cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Школа Аналаў
Гісторыя
Узнікненне школы «Аналаў» звязана з навуковымі і культурнымі традыцыямі Францыі. Гісторыя ў Францыі заўсёды займала вядучае месца сярод гуманітарных навук (у Германіі, напрыклад, такое месца адводзілася навуцы аб праве, адсюль юрыдычная арыентацыя нямецкай гістарычнай навукі XIX ст.; у Вялікабрытаніі - палітэканоміі, адсюль эканамічная накіраванасць брытанскай гістарыяграфіі таго ж часу). Стваральнікі школы «Аналаў» лічуць сярод сваіх папярэднікаў Вальтэра, Ф. Р. Шатабрыяна, Ф. П. Г. Гізо, Ж. Мішле, Н.-Д. Фюстэля дэ Куланжа. Менавіта ў Францыі ў першай палове XIX ст. паўстала рамантычная гістарыяграфія (напрыклад, А. Цьеры), ставіць мэтай пранікненне ў «дух эпохі». Да гісторыкаў, якія паўплывалі на з'яўленне школы «Аналаў», адносяць А. Пірэна (Бельгія), Ё. Хёйзінгу (Нідэрланды).
Вячаслаў Антонавіч Ракіцкі
Біяграфія
Скончыў факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «радыё і тэлебачанне» і аспірантуру Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору Нацыянальнай акадэміі навук па спецыяльнасці «тэатральнае мастацтва».
Школа Аналаў
Гісторыя
Стварэнне школы «Аналаў» з'явілася спробай пераадолення крызісу традыцыйнай, пазітывісцка арыентаванай гістарычнай навукі. Сутнасць «каперніканскай рэвалюцыі», як назвалі ўзнікненне школы «Аналаў» прыхільнікі гэтага кірунку, складалася ў замене класічнай «гісторыі-апавядання» «гісторыяй-праблемай».
Губа (заліў)
Слова «губа» ў гэтым значэнні ўваходзіць у склад шматлікіх геаграфічных назваў, напрыклад Неўская губа, Обская губа.
Вячаслаў Антонавіч Ракіцкі
Біяграфія
Працаваў загадчыкам літаратурнай часткі і акцёрам у Беларускім тэатры юнага гледача, навуковым супрацоўнікам аддзелу тэатра Інстытута мастацтвазнаўства і фальклору НАН, рэдактарам па драматургіі Міністэрства культуры, загадчыкам аддзела літаратуры і мастацтва літаратурна-драматычнай рэдакцыі Беларускага тэлебачання.
Як тэатразнаўца даследаваў гісторыю беларускага тэатра і нацыянальнай драматургіі, сцэнічныя жанры. Адзін з аўтараў трохтомнага акадэмічнага выдання «Гісторыя беларускага тэатра». Як крытык аналізаваў тэатральны і кінапрацэс, бягучы рэпэртуар тэатраў, творчасць акцёраў, рэжысёраў, драматургаў. Аўтар больш за 200 артыкулаў у перыядычных выданнях і альманахах. Друкаваўся і выступаў з навуковымі дакладамі і мастацтвазнаўчымі аглядамі ў Японіі, Германіі, Польшчы, Славакіі, Расіі, Украіне, Літве, Латвіі, Эстоніі, Кіпры, Узбекістане, Кыргызстане, іншых краінах. Быў сябрам прэзідыума Саюза тэатральных дзеячаў і Беларускай асацыяцыі журналістаў, адзін са стваральнікаў Беларускага цэнтра Міжнароднага інстытута тэатра.
З 1988 да 1999 года працаваў у першым недзяржаўным «тоўстым» часопісе «Спадчына» — загадчыкам аддзела, а пасля і галоўным рэдактарам (1997—1999). Выданне вярнула новай Беларусі сотні рэпрэсаваных ці скрадзеных у нацыі тэкстаў і дакументаў. Гэтую ж справу працягвае на Радыё Свабода, сталым аўтарам якога з’яўляецца ад 1997 года. Разам з Вінцуком Вячоркам быў аўтарам перадачы «Неабжытая спадчына», а ў 2000 годзе распачаў праграму «Беларуская Атлантыда», якая выходзіла ў эфір болей за дзесяцігоддзе. Выбраныя тэксты яе склалі кнігу «Беларуская Атлянтыда: Рэаліі і міфы еўрапейскай нацыі», што выйшла ў сэрыі «Бібліятэка Свабоды ХХІ стагоддзя» ў 2006 годзе. У 2010 годзе пабачыла свет «Беларуская Атлантыда. Кніга другая: Міфы і брэнды калянізаванай нацыі». У 2011 годзе выйшла кніга «„Сто адрасоў свабоды“. 1980—2010», якая з’яўляецца першай спробай сістэматызацыі беларускай гісторыі і геаграфіі, незалежнасці і дэмакратыі.
Ад 2009 году Вячаслаў Ракіцкі супрацоўнічае з першым беларускім незалежным тэлеканалам «Белсат». Быў вядучым цыклаў дакументальнага («Блізкая гісторыя: іншы погляд») і мастацкага («Кінаклуб») кіно. У 2010 годзе дэбютуе як рэжысёр дакументальнага кіно. У суаўтарстве з Андрэем Куцілам зняў для «Белсату» дакументальныя стужкі «Даволі! Да Волі…» (50 хвілін, галоўная ўзнагарода кінафестывалю ў Опузене, Харватыя), «Выбар Саннікава» (30 хвілін), «Дарога Статкевіча» (30 хвілін), «Каханне па-беларуску» (30 хвілін, галоўная ўзнагарода 2-га Фестывалю Мастацтва Факту ў Торуні, Польшча), шматсерыйныя дакументальныя цыклы «Сцяна» (12 сэрыяў), «Краты» (10 сэрый), «Пераемнікі» (12 сэрыяў). У 2015—2016 гадах Вячаслаў Ракіцкі для тэлеканалу Белсат зняў аўтарскі 40-сэрыйны дакументальны цыкл «Сведкі», які распавядае пра змаганне за незалежную і дэмакратычную Беларусь у 1980 — 2000-х гадах.
Школа Аналаў
Гісторыя
Адной з прычын названага крызісу стала аб'ектыўнае пашырэнне сферы гістарычнага даследавання. На працягу XIX ст. у поле зроку гісторыкаў патрапілі, акрамя звыклых хронік, дзяржаўныя акты, судовыя рашэнні, пазямельныя вопісы і г.д. Гэта прывяло да таго, што ранейшая адзіная гісторыя стала крышыцца на эканамічную, палітычную, сацыяльную і іншыя гісторыі. Узнікла праблема стварэння «татальнай» гісторыі, г. зн. гісторыі, якая апісвае ўсе існуючыя ў грамадскай сувязі - эканамічныя, сацыяльныя, культурныя.
Маюцца таксама прычыны ўзнікнення школы «Аналаў», якія ляжаць па-за уласна гістарычнай навукай. У пачатку XX ст., а асабліва пасля Першай сусветнай вайны, адбываецца дэмакратызацыя грамадства Заходняй Еўропы, але таксама і «дэмакратызацыя» гістарычнай навукі, абвастраецца ўвага да мас, да «маленькіх» людзей. Адначасова з гэтым, на фоне войнаў і рэвалюцый і ў навуцы, і ў грамадстве расце цікавасць да фундаментальных прычын гістарычных з'яў. Школа «Аналаў» звяртаецца да іншага, чым раней, аб'екту вывучэння і ставіць у цэнтр не дзейнасць «вялікіх» людзей, не апісанне падзей, у першую чаргу палітычных, а даследаванне ўсяго грамадства ў яго цэласнасці, выкрыццё глыбінных структур, якія існавалі на працягу вялікіх часавых адрэзкаў.
