cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вольга Хіжынкова
Біяграфія
Неаднойчы брала ўдзел у модных паказах, у прыватнасці, на фестывалі «Белая амфара». У 2008 годзе перамагла ў нацыянальным конкурсе прыгажосці «Міс Беларусь», заваявала права прадстаўляць Беларусь на міжнародным конкурсе «Міс свету-2008» у ПАР. Перад гэтым ад Віцебскай вобласці ў фінал журы абрала іншую дзяўчыну — Вольгу Прышывалка, але за Хіжынкову аддала галасы пераважная большасць тэлегледачоў.
З ліпеня 2016 года да сакавіка 2020 года працавала прэс-сакратаркай футбольнага клуба «Дынама-Брэст».
Салад
Сала́д, сала́да, салет (ад старагерм. Schallern падобны да ракавіны), тып шлему, створаны на аснове бацынету каля пач. 15 ст. у Італіі (першае ўзгаданне — 1407). Масава ўжываўся ў еўрапейскіх войсках, як у пяхоце, так і ў конніцы, на працягу 15 — сярэдзіны 16 ст. Асабліва папулярны быў у Францыі і Германіі; архітыповы шлем другой паловы Стагадовай вайны.
Вольга Хіжынкова
Біяграфія
15 верасня 2020 года, у час пратэстаў у Беларусі, Вольга Хіжынкова пакінула Нацыянальную школу прыгажосці; яна патлумачыла свой адыход так: «Эксперыменты над уласным сумленнем заўсёды маюць сумны вынік». 8 лістапада за ўдзел у «Маршы народаўладдзя» была затрымана і арыштавана на 12, а затым яшчэ на 15 сутак. 26 лістапада 2020 года Вользе Хіжынковай прысудзілі яшчэ 15 сутак адміністрацыйнага арышту за ўдзел у маршы «Народны ўльтыматум», пры гэтым абвінавачванне базавалася на яе фотаздымках у сацыяльнай сетцы. На волю яна выйшла 20 снежня, пасля 42 сутак арышту.
Салад
Гэты тып пачаў выцясняцца з масавага ўжытку пад пач. 16 ст. тыпамі армэ і бургіньёт, але яшчэ ў сярэдзіне 16 ст. спецыяльна дапрацаваныя салады ўжываліся ў рыцарскіх турнірах.
У ВКЛ салады вядомыя не пазней як з канца 15 ст. і былі папулярнымі да сярэдзіны 16 ст., прычым маглі дапаўняцца заслонамі, падобнымі да заслон шлемаў «армэ».
Форма звону паўкруглая або місавідная, з развітым напатылічнікам, але без брыля. Пярэдняя частка або спускалася на твар, і мела візуру, або, у пазнейшых адменах, была выразанай, і закрывалася заслонай, падыманай на скроневых шарнірах. Напатылічнік мог быць раскладаным. Шлемы з вельмі доўгім напатылічнікам былі характэрнымі для Германіі (нямецкі салад), а з умеркавана доўгім — для Францыі (французскі салад). З-за ніякай аховы для ніжняй часткі твару і шыі салады дапаўняліся бартамі.
Галоўнае класіфікацыйнае адрозненне ад канструкцыйна блізкіх капалінаў — немень сіметрычнага брыля, ад барбютаў — параўнальная неглыбокасць звону, хоць існуе шэраг класіфікацый, у якіх барбюты залічваюца да простых, «салдацкіх» саладаў.
Брандэнбургскія вароты
Брандэнбургскія вароты або Брандэнбургская брама (Brandenburger Tor) — архітэктурны помнік у Берліне (Германія).
Самы знакаміты сімвалам Берліна і Германіі. Доўгі час былі сімвалам падзелу Германіі і Берліна, а пасля 1989 года сталі ўвасабленнем уз’яднання краіны.
Брадэнбургскія вароты — адзіныя гарадскія вароты Берліна, якія захаваліся, іх першапачатковая назва — Вароты міру. Пабудаваны Карлам Готгардам Ланггансам у 1789—1791 гадах і былі першай значным творам у стылі берлінскага класіцызму. Узорам для Брадэнбургскіх варот былі прапілеі Акропаля ў Афінах.
Цікавыя факты
Увечары 8 мая 2020 года культурная арганізацыя правяла акцыю, прымеркаваную 75-гадавіне заканчэння Другой сусветнай вайны ў Еўропе. Светлавой праекцыяй на варотах падзякавалі воінам краін-саюзніц за вызваленне ад нацызму. Слова «Дзякуй» з’явілася на беларускай, рускай, англійскай, французскай, нямецкай, украінскай і польскай мовах.
Курынка
Курынка, Бяляеўка — рака ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Сож (басейн Дняпра). Даўжыня 11 км. Плошча вадазбору 45 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,2 ‰. Пачынаецца за 4,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Бяляеўка, вусце на паўночнай ускраіне пасёлка Чырвоны Бераг. Цячэ праз лясны масіў Чачэрскага паляўнічага заказніку, у нізоўі — па левабярэжнай абалоне Сажа праз старычныя азёры Вілія і Вір.
Віктар Іванавіч Карзюк
Віктар Іванавіч Карзюк (нар., в. Петрашунцы, , Мінская вобласць) — беларускі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1994), прафесар (1995), акадэмік НАН Беларусі (2014, прыкладная матэматыка ; чл.-кар. з 1996).
Біяграфія
Скончыў БДУ (1966), дзе і працуе: у 1984—1992 і з 1996 года па цяперашні час загадчык кафедры матэматычнай фізікі, адначасова з 1975 года намеснік дэкана, у 1979-96 гадах дэкан факультэта прыкладной матэматыкі, затым — факультэта прыкладной матэматыкі і інфарматыкі. У 1996—2001 гадах прарэктар Белдзяржуніверсітэта, у 2002—2005 гадах рэктар Інстытута падрыхтоўкі навуковых кадраў НАН Беларусі, з 2001 года загадчык аддзела матэматычнай фізікі Інстытута матэматыкі НАН Беларусі.
Навуковы ўклад
Аўтар больш за 200 навуковых прац.
Нікаля Жан дэ Дзьё Сульт
Нікаля Жан дэ Дзьё Сульт (Nicolas Jean de Dieu Soult;, Сент-Аман-ла-Басцід, Францыя — ) — галоўны маршал Францыі (1847), маршал Імперыі (з 19 мая 1804 года), генерал-палкоўнік пешых егераў Імператарскай гвардыі (з 20 ліпеня 1804 па 22 красавіка 1814), герцаг Далмацыі (1808). Удзельнік рэвалюцыйных і напалеонаўскіх войнаў. У 1808—1812 і 1813—1814 гадах камандаваў арміяй у Іспаніі, Партугаліі, Паўднёвай Францыі. У 1814—1815 гадах ваенны міністр у Бурбонаў, падчас «Ста дзён» начальнік штаба Напалеона. У 1830—1832 гадах ваенны міністр, затым да 1847 (з перапынкамі) прэм’ер-міністр.
