cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ZX Spectrum
Sinclair Research
Арыгінальныя мадэлі «ZX Spectrum», выпушчаныя «Sinclair Research»:
Апаратную частку ZX Spectrum 16K/48K распрацаваў Рычард Альтвасер з «Sinclair Research», корпус машыны быў створаны прамысловым дызайнерам Рыкам Дыкінсанам. Праграмнае забеспячэнне для новага камп’ютара распрацаваў Стыў Вікерс па кантракце з кампаніяй «Nine Tiles Ltd», у якой быў створаны «Sinclair BASIC». Мадэль мела гумовыя клавішы, мініяцюрны корпус і характэрны лагатып — відарыс каляровага спектра. Камп’ютар быў выпушчаны на рынак у 1982 годзе коштам 125 фунтаў за мадэль з 16 КБ ПАД і 175 фунтаў — за мадэль з 48 КБ; гэтыя кошты пазней былі зніжаны да £99,95 і £129,95. Уласнікі мадэлі з 16 КБ памяці маглі набыць абнаўленне на 32 КБ; для абнаўлення карыстальнікі маглі выслаць свой «Spectrum» у «Sinclair Research» поштай. Староннія фірмы таксама прапаноўвалі ПАД-модуль на 32 КБ, які падключаўся ў порт пашырэння.
З чэрвеня 1984 года распрацоўшчыкі рыхтавалі ZX Spectrum+, які выйшаў у кастрычніку таго ж года. Гэта быў «Spectrum» з 48 КБ ПАД, абноўленым корпусам і клавіятурай; на корпусе з’явілася кнопка перазагрузкі. Даволі скора новая мадэль стала прадавацца ўдвая лепей за папярэднюю ; тым не менш, некаторыя прадаўцы паведамлялі пра высокі працэнт паломак.
«Sinclair Research» распрацоўвала ZX Spectrum 128 сумесна са сваім іспанскім дыстрыб’ютарам «Investrónica». «Investrónica» дапамогла адаптаваць «ZX Spectrum+» да іспанскага рынку пасля таго, як іспанскі ўрад абклаў асобным падаткам усе камп’ютары з памяццю 64 КБ і меней, якія не падтрымліваюць іспанскую мову. Новая мадель змяшчала 128 КБ ПАД, трохканальны гук праз AY-3-8912, сумяшчальнасць з MIDI, порт RS-232, RGB-вывад на манітор, а таксама 32 КБ ПЧД з палепшаным Бэйсік-рэдактарам. Машына была ўпершыню прэзентавана і выпушчана ў продаж у верасні 1985 года ў Іспаніі. У Вялікабрытаніі пачатак продажу быў адкладзены да лютага 1986 з-за вялікай колькасці нераспраданых «Spectrum+»; пачатковы кошт «ZX Spectrum 128» быў вызначаны ў £179,95.
Працэсар Z80 мае 16-разрадную шыну адраса, таму можа адрасаваць прама толькі 64 КБ памяці. Дзеля доступу да дадатковых 80 КБ ПАД выкарыстоўвалася тэхніка пераключэння банкаў памяці, такім чынам аператыўная памяць была даступная ў выглядзе васьмі старонак, падключаных у верхнюю частку адраснай прасторы. Падобным чынам выконвалася пераключэнне між новымі 16 КБ ПЗП і арыгінальнымі 16 КБ ПЗП у ніжняй частцы адраснай прасторы.
Дзеля выкарыстання новых гукавых магчымасцей у «Sinclair BASIC» з’явілася інструкцыя, дзеля пераключэння ў рэжым «Spectrum 48K» —. Новыя інструкцыі занялі месца двух існуючых «сімвалаў, вызначаных карыстальнікам», што выклікала праблемы сумяшчальнасці з некаторымі старымі BASIC-праграмамі.
Amstrad
Мадэлі «ZX Spectrum», выпушчаныя кампаніяй «Amstrad» пасля перадачы правоў на ўсю лінейку машын:
У 1986 годзе, неўзабаве пасля набыцця брэнду «Sinclair» і правоў на ўсю лінейку «Spectrum», кампанія «Amstrad» выпусціла ZX Spectrum +2. Машына мела шэры корпус са спружыннай клавіятурай, двума партамі джойстыкаў, а таксама ўбудаваным касетным магнітафонам, названым «Datacorder» (як у «Amstrad CPC 464»), а ўсё астатняе было як у «ZX Spectrum 128». Цана вытворчасці была зніжана, у выніку чаго раздробныя цэны знізіліся да £139-£149.
Новая клавіятура не мела надпісаў з ключавымі словамі BASIC, за выняткам,   і  , якія былі трэба для запуску праграм. Аднак гэта не было вялікай праблемай, бо «+2» меў сістэму меню, падобнага да «ZX Spectrum 128», дзе можна было пераключацца між старым BASIC 48K і BASIC 128K з наборам ключавых слоў палітарна.
Не выйшлі на рынак
У сярэдзіне 1980-х Sinclair Research распрацоўвала праект Loki, нашмат таннейшы (каля £200) канкурэнта камп’ютара Amiga. Планавалася, што Loki будзе працаваць на Z80H з частатой 7 МГц і мець не менш за 128 КБ ПАД. Для гуку і відэа выкарыстоўваліся дзве спецыялізаваныя мікрасхемы. Праект быў закрыты ў 1986 годзе пасля ўгоды з Amstrad.
Вытворныя і клоны
«Sinclair» ліцэнзавала «Spectrum» амерыканскай кампаніі «Timex». Яе мадэлі, вытворныя ад «Spectrum»:
Пад канец 1989 у Вялікабрытаніі кампанія «Miles Gordon Technology» (вытворца перыферыі) выпусціла камп’ютар «SAM Coupé», патэнцыйны спадчыннік «Spectrum», сумяшчальны з ім. Аднак на той час ужо выйшлі на рынак «Commodore Amiga» і «Atari ST».
