cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дэндэрскі задыяк
Апісанне
Задыяк — гэта планісфера ці карта зорак у праекцыі на плоскасці, якая паказвае 12 сузор’яў задыякальнага пояса, якія фарміруюць 36 дэканаў па 10 дзён кожны, і планеты. Дэканы — гэта групы зорак першай велічыні; яны выкарыстоўваліся ў старажытнаегіпецкім календары, які асноўваўся на месяцавым цыкле працягласцю каля 30 сутак і на геліякічным узыходзе зоркі Сотыс (Сірыус).
Выява задыяка круглай формы з'яўляецца ўнікальнай для мастацтва Старажытнага Егіпта, больш тыповыя прамавугольныя задыякі, якія можна ўбачыць у порціку таго ж храма.
Нябесная сфера намалявана дыскам, які трымаюць чатыры нябесныя калоны ў форме жанчын, паміж якімі размешчаны духі з галовамі сокалаў. На першым кольцы 36 духоў сімвалізуюць 360 дзён старажытнаегіпецкага года.
На ўнутраным крузе можна ўбачыць сузор’і, якія ўтвараюць знакі задыяка. Некаторыя з іх намаляваны ў звыклых грэка-рымскіх іконаграфічных вобразах (напрыклад, Авен, Цялец, Скарпіён і Казярог, хоць большасць выяў значна адрозніваецца ад прынятых у Старажытнай Грэцыі. Вадаліў намаляваны як бог разліваў Хапі, які трымае дзве вазы, з якіх цячэ вада. Роджэрс адзначыў родаснасць іканаграфіі непадобных на грэчаскія выяў з трыма таблічкамі «Селеўкідскага задыяка», а іх абодвух — з выявамі на кудуру, вавілонскіх межавых камянях. Гэта значыць, Роджэрс лічыў Дэндэрскі задыяк «поўнай копіяй Месапатамскага задыяка»
Гісторыя знаходкі і перамяшчэння ў Францыю
Падчас Егіпецкай кампаніі Напалеона, Дамінік Віван-Дэнон замаляваў круглы, больш вядомы, і прамавугольныя задыякі храма Хатор. У 1802 годзе, пасля завяршэння кампаніі, Дэнон апублікаваў гравюры столі храма ў сваёй Voyage dans la Basse et la Haute Egypte. Публікацыя выклікала спрэчкі накот датыроўкі задыяка: меркаванні падзяліліся ад дзясяткаў тысяч да тысяч ці да сотняў гадоў. Акрамя таго, незразумела было, ці з'яўляецца задыяк планісферай або астралагічнай картай. Гандляр антыкварыятам Себасцьян-Луі Салнье наняў Клода Леларэйна, каб выняць задыяк з храма. Задыяк быў прывезены ў Парыж у 1821 годзе, і ў 1822 быў змешчаны Людовікам XVIII у Каралеўскую бібліятэку (якая пазней атрымала назву Нацыянальнай бібліятэкі Францыі). У 1922 годзе задыяк быў перанесены ў Луўр.
NGC 4062
NGC 4062 (іншыя абазначэнні — UGC 7045, IRAS12015+3210, MCG 5-29-4, KARA 518, ZWG 158.8, KUG 1201+321, PGC 38150) — спіральная галактыка (S0) у сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Дрогава
Плошча паверхні 0,28 км². Даўжыня 0,85 км, найбольшая шырыня 0,42 км. Даўжыня берагавой лініі 2,2 км.
Катлавіна возера рэшткавага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны невыразныя. Берагі забалочаныя. Вакол возера забалочаная пойма.
Мадлен Французская
Біяграфія
Прынцэса Мадлен была пятым дзіцем караля Францыі Францыска I ад яго шлюбу з Клод, герцагіняй Брэтонскай. Слабая і хваравітая з нараджэння, прынцэса правяла дзяцінства ў даліне Луары, таму што яе бацька асцерагаўся, што жыццё ў Парыжы можа неспрыяльна адбіцца на яе стане. У шаснаццацігадовым узросце ў яе былі выяўлены сухоты.
У 1536 годзе Якаў V, кароль Шатландыі, прыбыў да двара Францыска з мэтай знайсці сабе нявесту з багатым пасагам, які папоўніў б спусцелую казну, а таксама па магчымасці ўмацаваць сувязі з французскім каралеўствам. Яго ўвагу прыцягнула прынцэса Мадлен, і ён прасіў яе рукі. Але Францыск, памятаючы пра яе хваробу і суровы клімат Шатландыі, які мог апынуцца пагібельным для дачкі, спачатку адказаў адмовай. Разглядаліся таксама заручыны з Марыяй дэ Гіз, але Якаў аддаў перавагу прынцэсе.
Паколькі і сама Мадлен выказала вялікую цікавасць да маладога шатландскага караля, паўторная прапанова Якава была прынята. Яны абвянчаліся 1 студзеня 1537 года ў Саборы Парыжскай Божай Маці. Праз гэты шлюб Францыск і Якаў спадзяваліся аднавіць і ўмацаваць Стары саюз паміж Шатландыяй і Францыяй. Акрамя таго, кароль даў за дачку шчодры пасаг.
Пасля некалькіх месяцаў святочных урачыстасцей у маі 1537 года маладыя адбылі ў Шатландыю. На той момант здароўе Мадлен ужо выклікала сур’ёзныя асцярогі, і 7 ліпеня, праз некалькі тыдняў пасля прыезду, яна сканала на руках у мужа.
Каралева Мадлен была пахавана ў Холірудскім абацтве ў Эдынбургу. Менш чым праз год пасля яе смерці Якаў ажаніўся з Марыяй дэ Гіз.
Лакі Ватнані
Лакі Ватнані (нар., Хайдарабад, Індыя) — былы індыйскі прафесійны гулец у снукер.
Ляхаўцы (Мазырскі раён)
Ля́хаўцы (, Ляховцы) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхалкаўскага сельсавета.
Да 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Міхалкаўскага сельсавета, да 6 ліпеня 1970 года — у склад Каменкаўскага сельсавета.
Акаловіч
Акаловіч — беларускае прозвішча.
Койдзінец
Койдзінец — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 45 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 1,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Арлея, у басейне ракі Свіна.
Плошча паверхні 0,01 км². Даўжыня 0,12 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,32 км.
Арлоўка (возера)
Арлоўка — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 32 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 10 км на паўночны ўсход ад вёскі Домнікі, у басейне ракі Дражбітка, за 3,5 км на паўднёвы ўсход ад яе вусця.
Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,21 км, найбольшая шырыня 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,48 км.
Вакол возера забалочаны хмызняк.
Малы Бокаў
Малы́ Бо́каў (, Малый Боков) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхалкаўскага сельсавета.
Ордэн Залатога льва Насау
Ордэн Залатога льва дому Насау — рыцарскі ордэн, падзелены на дзве кіруючыя лініі дынастыі Насау, у Люксембургу і Нідэрландах.
Малы Бокаў
Да 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Міхалкаўскага сельсавета, да 6 ліпеня 1970 года — у склад Каменкаўскага сельсавета.
Ордэн Залатога льва Насау
У якасці люксембургскай лініі з'яўляецца вышэйшым ордэнам дзяржавы, якія ўручаюцца Вялікім Герцагам Люксембурга замежным манархам, прынцам каралеўскіх дынастый, главам дзяржаў за заслугі перад Люксембургам і Вялікім Герцагам.
