cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рокамарычэ
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Трог
Трог, трогавая даліна (ад Trog — «карыта») — даліна ў ледавіковай або старажытналедавіковай вобласці з карытападобным (U-падобным) папярочным профілем, шырокім дном і стромкімі ўвагнутымі бартамі, якія звязаны з узворвальнай дзейнасцю ледавікоў.
Барты тыповых трогавых далін уверсе пераходзяць у больш спадзістыя апрацаваныя лёдам участкі, званыя плячыма трогаў. У некаторых трогаў бывае не адна, а дзве або тры пары плячэй. Такія ўкладзеныя трогі часта тлумачаць тым, што больш маладыя даліны ўрэзаны ў радыусе больш старажытных.
У падоўжным профілі трогавыя даліны звычайна маюць ступеньчатую форму, дзе чаргуюцца пераўглыбленыя ўчасткі (басейны выўзворвання) з прыўзнятымі скалістымі прыступкамі (рыгелямі). Басейны часта запоўненыя азёрамі або рачнымі адкладамі, а рыгелі часцей за ўсё аголены, пакрытыя барановымі ілбамі і збарознены ледавіковымі шнарамі і штрыхоўкай.
Адметнай рысай трогавых далін служаць вісячыя даліны-прытокі. Іх дно ляжыць вышэй, нярэдка на 150—200 м і больш, чым дно асноўнай трогавай даліны, і аддзяляецца ад яго вусцевай прыступкай. Гэта тлумачыцца тым, што ледавік, запаўняюцца асноўную даліну, урэзаўся прыкметна мацней, чым яго больш дробны прыток.
Найбольш буйныя трогі могуць дасягаць у даўжыню некалькіх дзесяткаў, часам сотняў кіламетраў. Трогі шырока распаўсюджаны ва ўсіх горна-ледавіковых раёнах сушы. Там, дзе ледавікі дасягалі або дасягаюць ўзроўню мора, трогавыя даліны працягваюцца ў выглядзе фіёрдаў.
Халодна Балка (Біляіўскі раён)
Халодна Балка (Холо́дна Ба́лка) — вёска ў Біляіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Вянява (гміна)
Вяня́ва (Wieniawa) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пшысухскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вяняве. Плошча гміны складае 104,03 км². Станам на 2004 год у гміне Вянява пражывалі 5543 чалавекі, шчыльнасць — 53,3 чал./км².
Германскія мовы
Германскія мовы — галіна індаеўрапейскай моўнай сям'і. Распаўсюджаныя на тэрыторыі шэрага краін Заходняй Еўропы (Вялікабрытанія, Германія, Аўстрыя, Нідэрланды, Бельгія, Швейцарыя, Люксембург, Швецыя, Данія, Нарвегія, Ісландыя), Паўночная Амерыка (ЗША, Канада), поўдні Афрыкі (ПАР), Азіі (Індыя), Аўстраліі, Новай Зеландыі. Агульны лік гаворачых як на роднай каля 550 млн чал.
Класіфікацыя германскіх моў
«Кластары» у цэлым адпавядаюць мовам у лінгвістычным сэнсе слова з вылучэннем храналагічных перыядаў, хоць у апошні час у германамоўным свеце ўзяла верх тэндэнцыя да вылучэння драбнейшых адзінак («гаворак») у якасці асобных моў.
Кронпрынц
Кронпрынц (Kronprinz, літар. прынц (князь) кароны) — у германамоўных манархіях тытул спадчынніка прастола (звычайна ў тых выпадках, калі гэта старэйшы сын манарха, а не іншы сваяк). Па-беларуску кронпрынцам часам завуць і некаторых іншых спадчыннікаў прастола, напрыклад, спадчыннага прынца Японіі. У Расіі жонка сына Пятра I, царэвіча Аляксея Пятровіча Шарлота Браўншвайгская, называлася кронпрынцэсай, але гэты тытул не прыжыўся.
Касалянка
Касалянка, Касялянка, Перагонка — рака ў Слаўгарадскім і Кармянскім раёнах Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Сож (басейн Дняпра). Даўжыня 34 км. Плошча вадазбору 352 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці каля 1,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 ‰.
Пачынаецца каля паўднёва-заходняй ускраіны вёскі Малая Зімніца Слаўгарадскага раёна, вусце за 1 км на ў ад вёскі Ліцвінавічы Кармянскага раёна. Цячэ па паўднёва-заходняй ускраіне Аршанска-Магілёўскай раўніны.
Даліна ў высокай плыні невыразная, ніжэй трапецападобная, шырыня яе 0,9 — 1,5 км. Абалона ў вярхоўі забалочаная, ніжэй сухая, двухбаковая, яе шырыня 0,2 — 0,9 км. Рэчышча каналізаванае на працягу 17,5 км (выток — 0,5 км вышэй вусця ракі Бычанка), далей слаба меандруе. Шырыня ракі ў межань у сярэдняй плыні 8 — 10 м, у нізкай 3 — 5 м.
IC 2545
IC 2545 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Насос.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сяргеевічы (Пастаўскі раён)
Сярге́евічы (, Сергеевичи) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. За 36 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад г. Паставы. 240 кіламетраў ад Віцебска, 17 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Варапаева. Уваходзіць у склад Дунілавіцкага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Сяргеевіцкага сельсавета.
1976 год у гісторыі астраноміі
1976 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Рэкагнасцыроўка (ваенная справа)
Рэкагнасцыроўка ў ваеннай справе — разведка для атрымання звестак аб праціўніку, што праводзіцца асабіста камандзірам і афіцэрамі штабоў перад маючымі адбыцца баявымі дзеяннямі.
Тэрмін «рэкагнасцыроўка» паходзіць ад Rekognoszierung, з recognosco — аглядаю, даследую і азначае візуальнае вывучэнне праціўніка і мясцовасці асабіста камандзірам (камандуючым) і афіцэрамі штабоў з мэтай атрымання неабходных дадзеных для прыняцця рашэння або яго ўдакладнення. У рэкагнасцыроўцы ўдзельнічаюць таксама камандзіры падначаленых і дапаможных падраздзяленняў (частак, злучэнняў), начальнікі родаў войскаў, спецыяльных войскаў і службаў.
Рэкагнасцыроўка праводзіцца таксама з мэтай вывучэння раёнаў (межаў) магчымага размяшчэння і разгортвання войскаў, маршрутаў іх вылучэння, выпраўлення і дапаўнення тапаграфічных карт.
Сівая легенда (значэнні)
Назву «Сівая легенда» маюць:
Чэрвона Гірка (Біляіўскі раён)
Чэрвона Гірка (Черво́на Гірка́) — вёска ў Біляіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Водзь
Водзь (саманазва ва́ддзялайн (vaďďalain)) — малалікі фіна-ўгорскі народ у Расійскай Федэрацыі.
Псалом 31
Псалом 31 (32 паводле масарэцкай нумарацыі) адносіцца да ліку каяльных (пакутных) псалмоў, якія прысвечаны прызнанню грахоў і пакаянню. Аўтарства прыпісваецца Давіду.
Саварына
Савары́на (, Саварина) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Германавіцкага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Ручайскага сельсавета.
Вепш (гміна)
Вепш (Wieprz) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Вадавіцкага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вепшы. Плошча гміны складае 74,51 км². Станам на 2011 год у гміне Вепш пражывалі 11 970 чалавек, шчыльнасць — 161 чал./км².
Тройца
Тро́йца (Αγία Τριάδα, Trinitas) — цэнтральны хрысціянскі догмат, паводле якога Госпад Бог адзіны па сваёй сутнасці, але існуе ў трох асобах (іпастасях) — Айца, і Сына, і Святога Духа.
