cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уладзіслаў I (князь чэшскі)
Біяграфія
Аднак ужо ў 1120 годзе Уладзіслаў ізноў вярнуў сабе княжацкі прастол, а Баржывой адправіўся ў выгнанне, дзе і памёр у 1124 годзе. Таксама ў выгнанне адправіўся і Сабеслаў. У 1121 годзе Уладзіслаў загадаў аднавіць разбураны ў пачатку XII стагоддзя замак Дона.
У апошнія гады кіравання Уладзіславаў сур’ёзна захварэў і зрабіў спадчыннікам свайго вернага саюзніка, князя оламаўцкага Ота Чорнага. Аднак гэта не задавольвала Сабеслава, які ў 1125 годзе вярнуўся ў Чэхію. У выніку Сватава, маці Уладзіслава і Сабеслава, памірыла братоў, пасля чаго Уладзіславаў прызнаў сваім спадчыннікам Сабеслава.
Уладзіслаў памёр 12 красавіка 1125 года і быў пахаваны ў царкве Святой Марыі ў Празе. Яго спадчыннікам стаў Сабеслаў, правы якога паспрабаваў аспрэчыць Ота Чорны, які з’ехаў у Маравію.
Сям’я
Каля 1110 года ажаніўся з Рыксай фон Берг (каля 1095 — 27 верасня 1125), дачкой Генрыха I фон Берг і Адэльгейды фон Мохенталь. Дзеці:
Волін (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 49 населеных пунктаў.
Фердынанд Ласаль
Фердынанд Ласаль (Lassalle; так пачаў пісаць сваё прозвішча Ласаль пасля знаходжання ў Парыжы ў 1840-я гг.; Бацькі яго пісалі Lassal; 11 красавіка 1825, Брэслаў, цяпер Вроцлаў — 31 жніўня 1864, Жэнева) — нямецкі філосаф, юрыст, эканаміст і палітычны дзеяч.
Біяграфія
У 1843—46 вывучаў філасофію, філалогію і гісторыю ў Брэслаўскім і Берлінскім універсітэтах. Яго погляды сфарміраваліся пад уплывам І. Г. Фіхтэ, Г. Гегеля, Л. Блана. У 1848—49 супрацоўнік Neune Rheinische Zeitung («Новай Рэйнскай газеты»), якую рэдагаваў К. Маркс. За ўдзел у рэвалюцыйным руху ў горадзе Дзюсельдорф у 1848 быў зняволены. Распрацоўшчык асноваў праграмы, адзін з заснавальнікаў (1863) і першы прэзідэнт Усеагульнага нямецкага рабочага саюза. Прапагандаваў «жалезны закон» заработнай платы (паводле яго, заработак вагаецца вакол фізічна неабходнага мінімуму сродкаў існавання ў залежнасці ад росту або скарачэння рабочага насельніцтва), выступаў за ўсеагульнае і роўнае выбарчае права, стварэнне з дзяржаўнай дапамогай асацыяцыяў рабочых, дасягненне бясклясавага грамадства шляхам рэформ і інш. Быў прыхільнікам аб'яднання Германіі пад вяршэнствам Прусіі. У 1863—64 намагаўся супрацоўнічаць з О. Бісмаркам супраць лібералаў.
Памёр ад раны атрыманай на дуэлі.
Працы
Аўтар прац «Філасофія Геракліта» (ч. 1—2, 1858), «Сістэма набытых правоў» (т. 1—2, 1861; гал. паліт. твор), драмы «Франц фон Закінген» (1859) і інш.
Трабаўшчына
Тра́баўшчына (, Трабовщина) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ёдскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
IC 2630
IC 2630 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Дон Кіхот (балет)
«Дон Кіхот» — балет паводле рамана Мігеля Сервантэса «Хітры гідальга Дон Кіхот Ламанчскі» (ісп: El ingenioso hidalgo don Quijote de la Mancha). Найбольш вядомая пастаноўка балетмайстра Аляксандра Горскага на музыку кампазітара Людвіга Мінкуса. У далейшым свае рэдакцыі гэтага балета, значна адрозныя ад першапачатковай версіі, стваралі іншыя харэографы, у прыватнасці Уладзімір Васільеў, Аляксей Ратманскі і Барыс Эйфман.
Акрамя таго, у перыяд ад 1740 па 1965 год балеты з назвай «Дон Кіхот», або падобнай, ствараліся і іншымі кампазітарамі і балетмайстрамі.
Балет на музыку Мінкуса
Музыка Людвіга Мінкуса была напісана для пастаноўкі балета «Дон Кіхот» ў маскоўскім Вялікім тэатры балетмайстрам Марыусам Петыпа, першае прадстаўленне адбылося 14 снежня 1869 года.
У рамане Сервантэса вобраз сумнага рыцара Дон Кіхота, гатовага на любыя подзвігі і высакародныя ўчынкі, з’яўляецца асновай сюжэту. У балеце Дон Кіхот з’яўляецца другарадным персанажам, а сюжэт засяроджваецца на любоўнай гісторыі Кітры і Базіля, якія выконваюць свае варыяцыі на гарадской плошчы. Дасведчаны капельмайстар Людвіг Мінкус быў выдатным знаўцам балетнага рамяства, яго прызнавалі балетным кампазітарам. Яго іскрыстая, як шампанскае, музыка цешыла слых і прымушала пускацца ў скокі. Петыпа падхапіў такі настрой, матэрыялізаваць гэтую жыццерадаснасць ў мностве іспанскіх і цыганскіх (La gitane, Gitano) танцаў, сапраўдныя назвы якіх — шыка, марэна і зінгара. У класічным балеце гэта была іх стылізацыя.
Маскоўская пастаноўка Петыпа ўяўляла сабой камедыю з вялікім прасторам для мімічнай гульні і са значнай перавагай характэрных танцаў над класічнымі. Балет вытрымаў не больш за трыццаць паказаў і ў наступным сезоне сышоў з тэатральнай сцэны.
У 1871 годзе Петыпа перапрацаваў балет для пастаноўкі на сцэне Вялікага Каменнага тэатра ў Санкт-Пецярбургу. У 1887 годзе новую рэдакцыю па спектаклі Петыпа для маскоўскага Вялікага тэатра ставіць А. М. Багданаў. Аднак вырашальным у лёсе балета аказваецца пастаноўка маскоўскага Вялікага тэатра 1900 года — спектакль у сваёй рэдакцыі ставіць балетмайстар Аляксандр Горскі, які ўжо ў 1902 годзе пераносіць яго ў Марыінскі тэатр. Да наяўнай музыцы Мінкуса Горскі дадае асобныя нумары на музыку Э. Напраўніка і А. Сімона. У далейшым «Дон Кіхот» яшчэ не раз «ўзбагаціцца» новымі танцамі і новай музыкай (B. В. Жалобінскага, В. П. Салаўёва-Сядога), але музыка Мінкуса, як і схема спектакля Петыпа, застанецца ранейшай.
