССР (1976, 1983, 1988), чэмпіён РСФСР (1970). Ганаровы грамадзянін Златавуста (1979), Маладзечна (1996) і Тулы (1998).
На працягу многіх гадоў — дэпутат Дзяржаўнай Думы РФ. У маі 2021 года быў узнагароджаны ордэнам за «вялікі ўклад ва ўмацаванне расійскай дзяржаўнасці, развіццё парламентарызму і актыўную законатворчую дзейнасць».
Не раз наведваў Беларусь. У снежні 1979 года сустракаўся з Пятром Машэравым і адыграў пэўную ролю ў тым, што ў Мінску з'явіўся Палац шахмат і шашак (адкрыты ўвосень 1985 года). Увесну 1996 года прыязджаў у Беларусь на міжнародны шахматны фестываль: згуляў у Мінску таварыскі матч з маладым шахматыстам Аляксеем Чарнушэвічам, у час сустрэчы з А. Лукашэнкам паразмаўляў з ім пра лёс Палаца шахмат і шашак, даў сеанс адначасовай гульні ў Маладзечна (і стаў ганаровым грамадзянінам гэтага горада). Ініцыяваная Карпавым праграма «Шахматы ў турмах» з 2000-х гадоў дзейнічала і ў Беларусі.
Адным з трэнераў А. Карпава быў Сямён Абрамавіч Фурман.
Паўлаўшчына (Ваўкавыскі раён)
Гісторыя
У 1836 г. прыватная вёска, 21 двор, 158 жыхароў. У 1914 г. 46 двароў, 322 жыхары. Да 16 сакавіка 1987 года ўваходзіла ў склад Падароскага сельсавета.
Калінкавічы
Вялікае Княства Літоўскае
Прынамсі, у XVIII ст. існавала нягродавае староства, вылучанае з Мазырскага, Багрымавіцкае староства. У 1789 годзе ў складзе яго, прыналежнага панам Аскеркам, названыя вёскі Багрымавічы, Рог, Хусна (Хуснае), Каленкавічы, Гулевічы, Буда і Бабровічы. 16 мая 1774 г. складзены акт размежавання вёсак Гулевічы і Каленкавічы. У 1778 г. цэнтр Каленкавіцкага прыхода; у сяле 25 хат.
У складзе Расійскай імперыі
З 1793 года, пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай, у складзе Расійскай імперыі, мястэчка Рэчыцкага павета, да 1805 года належала князю Шахоўскаму. У 1795 годзе мястэчка Старыя Каленкавічы (35 двароў) і вёска Новыя Каленкавічы, на паштовым тракце Бабруйск — Мазыр. У ходзе рэформы П. Д. Кісялёва ў межах Каленкавіцкага казённага маёнтка была ўтворана воласць з управай, згаданая ў 1848 годзе. Насельніцтва — 1 333 дзяржаўных селяніна, 2 аднадворцы, 215 яўрэяў, 14 пасяленцаў «разного звания». У 1856 годзе ўзведзены будынак Мікалаеўскай царквы (у ёй захоўваліся метрычныя кнігі з 1827 года). У 1864 годзе адкрыта народнае вучылішча. У 1866 годзе налічвалася 100 двароў. Памешчык Галалобаў у 1876 годзе меў у наваколлях 71 дзесяціну зямлі, крупарушку. Са здачай у эксплуатацыю ў 1886 годзе чыгункі Лунінец — Гомель пачала дзейнічаць чыгуначная станцыя. Паводле перапісу 1897 года мястэчка ў Дудзіцкай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні. Былі 2 майстэрні па апрацоўцы скураў, завод колавай мазі, 27 лавак, 3 карчмы, 3 пастаялыя двары. У сяле Каленкавічы ў гэты час былі царква, царкоўна-прыходская школа, хлебазапасны магазін, паштова-тэлеграфная кантора, аптэка. У 1916 годзе, калі закончылася будаўніцтва чыгункі Жлобін — Оўруч, Каленкавічы сталі важным транспартным вузлом.