У галандскай лініі з'яўляецца дынастычнай узнагародай каралеўскага дому Аранскіх-Насау і ўручаецца як асабістая ўзнагарода караля Нідэрландаў. У гэтым выпадку ўзнагароджваюцца асобы за асаблівыя заслугі перад каралеўскім домам.
1858—1892
Ордэн быў заснаваны 31 сакавіка 1858 года каралём Нідэрландаў і Вялікім герцагам Люксембурга Вільгельмам III. Ордэн быў падзелены паміж абедзвюма галінамі дому Насау, у адпаведнасці з заключаным пагадненнем паміж Вільгельмам і вялікім герцагам Насау Адольфам (будучым Вялікім герцагам Люксембургскім).
Першапачаткова ордэн меў толькі адну ступень, але ў 1873 годзе Вільгельм III пашырыў ордэн да чатырох ступеняў:
У 1882 годзе была дададзена ступень камандора.
1892 — цяперашні час
Ніводная са змен, унесеных у статут ордэна Вільгельмам III, не была ўхвалена Адольфам, з якім ордэн лічыўся агульным. Адольф адмовіўся прысуджаць любую з новых ступеняў.
Калі Вільгельм памёр, не пакінуўшы спадчынніка мужчынскага пола, у адпаведнасці з салічным нормамі пераходу прастола ў спадчыну Вялікім герцагам Люксембурга стаў Адольф. Новы герцаг скасаваў ступені, што дадаў Вільгельм у аднабаковым парадку. Дагэтуль ордэн уручаецца толькі ў адной ступені рыцара. У 1905 годзе Адольф пагадзіўся з каралевай Нідэрландаў Вільгельмінай яшчэ раз падзяліць ордэн паміж дзвюма кіруючымі галінамі дому Насау.
У наш час кароль Нідэрландаў Вілем-Аляксандр і Вялікі герцаг Люксембурга Анры сумесныя Вялікія магістры ордэна Залатога льва дому Насау.
Ордэнам Залатога льва дому Насау ўзнагароджваюць вельмі рэдка.
Інсігніі
Інсігніі ордэна складаюцца са знака на стужцы цераз плячо і зоркі.
Знак ордэна ўяўляе сабой залаты мальтыйскі крыж белай эмалі з залатой манаграмай «H» паміж прамянямі крыжа. У цэнтральным медальёне сіняй эмалі з залатымі гонтамі выява залатога льва дому Насау. Рэверс медальёна сіняй эмалі з залатым дэвізам «Je maintiendrai» (Я буду захоўваць).
Зорка ордэна сярэбраная васьміканцовая з прамымі прамянямі з цэнтральным медальёнам знака ордэна і з акантоўкай белай эмалі з дэвізам ордэна залатымі літарамі.
Стужка ордэна муаравая жоўта-аранжавая з вузкімі сінімі палоскамі па краі.
Статут
Ордэн Залатога льва дому Насау можа быць ускладзены на манархаў і прынцаў суверэнных дынастый, а таксама на кіраўнікоў дзяржаў, за асаблівыя заслугі перад Вялікім герцагам і дзяржавай. Уручэнне знакаў праводзіць Вялікі герцаг або яго спецыяльна прызначаны афіцыйны прадстаўнік. Узнагароджанне праводзіцца са згоды караля Нідэрландаў.
Прынцы і прынцэсы з дому Насау
Прынцы — сыны і браты глаў дзвюх ліній дому Насау — нараджаюцца рыцарамі ордэна.
У 1984 годзе каралева Беатрыкс і Вялікі герцаг Жан заключылі пагадненне, што прынцэсы (дочкі глаў дому Насау) атрымліваюць ордэн на паўналецце.
Міхалкі (Мазырскі раён)
Міха́лкі (, Михалки) — пасёлак у Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхалкаўскага сельсавета, у 1924—1985 гадах яго цэнтр.
Васьмярык
Найстаражытнай васьміграннай пабудовай, верагодна, з'яўляецца Вежа Ветраў у Афінах, пабудаваная ў сярэдзіне I стагоддзя да н.э. Форма васьмерыка пашырана ў архітэктуры Візантыі, у паўднёвых славян (Балгарыя), Арменіі, Грузіі і інш. У Заходняй Еўропе вядомы ў раманскай архітэктуры, готыцы, найбольш пашырана ў стылях рэнесансу, барока і класіцызму. Васьмерыкі ў завяршэнні культавых пабудоў вядомы ў старажытна-рускім дойлідстве і звязаны з уплывам візантыйскай архітэктуры. На Беларусі ў XVI—XVIII стст. у форме васьмерыка будавалі некаторыя вежы гарадскіх умацаванняў, замкаў і палацаў, ратуш, а таксама культавыя будынкі, вежы манастыроў і кляштараў. Выкарыстоўваўся як у драўляным, так і ў мураваным дойлідстве.
Пры роўных перыметрах, васьмівугольная форма дазваляе атрымаць прыкладна на 20 % большую плошчу. За кошт меншай пры роўных аб'ёмах паверхні дасягаецца эканомія будаўнічых матэрыялаў, меншае ахаладжэнне ўзімку і награванне ўлетку, а акрамя таго — паляпшэнне асвятлення.
Каркоўскае
Карко́ўскае — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 10 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 4 км на паўночны захад ад возера Межава і за 3 км ад вёскі Межава, у басейне ракі Чарапяціца.
Плошча паверхні 0,1 км². Даўжыня 0,52 км, найбольшая шырыня 0,26 км. Даўжыня берагавой лініі 1,28 км.
Размешчана сярод забалочанага ляснога масіву. Катлавіна возера рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны невыразныя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі забалочаныя, на поўначы сплавінныя. Ва ўсходняй частцы з возера выцякае ручай у Чарапяціцу.
Міцькі (Мазырскі раён)
Міцькі́ (, Митьки) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхалкаўскага сельсавета.
Сядзібна-паркавы ансамбль Солтанаў (Муравана)
Сядзібна-паркавы ансамбль Солтанаў — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры позняга класіцызму. Створаны ў другой палове XIX ст. у в. Муравана (Бераставіцкі раён).
Архітэктура
У комплекс уваходзяць гаспода, афіцыны і гаспадарчыя пабудовы. Перад галоўным фасадам гасподы прамавугольны парадны партэр, да якога вядзе ўязная алея. За домам лесапарк з сістэмай алей і з прамавугольнымі сажалкамі і каналамі. Гаспода — прамавугольны ў плане двухпавярховы мураваны будынак. Галоўны фасад аздоблены архітэктарскім дэкорам і лепкай, цэнтр вылучаны пілястрамі і франтонам (порцік не збярогся). Прамавугольныя вокны маюць прафіляваныя ліштвы. Планіроўка калідорная з аднамаршавай лесвіцай.
У будынку размешчана навучальная ўстанова.
Карэчна
Карэчна, Корачна — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 30 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Забор'е, у басейне ракі Дрыса.
Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,18 км, найбольшая шырыня 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,45 км.
Размешчана сярод высокіх (да 20 м) узгоркаў, парослых лесам.
Получка
Получка — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 30 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, каля вёскі Лакці, у басейне ракі Дрыса.
Плошча паверхні 0,03 км². Даўжыня 0,2 км, найбольшая шырыня 0,15 км. Даўжыня берагавой лініі 0,62 км.
Схілы катлавіны вышынёй 5 м, разараныя.
