cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Іван Мікалаевіч Макараў
Біяграфія
З 20 мая 1940 па 22 лютага 1971 года — член ЦК КП(б)Б, з верасня 1941 па студзень 1943 года сакратар абласнога камітэта УКП(б) у Куйбышаве, потым сакратар абласнога камітэта УКП(б) ва Ульянаўску. З мая 1946 года — намеснік начальніка аддзела кадраў ЦК КП(б)Б, у 1947—1948 гадах — начальнік аддзела па праверцы партыйных органаў КП(б)Б, у 1947—1949 гадах — членбюро КП(б)Б, пазней начальнік аддзела партыйных, прафсаюзных і камсамольскіх органаў КП(б)Б.
З 24 верасня 1952 па 24 студзеня 1956 года — намеснік члена, а з 27 студзеня 1956 па 22 лютага 1971 года — член бюро/Прэзідыума бюро ЦК КП(б)Б. У 1954—1958 гадах — начальнік аддзела партыйных органаў КП(б)Б, з лістапада 1958 па люты 1971 года — старшыня Беларускага рэспубліканскага савета прафсаюзаў.
З 24 лютага 1971 па 4 лютага 1976 года — старшыня Рэвізійнай Камісіі КПБ, з 6 лютага 1976 года — намеснік старшыні гэтай камісіі.
Узнагароды
Узнагароджаны двума ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1958 і 1963). Ганаровы грамадзянін горада Магілёў (1980).
Памяць
Яго імём названы вуліца і завулак у Магілёве.
Anguina tritici
Anguina tritici — паразітычны круглы чарвяк сямейства Anguinidae, шкоднік пшаніцы.
Апісанне
Даўжыня цела самак 3—5 міліметраў, самцоў 0,9—2,5 міліметраў, шырыня 0,1—0,2 міліметра. Пры заражэнні ў коласе расліны замест нармальнага зерня развіваюцца галы. Заражэнне раслін адбываецца вясной, калі галы трапляюць у глебу разам з пасяўным насеннем. Лічынкі пранікаюць ва ўсходы, некаторы час жывуць на сцеблах, пасля перапаўзаюць ў завязь, ва ўтвораных імі новых галах развіваюцца да палаваспелай формы. Там жа самкі адкладаюць яйкі. Пладавітасць адной самкі 2000—2500 яек; у адным гале можа быць да 40 самак. Пасля з яек у гале развіваюцца лічынкі, якія ўпадаюць у стан анабіёзу; у высушаным збожжы могуць захоўваць жыццяздольнасць больш за 20 гадоў.
Rahis
«Rahis» (Рахіс) — музычны гурт, заснаваны ў 2000 г. двума студэнтамі Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта — Дзянісам Філіпенкам і Змітром Язвінскім (з Нясвіжа).
Гісторыя
Гурт утвораны ў 2000 годзе. Пазней да двух музыкаў далучылася скрыпачка Кася. Рахіс атрымаў першую вядомасць акустычнымі канцэртамі. Пераможца 3-га музычнага фестывалю «Рок-Каляды» (Горкі, 2003).
У 2004 годзе даў 3 канцэрты — у Мінску, Віцебску і Наваполацку. У 2005-2006 гг., пасля сканчэння БДПУ, супольныя выступы перапыніліся ў сувязі са службай Дзяніса Філіпенкі ў роце аховы Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь. Тым часам скрыпачка Кася адпрацоўвала навучанне ў ВНУ школьнай настаўніцай у Лагойску (Мінская вобласць). Зміцер Язвінскі працягваў выступаць з акустычнымі канцэртамі па Беларусі, Польшчы і Украіне. 20 кастрычніка 2007 года ў мінскім клубе «Графіці» гурт даў 2-гадзінны канцэрт «Тры гады ўстрыманьня», дзе прадставіў электрычную праграму.
28 красавіка 2008 года на мінскай студыі «Сонечныя кветкі» гукарэжысёра Віталя Кулеўскага) пачаўся запіс першага альбома. 19 ліпеня 2008 года «Рахіс» упершыню выступіў на 19-м музычным фестывалі «Басовішча» (Гарадок, Беластоцкі павет, Падляскае ваяводства, Польшча).
7 красавіка 2009 года гурт «Рахіс» выпусціў студыйны максі-сінгл «Празь Сеціва» з 4 песняў, адну з якіх («Стронцый») Зміцер Язвінскі напісаў у 1999 г. пры сканчэнні школы. 18 ліпеня 2009 года гурт сыграў на 20-м фестывалі «Басовішча». 18 мая 2010 года выпусцілі другі сінгл «Файлікі» на верш паэта Глеба Лабадзенкі. 8 чэрвеня 2010 года выйшаў першы альбом «Сшытак з тэкстамі ў малюнках» з 11 песняў, што ўключаў песні максі-сінгла «Празь Сеціва».
14 мая 2015 года гурт «Рахіс» выдаў сінгл «Эўропа», тэкст якога Дзяніс Філіпенка напісаў у пачатку 2000-х гадоў. 8 чэрвеня 2015 года выйшаў другі альбом «Паміж сонцам і хмарамі» з 12 песняў, адну з якіх («НЛО») запісалі на верш Глеба Лабадзенкі. Замест ранейшых музыкаў у запісе альбому ўдзельнічалі вядучы гітарыст Павел Вялічка, бас-гітарыст Рыгор Заслаўскі, ударнік Алесь Юхнавец і клавішніца Аляксандра Клінцэвіч. 22 верасня 2015 года рэжысёр Ігар Чышчэня зняў першы відэакліп на песню «Грэй мяне» (з альбому «Паміж сонцам і хмарамі»), у якім здымаўся астраном Віктар Малышчыц. Здымкі доўжыліся некалькі веснавых і летніх месяцаў.
Шталаг 352
Шталаг 352 (Stalag 352) — лагер ваеннапалонных, створаны немцамі падчас Другой сусветнай вайны ў Мінску і ваколіцах. Існаваў у 1941—1944 гадах, складаўся з двух частак — «Ляснога лагера» каля в. Масюкоўшчына і «Гарадскога лагера» ў Мінску, які месціўся ў былых Пушкінскіх казармах па Лагойскім тракце.
У ваенны час
Асноўнай часткай лагера быў Лясны лагер, створаны ў канцы жніўня 1941 года на месцы былога вайсковага гарадка каля вёскі Масюкоўшчына. Побач праходзіла чыгунка Мінск—Маладзечна. Пад лагер былі прыстасаваны 21 драўляная казарма, разлічаныя на размяшчэнне 9,5 тысячы чалавек, аўтамабільныя майстэрні і гаражы. Тэрыторыя была абнесена некалькімі радамі калючага дроту на бетонных слупах вышынёй да 3 метраў.
Шталаг 352 разглядаўся як перавалачны пункт ваеннапалонных на шляху ў лагеры Остланда, Генерал-губернатарства і ўласна Германіі. У лагер звозілі палонных з розных участкаў савецка-германскага фронту — з-пад Вязьмы, Калініна, Масквы, Сталінграду і г.д. У 1941—1942 гадах у лагеры знаходзілася да 130—140 тысяч палонных, але да лета 1942 года засталося 8—10 тысяч, да лета 1943 — 5—6 тысяч, да студзеня 1944 — толькі каля 5 тысяч.
Палігон вайсковага гарадка нацысты выкарыстоўвалі для сістэматычнага знішчэння ваеннапалонных і людзей дастаўленых па чыгунцы з Мінска. За каля 1,5 км на паўночны захад ад лагера і за каля 800 м ад вёскі Глінішчы (і цяперашняга мемарыяла) месціўся хутар Петрашкевіча. Каля хутара ў невялікай нізіне было расстраляна па адных дадзеных каля 25 тысяч, па іншых каля 54 тысяч цывільных асоб.
