cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Знакі задыяка
Канцэпцыя сузор’яў, якая выкарыстоўваецца ў сучаснай астраноміі і прынятая ў 1922 годзе ў Рыме рашэннем I Генеральнай асамблеі Міжнароднага астранамічнага саюза, грунтуецца на дзяленні нябеснай сферы на ўчасткі адвольнай няправільнай формы. У той час як знак задыяку - гэта роўныя сектара нябеснай сферы, з вяршынямі ў канцавоссях экліптыкі і абапіраюцца на адрэзкі экліптыкі памерам у 1/12 частка поўнага круга, і ў трапічным Задыяку - Зрушэнне на каля 21 ° (накладваючыся на папярэдняе сузор’е). Таму сучасная астранамічная сістэма сузор’яў не мае ніякага дачынення да астралагічнай традыцыі дзялення экліптыкі на 12 частак.
Назвы
Назвы знакі атрымалі ад назваў дванаццаці адпаведных задыякальных сузор’яў, у якіх па чарзе знаходзіцца Сонца ў сваім гадавым руху. Знакі задыяку, якія з'яўляюцца асноўным элементам астралогіі, для сучаснай астраноміі маюць толькі гістарычнае значэнне. Існуе версія, па якой назвы знакі атрымалі ад подзвігаў Геракла.
Сонца ў сузор’ях і знаках задыяка
Знакі задыяка могуць вызначацца як таблічным метадам па даце грамадзянскага календара, так і разліковым, зыходзячы з месцазнаходжання Сонца на экліптыцы. У адрозненне ад знакаў задыяка, у астраноміі перыяды праходжання Сонца па задыякальных сузор’ях вельмі нераўнамерныя (Дзева — 45 дзён, Рак — 20, Скарпіён — 7 дзён). Даты паводле заходняй астралогіі:
Размаўляем па-беларуску
«Размаўляем па-беларуску» — асабіста-камандная тэлегульня вытворчасці тэлерадыёкампаніі «Гомель», заснаваная ў верасні 2014 года.
Удзельнікі адказваюць на нескладаныя пытанні на веданне беларускай мовы, літаратуры, этнаграфіі, мастацтва. Удзельнічаюць 2 каманды па 3 чалавекі. Віктарына складаецца з 5 гульнявых эпізодаў: «Прыгадваем», «Перакладаем», «Тлумачым», «Ужываем» і «Цытуем». Для ўдзелу ў тэлегульні каманды ў якасці адборачнага тура шукаюць адказы на 7 пытанняў на сайце ТРК «Гомель», пасля чаго дасылаюць заяўкі з адказамі на электронную пошту (televiktaryna@list.ru). Перадачу вядзе Алена Трацэнка. Паказ на тэлеканале «Беларусь 3» адбываецца штосуботу а 10:55, у тым ліку праз інтэрнэт. Спадарожнікавы тэлеканал «Беларусь 24» паказвае тэлегульню ў ЗША і краінах Еўропы ў панядзелак а 12:15 з паўторамі ў чацвер а 15:30, суботу а 7:05 і нядзелю а 11:00, у тым ліку анлайн.
П’ер Луіджы Фарнезэ
П’ер Луіджы Фарнезэ (Pier Luigi Farnese;, Рым — , П’ячэнца) — першы герцаг Пармскі з дому Фарнезэ.
Размаўляем па-беларуску
Гісторыя
На пачатку студзеня 2010 года старшыня тэлерадыёкампаніі «Гомель» Віктар Котаў прапанаваў заснаваць штотыднёвую тэлеперадачу аб правільным выкарыстанні беларускай мовы. Пісьменнік Святаслаў Крупенька стварыў і пачаў весці 5-хвілінную праграму «Вучымся размаўляць па-беларуску». Рэжысёркай выступіла Вікторыя Дубавец. Сцэнарысткай — Алена Трацэнка. У сярэдзіне студзеня 2010 года адбыўся 1-ы выпуск перадачы пад умоўнай назвай «Слова на «Добры дзень», які паказалі ў тэлеэфіры абласнога тэлеканала «Гомель». Пазней у перадачы з’явілася рубрыка «Магія мовы» пра ўстойлівыя словазлучэнні, якую стала весці Алена Трацэнка. У 2012 годзе дадалі 3-ю частку перадачы пад назвай «Родныя вобразы», у якой распавядалі пра гаспадарчыя прадметы.
П’ер Луіджы Фарнезэ
Біяграфія
П’ер Луіджы быў пазашлюбным сынам Папы Рымскага Паўла III. Пасля таго, як Павел (у міру — Алесандра Фарнезэ) у 1534 годзе становіцца главой Папскай дзяржавы, ён прызначае П’ера Луіджы ў 1537 годзе ганфаланьерам Каталіцкай царквы, узводзіць у званне герцага Кастра і надзяляе зямельнымі ўладаннямі. П’ер Луіджы становіцца пасланцам і пасроднікам паміж Папам і імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі Карлам V, які, у сваю чаргу, у 1538 годзе робіць яго маркграфам Навары. Нягледзячы на тое, што адносіны паміж П’ерам Луіджы і яго бацькам, Папам Паўлам III, часцяком былі канфліктнымі, у 1545 годзе ён атрымаў ад Паўла III у спадчыннае ўладанне герцагства Парма і П’ячэнца. У выніку герцагства Кастра быў перададзена трэцяму сыну П’ера Луіджы, Арацыа.
Размаўляем па-беларуску
Гісторыя
8 чэрвеня 2014 года тэлеканал «Беларусь 3» анансаваў выпуск тэлевіктарыны «Размаўляем па-беларуску» вытворчасці ТРК «Гомель», якую мела весці Алена Трацэнка. За правільныя адказы на пытанні налічвалі балы, колькасць якіх складалася. Гульня ўключала 5 конкурсаў. Першыя 2 былі на хуткасць. Апошнія 3 — на разважлівасць. Заданні ўключалі: пераклад слова, словазлучэння і сказа; выбар слушнага сэнсу рэдкаўжывальнага слова з 3-х варыянтаў адказу; тлумачэнне сэнсу ўстойлівых словазлучэнняў, прывядзенне прыкладу іх выкарыстання і называнне сінанімічных выразаў; працяг цытаты з верша, паэмы або песні; называнне аўтара і назвы твора прадугледжвала атрыманне дадатковых балаў. Святаслаў Крупенька меў выступаць экспертам, назіральнікам і суддзёй гульні. Адбор удзельнікаў ажыццяўляўся праз запаўненне на сайце ТРК «Гомель» (tvrgomel.by) заяўкі на ўдзел каманды з 3-х чалавек і адказ на 7 пытанняў. Працягласць тэлеспаборніцтва складала 30 хвілін. 13 верасня 2014 года на тэлеканале «Беларусь 3» адбылася прэм’ера тэлевіктарыны «Размаўляем па-беларуску». Першымі камандамі, якія згулялі ў віктарыну, былі «Галасістыя пеўні» і «Купалінка». Гукарэжысёрам перадачы была Наталля Белянкова. Грымёрам — Галіна Хаткоўская. Выдавецтва «Беларусь» забяспечвала ўдзельнікаў падарункамі ў выглядзе кніг. Да канца 2014 года паказалі 17 выпускаў перадачы. У ліпені 2015 года скончыўся 1-ы сезон тэлегульні, пасля чаго да верасня на тэлеканале «Беларусь 3» паказвалі паўторы ранейшых запісаў перадачы. На пачатку верасня 2015 года стартаваў 2-і сезон тэлегульні «Размаўляем па-беларуску». За 2015 год паказалі 39 выпускаў перадачы. У ліпені 2016 года скончыўся 2-і сезон тэлевіктарыны, пасля чаго да верасня ў эфір зноў выпускалі паўторы гульні. У верасні 2016 года пачаўся 3-і сезон гульні. За 2016 год паказалі 43 выпускі тэлевіктарыны. У 2017 годзе — 35 выпускаў. Разам за 2014—2017 гады паказалі 134 выпускі перадачы.
