cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фенаскандыя
Геалогія
Скандынаўскі паўвостраў — самы вялікі ў Еўропе (800 тыс. км²). Ён выцянуты з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад і акружаны астравамі. На поўначы паўвостраў мае шырокую сувязь з мацерыком, на поўдні ад раўнін Сярэдняй Еўропы яго аддзяляе сістэма праліваў паміж Паўночным і Балтыйскім морамі. На большай частцы тэрыторыі на паверхню выходзяць крышталічныя пароды Балтыйскага шчыта. Па берагах Балтыйскага мора распаўсюджаны адкалады пасляледавіковых марскіх трансгрэсій. На паўночным захадзе складкавыя структуры каледанідаў Скандынавіі насунутыя на крышталічныя пароды. У паўднёвым і паўднёва-ўсходнім напрамку метамарфічныя пароды апускаюцца пад асадкавы чахол Рускай пліты. Паўднёва-ўсходні ўскраек Скандынаўскага паўвострава знаходзіцца на схіле шчыта, дзе старажытныя пароды паступова знікаюць пад покрывам марскіх адкладаў сілурыйскага ўзросту.
Балтыйскі шчыт складзены з моцна метамарфізаваных парод архею і пратэразою, прарваных шматлікімі інтрузіямі (у т.л. фанітаў, што ўтвараюць вялікія масівы). У пародах фундамента вылучаецца шэраг комплексаў, якія адпавядаюць дакембрыйскім этапам тэктагенезу: беламорскі (узрост больш за 2,6—2,7 млрд гадоў), свекафена-карэльскі (каля 1,75 млрд гадоў), гоцкі (1,75—1,2 млрд гадоў, калі большая частка тэрыторыі шчыта прайшла этап платформавага развіцця), дальсландскі (каля 1 млрд гадоў) і байкальскі, калі складкавасць закранула крайні паўночны ўсход.
У межах Балтыйскага шчыта метамарфізаваныя складкавыя комплексы архейскага і ніжне- сярэднепратэразойскага ўзросту, а таксама рознаўзроставыя інтрузіі ўтвараюць шэраг тэктанічных зон. На ўсходзе выдзяляюцца Кольская і Карэльская зоны карэльскай складкаватасці, падзеленыя Беламорскім масівам — беламарыдамі. Найбольш характэрныя асаблівасці гэтага масіва — складаныя глыбінныя структурныя формы гнейсаў, купалы, авалы рознай арыенціроўкі, што выдзяляюць масіў сярод лінейных складкавых зон карэлід. Карэльская і Кольская зоны адрозніваюцца складанай, шматяруснай будовай. У іх межах выдзяляюцца палосы сінклінорных структур, складзеных дыслакаванымі асадкава-вулканагеннымі пародамі пратэразоя, і буйныя антыклінальныя падняцці архейскіх і ніжнепратэразойскіх граніта-гнейсаў і гранітоідаў. У цэнтры і на захадзе (Паўднёвая Фінляндыя, Швецыя) выдзяляецца складкавая сістэма свекафенід, складзеных магутным комплексам гнейсаў, сланцаў і інш. На крайнім паўднёвым захадзе, у Паўднёвай Швецыі, развіты сваеасаблівыя ўтварэнні гоцкага комплекса, прадстаўленыя рознымі гранітамі (часта тыпу рапаківі) і тоўшчамі асадкава-вулканагенных пород. Апошняму платформаваму этапу развіцця ўласцівы разломна-глыбавыя тэктанічныя рухі, каледонская інтрузіўная дзейнасць, узнікненне грабена Осла, Батнічнай і Беламорскай дэпрэсій, упадзін Ладажскага і Анежскага азёр, глыбокая дэнудацыя.
Паўднёва-Скандынаўскі сегмент падзелены на два (захад і ўсход) блокі мерыдыянальна арыентаваным грабенам Осла, які запоўнены пермскімі шчалачнымі эфузівамі. Архейскі гнейсавы фундамент заходняга блока ў вобласці плато Тэлемарк перакрыты магутнай (каля 4 км) тоўшчай пратэразойскіх метамарфічных парод зялёнасланцавай фацыі. Ва ўсходнім блоку на архейскіх гнейсах залягаюць аналагі верхняга карэлія, парваныя гранітнымі інтрузіямі.
Радовішчы металічных руд звязаны з выхадамі магматычных і метамарфічных парод. Абмежаванае распаўсюджанне асадкавых парод абумовіла практычную адсутнасць гаручых карысных выкапняў. Здабываюцца жалезныя і медна-нікелевыя руды, апатыты, слюды, разнастайны будаўнічы і абліцовачны матэрыял. На тэрыторыі Фенаскандыі знаходзяцца буйныя радовішчы жалезных руд — Кастамукшскае, Кірунскае і Кіркенескае, медна-нікелевых руд — Пячэнганікель, апатытаў, храмітаў і іншых карысных выкапняў.
Рэльеф
У рэльефе характэрны нагор'і (напр. Хібіны, да 1191 м) і пласкагор'і, вялікія раўніны з найбуйнейшымі азёрамі Еўропы: Ладажскім, Анежскім, Венерн і інш. Зледзяненне вызначыла шырокае распаўсюджванне ледавіковых формаў рэльефу — марэнных град, шхерных і фіёрдавых тыпаў берагоў.
Нягледзячы на ўзроставыя і літалагічныя адрозненні, гісторыя фарміравання рэльефу Фенаскандыі больш-менш адзіная. Асноўная асаблівасць яе развіцця працяглая інтэнсіўная дэнудацыя паверхні, складзенай пераважна шчыльнымі крышталічнымі і метамарфічнымі пародамі. Дэнудацыя працякала на фоне падняццяў сушы і дыферэнцыраваных дыз'юнктыўных рухаў. Гэта прывяло да ўтварэння серыі рознаўзроставых і рознавышынных пенепленаў, рассечаных на горставыя і скляпеністыя падняцці, падзеленых зонамі пагружэнняў. Старажытныя дэнудацыйныя паверхні складаюць найбольш характэрную морфаструктурную асаблівасць Фенаскандыі.
Паверхня складзена крышталічнымі пародамі. Толькі ў Цэнтральна-Шведскай нізіне маюцца рэшткі асадкавага чахла з пескавікоў і кембра-сілурыйскіх сланцаў і вапнякоў. Характэрна расчляненне паверхні на невысокія ўзвышшы і нізіны. Гэтыя асаблівасці рэльефу абумоўлены глыбавай тэктонікай, што ператварыла старажытныя пенеплены ў сістэму невялікіх паводле размаху вышынь дэпрэсій і падняццяў, якія надаюць раўнінам мазаічную сеткавата-глыбавую структуру. Узвышшы адпавядаюць пераважна горстам, скляпенням (Смоланд), паніжэнні — галоўным чынам зонам тэктанічных пагружэнняў (Цэнтральна-Шведская нізіна).
Фарміраванне рэльефа адбывалася на працягу доўгага перыяду кантынентальнага развіцця. Інтэнсіўныя дэнудацыйныя працэсы працякалі тут сумесна з працэсамі тэктанічнымі, што выразіліся ва ўтварэнні разломаў, пранікненні інтрузій і вертыкальных вагальных рухах, а прадукты разбурэння адносіліся за межы шчыта. Вынікам гэтага стала фарміраванне паверхні выраўноўвання і панаванне дэнудацыйна-тэктанічнага, структурна-дэнудацыйнага і дэнудацыйнага рэльефа, прадстаўленага пласковерхімі горнымі масівамі, узгорыстымі мясцовасцямі, невысокімі градамі, плато, нізіннымі цокальнымі раўнінамі.