Пасля Курскай бітвы немцы пачалі хаваць сляды злачынстваў. Раней пахаваныя трупы забітых на палігоне і каля хутара Петрашкевіча палонныя выкопвалі пад кантролем спецкаманды СД (як у канцлагеры Трасцянец), аблівалі нафтапрадуктамі, пасыпалі серабрыстага колеру парашком (падобным да тэрміту) і палілі.
Пасля вызвалення Мінска, пад кіраўніцтвам генерал-маёра В. Казлова была створаная Мінская абласная камісія садзеяння працы Надзвычайнай дзяржаўнай камісіі СССР аб масавым знішчэнні грамадзянскага насельніцтва і ваеннапалонных на тэрыторыі Мінска і яго ваколіц у 1941—1944 гадах. Паводле афіцыйнага дакладу камісіі ад канца 1944 года, агулам ў Шталагу 352 загінула каля 80 тысяч савецкіх ваеннапалонных, пахаваных у ямах каля вёскі Глінішча.
У 1944 годзе ў Лясным лагеры каля Масюкоўшчыны савецкімі ўладамі быў створаны лагер НКУС № 168, дзе ўтрымліваліся нямецкія ваеннапалонныя.
Памяць
У 1944 годзе беларускі мастак Віталь Цвірка пад уражаннем ад зверстваў нацыстаў напісаў карціну «Двор у лагеры Масюкоўшчына».
Забудова раёна
У савецкія часы афіцыйна сцвярджалася, што лагер ваеннапалонных у Масюкоўшчыне знаходзіўся не ў самым ваенным гарадку, а на месцы мемарыялу.
Пасля адпраўкі дадому нямецкіх палонных у сярэдзіне 1950-х гадоў ваенны гарадок зноў занялі ваенныя часці. Былі знесены некаторыя будынкі, пабудаваны цагляны будынак лазні і іншыя.
У апошнія гады колькасць ваенных часцей, размяшчаных у гарадку паступова змяншалася. У сярэдзіне 2000-х гадоў вызваленую тэрыторыю гарадка занялі камерцыйныя структуры, частка тэрыторыі былога лагера выкарыстана для будаўніцтва жылых будынкаў мікрараёна Масюкоўшчына, да месца пахаванняў ахвяр канцлагера цяпер шчыльна прылягае жылая забудова.
Улічваючы, што на месцы былых нямецкіх лагераў ваеннапалонных і канцлагераў (для цывільнага насельніцтва) у Беларусі не створана ніводнага музея, супрацоўнікі музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны прапаноўвалі стварыць філіял музея на тэрыторыі мемарыяла ці стварыць музей лагера ваеннапалонных Шталаг 352 у ацалелых будынках клуба ці казармы, але станоўчае рашэнне да гэтага часу не прынята.
Мінскі фарфоравы завод
Мінскі фарфоравы завод (МФЗ) — былое прадпрыемства ў г. Мінск.
Мінскі станкабудаўнічы завод імя С. М. Кірава
'''Мінскі станкабудаўнічы завод імя С. М. Кірава''' — станкабудаўнічае прадпрыемства г.Мінск, размешчанае па адрасе вул. Чырвонаармейская, 21.
Мінскі фарфоравы завод
Выпускаў фарфоравы посуд, радыёкераміку, вогнетрывалыя вырабы, эмалі і грунты. Выпускаў мастацкія фарфоравыя вырабы (каля 170 найменняў).
Мінскі станкабудаўнічы завод імя С. М. Кірава
Гісторыя
Заснаваны ў 1883 годзе на базе кузні прадпрыемства «Кашарскі машынабудаўнічы і чыгуна-медна-металургічны завод». У сакавіку 1925 года створаны чыгуналіцейны і машынабудаўнічы завод «Метал». Праз тры гады, у 1928 годзе, «Метал» аб'яднаўся з заводам «Усход» і Цэнтральнымі сельскагаспадарчымі майстэрнямі. На іх базе быў створаны завод «Камунар». З 1934 года завод спецыялізуецца на станкабудаванні. У гэтым 1934 годзе заводу было прысвоена імя Сяргея Міронавіча Кірава.
Мінскі фарфоравы завод
Гісторыя
Прадпрыемства створана ў 1883 годзе як завод кафлянай пліткі. З 1920 года — кафляны, з 1951 года — фарфора-фаянсавы, з 1961 года — фарфоравы завод.
Мінскі станкабудаўнічы завод імя С. М. Кірава
Гісторыя
У лютым 1973 года дырэктарам завода быў прызначаны таленавіты інжынер і арганізатар вытворчасці Вячаслаў Францавіч Кебіч.
Мінскі фарфоравы завод
Гісторыя
У 1954 годзе ўведзена ў дзеянне аддзяленне радыёкерамікі, у 1962 годзе — цэх фарфоравага посуду, у 1973 годзе — жывапісна-муфельнае аддзяленне.
Мінскі станкабудаўнічы завод імя С. М. Кірава
Прадукцыя
Спецыялізуецца на выпуску наступных відаў станочнага абсталявання :
Мінскі фарфоравы завод
Гісторыя
У 2009 годзе завод спыніў існаванне.
Адкрыты чэмпіянат Кітая па снукеры 2017
Адкрыты чэмпіянат Кітая 2017 (China Open 2017) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 27 сакавіка па 2 красавіка 2017 года ў спартыўнай зале студэнтаў Пекінскага універсітэта ў горадзе Пекін, Кітай. Турнір стаў 18-м розыгрышам адкрытага чэмпіянату Кітая, які быў заснаваны ў 1997 годзе пад назвай China International і з 1999 года стаў рэйтынгавым спаборніцтвам. Прызавы фонд турніру склаў £510,000, з якіх £85,000 атрымаў пераможца.
Турнір
Адкрыты чэмпіянат Кітая 2017 стаў 18-м розыгрышам турніру, які быў заснаваны ў 1997 годзе пад назвай China International і з 1999 года стаў рэйтынгавым спаборніцтвам. З 2005 года чэмпіянат штогод праходзіць у Пекіне, а з 2006 года — у спартыўнай зале студэнтаў Пекінскага універсітэта ў раёне Хайцзянь.
Адкрыты чэмпіянат Кітая 2017 праходзіў пад эгідай сусветнай асацыяцыі прафесійнага більярда і снукера (World Professional Billiards and Snooker Association) і ўваходзіў у каляндар мэйн-тура, а таксама з'яўляўся 18-м рэйтынгавым турнірам снукернага сезона 2016/2017.
Прызавыя грошы
Прызавы фонд турніру не змяніўся ў параўнанні з леташнім спаборніцтвам, склаўшы £510,000. У сезоне 2016/2017 ён перавысіў прызавыя фонды ўсіх прафесійных турніраў акрамя турніраў Трайной кароны (чэмпіянату свету, чэмпіянату Вялікабрытаніі і Мастэрс) і азіяцкіх спаборніцтваў — International Championship, World Open і чэмпіянату Кітая.
Колькасць прызавых грошай пераможцы турніру таксама не змянілася ў параўнанні з леташнім розыгрышам — £85,000. Пераможцы турніраў Трайной кароны, чэмпіянату Кітая, Players Championship, International Championship, Сусветнага Гран-пры, World Open і нярэйтынгавага Champion of Champions атрымалі ў сезоне больш за гэтую суму. Першы прыз іншага рэйтынгавага турніру ў Кітаі — Шанхай Мастэрс — таксама склаў £85,000.
