cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чыгуначны святлафор
Асаблівасці
Як правіла, у любой чыгуначнай святлафорнай сігналізацыі ў цэлым патрабуецца досыць шмат розных паказанняў, а колькасць магчымых для прымянення колераў вельмі абмежавана — як правіла, ад трох да шасці (прычым шэсць — ужо на мяжы магчымасцяў чалавека па ўспрымання колераў у досыць складаных умовах бачнасці), таму, як правіла, выкарыстанне толькі аднаго агню якога-небудзь колеру ў маштабе ўсёй сістэмы сігналізацыі аказваецца немагчымым. На чыгунках свету прымяняюцца светлафоры, якія выказваюць сігнал альбо толькі узаемным размяшчэннем агнёў, альбо толькі іх колерам (і часта таксама мігценнем), альбо як колерамі, так і размяшчэннем, прычым сістэмы сігналізацыі могуць быць як простымі, так і вельмі складанымі для вывучэння і ўспрымання.
Напрыклад, у Расіі, асноўнае значэнне мае колер агнёў і мігценне, а таксама вызначана іх адноснае ўзаемнае становішча; пры гэтым усе агні святлафора, гарачыя адначасова, заўсёды размяшчаюцца на адной вертыкальнай лініі. Колеру, якія прымяняюцца ў святлафорнай сігналізацыі Расіі, называюцца так: чырвоны, жоўты, зялёны, месяцава-белы, сіні. У сістэмах, якія ўтварыліся на базе французскай, вылучаюць фіялетавы колер; таксама ў некаторых сістэмах фактычна жоўты агонь называюць аранжавым.
Тэхнічныя характарыстыкі
Традыцыйна ў святлафорах ў якасці крыніцы святла ўжывалася лямпа напальвання, прычым з-за патрабаванні вузкай факусоўкі прамяня нітка лямпы павінна быць кароткай, а таму звычайна ўжываюць нізкавольтныя лямпы — 12-вольтовые, вельмі падобныя на старыя лямпы фар аўтамабіляў або лямпы дыяпраектараў. Таксама такія лямпы больш устойлівыя да шматразовых уключеннняў і выключенняў, што важна пры мільгаценні, да вібрацый. У Расіі выкарыстоўваюцца двухніткавыя лямпы: адна нітка асноўная з тэрмінам службы да 2000 гадзін, іншая рэзервовая з тэрмінам службы 300 гадзін, ўключаецца кіруючай схемай пры перагаранні асноўнай. Таксама ў апошні час сталі прымяняцца святлодыёдныя святлафоры, у першую чаргу яны ўсталёўваюцца на прахадных святлафорах (на перагонах), дзе доступ да светофораў ускладнены і высокая надзейнасць святлодыёдных матрыц значна палягчае эксплуатацыю святлафораў. Лямпавыя святлафоры, здольныя перадаваць паказанні розных колераў, канструктыўна выконвалі часцей за ўсё двух тыпаў: т. н. лінзавыя і пражэктарныя.
Мезон
Мезон (ад μέσος — сярэдні) — базон моцнага ўзаемадзеяння. У стандартнай мадэлі мезоны — састаўныя (не-элементарныя) часціцы, якія складаюцца з цотнай колькасці кваркаў і антыкваркаў. Да мезонаў адносяць піоны (π-мезоны), каоны (K-мезоны) і многія іншыя больш цяжкія мезоны. Спачатку мезоны былі прадказаны як часціцы, якія пераносяць сілы, якія звязваюць пратоны і нейтроны.
Чыгуначны святлафор
Тэхнічныя характарыстыкі
У Расіі, як і ў свеце ў цэлым, найбольш распаўсюджаныя лінзавыя святлафоры (colorlight signalcolorlight signal). Яны маюць для кожнага асобнага сігнальнага агню асобны т. н. камплект, які складаецца з патрона з лямпай (і часта — сістэмы для налады факусоўкі пры ўсталёўцы), і линзового камплекты, які складаецца з некалькіх лінзаў (звычайна ступеністых і выпуклых магчыма для лепшага выкарыстання светлавога патоку) і святлафільтраў адпаведнага колеру. У Расіі лінзавай камплект складаецца з унутранай ступеністай каляровай лінзы-святлафільтра і вонкавай бясколернай ступеністай лінзы. Асноўныя недахопы такой прылады — адносна нізкая эканамічнасць (магутнасць лямпы напальвання там звычайна складае 25 Вт, таксама сустракаюцца лямпы магутнасцю 15 і 35 Вт) з-за дрэннага выкарыстання светлавога патоку (усяго 25-30 %), і таксама магчымасць змешвання паказанняў пры трапленні сонечных прамянёў у линзовые камплекты (з-за гэтага немагчыма ўжываць люстэркі, якія моцна палепшылі б выкарыстанне светлавога патоку).
Мезон
Большая частка масы мезона паходзіць з энергіі сувязі, а не з сумы мас часціц, з якіх ён складаецца.
Чыгуначны святлафор
Тэхнічныя характарыстыкі
Перавагі святлодыедаў наогул па параўнанні з лямпамі напальвання — эканамічнасць (акрамя «белых» святлодыедаў, як правіла), даўгавечнасць, надзейнасць (у тым ліку за кошт множнасці святлодыедаў у адным сігнальным камплекце), непатрэбнасць досыць дарагіх каляровых лінзаў або святлафільтраў, для некаторых колераў (зялёны (зялёны), збольшага сіні) — больш яркі, насычаны колер, што палягчае ўспрыманне ў складаных умовах, асабліва ў яркі сонечны дзень, таксама ноччу ў ярка асветленым горадзе и т. п. Недахопы ж — зноў жа, для некаторых колераў — альбо, наадварот, занадта бляклы, але некалькі рэзкі, раздражняльны колер (гэта характэрна для жоўтага), альбо — з-за недаступнасці пэўных колераў святлодыедаў — проста нестандартны, нетрадыцыйны колер (гэта часта для жоўтага і белага колераў — напрыклад, ёсць прыклад адкрыта сіняга «месяцава-белага» святла ў маскоўскім метро). Чырвоны на наяўных у цяперашні час святлодыедных святлафорах, мабыць, па глядзельнай ўспрымання істотна не лепш і не горш традыцыйнага, па чырвонаму святлу нават даволі цяжка адрозніць святлодыёдны святлафор ад лямпавага. Таксама можна лічыць недахопам тое, што святлодыеды рэзка запальваюцца і згасаюць адпаведна таго, як на іх падаецца і здымаецца напружанне: пры мільгаценні агню гэта даволі моцна раздражняе членаў лакаматыўнай брыгады, акрамя таго, сам выгляд мігцення нязвыклы, не ўспрымаецца як чыгуначны святлафор, у адрозненне ад плыўнага разгорания і патухання нізкавольтных лямпаў. Але пры жаданні гэты недахоп лёгка ліквідуем найпростымі электроннымі схемамі. Істотным недахопам святлодыёдных святлафораў з'яўляецца складанасць пабудовы і нетрывіяльнасць (па параўнанні з ламповыми святлафорамі) схем кантролю гарэння агнёў.
Мезон
Усе мезоны нестабільныя.