Свята-Аляксандра-Неўскі сабор (Мсціслаў)
Свята-Аляксандра-Неўскі сабор — мураваны праваслаўны храм у горадзе Мсціславе Магілёўскай вобласці, помнік архітэктуры эклектыкі.
Гісторыя
Паводле падання, на месцы цяперашняга храма стаяла Афанасьеўская царква, адна з найстарэйшых ў горадзе. Але ў XVIII стагоддзі яна была перанесена на могілкі і ператворана ў капліцу, а на яе месцы ў 1727 годзе быў збудаваны касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Анёльскай пры бернардзінскім кляштары. У 1857 годзе ён быў пераведзены расійскімі ўладамі ў праваслаўе, а храм перароблены ў Свята-Афанасьеўскую царкву. 4 чэрвеня 1858 года будынак згарэў, пасля чаго яго спрабавалі аднавіць, распрацоўваючы праекты перабудовы былога касцёла (датаваныя 1864 і 1866 гадамі), аднак у выніку было прынята рашэнне разабраць храм і ўзвесці на яго падмурках новую цагляную царкву.
У 1870 годзе завершаны храм быў асвячоны ў гонар Аляксандра Неўскага. У 1930-я гады царква была зачынена і перароблена ў прадуктовы склад. Падчас Другой сусветнай вайны за будынкам былі пахаваны жаўнеры нямецкага войска. У 1989 годзе храм быў вернуты прыходу і адноўлены. У 2007 годзе будынак быў занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння. Святарам у прыходзе служыць протаіерэй Вячаслаў Івашкевіч.
Архітэктура
Помнік архітэктуры псеўдарускага стылю і эклектыкі. Адносіцца да крыжова-купальных храмаў, мае тры закругленыя рознавялікія апсіды, якія асвятляюцца высокімі паўцыркульнымі вокнамі. Над сяродкрыжжам узвышаецца шлемападобны купал на васьмігранным светлавым барабане. Такі ж па форме, але меншы па памерах купал пастаўлены на высокай двух’яруснай званіцы, размешчанай над бабінцам храму. Тарцы трансепту завершаныя трохвугольнымі шчытамі. У храме тры ўваходныя парталы: цэнтральны і бакавыя. Парталы і аконныя праёмы абрамлены дэкаратыўным валікам. Пад карнізам па перыметры будынка праходзіць аркатурны пояс. Для перакрыцця ўнутранай прасторы выкарыстаны розныя тыпы скляпенняў: у бабінцы крыжовае, у дадатковым аб’ёме і бакавых алтарах — цыліндрычныя з распалубкамі, у апсідах — конхі, у цэнтры — сферычны купал на ветразях.
У інтэр’еры пануе падкупальная прастора барабана, абапёртага цераз ветразі і падпружныя аркі на сцены. Перакрыцце трапезнай і прыдзелаў — цыліндрычнае, апсід — конхавае. У храме знаходзяцца дзве асабліва ушанаваныя святыні: абраз Аляксандра Неўскага з часціцай ягоных мошчаў і «Маці Божая Іверская», набыты ў 1895 годзе ў Маскве ў гонар каранавання Мікалая ІІ.
З паўночнага боку ад храма пастаўлена мураваная брама, што ўяўляе сабой паўцыркульную арку, над якой узвышаецца невялікая назіральная вежа, завершаная прамавугольным шчытом з шатровым верхам і какошнікамі ў аснаванні. Над бакавымі арачнымі праёмамі ўзведзены невялікія чатырохгранныя купальныя вежачкі. Весніцы ажурныя, адлітыя з чыгуна.
Асаблівасцю храма з’яўляецца тое, што яго алтарная частка павернута не на ўсход, як гэта звычайна зроблена ў праваслаўных храмах, а на паўднёвы захад. Таксама гэта адзін з найвышэйшых будынкаў у Мсціславе.
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар кармелітаў (Мсціслаў)
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар кармелітаў — сакральны комплекс у г. Мсціславе. Помнік архітэктуры барока і ракако рэспубліканскага значэння.
Гісторыя
Першым у Мсціславе прывілеем караля Жыгімонта III Вазы ў 1614 г. быў заснаваны фарны касцёл ля падножжа Замкавай гары, пры якім ў 1637 г. быў заснаваны кляштар кармелітаў. Касцёл пры манастыры першапачаткова быў драўляным і непрыкметным.
Аб даце будаўніцтва Успенскага кляштара і мураванага касцёла кармелітаў у Мсціславе можна меркаваць толькі па ўскосных даных, а дакладней, толькі па спасылках на ўжо не існуючыя дакументы XVII і XVIII стст. Закладзены касцёл у 1-й палове XVII ст. на месцы старога драўлянага храма, узводзіўся Караля Якуба Мадалінскага. З 1648 года Мсціслаў быў ахоплены казацкімі хваляваннямі, у 1654 годзе пасля ўзяцця Мсціслава маскоўскімі войскамі манахі-кармеліты былі перабіты, гэтай падзеі прысвечаны дзве цэнтральныя фрэскі храма. Дабудоўваўся касцёл значна пазней, праз некалькі дзесяцігоддзяў, у другой палове XVII ст.
Касцёл фундаментальна перабудаваны ў 1746—1750 гг. архітэктарам І. К. Глаўбіцам (перайначаныя форма даху, дэкор галоўнага фасада і інтэр'ера, завяршэнні трох'ярусных вежаў) і часткова ў 1887 г.
Касцёл
Касцёл — мураваная трохнефная шасцістаўповая базіліка з дзвюхвежавым фасадам і пяціграннай алтарнай апсідай, да якой з поўдня прылягае кляштар — двухпавярховы прамавугольны ў плане мураваны будынак, накрыты вальмавым дахам (у інтэр'еры збераглася размалёўка XIX ст.). Сцены касцёла атынкаваныя і аздобленыя пілястрамі. Драўляныя скляпенні ўнутры больш познія.
Інтэр'ер
Інтэр'ер багата аздоблены лепкай і фрэскамі (сярэдзіна XVIII ст.), якія размешчаныя на паўднёвай, паўночнай і алтарнай сценах галоўнага нефа і на скляпеннях бакавых нефаў. Збераглося каля дваццаці кампазіцый, з якіх найбольшую мастацкую каштоўнасць маюць партрэт фундатара і сюжэты на гістарычную тэматыку: «Узяцце Мсціслава маскалямі ў 1654 г.» і «Забойства ксяндзоў». Гістарычную цікавасць мае панарама камяніц тагачаснага Мсціслава. Каляровая гама размалёвак на рэлігійныя тэмы мяккая, пабудаваная пераважна на жоўта-карычневых і шэра-блакітных колерах. Сцэны на гістарычныя сюжэты маюць больш разнастайную каляровую гаму. У кампазіцыі адчуваецца перспектыўна-прасторавы план, аб'ём.
Брама
Каля касцёла пабудаваная цагляная брама, якая вырашаная ў выглядзе рознавялікіх паўцыркульных арак. Па баках брамы ўзвышаюцца невялікія пінаклі. Над шырокай цэнтральнай аркай размешчаны ступеньчаты атык.
Проўцюкі
Про́ўцюкі (, Провтюки) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхалкаўскага сельсавета.
Чацвярык (збудаванне)
Чацвярык — у архітэктуры чатырохвугольнае ў плане збудаванне або састаўная частка кампазіцый шатровых і ярусных храмаў, утвараючы т. зв. васьмярык на чацверыку.