Бетыка
Бетыка  — старажытнарымская правінцыя, якая знаходзілася на тэрыторыі сённяшняй Іспаніі, на поўдні Пірэнейскага паўвострава, што адпавядала цяперашняй Андалусіі з прылеглымі часткамі Эстрэмадуры і партугальскай правінцыі Алентэжу; лічылася найбольш урадлівай і найлепш апрацаванай з усіх рымскіх правінцый, з вельмі развітай прамысловасцю і гандлем: экспартавала шмат хлеба ў Рым. Страбон налічвае ў ёй да 250 гарадоў, з якіх асабліва вядомыя былі Гадэс (сучасны Кадыс), Кордуба (Кордава), Гіспаліс (Севілья) і інш. Жыхарамі краіны былі плямёны, якія пазней змяшаліся з прышлым насельніцтвам: турдэтаны, бастулы, кельты, турдулы; асабліва да першых хутка прывіліся рымскія норавы і рымская цывілізацыя. Шмат якія знакамітыя рымскія пісьменнікі імператарскага перыяду былі выхадцамі Бетыкі, як, напрыклад, Сенека, Лукан, Марцыял і інш.
Сезон 2011/2012 «Гарызонта» Мінск
У сезоне 2011/2012 жаночага баскетбольнага клуба Гарызонт з Мінска прымаў удзел:
Андрэ Бодэн
Андрэ Бодэн (André Beaudin;, Менсі — ) — французскі жывапісец, графік і скульптар. Прадстаўнік канструктывізму.
Біяграфія
У 1911 годзе вучыўся ў Школе дэкаратыўных мастацтваў у Парыжы, дзе сустрэўся з Хуанам Грысам, які зрабіў вялікі ўплыў на яго творчасць. Доўгі час ён заставаўся непрызнаным, і толькі пасля таго, як на яго звярнулі ўвагу за мяжой (Берн, Лондан, Нью-Ёрк), выстаўка твораў Бодэна адбылася ў Парыжы ў 1957 годзе. Яго стыль уяўляе сабой непасрэдны працяг кубізму.
Мікалай Уладзіміравіч Мікуліч
Мікалай Уладзіміравіч Мікуліч (нар. ) — беларускі літаратуразнаўца. Кандыдат філалагічных навук (1990), дацэнт (1997). Член Саюза пісьменнікаў Беларусі.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў 1960 годзе ў в. Закальное Любанскага раёна Мінскай вобласці. Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага (1982), аспірантуру Інстытута літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР (1986). У 1987—2005 гадах працаваў у Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Янкі Купалы (асістэнт, старшы выкладчык, дацэнт, загадчык кафедры беларускай літаратуры). З 2006 па 2007 год — в.а. вучонага сакратара Інстытута літаратуры імя Янкі Купалы НАН Беларусі. З 2009 года — загадчык аддзела ўзаемасувязей літаратур Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі.
Крапіўка (Ярцаўскі раён)
Крапіўка (Крапивка) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Суетаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Антэ-Сент-Андрэ
Антэ-Сент-Андрэ (Antey-Saint-André) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Вале-д’Аоста.
Насельніцтва складае 606 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 54 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 11020. Тэлефонны код — 0166.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Andrea Apostolo.
Падтыннік
Падтыннік, Чыстацел (Chelidonium), народныя назвы: жоўты малачай, цалідонія, цанцалея — род кветкавых раслін сямейства макавых. Раней лічыўся монатыпічным з адзіным відам —, але з 1982 года падвід ''Chelidonium majus subsp. asiaticum'' вынесены ў асобны від пад назвай.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна (30-100 см вышынёй) з кароткім карэнішчам і аранжавым млечным сокам. Сцябло прамастойнае, як і лісце, рэдка пакрытае валасінкамі, уверсе разгалінаванае. Лісце чаргавальнае, светла-зялёнае, знізу шызаватае, няпарна-перыстарассечанае Прыкаранёвае лісце буйное. Кветкі жоўтыя (каля 20 мм у дыяметры) на доўгіх кветаножках, правільныя, шырока расплюшчаныя, сабраны па 4-5 у парасонападобныя суквецці. Калякветнік двайны. Чашалісцінак дзве. Плод — прамастойная струкападобная скрыначка (20-50 мм даўжынёй, 2-3 мм шырынёй). Ядавіты.
Асаблівасці біялогіі
Распаўсюджваецца мурашкамі.
Класіфікацыя
У цяперашні час у складзе роду вылучаюць два віды раслін :
Анопаль
Назву Ано́паль маюць:
NGC 5219
NGC 5219 (іншыя абазначэнні — NGC 5244, ESO 270-23, MCG -7-28-7, IRAS13356-4536, PGC 48236) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 5219, NGC 5244.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Юкітака Омі
(小見 幸隆; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1978—1980 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Глераў
Глераў (Glerá) — рака на поўначы Ісландыі.
Выцякае з ледавікоў ў гарах паўвострава Трэласкагі (Tröllaskagi) і цячэ на поўнач, калі ўпадае ў Нарвежскае мора. Яна праходзіць праз горад Акюрэйры. На рацэ маецца электрастанцыя. Максімум сцёку прыпадае на лета.
Лоўрэнс Іглбергер
Лоўрэнс Сідні Іглбергер (англ.: Lawrence Sidney Eagleburger, 1 жніўня 1930, Мілуокі — 4 чэрвеня 2011, Шарлотсвіл) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч і дыпламат, які займаў пасаду дзяржаўнага сакратара ЗША ў адміністрацыі прэзідэнта Джорджа Буша Старэйшага.
Аляксандр Гіршавіч Гарэлік
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: тэорыя сістэм аўтаматызаванага праектавання, геаметрычнага мадэлявання і камп'ютарнай графікі.
Кухарава (Ярцаўскі раён)
Кухарава (Кухарево) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Суетаўскага сельскага паселішча.
Мінскае ваеннае губернатарства
Мінскае ваеннае губернатарства (1812—1815), Мінскае часовае ваеннае губернатарства (1831—1832, 1861—1862, 1863—1864) — шэраг ваенных губернатарстваў у Расійскай Імперыі, якія ствараліся ў час дзеяння ў Мінскай губерні ваеннага становішча ў сувязі з верагоднымі ці рэальнымі ваеннымі дзеяннямі на яе тэрыторыі. Складаліся толькі з адной Мінскай губерні. Мінскае ваеннае губернатарства існавала з 13 сакавіка 1812 па 15 сакавіка 1815 г. А Мінскае часовае ваеннае губернатарства стваралася тры разы: 1) з 30 красавіка 1831 па 22 студзеня 1832 г.; 2) з 14 лістапада 1861 па 16 жніўня 1862 г.; 3) з 12 мая 1863 па 2 ліпеня 1864 г. Цэнтрам быў Мінск.
Мінскае ваеннае губернатарства (1812—1815)
Мінскае ваеннае губернатарства было створана 13 сакавіка 1812 г. напярэдадні вайны з Францыяй (вайна 1812 года) і распачатымі ў Мінскай губерні сялянскімі хваляваннямі, а галоўнае — ростам прафранцузскіх настрояў мясцовага карэннага дваранства (у сваёй большасці — каталіцкага). На пасаду мінскага ваеннага губернатара быў прызначаны камендант Бабруйскай крэпасці генерал-маёр атрылерыі Гаўрыіл Аляксандравіч Ігнацьеў (1758—1852), які павінен быў назіраць за мясцовай адміністрацыяй, палітычнымі настроямі мясцовага насельніцтва, падаўляць сялянскія выступлені, чыніць ваенны суд. Ён падпарадкоўваўся Галоўнакамандуючаму Дзеючай арміяй. У пачатку вайны з французамі летам 1812 г. камандзір II расійскай арміі генерал Пётр Баграціён прызначыў Гаўрыіла Ігнацьева на пасаду бабруйскага ваеннага губернатара (1812), улада якога распаўсюджвалася на Бабруйск і акругу. Пасля вайны Ігнацьеў працягваў быць мінскім ваенным губернатарам. Пасада і мінскае ваеннае губернатарства было скасавана 15 сакавіка 1815 г.