Найноўшая гісторыя
У красавіку 1917 года створаны валасны Савет сялянскіх, рабочых і салдацкіх дэпутатаў. У пачатку 1918 года Калінкавічы заняты польскім корпусам Ю. Доўбар-Мусніцкага. 24 лютага 1918 года ў Калінкавічы ўступілі германскія войскі, яны адышлі ў снежні 1918 года. 1 студзеня 1919 года Калінкавічы ўвайшлі ў склад абвешчанай ССРБ. З красавіка 1919 года ў Рэчыцкім павеце Гомельскай губерні РСФСР. З сакавіка да пачатку ліпеня 1920 года заняты польскімі войскамі, у лістападзе — атрадамі С. Булак-Балаховіча. З мая 1923 года да красавіка 1924 года цэнтр воласці, у склад якой увайшлі тэрыторыі скасаваных Аўцюцевіцкай і Дудзіцкай валасцей.
З ліпеня 1924 года Калінкавічы ў складзе БССР. З 1925 года горад. У 1924—1930 гадах цэнтр раёна. У 1920—1930 гадах дзейнічала рамеснае таварыства, працавалі паравы млын з лесапільняй, бачарня, кузня, электрастанцыя, цагельня, ткацкая, шавецкая, кравецкая майстэрні, тэлефонная станцыя. З лютага 1938 года ў Палескай вобласці. З 1939 года — цэнтр раёна. Падчас Вялікай Айчыннай вайны горад акупаваны нямецка-фашысцкімі войскамі. Найменне «Калінкавіцкіх» прысвоена 21-й часці і злучэнню. Адна з вуліц горада носіць імя генерала-палкоўніка П. А. Бялова, кавалерыйскі корпус якога ўдзельнічаў у вызваленні Калінкавічаў. Усталяваныя помнікі на брацкіх магілах, помнік-танк у гонар вызвалення горада, мемарыяльны знак на могілках ахвяр фашызму. З студзеня 1954 года ў Гомельскай вобласці. У 1961 годзе на тэрыторыі знойдзены Калінкавіцкі скарб. З сакавіка 1963 года горад абласнога падпарадкавання. Працуюць мясакамбінат, хлебазавод, фабрыкі мэблевая і побытавай хіміі, Палескі хімлясгас, камбінат хлебапрадуктаў, іншыя прадпрыемствы і ўстановы. У канцы 1993 года ў горадзе адкрытая царква ў імя Казанскай Багародзіцы. З 1994 года працуе Калінкавіцкі краязнаўчы музей.
Эканоміка
Прадпрыемствы хімічнай, будаўнічых матэрыялаў, дрэваапрацоўчай, харчовай прамысловасці. Гасцініца «Дружба».
Культура
Калінкавіцкі дзяржаўны краязнаўчы музей.
САХР (Расія)
Спецыяльны атрад хуткага рэагавання (САХР) — адно з федэральных і рэгіянальных спецыяльных падраздзяленняў Федэральнай службы войскаў нацыянальнай гвардыі Расійскай Федэрацыі. У 2002 годзе атрады САХР былі пераўтвораны ў атрады міліцыі спецыяльнага прызначэння (АМСП). 30 лістапада 2011 года загадам Міністра ўнутраных спраў Расійскай Федэрацыі Рашыда Нургаліева атрады міліцыі спецыяльнага прызначэння МУС Расіі зноў сталі афіцыйна называцца спецыяльнымі атрадамі хуткага рэагавання. Асноўная задача САХР - барацьба з арганізаванай злачыннасцю. Аднак, у сувязі са зменай унутрыпалітычнай абстаноўкі, САХР паспяхова ўжываліся ў тым ліку ў вайсковых антытэрарыстычных аперацыях, якія праводзяцца ў Паўночна-Каўказскім рэгіёне.
Першыя атрады САХР з'явіліся ў Маскве ў 1978 годзе як спецыяльныя міліцейскія падраздзяленні для аховы аб'ектаў падчас правядзення летняй Алімпіяды-80.
Максімін Фракіец
Максімін Фракіец — Гай Юлій Вер Максімін ( — ): рымскі военачальнік і імператар (235—238).