П’ер Луіджы Фарнезэ
Біяграфія
Спроба П’ера Луіджы са сваёй сям’ёй умацавацца ў гэтым новаўтвораным герцагстве Парма і П’ячэнца скончылася змовай мясцовага дваранства і яго забойствам у П’ячэнцы ў 1547 годзе. Праз два дні пасля здарэння герцагства было занята імперскімі войскамі, і яго трон без усякіх цяжкасцей заняў другі па старшынстве сын П’ера Луіджы, Атавіа Фарнезэ. Старэйшы сын П’ера Луіджы, Алесандра Фарнезэ, яшчэ ў 1534 годзе, ва ўзросце 14-ці гадоў, быў узведзены ў кардыналы.
Сям’я
У 1519 годзе П’ер Луіджы Фарнезэ ажаніўся з Джэраламай Арсіні (пам. 1570), дачкой Луіджы Арсіні. У гэтай сям’і нарадзіліся не менш за 5 дзяцей:
Пабеда (Чавускі раён)
Пабе́да (, Победа) — былы пасёлак у Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавіцкага сельсавета.
Трохгорны
Трохгорны (Трёхгорный) — горад (з 1955) у Расіі, у Чалябінскай вобласці, закрытае адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (ЗАТУ). Насельніцтва 34,5 чалавек (2005). Заснаваны ў 1952 годзе.
Знаходзіцца на рацэ Юрузань, на адлегласці каля 100 км ад Златавуста, побач з горадам Юрузань.
Асноўнае прадпрыемства горада — прыборабудаўнічы завод (займаецца вытворчасцю абсталявання для АЭС, раней займаўся вытворчасцю ядзернай зброі для АПЛ).
Векшэ (камуна)
Камуна Векшэ (Växjö kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Крунуберг у цэнтральнай Швецыі.
Векшэ 53-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Векшэ.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 84 510 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 13 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Філонаўцы
Філо́наўцы (, Филоновцы) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельсавета.
27 мая
27 мая (27 траўня) — сто сорак сёмы (сто сорак восьмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Брацкая магіла савецкіх воінаў і падпольшчыка (Магілёў)
Брацкая магіла савецкіх воінаў і падпольшчыка — вайсковае пахаванне ў Магілёве, размешчанае на Карабанаўскіх могілках.
Дэлфцкі тэхнічны ўніверсітэт
Дэлфцкі тэхнічны ўніверсітэт (Technische Universiteit Delft) у Дэлфце, Нідэрланды — найстарэйшы (заснаваны ў 1842 годзе) і найбуйнейшы тэхнічны ўніверсітэт у Нідэрландах, які налічвае больш за 16 000 студэнтаў і 2600 навуковых супрацоўнікаў (уключаючы 200 прафесараў). Уваходзіць у аб'яднанне IDEA League (асацыяцыя пяці тэхнічных ВНУ Еўропы).
Факультэты
Дэлфцкі тэхнічны ўніверсітэт складаецца з васьмі факультэтаў :
Ёкуты
Ёкуты (сучасная саманазва: Yokut), вядомыя раней як марыпозанцы (Mariposas) — індзейскі народ, карэнныя жыхары цэнтральнай Каліфорніі.
Агульная колькасць (2010 г.) — 6 273 чал.
Да прыходу еўрапейцаў ёкуты падзяляліся на шэраг малых этнічных груп, кожная з якіх размаўляла на асабістай мове, што належылі да ізаляванай сям'і моў. Агульная назва ёкуты была ім дадзена амерыканскімі навукоўцамі. На ёкуцкіх мовах ёкут значыць "чалавек".
Гісторыя
Паходжанне ёкутаў выклікае шмат спрэчак сярод навукоўцаў. Археалагічныя раскопкі паказваюць, што людзі з падобнай культурай існавалі на тэрыторыі цэнтральнай Каліфорніі ўжо 1600 гадоў таму. Аднак некаторыя лінгвісты лічаць, што продкі ёкутаў перасяліліся з поўдню толькі каля 450 гадоў таму. Да моманту прыбыцця іспанцаў у апошняй траціне XVIII ст. налічвалася болей за 40 тысяч ёкутаў, якія падзяляліся на 50 розных груп. Яны займаліся збіральніцтвам, паляваннем і рыбалоўствам.
Першыя кантакты паміж ёкутамі з аднаго боку і іспанскімі салдатамі і місіянерамі з другога адбыліся ў 1772 г. і 1776 г. На поўдні Каліфорніі з'явіліся іспанскія місіі, якія займаліся хрысціянізацыяй і зменай ладу жыцця абарыгенаў. Дапамога з боку місій прыцягвала частку індзейцаў. Напрыклад, у 1809 - 1824 гг. ёкуты з далін перасяляліся бліжэй да місій, у той час як горныя ёкуты працягвалі жыць ізалявана.
У 1820 г. Каліфорнія перайшла пад кантроль Мексікі. Мексіканскія ўлады імкнуліся перадаць маёмасць каталіцкіх місій цывільным і ваенным перасяленцам. Пры гэтым індзейцы былі вымушаны пакідаць місіі. Захоп зямель і канфлікт з місіянерамі прывялі да пагаршэння адносін ёкутаў у дачыненні белых. Гэтаму таксама садзейнічала разбуральная эпідэмія малярыі, прынесеная перасяленцамі ў 1833 г., ад якой загінула каля 75% карэнных жыхароў цэнтральнай Каліфорніі. У 1833 - 1840 гг. ёкуты рабілі сталыя напады на тэрыторыю Ніжняй Каліфорніі.
У 1848 г. у Каліфорніі было адкрыта золата, што прывяло да з'яўлення вялікай колькасці белых перасяленцаў на землях ёкутаў. Яны выціскалі індзейцаў з традыцыйных тэрыторый, у некаторых выпадках імкнуліся эксплуатаваць іх танную працу. У 1850 - 1851 гг. сутычкі паміж групай ёкутаў ракі Туле і золатаздабытчыкамі перараслі ў ваенныя дзеянні. Індзейцы былі вымушаны падпісаць дагавор, які пазбаўляў іх значных тэрыторый. Да 1856 г. была падпарадкавана апошняя незалежная група ёкутаў. Але ўрад Каліфорніі, а потым і федэральныя ўлады ЗША, да якіх адыйшоў гэты штат, былі вымушаны перайсці да палітыкі дагавораў і стварэння рэзервацый, дзе абарыгены маглі захоўваць выбраны лад жыцця. Часцяком яна не ўлічвала этнічнага і тэрытарыяльнага паходжання. Ёкуты былі пераселены ў розныя рэзервацыі, што парушала традыцыйныя сувязі. У створаных для індзейцаў школах навязваліся англійская мова і амерыканская культура.
З канца XIX ст. пачалося навуковае вывучэнне ёкутаў, былі апісаны іх мова і культура, усталявана агульнае паходжанне розных груп ёкутаў.
У наш час ёкуты насяляюць 6 розных рэзервацый, толькі 3 з іх сфарміраваны ў адпаведнасці з этнічна-тэрытарыяльным прынцыпам. Эканоміка рэзервацый накіравана на адкрыццё казіно і прыцягненне турыстаў. Праблема размеркавання прыбыткаў у 2015 г. выклікала сутычкі знутры групы чукчансі. Каліфарнійскі суд быў вымушаны зачыніць казіно ў іх рэзервацыі.