Вячаслаў Антонавіч Ракіцкі
Біяграфія
Займаўся педагагічнай дзейнасцю — выкладаў гісторыю тэатра і тэорыю драмы ў Беларускай акадэміі мастацтваў, Беларускім універсітэце культуры, Інстытуце сучасных ведаў. Быў адным з першых выкладчыкаў Беларускага гуманітарнага ліцэя імя Якуба Коласа.
Школа Аналаў
Гісторыя
Адначасова, у спробах пабудовы «татальнай» гісторыі прадстаўнікі школы «Аналаў» шукалі той «атам» гісторыі, тую кропку, у якой злучаюцца эканамічныя, сацыяльныя, культурныя сферы чалавечага быцця. . Менавіта прадстаўнікі школы «Аналаў» ўвялі ў навуковы (і не толькі навуковы) абарот паняцце «ментальнасць», г.зн. нейкі агульны для ўсіх членаў дадзенага соцыуму набор нерэфлектыруемых установак, звычак свядомасці, нейкі «разумовы інструментар» (Л. Феўр): прадстаўлення аб прасторы і часу, пра багацце і права, пра лёс і індывідуальнасць і да т. п. Пры гэтым, дадзеныя прадстаўлення не ставяцца да сферы ідэалогіі, але з'яўляюцца само сабой разумеецца, не цалкам свядомымі ці цалкам неўсвядомленымі. Зыходзячы з ідэалаў «татальнага» апісання, школа «Аналаў» паставіла праблему масавых паказаў, ментальнасці, гістарычнай свядомасці, змены установак, сістэм каштоўнасцяў на працягу стагоддзяў.
Чацвёртае пакаленне
У цяперашні час дзейнасць школы «Аналаў» як навуковага напрамку, звязанага не толькі з дадзеным часопісам, перасягнула межы Францыі. Да даследчыкаў, якія працуюць у рамках названай навуковай школы, ставяцца П. Бёрк (Вялікабрытанія), К. Гінцбург (Італія), А. Я. Гурэвіч (Расія), Н. З. Дэвіс (ЗША) і інш.
Вячаслаў Антонавіч Ракіцкі
Біяграфія
Вячаслаў Ракіцкі — сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў  і Беларускай асацыяцыі журналістаў. Шмат гадоў быў сябрам Саюзу тэатральных дзеячаў, уваходзіў у яго кіроўныя органы. Адзін з арганізатараў Беларускага цэнтра Міжнароднага Інстытута тэатра, ініцыятар і кіраўнік шэрагу міжнародных тэатральных ініцыятыў у Беларусі. Кандыдат мастацтвазнаўства.
Сонечнае зацьменне 4 красавіка 1810 года
Сонечнае зацьменне 4 красавіка 1810 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 126 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,9967 і дасягнула свайго максімуму ў 01:41:19 UTC у пункце з каардынатамі 11° пн. ш. 154° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 0 хв. 21 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 12 км.
Зацьменне 4 красавіка 1810 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1810 годзе і 25-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 9 кастрычніка 1809 года, наступнае — 28 верасня 1810 года.
Біртабан
Біртабан — сяло ў Каргалжынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Каргалжынскай сельскай акругі. Код КАТА — 116030300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 144 чалавекі (75 мужчын і 69 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 23 чалавекі (12 мужчын і 11 жанчын).
Вадаём
Вадаём — сталая або часавая навала стаялай або з паніжаным сцёкам вады ў натуральных або штучных западзінах (азёры, вадасховішчы, сажалкі, і г.д.). Вывучэннем вадаёмаў займаецца навука гідралогія.
Вадаёмы ўтвараюцца пры наяўнасці на паверхні замкнёных катлавін і перавышэнні прытоку вады ў гэтае паглыбленне над стратамі яе на фільтраванне ў грунт і выпарэнне.
Па хімічным складзе і колькасці соляў, раствораных у вадзе, вадаёмы падзяляюцца на салёныя і прэсныя.
Фізічныя, хімічныя і біялагічныя працэсы ў вадаёмах працякаюць па-рознаму, у залежнасці ад таго, да якога тыпу яны адносяцца.
Да штучных вадаёмаў адносяцца вадасховішчы і сажалкі.
У апошні час, папулярнасць заваёўваюць вадаёмы з бутэлкаўчуковай плёнкі, такі як Firestone Pond Liner.
Мікола Жук
Мікола (Мікалай Андрэевіч) Жук (, в. Паўстынь, Слуцкі павет —, в. Мерашыно, Слуцкі раён) — беларускі настаўнік, паэт, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Выдатнік народнай асветы БССР.
Біяграфія
У гэты перыяд М. Жук пачаў пісаць вершы. Некаторыя з іх дасылаў у Дом пісьменніка ў кабінет маладога аўтара, створанага для выяўлення і падтрымкі таленавітай моладзі. Вершамі М. Жука зацікавіўся паэт М. Хведаровіч, які працаваў тады загадчыкам кабінета і літкансультантам па паэзіі. Ён выклікаў М. Жука для размовы ў Мінск, з вялікай увагай аднёсся да яго вершаў, горача пераконваў юнака ў неабходнасці вучыцца. Пры садзейнічанні М. Хведаровіча М. Жук атрымаў ад Саюза пісьменнікаў БССР накіраванне на вучобу. Амаль да самай вайны М. Жук адчуваў бацькоўскі клопат М. Хведаровіча, які сачыў за яго творчым ростам, далучаў да літаратурнага жыцця, спрыяў апублікаванню твораў маладога паэта. М. Жук прысвяціў М. Хведаровічу верш«Светлы ўспамін». З 1935 года вучыўся на рабфаку пры Беларускім дзяржаўным універсітэце, а праз два гады паступіў на літаратурны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута імя М. Горкага. Апошні экзамен за інстытут здаваў ужо пасля вайны.
Калі пачалася Вялікая Айчынная вайна, яго не паспелі мабілізаваць на фронт, таму ён вярнуўся ў родную вёску Мерашыно, што на Случчыне. Спачатку быў партызанскім сувязным, а потым ваяваў у атрадзе імя Р. І. Катоўскага партызанскай брыгады № 64 імя В. П. Чкалава, якая дыслацыравалася ў раёне вострава Зыслаў у Любанскім раёне Мінскай вобласці. За ўдзел у партызанскім руху мае дзяржаўныя ўзнaгaроды.
Пасля вызвалення Беларусі восенню 1944 года М. Жук пачаў працаваць настаўнікам у Вясейскай СШ, потым у в. Старцавічы (цяпер в. Знамя Слуцкага раёна Мінскай вобласці), а з 1959 года ва Урэцкай СШ № 1 Любанскага раёна. Выкладаў беларускую і рускую мову i літаратуру. З гэтага ж часу ён стала жыў у вёсцы Мерашыно Слуцкага раёна. Улюблёны ў прыгожае пісьменства, Мікалай Андрэевіч часта выходзіў за рамкі школьнай праграмы, цікава праводзіў факультатыўныя заняткі па літаратуры, развіваў творчыя здольнасці вучняў, выпрацоўваў у іх эстэтычны густ, уменне валодаць мастацкім словам, на прыкладзе літаратурных герояў абуджаў у сваіх выхаванцах патрыятычныя пачуцці.