У антрапагенавы перыяд Фенаскандыя была цэнтрам мацерыковага зледзянення і далёкага ледавіковага разносу крышталічных парод. Ледавікі і іх расталыя воды стварылі класічна выражаныя комплексы рэльефу. Асаблівасцю тэрыторыі з'яўляецца маладосць ландшафтаў. Паверхня цяпер паступова ўздымаецца, што звязана між іншым і са знікненнем ледавікоў.
Клімат, унутраныя воды
Клімат на большыя часткі Фенаскандыі умераны з халаднаватай улетку і значнай колькасцю ападкаў, якія перавышаюць выпаральнасць, што вызначае багацце азёр, балот і мнагаводнасць рэк.
Большая частка рэк і азёр закладвалася ў тэктанічных трэшчынах, утвораных у неагене і пазней апрацаваных ледавіком. Напрамкам тэктанічных ліній вызначаецца пануючы напрамак рачных далін і азёрных катлавін — з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Характэрна маладосць гідраграфічнай сеткі, што выражаецца ў багацці азёр, слабой урэзанасці рэк і невыпрацаванасці профіляў рэчышчаў. Азёры хоць і ўключаны ў разгалінаваную азёрна-рачную сетку, але не спушчаны. Мала зменена і сама форма іх катлавін, што засталіся ў спадчыну ад ледавіковага перыяду. Рэкі як правіла звілістыя і парожыстыя, з перакатамі, сустракаюцца вадаспады. Азёры часта ўяўляюць сабой расшырэнні рачных далін, а многія рэкі служаць пратокамі між буйнымі азёрамі.
Разнастайнасць кліматычных умоў вызначаецца вялікай працягласцю тэрыторыі, а таксама становішчам Скандынаўскіх гор на шляху паветраных мас. Размяшчэнне Фенаскандыі паміж 56° і 71° пн.ш. абумоўлівае адносна суровы клімат з вялікай воблачнасцю і туманамі, моцнымі вятрамі. Блізкасць да Атлантыкі з яе цёплым цячэннем і цыкланальнай цыркуляцыяй вызначае дастатковае ўвільгатненне і адносную мяккасць зім. Лета кароткае і халаднаватае (выключаючы самы поўдзень), з сярэднімі тэмпературамі ліпеня ад 17 °С на поўдні да 10…12 °С на поўначы. Ападкі пераўзыходзяць выпаральнасць, што вызначае высокую забалочанасць паверхні, паўнаводнасць рэк. Працягласць вегетацыйнага перыяду ў большасці раёнаў не дасягае 120 дзён.
Акіянічнае паветра пранікае цераз паніжэнні Скандынаўскіх гор, а таксама з поўначы і поўдня, у абыход нагор'я, і паступова трансфармуецца. Паўднёвая частка Скандынаўскага паўвострава знаходзіцца пад непасрэдным уплывам акіяна. Клімат усходняй Фенаскандыі значна кантынентальней і суровей. Для ўсходніх раёнаў большае значэнне ва ўсе поры года, асабліва зімой, маюць мерыдыянальныя пранікненні арктычнага паветра з поўначы і паўночнага ўсходу. Ва ўнутраных раёнах сярэдняя студзеньская тэмпература ніжэй за −8…-10 °С. Асабліва працяглая і марозная зіма бывае на поўначы. Яна доўжыцца там 6-7 месяцаў. На поўначы Швецыі і Фінляндыі сярэдняя тэмпература студзеня ад −14 да −16 °C.
Кліматычныя адрозненні паміж захадам і ўсходам яшчэ выразней праяўляюцца ў раазмеркаванні ападкаў. Ва ўнутраных і ўсходніх раёнах ападкаў менш за 1000 мм, а на паўночным усходзе — менш за 500 мм. Максімум ападкаў ва ўсходніх раёнах перемешчаецца на лета, зімой яны выпадаюць у выглядзе снегу. У паўночна-ўсходніх раёнах снег ляжыць да сямі месяцаў у годзе.
Залішняе ўвільгатненне вызначае вялікую абводненасць тэрыторыі. Жыўленне рэк галоўным чынам снегавое, на захадзе — снегавое і дажджавое і часткаю ледавіковае. У падтрыманні расходу вады вялікая роля азёр, цераз якія працякае большая частка рэк. Максімум расходу прыпадае на познюю вясну і пачатак лета. Рэкі замярзаюць на больш ці менш працяглы час. У іх вялікае гідраэнергетычнае значэнне.
Расліннасць, жывёльны свет
У раслінным покрыве Фенаскандыі дамінуюць хвойныя лясы. Асноўная частка пакрыта таежнымі хваёвымі і яловымі лясамі. Характэрны буйныя масівы балот, тарфянішчаў і верасоўнікаў. Кліматычныя ўмовы мала спрыяльныя для земляробства. Гэта ў многім абумовіла добрую захаванасць прыродных ландшафтаў. Раўнінная Фенаскандыя самая аблесеная вобласць Заходняй Еўропы.
Пануючым тыпам расліннасці з'яўляецца хваёва-яловая тайга. На крайняй поўначы ёсць участкі тыповых раўнінных тундраў і лесатундраў з імхамі, лішайнікамі, ягаднымі кусцікамі, карлікавай бярозай, ядлоўцам. Але ўжо крыху паўднёвей 70-й паралелі лесатундра саступае месца паўночнай тайзе, а тундра пераходзіць у горныя мясцовасці.
Пласкагор'і і раўніны ўсходняй Скандынавіі і Фінляндыі пакрытыя хвойнымі лясамі. Лясы гэтыя даходзяць прыкладна да 60° пн.ш., а ў некаторых раёнах заходзяць паўднёвей. У лясах Скандынавіі шырока прадстаўлены елка і хвоя, хоць рэдка яны ўтвараюць мяшаны дрэвастой, а ў Фінляндыі і Карэліі хвоя пануе. З драбналістых найбольш распаўсюджана бяроза. Прысутнічае мохавае покрыва або падлесак з розных кусцікаў — вереса, чарнічніка, бруснічніка і інш. Для таежнай вобласці характэрны падзолістыя і глеева-падзолістыя глебы і балоты, якія займаюць значныя плошчы, асабліва на ўсходзе.
На крайнім поўдні Нарвегіі ў абароненых ад вятроў месцах, напр., у вусцях буйных фіёрдаў, з'яўляюцца шыракалістыя лясы, лугі і сады. Паміж 61 і 60° пн.ш. хвойныя лясы пераходзяць у мяшаныя. У іх акрамя елкі і хвоі растуць вяз, клён, ліпа і розныя віды дубоў. На крайнім поўдні — на паўвостраве Сконе — з'яўляецца бук. Глебу пакрывае багатая травяная расліннасць са злакаў і разнатраўя. На Сярэднешведскай нізіне і прыморскай раўніне Паўднёвай Фінляндыі лясы амаль поўнасцю вырубаны і заменены раллёй, садамі і штучнымі лесанасаджэннямі. На бурых глебах тут вырошчваюць бабовыя, карэняплоды, ячмень, авёс, яравую пшаніцу.
Жывёльны свет прадстаўлены тундравымі і ляснымі формамі. У арктычным раёне звычайна сустракаюцца паўночны алень, лемінг, пясец, з птушак гага, тундравая курапатка, белалобая гусь. У лясах да самага поўдня водзяцца гарнастай, заяц, лось, ліс, расамаха, вавёрка, сустракаюцца воўк, буры мядзведзь і рысь. Высакародны алень распаўсюджаны ўздоўж паўднёвага ўзбярэжжа, ёсць казуля. На ўзбярэжжах шмат птушак. Шэраг з іх мае прамысловае значэнне: рабкі, глушцы і цецерукі. Шмат вадаплаўных птушак (качак, гусей, лебядзяў) водзіцца на ўнутраных вадаёмах. У моры распаўсюджана прамысловая рыба (траска, селядзец, макрэль і інш.).
