cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зубр еўрапейскі
Гісторыя
Зубр, дзякуючы сваім памерам, быў вельмі зручным і выгадным аб’ектам палявання, таму ў стэпавай зоне Усходняй Еўропы зубр знік яшчэ ў XVI—XVII стагоддзях, у лесастэпах — у канцы XVII — пачатку XVIII стагоддзя. У Заходняй Еўропе папуляцыя зуброў пачала скарачацца яшчэ у VI стагоддзі з-за хуткіх тэмпаў высечкі лясоў. Апошнія зубры зніклі ў Англіі ў XI стагоддзі, у Францыі і Швецыі — у XIV стагоддзі. Пазней скарачэнне арэала зуброў адбылося ва ўсходніх і паўднёвых частках Еўропы: у Венгрыі, на Балканах і ва Усходняй Прусіі — у сярэдзіне XVIII стагоддзя, у Румыніі ў апошні зубр быў забіты ў 1762 годзе, у горных лясах Саксоніі — да 1793 года. У канцы XIX — пачатку XX стагоддзяў уцалелі толькі дзве прыродныя папуляцыі — у Белавежскай пушчы і на Паўночным Каўказе ў вярхоўях рэк Лабы і Белай.
П’ер-Сімон Лаплас
П’ер-Сімон Лаплас (Pierre-Simon Laplace; — ) — выдатны французскі матэматык, фізік і астраном; вядомы працамі ў галіне нябеснай механікі, дыферэнцыяльных ураўненняў, адзін са стваральнікаў тэорыі імавернасцей. Заслугі Лапласа ў галіне чыстай і прыкладной матэматыкі і асабліва ў астраноміі велічэзныя: ён удасканаліў амаль усе раздзелы гэтых навук. Быў членам Французскага Геаграфічнага таварыства.
Зубр еўрапейскі
Гісторыя
Прыкладна ў той жа час загінулі невялікія папуляцыі ў Кіры і Гатчыне. З прычыны грамадзянскай вайны спынілася ахова зуброў і на Каўказе. Браканьеры вынішчылі асноўную папуляцыю да 1924 года, у 1926 годзе бачылі апошніх асобін. Каўказскі падвід зубра быў цалкам знішчаны.
П’ер-Сімон Лаплас
У гады Французскай рэвалюцыі Лаплас, разам з Лагранжам і Лежандрам, удзельнічаў у Камісіі па ўвядзенню метрычнай сістэмы.
Зубр еўрапейскі
Развядзенне і ўзнаўленне папуляцыі
Вынішчаны інтэнсіўным паляваннем чалавека зубр у пачатку XX стагоддзя захаваўся на волі толькі ў Белавежскай пушчы і на Каўказе, але знік і ў гэтых мясцінах. Апошні зубр на волі быў забіты ў Польшчы ў 1921 годзе.
Фасцыяліды
Фасцыяліды (Fasciolidae) — сямейства смактуноў, якое ўключае ў сябе некалькі відаў паразітаў, вядомых у ветэрынарыі і медыцыне як узбуджальнікі. На 2003 год вылучаюць пяць родаў. Віды сямейства лакалізаваны ў печані, жоўцевым пузыры і кішачніку. Іх жыццёвы цыкл ўключае, з сямейства.
Марфалогія
Дарослыя смактуны сямейства Fasciolidae маюць даўжыню ад 2 см для відаў роду і 10 см для віду, як. Звычайна маюць ротавы і брушны атожылкі. Цэркарыі маюць гімнацэфалічную форму.
Зубр еўрапейскі
Развядзенне і ўзнаўленне папуляцыі
Па іншаму склаўся лёс каўказскага падвіду. Чыстакроўных каўказскіх зуброў пасля знішчэння прыроднай папуляцыі не захавалася. Праўда ў некаторых заапарках былі жывёлы з дамешкам крыві каўказскага зубра — гібрыды з белавежскімі зубрамі або амерыканскімі бізонамі. У 1940 годзе пачалася праца па аднаўленню каўказскага зубра метадам племянной работы і селекцыі дзякуючы паглынальнаму скрыжаванню. На жаль, тыя жывёлы загінулі падчас Другой сусветнай вайны, таму першапачатковы падвід каўказскага зубра парушаны. Аднак у другой палове XX стагоддзя было вырашана аднавіць каўказскую папуляцыю — быў створаны статак з зуброў і зубрабізонаў, якіх выпусцілі ў некаторыя запаведнікі на Паўночным Каўказе. Як ні дзіўна, але з часам, літаральна за некалькі пакаленняў, гэтыя жывёлы, у якіх практычна не было крыві каўказскіх зуброў, сталі вельмі моцна нагадваць падвід, які тут калісьці жыў. Яны прыкметна змяніліся марфалагічна, яшчэ больш змяніліся іх паводзіны. Таму хоць па паходжанню папуляцыя сучасных каўказскіх зуброў не з’яўляецца спадчынніцай гістарычнай, але марфалагічна і эталагічна падобная на яе.
Фасцыяліды
Сістэматыка
Па дадзеных Olson et al. 2003 у сямействе вылучаюць пяць родаў:
Зубр еўрапейскі
Развядзенне і ўзнаўленне папуляцыі
Гібрыд зубра і бізона, які натуралізаваўся на Паўночна-Заходнім Каўказе, быў апісаны ў 2000 годзе, як асобны, хоць і няпэўны падвід еўрапейскага зубра — горны.
Узнаўленне зубра праводзілася ў спецыяльных гадавальніках у Белавежскай пушчы, заапарках Еўропы, на Каўказе і ў іншых месцах.
Рэінтрадукцыя
Зубры пачалі вяртацца ў дзікую прыроду, пачынаючы з 1951 года. У Белавежскай пушчы ў Польшчы і Беларусі ўтрымліваецца 800 дзікіх зуброў, з іх на тэрыторыі Беларусі на пачатак 2011 года жыло каля 415 асобін. Усяго на тэрыторыі Беларусі сфарміравана 7 мікрапапуляцый зуброў агульнай колькасцю 983 асобіны, што параўнальнае з колькасцю зуброў у Белавежскай пушчы ў канцы XIX стагоддзя. Яны таксама знойдзены ў лясных запаведніках на Заходнім Каўказе.
Вольнажывучыя папуляцыі зараз існуюць у Польшчы, Літве, Беларусі, Украіне, Румыніі, Расіі, Славакіі, Латвіі, Кыргызстане, Малдове (з 2005 года), і Іспаніі (з 2010).
Зубры ўтрымліваюцца ў заапарках 30 краін. Сусветная папуляцыя складае прыкладна 8461 асобін (па стане на пачатак 2020 года), з якіх 6244 жылі ў дзікай прыродзе, паўвольна ўтрымліваліся 479 асобін, а 1738 — у вальерах. Усе яны паходзяць усяго ад 12 асобін.
Лазавык
Лазавык (Лозови́к) — вёска ў Макарыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Зубр еўрапейскі
Рэінтрадукцыя
У 2011 годзе Міністэрствам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя была распрацавана канцэпцыя захавання зуброў у Беларусі. На першым этапе (2011—2015 гады) канцэпцыя прадугледжвае стварэнне схем рассялення зуброў, комплексу ветэрынарна-санітарных мерапрыемстваў па паляпшэнні ўмоў утрымання, а таксама фарміраванне не меней чым пяці новых мікрапапуляцый.
Плануецца стварыць на базе рэспубліканскага ландшафтнага заказніка «Налібоцкі» навукова-селекцыйны цэнтр па пытаннях захавання і паляпшэння стану папуляцыі беларускіх зуброў, таксама стварыць адзіную базу даных аб стане белавежскіх зуброў, якая будзе ўключаць інфармацыю аб мікрапапуляцыях, іх колькасці і распаўсюджванні.
