cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Макееўка
Вуліцы Макееўкі
Адрасная сістэма горада надзвычай складаная і заблытаная. Так, у розных частках горада існуюць 157 пар вуліц з аднолькавай назвай (напрыклад, вул. Франко ў Цэнтральнагарадскім і вул. Франко ў Гарняцкім раёне), 65 назваў вуліц паўтараюцца тройчы, 12 — чатыры разы, 8 — 5 разоў. Вуліца Кастрычніцкая існуе ў шасці месцах, вул. Стэпавая — у васьмі, прычым 5 разоў яна сустракаецца ў розных частках аднаго Савецкага раёна.
Блытаніны ў адраснай сістэме дадае паўсюдны паўтор не толькі вуліц, але і нумароў дамоў на адной вуліцы (ёсць, напрыклад, 3 дамы № 2 на вуліцы Успенскага ў розных яе частках). Спецыфіку дапаўняе наяўнасць нумараваных праездаў у пэўных вуліц (напрыклад, вул. Альхоўская, завулак 13, дом 32). Акрамя таго, часам дамы, размешчаныя ў завулках бліжэй да вуліцы Паркавая, могуць мець адрас «вул. Паркавая, завулак 13, дом 32», бліжэй да вул. Луначарскага — «вул. Луначарскага, завулак 13, дом 32», а бліжэй да вул. Ярашэнкі — «вул. Ярашэнкі, завулак 13, дом 32».
Хасс прыдаюць таксама розныя адносіны да вуліц дамоў, размешчаных побач, але маючых розную колькасць паверхаў: так, сярод мікрараёну Цэнтральны сустракаюцца дамы з адрасамі «вул. Блюхера», «вул. Пятроўскага», «вул. Кармелюка» і іншыя, частка з гэтых вуліц маюць у цяперашні час па 1 доме (са з'яўленнем новых мікрараёнаў вуліцы фактычна перасталі існаваць).
Вуліцы таксама даволі часта пераймяноўваюцца: напрыклад, на дзвюх картах, выдадзеных з розніцай у 9 гадоў, у некаторых паселішчах да 80% падпісаных вуліц маюць абсалютна розныя назвы.
Ралан Антонавіч Быкаў
Ралан Антонавіч Быкаў (па пашпарце, з-за памылкі пашпартыста — Роланд Анатольевіч) (Рола́н Анто́нович Бы́ков; 1929-6 кастрычніка 1998) — савецкі і расійскі, ,,. Народны артыст СССР (1990). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1986).
Жомайдзь (Клецкі раён)
Жо́майдзь (, Жомойдь) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Кухчыцкага сельсавета.
Да 1980 года вёска ўвахлдзіла ў склад Сіняўскага сельсавета.
Лаўрышава
Ла́ўрышава (, Лавришево) — вёска ў Шчорсаўскім сельсавеце Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці. Вядомасць звязана са Свята-Елісееўскім Лаўрышаўскім мужчынскім манастыром, адным з самых старадаўніх у Беларусі.
Геаграфічныя звесткі
Размешчана па абодва бакі ад р. Валоўка, непадалёк ад яе ўпадзення ў р. Нёман; за 27 км на ўсход ад г. Навагрудка, 55 км ад чыгуначнай станцыі Наваельня (лініі Баранавічы Палескія — Ліда). Транспартныя сувязі па аўтамабільнай дарозе з Навагрудкам.
Назва, магчыма, паходзіць ад слова "лаўра", альбо ад імя Лаўрыш (Лаўрэнцій), якое магло быць манашаскім імём аднаго з заснавальнікаў манастыра — князя Войшалка. Сустракаюцца немясцовыя варыянты: Ла́ўрашава, Ла́ўрушава.
Старажытнасць
Вынікі археалагічных раскопак паказваюць, што першае пасяленне людзей на месцы вёскі існавала ў першабытнаабшчынным часе, задоўга да ўтварэння Лаўрышава. Ля берага р. Валоўка ў вёсцы знойдзены сляды паселішча, якое адносіцца да сярэдняга перыяду каменнага веку — мезаліту (9-е — 5-е тысячагоддзі да н. э.).
У Сярэднявеччы
У XII ст. у Панямонні ўтварылася Навагрудскае княства, у яго уваходзіла і мясцовасць, дзе размешчана Лаўрышава. У сярэдзіне XIII ст., калі для славян і балтаў узнікла пагроза з боку Лівонскага ордэну і мангола-татарскага нашэсця, гэтае княства стала часткай зямель, з якіх склалася новая цэнтралізаваная дзяржава — Вялікае Княства Літоўскае, у далейшым яно аб'яднала ўсе княствы Беларусі і Літвы.
Паводле Галіцка-Валынскага летапісу, каля 1260 года сын першага вялікага князя ВКЛ Міндоўга — Войшалк (вялікі князь літоўскі ў 1264—1267) — заснаваў манастыр «на рацэ на Нёмане, паміж Літвой і Наваградкам, і там жыў». Згодна царкоўнаму паданню, манастыр быў заснаваны ў сярэдзіне XIII ст. прападобным ігуменам Елісеем.
Лаўрышаўскі манастыр з'яўляўся адным з важнейшых духоўных цэнтраў беларускіх зямель з часу ўтварэння ВКЛ. Не пазней 1329 года для манастыра было перапісана Лаўрышаўскае евангелле — выдатны прыклад ілюстраванай рукапіснай кнігі ў Беларусі XIV ст.
Каля 1350 г. ў манастыры была пабудавана царква св. Мікалая, на сродкі князя навагрудскага Міхаіла-Карыята Гедзімінавіча, пасля яго вяртання з ардынска-маскоўскага палону. З мэтаю вывучэння манастырскага селішча ў вёсцы праводзіліся археалагічныя даследаванні, якія ў 2011 — 2015 г. вялі Лаўрышаўскія археалагічныя экспедыцыі. У ходзе раскопак была выяўлена, у прыватнасці, частка каменна-цаглянага падмурку пабудовы XIV ст., якая суаднесена з гэтай царквой.
У «Вопісу дакументаў, якія адносяцца да Лаўрышаўскага манастыра» (захоўваецца ў Інстытуце рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя В. І. Вернадскага), запісана, што ўжо ў хуткім часе пасля заснавання манастыра яму належала сяло Лаўрышава, якое сфарміравалася з сялян, што паступова пасяліліся каля манастыра. Дакумент, які пацвярджае ўтварэнне вёскі, не захаваўся.
У 1413 г. мясцовасць увайшла ва ўтворанае Новагародскае намесніцтва Троцкага ваяводства.
Лаўрышава згадваецца ў «Абмежаванні спрэчных земляў Лаўрышаўскага манастыра, якое выканана намеснікам навагародскім Петрашам Мантыгірдавічам па загадзе вялікага князя Вітаўта». У дакуменце пазначана, што ён «писанъ у Лавришовое» (старабелар.). Арыгінал дакумента не захаваўся, у копіі (1711 года) пададзена дата 15 чэрвеня 1398 г., аднак гісторыкі лічаць яе памылковай з-за разыходжання з іншымі звесткамі ў дакуменце. Таму дакумент можа быць датаваны прыблізна: кан. XIV — пач. XV ст., пасля 1392 г. (пачатак вялікага княжэння Вітаўта). Даследчыкі мяркуюць, што найбольш верагодны год складання дакумента — 1424.