Алена Ладава
А́лена Ла́дава (Alena Ladová; 29 снежня 1925, Прага, Чэхаславакія — 25 чэрвеня 1992, Прага, Чэхаславакія) — чэская мастачка, кніжны ілюстратар, сцэнограф і пісьменніца.
Біяграфія
Першыя ўрокі жывапісу атрымала ў свайго бацькі народнага мастака ЧССР Ёсефа Лада (1887—1957). Пасля заканчэння сярэдняй школы вучылася маляванню ў Дзяржаўнай Школе графічных мастацтваў пад кіраўніцтвам прафесара Карала Тондла. Затым на працягу аднаго года працавала ў Зліне, на кінастудыі Kudlov, дзе захапілася складанай прыгажосцю анімацыйных фільмаў. Стала таленавітым мультыплікатарам. У 1948 годзе скончыла Акадэмію прыкладных мастацтваў у Празе. Вучылася ў прафесара Эміля Філа.
Творчасць
Алена Ладава — вядомы ілюстратар дзіцячых кніг. Праілюстравана больш чым 90 кніг для дзяцей. У 1963 годзе напісала і праілюстравала кнігу «Můj táta Josef Lada» (Мой бацька Ёсеф Лада), дзе распавяла кранальныя гісторыі свайго дзяцінства.
Яе малюнкі часта друкаваліся ў газетах і часопісах для дзяцей, календарах і калядных паштоўках. Ладава зрабіла дызайн сцэны і касцюмы для 16 праектаў чэшскага тэлебачання. Сцэнаграфічная працы мастачкі ўдзельнічалі ў пастаноўках на сцэнах многіх тэатраў Чэхаславакіі. Першы вопыт яе тэатральнай сцэнаграфіі адбыўся ў 1946 годзе, калі яна стварыла афармленне сцэн і касцюмаў да спектакля «Zlodějská Komedie» Ёсефа Томана (Тэатр імя 1 мая — сёння Пражскі нацыянальны тэатр оперы). Апошні тэатральны праект Алены адбыўся ў 1986 годзе, калі яна працавала над драматычнай казкай Ёсефа Лады «Bubáci hastrmani» ў муніцыпальным тэатры ў Кладне.
Пахавана ў Празе на Ольшанскіх могілках.
Пасіенэ
Па́сіенэ (Pasiene, традыцыйная беларуская назва Пасі́нь) — вёска ў Латвіі, на рацэ Сінюсе. Цэнтр воласці Зілупскага края. Насельніцтва на 2017 год — 312 чалавек. Знаходзіцца за 12 км ад Зілупэ, за 314 км ад Рыгі, на аўтамабільнай дарозе Зілупэ — Эзэрніекі.
Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
Упершыню Пасінь упамінаецца ў XVI ст. У 1694 годзе біскуп інфлянцкі Мікалай Корвін-Паплаўскі запрасіў сюды дамініканцаў, для якіх збудаваў драўляныя касцёл і кляштар. У 1753 годзе кляштар згарэў, у сувязі з чым з фундацыі канцлера Яна Андрэя Борха ў мястэчку збудавалі мураваны кляштарны комплекс.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе Пасінь апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Люцынскім павеце Віцебскай губерні. Па здушэнні вызваленчага паўстання (1830—1831) у 1832 годзе расійскія ўлады гвалтоўна ліквідавалі кляштар дамініканцаў. У 1882 годзе мястэчка пацярпела ад пажару.
У часы Першай сусветнай вайны ў 1918 годзе Пасінь занялі войскі Германскай імперыі.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Пасінь абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР. У 1920 годзе бальшавікі перадалі мястэчка Латвіі.
Восенню 1942 года ў Пасіенэ распачала працу двухгадовая беларуская сельскагаспадарчая сярэдняя школа (дырэктар — аграном Казімір Мяжэцкі), у якой навучалася каля 70 чал. У школу прымалася моладзь, якая скончыла поўны курс сямігодкі. Першы і апошні выпуск навучэнцаў школы адбыўся 6 красавіка 1944 года. У беларускай прэсе з’явілася згадка пра тое, што мясцовае насельніцтва з энтузіязмам вітала адкрыццё сельскагаспадарчай школы. Нейкі Аўсей з Солажаў выказаў нават жаданне перадаць на патрэбы школы 10 гектараў зямлі і частку сваіх будынкаў.
22 верасня 2014 года ў Пасіенэ прайшлі дні беларускай культуры.
Інфраструктура
У Пасіні працуюць пачатковая школа, амбулаторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта.
Мурат Ансарбіевіч Хотаў
Мурат Хотаў (нар. ) — расійскі футбаліст, паўабаронца смаленскага «Дняпра».
Клубная кар’ера
Выхаванец смаленскага футбола, гуляў за мясцовы «Смаленск» (пазней перайменаваны ў «Дняпро»), іншыя клубы ніжэйшых расійскіх ліг. У сезоне 2011/12 у складзе «Петратрэста» перамог у Другой лізе і трапіў у ФНЛ.
У лютым 2013 года перайшоў у наваполацкі «Нафтан». Хутка замацаваўся ў асноўным складзе на пазіцыі флангавага (звычайна правага) паўабаронцы. Свой першы гол за «Нафтан», аднак, забіў толькі 2 лістапада 2013 года ў браму брэсцкага «Дынама».
У сезоне 2014 застаўся асноўным правым паўабаронцам навапалачан. 26 верасня 2014 года адзначыўся голам, які дапамог «Нафтану» згуляць унічыю (2:2) з БАТЭ. У лютым 2015 года на адзін сезон падоўжыў кантракт з «Нафтанам». Сезон 2015 пачынаў правым паўабаронцам, а з лета перайшоў на пазіцыю левага абаронцы.
У снежні 2015 года стала вядома, што Мурат не будзе выступаць у «Нафтане» ў сезоне 2016. У лютым 2016 года прыбыў на прагляд у «Віцебск», але не падышоў і пазней апынуўся ў складзе магілёўскага «Дняпра», з якім у красавіку падпісаў кантракт. Галоўны трэнер магілёўчан Аляксандр Сяднёў пачаў выкарыстоўваць Хотава на пазіцыі атакуючага паўабаронцы, у выніку Мурат з 19 галамі стаў найлепшым бамбардзірам Першай лігі і дапамог камандзе вярнуцца ў элітны дывізіён.
У пачатку 2017 года спрабаваў працаўладкаваца ў Расіі, але ў выніку ў лютым падоўжыў кантракт з магіляўчанамі. Працягваў трывала выступаць у аснове, у першай палове сезона 2017 адзначыўся чатырма галамі. У ліпені 2017 года «Дняпро» па пагадненні бакоў разарваў кантракт з паўабаронцам.
У лютым 2020 года стаў іграком «Гомеля». З-за траўм мала выхадзіў на поле, звычайны з’яўляючыся на замену ў канцы матча. У студзені 2021 года стала вядома, што паўабронца па заканчэнні кантракт пакінуў гомельскі клуб.
У лютым 2021 года падпісаў кантракт з магілёўскім «Дняпром». Пакінуў клуб у студзені 2022 года.
У маі 2022 года папоўніў склад адроджанага смаленскага «Дняпра», які стаў выступаць у чэмпіянаце Смаленскай вобласці.
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2013/2014
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2013/2014 — 22-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па баскетболе.
