cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пазнанне
Узроўні пазнання
Пачуццёвае пазнанне ажыццяўляецца ў трох асноўных формах: адчуванне, успрыманне і ўяўленне. У пачуццёвых вобразах фіксуецца пераважна знешні бок прадметаў і з'яў рэальнага свету, таму яны так або інакш падобны з ім, у чымсьці аналагічныя яму. Аднак гэта адноснае падабенства, бо пачуццёвае адлюстраванне свету індывідуальнае: кожны чалавек бачыць і ацэньвае рэч не так, як яе ўспрымае другі чалавек.
Рацыянальнае пазнанне мае больш абстрактны характар і дазваляе выявіць агульныя, істотныя сувязі з'яў і прадметаў. Яно ажыццяўляецца і функцыянуе з выкарыстаннем трох асноўных форм — паняцця, суджэння і розумазаключэння, якія з'яўляюцца неабходнымі і дастатковымі для ажыццяўлення складаных аперацый лагічнага мыслення і дазваляюць у пазнанні рухацца ад з'явы да сутнасці, ад непасрэднага да апасродкаванага, ад адзінкавага да агульнага, ад выпадковага да заканамернага і ўсеагульнага. Узаемасувязь пачуццёвага і рацыянальнага пазнання заснавана на ўзаемадзеянні першай і другой сігнальных сістэм, адбываецца ў псіхіцы чалавека, якая ў гэтай якасці ўяўляе сабой духоўную творчасць.
Віды пазнавальнага працэсу
Вылучаюць таксама асноўныя віды пазнавальнага працэсу: звычайнае, міфалагічнае, містычнае і навуковае пазнанне; часам ла іх дадаюць містычны і экстрасэнсорны віды пазнання.
Звычайнае пазнанне (жыцейскае, штодзённае) — першасная пачатковая форма пазнавальнай дзейнасці суб'екта, якая служыць яго прыстасаванню да рэальных умоў жыцця і выступае неабходнай перадумовай авалодвання ім іншымі спецыялізаванымі відамі ведаў.
Навуковае пазнанне арыентавана на адкрыццё законаў і з'яў, невядомых практыцы да гэтага часу, недаступных звычайнаму пазнанню. Яно, у сваю чаргу, ажыццяўляецца на двух узроўнях: змпірычнае пазнанне, якое дае звесткі пра знешнія бакі і сувязі аб'екта, і тэарэтычнае пазнанне, якое раскрывае ўнутраныя, скрытыя ад назірання сувязі і законы. Асноўнымі метадамі эмпірычнага пазнання выступаюць назіранне, эксперымент, аналіз, індукцыя, сінтэз і інш., тэарэтычнага пазнання — гіпатэтыка-дэдукцыйны метад, ідэалізацыя, мадэліраванне, пабудаванне навук. тэорыі.
Традыцыйныя сродкі і метады пазнання, заснаваныя на аб'ектна-суб'ектных адносінах, адрозніваюцца ад яго тлумачэння на аснове суб'ектыўна-суб'ектных адносін, дзе галоўным пазнавальным сродкам лічаць эмацыянальна-пачуццёвыя і эмацыянальна-валявыя фактары любові і веры. Любоў, з гэтага пункту погляду, сцвярджае каштоўнасць таго, на каго накіравана гэта пачуццё, а найбольш адэкватна яна раскрываецца ў веры, якая папярэднічае ведам і дазваляе чалавеку рухацца наперад у сферы пазнання невядомага.
Алена Васілеўна Абрамчук
Алена Васілеўна Абрамчук (нар., Давыд-Гарадок, Столінскі раён, Брэсцкая вобласць ) — беларуская лёгкаатлетка. Спецыялізуецца ў штурханні ядра. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.
Дасягненні
Пераможца Кубка Еўропы 2016 года ў штурханні ядра з вынікам 17.21.
На Летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года заняла 11 месца ў штурханні ядра з вынікам 17.37.
Скарбянка
Скарбя́нка, Чэ́рня — рака ў Беларусі, у Воранаўскім і Шчучынскім раёнах Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Котра (басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 23 км. Плошча вадазбору 88 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9 ‰. Пачынаецца каля вёскі Шынкаўшчына Воранаўскага раёна, у нізоўі цячэ сярод лесу, упадае ў Котру за 6,5 км на паўночны захад ад вёскі Пагарэлец Шчучынскага раёна. Рэчышча каналізаванае. Вадазбор нізінны. У сярэднім цячэнні прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.
Карыценка
Даўжыня ракі 17 км. Плошча вадазбору 80 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,2 ‰. Пачынаецца каля вёскі Вянскі, цячэ пераважна па лесе, упадае ў Вязаўку каля вёскі Карытніца. Асноўны прыток — ручай Есянец (справа). На працягу 9,7 км ад вусця ўверх каналізаваная.
Трансгендарнасць
Трансгендарнасць — несупадзенне гендарнай ідэнтычнасці чалавека з прыпісаным пры нараджэнні полам. Некаторыя трансгендарныя людзі ідэнтыфікуюць сябе з полам, супрацьлеглым прыпісанаму, іншыя маюць ідэнтычнасці, якія выходзяць па-за рамкі бінарнай гендарнай сістэмы.
Трансгендарнасць сама па сабе не з'яўляецца хваробай або расстройствам. У той жа час некаторыя трансгендарныя людзі адчуваюць у сувязі з неадпаведнасцю свайго самаадчування і чаканняў асяроддзя моцны стрэс, які можа сур'ёзна можа адбівацца на іх здароўі і якасці жыцця. Такі стрэс мае назву гендарнай дысфарыі. Часта аптымальным вырашэннем гэтай праблемы з'яўляецца трансгендарны пераход, які можа ўключаць медыцынскія працэдуры па карэкцыі полу і змену дакументаў. У шматлікіх выпадках цяжкі стрэс, які перажываюць трансгендарныя людзі, не звязаны непасрэдна з іх станам, а выкліканы дыскрымінацыяй і непрыняццем з боку асяроддзя — трансфобіяй.
Тэрміналогія і мова
Першыя даследнікі трансгендарнасці выкарыстоўвалі для апісання трансгендарных людзей займеннікі і асабістыя імёны, якія адпавядалі прыпісанаму пры нараджэнні полу, тым самым адмаўлялі гендарную ідэнтычнасць тых, каго даследвалі. З пункту гледжання некаторых сучасных даследнікаў, адмаўленне гендарнай ідэнтычнасці прадстаўляе сабой праяву ідэалогіі, якая сцвярджае непаўнавартаснасць або «ненатуральнасць» трансгендарных людзей. Праваабаронцы і даследнікі ўказваюць на тое, што адмаўленне гендарнай ідэнтычнасці трансгендарных людзей можа непасрэдна прыводзіць да дыскрымінацыі і гвалту над імі.
Тыя сучасныя стылістычныя дапаможнікі для журналістаў, якія займаюцца тэмай асвятлення жыцця трансгендарных людзей, рэкамендуюць заўсёды выкарыстоўваць у іх дачыненні тыя самавызначэнні, асабістыя імёны і займеннікі, якія гэтыя людзі для сябе выбралі , у тым ліку ў выпадках, калі гаворка ідзе пра мінулае чалавека. Такія ж рэкамендацыі адрасуюцца псіхолагам і медыцынскім работнікам, якія аказваюць дапамогу трансгендарным людзям.