У 1506 г. вёска ўвайшла ў Новагародскі павет, які быў утвораны ў складзе Новагародскага ваяводства (вылучана з Троцкага).
У Новы час
З 1795 г., у выніку ІІІ падзелу Рэчы Паспалітай — у Расійскай імперыі. У 1885 вёска Нягневіцкай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні; меліся школа, царква, капліца.
У 1836 г. манастыр быў зачынены (а ў 1913 — 1915 і затым у 2007 г. адноўлены ля суседняй в. Гнесічы).
З 25 сакавіка 1918 года Лаўрышава — у абвешчанай БНР.
У Найноўшы час
З 1 студзеня 1919 — у ССРБ, з 27 лютага 1919 — у ЛБССР. Пасля савецка-польскай вайны паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 г. — у Польшчы, вёска Нягневіцкай гміны Навагрудскага павета. У 1938 г. пабудавана 1-павярховая школа, будынак захаваўся да нашага часу.
З 1939 г. у БССР, з 1940 цэнтр Лаўрышаўскага сельсавета Любчанскага, з 1956 — Навагрудскага раёнаў. З 1959 у Шчорсаўскім сельсавеце. У складзе калгаса «Звязда» імя 50-годдзя СССР. У 1968 г. пабудавана няпоўная сярэдняя школа (дзейнічала да 2011). Працавалі таксама дзіцячы сад, дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, магазін.
Сучасныя звесткі
У вёсцы дзейнічаюць (2016 г.): Маюцца аўтобусныя прыпынкі на маршрутах Навагрудак — Гнесічы, Гнесічы — Навагрудак (нештодзённыя рэйсы).
Кербядзі
Кербядзі́ (, Кербеди) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзітвянскага сельсавета.
Да 21 лютага 2023 года вёска ўваходзіла ў склад Крупаўскага сельсавета.
Клод Дэруэ
Клод Дэруэ (1588—) — французскі мастак у стылі барока 17 стагоддзя з горада Нансі.
Біяграфія
Дэруэ быў вучнем Жака Беланжа, афіцыйнага прыдворнага мастака Карла III, герцага Латарынгіі. Ён знаходзіўся ў Рыме паміж каля 1612 і 1619, дзе — па словах Андрэ Фелібьена — ён вучыўся ў жывапісца і гравёра Антоніа Тэмпесты. Падчас свайго знаходжання ў Рыме ён намаляваў японскага самурая Хасэкуру Цунэнага падчас візіту ў Еўропу ў 1615 годзе.
Меў раскошную рэзідэнцыю ў Нансі пад назвай Ла-Ромэн, дзе Людовік XIII і яго каралева спыняліся ў 1633 годзе.
Клод Ларэн быў вучнем у Клода Дэруэ ў 1623 годзе на працягу аднаго года. Ён таксама ажаніўся і меў двух сыноў, адзін з якіх стаў жывапісцам.
Амерыканскі архітэктар Дэвіт Х. Фесендэн напісаў біяграфію Дэруэ «Жыццё і творчасць Клода Дэруэ» у 1952 годзе.
Пцічанская
Пціча́нская (, Птичанская; да 1964 г. — Кабылічы) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, на правым беразе ракі Пціч (прыток Прыпяці). Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета. Месціцца за 23 км на паўднёвы захад ад Мар’інай Горкі, 58 км ад Мінска, 20 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы, каля аўтамабільнай дарогі Негарэлае — Пухавічы.
Вялікае Княства Літоўскае і Расійская імперыя
У 1760 годзе (паводле іншых звестак у 1748) суддзя ваўкавыскі Уладзіслаў Быхавец перадаў правы на вечнае карыстанне Дудзічамі разам з фальваркамі Кавалевічы, Сяргеевічы і Кабылічі дачцэ Казіміра Аляксандры Заранак-Грабоўскай, якая разам з сястрой Альжбетай жыла ў Таўкачэвічах. Належалі да маёнтка Сяргеевічы. Праз вена належалі Прозарам,, Ліпскім.
Пасля Другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года ў складзе Расійскай імперыі. У 1816 годзе уласнасць Ржавускіх, пазней належала Ельскім. У пачатку XIX ст. у Ігуменскі павеце Мінскай губерні, ёсць капліца і карчма. На карце Шуберта сярэдзіны XIX ст. на месцы сучаснай вёскі Пцічанская (Кабылічы) быў пазначаны маёнтак Кабылічы, а на месцы вёскі Прыстань была вёска Кабылічы. Пасля 1863 года валодае Пётр Папоў. У канцы XIX ст. у Цітвянскай воласці. Паводле перапісу 1897 года маёнткам Кабылічы валодаў Іван Андрэевіч Бунге, шляхціц, лютэранін.
У 1910 годзе адкрытае народнае вучылішча.
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў Германскай імперыі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР. У жніўні 1919 — ліпені 1920 года вёска была пад акупацыяй Польшчы.
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі працавала працоўная школа 1-й ступені, 50 вучняў у 1922 годзе. У 1930-х гадах створаны калгас «Полымя», працавала кузня.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупаваная нацысцкай Германіяй.
30 ліпеня 1964 года вёска Кабылічы праз «немілагучнасць» была перайменавана ў вёску Пцічанская.
Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Гарэлецкага сельсавета.
Школа № 2 (Мар’іна Горка)
'''Дзяржаўная ўстанова адукацыі «Сярэдняя школа № 2 г. Мар’іна Горка»''' — установа сярэдняй адукацыі ў г. Мар’іна Горка Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
Гісторыя
У 1915 годзе па шматлікіх просьбах чыгуначнікаў Лібава-Роменскай чыгункі ў Мар’інай Горцы была адчынена пачатковая школа. У пабудаванай школе вучылася 20 чалавек.
У 1921 годзе школа была перайменавана ў чыгуначную 2-й ступені з рускай мовай навучання, дзе было толькі 5 класаў.
У 1933 годзе школа пачала працаваць у новым будынку, пабудаваным на месцы цяперашняй школы. Будынак ўяўлял сабою літару П.
Падчас Другой сусветнай вайны ў 1943 годзе будынак школы згарэў. Пасля вайны ў 1944 годзе школа пачала працаваць ў былым будынку райсабеса і суда.
У 1959 годзе школа перайшла ў новы трохпавярховы будынак.
У 1983 годзе да будынка школы была зроблена прыбудова навучальнага корпуса з актавай і спартовай залай, сталовай, стралковым цірам, швейнай майстэрняй.
Вядомыя выпускнікі
З 2-га па 5-ы класы вучыўся Ігар Лучанок, беларускі кампазітар і педагог.
Савасцьянава (Цёмкінскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Жанна д’Арк (карціна Расеці)
«Жанна д’Арк» — карціна англійскага мастака-прэрафаэліта Дантэ Габрыэля Расеці, створаная ў 1882 годзе. Мастак завяршыў працу над карцінай за некалькі дзён да сваёй смерці, і яна стала яго апошнім творам. Карціна стваралася па заказе, аднак трапіла на аўкцыён, які арганізавалі пасля смерці мастака ў 1883 годзе. З 1909 года захоўваецца ў калекцыі Музея Фіцуільяма.
