cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
RT
Крытыка
З моманту свайго заснавання ў 2005 годзе RT быў шырока абвінавачаны ў прадстаўленні пазіцыі Крамля. У «Голасе Амерыкі», які належыць ураду ЗША, расійска-ізраільскі блогер падкрэсліў, што стварэнне «Russia Today» «у ». Паскаль Банамур, кіраўнік Еўрапейскага дэпартамента «», называў сетку «яшчэ адным крокам дзяржавы на шляху да кантролю інфармацыі». У 2009 годзе Люк Хардзінг (расійскі карэспандэнт «The Guardian») апісваў рэкламную кампанію «Russia Today» у Вялікабрытаніі як «амбіцыйную спробу стварыць новую постсавецкую глабальную прапагандысцкую імперыю». Артыкул у «Christian Science Monitor» паведамляе, што «Russia Today» паведамляе аб добрай працы Пуціна ў свеце і амаль нічога не распавядае пра іншыя рэчы, як канфлікт у Чачні або забойствы крытыкаў ўрада.
У 2010 годзе «The Independent» паведаміла, што журналісты RT паказалі, што ахоп адчувальных пытанняў у Расіі дазволены, але прамая крытыка Уладзіміра Пуціна ці тагачаснага Прэзідэнта РФ Дзмітрыя Мядзведзева — не. Маша Карп напісала у часопісе «Standpoint», што сучасныя расійскія пытанні, такія як «прыгнечанне свабоды слова і мірных дэманстрацый, эканамічная неэфектыўнасць і карупцыя судовай сістэмы альбо ігнаруюцца, або іх значэнне пераменшваецца». У 2008 годзе Стывен Хейман пісаў у «The New York Times», што, паводле думкі RT, у Расіі «карупцыя не зусім біч, а сімптом эканомікі, якая развіваецца». Выступаючы пасля запуску «RT America», Гары Каспараў сказаў: ««Russia Today» з’яўляецца пашырэннем метадаў і падыходаў да дзяржаўных СМІ ўнутры Расіі, што прымяняюцца ў спробе паўплываць на амерыканскую кабельную аўдыторыю».
Джэймс Кірчык у «» абвінаваціў сетку ў «часта вірулентным антыамерыканізме і глыбокай пашане да расійскіх лідараў». напісаў у «The Economist» (цытуючы «Аль-Джазіра»), што ядром RT было «антызаходніцтва». Юлія Ёфэ пісала: «Часта, здавалася, што «Russia Today» быў проста спосабам, каб прытрымлівацца яго ў ЗША з-за фасада законных тэлеперадач». Шон Уокер піша ў «The Independent», што RT «зрабіў сабе імя як рэзкі крытык палітыкі ЗША». Алесандра Стэнлі ў «The New York Times» піша, што RT «як »Голас Амерыкі", толькі з большай колькасцю грошай і пікантным антыамерыканскім ухілам". Дэвід Вайгель піша, што RT ідзе не далей, чым проста да стварэння недаверу да ўрада Злучаных Штатаў, па сутнасці: «Вы можаце давяраць расіянам больш, чым вы можаце давяраць гэтым ублюдкам».
Прафесар заявіў у 2012 годзе, што RT робіць шмат гісторый, якія «адбіваюцца дрэнна» на Злучаных Штатах і што яны «асабліва абураны амерыканскімі пропаведзямі за мяжой». Такім чынам, RT параўноўвае апавяданні пра масавыя выбарчыя пратэсты 2011—2012 гадоў з арыштамі членаў руху «Occupy». Коэн сцвярджае, што, нягледзячы на пракрамлёўскі ўхіл, «любы разумны глядач можа ўбачыць гэта. Я сумняваюся, што шмат ідыётаў знайшлі свой ​​шлях на RT».
Джон Фефэр, судырэктар «Foreign Policy in Focus» казаў, што ён быў на RT, на «Голасе Амерыкі» і «Радыё Свабодная Азія» і пракаменціраваў: «Вы збіраецеся знайсці белыя плямы ў любой арганізацыі, якая займаецца навінамі». Амерыканскі журналіст пералічыў карпаратыўных і дзяржаўных уладальнікаў бачных заходніх СМІ, як NBC, BBC, «Голас Амерыкі», «», «Fox News», «Politico» і «The Washington Post» і спытаў, чаму было «абавязковым парушэнне журналісцкай цэласнасці пры працы на сродак масавай інфармацыі, што належыць расійскаму ўраду». Ён таксама напісаў, што рэальная прычына варожасці амерыканскіх СМІ да RT у тым, што «яго рэпартажы дрэнна адбіваюцца на ўрадзе ЗША».
RT быў абвінавачаны ў антыізраільскім настроі яўрэйскімі і ізраільскімі крыніцамі. Асноўныя прэтэнзіі ў тым, што яго рэпартажы з’яўляюцца незбалансаванымі. Міністр замежных спраў Ізраіля накіраваў скаргу да Пуціна на іх афіцыйнай сустрэчы ў 2012 годзе. RT зрабіў неанацыста Мануэля Охзэнрайтэра галоўным прэс-сакратаром ў эфіры нямецкага пункту гледжання.
У Расіі былы афіцэр КДБ крытыкаваў RT як «частку расійскай прамысловасці дэзінфармацыі і маніпуляцыі». Андрэй Іларыёнаў, былы дарадца Уладзіміра Пуціна, назваў канал «найлепшай расійскай прапагандысцкай машынай, накіраванай на знешні свет».
У адказ на крытыку Генеральны дырэктар (CEO) «АНО ТВ-Новости» (галоўная арганізацыя RT) Сяргей Фралоў заявіў, што іх «адказнасць палягае не ў тым, каб быць камусьці адвакатам ці пракурорам. Гэта занадта неразумна, каб захоўваць інфармацыю, таму што тады вам прыйдзецца паўтарыць яе ад іншых. Мы робім усё магчымае, каб адказаць хутка і справядліва прадставіць факты, а не спекуляваць або тэарэтызаваць. Насамрэч праблема вельмі простая: калі мы пачнем фільтраваць навіны ці маўчаць — людзі будуць перамыкацца на CNN ці BBC».
Лінас Антанас Лінкявічус, міністр замежных спраў Літвы, напісаў 9 сакавіка 2014 года на фоне крымскага крызісу: «Прапагандысцкая машына «Russia Today» з’яўляецца не менш разбуральнай за ваенныя маршы ў Крыме».
Дзяржсакратар ЗША назваў «Russia Today» спансаваным дзяржавай «прапагандысцкім мегафонам», і працягваў: «„Russia Today“ садзейнічае фантазіі прэзідэнта Пуціна пра тое, што гуляецца на зямлі. Яны выдаткоўваюць амаль увесь час, прысвячаючы гэтай працы, прапагандзе і гутаркам пра тое, што адбываецца ці не адбываецца ва Украіне». «Russia Today» адказалі, што яны хацелі «афіцыйны адказ ад Дзярждэпартамэнта ЗША, якія абгрунтоўвалі бы прэтэнзіі спадара Кэры». з Дзярждэпартамэнта ЗША адказаў<ref name="BI State Department">. Ён заявіў у сваім адказе, што «RT з’яўляецца машынай скажэння, а не арганізацыяй асвятлення падзей», але ён падтрымлівае права RT на трансляцыі ў ЗША.