Трансгендарнасць і сексуальная арыентацыя
Трансгендарнасць не мае прамога дачынення да сексуальнай арыентацыі. Трансгендарныя людзі праяўляюць увесь спектр магчымых сексуальных арыентацый і пераваг. Вынікі сучасных даследванняў сведчаць аб прыкладна роўным статыстычным размеркаванні трансгендарных людзей па спектры сексуальнай арыентацыі. Так, па некаторых дадзеных, сярод транссексуальных жанчын 38 % бісексуальны, 35 % адчуваюць цягу да жанчын, 27 % — да мужчын. Сярод транссексуальных мужчын, па дадзеных даследванняў, 55 % адчуваюць цягу да жанчын, 10 % да мужчын, 35 % бісексуальны.
Тэрміналогія сексуальнасці
У мінулым лекары адносілі транссексуальных людзей да гетэрасексуалаў ці гомасексуалаў на падставе прыпісанага пры нараджэнні полу. Большасць транссексуальных і трансгендарных людзей лічаць такі падыход абразлівым, бо ён заснаваны на адмаўленні іх гендарнай ідэнтычнасці. Акрамя гэтага, ён не ўлічвае магчымасць цягі трансгендарных людзей да іншых трансгендарных людзей, у тым ліку з небінарнымі гендарнымі ідэнтычнасцямі.
Трансгендарныя ідэнтычнасці
Для некаторых людзей слова «трансгендар» з'яўляецца іх ідэнтычнасцю, але ў той жа час гэты тэрмін выкарыстоўваецца як парасоністы панятак, які ўключае ў сябе шэраг часткова перасякальных катэгорый, такіх як «транссексуал» і «транссексуалка», «гендарквір», «бігендар», «агендар» і іншыя.
Трансгендарныя ідэнтычнасці разнастайныя і зменлівыя, таму скласці іх вычарпальны спіс ці даць ім выразныя, стабільныя вызначэнні, немагчыма. Адпаведна, гэтыя тэрміны і апісанні ўяўляюць сабою толькі прыблізныя арыенціры.
Яўген Юр’евіч Барсукоў
Яўген Барсукоў (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца мазырскай «Славіі».
Клубная кар’ера
Выхаванец гомельскага футбола, у 2006 годзе пачаў выступаць за дубль «Гомеля». З 2008 года стаў таксама прыцягвацца да асноўнай каманды, але працягваў гуляць пераважна за дубль, у сезонах 2008—2009 правёўшы ў Вышэйшай лізе 9 матчаў. Па выніках сезона 2009 «Гомель» вылецеў у Першую лігу, пасля чаго Барсукоў быў пераведзены ў асноўны склад і дапамог камандзе вярнуць месца ў эліце. У снежні 2010 года падоўжыў кантракт з «Гомелем», але на яго ўжо не разлічвалі ў асноўным складзе, таму нападнік быў аддадзены ў гадавую арэнду ў рэчыцкі «Ведрыч-97». У рэчыцкім клубе здолеў замацавацца ў аснове, пазней арэнда з «Гомеля» была падоўжана.
У ліпені 2013 года вярнуўся з арэнды ў «Гомель», аднак згуляў за каманду толькі адзін матч (21 ліпеня супраць мінскага «Дынама», калі выйшаў на замену ў пачатку другога тайму, але праз паўгадзіны быў заменены), і ўжо ў жніўні канчаткова пакінуў гомельскі клуб, зноў далучыўшыся да «Ведрыча-97» у якасці свабоднага агента. У 2014 годзе дапамог рэчыцкаму клубу (які змяніў назву на «Рэчыца-2014») заняць высокае пятае месца ў Першай лізе, але на наступны год у сувязі з фінансавымі праблемамі клуба пакінуў яго і стаў іграком «Гомельчыгунтранса».
У пачатку 2016 года праходзіў прагляд у «Віцебску», але беспаспяхова, і пазней зноў стаў іграком «Гомеля». У сезоне 2016 з 10 галамі стаў найлепшым бамбардзірам каманды і дапамог ёй атрымаць перамогу ў Першай лізе. У снежні 2016 года падоўжыў кантракт з «Гомелем». У першай палове сезона 2017 у асноўныў з’яўляўся на полі, выходзічы на замену, у 11 матчах забіў два галы.
У ліпені 2017 года пакінуў гомельскі клуб і неўзабаве стаў іграком магілёўскага «Дняпра», дзе замацаваўся ў стартавым складзе. У студзені 2018 года на год падоўжыў кантракт з магіляўчанамі. У сезоне 2018 быў трывалым іграком асновы, але не здолеў выратаваць магілёўскую каманду ад вылету ў Першую лігу.
У снежні 2018 года далучыўся да «Смалявічаў». Замацаваўся ў стартавым складзе каманды, з 15 галамі стаў яе найлепшым бамбардзірам у сезоне і дапамог вярнуцца ў Вышэйшую лігу. У студзені 2020 года падоўжыў кантракт са «Смалявічамі».
У чэрвені 2020 года перайшоў у мазырскую «Славію», дзе таксама хутка замацаваўся ў складзе. У сезоне 2021 з шасцю галамі стаў другім бамбардзірам каманды. У снежні 2021 года падоўжыў кантракт са «Славіяй»
Міжнародная кар’ера
Гуляў за юніёрскую зборную Беларусі ў кваліфікацыі чэмпіянату Еўропы. У 2010 годзе правёў таксама чатыры матчы за малодшую моладзевую зборную Беларусі (да 20 гадоў).
Марыс Утрыло
Марыс Утрыло (Maurice Utrillo;,  — , Дакс) — французскі жывапісец-пейзажыст.
Біяграфія
Марыс не атрымаў сістэматычнай мастацкай адукацыі, некаторыя прынцыпы яму падказала маці, нешта ён падгледзеў у мастакоў, якія працавалі на Манмартры. У выніку ён пачаў пісаць гарадскія пейзажы, якія падабаліся публіцы, але доўга заставаўся непрызнаным сярод мастацтвазнаўцаў і крытыкаў. У манеры Утрыло можна знайсці рысы постімпрэсіянізму і прымітывізму. З 1906 года мастак падпісваў свае працы як Марыс Валадон, затым прыняў прозвішча ойчыма.
Крытыкі ацанілі працы Утрыло толькі ў 1910-х гадах. У 1920-х мастак стаў знакамітасцю міжнароднага маштабу. У 1929 годзе ўрад Францыі ўзнагародзіў яго Ордэнам Ганаровага легіёна. У 1935 годзе Утрыло ажаніўся з Люсі Валор і з ёй з’ехаў у парыжскі прыгарад Ле-Везінэ. Мастак памёр 5 лістапада 1955 года ў Даксе, дэпартамент Ланды. Пахаваны на могілках Сен-Венсан.
Міністэрства дзяржаўнага кантролю БССР
Міністэ́рства дзяржа́ўнага кантро́лю Белару́скай ССР было ўтворана ў 1946 годзе на базе Народнага камісарыята дзяржаўнага кантролю БССР.
Было скасавана ў 1958 годзе, яго функцыі былі перададзеныя Камісіі савецкага кантролю Савета Міністраў БССР.
Argynnis
Argynnis (Argynnis) — род дзённых матылькоў з сямейства німфалід
Апісанне
Верхні бок крылаў звычайна чырвона-буры з чорнымі плямамі, размешчанымі ў перавязках. Ніжні бок задніх крылаў са светла-жоўтымі плямамі. У многіх відаў ніжні бок, як правіла, з перламутравымі плямамі, палямі ці перавязямі (адкуль назвы многіх відаў роду). У самцоў на верхнім баку пярэдніх крылах уздоўж жылак звычайна знаходзяцца андраканіяльныя палі.