У рамках другога этапа (2016—2030 гады) канцэпцыі плануецца распрацаваць крытэрыі ацэнкі племянной каштоўнасці, правілы вядзення селекцыйна-племянной работы з зубрамі. Немалаважная роля адведзена стварэнню генетычных пашпартоў жывёл.
Захворванні сучасных зуброў
З-за іх абмежаванага генафонду, зубры лічацца вельмі ўразлівымі да захворванняў, асабліва такіх як яшчур і сібірская язва, хваробы мочапалавых органаў у самцоў, страўнікава-кішачныя хваробы, катаракта вачэй.
Акрамя рассялення жывёл, з 1985 года з мэтай аздараўлення папуляцыі, змяншэння нерацыянальных страт і вывучэння прычын захворвання мочапалавых органаў у самцоў пачало праводзіцца штогадовае селекцыйнае выбракоўванне і выключэнне непаўнавартасных асобін.
Доўгі час адзначаецца наяўнасць зуброў з пашкоджаннем геніталій у Белавежскай пушчы. Першыя выпадкі такіх захворванняў адносяцца да пачатку XX стагоддзя. Таксама адзначаны выпадкі такіх захворванняў і ў іншых папуляцыях. Пасля хвароба мочапалавой сістэмы была дыягнаставана як некратычны баланапасціт. Захворванне часта прыводзіць да смерці жывёл.
Праведзеныя гельмінталагічныя даследаванні дазволілі выявіць, што зубры інвазіраваны (заражаны) 15 відамі гельмінтаў, прычым экстэнсіўнасць заражэння гэтых жывёл дасягае 91,2 %. У 79,18 % зуброў выяўлены, у 66,7 % — і ў 7,69 % —. Як правіла, гельмінты ў зуброў сустракаліся ў асацыяцыях ад двух да васьмі відаў у адной асобіны.
Зніжэнне імунітэту ў зуброў таксама, магчыма, звязана з лішкам у органах і тканках свінцу і кадмію і недахопам медзі і кобальту.
Паляванне і ахова
Зубр быў важным аб’ектам промыслу продкаў беларусаў, у Сярэднявеччы і пазней на іх палявалі літоўскія князі, польскія каралі і рускія цары, а таксама самыя высокапастаўленыя асобы многіх краін Еўропы.
У 1409—1410 гадах у Белавежскай пушчы адбыўся масавы забой зуброў, засоленае мяса нарыхтоўвалі для войскаў, якія ўдзельнічалі ў Вялікай вайне, магчыма, бочкі з мясам па Бугу сплаўлялася да Чэрвіньска, дзе саюзныя войскі злучыліся перад паходам да поля Грунвальдскай бітвы.
З-за празмернага і некантралюемага промыслу зубры былі даведзены да пагрозы знікнення. Становішча вымусіла, напрыклад, літоўскіх князёў забараніць паляванне на гэтых жывёл. Тры Статуты Вялікага княства Літоўскага прадугледжвалі за зламыснае забойства зубра велічэзны штраф у 1200 грошаў (сярэбраных манет). У 1559 годзе вялікі князь літоўскі і кароль польскі Жыгімонт Аўгуст даручыў каралеўскаму маршалку і галоўнаму рэвізору Вялікага Княства Літоўскага Рыгору Валовічу правесці рэвізію ўсіх пушчаў і пераходаў звярыных, а асабліва зуброў.
Але ў большасці краін знікненне зубра адбылося на працягу XVII—XIX стагоддзяў, і канчаткова від быў знішчаны ў многіх месцах падчас Першай сусветнай вайны.
Па самых прыблізных дадзеных можна адзначыць, што знікненне зубра ў дзікай прыродзе адбылося ў Іспаніі, Балгарыі, былой Югаславіі ў IX—X стагоддзях, у Швецыі — у XI, у Англіі — у XII, у Францыі — у XVI стагоддзях, ва Усходняй Еўропе — у 1755 годзе.
Такое становішча патрабавала мер па ахове віду, у тым ліку забароны на паляванне, мер па аднаўленню знішчаных папуляцый, стварэння запаведных участкаў у месцах пасялення гэтых быкоў.
Дзякуючы мерам, якія прадпрымаюцца, колькасць зуброў у свеце паступова аднаўляецца.
Від мае некалькі незалежных ахоўных катэгорый. Ён занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі з 1993 года (у Чырвоную кнігу БССР з 1981), Літвы, Расіі, Украіны (увесь час, пачынаючы з 1980 года), Польшчы, Еўрапейскі Чырвоны спіс (1991), Чырвоную кнігу МСАП (пастаянна, з 1966 года).
Зуброў спрабуюць развесці таксама ў ў Якуціі.
Гаспадарчае значэнне
Прыручыць зубра яшчэ ні разу не ўдавалася. Зуброў паспяхова скрыжоўваюць з буйной рагатай жывёлай. Першы вядомы гібрыд зубра і хатняга быдла быў атрыманы польскім памешчыкам Леапольдам Валіцкім у 1847 годзе. Яго назвалі зубронам. Самцы першага пакалення зубронаў не маюць здольнасці да размнажэння. У цяперашні час развядзенне зубронаў спынена.
Паводле дадзеных даследаванняў, для гібрыдаў характэрныя высокая забойная вага (56 %), вышэйшае ўтрыманне ў мясе бялку (20,5 %) і ніжэйшае — тлушчу. Мяса мае лёгкі пах дзічыны, высокія кулінарныя якасці і падатлівае да тэрмічнай апрацоўкі. Атрыманне высокапрадукцыйных гібрыдаў — адзін са шляхоў практычнага выкарыстання зуброў у народнай гаспадарцы.
Мяса дарослага зубра мае характэрны пах мускусу, жорсткае і валакністае. Мяса маладых жывёл ва ўзросце да 4 гадоў — далікатнае, лёгка паддаецца тэрмічнай апрацоўцы. Дарослы зубр дае да паўтоны мяса, 4 кг воўны, іх шкура валодае вялікай трываласцю і можа быць выкарыстаная на прывадныя рамяні.
Бобрыцкэ
Бобрыцкэ (Бо́брицьке) — вёска ў Любашыўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Зубр еўрапейскі
Гаспадарчае значэнне
З рагоў і капытоў зубра можна рабіць розныя сувеніры, са шкур рабілі лёгкія лодкі. Шкуры маладых жывёл і самак прыдатныя для вытворчасці скураных вырабаў.
Зубры, як і іншыя буйныя траваедныя, угнойваюць глебу, што спрыяе паляпшэнню якасці расліннага покрыва.
Зубр у культуры
Зубры з’явіліся на наскальных малюнках Паўднёва-Заходняй Еўропы яшчэ 32000 гадоў таму. На 15000-гадовых насценных роспісах па частаце з’яўлення зубры займаюць другое месца пасля дзікіх коней. Самыя вядомыя з іх прадстаўлены ў пячоры Альтаміра ў Іспаніі, а таксама ў пячоры Руфіньяк у дэпартаменце Дардонь на паўднёвым захадзе Францыі.
Адным з самых прыгожых увасабленняў з’яўляецца выразаная з аленевага рогу статуэтка, знойдзеная ў пячоры у французскім дэпартаменце Дардонь.
У сярэдневяковай літаратуры час ад часу з’яўляліся апісанні зубра. Зубр упамінаецца, напрыклад, у. У многіх творах былі пераблытаны апісанні тураў і зуброў, зубр часта называўся бізонам.
Зубр з’яўляецца нацыянальным сімвалам Беларусі. Да таго ж ён з’яўляецца тытульным героем паэмы «Песня пра зубра» Міколы Гусоўскага.