Карціна практычна цалкам паўтарае акварэль, створаную Расеці ў 1864 годзе, якая ў сваю чаргу напісана па матывах яго ж карціны «Жанна д’Арк, якая цалуе меч вызвалення» 1863 года. Пры стварэнні вобраза Жанны д’Арк Расеці канцэнтраваўся на злучэнні прыгажосці, кахання з жанчынай-воінам. Цёплыя колеры адзення з вышыўкай, скуры, рудых валасоў кантрастуюць з халоднымі металічнымі даспехамі. Натуршчыцай для карціны стала Джэйн Морыс.
У 1985 годзе карціна выстаўлялася ў Токіа.
Дэметрый I Сатэр
Дэметрый I Сатэр (Δημήτριος Σωτήρ; каля 187 да н.э. — 150 да н.э.) — цар Сірыі (з 162 да н.э.) з дынастыі Селеўкідаў. Сын Селеўка IV Філапатара.
Падчас кіравання бацькі быў адпраўлены закладнікам у Рым наўзамен свайго дзядзькі Антыёх IV Эпіфана. Пасля смерці бацькі ў 175 годзе да н.э. замест Дэметрыя прастол заняў былы закладнік, а пасля гібелі ў 164 да н.э. — яго сын Антыёх V Еўпатар.
Дэметрый атрымаў сваю мянушку «Сатэр» («Збавіцель») ад вавіланян, якіх ён вызваліў ад тыраніі сатрапа Тымарха. Тымарх праславіўся пасля абароны Мідыі ад парфян. Ён выкарыстоўваў узыходжанне Дэметрыя як падставу для абвяшчэння сябе незалежным царом, распаўсюдзіў сваю ўладу на Вавілонію, але ў яго не хапіла сіл для барацьбы з сірыйскім царом. У 160 годзе да н.э. Дэметрый нанёс Тымарху паражэнне і забіў яго, тым самым, аб’яднаўшы на некаторы час дзяржаву Селеўкідаў.
Дэметрый таксама вядомы сваёй перамогай над Макавеямі, калі ў бітве з сірыйскімі войскамі загінуў першасвятар Іуда Макавей (161 ці 160 да н.э.).
Падзенне Дэметрыя прыпісваюць Геркліду, брату Тымарха. Герклід падтрымліваў юнага Аляксандра Баласа, якога прадстаўляў сапраўдным сынам Антыёха IV. Герклід пераканаў рымскі Сенат падтрымаць Аляксандра Баласа, яго таксама падтрымалі Егіпет і Пергам. Пасля двух гадоў грамадзянскай вайны Дэметрый быў зрынуты ў 150 годзе да н.э.
Драчкава (Чавускі раён)
Дра́чкава (, Драчково) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарбавіцкага сельсавета.
Да 29 кастрычніка 1955 года вёска ўваходзіла ў склад Благавіцкага сельсавета, да 16 мая 1960 года — у склад Варварынскага сельсавета , да 25 снежня 1964 года — у склад Благавіцкага сельсавета , да 23 снежня 2009 года — у склад Цемравіцкага сельсавета.
Спермацэт
Спермацэ́т (ад сперма і Κῆτος — кіт) — воскападобнае рэчыва, якое атрымліваецца пры астуджэнні вадкага жывёльнага тлушчу (спермацэтавага алею), які знаходзіцца ў фіброзным спермацэтавым мяшку ў галаве кашалота, а таксама некаторых іншых кітападобных (напрыклад, кітоў-бутэльканосаў. Раней спермацэт памылкова прымалі за сперму кашалота (адсюль назва).
Складаецца з сумесі складаных эфіраў тлустых кіслот. Белыя крышталі. Добра раствараюцца ацэтоне, эфіры, гарачым спірце. Не раствараецца ў вадзе. Тэмпература плаўлення 53—54 °C.
Спермацэт выкарыстоўваецца у складзе мазей, касметычных крэмаў. Раней з яго выраблялі свечкі.
Паланевіцкі сельсавет
Палане́віцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзяржынскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Паланевічы.
Дэ Стэйл
«Дэ Стэйл» (нідэрл. «De Stijl» — Стыль) — творчае аб’яднанне мастакоў, утворанае ў Лейдэне ў 1917 годзе. Таксама назва часопіса, які выдаецца заснавальнікам аб’яднання, нідэрландскім жывапісцам, архітэктарам, скульптарам і тэарэтыкам мастацтва Тэа ван Дусбургам. Члены аб’яднання былі стваральнікамі новай плыні ў мастацтве: неапластыцызму, які аказаў значны ўплыў на развіццё заходнееўрапейскага і амерыканскага мадэрнізму ў архітэктуры, дызайне і абстрактным жывапісе першай паловы XX стагоддзя.
Жадунь (Навагрудскі раён)
Жа́дунь (, Жадунь) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Валеўскага сельсавета.
Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Ятраўскага сельсавета.
Труса (камуна)
Камуна Труса (Trosa kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Сёдэрманланд у цэнтральнай Швецыі.
Труса 247-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Труса.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 11 506 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 5 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Жарсцвянка (Мёрскі раён)
Жарсцвя́нка (, Жерствянка) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Язненскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска, пазней засценак у складзе гміны Язна Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 15 кастрычніка 1960 года хутар уваходзіў у склад Завуццеўскага сельсавета.
Батанічны сад (Гродна)
Батанічны сад у Гродне — існаваў у 1775—1781 гадах пры Гродзенскай медыцынскай школе.
Закладзены на Гарадніцы французскім вучоным Ж. Э. Жыліберам — аднім з першых даследчыкаў флоры ў Беларусі. Па разнастайнасці, рэдкасці і колькасці відаў не саступаў лепшым садам Еўропы. Калекцыя стваралася з раслін мясцовай флоры, а таксама атрыманых па абмену з Страсбургскага і Эдынбургскага садоў, падараваных вядомымі батанікамі. Так, акадэмік П. С. Палас даслаў шмат сібірскіх відаў раслін, якія ён сабраў падчас вадровак па Расіі. У 1777 годзе ў садзе было каля 1200 экзатычных відаў, а ў 1778 годзе разам з мясцовымі відамі было 2000 відаў. Пасля таго, як Жылыбер пакінуў Гродна, большасць відаў была вывезена ў Вільню. Цяпер на месцы сада знаходзіцца Парк Жылібера.
31
31 — невысакосны год па юліянскім календары. 31 год нашай эры, 31 год 1 тысячагоддзя, 31 год I стагоддзя, Пачаўся ў панядзелак.
Цёмкіна (вёска, Цёмкінскі раён)
Цёмкіна (Тёмкино) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Паўлаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Вёска ўзнікла як вартаўнічы пост на рэчцы Пчолка, і была заснавана маскоўскім ваяводам князем Рыгорам Пацёмкіным на мяжы паміж ВКЛ і Расіяй у першай чвэрці XVI стагоддзя.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Заляшаны (Клецкі раён)
Заляша́ны (, Залешаны) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Кухчыцкага сельсавета.