Пярэднія крылы са злёгку ўвагнутым або роўным вонкавым краем. Край задніх крылаў хвалісты. Жылкі R1, R2 не галінуюцца і бяруць пачатак ад цэнтральнай ячэйкі. Жылкі R3, R4, R5 маюць агульны ствол, які таксама пачынаецца ад цэнтральнай ячэйкі. На задніх крылах жылка M3 і жылка Cu1 адыходзяць ад цэнтральнай ячэйкі з адной кропкі.
Вусені цыліндрычныя, з 6 радамі валасістых шыпоў; звычайна жывуць паасобку на фіялках.
Спіс відаў
Палеарктычны  род, які ўключае каля 20 — 25 відаў.
Іван Іванавіч Дубасаў
Іва́н Іва́навіч Дуба́саў (Иван Иванович Дубасов;, пасёлак Адзінцова (цяпер горад), Маскоўская губерня, Расійская імперыя — , Масква, РСФСР, СССР ) — рускі савецкі мастак і гравёр.
Галоўны мастак Дзяржзнака (1932—1971), заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (1959). Распрацоўваў эскізы і арыгіналы многіх савецкіх грашовых знакаў, дзяржаўных узнагарод і паштовых марак на працягу некалькіх дзесяцігоддзяў. Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Працоўнага Чырвонага Сцяга, «Знак Пашаны», шэрагам медалёў.
Дзяцінства і юнацтва
Іван Іванавіч Дубасаў нарадзіўся ў 1897 годзе ў падмаскоўным пасёлку Адзінцова. Яго бацька, Іван Мітрафанавіч Дубасаў, працаваў памочнікам рэвізора ў Маскоўскай кантрольнай палаце, а ў вольны час стаў падпрацоўваць, малюючы карыкатуры для розных часопісаў. Схільнасці бацькі перадаліся і сыну, які стаў маляваць яшчэ ў дзяцінстве.
У 1908 годзе Іван накіраваўся ў Імператарскае Строганаўскае вучылішча, абраў прафесію эмальера і паспяхова там вучыўся. Сярод яго настаўнікаў былі Станіслаў Уладзіслававіч Наакоўскі і Дзмітрый Анфімавіч Шчарбінаўскі.
У 1913 годзе на конкурсе ілюстрацый да Евангелля, які праводзіўся сярод выхаванцаў вучылішча, Іван, выканаўшы працу ў старажытнарускім стылі, заняў першае месца і быў узнагароджаны Велікоднай граматай.
Нягледзячы на тое, што, па прызнанні самога мастака, вучылішча ён не скончыў, у 1915 годзе яму быў уручаны Дыплом першай ступені і нададзена званне «вучоны малявальшчык», якое давала права выкладаць маляванне, чарчэнне і правапіс у гімназіях. Дубасаў ужо вёў перапіску з гімназіяй аднаго з уральскіх гарадоў на прадмет заняцця месца настаўніка чарчэння і малявання, але пачалася Першая сусветная вайна. На думку воінскага начальства, Іван Дубасаў меў добрыя перспектывы, і яму прапанавалі застацца ў тыле, але Іван Іванавіч адмовіўся. У 1916 годзе Іван паступіў добраахвотнікам у 28-ы запасны полк, адкуль у хуткім часе быў камандзіраваны ў школу прапаршчыкаў у Маскву. Восенню таго ж года Дубасава накіравалі ў дзеючую армію на Заходні фронт, дзе ён служыў пешым разведчыкам.
Калі адбылася Кастрычніцкая рэвалюцыя, Іван знаходзіўся на лячэнні ад тыфу ў румынскім горадзе Дарахой. Пазней санітарным цягніком Дубасаў быў адпраўлены ў Расію.
Дома ў Адзінцове перад Іванам Іванавічам востра ўстала пытанне працаўладкавання. Ён доўгі час не мог знайсці працу, але ўрэшце атрымаў месца настаўніка малявання ў некалькіх школах.
Вясной 1919 года Івана Іванавіча прызвалі ў рады Чырвонай Арміі. Яго прызначылі на пасаду камандзіра ўзвода, аднак у хуткім часе перавялі на культасветработу. Дубасаў працаваў у чырвонаармейскіх клубе і тэатры.
Марка ў гонар пяцігоддзя Кастрычніцкай рэвалюцыі
Дэмабілізаваўшыся ў 1922 годзе з прычыны хваробы, Дубасаў вярнуўся ў Адзінцова і паступіў працаваць у адну са школ Кунцаўскага раёна. Адначасова ён працягваў займацца пошукамі іншай працы, пакуль летам яму не трапілася аб'ява ў газеце «Известия», якая паведамляла пра конкурс на найлепшы эскіз паштовай маркі, прысвечанай пяцігоддзю Кастрычніцкай рэвалюцыі і ўтварэнню РСФСР. За найлепшыя малюнкі былі прызначаны тры прэміі: першая ў адзін мільярд рублёў, другая ў 300 мільёнаў рублёў і трэцяя ў 200 мільёнаў рублёў.
Дубасаў вырашыў прыняць удзел у конкурсе. Ён выканаў два эскізы. На першым намаляваў рабочага-каменячоса, які высякаў на пліце тэкст «РСФСР 1917—1922», а на другім мастак выканаў алегорыю — Чалавецтва, якое вітала рэвалюцыю ў выглядзе аголенай чалавечай фігуры, да якой Іван Іванавіч дамаляваў сумку паштальёна.
З прычыны адсутнасці фарбаў і тушы малады мастак выкарыстаў раствор марганцоўкі замест акварэлі. Натуршчыкам ён угаварыў папрацаваць суседа Мікалая Гаарблейхера.
У конкурсе ўдзельнічалі больш за сто мастакоў, сярод якіх былі некалькі буйных майстроў, напрыклад, такія вядомыя графікі, як Дзмітрый Ісідоравіч Мітрохін і Сяргей Васільевіч Чахонін. Аднак пасля руплівага адбору найлепшых малюнкаў і гарачых дэбатаў наконт апошніх, меркаванне большасці членаў журы з вызначальнымі галасамі сышлося на тым, што найлепшай працай з'яўляецца малюнак Івана Іванавіча Дубасава пад дэвізам «РСФСР 1917—1922».
Сярод членаў журы з вызначальнымі галасамі былі прадстаўнікі Дзяржзнака — Уладзімір Мікалаевіч Адрыянаў, загадчык мастацка-рэпрадукцыйнага аддзела, і Аляксандр Яфімавіч Сухіх, галоўны тэхнік, які ўзначальваў мастацка-графічную частку. Апошні запрасіў Івана на працу ў Дзяржзнак у якасці мастака-гравёра, а потым кампаноўшчыка малюнкаў. 24 жніўня 1922 года Іван Іванавіч Дубасаў стаў працаваць на Другой Маскоўскай фабрыцы загатавання знакаў.
Першае адказнае заданне — герб СССР
Пасля ўтварэння СССР (1922) пачалася падрыхтоўка Канстытуцыі новай дзяржавы і тэрмінова было патрэбна распрацаваць новы дзяржаўны сімвал. Камісія Цэнтральнага Выканаўчага Камітэта правяла конкурс на найлепшы эскіз герба саюзнай дзяржавы. З варыянтаў многіх мастакоў, што ўдзельнічалі ў конкурсе, перавага была аддадзена эскізу Усевалада Паўлавіча Корзуна. Аднак яго эскіз герба, на думку камісіі, меў сур'ёзны недахоп: надпіс «Пралетарыі ўсіх краін, яднайцеся!» быў зроблены толькі на рускай мове, а яе неабходна было адлюстраваць на мовах усіх рэспублік, якія ўваходзілі ў Саюз.