Выбар гасцей
У 2010 годзе журналіст і блогер Юлія Ёфэ апісала RT як «правакацыйны толькі дзеля таго, каб быць правакацыйным» у сваім выбары гасцей і выпуску тэм, паказваючы рускага гісторыка, які прадказаў, што Злучаныя Штаты ў бліжэйшы час распадуцца, паказваючы прамовы прэзідэнта Венесуэлы Уга Чавеса, паведамляючы аб бяздомнасці ў Амерыцы, і публікуючы інтэрв’ю са старшынёй. Яна пісала, што ў спробе прапанаваць «альтэрнатыўны пункт гледжання, ён вымушаны гаварыць з маргінальнымі, наступальнымі і часта непатрэбнымі фігурамі». Часопіс «» адзначае, што праграмы RT часам цікавыя і не выклікаюць пярэчанняў, а часам «бескампрамісныя». Яны таксама прадстаўляюць «дзікія тэорыі змовы», якія можна разглядаць як «зусім звіхнутыя». У 2010 годзе справаздача «» сцвярджае, што RT шырока асвятляў «Birther» і " «і браў інтэрв’ю ў арганізатара бандгруповак Джыма Стахаўяка і ў белага нацыяналіста Джарэда Тэйлара» . У артыкуле канала «» гаворыцца, што RT мае схільнасць «да затактавых гісторый і тэорый змовы».
Маргарыта Сіманьян заявіла: «Мы не даем эфірны час грамадскім дзеячам, якіх вы называеце экстрэмістамі, больш, чым CNN і іншыя каналы даюць эфірны час для людзей, якіх шмат хто ў Расіі лічыць экстрэмістамі». Яна таксама раскрытыкавала паведамленні заходніх СМІ, якія вінавацілі Уладзіміра Пуціна ў, якія забілі 293 чалавекі. Яна паведаміла Нікалаусу фон Цвікелю з , што RT пачаў расці, як толькі стаў правакацыйным і што спрэчкі маюць жыццёва важнае значэнне для канала. Яна таксама сказала, што задача RT не стаіць у паліроўцы рэпутацыі Масквы.
Адказы на асвятленні навін RT
Карсан Скот, вядучы бізнес-навін, які пакінуў сетку ў 2007 годзе, выказаўся, што ён быў уцягнуты ў незлічоныя гарачыя спрэчкі з яго рэдактарам і сцвярджаў, што «Вы ходзіце па вельмі тонкіх гранях, каб быць поўным і адкрытым і кусаць руку, якая корміць». Аднак Піцер Лавэль (яшчэ падчас працы на канале) быў супраць гэтага сцвярджэння: «Ніхто не кажа мне, што казаць», але прызнаваў: «Часткай нашай місіі з’яўляецца піяр».
Падчас вайны 2008 года ў Паўднёвай Асеціі карэспандэнт «Russia Today» Вільям Данбар падаў у адстаўку, таму што яму не дазволілі паведаміць аб расійскіх авіяўдарах па грамадзянскіх аб’ектах. «Human Rights Watch» адзначае, што лічба RT у 2000 паўднёваасяцінскіх ахвяр была перабольшаная. Шон Уокер, маскоўскі карэспандэнт «The Independent», сцвярджае, што «Russia Today» ужо «даручыў журналістам не паведамляць пра грузінскія вёскі ў Паўднёвай Асеціі, якія былі падвергнутыя этнічным чысткам». Ён таксама мяркуе, што «RT узарвалі „генацыд“ ва ўсіх сваіх праграмах на працягу большай часткі вайны». Юлія Ёфэ пісала, што журналісту RT, які адхіліўся ад «лініі Крамля, што грузіны забівалі бяззбройных асецін», была абвешчана вымова. Паводле дадзеных часопіса «Variety», крыніцы ў RT пацвердзілі, што Данбар падаў у адстаўку, але адхіліў абвінавачванні ў прадузятасці. Адзін з высокапастаўленых журналістаў з RT распавёў «Variety»: «Рускі ахоп я бачыў быў нашмат лепш, чым большую частку заходняга… Калі вы глядзіце на заходнія СМІ, ёсць шмат кленчання да маючых уладу. Расійскія навіны ў значнай ступені прарасійскія, але гэта і варта было чакаць».
У чэрвені 2011 года RT трансліраваў праграму пад назвай «War on RT?», у якой падкрэслівалася, што з «Fox News» назваў RT «праўдай на сённяшні дзень», а NPR настройваў гледачоў RT супраць таго, што гэта нармальная сетка навін. Паводле Олівера Булау, RT адказаў: «не з таму, што гэта было непрадузятым, але таму, што ўсе астатнія таксама былі прадузятымі». Вядучая праграмы заключыла, што «аб’ектыўнасць увогуле з’яўляецца міфам і лепш быць сумленным, чым прыкрывацца добрапрыстойнымі прэтэнзіямі, прадстаўляючы праўду».
У верасні 2012 года брытанскі рэгулятар вяшчання даказаў, што сюжэт пра двух лівійцаў, які паказвала Лізі Фелан на RT у жніўні 2011 года, быў недакладным і аднабокім. Ён заявіў, што лівійскія паўстанцы мелі мала народнай падтрымкі, а RT крытыкаваў заходнія СМІ, якія быццам хлусілі аб дзейнасці НАТА. Брытанскі рэгулятар вяшчання пастанавіў, што вяшчальнікі павінны адзначыць, што «калі элементы ў сваіх праграмах навін крытыкуюць палітыку і дзейнасць асоб, арганізацыі, урада або дзяржавы, яны не павінны быць аднабокімі і павінны мець належную дакладнасць». У лістападзе RT быў зноў абвінавачваны ў парушэнні правіл бесстароннасці ў адносінах да яго асвятлення сірыйскага канфлікта. Гэтая скарга з’явілася ў стужцы навін 12 ліпеня 2012 года. Скарга з’явілася пасля інтэрв’ю з рэдактарам Pan-African News Wire Абаёмі Азіківэ, які падтрымліваў пазіцыю сірыйскага ўрада, пасля чаго напісаў даклад з крытыкай байкоту некаторымі арабскімі краінамі сірыйскай тэлевізійнай і кінавытворчасці.
Згодна з The Independent, RT ахопліваў ўсе пратэсты, якія пачаліся ў снежні 2011 года і працягваліся да. Тым не менш, Маргарыта Сіманьян пісала ў твітэры, што пратэстоўцы павінны «гарэць у пекле», а RT абвінаваціў лідара апазіцыі Аляксея Навальнага ў моцных і нават фанатычных поглядах.
Пасля майскіх пратэстаў 2012 года і сутыкненняў паміж паліцыяй і дэманстрантамі, Сіманьян напісала: «Вы былі папярэджаны, што ўвесь ваш летуценны ідэалізм скончыцца ў фанатычнай разні». RT абвінаваціў «шэраг радыкальных пратэстуючых» у сутыкненнях. Аляксей Навальны часта негатыўна высвятляўся на RT, уключаючы асвятленне вобшукаў яго дома і офіса падчас расследавання сутыкненняў у маі. Пуцін выбраў RT для яго першага тэлеінтэрв’ю пасля выбараў і заявіў, што новыя законы супраць няўрадавых арганізацый або былі звязаныя толькі са «злачынствам і судаводствам, а не палітыкай».
У 2012 годзе Джэсі Цвік у The New Republic крытыкавала RT, сцвярджаючы, што канал паведаміў, што «ахвяры сярод грамадзянскага насельніцтва ў Сірыі мінімальныя, замежнае ўмяшальніцтва будзе мець катастрафічныя наступствы і любыя гуманітарныя заклікі з заходніх краін з’яўляюцца тонкім вэлюмам для НАТА, каб ізаляваць Іран, Кітай і Расію». Яна пісала, што RT хоча «зрабіць Злучаныя Штаты паказанымі у традыцыях чытання прапагандысцкіх лекцый у Расіі». Цвік таксама адзначыла, што Стывен Ф. Коэн раскрытыкаваў заходні ахоп сірыйскага канфлікту, сказаўшы, што ён з падазрэннем ставіўся да CNN і што «быццам бы адваротнага боку RT. Гэта занадта чорна-бела, занадта дабрадзейна і проста. Кожны бок гучыць як хлопанне адной далонню».