Тэрытарыяльныя групы
Ёкуты ніколі не мелі адзінага палітычнага або сацыяльнага аб'яднання. Да прыходу еўрапейцаў падзяляліся на 50 тэрытарыяльных груп. Найбольш важныя з іх :
У нашы дні ёкуты падзелены паміж рэзервацыямі, толькі 3 з якіх захоўваюць этнічны ёкуцкі характар. Прадстаўнікі кожнай рэзервацыі лічацца чальцамі аўтаномнай нацыі.
Гаспадарка
Тэрыторыя рассялення ёкутаў адрознівалася разнастайнасцю, уключала урадлівыя, месцамі забалочаныя рачныя даліны, горныя лугі, на поўдні — адносна пустынныя горныя мясцовасці. Да прыходу еўрапейцаў асноўнымі заняткамі былі збіральніцтва, паляванне і рыбалоўства. Сельская гаспадарка была ёкутам невядома. Адзінай свойскай жывёлай з'яўляўся сабака, мяса якога ўжывалі ў ежу.
Для ёкутаў паўночных далін асноўным харчам былі ласось, вадаплаўныя птушкі і жалуды. Лоў ласосяў і збор жалудоў мелі сезонны характар. Рыбу лавілі падчас нерасту ўлетку. Жалуды збіралі ўвесну або ў канцы лета — пачатку восені. Важны характар меў збор малюскаў і карані расліны тулі. Горныя ёкуты збіралі жалуды і лавілі рыбу, але таксама палявалі на аленяў і іншых дзікіх жывёл.
Прылады для працы і палявання маглі мець геаграфічныя адрозненні. Так, далінныя жыхары для лову рыбы найчасцей выкарыстоўвалі гарпуны і плеценыя сеткі. Валокны тулі імі выкарыстоўваліся для пляцення рознага віду кашоў. Горныя ёкуты білі рыбу гарпунамі, ведалі выраб керамікі. Паляванне, рыбалоўства, апрацоўка каменю лічыліся мужчынскай справай, збіральніцтва і пляценне — жаночай. Рыбу, скуры дзікіх жывёл, насенне, сабак абменьвалі ў суседніх народаў на футра трусоў, прылады працы з каменю, марскія ракавіны.
Традыцыйныя заняткі пераважалі нават пасля кантактаў з іспанскімі місіянерамі, хаця ў XIX ст. усё больш важную ролю адыгрывалі коні. Прычым, ёкуты аддавалі перавагу крадзяжу іх у іспанцаў. Патрэбай у конях тлумачаць канфлікты паміж ёкутамі і іспанцамі ў 1830-х гг. Іміграцыя вялікай колькасці белых перасяленцаў падчас залатой ліхаманкі сярэдзіны XIX ст. аказалася нечаканай. Перасяленцы займалі традыцыйныя тэрыторыі і рабілі папярэдні лад жыцця немагчымым. Пасля перасялення ў рэзервацыі ёкуты былі вымушаны наймацца на працу да белых або здаваць свае землі ў арэнду.
Вопратка
Дзеці ёкутаў нават у прахалодныя зімовыя месяцы не мелі вопраткі. Жанчыны і старэйшыя дзяўчаты апраналі кароткія спадніцы са скуры дзікіх жывёл. Спадніцы таксама плялі з раслінных валокнаў, упляталі бісер і пер'е птушак. Мужчыны насілі вопратку накшталт фартуха з аленяй скуры, якую ўпрыгожвалі малюнкамі. І мужчыны, і жанчыны мелі вузкія галаўныя повязі для замацавання валасоў. Узімку апраналі коўдры з футра і пер'я птушак. Распаўсюджаныя жаночыя і мужчынскія ўпрыгожванні: пацеркі, завушніцы, повязі. Абутак быў амаль невядомы. У прахалодны сезон ногі папросту абгортвалі скурамі.
Жытло
Багацце прыродных рэсурсаў дазваляла ёкутам большую частку года жыць у сталых паселішчах, якія яны будавалі каля вады. Яны маглі ўключаць 350 чалавек у кожным. Паўднёвыя далінныя жыхары ставілі жытлы ў паселішчах у рад. У паўночных далінных жыхароў панавала нерэгулярная забудова. Яна таксама была распаўсюджана сярод горных ёкутаў, хаця самі жытлы мелі адрозненні.
Існавалі розныя тыпы хацін. Некаторыя ствараліся для адной сям'і, іншыя — для некалькіх. Тыповая хаціна ўяўляла сабою конус каркаснага тыпу з круглявай падлогай шырынёй да 4,57 м. Каркас рабілі з драўляных бэлек, нахіленых да цэнтра. Наверсе рабілася адтуліна для дыму. Каркас пакрываўся цыноўкамі і размочанай зямлёй, якую адбівалі кіямі, а потым сушылі. З цягам часу на сценах расла трава. У вярхоўях ракі Туле хаціны зверху злучалі агульным дахам з цыновак. Абшчынныя дамы мелі круглявы дах і прамыя куты сцен. На бэльках каркаса заставаліся невялікія галіны, што потым выкарыстоўваліся ў якасці крукоў. Паўночная сцяна пакрывалася некалькімі пластамі цыновак. Уваходы для кожнай сям'і рабілі з паўднёвага боку. Іншыя віды пабудоў: часовыя заслоны ад ветра, падстрэшкі, невялікія купалападобныя хаціны для пацення і г. д.
Грамадства
Да прыходу еўрапейцаў ёкуты падзяляліся на 50 тэрытарыяльных груп, якія мелі асабістыя саманазвы, і якія традыцыйна называюць плямёнамі. У паўночных далінных ёкутаў такія плямёны ўключалі каля 300 чальцоў. Плямёны аб'ядноўвалі 1 або болей паселішчаў. На чале паселішча стаяў правадыр. Яго ўлада перадавалася па бацькоўскай спадчыне. Правадыры спраўлялі штогадовы жалобны рытуал, пасрэднічалі ў спрэчках, прымалі чужынцаў, наглядалі за парадкам, у тым ліку за дапамогай бедным. Дапамогу правадыру аказваў веснік. Яго ўлада таксама перадавалася па бацькоўскай спадчыне. Далінныя ёкуты таксама падзяляліся на 2 татэмныя экзагамныя сваяцкія лініі. У горных ёкутаў такога падзелу не было.
Маладыя мужчыны шукалі шлюб у сваім паселішчы або суседніх, але толькі з прадстаўніцамі іншай татэмнай лініі. Сумеснаму жыццю папярэднічалі падарункі сям'і нявесты і супольнае свята. Першы год маладыя жылі пры бацьках жонкі, потым пераходзілі да бацькоў мужа або будавалі сваё жытло. Дазваляліся палігінія і разводы. У далінных ёкутаў пераважалі малыя нуклеарныя сем'і, у горных — вялікія пашыраныя.
Фальклор
Вусная народная спадчына прадстаўлена міфамі, казкамі, песнямі, гістарычнымі паданнямі. Папулярны герой міфаў і казак — трыкстэр Каёт. Песні лічыліся важнай часткай паўседзённага жыцця. Вылучаюць жаночыя песні для дзяцей, працоўныя песні, цырыманіяльныя песні, песні, што спяваліся шаманамі падчас лекавання і г. д. Выкананне песен найчасцей было без музычнага акампаніменту, але абавязкова патрабавала захаванне складанага рытму. Найбольш распаўсюджаны музычны інструмент — бразготка.