Дзяржзнаку было даручана стварыць герб на аснове праекта Корзуна. Кіраванне працай ажыццяўляў загадчык мастацка-рэпрадукцыйнага аддзела Дзяржзнака Уладзімір Мікалаевіч Адрыянаў. Ён прапанаваў у якасці асноўнай ідэі змясціць у цэнтр эмблемы выяву зямнога шара з накладзеным на яе сярпом і молатам. Дапрацоўкай займаўся Іван Іванавіч Дубасаў. Для таго, каб колькасць варыянтаў лозунга «Пралетарыі ўсіх краін, яднайцеся!» на розных мовах можна было ў будучыні змяняць, Дубасаў прапанаваў размясціць іх на вітках стужкі, якая абвівала пучкі каласоў. Менавіта гэты малюнак герба СССР быў канчаткова зацверджаны подпісам сакратара ЦВК Авеля Сафронавіча Енукідзэ 22 верасня 1923 года.
Галоўны мастак Дзяржзнака
У тым жа 1923 годзе Іван Дубасаў пачаў працаваць і над грашовымі знакамі. Ім быў зроблены эскіз селяніна-сейбіта для трох чырвонцаў, а ў 1924 годзе ён прыняў удзел у стварэнні арыгіналаў папяровых бон, якія выпускаліся наміналам у 1, 2, 3, 5, 20 і 60 капеек. Іванам Дубасавым быў выкананы эскіз боны ў адну капейку, а пазней — эскіз паўчырвонца.
Пасля смерці Леніна (1924) мастаком па заданні Дзяржзнака была выраблена жалобная марка з выявай ценявога партрэта правадыра, абведзенай чырвонай і чорнай рамкамі. Практычна за адзін дзень Іван Іванавіч Дубасаў падрыхтаваў арыгінал, і 27 студзеня ў 16 гадзін, г. зн. у дзень і ў гадзіну пачатку цырымоніі развітання з Уладзімірам Ільічом Леніным, марка паступіла ў абарачэнне.
У 1925 годзе Іван Іванавіч Дубасаў удзельнічаў у вырабе арыгіналаў дзяржаўных казначэйскіх білетаў: вартасцю ў 3 рублі (аверс і рэверс) і ў 5 рублёў (аверс — мастак Купрыянаў, рэверс — Дубасаў). Дубасавым былі створаны эскізы аверса 50 чырвонцаў, у 1926 годзе — 1 чырвонца, а ўжо ў 1928 і 1932 гадах у абарачэнне паступілі білеты ў 2 і 3 чырвонцы адпаведна, арыгіналы якіх былі цалкам выкананыя Іванам Дубасавым.
Сын мастака згадваў :У працоўным стале бацькі заўжды ляжалі — у якасці ўзораў — «каценька» і «пеценька» (царскія сторублёўка і пяцісоценная з выявай Кацярыны II і Пятра I). Ён хацеў захаваць мастацкі стыль рускіх грошай, спрабаваў пераняць са старых дарэвалюцыйных банкнот фактуру малюнка, афармленне вензеляў і разетак… Імкнуўся выконваць і старую традыцыю наконт колеру купюр рознай вартасці. Скажам, з даўніх часоў павялося, што рублі ў нас друкаваліся ў жоўта-карычневай гаме, «пяцёркі» — у сіне-блакітных танах, «чырвонцы» — у чырвона-аранжавых…
Дубасавым быў прыдуманы арыгінальны спосаб фіксавання на білетах даты выканання. Напрыклад, на эскізе білета ў 25 чырвонцаў з выявай плаціны Дняпроўскай ГЭС ён паставіў нумарацыю «ИД 161040», што мела наступнае значэнне: эскіз выкананы Іванам Дубасавым 16 кастрычніка 1940 года.
Праца над дзяржаўнымі ўзнагародамі
Паралельна мастак працаваў і над эскізамі дзяржаўных узнагарод. Сумесна з Пятром Іванавічам Таёжным і Іванам Дзмітрыевічам Шадрам ён удзельнічаў у стварэнні першага эскіза ордэна Леніна.
У 1938 годзе ім былі выкананыя эскізы медалёў «За працоўную доблесць» і «За працоўную адзнаку», а ў 1939 годзе — эскіз найвышэйшага па вартасці медаля СССР «Залатая Зорка». У будучыні Іван Дубасаў стварыў праекты Маршальскай Зоркі і такіх узнагарод, як ордэн «Мацярынская слава» трох ступеней (1944), медаль «За аднаўленне вугальных шахтаў Данбаса» (1947), медаль «За аднаўленне прадпрыемстваў чорнай металургіі поўдня» (1948) і іншых, эскізы шматлікіх ганаровых грамат.
Ваенны і пасляваенны перыяд
З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны стала зразумела, што для фінансавання ваенных выдаткаў дзяржаве патрэбна прыцягненне грашовых сродкаў насельніцтва, таму ўрад ужо 12 красавіка 1942 года прыняў рашэнне аб выпуску аблігацый Дзяржаўнай ваеннай пазыкі. Малюнак да іх Іван Іванавіч Дубасаў стварыў яшчэ 7 лютага 1942 года і выявіў на ім чырвонаармейца, які ўздымаецца ў атаку.
Аналагічна былі створаныя эскізы і да аблігацый Другой Дзяржаўнай ваеннай пазыкі. На працягу 1943—1945 гадоў Дзяржзнаку быў даручаны шэраг адказных заданняў па стварэнні грашовых білетаў, прычым не толькі СССР, але і новых сацыялістычных краін, што з'явіліся пасля заканчэння вайны. Ува Усходняй Германіі, Манголіі, Польшчы, камуністычным Кітаі, Чэхаславакіі, Албаніі на працягу дзясяткаў гадоў карысталіся грашыма, эскізы для якіх выканаў Іван Дубасаў. Дзейнасць Галоўнага мастака Дзяржзнака ў гады вайны была высока адзначана. У 1945 годзе Іван Іванавіч Дубасаў быў узнагароджаны ордэнам Леніна з фармулёўкай «За выкананне асабліва важных заданняў урада» (а іменна — за эскізы грошай для сацыялістычных краін).
Мастак актыўна працаваў над грашовымі знакамі, якія былі выпушчаны пасля грашовай рэформы снежня 1947 года. Ён выканаў усе тры арыгіналы білетаў вартасцю ў 1, 3 і 5 рублёў, а таксама арыгіналы банкаўскіх білетаў у 10, 25, 50 і 100 рублёў.
Галоўны мастак Дзяржзнака займаўся таксама дызайнам вымпелаў, якія савецкія касмічныя апараты даставілі на Месяц і Венеру.
Праца ў часопісах
Іван Дубасаў працаваў не толькі ў справе стварэння грашовых знакаў. Доўгія гады ён супрацоўнічаў з многімі перыядычнымі выданнямі. Так, напрыклад, з 1923 па 1924 гады часопіс «Крестьянка» змясціў некалькі соцень яго малюнкаў, якія ілюстравалі апавяданні розных аўтараў і рубрыку «Весёлые страницы». У 1925 годзе мастак аформіў вокладкі большасці нумароў гэтага часопіса. З ліпеня 1925 года па кастрычнік 1926 года ў часопісе «Лапоть» былі размешчаныя 125 малюнкаў Івана Іванавіча Дубасава. Бывала, што яго малюнкі запаўнялі ўсю плошчу гэтага часопіса. Малюнкі мастака публікаваліся таксама ў такіх часопісах, як «Пионер», «Безбожник», «Работница».
