cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пакры
Пакры (Pakri saared, Ragoarna) — група астравоў у Балтыйскім моры. Адміністрацыйна астравы Пакры уваходзяць у склад горада Палдыскі павета Хар’юмаа ў Эстоніі.
Агульная плошча — 24,6 км². Найбуйнейшыя астравы: Вяйкэ-Пакры і Суур-Пакры.
У 1998 годзе на астравах створаны аднайменны ландшафтны запаведнік.
Уладзімір Яўгенавіч Улаховіч
Уладзімір Яўгенавіч Улаховіч (нар. ) — беларускі дыпламат.
Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Венгерскай Рэспубліцы і па сумяшчальніцтве ў Босніі і Герцагавіне і Рэспубліцы Харватыя (з 2022 года).
Біяграфія
Нарадзіўся 6 верасня 1957 года.
У 1985 годзе скончыў з адзнакай Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. З 1986 года па снежань 1990 гады працаваў у Мінскім абкаме УЛКСМ, затым — у ЦК УЛКСМ Беларускай ССР. Са студзеня 1991 па красавік 1997 года працаваў у Сакратарыяце Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь на пасадах рэферэнта, старэйшага рэферэнта, вядучага спецыяліста, памочніка Старшыні Вярхоўнага Савета. З 1997 па красавік 2000 году працаваў намеснікам генеральнага дырэктара інфармацыйнага агенцтва «Інтэрфакс».
З красавіка 2000 па кастрычнік 2011 года працаваў дырэктарам Цэнтра міжнародных даследаванняў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 2012 годзе падрыхтаваў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Станаўленне і асаблівасці знешняй палітыкі Рэспублікі Беларусь (1921—2005 гг.)».
З кастрычніка 2011 года — намеснік старшыні Беларускай гандлёва-прамысловай палаты (БелГПП). У 2016 годзе на пасяджэнні Савета быў абраны старшынёй БелГПП.
10 лютага 2022 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Венгрыі і па сумяшчальніцтве ў Босніі і Герцагавіне і Рэспубліцы Харватыя.
Драгічынскі раён
Драгі́чынскі раё́н — раён у складзе Брэсцкай вобласці. Мяжуе з Кобрынскім, Бярозаўскім і Іванаўскім раёнамі Брэсцкай вобласці.
Гісторыя
Раён утвораны 15 студзеня 1940 года ў складзе Пінскай вобласці БССР. Цэнтр — гарадскі пасёлак Драгічын. 12 кастрычніка 1940 года падзелены на 20 сельсаветаў: Агдэмерскі, Асавецкі, Бездзежскі, Белінскі, Брашэвіцкі, Вавуліцкі, Валавельскі, Вулькаўскі, Гошаўскі, Жаберскі, Застаўскі, Каралінскі, Ліпнікаўскі, Літоўскі, Ляхавіцкі, Нямержаўскі, Папінскі, Сохскі, Старасельскі, Хомскі. 17 лістапада 1948 года ўтвораны Аляксеевіцкі сельсавет. З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Агдэмерскі, Аляксеевіцкі, Вавуліцкі, Валавельскі, Жаберскі, Застаўскі, Каралінскі, Сохскі сельсаветы, утвораны Гутаўскі сельсавет, вёска Пігановічы перададзена ў склад Антопальскага раёна, з Антопальскага раёна перададзены вёскі Тыневічы і Пацы. 31 сакавіка 1959 года скасаваны Гошаўскі сельсавет, 2 чэрвеня 1959 года — Белінскі і Ляхавіцкі сельсаветы. 8 жніўня 1959 года да раёна далучаны Галоўчыцкі, Дзеткавіцкі, Імянінскі, Першамайскі сельсаветы і гарадскі пасёлак Антопаль скасаванага Антопальскага раёна і Радастаўскі сельсавет скасаванага Дзівінскага раёна. 11 жніўня 1959 года ў склад Кобрынскага раёна перададзены населеныя пункты Бярэзна, Іласк, Калонія, Лука, Навасёлкі, Смалярня і Шамятоўка Дзеткавіцкага сельсавета. 8 сакавіка 1960 года скасаваны Ліпнікаўскі і Першамайскі сельсаветы, апошні з пералікам населеных пунктаў у адміністрацыйнае падпарадкаванне Антопальскаму пассавету. 25 снежня 1962 года да раёна далучаны Адрыжынскі, Гарбахскі, Глінненскі, Дружылавіцкі, Дастоеўскі (за выключэннем шэрагу населеных пунктаў), Крытышынскі, Ляскавіцкі, Магільнаўскі, Махроўскі, Моладаўскі, Опальскі, Псышчаўскі, Рудскі, Стрэльненскі сельсаветы і гарадскі пасёлак Іванава скасаванага Іванаўскага раёна, якія 6 студзеня 1965 года вернуты ў склад адноўленага Іванаўскага раёна. 27 ліпеня 1965 года Старасельскі сельсавет перайменаваны ў Драгічынскі. 10 лістапада 1967 года гарадскі пасёлак Драгічын набыў статус горада раённага падпарадкавання. 21 снежня 1970 года Літоўскі сельсавет перайменаваны ў Закозельскі. 20 жніўня 2021 года скасаваны Вулькаўскі сельсавет, яго тэрыторыя перададзена Немяржанскаму сельсавету.
Прырода
Драгічынскі раён знаходзіцца ў межах буйной тэктанічнай структуры Усходне-Еўрапейскай платформы — Рускай пліты. У геалагічных адносінах Драгічынскі раён размешчаны на заходняй ускраіне Палескай седлавіны і паўднёва-ўсходняй частцы Падляска-Брэсцкай упадзіны. Крышталічны фундамент залягае на глыбіні 950 — 1 600 м ніжэй узроўню мора. Зверху фундамент перакрыты асадкавымі пародамі верхняга пратэразоя, палеазоя і кайназоя. Магутнасць неагенавых адкладанняў дасягае 40 — 60 метраў.
NGC 2707
NGC 2707 — зорка ў сузор’і Гідра.
Драгічынскі раён
Прырода
Развіццё рэльефу ў мезазойскую эру характарызавалася павольнямі падняццямі і апусканнямі. Мелавыя, мергелістыя, алеўрыта-гліністыя, крэмнязёмістыя, пясчаныя адклады гэтага часу сустракаюцца на тэрыторыі раёна. Такія адкладанні можна назіраць каля вёскі Бездзеж. Тут знойдзены рэшткі старажытных акамянелых жывёл і раслін.
У рэльефе раёна адносна роўныя мясціны. Максімальная вышыня 178 м на поўначы раёна характэрна для краявога ледавіковага ўтварэння Загароддзе. Пераважаючая адносная вышыня 10-15 м. Максімальныя вышыні групуюцца па напрамку вёсак Крамно — Мікіцк — Дастоева — Аснежыцы і вёсак Дробаты — Вярхусце — Бярозавічы (некалькі названых вёсак Іванаўскага раёна). На поўначы Загароддзе абмежавана р. Ясельдай. Участак слабахвалісты, паўсюдна інтэнсіўна забалочаны. На астатняй тэрыторыі распасціраецца водна-ледніковая раўніна, паверхня якой плоская. Поўдзень раёна забалочаны.