Мінскае часовае ваеннае губернатарства (1831—1832, 1861—1862, 1863—1864)
Упершыню Мінскае часовае ваеннае губернатарства было створана 30 красавіка 1831 г. у сувязі з Лістападаўскім паўстаннем (1830—1831). Яшчэ 1 снежня 1830 г. Мінская губерня была аб'яўлена на ваенным становішчы, а 8 студзеня 1831 г. уключана ў склад Віцебскага генерал-губернатарства. Аднак 13 красавіка 1831 г. паводле ўказу Сената Мінская губерня была вылучана са складу Віцебскага генерал-губернатарства і стала вярхоўна падпарадкоўвацца Галоўнакамандуючаму Рэзервовай арміяй (да 31 ліпеня 1831 г.), а з 31 ліпеня 1831 па 6 кастрычніка 1831 г. — Галоўнакамандуючаму Дзеючай арміяй. І паралельна з 30 красавіка 1831 г. Мінская губерня была пад кантролем мінскага часовага ваеннага губернатара, які падпарадкоўваўся Галоўнакамандуючаму Дзеючай арміяй. Першым на пасаду мінскага часовага ваеннага губернатара быў прызначаны генерал-ад'ютант, генерал-маёр князь Мікалай Андрэевіч Далгарукаў (1792—1847). Указам ад 23 жніўня 1831 г. Далгарукаў быў прызначаны на пасаду віленскага часовага ваеннага губернатара, а на пасаду мінскага часовага ваеннага губернатара 15 верасня 1831 г. быў прызначаны генерал-маёр граф Сяргей Рыгоравіч Строганаў (1794—1882).
У другі раз Мінскае часовае ваеннае губернатарства было створана 5 жніўня 1861 г. па прычыне неабходнасці падаўляць сялянскія хваляванні, якія пачаліся пасля пачатку рэалізацыі сялянскай рэформы на падставе маніфеста 19 лютага 1861 г. аб адмене прыгона. У губерню былі ўведзены войскі, якія, як атрымалася, заставаліся тут да канца падаўлення Студзеньскага паўстання (1863—1864). Губернатар атрымаў статус ваеннага губернатара. На кароткі час з 4 лістапада 1861 г. ім стаў генерал-ад'ютант, генерал-лейтэнант Мікалай Мацвеевіч Яфімовіч (1804—1874). Пасады грамадзянскага губернатара Мінскай губерні ў 1861—1862 гг. не было: толькі 15 чэрвеня 1862 г. быў прызначаны грамадзянскі губернатар у Мінскую губерню — Андрэй Львовіч Бажэўнікаў. А 14 лістапада 1861 г. быў прызначаны новы мінскі часовы ваенны губернатар генерал-маёр Сяргей Ягоравіч Кушалёў (1821—1890), які атрымаў неабмежаваныя паўнамоцтвы ў губерні: права аб'яўляць ваеннае становішча як цалкам у губерні, так і ў асобных паветах ці гарадах; права звальняць з пасад ненадзейных і нелаяльных асоб; права заключаць у турмы і крэпасці нелаяльных і высылаць нежаданых асоб у аддаленыя губерні імперыі; права ўжываць ваенную сілу для падаўлення паўстанняў, чыніць ваенна-палявы суд і г.д. Указам Сената ад 16 жніўня 1862 г. пасада часовага ваеннага губернатара была скасавана, а Мінская губерня ўвайшла ў склад Віленскага ваеннага генерал-губернатарства (1832—1864) і Віленскай ваеннай акругі.
У трэці раз Мінскае часовае ваеннае губернатарства было створана паводле царскага ўказу ад 12 мая 1863 г. у сувязі з пачатым Студзеньскім паўстаннем (1863—1864). На пасаду часовага ваеннага губернатара быў прызначаны генерал-лейтэнант Васіль Іванавіч Забалоцкі (1802—1877), які падпарадкоўваўся віленскаму ваеннаму генерал-губернатару. Яго пасада афіцыйна менавалася як «часовы ваенны губернатар Мінскай губерні і камандуючы войскамі, у гэтай губерні знаходзячыхся». Пры часовым ваенным губернатары было створана праўленне з трох аддзелаў (ваеннага, палітычнага і судовага), а таксама — мінская следчая камісія па палітычным справам (для вядзення следства над удзельнікамі паўстання).
Пасада скасавана 2 ліпеня 1864 г. пасля прапановы віленскага ваеннага генерал-губернатара, калі было вырашана, што паўстанне ўжо канчаткова падаўлена. Усё кіраванне Мінскай губерняй вярталася грамадзянскаму губернатару, а сама губерня да 22 снежня 1870 г. уваходзіла ў склад Віленскага генерал-губернатарства (1864—1912).
Міні Андэн
Міні Андэн (швед. Susanna «Mini» Andén; нар., ) — шведская фотамадэль і актрыса.
Біяграфія
Сюзана Андэн нарадзілася 7 чэрвеня 1978 года ў Стакгольме, Швецыя. Мянушку Міні Сюзанна атрымала яшчэ ў дзяцінстве. З 5 да 18 гадоў прафесійна займалася катаннем на каньках. З 15 гадоў працуе ў мадэльным агенцтве Elite. З’яўлялася на вокладцы шматлікіх часопісаў, у тым ліку Vogue, Marie Claire, Cosmopolitan, ELLE, Maxim. Здымалася ў рэкламных кампаніях Calvin Klein, Donna Karan, BCBG, Louis Vuitton, Hugo Boss і Gucci. Таксама некалькі разоў уваходзіла ў каталог Victoria’s Secret. У цяперашні час з’яўляецца асобай духаў Джорджа Армані «Armani Code для жанчын EDP». У 2001 годзе была суддзёй на конкурсе прыгажосці Міс Сусвет. Здымалася ў рэкламе Clairol’s Natural Instincts Haircolor (2004), Schwarzkopf Soyance (2010).
Інжынернае абслугоўванне арміі
Інжынернае абслугоўванне арміі складаецца з тых інжынераў, тэхнікаў і ваенных арганізацый, якія адказваюць за экспертны рамонт і тэхнічнае абслугоўванне ваенных машын, сістэм узбраення і іншага абсталявання.
Армейскае інжынернае абслугоўванне не варта блытаць з ваеннай інжынерыяй, якая больш адпавядае цывільнаму будаўніцтву, у той час як першае — машынабудаванню і электратэхніцы.
Накіраванасць аператыўна-тактычнага звяна
На аператыўным і тактычным узроўнях ваеннае інжынернае абслугоўванне сканцэнтравана на правядзенні рамонтных і планавых работ па тэхнічным абслугоўванні, неабходных для падтрымання баявога стану армейскай тэхнікі.
Накіраванасць стратэгічнага ўзроўню
На стратэгічным узроўні інжынернае забеспячэнне арміі цесна звязана з ваеннай лагістыкай. На гэтым узроўні яно ўключае ў сябе такую працу, як праектаванне, распрацоўка і выпрабаванне новых транспартных сродкаў і сістэм узбраення. Таксама ўключае дзейнасць па пасля таго, як новыя сістэмы пачнуць працаваць.