2-й этап
Па выніках рэгулярнага чэмпіянату каманды размяркоўваюцца па падгрупах «А» (1-3 месцы і «Цмокі-Мінск») і «Б» (4-8 месцы) праводзяць гульні па кругавой сістэме.
Зямля Эрыка Рудога
Зямля Эрыка Рудога — (Eirik Raudes Land) — тэрыторыя ўсходняй Грэнландыі, названая так нарвежцамі пасля акупацыі гэтай тэрыторыі Нарвегіяй напачатку 1930-х гадоў. Названа ў гонар Эрыка Рудога — першаадкрывальніка Грэнландыі, які заснаваў там першыя паселішчы ў X стагоддзі. У 1933 годзе Міжнародны суд Лігі Нацый асудзіў Нарвегію, якая пасля адмовілася ад сваіх прэтэнзій на гэту тэрыторыю Даніі.
Гісторыя
У 1920-х Нарвегія запатрабавала ў Даніі частка ўсходняй Грэнландыі. Тэрыторыя гэта выкарыстоўвалася галоўным чынам нарвежскімі суднамі і кітабоямі, у адказ на гэта Данія ў 1921 годзе запатрабавала ад усіх замежнікаў пакінуць тэрыторыю Грэнландыі, што прывяло да новых напружаных перамоў. У 1924 годзе Данія пагадзілася з тым, што абедзве краіны маюць права весці там гаспадарчую дзейнасць, паляванне і навуковыя даследаванні. 11 ліпеня 1931 года ў Нарвегіі выйшаў каралеўскі ўказ аб абвяшчэнні дзяржаўнага суверэнітэту над тэрыторыяй усходняй Грэнландыі. Старшыня нарвежскай арктычнай гандлёвай кампаніі Халвард Дэвалд падняў нарвежскі сцяг у пасёлку Мігбукта ў чэрвені 1931 года.
Корчу
Корчу (Qorçu) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Хайтаг (арм.: Հայթաղ), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Стацыя
Ста́цыя (ад statio — месцазнаходжанне) — пэўны ўчастак прасторы асяроддзя, які валодае сукупнасцю ўмоў (рэльефу, клімату, ежы, прытулку і г. д.), неабходных для існавання і пражывання на ім пэўнага віду жывёл. Паняцце стацыя ўжываецца толькі ў адносінах да віду. Кожнаму віду ўласцівы пэўны набор стацый, гэтакі характэрны, што можа служыць яго важнай адметнай прыкметай. Часцей ужываецца ў адносінах да наземных жывёл.
Стацыяй у больш вузкім сэнсе прынята называць участкі месцапражывання, якія выкарыстоўваюцца жывёлай для выканання якой-небудзь функцыі (гнездавыя, кармавыя стацыі) ці ў пэўны час дня ці года (дзённыя, начныя, сезонныя стацыі).
Характэрныя для кожнага віду стацыі размяшчаюцца ў межах відавага арэалу мазаікай. У сувязі з гэтым арэал віду ніколі не бывае заселены цалкам. Асобныя стацыі, якія засяляюцца відам, могуць вызначыцца шэрагам адрозненняў ў асаблівасцях рэльефу, расліннасці і т. п., То ёсць від звычайна валодае наборам стацый, некаторыя з якіх могуць мець рознае значэнне ў жыццёвым цыкле жывёл.
Уладанні Даніі
У гэтым спісе прадстаўлены ўсе тэрыторыі свету, якія калі-небудзь знаходзіліся ў каланіяльнай ці блізкай да яе залежнасці ад Даніі.
Андрэй Уладзіміравіч Пруднікаў
Андрэй Пруднікаў (нар. ) — расійскі футбаліст, нападнік клуба «Дняпро» з Холм-Жыркоўскага.
Клубная кар’ера
Пачынаў кар’еру ў Другой лізе Беларусі ў складзе «Полацка», пазней гуляў на аматарскім узроўні за «Рудню». З 2010 года выступаў за смаленскі «Дняпро».
У студзені 2012 года падпісаў кантракт з «Белшынай», але хутка пакінуў бабруйскі клуб, так і не згуляўшы ніводнага матча. Улетку зноў спрабаваў трапіць у «Белшыну». Толькі ў лютым 2013 года перайшоў у чэмпіянат Беларусі, стаўшы іграком наваполацкага «Нафтана».
У чэрвені 2013 года вярнуўся ў смаленскі «Дняпро», за які гуляў да 2016 года. Пазней стаў выступаць за клуб «Красны-СДАФКСТ». У 2019 годзе далучыўся да «Дняпра» з Холм-Жыркоўскага.
Серэ (камуна)
Серэ (Serre) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Кампанія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Салерна.
Насельніцтва складае 3972 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 60 чал./км². Займае плошчу 66 км². Паштовы індэкс — 84028. Тэлефонны код — 0828.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Martino.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Катафалк
Катафалк (ад catafalco) — пастамент для ўсталёўкі труны ў зале развітання ці непасрэдна перад правядзеннем пахавання.
Бродскі
Бродскі — прозвішча.
Месцапражыванне
Месцапражыванне (месца пражывання) — сукупнасць біятычных, абіятычных і антрапагенных (пры іх наяўнасці) экалагічных фактараў на любой пэўнай тэрыторыі або акваторыі, якая фармуецца на месцы першаснага комплексу абіятычных фактараў — экатопу. Месцапражыванне віду або папуляцыі — важны кампанент яго/яе экалагічнай нішы. Па адносінах да наземных жывёл тэрмін лічыцца сінанімічным паняццям стацыя (месцапражыванне віду) і біятоп (месцапражыванне супольнасці).
Месцапражыванні, якія характарызуюцца рознай выяўленасцю экалагічных фактараў, але маюць падобнае расліннае покрыва, называюцца біялагічна раўнацэннымі. Існаванне іх магчыма дзякуючы частковай кампенсацыі фактараў адзін адным.
Г. Саутвуд (1977) прапанаваў класіфікаваць месцапражыванні па характары змены фактараў ў часе, вылучыўшы наступныя:
Сіндзітай
Сіндзітай (新字体) — формы кандзі, ужываныя ў Японіі з моманта абнародавання спіса Тоё кандзі ў 1946 г. Старыя формы называюцца кюдзітай (旧字体). Некаторыя з новых формаў паўтараюць формы, якія ўжываюцца ў спрошчанай кітайскай, аднак сіндзітай спазнаў не такія абшырныя мадыфікацыі. Такім чынам, сучасныя японскія кандзі больш блізкія да традыцыйных кітайскіх знакаў.
Усяго з 1950-х гадоў было некалькі стадый спрашчэння, але пасля абнародвання ў 1981 годзе спіса Дзёё кандзі не было ні воднай змены аж да абнаўлення спіса ў 2010 годзе.
Паходжанне
Наступныя формы былі ўведзены ў выніку пасляваенных рэформаў сімвалаў. Аднак яны не былі створаны з нуля, бо многія з іх аснаваны на шырока ўжываных рукапісных абрэвіятурах р'якудзі (略字) яшчэ даваеннай эпохі. Гэта старонка показвае прыклады р'якудзі даваеннага часу, ідэнтычныя іх сучасным формам сіндзітай. Праз складанасць кандзі ў рукапісным пісьме выкарыстоўвалася шмат абрэвіятур, якія потым сталі афіцыйнымі. Было нададзена асаблівая ўвага эстэтычнаму балансу новай формы сімвалаў.
Неафіцыйныя спрашчэнні
Ёсць і іншыя шырока ўжываныя р'якудзі такого роду, такія як абрэвіятуры для 門 (у спрошчанай кітайскай абрэвіятура 门 стала афіцыйнай) і 第 (якая існуе ў Унікодзе як 㐧), але яны не былі ўключаны ў рэформы, датычныя сіндзітай.