Дзякуючы таннасці і прастаце канструкцыі шырокае распаўсюджанне займелі «неафіцыйныя» клоны «Spectrum» на тэрыторыі былога СССР адразу пасля падзення «жалезнай заслоны». Дзясяткі варыянтаў камп’ютара выпускаліся на заводах і збіраліся радыёаматарамі. Неліцэнзійныя клоны выпускаліся таксама ў Польшчы, Усходняй Германіі, Румыніі, Чэхаславакіі, Аргенціне, Бразіліі і іншых краінах.
Запашка
Запа́шка (, Запашка) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлаўскага сельсавета.
Да 13 ліпеня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Вензавецкага сельсавета.
Анцыперы
Анцы́перы (, Анцыперы) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Лудзічы
Лу́дзічы (, Лудичи) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вензавецкага сельсавета.
Асавок (Докшыцкі раён)
Асаво́к (, Осовок) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Каменка (Дзятлаўскі сельсавет)
Да 13 ліпеня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Вензавецкага сельсавета.
Лагуны (Дзятлаўскі раён)
Лагуны́ (, Логуны) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вензавецкага сельсавета.
У 1624 годзе згадваюцца ў складзе Вензавецкай воласці ва ўласнасці Сапегаў.
Міклашы (Вензавецкі сельсавет)
Міклашы́ (, Миклаши) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вензавецкага сельсавета.
Барсукі (Магілёўскі раён)
Барсукі́ (, Барсуки) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета. Размешчана за 20 км на паўднёвы захад ад Магілёва, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Галынец на лініі Магілёў—Асіповічы. Рэльеф раўнінны, на поўдні і поўначы мяжуе з лесам. На захадзе цячэ р. Лахва (прыток р. Дняпро). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Гуслянка і далей па шашы Магілёў—Бабруйск.
Гісторыя
Паводле перапісу 1897 года ў Расійскай імперыі выселак. У 1909 годзе пасёлак у Вендаражскай воласці Магілёўскага павета.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў Магілёўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1926 годзе вёска. У 1920-я г. дзейнічала садова-агароднае таварыства. У 1930-я г. вяскоўцы ўступілі ў калгас.
У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 28 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Гітлераўцы расстралялі больш за 100 жыхароў, якія пахаваны на могілках.
Да 22 ліпеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Цішоўскага сельсавета. У 1990 годзе ў складзе калгаса «Маяк камунізму» (цэнтр — в. Цішоўка). У 2007 годзе працаваў магазін.
Планіроўка
Планіровачна складаецца з прамалінейнай вуліцы мерыдыянальнай арыентацыі, забудаванай двухбакова традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Асінаўшчына
Асі́наўшчына (, Осиновщина) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Тамара Нікандраўна Кулакоўская
Біяграфія
У 1958 перайшла ў Беларускі навукова-даследчы інстытут глебазнаўства, дзе на працягу дзесяці гадоў праводзіла даследаванні па ацэнцы ўплыву аграхімічных уласцівасцяў глебаў і ўгнаенняў на прадукцыйнасць сельскагаспадарчых культур. Гэтыя даследаванні дазволілі Т. Н. Кулакоўскай зрабіць важныя тэарэтычныя высновы і ўзбагаціць аграхімічную навуку ў галіне пазнання ўзаемасувязі паміж біялагічнымі патрабаваннямі раслін і знешнімі ўмовамі іх росту і развіцця, далі магчымасць выявіць вядучыя фактары глебавага асяроддзя, якія істотна ўплываюць на жыўленне раслін, і даць іх колькасную ацэнку. Вынікі працы гэтага перыяду прадстаўлены ў доктарскай дысертацыі «Аграхімічныя ўласцівасці глеб БССР, іх значэнне ў прадукцыйнасці сельскагаспадарчых культур і рацыянальным прымяненні ўгнаенняў», якую Т. Н. Кулакоўская абараніла ў 1965 г.
У 1969 г. абрана членам-карэспандэнтам АН БССР і прызначана дырэктарам Беларускага навукова-даследчага інстытута глебазнаўства і аграхіміі. Пад кіраўніцтвам Т. Н. Кулакоўскай і пры яе непасрэдным удзеле калектывам інстытута былі праведзены працы па вывучэнні глебавага покрыва рэспублікі, распрацоўка прыёмаў рацыянальнага выкарыстання угнаенняў і абагульнены ў манаграфіі «Глебы Беларускай ССР». За цыкл работ па вывучэнні глебаў Беларускай ССР, апублікаваных ў 1968—1974 гг., калектыў супрацоўнікаў інстытута быў удастоены Дзяржаўнай прэміі БССР.
У 1975 г. Т. Н. Кулакоўская абрана акадэмікам Усесаюзнай акадэміі сельскагаспадарчых навук імя. У. І. Леніна. За сукупнасць работ у галіне аграхімічных даследаванняў у 1977 г. ёй прысуджана прэмія Д. Н. Пранішнікава. У 1980 Т. Н. Кулакоўская была абрана акадэмікам-сакратаром Заходняга аддзялення УАСГНІЛ і ўзначальвала яго да апошніх дзён жыцця.
Навуковы і практычны ўклад
Распрацаваны метады прагнозу ўрадлівасці глебаў і ўраджаяў сельскагаспадарчых культур, ацэнкі эфектыўнасці мінеральных угнаенняў і комплекснай ацэнкі стану ўрадлівасці глеб. Даследавана дынаміка балансу пажыўных рэчываў у земляробстве рэспублікі; распрацаваны шэраг мадэляў — запатрабаванасці ва ўгнаеннях па палях і гаспадарках, размеркавання угнаенняў, эфектыўнасці іх дзеяння з улікам умоў надвор’я.
Аўтар больш за 340 навуковых прац, у тым ліку 67 манаграфій і зборнікаў, выдадзеных пад яе рэдакцыяй.