Вучэнне аб Святой Тройцы бярэ вытокі ў Старым Запавеце, аднак канчаткова выяўлена ў Новым Запавеце. Маючы прадпасылкі ў Святым Пісанні, гэта догмат патрабаваў канчатковай фармулёўкі і пачаў распрацоўвацца Сусветнай Царквою ў канцы II ст. у сувязі з фарміраваннем Царквы пад адзіным духоўным узначальваннем Папы Вікарыя. У перыяд фарміравання вучэння аб Святой Тройцы вяліся вострыя дыскусіі, так званыя трынітарныя спрэчкі. Адносную тэалагічную завершанасць догмат аб Святой Тройцы атрымаў у III ст. і быў замацаваны на 1-м (325 г.) і 2-м (381 г.). У 381 г. уведзена свята Святой Тройцы.
Данікейскі перыяд
Пачатак багаслоўскага раскрыцця догмату Тройцы пачынае св. Юсцін Філосаф († 166 г.). У слове «Логас» Іўсцін знаходзіць эліна-філасофскі сэнс «розуму». У гэтым сэнсе Логас з’яўляецца ўжо чыста іманентным Боскім прынцыпам. Але так як прадметам Боскага мыслення ў Юсціна з’яўляецца толькі знешні свет, то і выходны ад Айца Логас становіцца ў сумніўнае стаўленне да светастварэння. «Сын нараджаецца, калі Бог напачатку ўсё стварыў праз Яго». Нараджэнне Сына, такім чынам, хоць і папярэднічае стварэнню, але знаходзіцца з ім у цесных суадносінах і прадстаўляецца здзейсненым перад самым стварэннем; а так як прычынаю нараджэння прадстаўляецца Воля Айца і Сын называецца слугою гэтай Волі, дык Ён становіцца ў стаўленне рашучай субардынацыі — έν δευτέρα χώρα (на другім месцы). У гэтым поглядзе можна ўжо ўгледзець памылковыя напрамкі, у барацьбе з якімі ў рэшце рэшт здзейснілася належнае раскрыццё догмату. І іўдзейска-рэлігійнае меркаванне, выхаванае на старазапаветным адкрыцці, і грэчаска-філасофскае аднолькава імкнуліся да прызнання абсалютнай манархіі ў Богу. Адрозненне заключалася толькі ў тым, што іўдзейскі монатэізм выходзіў з паняцця аб адзінай Боскай Волі, а філасофская разумовасць (што знайшло сваё завяршэнне ў неаплатанізму) разумела абсалютнае быццё ў сэнсе чыстай субстанцыі.
Пастаноўка праблемы
Хрысціянскае вучэнне аб Збавіцелю як ўцелаўлёным Сыне Божым ставіла багаслоўскай разумовасці цяжкую задачу: як прымірыць вучэнне аб Боскай прыродзе Хрыста з прызнаннем абсалютнага адзінства Боскасці. У вырашэнні гэтай задачы можна было пайсці дваякім шляхам. Зыходзячы з паняцця пра Бога як субстанцыю, можна было пантэістычна або дэістычна прадставіць Логас датычным да Боскага быцця; зыходзячы з паняцця Бога як асабістай Волі, можна было мысліць Логас як падпарадкаваную гэтай Волі прыладу. У першым выпадку прадстаўлялася небяспека ператварыць Логас ў безасабовую сілу, у просты прынцып, неаддзельны ад Бога; у другім выпадку Логас з’яўляецца асобнай ад Бога-Айца асобай, але перастае быць прычаснікам ўнутранага Боскага жыцця і істоты Айца. Бацькамі і настаўнікамі данікейскага перыяду належнай пастаноўкі дадзенага пытання дадзена не было. Замест высвятлення ўнутранага, іманентнага стаўлення Сына да Айца, яны спыняліся больш на высвятленні стаўлення Яго да Свету, недастаткова раскрываючы думка пра самастойнасць Сына як асобнай Боскай іпастасі, яны слаба адцянялі думку аб поўнай Яго адзінасутнасці з Айцом. Тыя дзве плыні, якія назіраюцца ў Юсціна, — з аднаго боку, прызнанне іманентнасці і роўнасці Сына з Айцом, з другога, рашучае пастаўленне Яго ў падпарадкаванне Айцу, — яшчэ ў больш рэзкай форме назіраюцца і ў іх. За выключэннем св. Ірынея Ліёнскага, усе пісьменнікі дадзенага перыяду да Арыгена ў раскрыцці вучэнню аб адносінах Сына да Айца трымаюцца тэорыі адрознення Λόγος ένδιάθετος і Λόγος προφορικός — Слова ўнутранага і Слова вымаўленага. Так як гэтыя паняцці запазычаныя былі з філасофіі Філона, дзе яны мелі характар ​​не чыста багаслоўскіх, а, хутчэй, касмалагічных паняццяў, то і Царкоўныя пісьменнікі, аперуючы гэтымі паняццямі, звярталі больш увагі на апошні — касмалагічны іх бок. Вымаўленне Айцом Слова, якое разумеецца як нараджэнне Сына, мысліцца імі не як момант ўнутранага самааб’яўлення Бога, а як пачатак адкрыцця ad extra. Падстава для гэтага нараджэння пакладаецца не ў самой істоце Бога, а ў Яго дачыненні да свету, прычым самое нараджэнне ўяўляецца справай Волі Айца: захацеў Бог стварыць свет і спарадзіў Сына — прамовіў Слова. Яснага ўсведамлення той думкі, што нараджэнне Сына ёсць не толькі generatio aeterna, але і sempiterna (заўсёды сучаснае) у гэтых пісьменнікаў не выяўлена: нараджэнне ўяўляецца актам прадвечным, але яно адбываецца, так бы мовіць, на мяжы канечнага жыцця. З гэтага моманту нараджэння Логас і становіцца сапраўды асобнай іпастассю, тады як у першы момант свайго быцця як Λόγος ένδιάθετος ён мысліцца больш як уласцівасць толькі духоўнай прыроды Айца, у сілу якога Айцец ёсць істотай разумнай.
Анатоліўка (Бэрэзіўскі раён)
Анатоліўка (Анато́лівка) — вёска ў Бэрэзіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Rasdaq
RASDAQ (Romanian Association of Securities Dealers Automated Quotation) — рынак каштоўных папер у Румыніі. Была створана ў першую чаргу для гандлю акцыямі, якія размяркоўваліся праз праграму масавай прыватызацыі. Біржа пачала гандаль у 1996 годзе. Сёння налічваецца больш 2000 эмітэнтаў, акцыі якіх катыруюцца на рынку.
Спасылкі
Bucharest Stock Exchange
IC 2546
IC 2546 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Насос.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сенька Налівайка
«Сенька Налівайка...» — беларускія сатырычныя вершы, надрукаваныя ў 1642 годзе.
Каталікі-езуіты склалі вершы ад імя праваслаўнага героя супраць лютэран. Змешчаны ў пасквільным зборніку «Вітанне на першы прыезд з Караляўца да кадлубка саксонскага віленскага нейкага Херн-Лютэрмахра» (Witanie na pierwszy wjazd z Krolewca...), разам з імі іншыя польскія і адзін макаранічны верш. Выданне на лацінцы.
Яўхім Карскі ўключыў вершы ў сваю працу «Беларусы». Алесь Бразгуноў надрукаваў увесь зборнік у сваім перакладзе (беларуская частка толькі пераведзена ў кірыліцу) побач з арыгіналам.
