cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дамастрой
Дамастрой — рускі літаратурны помнік XVI стагоддзя. Уяўляе сабою дбайна распрацаваны збор правіл грамадскіх, рэлігійных і асабліва сямейна-бытавых паводзін. Мяркуюць, што «Дамастрой» узнік у XV стагоддзі ў асяродзі багатага наўгародскага баярства і купецтва. Аўтар яго карыстаўся літаратурнымі крыніцамі ў выглядзе зборнікаў «слоў» і павучанняў («Ізмарагд», «Залатавуст», «Златы ланцуг» і інш.). «Дамастрой» служыў рускаму грамадству маральным кодэксам. У сярэдзіне XVI ст. перапрацаваны набліжаным маладога цара Івана IV Васільевіча пратапопам Сільвестрам, які завершыў выкладанне «Дамастрою» пасланнем да свайго сына Анфіма. Утрымоўвае каштоўныя звесткі аб сацыяльным укладзе ў Рускай дзяржаве, дае падрабязнае апісанне паўсядзённага жыцця радавітага баярства і купецтва з мноствам бытавых падрабязнасцяў. Напісаны ў большай сваёй частцы жывой мовай, месцамі ўпрыгожаны прыказкамі і прымаўкамі.
Дудчынскі сельсавет
Ду́дчынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Полацкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Дудчына.
Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Расонскага раёна Віцебскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Круцікаўскага і Шнітаўскага сельсаветаў. З 25 снежня 1962 года ў складзе Полацкага раёна. 17 ліпеня 1964 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Гарбачэўскага (11 населеных пунктаў: Антонава, Галубова, Дарчына, Дзейчына, Дразды, Дудчына, Крывашапава, Крыжы, Латышы, Старына, Ямна) і Заборскага (8 населеных пунктаў: Грышына, Дзмітрава, Ільіна, Лісіцы, Нізінкі, Смальяны, Хоцькава, Шнітаўка) сельсаветаў.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 19 населеных пунктаў.
Цахкашэн (Мартакерт)
Цахкашэн (Ծաղկաշեն) — сяло ў Мартакерцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Дзяразкі
Дзяра́зкі (, Деразки) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Хоўхлаўскага сельсавета.
Ржэўскі паход
У дняпроўскай крэпасці Іслам-Кермень атрад Ржэўскага на працягу шасці дзён адбіваў атакі крымскага войска пад камандаваннем старэйшага сына Даўлет-Гірэя. Падчас гэтай бітвы Ржэўскі адбіў у крымцаў конскія табуны і шчасліва вярнуўся ў Расію з вялікай здабычай. Гэта было першае з'яўленне маскоўскага войска на ніжнім Дняпры. Яно моцна ўразіла ўкраінскае казацтва, якое з гэтага часу ўбачыла ў рускім цары рэальнага саюзніка ў барацьбе супраць крымска-турэцкай агрэсіі. Паход Ржэўскага вымусіў хана Даўлет-Гірэя адмовіцца ад наступальных планаў і вярнуць свае войскі на абарону Крыма.
Малюта Скуратаў
Малюта Скуратаў, Рыгор Лук’янавіч Скуратаў-Бельскі (? — ) — рускі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, думны дваранін, любімы апрычнік і цвёрды паплечнік Івана Грознага. Шматлікія сучаснікі і гісторыкі, у прыватнасці, Карамзін, называлі і лічаць яго забойцам мітрапаліта Філіпа ў 1569 годзе.
У студзені 1570 у сувязі з падазрэннем ў здрадзе Ноўгарада кіраваў яго разгромам, забіўшы шмат жыхароў. У 1571 годзе вёў следства аб прычынах паражэння рускіх войскаў у баі з войскам крымскага хана Даўлет-Гірэя. Загінуў 1 студзеня 1573 года пры ўзяцці крэпасці Вайсенштайн у Лівонскую вайну, асабіста ўзначаліўшы штурм.
Адна з дочак яго, Марыя, была замужам за Барысам Гадуновым, яшчэ адна замужам за Дзмітрыем Іванавічам Шуйскім. Пахаваны побач з магілай свайго бацькі ў Іосіфа-Валакаламскім манастыры. Да цяперашняга часу пахаванне не захавалася.
Осцей
Осцей — літоўскі князь, які ў 1382 узначаліў абарону Масквы ад войск хана Тахтамыша. Осцей з'явіўся ў Маскве пасля раптоўнага ад'езду з горада вялікага князя маскоўскага Дзмітрыя Іванавіча Данскога і фактычна ўзначаліў уладу ў горадзе. Здолеў спыніць мяцеж гараджан, што ўзнік пасля ад'езду Дзмітрыя, і арганізаваў абарону Масквы. Пасля безвыніковай 3-дзённай аблогі 26 жніўня Тахтамыш выманіў Осцея з горада і забіў яго; Масква была спалена. Дзейнасць Осцея апісана ў летапіснай «Аповесці пра нашэсце Тахтамыша», якая не паведамляе пра паходжанне Осцея, але называе яго ўнукам Альгерда. Магчыма, Осцей быў сынам Дзмітрыя Альгердавіча, які ў гэты час трымаў Пераяслаў недалёка ад Масквы, або Андрэя Альгердавіча.
Цахкунк (Мартакерт)
Цахкунк (Ծաղկունք) — сяло ў Мартакерцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Беата Позняк
Беата Позняк — польская актрыса.
Першая не англамоўная актрыса, якая запісала аўдыёкнігу на англійскай мове, яе першую аўдыёкнігу адзначыла Washington Post, а іншыя сталі бестселерамі.
Біяграфія
Нарадзілася ў Гданьску. Яна дэбютавала ў серыяле «Жыццё Каміля Куранта» ў Польшчы, а ў ЗША ў фільме, намінаваным на 8 Оскараў, «JFK» рэжысера Олівера Стоўна, дзе яна сыграла Марыну Освальд, жонку героя Гары Олдмана. У Джорджа Лукаса яна сыграла Ірэну ў «Хроніках маладога Індыяны Джонс». Яна агучвала Скарлет, Крывавую каралеву з відэагульні Mortal Kombat 11. А за апавяданне з аўдыякнігі «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых» лаўрэаткі Нобелеўскай прэміі Вольгі Такарчук, для выдацветва Random House, атрымала прэмію «Навушнікі» за найлепшы аповед.
Міхайлаўскі палац
Міхайлаўскі палац — былы вялікакняжаскі палац у цэнтры Санкт-Пецярбурга, плошчы Мастацтваў; помнік архітэктуры высокага класіцызму.
У будынку знаходзіцца Дзяржаўны Рускі музей.
Гісторыя стварэння
У асноўным ідэя пабудовы новай рэзідэнцыі для князя Міхаіла Паўлавіча належала яго бацьку, імператару Паўлу I. У 1798 годзе імператар загадаў адкладаць грошы для пабудовы палаца свайму малодшаму сыну Міхаілу. Паўлу I не давялося ўбачыць увасабленне сваёй ідэі, паколькі ў выніку ён загінуў. Нягледзячы на гэта, загад імператара быў выкананы. Калі Міхаілу споўніўся 21 год, імператар Аляксандр I вырашыў пачаць будаўніцтва палаца.