Беларускі празаік, паэт i публіцыст, яго былы вучань Павел Місько ўспамінаў: «…Па ўсёй краіне раз’ехаліся тысячы яго вучняў, выхаванцаў (амаль паўвека педагагічнай работы!). І яны, яго духоўныя нашчадкі, панеслі з сабою любоў да роднай зямлі, яе мовы і звычаяў, і многія з іх таксама сталі настаўнікамі, каб сеяць разумнае, добрае, вечнае і клапаціцца, каб пасеянае ўзыходзіла-рунела, каб давала важкія каласы»». За педагагічную працу быў узнагароджаны знакам «Выдатнік народнай асветы БССР».
Літаратурная творчасць
Літаратурны дэбют М. Жука адбыўся ў 1935 годзе, калі ў газеце «Літаратура і мастацтва» быў надрукаваны верш «Мінску». Студэнцкія гады (1935–1941), якія прайшлі ў Мінску, былі надзвычай плённымі ў творчым жыцці пачынаючага паэта. Асобныя яго вершы друкаваліся ў газетах «Літаратура і мастацтва», «Звязда», а ў часопісе «Полымя рэвалюцыі» на працягу 1936–1939 гадоў быў апублікаваны цэлы цыкл яго вершаў. Поспех маладога паэта адзначала літаратурная крытыка. Прозвішча М. Жука згадаў даследчык Я. Казека ў артыкуле «Маладое пакаленне пісьменнікаў Беларусі». Такое прызнанне было сведчаннем несумненнага паэтычнага таленту юнака, але вайна бязлітасна перакрэсліла яго творчыя задумы, скіравала жыццё ў іншае рэчышча.
Аднак М. Жук не прыпыніў творчасць i ў час вайны. «Пісаць вершы супраць фашыстаў клікалі крывавыя падзеі кожнага дня. Усё напісанае трэба было добра хаваць: калі такое пападзе ў рукі фашыстаў, кулі ці вісельні не мінаваць… Вершы складваліся ў галаве і, не запісаныя на паперу, часта гінулі бясследна», — занатавана ў неапублікаваным аўтабіяграфічным творы М. Жука «Мая споведзь. Аб вершах і аб сабе».
Барт ван дэр Лек
Барт ван дэр Лек (Bart van der Leck;, Утрэхт, Нідэрланды — , Бларыкум, Нідэрланды) — галандскі мастак, адзін з заснавальнікаў руху «Стыль».
Мікола Жук
Літаратурная творчасць
З канца 1980-х гадоў і да апошніх дзён жыцця М. Жука яго творы рэгулярна публікаваліся не толькі ў раённай газеце, але і ў рэспубліканскіх перыядычных выданнях. Асабліва напружана М. Жук працаваў у 1990-я гады. Творчасць гэтага перыяду можна назваць «лебядзінай песняй» паэта. Вайна – адна з галоўных тэм у творчасці М. Жука, на якой ляжыць выразны адбітак жыццёвай біяграфіі аўтара. Ён ганарыўся, што быў удзельнікам партызанскага руху на Любаншчыне, што ў гады ваеннага ліхалецця «ў кагорце адважных і смелых» (верш «Усё пра вас») змагаўся супраць фашысцкіх захопнікаў. Творы М. Жука аб вайне – гэта рэквіем пакаленню герояў, што «Перамогай здзівілі ўвесь свет» (верш «Памяці майго пакалення»), летапіс партызанскай барацьбы, які засведчыў, што «не туман і не дым партызанская слава» (верш «Упэўненасць»), услаўленне гераізму народа, даніна памяці загінуўшым.
Але М. Жук пісаў не толькі пра вайну. Ён аўтар лірычных замалёвак, вершаў, паэм, эсэ, літаратурных партрэтаў, апавяданняў, аповесцей, літаратурна-крытычных артыкулаў, нарысаў, успамінаў. Аднак у сваёй творчай дзейнасці М. Жук усё ж такі аддаваў перавагу паэзіі, называў яе «верная мая спадарожніца». Ад радкоў яго вершаў вее дабрынёй, жаданнем сагрэць душэўнай цеплынёй тых, хто чытае яго творы. А вызначальным стрыжнем лірыкі застаецца каханне. Аб ім ён піша шчыра і ўзвышана. У паэзіі М. Жука высокая грамадзянскасць спалучаецца з тонкім лірызмам. Тэматыка вершаў разнастайная. У ёй прысутнічае светлы ўспамін пра дзяцінства, бацькоў, малую радзіму. Паэт звяртаўся таксама да тэмы творчасці, што прыносіла яму хвіліны найвышэйшага духоўнага ўздыму. У яго вершах паэтызуецца родная прырода, прысутнічае філасофскі роздум аб высокім прызначэнні чалавека на зямлі, адлюстроўваюцца балючыя праблемы рэчаіснасці, клопат пра далейшы лёс Беларусі і яе народа. Паэт пакінуў запавет нашчадкам: «Красу беражыце вы роднай зямлі // І край узбагачайце рупліваю працай».
Вершы Міколы Жука змяшчалі газеты «Звязда», «Літаратура і мастацтва», «Во славу Родины», «Народная газета», «Белорусская нива», «Мінская праўда», «Настаўніцкая газета», «Голас Любаншчыны», «Слуцкі край», часопіс «Полымя» i іншыя выданні.
Барт ван дэр Лек
Біяграфія
З 1900 па 1904 год, дзякуючы атрыманай стыпендыі, навучаўся ў Школе мастацтваў і рамёстваў Амстэрдама, а таксама ў Амстэрдамскай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў.
Мікола Жук
Літаратурная творчасць
У снежні 1995 года пабачыў свет першы паэтычны зборнік М. Жука «Ля падножжа маіх святынь», у якім змешчана 83 вершы, аб’яднаныя ў чатыры раздзелы: «Паклон маладосці», «Водгулле вялікай вайны», «Цяплом роднай зямлі», «Насустрач будучыні». У прадмове да зборніка пісьменнік Уладзімір Паўлаў напісаў, што Мікола Жук «…не стукаўся ў выдавецкія дзверы, не шукаў сабе спагадлівага і ўдумнага рэдактара» .Таму i першы паэтычны зборнік быў надрукаваны толькі ў 80 гадоў. На вялікі жаль, аўтар так і не патрымаў яго ў руках. Яму ўдалося пабачыць толькі вокладку кнігі.
Барт ван дэр Лек
Біяграфія
У 1910 годзе пазнаёміўся з Х. П. Брэнэрам, мастаком, мастацтвазнаўцам і гандляром творамі мастацтва, які набыў некалькі работ ван дэр Лека. Пазней Брэнэр прадставіць яго Алене Крэлер-Мюлер, вядомаму калекцыянеру мастацтва. Яна доўгія гады падтрымлівала мастака, набываючы большую частку яго работ, якія да гэтага часу знаходзяцца ў створаным ёю музеі.
Мікола Жук
Літаратурная творчасць
У 2014 годзе ў серыі «Любаншчына літаратурная» была выдадзена кніга паэзіі М. Жука «Запаветнае», у якой змешчаны 89 вершаў і дзве паэмы, аб’яднаныя ў пяць раздзелаў: «Вытокі», «Трывожная памяць», «Душы ўзрушанай зарніцы», «Аб сваім жыцці», «Каб квітнела змена маладая».
Барт ван дэр Лек
Біяграфія
У 1916 годзе ван дэр Лек сустракае Піта Мандрыяна, заснавальніка руху «Стыль». Знаёмства з Мандрыянам і яго тэорыяй акажа вялікі ўплыў на ван дэр Лека, але іх супрацоўніцтва будзе нядоўгім. Ужо ў 1918 годзе ван дэр Лек парывае з групай і распрацоўвае ўласную стылістыку, узбагачаную ідэямі неапластыцызму, але шмат у чым адыходзячую ад яго прынцыпаў.