Быў паспяховым военачальнікам, ваяваў з германцамі, сарматамі, дакамі. Падчас смуты пасля забойства Севера Аляксандра заняў імператарскі сталец. Жорстка пераследаваў хрысціян і спусташаў дзяржаўны скарб дзеля выплат утрымання войска. Ані разу не быў у Рыме, і, неўзабаве, быў забіты сваімі салдатамі. Яго праціўнікі Гардыян I і Гардыян II валадарылі ў Афрыцы, Пупіен і Бальбін —у Рыме.
Быў з фракійскіх пастухоў, сынам гота і аланкі, і надзвычай высокім і дужым чалавекам — «мог надзець жаночы бранзалет толькі сабе на палец»; выгляд, паводле звестак Герадыяна, меў «застрашлівы». Вядомая яго выява — мармуровая галава, што захоўваецца ў Капенгагене.
Да ўзыходжання на трон
Міксімін быў родам з фракійскага селішча, на мяжы з варварскімі землямі. Яго бацькі былі варварамі па паходжанню: бацька — з краіны готаў, а маці -з племені аланаў. У раннім дзяцінстве быў пастухом, завадаром сярод хлопцаў, ладзіў аблавы супраць разбойнікаў і вартаваў сваіх людзей ад іх нападаў. Вайсковую службу пачаў пры Септыміі Северы. Ён вылучаўся сваім незвычайным ростам (па некаторых звестках — да 2,4 м), гераізмам і мужнай прыгажосцю, неўтаймоўным норавам, быў грозны і ганарлівы, пагардлівы ў стаўленні да іншых, але часта праяўляў справядлівасць. Прычынай яго вядомасці стала наступная падзея: у дзень нараджэння свайго малодшага сына, Геты, імператар Семтымій Север зладзіў ваенныя гульні. Падчас спаборніцтва Максімін перамог аднаго за другім 16 супраціўнікаў. Затым імператар, жадаючы выпрабаваць цягавітасць Максіміна у беге, загадаў тому суправаджаць яго і пусціў каня наўскач. Праехаўшы дастатковую адлегласць (прычым Максімін не одставаў ні на крок), Септымій Север прапанаваў яму зноў прыняць удзел у спаборніцтвах. Максімін вярнуўся да барацьбы і перамог яшчэ 7 супраціўнікаў. Імператар узнагародзіў яго залатой шыйнай грыўняй і ўзяў у сваю асабістую варту.
З гэтага моманту Максімін стаў знакамітым сярод воінаў. Север паважаў і вылучаў яго. Пад яго апекай Максімін зрабіў першыя крокі ў сваёй кар'еры. Пры Каракале ён доўга нёс службу цэнтурыёна. У час Макрына, якога Максімін моцна ненавідзеў за тое, што той забіў сына яго імператара, цэнтурыён пакінуў службу і набыў сабе зямельны надзел у Фракіі. Калі Макрын быў забіты, Максімін прыйшоў да Геліягабала і зноў папрасіўся на службу. Але пры гэтым нізкім, подлым імператары ён не мог мець ніякага значэння. Хаця Максімін атрымаў пасаду трыбуна, ён пераважна знаходзіўся ў раз'ездах па сваіх справах і лячыў уяўныя хваробы. Калі імператарам стаў Аляксандр Север, ён адразу прызначыў Максіміна трыбунам чацвёртага легіёна. Ужо далёка не малады, Максімін, тым не менш, захаваў усю сваю сілу. Казалі, што ён выклікаў на бой і валіў адразу па пятнаццаць чалавек, а нагружаны воз мог прыцягнуць дадому адной рукой.