Яраслаў Плашыл
Я́раслаў Пла́шыл (Jaroslav Plašil; нар., Опачна, Чэхаславакія) — былы чэшскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Чэхіі (2004—2016). Добра вядомы перш за ўсё па выступах за французскія клубы «Манака» і «Бардо».
Зубр еўрапейскі
Зубр у культуры
У апублікаваным у 1834 годзе польскім нацыянальным эпасе «Пан Тадэвуш» Адама Міцкевіча зубры згадваюцца ў некалькіх вершах.
Яраслаў Плашыл
Раннія гады
Выхаванец футбольнай школы клуба «Градзец-Кралавэ». Прафесійную кар’еру пачаў у 1998 годзе ў тым жа клубе, у 2000 годзе перайшоў у «Манака», аднак, замацавацца ў складзе адразу не здолеў, і таму ў 2002 годзе быў аддадзены ў арэнду ў клуб «Крэтэй» з аднайменнага прыгарада Парыжа. У 2003 годзе вярнуўся з арэнды і наступныя некалькі гадоў стала гуляў за «Манака», у складзе якога стаў фіналістам Лігі чэмпіёнаў у 2004 годзе.
Зубр еўрапейскі
Зубр у культуры
У «Палескіх рабінзонах» Янкі Маўра ёсць сцэна забойства апошняга зубра.
Яраслаў Плашыл
«Бардо»
У 2009 годзе вярнуўся ў Францыю, падпісаўшы кантракт з «Бардо» на чатыры гады, сума трансферу склала 3 млн еўра. У сезоне 2013/14 выступаў у арэндзе ў «Катаніі».
Зубр еўрапейскі
Зубр у культуры
Існуе даволі вялікая колькасць скульптур зуброў, з якіх можна згадаць, напрыклад «» Аўгуста Гаўля, бронзавую скульптуру зубра ў Брэменскім парку рададэндранаў, створаную, «Старажытнагерманскае паляванне на зубра».
Яраслаў Плашыл
«Бардо»
Завяршыў кар’еру ў ліпені 2019 года.
Міжнародная кар’ера
З 1997 года выступаў за юнацкія і моладзевыя зборныя. У складзе галоўнай нацыянальнай зборнай Чэхіі дэбютаваў 31 сакавіка 2004 года ў таварыскім матчы супраць зборнай Ірландыі, а першы гол забіў 2 чэрвеня 2004 года ў таварыскім матчы супраць зборнай Балгарыі. Браў удзел у фінальных турнірах чэмпіянату Еўропы 2004 і чэмпіянату свету 2006. Удзельнік чэмпіянату Еўропы 2008 і 2012.
Зубр еўрапейскі
Зубр у культуры
Самая вялікая скульптура зубра ў свеце знаходзіцца на аўтамабільнай трасе Брэст — Масква на мяжы Мінскай і Брэсцкай абласцей ля вёскі Петкавічы. Вага скульптуры 76 тон, вышыня — 20 метраў.
Яраслаў Плашыл
Клубныя
«Бардо»
Зубр еўрапейскі
Зубр у культуры
Імя зубра выкарыстоўваюць для называння самых розных рэчаў: ад веласіпеда «Зубраня» («Зубрёнок») да напою «Зуброўка». Таксама ў гонар зубра названы род метлюжковых, бо гэтыя жывёлы ахвотна ядуць яго.
Найбольш вядомы ў Беларусі, раней — беларускі дзіцячы аздараўленчы лагер, а цяпер Нацыянальны дзіцячы адукацыйна-аздараўленчы цэнтр «Зубраня» (Мядзельскі раён, Мінская вобласць).
Зубр у геральдыцы
Зубры на гербе сімвалізуюць уладу, сілу прыроды, якую цяжка прыручыць, мужнасць, велікадушнасць і працавітасць.
У філатэліі
Першая паштовая марка з выявай зубра была выпушчана ў Польшчы ў 1954 годзе. Маркі з зубрамі выпускаліся паштовымі адміністрацыямі Старога і Новага Свету. Акрамя паштовых марак існуюць мастацкія маркіраваныя канверты, а таксама спецыяльныя паштовыя штэмпелі з выявай зубра.
У нумізматыцы
Банкамі Расіі, Украіны, Малаві і Беларусі былі выпушчаныя манеты з выявамі зубра.
Літаратура
Захаванне:
Вацлаў Пянткоўскі
Біяграфія
З польскай сялянскай сям’і. Вучыўся ў Беластоцкай гімназіі, потым працаваў настаўнікам у школе ў в. Мілавіды. З 1925 года працаваў і прыватна вучыўся ў Варшаве. У 1926 годзе паступіў у Пінскую духоўную семінарыю. У 1928 накіраваны ў Папскі Латэранскі ўніверсітэт у Рым. Прыняў сакрамэнт святарства 27 верасня 1931 года ў Пінску. Вярнуўся ў Рым для працягу вучобы і ў 1932 годзе атрымаў ступень доктара тэалогіі. Выконваў абавязкі віцэ-рэктара Пінскай семінарыі. З верасня 1934 года в. а. пробашча парафіі Найсвяцейшай Тройцы ў в. Стараельня. Потым рэктар касцёла Перамянення Пана ў Навагрудку, капелан сясцёр назарэтанак, прэфект Навагрудскай гімназіі.
З 1935 года прэфект у Брэсце. У 1937 годзе прызначаны арганізоўваць новую парафію. У Брэсце пабудаваў капліцу па вул. Светлай і заклаў фундамент пад пабудову касцёла.
Падчас Другой сусветнай вайны ў Брэсце. 31 снежня 1946 года прызначаны генеральным вікарыем той часткі Пінскай дыяцэзіі, якая засталася ў межах СССР. Служыў у касцёлах Міхаіла Арханёла ў мястэчку Івянец, Св. Апосталаў Пятра і Паўла ў в. Камень, Св. Юрыя ў в. Пяршаі, парафіі Апекі Св. Юзафа ў в. Рубяжэвічы. З 26 лютага 1948 года пробашч парафіі Св. Апосталаў Пятра і Паўла ў в. Мядзведзічы.
Арыштаваны 20 студзеня 1950 года ў Мядзведзічах. Перавезены ў Баранавіцкую турму, 10 красавіка 1950 года ў Мінск. Абвінавачваўся ў «закліканні сялян не ўступаць у калгас, шпіёнстве на карысць Ватыкана». Віны не прызнаў. Асуджаны 2 кастрычніка 1950 года асобай нарадай МДБ за «антысавецкую агітацыю» дa 10 гадоў ППЛ і 5 гадоў пазбаўлення правоў з канфіскацыяй маёмасці. Праз Маскву, Свярдлоўск, Петрапаўлаўск этапаваны ў МДБ Казахскай ССР (ст. Навагрудная).
У зняволенні тайна праводзіў службы для вернікаў. З 1954 годзе ў лагпункце для хворых. Вызвалены як інвалід 23 мая (ці 6 красавіка) 1956 года. Вярнуўся ў парафію Мядзведзічы. Зарэгістраваны 4 ліпеня 1956 года як мясцовы пробашч. Таксама абслугоўваў суседнія парафіі: Св. Юзафа ў Ляхавічах, Св. Яна Хрысціцеля ў в. Крывошын, Св. Юзафа ў мястэчку Лунінец, філіяльны (парафіі ў Крывошыне) касцёл у в. Ліпск, Звеставання НПМ у Ганцавічах.