Прадказанне і выяўленне
У 1935 годзе японскі фізік Х. Юкава стварыў першую колькасную тэорыю ўзаемадзеяння нуклонаў, якое адбываецца праз абмен новымі часціцамі, якія цяпер вядомыя як пі-мезоны (або піоны). Пасля за гэтую працу Х. Юкава быў узнагароджаны Нобелеўскай прэміяй па фізіцы.
Першапачаткова тэрмін «мезон» меў сэнс «сярэдні па масе», таму першым у разрад мезонаў трапіў (з-за яго прыдатнай масы) выяўлены ў канцы 1930-х гадоў мюон, які назвалі μ-мезонам. Аднак у канцы 1940-х было ўстаноўлена, што мюон не схільны да моцнага ўзаемадзеяння і адносіцца, як і электрон, да класа лептонаў (таму і назва μ-мезон з'яўляецца няправільнай).
Чыгуначны святлафор
Спецыфічна святлодыедныя
Падобныя на вулічныя святлодыёдныя святлафоры. У іх кожны сігнальны камплект ўяўляе сабой плоскую матрыцу са святлодыёдамі, факусоўка прамяня адбываецца для кожнага святлодыёда асобна убудаваным у святлодыёд лінзай. Годнасці такога святлафора — вельмі добрая ўстойлівасць да разбівання сігнальных камплектаў хуліганамі, так як матрыца абаронена якім-небудзь трывалым празрыстым матэрыялам, рэзкасць і выразная бачнасць паказанняў пачынаючы са сярэдніх адлегласцяў — абодва годнасці асабліва каштоўныя ў горадзе. Таксама ў некаторых выпадках (у выпадку стромкіх крывых) вартасцю з'яўляецца, безумоўна, даволі шырокі кут бачнасці — у іншых выпадках гэта хутчэй недахоп. Асноўнай жа недахоп такой канструкцыі — безумоўна, раздражняльны і часта нават сляпучы эфект матрыцы на блізкіх адлегласцях — зваротны бок асабліва выразнай бачнасці на сярэдніх адлегласцях. Гэта залежыць не толькі і не столькі ад колькасці святлодыёдаў і сумарнай яркасці прамяня, колькі ад дыяметра лінзы і адпаведна яркасці бачнага дыска кожнага святлодыёда — пры павелічэнні дыяметра лінзаў аж да іх смыканія паміж сабой гэты непажаданы эфект знікае.
Мезон
Прадказанне і выяўленне
Піон быў ​​першым эксперыментальна адкрытым (1947) сапраўдным мезонам.
Чыгуначны святлафор
Лінзавыя
Падобныя лямпавым лінзавым святлафорам, і адрозніваюцца ад іх прынцыпова толькі тым, што ўсе іх лінзы бясколерныя. Гэта могуць быць як спецыяльна распрацаваныя лінзавыя камплекты для святлодыёдаў, так і звычайныя лямпавыя лінзавыя святлафоры, у якіх замест лямпы усталяваны замяшчаючы святлодыёдны камплект, які выпраменьвае ў цэлым святло ў шырокі сектар, які пакрывае ўсю плошчу лінзы, а замест каляровай лінзы — бескаляровая. Такія святлафоры ад лямпавых адрозніваюцца толькі адценнем колеру, характарам мільгацення і ў некаторай ступені — з вуглом разыходжанні прамяня — з-за адрознення эфектыўных памераў уласна крыніцы святла. Такі святлафор, вядома, не адрозніваецца ад лямпавага устойлівасцю да хуліганаў, але вельмі эканамічны і практычна не патрабуе абслугоўвання, акрамя мыцця забруджаных і запыленых лінзаў (у той час як тэрмін службы пастаянна падпаленых лямпаў у святлафорах усяго каля 2000 г).
Мезон
Прадказанне і выяўленне
Да адкрыцця тэтракваркаў лічылася, што ўсе вядомыя мезоны складаюцца з пары кварк-антыкварк (г. зв. валентных кваркаў) і з «мора» віртуальных кварк-антыкваркавых пар і віртуальных глюонаў. Валентныя кваркі могуць існаваць у выглядзе суперпазіцыі станаў з розным водарам; напрыклад нейтральны піон не з'яўляецца ні парай u \bar{u}, ні парай d \bar{d} кваркаў, а ўяўляе сабой суперпазіцыю абодвух.
Чыгуначны святлафор
Размяшчэнне
Па размяшчэнню святлафоры адрозніваюць мачтавыя, то ёсць якія маюць уласную мачту, падвесныя або кансольныя, то ёсць устаноўленыя на якой-небудзь канструкцыі над пуцямі, карлікавыя, то есць размешчаныя на невялікай вышыні над зямлёй, як правіла, на бетонным блоку або нізкім слупку, а таксама тунэльныя, замацаваныя на сцяне тунэлю. Зрэдку сустракаюцца і якія-небудзь асаблівыя спосабы мацавання святлафораў. Карлікавыя святлафоры танней, а таксама з-за сваіх габарытаў патрабуюць меншага адлегласці паміж пуцямі, што дазваляе часта выйграць некалькі метраў у даўжынях шляхоў. Але ў цэлым прынята лічыць, што яны валодаюць некалькі горшай бачнасцю, могуць быць перакрытыя ходзячымі па пуцях людзьмі, замеценыя снегам и т. д. Аднак пры праходжанні чыгункі ў асветленай гарадской забудове ноччу часта як раз высока размешчаныя святлафоры аказваюцца горш бачнымі.
Мезон
Прадказанне і выяўленне
Псеўдаскалярныя мезоны (спін = 0) маюць мінімальную энергію спакою, бо ў іх кварк і антыкварк маюць антыпаралельныя спіны, пасля іх ідуць вектарныя мезоны (спін = 1), у якіх спіны кваркаў паралельныя (накіраваны аднолькава). Абодва тыпы сустракаюцца ў больш высокіх энергетычных станах, у якіх спін складваецца з арбітальным (вуглавым) момантам (сённяшняя карціна ўнутрыядзерных сіл даволі складаная, для дэтальнага азнаямлення з роляй мезонаў гл. Сучасны стан тэорыі моцных узаемадзеянняў).
Чыгуначны святлафор
Форма шчыта
Характэрнай рысай чыгуначных святлафораў (акрамя большасці сціснутых негабарытамі карлікавых і тунэльных) з'яўляецца наяўнасць вельмі вялікіх па параўнанні з дыяметрам агнёў фонавых шчытоў, практычна заўсёды чорных, часам з аблямоўкай іншага колеру. Часта форма шчыта якім-небудзь чынам паказвае на тып святлафора або асаблівасці яго значэння. Таксама для такіх мэтаў часта выкарыстоўваецца размалёўка мачты. У Расіі формай шчыта (ромб ці квадрат, павернуты дыяганаллю вертыкальна, у адрозненне ад шчытоў іншай формы — круглых, прамавугольных, авальных) адрозніваюцца толькі паўтаральныя і загараджальныя святлафоры, прычым апошнія таксама адрозніваюцца чорна-белай спіральна-паласатай афарбоўкай мачты. Таксама для лінзавых святлафораў Расіі, а ў яшчэ большай ступені для старых лінзавых святлафораў да 80-х гадоў выпуску характэрныя вельмі доўгія брылі над кожным лінзавым камплектам.