Згодна з грашовай рэйтынгавай сістэмай, якая прыняла статус афіцыйнай з сезона 2014/2015, прызавыя грошы сталі эквівалентнымі рэйтынгавым ачкам. Такім чынам, рэйтынг снукерыста стаў адлюстроўваць суму прызавых грошай, якія ён зарабіў на рэйтынгавых турнірах за апошнія два гады.
Змены ў рэйтынгу
У табліцы прадстаўлены змены ў сусветным рэйтынгу ў рамках топ-64 пад дзеяннем вынікаў адкрытага чэмпіянату Кітая.
Дудыпта
Дуды́пта — рака ў Таймырскім Далгана-Ненецкім раёне Краснаярскага края Расіі, правы прыток ракі Пясіна (Енісейская басейнавая акруга, басейн Карскага мора).
Даўжыня ракі 687 км. Плошча вадазбору 33 100 км². Сярэдні расход вады 455 м³/с. Пачынаецца з возера Макар (Дудыптскія азёры). Працякае па Паўночна-Сібірскай нізіне праз возера без назвы, азёры Вялікая Губа, Малая губа, Хатастан. Суднаходная на адлегласці 150 км ад вусця. Рака багатая рыбай.
Эстонская літаратура
Эстонская літаратура (eesti kirjandus) — літаратура, напісаная на эстонскай мове.
XVI—XVIII
Літаратура на эстонскай мове пачала развівацца даволі позна. Заняволенне эстонскіх земляў у XIII стагоддзі нямецкімі, а затым і дацкімі феадаламі на доўгі час затрымала фарміраванне нацыянальнай літаратурнай мовы і літаратуры.
У 1553 годзе была надрукаваная ў горадзе Любеку першая кніга на эстонскай мове: «», у перакладзе Франца Вітэ. Як гэтая кніга, так і сачыненні польскага езуіта Вельтэра (1591 г.) зніклі бясследна; найстаражытным буйным літаратурным помнікам эстонскай мовы з'яўляюцца 39 пропаведзяў Георга Мюлера, напісаныя з 1600 па 1606 гады і ўпершыню выдадзеныя ў 1891 годзе.
У II перыядзе, які доўжыцца да канца XVIII стагоддзя, узнікае свецкая літаратура. Мова твораў становіцца здавальняючай. Бацькам новага кірунку быў Бенгт Готфрыд Фарсэлій (ок. 1660-1689), які заснаваў, без сродкаў, без сувязяў вялікую колькасць народных школ і першую эстонскую настаўніцкую семінарыю (1684-1688). Пад яго уплывам Ёхан Горнунг (Johann Hornung, ок. 1660-1715) склаў першую здавальняючую граматыку (1693) і ўсталяваў, выдатным перакладам богаслужбовых кніг (1694-1695) і ў асаблівасці Новага Запавету на паўночны дыялект (1715), новы правапіс, які панаваў да сярэдзіны XIX стагоддзя. Яго прыклад пераймаў складальнік граматыкі і перакладчык Старога Запавету Антон Тор Хеле (Helle, розум. 1748). Поўная Біблія, у перакладзе Горнунга і Геле, выйшла ў свет у 1739 годзе. Іншыя духоўныя пісьменнікі XVIII стагоддзя: І. Х. Генкель, І. Г. Шнель, Г. А. Эркслебен, А. Г. Люке, А. В. Эбэргард, Б. Шчыбальскі, П. Г. фон Фрэй і з 1729 г. гернгутеры: А Рауд'ял, родам эстонец, Я. Мараш, І. К. Нэйман, І. Хр. Квандт, І. Г. Ферстер, М. Тоцы. Шэраг свецкіх пісьменнікаў адкрывае эстонец Käsu Hans (Ганс Кясу або Кес, памёр пасля 1734 г.) вершам, у свой час папулярным, хоць у паэтычным дачыненні дрэнным: «Плач з нагоды разбурэння Дэрпта» (1706); за ім ідуць аўтары аповесцяў і апавяданняў А. Гелле (1740), І.M. Ген (1788), А. Р. Гольц (1817), Г. Аўрэлій, В. Ф. Вильман (1746-1819), І. В. Л. фон Люце (1756-1842), заснавальнік першага таварыства для вывучэння эстонскага мовы ў Арэнсбурге, Эйзенах («Падручнік садоўніцтва», 1750), А. В. Гупель («Граматыка», 1780; «Кароткія настаўленні», 1766; першае перыядычнае выданне па медыцыне «Лекар», 1771).
XIX
У III перыяд, да сярэдзіны XIX стагоддзя, таленавіты эстонец (1763-1832), выдатна валодаў мовай, прымаецца за стварэнне колькі-небудзь годнай гэтай назвы літаратуры для толькі што вызваленых ад прыгоннай залежнасці эстонцаў (у Эстляндыі ў 1804 годзе, у Ліфляндыі ў 1819 годзе). У 1818 годзе ён выдае «Нядзельныя Чытанні», якія доўга служылі любімым чытаннем народа; з 1821 па 1825 год выходзіць яго «Сялянскі Штотыднёвік», першае перыядычнае выданне агульнага зместу, калі не лічыць малавядомага «Дэрптскага Сялянскага Штотыднёвіка» Альдекопа і Рота (1806); у 1820 годзе з'яўляецца яго пераклад «Ліфляндскага  Сялянскага Ўлажэння». Акрамя таго, ім напісана вялікая колькасць брашур і артыкулаў рознага зместу. Мазінг засланяе сабой усіх астатніх пісьменнікаў гэтага перыяду, з якіх выдаюцца яшчэ аўтар аповесцяў (1838-1839) граф Петэр фон Мантейфель (1768-1842) і рана памерлы эстонец Крысцьян Яак Петэрсан (1801-1822). Абуджэнню цікавасці да эстонскай мовы і літаратуры вельмі шмат садзейнічалі выдаваемыя Іаганам Розенплянтэрам з 1813 па 1832 гг. (20 г. вып.) «Beitrage zur genaueren Kentniss der ehstnischen Sprache».