Мова твору амаль народная беларуская, з малым лікам чужых элементаў — польскіх, царкоўнаславянскіх, украінскіх. Украінізмы тут звязаны з сюжэтам, бо гістарычны Севярын Налівайка быў з Украіны.
Тэкст
СЕНЬКО НАЛЕВАЙКО ПОУЧЫЦЕЛЁВІ САСКЕМУ ПОУЧЭНЕ О ГРЭЧЫСЕ ПРЫЯТЭЛЬСКОЕ ПОСЫЛАЕТ
Ужо ж гэто по ліху Сасы подурэлі, Колі нам тут грэчыху у Сенька однелі; Охці мне! По Грэчэску брусіш вельмі много, А штоб тобе дав в губу нетуце нікого; Прыдэт на тя Могіла, што і горш умеет, Колі только грэчыха новая поспеет. У Могілу, блядін сын, к Москве на Науку, Ліхое гадынішчэ, Немецкі пауку; Скупав ся б есь в Негленнэй, забывсе б скогліті, Аж Саска по грэчэску думно глаголіті. Одрэк бысь ся Лютора і беса самого, Побывавшы у Цара звёнзан Московского. Да і у нас Дутка есьць і Жолуд велікі, Діонызэй, Дорохфей, імеют лялікі. А в Кіеві тма людэй со всемі сьвятцамі, Уперод гуторылі з старымі грэкамі: Да чы детко тэбэ дав, всё нам одбераеш, А Немца вжо забывшы по грэцку іграеш: І так нудно у Тройцы на образ гледэті, По грэчэску подпісан, нельза зрозуметі Усім Налевайчыком; Гора Сінайская, Страх велік Катарына где лежыт сьвятая. З Ляхамі тяжыся; деткі маленькіе Больш у ніх укемілі, ніж всі Люторскіе: Учасе в ты, почавшы бразгаць по грэчэску, Да конец поучэня прыдав есь по чэску. Найдэм на тя, сукін род, іншы язык в воде, По секерску глаголат будеш в том холоде. Тяшко нам і з Ляхамі, а горш з Унітамі, Йштоб Цэркві не узелі добрымі правамі. А вы пак нас нудітэ як мы ерэтыцы, Альбо как Ляхі зовут самі Схісматыцы. Не твоім, лысы бесе, носом зачынаеш Войну з намі; а з Ляхі за того познаеш, І Кісель, Кулажын сын, ах, набрався пуду, А ты рэчэш поздавшы: где я ютро буду?
Асаблівасці мовы і вобразаў
Аляксандр Брукнер у 1911 годзе казаў, што вершы напісаны «w pysznej białoruszczyznie» — на харошай беларускай мове. Ёсць у тэксце гульня слоў, спалучаюцца грэчаская мова і грачыха, кісель і кулага (дзве назвы страў).
Адрадна Балка
Адрадна Балка (Одрадна Ба́лка) — вёска ў Бэрэзіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Кадыскі хлеб
Кадыскі хлеб (Pan de Cádiz; таксама сустракаецца назва Кадыскі турон, turrón de Cádiz, і транслітарацыя пан дэ Кадыс) — дэсерт іспанскай кухні, паходзіць з паўднёва-іспанскага горада Кадыс.
Дэсерт уяўляе сабой «буханку» з запечанага марцыпана з начынкай з цукатаў. Па сваім памеры, метаду падрыхтоўкі (выпяканне, ці, дакладней, абпальванне ў печы) і вонкавым выглядзе нагадвае хлеб. На паверхню кадыскага хлеба перад выпяканнем часам наносіцца які-небудзь узор.
Лічыцца, што ў сучасным выглядзе страва з’явілася ў 1950-х гадах у кадыскай кандытарскай «Вена», уладальнікам і шэф-кухаром якой быў Антоніа Вальс Гарыда (Antonio Valls Garrido). Тым не менш, інфармацыя аб марцыпанавых «булачках» з цукатамі ў Кадысе фіксуецца з XIX стагоддзя, але яны, верагодна, былі меншага памеру. На сённяшні дзень кадыскі хлеб з’яўляецца своеасаблівай візітнай карткай горада і папулярнай стравай мясцовага каляднага стала.
Анорыўка
Анорыўка (Оно́рівка) — вёска ў Бэрэзіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Сант’Эўфемія-а-Маела
Сант'Эўфемія-а-Маела (Sant'Eufemia a Maiella) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Абруца, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пескара.
Насельніцтва складае 312 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 8 чал./км². Займае плошчу 40 км². Паштовы індэкс — 65020. Тэлефонны код — 085.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Псалом 37
Псалом 37 (38 паводле масарэцкай нумарацыі) адносіцца да ліку каяльных (пакутных) псалмоў, якія прысвечаны прызнанню грахоў і пакаянню. Аўтарства прыпісваецца Давіду.
Куэнка (правінцыя)
Куэнка (Cuenca) — правінцыя на ўсходзе Іспаніі, у складзе аўтаномнай супольнасці Кастылія — Ла-Манча. Адміністрацыйны цэнтр — Куэнка. Тэрыторыя — км² (5-е месца сярод правінцый краіны). Насельніцтва — 208 тыс. чал.; каля чвэрці пражываюць у горадзе Куэнка.
Луі Каміль Маяр
Луі Каміль Маяр (Louis Camille Maillard,, Понт-а-Мусон — , ) — вядомы французскі вучоны і ўрач.
З 1910 года Маяр пачаў даследаванні рэакцый паміж амінакіслотамі і цукрамі. У 1913 годзе ён абараніў на гэтую тэму доктарскую дысертацыю. Яго даследаванні былі таксама звязаныя з харчовай прамысловасцю і паходжаннем смаку ежы.
У той час важнасць даследаванай Маярам дадзенай рэакцыі не была ацэненая. Аднак пасля Другой сусветнай вайны рэакцыя паміж амінакіслотамі і цукрамі, якая адбываецца пры тэрмічнай апрацоўцы ежы, была даследавана больш падрабязна, і піянерскія працы Маяра былі ацэненыя. Гэты працэс быў названы «рэакцыя Маяра». Рэакцыя Маяра прыводзіць да ўтварэння шматлікіх прадуктаў, якія і выклікаюць спецыфічны смак і пах у прадуктаў, падвергнутых тэрмічнай апрацоўцы.
У 1980-х гадах было выяўлена, што рэакцыя Маяра адбываецца і ў жывым арганізме. Прадукты гэтай рэакцыі (неферментатыўнае гліказіліраванне) прыводзяць у арганізме да многіх парушэнняў і ўзнікаюць у прыватнасці пры дыябеце з-за высокага ўзроўню цукру ў крыві.
Ордэн «Легіён пашаны»
Ордэн «Легіён пашаны» (Legion of Merit) — узнагарода, якая ўручаецца міністэрствам абароны ЗША, ваеннаслужачым усіх родаў войскаў за выключную адвагу ў баі.
Гісторыя
Падчас Другой сусветнай вайны перад кіраўніцтвам ЗША паўстала пытанне аб ўзнагароджанні прадстаўнікоў саюзных армій. Узнагароды ЗША, якія існавалі да гэтага, не падыходзілі па сваім становішчы. Таму ў 1942 годзе быў заснаваны адзіны і першы ва ўзнагароднай сістэме ЗША ордэн «Легіён пашаны». Узнагарода «еўрапейскага тыпу» мела ступені — розныя для каманднага складу, старэйшых і малодшых афіцэраў і радавога саставу арміі.
Апісанне знака
Знак ордэна мае пяць зубцоў тыпу «ластаўчынага хваста» пакрытых белай эмаллю з чырвонай аблямоўкай і залатымі шарыкамі на канцах, накладзеных на лаўровы вянок зялёнай эмалі. У цэнтры знака блакітны круг з 13 белымі зорачкамі.