Ван дэр Лек памёр 13 лістапада 1958 года ва ўласнай студыі за мальбертам.
Мікола Жук
Памяць
У 1993 годзе па сцэнарыю доктара філалагічных навук, акадэміка НАН Беларусі У. Гніламёдава, рэжысёр С. Лук’янчыкаў зняў дакументальную кінастужку «Светлацені», адным з герояў якой разам з паэтамі А. Звонакам і М. Сяднёвым з’яўляецца М. Жук.
На Беларускім радыё на працягу 1992–1994 гадоў прагучалі тры перадачы пра жыццё і творчасць М. Жука, падрыхтаваныя пісьменнікам У. Паўлавым, радыёжурналістам і паэтам В. Макарэвічам і Т. Дасаевай.
9 мая 1995 года ў рэпартажы, які вёўся з плошчы Перамогі ў горадзе Мінску ў час святкавання 50-годдзя Перамогі над нямецка-фашысцкімі захопнікамі прагучаў верш М. Жука «Вернасць»:
6 сакавіка 2008 года ў радыёэфіры канала «Культура» прагучала перадача «Дыялогі пра культуру», прысвечаная творчасці М. Жука (падрыхтаваў журналіст Д. Яканюк).
У 2014 годзе на Любаншчыне прайшлі мерапрыемствы, прысвечаныя 100-годдзю з дня нараджэння Міколы Жука. Актыўны ўдзел у іх падрыхтоўцы і правядзенні прынялі В. Каткавец, Т. Астрэйка, С. Баброўнік, Я. Ярохніна, Г. Корбут, С. Капачэня, І. Кольцына, Н. Жук і многія іншыя. На пачатку ліпеня ў гарадскім пасёлку Урэчча адбылося раённае свята паэзіі і песні «Я словам слаўлю родны край…». А ў лістападзе ўрачыстыя мерапрыемствы прайшлі ў Любанскай дзіцячай школе мастацтваў і Урэцкай СШ № 1.
22 снежня 1999 года ў Дзяржаўным музеі беларускай літаратуры адбыўся вечар памяці М. Жука, прэзентацыя яго кнігі «Ля падножжа маіх святынь» і адкрыццё выставы рукапісаў і публікацый паэта. Удзел у мерапрыемстве прынялі пісьменнікі А. Васілевіч, Н. Гілевіч, У. Паўлаў, П. Місько, журналісты Н. Чайка, Т. Падаляк, а таксама родныя паэта – дачка Таццяна, унук Андрэй, былыя вучні і землякі – Г. Корбут, Г. Сакава, В. Сакава, А. Дрозд і Л. Дзенісенка.
Тры вершы М. Жука пакладзены на музыку: «Краса твая», «Случчына» (музыка Наталлі Пахамовіч, 2008 г.), «Матулі» (музыка Івана Раманчука, 2014 г.).
NGC 3309
NGC 3309 (іншыя абазначэнні — ESO 501-36, MCG -4-25-34, AM 1034-271, PGC 31466) — эліптычная галактыка (E3) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Каралі раёну
«Каралі раёну» — другі альбом беларускага гурта «Крамбамбуля». Запіс адбываўся ў студыі «Песняры». Асаблівасцю альбома з’яўляецца ўдзел лідара гурта «Ляпіс Трубяцкі» Сяргея Міхалка і лідара гурта «Neuro Dubel» Аляксандра Кулінковіча. Канцэпцыя альбома заснавана на дваровай рамантыцы 1970-х гадоў.
Комлеў
Комлеў — прозвішча.
Арабацкая Стрэлка
Арабацкая стрэлка (Арабатська стрілка, Арабатская стрелка, Arabat beli) — доўгі выцягнуты паўвостраў, адгалінаванне Крымскага паўвострава. Аддзяляе заліў Сіваш ад Азоўскага мора. Уваходзіць у склад Аўтаномнай Рэспублікі Крым і Херсонскай вобласці Украіны. Агульная плошча — 1430 км².
Геаграфія і прырода
Арабацкая стрэлка — доўгая пясчаная каса-паўвостраў на захадзе Азоўскага мора. Аддзяляе ад мора заліў Сіваш. На поўначы Генічэскай пратокай адасоблена ад мацерыка, на поўдні прылягае да Керчанскага паўвострава Крыма. Даўжыня 115 км, шырыня — ад 270 м да 7,5 км. Знаходзіцца ў 70 км на захад ад горада Керч, у 100 км на паўночны ўсход ад горада Сімферопаль, у 166 км на паўднёвы усход ад горада Херсон.
Арабацкая стрэлка ў геалагічным сэнсе з’яўляецца берагавым барам. Пачатак фарміравання яе адносіцца да ранняга галацэна, калі ўзровень мора быў больш нізкі. Услед за яго пад’ёмам Арабацкая стрэлка паступова змяшчалася на захад, пакуль не прычлянілася да берага, аддзяліўшы ад мора Сівашскую лагуну. У аснове яе знаходзіліся суглінкі, затым адбывалася назапашванне глею. У ніжніх пластах — марскія глеі з зялёным адценнем, у верхніх (да 2 — 4 м) — шэрыя лагунныя глеі. Зялёныя глеі назапашваліся ў пару, калі паўвостраў яшчэ не сфарміраваўся, заліў Сіваш цалкам не аддзяліўся, і ўзровень яго салёнасці быў значна ніжэйшы. Такім чынам, было падлічана, што Арабацкая стрэлка ўзнікла прыкладна ў 1100—1200 гг. н. э.
Паміж глеістымі адкладаннямі і на паверхні суглінкаў намываўся пясок — раздробненыя ракавінкі. Дзякуючы гэтаму заходняе ўзбярэжжа Арабацкай стрэлкі ўяўляе сабою доўгі пясчаны пляж. У некаторых месцах суглінкі выходзяць на паверхню. Іх пласт цягнецца ўглыб на 100 м. Гліністы пласт стрымлівае дажджавыя воды, таму на паўвостраве маюцца крыніцы пітной вады, у тым ліку 1 гарачая радонавая крыніца, на якой у нашы дні пабудавана лякарня.
На поўначы Арабацкай стрэлкі пераважаюць чарназёмы, а на поўдні — каштанавыя глебы. Яны, асабліва з боку заліва Сіваш, моцна засоленыя. Флора паўвострава налічвае каля 150 відаў раслін. Характэрна саланчаковая расліннасць (саланец, кермек, сарсазан). Часта сустракаюцца палын, кавыль, дзядоўнік, увесну красуюць цюльпаны. Маюцца штучныя насаджэнні дрэваў і хмызнякоў, вінаграднікі.
Таксама ў паўночнай частцы стрэлкі знаходзяцца Чокракскае і Генічаскае возера.
Жывёльны свет прадстаўлены птушкамі, казуркамі, яшчаркамі.
Раён рэкрэацыі. У 1974 годзе ўтвораны Арабацкі заказнік, дзе ў прыродным стане збераглася стэпавая саланчаковая расліннасць.
Гісторыя
Арабацкая стрэлка сфарміравалася даволі позна, таму ў старажытных пісьмовых крыніцах яна не ўзгадваецца. На картах упершыню з’явілася толькі ў 1651 г. Складальнік карты пазначыў на поўдні паўвострава крэпасць Арабат. Яна засцерагала Крымскае ханства ад нападаў з поўначы. Ад назвы крэпасці паходзіць і назва ўсяго паўвострава. У 1668 г. крэпасць была захоплена і часткова разбурана запарожскімі казакамі, але пазней адноўлена. У 1771 г. з поўначы праз Арабацкую стрэлку ў Крым уварвалася расійская армія і штурмам узяла Арабат.