NGC 2707
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Драгічынскі раён
Прырода
Клімат Драгічынскага раёна ўмерана кантынентальны, з дамінаваннем уплыву марскіх паветраных мас, з даволі прыцяглым летам (150 дзён) і кароткай зімою (90-105 дзён). Цыклоны ў зімовы час прыносяць цёплае паветра, а летам — пахаладанні і дажджлівае надвор’е. Чаргаванне паветраных мас рознага паходжання ў халодную палову года стварае няўстойлівае надвор’е. Сярэдняя рознасць тэмператур паветра самага цёплага і самага халоднага месяцаў складае 23 °C. Сярэдняя гадавая тэмпература паветра 7,4 °C. Сярэднягадавая сумарная радыяцыя складае 87,6 ккал/см². Самы халодны месяц — студзень (-4,4 °C), самы цёплы — ліпень (18,8 °C). Сярэдняя гадавая адносная вільготнасць паветра 78 %: у халодную частку года яна набліжаецца да 90 %, а ў цеплы перыяд да 60 %. Агульная працягласць светлай часткі сутак складае за год 4457 гадзін, фактычна сонца свеціць 1880 гадзін (астатні час яно закрыта воблакамі). Раён адносіцца да тэрыторый з дастатковым увільгатненнем. За год выпадае 548 мм ападкаў.
Раўнінны рэльеф і ўмовы ўвільгатнення вызначаюць рачную сетку раёна. Тэрыторыя раёна па гідралагічнаму рэжыму адносіцца да басейна Дняпра. На яго тэраторыі знаходзяцца рэкі Ясельда, Няслуха і Плёса. Цячэнне рэк павольнае, яны маюць невялікія ўхілы. Рэкі маюць змешанае жыўленне з перавагай снегавога. Рэкі маюць вялікае значэнне як водапрыемнікі пры асушэнні балот. На тэрыторыі раёна знаходзіцца Дняпроўска-Бугскі канал.
На поўдні і паўднёвым захадзе раёна пераважаюць тарфяна-балотныя нізінныя глебы. У цэнтральнай частцы глебы больш разнастайныя з перавагай дзярноваглеяватых супясчаных на рыхлых водна-ледніковых супесях, падсцілаемых пяскамі, тарфяна-балотныя нізінныя, дзярнова-падзолістыя часова залішне ўвільгатненыя пясчаныя глебы на водна-ледніковых пясках. На поўначы і паўночным усходзе: тарфяна-балотныя нізінныя глебы, дзярнова-падзолістыя глеяватыя супясчаныя на рыхлых водна-ледніковых супесях, падсцілаемых пяскамі, дзярнова-падзолістыя часова залішне ўвільготненыя супясчаныя на рыхлых водна-ледніковых супесях. На паўночным захадзе: дзярнова-падзолістыя глеяватыя пясчаныя на водна-ледніковых пясках, пераходзячых у рыхлыя пяскі, дзярнова-падзолістыя пясчаныя на водна-ледніковых пясках, тарфяна-балотныя нізінныя.
Асноўнымі тыпамі расліннага покрыва ў межах раена з’яўляюцца: лясы, лугі, балоты. Лясістасць складае 26 %.
Экалогія
Адзін з чатырох раёнаў Брэсцкай вобласці, якія найбольш пацярпелі ад аварыі на Чарнобыльскай АЭС у 1986 г.
Неба осколки
«Неба осколки» (Неба аскепкі) — альбом беларускага гурта «Новы Іерусалім». Дыскі запісаны ў рускай і англійскай версіях. Кампакт-дыск з альбомам змяшчае мультымедыя-дадатак у выглядзе відэакліпаў на песні «Любовь в ладонях», «Та любовь».
Кліпы
На песню «Неба осколки» Аляксандрам Шульгой зняты кліп. У відэа гульня музыкантаў перамяжоўваецца з кадрамі дзіцячых усмешак.
Прыём крытыкаў
«Музыкальная газета» у рэцензіі Алега «О’К» Клімава пахваліла альбом ад хрысціянскай «ультракаманды»: «Гукавае раздолле, гітарныя палі, перкусійныя ўзгоркі, клавішныя сцяжынкі, барабанныя спускі, басовыя дарогі ў неба, адкуль прыходзіць голас…». Ён жа панаракаў на тое, што ні кружэлка-«казка», ні сам гурт не былі адзначаны на Рок-караныцыі 2001.
IC 5312
IC 5312 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Пегас.
Вольны ўніверсітэт Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі
Вольны ўніверсітэт Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Libera Università Maria Santissima Assunta) — італьянская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова каталіцкай скіраванасці са статусам універсітэта з сядзібай у Рыме.
Гэта другі старэйшы ўніверсітэт у Рыме пасля ўніверсітэта «Ла Сапіенца». Універсітэт вылучаецца тым, што мае найлепшыя ў Італіі суадносіны студэнтаў і выкладчыкаў: 1 выкладчык на кожныя 11 студэнтаў.
Рэчкаўскі сельсавет
Назву Рэ́чкаўскі сельсавет маюць:
Леў Іосіфавіч Максімаў
Леў Іо́сіфавіч Максі́маў (нар. ) — беларускі дыпламат. Пастаянны прадстаўнік Рэспублікі Беларусь у ААН (1986—1990).
Біяграфія
Нарадзіўся 27 чэрвеня 1928 года ў горадзе Вязнікі Уладзімірскай вобласці. Скончыў Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных адносін, Беларускі дзяржаўны універсітэт.
Яўген Аляксандравіч Лакотка
Яўген Аляксандравіч Лакотка (нар. 25 сакавіка 1991) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (2021).
Леў Іосіфавіч Максімаў
Біяграфія
З 1951 года на дыпламатычнай працы ў Міністэрстве замежных спраў Беларускай ССР. Працаваў на пасадах кіраўніка Дэпартамента інстытуцыйных арганізацый.
Яўген Аляксандравіч Лакотка
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і архітэктараў Аляксандра і Святланы Лакоткаў. Мае брата Аляксея, таксама архітэктара.
Леў Іосіфавіч Максімаў
Біяграфія
У 1957—1962 гг. — у Дэпартаменце канферэнцыйнага абслугоўвання, Арганізацыя Аб’яднаных Нацый.
Яўген Аляксандравіч Лакотка
Біяграфія
У 2015 годзе скончыў архітэктурны факультэт БНТУ, у 2016 — магістратуру. У 2016—2019 гадах аспірант, з 2019 года асістэнт кафедры «Горадабудаўніцтва» архітэктурнага факультэта БНТУ. У 2016—2018 гадах архітэктар студыі HARDY.PRO. У 2019 годзе малодшы навуковы супрацоўнік НІЛ Архітэктурнае інавацыйнае бюро.
Леў Іосіфавіч Максімаў
Біяграфія
У 1972 годзе ў Дэпартаменце тэхнічнага супрацоўніцтва па пытаннях развіцця, затым Дэпартаменце грамадскай інфармацыі. Узначальваў дэлегацыі Беларусі ў ЕОСОК, ЕЭК, Камісіі па правах чалавека і Генеральнай канферэнцыі МАП.
Яўген Аляксандравіч Лакотка
Навуковая дзейнасць і творчасць
Працуе ў галіне дызайну прыватных і грамадскіх прастор, індывідуальнай і грамадскай архітэктуры.
Леў Іосіфавіч Максімаў
Біяграфія
У 1980—1986 гг. — Старшыня беларускай камісіі пры ЮНЕСКА.
Яўген Аляксандравіч Лакотка
Навуковая дзейнасць і творчасць
Даследуе горадабудаўніцтва, ахову архітэктурнай спадчыны, скансены, BIM-праектаванне. Аўтар 11 навуковых артыкулаў і публікацый, 1 НДР.
Леў Іосіфавіч Максімаў
Біяграфія
У 1980—1986 гг. — намеснік Міністра замежных спраў Беларускай ССР.