Пётр Аўгуставіч Гельвіх
Пётр Аўгуставіч Гельвіх (, Віцебск — ) — савецкі ваенны вучоны ў галіне балістыкі і тэорыі стральбы. Генерал-маёр артылерыі (1940). Доктар тэхнічных навук (1938), прафесар (1935), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР 1941 г.
Сура (прыток Волгі)
Даўжыня ракі 841 км, плошча басейна 67,5 тыс. км². Бярэ пачатак на Прыволжскім узвышшы ва Ульянаўскай вобласці ля сяла Сурскія Вяршыні і цяче спачатку на захад, затым пераважна на поўнач. У нізоўях сплавінная і суднаходная. Выкарыстоўваецца для прамысловага водазабеспячэння. Найбуйнейшы горад на Суры — Пенза. На Суры размешчаны таксама гарады Сурск, Алатыр, Ядрын, Шумерля, у вусці — прыстань Васільсурск, сяло Курмыш. Да XVI стагоддзя па Суры праходзіла ўсходняя мяжа Маскоўскага княства. Прытокі: Барыш (правы).
Пётр Аўгуставіч Гельвіх
Узнагароджаны 2 ордэнамі Леніна.
Аснова (вёска)
Аснова (Осно́ва) — вёска ў Бэрэзіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Валенцій Матэі
Уступіў у Таварыства Ісуса у Кракаве 15 лютага 1586 г. Рэктар Полацкага (1605–1609) і Нясвіжскага (1610–1614) езуіцкіх калегіумаў. Суперыёр езуіцкай місіі ў войску (1616–1617), а потым – у Смаленскім езуіцкім калегіуме (1623–1626).
Вярушаў (гміна)
Вяру́шаў (Wieruszów) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Верушоўскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вярушаве. Плошча гміны складае 97,13 км². Станам на 2004 год у гміне Вярушаў пражывалі 14 236 чалавек, шчыльнасць — 146,6 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 13 салецтваў.
Касінка
Касі́нка, Касянка, Касуля — рака ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Бася (басейн Дняпра).
Назва
Аснова Кас- з цягам часу зведала эвалюцыю ад *Kŭs- праз *Къс-. Яна звязаная з прускім kusis, літоўскім kusulas «камар». Гэтая аснова таксама ў назвах ракі Касня (прыток волжскай Вазузы) на Смаленшчыне на ўсходзе ад Касплі, дзвінскай ракі Каспля.
Той жа корань Kus- у літоўская рачной назве Kus-upė.
Назва Касінка значыла «Камарыная (рака)». Каля Касінкі — рэчка з пазнейшай назвай-перакладам «Камароўка».
Гідраграфія
Даўжыня ракі 12 км. Плошча вадазбору 70 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,8 ‰. Пачынаецца за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Шатнева, вусце за 2 км на захад ад вёскі Слабодка, за 3,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Кароўчына. Вадазбор у межах Аршанска-Магілёўскай раўніны. На рацэ вадасховішча Кароўчына.
Дагу Перынчэк
Дагу́ Перынчэ́к (нар. 17 чэрвеня 1942) — турэцкі палітык.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1942 годзе ў Газіянтэпе ў сям’і Садыка Перынчэка і яго жонкі Лебібе Алджайту. Скончыў пачатковую школу Анкара Сарар, ліцэй Атацюрка і старэйшую школу Бахчэліўлер Дэнеме. Вучыўся ў Інстытуце імя Гётэ (Германія), але кінуў яго і паступіў на юрыдычны факультэт Анкарскага ўніверсітэта. Пасля заканчэння ўніверсітэта чытаў лекцыі па публічнам праве. Пазней атрымаў доктарскую ступень у Інстытуце Ота Зура.
У 1968 годзе прымаў удзел у чарговай спробе адкрыцця часопіса «Aydınlık». Адзін з заснавальнікаў рэвалюцыйнай рабоча-сялянскай партыі Турцыі. 21 сакавіка 2008 года быў арыштаваны як адзін з падазраваных па справе «Эргенекон». 5 жніўня 2013 года быў прысуджаны да пажыццёвага зняволення. У сакавіку 2014 года прысуд адменены.
Арышт у Швейцарыі
Падчас сваіх візітаў у Швейцарыю Перынчэк неаднаразова называў генацыд армян «вялікай міжнароднай хлуснёй». У сакавіку 2007 года ён быў прызнаны швейцарскім судом вінаватым у расавай дыскрымінацыі і прысуджаны да 90 дзён турэмнага зняволення і штрафу ў памеры тры тысячы швейцарскіх франкаў. Перынчэк падаў апеляцыю, але Федэральны суд Швейцарыі прызнаў прысуд законным. Пасля гэтага была пададзеная скарга ў ЕСПЧ. У снежні 2013 года ніжняя палата суда ЕСПЧ прызнала, што Швейцарыя парушыла права Дагу Перынчэка на свабоду выказвання. Урад Швейцарыі аспрэчыў гэта рашэнне, але Вялікая Палата суда ЕСПЧ прызнала рашэнне законным.
Асабістае жыццё
Жанаты. Чацвёра дзяцей, дзве дачкі, Зейнеп і Кіраз, і два сыны, Джан і Мехмет Бару.
IC 2547
IC 2547 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Малы Леў.
Антоніўка (Бэрэзіўскі раён)
Антоніўка (Анато́лівка) — вёска ў Бэрэзіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Балгарская фондавая біржа — Сафія
Балгарская фондавая біржа — Сафія — фондавая біржа, якая ажыццяўляе сваю дзейнасць у Сафіі, сталіцы Балгарыі. Была ўтворана 15 красавіка 1915 года царскім указам, але спыніла сваю дзейнасць пасля Другой сусветнай вайны, стаўшы камуністычнай дзяржавай. Нанова адкрылася ў 1991 годзе.
IC 2547
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Роберт Уілсан (эканаміст)
Роберт Батлер Уілсан-малодшы (Robert Butler Wilson;, Джэніва, Небраска, ЗША) — амерыканскі эканаміст і заслужаны прафесар менеджменту ў Стэнфардскім універсітэце. Сумесна са сваім калегам з Стэнфарда і былым студэнтам Полам Мілграмам быў узнагароджаны прэміяй па эканоміцы імя Альфрэда Нобеля 2020 года «за ўдасканаленне тэорыі аўкцыёнаў і вынаходства іх новых фарматаў». Яшчэ два яго вучні, Элвін Рот і Бенгт Хольмстрэм, таксама з’яўляюцца лаўрэатамі Нобелеўскай прэміі.
Уілсан вядомы сваім унёскам у навуку кіравання і эканоміку бізнесу. Яго доктарская дысертацыя ўвяла паслядоўнае квадратычнае праграмаванне, якое стала вядучым ітэрацыйным метадам для нелінейнага праграмавання. Разам з іншымі эканамістамі-матэматыкамі ў Стэнфардзе ён дапамог перафармуляваць эканоміку арганізацыі прамысловасці і тэорыю арганізацыі з выкарыстаннем тэорыі некааператыўнай гульні. Яго даследаванне нелінейнага цэнаўтварэння паўплывала на палітыку буйных фірмаў, асабліва ў энергетычнай галіне, асабліва электраэнергетыкі.