Стварыла вялікую навуковую школу. Пад яе кіраўніцтвам паспяхова абаранілі кандыдацкія дысертацыі 30 чалавек, у іх ліку акадэмік НАН Беларусі І. М. Багдзевіч.
Праводзіла вялікую працу па каардынацыі навуковых даследаванняў, выкананні комплексных распрацовак рознымі навуковымі ўстановамі. Пад яе кіраўнацтвам распрацоўваліся новыя напрамкі даследаванняў, праводзілася падрыхтоўка і публікацыя вынікаў комплексных распрацовак.
Развіла новы кірунак аграхімічнай навукі — аптымізацыю комплексу аграхімічных уласцівасцяў глебаў і кіраванне працэсамі фарміравання урадлівасці з мэтай стварэння глеб, здольных забяспечыць стабільна высокія ўраджаі пры добрай якасці прадукцыі. Гэты напрамак знайшоў практычнае адлюстраванне ў дзяржаўных праграмах павышэння ўрадлівасці глеб Беларусі на 1976—1980 гг. і 1981—1985 гг., падрыхтаваныя пад кіраўніцтвам Т. Н. Кулакоўскай. Упершыню ў рэспубліцы глебапаляпшальным работам атрымалася надаць сістэмны, планава-кіраваны характар.
Узнагароды
Узнагароджана ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1966), Ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1971), Ордэнам Леніна (1979), медалямі.
Бартнякі
Бартнякі́ (, Бортняки) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета. Размешчана за 25 км на паўднёвы захад ад Магілёва, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Вендрыж на лініі Магілёў—Асіповічы. Рэльеф раўнінны, на поўдзень мяжуе з лесам. На поўнач праходзіць меліярацыйны канал, злучаны з р. Лахва (прыток р. Дняпро). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Капейнае і далей па шашы Магілёў—Бабруйск.
Гісторыя
Заснавана ў пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак. З 20 жніўня 1924 года ў Навасёлкаўскім 2 (з 21 жніўня 1925 года Гуслішчанскі) с/с Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1930-я г. вяскоўцы ўступілі ў калгас.
У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. З 26 чэрвеня 1954 года ў Вендаражскім сельсавеце. У 1990 годзе ў складзе калгаса «Маяк камунізму» (цэнтр — в. Цішоўка).
Планіроўка
Планіровачна складаецца з прамалінейнай вуліцы шыротнай арыентацыі, забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Бярозаўка (Вендаражскі сельсавет)
Бяро́заўка (, Берёзовка) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.
Геаграфія
Планіровачна складаецца з прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход і забудаванай двухбакова, шчыльна традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Паселішча заснавана ў пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак. Належала да Гомельскай губерні РСФСР. З сакавіка 1924 года ў БССР. У 1930-я г. вяскоўцы ўступілі ў калгас, была адкрыта пачатковая школа.
У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У вёсцы і ваколіцы базіраваліся 113-ы партызанскі атрад Магілёўскай ваенна-аператыўнай групы і Магілёўскі падпольны райкам КП(б)Б.
Да 22 ліпеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Семукацкага сельсавета, да 22 ліпеня 1965 года — у склад Вендаражскага сельсавета , пасля 22 ліпеня 1965 года — зноў у склад Семукацкага сельсавета.
У 1990 годзе ў складзе калгаса «Камінтэрн» (цэнтр — в. Мікалаеўка 2). Размяшчалася ферма буйной рагатай жывёлы, працаваў магазін.
Асіннікі (Докшыцкі раён)
Асі́ннікі (, Осинники) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Дунілавічы Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Струцкага сельсавета.
Будзішча (Магілёўскі раён)
Бу́дзішча (, Будище) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета. Размешчана за 32 км на захад ад Магілёва, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Вендрыж на лініі Магілёў—Асіповічы. Рэльеф раўнінны, на ўсход мяжуе з лесам. На поўнач цячэ р. Сенна (Жыварэзка, прыток р. Лахва). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Вендараж і далей па шашы Магілёў—Бабруйск.
Пад уладай Расійскай імперыі
Вядома ў Расійскай імперыі з XVIII ст. У 1777 годзе вёска ў Магілёўскім павеце Магілёўскай губерні. У 1785 годзе вёска (у складзе маёнтка Вендараж) і сяльцо, цэнтр маёнтка ў Магілёўскім павеце, шляхецкая ўласнасць. У 1847 годзе вёска ў складзе маёнтка Рубцоўшчына Магілёўскага павета Магілёўскай губерні, уласнасць памешчыка. У 1857 годзе 30 жыхароў мужчынскага полу. У 1880 годзе 12 двароў, частка вяскоўцаў займалася кавальскім промыслам. У 1897 годзе меўся заезны дом.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў Магілёўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвоны партызан».
У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У вёсцы і наваколлі базіраваўся 121-ы партызанскі атрад (з ліпеня 1943 года полк) Магілёўскай ваенна-аператыўнай групы. У гонар партызан 121-га палка імя А. М. Касаева на заходняй ускраіне вёскі ў 1971 годзе пастаўлены помнік. У 1990 годзе ў складзе саўгаса «Вендараж» (цэнтр — в. Вендараж). Размяшчаліся вытворчае аддзяленне, працавалі клуб, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, 8-гадовая школа.
Міроўшчына
Міро́ўшчына (, Мировщина) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вензавецкага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Міроўшчынскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (994001—995000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (994001—995000)
Нагорнікі (Вензавецкі сельсавет)
Наго́рнікі (, Нагорники) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вензавецкага сельсавета.
Аўсянікі (Докшыцкі раён)
Аўся́нікі (, Овсяники) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Струцкага сельсавета.
Нямковічы (Дзятлаўскі раён)
Нямко́вічы (, Немковичи) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлаўскага сельсавета.
У 1624 годзе згадваюцца ў складзе Вензавецкай воласці ва ўласнасці Сапегаў.