У 1986—1990 гг. — Пастаянны Прадстаўнік Беларускай ССР у Арганізацыі Аб’яднаных Нацый.
Муравейка
Муравейка — прозвішча.
Таўцівіл Даўспрункавіч
Таўцівіл Даўспрункавіч (? — ) — князь літоўскі, князь полацкі (~1250-я — 1264).
Доўск
Доўск (, Довск) — аграгарадок у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Доўскага сельсавета.
Таўцівіл Даўспрункавіч
Біяграфія
Старэйшы сын Даўспрунка, пляменнік Міндоўга і жамойцкіх князёў Эрдзівіла і Вікінта, стрыечны брат Траняты. У кан. 1248 г. Міндоўг забраў уладанні Таўцівіла і яго малодшага брата Едзівіда, паслаў супраць Смаленскай зямлі — прапануючы там здабыць новыя ўладанні, пры гэтым паслаў за імі забойцаў. Акалічнасці гэтага паходу розняцца ў даследчыкаў, але ў выніку выгнаннікі ўцяклі ў Галіцка-Валынскае княства шукаць падтрымкі, бо іх сястра была замужам за Данілам Галіцкім. Даніла паслаў Таўцівіла ў Яцвезь, Жамойць і Рыгу, каб стварыць ваенны саюз супраць Міндоўга. У Рызе Таўцівіл быў ахрышчаны ў каталіцтва (паводле М. Стрыйкоўскага пад імем Готліб).
Доўск
Месцазнаходжанне
Праз Доўск праходзяць буйныя аўтамагістралі Магілёў — Гомель і Бабруйск — Слаўгарад.
Таўцівіл Даўспрункавіч
Біяграфія
Даніла Галіцкі, Лівонскі ордэн, рыжскі архібіскуп і вікінтава палова Жамойці падтрымалі Таўцівіла, але нанесці паразу Міндоўгу не здолелі, бо пасля хрышчэння Міндоўга ў каталіцтва (1253) Лівонскі ордэн перайшоў на яго бок. Пэўны час Таўцівіл жыў у Галіцка-Валынскім княстве і ў 1253 разам з братам Едзівідам удзельнічаў у паходзе Данілы Галіцкага ў Чэхію. Але пасля пасварыўся з ім, бо той памірыўся з Міндаўгам.
Доўск
Прамысловасць
У вёсцы дзейнічае сельскагаспадарчае ўнітарнае прадпрыемства «Эксперыментальная база „Доўск“».
Таўцівіл Даўспрункавіч
Біяграфія
Пасля гэтага Таўцівіл перабраўся ў Полацк, бо быў жанаты з дачкой полацкага князя Брачыслава. Невядома, калі адбыўся гэты шлюб — да 1245 ці пасля 1253 года. Першае больш верагодна, але прамых сведчанняў няма. Пасля смерці свайго цесця Таўцівіл сеў на полацкі сталец, магчыма абыходзячы прамых нашчадкаў Брачыслава. Таўцівіл хоць і быў выгнаны Міндоўгам з Літвы, але захаваў там уплыў. Магчыма, што ў 1258 г. ужо як полацкі князь удзельнічаў з атрадам літоўцаў у паходзе палачанаў на Смаленскую зямлю і Таржок, але яго імя ў сувязі з гэтай выправай не згадваецца. Зімой 1258—1259 г. у час татарскай выправы на Літву Таўцівіл аб’яднаўшыся са сваім стрыечным братам Войшалкам дзейнічаў супраць Рамана Данілавіча, быў датычны да яго забойства. Толькі ў 1262 г. Таўцівіл прама згадваецца як полацкі князь. Паводле сведчання наўгародскага летапісца Таўцівіл быў «добры князь Полацкі».
Пасля забойства Міндоўга (1263), як адзін з нашчадкаў быў запрошаны Транятам для падзелу спадчыны. Задумаў забіць Траняту і цалкам завалодаць спадчынай Міндоўга, але з-за здрады полацкага баярына Пракопа сам быў забіты, а астатнія полацкія баяры з яго атачэння трапілі ў палон да Траняты. Пасля забойства Таўцівіла Транята, відаць, пагражаючы забойствам палонных полацкіх баяраў патрабаваў выдачы таўцівілава сына Георгія. Палачане не выдалі Георгія дапамогшы збегчы ў Ноўгарад, дзе ён пасля пастрыгся ў манастыр пад імем Іаан. Аднак, Полацку давялося ўзяць князем вылучэнца Траняты — Канстанціна, магчыма сына Брачыслава, але ён быў на стальцы не вялікі час.
Арцёмаўск
Арцёмаўск — тапонім.
IC 5314
IC 5314 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Нацыянальная гвардыя Азербайджана
Нацыянальная гвардыя Азербайджана (Azərbaycan Milli Qvardiyası) — уваходзіць у структуру Асобай дзяржаўнай службы аховы Азербайджана.
Гісторыя
Нацыянальная гвардыя Азербайджанскай Рэспублікі была створана 25 снежня 1991 і на пачатак 2007 года налічвала 2500 чалавек.
Місія
Нацыянальная гвардыя Азербайджана з’яўляецца спецыяльным ваенным падраздзяленнем, нададзеным адмысловымі паўнамоцтвамі па забеспячэнню аховы Азербайджанскага дзяржавы і Прэзідэнта рэспублікі.
Арцёмаўск (Краснаярскі край)
Арцёмаўск (Артёмовск) — горад (з 1939) у Расіі, у складзе Курагінскага раёна Краснаярскага края. Насельніцтва 2,5 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1700 годзе.
Горад размешчаны на паўднёва-заходніх схілах Усходняга Саяна, за 180 км на поўдзень ад Краснаярска, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Кошурнікава на лініі Абакан — Тайшэт.
Здабыча золата.
Старынка
Назву Стары́нка маюць:
NGC 2708
NGC 2708 (іншыя абазначэнні — NGC 2727, MCG 0-23-15, ZWG 5.34, IRAS08535-0309, PGC 25097) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 2708, NGC 2727.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
IC 5315
IC 5315 — галактыка тыпу E? (эліптычная галактыка) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вандалы
Вандалы (Vandals)  — народ германскага паходжання, блізкі да гоцкай групы, згаданы ўпершыню Плініем у 1 ст. калі вандалы жылі па абодвух берагах сярэдняга цячэння Одэра, куды яны дайшлі, верагодна, з берагоў Балтыйскага мора.
Высяленне вандалаў з берагоў Одэра на поўдзень пачалося ў 2-ой пал. 2 ст. Яны прынялі ўдзел у маркаманскай вайне, і ў 174 годзе рымскі імператар Марк Аўрэлій адводзіць ім зямлі ў Дакіі. У Дакіі вандалы заставаліся да 330х-х гадоў; за ўвесь гэты час мір з рымлянамі быў перапынены толькі адзін раз — у 271 годзе. З Дакіі вандалы былі выцесненыя готамі, якія, начале з каралём Геберыха (331—337), нанеслі ім моцную паразу, прычым у бітве загінуў кароль вандалаў Візімар. Вандалы звярнуліся па дапамогу да імператара Канстанціна I, які перавёў увесь народ на правы бераг Дуная, у Панонію. За гэта яны павінны былі пастаўляць імперыі дапаможныя конныя атрады. У Паноніі вандалы заставаліся нядоўга. У самым пачатку 5 ст., верагодна пад уціскам гунаў, яны, пад кіраўніцтвам караля Гадэгізеля, накіраваліся ўсім народам уверх па Дунаі да Рэйна і далей у Галію. Да іх у Багеміі далучылася частка свеваў (маркаманаў) і частка аланаў (племя цюркскага паходжання). Кароль Гадэгізель загінуў у 406 годзе падчас змагання з франкамі на Рэйне, пасля чаго злучаныя полчышчы вандалаў, свеваў і аланаў, спустошыўшы Галію, перайшлі праз Пірэнеі ў адну з лепшых правінцый Заходняй Рымскай імперыі — Іспанію, якую падзялілі паміж сабой па жэрабі.