Камуністычная партыя Расійскай Федэрацыі
КАМУНІСТЫЧНАЯ ПАРТЫЯ РАСІЙСКАЙ ФЕДЭРАЦЫІ (КПРФ) (рус. Коммунистическая партия Российской Федерации), палітычная партыя Расіі камуністычнага кірунку. Найбольшая апазіцыйная партыя Расіі на працягу 1990-х—2000-х гг.
КПРФ утвораная на II надзвычайным з’ездзе камуністаў Расіі (13-14 лютага 1993 г.) як адноўленая Камуністычная партыя РСФСР (КП РСФСР), якая, у сваю чаргу, была створана ў чэрвені 1990 як аб’яднанне членаў КПСС у РСФСР. Статут КПРФ абвяшчае, што «утвораная па ініцыятыве камуністаў, першасных арганізацый КП РСФСР і КПСС, Камуністычная партыя Расійскай Федэрацыі працягвае справу КПСС і КП РСФСР, з’яўляючыся іх ідэйным паслядоўнікам».
Беларуская энцыклапедыя
Беларуская энцыклапедыя, поўная назва — Універсальная Беларуская энцыклапедыя (БелЭн)  — агульная энцыклапедыя, універсальны сістэматызаваны беларускі даведнік, які змяшчае самыя разнастайныя звесткі па ўсіх галінах ведаў. Беларуская Энцыклапедыя — першая нацыянальная энцыклапедыя Незалежнай Беларусі. Галоўным рэдактарам з’яўляецца Генадзь Пашкоў і Барыс Сачанка.
Энцыклапедыя выдадзена выдавецтвам «Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі» ў 18 тамах (том па 100 улікова-выдавецкіх аркушаў) і ў ёй месціца каля 80 тысяч тэрмінаў. Пэўная перавага аддаецца асвятленню падзей, фактаў, звязаных з Беларуссю. Артыкулы энцыклапедыі змешчаны ў алфавітным парадку.
Камуністычная партыя Расійскай Федэрацыі
У параўнанні са снежнем 2003 года, калі адбыліся апошнія прэзідэнцкія выбары, вынік КПРФ на мясцовых выбарах у цэлым па Расіі ўзрос за выключэннем Дагестана і Цюменскай вобласці.
Лідар партыі з заснавання Генадзь Зюганаў. Колькасць членаў (на ліпень 2006 года) каля 184 тысяч чалавек.
Ульрых Гозій
Ульрых Гозій, або Ульрык Гоз (Ulrich Hosius, Ulryk Hozjusz, Ulrichas Hozijus; 1455, Пфорцгайм, Карлсруэ — 1535, Вільня) — кіраўнік Віленскага манетнага двара (1508—1535), віленскі гараднічы (1524—1535). Бацька кардынала і тэолага Станіслава Гозія.
Біяграфія
У 1504 годзе з Кракава перасяліўся ў Вялікае княства Літоўскае. Жыў у Коўна, меў урад ковенскага мытніка, затым у Вільні, дзе ўзначаліў Віленскі манетны двор і быў яго кіраўніком да смерці (у 1506—1508 і 1529—1535 гадах біццё манеты прыпынялася). Кіраваў будаўнічымі працамі караля Жыгімонта Старога — з 1513 года перабудоўваў Віленскі Ніжні замак, з 1515 года будаваў вялікія каралеўскія млыны, з іх атрымліваў траціну даходаў. Правёў у Вільні драўляныя водаправоды, якія належалі дамініканцам.
За права збораў з моста, паводле прывілея Жыгімонта Старога Гозій павінен быў пабудаваць прытулак і плябанію пры дамініканскім кляштары, што і зрабіў. Пабудову прытулку або шпіталя на Дамініканскай вуліцы скончыў ужо сын Ян, які спадкаваў і ўрад віленскага гараднічага.
У 1516 годзе за заслугі атрымаў маёнтак Безданы, але жыў у асноўным у Маркуцці, дзе і памёр.
Сям’я
З першага шлюбу, адзін сын — Станіслаў Гозій стаў кардыналам і значным дзеячам каталіцкай царквы, другі — Ян быў віленскім гараднічым у сярэдзіне XVI ст., потым старостам вармійскага біскупа ў Смаляйнах, трэці — Ульрых Гозій, прыняў лютэранства, некаторыя даследчыкі атаясняюць яго з Ульрыхам Меркуцэцыям ( — Ульрыхам Маркуцкім, то бок з Маркуцця), супрацоўнікам Марцінаса Мажвідаса, чый літоўскі пераклад нямецкай песні змешчаны ў песенніку Мажвідаса. Ян і Ульрых Гозіі набілітаваны каралём Жыгімонтам Аўгустам у 1561 годзе.
З другога шлюбу быў яшчэ адзін сын — Ульрых Гозій, ковенскі мытнік, і дзве дачкі.
Аўласы
Назву Аўла́сы маюць:
NGC 5220
NGC 5220 (іншыя абазначэнні — ESO 383-36, MCG -5-32-46, IRAS13330-3311, PGC 47972) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Альбрэхт II (кароль Германіі)
Альбрэхт II (Albrecht II, Albert, ;, , Аўстрыя — ) — кароль Германіі (Рымскі кароль) з 18 сакавіка 1438 г., кароль Чэхіі з 27 снежня 1437 года (каранацыя 29 чэрвеня 1438), кароль Венгрыі з 18 снежня 1437 (каранацыя 1 студзеня 1438), герцаг Аўстрыі з 14 верасня 1404 (пад імем Альбрэхт V), маркграф Маравіі з 4 кастрычніка 1423. З Альберцінскай лініі дынастыі Габсбургаў. Першы Габсбург, які аб’яднаў пад сваёй уладай Аўстрыю, Чэхію, Венгрыю і Германію.
Мікалай Аляксандравіч Баўмгартэн
Мікалай Аляксандравіч фон Баўмгартэн (  — ) — генеалог, спецыяліст па генеалогіі рускіх князёў XI—XVI ст.
Біяграфія
Даследаваў генеалогію Рурыкавічаў — галін роду, асобных яго прадстаўнікоў і іх жонак.
Львоўскі нацыянальны ўніверсітэт імя Івана Франко
Львоўскі нацыянальны ўніверсітэт імя Івана Франко (Львівський національний університет імені Івана Франка) — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова IV (вышэйшага) ступеня акрэдытацыі са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, размешчаная ў горадзе Львове, буйнейшы навуковы і адукацыйны цэнтр Заходняй Украіны. Адзін са старэйшых універсітэтаў Усходняй Еўропы і старэйшы ўніверсітэт Украіны.
Гісторыя
У адпаведнасці з Гадзяцкім дагаворам 1658 г. урад Рэчы Паспалітай абяцаў адкрыць ва Украіне дзве вышэйшыя навучальныя ўстановы - акадэміі: адну ў Кіеве, а другую там, дзе знойдзецца для яе адпаведнае месца. Акадэміям былі абяцаныя такія ж правы ўніверсітэта, якімі карыстаўся Кракаўскі ўніверсітэт. Тады ж ордэн езуітаў зрабіў стаўку на свой львоўскі асяродак. Езуіты з'явіліся ў Львове яшчэ ў канцы XVI ст., а ў 1608 г. адкрылі тут свой калегіўм. Езуіты разумелі магчымасць стварэння ўніверсітэтана ў Львове на аснове праваслаўнай брацкай школы, таму пастаянна дамагаліся ператварэння ў акадэмію менавіта свайго калегіўма.