У IV перыядзе, да 80-х гадоў XIX стагоддзя, літаратура Эстоніі канчаткова пераходзіць у рукі эстонцаў свабодных прафесій. Пісьменнікі нямецкага паходжання працягваюць распрацоўваць толькі духоўную літаратуру, не ствараючы і ў гэтай галіне нічога выдатнага. Узнікаюць розныя віды мастацкай літаратуры: раман і аповесць, эпас, лірыка, драма. У 1843 годзе Эдуард Арэнс (Ahrens, 1803-1863) стварае новае правапіс, заснаваны на навуковым вывучэнні гукаў і слоў эстонскай мовы. Лектар эстонскай мовы пры дэрптскім універсітэце, Фрыдрых Роберт Фельман (Fählmann, 1798-1850), засноўвае ў 1839 годзе пры універсітэце вучонае эстонскае таварыства, якое аказла вялікія паслугі ў справе вывучэння эстонскай мовы і літаратуры, і публікуе ў выданнях гэтага таварыства высокамастацкія народныя паданні, з якіх у асаблівасці «Койт і Эмарык» («Ранішняя і вячэрняя зара») 1844 года звярнула ўвагу навукоўцаў сфер на эстонскую народную паэзію. Раптоўная смерць перашкодзіла Федьману выдаць паданні пра героя народнага эпасу «Калевіпоэге» (сына Калева), але сабраныя ім матэрыялы перайшлі да верроскому лекара Фрыдрыху Рэйнхальду Крэйцвальду (1803-1882), які і сам меў багаты запас вядомых з дзяцінства і сабраных пасля з вуснаў народа урыўкаў эпасу. Па даручэнні вучонага эстонскага таварыства Крэйцвальд сгруппировал усе гэтыя матэрыялы, і ў 1862 годзе выдаў «Калевіпоэг, эстонскае народнае паданне», у 20 песнях (19034 чатырохстопных харэічных вершаў — звычайны памер эстонскіх народных песень). З вялікага ліку іншых твораў Крейцвальда — аповесцяў, вершаў, драматычных твораў, папулярна-навуковых і медыцынскіх артыкулаў — галоўныя: «Казкі эстонскага народа» (1866) і паэма «Лембіт», выдадзеная пасля смерці аўтара. У той жа час Ёхан Вольдемар Янсэн (1819-1890) стварае эстонскую публіцыстыку і журналістыку, выдаючы з 1857 па 1864 гады газету «» («Паштальён з Пярну»), а з 1864 па 1880 гады «Eesti Postimees» («Эстонски Паштальён») у Юр'еў. Звыш таго, Янсэн напісаў вялікую колькасць аповесцяў (звычайна ўдалыя пераробкі з іншых моў у народным гусце) і вершаў, заснаваў у Дэрпце пеўчае таварыства «Ванемуйнэ» (1865) і «Эстонскае земляробчае таварыства», быў адным з галоўных заснавальнікаў «Эстонскага літаратурнага таварыства» (1872), якое спыніла сваё існаванне ў 1893 годзе з прычыны разладаў паміж членамі, зладзіў у 1869 годзе першае эстонскае пеўчае свята ў Дэрпце, якое моцна паўплывала на абуджэнне сваёй нацыянальнай свядомасці сярод эстонцаў. Дачка папярэдняга Лідзія Койдула (Міхельсон, 1843-1886), таленавітая жанчына-паэт, лічылася лепшым эстонскім лірыкам свайго часу.
З 1880 года эстонская літаратура пачынае выходзіць з рамак выключна прастанароднага пісьменства і прымаць характар, уласцівы літаратурам адукаваных народаў. Узнікаюць літаратурныя партыі і барацьба меркаванняў. У добрых перакладах пачынаюць з'яўляцца класічныя творы іншых народаў. З рускіх аўтараў перакладаліся Карамзін (аповесці), Пушкін, Лермантаў, Гогаль, Леў Талстой («Вайна і мір», «Ганна Карэніна», дробныя апавяданні), Чэхаў, Максім Горкі, Тургенеў («», «») і інш Важную ролю пры гэтым гуляе перыядычная друк, развіццю якой даў моцны штуршок выбітны публіцыст і пісьменнік Карл Роберт Якабсан (1841-1882) сваёй газетай «Сакала» (1879-1882).
У літаратуры на першае месца вылучылася незвычайна багатая народная славеснасць эстонцаў. З 1888 года Якаб Хурт (1839-1907) сістэматычна заняўся збіраннем рэшткаў народнай паэзіі; у 1896 годзе ён меў ужо 40500 нумароў народных песень, 8500 нумароў казак, легенд і інш., 45000 прымавак, 37000 народных загадак, каля 52000 народных павер'яў і забабонаў, не лічачы народных жартаў, гульняў і г. д. У сходах Матыяса Ёхана Эйзена (1856-1934) у 1897 годзе знаходзілася 10314 народных песень, 12906 казак і апавяданняў, 23215 забабонных і міфалагічных уяўленняў, 10547 загадак, 7093 прымаўкі, 3630 тлумачэнняў сноў, 1998 народных жартаў (А. Kallas, «Uebers. u. d. Sammeln estnischer Runen», Гельсингфорс, 1902).
З пісьменнікаў, большай часткай маладых людзей, без буйных талентаў, больш вядомыя паэты: Міхкель Веске, Ада Рейнвальд, Ада Грэнцштейн (таксама добры публіцыст), пастар Лип,, Якаб Там, Петэр Якабсон, Юхан Кундэр, К. Сее, Фрыдрых Кульбарс, Якаў Лійв, Элізе Аун і інш. Беллетристы: Юхан Лійв, з выдатнымі талентамі, але хворы з маладога ўзросту на невылечную душэўную хваробу; Э. Вільдэ, добры апавядальнік, але павярхоўны і нядбайны; Эрнст Петэрсан, не без таленту, рэаліст, але часам ўпадае ў карыкатуру;, Якаб Мяндмец і інш Гісторыкі літаратуры і фалькларысты: Я. Гурт, Юлій Крон (Julius Krohn), Карл Крон (Krohn), В. Рэйман, А. Калас, М. І. Эйзен, К. А. Герман. Духоўныя пісьменнікі: Р. Калас, Эдерберг, Ліп. Кампазітары: Шыренк-Ляте, Капель, Тюрнпу, К. А. Герман, Міна Герман.
XX стагоддзе
Штогод у пачатку XX стагоддзя выходзіць ад 200 да 250 кніг на эстонскай мове. У канцы 1903 года выходзіла 14 перыядычных выданняў, з якіх некаторыя маюць да 10000 падпісчыкаў: два штодзённых, адно — 3 разы, тры — 2 разы, шэсць — адзін раз у тыдзень, два — 1 раз у месяц. У Амерыцы ў гэты ж перыяд выходзіў на эстонскай мове праз кожныя 2 месяцы «Амерыканскі Эстонскі Паштальён».
Першае дзесяцігоддзе XX стагоддзя ў эстонскай літаратуры адзначана ўзнікненнем мадэрнізму. Узнікае літаратурна-мастацкая група «».
У другой палове 1920-ых паэзія саступае лідарства прозе, у творчасці эстонскіх паэтаў чуюцца песімістычныя ноты, расчараванне ў навакольнай рэчаіснасці. Пераважнай тэндэнцыяй у прозе, напісанай паміж двума сусветнымі войнамі быў рэалізм. Найбольш выдатным пісьменнікам эпохі быў Антон Хансен Тамсарэ (1878-1940), аўтар пяцітомнага эпічнага рамана «Tõde ja Õigus» («Праўда і справядлівасць», 1926-1933) які лічыцца адным з асноўных твораў эстонскай літаратуры. Іншымі выдатнымі празаікамі былі Аўгуст Мялк (1900-1987) і Карл Рысціківі (1912-1977).
У 1930-х у літаратуру ўваходзіць творчае аб'яднанне «Вешчуны».
Дора Пяячавіч
Біяграфія
Дора Пяячавіч нарадзілася ў 1885 годзе ў Будапешце ў сям’і харвацкага графа Тэадора Пяячавіча і венгерскай арыстакраткі Ліліі Вай дэ Вая. Яе маці была нядрэннай піяністкай і з ранняга дзяцінства займалася з дачкой музыкай. З 12 гадоў Дора пачатку сама пісаць музыку. У юнацтве яна брала ўрокі ў вядомых музыкантаў свайго часу: у Заграбе з ёй займаўся скрыпкай Вацлаў Гумл, тэорыяй, кампазіцыяй і аркестроўкай — Чырыл Юнек і Драгуцін Кайзер, у Дрэздэне яна займалася кампазіцыяй пад кіраўніцтвам Персі Шэрвуда, у Мюнхене ёй давалі ўрокі Вальтэр Курвуазье (кампазіцыя) і Генры Петры (скрыпка). Была знаёмая са шматлікімі выдатнымі дзеячамі культуры свайго часу — асабліва цесныя сяброўскія сувязі ўсталяваліся ў яе, пачынаючы з 1914 года, з пісьменнікам Карлам Краусам (Пяячавіч паклала на музыку шэраг яго вершаў, была адданай чытачкай яго часопіса, пад яго ўплывам захапілася левай публіцыстыкай у дыяпазоне ад Аляксандра Герцэна да Карла Каўцкага; Краус апеў Пяячавіч у некалькіх вершах). З пачаткам Першай сусветнай вайны пераехала ў радавы замак у Нашыцах і прысвяціла сябе клопату аб параненых. У 1921 годзе выйшла замуж за Отамара фон Лумбэ, але праз два гады памерла ў Мюнхене ад ускладненняў пасля цяжкіх родаў. Пахавана ў фамільным у Нашыцах.