Рымскім урад прымушана быў прызнаць гэтыя заваёвы вандалаў, але ўпотай шукаў сродкі аддзелацца ад няпрошаных гасцёў і ў 416 годзе заклікаў на дапамогу супраць вандалаў вестгоцкага караля Валью, які сапраўды перамог аднаго з вандальскіх каралёў і адправіў яго да імператара. У 418 загінуў і правадыр аланаў, і ў выніку ўсё плямёны вандалаў і аланаў, якія насялялі Іспанію добраахвотна падпарадкаваліся аднаму каралю, які з гэтага часу атрымаў тытул караля вандалаў і аланаў. У 427 Баніфацый, рымскі намеснік у Афрыцы, які паўстаў супраць урада, запрасіў вандалаў у Афрыку, ці не самую лепшую правінцыю Заходняй Рымскай імперыі, абяцаючы саступіць ім яе частку. Вандалы прынялі гэтую прапанову, і ў маі 429 года кароль Гейзерых (Гейзарых) са ўсім сваім народам пераправіўся праз Гібралтарскі праліў. Баніфацый, тым часам ужо дамовіўся з імператрыцай Плацыдыяй, маці Валентыніяна III, хацеў схіліць вандалаў да вяртання ў Іспанію, але было ўжо позна. Амаль не сустракаючы сур'ёзнага супраціву, Гейзерых хутка заняў вялікую частку рымскіх уладанняў Афрыцы. Яго заваёвы былі афіцыйна прызнаныя дагаворам, заключанным у 434 годзе. У 442 Валентыніян III саступіў Гейзерых і Карфаген, ужо заняты вандаламі трыма гадамі раней, і гэты горад стаў рэзідэнцыяй вандальскіх каралёў. У 455 Гейзерых, карыстаючыся смутамі, узніклымі ў Заходняй Рымскай імперыі, заняў і разрабаваў Рым. У выніку гэтых дзеянняў вандалаў, іх імя стала намінальным для пазначэння дзікіх, нічога не шкадуючых рабаўнікоў. Паміж палоннымі, вывезенымі Гейзерыхам у Афрыку, знаходзілася і імператрыца Еўдакcія, удава Валентыніяна, з дзвюма дачкамі: адну з апошніх, Еўдакію, кароль пасля выдаў замуж за свайго сына Гунарыха. Гейзерых памёр у 477 годзе і яго пераемнікам стаў яго старэйшы сын Гунарых (477—484).
Ва ўладарства Гунарыха ваенная магутнасць вандалаў пачало хутка занепадаць. Адрэзаныя ад зносін з роднаснымі плямёнамі, авалодаўшы найбагатаю правінцыяй, у якой захоўваліся ва ўсёй сіле традыцыі вытанчанага і раскошнага жыцця Рыму квітнеючых часоў імперыі, вандалы цалкам кінуліся ў тыя задавальненні і асалоды. У распусце і раскошы яны, не ведаючы меры, перасягнулі ў хуткім часе сваіх настаўнікаў, багатых афрыканскіх правінцыялаў. У 523 годзе вандальскі сталец заняў слабахарактарны кароль Гільдэрых, які шукаў саюза з Усходняй Рымскай імперыяй (Візантыяй). Яго стрыечны пляменнік Гелімер, скарыстаўшыся незадавальненнем вандальскай знаці супраць новага караля, скінуў Гільдэрыха са стальца, чым даў усходнерымскаму імператару Юстыніяну падставу ўмяшацца ў справы Вандальскага каралеўства, абараняючы правы праваслаўнага рымскага насельніцтва, прыгнечанага вандаламі-арыянамі. Гелімер быў апошнім каралём вандалаў (530—534). У чэрвені 533 года ў Афрыку прыбыў візантыйскі палкаводзец Велізарый, і ўжо да мая 534 года каралеўства вандалаў было цалкам разгромлена, а кароль Гелімер трапіў у палон. Астаткі вандалаў, не знішчаныя візантыйскай зброяй, бясследна зніклі сярод тубыльнага насельніцтва Паўночнай Афрыкі.
Сармацкае барока
Сармацкае барока — разнавіднасць сталага барока, распаўсюджаная на тэрыторыі Рэчы Паспалітай у перыяд сарматызму (сяр. XVII — пач. XVIII ст.). Асабліва відочны гэты стыль у архітэктуры, манументальным жывапісе і літаратуры.
Сармацкае барока было прадуктам масавай шляхецкай культуры эпохі Контррэфармацыі. На першым этапе — у 2-й палове XVII ст., было ў ценю высокага барока, але паступова распаўсюджвалася і ў пачатку XVIII ст. стала асноўнай плынню ў сакральнай архітэктуры.
Крайні кансерватызм ідэалогіі сарматызму адбіўся на вонкавым дэкоры будынкаў, які робіцца больш строгім і стрыманым. Храмы гэтага перыяду нагадваюць крэпасці (гл. напр. Фарны касцёл у Навагрудку). Адначасова ўнутраны дэкор уражвае разнастайнасцю дробных пластычных формаў, багаццем алтароў, аздобленых скульптурамі з выкарыстаннем тэхнікі сцюка.
Цюрбан
Цюрбан (перс.: عمامه) або чалма (азерб. çalma) — традыцыйны галаўны ўбор з доўгага адрэзу тканіны, які намотваецца вакол галавы або іншага галаўнога ўбора (капялюша, фескі, шлема і г. д.).
Марыс Равель
Жазеф Марыс Равель (фр. Joseph Maurice Ravel, 7 сакавіка 1875 - 28 снежня 1937) — французскі кампазітар-імпрэсіяніст, дырыжор, адзін з рэфарматараў музыкі XX стагоддзя.
Біяграфічныя звесткі
Скончыў Парыжскую кансерваторыю (1905). Ганаровы доктар музыкі Оксфардскага ўніверсітэта (1929).
Творчасць
Фарміраванне творчасці М. Равеля праходзіла пад уплывам К. Дэбюсі, а таксама рускіх кампазітараў, асабліва М. Мусаргскага (з І. Стравінскім М. Равель працаваў над партытурай «Хаваншчыны» для пастаноўкі оперы ў Парыжы, аркестраваў «Карцінкі з выстаўкі»).
У творах спалучаў тэндэнцыі імпрэсіянізму (каларыстачныя гармонія і аркестроўка, складаныя рытмы) з класічнай яснасцю і выразнасцю формы, ярка прасочваецца сувязь з французскім, іспанскім і іншым фальклорам. Пазней выразна акрэсліліся неакласічныя тэндэнцыі.
Сярод твораў: оперы «Іспанская гадзіна» (паст. 1907), «Дзіця і чараўніцтва» (паст. 1925), балеты «Дафніс і Хлоя», «Сон Фларыны, ці Матухна-гусыня», «Адэлаіда, ці Мова кветак» (усе паст. 1912), харэаграічная паэма «Вальс» (1920); інструментальная музыка: для аркестра уверцюра «Шахеразада» (1898), «Іспанская рапсодыя» (1907), «Балеро» (харэагр. паст. 1928); 2 канцэрты для фартэпіяна з аркестрам (1-ы для левай рукі, 1930; 1931); для фартэпіяна «Павана на смерць інфанты», «Гульня вады», сюіта «Пахавальня Куперэна», цыкл «Адбіткі» і інш.