Ранняе жыццё і акадэмічная кар’ера
Уілсан нарадзіўся 16 мая 1937 года ў Джэніве, штат Небраска. Скончыў сярэднюю школу Лінкальна ў Лінкальне, штат Небраска, і атрымаў поўную стыпендыю ў Гарвардскім універсітэце. Атрымаў ступень бакалаўра мастацтваў у Гарвардскім каледжы ў 1959 годзе. Затым атрымаў ступень магістра дзелавога адміністравання ў 1961 годзе і атрымаў ступень доктара дзелавога адміністравання у 1963 годзе з Гарвардскай школе бізнесу. Вельмі кароткі час працаваў у Каліфарнійскім універсітэце ў Лос-Анджэлесе, а затым перайшоў на факультэт Стэнфардскага ўніверсітэта. З 1964 года працаваў на факультэце Стэнфардскай бізнес-школы. Таксама быў членам юрыдычнага факультэта Гарвардскага факультэта з 1993 па 2001 год.
Даследаванне
Артыкул Уілсана ў Econometrica 1968 года «Тэорыя сіндыкатаў» паўплываў на цэлае пакаленне студэнтаў-эканамістаў, фінансістаў і бухгалтараў. Дакумент ставіць фундаментальнае пытанне: пры якіх умовах чаканае прадстаўленне карыснасці апісвае паводзіны групы асоб, якія выбіраюць латарэю і падзяляюць рызыку аптымальнага па Парэту спосабам ?
З моманту завяршэння адукацыі апублікаваў каля сотні артыкулаў у прафесійных часопісах і кнігах. Быў намеснікам рэдактара некалькіх часопісаў і выступіў з некалькімі публічнымі лекцыямі.
У 1993 годзе Уілсан апублікаваў кнігу пра нелінейнае цэнаўтварэнне. Гэта энцыклапедычны аналіз распрацоўкі тарыфаў і сумежных тэм для камунальных паслуг, у тым ліку электраэнергетыкі, сувязі і транспарту. Кніга атрымала ў 1995 годзе прэмію Леа Меламеда, прэмію, якая прысуджаецца два разы ў год Чыкагскім універсітэтам за «выбітную стыпендыю прафесара бізнесу».
Іншыя ўклады ў тэорыю гульняў уключаюць перамовы аб заработнай плаце і забастоўкі, а ў юрыдычным кантэксце — перамовы па ўрэгуляванні. Уілсан з’яўляецца аўтарам некаторых асноўных даследаванняў рэпутацыйнага эфекту ў драпежніцкіх цэнах, цэнавых войнах і іншых канкурэнтных баях.
Мёлер
Мёлер (Möller) — нямецкае прозвішча.
Рэктыфікацыйная калона
Рэктыфікацыйная калона — апарат, прызначаны для падзелу вадкіх сумесяў, складнікі якіх маюць розны кохпункт. Класічная калона ўяўляе сабою вертыкальны цыліндр з кантактнымі прыладамі ўсярэдзіне. Выкарыстоўваецца ў маленькіх лабараторыях, а таксама ў прамысловасці.
Выкарыстоўванне ў лабараторыях
У лабараторыях калона выкарыстоўваецца для падзелу рэчываў з бадай аднолькавымі валацільнасцямі.
Смейна
Сме́йна (, Смейно) — хутар у Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Германавіцкага сельсавета.
Гісторыя
Да 3 кастрычніка 1959 года хутар уваходзіў у склад Сцефанполлеўскага сельсавета Дзісенскага раёна, да 21 кастрычніка 1959 года ў падпарадкаванні Шаркаўшчынскага раёна, з 21 кастрычніка 1959 года ў складзе Германавіцкага сельсавета Шаркаўшчынскага раёна.
Абдус Салам
Абдус Салам (, Джанг, Пакістан — ) — пакістанскі фізік-тэарэтык. Член Пакістанскай АН (1954), Лонданскага каралеўскага таварыства (1959). Замежны член АН СССР (1971), Нацыянальнай АН ЗША (1979) і інш.
Біяграфічныя звесткі
Скончыў Урадавы каледж Пенджабскага ўніверсітэта (1946) і Кембрыджскі ўніверсітэт (1949). 3 1951 года прафесар Пенджабскага ўніверсітэта і Урадавага каледжа (горад Лахор). 3 1954 года ў Кембрыджскім універсітэце, у 1957—1993 гадах прафесар Імперскага каледжа навукі і тэхналогіі Лонданскага ўніверсітэта. Адначасова ў 1964—1993 гадах дырэктар Міжнароднага цэнтра тэарэтычнай фізікі (Трыест, Італія). У 1972—1978 гадах віцэ-прэзідэнт Міжнароднага саюза тэарэтычнай і прыкладной фізікі.
У навуцы
Навуковыя працы па квантавай электрадынаміцы, тэорыі элементарных часціц, гравітацыі. Паказаў (незалежна ад П. Ландау, Лі Цзундао і Янга), што ў слабым і электра-магнітным узаемадзеяннях захоўваецца камбінаваная цотнасць. Прапанаваў тэорыю двухкампанентнага нейтрына (1956). Развіў ідэю аб’яднання слабага і электра-магнітнага ўзаемадзеянняў (1958; разам з аўстралійскім фізікам Дж. Уордам), распрацаваў адзіную тэорыю гэтых узаемадзеянняў (1968, незалежна ад С. Вайнберга). Прапанаваў гіпотэзу глюонаў (1973) і ідэю Вялікага аб’яднання (1973—74).
Аўтобусная аварыя ў Гнібі
Аўтобусная аварыя ў Гнібі — буйное дарожна-транспартнае здарэнне ў акрузе, вобласць , Сенегал. Адбылося 8 студзеня 2023 года. Ахвярамі трагедыі сталі, па рознай інфармацыі, ад 125 да 140 чалавек загінуўшымі і параненымі. Аварыя стала самай смяротнай у краіне за апошні час.
Аварыя
А 3:15 на у акрузе Гнібі ля горада  сутыкнуліся два аўтобусы. Адзін рэйс ехаў з Дакара, а другі — з рэгіёну. Паводле даных мясцовых уладаў, у момант аварыі ў машынах знаходзілася 139 пасажыраў, не ўключаючы вадзіцеляў. Мэр Кафрына і пракурор горада патлумачылі, што ў аднаго аўтобуса лопнула шына. З-за гэтага ён сышоў на сустрэчную паласу і сутыкнуўся з іншай машынай.
Ахвяры
У дзень здарэння Senenews паведамляла пра 38 загінулых і не менш за 100 параненых; прэзідэнт Сенегала Макі Сал заявіў у сваім Twitter-акаўнце, што ў аварыі загінулі 40 чалавек. Іншыя крыніцы казалі аб 40 і 87 адпаведна. Раніцай наступнага дня паведамлялася пра 39 загінулых і 95 пацярпелых.
Апошняе гэтак буйное ДТЗ у краіне адбылося ў 2017 годзе, калі таксама ў выніку сутыкнення двух аўтобусаў загінулі не менш за 25 чалавек. Такім чынам, трагедыя ў Гнібі стала самай смяротнай дарожнай аварыяй для Сенегала за некалькі гадоў.
Рэакцыя
Прэзідэнт Макі Салі абвясціў трохдзённую нацыянальную жалобу. 9 студзеня кіраўнік дзяржавы склікаў міжведамасны савет для абмеркавання «жорсткіх мер» па забеспячэнні бяспекі на транспарце. Пазней прэм’ер-міністр абвясціў, што начныя аўтобусныя рэйсы (з 11 гадзін вечара да 5 раніцы) будуць часова забаронены, як і ўвоз патрыманых шын. Для транспартных сродкаў, якія перавозяць людзей і тавары, уведзена абмежаванне хуткасці 90 км/г.