У 1970-х Пянткоўскі арганізаваў без дазволу ўладаў у касцёльным доме семінарыю, выкладаў з іншымі святарамі тэалогію, гісторыю Касцёла, кананічнае права, этыку, замежныя мовы і філасофію. Некаторыя слухачы ўладкоўваліся на працу, таму савецкім органам было цяжка «падвесці» іх пад крымінальны артыкул аб ухіленні ад працы. Праз пэўны час у в. Мядзведзічы прыязджалі ксяндзы і экзаменавалі слухачоў. Выпускнікі праходзілі практыку ў парафіях. Потым яны давучваліся ў Рызе і Каўнасе або таемна пасвячаліся ў святары. За пяць гадоў ім было падрыхтавана дзесяць чалавек. Сярод выхаванцаў семінарыі беларускія біскупы — Казімір Велікаселец і Антоній Дзям’янка. Першым жа выпускніком стаў ксёндз Рышард Юнік, які здаў экстэрнам экзамены ў Рызе ў 1978 годзе, з 1979 года служыў у Рубяжэвічах.
Папам Янам Паўлам II 11 студзеня 1988 года быў менаваны інфулатам. Абавязкі Генеральнага Вікарыя выконваў да 1989 года. Аўтар успамінаў.
Харальд I
Харальд I, значэнні:
Вільгельм Маршал
Вільгельм Маршал (Wilhelm Marschall; — ) — нямецкі ваенна-марскі дзеяч, генерал-адмірал (1943), камандуючы надводным флотам, кіраўнік Камандавання ВМС «Захад».
Сусветны дзень вегана
Сусветны дзень вегана (World Vegan Day) — свята, якое адзначаецца з 1994 штогод 1 лістапада, у гадавіну стварэння «Веганскага таварыства» (The Vegan Society, заснаванага ў Вялікабрытаніі ў 1944). У гэты дзень праводзяцца мерапрыемствы і інфармацыйныя акцыі, прысвечаныя веганам і веганству.
У 2004 юбілейны дзясяты Дзень вегана супаў з 60-летнім юбілеем «Веганскага таварыства».
Людвыніўка (Макарыўскі раён)
Людвыніўка (Людви́нівка) — вёска ў Макарыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Бобрык Пэршы
Бобрык Пэршы (Бо́брик Перший) — вёска ў Любашыўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Якаб Вімпфелінг
Якаб Вімпфелінг (Jakob Wimpfeling;, — , ) — нямецкі гуманіст, найбуйнейшы прадстаўнік страсбургскага гуртка гуманістаў.
З 1471 года - прафесар у Гайдэльбергскім універсітэце, з 1501 года жыў у Страсбургу. Пісаў гуманістычныя сачыненні і вёў педагагічную дзейнасць. З 1515 працаваў у Шлетштаце.
IC 2977
IC 2977 — галактыка тыпу Sm (змяшаная спіральная галактыка) ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вакольны горад (Пінск)
Вакольны горад — гістарычны пасад Пінска, прымыкаў да дзяцінца паўкальцом шырынёй больш за 100 м з усходняга, паўночнага і заходняга бакоў, з поўдня ўпіраўся ў р. Піна. Яго межы прасочаны паводле плана 1794 года, рэльефу мясцовасці, пашырэння культурнага пласта і інш. Даследавалі ў 1955 і 1957 гадах Т. У. Раўдзіна, у 1960—1964 гадах Я. І. Бібікаў і Б. В. Міралюбаў, у 1963—1964 гадах П. Ф. Лысенка. Абарончыя збудаванні прасочаны ў археалагічных раскопках 1955, пры будаўнічых работах у 1958, 1961, 1963. Яны складаліся з вала і рова, найбольш поўна захаваліся з паўночнага боку вакольнага горада. За нешырокім (6—7 м), але глыбокім (да 4 м) ровам на выкідзе з яго зямлі былі пабудаваны драўляныя сцены зрубнай канструкцыі (прасочаны бярвёны 10 вянкоў пярэдняй і 5 вянкоў задняй сценкі), што ішлі ўздоўж вала. Пазней тройчы рабілі падсыпку пласта гліны, пасля гэтага насыпалі магутны земляны вал шырынёй у аснове да 30 м, вышынёй 7-8 м, пярэдні схіл якога быў абліцаваны сырой глінай. Блізкія да яго памеры меў вал і з заходняга боку. Спераду вала быў роў, які ў катлавіне 1963 меў шырыню да 35 м і глыбіню да 7 м (рэканструкцыя па профілі). Планіроўка забудовы прасочана раскопкамі 1963 і назіраннямі за будаўнічымі работамі 1963—1964 гадоў. На тэрыторыі вакольнага горада прасочаны 2 вуліцы, якія ішлі ў радыяльным напрамку, і 2 кальцавыя вуліцы, паралельныя валу. Вулічныя маставыя, дваровыя комплексы і пабудовы звычайна размяшчаліся на адным і тым жа месцы на працягу 6-7 будаўнічных ярусаў (трапляюцца да 9 ярусаў). Пабудовы размяшчаліся рэдка, двары даволі вялікія па памерах. У агароджаны парканам двор уваходзілі жылыя і гаспадарчыя пабудовы, двор часткова вымошчвалі насцілам з дошак або тонкіх бярвён. Характэрным тыпам жытла былі наземныя аднакамерныя пабудовы зрубнай канструкцыі плошчай каля 16 м². Іх рубілі ў просты вугал, злучальныя чашкі і пазы паміж вянкамі высякалі ў верхняй частцы бярвён. Дашчаную падлогу клалі на 2—3 лагі, усечаныя паміж 2-м і 3-м вянкамі. Падмуркамі часта служылі ніжнія вянкі папярэдніх пабудоў, у некаторых жытлах выяўлены развалы глінабітных печаў. У час раскопак знойдзены прылады працы (зубіла, прабойнікі, долаты, свярдзёлак, верацёны, прасліцы, абломак касы, акоўка рыдлёўкі, сашнік, сярпы), узбраенне і рыштунак конніка (наканечнікі стрэл, шпоры), прадметы ўжытку (ключы, замкі, нажы, дужкі ад вёдзер, спражкі, падкоўкі, цвікі і інш.), упрыгажэнні (фрагмент бронзавага абразка-складня, бронзавыя, сярэбраныя і шкляныя бранзалеты, фібула, кольца з заходзячымі канцамі, абломак нацельнага крыжа), касцяныя вырабы (дзяржанні, накладкі, утулкі, граблі, гузікі, наканечнікі, розныя загатоўкі і паўфабрыкаты), рэшткі скураных вырабаў (абутак, похвы, футаралы, кашалькі), вырабы з дрэва (рыдлёўкі, вёслы, лыжкі, грабяні, бандарнае начынне), фрагменты ганчарнай керамікі і інш. Знаходкі сведчаць пра тое, што гараджане займаліся жалезаапрацоўчым, ювелірным, касцярэзным, гарбарным, ганчарным, дрэваапрацоўчым і інш. рамёствамі, гандлем, а таксама земляробствам, жывёлагадоўляй, паляваннем, рыбалоўствам, хатнімі промысламі (прадзенне, ткацтва). Знаходкі з ранніх пластоў вакольнага горада сведчаць пра ўзнікненне яго ў XI ст.
Шаміль Басаеў
Шаміль Басаеў, Абдалах Шаміль Абу-Ідрыс (, Дышнэ-Ведзяно, Чачэна-Інгушская АССР —, Етажава, Інгушэція) — чачэнскі паўстанец, лідар сепаратысцкага руху, адзін з лідараў самаабвешчанай рэспублікі Ічкерыя. Меў званне брыгаднага генерала, пазней генералісімуса (пасмяротна). Удзельнічаў у ваенных дзеяннях супраць расійскай федэральнай улады Расійскай Федэрацыі, арганізаваў дыверсійныя і тэрарыстычныя акты на тэрыторыі Расіі. Занесены ў спіс тэрарыстаў некалькіх краін, ААН і Еўрапейскага саюза.