У 1941 г., 1943 г. і 1944 г. на паўвостраве кіпелі жорсткія баі. Сведкам падзей 1941 г. стаў савецкі пісьменнік Канстанцін Міхайлавіч Сіманаў. У красавіку 1944 г. на поўдні Арабацкай стрэлкі высадзіўся савецкі парашутны дэсант, які перашкодзіў адступленню нямецкай Керчанскай групіроўкі. Пасля вайны не далёка ад крэпасці Арабат парашутыстам быў усталяваны помнік.
У пасляваенны перыяд на поўначы Арабацкай стрэлкі з’явіліся лякарні і дамы адпачынку, пачаў развівацца турызм.
Інфраструктура
Населеныя пункты размешчаны пераважна на поўначы і ў цэнтральнай частцы Арабацкай стрэлкі. Уздоўж берагоў Азоўскага мора і заліва Сіваш пракладзены дарогі. Аднак толькі дарога ад пасёлка Стралкова да Генічаска мае цвёрдае пакрыццё. Вузкакалейная чыгунка не дзейнічае. На паўвостраве вядзецца здабыча мінеральных вод і солі, вырошчваецца садавіна і вінаград. Аднак у нашы дні аснову мясцовай эканомікі складае турызм. На поўначы Арабацкай стрэлкі арганізавана больш за 100 буйных і сярэдніх лякарняў, пансіянатаў і дамоў адпачынку. Мяккі клімат Арабацкай стрэлкі лічыцца асабліва прыдатным для дзяцей.
Сіфанафоры
Сіфанафо́ры (Siphonophorae) — атрад беспазваночных жывёл класа гідроідных тыпу кішачнаполасцевых.
Даўжыня цела ад 1 см да 3 м (разам са шчупальцамі да 20 м). Празрыстыя арганізмы, асобныя часткі цела яркія. Каланіяльныя, калоніі паліморфныя, складаюцца з асобін, якія выконваюць пэўныя функцыі: перамяшчэння (маюць пнеўматафор і «плавальны каўпак», або нектафор), кармлення (гастразоіды з доўгім рухомым прыдаткам, або «арканчыкам» з жыгучымі клеткамі), размнажэння (ганазоіды). Звычайна розныя асобіны калоніі сабраныя ў групы — кармідыі. Кормяцца дробнымі марскімі жывёламі.
Некаторыя буйныя трапічныя сіфанафоры небяспечныя для чалавека: выклікаюць цяжкія апёкі і агульнае захворванне з павышэннем тэмпературы.
Oxyna
Oxyna — род пладовых мух сямейства. У род уключаюць як мінімум 20 апісаных відаў
Віды
Крыніцы дадзеных: i = ITIS, c = каталог жыцця, g = GBIF, b = Bugguide.net
Леклер
Леклер — прозвішча.
Ар інфармель
Ар інфармель (art informel) — у 1950 годзе крытык Мішэль Тап’е вызначыў гэтым тэрмінам кірунак пераважна ў французскім жывапісе (1945-60), заснаваным на спантанным жэсце мастака — твор мастацтва нараджаецца ў працэсе непасрэдна мастацкага акту. Тыповымі прадстаўнікамі «ар інфармель» былі Вольс, Ханс Хартунг, Жан-Поль Рыяпель і Вілем дэ Кунінг. У межах «ар інфармель» можна таксама разглядаць і «жывапіс дзеяння» («дрыпінг») Джэксана Полака. Для гэтага кірунку асабліва ўласцівыя кампазіцыі, якія нагадваюць каліграфію.
Цэнтральная Беларусь
[[Файл:Рэгіёны_Беларусі.svg|thumb|300пкс|Рэгіёны Беларусі (XIX-пач. XX ст.):
]] Цэнтра́льная Белару́сь — этнаграфічны рэгіён Беларусі, які займае большую частку Мінскай і заходнюю ўскраіну Магілёўскай абласцей. На поўначы мяжуе з Паазер'ем, на ўсходзе — з Падняпроўем, на поўдні — з Усходнім Палессем, на захадзе — з Панямоннем.
Насельніцтва этнагенетычна склалася на славянскай аснове (патомкі дрыгавічоў і крывічоў).
Мова Цэнтральнай Беларусі належыць да сярэднебеларускіх гаворак, пераходных паміж паўднёва-заходнімі і паўночна-ўсходнімі гаворкамі.
Гісторыя
З X ст. паўночная частка рэгіёна ўваходзіла ў склад Полацкага княства. У пачатку XII ст. вылучыліся самастойныя Менскае, Ізяслаўскае, Лагожскае княствы. У XIV ст. Цэнтральная Беларусь увайшла ў ВКЛ. З пачатку XV ст. Менскі ўдзел знаходзіўся ў складзе Віленскага ваяводства (у 1566 г. было ўтворана Менскае ваяводства з цэнтрам у Менску).
Паўднёвая частка Цэнтральнай Беларусі ў старажытнасці была цесна звязана з Тураўскім княствам, дзе вылучыліся Слуцкі і Клецкі ўдзелы. У канцы XII ст. Слуцкі ўдзел зрабіўся самастойным княствам, якое ў складзе ВКЛ і Рэчы Паспалітай існавала як асобная адміністрацыйная адзінка да канца XVIII ст.
Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Цэнтральная Беларусь увайшла ў склад Мінскай губерні.
У сярэдневякоўі Цэнтральная Беларусь размяшчалася на сумежжы Белай Русі і Чорнай Русі і як этнаграфічны рэгіён са сваімі адметнымі рысамі склалася ў XVIII—XIX ст. У ім былі сканцэнтраваны этнакультурныя рысы, характэрныя амаль для ўсіх рэгіёнаў Беларусі. Рэгіён адыграў важную ролю ў фарміраванні беларускай народнасці і культуры (Слуцк, Нясвіж, Клецк, Капыль і іншыя гарады доўгі час былі буйнымі цэнтрамі культурнага і палітычнага жыцця).
Паселішчы
Характар сельскіх пасяленняў мяняецца з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад і поўдзень ад невялікіх вёсак, раскіданых сярод лясоў, да мнагадворных сёл на адкрытай мясцовасці. Пасяленні вызначаліся выразнай планіроўкай, нярэдка мелі браму ў канцы вуліцы, якая нанач зачынялася. Вясковае жыллё і хлявы звычайна будавалі на адным баку вуліцы, а гумны, свірны, адрыны — на другім. На тэрыторыі рэгіёна існавалі амаль усе тыпы забудоў (вянковы, пагонны, Г-падобны). Традыцыйнае сялянскае жыллё — хата + сенцы, хата + сенцы + клець, зрэдку — хата + хата + сенцы. Да сянец часам дабудоўвалі ганак. Зруб ставілі з сасновых бярвён, звязаных ў просты вугал з астаткам («у чашку»). Стрэхі крылі саломаю «пад шчотку», на ўсходзе пераважала драўлянае крыццё.
Адзенне
У традыцыйным народным адзенні жанчын рэгіёна былі пашыраны кашуля з полікамі стрыманага дэкору, суконны клятчасты або паласаты андарак (або льняная спадніца), фартух, гарсэт, каптур з «вушкамі», хустка або намітка (гл. капыльска-клецкі строй, ляхавіцкі строй, слуцкі строй, вілейскі строй).
Своеасаблівым арнаментам і каларыстычнай гамай вызначаюцца слуцкае ткацтва і капыльскае ткацтва.