Сігналы святлафораў на чыгунках былога СССР
Сустракаюцца ўчасткі, дзе на перагонах адсутнічаюць прахадныя святлафоры і як сродак сігналізацыі выкарыстоўваецца Аўтаматычная лакаматыўная сігналізацыя (у гэтым выпадку яна называецца АЛСО). Выходнымі святлафорамі на такіх участках падаюцца сігналы:
Мезон
Наменклатура мезонаў
Імя мезону даюць так, каб яно вызначала яго асноўныя ўласцівасці. Адпаведна, па зададзеных уласцівасцях мезона можна адназначна вызначыць яго назву. Спосабы наймення падзяляюцца на дзве катэгорыі, у залежнасці ад таго, ці мае Мезон «водар».
Мезоны без водару
Мезоны без водару — мезоны, усе квантавыя лікі водараў якіх роўныя нулю. Гэта азначае, што гэтыя мезоны з'яўляюцца станамі кварконія (пар кварк-антыкварк аднолькавага водару) або лінейнымі камбінацыямі такіх станаў.
Імя мезона вызначаецца яго сумарным спінам
S
і сумарным арбітальным вуглавым момантам
L
. Мезон складзены з двух кваркаў з s
= 1 (паралельныя спіны) або S
= 0 (антыпаралельныя спіны). Арбітальнае квантавы лік
зʼяўляецца за кошт кручэння аднаго кварка вакол іншага. Звычайна большы арбітальны момант выяўляецца ў выглядзе большай масы мезона. Гэтыя дзве квантавыя лікі вызначаюць цотнасць
P
і (для нейтральных мезонаў) зарадава-спалучаную цотнасць
мезоны:
= (−1)L
+1
C
= (−1)L+S
Таксама
і
складаюцца ў поўны вуглавы момант
J
, які можа прымаць значэнні ад |
L –  S
| да
L +  S
з крокам адзінка. Магчымыя камбінацыі апісваюць знакам (тэрмам) 2
+ 1
J (замест лічбавага значэння
ужываюць літарны код, гл. спектраскапічныя сімвалы) і сімвалам
J PC
(для абазначэння ўжываюць толькі знак
).
Магчымыя камбінацыі і адпаведныя абазначэння мезонаў пададзены ў табліцы:
<Small> Заўвагі:
π –
,
π 0;
π +
і г. д.
φ
ω
— станам. У іншых выпадках дакладны склад невядомы, так што выкарыстоўваецца штрых для адрознення двух формаў.
1 форма
ψ
называецца [[J/Psi|
J / ψ
]].
Υ
(у залежнасці ад браўзера можа адлюстроўвацца як загалоўная Y).
Нармальныя спін-цотныя паслядоўнасці фарміруюцца мезонамі, у якіх. У нармальнай паслядоўнасці S
= 1, так што PC
= + 1 (гэта значыць ). Гэта адпавядае некаторым трыплетным станам (паказаны ў двух апошніх слупках).
Паколькі некаторыя з сімвалаў могуць паказваць на больш чым адну часцінку, ёсць дадатковыя правілы:
J P
= 0 — вядомыя як  псеўдаскаляры , а мезоны з J P
= 1 — называюцца  вектарамі . Для астатніх часціц лік
a 0
a 1
χ c1
і т. д.
χ
станаў звычайна дадаюць да пазначэння спектраскапічную інфармацыю:
Υ (1 S)
Υ (2 S)
. Першая лічба — гэта галоўны квантавы лік, а літара з'яўляецца спектраскапічным пазначэннем
. Мультыплетнасть апускаецца, бо яна вынікае з літары, да таго ж
пры неабходнасці пішуць у выглядзе ніжняга індэксу:
χ b2 (1P )
(9460)
= 0 — -, 0 + —, 1 — +, 2 + —, 3 — +,… ужываюць тыя самыя абазначэнні, што і для мезонаў з ідэнтычнымі лікамі
, за выключэннем дабаўкі ніжняга індэксу
. Мезоны з ізаспінам 0 і J PC
= 1 — + абазначаюць як
1. Калі квантавыя лікі часціцы невядомыя, яе абазначаюць як
X
з указаннем масы ў дужках.
Мезоны з водарам
Для мезонаў з водарам схема назваў трохі прасцей.
1. Імя дае мезону найцяжэйшы з двух кваркаў. Парадак ад цяжкага да лёгкага наступны: t > b > c >  s >  d >  u. Аднак у
u
d
-кваркаў водару няма, таму яны не ўплываюць на назву. Кварк
ніколі не сустракаецца ў адронах, але сімвал для мезонаў, якія змяшчаюць
t
, зарэзерваваны.
s
b
-кваркамі ўжываецца сімвал антычасціцы. Гэта адбываецца з-за прынятага пагаднення пра тое, што зарад водару і электрычны зарад павінны мець аднолькавы знак. Гэта ж слушна і для трэцяй кампаненты ізаспіна: кварк
мае дадатную праекцыю ізаспіна
I
3 і зарад, а кварк
3 і зарад. У выніку кожны водар зараджанага мезона мае той жа знак, што і яго электрычны зарад.
2. Калі другі кварк таксама мае водар (любы, апроч
і
), то яго наяўнасць пазначаюць у выглядзе ніжняга індэкса (
,
c
або
).
3. Калі мезон належыць нармальнай спін-цотнай паслядоўнасці, то-бок JP
.
У выніку атрымаем:
J
апушчаны для 0− and 1−.
Часам часціцы могуць змешвацца. Напрыклад, нейтральны каон і яго антычасціца  у слабых узаемадзеяннях, як паказалі ў 1955 годзе М. Гел-Ман і А. Пайс, вядуць сябе як сіметрычная або антысіметрычная камбінацыі, кожнай з якіх адпавядае свая часціца: кароткажывучы нейтральны каон  з PC
π0
π+
π−
), і доўгажывучы нейтральны каон з PC
= −1, які звычайна распадаецца або на тры піоны, або на піон, электрон (або мюон) і нейтрына
Аздобічы
Аздо́бічы (, Оздобичи) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавета.
Стомець
Стомець (Стометь), Стомяць — рака ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Самы буйны прыток Асцёра.
Назва
Назва Стомяць балцкага паходжання.
Корань Stam- як у прускім тапоніме Stamen (з пазнейшым нямецкім канчаткам множнага ліку -en).
Корань звязаны з літоўскімі дзеясловамі з семантыкай ускладненага руху: stamenti «уцісквацца; імкнуцца, прарывацца; лезці», stamalinėti «бадзяцца; хадзіць гайдаючыся».
Назва матываваная асаблівасцю цячэння ракі.
Корань пашыраны пашыральнікам -int-, як і ў азёрных назвах Вісяты (< *Veisintas ), Дрывяты (< *Druvintas ). Ён таксама ў літоўскіх гідронімах тыпу Gamanta, Laukantė, Ušantė.
Характарыстыка
Даўжыня 61 км, плошча басейна 587 кв. км. Бярэ пачатак каля в. Забор’е на паўночна-заходняй ускраіне Якімавіцкага ўзвышша.
Упадае ў р. Асцёр ля в. Печкуры. Асноўныя прытокі прымае ў вярхоўі і справа: Бялічок, Стамятка, Чэпянка, Гарспія (Гасто). Мае ярка выяўленую пойму са старыцамі.
Рака перасякае аўтадарогі      і.