Архітэктарам будуецца Міхайлаўскага палаца быў Карл Росі. Над праектам палаца архітэктар пачаў працаваць з 1817 года, калі хацелі зладзіць новую рэзідэнцыю вялікага князя на месцы палаца Варанцова, а потым — на месцы дома Чарнышова (там пасля быў пабудаваны Марыінскі палац). Пасля рашэння аб пачатку будаўніцтва палаца на гэтай пустцы, архітэктар пачаў ствараць праект не проста перабудовы існуючых будынкаў, а новага гарадскога архітэктурнага ансамбля. Тут дойлідам быў спланаваны не толькі палац, але таксама плошча перад ім і дзве новыя вуліцы (Інжынерная і Міхайлаўская).
У пачатку красавіка 1819 года была створана «Камісія для пабудовы палаца вялікаму князю Міхаілу Паўлавічу». Урачыстая закладка будынка адбылася 14 ліпеня, а само будаўніцтва пачалося 26 ліпеня. З боку Марсавага поля з’явіўся сад пры палацы — таксама. 11 верасня палац быў асвечаны.
13 красавіка 1895 года Імянным Найвысокім Указам імператара Мікалая II тут быў заснаваны Рускі музей імператара Аляксандра III.
Дровашы
Дро́вашы (, Дроваши) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Гарадок Вілейскага павета, пазней у складзе (1927) Маладзечанскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 9 жніўня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Гарадоцкага сельсавета, да 28 мая 2013 года — у склад Хоўхлаўскага сельсавета.
Джакарта
Джака́рта (Jakarta, Jakarta) (раней Батавія, а таксама Джаякарта) — асаблівая сталічная акруга, сталіца і найбуйнейшы горад Інданезіі. Джакарта з’яўляецца эканамічным, культурным і палітычны цэнтрам краіны. Гэта самы густанаселены горад у Інданезіі і Паўднёва-Усходняй Азіі і трынацаты па велічыні горад у свеце. Джакарта пазначана як глабальны горад у спісе глабальных і сусветных гарадоў даследчай групы ў 2008 годзе. Размешчана на паўночным захадзе ўзбярэжжа вострава Ява пры ўпадзенні ракі Чылівунг (Гартуй Бесар) у Яванскае мора.
Плошча 664 км² (у тым ліку групу астравоў Пула-Серыбу). Насельніцтва 9,58 млн чалавек (2010). Шчыльнасць насельніцтва 19337 чалавек на кв. км. Рэлігійны склад: 85,5 % — мусульмане, 5,2 % — пратэстанты, 4,8 % — каталікі, 3,5 % — будысты, 1 % — індуісты.
Заснаваны ў IV стагоддзі горад стаў важным портам для гандлю Каралеўства Сундэ. Горад быў дэ-факта сталіцай Галандскай Ост-Індыі, калі ён быў вядомы як «Батавія», і зараз існуе ў якасці сталіцы Інданезіі з моманту здабыцця ёй незалежнасці ў 1945 годзе.
Горад з’яўляецца месцам Сакратарыята АСЕАН. Джакарта абслугоўваецца міжнароднымі аэрапартамі, як то Сукарна-Хата, Халім Перданакусума і Танджунг-Прыок, а таксама звязаны сеткай міжгароднай і прыгараднай чыгункі і абслугоўваецца некалькімі аўтобуснымі маршрутамі.
Геаграфія
Джакарта размешчана на паўночна-заходнім узбярэжжы вострава Ява, у заліва Джакарты Яванскага мора. У паўночнай частцы тэрыторыя Джакарты — роўная паверхня, прыблізна на 8 метраў вышэй за ўзровень мора. У прыватнасці гэта з’яўляецца прычынай прыватных затапленняў. У паўднёвых частках тэрыторыя горада ўзгорыстая. Праз Джакарту працякае каля 13 рэк, большасць з іх цячэ праз пагорыстыя паўднёвыя часткі горада і ўпадае на поўначы ў Яванскае мора. Найбольш значная рака — Чылівунг, якая дзеліць горад на заходні і ўсходні раёны. Горад мяжуе з правінцыяй Заходняя Ява на ўсходзе, і з правінцыяй Бантэн на захадзе. Тэрыторыя архіпелага «Тысячы астравоў», якія адміністрацыйна падпарадкоўваюцца Джакарце, знаходзіцца ў аднайменным заліве паўночней ад асноўнай часткі горада.
Дакаланіяльны час
Вобласць у раёне сучаснай Джакарты была ў IV стагоддзі часткай сундаўскага царства Таруманага, аднаго з найстарэйшых індуісцкіх каралеўстваў у Інданезіі. Пасля знікнення каралеўства, яго тэрыторыі, уключаючы раён Джакарты, сталі часткай Каралеўства Сундэ. З VII да пачатку XIII стагоддзя месца, што было портам Сундэ знаходзілася ў сферы ўплыву Шрывіджайскай марской імперыі. Паводле дадзеных кітайскай крыніцы, Чу-Фан-Чы, якая была напісана прыблізна ў 1200 годзе, на пачатку XIII стагоддзя Шрывіджая яшчэ кіравала Суматрай, Малайскім паўвостравам і заходняй часткай Явы. Гэтая ж крыніца паведамляе, што порт Сундэ, з’яўляючыся стратэгічным пунктам, квітнеў, бо перац, які вырошчваўся тут, быў адным з лепшых па якасці. Людзі працавалі ў асноўным у сельскай гаспадарцы, а іх дамы былі пабудаваныя на драўляных слупах. Гавань вядомая як Сунда Кепала ў XIV стагоддзі стала асноўным гандлёвым портам на каралеўства.
Першы еўрапейскі флот з’явіўся ў мясцовасці ў 1513 годзе, калі чатыры партугальскія караблі, якія плылі з Малакі, падайшлі да берага, шукаючы шляхі для спецыяў. Сундскае каралеўства склала дамову на саюз з Партугаліяй, дазваляючы партугальцам пабудаваць порт у 1522 годзе для таго, каб абараніць каралеўства ад мацнеючага Султаната Дэмак з цэнтральнай Явы. Аднак, у 1527 годзе, Фатагіла, дэмакаўскі генерал напаў і захапіў Сунда Кепала, выцяснуўшы партугальскаў з горада. Горад быў перайменаваны ў Джакарту і стаў сталіцай Султаната Бантэн, які пазней стаў асноўным гандлёвым цэнтрам у Паўднёва-Усходняй Азіі.
Пры пасярэдніцтве прынцам Джаявікарты з Бантэнаўскага Султаната ў 1596 годзе галандскія караблі прыбылі ў Джакарту. У 1602 годзе да горада зрабіла свой першы рэйс англійская Ост-Індскай кампанія пад камандаваннем сера Джэймса Ланкастэра, прыбыўшага ў правінцыю Ачэх і даплыўшага да Бантэну, дзе ім было дазволена пабудаваць гандлёвы пост. Гэтае месца стала цэнтрам англійскага гандлю ў Інданезіі да 1682 года. Джаявікарта, як мяркуецца, наладзіў гандлёвыя сувязі і з англійскімі купцамі, супернікамі галандцаў, дазваляючы ім будаваць хаты прама праз дарогу ад галандцаў у 1615 годзе.