Кераміка
Мясцовая кераміка па сваёй тэхналогіі і мастацкіх якасцях вызначалася разнастайнасцю і спалучала ў сабе рысы, уласцівыя суседнім рэгіёнам. У адных і тых жа ганчарных цэнтрах вядома па некалькі спосабаў апрацоўкі гліны і вырабу посуду. Фармовачную масу рыхтавалі звычайна з гліны аднаго гатунку (часам з дамешкам жарствы) і апрацоўвалі на нажным ганчарным крузе з рухомай воссю.
У XIX — пачатку XX ст. найбольш пашыраны быў задымлены і паліваны посуд (бабруйская кераміка, гарадоцкая кераміка, дарасінская кераміка), а таксама абвараная кераміка (сіняўская кераміка).
Вырабы размалёўвалі ў выглядзе хвойных галінак, стылізаваных кветак, паяскоў, хвалістых ліній (івянецкая кераміка, ракаўская кераміка).
Баяраўшчына
Гара Баяраўшына ўяўляе сабой озавую граду, якая выцягнута з поўначы на поўдзень і выяўна ўзвышаецца над вакольнымі нізінамі. Утварылася яна ў часы таяння апошняга паазёрскага ледавіка, калі ў адным з ягоных языкоў утварылася трэшчына, якая і была запоўнена пясчаным водналедавіковым матэрыялам. Гара мае даўжыню 1,1 км. Цэнтральная яе частка больш высокая (155,8 м) і шырокая (да 250 м); на поўнач і поўдзень гара звужаецца да 50 м і паніжаецца да 8 — 10 метраў. Озавая града ўзвышаецца над наваколлем на 15-20 метраў. У яе верхняй частцы знаходзяцца невялікія ўзгоркі і западзіны з адноснай вышынёй і глыбінёй 5-8 метраў. Складзена гара светла-жоўтым пяском і алеўрытам лінзападобнай формы таўшчынёй 8-20 метраў.
На цяперашні час усходняя частка гары разворваецца, астатняя занята змяшаным лесам. На раллі адбываюцца актыўныя працэсы разбурэння, пераважна водная эрозія. На поўнач ад озавай грады ў недалёкім мінулым паверхня актыўна распрацоўвалася кар'ерам, у выніку чаго ад возера Амшанага да невялічкага безымяннага азярца працягнулася забалочанае паніжэнне, парослае хмызняком. На поўдзень ад гары і зараз вядзецца здабыча пяску ў кар'еры.
Лужына
Лу́жына — адносна невялікае скапленне вадкасці, у большасці выпадкаў вады у паглыбленнях на паверхні зямлі альбо ў няроўнасцях якога-небудзь пакрыцця (тратуар, праезжая частка дарогі і г. д.).
Лужыны ўтвараюцца, напрыклад, пасля дажджу альбо ў выніку таяння снегу і могуць існаваць некалькі гадзін альбо дзён, да той пары, пакуль вадкасць не прасачыцца пад зямлю альбо не выпарыцца. Але бываюць і лужыны, якія існуюць заўсёды, бо ўтвараюцца ва ўпадзінах, дзя няма натуральна сцёка. Поперачныя памеры і глыбіня лужынв могуць быць рознымі (даўжыня — ад некалькіх сантыметраў да дзясяткаў метраў) у залежнасці ад надвор'я і рельефа мясцовасці.
Жан Леклер
Жан Леклер (1587/88,  — пахаваны 20 кастрычніка 1633) — мастак 17 стагоддзя з герцагства Латарынгіі. Ад творчасці Леклерка засталося толькі шэсць аўтэнтыфікаваных карцін, але захаваліся шматлікія афорты і гравюры.
Леклер нарадзіўся і памёр у Нансі. Вучыўся ў венецыянскага майстра Карла Сарачэні. Леклер вядомы сваім майстэрствам начных светлавых эфектаў і яркасцю сцэн.
Уркендэу (Акмолінская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 851 чалавек (426 мужчын і 425 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 489 чалавек (249 мужчын і 240 жанчын).
Ульянаўскі сельсавет
Улья́наўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Талачынскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Ульяны.
Кіта (Грэнландыя)
Кіта (Заходняя Грэнландыя) — тэрыторыя (акруга) Грэнландыі. Гістарычна найбольш населеная (90 %) акруга, якая найперш прываблівала пасяленцаў як інуітаў, так і пазней вікінгаў і датчан. Гэта адбываецца з прычыны адносна мяккага клімату — ледніковы шчыт практычна нідзе не падступае да мора, застаючыся ў глыбіні вострава, пасёлкі размешчаныя ў глыбіні фіёрдаў, абаронены ад штармоў Бафінава заліва, а цёплае Лабрадорскае цячэнне дазваляе мору не замярзаць. Сталіцай акругі з’яўляецца таксама сталіца краіны Нук. На тэрыторыі Заходняй Грэнландыі размешчаны практычна ўсе муніцыпалітэты, за выключэннем трох, усе, за выключэннем таксама трох, размешчаны на самым востраве Грэнландыя, а яшчэ тры — на бліжэйшых астравах. Асноўны занятак насельніцтва, як і па ўсёй Грэнландыі — паляванне і рыбалоўства.
Віктар Цімафеевіч Калюжны
Віктар Цімафеевіч Калюжны (, Алма-Ата) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1966 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў у Новасібірску, з 1969 года — у Гомельскіх праектных майстэрнях Белдзіпрагандлю, Белдзіпрагандлі, з 1986 года — галоўны архітэктар праектаў у Гомельсельбудпраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Пражывае ў Гомелі.
Творчасць
Асноўныя працы: мікрараёны А-1, А-2, Б-2А ў Новасібірску (1969), крама агародніны па вул. Кірава-Сартавальная (1975), абласная база «Сортнасеннегародніна» па вул. Барыкіна (1976), гандлёвыя цэнтры ў мікрараёнах № 10 (1977), 63 (1986) у Гомелі, кааператыўныя будынкі гандлю ў Лідзе (1978), Рэчыцы (1973), па вуліцы Луначарскага ў Светлагорску (1982).
Джон Дальтан
Джон Дальтан, таксама Джон Долтан (6 верасня 1766 - 27 ліпеня 1844) — англійскі хімік, метэаролаг, прыродазнавец i крэацыяніст, найбольш вядомы даследаваннямі ў галіне тэорыі атамнай будовы рэчыва, а таксама хваробы каляровай слепаты (пазней атрымала назву дальтанізм). Член Лонданскага каралеўскага таварыства.
Шатравіна
Шатра́віна (, Шатравино) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крапівенскага сельсавета. Знаходзіцца за 10 км на ўсход ад Оршы і за 1 км на поўдзень ад аўтадарогі Орша — Дуброўна —.
Гісторыя
Колішняе ўладанне Льва Сапегі ў складзе маёнтка Дуброўна ў Аршанскім павеце. У канцы XVIII стагоддзя была вядома як Шатровіна (Шетравіна). Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай — у складзе Аршанскага павета Магілёўскай губерні Расійскай імперыі, належыла Кацярыне Грынкевіч (Грыневіч?). З другой паловы XIX стагоддзя — у Пугляёўскай воласці Горацкага павета Магілёўскай губерні, уваходзіла ў маёнтак Грэкаўка князёў Любамірскіх, потым належыла Вальсу фон Шпрык. Па звестках 1892 года — ліфляндскім дваранам Альфрэду і Геральду Вільгельмавічам фон Валь і Аляксандру фон Шмрок. З’яўлялася цэнтрам Шатравінскага сельскага таварыства. Меўся хлебазапасны магазін. У 1915 годзе меліся 2 прыватныя пасекі з 15 вуллямі. У 1919 годзе перададзена ў Аршанскі раён. З сакавіка 1924 года паселішча ў БССР. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 10 жыхароў вёскі.