Першая чачэнская вайна
26 лістапада 1994 атрад Ш. Басаева адыграў асноўную ролю ў разгроме рускіх танкавых падраздзяленняў і атрадаў прарасійскай апазіцыі падчас няўдалага штурму Грознага. З лістапада 1994 па сакавік 1995 г. Ш. Басаеў быў адным з кіраўнікоў абароны Грознага. Нягледзячы на ​​адступленне асноўных чачэнскіх сіл у канцы студзеня, атрад Басаева трымаў абарону ў паўднёвым прыгарадзе Грознага Чарнарэчча да пачатку сакавіка. 13 лютага 1995 года прымаў удзел у перамовах з прадстаўнікамі расійскага камандавання ў станіцы Сляпцоўская (Інгушэція). 3 чэрвеня 1995 года ў выніку ракетна-бомбавага ўдару быў знішчаны дом дзядзькі Ш. Басаева Хасмагамеда Басаева, у выніку чаго загінулі 12 сваякоў Ш.Басаева разам з сястрой Зінаідай і 7 дзяцьмі.
14 чэрвень 1995 Шаміль Басаеў на чале атрада колькасцю каля 200 байцоў ажыццявіў захоп бальніцы з закладнікамі ў г. Будзёнаўск Стаўрапольскага края з мэтай прымусіць расійскія ўлады спыніць баявыя дзеянні ў Чачні і пачаць перамовы. Па сцвярджэнні некаторых крыніц, тэракт у Будзёнаўску быў актам помсты за гібель родных Ш. Басаева. З прычыны аперацыі Басаева ў Будзёнаўску загінулі не менш за 128 чалавек.
Пасля тэлефонных перамоў з кіраўніком расійскага ўрада Віктарам Чарнамырдзіным, чачэнскі атрад на чале з Басаевым пакінулі Будзёнаўск. У калоне з сямі аўтобусаў знаходзілася больш за 70 баевікоў і каля 130 закладнікаў з ліку добраахвотнікаў. У адным з аўтобусаў знаходзілася 16 прадстаўнікоў расійскіх СМІ і 9 дэпутатаў Дзярждумы. У 30 км ад г. Маздок калона была заблакавана бронетэхнікай, па загадзе намеснік міністра расійскага МУС Анатоля Кулікова: кіраўніцтва Паўночнай Асеціі адмовілася прапусціць калону праз сваю тэрыторыю, таму ў Чачню калона прыбыла праз Дагестан. У Хасавюрце мясцовыя жыхары арганізавалі байцам Басаева ўрачыстую сустрэчу.
Мурзінка (прыток Нявы)
Мурзінка — рака ў Ленінградскай вобласці, левы прыток Нявы, упадае ў яе за 25 км вышэй вусця, у раёне Рыбацкага. Даўжыня — каля 5 км; шырыня 1-3 м, ля вусця 5-6 м, пры падпоры 12-15 м; пераважная глыбіня каля 0,5 м; плошча басейна — 26 км². Расход вады ля вусця 0,2 м³/с. У ніжнім цячэнні (2,5 км) цячэ па прадольнай упадзіне з забалочаным дном і ўяўляе сістэму невялікіх сподакападобных пашырэнняў, злучаных пратокамі. Ад Мурзінкі паходзіць назва Мурзінскай вуліцы.
Бобрык Другы (Любашыўскі раён)
Бобрык Другы (Бо́брик Другий) — вёска ў Любашыўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
NGC 919
NGC 919 (іншыя абазначэнні — UGC 1894, MCG 4-6-39, ZWG 483.49, PGC 9267) — галактыка ў сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Медальён (упрыгажэнне)
Медальён (médaillon, medaglione, павелічальнае ад medaglia — медаль) — упрыгажэнне ў выглядзе круглай ці авальнай плоскай скрыначкі з ланцужком ці на шнурку. Унутры часам змяшчаецца мініяцюрны партрэт ці рэліквія. Носяць медальён, як правіла, на шыі.
Гісторыя
Свайму паходжанню медальён абавязаны Старажытнаму Рыму, так там звалі круглы дыск, які ўручалі военачальніку падчас трыумфу. Ён быў падобны на вялікую залатую манету, але мацаваўся на ланцужок і быў багата размалёваны.
Медальёны былі асаблівы папулярнымі ў XVIII і першай палове XIX стагоддзяў. Іх упрыгожвалі мініяцюрамі, каштоўнымі камянямі, гравіраваным малюнкам, сканню, зерню. Медальёны насілі на каляровай і чорнай стужцы, устаўлялі ў бранзалеты.
Кансепсьён (горад, Чылі)
Кансепсьён (Concepción) — трэці па велічыні горад Рэспублікі Чылі з 889725 жыхароў (2002, перапіс). Плошча горада 221,6 кв. км.
Трыніта-дэі-Монці
Трыніта-дэі-Монці, таксама Santissima Trinità al Monte Pincio — тытулярная царква (з 13 красавіка 1587 г.) у Рыме, на вяршыні Іспанскай лесвіцы.
Будаўніцтва царквы пачалося ў 1502 годзе па заказе і на сродкі караля Францыі Людовіка XII і працягва­лась да 1585 г. У 1816 годзе царква падверглася сур'ёзнаму разбурэнню, пасля чаго была грунтоўна перабудавана. Антычны абеліск (рымская імітацыя егіпецкага абеліска) з садоў Салюсція быў устаноўлены тут у 1789 г. У царкве знаходзіцца шэдэўр Даніэле да Вальтэра «Зняцце з крыжа».
Тытулярная царква
Царква Санта-Трыніта-дэі-Монці з'яўляецца тытулярнай царквой, кардыналам-святаром з тытулам царквы Санта-Трыніта-дэі-Монці з 21 кастрычніка 2003 года, з'яўляецца французскі кардынал Філіп Барбарен.
Рэйхсмарынэ
Рэйхсмарынэ (Reichsmarine, флот Рэйха, «дзяржаўны флот») — афіцыйная назва германскіх ваенна-марскіх сіл з 1921 па 1935 гады, у часы Веймарскай рэспублікі і першыя гады Трэцяга рэйха.
Макарыўска Буда
Макарыўска Буда (Макарівська Бу́да) — вёска ў Макарыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Рэйхсмарынэ
У 1921 годзе гэтае імя атрымалі былыя Імператарскія ваенна-марскія сілы (Kaiserliche Marine). У 1935 годзе, праз два гады пасля прыходу да ўлады нацыстаў, ВМС Германіі атрымалі назву Крыгсмарынэ (Kriegsmarine, «ваенны флот»).
Канец кайзерскага флоту
Першая сусветная вайна скончылася для нямецкага флоту затапленнем у Скапа-Флоу.
Медальён (архітэктура)
Медальён (médaillon, medaglione, павелічальнае ад medaglia — медаль) — выява, напрыклад арнаментальная кампазіцыя, ляпны ці разьбяны рэльеф, роспіс, мазаіка ці надпіс у дэкаратыўнай авальнай ці круглай аправе, размешчаны на фасадзе ці на сцяне ўнутры памяшкання. Можа таксама быць дэталлю аздаблення мэблі.
Рэйхсмарынэ
Версаль
Па ўмовах Версальскага мірнага дагавора армія і флот Германіі падлягалі рэарганізацыі. Было дазволена мець у складзе флоту наступныя караблі: Дадаткова да гэтага дазволена была некаторая колькасць малых дапаможных судоў. Падводныя лодкі і авіяцыя былі пад забаронай.
Першыя караблі
«Інвалідны» флот, пакінуты Германіі па ўмовах Версальскага мірнага дагавора, не мог задаволіць амбіцыі ваеннага і палітычнага кіраўніцтва пасляваеннай Германіі. Выкарыстанне састарэлых караблёў было б цяжка нават пры вядзенні абарончых дзеянняў паблізу германскага ўзбярэжжа і на Балтыцы. Наяўнасць хай невялікага, але эфектыўнага флоту пры ўзнікненні ў Еўропе ваеннага канфлікту магло б зрабіць Германію выгадным саюзнікам — максімум, на што мог разлічваць у той час нямецкі ўрад.