Цвік таксама напісала, што RT надаваў «непрапарцыянальна шмат часу» лібертарыянскаму рэспубліканцу Рону Полу падчас яго прэзідэнцкай кампаніі 2012 года. Пол таксама даў інтэрв’ю на RT. Пасля яе экраннай адстаўкі Ліз Уол сказала, што прычынай гэтага "было не яго пасланне свабоды, а яго пазіцыя неўмяшання і паслядоўнай крытыкі знешняй палітыкі ЗША. Яго пасланне падыходзіць RT у апавяданні таго, што «Злучаныя Штаты — велізарны хуліган» . У чэрвеньскім шоу «Adam vs. the Man» Кокеш ўхваліў падтрымку і збор сродкаў для Пола, што прывяло да скаргі ў Федэральную выбарчую камісію аб тым, што палітычны ўклад быў зроблены замежнай карпарацыяй. Кокеш адказаў, што адмена збору сродкаў у жніўні была звязана са скаргай, але сцвярджаў, што гэта ўцягнула ў кампанію Пола Джэсі Бентан.
У жніўні 2013 года навіна адносна неправераных паведамленняў аб гібелі 450 курдскіх грамадзянскіх асоб недалёка ад мяжы Турцыі і Сірыі зноў парушыла правілы вяшчання брытанскай кампаніі Ofcom. Гэтая скарга сканцэнтравана на кадры, знятым на мабільным тэлефон, дзе трох чалавек нібыта спалілі жыўцом. У снежні Ofcom зноў абвінаваціў RT у парушэнні сваіх стандартаў у дачыненні да бесстароннасці дакументальнага фільма пад назвай «Syrian Diary», што трансліраваўся ў папярэднім сакавіку.
4 сакавіка 2014 года Эбі Марцін, вядучая «Breaking The Set», выступаючы непасрэдна да яе аўдыторыі гледачоў, сказала ў заключнай заяве шоу, што, хоць яна працуе ў RT, яна супраць уварвання Расіі ва Украіну. Яна сказала, што «тое, што Расія зрабіла, было няправільным», так як яна выступае супраць умяшання любой краіны ва ўнутраныя справы іншых краін. Пазней Марцін сцвярджала, што RT па-ранейшаму падтрымлівае яе, нягледзячы на яе рознагалоссі з расійскім урадам. Прэс-служба RT прапанавала Марцін камандзіроўку ў Крым і адказала на абвінавачванні ў прапагандзе, заявіўшы, што «Абвінавачванні ў прапагандзе, як правіла, усплываюць кожны раз, калі выхад навін, асабліва RT, адважыцца паказаць на бок падзей, што не ўпісваецца ў мэйнстрымныя апавяданні, незалежна ад сітуацыі на месцах. Гэта адбылося ў Грузіі, гэта адбываецца ва Украіне». Глен Грынуолд заявіў, што амерыканскія элітарныя СМІ любяць здзекавацца з расійскіх СМІ, асабліва RT, як з крыніц бессаромнай прапуцінскай прапаганды, дзе свабоднае выказванне строга забаранілі. Згаджаючыся на тое, што «сетка мае моцную прарасійскую прадузятасць», ён выказаў думку, што дзеянне Марцін «дзіўна паказала, што азначае „журналісцкая незалежнасць“».
Калі яе спыталі аб відэа інтэрв’ю госця RT Браян Шэлтэра з Reliable Sources (CNN), Ліз Уол адказала:
Былы вядучы RT у Маскве Стэйсі Бівенс і іншыя былыя журналісты RT, якія ананімна гаварылі ў адпаведнасці з BuzzFeed, сцвярджалі, што яны шкадавалі пра працу на сетцы Russia Today, спасылаючыся на нелюбоў да выкарыстання ёю прапаганды.
Стыў Блумфілд, замежны рэдактар ​​Monocle, пісаў, што «ахоп RT Украіны, магчыма, не быў бы больш добрым да Масквы, нават калі б Уладзімір Пуцін выбраў сябе як галоўнае дзеючую асобу. У той час як Пуцін працягваў прыкідвацца, што не было ніякіх расійскіх войскаў у Крыме, менавіта яго думкі намалявалі на RT. Штурм урадавых будынкаў па ўсёй Усходняй Украіне быў інтэрпрытаваны як зразумелыя дзеянні міралюбных пратэстуючых, якія баяцца „хаосу“ ў Кіеве».
Здарэнні
29 мая 2006 года падчас паездкі вядомага пісьменніка Паўла Каэльё па Расіі ва Улан-Удэ супрацоўнікі міліцыі запатрабавалі ад здымачнай групы RT, якая суправаджала пісьменніка, спыніць здымку. Міліцыянты заломвалі журналістам рукі і пагражалі адкрыць стральбу на паражэнне ў выпадку невыканання іх патрабаванняў. Гэты інцыдэнт настолькі ўразіў Каэльё, што той прыняў рашэнне не выходзіць з цягніка да Уладзівастока.
8 снежня 2006 года пасля інтэрв’ю з супрацоўнікі МНС Расіі праверылі студыю тэлеканала на наяўнасць. Такіх выяўлена не было.
23 кастрычніка 2007 года здымачнай групе RT адмовілі ва ўездзе ў Эстонію. Журналісты павінны былі здымаць рэпартаж пра неанацызм ў Прыбалтыцы.
7 лістапад 2007 года ў Тбілісі падчас разгону карэспандэнт RT Кацярына Азарава і аператар Яўген Літоўка атрымалі газавае атручванне. Да таго ў журналістаў двойчы адбіралі камеру і адзнятыя матэрыялы.
21 лютага 2008 года падчас беспарадкаў у Белградзе пацярпела здымачная група RT: прадзюсар Андрэй Федарцоў атрымаў удар па галаве, а аператара Андрэя Паўлава збілі падчас спробы штурму пасольства ЗША.
10 жніўня 2008 года была прадпрынятая на сайт тэлеканала. Як паведамілі прадстаўнікі RT, атака вялася з грузінскага IP-адраса.
У ноч на 2 сакавіка 2014 года падчас крымскага крызісу хакеры, атрымаўшы доступ да адміністрацыйнага пароля сайта, узламалі яго і дадалі слова «Nazi» (нацыст, нацысцкі) да загалоўкаў усіх англамоўных матэрыялаў. У выніку загалоўкі сталі выглядаць так: «Расійскія сенатары прагаласавалі за адпраўку стабілізацыйных нацысцкіх войскаў на ўкраінскую тэрыторыю» або «Пуцін: Нацысцкія грамадзяне і войскі падвяргаюцца пагрозе на Украіне і маюць патрэбу ў абароне узброеных сіл». Нармальная праца сайта была адноўлена прыкладна праз паўгадзіны пасля ўзлому.
У красавіку-маі 2014 года адбыліся некалькі выпадкаў, калі журналістаў RT не дапусцілі на тэрыторыю Украіны на падставе таго, што тыя не маглі «абгрунтаваць мэту візіту» (нягледзячы на акрэдытацыю ў Цэнтральнай выбарчай камісіі Украіны) або «не мелі дастаткова сродкаў». быў цяжка паранены журналіст RT Ruptly Фёдар Завалейкаў.
Журналіст RT быў затрыманы Службай бяспекі Украіны і дэпартаваны з яе тэрыторыі. Сам журналіст распавёў, што шмат яго матэрыялаў былі выдаленыя. Але Грэм павярнуўся і працягваў здымаць матэрыялы.