Накіраваўшыся на вайну супраць германцаў, імператар прызначыў Максіміна прэфектам навабранцаў і аддаў пад яго кіраўніцтва ўсіх рэкрутаў. Пільна выконваючы ўсе свае абавязкі, той набыў папулярнасць сярод воінаў, бо не толькі вучыў іх ваеннай навуцы, але і паказваў асабісты прыклад. Акрамя таго ён прывабліваў людзей падарункамі і рознымі вылучэннямі. У выніку маладыя легіянеры вырашылі звергнуць Аляксандра і абвясціць імператарам Максіміна. І, сабраўшыся ў полі, нібыта дзеля вучэнняў, яна ўсклалі імператарскую парфіру на Максіміна і абвясцілі яго імператарам. Невядома, было гэта для яго нечаканасцю, ці ён сам падрыхтаваў гэты ўчынак. Спачатку ён адмаўляўся і скідваў парфіру, але, калі яго абступілі з кінжаламі і пагражалі забіць, ён прыняў «падарунак». Адразу за гэтым паўстанцы рушылі на лагер Аляксандра Севера. Усе легіёны перайшлі на бок Максіміна, і Аляксандр быў забіты разам са сваёю маці.
Кіраванне
Зрабіўшыся імператарам, Максімін дзейнічаў вельмі хітра: не толькі віраваў войскамі з дапамогай сваёй сілы і адвагі, але і выклікаў у іх любоў і павагу шляхам раздачы ўзнагарод. Разам з тых ён быў жорсткі і бязлітасны: іншыя называлі яго Цыклопам, Скіронам альбо Тыфонам. Адным ён распінаў на крыжы, іншых замыкаў у целы толькі што забітых жывёл, іншых кідаў на разадранне дзікім драпежнікам альбо засякаў бізунамі — і ўсё гэта, не звяртаючы ўвагі на пасаду чалавека. Здавалася, ён жадаў, каб усюды панавала ваенная дысцыпліна. Пабачыўшы на сваім вяку ўзыходжанне і хуткае падзенне некалькіх імператараў, ён быў упэўнены ў тым, што нельга ўтрымаць уладу інакш, як жорсткасцю. Разам з тым ён асцерагаўся, каб яго, па прычыне яго нізкага, варварскага паходжання не стала зневажаць арыстакарыя. Каб схаваць сваё мінулае, ён знішчыў усіх, хто ведаў пра яго род, нават некаторых сяброў, якія, шкадуючы яго былую беднасць, прыносілі яму падарункі. Ён не цярпеў вакол сябе ніводнага багатага чалавека. Ён хутка адхіліў аб сябе усіх, хто суправаджаў Аляксандра ў якасці дарадцаў, абраных сенатам. Усіх слуг былога імператара ён выгнаў з палаца. Яшчэ адна абставіна павялічыла яго жорсткасць. Была раскрыта сапраўдная альбо ўяўная змова нейкага кансуляра Манга, які быццам прапанаваў забіць імператара пасля таго, як той пераправіцца на германскі бераг Рэйна. Але, ледзь толькі Максіміну зрабілася вядома пра змову, ён загадаў схапіць і пакараць смерцю ўсіх падазроных. Без суда, без даследвання, без даносаў і абароны было знішчана каля 4 000 чалавек. Спешнасць, з якою было зроблена ўсё гэта, прывяла да смерці мноства невінаватых. Меркавалі, што ніякай змовы наогул не было, проста імператар такім чынаў расправіўся са сваімі ворагамі.
З надыходам зімы Максімін адвёў войскі ў Панонію і размясціўся ў Сірміі. У Рым ён так і не паехаў, бо рыхтаваўся да вайны з сарматамі. Аднак унутраныя справы адхілілі яго ад пахода. Каля 238 г. абурэнне супраць Максіміна ахапіла ўсю імперыю, паколькі народ быў няздольны цярпець яго жорсткасць і сквапнасць. Імператар ахвотна слухаў паклёпы, не літуючы ні ўзросту, ні вартасці чалавека. Дастаткова было самага нізкага і подлага слыха, каб самы высакародны чалавек быў рэпрэсаваны. Многія з іх былі пазбаўлены маёмасці, выгнаны, пакараны смерцю. Спустошыўшы шмат славутыхых родаў, імператар перайшоў да грамадскай маёмасці: ён рабаваў усе гарады і храмы, да якіх мог дабрацца, і забіраў сабе ўсё маёмасць пад падставай ваенных патрэбаў. Усё, што толькі магчыма, статуі герояў і багоў, упрыгожванні святых месцаў — усё пераплаўлялася ў манету. Гэта ўсюды абуджала нянавісць і бунты.