Праца над паштовымі маркамі
Іван Іванавіч Дубасаў таксама супрацоўнічаў з Дырэкцыяй выдання і экспедзіравання знакаў паштовай аплаты (ДВЭЗПА). Пасля заваявання першага месца на конкурсе найлепшай паштовай маркі 1922 года і да 1965 года Іван Іванавіч Дубасаў стварыў больш за 150 арыгіналаў паштовых марак на самыя розныя сюжэты. Так, яго марка 1924 года была першай у СССР з выявай Уладзіміра Ільіча Леніна; усяго ім было створана больш за 20 марак Ленініяны. У 1931 годзе да сумеснай даследчай палярнай экспедыцыі парахода «Малыгін» і нямецкага дырыжабля «Граф Цэпелін» былі выпушчаныя восем марак аднолькавага малюнка, але рознага наміналу. Гэта серыя стала першым авіяцыйным палярным выпускам і першай, у якой адлюстроўвалася судна ў Арктыцы. Шырокую вядомасць атрымала яго серыя марак, прысвечаная 20-годдзю штурму Перакопа Чырвонай Арміяй (1940).
Найлепшымі сваімі працамі Іван Іванавіч лічыў выпускі з партрэтамі Горкага і Маякоўскага, этнаграфічную серыю «Народы СССР» (1933 ); сумесна з Галядкіным, Заўялавым і Ноўскім. Насупраць, марка 1929 года з выявай рабочага ля станка з серыі «За індустрыялізацыю СССР», на думку мастака, так яму і не ўдалася цалкам.
Іван Дубасаў займаў адно з лідзіруючых месцаў у вобласці савецкай паштовай мініяцюры разам з такімі мастакамі, як Заўялаў, Андрэеў, Гундобін. Сваю манеру малявання сам мастак называў тэхнікай мініяцюрнага жывапісу, бо на яго творчасць вялікі ўплыў пакінула вучоба ў Строганаўскім вучылішчы, дзе мастаку прыходзілася працаваць на эмалі і фарфоры.
Узнагароды
Іван Іванавіч Дубасаў атрымаў наступныя дзяржаўныя ўзнагароды:
Асабістае жыццё
Іван ажаніўся ў 1923 годзе з дзяўчынай Верай, якая ў 1922 годзе і паведаміла мастаку пра газетную заметку пра конкурс на найлепшы эскіз паштовай маркі да пяцігоддзя Кастрычніцкай рэвалюцыі і ўтварэння РСФСР. Атрыманай Дубасавым першай конкурснай прэміі памерам у мільярд рублёў было дастаткова, каб набыць будучай жонцы пару новых валёнак.
У 1932 годзе сям'я Дубасавых — яго жонка Вера Сяргееўна і дзеці Аляксандр, Надзея, Людміла і Яўген пераехалі з Адзінцова ў Маскву, дзе мастаку далі кватэру ў Сіроцкім завулку (цяпер вул. Шухава, д. 17).
У гады Вялікай Айчыннай вайны мастак заставаўся ў Маскве, а яго сям'я была эвакуіравана ў Краснакамск.
Памёр Іван Іванавіч Дубасаў у Маскве 15 сакавіка 1988 года на 91-м годзе жыцця. Пахаваны на сваёй малой радзіме ў Адзінцове на Акулаўскіх могілках.
Павел Сяргеевіч Зуевіч
Павел Зуевіч (нар. ) — беларускі футбаліст, нападнік.
Клубная кар’ера
У першай палове сезона 2017 выступаў за дубль «Крумкачоў», у асноўнай камандзе толькі зрэдку выхадзіў на замену — тройчы ў Вышэйшай лізе і адзін раз у Кубку Беларусі. У жніўні 2017 года далучыўся да «Слуцка». У сезоне 2017 выступаў выключна за дубль слуцкага клуба, а ў сезоне 2018 стаў прыцягвацца і да асноўнай каманды, пераважна выхадзіў на замену. У снежні 2018 года падоўжыў кантракт са «Слуцкам».
Першую палову сезона 2019 прапусціў з-за траўмы, пазней стаў выступаць за дубль. У студзені 2020 года падоўжыў кантракт са слуцкім клубам. У 2020 годзе гуляў у асноўным за дубль, прыцягваўся да асноўнай каманды, але звычайна заставаўся на лаўцы запасных.
У лютым 2021 года па пагадненні бакоў разарваў кантракт са «Слуцкам». Неўзабаве далучыўся да петрыкаўскага «Шахцёра» і падпісаў з ім пагадненне. У сезоне 2021 трывала гуляў у аснове, з 6 галамі стаў адным з найлепшых бамбардзіраў каманды. У сезоне 2022 не з’яўляўся на полі і ў ліпені 2022 года пакінуў петрыкаўскі клуб.
Міжнародная кар’ера
26 сакавіка 2017 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, адгуляўшы другі тайм таварыскага матча супраць Латвіі (3:4).
Грамадзянская пазіцыя
Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.
Аляксандр Уладзіміравіч Філановіч
Аляксандр Філановіч (нар., ) — беларускі футбаліст, нападнік.
Клубная кар’ера
Пачынаў займацца футболам у сталічнай школе «Змена», потым былі «Зорка» і «Штурм». Ва ўзросце 15 гадоў часова прыпыніў кар’еру футбаліста з-за траўмы. Спрабаваў сябе ў лёгкай атлетыцы, выканаў нарматыў кандыдата ў майстры спорту ў бегу на 60 метраў.
Пазней вярнуўся ў футбол, на працягу трох сезонаў гуляў на аматарскім узроўні за мінскае «Тарпеда» ў чэмпіянаце горада, выйграваў чэмпіянат і Кубак Мінска. Таксама пачаў выступаць у аматарскай лізе АЛФ. У 2013 годзе быў запрошаны ў клуб Другой лігі «Маладзечна-2013», а на наступны год стаў іграком мінскага «Промня», дзе стаў адным з найлепшых бамбардзіраў і дапамог камандзе па выніках сезона 2015 выйсці ў Першую лігу.
У жніўні 2016 года перайшоў у клуб Вышэйшай лігі «Крумкачы», падпісаўшы кантракт на 3,5 гады. 26 жніўня 2016 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме матча супраць «Тарпеда-БелАЗ» (0:2). Пазней стаў выступаць пераважна за дубль, у асноўнай камандзе звычайна заставаўся на лаўцы запасных. Сезон 2017 пачынаў, у асноўным выхадзячы на замену, аднак ужо ў чэрвені замацаваўся ў стартавым складзе «Крумкачоў» на пазіцыі нападніка.
У студзені 2018 года знаходіўся на праглядзе ў «Промні», а ў лютым далучыўся да «Тарпеда» і неўзабаве падпісаў кантракт. Хутка замацаваўся ў асноўным складзе, аднак са жніўня стаў пераважна выступаць за дубль. У студзені 2019 года пакінуў «Тарпеда».
Пасля зыходу з «Тарпеда» праходзіў прагляд у брэсцкім «Руху», а пазней далучыўся да наваполацкага «Нафтана», у складзе якога пачаў сезон 2019. Спачатку з’яўляўся ў стартавым складзе, пасля стаў пераважна выхадзіць на замену. Па заканчэнні сезона пакінуў каманду, у пачатку 2020 года праходзіў прагляд у мінскім НФК.