Ціханскае абацтва
Гісторыя
Кляштар быў заснаваны ў 1055 годзе каралём Андрашам у якасці пахавальні членаў яго сям'і. Размешчаная пад кляштарным касцёлам крыпта належыць да найстарэйшых захаваных да нашага часу раманскіх пабудоў рэгіёна. У часы супрацьстаяння туркам абацтва было перабудавана ў фартэцыю. У 1752 былі надбудаваны дзве вежы, якія дагэтуль з'яўляюцца сімвалам паўастравы Ціхань. Унутры абацтва знаходзіцца галерэя, у якой у летнія месяцы ладзяцца шматлікія культурныя мерапрыемствы. Насценныя малюнкі ў касцёле былі намаляваны Караем Лоцам.
У 1921, пасля няўдалай спробы рэстаўрацыі манархіі, апошні венгерскі кароль Карл IV быў на короткі час інтэрнаваны ў Ціханскім абацтве.
Конрад II Чэрскі
Конрад II Чэрскі (каля 1250 — 23 чэрвеня / 21 кастрычніка 1294) — князь мазавецкі (1264—1275), чэрскі (1264—1294), плоцкі (1264—1275) і сандамежскі (1289), старэйшы сын князя мазавецкага Земавіта I і Пераяславы Галіцкай.
Біяграфія
У 1275 годзе паводле новага падзелу княства Конрад атрымаў у спадчыннае валоданне частку Мазовіі са сталіцай у Чэрску, а яго малодшы брат Баляслаў — астатнія землі з цэнтрам у Плоцку. Паміж двума братамі Конрадам і Баляславам пачалася міжусобная барацьба за ўладу ў Мазовіі.
У 1279 годзе пасля смерці князя кракаўскага і сандамежскага Баляслава V Сарамлівага (1226—1279) кракаўскі і сандамежскі прастолы заняў князь серадзкі, лэнчыцкі і інаўрацлаўскі Лешак II Чорны (каля 1241—1288). У 1282 г. праціўнікі Лешака Чорнага здалі гарады Сандомеж і Радам мазавецкаму князю Конраду Чэрскаму. У маі 1285 года ў бітве над Рабай кракаўскі князь Лешак Чорны атрымаў перамогу над войскам Конрада Чэрскага. У 1288 годзе пасля смерці князя кракаўскага і сандамежскага Лешака Чорнага князь Конрад чэрскі падтрымліваў князя ўрацлаўскага Генрыха Пробуса ў яго барацьбе супраць свайго малодшага брата Баляслава Плоцкага. Пасля перамогі Генрыха Пробуса Конрад Чэрскі ў 1289 годзе заключыў дагавор са сваім малодшым братам, князем Баляславам Плоцкім, і атрымаў ад яго ў валоданне Сандомеж. У тым жа 1289 годзе князь Конрад чэрскі быў выгнаны з Сандомежа князем серадзкім і куяўскім Уладзіславам Лакеткам.
Сям’я
Каля 1270 года Конрад II Чэрскі ажаніўся з Ядвігай, дачкой князя лягніцкага Баляслава Рагаткі. Дзеці: Ганна Чэрская (каля 1270—1324), жонка з 1289/1290 года князя рацібожскага Пржамыслава.
Ніна Емяльянаўна Карач
Ніна Карач (1928—2001) — удзельніца беларускага патрыятычнага падполля ў 1946—1947 гг. у Маладзечанскай вобласці, сакратар арганізацыі «Чайка». Сябра СБМ.
Біяграфія
Нарадзілася ў 1929 г. у сям’і рабочага ў Слоніме ў Польскай Рэспубліцы. Бацька Емяльян быў засланы ў міжваенны час у Заходнюю Беларусь з БССР бальшавікамі для падпольнай працы. У Другую сусветную вайну падчас нямецкай акупацыі была дружыновай слонімскага СБМ. Сябравала з паплечніцай па СБМ Надзеяй Дземідовіч. Вучылася ў слонімскай прагімназіі. Арыштавана 13 снежня 1944 г. у Слоніме падчас масавых арыштаў сяброў СБМ, але неўзабаве вызвалена.
У 1946 годзе далучылася да падпольнай беларускай арганізацыі «Чайка», якая планавала змаганне за нацыянальныя правы беларусаў, годнасць, культуру, мову, гісторыю, свабоду і незалежнасць. Удзельнічала ў першым сходзе арганізацыі, дзе была выбрана сакратаром арганізацыі. Потым адышла ад падпольнай дзейнасці, хавалася. На другі сход арганізацыі не з’явілася, таму была знятая з пасады сакратара. Вучылася ў Інстытуце народнай гаспадаркі імя Куйбышава. У сярэдзіне 1947 года «Чайка» была выкрытая, але Ніну Карач гэтая хваля арыштаў не закранула: яе арыштавалі толькі 23 чэрвеня 1950 у Мінску, па адрасе вул. Рэвалюцыйная, д. 23, кв. 12. Асуджана 25 лістапада 1950 г. як "былы член антысавецкай арганізацыі «Саюз беларускай моладзі» да 10 гадоў канцлагераў. Этапавана ў Азёрны канцлагер МДБ Іркуцкай вобласці, далей пераведзена ў Дубраўны канцлагер МДБ Мардоўскай АССР.
Клімовіч
Клімовіч — беларускае прозвішча.
Ніна Емяльянаўна Карач
Біяграфія
Памерла ў 2001 г. у Светлагорску.
Капуцыны (манаскі ордэн)
Ордэн Меншых Братоў Капуцынаў (лац. Ordo Fratrum Minorum Capuccinorum; capuccino ад capuccio — капюшон), скарочана капуцы́ны — каталіцкі манаскі ордэн, адгалінаванне францішканаў.
Гісторыя
Заснаваны ў Італіі ў 1525 годзе як адна з трох галін ордэна францысканцаў. Заснавальнік Матэа Серафіні з Баскіа імкнуўся надаць ордэну характар аскетызму часоў Святога Францыска Асізскага (XIII ст.), пашырыць уплыў на ніжэйшыя слаі грамадства.
У 1619 годзе Папа Павел V зацвердзіў ордэн як самастойны. У апошняй чвэрці 16 ст. Капуцыны распаўсюдзіліся ў Францыі, Іспаніі, Швейцарыі, у 17 ст. праніклі ў Бразілію, Цэнтральную Амерыку, Індыю і інш. У адрозненне ад адукаваных езуітаў капуцыны вялі місіянерскую дзейнасць сярод простага люду, іх называлі пралетарыямі сярод манахаў. Жаночая галіна ордэна — капуцынкі — заснавана ў 1538. Іх кляштары былі ў Германіі, Швейцарыі, Перу
У Вялікім Княстве Літоўскім яны аселі ў Любяшове (1756, цяпер Валынская вобласць Украіны) і Юравічах (1781, цяпер Калінкавіцкі раён Гомельскай вобласці Беларусі). Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай з канца 18 ст. дзейнасць капуцынаў у Расійскай імперыі стала затухаць, у 1888 іх кляштары зачынены.
З 1931 выдаецца квартальнік «Collectanea Franciscana» («Францысканскія зборнікі»). З 1940 года ў Рыме дзейнічае Гістарычны інстытут, які даследуе гісторыю францысканцаў, у т. л. капуцынаў.
У Другую сусветную вайну ордэн моцна пацярпеў, але аднавіўся. У 1965 годзе ў свеце былі 93 адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі капуцынаў (правінцыі, віцэ-правінцыі і інш.).