Страта ўлады і смерць
Паўстанне пачалося з Афрыкі. Жыхары яе правінцый забілі намесніка, які імем Максіміна рабаваў краіну, і абвясцілі імператарам кансуляра Гардыяна. Ледзь толькі гэта стала вядома, нянавісць да Максіміна, якую досей хавалі, стала відавочнай. Статуі і выявы імператара былі знішчаны, а прыхільнікі перабітыя. Сенат адразу прызнаў Гардыяна і яго сына Аўгустамі, а Максіміна абвясцілі ворагам. Ва ўсе правінцыі былі накіраваны пасольствы са звесткамі аб перавароце, і большасць земляў падтрымала Гардыяна.
Калі Максіміну данеслі аб падзеях, ён стаў змрочны і моцна заклапочаны, але прыкінуўся, быццам ставіцца да ўсяго гэтага з пагардай. Першы і другі дзень ён няспешна раіўся з сябрамі і прыхільнікамі, што трэба рабіць. На трэці дзень ён выдаў сваім салдатам шмат грошэй і абвясціў паход на Рым. Але, паколькі вайна пачалася нечакана і нішто не было дзеля яе падрыхтавана, імператаў рухаўся марудна, сабіраючы ўсюды правіянт і падцягваючы рэзервы. Тым часам стала вядома, што Гардыян разбіты ў Афрыцы прыхільнікамі імператара і скончыў жыццё самагубствам. Але сенатары большасцю галасоў абралі са свайго асяроддзя імператарамі Максіма і Бальбіна.
Пачуўшы аб набліжэнні імператарскага войска, жыхары разбягаліся, спустошваючы свае землі. Воіны начавалі ў пустых гарадах. Ужо тады яны адчулі патрэбу ў правіянце. Тым не менш у іх атрымалася без асабістых перашкод пераправіцца праз Альпы і спусціцца ў Італію, дзе сустрэлі на сваім шляху Аквілею. Жыхары з вялікай спешнасцю падрыхтавалі горад да аблогі: аднавілі вежы, сцены і ўмацаванні, якімі не карысталіся шмат гадоў. Правіянта і зброі ў іх таксама аказалася дастаткова. Нечакана дзеля самога сябе Максімін сустрэў рашучы супраціў. Хуткі штурм не прынес поспеха. Аквілійцы абараняліся ад воінаў серай, агнём і іншымі падобнымі сродкамі. Многія салдаты Максіміна атрымалі цяжкія апёкі, страцілі зрок, спалены былі асадныя машыны. Мяркуючы, што аблога зацягваецца ў выніку бяздзейнасці яго прыхільнікаў, Максімін бязлітасна пакараў смерцю сваіх камандзіраў. Гэтым ён абудзіў супраць сябе вялікі гнеў ў войску. Да гэтага далучыўся яшчэ і недахоп правіянта, бо Сенат накіраваў лісты ва ўсе правінцыі, да варты ўсіх гаваней, каб ніякія рэсурсы не трапілі ў рукі Максіміна. Акрамя таго Сенат разаслаў па ўсіх гарадах былых прэтараў і квэстараў дзеля ўладкавання абароны ад Максіміна. Нарэшце імператар, які здзесніваў аблогу, сам стаў адчуваць усе бедствы, якія звычайна сустракае абложаны. У войску рабілася вядома, што ўвесь свет аб'яднаўся супраць Максіміна. Салдаты знаходзіліся ў роспачы і цярпелі патрэбы ў ежы. Нарэшче частка легіянераў, чый лагер знаходзіўся ля Албанскай гары, дамовілася паміж сабой забіць Максіміна, каб пазбавіцца ад доўгай, бясконцай аблогі і больш не спусташаць Італію дзеля тырана, якога ўсе ненавідзелі. Сабраўшыся з духам, яны ў поўдзень наблізіліся да імператарскай палаткі. Максімін выйшаў, каб пагаварыць з імі, але яны, не даўшы яму раскрыць рот, зараз жа забілі яго і яго сына. Затым былі перабіты ўсе яго камандзіры і сябры, а трупы кінуты без пахавання. Голавы Максіміна і яго сына былі накіраваны ў Рым. Звестка аб смерці ненавіснага імператара выклікала вялікую радасць. Паводле Капіталіна, цяжка было нават апісаць, якой вялікай была ўрачыстасць, калі галаву тырана неслі праз усю Італію.