У 1940—1980 гадах цэнтр Заляшанскага сельсавета.
Спасылкі
Радзіма.орг: Заляшаны
Домбра
Домбра (домбыра) — струнны шчыпковы музычны інструмент, які існуе ў культуры цюркскіх народаў. Домбра лічыцца народным інструментам казахаў і некаторых цюркскіх народаў.
Гісторыя
У 1989 годзе ў Казахстане ў Алмацінскай вобласці, высока ў гарах на плато (жайляу) «Майтобе» прафесарам С. Акітаевым, з дапамогай этнографа Жагда Бабалыкулы, быў знойдзены наскальный малюнак з выявай музычнага інструмента і чатырох танцуючых чалавек у розных позах. Па даследаваннях вядомага археолага К. Акішева, дадзены малюнак датуецца перыядам неаліту. Цяпер гэты малюнак знаходзіцца ў музеі народных інструментаў ім. Ыкыласа Дукенулы ў горадзе Алматы, Казахстан. Як відаць з малюнка, інструмент, намаляваны старажытным мастаком на скале, моцна падобны на домбру па форме. На падставе гэтага можна сказаць, што прататып цяперашняй домбры мае ўзрост больш за 4000 гадоў і з’яўляецца адным з першых шчыпковых інструментаў — папярэднікам сучасных музычных інструментаў падобнага выгляду.
Археалагічнымі даследаваннямі ўсталявана, што сакские качавыя плямёны выкарыстоўвалі двухструнные музычныя інструменты, якія падобныя з казахскай домброй і могуць з’яўляцца яе прататыпам, больш за 2 тыс. гадоў таму.
Таксама ў сваё час падчас раскопак старажытнага Харэзма былі знойдзеныя тэракотавыя статуэткі музыкаў, якія граюць на шчыпковых інструментах. Навукоўцы адзначаюць, што хорезмийские двухструнки, бытовавшие не менш за 2000 гадоў таму, маюць тыпалагічнае падабенства з казахскай домброй і былі адным з распаўсюджаных інструментаў сярод ранніх качэўнікаў, якія жылі на тэрыторыі Казахстана.
Па пісьмовых помнікаў еўразійскага кантынента можна зрабіць выснову, што домбра і яе роднасныя інструменты іншых народаў на мацерыку добра вядомыя з даўніх часоў. У помніках розных перыядаў на еўразійскай прасторы мы даведаемся аб прысутнасці гэтага шчыпковымі прылады, у прыватнасці з помнікаў сакскага, гунскага паходжання. Таксама сустракаецца гэты інструмент і ў киманов (куманаў). Кыпчакі — нашчадкі куманаў. Да нас дайшлі музычныя творы (кюи) тых гадоў як: Ертіс толқындары (ertis tolqyndary — хвалі Іртыша), Мұңды Қыз (mundy kyz — сумная дзяўчына), Тепен көк (tepen kok — рысь),Ақсақ қаз (aqsaq qaz — кульгавы гусь), Бозіңген (bozingen — светлая вярблюдзіца), Желмая (zhelmaja — одногорбый вярблюд), Құланның тарпуы (qulannyn tarpu’y — тупат кулана), Көкейкесті (kokeikesti — глыбокае перажыванне) і інш.
Пад доўгім уплывам цюркскіх народаў (гуны, авары, баўгары, хазары, полаўцы, ардынцы), усходнія славяне перанялі гэты музычны інструмент пад назвай домра
Марка Пола ў сваіх працах адзначаў, што гэты інструмент прысутнічаў у воінаў цюрак-качэўнікаў, якіх у той час на Русі называлі татарамі. Яны спявалі і гралі на ім перад боем, для дасягнення адпаведнага настрою.
У 2012 годзе была створана электродомбра.
Легенды аб паходжанні домбры
Аб домбре і яе паходжанні існуюць легенды: Так дзень прайшоў, і другі, і трэці. Не спяшаецца малодшы брат на дапамогу старэйшаму, толькі і ведае, што гуляе на любімым інструменце. Раззлаваўся старэйшы брат, выхапіў у малодшага домбру і што было сілы ўдарыў ёю аб галаву брата. Разбіўся цудоўны інструмент, мелодыя змоўкла, але застаўся на галаве адбітак.
Прайшло шмат гадоў. Знайшлі людзі гэты адбітак, сталі па яго новыя домбры рабіць, і зноў загучала музыка ў молчавших доўгі час селішчах.
Домбра — інструмент кюя
Для казахаў кюй — больш чым твор, гэта гучыць старонка гісторыі свайго народа, яго звычаяў і культуры. Таму казахі так высока шанавалі выканаўцаў кюеў — кюйшы, сярод якіх дамбрысты складалі пераважную большасць (кюі выконваюцца не толькі на домбре). У казахскай народзе кажуць: «Нағыз қазақ — қазақ емес, нағыз қазақ — домбыра!», што азначае «сапраўдны казах гэта не сам казах, сапраўдны казах — домбра!». Тым самым падкрэсліваецца важнасць умення гуляць на домбры для кожнага казаха, што падкрэслівае асаблівую любоў казахаў да гэтага інструмента.
Домбра ў казахскай культуры
Домбра (домбырадомбыра) — казахскі народны двухструнный шчыпковы музычны інструмент.Таксама з’яўляецца народным інструментам у нагайцаў. Ўжываецца ў якасці акампанэмэнта і сольнага, а таксама асноўнага інструмента ў казахскай народнай музыцы. Выкарыстоўваецца сучаснымі выканаўцамі.
Корпус грушападобнай формы і доўгі грыф, падзелены ладамі. Струны звычайна настроены на кварту або квінту.
Адным з найвялікшых домбристов з’яўляецца казахскі народны музыкант і кампазітар Курмангазы, які аказаў вялікі ўплыў на развіццё казахскай музычнай культуры, у тым ліку і — музыкі на домбре: яго музычная кампазіцыя «Адай» папулярная ў Казахстане і за мяжой.
Домбра — самы папулярны казахскі музычны інструмент. Музычныя інструменты падобныя домбре ёсць не толькі ў казахаў, гэты інструмент мае свае аналагі ў многіх народаў. У рускай культуры ёсць падобны па форме інструмент домра, у таджыкскай культуры — Думрак, у узбекскай культуры — Думбыра, Думбрак, падобны па форме Дутар, у туркменскай культуры — Дутар, Баш, Думбыра, у башкірскім культуры — Думбыра, у ногайской культуры прыазоўя — Домбыра, у азербайджанскай і турэцкай культуры — Саз, у якуцкай — Таҥсыр. Адрозніваюцца гэтыя інструменты часам колькасцю струн (да 3 струн), а таксама па матэрыяле струн (нейлон, метал).
Канструкцыя
Даўжыня домбры складае 80-130 гл Лады могуць быць навязными, уразнымі, або, як у узбекскай домры, адсутнічаць зусім.
Строй
Гучанне адкрытых струн домбры ўтварае яе квартовый строй. Таксама ён можа быць і квінтовым. Паслядоўнасць тонаў для домбры, пачынаючы з першай струны, самай высокай па тоне: Соль, Рэ (малой актавы).