Мовы
У нашы дні ёкуцкія мовы вылучаюць у самастойную моўную сям'ю. У 2011 г. налічвалася меней за 12 чалавек, якія гутарылі на мове вікчамні, каля 6 чалавек — чайнімні, меней за 24 — явелмані, некалькі чалавек — чукчансі і тачы.
Рэлігія
Традыцыйныя вераванні ёкутаў абапіраліся на веру ў шматлікіх духаў прыроды, якія маглі быць добрымі або злымі. Паколькі дух арла меў дачыненне да стварэння сусвету, ён лічыўся добрым. Яго пер'ем упрыгожвалі вопратку. Наадварот, дух мядзведзя разглядаўся як злы. Кожны чалавек меў свой татэм у жывёльным свеце, на які забаранялася паляваць.
Ёкуты паважна ставіліся да смерці і памерлых. Штогадовае свята ў іх гонар разглядалася як адно з найбольш важных сярод рэлігійных абрадаў. Былі распаўсюджаны як крэмацыя, так і трупапакладанне галавою на захад або паўночны захад, дзе нібы знаходзілася краіна мёртвых. Паўднёвыя далінныя ёкуты хавалі шаманаў асобна ад іншых людзей. Сваякі памерлага падтрымлівалі трохмесяцовую жалобу.
Значную частку рытуалаў выконвалі шаманы, аднак іх галоўным прызначэннем былі лекаванне і абарона ад злых духаў. Абвінавачаных у злым чарадзействе шаманаў забівалі. Сваякі памерлых, што лекаваліся ў шамана, мелі права абвінаваціць яго ў смерці.
З прыходам еўрапейцаў сярод ёкутаў распаўсюджвалася хрысціянства.
Рагачоўская воласць
Рагачоўская воласць — буйны маёнтак і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка XIV—XVI ст. у ВКЛ.
Гісторыя
У канцы XIV ст. воласць належала князю Ю. Талочку, потым — вял.кн. Вітаўту.
У 1397 годзе Вітаўт вылучыў са складу Рагачоўскай воласці «Бярэзінскую зямлю» і перадаў яе ў склад суседняга маёнтка Стрэшын, які належаў Віленскаму капітулу. У 1440-я гады з Рагачоўскай воласці вылучаны маёнткі Плясовічы і Ціхінічы, перададзеныя, адпаведна, панам Доўкшу і Альгішу. У 1465 годзе воласць дадзена ўцекламу з Масквы кн. бароўскаму І. В. Яраславічу, потым пацверджана яго сыну Ф. І. Яраславічу, які ў 1509 годзе завяшчаў яе вял.кн. Жыгімонту Старому. Жыгімонт уступіў ва ўладанне воласцю ў 1519 годзе і падарыў яе сваёй жонцы Боне Сфорцы.
Да 1556 года Рагачоўская воласць кіравалася намеснікамі каралевы Боны. З 1556 года пераўтворана ў дзяржаўнае Рагачоўскае староства.
Венскі эканамічны ўніверсітэт
Агульная характарыстыка
Вучэльня была заснавана 1 кастрычніка 1898 года як Імператарская і каралеўская акадэмія экспарту і была прызначана для забеспячэння прафесійнай падрыхтоўкі будучых бізнесменаў і, такім чынам, стымулявання эканомікі Аўстра-Венгерыі. Прафесійная школа хутка ператварылася ў аўтарытэтную навучальную ўстанову, якой у 1919 годзе быў прысвоены статус паўнавартаснай вышэйшай навучальнай установы. У той час вучэльня была перайменавана ў Вышэйшую школу знешняга гандлю. Курс навучання, які вёў да атрымання ступені дыпламаванага спецыяліста, прадугледжваў падрыхтоўку да экспартнага і банкаўскага бізнесу і быў вельмі практыка арыентаваным, якія ўключаў курсы дзелавога адміністравання, эканомікі, права і інш. У 1930 годзе Вышэйшай школе знешняга гандлю было прадастаўлена права прысвойваць доктарскія ступені.
Пасля Другой сусветнай вайны вучэльня пашырыла свае даследчыя магчымасці. У той час яна пачала станавіцца вельмі важнай установай у аўстрыйскім грамадстве; большасць топ-менеджэраў і многія палітыкі атрымалі тут вышэйшую адукацыю. З 1966 года вучэльня пачала прапаноўваць больш тэарэтычныя курсы вывучэння эканомікі. У 1975 годзе ВНУ была перайменавана ў Венскі эканамічны ўніверсітэт. У той жа час колькасць студэнтаў стала рэзка павялічвацца. У 1983 годзе ўніверсітэт пераехаў у кампус ў 9-й акрузе Вены. З-за далейшага павелічэння колькасці студэнтаў у 1990-я гады кампус стаў занадта маленькім. У выніку ў 2-м раёне Вены прыйшлося пабудаваць новыя ўніверсітэцкія цэнтры. Новы кампус быў адкрыты ў кастрычніку 2013 года побач з Венскім выставачным цэнтрам.
Сёння ва ўніверсітэце навучаецца больш за 20 000 студэнтаў і маецца больш за 400 даследчыкаў і выкладчыкаў, у тым ліку каля 90 штатных прафесараў. ВНУ усё часцей прыцягвае студэнтаў з-за межаў Аўстрыі, у асноўным з Цэнтральнай і Усходняй Еўропы.
Імунахімія
Метадамі імунахіміі карыстаюцца таксама ў прыкладных мэтах, у прыватнасці пры вылучэнні і ачыстцы актыўных пачаткаў вакцын і сыроватак.
Бена Будар
Бена Будар (Beno Budar, 19 сакавіка 1946, Віціхенаў, Германія) — лужыцкі пісьменнік, паэт, перакладчык і журналіст. Піша на верхнялужыцкай мове.
Біяграфія
Нарадзіўся 19 сакавіка 1946 года ў горадзе Віціхенаў (Кулаў). Навучаўся ў розных лужыцкіх сярэдніх навучальных установах, у прыватнасці ў Сербскай гімназіі ў Буддзішыне. Пасля атрымання сярэдняй адукацыі паступіў на факультэт славістыкі Лейпцыгскага універсітэта, які скончыў у 1969 годзе з дыпломам спецыяліста па славянскіх мовах. У 1967-1968 гадах вывучаў русістыку ў Растове-на-Доне. З 1969 года працаваў рэдактарам у выдавецтве «Домавіна». Займаўся грамадскай дзейнасцю; у 1989-90 гадах быў у апазіцыі да Лужыцкага нацыянальнага схода.
З 1990 года па наш час з'яўляецца галоўным рэдактарам верхнялужыцкага дзіцячага часопіса «Płomjo» і з 2004 года — галоўным рэдактарам ніжнялужыцкага дзіцячага часопіса «Płomje». З 1998 года ўзначальвае лужыцкае літаратурнае таварыства «Rosenthaler».
Сачыненні
Займаецца перакладамі са славянскіх моў.
Смолка (Чавускі раён)
Смо́лка (, Смолка) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавіцкага сельсавета.
Да 16 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Хацкавіцкага сельсавета, да 26 сакавіка 1987 года — у склад Гарбавіцкага сельсавета.
Кантарыя
Кантарыя — грузінскае прозвішча.
Задвор’е (Навагрудскі раён)
Задво́р'е (, Задворье) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Нягневіцкага сельсавета.
Троіцк (Чалябінская вобласць)
Горад размешчаны на зліцці рэк Уй (прыток Табола) і Увелька, за 121 км ад Чалябінска.
Дызельны, станкабудаўнічы, электрамеханічны завод, завод газаачыснай апаратуры, вытворчасць будматэрыялаў, ДРЭС.