Рагнеда (опера)
Гісторыя стварэння
Па задуме кампазітара сцэнарый заснаваны на рамане Аскольдава магіла (1833) Міхаіла Загоскіна і думе Рагнеда (каля 1825) Кандрата Рылеева. Опера з'яўляецца свайго роду працягам вельмі паспяховага зінгшпіля Аляксея Вярстоўскага  Аскольдава магіла (1835), які ўбачыў свет як раз за год да дэбюту знакамітай оперы Глінкі Жыццё за цара. Не менш патрыятычная, чым гэтыя два творы, Рагнеда ў сваім сюжэце спалучае эпізоды жыцця галоўнай гераіні і хрысціянізацыі Русі, ажыццёўленай у канцы X стагоддзя вялікім князем Уладзімірам Святаславічам. Натхнёны поспехам сваёй папярэдняй оперы (Юдзіф), кампазітар працаваў з захапленнем, і да канца 1863 года прадставіў на суд музычнай грамадскасці некалькі буйных фрагментаў, якія прагучалі ў канцэртным выкананні вясной 1864 года. Улетку 1865 года Сяроў завяршыў працу над партытурай. Па маштабнасці дзеянні і сіле музычнага ўспрымання Рагнеда патрабавала сцэнічнага ўвасаблення не менш грандыёзнага, чым оперы Джакама Меербера.
Сцэнічнае ўвасабленне
У пецярбургскай прэм'еры партыю Уладзіміра Чырвонае Сонейка выконваў Міхаіл Сарыёці. Выканаўца галоўнай партыі (сапрана), якая замяняла ў прэм'ерным спектаклі паехаўшую ў Маскву бліскучую Валянціну Біянкі, не задавальняла кампазітара. Таму ў 1966 годзе Сяроў запрасіў знакамітую спявачку-кантральта Дар'ю Лявонаву. У наступных пастаноўках оперы партыю Рагнеды традыцыйна выконвалі мецца-сапрана.
Прэм'ера мела велізарны поспех, і на працягу многіх гадоў, нават пасля заходу Расійскай імперыі, опера заставалася надзвычай папулярнай і запатрабаванай на айчыннай і замежнай сцэне.
Перламутраўка зеленаватая
Перламутраўка зеленаватая (Argynnis laodice) — дзённы матылёк з сямейства німфалід.
Этымалогія лацінскай назвы
Лаадыка ў грэчаскай міфалогіі — самая прыгожая з дачок Прыама і Гекубы, жонка Гелікаона.
Апісанне
Даўжыня пярэдняга крыла 26-35 мм. Ніжні бок крылаў па знешнім баку чырванавата-буры, унутраная частка — жоўтая. Абедзве гэтыя часткі аддзеленыя адна ад адной шэрагам белых плям, якія часам могуць утвараць суцэльную перавязь. Маецца шэраг геаграфічных формаў.
Размнажэнне
Вусень чорна-шэрага колеру з жоўтай разарванай паласой на спіне, з шасцю цёмнымі плямамі па баках цела. Галава вусеня чырванавата-шэрая. Стадыя вусеня са жніўня па ліпень наступнага года. Вусені харчуюцца ноччу, а дзень праводзяць у хованках. Зімуе вусень ранняга ўзросту. У Паўночнай і Цэнтральнай Еўропе вусені харчуюцца на фіялцы балотнай і сабачай (Viola palustris, Viola canina). Вусені акукляюцца на сцеблах раслін паблізу ад паверхні зямлі. Кукалка цёмна-бурая, у дробную чорную палоску, бліскучая.
Арэал
Сярэдняя і Усходняя Еўропа, паўднёвы захад Заходняй Сібіры, Прымор'е, Прыамур’е, Сярэдні Урал, паўночна-захад Казахстана, Паўночна-усходні Кітай, Карэя, Японія, Сахалін, паўднёвыя Курыльскія астравы.
Месцапражыванне
Засяляе сырыя лугавіны па ўзлесках, паляны, даліны рэк, у хваёвых і змешаных лясах. Таксама сустракаецца на палянах, абочынах лясных дарог, у змешаных і хвойных лясах (асабліва сярод зараснікаў ажыны), забалочаныя лугі, на участках, пераходных да вярховых балотах. У Карпацкіх гарах падымаецца вышэй за 500 м над узр. м.
Біялогія
Перламутраўка зеленаватая развіваецца ў адным пакаленні. Лёт матылькоў імага з пачатку ліпеня да канца жніўня, у Карпатах лёт расцягнуты да пачатку верасня. Пік перыяду лёту прыпадае на апошнюю дэкаду ліпеня і першую дэкаду жніўня. Разам з іншымі буйнымі відамі перламутравак у сонечнае надвор'е харчуецца на буйных суквеццях астравых і парасонавых раслін.
Заўвагі па ахове
Занесеная ў Чырвоную кнігу еўрапейскіх матылькоў, Чырвоныя кнігі Сярэдняга Урала і Курганскай вобласці. Уключаны ў Чырвоную кнігу Маскоўскай вобласці, Расія (1998) (2 катэгорыя). Аднесены да катэгорыі знікаючых або якія знаходзяцца пад пагрозай знікнення відаў у Славакіі, Венгрыі і Польшчы.
Груша 'Рогнеда'
Груша 'Рагнеда' — познялетні, хуткаплодны сорт грушы расійскай селекцыі.
Уключаны ў Дзяржрэестр па Цэнтральным рэгіёне. Сорт распаўсюджаны ў Маскоўскай вобласці.
Характарыстыка сорта
Дрэвы сярэдняй сілы росту, крона круглява-авальная або шырокапірамідальная, рэдкая (па іншых дадзеных густая і кампактная ). Прабудзімасць пупышак моцная, парасткаўтваральная здольнасць слабая. Плоданасіць, у асноўным, на маладых кольчатках.
Лісце сярэдняга памеру, зваротнаяйкападобнае, зазубранасць краю пілкаватая з адзінкавымі зубцамі. Даўжыня і таўшчыня хвосціка сярэднія, прылісткі дробныя.
Парасткі каленчатыя, слаба выгнутыя, зелянява-бурыя, з цёмна-фіялетавым «загарам». Чачавічкі малалікія, падоўжаныя. Пупышкі  коратка-конусападобныя, паўпрыціснутыя.
Плады сярэднія па велічыні (каля 120 г), круглявай, радзей пляскатакруглявай або шырокарамбічнай формы. Паверхня гладкая, бліскучая. Скурка сярэдняй таўшчыні і сярэдняй шчыльнасці, светла-жоўтая, часам на асобных пладах назіраецца слабы размыты румянец чырвонага колеру. Варонка і сподак вузкія, дробныя. Чашачка  напаўадкрытая. Пладаножка кароткая, тоўстая.
У культуры
Ва ўмовах Масквы плады спеюць у другой-трэцяй дэкадзе жніўня, патрабуюць непрацяглага даспельвання. Перыяд спажывання пладоў: канец жніўня – пачатак верасня. У халадзільніку плады захоўваюцца да 2 месяцаў.
Зімаўстойлівасць высокая. Груша 'Рагнеда' мае высокую ўстойлівасць да паршы і пладовай гнілі.
Годнасці сорта: высокія зімаўстойлівасць, ураджайнасць і комплексная ўстойлівасць да хвароб, скараплоднасць, добрыя спажывецкія якасці пладоў. .
Недахопы сорта: перыядычнасць плоданашэння, абсыпальнасць пладоў пры паспяванні.