Інтэрвалы паміж струнамі: g{ч. 4}d (літарная натацыя па Гельмгольцу, ч. 4 — чыстая кварта).
Музычны дыяпазон домбры з 19-цю ладамі на грыфе складае дзве поўных актавы (частка малой актавы, першую і частка другой): ад Рэ малой актавы да Рэ другой актавы.
Lotus Cars
Lotus Cars — брытанскі вытворца спартыўных і гоначных машын, які базуецца ў Хетэле, Норфалк, Англія.
Кампанія заснаваная ў 1952 Энтані Коліным Брусам Чапменам як Lotus Engineering Ltd. Першапачаткова вытворчасць размяшчалася ў будынку былой стайні ў Хорнсі. З 1960 г. вытворчасць аўтамабіляў была перамешчана ў сучасны завод недалёка ад Хетэл. Побач з заводам размяшчаўся стары вайсковы аэрадром, які быў пераабсталяваны пад выпрабавальны трэк.
У 1982 годзе, ва ўзросце 54-х гадоў, ад сардэчнага прыступу памёр Колін Чапмен. Ён мінуў шлях ад гандляра аўтамабілямі да геніяльнага канструктара і мультымільянера. Яго паспяховыя гоначныя аўтамабілі заваявалі сем тытулаў у гонках серыі Формула-1.
У 1986 годзе кампанія была набытая General Motors, якая прадала яе холдынгу A.C.B.N. Holdings S.A. 27 жніўня 1993 г. за 30 мільёнаў амерыканскіх долараў. У 1996 годзе кантрольны пакет акцый выкупіў малайзійскі канцэрн Perusahaan Otomobil Nasional Bhd (Proton).
Козічы
Ко́зічы (, Козичи) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзітвянскага сельсавета.
Да 21 лютага 2023 года вёска ўваходзіла ў склад Крупаўскага сельсавета.
Дуброўка (Чавускі раён)
Дубро́ўка (, Дубровка) — пасёлак у Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарбавіцкага сельсавета.
Да 2009 года Дуброўка ўваходзіла ў склад Цемравіцкага сельсавета.
Пясчанка (Пухавіцкі раён)
Пясча́нка (, Песчанка) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Назва
Назва дадзена ад мясцовасці, дзе заснавана пасяленне.
Геаграфія
Знаходзіцца за 20 км на паўднёвы захад ад Мар’інай Горкі, 22 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы лініі Мінск-Асіповічы.
У складзе Расійскай імперыі
У пачатку 20 ст. у Цітвянскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.
У 1929 г. створаны калгас «Новая Пясчанка», працавала кузня.
Пад час Другой сусветнай вайны з канца чэрвеня 1941 г. да пачатку ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі. 11 лістапада 1942 г. у раёне вёскі праходзіла аперацыя «Альберт II» супраць савецкіх партызан. У 1943 г. вёска спалена, было забіта 2 жыхара.
Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Гарэлецкага сельсавета.
Куасі Куаджа
Клубная кар’ера
Пачынаў кар’еру ў Кот-д’Івуары, а ўлетку 2014 года перайшоў у малдаўскі клуб «Саксан». У першай палове 2015 года гуляў у арэндзе ў румынскай «Астры», улетку вярнуўся ў «Саксан», за які паспеў згуляць у Лізе Еўропы. У ліпені 2015 года разам з таварышамі па «Саксану» Якубам Бамбам і Сенінам Себаі падпісаў кантракт з беларускім клубам «Слуцк». У складзе «Слуцка» замацаваўся ў стартавым складзе, па заканчэнні сезону 2015 пакінуў каманду.
У ліпені 2018 года папоўніў склад паўднёваафрыканскага клуба «Кейптаўн Сіці». У лютым 2020 года зноў далучыўся да «Актабэ», якому дапамог вярнуцца ў казахстанскую Прэм’ер-лігу. У лютым 2021 года пакінуў клуб.
Шашуркі
Шашуркі (Шашу́рки) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Паўлаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Маркіян Якаўлевіч Германовіч
Біяграфія
Нарадзіўся 29 кастрычніка 1895 года ў в. Дзяменічы Брэст-Літоўскага павета Гродзенскай губерні, выхадзец з сялян, беларус.
Служыў у Рускай Імператарскай арміі з 1915 года, скончыў ваеннае вучылішча, штабс-капітан.
Член ВКП(б) з 1918 года, адукацыя вышэйшая, у Чырвонай Арміі камкор (1935).
Грамадзянская вайна ў Расіі
У 1918—1921 займаў пасады камандзіра батальёна 15-га пяхотнага палка, камандзір 3 (138)-й стралковай брыгады, начальніка , ,.
Удзельнік разгрому англа-амерыканскіх інтэрвентаў на Поўначы, арміі Урангеля, банд Махно.
У гады мірнага будаўніцтва
У 1921—1922 камандзір 3-й стралковай дывізіі.
21 красавіка 1922 года Савет Працы і Абароны прыняў пастанову аб арганізацыйных зменах ва Узброеных Сілах Украіны і Крыма — аб зліцці Кіеўскай і Харкаўскай ваенных акругаў. Кіеўская ваенная акруга і Харкаўская ваенная акруга былі аб’яднаны ў Паўднёва-Заходнюю ваенную акругу.
Камандуючым войскамі акругі прызначаны М. Я. Германовіч.
21 красавіка 1922 года Паўднёва-Заходняя ваенная акруга атрымала новую назву Украінская ваенная акруга (гл. Кіеўская ваенная акруга).
М. Я. Германовіч быў прызначаны камандзірам 15-й стралковай дывізіі, якой камандаваў у 1922—1924. Далей займаў пасады ў 1924—1925 камандзіра 23-й стралковай дывізіі, у 1925—1926 камандзіра 5-га стралковага корпуса, у 1926—1931 памочніка камандуючага войскамі Беларускага ВА, у 1931—1933 памочніка камандуючага войскамі Сярэдне-Азіяцкай ВА, Маскоўскай ВА, у 1933—1936 начальніка Ваеннай акадэміі матарызацыі і механізацыі РСЧА, у 1936—1937 члена Ваеннага Савета пры наркаме абароны СССР, намесніка камандуючага войскамі Ленінградскай ВА.
Член ЦВК БССР у 1925-27, кандыдат у члены ЦВК БССР у 1927-28.
Рэпрэсіі
Звольнены з РСЧА 31.05.1937. Арыштаваны 7.08.1937, пражываў па адрасе: Ленінград, Артылерыйская вул., д. 10, кв.6.
Узнагароды
Узнагароджаны двума ордэнамі Чырвонага Сцяга (1920 г., 1925).
Ушанаванне памяці
На радзіме і ў Жабінцы яго імем названы вуліцы.
Каменка (возера, басейн Заходняй Дзвіны)
Ка́менка, Каменскае — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Заходняя Дзвіна, прыкладна за 18 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Браслаў.