Троіцк
Назву Троіцк маюць:
Алешчанцы
Але́шчанцы (, Олещенцы) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Туркоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мікалаёва Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
У міжваенны перыяд (1923—1939) месцілася памежная застава KOP.
З 16 верасня 1960 года да 26 сакавіка 1973 года вёска знаходзілася ў складзе Узменскага сельсавета.
Чараўкі (Лідскі раён)
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Дакудаўскага сельсавета.
27 сакавіка
27 сакавіка — восемдзесят шосты (восемдзесят сёмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Ёта
Ёта (yotta; сімвал Y) - прэфікс у СІ, які азначае лік 1024 або 1 000 000 000 000 000 000 000 000. Быў уведзены ў 1991 г.
Мастакі (верш)
Погляды
У сваім творы Фрыдрых Шылер апісвае мастацтва як пачуццёвы сродак дасягнення звышпачуццёвае мэты, якое неабходна для ўзвышэння чалавека над яго эгаістычнай, чуллівай прыродай. Чалавек не здольны зразумець ісціну ва ўсёй яе глыбіні і боскасці, пакуль яна не з’явіцца перад ім у вобразе прыгажосці. Пакуль не было мастацтва, грамадства было варварскім і нявольным, але пасля з’яўлення мастакоў, якія з дапамогай прыгажосці пазнаёмілі чалавека з ісцінай і маральнай дабрадзейнасцю, эра варварства саступіла месца эры гармоніі і гуманнасці.
Ёта
Слова «ёта» паходзіць ад грэчаскага ὀκτώ, што азначае восем.
Ёта з'яўляецца самым вялікім і новым прэфіксам у сістэме СІ.
Абжыцка
Абжыцка (Obrzycko) — горад на захадзе Польшчы на рацэ Варта. Размешчаны за 360 км на захад ад Варшавы і за 50 км на паўночны захад ад Познані. Уваходзіць у склад Шаматульскага павета Велікапольскага ваяводства, утварае гарадскую гміну. Займае плошчу 3,74 км². Насельніцтва 2,4 тыс. чалавек.
Ян Цзэнсінь
Ян Цзэнсінь (кіт.: 楊增新) (1859-) — палітычны дзеяч Кітая, губернатар Сіньцзян-Уйгурскага аўтаномнага раёна.
Нарадзіўся ў 1859 годзе ў павятовым горадзе Мэнцзы правінцыі Юньнань. У 1889 годзе атрымаў навуковую ступень цзіньшы (进士). Займаў пасаду начальніка адміністрацыі Лінься-Хуэйскай аўтаномнай акругі (чжычжоў, 知州) у правінцыі Ганьсу, вырашаў пытанні кітайскіх уйгураў правінцыі, пазней працаваў дырэктарам вучылішча сухапутных войскаў. Потым пры падтрымцы шычжэншы (布政使, кіраўнік муніцыпалітэта) Ван Шунаня (王树枏) прызначаўся на розныя пасады ў гарадах Аксу, Урумчы, Балікунь.
У 1911 годзе ў Кітаі пачалася Сіньхайская рэвалюцыя супраць маньчжурскай дынастыі Цын. Напярэдадні буржуазнай рэвалюцыі ў Сіньцзяне быў створаны шэраг таемных брацтваў — падпольных рэвалюцыйных антыманьчжурскіх аб'яднанняў, самым моцным з якіх было брацтва Гэлаохуэй (哥老会). Неўзабаве пасля пачатку Сіньхайскай рэвалюцыі паўстанні ўскалыхнулі і Сіньцзян, успыхнуўшы спачатку ў Урумчы, затым у Кульджы і ахапіўшы значную частку рэгіёна. Губернатар Сіньцзяна Юань Дахуа (袁大化) накіраваў цынскае войска ў захоплены паўстанцамі Ілі, дзе ўрадавае войска было разбіта. У 1912 годзе пасля адрачэння ад імператарскага трона апошнім Цынскім імператарам, першым прэзідэнтам Кітайскай Рэспублікі быў абраны Юань Шыкай. Перамена ўлады памяркоўна прывяла да спаду супрацьстаяння ваюючых бакоў ў Сіньцзяне і да пачатку мірных перамоў. Юань Дахуа быў змешчаны з пасады губернатара Сіньцзяна, а на яго месца Юань Шыкай прызначыў Ян Цзэнсіня.
У 1928 годзе Ян Цзэнсінь быў забіты і губернатарскую пасаду Сіньцзяна заняў Цзінь Шужэнь (金樹仁).
Клагенфурцкі ўніверсітэт
Клагенфурцкі ўніверсітэт (Universität Klagenfurt), таксама Альпійска-Адрыятычны ўніверсітэт Клагенфурта (Alpen-Adria-Universität Klagenfurt) — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Клагенфурт.
Агульная характарыстыка
Першапачаткова заснаваны ў 1970 годзе і адноўлены ў 1993 годзе, універсітэт сёння мае факультэты гуманітарных і сацыяльных навук, менеджменту і эканомікі, тэхнічных навук і міждысцыплінарных студый. Ён займае 48-е месца па ўсім свеце ў рэйтынгу маладых універсітэтаў 2021 года.
Універсітэт размешчаны за 30 км ад Славеніі і за 60 км ад мяжы з Італіяй і падтрымлівае двухмоўе і шматмоўе, асабліва ў кантэксце славенскай меншасці ў Карынтыі. Разам з Універсітэтам Бальцана (Італія) і Універсітэтам Фрыбурга (Швейцарыя) ён уваходзіць у лік трох самых паўднёвых нямецкамоўных універсітэтаў.
Сігітас Альбяркіс
Сігітас Альбяркіс (Sigitas Olberkis; нар. ) — літоўскі футбаліст, абаронца клуба «Шаўляй».
Клубная кар’ера
Выхаванец клуба «Круоя», выступаў за другую каманду, а ў 2015 годзе дэбютаваў у асноўнай камандзе. Восенню 2015 года перайшоў у «Шаўляй», аднак гэты клуб па выніках сезона 2015 страціў месца ў A Лізе. Сезон 2016 правёў у клубе другога літоўскага дывізіёна «Панявежыс».
У студзені 2017 года прыбыў на прагляд у магілёўскі «Дняпро» і ў сакавіку падпісаў кантракт. Пачынаў сезон у стартавым складзе магіляўчан, але пазней стаў у асноўным заставацца на лаўцы запасных. У студзені 2018 года стала вядома, што абаронца пакідае беларускі клуб.
У сакавіку 2018 года далучыўся да латвійскай «Елгавы». У студзені 2019 года перайшоў у вільнюскі «Жальгірыс», які пакінуў у чэрвені таго ж года. У жніўні 2019 года стаў іграком мальтыйскага клуба «Сенглея Атлетык», дзе гуляў да канца сезона 2019/20. Пазней выступаў за ірландскі «Слайга Роверс», аднак не здолеў замацавацца ў складзе каманды.
У лютым 2021 года перайшоў у талінскі «Легіён», а ў сакавіку 2022 года стаў іграком шведскага клуба «Далькурд». Пакінуў каманду ў жніўні 2022 года.
У студзені 2023 года вярнуўся ў Літву, далучыўшыся да «Шаўляя».
Міжнародная кар’ера
25 сакавіка 2017 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Літвы, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у таварыскім матчы супраць Беларусі (1:2).
Ліхула
Ліхула (эст. Lihula) — горад у воласці Ляэнерана павета Пярну, Эстонія.
Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў 2017 года ўваходзіў у склад воласці Ліхула (ліквідаваная) павета Ляэнэмаа і быў яе адміністрацыйным цэнтрам. Размешчаны на захадзе Эстоніі. За 113 км ад Таліна па шашы, да павятовага цэнтра — горда Пярну — 57 км. Плошча 4,19 км², шчыльнасць насельніцтва — 283,1 чал./км². Вышыня над узроўнем мора — 19 метраў.