У адрозненні ад спрошчанай кітайская, якая была прынятая да ўсіх сімвалаў, спрашчэнні ў сіндзітай былі афіцыїна прынятыя толькі да сімвалаў у спісах Тоё кандзі і Дзёё кандзі, тады як хёгайдзі (表外字) афіцыйна засталіся ў форме кюдзітай. Напрыклад, сімвал «уздымацца» (擧) быў спрошчаны як как 挙, але сімвал дрэва дзельква (欅), які таксама ўтрымлівае 擧, застаўся няспрошчаным з-за свайго статусу хёгайдзі.
Спрошчаныя формы хёгайдзі існуюць, і іх называюць пашыраным сіндзітай (拡張新字体). Аднак яны ўжываюцца неафіцыйна, што было пацверджана ў рапарце Нацыянальнай моўнай рады па сімвалам, не пералічаным у спісе Дзёё кандзі ад 2000 года.
Газета Асахі сімбун выкарыстоўвае свае спрашчэнні хёгайдзі, якія называюць «сімваламі Асахі»асахі модзі (朝日文字). Напрыклад, слова «сутаргі» (痙攣), спрошчана паводле мадэляў 經→経 і 戀→恋.
Стандарты JIS змяшчаюць шматлікія спрошчаныя формы кандзі паводле мадэлі сіндзітай, такіх як 﨔 (спрошчаная форма 欅); многія з іх уключаны ў унікод, але не прадстаўлены ў большасці набораў сімвалаў кандзі.
Адаптацыя курсіўных форм рукапіснага шрыфта
Рукапісныя формы кандзі сіншу і цаошу былі адаптаваныя як сіндзітай. Прыклады уключаюць:
Вышэйзгаданае рукапіснае спрашчэнне 门 таксама ўзнікла ў сіншу, але не з'яўляецца агульнапрынятым у афіцыїнай японскай пісьменнасці.
Стандартызацыя і уніфікацыя формаў сімвалаў
Сімвалы, у якіх было два ці болей варыянтаў, былі стандартызаваныя адной формай. Сімвал 島 (он'ёмі то:; кун'ёмі сіма; востраў) таксама меў варыянты 嶋 (сустракаецца ва ўласных імёнах) і 嶌, але стандартам стала форма 島. Ключ 辶 раней друкаваўся з двума кропкамі (як у хёгайдзі 逞), але пісаўся з адной (як у 道), таму пісьменная форма з адной кропкай стала стандартам. Сімвал 青 (он'ёмі: кэй, со: кун'ёмі: аой; блакітны) раней друкаваўся як 靑, але пісаўся як 青, таму пісьменная форма стала стандартам. Верхняя частка 丷 сімвалаў 半, 尊, і 平 раней друкавалася як 八 і пісалася як 丷 (як у папярэдніх прыкладах), але старая друкарская форма ўсё яшчэ ўжываецца ў сімвалах хёгайдзі 絆 і 鮃.
Замена сімвола, што паказвае он'ёмі
Кандзі катэгорыі кэйсэй-модзі маюць ключ (бусю, 部首) і сімвал, што паказвае іх чытанне он'ёмі (омпу, 音符). Напрыклад сімвалы 清, 晴, 静, 精, 蜻 маюць он'ёмі сэй, как і 青. У гэтым метадзе спрашчэння складаныя чытанні он'ёмі замяняюцца на прасцейшыя кандзі з такім жа чытаннем, напрыклад сімвал 圍 (і, какому; агарожваць), у якім он'ёмі 韋 (які чытаецца як і) заменены на 井 (які таксама чытаецца як і, хоць на самой справе гэта кун'ёмі, цяпер пішацца 囲. Іншыя спрашчэнні гэтым метадам уключаюць 竊→窃, 廰→庁, 擔→担. Таксама існуюць простамоўныя рукапісныя спрашчэнні, аснаваныя на гэтай маделі, у якіх розныя сімвалы ўжываюцца як он'ёмі, напрыклад 魔 (ма; дэман) [спрашчэнне: 广+マ (склад катаканы ма)], 慶 (кэй; лікаванне) 「應」を「广+K」・「广+O」, 藤 (то:, фудзі; гліцынія) [艹+ト (склад катаканы то)], і 機 (КІ; машына, зручны момант) [木+キ (склад катаканы кі)].
Выдаленне складаных частак
Некаторыя кандзі былі спрошчаны выдаленнем целых кампанетаў. Напрыклад,
Цікавы сімвал 龍, што значыць «дракон». Ён быў спрошчаны да 竜, але гэты ж сімвал не быў спрошчаны ў складзе іншага кандзі. Пры гэтым сімвал 襲, што значыць «атакаваць», знаходзіцца ў спісе Дзёё кандзі (гэта адзіны сімвал у гэтым спісе, што змяшчае 龍), хоць самога 龍 у ім няма.
Супярэчнасць спрошчаных кітаїскіх іерогліфаў маецца і ў сіндзітай: некаторыя сіндзітай першапачаткова былі асобнымі сімваламі з рознымі значэннямі. Напрыклад, сіндзітай 芸 (гэй; выступ, уменне), які быў першапачаткова асобным ад 藝 сімвалам з он'ёмі чытаннем ун. Мноства першапачатковых сімвалаў, што былі аб'яднаны, болей не выкарыстоўваюцца у сучаснай японскай мове: напрыклад, 豫 (ё; аракадзі(мэ); загадзя) і 餘 (ё;, ама(ры); лішак) былі аб'яднаны з архаічнымі займенніккамі першай асобы 予 і 余. Аднак 芸 уваходзіць у назву першай японскай публічнай біблятэкі Унтэй (芸亭) (пабудавана ў перыяд Нара). Гэты сімвал таксама мае значэнне ў класічнай японскай літаратуры, і японскія гістарычныя кнігі павінны былі адрозніваць два сімволы ўжываючы старую форму ключа 艹 (十十) пры напісанні ун.
Ярлы Ладэ
Ярлы Ладэ (Lade), або Хладзіра (Hlaðir) — у IX—XI стст. уплывовая дынастыя нарвежскіх кіраўнікоў вобласці Ладэ, размешчанай ва ўсходняй частцы Тронхейма на мяжы з Тронхеймс-фіёрдам.
Рыебіні
Ры́ебіні (Riebiņi, традыцыйная беларуская назва Рыбінішкі) — вёска ў Латвіі, на рацэ Фейманцы. Адміністрацыйны цэнтр Рыебінскага края. Насельніцта на 2015 год — 841 чалавек. Знаходзяцца за 213 км ад Рыгі. Даўняе мястэчка гістарычных Інфлянтаў (Латгаліі).
Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
Упершыню Рыбінішкі ўпамінаюцца ў ХVII ст., калі яны знаходзіліся ў валоданні Корфаў. У 1716 годзе мястэчка перайшло да фон Беркаў, а ў 1758 годзе — да Міхала Вейсенгофа. У канцы XVIII ст. тут збудавалі палац.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе Рыбінішкі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Рэжыцкім павеце Віцебскай губерні. У другой палове XIX ст. у мястэчку было 32 двары.
У часы Першай сусветнай вайны ў 1918 годзе Рыбінішкі занялі войскі Германскай імперыі.
Мазалеўшчына
Мазале́ўшчына (, Мозолевщина) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.
Рыебіні
Найноўшы час
1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езду КП(б) Беларусі Рыбінішкі ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. У 1920 годзе бальшавікі перадалі мястэчка Латвіі. У 1949 годзе Рыебіні ўвайшлі ў склад Прэйльскага раёна, а ў 2008 годзе — сталі цэнтрам края.