Выступаў як піяніст і дырыжор пераважна са сваімі творамі.
Воін
Воін (да 1295 — 1333/) — князь полацкі (1320-я — 1333/1334).
Хрысціянскае імя
У ранняй беларускай гістарыяграфіі Воіна атаяснялі з менскім князем Васілём, таму сустракаюцца звесткі, што хрысціянскае імя Воіна было Васіль, пазней такая думка прызнана не слушнай.
Біяграфія
Меў сына Любку, які ў 1342 годзе камандаваў атрадам у паходзе Альгерда на дапамогу Пскову і загінуў ў баі з лівонскімі рыцарамі.
У час княжання Воіна адбывалася далейшае збліжэнне Полацка з іншымі беларускімі землямі (Менскай, Навагародскай, Тураўскай і Пінскай). Гэтаму спрыяла барацьба супраць крыжакоў, якія часта нападалі на Полацк (1325, 1333, 1334).
Malus pumila
Malus pumila — від лістападных дрэў з роду сямейства.
Таксанамія
Часам, памылкова, дадзены від атаясамліваюць з шырока распаўсюджаным пладовым дрэвам. Існуе некалькі сартоў, часам апісваных як разнавіднасці, напрыклад з пурпурнай афарбоўкай парасткаў і кветак.
Батанічнае апісанне
Невялікія дрэвы вышынёй каля 5 метраў (часам да 10 метраў ) з прамым моцным ствалом і разгалістымі галінамі. Чарговыя лісты сядзяць на хвосціках, ліставыя пласцінкі з пражылкамі. Зверху яны шэра-зялёныя, лямцава-апушаныя, сядзяць на тонкіх чарашках, шырокаяйкападобнай формы, ля аснавання круглявыя, па краі пільчатыя ці гародчатыя, з зубчыкамі, востраканечнымі на канцах. Кветкі абодваполыя ружовага ці белага колеру, звонку інтэнсіўна афарбаваныя, дыяметрам каля 2,5 см.
Арэал
Дрэва натуральным чынам распаўсюджана ў Заходняй і Цэнтральнай Азіі, ва Усходняй Еўропе, культывуецца паўсюль як дэкаратыўная садовая расліна. У Беларусі сустракаецца пераважна на поўдні.
Украінская міратворчая місія ў Эфіопіі і Эрытрэі
Украінская міратворчая місія ў Эфіопіі і Эрытрэі (лістапад 2000 г. — ліпень 2008 г.) — удзел афіцэраў Узброеных сіл Украіны ў міратворчай аперацыі ААН на эфіопа-эрытрэйскай граніцы.
Гісторыя
У 1990-я гады паміж Эфіопіяй і Эрытрэяй узрасла ваенная і палітычная напружанасць, адбываліся пастаянныя памежныя сутычкі. Апагеем гэтага стала пагранічная вайна 1998—2000 гадоў.
У 2000 годзе Украіна, як старшыня пасяджэння Савета бяспекі ААН, прапанавала ўвесці ў зону размежавання паміж дзяржавамі міратворчы кантынгент.
Арганізацыяй Аб’яднаных Нацый былі прыняты рэзалюцыі СБ 1312 і 1320, на падставе якіх у памежжы размяшчаліся міжнародныя сілы. Украінскае кіраўніцтсва лічала, што ўдзел дзяржавы ва ўрэгуляванні канфлікту Эфіопіі і Эрытрэі адпавядае інтарэсам падтрымання міжнароднага міру і бяспекі, нацыянальным інтарэсам дзяржавы, таму на падставе Закона «Аб удзеле Украіны ў міжнародных міратворчых аперацыях», улады дазволілі накіраванне кантынгенту ў складзе штабных афіцэраў і назіральнікаў у зону напружанасці.
З 2004 па 2008 год у склад місіі былі накіраваны 43 афіцэры УС Украіны для праходжання службы на пасадах ваенных назіральнікаў. Пастаянны кантынгент складаў 7 чалавек.
Завяршэнне
У сувязі з усталяваннем трывалага міру і ўрэгуляваннем канфлікту з тэрыторыі Эрытрэі і Эфіопіі ў 2008 годзе міратворчы кантынгент, у тым ліку ўкраінскія афіцэры верыфікацыйна-назіральнай місіі, выведзены.
Сіпай
Сіпа́й (перс.: سپاهی "салдат") — індыйскі ваенны наёмнік.
Назва сіпаяў мае персідскае паходжанне. У Асманскай Імперыі сіпахамі называлі элітную кавалерыю. У Імперыі Вялікіх Маголаў, дзе персідская мова мела афіцыйны статус, - наёмную пяхоту. У XVIII ст. Брытанская Ост-Індская кампанія сфарміравала асабістыя наёмныя войскі, дзе афіцэрамі служылі выхадцы з Вялікабрытаніі, а радавымі - мясцовыя індусы і мусульмане. Сіпаі складалі асноўны кантынгент брытанскіх войск у Індыі, выкарыстоўваліся для службы ў іншых брытанскіх калоніях. Фарміраванні сіпаяў існавалі таксама ў індыйскіх калоніях, якія належылі Францыі і Партугаліі. Партугальцы называлі сіпаямі (cipaio) наёмнікаў і ў сваіх афрыканскіх калоніях.
У сучасных Індыі, Пакістане і Бангладэш тэрмін ужываецца ў дачыненні да радавога складу войск.
Манастыр (востраў)
Манасты́р, таксама вядомы як Манасты́рскі, Кляшто́р , Святы́  — востраў на возеры Неспіш. Прыкладная плошча — 0,021 км². У нашы дні незаселены.
Геаграфія
Востраў Манастыр месціцца на возеры Неспіш за 325 м на поўнач ад аднайменнай вёскі, за 5 км на ўсход ад Браслава.
Сфарміраваны ледавіковымі адкладаннямі. Пераважаюць пясчаныя глебы. Берагі зарастаюць трыснягом, дрэвамі і хмызнякамі. У цэнтральнай частцы вылучаецца некалькі нізін, куды ўвесну сцякаюць адталыя воды і фарміруюць невялікія часовыя азёры.
Гісторыя
У 1930-я гады востраў набыў селянін Ізідар Зямец і апрацоўваў тут зямлю. Пазней сюды прывозілі на лодках на пашу авечак, прыплывалі па ягады.
Адлюстраванне ў культуры
Манастыр на востраве на возеры Неспіш узгадваецца ў рамане Івана Шамякіна «Вялікая княгіня».
Крыштаф Стэфан Сапега
Біяграфія
Разам са стрыечным братам Янам Станіславам вучыўся ў 1603—1605 гадах у езуіцкім калегіуме ў Брунсбергу (Браневе). Пасля вучыўся ў Вюрцбургу, Франкфурце, Парыжы.
Удзельнічаў у баях за Смаленск у час вайны Рэчы Паспалітай з Расіяй 1609—1618. Быў паслом на соймы 1613 і 1616, а ў 1617 стаў маршалкам Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага. У 1614 атрымаў лідскае староства, у 1621 — мсціслаўскае. Таксама з 1621 быў вялікім літоўскім пісарам.
Сям’я
Паходзіў з чарэйскай лініі магнацкага роду Сапегаў, сын Рыгора і Соф’і Стравінскай, пляменнік вялікага літоўскага канцлера Льва Сапегі. Меў брата Аляксандра.