Падкарпацкая Русь
Падкарпа́цкая Русь, Закарпа́цце, Закарпа́цкая Русь, Закарпа́цкая Украі́на, або Падкарпа́цце (Закарпаття; Kárpátalja; Podkarpatská Rus; Transcarpatia; Zakarpacie; Karpatenukraine) — гістарычны рэгіён ва Усходняй Еўропе, цяпер большай часткай уваходзіць у Закарпацкую вобласць Украіны.
Гісторыя
Засяленне Закарпацця славянскімі плямёнамі праз карпацкія перавалы пачалося прыкладна з II стагоддзя н.э. Вынікі археалагічных раскопак паказваюць, што да VIII—IX стагоддзяў нізінныя раёны Закарпацця былі даволі густа заселены. Мясцовыя жыхары, якія займаліся земляробствам, мабыць, належалі да белых харватаў, якія пражывалі па абодва бакі Карпацкіх гор. Уварванне старажытнавенгерскага саюза плямёнаў на Дунайскую раўніну адрэзала іх ад суродзічаў — паўднёвых славян, і пад уплывам пастаяннага прытоку перасяленцаў з другога боку Карпат, які доўжыўся аж да XIX стагоддзя, насельніцтва Закарпацця паступова аказалася інтэгравана ва ўсходнеславянскую этнічную супольнасць.
Першапачаткова вядомая як частка ўсходнеславянскіх зямель Кіеўскай Русі, пасля прыходу плямёнаў венграў у Еўропу гэты рэгіён неўзабаве трапляе пад уладу венграў, якімі і кантраляваўся да другой паловы XVII стагоддзя. З XVII стагоддзя, як і ўся Венгрыя, уваходзіць у склад Аўстрыі, якая ў 1867 годзе была пераўтвораная ў федэратыўную Аўстра-Венгрыю, дзе Закарпацце трапіла ў склад венгерскай часткі дзяржавы. Пасля распаду Аўстра-Венгрыі ў 1918 годзе рэгіён становіцца прадметам тэрытарыяльных спрэчак паміж Венгрыяй, Румыніяй і ўкраінскімі нацыянальнымі арганізацыямі, апошнія імкнуліся да далучэння закарпацкіх зямель да суседняй ЗУНР як зямель, дзе большасць насельніцтва складалі ўкраінцы. Тым не менш, праз некаторы час рэгіён замацоўваецца ў складзе суседняй Чэхаславакіі (Трыянонскі дагавор), дзе атрымлівае статус адной з чатырох адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак краіны пад назвай Падкарпацкая Русь.
З 1938 года ў сувязі з ціскам на Чэхаславакію суседніх Германіі і Венгрыі поўдзень Закарпацця пераходзіць у склад Венгрыі, астатняя частка атрымлівае аўтаномію, якая ўрэшце ў 1939 годзе абвяшчае незалежную рэспубліку (гл. Карпацкая Украіна) са сталіцай у мястэчку Хуст. На наступны дзень Венгрыя аб’яўляе акупацыю краіны, аднак пазіцыйныя сутычкі працягваліся цягам яшчэ некалькіх месяцаў. З 1944—1945 гадоў займаецца савецкімі войскамі, пасля чаго, нягледзячы на пратэсты новага чэхаславацкага ўрада, уключаецца ў склад СССР як Закарпацкая вобласць УССР.
З аднаўленнем Украінай незалежнасці ў 1991 годзе статус і межы рэгіёна не змяніліся.
Насельніцтва
Па этнічным складзе насельніцтва гістарычна большасць складалі ўкраінцы. З часоў уварвання венграў поўдзень рэгіёна ля мяжы з сучаснай Венгрыяй здаўна засялілі венгры, якія і дагэтуль складаюць большасць насельніцтва ў раёнах ля мяжы з Венгрыяй і значную (>10 %) дзель ад насельніцтва ўсёй вобласці. Існавалі таксама паселішчы немцаў (карпацкія немцы), дагэтуль існуюць супольнасці цыганаў (паўсюдна) і румынаў (паўднёвы ўсход), у ХХ стагоддзі заўважную прысутнасць мелі чэхі і славакі.
Мясцовае ўкраінскае насельніцтва часам разглядаецца як асобны ўсходнеславянскі этнас пад назваю руснакі. На падобным пункце гледжання настойваюць мясцовыя арганізацыі русінскай ідэнтычнасці, ён жа часта распаўсюджаны ў заходняй і расійскай літаратуры.
Мова
Большасць насельніцтва — украінцы — размаўляюць на закарпацкіх гаворках украінскай мовы. Значныя пазіцыі дагэтуль захоўвае венгерская мова (гл. венгерская мова ва Украіне), якая ёсць роднай для практычна ўсяго венгерскага насельніцтва рэгіёна (>90 %) і некаторай часткі іншых этнасаў, у тым ліку для некаторых мясцовых цыганаў і ўкраінцаў.
Гвадалахара (правінцыя)
Гвадалахара (Guadalajara) — правінцыя ў цэнтры Іспаніі, у складзе аўтаномнай супольнасці Кастылія — Ла-Манча. Адміністрацыйны цэнтр — Гвадалахара. Тэрыторыя — км². Насельніцтва — 203,7 тыс. чал.
Святаполк-Мірскі
Святаполк-Мірскі — прозвішча.
Брукс
Брукс (Brooks) — імя, прозвішча, тапонім.
Post Tower
Post Tower (Паштовая вежа) — небаскроб у Боне, Германія. Вышыня будынка складае 162 метра. Гэты будынак 8-ы па вышыні ў Германіі і самы высокі за межамі Франкфурта-на-Майне. У доме 46 паверхаў, з іх 5 знаходзяцца пад зямлёй і 41 над зямлёй. Будаўніцтва небаскроба было пачата ў 2000 і завершана ў 2002 годзе.
Штаб-кватэра кампаніі Deutsche Post DHL.
IC 2548
IC 2548 — галактыка тыпу SBb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Насос.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Фармер
Фармер — прозвішча.
Віктар Іванавіч Шэмпель
Віктар Іванавіч Шэмпель (, Мінск — ) — беларускі аграхімік. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1950; член-карэспандэнт з 1940), акадэмік Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР (1957—1961). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1968).
Біяграфія
Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (1929). З 1933 г. у Інстытуце аграглебазнаўства і ўгнаенняў АН БССР (з 1937 г. Інстытут сацыялістычнай сельскай гаспадаркі): загадчык аддзела (1936—1940), намеснік дырэктара (1940—1941). У 1942—1946 гг. вучоны сакратар Прэзідыума АН БССР, з 1946 г. дырэктар Інстытута сацыялістычнай сельскай гаспадаркі АН БССР, з 1949 г. рэктар Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі. У 1952—1973 гг. дырэктар Беларускага НДІ земляробства Міністэрства сельскай гаспадаркі БССР (да 1956 г. Інстытут сацыялістычнай сельскай гаспадаркі АН БССР). У 1973—1975 гг. загадчык аддзела гэтага інстытута. У 1957—1959 гг. акадэмік-сакратар Аддзялення земляробства, меліярацыі і раслінаводства, у 1959—1961 гг. — акадэмік-сакратар Аддзялення земляробства і раслінаводства Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР.
Навуковы і практычны ўклад
Навуковыя працы прысвечаны пытанням вапнавання кіслых дзярнова-падзолістых глеб (у прыватнасці, суадносінам паміж кальцыем і магніем у глебавым паглынальным комплексе), эфектыўнага выкарыстання мінеральных і арганічных угнаенняў пад сельскагаспадарчыя культуры, асновах сістэмы угнаенняў у севазваротах з пасевамі шматгадовых траў. На падставе даследаванняў ролі магнію паказаў мэтазгоднасць выкарыстання для вапнавання мукі, зробленай з даламітаў радовічша Гралева. Аўтар больш за 80 навуковых прац, у т.л. 2 манаграфій.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Леніна (1966), ордэнамі Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1971), Працоўнага Чырвонага Сцяга (1949, 1958), «Знак Пашаны» (1944).