Біяграфіі Доры Пяячавіч прысвечаны апошні фільм вядомага рэжысёра Звоніміра Беркавіча «Графіня Дора» (Kontesa Dora, 1993 год).
Творчасць
Дора Пяячавіч лічыцца адным з найбуйнейшых харвацкіх кампазітараў. Яна з’яўляецца аўтарам 58 твораў, напісаных галоўным чынам у познерамантычным стылі.
Цэнтральны твор у спадчыне Пяячавіч — Сімфонія фа-дыез мінор (1916—1917), упершыню выкананая ў Дрэздэне 10 лютага 1920 г. (дырыжор Эдвін Лінднер), — лічыцца першай сучаснай сімфоніяй у харвацкай музыцы. Ёй належаць таксама канцэрт і канцэртная фантазія для фартэпіяна з аркестрам, шэраг камерных ансамбляў (фартэпіянны квінтэт, фартэпіянны квартэт, фартэпіяннае трыа, два струнныя квартэты), дзве скрыпічных і адна віяланчэльная санаты, розныя фартэпіянныя п’есы, песні (у тым ліку на словы Фрыдрыха Ніцшэ, Райнера Марыі Рыльке, Рыкарды Гух).
Марыя Петкавіч
Марыя Петкавіч (Marija Petković, манаскае імя — Марыя Раскрыжаванага Ісуса;, Блата (Blato), на востраве Корчула, Аўстра-Венгрыя, цяпер Харватыя — , , Італія) — блажэнная Рымска-каталіцкай царквы.
Біяграфія
Нарадзілася ў шматдзетнай сям'і Антуна Петкавіч-Ковача і Марыі Марынавіч. Пасля заканчэння пачатковай школы, паступіла ў школу, заснаваную каталіцкай кангрэгацыяй «Слугі Міласэрнасці», дзе навучалася дамаводству. У 1906 годзе звярнулася да біскупа Ёсіфа Марцэліча з просьбай паступіць у жаночы кляштар. 21 лістапада 1906 года прыняла асабісты зарок бясшлюбнасці.
З 1909 па 1919 была ігуменняй кангрэгацыі «Дочкі Марыі», у гэты ж час клапацілася пра сваю сям'ю, якая мела патрэбу ў яе дапамозе. У 1915 годзе яна заснавала рух «Таварыства каталіцкіх матак», а таксама прымала актыўны ўдзел у дзейнасці трэцяга ордэна францысканцаў, клапоцячыся пра бедных, якія пражывалі ў Блаце.
25 сакавіка 1919 года яна разам з Марыяй Тэлентай паступіла ў кляштар кангрэгацыі «Слугі Міласэрнасці» і заснавала ў Блаце прытулак.
20 жніўня 1920 года на аснове Канстытуцыі трэцяга францысканскага ордэна яна напісала першы статут кангрэгацыі «Дочкі Міласэрнасці», у якім сфармулявала задачы гэтага руху. Статут гэтай кангрэгацыі быў зацверджаны біскупам Ёсіфам 4 кастрычніка 1920 года. Марыя Петкавіч у гэты ж дзень узяла сабе новае манаскае імя Марыя Раскрыжаванага Ісуса і была прызначана генеральнай ігуменняй новай жаночай манаскай кангрэгацыі. У 1923 годзе адкрыла шматлікія прытулкі для асірацелых дзяцей у Харватыі, Сербіі і Македоніі.
З 1920 па 1950 гады выконвала абавязкі генеральнай ігуменні. Тым часам яна падарожнічае па Харватыі, Лацінскай Амерыцы, Італіі, адкрываючы новыя кляштары.
З 1940 па 1952 Марыя Петкавіч жыве ў Аргенціне. У 1952 годзе пераязджае ў Рым. У 1954 годзе яна пераносіць інсульт, які надоўга пазбавіў яе магчымасці выконваць свае абавязкі ў поўнай меры. У 1961 годзе яна перадала сваё месца ігуменні іншай сястры.
Памёрла Марыя Петкавіч у 1966 годзе. Яна была пахавана на рымскіх могілках Верана. У 1969 годзе яе рэшткі былі перанесены ў капліцу пры галоўным доме кангрэгацыі «Дочкі Марыі», дзе яны заставаліся да 1998 года, пасля чаго былі перавезены ў яе родны горад Блата і цяпер захоўваюцца ў касцёле Хрыста Валадара.
Беатыфікацыя
8 мая 1998 года Папа Рымскі Ян Павел II падчас святой імшы ў Дуброўніку пацвердзіў гераічныя дабрадзейнасці Марыі Петкавіч і абвясціў яе блажэннай.
Мікалай Разумаў
Мікалай Разумаў (нар., в. Ходараў (Ходарава) Магілёўскай вобласці) — грамадскі і палітычны дзеяч, лідар рабочага руху, палітвязень.
Біяграфія
Працаваў на Інструментальным заводзе г.Орша, пасля масавых пратэстаў рабочых у красавіку 1991 года, быў абраны ў прафкам Інструментальнага завода. У гэтым жа годзе — старшыня страйкама г. Оршы і ініцыятар блакады чыгункі ў Оршы ў красавіку.
Усталяванне Крыжа на Крапівенскім полі
У 1995 годзе Мікалай Разумаў і Андрэй Мельнікаў, бард, усталявалі на поле Аршанскай бітвы (Крапівенскае поле) вялізны дубовы крыж, надпісы і выяву Пагоні на крыжы рабіў мастак Алесь Шакуцін.
Пераслед
1991 год — Крымінальная справа за ўдзел у блакадзе чыгункі; спыненая пасля развалу Савецкага Саюза ў 1991 годзе.
2006 год, красавік — супраць Мікалая Разумава распачатая крымінальная справа за паклёп на А. Р. Лукашэнку. 24 сакавіка 2006 г. падчас сустрэчы Аляксандра Мілінкевіча з выбаршчыкамі Мікалай Разумаў заявіў пра датычнасць кіруючай асобы да таго, што зніклі Юры Захаранка і Віктар Ганчар. Пракуратура г. Оршы ўзбудзіла крымінальную справу супраць Мікалая Разумава па арт. 367 КК РБ (паклёп у дачыненні да прэзідэнта Рэспублікі Беларусь) М. Разумаў быў дастаўлены ў Мінск для правядзення псіхіятрычнай экспертызы. Быў прызнаны псіхічна здаровым. 16 чэрвеня 2006 г. суд пакараў М. Разумава абмежаваннем волі на тры гады. Рашэнне па справе вынесла суддзя Аршанскага суда Тацяна Рыбакова. У сувязі з тым, што М. Разумаву МРЭК была ўстаноўленая непрацоўная група інваліднасці, накіроўваць на «хімію» яго не спяшаліся. І толькі 9 лістапада 2010 г., незадоўга да выбараў прэзідэнта, на кватэру Мікалая Разумава прыйшлі супрацоўнікі міліцыі і прапанавалі прайсці разам з імі. Мікалай Разумаў прабыў на «хіміі» да 1 лютага 2012 года.