Сучасны стан
Паводле звестак на 2010 год ордэн налічваў 10 519 манахаў, з якіх 6 939 былі святарамі. Паводле звестак на 2013 год ордэн налічваў 10 659 манахаў, з якіх 7 021 святар. Ордэн налічвае 1628 абшчын.
У Італіі і ЗША найбольшая колькасць абшчын ордэна, там яны падзелены на вялікую колькасць правінцый. Капуцыны актыўна прадстаўлены на постсавецкай прасторы: ва Украіне яны маюць сем абшчын (у Вінніцы, Дніпрадзэржынску, Днепрапятроўску, Кіеве, Красыліве, Ужгарадзе і Старакасцянцініве), у Беларусі таксама сем (Слонім, Маладзечна, Докшыцы, Ліпнішкі, Смалявічы, Валкалата, Верхнядзвінск) , у Расіі — адну ў Варонежы.
Адзенне капуцынаў складае бурага колеру рызу з прышытым да яго каптуром, вераўчаны пояс з вузлом, які сімвалізуе непарушнасць манаскіх зарокаў, і сандалі на босых нагах.
Броды (Корасценскі раён)
Броды (Броди) — пасёлак у Корасценскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ушомырскай вясковай абшчыны.
Нава Ушыця (пасёлак)
Нава Ушыця (Нова Ушиця) — пасёлак у Корасценскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ушомырскай вясковай абшчыны.
Ганна Савельеўна Гарэцкая
Ганна Савельеўна Гарэцкая (, в. Верацюгі,  — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1949).
Біяграфія
З 1932 года ў калгасе «Расоны» Расонскага раёна: з 1937 г. звеннявая льнаводчага звяна, з 1950 г. намеснік старшыні, з 1951 г. старшыня калгаса, у 1954—1965 гг. звеннявая льнаводчага звяна. Званне Героя прысвоена за атрыманне высокага ўраджаю валакна ільна-даўгунца.
Член ЦК КПБ у 1956—1960 гг. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1947—1951 гадах.
Врбас (рака)
Врбас (Врбас) — рака ў Босніі і Герцагавіне, правы прыток Савы. Даўжыня ракі складае 240 км, сярэдні расход вады — 102 м³/c. Этымалогія назвы ўзыходзіць да серба-харвацкага «Врба» (вярба).
Врбас бярэ пачатак на схіле гары Враніца (баснійская частка Дзінарскага нагор’я). Цячэ амаль на ўсім працягу на поўнач, у верхнім цячэнні рака мае горны характар, у рэчышчы — парогі, ёсць некалькі вадаспадаў. У ніжнім цячэнні рака становіцца больш спакойнай.
На берагах ракі знаходзіцца горад Баня-Лука, дэ-факта сталіца Рэспублікі Сербскай. Найбуйнейшы прыток — рака Врбаня, якая ўпадае ў Врбас у межах Бані-Лукі. Врбас упадае ў Саву каля горада Србац.
У 1982 годзе вышэй Бані-Лукі на Врбасе была пабудавана гідраэлектрастанцыя Бочац, у сувязі з чым на рацэ ўтварылася вадасховішча (Jezero Bočac) даўжынёй каля 20 кіламетраў.
Пушча (Гарадоцкі раён)
Пу́шча (, Пуща) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгапольскага сельсавета.
Рэйхскамісарыят Украіна
Рэйхскамісарыят Украіна (Reichskommissariat Ukraine, Райхскомісаріат Україна) — утвораная 20 жніўня 1941 года адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Трэцяга рэйха пад нямецкай адміністрацыяй на тэрыторыі Украінскай ССР.
Рэйхскамісарыят уключаў акупаваную тэрыторыю тагачаснай УССР і часткі БССР, за выключэннем Галічыны і Трансністрыі — вобласці паміж Паўднёвым Бугам і Днястром, а таксама некалькіх сот кіламетраў прыфрантавой зоны, якая знаходзілася ў распараджэнні ваеннай адміністрацыі адпаведных груп армій. Харкаў, найбуйнейшы індустрыяльны цэнтр УССР, ніколі не ўваходзіў у склад рэйхскамісарыята, як і Сталіна, Варашылаўград. Рэйхскамісарыят улетку 1942 года быў пашыраны «на будучыню» і фармальна ўключаў частку цэнтральнай і паўднёвай Расіі, у тым ліку не захопленай немцамі, — да заволжскіх стэпаў (Курск, Арол, Тамбоў, Варонеж, Саратаў, Сталінград ).
На захадзе рэйхскамісарыят межаваў з «генерал-губернатарствам» і «Вялікай Румыніяй», на поўначы — з рэйхскамісарыятамі «Масковія» і «Остланд». На ўсходзе рэйхскамісарыят павінен быў межаваць з рэйхскамісарыятам «Туркестан», на поўдні — з рэйхскамісарыятам «Каўказ».
Сталіцай рэйхскамісарыята быў горад Роўна.
Пасаду Рэйхскамісара аж да поўнага заняцця тэрыторыі Рэйхскамісарыята ўзброенымі сіламі СССР займаў Эрых Кох.
Адміністрацыйны падзел
Рэйхскамісарыят з 1 верасня 1942 фармальна складаўся з 13 акруг, сем з якіх ніколі не былі створаны.
Няствораныя акругі
Большасць гэтых тэрыторый фактычна ўваходзілі ў рэйхскамісарыят (акрамя акруг Тамбоў і Саратаў, дзе не было баявых дзеянняў і яны не былі акупаваны немцамі), але яны не мелі грамадзянскай адміністрацыі, а падпарадкоўваліся ваеннай адміністрацыі (уваходзілі ў зону адказнасці тылоў груп армій).
Гл. таксама
Адміністрацыйныя акупацыйныя акругі Трэцяга рэйха
Святлана Міхайлаўна Клімковіч
Святлана Міхайлаўна Клімковіч (,  — ) — беларуская пісьменніца, перакладчыца.
Кракаўскі паход Льва Данілавіча
Кракаўскі паход — ваенная кампанія войскаў галіцка-валынскага князя Льва Данілавіча разам з татарамі Нагая супраць польскага князя Лешака Чорнага. Асноўныя падзеі паходу адбыліся ў 1280 годзе пасля смерці бяздзетнага князя Баляслава Сарамлівага, на спадчыну якога прэтэндаваў Леў Данілавіч. Аднак галіцка-валынскага валадара не падтрымала кракаўскае баярства і ён вырашыў дамагацца поспеху ваеннай сілай. Паход скончыўся поўным разгромам войскаў Льва Данілавіча і яго праследаваннем польскімі войскамі аж да Галіцка-Валынскай зямлі.
Святлана Міхайлаўна Клімковіч
Біяграфія
Нарадзілася 26 жніўня 1935 года ў Мінску ў сям’і пісьменніка Міхася Клімковіча.
Інстытут эканомікі НАН Беларусі
Інстытут эканомікі НАН Беларусі — першая навукова-даследчая арганізацыя Беларусі, якая стала спецыялізавацца на вывучэнні эканамічнай навукі. Інстытут заснаваны ў 1931 годзе.
Пяціннікі
Пяці́ннікі (, Пятинники) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгапольскага сельсавета.
Святлана Міхайлаўна Клімковіч
Біяграфія
У 1958 годзе скончыла аддзяленне беларускай мовы і літаратуры філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Працавала карэктарам, літработнікам, адказным сакратаром газеты «Голас Радзімы» (1958—1970), літсупрацоўнікам газеты «Літаратура і мастацтва» (1970—1972), рэдактарам у часопісе «Народная асвета» (1972—1974), рэдактарам рэдакцыі праграм для моладзі на Беларускім тзлебачанні. У 1977—1990 гг. — адказны рэдактар бюлетэня Беларускага тэатральнага аб’яднання (з 1987 г. Саюза тэатральных дзеячаў) «Тэатральны Мінск». Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1986 г.