Медальён (архітэктура)
Медальёны выкарыстоўваліся ў архітэктуры рэнесансу, барока і класіцызму.
Рэйхсмарынэ
Пошук шляхоў развіцця флоту
У галіне тэорыі вайны на моры таксама вялася праца. Канцэпцыя выкарыстання флоту ў час Першай сусветнай вайны была падвергнутая дбайнаму крытычнага аналізу. Да вайны ў асяроддзі кіраўніцтва флотам, уключаючы адмірала Тырпіца, панавалі ідэі амерыканскага адмірала Альфрэда Мэхэна, апублікаваныя ў працы «Уплыў марскі сілы на гісторыю». У іх развівалася думка аб дамінуючай значэнні марскіх камунікацый для заваёвы марскога панавання, асаблівая роля пры гэтым адводзілася бітвы як вырашальнага моманту ў проціборстве флатоў.
У ходзе баявых дзеянняў у Першую сусветную вайну аднак высветлілася, што брытанскаму флоту для кантролю суднаходных шляхоў дастаткова было ўсталяваць далёкую блакаду Германіі, у той час як кайзераўскі флот, не маючы развітай сістэмы базіравання, мог дзейнічаць толькі ў абмежаванай прасторы Паўночнага мора і Балтыкі. Вялікую негатыўную ролю адыграла таксама асабліва кантынентальнае мысленне нямецкага вайсковага кіраўніцтва і стаўленне да флоту як да другараднага віду ўзброеных сіл, які не ўлічваўся ў вялікай стратэгіі.
Працы Вольфганга Вегенера аб неабходнасці стварэння акіянскага флоту з развітой сістэмай баз (у Нарвегіі і Францыі) для вядзення вайны на камунікацыях і ваеннага саюза з Амерыкай і Гроаса, дзе тэзісы аб вызначальнай ролі марской бітвы спалучаліся з ідэямі аб неабходнасці агульнай стратэгіі арміі і флоту, хоць і не сталі вызначальнымі, але выкліканая імі дыскусія шмат у чым аказала ўплыў на развіццё флоту.
Таемнае фінансаванне
На сакрэтныя мерапрыемствы ў інтарэсах ВМФ выкарыстоўваліся сродкі з так званых «чорных фондаў». Яны фармаваліся ў абыход бюджэту — напрыклад, ад рэалізацыі ваенных лішкаў або з сум, прызначаных для абароны Рурскай вобласці. Сродкі ішлі на фінансаванне праектаў па пераўзбраенні, у прыватнасці на пабудову тарпедных катараў і тральшчыкаў. Іншым праектам была праграма будаўніцтва падводных лодак за мяжой. Калі гэта выявілася ў 1928 годзе (так званая «» ), у адстаўку былі вымушаныя падаць міністр абароны д-р Геслер і камандуючы ВМС адмірал Цэнкер.
З прыходам новага камандуючага флотам, адмірала Рэдэра, артыкулы, якія парушаюць ўмовы Версальскага мірнага дагавора, з дапамогай чыноўнікаў Дзяржаўнага Казначэйства і членаў бюджэтнага камітэта Рэйхстага былі «легалізаваныя» — уключаны ў бюджэт як «сакрэтныя».
Падводныя лодкі
Для захавання патэнцыялу падводнага флоту, які добра праявіў сябе ў вайне, кіраўніцтва Рэйхсмарынэ ў 1922 годзе набыло праз падстаўных асоб (канцэрн «Дэшымаг») галандскую фірму «Караблебудаўнічае канструктарскае бюро» (Ingenieurskaantor voor Scheepsbouw, IvS), якая займалася праектаваннем караблёў. Яе штат быў дапоўнены нямецкімі спецыялістамі, як грамадзянскімі, так і звольненымі ў запас афіцэрамі флоту. У 1920-х гадах па заказах іншых дзяржаў было спраектавана некалькі тыпаў падводных лодак, гэтыя праекты пасля ляглі ў аснову караблебудаўнічай праграмы ў самой Германіі. Так былі пабудаваныя 750-тонная падводная лодка Е-1 у Іспаніі і 250-тонная падводная лодка «Весіка» у Фінляндыі. Распрацаваны праект 750-тонай падлодкі быў выкарыстаны пры стварэнні савецкіх лодак тыпу «З» і паслужыў асновай для распрацоўкі нямецкіх лодак тыпу IX, а фінская субмарына стала прамой папярэдніцай нямецкіх малых лодак тыпу II.
У 1933 годзе ў Германіі была створана «Школа супрацьлодкавай абароны» (Unterseebootsabwehrschule, UAS), якая служыла таксама і для падрыхтоўкі асабовага складу будучага падводнага флоту. Першыя ўласныя падводныя лодкі, тыпу IIA, былі закладзены за мяжой і ў разабраным выглядзе ва ўмовах найстрогай сакрэтнасці на пачатку 1935 года дастаўлены ў Германію (былі уведзены у строй адначасова з падпісаннем Лонданскага марскога пагаднення, які адмяніў гэтае абмежаванне).
Марская авіяцыя
Калі ў 1928 годзе ўрад санкцыянаваў набыццё для патрэб узброеных сіл некалькіх самалётаў («для эксперыментальных мэтаў»), кіраўніцтва флоту змагло атрымаць некалькі гідрапланаў. Абмежаванні Версалю прадугледжвалі для флоту наяўнасць некаторай колькасці супрацьпаветраных гармат, і самалёты былі атрыманы ў якасці «аб’ектаў для навучальных стрэльбаў». Усе работы па развіццю марской авіяцыі адбываліся ў абстаноўцы сакрэтнасці, спецыяльна для гэтага была створана падстаўная арганізацыя пад назвай «Авіяцыйныя паслугі». Па праграме ваенна-марскога флоту праходзіла навучанне пілотаў грамадзянскай авіяцыі, праектаваліся самалёты, распрацоўвалася радыёабсталяванне для іх. У 1933 годзе гэтая дзейнасць была згорнута (пасля перадачы ўсёй авіяцыі Герынгу).
Лонданскае марское пагадненне
У лістападзе 1932 года міністр абароны фон Шлейхер зацвердзіў доўгатэрміновую праграму мадэрнізацыі флоту, па якой планавалася будаўніцтва надводных караблёў, а таксама стварэнне арганізацыйных перадумоў для будаўніцтва падводных лодак і марской авіяцыі. Урад Гітлера, які прыйшоў праз некалькі месяцаў да ўлады, цалкам пераняў гэтыя планы.
16 сакавіка 1935 года Гітлер заявіў аб дэнансацыі абмежавальных артыкулаў Версальскага дагавора, што натуральным чынам выклікала негатыўную рэакцыю з боку Вялікабрытаніі і Францыі. У ходзе далейшых англа-германскіх кансультацый нямецкі бок прапанаваў абмежаваць уласны флот 35 % ад брытанскага. Гэтая ініцыятыва знайшла станоўчы водгук з боку Вялікабрытаніі, так як тэрмін дзеяння Вашынгтонскіх пагадненняў 1922 года ўжо мінаў, і падоўжыць іх ужо не ўяўлялася магчымым. Брытанскі ўрад быў вымушана заключаць сепаратныя пагадненні з іншымі марскімі дзяржавамі.
18 чэрвеня 1935 года дагавор паміж Вялікабрытаніяй і Германіяй быў падпісаны. Па яго ўмовах Германія добраахвотна абмяжоўвала свой флот па надводным караблям 35 % (па кожным класе асобна) ад брытанскага (уключаючы флаты краін Садружнасці) па водазмяшчэнні, па падводным лодкам — 45 %, прычым пры своечасовым апавяшчэнні танаж падводных лодак мог быць павялічаны да 100 % ад англійскага за кошт іншых класаў караблёў (у 1938 годзе так і было зроблена).