Шугайлава (Аршанскі раён)
Шугайлава — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, уваходзіць у склад Крапівенскага сельсавета.
Знаходзіцца за 3 кіламетры на ўсход ад Оршы. Паблізу праходзіць аўтадарога Орша — Дуброўна.
Сонечнае зацьменне 9 кастрычніка 1809 года
Сонечнае зацьменне 9 кастрычніка 1809 года — поўнае сонечнае зацьменне 121 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0137 і дасягнула свайго максімуму ў 07:38:42 UTC у пункце з каардынатамі 55° пд. ш. 38° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 1 хв. 2 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 77 км.
Зацьменне 9 кастрычніка 1809 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1809 годзе і 24-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 14 красавіка 1809 года, наступнае — 4 красавіка 1810 года.
Бензапірэн
Бензапірэн — хімічнае злучэнне, прадстаўнік сямейства поліцыклічных вуглевадародаў, рэчыва першага класа небяспекі. Утвараецца пры згаранні вуглевадароднага вадкага, цвёрдага і газападобнага паліва (у меншай ступені пры згаранні газападобнага). У навакольным асяроддзі назапашваецца пераважна ў глебе, менш у вадзе. З глебы паступае ў тканкі раслін і працягвае свой рух далей у трафічным ланцугу, пры гэтым на кожнай яго этапе ўтрыманне БП у прыродных аб'ектах ўзрастае на парадак (Біяакумуляцыя). Кантроль ўтрымання бензапірэну ў прыродных прадуктах робіцца метадам вадкаснай храматаграфіі. Валодае моцнай люмінесцэнцыяй ў бачнай частцы спектру (у канцэнтраванай сернай кіслаце - А 521 нм (470 нм); F 548 нм (493 нм)), што дазваляе выяўляць яго ў канцэнтрацыях да 0,01 ppb люмінесцэнтнымі метадамі.
Біялагічнае дзеянне
Бензапірэн з'яўляецца найбольш тыповым хімічным канцэрагенам навакольнага асяроддзя, ён небяспечны для чалавека нават пры малой канцэнтрацыі, бо валодае ўласцівасцю біяакумуляцыі. Хімічна параўнальна ўстойлівы бензапірэн можа доўга міграваць з адных аб'ектаў у іншыя. У выніку многія аб'екты і працэсы навакольнага асяроддзя, самі не валодаючы здольнасцю сінтэзаваць бензапірэн, становяцца яго другаснымі крыніцамі. Бензапірэн мае таксама мутагенным дзеянне. Міжнародная група экспертаў аднесла бензапірэн да ліку агентаў, для якіх існуюць абмежаваныя доказы іх канцэрагеннага дзеяння на людзей і дакладныя доказы іх канцэрагеннага дзеяння на жывёл. У эксперыментальных даследаваннях бензапірэн быў выпрабаваны на дзевяці відах жывёл, уключаючы малпаў. У арганізм бензапірэн можа паступаць праз скуру, органы дыхання, стрававальны тракт і трансплацэнтарным шляхам. Пры ўсіх гэтых спосабах ўздзеяння ўдавалася выклікаць злаякасныя пухліны ў жывёл.
Сонечнае зацьменне 14 красавіка 1809 года
Сонечнае зацьменне 14 красавіка 1809 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 116 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,9429 і дасягнула свайго максімуму ў 20:07:11 UTC у пункце з каардынатамі 66° пн. ш. 157° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 4 хв. 35 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 435 км.
Зацьменне 14 красавіка 1809 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1809 годзе і 23-ім у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 18 лістапада 1808 года, наступнае — 9 кастрычніка 1809 года.
Рымкі
Назву Рымкі маюць:
Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, НАН Беларусі, НАНБ, гістарычныя назвы: Беларуская акадэмія навук (1929—1936); Акадэмія навук БССР (1936—1991); Акадэмія навук Беларусі (1992—1997) — вышэйшая дзяржаўная навуковая ўстанова Рэспублікі Беларусь, ажыццяўляе арганізацыю, правядзенне і каардынацыю фундаментальных і прыкладны́х навуковых даследаванняў і распрацовак па розных напрамках прыродазнаўчых, тэхнічных, гуманітарных, сацыяльных навук і мастацтваў.
Акадэмія навук падпарадкоўваецца Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь, падсправаздачная Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь і ажыццяўляе арганізацыю, правядзенне і каардынацыю фундаментальных і прыкладных навуковых даследаванняў і распрацовак па важнейшых напрамках прыродазнаўчых, тэхнічных, гуманітарных, сацыяльных навук і мастацтваў з мэтай навуковага забеспячэння эканамічнага, сацыяльнага і культурнага развіцця Рэспублікі Беларусь, а таксама выконвае ў межах паўнамоцтваў, устаноўленых Законам Рэспублікі Беларусь «Аб Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі» і Статутам Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, асобныя функцыі рэспубліканскага органа дзяржаўнага кіравання ў галіне навукі.
Гістарычны нарыс
Акадэмія навук была на базе навукова-даследчай і культурна-грамадскай установы рэспублікі — Інстытута беларускай культуры (Інбелкульт) (1922—1928), які быў рэарганізаваны ў Акадэмію навук пастановай Цэнтральнага Выканаўчага Камітэта і Савета Народных Камісараў БССР ад 13 кастрычніка 1928.
У перыяд Вялікай Айчыннай вайны (1941—1945) нармальная дзейнасць акадэміі была перарваная. Частка навукоўцаў працягвала свае даследаванні ў інстытутах Расіі і іншых рэгіёнаў былога Савецкага Саюза. Многія супрацоўнікі прынялі ўдзел у ваенных дзеяннях. За годы вайны акадэмія, як і ўся гаспадарка Беларусі, панесла значныя страты. Навуковыя лабараторыі, абсталяванне, будынкі, фонды бібліятэкі былі спаленыя ці разрабаваныя. У 1945 агульная колькасць супрацоўнікаў акадэміі складала 360 чалавек.
Пасля вызвалення Мінска ў ліпені 1944 на пачатак 1945 восем інстытутаў акадэміі ўзнавілі сваю дзейнасць, а ў 1951 у Акадэміі навук налічвалася ўжо 29 навукова-даследчых устаноў, з іх 16 інстытутаў. Агульная колькасць супрацоўнікаў дасягнула 1234 чал., у тым ліку ў акадэміі працавалі 33 акадэмікі, 27 членаў-карэспандэнтаў, 55 прафесароў і дактароў навук, 165 кандыдатаў навук. Профіль далейшых навукова-даследчых работ акадэміі складваўся пад уплывам змяненняў у структуры народнай гаспадаркі рэспублікі, патрэбнасцяў развіцця навукі, склаўшыхся традыцый і наяўнага навуковага патэнцыялу. Развіццё акадэміі і падрыхтоўка спецыялістаў для яе інстытутаў ажыццяўлялася пры падтрымцы ўрада ў Беларусі і СССР, а таксама вядучых навуковых цэнтраў Масквы, Ленінграда і іншых гарадоў былога Савецкага Саюза.
Раствор
Раствор — гамагенная сістэма з двух і больш кампанентаў.
Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
Гістарычны нарыс
У адпаведнасці з Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 15 мая 1997 г. № 281 «Аб Нацыянальнай акадэміі наук Беларусі» Акадэмія навук была ператворана ў Нацыянальную акадэмію навук са статусам вышэйшай дзяржаўнай навуковай арганізацыі Беларусі, адказнай за каардынацыю і правядзенне фундаментальных навуковых даследаванняў.