Сексуальная аб’ектывацыя
Сексуальная аб'ектывацыя — гэта адносіна да другога чалавека як да інструмента (аб'екта) для ўласнага сексуальнага задавальнення. Сексуальны аб'ект - чалавек, якога ўспрымаюць як аб'ект для дасягнення сексуальнага задавальнення.
Паняцце сексуальнай аб'ектывацыі і асабліва аб'ектывацыі жанчын - важная частка феміністкай тэорыі і псіхалагічных тэорый, якія абапіраюцца на фемінізм. Шматлікія феміністкі асуджваюць аб'ектывацыю і лічаць, што яна грае важную ролю ў падтрыманні гендарнай няроўнасці. Паняцце сексуальнай аб'ектывацыі таксама з'яўляецца важнай тэмай абмеркаванняў сексуальнай этыкі і філасофіі секса.
Сексуальная аб'ектывацыя жанчын
У феміністычных даследаваннях аб'ектывацыя жанчын вызначаецца як ігнараванне асабістых і інтэлектуальных магчымасцей і здольнасцей жанчыны і звядзенне каштоўнасці і ролі жанчыны ў грамадстве да інструмента сексуальнага задавальнення. Шматлікія феміністкі адзначаюць наступныя прыклады аб'ектывацыі: сексуалізаваныя выявы жанчын у рэкламе і сродках масавай інфармацыі, вобраз слабых і пакорных жанчын у парнаграфіі, а таксама ў рэкламе і выяўленчым мастацтве, стрыптыз і прастытуцыя, сітуацыі, калі мужчыны адкрыта ацэньваюць ці судзяць жанчын з сексуальнага ці эстэтычнага пункту гледжання ў публічнай прасторы.
Дысідэнт
У рэлігійным значэнні
У Англіі XVI—XVII стагоддзяў тэрмін «дысідэнты» ці «дысентэры» (dissenters) прымяняўся да членаў пратэстанцкіх груп, якія супрацьстаялі афіцыйнай Англіканскай царкве — пурытанам, квакерам і да т. п. Таксама яны называліся нонканфармістамі.
У Рэчы Паспалітай пасля пачатку Рэфармацыі дысідэнтамі сталі называць спачатку паслядоўнікаў усіх хрысціянскіх вераспавяданняў — так, вялікі каронны маршалак Фірлей прапаноўваў усталяваць мір паміж тымі, хто розніцца ў рэлігіі (pax inter dissidentes de religione), што і было ажыццёўлена на канвакацыйным сейме 1573 г. у акце Варшаўскай канферэнцыі.
У СССР і Усходняй Еўропе
У 1960-я гады дысідэнтамі сталі называць прадстаўнікоў апазіцыйнага руху ў СССР і краінах Усходняй Еўропы, які (у супрацьлегласць да антыбальшавіцкіх і антыкамуністычных рухаў ранейшага перыяду) не спрабаваў змагацца гвалтоўнымі сродкамі супраць дзяржаўнага ладу і марксісцка-ленінскай ідэалогіі, а апеляваў да законаў СССР (гл. Праваабарончы рух у СССР) і афіцыйна абвешчаных каштоўнасцяў. Тэрмін спачатку стаў прымяняцца на Захадзе, а потым і самі іншадумцы пачалі яго выкарыстоўваць.
З таго часу дысідэнтамі часта называюць галоўным чынам людзей, якія супрацьстаяць аўтарытарным рэжымам, хаця гэтае слова сустракаецца і ў больш шырокім кантэксце, напрыклад для пазначэння людзей, якія супрацьстаяць ладу думак, што пануе ў іх групе. Дысідэнтамі (у адрозненне ад рэвалюцыянераў), як правіла, называюць тых, хто не прымяняе і не заклікае прымяняць гвалтоўныя метады барацьбы. Часам слова «дысідэнт» недакладна выкарыстоўваецца ў дачыненні да людзей, якія не выступаюць супраць палітычнага рэжыма непасрэдна, але ставяцца да яго крытычна і свядома ухіляюцца ад любых форм «супрацоўніцтва», у тым ліку ад кар'еры, высокіх пасадаў і да т. п.; больш трапна такіх людзей называюць «унутранымі эмігрантамі».
Большасць жыхароў СССР не мела інфармацыі пра дзейнасць дысідэнтаў, якіх не друкавалі ў афіцыйных СМІ, і не імкнулася атрымліваць такую інфармацыю. Параўнальна нешматлікі самвыдат быў амаль незаўважны на фоне мільённых накладаў афіцыйных выданняў. Сярод тых, хто такую інфармацыю меў, стаўленне да дысідэнтаў было розным і не заўжды ўхвальным. Якаў Кротаў так апісваў стаўленне часткі прыхаджан Аляксандра Меня да дысідэнтаў:
«…адмова ад удзелу ў палітычнай апазіцыі ў многіх прыхаджан перарастала ў агрэсіўнае, пыхлівае, пагардлівае стаўленне да „дысідэнтаў“. Пачынаў хадзіць міф пра тое, што яны — бездухоўныя, што апазіцыйнасць вядзе да аслаблення маральных асноваў і да т. п.»
У БССР
Да найбольш вядомых дысідэнтаў, якія дзейнічалі ў БССР, належаць рабочы Міхась Кукабака, уніяцкі святар Віктар Данілаў, філосаф Алег Бембель, мастак Цфанія Кіпніс ды іншыя. Розныя групы дысідэнтаў і асобныя дысідэнты ў БССР заставаліся разрозненымі, рэдка і мала кантактавалі паміжсобку, часта наогул не ведалі пра існаванне іншых груп і асоб. Дысідэнты БССР стварылі мала самвыдавецкіх тэкстаў у параўнанні з дысідэнтамі суседніх краін (Расіі, Украіны, Літвы), практычна не выпускалі перыядычных выданняў (рэдкі вынятак - «Гутаркі» Міколы Ермаловіча). Такім чынам, у выпадку БССР можна казаць пра наяўнасць груп дысідэнтаў, але не дысідэнцкага руху.
Нягледзячы на разрозненасць і невядомасць шырокай публіцы, дысідэнтаў БССР можна было налічыць дзясяткі, а разам з рэлігійнымі дысідэнтамі (пераважна пратэстантамі) - сотні. Дысідэнты Беларусі не толькі распаўсюджвалі самвыдат (як, напрыклад, Навум Нім). Некаторыя з іх удзельнічалі ў спробах стварыць у СССР незалежныя прафсаюзы (Лідзія Валенда). Даволі шмат было актывістаў руху за права выезду з СССР (напрыклад, Лідзія Драздова). У вялікай ступені гэты рух быў рухам яўрэяў за права выезду ў Ізраіль. Найбольш вядомымі прадстаўнікамі апошняга сталі палкоўнікі Леў Аўсішчар і Яфім Давідовіч ды падпалкоўнік Навум Альшанскі, пазбаўленыя за сваю дзейнасць воінскіх званняў.
Сродкі падаўлення дысідэнцкай дзейнасці, якія прымянялі ўлады, былі разнастайнымі: гэта і турэмнае зняволенне (Міхась Кукабака, Яўген Бузіннікаў, Навум Нім ды многія іншыя), і карная псіхіятрыя (Міхась Кукабака, Іван Мірончык ды іншыя), і так званая "прафілактыка" (шырокі комплекс мер ад гутарак з супрацоўнікамі КДБ да шальмавання ў друку), і фізічныя расправы (Лявон Баразна).
У сучаснай Беларусі
Наконт карэктнасці прымянення тэрміна «дысідэнт» у сучаснай Беларусі існуе рознагалоссе. Часам дысідэнтамі называюць сучасных беларускіх палітыкаў, грамадзянскіх актывістаў ці культурных дзеячаў.