Мазалеўшчына
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Рыебіні
Інфраструктура
У Рыбінішках працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, дом культуры, бібліятэка, школа конегадоўлі.
Мазалеўшчына
Гісторыя
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Старагабскага сельсавета.
Нюрбургрынг
Нюрбургрынг (Nurburgring) — гоначная траса ў Германіі, каля мястэчка Нюрбург (федэральная зямля Рэйнланд-Пфальц). Будаўніцтва скончана ўвесну 1927 года, першыя спаборніцтвы Усеагульнага нямецкага аўтамабільнага клуба адбыліся 18 мая 1927 года. У наш час на трасе праводзяцца гонкі DTM, GP2 і іншых кальцавых серый аўтаспорта. Таксама на аўтадроме праводзяцца спаборніцтвы па іншых відах спорту і штогадовы рок-фэст Rock Am Ring.
Траса пабудавана каля мястэчка Нюрбург і сярэднявечным замкам у горах Айфель, прыблізна ў 70 кіламетрах да поўдня ад Кёльна і 100 кіламетрах да паўночнага захаду ад Майнца.
Яварнікі
Я́варнікі (Javorníky) — горны масіў у заходняй Славакіі і усходняй Маравіі, частка Славацка-Мараўскіх Карпат. Найвышэйшая кропка — гара Велькі Яварнік, 1071 м, размясцілася на мяжы дзвюх дзяржаваў. Расліннасць — у ніжніх ярусах у асноўным букавыя, у верхніх елкавыя лясы. На тэрыторыі Яварнікаў размешчаны запаведнік «Кісуцэ».
Не трывай
«Не трывай» — альбом беларускага рок-гурта «BN», выдадзены ў 2004 годзе.
Дадатковая інфармацыя
У ліпені 2003 года песня «Адчуваю» трапіла ў ратацыю на «Альфа-радыё» ў хіт-парад «Наша музыка». На песню «Канюшня» ў 2006 годзе быў зняты кліп. Песня «Dzied Maroz» трапіла ў складанку «Viza Незалежнай Рэспублікі Мроя», «Не трывай» — у складанку «Наша музыка 1».
Чыраглы (Лачын)
Чыраглы (Çıraqlı) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджана.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Ухтадзор (арм.: Ուխտաձոր), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Фінмарксвіда
Фі́нмарксвіда (Finnmarksvidda; Finnmárkkoduottar), таксама Фінмаркен, Фінмаркскае плато — пласкагор'е на поўначы Нарвегіі ў фюльке Фінмарк.
Апісанне
Размешчана на вышыні 300—500 метраў над узроўнем мора. Тэмпература паветра ў гэтым раёне можа апускацца да −40 °C. Рэкордна нізкае значэнне склала −51,4 °C.
Пласкагор'е складаецца з нізкіх узгоркаў, пакрытых бярэзнікамі, тарфянымі балотамі і вадаёмамі. Скальныя грунты складзены галоўным чынам горнымі пародамі дакембрыйскай эпохі. У гэтым раўнінным краю ёсць дробныя азёры і рэкі з нізкім значэннем ухілу. Рэкі распадаюцца на мноства пратокаў. Найбольш буйное возера на пласкагор'і — Йіеш'яўрэ (68 км²).
Форт-дэ-Франс
Фо́рт-дэ-Фра́нс (Fort-de-France) — сталіца французскага заморскага дэпартамента Марцініка, якая знаходзіцца на заходнім узбярэжжы вострава над затокай Форт-дэ-Франс. Гэта самы вялікі французскі горад у Цэнтральнай Амерыцы, насельніцтва налічвае 134,7 тысяч чалавек.
У ХVII стагоддзі французскія паселішчы на выспе Марцініка знаходзіліся на яе заходнім узбярэжжы. Самае вялікае паселішча Форт-Роял было заснаванае ў 1672 годзе, пазней назва была змененая на Форт-дэ-Франс. Форт, заснаваны пры ўваходзе ў самы вялікі заліў вострава, знаходзіўся ў зручным абаронным становішчы, якое дазваляла яму адбіваць атакі як піратаў, так і галандскіх і англійскіх заваёўнікаў.
Але горад, абкружаны балотамі, часта пакутаваў ад малярыі. У ХІХ стагоддзі, у 1839 годзе адбылося моцнае землетрасенне, а ў 1890 годзе пажар, які амаль поўнасцю знішчыў горад, у 1891 годзе горад пацярпеў ад урагану. Нягледзячы на гэта, Форт-дэ-Франс заставаўся адміністрацыйным і ваенным цэнтрам Марцінікі. Да вывяржэння вулкана ў 1902 годзе гандлёвым цэнтрам вострава заставаўся Сент-Пэрэ, але, пасля амаль поўнага яго знішчэння, гандаль перамясціўся ў Форт-дэ-Франс.
У горадзе атрымаў развіццё турызм. Асноўнымі турыстычнымі аб'ектамі сталі былыя ваенныя форты XVIII і XIX стагоддзяў: Дэсокс, Тартэнсон і Гербо. Важнай турыстычнай каштоўнасцю з'яўляецца помнік Жазэфіне, жонцы Напалеона.
Анатоль Прасаловіч
Анатоль Прасаловіч (нар. ) — беларускі перакладчык, празаік.
Скончыў МДЛУ і магістратуру пры ім. Перакладае з іспанскай (у т. л. паасобныя творы Х. Артэга-і-Гасета, , Х. Л. Борхеса, Х. Картасара) і англійскай. Аўтар апавяданняў «Аўтадафэ аўтатэіста» і «Пра мэтро і мятро, або Don't Lean».
Кызылджа
Кызылджа (Qızılca) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Урмія (арм.: Ուրմիա), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Канстытуцыя Грэцыі
Змест
Канстытуцыя Грэцыі складаецца з 120 артыкулаў і падзяляецца на 4 часткі:
Выканаўчая ўлада ў краіне ажыццяўляецца ўрадам і прэзідэнтам Грэцыі, апошні з'яўляецца цырыманіяльнай фігурай. Паўната палітычнай улады ў Грэцыі належыць прэм’ер-міністру краіны. Заканадаўчая ўлада ажыццяўляецца грэчаскім Парламентам, які складаецца з 300 дэпутатаў, абіраемых на 4-гадовы тэрмін шляхам тайнага прамога галасавання. Судовая ўлада з'яўляецца незалежнай ад выканаўчай і заканадаўчай уладаў і складаецца з трох вярхоўных судоў: Касацыйнага суду (Άρειος Πάγος —  аэрапаг), Дзяржаўнай рады (Συμβούλιο της Επικρατείας) і Палаты аўдытараў (Ελεγκτικό Συνέδριο).
Сяргей Анатолевіч Волкаў
Сярге́й Анато́левіч Во́лкаў (нар., ) — беларускі мастак-графік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і мастака А. Волкава. Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча (1962), Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (1970). Вучыўся у Л. П. Асецкага, П. К. Любамудрава, А. М. Кашкурэвіча. Працаваў у часопісах «Вожык» (1962—1982), «Вясёлка» (з 1968). Сябра Саюза мастакоў БССР з 1973 года, старшыня секцыі графікі ў 1984—1989 гадах. З 1989 года ўваходзіць у аб’яднанне «Верасень», старшыня ў 1989—1992, 1999—2019 гадах.
Сябра праўлення Саюза мастакоў СССР у 1985—1990 гадах.
Член КПСС, быў сакратаром партыйнай арганізацыі Саюза мастакоў БССР.