Памерла 27 студзеня 2001 года. Пахавана ў Мінску на Вайсковых могілках побач з бацькам і маці.
Творчасць
Выступала ў друку з 1958 года. У перыядычным друку публікавала апавяданні, нарысы, казкі, тэатральныя рэцэнзіі і артыкулы. Асобным выданнем выйшла казка «Лалі-Лаль» (1974, на аснове яе створаны тэле- і радыёспектаклі).
Аўтар п’ес для тэатра лялек «Дар ляснога цара» (пастаўлена ў 1978), «Балада пра белую вішню» (апублікавана ў зборніку п’ес «Гаўрошы Брэсцкай крэпасці» ў 1984, пастаўлена ў 1984 і на Беларускім радыё ў 1988), «Казка пра цара Юрыка і каваля Рымшу» (апублікавана ў 1981, Масква, і ў зборніку «Радзіма мая дарагая», 1989), п’есы «Вясновая песня» (пастаўлена на Беларускім радыё, 1985). Напісала лібрэта опер «Дзікае паляванне караля Стаха» (пастаўлена ў 1989) і «Францыск Скарына» (пастаўлена на Беларускім тэлебачанні ў 1990). Зрабіла пераклад з польскай мовы, рэстаўрацыю і сцэнічную рэдакцыю оперы XVIII ст. «Апалон-заканадаўца, альбо Парнас рэфармаваны» (апублікавана і пастаўлена ў 1989).
Кракаўскі паход Льва Данілавіча
Перадгісторыя
У другой палове XIII стагоддзя Галіцка-Валынскае княства, якое стала ў 1254 годзе Рускім каралеўствам, вяло актыўную знешнюю палітыку на Захадзе. Так, яшчэ пры Даніле Раманавічу, войскі княства ўдзельнічалі ў войнах з Літвой і Аўстрыяй (у апошняй сын Даніла, Раман Данілавіч, змагаўся за ўладу). У 1267 годзе Шварн Данілавіч стаў вялікім князем літоўскім, што яшчэ больш умацавала міжнародны прэстыж галіцка-валынскіх Раманавічаў.
З Польшчай Галіцка-Валынскае княства звязвала доўгая гісторыя супрацьстаяння, пачынаючы з 1205 года, калі ў бітве пры Завіхасце быў забіты князь Раман Мсціславіч, пасля чаго польскія князі на працягу сарака з лішнім гадоў удзельнічалі ў барацьбе за галіцкі сталец і галіцкія землі. У 1230-х — 1240-х гадах Раманавічы падтрымлівалі Конрада Мазавецкага ў барацьбе супраць яго дзядзькі Баляслава V, што абумовіла ўдзел кракаўскіх войскаў на баку Расціслава Міхайлавіча Чарнігаўскага ў Яраслаўскай бітве ў 1245 годзе, зрэшты, там яны былі разбіты Данілам Галіцкім. У 1259—1260 гадах адбыўся сумесны паход галіцка-валынскіх князёў Данііла і Васількі Раманавічаў і татараў цемніка Бурундая ў Кракаўскую зямлю. Падчас паходу быў узяць горад Сандамір, практычна ўсё насельніцтва якога было знішчана, пасля быў узяты і сам Кракаў. Манголы цалкам пакінулі Польшчу толькі ў 1260 годзе, краіне была нанесена велізарная шкода. Гэта прывяло да яшчэ большай дэцэнтралізацыі і падзення аўтарытэту княжацкай улады ў Польшчы.
Тым часам, пасля смерці бацькі, князь Леў Данілавіч распачаў некалькі спроб па здабыцці трона суседніх дзяржаў. Ён разлічваў на літоўскі сталец, калі ў 1269 годзе памёр бяздзетным яго брат, князь літоўскі Шварн. Але, літоўская знаць аддала перавагу не Льву, а яго былому саюзніку Трайдзеню. У 1269 і 1274 Леў удзельнічаў у паходах у літоўскія землі. Паводле летапісу, яны завяршыліся «перамогай і чэсцю вялікай», але літоўскі прастол Льву не дастаўся.
У 1279 годзе памёр князь Польшчы Баляслаў V Сарамлівы. Ён памёр бяздзетным, таму, стала ясна, што не пазбегнуць спрэчкі за кракаўскі сталец. Прэтэндэнтамі на яго сталі серадзскі князь Лешак Чорны, сын Казіміра Куяўскага з дынастыі Пястаў, Конрад Чэрскі, сын Земавіта Мазавецкага і ўнук Данілы Галіцкага (сын яго дачкі Пераяславы) і іншыя. Адным з прэтэндэнтаў стаў і Леў Данілавіч, чыя жонка Канстанцыя была роднай сястрой Кунегунды (Кінгі), жонкі Баляслава Сарамлівага (яны абедзве былі дочкамі караля Венгрыі Белы IV Арпада).
Сандамір
Пасля смерці Баляслава, як сказана ў летапісе, Леў Данілавіч «прагнуў польскай зямлі», аднак, кракаўскія баяры выбралі на старэйшы ў Польшчы сталец князя Лешака Чорнага. Пасля гэтага Леў вырашыў здабыць карону сілай і звярнуўся па дапамогу да ардынскага беклярбека Нагая, які даслаў татарскія войскі на чале з ваяводамі Канчаком, Казеем і Кубатанам («…да емоу помочь ѡканьнаго Кончака . и Козѣӕ . и Коубатана»). Леў адправіўся ў паход разам з сынам Юрыем, іншыя галіцка-валынскія князі — брат Льва Мсціслаў Данілавіч, яго сын Данііл Мсціславіч і стрыечны брат, князь валынскі Уладзімір-Іван Васількавіч — не хацелі ісці са Львом, але былі прымушаны татарамі («няволяй татарскаю»).
Войскі, якія падышлі да Сандаміра, сталі на беразе Віслы, пасля пачалі пераходзіць яе па лёдзе. Спачатку пераправіўся Леў са сваім палком, затым — Юрый, Мсціслаў і Даніла Мсціславіч. Леў з большай часткай войска рушыў у бок Капшыўніцы. Войскі Уладзіміра Васількавіча накіраваліся да Осека, бо ён даведаўся, што ў лесе паблізу Осека знаходзіцца шмат «дабра», якое блага ахоўваецца («…ѡсѣкъ во лѣсѣ полнъ люди и товара . не взиманъ бо бѣ никоторою же ратью» ), і выслаў за ім войска на чале з Кафілатам і Слязенцам. Адбылася зацятая бітва пры Осеку, уладзімірцы адолелі палякаў, узялі шмат палонных і вялікую здабычу.
Газліца
Асноўныя сілы галічан працягвалі рух у кірунку да Капшыўніцы, і 23 лютага 1280 года яны сустрэліся з польскімі сіламі ваявод Варша, Пятра Багорыі і Януша Старжа каля сяла Газліца паблізу Капшыўніцы. Паводле звестак польскіх храністаў, галіцкія войскі значна пераважалі колькасцю польскія, урэшце, Ян Длугаш, які прыводзіць такія звесткі, схільны перабольшваць колькасць галічан. Войскі Льва былі ўшчэнт разбіты, загінула шмат баяраў і «добрых слуг», князь пакінуў Польшчу «з вялікай ганьбай».
Польскія войскі пачалі праследаванне, яго апісвае Ян Длугаш, кажучы, што гналіся да самага Львова. Пасля чаго 7 сакавіка польскія войскі вярнуліся з Галіцкай зямлі. У гэтым паходзе, паводле звестак тых жа польскіх храністаў Леў страціў 8 тысяч забітымі і 2 тысячы параненымі.