Малгажата з Зембаціна
Малгажата з Зембаціна (Małgorzata z Zembocina) — аперэта Яна Чачота, упершыню прачытаная 18 снежня 1819 года на пасяджэнні філаматаў.
Ян Чачот расказвае пра эпізод вяртання з вайны рыцара Мікалая якраз у той момант, калі яго адданая жонка Малгажата можа стаць ахвяраю інтрыгаў спакусніка Шчэпана і яе служанкі Эвы. Адам Міцкевіч лічыў гэта лібрэта творчай удачай сябра. У сваёй рэцэнзіі на твор, напісанай 29 снежня 1819 года ён даваў высокую ацэнку музычнасці верша ў пачатковых арыях, але адзначыў, што цяжка зразумець да якога тыпу оперы належыць твор.
Ускраіннае мора
Ускраіннае мора — мора, якое прымыкае да мацерыка, слаба адасобленае паўастравамі ці астравамі ад акіяна. Да ўскраінных мораў адносяць пераважна моры, якія размешчаны на шэльфе і мацерыковым схіле і рэдка ўключаюць у сваю тэрыторыю глыбакаводныя вобласці. На характар донных адкладаў, кліматычны і гідралагічны рэжымы, арганічнае жыццё моцны ўплыў аказвае не толькі мацярык, але і акіян. Да ўскраінных мораў адносяць: Нарвежскае, Баранцава, Карскае, Лапцевых, Жоўтае, Усходне-Сібірскае, Чукоцкае, мора Белінсгаўзена і Карыбскае мора.
Валянціна Фёдараўна Сакалова
Валянціна Фёдараўна Сакалова (нар. , в. Вязавая, Урэнскі раён, Горкаўская вобласць, Расія) — літаратуразнаўца. Доктар філалагічных навук (1988), прафесар (1989).
Біяграфія
Скончыла Кызылскі дзяржаўны педагагічны інстытут (спецыяльнасць «Руская мова і літаратура», 1962), Інстытут рускай літаратуры АН СССР (аспірантура, спецыяльнасць «Гісторыя рускай літаратуры», 1971). Працавала ў Магілёўскім дзяржаўным універсітэце імя А. А. Куляшова (1973—2013; факультэт славянскай філалогіі, кафедра рускай і замежнай літаратуры, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: гісторыка-філалагічная навука; мастацкая літаратура; руская класічная літаратура; беларуская літаратура XVIII—XIX стст.
Поль Анры Гольбах
Поль Анры Ціры Гольбах (барон д’Ольбах, Paul-Henri Thiry, baron d’Holbach; нямецкае імя Паўль Генрых Дзітрых фон Гольбах, Paul Heinrich Dietrich Baron von Holbach; 8 снежня 1723, Эдэльсхайм — 21 чэрвеня 1789, Парыж) — французскі філосаф нямецкага паходжання, пісьменнік, энцыклапедыст, асветнік.
Капейнае
Назву Капе́йнае маюць:
Аляксандр Іванавіч Слабада
Аляксандр Іванавіч Слабада (, Дубровы Верхнядзвінскі раён, Віцебская вобласць — ) — беларускі палітык. Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
Біяграфія
Нарадзіўся 27 жніўня 1920 года ў в. Дубровы.
Працоўную дзейнасць пачаў у 1937 годзе трактарыстам. У верасні 1940 года быў прызваны ў Чырвоную Армію. Службу праходзіў у Прыволжскай ваеннай акрузе чырвонаармейцам 27-га асобнага разведбатальёна 53-й стралковай дывізіі. У 1941—1944 гадах у складзе воінскай часці ў якасці памочніка камандзіра ўзвода ўдзельнічаў у баях на Заходнім і Калінінскім франтах. Быў паранены.