Вячаслаў Казіміравіч Ліпінскі
Вячаслаў Казіміравіч Ліпінскі (В'ячеслав Казимирович Липинський, Wacław Lipiński 17 красавіка (5 красавіка па старым стылі) 1882 — 14 чэрвеня 1931) — украінскі гісторык польскага паходжання, грамадска-палітычны дзеяч, філосаф і, сапраўдны член Навуковага таварыства імя Т. Шаўчэнкі (з 1914), ідэолаг украінскага кансерватызму («Гетманскага руха»).
Біяграфія
Нарадзіўся ў радавым маёнтку Затурцы каля Луцка на Валыні ў польскай сям’і. Належаў да старадаўняга польскага дваранскага роду. Быў старэйшым сынам Казіміра Ліпінскага і Клары Ракіцкай. У яго былі малодшыя браты Станіслаў (у будучыні вядомы аграном-селекцыянер), Уладзімір і малодшая сястра Ванда.
Да 12 гадоў навучаўся дома, а затым — у жытомірскай, луцкай і кіеўскай гімназіях. Атэстат сталасці атрымаў у Кіеве. У 1902—1903 гг. прайшоў гадавую службу ў драгунскім палку ў Крамянцы. У 1903 годзе паступіў на сельскагаспадарчы факультэт Ягелонскага ўніверсітэта ў Кракаве, але неўзабаве страціў цікавасць да сельскагаспадарчых навук і захапіўся гісторыяй і грамадскімі навукамі. У 1905 годзе перапыніў вучобу і заняўся гістарычнымі даследаваннямі ў бібліятэках горада і архівах. 30 жніўня 1906 г. ажаніўся з Казімірай Шуміньскай. У кастрычніку таго ж года паступіў на факультэт грамадскіх навук ва Ўніверсітэце Жэневы, але летам 1907 г. па стану здароўя быў вымушаны перапыніць вучобу.
У 1908 годзе вярнуўся на Украіну, пасяліўся на хутары пад Уманню, дзе займаўся навуковай дзейнасцю. У гэты перыяд выйшлі яго першыя працы «Данііл Браткоўскі» (1909), «Генерал артылерыі Вялікага Княства Літоўскага» (1909). У напісаным на польскай мове гісторыка-філасофскай працы «Шляхта на Украіне» (1909) Ліпіньскі абгрунтаваў вырашальную ролю шляхты ў працэсе фарміравання ўкраінскай дзяржаўнасці і заклікаў яе змагацца за адраджэнне Украіны. У 1910 годзе пераехаў у Кракаў (Польшча). У 1912 годзе тут выйшаў зборнік яго фундаментальных навуковых прац і гістарычных дакументаў «Z dziejów Ukrainy» («З гісторыі Украіны») — своеасаблівы вынік яго гістарычных даследаванняў у ранні перыяд творчасці, куды ўвайшлі такія працы, як «Назва Русь і Украіна і іх гістарычнае значэнне», «Станіслаў-Міхаіл Крычаўскі», «Багданавым шляхам», «Дакументы Руіны» і інш. Аўтар прысвяціў яго «хлопоманам» Ст. Антановічу (якога лічыў сваім настаўнікам), П. Свенціцкаму і Г. Рыльскаму.
У 1912 годзе выступіў ініцыятарам стварэння Украінскага інфармацыйнага камітэта, мэтай якога стала прапаганда за мяжой ідэі стварэння Украінскай незалежнай дзяржавы.
У 1917—1921 гадах — дзеяч незалежнай украінскай дзяржавы, пасол Украіны ў Аўстра-Венгрыі. Пасля 1921 года ў эміграцыі ў Чэхаславакіі і Аўстрыі, адзін з заснавальнікаў Украінскага універсітэта ў Празе. Адстойваў ідэі патрыярхальнай манархіі і згоды розных грамадскіх класаў дзеля нацыянальнага адзінства. Выступаў з рэзкай крытыкай поглядаў Д. Данцова і яго тэорыі «».
Класакратыя
Ст. Ліпінскі увёў паняцце класакратыі як адной з формаў дзяржаўнага кіравання. Гэтае паняцце было вылучана ў тэорыі украінскага кансерватызму (таксама тэорыя украінскага манархізму ці, як ён сам яе называў, тэорыя украінскага гетманскага нацыяналізму). Згодна з Липинскім, гэта форма дзяржаўнага ладу, якая адрозніваецца раўнавагай паміж уладай і воляй, паміж сіламі кансерватызму і прагрэсу. У аснову такога ладу павінна быць ускладзена прававая, «абмежаваная законам і якая абмяжоўвае законам» канстытуцыйная манархія. На чале дзяржавы павінен быць манарх (гетман), улада якога перадаецца па спадчыне і з’яўляецца легітымнай.
Максім Аляксандравіч Шыла
Максім Шыла (нар., ) — беларускі футбаліст, абаронца рагачоўскага «Макслайна».
Клубная кар’ера
З 2011 года пачаў выступаць за клуб «Зорка-БДУ» ў Другой лізе, дзе неўзабаве замацаваўся ў стартавым складзе. З 2014 года выступаў за клуб у Першай лізе.
У студзені 2018 года стаў іграком дэбютанта Вышэйшай лігі — клуба «Смалявічы», а ў жніўні таго ж года перайшоў у «Прамень».
У пачатку 2019 года ў сувязі з пераездам «Промня» ў Магілёў і аб’яднаннем з мясцовым «Дняпром» стаў іграком аб’яднанай каманды, якая атрымала назву «Дняпро». Гуляў пераважна ў стартавым складзе, але не здолеў выратаваць каманду ад вылету з Вышэйшай лігі.
У студзені 2020 года перайшоў у кыргызскі клуб «Дардой», з якім двойчы стаў чэмпіёнам краіны. У студзені 2022 года стаў трэніравацца з «Мінскам» і неўзабаве падпісаў кантракт з клубам. Не меў трывалага месца ў складзе, нярэдка выхадзіў на замену або заставаўся на лаўцы запасных. У снежні 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Мінск».
У сакавіку 2023 года стаў іграком рагачоўскага «Макслайна».
Захар Уладзіміравіч Волкаў
Захар Волкаў (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца расійскага клуба «Хімкі» і нацыянальнай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
Выхаванец віцебскага футбола, у 2014 годзе пачаў выступаць за фарм-клуб «Віцебск-2». Ужо ўлетку таго ж года быў пераведзены ў асноўную каманду «Віцебска», у складзе якой дэбютаваў 25 кастрычніка ў матчы супраць «Зоркі-БДУ» (3:1), выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы. Па выніках сезона 2014 «Віцебск» вярнуў месца ў Вышэйшай лізе, і Захар стаў выступаць за дубліруючы склад.
У ліпені 2016 года быў аддадзены ў арэнду клубу «Орша», дзе стаў іграком асновы. У аршанскім клубе перакваліфікаваўся з апорнага паўабаронцы ў абаронцу. Па заканчэнні сезона вярнуўся ў «Віцебск». Разам з віцебскай камандай пачынаў падрыхтоўку да сезона 2017, аднак у сакавіку на правах арэнды далучыўся да наваполацкага «Нафтана». 1 красавіка 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме матча супраць «Слуцка» (0:1). Пазней здолеў замацавацца ў якасці асноўнага цэнтральнага абаронцы навапалачан, аднак па выніках сезона 2017 «Нафтан» страціў месца ў Вышэйшай лізе.