Пасля неаднаразовых зваротаў кароль Ян II Казімір 20 студзеня 1661 г. падпісаў прывілей, які надаваў езуіцкаму калегіўму ў Львове правы акадэміі і статус універсітэта з правам выкладання ўсіх тагачасных універсітэцкіх дысцыплін, прысуджэння вучоных ступеняў бакалаўра, ліцэнцыята, магістра і доктара. Аднак адразу ж пасля падпісання прывілея стварэнне акадэміі ў Львове сустрэла рашучую апазіцыю Кракаўскага ўніверсітэта і асобных уплывовых асоб дзяржавы, якія яго падтрымлівалі. Нягледзячы на перашкоды, у Львоўскай езуіцкай акадэміі навучанне вялося па ўзоры іншых еўрапейскіх вышэйшых навучальных устаноў. Навучанне вялося на польскай мове і лацінай. А пасля кароль Аўгуст III у 1758 г. пацвердзіў каралеўскі прывілей ад 20 студзеня 1661 г. Аднак акадэмію зачынілі ў 1773 г. падчас забароны ордэна езуітаў.
Дзейнасць навучальнай установы была адноўлена ў 1784 г., калі яна атрымала назву Іосіфінскага універсітэта (у гонар імператара Іосіфа ІІ). Навучальны працэс ва ўніверсітэце быў пераведзены на нямецкую мову. У 1805-1817 гг. навучальная ўстанова мела статус ліцэяй. У 1817 г. яна аднавіла правы вышэйшай навучальнай установы як Універсітэт Франца I (у гонар імператара Франца I). Акадэмія атрымала будынак манастыра і касцёла трынітарыяў. У касцёле была арганізавана бібліятэка. 16 лістапада 1784 г. адбылося яе ўрачыстае адкрыццё. Пасля абстрэлу і бамбардзіроўкі Львова падчас рэвалюцыйных падзей ў 1848 г. з 50 тыс. кніг засталіся толькі 13 тыс., таксама было знішчана шмат рукапісаў. У 1851 г. універсітэту перадалі пабудаваны ў 1842 г. інтэрнат езуітаў для шляхецкай моладзі.
8 лістапада 1919 г. наказам кіраўніка адноўленай польскай дзяржавы Юзафа Пілсудскага вышэйшая навучальная ўстанова была перайменавана ва Універсітэт Яна Казіміра (у гонар караля Рэчы Паспалітай Яна ІІ Казіміра, які лічыцца заснавальнікам навучальнай установы). У 1920-1930-я гг. навучанне ва ўніверсітэце вялося на польскай мове. Пасля далучэння Заходняй Украіны да СССР указам ад 8 студзеня 1940 г. Прэзідыум Вярхоўнага Савета УССР змяніў назву ўстановы на Львоўскі дзяржаўны ўніверсітэт і прысвоіў яму імя выбітнага ўкраінскага пісьменніка, паэта і грамадскага дзеяча Івана Франка. У савецкія часы навучанне ва ўніверсітэце вялоня на украінскай і рускай мовах. У кастрычніку 1999 г. універсітэт атрымаў статус нацыянальнага і пачаў называцца Львоўскім нацыянальным універсітэтам імя Івана Франко.
Ланіна (Ярцаўскі раён)
Ланіна (Ланино) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Суетаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Капайгарад
Капайгарад (Копа́йгород) — пасёлак гарадскога тыпу ў Барскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Размешчаны за 85 км на паўднёвы захад ад Вінніцы. Чыгуначная станцыя на лініі Жмэрынка — Магілёў-Падольскі.
Lamprima aurata
Lamprima aurata — жук з сямейства.
Апісанне
Даўжыня цела 20 — 25 мм. Афарбоўка звычайна ярка-зялёная з залаціста-чырвоным бляскам. Характэрны полімарфізм — сустракаюцца асобіны з сіняй, сіне-зялёнай, чырвонай, меднай варыяцыямі афарбоўкі. Мандыбулы самца ўмерана развітыя. У самак мандыбулы развіты значна менш. Пярэдняспінка ў грубай і глыбокай пунктыроўцы.
Арэал
Усходняя Аўстралія, імаверна Новая Гвінея
Жыццёвы цыкл
Лічынкі развіваюцца ў мёртвай драўніне відаў сямейства :, , ,.
Радзебка
Радзебка, Радомльва — рака ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Проня (басейн Дняпра). Даўжыня 9,6 км. Пачынаецца на ўсходняй ускраіне вёскі Пакуцце, вусце ў межах г.п. Дрыбін. Рэчышча на працягу 2,5 км (ад сажалкі на ўсходняй ускраіне Дрыбіна да вусця) каналізаванае.
Эліда (рака)
Эліда (Elliðaá) — рака ў Ісландыі.
Знаходзіцца на поўдні краіны. Рака бярэ свой пачатак у возеры Элідаватн. У 1921 годзе на рацэ была пабудавана першая электрастанцыя (ГЭС) у краіне. Максімум сцёку прыпадае на лета. Упадае ў бухту Elliðavogur ў раёне Рэйк’явіка.
Назва ў перакладзе з ісландскай — Ладэйная Рака.
Юдзі Кісіёку
(岸奥 裕二; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1979—1980 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Балотчыцы
Назву Бало́тчыцы маюць:
Юсефіна Барнебуш
Лейла Еры Юсефіна Сетэрберг Барнебуш (швед. Leyla Jerrie Josephine Zetterberg Bornebusch; нар. года,, Швецыя) — шведская актрыса, рэжысёр і пісьменніца.
Біяграфія
Юсефіна — дачка рэстаратара Пера Лангё-Крыстыянсена, сцэнографа, мастака па касцюмах і рэквізіце Кіяна Барнебуша, унучка рэстаратара Педэра Барнебуша.
Знялася ў двухгадовым узросце ў фільме Мары-Луізы Экман «Сучасныя людзі» (швед. Moderna människor, 1983). У дзяцінстве грала ў «Нашым тэатры» (Vår teater). Атрымала прызнанне ў 18-гадовым узросце ў ролі дзяўчыны з вышэйшага класа Мадлен Буас дэ Блак (Madeleine Boisse de Blaque) у тэлесерыяле «Rederiet» (1999). Пасля гэтага яна знялася ў некалькіх фільмах і тэлесерыялах. У 2018 годзе дэбютавала ў якасці кінарэжысёра, зняўшы фільм «Lasse-Majas detektivbyrå — Det första mysteriet».
Логіка (апавяданне)
«Логіка» (Reason) — навукова-фантастычнае апавяданне Айзека Азімава, напісанае ў 1941 годзе і ўпершыню апублікаванае ў красавіку 1942 года ў часопісе Astounding Science Fiction. Апавяданне ўвайшло ў аўтарскія зборнікі: Я, Робат (I, Robot) (1950), The Complete Robot (1982) і Robot Visions (1990). У апавяданні дзейнічаюць пастаянныя персанажы кніг Азімава: Паўэл (Powell) і Донаван (Donovan)
Сюжэт
Паўэл і Донаван былі шчаслівыя, што іх перавялі з пекла Меркурыя ў прахалоду касмічнай станцыі. Станцыя служыла для забеспячэння Зямлі энергіяй, абслугоўвалася робатамі і кіравалася двума людзьмі, для замены якіх была створана новая мадэль робатаў КТ.