У 1944—1946 гадах — сакратар Гомельскага абкама камсамола, у 1946—1948 гадах — слухач Вышэйшай партыйнай школы, у 1948—1952 гадах — сакратар Бабруйскага абкама камсамола.
З 1952 года — 2-гі сакратар Слуцкага райкама КПБ, старшыня райвыканкама. З 1961 года — сакратар Любанскага РК КПБ, з 1970 года — намеснік старшыні Камітэта народнага кантролю БССР.
Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена ў 1966 годзе за высокія паказчыкі ў вытворчасці сельскагаспадарчай прадукцыі. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1963—1967 гадах, дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-склікання. Кандыдат у члены ЦК КПБ у 1966—1971 гадах.
Памёр 14 лістапада 2022 года.
Працэс 45-ці
Працэс 45-ці — палітычны працэс над беларускімі дзеячамі ў Польскай Рэспубліцы.
Працэс над беларускімі дзеячамі пачаўся 14 мая 1923 г. у Беластоцкім акруговым судзе, 45 асобаў былі абвінавачаныя ва ўдзеле ў нелегальнай беларускай арганізацыі і спробе адарвання шляхам узброенага паўстання паўночна-ўсходняй часткі Польшчы з мэтай далучэння яе да Беларускай Народнай Рэспублікі. Арганізацыя, паводле абвінаваўчага акту, прыняла канкрэтныя меры па здзяйсненні пастаўленых кіраўніцтвам мэтаў. Доказам гэтаму было знойдзенае ў падпольшчыкаў узбраенне — 10 пісталетаў розных марак і 7 заржавелых вінтовак.
Польскі суд сцвердзіў, што разглядае канфлікт паміж дзвюма нацыянальнымі ідэямі — польскай і беларускай, якія спасылаліся на права народаў да незалежнасці і ўзаемна выключаліся. Усходняя Беласточчына ці Гродзеншчына, якія для палякаў былі неад’емнай часткай іх краіны, беларускімі дзеячамі акрэсліваліся «акупаванай палякамі часткай Беларускай Народнай Рэспублікі».
Апрача Веры Маслоўскай абвінавачанымі ў канспірацыйнай дзейнасці былі яе брат Канстанцін і сястра Яўгенія Матэйчукі, паслы Сейма Сяргей Баран і Сымон Якавюк. У ліку 45-ці падсудных было 7 настаўнікаў, 2 былых афіцэраў, інжынер, фельчар, некалькі рабочых, аднак большасць складалі сяляне. У вялікай частцы сведкамі былі агенты яўнай і тайнай паліцыі, якія аднак не выступалі перад судом. Іх паказанні былі адчытаны як матэрыял пракуратуры.
У акце абвінавачання пісалася, што падпольная беларуская арганізацыя ўзнікла пасля з’езда прадстаўнікоў беларускіх партый у Празе восенню 1921 г. Тады тэрмін паўстання быў назначаны на пачатак сакавіка 1922 г. Удзельнікамі з’езда было трое абвінавачаных — Вера Маслоўская, Сяргей Баран і Сцяпан Жабінскі. Беларусы, паводле пракуратуры, мелі атрымаць падтрымку з боку Літвы і Германіі. На пачатку 1922 г. былі арганізаваны чатыры вайскова-тэрытарыяльныя групы. Беларускія землі былі падзелены падпольнымі ўладамі на раёны, арганізаваліся штабы, сеткі афіцэраў для лучнасці і мабілізацыі на выпадак паўстання. Рух узначальваў Цэнтральны беларускі штаб у Коўне, падпарадкаваны ўраду Беларускай Народнай Рэспублікі Вацлава Ластоўскага. У Беластоку судзілі арганізатараў чацвёртай групы, падпарадкаванай Вячаславу Разумовічу («Хмары»), якога штаб знаходзіўся ў Мерачы недалёка літоўска-польскай мяжы. Раён мярэчыцкага штаба ахопліваў тэрыторыю Беластоцкага, Бельскага, Гродзенскага, Ваўкавыскага, Лідскага і Сакольскага паветаў.