Мінько
Мінько — прозвішча.
Слава Рашкай
Сла́ва Ра́шкай (Slava Raškaj, —) — харвацкая акварэлістка, якая лічыцца першай з харвацкіх імпрэсіяністаў. Слава была глухой ад нараджэння, аднак атрымала адукацыю ў Вене і Заграбе, быўшы вучаніцай Белы Чыкаш-Сесіі. У 1890-х гадах яе працы выстаўляліся ў Еўропе, у тым ліку на Сусветнай выстаўцы 1900 года. У 26 гадоў у Славы была дыягнаставана дэпрэсія, яе змясцілі ў бальніцу, дзе яна правяла тры апошнія гады свайго жыцця. Памерла ў 1906 годзе ад сухотаў. Да 1990-х гадоў яе працы заставаліся амаль незаўважанымі, аднак у апошнія гады цікавасць да іх узрасла.
Біяграфія
Слава нарадзілася ў харвацкім горадзе Озалі 2 студзеня 1877 года ў сям'і, якая належала да сярэдняга класа (яе маці кіравала мясцовым аддзяленнем пошты, у той час гэта была прэстыжная прафесія); яе назвалі Фрыдэрыка Славаміра Олга Рашкай (Friderika Slavomira Olga Raškaj). Маці Славы, Олга, любіла маляванне і перадала гэтую любоў абедзвюм сваім дочкам — Славе і Паўле (Паўла стала школьнай настаўніцай у Орахавіцы і займалася маляваннем у вольны час).
У восем гадоў Рашкай адправілі ў Вену для навучання ў школе для глухіх дзяцей. У той час яна малявала класічныя скульптуры, малюнкі яны выкананы алоўкам ці тушшу. Дзве з яе ранніх прац ацалелі і выстаўлены ў харвацкім Школьным музеі на ў Заграбе. У гэты ж час Слава вывучае нямецкую і французскую мовы, а праз некаторы час у маляванні пераходзіць на акварэль і гуаш.
Пасля вяртання Славы дамоў мясцовы школьны настаўнік заўважыў яе талент да мастацтва і папрасіў яе бацькоў адправіць дачку ў Заграб у атэлье да знакамітага мастака Влахі Букаваца. Аднак той адмовіўся вучыць Славу, і яна ў 1896 годзе стала вучаніцай Белы Чыкаш-Сесіі. Наступныя некалькі гадоў Слава працавала з Белам, пражываючы ў Дзяржаўным інстытуце для глуханямых дзяцей (Zemaljski zavod za odgoj gluhonijeme djece) на Іліцы, у якім яе былы настаўнік Іван Муха-Отаіч атрымаў пасаду дырэктара. Замест студыі яна малявала ў мясцовым моргу, дзе пазней Отаіч дапамог арганізаваць уласнае атэлье. У гэты перыяд Слава малявала змрочныя нацюрморты з незвычайнымі прадметамі (марскімі зоркамі, сярэбранымі шкатулкамі, ружамі і совамі, амарам і веерам.
У канцы 1890-х Слава пачала працаваць на пленэры, малюючы Заграбскі батанічны сад і гарадскія паркі, у тым ліку. Колеравая гама стала святлейшай і лягчэйшай. У 1899 годзе яна вярнулася ў Озаль і працягнула маляваць на прыродзе. Лепшыя яе працы былі створаны ў 1890-х гадах, сярод іх «Аўтапартрэт», «Вясна ў Озалі», «Стары млын» і іншыя. Першая выстаўка шасці прац Славы прайшла ў 1898 годзе ў, які нядаўна адкрыўся, дзе таксама выставілі карціны вядомых Влахі Букаваца і. Яе працы выстаўляліся ў Санкт-Пецярбургу і Маскве
У 1900 годзе ў Славы пачалі праяўляцца сімптомы дэпрэсіі, яна пачала маляваць сталі старыя закінутыя вадзяныя млыны, глыбіні каньёна ракі Купы, руіны. Яе шпіталізавалі, але неўзабаве перавялі на хатняе лячэнне. Тым не менш, яе стан пагаршаўся, і ў 1903 годзе Славу шпіталізавалі ў псіхіятрычную бальніцу. У апошнія гады яна перастала маляваць і сканала ад сухот 29 сакавіка 1906 года.
Найбольш значныя працы:
Спадчына
У 2004 годзе выйшаў фільм пра адносіны Славы Рашкай з Белам Чыкаш-Сесіем, названы «100 хвілін Славы».
У 2008 годзе ў галерэі адкрылася вялікая выстаўка, дзе можна было ўбачыць 185 працы Славы. Выстаўка працавала з мая па жнівень.
Манкаліст
Манкалі́ст (mancus — «няпоўны, недастатковы») — пералік паштовых марак, манет, бон, нагрудных знакаў або іншых аб'ектаў калекцыяніравання, што адсутнічаюць у калекцыі, але неабходныя калекцыянеру, са спасылкай на нумар маркі або іншага аб'екта калекцыяніравання па каталозе.
Міра (зорка)
Міра (ο Cet, О мікрон Кіта) — падвойная зорка ў сузор’і Кіта, якая складаецца з чырвонага гіганта Міра А і белага карліка Міра B. Адлегласць да Міры — 417 св. гадоў ± 14 %. Кампаненты знаходзяцца на адлегласці 70 а.а., арбітальны перыяд каля 400 гадоў.
Міру B акружае гарачы акрэцыйны дыск рэчыва, якое мкне з гіганта. Яна таксама з’яўляецца пераменнай з-за нераўнамернасці паступлення рэчыва — бачная велічыня змяняецца ад 9,5m да 12m.
Разнавіднасць (філатэлія)
Разнаві́днасць — у філатэліі марка або суцэльная рэч, якая адрозніваецца ад астатніх асобнікаў паперай (сортам), малюнкам (дэталямі, рэтушшу і інш.), колерам, вадзяным знакам (наяўнасцю або адсутнасцю, месцазнаходжаннем і інш.), зубцоўкай або прасечкай (памерамі, формай), клеем (сортам, рыфленнем, колерам і інш.), друкам, наддрукоўкамі і інш.
Канверт з арыгінальнай маркай
Канве́рт з арыгіна́льнай ма́ркай — паштовы канверт з прадугледжанай, папярэдне надрукаванай камемарацыйнай маркай, якая служыць знакам паштовай аплаты. Адносіцца да суцэльных рэчаў і з'яўляецца прадметам калекцыяніравання. Пад гэтай філатэлістычнай назвай пазначаюць від паштовага канверта, звычайна ілюстраванага, на якім у якасці знака паштовай аплаты надрукавана выява маркі, якая самастойна не выпускалася. Такім чынам, гэтая марка з'яўляецца арыгінальнай, бо асобна ад такога канверта не існуе. Як правіла, марка ўжо мае кошт, дастатковы для адпраўкі пісьма, але пры неабходнасці можна наляпляць дадатковыя паштовыя маркі.
Ад мастацкага маркіраванага канверта адрозніваецца тым, што надрукаваная на ім марка з'яўляецца ўнікальнай (арыгінальнай, г. зн. уласцівай толькі канкрэтнаму канверту адзін раз у гісторыі), а не выкарыстоўваецца руцінна на працягу многіх гадоў пры выпуску разнастайных канвертаў.