На рацэ стаяць вёскі: Зарэчча, Пятае, Беражок, Богаўка, Гута, Наваселле, Стамятка, Льнозавод, Шанталава, Хатулеўка, Тарчылаўка, Думанічы, Краснае Знамя, Тросціна, Печкуры.
Княжычы (Браварскі раён)
Княжычы (Кня́жичі) — вёска ў Браварскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Вера Ігнатаўна Мухіна
Вера Ігнатаўна Мухіна (, г.  — ) — савецкі скульптар. Народны мастак СССР (1943). Сапраўдны член АМ СССР (1947). Лаўрэат пяці Сталінскіх прэмій (1941, 1943, 1946, 1951, 1952).
З 1947 года па 1953 год — член Прэзідыума АМ СССР.
Гамвік
Гамвік (Gamvik, Gáŋgaviika) — камуна ў лене Фінмарк, у Нарвегіі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — в. Мехамн. Насельніцтва камуны на 2013 год — 1080 чал. Плошча — 1.415,25 км², код-ідэнтыфікатар — 2023.
Галоўная славутасць Гамвіка — маяк Слеттнес, самы паўночны ў свеце (71°05`33"N).
Кодзень (прыпыначны пункт)
Ко́дзень (, Кодень)  — прыпыначны пункт Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны на паўднёва-заходняй ускраіне вёскі Страдзеч; на лініі Брэст-Паўднёвы — Уладава, паміж прыпыначным пунктам Страдзеч і прыпыначным пунктам Знаменка.
Анджэй Мунк
Анджэй Мунк (Andrzej Munk; 16 кастрычніка 1921,  — 20 верасня 1961, пад Ловічам) — польскі кінарэжысёр. Адзін з найбольш яскравых прадстаўнікоў так званай польскай школы кінематаграфіі 1955—1963 гадоў.
Біяграфія
Удзельнік Варшаўскага паўстання. Вучыўся на аддзяленні архітэктуры Варшаўскага політэхнічнага інстытута і юрыдычным факультэце Варшаўскага ўніверсітэта. У 1951 г. скончыў аператарскае і рэжысёрскае аддзяленне Дзяржаўнай вышэйшай кінашколы ў Лодзі. Член ПАРП з 1948 г., выключаны ў 1952 г.
Творчая дзейнасць
Пачынаў як дакументаліст (фільмы «Накірунак — Новая Гута», «Слова чыгуначнікаў», «Зоркі павінны гарэць»). Зняў чатыры мастацкія фільмы, галоўным чынам па сцэнарыях Ежы Стэфана Ставінскага («Блакітны крыж», «Чалавек на рэйках», «Эроіка», «Касавокае шчасце»). У 1957—1961 гадах выкладаў у кінашколе ў Лодзі. Загінуў у аўтакатастрофе па дарозе на здымкі фільма «Пасажырка» ў 1961 годзе. Фільм быў завершаны Вітольдам Лясевічам.
Прэміі і ўзнагароды
Прэміі міжнародных кінафестываляў у Венецыі (1955, 1958, 1964), Карлавых Варах (1957), Канах (1964). Дзяржаўная прэмія Польшчы 1954.
Паўднёвасаамская мова
Паўднёвасаа́мская мова — адна з саамскіх моў, на якой размаўляюць саамы ў нарвежскіх фюльке Хедмарк, Сёр-Трондэлаг, Нур-Трондэлаг, Нурлан і шведскіх ленах Даларна, Емтланд, Вестэрботэн. З усіх саамскіх моў знаходзіцца на крайнім паўднёвым захадзе арэалу распаўсюджання гэтых моў.
З усіх 2000 паўднёвых саамаў валоданне мовай адзначаюць толькі 500 чалавек. Мова хутка знікае.
Пісьмовасць
Мова з'яўляецца адной з шасці саамскіх моў, якая мае афіцыйна зацверджаную пісьмовасць. Нягледзячы на гэта, літаратуры на паўднёвасаамскай мове існуе вельмі мала. Выдадзены паўднёвасаамска-нарвежскі слоўнік.
Сучасны паўднёвасаамскі алфавіт.
Літары Æ æ і Ø ø ўжываюцца ў Нарвегіі, Ä ä, Ö ö — у Швецыі, што звязана з калькаваннем з тамтэйшых дзяржаўных моў, нарвежскай і шведскай.
Літары Cc, Qq, Ww, Xx, Zz выкарыстоўваюцца пры напісанні словаў замежнага паходжання.
Прэмількуорэ
Прэмількуорэ (Premilcuore) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Эмілія-Раманья, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Фарлі-Чэзена.
Насельніцтва складае 832 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 8 чал./км². Займае плошчу 99 км². Паштовы індэкс — 47010. Тэлефонны код — 0543.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Лідзіна
Лі́дзіна (, Лидино) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Александрыйскага сельсавета.
Да 30 красавіка 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Жукнеўскага сельсавета Талачынскага раёна Віцебскай вобласці, да 20 лістапада 2013 года — у склад Старасельскага сельсавета.
Тэрмаядзерная рэакцыя
Тэрмаядзерная рэакцыя — разнавіднасць ядзернай рэакцыі, пры якой лёгкія атамныя ядры аб’ядноўваюцца ў больш цяжкія, за кошт кінетычнай энергіі іх цеплавога руху.
Паходжанне тэрміна
Для таго, каб адбылася ядзерная рэакцыя, зыходныя атамныя ядры павінны пераадолець так званы «кулонаўскі бар’ер» — сілу электрастатычнага адштурхвання паміж імі. Для гэтага яны павінны мець вялікую кінетычную энергію. Згодна з кінетычнай тэорыяй, кінетычную энергію мікрачасціц рэчыва (атамаў, малекул або іонаў) можна прадставіць у выглядзе тэмпературы, а такім чынам, награваючы рэчыва, можна дасягнуць ядзернай рэакцыі. Менавіта гэтую ўзаемасувязь награвання рэчыва і ядзернай рэакцыі і адлюстроўвае тэрмін «тэрмаядзерная рэакцыя».
Кулонаўскі бар’ер
Атамныя ядры маюць дадатны электрычны зарад. На вялікіх адлегласцях іх зарады могуць экранавацца электронамі. Аднак, для таго, каб адбылося зліццё ядраў, яны павінны наблізіцца на адлегласць, на якой дзейнічае моцнае ўзаемадзеянне. Гэта адлегласць — парадку памеру саміх ядраў і ў шмат разоў менш памеру атама. На такіх адлегласцях электронныя абалонкі атамаў (нават, калі б яны захаваліся) ужо не могуць экранаваць зарады ядраў, таму яны адчуваюць моцнае электрастатычнае адштурхванне. Сіла гэтага адштурхоўвання, у адпаведнасці з законам Кулона, адваротна прапарцыянальная квадрату адлегласці паміж зарадамі. На адлегласцях парадку памеру ядраў велічыня моцнага ўзаемадзеяння, якое імкнецца іх звязаць, пачынае хутка ўзрастаць і становіцца больш велічыні кулонаўскага адштурхоўвання.
Такім чынам, каб уступіць у рэакцыю, ядры павінны пераадолець патэнцыяльны бар’ер. Напрыклад, для рэакцыі дэйтэрый-трытый велічыня гэтага бар’ера складае прыкладна 0,1 МэВ. Для параўнання, энергія іанізацыі вадароду — 13 эВ. Таму рэчыва, якое ўдзельнічае ў тэрмаядзернай рэакцыі, будзе ўяўляць сабой практычна цалкам іанізаваную плазму.