Творчасць
Працуе ў кніжнай і станковай графіцы, у тэхніках акварэлі, малюнка, літаграфіі, шаўкаграфіі. Удзельнік выставак з 1971 г. Аформіў звыш 200 кніг у беларускіх і расійскіх выдавецтвах. Стварыў шэраг станковых серый, больш за сто плакатаў, якія выдаваліся ў Мінску і Маскве, серыі сяброўскіх шаржаў.
Місуны
Місу́ны (, Мисуны) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Старагабскага сельсавета.
Урэкан
Урэкан (Ուռեկան), Ішыглы (İşıqlı) — сяло ў Кашатагскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Таўмасар
Таўмасар (Թովմասար) — сяло ў Кашатагскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Žyvie Rock'n'Roll
«Žyvie Rock’n'Roll!» (Жыве рок-н-рол) — альбом беларускага рок-гурта «BN», выдадзены ў 2006 годзе.
Дадатковая інфармацыя
На песні «Цягнік», «Дажджамі» і «Крылы» былі зняты кліпы. «Гарады» ўвайшла ў зборнік «Генералы айчыннага року». «Спіралі» — у зборнік «Прэм’ер Тузін 2005». «Цягнік» — у зборнік «Песні свабоды-2», «Моднікі» — у зборнік «Дыхаць!», «Быў час…» — у зборнік «Песні свабоды-3». «Daždžami» — у зборнік «Прэм’ер Тузін 2007».
Прэм’ер Тузін 2007
Прэм’е́р Ту́зін 2007 — зборнік песень-пераможцаў хіт-параду «Тузін Гітоў», выдадзены ў пачатку 2008 года. Трэці ў серыі зборнікаў «Прэм’ер Тузін».
Гран-пры Еўропы
Гран-пры Еўропы (Grand Prix of Europe) — адзін з этапаў чэмпіянату Свету па аўтагонках у класе Формула-1. З сярэдзіны 1980-х гадоў Гран-пры ўпершыню з'яўляецца ў раскладзе чэмпіянату Свету Формулы-1, але толькі з 1993 года робіцца рэгулярным этапам серыі. Да Другой сусветнай вайны таксама праводзіліся спаборніцтвы пад назвай «Гран-пры Еўропы» — зазвычай, гэта быў адзін з нацыянальных Гран-пры. Першае такое спаборніцтва адбылося ў рамках Гран-пры Італіі 1923 года на Нацыянальным аўтадроме Мона у Італіі. Перамогу ў тым спаборніцтве атрымаў Карла Салмана на аўтамабілі Fiat 805.
Да Другой сусветнай вайны
Гран-пры Еўропы быў заснаваны AIACR, папярэднікам FIA у арганізацыі гоначных спаборніцтваў. Першая гонка таксама насіла назву Гран-пры Італіі, і была праведзена ў 1923 годзе. Потым адбываліся гонкі ў рамках Гран-пры Францыі і Гран-пры Бельгіі, і пасля пропуску ў 1929 годзе, гонка ў Спа у 1930 годзе завяршыла перадваенную гісторыю Гран-пры Еўропы.
1947—1977
Пасля другой сусветнай вайны Гран-пры Еўропы аднавіўся ў 1947 годзе гонкай у рамках Гран-пры Бельгіі. Пасля гэтага, асобныя нацыянальныя Гран-пры атрымвалі гэты тытул, аж да Гран-пры Вялікабрытаніі 1977 года (прыкладам, самы першы афіцыйны Гран-пры Формулы-1 — Гран-пры Вялікабрытаніі 1950 года насіў паралельную назву XI European Grand Prix).
З 1993 года
Ідэя еўрапейскага этапу была адроджана ў годзе, пасле правалу ідэі з арганізацыяй Гран-пры Азіі і выключэннем з календара Гран-пры Мексікі. Пасля гэтага, Гран-пры Еўропы праводзіўся штогод, з выняткам сезона года. Правядзенню некаторых з гэтых Гран-пры спрыялі праблемы арганізатараў іншых этапаў першынства. У годзе запланаваны на восень Гран-пры Аргенціны быў перанесены на наступны год, замест яго адбыўся Гран-пры Еўропы на трасе ў Херасе. У годзе Гран-пры Еўропы спачатку не быў запланаваны (гонка на яго нязменнай трасе ў Нюрбургрынгу з-за еўрапейскага тытунёвага заканадаўства два гады называлася Гран-пры Люксембурга), але па прычыне негатоўнасці пасля рэканструкцыі трасы ў Эшторыле завяршальны этап таксама быў перанесены ў Херас і названы Гран-пры Еўропы. З па  год Гран-пры Еўропы праводзіўся ў Валенсіі, Іспанія.
Пілоты
Дзве і больш перамогі ў Гран-пры Еўропы (што ўваходзяць у залік чэмпіянату Формулы-1)
Каманды
Тлустым шрыфтам вылучаны каманды, што ўдзельнічаюць у чэмпіянаце Формулы-1 сезона 2011
Высокая ісландская
Высокая ісландская (Háfrónska) — гэта ультрапурыстычная форма сучаснай ісландскай мовы. Сваю назва яна атрымала ад «høgnorsk» (высокая нарвежская) — кансерватыўнай формы нарвежскай мовы. Слова «frónska» з'яўляецца вытворным ад «frón» — паэтычнай назвы Ісландыі, якая была адным з імёнаў Зямлі і фігуруе ў эпічнай прозе Эда. Акцэнт у высокай ісландскай зроблены на «málgjörhreinsun» (ультра-пурызм) — самую крайнюю форму моўнага пурызму. Прэзідэнтам моўнага руху за высокую ісландскую з'яўляецца Петур Торстэнсан. Афіцыйнага статусу мова не мае.
Тыгранаван
Тыгранаван (Տիգրանավան), Падар (Padar) — сяло ў Кашатагскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Нарві
Нарві (Narfi) — у скандынаўскай міфалогіі волат (ётун), сын Локі і Сігюн; бацька Ноты, якая з’яўляецца ўвасабленнем ночы.
У старажытнаскандынаўскай літаратуры
Нарві згадваецца ў «Малодшай Эдзе» («Бачанне Гюльві», частка 33: «Жонку яго клічуць Сігюн, а сына іх — Нары або Нарві») як сын Локі і Сігюн. Затым ён з’яўляецца ў 50-й частцы, зноў як «Нары або Нарві»:"Локі ўжо няма чаго было спадзявацца на літасць. Асы прыйшлі з ім у адну пячору, узялі тры плоскіх каменя і паставілі на рабро, прабіўшы ў кожным па адтуліне. Потым яны захапілі сыноў Локі, Валі і Нары, або Нарві. Ператварылі асы Валі ў ваўка, і ён разарваў на шматкі Нарві, свайго брата. Тады асы ўзялі яго кішкі і прывязалі Локі да тых трох камянёў."У празаічным пасляслоўі да «Перабранцы Локі» змяшчаецца кароткі пераказ той жа гісторыі, магчыма, узыходзячы да тэксту Сноры Стурлусана. Аднак тут ужо Нарві ператвораны ў ваўка: «ён [Локі] быў звязаны кішкамі сына свайго Нары, а сын яго Нарві ператварыўся ў ваўка». Сын Локі па імі «Валі» ў гэтай версіі адсутнічае, хоць у некаторых выданнях яго не зусім карэктна згадваюць замест «Нары» для лепшага ўзгаднення з тэкстам малодшай Эдды. Дзеля Хель (дачкі Локі) вядомы кенінг «сястра ваўка [то бок Фенрыра] і Нарві», а ў частцы «Мова паэзіі» Малодшай Эды сам Локі названы «бацькам Хель, Нары і Алі».