Каланіяльная эра
Калі адносіны паміж князем Джаявікартай і галандцамі пагоршыліся, княжацкія салдаты напалі на галандскія крэпасці ў рэгіёне. Аднак Джаявікарта і яго англійскія саюзнікі атрымалі паразу ад галандцаў, збольшага дзякуючы своечасоваму прыбыццю Яна Пітэрсана Куна. Галандцы спалілі форт англічанін, і прымусілі іх адступіць на караблі. Перамога ўмацавала галандскую прысутнасць і ў 1619 годзе яны перайменавалі горад у Батавія.
Камерцыйныя магчымасці сталіцы галандскай калоніі прыцягвалі інданезійскіх і асабліва кітайскіх імігрантаў. Гэты раптоўны прырост насельніцтва стварыў нагрузку на горад. Напружанасць расла, а каланіяльныя ўлады спрабавалі абмежаваць кітайскую міграцыю праз дэпартацыі. 9 кастрычніка 1740 года 5 тысяч кітайцаў былі забіты галандцамі і на наступны год кітайскія жыхары былі перамешчаныя за межы гарадскіх сцен. Горад з цягам часу пашыраўся на поўдзень, калі эпідэміі 1835 і 1870 гадоў вымусілі большасць насельніцтва перамясціцца далёка на поўдзень ад порта. Да 1930 года Батавія налічвала звыш за 500 тысяч жыхароў, у тым ліку 37 067 еўрапейца. Склалася група жыхароў змешанага паходжання, так званыя бетаві.
У 1942—1945 гадах горад быў акупаваны японскімі войскамі і перайменаваны з Батавіі на Джакарту інданезійскімі нацыяналістамі. Пасля Другой Сусветнай вайны нягледзячы на абвяшчэнне незалежнасць Інданезіі Батавія заставалася пад уладай галандцаў. Толькі ў 1949 годзе горад перайшоў да Інданезіі і зрабіўся сталіцай. У 1950 годзе назва была зменена на Джакарта.
Сучаснасць
Пасля Другой сусветнай вайны, інданезійская рэспубліканцы былі выкінуты з акупаванай саюзнікамі Джакарты падчас барацьбы за незалежнасць Інданезіі і ўсталявалі сваю сталіцу ў Джак’якарце. У 1950 годзе, калі незалежнасць краіны была абвешчана, Джакарта зноўку зрабілася нацыянальнай сталіцай. Заснавальнік і першы прэзідэнт Інданезіі Сукарна, спрабаваў зрабіць Джакарту вялікім горадам міжнароднага маштабу, таму і падтрымліваў буйныя дзяржаўныя праекты, якія былі заснаваны на нацыяналістычнай і мадэрнісцкай архітэктуры, як то асноўны бульвар горада, нацыянальны помнік, гасцініца Інданезіі, гандлёвы цэнтр і новы будынак парламента. У кастрычніку 1965 года Джакарта была месцам няўдалай спробы дзяржаўнага перавароту, падчас якога было забіта шэсць генералаў. Пасля гэтага анцыдэнту была праведзена гвалтоўная антыкамуністычная чыстка, у выніку якой палова мільёна чалавек былі забіты, у тым ліку многія этнічныя кітайцы.
У 1966 годзе Джакарта была аб’яўлена «спецыяльнай сталічнай акругай» (Daerah khusus ibukota), такім чынам, атрымаўшы статус прыкладна эквівалентная штату альбо правінцыі. Генерал-лейтэнант Алі Садзікін служыў губернатарам, пачынаючы з сярэдзіны 1960-х гадоў да 1977 года; ён спрыяў рамонту дарог і мастоў, заахвочваў мастацтва, пабудаваў некалькі шпіталяў, а таксама вялікую колькасць новых школаў. Ён таксама ачысціў трушчобы для распрацоўкі новых праектаў, некаторыя з якіх былі на карысць сям’і Сухарта, і спрабаваў знішчыць бізнес рыкшаў і вулічным гандляроў. Ён распачаў кантроль за міграцыяй у горад, каб спыніць перанаселенасць і беднасць. Замежныя інвестыцыі спрыялі буму нерухомасці, які значна змяніў твар горада.
Бум скончыўся падчас Усходняазіяцкага эканамічнага крызісу 1997—1998 гадоў, які справакаваў у Джакарце выбух гвалту, пратэстаў і палітычнага манеўравання. Пасля 32 гадоў знаходжання ва ўладзе, падтрымка прэзідэнта Сухарта значна скарацілася. Напружанасць дасягнула піку калі чацвёра студэнтаў былі застрэлены ля Трысакційскага ўніверсітэта сіламі бяспекі. Наступныя чатыры дні пасля інцыдэнту суправаджаліся беспарадкамі і гвалтам, падчас якіх загінула каля 1200 чалавек, і былі разбурана альбо пашкоджана 6 тысяч дамоў. Сухарта пакінуў пасаду прэзідэнта і Джакарта на сённяшні момант застаецца каардынацыйным цэнтрам дэмакратычных пераўтварэнняў у Інданезіі.
Клімат
Джакарта мае гарачы і вільготны трапічны мусонны клімат у адпаведнасці з кліматычнай сістэмай класіфікацыі Кёпена. Нягледзячы на тое, што горад размешчаны досыць блізка да экватара, ён мае розныя вільготныя і сухія сезоны. Вільготныя сезоны ў Джакарце ахопліваюць большасць года з лістапада па чэрвень. Астатнія чатыры месяцы маюць форму сухога сезону. Размешчаючыся ў заходняй частцы Інданезіі, у Джакарце ў вільготны сезон пік ападкаў прыходзіцца на студзень са сярэднямесячным паказчыкам ападкаў у 389 мм, а яго сухі сезон прыпадае на верасень, у гэты месяц сярэднямесячны паказчык складае 30 мм.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Афіцыйна Джакарта з’яўляецца не горадам, а правінцыяй са статутам сталіцы, таму кіруецца не мерам, а губернатарам. Як правінцыя, Джакарта падзяляецца на пяць гарадскіх муніцыпалітэтаў (kota) (раней муніцыпалітэтаў — kotamadya), кожны з якіх узначальвае мэр (walikota) і адну акругу (кабупатэн), які кіруецца бупаці (bupati).
Спіс гарадскіх муніцыпалітэтаў Джакарты:
Дэмаграфія
Насельніцтва Джакарты расце вельмі хутка — з 1930 года яно павялічылася амаль у 17 раз. Да пачатку 1950-х гадоў насельніцтва складала 823 тысячы жыхароў, у 1961 годзе — 2,9 млн жыхароў, у 1971 годзе — 4,6 млн, у 1980 — 6,5 млн. У 1980-х гадах шчыльнасць насельніцтва ў сярэднім складала 8 тыс. жыхароў на 1 км², у р-не Сенен (Цэнтральная Джакарта) — 50 тыс. жыхароў на 1 км², Танах-Абанг (Цэнтральная Джакарта) — 25-30 тыс. жыхароў на 1 км², р-нах Гамбір (Цэнтральная Джакарта) і Граголь (Заходняя Джакарта) — 10-15 тыс. жыхароў на 1 км².
Цяпер у гарадской агламерацыі Джакарты пражывае 23 мільёны чалавек.