Ажаніўся у 1619 годзе з Ганнай Галоўчынскай (памерла ў 1643), дачкой мсціслаўскага ваяводы Аляксандра Галоўчынскага. Меў сына Мікалая Крыштафа, польнага літоўскага пісара.
Вячаслаў Сямёнавіч Сцёпін
Вячаслаў Сямёнавіч Сцёпін (19 жніўня 1934, пас. Наўля, Бранская вобласць — 14 снежня 2018, г. Масква) — беларускі і расійскі філосаф і арганізатар навукі. Доктар філасофскіх навук, прафесар, акадэмік Расійскай акадэміі навук.
Біяграфія
Бацька, Сямён Мікалаевіч Сцёпін (1911—1998) — партыйны функцыянер. У 1941 Вячаслаў Сцёпін з маці, Антанінай Пятроўнай Сцёпінай (1910—1987), выехаў з Масквы, дзе тады жыла сям’я, у эвакуацыю ў Сцерлітамак. З 1946 года сям’я Сцёпіных жыла ў Мінску. Скончыў 4-ю сярэднюю школу г. Мінска (1951), аддзяленне філасофіі гістарычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1956) і аспірантуру па кафедры філасофіі БДУ (1959). З 1959 па 1974 год — выкладчык, дацэнт кафедры філасофіі Беларускага політэхнічнага інстытута. У 1965 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па філасофіі пад назвай «Общеметодологические проблемы научного познания и современный позитивизм (критика некоторых основных идей неопозитивистской гносеологии и методологии в аспекте отношения позитивизма к специальным наукам)». У канцы 1960-х гадоў — актыўны ўдзельнік семінараў Маскоўскага метадалагічнага гуртка (пад кіраўніцтвам Георгія Шчадравіцкага), у 1960—1970-х гадах — суарганізатар і лідар метадалагічных семінараў у Мінску.
У 1975 годзе абараніў доктарскую дысертацыю «Проблема структуры и генезиса физической теории: содержательные аспекты строения и эволюции теоретических знаний». З 1974 года — дацэнт, з 1979 — прафесар, з 1981 — загадчык кафедры філасофіі гуманітарных факультэтаў БДУ. У 1987 годзе пераехаў у Маскву. Дырэктар Інстытута гісторыі прыродазнаўства і тэхнікі АН СССР (1987—1988), член-карэспандэнт АН СССР з 23 снежня 1987 года па Аддзяленні філасофіі і права (філасофскія пытанні прыродазнаўства), дырэктар Інстытута філасофіі АН СССР (1988—2006, з 1992 — Інстытута філасофіі РАН), акадэмік РАН з 31 сакавіка 1994 года. Замежны член Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1995), замежны член Нацыянальнай акадэміі навук Украіны (1999), ганаровы доктар універсітэта Карлсруэ (1999). У 1999—2015 гадах загадчык кафедры філасофскай антрапалогіі філасофскага факультэта Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. З 2006 года — навуковы кіраўнік, галоўны навуковы супрацоўнік Інстытута філасофіі РАН. Член экспертнай камісіі Расійскага савета алімпіяд школьнікаў па грамадазнаўстве. Уваходзіў у склад Вышэйшай атэстацыйнай камісіі (ВАК) Міністэрства адукацыі і навукі Расійскай Федэрацыі (2012—2016).
Прэзідэнт Расійскага філасофскага таварыства.
Філасофія
Спецыяліст у вобласці тэорыі пазнання, філасофіі і метадалогіі навукі, філасофіі культуры. У 1960—1980-х гадах крытыкаваў пазітывізм, постпазітывізм і неапазітывізм. Пры гэтым пазбягаў у сваіх артыкулах і кнігах адсылак да класікаў марксізма і матэрыялаў з’ездаў КПСС, у адрозненне ад многіх савецкіх філосафаў, якія называлі Сцёпіна «прыхаваным пазітывістам» і лічылі маргіналам. У 1970—1980-х гадах распрацаваў канцэпцыю структуры і генэзіса навуковай тэорыі, адкрыў і апісаў аперацыю выбудовы тэорыі (канструктыўнага ўвядзення тэарэтычных аб’ектаў). У рамках гэтай канцэпцыі Сцёпіным была раскрыта структура асноваў навукі, паказана іх узаемасувязь з тэорыямі і доследамі. Абгрунтаваў ідэю мноства патэнцыйна магчымых гісторый навукі і селектыўнай ролі культуры ў ажыццяўленні асобных з іх, якія становяцца рэальнай гісторыяй навукі. Распрацаваў канцэпцыю тыпаў навуковай рацыянальнасці (класічны, некласічны, постнекласічны), кожны з якіх характарызуецца ўласным тыпам рэфлексіі над навукай і сістэмай ідэалаў і падыходаў. Даследаваў функцыі светапоглядных універсалій культуры, прааналізаваў суадносіны ўніверсалій культуры і філасофскіх катэгорый. Універсаліі (катэгорыі) культуры функцыянуюць:
Сістэма ўніверсалій культуры служыць свайго рода генетычным кодам кожнага віда і тыпа цывілізацыі. Сцёпін распрацаваў канцэпцыю тыпаў цывілізацыйнага развіцця (традыцыяналісцкі і тэхнагенны), выдзяліў агульную для кожнага з гэтых тыпаў сістэму каштоўнасцей, прадстаўленую сэнсамі ўніверсалій культуры, даследаваў змены гэтых сэнсаў у хадзе гістарычнага развіцця.
Станіславоўскі сельсавет
Станіславо́ўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шаркаўшчынскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Станіславова.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Пяліцкі сельсавет у складзе Шаркаўшчынскага раёна Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Пялікі. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці, з 20 студзеня 1960 года — Віцебскай вобласці. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Мёрскага раёна. 28 мая 1962 года да сельсавета далучана частка скасаванага Жукоўшчынскага сельсавета (12 населеных пунктаў: Абалонь, Агальніца Вялікая, Алашкі Вялікія, Алашкі Малыя, Грыблы, Жукоўшчына, Зямцы, Мельніца, Слабада, Сямёнавічы, Цагельня, Халопаўшчына). У 1963 годзе ў склад Белькаўскага сельсавета Пастаўскага раёна перададзены 11 населеных пунктаў: Абалонь, Агальніца Вялікая, Алашкі Вялікія, Алашкі Малыя, Грыблы, Жукоўшчына, Зямцы, Мельніца, Слабада, Сямёнавічы і Халопаўшчына. 7 чэрвеня 1966 года ў склад сельсавета з Белькаўскага сельсавета Пастаўскага раёна вернуты 11 населеных пунктаў (Абалонь, Агальніца Вялікая, Алашкі Вялікія, Алашкі Малыя, Грыблы, Жукоўшчына, Зямцы, Мельніца, Слабада, Сямёнавічы і Халопаўшчына). З 30 ліпеня 1966 года сельсавет у складзе адноўленага Шаркаўшчынскага раёна. У 1968 годзе ў склад Буйкаўскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Амбросенкі, Валожынкі, Крапіўнікі, Лазоўка і Паяначы). 23 кастрычніка 1970 года цэнтр сельсавета перанесены ў Станіславова, сельсавет перайменаваны ў Станіславоўскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 18 населеных пунктаў. 7 жніўня 1979 года ў склад сельсавета з Дулінаўскага сельсавета перададзены 11 населеных пунктаў (вёскі Васюкі, Лабуці, Мішуты, Чуйкі, хутары Александрова, Востраў, Лапушына, Мар’янова, Мачулішча, Погар-Луцк і Юзіха). 16 кастрычніка 1989 года ў склад Валожынскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Альхоўцы, Галава, Дубавое, Лонск, Пялікі і Пятровічы). 10 кастрычніка 2013 года да сельсавета далучана частка скасаванага Валожынскага сельсавета (6 населеных пунктаў: аграгарадок Пялікі, вёскі Альхоўцы, Галава, Дубавое, Лонск, Пятровічы).