Сюжэт
Карчмар Ларэнца хоча выдаць сваю дачку Кітры замуж за багатага двараніна Гамаша. Але Кітры кахае цырульніка Базіля. Дон Кіхот, начытаўшыся рыцарскіх раманаў, бачыць у сваім уяўленні вобраз Дульсінеі, якой і ўяўляецца яму Кітры (у трэцяй карціне другога акту). Падчас святочных гулянняў ў шынку Базіль разыгрывае сцэну самагубства, і Кітры моліць бацьку блаславіць іх каханне. Ларэнца вагаецца. Абураны Дон Кіхот загадвае выканаць просьбу. Неахвотна Ларэнца дабраслаўляе Кітры і Базіля. Базіль хутка падымаецца — яго самагубства было ўсяго толькі жартам. Сябры выштурхваюць Гамаша з шынка. Усеагульная весялосць і танцы працягваюцца. На плошчы Барселоны ўсё гатова да свята ў гонар Кітры і Базіля. Ва ўрачыстым маршы збіраюцца госці. Сярод іх высакародны рыцар Дон Кіхот і яго збраяносец Санча Панса. Пачынаецца свята. Дон Кіхот і Санча развітваюцца з усімі і адпраўляюцца на пошукі новых прыгод.
Андалуская нізіна
Андалуская нізіна (Depresión Bética) — нізіна на поўдні Іспаніі, паміж гарамі Сьера-Марэна на поўначы і Андалускімі гарамі на поўдні і ўсходзе.
Мае трохвугольную форму, паступова пашыраючыся і апускаючыся на паўднёвы захад, выходзячы да Атлантычнага акіяна, дзе бераг утварае шырокі дугападобны ўрэз Кадыскага заліва.
Працягласць — каля 300 км. Нізіна размешчана на месцы перадгорнага прагіну, які пашыраецца да захаду і запоўненага кайназойскімі марскімі і рачнымі адкладамі. Дрэнуецца пераважна ракой Гвадалквівір і яе прытокамі. Пераважае ўзгорысты рэльеф.
Клімат міжземнаморскі; колькасць ападкаў — 400—700 мм у год.
Думінічы
Думінічы (Думи́ничи) — рабочы пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Думініцкага раёна Калужскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр гарадскога паселішча «Пасёлак Думінічы». Насельніцтва — 5376 чал. (2021). Населены пункт Думініцкі завод быў утвораны ў 1882 годзе, з 1 студзеня 1926 года сяло Думініцкі завод становіцца цэнтрам Думініцкай воласці. 24 кастрычніка 1927 года Пастановай Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР сяло атрымала статус пасёлка. З 1929 года — адміністрацыйны цэнтр Думініцкага раёна. З кастрычніка 1932 носіць сучасную назву — Думінічы.
Халон (рака)
Халон (río Jalón, río Xalón) — рака на поўначы Іспаніі, правы прыток ракі Эбра. Даўжыня — 224 км, плошча басейна — 9338 км². Бярэ пачатак у правінцыі Сорыя (муніцыпалітэт Медынаселі), ля ўсходняга краю хрыбта Сьера-Міністра на вышыні 1220 метраў над узроўнем мора.
Працякае па тэрыторыі правінцый Сорыя і Сарагоса ў паўночна-ўсходнім напрамку. На поўдзень ад горада Калатаюд у Халон, з правага боку, упадае рака Хілока (Rio Jiloca), якая з’яўляецца найбольш значным яго прытокам. Упадае ў Эбра ў муніцыпалітэце Торэс-дэ-Берэльен, на паўночны захад ад Сарагосы.
Зеха
Зеха — рака ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці.
Выцякае з возера Пышна і ўпадае ў Лепельскае возера ў 1 км на ўсход ад населенага пункта Юркаўшчына. Даўжыня ракі каля 18 км.
У басейне Зехі знаходзяцца азёры Пышна, Доўгае, Азёрцы, Азаранкаўскае (Азаранскае), Забалоцце, Ворань і інш. У раку ўпадаюць ручаі, каналы і рака (ручай?) Студзёнка.
На рацэ вёска Заазер'е.
Аляксандр Ільіч Казакоў
Аляксандр Ільіч Казакоў (, Харкаў — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1946).
Біяграфія
Удзельнік грамадзянскай вайны ў Расіі.
На фронце з чэрвеня 1941 года. Змагаўся на 1-м Беларускім фронце, вызваляў землі Баранавіцкай вобласці.
Званне Героя Савецкага Саюза атрымаў 15 мая 1946 года. Пасля вайны жыў і працаваў у Харкаве.
Памяць
У горадзе Баранавічы вуліца Крошынская ў 1985 годзе была перайменавана ў вуліцу Казакова, дзе адкрыта мармуровая дошка з надпісам: «Вуліца імя Казакова Аляксандра Ільіча, удастоенага звання Героя Савецкага Саюза за мужнасць і гераізм у барацьбе з нямецка-фашысцкімі акупантамі на тэрыторыі Беларусі ў ліпені 1944 г.».
Буртніекскі край
Буртніекскі край (Burtnieku novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Латвіі ў вобласці Відземе. Край складаецца з шасці воласцяў. Краявым цэнтрам з’яўляецца пасёлак Буртніекі.
Мяжуе з Коцэнскім, Алайскім, Мазсалацкім, Руіенскім, Валкскім, Стренцкім, Бэвэрынскім краямі і горадам Валміера.
Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года склала 8487 чалавек. Плошча краю займае 710,1 км².
Край быў утвораны 1 ліпеня 2009 года па заканчэнні латвійскай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы з частак Валміерскага і Валкскага раёнаў.
В’етнамская імперыя
В'етнамская імперыя (Đế quốc Việt Nam 帝國越南) — марыянеткавая праяпонская дзяржава, якая кароткі час існавала на тэрыторыі В’етнама ў канцы Другой сусветнай вайны
Перадгісторыя
Неўзабаве пасля падзення Францыі адміністрацыя Французскага Індакітая, кантраляваная з Вішысцкай Францыі, дазволіла Японіі акупаваць паўночную частку сваёй тэрыторыі. У краіне быў усталяваны «супольны пратэктарат» Японіі і Вішысцкай адміністрацыі.
Акупаваўшы Індакітай, Японія спачатку асцярожна, імкнучыся ўнікаць канфліктаў з французскай адміністрацыяй, а з 1942 года шырока і агрэсіўна разгарнула прапаганду паназіяцкіх ідэй сярод мясцовага насельніцтва, прыцягваючы на свой бок розныя нацыяналістычныя групы і арганізацыі, якія вылічвалі з дапамогай Японіі дамагчыся поспехаў у антыкаланіяльным барацьбе за незалежнасць В'етнама. На гэтай сацыяльнай базе з дапамогай японцаў былі створаны Нацыянал-сацыялістычная партыя Вялікага В'ета, Партыя народнага кіравання Вялікага В'ета і інш. У 1942—1943 гадах пры актыўнай падтрымцы Японіі актывізавалі сваю дзейнасць палітыка-рэлігійныя рухі «Каа Дай» і «Хоа Хаа». Японскае камандаванне праводзіла лінію на аб'яднанне ўсіх па-праяпонску настроеных груповак і асобных правых дзеячаў В'етнама (Чан Чанг Кім, Нго Дзінь Зьем і інш.) дзеля ажыццяўлення антыфранцузскага перавароту і стварэння свайго марыянеткавага ўрада.