Літаратура
«Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік», Мінск, 1993 г. Т. І. Чарняўская, М. М. Яніцкая
Антоній Кіева-Пячэрскі
Антоній Пячэрскі ( — ) — адзін з заснавальнікаў Кіева-Пячэрскай лаўры і пачынальнікаў рускага манаства.
Нарадзіўся і жыў у горадзе Любечы (паблізу Чарнігава). Паводле падання, манаства прыняў на Афоне, потым вярнуўся ў Кіеў, дамогся ў кіеўскага князя дазволу адкрыць манастыр на ўзор афонскага.
Кананізаваны Рускай праваслаўнай царквой.
Уладзіслаў Аляксеевіч Астапенка
Уладзіслаў Аляксеевіч Астапенка (,, РСФСР — ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр аховы здароўя Беларусі з 2001 па 2002 гады. Доктар медыцынскіх навук, прафесар, член-карэспандэнт НАНБ.
Біяграфія
Нарадзіўся 28 жніўня 1949 года ў Краснадары.
У 1972 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут.
У 1972—1976 гадах працаваў лекарам, малодшым навуковым супрацоўнікам НДІ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі.
У 1976—1978 гадах — урач-хірург 2-й Мінскай гарадской клінічнай бальніцы.
У 1978—1980 гадах загадваў лабараторыяй 9-й Мінскай гарадской клінічнай бальніцы.
У 1980—1984 гадах — загадчык лабараторыі МДМІ.
У 1984—1990 гадах — старшы навуковы супрацоўнік, кіраўнік аддзялення ў БелНДІ туберкулёзу.
У 1990—1996 гадах — дырэктар Магілёўскага філіяла НДІ радыяцыйнай медыцыны.
У 1999—2001 гадах — дырэктар НДІ радыяцыйнай медыцыны і эндакрыналогіі.
19 кастрычніка 2001 года прызначаны Міністрам аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, 29 красавіка 2002 года за сур’ёзныя хібы ў працы вызвалены ад пасады.
Памёр 1 красавіка 2018 года.
Навуковая дзейнасць
Асноўныя напрамкі дзейнасці — праблемы радыяцыйнай медыцыны і эндакрыналогіі.
Аўтар больш за 230 навуковых прац, адной манаграфіі.
Рудня (Міхалкаўскі сельсавет)
Ру́дня (, Рудня) — аграгарадок (да 2009 года вёска ) у Мазырскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Міхалкаўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 27 км у напрамку на поўдзень ад горада Мазыр, за 160 км ад Гомеля, за 5  км ад аўтамабільнай дарогі. Чыгуначны прыпыначны пункт Мытва на лініі Калінкавічы—Оўруч. Каля аграгарадка працякае рака Мытва.
Гісторыя
Да 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Міхалкаўскага сельсавета, да 6 ліпеня 1970 года — у склад Каменкаўскага сельсавета , пасля — у складзе Міхалкаўскага сельсавета, дзе з 4 чэрвеня 1985 года яго цэнтр.
Роберт Робертавіч Марфельд
Роберт Робертавіч Марфельд ( — ) — расійскі архітэктар.
Біяграфія
Навучаўся ў Політэхнікуме ў Карлсруэ і Будаўнічай акадэміі ў Вене.
Атэставаны Імператарскай Акадэміяй мастацтваў (ІАМ) у 1883 годзе, акадэмік архітэктуры ІАМ (1887 г.).
Архітэктар Міністэрства народнай асветы. З 1905 года — сапраўдны стацкі саветнік. Член Таварыства апекі над беспрытульнымі дзяцьмі (заснавана ў 1898 г.).
Аўтар кнігі «Пабудова архітэктурных перспектыў» (Построение архитектурных перспектив).
Стараселле (Мазырскі раён)
Старасе́лле (, Староселье) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхалкаўскага сельсавета.
Тупічэўскі манастыр (Мсціслаў)
Тупічэ́ўскі манасты́р існаваў у сярэдзіне XVII — пачатку XX ст. на ўсходняй ускраіне Мсціслава. Заснаваны як мужчынскі (з 1886 г. жаночы). Складаўся са Святадухаўскай, Увядзенскай, Успенскай, Мікалаеўскай цэркваў, жылых і гаспадарчых пабудоў. Быў абнесены спачатку драўлянай, з канца XIX ст. мураванай агароджай. Манастырскія жылыя і гаспадарчыя пабудовы былі пераважна драўляныя. Засталіся фрагменты мураванай агароджы, брамы і капліц канца XIX ст. Цяпер частка тэрыторыі занятая сучаснымі будынкамі маслазавода. Падчас археалагічных даследаванняў выяўлены культурны пласт XVI—XVII стст., сярод знаходак непаліваная кафля з выявай Святога Георгія на кані, а таксама зялёная і паліхромная кафля XVII—XVIII стст., аздобленая раслінным і геральдычным арнаментам.
Увядзенская царква (пабудаваная ў 1771 г.) — драўлянае на каменным падмурку, прамавугольнае ў плане (каля 12x7 м) купальнае збудаванне. У канцы XIX ст. царкву падоўжылі да 22 м, абклалі цэглай і накрылі бляхай. У інтэр'еры сцены былі атынкаваныя і ўпрыгожаныя арнаментам і размалёўкай на рэлігійныя сюжэты.
Мікалаеўская царква (існавала да 1839 г.) — драўлянае збудаванне (9x8 м) на другім ярусе надбрамнай званіцы.
Успенская царква (пабудаваная ў псеўдарускім стылі ў 1891—1895 гг.) — мураваны крыжова-купальны храм са званіцай над бабінцам, завершаны купалам на светлавым барабане. У інтэр'еры знаходзіліся чатырох'ярусны з пазалотай і трох'ярусны іканастасы.
Комплекс не збярогся, яго спалілі ў Другую сусветную вайну. Канчаткова зруйнаваны ў канцы 1950-х — пачатку 1960-х гадоў, у час будаўніцтва масласырзавода.
Барыскавічы (Мазырскі раён)
Бары́скавічы (, Борисковичи) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Прудкоўскага сельсавета.
Клышка
Клышка — беларускае прозвішча.
Новае царства (Егіпет)
Новае царства — эпоха найвышэйшага росквіту старажытнаегіпецкай дзяржаўнасці, вядомая найбольшай колькасцю помнікаў, якія склалі асноўную частку спадчыны цывілізацыі фараонаў, падданымі якіх з’яўляліся 20 % сусветнага насельніцтва. Новае царства — перыяд кіравання трох вялікіх дынастый — XVIII, XIX, XX.
Храналагічныя рамкі эпохі вызначаюцца 1550—1069 гг. да н.э. Новае царства прыйшло на змену II пераходнаму перыяду — часу гістарычнага заняпаду Старажытнага Егіпта і заваявання краіны семіцкімі народамі гіксосаў, — і папярэднічала III пераходнаму перыяду. Заснавальнікам Новага царства быў фараон Яхмас I.