Да 13 ліпеня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Вензавецкага сельсавета.
Бяляўшчына (Магілёўскі раён)
Бяля́ўшчына (, Белявщина) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета. Размешчана за 20 км на захад ад Магілёва, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Вендрыж на лініі Магілёў—Асіповічы. Рэльеф раўнінны, на ўсход мяжуе з лесам. На поўдні цячэ р. Альхоўка (прыток р. Лахва). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Вендараж і далей па шашы Магілёў — Бабруйск.
Гісторыя
Згадваецца ў 1654 годзе як фальварак у складзе маёнтка Княжыцы ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага пры ягонай перадачы лідскім харунжым Янам Курчом з жонкай Барбарай (з Друцкіх-Сакалінскіх; атрымала Княжыцы ў спадчыну ад першага мужа, князя Юрыя Галоўчынскага) у заставу Гераніму Бучацкаму-Твароўскаму. У 1777 годзе вёска Бяляеўшчына ў Магілёўскім павеце Магілёўскай губерні. У 1785 годзе сяльцо ў складзе маёнтка Журавец Магілёўскага павета, уласнасць памешчыка. Два памешчыкі мелі ў вёсцы ў 1862 годзе 161 дзес. зямлі. Паводле перапісу 1897 года ў Вендаражскай воласці Магілёўскага павета.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. З 26 красавіка 1919 года ў Гомельскай губерні РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР.
З 17 ліпеня 1924 года ў Магілёўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1931 годзе арганізаваны калгас імя газеты «Камунар Магілёўшчыны».
У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У 1990 годзе ў складзе саўгаса «Вендараж» (цэнтр — в. Вендараж).
Планіроўка
Планіровачна складаецца з прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай двухбакова, шчыльна традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Пад’яварка
Пад'я́варка (, Подъяворка) — былы хутар у Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Вензавецкага сельсавета.
Ліквідаваны ў 2008 годзе.
Будзічы
Бу́дзічы (, Будичи) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Струцкага сельсавета.
Пацаўшчына
Па́цаўшчына (, Пацевщина) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлаўскага сельсавета.
Да 13 ліпеня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Вензавецкага сельсавета.
Нойз-рок
Нойз-рок (Noise rock) — жанр альтэрнатыўнага рока, які існуе пераважна ў андэрграўндзе, у незалежнай інфармацыйна-камерцыйнай прасторы.
Бярэ сваю назву ад англійскага слова шум (noise). Гэта не своеасаблівы асобны стыль музыкі, але абагульняючы тэрмін для шырокага дыяпазону музыкантаў і стыляў, аб'яднаных дачыненнем да андэрграўнду, контркультуры, і (звычайна) мелых некаторае стаўленне да рок-музыцы.
Рэпішча (Дзятлаўскі раён)
Рэ́пішча (, Репище) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вензавецкага сельсавета.
З 13 ліпеня 2007 года да 24 лютага 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Дзятлаўскага сельсавета.
Віржы
Ві́ржы (, Виржи) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Аб’еднаньне
«Аб'еднаньне» — штоквартальны часопіс, які выдаваўся ў Лондане ў 1948—1966(?) Хрысціянскім аб'яднаннем беларускіх работнікаў у Вялікабрытаніі. Паводле вызначэння рэдакцыі — «антыкамуністычнае перыядычнае англа-беларускае выданне». Змяшчаў матэрыялы на беларускай і англійскай мовах. Заснавальнік і рэдактар А. Варава.
Распаўсюджваўся сярод беларускай эміграцыі ў Вялікабрытаніі, ЗША, Аўстраліі, Канадзе. Змяшчаў даследаванні і архіўныя матэрыялы па гісторыі і культуры Беларусі, весткі з жыцця эмігрантаў, вёў палеміку з афіцыйнымі савецкімі выданнямі па пытаннях нацыянальнай палітыкі, ідэалогіі. Падтрымліваў ідэі і дэкларацыі Беларускай цэнтральнай рады (БЦР) і 2-га Усебеларускага кангрэса (1944).
Сярод аўтараў Віктар Астроўскі і Радаслаў Астроўскі, А. Варава, Ю. Жывіца, А. Салавей.
Выйшла больш за 100 нумароў.
Рутыл
Руты́л — мінерал класа аксідаў, аксід тытану (TiO2). Пры тэмпературы 917 °С (у прысутнасці вады пры 397 °С) пераходзіць у іншую мадыфікацыю — анатаз.
Галоўны кампанент тытанавых руд. Утрымлівае ізаморфныя прымесі: ніобій, тантал, жалеза, хром, ванадый, волава. Крышталізуецца ў тэтраганальнай сінганіі. Утварае суцэльныя зярністыя масы, зросткі з магнетытам, ільменітамі, гематытам, прызматычныя, слупкаватыя і ігольчатыя крышталі, ігольчатыя ўрастанні ў кварцы («валасацікі», «стрэлы Амура», «валасы Венеры»). Цвёрдасць 6—6,5. Шчыльнасць змяняецца ад 4,5 да 5,5 у залежнасці ад колькасці жалеза і ніобію. Тэмпература плаўлення 1870 °C. Чысты рутыл бясколерны. Афарбоўка залежыць ад наяўнасці дамешкаў.
Выкарыстоўваецца ў лакафарбавай прамысловасці ў якасці белага пігмента, у вытворчасці электродаў. З'яўляецца сыравінай для атрымання танталу і ніобію.
Буйнейшыя радовішчы знаходзяцца ў Аўстраліі, на якія прыпадае 90 % сусветнай здабычы.
Адмітанс
Адмітанс (admittance ад аdmittere прапускаць, ўпускаць) — поўная комплексная праводнасць двухполюсніка для гарманічнага сігналу. У айчыннай літаратуры гэты тэрмін звычайна не ўжываецца — ужываецца «комплексная праводнасць» (гл. н-д: Бессонов Л. А. «Теорические основы электротехники»)
Стандартнае абазначэнне адмітанса ў формулах — Y або y, размернасць — dim Y = L−2M−1T³I², адзінка СІ — сіменс (См, S).