Наступствы
У 1281 годзе адбыўся паход палякаў на чале з Лешакам Чорным у адказ, супраць Льва Данілавіча. Палякі ўварваліся ў горад Перавораск, перабіўшы тамтэйшае насельніцтва, не пашкадаваўшы ні старых, ні дзяцей. Пасля гэтага палякі пакінулі Галіцкую зямлю.
У гэтым жа годзе пачалася чарговая міжусобная вайна паміж Лешакам Чорным, Конрадам Чэрскім і Баляславам Мазавецкім (апошнія два былі ўнукамі Данілы Галіцкага). Леў падтрымаў Баляслава, аднак да смерці Лешака Чорнага новых адкрытых канфліктаў з Польшчай не адбывалася. У 1292 годзе, скарыстаўшы канфлікт валадароў Польшчы і Чэхіі, разбіў палякаў і далучыў да Галіцыі Люблін. Незадоўга да сваёй смерці (1301) Леў яшчэ раз хадзіў на Польшчу і вярнуўся «з вялікай здабычаю і палонам».
US (значэнні)
US — абрэвіятура:
Максім Аляксандравіч Клімковіч
Максім Клімковіч (нар.) — беларускі пісьменнік, драматург.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і пісьменніка. Дзед Максіма — Міхась Клімковіч быў старшынёй Саюза пісьменнікаў БССР і аўтарам словаў Дзяржаўнага гімна Беларусі. Бацька Максіма Клімковіча — Алесь Махнач.
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў геадэзістам, начальнікам участка на будаўніцтве аўтамабільных дарог.
З'яўляецца аўтарам п'ес «Віта Брэвіс, ці Нагавіцы Святога Георгія», «Вольная сцэна», «Чорны квадрат» (у суаўтарстве з Міраславам Адамчыкам), дэтэктыўных аповесцяў і раманаў «Сцэнарый смерці», «Карона Вітаўта Вялікага», «Люстраная фіранка», кінараману-фарсу «Янкі, альбо Астатні наезд на Літве» (у суаўтарстве з Уладзіславам Ахроменкам), таксама апавяданняў. У 2008 годзе ў часопісе «Маладосць» друкаваўся прыгодніцкі раман Уладзіміра Сцяпана ў суаўтарстве з Максімам Клімковічам «Цень ангела».
Інстытут эканомікі НАН Беларусі
Эканамічныя даследаванні ў Інбелкульце
Яшчэ ў першай палове 20-х гадоў Інбелкульт, Дзяржплан БССР, Наркамат земляробства БССР і Інстытут сельскай і лясной гаспадаркі пачалі праводзіць сумесныя эканамічныя даследаванні па размяшчэнні прадукцыйных сіл у сельскай гаспадарцы, нацыянальнаму даходу, складанні кантрольных лічбаў і распрацоўцы першага пяцігадовага плана развіцця народнай гаспадаркі БССР. Паступова паўстала задача цэнтралізацыі эканамічных даследаванняў у краіне, і стварэнне Інстытута эканомікі з’явілася паспяховым рашэннем гэтай задачы.
Інстытут эканомікі Беларускай акадэміі навук (1931—1935)
Інстытут эканомікі быў створаны 29 сакавіка 1931 г. рашэннем Прэзідыума Беларускай Акадэміі навук на аснове акадэмічных кафедры кааперацыі і калектывізацыі, кафедры эканамічнай геаграфіі, кафедры тэорыі штандорта, а таксама Інстытута эканомікі Дзяржплана БССР і эканамічнага аддзела Інстытута прамысловасці. Першым дырэктарам Інстытута стаў акадэмік І. А. Пятровіч (1931—1932 гг.).
Арганізацыя і пачатак працы Інстытута эканомікі супалі па часе з працэсамі згортвання НЭПа, актыўнага фармавання камандна-адміністрацыйнай сістэмы кіравання, фарсаванай індустрыялізацыі і калектывізацыі. З моманту стварэння Інстытута эканомікі яго супрацоўнікі адразу ж падключыліся да абмеркавання тэарэтычных і практычных пытанняў распрацоўкі гадавых і другога пяцігадовага плана развіцця народнай гаспадаркі БССР. З 1933 г. Інстытут эканомікі сканцэнтраваў свае намаганні на правядзенні даследаванняў у галіне эканамічнай геаграфіі, прамысловасці, сельскай гаспадаркі, гандлю і народнага даходу. Пры правядзенні работ у галіне эканамічнай геаграфіі ажыццяўлялася вельмі цеснае супрацоўніцтва з НДІ геаграфіі пры МДУ і асабіста з прафесарам М. М. Баранскім — выдатным савецкім спецыялістам па тэорыі і метадалогіі сацыяльна-эканамічнай геаграфіі і эканамічнай картаграфіі.
1936—1941 гг.
У 1936 Інстытут увайшоў у склад Аддзялення грамадскіх навук АН БССР. Фармаванне і першыя гады станаўлення Інстытута эканомікі праходзілі ў складаным унутрыпалітычным і гістарычным становішчы. Рашэннем Бюро ЦК КП(б)Б ад 05.01.1938 г. Інстытут эканомікі быў скасаваны як «установа, што не апраўдала сябе». Дадзеная акцыя ў другі раз, як і ўжо адзначаная раней расправа над шэрагам беларускіх навукоўцаў, якая мела месца ў канцы 20-х гадоў, сведчыла аб тым, што навукова-даследчая і адукацыйная функцыі Акадэміі навук і яе інстытутаў ўжо да сярэдзіны 30-х гадоў ўвайшлі ў супярэчнасць з ідэалагічнымі задачамі, ускладзенымі на іх кіраўніцтвам краіны і рэспублікі. Аднак пасля «скасавання» Інстытута эканомікі АН БССР «аскепкі» яго структурных падраздзяленняў працягвалі працаваць у складзе розных акадэмічных інстытутаў. Ужо ў лістападзе 1939 г. яны былі аб’яднаны ў групу эканомікі АН БССР, а яе загадчыкам быў прызначаны С. М. Малінін. У лютым 1940 г. СНК БССР прыняў рашэнне аб арганізацыі ў рамках АН БССР Навукова-даследчага інстытута эканомікі, што было фактычна ўзнаўленнем раней скасаванага Інстытута эканомікі.
У перыяд Вялікай Айчыннай вайны НДІ эканомікі быў эвакуяваны ў Маскву.
Інстытут эканомікі АН БССР (1945—1991)
У пасляваенны перыяд навукова-даследчыя працы ў Інстытуце эканомікі аднавіліся ў красавіку 1945 г. у Мінску. Даследаванні вяліся па напрамках эканомікі прамысловасці, эканомікі сельскай гаспадаркі і эканомікі лясной гаспадаркі. Асаблівая ўвага калектыву інстытута была засяроджана на вырашэнні эканамічных праблем узнаўлення і развіцця сельскагаспадарчай вытворчасці, а таксама на пытаннях уздыму з руін іншых галін народнай гаспадаркі рэспублікі.
У гэты перыяд асноўнымі накірункамі даследаванняў заставаліся: эканамічная геаграфія, прамысловасць, сельская і лясная гаспадарка, размяшчэнне прадукцыйных сіл, планаванне і прагназаванне. Важнае тэарэтычнае і практычнае значэнне мела завяршэнне ў 1955 г. эканамічнага абгрунтавання генеральнай схемы асушэння і асваення балот і забалочаных земляў Палескай нізіны.