Неграмадзяне (Эстонія)
Неграмадзяне Эстоніі (эст. mittekodanikud) — асобы, якія не маюць грамадзянства і пражываюць на тэрыторыі Эстоніі. Статус гэтых людзей рэгулюецца «Законам аб іншаземцах» Эстонскай Рэспублікі ад 1993 года. Большасць неграмадзян — гэта былыя жыхары СССР, якія пражывалі на тэрыторыі Эстоніі і не атрымалі яе грамадзянства пасля распада.
У цяперашні час большасць першапачатковых неграмадзян сталі грамадзянамі Эстоніі, частка атрымала грамадзянства іншых краін, астатнія з’яўляюцца апатрыдамі, афіцыйнае эстонскае найменне — «асобы з нявызначаным грамадзянствам» (эст. Määratlemata kodakondsusega isik). На 1 студзеня 2017 года колькасць апатрыдаў складала 79,438 чалавек (каля 6 % насельніцтва).
Дэмаграфія
Колькасць неграмадзян ў Эстоніі пастаянна скарачаецца. З моманту выхаду Эстоніі са складу СССР у 1991 годзе працэс натуралізацыі прайшлі больш за 158 тыс. У 1992 годзе грамадзянства Эстоніі не мелі 32 % жыхароў краіны, у 1999 годзе 26 %, у 2000 годзе — 20 %. Па стане на 1 лютага 2011 г. 8,7 % жыхароў у Эстоніі былі грамадзянамі іншых дзяржаў і 7,1 % — асобамі з нявызначаным грамадзянствам; у краіне на гэты момант пражывала 97 080 чалавек з нявызначаным грамадзянствам і 118 212 грамадзян іншых краін. Да 1 верасня 2012 года ў даных Рэгістра народанасельніцтва МУС Эстоніі колькасць рэзідэнтаў з нявызначаным грамадзянствам складала 92 351 чалавек (6.8 % насельніцтва); 120 989 чалавек былі грамадзянамі іншых дзяржаў. Большасць асоб без грамадзянства нарадзіліся ў Эстонскай ССР.
Права
На неграмадзян Эстоніі распаўсюджваюцца шматлікія абмежаванні на прафесію, на набыццё нерухомасці і шэраг іншых.
Для неграмадзян, за выключэннем грамадзян краін ЕС, дзейнічаюць абмежаванні на прафесію. Яны не маюць права займаць пасады ў дзяржаўных установах і мясцовага самакіравання (арт. 14 і 15 Закона аб публічнай службе ад 25 студзеня 1995).
Неграмадзяне, якія пражываюць у Эстоніі на падставе часовага віду на жыхарства, абавязаны рэгістравацца ў выпадку выезду з ЭР на тэрмін звыш за 183 дзён, у выпадку нерэгістрацыі іх від на жыхарства анулюецца.
Неграмадзяне абмежаваныя ў праве на свабоднае перамяшчэньне ў выніку таго, што пашпарт замежніка не прызнаецца некаторымі дзяржавамі (Ліван, Мадагаскар, Марока, ААЭ, Перу, Чылі, ПАР і інш.).
Раджпуты
Раджпу́ты (санскрыт राजापुत्र літаральна "княскі сын") — каста або родавая арганізацыя воінаў-землеўладальнікаў у Індыі і Пакістане.
Паходжанне
Паняцце раджпуты сустракаецца ў старажытным індыйскім эпасе "Махабхарата", а таксама на непальскіх надпісах сяр. 1 тысячагоддзя н. э. Самі раджпуты выводзяць сябе ад некалькіх старажытных правячых дынастый або нават ад ведыйскіх бажаствоў месяца і сонца. Аднак у навуцы замацавалася думка, што раджпуты - нашчадкі сярэднеазіяцкіх заваёўнікаў VI ст. н. э., якія пазней прынялі індуізм і атрымалі высакародны статус.
Сярод індуістаў раджпуты разглядаюцца как прадстаўнікі адной або некалькіх джаці варны кшатрыяў (гл. Каста), сярод мусульман - як замкнёная група высакародных сем'яў. Усяго ў Індыі і Пакістане налічваецца 36 буйных родаў раджпутаў. Колькасць малых родаў сягае за 100.
Гісторыя
У VIII - IX стст. на захадзе Індыі сфарміраваўся шэраг дзяржаў, якімі кіравалі дынастыі раджпутаў. На тэрыторыі сучаснага індыйскага штата Раджастхан княствы раджпутаў склалі своеасаблівы рэгіён Раджпутана або Раджвар (каля 343328 км²), які захаваў адносную самастойнасць нават пасля ўсталявання Імперыі Вялікіх Маголаў. Большасць раджпутаў, аднак, былі не ўладарамі дзяржаў, а воінамі, якія атрымоўвалі за службу землі ў маёмасць або карыстанне. Яны славіліся сваёй адданасцю тым, каму служылі, а таксама захоўвалі правілы воінскай гонару. З цягам часу некаторыя сем'і прынялі іслам, аднак большасць захавала індуізм у якасці асноўнай рэлігіі. У індыйскай гісторыі раджпутаў нават прынята разглядаць як абаронцаў індуізму.
Усё большыя супярэчнасці паміж кіруючымі дынастыямі раджпутаў прывялі да таго, што ў XVII ст. яны трапілі ў залежнасць ад Вялікіх Маголаў, а пазней - ад маратхаў. З кан. XVIII ст. раджпуты Заходняй Індыі заключалі саюзныя адносіны з Брытанскай Ост-Індскай кампаніяй, а простыя воіны наймаліся да брытанцаў у якасці сіпаяў. Уладары Раджпутаны здолелі захаваць сваю ўладу нават пры брытанскай каланіяльнай адміністрацыі, хаця іх правы былі істотна абмежаваны.
Традыцыі
Паколькі раджпуты былі воінамі, то ў іх супольнасці заўсёды захоўвалася першынство мужчын. Нараджэнне сына віталася ў сям'і як вялікае свята, а нараджэнне дзяўчынкі часам атаясамлялася з няшчасцем. У мінулым існавалі звычаі дзявочага інфантацыду, джаўхар і саці. Кожны раджпут з нараджэння павінен быў прайсці 12 рытуалаў карам. Асабліва важнымі былі рытуалы надання імя, першага галення галавы і павязвання ніткі джані. Пахаванне суправаджалася складаным абрадам, пасля якога старэйшы сын або кіраўнік сям'і праломваў чэрап нябожчыка, каб душа магла выйсці з цела, потым памерлага спальвалі.
У мужчын важнай часткай вопраткі з'яўляецца цюрбан. Прычым, форма і знешні выгляд цюрбана залежаць ад родавай прыналежнасці.
Мікалай Крыштаф Сапега
Мікалай Крыштаф Сапега (1613 — 2 чэрвеня 1639, Вільня) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч. Польны пісар літоўскі (у 1639).
Біяграфія
Паходзіў з чарэйскай лініі Сапегаў, сын Крыштафа Стэфана і Ганны з Галоўчынскіх. Пасля смерці бацькі ў 1627 годзе выхоўваўся дзядзькам Аляксандрам Дажбогам Сапегам. У 1634 годзе вучыўся ў калегіуме Навадворскага ў Кракаве.