Матэматычны сэнс
Пад поўнай праводнасцю разумеюць велічыню, адваротную імпедансу (поўнаму супраціўленню):
дзе Z — імпеданс; G — сапраўдны складнік; B — уяўны складнік.
Сапраўдны і ўяўны складнікі адмітанса звязаны з складнікамі імпеданса наступным чынам: дзе R і X — адпаведна актыўны і рэактыўны складнікі імпеданса.
Абсалютнае значэнне адмітанса роўнае квадратычнай суме складнікаў:
Фізічны сэнс
Эквівалентную схему двухполюсніка ў ланцугу пераменнага току можна прадставіць у выглядзе двух злучаных паралельна элементаў — ідэальнага рэзістара з чыста актыўным супраціўленнем і ідэальнага (без страт) рэактыўнага элемента (кандэнсатара або катушкі індуктыўнасці). Пры гэтым актыўная праводнасць рэзістара будзе адпавядаць сапраўднаму складніку комплекснай праводнасці, а рэактыўная праводнасць катушкі або кандэнсатара — ўяўнаму складніку.
Закон Ома пры выкарыстанні комплекснай праводнасці запісваюць у выглядзе: дзе I — сіла току; IA і IR — актыўны і рэактыўны складнікі току; U — напружанне на ўчастку ланцуга.
Вымярэнні
Для вымярэння адмітанса прымяняюцца вымяральнікі іммітанса, аналізатары імпеданса, вымяральнікі дыхтоўнасці (ускосны метад), а ў дыяпазоне ЗВЧ таксама вымяральныя лініі і вымяральнікі поўных супраціўленняў (ускосны метад).
Сіратаўшчына
Сі́ратаўшчына (, Сиротовщина) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлаўскага сельсавета.
Да 13 ліпеня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Вензавецкага сельсавета.
Магнітарухаючая сіла
Магнітарухаючая сіла (МРС) — фізічная велічыня, якая характарызуе здольнасць электрычных токаў ствараць магнітныя патокі. Выкарыстоўваецца пры разліках магнітных ланцугоў; аналаг ЭРС ў электрычных ланцугах.
Магнітарухаючая сіла \mathcal{F} у індуктары або электрамагніце вылічваецца па формуле: дзе \omega — колькасць віткоў у абмотцы, I — ток ў правадніку.
Выраз для магнітнага патоку ў магнітнаму ланцугу, таксама вядомы як закон Хопкінса, мае наступны выгляд: дзе \Phi — велічыня магнітнага патоку,Rm — магнітнае супраціўленне правадніка. Дадзены запіс з’яўляецца аналагам закона Ома у магнітных ланцугах.
Гуслянка
Гусля́нка (, Гуслянка) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.
Вендрыж
Ве́ндрыж (, Вендриж) — пасёлак (да 2016 г. станцыя ) у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета. Чыгуначная станцыя на лініі Магілёў — Асіповічы. Размешчаны за 30 км на паўднёвы захад ад Магілёва. Рэльеф раўнінны. На поўнач цячэ р. Жыварэзка (прыток р. Лахва). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз вёскі Навасёлкі, Гуслішча і далей па шашы Магілёў — Бабруйск.
Гісторыя
Зснаваны ў пачатку 1920-х гадоў. У сакавіку 1924 года ў выніку першага ўзбуйнення БССР увайшоў у склад Беларусі. З 20 жніўня 1924 года ў Навасёлкаўскім 2 сельсавеце (21 жніўня 1925 года перайменаваны ў Гуслішчанскі) Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1930-я гады пасялкоўцы ўступілі ў калгас.
У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі.
З 9 лістапада 2016 г. станцыя атрымала статус пасёлка.
Інфраструктура
У 2007 годзе працаваў магазін.
Планіроўка
Планіровачна складаецца з крывалінейнай вуліцы, арыентаванай амаль шыротна і забудаванай пераважна аднабакова традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. На перакрыжаванні чыгункі і мясцовай дарогі размешчаны мураваны будынак чыгуначнай станцыі.
Гвазды (Докшыцкі раён)
Гвазды́ (, Гвозды) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Гуслішча
Гу́слішча (, Гуслище) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці.
У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецкімі войскамі. У вёсцы была расквартыравана частка 60-й рэзервовай мотамеханізаванай дывізіі вермахта. Падчас Ямніцкага бою 1944 года 113-ы партызанскі полк зрабіў няўдалую спробу блакаваць нямецкія войскі.
У 1925—1954 гадах цэнтр Гуслішчанскага сельсавета. Да 22 ліпеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Цішоўскага сельсавета.
Вішнёўцы
Вішнёўцы (, Вишнёвцы) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Гімн Рэспублікі Карэя
Эгука (愛国歌, 애국가) — гімн Рэспублікі Карэя. Назва ў перакладзе з карэйскай мовы азначае «патрыятычная песня».
Гарадзішча (Валкалацкі сельсавет)
Гарадзі́шча (, Городище) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Струцкага сельсавета.
Варатыншчына
Вараты́ншчына (, Воротынщина) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета. Размешчана за 23 км на захад ад Магілёва і 5 км ад чыгуначнай станцыі Вендрыж на лініі Магілёў — Асіповічы. Рэльеф раўнінны. На паўднёвым захадзе цячэ р. Жыварэзка (прыток р. Лахва). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз вёскі Завярэжжа, Навасёлкі, Гуслішча і далей па шашы Магілёў — Бабруйск.
Пад уладай Расійскай імперыі
У 1909 годзе мясцоваму памешчыку І. І. Пратасевічу належалі 174 дзесяціны зямлі, а ўсё вяскоўцы мелі толькі 54 дзесяціны. Дзейнічала сукнавальня.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў Магілёўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці.