Эканоміка
Найбуйны прамысловы цэнтр краіны (звыш 27 тыс. прадпрыемстваў, у тым ліку больш 8 тыс. кустарных). Аўтазборачная, тэкстыльная, швейная, абутковая, электронная, харчовая, хімічная, фармацэўтычная, паліграфічная, шкляная, папяровая, дрэваапрацоўчая, суднарамонтная, суднабудаўнічая, металаапрацоўчая прамысловасць. Актыўна асвойваюцца новыя прамысловыя зоны (Пула-Гадунг, Анчол, Пула-Мас, Чампака-Путых, Гандарыя, Плуіт).
Ягісіры
Ягісі́ры (焼尻島) — востраў у Японскім моры на захад ад вострава Хакайда. Тэрыторыя - 5,34 км². Насельніцтва (2010 г.) - 237 чал.
З 1880 г. на Ягісіры забаронена секчы дрэвы. Дзякуючы гэтаму на ім захаваліся першародныя лясы. У іх расце 48 відаў дрэў, у тым ліку рэдкая разнавіднасць японскага цісу (каля 40 тысяч дрэў). Востраў уваходзіць у склад нацыянальнага парка Шаканбецу - Тэўры - Ягісіры.
Мясцовае насельніцтва займаецца пераважна рыбалоўствам і абслугоўваннем турыстаў.
Ганна Іванаўна Сурмач
Ганна Іванаўна Сурмач (нар. 4 ліпеня 1947, Пацавічы, Мастоўскі раён) — беларускі грамадскі і культурны дзеяч, гісторык, архівіст.
Біяграфія
З сялянскай сям’і. Скончыла Самуйлавіцкую СШ (Мастоўскі раён) у 1965 годзе. У 1965—1970 гадах вучылася на гістарычным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1970—1973 гадах працавала захавальнікам фондаў, старэйшым навуковым супрацоўнікам у Дзяржаўным архіве Мінскай вобласці. У 1973—1977 гадах інспектарам архіўнага аддзела Мінскага аблвыканкама, у 1977—1981 гадах загадчыкам аддзела Дзяржаўнага архіва Мінскай вобласці, у 1982—1993 гадах дырэктарам Цэнтральнага дзяржаўнага архіва-музея літаратуры і мастацтва. У 1993—1999 — старшыня Рады Згуртавання беларусаў свету «Бацькаўшчына» (працавала ў Радзе з 1990 года).
З 1999 года ў Чэхіі, затым у ЗША. Працавала на Радыё «Свабода», кіравала суполкай «Скарына» ў Чэхіі, а ў 2007 годзе была абрана старшынёй Галоўнай управы Беларуска-Амерыканскага задзіночання (БАЗА) і рэдактарам газеты «Беларус». Уваходзіць у склад прэзідыума Рады БНР.
Навуковая дзейнасць
Вывучае гісторыю Беларусі (БНР, «Наша ніва», Слуцкае паўстанне, беларуская дыяспара), архіваў Беларусі. Друкуецца з 1984 года. Суаўтарка кнігі «Жыватворны сімвал Бацькаўшчыны» (1998).
Цмакаох
Цмакаох (Ծմակահող), Базаркенд (Bazarkənd) — сяло ў Мартакерцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Леанід Галяк
Леанід Галяк (, Вільня —, Стэмфард, штат Канектыкут, ЗША) — беларускі грамадскі дзеяч, юрыст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Вільні 31 кастрычніка 1910 года (паводле грыгарыянскага стылю).
Вучыўся ў Віленскай беларускай гімназіі, пасля перайшоў у прыватную польскую гімназію імя Тадэвуша Чацкага, што мясцілася на Пагулянцы на вуліцы Вівульскага, пасля ў дзяржаўнай гімназіі імя Жыгімонта Аўгуста на рагу Малой Пагулянкі і Буфаловай Гары. Вясною 1929 года вярнуўся зноў у Віленскую беларускую гімназію, якую скончыў у 1930 годзе.
У 1930—1935 гг. вучыўся на хімічным, а пазней юрыдычным факультэце Віленскага ўніверсітэта. У часе нямецкай акупацыі працаваў юрыстам у Мінскай акрузе. Быў удзельнікам Другога Усебеларускага кангрэсу. Падчас вайны захаваў і пазней перадаў асобнік Статуту ВКЛ у беларускую бібліятэку імя Францішка Скарыны ў Лондане: паводле апісальнага ліста, разам з якім у бібліятэку перадалі асобнік, статут быў украдзены ў немца, які сам раней яго ўкраў з мінскай дзяржаўнай бібліятэкі.
З 1949 года жыў у ЗША. Адзін з заснавальнікаў і першы рэдактар газеты «Беларус» (1950—1951). Сябра БАЗА, у 1953—1956 гг. уваходзіў ва ўправу Стэмфардскага аддзела арганізацыі. У 1955 г. выйшаў з Рады БНР, а ў наступным годзе і з БАЗА. Спрычыніўся да заснавання Камітэта вызвалення Беларусі.
Аўтар «Успамінаў» (надрукаваныя ў 2-х тамах у 1982—1983 гг.), якія пазбаўленыя палітычнай ангажаванасці і поўныя тонкага гумару ў апісанні побыту ды й характараў беларускіх грамадскіх дзеячоў як у Беларусі, так і на эміграцыі.
Памёр 3 красавіка 1980 г. у Стамфард (Канектыкут). Пахаваны ў Іст-Брансвіку на могілках парафіі Жыровіцкай Божай Маці БАПЦ.
Факстрот (фільм, 2017)
«Факстрот» (פוֹקְסטְרוֹט) — мастацкі фільм 2017 года рэжысёра.
Сюжэт
Заможная тэль-авіўская пара Міхаэль і Дафна Фэльдманы даведваюцца, што іх сын Ёнатан, жаўнер ізраільскай арміі, загінуў падчас выканання службовых абавязкаў. Ізраільскія вайскоўцы не кажуць няшчасным бацькам, ні дзе памёр 19-гадовы юнак, ні ці знайшлі ягонае цела. Праз некалькі гадзін ім паведамляюць, што загінуў не іх сын, а нейкі іншы Ёнатан Фэльдман. Міхаэль патрабуе, каб сына неадкладна прывезлі дадому. Жахлівае непаразуменне ажыўляе цені мінулага Міхаэля і ператварае ягонае жыццё ў пекла.
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 19 кінаўзнагародамі і яшчэ 20 намінацыямі.
Галіна Ганчарэнка
Галіна Ганчарэнка (Грыбава, Руднік; нар., Бабруйск) — беларуская грамадская і культурная дзеячка, журналістка, перакладчыца.
Біяграфія
Бацька быў рэпрэсаваны і ў 1937 г. расстраляны, а маці праз год выслана ў Сібір. У 1944 годзе выехала на эміграцыю разам са сваёй апякункай вядомай спявачкай Барбарай Вержбаловіч. Вучылася ў Беларускай гімназіі імя Я. Купалы. У 1950 годзе выехала ў ЗША. У 1954 г. скончыла факультэт раманскіх моваў Нью-Ёркскага ўніверсітэта. Кіравала свецкім і царкоўным хорамі, працавала ў Арганізацыі беларускай моладзі. Была перакладчыцай у ААН. Пераехала на нейкі час у Мюнхен, працавала на радыё «Вызваленне» (Свабода).