Дзейнасць праяпонскіх сіл палягчалася тым, што з пачаткам Уторай сусветнай вайны каланіяльная адміністрацыя сур'ёзна паслабіла Камуністычную партыю Індакітая. Многія арганізацыі КПІК былі разгромлены. Каб захаваць ЦК партыі ад поўнага разгрому, з канца 1939 года месцазнаходжанне яго перанеслі з Сайгона ў Паўночны В'етнам, а потым, пасля акупацыі Паўночнага В'етнама Японіяй — на некаторы час у Паўднёвы Кітай. 19 мая 1941 года ў Цзынсі (Паўднёвы Кітай) на нарадзе прадстаўнікоў КПІК першых арганізацый Выратавання Радзімы была абвешчана адукацыя Лігі змагання за незалежнасць В'етнама (В'етмінь). Цэнтрам дзейнасці В'етміня стаў В'етбак.
Да пачатку 1945 года ўзброеныя сілы Японіі пацярпелі шэраг сур'ёзных параз. Параза на Філіпінскіх астравах прывяла японскае камандаванне ў замяшанне. Становішча патрабавала выпрацавання новых планаў ведання вайны. У гэтай сітуацыі японскія акупацыйныя войскі арганізавалі 9 сакавіка 1945 года дзяржаўны пераварот у Індакітаі, ліквідаваўшы французскую адміністрацыю. Страцілыя сваю баяздольнасць за пяць гадоў акупацыі французскія войскі большай часткай паслухмяна склалі зброю. Толькі некалькі падраздзяленняў апынуліся здольнымі з баямі прарвацца праз японскія кардоны да кітайскай мяжы.
Махроўскі сельсавет
Махро́ўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Іванаўскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Махро.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Іванаўскага раёна Пінскай вобласці. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў складзе Драгічынскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Махроўскага сельсавета было 5 населеных пунктаў. 26 чэрвеня 2013 года ў склад сельсавета з Бродніцкага сельсавета перададзена вёска Завышша.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1494 чалавекі, з іх 97,7 % — беларусы.
Баяна
Баяна (Bojano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Малізэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кампабаса.
Насельніцтва складае 8856 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 169 чал./км². Займае плошчу 49 км². Паштовы індэкс — 86021. Тэлефонны код — 0874.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы апостал Варфаламей.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Спецыяліст
Спецыяліст або дыпламаваны спецыяліст, спецыяліст з вышэйшай адукацыяй — кваліфікацыя, якую набывае студэнт пасля поўнага асваення адпаведнай праграмы навучання на ўзроўні вышэйшай адукацыі ў вышэйшай навучальнай установе. У канкрэтных галінах навукі можа мець уласную назву (напрыклад: фармацэўт, выкладчык, гісторык, эканаміст і г.д.).
Афіцыйна ў Беларусі няма падзелу на спецыялістаў і бакалаўраў. Ёсць толькі І і ІІ (магістратура) ступені вышэйшай адукацыі. Але ў грамадстве пашырана думка, што тэрмін навучання ў ВНУ спецыялістаў скаладае 5 гадоў (для асобных спецыяльнасцей — 6 гадоў) навучання ў дзённай форме, а бакалаўраў — 4. У той жа час у БССР зазвычай студэнты атрымлівалі кваліфікацыю спецыяліста таксама, як і бакалаўры ў краінах Захаду — гэта значыць за 4 гады дзённага навучання.
У сувязі з правіламі ўдзелу ў Балонскім працэсе, кваліфікацыйная ступень «спецыяліст» павінна спыніць сваё існаванне для краін, якія ўдзельнічаюць у праграме адзінай прасторы еўрапейскай вышэйшай адукацыі, а на замену спецыялітэту ў іх прыйдуць акадэмічныя ступені вышэйшай адукацыі бакалаўра і магістра.
Вольштын (гміна)
Во́льштын (Wolsztyn) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Вальштынскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вольштыне. Плошча гміны складае 249,64 км². Станам на 2012 год у гміне Вольштын пражывалі 30348 чалавек, шчыльнасць — 121,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 23 салецтвы.
Аляксей Восіпавіч Ратманскі
Аляксей Восіпавіч Ратманскі (нар., ) — расійскі, украінскі, дацкі і амерыканскі саліст балета і балетмайстар, з 2004 па 2009 год — мастацкі кіраўнік балета Вялікага тэатра.
Біяграфія
У 1978—1986 гадах вучыўся ў Маскоўскім харэаграфічным вучылішчы, дзе яго педагогамі былі Аляксандра Маркеева, Андрэй Сіланцьеў, Яўгенія Фарманянц. Выпускаўся ў Пятра Антонавіча Пестава, у класе з В. Малахавым і Ю. Бурлака.
З 1986 па 1992 і з 1995 па 1997 гады Ратманскі быў вядучым танцоўшчыкам Нацыянальнага опернага тэатра Украіны імя. Т. Р. Шаўчэнкі ў Кіеве. У 1988—1992 гадах вучыўся ў ГІТІСе на курсе Дзмітрыя Бранцава. У 1992—1995 гадах — вядучы саліст Вініпегскага каралеўскага балета (англ. Royal Winnipeg Ballet) дзе танчыў у балетах Баланчына, Аштана, Цюдара, ван Данцыга, Ноймаера, Тарп. Першы выканаўца балетаў Марка Годэна і Вільяма Вайтнера.
У 1997—2003 гадах — прэм’ер Дацкага каралеўскага балета. Выконваў вядучыя і сольныя партыі ў балетах Бурнанвіля, Нурыева, Баланчына, Бежара, Ноймаера, Матса Эка, Ліфара, Марцінс, Дуата, Мак-Мілана, Робінса, Галеоці і інш. Першы выканаўца балетаў Ціма Раштана, Ганны Ляркесен, Стэнтана Уэлша.
З 1 студзеня 2004 па 1 студзеня 2009 года — мастацкі кіраўнік балетнай трупы Вялікага тэатра. З 2009 года — пастаянны харэограф Амерыканскага тэатра балета (англ. American Ballet Theatre).
Медынаселі
Медынаселі (Medinaceli) — муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Сорыя ў складзе аўтаномнай супольнасці Кастылія і Леон. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Цьера-дэ-Медынаселі. Займае плошчу 205,37 км². Насельніцтва 813 чалавек (на 2010 год). За 150 км ад адміністрацыйнага цэнтра правінцыі.
У XIV—XIX стагоддзях паселішча належала графскаму, затым герцагскаму роду Медынаселі. Адна з галоўных славутасцяў — палац герцагаў Медынаселі.
IC 2631
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Волма (прыток Свіслачы)
Назва
Назва Волма балцкага паходжання.
Па іншы бок нёманска-дняпроўскага водападзелу другая Волма, прыток нёманскай Іслачы. Па розныя бакі гэтага водападзелу таксама разнесеныя рэкі з назвамі Уса, Уша, Свіслач.
Калі не ў сувязі з прускім тапонімам Wolmen (< *Valm-), дык устаўное В- як у назвах дняпроўскай ракі Вопь (< *Ap- / *Up-), дзесенскай ракі Ворміна (< *Arm-).
Аснова *Alm- ад літоўскага almėti, elmėti «сачыцца, струменіць; памалу цекці», далей да карацейшага alėti «памалу цекці, сачыцца». Ад індаеўрапейскага *el- / ol- «забалочвацца, зарастаць».