Тэмпература, эквівалентная 0,1 МэВ, прыблізна роўная 109 К, аднак ёсць два эфекты, якія зніжаюць тэмпературу, неабходную для тэрмаядзернай рэакцыі:
Мюонны каталіз
Тэрмаядзерная рэакцыя можа быць істотна аблегчана пры ўвядзенні ў рэакцыйную плазму адмоўна зараджаных мюонаў.
Мюоны μ-, уступаючы ва ўзаемадзеянне з тэрмаядзерным палівам, утвараюць мезамалекулы, у якіх адлегласць паміж ядрамі атамаў паліва некалькі менш, што палягчае іх збліжэнне і, акрамя таго, павышае імавернасць тунэлявання ядраў праз кулонаўскі бар’ер.
Лік рэакцый сінтэзу Xc, якія ініцыююцца адным мюонам, абмежаваны велічынёй каэфіцыента прыліпання мюона. Эксперыментальна ўдалося атрымаць значэнні Xc ~ 100, г. зн. адзін мюон здольны вызваліць энергію ~ 100 × Х МэВ, дзе Х — энергетычны выхад каталізуемай рэакцыі.
Пакуль велічыня энергіі, што вызваляецца, менш, чым энергетычныя затраты на вытворчасць самога мюона (5-10 ГэВ). Такім чынам, мюонны каталіз пакуль энергетычна нявыгадны працэс. Камерцыйна выгадная вытворчасць энергіі з выкарыстаннем мюоннага каталізу магчыма пры Xc — 104.
Прымяненне
Прымяненне тэрмаядзернай рэакцыі як практычна невычэрпнай крыніцы энергіі звязана ў першую чаргу з перспектывай асваення тэхналогіі кіраванага тэрмаядзернага сінтэзу (КТС). У цяперашні час навуковая і тэхналагічная база не дазваляе выкарыстоўваць КТС у прамысловых маштабах.
Разам з тым, непадуладная тэрмаядзерная рэакцыя знайшла сваё ўжыванне ў ваеннай справе. Упершыню тэрмаядзернае выбуховае прыстасаванне было выпрабавана ў лістападзе 1952 года ў ЗША, а ўжо ў жніўні 1953 года ў Савецкім Саюзе выпрабавалі тэрмаядзерную выбуховую прыладу ў выглядзе авіябомбы. Магутнасць тэрмаядзернага выбуховага прыстасавання (у адрозненне ад атамнага) абмежавана толькі колькасцю матэрыялу, які выкарыстоўваецца для яго стварэння, што дазваляе ствараць выбуховыя прылады практычна любой магутнасці.
IC 963
IC 963 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) у сузор'і Валапас.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кола грукатала
«Ко́ла груката́ла»  — пяты студыйны альбом беларускага фолк-мадэрн гурта Палац, выдадзены ў кастрычніку 2012 года. Альбом стаў першым рэлізам гурта за дзесяць год і атрымаў добрыя водгукі крытыкаў.
Пра альбом
Большасць спеваў з альбома належаць аўтарству лідара гурта Алегу Хаменка, аднак усе яны звязаны з беларускімі легендамі і паданнямі. Кожная кампазіцыя прысвечана канкрэтнаму святу або падзеі. Так, песня «Кола грукатала» звязана са святам Сёмухай (Троіцай), «Прыляцела ластаўка» — са святам Пятра і Паўла. Кампазіцыя «Праваджала маці сына» была створана на аснове ўзгадвання аб спеве, які спявалі удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў.
Афіцыйная прэм’ера трэка «Ластаўка» адбылася вясной 2006 года. Кампазіцыя «Кола грукатала», адзін з найбольш вядомых хітоў гурта, была прадстаўлена ў канцы 2007 года ў межах адборачнага тура на конкурс «Еўрабачанне».
Песні «Страла» і «Русалкі» — беларускія народныя спевы, упершыню запісаныя гуртом у 1995 годзе для альбома «Палац»; на дыску яны прысутнічаюць у якасці дадатка ў новых аранжыроўках. Інструментальная частка альбома ўяўляе сабой саўндтрэкі для праекта «Салдат-доктар», прэзентаванага ў тым жа годзе.
На песню «Кола грукатала» зняты відэакліп.
Рэцэнзіі
Альбом быў добра сустрэты крытыкамі: на сайце Experty.by, прысвечанаму беларускай музыцы, ён атрымаў сярэднюю адзнаку 9,00 з 10. Дзмітрый Безкаравайны адзначыў, што сутнасць цяперашняга «Палаца» — у глыбіні, якую могуць даць толькі жывыя класікі. На думку Сяргея Будкіна, у дыск увайшлі спевы, якія ўжо можна запісваць у класіку айчыннай фолк-музыкі. Таксама ён вылучыў песню «Стаіць вярба», якая зноў набрала соку ды ажыла. Эксперт Алег Клімаў напісаў, што альбом не надта выбітны, але «прахадных» кампазіцый у ім няма. Станоўчы водгук ад Дзмітрыя Падбярэзскага атрымаў спеў «Шэрая поўсць», па яго словах надзвычай ударны нумар з выразна падкрэсленай рокавай асновай, аднак неадназначную рэакцыю выклікаў трэк «Спейце, хлопцы», у якой цытата з песні «Радзіма мая дарагая» кампазітара Уладзіміра Алоўнікава ў гітарным сола падалася яму залішне просталінейнай.
Узнагароды і ўплыў
Альбом выйграў узнагароду ў намінацыі «Лепшы фолк-альбом» за 2012 год па версіі сайта Experty.by. , а таксама заняў пятае месца сярод лепшых беларускіх альбомаў, выдадзеных з 2008 па 2012 гады.
Спеў «Кола грукатала» заняў шэсцьдзясят другое месца ў рэйтынгу «100 найвялікшых беларускіх песень» па версіі інтэрнэт-сайту «Тузін Гітоў», складзеным у 2015 годзе.
Трэкліст
Дадатак 1:
Дадатак 2:
Удзельнікі запісу
Музыка — Алег Хаменка (1,2,3,5,6,8), народная ў апрацоўцы Алега Хаменкі (4), народная ў апрацоўцы гурта «Палац» (9,10), Дзмітрый Карабач (11,12), Юрый Белякоў (13)
Словы — Алег Хаменка паводле народных спеваў і прыказак (1,2,3), Алег Хаменка (3,7,8), народныя (4,9,10), Анатоль Сыс (6)
Мехамн
Мехамн — вёска, адміністрацыйны цэнтр камуны Гамвік, фюльке Фінмарк, Нарвегія. Знаходзіцца на паўвостраве Ведвік, які з’яўляецца часткай паўвострава Нордкін, у паўднёвай частцы Мехамн-фіёрда, заліва Баранцавая мора. За 16 км на ўсход ад Мехамна размешчана вёска Гамвік, за 30 км на паўднёвы захад знаходзіцца вёска К’ёлефіёрд.
Тросніца (Полацкі раён)
Тро́сніца (, Тросница) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Салоніцкага сельсавета.
У 1926—1939 гадах цэнтр Салоніцкага сельсавета, у 1954—1960 гадах цэнтр Тросніцкага сельсавета.