Чанкатах
Чанкатах (Ճանկաթաղ), Чанятах (Canyataq) — сяло ў Мартакерцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Ермакі (Маладзечанскі раён)
Ермакі́ (, Ермаки) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Хоўхлаўскага сельсавета.
Мікола Ганько
Мікола Ганько (, хут. Каледзіна, цяпер Маладзечанскі раён, Мінская вобласць —, Таронта, Канада) — беларускі грамадскі дзеяч у Канадзе. Брат старшыні Саюза беларускай моладзі Міхася Ганько.
Біяграфія
У час нямецкай акупацыі вучыўся ў Маладзечанскай гандлёва-адміністрацыйнай школе, у 1944 г. быў на курсах сярэдніх кіраўнікоў Саюза беларускай моладзі у Альбярціне. З лета 1944 года ў эміграцыі. Пасля вайны апынуўся ў Зальцбургу (Аўстрыя). У 1948 годзе перабраўся ў Канаду. Быў адным з заснавальнікаў парафіі Св. Кірылы Тураўскага (БАПЦ) у Таронта, быў шматгадовым кіраўніком Згуртавання беларусаў у Канадзе. Адзін з ініцыятараў стварэння таварыства дапамогі дзецям — ахвярам Чарнобыльскай катастрофы.
Яго жонка Марыя напісала ўспаміны «Каб сведчылі пра Беларусь: жыццё і дзейнасць Міколы Ганько», выдадзеныя ў Мінску ў 2005 годзе.
Пахаваны разам з жонкай на могілках Пайн Хілс у Таронта.
Спіс дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання
Нацыянальны Сход Рэспублікі Беларусь чацвёртага склікання — беларускі парламент, абраны на парламенцкіх выбарах 28 верасня 2008 года.
Спіс дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў
У парламент перайшлі 30 дэпутатаў папярэдняга склікання. З 110 дэпутатаў ніжняй палаты 103 — беспартыйныя. У парламент абраныя шэсць прадстаўнікоў КПБ на чале з лідарам партыі Таццянай Голубевай і старшыня Аграрнай партыі Міхаіл Русы.
У Палаце прадстаўнікоў на прафесійнай аснове працавалі больш за 20 прадстаўнікоў прамысловасці, АПК, жыллёва-камунальнай гаспадаркі. У парламент былі абраныя каля 30 прадстаўнікоў выканаўчай галіны рознага ўзроўню, у тым ліку, старшыня Віцебскага аблвыканкама Уладзімір Андрэйчанка, намеснік старшыні Адміністрацыі Прэзідэнта Аляксандр Папкоў, кіраўнікі раённых і гарадскіх выканаўчых камітэтаў. У парламент абраныя 10 дэпутатаў, якія працавалі да гэтага ў сферы адукацыі, 9 парламентараў працавалі ва ўстановах аховы здароўя, двое — у сістэме судовай улады.
У Палаце прадстаўнікоў чацвёртага склікання працавалі 12 дэпутатаў пенсійнага веку, яшчэ 42 парламентары дасягнулі гэтага веку за час чатырохгадовага знаходжання ў Палаце прадстаўнікоў. Старэйшымі паводле веку сярод абраных дэпутатаў былі Пётр Южык, які раней працаваў намеснікам старшыні Віцебскага аблвыканкама, і Георгій Дашкевіч, былы першы намеснік старшыні Гомельскага аблвыканкама. Яны абодва нарадзіліся ў 1946 годзе. Самым маладым дэпутатам была першы сакратар Слуцкага гарадскога камітэта грамадскага аб’яднання «Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі» Інеса Кляшчук, якая нарадзілася ў 1978 годзе. Таксама ў парламент былі абраныя 35 жанчын.
Трудаўскі сельсавет
Трудаўскі́ сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Полацкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Труды.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Арлейскі сельсавет у складзе Дрэтунскага раёна Полацкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Арлея. З 3 ліпеня 1925 года ў складзе Краснапольскага, з 4 жніўня 1927 года ў складзе Полацкага раёнаў Полацкай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Полацкім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Труды. З 20 верасня 1944 года ў Полацкім раёне Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 7 чэрвеня 1968 года перайменаваны ў Трудаўскі сельсавет. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 13 населеных пунктаў. 8 красавіка 2004 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Маласітнянскага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 12 населеных пунктаў: Арлея, Белае, Быхаўцы, Грыбна, Жэльцы, Забалоцце, Засітніца, Званае, Стадольніца, Труды, Уладзіміраўка і Фёдараўка.
Мурыны Малыя
Мурыны́ Малы́я (, Мурины Малые) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Відамлянскага сельсавета. Вёска ўваходзіць у ААТ «Відамлянскае»
Тэўры
Тэўры (焼尻島) — востраў у Японскім моры на захад ад вострава Хакайда. Тэрыторыя - 5,5 км². Насельніцтва (2010 г.) - 366 чал.
Мурыны Малыя
Геаграфія
Знаходзіцца на левым беразе ракі Лясная, за 700 м на захад ад аўтадарогі Брэст — Камянюкі, за 6 км на паўднёвы захад ад Каменца, за 33 км на поўнач ад Брэста, за 33 км на паўночны захад ад чыгуначнай станцыі Жабінка на лініі Брэст — Баранавічы.
Славутасці
У вёсцы знаходзілася Свята-Мікалаеўская царква, пабудаваная ў 1863 годзе. Была занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння. У 2015 годзе разабраны, пасля адбудавана з новых матэрыялаў.
Тэўры
Геаграфія і прырода
Востраў Тэўры знаходзіцца ў 3,57 км на захад ад суседняга вострава Ягісіры і ў 27,8 км на паўночны захад ад бліжэйшага берага Хакайда. Мае вулканічнае паходжанне. Выцягнуты з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад на 4 км. Найбольшая шырыня - 1,7 км. Паўднёва-ўсходняе ўзбярэжжа спадзістае. На паўднёвым захадзе вылучаюцца стромкія скалы да 184,5 м у вышыню. Даўжыня берагавой лініі - каля 12 км.
Тэўры знакаміты сваімі птушкамі. На скалах штогод гняздуе каля 1,8 млн марскіх птушак розных відаў. Востраў уваходзіць у склад нацыянальнага парка Шаканбецу - Тэўры - Ягісіры.
Гісторыя
Востраў Тэўры быў населены ў канцы XVIII ст. рыбакамі з розных кутоў Японіі, якія здабывалі тут селядцоў. У другой палове XX ст. попыт на тлустую рыбу знізіўся, што прывяло да пераезду многіх астравіцян на Хакайда. З 1980-ых гг. развіваецца турызм. У нашы дні Тэўры наведвае каля 20 тысяч турыстаў у год.
Аляксей Іосіфавіч Сухавецкі
Аляксей Іосіфавіч Сухавецкі (нар., Валожын) — беларускі баскетбаліст, трэнер.
Кар’ера
Пачаў займацца баскетболам у 1989 годзе ў Валожыне, адкуль родам. Першы трэнер — Леанід Уладзіміравіч Хвядчэня. У 1992—1994 гадах каманда з Валожына была чэмпіёнам краіны ў сваёй узроставай катэгорыі.