Гідранімічныя аналагі — літоўскія водныя назвы тыпу Almajas, Almenas, Elmė, Ilmas, прускія Elme, Elmone, Ylme, Ilmena, стараеўрапейскія гідронімы тыпу Almo, Ilm.
Яшчэ адна  — на паўночнай перыферыі старабалцкай прасторы, на ўсходзе ад буйнога возера Ільмень. Гэтыя два суседнія гідронімы найверагодней аднаго паходжання, з шэрагу асноў Alm- : Elm- : Ilm-.
З вялікай вадой такія гідронімы суадносяцца і на сумежжы Літвы і цяперашняй Беларусі (Аўкштойцкае Паазер’е — Браслаўскія азёры): недалёка адно ад аднаго возера Ільмёнак (каля Браслава) і літоўскія азёры Almajas, Almenas.
У азёрных назвах аснова Alm- : Elm- : Ilm- перадае значэнне павольнай запаўняльнасці возера вадой. У рачных назвах — значэнне нешматводнасці і няхуткаплыннасці.
Значэнне назвы Волма можна перадаць як «Струмяністая (рака)» (нешматводная бы струмень).
Гідраграфія
Даўжыня ракі 103 км. Вадазбор 1150 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 6,7 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,5 %.
Пачынаецца меліярацыйным каналам каля паўночна-ўсходняй ускраіны вёскі Каралёў Стан Мінскага раёна, цячэ па Мінскім узвышшы і Цэнтральнабярэзінскай раўніне праз Смалявіцкі, Чэрвеньскі і Пухавіцкі раёны. Вусце за 1 км на ўсход ад вёскі Стары Двор Пухавіцкага раёна. Даліна трапецападобная, шырынёй 0,4—0,6 км, месцамі больш за 3 км. Схілы спадзістыя і ўмерана стромкія. Пойма на вялікім працягу асушаная і разараная. У верхнім цячэнні зарэгулявана 4 плацінамі.
Асноўныя прытокі: Слоўст (справа), Вожа, Гаць, Ігуменка (злева).
Наталля Міхайлаўна Вадзянава
Ната́лля Міха́йлаўна Вадзя́нава (Ната́лья Миха́йловна Водяно́ва) (, Ніжні Ноўгарад) — расійская супермадэль, актрыса і філантроп.
«Два дні ў Маскве, тры — Ніжні Ноўгарад» — прыкладна такі стандартны графік наведвання Наталляй Расіі. Некалькі разоў у год яна абавязкова прылятае да маці і сястры ў Ніжні Ноўгарад.
Пачатак
Наталля Вадзянава нарадзілася ў беднай сям’і. Наведванне школы было цяжкім з-за вельмі бядотнага становішча сям’і — акрамя Наталлі ў сям’і расла малодшая сястра, інвалід ДЦП. Наташа не падумвала пра моду. Даношвала старыя маціны рэчы, перарабляла і перашывала на «сябе», імкнулася быць «не горш за астатніх», але гэта не заўсёды атрымоўвалася з-за абмежаваных сродкаў.
Спіс рускіх гарадоў далёкіх і блізкіх
Спіс рускіх гарадоў далёкіх і блізкіх — гістарычна-геаграфічны твор канца 14 ст., у якім змешчаны пералік «рускіх» гарадоў Усходняй Еўропы, часам з кароткімі тлумачэннямі (колькі ў іх «каменных сцен» і на якой рацэ яны стаяць). Гарады падзелены на групы: балгарскія і валошскія, польскія (падольскія), кіеўскія, валынскія, літоўскія, смаленскія, разанскія, залескія; усяго названа 358 гарадоў.
«Спіс» захаваўся ў складзе рускіх летапісаў сярэдзіны 15 — пач. 17 ст. Мяркуецца, што ён складзены ў канцылярыі мітрапаліта кіеўскага і ўсяе Русі Кіпрыяна на аснове больш ранніх спісаў і адлюстроўвае населеныя пункты, падначаленыя ўладзе праваслаўнага («рускага») мітрапаліта. Беларускія гарады ў асноўным уключаны ў раздзел «літоўскія гарады». Сярод іх: «Рша камен» (Орша з мураваным замкам), «Полтеск на Двине и на Полоте древян, а святая Софиа каменна о седми версех», «Видбеск, 3 стены камены, а река Видба и Двина», «Крев камен», Слуцк, Менск, Новагародак і іншыя. Адзін раз упамінаюцца і не лакалізуюцца на сучаснай карце гарады Беразуеск, Няміза, Мчэнеск. Шмат беларускіх гарадоў упамянута сярод кіеўскіх: Гомель, Магілёў, Рэчыца, Капыль, Тураў і іншыя. Сярод валынскіх гарадоў адзначаны Пінск, Берасце і іншыя. У «Спісе» ўпершыню адзначаны беларускія гарады і мястэчкі Горваль, Лоск, Магілёў, Стрэшын, Цяцерын. Падзел усходнеславянскіх гарадоў на групы адлюстроўвае, відаць, палітычныя межы больш ранняга часу.
«Спіс» мае вялікае значэнне для гісторыка-геаграфічных даследаванняў, вывучэння палітычнай гісторыі і змянення меж ва Усходняй Еўропе ў 14 ст.
Філіп Франц фон Зібальд
Філіп Франц фон Зібальд (Philipp Franz Balthasar von Siebold, 17 лютага 1796 — 18 кастрычніка 1866) — нямецкі прыродазнавец і даследчык Японіі, куды прыбыў у 1823 у якасці ўрача, які быў на службе Галандскай Ост-Індскай кампаніі. Кузен германскага фізіёлага і заолага Карла Зібальда.
У Эда ён у імператарскага бібліятэкара набыў карту Японіі, завошта быў адтуль высланы і ў 1830 вярнуўся ў Галандыю; у 1859—1862 ізноў жыў у Японіі, затым у Вюрцбургу.
Зібальд увёў на востраве Ява чайныя плантацыі.
Варберг (Швецыя)
Варберг (Varberg) — горад у лене Халанд, на поўднёвым захадзе Швецыі. Насельніцтва — 27 602 чалавек (2010), (у камуне 58 383 чалавек (30 верасня 2011).
Каля горада (на тэрыторыя яго камуны размяшчаецца Радыёстанцыя ў Грыметане, якая ўваходзіць у Спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Гісторыя
Ужо ў 1062 годзе на месцы Варберга існавала пасяленне Етшэ, якое згадвае Саксон Граматык у сувязі з бітвай на рацэ Нісан. У 1343 тут ужо быў горад, які называўся Етачэр, а крэпасць была пабудавана яшчэ раней — пад канец XIII стагоддзя. З XV стагоддзя пачынае ўжывацца назва Варберг (Vardberg, Vårdkasberg) — па назве гары, на якой гэтая крэпасць знаходзіцца. У тый самы час, побач з Етачэрам быў заснаваны Новы Варберг, а Етачэр стаў называцца Стары Варберг: абодва гарады былі канкурэнтамі на скрыжаванні важных гандлёвых шляхоў. У 1565 Варберг быў разбураны шведамі (на тый час ён усё яшчэ быў данскім; шведскім ён стаў на стагоддзе пазней). У 1767 Варберг перажыў вельмі моцны пажар. У XIX стагоддзі ён саступіў Хальмстада правы найбуйнейшага горада Халанда. Індустрыялізацыя закранула Варберг даволі позна — толькі пад канец XIX стагоддзя.