На паўночны захад ад Ліхула праходзіць дарога Талін-Віртс, ад яе адыходзіць дарога на Пярну. Галоўная вуліца горада — Талінская шаша — праходзіць праз увесь горад з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад, яе працягласць складае 20 кіламетраў.
Ізабела Фарнезэ
Ізабела Фарнезэ, Елізавета Пармская (Isabel de Farnesio;  — ) — другая жонка караля Іспаніі Філіпа V. Адзіная дачка Адаарда Фарнезэ, пляменніца і адначасова пасербка апошняга герцага Пармскага з роду Фарнезэ — Франчэска, які ажаніўся з маці Ізабелы, удавой свайго брата — Даратэяй Сафіяй Нойбургскай.
Ажанілася ў 1714 годзе. Пасля 1724 года, калі кароль наблізіўся да вар'яцтва, Ізабела кіравала за яго і самастойна накіроўвала палітыку Іспаніі.
Дзеці
Ізабела была другой жонкай Філіпа V і нарадзіла яму 7 дзяцей:
Гісторыя Малайзіі
Ранні перыяд
Гісторыкі сцвярджаюць, што продкі сучасных малайзійцаў прыйшлі ў Малайзію з поўдня Кітая паміж 2500 і 1000 да н.э.
У пачатку нашай эры дзякуючы ўзмацненню міжнароднага гандлю Малакскі праліў стаў ідэальным месцам для сустрэчы індыйскіх і кітайскіх купцоў. Індыйскія гандлёвыя караблі прыплывалі з паўднёва-заходнімі, а кітайскія — з паўночна-усходнімі вятрамі. І тыя, і іншыя затрымваліся на некаторы час у праліве, а са зменай кірунку ветру адпраўляліся назад. З-за стабільных камерцыйных сувязей з насельніцтвам краін, што размяшчаліся па абодва бакі праліва, пачалі ўзнікаць гандлёвыя селішчы, дамінантную ролю ў гаспадарчым жыцці рэгіёна мелі асобныя групы купцоў.
У перыяд з VII стагоддзя па XI стагоддзе самай магутнай дзяржавай у рэгіёне Малакскага праліва была Шрывіджая, якая знаходзілася ў паўднёва-усходняй частцы выспы Суматра. Надпісы на камянях, якія навукоўцы адносяць да VII стагоддзя, былі выяўлены на тэрыторыі гэтага каралеўства і з'яўляюцца найстаражытнейшым варыянтам малайскай мовы.
BMW 507
BMW 507 — родстар, выпускаўся ў ФРГ канцэрнам BMW з 1956 па 1959 гады. Машына была прадстаўлена на Франкфруцкім аўтасалоне ў 1955 годзе.
Гісторыя Малайзіі
Малакскі султанат і пазнейшыя дзяржавы
У канцы XIV стагоддзя дзяржава Шрывіджая трапіла пад уплыў інданезійскай імперыі Маджапахіт, а потым і зусім спыніла існаванне разам з Маджапахітам. У 1402 (ці 1403) годзе на паўвостраве Малака прынцам Маджапахіта Парамешварам быў заснаваны Малакскі султанат са сталіцай у Малацы. Ужо ў першыя гады існавання Малакскі султанат быў дыпламатычна прызнаны кітайскім імператарам, што паспрыяла яго выжыванню і росквіту. Прыняцце Малакай іслама ў сярэдзіне XV стагоддзя, у якасці дзяржаўнай рэлігіі, забяспечыла ёй падтрымку з боку індыйскіх і арабскіх мусульман.
BMW 507
Аўтамабіль быў адказам BMW галоўнаму канкурэнту Mercedes-Benz і яго мадэлі 300SL. Стварэнне машыны было даверана маладому дызайнеру Альбрэхту Гёртцу.
Гісторыя Малайзіі
Малакскі султанат і пазнейшыя дзяржавы
XV стагоддзе стала перыядам росквіту Малакскага султанату, які арыентаваўся на развіццё міжнароднага гандлю і выканання функцыі галоўнага складовага і перавалачнага пункта ва ўсёй Паўднёва-Усходняй Азіі. Уплыў мясцовых купцоў-мусульманаў на выспах Малайскага архіпелага быў такім вялікім, што малайская мова ператварылася ва ўніверсальны спосаб камунікавання і шырання ісламу ў рэгіёне.
BMW 507
Канструкцыя
Рухавік V8 аб'ёмам 3168 см3 быў выкананы з алюмінія, таксама як і кузаў. Дзякуючы двум карбюратарам Zenith 32NDIX і павялічанай да 7.8:1 ступені сціску магутнасць склала 150 к. с. Упершыню для BMW спераду былі ўстаноўлены дыскавыя тормазы. Трансмісія 4-ступеньчатая механічная, усе перадачы сінхранізаваныя. Счапленне сухое аднадыскавае. Усяго было выпушчана 252 машыны. У 2014 годзе экзэмпляр 507 быў прададзены на аўкцыёне за 2,4 мільёна долараў ЗША.
Гісторыя Малайзіі
Малакскі султанат і пазнейшыя дзяржавы
Партугальцы, якія жадалі ўзяць пад свой кантроль гандаль вострымі заправамі, у 1498 годзе здзейснілі плаванне ў Індыю; ужо ў 1509 годзе партугальская экспедыцыя Дыёгу Лопіша дэ Сікейры дасягнула Малакі, а ў 1511 горад быў узяты штурмам войскамі Афонсу д’Албукеркі. Султан і яго прыхільнікі змушаны былі ратавацца ўцёкамі. Праз некалькі гадоў прадстаўнікі кіруючай дынастыі Малакі абралі сваім месцам знаходжання Джахор на крайнім поўдні паўвострава. Тады на тэрыторыі Малакскага паўвострава сфармаваліся некалькі султанатаў, з якіх самым магутным стаў Джахор.
Але новая дзяржава знаходзілася ў небяспечным становішчы. Апроч пагрозы з боку партугальцаў, якія да таго часу замацаваліся ў Малацы, султанат увесь час падвяргаўся нападам з боку свайго праціўніка — султанату Ачэх, які існаваў на поўначы вострава Суматра. Аднак Джахор паспяхова адбіваў нападу, а пасля таго, як у саюзе з Галандыяй у 1641 годзе адваяваў у партугальцаў Малаку, яго ўплыў пашырыўся на паўднёвую, цэнтральную і ўсходнюю Малаю і ўсходні бераг Суматры.
Развал малайскага свету і вонкавая інтэрвенцыя
У 1699 султана Джахора забілі яго ўласныя прыдворныя, нягледзячы нават на тое, што дэрхака (здрада свайму манарху) заўсёды лічылася цяжкім злачынствам. Новым спадчыннікам забітага быў абраны бендахар, але ён не быў каралеўскага паходжання. Менавіта нейкі Раджа Кечыл з населеных народам мінангкабаў раёнаў Суматры абвясціў сябе сынам забітага кіраўніка, які нарадзіўся пасля яго смерці. У 1718 годзе, скарыстаўшыся падтрымкай мясцовага насельніцтва, ён сабраў войска і штурмам узяў сталіцу Джахора, якая ў той момант знаходзілася на архіпелагу Рыау.
Сям'я зрынутага бендахара засталася без саюзнікаў і звярнулася за дапамогай да ўцекачоў бугісам, якія прыбылі з поўдня Сулавесі, захопленага галандцамі. Дзякуючы ім паўстанцы былі пабіты, а тэрыторыя Джахора разам са сталіцай ізноў трапіла пад кантроль зрынутага кіраўніка.