У 1930 годзе арганізаваны калгас імя У. І. Леніна.
У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У 1990 годзе ў складзе саўгаса «Вендараж» (цэнтр — в. Вендараж).
Планіроўка
Планіровачна складаецца з працяглай вуліцы ламанага абрысу, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Забудавана двухбакова, шчыльна традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Дубраўка (Валкалацкі сельсавет)
Ду́браўка (, Дубровка) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Спіс аб’ектаў PGC (2187001—2188000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2187001—2188000)
Труханавічы (Дзятлаўскі раён)
Тру́ханавічы (, Трухановичи) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1624 годзе згадваюцца ў складзе Вензавецкай воласці ва ўласнасці Сапегаў.
Яцвезь (Дзятлаўскі раён)
Я́цвезь (, Ятвезь) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлаўскага сельсавета.
У 1624 годзе згадваецца ў складзе Дзятлаўскай (Здзенцельскай) воласці ва ўласнасці Сапегаў.
Да 13 ліпеня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Вензавецкага сельсавета.
Юравічы (Дзятлаўскі раён)
Ю́равічы (, Юровичи) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вензавецкага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца на заходняй ускраіне Навагрудскага ўзвышша. Побач мае выток рака Дзятлаўка.
Гісторыя
У 1624 годзе згадваюцца ў складзе Вензавецкай воласці ва ўласнасці Сапегаў. У 1940—1973 гадах цэнтр Юравіцкага сельсавета.
Загацце (Докшыцкі раён)
Зага́цце (, Загатье) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Замошша (Валкалацкі сельсавет)
Замо́шша (, Замошье) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Журавец 2
Жураве́ц 2 (, Журавец 2) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.
Войневічы (Дзятлаўскі раён)
Во́йневічы (, Войневичи) — аграгарадок у Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Войневіцкага сельсавета.
Журавец 1
Жураве́ц 1 (, Журавец 1) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1654 годзе як вёска Жаравец у складзе маёнтка Княжыцы ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага пры ейнай перадачы лідскім харунжым Янам Курчом з жонкай Барбарай (з Друцкіх-Сакалінскіх; атрымала Княжыцы ў спадчыну ад першага мужа, князя Юрыя Галоўчынскага) у заставу Гераніму Бучацкаму-Твароўскаму.
Надзея (імя)
Надзея — славянскае жаночае імя, паходзіць ад Ελπίς Элпіс.
Паходжанне імя
Імёны Вера, Надзея, Любоў ў хрысціянскім іменаслове суадносяцца з мучаніцамі-сёстрамі, пацярпелымі калі 120 (або каля 137) года па загадзе імператара Адрыяна. Другой па старшынстве сястры — Элпіс (Надзея), было на момант смерці, паводле падання, 10 гадоў.
Надзея як уласнае імя ўзнікла ў IX ст. пры перакладзе богаслужбовых кніг з старажытнагрэчаскай на царкоўнаславянскую мову, у адрозненне ад імёнаў пераважнай большасці хрысціянскіх святых, імёны сясцёр былі калькаваны.
Ёцавічы
Ёцавічы (, Ёцевичи) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Войневіцкага сельсавета.
Завярэжжа
Завярэ́жжа (, Завережье) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.
Кузёмшчына
Кузёмшчына (, Кузёмщина) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Струцкага сельсавета.
Гнуткасць стрыжня
Гэты выраз гуляе важную ролю пры праверцы сціснутых стрыжняў на ўстойлівасць. У прыватнасці, ад гнуткасці залежыць каэфіцыент падоўжнага выгібу \phi. Стрыжань з большай гнуткасцю, пры іншых нязменных параметрах, мае больш нізкую трываласць на сціск і сціск з выгібам.
Разліковая даўжыня l_0 вылічаецца па формуле: \mu — каэфіцыент, які залежыць ад умоў замацавання стрыжняў, а l — геаметрычная даўжыня. Разліковая даўжыня, таксама называецца прыведзенай або свабоднай.
Паняцце прыведзеная даўжыня ўпершыню ўвёў Ясінскі, для абагульнення формулы крытычнай сілы Эйлера, якую той выводзіў для стрыжня з шарнірна-абпертымі канцамі. Адпаведна каэфіцыент \mu роўны пры шарнірных канцах (асноўны выпадак) аднаму, пры адным шарнірнам, другім зашчэмленым \mu = 0.7, пры абодвух зашчэмленых канцах \mu = 0,5. Схемы дэфармавання і каэфіцыенты \mu пры розных умовах замацавання і спосабе прыкладання нагрузкі, намаляваныя на малюнку. Таксама, варта адзначыць, што формула Эйлера дакладная толькі для элементаў вялікай гнуткасці, напрыклад для сталі яна ўжываецца пры гнуткасці парадку і вышэй.
Пры разліках элементаў жалезабетонных канструкцый да гнуткасці прад'яўляюцца патрабаванні па яе абмежавання. Таксама, у залежнасці ад гнуткасці прызначаецца велічыня армавання.
У разліках сталёвых канструкцый гнуткасць мае найбольшае значэнне з прычыны вялікай трываласці сталі з вынікаючай з гэтага формай элементаў (доўгія, невялікі плошчы), з-за чаго вычарпанне апорнай здольнасці па ўстойлівасці надыходзіць да вычарпання запасу трываласці па матэрыяле.
Існуюць формулы для вызначэння гнуткасці элементаў складовых сячэнняў.
Валкалата
Валкала́та (, Волколата) — аграгарадок у Беларусі, у Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Назва
Назва балцка-літоўскага паходжання. Звязана з літоўскім *vilkalotas «ваўкі, ваўкаўё, ваўччо», ад vilkas «воўк».