Генадзь Станіслававіч Алейнікаў
Генадзь Станіслававіч Алейнікаў (10 лістапада 1947, Мінск, БССР, СССР — 13 верасня 2017, Мінск, Беларусь) — беларускі эканаміст, старшыня праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь (1997—1998).
Адукацыя
Скончыў у 1977 г. Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі па спецыяльнасці «Грашовы зварот і крэдыт», а таксама ў 1985 г. факультэт эканамістаў-міжнароднікаў Акадэміі знешняга гандлю ў Маскве — па спецыяльнасці «Міжнародныя эканамічныя адносіны» з веданнем замежнай мовы.
Валодаў англійскай і французскай мовамі.
Сям’я
Жонка — Вольга Віталеўна Алейнікава (нар. у 1951 г.), дырэктар РНПЦ дзіцячай анкалогіі, гематалогіі і імуналогіі (Беларусь), прафесар. Генадзь Алейнікаў нарадзіўся ў адзін дзень са сваёй жонкай Вольгай — 10 лістапада.
У сям’і нарадзілася трое сыноў: сярод іх вядомы — Максім Генадзевіч Алейнікаў, кампазітар, прадзюсар гурта «Топлесс» (Беларусь).
Працоўная дзейнасць
Пачаў працаваць у банкаўскай галіне ў Мінску — у 1977—1978 гг. крэдытным інспектарам мінскага Фрунзенскага аддзялення Дзяржбанка СССР.
У 1978—1982 гг. — быў кіраўніком Цэнтральнага аддзялення Дзяржбанка гарадской канторы Дзяржбанка СССР. У 1985—1987 гг. — працаваў намеснікам кіраўніка Мінскай гарадской канторы Дзяржбанка СССР.
У 1987—1988 гг. — быў намеснікам старшыні выканкама Ленінскага раёна г. Мінска.
У 1988—1989 гг. — працаваў намеснікам упраўлення Мінскага гарадскога ўпраўлення Дзяржбанка СССР.
З 1989 г. па лістапад 1991 г. быў намеснікам старшыні праўлення — начальнікам планава-эканамічнага ўпраўлення Беларускага рэспубліканскага банка Знешэканамбанка СССР.
Пасля роспуску СССР, з лістапада 1991 г. па 1997 г. Генадзь Алейнікаў узначальваў Банк знешнеэканамічнай дзейнасці Рэспублікі Беларусь («Белзнешэканамбанк») — быў яго прэзідэнтам (старшынёй савета дырэктароў).
З 16 студзеня 1997 г. па 20 сакавіка 1998 г. Генадзь Алейнікаў быў старшынёй праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь. 30 студзеня 1997 г. увайшоў у склад Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, а з 5 лютага 1997 г. быў членам Прэзідыума Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь. З 10 лютага 1997 г. па 28 мая 1998 г. уваходзіў у склад валютна-крэдытнай камісіі Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь. Быў адпраўлены ў адстаўку з пасады старшыні Нацбанка па прычыне рэзкага падзення нацыянальнай валюты.
Пазней, у тым жа 1998 г. Генадзь Алейнікаў узначаліў да снежня 2007 г. Банк міжнароднага гандлю і інвестыцый («Межторгбанк»), які ў 2007 г. быў прададзены банку «Альфа-Банк» (Расія), а сам Алейнікаў пакінуў пасаду старшыні праўлення Банка міжнароднага гандлю і інвестыцый.
Готы
Го́ты (𐌲𐌿𐍄𐌰𐌽𐍃, Gutans, Gothi, Got(h)ones, Γότθοι)  — германскі народ II—IX стагоддзяў, які да VIII стагоддзі адыгрываў значную ролю ў гісторыі Еўропы. Гэта былі германскія плямёны, верагодна, скандынаўскага паходжання, якія гаварылі на ўсходнегерманскай гоцкай мове (для якой біскуп Ульфіла ў IV стагоддзі распрацаваў гоцкую пісьменнасць). У першыя стагоддзі нашай эры яны прарабілі шлях са Швецыі да Чорнага мора і ракі Дунай, дасягнуўшы самых аванпостаў Рымскай імперыі.
Ранняя гісторыя
[[Выява:Chernyakhov.PNG|300px|thumb|left|Распаўсюджванне готаў (прыблізнае)
]]
З пераправы готаў у кантынентальную Еўропу гісторыкі пачынаюць адлік Вялікага перасялення народаў. Выцесненыя готамі з тэрыторыі сучаснай Польшчы вандалы і ругі пачалі рух на поўдзень, прымушаючы мясцовае насельніцтва ссоўвацца ў бок Міжземнамор'я. Адсюль — першы націск варвараў на паўночна-ўсходнія межы Рымскай імперыі, які яна адчула пры Марку Аўрэліі.
Пяты пасля Берыга кароль готаў Філімер прывёў іх, па адной з версій, у Прыдняпроўе, дзе на тэрыторыі цяперашняй Украіны ўзнікла гоцкая дзяржава Оюм. Да гэтага Прыдняпроўе, меркавана, займаў народ спалаў. У археалагічным плане знаходжанню готаў у Прыдняпроўе адпавядае чарняхоўская культура, з цэнтрам на сярэднім Днястры, а больш ранняму перыяду іх гісторыі — культура вельбарская.
Пісьмовыя крыніцы па гісторыі Оюма познія і ненадзейныя — «Гетыка» Іардана і скандынаўскія сагі (у першую чаргу, «Сага пра Хервер»), якія апавядаюць пра барацьбу готаў з гунамі. Сталіцай адзінай гоцкай дзяржавы ў скандынаўскім фальклоры лічыўся горад на Дняпры — літаральна Данпарстад. У сазе пра Хервер сталічным названы «рачны дом» — Археймар.
Каля 230 года готы спусціліся ў Прычарнамор'е. Калі з готамі ўпершыню сутыкнуліся рымляне, яны ўжо падзяліліся на дзве галіны — усходнюю (остготы) і заходнюю (вестготы), пра якія гл. падрабязней у адпаведных артыкулах. Да ліку гоцкіх плямёнаў адносіліся таксама скіры, таіфалы і крымскія готы, ад якіх пазней адлучыліся готы-трапезіты Тамані.
Памяць пра готаў
Падчас знаходжання готаў ва Усходняй Еўропе іх суседзі — славяне — перанялі з гоцкай мовы мноства слоў — «хлеб», «суп», «смятана», «кацёл», «купіць», «Госпад», «царква», «крэст», «лек», «ліхва», «скарб», «скрыня», «вінаград», «вярблюд» і інш. (падрабязней гл. слоўнік Фасмера). На пераемнасць у адносінах да готаў прэтэндавалі шведскія каралі («каралі шведаў (свеяў), готаў і вендаў»), нашчадкамі вестготаў лічыла сябе іспанская знаць.
Жанна II (графіня Артуа)
Жанна II Французская ( — ) — герцагіня Бургундская, графіня Бургундская і графіня Артуа, старэйшая дачка караля Філіпа V Высокага і Жанны I, графіні Артуа.
Біяграфія
Была выдадзена замуж (, Нажон-сюр-Сені) за Эда IV, герцага Бургундскага і тытулярнага караля Тэсалонікі.