Аднак першы робат гэтай мадэлі, КТ-1 (К’юці), складзены і актываваны робатэхнікамі, наадрэз адмаўляецца лічыць, што створаны людзьмі і лічыць, што яго стварыў Пан. Пад гэтым Панам робат разумеў складаны механізм пераўтваральніка энергіі станцыі. Аргументы людзей адкідаюцца логікай робата, ён з гонарам заяўляе: «Я думаю, значыць, я існую». Урэшце КТ-1 адхіляе людзей ад кіравання станцыяй і змяшчае іх пад хатні арышт.
Насоўваецца электронная бура, выкліканая павышанай сонечнай актыўнасцю, якая можа паўплываць на прамень, які перадае энергію са станцыі на Зямлю, а пры самым нязначным яго адхіленні на Зямлі адбудзецца катастрофа. Тым не менш, перадача праходзіць бліскуча, і робатэхнікаў азарае ідэя, што такім чынам робат усяго толькі выканаў Першы закон робатэхнікі, паколькі здзейсніў усе аперацыі лепш і больш бяспечна, чым людзі, а погляды робата ў гэтым выпадку ніякага значэння не маюць.
Жураўлёў
Жураўлёў — прозвішча.
Арна (Вале-д’Аоста)
Арна (Arnad) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Вале-д’Аоста.
Насельніцтва складае 1299 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 46 чал./км². Займае плошчу 28 км². Паштовы індэкс — 11020. Тэлефонны код — 0125.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Martino.
Гарановіч
Гарановіч — прозвішча.
Пясчанка (род раслін)
Пясча́нка (Arenaria) — род кветкавых раслін сямейства Гваздзіковыя (Caryophyllaceae).
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя, радзей аднагадовыя і двухгадовыя травяністыя расліны або паўкусцікі. Лісце супраціўнае, дробнае, завостранае на канцах. Кветкі дробныя, белыя, з пяццю пялёсткамі. Плод — каробачка. Растуць на пясчаных сухіх месцах.
Арэал
Род налічвае каля 250 відаў, пашыраных у халодных і ўмераных паясах Паўночнага паўшар’я і гарах Паўднёвай Амерыкі. На тэрыторыі Беларусі 1 від —.
Манчына
Манчына (Манчино) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Суетаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Забастоўка Гільдыі сцэнарыстаў ЗША (2023)
2 мая 2023 года Гільдыя сцэнарыстаў ЗША (WGA), якая прадстаўляе больш за 11 500 сцэнарыстаў, абвясціла забастоўку ў сувязі з працоўным канфліктам з Альянсам прадзюсараў кіно і тэлебачання (AMPTP).
Забастоўка з'яўляецца найбуйнейшым прыпынкам амерыканскай тэле- і кінавытворчасці з часоў пандэміі COVID-19 у 2020 годзе, а таксама найбуйнейшым перапынкам у працы WGA з моманту апошняй страчкі ў 2007—2008 гадах. 14 ліпеня паралельна гэтай акцыі пачалася забастоўка SAG-AFTRA, больш шырокі працоўны канфлікт у Галівудзе.
Харкаўскі нацыянальны медыцынскі ўніверсітэт
Харкаўскі нацыянальны медыцынскі ўніверсітэт (Харківський національний медичний університет) — вышэйшая навучальная ўстанова медыцынскага профілю, старэйшая ўстанова вышэйшай медыцынскай адукацыі на Украіне, знаходзіцца ў Харкаве.
Гісторыя
У лістападзе 1804 расійскім імператарам Аляксандрам I былі падпісаны Сцвярджальная грамата і статут Імператарскага Харкаўскага Універсітэта, урачыстае адкрыццё якога адбылося 17 (29) студзеня 1805 года.
У 1920 годзе ў сувязі з рэформай вышэйшай адукацыі ў краіне старыя ўніверсітэты спынілі сваё існаванне, а іх факультэты былі рэарганізаваны ў самастойныя вышэйшыя навучальныя ўстановы з захаваннем маёмаснага комплексу, штатаў і фінансавання. Медыцынскі факультэт быў злучаны з Жаночым медыцынскім інстытутам Харкаўскага медыцынскага таварыства і рэфармаваны ў Харкаўскую дзяржаўную медыцынскую акадэмію.
У лістападзе 1921 года рашэннем Малой калегіі Глаўпрафадукацыі (Украінскае галоўнае ўпраўленне прафесійнай адукацыі) Акадэмія перайменавана ў Харкаўскі дзяржаўны медыцынскі інстытут.
У 1935 годзе рашэннем Савета Народных Камісараў УССР ў Харкаве быў арганізаваны 2-і Харкаўскі дзяржаўны медыцынскі інстытут.
У снежні 1943 года загадам па Наркамата аховы здароўя СССР абодва харкаўскіх медыцынскіх інстытуты аб'яднаны ў адзін з назвай Харкаўскі медыцынскі інстытут Наркамата аховы здароўя УССР.
У красавіку 1994 года рашэннем Кабінета Міністраў Украіны Харкаўскі дзяржаўны медыцынскі інстытут рэарганізаваны ў Харкаўскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт.
У лістападзе 2007 годзе Указам Прэзідэнта Украіны Харкаўскім дзяржаўнаму медыцынскаму ўніверсітэту прысвоены статус нацыянальнага з найменнем Харкаўскі нацыянальны медыцынскі ўніверсітэт.
Эліда
Эліда (грэч. Ήλις або Ήλεία, Elis) — старажытная вобласць на паўночным захадзе Пелапанеса (Грэцыя), а таксама галоўны горад вобласці. На тэрыторыі Эліды знаходзілася агульнагрэчаскае свяцілішча ў горадзе Алімпія, дзе праходзілі Алімпійскія гульні. У сучаснай Грэцыі Эліда - ном (цэнтр - горад Піргас).
Сезон 1994 ЖФК Трыкатажніца Бабруйск
У 1994 годзе жаночы футбольны клуб «Трыкатажніца» з Бабруйска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Склад каманды
Галоўны трэнер — Мікалай Фёдаравіч Касаткін
Кадзо Тасіма
(田嶋 幸三; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1979—1980 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
NGC 5221
NGC 5221 (іншыя абазначэнні — UGC 8559, ARP 288, MCG 2-35-6, 8ZW 325, ZWG 73.40, VV 315, PGC 47869) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Выток
Выто́к ракі́ — месца, ад якога назіраецца пастаяннае цячэнне вады ў рэчышчы вадацёку. Вытокам ракі могуць быць крыніца, балота, возера, ледавік; для рэк, што выцякаюць з возера, — месца перасячэння берагавой лініі вадаёма з рэчышчам вадацёку. Нярэдка вытокам ракі лічыцца месца, дзе зліваюцца 2 ракі з рознымі назвамі, або галоўнай лічыцца больш мнагаводная ці тая, выток якой найбольш аддалены ад вусця ракі. У шэрагу выпадкаў тэрыторыя вакол вытока ракі абвяшчаецца ахоўнай.
Мачульнікі
Мачульнікі (Мачульники) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Суетаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Сядлішча
Сядлі́шча (, Седлище) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пяршайскага сельсавета.