Лапаўшэ
Лапаўшэ (Лопа́вше) — вёска ў Дэмыдзіўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дэмыдзіўскай пасялковай абшчыны.
Эдуард VIII
Эдуард VIII (Edward VIII; імёны ў хрышчэнні Эдуард Альберт Крысціян Георг Андрэй Патрык Давід;  — ) — кароль Вялікабрытаніі і Ірландыі, імператар Індыі на працягу 10 месяцаў: з 20 студзеня па 11 снежня 1936 г.; не быў каранаваны.
Уступіў на прастол пасля смерці бацькі караля Георга V. Адрокся ад стальца на карысць малодшага брата (караля Георга VI), каб уступіць у шлюб з разведзенай Уоліс Сімпсан, на што ўрад Вялікабрытаніі не даваў згоды. Пры гэтым ён заявіў: «Я знайшоў немагчымым … выконваць абавязкі караля без дапамогі і падтрымкі жанчыны, якую я кахаю». Пасля адрачэння атрымаў тытул герцага Віндзорскага; у 1940—45 генерал-губернатар Багамскіх астравоў, потым жыў у Францыі.
Красыліўка (Браварскі раён)
У ХІХ стагоддзі сяло Красыліўка было ў складзе Гогаліўскай воласці Асцёрскага павета Чарнігаўскай губерні.
Кулажынці (Браварскі раён)
Кулажынці (Кулажи́нці) — вёска ў Браварскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Азёрнае
Назву Азёрнае маюць:
Галіцына
Галіцына — горад раённага падпарадкавання (да 2004 — пасёлак гарадскога тыпу) у Адзінцоўскім раёне Маскоўскай вобласці Расіі. Найбуйнейшы населены пункт гарадскога паселішча Галіцына.
Таксама ў горадзе размешчана чыгуначная станцыя Галіцына за 40 км на захад ад Масквы.
Галіцына суседнічае з пасёлкам гарадскога тыпу Вялікія Вязёмы і вёскай Захарава.
Генрык Літвін
Генрык Ян Літвін (Henryk Jan Litwin; нар., Варшава) — польскі гісторык і дыпламат, пасол Польшчы ў Беларусі з 2007 па 2010, пасол Польшчы ва Украіне з 2011 па 2016.
Біяграфія
У 1982 скончыў навучанне ў Інстытуце гісторыі ў Варшаўскім універсітэце. У 1988 абараніў доктарскую ступень у Польскай Акадэміі Навук і заставаўся там у якасці ад’юнкта да 1991, калі ўзначаліў консульскае агенцтва ў Львове. У 1993 стаў першым генеральным консулам Польшчы ў Львове. Пазней быў намеснікам дырэктара дэпартамента усходняй Еўропы ў міністэрстве замежных спраў, працаваў у польскім пасольстве ў Рыме. З 2007 па 2010 быў паслом у Беларусі, з 2011 па 2016 — ва Ўкраіне.
Яраслаўскі (Прыморскі край)
Яраслаўскі (Яросла́вский) — пасёлак гарадскога тыпу ў Харольскім раёне Прыморскага края Расіі. Размешчаны ў паўднёвай частцы края, за 30 км на паўднёвы ўсход ад адміністрацыйнага цэнтра раёна — сяла Хароль, на аўтадарозе А183 Сібірцава — Камісарава.
Канцавая чыгуначная станцыя (Яраслаўка-Прыморская) тупіковай лініі ад станцыі Лучкі на лініі станцыя Сібірцава — Туры Рог.
Жалгызапан
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 545 чалавек (275 мужчын і 270 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 573 чалавекі (290 мужчын і 283 жанчыны).
Лысын
Лысын (Ли́син) — вёска ў Дэмыдзіўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дэмыдзіўскай пасялковай абшчыны.
IC 964
IC 964 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор'і Валапас.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Алімпійская клятва
Алімпійская клятва - традыцыйны рытуал на цырымоніі адкрыцця Алімпійскіх гульняў, адзін з найважнейшых атрыбутаў Алімпійскіх гульняў, які адлюстроўвае ідэю аб'яднання моладзі на спартыўным мерапрыемстве.
Алімпійская клятва спартсменаў
Тэкст алімпійскай клятвы распрацаваны ў 1913 годзе П'ерам дэ Кубертэнам, які прапанаваў Міжнароднага алімпійскага камітэту (МАК) адрадзіць рытуал алімпійскай клятвы, якую прымалі на Алімпійскіх гульнях у Старажытнай Грэцыі (клятва гонару на стадыёне ў Алімпіі каля алтара Зеўса).
Тэкст Алімпійскай клятвы спартсменаў:
"«Ад імя ўсіх спартсменаў я абяцаю, што мы будзем удзельнічаць у гэтых Алімпійскіх гульнях, паважаючы і выконваючы правілы, па якіх яны праводзяцца, у шчырым спартыўным духу, у славу спорту і ў імя гонару сваіх каманд»."
Уку Пача
Уку Пача (Ukhu pacha) — у інкскай міфалогіі падземны, замагільны свет які насяляюць мёртвыя і ненароджаныя людзі і некаторыя багі. Па легендзе размяшчаецца ніжэй зямлі і пад вадой, розныя пячоры і зямныя разломы лічыліся інкамі як хады паміж Уку Пача і Кай Пача (зямны свет). Валадаром Уку Пача з'яўляецца бог смерці і дэманаў Супай.
Pacha (Inca mythology)
Літкы (Браварскі раён)
Літкы (Лі́тки) — вёска ў Браварскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Козенкі (станцыя)
Ко́зенкі (, Козенки)  — станцыя Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчана на заходняй ускраіне горада Мазыр, паўночнай ускраіне вёскі Козенкі.
Дарожны рух
Даро́жны рух — сукупнасць грамаскіх адносін, якія ўзнікаюць пры перамяшчэнні людзей і грузаў пры дапамозе транспартных сродкаў або без іх у межах дарог.
Дарожны рух падчыняецца правілам дарожнага руху, якія ўключаюць у сябе як свод законаў, так і нефармальныя правілы, якія вырабатываюцца з цягам часу.
Арганізаваны дарожны рух мае добра распрацаваную сістэму прыярытэтаў праезда, разметку і сістэму знакаў, сродкі рэгулявання патокаў на скрыжаваннях.
Вулкан (значэнні)
Назву Вулка́н маюць:
Ксар
Ксар (قصر, каср, па-берберску агрэм), берберскі замак — тып умацаванай берберскай вёскі, што складаецца са згуртаваных дамоў, абнесеных агульнай сцяной. Знадворку ксар выглядае як крэпасць. Часта для лягчэйшае абароны ксар будуецца на схіле гары. Адна з асноўных формаў берберскай архітэктуры. Унутры ксара, як правіла, знаходзяцца жылыя пабудовы (горфа), а таксама і грамадскія будынкі — збожжасховішчы, мячэці, лазні, крамы. Будаўнічным матэрыялам для ксара звычайна служыць саман, часам, саман з каменнем.
Ксары распаўсюджаныя ў сахарскіх аазісах Магрыба і на паўднёвых схілах Атласа, а больш за ўсё іх — у аазісах даліны ракі Дра ў паўднёва-ўсходнім Марока. Пяць ксараў абвешчаныя ЮНЕСКА аб'ектамі Сусветнай спадчыны — Айт-Бэн-Хаду ў Марока, а таксама Уадана, Шынгеці, Цішыт і Уалат у Маўрытаніі.