У Малодшай Эдзе («Бачанне Гюльві», частка 10-я) згадваецца таксама ётун Нарві (або Нёрфі). Ён бацька дачкі па імі Нота (Nótt).
Меркаванні даследчыкаў
Інтэрпрэтацыя гэтага міфалагічнага вобраза абцяжараная. Не зусім ясна ці з’яўляюцца «Нарві» і «Нары» адным і тым жа персанажам, і ці ёсць у іх (ці ў яго) нейкая ўзаемасувязь з ётунам, бацькам Ноты. Паколькі імя Нарві згадваецца ў сувязі з Хель і Нотай, некаторыя даследчыкі схільныя бачыць у ім «дэмана смерці», а яго імя выводзяць ад старанарвежскага nár («труп»).
Расарыяса
Расарыяса (Rosariazo) — паўстанне ў аргенцінскім горадзе Расарыа, якое ўспыхнула 19 мая 1969 года супраць дыктатуры Хуана Карласа Анганіа. Адной з прычын паўстання стала забойства аргенцінскімі паліцэйскімі студэнтаў Адольфа Белья і Луіса Бланка. У выніку ўвядзення ў горад арміі і працяглых баёў студэнтаў, членаў прафсаюзаў і іншых гараджан з ваеннымі часцямі, паўстанне было падушана. Аднак ужо 29 мая таго ж года ў Кордаве адбыліся аналагічныя падзеі.
У прыгнечанні паўстання ўдзельнічаў Леапольда Галцьеры, які камандаваў артылерыяй. У 1981 годзе ён стаў дыктатарам Аргенціны.
Адрачэнне Мікалая II
Адрачэнне Мікалая II - маніфест імператара Мікалая ІІ аб адрачэнні ад прэстола Расійскай імперыі на карысць свайго брата Міхаіла. Падпісаны ў Пскове 2 (15) сакавіка 1917 г. У сваю чаргу 3 сакавіка Міхаіл адмовіўся ўспрыняць імператарскую ўладу. Пасля гэтага ўлада ў Расіі перайшла да Часовага ўрада, што стала перамогай Лютаўскай рэвалюцыі.
Тэкст дакумента ў беларускім перакладзе
"У дні вялікай барацьбы з знешнім ворагам, якія імкнецца амаль тры гады зняволіць НАШУ Радзіму, Госпаду Богу заўгодна было паслаць Расіі новае цяжкае выпрабаванне. Распачатыя ўнутраныя народныя хваляванні пагражаюць дрэнна адбіцца на далейшым вядзенні ўпартай вайны. Лёс Расіі, гонар геройскай НАШАЙ арміі, карысць народа, уся будучыня дарагой нашай Айчыны патрабуюць давядзення вайны, у што б там ні стала, да пераможнага канца. Жорсткі вораг напружвае апошнія сілы, і ўжо блізкі час, калі доблесная армія НАША зможа канчаткова зламіць ворага. У гэтыя рашучыя дні ў жыцці Расіі палічылі МЫ абавязкам сумлення палегчыць народу НАШАМУ цеснае яднанне і згуртаванне ўсіх сіл народных для хутчэйшага дасягнення перамогі і, у згодзе з Дзяржаўнай Думаю, прызналі МЫ за карысць адмовіцца ад Прастола Дзяржавы Расійскай і скласці з СЯБЕ вярхоўную ўладу. Не жадаючы раставацца з любым сынам НАШЫМ, МЫ перадаем спадчыну НАШУ брату НАШАМУ Вялікаму Князю Міхаілу Аляксандравічу бласлаўляем Яго на ўступленне на Прастол Дзяржавы Расійскай. Запаведвуем брату НАШАМУ кіраваць справамі дзяржаўнымі ў поўнай і непарушнай еднасці з прадстаўнікамі народа ў заканадаўчых установах, на тых асновах, якия будуць імі ўстаноўлены, прынёсшы ў тым непарушнаю прысягу. У імя горача любімай Радзімы, заклікаем усіх адданых сыноў Айчыны да выканання свайго святога абавязку перад ей падпарадкаванню Цару ў цяжкую хвіліну ўсенародных выпрабаванняў і дапамагчы яму, разам з прадстаўнікамі народа, вывесці Дзяржаву Расійскую на шлях перамогі, дабрабыту і славы. Хай дапаможа Гасподзь Бог Расіі.
Мікалай.
Горад Пскоў, 2-га сакавіка, 15 гадзін., 1917 года ."
Свартальфахейм
Свартальфахейм ( — літар. Дом чорных альваў) — у германа-скандынаўскай міфалогіі радзіма Цвергаў.
Свартальфахейм быў створаны асамі ў адзін час з Льесальфахеймам. Асы стварылі гэты свет для Цвергаў, якіх яны стварылі з чарвякоў, што з'явіліся ў мясе Іміра. (З мяса волата была зроблена зямля Мідгарда)
«Затым селі багі на сваіх прастолах і трымалі раду і ўспомнілі пра карлікаў, што завяліся ў глебе і глыбока ў зямлі, падобна чарвякам у мёртвым целе. Карлікі ўзніклі спачатку ў целе Іміра, і былі яны сапраўды чарвякамі. Але па волі багоў яны здабылі чалавечы розум і прынялі аблічча людзей. Жывуць яны, аднак, у зямлі і ў камянях. Быў старэйшы Мадсагнір, а другі — Дурын.» [Малодшая Эда, Бачанне Гюльві].
Свартальхейм размяшчаецца паміж Мідгардам і Хельхеймам.
Фондавая біржа Осла
Фондавая біржа Осла — галоўны рынак гандлю акцыямі нарвежскіх кампаній. Размешчана ў Осла, Нарвегія. Цалкам на электронны гандаль біржа перайшла ў 1999 годзе.
З’яўляецца самай маленькай скандынаўскай біржай. Заснавана ў 1819 годзе як рынак замежнай валюты, яна пазней была таварнай біржай, а гандаль каштоўнымі паперамі пачаўся ў 1881 годзе. Фондавыя біржы ў Бергене і Тронхейме ў Нарвегіі з’яўляюцца філіяламі OSE. Апошняя гандлюе акцыямі, аблігацыямі, фінансавымі апцыёнамі і лічыцца нарвежскім рынкам апцыёнаў. У лістынгу пераважаюць энергетычныя кампаніі. Агульны індэкс коштаў OSE складаюць 50 акцый. Увесь гандаль праводзіцца электронным спосабам і здзелкі аплачваюцца на працягу максімум 7 дзён. Гандаль вядзецца з 8:30 да 16:30 з панядзелку па пятніцу.
Холугаланд
Холугаланд (Hålogaland, магчымае напісанне Халагаланд) — паводле скандынаўскім сагам, самая паўночная правінцыя сярэднявечнай Нарвегіі. У раннюю эпоху вікінгаў, да аб'яднання Нарвегіі Харальдам Цудоўнавалосым, Холугаланд быў невялікім каралеўствам, выцягнутым уздоўж узбярэжжа паміж Намдаленам у Нур-Трондэлагу і Люнгенам у Тромсе пад кіраваннем вольных правадыроў — хёўдынгаў. Найбольш вядомым жыхаром Холугаланда быў, верагодна, Отар, які праславіўся сваім падарожжам у Б'ярмаланд.
Этымалогія
На старажытнанарвежскай мове назва пішацца як Hálogaland, г.зн. зямля háleygr. Значэнне этнахароніма háleygr невядома.
Джут
Джут (Corchorus) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Кусты, паўкусты, шматгадовыя і аднагадовыя травяністыя расліны. Лісце чаргаванае, цэласнае. Кветкі дробныя, двухполыя. Плод — рабрыстая каробачка.