У 1998 годзе трапіў у РВАР, а потым выступаў у мужчынскім чэмпіянаце Беларусі за мінскія клубы: РШВСМ-РВАР (1998/99), РШВСМ-БДПА (1999—2001), РТІ (2001—2003), «Мінск-БНТУ» (2003/04). З 2004 па 2009 гады гуляў у казахскім клубе «Барсы-Атыраў», а 2009—2011 гады правёў у «Гродна-93». Потым яшчэ на год вярнуўся ў Атыраў і скончыў прафесійную кар’еру.
З 2015 года працаваў дзіцячым трэнерам у «Цмоках», куды яго запрасіў Пётр Леанідавіч Івашкоў. У сезоне 2015/16 быў гуляючым галоўным трэнерам клуба «Віталюр» — чэмпіёна Непрафесійнай баскетбольнай лігі Беларусі.
У верасні 2019 года ўвайшоў у трэнерскі штаб БК «Цмокі-Мінск».
У верасні 2020 года прызначаны галоўным трэнерам юніёрскай зборнай Беларусі (U-18). У лістападзе 2020 года ўвайшоў у трэнерскі штаб мужчынскай зборнай Беларусі.
Пархоменка
Пархоменка — прозвішча.
Радзіснэ
Радзіснэ (Радісне) — тапонім ва Украіне.
Чапар
Чапар (Չափար, Çapar) — сяло ў Мартакерцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Гойнік (значэнні)
Гойнік
Цэнтралізаваная сістэма дзіцячых бібліятэк горада Мінска
Дзяржаўная установа "Цэнтралізаваная сістэма дзіцячых бібліятэк г. Мінска" ўяўляе сабою аб'яднанне, у склад якога ўваходзіць 18 бібліятэк і 6 філіялаў.
У Мінску дзейнічае самастойная цэнтралізаваная сістэма дзіцячых бібліятэк. Іх фонды складаюць зборы кніг і іншыя носьбіты інфармацыі ўніверсальнага зместу арыентаваныя на дзяцей дашкольнага і школьнага ўзросту, настаўнікаў, работнікаў дашкольных устаноў, бацькоў. Агульным фонд перавышае 900 тыс. экзэмпляраў.
Дзіцячая бібліятэка імя М. Астроўскага
Дзіцячая бібліятэка імя М. Астроўскага з'яўляецца цэнтральнай у Цэнтралізаванай сістэме дзіцячых бібліятэк г. Мінска.
Гісторыя
Дзіцячая бібліятэка № 2 горада Мінска была створана 1 кастрычніка 1953 года. Знаходзілася яна ў памяшканні інтэрната. У 1954 годзе бібліятэка стала абслугоўваць першых чытачоў.
Першай загадчыцай і арганізатарам бібліятэкі з'яўлялася Зінаіда Дзмітрыеўна Далідовіч, першым бібліятэкарам - Таісія Яўгенаўна Гасюк.
27 жніўня 1956 года бібліятэка пачала абслугоўваць сваіх першых чытачоў. Фонд налічваў 4323 экземпляра. У жніўні 1956 года пераехала ў новае памяшканне (вул. К. Чорнага). Цяпер бібліятэка мела чытальную залу на 40 месцаў, кнігасховішча, пакой для апрацоўкі літаратуры. Змянілася і загадчыца. З 1956 года бібліятэкай пачала кіраваць Аляксандра Кляменцьеўна Лісоўская.
Задварцы
За́дварцы (, Задворцы) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хажоўскага сельсавета.
Цэнтралізаваная сістэма дзіцячых бібліятэк горада Мінска
Гісторыя
1960-1961 гады бібліятэка была цалкам падрыхтавана і пераведзена на новую форму працы - адкрыты доступ да кніжнага фонду. У 1964 годзе бібліятэцы было прысвоена званне "Бібліятэка выдатнай працы". Асноўным напрамкам ў працы бібліятэкі з'яўляецца краязнаўства.
Задварцы
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Цэнтралізаваная сістэма дзіцячых бібліятэк горада Мінска
Гісторыя
У 70-ыя-80-ыя гады бібліятэка актыўна ўдзельнічала ў конкурсах, праектах, выставах.
Задварцы
Гісторыя
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Хоўхлаўскага сельсавета.
Цэнтралізаваная сістэма дзіцячых бібліятэк горада Мінска
Гісторыя
У 1992годзе ў бібліятэку прыйшла новая загадчыца Ніна Аляксееўна Шурыгіна. За 1996-1998 гады была праведзена вялікая праца па прыцягненню чытачоў у бібліятэку. Сістэматычна праводзіліся цікавыя мерапрыемствы з удзелам такіх беларускіх пісьменнікаў, як У. Арлоў, П. Місько, А. Бадак.
Сучаснасць
Асноўныя напрамкі дзейнасці:
У бібліятэцы працуюць наступныя галерэі і суполкі па інтарэсах:
Месца знаходжання: Рэспубліка Беларусь, г. Мінск, вуліца К. Чорнага, 10
Гісторыя
У пачатку 50-ых гадоў бібліятэычная справа развівалася асабліва хуткімі тэмпамі. Згодна рашэння № 235 ад 30 снежня 1953 года Гарвыканкама была адчынена дзіцячая бібліятэка Кастрычніцкага раёна.
Для чытачоў яна пачала працаваць 1 верасня 1954 года.
Бібліятэка займала памяшканне па вул. Вакзальнай, д. 11. У бібліятэцы працаваў толькі абанемент. Загадчыцай бібліятэкі ў 1953 годзе прызначана Мількамановіч Ф.Ф.
У 1959 годзе бібліятэка атрымала новае памяшканне на першым паверсе жылога дома па вул. Вірскай, 41А (вул. Брылеўская, 6). У 1964 годзе загадчыцай бібліятэкі прызначана Савановіч Е.З., якая узначальвала бібліятэку 18 год.
У 1979 годзе была створана цэнтралізаваная сістэма дзіцячых бібліятэк г. Мінска і дзіцячая бібліятэка Кастрычніцкага раёна ўвайшла ў гэтую сістэму.
У 1980 годзе ад бібліятэкі працаваў філіял па вул. Ландара.
З 1982 года ў памяшканні бібліятэкі пачаўся капітальны рамонт. Абслугоўванне чытачоў праводзілася ў памяшканні па вул. Чкалава. У 1982 годзе загадчыцай бібліятэкі стала Чуменка Е.В., а ў 1983 годзе капітальны рамонт бібліятэкі быў закончаны. У 1982 годзе быў адчынены філіял бібліятэкі ў новым мікрараёне па вул. Асаналіева, 62. Многія гады дзіцячая дзіцячая бібліятэка №4 знаходзілася ў складаных умовах, памяшканне зусім не адпавядала ні ахове кніжных багаццяў, ні рабоце з дзецьмі. Пад бібліятэкай знаходіўся падвал, які залівала каналізацыйнымі водамі.
1987 годзе на месцы прыватнага сектара пачалася забудова Чкалаўскага мікрараёна дзевяціпавярховымі дамамі. І у адным з жылых дамоў па вул. Жукоўскага, 9, к.1 на першым паверсе выдзелена памяшканне для дзіцячай бібліятэкі №4.
1 лістапада 1991 года адбылося адкрыццё бібліятэкі №4 па вул. Жукоўскага, 9,к.1. У зоне абслугоўвання знаходзяцца 14 школ.