У наступныя гады ўсё больш важнае месца ў даследчай працы Інстытута эканомікі стала адводзіцца вывучэнню і рашэнню тэарэтычных праблем павелічэння эфектыўнасці грамадскай вытворчасці. Даследаванні ў сферы эканомікі прамысловасці сталі ахапляць шырокае кола пытанняў, звязаных з павелічэннем прадукцыйнасці грамадскай працы, эфектыўнасці капітальных укладанняў у розных галінах і вытворчасцях, арганізацыяй гаспадарчага разліку, а таксама праблемы коштаўтварэння. Распрацаваныя ў тыя гады прапановы і рэкамендацыі па ўмацаванні і развіццю эканомікі ліцейнай вытворчасці, тарфяной, лёгкай, шкляной і харчовай прамысловасці знайшлі адлюстраванне ў развіцці эканомікі БССР.
У 70-я гг. у Інстытуце эканомікі пачалося вывучэнне праблем сусветнай эканомікі. Былі даследаваны інвестыцыйная палітыка заходніх краін і іх інвестыцыйная актыўнасць у краінах, якія сталі на шлях развіцця. У гэты час калектыў Інстытута эканомікі АН БССР выканаў таксама комплекс фундаментальных работ у вобласці сацыяльна-эканамічнай эфектыўнасці грамадскай вытворчасці і фактараў яе павышэння. Навукоўцамі-эканамістамі абгрунтаваны крытэрыі і распрацавана сістэма паказчыкаў эфектыўнасці грамадскай вытворчасці рэспублікі, акрэслены фактары, што ўплываюць на ўзровень працаёмкасці, матэрыялаёмкасці і фондаёмкасці вытворчасці, распрацаваны катэгорыі размеркавальных адносін. У гэты ж перыяд быў распрацаваны прагноз комплекснага выкарыстання прыродных рэсурсаў і развіцця вытворчых сіл Беларускага Палесся да 1990 г.
Рудня (Ушомырская вясковая абшчына)
Ру́дня (Ру́дня) — вёска ў Корасценскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ушомырскай вясковай абшчыны.
Інстытут эканомікі НАН Беларусі
Інстытут эканомікі АН БССР (1945—1991)
У 80-я гг. асноўныя навуковыя сілы Інстытута эканомікі АН БССР былі сканцэнтраваны на даследаваннях па трох важнейшых напрамках: удасканаленне гаспадарчага механізму на рэгіянальным узроўні; павышэнне сацыяльна-эканамічнай эфектыўнасці вытворчасці; распрацоўка комплекснай праграмы НТП БССР на 20 гадоў. У рамках гэтых напрамкаў даследаваліся праблемы: эфектыўнасці механізму выкарыстання эканамічных законаў у сістэме размеркавальных адносін; удасканалення гаспадарчага механізму на ўзроўні вытворчых аб’яднанняў і прадпрыемстваў прамысловасці; метадалагічныя і метадычныя праблемы эфектыўнасці вытворчага патэнцыялу рэспублікі (працы, капітальных укладанняў, асноўных вытворчых фондаў); цэнаўтварэння; эканомікі навуковых даследаванняў; тэрытарыяльнай арганізацыі вытворчасці і развіцця сацыяльнай інфраструктуры.
Інстытут эканомікі (Н)АН Беларусі (з 1992 г.)
У 90-я гг. крызіс, які ахапіў народную гаспадарку Беларусі пасля распаду СССР, парушэнне гаспадарчых сувязяў паміж суб’ектамі гаспадарання былых саюзных рэспублік, а таксама распад некалі адзінай навуковай і інфармацыйнай прасторы негатыўна адбіліся на дзейнасці беларускіх вучоных. Навукоўцы Інстытута эканомікі пачалі даследаванні па стварэнню тэарэтычных асноў развіцця беларускай эканомікі ва ўмовах развіцця рыначных адносін, у тым ліку даследаванні праблем рэфармавання адносін уласнасці, гаспадарчага механізму кіравання рэгіянальнай эканомікай, фінансава-крэдытных адносін, эканамічнай ацэнкі і механізму выкарыстання рэсурснага патэнцыялу рэспублікі, сацыяльна-эканамічнай рэабілітацыі забруджаных у выніку катастрофы на Чарнобыльскай АЭС тэрыторый і інш. У гэты перыяд удалося апублікаваць шэраг калектыўных і індывідуальных прац, у тым ліку:
У 1995—1996 гг. супрацоўнікі Інстытута эканомікі ў творчым супрацоўніцтве са спецыялістамі іншых навуковых устаноў і ВНУ ўдзельнічалі ў падрыхтоўцы першага і другога нацыянальных справаздач аб чалавечым развіцці: «Беларусь — тварам да чалавека» і «Беларусь — асяроддзе для чалавека». Гэтая досыць карпатлівая, адказная і на той перыяд часу піянерская даследчая праца была выканана пры адміністрацыйна-тэхнічнай падтрымцы Прадстаўніцтва ААН/ПРААН у Рэспубліцы Беларусь і атрымала высокую адзнаку не толькі ў краіне, але і за мяжой.
У 1995 г. супрацоўніку Інстытута эканомікі І. М. Абрамаву за манаграфію «Цыклы ў развіцці эканомікі СССР» (1990 г.) была прысуджана медаль М. Д. Кандрацьева, заснаваная Расійскай Акадэміяй навук і Міжнародным фондам М. Д. Кандрацьева.
У 1996—2000 гг. Інстытут эканомікі НАН Беларусі выконваў функцыі каардынатара і асноўнага выканаўцы навукова-даследчых работ па дзяржаўнай праграме фундаментальных даследаванняў «Тэарэтычныя асновы нацыянальнай мадэлі эканомікі Рэспублікі Беларусь і механізм яе рэгулявання (Нацыянальная эканоміка)». НДР выконваліся ў супрацоўніцтве з НДЭІ Мінэканомікі, Беларускім НДІ эканомікі і інфарматыкі аграпрамысловага комплексу, Полацкім дзяржаўным універсітэтам і шэрагам іншых навуковых устаноў і ВНУ краіны.
У апошнія гады ўзмацнілася сувязь інстытута з вышэйшай школай. Большасць навуковых супрацоўнікаў выкладаюць у ВНУ, прымаюць удзел у падрыхтоўцы падручнікаў па эканамічных дысцыплінах, а найбольш кваліфікаваныя спецыялісты з’яўляюцца членамі Экспертнага Савета ВАК Беларусі і спецыялізаваных саветаў па абароне доктарскіх і кандыдацкіх дысертацый пры ВНУ і навукова-даследчых установах, а таксама навуковымі кіраўнікамі і кансультантамі аспірантаў, дактарантаў і саіскальнікаў.
Супрацоўнікі інстытута прымаюць удзел у распрацоўцы заканадаўчых і іншых нарматыўных актаў, у экспертных і рабочых групах пры Акадэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, Урадзе і Нацыянальным сходзе. Многія з іх з’яўляюцца членамі рэдкалегіі вядучых рэспубліканскіх і міжнародных часопісаў сацыяльнага і эканамічнага профілю, выконваюць работу па грантах Беларускага рэспубліканскага фонду фундаментальных даследаванняў.
Інстытут падтрымлівае навуковыя сувязі з замежнымі інстытутамі і ВНУ эканамічнага профілю. Асабліва цесныя і плённыя кантакты з роднаснымі расійскімі і ўкраінскімі арганізацыямі, з якімі заключаны дамовы аб творчым супрацоўніцтве. У іх ліку Інстытут эканомікі РАН, Інстытут праблем рынку РАН, Інстытут народна-гаспадарчага прагназавання РАН, Інстытут эканомікі Уральскага аддзялення РАН, Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт эканомікі і фінансаў, Інстытут эканамічнага прагназавання НАН Украіны, Інстытут рэгіянальных даследаванняў НАН Украіны і інш.