Хрынныкы
Хрынныкы (Хрі́нники) — вёска ў Дэмыдзіўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дэмыдзіўскай пасялковай абшчыны.
Антоні Тапіес
Антоні Тапіес (Antoni Tàpies i Puig; 13 снежня 1923, Барселона — 6 лютага 2012, Барселона) — каталонскі жывапісец, графік і скульптар, мастак кнігі, адзін з найслынных майстроў сусветнага мастацтва другой паловы XX стагоддзя.
Біяграфія
Бацька — сталічны адвакат, сям’я маці аб’ядноўвала выдаўцоў і кнігагандляроў, якія выступалі за незалежнасць Каталоніі. У пачатку 1940-х гадоў перанёс цяжкае запаленне лёгкіх, два гады правёў у клініках і санаторыях. У 1943 годзе паступіў на юрыдычны факультэт Барселонскага ўніверсітэта, у 1945 кінуў вучобу і цалкам заняўся жывапісам. У 1948 годзе разам з паэтам і мастаком Жаан Бросай, сваім стрыечным братам Мадэстам Кушартам і інш. стварыў групу Dau al Set («Сёмая грань ігральнай косці»), арыентаваную на дадаізм і сюррэалізм.
Творчасць
На раннім этапе Тапіес выпрабаваў ўплыў сюррэалістаў, асабліва Х.Міро і Клее, але сышоў у бок абстрактнага экспрэсіянізму і «беднага мастацтва», які супрацьстаяў любой форме эстэтызму (гэта адносіцца і да выкарыстання ім, як правіла, «празаічных», «невысакародных» матэрыялаў, адходаў паўсядзённай цывілізацыі). У 1953 годзе адбылася яго першая персанальная экспазіцыя ў Барселоне, у 1953 — у Нью-Ёрку, у тым жа годзе ён упершыню ўдзельнічаў у Біенале горадзе Сан-Паўлу, у 1958 — у венецыянскай Біенале. У 1970-я гады зблізіўся з поп-артам. Работы Тапіеса прадстаўлены ў шэрагу буйных музеяў свету.
Мікалай Іванавіч Гусеў
Мікалай Іванавіч Гу́сеў, часам імя пісалі як Нікалай (, Вязнікаўскі павет, Уладзімірская губерня, Расійская імперыя — ) — беларускі жывапісец, графік і педагог. Аўтар сцяга БССР узору 1951 года, мадыфікацыя якога цяпер ёсць афіцыйным сцягам Беларусі. У кнізе Аляксандра Басава і Івана Куркова аўтар сцяга праз памылку перакладу названы Міхаілам Гусевым.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і сялян Вязнікаўскага павета Уладзімірскай губерні, рускі паводле паходжання. У 1906 годзе бацька прадаў маёмасць у вёсцы і працаваў на папяровай фабрыцы ў суседнім, у 1908 годзе сям’я зноў пераехала, бацька працаваў рабочым на цыратавай фабрыцы, цесляром, мулярам, касцом. У 1912 годзе Мікалай скончыў сельскую школу, пачаў вучыцца ў Мсцёрскім іканапісным вучылішчы, па сканчэнні ў 1916 годзе, у ліку лепшых вучняў, накіраваны ў іканапіснае вучылішча ў Петраград. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года вучылішча ліквідавалі і Гусеў вымушаны вярнуцца дамоў. У 1918 годзе сям’я паехала ў Барнаул, але дарогай іх высадзілі з парахода ў Пермскай губерні, дзе тым часам ішлі баявыя дзеянні грамадзянскай вайны. Мікалай Гусеў трапіў у Чырвоную Армію, служыў пісарам і працаваў мастаком, пазней дывізію перадыслакавалі ў Віцебск, дзе ён дэмабілізаваўся.
Паступіў адразу на другі курс Віцебскага мастацкага тэхнікума, вучыўся адначасова з Заірам Азгурам, Андрэем Бембелем (1924—1926), адным з выкладчыкаў быў Валянцін Волкаў, з 1925 года браў удзел у выстаўках. Затым вучыўся на аддзяленні жывапісу Ленінградскага вышэйшага мастацка-тэхнічнага інстытута (1926—1930), пасля пераехаў Менск, але неўзабаве вярнуўся на вучобу ў Ленінград, ужо на аддзяленне графікі, пераведзенае ў Маскву і рэарганізаванае ў Маскоўскі паліграфічны інстытут, там вучыўся сярод іншых у Уладзіміра Фаворскага (1930—1932). У 1932 годзе вяртаецца ў Менск. Член Саюза савецкіх мастакоў БССР (1932). Працаваў загадчыкам мастацкай часткі Беларускага дзяржаўнага выдавецтва, потым кансультантам тамсама. Пэўны час выконваў абавязкі загадчыка сектара выяўленчага мастацтва Упраўлення па справах мастацтва пры СНК БССР. У 1936—1941 гадах выкладаў у Беларускім політэхнічным інстытуце. У 1939—1941 гадах кіраваў гуртком рысунка і акварэлі пры Саюзе савецкіх архітэктараў у Мінску. Таксама быў членам рэдкалегіі часопіса «Іскры Ільіча».
Пачатак Другой сусветнай вайны заспеў Гусева з іншымі мастакамі ў вёсцы каля Пухавічаў, дзе сем’і адпачывалі, а яны пісалі пейзажы. Некаторыя спрабавалі пайсці на ўсход, але ўсе вярнуліся, і, чыё мінскае жытло было зруйнавана, заставаліся ў вёсцы. Сядзіба Гусева на Бібліятэчнай вуліцы ацалела і ён з сям’ёй вярнуўся ў Мінск. Падчас акупацыі (1941—1944) жыў у Мінску з амаль паралізаванай жонкай Тамарай і дзвюмя малымі дочкамі, супрацоўнічаў з нямецкай акупацыйнай адміністрацыяй. У пачатку вайны пэўны час у доме Мікалая Гусева жыў Валянцін Волкаў, разам яны пачалі зарабляць пісаннем партрэтаў. Работы было шмат, пісаў Гусеў хутка, трапна, пунктуальна і гэта падабалася заказчыкам, за размовамі з імі вывучыў нямецкую мову. У пасляваеннай анкеце Мікалай Гусеў адзначаў слабыя веды нямецкай мовы, паводле Вольгі Бембель, да вайны наогул не ведаў нямецкай, але за некалькі гадоў практыкі дасягнуў не горшага за яе ўзроўню. Паводле Вольгі Бембель, суседкі Гусевых, яны дапамагалі ваеннапалоннаму і знаёмай з гета.
Паводле Валянціна Тараса і Яўгена Ціхановіча, пасля вызвалення Мінска мастакоў Мікалая Гусева і Мікалая Дучыца арыштавалі праз супрацоўніцтва з нямецкай адміністрацыяй, нягледзячы на заступніцтва Заіра Азгура і Івана Ахрэмчыка перад Панцеляймонам Панамарэнкам, Мікалай Гусеў быў асуджаны і 4 гады адбываў пакаранне. Аднак, заступніцтва мусіць дапамагло, прынамсі пра адбыванне пакарання няма пэўных звестак і гэта вымагае дадатковай праверкі. Адразу па вызваленні горада Мікалай Гусеў актыўна выконваў ужо савецкія заказы.