Гісторыя капірайта
Капірайт — гэта эксклюзіўныя правы, выдадзеныя аўтару або стваральніку арыгінальнага твора, у тым ліку права капіраваць, распаўсюджваць і змяняць твор. Капірайт не ахоўвае ідэі, толькі іх выражэнне і зафіксаваную форму. У большасці юрысдыкцый капірайт з’яўляецца па факту стварэння і не патрабуе рэгістрацыі твора. Праваўладальнік мае выключнае прадпісанае права ажыццяўляць кантроль над капіраваннем і іншым выкарыстаннем твораў на пэўны прамежак часу, пасля якога твор трапляе ў грамадскі здабытак. Выкарыстанне, якое абаронена абмежаваннямі і выключэннямі капірайта - свабоднае выкарыстанне (fair use) - не патрабуюць дазволу ад праваўладальніка. Любое іншае выкарыстанне патрабуюць дазволу, і праваўладальнікі могуць ствараць ліцэнзіі або перадаваць правы ўвесь час, або перадаваць свае выключныя правы іншым.
Ранняе развіццё
Самае ранняе ўзгадванне выпадку прымянення капірайта ў гісторыі прыходзіць са старажытнай Ірландыі. "Жыццё" (англ. the Cathach) - самы старажытны, захаваўшыйся Ірландскі рукапіс Псалтыра і самы ранні прыклад Ірландскай пісьменнасці. Ён утрымлівае агульнапрынятую версію Псалтыра XXX (10) да CV (13) з тлумачальнай рубрыкай ці ўводнай часткай перад псалтыром. Ён традыцыйна прыпісваўся Святому Калумбу як копія, зробленная ўначы хутка пад дзіўны свет, Псалтыр пазычаны Калумбу Святым Фініанам. Узнікла палеміка пра ўласнасць на копію і кароль Дзіамет Мак Сэбхэіл даў заключэнне: "Кожнай карове належыць яе цяля, таму кожнай кніге належыць яе копія". Сучасны капірайт знаходзіцца пад уздзеяннем мноства папярэдніх правоў, што былі прызнаныя на працягу гісторыі, уключаючы маральныя правы аўтара, які стварыў твор, эканамічныя правы ахвярадаўцы, што аплаціў стварэнне копіі, праваўласнасць прыватнага ўладальніка копіі і незалежнае права цэнзуры і рэгуляванне паліграфічнай індустрыі. Вытокі некаторых з гэтых правоў могуць быць знойдзены ў Старажытнагрэчаскай культуры, Старажытным Яўрэйскім Законе і Старажытнарымскім Законе. У грэчаскім грамадстве напрацягу VI ст. да н.э. існавала паняцце індывідуальнасці, у тым ліку персанальныя ідэалы, амбіцыі і творчасць. Індывідуальнасць значна для капірайта, таму што яна адрознівае творчасць, зробленую індывідам і астатнім грамадствам. У старажытнаяўрэйскім Талмудзе можа быць знойдзена вызначэнне маральных правоў аўтара і эканамічныя або правы ўласнасці аўтара. Да вынаходніцтва кнігадрукавання на захадзе ў сярэдзіне XV ст., тэксты перапісвалі ад рукі, і вельмі невялікая колькасць тэкстаў выклікала некалькі выпадкаў, калі гэтыя правы былі апрабаваны. Падчас Рымскай Імперыі, перыяду росквіту гандля кнігамі, капірайта альбо падобных законаў не існавала. Капіраванне іншымі асобамі, якія не былі прафесійнымі гандлярамі кніг, было рэдкасцю, таму што звычайна кнігі капіраваліся пісьменнымі рабамі, якія былі дарагія для набыцця і падтрымкі. Такім чынам, любы перапісчык меў бы выдаткі, як прафесіянальны выдавец. Рымскія кніжныя гандляры часам аплочвалі добрых аўтараў для магчымасці першага доступа для капіравання тэксту, але яны не мелі выключных правоў на твор. Аўтарам звычайна не плацілі за іх працу.
Раннія прывілеі і манаполіі
Вытокі капірайта большасці еўрапейскіх краін ляжаць у спробах царквы і ўрадаў рэгуляваць і кантраляваць прадукцыю выдаўцоў. Перад вынаходніцтвам друкарскага станка, аднойчы створаная праца, магла быць фізічна памножана толькі перапісваннем - вельмі працаёмкім і схільным да памылак працэсам ручнога капіравання. Існавала добра прадуманная сістэма цэнзуры і кантролю над перапісваннем. Кнігадрукаванне дазволіла рабіць дакладныя копіі твораў, больш хуткай і шырокай цыркуляцыю ідэй і інфармацыі (глядзі культуру друкавання). Папа Рымскі Аляксандр VI у 1501 выпусціў біль супраць неліцэнзійнага друку кніг. У 1559 Рэестр Выкрэсліванняў і Спіс Забароненых Кніг быў выпушчаны ўпершыню. У Еўропе кнігадрукаванне было вынайдзена і шырока распаўсюдзілася ў 15-16 стст. Урады і царква падрымлівалі і ўхвалялі друкаванне шматлікімі спосабамі, якія дазвалялі распаўсюдзіць Біблію і ўрадавую інфармацыю. Творы іншадумцаў і крытыкаў маглі таксама хутка распаўсюджвацца. Як вынік, урады ўсталявалі кантроль над кнігавыдаўцамі па ўсёй Еўропе, патрабуючы ад іх мець афіцыйныя ліцэнзіі на вытворчасць і гандаль кнігамі. Ліцэнзіі звычайна давалі кнігавыдаўцам выключныя правы друкаваць асобныя творы напрацягу фіксіравана прамежку гадоў, і дазвалялі выдаўцам прадухіляць друк гэтых жа твораў іншымі на працягу гэтага перыяду. Ліцэнзіі маглі забяспечваць правы толькі на тэрыторыі дзяржавы, што выдала іх, але гэтыя ліцэнзіі звычайна забаранялі імпарт замежных выданняў.
Рэспубліка Венецыя выдала сваю першую прывілею на асобную кнігу ў 1486 годзе. Гэта бы адмысловы выпадак, вядомы ў гісторыі горада як 'Rerum venetarum ab urbe condita opus' Маркуса Антонія Коцыуса Сабелікуса. З 1492 года і далей Венецыя пачала рэгулярна дараваць прывілеі на кнігі. Рэспубліка Венецыя, герцагі Фларэнцыі, Леў Х і іншыя Папы Рымскія прызнавалі ў розныя часы для вызначаных выдаўцоў выключныя прывілеі на пэўны тэрмін (рэдка перавышаючы 14 год) для рэдагавання класічных аўтараў.[цытаванне неабходна]
Самы ранні Германскі прывілей, пра які існуюць сцвярджаючыя запісы, быў выдадзены ў 1501 годзе Імператарскім Саветам асацыяцыі Sodalitas Rhenana Celtica для публікацыі выдання драмы Гросвіфа з Гандэршэйна, якая была падрыхтавана для друку Конрадам Кельтсам. У 1512 годзе Імператарскі прывілей быў выдадзены гісторыяграфу Ёханесу Стадыюсу для ўсяго, што ён мусіў надрукаваць. Гэта быў першы Еўрапейскі прывілей, які пакрываў выданне больш як адной творчай працы і адносіўся да яшчэ неапублікаваных кніг. У 1794 годзе ў Прускім парламенце быў прыняты закон, які таксама адобрылі іншыя германскія дзяржавы (за выключэннем Віртенберга і Мекленбурга). Згодна гэтаму закону ўсе германскія і замежныя аўтары, працы якіх былі прадстаўлены выдаўцамі Франкфурта і Лейпцыга, ахоўваліся германскай дзяржавай ад усіх неаўтарызаваных перадрукаў. [неабходна цытата]
Першая старонка Арыапагітыкі Джона Мідтана, выданнай у 1644 годзе, у якой ён пераканаўча выступае супраць Закона аб ліцэнзіях 1643 года.
Як "пагроза" развіццю кнігадрукавання, урады ўводзяць механізм цэнтралізаванага кантролю, і ў 1557 годзе Англійская Карона прыдумала, як вынішчыць бунтарскія і ерэтычныя кнігі наданнем прывілея выдавецтву гільдыі Крамаў. Права друкаваць было абмежавана сябрамі гэтай гільдыі. 30 год пасля Зоркавая Палата была прывіліявана скарочана "вялікія злачынствы і абразы" "dyvers contentyous and disorderlye persons professinge the arte or mystere of pryntinge or selling of books." Права друкаваць было абмежавана дзвюма ўніверсітэтамі і 21 існуючымі друкарамі ў цэнтры Лондана, якія мелі 53 друкавальныя прасы. Французская карона рэпрэсіравала выдаўцоў. Друкар Эціэн Далет быў спалены на вогнішчы ў 1547 годзе. Як толькі ў Англіі ўзялі пад кантроль друк, кнігавыдаўцы перацяклі ў Нідэрланды. Сутычкі з уладамі рабілі выдаўцоў радыкальнымі і мяцежнымі. Каля 800 аўтараў, выдаўцоў і кніжных гандляроў было заключана ў Бастыліі перад штурмам у 1789 годзе. Меркаванне, што выражэнне дысідэнтскіх і антыўрадавых пунктаў гляджання павінна быць дазволена, не цэнзуруема і не каральна законам, развівалася паралельна росту кнігавыдання і прэссы. "Арэапагітыка", апублікаваная ў 1644 годзе з поўнай назвай "Араэпагітыка, прамова містэра Джона Мілтэна за свабоду неліцэнзаванага друку да парламента Англіі", была адказам Джона Мілтана з нагоды прыняцця англійскім парламентам ліцэнзавання дзейнасці друкароў (далей выдаўцоў). У сваёй прамове Мілтан звяртаецца да галоўных вытокаў будучых дыскусій аб свабодзе выказвання. Вызначэнне рамак свабоды выказвання і "шкоды" гаворкі Мілтан аргументуе супраць прынцыпаў цэнзуры і абараняе цярпімасць да шырокага кола пунктаў погляду.
Ранні Брытанскі капірайт
У Англіі друкары (кнігагандляры) стварылі калектыўную арганізацыю, вядомую, як Гільдыя Кнігадрукароў (Stationers' Company). У 16-ым стагоддзі Гільдыі Кнігадрукароў была нададзена ўлада на тое, каб усе законна выдадзеныя кнігі былі ўнесены ў яе рэестр. Гэта значыла, што Гільдыя Кнігадрукароў дасягнула дамінуючай пазіцыі над публікацыяй у 17 стагоддзі (няма аналагічнага ў Шатландыі ці Ірландыі). Але манаполіі прыйшоў канец у 1694 годзе, калі англійскі парламент не працягнуў паўнамоцтвы Гільдыі Друкароў.
У 1707 годзе Парламенты Англіі і Шатландыі былі аб’яднаны ў выніку англа-шатландскага саюза. Новы парламент мог змяняць законы ў абедзвюх краінах. Адным з ранніх законаў быў Капірайт Акт ад 1709 года, вядомы як статут Ганны, пасля каралевы Ганны. Дадзены загад пачаў дзейнічаць у 1710 годзе і стаў першым Статутам аб капірайце. Яго поўная назва была "Загад для заахвочвання ў вывучэнні, наданні правоў капіравання і друку кніг аўтарам або пакупнікам такіх правоў, напрацягу часу тут адзначанага".
Пачатак дзеяння Статута Ганны ў красавіку 1710 года быў гістарычным момантам у развіцці закону аб капірайце. Першы ў свеце капірайт-статут надаваў кнігавыдаўцам заканадаўчую ахову - 14 год з часу дзеяння статута. Ён таксама даваў 21 год аховы для кніг, якія ўжо былі выдадзеныя. Статут Ганны меў больш шырокі сацыяльны эфект і быў слабейшы за манаполію, якая была ў Гільдыі Друкароў. Статут быў сканцэнтраваны на клопаце аб публічным чытанні, вытворчасці карыснай літаратуры, прасоўванні і пашырэнні адукацыі. Цэнтральным пунткам Статута ёсць грамадская кампенсацыя (баланс), заахвочваць "адукаваных людзей складаць і пісаць карысныя кнігі", шляхам гарантавання абмежаванага права друкаваць і перадрукоўваць гэтыя працы. Ён усталёўваў практычны дагавор паміж аўтарамі, гандлярамі кніг і грамадствам. Статут Ганны скончыў час старой сістэмы, дзе толькі тая літаратура, што прайшла стандарты цэнзуры гандляроў кніг, магла з’явіцца ў друку. Статут акрамя таго стварыў грамадскі здабытак для літаратуры (да гэтага ўся літаратура належыла гандлярам кніг вечна)
Па словах Паттэрсана і Ліндберга, Статут каралевы Ганны:
"... ператварыў канцылярскі капірайт, які быў выкарыстаны, як прылада манаполіі і інструмент цэнзуры, у канцэпцыю гандлёвага рэгулявання, каб спрыяць навучанню і абмежаваць манаполію выдаўцоў... Асаблівасці Статута каралевы Ганны, якія апраўдваюць эпітэт рэгулявання гандлю, уключалі абмежаваны тэрмін дзеяння капірайта, яго недасяжнасць нікому і палажэнне кантролю цэн. Капірайт замест таго, каб быць вечным, быў цяпер абмежаваны тэрмінам у 14 год, абнаўленне тэрміну могло быць даступна толькі аўтару (і толькі, калі аўтар жывы на прыканцы першага тэрміна)."
Калі ўсталяваны законам тэрмін дзеяння капірайта, прадугледжаны Статутам каралевы Ганны, пачаў скончвацца ў 1731 годзе, лонданскія кнігагандляры імкнуліся да абароны свайго дамінантнага становішча, патрабуючы прадпісанняў ад канцылярыі суда на творы аўтараў, якія знаходзіліся па-за аховай Статута. У той жа час кнігагандляры Лондана лабіравалі ў парламенце падаўжэнне тэрміну дзеяння капірайту, прадугледжаны Статутам каралевы Ганны. У выніку, у выпадку вядомым, як Мідвінтэр супраць Хамільтана (1743 - 1748) яны звярнуліся да агульнага закону і пачаўся 30-гадовы перыяд, вядомы як бітва гандляроў кніг. Гэта бітва разглядала лонданскіх гандляроў сашчапіўшыміся рогамі з наноў узнікшым шатландскім кнігагандлем з нагоды на перадрук кніг, якія выходзяць па-за Статутам каралевы Ганны. Шатландскія кнігагандляры скардзіліся, што няма агульнага капірайт-закону для твораў аўтараў. Лонданскія - што Статут каралевы Ганны толькі дапаўняў і падтрымліваў ужо існуючы агульны капірайт-закон. Дэбаты былі аргументаваны ў шэрагу прыкметных спраў, напрыклад, Міллар супраць Кінсаіда (1749-1751) і Тонсан супраць Коллінза (1761-1762).