Спіс аб’ектаў PGC (1400001—1401000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1400001—1401000)
Спіс аб’ектаў PGC (1402001—1403000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1402001—1403000)
Спіс аб’ектаў PGC (1404001—1405000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1404001—1405000)
Спіс аб’ектаў PGC (1403001—1404000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1403001—1404000)
Спіс аб’ектаў PGC (2807001—2808000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2807001—2808000)
Зубцамер
Зубцаме́р — спецыяльная лінейка для вымярэння памеру зубцоўкі на паштовых марках. Шырока выкарыстоўваецца ў філатэліі пры апісанні і ідэнтыфікацыі паштовых марак і іх разнавіднасцей.
Гісторыя
Вымяраць зубцоўку (перфарацыю) паштовых марак па колькасці адтулін на адрэзку даўжынёй 2 см па краі маркі прапанаваў ў 1866 годзе французскі філатэліст Жак Амабль Легран, які ў 1880 годзе вынайшаў і сам зубцамер.
Спіс аб’ектаў PGC (1401001—1402000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1401001—1402000)
Спіс аб’ектаў PGC (1406001—1407000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1406001—1407000)
Спіс аб’ектаў PGC (1407001—1408000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1407001—1408000)
Спіс аб’ектаў PGC (1405001—1406000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1405001—1406000)
Спіс аб’ектаў PGC (1408001—1409000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1408001—1409000)
Спіс аб’ектаў PGC (1410001—1411000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1410001—1411000)
Спецыяльны паштовы штэмпель
Спецыя́льны пашто́вы штэ́мпель — памятны штэмпель для спецыяльнага гашэння. Спецыяльны штэмпель адрозніваецца ад звычайнага каляндарнага штэмпеля тым, што ў яго тэксце паказваецца назва падзеі або памятнай даты, да якой ён прымеркаваны. Другое адрозненне заключаецца ў маналітнасці спецштэмпеля і адсутнасці ў яго ўбудаванага нумаратара для штодзённай змены даты гашэння, бо тэрмін дзеяння спецыяльных штэмпеляў абмяжоўваецца звычайна адным, радзей — некалькімі днямі. Па заканчэнні тэрміну курсіравання спецштэмпель выводзіцца з абарачэння.
Акрамя малюнка і тэксту, звязаных з падзеяй, на спецштэмпелі, як правіла, пазначаюцца паштовае аддзяленне (паштамт), дзе зроблена гашэнне, і дата.
Спіс аб’ектаў PGC (1409001—1410000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1409001—1410000)
Спіс аб’ектаў PGC (1411001—1412000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1411001—1412000)
Спіс аб’ектаў PGC (2808001—2809000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2808001—2809000)
Спіс аб’ектаў PGC (1412001—1413000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1412001—1413000)
Спіс аб’ектаў PGC (1414001—1415000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1414001—1415000)
Спецыяльны паштовы штэмпель
Спецгашэнне, звязанае з падзеяй агульнадзяржаўнага значэння (напрыклад, «Тыдзень пісьма»), робіцца адначасова ў шэрагу гарадоў, дзе таксама вырабляюцца штэмпелі.
Спіс аб’ектаў PGC (1415001—1416000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1415001—1416000)
Харвацкая акадэмія навук і мастацтваў
Харвацкая акадэмія навук і мастацтваў  (Hrvatska akademija znanosti i umjetnosti; HAZU; раней: Югаслаўская акадэмія навук і мастацтваў (Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti) — JAZU) — вышэйшая навуковая ўстанова Харватыі. Штаб-кватэра акадэміі знаходзіцца ў горадзе Заграб. Прэзідэнт акадэміі.
Гісторыя
Ідэя стварэння Акадэміі ўзнікла ў 1848 годзе па ініцыятыве Ёсіпа Юрая Штросмаера. 4 сакавіка 1866 года ў Заграбе была заснавана Югаслаўская акадэмія. З 1945 па 1990 год акадэмія была часткай Акадэміі навук Югаславіі. З 1990 года — незалежная навуковая ўстанова, статус якой быў замацаваны ў канстытуцыі Харватыі.
Структура
Харвацкая акадэмія навук і мастацтваў складаецца з 9 секцый.
Спіс аб’ектаў PGC (1417001—1418000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1417001—1418000)
Спіс аб’ектаў PGC (1413001—1414000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1413001—1414000)
Спіс аб’ектаў PGC (1420001—1421000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1420001—1421000)
Спіс аб’ектаў PGC (1416001—1417000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1416001—1417000)
Спіс аб’ектаў PGC (1423001—1424000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1423001—1424000)
Мілка Трніна
Мілка Трніна (Katarina Milka Trnina;  — ) — харвацкая оперная спявачка, драматычнае сапрана. Выступала ў найбуйнейшых тэатрах Еўропы і ЗША. Крытыкі і публіка высока ацэньвалі яе голас і акцёрскае майстэрства, якое выявілася пры выкананні роляў у творах нямецкіх і італьянскіх кампазітараў. У 1906 годзе, на піку кар'эры, была вымушана пакінуць сцэну з-за хваробы.
Раннія гады
Катарына Мілка Трніна нарадзілася ў вёсцы Везішчэ (частка абшчыны Крыж). Навучанне спевам пачала ў прыватнага педагога Іды Вінтэрберн у Заграбе, працягнула ў Венскай кансерваторыі ў Ёзэфа Генбахера. Скончыла кансерваторыю з залатым медалём у 1883 годзе. Оперны дэбют адбыўся ў студэнцкія гады: у 1882 годзе Трніна спявала арыю Амеліі ў оперы Вердзі «Баль-маскарад».
Кар'ера
У пастаяннай трупе Трніна пачала працаваць у Лейпцыгу, затым у 1884 годзе перайшла ў оперную трупу Граца. Тут яна выступала два сезоны, удасканальваючы сцэнічнае мастацтва. Тым часам ярка выявілася яе адданасць оперы як сур'ёзнаму музычнаму жанру.
Дырыжор Антон Зайдль, уражаны патэнцыялам Трнінай, рэкамендаваў яе Брэменскай оперы з мэтай замены іншай вядомай драматычнай сапрана. У Брэмене Трніна ўпершыню ўдзельнічала ў пастаноўцы вагнераўскага цыкла «Пярсцёнак нібелунга». У 1890 годзе яе запрасіла Мюнхенская каралеўская опера, выступаючы ў якой на працягу некалькіх гадоў Трніна ўмацавала сваю рэпутацыю спявачкі вышэйшага класа і праявіла сябе як цудоўны выканаўца вагнераўскіх опер. З не меншым поспехам яна выступіла ў партыі Леаноры ў оперы Бетховена «Фідэліа».
У 1896 годзе ў Бостане адбыўся паўночнаамерыканскі дэбют Мілкі Трнінай. Яна выканала партыю Брунгільды ў оперы «Валькірыя». У 1898 годзе яна ўпершыню спявала на сцэне лонданскага Ковент-гардэна, выканаўшы партыю Ізольды ў оперы «Трыстан і Ізольда». Яе выступленні ў Каралеўскай оперы працягваліся да 1906 года, яна прыняла ўдзел у 98 розных оперных пастаноўках.
Спіс аб’ектаў PGC (1418001—1419000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1418001—1419000)
Мілка Трніна
Кар'ера
У 1899 годзе Трніна спявала партыю Кундры ў оперы «Парсіфаль» на Байрэйцкім фестывалі. Паводле Оксфардскага кароткага опернага слоўніка, гэта было яе адзінае выступленне ў Байрайце. 27 студзеня 1900 года адбыўся дэбют Мілкі Трнінай у Метраполітэн-опера ў Нью-Ёрку. Яна выканала партыю Элізабет у «Тангейзеры». Падчас плённага супрацоўніцтва з нью-ёркскай операй яна ўпершыню на амерыканскай сцэне пела партыю Кундры ў «Парсіфалі», аднак пастаноўка не была санкцыянавана сям'ёй Вагнера, з-за чаго спявачку больш ніколі не запрашалі ўдзельнічаць у байрайцкіх пастаноўках нягледзячы на ёй высокі прафесійны ўзровень.
Спіс аб’ектаў PGC (1425001—1426000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1425001—1426000)
Спіс аб’ектаў PGC (1424001—1425000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1424001—1425000)
Мілка Трніна
Кар'ера
Вядомым стала выступленне Трнінай у 1901 годзе ў галоўнай партыі оперы Джакама Пучыні «Тоска». Гэта пастаноўка Метраполітэн-опера вытрымала 18 паказаў. У папярэднім годзе Трніна ўпершыню спявала партыю Флорыі Тоскі ў Лондане, і Пучыні, які прысутнічаў на спектаклі, назваў яе выкананне ідэальным. Гэта зрабіла Трніну самай вядомай у англамоўным свеце выканаўцай гэтай партыі.
Спіс аб’ектаў PGC (2809001—2810000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2809001—2810000)
Мілка Трніна
Канец кар'еры
У 1906 годзе ў Мілкі Трнінай здарыўся параліч мышцаў твару. Пацярпела зона вакол вачэй. Хвароба не паддавалася лячэнню, і Трніна была вымушана пакінуць сцэну, знаходзячыся ў выдатнай прафесійнай форме. Некалькі гадоў яна выкладала спевы ў нью-ёркскай Джульярдскай школе, затым цалкам адышла ад міжнароднай музычнай сцэны і вярнулася ў Заграб. У Харватыі яна працягнула выкладанне, яе найбольш вядомай вучаніцай стала лірыка-драматычнае сапрана, зорка Метраполітэн-опера, Зінка Міланава.
Памерла Мілка Трніна ў 1941 годзе ў Заграбе ва ўзросце 77 гадоў. Камерцыйныя запісы яе голасу не захаваліся, аднак прыклад яе спеву можна пачуць у запісах на «», зробленых падчас выступленняў у Метраполітэн-опера ў пачатку XX стагоддзя. Гэтыя запісы былі выпушчаны на кампакт-дыску кампаніяй Symposium Records (нумар у каталогу — 1284).
Цікавыя факты
У гонар спявачкі названы вадаспад на Плітвіцкіх азёрах.
Спіс аб’ектаў PGC (1429001—1430000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1429001—1430000)
Спіс аб’ектаў PGC (1430001—1431000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1430001—1431000)
Спіс аб’ектаў PGC (1419001—1420000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1419001—1420000)
Спіс аб’ектаў PGC (1428001—1429000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1428001—1429000)
Спіс аб’ектаў PGC (1432001—1433000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1432001—1433000)
Спіс аб’ектаў PGC (1433001—1434000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1433001—1434000)
Спіс аб’ектаў PGC (1427001—1428000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1427001—1428000)
Спіс аб’ектаў PGC (1434001—1435000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1434001—1435000)
Спіс аб’ектаў PGC (1438001—1439000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1438001—1439000)
Спіс аб’ектаў PGC (1439001—1440000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1439001—1440000)
Спіс аб’ектаў PGC (1441001—1442000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1441001—1442000)
Спіс аб’ектаў PGC (1437001—1438000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1437001—1438000)
Спіс аб’ектаў PGC (1435001—1436000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1435001—1436000)
Спіс аб’ектаў PGC (1421001—1422000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1421001—1422000)
Спіс аб’ектаў PGC (1436001—1437000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1436001—1437000)
Спіс аб’ектаў PGC (2810001—2811000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2810001—2811000)
Спіс аб’ектаў PGC (1440001—1441000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1440001—1441000)
Спіс аб’ектаў PGC (1443001—1444000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1443001—1444000)
Спіс аб’ектаў PGC (1445001—1446000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1445001—1446000)
Спіс аб’ектаў PGC (1448001—1449000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1448001—1449000)
Спіс аб’ектаў PGC (1442001—1443000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1442001—1443000)
Спіс аб’ектаў PGC (1450001—1451000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1450001—1451000)
Спіс аб’ектаў PGC (1449001—1450000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1449001—1450000)
Спіс аб’ектаў PGC (1453001—1454000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1453001—1454000)
Спіс аб’ектаў PGC (1451001—1452000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1451001—1452000)
Спіс аб’ектаў PGC (1452001—1453000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1452001—1453000)
Спіс аб’ектаў PGC (1446001—1447000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1446001—1447000)
Спіс аб’ектаў PGC (1454001—1455000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1454001—1455000)
Спіс аб’ектаў PGC (1444001—1445000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1444001—1445000)
Спіс аб’ектаў PGC (2811001—2812000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2811001—2812000)
Спіс аб’ектаў PGC (1458001—1459000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1458001—1459000)
Спіс аб’ектаў PGC (1459001—1460000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1459001—1460000)
Спіс аб’ектаў PGC (1461001—1462000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1461001—1462000)
Спіс аб’ектаў PGC (1455001—1456000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1455001—1456000)
Спіс аб’ектаў PGC (1457001—1458000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1457001—1458000)
Спіс аб’ектаў PGC (1460001—1461000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1460001—1461000)
Спіс аб’ектаў PGC (1464001—1465000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1464001—1465000)
Спіс аб’ектаў PGC (1462001—1463000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1462001—1463000)
Спіс аб’ектаў PGC (1456001—1457000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1456001—1457000)
Спіс аб’ектаў PGC (1469001—1470000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1469001—1470000)
Спіс аб’ектаў PGC (1467001—1468000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1467001—1468000)
Спіс аб’ектаў PGC (1468001—1469000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1468001—1469000)
Спіс аб’ектаў PGC (1471001—1472000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1471001—1472000)
Спіс аб’ектаў PGC (1463001—1464000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1463001—1464000)
Спіс аб’ектаў PGC (1466001—1467000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1466001—1467000)
Спіс аб’ектаў PGC (1470001—1471000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1470001—1471000)
Спіс аб’ектаў PGC (2812001—2813000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2812001—2813000)
Спіс аб’ектаў PGC (1475001—1476000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1475001—1476000)
Спіс аб’ектаў PGC (1465001—1466000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1465001—1466000)
Спіс аб’ектаў PGC (1474001—1475000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1474001—1475000)
Спіс аб’ектаў PGC (1472001—1473000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1472001—1473000)
Спіс аб’ектаў PGC (1482001—1483000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1482001—1483000)
Спіс аб’ектаў PGC (1479001—1480000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1479001—1480000)
Спіс аб’ектаў PGC (1480001—1481000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1480001—1481000)
Спіс аб’ектаў PGC (1477001—1478000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1477001—1478000)
Спіс аб’ектаў PGC (1481001—1482000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1481001—1482000)
Спіс аб’ектаў PGC (1478001—1479000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1478001—1479000)
Спіс аб’ектаў PGC (1485001—1486000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1485001—1486000)
Спіс аб’ектаў PGC (1486001—1487000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1486001—1487000)
Спіс аб’ектаў PGC (1473001—1474000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1473001—1474000)
Спіс аб’ектаў PGC (1491001—1492000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1491001—1492000)
Спіс аб’ектаў PGC (1484001—1485000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1484001—1485000)
Спіс аб’ектаў PGC (1493001—1494000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1493001—1494000)