Ніна Іванаўна Стужынская
Ніна Іванаўна Стужынская (нар. ) — беларускі гісторык, лаўрэатка прэміі імя Францішка Багушэвіча Беларускага ПЭН-цэнтра (2001). Кандыдат гістарычных навук, дацэнт.
Біяграфія
У 1977 годзе скончыла гістарычны факультэт БДУ. Навучалася ў аспірантуры Інстытута гісторыі АН БССР (1980—1984), у 1985 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Савецкая гістарыяграфія Вялікай Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі ў Беларусі» ў Інстытуце гісторыі АН Украінскай ССР.
Працавала старшым навуковым супрацоўнікам Інстытута гісторыі НАН Беларусі, адкуль у 2003 годзе была звольнена за ўдзел у выбарчай кампаніі. Пасля гэтага ўвайшла ў аргкамітэт Асацыяцыі незалежных гісторыкаў. Узначальвае РГА «Беларуская жаночая ліга».
Форман
Форман — прозвішча.
Argyra argyria
Распаўсюджанне
Аўстрыя, Беларусь, Бельгія, Канарскія астравы, Корсіка, Харватыя, Чэхія, Данія, Фінляндыя, Францыя, Германія, Венгрыя, Італія, Марока, Нарвегія, Польшча, Партугалія Румынія, Расія, Славакія, Іспанія, Швецыя, Швейцарыя, Нідэрланды, Украіна, Вялікабрытанія.
Вяжбіца (гміна, Люблінскае ваяводства)
Вяжбі́ца (Wierzbica) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Хэлмскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вяжбіцы. Плошча гміны складае 146,36 км². Станам на 2004 год у гміне Вяжбіца пражывалі 5433 чалавекі, шчыльнасць — 37,1 чал./км².
Юкіа Эндо
Юкіа Эндо нарадзіўся ў 1937 годзе ў Акіце прэфектуры Акіта; скончыў Такійскі педагагічны ўніверсітэт (сучасны ўніверсітэт Цукуба).
У 1960 годзе на Алімпійскіх гульнях у Рыме Юкіа Эндо атрымаў залаты медаль у складзе каманды. У 1962 годзе ён меў два залатыя, тры сярэбраныя і два бронзавыя медалі чэмпіянату свету. У 1964 годзе на Алімпійскіх гульнях у Токіа Юкіа Эндо заваяваў тры залатыя і адзін сярэбраны медалі. На чэмпіянаце свету 1966 года ён заваяваў залаты і два сярэбраныя медалі. У 1968 годзе на Алімпійскіх гульнях у Мехіка Юкіа Эндо стаў уладальнікам яшчэ аднага залатога і яшчэ аднага сярэбранага медаля.
У 1999 годзе Юкіа Эндо быў уключаны ў Міжнародную залу славы спартыўнай гімнастыкі.
Балайчук
Балайчук (Балайчу́к) — вёска ў Бэрэзіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Віталь Іосіфавіч Гальданскі
Віталь Іосіфавіч Гальданскі (,  —, ) — вучоны ў галіне хімічнай і ядзернай фізікі і грамадскі дзеяч.
Акадэмік Расійскай АН (1981, член-карэспандэнт, 1962), член (1974), Германскай акадэміі прыродазнаўцаў «Леапальдзіна» (1976) і АН іншых краін. Доктар фізіка-матэматычных навук (1954), прафесар (1956).
Біяграфія
Гальданскі нарадзіўся ў Віцебску, у 1928 годзе яго сям’я пераехала ў Ленінград; унук рабіна. Вучыўся ў школе № 2 Куйбышаўскага раёна (цяпер ). У 1939 ён паступіў на Ленінградскага ўніверсітэта. З пачаткам вайны ён уступіў у студэнцкі будаўнічы батальён, атрымаў раненне, перажыў суровую блакадную зіму. Затым ён быў эвакуіраваны ў Казань, дзе працягнуў вучобу, якая была завершана ўжо ў Маскоўскім універсітэце ў 1944 годзе.
У 1952—1961 ён працаваў у Фізічным інстытуце АН СССР, у лабараторыі У. І. Векслера, загадваў сектарам, у 1954 абараніў доктарскую дысертацыю.
У 1961 годзе Гальданскі вярнуўся ў Інстытут хімічнай фізікі АН СССР (пазней — імя М. М. Сямёнава), кіраваў лабараторыяй (з 1961), аддзелам (з 1974), быў намеснікам дырэктара (1987—1988), а ў 1988—1994 дырэктарам інстытута. Адначасова ён выкладаў у МФТІ, МІФІ (з 1951, на пасадзе прафесара — з 1956) і на. З 1974 па 1985 год загадваў кафедрай фізічнай хіміі ў З 1994 Гальданскі быў Саветнікам Прэзідыума РАН.
Гальданскі вёў актыўную грамадскую дзейнасць, з’яўляўся намеснікам старшыні праўлення (1964—1990), віцэ-прэзідэнтам  (1984—1987), старшынёй  (1987—2001), намеснікам старшыні камітэта навукоўцаў за глабальную бяспеку, галоўным рэдактарам часопісаў «Химия высоких энергий» і «», членам рэдакцыйнай калегіі часопіса «», абіраўся народным дэпутатам СССР (1989—1991).
В. І. Гальданскі памёр 14 студзеня 2001 года. Пахаваны на Новадзявочых могілках у Маскве.
Быў жанаты з дачкой акадэміка М. М. Сямёнава.
Стрыечны брат — ; дзядзька —.
Навуковая дзейнасць
У 1960 годзе Гальданскі прадказаў новы від ядзернага распаду, які адбываецца з выпусканнем пар нуклонаў — нейтронаў і пратонаў (эксперыментальна выяўленыя ў ЗША ў 1979 і 1982 адпаведна). Іншая з’ява, прадказаная сумесна з у 1967, — ядзерны эфект Джозефсана — назіралася ў 1974—1982.
Адкрыў двухнуклонную радыеактыўнасць атамных ядзер (1960; эфект Гальданскага), утварэнне і распад звышцяжкага гелію-8 (1959), утварэнне палімераў ва ўдарнай хвалі (1964), існаванне квантавай нізкатэмпературнай мяжы скорасці хімічных рэакцый (1967).
Шэраг прац прысвечаны вывучэнню хімічных уласцівасцяў рэчыва дзякуючы ядзерным з’явам. У прыватнасці, эфект Мёсбаўэра можа быць выкарыстаны для даследавання анізатрапіі рухаў атамаў у малекулах (эфект Гальданскага—Карагіна) і крышталяў і у, дынамічных уласцівасцяў бялковых малекул, стварэння  на мёсбаўэраўскіх пераходах (сумесна з ).
У 1970—1973 Гальданскі паказаў неўжывальнасць класічнага для скорасцяў хімічных рэакцый пры нізкіх тэмпературах: ім была адкрыта квантавая мяжа скорасці рэакцый, якія праходзяць за кошт тунэлявання нават зблізку абсалютнага нуля. Ён таксама вядомы як заснавальнік хімічнай фізікі пазітрона і пазітронія, паказаў магчымасць полімерызацыі пад дзеяннем ударных хваляў, што было прызнана як і занесена ў  пад № 125 з прыярытэтам ад 1964. У апошнія гады ён займаўся пытаннямі перадбіялагічнай эвалюцыі і, у прыватнасці, хіральнасці ў прыродзе.