У 1948—1950 гадах вучыўся ў вячэрнім універсітэце марксізму-ленінізму пры Мінскім гаркаме КПБ. З канца 1940-х да 1965 года выкладаў у Беларускім політэхнічным інстытуце, з 1954 года — дацэнт, з 1963 года — загадчык кафедры рысунка, акварэлі і скульптуры.
Адна з дачок Гусева — першая жонка мастацтвазнаўца і журналіста Уладзіміра Бойкі.
Пахаваны на Усходніх могілках у Мінску.
Творчасць
Працаваў у стылі сацыялістычнага рэалізму, спецыялізаваўся на тэматычных карцінах і партрэтах.
Сярод твораў Мікалая Гусева даваеннага часу тэматычная карціна «У ліцейнай майстэрні» (1929), графічныя партрэты Максіма Горкага (1934), Ізі Харыка (1930-я) і іншых, плакаты.
ТЕТ (тэлеканал)
ТЕТ — украінскі тэлеканал. Пачаў вяшчанне ў 1992 годзе.
Мікалай Іванавіч Гусеў
Творчасць
Падчас акупацыі, у 1942—1944 гадах кіраваў абнаўленнем роспісу Петра-Паўлаўскага сабора. З гэтага перыяду, апроч прыватных заказаў, вядомы партрэты Адольфа Гітлера (1943), Радаслава Астроўскага (1944).
У пасляваенны час аўтар партрэтаў Андрэя Бембеля, Аляксея Глебава, Янкі Купалы (усе канец 1940-х гадоў), Петруся Броўкі, Рыгора Шырмы (абодва 1960 год), Пятра Глебкі, Ніны Глебка і іншых, тэматычных карцін «Будуемся!» (1947), «Янка Купала і Ян Райніс» (1959) і інш., шаржаў. Аўтар выявы сцяга БССР узору 1951 года.
Упершыню экспанаваў свае творы яшчэ студэнтам тэхнікума ў 1925 годзе на Першай Усебеларускай выстаўцы. Браў удзел ва Усесаюзнай мастацкай выстаўцы (1950) у Маскве. Член Саюза мастакоў СССР.
ТЕТ (тэлеканал)
Пакрыццё
Эфірнае — больш за 95 % тэрыторыі Украіны, кабельнае, спадарожнікавае, лічбавае DVB- T2.
Мікалай Іванавіч Гусеў
Творчасць
Творчыя дакументы: акадэмічныя рысункі, эцюды да гравюр і карцін; фотаздымкі твораў; лісты Мікалаю Гусеву ад В. К. Дзежыца, К. М. Касмачова, І. Немагая і інш.; дакументы да біяграфіі Мікалая Гусева: аўтабіяграфія, асабістыя дакументы, дакументы службовай дзейнасці; фотаздымкі, асобныя і групавыя; дакументы жонкі, Т. С. Гусевай, заўховаюцца ў БДАМЛіМ (BY БГАМЛИ ф. 170, 50 адз. зах.).
Ванэлькі
Ванэ́лькі (, Ванельки) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавета.
Літачкы
Літачкы (Лі́точки) — вёска ў Браварскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Сяргей Вячаслававіч Чарановіч
Сяргей Вячаслававіч Чарановіч (нар., г.п. Шарашова, Брэсцкая вобласць) — беларускі графік.
Скончыў факультэт графічнага дызайну Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута. Сябра Саюза мастакоў Беларусі, сябра Саюза дызайнераў Беларусі. Працуе ў галіне кніжнай графікі, жывапісу, фатаграфіі. Супрацоўнічаў з выдавецтвамі «Мастацкая літаратура», «Юнацтва», «Вышэйшая школа», «Мэт», і інш. Шэраг яго прац адзначаны дыпломамі Рэспубліканскага конкурсу мастацтва кнігі Міністэрства культуры РБ. Аўтар дызайну знака «Тысяча год праваслаўнай царквы на Беларусі». Аўтар (у суаўтарстве) герба г. Ляхавічы, 1992 год. Аўтар кнігі «Легенды і паданні Ляхавіцкага краю» (2004 год). Аўтар турыстычных буклетаў-даведнікаў «Грушаўка» (2005 год) і «Сцежкамі роднага краю. Ляхавіцкі раён» (2009 год). Жыве ў г. Ляхавічы, Брэсцкай вобласці, працуе ў г. Баранавічы.
Чаромушкіна
Чаро́мушкіна (, Черёмушкино) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Салоніцкага сельсавета.
Шартанбай
Шартанбай — сяло ў Курмангазінскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Шартанбайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 47 км на заход ад сяла Ганюшкіна. Код КАТА — 234669100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1395 чалавек (675 мужчын і 720 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 1411 чалавек (679 мужчын і 732 жанчыны).
Санта-Сафія
Санта-Сафія (Santa Sofia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Эмілія-Раманья, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Фарлі-Чэзена.
Насельніцтва складае 4238 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 29 чал./км². Займае плошчу 149 км². Паштовы індэкс — 47018. Тэлефонны код — 0543.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Lucia da Siracusa.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
IC 965
IC 965 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор'і Валапас.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Супай
Супай (кечуа Supay — «цень») — у міфалогіі інкаў бог смерці, правадыр дэманаў і правіцель падземнага свету Уку Пача. У некаторых краінах Паўднёвай Амерыцы Супай літаральна азначае д'ябал. У Перу ў горадзе Пуна на беразе возера Тытыкака праводзіцца фестываль Мамача Кандзіча (Mamacha Candicha) на якім выконваецца танец Супая, і многія на фестывалі пераапранаюцца ў спецыяльны касцюм Супая. Па-за фестываля праводзяцца таксама выступленні для турыстаў.
Антыёх VIII Грып
Антыёх (або яго стрыечны брат Антыёх IX Кізікскі), магчыма, быў каранаваны сваёй маці Клеапатрай Тэяй пасля смерці Антыёха VII Сідэта пад імем Антыёх Эпіфан, і нядоўга кіраваў краінай да вяртання Дэметрыя II на прастол у 129 годзе да н.э. Антыёх Эпіфан (пра яго існаванне вядома са знойдзеных манет) быў зрынуты з прастола (але не забіты), калі Дэметрый II у другі раз заняў прастол.
Антыёх быў каранаваны ў падлеткавым узросце пасля забойства Клеапатрай Тэяй яго старэйшага брата Селеўка V, які кіраваў разам з ёй. Пасля перамогі ў 123 годзе да н.э. над узурпатарам Аляксандрам II Забінам Клеапатра Тэя ў 121 годзе да н.э. спрабавала забіць Антыёха, паднесла яму атручанае віно, але ў Антыёха ўзніклі падазрэнні і ён сілком прымусіў выпіць саму Клеапатру Тэю, пасля чаго яна памерла. Гэта гісторыя магла быць інспіравана тым фактам, што Антыёх цікавіўся таксікалогіяй. Некаторыя з сачыненняў пра атрутную траву, аўтарам якіх лічыцца асабіста Антыёх, цытаваліся вядомым рымскім урачом Галенам Клаўдзіем.
У 124 годзе да н.э. Антыёх ажаніўся з прынцэсай Трыфаенай з роду Пталамеяў (гл. таксама Клеапатра VI).