Сучаснасць
У бібліятэцы таксама праводзяцца сустрэчы са шматлікімі пісьменнікамі: Валерыем Квілорыя, Міхасём Пазняковым, Мікалаем Чарняўскім.
Месца знаходжання: Рэспубліка Беларусь, Мінск, вуліца Жукоўскага, 9/1
Акусіры
Акусіры (奥尻島) — востраў у Японскім моры каля паўднёва-заходняга ўзбярэжжа Хакайда. Тэрыторыя - 142,97 км². Насельніцтва (2009 г.) - 3343 чал.
Прырода
Востраў Акусіры знаходзіцца ў 18,9 км на захад ад Хакайда. Даўжыня - 23,8 км. Найбольшая шырыня - 9,2 км. Берагавая лінія - каля 84 км. Мае вулканічнае паходжанне. Найвышэйшы пункт — гара Камуі (584 м).
Клімат умераны вільготны. Сярэднегадавая тэмпература паветра складае прыкладна 9,9°C — 11°C.
71,4% ад усіх зямель на востраве займаюць букавыя лясы. Прычым, яны сустракаюцца не толькі ў горнай, але і ў прыбярэжнай мясцовасці. 22,5% тэрыторый пакрыта першароднымі палямі. Лясы і палі насяляюць змеі, кажаны, зайцы, фазаны і інш. Буйных драпежных жывёлін няма.
Палеткі, культурныя насаджэнні і чалавечыя паселішчы — меней за 3,6% тэрыторый. Маюцца шырокія магчымасці для развіцця геатэрмальнай энергетыкі.
У 1993 г. востраў і яго жыхары моцна пацярпелі ад цунамі.
Гісторыя
Востраў Акусіры быў населены ў эпоху дзёмон. Да прыходу японцаў яго асноўнае насельніцтва складалі айны. Назва вострава паходзіць з айнскай мовы і значыць "месца з іншага боку". Японцы з'явіліся толькі ў XVIII ст., прычым асноўны этап перасялення адбыўся ў 1767 г. У 1869 г. была ўтворана адміністрацыйная акруга Акусіры.
Эканоміка
Асноўнай галінай эканомікі здаўна з'яўляецца рыбалоўства. Мясцовыя ўлады імкнуцца развіваць сельскі і экалагічны турызм. На востраве дзейнічаюць аэрапорт і марскі порт, звязаны паромнай пераправай з Хакайда.
Радзіснэ (Адэская вобласць)
Радзіснэ (Радісне) — пасёлак гарадскога тыпу ў Іваніўскім раёне Адэскай вобласці Украіны. Пасёлак узнік у 1960-я гады вакол цукровага завода. Ёсць школа, дзіцячы сад, паліклініка і інш.
Члдран
Члдран (Չլդրան, Çıldıran) — сяло ў Мартакерцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Каменшчына (Маладзечанскі раён)
Ка́меншчына (, Каменщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Хоўхлаўскага сельсавета.
Фёдар Рыгоравіч Пархоменка
Фёдар Рыгоравіч Пархоменка ( — ) — беларускі мастак.
Творчасць
З асаблівай беражлівасцю і любоўю адлюстроўваў беларускія лясы, балоты, рачулкі з напаўразбуранымі банькамі, хаткамі, ваколіцы правінцыйных гарадкоў і мястэчак у сваіх графічных пейзажах. У пільнай увазе ды кожнай дэталі адчуваецца не толькі досвед яго папярэднікаў братоў Апалінарыя і Іпаліта Гараўскіх, алё і прытрымліванне традыцыі ветэрана перадзвіжніцтва І. Шышкіна.
Сярод вядомых прац «Зіма» (1900-я), «Рака Шчацінка ў Магілёўскай губерні» (1902).
Серафім (Роўз)
Серафім, свецкае імя Юджын Роўз (Eugene Dennis Rose, Seraphim Rose;, Сан-Дыега, Каліфорнія — , Плаціна, Каліфорнія) — дзеяч Рускай праваслаўнай царквы за мяжой, духоўны пісьменнік, іераманах.
Біяграфія
Амерыканец. Нарадзіўся ў пратэстанцкай сям’і. У 1956 годзе, скончыўшы каледж, паступіў у Акадэмію ўсходазнаўства ў Сан-Францыска. Захапляўся будызмам, працамі Лаа Цзы, вывучаў старажытнакітайскую мову, займаўся вывучэннем параўнальнага аналізу рэлігій.
Пасля наведвання рускага праваслаўнага сабора Усіх пакутуючых Радасці ў Сан-Францыска парваў з будызмам і пачаткаў наведваць праваслаўныя богаслужэнні, вучыць рускую мову, вывучаць кнігі аб Праваслаўі. У лютым 1962 годзе хрысціўся ў праваслаўе. У гэты час ён знаёміцца з нашчадкам рускіх эмігрантаў выпускніком праваслаўнай семінарыі ў Джорданвіле Глебам Падмашэнскім. Разам яны пачалі выдаваць бюлетэнь «Праваслаўны веснік», затым адкрылі пры храме краму «Праваслаўныя абразы і кнігі» — адну з першых у ЗША, якая стала адным з духоўных цэнтраў рускага праваслаўя ў Амерыцы. Юджын інтэнсіўна вывучаў рускую і царкоўнаславянскую мовы, быў чытальнікам у храме, скончыў тэалагічную школу ў Сан-Францыска.
У сярэдзіне 1960-х гадоў Юджын і Глеб вырашылі заснаваць праваслаўнае брацтва. У 1967 годзе на поўначы Каліфорніі ў лесе недалёка ад гарадка Плаціна быў набыты ўчастак зямлі, на якім быў збудаваны скіт. У 1969 годзе яны пераязджаюць у скіт, а ў 1970 годзе пастрыгаюцца ў манахі: Юджын пад імем Серафім (у гонар Серафіма Сароўскага), а Глеб пад імем Германа (у гонар Германа Аляскінскага). У манастыры яны працягваюць выдаваць «Праваслаўны веснік», пішуць і выдаюць працы духоўна-асветніцкага і багаслоўскага зместу, вядуць актыўную місіянерскую дзейнасць.
У 1977 году айцец Серафім пасвечаны ў святары. Памёр у 1982 годзе ва ўзросце 48 гадоў ад хваробы. Серафім (Роўз) — аўтар шматлікіх прац, якія аказалі вялікі ўплыў на праваслаўнае жыццё ў Амерыцы, выклікалі вялікую цікавасць у Расіі і актыўна перавыдаюцца і цяпер.
Чраг
Чраґ (Ճրագ, Çıraq) — сяло ў Мартакерцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Раўхіўка
Раўхіўка (Раухівка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Бэрэзіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны за 100 км на поўнач ад Адэсы. Чыгуначная станцыя на лініі Адэса - Бахмач.
Беларускі фронт (1939)
Пасля нападу нацысцкай Германіі на Польшчу для ажыццяўлення паходу Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і Заходнюю Украіну на базе Беларускай і Кіеўскай ваенных акруг 11 верасня 1939 былі створаны адпаведна Беларускі і Украінскі франты.
Беларускі фронт налічваў 200,8 тыс. чал. Яму процістаяла 45 тысяч польскіх салдат і афіцэраў. Большасць польскіх вайскоўцаў не былі ўзброены і аб'яднаны ў вайсковыя фарміраванні. Польская армія не магла аказаць істотнага супраціўлення савецкім войскам.