Атрымала ў спадчыну ад сваёй маці (1330) графства Артуа і пфальцграфства Бургундскае (Франш-Контэ).
C (мова праграмавання)
Мо́ва праграмава́ння  (вымаўляецца: Сі́) — стандартызаваная імператыўная мова праграмавання, створаная на пачатку 1970-х гадоў Кенам Томпсанам і Дэнісам Рычы для аперацыйнай сістэмы UNIX. Потым яна была перанесена на іншыя аперацыйныя сістэмы, і зараз з’яўляецца адной з найбольш ужывальных моў праграмавання. Мове C часта аддаюць перавагу за яе эфектыўнасць, і гэта адна з самых пашыраных моў сістэмнага праграмавання, хоць з яе дапамогай можна пісаць і праграмы агульнага прызначэння. Яна часта выкарыстоўваецца пры навучанні праграмаванню, хоць стваралася не для пачаткоўцаў.
Агляд
C — адносна мінімалістычная мова праграмавання, бліжэйшая да апаратнага забеспячэння і мовы асэмблера, чым іншыя мовы праграмавання высокага ўзроўню. Сапраўды, C часам называюць «пераносным асэмблерам», паказваючы яго адрозненні ад моў праграмавання нізкага ўзроўню, напрыклад, асэмблера: код на C можна скампіляваць і выканаць на амаль любым камп’ютары, а код на асэмблеры можна выконваць толькі на той мадэлі камп’ютара, для якой ён напісаны. Таму мову C называюць мовай сярэдняга ўзроўню.
Пры распрацоўцы C асноўнай мэтай было стварэнне працэдурнай мовы праграмавання, якая дазволіла б пісаць праграмы з меншай колькасцю памылак, не ствараючы пры гэтым дадатковых цяжкасцей для аўтараў кампілятараў складанымі асаблівасцямі мовы. Такім чынам, у C ёсць такія важныя рысы:
Рысы іншых моў, якіх не хапае ў C:
Хоць спіс адсутных у C зручных канструкцый доўгі, іх адсутнасць дапамагла прыняць C, бо кампілятары для новых платформ пісаліся хутчэй, і праграмістам было лягчэй зразумець, што робіць той ці іншы код, і кантраляваць яго. Таму код на C часта выконваецца хутчэй за код на іншых мовах праграмавання.
Прыклад «hello, world»
Упершыню гэта простая праграма з’явілася ў першым выданні кнігі K&R і стала стандартнай уводнай праграмай у большасці падручнікаў па праграмаванні, незалежна ад мовы. Гэта праграма выводзіць «hello, world» у стандартны вывад, звычайна, ў тэрмінал ці на экран.
Прыведзеная вышэй праграма нармальна скампілюецца на большасці сучасных кампілятараў. Аднак пры кампіляцыі згодна са стандартам ANSI C будзе выдадзена некалькі папярэджанняў. Акрамя таго, код не скампілюецца, калі кампілятар дакладна выконвае стандарт C99, бо вяртаемае значэнне не будзе лічыцца значэннем тыпа  пры адсутнасці іншага. Усё гэта можна выправіць, дадаўшы некалькі невялікіх змяненняў у зыходную праграму:
Разгледзім праграму па радках:
Першы радок праграмы з’яўляецца дырэктывай прэпрацэсара,. Гэты тэкст паказвае, што прэпрацэсару — першай праграме, якая апрацоўвае зыходны файл пры кампіляцыі — трэба замяніць гэты радок на названы ў ім файл. У дадзеным выпадку гэта загаловачны файл,, які апісвае стандартныя функцыі ўводу і вываду. Вуглавыя дужкі вакол  паказваюць, што файл трэба шукаць у папцы, пазначанай як шлях пошуку загаловачных файлаў.
int main(void) Наступны радок паказвае, што азначаецца функцыя пад назвай. Функцыя  мае адмысловае значэнне ў праграмах на C. Калі выконваецца праграма, першай выклікаецца функцыя main. Слова  паказвае, што вяртаемае значэнне — значэнне, якое будзе вылічана ў функцыі   — ёсць цэлым лікам (integer). Частка коду  паказвае, што функцыя   не прымае ніякіх аргументаў.
{ Тут фігурныя дужкі паказваюць месца, дзе пачынаецца код функцыі.
printf("hello, world\n"); Гэты радок выклікае (г.зн. выконвае код і вяртаецца да далейшага выканання праграмы) функцыю з назвай, якая аб’яўлена ў загаловачным файле. У гэтым выкліку функцыі  перадаецца адзін аргумент, радок тэксту «hello, world\n». Спалучэнне сімвалаў «\n» называецца escape-паслядоўнасцю і пераўтвараецца ў сімвал EOL (end-of-line, канец радка), які пераводзіць курсор у тэрмінале на пачатак новага радка. Функцыя  вяртае значэнне тыпу , аднак мы яго не выкарыстоўваем, таму не пішам ніякага кода для яго апрацоўкі.
return(0); Гэты радок заканчвае выкананне функцыі  вяртаннем значэння 0.
} Гэта фігурная дужка паказвае канец кода функцыі.
Ключавыя словы
У стандарце С89 азначаны 32 ключавыя словы:
Тыпы
Тыпы ў C падобныя да тыпаў іншых пераемнікаў мовы ALGOL, такіх як Pascal, хоць яны і шмат у чым адрозніваюцца. Ёсць тыпы для цэлых лікаў розных памераў, знакавых і бяззнакавых, лікаў з плаваючай коскай, літар, пералічэнняў, структур і аб’яднанняў , з дапамогай якіх можна захоўваць даныя некалькі тыпаў (але нельга захоўваць даныя двух розных тыпаў адначасова).
C вельмі часта выкарыстоўвае ўказальнікі і вельмі просты тып спасылак для захавання адрасоў памяці. Гэты адрас можна змяніць з дапамогай аператара прысвойвання ці арыфметыкі ўказальнікаў. Падчас выканання ўказальнік з’яўляецца адрасам у памяці, а падчас кампіляцыі — адрасам і тыпам даных, што дазваляе праверыць частку выразаў з указальнікамі падчас кампіляцыі. Указальнікі выкарыстоўваюцца ў C для розных мэт. Тэкставыя радкі звычайна прадстаўлены як указальнік на масіў сімвалаў. Дынамічнае выдзяленне памяці, якое апісана ніжэй, ажыццяўляецца з дапамогай указальнікаў.
Нулявы ўказальнік ёсць адмысловым указальнікам, які ўказвае на ячэйку памяці з адрасам 0. Працаваць напрамую з такім указальнікам нельга, звычайна яго выкарыстоўваюць, каб пазначыць неіснаванне пэўных аб’ектаў у памяці. Нулявыя ўказальнікі зручна выкарыстоўваць у адмысловых выпадках, напрыклад для запісу ўказальніку на наступны аб’ект у канцы спісу. Спробы звярнуцца да ячэйкі памяці, на якую ўказвае нулявы ўказальнік, можа прывесці да непрадбачаных вынікаў. Указальнікі на тып  таксама існуюць, і паказваюць на аб’ект невядомага тыпу. Яны звычайна выкарыстоўваюцца ва ўніверсальным праграмаванні. Памер аб’екта, на які яны ўказваюць, невядомы, таму іх можна пераўтварыць ва ўказальнікі любога іншага тыпу.