Водазмяшчэнне лінкараў было абмежавана 35 000 т (як у Вялікабрытаніі — патрабаванне Вашынгтонскіх пагадненняў). Дадаткова да дамовы Германія праз год, 3 верасня 1936 года, падпісала Лонданскі пратакол па падводным лодкам (абавязацельства выкарыстоўваць падводныя лодкі выключна ў рамках прызавога права).
9 ліпеня 1935 года ў Германіі было абвешчана аб новай караблебудаўнічай праграме.
У наступным годзе павінны былі быць закладзены дадатковыя лінкары і авіяносец.
Ваенная дактрына
У выніку тэрытарыяльных змяненняў, якія адбыліся ў Еўропе пасля заканчэння Першай сусветнай вайны, у якасці натуральных праціўнікаў Германіі разглядаліся Польшча і звязаная з ёй саюзніцкім дагаворам Францыя. Прычынай гэтага былі так званы «Польскі калідор», які аддзяліў Усходнюю Прусію ад астатняй Германіі, і досыць нявызначаны статус Данцыга — «вольнага горада», тэрыторыі, якая знаходзілася пад кіраваннем Лігі Нацый і населенай пераважна этнічнымі немцамі. Пагроза захопу Польшчай Данцыга і Усходняй Прусіі знаходзіла ўскоснае пацверджанне ростам узброеных сіл Польшчы і маючымся прэцэдэнтам — захопам Мемеля літоўскімі і Вільні польскімі войскамі ў 1922 годзе.
Зыходзячы з сітуацыі, якая склалася, кіраўніцтва ўзброенымі сіламі ў 1920-х гадах планавала наступныя варыянты вядзення баявых дзеянняў (у дачыненні да флоту) :
Пазней у лік магчымых супернікаў на Балтыцы быў ўключаны СССР. Ва ўсіх варыянтах абавязковай умовай лічыўся нейтралітэт Вялікабрытаніі, вядзенне баявых дзеянняў супраць брытанскага флоту не разглядалася аж да 1938 года.
Арганізацыйная структура ВМФ Германіі
Структура камандавання флотам у міжваенны перыяд змянялася. У 1930-х яна выглядала наступным чынам:
Іерархія камандавання :
Малыя караблі
Акрамя таго, у 1934—1935 гадах былі закладзены першыя эсмінцы (тып «1934»), якія ўступілі ў строй у 1937 годзе.
Маковышчэ
Маковышчэ (Мако́вище) — вёска ў Макарыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Сады Салюсція
Сады Салюсція (Horti Sallustiani) — некалі раскошныя сады ў Старажытным Рыме, якія раней належалі рымскаму гісторыку Салюсцію.
Сады ў форме стадыёна ці іпадрома размяшчаліся за тагачаснай гарадской сцяной перад Колінскімі варотамі на поўначы горада ля падножжа Квірынала. Салюсцій стаў уладальнікам участку Гая Юлія Цэзара пасля таго, як той быў забіты.
На тэрыторыі садоў знаходзіўся храм Венеры, абеліск Салюсція, шматлікія статуі, якія цяпер знаходзяцца ў зборы Людавізі. Пасля Салюсція сады належалі розным рымскім імператарам. Самыя шырокія руіны на тэрыторыі садоў адносяцца да палаца Адрыяна (на сённяшні дзень 14 метраў ніжэй узроўня дарогі).
Ціраспаль (аэрадром)
Ціраспаль — ваенны аэрадром у сталіцы Прыднястроўя Ціраспалі. Размешчаны за 1 км на паўночны захад ад Ціраспаля.
Гісторыя
У перыяд са жніўня 1940 года па 22 чэрвеня 1941 года на аэрадроме грунтаваўся 45-й бамбавальны авіяцыйны полк на самалётах СБ і Пе-2, які ўваходзіў у склад 20-й змешанай авіяцыйнай дывізіі.
На аэрадром 23 чэрвеня 1941 года перабазавалася адна эскадрылля і-16 са складу 168-га знішчальнага авіяцыйнага палка, якая 24 чэрвеня прыняла ўдзел у Прыгранічных бітвах першых дзён Вялікай Айчыннай вайны.
У перыяд з 25 лістапада 1945 па 15 сакавіка 1947 года на аэрадроме грунтаваўся 91-й Дэмбіцкі ордэна Багдана Хмяльніцкага II ступені знішчальны авіяцыйны полк са складу 6-й гвардзейскай Донска-Сегедскай Чырванасцяжнай ордэна Суворава знішчальнай авіяцыйнай дывізіі на самалётах Як-3 і Bell P-63 Kingcobra. У сакавіку 1947 года полк быў расфармаваны.
На аэрадроме размяшчалася кіраванне і штаб 6-й гвардзейскай Донска-Сегедскай Чырванасцяжнай ордэна Суворава знішчальнай авіяцыйнай дывізіі у перыяд з 17 жніўня 1945 года па кастрычнік 1951 года.
У перыяд з 17 жніўня 1945 года па кастрычнік 1951 года грунтаваўся 73-й гвардзейскі Сталінградска-Венскі Чырванасцяжны ордэна Багдана Хмяльніцкага знішчальны авіяцыйны полк на самалётах Як-3, Bell P-63 Kingcobra і МіГ-15. Перабазаваны ў складзе 6-й гвардзейскай Донска-Сегедскай Чырванасцяжнай ордэна Суворава знішчальнай авіяцыйнай дывізіі ў 24-ю паветраную армію Групы савецкіх войскаў у Германіі.
На замену 6-й гвардзейскай Донска-Сегедскай Чырванасцяжнай ордэна Суворава знішчальнай авіяцыйнай дывізіі з 24-й паветранай арміі Групы савецкіх войскаў у Германіі прыбыла 119-я знішчальная авіяцыйная дывізія, 684-ы гвардзейскі Аршанскі Чырванасцяжны знішчальны авіяцыйны полк, які размяшчаўся на аэрадроме са жніўня 1951 года па 1989 год аж да свайго расфармавання. Полк меў на ўзбраенні МіГ-15, Міг-19, МІГ-21 і МіГ-23М.
У перыяд з 1987 па 1990 год на аэрадроме перыядычна грунтаваўся 642-ы гвардзейскі знішчальны авіяцыйны полк на самалётах Міг-27 М, Д і пазней на МіГ-29, перадыслакаваны з аэрадрома Вазьнясенск на перыяд рамонту ВПП свайго аэрадрома.
Да 1989 года выкарыстоўваўся як ваенны аэрадром ВПС СССР. У 1991 годзе пачаліся работы па перапрафіляванні Ціраспальскага аэрадрома ў пасажырскі аэрапорт, які быў бы найбуйнейшым у Прыднястроўі. Гэтыя працы былі прыпыненыя з прычыны адсутнасці фінансавання і палітычнай неўрэгуляванасці статусу Прыднястроўя, што не дазваляла размясціць у Ціраспальскім аэрапорце мытныя і памежныя службы Рэспублікі Малдова і, такім чынам, ажыццяўляць палёты за межы краіны.
Аж да 2012 года на аэрадроме праводзіліся аўтамабільныя гонкі. Аэрадром выкарыстоўваўся для трэніровак перад парадам 2 верасня і 9 мая.
У кастрычніку 2012 года прэзідэнт Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі Яўген Шаўчук заявіў пра намер стварыць у Ціраспалі на тэрыторыі вайсковага аэрадрома грамадзянскі аэрапорт. Кіраўнік дэлегацыі Дзяржаўнай Думы Расіі Сяргей Гаўрылаў пацвердзіў, што аэрапорт у Тыраспалі будзе рэканструяваны за кошт сродкаў расійскага бюджэту. У тым жа годзе была адноўлена узлётна-пасадачная паласа перад прылётам расійскіх ваенных спецыялістаў.