Такога ж утварэння на тэрыторыі цяперашняй Беларусі таксама назвы Бержалата (каля Відзаў) і Бержалаты (паміж Гроднам і Друскінінкаем), ад beržalotas «бярэзнік» (< beržas «бяроза»).
Таксама, побач з відзаўскай Бержалатай — Ліпалаты (ад liepalotas «ліпняк», liepa «ліпа»). Ад pušalotas «сасоннік» (< pušis «сасна») — назва Пушалаты (на поўначы ад Шаркаўшчыны каля возера Вісяты).
Словы, ад якіх такія назвы, — зборныя назоўнікі, але могуць мець і значэнне выдзеленай адзінкі з мноства, як у pušalotas «сасоннік; сасоніна».
На тэрыторыі Літвы да назваў такога тыпу дадаюцца таксама тапонімы Apušotas, Epušotas са значэннем «Асіннік» (ад apušė, epušė «асіна», з пашыральнікам -ot-).
Назва Ваўкалата ў перакладзе значыць «Ваўкі».
Геаграфія
Знаходзіцца за 22 км у напрамку на захад ад горада Докшыцы, за 219 км ад Віцебска, за 19 км ад чыгуначнай станцыі Параф’янава.
Гісторыя
Праз шлюб дачкі Мікалая Радзівіла, Алены, ваўкалацкія ўладанні трапілі ва ўласнасць Юрыя Сямёнавіча Алелькавіча-Слуцкага, які памёр у 1542 годзе. У 1558 годзе быў зацверджаны падзел маёнтка Валкалаты паміж трыма дзецьмі Юрыя Сямёнавіча, у выніку двор і мястэчка Валкалата сталі ўласнасцю Юрыя Юр’евіча Алелькавіча-Слуцкага. Падчас падзелу ад ваўкалацкіх уладанняў былі адлучаныя Сітцы, Вешняе, Праходы, Старое Сяло, Заўлічы і Гарадзішча.
У XVII стагоддзі Валкалата была ва ўладанні Долмат-Ісайкоўскіх, пазней — Бжастоўскіх.
У XVII стагоддзі мястэчка ў Ашмянскім павеце. У 1793 годзе ў Докшыцкім павеце, з 1802 года ў Вілейскім павеце Расійскай імперыі. З 1861 года — цэнтр воласці.
У 1921—1939 гадах Валкалата ў складзе Польскай Рэспублікі. З 1940 года цэнтр сельсавета ў Дунілавіцкім, з 1960 года — у Глыбоцкім, з 1962 года — у Пастаўскім раёнах. З 1966 года Валкалата ў Докшыцкім раёне.
Малыя Шастакі
Малы́я Шастакі́ (, Малые Шестаки) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Войневіцкага сельсавета.
Ударная вязкасць
Ударная вязкасць - здольнасць матэрыялу паглынаць механічную энергію ў працэсе дэфармацыі і разбурэння пад дзеяннем ударнай нагрузкі.
Звычайна ацэньваецца праца да разбурэння або разрыву ўзору пры ударнай нагрузцы, аднесенай да плошчы яго сячэння ў месцы прыкладання нагрузкі. Выяўляецца ў Дж/м2 або ў кДж/м2.
Метады выпрабаванняў
Існуючыя лабараторныя метады адрозніваюцца па
Для выпрабаванні «без надрэзу» выбіраецца ліст матэрыялу з роўнай таўшчынёй па ўсёй плошчы. Пры правядзенні выпрабаванні «з надрэзам» на паверхні ліста праробліваецца канаўка, як правіла, на баку, зваротнаму да месца ўдару, на ўсю шырыню (даўжыню) ўзору, глыбінёй на 1/2 таўшчыні.
Ударная глейкасць пры выпрабаванні «без надрэзу» можа перавышаць вынік выпрабаванняў «з надрэзаў» больш чым на парадак.
Сярод распаўсюджаных метадаў выпрабаванняў на ўдаратрываласць варта адзначыць:
Хамун
Група азёр знаходзіцца ва ўпадзіне Сістан на вышыні каля 480 м і з'яўляецца вусцевым разлівам рэк Гільменд, Фарахруд і Хашруд. Даўжыня сістэмы каля 150 км, шырыня 50—70 км. У час паводкі рэкі з азёрамі ўтвараюць адзіны вадаём плошчай 2—3 тыс. км² і глыбінёй 1—1,5 м (найбольшая плошча 50 000 км² зафіксавана ў 1903 годзе). На азёрах зараснікі камышу і чароту.
Рэзерваты Хамуні-Сабары, Хамані-Пузак на тэрыторыі Афганістана, заказнік Хамун на тэрыторыі Ірана.
Кісева
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёскі Кісева I i Кісева II ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Струцкага сельсавета.
Кулеўшчына
Ку́леўшчына (, Кулевщина) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Жосна, пазней у складзе гміны Варапаева Дунілавіцкага (з 1926 года Пастаўскага) павета Віленскага ваяводства.
Залессе (Магілёўскі раён)
Зале́ссе (, Залесье) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.
Да 22 ліпеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Цішоўскага сельсавета.
Удзельная вага
.
Удзельная вага рэчыва вымяраецца ў Н/м³ ў СІ (міжнародная сістэма адзінак); ў дзін/см³ у сістэме СГС; ў кгс/м³ ў сістэме МКГСС.
У адрозненне ад шчыльнасці удзельная вага не з'яўляецца фізіка-хімічнай характарыстыкай рэчыва, бо залежыць ад значэння g ў месцы вымярэння.
Часам удзельную вагу блытаюць са шчыльнасцю, якая ў СІ колькасна супадае з удзельнай вагой у сістэме МКГСС. Гэта змешванне аналагічна таму, якое тычыцца змешвання значэнняў тэрмінаў вага і маса. Такое змешванне ўяўляе сабой альбо проста памылку, альбо нястрогае (у параўнанні з навуковым) словаўжыванне ў побыце або ў галінах гаспадарчай дзейнасці, у якіх адрозненне гэтых паняццяў не важна (а менавіта на Зямлі, гэта значыць пры ўмове прыблізна пастаяннага g, і пры невялікіх паскарэннях, гэта значыць настолькі малых, што іх уплывам на вагу можна было занядбаць).