У адпаведнасці з рашэннямі ўрада СССР савецкія войскі 17 верасня перайшлі савецка-польскую граніцу, занялі Глыбокае, Маладзечна, Валожын, Карэлічы, Мір, Баранавічы. 18 верасня былі занятыя Свянцяны, Ліда, Навагрудак, Слонім, Ваўкавыск, 19 верасня — Вільня, Пружаны, Кобрын, 20-21 верасня — Гродна, 21 верасня — Пінск, 22 верасня — Беласток і Брэст (апошні быў перададзены немцамі).
Лічыцца, што да 25 верасня Чырвоная армія поўнасцю вызваліла Заходнюю Беларусь ад польскіх войск. Але яшчэ да 28 верасня дзе-нідзе адбываліся ваенныя сутычкі. Да 1 кастрычніка 1939 савецкія войскі выйшлі да ўзгодненай з нямецкім камандаваннем граніцы.
Беларускі фронт страціў 996 чал. забітымі і 2002 параненымі. Былі ўзяты ў палон 60202 польскія вайскоўцы, у тым ліку 2066 афіцэраў. Сярод палонных значную частку складалі адстаўныя вайскоўцы.
Літаратура
Люцік Зм. «Беларускі фронт». Вайсковая аперацыя Чырвонай Арміі ў Заходняй Беларусі // Arche. 2009. №9. (Артыкул у пяці частках на сацйе: http://harodnia.com/be/uczora/hrodna-1920-1944/420-bielaruski-front-1) ЭГБ. - Т.6, ч. 1, Мн., 2001. - С. 571-572.
Амяла
Амяла́, Аме́ла (Viscum) — род паўпаразітных кустоў сямейства, раней уключаліся ў сямейства. Растуць на галінах дрэў. Каля 70 відаў, галоўным чынам у трапічнай і субтрапічнай Афрыцы, некалькі — у трапічнай Азіі, на поўначы Аўстраліі, у Еўразіі. У Беларусі 2 віды: і. Лісце амялы можа здзяйсняць фотасінтэз, але расліна не мае сапраўдных каранёў і не можа атрымліваць ваду і мінеральныя рэчывы з глебы.
Ягады амялы не маюць лятальнага апарату і распаўсюджваюцца з дапамогаю птушак — драздоў і амялушак (апошнія атрымалі сваю беларускую назву менавіта ад амялы). Насенне амялы наліпае на дзюбы птушак, якія харчуюцца ягадамі. Птушка спрабуе вызваліцца ад насення, аціраючы дзюбу аб кары дрэва. Насенне наліпае на дрэва і прарастае на ім.
Класіфікацыя
Род уключае больш 70 відаў, некаторыя з іх:
У культуры
Амяла здаўна мела магічнае значэнне ў многіх культурах. Кельцкія друіды збіралі яе кожную зіму. У скандынаўскай міфалогіі страла з амялы забівае Бальдра, бога вясны. У Англіі выкарыстоўвалася як навагодняя расліна да пачатку выкарыстоўвання ялінак.
Будынак Александрынскага тэатра
Будынак  ў Санкт-Пецярбургу на плошчы Астроўскага быў пабудаваны ў 1832 годзе па праекце Карла Росі.
Перадгісторыя
Тэрыторыя, дзе быў збудаваны Александрынскі тэатр, у XVIII стагоддзі належала палкоўніку, будаўніку моста, названага ў яго гонар, і была набытая ў яго казной. На гэтай тэрыторыі знаходзіўся сад, які распасціраўся да цяперашняй Садовай вуліцы.
У 1801 архітэктар Вінчэнца Брэна перабудаваў вялікі драўляны павільён, які стаяў на месцы цяперашняга сквера, у тэатр, у якім італьянскі антрэпрэнёр арганізаваў італьянскую оперную трупу. Гэта памяшканне з часам перастала задавальняць растучым патрэбнасцям горада, і было вырашана збудаваць новы, каменны тэатр. Аднак ажыццяўленне ідэі адсунулася з-за нестабільнай сітуацыі пры Аляксандры I — ваенныя канфлікты з Турцыяй, вайна з Напалеонам 1812 года.
У 1818 годзе межы саду былі звужаныя, а плошча, якая ўтварылася паміж Публічнай бібліятэкай і садам Анічкава палаца, была перададзена тэатральнай дырэкцыі.
Будынак Росі
Карл Росі ў перыяд з 1816 па 1827 распрацаваў шэраг праектаў рэканструкцыі і забудовы гэтай плошчы. Усе гэтыя варыянты прадугледжвалі збудаванне на плошчы гарадскога тэатра. Канчатковы варыянт праекта быў зацверджаны 5 красавіка 1828 года, у тым жа годзе пачалося будаўніцтва будынка тэатра.
Чатыры гады праз, 12 верасня года, у цэнтры Пецярбурга, на Александрынскай плошчы (цяпер плошчы Астроўскага), на месцы драўлянага «Малага» тэатра, адбылося ўрачыстае адкрыццё новага велічнага ампірнага будынка тэатра.
Асноўны фасад тэатра — з боку Неўскага праспекта аформлены глыбокай шматкалоннай лоджыяй, прастора якой як бы з'яўляецца часткай Плошчы Астроўскага. Бакавыя фасады будынка выкананы ў выглядзе васьмікалонных порцікаў. З іншага боку да тэатра вядзе спраектаваная Росі і складаючая агульны ансамбль з тэатрам вуліца (цяпер вуліца Дойліда Росі), перспектыву якой замыкае на ўсю шырыню задні, амаль плоскі, але багата дэкараваны фасад тэатра.
Будынак аблямоўвае выразны скульптурны фрыз з антычнымі тэатральнымі маскамі і гірляндамі лаўровых галін. У нішах на кантавых фасадах — статуі муз, на атыку галоўнага фасада — Квадрыга Апалона. Работы вёў адзін з выбітных скульптараў свайго часу — В. І. Дземут-Маліноўскі.
Краснаармейская
Краснаарме́йская (, Красноармейская) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
30 ліпеня 1964 года вёска Кабаны была перайменавана ў вёску Чырвонаармейская.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Хоўхлаўскага сельсавета.
Міхаіл Аляксандравіч Гаціх
Міхаіл Аляксандравіч Га́ціх (нар. ) — вучоны ў галіне тарфяной механікі, інфармацыйных тэхналогій, аналізу, кантролю і кіравання прыродаахоўнай дзейнасцю, доктар тэхнічных навук (1982), прафесар (1987).
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Радкоўшчына Віцебскай вобласці. У 1958 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут. З 1962 года працаваў у Інстытуце праблем выкарыстання прыродных рэсурсаў і экалогіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. З 1999 года — у Беларускім навукова-даследчым цэнтры «Экалогія», дзе ў 1999—2004 гадах займаў пасаду загадчыка аддзела. Таксама вядучы навуковы супрацоўніка Беларускага інстытута сістэмнага аналізу і інфармацыйнага забеспячэння навукова-тэхнічнай сферы («БелІСА»).
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па па стварэнню сістэм кіравання і кантролю тэхналагічнымі працэсамі ў торфабрыкетнай прамысловасці, станам прыродна-рэсурснага патэнцыялу рэгіёнаў.