У 1638 годзе быў паслом на Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага і яго маршалкам, а ў 1639 годзе атрымаў урад польнага літоўскага пісара.
У 1637 годзе ажаніўся з Сюзанай (пам. 1660), дачкой смаленскага ваяводы Аляксандра Гасеўскага. Меў сына Ежы, палкоўніка каралеўскага.
Памёр 2 чэрвеня 1639 года ў Вільні, магчыма, атручаны жонкай. Сюзана пасля смерці мужа ўзяла другі шлюб з троцкім кашталянам Янам Анзельмам Вільчкам.
Полацкі каледж
Полацкі каледж — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў г. Полацк Віцебскай вобласці. Філіял Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава. Размешчаны па адрасе вул. Еўфрасінні Полацкай, 26.
Гісторыя
У кастрычніку 1872 г. адкрылася Полацкая настаўніцкая семінарыя, першым дырэктарам стаў Юльян Фаміч Крачкоўскі. 22 ліпеня 1875 г. адбыўся першы выпуск настаўнікаў пачатковых класаў для сельскіх школ. У 1912 г. настаўніцкай семінарыі прысвоена імя расійскага палкаводца Якава Кульнева.
9 ліпеня 1919 г. Полацкая настаўніцкая семінарыя ператворана ў пастаянныя трохгадовыя педагагічныя курсы. У 1920 г. пры Полацкай настаўніцкай семінарыі адкрыты гадавыя курсы для падрыхтоўкі выхавальнікаў дзіцячых садоў. У 1921 г. трохгадовыя педагагічныя курсы рэарганізаваны ў педагагічны народны тэхнікум з чатырохгадовым тэрмінам навучання.
У 1930 г. адкрыта дашкольнае аддзяленне. У 1936 г. педагагічны тэхнікум ператвораны ў Полацкае педагагічнае вучылішча.
У 1964 г. Полацкаму педагагічнаму вучылішчу прысвоена імя Францыска Скарыны. 13 ліпеня 1967 г. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР вучылішча ўзнагароджана ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга.
У 1975 г. быў пабудаваны інтэрнат для навучэнцаў на 360 месцаў. У 1976 г. адкрыта музычнае аддзяленне.
12 ліпеня 1994 г. Полацкае педагагічнае вучылішча рэарганізавана ў каледж. Навучальная ўстанова атрымала назву Полацкі дзяржаўны ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга педагагічны каледж імя Ф. Скарыны. У 1996 г. ўведзены 4 дадатковыя спецыялізацыі: «Выкладанне замежнай мовы ў базавай школе», «Арганізацыя выхаваўчай працы», «Выкладанне рускай мовы і літаратуры ў базавай школе», «Творчая дзейнасць». У 2000 г. адкрыта спецыяльнасць «Замежная мова».
У 2005 г. ўведзены новыя спецыяльнасці: «Дакументацыйнае забеспячэнне кіравання і архівазнаўства», «Сучасныя замежныя мовы (пераклад)», «Сацыяльная праца». У 2008 г. адкрыта спецыяльнасць «Турызм і гасціннасць».
Будынак
Будынак Полацкай настаўніцкай семінарыі быў перабудаваны з былой паўразбуранай манастырскай пабудовы. Аўтарам праекта будынка і дамовай царквы быў Іван Іванавіч Лявіцкі.
Дырэктары
…
NGC 2709
NGC 2709 (іншыя абазначэнні — MCG 0-23-16, ZWG 5.35, NPM1G -03.0280, PGC 25103) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мілаш Абрэнавіч
Мілаш Абрэнавіч (Мілаш Тэадоравіч, Милош Обреновић) — князь Сербіі ў 1815—1839 і 1858—1860 гг. заснавальнік дынастыі Абрэнавічаў.
Мілаш Тэадоравіч, сын селяніна, нарадзіўся каля 1780 і быў пастухом.
Першае сербскае паўстанне
Прыняў удзел у распачатым у 1804 годзе Першым сербскім паўстанні, якое ўзначаліў Карагеоргій Петравіч. Мілаш Тэадоравіч стаў адным з правадыроў паўстанцаў, але Карагеоргій забіў (1810) яго зводнага брата Мілана Абрэнавіча, чыё імя ўзяў Мілаш. Пасля гэтага два лідары паўстання ўступілі ў востры канфлікт.
Кіраванне
У 1815 годзе ўзначаліў Другое сербскае паўстанне. Пад ціскам Расіі, асманскія ўлады пагадзіліся на аўтаномію Сербіі на чале з Мілашам Абрэнавічам.
Армія прымусіла яго адрачыся ад прастола (1839), аднак ён вярнуўся на трон (1858).
Мілаш Абрэнавіч выкарыстоўваў аўтарытарныя метады кіравання. Здушыў некалькі паўстанняў у краіне. У 1835 быў прымушаны прыняць Статут (Канстытуцыю), па якім засноўваўся парламент.
Вавёркападобныя
Вавёркападобныя (Sciuromorpha), падатрад грызуноў (Rodentia). З 2005 паводле класіфікацыі Карлтана і Мусера да падатраду адносяць наступныя сямействы:
Апошніх раней адносілі да мышападобных, аднак форма іх інфраарбітальнага канала прымусіла перагледзець месца соневых у біялагічнай класіфікацыі.
Знаменка
Зна́менка:
Лайтэр (мультфільм)
«Лайтэр» (Lightyear) — анімацыйны фільм амерыканскай студыі «Pixar», прэм’ера якога адбылася 17 чэрвеня 2022 года. Прыквел мультфільма «Гісторыя цацак».
У беларускі пракат фільм не выйшаў з-за байкоту буйных кінакампаній, звязанага з уварваннем Расіі ва Украіну.
Сюжэт
Мультфільм распавядае пра гісторыю маладога касманаўта База Лайтэра. Ён, апынуўшыся са сваім камандзірам і камандай на варожай планеце, спрабуе знайсці шлях дадому праз прастору і час, адначасова сутыкаючыся з пагрозай бяспекі Сусвету.
Раснічныя чэрві
Раснічныя чэрві, турбелярыі (Turbellaria) — клас плоскіх (пляскатых) чарвей.
Падзяляецца на 2 падкласы, 11 (12) атрадаў, каля 3 тыс. відаў. Пашыраны ў марскіх і прэсных водах усіх шырот (у трапічных лясах трапляюцца наземныя формы). Свабоднажывучыя, пераважна донныя формы. Асобныя віды — паразіты беспазваночных (ігласкурых, малюскаў, ракападобных і інш.).
Даўжыня ад доляў міліметра да 60 см. Цела двухбакова-сіметрычнае, укрыта раснічным эпітэліем (адсюль назва). Поласць цела запоўнена парэнхімай. Большасць відаў — драпежнікі. Гермафрадыты. Развіццё палавое, прамое або з метамарфозам, у некаторых — бясполае, дзяленнем.
HMS А13
HMS А13 — брытанская падводная лодка тыпу А. Пабудавана ў 1903-1905 гадах кампніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 18 красавіка 1905 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 22 чэрвеня 1908 года.
HMS A13 была першай брытанскай падводнай лодкай, на якой быў паспяхова ўсталяваны дызельны рухавік. Гэта быў шасціцыліндравы рухавік Hornsby-Akroyd Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана ў Портсмуце.
У 1920 годзе яна была прададзена на металалом.
Эканоміка Бразіліі
Бразілія ўваходзіць у Меркасур, Саюза паўднёваамерыканскіх нацый, а таксама адна з дзяржаў BRICS і G20
IC 5316
IC 5316 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Пегас.