Псалом 50
Псалом 50 (51 паводле масарэцкай нумарацыі) адносіцца да ліку каяльных (пакутных) псалмоў, якія прысвечаны прызнанню грахоў і пакаянню. Аўтарства прыпісваецца Давіду.
Хатынская аповесць
Хатынская аповесць (1971) — аповесць Алеся Адамовіча, прысвечаная барацьбе партызан супраць нямецкіх акупантаў у Беларусі падчас Вялікай Айчыннай вайны. Кульмінацыяй аповесці з'яўляецца знішчэнне карнікамі-гітлераўцамі жыхароў адной з беларускіх вёсак, што дазваляе аўтару правесці паралелі як з трагедыяй Хатыні, так і з ваеннымі злачынствамі наступных дзесяцігоддзяў. Аповесць была напісана з 1966 па 1971 год.
Сюжэт
Былы партызан, а зараз выкладчык універсітэта Фларыян Пятровіч Гайшун з жонкай Глашай і сынам Сярожам едзе разам з аднапалчанамі на адкрыццё помніка партызанам, загінуўшым у час Вялікай Айчыннай вайны ў беларускіх лясах. Па дарозе ён успамінае падзеі 30-гадовай даўніны, калі падлетак Фларыян сышоў у партызанскі атрад Касача, дзе сустрэў Глашу, як карнікі знішчылі яго родную вёску і забілі ўсю яго сям'ю, і як ён апынуўся сведкам таго, як нямецкія салдаты сагналі ў хлеў усіх жыхароў суседняй вёскі Пераходы і спалілі іх жыўцом. Гайшун разумее, што толькі захаванне памяці пра гэтыя падзеі дапаможа прадухіліць іх паўтарэнне ў будучыні. Аднак у сучасным свеце ўжо бачныя сляды таго, што жахі нацызму могуць вярнуцца — гэта і ваенныя злачынствы супраць мірных жыхароў, такія, як трагедыя Сангмі, і упартая праца вядучых сусветных дзяржаў па распрацоўцы ўсё больш магутнай зброі масавага знішчэння.
Тэатральныя пастаноўкі і экранізацыі
У 1974 г. Дзяржтэлерадыё па «Хатынскай аповесці» быў пастаўлены аднайменны радыёспектакль на беларускай мове. Па матывах «Хатынскай аповесці» у Дзяржаўным рускім драматычным тэатры БССР у 1977 была пастаўлена п'еса «Вяртанне ў Хатынь» (рэжысёр Б. І. Луцэнка). У 1984 годзе на аснове гэтай пастаноўкі быў зняты двухсерыйны фільм-спектакль.
Сан-Валянціна-ін-Абруца-Чытэрыёрэ
Сан-Валенціна-ін-Абруца-Чытэрыёрэ (San Valentino in Abruzzo Citeriore) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Абруца, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пескара.
Насельніцтва складае 1916 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 121 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 65020. Тэлефонны код — 085.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Вэсэлэ (Бэрэзіўскі раён)
Вэсэлэ (Весе́ле) — вёска ў Бэрэзіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
IC 2549
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Хейлі
Хейлі, таксама Хэйлі (Haley, Hailey, Halley, Hayley) — прозвішча.
Янік Нджэнг
Янік Нджэнг (Yannick N’Djeng; нар., Яўндэ, Камерун) — камерунскі футбаліст, нападнік нацыянальнай зборнай Камеруна.
Клубная кар’ера
Выхаванец клуба «Мімбаман», дарослую кар’еру пачынаў у клубе «Канон». У 2008 годзе перайшоў у клуб «Беджая» з чэмпіянату Алжыра, з якім дайшоў да фіналу Кубка ўладальнікаў кубкаў Паўночнай Афрыкі, а ў 2011 годзе стаў срэбраным прызёрам хатняга чэпміянату. У ліпені 2011 года перайшоў у туніскі «Эсперанс», у складзе якога ў тым жа годзе выйграў афрыканскую Лігу чэмпіёнаў, а на наступны год дайшоў да фіналу. Пасля перамогу ў чэмпіянаце Туніса ў 2012 годзе адправіўся ў швейцарскі «Сьён», аднак праз паўгады вярнуўся ў «Эсперанс». У маі 2015 года атрымаў цяжкую траўму, з-за якой прапусціў 1,5 гады. У 2017 годзе гуляў у чэмпіянаце Малайзіі за клуб «Т-Цім», у 9 матчах забіў 4 галы.
У верасні 2018 года перайшоў у беларускі клуб «Нёман» з Гродна, дзе спачатку выступаў у стартавым складзе, а пазней стаў выхадзіць на замену. Сезон 2019 пачынаў у стартавым складзе, у маі і чэрвені не гуляў з-за траўмы, пасля вярнуўся на поле. У ліпені 2019 года па пагадненні бакоў пакінуў беларускую каманду.
У жніўні 2019 года папоўніў склад кувейцкага клуба «Аль-Ярмук», дзе гуляў да мая 2020 года. Пазней вярнуўся ў Камерун, некаторы час выступаў за мясцовы клуб «Фартуна». У лютым 2021 года стаў іграком саудаўскага клуба «Аль-Халідж», пакінуў яго ў жніўні.
Міжнародная кар’ера
У 2012—2013 гадах выступаў за нацыянальную зборную Камеруна. У 2021 годзе зноў быў выкліканы ў зборную.
Беларусь мяцежная (кніга)
«Беларусь мяцежная» — кніга Ніны Стужынскай прысвечаная гісторыі ўзброенага антысавецкага супраціву ў 1920-я.
Дзмітрый Святаполк-Мірскі
Дзмітрый Святаполк-Мірскі:
Цярэшкі (Шаркаўшчынскі раён)
Цярэ́шкі (, Терешки) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Германавіцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Германавічы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Нью-Ёркскі метрапалітэн
Нью-Ёркскі метрапалітэн (New York City Subway) — найбуйнейшы метрапалітэн свету па працягласці ліній. У 1868 годзе ў Нью-Ёрку была адкрыта надземная (на металічных эстакадах) гарадская чыгуначная лінія з канатнай цягай, замененай ў 1871 годзе годзе на паравую, а ў 1890 годзе — на электрычную. 27 кастрычніка 1904 года адкрытыя першыя падземныя ўчасткі. 21 красавіка 1917 года на лініі IRT Flushing Line Нью-Ёркскага метрапалітэна адкрытыя 11 новых станцый. 10 верасня 1932 года адкрыты 29 станцый лініі Восьмае авеню.
Сумарная даўжыня эксплуатуемых ліній складае 1355 км (з іх для пасажырскага руху выкарыстоўваюцца 1056 км). Афіцыйнае колькасць станцый — 469 (розныя метады падліку даюць значэнні ад 416 да 469), якія складаюць 26 маршрутаў.
Нягледзячы на традыцыйнае назву «subway» (Падземка), каля 40 % шляхоў з’яўляюцца наземнымі або надземнымі. Усе яны цалкам абасоблены ад вулічнага руху і іншых відаў транспарту, большасць скрыжаванняў паміж шляхамі зробленыя рознаўзроўневымі.
Саманта Сміт
Саманта Рыд Сміт (Samantha Reed Smith; 29 чэрвеня 1972, Хьюлтан, штат Мэн — 25 жніўня 1985, Обарн, Мэн) — амерыканская школьніца са штата Мэн, якая стала сусветна вядомай дзякуючы перапісцы з Юрыем Андропавым, які толькі што стаў генеральным сакратаром ЦК КПСС, падчас халоднай вайны.