Масівы ў C маюць нязменную даўжыню, якая вядома падчас кампіляцыі (праўда, у C99 былі дабаўлены масівы зменнай даўжыні); на практыцы, гэта не вельмі вялікая праблема, бо C дазваляе выдзяляць блокі памяці любой даўжыні ў час работы праграмы з дапамогай стандартнай бібліятэкі і выкарыстаць іх у якасці масіваў. У адрозненне ад іншых моў, у мове C масівы ёсць указальнікамі: як звычайны адрас у памяці і тып даных. Таму няма ніякіх праверак на выхад за межы масіву.
У мове C не прадугледжана адмысловых сродкаў падтрымкі мнагамерных масіваў, і мнагамерныя масівы азначаюцца зваротным чынам: як масівы масіваў. Так, напрыклад, двухмерны масіў ёсць масівам аднамерных масіваў, трохмерны — масівам двухмерных, і г.д. Увогуле кажучы, фізічнае ўладкаванне мнагамернага масіва у памяці камп’ютара залежыць ад таго, які гэты масіў: статычны ці дынамічны.
Мова C часта выкарыстоўваецца ў нізкаўзроўневым сістэмным праграмаванні, дзе можа ўзнікнуць неабходнасць разглядаць цэлы лік як адрас у памяці, лік з плаваючай коскай двайной дакладнасці як цэлы лік ці адзін тып указальнікаў як іншы. Для такіх выпадкаў у C есць пераўтварэнне тыпаў, з дапамогай якога выконваецца няяўны перавод аднаго значэння тыпу ў значэнне іншага тыпу. Няяўнае пераўтварэнне тыпаў можа быць небяспечным, бо часам працуе не так, як на першы погляд можна было б чакаць, і ў выніку прыводзіць да цяжка ўлоўных памылак.
Захоўванне даных
У мове C ёсць тры спосабы атрымаць памяць для аб’ектаў:
Кожны са шляхоў выдзялення памяці выкарыстоўваецца ў розных выпадках і мае свае перавагі і недахопы. Напрыклад, статычнае выдзяленне памяці не патрабуе выклікаў адмысловых працэдур, пры аўтаматычным выдзяленні кампілятар зменіць толькі адну сістэмную зменную, а для дынамічнага выдзялення памяці патрэбна шмат коду як з боку праграміста, так і з боку кампілятара. Аднак памяць стэка звычайна вельмі абмежаваная ў параўнанні з памяццю кучы, і толькі дынамічнае выдзяленне памяці дазваляе выдзяліць блок памяці, памер якога будзе вядомы толькі падчас выканання праграмы. У большасці праграм на С выкарыстоўваюцца ўсе тры шляхі.
Там, дзе гэта магчыма, лепей карыстацца аўтаматычным і статычным выдзяленнем памяці, бо пры іх выкарыстанні памяці выдзяляе кампілятар, і праграмісту не трэба пісаць код для выдзялення і вызвалення памяці, які часта прыводзіць да памылак. Аднак даволі часта памер структур даных змяняецца падчас выканання праграмы; для выкарыстання аўтаматычнага і статычнага выдзялення патрэбна ведаць памер падчас кампіляцыі, таму часта (напрыклад, пры стварэнні масіваў са зменнай даўжынёй) трэба выкарыстоўваць дынамічнае выдзяленне памяці.
Сінтаксіс
У адрозненні ад моў, падобных да Fortran 77, у C праграміст можа выкарыстоўваць прабелы і пераводы радкоў там, дзе пажадае. Каментары могуць быць:
Амаль любы зыходны файл утрымлівае аб’яўленні і азначэнні функцый. У сваю чаргу, азначэнні функцый змяшчаюць аб’яўленне і інструкцыі (прадпісанні). Аб’яўленні або азначаюць новыя тыпы з дапамогай ключавых слоў (падобных да,  , і  ), або ўводзяць новыя зменныя пэўных тыпаў і задаюць іхнія значэнні.
Прыклад: аб’яўленне структуры Пункт (Point) з дзвюма цэлымі каардынатамі (x, y)
Прыклад: аб’яўленне зменнай  тыпу «лік з плаваючай коскай двайной дакладнасці»
Ключавыя словы, падобныя да,  ,   і г.д., а таксама сімвал   у спалучэнні з імі дазваляюць прызначаць зменным пэўныя ўбудаваныя тыпы. Каб пазначыць межы дзеяння аб’яўленняў і кіруючых структур, кавалкі (блокі) зыходнага кода змяшчаюцца ў фігурныя дужкі ( і  ).
Прыклад:
У мове C асноўную работу выконваюць інструкцыі. Большасць інструкцый ёсць выразамі-аператарамі, апрацоўка якіх складаецца з вылічэння пэўнага выразу і прысвойвання новага значэння зменным. Інструкцыі кіравання будуюцца з дапамогай ключавых слоў,  ,  ,  ,   і. Адвольныя пераходы ажыццяўляюцца з дапамогай аператара. Існуюць убудаваныя аператары для выканання простых арыфметычных, лагічных, пабітавых аперацый, прысвойванняў, параўнанняў, доступу па індэксе к элементам масіва. Таксама ў выразах можна выклікаць функцыі, у тым ліку стандартныя бібліятэчныя.
Праблемы
Вядомы выраз: «З дапамогай C лёгка стрэліць ва ўласную нагу». Інакш кажучы, мова C дапускае многія дзеянні, даволі часта непажаданыя, таму многія памылкі праграмавання кампілятар не выяўляе, і ў выніку яны могуць праявіцца толькі ў час выканання праграмы. Гэта прыводзіць да непрадбачаных паводзін праграмы і «дзірак» пры выкананні. Дыялект Cyclone мовы C развязвае частку гэтых праблем.
З аднаго боку, праверкі на адсутнасць такіх памылак істотна запавольвалі выкананне праграмы ў той час, калі мова C стваралася. З другога боку, аўтары хацелі зрабіць C як мага болей эфектыўнай і гнуткай; чым больш магутная мова, тым складаней пісаць праграмы з яе дапамогай. Частка праверак выконваецца знешнімі прыладамі.
Выдзяленне памяці
Адна з праблем C палягае ў тым, што дынамічна выдзеленыя аб’екты не ініцыялізуюцца; яны захоўваюць тое, што знаходзілася да іх на тым месцы ў памяці (гэта называюць смеццем). Змест смецця амаль немагчыма прадбачыць, бо ён змяняецца не толькі ў залежнасці ад камп’ютара, але нават пры розных запусках праграмы ці розных выкліках адной функцыі. Таму, калі праграма выкарыстоўвае неініцыялізаваныя даныя, вынік прадбачыць немагчыма. Большасць сучасных кампілятараў папярэджваюць пра гэтую праблему ў частцы выпадкаў, аднак поўнасцю выключыць гэту праблему немагчыма.
Яшчэ адной праблемай з’яўляецца тое, што памяць з кучы нельга выкарыстоўваць ізноў, пакуль праграміст не вызваліць яе функцыяй. Таму, калі праграміст забудзе вярнуць памяць, праграма будзе працягваць трымаць яе, у выніку разам з новымі выдзяленнямі ўсё болей і болей памяці будзе спажывацца дарэмна. Гэта праява называецца ўцечкай памяці. Каб пазбегнуць уцечкі памяці, неабходна своечасова вызваляць памяць, што ўскладае на праграміста дадатковы клопат. Гэтыя праблемы развязаны ў мовах з аўтаматычнай зборкай смецця.