Галандская Ост-Індская кампанія асцерагалася магчымага саюяа бугусаў з англічанамі. У 1756—1758 гадах, а потым у 1783—1787 гадах паміж галандцамі і бугусамі адбываліся ўзброеныя сутыкненні. У выніку быў падпісаны нераўнапраўны дагавор, які фактычна ператварыў Джахор у васальную дзяржаву. Султан Джахора Махмуд прапанаваў іланунам разграміць галандцаў, на што тыя пагадзіліся. Яны прыбылі на вялікіх, добра ўзброеных шхунах, і разбурылі ўсе галандскія ўмацаванні на Рыау, захапіўшы архіпелаг. Пасля гэтага на прапанову Махмуда пакінуць астравы яны адказалі адмовай. З архіпелага змушаны быў бегчы сам султан, бо ён баяўся помсты з боку галандцаў і не хацеў выконваць абавязкі перад племем іланунаў.
З часам, памірыўшыся з Галандыяй, султан вярнуўся на Рыау. Аднак у канцы XVIII стагоддзя ад султанату Джахор адлучыліся султанаты Паханг, Кедах, Трэнгану і Селангор. Пасля смерці султана Махмуда ў 1812 годзе на трон сталі прэтэндаваць абодва яго сыны. Бугісы і галандцы падтрымвалі малодшага, а малайцы і англічане — старэйшага. У 1819 годзе англічане зрабілі старэйшага сына кіраўніком Сінгапура. Неўзабаве Сінгапур дзякуючы развіццю гандлю абагнаў па развіцці Рыау.
Брытанскае каланіяльнае валоданне
Хочучы спачатку Вялікабрытанія бачыла ў Сінгапуры толькі гандлёвы пункт на шляхі дастаўкі брытанскіх тавараў у Кітай, яна хутка ацаніла ўсе плюсы яго размяшчэння ў заліве. Адначасна з шыраннем уплыву Вялікабрытаніі на паўвостраве Малака брытанскія купцы занялі дамінантнае становішча. У выніку сутычак у зоне алавяных шахтаў у султанаце Перак Вялікабрытанія ў 1874 годзе дамаглася падпісання Пангкорскага дагавора, па якім брытанскі саветнік меў права даваць рэкамендацыі (насіхат) кіраўніку Перка. Пангкорскі дагавор паслужыла мадэллю для ўсталявання аналагічных пагадненняў з султанатамі Селангор, Негры-Сембілан і Паханг.
Першым англійскім каланіяльным дзяржаўным утварэннем на кантыненце ў 1826 годзе стаў Стрэйтс-Сетлментс. У яго склад уваходзілі Сінгапур, Малака, Пінанг і правінцыя Уэслі. У 1896 годзе Перак, Селангор, Негры-Сембілан і Паханг з'ядналіся ў федэрацыю. У 1914 годзе ў склад Брытанскай Малаі быў улучаны султанат Джахор.
Японская акупацыя і надзвычайнае становішча
Пасля капітуляцыі Японіі ў Малаю вярнуліся англічане і прапанавалі план стварэння Малайскага Саюза. Распрацаваны ў гады вайны праект рэгуляваў дачыненне ўлад да розных этнічных груп.
Малайская частка насельніцтва адрэагавала надзвычай рэзка на прапанову англічан. У сакавіку 1946 была створана Аб'яднаная малайская нацыянальная арганізацыя (АМНА) — першае малайскае палітычнае аб'яднанне, якое дзеяла ў маштабах усёй краіны і выяўляла інтарэсы малайскага грамадства. Малайскі Саюз аказаўся нежыццяздольным, і 1 лютага 1948 года на змену яму прыйшла Малайская Федэрацыя. Паколькі гэта была нацыянальная дзяржава малайцаў, то нацыянальныя меншасці адчулі сябе зняважанымі.
У ліпені 1948 года пачалася ўзброеная барацьба з брытанскім каланіяльным урадам. Брытанскія ўлады абвясцілі ў краіне надзвычайнае становішча. Урад Малайзіі вырашыў перасяляць кітайцаў у так званыя «новыя сёлы». У 1949 годзе ўрад Вялікабрытаніі заявіў пра хуткае стварэнне незалежнай Малайскай дзяржавы. У 50-х гадах сітуацыя ў краіне стабілізавалася, аднак надзвычайнае становішча скасавалі толькі ў 1960 годзе. Зрэшты ў 1960 годзе быў прыняты Закон пра ўнутраную бяспеку, які дазваляў без суда ўтрымваць у турме да 2-х гадоў любога грамадзяніна краіны, калі ўлады лічылі, што яго дзеянні пагражаюць бяспецы.
Атрыманне незалежнасці і стварэнне дзяржавы Малайзія
Асаблівасцю мясцовых выбараў 1952 года стала паспяховае ўзаемадзеянне дзвюх нацыянальных палітычных партый — Аб'яднанай малайскай нацыянальнай арганізацыі і Кітайскай асацыяцыі Малаі (КІМ). З далучэннем да іх Індыйскага кангрэса Малаі (ІКМ) гэтыя тры палітычныя партыі стварылі адзіную Саюзную партыю, якая ў новай дзяржаве стала кіруючай. Пры прэм'ер-міністру Тунку Абдул Рахмане пачалася замена англічан на адказных дзяржаўных пасадах малайцамі. Між тым саміх малайцаў турбавала тое, што колькасць індыйцаў і кітайцаў у іх краіне дасягнула 45 %.
Міжэтнічныя сутыкненні і новы курс дзяржавы
Прыкметай змены курса дзяржавы стала стварэнне міністэрства нацыянальнага адзінства, якое распрацавала новую ідэалогію Рукунегара («Дамова пра вернасць дзяржаве»). Урад пачаў доўгатэрміновы курс рэформаў, якія павінны былі да 1990 годзе перабудаваць грамадства, згуртаваўшы ўсе нацыянальнасці, і стварыць «новага малайзійца». Спосабам дасягнення гэтай мэты стала Новая эканамічная палітыка (НЭП). У 1974 годзе была створана кааліцыя Барысан насіянал (Нацыянальны фронт), якая з'яднала большасць палітычных партый краіны.
Нягледзячы на пазітыўныя вынікі НЭПа, улады яшчэ да 1990 года змушаны былі прызнаць недасяжнасць большасці пастаўленых мэт. Але значны эканамічны ўзрост, штогадовыя тэмпы якога ў 80-х складалі 8 %, згладзіў недахопы палітыкі развіцця. Надалей палітыка НЭПа атрымала назва «Перспектыва 2020 года», адпаведна якой Малайзія да 2020 года павінна была ўвайсці ў групу дзяржаў з развітай эканомікай. Асаблівасцю новага падыходу стаў перанос цэнтра значнасці на вытворчасць прадукцыі электроннай прамысловасці. Малайзія прыступіла да выканання праграм па ахове навакольнага асяроддзя. У наш час урад краіны дагэтуль пільнуецца курса стварэння «новага малайзійца».
З 1981 кабінет міністраў узначальвае Махатхір Махамад. За гады яго кіравання ў 1983 годзе паўстаў канфлікт паміж уладай і кіруючай дынастыяй, які завяршыўся кампрамісам, па якім улада манарха абмяжоўвалася ў дачыненні прыняцця асобных законаў. Падчас кіравання Махітара краіна дасягнула значных эканамічных поспехаў. На парламенцкіх выбарах 1999 года зноў здабыла перамогу ўзначаленая ім кааліцыя Народны фронт, у якую ўваходзілі 14 партый. У 2003 годзе прэм'ер-міністрам Малайзіі стаў Абдула Ахмад Бадаві, у 2009 годзе ён перадаў свае паўнамоцтвы Наджыб Тун Разаку.
Магілёўаблдарбуд
Магілёўаблдарбуд — прадпрыемства ў Магілёве. Размешчаны ў будынку па вуліцы Карла Маркса, 8.
Гісторыя
13 лістапада 1935 года пастановай ЦВК і СНК БССР пры Народным камісарыяце ўнутраных спраў БССР было створана ўпраўленне шашэйных дарог (УШАШДАР НКУС БССР).
У 1938 годзе ў мэтах выканання пастановы СНК СССР № 526 ад 22 красавіка 1938 года «Аб кіраванні дарожнай гаспадаркай» было створана Галоўнае Дарожнае Упраўленне пры СНК БССР (ГАЛОЎДАРУПР). Менавіта з гэтага года пачынае сваю гісторыю і Магілёўская абласная структура, якая займаецца выключна будаўніцтвам і ўладкаваннем дарог і мастоў у вобласці.
Гэтай жа пастановай СНК БССР № 1180 ад 9 мая 1938 года быў утвораны і Магілёўскі абласны дарожны аддзел (аблдараддзел) для кіраўніцтва і ажыццяўлення будаўніцтва, рамонту і ўтрымання дарог абласнога і раённага значэння, арганізацыі дарожных работ з працоўным удзелам насельніцтва, забеспячэнні тэхнічнага і матэрыяльнага забеспячэння будаўніча-мантажных прац па цэнтралізаваных фондах, кіравання працай і фінансавай дзейнасцю раённых дарожных аддзелаў.
Ужо ў снежні 1943 года Чырвонай Арміяй быў заняты г. Крычаў, ізноў запрацаваў Магілёўскі аблдараддзел. Яго функцыянальныя абавязкі і падпарадкаванасць засталіся даваеннымі. Да канца чэрвеня 1944 года Чырвоная Армія вызваліла ад ворага ўсю тэрыторыю Магілёўскай вобласці.
Заслужаны дзеяч мастацтваў Украіны
«Заслужаны дзеяч мастацтваў Украіны» — дзяржаўная ўзнагарода Украіны — ганаровае званне Украіны, прысвойваецца Прэзідэнтам Украіны ў адпаведнасці з Законам Украіны «Аб дзяржаўных узнагародах Украіны». Згодна з Палажэннем аб ганаровых званнях Украіны ад 29 чэрвеня 2001 года, гэтае званне прысвойваецца:
Магілёўаблдарбуд
Гісторыя
За першы пасляакупацыйны год Беларусь змагла аднавіць 75 з даваенных 560 км дарог з цвёрдым пакрыццём. А да 1949 года працаўнікамі Магілёўскага аблдараддзела было пабудавана 9 800 пагонных метраў мастоў цераз Дняпро, Сож і Беседзь, 115 км новых жвіровых, грунтова-палепшаных і грунтова-прафіляваных дарог, ахоплена капітальным і бягучым рамонтам больш як 20000 п.м. мастоў і 3100 км дарог вобласці.
1957 годзе ў Клічаўскім, Дрыбінскім, Магілёўскім, Слаўгарадскім і Касцюковіцкім раёнах былі створаны ДЭУ (дарожна-эксплуатацыйныя ўчасткі), якім было даручана ўтрыманне і частковае будаўніцтва дарог у гэтых раёнах. Пытаннямі будаўніцтва дарог было даручана займацца МДС (машына-дарожным станцыям), якія базаваліся ў гарадах Магілёве і Бабруйску (у 1958 годзе яны былі ператвораны ў ДБР — дарожна-будаўнічыя раёны).
Рамонтам і ўтрыманнем дарог рэспубліканскага і агульнадзяржаўнага значэння, якія праходзілі па тэрыторыі Магілёўскай вобласці ў гэты перыяд, займаліся падведамныя Галоўдарупру Магілёўскі, Бабруйскі, Асіповіцкі і Мсціслаўскі ДЭУ.
У 1963 годзе ствараюцца ДЭУ ў Бялынічах, Бабруйску, Клімавічах, Краснаполлі, Мсціславе, Шклове і Чавусах. У 1965—1966 гадах з’яўляюцца ДЭУ ў Быхаўскім, Кіраўскім, Крычаўскім, Асіповіцкім, Круглянскім, Чэрыкаўскім, Глускім і Хоцімскім раёнах. У першую чаргу, сіламі гэтых ДЭУ, а таксама ДБР-16 і ДБР-14 у гэты перыяд пачалася рэканструкцыя і будаўніцтва пад’язных дарог да такіх раённых цэнтраў як Краснаполле, Клімавічы, Хоцімск, Клічаў, Быхаў, Шклоў, Слаўгарад, Касцюковічы. Адначасова вялося і будаўніцтва шэрагу міжраённых дарог, пад’ездаў да цэнтральных сядзіб калгасаў і саўгасаў.
22 верасня 1969 года Магілёўскі аблдараддзел быў перайменаваны ва ўпраўленне па будаўніцтве, рамонце і ўтрыманні шашэйных дарог вобласці і да 1976 года знаходзіўся ў распараджэнні выканкама Магілёўскага аблсавета дэпутатаў працоўных з нязначанымі структурнымі зменамі.
У сувязі з ростам тэхнічнай абсталяванасці дарожных арганізацый вобласці, значным павелічэннем працягласці аўтамабільных дарог і ростам капітальных укладанняў ЦК КПБ і Савет Міністраў БССР 10 мая 1976 года прыняў пастанову за № 150, у якім абавязалі Міністэрства будаўніцтва і эксплуатацыі аўтамабільных дарог БССР (Міндарбуд) перабудаваць структуру ўпраўлення дарожнымі арганізацыямі, каб значна палепшыць кіраўніцтва і максімальна выкарыстоўваць тэхнічныя сродкі для паляпшэння будаўніцтва аўтамабільных дарог. З мэтай выканання гэтай пастановы загадам названага міністэрства ад 28 мая 1976 года за № 146 Магілёўскае абласное ўпраўленне па будаўніцтве, рамонце і ўтрыманні шашэйных дарог (АБЛУШАШДАР) было скасавана, а на яго базе створана Магілёўскае абласное вытворчае ўпраўленне будаўніцтва і эксплуатацыі аўтамабільных дарог («Аблдарбуд») з непасрэдным падпарадкаваннем міністэрству. У распараджэнне створанага ўпраўлення было прынята 17 ДЭУ, 3 ДРБУ і Праектна-каштарыснае бюро (ПКБ).
У адпаведнасці з загадам Міндарбуда ад 25 жніўня 1977 года за № 206 на пачатках гасразліку была ўтворана дырэкцыя будаваных аўтамабільных дарог і скасавана група тэхнічнага нагляду. У 1977 годзе была пабудавана база ў Бялыніцкім ДРБУ-170 з майстэрнямі, гаражамі, складскімі памяшканнямі. У 1978 — база ў Магілёўскім ДРБУ-128, у 1979 — у Краснапольскім ДРБУ-173, у 1980 — у Быхаўскім ДРБУ-196, пачалося будаўніцтва базы УВТК, Клічаўскім ДРБУ-126, Слаўгарадскім ДРБУ-129 і інш. У 1978 годзе для цэнтралізаванага забеспячэння ДЭУ матэрыяльна—тэхнічнымі рэсурсамі было створана ўпраўленне вытворча-тэхналагічнай камплектацыі (УВТК). У 1980, з мэтай развіцця вытворчых баз ДЭУ, была створана яшчэ адна спецыялізаваная гаспадарка — СДРБУ (сёння — ДРБУ-59).