Маркавічы (Дзятлаўскі раён)
Ма́ркавічы (, Марковичи) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Войневіцкага сельсавета.
Шчыльнасць зарада
Шчыльнасць зарада - гэта колькасць зарада, якая прыходзіцца на адзінку даўжыні, плошчы або аб'ёму, такім чынам вызначаюцца лінейная, павярхоўная і аб'ёмная шчыльнасці зарада, якія вымяраюцца ў сістэме СІ: у кулон на метр [Кл/м], у кулон на квадратны метр [Кл/м²] і ў кулон на кубічны метр [Кл/м³], адпаведна. У адрозненне ад шчыльнасці рэчыва, шчыльнасць зарада можа мець як станоўчыя, так і адмоўныя значэння, гэта звязана з тым, што існуюць станоўчыя і адмоўныя зарады.
Шчыльнасць зарада ў класічнай фізіцы
Лінейная, павярхоўная і аб'ёмная шчыльнасці зарада, пазначаюцца звычайна функцыямі, і  адпаведна, дзе \vec r — гэта радыус-вектар. Ведаючы гэтыя функцыі, мы можам вызначыць поўны зарад:
Шчыльнасць зарада ў квантавай механіцы
У квантавай механіцы шчыльнасць зарада, напрыклад, электрона ў атаме, суадносіцца з хвалевай функцыяй, з дапамогаю наступнай адносіны: прычым хвалевая функцыя павінна мець нарміроўку:
Прымяненне
Функцыя размеркавання шчыльнасці зарада прымяняецца у ўраўненнях Максвела.
Зялёная Слабада
Зялёная Слабада́ (, Зелёная Слобода) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.
Мацюшонкі
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Платэчна
Платэ́чна (, Платечно) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Прудзішча (Докшыцкі раён)
Прудзі́шча (, Прудище) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Петрашулевічы
Петрашу́левічы (, Петрашулевичи) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Войневіцкага сельсавета.
Пруд (Дзятлаўскі раён)
Пруд (, Пруд) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Войневіцкага сельсавета.
Талявічы
Таляві́чы (, Талевичи) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Войневіцкага сельсавета.
Концы
Ко́нцы (, Концы) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.
Карчомка (Магілёўскі раён)
Карчо́мка (, Корчёмка) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1654 годзе як вёска Карчма ў складзе маёнтка Княжыцы ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага пры ейнай перадачы лідскім харунжым Янам Курчом з жонкай Барбарай (з Друцкіх-Сакалінскіх; атрымала Княжыцы ў спадчыну ад першага мужа, князя Юрыя Галоўчынскага) у заставу магілёўскаму бурмістру Раману Рабровічу з жонкай Арынай Аўхімаўнай.
Свіркаўшчына
Сві́ркаўшчына (, Свирковщина) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Красная Слабада (Магілёўскі раён)
Кра́сная Слабада́ (, Красная Слобода) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.
Куты (Магілёўскі раён)
Куты́ (, Куты) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.
Семянілава
Семяні́лава (, Семенилово) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Белякі (Дзятлаўскі раён)
Белякі́ (, Беляки) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вензавецкага сельсавета.
Лавец
Лаве́ц (, Ловец) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.
Ракітаўшчына
Ракі́таўшчына (, Ракитовщина) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валкалацкага сельсавета.
Ян Баптыста ван Гельмант
Ян Баптыста ван Гельмант Jan Baptista van Helmont, Jan Baptist van Helmont;, Брусель — , Вілвордэ, Бельгія) — галандскі прыродазнавец, адзін з прадстаўнікоў ятрахіміі.
У батаніцы Гельмант упершыню праводзіў эксперыментальныя даследаванні працэсу харчавання раслін, якія сталі асновай для т. зв. воднай тэорыі харчавання раслін. Гельмант лічыў, што ў страваванні вырашальную ролю адыгрывае кіслата страўнікавага соку, і таму прапаноўваў лячыць шчолачамі хваробы, выкліканыя лішкам кіслот у страўніку. Увёў у хімію тэрмін «газ». У шэрагу пытанняў стаяў на пазіцыях алхіміі, лічачы, напрыклад, магчымым ператварэнне невысакародных металаў (ртуці, свінцу і інш.) у золата пры дапамозе філасофскага каменя. Прызнаваў самаадвольнае зараджэнне, што для таго часу было прагрэсіўным. Гельмант прытрымліваўся віталістычных уяўленняў аб тым, што жыццёвыя працэсы нібыта рэгулююцца адмысловымі «духамі жыцця» («археямі»).
Францішак Гельнер
Францішак Гельнер (František Gellner;, Млада-Баляслаў — ) — чэшскі.
У Парыжы вывучаў жывапіс. Паэзія Гельнера (зборнік «Пасля нас хоць патоп», 1901, «Радасці жыцця», 1903) накіравана супраць крывадушнасці, прасякнута анархісцкім пафасам разбурэння, тугой па справядлівых чалавечых адносінах. У палітычнай сатыры выкрываў аўстра-венгерскую манархію, апартунізм сацыял-дэмакратыі, ілюстраваў свае вершы карыкатурамі. Загінуў у Галіцыі падчас Першай сусветнай вайны.
Буйкі (Дзятлаўскі раён)
Буйкі́ (, Буйки) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вензавецкага сельсавета.
Да 13 ліпеня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Гярбелевіцкага сельсавета.
Электрычная індукцыя
Электрычная індукцыя, ці электрычнае зрушэнне — вектарная велічыня, роўная суме вектара напружанасці электрычнага поля і вектара палярызацыі.
У СІ:.
У СГС:.