Раствор
Складаецца з растваральніку, растворанага рэчыва і прадуктаў іхняга ўзаемадзеяння. Адрозніваюць вадкія растворы (напрыклад, марская вада), цвёрдыя (напрыклад, сплавы медзі з золатам), газавыя (напрыклад, паветра). Па наяўнасці электралітычнай дысацыяцыі адрозніваюць два класы раствораў: электраліты і неэлектраліты. Састаў раствораў апісваецца канцэнтрацыямі кампанентаў.
Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
Гістарычны нарыс
[http://www.pravo.by/main.aspx?guid=3871&p0=Pd0200007&p2={NRPA} Дэкрэтам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 5 сакавіка 2002 г. № 7] на НАН Беларусі ўскладзены функцыі рэспубліканскага органа дзяржаўнага кіравання па некаторых пытаннях фінансавання навуковай і інавацыйнай дзейнасці, развіцця інфарматызацыі і сістэмы навукова-тэхнічнай інфармацыі, кантролю за эфектыўным выкарыстанняем дзяржаўных сродкаў, што выдзляюцца на фінансаванне навуковых даследаванняў і распрацовак, а таксама правядзення навукова-тэхнічнай экспертызы. У яе склад былі ўключаны Акадэмія аграрных навук Рэспублікі Беларусь, Беларускі рэспубліканскі фонд фундаментальных даследаванняў, Беларускі дзяржаўны навукова-вытворчы канцэрн міжгаліновага машына- і прыборабудавання, Беларускі дзяржаўны навукова-вытворчы канцэрн парашковай металургіі, створаны іншыя арганізацыйныя структуры.
Раствор
Растваральнасць рэчыва ў растваральніку можа быць абмежаванай, у гэтым выпадку ўтвараецца насычаны раствор і лішак рэчыва аддзяляецца ў сваю фазу. Аднак некаторыя рэчывы раствараюцца ў любых суадносінах. У гэтым выпадку найбольш распаўсюджаны кампанент раствора звычайна называюць растваральнікам, а іншыя рэчывы — растворанымі рэчывамі.
Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
Гістарычны нарыс
За 86-гадовую гісторыю ў НАН Беларусі сфарміраваліся аўтарытэтныя навуковыя школы, выраслі вучоныя з сусветным імем. Імі вырашаны шэраг буйных тэарэтычных і прыкладных праблем у галіне матэматыкі, фізікі, хіміі, біялогіі, навук аб Зямлі, гуманітарных і сацыяльных навук. Буйныя навуковыя вынікі атрыманыя практычна па ўсіх сфарміраваных навуковых даследаванняў і распрацовак, шырока вядомыя і атрымалі высокую ацэнку ў Беларусі і за яе межамі. Вынікі даследаванняў акадэмікаў Я. Р. Канавалава (фізіка, 1972), А. А. Ахрэма (хімія, 1975), М. А. Барысевіча (фізіка, 1977), Ф. І. Фёдарава (фізіка, 1980), В. І. Вацякова (медыцына, біялогія, 1986), У. С. Улашчыка (медыцына, біялогія, 1991), кандыдата хімічных навук В. А. Лапінай (біяфізіка, біяхімія, 1991) зарэгістраваны ў якасці навуковых адкрыццяў.
Станам на 1 студзеня 2013 года ў Акадэміі навук працавала звыш 9 тыс. работнікаў, што выконвалі навуковыя даследаванні і распрацоўкі (разам з тэхнікамі, дапаможным і абслугоўваючым персаналам — больш за 16 тыс.). Сярод іх было 459 дактароў навук і 1707 кандыдатаў навук. Станам на 1 студзеня 2015 года ў Акадэміі навук знаходзіліся 91 акадэмік, 2 ганаровыя члены, 13 замежных членаў і 122 члены-карэспандэнты.
Кіраванне
Акадэмія мае 7 аддзяленняў:
На 2018 год Апарат Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі ўключаў:
Комплекс будынкаў
Нацыянальная акадэмія навук Беларусі ўяўляе сабой комплекс навукова-даследчых устаноў, будынкаў адміністрацыйнага, гаспадарчага і вытворчага прызначэння. Будаўніцтва першых карпусоў пачалося ў 1931—1932 гг. паводле праекта Г. Лаўрова, з 1935 г. праектаванне пад кіраўніцтвам І. Лангбарда. Адноўлены пасля Вялікай Айчыннай вайны галоўны корпус стаў адным з асноўных кампазіцыйных акцэнтаў галоўнай магістралі Мінска.
NGC 3310
NGC 3310 — спіральная галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Малкін
Малкін — прозвішча.
Жумай
Жумай — сяло ў Каргалжынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Амангельдзінскай сельскай акругі. Код КАТА — 116033300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 280 чалавек (154 мужчыны і 126 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 137 чалавек (75 мужчын і 62 жанчыны).
Эдгар Варэз
Эдгар Варэз (Edgar(d) Varèse;, Парыж — , Нью-Ёрк) — французска-амерыканскі кампазітар, адзін з піянераў электроннай і канкрэтнай музыкі.
Выступаў як дырыжор з арганізаваным ім «Сімфанічным хорам» у Берліне (1908). З 1915 года жыў у ЗША, дзе заснаваў шэраг музычных калектываў і арганізацый, удзельнічаў у стварэнні Панамерыканскага таварыства кампазітараў (1926). Эксперыментаваў у галіне тэмбравыга абнаўлення музычнай мовы з дапамогай сучаснай тэхнікі і індустрыі шумоў, а таксама выкарыстання электроннай музыкі («Электранічная паэма», «Іанізацыя» для 41 ударнага інструмента і 2 сірэн, і інш.). Працаваў над пашырэннем акустычных магчымасцяў музычных інструментаў.
Метан
Метан, або балотны газ, або тэтрагідрыд вугляроду (CH4) — самы просты прадстаўнік вуглевадародаў. Даўжыня сувязі C-H 1,09 нм.
У нармальных умовах метан — газ без паху і колеру. тэмпература плаўлення −182.5 градусаў Цэльсія, тэмпература кіпення — 161.5 градусаў Цэльсія.
Метан тэрмічна найбольш стабільны сярод вуглевадародаў. У вадзе раствараецца слаба. З кіслародам і паветрам утварае гаручыя і выбуховыя сумесі ў шырокім дыяпазоне канцэнтрацыяў. З вадой пры нізкіх тэмпературах і падвышаным ціску ўтварае газавыя гідраты.
Метан — галоўная складовая частка прыроднага газу, спадарожнага газу, рудніковага газу. На Зямлі метан утвараецца шляхам анаэробнага раскладання цэлюлозы. Метан з’яўляецца кампанентам атмасферы Юпітэра, Сатурна (і ягонага спадарожніка Тытана), Урана, Нептуна.
У прамысловасці метан атрымліваюць з прыроднага газу, спадарожных нафтавых газаў, крэкінгам нафтапрадуктаў і каксаваннем каменнага вугалю. Метан у атмасферы шахтаў пры здабычы каменнага вугалю утварае пагрозу выбуху.
Ужываюць для атрымання метанолу, фармальдэгіду, нітраметану, сажы, ацэтылену, вадароду, сінільнай кіслаты (узаемадзеяннем з аміякам), вадзянога газу і інш., а таксама як паліва.
Метан у атмасферы Зямлі адыгрывае ролю парніковага газу, і баланс утрымання Метан у атмасферы, гідрасферы і літасферы Зямлі мае істотны ўплыў на клімат.