Аднаўленне незалежнасці Егіпта
Унутраная нестабільнасць у канцы XII дынастыі, звязаная з адсутнасцю ў вялікага цара Аменемхета III добрага пераемніка, прывялі да фіналу і развалу Сярэдняга царства. Палітычны раскол даў магчымасць захапіць Егіпет грозным качэўнікам-гіксосам к 1770 году да н.э. Як і ў часы I пераходнага перыяду, асноўная маса бедстваў лягла на Ніжні Егіпет, што дазволіла ўмацаваць свае пазіцыі фіванскаму княству. Цары XVII фіванскай дынастыі Таа I і Таа II разгортваюць ваеннае супрацьстаянне гіксоскім фараонам і аб’ядноўваюць вакол сябе землі Верхняга Егіпта. Пераемніку Секененры Таа II Камесу (1555—1552 гг. да н.э.) удалося зламаць сілы гіксосаў, у выніку чаго, пасля зацятай барацьбы пераемнік Камеса Яхмас I скінуў гіксоскае ярмо з поўначы, стаўшы заснавальнікам XVIII егіпецкай дынастыі. Яхмес I узяў сталіцу гіксосаў Аварыс, а пасля трохгадовай аблогі ў 1549 годзе да н.э. пазбавіў іх апорнага пункта ў Палесціне — горада Шарухены.
Стварэнне імперыі
Войны Яхмеса I яшчэ не набылі выяўлены заваявальны характар, бо былі накіраваны на ўсталяванне бяспекі на паўднёвай і паўночнай межах. Яго пераемнікі, якія мелі магутную высокаэфектыўную армію, пачалі праводзіць экспансіянісцкую знешнюю палітыку. Спадчыннікам Яхмеса I быў яго сын Аменхатэп I (Джэсеркара), рэгенткай пры якім была яго маці, Яхмес-Нефертары. Гэту царскую пару ў пазнейшыя часы пачалі абагаўляць, як заснавальнікаў вялікага Фіванскага некропаля і прабацькоў XVIII дынастыі. Пры Аменхатэпе I усталяваліся дзяржаўныя межы, якія адпавядалі часу кіравання Сенусерта III (XII дынастыя). Паколькі Аменхатэп памёр, не пакінуўшы спадчыннікаў, Яхмес-Нефертары ўзвяла на прастол мужа сваёй дачкі Мутнефрэт Тутмаса I.
Тутмас I (Аахеперкара) разгарнуў маштабныя заваявальныя дзеянні. Пасля паспяховага наступлення ў час нубійскай кампаніі, войскі Тутмаса I адправіліся на поўнач, у Пярэднюю Азію, рабуючы Палесціну і Сірыю. Егіпецкая армія ўпершыню дасягае хурыцкай дзяржавы Мітані на Еўфраце, які яны назвалі «Перавернутай вадой». Аднаўленне Тутмасам I уплыву Егіпта на Блізкім Усходзе ў цэлым своеасабліва адбілася і на пахаванні фараона: ён быў першым пахаваны ў Даліне цароў. Новае царства не было перыядам будаўніцтва царскіх пірамід, у сувязі са зменамі ў рэлігійна-памінальных уяўленнях (гл. Даліна цароў, Даліна царыц).
Фараоны XVIII дынастыі ператварылі Егіпет у найбагацейшую і вядучую імперыю таго часу. У час кіравання знакамітай царыцы Хатшэпсут (Мааткара-Хенеметамон) завяршылася адраджэнне дзяржавы. Яна пашырыла межы царства, асабіста ўзначаліўшы адзін з паходаў, займалася актыўнай будаўнічай дзейнасцю (памінальны храм у Дэйр-эль-Бахры, пабудовы ў Карнаку і інш.). Пры двары царыцы працавалі таленавітыя дзеячы. Да іх адносіцца, напрыклад, дойлід і вярхоўны саветнік Хатшэпсут Сененмут.
Апагей магутнасці і славы Егіпта — кіраванне «сонечнага» Аменхатэпа III (Небмаатра), пры якім незвычайных вышынь дасягаюць дыпламатычныя адносіны з суседнімі дзяржавамі і мастацтва, у прыватнасці — скульптура і архітэктура (Луксорскі храм, рэшткі гіганцкага памінальнага храма і інш.).
Крах XVIII дынастыі, рэформы Эхнатона
Паводле егіпецкай рэлігійнай дактрыны, бог-бацька фараона заўсёды прысутнічаў з ім на поле бітвы. Пасля кожнага пераможнага паходу цары даравалі храмам Амона, Ра, Птаха і іншых багоў вялізныя багацці, у якасці падзякі за паспяховую вайну. Гэта прывяло пад канец кіравання Аменхатэпа III росту ўплыву жрацоў і іх умяшання ў палітыку і рашэнні царскага двара. Аднак узмацненне магутнасці храмаў Амона непакоіла яшчэ Тутмаса IV, бацьку Аменхатэпа. У іх процівагу ён актыўна высоўваў культ сонечнага бажаства, пра што сведчаць «Стэла сну» каля Вялікага сфінкса, прысвечаная Харэмахету, трыадзінаму сонцу, як бацьку фараона, і гіганцкі абеліск Ра ў Карнаку (уладанні Амона). Паступова папулярнасць культу сонца дасягнула такога размаху, што пераемнік Аменхатэпа III Аменхатэп IV (Неферхепрура-Уаенра) высунуў на пярэдні план адзін з аспектаў сонечнага бажаства — бачнага дыска Атона. Гэты рэзкі крок суправаджаўся закрыцём мноства храмаў па ўсім Егіпце, разгонам жрацоў і пераводам іх незлічоных багаццяў у царскую казну. Неўзабаве фараон змяніў сваё імя на Эхнатон («Карысны Атону»). Рэлігійная рэвалюцыя паклала канец вялікай імперыі. Эхнатон усталяваў жорсткі тэрор, ад якога пакутавалі як прыдворныя, так і просты народ. Казна спусцела, Егіпет страціў ранейшыя міжнародны ўплыў, краіна апынулася ў стане глыбокага ўнутранага крызісу. Эхнатон страціў усіх надзейных і моцных саюзнікаў у Пярэдняй Азіі, з якімі яго бацька падтрымліваў дыпламатычныя адносіны.
Фараон-ератык памёр на 17-м годзе кіравання, пакінуўшы прастол сваёй жонцы-суправіцельніцы Неферціці (Нефернеферуатон). Яна кіравала нядоўга і памерла, пакінуўшы трон малалетняму пасынку Тутанхатону і жрацу-саветніку Эе.
Загорыны
Заго́рыны (, Загорины) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Прудкоўскага сельсавета.
Соміна (возера, Расонскі раён)
Соміна — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 30 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 3 км на паўночны ўсход ад вёскі Шарстова, у басейне ракі Дрыса, каля мяжы з Расіяй.
Мерабель
Мерабе́ль (, Мерабель) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Прудкоўскага сельсавета.
Соміна (возера, Расонскі раён)
Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,2 км, найбольшая шырыня 0,15 км. Даўжыня берагавой лініі 0,6 км.
Ляжыць сярод парослага хмызняком балота. На захадзе ўпадае ручай Язьмянок з возера Ямна, на ўсходзе выцякае ручай у возера Глыба.
Ліпалацкае
Ліпала́цкае — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 40 км на паўднёвы захад ад горада Браслаў, каля хутара Ліпалаты, у басейне ракі Маруга.
Плошча паверхні 0,06 км². Даўжыня 0,35 км, найбольшая шырыня 0,25 км. Даўжыня берагавой лініі 0,9 км. Найбольшая глыбіня 17 м, сярэдняя 5,7 м. Аб’ём вады ў возеры 0,3 млн м³.
Катлавіна возера эварзійнага тыпу. Схілы катлавіны спадзістыя, пераважна разараныя. Дно выслана ілам. Берагі нізкія, пясчаныя. Уздоўж берагоў слаба зарастае аерам. На ўсходзе выцякае ручай у раку Маруга.
Будынак Друкарні (Мураваная Ашмянка)
Будынак Друкарні — помнік старажытнай архітэктуры. Знаходзіцца за 1 км на паўднёвым захадзе ад в. Мураваная Ашмянка Ашмянскага раёна. Пабудаваны ў канцы XVI стагоддзя з буйнапамернай цэглы (32x16x7 см). Часткова захаваліся сутарэнні, цокаль і сцены верхняга паверху.
Сутарэнні мелі цыліндрычныя скляпенні, цокаль — крыжовыя. У сярэдзіне XIX ст. перабудаваны ў палац, узведзены верхні паверх у стылі класіцызму. Арачныя вокны цокаля былі закладзены, сцены па перыметры рытмічна прарэзаныя прамавугольнымі аконнымі праёмамі.
З XIX — пачатку XX стагоддзя захаваліся алея, што вяла да палацу, і прыдарожная капліца. У літаратуры ёсць звесткі, што ў памяць аб будаўніцтве каля ўваходу ў сядзібу быў умараваны камень з датамі «1590—1843 гг.».
У сутарэнні і цокальным паверсе будынку размяшчалася друкарня (заснаваная Мікалаем Дарагастайскім, стольнікам літоўскім), якая дасягнула росквіту ў XVII стагоддзі (належала сыну Мікалая — Крыштафу); сярод выдадзеных кніг «Гіпіка» Дарагастайскага, «Цэнзура» В. Салінарыуса (1615 г.).
Галіна Гаўрылаўна Азгур
Галіна Гаўрылаўна Азгур (, с. Пакроўскае, Валакаламскі раён, Маскоўская вобласць —, Мінск) — мастак-жывапісец, жонка скульптара Заіра Азгура.
Біяграфія
У 1945 годзе абрала шлюб з Заірам Азгурам і пераехала ў Мінск. Член Беларускага саюза мастакоў з 1946 года. Актыўны ўдзел у мастацкіх выстаўках брала з 1947 года.
Творчасць
Працавала ў станковым жывапісе ў галіне лірычнага пейзажа. Асноўныя творы: палотны «Жніво», «Вясна», «Канец сакавіка», «Вечар. Май», «Яшчэ бялее снег», «Свіслач вясной», «Зелянее», «Родны край», «Разліў», «Ускраіна Мінска», «Салаўінае лета».
Рэфармацыя ў Шатландыі
Адным з першых рэфарматараў у Шатландыі быў Патрык Гамільтан, які навучаўся ў Вітэнбергу. Пасля вяртання на радзіму ён пачаў прапаведаваць у лютэранскім духу, але яго місія была кароткай — у 1528 годзе ён быў арыштаваны і спалены. Іншым прапаведнікам пратэстанцкіх ідэй быў Джордж Уішарт, які наведваў у 1539—1540 гадах Германію і Швейцарыю. Пасля вяртання ў Шатландыю ў 1544 годзе ён прапаведаваў ужо кальвінісцкія погляды, раз'язджаючы па ўсёй Шатландыі з захаду на ўсход. Аднак і ён быў арыштаваны і спалены ў 1546 годзе.
Галіна Гаўрылаўна Азгур
Творчасць
Работы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах БСМ.
Рэфармацыя ў Шатландыі
Сапраўдным рэфарматарам Шатландыі стаў паплечнік Уішарта Джон Нокс. Ужо ў 1536 годзе ён пачаткаў звярнуўся да пратэстанцкіх дактрын, карыстаючыся падтрымкай англійскіх улад. Кароль Англіі Эдуард VI прапанаваў яму стаць біскупам, але Нокс здаволіўся пасадай каралеўскага капелана. Пасля таго, як на трон узышла Марыя I Цюдар, Нокс бег у Еўропу, дзе доўгі час жыл у Жэневе, цэнтры кальвінізму. Аднак перыядычна яму ўдавалася бываць у Шатландыі, дзе яму ўдалося прыцягнуць да Рэфармацыі многіх дваран і гараджан краіны.
У 1557 годзе прадстаўнікі шатландскага дваранства, якім не падабаўся ўплыў Францыі на Шатландыю, заключылі ў Эдынбургу саюз, мэтай якога ставілася распаўсюджванне Рэфармацыі ў краіне. Пасля заключэння гэтага саюза 2 мая 1559 года Нокс вярнуўся ў Шатландыю, дзе пачаў з новымі сіламі прапаведаваць кальвінісцкія погляды. 11 мая 1559 года пропаведзь Джона Нокса ў царкве Святога Іаана ў Перце супраць каталіцкага ідалапаклонства і незаконнасці кіравання рэгента Шатландыі Марыі дэ Гіз выклікала паўстанне гараджан, якое хутка перакінулася на іншыя вобласці Шатландыі. Па ініцыятыве Нокса паўстанцы звярнуліся па ваенную дапамогу да Англіі, у выніку чаго ў краіну былі ўведзены англійскія войскі, а рэфарматары атрымалі фінансавую падтрымку ад Лізаветы I. Эдынбургскі мірны дагавор канчаткова развязаў рукі прыхільнікам Нокса.
Аднак у 1561 годзе ў Шатландыю пасля смерці мужа вярнулася Марыя Сцюарт, дбайная каталічка. Увесь перыяд яе кіравання апынуўся часам супрацьстаяннем паміж каталіцкай каралевай і пратэстанцкім парламентам. У 1567 годзе парламент вымусіў каралеву адрачыся ад прастола. Перамога рэфарматараў была відавочнай.
У 1572 годзе былі прадпрыняты спробы стварыць епіскапальнае кіраванне Царквой, што сустрэла лютае супраціўленне з боку прэсвітэрыян. На чале руху кальвіністаў стаяў Эндру Мелвіл, глава ўніверсітэта Сент-Эндру. У 1581 годзе прэсвітэрыі былі адноўлены. У 1592 годзе, нягледзячы на апазіцыю Якава VI, кальвінізм у форме прэсвітарыянства стаў дзяржаўнай рэлігіяй Шатландыі, якая захоўвае свой статус дагэтуль. Так была створана Царква Шатландыі.
Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Мядзведзічы)
Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла — помнік архітэктуры эклектыкі.
Гісторыя
Пабудаваны з цэглы ў 1908 годзе па праекце архітэктара ў в. Мядзведзічы Ляхавіцкага раёна.
Архітэктура
Уяўляе сабой аднавежавую трохнефную базіліку. Цэнтральны неф падоўжаны пяціграннай алтарнай часткай. З двух бакоў да яе прылягаюць рызніцы. Галоўны фасад мае ступеньчатую ярусную структуру. Выступы па баках фасаду згладжаныя валютамі. Нефы перакрытыя цыліндрычнымі скляпеннямі, упрыгожанымі дэкаратыўным арнаментам.
ФК Інтэрнацыянале Мілан
«Інтэрнацыянале» (Internazionale), таксама вядомы як «Інтэр» — італьянскі футбольны клуб з горада Мілан. Клуб 19 разоў выйграваў у чэмпіянаце Італіі, а таксама з’яўляецца дзевяціразовым уладальнікам Кубка Італіі, трохразовым уладальнікам Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў.
«Інтэр» быў заснаваны 9 сакавіка 1908 года. «Інтэрнацыянале» базуецца ў Мілане, правінцыя Ламбардыя, і выступае ў Серыі А. Клубныя колеры — чорны і сіні. Тытульны спонсар клуба — кампанія «Pirelli». «Інтэр» з’яўляецца адзінай камандай у Італіі, якая з дня свайго стварэння не пакідала вышэйшы дывізіён чэмпіянату Італіі.
Заснаванне клуба
Гісторыя «Інтэра» звязаная з мясцовымі канкурэнтамі — «Міланам». У 1908 годзе Італьянская футбольная федэрацыя ўвяла правілы, якія забараняла выступаць замежным ігракам у чэмпіянаце. Гэтая забарона выклікала паўстанне групы дзеячаў, якія жадалі стварыць новы міланскі клуб. 9 сакавіка адбылося пасяджэнне, на якім было прынята рашэнне аб стварэнні футбольнага клуба «Internazionale Milano». Слова «Internazionale» азначала характар клуба, які павінен быў быць адкрытым для прадстаўнікоў усіх нацыяў. Першым капітанам каманды быў швейцарскі ігрок Эрнст Манктль. Нядаўна створаны клуб узначаліў Джавані Параміцьёці. «Інтэр» выйграў першы чэмпіянат ужо ў 1910 годзе — тады гульнявым трэнерам быў Вірджыліа Фасаці. У наступныя гады «Інтэру» не атрымалася прабіцца ў фінальныя турніры.
Пасля Першай сусветнай вайны
У 1922 годзе «Інтэрнацыянале» завяршыў сезон на апошнім месцы групы B серыі A, набраўшы 11 пунктаў. «Інтэр» застаўся ў вышэйшай лізе пасля перамогі ў двух матчах плэй-оф выратавання. У 1928 годзе падчас фашысцкага праўлення клуб быў вымушаны перайменавацца ў «Ambrosiana» С. С. Milano. У гэты час футбольная форма клуба мела белы колер з чырвоным крыжам, колеры гэтых кашуль былі створаны як сымбаль сцяга Мілану. У 1929 годзе прэзідэнт клуба змяніў назву на AS «Ambrosiana», але заўзятары па-ранейшаму называлі клуб «Інтэрнацыянале». Пасля таго, як урад перастаў ціснуць на клуб, ён быў зноў перайменаваны ў AS Ambrosiania-Inter.
Стары саюз
Стары саюз (Auld Alliance) — ваенна-палітычны, а таксама культурны альянс сярэдневяковых Францыі і Шатландыі, накіраваны, у першую чаргу, на стрымліванне замежнапалітычных амбіцый Англіі. Саюз быў аформлены ў 1295 годзе каралямі Філіпам Прыгожым і Іаанам Баліялам і праіснаваў 265 гадоў. Шатландская варта ахоўвала пакоі французскага караля з Сярэднявечча і да адрачэння апошняга з Бурбонаў у 1830 годзе.
ФК Інтэрнацыянале Мілан
Пасля Першай сусветнай вайны
Свой першы Кубак Італіі «Інтэрнацыянале» заваяваў у сезоне 1938/39 пад кіраўніцтвам легенды клуба Джузэпэ Меаца, у гонар якога пазней быў перайменаваны хатні стадыён клуба, «Сан-Сіра». Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны клуб вярнуў сваю ранейшую назву — «Інтэрнацыянале», якую захаваў дагэтуль.
Стары саюз
Першапачаткова саюз быў накіраваны на стрымліванне заваявальных памкненняў Эдуарда I. На працягу Стагадовай вайны Англія ўяўляла роўную небяспеку для Францыі і Шатландыі, таму саюзныя адносіны па традыцыі абнаўляліся пры змене манархаў у абедзвюх краінах. Урады Францыі, Шатландыі і Нарвегіі каардынавалі свае дзеянні супраць Англіі і да афіцыйнага афармлення саюзных адносін. Калі ў 1173 годзе супраць англійскага караля Генрыха Плантагенета са зброяй у руках выступілі яго жонка і трое сыноў, Францыя і Шатландыя абмяняліся пасольствамі, якія выказалі падтрымку паўстанцам.
Пасля разгрому французаў у бітве пры Крэсі (1346 год) па іх просьбе шатландскі кароль Давід II спешна ўварваўся ў межы Англіі, каб адцягнуць сілы англічан з кантынента. Аднак пры Невілс-Кросе ён пацярпеў паражэнне і патрапіў у палон да англічан.
У 1421 годзе сумесныя франка-шатландскія сілы атрымалі перамогу над англічанамі ў бітве пры Бажэ. Падчас знакамітай аблогі Арлеана на баку французаў таксама біліся шатландцы. Бітва пры Флодэне была прымеркавана да чарговага абвастрэння англа-французскіх адносін.
ФК Інтэрнацыянале Мілан
1990—2004 гады
1990-я гады склаліся для клуба вельмі супярэчліва. Тым не менш у гэтым дзесяцігоддзі «Інтэр» дамогся трох перамог у Кубку УЕФА, у 1991 годзе пад кіраўніцтвам Джавані Трапатоні ў фінале была пераможана «Рома», у сезоне 1993/94 ад вылету з Серыі А выратаваў адзіны пункт, але ва ўпартай барацьбе ў гэтым годзе «Інтэр» перамог у розыгрышы Кубку УЕФА пад кіраўніцтвам Джамп’ера Марыні. У 1995 годзе прэзідэнт Інтэра Масіма Мараці паабяцаў дасягненні, і ў гэты перыяд былі падпісаны Раналда з «Барселоны», Крысціян В’еры і Эрнан Крэспа з «Лацыа». Але, нягледзячы на ​​гэта, «Інтэрнацыянале», гэтак і не выйграўшы ніводнага «скудэта», атрымаў перамогу толькі ў Кубку УЕФА ў 1998 годзе, пад кіраўніцтвам Луіджы Сімона ў фінале абыграўшы «Лацыа».
Стары саюз
Нягледзячы на шлюб французскага караля Францыска II і шатландскай каралевы Марыі Сцюарт, інтарэсы Францыі і Шатландыі да сярэдзіны XVI стагоддзі сталі аб'ектыўна разыходзіцца. Шатландская Рэфармацыя апынулася куды больш паспяховай, чым французская. У Францыі разгараліся войны каталіцкага ўрада з пратэстанцкай меншасцю, у той час большасць насельніцтва Шатландыі, наадварот, складалі пратэстанты.
ФК Інтэрнацыянале Мілан
1990—2004 гады
У сезоне 1999/2000 Масіма Мараці зрабіў мноства сур’ёзных змен у клубе, заключыўшы некалькі кантрактаў з віднымі персонамі, у прыватнасці кантракт з вядомым трэнерам Марчэла Ліпі і кантракты з такімі ігракамі, як Анджэла Перуцы, Ларан Блан і Уладзімір Югавіч. Але гэтыя здзелкі не дапамаглі камандзе выйграць «скудэта».
Стары саюз
У 1560 годзе Англія і Шатландыя заключылі Эдынбургскі дагавор, паводле якога на змену прафранцузскай арыентацыі шатландскага ўрада прыходзіла праанглійская. Пасля ўзыходжання на англійскі прастол у 1603 годзе дынастыі Сцюартаў абедзве дзяржавы злучыліся ў асабістай уніі. Да гэтай даты шатландская карона некалькі разоў накіроўвала невялікія атрады на дапамогу французскім гугенотам.
ФК Інтэрнацыянале Мілан
1990—2004 гады
У 2002 годзе «Інтэр» быў у 45-ці хвілінах ад заваёвы «скудэта», было неабходна перамагчы «Лацыа» на Алімпійскім стадыёне ў Рыме ў апошнім туры чэмпіянату. За «Інтэрам» у турнірнай табліцы размяшчаліся «Ювентус» і «Рома», якія пры пэўных абставінах маглі стаць чэмпіёнам. Падчас матча некаторыя заўзятары «Лацыа» падтрымлівалі «Інтэр», не жадаючы, каб іх галоўнаму суперніку, «Роме», дастаўся чэмпіёнскі тытул. Пасля першага тайму лік быў 2:2, у другім тайме «Лацыа» забіў два галы і перамог, у выніку чэмпіёнам стаў «Ювентус», які перамог у матчы супраць «Удзінезэ» з лікам 2:0.
Стары саюз
Спробы аднаўлення
У XVIII стагоддзі ў сувязі з якабіцкімі паўстаннямі Францыя неафіцыйна аднавіла адносіны з па-сепаратысцку настроенай часткай шатландскага дваранства. Французская карона аказвала падтрымку спробам Сцюартаў высадзіцца ў Шатландыі і дала прытулак якабітам, вымушаным пакінуць родныя краі (уключаючы сямейства маршала Мак-Дональда).
ФК Інтэрнацыянале Мілан
З 2005 года
15 чэрвеня 2005 года «Інтэр» атрымаў перамогу ў Кубку Італіі, быўшы мацней у фінале па суме двух матчаў «Ромы» (1:0 у Мілане і 2:0 у Рыме), а затым, 20 жніўня, перамог у Суперкубку Італіі «Ювентус» (1:0). 11 чэрвеня 2006 года «Інтэр» выйграў другі запар Кубак Італіі, зноў перамогшы ў фінале «Рому» (1:1 і 4:1).
У сезоне 2005/06 у выніку Кальчаполі «Інтэр» стаў чэмпіёнам. Першапачаткова чэмпіёнам быў «Ювентус», але ў сувязі з судзейскім скандалам ён быў пераведзены ў Серыю B, а з «Лацыа», «Фіярэнціны», «Рэджыны» і «Мілана» былі зняты пункты. У сезоне 2006/07 «Інтэр» захаваў у сябе «скудэта». Гэты сезон «Інтэр» пачаў з 17-ці перамогаў запар, распачаўшы гэту серыю хатняй перамогай над «Ліворна» і перапыніўшы нічыёй 1:1 у хатнім матчы супраць «Удзінезэ». 22 красавіка 2007 годзе «Інтэр» стаў чэмпіёнам пасля перамогі 2:1 над «Сіенай».
У сезоне 2007/08 на стадыі 1/8 фіналу Лігі чэмпіёнаў «Інтэр» саступіў «Ліверпулу» па суме двух матчаў (0:1; 0:2). Пасля гэтай паражэнні будучыня Манчыні ў клубе была пастаўлена пад пытанне. З 2008 года трэнерам «Інтэра» стаў Жазэ Маўрынью. У першым сезоне пад кіраваннем Маўрынью «Інтэр» выйграў Суперкубак і чацверты «скудэта» запар, аднак у Лізе чэмпіёнаў пацярпеў паражэнне ад «Манчэстэр Юнайтэд» у 1/8 фіналу па суме двух матчаў (0:0; 0:2).
У сезоне 2009/10 «Інтэр» у 18-ы раз у сваёй гісторыі і пяты раз запар стаў чэмпіёнам Італіі. Яго найбліжэйшы супернік па турнірнай табліцы — «Рома» — адстала на 2 пункты. У гэтым сезоне «Інтэр» упершыню з 1972 года выйшаў у фінал Лігі чэмпіёнаў, па шляху абыграўшы ў 1/8 фіналу «Чэлсі» з агульным лікам 3:1 (2:1, 1:0); у 1/4 фіналу ЦСКА з агульным лікам 2:0 (1:0, 1:0) і ў паўфінале «Барселону» 3:1 і 0:1. У фінале каманда Жазэ Маўрынью абыграла «Баварыю» з лікам 2:0 за кошт дубля Дыега Міліта і выйграла свой трэці Кубак чэмпіёнаў. 10 чэрвеня 2010 года «Інтэр» абвясціў аб падпісанні кантракта з іспанскім трэнерам Рафаэлем Бенітэсам, але 23 снежня таго ж года ён быў адпраўлены ў адстаўку за дрэнныя вынікі. 24 снежня 2010 года галоўным трэнерам «Інтэра» быў прызначаны 41-гадовы спецыяліст Леанарду, які 17 чэрвеня 2011 годзе пакінуў пасаду трэнера «Інтэра» і стаў спартыўным дырэктарам французскага ПСЖ. 24 чэрвеня 2011 года «Інтэр» узначаліў Джан П’ера Гасперыні. 21 верасня 2011 года ён быў звольнены за незадавальняючыя вынікі каманды. Пры ім «Інтэр» згуляў 5 матчаў, 4 з якіх скончыліся паражэннем.
Колеры
Эмблему «Інтэра» — чорна-сіняя акружына, усярэдзіне якой значацца чатыры загалоўныя літары FCIM (Football Club Internazionale di Milano), прыдумаў Джорджыя Муджані — адзін з ігракоў клуба таго часу, асноўнай прафесіяй якога было маляванне карцінаў. А вось наконт клубных колераў існуе дзве версіі. Першая з іх: пасля раз’яднання паміж членамі «Інтэра» і «Мілана» адбылася бойка, пасля якой «інтэрысты» ў памяць аб гэтай падзеі сталі зваць сябе «d’oro in lividi» (Залатая моладзь у сіняках), узяўшы ў якасці клубных чорны і сіні колеры. Паводле іншай версіі, колеры прыдумаў усё той жа Муджані — чорны колер азначаў ноч, а сіні — неба. У любым выпадку, з самога пачатку за «інтэрыстамі» прыляпілася мянушка «нерадзуры».
Фан-клуб
Футбольны клуб «Інтэр», у адпаведнасці з апошнім апытаннем, праведзеным Demos & Pi і апублікаваным у верасні 2011 года, займае другое месца паводле колькасці прыхільнікаў з вынікам 18,6 % ад апытаных. У Еўропе «Інтэр» займае восьмае месца сярод каманд з найбольшай колькасцю прыхільнікаў і налічвае 17,5 млн заўзятараў. Гэтае паказалі даследаванні, апублікаваныя ў нямецкім часопісе Sport + Markt у верасні 2010 года.
Гістарычна пабрацімам фанатаў «Інтэру» з’яўляюцца фанаты «Валенсіі» і «Лацыа». Безумоўна, сувязь паміж «Лацыа» і «Інтэрам» з’яўляецца адной з самых дужых і важных сувязяў у Італіі. Сяброўства ўзмацнілася ў 1997—1998 гадах падчас фіналу Кубка УЕФА ў Парыжы, а таксама 5 мая 2002 года і 2 мая 2010 года калі заўзятары «Лацыа» падтрымлівалі «Інтэр», каб яны абыйшлі ў выніковай табліцы агульнага суперніка — «Рому».