Плошча паверхні возера 0,16 км². Даўжыня 0,75 км, найбольшая шырыня 0,25 км, даўжыня берагавой лініі 1,95 км. Плошча вадазбору 17 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. З усходу і захаду да возера падступае балота. Схілы катлавіны на паўднёвым усходзе вышынёй да 2—5 м, астатнія стромкія, вышынёй да 7—10 м. Берагавая лінія умерана звілістая. На ўсходзе возера невялікія залівы.
Каменка злучана ручаём з возерам Закаменка.
Сілезскі этналект
Сілезскі этналект (па-сілезску: ślůnsko godka, ślōnskŏ gŏdka, etnolekt śląski) разглядаецца як дыялект польскай мовы альбо як асобная заходнеславянская мова, блізкая да польскай і, у меншай ступені, чэшскай моў, з моцным лексічным германскім адстратам. Паводле каталога Ethnologue, гэта верхне-сілезскі дыялект польскай мовы, на якім размаўляюць польскія сілезцы з Верхняй Сілезіі.
Распаўсюджанне
Большасць карыстальнікаў гэтага этналекта насяляюць Верхнюю Сілезію, падзеленую на дзве часткі — паўднёва-заходнюю частку Польшчы і паўночна-ўсходнюю частку Чэхіі. У цяперашні час па-сілезску размаўляюць на тэрыторыі паміж гістарычнай мяжою Сілезіі на ўсходзе і лініяй, праведзенай праз Сыцаў і Пруднік на захадзе, а таксама і ў іншых месцах.
Па выніках апошняга перапісу насельніцтва, праведзенага ў Польшчы (2002), прыблізна 70000 чалавек назвалі сілезскую мову роднай, а таксама прыблізна 170 тыс. чалавек назваліся сілезцамі па нацыянальнасці. Наогул, агульная колькасць носьбітаў гэтага этналекта (большасць з каторых не вызнае яе за асобную мову) перавышае два мільёны чалавек. Таксама налічваецца каля ста тысяч сілезскамоўных (цешынска-сілезскамоўных), якія жывуць у Чэхіі; Цешынска-сілезскі дыялект шырока распаўсюджаны і на тэрыторыі Польшчы, у Цешынскай Сілезіі. 10878 чалавек з Чэхіі лічаць сябе сілезцамі па нацыянальнасці. Акрамя Польшчы і Чэхіі, на сілезскім этналекце размаўляюць і ў другіх краінах.
Пытанне самастойнасці мовы
Пункты гледжання на гэтае пытанне ў розных даследчыкаў кардынальна розняцца. Гэтае пытанне стаіць і перад шэраговымі карыстальнікамі этналекта, пры тым што частка носьбітаў вызнаюць сябе сілезцамі і прызнаюць існаванне «сілезскай мовы», што адрозніваецца ад польскай. Аднак адзінага стандарту мовы не існуе. Статусу рэгіянальнай мовы ў Польшчы сілезская не мае.
Калі лічыць сілезскую асобнай мовай, то трэба прызнаць яе блізкую сувязь з польскай і, у меншай ступені, чэшскай, з уплывам нямецкай.
Спробы адкрыць Вікіпедыю на сілезскім этналекце спачатку не задаволілі, але 23 мая 2008 года згоду на адкрыццё сілезскай Вікіпедыі атрымалі і 26 мая з’явіўся дамен szl.wikipedia.org.
Алфавіт
Прапанаваны сілезскі алфавіт заснаваны на лацінскім з выкарыстаннем дыякрытыкаў: акута, гравіса, карона, кружка, умлаута і трэмы. Стандартнае кадаванне знакаў для сілезскага алфавіта — ISO 8859-2 (Latin-2).
I. Складзены з 32 літар:
A, B, C, Ć, Č, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, Ń, O, P, R, Ř, S, Ś, Š, T, U, Ů, W, Y, Z, Ź, Ž.
Таксама ўлучае чатыры дыграфы: Dz, Dź, Dž, Ch
II.Складзены з 37 літар:
Уша (прыток Нёмана)
Уша́ — рака ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці і Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток Нёмана.
Сілезскі этналект
Алфавіт
A, B, C, Ć, Č, D, E, È, F, G, H, I, Ì, J, K, L, Ł, M, N, Ń, O, Ò, Ô, P, R, Ř, S, Ś, Š, T, U, W, Y, Ỳ, Z, Ź, Ž.
Уша (прыток Нёмана)
Даўжыня ракі 105 км. Плошча вадазбору 1220 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 7,3 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,5 ‰.
Назва
Назва Уша балцкага паходжання.
Корань Uš- таксама ў іншых (двух) гідронімах Уша (прыток Віліі і прыток Бярэзіны), у назве ракі Ушача.
Сілезскі этналект
Алфавіт
III. Складзены з 32 літар: A, B, C, Ć, Č, D, E, Ë, F, G, H, I, J, K, L, M, N, Ń, O, P, R, Ř, S, Ś, Š, T, U, Ü, W, Y, Z, Ź, Ž.
Уша (прыток Нёмана)
Назва
Корань Uš- з’яўляецца варыянтам кораня Us-. Абодва аднолькава ад індаеўрапейскага *aus- / *us- «блішчэць, ззяць», ад якога літоўскае aušra «зара», apy-ūšris «час перад світанкам», латышскае *Ūss (балцкае боства зары).
Назвы Уша і Уса канцэнтруюцца ў адным рэгіёне, паабапал лініі нёманска-дняпроўскага водападзелу. На ўсходзе — Уса і Уша выцякаюць і працякаюць адна побач з адной паміж Мінскам і Беразіном. На захадзе — дзве Усы і дзве Ушы сканцэнтраваныя паміж Маладзечнам і Нясвіжам.
Сілезскі этналект
Прыклад тэксту
Pjerůn
Уша (прыток Нёмана)
Назва
Корань Us- у водных назвах Уса (два прытокі Нёмана, прыток Бярэзіны), Усія (прыток Угры), Усая, Усвятка (рака ў верхнім цячэнні Дняпра), Усвяж (прыток бярэзінскай Гайны), Усвят (возера на Задзвінні).
Сілезскі этналект
Прыклад тэксту
Jasny pjerůn strzylůł z ńeba –
Уша (прыток Нёмана)
Назва
Водныя назвы з коранем Us- / Uš- матываваныя блішчастасцю воднай паверхні.
Сілезскі этналект
Прыклад тэксту
Zaroz śe przeżegnać trzeba.
Уша (прыток Нёмана)
Назва
Назва Уша значыць «Блішчастая (рака)».
Сілезскі этналект
Прыклад тэксту
Пераклад на беларускую мову:
Уша (прыток Нёмана)
Асноўныя прытокі
Справа: Пясочная, Міранка.
Злева: Гарадніца, Сноўка, Змейка, Цятранка.
Сілезскі этналект
Прыклад тэксту
Пярун
Уша (прыток Нёмана)
Агульнае
Пачынаецца каля заходняй ускраіны вёскі Качановічы Нясвіжскага раёна, упадае ў Нёман на ўсход ад вёскі Ярэмічы Карэліцкага раёна. Замярзае ў сярэдзіне снежня, крыгалом у канцы сакавіка. Каля Нясвіжа і вёскі Качановічы цячэ праз сажалкі. Прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.
Сілезскі этналект
Прыклад тэксту
Ясны пярун стрэліў з неба -
Адразу перажагнацца трэба.
Эрнфрыд Мальмгрэн
Эрнфрыд Карт Мальмгрэн (Ernfrid Cart Malmgren,  — ) — шведскі эсперантыст, дзеяч міжнароднага эсперанта-руха.
Біяграфія
Па адукацыі настаўнік, з канца 1920-ых гадоў веў актыўную дзейнасць у эсперанта-рухе. Арганізоўваў шматлікія курсы вывучэння эсперанта ў Стакгольме як для шведаў, так і для іншаземцаў, з 1928 па 1931 праводзіў курсы выкладчыкаў эсперанта, у тым ліку пры фінансавай падтрымцы ўрада. У перыяд 1929—1931 гадоў Мальмгрэн разам з лідарам эстонскіх эсперантыстаў Генрыхам Сепікам арганізоўваў турыстычныя паездкі з Швецыі ў Эстонію, у якіх прыняла ўдзел вялікая колькасць эсперантстаў. У 1929—1931 гадах Мальмгрэн таксама быў сакратаром Шведскай федэрацыі выкладчыкаў эсперанта, кіраўніком турыстычнай эсперанта-асацыяцыі, кіраваў Шведскім інстытутам эсперанта з 1930 года, а з 1931 года быў сакратаром Шведскай эсперанта-федэрацыі.
У 1934 годзе Мальмгрэн быў генеральным сакратаром Сусветнага кангрэса эсперантыстаў у Стакгольме, на гэтым кангрэсе быў абраны віцэ-прэзідэнтам і членам праўлення Сусветнай асацыяцыі эсперанта. На гэтай пасадзе мальмгрэн займаўся інфармацыйнай работай, у сваім доме ў Стакгольме адкрыў цэнтр для прасоўвання эсперанта, рассылаў інфармацыйныя бюляцені аб стане міжнароднага эсперанта-руха, прычым падчас Другой сусветнай вайны гэтыя бюляцені рассылаліся нават у акупаваныя краіны.
Пасля зліяння Міжнароднай эсперанта-лігі і «жэнеўскай UEA» у 1947 Мальмгрэн стаў прэзідэнтам абноўленай UEA. У 1955 годзе быў перавыбраны прэзідэнтам UEA, але з-за праблем са здароўем сыйшоў у адстаўку у 1956 годзе. У 1962 годзе быў удастоены звання ганаровага прэзідэнта UEA.
310
310 — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 310 год нашай эры, 310 год 1 тысячагоддзя, 10 год IV стагоддзя, 10 год 1-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 1 год 310-х гадоў.
Франц фон Дэфрэгер
Франц фон Дэфрэгер (ням.: Franz von Defregger,, Эдэрхоф каля Штронаха, Усходні Ціроль — , ) — аўстрыйскі мастак жанравага і гістарычнага жывапісу.
Асманская імперыя
Асма́нская імпе́рыя, Атама́нская імпе́рыя (Osmanlı İmparatorluğu); афіцыйна Высо́кая Асма́нская Дзяржа́ва (Devlet-i Âliyye-i Osmâniyye) (1299—1923) — адна з найбуйнейшых і наймацнейшых дзяржаў у Міжземнамор’і, якая займала тэрыторыю Малай Азіі, Балканаў, чарнаморскага басейну, Блізкага і Сярэдняга Усходу, а таксама Паўночнай Афрыкі. З XVI ст. Асманская імперыя стаецца чыста ісламскай дзяржавай.
Аляксандр Аляксандравіч Кольчанка
Алякса́ндр Алякса́ндравіч Ко́льчанка (Олександр Олександрович Кольченко; нар. 26 лістапада 1989 года; Сімферопаль, УССР, СССР) — актывіст левых арганізацый Крыма і ўсёй Украіны, студэнт. Арыштаваны расійскімі ўладамі Крыма ў 2014 годзе па абвінавачванні ў антырасійскай дзейнасці. Вызвалены 7 верасня 2019 года падчас абмену «35 на 35» палітвязнямі паміж Расіяй і Украінай.
Біяграфія
Нарадзіўся і жыў у Сімферопалі. Вучыўся ў каледжы па спецыяльнасці «менеджар па турызме». Паступіў на завочнае аддзяленне геаграфічнага факультэта Таўрычаскага нацыянальнага ўніверсітэта, паралельна працаваў грузчыкам на пошце і ў друкарні. Працаваў на археалагічных раскопках.
Асманская імперыя
Гісторыя
Асманская імперыя была першапачаткова часткай уладанняў сельджукаў. У 1299, Асман I аб'яўляе незалежнасць Атаманскага прынцыпіята, яго праўнук Мурад I быў першым, хто абвясціў тытул валадара Асманскай дзяржавы — султанам. Пасля заваявання Канстанцінопаля ў 1453 г., дзяржава стала магутнай імперыяй.
Краіна дасягнула свайго піка пад кіраўніцтвам Сулеймана І ў XVI стагоддзі, калі яе межы распрасцёрліся ад Персідскага заліва да ўсходняй частцы Венгрыі на паўночным-захадзе і ад Егіпту на поўдні да Каўказа на поўначы.
Аляксандр Аляксандравіч Кольчанка
Біяграфія
З’яўляецца актывістам левых, прыродаахоўных і прафсаюзных арганізацый. Браў удзел у акцыях студэнцкага прафсаюза «», у пратэстах працаўнікоў «Крымтралейбусу». Таксама арганізоўваў акцыі ў памяць пра антыфашыстаў Анастасію Бабураву і, браў удзел у барацьбе супраць забудовы Залескага парку ў Сімферопалі.
Асманская імперыя
Гісторыя
Дзякуючы сваёй магутнасці аказвала ўплыў на краіны розных частак свету, напрыклад: Асманская імперыя вяла падтрымку мусульманскіх кіраўнікоў у Кеніі, а таксама дапамагла галандскай пратэстанцкай уладзе ў змагані з каталіцкай Іспаніяй.
У XVII стагоддзі пад уплывам вонкавых і ўнутраных ворагаў, дарагіх войн, асабліва супраць Персіі, Расіі і Аўстра-Венгрыі, пачынаецца палітычны і эканамічны спад. Нягледзечы на цяжкія абставіны імперыі і дагэтуль атрымоўваецца заставацца адной з найболей важных палітычных сіл у Еўропе і Пярэдняй Азіі. У Першай сусветнай вайне Асманская імперыя далучылася да цэнтральных сіл, якія ў выніку прайгралі вайну. Пасля турэцкай вайны за незалежнасць (1918—1923), на астатках былой імперыі 29 кастрычніка 1923 ўтвараецца новая краіна — Рэспубліка Турцыя.
Аляксандр Аляксандравіч Кольчанка
Біяграфія
У 2014 годзе браў удзел у праўкраінскіх мітынгах у Крыме.
Вядомы сярод актывістаў па мянушцы Тундра.
Асманская імперыя
Эканоміка
Асманская імперыя, якой эканамічнае меркаванне было цесна звязана з фундаментальнымі паняццямі грамадства на Блізкім Усходзе, у якім абсалютнай мэтай была кансалідацыя і пашырэнне магутнасці кіраўніка, імкнулася дасягнуць гэтага павелічэннем прыбыткаў у дзяржаўную казну, ствараючы прадукцыйныя багатыя класы. Абсалютная мэта складалася ў тым, каб павялічыць дзяржаўныя прыбыткі ў максімальна магчымай ступені, не парушаючы традыцыйную арганізацыю грамадства. Казначэйства і канцылярыі былі нашмат больш развітыя, чым у любой іншай ісламскай краіне. Да XVII стагоддзя яны былі вядучымі арганізацыямі сярод усіх дзяржаўных устаноў.
Ірына Генадзеўна Жук
Дасягненні
На Чэмпіянаце Еўропы 2016 года заняла 12 месца ў скачках з шастом з вынікам 4,35 м.
Аляксандр Аляксандравіч Кольчанка
Пераслед і арышт
16 мая 2014 года арыштаваны ў Сімферопалі па абвінавачанні ў падпале офісаў «Адзінай Расіі» і «Рускай супольнасці Крыма», а таксама ў падрыхтоўцы выбуху ля мемарыялу вечнага агню. 23 мая вывезены ў Маскву. Тэрмін следства быў падоўжаны судом да 20 жніўня 2015, пазней да 16 мая 2015 года. 13 мая тэрмін арышту падоўжаны да 16 ліпеня 2015.
Асманская імперыя
Эканоміка
Эканамічная структура імперыі таксама вызначалася яе геапалітычнай структурай. Асманская імперыя стаяла паміж Захадам і Усходам, такім чынам кантралюючы маршрут ва ўсходнім кірунку, што вымусіла іспанскіх і партугальскіх мараходаў шукаць новыя маршруты на Усход. Перад адцрыцём новых марскіх шляхоў, Асманская імперыя была ў зеніце эканамічнага развіцця, сваёй тэрыторыяй яна ахапіла тры кантынента. Пасля настаў эканамічны спад, выкліканы зніжэннем маршрутаў ва ўсходнім кірунку праз Блізкі Усход і Міжземнамор’е, паколькі Заходняя Еўропа адчыняла новыя акіянскія маршруты.
Ірына Генадзеўна Жук
Дасягненні
Чэмпіёнка і рэкардсменка Беларусі ў скачках з шастом з вынікам 4,70 м у 2019 годзе. Рэкардсменка Беларусі ў памяшканні з вынікам 4,73 м у 2021 годзе. У 2021 годзе абнавіла нацыянальны рэкорд Беларусі, скочыўшы на 4,74 м.
Allium caput-medusae
Allium caput-medusae — від травяністых раслін сямейства ; эндэмік М’янмы.
Аляксандр Аляксандравіч Кольчанка
Пераслед і арышт
Акрамя таго, Кольчанка абвінавачваецца ў прыналежнасці да крайне правай арганізацыі Правы сектар, а таксама ў змове з Алегам Сянцовым, Генадзем Афанасьевым і Аляксеем Чэрніем з мэтай здзяйснення тэрарыстычных актаў.
Allium caput-medusae
Распаўсюджанне
Эндэмік паўночнай М’янмы.
Аляксандр Аляксандравіч Кольчанка
Пераслед і арышт
Аляксандр Кольчанка не пайшоў на супрацоўніцтва са следствам і адмаўляў уласную віну. Ягоным адвакатам з’яўляецца Святлана Сідоркіна.
Асманская імперыя
Грамадства
Адным з поспехаў сацыяльнай структуры Асманскай імперыі было адзінства, якое існавала сярод шматнацыянальнасці насельніцтва, праз арганізацыю названую, як мілет. Мілеты ўяўлялі сабой рэгілійныя групы, якім дазвалялі ўстанаўліваць уласныя адміністрацыйныя ўстановы, паводле Асманскага кіравання. Таксама дазвалялася захоўваць уласныя рэлігійныя законы, традыцыі і мову, пад агульнай абаронай султана. Такім чынам мілеты паслужылі ключом да даўгавечнасці імперыі. Ужо ў часы панавання Мехмеда II Заваёўніка шырокія правы атрымалі фанарыёты і яўрэі. У выніку, адносна высокая ступень недапушчэня этнічных розніц, была адной з яе самых вялікіх сіл у аб'яднанні новых абласцей, але гэтая неасіміліруючая палітыка стала слабасцю, пасля павышыння нацыяналізму ў народаў, якія апынуліся ў складзе Асманскай імперыі. Насельніцтва імперыі
Аляксандр Аляксандравіч Кольчанка
Пераслед і арышт
Абарона Кольчанкі настойвала, што ён з’яўляецца ўкраінскім грамадзянінам, але Сімферопальскі суд абвяргаў гэта, матывуючы тым, што Кольчанка не паспеў своечасова адмовіцца ад расійскага грамадзянства. Праз гэта яму забаранялі сустрэцца з украінскім консулам. Тым не менш, у адказе на запыт дэпутата Аляксандра Брыгінца Генеральная пракуратура Расійскай Федэрацыі прызнала Кольчанку разам з іншымі арыштантамі грамадзянамі Украіны.
Асманская імперыя
Грамадства
Адным з галоўных падмуркаў грамадства ў Асманскай імперыі было рабства, якое мела рэгілійную і сацыяльную падтрымку. Яшчэ ў 1908 годзе ў імперыі прадаваліся рабы. На працягу XIX стагоддзя імперыя пад ціскам заходнееўрапейскіх краін абвясціла рабства па-за законам, але на практыцы гандаль рабамі доўжыўся.
Аляксандр Аляксандравіч Кольчанка
Пераслед і арышт
1 чэрвеня 2015 года следчы накіраваў абвінаваўчае заключэнне ў Генеральную пракуратуру Расійскай Федэрацыі. 11 чэрвеня намеснік генеральнага пракурора Расіі зацвердзіў заключэнне і перадаў справу Кольчанкі і Сянцова ў суд. 10 ліпеня растоўскі суд падоўжыў тэрмін арышту Кольчанкі і Сянцова да студзеня 2016 года. Першае пасяджэнне суда па сутнасці справы адбылося 21 ліпеня. Справу разглядаў Паўночна-Каўказскі акруговы ваенны суд. Кольчанку абвінавачвалі па артыкулах Крымінальнага кодэксу РФ 205.4, частка 2 (удзел у тэрарыстычнай групоўцы) і артыкуле 205, пункт «а».
25 жніўня у Растове-на-Доне суддзём Сяргеем Міхайлюком Аляксандр Кольчанка быў прысуджаны да 10 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі строгага рэжыму.
Асманская імперыя
Дэмаграфія
Першы перапіс насельніцтва Асманскай імперыі адбыўся ў пачатку XIX стагоддзя. Афіцыйныя вынікі перапісу 1831 года і наступных гадоў публікаваліся ўрадам, аднак, перапіс ішоў не ўсіх слаёў насельніцтва, а толькі асобных. Да прыкладу, у 1831 годзе ішоў перапіс толькі мужчынскага насельніцтва.
Аляксандр Аляксандравіч Кольчанка
Пераслед і арышт
31 мая 2018 года абвясціў галадоўку з патрабаваннем вызваліць Алега Сянцова.