10 мая 2016 года прэзідэнт Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі пацвердзіў намер пераўтварыць Ціраспальскі аэрадром у грамадзянскі аэрапорт, аднак адзначыў, што «ні Малдова, ні Украіна не гатовыя даць адпаведныя дазволы для таго, каб транзітам пралятаць праз іх тэрыторыю або разгортвацца праз іх тэрыторыю».
Тэхнічныя характарыстыкі
Даўжыня бетоннай узлётна-пасадачнай паласы 2500 метраў, шырыня-44 метры.
IC 2978
IC 2978 — галактыка тыпу SBcd ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Міхал Комар
Міхал Комар (Michał Komar; каля 1620, Беларусь — 13 кастрычніка 1675, Орша ) — езуіцкі святар і педагог.
Біяграфія
Паходзіў з беларускай шляхецкай сям’і, сын Юрыя. Скончыўшы езуіцкія школы, 11 лістапада 1642 г. у Вільні ўступіў у Таварыства Ісуса. Пасля навіцыяту вывучаў філасофію ў Нясвіжскім езуіцкім калегіуме (1644—1647). Наступныя некалькі гадоў выкладаў у сярэдніх школах, у тым ліку ў Пінску і Оршы. Скончыў курс тэалогіі ў Віленскай акадэміі (1651—1655). У сталіцы быў высвечаны на ксяндза.
Алекс Баўман
А́лекс Ба́ўман (Alex Baumann, нар., Санкт-Гален) — швейцарскі бабслеіст (разганяючы), выступае за зборную Швейцарыі з 2007 года. Уладальнік некалькіх медалёў Кубка свету, неаднаразовы пераможца і прызёр нацыянальных першынстваў, розных этапаў Кубка Еўропы. Сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 у Сочы (двойка).
Спартыўная кар'ера
Актыўна займацца бабслеем пачаў у 2007 годзе, тады ж у якасці разганяючага прайшоў адбор у нацыянальную зборную і стаў ездзіць на буйныя міжнародныя старты, часам паказваючы даволі нядрэнныя вынікі. У лістападзе дэбютаваў у Кубку Еўропы і на этапе ў аўстрыйскім Іглсе з чацвёркай адразу ж выйграў бронзавы медаль, а праз месяц на трасе ў італьянскай Чэзане ўжо ўзяў золата.
На маладзёжным чэмпіянаце свету 2008 года з чацвёркай быў дзевятым. У наступным сезоне ўпершыню паўдзельнічаў у заездах Кубка свету, на сваім першым этапе ў нямецкім Вінтэрбергу фінішаваў з чатырохмясцовым экіпажам дванаццатым. У лістападзе 2009 года заваяваў залаты медаль сусветнага кубка, калі на этапе ў амерыканскім Парк-Сіці разганяў боб Беат Хефці.
У 2010 годзе Баўман акрамя іншых спаборніцтваў выступаў на маладзёжным хатнім чэмпіянаце свету ў Санкт-Морыц, дзе з чацвёркай быў шостым. З-за высокай канкурэнцыі ў зборнай некаторы час вымушаны быў выступаць на менш значных другарадных турнірах накшталт еўрапейскага кубка, хоць быў тут вельмі паспяховы, выйграў некалькі медалёў.
У лютым 2011 года ўпершыню ў кар'еры пабываў на дарослым чэмпіянаце свету, на трасе нямецкага Кенігсзее прыйшоў да фінішу дзесятым з двухмесным экіпажам і восьмым з чатырохмясцовым. На сусветным першынстве ў Лэйк-Плэсідзе ў дакладнасці паўтарыў вынік папярэдняга года, дзесятае месца ў двойках і восьмае ў чацвёрках.
Сезон 2012/13 атрымаўся для яго найбольш удалым, знаходзячыся ў экіпажы Хефці, на розных этапах Кубка свету Алекс Баўман узяў дзве сярэбраныя ўзнагароды і адну залатую.
Агэіўка
Агэіўка (Аге́ївка) — вёска ў Любашыўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Міхаіл Якаўлевіч Фінберг
Міхаі́л Я́каўлевіч Фі́нберг (,, Гомельская вобласць — ) — беларускі дырыжор, мастацкі кіраўнік і дырэктар Нацыянальнага акадэмічнага канцэртнага аркестра Рэспублікі Беларусь, прафесар Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі. Народны артыст Беларусі (1994).
Біяграфія
Нарадзіўся 21 лютага 1947 года ў Мазыры. Бацька — Янкель Фінберг (1900 г.н.), рабочы; маці — Бэля Фінберг (1905 г.н), прачка. У сям’і гаварылі на ідышы. Акрамя Міхаіла, у сям’і былі старэйшыя дзеці — Сямён і Зіна (памерла ад голаду па дарозе ў эвакуацыю).
Беларусь у вайне 1812 года
Землі Беларусі на момант пачатку Вайны 1812 года ўваходзілі ў склад Расійскай імперыі і былі падзелены на губерні, аднак насельніцтва рэгіёну падзялялася не па тэрытарыяльным, а па саслоўна-канфесійным прынцыпе: рэгіянальная эліта была прадстаўлена шляхтай каталіцкага веравызнання, гарадское мяшчанства складалі яўрэі, а працоўныя пласты адносіліся да беларусаў.
У ходзе вайны саюзнікамі Напалеон была менавіта шляхта, якая спадзявалася адрадзіць Рэч Паспалітую, аднак былі шляхецкія, у тым ліку польскія, афіцэры ў чыне генералаў і на рускай службе, як, напрыклад, Мікалай Мікалаевіч Раеўскі. Праваслаўнае сялянства захоўвала лаяльнасць да рускага цара і фармавала партызанскія атрады. Яскравым прыкладам гэтага з’яўляўся атрад Максіма Маркава з сяла Жарыцы Полацкага павета. Яўрэі ў асобе сваіх духоўных лідараў занялі прарасійскую пазіцыю.
Міхаіл Якаўлевіч Фінберг
Біяграфія
Член Камітэта па дзяржаўных прэміях Рэспублікі Беларусь. Член праўлення Беларускага саюза музычных дзеячаў. Намеснік старшыні грамадскага савета па справах мастацтваў пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь.
У снежні 2000 года Аляксандр Лукашэнка прызначыў мастацкага кіраўніка Дзяржаўнага аркестра сімфанічнай эстраднай музыкі Міхаіла Фінберга членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. Быў членам Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па сацыяльных пытаннях.
Беларусь у вайне 1812 года
Ход падзей
1 ліпеня Напалеон падпісаў указ аб стварэнні Вялікага Княства Літоўскага ў складзе Віленскага, Гродзенскага, Мінскага і Беластоцкага дэпартаментаў. У сваю чаргу Аляксандр I падпісаў 6 (18) ліпеня ў Полацк Маніфест аб скліканні народнага апалчэння, і гэта стала фактарам надання вайне ўсеагульнага, народнага характару.
Міхаіл Якаўлевіч Фінберг
Біяграфія
У 2014 годзе, калі жонка паставіла яго перад выбарам — сям’я ці аркестр, ён развёўся.
Памёр 11 снежня 2021 года. Развітанне адбылося 13 снежня ў вялікай зале Белдзяржфілармоніі, пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.
Беларусь у вайне 1812 года
Ход падзей
8 (21) ліпеня корпус маршала Даву заняў Магілёў. Рускі генерал Раеўскі пад Салтанаўкай контратакаваў, каб адбіць Магілёў. У ліпені рускі генерал Тармасаў пад Кобрынам разбіў саюзны Напалеону нямецкі корпус.