Указальнікі
Указальнікі з’яўляюцца адным з найбольшых небяспечных сродкаў мовы C; яны не правяраюцца, таму яны могуць указваць на любы аб’ект любога тыпу, у тым ліку код, і могуць мяняць гэты аб’ект, што прывядзе да непрадбачаных вынікаў. Указальнікі можна змяняць з дапамогай арыфметыкі ўказальнікаў, памяць, на якую яны ўказваюць, можа быць вернута, выкарыстана паўторна. Указальніку можна прысвоіць любое значэнне з дапамогай пераўтварэння тыпаў. Яшчэ адной праблемай указальнікаў з’яўляецца тое, што ў C дапускаецца вольна пераўтвараць адзін тып указальнікаў у іншы. У іншых мовах гэтыя праблемы развязваюцца выкарыстаннем болей абмежаваных тыпаў спасылак.
Масівы
Хоць у мове C ёсць падтрымка статычных масіваў, у ёй не выконваецца праверка на выхад індэкса за межы масіву. Таму можна звярнуцца да шостага элемента масіву з пяці элементаў, і невядома, да чаго гэта прывядзе. Такая з’ява называецца перапаўненнем буфера. Перапаўненне буфера з’яўляецца крыніцай шматлікіх дзірак пры выкананні ў праграмах на C. З іншага боку, праверка індэкса прыводзіць да зніжэння хуткасці выканання праграм, асабліва ў вылічэннях, і, як лічыцца, не сумяшчальнае з мінімалістычным замыслам C.
Функцыі са зменнай колькасцю аргументаў
Яшчэ адной праблемай з’яўляюцца функцыі, якія прымаюць зменную колькасць аргументаў. У адрозненне ад большасці функцый C, яны не маюць прататыпаў, таму праверка правільнасці іх аргументаў, як правіла, не выконваецца, ды і немагчыма без дадатковай інфармацыі. Вынік перадачы няслушнага тыпу даных прадбачыць немагчыма, і часта ён прыводзіць да аварыйнага заканчэння работы праграмы. Акрамя таго, функцыям са зменнай колькасцю параметраў нельга перадаваць нулявыя ўказальнікі.
Праверка правільнасці тыпаў функцый са зменнай колькасцю аргументаў залежыць выключна ад якасці рэалізацыі, аднак многія сучасныя кампілятары выконваюць праверку тыпаў пры выкліках функцыі  і папярэджваюць пры памылковым спісе аргументаў. Аднак не ўсе выклікі  можна праверыць статычна, бо радок фармату можна ствараць у час выканання.
Сінтаксіс
Сінтаксіс C часта капіруецца ў іншых мовах праграмавання, аднак часта кажуць, што ён з’яўляецца адным са слабейшых пунктаў мовы. Сярод праблем сінтаксісу C наступныя:
Праблемы падтрымкі
Мова C мае таксама і іншыя праблемы, якія не выклікаюць памылак напрамую, але замінаюць праграмісту ствараць надзейную, падтрымліваемую, пашыральную сістэму. Сярод такіх праблем ёсць наступныя:
Староннія інструменты для праверкі
Для дапамогі праграмістам на C былі створаны праграмы, якія дапамагаюць пазбегнуць памылак у многіх выпадках. Аўтаматычная праверка зыходнага кода дапамагае незалежна ад мовы праграмавання, і для C існуюць такія праграмы, напрыклад Lint. Звычайна Lint выкарыстоўваецца для праверкі кода пры першым напісанні праграмы, і праграма кампілюецца пасля праверкі. Таксама існуюць бібліятэкі для праверкі індэксаў масіваў і абмежаванай формы зборкі смецця, аднак яны не ўваходзяць у стандартную бібліятэку C.
Трэба разумець, што нават такія інструменты не могуць дапамагчы ва ўсіх выпадках. Дзякуючы гібкасці мовы, шмат тыпаў памылак у C, сярод якіх памылкі, звязаныя з функцыямі са зменнай колькасцю аргументаў, выхад за межы масіву ці няслушнае выдзяленне памяці, немагчыма праверыць поўнасцю. Аднак нават у гэтых выпадках можна вылавіць найбольш тыповыя памылкі.
Раннія распрацоўкі
Распрацоўка C пачалася ў AT&T Bell Laboratories паміж 1969 і 1973 гадамі; паводле слоў Рычы, найбольшая частка мовы была створана ў 1972 годзе. Мову назвалі C, бо многія рысы яна пераняла з ранейшай мовы B.
Дакладна невядома, адкуль пайшла назва «B»: ад мовы праграмавання Кена Томпсана BCPL ці ад яго ж мовы Bon, названай у гонар яго жонкі Боні.
Існуе шмат міфаў як пра задумку мовы C, так і пра звязаную з ёй аперацыйную сістэму UNIX.
У 1973 годзе мова C была ўжо дастаткова магутнай, каб напісаць на ёй большую частку ядра UNIX, якое было перапісана з мовы асэмблера PDP-11/20. Гэта было адно з першых ядзер аперацыйнай сістэмы, напісанае не на асэмблеры (раней былі створаны сістэма Multics на PL/I, TRIPOS на BCPL і MCP (Master Control Program) для Burroughs B5000 на мове ALGOL у 1961 годзе).
K&R C
У 1978 годзе Дэніс Рычы і Браян Кёрніган апублікавалі першую рэдакцыю кнігі The C Programming Language. Гэтая кніга, вядомая сярод праграмістаў на C як K&R, выкарыстоўвалася шмат год як нефармальная спецыфікацыя мовы. Версія C, апісаная ў гэтай кнізе, часта называецца K&R C. (У другой рэдакцыі кнігі апісваецца стандарт ANSI C, інфармацыя пра які змешчана ўнізе.)
Сярод рыс мовы, уведзеных у K&R C, былі наступныя:
Часта лічаць, што K&R C — асноўная частка мовы, якую кампілятар мае падтрымліваць. Шмат год, нават пасля стварэння ANSI C, гэтая версія мовы лічыцца найбольш пераноснай, бо не ўсе кампілятары падтрымліваюць ANSI C, а адносна добра напісаны код на K&R C таксама слушны і для ANSI C.
У гэтай рэалізацыі C трэба аб’яўляць толькі тыя функцыі, якія вяртаюць значэнне не тыпу. Функцыя без папярэдняга аб’яўлення лічылася функцыяй, якая вяртае значэнне тыпу. Прыклад выкліку з папярэднім аб’яўленнем: Прыклад выкліку без папярэдняга аб’яўлення:
У прататыпах функцый K&R не было інфармацыі пра аргументы функцыі, таму большасць кампілятараў таго часу не выконвала праверку тыпаў параметраў, хоць некаторыя кампілятары папярэджвалі пра выклік функцыі з няправільнай колькасцю аргументаў.
Пасля публікацыі K&R C у мову было ўключана некалькі «неафіцыйных» дапаўненняў, якія падтрымліваліся кампілятарамі ад AT&T і некаторымі іншымі. Сярод іх наступныя: